comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erroris: Facit gͦ dĩ quosdã peccare. sinquib iã talia pec¬
cata p̃cesserint᷑: ut usto iudicio eiꝰ mereant᷑ indeterius
ꝓmerito alioꝵ conpensant᷑ peccatoꝵ. Unde & ꝓpheta
E cee inqͥt tuiratꝰ es & nos peccauimꝰ: inipsis fuim̃ semꝑ
lanquã sidiceret. Ꝙ a semꝑ inpeccatis fuimꝰ iratus es
ut pete .i peccaremus Qd enĩ sit irã dĩ mereri. qͥd ue¬
eens nec uoluinus: Nunc irã dei dũuiuimꝰ: uitare possu¬
musst Limeamꝰ gͦ. neueniente illo t̾rore iudicis sentiri
Duplicit᷑ enĩ reusẽ quiaꝑte delinqͥt qͥa &agit &e do¬
cet: Detalib ysaias dicit. Et peccata sua quasi sodoma
p̃dicauer̃: nec absconderunt Multi enĩ publice: delin¬
quentes. sine ullo pudore sua flagicia p̃dicant: nec ul¬
la utunt᷑ sceleris uerecundia: Quedã enĩ iã iusticie
portio ẽ. iniqͥtatẽ suã homini abscondere. & insem& ip¬
so depeccatis ꝓpriis erubescere Peccatũ ꝑpetrare cri¬

Expanded text:
it ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vecere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore judicii, sentiri Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpetrare cri
Abbreviated transcription (Latin):
sa: ut illa que secunt᷑. sint p̃cedentũ pena Preceden¬
eiũ peccatoꝵ pena ipsa uocat᷑: induracio ueniens de
diuina iusticia Hinc ẽ qd̾ ait ꝓpħa Indurasti cor
nr̃m: ne tumere muste Neq enĩ dũ quicũq iustisunt
adeo inpellunt᷑ ut mali fiant: sdũ mali iam st̃ in du¬
rant᷑ ut detereriores existant. sic̃ & apłs dicit. Qm̃ ue¬

Expanded text:
sa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedensa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantur, ut deteriores existant, sicut et Apostolus dicit: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
nis scelerib qͥ de paruis corrigi noluer̃ Iudicio
aut̃ diuino in reatu nequiore labunt᷑. qͥ distringere
minora sua facta contempnunt. Multi acrimine corru¬
unt incrimine. qͥdĩ cognicionẽ habentes. timorẽ eiꝰ ne¬
qligunt. & quẽ nouer̃ ꝑscientiã. ꝑ actionẽ ñ uenerant᷑:
deoq cecant᷑ diuino iudicio punienda cõmittere. et
inpenã cõmissi facinoris facinus deteriꝰ addere. Sepe
peccatũ. alteriꝰ peccati causa ẽ: qd̃ cũ cõmittit᷑. aliud ex
ipso quasi sua soboles orit᷑: sic̃ fieri solet nasci libidi¬
nẽ ex numia uentris ingluuie Pena uͦ peccati. peccatũ
admittit᷑ quando ꝓmerito cuiꝰq peccati do deserente.¬
in aliud peccatũ deterius itur. dequo ampliꝰ qͥ ad mise¬
rit sordidet᷑. Ergo p̃cedens. peccatũ. causa ẽ sequentiᷤ
peceati: sequens uero peccatũ pena ẽ p̃cedentis delie¬
ti. Precedentia itaq peccata. sequentiũ st̃ eriminũ cau¬

Expanded text:
nis sceleribus, qui de parvis corrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minora sua facta contemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Din aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati, sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum cau
Abbreviated transcription (Latin):
dã puet᷑. multi electi qͥ incorpore st̃ inueniendi. dño
ad iudiciũ ueniente metu concuciendi st̃: udentes
tali sententia impiũ eũe punitum Quo terrore pur¬
gandist̃: qͥa siqͥd eis ex corpore adhuc peccati remanse¬
rit. metu ipso quo diabolũ dãpnari conspieiunt pur¬
gabunt᷑. Hinc ẽ qd̾ ait iob Cum sublatus fuerit. ti¬
mebunt angłi: & ex territi purgabunt᷑ A ultos posse
ꝑire ex eis indie iudicii. qͥ nunc electi esse uident᷑ & sc̃ĩ:
docet ꝓpħa. Nocabit dñs iudiciũ ad ignẽ. & deuorabit¬
abyssũm multã: & comedet partẽ domus Pars quipye
domꝰ uorabit᷑. qͥa illos etiã infernus absorbebit. qͥuunc¬

Expanded text:
damnetur: multi electi qui in corpore sunt inveniendi, Domino damnetur: multi electi qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum; quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quod diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntur. Multos posse perire ex eis in die judicii, qui nunc electi esse videntur et sancti, docet Propheta: Vocavit Dominus judicium ad ignem, et deabyssum multam, et comedet partem domus . Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
quasi infasciculũ: quos accio similes fecit imalumn:
Sic̃ unꝰ quisq sc̃s infuturo iudicio ꝓquantitate uir¬
tutũ glorificabit᷑:. ita & unꝰ quisq impius. ꝓquantita¬
te facinoꝵ condẽpnabit᷑ Nec deerit insupplicio fu¬
turus dãpnationis ordo: s iuxta qualitatẽ criminũ.
discrecio erit penarũ. ꝓpħa firmante Decarorum
quoq suppliciis: suoꝵ additur etiã pena de functis
Sic̃ apud inferos diuitis sermo p̃dicat euangelicus: si
ꝓaugendo ude supplicio. dicit etiã psalmus Cominoti
amoueant᷑ filii eiꝰ & m̃dicent. Impii ex hoc durius in
iudicio puniendi st̃ m̃tis dolore: ex quo uisurist̃ iustos
głe beatitudinẽ meruisse Cunctis uidentib ẽ p̃cipitan¬
dus diabolus: quando sub aspectu omĩum bonoꝵ an¬
geloꝵ & hominũ. cũ eis quide parte eiꝰ erunt. inigne
et̃no mittendus. est. Dũ sublatus fuerit diabolus ut

