comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dita uestigiis: Apparuit
piscantib: eosq apparens
diuinis adiu̾uit beneficus.
derit & nobis: cũ necessaru
uitae temporalis. recta in¬
tentione curamꝰ: iustisq
nr̃is laborib subsidiũ fuȩ
pietatis adiungit Aꝓpa¬
ruit recumbentib: aderit
& nobis. cũ iuxta apostoli
monita: siue manducamꝰ
siue bibimus. siue aliud
quid agimꝰ: om̃ia in głam
dĩ facimus: Apparuit
primo in iudȩa: deinde
in galilea. post hȩc rursũ
in iudȩa: die quo ascendit
in cęlum Aderat ȩccłae.
cũ primo soliuis iudeae
terminis clauderetur. ad¬
est modo: cũ uidacis ob
culpam perfidiae de relic¬
tis transmigrauit ad gento
aderit in futuro: cũ ante
finẽ scłi reuertet᷑ ad iudęã.

Expanded text:
dita vestigiis. Apparuit dita vestigiis. Apparuit piscantibus, eosque apparens divinis adjuvit beneficiis: aderit et nobis, cum necessaria vitae temporalis recta intentione curamus, justisque nostris laboribus subsidium suae pietatis subjungit. Apparuit recumbentibus; aderit et nobis cum juxta apostoli monita sive manducamus, sive bibimus, sive aliud quid agimus, omnia in gloriam Dei facimus. Appaprimo in Judaea , deinde in Galilaea, post haec rursum in Judaea die quo ascendit in coelum. Aderat Ecclesiae, cum primo solius Judaeae terminis clauderetur, adest modo, cum Judaeis ob culpam perfidiae derelictis transmigravit ad gentes. Aderit in futuro, cum ante finem saeculi revertetur ad Juda
Abbreviated transcription (Latin):
Occurrit reuertentib a
monum̃to: ut agnita re¬
surrectionis gaudia prę¬
dicarent. aderit & nobis:
dũ bona que nouimus.
pimis fidelit̾ annunti.¬
are gaudemꝰ. Apparuit
in fractione panis: his
qui se peregrinum esse
putantes ad hospitiũ uoca¬
uerunt. aderit & nobis:
cũ peregrinis & pauperibꝰ.
quȩcumq possumus. bona
libenter inpendimus
Aderit nobis in fractione
scientia sumimus Appa¬
ruit in abdito de sua re¬
surrectione loquentibus:
ad est & nobis modo eius
dono idem agentib. ad¬
erit nobis semper: cum
gr̃a loquuturi conuenimꝰ.
Apparuit. cũ forib clausis
intus iudaeorũ metu re-¬
side̾rent: Apparuit cũ
minorato codem metu:
apertis eũ gressibus in
Affuit quondã confortaturꝰ
suo sp̃u ęccłam : cũ ab infi.¬
delib premeretur. & ad
publicũ uenire ac dilatari
ꝓhiberetur Id est eiꝰdem
& nunc. cũ inclinato ad
fidem culmine regali:
terror quieuit persecuti.¬
onis. & om̃is mundi sub.¬
limitas: apostolicis est sub.¬

Expanded text:
Occurrit revertentibus a monumento, ut agnita resurrectionis gaudia praedicarent ; aderit et nobis, dum bona quae novimus proximis fideliter annuntiare gaudemus. Apparuit in fractione panis his qui se peregrinum esse putantes ad hospitium vocaverunt ; aderit et nobis cum peregrinis et pauperibus, quaecunque possumus, bona libenter impendimus. Aderit et nobis in fractione scientia sumimus. Apparuit in abdito de sua resurrectione loquentibus; adest et nobis modo ejus dono idem agentibus. Aderit nobis semper cum, gratia locuturi convenimus . Apparuit, cum foribus clausis intus Judaeorum metu residerent . Apparuit cum minorato eodem metu apertis eum gressibus in Adfuit quondam confortaturus suo Spiritu Ecclesiam, cum ab infidelibus premeretur, et ad publicum venire ac dilatari prohiberetur: adest eidem et nunc cum inclinato ad fidem culmine regali terror quievit persecutionis, et omnis mundi sublimitas apostolicis est sub
Abbreviated transcription (Latin):
assum legitur comedisse
Ion enimꝰ uacat ã myste.¬
rio : quod iteratur in fac¬
sto. In hac & enĩ lectione
panem & assum piscem:
in illa uero quȩ hester¬
pisce etiam fauum mel¬
lis comẽdit: Quid autẽ
assum: nisi ipsũ media¬
torẽ dĩ & hominũ passũ
pse enĩ latere dignatus
in aquis generis humani.
capi uolu̾it laqueo mor¬
tis nr̃e: & quasi tribula¬
tione assatus est tempore
passionis suȩ Sed qui
piscis assus fieri dignatus
est in passione : fauus
mellis nobis eoctitit in
resurrectione: An qui
in pisce asso figurari uo¬
luit t̾ribulationẽ passi¬
onis suȩ: in fauo mellis
utramq naturã expri-¬
mere uoluit personae
suȩ Fauus quippe
mel in cera est: Mel uͦ
in cera: est diuinitas in
humanitate: Quod ab
hac quoq lectione non
discrepat: Nam piscem

Expanded text:
assum legitur comedisse. Non enim vacat a mysterio quod iteratur in facto. In hac etenim lectione panem et assum piscem, in illa vero quae hesterpisce etiam favum mellis comedit. Quid autem dimus, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum passum? Ipse enim latere dignatus est in aquis generis humani, capi voluit, laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurare voluit tribulationem passionis suae, in favo mellis utramque naturam exprimere voluit personae suae? Favus quippe mel in cera est, mel vero in cera est divinitas in humanitate. Quod ab hac quoque lectione non discrepat, nam piscem
Abbreviated transcription (Latin):
irascat᷑. & cũ motũ retine¬
at corde conceptũ: Nam
si extorserit uocẽ indignan¬
ti ipsa cõmotio: non signifi¬
cantẽ Aliquid. sed illum
inimi motũ ipsa eruptio.¬
ne testantẽ: qua feriatur
ille cui irascimur: plus . ẽ.
utiq quã si surgens ira si¬
lentio prȩmeret᷑ : Si uero
non solũ uox indignantis
dudiat᷑. sed etiã uerbũ qͦd
iam certã eius uituperati¬
onẽ inquẽ ꝓfert᷑ design&
& notet. quis dubitet am¬
plius hoc. eẽ. quã si solus
indignationis sonꝰ ederet᷑
Itaq in primo unũ. ẽ: id est
ira sola. In scđo duo. & ira
& uox: quȩ irã significat
In dertio tria: & ira & uox.
quȩ irã significat: Et iN
uoce ipsa: Certȩ uitupera¬
tionis expressio Uide nunc
etiã tres reatus: Iudicii.
concilii. & gehennȩ ignis:
Nam in iudicio: Adhuc de¬
fensioni dat᷑ locus In con¬
cilio autẽ. quamquam &
iudiciũ esse soleat: tamen

Expanded text:
irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignanti ipsa cocantem aliquid, sed illum animi motum, ipsa eruptione testantem qua feriatur ille cui irascitur: plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quod jam certam ejus vituperationem in quem profertur designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundo duo, ira et vox quae iram significat, in tertio tria, id est, ira et vox quae iram significet, et in voce ipsa certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, consilii, et gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus, in consilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat. quos firmos infide
securus cito dimiserat quia
diuinitatis p̃sentia non di¬
miserat: Ergo quando dice¬
bat dñi thomȩ ueni mitte
manũ & Noli. eẽ. INcredulus
sed fidelis. Et cũ ille excla¬
maret tactis uulnerũ locis
& diceret. dñs meus & ds̃
meus : Increpatur & dicitur
ei. quia uidisti credidisti:
Quare. Nisi quia ꝓpheta
inpatria sua honorẽ non
habet: Quia uero apud
alienigenas ꝓpheta iste
honorẽ habet. Quid sequit᷑:
Peati qui non uident &
credunt: Prȩdicti sumus
nos. & quod dñs ante lau.¬
dauit: & in nobis implere
dignatus. ẽ Uiderunt qui
crucifixerunt. palpauerĩ
& sic pauci crediderunt:
Non uidimus non contresᷤ¬
tauimus. audiuimus. credi¬
dimus. fiat in nobis. ꝑficid̃
in nobis beatitudo quam

Expanded text:
fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus, sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, Dominus meus, et Deus meus: increpatur et dicitur ei, Quia vidisti, credidisti. Quare, nisi quia propheta in patria sua honorem non habet? Quia vero apud alienigenas propheta iste honorem habet, quid sequitur? Beati qui non viderunt et crediderunt . Praedicti sumus nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non vidimus, non contrectavimus, audivimus, credidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam
Abbreviated transcription (Latin):
re ergo illius cauus saciamentum est. Ip̃c
clamat dominus noster ihẽ hoc est corpꝰ
meum. Ante benedictionem uerborum
celestium alia species nominatur.: post
consecracionem corpus significatur. Ip̃e
dicit sanguinẽ suum: ante consecracio¬
nem aliud dicitur post consecrationẽ
sangus xp̃i nncupatur.ẽn dicis am̃.
Hoc est ucium est. Quod sermo sonat
affegus sentiat: lec

Expanded text:
re carnis illius sacramentum est. Ipse clamat Dominus Jesus: Hoc est corpus meum. Ante benedictionem verborum coelestium alia species nominatur, post consecrationem corpus significatur. Ipse dicit sanguinem suum. Ante consecrationem aliud dicitur; post consecrationem sanguis nuncupatur. Tu dicis: Amen, hoc est, verum est. Quod sermo sonat, affectus sentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
operibus legisti quia ip̃e dyxit et
facta sunt: ipse mandauit et creata sũt:
Scrmo igitur qui potuit ex nichilo faõ
quod non erat non potest ea que sunt
emplis: incarnacionisq exc̃plo astrua¬
mus nusterii ueritatẽ: Nũquid nature
usus presensit cum dominus ilx ex ma¬
ua nasceretur. Si ordinem querimus.
iiro mixta femina generare consucue¬
rat: liquet igitur quod preter nature
ordinem uugo gencrauit. et hoc quod
conficimus corpus. ex uugine est. Q
pore. curi preter uaturã sit ip̃e domi

Expanded text:
e dixit, et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt. Sermo ergo Christi, qui potuit de nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt in emplis, incarnationisquemus mysterii veritatem. Numquid naturae usus praecessit, cum Jesus Dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem quaerimus, viro mixta femina generare consuevit. Liquet igitur quod praeter naturae ordinem Virgo generavit. Et hoc quod conficimus corpus, ex Virgine est: quid rpore, cum praeter naturam sit ipse Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ad finẽ debitȩ perducit
actionis Hinc ioseph in¬
ter reliquos fr̃s: talarem
tunicã habuisse describit᷑¬
unica quippe usque ad
talũ. c̃: opus bonũ usque

Expanded text:
ad finem debitae perducit actionis. Hinc Ioseph inter reliquos fratres talarem tunicam habuisse describitur. Tunica quippe usque ad talum est opus bonum usque
Abbreviated transcription (Latin):
parte dignatus sit Nichil
ad istum prorsus de illa
Nicente enim beato apostolõ
sp̃c datus: Quia iħc nondũ
erat clarificatus. dñi ascen-¬
sio: Dandi sp̃c fuit ratio.
quẽ ille necesse. ẽ. ut neg&
datũ : qui ad consessum
pat̾nȩ dexterȩ. uerum in
xp̃o hominẽ negat esse ꝓ¬
uectũ Nos autẽ dilectis¬
simi : Ad beatã ę̧t̾nitatem
& anime & carnis. ꝑ gene¬
rationẽ scĩ sp̃c ad optati:
Sacratissimũ diei istius
festũ. rationabili obsequio

Expanded text:
parte dignatus sit. Nihil ad istum prorsus de illa  et misit. Dicente enim beato apostolo  datus, quia Jesus nondum erat clarificatus : Domini ascensio, dandi Spiritus fuit ratio, quem ille necesse est ut neget datum, qui ad consessum paternae dexterae verum in Christo hominem negat esse provectum. Nos autem, dilectissimi, ad beatam 308 aeternitatem et animae et carnis per regenerationem sancti Spiritus adoptati, sacratissimum diei istius festum rationabili obsequio
Abbreviated transcription (Latin):
UALDE
CON¬
TRA¬
EST
LO¬
UI
ME DE EAPOSITIONE
euangelii longa mora inter¬
ueniente ꝓhibuit. sed non
quia lingua tacuit: ardẽre
caritas cessauit: Hoc & enĩ
dico: quod apud se uestrum
unusquisqͥ  cognoscit: Plerũ¬
que caritas quibusdam oc¬
cupationib prȩpedĩta & in
tegra flagrat in corde : & tam̃
ion monstrat᷑ in opere. quia
& sol cũ nube tegitur. non
uidet᷑ in terra. & tam̃ ard&
in cęlo Sic sic esse occupata
caritas solet. & intus uim
sui ardoris exĩrat: & foris
flaminas operis non often¬
dit: Sed quia runc ad lo¬
quendũ tempus rediit ur̃a¬
DE ENELEC̃ Iume studia accendant. ut
michi tanto amplius loqui
libeat : quantũ hoc uestrae
mentes desiderabilius expec

Expanded text:
valde contraest, loqui me de expositione Evangelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid quia lingua tacuit, ardere charitas cessavit? Hoc etenim dico, quod apud se vestrum unusquisque recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo. Sic sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspec
Abbreviated transcription (Latin):
tuosa arbor. terrams. occu¬
pat. quia in eoloco in quo
ipse est: & aliis operandi
occasionẽ negat Sed iN
hoc scło potens quilibet. si
fructũ Non hab&̃ bonȩ ope¬
rationis : etiam impedim̃tũ
prestat cȩteris. Quia qui¬
cumq sub ipso sunt: exẽplo
prauitatis illius quasi um-¬
bra ꝑuersitatis eius p̃munt᷑:
Stat de super arbor infruc¬
t uosa: & subter terra steriliᷤ
iacet: Infructuosȩ arboris
de suꝑ umbra densatur : &
solis radius ad terrã descen¬
dere Nequaquã ꝑmittitur.
quia dũ subiecti quilibet.
patroni peruersi peruersa
exempla conspiciunt: ipsi
quoq infructuosi remanen¬
tes. ueritatis lumine priuan¬
tur. Et pressi umbra : calorẽ

Expanded text:
tuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calore
Abbreviated transcription (Latin):
moriebant᷑ uincant At
illi dixerunt: Non sunt
nobis plusquam quinq ie
panes & duo pisces: Non¬
dũ erant apostolis plus

Expanded text:
moriebantur, vincant? At illi dixerunt: Non sunt nobis plusquam quinque panes, et duo pisces. Nondum erant apostolis plus
Abbreviated transcription (Latin):
udiebant autẽ hȩc omnes
pharisȩi qui erant auari:
huius parabolȩ textum
posui: Ut non nobis intel.¬
lectũ aliunde quęramus.
& in parabola certas nita.¬
mur inuenire personas:
Sed inter pretemur eam
quasi parabolam. hoc est
similitudinem: Quȩ ab eo
umbra prohemium ueri.¬
tatis. ẽ Si ergo dispensator
iniqui mammonȩ domini
uoce laudatur: Quod de rẽ
iniqua sibi iustitiam prae.¬
pararit. & passus dispendiũ
dominus: laudat dispensi¬
toris prudentiam. non qđ
aduersus dñm quidem
fraudulenter: Sed pro se
prudenter egerit: quan¬
tõmagis xp̃c. qui nullum
damnũ sustinere potest.
& pronus. ẽ. ad clementiã.
laudabit discipłos suos. si

Expanded text:
udiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari,  parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo uumbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit: Et hic quia patriȩ
ipsius p̃lati sumus. & in
futuro scło quia ꝓ ramis
fractis inserti sumus: hos
enĩ ramos se fracturũ. eẽ
monstrabat. & hunc olea¬
strum inserturũ: quando
commotus centurionis fide
qui ei dixit. Non sum dign̾
ut subtectum meũ intres

Expanded text:
misit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro saeculo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus ut sub tectum meum intres
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt oculis inportuna:
Rursum si longe ess& diues
ab oculis ulcerosi pauperis:
minorem tolerassoe in ani-¬
mo tẽptationẽ pauꝑ: sed

Expanded text:
et oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
intellige : Et rogauerunt
illũ ꝓ e̾a: & stans suꝑ illã :
imperauit febri & dimisit
illam: Modo saluator ro

Expanded text:
intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvator ro
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudent om̃s: cuncti lae.¬
tantur. solus dauid plan-¬
git filiũ: parricidȩ la¬
mentatur interitum:
Quid plangis gloriose pat̾
Quid lamentaris. quasi
abessalon quod ausus est
comprobaris Quid. fles
scelestum. quasi eũ perpe¬
trare uolueris parricidiũ:

Expanded text:
Gaudent omnes, cuncti laetantur, solus David plangit filium, parricidae lamentatur interitum. Quid plangis, gloriose pater? Quid lamentatione quasi Absalom quod ausus est comprobaris? Quid fles scelestum, quasi eum perpetrare volueris parricidiu
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ cogitando uel fa¬
ciendo illicita : sed & ipsa
peccandi consuetudine. se
quasi sepeliendo corrum¬
punt Uerũ ne  ad hos eri¬
gendos minor fit uirtus
& gr̃a saluatoris: si modo
absint cogitationes sollicitȩ.
quȩ suꝑ eoꝵ salute : uelut

Expanded text:
non solum cogitando, vel fanon solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine, se quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut
Abbreviated transcription (Latin):
celesti necesse. ẽ. mox pane
satiari. & diuini scilicet
uerbi: & sacro scĩ altaris
particeps effectus Nam
iuxta moralẽ intellectũ.
tres illi mortui quos sal¬
uator in corporib suscitauit :¬
tria genera resurrectionis
animarũ significant Si¬
quidem Nonnulli consensũ
male delectationi preben¬
do. latente tantũ cogitati¬
one peccati: sibi mortẽ con¬
sciscunt. Sed tales se uiuifi¬
care significans saluator.
suscitauit filiam archisyna¬
gogi. Nondũ foras elatam :
sed indomo mortuã. quasi
uitiũ secretũ in corde tegen¬
tem: Alui non solũ noxiae
delectationi consentiendo:
sed & ipsũ malũ quod de¬
lectantur agendo. mortuũ
suũ quasi extra portas ef¬
ferunt Et hos se si poeni¬
teant resuscitare demons¬
trans. suscitauit iuuenem
tra portã ciuitatis elatũ:
& reddidit matri suȩ. quia
resipiscentẽ a peccati tene
bris animã: unitati resti¬
tuit eccłȩ. sicut & supra
docuimis Quidã uero

Expanded text:
coelesti necesse est mox pane coelesti necesse est mox pane satietur, et divini scilicet verbi, et sacrosancti altari particeps effectus. Nam juxta moralem intellecttres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum, quo delectantur exempla mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem tra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tbris animam, unitati restituit Ecclesiae, sicut et supra docuimus. Quidam vero
Abbreviated transcription (Latin):
cens: Puella : Surge: IN
marco scriptũ. ẽ. Ait illi
Iasigna cumi: quod est in¬
terp̾tatũ. Puella : tibi dico.
surge: Et confestĩ surrexit:
Ubi diligens lector inqui¬
rat: quare uerax euange¬
lista. dictũ saluatoris ex¬
ponens: inter posuerit de
suo. tibi dico: cum in syro
sermone. quem posuit non
plus sit dictũ : quã puella
surge: Tenens ergo manũ
Quia nisi prius mundatȩ
fuerint manus iudȩorũ. quȩ
sanguine plenȩ sunt. synago¬
ga eorũ mortua non coti¬
surgit  Et reuersus. ẽ. spẽ
eius: & surrexit continuo:
Marcus ita dicit. Et confes¬
tim surrexit puella: & am¬
bulauit. Dp̃ualit̃ insinuans.
quia quisquis a morte ani¬
mȩ xp̃o sibi manũ confor¬
tante resipiscit: Non modo
a sordib exurgere uitiorũ.
sed & inbonis continuo pro¬
ficere deb& operibus Et
iussit illi dare manducare :
Ad testimoniũ quidem uitȩ
Resuscitatã manducare prȩ¬
cipit. ut non fantasma: sed
ueritas crederet᷑ Sed & siqͥs
a sp̃uali morte surrexerit:

Expanded text:
cens: Puella, surge. In Marco scriptum est: Ait illi: Tabitha cumi, quod est interpretatum, Puella, tibi dico surge; et confestim surrexit . Ubi diligens lector inquirat, quare verax Evangelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo, tibi dico, cum in Syro sermone quem posuit, non plus sit dictum, quam Puella, surge. Tenens ergo manum quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, synagoga eorum mortua non consurgit. Et reversus est spiritus ejus, et surrexit continuo. Marcus ita dicit: Et confestim surrexit puella, et ambulavit. Et spiritaliter insinuans, quia quisquis a morte animae Christo sibi manum confortante resipiscit, non modo a sordibus exsurgere vitiorum, sed bonis continuo proficere debet operibus. Et jussit illi dari manducare. Ad testimonium quidem vitae resuscitatam manducare praecepit, ut non phantasma, sed veritas crederetur. Sed et si quis a spiritali morte resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
merito tales male petere dicuñ:
erũ quia omnes huiusmodi pe.¬
titores. eoquod male petant acci.¬
pere non merentur: ftudeamus
dilectissimi. & bene petere: &
digni ad obtinenda quȩ petimꝰ
existere Quod ita fit. si & ea
quȩ dĩ iussit orando quȩrimus:
& quales ipse nos fieri docuit.
tales ad orandũ ꝓcedimꝰ: & intenti
in precibus donce inpetremus
insistimꝰ. Si autẽ scire cupimus
quȩ ipse nos petere uelit: audiamꝰ
illud euangelicũ Quęrite pri¬
mum regnũ dĩ & iustitiã eius.
& hȩc omnia adicientur uobis:
Regnũ autẽ dĩ & iustitiam eius
quȩrere est: & cęlestis patriae
dona desiderare. & quibus ius.¬
stitiae meritis adhec perueniti
debeat: Indesinenter inqͥrere.
ne si auia forte quȩ illo dueit
ab erremus : peruenire quo
nitimur minime queamus:
Quod si uerba dñi & saluatorisᷤ
nr̃i. quibus nos de exemplo ter¬
reni parentis: ad rogandũ dm̃
patrẽ hortatur diligenter in¬

Expanded text:
merito tales male petere dicuntur. merito tales male petere dicuntur. Verum quod omnes hujusmodi petitiones, eo quod male petunt, accipere non merentur, studeamus nos, dilectissimi, et bene petere, et digni ad obtinenda quae petimus existere: quod ita fit, si ea quae Dominus jussit orando quaerimus, et quales nos ipse fieri docuit, tales ad orandum procedimus, et intenti in precibus donec impetremus insistimus. Si autem scire cupimus quae ipse nos petere velit, audiamus nos illud evangelicum: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Regnum autem Dei et justitiam ejus quaerere est et coelestis patriae dona desiderare, et quibus justitiae meritis ad haec pervenire debeatur indesinenter inquirere, ne si a via forte quae illuc ducit oberremus, pervenire quo nitimur minime queamus. Quod si verba Domini et Salvatoris nostri quibus nos de exemplo terreni parentis ad rogandum Deum Patrem hortatur, diligenter in
Abbreviated transcription (Latin):
laudis. longis incubant p̃cibus.
de quibus ipse testis & iudex
magis in oratione. quã cȩlestia
bona reqͥrunt: Quorũ p̾ces
apłs in ipsa de quã loquimur
sententia: specialit᷑ rep̾hendit :
Cũ enĩ dixisset. petitis & non
accipitis eoquod male petatis:
Adiunxit continuo. ut inconcu¬
piscentus ur̃is in sumatis
Neque enĩ ꝓhibentur ciues
patriȩ cęlestis in terra peregri-¬
uantes: ꝓ pace temporum. pro
salute corporũ: ꝓ ubertate
frugũ. pro serenitate aurarũ :
ꝓcęteris uitȩ huius necessariis
dñm petere. si tamen hȩc non¬
nuie petantur: & si ob id solu¬
modo petantur. ut habundante
uiatico in pręsenti. liberius ad
futura dona tendatur Sed qͥa
sunt qͥ tẽporalẽ quietẽ & pros¬
peritatẽ a suo creatore requir̃t:
Non quidem ut eĩdem creatori¬
deuotioribus animis oboedian.
sed ut abundantius comesationib¬
& ebrietatibus uacent: & sȩcurius
ac licentius suis concupiscentus.
suȩ carnis seruiant in lecebris:

Expanded text:
laudis longis incubant precibus, de quibus ipse testis et judex magis in oratione quam coelestia bona requirunt, quorum preces Apostolus in ipsa, de qua loquimur sententia, specialiter reprehendit. Cum enim dixisset: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, adjunxit continuo, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Neque autem prohibentur cives patriae coelestis in terra peregrinantes pro pace temporum, pro salute corporum, pro ubertate frugum, pro serenitate aurarum, pro caeteris vitae hujus necessariis Dominum petere, si tantum haec minime petantur, et si ob hoc solummodo petantur, ut, abundante viatico in praesenti, liberius ad futura dona tendatur: sed quia sunt qui temporalem quietem et prosperitatem a suo Creatore requirunt, non quidem ut eidem devotioribus animis obediant, sed ut abundantius commessationibt ebrietatibus vacent, ut securius et licentius suis concupiscentiis, suae carnis serviant illecebris,
Abbreviated transcription (Latin):
illi: ut si pisce᷑. Numquid p
pisce serpentẽ dabit illi: Aut
si petierit ouum. Numquid
porrig& illi scorpionem.⁊
Aperta & enĩ est comparatio hȩc:
& cunctis audientibus ad intel¬
ligendũ facillima. quia si homo
quilib& mortalis ac fragilis.
& peccati adhuc carne grauatꝰ.
petentibus se filiis quos diligit.
que hab& bona quamuis ter¬
reua & fragilia dare non dene¬
gat: multomagis pat̾ cęlestis
petitoribus suis suo timore &
amore prȩditis : Non defectiua
incęlis bona largitur Sed¬
iuxta tẏpicam intelligentiam:
panis dilectionẽ significat. qͥa
sicut ille principalis est cibus:
lta ut sine eo mensa in ops esse
uideatur. ita haec principalis
est uirtus: Ita ut sine illa uir.¬
tutes reliquȩ: sp̃uales uirtutes
esse nequeant. quia nimirum
quicquid boni agitur: in sola
dilectione perficitur: Unde
dicit apłs Quia si linguis
hominũ loqueret᷑ & angeloꝵ.
& si haberet prophetiã. & noss&
mysteria omnia & omnẽ scien¬
tiam. & si haberet omnẽ fidẽ.¬

Expanded text:
li? aut si piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? aut si petierit ovum, nunquid porriget illi scorpionem? Aperta etenim est comparatio haec et cunctis audientibus ad intelligendum facillima, quia si homo quilibet mortalis ac fragilis et peccati adhuc carne gravatus petentibus se filiis, quos diligit, quae bona habet, quamvis terrena et fragilia dare non denegat; multo magis Pater coelestis petitoribus suis, suo timore et amore praeditis, non defectiva in coelis bona largitur. Juxta typicam intelligentiam, panis dilectionem significat, quia sicut ille principalis est cibus, ita ut sine eo mensa inops esse videatur, ita dilectio principalis est virtus, ita ut sine illa virtutes reliquae spiritales virtutes esse videri nequeant, quia nimirum quidquid boni agitur in sola dilectione perficitur; unde dicit Apostolus quia si linguis hominum loqueretur et angelorum, et si habuerit prophetiam, et noscet mysteria omnia et omnem scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterna sunt: Possumus & hoc
dicere : quia piscis in eo fidei ty¬
pum teneat. quod sicut ille ere-
nec perimitur: lta fides firma.
quantis lib& aduersantis mundi
pressuris inpugnet᷑: in con¬
uulsa persistat. immo etiam
de certamine gloriosior exis¬
tat: adiuuante illo. qui missis
ad prȩdicanda eiusdem fidei
dona discipulis ait In mundo
prȩssurã habebitis: sed confidite.
ego uici mundũ Porro per
ouum: spei nr̃e certitudo figu¬
ratur. quia ln ouo nondum
fetus cernitur : sed futurae
auis foetus speratur It fideles
quique. necdũ in prȩsenti suꝑ.¬
nae patriȩ gloriam quã cre¬
dunt intuentur: sed futuram
speraudo prestolantur Unde
dicit apłs: Si autẽ quod non
uidemus speramꝰ: per patien¬
tiam expectamꝰ: Hȩc igitur
iustitia regni dĩ: quã ante
omnia quęrere debemꝰ. fides
uidelicet: spes & caritas. quia
sicut seriptũ est. iustus ex fide

Expanded text:
aeterna sunt . Possumus et in hoc aeterna sunt . Possumus et in hoc dicere, quia piscis in eo fidei typum teneat, quod sicut illecebrisnec perimitur, ita fides firma, quantislibet adversantis mundi pressuris impugnetur, inconvulsa persistat, imo etiam de certamine gloriosior existat, adjuvante illo qui missis ad praedicanda ejusdem fidei dona discipulis ait: In mundo pressuram habebitis, sed confidite, ego vici mundum . Porro per ovum spei nostrae certitudo figuratur, quia in ovo nondum fetus cernitur, sed futurae avis fetus speratur; et fideles quique nondum in praesenti supernae patriae gloriam, quam credunt, intuentur, sed futuram sperando praestolantur. Unde dicit Apostolus: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Haec igitur justitia regni quam ante omnia quaerere debeamus, fides, videlicet, spes, charitas, quia sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdess& Caritas autẽ uera est.
qua & dñm ex toto corde. tota
anima. tota uirtute : & ꝓximũ
tamquã nos ipsos diligere prę¬
cipimur. Nec tantũ ꝓximisꝰ
& amicis : uerũ etiam inimicis
ꝑfectus quisq beneficium di¬
lectionis impendere debet:
dño dicente Diligite inimi¬
cos ur̃os: benefacite his qui
oderunt uos. Orate ꝓ perse¬
quentibus & calumniantibus
uos: Ut sitis filui patris ur̃i
qͥ incęlis. ẽ In pisce autẽ : fides
non ficta exprimitur
Quomodo enĩ piscis sub tegĩto
aquarum nascit᷑. uiuit & alit᷑:
sic & fides quȩ indm̃. ẽ. quȩ alteriꝰ
uitȩ gaudia ꝑlam̃ta pręsentia
fletusq requirit : inuisibiliter
in corde gignitur. in uisibili
gr̃a sp̃c : per aquã baptismatis
conseeratur: In uisibili auxilio
diuinȩ ꝓtectionis ne deficiat
nutrĩtur: In uisibiliũ pręmioꝵ
intuitu. quȩq ualet bona
operat᷑ : memor illiꝰ apostolici.
quia quȩ uidentur tẽporalia
sunt : quȩ autẽ non uidentur

Expanded text:
est, qua et Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam nos diligere praecipimur. Nec tantum proximis et amicis, verum etiam inimicis perfectus quisque beneficium dilectionis impendere debet, Domino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est . In pisce autem fides non ficta exprimitur. Quomodo enim piscis sub tegmento aquarum nascitur, vivit, et alitur; sic et fides quae in Deum est, quae alterius vitae gaudia per lamenta praesentia fletusque requirit, invisibiliter in corde gignitur, invisibili gratia Spiritus per aquam baptismatis consecratur, invisibili auxilio divinae protectionis ne deficiat nutritur, invisibilium praemiorum intuitu quaeque valet bona operatur, memor illius apostolici quia ea quae videntur temporalia sunt, quae autem non videntur
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ animi ad alta tenden¬
tis frangant Quicũq igit᷑
tales sunt: eis ꝓfecto terre¬
na om̃a non ad desideriũ
sed ad usum ad sunt. quia

Expanded text:
tionem animi ad alta tendentis frangant. Quicunque ergo tales sunt, eis profecto terrena omnia non ad desiderium, sed ad usum adsunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ores Omnes autẽ ꝑducat
cui dicimus. Deduc me
dñe in uia tua. & ambu-¬
labo in ueritate tua:
Per hoc gͦ quod ex posuit
dñs quia ipse est ostium:
intremꝰ ad ea quȩ ꝓposuit.
nec exposuit Et pastor
quidem quis nam sit quã¬
uis non dixerit in ista lec¬
tione quȩ hodie recitata
est : tam̃ in ea quȩ seqͥtur
aptissime dicit. Ego sum
pastor bonꝰ. Quod & si non
diceret. quẽ alium prȩt̃
ipsũ intelligere deberemꝰ
in eis uerbis ubi ait. qui
intrat ꝑ ostiũ pastor est
ouiũ: huic ostiarius aperit
& oues uocẽ eius audiunt.

Expanded text:
ores. Omnes autem perducat cui dicimus: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . 14. Per hoc ergo quod exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit: et oves vocem ejus audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
illic oculi defleant: Qui hie
ꝑ inlicitas concupiscentias
uersabant᷑: Quatenus sin.¬
gula quȩq membra suppli¬
cio subiaceant: quȩ hic sin¬
gulis quibusq uitiis subiecta
seruiebant : Sed repulso uno
in quo uidelic&. omne ma¬
loꝵ corpus exprimit᷑: gene.¬
ralis ꝓtinus sententia sub¬
infertur qua dicit᷑: Multi
autẽ sunt uocati: pauci uͦ
electi: Tremendũ ualde
Ecce nos om̃s iam uocati per
fidem ad cȩlestis regis nup.¬
tias ueni̾mus. Incarnationis
eius mysteriũ & credimus
& confitemur: Diuini uer.¬
bi cpulas sumimus: Sed
futuro die iudicii rex iN¬
traturus est Quia uocati
sumꝰ Nouimꝰ: Si sumꝰ electi
nescimꝰ: Tanto ergo necesse
est ut unusquisq nr̃m i
humilitate se deprimat:
quanto si sit electus ignoras
Non nulli enĩ. bona nec incipi¬
unt : Nonnulli uero in bonis

Expanded text:
illic oculi defleant, qui hic illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur; quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. 14. Sed repulso uno, in quo videlicet omne malorum corpus exprimitur, generalis protinus sententia subinfertur, qua dicitur: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Tremendum valde Ecce nos omnes jam vocati per fidem ad coelestis regis nuptias venimus, incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, divini Verbi epulas sumimus, sed futuro die judicii rex intraturus est. Quia vocati sumus, novimus; si sumus electi, nescimus. Tanto ergo necesse est ut unusquisque nostrum in humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignorat. Nonnulli enim bona nec incipiunt, nonnulli vero in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc rex dixit ministris:
Ligatis pedib & manibus
mittite cũ intenebras ex¬
teriores. ibi erit fletus &
stridordentium: Ligantur
tunc pedes & manus ꝑdis¬
trictionẽ sententiȩ : qui mo-¬
do a prauis operib ligari
poena. quos modo abonis
operib ligauit culpa:
Pedes enĩ qui uisitare egro¬
tum neglegunt. manus
quȩ nichil indigentibus
tribuunt: Abono opere
iam ex uoluntate ligatae
sunt: Quae ergo nunc
sponte ligant᷑ inuitio. tunc
in supplicio ligant᷑ inuitȩ :¬
Bene autẽ dicitur quod in
exteriores tenebras ꝓiciat᷑:
Interiores quippe tenebras
dicimꝰ cęcitatem cordis:
Exteriores uero tenebras:
ȩternã noctẽ dampnatio¬
nis Tunc ergo dampnat
quisq Non in interiores sed
inexteriores tenebras mit¬
titur: Quia illic inuitus
picit᷑ in noctẽ dampnationi:
qui hic sponte cecidit incȩci.¬
tatẽ cordis U̾bi fletus quoq
& stridor dentiũ esse ꝑhibet᷑
ut illic̃ dentes strideant. qui
hic de edacitate gaudebant.

Expanded text:
Tunc rex dixit ministris: Ligatis pedibus ejus et manibus, mittite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium. Ligantur tunc pedes et manus per districtionem sententiae, qui modo a pravis operibus ligari poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare aegrum negligunt, manus quae nihil indigentibus tribuunt, a bono opere jam ex voluntate ligatae sunt. Quae sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligantur invite. Bene autem dicitur quod in exteriores tenebras projiciatur. Interiores quippe tenebras dicimus caecitatem cordis, exteriores vero tenebras aeternam noctem damnationis. Tunc ergo damnatus quisque non in interiores sed in exteriores tenebras mittitur, quia illic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant;
Abbreviated transcription (Latin):
& cet᷑a usq misertus sum
Ingratũ seruũ dominꝰ suus
Cũ illũ qui ꝑceptȩ a dõ
indulgentiȩ immemor
in se peccauit : ad mortem

Expanded text:
 tui misertus sum? Ingratum servum Dominus rurscum illum, qui perceptae a Deo indulgentiae immemor in se peccaverat, ad mort
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetrarunt immemores.
cantis culpa offendantur:
Intantã obstinationem
ꝓruunt. ut quod dictu
quoq nefas. ẽ : antea opten
fr̃em suũ ȩt̃nis perire sup¬
pliciis. quã quod inse pec¬
cauerunt indulgeant:
Uidentes autẽ conserui. &¬

Expanded text:
rpetraverunt immemores, cantis offendantur, in tantam obstinationem prorumpunt, ut, quod dictu quoque nefas est, optent fratem suum aeternis ante perire suppliciis, quam quod in se peccaverat, indulgeant. Videntes autem conservi
Abbreviated transcription (Latin):
le in suis prius uoluptatibꝰ
in igne apparuit sp̃e : qui
torporẽ frigoris excutit:
Et hoc in desiderio suȩ et̃¬
nitatis arcendit In igneis
autẽ linguis monstratꝰ est:
Quia isdem sp̃c coȩt̾nus est
filio. & hab& cognationem
maximã lingua cũ uerbo:
Uerhũ quippe patris. ẽ. filius:
Et quia una est sp̃c & ũbi
substantia: lsdem sp̃c mons¬
trari debuit in lingua:
Uel certe quia per uinguã
ꝓcȩdit uerbũ : In linguis
pparuit sp̃c. quia quisqͥs
sco spu tangitur: Di uerbũ
id est unigenitũ filiũ confi¬
tetur Et negire dĩ uerbũ
in linguis igneis apparuit

Expanded text:
le, in suis prius voluptatibusle, in suis prius voluptatibusin igne apparuit Spiritus satorporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est; quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum verbo. Verbum quippe Patris est Filius. Et quia una est Spiritus et Verbi substantia, idem Spiritus monstrari debuit in lingua. Vel certe quia per linguam procedit verbum, in linguis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenitum Filium confitetur; et negare Dei Verbum in linguis igneis apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
superbia confusionẽ: Sed
in igne apparuit : Quur in
igne simul & linguis. quur
aliquando in columba: ali¬
quando uero in igne mons¬
tratur. quur super unigend
filiũ apparuit in columbe
specie : Et super discipulos
in igne. Ita ut neq super
dñm ueniret in igne: Neq
super discipłos monstrarei
in columba Per quat tuor
itaq hȩc quȩ ꝓposuimus:
Soluendo redeamus Patri
namq & filio coȩt̾nus sp̃e
in igne monstratur: Quia
incorporeus & in effabilis
atq in uisibilis ignis. ẽ. as.
at testante paulo: as.
nr̃ ignis consumens ẽ. Os
quippe ignis dicitur: Quia
per hunc peccatorũ rubĩgo
consumitur: De hoc igne
ueritas dicit᷑ Ignẽ ueni
mittere interrã Et quid
uolo nisi ut ardeãt: Terra
enĩ uocata sunt corda ter¬
rena. quȩ dũ semper infimas
inse cogitationes congert᷑:
a malignis spiritibꝰ concul¬
cantur Sed ignẽ dñs iN
terrã mittit: Cũ afflatu sc̃ĩ
sp̃c corda carnaliũ incendit:
Et terra ardet: Cũ cor carna¬

Expanded text:
superbia confusionem. 5. Sin igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne ; ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba. Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus, ineffabilis, atque invisibilis ignis est Deus, attestante Paulo: Deus noster ignis consumens est . Deus quippe ignis dicitur, quia per hunc peccatorum rubigo consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae, dum semper infimas in se cogitata malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem in terram Dominus mittit, cum afflatu sancti Spiritus cor carnalium incendit. Et terra ardet, cum cor carna
Abbreviated transcription (Latin):
maior urgebat: Intellige¬
bant enim facilius fuisse
apud superos cũ despici.
quã redeuntẽ ab inferis
posse contemni: & quod tunc
prȩdicans facile potuerit
occidi. nunc autẽ resurgens
iam non possit occidi. dicen¬
te apło Pesurgens autẽ iã
non moritur: mors illi
ultra non dominabitur:
Custodiebant ergo eũ sollici¬
te In sepulchro: preserti
quia se die tertia dixerat sur¬
recturũ: Custodiebant autẽ
sollicite in sepulchro: quia ne¬
cesse illis erat eũ iam non
doctorẽ timere sed iudicem:
udicem in quam. non sui tan¬
tum: sed & crudelis sententie
suȩ. qua filios & posteros¬
suos. suis scelerib ad dixe¬
runt dicentes Sanguis
huius suꝑ nos: & suꝑ filios
nr̃os Crudelis sub tali sen¬
quȩ facinore suo. non solũ
prȩsentes liberos damnat.
sed etiam non natos occidit

Expanded text:
major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali senquae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit
Abbreviated transcription (Latin):
Galilea quippe: transmi.¬
gratio facta uel reuelatio
finẽ respicit Diquidem
supra legimus: dixisse an¬
gelũ mulierib. Ite. dicite
discipłis eius quia surrex̃
& ecce pręcedit uos ingali¬
leam. ibi eũ uidebitis : &e

Expanded text:
Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio, finem respicit. Siquidem supra legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit, et ecce praecedet vos in Galilaeam, ibi eum vi
Abbreviated transcription (Latin):
tia manibus suis & pedibus cru-¬
cis signa. & ut diligentius per¬
tractentur inuĩtat. quia ad
sananda infideliũ cordium
uulnera: Clauorũ & lanceae
erant seruata uestigia. ut non
dubia fide. Sed constantissima
scientia teneretur. eã naturam
in dĩ patris consessurã throno:

Expanded text:
in manibus suis et pedibus crucis signa, et ut diligentius pertractetur invitat: quia ad sananda infidelium cordium vulnera, clavorum et lauceae erant servata vestigia: ut non dubia fide, sed constantissima scientia teneretur, eam naturam in Dei Patris consessuram throno
Abbreviated transcription (Latin):
ostiũ: Sed quid .c̃. in grediet᷑
& egredietur. & pascua iN¬
ueniet Ingredi quippe
de eccła sicũt ait ipse ioħs
euangłista in epła sua. ex
nob̾ exierunt. sed non erant
ex nob̾. non. ẽ. utiq bonum:
Talis gͦ egressus non posset᷑
abono pastore laudari ut
diceret. & ingredietur & egre¬
dietur & pascua inueniet:
Est gͦ aliquis non solum in¬
gressus. uerũ etiam egress
bonꝰ ꝑ ostiũ bonũ quod est
xp̃c Sed quis est iste lau¬
dabilis & beatꝰ egressus. a¬
possem quidem dicere IN¬
gredi nos quando interius
aliquid cogitamus. egredi
dutẽ quando ex terius aliqͥd
operamur Et qm̃ sicut di¬

Expanded text:
ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Ingredi quippe de Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in Epistola sua, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari; ut diceret, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est iste laudabilis et beatus egressus! Possem quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur: et quoniam, sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare. egredi autem ꝑ
etiam foris. id est coram
hominib operari. unde &
in psalmo legitur. exiit
homo ad opus suũ Et ipse
dñs dicit. luceant oꝑa ur̃a

Expanded text:
cogitare; egredi autem peetiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo legitur, Exiet homo ad opus suum : et ipse Dominus dicit, Luceant opera
Abbreviated transcription (Latin):
aduos: cum adhuc essẽ
uobiscum: Neq enim
cũ apsis non erat. quib
prȩsens corporaliter
app̾arebat: sed tamen iã

Expanded text:
ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen ja
Abbreviated transcription (Latin):
rͥ dicimus illud quod ex fuictibus terre
acceptum. et prece nustica consecratũ.
sumimus ad salutem spiritualem. in
bilem speciem perducatur: non scĩficatꝰ
ut sit magnum sacramentum uisi ope¬
rante inuisibiliter spiritu sancto: cum
hec omnia que per corporales motus
in illo opcre fuint deus opcrctur: lectio¬

Expanded text:
 dicimus illud, quod ex fructibus terrae acceptum, et prece mystica consecratum, rite sumimus ad salutem spiritalem in mbilem speciem perducitur, non sanctificatur, ut sit tam magnum sacramentum, nisi operante invisibiliter spiritu Dei, quum haec omnia, quae per corporales motus in illo opere fiunt, Deus operetur. C
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus qui fidem iam
firmã tenetis: prius de
allegoria Aliquid breuit᷑
audire debeatis. & quod
uobis de moralitate hysto

Expanded text:
quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate histo
Abbreviated transcription (Latin):
dñi latere potuerit: sed qđ
peccatrici conscientię. nullus
locus tutus. uel certus sit:
dum metuit deprehendi.
Recte oculis emendat: quia
scriptũ est Oculi dñi suꝑ
iustos: & aures eius in preces
eoꝵ: Ergo petrus prorupit
ad lacrimas: nichil uoce pre¬
catur In uenio enĩ quod fle¬
uerit: non inuenio quid
dixerit: Lacrimas eius lego
satis factionẽ non lego
Recte plane petrus fleuit &
tacuit: quia quod defleri
solet. non sol & excusari: &
quod defendi non potest.
ablui potest Lauat enim
lacrima delictũ: quod uoce
pudor est confiteri: Lacri¬
mae gͦ uerecundiae consu¬
lunt pariter & saluti: nec
erubescunt in petendo: &
impetrant in rogando:
acrimae inquam. tacitę
quodam modo preces sunt
ueniam non postulant &¬
merentur: causam non di¬
cunt & misericordiã con¬
sequuntur: nisi quod utili.¬
ores lacrimarũ preces sun
quã sermonũ: quia sermo
in precando forte fallit:

Expanded text:
ni latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiae nullus locus tutus vel certus sit, dum metuit deprehendi. Recte oculis emendat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce precatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et tacuit, quia quod defleri solet, non solet excusari, et quod defendi non potest, ablui potest; lavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pudor est confiteri. Lacrymae ergo verecundiae consulunt pariter, et saluti, nec erubescunt in petendo, et impetrant in rogando: lacrymae, inquam, tacitae quodammodo preces sunt, veniam non postulant, et merentur; causam non dicunt, et misericordiam consequuntur; nisi quod utiliores lacrymarum preces sunt quam sermonum; quia sermo in precando forte fallit
Abbreviated transcription (Latin):
ait saluator. Nisi quis re¬
natus fuerit ex aqua & sp̃u
scõ: non lntrabit in regnũ
dĩ. Dicitur ergo apostolis:

Expanded text:
ait Salvator: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei . Dicitur ergo apostolis: