comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a uero angłoꝵ ag¬
mina q̃ mira potentia p̃minent ꝓ
eo qd̃ eis cetem ad obediendum subiec¬
ta sunt: dominationes uocantꝰ. Thro¬
ni quoq illa agmina sunt uocata. qui¬
b ad exercendum iudicium semꝑ d̾s om¬
i potens p̃sidet. Quia enim thronos la¬
tino eloquio dicimꝰ sedes: throni dei
dicti sunt. hii qui tanta diuinitatis
gr̃a replentur. ut in eis dñs sedeat. ⁊
ꝑ eos sua iudicia decernat. Unde ⁊ ꝑ
psalmistam dicitur. Sedes suꝑ thro¬
num qui uidicas equitatẽ. Cherubin qͦ¬
q plenitudo scientie dicitur. Et sublimi¬
ora illa agmuna. iocuo cherubin uoca¬
ta sunt: quia tanto ꝑfectiore sententia
scientia plena sunt qͣnto uicinius cla¬
ritatẽ dei contemplantꝰ: ut secundũ
nature sue modum eo plene omnia
sciant: quo uisioni conditoris sui per
meritum dignitatis appropinqͣnt. Se¬
raphin etiam uocantur illa sc̃oꝵ sp̃u¬
um agima: que ex singulari ꝓpinqui¬
tate conditoris sui. an comparabili ardẽt

Expanded text:
a ergo angelorum aga ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina sunt vocata, quibus ad exercendum judicium semper Deus omnipotens praesidet. Quia enim thronos Latino eloquio sedes dicimus, throni Dei dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat. Unde et per Psalmistam dicitur: Sedes super thronum, qui judicas aequitatem . Cherubim quoque plenitudo scientiae dicitur. Et sublimiora illa agmina idcirco cherubim vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; ut, secundum creaturae modum, eo plene omnia sciant, quo visioni conditoris sui per meritum dignitatis appropinquant. Seraphin etiam vocantur illa sanctorum spirituum agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardent
Abbreviated transcription (Latin):
gle. ꝯ dei ergo fortitudinẽ nuntiandus
tatur medicina dei: quia uidelicet dũ
dobi oculos quasi ꝑ officium curationiꝰ
tetigit: cecitatis eus teneb̾s t̾sit. Qui
ergo ad curandum mittit᷑. dignum uide¬
licet fuit: ut dei medicina uocaretꝰ
ed quia angłoꝵ nõia int̾pre Uii¬
tando ꝑstrinximꝰ. nunc suꝑest ut
ipsa officiorum uocabula breuit exeqͣ¬
mur. Uirtutes et enim uocantꝰ illi ni¬
mirũ sp̃c ꝑ quos signa et miracula fre¬
quentiꝰ fiunt. Potestates etiã uocantꝰ
hii. qui hoc potentiꝰ ceteris in suo ordi¬
ne ꝑceperunt ut eoꝵ ditioni uirtutes
adu̾se subiecte sint: quorũ potescate
refrenantꝰ ne corda hominum tautum
temptare p̃ualeant. qͣntum uolunt. Prĩ¬
cipatꝰ etiam uocantꝰ: qui. ips pioq
bouis angłorum spiritib p̃sint Eui
subiectis aliis dum queq sunt agenda
disponunt. eis ad explenda diuina mys¬
teria principantur. Dominationes au
teni uocantur: qui etiam principatuũ
potestates dissimilitudine alta tͣnscendt̃.¬

Expanded text:
er Dei ergo fortitudinem nuntiandus  diximus, medicina Dei, quia videlicet, dum Tobi oculos quasi per offitetigit , caecitatis ejus tenebras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nispiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius cne perceperunt, ut eorum ditioni uirtutes aduersae subiectae sint quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praeualeant quantum uolunt. Principatus uocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subiectis aliis, dum quae sunt agenda disponunt, eis ad explenda ministeria pritem vocantur qui etiam potestates principatum dissimilitudine alta transcend
Abbreviated transcription (Latin):
tute relinquetꝰ extremo supplicio ꝑi¬
mendꝰ cum michaele archangło p̃liatu¬
rꝰ ẽẽ ꝑhibetur. sicut ꝑ ioh̾em dicitur
factum ẽ p̃lium cum michaele archan¬
gelo: ut qui se ad similitudinẽ dei suꝑ¬
b extulerat: ꝑ michaelem ꝑemptus
discat. quia ad similitudinẽ dei ꝑ super¬
biam nullus exurgat.
pe nuntiare ueniebat: qui ad debellan¬
das aerias potestates humilis apparere
dignatꝰ est. De quo ꝑ psalmistã dicit᷑.

Expanded text:
plicio perimendus, cum Michaele archangelo praeliaturus esse perhibetur, sicut per Joannem dicitur: Factum est praelium cum Michaele archangelo , ut qui se ad Dei similitudinem superbus extulerat, per Michaelem peremptus discat, quia ad Dei similitudinem per superbiam nullus exsurgat. pe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis apparere dignatus est. De quo per Psalmistam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝓfecto nouẽ sunt ordines an¬
geloꝵ. Quib nimirum ordinib ille
primus angłs ideo ornatꝰ.⁊ opertꝰ ex¬
titit: quia dum cunctis agminib an¬
geloꝵ p̃latꝰ est: ex eoꝵ comparatione
clarior fuit. Sed cur istos ꝑsistentium
angłorum choros enumerando ꝑstrin¬
ximus:. si non eoꝵ quoq ministeria
subtiut exprimamꝰ : Greca et enimlĩ¬
gua angli nuntii: archangłi u̾o. sum¬
mi nuntii uocantͫ. Sciendum quoq¬
ẽ qd̃ angłorun uocabulum nom̃ ẽ of¬
ficii. ñ nature.im sc̃i illi celestis patͥe
sp̃c semper quide sunt sp̃e: s semꝑ uo¬

Expanded text:
profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. 8. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est officii, non naturae. Nam sancti illi coelestis patriae spiritus semper quidem sunt spiritus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Et quotiens mire uirtutis aliauid agit᷑
michael mitti ꝑhibetꝰ : ut ex ipso actu
et nomine detur intelligi. quia nullus
potest facere. qd̃ facere p̃ualet d̾s. Unde
et ille antiquus hostis qui ẽẽ deo simi

Expanded text:
Et quoties mirae virtutis aliquid agitur, Et quoties mirae virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine 1605 detur intelligi quia nullus potest facere quod facere praevalet Deus. Unde et ille antiquus hostis, qui Deo esse
Abbreviated transcription (Latin):
solum sunt angłi: cum ꝑeos aliqͣ nun¬
tiantꝰ. Unde ⁊ ꝑ psalmi stam dicit᷑ Qͥ
facit angłos suos sp̃e. Ac si patent̾ ui¬
cat. Qui eos quos semꝑ habet sp̃c. eti¬
am cum uoluerit. angłos facit. Hii an¬
dem qui minima nuntiant angłi: qui
uero sũma annuntiant. archangłi uo¬
ad mariam uirginẽ ñ quilibet
angłus. s gabriel archangłs mitticur.¬
Ad hoc quippe ministeriũ sumũ ange¬
lum uenire dignum fuerat: qui sum¬
mum omnium nuntiabat. Qui iccirco
etiam priuatis nominib censent᷑ ut
signetur ꝑ uocabula etiam in operatio
ne quid ualeant. Neq euim in illa sc̃a
ciuitate qͣm de uisione di omnipotentis
plena scientia perficit. iccirco ꝓpria no¬
mina sortiuntꝰ. ne eoꝵ ꝑsone sine nomi¬
nib sciri ñ possint: s cum ad nos aliqͥd
ministraturi ueniunt. apd̃ nos etiam
nomina a ministeriis trahunt. Micha
el namq quis ut d̃s: gabriel aũt forti¬
tudo dei. raphael u̾o dicitꝰ medicina dei.

Expanded text:
i, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde et per psalmistam dicitur: «Qui facit angelos suos spiritus»; ac si patenter dicat: qui eos, quos semper habet, spiritus, etiam, cum voluerit, angelos facit. Hi autem, qui minima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli voad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabriel angAd hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocane quid valeant. Neque etenim in illa sancta civitate, quam visio Dei omnipotentis plenam scientia perficit, idcirco propria nomina sortiuntur, ne eorum personae sine nominibus sciri non possint, sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Ad Mael namque, quis ut Deus; Gabriel autem, fortitudo Dei; Raphael vero dicitur medicina Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Certe ĩ honorẽ meum ita fallimini. ⁊ cer¬
de mͥ hoc putando. magnã additis laudẽ.
ego debeo agnoscere. ut uobis errantib
ille possit ignoscere. Si eium qd̃ ñ erat
fallaciter putaretꝰ. ab illo qui erat ueraci¬
ut dominũ humilẽ baptiraret. Haptiza¬
ri enim dominus ꝓpt̾ humilitatẽ uoluit:
ni quare ẽ natꝰ: et ibi inuenies quare
sit baptitatꝰ. Ibi quippe inuenies humili¬
tatis uiam: quam pede superbo ñ carpis:
quam nisi humili pede calcaueris: ad cel¬
situdinẽ quo ꝑducit ꝑuenire ñ poteris.
Bapticatꝰ ẽ ꝓpterte: aui descendit ꝓpter
te. Uide quantꝰ factus sit tancillꝰ: qͥ cum
in forma dei eẽt. ñ rapinã arbitratꝰ est
ẽẽ se equalem deo. Non enim erat rapina.
sed erat natura: eaualtas filii cũ patre
Ohannes si se xp̃m putari uellet. uiiiͣ¬
illi rapina eẽt. Non ergo rapinã arbitratus
ẽ ẽẽ equalis deo. Erat enum. ⁊ sine rapi¬

Expanded text:
Certe in honorem meum ita fallimini; et cerCerte in honorem meum ita fallimini; et certe mihi hoc putando magnam additis laudem: sed ego me debeo agnoscere, ut vobis errantibus ille possit ignoscere. Si enim quod non erat fallaciter putaretur, ab illo qui erat veraciut Dominum humilem baptizaret. Baptizari enim Dominus propter humilitatem voluit, ni quare est natus, et ibi invenies quare sit baptizatus. Ibi quippe invenies humilitatis viam, quam pede superbo non carpis: quam nisi humili pede calcaveris, ad celsitudinem, quo perducit, pervenire non poteris. Baptizatus est propter te, qui descendit propter te. Vide quantus factus sit tantillus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non enim erat rapina, sed erat natura aequalitas Filii cum Patre. Joannes si se Christum putari vellet, illi rapina esset. Non ergo rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Erat enim, et sine rapi
Abbreviated transcription (Latin):
homo eum qui uenerat homo ds. Si eni
in natis mulierum. hoc ẽ in hominib
nemo exurrexit maior iohanne baptista
auisqis iohanne piꝰ ẽ ñ tautum ho¬
mo. s et d̾s ẽ. Debuit ergo tantꝰ iste
discipios ꝓprios habere: ⁊ cum disciplle
suis magistrum omnium xp̃m cognosct¬
re. Qd̾ enim ẽ maiꝰ testimoniũ uerita¬
tis. quam se bumiliando eũ agnoscee.
cui emulando potuit inuidere: Putari
xp̃x potuit: et noluit. Existimari xp̃c¬
ixerunt homines cum fallerent᷑
Inde quippe adam lapsus qd̃ erat ꝑdidit
minimꝰ. Nouerat hoc. recolebat hoc. ⁊ te¬
nebat hoc: quia recipere qd̃ ille perdid̾at
cogitabat. Homo igitur iste ut dixi mag¬
diceret: int̾ natos mulierum nemo exur¬
tari xp̃c: potuit credi xp̃c: immo iam ab
eis qui eiꝰ magnitudinis gr̃a fallebant᷑ cre¬
debatur xp̃c. Et in illo errore morerentur
nisi ab illo confitente corrigerentꝰ.
espondit enim ita putantib ⁊ ait.
Non sum ego xp̃c. Tanqͣm diceret:

Expanded text:
homo eum qui venerat homo Deus. Si enim homo eum qui venerat homo Deus. Si enim in natis mulierum, hoc est, in hominibus, nemo exsurrexit major Joanne Baptista; quisquis Joanne plus est, non tantum homo, sed et Deus est. Debuit ergo tantus iste, et discipulos proprios habere, et cum discipulis suis magistrum omnium Christum cognoscere. Quod enim est majus testimonium veritatis, quam se humiliando eum agnoscere, cui aemulando poterat invidere? Putari Christus potuit, et noluit: existimari Chrixerunt homines, cum fallerentur Inde quippe Adam lapsus perdidit quod erminimus: noverat hoc, recolebat hoc, et tenebat; quia recipere quod ille perdiderat cogitabat. Homo ergo iste, ut dixi, magdiceret, In natis mulierum non exsurta; potuit credi Christus, imo jam ab eis qui ejus magnitudinis gratia fallebantur, credebatur Christus: et in illo errore morerentur, nisi ab illo confitente corrigerentur. Respondit ergo ita putantibus, et ait: Non sum ego Christus . Tanquam diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
batur int̾ discipłos dñm: ⁊ seauebantꝰ
cum discipłi. Absit ut dicã cont̾ dũm.
s tam̃ quasi extra dñm. Discipłos ha¬
bebat xp̃c: discipulos habebat iohes. Do¬
Baptirabat ioh̾es: baptirabat xp̃x. plus
hic de baptismo dico: a iohanne baptirat᷑
ẽ xp̃c. Ubi sunt qui de minist̾io baptis¬
mi arrogantia tumide animositatis in¬
flantur : Ubi sunt uoces carentes hu¬
militate. elate suꝑbia: ego baptiro: e¬
go baptizo: Quid dixisses: si xp̃m bap¬
tizare meruisses : Magna iam qͣntũ ad¬
uertit scĩtus ur̃a apparere et emuiere
causa cepit qua fuerat et xp̃e a patre
missus ẽ iohannes: sed sicut ab obsequẽ¬
tib antecedit᷑ uidex. posterior homo crea¬
rat igitur iobannes homo ꝑfec uͤ¬
tꝰ quidem: et cuius tanta gr̃a cõmel¬
data ẽ ut ipse de illo dñs diceret. In natis
mulierum nemo surrexit maior iohanne
baptista. Iste ergo tam magnus agnoscit
dominũ in paruo magnum:. aguoscit

Expanded text:
ebatur inter discipulos Dominum, et sequebantur ebatur inter discipulos Dominum, et sequebantur eum discipuli: absit ut dicam, contra Dominum; sed tamen quasi extra Dominum. Discipulos habebat Christus, discipulos habebat Joannes: doBaptizabat Joannes, baptizabat Christus. Plus hic de baptismo dico, a Joanne baptizatus est Christus. Ubi sunt qui de ministerio Baptismi arrogantia tumidae animositatis inflantur? Ubi sunt voces carentes humilitate, elatae superbia, Ego baptizo, ego baptizo? Quid dixisses, si Christum baptizare meruisses? Magna jam, quantum advertit Sanctitas vestra, apparere et eminere causa coepit, qua fuerat et Christus a Pamissus est Joannes, sed sicut ab obsequentibus anteceditur judex. Posterior homo creaErat igitur Joannes homo perfectus quidem, et cujus tanta gratia commendata est, ut ipse de illo Dominus diceret, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Iste ergo tam magnus agnoscit Dominum in parvo magnum: agnoscit
Abbreviated transcription (Latin):
tis accessum ad annos capatiores ꝑduc¬
ti in discipulatum sunt assumpti. Iuo¬
rum postea fides deo adhesit: s nulliꝰ
eorum natiuitas xp̃o militauit.  iͣ¬
ecordemur et ꝓph̾as: recolamꝰ pa¬
triarchas. Nati sunt hõies: ecu
q̃stione: alteram aggrediamꝰ ꝓ uiribus
qͣs dederit d̾s. Occurrit enim alia q̃stio:
aliquanto ut in uidetꝰ obstrusior: ⁊ ad ꝑ¬
scrutandum laboriosior. In qua me mul¬
tũ adiuuabit ur̃a intentio. ⁊ ꝓ mea exi¬
quitate ad dñm dep̃catio.ect iii¬
Ohes iste tanta excellens gr̃a ut quẽad¬
modum dictum ẽ dñm etiã ex utero
¶aluturet ñdum loquendo. s iam exul¬
tando: cuius gr̃a in dm̃ iamtunc erat
aꝑta. quando eius caro in carne erat in¬
clusa. Hic ergo iohes ñ inuenitꝰ int̾ dis¬
cipulos dñi. s inuenit᷑ potius discipłos
habuisse cum domino. Quid ẽ hoc: Qͥs
ẽ iste homo: Homo tantꝰ. quis homo tã¬
tus: Qntꝰ tantꝰ homo: T̃amen ñ seq̃¬

Expanded text:
tis accessum ad annos capaciores perductis accessum ad annos capaciores perducti, in discipulatum assumpti sunt; illorum postea fides Domino adhaesit, sed nullius illorum nativitas Domino militavit. Recordemur et Prophetas, recolamus Patriarchas: nati sunt homines, aetquaestione, alteram aggrediamur, pro viribus quas dederit Dominus. Occurrit enim alia quaestio aliquanto, ut mihi videtur, obstrusior, et ad perscrutandum laboriosior, in qua me multum adjuvabit vestra intentio, et pro mea exiguitate ad Dominum deprecatio. Joannes iste tanta excellens gratia, ut quemadmodum dictum est, Dominum etiam ex utero salutaret, nondum loquendo, sed exsultando; cujus gratia in Deum jam tunc erat aperta, quando ejus caro in carne erat inclusa: hic ergo Joannes non invenitur inter discipulos Domini, sed invenitur potius discipulos habuisse cum Domino. Quid est hoc? Quis est iste homo? Homo tantus, quis homo tantus? quantus tantus homo? Tamen non sequ
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnem desiderat. canta
expectatione sermonẽ. Ergo adiuuante
domino. ãministrabimꝰ uobis qd̾ dederit.
recolentes ⁊ animo tenentes nr̃e officiũ
seruitũtis: ut loquamur ñ tanqͣm ma¬
gistri. s tanquã ministri: ñ discipłi̾s.
sed condiscipulis. quia nec seruis s con¬
seruis. Magister autem unus ẽ nobis.
cuius scola in terra c̃. ⁊ catbedra in celo.
Cuius p̃cursor ioh̾es ẽ natꝰ. cuiꝰ nati¬
uitatis dies hodiernus traditur: hodie
celebratur. Hoc maiorum traditione sus¬
ceptione suscepimꝰ: hoc ad posteros imi¬
tanda deuotione transmittimꝰ. Leu¬
Ohannis ergo ũ euͣngliste s baptiste. na¬
talem hodie celebramus. Qua prima
re posita. occurrit questio ñ pretereun¬
da. quare natalem quo ẽ ortus ex ute¬
ro iohes potius celebremus: quã cuius¬
arche. Si interrogemur: quid responde¬
binius : Quantum mͥ uidetur: qͣntum
mearum uirium mediocritati occurrit:
hec causa ẽ. Discipłi domini nati. ⁊ ꝑ eta¬