Expanded text:
quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita et unusquisque impius pro quantitate facinorum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futurus damnationis ordo. Sed juxta qualitatem criminum discretio erit poenarum, propheta firmante: De charorum quoque suorum suppliciis, additur etiam poena defunctis. Sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus: sic pro augendo Judae supplicio, dicit etiam Psalmus: Commoti moveantur filii ejus, et mendicent. Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum hominum, cum eis qui de patre ejus erant, igne aeterno mittendus est, dum sublatus fuerit diabolus ut
Abbreviated transcription (Latin):
plex dãpnatoꝵ pena ẽ ingehenna: quoꝵ & m̃tẽ
urit tristicia. & corpꝰ flãma iuf ta uicislitudine. ut
in habere. adaliqͥd ñ habere. hoce habe sum ad laprla¬
sbonẽ uit uideant impii unde doleaitt cn habere uocon¬
solacionẽ neuideant unde gaudeant. Aptabe ca paet¬
cio de caiino triũ pueroꝵ: aderemplũ agnais gehenare
Na sic̃ ille ignis. ñ arsit ad triũ pueroꝵ suppliciũ. enar¬
sre no eonburenda ligamina uincidoꝵ. taignis ae¬
henne. & lucebit miseris ad augñitũ penaru ut uide¬
ant unde doleant. & noulucebit ad consolationẽ.: ne
uideant unde gaudeant. Int̾ huiꝰ uite & future infe¬
licitatis miseriam: multa discrecio est. Illuc enĩ & mi¬
seria ẽ. ꝓpt̾ cruciationẽ doloꝵ: & tenebre ꝓpt̃ lucis
auersionẽ. Quoꝵ unũ inhac uita id.ẽ. miseria ẽ: ali¬
icut fasciculi lignoꝵ ad conbustionẽ de similibus
conligant᷑: ita iniudicii diẽ similes culpe reos
suis similib uingere. ut ex equo pena constringat

Expanded text:
plex damnatorum poena est in gehenna, quorum et mentem tristitia urit, et corpus flamma. Justa vicissitudine, ut en habere, ad aliquid non habere. Hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta sit comparatio camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae. Nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum: ita ignis gehennae, et lucebit miseris ad augmentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam, multa discretio est. Illic enim et miseria est propter cruciationem dolorum, et tenebrae propter lucis aversionem. Quorum unum in hac vita, id est, miseria est, alinis impiorum. Sicut fasciculi lignorum ad combustionem similibus colligantur, ita in judicii die similis culpae rei suis similibus jungentur, ut ex aequo poena constringat
Abbreviated transcription (Latin):
plus ãbulat: tanto magis abeo qd̾ querit elongat Q uian
qanis ꝑuiã ñẽ quomodo ad ȩã ꝓpinquet. Qd̾ si gradiens ⁊
ꝑdesertũ leonẽ incurrerit: sem&e ipsũ redarguat. dũ u
montes pascue st̃: ad quos dũ quisq iustoꝵ conscendit. pas¬
eue indeficientis refectionẽ inuenisse congaudet Inscrip¬
turis sc̃is. quasi in montib excelsis & uiri ꝑfecti habent
sublimia intelligentie. in qͥb gressus contẽplationis quasi
cerui erigunt: & simplices quasi parua animalia inuenius
modicos intellectꝰ ad quos humiles ipsi refugiant: Scriptura
saera infirmis & sensu paruulis. scđ̾m historiã humilis uidet
inuerbis. cũ excellentiorib aut̃ uiris altus incedit. dũ eis su

Expanded text:
plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam am non est quomodo ad eam 161 appropinquet. Quod si gradiens per desertum leonem incurrerit, semetipsum redarguat, dum inmontes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae indeficientis refectionem invenisse se congaudet. 3. In scripturis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum exc
Abbreviated transcription (Latin):
ilo sophi gentium. ñsic̃ opportet dm̃ querentes. inan¬
gelos incider̃ pͥuaricatores: factusq ẽ illis mediator¬
diãbolꝰ ad mortẽ. sic̃ nob̾ xp̃s ad uitã M ultũ mundi fi¬
losophi p̃dicant. in dim̃sione tẽpoꝵ. cursuq siderũ ac
diseussione elem̃entoꝵ: & tam̃ hoc ñ nisi adeo habuerunt
Uolando enĩ suꝑbe ut aues aerem. & emergentes in pro¬
fundũ ut pisces mare. & utipecora gradientes. t̾rã ee¬
scripser̃. uerũtam̃ tota m̃ite auctorẽ eoꝵ intelligere no¬
luer̃. Quare ñ possunt animalia bruta int̾rogare: quia
nesciunt raciocinare: Idõ ñ dissimiles gentiles homines
utiq dm̃ cognouer̃: Sed qͥa displicuit illis humilitas xp̃i
scdm uero ẽ ut id qđ appetit app̃hendat In ꝑfecta quippe
sapientia ẽ. q̃ uo tendas scire. & nescire it̃ ꝑ qd̾ expediat ire:
Quid enĩ ꝓdest siqͥs famis tẽpore ubertatis regionẽ uideat.
& uiã ꝑquã ad illã ꝑgat ignoret Ecce patriã quisq que

Expanded text:
ilosophi gentium non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. Multa mundi philosophi praedicant in dimensione temporum, cursuque siderum, ac discursione elementorum; et tamen hoc nonnisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves aerem, et demergentes in profundum, ut pisces mare, et ut pecora gradientes terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere nount. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines utique Deum cognoverunt; sed quia displicuit illis humilitas Incarsecundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat ignorat? Ecce patriam quisque qua
Abbreviated transcription (Latin):
le dñm suꝑbiendo contẽpnere: Nemo igit᷑ de ignoran¬
cia se excuset. qͥa ds̃ ñsolũ eos iudicat qͥ acognicione sua
reuertinit᷑. s etiã & illos qͥ nescier̃. testante eodẽ dño ꝑ

Expanded text:
le dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignoranle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testan
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Uir. non ẽ seductꝰ mulier aut̃ seducta inpuardeatir¬
ne fuit. Ergo eua peccauit ignorantia. adã uͦemdustria
estqs consentiat eiudent ignorat:. deinfirmitate ap̃
petrus deliqd: quando admetũ int̾rogantis ancille yp̃m
negauit undeꝰ & post peccatũ amarisime fleninasea¬
uius ẽ infirmitate quã ignorantia quẽquã delinque¬
re grauiusq industria quã infirmitate peccare In
ũ agit. Infirmitate aut̃. qͥ casu uel p̃cipitacione delinqͥt:
Ne quiiis aut̃ & de industria peccant. qͥñsolũ nonbene
uiuunt. s adhuc & bene uiuentes siposit̃ aueritate di¬
uertunt: Sunt enĩ qͥ ignorant̃ peccant: & st̃ qͥ scient᷑̃
Siuit etiã & qͥ proignoranti excusatione scire nolunt.
ut inuiꝰ culpabiles habeant᷑. qͥ tam̃ se ipsos ñ muniunt.
s magis decipiunt: Nescire simplieit̃ ad ignorantiam
ꝑtinet:. noluisse uero scire ad contumacẽ suꝑbiã: Uolun¬
tatẽ quippe ꝓprii dñi uelle nescire. qͥd aliud ẽ. quã uel¬

Expanded text:
 Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . » Ergo Eva peccavit ignorantia. Adam vero industrr, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit, et post peccatum amarissime flevit. Gravius enim infirmitate est quam ignorantia quemquam delinquere, graviusque industria quam infirmitate peccare; inlum agit, infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter, et sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam vel
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe admittit᷑ in corde suggestione demonũ. delecdeio¬
ne carnis consensione m̃tis. defensione elatonis ec̃omin¬
ttt᷑ oꝑe. nunc latent̃. nunc palã. nunc ẽsuetudine. rine
ae sꝑatione: Iitis eͦ gradib & corde delinquit. &e oꝑe ora

Expanded text:
opere. Admittitur in corde suggestione daemonum, delectatioopere. Admittitur in corde suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione, istis ergo gradibus et corde delinquitur et oper
Abbreviated transcription (Latin):
possit Esaias peccatorib dicit Lauamini mundi estote
Lauat᷑ itaq & mundus ẽ.: qͥ & p̾terita plangit. & flenda
tterũ ñ ad mittit: Lauat᷑ & ñ est mundus: qͥ plangit quȩ
gessit nec deserit. & post lacrimas ea que fleuerat rẽpe¬
tit Sic deniq & alibi s Animã penitentẽ catq.teiuiles
linq uente sermo diuinus increpat dicens. elua ute
esfacta nimis: iterans uias tuas: Quis dͥs gͦ eudpas ꝓdter¬
rita plorat. hunc necesse ẽ modũ teneat ut sec adiis
sa defleat. ne iterũ flenda cõmittat. Ue mͥ miser peni¬
Soro qͥ &e penitere retro. acta neglego: & ad huc peni¬
Atenda commito: XUII. depeccato.
uobus modis omne peccatũ comitue: idsẽ. auiui
cupiditatis. aut metu tunoris dũ uel qͥsq uult ad
ipisci qd cupit. uel tim& ne incurrat qd̾ meturo. stiuatu¬
o modis comittit᷑ peccatũ incorde: quatuor ꝓpetrat qe

Expanded text:
possit. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . possit. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus est, qui et praeterita plangit, et flenda iterum non admittit. Lavatur et non est mundus, qui plangit quae gessit nec deserit, et post lacrymas ea quae fleverat repetit. Sic denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat dicens: Quam vilis es facta nimis, iterans vias tuas . Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, et sic admisa defleat, ne iterum flenda committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, et adhuc poenitenda committo. CAPUT XVII. De peccato. 1. Duobus modis peccatum committitur, id est, aut vi cupidiipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor perpetratur et
Abbreviated transcription (Latin):
tolerat: ñ dubiũ ẽ qd̾ cõuersis clem̃ter ignoscat Nã qd̾
seruat᷑ nob̾ tẽpus penitentie. ut ñsimul morte obrua¬
m᷑ p̃cipiti. sed det᷑ locus satis fachonis: hoc totũ de dei ꝓ¬
cedit clem̃tia. ut nos ñ dãpnet crudelit̾ s exspectet᷑.xui.
adpenitentiã pacienter: dehis qͥ ad delictũ post lacrimãᷤ
Nrisor ẽ. ñpenitens. qͥ adhuc agit qd̾ peniteat reuertũt᷑
nec uidet᷑ dm̃ poscere subditus. s sũb sannare suꝑbus
Canis reuersus ad uomitũ suũ: & penitens ad peccatum:
Multi enĩ lacrimas indesinent̃ fundunt: & peccare ñ
desinunt. Quosdã acciꝑe lacrimas adpenitentiã. & effec
dacione peccati lacrimas fundunt. nunc uero reuiuiscen¬
te usu ea que fleuer̃. iterando cõmittunt Qͥ & pͣterita
uult plangere. & achonib scłarib incubare: iste mun¬
dationẽ ñ hab&. qm̃ adhuc agit que penitendo deflere

Expanded text:
tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patienterrisor est, non poenitens, qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus; canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrimas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrimas ad poenitentiam, et affdatione peccati lacrimas fundunt, nunc vero revite usu ea quae fleverint iterando committunt. Qui et praeterita vult plangere et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit, quae poenitendo deflere
Abbreviated transcription (Latin):
misit eis sortẽ & manꝰ eiꝰ diuisit eis eã inm̃surã: usq
i net̃nũ possidebt̃ eã Qdã electoꝵ dimittunt᷑ diuina
iusticia incidere inerrorẽ peccati: s tam̃ miseratione
eiꝰ reducti denuo c̃uertuntur Detalib enĩ. ꝑprophetã
a ñs dicit. Et dimisi eũ & reduxi eũ & reddidi con¬
solationẽ Nũ ñ quã etã reuertens d̃i hominẽ quẽ
deseruerat rursus affligens uisitat: & ꝑlam̃ta lacri¬
marũ adpenitentiaẽ afflictionẽ apeccatis ex purgat.
dicente iob ad dm̃i Propt̾ suꝑbiã inqͥt quasi leenam
capiesme: reuersusq mirabilit̾ me crucias Reuertens
enĩ ds̃ hominẽ cruciat. quando quẽ peccantẽ deseru¬
erat. flagellando iterũ uisitat. Malis actib ẽtra nos
amplius. celestẽ iracundiã nequaquã ꝓuocare. debemꝰ
Quin pocius si penitendo digna deo acta gesserimꝰ: seue¬
ritatẽ eiꝰ inclementiã cõmutabimus Nã ille qͥ nos malos

Expanded text:
 divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo convertuntur. De talibus enim per prophetam Dominus loquitur: Et dimisi eum, et reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipale m̃tis nr̃e. ubi agnitio est dei. Agnitio ẽ dei in
mente que est caput nr̃m Capilli incapite: significant co¬
gitationes uim̃te: Due sunt partes anime. suꝑior & inferior:
Suꝑior est mens inqua agnitio ẽ dei Illam debemꝰ reddere¬
mundam asuꝑfluis cogitationib ut ocłs nr̃i intellectus.
fluas cogitationes inqua solemꝰ de temporalib cogiare:¬

Expanded text:
ncipale mentis nostrae, ubi agnitio Dei est. Agnitio Dei est in mente, quod est caput nostrum. Capilli in capite significant cogitationes in mente. Duae sunt partes animi, superior et inferior. Superior est mens, in qua est agnitio Dei; illam radere debemus a superfluis cogitationibus, ut oculus intellectus fluas cogitationes, in qua solemus de temporalibus sae
Abbreviated transcription (Latin):
sodomite. quo domũ loth nocituri introirent. Illi uͦ
cecitate erroris detenti parietes uidebant: ostiũ ñ in¬
ueniebant: Non alit inuidi uidendo uelut parietem
raudulencie genus. in modũ faretre subtilit in¬
sidiarũ sagittas celat: ut falsã faciat securitatẽ.
decipiatq callide eũ: contra quẽ molit᷑ occulte: Cauen¬
dus est inimicus qͥ manifestus ẽ: s magis ille qͥ uide¬
ri ñ potest: Facile enĩ uincimꝰ que uidemꝰ: que aut̃ ñ
uidemꝰ. difficile a nob expellimus Raro nocet᷑ homo
abextraneis: si sui eũ ñledant Magis enĩ insidiis nr̃oꝵ
quã alioꝵ periclitam᷑. Latent sep̾e uenena circũlita
melle uerboꝵ: & tã diu deceptor bonitatẽ simulat.

Expanded text:
Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero caecitate erroris percussi, parietes videbant, ostium non inveniebant. Non aliter invidendo invidi, velut parietem, Fraudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam aliorum periclitamur. 4. Latent saepe venena circumlita melle verborum; et tandiu deceptor bonitatem simulat,
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse ẽ. rex suꝑ om̃s filios suꝑbie Nulla ẽ uirtꝰ que
ñhabeat ẽtrariũ inuidie malũ Sola miseria. caret
inuidia: qͥa nemo inuidet misero eui reuera ñliuor
obicit᷑ s sola miscdia adhibet᷑. Multi & bonos imitari
nolunt: & debonoꝵ ꝓfectib in uidie liuore tabescuss:
Quo fit ut nec illi corrigant᷑ amalo suo: sed ꝑ inuiden¬
ciã deteriorent᷑: & bonos arecto studio quantũ in
ipsis ẽ. si potuerint deprauare conent᷑.. Quando
malos boni ꝓficere uident. ñscandalirent᷑: sedquẽ
sint finẽ habituri maxime cogitent Hoc omnis
inuidus alienis uirtutib p̃stat: quod beato iob satan
p̃stitit Nã dũ emulat᷑ ꝓsperitatib: cõmouet ad u̾sa:¬
Sed unde eũ credidit diabolus posse ꝓsternere. in
de eiꝰ auctaft̃ merita: atq inde clarue̾r̃ ꝓbabiliora
pacientie docum̃ta Ita requir̃ inuidi ad itũ male fa¬
me ꝑ quã bonoꝵ uitã maculent: sic̃ querebant ostiũ

Expanded text:
 ipse est rex super omnes filios superbiae . » Nulla est virtus, quae non habeat contrarium invidiae malum. Sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui revera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum perfectibus invidiae livore contabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidiam deteriorentur, et bonos a recto studio quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. Quando boni malos proficere vident, ne scandalizentur, sed quem sint finem habituri maxime cogitent. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat: quod beato Job Satan praestitit . Nam dum cumulatus prosperitatibus commovit adversa, unum eum credidit diade ejus aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. 8. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium
Abbreviated transcription (Latin):
egestates. ꝑsuadet habere plura. unde sibi egenisq
sufficiat: quatenꝰ his blandim̃tis intencionẽ bone de¬
uocionis sub uertat. atq int̾renis lucris deceptã m̃¬
tẽ reducat Multis argum̃tis insidiat᷑ diabolus eis
qͥrenunciant scło. ut eius se iterũ amore substernant:
Ei rauiꝰ aut̃ illos in concupiscenciis scłi ferit. quos post
renunciacionẽ ad mundi amorẽ reduxerit Et maxi
me. ꝑcenodoxiã subicit sibi diabolus monachũ: ut
quẽ ꝑscłi amorẽ retinere ñ potuit. ab humilitatis cul¬
mine sub trahat: & ꝑsuꝑbie tumorẽ suꝑbie subditũ
faciat. Dei seruus sẽꝑ fallentes diaboli p̃uidere de¬
bet insidias: & magis inbonis operib cordis deb& ad¬

Expanded text:
ersuadet habere plura, unde sibi egenisque sufficiat, quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis debet ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanet sed finitur Tela enĩ consũmat᷑ filis. & uita
hominis. expletur dieb singulis Quã diu in hac
uita uiuit᷑. queritur utrum augnentũ an rectus
detrimentũ dicatur Sed quomodo possit recte dici¬
augnientum. qd̾ ꝑ dimensiones etatũ ad mortis
tenditur de trimentũ: qui uitã longam queris.
ad eam tende uitam ꝓqua xp̃ianus es. id est
eternam. non adistamꝰ dequa ad eruendũ te des¬
cendit. uita eterna id est xp̃s . Uerbum caro
coniunctus Hec est enĩ uita uitalis Nam ista in¬
ta mortalis est mori oportet hominem in earne

Expanded text:
permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dicaugmentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5. Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro qua Christianus es, id est, aeternam; non ad istam, de qua ad erudiendum te descendit vita aeterna, id est, Christus Verbum carni conjunctum. Haec est enim vita vitalis, nostra ista vita mortalis est. 6. Mori oport
Abbreviated transcription (Latin):
coturnũ: Reprehensibilis est suꝑflua effusio largitatis
slã quimodũ seruat: auarus nulliẽ. sed omĩb largus¬
est:. Dispensator ñdeb& esse ꝓdigus: sed discretus:
Largiri enĩ debet quantũ oportet : ut tenendo in¬
racio expectat᷑. sed retribuoio meritoꝵ Hec
uita impiis longa & grata est: inoccłis aut̃ iustoꝵ
amara & breuis est. Et licet uita ista breuis sit
moras tam̃ sibi fieri creditur : qͥa quanto lib& bre¬
ue sit temporis spaciũ: tam̃ & si uiuenti paruum
est. amanti ꝓcul dubio longum est Quiucte p̃sen¬
tis longitudinẽ non desuo spacio. sed de eius fine con¬
siderat᷑ quã sit misera & breuis satis utiliter
pensat. Uita enĩ p̃sens qͥa ipsis suis incrementis
deficit: breuis ẽ Suo entͣ augmentõ perit: dum
id qd̾ uidet᷑ infuturo. ꝓficere. inp̃terito deficit. Idem
exipso esse breuis uita p̾sens ostendit᷑. ex quo non

Expanded text:
cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non debet esse prodigus, sed discretus. Largiri enim debet quantum oportet, ut tenendo mratio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 360 vita praesens ostenditur, ex eo quod non
Abbreviated transcription (Latin):
do cũ mentis alacritate p̃betur. Unde & apłs hilarẽ
inqͥd datorem diligit ds: Metuendũ ẽ itaq ne pauꝑ
aut eũ tedio nr̃o oblata suscipiat: aut omnino p̃ter¬
missus merens tristisq recedat: Derapinis alienis
elemosinã facere. ñ est officiũ miseracionis: ẜ emolu¬
m̃tũ sceleris Unde & salomon. qͥ offert inqͥt sacrifi
ciuĩ de iaapina pauꝑum: tanquã siquis uictimet filiũ
inconspectu patris sui Qui enĩ iniuste tollit. iuste
nũquam distribuet: nec bene altero p̃bet. qd̾ ab a¬
uo male extorquet Magnũ scelus ẽ res pauꝑum
pͣstare diuitib : & de sũptib inopum ad quirere
fauores potentum. uelut arenti t̾̃re aquam tollere
& flumina que ñ indigent inrigare: Nonnum quã
sargitas diuitũ ꝓdiga. ñ ad utilitatẽ. sed ad elacio¬
nẽ effundit᷑. conparati hipocritis. qui ñ ad edifica¬
cionẽ docent audienciũ. sed aͦsue głe exageraudũ

Expanded text:
do cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: Hilarem, do cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: Hilarem, inqaut cum taedio accipiat oblata, aut ne omnino praetermissus, moerens tristisque recedat. De rapinis alienis eleemosynam facere, non est officium miserationis, scilicet emolumentum sceleris. Unde et Salomon: « Qui offert, incium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim injuste tollit, juste 359 nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. 18. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentumet flumina quae non indigent irrigare. Nonnunquam largitas divitum praedica, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum
Abbreviated transcription (Latin):
consolacionis imꝑtit. aut in quib libet necessitatib
consiliũ adhibet: elemosinã ꝓcul dubio facit. Nã
indigentẽ simulet. ex toto illi corde cõmiserandũ
oportet. Et lic& ille fortasse falsã indigentis
egens: nullus tam̃ unde tribuat indigenti.¬
exxeusacionẽ inopie potest p̃tendere: quando ex pre¬
cepto etiã saluatoris calicem aque frigide p̃cipiam̃
indigenti p̃bere: Ilã si aliud ñ habentes idipsũ be¬
nigne tribiianius: mercedẽ ꝓeul dubio non amitimꝰ.
Ceterũ si ampliꝰ possumꝰ & egestatẽ simulando minꝰ
largim᷑: ñ egentẽ sed dñi fallimus. cui conscieneiã nr̃am
abscondere ñ possumus Due st̃ elemosine. una corpo¬
ralis. egenti dare quic qͥd potueris. altera sp̃alis. di¬
mittere aquo lesus extiteris Horũ prima: adhiben¬
murmuracione p̃benda: ne comitante tristicia mer¬
ces pereat dispensata Iunc aut̃ bene tribuit᷑: quan¬

Expanded text:
consolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemosynam procul dubio facit. Nam indigentem se simulet, ex toto illi corde commisereri oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis egens, nullus tamen unde tribuat indigenti,excusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere . Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittimus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenmurmuratione praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
dexterã consistentib dicat E suriui: & dedistis mͥ
manducare sitiur & dedistis mͥ bibere hospes erã.
& collegistis me Nudus: & operuistisme: Quibus
etiam bene ꝓmittit᷑ dicendo Uentte benedicti pa¬
tris mei: ꝑcipite paratũ uobis regnũ His aut̃ quos
nulla p̃cedentia elemosinarũ facta secunt᷑ eterni
nidicis uoce sic dicit᷑. Esuriui: & ñ dedistis mͥ man¬
dͥucare: sitiui: & ñ dedistis mͥ bibere Quib recte dr̃.
diuitis. qͥ in infernũ tenuissima petenda cõpulsus ẽ.
qui hic tenuissima neganda studuit. Quid retribui
subtilius. qͥd districtus poterat: Ruttã aquȩ ardeus
petit. qͥ micas panis negauit: Sero diues occłos aperu¬
it. quando laxarũ pau̾perẽ requiescentẽ uidit: quẽ
iacentẽ ante ianuas uidere despexit: Nonsolum
qͥ esurienti & sicienti. & nudo beneficiũ largitatis
inpendit. uel si qͥd aliud indigenti largitur: sed & qͥ
inimieũ diligit. & qͥ lugenti affectũ conpassionis et

Expanded text:
i, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me. Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum. His autem, quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quibus juste dicidivitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ nulla est delicti uenia: quando sic pre¬
cedit misericordia. ut eã sequant᷑ peccata Non est
elemosina. que głe magis causa: quã miscđie imꝑti¬
tur. intuitu. Quali enim intencione abuno quoq
largit᷑ talit̃. & apud dm̃ recipitur. Qergo hic de
bono laudẽ p̃sentẽ appetit: spem ꝑdit. & głam mer¬
cedis infuturo ñ recipiet Dũ enĩ causa iactancie
pauꝑ pascit᷑: etiã ipsũ miscđie opus inpeccatũ con¬
uertitur Intantũ elemosinarũ oꝑa peccata extiñ¬
gunt. atq intantũ ad regnũ scłi futuri ꝑficiunt:

Expanded text:
Caeterum nulla est delicti venia, quando sic praeCaeterum nulla est delicti venia, quando sic praecedit misereleemosyna, quae gloriae magis causa, quam misericordiae impertitur intuitu. Quali enim intentione ab unoquoque largitur taliter et apud Deum recipitur. Qui enim hic de bono opere laudem praesentem appetit, spem perdit, et gloriam mercedis in futuro non recipit. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertit. Intantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, atque intantum ad regnum futur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ: potenter torm̃ta pacientur Terreua omĩa seruan¬
do amittimus. largiendo seruamius: Patrimoniũ enim
retentũ perit: manet aut̃ erogatũ: Diu enĩ cũ reb nr̃is
durare ñ possumꝰ: qͥa aut nos illas moriendo deserimus.
aut ille nos uiuentes deserunt: Pro diuersitate usus
alis de reb mundanis pereunt. quascupidius rapi¬
unt: alii uero saluant᷑. dũ inedꝵ puleritudine condi¬
toris pulcherrimã ꝓuidenciã laudantes mirantur:
uel dũ misericordie opus ex eis celestia bona mercan¬
tur: Misericordia a conpaciendo aliene miserie uo¬
enĩ nequã ẽ. cui bonus est: Nulla scelera elemosi¬
nis redimere potest. si inpeccatis quisq ꝑmanse¬
rit Tunc aut̃ fructũ elemosinarum indulgentia
consequit᷑ quando abscelerũ oꝑe desinit᷑. Ucrum
ẽ qd̃ peccata omnia miscđie oꝑib expurgentur:
sed iam caueat pec care qͥ miscđiam imꝑtitur

