comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerantem facit in opere : Et homo proor¬
sit quite potest fallere : Q uanto fortior et̃
debes in agro dĩquando ꝓmisit ueritas cui nec succȩdipocer
nec mori. nec fallere potest eũ cui ꝓmissũ est : et ꝗd ẽꝓinis¬
sũ : uideamꝰ ꝗd ꝓmisit. Aurũ est qđ hic multũ amant ho¬
mines : An argentũ : anpossiones ad cuas sun tunt homi¬
nes aurũ quã uis multũ ament aurũ. An amoena pre¬
dia : ampledomꝰ multa mancipia. animalianumero¬
sa÷ non hȩc est quaedã merces ad quã nos ortat᷑ ut in la¬
bore duremꝰ: quid dicitur merces ista: uita aeterna:
Au distis & gauisi exclamastis: A mate qđ audistis & li¬
beramini Alaborib ur̃is in requiem uitȩ acternȩ : Ec¬
ce quid ꝓmittit ds̃: iuitã a t̃nã : Ecce quid minaturas :
ignẽ &ternũ: Quid illis ad dexterã constitutis: uerite
benedicti patris mei per cipite regnũ qđ uob paratũ ẽ.

Expanded text:
perseverantem facit in opere: et homo promiperseverantem facit in opere: et homo promisit qui te potest fallere. Quanto fortior esse debes in agro Dei, quando promisit veritas, cui nec succedi potest, nec mori, nec fallere potest eum cui promissum est? Et quid est promissum? Videamus quid promisit. Aurum est, quod hic multum amant homines, an argentum? An possessiones, ad quas fundunt homines aurum, quamvis multum ament aurum? An amoena praedia, amplae domus, multa mancipia, animalia numerosa? Non haec est quaedam merces ad quam nos hortatur, ut in labore duremus. Quid dicitur merces ista? Vita aeterna. Audistis, et gavisi exclamastis: amate quod audistis, et liberamini a laboribus vestris in requiem vitae aeternae. Ecce quid promittit Deus, vitam aeternam. Ecce quid minatur Deus, ignem aeternum. Quid illis ad dexteram constitutis? Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est
Abbreviated transcription (Latin):
si in uoł manserit qđ ab initio audistis: et uos in filio
& patre manebitis Haet est pollicitatio quã ipsepol¬
licitus est nobis Forte enĩ quereres mercedem et dice¬
res: ec ce in me qđ ab initio audiui custodio. obtempen
Pericula labores tẽptationes: ꝓ ista ꝓmissione sustineo
Quofructu: qͥua mercede : quid mihi postea dabit
quia in hoc scło meuideo laborare intertẽptationes: ñ
uidet hic requiem eẽ aliquã: Mortalitas ipsa ad grauat
animã : et corpus qđ corrũpit᷑ premit ad inferiora:
Sedtolero omã ut illud qđ ab initio audiui maneat
inme & dicã dõ meo ꝙpt uerba labior cuo ego cudu¬
todiui uias duras: Adquam ergo mercedem : Audi
a noli deficere : Si deficiebus in laboribus: pro¬
missa mercede fortis esto: Quis est qui operetur
inuinea & recedat illi deconle quod accepturus
est facillum mercedem suam oblitum: defici¬
unt manus: Memoria ꝓmissae mercedis.

Expanded text:
si in vobis manserit quod ab initio audistis; et vos in Filio si in vobis manserit quod ab initio audistis; et vos in Filio et Patre manebitis. Haec est pollicitatio quam ipse pollicitus est nobis. Forte enim mercedem quaereres, et diceres: Ecce in me quod ab initio audivi custodio, obtempero; pericula, labores, tentationes pro ista permansione sustineo: quo fructu? qua mercede? Quid mihi postea dabit, quia in hoc saeculo me video laborare inter tentationes? Non video hic requiem esse aliquam; mortalitas ipsa aggravat animam, et corpus quod corrumpitur premit ad inferiora: sed tolero omnia, ut illud quod ab initio audivi, maneat in me; et dicam Deo meo, Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Ad quam ergo mercedem? Audi, et noli deficere. Si deficiebas in laboribus, promissa mercede fortis esto. Quis est qui operetur in vinea, et recedat illi de corde quod accepturus est? Fac illum oblitum mercedem suam, deficiunt manus. Memoria promissae mercedis
Abbreviated transcription (Latin):
ut saluetur qđ intedĩ fecit Si aut̃ non uis etamas et am¬
plecteris peccatatua : contrarius es xp̃o: Intus sis foris sis
tussis: forissis: palea es: Sed quare foris nõn es: quia
occasionẽ uenti non in uenisti: lam ista manifesta sunt fr̃s :
nequis dicat xp̃mN on colo. sed dñm colo patrem ipsius
qui palea erant grana fiant & audiant : Vnus quis que
considerans conscientiam suã : simundi amor est mutet᷑:
Fiat amor xp̃i : ne sit antiap̃s Siquis ei dixerit qđ anti¬
christussit : i rascitur. in iuriã sibi factã putat: Fortassis
in scriptionẽ minatur. si audiat alitigante qđ antiõs sit
Dicit ei xp̃s. Paciens esto: Si falsũ audisti : gaude mecũ qui a
et ego falsa ab anti christis audio Siaũt uerũ audisti:
conueni conscientiã tuã : Et si audiretimes: esse plustime
Ergo uos quod ab initio audistis: in uob ꝑmaneat: Quod

Expanded text:
ut salvetur quod in te Deus fecit. Si autem non vis, et amas et amut salvetur quod in te Deus fecit. Si autem non vis, et amas et amplecteris peccata tua; contrarius es Christo. Intus sis, foris sis, tus sis, foris sis, palea es. Sed quare foris non es? Quia occasionem venti non invenisti. 10. Jam ista manifesta sunt, fratres. Ne quis dicat: Christum non colo, sed Deum colo Patrem ipsius. qui palea erant, audiant, et grana fiant. Unusquisque considerans conscientiam suam, si mundi amator est, mutetur; fiat amator Christi, ne sit antichristus. Si quis ei dixerit quod antichristus sit, irascitur, injuriam sibi factam putat; fortassis inscriptionem minatur, si audiat a litigante quod antichristus sit. Dicit ei Christus: Patiens esto; si falsum audisti, gaude mecum, quia et ego falsa ab antichristis audio: si autem verum audisti, conveni conscientiam tuam; et si audire times, esse plus time. 11. Ergo vos quod ab initio audistis, in vobis maneat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ripi : quia xp̃m non audent blasphemare . ministros eius
blasphemant : a quibus corripiuntur: Siaut̃ ostenderis
illis quia xp̃i uerba dicis non uerba tua: conantur
quantũ possunt ut conuincant uerhatua te dicere:
non uerba ap̃i Si aut manifestũ fu erit quia uerba
dicunt hoc cotidie homines: conuicti defactissuis:
prauauo luntate ꝑ uersi arti ficem accusant: Clamat
illis artifex decelo : quia ipse nos fecit. quinos re fecit
Quid tefeci: ẽgohominem feci non auariciam: Ego ho¬
minẽ feci : non latro cinium: Ego hominẽ feci: non
ad ulterium: Audisti quia laudant me operamea.
exore triũ puerorũ. Ipse hẏmnus erat qui eos ablg¬
nib: defendebat: laudant operadñĩ dñm: laudat
cȩlũ. terra. mare : laud ant om̃a quȩ sunt in cȩlo. Lau¬
dant angłi. laudant stellȩ. laudant luminaria.
luxuria : laudat nugacitas : quicquid ibi non audis lau¬
dem non daredño non fecit dñs: Corrige qđ tu fecisti

Expanded text:
ripi; quia Christum non audent blasphemare, ministros ejus ripi; quia Christum non audent blasphemare, ministros ejus blasphemant, a quibus corripiuntur: si autem ostenderis illis quia Christi verba dicis, non verba tua; conantur quantum possunt ut te convincant verba tua te dicere, non verba Christi: si autem manifestum fuerit quia verba dicunt hoc quotidie homines convicti de factis suis? Prava voluntate perversi, artificem accusant. Clamat illis artifex de coelo quia ipse nos fecit, qui nos refecit: Quid te feci? Ego hominem feci, non avaritiam; ego hominem feci, non latrocinium; ego hominem feci; non adulterium. Audisti quia laudant me opera mea. Ex ore trium puerorum ipse hymnus erat qui ab ignibus defendebat . Laudant opera Domini Dominum; laudat coelum, terra, mare; laudant omnia quae sunt in coelo; laudant Angeli, laudant stellae, laudant luminaria; luxuria, laudat nugacitas? Quidquid ibi non audis laudem dare Domino, non fecit Dominus. Corrige quod tu fecisti,
Abbreviated transcription (Latin):
uoces ur̃as ad aures meas profertis: ego cogitationes
ur̃as inspicio. uoluntatẽ malã ibi uideo Et falsos fruc¬
tus ostenditis: Noui quid unde colligam: Non colligo
de tribulis ficus: non colligo de ipinis uuas Una quȩq
arbor : a fructu cognoscitur: Magis mendax est anti¬
Ideo mendax aliud loquit᷑. aliud agit: lam ergo¬
fr̃s si facta in terroganda sunt: non solũ multos in¬
uenimꝰ anti christos foras eaisse: sed multos non dũ
mani festos qui mini me foras exier̃: Quot quot enĩ
logorum in quisitores. adulteros. ebriosos. fenera¬
tores mango nes & om̃a quȩ numerare non possumus :
si contraria iunt doctrinȩ xp̃i: contraria sunt uerbo
dĩ: Uerbũ aut̃ dĩ. xp̃s est. Quicꝗd contrariũ est uer¬
bo dĩ : in anti christo est Anti cristus enĩ xp̃o con¬
trarius est: Et uultis nosse quã aꝑte resistant isti ap̃o¬
Aliquando euenit ut aliqui male faciant. et incipiant cor¬

Expanded text:
Voces vestras ad aures meas profertis; ego cogitationes Voces vestras ad aures meas profertis; ego cogitationes vestras inspicio: voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid unde colligam; non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque enim arbor a fructu cognoscitur . Magis mendax est antiIdeo mendax aliud loquitur, aliud agit. Ex fratres, si facta interroganda sunt, non solum multos invenimus antichristos foras exiisse; sed multos nondum manifestos, qui minime foras exierunt. Quotquot enim ficos, inquisitores nugarum, adulteros, ebriosos, feneratores, mangones, et omnia quae enumerare non possumus, si contraria sunt doctrinae Christi, contraria sunt verbo Dei: Verbum autem Dei Christus est: quidquid contrarium est Verbo Dei, in Antichristo est. Antichristus enim contrarius est Christo. Et vultis nosse quam aperte resistant isti ChriAliquando evenit ut aliquid mali faciant, et incipiant cor
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt antiap̃i: Illi nos antichristos uocant. et dicunt
quod exriuimus ab eis: Nos illos similiter: Sed designa¬
uit hac epła anti christos Quicũq. negat qđ iħs non
sit ap̃s : ipse est anticristus Iam ergo queramꝰ quisne¬
g&. et non attendamꝰ ad linguã : sed ad facta Sienĩ
om̃s interrogent᷑: om̃s uno ore confitentur iħm eẽ
xp̃m. Qui escat paululũ lingua : uitã in terrogemus:
Si inuenerimꝰ hoc. si ipsa scriptura nob dixerit. quia
negatio non tantũ lingua fit. sed et factis: certissime
inuenimꝰ multos antichristos. quiore confitent᷑ ap̃m
retur : ait: Confitent᷑ se nosse dm̃ : factis aut̃ negañ
Inuenimꝰ et istos antichristos Quisquis factis negat
xp̃m: antichristus est : Non audio qđ son& seduide
quod iuuat : Operaloquunt᷑. et uerbarequirimus: Quis
enĩ malus non bene uult loqui  sed quid dicit talib: dñs
hy pocritȩ quomodo potestis bona loqui cũ sitis mali:

Expanded text:
li sunt antichristi: illi nos antichristos vocant, et dicunt li sunt antichristi: illi nos antichristos vocant, et dicunt quod exivimus ab eis; nos illos similiter: sed designavit haec Epistola antichristos. Quicumque negat quod Jesus non sit Christus, ipse est antichristus. Jam ergo quaeramus quis neget; et non attendamus ad linguam, sed ad facta. Si enim omnes interrogentur, omnes uno ore confitentur Jesum esse Christum. Quiescat paululum lingua, vitam interroga. Si invenerimus hoc, si ipsa Scriptura nobis dixerit quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis; certe invenimus multos antichristos qui ore profitentur Chriretur, ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Invenimus et ipsos antichristos: quisquis factis negat Christum, antichristus est. Non audio quid sonet, sed video quid vivat. Opera loquuntur, et verba requirimus? Quis enim malus non bene vult loqui? Sed quid dicit talibus Dominus? Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ?
Abbreviated transcription (Latin):
redẽpte sanguine ap̃i Habemꝰ ipsũ dñm resurgentẽ
amortuis : qui se dubitantib manib discipuloꝵ. prebuit
palpandũ. Et cũ adhuc illi dubitarent: Ait illis. Opor¬
tebat xp̃m pati et resurgere tercia die: & p̃dicari in
nomine eius penitentiã. & remissionẽ peccatorum:
Ubi: qua : quibus :ꝑ om̃s gentes incipiens ab hieru salem
Securi sumꝰ de unitate hereditatis: Qiuis quis huic heredi¬
tati non cõmunicat: foras exi t: sed non contristemur:
Exierunt : sed non erant ex nobis Nã si fuissent eano¬
bis : ꝑ mansissent utiq nobiscũ: Siergo ex nobexiert̃:
antichristi sunt: Sianti christi sunt: mendaces sunt :
ficultatẽ quȩstionis : Singulos in terroga confitentur iħm
esse ap̃m Coartat nos angustus intellectus in hac epła:
Videtis certe quȩstionem: haec questio : & nos ipsostur¬
bat. si non intellegatur. Aut nos sumus anti ap̃i : aut ip¬

Expanded text:
redemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem redemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, foras exiit. 8. Sed non contristemur: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Si ergo ex nobis exierunt, antichristi sunt; si antichristi sunt, mendaces sunt; ficultatem quaestionis. Singulos interroga, confitentur Jesum esse Christum. Coarctat nos angustus intellectus in hac Epistola. Videtis certe quaestionem; haec quaestio et nos et ipsos turbat, si non intelligatur. Aut nos sumus antichristi, aut il
Abbreviated transcription (Latin):
in sinuare uobis uelim Ecce exier̃ a nobis : et facti sunt do
iħm ẽẽ xp̃m. nec nos possunt illidicere antichristos. nec
nos illos : Quia et nos confitemur et illi Siergo nec illi
nos dicunt nec nos illos: ergo nec illi a nob exier̃. nec
nos ab ipsis: Siergo nori a nobis exiuimꝰ : inunitate sumus
Siinunitate sumus: quid faciunt in ciuitate hac duo altaria:
quid faciunt diuisȩ domꝰ: diuisa coniugia: q̃uid facit cõ¬
munis lectus. et diuisus ap̃s: ammonet nos. uult nos fa¬
teri qđ uerũ est Aut ipsi a nob exier̃ : aut nos abipsis: Sed
ab sit ut nos ab ipsis Habemus enĩ testam̃tũ dominicae
hereditatis. recitemꝰ : et ibi nos inueniemꝰ: Dabo tibi gen¬
tes hereditatẽ tuã. et possessionẽ tuã termi nos terrae :
Tenemi hereditatẽ xp̃i. Illi eam nontenent Non cõmu¬
nicant orbi terrarũ : Non cõmunicant uni uersitati:

Expanded text:
id insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis, et facti sunt Donid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis, et facti sunt Dongat Jesum esse Christum, nec nos possunt illi dicere antichristos, nec nos illos; quia et nos confitemur, et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos; ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab ipsis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus: si in unitate sumus, quid faciunt in hac civitate duo altaria? quid faciunt divisae domus, divisa conjugia? quid facit communis lectus, et divisus Christus? Admonet nos, vult nos fateri quod verum est. Aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis. Sed absit ut nos ab ipsis: habemus enim testamentum dominicae haereditatis, recitamus, et ibi nos invenimus, Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Tenemus haereditatem Christi: illi eam non tenent; non communicant orbi terrarum, non communicant universitati
Abbreviated transcription (Latin):
iu ditiũ : suꝑ quẽ uenerit conteret eum. Sed illũ. ion
conter& uenturus: quẽ non quassauit cũ uenit : Qui ii
humilem non offendit : non formidabit excelsum. Breuiter au¬
discis fr̃s. Qui in humilem non offendit: non formidabit ex¬
celsum Omnib enĩ malis: lapis offensionis est xp̃s: quic¬
quid dicit xp̃s : amarum est illis : Et enĩ audite & uidete : Om̃s
modubi t& : Ipse enĩ de signauit: Ex nob exi er̃ : sed ñ erant
ex nobis : Namsi fuissent ex nobis: permansissent utiq nob̃cũ
Quicũq ergo nonmanent nobis cũ. sed exeunt ex nobis: ma¬
ni festũ est qđ anti christi sint: Et quomodo ꝓbant᷑ antiap̃i
exmendatio : Et quis est mendax. nisi qui negat qđ ihs̃
non est xp̃s : Interrogemus hereticos Quẽ inuenis here¬
ticũ qui negat qđ iħs ñ est ap̃s: Uideat caritas ur̃amag¬
nũ sacra m̃tũ. attendite qđ inspirauerit uob dñs ds̃: et ꝗd¬

Expanded text:
judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Breviter audistis, fratres: qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Omnibus enim malis lapis offensionis est Christus; quidquid dicit Christus, amarum est illis. 7. Etenim audite, et videte. Omnes mo dubitet; ipse enim designavit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quicumque ergo non manent nobiscum, sed exeunt ex nobis, manifestum est quod antichristi sunt. Et quomodo probantur antichristi? Ex mendacio. Et quis est mendax, nisi qui negat quod Jesus non est Christus? Interrogemus haereticos: quem invenis haereticunum sacramentum. Attendite quid inspiraverit nobis Dominus Deus, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
ludatis : Omne mendatium : non est exueritate : Videamus
ergo quomodo antichristimentiuntur : quia non est unum
genus mendatii: Quis est mendax. nisi qui negat qđ iħs non
est xp̃s : aliam significationẽ hab& iħs. aliam significationẽ¬
quomodo morses proprio nomine appellatur. quo modo he¬
lias. quo moda abraham Sic tãquã proprium nom̃ hab&
catur ꝓph&a. quomodo sidicatur sacerdos: Sic ap̃s cõmen¬
uenturus. apopulo iudeorũ : Et quia humilis uenit : non ẽ
agnitus : Quia lapis par uus erat: offender̃ in illũ & frac¬
ti sunt Sed creuit lapis : et factus ẽ mons magnus : Et quid
ait scriptura: quicũq offenderit in lapidẽ istũ. conquas¬
sabitur. Et suꝑ quẽ uenerit lapisiste : conteret eũ : Dis¬
cernenda sunt uerba : Offendentẽ dix̃ conquassari.
suꝑ quẽ uenerit conteri: Primo qui a humilisuenit : of¬
fender̃ in illũ homines : Quia excelsus uenturus est ad

Expanded text:
ludatis: Omne mendacium non est ex veritate. Videamus ludatis: Omne mendacium non est ex veritate. Videamus ergo quomodo antichristi mentiuntur quia non est unum genus mendacii. Quis est mendax, nisi is qui negat quod Jesus non est Christus? Aliam significationem habet Jesus, aliam habeQuomodo Moyses proprio nomine appellatus est, quomodo Elias, quomodo Abraham; sic tanquam proprium nomen habecatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos; sic Christus commenventurus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad
Abbreviated transcription (Latin):
mebantur: Ex nob̵ exier̃. sed non erant ernobis qđ si fu¬
issent ex nobis: ꝑ mansissent utiq nobiscũ Sed ut manifesta¬
rent᷑ qđ non erant om̃s exr nob: ideo addidit. ut manifesta¬
rent᷑ quia et intus cũ sunt. non ex nob̵ sunt : nontam̃ mani¬
festisunt & ereundo manifestantur: Et uos unctionẽ habe¬
tionẽ xp̃i dicit om̃s qui habent posse cognoscere bonos et ma¬
los. nec opus eẽ ut doceant᷑ : quia ipsa unctio doc& eos Scri¬
bo uob̵ non quod nescieritis ueritatẽ : sed quia nostis eã &
ti sumus: quomodo cognoscamꝰ anti a priftũ Qui est xp̃s:
ueritas : Ipse dexit . ego sum ueritas: Omne aut̃ mendaciũ
non est exueritate: Om̃s ergo quimentiunt᷑ : nondũ sunt
exp̃o : Non dix̃ quod dã mendaciũ exueritate : & quod¬
dã mendaciũ ñ exueritate : Sententiã attendite : ne
uos palpetis. ne uos adole tis. neuos decipiatis. neuos in¬

Expanded text:
mebantur. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: quod si fumebantur. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: sed ut manifestarentur, quod non omnes erant ex nobis. Ideo addidit, ut manifestarentur, quia et intus cum sunt, non ex nobis sunt; non tamen manifesti sunt, sed exeundo manifestantur. Et vos unctionem habetionem Christi dicit omnes qui habent, cognoscere malas et bonos; nec opus esse ut doceantur, quia ipsa unctio docet eos. 6. Scribo vobis, non quod nescieritis veritatem; sed quia nostis eam, eti sumus quomodo cognoscamus Antichristum. Quid est Christus? Veritas. Ipse dixit, Ego sum veritas . Omne autem mendacium non est ex veritate: omnes igitur qui mentiuntur, nondum sunt ex Christo. Non dixit quoddam mendacium ex veritate, et quoddam mendacium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos aduletis, ne vos decipiatis, ne vos il
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt nobis cũ babtismũ accipiunt nobis cũ qđ nor̃se fi¬
deles accipere. benedictionẽ . eu caristiam. et siꝗd insacra¬
mentis scĩs est. ipsius altaris cõmunicationẽ accipiunt nob̵cũ
& ñ sunt ex nobis: Quando illis tẽptatio uenerit. uelut oc¬
casione uenti uolant foras. quia grana ñ erant. Om̃s aut̃ tunc
uolabt̃ : qđ sepe dicendũ .ẽ. cũ area dominica eo eperit uenti¬
lari in die iudicii : Ex nobis exier̃ sed ñ erant ex nobis.: Qđ
si fuissent ex nobis: ꝑmansissent utiq nobiscũ:. Nã uultis nos¬
se carissimi quã certissime dicatur hoc : ut qui forte exier̃
anti cristi. Non potest enĩ fieri ut remaneant foras. Sed de
uoluntate quisq sua : aut antiap̃s. aut in ap̃o est: Aut in
membrissumus : aut in humoribus malis. Quise in melius com¬
mutat in corpore: membrum est: Quiaũt inmalicia ꝑ man&:
humormalus est : Et quando exierint. releuabunt᷑ qui pre¬

Expanded text:
accipiunt baptisma, accipiunt nobiscum, quod norunt fiaccipiunt baptisma, accipiunt nobiscum, quod norunt fideles se accipere benedictionem, eucharistiam et quidquid in sacramentis sanctis est. Ipsius altaris communionem accipiunt nobiscum, n sunt ex nobis. Quando illis tentatio venerit, velut occasione venti, volant foras; quia grana non erant. Omnes autem tunc volabunt, quod saepe dicendum est, cum area dominica coeperit ventilari in si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: Nam vultis nosse, charissimi, quam certissime dicatur hoc, ut qui forte exierunui non sunt antichristi, non potest fieri ut remaneant foris. Sed de voluntate sua quisque aut antichristus, aut in Christo est. Aut in membris sumus, aut in humoribus malis. Qui se in melius commutat, in corpore membrum est: qui autem in malitia permanet, humor malus est; et quando exierit, relevabuntur qui pre
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ñ est xp̃o contrarius: in corpore ipsius heret. & mẽbrum
uniuersis membris constat : Et quid de concordia mẽ broꝵ di¬
Siergo inglorificatione mẽbri cetera mẽbra congaudent.
& inpassione oma mẽ brapaciunt᷑ : concordia mẽ broꝵ non
et sanitas ꝑfecta ñ erit : nisiin resurrectione mortuorum:
Sic sunt in corpore xp̃i: quomodo humores mali: Quando euo¬
muntur: tunc releuat᷑ corpus sic et maliquando exeunt:
tunc ecđa releuatur Et dicit quando eos euomitatq ꝓ icit
corpus. Exme eacier̃ humores isti : sed nonerant exme. Quid
est ñ erant ex me: non de tarne mea p̃ cisi sunt. sed pectus mihi
pre ebant cũ inessent Ex nob̵ emer̃. sed nolite tristes eẽ
non erant ex nobis Vnde ꝓbas : qđ si fuissent ex nobis: per¬
mansissent utiq nobiscũ: H linc ergo uideat caritas ur̃a.
quia multi qui ñ sunt ex nobis accipiunt nobiscũ sacram̃ta

Expanded text:
enim non est Christo contrarius, in corpore ipsius haeret, et membruenim non est Christo contrarius, in corpore ipsius haeret, et membruuniversis membris constat. Et quid de concordia membrorum diSi ergo in glorificatione membri caetera membra congaudent. et in passione omnia membra patiuntur; concordia membrorum non et sanitas perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum: sic sunt in corpore Christi, quomodo humores mali. Quando evomuntur, tunc relevatur corpus: sic et mali quando exeunt, tunc Ecclesia relevatur. Et dicit quando eos evomit atque projicit corpus: Ex me exierunt humores isti, sed non erant ex me. Quid est, non erant ex me? Non de carne mea praecisi sunt, sed pectus mihi premebant cum inessent. 5. Ex nobis exierunt; sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hinquia multi qui non sunt ex nobis, accipiunt nobiscum sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ exirent. si ex nob essent Antequã exirent ergo : non
erant ex nob̵. Si antequã exirent non erant ex nobis: multi
intuo sunt. ñ exer̃ : sed tam̃ antixp̃i sunt. Audemꝰ hoc dicere
ut quid. nisi ut unusquisq cũ intus est. non sit anti christus :
descripturus enĩ anti ap̃os et designaturus est : st: et
uidebimꝰ eos nunc. Et in terrogare debet unꝰ quisq conscien¬
tiã suã ansit antixp̃s. Latine enĩ anti ap̃s : contrarius est
xp̃o: Non quomodo non nulli intellegunt antiaxp̃m ideo dic¬
tũ qđ ante xp̃m uenturus sit : id ẽ post eũ uenturus sit. Non
sic dicitur. net sic scribitur. sed ẽ antiap̃s. id est contrarius ap̃o:
Iam quis contrarius sit xp̃o : nunc aduertitis ipso exponente:
et intellegitis non posse exire foras : nisi anti ap̃os Fos aut̃
qui ñ sunt xp̃o contrarii : foras exire nullomodo posse: Qui

Expanded text:
sed non exirent, si ex nobis essent. Antequam exirent ergo, non sed non exirent, si ex nobis essent. Antequam exirent ergo, non erant ex nobis. Si antequam exireat, non erant ex nobis; multi intus sunt, non exierunt, sed tamen antichristi sunt. Audemus hoc dicere: utquid, nisi ut unusquisque cum intus est, non sit antichristus? Descripturus enim et designaturus est antichristos; et videbimus eos nunc. Et interrogare debet unusquisque conscientiam suam, an sit antichristus. Latine enim Antichristus, contrarius est Christo. Non quomodo nonnulli intelligunt Antichristum ideo dictum, quod ante Christum venturus sit, id est, post eum venturus sit Christus: non sic dicitur, nec sic scribitur; sed Antichristus, id est, contrarius Christo. Jam quis sit contrarius Christo, nunc advertitis ipso exponente, et intelligitis non posse exire foras nisi antichristos; eos autem qui non sunt Christo contrarii, foras exire nullo modo posse. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutores qui crucifirer̃ : Illud magnũ est intellegere
uerbũ dm̃ apud dm̃ in principio ꝑ qđ facta s̃ oriã : Qualẽ
se cognoscere uolebat: quando ait philippo: Tanto tẽpore
uobiscũ sũ & ñ cogno uistimephilippe: quime uid& uidet &
patrẽ : Sed nequis piger sibad ꝓficiendũ : audiat: Puerino¬
uissima hora est: Proficite. currite crescite : no uissimahora est :¬
psa nouissimahora : diuturna est. tam̃ nouissima est: Horã
simũ tempus : quomodo notussimahora : certe prius ueni et
antia p̃s: & tunc ueniet diesiuditii Vidit iohannes cogita¬
tiones istas. ne quasi seturifierent. &ideo ñ eẽ horã nouis¬
simã pucarent. qđ uenturus eẽt anti xp̃s: ait illis: Et sicut
audistis qđ antixp̃s situenturus . & nunc antup̃i multifac¬
ti sunt: Nũ ꝗd poss& habere multos antiap̃os. nisihora no
mus dampnũ: audi consolationẽ: Sed ñ erant ex nob̵ Om̃s
heretici. om̃s schis matici: ex nob̵ exier̃ id ẽ ex ecđa exier̃

Expanded text:
um, intelligere Verbum Deum apud Deum in principio, per quod facta sunt omnia: qualem se cognosci volebat, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem . 3. Sed ne quis piger sit ad proficiendum, audiat: Pueri, novissima hora est. Proficite, currite, crescite, novissima hora est. Ipsa novissima hora diuturna est; tamen novissima est. Horam simum tempus? quomodo novissima hora? certe prius veniet Antichristus, et tunc veniet dies judicii. Vidit Joannes cogitationes istas: ne quasi securi fierent, et ideo non esse horam novissimam putarent, quod venturus esset Antichristus, ait illis, Et sicut audistis quod Antichristus sit venturus, nunc antichristi multi facti sunt. Numquid posset habere multos antichristos, nisi hora nomus damnum. Audi consolationem: Sed non erant ex nobis. Omnes haeretici, omnes schismatici ex nobis exierunt, id est, ex Ecclesia exeunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Sed multũ distant: & distincti sunt: Illum causa premit.
illũ humilitas adduxit: Sic ista mortalitate . nos reatu te¬
nebamur: Ille miseri cordit̃ descendit. Intrauit ad capti¬
uum redẽptor non oppressor Dñs ꝓ nob sanguinẽ suum
fudit: redemitnos mutauit spem nr̃am : Adhuc porta nꝰ
mortalitatẽ carnis: et defutura in mortalitate presumi¬
mus et in mari fluctuamꝰ : sed anchoram spei in terra lã
firimus. Sed ñ diligamꝰ mundũ: neq quae sunt in munds
Quae enĩ sunt inmundo : desiderium carnis est. et desids¬

Expanded text:
sed multum distant et distincti sunt. Illum causa premit, sed multum distant et distincti sunt. Illum causa premit, illum humanitas adduxit. Sic in ista mortalitate, nos reatu tenebamur; ille misericordia descendit: intravit ad captivum redemptor, non oppressor. Dominus pro nobis sanguinem suum fudit, redemit nos, mutavit spem nostram. Adhuc portamus mortalitatem carnis, et de futura immortalitate praesumimus: et in mari fluctuamus, sed anchoram spei in terra jam fiximus. 11. Sed non diligamus mundum, neque ea quae in mundo sunt. Quae enim in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
offoc& semeri: Hȩc sunt uerba extirpantia que dixit :
Nolite diligere mundũ. nec ea quȩ st̃ inmundo. Siquis dile¬
xerit mundũ : non ẽ caritas patris in illo. quia omne quod
inmundo est: desiderium ẽ carnis. et desideriũ oculorum
& ambitio scłi : Tria dix̃ quae nons̃ expatre : sed exmundo
sunt Et mundus transit et concupis ceritia enis Qui autẽ
fecerit uoluntatẽ dĩ man& in ȩt̃nũs quiduis : utruamare
tem poralia & transire cũ tẽpore . Anmundũ ñ amare. et
in aeterniũ uiuere cũ dõ : rerũ tẽporaliũ fluuius trahit:
do circa fluuiũ temporũ plantare: Raperis in preceps. te¬
ne lignũ : Voluit te amor mundi : teneap̃m: Propt̃te fac¬
ille factus temporalis permi scđam dimit tendo peccata : Quan¬
tum inter est cũ duo sunt incarcere interreum & uisitato¬
rem ipsius: homo enĩ aliquando uenit ad amicũ suum.
et intrat uisitare eũ : et ambo incarcere uiderentur:

Expanded text:
effocet semen. Haec sunt verba exstirpantia quae dixit: effocet semen. Haec sunt verba exstirpantia quae dixit: Nolite diligere mundum, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in eo. 10. Quia omne quod in mundo est, desiderium est carnis, et desiderium oculorum, et ambitio saeculi, tria dixit, quae non sunt ex Patre, sed ex mundo sunt. Et mundus transit et desideria ejus: qui autem fecerit voluntatem Dei, manet in aeternum, temporalia, et transire cum tempore; an mundum non amare, et in aeternum vivere cum Deo? Rerum temporalium fluvius trahit: do circa fluvium temporalium plantare. Raperis in praeceps? tene lignum. Volvit te amor mundi? tene Christum. Propter te facille factus est temporalis per misericordiam dimittendi peccata. Quantum interest, cum duo sunt in carcere, inter reum et visitatorem ipsius? Homo enim aliquando venit ad amicum suum, et intrat visitare eum, et ambo in carcere videntur;
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est. Nihil uerius siquis dilexerit mundũ : dilecao
patris non est in ipso: Uis habere dilectionẽ patris. ut sis
coheres filii : Noli diligere mundũ: Exlude malum a¬
morem mundi : ut implearis amore dĩ: Uas es sed ad¬
huc plenus es. Funde qđ habes ut accipias qđ non ha¬
ante aliquot annos renatisumus ex aqua et spũ. Bonũ
est nob̵ ut non diligamꝰ mundũ: neremaneant in nob sa¬
cramenita addãpnationẽ nram non firmam̃ta ad salu¬
formã solã: Bona forma scã forma. Sed quid ualet for¬
ma si non ten& radicẽ : sarmentũ p̃cisũ non ne in lgne
mittitur : habet formã : sed In radice: Quomodo autẽ¬
radicamini. ut ñ era dicemini: tenendo caritatẽ : Sicut dicit
apłs paulus. in caritate radicati & fundati: Qquo modo ibi
radi cabit᷑ caritas. int̃tanta siluosa amoris mundi : extirpa¬
te siluas. magnũ semen posituriestis: Non sit in agro quod

Expanded text:
itus sanctus locutus est, nihil verius, Si quis dilexerit mundum, dilectio itus sanctus locutus est, nihil verius, Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Vis habere dilectionem Patris, ut sis cohaeres Filii? Noli diligere mundum. Exclude malum amorem mundi, ut implearis amore Dei. Vas es, sed adhuc plenus es; funde quod habes, ut accipias quod non haante aliquot annos renati sumus ex aqua et Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne remaneant in nobis Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad saluformam solam. Bona forma, sancta forma: sed quid valet forma, si non teneat radicem? Sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? Habe formam, sed in radice. Quomodo autradicamini, ut non eradicemini? Tenendo charitatem, sicut dicit apostolus Paulus, In charitate radicati et fundati . Quomodo ibi radicabitur charitas, inter tanta silvosa amoris mundi? Exstirpate silvas. Magnum semen posituri estis; non sit in agro quod
Abbreviated transcription (Latin):
tebant᷑ dȩ mones filium dĩ : et dicebant Quid nob et
tibi : et repellebant᷑: Confitemini & amplectimi: Illi
enĩ timebant de iniquitatib: suis: uosamate dimissorem
mores Mundi : et dĩ Simundi amor habit& : non est
qua intr& amordĩ : Recedat amor mundi & habit& dĩ
Melior accipiat locum: Amabas mundũ : noli amare
mundũ : Cũ ex hauseris cortuũ amore terreno hau¬
ries amorem diuinum. & incipit habitare lam caritas
dequanichilmali potest procedere: Audite ergo
uerba purgantis. Homo quasi a grum inuenit corda homi¬
nũ. sed quomodo inuenit: si siluã inuenit : extirpat:
Siagrum purgatũ inuenit.: plantat: Plantare ibi uult a¬
borem carita tem : Et quã siluã uult ex tirpare : amore ni
mundi: Audi extirpationem silue: Nolitȩ diligere mun¬
dũ Hoc enuĩ sequitur. neq ea quae sunt inmundo: Siquis di¬
lexerit mundũ : dilectio patris non .ẽ. in ipso: Nequis di

Expanded text:
tebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem mores, mundi et Dei: si mundi amor habitet, non est qua intret amor Dei: recedat amor mundi et habitet Dei; melior accipiat locum. Amabas mundum, noli amare mundum: cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem divinum; et incipit habitare jam charitas, de qua nihil mali potest procedere. Audite ergo erba purgantis modo. Quasi agrum invenit corda hominum: sed quomodo invenit? Si silvam invenit, exstirpat; si agrum purgatum invenit, plantat. Plantare ibi vult arborem, charitatem. Et quam silvam vult exstirpare? Amorem mundi. Audi exstirpatorem silvae. Nolite diligere mundum, hoc enim sequitur, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
inuentꝰ est : ille nos forues fecit : qui ꝑ sequentib: non
restitit: Crucifixus ẽ. enĩ ex infirmitate : sed uiuit in
uirtute dĩ Scribo uob pueri Vndepueri : quia cognouis¬
tis patrem Scribo uob patres Cõmendat hoc et repeat
qui a cognouistis eũ quia principio est Mem̃ tote patres
esse. Si obliuis cimini eũ qui a principio. ẽ. ꝑdi distipa¬
ronemini Humiles estote : ne inpugna cadatis. Scribouo¬
bis iuuenes : qm̃ fortes estis. et uerbũ dĩ in uob man&: et
uicistis malignũ : Haec om̃a fr̃s : quia cognouimꝰ id qđ apͥn¬
cipio est. quia fortes sumꝑ quia cegnouimꝰ patrẽ: Omnia
ista quasi cognitionẽ cõmendant. caritatẽ non cõm̃dant :
si cognouimus. amemus Nã cognitio: si necaritate ñ facit¬
saluos: Scientia in flat: caritas aedificat Si confiteriuul¬
tis et non amare : incipitis dȩ monib si miles esse : Confi¬

Expanded text:
inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non restitit. Crucifixus est enim ex infirmitate, sed vivit ex virtu e Dei . 7. Scribo vobis, pueri. Unde pueri? Quia cognovistis Patrem. Scribo vobis, patres: commendat hoc, et repetit, Quia cognovistis eum qui a principio est. Mementote vos patres esse: si oblironemini. Humiles estote, ne in pugna cadatis. Nos estis, et verbum Dei in vobis manet, et vicistis malignum. 8. Haec omnia, fratres, quia cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confi
Abbreviated transcription (Latin):
sodie & annitui ñ deficient: Quando enĩ dictus ẽ dies
quando dictũ est dño ego hodie genuite: Ab & terno pa¬
tregenitus. ex ae ternitate genitus: in at̾nitate genitus :
Nullo in itio nullo termuino : nullo spaciolatitudinis: Quia ẽ.
quod est: qia ipse est qui est. et nomen suũ dix̃ morsi. di¬
aeseis qui ẽ misit me ad uos: Quid ergo ante abrahã : quido
ante noe : quid ante adã : Audi scripturã. ante luci fe¬
rũ genuite. Postremo ante cȩlũ et terrã: Quare s qͥuia
onĩa ꝑ ipsũ facta sunt & sine ipso factũ ẽ nihil: Ideo pa¬
Filii quia nascunt᷑: patres quia principium agnoscunt :
Iuuenes quare : quia ui cistis malignũ: Infiliis natiui¬
tas : in patrib atiquitas. In iuuenibus fortitudo Si
malignus auiuenib: uincitur : pugnat nobis cũ pugna
sed non expugnat. Quare : quia nos sumꝰ fortes: anquia
ille fortis ẽ in nob̵ qui int̃manꝰ ꝑ sequentiũ in firmus

Expanded text:
so, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? so, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? Quando dictum est Domino, Ego hodie genui te . Ab aeterno Patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeternitate genitus: nullo initio, nullo termino, nullo spatio latitudinis; quia est quod est, quia ipse est qui est. Hoc nomen suum dixit Moysi: Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Quid ergo ante Abraham? quid ante Noe? quid ante Adam? Audi Scripturam: Ante luciferum genui te . Postremo ante coelum et terram. Quare? Quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo pafilii, quia nascuntur; patres, quia principium agnoscunt: juvenes quare? Quia vicistis malignum. In filiis nativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo. Si malignus a juvenibus vincitur, pugnat nobiscum. Pugnat, sed non expugnat. Quare? Quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in nobis, qui inter manus persequentium infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
putamus nemaior quam matersua: maior plane quã ma¬
ter Oma enuĩ ꝑ ipsum facta sunt: Si omã: et ipsã matrem
antiquus fecit: de qua nasceretur nouus: Putamusne an¬
te matrẽ solã : & ante auos matris: Antiquus auus
matris ipsius: abraham: Et dñs dicit: Ante abraham
ego sũ : Et ante abrahã dicimꝰ cȩlũ & terra ante quã et̃tho¬
mo facta sunt Ante ista fuit dñs: immo est Optime
eiũ non ait ante abrahã ego fui : sed ante abrahã egosũ:
Quod ergo dicitur quia fui : non est. et qđ dicit᷑ quia erit:
non dũ est: Ille non nouit nisi esse: Scđm qđ ds̃ est. esse
diem in medio hesternus. & crastinus Hesterno enĩ die
finito : incipienis hodiernus. uenturo crastino. finitur
ille : Vnus dies ibi est. sine tenebris. sine nocte. sine spa¬
ciis. si ne mensura sinehoris. Qđ uis illũ diem: siuis
dies est: siuis annꝰ est. siuis annisunt: Dictũ ẽ enĩ deip¬

Expanded text:
Putamusne major quam mater sua? Major plane quam maPutamusne major quam mater sua? Major plane quam mater: omnia enim per ipsum facta sunt . Si omnia, et ipsam matrem antiquus fecit, de qua nasceretur novus. Putamusne ante matrem solam? Et ante avos matris antiquus. Avus matris ipsius Abraham; et Dominus dicit, Ante Abraham ego sum . Ante Abraham dicimus? Coelum et terra, antequam esset homo, facta sunt. Ante ista fuit Dominus, imo et est. Optime enim non ait, Ante Abraham ego fui; sed, Ante Abraham ego sum. Quod enim dicitur quia fuit, non est; et quod dicitur quia erit, nondum est: ille non novit nisi esse. Secundum quod Deus est, esse ndiem in medio hesternus et crastinus: hesterno enim die finito, incipiens hodiernus venturo crastino finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine mensura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis, dies est; si vis, annus est; si vis, anni sunt. Dictum est enim de ip
Abbreviated transcription (Latin):
riers paruulos mater caritas in apostolo exponit uis¬
cera sua: Conscindit quodã modo uerbis ubera sua:
plorat filiosquos uidet efferri. reuocat ad unũ nom̃.
eos qui multa nomina sibi facere uolebant Repellit
abamore suo : ut ap̃s ametur & dicit Nũ quid paulus
pro uob crucifixus est. aut in nomine pauli babtitati
estis:: quid dicit : Nolo mei sitis : ut mecũ sitis : Mecum
estote : Om̃s illius sumus : qui pronob mortuus est : ꝗ
pro nob̵ crucifixus est Vnde & hic dimittunt᷑ uobis
peccata propt̃ nomen eius: non ꝑ nomen hominis ali¬
cuius: Scribo uobis patres Quare primo filii : qui¬
a remittunt᷑ uob peccata propt̃ nom̃ eius. et rege¬
neramini in nouã uitã : ideo filioli Patres quare:
qui a cogno uistis eũ qui a principio est Principiũ ad
pat̃nita tẽꝑtin& : Nouus ap̃s in carne : sed antiquus
in diuinitate: Quã antiquus putamus : quot annorum:

Expanded text:
riens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit visriens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis peccata per nomen ejus, non per hominis alicujus. 5. Scribo vobis, patres. Quare primo filii? Quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus, et regeneramini in novam vitam, ideo filii. Patres quare? Quia cognovistis eum qui a principio est: principium enim ad paternitatem pertinet. Novus Christus in carne, sed antiquus in divinitate. Quam antiquus putamus? quot annorum?
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad om̃s linguas: audiquid sequitur: In omnẽ terrã
exut sonus eoꝵ: et in fines orbis terrȩ uerba eorũ : quare
hoc : quia in soleposuit tabernaculum suum: id est in mani¬
festo : Tabernaculũ eius: caro eius: Tabernaculũ eius: ec¬
cła eius: In sole posita est: Non est in nocte : sed indie: Sed
quare illinon agnoscunt : Redite adlectionẽ ad quã heri
finis factus est : et uidete quare non agno fcunt: Qui odit
fratrem suũ : intenebris ambulat. et nescit quo eat. qm̃
tenebre excecauerunt oculos euis: Nos ergo sequentia
uideamꝰ : et non simus intenebris ainde non erimi inte¬
Ideo filioli : quia remissis peccatis. nascimini Sed ꝑciuus nom̃
remittuntur peccata : Nũ quid augustini : ergo nec ꝑ nom̃
donati: Uiderit quis augustinus. aut quis donatus. nec
ꝑ nomen pauli : nec ꝑ nomen petri : Nlam diuidentib sibi
ecđam et partes facere deunitate conantibus : partu¬

Expanded text:
venit ad omnes linguas, audi quid sequitur: In omnem terram venit ad omnes linguas, audi quid sequitur: In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quare hoc? Quia in sole posuit tabernaculum suum , id est, in manifesto. Tabernaculum ejus, caro ejus; tabernaculum ejus, Ecclesia ejus: in sole posita est, non est in nocte, sed in die. Sed quare illi non agnoscunt? Redite ad lectionem, ad quam heri finis factus est, et videte quare non agnoscunt: Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Nos ergo sequentia videamus, et non simus in tenebris. Unde non erimus in teIdeo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus partu
Abbreviated transcription (Latin):
guis loqui : quo modo sp̃s dabat eis pronunciare. & om̃s
qui ad erant illic dediuersis gentibus uenientes iudei :
agnoscebant quisq linguam suam. et mirabantur illosidio¬
tas et imperitos subito didicisse non unã aut duas linguas
sed omĩũ omĩ nogentiũ Vbi enĩ lã om̃s linguȩ sonabađ.
om̃s linguȩ crediturȩ ostendebant᷑: Isti aut̃ qui multũ
amant xp̃m. et ideo nolunt cõmunicare ciuitati quae
int̃ fecit xp̃m: sic honorant xp̃m ut dicant illũ adduas
linguas tenet ap̃s: iste enĩ duae linguȩ : sole sunt h parte
donati plus non habent. Eiugilemus fr̃s uideamꝰ pocius do¬
nũ sp̃s̃ scĩ dĩ. & credamꝰ antedictis de illo : & uideamꝰ imple¬
ta quȩ ante dicta sunt in psalmo. Non sunt loquele neque
sermones : quorũ non audiantur uoces eorum. Et ne forte¬
et ipsȩlinguȩ uener̃ ad unũ locũ & non pocius donũ xp̃i

Expanded text:
guis loqui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Et omnes guis loqui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Et omnes qui aderant illic, de diversis gentibus venientes Judaei, agnoscebant unusquisque linguam suam; et mirabantur illos idiotas et imperitos subito didicisse non unam aut duas linguas, sed omnium omnino gentium . Ubi ergo jam omnes linguae sonabant, omnes linguae crediturae ostendebantur. Isti autem qui multum amant Christum, et ideo nolunt communicare civitati quae interfecit Christum, sic honorant Christum, ut dicant illum remansilinguas tenet Christus? Istae enim duae linguae solae sunt in parte Donati, plus non habent. Evigilemus, fratres, videamus potius donum Spiritus Dei, et credamus ante dictis de illo, et videamus impleta quae ante dicta sunt in Psalmo: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Et ne forte ipsae linguae venerunt ad unum locum, et non potius donum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ suã: incipiens ab hierusalem: Ille ibi principiũ
fecit praedicationis nominis sui. & tu ex orres cõmunio¬
nẽ illius ciuitatis: nonẽ mirũ si precisus odistiradicẽ:
quid ipse ait discipulissuis: state sedentes in ciuitate :
oderunt Forte amarent. si iudȩi in t̃fectores xp̃i in
illa habitarent: Manifestum ẽ enĩ om̃s inter fectores ap̃i
id est iudeos: expulsos. eẽ. de illa ciuitate: Quae habebat se¬
uientes in ap̃m : habet ad oratores xp̃i Propterea illam isti
oderunt : quia xp̃i ani in illa sunt : Ibiuoluit sedere disci¬
sedentes centũ iuginti : duo denarius ille numerus decu¬
platus est Sedebant centũ uiginti homines: & uenit sp̃s¬
sc̃s. & impleuit totũ locũ : et factus ẽ sonus quasi ferret᷑
flatus ue hemeris: Et lingue diuise sunt uelut ignis
Audistis actus apł̃oꝵ hodie lecta ẽ ipsalectio. coeper̃ lin¬

Expanded text:
tionem suam, Incipiens ab Jerusalem. Ille ibi principium tionem suam, Incipiens ab Jerusalem. Ille ibi principium fecit praedicationis nominis sui: et tu exhorrescis communionem illius civitatis? Non est mirum si praecisus odisti radicem. Quid ait ille discipulis suis? Estote sedentes in civitate, qcivitatem oderunt. Forte amarent, si Judaei interfectores Christi in illa habitarent. Manifestum est enim omnes interfectores Christi, id est Judaeos, expulsos esse de illa civitate. Quae habebat saevientes in Christum, habet adorantes Christum. Propterea illam isti oderunt, quia Christiani in illa sunt. Ibi voluit sedere discisedentes centum viginti? Duodenarius ille numerus decuplatus erat. Sedebant centum viginti homines, et venit Spimplevit totum locum, et factus est sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et linguae divisae sunt velut ignis. Audistis Actus Apostolorum, hodie lecta est ipsa lectio: Coeperunt lin