Expanded text:
solemnem desiderat tanta exspectatione sermonem. Ergo, adjuvante Domino, ministrabimus vobis quod dederit, recolentes et animo tenentes nostrae officium servitutis, ut loquamur, non tanquam magistri, sed tanquam ministri; non discipulis, sed condiscipulis; quia nec servis, sed conservis. Magister autem unus est nobis, cujus schola in terra est, et cathedra in coelo: cujus praecursor Joannes est natus, cujus nativitatis dies hodiernus traditur, hodie celebratur. Hoc majorum traditione suscepimus, hoc ad posteros imitanda devotione transmittimus. Joannis ergo non Evangelistae, sed Baptistae Natalem hodie celebramus. Qua prima re posita, occurrit quaestio non praetereunda, quare Natalem, quo est ortus ex utero Joannes, potius celebremus, quam cujusarchae? Si interrogemur, quid respondebimus? Quantum mihi videtur, quantum mearum virium mediocritati occurrit, haec causa est: Discipuli Domini nati, et per aeta
Abbreviated transcription (Latin):
lutationẽ anteq̃m nasceretꝰ audiuit.
bebat intelligendi sensum:. qui exultan¬
di habebat affectum. Simul illud adu̾¬
te quam paucis elisabech. qͣm multiᷤᷤ ⁊a¬
charias ꝓphetet: et uterq sc̃o impletꝰ
spũ loquebatur: sed disciplina seruaba¬
tur. ut mulier discere magis q̃ diuina stͥ
studeat qͣm docere. Nec facile ullã ꝓphe¬
mus ꝓhetissa maria soror aaron. quã
cito uerba cantici conclusit. cadẽq ubi
ꝓlixius ẽ loquuta cum fratre: neqͣquã
sui penam sermonis de ꝓfessione censꝰ
rum martyrum fratres kiñi uite pre¬
sentis occasus: ⁊ suscepta ab eis ꝓ xp̃i nõ¬
mine passio consecrauit. Multimoda nãq
ueterum relatione didicimus. ñ nullos
martyrum ꝓstrados gladio: igni alios cõ¬
crematos: complures bestiarum dilacera¬
tos dentib: innumeros etiam uaruis tor¬
mentorum cruciatib affectos. spreta sui
corporis morte xp̃iane fidei testimonium

Expanded text:
lutationem, antequam nasceretur, audiuit. lutationem, antequam nasceretur, audiuit. bebat intellegendi sensum, qui exsultandi habebat adfectum. simul illud aduerte quam paucis Elisabet, quam multis Zaccharias prophetet. et uterque sancto inpletus spiritu loquebatur, sed disciplina seruatur, ut mulier discere magis quae diuina sunt studeat quam docere. nec facile ullam prophemus. prophetissa ipsa Maria soror Aaron quam cito cantici uerba conclusit eademque, ubi prolixius est locuta cum fratre, nequaquam sui poenam sermonis euasit. Factum rum martyrum, fratres carissimi, vitae praesentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
bilis modo pecudis. frena nutantis fidei
coherrebant. Et zacharias pat̾ eius in
Uide quam bonus ẽ ds: et facilis indul¬
gere peccatis. Non solum ablata restitu¬
it: s etiam insperata concedit. Ille du¬
dum mutus ꝓphetat. Hec enim ẽ grã
dei maxima: qd̃ eum qui negauerat
confitetur. Nemo ergo diffidat: nemoue¬
terum conscius delictorum p̃mia diuina
desperet. Nouit d̃s mutare sententiam:
si tu noueris em̃dare delictum. Et tu pu¬
er ꝓꝓh̾a altissimi uocaberis. Pulchre cũ
de dño ꝓphͥaret. ad ꝓpħam sua uerba
conu̾tit. ut hoc quoq bñficiũ ẽẽ dñi de¬
signaret: ne cum publica numeraret.
sua quasi ingratꝰ tacuisse q̃ acceperat
bñficia uideretur: q̃ agnoscebat in fi¬
lio. Sed fortusse aliqui quasi irrationa¬
bilẽ mentis excessum putent. qd̾ octo di¬
erum alloquitꝰ infantẽ. uerum si tene¬
amus. intelligimus ꝓfecto qd̾ potuit
uocẽ patris natꝰ audire: qui marie sa¬

Expanded text:
bilis modo pecudis frena nutantis fidei bilis modo pecudis frena nutantis fidei cohercebant. Et Zaccharias pater eius inpuide quam bonus deus et facilis indulgere peccatis non solum ablata restituit, sed etiam insperata concedit. ille dudum mutus prophetat; haec enim gratia dei maxima, quod eum qui negauerant confitentur. nemo ergo diffidat, nemo ueterum conscius delictorum praemia diuina desperet. nouit deus mutare sententiam. si tu noueris emendare delictum. et tu, puer, propheta altissimi uocaberis. pulchre cum de domino prophetaret, ad prophetam sua uerba conuertit, ut hoc quoque beneficium esse domini designaret, ne cum publice numeraret sua quasi ingratus tacuisse quae acceperat beneficia uideretur, quae agnoscebat in filio. sed fortasse aliqui quasi inrationabilem mentis excessum putent, quod octo dierum adloquitur infantem. uerum si teneamus. intellegimus profecto quod potuit uocem patris natus audire, qui Mariae sa
Abbreviated transcription (Latin):
mulier qd̾ ñ audiuit asseruit: qͣndo sp̃c̃
sanctus ei qui augło mandau̾at xeuela
ditur quia nemo in cognatione eiꝰ uo¬
cabatur hoc nomine: ut intelligas no
men ñ generis ẽẽ s uatis. ⁊ acharias a¬
q nutu int̾cogatur. S quia increduli¬
tas affatum eripuerat ei et auditũ:. ad
uoce ñ poterat manu et liteeris loci¬
tꝰ ẽ Scripsit enim dicens. iobannes ͤ
nomen eius. Et bic nomen ñ imponit.
s astruitꝰ : m̾itoq continuo resoluta eius
lingua est: quia quã uinxerat incredu¬
Iut lingua nr̃a q̃ incredulitatis uin¬
culis ẽ ligata rationis uoce soluatꝰ. Scri¬
bamꝰ sp̃u mysteria: si uolumus loqͥ. Scri¬
bamius p̃nuntium xp̃i. ñ in tabulis la¬
pideis. s in tabulis cordis carnalib. Et¬
enim qui iohannẽ loquitur: xp̃m ꝓ
phetat. Loquamur iohem. loqua¬
mur et xp̃m. ut nr̃m quoq os possit a¬
periri: quia in sacerdote tanto irrationa¬

Expanded text:
mulier quod non audiuit adseruit, quando spiritus ei mulier quod non audiuit adseruit, quando spiritus ei sanctus, qui angelo mandauerat, reuelauditur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intmen non generis esse, sed vatis. Zacharias quoque nutu interrogatur, sed quia incredulitas ei affatum eripuerat et auditum, quod voce non poterat, manu et litteris est locutus; scripsit enim dicens: Joannes est nomen ejus. Et hoc nomen non imponitur, sed astruitur: meritoque continuo resoluta est lingua ejus; quia quam vinxerat increduut lingua nostra, quae incredulitatis uinculis est ligata, rationis uoce soluatur. Scribamus spiritu mysteria, si uolumus loqui, scribamus praenuntium Christi non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. etenim qui Iohannem loquitur Christum prophetat. loquamur Iohannem, loquamur et Christum, ut nostrum quoque os possit aperiri. quod in sacerdote tanto inrationa
Abbreviated transcription (Latin):
runt ad illã. Nemo est in cognatione tua
qui uocetur hoc nomine. Innuebant g̾
patri eius: quem uellet uocari eũ. Et
accepit pugillarem: ⁊ scripsit dicens.
Iohannes est nomen eius. Et mirati stͥ
omnes. Continuo autem resoluta ẽ lin¬
gua eius: et apertũ est os eiꝰ. ⁊ loq̃¬
batur bñdicens d̾m. Mire sc̃s euͣnglis¬
ta p̾mittendum putauit. qd plurimi
infantem patris noie ⁊achariã appei¬
landum putarunt: ut adu̾tas matri ñ
nom̃ alicuiꝰ displicuisse degeneris: sido
scõ infusum sp̃u. qd̃ ab angelo aute za¬
charie fuerat p̃nuntiatum. Et qiuidem
ille mutus intimare uocabulum fuii
inciuit est nomen eius: hoc ẽ ñ nos ei
nom̃ imponimꝰ:. quia iam a deo nom̃ acce¬
ꝑit. h abet uocabulum suum ad̃ agnoui¬
abent hoc m̾ita scõrum: ut a dño no¬
men accipiant. Sic iacob isrł dicit
quit filius m̃s ih̾c: cum hiis qui cũ eo
i ocundabuntur. qui pelicti sunt ĩ annis
quadringentis. Et erit post annos hos ⁊

Expanded text:
o est in cognatione tua qui uocetur hoc nomine. adnuebant ergo patri eius quem uellet uocari eum. et accepit pugillarem et scripsit dicens: Iohannes est nomen eius. et mirati sunt omnes. continuo autem resoluta est lingua eius et apertum est os eius, et loquebatur benedicens deum. mire sanctus euangelista praemittendum putauit quod plurimi infantem patris nomine Zacchariae adpellandum putarunt, ut aduertas matri non nomen alicuius displicuisse degeneris, sed id sancto infusum spiritu, quod ab angelo ante Zacchariae fuerat praenuntiatum. et quidem ille mutus intimare uocabulum fili est inquit nomen eius, hoc est: non ei nos nomen inponimus, qui iam a deo nomen accepit. habet uocabulum suum quod agnouiabent hoc menta sanctorum, ut a deo nomen accipiant. sic Iacob Israhel dicitur, quit filius meus Iesus cum his qui cum eo iocundabuntur, qui relicti sunt in annis quadringentis. et erit post annos hos et
Abbreviated transcription (Latin):
infidelib: nam solem istum corporeum
cotidie facit oriri suꝑ bonos ⁊ malos.
Haptizauit ergo ut dixi creatura crea¬
torẽ: lucerna solem. ⁊ ñ se extulit bap¬
tizator s subdidit baptizando.S̃. Lucã¬

Expanded text:
infidelibus. Nam solem istum de coelo corporeum infidelibus. Nam solem istum de coelo corporeum quotidie facit oriri super bonos et malos . Baptizavit ergo, ut dixi, creatura Creatorem, lucerna solem: et non se extulit baptizator, sed subdidit baptizando. Na
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ homo. Uide ergo que maiestas. q̃ potes¬
tas. que sublimitas. que cum patre eqͣu¬
tas uenit. ꝓpt̾ nos ad indum̃tum forme
seruilis. et intellige illam a magistro. tã¬
to humilitatis uiam: qm̃ plꝰ est quod
uoluit bomo fieri: quam qd̃ uoluit ab
homine baptizari. Baptirat ergo ĩ aqͣ¬
bum. Mementote enim. ego uox clamã¬
tis in deserto: ⁊ memĩtote quia uerbũ
caro factũ est: et habitauit in nobis
Baptirat ergo in aqua iohannes xp̃m.
seruns dominum: uox uerbum: creatu¬
ra creatorẽ. lucerna solẽ: s solem qui
fecit hunc solem: solem de quo dictũ ẽ.
Ortus ẽ nobis sol iusticie: ⁊ sanitas ĩ pen¬
nis eiꝰ. De quo impii sero penitentes in
fine. in iudicio dei drcturi sunt. Qͥd nobi
ꝓfuit suꝑbia. aut quid diuiciarũ iactã¬
tia contulit nobis : Transierũt omnia.
tanquam umbra:. ⁊ cum umbris qui se¬
quuti sunt umbras. Ergo iuquiunt er¬
rauimꝰ auia u̾itatis. et iusticie lumen
oritur malis. ñ oritur impiis. ñ oritur

Expanded text:
 IV. Vide ergo, quae majestas, quae potestas, quae sublimitas, quae cum Patre aequalitas venit propter nos ad indumentum formae servilis: et intellige illam a magistro tanto humilitatis viam; quoniam plus est quod voluit homo fieri, quam quod voluit ab homine baptizari. 4. Baptizari bum. Mementote enim, Ego sum vox clamantis in eremo: et mementote quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Baptizat ergo, inquam, Joannes Christum, servus Dominum, vox Verbum, creatura Creatorem, lucerna solem; sed solem, qui fecit hunc solem; solem de quo dictum est, Ortus est mihi sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . De quo impii sero poenitentes in ffuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt illa omnia, tanquam umbra: et cum umbris qui secuti sunt umbras. Ergo, inquiunt, erravimus a via veritatis, et justitiae lumen oritur malis, non oritur impiis, non oritur
Abbreviated transcription (Latin):
editio leticiam plurimoꝵ: quia cõ¬
munc ẽ bonum. Iusticia enim cõmunis
ẽ uirtꝰ Et ideo in ortu iusti future ui¬
te insigne p̃mittitꝰ. ⁊ gr̃a secuture uir¬
tutis. exultatione uicinorum p̃figuraute
signatur. Suichie autẽ tempus quo fuit
in utero ꝓph̾a describitur: ne marie p̃seu¬
tia taceatur. Sed tempꝰ siletꝰ infautie
co qd̾ p̃sentia domini matris in utero
roboratur: qui infantie impedim̃ta ne¬
sciuit. Et i deo in euͣngelio nichil suꝑ eo
legiraus. nisi ortum eius et oraculum:¬
⁊ exultationẽ in utero. ⁊ uocẽ in deserto.
Neq enim ullam infantie sensit etatẽ:
qui supͣ naturam. supͣ etatẽ. matris in

Expanded text:
editio laetitiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signatur. pulchre autem tempus, quo fuit in utero propheta, describitur, ne Mariae praesentia taceatur, sed tempus siletur infantiae, eo quod praesentia domini matris in utero roboratur, qui infantiae inpedimenta nesciuit. et ideo in euangelio nihil super eo legimus nisi ortum eius et oraculum, exsultationem in utero, uocem in deserto. neque enim ullam infantiae sensit aetatem qui supra naturam, supra aetatem in
Abbreviated transcription (Latin):
eniens quippe sicut apłs dicit. enͣn¬
gelizauit pacem nobis qui eramuᷤ
longe: et pacem his qui ꝓpe. Ipse ẽ pax¬
gdidit in se. in unum nouum hominẽ faci¬
ens pacem: et cõmutauit utrosq in uno
corpore deo: interficiens inimicias in semec
heretici donatiste celebrare uoluerunt: qͥa
nec uiutatẽ amant. nec orientali ecclĩe
ubi apparuit illa stella cõmunicant. Nos
bauit. in unitate gentium celebramꝰ.
unc enim puer priusquã sci uii¬
ret uocare patrẽ aut matrẽ sicut de
ilo fuerat ꝓphetatum accepit uirtutem
sumebat. In cliuitiis quippe ciuitas illa
secundum scł̃m florens aliqͣndo presump¬
serat. In cliuiciis autẽ. principatꝰ auro de¬
fertur: qd̾ xp̃o magi suppliciter detulerũt.
Spolia uero samarie idẽ ipsi erant. qui
cam incolebant. Samaria namq ꝓ ydo¬
latria posita ẽ. Ille enim ppłs isrl̾ auer¬
sus a clũo: ad ydola colenda conuersus est

Expanded text:
eniens quippe, sicut Apostolus dicit, evangelizavit pacem nobis qui eramus longe, et pacem his qui prope. Ipse est endidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et commutavit utrosque in uno corpore Deo, interficiens inimicitias in semehaeretici Donatistae celebrare voluerunt: quia nec unitatem amant, nec Orientali Ecclesiae, ubi apparuit illa stella, communicant. Nos bavit, in unitate Gentium celebremus. Tunc enim puer, priusquam sciret vocare patrem aut matrem, sicut de illo fuerat prophetatum, accepit virtutem aesumebat. In divitiis quippe civitas illa secundum saeculum florens aliquando praesumpserat. In divitiis autem principatus auro defertur, quod Christo Magi suppliciter obtulerunt. Spolia vero Samariae iidem ipsi erant, qui eam incolebant. Samaria namque pro idololatria posita est. Illic enim populus Israel aversus a Domino, ad idola colenda conversus est
Abbreviated transcription (Latin):
mulier in ciuitate peccatrix: s quia di¬
lerit multum. dimissa sunt ei peccata
multa: ⁊ de qua marcus ait. surgens au¬
dem ih̾e mane una sabb̾i. apparuit primo
marie magdalene: de qua eiecerat septẽ
demonia. Sed qmͣ misericors dominꝰ erga

Expanded text:
mulier in civitate peccatrix, quae quia dimulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus ait: Surgens autem Jesus mane prima Sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia.
Abbreviated transcription (Latin):
citis quid petatis. Nesciebant et enim qͥd
peterent: qui in regno celestis patrie quẽ¬
piam ad sinistram xp̃i sessurũ ẽẽ puta¬
bant: cum in illa discretione nouissimi
eraminis omnes electi ad dexterã sũmi
regis ac iudicis. legantur ẽẽ uenturi. N¬
chil quiꝑpe sinistrum uita illa. nichi ha¬
bet felicitas et̾na reꝓbum: nichil pax sem¬
piterna recipit caducum. In oct sce m irie
trum asserunt traditiones. a magdalo ca¬
stello. maria magdalene nuncupata est:
qm ñ solum sui germinis dignitas. ue¬
rũ etiam patrimonii uice parentũ. succeᷤ¬
sus. splendidam reddiderant: ad eo ut du¬
plicatus honor nominis excellentiã cir¬
cũ quaq diffunderet. Solent enĩ apd̾
homines: plꝰ diuitum qm pauperũ no¬
mina sciri. Sed quia rerum affluentiã
int̾dum uoluptas comes sequit᷑ adoles¬
centioris uite tempora lubricis supposuit
discursib: soluto pudicitie freno. Ret¬
scribit euͣnglista. quia erat q̃dam

Expanded text:
citis quid petatis? Nesciebant etenim quid citis quid petatis? Nesciebant etenim quid peterent, qui in regno coelestis patriae quemquam ad sinistram Christi sessurum esse putabant, cum in illa discretione novissimi examinis omnes electi ad dextram summi regis ac judicis legantur esse statuendi. Nil quippe sinistrum vita illa, nil habet felicitas aeterna reprobum, nil pax sempiterna recipit caducum. Sinistra autetrum asserunt traditiones, a Magdalo castello Maria Magdalene nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonii jura parentum excessu splendidam reddiderunt: adeo ut duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud homines, plus divitum quam pauperum nomina sciri. Sed quia rerum affluentiam, interdum voluptas comes sequitur, adolescentioris vitae tempora, lubricis supposuit discursibus, solutis pudicitiae frenis. Haucas evangelista: Quia erat quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos specialius a dño diligi: se speci¬
alius cum beato petro consortes sepe fac¬
tos archauorum q̃ ignorarent ceti. qd̃
frequens scĩ eũngłii textꝰ indicat. Lect.¬
inc est enim qd̃ ipsis quoq uiͣ.
quomͦ petro nouum nomã ab illo im
ponitur: ut sicut ille qui priꝰ symon di
it: ita et isti boanerges. hoc ẽ filii toui¬
trui uocarentur: quia uidelicet ⁊ uocẽ
patris super dominum in monte clari¬
ficatum unai cum petro audirent: et
plura aliis disciplis mystiorum
secreta agnoscerent. Quodq ad rem pli¬
mum ꝑtinebat se integro corde dño ad¬
herere. et maxima illum dilectione sen¬
tiebant amplecti: ideoq non discre debãt
no sederent: p̃sertim cum uiderent iohem
singulari puritate mentis ⁊ corporis. in¬
cena recumberet. Sed quid eis dignitate
sedium querentib ipse cognitor mitorũ
ac sedium distributor responderit audia¬
mus. Respondens inquit ihc: dixit. Nes¬

Expanded text:
discipulos specialius a Domino diligi, se specidiscipulos specialius a Domino diligi, se specialitus cum beato Petro conscios saepe factos arcanorum, quae ignorarent caeteri, quod frequens sancti Evangelii textus indicat. Hinc est enim quod ipsis quoque, quomodo Petro, novum ab illo nomen imponitur, ut sicut ille qui prius Simon dicit, ita et isti Boanerges, hoc est filii tonitrui, vocarentur: quia videlicet et vocem Patris super Dominum in monte clarificatum una cum Petro audirent, et plura aliis discipulis mysteriorum secreta cognoscerent: quodque ad rem plurimum pertinebat, se integro corde Domino adhaerere, et maxima illum dilectione sentiebant amplecti. Ideoque non discredebant no sederent, praesertim cum viderent Joannem pro singulari puritate mentis et corporis  ipsius recumberet. Sed quid eis dignitatem sedium quaerentibus ipse cognitor meritorum ac sedium distributor responderit, audiamus. Respondens autem Jesus, dixit: Nes
Abbreviated transcription (Latin):
domino nouerant. suũ illi desideriũ dis¬
cipuli patefacerent.
Inde hoc referens eungelista marchꝰ
tacito matris int̾uentu. discipłorũ
solsimodo quorum cordis appetitum scie¬
bat. facit mentionẽ. Et accedunt inqͥt
ad eum iacobus ⁊ ioh̾es. filii debedei dicẽ¬
tes. Magister: uolumꝰ ut adcunq petie¬
rimus. facias nobis. At ille dixit eis. Quid
uultis ut faciam uobis: Et dixerunt. Ba
nobis ut unus ad dexteram tuara. ⁊ unus
ad sinistram tuã sedeamꝰ in gła tua. Ii¬
rogare asserit: quorum uoluntatẽ inter
rogando potiorem conspicit. ⁊ quorũ horta
tum ad rogandum matrem nouit ẽẽ cõ¬
motum. Credendum ẽ autẽ qd̃ illa maxi
me causa. uł muliebrẽ matris affectum
tulanda concitauerat: quia meminissent
sermonis domini quo ait: cura sederit fi¬
uꝰ hominis in sede maiestatis sue. sedebi¬
tis et uos super sedes duodecim. iudican¬
tes duodecim trib irlꝰ. nossentq se inter

Expanded text:
Domino noverant, suum illi desiderium disDomino noverant, suum illi desiderium discipuli patefacerent. Unde haec referens evangelista Marcus, tacito matris interventu, discipulorum vero solummodo, quorum cordis appetitum sciebat, facit mentionem. Et accedunt, inquit, ad eum Jacobus et Joannes, filii Zebedaei, dicentes: Magister, volumus ut quodcunque petierimus, facias? Et dixerunt: Da nobis ut unus ad dextram tuam, et alius ad sinistram sedeamus in gloria tua . Ilrogare asserit, quorum voluntatem in rogando potiorem conspicit, et quorum hortatu matrem ad rogandum novit esse comotam. Credendum est autem quod illa maxime causa, vel muliebrem matris affectum,tulanda concitaverit, quia meminissent sermonis Domini, quem ait: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim judicantes duodecim tribus Israel , nossentque se inter
Abbreviated transcription (Latin):
sudore uercices montium subeamꝰ:. quã¬
tum necesse ẽ conari ut conu̾sationẽ in
celis habere. ⁊ in monte scõ dei de quo ca¬
uit psalmista mereamꝰ quiescere:
nde etiã in bodierna sc̃i euͣn
gelii lectione cum filii rebedei ab
eo regni sedes peterent. confestim illos
ad bibendũ calicẽ suum. hoc ẽ ad imitã¬
dum sue passionis agonem reuocat: ut
meminissent quia celestium sũma pet̾e¬
ñ deberent nisi qui abiecta ⁊ aspera ter¬
restrium trans cenderent. Accessit in qͥt
ad eum mater filiorum zebedei cum fi¬
liis suis adorans et petens aliquid ab eo.
Qui dixit ei. Quid uis: Ait. Dic ut sede¬
ant hii duo filii mei. unus ad dexterã tu¬
am. et alius ad sinistram tuã in regno
tuo. Nemo ergo estimet matrẽ ꝓ filiis
suis absq illorum consensu ac uoto fi¬
uorum petisse: s potiꝰ intelligat unani¬
mi omniũ eorum consilio fuisse disposi¬
tum. ut ꝑ matrẽ quam maxime dilectã

Expanded text:
sudore vertices montium subeamus, quansudore vertices montium subeamus, quantum necesse est conari ut conversationem in coelis habere et in monte sancto Domini, de quo canit Psalmista, mereamur quiescere. Unde etiam in hodierna Evangelii sancti lectione cum filii Zebedaei ab eo sedes regni peterent, confestim illos ad bibendum calicem suum, hoc est, ad imitandum passionis suae agonem revocat, ut meminissent quia coelestium summa petere non nisi per abjecta et aspera terrestrium deberent. Accessit, inquit, ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis adorans, et peit illi: Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dextram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Nemo autem aestimet matrem haec pro filiis absque illorum consensu ac voto petisse, sed potius intelligat unanimi omnium consilio eorum fuisse dispositum ut per matrem quam maxime dilectam
Abbreviated transcription (Latin):
N illo R̾. Acceuit ad dominum ihm mat̾
filiorum debedei cum filiis suis: adorans ⁊
ꝑetens aliquid ab eo. Et rel Om uen. bede¬
demptor nr̃ uulnera suꝑbie nr̃e sana¬
re desiderans. ⁊ ipse cum in forma d̾i cẽt.
forma hominis accepta. humiliauit semet¬
ipsum. factꝰ obediens usq ad mortẽ. Et
nos quoo si culmen uere sublimitatis cõscẽ¬
dere uolumus: iter humilitatis arripere p̃
queq p̃sentis scli. ⁊ ipsam quoq mortem
patient̾ ferre p̃cepit. ꝓmisit nobis dona
głie: s p̃misit certamina pugne. Dixit. ꝓ¬
mitcens. erit merces ur̃a multa. ⁊ eritis fi¬
lii altissimi: s p̃dixit iubens. diligite ini
poluicetur electis: ut et digna p̃miis mi¬
ta p̃monstret. Sic uitam donat et̾nã: ut
per angustã portam et artã uiam ad
hanc pueniendum ẽẽ decernat. Unde ait.
Contendite intrare ꝑ angustã portã. Con¬
tentione etenim ñ parua opꝰ est: siquis
ad alta uelit ascendere. Nama cura tanto

Expanded text:
n illo tempore accessit ad Jesum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis adorans, et petens aliquid ab eo, etc. Dominus Jedemptor noster, vulnera superbiae nostrae sanare desiderans, et ipse cum in forma Dei esset, forma hominis assumpta, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem: et nos quoque, si culmen verae sublimitatis conscendquaeque praesentis saeculi, et ipsam quoque mortem patienter ferre praecepit. Promisit nobis dona gloriae, sed praemisit certamina pugnae. Dixit promittens: Erit merces vestra magna, et eritis filii Altissimi ; sed praedixit jubens, Diligite inimpollicetur electis, ut et digna praemiis merita praemonstret: sic vitam donat aeternam, ut per angustam portam, et arctam viam ad hanc perveniendum esse decernat; unde ait: Contendite intrare per angustam portam . Contentione etenim non parva opus est, si quis ad alta velit ascendere. Nam cum tanto
Abbreviated transcription (Latin):
lendo. fructum afferatis operando.
Eatis enim uolendo dixi: quia uelle aliqͥd
facere iam m̃te ire est. Qualeni gͦ fructũ
afferre debeant subditꝰ: ⁊ fructꝰ nr̃ ma¬
neat. Omne qd̃ scd̃m p̃sens scłm laboramus:
uix usq ad mortẽ sufficit. Mors namq int̾¬
ueniens: fructum nr̃i laboris abscidit. Qd̃
uero ꝓ et̾ria uita agitur: etiam post mor¬
tem seruatur. ⁊ tunc apparere incipit. cũ
laborum carnalium fructꝰ ceperit ñ uideri.
Ibi ergo illa retributio inchoat: ubi ista
uisquis igitur iam eterna cognouit
apd̃ eiꝰ animũ tẽporales fructꝰ uilescunt.
Taleꝰ fructꝰ oꝑem᷑ qͥmarieãt. taleᷤ fructꝰ oꝑem᷑ qͥ cũ
mors cuncta int̾imat: ipsi exordiũ a morte
sumant. Nam qd̃ a morte incipiant fruc¬
Tꝰ dei. testatur ꝓph̾a. qui dicit. Cum dederit
dilectis sus sompnũ. hec ẽ hereditas do¬
mini. Omnis qui dormit in morte. ꝑdit he¬
reditatẽ. S cum dederit dilectis suis som¬
num. hec ẽ hereditas dñi: quia electi d̾i

Expanded text:
lendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur etiam 1563 post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista squis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi
Abbreviated transcription (Latin):
Uxta hẏstoriã manifestꝰ ẽ sensus
Recedente autẽ domino de templo. om¬
nia legis edificia. ⁊ compositio man¬
datorum ita destructa est: ut nichil
to: uuiuersa int̾ se membra cõpug¬
uant. Et quia fundata in gentibus
fide. et eccłia xp̃i iudea dignas ꝑfi
die sue penas erat luitura: aꝑte do¬
minus post laudatam in paupere ui¬
dua deuotionẽ eccłie. egredit᷑ de tẽ¬
plo: ruinamq eiꝰ futuram. atq edi¬
ficia tunc admiranda. ñ multo post
complananda ẽẽ p̃dixit. Lect. xͦ.

Expanded text:
uxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia, et compositio mandatorum ita destrto, universa inter se membra compuguant. Et quia fundata in gentibus fide, et Ecclesia Christi, Judaea dignas suae perfidiae poenas erat luitura, apte Dominus post laudatam in paupere vidua devotionem Ecclesiae, egreditur de templo, ruinamque ejus futuram atque aedificia tunc admiranda non multo post complananda esse praedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
sua iudicia decernat. Alii tanto ꝑfectio¬
re scientia pleni sunt: qnͣto claritatẽ
dei uicinius contemplantꝰ. Alia u̾oita
deo coniuucta sunt angłoꝵ agmina: ut
irt̾ hec et d̾m̃ nulli alii sp̃c int̾sint cã¬
toq magis ardent amore: qnͣto subtiliꝰ
claritatẽ diuiuitatis eius aspiciunt:¬

Expanded text:
sua judicia decernat; alii tanto perfectiosua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
et głam. atoz honorẽ sui nominis ac
maiestatis imꝑpetuum miro ordine col¬
locauit. De quib plura loqui ꝑtimesci¬
nius. quia soli deo scire ẽ. qͦmodo uł quẽ¬
admodum eoꝵ nobis inuisibilis. absq
contagione. seu diminutione in sua sola
puritate consistat natũra. S tam̃ no¬
uem ẽẽ anglłorum ordines ad d̾i iudicia
ac ministeria complenda. testante sacro
eloquio cognouimus. quoꝵ principatus
atq potestates subtilit̾ ac mirabiliter¬
dei omnipotentis nutu distingunt᷑ alii
ex illis ad nos in mundum missi futura
p̃dicendo ꝑueniunt. alii ad hec sunt cõ¬
stituti. ut per eos signa et miracula fre¬
quentiꝰ fiant. Alii subiectis angłoꝵ spi¬
ritib p̾sunt: eisq ad explenda diuina
mysteria disponendo principantꝰ Auii mi¬
ra potentia cetis p̃minent: ꝓ eo qd̾ eis
ad obediendum alia angłoꝵ agmina sb̾¬
iecta sunt. Alii tanta diuinitatis gracia
replentur. ut meis dũs sedeat: ⁊ ꝑ eos

Expanded text:
et gloriam, atque honorem sui nominis ac et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fu̾it. uirgo ꝑmanserit. uirgo ante
partum: uirgo post partũ: Concipit ⁊
uirgo ẽ: generat et uirgo ẽ. lactat ⁊
uirgo est. Matꝰ quippe eẽ potuit beata
maria: mulier ẽẽ ñ potuit. Magnũ mi¬
tum. magnũ donũ. magna gr̃a. Ancilla
peperit dominũ: creatura peperit crea¬
torẽ uiscerib fecundis. ⁊ genitalib in¬
tegris. uirgo mat̾ dominũ effudit ĩ t̾¬
ris: concipiens uirgo. pariens uirgo. uir
go grauida. uirgo feta. uirgo ꝓpetua.
Quid miraris o homo hec : Seum sic
nasci oportuit: qñdo dignatꝰ ẽ ẽẽ homo.
Iuter hec igitur. totͦo nos affectu¬
affectu ad auxilium beate uirginis con¬
feramꝰ. omnes unanimes eiꝰ patrocinia ĩ¬
ploramꝰ. ut dum nos eam supplici obseqͥo
frequentamꝰ in t̾ris. ipsa nos sedula p̃ce
cõmendare dignetꝰ in celis. Qd̃ ipse p̾sta¬
re dignecur qui in trinitate ꝑfecta ui¬
uit et regnat d̾s in scła scłoꝵ am̃. Lech¬
regna spiritib anglicis ad laudẽ

Expanded text:
manserit, virgo ante partum, virgo post partum; concepit et virgo est, generat et virgo est, lactat et virgo est. Mater quippe esse potuit beata Maria, mulier esse potuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia, 48 ancilla peperit Dominum, creatura peperit Creatorem, visceribus fecundis et genitalibus integris virgo mater Dominum effudit in terris, cgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo, Deum sic nasci oportuit, quando dignatus est esse homo. Inter haec igitur toto affectu ad auxilium beatae Virginis conferamus. Omnes omni nisu ejus patrocinia imploremus, et dum nos eam supplici obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignetur in coelis. Quod ipse praestare dignetur, qui in Trinitate perfecta vivit et regnat Deus in saecula saecregna spiritibus angelicis ad laudem
Abbreviated transcription (Latin):
in discrpulos suos: dicebat. Beati pau¬
peres sp̃u. quia ur̃m et regnum dei. Et si ge¬
neraut̾ omib lic nitur. specialius tamen
ceulos saluator in disciplos leuatut l iis
qui uerbum interita cordis aure percipũlt.
latius saporis intini lumen apericte. Cui
sumle est qd̃ matheus ait. Et cũ lecdisset:
accesserũt an eũ discipli cus et aꝑiens
es su uir decebat eos dicens. Beccti paupes
eritu. Nam quibue es in monte. sedẽs
aperit ut nagra sublimitei audiant
in ex dcuiles stans. et cam po dirigite nt
et ilita patert ⁊ intelligant. Lu cirge¬

Expanded text:
in discipulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati paupspiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati