comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit uir unus de ramathaim
sophim. de monte effraim: ⁊
nom̃ eius elchana filiꝰ ihero¬
boam. filii helui. filii thou. filii suph. eu¬
frateus. ⁊ habuit duas uxores. Nomen
uni anna. ⁊ nom̃ secunde fenenna. fu¬
eruntqz fenenne filii. anne autẽ non
erant liberi. Et ascendebat uir ille de
ciuitate sua statutis dieb. ut adoraret

Expanded text:
Ramathaim Sophim de monte Effraym: et nomen ejus Helcana filius Hieroboam filii Heliu filii Thau: filii Suph Eufratheus: et habuit duas uxores. Nomen uni Anna: et nomen secunde Fenenna. Fueruntque Fenenne filii: Anne autem non erant liberi. Et ascendebat vir ille de civitate sua sta
Abbreviated transcription (Latin):
ca corporum repellamꝰ. Discedat a corde
ad spacio ostendit᷑ qd̾ fine concludit᷑. et
cogitatio de triitatis deitate concepta.
uichii per distautiã intelligat. nichil ꝑ
gradus auerat Ac si quid dignũ de deo
senserit. nulli hoc ibi audeat negare ꝑ¬

Expanded text:
corum repellamus. Discedat ab anima corum repellamus. Discedat ab anima quod spatio distenditur, quod fine clauditur, et e totum. Denique cogitatio de Trinitatis Deitate concepta, nihil per distantiam intelligat, nihil per gradus quaerat; ac si quid Deo dignum senserit, nulli hoc ibi audeat negare
Abbreviated transcription (Latin):
i igitur duce gr̃ dilectissimi fidelit̾
sapientꝰq noscamꝰ. quid patri. qͥd
filio. quid spiu scõ in reparatione nr̃a ꝓ
prium. quid ue cõmune sit. ea q̃ ꝓ nobi
humiliter et corporalit gesta sunt. ita
ꝓculdubio suscipiem᷑: ut nichil indignũ
de una ato eadem trinitatis gła sentici
nulla mens ad cogitandũ de deo.
Inulla ad loquendũ lingua sufficiat. ta¬
men q̃ntuicunas uluo ẽ qd humano in¬
tellectu de essentia pat̾ ne deitatis attin¬
gitur. nisi unum atq idem ẽ. et cũ uel dẽ
unigenito eiꝰ uel de sp̃n sco cogitatꝰ᷑. ñ
pie sapitur. s nimis carnalit̾ caligatꝰ.
⁊ ipsum qd̾ de patre congruent sentiri
idebatur amittitꝰ: qm̃ de tota triuitate
receditur: si in ea unitas ñ tenetꝰ. Nulla
ĩ equalitate diuersũ. Lectio. Octaua
ui igitur ad confitendũ patrẽ ⁊ fi¬
lium et sp̃m sc̃m. aciẽ mentis ĩten¬
dimus. procul ab animo formas carna¬
lium iunisibiliũq recũ. ⁊ etates tẽpora

Expanded text:
i igitur duce gratia, dilectissimi, fideliter sapienterque noscamus, quid Patri, quid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione nostra proprium, quidve commune sit; ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt, ita proculdubio suscipiemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis attingitur, nisi unum atque idem est, cum vel de Unigenito ejus, vel de Spiritu sancto cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla inaequalitate diversum. Cum ergo aergo ad confitendum Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum aciem mentis intendimus, procul ab animo formas rerum visibilium, et aetates temporal
Abbreviated transcription (Latin):
introiuit ĩ orbẽ terraꝵ: ⁊ alit̾ sol¬
ui captiuitas humana ñ potuit. uisi
causam nr̃am ille susciperet. qui siue
mauiestatis sue dampno ⁊ uerꝰ homo fi¬
eret ⁊ solꝰ peccati contagium ñ haberet.
diuisit sibi op̃ nr̃e reparationis miseri¬
cordia trinitatis. ut pat̾ ꝓpiciaret᷑. fili
ꝓpiciaret. spx sanctꝰ igniret. Oportebat
enim ut etiam saluandi aliquid pro se
agerent: et conu̾sis ad redemptore cor¬
dib. ab inimici clũatione discederent:

Expanded text:
introivit in orbem terrarum , et aliter solvi captivitas humana non potuit, nisi causam nostram ille susciperet, qui sine majestatis suae damno et verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet; divisit sibi opus nostrae reparationis misericordia Trinitatis; ut Pater propitiaretur, Filius propitiaret, Spiritus sanctus igniret. Oportebat enim ut etiam salvandi aliquid pro se agerent, et conversis ad Redemptorem cordibus, ab inimici dominatione discederent:
Abbreviated transcription (Latin):
ly obseruaret os eius. Porro anna loq̃¬
batur. in corde suo tantumq labia illiꝰ
mouebantꝰ ⁊ uor penitꝰ ñ audiebatꝰ. Es¬
tumauit ergo eam heli temulentã: dixit.¬
q ei. Usq quo ebria eris. Sigere paulis¬
per: uinum quo mades. Respondens
anna. neqͣquã inquit dñe mi. Nã mu¬
lier infelix nimis ego sum: uinũq et
omne qd̃ mebriare potest ñ bibi: s ef¬
fudi amimã meam in conspectu dñi. Ne
reputes ancillã tuam quasi unã de fi¬
liabr belial: quia ex multitudine dolo¬
ris et meroris mei loquuta sum usq ĩ
p̃sens. Tunc heli ait ci. Uade ĩ pace:⁊¬

Expanded text:
ro Anna loquebatur in corde suo, tantumque labia illius movebantur, et vox penitus non audiebatur. Aestimabat ergo eam Heli temulentam, dixitque ei, Usquequo ebria eris? digere paulisper vinum, quo mades. Responditque Anna: Nequaquam, inquit, domine. Nam mulier infelix nimis ego sum. Vinumque et omne qnspectu Domini. Ne putes ancillam tuam: quasi unam de filiabus Belial: quia ex multitudine doloris et meroris mei locuta sum usque in presens. Tunc Heli ait ei. Vade in pace:
Abbreviated transcription (Latin):
eit ergo dies. ⁊ immolauit hel¬
chana deditqz fenenne uxori sue
⁊ cunctis filiis eiꝰ ⁊ filiab partes. An¬
ne autem dedit partẽ unam tristis:
quia annam diligebat. Dñs autem
concluserat uuluam eiꝰ. Afflgebat qͦ
eam emula ciꝰ. et uehem̃ter augebat.
in tantum ut exprobͣret qd̃ conclusisset

Expanded text:
it ergo dies ut immolaret Helcana. Deditque Fenenne uxori sue et cunctis filiis ejus et filiabus partes. Anne autem dedit partem unam tristis quia Annam diligebat. Dominus autem concluserat vulvam ejus. Affligebat quoque eam emula ejus: et vehementer angebat. In t
Abbreviated transcription (Latin):
semper et ẽ. et erit: neq miciũ ullũ ne¬
q finem habens. s patri et filio coeter¬
nus. Neq enim dignum ẽ aut filium
aliquando defuisse patri: aut sp̃m a fi¬
lio. Esset enim in maximis defraudata
diuinitas. et inglorium atq indignum
duceretur si uelut ex penitentia. ⁊ p̃pos¬
tero consilio ds ad ꝑfectionis plenitudi¬

Expanded text:
semper, et est, et erit, neque initium ullum, neque finem habens, sed Patri ac Filio coaeternus: neque enim dignum est aut Filium aliquando defuisse Patri, aut Spiritum Filio: esset enim in maximis defraudata divinitas, et velut inglorium atque indignum duceretur, si velut ex poenitentia et praepostero consilio Deus ad perfectionis plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
deuegat: a quoꝵ mortali corpore car¬
uis immortalitate distabat. Qd̃ illie
cũ isis positus. fatet᷑ non se eẽ cũ ipsis.
hoc quoq hic situ corporis indicat. cũ

Expanded text:
denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
et ad iuuentutẽ ꝑuenit: s ĩ senectutẽ
ñ declinauit. C rescat ergo fides tua. ro¬
bur inueniat: ⁊ ad senectutẽ ꝑuenisse¬
se uesciat. Sic ꝑtinebis ad xp̃m filium.
in principio uerbum: uerbum apd̃ dm̃:
uerbum dm̃. Sed uerbum caro factũ ẽ
ut hitaret in nobis. Maiestas ibi late¬
bat: ubi infirmitas apparebat. Symeon
ĩ manib infirmitatẽ accepit: s maiestatẽ
intꝰ agnouit. Nemo contempnat xp̃m na¬
tum ⁊ infantẽ in templo p̃sentatum: qui
nult ẽẽ renatus. Ad illim ꝑtinuit ꝓpter
nos nasci: ad nos ꝑtineat in illo renasci

Expanded text:
 ad juventutem pervenit, sed in senectutem  ad juventutem pervenit, sed in senectutem non declinavit. Crescat ergo fides tua, robur inveniat, ad senectutem pervenisse nesciat. Sic pertinebis ad Christum Filium Dei in principio Verbum, Verbum apud Deum, Verbum Deum, sed Verbum caro factum, ut habitaret in nobis. Majestas ibi latebat, ubi infirmitas apparebat. Simeon in manus suas infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat Christum natum, et infantem in templo praesentatum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci,
Abbreviated transcription (Latin):
uatorẽ miracula facientẽ. Cũ ergo agno¬
uisset. accepit eum in ulnas suas: hoc ẽ
in brachiis suis amplexatꝰ ẽ eũ. porta¬
bat a quo portabatur. Ip̃e ẽ enim xp̃e
sapientia dei: attingens a fine usq ad fi¬
nem fortit̾: et disponens omnia suauitet.
Qutꝰ ibi erat. ⁊ qm magnꝰ. qmͣ paruꝰ fac¬
tus erat. Paruus factꝰ. paruos q̃rebat.
Quid ẽ paruos querebat: Non suꝑbos ñ
elatos: s humiles ⁊ mites colligebat. In
p̃sepi dignatꝰ ẽ pomi: ut eẽt pioꝵ cibaris
ium̃toꝵ. Accepit ecgo eum sỹmeon in bra¬
chia lua: et dixit. Nunc dimittis uñe
seruũ tuum in pace. Simittis ĩ pace. qͥa
uideo pacẽ. Quare ergo dimittis ĩ pace:
Quia uiderunt oculi mei salutare tuũ.
re xiꝰ. Habetis ergo pueri puerũ xp̃m: sũ
senes. senem symeonẽ.
autẽ ꝯueritis ut de coniugatis ali
considerate. Nemo ergo q̃rat aliud fres
mnei xp̃iani fideles. aut uirgo. aut udua
aut coniuigata. aut uir continens. aut

Expanded text:
mirabilia facientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat a quo portabatur. Ipse enim est Christus sapientia Dei, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Quantus ibi erat, et quam magnus, quam parvus factus erat? Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est, parvos quaerebat? Non superbos, non elatos; sed humiles et mites colligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia video pacem. Quare ergo dimittis in pace? Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . re ejus. Habetis ergo pueri puerum Christum, sancti senes senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut de conjugatis aliq, Zachariam considerate. Nemo ergo quaerat aliud fratres mei Christiani fideles, aut virgo, aut vidua, aut conjugata, aut vir, aut continens, aut
Abbreviated transcription (Latin):
bant enim illum ẽẽ uenturũ. ⁊ om̃s qui
cupiebant dicebant. O si hic ⁊ e inueni¬
et illa natiuitas: o si quod credo ĩ scrip¬
turis dei uideam oculis meis. Et ut
noueritis qͣntũ desiderium habeant an¬
tiqui sc̃i. qui nouerant de scripturis uir
ginẽ pariturã. sicut audistis cũ ysaias¬

Expanded text:
bant illum esse venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti, qui noverant de Scripturis sanctis virginem paritura
Abbreviated transcription (Latin):
fatigamur. Et quia gustare intͦ no¬
lumus paratã dulcediuẽ. amamꝰ foris
miseri famem nr̃am. S superna nos
pictas:. nec deserentes se deserit. Con¬
temptas enum illas delicias ad me¬
moriã nr̃e mentis reuocat: eas qr no¬
bis ꝓponit ĩ ꝓmissione. Torporẽ excu¬
tit: atq ut fastidiũ nr̃m repeslere de¬
beamꝰ inuitat. Ait namo. Homo qdã
fecit cenã magnã. ⁊ uocauit multos.
Quis est iste homo. uisi ule de quo ꝑ
ꝓpħam dicitur. ⁊ homo e ⁊ auis cognoᷤᷤ¬
cet cum. Qui fecit ceuam magnam.
quia satietatẽ nobis dulcedinis inter¬
ue p̃parnuit. Qui uocat multos. sed
pauuci ueniunt: auia ñ nunqͣra ipsiaͥ
ei ꝑ fidẽ subiecti sunt: et̾uo etꝰ conu¬
tio male uiuendo contradicunt. Mu
sit autẽ seruum suu̾ hora cene dicere
inuitatis ut uenirent. Qͥd hora ceue.
nisi finis ẽ mundi : In quo nimirum
nos sumꝰ: sicut iam dudũ pauiꝰ testa¬
tur dicens. Nos sumꝰ in quos fines se¬

Expanded text:
fatigamur. Et quia gustare intus nofatigamur. Et quia gustare intus nolumus paratam dulcedinem, amamus foris miseri famem nostram. Sed superna nos pietas nec deserentes se deserit. 2. Contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit; in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere debeamus invitat. Ait namque: Homo quidum fecit caenam magnam, et vocavit multos. Quis est iste homo, nisi ille de quo per Prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognovit eum? Qui fecit coenam maquia satietatem nobis internae dulcedinis praeparavit. Qui vocat multos, sed pauci veniunt. Quia nonnunquam ipsi qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo consit autem servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines sae
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. saturitus fastidiũ generat: in¬
istis appetitꝰ saturitatẽ. saturitas ap¬
ugent enim spũales delicie deside¬
rium in mente dum satiant. qͥa
quantomagis earum sapor ꝑcipitur.
eo ampliꝰ cognoscitur ad auidiꝰ amet᷑.
Et iccuco non habite amari ñ possũt.
ꝗtua carum sapor ignoratꝰ. Qͥs enima¬
mare ualeat qd̾ ignorat :. Puide yscil¬
mista nos ãmonet dicens. Gustate ⁊
uidete. quia suauis ẽ dñs. Ac si aperce
dicat. Su auitatẽ eius ũ cognoscitis. si
hanc minitue gustastis. S cibũ uite
ex palato cordis tangite: ut ꝓbantes cĩ
dulcedinem amare ualeatis.
as autem delicias homo tũc ami¬
sit: cum in paradiso peccauit.
nimꝰ : et nescimꝰ quid desiderare debe¬
amus. Tantoq se ampliꝰ fascidii nr̃i
morbus exaggerat. qͣntomagis abe¬
su illiꝰ dusceduus se animꝰ elongat. Et
eo iã iuternas delicias ñ appetit: quo
eas comedere diu. longeq desueuit.
astidio ergo nr̃o ta
bescimus: et longe medie peste

Expanded text:
 generat; inistis autem appetitus saturitatem, saturitas apugent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet, dicens: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. as autem homo delicias tunc amisit, cum in panimus, nec scimus quid desiderare debeamus, tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto se magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nbescimus, et longa inediae peste
Abbreviated transcription (Latin):
stuium tempꝰ qd̃ corpori meo ualde
contͣriũ est. loqui me de exposione
eungłii longa mora int̾ueniente ꝓhi¬
buit. Sed ñ quia lingͣ tacuit: ardere
caritas cessauit. Hoc et enim dico ꝯd̾
ta. et integra flagrat in corde. ⁊ tumen
ñ monsteatur in opere: quia sol cum
nube tegitur. ñ uidetꝰ in terra: ⁊ tam̃
ardet in celo. Sic sic occupada ẽẽ cari¬
tus solet. ⁊ intꝰ uim sui amoris exerit:
et foris flammas operis ñ ostendit. S
quia nunc ad loq̃ndũ tempꝰ rediit. ues¬
tra me studia accendunt. ut m̃ tanto
ampliꝰ loqui libeat:. qͣnto hoc mentes
ur̃e desiderabiliꝰ expectant.
udistis in lectione euinglica frẽs
Amci. quia peccatores et publicant

Expanded text:
stivum tempus quod corpori meo valde contrarium est, loqui me de expositione Evangelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid quia lingua tacuit, ardere charitas cessavit? Hoc etenim dico, quod ta, et integra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere. Quia sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo. Sic sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant. 2. Audistis in lectione evangelica, fratres mei, quia pec
Abbreviated transcription (Latin):
tre postula a me et dabo tͥ gentes he¬
ditatem tuam: ⁊ possessionẽ tuam t̾¬
minos t̾re. Que uidelicet h̾editas ⁊
possessio: bifaria ratione regio longin¬
longe tamen ab eoꝵ sensu qui idola
count d̃s uerꝰ abest. S qui erant
longe: facti sunt ꝓpe in sãguine xp̃i.

Expanded text:
me et dabo tibi gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, quae videlicet haereditas ac possessio bifaria ratione regio longinlonge tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Chri
Abbreviated transcription (Latin):
omo nobilis ille ẽ: cui cecꝰ supra
clamabat. fili dauid miserere mer.
⁊ uenienti ihosolimam concinebant.
osanna filio dauid: bñdictꝰ qui uenit
in nomine dñi: rex isrł. Longinqͣ re¬

Expanded text:
omo nobilis est ille, cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei, et venienti Hierosolymam concinebant: Osanna filio David. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Longinqua re
Abbreviated transcription (Latin):
tueriit in helya et in iheremia qͦmodo
herodes errauit in iobanne dicens. quẽ
ego decollaui ioh̾em ipse surrexit a mor¬
tuis et uirtutes operantꝰ in illo. Uos¬
prudens lector attende qd̃ ex consequen¬
tib textuq sermonis apli nequaqͣm bo¬
mines s dii appellantur. Cum enim dixis¬
set. quem dicunt homines eẽ filium ho¬
muus: subiecit. Uos autem quẽ me eẽ
dicitis : Ilis qui homines sunt huma¬
na opinantib: uos qui dii estis. quẽ me
ẽẽ dicitis: Petrus ex periona omnium
apłorum profitetur. Tu es xp̃c filiꝰ dei
uiui. Seum uiuum appellat ad compai¬
rationem horum deorum aui putantur
dii s mortui sunt: saturnũ. iouem. &
portenta significans. Respondens ihc
dit uicem. Petrus dixerat. tu es xp̃c filius
dei uiui. mercedẽ recipit uera confessio.
Beatus es simon bariona. Quares Qua
ñ reuelauit tibi caro et sanguis: s pat.
Qd̃ caro et sanguis reuelare ñ pocuit

Expanded text:
tuerunt in Eliam, et in Jeremiam, quomodo Herodes erravit in Joannem, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes in illo oPrudens lector, attende, quod ex consequentibus textuque sermonis, apostoli nequaquam homines, sed dii appellantur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse Filium hominis, subjecit: Vos autem quem me esse dicitis? Illis quia homines sunt, humana opinantibus; vos qui estis dii, quem me esse existimatis? Petrus ex persona omnium apostolorum profitetur: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat, ad distinctionem eorum deorum, qui putantur dii, sed mortui sunt: Saturnum, Jovem, Veportenta significans. Respondens autedit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barjona. Quare? quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed revelavit Pater. Quod caro et sanguis revelare non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ miserunt ꝑsecutionẽ apłis: et p̃¬
dicationẽ regni celestis sp̃uerunt. Et
factum ẽ ut rediret accepto regno:
Significat tempꝰ. qͣndo in manifestis¬
sima et eminentissima claritate uẽ¬
turꝰ est: qui eis humilis apparuit.
cum diceret. Regnum meũ ñ ẽ de
hoc mundo. Et ussit uocari seruos
quib dedit pecuniã: ut sciret qͣntũ
quisq negotiatꝰ eẽt. Ut sciret inquit:
ñ qd̃ eum quid lateat cui uerissime
dictum est: domine tu omnia scis. s
scire dicit: scire om̃s facere. tunc enĩ
omnium opera ⁊ cogitationes palam
omnib ostenduntur: quomͦ in deute
ĩcire faciat. Nemo sane arbitret᷑ eos
solum modo a quib gr̃a p̃dicandi da¬
ta ẽ. ñ aũt ⁊ eos quib p̃dicatũ est
ad iudiciũ tunc uocandos. ipsi enim
sunt pecunia: qͣm boni serui ad quisie¬
re mercando: quinetiã sciat eos qͦq
quib nunqͣm ẽ p̃dicatum. ibidẽ ades¬
se dampnandos: de quib infra dicemꝰ¬

Expanded text:
 miserunt persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non quod cum quid lateat, cui verissime dictum est: Domine, tu omnia scis. Sed sciret, dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur. Quomodo in Deuter hoc est, sciri faciat. Nemo sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est, ad judicium tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia, quam boni servi acquisiere mercando. Quinetiam sciat eos quoque, quibus nunquam est praedicatum, ibidem adesse damnandos, de quibus infra dicem
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi lectionis sub breuitate tnͣs¬
culrrere: ut post diutiꝰ liceat in contem¬
placione tante sollempnitatis ĩmorari
um ĩ sui amorẽ ꝑmutauit. Et foris appa¬
rentib lingius igneis. iuitꝰ facta sunt
corda flãmantia: quia dũ dñi in ignis
uisione suscipiunt: ꝑ amorẽ suauit ar¬
ergo mente integra dñi desiderat: ꝓfecto
iam habet quem amat. Neq enim qͥs¬
quam posset dm̃ diligere: si eum quẽ di¬
ligit ñ haberet. Sed ecce si unꝰquisq ue¬
strum requiritꝰ an diligat dm̃: tota fi¬
ducia. et secura mente respondet. diligo
In ipso autem lectionis exordio: audistis
qd̃ ueritas dicit. Si quis diligit me ser¬
monem meum seruabit.

Expanded text:
erba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. um in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter ars est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit.
Abbreviated transcription (Latin):
et ignote lingne. quoꝵ no ⁊ possis au¬
dire sermones. Ec si adilles mitteris.
ipsi audirent te. Domꝰ autẽ isrłꝰ nolunt
audire te. quia nolunt audire me. Om¬
nis quippe domꝰ isrł atcrita fronte est. ⁊
duro corde¬
cce dedi faciem tuam ualentiorẽ fa

Expanded text:
et ignoti sermonis, quorum non possis audire sermones; Et si ad illos mittereris, ipsi audirent te. Domus autem Israel nolunt audire te: quoniam nolunt audire me. Omnis quippe domus Israel attrita fronte est, et duro cordcce dedi faciem tuam valentiorem
Abbreviated transcription (Latin):
unc autem intrepice caritatis af¬
fectum iam tunc ꝓfecto conceperaᷤ.
quando ꝓfessio tui amoris in dñm trine
int̾rogationis est solidata mysterio. Nec
aliud ab hac mentis cue incentione q̃si¬
tum est:. quã ut pascendis eiꝰ quem dili¬
geres ouibz cibum. quo ipse eras opima¬
tus impenderes. Augebant quoq fiduci¬
am tuam tot signa miraculoꝵ: tot uo¬
na carismatum: atq exꝑimenta uircu¬
tum. Iam pplos qui ex circuncisione cre¬
diderant. erudieras: iam antiochenam
eccłiam ubi primum xp̃iani nõis digni
das orta ẽ fundaueras: iam pontum. ga¬
latiã. capadociam. atq bitiniam. legib¬
e uuglice p̃dicationis impleueras: nec
dubius de ꝓuentu operis. aut de spacio
tue ignarus etatis tropheum crucis
xp̃i. romanis archib inferebas. quo te
beatꝰ coapłs tuus. uas electionis ⁊ spe¬
cialis magister gentium paulꝰ occur
liberdas. sub neronis laborabat imꝑio.

Expanded text:
unc autem intrepidae charitatis afunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te beatus coapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurlibertas sub Neronis laborabat imperio.
Abbreviated transcription (Latin):
hac tunc urbe ñ eẽnt: aut que
usquam gentes ignorarent. qd roma
didicissec : Hic colluctantes philoso¬
phie opiuones: hic dissoluende erant
t̾rene sapientie uanitates. Hic confu¬
tandꝰ demonum cultꝰ: hic omniũ sacii¬
ficiorum impietas destruenda: aibi dib.¬
quicquid usqͣ fuerat uanis errorib in¬
stitutum. Ad hanc ergo tu urbem beatiꝰ¬
sume petre apłe uenire ñ metuis: ⁊ con¬
sorte glie tue paulo apło. aliarũ adhis
eccłiarum ordinationib occupato. siliuã
istam frementium bestiarum ⁊ turoll¬
ientisime ꝓfuiditatis occeanum constã¬
tior quam cum supͣ mare gradereris in¬
grederis. nec mundi dñam tunes ro¬
mam: qui in cayphe domo expaueras sa¬
cerdotis ancillam. Nunquid aut iudicio pi¬
iati. aut seuicia uideorum minor ẽ. uel
in claudio potestas: uł in nerone crudeli¬
tas : Uincebat ergo materiã formidinis
uis amoris. nec estimabas terrori ceden¬
susceperas diligendos.ettio¬

Expanded text:
hac tunc urbe non essent? aut quae hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi dilifuerat variis erroribus institutum. CAP. IV. Ad hanc ergo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabas pavenusceperas diligendos. H
Abbreviated transcription (Latin):
It autẽ huius uenerabilis grẽ ꝑ to¬
tum mundum diffunderetur effectꝰ
romanum regnum diuina ꝓuidentia ỹ¬
parauit: cuius ad eos limites increm̃¬
ta ꝑducta sunt: quib cunctarũ undiq
gentium uicina ⁊ contigua eẽt uniuer¬
sitas. Disposito enim diuinitꝰ operi
maxime congruebat. ut multa regna
uno confederarentꝰ imꝑio. ⁊ cito perui¬
os haberet ppłos p̃dicatione generali:
quos unus teneret regimen ciuitatis.
Dec autem cuntas ignorans sue ꝓuec¬
tionis auctorẽ. cum pene omnib dñare¬
tur gentib. omnium gentium seruiebat
errorib: et magnam sibi uidebatꝰ susce¬
pisse religionem: quia nullam rei pueret
falsitatem. Unde qͣutum erat ꝑ dicibolũ
rum imbuendum enͣnglio mundum. dis¬
tributis sibi terrarum partib suscepis¬
dius. ad arcem romani destinatꝰ imꝑii
ut lux ueritatis q̃ in omnium genti¬
um reuelabatur salutem. efficatiꝰ se
ab ipso capite ꝑ totum mundi corpꝰ ef¬
funderet.
uius autẽ nationis homines in

Expanded text:
t autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum rum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepisci 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet.  autem nationis homines in
Abbreviated transcription (Latin):
electorum. usq ad celos cum ymnis ⁊ laudi¬
b deculisse: ubi et utriusq sexꝰ chori com¬
memorantur freq̃nt̾ auditi laudes cecinis¬
se. Int̾ea et qd̾ ꝑspicatiꝰ est multo ñ nun¬
quam lumine eosdẽ resplenduisse:. insuꝑ
⁊ adhuc uiuentes in carne miri odors fra¬
glantiam diutiꝰ ꝑsensisse.Lectis¬
ꝓbanda. talia ⁊ tanta dignatꝰ est exibere ꝙ
suos celi ministros. circa de functos: quanto
dierna diemilitiã celorum cum suis agmi¬
nib festiue obuiã aduenisse genitrici di.
eamq ingenti lumine cicũ fulsisse: ⁊ usq
ad thronum olim sibi etiam ante mundi
constitutionẽ paratum. cum laudib. et
canticis sp̃ualib ꝑduxisse. Nulli dubium¬
quin omnem illam celestẽ ihrłm. tunc
exultasse meffabili leticia: tunc iocunda¬
tam eẽ mnestimabili claritate. tuncq cũ
omnis gratulatione iubilasse. qnͣ̃do solis il¬

Expanded text:
electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudielectorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse; insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quo amplius comprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos: quanto dierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus perduxisse! Nulli dubium, omnem illam coelestem Jerusalem, tunc exsultasse ineffabili laetitia, tunc jucundatam esse inaestimabili charitate, tuncque cum omni gratulatione jubilasse: quoni
Abbreviated transcription (Latin):
Matrẽ uero domini sui nominains: quia
redemptorẽ humani generis ĩ ut̾o porta¬
ret intellexit.
It ait maria. Magnificat anima mea
dominũ. ⁊ exultauit sp̃c m̃s in deo sa¬
lutari meo. Tanto inquit me dñs. tantoqs
in audito munere sublimauit: qd ñ ullo
lingue officio explicari. sed ipso uix inturi
pectoris affectu ualeat comp̃hendi. Et ideo
totas anime uires in agendis gr̃arum lau¬
dib efferre totum in contemplanda mag¬
nitudine eiꝰ cui ñ est finis. quicauid uiuo.
sentio. discerno gratulant̾ impendo: qͥsi
et eiusdẽ ihu idest salutaris sp̃c m̃s. et¬
na diuinitate letatꝰ. cuiꝰ mea caro tempora¬
li conceptione fecundat᷑. Cui simile ẽ il¬
lud psalmiste. Anima mea exultabit ĩ do¬
mino: ⁊ delectabit᷑ suꝑ salutari eiꝰ In oce¬
nera et ad sepultaras auorĩli pma¬
bet scõꝵ angłos aduenisse: ⁊ ad exequias
eorum obsequia p̾stitisse: necñ ⁊ animas

Expanded text:
Matrem vero Domini sui nominans, quia Matrem vero Domini sui nominans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret, intellexit. « Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum. Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. » Tanto, inquit, me Dominus tamque inaudito munere sublimavit, quod non ullo linguae officio explicari, sed ipso vix intimi pectoris affectu valeat comprehendi. Et ideo totas animi vires in agendis gratiarum laudibus offero, totum in contemplandam magnitudinem ejus cui non est finis, quidquid vivo, sentio, discerno, gratulanter impendo. Quia et ejusdem Jesu, id est salutaris spiritus meus aeterna divinitate laetatur, cujus mea caro temporali conceptione foetatur. Cui simile est illud Psalmistae: « Anima autem mea exsultabit in Domino, et delectabitur sunera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas
Abbreviated transcription (Latin):
enum inquit ut uox salutationis tue
facta ẽ in aurib meis: exultauit ĩ gau¬
dio infans in utero meo. Itaq uoce mag
na clamauit. ubi domini sensit aduentũ:
quia xeligiosum credidit parcũ. Nulla enĩ
causa erat pudoris: ubi ꝓpħe ortꝰ date ñ
affectate generationis fidẽ ascisceret.
t beata q̃ credidit: qm̃ ꝑficient᷑ ea que
dicta sunt ei a domino. uides ñ dubi¬
tasse mariam s credidisse: ⁊ ideo fructum
fidei consecutã. Heata inquit q̃ credidit.
Et uere beata: q̃ sacerdote p̃stantior. Cum
sacerdos negasset: uirgo correxit errorem.
Nec mirum si dñs redempturꝰ muadũ ope¬
rationẽ suam inchociuit a matre: ut ꝑ qͣm
salꝰ omnib parabatꝰ: eadẽ prima fructus
salutis hauricet ex pignore. parit̾q notã¬
dum qnͣta elysabeth animum gr̃a maria
te indicat quia u̾ba angli q̃ dicta ad ma¬
riam fuerant. ꝑ sp̃m agnouit. atq subiun¬
gens. ꝑficientꝰ ea q̃ dicta sunt tͥ a domino:

Expanded text:
enim inquit, ut uox salutationis tuae enim inquit, ut uox salutationis tuae facta est in auribus meis, exsultauit in gaudio infans in utero meo. itaque magna uoce clamauit, ubi domini sensit aduentum, quia religiosum credidit partum; nulla enim causa erat pudoris, ubi prophetae ortus datae, non adfectatae fidem generationis adscisceret.Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Vides non dubitasse Mariam, sed credidisse, et ideo fructum fidei consecutam. Beata inquit quae credidit. Et vere beata, quae sacerdote praestantior. Cum sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus, redempturus mundum, operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem prima fructum salutis hauriret ex pignore. Pariterque notandum quanta Elisabeth animum gratia, Maria erte indicat quia verba angeli quae dicta ad Mariam fuerant per spiritum agnovit. Atque subjungens: Perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
culis. sed uerborum ꝓprietate completꝰ. Iste
ẽ enim fructꝰ: qui dauid patriarche sub
iureiurando ꝓmittitur: de fructu uentris
tui ponam super sedem tuam. Simulq
intuendum qd̃ eadem uoce maria ad elysa¬
beth. qͣ a gabriele bñdicitꝰ: quatinꝰ et an¬
gelis ⁊ hominib ueneranda. ⁊ cunctis m̾ito
feminis p̃ferenda monstretur. Et unde hoc¬
michi: ut ueniat mat̾ dñi mei ad me: Nõ
quasi nescia ꝑquirit. qd̃ nimicũ sc̃i sp̃c eẽ
cognouit. se uidelicet a matre dñi ad pig¬
nous sui ꝓfectum salutari: s miraculi no¬
uitate ꝑculsa ñ hoc sui miti s mun̾is fate¬
tur ẽẽ diuini. Ecce enim ut facta ẽ uox sa¬
lutationis tue in aurib meis: exultauit ĩ
gaudio infans inutero meo.Lectx¬
rubescebat elysabeth onus parentis:
qͣmdiu nesciebat mysterium religio¬
nis. S que occultabat se quia conceperat
filium: iactare se cepit quia gerebat pro¬
phetam. Et que ante erubescebat. bñdi¬
citur. Et q̃ dubitabat ante. firmatꝰ. Ecce

Expanded text:
culis, sed et verborum proprietate complectitur. Iste est enim fructus, qui David patriarchae sub jurejurando promittitur: « De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . » Simulque intuendum quod eadem voce Maria ab Elisabeth qua a Gabriele benedicitur, quatenus et angelis et hominibus veneranda, et cunctis merito feminis pmihi, ut veniat mater Domini mei ad me? » Non quasi nescia perquirit, quod nimirum sancti Spiritus esse cognoscitur, se videlicet a matre Domini ad pignoris sui perfectum salutari: sed miraculi novitate perculsa, non hoc sui muneris, sed muneris fatetur esse divini. « Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. » Erubescit onus parentis, quamdiu nescit mysterium religionis. illa quae occultabat se, quia conceperat filium, iactare se coepit, quia generabat prophetam, et quae erubescebat ante benedicit et quae dubitabat ante firmatur ecce
Abbreviated transcription (Latin):
bo candelabrũ tuum de loco suo: nisi peni¬
tentiã egeris. S hoc habes quia odisti
facta nicholaitaꝵ q̃ et ego odi. Qui ha¬
bet aurẽ audiat quid spc dicat eccłiis:
Uincenti dabo edere de ligno uite: qd̃ ẽ
ĩ paradiso dei mei. Et angło sinirne ec

Expanded text:
bo candelabrum tuum de loco suo nisi poenitentiam egeris. Sed hoc habes, quia odisti facta Nicolaitarum quae et ego odi. Qui habet aures, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis. Vincenti dabo edere de ligno vitae quod est in paradi
Abbreviated transcription (Latin):
domine ds̃: quia ñ est similis tui. neq
ẽ ds extra te ĩ omnib quos audiuimꝰ
aurib nr̃is.
Que est autem ut popuiꝰ tuus isrł
gens in terra ꝓpter qͣm iuit ds
ut redimeret sibi eam in ppłm. ⁊ pone¬
ret sibi nom̃. faceretq eis magnalia
⁊ horribilia suꝑ terrã a facie populi
tui quem redemisti tibi ex egypto.
gente et deo eiꝰ. ⁊ firmasti tibi ppłin
tuum isrł in populũ sempituũ: Et
tu domine factus es eis ĩ dm̃.
unc ergo domine d̃s u̾bũ
suꝑ domum eiꝰ. suscita in sempitnũ.

Expanded text:
omine Deus quia non est similis tui neque est deus extra te in omnibus quae audivimus auribus nostris quae est autem ut populus tuus Israhel gens in terra propter quam ivit Deus ut redimeret eam sibi in populum et poneret sibi nomen faceretque eis magnalia et horribilia super terram a facie populi tui quem redemisti tibi ex Aegypto gentem et deum eius et firmasti tibi populum tuum Israhel in populum sempiternum et tu Domine factus es eis in Deum nunc ergo Domine Deus verbum super domum eius suscita in semp
Abbreviated transcription (Latin):
q : Sed et hoc parum uisum ẽ in
ti me: nisi loquereris etiã de domo ser¬
ui tui in longinquũ. Ista est enim lex
terit adhuc dauid ut loquat᷑ ad te:
Tu enim scis seruũ tuũ dñe ds. ꝓpt¬

Expanded text:
que? Sed et hoc parum visum est in ne Deus, nisi loqueris etiam de domo servi tui in longinquum: ista est enim lex terit adhuc David, ut loquatur ad te? Tu enim scis servum tuum, D
Abbreviated transcription (Latin):
tu dñe exercituũ d̃s isrł reuelasti au¬
riculam serui tui dicens: domũ edi¬
ficabo tibi. ꝓpt̾ca inuenit seruꝰ tuiiᷤ
cor suũ: ut oraret te oratione bas. Nũc
ergo dñe tu es ds: et u̾ba tua erunt
uera. Lo quutꝰ es enim ad seruũ tu¬
um bona hec. Incipe igitꝰ ⁊ bñdic do¬
mum serui tuĩ. ut sit ui sempit̾nũ eo¬
rar te: quia tu dũe d̾s loquutꝰ es. ⁊
bñdictione tua bũdicetꝰ᷑ domꝰ serui
actum ẽ autẽ post hec ꝑcussit dauid
philistiim: et humiliauit eos. Et tu¬
ut dauid frenum tributi de manu phi¬
listiim: ⁊ ꝑcussit moab: ⁊ mensꝰ ẽ eos
funiculo cocqͣns terre. Mensus ẽ autẽ
duos funiculos: unũ ad occidendũ. et
unum ad uiuificandũ. Factꝰq est mo
ab seruiens sub tributo. Et ꝑcussit da¬
uid adaderer filium roob regẽ soba:
qͣndo ꝓfectꝰ ẽ ut dominaretꝰ suꝑ flu¬
men eufraten. Et captis dauid ex
parte eiꝰ mille septingentis equitib.
et iuginti milib peditum: subnerua¬

Expanded text:
asti aurem servi tui dicens domum aedificabo tibi propterea invenit servus tuus cor suum ut oraret te oratione hac nunc ergo Domine Deus tu es Deus et verba tua erunt vera locutus es enim ad servum tuum bona haec incipe igitur et benedic domui servi tui ut sit in sempiternum coram te quia tu Domine Deus locutus es et benedicactum est autem post haec, percussit David Philisthim, et humiliavit eos, et tulit David frenum tributi de manu Philisthim. Et percussit Moab, et mensus est eos funiculo, coaequans terrae: mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum factusque est Moab David serviens sub tributo et percussit David Adadezer filium Roob regem Soba quando profectus est ut dominaretur super flumen Eufraten et captis David ex parte eius mille septingentis equitibus et viginti milibus peditum subnerva
Abbreviated transcription (Latin):
ianua. Uenit quippe ille qui aduen¬
tu suo elem̃ta concutit: in cuiꝰ con
spectu celum et t̾ra contremiscit:
Unde etiam ꝑ ꝓph̾am dicit. Ad huc
semei.⁊ ego mouebo ñ solum t̾ram. s
etiam celum. Ad cuius exam̃ omne
humanum genus deducit᷑: cui ad
uindictã maloꝵ remunerationẽ q
bonoꝵ angli. archangeli. throni. prĩ¬
cipatꝰ ⁊ dominationes obsecuntꝰ
tum tanti iudicis qui in illa die
terror erit. qͥndo iam in pena reme¬
dium ñ erit. q̃ illa confusio cui rea¬
tu suo exigente contingit: in cons
erubescere: qui pauor eum quẽ ⁊ tͣn¬
quillũ mens humana capere ñ ua¬
let etiam iratum uidere. Quã diem ꝓ
pheca intuens ait. Dies ire dies illa:
dies tribulationis ⁊ angustie. dies ca¬
lamitatis ⁊ miserie. dies tenebraꝵ et
caliginis. dies nebule ⁊ turbinis. dies

Expanded text:
janua! Venit quippe ille qui advenjanua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa cspectu caelum cum terra contremescit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsecunturtum tanti iudterror erit quando jam in poena remedium non erit, quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conven erubescere, qui pavor eum quem et tranquillum mens humana capere nlet, etiam iratum videre! Quem diem bene propheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caligi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusq uix sufficiet: qnͣtominꝰ ⁊ sibi
et ꝓximo : ubi et ꝓtinus ꝑ increpati¬
onẽ subdunt. Ite potiꝰ ad uendentes:
et emite uobis. Uenditores quippe oler:
adulatores sunt. Quia eium in accep¬
ta qualibet gr̃a uanis suis laudibus
nitorẽ głie offerunt: quasi oleũ uend̃t
De quo. ꝓfecto oleo psalmista dicit. O
rincipale et enim nr̃m caput ẽ.
appellatione aũt capitis ea que
principatꝰ anime mens uocatꝰ Impin¬
guat gͦ caput oleum peccatoris: cũ
demulcet mentem fauor adulantis:
S cum irent emere uenit sponsus: qͥa
cum uite sue testimonium a ꝓximis
q̃runt: iudex uenit: qui ñ solum ope¬
tum s et cordium testis ẽ. Q aũt pa¬
rate erant. intrauerunt cũ eo ad nup¬
tias: ⁊ clausa ẽ ianua. O si sapere in
cordis palato possit. quid ammiratio¬
nis habeat qd̃ dicitꝰ uenit sponsus: qͥd
duttedinis. intrauerunt cũ eo ad nup¬
tias: quid amaritudinis. ⁊ clausa ẽ

Expanded text:
cujusque vix sufficit; quanto minus et sibi cujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalmista dicit: Ol5. Principale etenim nostrum caput est. Appellatione autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium a proximis quaerunt, judex venit, qui non solum operum, sed et cordium testis est. Quae autem paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si sapere in cordis palato possit quid admirationis habet quod dicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis: Et clausa est
Abbreviated transcription (Latin):
ri ñ ualeat qnͣdo uenit. Unde scriptũ
ẽ. Dies dñi sicut fur ita in nocte: ita
ueniet. Tunc onĩs urgiues surgunt.
quia electi ⁊ reprobi a somno sue
mortis excitantur. Lampades ornãt
quia sua secum opera numerant: ꝓ qͥ¬
b et̾nam recipere beatitudinẽ expec
tuarum uirginum extingiutꝰ qͥa
ẽarum opera q̃ clara hominib foris
apparuerunt. in aduentu uidicis intꝰ
obscurantꝰ. Et ideo recributionẽ non ĩ¬
uenunt: quia ꝓ eis receperunt ab ho¬
minib laudes. quas amauert. Qd ẽ
aũt qd̃ tunc a prudentib oleũ petũt
nisi qd̃ in aduentu iudicis cum se intꝰ
uacuas inuenerint. testimoniũ foris q̃¬
runt. Ac si a sua fiducia decepte: ꝓximiᷤ
dicant. Quia nos quasi sine oꝑe repel¬
li conspicitis: dicite de nr̃is operibus
quid uidistis.
ed prudentes uirgines responder̃t.
dicentes. Ne forte ñ sufficiat nobiᷤ
et uobis. In illa enim die qd̃ tam̃ de
quibusdã in pace eccł̃ie quiescentib lo
quor sibimet ipsi testimoniũ unius¬

Expanded text:
ri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet . Tunc omnes virgines surgunt, quia et electi et reprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. tuarum virginum exstinguuntur, quia earum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu judicis intus obscurantur. Et a Deo retributionem non inveniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in ptestimonium unius
Abbreviated transcription (Latin):
operare: quia nec opꝰ nec ratio. nec sci¬
ramus: ⁊ post mortẽ operari ñ possumꝰ.
suꝑest ut ante mortẽ tempora indul¬
ta rapiamꝰ. Sic enim sic mors ipsa cũ
uenerit uincitꝰ᷑: si priꝰ qͣm ueniat sẽ¬

Expanded text:
operare, quia nec opus, nec scioperare, quia nec opus, nec sciramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa cum venerit vincetur, si priusquam veniat se
Abbreviated transcription (Latin):
incerta cogitare. Terpenarum perũ uos
cura ñ aggrauet. Qntislibet ⁊ enĩ auri
⁊ argenti molib circundet᷑: quibuslibet
p̃ciosis uestib inquinatꝰ caro. qͥd ẽ aliud
qͣm cato: Nolite gͦ actendere auid habeti
s quid estis. Uultis audire quid estis:
Opħa indicat dicens. Uere fenum est
ppłs. Si enim fenum ppłs ñ ẽ: ubi sũt
illi qui ea que hodie colimꝰ uobiscum
transacto auno beati.N. felicis nata¬
licia celebrauerunt: O qͣnta ⁊ qualia
de p̃sentis uite ꝓuisione cogitabant.
S surcipiente mortis articulo. repẽ¬
te in hiis q̃ p̃uidere nolebant inuen¬
ti sunt. ⁊ cuncta simul temporalia q̃
congregata quasi stabilit̾ tenere uide¬
bantur. amiserunt. Si gͦ transacta
multitudo generis humani ꝑ natiuita¬
tem uiruit in carne ꝑ mortẽ aruit in
puluere: uidelicet fenum fuit. Qͥa gͥ
momentis suis hore fugiunt: agite
neantͫ. Audite qͥd salomon dicat. Qd̃¬
cunq potest manꝰ tua facere instant̾

Expanded text:
incerta cogitare. Terrenarum rerum vos incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere quid habetis, sed quid estis. Vultis audire quid estis? Propheta indicat, dicens: Vere fenum est populus . Si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transacto anno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite,neantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter
Abbreviated transcription (Latin):
hortatio subinfertꝰ cum dicitꝰ. Et uos
estote parati: quia qua hora ñ putatiꝰ
filius hominis ueriet. Nesciente enim
patre familia fur domum ꝑtodit: quia
dum a sui custodia sp̃c dormit. ĩ prouisa
mors ueniens carius nr̃e habitaculũ ir¬
rumpit: et eum quẽ dñm domꝰ inuene¬
rit. dormientẽ necat: quia cum uentu¬
ra dampna sỹc minime p̃uidet: hunc
mors ad supplicium nescientẽ rapit. fu¬
ri autem resisteret si uigilaret: quia
aduentum iudicis qui occulte animam
rapit p̃cauens. ei penitendo occurreret:
ne impenitens ꝑiret. Lectio iii
oram uero ultimam dñs nr̃ icrirco
nobis uoluit ẽẽ incognitam. ut sẽ¬
per possit ẽẽ suspecta: ut dũ illam p̃ui¬
dere ñ possumꝰ: ad illam sine int̾missione
p̃paremur. Pinde fr̃es mei in conditionẽ
mortalitatis ur̃e: m̃tis oculos figite. Ue¬
nienti uos iudici ꝑ fletꝰ cotidie ⁊ lam̃ta
ĩparate. Cum cerca mors maneat omni¬
b. nolice de temporalis uite. ꝓuidentia

Expanded text:
tatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis Filius hominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. 1484 6. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia