comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
achaꝵ impiissimꝰ qͥ clausit ianu¬
as tẽpli. & in ualle gehennon ad¬
orauit bahalim. ⁊ filios suos ido¬
lis consecrauit: ita ut auferret
altare ęneum qͦd salomon fece¬
rat. ⁊ poneret in tẽplo d̾i alta¬
re idoloꝵ. cuiꝰ exrẽplar de dama¬
derelictꝰ ẽ: & consurrexerunt.
aduersũ eũ rasm rex sirie. Id÷
arã .&. facee filiꝰ romelie rex isrł
in samaria. et uenerunt in hie

Expanded text:
 qui clausit januas templi, et in valle Benbannom adoravit Baalim, et filium suum idolis consecravit. Ita ut auferret altare aeneum, quod Salomon fecerat, et poneret in Templo Dei altare idolorum, cujus exemplar de Damaderelictus est, et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram, et Phacee filius Romeliae, rex Israel in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in scandalũ ⁊ in retͥbutionẽ: ob¬
scurent᷑ ocłi eoꝵ ne uideãt. & dor¬
sum eoꝵ semꝑ incurua᷑ ñ st̃ illi
in culpa qͥ ñ uident. & ille qͥ dedit
ocłos ad ñ uidendũ. Ergo. n absq
hoc testimonio qͦo nc̃ conamur
erponere. manet eadem quȩstio
in ȩccłus ⁊ aut cũ ista soluent᷑ &
cetere: aut cũ cetĩs ⁊ ħ indissolu¬
bilis erit. Locũ istũ beatꝰ apłs pau-¬
lus pleniꝰ explicat ad romanos: &
pꝰ multa : conclusit ds̃ om̃ia in in¬
credulitate. ut õĩbꝰ misereat᷑. Am¬
miransq dñi sacram̃ta intulit.

Expanded text:
 in scandalum, et in retributionem: obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsa eorum semper incurva : non sunt illi in culpa qui non vident; sed ille qui dedit oculos ad non videndum. Ergo et absque hoc testimonio, quod nunc conamur exponere, manet eadem quaestio in Ecclesiis, et aut cum ista solventur et caeterae, aut cum caeteris et haec indissolubilis erit. Locum istum beatus apostolus Paulus plenius explicat ad Romanos, et post multa: Conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnibus misereatur . Admiransque Domini sacramenta intulit: O
Abbreviated transcription (Latin):
ratus signũ.⁊ dedit ⁊ accepit
infern. Legi in quibusda cõm̃¬
tariis hc̃ locũ ꝑ allegoriã extenu¬
atũ. ut ꝓfundũ ⁊ excelsũ. lythe¬
ta. ⁊ noeta intelligeret. quȩ nos
possumꝰ sensibilia dicere ⁊ intel¬
ligibilia. quoꝵ alterũ refertur
ad sensus. alterũ ad mentẽ ⁊ ra¬
tionẽ. Uirginẽ qͦq int̾pretat᷑ anz¬
mam que nulla peccati corrup¬
ta ẽ conscientia. ⁊ pot̃ de se hem
di generare sermonẽ. S nos eli¬
xas agni carnes ñ comedimus:
uerũ assas. ⁊ q̃ in nob̾ possint õs
uoluptatũ siccare pituitas: ne
sacram̃tũ fidei nr̃e dũ plus sapi¬
mus quã oportet saꝑe negliga¬
mus. Et dixẽ achar. Non petã.¬

Expanded text:
ratus, signum dedit et accepit ratus, signum dedit et accepit inferni . Legi in cujusdam Commentariis hunc locum per allegoriam extenuatum, ut profundum et excelsum αἰσθητὰ et νοητὰ intelligeret, quae nos possumus sensibilia dicere, et intelligibilia, quorum alterum refertur ad sensus, alterum ad mentem et rationem. Virginem quoque interpretatur animam, quae nulla peccati corrupta est conscientia, et potest de se Emmsentem Dei generare sermonem. Sed nos elixas agni carnes non comedimus verum assas, et quae in nobis possint omnes voluptatum siccare pituitas, ne sacramentum fidei nostrae, dum plus sapimus quam oportet sapere, negligamus. Et dixit Achaz: Non petam
Abbreviated transcription (Latin):
tu inferi pateant. qͥ in corde t̾rȩ
esse dicunt᷑. an ut apiant᷑ cȩli:
Q uod utrũq ad typũ ꝑtinet
is reducere. W in alio loco de
xp̃o disputans ait. Que sit la¬
titudo.⁊ longitudo ⁊ excelsum
⁊ ꝓfundũ suꝑeminentis scien¬
tiȩ dilectionis xp̃i. Hoc quantũ
ad mẏsticos ꝑtinet intellectus:
ceterũ ⁊ moyses accepit signa
de t̾ra. De qͥbꝰ in psalmis legimꝰ:
misit signa .⁊ ꝓdigia in medio
tui egypte. ranas. locustas. scy¬
nifes ⁊ ꝙ nomiã: de celo autẽ
grandinẽ ⁊ ignẽ ⁊ tͥum dierũ
tenebras. Ego reor & ezechiã
qñ sol .xx. regressus ẽ lineis signũ
accepisse de cęlo. ⁊ iħm filium
naue in gabaon ⁊ haialon stan¬
tibꝰ sole ⁊ luna. Pleriq putant
saułe signũ accepisse de t̾ra. &
de profundo inferni. qñ samu¬
helem ꝑ incantationes ⁊ artes
magicas uisus ẽ suscitasse. Sed
⁊ ionas ꝓpħa de abisso ⁊ de pro¬
fundo ac mortis faucibꝰ libe¬

Expanded text:
tu inferi pateant, qui in corde terrae tu inferi pateant, qui in corde terrae esse dicuntur: an ut aperiantur coeli? Quod utrumque ad typum pertinet is reducere . Et in alio loco de Christo disputans, ait: Quae sit latitudo, et longitudo, et excelsum, et profundum supereminentis scientiae et dilectionis Christi . Hoc quantum ad mysticos pertinet intellectus. Caeterum et Moses accepit signa de terra, de quibus in Psalmis legimus: Misit signa et prodigia in medio tui, Aegypte , ranas, locustas, ciniphes, et coenomyiam; de coelo autem grandinem et ignem et trium dierum tenebras. Ego reor et Ezechiam, quando sol decem regressus est lineis, signum accepisse de coelo : et Jesum filium Nave in Gabaon et Haialon, stantibus sole et luna . Plerique putant, Saulem signum accepisse de terra, et de profundo inferni, quando Samuelem per incantationes et artes magicas visus est suscitasse . Sed et Jonas propheta de abysso, et de profundo ac mortis faucibus libe
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt que dicunt᷑. Et adie¬
cit dñs loqͥ ad achaz dicens. Pete
tͥ signũ a dño do tuo in ꝓfundũ
inferni siue in excelsũ supͣ. Qui
prius ꝑ ꝓpħam locutꝰ fuerat ad achar
uide ut sileas. noli timere ⁊ cetera.
illo ñ credente ⁊ ido ñ intelligen¬
te. ipse loquit᷑ ad achaz. ut saltẽ
auctoritate dñi territꝰ suscipiat
q̃ dicunt᷑. Quia tͥ inquit uidet᷑
esse difficile. qͦd regna potentissi¬
ma breui tp̃r finienda sint. ⁊ tu
cũ ppło tuo de magno ꝑicło libe¬
reris. pete tͥ signũ nequaquam
ab idolis quoꝵ errore retineris.
s a dño do tuo qͥ tͥ auxiltũ pol¬
licetur: n ipsũ signũ optionis tuȩ ÷
unde postules. de ꝓfundo. siue
ferni. Ergo sicut ꝓfundũ infer¬
nũ significat. ita excelsũ supra.
celos intelligere debemꝰ : ut cũ
de inferno siue de excelso signũ
acceꝑis. credas fut᷑a q̃ diri. Uis
inqͥt ut scindat᷑ t̾ra. ⁊ grandi hia¬

Expanded text:
intelligunt quae dicuntur. Et adjeintelligunt quae dicuntur. Et adjecit Dominus loqui ad Achaz dicens: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in excelsum supra. Qui prius per prophetam locutus fuerat ad Achaz: Vide ut sileas, noli timere, et caetera: illo non credente, et ideo non intelligente, ipse loquitur ad Achaz: ut saltem auctoritate Domini territus suscipiat quae dicuntur. Quia tibi, inquit, videtur esse difficile, quod regna potentissima brevi tempore finienda sunt, et tu cum populo tuo de magno periculo libereris; pete tibi signum, nequaquam ab idolis, quorum errore retineris, sed a Domino Deo tuo qui tibi auxilium pollicetur, et ipsum signum optionis tuae est unde postules, sive dferni. Ergo sicut profundum infernum significat; ita excelsum supra coelos intelligere debemus: ut cum de inferno sive de excelso signum acceperis, credas futura quae dixi. Vis, inquit, ut scindatur terra, et grandi hia
Abbreviated transcription (Latin):
ut priꝰ diximꝰ. uocat sapientiã
scłarem. hereticũq sermonẽ:
quoꝵ finis exustio ẽ : qͥ frustra
imerunt consiliũ ut ascende¬
rent contra uidã. ⁊ quasi ne¬
gligentẽ & dormientẽ cape¬
rent ⁊ suis erroribꝰ copularẽt.
ponerentq suꝑ eũ regẽ filiũ.
tabehel. hoc ẽ bonũ dm̃. Uterq
enĩ aduersarius apud se ueri¬
tatẽ. apud se ęstimat optimã
esse doctrinam. Deniq marti¬
on hereticus boni dĩ filium
hoc ÷ alteriꝰ putat esse xp̃m.¬
gumariũ crudelem ⁊ udicẽ
uocat. Hec illis dicentibꝰ dñs
cõminat᷑. qͦd ñ stet consilium
ipsoꝵ : sed interĩ nc̃ qͣndiu
mundus iste stat. ⁊ ea que m̃di
st̃ in suis finibꝰ ⁊ in suis urbibꝰ
dnent᷑. Cũ aũ consũmationis
tẽpus aduenerit. hoc ÷. lru.¬
ad.u. sensus ꝑtinent finẽ acce¬
perint. tẽ uniuersa esse soluen¬
da. q̃ gentiles ⁊ heretici futura
ñ credunt. u ꝓpt̾ infidelitatẽ ñ

Expanded text:
ut prius diximus, vocat sapientiam ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentque super eum regem filium Tabeel, hoc est, bonum Deum. Uterque enim adversarius apud se veritatem, apud se aestimat optimam esse doctrinam. Denique Marcion haereticus, boni Dei filium, hoc est, alterius, putat esse guinarium, crudelem et judicem vocat. Haec illis dicentibus, Dominus comminatur, quod non stet consilium ipsorum, sed interim nunc quamdiu mundus iste stat, et ea quae mundi sunt in suis finibus, et in suis urbibus dominentur. Cum autem consummationis tempus advenerit, hoc est, sead quinque sensus pertinent, finem acceperint, tunc universa esse solvenda, quae gentiles et haeretici futura non credunt, et propter infidelitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
dño p̾dicente. ⁊ achaz u pͦpłs fut᷑a
ñ credidit. Uñ subiungitur. Si
ñ credideritis. ñ ꝑmanebitis. ut
sẏminachus transtulit. id ÷ &
uos ñ ꝑmanebitis in regno
ur̃o : sed in captiuitatẽ ducemi¬
ni. sustinentes eoꝵ penas. quoꝵ
imitati estis infidelitatẽ. Uel
certe uixta latc. ñ intelligetis.
Et ẽ sensus. Quia q̃ dñs dicit fu¬
tura ñ creditis: intelligentiam
ñ habebitis. Hec iuxta hystoriã
dixerimꝰ. Ceterũ uirta ceptã
tropologiã considerandũ est.
qͦd impio regi ysaias iubeatur
occurrere. exiens de loco suo.
ñ in pͥncipio aquȩ ductꝰ. s in
eaxtremis finibꝰ piscinȩ suꝑioriᷤ.
q̃ erat in agͣ fullonis. ubi sor
des ⁊ macule purgabant᷑. Quã¬
uis enĩ achaz regnaret suꝑ
tudã: tam̃ quia impiꝰ erat. insu¬
perioris piscine exstremis finibꝰ
morabatur. Ergo d̾s ñ tã regis
miseret᷑ quẽ indignũ estima¬
bat salute quã pͦpłi sui. Duas
aũ caudas torriũ fumigantiũ

Expanded text:
no praedicente, et Achaz et populus futura non credidit. Unde subjungitur: Si non credideritis, non permanebitis, ut Symmachus transtulit, id est, et vos non permanebitis in regno vestro, sed in captivitatem ducemini, sustinentes eorum poenas, quorum imitati estis infidelitatem. Vel certe juxta LXX, non intelligetis. Et est sensus: quia quae Dominus dicit futura, non creditis, intelligentiam non habebitis. Haec juxta historiam dixerimus. Caeterum juxta coeptam tropologiam considerandum est, quod impio regi Isaias jubeatur occurrere, exiens de loco suo, non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fudes et maculae purgabantur . Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. hebreos libros p̾ea a uideis
esse falsatos. audiat origenẽ qͥd
in uni uolumine eaplanationũ¬
crimina arguunt in scribis ⁊ pha¬
riseis de hoc crimine qͦd erat ma¬
rimũ reticuissent. Sin aũ dixe
falsatos. cachinnũ tenere ñ pote
ita testimonia posuerint. ut uidei
postea falsaturi erant. De p̾senti
aũ loco hoc dicendũ ẽ. frustra nos
ad lra translationẽ confugere: ne
blasphemũ uideat᷑ esse. quod iuxta
hebraicũ dr̾. auditi auditu audi¬
te. ⁊ nolite intelligere. ⁊ uidete
uisionẽ ⁊ nolite cognoscere: cũ
huiꝰdemodi testimonia etiã in bex
int̾pretibꝰ repperiamꝰ. ut ẽ illud
in exodo. quod ad pharaonẽ dr
Propterea suscitaui te: ut osten¬
dam in te uirtutẽ meã. Si autẽ
ipse suscitauit ⁊ indurauit cor
pharaonis ne crederet. ⁊ de aliis

Expanded text:
rit Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem, quod in octavo volumine Explanationucrimina arguunt in Scribis et Pharisaeis, de hoc crimine, quod erat maximum, reticuissent. Sin autem dixfalsatos, cachinnum tenere non poterita testimonia protulerint, ut Judaei postea falsaturi erant. De praesenti autem loco hoc dicendum est, frustra nos ad LXX translationem confugere, ne blasphemum videatur esse quod juxta Hebraicum dicitur: Auditu audite, et nolite intelligere: et videte visionem, et nolite cognoscere, cum hujusmodi testimonia, etiam in LXX Interpretibus reperiamus, ut est illud in Exodo quod ad Pharaonem dicitur: Propterea suscitavi te, ut ostendam in te virtutem meam . Si autem ipse suscitavit, et induravit cor Pharaonis ne crederet: et de aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nim p̃cepit nob̾ dñs. Posui te in
lum̃ gentibꝰ. ut sis in salutẽ usq
ad extremũ terrȩ. Ergo scd̾m lex.
facilis int̾pretatio ẽ: quod ysaias
sit pͦpłs facturus. In hebraico diffi¬
cultas ẽ qͦmͦ ipse dñs p̃cipiat. pͦpło.
ut auditu audiat n ñ intelligat.
⁊ uidens uideat ⁊ ñ agnoscat: &
postea ꝓpħa inducat᷑ loquens.u¬

Expanded text:
cepit nobis Dominus: Posui te in lucem gentibus, ut sis in salutem usque ad extremum terrae . Ergo secundum LXX facilis interpretatio est, quod Isaias populus sit facturus. In Hebraico difficultas est, quomodo ipse Deus praecipiat populo, ut auditu audiat, et non intelligat, et videns videat, et non agnoscat, et postea propheta inducatur loquens
Abbreviated transcription (Latin):
nu sua tenebat calculũ quẽ iuxta
lax ⁊ theodotionẽ forcipe. uirta
aquilã ⁊ symmachũ qͥ hebraicũ
st̃ secuti forcipibꝰ app̃hendit. id÷
malchami. ut tangeret os eiꝰ u
pͥstina delicta purgar&s. Manꝰ aũ¬
a do n a seraph mittit᷑: ut ꝓpħa
sui corꝑis m̃brũ uidens: actu ñ
t̃reat᷑ externo. Quida nr̃m for¬
cipem qͣ calcuł cõprehendit᷑ duo
testam̃ta putat. q̃ int̾ se sp̃c sc̃i
unione sociant᷑. Quia uͦ sedens
dñs intͦducit᷑. ⁊ sedens in tẽplo. &
domꝰ impleta fumo. ut uidei putãt
tymiamatis. consequent᷑ ponunt᷑
⁊ forcipes quas in sacerdotali my¬
nisterio legimꝰ. Et audiui uoce
dñi dicentis. Quẽ mittã: & qͥs ibit
nobis: Q dixi. Ecce ego. mitte me.
tes tͣnstulerũt. nob. qͦd hebraice dr.
iami. nescio qͥd uolentes late. posu

Expanded text:
sua tenet calculum, quem juxta LXX et Theodotionem, forcipe: juxta Aquilam, et Symmachum, qui Hebraicum sunt secuti, forcipibus apprehendit, id est, MALCAIM , ut tangeret os ejus, et pristina delicta purgaret. Manus aua Domino et a Seraph mittitur, ut propheta sui corporis membrum videns tactum, non terreatur de externo. Quidacipem, quo calculus comprehenditur, duo Testamenta putant, quae inter se Spiritus sancti unione sociantur. Quia vero sedens Dominus introducitur, et sedens in Templo, et domus impleta est fumo, ut Judaei putant, thymiamatis; consequenter ponuntur et forcipes, quos et in sacerdotali ministerio legimus . Et audivi vocem Domini dicentis: Quem mittam, et quis ibit nobis? Et dixi: Ecce ego, mitte me. tes transtulerunt, nobis, quod Hebraice dicitur LANU , nescio quid volentes L
Abbreviated transcription (Latin):
rimi numero appellant᷑. ⁊ singłi
seraph: sic̃ cherubim ⁊ cherub.
Quod aũt altare sub qͦ anime mar¬
pochalipsi loqͥt᷑. & calcuł iste qͥ a
solis lacr. anthraca. id ÷ carbuncłs¬
int̃pretat᷑ : pot̾ ñ carbonẽ signifi¬
care. ł primũ ut pleriq ȩstimãt.
qͦd coloris flaminei similitudine
igneus appellet᷑. Eix qͦ intelligimꝰ
altare di plenũ esse carbunculis.
hoc ẽ ignitis calculis & prunis
pecca purgantibꝰ. Uñ scriptũ de
dõ legimꝰ. Carbones succensi st̃
ab eo. E de ipso dõ dr qͦd sit ig¬

Expanded text:
rali numero appellantur, et singulari rali numero appellantur, et singulari Seraph: sicut Cherubim, et Cherub. Quod autem altare sub quo animae marpocalypsi loquitur : et calculus iste qui a solis Lt non carbonem significare, vel prunam, ut plerique existimant, qui ob coloris flammei similitudinem igneus appellatur. Ex quo intelligimus altare Dei plenum esse carbunculis, hoc est, ignitis calculis et prunis, peccata purgantibus. Unde scriptum de Deo legimus: Carbones succensi sunt ab eo . Et de ipso Domino dici
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. ñ qͦ ysaiã tałe fuisse do¬
ceamꝰ: s qͦ ipse ꝓ humilitate & in¬
mundis tantũ labiis indignũ se
Ndĩ laude fateat᷑. Et uolauit ad
Yme unus de seraphym. ⁊ in manu
Neiꝰ calcuł quẽ forcipe tulerat de
Naltari. ⁊ tetigit os meũ ⁊ dixit.
Nfcce tetigit hoc labia tua: ⁊ aufe¬
Nret᷑ miquitas tua ⁊ peccatũ tuũ
Nmundabit᷑. U olauit ł missus ẽ
unꝰ de seraphym. qͥ int̾pretatur
incendens. ut ꝓpħe labia purga¬
ret inmunda: ⁊ prunacalculo
quẽ de altari tulerat excoque¬
ret. Multi aũ putant ds̃ esse
seraphym. qr clamabat alt̃
ad alterũ: cũ de pluribꝰ possint
singłi clamare ad singłos: ⁊ larr.
editio mag̾ significet pluri¬
mos. qͥ int̾pretati st̃. seraphy m
stabãt in circuitu eiꝰ. Quod sĩ duo¬
bus diceret᷑. ñ incircuitu. s ex ut᷑q
parte dirissẽt. & hoc conuenit an¬
głoꝵ multitudini. q̃ in di ministe¬
rio p̃parata ẽ. Seraphym aũ plu¬

Expanded text:
dicimus non quod Isaiam talem fuisse dodicimus non quod Isaiam talem fuisse doceamus, sed quod ipse pro humilitate immundis tantum labiis indignum se Dei laude fateatur. « Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altari, et tetauferetur iniquitas tua, et peccatum tuum mundabitur. Volavit, vel missus est unus de Seraphim, qui interpretatur incendens, ut Prophetae labia purgaret immunda, et pruna vel calculo, quem de altari tulerat, excoqueret. Multi autem putant, duos esse Seraphim, quia clamabat alter ad alterum, cum et de pluribus possint singuli clamare ad singulos; et LXX editio magis significet plurimos, qui interpretati sunt, Seraphim stabant in circuitu ejus. Quod si de duobus diceretur, non in circuituixissent. Et hoc convenit Angelorum multitudini, quae in Dei ministerium praeparata est. Seraphim autem plu
Abbreviated transcription (Latin):
cinerẽ se dicit. Et ysaias iuixta
latx int̾pretes cõpunctũ se esse
testat᷑. ñ ob alia crimina. s qr
labia haberet iinunda. felix
conscientia q̃ tantũ in sermone
peccauit: ñ suo uitio. sed sotieta¬
te ppłi habentis polluta labia.
cũ qͦ loqͥ sepissime cogebat᷑. Ex qͦ
ostendit᷑ naxiũ esse. uiuere cũ
pecc̃oribꝰ. Qͥ enĩ tangit piscem:
inquinabit᷑. Sed qr in hebrȩo
legimꝰ. ue mͥ quia tacui. plan¬
git se ꝓpħa qͦd ñ fuerit dignus
laudare dñm sabaoth. cũ sera¬
phym. qͦf angłicas fortitudines lau¬
laudare dñm. quia labia habebat
in munda. Et ꝓpterea labia habe¬
bat inmunda: qr cũ peccatore po¬
pulo uersabat᷑. Uel certe ita in¬
telligendũ. Quia tacui. ⁊ ñ audac¬
ido labia mea inmunda st̃: ⁊ lau¬
des dñi cũ angłis cantare ñ audeo.
ne mͥ dicat᷑. Quare tu en arras ui¬
sticias meas: & assumis testam̃tũ
meũ ꝑ os tuũ. Non ẽ enĩ pulchra
laudatio in ore pecc̃oris. Hoc aũ

Expanded text:
cinerem esse se dicit et Isaias juxta LXX Interpretes compunctum se esse testatur, non ob alia crimina, sed quia labia haberet immunda. Felix conscientia, quae tantum in sermone peccavit, non suo vitio, sed societate populi habentis polluta labia, cum quo loqui saepissime cogebatur. Ex quo ostenditur noxium esse, vivere cum peccatoribus: Qui enim tangit itur ab ea . Sed quia in Hebraeo legimus: Vae mihi, quia tacui, plangit se Propheta, quia non fuerit dignus laudare Dominum Sabaoth, cum Seraphim, quos Angelicas fortitudines laudare Dominum: quia labia habebat immunda. Et propterea labia habebat immunda, quia cum peccatore populo versabatur. Vel certe ita intelligendum: Quia tacui, et non audacideo labia mea immunda sunt, et laudes Domini cum Angelis cantare non audeo, ne mihi dicatur: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Nonlaudatio in ore peccatoris. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
ebus orie regis iuida. añ duos
annos t̾rȩ motꝰ. quẽ uolunt eo
tp̃r accidisse. qͦ ingressus orias
tẽplũ dĩ sibi sacerdotiũ uendi¬
cabat: ⁊ t̾ra ꝑcussa ẽ. ⁊ cineres
altaris effusi sunt: ⁊ ipse rex per
runt. cuiꝰ reliqͥ anni st̃. xxuii.¬

Expanded text:
regis Juda ante duos annos terrae motus, quem volunt eo tempore accidisse, quo ingressus Ozias in Templum Dei, sibi sacerdotium vendicabat, et terra percussa est, et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percrunt, cujus reliqui anni sunt vi
Abbreviated transcription (Latin):
m habitu regnantis dñm descrip¬
sisset adiecit. Milia miliũ mini¬
strabant ei : ⁊ decies milies cente¬
na milia assistebant ei. In cheru-¬
bim gͦ ostendit᷑ dñs: in seraphym
ex parte ostendit᷑ ex parte cȩla¬
tur. faciem enĩ ⁊ pedes eiꝰ oꝑuint:
quia ⁊ p̃t̾ita ante mundũ. ⁊ fu¬
tura pꝰ mundũ scire ñ possumus:
s media tantũ q̃ in sex diebꝰ fac̾¬
ta st̃ contẽplam᷑. Nec mirũ hoc
de seraphym credere: cũ ⁊ apłi
saluatorẽ credentibꝰ apperiant.
infidelibꝰ abscondant. ⁊ uelũ añ
archã fuerit testam̃ti. Alas qͦq
habere dicunt᷑. ꝓpt̃ uelocitatẽ. &¬

Expanded text:
inum descripsisset, adjecit: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei. . In Cherubim ergo ostenditur Dominus: in Seraphim ex parte ostenditur, ex parte celatur. Faciem enim et pedes ejus operiunt, quia et praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus; sed media tantum quae in sex diebus facta sunt, contemplamur. Nec mirum hoc de Seraphim credere, cum, et apostoli Salvatorem credentibus aperiant, infidelibus abscondant: et velum ante Arcam fuerit Testamenti . Alas quoque habere dicuntur, propter velocitate
Abbreviated transcription (Latin):
lat suꝑ pennas uentoꝵ. uere uen¬
tos uixta fabulas poetarũ. ⁊ pic̾¬
toꝵ licentiã pennas habere testat᷑:
S cęlerẽ in cuncta discursũ. Et
singłi senas alas: qr de fabricatiõe
tantũ m̃di ⁊ p̃sentis scħ nouimus.
Qͦ aũ clamat alt̾ ad alterũ. ł iixta
hebreos iste ad istũ. id÷ unꝰ ad unũ.
diumitate demonstrent: & neqͣꝙͣ.
tẽplũ iudeoꝵ sic̃ priꝰ. sed omnem
t̾rã illiꝰ gła plenã esse testentur:
qͥ ꝓ nr̃a salute dignatꝰ ẽ humanũ
corpus assumere ad t̾rasq descen¬
dere. Deniq ⁊ moysi. cũ ꝓ adora¬
to uitulo dñm p̃caret᷑ ut parce¬
ret pͦpło peccatori: respondit dñs.
Propitiꝰ ero illis. Uerũtam̃ uiuo
ego ⁊ uiuit nom̃ meũ : qr implebit᷑
gła mea om̃is t̾ra. Et laxi psalmꝰ
canit. Implebit᷑ gła eiꝰ om̃is terra.
Uñ & angłi clamãt pastoribus.
Gła in excelsis do. ⁊ suꝑ t̾ram par
hominibꝰ bone uoluntatis. Impie¬

Expanded text:
lat super pennas ventorum , vere ventos, juxta fabulas poetarum et pictorum licentiam, pennas habere testatur; sed celerem in cuncta discursum. Et singuli senas alas; quia de fabricatione tantum mundi et praesentis saeculi novimus. Quod autem clamant, alter ad alterum, vel, juxta Hebraeos, iste ad istum, id est, unus ad unum, Divinitate demonstrent: et nequaquam Templum Judaeorum, sicut prius, sed omnem terram illius gloria plenam esse testentur, qui pro nostra salute dignatus est humanum corpus assumere, ad terrasque descendere. Denique, et Mosi, cum pro adorato vitulo Dominum precaretur, ut parceret populo peccatori, respondit Dominus: Propitius ero illis. Verumtamen vivo ego, et vivit nomen meum: quia implebitur gloria mea omnis canit : Implebitur gloria ejus omnis terra. Unde et angeli clamabant pastoribus : Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a ẽ. posse ocłos carnis aspicere.
s ocłos m̃tis. De qͥbꝰ ipse saluator
ait. Beati m̃do corde. qm̃ ipsi dm̃
uidebunt. Legimꝰ qͦd abrahe iusus
sit dñs in hominis figura: & cũ ia¬
cob quasi hõ luctatꝰ sit qͥ ds erat.
Uñ ⁊ appellatꝰ ẽ locus ipse phanu¬
hel: hoc ẽ facies dĩ. Uidi enĩ ait
dñm facie ad faciem: ⁊ salua facta
ẽ anima mea. Hiezechiel qͦq ui¬
dit dñm in forma hominis seden¬
tẽ suꝑ cherubim. a lũbis eiꝰ ⁊ de¬
orsũ erãt quasi ignis. ⁊ suꝑiora
habebant speciem electri. Ergo di
natura ñ cernit᷑: s uidet᷑ homi¬
nibꝰ ut uoluerit. Seraphym
stabant suꝑ illud: sex ale uni &
ser ale alteri. Duabꝰ uelabant
faciem eiꝰ. ⁊ duabꝰ uelabant pe

Expanded text:
natura est, posse oculos carnis aspicere; sed oculos mentis, de quibus ipse Salvator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Legimus quod Abraham visus sit Dominus in hominis figura: et cum Jacob quasi homo luctatus sit, qui Deus erat. Unde et appellatus est locus ipse Phanuel, hoc est, facies Dei: Vidi enim, ait, Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ezechiel quoque vidit Dominum in forma hominis sedentem super Cherubim, a lumbis ejus et deorsum erat quasi ignis, et superiora habebant speciem electri . Ergo Dei natura non cernitur, sed videtur hominibus, ut voluerit. Seraphim stabant super illud, sex alae uni, et sex alae alteri: duabus velabant faciem ejus, et duabus velabant pe
Abbreviated transcription (Latin):
chia. Mortuo gͦ oria. sub quo
dicta st̃ uniu̾sa quȩ supͣ exposu¬
imus: sucessit filiꝰ eiꝰ ioathan. qͥ
regnauit annis . xui. ⁊ fecit rec¬
tũ in conspectu dñi. n portã tẽ¬
pli edificauit excelsã. Qͦ imꝑan¬
te : uidit ysaias sedentẽ dñm
suꝑ soliũ excelsũ ⁊ eleuatũ: ut
habitũ regnantis ostenderet.
Et ea q̃ sub ipso erant implebat
tẽplũ. Siue ut theodotio ⁊ sym¬
machus tͣnstulert̃. & q̃ sub pedibꝰ
eiꝰ erant implebãt tẽplũ. ꝑ qͦ lacx.¬

Expanded text:
chia. Mortuo ergo Ozia, sub quo dicta sunt universa, quae supra exposuimus, successit filius ejus Joatham, qui regnavit annis sedecim, et fecit rectum in conpectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Quo imperante, vidit Isaias sedentem Dominum super solium excelsum et elevatum, ut habitum regnantis ostenderet. Et ea quae sub ipso erant, implebant Templum, sive ut Theodotio et Symmachus transtulerunt: Et ea quae sub pedibus ejus erant, implebant Te
Abbreviated transcription (Latin):
itaq libellũ mito lectorẽ: oroq
ut breui huiꝰ tẽꝑis expositione
contentꝰ sit. Oriã qr. sͥ illicitũ sa¬
cerdotiũ uendicabat lepra fuisse
ꝑcussũ sacra narrat hystoria.
Qͦ mortuo dñs uidet᷑ in tẽplo qͦd
ille polluerat. Ex qͦ animadu̾timꝰ.
regnante nob̾ lȩpso rege nos dñm
in sua maiestate regnantẽ uidere
ñ posse. nec sc̃ȩ trintatis nosse my¬
steria. Uñ in exodo. Postꝗͣ mortuꝰ: pha¬
rao qͥ oppͥmebat isrł luto upaleis.¬
latibꝰ. p̾płs clamauit ad dñm qͥ illo
uiuente clamare ñ poterat. W hie¬
zechiel mortuo pheltia filio bana¬
ie pessimo pͥncipe. cadit in faciem
suã. ⁊ uoce excelsa clamat ad dñm.
Pulchreq iuxta hebraicũ. ñ ipse
dñs implebat tẽplũ: cuiꝰ cȩlũ thronꝰ
ẽ. ⁊ t̾ra scabellũ pedũ eiꝰ. et de qͦ i
alio loco legimꝰ. dñs in tẽplo sco suo.

Expanded text:
ectorem, oroque ut brevi hujus temporis expositione contentus sit. Oziam, quia sibi illicitum sacerdotium vindicabat, lepra fuisse percussum, sacra narrat historia; quo mortuo, Dominus videtur in Templo, quod ille polluerat . Ex quo animadvertimus, regnante in nobis leproso rege, nos Dominum in sua majestate regnantem videre non posse, nec sanctae Trinitatis nosse mysteria. Unde et in Exodo postquam mortuus est Pharao, qui opprimebat Israel luto et paleislateribus, populus clamavit ad Dominum, qui, illo vivente, clamare non poterat. Et Ezechiel, mortuo Phaltia filio Bananiae pessimo principe, cadit in faciem suam, et voce excelsa clamat ad Dominum. Pulchreque juxta Hebraicum, non ipse Dominus implebat Templum, cujus coelum thronos est, et terra scabellum pedum ejus; et de quo in alio loco legimus: Dominus in Te
Abbreviated transcription (Latin):
sta ioħe. ⁊ in apłoꝵ actibꝰ pleniꝰ dis¬
scimꝰ. Quoꝵ ioħs ait. Hec dix̃ ysa¬
ias. qñ uidit głam eiꝰ ⁊ locutꝰ est
de eo: haud dubiũ qͥn xp̃m signi¬
ficet. Rursũ pauł in actibꝰ apłoꝵ
ubi rome loquit᷑ ad iudeos. Bene

Expanded text:
et in Apostolorum Actis plenius discimus. Quorum Joannes ait: Haec dixit Isaias, quando vidit gloriam ejus, et locutus est de eo , haud dubium quin Christum significet. Rursum Paulus in Actis Apostolorum, ubi Romae loquitur ad Judaeos: Bene,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ potionab̾ om̃s gentes ad qͣs ego
mittã te : libent̃ accipiens suppli¬
cioꝵ calicẽ. ut adu̾sariis gentibꝰ
ꝓpinaret. biberentq ⁊ uomerẽt.
n caderent. Postꝗͣ audiuit. uade.
dit. decepisti me dñe.⁊ deceptꝰ sũ
hec hebreoꝵ obseruatio ẽ. Cete¬
rũ nos dicimꝰ. ñ temeritatis esse.
sed obedientiȩ dño se obtulisse¬
S mittendũ. Et diõc. Uade ⁊ dices
Nipło huic. Audite auditu. & no¬
Nlite intelligere. ⁊ uidete uisu⁊

Expanded text:
et potionabis omnes gentes, ad quas ego et potionabis omnes gentes, ad quas ego mittam te , libenter accipiens suppliciorum calicem, ut adversariis gentibus propinaret, biberentque, et vomerent, et caderent, postquam audivit, vade, dit: Decepisti me, Domine, et deceptus sum . Haec Hebraeorum observatio est. Caeterum nos dicimus non temeritatis esse, sed obedientiae, Domino se obtulisse mittendum. Et dixit: Vade, et dices populo huic: Auditu audite, et nolite
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiat. s ꝓponit audientibꝰ opti¬
onẽ. ut uoluntas p̃miũ consequa¬
tur: ⁊ ꝓpħa ñ temeritate ⁊ arro¬
gantia ꝓpͥe conscientiȩ se ire pro¬
mittit. sed fidutia. qm purgata
st̃ labia eiꝰ. ⁊ ablata iniqͥtas mun¬
datũ q pecc̃m. Ergo ⁊ moyses cui
dixerat dñs. ueni mittã te ad pha¬
raonẽ regẽ egrpti. ⁊ ille ait. obse¬
cro dñe ñ sũ dignꝰ: ⁊ ꝓuide aliũ
quẽ mittas. Siue ut in hebrȩo le¬
git᷑ mitte quẽ missurus es. ñ de
contẽptu. sed de humilitate res¬
pondit. quia nichil de purgatis
labiis suus audierat. qͥ om̃i sapien¬
tia egyptioꝵ fuerat eruditus. M
purgatꝰ ẽ. offert se ad ministeriũ.
Alii añ putant iocirco se optulisse
ysaiã q estimabat p̃pło ꝓspera
nuntianda : s quia andiuit. ua¬
de ⁊ dic pͦpło huic. auribꝰ audie
quentibꝰ dicente ad eũ uoce dñi.
clama. ñ stat̾i clamat: s int̾ro¬
gat. qͥd clamabo. Et hieremias
cui dictũ fuerat. accipe calicem

Expanded text:
ntibus optionem, ut voluntas praemium consequatur. Et Propheta non temeritate et arrogantia propriae conscientiae se ire promittit; sed fiducia: quoniam purgata sunt labia ejus, et ablata iniquitas, mundatumque peccatum. Ergo et Moses, cui dixerat Dominus: Veni, mittam te ad Pharaonem regem Aegypti , et ille ait: Obsecro, Domine, non sum dignus, provide alium quem mittas, sive ut in Hebraeo legitur, Mitte quem missurus es , non de contemptu, sed de humilitate respondit, quia nihil de purgatis labiis suis audierat, qui omni sapientia Aegyptiorum fuerat eruditus. Et purgatus est, offert se ad ministerium. Alii autem putant, idcirco se obtulisse Isaiam, quia aestimabat populo prospera nuntianda: sed quia audivit: Vade, dic populo huic: Auribus audiequentibus, dicente ad eum voce Domini: Clama, non statim clamat, sed interrogat, quid clamabo? Et Jeremias, cui dictum fuerat: Accipe calicem,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit tp̃r: ipse apłs paulus in con¬
sequentibꝰ loquit᷑. Notũ gͦ sit uob̾
qm̃ gentibꝰ missũ ẽ hoc salutare
dixerĩt. Uob̾ oportebat pͥmũ loqͥ
indignos uos iudicatis ȩt̃nȩ uite

Expanded text:
ta sit tempore, ipse Apostolus Paulus in consequentibus loquitur: Notum ergo sit vobis, quoniam gentibus missum est hoc salutare dixerint: Vobis oportebat primum loqui indignos vos judi
Abbreviated transcription (Latin):
nob obici pot̃. quare apłs pauł
cũ hebreis disputans ñ uxta he¬
braicũ quod rectũ esse cognouerat.
s sc̾m lxx sit locutꝰ. Eugłistã lu¬
cã tradunt ueteres ȩccłe tractato¬
res medicinȩ artis. fuisse scientis¬
simũ. ⁊ mag̃ grecas litteras scisse
quã hebreas. Uñ ⁊ sermo eiꝰ tã
in eugłio ꝙͣ in actibꝰ apłoꝵ idẽ¬

Expanded text:
t: quare apostolus Paulus cum Hebraeis disputans, non juxta Hebraicum, quod rectum esse cognoverat; sed juxta LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde et sermo ejus tam in Evangelio, quam in Actibus Apo
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ duos seraphẏm. uetus ⁊ no¬
uum instrumentũ intelligunt.
qͦd tantũ de p̾̃senti scło loquit᷑.
Uñ nsex alas habere dr̾. ⁊ faciem
di pedesq uelare. ⁊ certatĩ ꝓfer¬
re testimoniũ ueritatis: ⁊ om̃e
quod clamat trinitatis sacram̃ta
monstrare. ⁊ mirari ad inuicem
terrena cognoscant. Et cõ¬
mota st̃ suꝑliminaria cardinũ
a uoce clamantis: ⁊ domus im¬
pleta ẽ fumo Clamantibꝰ se¬
raphym. ⁊ in tota t̾ra tͥnitatis
nii steriũ p̃dicantibꝰ. qñ passionẽ
diũ saluatoris terra uniuersa
cognouit. statĩ cõmotũ ẽ siue sub¬
latũ liminare tẽpli. & om̃s illiꝰ
cardines conciderunt: impleta
saluatoris cõminatiõe dicentis.
relinquet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a deserta.
& quã pulcher ordo uerboꝵ.
Postꝙͣ. t̾ra repleta ẽ gła dñi saba
oth. iudeoꝵ tẽplũ impletũ est
ignorantiȩ tenebris .⁊ caligine. i
fumo qͥ noxius ẽ ocłis. Uel certe
ꝑ fumũ tẽpli monstrat᷑ in cendiũ.

Expanded text:
norum duos seraphim, vetus et novum Instrumentum intelligunt, quod tantum de praesenti saeculo loquitur. Unde et sex alas habere dicuntur, et faciem Dei pedesque velare, et certatim proferre testimonium veritatis, et omne quod clamant Trinitatis sacramenta monstrare, et mirari adinvicem terrena cognoscant. Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est fumo. Clamantibus Seraphim, et in tota terra Trinitatis mysterium praedicantibus, quando passionem Domini Salvatoris terra universa cognovit, statim commotum est, sive sublatum liminare Templi, et omnes illius cardines conciderunt, impleta Salvatoris comminatione, dicentis: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et quam pulcher ordo verborum. Postquam terra repleta est gloria Domini Sabaplum impletum est ignorantiae tenebris, et caligine, et fumo qui noxius est oculis. Vel certe per fumum templi monstratur incendium.
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ꝓbabit.: & qͥ saluandus ẽ.
sic saluabit᷑ qͣsi ꝑ ignẽ transierit.
Et hoc notandũ quod ad hieremi¬
am cui dictũ ẽ. pͥusꝙͣ te formarẽ
in utero noui te. ⁊ in uuluã ma¬
tris tuȩ scificaui te: quia ⁊ ñlai¬
bbiaion habebat inmunda.
sed tantũ ne seio loqͥ quia iuiuenis
sum: extendit ipse dñs manũ suã.
& tetigit os eiꝰ & dix̃. eoce dedi ser¬
mones meos in os tuũ. Porro ad
ysaiam qͥ dixerat. uir pollutꝰ labi¬
is sũ ego ⁊ in medio p̾płi polluta
labia habentis ego habito. ñ di ma

Expanded text:
ignis probabit . Et qui salvandus est, sic salvabitur, quasi per ignem transierit. Et hoc notandum, quod ad Jeremiam, cui dictum est: Prius quam te formarem in utero novi te, et in vulva matris tuae sanctificavi te , quia labia non habebat immunda, sed tantum dixerat: nescio loqui, quia juvenis sum, extendit ipse Dominus manum suam, et tetigit os ejus, et dixit: Ecce dedi sermones meos in os tuum. Porro ad Isaiam qui dixerat: Vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habenti
Abbreviated transcription (Latin):
tulis eiꝰ ñ letabit᷑ dñs: ⁊ pupilloꝵ
eiꝰ ⁊ uiduarũ ñ miserebit᷑: qr õĩs
hypochrita ẽ u nequã. ⁊ uniuer¬
sum os locutũ ẽ stulticiã. In om̃ibꝰ
his ñ ẽ auersus furor eiꝰ. & adhuc
manꝰ eiꝰ extenta. Succensa ẽ eñĩ
quasi ignis impietas: ueprem
spinã uorabit. Et succendet᷑ in
densitate saltꝰ: ⁊ conuoluet᷑ suꝑ¬

Expanded text:
n laetabitur Dominus: et pupillorum ejus, et viduarum non miserebitur: Quia omnis hypocrita est et nequam, et universum os locutum est stultitiam. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Succensa est enim quasi ignis impietas, veprem et spinam vorabit: et succendetur in densitate saltus, et con
Abbreviated transcription (Latin):
dđs ⁊ modicis uideȩ t̾rȩ claude¬
bat᷑ angustiis. nc̃ repleuerit
omnẽ terrã scientia sua: & de
morte consurgens regnet in
gentibꝰ. ⁊ ipsũ nationes dep̾cent᷑
atq adorent : ita dũ taxat. ut
adiciat scđo manũ suã ad pos¬
sidendũ. qͦd reliquũ ppłi sui &
congregandos ꝓfugos israhel.
⁊ disꝑsos iuda colligendos a qua¬
tuor plagis t̃rȩ: quia semina¬
rant ꝓcessit. de fontibꝰ isrł. Me¬
liuis aũ ẽ. ut syon id speculã
in sublimibꝰ collocatã int̾prete¬
mur ȩccłam de qua ⁊ qͥnquage¬
simꝰ psalmꝰ canit. Benigne fac¬
dne in bona uoluntate tua syon.

Expanded text:
Deus et modicis Judaeae terrae claudebatur angustiis, nunc repleverit omnem terram scientia sua, et de morte consurgens regnet in gentibus, et ipsum nationes deprecentur atque adorent, ita duntaxat, ut adjiciat secundo manum tuam ad possidendum, quod reliquum est populi sui, et congregantes profugos Israel et dispersos Juda colligendos a quatuor plagis terrae, quia seminarant, processit a fontibus Israel, melius autem est, ut Sion, id est speculam in sublimibus collocatam interpretemur Ecclesiam, de qua et quinquagesimus psalmus canit: « Benigne fac in bona voluntate tua, Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
di uirtꝰ u di sapientia. Et in ꝓuer¬
biis legit᷑. Ds̃ in sapientia fun
dauit terrã: ⁊ parauit cȩlos pru¬
dentia. Et qͦmͦ idem sermo di uo¬
cat᷑ lux ⁊uita ⁊ resurrectio: sic
spẽ sapientie ⁊ intellectꝰ. consilii
n fortitudinis. scientie ⁊ pietatis
ac timoris dñi nuncupatur: ñ qͦd
diuersus sit iuxta differentias no¬
minũ: s unus atq ide cunctarũ
uirtutũ fons sit atq pͥncipium
potest nec intelligens. nec consi¬
liariꝰ. nec fortis. nec eruditꝰ. nec
entie ⁊ intellectꝰ. consilii ⁊ forti¬
tudinis ⁊ scientiȩ ⁊ pietatis ⁊ t
moris dñi. id÷ septenariꝰ nume¬
rus. qui septẽ ocł in uno lapi¬
de dicunt᷑ in zacharia: requies¬
cat suꝑ uirgã ⁊ florẽ. qui de ies¬
se ac per hoc dauid styrpe sur¬
rexit. Specialit̾ aũ sp̃c timoris
dñi impleuit eũ ꝓpt̾ eos qui t¬
more dñi indigent. quia par¬

Expanded text:
i virtus et Dei sapientia . Et in Proverbiis legitur, Deus in sapientia sua fundavit terram, et paravit coelos in prudentia . Et quomodo idem sermo Domini vocatur lux et vita et resurrectio, sic spiritus sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, et scientiae et pietatis ac timoris Domini nuncupatur; non quod diversus sit juxta differentias nominum, sed quod unus atque idem cunctarum virtutum fons sit atque principium.potest, nec intelligens, nec consiliarius, nec fortis, nec eruditus, nec ntiae, et intellectus, consilii, et fortitudinis, et scientiae, et pietatis, et timoris Domini, id est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter autem spiritus timoris Domini impleverit eum propter eos qui timore Domini indigent: quia par
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾ p̾płm di pauxillũ accipere po¬
testatẽ. ⁊ ñ tã gladio ꝑcutere quã
uirga. id: ñ occidere s minari. q
in uia ambulauerint ȩgpti ⁊ ñ
in dño sint confisi: cũ autẽ ad dñm
reuersi fuerint ⁊ dereliquerint it̃
egypti: tc̃ flagellũ di uditio susci¬
tandũ contͣ aduersarios. Madian
eñi int̾p̃tat᷑ ex uiditio: ut sp̃u ori
eiꝰ  oleo miscł̾ie iugũ hostiũ cõ¬
putrescat. Ueniet in aiath. tran¬
sibit in magron: apud machinas
cõmendabit uasa sua. Transierũt
cursim. gabee sedes nr̃a: siue ut a¬
libi scriptũ repperimꝰ. mansione
manserũt. Obstupuit rama: Gabaa ꝯ¬
saulis fugit. Hunmi in uoce tua fi¬
lia gallim: attende lassa. patꝑcula:¬

Expanded text:
populum Dei pauxillum accipere popopulum Dei pauxillum accipere potestatem, et non tam gladio percutere quam virga, id est, non occidere, sed minari, quia in via ambulaverint Aegypti, et non in Domino sint confisi. Cum autem ad Deum reversi fuerint, et reliquerint iter Aegypti, tunc flagellum Dei judicio suscitandum contra adversarios. Madian enim interpretatur ex judicio: ut spiritu oris ejus, et oleo misericordiae jugum hostium computrescat. Veniet in Aioth, transibit in Magron: apud Machmas commendabit vasa sua. Transierunt cursim Gabee sedes nostra sive ut alibi scriptum reperimus: mansione manserunt ; 152 obstupuit Rama, Gaba Saulis fugit. Hinni voce tua, filia Gallim; attende, Laisa, pau
Abbreviated transcription (Latin):
in uia egyptr etiã sic intellige̾
qͦd idcirco ꝑcusserit plurimos
de tribu uida ⁊ in circuitu reg¬
ñ in deo s in egyptiis habue¬
rint fiduciam. Unde ⁊ rabsa¬
ces exprobrat eis dicens. Ecce
confidis suꝑ baculũ harundi
cui si innisus fuerit homo in¬
trabit in manũ eiꝰ ⁊ ꝑforabit
eã: sic pharao rer egypti om̃ĩbꝰ
qui confidũt in eo. Hystoria
madianitarũ inuidicũ libro
scripta ẽ. qͣuã ⁊ in psalmo le¬
gimus. Pone principes eoꝵ sic̃
oreb ⁊ eb  rebee ⁊ salmana. Er¬
rant gͦ qͥ putant illud significari
tẽpus. qñ in libro numeroꝵ ma¬
dianite cesi referunt᷑ ab isrł int̾̃
desertũ fur.⁊ montẽ di choreb. q̃
aliis apud hebreos scribunt᷑ litte¬
ris. cũ eo tp̃r ñ fuerit in monte ho¬
reb. s in solitudine sethim. Iuxta
anagogen p̾cipit᷑ ppło in eccłia
cõmoranti. netimeat aduersarios
qui ad pugnandũ sẽꝑ parati st̃.
⁊ multas disputatione sua animaᷤᷤ
subuerterunt. Ideo enĩ eos constat

Expanded text:
in via aegypti: etiam sic intelligere, quod idcirco percusserit plurimos de tribu Juda, et in circuitu regnon in Deo, sed in Aegyptiis habuerint fiduciam. Unde et Rabsaces exprobrat eis dicens: Ecce confidis super baculum aAegyptum: cui si innisus fuerit homo, intrabit in manum ejus, et perforabit eam : sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. Historia Madianitarum in Judicum libro scripta est , quam et in Psalmo legimus: Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana . Errant ergo qui putant illud significari tempus, quando in libro Numerorum Madianitae caesi referuntur ab Israel a deserto Sur usque ad montem Dei Oreb: quae aliis apud Hebraeos scribuntur litteris, cum eo tempore non fuerint in monte Oreb, sed in solitudine Sethim. Juxta anagogen praecipitur populo in Ecclesia commoranti, ne timeat adversarios, qui ad pugnandum semper parati sunt, et multa disputatione sua animas subverterunt. Ideo enim eos contra
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑbia. ⁊ magnitudine cordis.
dicentes: Lateres ceciderunt: s
quadris lapidibꝰ edificabimꝰ. Syeo¬
moros succiderunt: s cedros im¬
mutabimꝰ. Et eleuabit dñs hosteᷤᷤ
rasm suꝑ eũ. ⁊ mimicos eiꝰ intu¬
multũ uertet: syriã ab oriente
philistum ab occidente. & de¬
uorabunt isrł toto ore. In om̃ibꝰ
his ñ ẽ auersus furor eiꝰ. s adhuc s

Expanded text:
e cordis dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: Sycomoros succiderant, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet: Syriam ab oriente, et Philisthim ab occidente: et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furo
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. Qͥ crediderit ñ festinet.
Et ponã iuditiũ in pondere ⁊ ui
E sticiã in mensura. Et subuertet
grando spem m̃datii. ⁊ ꝓtectionẽ
aque inundabunt .& delebit᷑
fedus urm cũ morte ⁊ pactũ
urm cũ inferno ñ stabit. Flagel

Expanded text:
menti. Qui crediderit, non festinet, Et ponam judicium in pondere, et justitiam in mensura: Et subvertet grando spem mendacii: et protectionem aquae inundabunt. Et delebitur foedus vestrum cum morte, et pactum vestrum cum infern
Abbreviated transcription (Latin):
exercitꝰ marinis fluctibꝰ cõparat᷑.
Ex qͦ notandũ ubicũq sonitꝰ ma¬
ris in scripturis appellat᷑ qͥd signi¬
ficet. Cũ gͥ uenerit romanꝰ exer¬
citꝰ eitenuerit p̃da ⁊ ñ fuerit qͥ eru¬
atii ꝓpł̃ia cõpacientis affectu se uin¬
tgit pͦpło ⁊ ait. Aspiciemꝰ in trã: &
ecce tenebre tͥbulationis. Celũ enĩ
aspicere ñ audebimꝰ : cuiꝰ habitato¬
rem offendimꝰ. Et luxx nr̃a quam
sẽꝑ habebamꝰ in deo tͥbulationũ
caligine obscurabit᷑. Legi in cuiꝰ¬
dam cõmentaris hoc qͦd dicitur.
leuabit signũ in nationibꝰ ꝓcul.
⁊ sibilabit ad eũ de finibꝰ t̾rȩ. de
uocatione gentiũ debere intelligi:
qͦd eleuato signo crucis. ⁊ depositiᷤᷤ
oneribꝰ pecc̃oꝵ. uelocit᷑ uenerint
atq crediderint. S nescio qͦmͦ hu¬
ic sensui possint congruere que

Expanded text:
exercitus, marinis fluctibus comparatur. exercitus, marinis fluctibus comparatur. Ex quo notandum ubicumque sonitus maris in Scripturis appellatur, quid significet. Cum igitur venerit Romanus exercitus, et tenuerit praedam, et non fuerit qui eruat, Propheta compatientis affectu se jungit populo, et ait: Aspiciemus in terram et ecce tenebrae tribulationis. Coelum enim aspicere non audebimus, cujus habitatorem offendimus: et lux nostra quam semper habebamus in Deo, tribulationum caligine obscurata est. Legi in cujusdamnationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, de vocatione gentium debere intelligi, quod elevato signo Crucis, et depositis oneribus peccatorum, velociter venerint atque crediderint. Sed nescio quomodo huic sensui possint congruere quae
Abbreviated transcription (Latin):
nos et om̃s italiȩ gallorq ⁊ hispa¬
niȩ ppłos. qͥ sub uespasiano u adri¬
ano romano imꝑio subiacebãt.
Uñ ⁊ italia ab eo qͦd ibi hesperꝰ
occidat. olim hesperia dicebat᷑.
W hoc ueniente ꝑcussus ẽ. ⁊ om̃s
iudeȩ montes t᷑bati st̃. ut int̾pre¬
ł cõmoti ut aquila posuit. ł exa¬
cerbati. ut lacr. transtulerunt.
ut impetu hostiũ replerent᷑ om̃s
plateȩ cadaueribꝰ mortuor. Descri¬
bit gͦ sermo diuinꝰ uelocitatẽ ueni¬
entis exercitꝰ: qui ñ sua s dñi uene¬
rit uoluntate. immo attractꝰ sit.¬
⁊ sibilo illiꝰ ꝓuocatꝰ. qͦd ñ defecerit.
nec tanto itinere laborauerit. &
cupiditate p̃dandi somnũ ocłis ñ
amiserit. calciam̃ta qͦq illiꝰ ñ sĩt at¬
trita: sagittarior multitudinẽ.
eqͥtũ turmas. curruũ quadrigarũq
feruorẽ. qͦd instar leonis ñtam ad
pugnandũ ꝗͣ ad p̃dandũ ⁊ uoran¬
dũ uenerit. ⁊ ululatꝰ uincentis

Expanded text:
nos, et omnes Italiae, Galliarumque et Hispanos, et omnes Italiae, Galliarumque et Hispaniae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano imperio subjacebant. Unde et Italia ab eo quod ibi Hesperus occidat, olim Hesperia dicebatur. Et hoc veniente percussus est, et omnes Judaeae montes turbati sunt, ut interprel commoti, ut Aquila posuit, vel acerbati, ut LXX transtulerunt, ut impetu hostium omnes replerentur plateae cadaveribus mortuorum. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui non sua, sed Domini venerit voluntate; immo attractus sit, et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi, somnum 88 oculis non admiserit, calciamenta quoque illius non sint attrita, sagittariorum multitudinem, equitum turmas, curruum quadrigarumque fervorem, quod instar leonis, non tam ad pugnandum, quam ad praedandum, et vorandum venerit, et ululatus vincentis
Abbreviated transcription (Latin):
YAspiciemꝰ in terrã. ⁊ ecce tenebre
Ntͥbulationis: ⁊ lux obtenebrata
Nẽ in caligine eiꝰ. Hebrȩi hunc
locũ de babylonis ⁊ nabuchodono¬
sor intelligũt ꝓpħari: qͦd di uolun¬
tate adductꝰ sit in uideã ⁊ hierłm.
tẽplũq subu̾terit: nos autẽ seq̃n¬
tes ordinẽ ⁊ sequentia suꝑioribꝰ
copulantes: ido signũ in natiõibꝰ
se dñm. ł traxisse eos de finibus
terrȩ. qm̃ abiecerunt legẽ euan¬
głii. ⁊ sermonẽ sc̃m blasphemaue¬
runt. Si enĩ de babyloniis esset
sermo. iuxta consuetudinẽ ꝓpħa¬
lem dixxisset. Uocabo eũ qͥ ab
aqͥlone ẽ. eoqͦd uxta uideȩ situm
assyrii atq chaldei in septẽtrio¬
nali plaga sint. Uel certe aꝑtiꝰ
baby lomos assyriosq describe¬
ret. Nc̃ uero dicendo. leuabit sig¬
nũ in nationibꝰ procul. ⁊ sibilabit ad
eũ de finibꝰ t̾rȩ. ⁊ gentes longe po¬
sitas significat. ⁊ q̃ int̾re finibꝰ
cõmorant᷑. haud dubiũ qͥn roma-¬

Expanded text:
e tribulationis, et lux obtenebrata est caligine ejus. Hebraei hunc locum de Babyloniis et Nabuchodonosor intelligunt prophetari, quod Dei voluntate adductus sit in Judaeam et Jerusalem, templumque subverterit. Nos autem sequentes ordinem, et sequentia superioribus copulantes, ideo signum in nationibus se Dominum, vel traxisse eos de finibus terrae; quoniam abjecerunt legem Evangelii, et sermonem sanctum blasphemaverunt. Si enim de Babyloniis esset sermo, juxta consuetudinem prophetalem dixisset: Vocabo eum qui ab Aquilone est, eo quod juxta Judaeae situm, Assyrii atque Chaldaei in Septentrionali plaga sint. Vel certe apertius Babylonios Assyriosque describeret. Nunc vero dicendo: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, gentes longe positas significat, et quae in terrae finibus commorantur: haud dubium q
Abbreviated transcription (Latin):
cutiat. ⁊ furor eiꝰ irascat᷑. De qͦ
⁊ in alio loco legimꝰ. Dñe ne in
furore tuo arguas me: neq in
ira tua corripias me. Et hieremi¬
as. Corripe nos inqͥt dñe: uerũ¬
tam̃ in iuditio ⁊ ñ in furore.
scđm duriciã ⁊ impenitens cor nr̃m
tes aurrzemꝰ nob irã in die irȩ ⁊
reuelationis iusti uidicii di. Quȩ
sit aũ manꝰ q̃ extendit᷑ ł eleuatur

Expanded text:
 de quo et in alio loco legimus: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Et Jeremias: Corripe nos, inquit, Domine; verumtamen in judicio, et non in furore .secundum duritiam et impoenitens cor nostrum, thesaurizemus nobis iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei. Quae sit autem manus quae extend