comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittentẽ: & quasi nondũ uidebatł
maiora facientẽ. Ad tendebant itaq
qͥualia fecisset moyses: adhuc aliqͣ
maiora uolebant fieri ab eo. qͥ tam
magna pollicebat᷑. Quid inqͥunt
facis ut credamꝰ tͥ: Et ut noueris
qr miracula illa huic miraculo cõ¬
parabant: & ideo quasi minora ista
iudicabant quȩ faciebat iħc: pa¬
tres nr̃i inquiunt. manna mandu¬
cauert in deserto. S quid ẽ manna:
Forte contẽpnis. Sic̃ scriptũ ẽ: dedit
illis manna manducare. ł moy sen
patres nri panẽ de cęlo acceꝑunt:
& ñ eis dictũ ẽ a moyse. oꝑamini
cibũ ñ qui perit. Tu ꝓmittis cibũ
ñ qui perit. s qui ꝑmanet in uitã
ȩternã: & ñ talia oꝑa oꝑaris. qͣlia
moyses. Panes ordeaceos ille ñ dedit:

Expanded text:
mittentem, et quasi nondum videbant majora facientem. Attendebant utique qualia fecisset Moyses, adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveritis quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae faciebat Jesus. Patres nostri, inquiunt, manna manducaverunt in deserto. Sed quid est manna, forte contemnitis, sicut scriptum est, Dedit illis manna manducare . patres nostri panem de coelo acceperunt, et non eis dictum est a Moyse, Operamini cibum non qui perit. Tu promittis cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam, et non talia opera operaris qualia Moyses. Panes hordeaceos ille non dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
esternam ex
eugłio lectio¬
nẽ. ista ẽ hodi¬
erna quȩ seqͥt᷑:
un hodiernus
sermo debet᷑.
facto illo miraculo. ubi quinq¬
milia hominũ de quinq panibus
&e eũ magnũ ꝓpħam dicerent. qui

Expanded text:
esternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinqmillia hominum de quinque panibus et eum mag
Abbreviated transcription (Latin):
tes ac gaudentes. securi facti: & statĩ
fuit nauis ad terrã. quã ibant. factꝰ
ẽ finis in t̾ra. de humido ad solidũ:
de turbato ad sitmũ: de itinere ad
finẽ. Altera die turba quȩ stabat
trans mare uñ illi uenerant. uidit
quia nauicula ñ erat ibi nͥ una: &.
quia ñ introisset iħc cũ discipulis

Expanded text:
tes ac gaudentes, securi facti. Et statim tes ac gaudentes, securi facti. Et statim fuit navis ad terram in quam ibant. Factus est finis ad terram: de humido ad solidum, de turbato ad firmum, de itinere ad finem. 8. Altera die turba quae stabat trans mare, unde illi venerant, vidit quia navicula non erat ibi nisi una, et quia non introisset cum discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
iħe transit calcans fluctus: & tñ tan-
tȩ sunt tribulationes: ut etiã ipsi
qui crediderunt in iħm. & qui co¬
nant᷑ ꝑseuerare usq in sinẽ. ex paues¬
cant: nec desiciant. Xp̃o fluctus cal¬
cante. scłi ambitiones & altitudines
depͥmente. expauescit xp̃ianꝰ. Nonne
hec illi p̃dicta st̃: Merito & iħu ĩ flu¬
ctib ambulante tiuerunt quomodo
xp̃iani. quãuis habentes spem in futu¬
ro scło: q̃n uiderint de pͥmi altitudinẽ
scłi huiꝰ. plerũq conturbant᷑ de contͥ-¬
tione rerũ humanarũ Apiunt eugłm:¬
ista oĩa p̃dicta: qr hoc dñs facit. Depͥ¬
mit celsitudines scłi: ut ab humilib
głificet᷑. De quoꝵ altitudine. p̃dictũ
ẽ: ciuitates firmissimas destrues. Et.
Inimici defecert̃ frameȩ in finẽ: & ci¬
mere. Quid hȩc expauescitis: Quid
timetis: Ego ista p̃dixi: ego facio. Ne¬
cesse ẽ ut siant. Ego sũ: nolite timere¬
N oluert̃ gͦ eũ acciꝑe in naui. agnoscen¬

Expanded text:
Jesus transit, calcans fluctus. 7. Et tamen Jesus transit, calcans fluctus. 7. Et tamen tantae sunt tribulationes, ut etiam ipsi qui crediderunt in Jesum, et qui conantur perseverare usque in finem, expavescant ne deficiant: Christo fluctus calcante, saeculi ambitiones et altitudines deprimente, expavescit christianus. Nonne haec illi praedicta sunt? Merito et Jesu in fluctibus ambulante, timuerunt: quomodo Christiani quamvis habentes spem in futuro saeculo, quando viderint deprimi altitudinem saeculi hujus, plerumque conturbantur de contritione rerum humanarum. Aperiunt Evangista omnia praedicta; quia hoc Dominus facit. Deprimit celsitudines saeculi, ut ab humilibus glorificetur. De quorum altitudine praedictum est, Civitates firmissimas destrues; et, Inimici defecerunt frameae in finem, et cimere. Quid haec expavescitis? Quid timetis? Ego ista praedixi, ego facio, necesse est ut fiant. Ego sum, nolite timere. Voluerunt ergo eum accipere in navim, agnoscen
Abbreviated transcription (Latin):
xͣxiu. sufficeret. atrx: maxime quia
estimantis erat. ñ affirmantis. Nũqͥd
ꝑiclitaret᷑ ueritas in ȩstimante: si
diceret. stadia ferme.xxͥx. aut stadia
constat. Uñ fuint: De quinario.
Quinarius ille numerus ad legẽ ꝑti¬
net: ipsi st̃ quinq libri moysi. ipsi
sunt quinq porticus illȩ languidos
continentes: ipsi quinq: panes. qͥnq
milia hominũ pascentes. G legem
ꝑ quinq id ẽ quinquies quini. facutł̃
legi. antequã eugłm ueniret: dee¬
rat ꝑscctio ꝑ fectio aũ in senario nu¬
mero cõp̃hendit᷑. Propt̾ea sex dieb
ds mundũ ꝑfẽcit. & quinq ipsa ꝑ¬
adimpleat᷑: ut fiant sexies qͥni .xxx.
Ad eosgͦ qͥ implent legẽ & eugłm: uenit iħe.
Et quomͦ uenit : Calcans fluctus: om̃s
tumores mundi sub pedib habens:
om̃s celsitudines scłi p̃mens. Hoc
agit᷑. quantũ addit᷑ tẽpori. Et qͣntũ
accedit ȩtas scłi. augent᷑ in isto mun¬
do tͥhulationes: augentur mala: con
tritiones exaggerantur. Hec omnia

Expanded text:
 sufficeret triginta, maxime quia aestimantis erat, non affirmantis. Numquid periclitaretur veritas in aestimante, si diceret stadia ferme triginta, aut stadia constant, unde fiunt? De quinario. Quinarius ille numerus ad legem pertinet. Ipsi sunt quinque libri Moysi, ipsi sunt quinque porticus illi  Ms., illae languidos continentes, ipsi quinque panes quinque millia hominum pascentes. Ergo legem per quinque, id est, quinquies quini, faciunt Legi antequam Evangelium veniret, deerat perfectio. Perfectio autem in senario numero comprehenditur. Propterea sex diebus Deus mundum perfecit , adimpleatur, ut fiant sexies quini triginta. Ad eos ergo qui implent Legem, venit Jesus. Et venit, quomodo? Calcans fluctus; omnes tumores mundi sub pedibus habens, omnes celsitudines saeculi premens. Hoc agitur quantum additur tempori, et quantum accedit aetas saeculi. Augentur in isto mundo tribulationes, augentur mala, augentur contritiones, exaggerantur haec omnia:
Abbreviated transcription (Latin):
longe ẽ a magistro humilitatis. Ut
omne qđ dedit mͥ. ñ ꝑdam ex eo.
Sic ñ ẽ uoluntas in conspectu patͥs
ur̃i: ut ꝑeat unꝰ de pusillis istis.
De tum̃tib potest pire: de pusillis nic¬
hil perit. Quia nͥ fueritis sic̃ pusil¬
lus iste: ñ intrabitis in regnũ cęloꝵ
Omne qđ dedit mͥ pat̾. ñ pdã ex eo:
s resuscitabo illud in nouissimo
die. Uidete quẽ admodũ & hic ge¬
minã ilła resurrectionẽ delimet.
Quia qui uenit ad me mͦ. resurgit.

Expanded text:
longe est a magistro humilitatis. Ut longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis. De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabitis in regnum coelorum . Omne quod dedit mihi Pater, non perdam ex eo; sed resuscitabo illud in novissimo die. Videte quemadmodum et hic geminam illam resurrectionem delineet. Qui venit ad me
Abbreviated transcription (Latin):
Ad extremũ. ipsũ audite concionantẽ.
Uenite ad mȩ qui laboratis &e one¬
rati estis. Tollite iugũ meũ suꝑ uos:
& discite a me q̃m mitis sũ. & hu¬
milis corde. Et cũ hoc didiceritis:
ñ eiciamini foras: qr descendi de
cȩlo. ñ ut faciã uoluntatẽ meã. s
uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Humi¬
litatẽ enim doceo: ad me uenire nͨ po¬
test nͥ humilis. Non mittit foras.
nͥ suꝑbia: qͦmͦ non exit foras. qͥ seruat
humilitatẽ. & ñ labit᷑ a ueritate.
Dicta st̃. quanta dici potuer̃t: de
abscondito sensu fr̃s. Satis enĩ hic
latet sensus. & nescio utrũ congrui
uerbis a mesit depromptꝰ aut exsculptꝰ:
quare iđo ñ eiciat foras qͥ uenit
cxiiii. ad illũ. quia ñ uenit facere uolun¬
tatẽ suã. s uoluntatẽ eiꝰ qui misit
eiꝰ qui misit me patris: ut om̃e qđ
dedit mͥ ñ ꝑdam ex eo. Ipse illi da¬
tus ẽ qui seruat humilitatẽ. hoc
accipit. Qui ñ seruat humilitatem:

Expanded text:
Ad extremum, ipsum audite concionantem: Ad extremum, ipsum audite concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, , unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem; hunc accipit: qui non servat humilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
qui oꝑant᷑ iniquitatẽ. Ubi cecide¬
runt: In ipsa suꝑbia expulsi st̃:
nec potuert̃ stare. Si gͦ suꝑbia
expulit eos. qui ñ potuert̃ stare:
humilitas intromittit. qui possiñ
in ꝑpetuo stare. Ideo & enĩ ille qͥ
dix̃. exultabt̾ ossa humiliata: p̃di¬
xit. auditui meo dabis exultatio¬
nẽ & iȩtitiã. Quid ẽ auditui meo᷑¬
Audiendo te felix sum: de uoce tua
felix sũ: intus uiuendo felix sum.
Ideo ñ cado: ideo exultabunt ossa
humiliata. Ideo amicus sponsi stat:
& audit eũ. Ideo stat: quia audit.
De interiore fonte bibit: ido stat Illi
qui noluer̃t de interiore bibere ibi
cecidert̃: expulsi st̃. nec potuerunt
stare. Doctor itaq humilitatis uenit.
ñ facere uoluntatẽ suã: s uolunta¬
tẽ eiꝰ qui misit eũ. Ueniamꝰ ad eũ:
intremꝰ ad eũ: incorporemur ei. ut
uoluntatẽ di: & ñ nos eiciet foras:
qr m̃bra eiꝰ sumꝰ qui caput nr̃m
ẽẽ uoluit. docendo humilitatem.

Expanded text:
qui operantur iniquitatem. Ubi cecidequi operantur iniquitatem. Ubi ceciderunt? In ipsa superbia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam . Quid est, auditui meoAudiendo te felix sum, de voce tua felix sum; intus bibendo felix sum. Ideo non cado, ideo exsultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, ivoluntatem Dei: et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dm: arcã & conscientiã. Iile illud
habet qđ perit: & ibi habet unde
perit: iste dm habet qui ꝑire non
potest: & ibi habet. uñ auferri ñ
potest: s si sit rectus corde. Tc enĩ
intrat: & ñ exit. Ideo ille quid dicebat:
qͣm apud te ẽ fons uitȩ: ñ apud
nos. Iđo intrare debemꝰ ut uiuamꝰ:
ñ quasi nob̾ sufficere ut ꝑeamꝰ ñ
quasi de nr̃o uelle satiari. ut a¬
rescamꝰ: s os ad ipsũ fontẽ ponere.
ubi aqua ñ deficit. Quia uoluit
suo consilio uiuere adam. lapsus
ẽ ꝑ eũ qui ante ceciderat ꝑ suꝑ¬
biã: qͥa ei calicẽ ipsius suꝑbiȩ ꝓpi¬
nauit. Quia gͦ apud te fons uitȩ:
&e in lumine tuo uidebimꝰ lumen:
intꝰ uiuamꝰ. intꝰ uideamꝰ. Quare e¬
nĩ inde exitũ ẽ: Audi quare. Non
ueniat mͥ pes suꝑbiȩ. Ergo ille ex¬
iit: cui uenit pes suꝑbiȩ. Ostendeqr
ille ideo exiit. Et manꝰ peccatoꝵ. non
moueant me. Propt̃ pede suꝑbie.
quare hoc dicis: Ibi cecidert̃ om̃s

Expanded text:
Deum, arcam et conscientiam. Ille illud Deum, arcam et conscientiam. Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deum habet, qui perire non potest, et ibi habet unde auferri non potest: sed si sit rectus corde; tunc enim intrat, et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te est fons vitae: non apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit. Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lumine tuo uidebimꝰ lum̃. Preten¬
de miscłiã tuã scientib te: & iu¬
sticiã tuã his qui recto st̃ corde. Qui
sequunt᷑ uoluntatẽ dñi sui. ñ quȩ¬
sunt recti corde: ipsis ñ cõmouent᷑
pedes. Bonꝰ enĩ ds isrł rectis corde.
Mei aũ inquit ille: pene cõmoti suis
pedes. Quare: Quia zelaui in pec¬
catorib: pacẽ peccatoꝵ intuens.
Ergo quib bonꝰ ẽ ds̃: nͥ rectis corde:
Nam mͥ torto corde displicuit deus.
Quare displicuit: Quia dedit felici¬
tatẽ malis: & ideo nutarunt mͥ
pedes. quasi sine causa seruissem
do. Iđo gͦ mei pene cõmoti st̃ pedes:
quia ñ fui rectus corde. Quid ẽ gͦ
rectus corde: Sequens uoluntatẽ
di. felix ẽ ille: laborat ille. Ille male
uiuit & felix ẽ: ille iuste uiuit¬
& laborat. Non indignet᷑ iuste
uiuens & laborans: intꝰ habet. qd̃
felix ille ñ habet. Non gͦ tristetur.
ñ maceret᷑ ñ deficiat fẽlix ille ht
ipse aurũ in archa: iste deũ in
conscientia. Cõpara nunc aurũ. &

Expanded text:
umine tuo videbimus lumen. Praetende misericordiam tuam scientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde. Qui sequuntur voluntatem Domini sui, non quaesunt recti corde, ipsis non commoventur pedes. Bonus enim Deus Israel rectis corde. Mei autem, inquit ille, pene commoti sunt pedes. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Ergo quibus bonus est Deus, nisi rectis corde? Nam mihi torto corde displicuit Deus. Quare displicuit? Quia dedit felicitatem malis: et ideo nutaverunt mihi pedes, quasi sine causa servissem Deo. Ideo ergo mei pene commoti sunt pedes, quia non fui rectus corde. Quid est ergo rectus corde? Sequens voluntatem Dei. Felix est ille, laborat ille: ille male vivit et felix est, ille juste vivit et laborat. Non indignetur juste vivens et laborans; intus habet quod felix ille non habet: non ergo tristetur, non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc aurum et
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑: quẽ admodũ postea. q̃n cũ eis
loquebat᷑: Aliquid gͦ signisicauit
fugiendo. Quid ẽ fugit: Non potu¬
it intelligi altitudo eiꝰ. Quicquid eñĩ
ñ intellexeris: fugit me dicis. Gͦ fugit
iterũ unmontẽ: ipse solus pͥmogẽni¬
tus a mortuis. ascendens suꝑ omnes
cȩlos: & int̾pellans ꝓ nob. Interea illo

Expanded text:
retur, quemadmodum postea quando cum eis retur, quemadmodum postea quando cum eis loquebatur? Aliquid ergo significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidquid enim non intellexeris, Fugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coelos, et int
Abbreviated transcription (Latin):
in hierłm & in iudea & samaria: &
usq ad fines t̾rȩ. Nultis ut iã exhi¬
beã regnũ: Prius colligã: qđ exhibeã
Altitudinẽ amatis: & altitudinẽ adipis¬
cẽmini: s ꝑ humilitatẽ me sequi mini.
Sic de illo etiã p̃dictũ ẽ. Et congre¬
gatio ppłoꝵ circũdabit te: & ꝓpter
hanc in altũ regredere. Id ẽ. ut cir¬
cũdet te congregatio ppłoꝵ: ut mul¬
tos colligas: regredere in altũ. Sic fecit:
pauit. & ascendit. Quare aũ dictũ ẽ.
fugit: Neq enĩ uere si nollet tenere¬
tur. si nollet raꝑet᷑: qui si nollet nec
agnosceret᷑. Nã ut noueritis hoc my¬
stice factũ: ñ ex necessitate. s ex signi-¬
ficante dispositione: mͦ in consequen¬
ti uidebitis. qr eiscłe turbis quȩ eum
quȩrebant apparuit: oe cũ eis loquers.
multa illis dixit: multa de pane
cȩlesti disputauit. Nonne cũ ipsis
de pane disputans erat: a quib ne
teneret᷑ aufugerat: Non gͦ & tẽ po¬
terat agere. ut ñ ab eis cõprehende¬

Expanded text:
in omni Judaea et Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etiam praedictum est, Et congregatio populorum circumdabit te, et propter hanc in altum regredere ; id est, ut circumdet te congregatio populorum, ut multos colligas, regredere in altum. Sic fecit; pavit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, multa de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc poterat agere ut non ab eis comprehende
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ. cũ eoꝵ oculi tenerent᷑ ne ab
eis agnosceretur: sermonẽ tractan¬
tib miscuit. At illi narrantes ei un
sermocinarent᷑: dixert̃. qđ ille magnꝰ
ꝓpħa in factis & dictis. occisus ẽẽt a
pͥncipib sacerdotũ. Et nos inqͥunt
sperabamꝰ qr ipse ẽẽt redeptio isrł.
Recte sperabatis: uerũ sperabatis. ĩ illo
ẽ redeptio isrł. Sed quid festinatis:
Rapere uultis. Illud etiã indicat nob̾
hunc sensum: qr cũ ab eo quęreretł
discipuli de sine. dixert̃ ei. Si hoc
in tẽpore p̃sentaberis: et q̃n regnũ
isrł:Iam enĩ ẽẽ cupiebant: ĩa uolebañ.
Hoc ẽ iaꝑe uelle: & regẽ facere. S ait
discipulis: qi adhuc solus ascensurus

Expanded text:
nitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab nitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Recte sperabatis, verum sperabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent discipuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait d
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. qn erit aꝑta claritas scõꝵ eiꝰ post
iudiciũ ab eo factũ: qđ iudicium
supra ipse dix̃. qđ filiꝰ hõis ipse fa¬
cturus sit. De qͦ regno. etiã dic̃ apł̃s:¬
cũ tradiderit regnũ do & pat̾. Uinde
etiã ipse. Uenite b̃ndicti patͥs mei:
ꝑcipite regnũ qđ uob̃ paratũ ẽ ab
mitio mundi. Discipuli aũ & turbe
credentes in eũ: putauert̃ eũ sic ue-¬
nisse ut iã regnaret. Hoc ẽ. uelle ra¬
pere. & regẽ facere: p̃uenire uelle cẽpꝰ
regni eiꝰ. qđ ipse apud se occultabat.
ut oportune ꝓderet: & oportune
in fine scłi declararet. Nã ut noue¬
ritis. qr regẽ uolebant facere id ẽ añ¬
uenire. & iã habere manifestũ xp̃i
regnũ. quẽ pͥmo oportebat iudicari
& deinde iudicare: ubi crucifixus
ẽ. & illi qui in eũ sperabant spem
resurrectionis eiꝰ ꝑdiderant. resur¬
gens a mortuis. inuenit inde duos
cũ desperatione sibi sermocinantes.
& cũ gemitu quȩ gesta fuerant col¬
loquentes: & apparens eis uelut ĩcog¬

Expanded text:
erta erit claritas sanctorum ejus post judicium ab eo factum; quod judicium supra ipse dixit quod filius hominis facturus sit . De quo regno etiam Aposgnum Deo et Patri . Unde etiam ipse ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Discipuli autem et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere et regem facere, praevenire velle tempus ejus, quod ipse apud se occultabat, ut opportune proderet, et opportune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incog
Abbreviated transcription (Latin):
ducare: Intelligunt᷑ enĩ qͦda secre¬
tiora intelligentiȩ: quȩ multitudo
ñ potest cape. Quid gͦ restat. nͥ ut
secretiora intelligentie que ñ po¬
test caꝑe multitudo. illis credant᷑
qui idõnei st̃ & alios docere: sic̃ eran
apłi: Unde. duodecim cophini ĩple

Expanded text:
ntelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostoli? Unde duodecim cophini imple
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ uidissent turbȩ qr iħe ñ ẽẽt ibi
neq discipuli eiꝰ ascendert̃ nauicu¬
las. & uenerunt capharnaum quę¬
rentes iħm: insinuatũ est illis tam
magnũ miraculũ. Uidert̃ enĩ qđ
discipuli soli ascendissent in nauĩ:¬

Expanded text:
t ibi, neque discipuli ejus, ascenderunt in naviculas, et venerunt Capharnaum quaerentes Jesum. Insinuatum tamen est illis tam magnum miraculum. Viderunt enim quod discipuli soli ascendissent in na
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittebatur: & frangi iussit panes:
lex quinq libris moysi explicabat᷑:
Unde & quinq illis porticib langui
frangendo multiplicati st̃. Nicħ ueriꝰ.
Quinq enĩ libri moysi quã multos
libros cũ exponunt᷑. tãquã frangen¬
do id ẽ disserendo fecert̃. S qͥa ex illo
ordeo ignorantia pͥmi ppłi tegebat᷑:
de quo pͥmo ppło dictũ ẽ. quãdiu
legit᷑ moyses. uelamen supra corda
eoꝵ positũ ẽ: ñdũ enĩ ablatũ erat ue¬
uelũ tẽpli fuerat illo in cruce pen¬
dente concissũ. Quia gͦ ignorantia
ppłi erat in lege: ꝓpterea tẽptatio¬
illa dm̃i. ignorantiã discipuli demon
s intellectorẽ requirt̃. Nã &e ipse
numerus pasti ppłi: ppłm significabat
sub lege constitutũ. Cur enĩ quinq
milia erant. nͥ qr sub lege erant. quȩ¬

Expanded text:
promittebatur. Et frangi jussit panes:promittebatur. Et frangi jussit panes:lex quinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt? Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est, Quamdiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est : nondum enim ablatum erat vevelum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum: quia ergo ignorantia populi erat in Lege, propterea illa Domini tentatio ignorantiased intellectorem requirunt. Nam et ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ littera ueteris testam̃ti: uestita teg¬
minib carnaliũ sacram̃toꝵ. S si ad
eiꝰ medulła ꝑueniat᷑: pascit. & satiat.
Ferebat gͦ puer quida quinq panes:
& duos pisces. Si quęramꝰ quis fuerit
puer iste: populus isrł erat sensu puer:¬
ille portabat. nec manducabat.
Illa enĩ quȩ portabat. clausa onera¬
bant: aꝑta pascebant. Duo aũ pisces
uident᷑ nob̾ significare duas illas
in ueteri testam̃to sublimes ꝑsonas:
quȩ unguebant᷑ ad ppłm scĩsicandũ
& regencdũ: sacerdotes & reges. Et
ipse in mysterium uenit aliqn: qui
ꝑ illas significabat᷑. Uenit aliq̃n.
qui ꝑ medulła ordei ostendebat᷑:
ꝑ paleã uͦ ordei occultabat᷑. Uenit
ipse unꝰ. utrãq ꝑsonã in se portans:
sacerdotis. & regis. Sacerdotis. ꝑ uic¬
timã quã seipsũ optulit ꝓ nob do:
regis. quia iegimur ab eo: & aꝑiunt᷑
quȩ clausa portabant᷑. Grãs illi:
impleuit ꝑ se. qđ ꝑuetus testam̃tũ

Expanded text:
est littera Veteris Testamenti, vestita tegest littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
ta illa turba reficeret᷑: erat ibi quidã
puer. portans quinq panes ordeaceoᷤᷤ
& duos pisces. Et ait iħc. facite hõies
discũbere. Erat aũ ibi multũ fenum.
Et discubuert̃ ferme quinq milia ho¬
minũ. Accẽpit aũ dñs iħc panes: grãs
egit. Iussit. fracti st̃ panes: positi ãn
discũbentes. ñ iãq quinq panes. sed
qł adiecerat qui creauerat qͦd auctũ
erat. Et de piscib. quantũ sufficiebat
Parũ ẽ. turbã ilła fuisse satiatã: etiã
fragmenta resederunt: ce ipsa colligi
iussa sunt. ne perirent: et impleuert̃
duodecĩ cõphynos fragm̃toꝵ. Breuit̃
ut curramꝰ: quinq panes intelligun¬
tur quinq libri moysi. Merito non
triticei s ordeacei: qͥa ad uetus testa¬
mentũ ꝑtinent. Nostis aũ ordeum
ita creatũ: ut ad medullã eiꝰ uix ꝑ¬
ueniat᷑. Uestit᷑ enĩ eadem medulla
tegmine paleȩ: &e ipsa palea tenax
& inherens. ut cũ labore exuat᷑. Talis

Expanded text:
ta illa turba reficeretur, erat ibi quidam ta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi fenum multum, et discubuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. 5. Breviter ut curramus, quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei; quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis
Abbreviated transcription (Latin):
straret: Et forte in demonstratio¬
ne ignorantiȩ discipuli: aliquid
significauit. Apparebit gͦ. cũ ipsum
sacram̃tũ de quinq panib cȩperit
nob̾ loqui: & quid signisicet ĩdicare
Ibi enĩ uidebimꝰ. quare dñs in hoc fa¬
cto. ignorantiã discipuli uoluit in¬
terrogando qđ sciebat ostendere.
Nam int̾rogamꝰ aliquando qđ nescimꝰ:
audire uolentes ut discamꝰ. Aliqͣndo
int̾rogamꝰ qđ scimꝰ: scire uolentes.
utrũ & ille sciat quẽ int̾rogamus.
Utrũq hoc nouerat dñs. Et qđ ĩt̾ro¬
gabat sciebat: quid enĩ ẽẽt facturus
ipse nouerat: & hoc nescire philippum
sciebat similit̃. Quare itaq int̾rogabat:
nͥ qr illiꝰ ignorantiã demonstrabat:
Et hoc quare fecerit: ut dixi post intel¬
ligemꝰ. Andieas ait. Est hic puer qͥdã:
qui habet quinq: panes &e duos pis¬
ces. S hȩc quid st̃ int̾ tantos: Cũ di¬
xisset phylippus in t̾rogatꝰ. ducentoꝵ
denarioꝵ panes ñ sufficere. quib tan¬

Expanded text:
strabat? et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes, et duos pisces; sed haec quid sunt ad tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere, quibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qui terrã fecit multiplicata.
Hoc gͦ admotũ ẽ sensib quo erigeret᷑
mens. & exhibitũ oculis. ubi exerce¬
ret᷑ intellectꝰ ũt in uisibiłe dm ꝑ uisi¬
bilia oꝑa mirarem: & erecti ad fidẽ
& purgati ꝑ ficde etiã ipsũ inuisibi¬
lit̃ uidere cuperemꝰ: quẽ de reb ui¬
sibilib inuisibiłe nosceremꝰ. Nec tñ
sufficit hȩc intueri in miraculis api
Int̾rogemꝰ ipsa miracula: quid nob̃
loquant᷑ de. xp̃o. Habent enĩ si ĩtel¬
ligant᷑. linguã suã. Nã qr ipse xp̃c

Expanded text:
ab eo qui terram fecit multiplicata. ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse C
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ talis sub̾a quȩ uideri oculis pos¬
sit: & miracula eiꝰ quib totũ mun¬
dũ regit. uniuersamq creaturam
administrat. assiduitate uiluer̃t̃.
ita ut pęne nemo dignet᷑ atten¬
dere oꝑa di mira & stupenda in
quolibet seminis grano: scđm ipsã
suã miscłiam seruauit sibi q̃d̃a.
quȩ faceret oportuno tẽpore. p̃ter
usitatũ cursũ ordinẽq naturȩ:
ut ñ maiora s insolita uidendo
stuperent: quib cotidiana uilue¬
rant. Maius enĩ miraculũ ẽ. guber¬
natio totiꝰ mundi. quã saturatio
quinq miliũ hominũ de quinq
panib & tñ hȩc nemo miratur.
Illud mirant᷑ hõies. ñ qr maius ẽ:
s qr rarũ ẽ. Quis enĩ & nc̃ pascit
uniuersum mundũ: nͥ ille qui de
paucis granis segetes creat: fecit
gͦ. quomꝰ ds. Unde enĩ multiplicat
de paucis granis segetes.: in manib¬
Potestas enĩ erat in manib xp̃i. Pa-¬
nes aũ illi quinq quasi semina
erant: ñ quidẽ terrȩ mandata: s

Expanded text:
est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibPotestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed
Abbreviated transcription (Latin):
t sunt. factũ ẽ hoc: & mirabidit. qr
magnũ factũ ẽ: & utilit̃. qr sp̃itale fa¬
ctũ ẽ. Qui tc̃ uiderunt. ad mirati sunt:
noᷤᷤ aũ. ñ miramur cũ audimiꝰ. factũ ẽ
enĩ ut illi uiderent: scriptũ ẽ aũ ut
nos audiremꝰ. Qđ in illis oculi ualu¬
erunt: hoc in nob̃ fides. Cernimꝰ qͥppe
aĩo. qđ oculis ñ potumꝰ. & p̃lati illis
sumꝰ. q̃m de nob̃ dictũ ẽ. Beati qui ñ
uident & credent. Addo aũ: qr forte
& intelleximꝰ qđ illa turba ñ intel¬
quid putauert̃: Illi inquit hoĩes cũ
uidissent qđ fecerat signũ: dicebañ.¬

Expanded text:
sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum; factum est et utiliter, quia spiritualiter factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos enim nunc miramur cum audimus. Factum est autem ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non intelquid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, diceban
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est totũ uidisse. laudasse. Litte¬
ras cũ uideris. ñ hoc ẽ totũ: q̃m cõ¬
monẽris & legere. Et̃ enĩ dicis cũ ui¬
deris litteras: si forte ñ eas nosti leg̾e
Quid putamꝰ eẽ qđ hic scriptũ ẽ: Int̾¬
rogas quid sit: cũ iã uideriᷤᷤ. Aliquid
aliud tͥ demonstraturus ẽ:a qͦ quęris
cognoscere qđ uidisti. Alios ille ocu¬
los habet: alios tu. Nonne similiter
apices uidetis: S ñ similit̾ signa cog¬
noscitis. Tu gͦ uides & laudas. ille ui¬
det & laudat. legit & intelligit. Quia
intelligamꝰ: qr dñs in monte. uerbũ¬
ẽ in alto. dinde ñ quasi humilit̃ iacce.
qđ in monte factũ ẽ: nec transeunt̃
p̃tereundũ ẽ. s suspiciendũ. Turbas
uidit. esurientes agnouit: miscłiter
pauit: non solũ ꝓ bonitate. uerũ pro
potestate. Quid enĩ sola ꝓdesset boni¬
tas: ubi ñ erat panis. ũn turba esurieis
pasceret᷑: Nisi bonitati adeẽt potestaᷤ.

Expanded text:
hoc est totum vidisse, laudasse: litteras cum videris, non hoc est totum; quoniam commoneris et legere. Etenim dicis, cum videris litteras, si forte non eas nosti legere, Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia intelligamus. 3. Dominus in monte: est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit, non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas,
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ẽ. Hoc gͦ miraculũ sic̃ audiui¬
mus quã magnũ sit: queramꝰ etiã
quã ꝓfundũ sit. Non tm̃ eiꝰ suꝑfi¬
cie delectemur: s etiã altitudinẽ
ꝑscrutemur. Habet enĩ aliquid
intꝰ. hoc qͦd miramur foris. Uidimꝰ:
expectauimꝰ magnũ quiddã. p̃cła¬
rũ quidda. & õĩno diuinũ: qđ fi¬
eri nͥ a dõ ñ possit. Laudauimus
de facto factorẽs quẽ admodum
si litteras pulcras alicubi inspice¬
remꝰ. ñ nob̃ sufficeret laudare scͥp¬
toris articulũ. qm eas pariles. ȩqͣles.
clecoras fecit: nͥ etiã legeremꝰ. quid
nob ꝑ illas indicauerit: ita factũ
hoc qui tm̃ inspicit delectat᷑ pul¬
chritudine facti. ut admiretur
artificẽ. Qui aũ intelligit: quasi
legit. Alit̃ enĩ uidet᷑ pictura: alit̃
uident᷑ ltterȩ. Picturã cũ uideriˢ.¬
ret. Deniq & discipuli qui erant cũ
un pascerent. ñ habebant. Int̾rogauit

Expanded text:
Hoc ergo miraculum sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit. Non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus hoc quod miramur foris. Vidimus, exspectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam et omnino divinum, quod fieri nisi a Domino non possit, laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quomodo eas pariles, aequales, decorasque fecerit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videriret. Denique et discipuli qui erant cum unde pascerent non habebant. Interrogavit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dolus in ore eiꝰ. Qui cũ maledicere¬
tur: ñ maledicebat. Cũ iniuriã acciꝑoe.
ñ cominabat᷑: s cõm̃dabat illi qui iuste
iudicat. Quomͦ uerũ ẽ. qr pat̾ ñ iudi¬
cat quẽquã: s om̃e iudiciũ dedit filio:
Turbam᷑ hic. turbati desudemꝰ. desudan¬
tes purgem᷑. Conemur utcũq donan¬
te ipso. penetrare alta secreta uerboꝵ
istoꝵ. Temere fortasse facimꝰ: qri discute¬
re &e scrutari uolumus uerba dĩ. Et
quare dicta st̃ nͥ ut sciant᷑: Qre so¬
nuer̾t: nͥ ut audirent᷑: Quare audita
st̃. nͥ ut intelligant᷑: Confortet gͦ nos:
& donet nob̾ aliquid quantũ ipse dig¬
net᷑. Et si ñdũ penetramꝰ ad fontẽ: de

Expanded text:
 in ore ejus; qui cum malediceretur, non remaledicebat, cum injuriam acciperet, non minabatur, sed commendabat illi qui juste judicat . Quomodo verum est quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Turbamur hic, turbati desudemus, desudantes purgemur. Conemur utcumque, donante ipso, penetrare alta secreta verborum istorum. Temere fortasse facimus, quia discutere et scrutari volumus verba Dei. Et quare dicta sunt, nisi ut sciantur? quare sonuerunt, nisi ut audiantur? quare audita sunt, nisi ut intelligantur? Confortet ergo nos, et donet nobis aliquid quantum ipse dignatur; et si nondum
Abbreviated transcription (Latin):
magna: s scriptura sic loquit᷑. Cont᷑¬
dicturi sumꝰ diuinis eloquiis: & non
potiꝰ intellecturi. & ex ipsius dono ei
qui donauit grãs acturi: Qd ẽ qđ
in te. Pone te clausis oculis. uelle te¬
aliquid tollere: nescit manꝰ quo eat:
monstrante capite. m̃brũ secutũ ẽ
Si gͦ in te potuit inueniri tale aliqͥd.
ut ꝑ corpus tuũ ostenderes corpori
tuo: & ꝑ corpus tuũ demonstratur
aliqͥd corpori tuo: noli mirari qr
N nꝰ tñ hõ caput & m̃bra: noluit se se¬
parare. s dignatꝰ ẽ ad gluitinari.
Longe a nob̾ erat: & multũ longe.
Quid tã longe: quã conditũ & concli¬
tor: Quid tã longe: quã ds & hõ:
Quid tã longe: quã iusticia & iniqͥtas:
Quid tã longe: quã ȩt̾nitas & mortali

Expanded text:
magna, sed Scriptura sic loquitur. Contradicturi sumus divinis eloquiis, et non potius intellecturi, et ex ipsius dono ei qui donavit gratias acturi? Quid est quod in te: pone te clausis oculis velle aliquid tollere; nescit manus quo eat,monstrante capite membrum secutum est. Si ergo in te potuit inveniri tale aliquid, ut corpus tuum ostenderet corpori tuo, et per corpus tuum demonstraretur aliquid corpori tuo; noli mirari quiunus tamen homo caput et membra. Noluit se separare, sed dignatus est agglutinari. Longe a nobis erat, et multum longe: quid tam longe, quam conditum et conditor? quid tam longe, quam Deus et homo? quid tam longe, quam justitia et iniquitas? quid tam longe, quam aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
isrłtica. Si gͦ nouimꝰ qui nob loqͥt᷑
& d̾m & hominẽ: intelligamꝰ uerba
di ce hõis. Aliq̃n enĩ talia nob̃ dicit
sos. Quid gͦ ait: Temonstrabit mͥ pa-¬
ter his maiora: ut uos miremini. G
nob̃ demonstraturus ẽ. ñ illi Cũ gͦ
nob̾ sit demonstraturus pat̾: ꝓpt̾ea
dix̃ ut uos miremini. Exposuit enĩ
nos m̃bra sumꝰ silii: & nos m̃bra tã¬
quã qđ discimꝰ ipse discit quodamͦ
in m̃bris suis. Quomͦ discit in nob̃:
in fine scłi residebit: & iustis ad de¬
xterã positis. iniquis aũ ad sinistrã.
dicturus ẽ: uenite bñdicti patͥs mei

Expanded text:
qui nobis loquitur, et Deum et hominem, intelligamus verba Dei et hominis: aliquando enim talia nobis dicit sos. Quid ergo ait? Demonstrabit mihi Pater his majora, ut vos miremini. Ergo nobis est demonstraturus, non illi. Cum ergo nobis sit demonstraturus Pater; propterea dixit, ut vos miremini. Exposuit enim nos membra sumus Filii; et nos membra tanquam quod discimus, ipse discit quodammodo in membris suis. Quomodo discit in nobis?in fine saeculi residebit, et justos ad dexteram ponens, iniquos autem ad sinistram, dicturus est, Venite, benedicti Patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
moueri ꝑ spacia. uel mom̃toꝵ uel
locoꝵ: manere semꝑ cũ patre uiden¬
tẽ: uidentẽ patrẽ. & uidendo exis¬
tentẽ. Qursus nob̾ tẽpora nominais.
demonst᷑bit ei inquit oꝑa hismaiora.
Ergo demonstraturus ẽ adhuc aliqͥd
filio: qđ ñ nouit filius: Qd gͦ facimꝰ
Quomͦ hoc intelligimꝰ: Ecce dñs ñr¬

Expanded text:
moveri per spatia vel momentorum vel locorum, manere semper cum Patre videntem, videntem Patrem et videndo existentem, rursus nobis tempora nominans, demonstrabit ei, inquit, his majora. Ergo demonstraturus est adhuc aliquid Filio, quod non novit Filius? Quid ergo facimus? quomodo hoc intelligimus? Ecce D
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quomͦ eũ misit: cũ quo uenit:
Quomͦ eũ misit:a qͦ ñ recessit: Alio
loco dix̃. Pat̃ aũ in me manens: fac̃
oꝑa sua. Ecce in illo ẽ: ecce oꝑat᷑: non
recessit a misso mittens: qr missus
& mittens. unum sunt

Expanded text:
est . Quomodo eum misit cum quo venit? quomodo eum misit a quo non recessit? Alio loco dixit, Pater autem in me manens facit opera sua. . Ecce in illo est, ecce operatur. Non recessit a misso mittens, quia missus et mittens unum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
possit: amicũ maiorẽ mittit qͥ ei
petat. Et st̃ multa. in quib ipse
maior eligit᷑: qui mittit᷑ a minore.
Quid gͦ iã calũpniã uis facere: quia
ille misit. ille missus ẽ: Sol radiũ
mittit: & ñ sẽparat. Luna splendõ¬
rẽ mittit: & ñ sẽparat. Lucerna lum̃
fundit: & ñ separat. Uideo ibi emis¬
sionẽ: & nulła uideo separationẽ.
Nã si de rebus humanis qͦris exempla ohe¬
retica uanitas. quã quã sic̃ paulo
ante dixi. & ipsȩ res humanȩ in
quibusda exemplis coarguunt c
conuincunt te: tñ adtende. quam
sit aliud in reb humanis. un uis
ducere exempla ad res diuinas.
Homo qͥ mittit manet ipse: & ꝑgit
ille qͥ mittit᷑. Nũquid hõ ꝑgit. cũ
eo quẽ mittit: sat̃ aũ qͥ misit filiũ:
ñ recessit a filio. Ipsũ dñm audi di

Expanded text:
possit, amicum majorem mittit qui ei possit, amicum majorem mittit qui ei petat. Et sunt multa in quibus ipse major eligitur, qui mittatur a minore. Quid ergo jam calumniam vis facere, quia ille misit, ille missus est? Sol radium mittit, et non separat; luna splendorem mittit, et non separat; lucerna lumen fundit, et non separat: video ibi missionem, et nullam video separationem. Nam si de rebus humanis quaeris exempla, o haeretica vanitas, quanquam, sicut paulo ante dixi, et ipsae res humanae in quibusdam exemplis coarguunt et convincunt te; tamen attende quam sit aliud in rebus humanis, unde vis ducere exempla ad res divinas. Homo qui mittit, manet ipse, et pergit ille qui mittitur: numquid pergit homo cum eo quem mittit? Pater autem qui misit Filium, non reces
Abbreviated transcription (Latin):
rebit & filiꝰ ęqualis patͥ: ut om̃s ho¬
norificent filiũ. sic̃ honorificant patrẽ.
Modo gͦ hoc habemꝰ in fide. Nec dicat
iudeus. patrẽ honorisicabo: qͥd mͥ ẽ
ir cũ filio: Respondeat illi : Qui non
honorificat filiũ: ñ honorificat patrẽ.
Mentiriᷤ. Oĩno filiũ blasphemas: & patͥ
facis iniuriã. Pat̾ enĩ filiũ misit: tu
contẽpnis quẽ misit. Quomͦ hono-¬
rificas mittentẽ: qui blasphemas
nussũ: Ecce inquit aliquis. missus
carne: uetꝰ hõ suggerit uetustati:
tu in bono agnosce nouitatẽ. Nouuᷤs
tͥ. a scło antiquus. ꝓpetuus. et̃nus: re¬
uocet ab hoc intellectu. Minor ẽ
nẽ audio: ñ separationẽ. Sed hic in¬
quit uidemuᷤ in reb humanis: quia
tit᷑. S res humanȩ fallunt hominẽ:
res diuine purgant. Noli attendere
ad res humanas: ubi maior uidet᷑
qͥ mittit. et minor qui mittit᷑. Quã¬
quã & ipsȩ res humanȩ dicunt.
cont᷑ te testimoniũ: uelut uerbi gr̃a.
si quis uxorẽ uelit petere. & ꝑ se ñ

Expanded text:
t Filius aequalis Patri, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Modo ergo hoc habemus in fide. Nec dicat Judaeus: Patrem honorifico; quid mihi est cum Filio? Respondeat illi, Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem. Mentiris omnino, Filium blasphemas, et Patri facis injuriam. Pater enim Filium misit, tu contemnis quem misit: quomodo honorificas mittentem, qui blasphemas missum? 17. Ecce, inquit aliquis, missus carne. Vetus homo suggerit vetustatem, tu in novo agnosce novitatem. Novus tibi a saeculo antiquus, perpetuus, aeternus, revocet ad hoc intellectum. Minor est nem audio, non separationem. Sed hoc, inquit, videmus in rebus humanis, quia titur. Sed res humanae fallunt hominem, res divinae purgant. Noli attendere ad res humanas, ubi major videtur qui mittit, et minor qui mittitur: quanquam et ipsae res humanae dicunt contra te testimonium. Velut, verbi gratia, si quis uxorem velit petere, et per se non
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ ab his: qui ad dexterã ert̃. Hoc ẽ
gͦ qđ ait Pat̾ ñ iudicat quẽquã. s
om̃e iudiciũ dedit filio: qr manifestꝰ
ad iudiciũ ueniet filiꝰ. in humano
corpore apparens hõib: dicens dextͥs.
uenite bñdicti patͥs mei. ꝑcipite reg¬
nũ: dicens sinistris. ite in ignẽ ȩt̾nũ.
qui p̃paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ. fcce
uidebit᷑ forma hõis. a piisce ab impiis:
a iustis & ab iniustis: a sidelib & ab
infidelib a gaudentib & plangen¬
tib: a confisis & a confusis. Ecce uide¬
bit᷑. Cũ uisa fuerit illa forma in iudi¬
cio. & fuerit pactũ iudiciũ. ubi dic¬
tũ ẽ. patrẽ ñ iudicare quẽ quã. s omẽ
iudiciũ dedisse filio. ad hoc qr filius
apparebit in iudicio. in forma quã
ex nob̾ accepit: quid postea futurũ
ẽ. qn uidebit᷑ forma di quã sitiunt
om̃s fideles. qñ uidebit᷑ illud. qđ erat
in pͥncipio uerbũ ds apud dm. ꝑ qđ¬

Expanded text:
bitur ab his qui ad dexteram erunt. Hoc est bitur ab his qui ad dexteram erunt. Hoc est ergo quod ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia manifestus ad judicium veniet Filius, in humano corpore apparens hominibus, dicens dextris, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum; dicens sinistris, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . 14. Ecce videbitur forma hominis a piis et impiis, a justis et ab injustis, a fidelibus et ab infidelibus, a gaudentibus et a plangentibus, a confisis et a confusis: ecce videbitur. Cum visa fuerit illa forma in judicio, et fuerit peractum judicium, ubi dictum est Patrem non judicare quemquam, sed omne judicium dedisse Filio, ob hoc, quia Filius apparebit in judicio in forma quam ex nobis accepit, quid postea futurum est? Quando videbitur forma Dei, quam sitiunt omnes fideles? quando videbitur illud quod erat in principio
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eũ uidistis euntẽ in cęlũ. Quomͦ
eũ uidebant ire: In carne quã teti¬
gert̃. quã palpauert̃: cuiꝰ etiã cycatri¬
ces tangendo ꝓbauert̃. In illo corpo
quide illud corpus ĩa dignũ cęlesti
habitatione: ñ subiacens morti: non
mutabile ꝑ etates. Non enĩ sic̃ illa ȩta¬
te ab infantia creuerat: sic illa ȩtate
quȩ iuuentꝰ erat. uertit in senectu¬
tẽ. Manet sic̃ ascendit: uenturus ad
eos. quib antequã ueniat uerbum
suũ uoluit p̃dicari. Sic enĩ ueniet:
in forma humana. Hanc uidebuts
&e impii: uideb̾t & ad dexterã positi:
uidebunt & ad sinistrã separati: sic̃
scriptũ ẽ. Uidebunt. in quẽ pupuge¬
runt. Si uidebt in quẽ pupugert̃:
corpus ipsum uideb̃t. qđ lancea per¬
cussert̃. Lancea. ñ ꝑcuitit᷑ uerbũ. Hoc
gͦ impii uidere põtert̃. qd & uulne¬
rare potuert̃:. latentẽ đm in corpo¬
re. ñ uidebunt. Post iudiciũ. uide¬

Expanded text:
dum vidistis eum euntem in coelum . Quomodo dum vidistis eum euntem in coelum . Quomodo eum videbant ire? In carne, quam tetigerunt, quam palpaverunt, cujus etiam cicatrices tangendo probaverunt, in illo corporquidem illud jam corpus dignum coelesti habitatione, non subjacens morti, non mutabile per aetates. Non enim sicut ad illam aetatem ab infantia creverat, sic ab aetate quae juventus erat, vergit in senectutem: manet sicut ascendit, venturus ad eos quibus antequam veniat, verbum suum voluit praedicari. Sic ergo veniet in forma humana: hanc videbunt et impii, videbunt et ad dexteram positi, videbunt et ad sinistram separati; sicut scriptum est, Videbunt in quem pupugerunt . Si videbunt in quem pupugerunt, corpus ipsum videbunt, quod lancea percusserunt: lancea non percutitur Verbum: hoc ergo impii videre poterunt, quod et vulnerare potuerunt. Latentem Deum in corpore non videbunt: post judicium vide