Expanded text:
enim potenter tormenta patiuntur . Terrena omnia servanenim potenter tormenta patiuntur . Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim terrenum perit; manet ante erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo descrimus, aut ille nos viventes deserunt per diversitate usus. Alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt: alii vero salvantur, dum in earum pulchritudine Conditoris pulcherrimam providentiam laudantes mirantur, vel dum per misericordiae opus ex eis coelestia bona merentur. Misericordia a compatiendo alienae miseriae voenim sibi nequam est, cui bonus est? Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in peccatis quisque permanserit. Tunc autem eleemosynarum fructu indulgentiam conceditur, quando ab scelerum opere desinitur. Verum est quod peccata omnia misericordiae operibus expurgentur, sed si jam caveat peccare qui misericordiam impertit.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi concessis inreb salutarib ꝑfruuntur Bonaᷤ male
utunt᷑: qͥ aut iuste ꝓtẽporali lucro iudicant: aut aliqͥd
boni ꝓuane głe appͣetitu faciunt Malaᷤᷤ male utuntur.
qͥ norias cogitationes oꝑib prauis ꝑficiunt: Bene malis
utunt᷑: quiluxuriã carnis coniugali honestate restrin¬
gunt Sed sic̃ mala bene uti bonũ: ẽ: sic bonti bene iti
melius ẽ Et sic̃ bonti male utimalũ ẽ: sic & malo
A Rauiter indm̃ delinqunt: qui diuici is misediȩ¬
a deo concessis ñ in reb salutarib. sed inusib pra¬
uis utuntur Nesciunt enĩ inꝑtire pauꝑib: oppres¬
sis subuenire despiciunt: Et ide magis augent delic¬
ta: unde redimere debuer̃ Hoc hab& tantũ bonũ pos¬
sessio p̃senciũ rerũ: si uitã reficiat miseroꝵ Preter
hoc temptacio ẽ. mundi lucrũ. tantoq maiora suppli¬
cia infuturũ dabunt: quanto & ipsa maiorast̃: Potentes

Expanded text:
sibi concessis in rebus salutaribus pertruuntur. Bonis male sibi concessis in rebus salutaribus pertruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate praestringunt. Sed sicut malo bene uti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo r in Deum delinquunt, qui divitias a Deo concessas, non in rebus salutaribus, sed in usibus prais utuntur. Nesciunt enim impartire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt, et inde magis augent delicta, unde redimere debuerant. Hoc tantum bonum habet possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum. Propter hoc tentatio est mundi lucrum, tantoque majora supplicia in futuro dabunt, quanto et ipsa majora sunt. Potentes
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło ꝓtẽporali potencia: quã ꝓreuenria sc̃itatis:
Suscipiunt enĩ qd̾ magis s̃ diuites: & qd̾ homines sunt
omnino despicrunt. Sunt qͥdã. iusti qͥsine lesione cu¬
ius quã suis reb iutuntur Item st̃ quidã diuites humi¬
les. quos ñ inflat suꝑbia rerũ: ueluti pleriq fuer sc̃i
ueteris testam̃ti. qͥ & affluebant diunciis. & tam̃ humi¬
ittate pollebant. At contra quosdã suꝑbos diuites re¬
rũ copia facit elatos: quoꝵ ñ sunt opes in uicio. sed uo¬
luntas. Nã crim̃ inreb ñ est: sed musu agentis. Est ela¬
cio pauꝑum. quos nec diuicie eleuant. sed uoluntas
ieis soli suꝑba est. His &e si opes desunt ꝓpt̾ mentis
taru tumorem. plusquã suꝑbi diuctes condẽpnantur
Securus uult esse diues: pauꝑ. ex. ñ uult. Seo quomo¬
do erit᷑ diues quietus. quẽ suis stimulis res ipse ne care¬
ant᷑. semiꝑ faciunt inquietum: & ideo elegit cupiditas
inquietũ esse & timidũ diuitẽ. quã securũ pauco sũptu¬

Expanded text:
 pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites, et quod homines sunt, omnino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesione cujusquam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. 13. Est et elatio pauperum, quos nec divitiae elevant, et voluntas sola in eis superba est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem plusquam superbi divites condemnantur. 14. Securus vult esse dives, pauper esse non vult. Sed quomodo erit diantur, semper faciunt inquietum? Et ideo magis elegit cupiditas inquietum et timidum esse divitem, quam securum. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. ñ est ineo sanitas Caput enĩ langiudum:
doctor.ẽ. agens peccatũ: Cuius malũ ad corpꝰ ꝑuehit᷑.
dũ eo uł peccante. uł praue docente. pestifer langor
ad plebes sub iectas tranffert᷑. Deteriores st̃ qͥseu doc¬
triuis seu exemplis uitã moresq bonoꝵ corrũpunt :
his qͥ sustancias alioꝵ p̃diaq diripiunt Hii enĩ ea quȩ
extranos: s tam̃ que nr̃a sunt aufer̃ Corruptores uͦ
moꝵ ꝓprie nos ipsos decipiunt: qm̃ diuicie hominum
mores eoꝵ sunt. Multũ ergo distant dãpna moꝵ. a
p̃positi. mundana & exteriora sectantes: ut dũ
tẽporalib reb se totos impendunt. sp̃ales tu ciorem
uitã contẽplacionis exerceant. Qa duraft̃ quiete
uuere. uolenciũ sarcin& curarũ episcopaliũ: ꝓindet
sepe ds curis deditos secularib ad susceptionẽ regi¬
minis: ut dũ hii ex teriora sine tedio ꝓcurant. sp̃ales
reb interiorib sine inpedim̃to rerũ terrenarum

Expanded text:
cem non est in eo sanitas . Caput enim languidum cem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum, cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subjectas transfertur. 5. Deteriores sunt qui sive doctrina, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim ea quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt auferunt; corruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ porals sequares & si ndi sunt foris fulgores poterere
interiꝰ tam̃ uacui st̃ elacione: suꝑbie. Siciti xaldiuus
exterius quidẽ nitent: sed interius uacuant᷑:. Obhoc
repbi exteriꝰ ut calamꝰ nitidi. interiꝰ uacui. clecti uero
exterius quasi arborũ cortices feti. interiꝰ uero soli¬
di. Qui p̃cioso cultu incedunt. audiant ꝓpħan quem¬
ad modũ de testatur eoꝵ corporalia ornan̾ita: & quos suc¬
cessus habeat cultus cõpositus & ornatus hoc ẽ ꝓsuaui
odore fetorem: & prona funculũ. & cetera Legant ꝓ¬

Expanded text:
temporalis sequaces, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur. 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; interius vacui. Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, pro suavi odore fetorem, et pro zona funiculum , et caetera. 10. Legant
Abbreviated transcription (Latin):
tes necessarie ñessent: nisi ut qd̾ ñ pualet sacerdos effi¬
cere ꝑdoctrine sermonẽ. potestas hoc imꝑet ꝑdiscipliue¬
t̾rorem: Sepe ꝑregnũ t̾renũ celeste regnũ ꝑficit: ut qͥ ui
tra eccłam positi contra fidẽ & disciplinã ecc̾łe agunt. rigo¬
re pͥncipũ conterant᷑: ipsamq disciplinã quã eccłe utili¬
tas exercere ñ p̃ual&: ceruicib suꝑboꝵ potestas principali
unponat. & ut ueneracionẽ mereat᷑ uircutem potestatis
siue augeat᷑ pax & disciplina eccłe ꝑfideles principes
siue soluat᷑. ille abeis racionẽ exigit. qͥ eoꝵ potestati

Expanded text:
tes necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos effites necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per discipliterrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit; ut qui intra Ecclesiam positi contra fidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur; ipsamque disciplinam quam Ecclesiae utilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat; et ut venerationem mereatur, virtutem potestas sive augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum potestati
Abbreviated transcription (Latin):
nis asꝑgerȩ: leuitatẽ tam̃ corde opus ẽ retinere.
Doctores ñ numquã duris feriunt increpacionib
sub ditos: tam̃ acaritate eoꝵ quoscorripiunt ñre¬
cedunt Sepe eccłȩ censura arrogantib uidet᷑ esse
uis qͥa ñdiscernunt recto oculo. qđ a nob̾ recto fit
animo Notandũ abonũ pontifice uehem̃ter ut tan¬
iudicari formidat Nã sic̃ scriptum. ẽ: inqua m̃sura
nisi fueritis: in ipsa remecietur uobis Cotidie nãq¬

Expanded text:
nis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. nis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a charitate eorum quos corripiunt, non recedunt. Saepe ecclesiae censura arrogantibus videtur essvis: quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animo. Notandum ab omni pontifice vehemsto pro eisdem judicari formidat. Nam sicut scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, in ipsa remetietur vobis . Quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
taft̃ resecant. ut ea que ad mitti posst̃ neꝑ petrentur.
doctrina succurrente p̃ueniant: Qi blando uerbo casti¬
gat᷑ aĩ corrigit᷑: acrius necessȩ ẽ arguat᷑ Cũ dolore
eiĩ ab scidendast̃. que lenit̃ sanari ñ posst̃ Q ad mo¬
nitꝰ secretim corrigi depeccato neglegit. publice ar¬
guendus ẽ ut uulmis qd̾ occulte sanari nescit. mani¬
feste debeat em̃dari. Manifesta peecata: ñ ft̃ occulta
correctione purganda Palã enĩ st̃ arguendi qͥ palã
nocent: ut dũ aꝑta obiurgacione sanart. hii qͥeos
imitando deliquerant corrigant᷑ Dũ unꝰ corripetur
plurimi em̃aent᷑. Necesse ẽ enĩ ut ꝓmultoꝵ emenda¬
cione unꝰ condẽpnet᷑: quã ꝑunius licenciã mułti
periclitent᷑. Ita erga delinquentẽ sermo est ꝓfe¬
rendus: sic̃ eiꝰ qͥ corripit᷑ expostulat salus. Qd̾ si
opꝰ ẽ. aliquã medicam̃ti salutẽ. uerbo increpacio¬

Expanded text:
sunt resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, sunt resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina succurrente praeveniant. 11. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. 12. Qui admonitus secretguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliqueraplurimi emendantur. Necesse est enim, ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpatio