comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uientiaris. Nichil plane ni se
hc sapientie impietas ͥ ⁊ deiti¬
mor qui sapiencie mitlũ ẽ ubi
deest: aufert secũ om̃e erordi¬
um prudencie. Ad infiruiãdã
ciũ dei ueri in filio fidem:. ꝓpħi¬
cus sermo ꝓfertur quo dõnẽ

Expanded text:
untur. --Nihil plane in se habet sapientiae impietas: et Dei timor, qui sapientiae initium est, ubi deest, aufert secum omne exordium prudentiae. Ad infirmandam enim Dei veri in Filio fidem propheticus sermo profertur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o. Si oĩa ꝑ eum. ⁊ oĩa ex n¬
chilo . et nichil nõ peũ: quero
in quo ei u̾tas dei desit. cui ñ
desit dei nͨ nac᷑a nec uirtus. Na¬
cure eñĩ sue uirtute usus est:
ut ⁊ eẽnt que nõ erant. ⁊ fierẽt
que placerẽt. uidit em̃ deus

Expanded text:
. Si omnia per eum, et omnia ex nihilo, et nihil non per eum; quaero in quo ei veritas Dei desit, cui non desit Dei nec natura, nec virtus. Naturae enim suae virtute usus est, ut et essent quae non erant, et fierent quae placerent. Vidit enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sius uirib efferat.A deo discen¬
dũ ẽ quid de deo incelligendũ sic:
qr nõ usi se auctore coguoscit᷑.
Assic licet scłaris doctrine elabo¬
rata iustitutio ⁊ assit uite ui no¬
cenciaͥ hec quidem proficient ad
conscencie graculationẽ: nõ ta¬
men coguitionẽ dei consequ̾et᷑
Moyses in regiue filiũ adapta¬
cus. ⁊ om̃ib egypcior doctͥius¬
erudicus. cũ utiq ernature af¬
fectu hebrei iniuriam morte e¬
uaꝵ benedictõnũ nesciebat.
Namq ob metũ cedis prodite
egyptũ derelinquens. cum in
ign̾ẽ inrubo sine concremaci¬
oue rubi concuens dm̃ audi¬
uit. ⁊ nomẽ int̾rogauit: ⁊ ua¬
turã cognouit. Neq em̃ hec de

Expanded text:
suis viribus efferat. A Deo discensuis viribus efferat. A Deo discendum est, quid de Deo intelligendum sit: quia non nisi se auctore cognoscitur. Adsit licet saecularis doctrinae elaborata institutio, adsit vitae innocentia: haec quidem proficient ad conscientiae gratulationem, non tamen cognitionem Dei consequentur. Moyses in reginae filium adoptatus, et omnibus Aegyptiorum doctrinieruditus , cum utique ex naturae affectu Hebraei injuriam morte Aeum benedictionum nesciebat. Namque ob metum caedis proditae Aegyptum derelinquens, cum in ignem in rubo sine concrematione rubi contuens, Deum audivit, et nomen interrogavit, et naturam cognovit . Neque enim haec de
Abbreviated transcription (Latin):
nultã gestoꝵ eius enarracio¬
uẽ lequitur. Diric autẽ deus
ad iacob. Surge ⁊ descende in lo¬
cũ bechel. ⁊ habica ibi ⁊ ⁊ faci¬
bi sacrificiũ deo: qui uisus ẽ
cͥcũ recedere a facie esau. Si
a auglica sides ꝑ drñ filiũ ad
deu̾ pacrẽ habet adicũ ⁊ ⁊ non
pocest ds̃ uͥ ꝑ deũ incelligi ⁊ nc̃
deus qui honorẽ do nicumbẽti
ui scala celi postulat doce u̾de
nõ uerus sit: aut que nature
non pocest deus inisi ꝑ deũ incelli¬
gi. sic nec honorẽ a nobis d̃s̃ nͥ ꝑ
deũ accipit. ⁊lã houorandus cẽ
uõ incelligit᷑. uͥ iste docuerit ho¬
norandũ nec deus saietur. uͥ hͥc
deus scitꝰ sit. Habet dispensaci¬
o sacramẽcoꝵ suũ ordinẽ: ad di
honorem. ꝑ dm̃i docem Tenet na¬
cura suũ uomẽ: nõ aliuid uterq
quã deus est Et int̾ patͥs ⁊ filii
nacure uniꝰ nomẽ unũ: quero
quom deus filius a se possit de
dũ. Neq eñi nobis ea natura
ẽ: ut se in celestem cognicionez

Expanded text:
rrationem sequitur: Dixit autem Deus ad Jacob, surge et adscende in locum Bethel, et habita ibi, et fac ibi sacrificium Deo, qui visus est tibi cum recederes a facie Esau . Si evangelica fides per Deum filium ad Deum patrem habet aditum, et non potest Deus nisi per Deum intelligi; nunc Deus, qui honorem Deo incumbenti in scalam coeli postulat, doce unde non verus sit. Aut quae intelligi, sicuti nec honorem a nobis Deus nisi per Deum accipit. Namque honorandus esse non intelligetur, nisi iste docuerit honorandum: nec Deus scietur, nisi hic Deus scitus sit. Habet dispensatio sacramentorum suum ordinem. Ad Dei honorem per Deum docemur. Tenet natura suum nomen: non aliud uterque quam Deus est. Et inter Patris et Filii naturae unius nomen 117 unum, quaero quomodo Deus filius a se possit degdum. Neque enim nobis ea natura est, ut se in coelestem cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
płice doctͥue uericare. nui st̾iis su¬
is ueri emula p̾figurat. In iu¬
su sonimi beatus iacob dm̃ in¬
derat. In sommo sacramenci re¬
uclacio ẽ: non corpalis concẽpla¬
cio i la ⁊ per scalam descensus
tascensus angłoꝵ ad celum de¬
mõstratur ͥ ⁊ sup scalam incũ¬
bens deus ostendicur: ⁊ int̾pre¬
catio uisionis. reuelationẽ som¬
iiii ꝓphauit. Nã pacuarche dic¬
tis ⁊ domus dei. ⁊ porca celi locu̾

Expanded text:
icae doctrinae veritatem mysteriis suis veri aemula praefigurat. In visu somnii beatus Jacob Deum viderat : in somnio sacramenti revelatio est, non corporalis contemplatio. Nam et per scalam descensus et adscensus angelorum ad coelum demonstratur, et super scalam incumbens Deus ostenditur, et interpretatio visionis, revelationem somnii prophetavit. Nam patriarchae dictis, et domus D
Abbreviated transcription (Latin):
delicacis sibila. scẽ ⁊ beata patri¬
archa iacob: ⁊ in lucta hõĩs ĩua¬
lesceus. benedici ce ab eo forcior
depredare. Quid istud ẽ. qd nu¬
becillum oras ÷ qd ab infirmo er¬
pectas: Hunc cuiꝰ beuedictio¬
nes rogas: comperu cuo ualidi¬
or elidis. Agestis corpis tui:
mentis cue opus dissidet . Alus
cm̃ quã agis seutis Tenesn
gestu lucte cue hoĩcmi infirmi
sed hic tibi homo deus uerus ẽ
non ernũcupatione. s ex nacu¬
ra. Nõ eñi adoptuus beuedic¬
nonibus benedici te postulas
pacriarcha: s ueris. Cũ hoĩe
luctaris: s deũ ad facie ad faci¬
em uides. i lõ eni hoc corpeis
oculis cuis cerius: quod iusu
fidei cue seutuo. In firmꝰ scd̾m
te homo ẽ: s aĩa tuã scdmi ui¬
sũ dm̃ saluaca ẽ. Iacob in lucta
es s post fidẽ postulace beuedie¬
nouis isrl̾ es. Sabdicur tibi se¬
cudũ catuẽ homo adnustium
passionis incarne: du̾ in car¬
ins in firmitatẽ non nescis. Ad
sacramentũ benedictionis in

Expanded text:
la, sancte et beate patriarcha Jacob, et in lucta hominis invalescens, benedici te ab eo fortior deprecare . Quid istud est, quod imbecillum oras, quod ab infirmo exspectas? Hunc cujus benedictiones rogas, complexu tuo validior elidis. A gestis corporis tui, mentis tuae opus dissidet: aliud enim quam agis sentis. Tenes in gestu luctae tuae hominem infirmum: sed hic tibi homo Deus verus est, non ex nuncupatione, sed ex natura. Non enim adoptivis benedictionibus benedici te postulas, patriarcha, sed veris. Cum homine luctaris: sed Deum facie ad faciem vides . Non hoc oculis tui corporis cernis, quod visu fidei tuae sentis. Infirmus secundum te homo est: sed anima tua secundum visum Deum salvata est. Jacob in lucta es: post fidem postulatae benedictionis Israel es . Subditur tibi secundum carnem homo, ad mysterium passionis in carne: Deum in carnis infirmitate non nescis, ad sacramentum benedictionis in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ passionũ crucem. ⁊ cruas mor¬
tem. ꝑ hec non sentũt dm̃ ue¬
rũ: cũ hec in se ad naturã ge¬
nuerit. que sibi non erant an¬
tea n ueritate nature ÷ itaut
nature nou admuteret uerica¬
cẽ neq homo factus. deus ẽẽ de¬
sineret. cũ qui deus est homo
ẽe cepisset: non incelligentes
nõ nisi erueri dei uirtute esse

Expanded text:
sionum crucem, et crucis mortem, per haec non sentiunt Deum verum; cum haec in se ad naturam genuerit, quae sibi non erant antea in veritate naturae; ita ut naturae non amitteret veritatem, neque homo factus Deus esse desineret, cum qui Deus est, homo esse coepisset: non intelligentes non nisi ex veri Dei virtute
Abbreviated transcription (Latin):
sus est. ⁊ deus adoratus. ⁊ inider
p̃̾dicatus. ⁊ cũ pluit dñs a dũo
nomambigit᷑ qͥu quod pluit doꝰ
ã dño. ad significationẽ pacris
⁊ filii ler loquatur. Neq rursũ
eristimaudũ ẽ: qd̾ patriarcha
nescierit qͥn dm̃ uerũ adoraret
quẽ dm̃ iutelligens adorabat

Expanded text:
sus, est et Deus adoratus, 114 et judex praedicatus: et cum pluit Dominus a Domino, non ambigitur quin quod pluit Dominus a Domino, ad significationem Patris et Filii lex loquatur: neque rursum existimandum est, quod patriarcha nescierit quin Deum verum adoraret, quem Deum intelligens adorabat
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt cẽ desmeretͥ cũ nature in¬
firiuoris assũptio non eẽt uͥ
er potencis uirtute nature: que
cũ meo qd̾ eẽt maneret. posset
tameu ec̃ qd non erat. O heci¬
ca imprudentia ⁊ stulta snũdi
sapientia: obprobriũ xp̃i nou
intelligens dei eẽ uircutẽ. ⁊ stul¬
ticiã fidei nõ sentiens dei esse sa¬
pienciã. Deus gͦ idcirco tͥ rp̃c
nõ est. qr qui erat uascitur ⁊ qr
qͥ uidemucabilis est crescit eta¬

Expanded text:
esineret: cum naturae infirmis assumptio non esset, nisi ex potentis virtute naturae, quae cum in eo quod esset maneret, posset tamen esse quod non erat. O haeretica imprudentia, et stulta mundi sapientia, opprobrium Christi non intelligens Dei esse virtutem, et stultitiam fidei non sentiens Dei esse sapientiam! Deus ergo idcirco tibi Christus non est, quia qui erat nascitur, quia qui indemutabilis est crescit aeta
Abbreviated transcription (Latin):
uascicur: faluliari uit̾ se ꝓpͥe¬
tate ⁊ iraciuitatis ⁊ iusus ut qd̾
natũ ẽ. in sũ sit. ⁊ qd̾ uisũ est nas¬
ceretur. Et qr nũdũ nob̾ colla¬
tioiis euanglice ac ꝓpħ̾ice locuᷤ
ẽ iustitutũ iucerim ex lege ordi¬
uẽ ꝓsequam. ꝓbaturi eñi p̾ea
ercuangłiis uerũ dei filiũ na¬
tũ in hoĩe fuisse: nũc uisum

Expanded text:
scitur, familiari inter se proprietate et nativitatis et visus: ut quod natum est, visum sit; et quod visum est, nasceretur. Et quia nondum nobis collationis evangelicae ac propheticae locus est, institutum interim ex lege ordinem persequamur. Probaturi enim postea ex Evangeliis verum Dei filium natum in homine fuisse, nunc visum
Abbreviated transcription (Latin):
incellige qd̃ dũs qui pluit a dño.
nõ occides iustũ cũ impio. omnẽ
iudicans t̾rai. ⁊ deus ⁊ iustus
uder ẽ. ⁊ pluit a dño. Et inter
hec qũe solũ iustũ indicẽ dixeriᷤ
quero. Adũo eñ dñs pluit: et
hũc iustũ iudice nõ uegabis. qͥ
pluit adño.Abrahã eni dirit
pat̾ gerciũ. nou utiq infideliũ.

Expanded text:
uit a Domino, non occidens justum cum impio, omnem judicans terram, et Dominus et justus judex est, et pluit a Domino. Et inter haec, quem solum justum judicem dixeris, quaero. A Domino enim Dominus pluit: et hunc justum judicem non negabis, qui pluit a Domino. Abraham enim dixit, pater gentium, non utique infideliu
Abbreviated transcription (Latin):
in deo: sequens sermo consucat.
Aic eñi. Erubescent ⁊ pudebit
om̃s qui adu̾santur ei: et ibũt
cũ confusione. Decretũ hoc in
impietatẽ tuam dei ẽ. Aduer¬
saris eñi rp̃o: de quo te ꝓfessio
pat̾ͥne uocs obuirgat. Deus
est eñi: quẽ ẽẽ tu dm̃i ilegas.
Deuegas nõ sub specie honoriᷤ
uascibilis deuo ⁊ głam hãc a ce
solicudiuis sue nõ postulat: nõ
desiderat hanc opur ous cue in¬
telligentiam ⁊ ut ob hoc qd̾ dixe¬
rit non deus p̾ter me. eñ que er
se genuit dñ ab ueges. Ac ne si¬
bi hoc ad diuinitatẽ filii destiuẽ¬
da pculiare deferres: ungenici
sui glam honore ꝑfecte dunuita¬
tis impleuit dicens. Et non ẽ de¬
us p̃ter te. Ouid exequata discri¬
minas: Qͥd cõꝑaca discernis: ꝓ¬
priũ dei filio est: ue p̃ter eũ deus
sic. Propͥũ deo pri est: ne absq
eo deus quisqui sit. Uerbis di de
deo utere: ⁊ coufite. Icaq p̾care
pter te. Tu em̃ es d̾s ⁊ nescieba

Expanded text:
in Deo, sequens sermo confutat: ait enim, Erubescent, et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione : Decretum hoc in impietatem tuam Dei est. Adversaris enim Christo, de quo te professio paternae vocis objurgat. Deus est enim, quem esse tu Deum denegas. Denegas vero sub specie honoris nascibilis Deus, gloriam hanc a te solitudinis suae non postulat, non desiderat hanc opinionis tuae intelligentiam; ut ob hoc quod dixerit, Non est Deus praeter me, cum quem ex se genuit Deum abneges. Ac ne sibi hoc, ad divinitatem Filii destruendam, peculiare deferres; Unigeniti sui gloriam honore perfectae divinitatis implevit, dicens, Et non est Deus praeter te. Quid exaequata discriminas? quid comparata discernis? Proprium Dei filio est, ne praeter eum Deus sit; proprium Deo patri est, ne absque eo Deus quisquam sit: verbis Dei de Deo utere. Confitere ita, et precare praeter te. Tu enim es Deus, et nescieba
Abbreviated transcription (Latin):
mũt uature uĩcatẽ celestis mi¬
sericordie sacramẽta: s nͭ scorũ
fidem species que ad fidei uisionẽ
daptantur eludũt. dacrameta
eñ legis nust̾ium dispensaciõro
euanglice p̾figurant: ut pacri¬
archa uideat ⁊ credat qd̾ apłs
concempletur ⁊ predicec. ilamq
cũ ler umbra sit fucuroꝵ ÷ ue¬
ritate corporis umbre spẽs expͤs¬
sit. ⁊ deus in hoĩe ⁊ uidetur ⁊ cre¬
dicur. ⁊ adoratur ⁊ qui scd̾m ple

Expanded text:
munt naturae veritatem coelestis misericordiae sacramenta: sed nec sanctorum fidem species, quae ad fidei visionem coaptantur, eludunt. Sacramenta enim legis mysterium dispensationis evangelicae praefigurant: ut patriarcha videat et credat, quod Apostolus contemplatur et praedicat. Namque cum lex umbra sit futurorum, veritatem corporis umbrae species expressit. Et Deus in homine et videtur et creditur et adoratu
Abbreviated transcription (Latin):
mine usa est. Deu̾ ⁊ dñi dirit.
que dirit dm̃ unũ. S qͥd cantũ¬
genere m̾tate nacure. Cũ entm
qui fit scd̾m ymagniẽ creatur
utriꝰq: non pocest nõ ex utͦq cõ¬
sistere. ꝙ ut̾q deus sit uerus. S¬
ꝑgamus eciam nũs eo p̾dicati¬
oms ur̃e iciiere: qd̃ lex sc̃a de do
docuit. Angłs dei ad agar loqͥtͥ
⁊ idem angls deus est. d forte idc
co non deus uerus ẽ: qr angłs de¬
i est. Infi̾oris em̃ uature uidetur
hoc nomĩe: ⁊ ubi nũcupacio ẽ ge¬
ueris aliem ⁊ ubi cristunatur
u̾itas eiusdẽ generis uon in ẽẽ.
Et quidẽ iam supior lib̾ manica¬
tẽ huius questiomis ostendit. In
angło ei officii potius quã ua
suos sp̃s: ⁊ nuustros suos igne
urentem. Urens gͥ ignis ille
uumistri eius sunt: ⁊ ueniens
sp̃s augli eius sunt. P hec em̃
nũtioꝵ qui angłi nũcupantur¬

Expanded text:
mine usa est? Deum et Deum dixit, mine usa est? Deum et Deum dixit, quae dixit Deum unum. Sed quid tantugenere veritate naturae. Cum enim qui fit, secundum imaginem creatur utriusque, non potest non ex vero consistere, quod uterque Deus verus sgamus etiam nunc eo praedicationis nostrae itinere, quo lex sancta de Deo docuit. Angelus Dei ad Agar loquitur, et idem Angelus Deus est. Sed forte idcirco 110 non Deus verus est, quia angelus Dei est. Inferioris enim naturae videtur hoc nomen: et ubi nuncupatio est generis alieni, ibi existimatur veritas ejusdem generis non inesse. Et quidem jam superior liber inanitatem hujus quaestionis ostendit. In angelo enim officii potius quam natsuos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Urens igitur ignis ille ministri ejus sunt: et veniens spiritus, angeli ejus sunt. Per haec enim nuntiorum, qui angeli nu
Abbreviated transcription (Latin):
dei pacris ꝑ filiũ dm̃ homo con¬
ditur: condicur qͦ ad ymaginẽ
filii. qr nenio filio dcm̃ uegat
ad ymaginem ⁊ similitudiuem
nr̃am. Terunt gͦ sermo diuiuꝰ
rationẽ ueritacis in dc̃s. qua
opus explebat in fcĩs: ut hoĩe.
ad ymagne dei deus figuraret.
ut deũ siguificaret. nec uerita¬
tem deo admieret ⁊ cũ ⁊ in cõnu¬
mone ymagnus ẽe uerus deus.
qui in ope efficiendo incessigaba¬
furor ꝑdite. ostulca cece impi¬
etatis temeritas. Audis dõnt
dm̃: audis ymaginẽ urãm. Qd
cu subicis uerũ ⁊ nõ uerũ: Qͥd
uiseris uaturalem atq falsũ:
Qͥd sub religioiis nommne reli¬
unũ de ũ uerũ tẽpcas ne deus
uerus unus sit: i lũdũ uesanos
sp̃s tuos dictis euangłicis ac
apłicis suffoco: in quib pater ⁊
filius nõ ꝑsona. s uatura unꝰ et
uerus deus ut̾q ẽ. Int̾im te lex
so la enecat. ⁊ lũquid ait deum
ter inutroq p̾at̾ quã nature uo¬

Expanded text:
Dei patris per filium Deum homo conDei patris per filium Deum homo conditur, conditur quoque ad imaginem Filii: quia nemo ad imaginem et similitudinem nostram. Tenuit ergo sermo divinus rationem veritatis in dictis, quam opus explebat in factis: ut hominem ad imaginem Dei Deus figuraret, ut Deum significaret, nec veritatem Deo adimeret: cum et in communione imaginis esset Deus verus, qui in opere efficiendo intelligebafuror perdite! o stulta caecae impietatis temeritas! Audis Deum et Deum, audis imaginem nostram: quid tu subjicis verum et non verum? quid inseris naturalem atque falsum? quid sub religionis nomine reliunum Deum verum, tentas ne Deus verus unus sit? Nondum vesanos spiritus tuos dictis evangelicis atque apostolicis suffoco, in quibus Pater et Filius non persona, sed natura unus et verus Deus uterque est: interim te lex sola enecat. Numquid ait Deum ter in utroque praeter quam naturae no
Abbreviated transcription (Latin):
gnus u̾tateͦ ⁊ lũdũ absoluẽde
hui questionis m tp̃s ẽ. Post̾ius
eñi demonstrabunꝰ: inquã yma¬
ginẽ dei pacris ⁊ dei filii. homo cõ¬
dicus sit. ⁊ lũc unt̾im hoc tenemꝰ:
an uerus deus non sit cui uerus
deus direrit. faciamus hoĩez ad
ymaginẽ ⁊ simlitudinẽ nram
Discei ue si quid potes in hac yma¬
ginis comuuione uerũ acq falsũ:
⁊ heretico furore hec indissecabilia
decide. Unũ em̃ sunt: quoꝵ ymagi¬
nis ⁊ similicudinis unũ est homo
fcũs eremplũ. Sed sequamur ordi
uẽ lectioĩs ut u̾itas semꝑ sibi r̃o be¬
rens uon demutetur offenditulo
falsicatis. Et fecit deus hoĩem:
ad ẏmaginẽ dei fecit eũ. Ymago
cõmunis ẽ : deus ad ymagm̃e dei
hoĩcm fecit. Qui uerũ deũ filiũ
dei denegat: quero ad cuius dei
ymaginẽ a deo fcm hoĩem ĩtel¬
ligat. Meminerit taniẽ semꝑ
ꝑfiliũ oĩa: ne forte heretica in¬
celligencia opationẽ sibi dei pa¬
tris coaptet. Si gͥ ad ymagines

Expanded text:
um absolvendae hujus quaestionis mihi tempus est: posterius enim demonstrabimus, in quam imaginem Dei patris et Dei filii homo conditus sit. Nunc interim hoc tenemus, an verus Deus non sit, cui verus Deus dixerit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Discerne, si quid potes, in hac imaginis communione verum atque 109 falsum: et haeretico furore haec indissecabilia decide. Unum enim sunt, quorum imaginis et similitudinis unum est homo factus exemplum. nem lectionis, ut veritas semper sibi cohaerens non demutetur offendiculo falsitatis. Et fecit Deus hominem; ad imaginem Dei fecit eum . Imago communis est: Deus ad imaginem Dei hominem fecit. Qui verum Deum filium Dei denegat, quaero ad cujus Dei imaginem a Deo factum hominem intelligat. Meminerit tamen semper per Filium omnia; ne forte haeretica intelligentia operationem sibi Dei patris coaptet. Si igitur ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ quero: quid significaciõis
hẽat deus uerus. ⁊ non deus ue¬
rus. i lon eñi uerbi huiꝰ appre¬
hendo racionẽ. si dicatur mͥ igis
est. s non ẽ uerus ignis: aut a¬
qua ẽ. s non est uera aqua Et
quero in quo cuisdem generis
ueritas ageni̾s eiusdetu ueri¬
tate dissenciat. Quod eñ ig̃is
c̃ non potest esse ne uerus sit
uec uacura manẽs in eo. pocest
car re quoduera est Puns aque q
aqua est: ⁊ ꝑ id pot̾is abolere. ne ue¬
ra sit. Ceterũ si aqua mancat
etiam ni co uecesse est ꝑsistat ut
uera sic. ꝑcest ita de mũ natura

Expanded text:
d significationis habeat Deus verus et non Deus verus? non enim verbi hujus apprehendo rationem, si dicatur mihi, Ignis est, sed non est verus ignis; aut aqua est, sed non est vera aqua: et quaero, in quo ejusdem generis veritas a generis ejusdem veritate dissentiat? Quod enim ignis est, non potest esse ne verus sit: nec natura manens eo potest carere quod vera est. Perime aquae, quod aqua est: et per id poteris abolere ne vera sit. Caeterum si aqua maneat, etiam in eo necesse est persistat ut vera sit. Potest ita demum natura
Abbreviated transcription (Latin):
uentis sp̃s ardore ꝓrupinus.
S tractatui suo fidei nr̃e u̾tas
reseruetur  que cũ inchoata sit
ad securitat᷑e legentis: tractan¬
da tamen atq absoluenda ple¬
mus ẽ ad desꝑationẽ ꝯdicentis
Non affert itaq denuitacione
nature nomen officii. Qui e¬
in angłs dei est. deus ẽ. N õ sit
planc deus uerus: si nõ res dei
⁊ locutus fuerit ⁊ gesserit In gẽ¬
tem em̃i magnã hismahel ad au¬
get: ⁊ nõi eius multipłcaciones
gentiũ pollicetur. Et quero si hoc
tas ẽ. qͥd nature aufers mu̾cacẽ⁊
cui u̾tario nõ adius potatetẽ:

Expanded text:
ventis spiritus ardore prorupimus. ventis spiritus ardore prorupimus. Sed tractatui suo fidei nostrae veritas reservetur: quae cum inchoata sit ad securitatem legentis, tractanda tamen atque absolvenda plenius est ad desperationem con--Non affert itaque demutationem naturae nomen officii: qui enim angelus Dei est, Deus est. Non sit plane Deus verus, si non res Dei et locutus fuerit, et gesserit. In gentem enim magnam Ismael adauget, et nomini ejus multiplicationes gentium pollicetur: et quaero, si hotas est; quid naturae aufers veritatem, cui veritatis non adimis potestatem?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ordo: non generis. i lon eñ a¬
liud qmͣi pacrem ⁊ filiũ p̃dicamꝰ.
⁊ ita uacurã nõim coeanius. ut
uicatem dei cencat ex in nascibi¬
li do. dei uengerati natiuitas.
Missi aut̃ ⁊ mittentis significati¬
o. hic nõ aliud quam pacr̃e ⁊ fi¬
liũ docet: cet̾m ueritatẽ uo adi¬
unt uatui. neq infilio pirait
uatiue diuiuitatis ꝓpͥetatẽ: qr
nemo ambigat naturã auctori.
i filii uatiuitace cõnasa ⁊ ut ex
uno consistat munũ. ꝙ ꝑ unrm
nõ discernatur ex uno: atq ita
sermoins incontinens si lentiũ
Iam em̃ in suꝑiore libro modu
constituce p̾dicatiõis ercessunus:
herencis arguences ⁊ dñi acq de¬
ũ amoyse p̾dicatũ docentes. ad
umuis dei ueram ⁊ religiosam
confessionẽ pia quͣiiuis inconsi¬
daca festinatione descendimus:
⁊ nũc qͦ alt̾ius questionis nego¬
tio ĩmorantes. nõ tenumurs or¬
diuẽ consticutũ: ⁊ dũ de deo uero
dei filio loquiinur. usq ad cõfes¬
sionẽ d̾i ueri inpatre ⁊ filio fer¬

Expanded text:
s. Non enim aliud quam Patrem et Filium praedicamus: et ita naturam nominum coaequamus, ut veritatem Dei teneat ex innascibili Deo Dei unigeniti nativitas. Missi autem et mittentis significatio hic non aliud quam Patrem et Filium docet, caeterum veritatem non adimit naturae, neque in Filio perimit nativae divinitatis proprietatem: quia nemo ambigat naturam auctoris in filii nativitate connasci, ut ex uno consistat in unum, quod per unum non discernatur ex uno: atque itsermonis incontinens silentium! Jam enim et in superiori libro modum constitutae praedicationis excessimus, haereticis arguentes, et Deum atque Deum a Moyse praedicatum docentes, ad unius Dei veram et religiosam confessionem pia, quamvis inconsiderata, festinatione descendimus: et nunc quoque alterius quaestionis negotio immorantes, non tenuimus ordinem constitutum; et dum de Deo vero Dei filio loquimur, usque ad confessionem Dei veri in Patre et Filio fer
Abbreviated transcription (Latin):
demde ad quã se fraudẽ sylla¬
be adiectio que in libris ñ er¬
stat. rastrurit ⁊̃ stulticie sue ĩ
eo usa mendatio: canqm dcĩs
suis co usq adhibenda fides
eet. ut requirendã ẽs ip̃am de¬

Expanded text:
deinde ad quam se fraudem syllabae adjectione, quae in libris non exstat, instruxit: stultitiae suae in eo usa mendacio, tamquam dictis suis eo usque adhibenda fides esset, ut requirendam esse ipsam d
Abbreviated transcription (Latin):
co cũ angłs dĩ d̾s dicitur adopti¬
ons nomẽ in dulgeatur: ⁊ si ĩ
co nũcupano dei potius quã uer¬
tas. d̾i parñ naturã in se d̾i tum
cũ angłs̃ di dc̃s ẽ docuit: in infe¬
uoĩe incellige. an er se dei p̃stire¬
rit iĩtatẽ. Namq ad abraham
homo locutus ẽ: s abraham dñi
adorauit. Et o pestifer heretice ⁊ de.¬
um abraham confessus est: quẽ
tu dñi denegas. Quas ꝓuuissas
abrahe benedictiones impie erp̃¬
tas: i lon ẽ tͥ ille ut ẽ gentiũ pa
ter: ueq in familiã senuius sem
sin ꝑ bendictiones fidei sue rena

Expanded text:
eo, cum angelus Dei Deus dicitur, adoptionis nomen indulgeatur, et sit in eo nuncupatio Dei potius quam veritas. Si parum naturam in se Dei tum, cum angelus Dei dictus est, docuit; in infenomine intellige, an ex se Dei praestiterit veritatem. Namque ad Abraham homo locutus est; sed Abraham Deum adoravit. Sed o pestifer haeretice, Deum Abraham confessus est, quem tu Deum denegas. Quas promissas Abrahae benedictiones impie exspectas? Non est tibi ille, ut est, gentium 112 pater: neque in familiam seminis sui per benedictiones fi
Abbreviated transcription (Latin):
rationis motũ. ueritas ucitat.
Ex nͣbis gͥ sensũ sequaui ⁊ ⁊ er sen¬
su ratiotiẽ intelligamꝰ: ⁊ er racio¬
ne u̾tatẽ app̾hendamus. Cui eñi
dicitur faciamus hõiem ad yma¬
giñe ⁊ sumlitudinẽ urãm: quero
in quo nõ scd̾m eũ uerus sit qui
sibidicat. Nam siue dubio dcm̃
hoc ex affectu sensuq dicentis ẽ.
Ergo. qui dicit faciauius ⁊ signi¬
ficat secũ ad faciendũ uõ dissen¬
tiẽtem. nõ alienũ. nõ infirmĩr. si
qui potens sit ad id unde ẽ sermo
faciendũ. Hoc gͦ sine dubio sen¬
sisse uidetur qui loquit᷑: qr id lo¬
cucus intelligendus est. Ut ꝑle¬
mor autẽ nature acq opacionis
ueritas doc̾ctur ⁊ qͥ sensum suũ
ꝑ u̾ba eloquebatur: seusus qͦ ra¬
nonẽ ex natura cũ m̾icate subie¬
cit dicens. Ad ymagina᷑m ⁊ simili¬
tudinẽ ur̃am. ubi est hic falsus
deusl cui uerus deus dicit ad y¬
uersicatẽ: uon ht̃ discrecione in

Expanded text:
s incitat. Ex verbis igitur sensum sequamur, ex sensu rationem intelligamus, et ex ratione veritatem apprehendamus. Cui enim dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, quaero in quo non secundum eum verus sit, qui sibi dicat: nam sine dubio dictum hoc ex affectu sensuque dicentis est. Ergo qui dicit Faciamus, significat secum ad faciendum non dissentientem, non alienum, non infirmum, sed qui potens sit ad id, unde est sermo, faciendum. Hoc ergo sine dubio sensisse qui loquitur, quia id locutus est, intelligendus est. 8. or autem naturae atque operationis veritas doceretur; qui sensum suum per verba eloquebatur, sensus quoque rationem ex natura cum veritate subjecit, dicens ad imaginem et similitudinem nostram. Ubi est hic falsus Deus, cui verus Deus dicit ad iversi
Abbreviated transcription (Latin):
iucelligi ueritas potest. qua si ful¬
detegautur. Et hoc quidẽ mencien¬
tiũ absolutiore de decore: si mẽda¬
tia ip̃a ꝓficiant ueritati. Et qde
seusus humane opĩonis cõmu¬
ne uidiciũ ẽ. neqͣquã ueris falsa
sociarri neq hec rerũ gu̾a mu¬
tuo sibi assensu contiuerr⁊ qr ꝑ
generis differentiam ad u̾sãte
nacura nunqui dissidentia cocant.
net diu̾sa consentiant ⁊ nec sibi ĩ¬
ic̾e̾ aliena cõmunia sint. Que cu¬

Expanded text:
intelligi potest, quam si faldetegantur; et hoc quidem mentientium absolutiore dedecore, si mendacia ipsa proficiant veritati. Et quidem sensu humanae opinionis commune judicium est, nequaquam veris falsa sociari, neque haec rerum genera mutuo sibi 108 assensu contineri: quia per generis differentiam adversante natura numquam dissidentia coeant, nec diversa consentiant, nec sibi invicem aliena communia sint. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
tis naturã ea que dcĩs erequat᷑
oꝑatio. Non est itaq dei filius
deus falsus. nec deus adoptuns.
uec deus conuũcupatus. s deus
uerus. Et non necesse ẽ aliquid
ediu̾so demonstrare: ꝑ qd̾ nõ sic
tens. Michi eñi sufficit ineo dei
nomien acq natura. Deus eñi ẽ
ꝑ quẽ fr̃a sunt oĩa. Hoc uͥi de eo
creatio uundi locuta ẽ. Erequa¬
tur deus deo nomine: eroquatur
ueritati uerita ueritas ope. Ut
significatio ẽ dei potentis in dc̃o:
ica intelligentia ẽ dei pocentis ĩ

Expanded text:
tis naturam ea quae dictis exaequatur tis naturam ea quae dictis exaequatur operatio. Non est itaque Dei filius Deus falsus, nec Deus adoptivus, nec Deus connuncupatus, sed Deus verus. Et non necesse est aliquid e diverso demonstrare, per quod non sit Deus verus: mihi enim sufficit in eo Dei nomen atque natura. Deus enim est, per quem facta sunt omnia. Hoc mihi de eo creatio mundi locuta est. Exaequatur Deus Deo nomine, exaequatur veritati veritas opere. Ut significatio est Dei potentis in dicto, ita in
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ cum aic. Et dixit deus¬
fiat firmamc̃tũ. Cet̾m nͨ uir¬
tutẽ distirit nec nacturã se¬
pauit. nec nomẽ denutauit iu
eo: in quo tantũ dicentis incel¬
ligentiã p̃stitit ⁊ ut significati¬
ouem efficientis afferret. Ue¬
ritatẽ autẽ nature acq ure¬
tucis. significatio sermoauan¬
tis uõ adnuit: qͥn pocius i̾¬
etate cõmendat. Afferre eñi
dicto efficienciã: nature eius
ẽ. que efficiens id possit p̾sta¬
erit uerus ille qui efficit. cũ uerar
sit ille qui dicit. qnͣdo quidẽ dicci
uericatẽ. fc̃ uitas consequatur:
Deus ẽ qui dirit: deus est qui fec
rus sit. ⁊ nõ sit uerus iste facien¬
do. Habemiꝰ itaq in filio dei deo
nature u̾itatẽ. Deus ẽ. cacor est.
cas uirtucis est: qͥn etiã id qd̾ sibi
dicicur potest. P fecte em̃i pocestati
est : hoc naturami posse facientis
quod possit siguicare sermo dicẽ¬
tis. Atq ita cũ qͥcqd dia potest.
id ip̃m ⁊ effici possit: teuet u̾ita¬

Expanded text:
it Deus firmamentum . Caeterum nec virtutem distinxit, nec naturam separavit, nec nomen demutavit in eo, in quo tantum dicentis intelligentiam praestitit, ut significationem efficientis afferret. Veritatem autem naturae atque virtutis, significatio sermocinantis non adimit; quin potius veietate commendat. Afferre enim dicto efficientiam, naturae ejus est, quae efficiens id possit praestaerit verus ille qui efficit, cum verus sit ille qui dicit; quando quidem dicti veritatem, facti veritas consequatur? Deus est qui dixit, Deus est qui fecirus sit, et non sit verus iste faciendo. Habemus itaque in filio Dei Deo naturae veritatem. Deus est, creator est, tas virtutis est; quin etiam id quod sibi dicitur potest. Perfectae enim potestatis est, hoc naturam posse facientis, quod possit significare sermo dicentis. Atque ita cum quidquid dici potest, id ipsum et effici possit; tenet verita
Abbreviated transcription (Latin):
ut si sãtatẽ dã infidelit̾ usur pa¬
ti comuencis tacitͬnicas cõfu ma¬
ret ⁊ per id qd̾ deus unus ẽ. filiꝰ
tamen dei deus nõ eẽt: deo tãtũ
sicut ẽ uno manente. At uͦ si cõ¬
tradictio p̾sũpte ipie huiꝰ pro¬
fessionis ex isteret. ueritatẽ fi¬
dei euanglice nõ cõseruaret. de¬
um unũ nõ confessa responsio
cũ fidei ur̃e ꝓfessio scd̾m deuiu
unũ sit: recideretq in alc̾ius he¬
reseos impietatẽ. dm̃ unũ parĩe
⁊ filiũ ꝓfessa cõfessio ⁊ atq ita
sapiencia nũdi que stulticia ap̃
deũ est . spem blande ⁊ pestifere
simplicitatis illud̾et. cũ hoc fidei
sue constitueret erordiũ in quo
sibi impie aut assentiremͥ. aut
adu̾saremͥ: ⁊ ꝑ hoc utͥusq rei ꝑi¬
culũ. dm̃ filiũ nõ ẽẽ obtineret.
he seos uecessicatẽ. ⁊ si prẽm dm̃
⁊ filiũ dm̃ conficences. umũ dñi
p̃dicare scd̾m sabellii opĩone
impiã eristimarem⁊ ⁊ ita hoc

Expanded text:
ut si sanctitatem dicti infideliter usurpaut si sanctitatem dicti infideliter usurpati, conniventis taciturnitas confirmaret, per id quod Deus unus est, filius tamen Dei Deus non esset, Deo tantum sicut est uno manente; at vero si contradictio praesumptae impiae hujus professionis exsisteret, veritatem fidei evangelicae non conservaret Deum unum non confessa responsio, cum fidei nostrae professio secundum Deum unum sit; recideretque in alterius haereseos impietatem, Deum unum Patrem et Filium professa confessio. Atque ita sapientia mundi, quae stultitia apud Deum est, specie blandae et pestiferae simplicitatis illuderet, cum hoc fidei suae constitueret exordium, in quo sibi impie aut assentiremur, aut adversaremur: et per hoc utriusque rei periculum, Dei filium Deum non esse obtineret, haereseos necessitatem, si et Patrem Deum et Filium Deum confitentes, unum Deum praedicare secundum Sabellii opinionem impiam existimaremur: et ita hoc
Abbreviated transcription (Latin):
forte eristimabitur ⁊ ut quod ir
negandi ⁊ nec rationi cõueniat
ut uciliter affirmetur. qd̾ ucilit̾
destruatur. S ad diuine sapiẽ¬
cie intelligentiã humanus sen¬
sus imprudens. ⁊ scd̾m celestem
prudentiã stulcus. iueta infir¬
micates suas sertit. ⁊ iurta im¬
becillicatem nature sue sapit:
stulcus sibi sibi fucurus ut deo
sapiat ⁊ ut sensus sui inopiam
intelligens ⁊ dei sapienciã cõsec¬
tans. non scd̾m hunmauã sapiẽ¬
tiã prudens sit: s scd̾m qd̾ ad d̾m
ꝓficit sapiat indei sapieuciã ex
recognita mũdi stulticia tnͣsitu¬
rus. Cuiꝰ stulte sapientie. sen sũ
h̾etica subtilitas ad fallendi occa¬
sionẽ coaptans. unũ dm̃ ꝓfessa
ẽ auctoricace legis euangłiorũq¬
usa. qua dcm̃ est. audi isrl dũs
deus cuns unus est: nõ iguorãs
quantũ in eo esset uł responsiõis
piculũ uł silentii  ⁊ ex utroq o¬
portunitatẽ impietatis expecta.

Expanded text:
forte existimabitur, ut quod irrforte existimabitur, ut quod irrnegandi; nec rationi conveniat, ut utiliter affirmetur, quod utiliter destruatur. Sed ad divinae sapientiae intelligentiam humanus sensus imprudens, et secundum coelestem prudentiam stultus, juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sapit; stultus sibi futurus, ut Deo sapiat, scilicet ut sensus sui inopiam intelligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum humanam sapientiam prudens sit, sed secundum quod ad Deum proficit sapiat, in Dei sapientiam ex recognita mundi stultitia transiturus. Cujus stultae sapientiae sensum haeretica subtilitas ad fallendi occasionem coaptans, unum Deum professa est, auctoritate Legis Evangeliorumquusa, qua dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unuss periculum, vel silentii; et ex utroque opportunitatem impietatis exspectans:
Abbreviated transcription (Latin):
deputabitur: nõ eñi ex alia sb̾¬
stancia. s ex deo deus ẽ. Nichil
in co icaq nouũ ÷ nichil extre¬
mũ inchil recens ẽ. Cũ em au¬
dit isrl̾ ꝙ sibi deus unus sit. ⁊ fi¬
lio dei deo nõ alter deus depucetur.
ut redimens deus sit: absolute pa¬
ter deus. ⁊ filius deus. unũ sunt.
nõ umone ꝑsone. s sb̾staucie u¬
utate ⁊ qr filio dei deo deputari
ad altin deũ non sunc ꝓph̾a quod
sains herecicoꝵ institu¬
tiouib supiorib libris.
nou ignorauunꝰ tu eã
uos cout̾diceudi uetes¬
sitatem deductos fuisse: ut uõ un¬
nus ꝑiculi audientib responsio
ur̃a qua silentiũ cõmoueret. Cũ
eñi uiũ deũ eadẽ ꝓphane assertio
insidelicatis ingereret. ⁊ rursũ
uuũ dm̃ religiose negare sides
sana nõ posset tractar i de eo nõ
sine ancipitis ꝑiculi conscienti¬
a pocuit qd̾ ũo iniius impie cõ¬
fu maretur quã negaretur. Et
quidẽ humani sensus opĩone
ineptum ⁊ rationis alienũ ẽẽ h

Expanded text:
ur: non enim ex alia substantia, sed ex Deo Deus est. Nihil in eo itaque novum, nihil extraneum, nihil recens est. Cum enim audit Israel, quod sibi Deus unus sit, et Filio Dei Deo non alter Deus deputetur, ut Deus sit; absolute pater Deus et filius Deus unum sunt, non unione personae, sed substantiae unitate: quia filio Dei Deo deputari ad alterum Deum non sinit propheta, quod sanis haereticorum institutionibus superioribus libris, non ignoravimus in eam nos contradicendi necessitatem deductos fuisse, ut non minus periculi audientibus responsio nostra, quam silentium commoveret. Cum enim unum Deum profane assertio infidelis ingereret, et rursum unum Deum religiose negare fides sana non posset; tractari de eo non sine ancipitis periculi conscientia potuit, quod non minus impie confirmaretur, quam negaretur. Et quidem humani sensus opinione ineptum et rationis alienum esse hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cucus ẽ. Angłs dei ẽ. qui ui igne
de rubo apparuit: ⁊ de rubo ni
igne deus loquitur. Habes dis¬
pensacionẽ i angło: qr in an¬
gło otficiũ ẽ nõ uaturã. habes
in nature nõie dm̃: qr augłs
Nuqͥd non uerus ẽ deus abra¬
he. ⁊ d̾s̃ ysaac. ⁊ deus iacob: Hor
eñ angłs de rubo loquens ds̃
inct̾rũ ẽ. Et ne adoptiui uõis
fureris occasionẽ: loquit᷑ ad
moyscn deus isse qui est. Ica ei
moysen. Ego su qui sũ. Et dix

Expanded text:
cutus est. Angelus Dei est, qui in igne de rubo apparuit: et de rubo in igne Deus loquitur; habes dispensationem in angelo, quia in angelo officium est, non natura; habes in naturae nomine Deum, quia angelus Numquid non verus est Deus Abrahae, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Horum enim angelus de rubo loquens Deus in aeternum est. Et ne adoptivi nominis fureris occasionem, loquitur ad Moysen Deus ille, qui est. Ita enim Moysen: Ego s
Abbreviated transcription (Latin):
nupleuit. Memunsse autẽ legẽ¬
tem oportet. nõ me in memorẽ
aut diffidencẽ eaꝵq obici soleãt
questionũ. de hiis nũc cacere: Nl
em̃ hoc qd̾ dici solet. pat̾ maior
me est. ⁊ cet̾a huiꝰ modi similia
aut ignorantur. aut nõ uicelli¬
guncur. ut nõ ꝑ hec ip̃a ueri dei
in filio natura doceatur ⁊ s orduĩ
responsioins nr̃e eñ ẽẽ couueiit.
qui erat ꝓpositionis adu̾se: ut ues¬
tigia impie institutionis gressus
hic pie p̾dicatiõis inculcans ip̃a
illa pͥma euadencis in hoc ꝓfa¬
uu irreligiosumq iter fallacis
doctͥue signa deleret. Delatis gͥ
acq in postreuiũ reseruatis e¬
uangłicis acq apłicis p̾coniis.
oĩs int̾im uobis de lege ⁊ ꝓphi

Expanded text:
ntur. --Meminisse autem legentem oportet, non me immemorem aut diffidentem earum quae objici soleant quaestionum, de his nunc tacere. Neque enim hoc quod dici solet: Pater major me est , et caetera hujusmodi similia, aut ignorantur, aut non intelliguntur, ut non per haec ipsa veri Dei in Filio natura doceatur: sed ordinem responsionis nostrae eum esse convenit, qui erat propositionis adversae; ut vestigia impiae institutionis gressus hic piae praedicationis inculcans, ipsa illa prima evadentis in hoc profanum irreligiosumque iter fallacis doctrinae signa deleret. Dilatis igitur atque in postremum reservatis evangelicis atque apostolicis praeconiis, omnis interim nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cõfitens. ut ꝑ id filiũ dei a natͥa
dei ⁊ uu̾tate au̾teret ⁊ cũ u̾itas
in nacͥa unus manẽs. natu¬
ralem uniꝰ non excedẽt uerita¬
ten. Igitur qr ambiguitatis lo¬
cus uullus ẽ. qr moyses unũ
dm̃ p̾dicans irelligatur de
dei filio significasse qd̾ deus sit
ꝑ ip̃as illas significacionis sue
auctoricates recurramꝰ  ⁊ reqͥ¬
ramus anquẽ dm̃ significaue¬
ric. deũ qͦ uerũ incelligendũ
docuerit. ⁊ lulli aũt dubiũ ẽ
uericatẽ ex natura ⁊ ex uirtute
cẽ: ut erempli causa dcm sit.
uerũ tricicũ est. qd̾ spica struc¬
tũ. ⁊ aristis uallatũ. ⁊ foliculis
decussũ. ⁊ infarmas cõminu¬
tũ. ⁊ in panem coactũ .⁊ in aibũ
suptũ. reddiderit ex se ⁊ natu¬
ra paris ⁊ inunus. Itaq quia
uature iuiitus p̃stat m̾tatem:
uideamus an uerus deus sit.
que moy ses dm̃i cẽ significat:
de uno deo ⁊ eodem no̾ deo pea
locuturi: ne nõ int̾ posica spon¬

Expanded text:
confitens: ut per id filium Dei a natura confitens: ut per id filium Dei a natura Dei et veritate averteret, cum veritas in natura unius manens, naturalem unius non excederet veritatem. Igitur quia ambiguitatis locus nullus est, quin Moyses unum Deum praedicans, intelligatur de Dei filio significasse quod Deus sit, per ipsas illas significationis suae auctoritates recurramus: et requiramus, an quem Deum significaverit, Deum quoque verum intelligendum docuerit. Nulli autem dubium est, veritatem ex 106 natura et ex virtute esse: ut exempli causa dictum sit, verum triticum est, quod spica structum, et aristis vallatum, et folliculis decussum, et in farinam comminutum, et in panem coactum, et in cibum sumptum, reddiderit ex se et naturam panis et munus. Itaque quia naturae virtus praestat veritatem; videamus an verus Deus sit, quem Moyses Deum esse significat: de uno Deo, et eodem vero Deo postea locuturi; ne non interposita spon
Abbreviated transcription (Latin):
responsionis nr̃e ordinẽ incho¬
auimus. qui ⁊ adicũ sibi demõ¬
strande uitatis acquireret. uec
se piculo impie ꝓfessionis i¬
sereret: tempato int̾ utrũq mo¬
de ramiue. non negantes deuin
numerũ desecantes. neq ꝯͣ tatũ
huc plenius uutatis questiõi
monstrantes. Recte eñi unũ de põi¬
ũ a moyse p̃dicatũ euangłi̾a ti¬
stantur. ⁊ rursũ fidelit̾ in euã¬
gliis dm̃ ⁊ dm̃ doceri moyses de¬
um unũ p̃dicans auctorẽ acq
ita nõ auccoritati contraitum
ẽ. s ex auccoritate responsumẽ
ue ꝑid dei filiũ liceret dñi nega¬
ficendi dei filiũ dñi. idẽ auctor
eẽc. qr auctor ẽ. dei uniꝰ p̃dican¬
dimenti posica seuceutia ẽ noui¬
nius uũ dñ uerũ ÷ hinc quoq
scd̾i huiꝰ libelli om̃is sermo con¬
sistit: au filius dei deus uerus
sit. ⁊ lã sine dubio in hũc se or¬
dinẽ h̾etia ingenii subcilitas
coaptauit ÷ primũ unũ deum
dicrus. deinde unũ uerũ deum

Expanded text:
inchoavimus, qui et aditum sibi demonstrandae veritatis acquireret, nec se periculo impiae professionis insereret: temperato inter utrumque moderamine; non negantes Deum unumerum desecantes, neque contra thuc plenius unitatis quaestione, monstrantes. Recte enim unum Deum a Moyse praedicatum Evangelia testantur: et rursum fideliter in Evangeliis Deum et Deum doceri, Moyses Deum unum praedicans auctor est. Atque ita non auctoritati contraitum est, sed ex auctoritate responsum est, ne per id Dei filium liceret Deum negafitendi Dei filium Deum idem auctor esset, qui auctor est Dei unius praedicandimenti posita sententia est: Novimus unum Deum verum: hinc quoque secundi hujus libri omnis sermo consistit, an filius Dei Deus verus sit. Nam sine dubio in hunc se ordinem haeretici ingenii subtilitas coaptavit, primum unum Deum dicens, deinde unum verum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
cta sunt. T̃otũ eñi qͥd qͥd ẽ ex eiꝰ
opatione sub sistit. Hic gͦ uuis
est disponens ad abraham. loque
ad moyser. cestans ad isrł. ma
iir tutes ligno passioĩs affigẽs:
mortẽ mn inferno ꝑimens. spci
nr̃e fidan resurrectione confir¬
mans: corruptionẽ carius hu¬
Ad hũc gͥ uõ depucabitur aliuᷤ
Soli em̃ hec uugenito deo ꝓpͥa

Expanded text:
cta sunt. Totum enim quidquid est, ex ejus operatione subsistit. Hic ergo unus est disponens ad Abraham, loquens ad Moysen, testans ad Israel, mvirtutes ligno passionis affigens, mortem in inferno perimens, spei nostrae fidem resurrectione confirmans, corruptionem carnis huAd hunc ergo non deputabitur alius. Soli enim haec unigen
Abbreviated transcription (Latin):
ter cerce nõ nͥ soli filio iusibilis
ẽ. Quis gͦ iste ẽ qͥ ẽ uisus ⁊ conu̾¬
satus unt̾ hoĩes: Deus certe nr
est. ⁊ usibilis in hõie ⁊ cõcrecta¬
bilis deus. Et ꝓpħam loquẽcez
in tellige : nõ depucabit᷑ alt̾ ad
eũ. Si queris qͦmͦ audi que secũ¬
tur ⁊ ne ꝑ id nõ ⁊ patͥ ꝓpͥñ ẽẽ exl

Expanded text:
ter certe non nisi soli Filio visibilis est. Quis ergo iste est qui est visus et conversatus inter homines? Deus certe noster est, et visibilis in homine et contrectabilis Deus. Et prophetam loquentem intellige: Non deputabitur alter ad eum. Si quaeris, quomodo? audi quae sequuntur: ne
Abbreviated transcription (Latin):
in hoĩc. non uatus ẽ. Mor eciam
loc qd̾ est uisus. ⁊ uacus est. Ad
ueritacẽ uͦ nascendi: famuiliari¬
tas ꝓfeat assũpte ad contẽplan¬
dũ formã sp̃ei. Illic homo per
deũ scdmi nature nr̃e infirmita¬
tẽ uidendus assumitur: hic pro
uature nr̃e infirmitate uascit.
qd̃ erat uisiu. Accipit inubra

Expanded text:
in homine, non natus est: mox etiam hoc, quod est visus, et natus est. Ad veritatem vero nascendi familiaritas proficit assumptae ad contemplandum formam speciei. Illic homo per Deum secundum naturae nostrae infirmitatem videndus assumitur: hic pro naturae nostrae infirmitate nascitur quod erat visum. Accipit umbra
Abbreviated transcription (Latin):
fessus ⁊ idicem. Ac ne force eri¬
st umes in uiiꝰ confessione. tͥñ
oĩm uiror qui simul iudebant᷑.
houorẽ concureri: contuere
quid conspectis duob qͥ disces¬
serant loch dixerit. Et uc u¬
dit loch. erurerit obuiam ill.
⁊ adorauit infaciem int̾ra: et
dirit. Ecce dm̃ duitite in domũ
pueri ur̃i. Hic pluralẽ remi¬
it significationem simplex iu¬
sio angłoꝵ illic singlarem ho¬
norẽ patriarche fides conficet᷑
Hic diuine sqͥpture historia du¬
os de tribz cautu anglos fuisse
siguificat: il lic dii e dum p̃di¬
cat. Ait eni. Et dirit dixit dõ¬
ad abraham. Quare risic sara
dicens⁊ gͦ uere paritura su : E¬
go aũt senu. Nũqͥd impossibi¬
le ẽ a deo uerbũ : In tp̃e hoc re¬
u̾tar ad te in futurũ: ⁊ erit sa¬
re filius. Tenet gͦ scͥpcura or¬
dine ueritacioͥ nec plur alem
significationẽ in eo qui ⁊ deus
⁊ dñ agnoscebatur. ad misces
neq anglis duobus honorẽ qͥ
deo tancũ fuerat de lacus imꝑ¬

Expanded text:
e. --Ac ne forte existimes in unius confessione, trium omnium virorum, qui simul videbantur, honorem contineri; contuere quid conspectis duobus qui discesserant Lot dixerit: Et ut vidit Lot, exsurrexit obviam illis, et adoravit in faciem in terram: et dixit, Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri . Hic pluralem retinuit significationem simplex visio angelorum, illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic divinae Scripturae historia duos de tribus tantum angelos fuisse significat, illic Dominum et Deum praedicat. Ait enim: Et dixit Dominus Abraham, Quare risit Sara, dicens, Ergo vere paritura sum? ego autem senui. Numquid impossibile est 93 a Deo verbum? In tempore hoc revertar ad te in futurum, et erit Sarae filius . Tenet ergo Scriptura ordinem veritatis, nec pluralem significationem in eo qui et Deus et Dominus agnoscebatur admiscens, neque angelis duobus honorem, qui Deo tantum fuerat delatus, imp
Abbreviated transcription (Latin):
pter cum indetur. alius ẽẽ: qui unꝰ
est Tertio quoq ait. Tu es deu᷑:
⁊ uesaebauiis. S exꝑsecutore ec¬
clesie dixit. Quoꝵ patres ⁊ ex qͥb
mucti hec predicabunt ͥ excelsi

Expanded text:
ter eum videtur alius esse, quia unus est. Tertio quoque ait, Tu es Deus, et nesciebamus. Sed ex persecutore Ecclesiae dixit: Quorum patres, ex quibus vincti haec praedicabunt: excels
Abbreviated transcription (Latin):
plificabo eũ ualde. Duodecun
gences gen̾abit: ⁊ dabo illu in
gentẽ magnam. Nũquid am¬
bigitur. qͥn qui angłs dĩ dc̃ĩs
est. idem rursũ dicatur ⁊ deus
Qualit̾q de ismahel sermo ẽ
⁊ nũc ⁊ dudũ muluplicandus
ab codẽ est . Et ne force nõ idẽ
qͥ cẽt locutus ad agar. nũc lo¬
qui credẽtur: eiuldem ꝑ sonesi¬
gnificacionẽ diuiuus sermo
testacur dicens. Et beuedixi
eũ: ⁊ amplificabo eũ. Benedic¬
tio exp̾ci̾co ẽ: iã eñi ad agar ser¬
mo fuerat: amplificacio uo̾ in
ad agar uo angłs dei locutus est.
Deus gͥ ẽ. qui t angłs ẽ: qr qui
⁊ angl̾s dei est: deus ẽ. ⁊ er deo

Expanded text:
duodecim gentes generabit, et dabo eum in gentem magnam . Numquid ambigitur, quin qui angelus Dei dictus est, idem rursum dicatur et Deus? Pariterque de Ismael sermo est, et nunc et dudum multiplicandus ab ecdem est. Et ne forte non idem, qui esset locutus ad Agar, non loqui crederetur: ejusdem personae significationem divinus sermo testatur, dicens, Et benedixi ei et multiplicabo eum. Benedictio ex praeterito est; jam enim ad Agar sermo fuerat: amplificatio vero inad Agar vero angelus Dei locutus est. Deus igitur est, qui et angelus est: quia qui et angelus Dei est, Deus est ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
est ex ꝑsoua ip̃ius discere. Ait
em̃i ad õsee ꝓpħam. Nõ apponã
ad huc ut miserear domui isrł:
s em̃ adu̾salis aduersacor illis
Filioꝵ autẽ uida miserebor: et
in quo et elegit nos aute tꝑa se¬
cularia. Ip̃or idtirco ait. qr ds
in uascibilis aullo est: uosq filio
in h̾edicatẽ adeo pr̃e donaniur.
Leginus uamq. Posce ame. et
dabo tͥ gentes h̾editatẽ cuã. Deo
em̃ ex quo osa sunt. deus nullus
est. qui sine mitio et̾nus ẽ. Filio
aũt deus pater ẽ: ex eo em̃ deus
natus ẽ. i lob̾ auc̃e ⁊ pater deus
est: ⁊ filius deus ẽ. patre de filio
conficente qd̾ d̾s ur̃ sit. filio de pa¬
cre docence qd̾ deus nobio sit: deo
camen filio a patre id ẽ ip̃o in na¬
scibili uircucis sue nomime num¬
cupato. Et hec quidẽ ad osce. per¬

Expanded text:
est ex persona ipsius discere. Ait enim ad Osee prophetam, Non apponam adhuc ut miserear domui Israel, sed enim adversans adversabor illis: filiorum autem Juda miserebor, et in quo et elegit nos ante tempora saecularia . Ipsorum idcirco ait, quia Deus innascibilis a nullo est, nosque Filio in haereditatem a Deo patre donamur. Legimus namque, Posce a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Deo enim ex quo omnia sunt Deus nullus est, qui sine initio aeternus est. Filio autem Deus Pater est; ex eo enim Deus natus est. Nobis autem et Pater Deus est, et Filius Deus est: Patre de Filio confitente quod Deus noster sit, Filio de Patre docente quod Deus nobis sit: Deo tamen Filio a Patre, id est, ipso innascibilis virtutis suae nomine, nuncupato. Et haec quidem ad Osee.
Abbreviated transcription (Latin):
magis itaq ⁊ in uiu̾bus labor
egypti ⁊ iu̾cacus ethyopũ ⁊ saba¬
im ostendicur: sciliq uũdi error.
magis adorancibus. ⁊ electa gẽ¬
ciũ inura adorato ab hiis dũo

Expanded text:
Magis itaque 99 et muneribus, labor Aegypti et mercatus Aethiopum et Sabain ostenditur, scilicet mundi error Magis adorantibus, et electa gentium munera adorato ab his Domino