comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebant illũ esseuenturũ : & om̃s
qui cupiebant. dicebant. O si
hic me inueniat illa natiuitas:
osi qđ credo inscripturis đĩ. uideã
oculis meis. Et ut noueritis
quantũ desideriũ habebant seĩ.
qui nouerant de scripturis uir
ginẽ paritura: sicut audiftis
cũ ẽsaias legeret᷑. Ecce uirgo
in utero accipiet & pariet filiũ:
& uocabitis nom̃ ens emmanuel.
ł mmanuel quid sit: euangeliũ
nob̵ aperuit dicens. qđ inter¬
practat᷑ nob̃cũ ds̃. Non tibi
non tibi uideatur in possibile
ut uirgo pareret: uirgo pariess
ꝑ maneret : in tellige natũ dm̃
& non mireris uirginis partũ.
Vt ergo noueritis antiquos scõs:
& iustos optasse uidere. quod
concessũ est huic seni symeoni:
loquensait. Multi iusti et
ꝓphetȩ uoluerunt uiderequȩ
uos uidetis & non uiderunt. &
audire quȩ auditis & ñ audiert᷑.
Multũ senexi ste fuit ad audendũ
serus : sed aduidendũ maturus.
Non expectauit ut xp̃m uideret
loquentẽ. qͣm uidit infantem:

Expanded text:
Sciebant illum esse venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti, qui noverant de Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit, Evangelium nobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum est huic seni Simeoni; loquens ait: Multi justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem.
Abbreviated transcription (Latin):
era alieno timentis periculo:
cũ puella ñ timeret suo. Habetd
igitur muna hostia duplex
m artrrũ pudoris & religions.
Etuirgo ꝑmansit. & martrriũ
gritatis amore & tusoror sc̃a
uel mutis tacita moribus. aliquid
de uirginitate dicam: ne uelut¬
intransitu quodam prȩstricta
uideatur. quȩ principalis ẽ uirtus.
Non enĩ ideo laudabilis uirginitas.
qc & in martrribus repperitus:
sed quia ipsa martrres faciat.
Quis autẽ humano eam possit
ingenio conprehendere. qua nec
natura suis inclusit legibus.
Aut quis naturaliuoce conplecti.
qđ supra usum naturȩ sit:
Ecȩlo accersiuit quod imitaret
in terris. Nec inmerito uiuendi
usum quȩ siuit ecȩlo. quȩ sponsũ
sibi inuenit in cęlo. Hȩc nubes
aerias. angłossideraq transgre¬
diens: uerbũ dĩ in ipso sinu inuenit
patris. & toto hausit pectore.
Naon quistantum cũ inuenertt
relinquat bonũ : Vnguentũ enĩ
exinanitũ eft nomen tuum.
ꝓpterea adolescentulȩ dilexert

Expanded text:
ora alieno timentis periculo, ora alieno timentis periculo, cum puella non timeret suo. Habetis igitur in una hostia duplex martyrium, pudoris et religionis. Et virgo permansit, et martyrium gritatis amor, et tu, soror sancta, vel mutis tacita moribus, ut aliquid de virginitate dicamus; ne veluti transitu quodam perstricta videatur, quae principalis est virtus. Non enim ideo laudabilis virginitas, quia et in martyribus reperitur, sed quia ipsa martyres faciat. 11. Quis autem humano eam possit ingenio comprehendere, quam nec natura suis inclusit legibus? Aut quis naturali voce complecti, quod supra usum naturae sit? E coelo accersivit quod imitaretur in terris. Nec immerito vivendi sibi usum quaesivit e coelo, quae sponsum sibi invenit in coelo. Haec nubes, aera, angelos, sideraque transgrediens, Verbum Dei in ipso sinu Patris invenit, et toto hausit pectore. Nam quis tantum cum invenerit, relinquat boni? Unguentum enim exinanitum est nomen tuum: propterea adolescentulae dilexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad supplicii locũ lȩta sueccl
gradu festina uirgo. ꝓcessit.
lon intorto crine caput copta:
sed xp̃o non flosculis redimĩta
sed moribus. Flere om̃s: ipsa
sine fletu. Mirari plerique :¬
qđ tã facile uitȩ sue prodiga
quã nondũ hauserat. ĩa quasi
ꝑfuneta donaret. Stupere
umuersi. qđ iã diuinitatis testis
exifteret. quȩ adhuc arbitra
sui ꝑȩtatem esse non posset.
fffecit demq ut ei dedõ crederet᷑.
cui dehomine adhue ñ crederet᷑.
quia qđ ultra natur̃a est: de
auctore naturȩ . ẽ. Quanto
terrore egit carmfea ut time¬
retur. quantis blandiciis ut
suaderet: quanto uoto ut sibi
adnuptias ꝓueniret: At illa
thȩc sponsi inuiria. ẽ: expectare
placitura. Qui me sibi prior
elegit : accipiet. Quid ꝑ cussor
moraris : Pereat corpus. quod
amari potest oculis quib nolo.
Stetit. orauit. ceruice inflexit.
serneres trepidare carnificem.
quasi ipse ad dictus fuisset : tre¬
mere ꝑcussoris dexterã. pallere

Expanded text:
ut ad supplicii locum laeta successu, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non intorto crine caput compta, sed Christo: non flosculis redimita, sed moribus. Flere omnes, ipsa sine fletu. Mirari plerique quod tam facile vitae suae prodiga, quam nondum hauserat, jam quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset. Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore naturae est. 9. Quanto terrore egit carnifex ut timeretur, quantis blanditiis ut suaderet! quantorum vota ut sibi ad nuptias perveniret! At illa: Et haec Sponsi injuria est exspectare placiturum. Qui me sibi prior elegit, accipiet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potest oculis quibus nolo. Stetit, oravit, cervicem inflexit. Cerneres trepidare carnificem, quasi ipse addictus fuisset: tremere percussoris dextram, pallere
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit ȩtiti immo magna uis
fidei.quȩ etiã ab illa testimom
inuenit ȩtate. Fuitꝰ ne in illo
corpuseulo uulneri locus: It
quȩ non habuit quo ferrum
reciperet: habuit in quo ferm̃
uinceret. At iftud aetatis
puellȩ. toruos etiam uultas
parentũ ferre non possunt:
& acu deftricta solent puneta
flere quasi uulnera. Hȩc erienta
carnificũ in pauida manus. hȩc
stridentiũ grauibus immobilis
tractibus catenarum. nunc eru¬
ento mueroni militis totum
efferre corpus. mori ad huc resci
sed parata: uelsi ad aras muta
raperet᷑ tendere xp̃o int̃ igit
manus. atq in ipsis sacrilegis
focis. tropheũ dñi signare uieto
nunc ferratis colla manusque
inserere nexibus: sed millus
tã tenuia menbra poterat
neocus includere. Nouũ marti
genis. Nondũ idonea ꝓeix̧.
& ĩa matura uictoriȩ. Certast
difficilis. facilis coronari.
Magis teriũ uirtutis impleuti.
quȩ prȩiudiciũ uehebat ꝓtae
Non sic ad thalamũ nupta ꝓpeces

Expanded text:
pepercit aetati: immo magna vis pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus? Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret. At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera. Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vel si ad aras invita raperetur, tendere Christo inter ignes manus, atque in ipsis sacrilegis focis tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla manusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere. 8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura victoriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta properaret,
Abbreviated transcription (Latin):
conseerauit. Et bene procedit
ut qm̃ hodie natalis est uirginis.
de uirginib sit loquendũ. et
expredicatione liber sumat
martyris. hostias immolemus.
Natalis ẽ sc̃ȩ agnes: mirent᷑ uiri.
non desperent paruuli. stupeant
nupte. imitentur innuptae:
laudis fuit. Deuotio supra ȩtat̾t.
uirtus supra natura: ut michi
uideator non hominis habuisse
nomen sed oraculũ martyris:
quȩ indicauit quid esset futura.
Habeo timenunde michi fubsidiũ
comparetur. nomen uirginis:
titulus pudoris. Appellabo
martrr̃e. p̃dicabo martrrem.
Satis prolixa liudatio est: quȩ
non quęrit᷑ sed tenet᷑. Facessant
igit᷑ ingenia : eloquentia conti¬
cescat. Vox una: prȩconiũ ẽ.
Hanc senes. hane iuuenes. hane
puericanañt. Nemo ẽ litdibilior.¬
÷ quã qui ab om̃ib laudari potest.
Quot homines tot prȩcones. qui
martrre p̃dicant dũ loquunt᷑
Hec duodecĩ annorũ martrriũr
fecisse tradit᷑. Quo de testabilior
crudelitas. que nec minu seulȩ

Expanded text:
cerit. 5. Et bene procedit, ut quoniam hodie natalis est virginis, de virginibus sit loquendum, et a praedicatione liber sumat martyris, hostias immolemus. Natalis est sanctae Agnes, mirentur viri, non desperent parvuli; stupeant nuptae, imitentur innuptae. laudis fuit? Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum martyris, quo indicavit quid esset futura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris. Appellabo martyrem, praedicabo virginem. Satis prolixa laudatio est, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant. Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. Quo detestabilior crudelitas, quae nec minusculae
Abbreviated transcription (Latin):
uenĩmus post laborem ñ murmu
ramus & denariũ accipimus. q
post mediatoris aduentũ in hos
mundo uementes ad regnũ dici
mox ut de corpore eximus. gille
sine mora ꝑcipimꝰ. quod antiq ul
⁊patrescũ magna ꝑipere dilitos
meruert. Vnde &isdem pates¬

Expanded text:
venimus, post laborem venimus, post laborem ramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem pate
Abbreviated transcription (Latin):
re. necesse fuit etiam longiora
carnis temptamenta tolerare.
Vmcuiq eñĩ pondus diei & aestus
ferre est: ꝑlongioris uite tẽpora
carnis sue calore fatigari. Sed
quęri potest. cur inurmurasse
dicti sunt: qui saltẽ sero ad reg¬
nũ uocant᷑. Cȩloꝵ & eñi regnum
nullus murmurans accepit. nullꝰ
qui accepit. murmurare potest.
Sedqr antiqui patres usq ad aduet¬
tũ dñi quãlib& iuste uixerint
ducti ad regnũ non sunt: nͥ ille
descender&. qui paradisi claustra
hominib in t̃positione suȩ mortis
aperir&. eoꝵ hoc ipsũ mur muras¬
se est: qđ & recte ꝓꝑcipiendo
Sregno uixerunt. & tamen diu
ad ꝑcipiendũ regnũ dilati sunt.
Quos enĩ post ꝑactam iustitiam
inferni loca quãuis tranquilla
susceperunt : eis ꝓfecto & laiboris¬
se fuit: inuineam & murmurasse.
Quasi ergo post muriurationẽ
denariũ accipiunt. qͥ post lonģa
inferm tẽpora ad gaudia regni
ꝑuener̃t. Nos. uitẽ qͥ adundecim̃a

Expanded text:
re, necesse fuit etiam longiora re, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocantur? Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis trasusceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea et murmurasse? Quasi ergo post murmurationem denarium acceperunt, qui post longa inferni tempora ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam
Abbreviated transcription (Latin):
& siñ babuit ꝑ ętat̾e : habuit
tamen sero ꝑpęnã. Qui dm̃ in
cruce confessus ẽ: & pęne cum
uoce sententiȩ. sp̃m ex alauit
uitȩ. A nouissimo aittt̃ reddere¬
denariũ pater familiascȩpit :
quia ad paradisi requiem prius
latron̾e quã petru perduxit.
Quanti patres ante lege. quanti
sublege fuerunt. & tamen hi
qui indñi aduentu uocati st̃.
ad celoꝵ regnũ sine aliqua tar¬
ditate ꝑuenerunt. Fundem
ergo deniriũ accipiunt qui la¬
borauerunt ad undecimã. quẽ
expectauerunt toto desiderio
qui laborauerunt ad primam:
qr aequalẽ uitȩ ae ternȩ retri¬
butionẽ sortiti sunt cum his
qui aimundi initio uocati fueran.
hi qui inmundi fine ad dñm
uenerunt. Unde & hi qui in la¬
bore prȩcesserunt. murmurantes
dicunt. Hino uissimi una hora
fecerunt. & pares illos nob̃ fecisti.
qui portiuimꝰ pondus diei et
aestus: Pondus eñĩ dici & aestus
portaucrunt. hi quos a mundi
inttio quãdiu hic contigit uiue.¬

Expanded text:
etsi non habuit per aetatem, habuit etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem redderedenarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vive
Abbreviated transcription (Latin):
lahue ad cñi uineã non uenit.
Illinãq dño laborant. qui non
sua sed luera dñica cõgitant. qui
zelo caritatis c̃ studio pietatis
inseruiunt. animab: lucrandis
inuigilant: ꝑducere & alios
secũ aduttã festinant. Nã qui
sibi uiuit au garnis suȩ uolup¬
tatibus pascitur: recte otiosus
redarguit᷑. quia fructũ diuini
operis non sectatur. Qui uero
& usq ad ȩtatẽ ultima dõ uiuere
neglexit: quasi usq: ad undecima
otiosus stetit : Vnde recte usq
adundecima torpentib dicit᷑.
Quid hic statis totadio otiosi:
Acsi aꝑte dicat᷑. Et si dõ uiuere
in pueritia & uuentute noluistis:
saltẽ adultima ȩ̨tate resipiscite.
& aduitȩ uias cũ ĩa laboraturi
multũ non estis. uel sero uenite:
Et tales ergo paterfamilias uocat.
& plerũq: ante remunerantur :
quia pritis ad regnũ de corpore
exeunt: quã hi qui in pueritia
uocati esse uidebant᷑. An non
adundecima uenit latro : Qui

Expanded text:
adhuc ad Dominicam vineam non venit. adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ uero & easdẽ diuerse
horarũ. etiã adunũ quẽq hominẽ
ꝑetatũ momenta diftinguere.
ine quippe intellectus. nostri
pueritia est. Hora aut̃e tertia.
adolescentia intellȩgi potest :
quia quasi iã sol malt̾ũ ꝓ̃ficit
dũcalor ȩtatis croscit: Sexta
uero iuuentus ẽ : qua uelut in
centro sol figit᷑. dũ mnea plenitudo
roboris solidat᷑. Nona autem
senectus intelligit᷑. in qua sol
uelut ab alto axe descendit: qr
uȩtis acalore iuuentutis deficit.
indecima uero hora ẽ ea aetas.
quȩ decrẽpita uel ueterina dicit᷑.
inde & greci ualde seniores non
it plusquã senes esse infinuent.
quos. ꝓuectiores uocant. Quia
irgo aduitã bonã alius inpue¬
riua. alius in adalescentia. alius
inuuentute. alius in senectu
alius indecrepita. ȩtate ꝑducit.
qua si diuersis horis operarii ad
uneã uocantur. Mores ergo
estis uidete. Penset unusquisq
uidagit. & consideret si in dñi
unea laborae Qui eñĩ in hac
uta ea quȩ sudunt quaerit:

Expanded text:
asdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, non ut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. Mores ergo estis videte. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
quia non sunt: significat ec¬
clesiam plorare quidem sc̃orũ
dehoc seło ablationẽ. sed non
ita uelle consolari. ut qui scłm
morte uicerunt. rursus ad scłi
certamina secum toleranda
redeant : quia nimirũ ñ sunt
ultra reuocandi inmundum.
decuius eruunis semel euaser̃t

Expanded text:
quia non sunt, significat Ecclesiam quidem plorare sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari, ut qui saeculum morte vicerunt rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant. Quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa egisse ꝓphetico locutienis
modo rectedicat᷑ cuius corpore
& nomine locus ipse fuerat
insignis. Qđ dñs ipse ne occide¬
retur ab herode sublatus est
a parentib mȩgrptũ. significat
electos sepius maloꝵ in probi¬
tite suis effugandos sedibus.
fidelibus. ne dubitent rabiem
ꝑsequentiũ ubi oportunum
fuerit declinare fugiendo. cũ
uedm̃ ac dñm suũ fecisse me¬
minerint. Si quidem ipse qui
trit suis prȩcepturus. cum uos
psccuti ftierint meiuitate
ista fugite inaliã : prius fecit
qđ precepit. fugiendo hominẽ
quasi homo in terra. quẽ magis
paulo ante monstrauit srella
decelo Qđ occisis ꝓdño pueris
herodes non longe post obit
&ioseph monente angło dñm
cũ matre ad terrã isrł reduxit:
significat om̃s ꝑsecutiones quȩ
contra eccłam erant mouendẽ
ipsoru ꝑsecutoru morte uindicandas
eisdemq multitis ꝑsecutoribus.
pacẽ ȩcclesiȩ denuo reddendã.
& scõs qui lituerant ad sua loca

Expanded text:
ipsa egisse prophetico locutionis ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos  Al. addfidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod occisis pro Domino pueris Herodes non longe post obiit, et Joseph monente angelo Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque mulctatis persecutoribus pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerant ad sua loca
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat: cinus tota intentio
ut uidere dm̃ mereat᷑ inuigilit
Et ipsa ẽ ouiscentesima quam
pastor bomis relictis in caelo
non aginta nouẽ ouib angeli.¬
carũ uirtutũ abiit quaerere
interra. inuentãq suis inposut
quomodo rachel plorasse dicitꝰ
filios suos. cũ tribus uidaquȩ
bethleem tenebat. ñ de rachel
sed desorore eiuslia fuerit
orta. Ubi tam̃ facilis patet
responsio. quiañ tantũ in bedi¬
leem. uerũ etiã in om̃ib finib
cius pueri sunt om̃s trucidits
Trib autẽ beniamm quȩ de
rachol orti est: proxima futo
tribui uidae: Vnde merito
ercdidebet qđ pliga crudelis.¬
simȩ necis. non paucos etiam
beniammnȩ stirpis pueros in uol¬
uerit. quos progemes rach el
elata in excelsũ uoce ploraue¬
nit. Potest & aliter intellegi
quia rachel iuxta bethleem
sepulta ẽ. sicut titulus monu¬
menti eius manensusq: hodie
testat᷑. ad occidentẽ ciuitatis
ultrauiã quȩ ducit hebron:
qđ ea quȩ in loco eođẽ agebant᷑

Expanded text:
monstrat, cujus tota intentio, ut videre Dominum mereatur, invigilat, et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus, relictis in coelo nonaginta novem ovibus, angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis imposuit eram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
martrres in sanguine agni lauer̃t.
dũ menbra sua quae oculis
insipientiũ uisa sunt poenarũ
squalore focdari. sic potius fuso
ꝓ xp̃o sangiunt. ab omnibus
mundauere contagus. in suꝑ
& beata inmortalitatis luce
digna reddide̾re. qđ est lotas
etiam dealbasse stolas insan-¬
guine agni Ideo sunt inquit
ante thronũ dĩ. & seruiunt ei
die ac nocte intẽplo eius. Non
est laboriosa sed amabilis &
optinda seruitus. indĩ laudib
ꝑpetuo ad sistere. Diesquippe
& nox ñ uicissitudine tẽporis
ꝓprie. sed ꝑpetuitate tropice
significant. Nox enĩ nonerit
illic: sed dies una melior in atris
xp̃i suꝑ milia. Inqua ñplorat
rachel filios suos sed absterget
ds̃ omñe lacrimã ab oculis eoꝵ¬

Expanded text:
martyres in sanguine Agni laverunt, martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius fuso pro Christo sanguine ab omnibus mundavere contagiis: insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere, quod est lotas etiam dealbasse stolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt ei die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optanda servitus, in Dei laudibus perpetuo assistere: dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic, sed dies una melior in atriis Christi super millia, in qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eo
Abbreviated transcription (Latin):
albis. & palmȩ in manibus eoꝵ
tant enĩ modo ante thronum
dĩ coronati. qui quondã ante
dironos iudicũ terrenoꝵ iace.¬
cant poenis ad triti. Stant in
conspectu agni. nulla ratione
illic a contẽplanda eius gloria
separandi. acuius hic amore
nec ꝑ supplicia poterant separari
Stolis fulgent albis & palmas in
manibus habent. quia prȩmia
precipitia dissolui. ungulis
abradi. omnimodo poenarum
genere passi sunt dissipari:
ꝑresurrectionẽ glorificata
recipiunt. Et clamabant inquit
uoce magna dicentes. Salus dõ
nr̃o. qui sedet suꝑ thronũ. & agno
Magna uoce salutẽ dõ decantant.
qui magna gratiarum actione
recolunt. non sua se uirtute: sed
ipso auxiliante. tribulationũ
inpugnantiũ superasse certamina
Dicit iterũ eorũ & prȩteritos
agones & coronas deseribens
ꝑpetuas. hi sunt qui uenerunt
detribulatione magna. & la¬
uerunt stolassuas. & de albauer̃t
eas in sanguine agni. Stolas quippe

Expanded text:
albis, et palmae in manibus eorum . albis, et palmae in manibus eorum . Stant enim modo ante thronum Dei coronati, qui quondam ante thronos judicum terrenorum jacebant poenis attriti. Stant in conspectu Agni nulla ratillic a contemplanda ejus gloria separandi, a cujus hic amore nec per supplicia poterant separari. Stolis fulgent albis, et palmas in manibus habent; quia praemia praecipitia dissolvi, ungulis abradi, omnimodo poenarum genere passi sunt dissipari, per resurrectionem glorificata recipiunt. Et clamabant, inquit, voce magna dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno. Magna voce salutequi magna gratiarum actione recolunt, non sua se virtute sed ipso auxiliante tribulationum impugnantium superasse certamina. Dicit iterum eorum et praeteritos agones et coronas describens perpetuas: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni . Stolas quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde bene galilea perpetrita
transimigratio. naz areth flos
aut uirgultũ eus int̃prȩtat᷑.
Quia mmirũ scã ecclesia. quo
irdentiore desiderio ab hisqu
interris uidet. ad cȩlestia ꝓ.¬
inerenda transmigrat. eo
inaiore spiritalium babund
flore ac germine uirtutum
primitias mrtrr̃ũ hodieria
festiuitate uencrim. de ȩt̃na
quȩ in cȩlis est martrrũ festi¬
uitate sedule cogitem eorũq:
uestigu in quantum possumus
sequendo & ipsi eiusdẽ festiui-¬
trissuꝑne participes existere
curenius. testante apło. quia
qua de iusta pulmȩ ꝑceptione
letem. Si quidẽ singulos eorũ
cũ ꝑtormenta pellerent᷑ ex
huc uita. rachel gemebunda
luctu lacrimisq ꝓsecuta est.
edia hinc expulsos. superna
hierusalẽ quȩ est mater omnũ
nr̃m moxinaliam uita obuiis
letitiȩ imistris excepit. atq
ingaudiũ dñi sui ꝑpetuo coro¬
nndos introduxit. Unde dicit
iohannes. Stabant ante thronũ
iconspectu agni amieti stolis

Expanded text:
Unde bene Galilaea perpetrata Unde bene Galilaea perpetrata transmigratio, Nazareth flos aut virgultum ejus interpretatur; quia nimirum sancta Ecclesia, quo ardentiori desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritualium abundat flore atque germine virtutum.primitias martyrum hodierna festivitate veneramur, de aeterna, quae in coelis est, martyrum festivitate sedulo cogitemus, eorumque vestigia in quantum possumus sequendo, et ipsi ejusdem festivitatis supernae participes existere curemus, testante Apostolo: quia quam de justa palmae perceptione laetemur. Si quidem singulos eorum cum per tormenta pellerentur, ex hac vita Rachel gemebunda, luctu lacrymisque prosecuta est: sed jam hinc expulsos superna Hierusalem, quae est mater omnium nostrum, mox in aliam vitam obviis laetitiae ministris excepit, atque in gaudium Domini sui per petuo coronandos introduxit. Unde dicit Joannes: Stabant ante thronum, et in conspectu Agni amicti stolis
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis accipient. Et bene
cũ iudȩã deserit. fugere. & hoc
noctisfitmentio. quia nunir̃u
quos obpeccatorum tenebras
olim persecutores reliquit.
ipsos oblucem fidei tandẽ se
quȩrentes reuisit: Qđ dãnato
licet herode ioseph timore
archelai filii cius iniudeã ubi
metropoli babebat ire formi-¬
dans monente angelo innaza¬
reth galileȩ secedit. ultimai
prȩsentis eclesiȩ tempora de¬
signat. quando ꝓ ea quȩ nuni
est uniuersalis gentis illius
cȩcitate qua xp̃i. inos inquanũ
ualet persequi non desifut.
acrior in quibusdã antiebrifa
ꝑsecutio consurget. & quidem
plurimis ad predicationẽ enoo
& heliȩ aꝑfidia conuersis. sed
ceterĩs ad inftinetu antixp̃i
tota intentione contra fidem
dimicantibus. Pirsigit᷑ iudȩa
inqua regnabat archea laus.
ꝑfidos antix̃pi sequaces
oftendit. Porro nazirethgalile
quo dñs trinsfertur. partem
gentis eiusdẽ quȩ tunctẽ pons
fidẽ xp̃i ẽ susceptura designits

Expanded text:
veritatis accipient. Et bene veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc noctis fit mentio: quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, perfidos Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, partem gentis ejusdem quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, designat.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt temporibus ficte in iudȩa
specialit̃ accipere. quando inua¬
lescente inuidia. prȩdicitores
sunt uerbi pene om̃s expulsi
de ꝓuincia. & ingentib prȩdi¬
cituri sunt longe lateq disꝑsi
Sieq factũ est. ut gentilitas quȩ
pegyptũ figurat᷑ peccatis ante
tenebrosa. lum̃ uerbi ꝑciperet.
hoc est em̃ puerũ iħm & matr̃t
eus ꝑ iosepb in egrptu trinsstrri
fidẽ scilicet dominicȩ in carnationis
& eccłe societat̃t ꝑ doctores scõs
gntibus cõmitti. Quod erant
incgrpto usq ad obitũ herodis
indicit figurate fidẽ xp̃i in
gentib ininsura. donec pleni¬
tudo earũ introeat. & sic om̃s
israbel siluus fiat. Obitus quip¬
peherodis. terminũ intemionis
malitiosȩ.qua nune contra ec-¬
clesiam iudȩa sęuit insimiat.
Occisio paruuloꝵ mortẽ humi-¬
lium sp̃u. quosfugato a se xp̃o
nidei peremere designant.
Qđ aute defuncto berode redit
denuntiat: quando enoch &
helia prȩdicantib iudei sopt̃ta
inodernȩ inuidiȩ flãma fidẽ

Expanded text:
t temporibus factae in Judaea, specialiter accipere; quando invalescente invidia, praedicatores sunt verbi pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi, sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est, ut gentilitas, quae per Aegyptum figurabatur, peccatis ante tenebrosa, lumen verbi acciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem Dominicae incarnationet Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram, donec plenitudo earum introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei peremere, designat. Quod autem defuncto Herode redit denuntiat, quando, Enoch et Elia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem
Abbreviated transcription (Latin):
origo. sed & in om̃ibus eiusdem
ecclesiȩ finib quacũq ꝑ orbẽ
diffusa est ꝑ secutionẽ seuitura
ꝑfidorũ. & piorũ patientiam
esse coronanda. Quia bummi occisi
sunt : doctrina & operatione
ꝑfectos indicant. Quia uero in fra.
simplices uel idiotas. fidei tam̃
non ficte constantia fortes aeq
demintiant. Quod illi quidem
tota seuit. nulla temis eis uel
iuuentib uel occisis posse oͣf¬
ferri. sed eos ueraciter contes¬
tiri. quia siue uiuimus dño ui¬
uimus. siue morim dño morimꝰ.¬
Siue eñĩ uiuim. siue morimur:
dñi sumus. Qđ iuxta uaticiniũ
hieremiȩ uox in rama idest in
excelso audita est ploratus et
ululatus. mani feste denuntiat.
luctũ sc̃e ecclesiȩ quo de inuista
menbroꝵ suorũ nece gemit
non ut bostes garriunt inuacuũ
cedere sed usq ad soliũ suꝑni¬
ascendere iudicis. & sicut ꝓto¬
martrris abel ita etiã sangui¬
nẽ ceteroꝵ martyrũ de terra
clamare ad dñm. iuxta illud
uiri sapientis. Non despiciet

Expanded text:
us ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod iltota saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimSive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium ascendere superni judicis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies
Abbreviated transcription (Latin):
habebant. & ornati erant super¬
fluis obseruationib pharisȩorũ :
reuertit᷑ ad cos diabolus. & sep¬
tenario sibi numero dȩmonũ
addito. habitat pristinã domõ
& fiunt posteriori illius ppłi
peiora priorib. Multo enĩ nc
sident᷑. blasphemantes insynae
to possessi fuerant ante legis
notitiã : qr aliud ÷ uenturum
non credere. aliud eũ Ñ susce¬
pisse quiuenerit. Septenariũ
autẽ numerũ ad iunctũ diabo¬
lo. uel ꝓpt̃ sabbatũ intellige.
uel ꝓpter numerũ sp̃sscĩ ut
quomodo in esaia suꝑ uirgã
deradice iesse. & florẽ qui de
radĩce conscendit. septem sp̃s
uirtutũ descendisse narrantur
ita & econtrario uitioꝵ numer
indiabolo conseeratꝰ sit. Faetũ¬

Expanded text:
habebant, et ornati erant superhabebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum, et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo enim nunc sidentur blasphemantes in synag Aegypto possessi fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse, qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti: ut quomodo in Isaia super virgam de radice Jesse, et florem qui de radice conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur ; ita econtrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Adhu
Abbreviated transcription (Latin):
ditõre ł simone mago. ceterisq
talib specialit̃ legimꝰ impletũ.
Quo autẽ generalit᷑ hȩc parabola
tendat. ipse scđm matheũ saluã.¬
tor exposuit. ubi ea terminata
mox subdidit dicens. Sic erit
& generationi huic pessimat.
Id ÷ qđ deũno quolib& specialit̃
geri solẽre narraui: hoc in tota
generalit̃ huiꝰ populi gente geri
non desinit. Inmundus quippe
sp̃s exiuit aiudȩ̃ is. quando acce¬
perunt legẽ : & ambulauit per
loca arida requirens sibi requiem.
Expulsus uidelic& auidȩis: ambu.¬
lauit ꝑgentiũ solitudines. Quae
cũ postia dño credidissent. ille
Ñ inuento loco innationib dix̃.
Acuertar addomũ meã priftinã
unde exiui: habebo iudȩ̃os. quos
ante dimiserã. Et ueniens. inuẽ¬
nit uacantẽ. & scopis mundata.
Uacabat enĩ templũ iudȩorũ. &¬
xp̃m hospitẽ Ñ habebat dicentẽ.
Dimittet᷑ uob̃ domꝰ ura deserta.
Quia igit᷑ dĩ & angłoꝵ praesidia Ñ

Expanded text:
ditore, vel Simone mago, caeterisque ditore, vel Simone mago, caeterisque talibus, specialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens: Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specialiter geri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem. Et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines. Quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi. Habebo Judaeos, quos ante dimiseram. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim templum Judaeorum, Christum hospitem non habebat dicentem: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Quia igitur Dei et angelorum praesidia non
Abbreviated transcription (Latin):
matis a peccatoꝵ labe castigatam.
sed nulla boni operis industria
cumulatã. Vnde bene matheus
hanc domũ uacantẽ. scopis munda¬
tã atq ornatã dicit inuentam.
Mundatã uidelic& auitũs pristinis
ꝑ baptismũ. uacantẽ ab onis actib
ꝑ neglegentiã : ornatã simulatis
uirtutib ꝑ hẏpocrisin. Et tunc
uadit & ad sũmit septẽ alios sp̃s
nequioresse : & ingressi habitant ibi.
Perseptẽ malossp̃s uniuersa uitia
designat. Qutcũq enĩ postbaptis¬
masiue prauitis heretica. seu
inundana cupiditas arripuerit :
mox om̃iũ ꝓsternit inimauitioꝵ
Vnde recte nequiores tunc eum
sp̃s dicunt᷑ ingressi: qr non solũ
habebit illa septẽ uĩtia. quȩ septẽ
spiritalib: st̃ contraria uirtutibus
sed ꝑ hypochrisin ipsas seuirtutes
babere simulabit. Et st̃ nouissima
hominis illius: peiora prioribus
Melius quippe erat eiuĩam ueritatis
ñ cognoscere: quã post agnitionẽ
retrorsũ conuerti. Qđ in iuda tra.¬

Expanded text:
matis a peccatorum labe castigatam, matis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundatam atque ornatam dicit inventam: mundatam videlicet a vitiis pristinis per baptismum; vacantem a bonis actibus per negligentiam; ornatam simulatis virtutibus per hypocrisin. Et tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. Per septem malos spiritus universa vitia designat. Quemcunque enim post baptisma sive pravitas haeretica, seu mundana cupiditas, arripuerit, mox omnium prosternet in ima vitiorum. Unde recte nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi, quia non solum habebit illa septem vitia, quae septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda tra
Abbreviated transcription (Latin):
habitauerat. ad confessionẽ
catholicȩ fidei. abrenuntiati¬
onẽq: mundanȩ conuersati¬
onis eiciat᷑. locãq in aquosa
peragr&. id ÷ corda fidelium
quȩ amollicie fluxȩ cogita¬
tionis expurgata sint callidus
insidiator explor& : si quos ibi
forte suȩ nequitiȩ gressus figere
possit. Sed benedicit᷑ quȩreas a¬
requiem & Ñ inueniens: quia
castas mentes effugiens in solo
diabolus corde prauoꝵ gratam
sibi potest inuenire quietem
nde & deillo dñs. Subumbra
in quit dormit. in secreto cala¬
mi & locis humentibus : in
umbra uidelic& tenebrosas
onscientias. in calamo qͥforis
nitidus intus ẽ uãcuus simula¬
treces in locis hum̃tib lascĩuas
mollesq mentes insinuans. Dicit
Reuertar indomũ meã unde exxiui.
Tm̃idus ẽifte uersiculꝰ. Ñ expononđ
neculpa quã in nobis extinetam
credebamꝰ ꝑ incuriã nos uacantes
opprimat. Et cũ uẽnerit inuenit
scopis mundatã. Hoc ÷ gra baptis¬

Expanded text:
habitaverat, ad confessionem habitaverat, ad confessionem catholicae fidei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium quae a mollitie fluxae cogitationis expurgata sint, callidus insidiator exploret, si quos ibi forte suae nequitiae gressus figere possit. Sed bene dicitur: Quaerens requiem et non inveniens, quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratam sibi potest invenire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra inquit dormit in secreto calami, et locis humentibus . In umbra, videlicet tenebrosas conscientias; in calamo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices; in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exsticredebamus, per incuriam nos vacantes opprimat Et cum venerit, invenit scopis mundatam. Hoc est, gratia baptis
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ me ẽ: & qui Ñ colligit
mecũ disꝑgit. Non put& quis¬
quã dehereticis hoc dictũ &
scismaticis. quãquã & ita ex
suꝑ fluo possit intelligi: sed
ex consequentib textũque
sermonis ad diabolũ refert᷑
& qđ ñ possint opera saluato¬
ris. belzebub operib cõparar
Ille cupit animas bominum
tenere captiuas: dñs liberari.
Ille prȩdicat ĩdola. hic unius
dĩ notitiã Ille trahit aduito
hic ad uirtutẽ reuocat. Quẽ¬
modo ergo possunt habere
concordiam interse. quorum
õpera diuisa st̃ : Cũ in mund
sp̃s exierit de homine ambu¬
lat ꝑloca in aquosa. Quamuis
simplicit᷑ intelligi possit. dñ
hȩc ad distinctionẽ suorĩra
sathanȩ operũ ad iunxisse. qđ
scilic&s ipse semꝑ pollũta mun¬
dare. satbanas uero mundata
grauiorib festin& ad taminã¬
resordibus : tam̃ & deherẽtico
quolib& uel scismatico. uel
etiã malo catholico potest
q̃ inconuenienter accipi. de
quo tempore baptismatis.
sp̃s inmundus qui in eoprius

Expanded text:
adversum me est. Et qui non colligit mecum, dispergit. Non putet quisquam de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi, sed ex consequentibus, textusque sermonis ad diabolum refertur, et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille cupit animas hominum tenere captivas, Dominus liberare; ille praedicat idola, hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutem revocat: quomodo ergo possunt habere concordiam inter se, quorum opera divisa sunt? Cum immundus Spiritus exierit de homine, perambulat per loca inaquosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod scilicet ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis Spiritus immundus qui in eo prius
Abbreviated transcription (Latin):
que admodũ & illi. Qđ autẽ
aiunt osanna filio dauid: hoc
qđ in psalmo legimus. Dñi est
salus. & suꝑpopłm tuũ benedic¬
tio tua. Hoc ÷ qđ in magnae
deuotione laudis. mapocalypsi
scoꝵ chorus resonat. Salus do
nr̃o qui sed & suꝑ tbronũ &agno.
cedictꝰ ꝗuenit in nomine dñĩ.¬
momine dñi. in nomine dĩpatris¬

Expanded text:
. Quod autem aiunt, Hosanna filio David, hoc est quod in psalmo legitur: Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua , hoc est, quod in magnae devotione laudis in Apocalypsi sanctorum chorus resonat: Salus Deo nostro, qui sedit super thronum, et Agno . Benedictus qui venit in nomine Domini. In nomine D
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃ta sua in uia. Plurima
hȩc turba. innumerabilẽ mar¬
tyrũ designat exercitũ. qui
corpora sua animarũ uidelic&
tegimenita ꝓ dño dabant. qͥuo
sequentib electis plamorem
recte uiuendi callem facerem
nequi uidelic& dubitarent
ibi pedẽ bonȩ actionis ponere
inpacc: ubi Ñ paucos uideres
in bello praecessisse martyri¬
R Alii autẽ cedebant ramos dear¬
boribus & fternebant iNua
Rami arboꝵ dicta sunt patrũ
praecedentiũ & exempla. Et
quisquis in exẽplũ secte credei
siuc operandi quid proph&ae
fecto de arborib cedit. quibu
iter asini dñm portantis con¬
plãnae : qr sententias descõrũ
libris excerpit. ꝑ quassimplics
xp̃i corda. ne in uia ueritatis
errent aedisic&. Turbȩ autẽ
quȩ p̃cedebant & quȩ sequeb is
clamabant dicentes. O sanna
filiodauto. Una cademq confȩs¬
sionis & laudationis uoce. dñm
qui p̃cedebant & qui secuntur
exaltant : quia una nimirũ est¬

Expanded text:
vestimenta sua in via. Plurima vestimenta sua in via. Plurima haec turba innumerabilem martyrum designat exercitum, qui corpora sua, animarum videlicet tegumenta, pro Domino dabant, quo sequentibus electis planiorem recte vivendi callem facerent: ne qui videlicet dubitarent ibi pedem bonae actionis ponere in pace, ubi non paucos viderent in bello praecessisse martyrii. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. Rami arborum dicta sunt Patrum praecedentium exempla. Et quisquis in exemplum recte credendi sive operandi quid prophetaefecto de arboribus caedit, quibus iter asini Dominum portantis complanet, quia sententias de sanctorum libris excerpit, per quas simplicium Christi corda ne in via veritatis errent, aedificet. Turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David! Una eademque confessionis et laudationis voce Dominum, qui praeibant et qui sequuntur exaltant: quia una nimirum fid
Abbreviated transcription (Latin):
& qui&oꝵ & trementiũ uerba
eius siue eorũ qui insinagoga
iugũ legis tradere nouerunt.
siue illorũ qui gentili diuliber¬
tate effrẽnes eiusdẽ sinagogę
instantia. ad fidei & ueritatis
sunt gratiã conuersi. Aoducen¬
tes autẽ asinã & pullũ discipłi.
inposuert suꝑeos uestimenta
sua. & dñm de suꝑ sedere fecer̃t.
Vestim̃ta discpłoꝵ. opera st̃ iusti¬
tiae. psalimista testante qui ait:
A sinos quos nudos inueniunt dis¬
cipuli. suissternunt uestim̃tis.
prȩdicatores sc̃i quos lib& a scĩ¬
tatis habitu uacuos inueniunt.
hosq uirtutũ suarũ exemplis.
ad suscipiendã fidẽ & dilectionẽ
sui conditoris imbuunt Non
enĩ nudã dñs asinã. non nudum
uoluit ascendere pullũ : qr siue
iudȩus seu gentilis. nisiscõꝵ fue¬
rit dictis ornatus & actis: non¬
potest dñm habere rectorem
sed regnat potius peccatũ ig
mnortali cius corpore. ad oboe¬
diendũ concupiscentiis eius
Plurima autẽ turba. strauerua

Expanded text:
et quietorum et trementium verba et quietorum et trementium verba ejus, sive eorum qui in synagoga jugum legis trahere noverunt: seu illorum qui gentili diu libertate effrenes, ejusdem synagogae instantia ad fidei et veritatis sunt gratiam conversi. Adducentes autem asinam et pullum discipuli, imposuerunt super eos vestimenta sua, et Dominum desuper sedere fecerunt. Vestimenta discipulorum opera sunt justitiae, Psalmista teste, qui ait: Asinos quos nudos inveniunt discipuli, suis sternunt vestimentis, praedicatores sancti quoslibet a sanctitatis habitu vacuos inveniunt, hosque virtutum suarum exemplis ad suscipiendam fidem et dilectionem sui conditoris imbuunt. Non enim nudam Dominus asinam, non nudum voluit ascendere pullum, quia sive Judaeus sive gentilis, nisi sanctorum fuerit dictis ornatus et actis, nonpotest Dominum habere rectorem, sed regnat potius peccatum in mortali ejus corpore ad obediendum concupiscentiis ejus Plurima autem turba straverunt