comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b illis abiit in montana cũ festinatione in
in ciutatẽ uida trib mensib ibidẽ mansu¬
ra. docet quia om̃s anina q̃ uerbũ d̃ĩ conci¬
pit. uͥtutũ statĩ acumina conscendere deb
& ciuitatẽ uida .i. confessionis & laudis ar¬
cẽ penet̾re. ut ualeat usq ad ꝑfectionẽ fid̃i
spei & caritatis quasi trib mensib in ea
cõmorari. Et int̾uit indoinum ⁊acharie.
& salittauit elisabeth. Ee. factũ ẽ ut audiũ
salitationẽ maric disabeth. exultauit ĩ fanꝰ
in ut̾o eiꝰ. & repleta ẽ sp̃i sc̃o elisabeth. Marra
salitat elisabeth. ut humilitatẽ suã cõm̃det.
dine audiuit. iste mutͥo exultanit. Illa ma¬
rie sensit adduentũ. ioħs d̾m conceptũ. Mat
repleta ẽ sp̃u scõ. s filiꝰ pꝰ fuit replctꝰ. Et ex¬
clamauit uoce magna et dix̃. Benedicta tu
int̾ mmilieres: & benedictus fructꝰ uentris
tui. Quia magna łi dona cognouit. ñ ta
clamosa ꝗͣ deuota exlamaũ. que sp̃u sc̃o

Expanded text:
montana cum festinatione in in civitatem Juda, tribus mensibus ibidem mansura: docet, quia omnis anima quae Verbum Dei concipit, virtutum statim cacumina conscendere debet, et civitatem Juda, id est confessionis et laudis arcem penetrare, ut valeat usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus mensibus in ea commorari. Et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. Et factum est ut audivit salutationem Mariae Elisabeth, exsultavit infans in utero ejus; et repleta est Spiritu sancto Elisabeth. Maria salutat Elisabeth, ut humilitatem suam commendet.dine audivit, iste in utero exsultavit. Illa Mariae sensit adventum, Joannes Domini conceptum. Mat repletus. Et exclamavit voce magna, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Quia magna Dei dona cognovit, non tam clamosa quam devota exclamavit, quae Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
cipium. qͥ et loquor uob. ac sidicat.
Ego sũ illa suꝑna sapientia in cuiꝰ di¬
positione oĩa pͥus conduntur m̃te. ꝙͣ
cõpleant᷑ oꝑe. Uñ et scͥptũ ẽ. qͥ fec̃ que
futura sunt. Et alibi. Om̃ia in sapien¬
tia fecisti. Hoc autẽ u̾bum a quo natũ
sit .i. cuiꝰ sapientia sit. det̾minat eti¬
głista dicens. E u̾bũ erat apud dm tã¬
quam sapientia in ipso cuius ẽ. Atne
sapientia ista dĩ alud ꝙͣ ds̃ putaret᷑
sic̃ hõis uł angli sapientia aliud est

Expanded text:
cipium, qui et loquor vobis . Ac si dicat: Ego sum illa superna sapientia, in cujus dispositione omnia prius conduntur mente, quam compleantur opere. Unde et scriptum est: Qui fecit quae futura sunt. Et alibi: Omnia in sapientia fecisti . Hoc autem Verbum a quo natum sit, id est cujus sapientia sit, determinat Evangelista, dicens: Et Verbum erat apud Deum, tanquam sapientia in ipso cujus est. At ne sapientia ista Dei aliud, quam Deus putaretur, sicut hominis vel angeli sapientia aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e possumꝰ. Lucet itaq sapientia cd̃i. etiã in hac
urta s lux eiꝰ tenebris ignorantie nr̃e ñ appa¬
ret. quia tam sapient̾ a do om̃ia condita st̃ seu
disposita. ut in scipsis iam habeant. uñ hancde
se cognitionẽ p̃bere queant. que futẽ beatitu¬
dini reseruanda ẽ. At uͦ ut tenebre illumina¬
dum. u̾itati. Ioħis gͦ. nobilitas non solum a pa¬
rentib s etiã aꝓgenitorib monstrat᷑. ñ scl̃ari
potestate sublimis. s religione. ut quasi hedita¬
rio iure. mfusã sͥ fide. aduentus. xͥ p̃dicaret.

Expanded text:
e possumus. Lucet itaque sapientia Dei etiam in hac vita, sed lux ejus tenebris ignorantiae nostrae non apparet; quia tam sapienter a Deo omnia condita sunt seu disposita, ut in seipsis jam habeant, unde hanc de se cognitionem praebere queant, quae futurae beatitudini reservanda est. At vero ut tenebrae illuminare veritati. Joannis igitur nobilitas, non solum a parentibus, sed etiam a progenitoribus monstratur; non saeculari potestate sublimis, sed religione, ut quasi haereditario jure infusam sibi fidem adventus Christi praedicaret.
Abbreviated transcription (Latin):
iusti ambo ante qđm. incedentes in om̃ib man¬
Datis. ⁊ iustificationib dͥni sine querela. Ante
đm. qͥ uiãet in corde. & ñ fallitur iusti erant.
s ap̃ hoĩs obꝓbrium sustinebant qi lex ste¬
riles maleditit. Pẽ mandatũ deinde iustifi¬
catio. In man̾atis dm incedimꝰ. cũ eis obedi¬
mꝰ. Cumu̾ congrue udicamꝰ. iustificationes etꝰ
tenemꝰ. Plena ẽ ħ laudatio. que genus in mͣori¬
b mores in equitate. officium in sacͥdotio. fa¬
ctũ inmancdato. iudicium in uistificatione cõ¬
multum ustus. quia plerũq iusticia durior
hominũ querelam ꝓuocat. Qne uͦ temꝑata ẽ:
etiã inuidie querimoniã uitat. Et ñ erat ills
filius. eo q̃d eẽt elisabet sterilis. & ambo ꝓces

Expanded text:
omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Ante Deum qui videt in corde et non fallitur, justi erant, sed apud homines opprobrium sustinebant, quia lex steriles maledixit. Prius est mandatum, deinde justificatio. In mandatis Domini incedimus, cum eis obedimus. Cum vero congrue judicamus, justificationes ejus tenemus. Plena est haec laudatio, quae genus in majoribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, judicium in justificatione commultum justus ; quia plerumque justitia durior hominum querelam provocat: quae vero temperata est, etiam invidiae querimoniam vitat. Et non erat illis filius, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ altissimi. iurta hoc qd̃ dñs discipłis ꝓmit¬
tens aduentũ euisde sp̃c ait. Uos autẽ sedete
inciuitate. quoadusq induamini uͥtute ex
alto. Umbra uͦ fit. a lumine os corꝑe. cũ qͦdli¬
bet obumbracłi genꝰ int̾ nos & solem oppo¬
nimꝰ. qͦ lucẽ eiꝰ nob̃ tolerabiliorẽ reddansꝰ
Itaq lux incorporea diuinitatis in natura
sua inuisibilis: ut quoqͦ mͦ posset in nr̃a ui¬
d̾i substantia: infirmitatis ñr̃e uelam̃ .i. hu
manam naturã assumpsit in uugine. Ce ħ
bona distribuere. & conseruare atq optimo
sine confirmare ii urtꝰ altissim dicitur. ob¬
umbrabit. Quasi umbracłm uidelicet corpꝰ
humanum de carne tua formabit. splendori
lucis et̾ne. hoc ẽ di sapientie. Ee hoc fiet tibi.
.i. ad imm̃sã głam tui. que p̾ cet̾is illumina¬
b̃is. Idoq qd̾ nascetur ex te sc̃m. uocabitur
filius dĩ. Nos & si scĩ efficim᷑. ñ tam̃ scĩ na

Expanded text:
discipulis promittens adventum ejusdem Spiritus, ait: Vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Umbra vero fit a lumine et a corpore, cum quodlibet obumbraculi genus inter nos et solem opponimus, quod lucem ejus nobis tolerabiliorem reddamus. Itaque lux incorporea divinitatis, in natura sua invisibilis, ut quoquomodo posset in nostra videri substantia, infirmitatis nostrae velamen id est, humanam naturam assumpsit ibona distribuere et conservare, atque optimo fine confirmare, unde virtus Altissimi dicitur: obumbrabit, quasi umbraculum videlicet corpus humanum de carne tua formabit splendori lucis aeternae, hoc est, Dei sapientiae, Et hoc fiet tibi, id est ad immensam gloriam tui, quae prae caeteris illuminaberis. Ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Fi
Abbreviated transcription (Latin):
aaron pͥmi pontificis in lege. de abia uͭ paucd̃
dicamꝰ. abia familiam de qua zacharias ortꝰ
ẽ sors octana contigit. cũ dauid cultum domꝰ
di ampliaret ministi̾a sac̾dotũ. in ugiti .iiii.
sortib cdiuidens. Apte itaq p̃co noui testam̃ti
in uice sortis octaue nascitur. ꝙ ꝑ octo nouũ¬

Expanded text:
Aaron primi pontificis in lege; de Abia vero paucis dicamus. Abia familiam de qua Zacharias ortus est, sors octava contigit, cum David cultum domus Dei ampliaret, ministeria sacerdotum in viginti quatuor sortibus dividens . Apte itaque praeco Novi Testamenti in vice sortis octavae nascitur, quia per o
Abbreviated transcription (Latin):
le tab̾nacłm quesunt nub accep̃ umbͣcłm
nube dicens. Hͥ ẽ filiꝰ m̃s dilectus. in qͦ mͥ bñ
rogauerat. idõ ñ meretur responsion̾e. s pat̾
ꝓ filio respondit. ut u̾bũ dñi ꝯpleretur. Ego
testimoniũ ñ dico ꝓ me. s pat̾ q̃ me misit. Sensꝰ
ẽ. Mco filio ẽ tab̾nacłm obtẽꝑandi constituen
dũ. tꝰ serui st̃ moyses & helyas. hinc de eo moystᷤ
apparet in colũba. qr qͥ nc̃ simplici corde fidẽ ser¬
uat. tunc luce aꝑte uisionis qd̾ credidit ꝯt̾ẽ¬
plabitur. E audientes discipłi. cecid̾unt ĩ faci¬
Se errasse cognou̾unt. nubes lucida oꝑuit cos.
tab̾nacłm de frondib aut tentoriis querentes.
uoce pats andita. ñ pot̾ant hoĩes fragiles susti¬
n̾e maioris głe conspectũ. Beniq qͣnto qͥs ãpliora
quesierit. tantomag̃ ad inferiora dilab̾r. si igno¬
rau̾it m̃sura suã. Qđo uult fac̾e tab̾nałm p̃¬
paret ei penetralia cordis sui. Et accessit iħc ⁊

Expanded text:
Ecclesiam Dei. Notandum quod quidam Moysi et Eliae te, ecce nubes lucida obumbravit eos. BEDArrogaverat, ideo non meretur responsionem, sed Pater pro Filio respondit, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit. Sensus est: Meo Filio est tabernaculum obtemperandi constitutum, cujus servi sunt Moyses et Elias. Hinc de eo Moyses apparet in columba; quia qui nunc simplici corde fidem servat, tunc luce apertae visionis quod crediderit, contemplabitur. Et audientes discipuli, ceciderunt in faciSe errasse cognoverunt; nubes lucida operuit eos, tabernaculum de frondibus aut tentoriis quaerentes: voce Patris audita, non poterant homines fragiles sustinere majoris gloriae conspectum. Denique, quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora dilabitur, si ignoraverit mensuram suam. Qui Deo vult facere tabernaculum, praeparet ei penet
Abbreviated transcription (Latin):
erꝑe molunt᷑. Ecce eicio demonia. ⁊ sanitates
ꝑficio. hodie ⁊ eras.⁊ t̾tia dieꝯsũmor. Mystice
ħetici quoꝵ ipse figura ẽ. pot̾unt ꝑturbares qͦd in¬
tendo fac̾e. Intendo au̾t cic̾e demonia de cordibꝰ
hõiũ. ur relicdis uanitatibꝰ. ĩ me c̾dant. ⁊ ꝑfic̾e sa¬
nnitates. ut scd̾m p̃cepta mea uiuant. pꝰea. ⁊st̾ma

Expanded text:
 ait:ecce eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, mystice retici quorum ipse figura est, poterunt perturbare quod intendo facere. Intendo autem ejicere daemonia de cordibus hominum, ut relictis vanitatibus in me credant; et perficere sanitates, ut secundum mea praecepta vivant
Abbreviated transcription (Latin):
baptirati estis. rꝑm inditistis. Qͥ uestitꝰ ĩ t̾ra
despectus. in monte resulgit qi n̾dũ apparet
q̃o ctimꝰ. s cũ ipse apparuerit. similes illi erimꝰ.
Bñ dix̾ martꝰ de uestim̃tis eiꝰ q̃lia fullo suꝑ trã
ñ pot̾ candida fac̾e. qi xͦ ucrus ftillo. ñ pot qm̃¬
ñ deb recto iudicio. & uera ꝓmissione fidel.bꝰ
in t̾ra dare claritatẽ. q̃ cos manet in celis. fu̾lio
ẽ animaꝵ doctor. atꝙ mundator ab inqͥnam̃to
carnis ⁊ sp̃c. E ecce apparuit ilł moyses. ⁊ he¬
lyas cũ eoloquentes ĩ maiestate. ⁊ dicebãt exceᷤ
at fidẽ. dat signũ de celo. helya ĩn descendente
qͦ ꝯscend̾at. ⁊ moyse ab inferis resurgente. Qd̾
⁊ achad ꝑ ysaiã p̾cipit᷑ ut peiat s signũ de ex¬
dĩ maiestate. qui scͥpturã petunt sublimi m̾¬
te. Deniq uidi ñ potuert̃ seqͥ moysen. ad dñm
in montana conscendentẽ. atq solꝰ helyseus
cũ filiis ꝓpħaꝵ contẽplatꝰ ẽ ascendentis helye

Expanded text:
baptizati estis, Christum induistis . Qui vestitus in terra despectus, in monte refulget; quia nondum apparet quid erimus, sed cum ipse apparuerit, similes ei erimus . Bene dicit Marcus de vestimentis ejus, qualia fullo super terram non potest candida facnon debet recto judicio et vera promissione fidelibus in terra dare claritatem, quae eos manet in coelis. Fullo est animarum doctor atque mundator ab inquinamento carnis et spiritus. Et ecce apparuit illis Moyses et Elias, cum eo loquentes in majestate: et dicebaugeat fidem, dat signum de coelo, Elia inde descendente quo conscenderat, et Moyse ab inferis resurgente. Quod et Achaz per Isaiam praecipitur, ut petat sibi signum de exDei majestate, qui Scripturam petunt sublimi mente. Denique Judaei non potuerunt sequi Moysen ad Dominum in montana conscendentem. Atque solus Eliseus cum filiis prophetarum contemplatus est ascendentis Eliae
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm. Sepe qͥd̾e dictum ẽ. ⁊ adhuc dicimꝰ impor¬
tumtati. de serie hystorie ꝯtendenti. ut q̃ capitła
putai̾nt. ñ sua ꝓp̾a loca obtin̾e. intelligat more
istiꝰ scͥpturo p̃occupando. uł recapitulando loca¬

Expanded text:
em. Saepe quidem dictum est, et adhuc dicimus importunitati de serie historiae contendentium, ut quae capitula putaverit non sua propria loca obtinere, intelligar more istius scripturae, praeoccupando vel recapitulando loca
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ꝙ seruos ꝯferens dno. O qͣnta felicitas uisiõi
ditatis łt angłos adeẽ ꝑpetuo. si tantũ huma
qͥũ.Q. ⁊ siut hõ nescit qͥd dicat. insiti tñ sibi
ardoris uidiciũ monstrat. Oblitꝰ erat regnũ
dĩ ñ ẽẽ ꝓmissũ in t̾ra sc̾is sin celo. ⁊ domũ ma¬
nufactam ñ ẽẽ necessariã. s mansionẽ celestem.
Adhuc hodie imꝑitre notat᷑. qͥc̃q legi. ꝓpħis. ⁊¬

Expanded text:
 servos conferens Domino. O quanta felicitas visioni Deitatis inter angelos adesse perpetuo, si tantum humanquium! Qui et si ut homo nescit quid dicat, insiti tamen sibi ardoris indicium monstrat. Oblitus erat regnum Dei non esse promissum in terra sanctis, sed in coelo; et domum manu factam non esse necessariam, sed mansionem coelestem: adhuc hodie imperitiae notatur quicunque legi, p
Abbreviated transcription (Latin):
õ dico uob̾. sunt qͥdã de ħ stantibꝰ qͥ ñ gu¬
stabt̃ mortẽ. donec uidcant filiũ hõis ue¬
nicnt᷑ ini irgno suo. Pot̾ant tacita cogitatio¬
ne apłi huꝰ modi scandalũ sustinere: Occasionẽ
credulitatẽ u̾am. qͣlis ĩ rrgno głẽ uent᷑us sim.
uob̾ in p̾senti tp̃r demonstrabo. Uł ꝓmittit ali

Expanded text:
dam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Poterant tacita cogitatione apostoli hujusmodi scandalum sustinere; occisionem credulitatem vestram qualis in regno gloriae futurus sim, vobis in praesenti tempore monstrabo. Vel promittit
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis peccatũ ꝓpalantẽ. Qui bene uncꝰ
matris sue ꝑhibetur. quia licet mat̾ eccłia mł¬
tos hãt filios. bonos et malos. ꝓ una tam̃ per¬
sona maliaccipiunt᷑. qͣntũ ad maliciã ꝑtinet
quẽaminodũ ⁊̃ boni una ꝑsona accipiuntur
scđm bonitatẽ. E elcctus quilib quando im¬
bui. tur ad fidem filius ẽ. quando alios imbu¬
it mat̾. Uñ paulus. filioli mei: quos it̾m par¬
turio. Cũ gͥ boni imanunit̾ studeant reuoca¬
re malos. ⁊ bomi mat̾. ⁊ mali unicꝰ filiꝰ nuntu¬
pantur. Porta ciiitatis qͣ defuntꝰ effert᷑. aliqͥs est
cupiscendũ. qͥ aurẽ ociosis uł tͣꝑib audiendiᷤᷤ
qͥ linguam cõmodat litigiis. Cctosq qui ñ ser¬
uat scuiꝰ mortis sͥ reserat aditus. Om̃is qͥ memi¬
uit eccłiam sponsi sui morte redeptã. agnoscit
eã ẽẽ iuduã. ħꝰ miracłi multi fucrunt testes.
ut multi fierent di laudatores. Quã cũ uidiᷤ

Expanded text:
civitatis, peccatum propalantem. Qui bene unicus matris suae perhibetur, quia licet mater Ecclesia multos habeat filios bonos et malos, pro una tamen persona mali accipiuntur, quantum ad malitiam pertinet: quemadmodum etiam boni una persona accipiuntur secundum bonitatem. Et electus quilibet, quando imbuitur ad fidem, filius est, quando alios imbuit mater est. Unde Paulus: « Filioli mei, quos iterum parturio . » Cum igitur boni unanimiter studeant revocare malos, et boni mater et mali filius unicus nuncupantur. Porta civitatis, qua defunctus effertur, aliquis est cupiscendum, qui aurem otiosis vel turpibus audiendis, qui linguam commodat litigiis, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi reserat aditus. Omnis qui meminit Ecclesiam sponsi sui morte redemptam, agnoscat eam esse viduam Hujus miraculi multi fuerunt testes, ut multi fierent Dei laudatores. « Quam cum vidi
Abbreviated transcription (Latin):
estrebatur: male secura desꝑati peccatoris ꝯsci¬
entia ẽ. Qui uͦ sepeliendũ portant. uł. unmũda¬
st̃. desideria que hominẽ rapiunt in int̾itũ. uł
uenenata lenocinia blandientiũ. que peccan¬
tes qͣsi aggere t̾re obruunt. Dñtr loculũ tangẽ¬
te: funeris bauili steter̃t. ꝙ ꝯscientia attracta
formidine suꝑni uidicii. ren̾titur ad seipsã
cohercens carnales uoluptates. ⁊ iniuisto̾ lau¬
datores. E ait. Adolescens tͥ dico surge. Et rese¬
dit qui erat mortuus. ⁊ cep̃ loqͥ. & dedit illũ Icip̃s¬
mat̾ sue. Residet qui erat mortiuis. cũ int̾na
compunctione reuiuiscit peccator. Incip̃ loqͥ
cũ ostendit se redire ad ueram uitã. Reddit᷑
matͥ. cñ ꝑ sac̾dotale iudiciũ. ꝯmunioni soci¬
atur eccł̃ie. Accep̃ aut om̃s timor ⁊ magnifi¬
cabant dm dicentes. quia ꝓpħa magilꝰ sur¬
rex̃ in nob̃. ⁊ quia uisitauit plebẽ suã. Om̃s

Expanded text:
erati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant vel immunda desideria sunt quae homines rapiunt in interitum, vel venenata lenocinia blandientium, quae peccantes quasi aggere terrae obruunt. Domino loculum tangente funeris bajuli steterunt, quia conscientia attacta formidine superni judicii revertitur ad seipsam, coercens carnales voluptates et injustos laudatores. « Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui. Et dedit illum matri suae. » Residet qui erat mortuus cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum ostendit se redire ad veram vitam. Redditur matri, cum per sacerdotale judicium communioni sociatur Ecclesiae. « Accepit autem omnes timor et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatis. & alia c̃ ꝑsona patris. alia filii alia
sp̃c sc̃i. Nota in hoc aliam ẽẽ ꝓpͥetatẽ patͥs.
aliam filii. aliam sp̃c scĩ. quod alia uera
sunt de solo patre. alia de solo filio. alia de
substantiam. nec accidens dicimꝰ eẽ ꝓpͥcta¬
tem eius. Similit̾ ẽ ꝓpͥetas p̃atris. id ẽ ꝓpe
de solo patre dicit᷑. qd̾ neꝙ natus ẽ. neq ꝓ¬
cedens. Uñ gͦ falsum ẽ patrẽ eẽ filiũ. uel
filium cẽ patrem. inde falsum ẽ. quod dõ ge¬
nuerit seipsum S quia una ꝑsona genu
nonẽ nͥ unus ds. Neq a scipso. q̃m ꝑsona pio¬
cedens. non ẽ ille a quib ꝓcedit. Refertur
autem pat̾ ad filium. filius ad patrem. sp̃o ad

Expanded text:
ita est alia persona Patris, alia Filii, alia Spiritus sancti. Nota in hoc aliam esse proprietatem Patris, aliam Filii, aliam Spiritus sancti; quod alia vera sunt de solo Patre, alia de solo Filio, alia de substantiam, nec accidens dicimus esse proprietatem ejus. Similiter est proprietas Patris, id est proprie de solo Patre dicitur, quod neque natus est, neque procedens. Unde ergo falsum est, Patrem esse Filium, vel Filium esse Patrem; inde falsum est, quod Deus genuerit seipsum. Sed quia una persona genuinon est nisi unus Deus. Neque a seipso, quoniam persona procedens non est ille a quo procedit. Refertur autem Pater ad Filium, Filius ad Patrem, Spiritus ad
Abbreviated transcription (Latin):
hum ex quatuor euuangłistaꝵ dicteᷤ
Seuuangłium. claro studio cõposuit
ammonius alexandrimis. qui canonũ q

Expanded text:
um ex quatuor evangelistarum dictis Evangelium, claro studio composuit Ammonius Alexandrinus, qui canonum q
Abbreviated transcription (Latin):
tis a d̃o dilectus dicitur. & huic matit̃ suã de
truce cõm̃dauit. ut uugint̃ uugo seruant.
Demꝙ manifestans in euuangłio quod erãt
ipse opiis incorruptibilis uerbi solus incho¬
ans uerbum carnem factum eẽ. nec lumen
a tenebris cõphensũ suisse testatur: pͥmũ sig¬
num ponens. qͦd in nuptiis fecit d̃. ut uct̾ibꝰ
mmmitatis. noua om̃ia que axp̃o institiuint᷑
appareant Itaq tui in pͥncipio canoms incor¬
ruptibile pͥncipium erat in genesi. etiam in¬
corituptibilis finis redlitur ꝑuuginẽ in apo¬
hpsi. dicente. xp̃o. ego sum alpha ⁊ cu. hice
tobannes qui sciens suꝑuenisse dit ircessus
ie et positus ẽ ad patres suos seragesimo
odauo anno a passione dni tani ext̾neuo
a dolore mortis. quam aliemus a corruptio¬
ne carnis Igitur in euuangłio ꝑutile ẽ de¬
soguoscere ut et opꝰ euuangłii. & dilectionẽ
d̃i in carne nascentis ꝑ uniu̾sa legntes in¬
telligant. alq in eo in id quod app̃hensi

Expanded text:
huic matrem suam de cruce commendavit, ut virginem virgo servaret . Denique manifestans in Evangelio quod erat ipse, opus incorruptibilis Verbi solus inchoans, Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprehensum fuisse testatur , primum signum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur, appareant. Itaque cui in principio canonis incorruptibile principium erat in Genesi, etiam incorruptibilis finis redditur per virginem in Apocalypsi, dicente Christo: Ego sum alpha et ω . Hic est Joannes, qui sciens supervenissee, et positus est ad patres suos, sexagesimo octavo anno a passione Domini, tam extraneus a dolore mortis, quam alienus a corruptione carnis. Igitur in Evangelio perutile est decognoscere, ut et opus Evangelii, et dilectionem Dei in carne nascentis per universa legentes intelligant, atque in eo id
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥncipio ecũgłii natiuitate ioħis p̃sumpta
eui scriberet indicaret: contestans in se cople¬
ta ee que ent a plerisq p̃sũptuose inchoata.
languentis anime sunt medicina hic neꝙ
irorem unꝙ̃ habens. neq filios. octoginta &
quatuor annor obit in bithina pleã spu scs¬

Expanded text:
ncipio Evangelii nativitate Joannis praesumpta, cui scriberet, indicaret, contestans in se completa esse, quae essent a plerisque praesumptuose inchoata. languentis animae sunt medicina. Hic neque uxorem unquam habens neque filios, octoginta et quatuor annorum obiit in Bythinia, plenus S
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicens emissum iohannem filium racharie
in uoce angli annunciantis u̾bũ carnẽ factũ
⁊ corpꝰ dm̃ ꝑ uerbum diuine uocis anima¬
tĩ: ut in se caro uerbum qͦd in consonanti¬
U pdiderat inueniret A baptismo d̃m pdica¬
re d̃m inchoans. deserti ieiumũ temptatio¬
nẽ diaboli congͥgationẽ bestiaꝵ & ministĩ¬
um angłoꝵ. cetͥaq sic in breui compingens
ꝓtulit: ut nec auctoritatẽ facti demeret. &
ꝑficiendi oꝑis plenitudinẽ non neguet: De¬
niꝙ post fidem amputasse sibi pollice dicit̃¬
ner sic in oꝑe uerbi ꝑderet. qͦd pꝰ meruerat ĩ
genere. Nam pus alȩrandrie ep̃c fuit cũ ꝑ
singła oꝑa sciret et eugłis in se dicta dispone
& disciplinam legis agnoscere & diuinã in
carne dni naturam intellig̾e Ibiq octauone¬
ronis anno. mortuus & sepultus ẽ¬
D ueas autc̃ syrue antiocensis. arte me
tis usq ad passionẽ eius seriuieus d̃no. sine
in achaia scͥpsit eugłium. Cus extra ea que or¬

Expanded text:
achariae in voce angeli, annuntiantis Verbum carnem factum, et corpus Domini per verbum divinae vocis animatum, ut in se caro Verbum, quod in consonantibus perdiderat, inveniret. A baptismo Domini praedicare Deum inchoans, deserti jejunium, tentationem Diaboli, congregationem bestiarum, et ministerium angelorum, caeteraque sic in brevi compingens, protulit, ut nec auctoritatem facti demeret, et perficiendi operis plenitudinem non negaret. Denique post fidem amputasse sibi pollicem dicitnec sic in opere Verbi perderet, quod prius meruerat in genere. Nam primus Alexandriae episcopus fuit, cum per singula opera sciret et Evangelii in se dicta disponere, et disciplinam legis agnoscere, et divinam in carne Domini naturam intelligere. Ibique octavo Neronis anno mortuus et sepultus est. Lucas autem Syrus Antiochensis, arte metus usque ad passionem ejus, serviens Domino sine in Achaia scripsit Evangelium. Cui extra ea quae or
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑetur potentie. ac sapientie. in om̃i oꝑatiõe
diuina. patet ex supͣdictis auctoritatib quia
umꝰ ẽẽntie sunt trec substantie. siue ꝑsone.
id ẽ pat̾ &e filius. & sp̃c scs̃. unius maiestatis. uniꝰ &¬
indiuidue nature. et̾ne ditatis. Licet gͥ altud sit
eẽ potentẽ. aliud ẽẽ sapientẽ. & aliud ẽẽ be¬
nignũ. cum ħ tria ꝓpͥetatib diuersa. sint u¬
nius substantie diuinitatis in do. constatq
tota tͥnitas ẽ summa potentia tota ẽ sũma
sapientia. tota summa bonitas. N enĩ est
aliud dicere. dm eẽ potentiã sapientiã. bonitatẽ
& dicere ẽẽ dm potentem. sapientẽ. beni¬
gnum. E cnim potens. sapiens. bonus ñ
parucipatione. s natura. Uere itaq scdm
substantiam dicit᷑. qd̾ pat̾ ẽ. filiꝰ ẽ. & sp̃c

Expanded text:
operetur potentiae ac sapientiae in omni operatione operetur potentiae ac sapientiae in omni operatione divina, patet ex supradictis auctoritatibus, quia unius essentiae sunt tres subsistentiae sive personae, id est, Pater et Filiustur aliud sit esse potentem, aliud esse sapientem, et aliud este benignum, cum haec tria proprietatibus diversa, sint unius substantiae divinitatis in Deo, constat quia tota Trinitas est summa potentia tota summa est sapientia, tota summa bonitas. Non enim aliud est dicere, Deum esse potentiam, sapientiam, bonitatem; et dicere, Deum esse potentem, sapientem, benignum. Est enim potens, sapiens, bonus, non participatione, sed natura. Vere itaque secundum subst
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. ut pat̾. cum sit potentia diuma
in eo quod ẽ potentia discernendi. & grib̾¬
nandi uniuersa. Ne mireris dm una poten¬
tia posse om̃ia. uno intuitu mentis uidere
&e ordinare om̃ia. uo affatu benignitatis
amplecti om̃ia. cum etiam tuuideas uno
ictu ocłi lunam. stellas. & alia tam diu̾sa.
uult ds̃ om̃ia que fac̃. qi pot̾. & quia scit.
ħ autẽ ꝓcessio inde est: quia bcingnus
diuinitatis affectus. ex potentia et sapi¬
entia. ad cieationẽ &e gubernationem
rerum et distributionẽ gr̾aꝵ extenditur. Et̾¬
nalit̾ enim uult ds. ut uniu̾sa fiant. que fac̃
temporib suis. & uoluntas sua om̃ium bonoꝵ
causa ẽ. Hinc gͥ diuinitatis affectus erga
creaturas habitus. ꝓcedit a patre ꝓcedit ee afi¬
lio. ñ ut natus. s ut datus ꝑ collatam creat᷑is
gr̃am. filiꝰ uͦ ꝓcedit a pate: ut natus. Cũ gͦ bo¬
nitas dĩ sit causa totiꝰ diuine creationis. & co¬

Expanded text:
potentia ut Pater, cum sit potentia divina potentia ut Pater, cum sit potentia divina in eo quod est potentia discernendi et gubernandi universa. Ne mireris Deum una potentia posse omnia, uno intuitu mentis videre et ordinare omnia, uno affectu benignitatis amplecti omnia, cum etiam tu videas uno ictu oculi lunam et stellas, et alia tam diversa. vult Deus omnia quae facit, quia potest et quia scit. Haec autem processio inde est, quia benignus divinitatis affectus, ex potentia et sapientia ad creationem et gubernationem rerum, ad distributionem gratiarum extenditur. Aeternaliter enim vult Deus, ut universa fiant quae facit temporalibus suis; et voluntas sua omnium bonorum causa est. Hic igitur divinitatis affectus erga creaturas habitus, procedit a Patre, procedit et a Filio, non ut natus, sed ut datus per collatam creaturis gratiam; Filius vero procedit a Patre ut natus. Cum ergo bonitas Dei sit causa totius divinae creationis, et co
Abbreviated transcription (Latin):
possibilia incõphensibilis ẽ. & sapientiaui¬
dens uniu̾sa. atq det̾nens singła incõpre¬
hensibilis ẽ. simul etiam generatio eius
in hoc qͦd est et̾na. supͣ intellectum ẽ. Sen¬
ties aũt fortasse uixta p̾missas similitu¬
dines facile intelligi posse. ut dicas. Cũ sapi¬
entia qͥ ẽ potentia discernendi. sit idip¬
sũ qͦd ẽ ex potentia. tns latiue sapientia
dĩ nata sengenita dicitur apotentia di¬
uina. & appellatur filiꝰ. uixta qd̾ filii de
patͥb sunt. uelut eoꝵ exp̃sse imagines. &
mutuã dilectionẽ habentes. Potentia qͦ
diuina. in eo qͦd ex ipsa ẽ sapientia. nimmi¬
rum per translationẽ nuncupata ẽ ꝑat̾.
ꝑ multa ñãq nomina de creaturis ad crea¬
torem tͣnslata sunt. Illud aũt autẽ firmit̾
sciendum. qr unꝰ d̾s una potentia est ex qͣ oĩa
nec dr̃ om̃ipotentia. seu om̃ipotens. qͣsi per
collectionẽ potentiaꝵ. s quia potest om̃a
que uult. filiꝰ gͦ per quẽ om̃ia. eque ẽ oñ¬

Expanded text:
ilia, incomprehensibilis est; et sapientia videns universa atque discernens singula, incomprehensibilis est, simul etiam generatio ejus in hoc quod est aeterna, supra intellectum est. Senties autem fortasse juxta praemissas similitudines facile intelligi posse, ut dicas: Cum sapientia, quia est potentia discernendi sit id ipsum quod est ex potentia; translative sapientia Dei nata seu genita dicitur a potentia divina, et appellatur Filius, juxta quod Filii de patribus sunt velut eorum expressae imagines, et mutuam dilectionem habentes. Potentia quoque divina in eo quod ex ipsa est sapientia, nimirum per translationem nuncupata, est Pater. Permulta namque nomina de creaturis ad Creatorem translata sunt. Illud autem firmiter sciendum, quia unus Deus una potentia est, ex qua omnia, nec dicitur omnipotentia seu omnipotens, quasi per collectionem potentiarum, sed quia potest omnia quae vult. Filius ergo per quem omnia, aeque est omni
Abbreviated transcription (Latin):
Ion ẽ alud dm eẽ. aliud ꝑsonam eẽ. s oĩo
idem. Neꝙ in hac tͥnitate cum dicimus
ꝑsonam patris aliud dicimus quam substan¬
tiã patris. Quocita ut substantia patris ip¬
se pat̾ ẽ. non quo pat̾ ẽ s quo ẽ ita et ꝑsona
patris non aluid quam ipse pat̾ ẽ. Ad se quip
sicut unam ẽẽntiam. ⁊ unim d̃m . nͥ quia uo¬
lumꝰ uł unum aliquod uocabulum seruire
huic significationi qua intelligitur t̾nitas ne
om̃ino taceremus int̾rogati quid tres cũ tros
ẽẽ fatercinur: Hucusq de unitate diuine ẽẽn¬
tie. ac de ꝑsonarum ꝓpͥctatib iuxta magistroꝵ
Est sũmi natura bom suꝑ om̃ia simplex.
ec eadem pat ẽ genitus bonitas utriusq.
Tux ce origo pater non nata potentia sũma.
Splendor imago patris uerbũ sapientia nata.
Est patris et nati. donum bonitas utriusq.
Est tantus pat̾ aut natus. donumue duorũ.
Quantus cum patre filius ẽ ⁊ sp̃c horum.
Personis trinus natura et̾nus et unus.

Expanded text:
on est aliud Deum esse, aliud personam esse, sed omnino idem. Neque in hac Trinitate cum dicimus personam Patris, aliud dicimus quam substantiam Patris. Quocirca ut substantia Patris ipse Pater est, non quo Pater est, sed quo est; ita et persona Patris non est aliud quam ipse Pater est. Ad se quippsicut unam essentiam et unum Deum, nisi quia volumus vel unum aliquod vocabulum servire huic significationi, qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres, cum tres esse fateremur? » Hucusque de unitate divinae essentiae, ac de personarum proprietatibus juxta magisEst summi natura boni super omnia simplex. Haec eadem Pater est, genitus, bonitas utriusque. Lux et origo Pater, non nata potentia summa. Splendor, imago Patris, Verbum, Sapientia nata. Est Patris et nati donum bonitas utriusque. Est tantus Pater aut natus donumve duorum. Quantum cum Patre Filius est et Spiritus horum. Personis trinus, natura, aeternus et unus.
Abbreviated transcription (Latin):
unum pͥncipium. sic̃ unꝰ creator. Sciendũ g
sui imitatione cepit eẽ creator cum pͥmo fie¬
rent creature cepit cẽ dñs cum ceptt ei seruite
creatura cep̃ ẽẽ miserator cum pͥmo fuit cuiꝰ
misereret᷑. Ft̃nalit̾ fuit immensus. uistꝰ & mi¬
sericors. s respectu creaturaꝵ. dicit᷑ creator d̃ns

Expanded text:
unum principium sicut unus Creator. Sciendum igsui mutatione coepit esse Creator, cum primo fierent, creaturae; coepit esse Dominus, cum coepit ei servire creatura; coepit esse miserator, cum primo fuit cujus misereretur. Aeternaliter fuit immensus, justus et misericors, sed respectu creaturarum dic
Abbreviated transcription (Latin):
de fide ad gratianum imꝑatorẽ. Qd̃ untꝰ ẽ
substantie. seꝑari non potest. & si non sit sin¬
gularitatis si unitatis Singnlaritas ad ꝑso¬
nam ꝑtinet. unitas ad naturam. Unꝰ ẽ itaq¬

Expanded text:
de Fide ad Gratianum imperatorem. Quod unius est de Fide ad Gratianum imperatorem. Quod unius est substantiae separari non potest, ut non sit singularitatis, sed unitatis. Singularitas ad personam pertinet; unitas ad naturam. Hinc non pa
Abbreviated transcription (Latin):
in epła ad hebreos. Intrieris sine initio filiũ.
ñ quia non habeat causam ex qua sit. hoc
enim impossibile ẽ: habet enĩ patrẽ. Aliqqͥn
quomͦ filius: S quia non habet initiũ uite
nec finem. Aud̃. & alipiꝰ in epła ad maximũ¬
medicum thenitanum. Sicut flamina
splendorem quem gignit temꝑe ñ p̃cedit
ita pat̾ nũqͣ. sine filio fuit. Ipse ẽ quippe sa¬
pientia di patris de qua scͥptum ẽ. Splendor
ẽ enim lucis et̾ne. luci gͦ cuiꝰ candor ẽ. id est
dõ patͥ sine dubio coet̾nus ẽ. & id̾o non sic̃¬
in pͥncipio fẽc d̾s celum et t̾rã. ita in pͥncipio
fecit uerbum. s ĩ pͥncipio erat u̾bũ. Itẽ in
eadem epła. Pat̾ ita de se genuit filiũ. ut
totꝰ man̾et in se: & eẽt in filio tantꝰ qͣntꝰ &
eum. nec auget herendo. Tanta ẽ gͥ tota tͥitaᷤ
in solo patre. uł in solo filio. uł in solo sp̃u
scõ. quanta simul in patre & filio. et sp̃u scõ
Quarc nullomꝰ triplex dicendus ẽ ds. Ambiꝵ¬

Expanded text:
inem. » Item: « Intueris sine initio Filium, non quia non habet causam ex qua sit, hoc enim impossibile est: habet namque Patrem, alioquin quomodo Filius? Sed, quia non habebat initium vitae, neque finem. medicum Temitanum: « Sicut flamma splendorem quem gignit tempore non praecedit, ita Pater nunquam sine Filio fuit. Ipse est quippe Sapientia Dei Patris, de qua scriptum est: Splendor est enim lucis aeternae . Luci ergo cujus splendor est, id est, Deo Patri sine dubio coaets coelum et terram , ita in principio fecit Verbum, sed in principio erat Verbum » Item in eadem Epistola: Pater ita de se genuit Filium, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus quantuseum, nec auget haerendo. Tanta est igitur tota trinitas in solo Patre, vel in solo Filio, vel in solo Spiritu sancto, quanta simul in Patre et Filio et Spiritu sancto. Quare nullo modo triplex dicendus est Deus. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
militudine mat̾ie ad mat̾iatũ facile uid̾i
pot̃. Etenim qu statua constat ex ere &. for¬
ma. es non exigit statuã adeẽ suũ. statua
uͦ exigit es. & quodãm in ꝓpͥe. ac sigurate
possit dici statuã ex ere genirã. se ꝓcreatã
eẽ. & om̃e mat̾iatum ex mat̾ia. A potentia
uͦ & sapientia ꝓcedit bone uoluntati affed̃.
qͥa his exigentib consequent facere uolumꝰ
nͥ uitium p̃pediat que possumꝰ ⁊⁊ scimus
fac̾e. si cognoscamꝰ ca fieri oporte. S qͦ spe¬
ctant ꝓposite fimilitudines: Nũqͥd p̃su¬
met assignare quisꝗͣ. generationẽ filiiã
patre. ꝓcessionẽ sp̃c ab utq: Dicit enĩ ihe¬
ronimꝰ. in quic̃q uult. & ambꝵ in libͦ de tͥ¬

Expanded text:
militudine materiae ad materiatum, facile videri militudine materiae ad materiatum, facile videri potest. Etenim quia statua constat ex aere et forma, aes non exigit statuam adesse suum; statua vero exigit aes, et quodammodo improprie ac figurate posset dici statuam ex aere genitam seu procreatam esse, et omne materiatum ex materia. A potentia vero et sapientia procedit bonae voluntatis affectus; quia his exigentibus consequenter facere volumus, nisi vitium praepediat, quae possumus et scimus facere, si cognoscamus ea fieri oportere. Sed quo spectant propositae similitudines? Nunquid praesumet assignare quisquam generationem. Filii a Patre, processionem Spiritus ab utroque? Dicit enim Hieronymus in Quic
Abbreviated transcription (Latin):
qu sp̃c sc̃s intelligitur tͥnitas nob̾ intimat᷑
In creando qͥppe unm̃sitatẽ rerũ. potentia
maxime declaratur. sapientia qͦ in guber¬
nando creata.⁊ in eadẽ ad optimũ euen¬
tũ deducendo. benignitas ex ipsis cieat᷑is
manifestat᷑. Ite. Ex m̃te nr̃a nascitur. sapi¬
entia que ẽ in ipsa. ⁊ a mente. & sapientia
ꝓcedit amor. qͦ ipsa mens diligit sapientiã
genitã a se. & sunt ħ tria simul in una in
ret. a substantia ignis uis ignei feruoris na¬
scitur. & in ꝓuenit splendor in eade sub̃a.
imago.i. sic formatũ es. ex ere tãqͣ ex ma¬
t̾ia contͣhit. & qd̾ ẽ sigillabile. seu sigillanᷤ.
ab utͦq ꝓcedit. Sunt gͥ in una eadẽq eẽntia
ta ꝓpͥetate diu̾sa. qr aliud ẽ eẽ hoc es. aliud
ẽẽ hanc imagin̾e. & aliud eẽ hoc sigillabile.
Scientia qͦ siue sapientia. cum sit potentia
discernendi. necessario erigit ad ẽc̃ suũ po¬
tentiã. s potentia ñ exigit sapientiã. qd̾ si¬

Expanded text:
 sanctus intelligitur, Trinitas nobis intimatur. In creando quippe immensitatem rerum, potentia maxime declaratur; Sapientia quoque, in gubernando creata; et in eadem ad optimum eventum deducendo, benignitas ex ipsis creaturis manifestatur. » Item: « Ex mente nostra nascitur sapientia, quae est in ipsa, et a mente et sapientia procedit amor, quo ipsa mens diligit sapientiam a se genitam: et sunt haec tria simul in una indret, a substantia ignis vis ignei fervoris nascitur, et inde provenit, splendor in eadem substaimago, id est, sic formatum aes, ex aere tanquam ex materia contrahit; et quod est sigillabile seu procedit. Sunt igitur in una eademque essentia tria proprietate diversa; quia aliud est esse hoc aes; aliud, esse hanc imaginem, et aliud, esse hoc sigillabile. Scientia quoque sive sapientia cum sit potentia discernendi, neccessario exigit ad esse suum potentiam; sed potentia non exigit sapientiam, quod si
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi. Om̃ia in sapientia fecisti. Inde dex¬
qr in hac sapientia rationabilit̾ pat̾ om̃ta
disponit. siue mundũ creando. suie etindẽ
lapsũ reꝑando. E. in hoc pat̾ uerum consi¬
lium nr̃e ignorantie dedit. cũ sapientie in¬
carnatio nos uisitauit. Diuine aũt gr̃e o¬
ꝑatio. & om̃ia que ad diuine caritatis bo¬
nitatẽ manifestius spectant. sp̃ui sc̃o ascri¬
bunt᷑. sic̃ ẽ remissio peccatoꝵ. & distributio
quoꝵc̃q bonoꝵ. ex sua bonitate. ñ ex m̾itiᷤᷤ
& patre. uł filio regen̾ari diciniur. cũ tam̃
totiꝰ tͥniratis oꝑatio insingłis eade sit. Om̃ĩa
deniq sacͣm̃ta que in ecołia conficiuntur.
ex bonitate di. sp̃ui sunt attͥbuenda. ut ex
hoc patent̾ liqueat. affectũ pat̾ne maiesta¬
tis .i. dulcedinẽ diuine bonitatis sp̃c sc̃i
uocabulo expͥmi. Sp̃unãq oris nr̃i .i. an¬
helitu. affectuᷤᷤ animi maxime patefuunt.
cũ scł aut p̃ amore suspiramꝰ. aut p̃ dolouᷤ

Expanded text:
et alibi: Omnia in sapientia fecisti. Unde et dex, quia omnia in hac sapientia rationabiliter pater disponit, siue creando mundum siue eundem lapsum reparando. Et in hoc Pater verum consilium nostrae ignorantiae dedit, cum Sapientiae incarnatio nos visitavit. Divinae autem gratiae operatio et omnia quae ad divinae charitatis bonitatem manifestius spectant, Spiritui sancto ascribuntur; sicut est remissio peccatorum, distributio quorumcunque bonorum ex sua bonitate, non ex meritis et Patre vel Filio regenerari dicimur, cum tamen totius Trinitatis operatio in singulis eadem sit. Omnia denique sacramenta, quae in Ecclesia conficiuntur ex bonitate Dei, Spiritui sunt attribuenda: ut ex hoc patenter liqueat affectum Paternae majestatis, id est dulcedinem divinae bonitatis, Spiritus sancti vocabulo exprimi. Spiritu namque oris nos, id est anhelitu, affectus animi maxime patefiunt: cum scilicet aut prae amore suspiramus, aut prae doloris
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. ad hoc etiam illa descͥptio psalmi
ꝑtinet. que agit ꝓ occultis filii .i. iudicuᷤ.
de quib dictum ẽ. Iudicia tua abysiꝰ mnul¬
ta. Quia sic̃ dictũ ẽ. sapientie ẽ uidicare .i.
qͥd ex iusticia cuiq debeatur agnosc̾e. xp̃m
dĩ uirtutẽ. & d̃i sapientiam apłs nominat.

Expanded text:
ptio Psalmi pertinet, quae ait, pro occultis Filii , id est, judiciis de quibus dictum est: Judicia tua abyssus multa . Quia sicut dictum est, sapientiae est judicare, id est, quid ex justitia cuique debeatur agnoscere. Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Apostolus nominat
Abbreviated transcription (Latin):
quo plus placet ei equitas. eomagis displior
iniquitas iuxta illud. Dilexisti iusticiã. e odi¬
sti iniqͥtatẽ. ¶Rursũ ħ tͥnitatis distinctio. ad
c̃q uelit effic̾e possit. ce in om̃ib modũ ser¬
uare sciat. ce optime cuncta fieri. uł ꝓ ce¬
dẽ uelit. Hinc totiꝰ tͥnitatis oꝑa indiuisa
.i. cõmunia eẽ dicunt᷑ qi qͥcqͥd potentia ge¬
ritur. idẽ sapientia moderat᷑. & bonitate
ꝯdit᷑. Uñ bñ in his que facimus. ut dm
face eroramꝰ ꝯmemorationẽ tͥnitatiꝰ facimꝰ

Expanded text:
quo plus placet ei aequitas, eo magis displicet quo plus placet ei aequitas, eo magis displicet iniquitas, juxta illud: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem Rursum, haec Trinitatis distinctio ad ucunque velit efficere possit, et in omnibus modum servare sciat, et optime cuncta fieri vel procedere velit. Hinc totius Trinitatis opera indivisa, id est, communia esse dicuntur; quia quidquid potentia geritur, idem sapientia moderatur et bonitate conditur. Unde bene in his quae facimus, vel Deum facere exoramus, commemorationem Trinitatis fac
Abbreviated transcription (Latin):
indeficiens. et̾nꝰ. potentie ẽ. Posse siquidẽ
uariari. posse deficere. impotentie ẽ. Qd̾
rursꝰ ꝓuidus ẽ. p̃scius. modestus. sapientiȩ
ẽ. nam ñ cognosc̾e res ipsas. nͥ ex eaꝵ euenti¬
hꝰ. seu effectib insipientie ẽ humane. Beni¬
gnus u misericors. & miserator cũ dicatur.
ad bonitatẽ spectat. ꝗͣuis miserator magis
ad diuini cultꝰ religion̾e płimũ ꝓficit nob̾.
⁊ ob hoc p̃cipue ipsa di sapientia incarnata
in p̃dicatione sua eam decreuit assumere.
buo quippe sunt. q̃ nos om̃ino do subiedoᷤ
efficiunt. timoi scił. atq amor Potentia si¬
quidẽ & sapientia maxime timorẽ incuti¬
unt. cũ dm iudicẽ et̃ sentimꝰ & que uoluit
om̃ia posse punire scimus. & nichil eũ la¬
tere cognoscimus. Benignitas u ad amorẽ
ꝑtinet. ut quẽ benignissimũ habemus. po¬
tissimũ diligamꝰ. Ex quo etiam animadũ¬
ti potest. eum ulcisci impieratẽ uelle. quia

Expanded text:
indeficiens, aeternus, potentiae est. Posse siquidem indeficiens, aeternus, potentiae est. Posse siquidem variari, posse deficere, impotentiae est. Quod rursus providus est, praescius, modestus, sapientiae est: nam non cognoscere res ipsas, nisi ex earum eventibus seu effectibus, insipientiae est humanae. Benignus vero misericors et miserator cum dicatur, ad bonitatem spectat, quamvis miserator magis ad divini cultus religionem plurimum proficit nobis, et ob hoc praecipue ipsa Dei sapientia incarnata, in praedicatione sua eam decrevit assumere. Duo quippe sunt, quae nos omnino Deo subjectos efficiunt, timor scilicet atque amor. Potentia siquidem et sapientia maxime timorem incutiunt, cum Deum judicem esse sentimus, et quae voluerit omnia posse punire scimus, et nihil eum latere cognoscimus. Benignitas vero ad amorem pertinet, ut quem benignissimum habemus, potissimum diligamus. Ex quo etiam animadverti potest, eum ulcisci impietatem velle; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tu p̃sentẽ. sine loco. uͥq totũ. sine temꝑe
sempit̾nũ. sine cõmutatione sui muta¬
bilia facientẽ. nicħ patientẽ. Qd̃ si quis
ita dm̃ cogitat. & nondũ pot̾ inuenire
quid sit. tamen pie caueat qͣntũ potest
aliquid sentire de illo qd̃ ñ sit.
trum santitis sunt qui dicunt pa¬
tris nomine designari diuine maiesta¬
tis potentiam qͣ quec̃q uelit efficere
possit. N enim potest inuista fac̾e ds.
quia ipse summa. & iusticia et bonitã
ẽ. filii uͦ seu uerbi uocabulo sentiunt
significari sapientiã dd̃i. qͣ sic cuncta
discernere ualet. ut in nullo penitꝰ decipi
queat. Appellatione autẽ sp̃c sci. ipsa dica¬
ritas uel benignitas intelligitur. qua scł¬
uult omĩa optune fieri ac disponi. F ita¬
q descͥptio sũmi boni. cuiꝰ plenitudini
nicħ deest. oĩpotentie. sũme sapientiȩ.
summeq bonitatis discretio. Nam in his
łͥb continentur om̃ia. que de do dicunt᷑.
Qd̃ enim dicit᷑ inuariabilis. immutabilis

Expanded text:
tu praesentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine commutatione sui mutabilia facientem, nihil patientem. Quod si quis ita Deum cogitat, et nondum potest invenire quid sit, tamen pie caveat, quantum potest, aliquid sentire de illo quod non sit. trum sancitis, sunt qui dicunt Patris nomine designari divinae majestatis potentiam, qua quaecunque velit efficere, possit. Non enim potest injusta facere Deus, quia ipse summa justitia et bonitas est. Filii vero seu verbi vocabulo sentiunt significari sapientiam Dei, qua sic cuncta discernere valet, ut in nullo penitus decipi queat. Appellatione autem Spiritus sancti ipsa Dei charitas vel benignitas intelligitur, qua scilicet omnia vult optime fieri ac disponi. Est itaque descriptio summi boni, cujus plenitudini nihil deest; omnipotentiae, summae sapientiae, summaeque bonitatis discretio. Nam in his tribus continentur omnia quae de Deo dicuntur. Quod enim dicitur inenarrabilis, immutabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
çiamꝰ: ut tͥnitatis pluralitatẽ designaret
¶Cũ autẽ totiꝰ iͥntatis una sit potentia. una
sapientia. una bonitas. una eadẽq oꝑatio.
q̃ tñ ad potentiã assignant᷑. patͥ sp̃alit att̃¬
buunt᷑ que ad sapientiam spectant filio
q̃ ad bonitatẽ ꝑtinent sp̃ui scõ. ut a subie¬
ctis dedaritur exemplis. Ait filiꝰ. Que pat̾
posuit in sua potestate. Ee alibi. Sic̃ dispo¬
suit mn pat̾. Quotiens aũt ipsa humanitas
filii opem sibi unite diuinitatis implorat
aut aliquas p̃ces ei fundit. solo paiͥs utitur
uocabulo. ipsam scł ꝯmemorando potentiã
qͣ potens ẽ at essic̾e̾ qd iogatut: uelut cum
dicit᷑. Pat̾ sc̃t serua cos. Pat̾ in manꝰ tuas c̃o

Expanded text:
minem , ut Trinitatis pluralitatem designaret. Cum autem totius Trinitatis una sit potentia, una sapientia, una bonitas, una eademque operatio: quae tamen ad potentiam assignantur, Patri specialiter attribuuntur; quae ad sapientiam spectant, Filio; quae ad bonitatem pertinent, Spiritui sancto ut a subjectis declaratur exemplis. Ait Filius: Quae Pater posuit in sua potestate . Et alibi: Sicut disposuit mihi Pater Quoties autem ipsa humanitas Filii, opem unitae sibi divinitatis implorat, aut aliquas preces ei fundit, solo Patris utitur vocabulo, ipsam scilicet commemorando potentiam, qua potens est Deus efficere quod rogatur, velut, cum dicitur: Pater sancte, serva eos . Pater, in manus tuas
Abbreviated transcription (Latin):
uł in nomine sc̃e et indiuidue tniratiᷤ. ut
sic̃ tum ꝑsonaꝵ indiuisa ẽ oꝑatio. sic et eaꝵ
inseꝑabilis sit inuocatio. Hinc ẽ qͦd moyst̾
cũ pꝰ dixisset in p̾ͥncipio creauit ds celũ et
t̾rã. adiecit. et sp̃c dñi ferebatur suꝑaqͣs. In
dõ qͥdẽ creatore patrem insinuans. diumã po¬
tentiam ꝑ ꝗͣ creare. de nichilo om̃ia potuit
congrue cõmemorat. qr ħ nom̃ d̾s int̾p̃tat᷑
timor. & potestati reuerentia timoris maxi¬
me exhibetur. Nomine uͦ pͥncipii filiũ desi¬
gnat .i. diuinã rationẽ. sei sapientiã. in qͣ ꝑpꝑ
uidentiã cuncta pꝰ consiste̾ quodãmͦ habuer̃t¬

Expanded text:
 in nomine sanctae et individuae Trinitatis, ut sicut trium personarum indivisa est operatio, sic et earum inseparabilis sit invocatio. Hinc est quod Moyses, cum prius dixisset: In principio creavit Deus coelum et terram , adjecit: Et Spiritus Domini ferebatur super aquas . In Deo quidem creatore Patrem insinuans, divinam potentiam, per quam creare de nihilo omnia potuit, congrue commemorat, quia hoc nomen Deus interpretatur timor, et potestati reverentia timoris maxime exhibetur. Nomine vero principii Filium designat, id est, divinam rationem seu sapientiam, in qua per providentiam cuncta prius consistere quodam
Abbreviated transcription (Latin):
&e cum se pfecte amat. ꝑ totum eiꝰ ẽ amor
eiꝰ. Idem in sermone de scͥpturis uet̾ib &
nouis. contͣ artianos. In sole tria sunt que
seꝑari om̃ino ñ possinit. sol splendor calor
Tria etiam ht̃ ignis indiuisibilia. motum
lucem &e feruorem. Si gͦ creaturam ħetice
diuide ñ potes. quomͦ pot̾is diuide crea¬
torems In psalmo habes. Uerbo dñi celi
firmati sunt. & sp̃u oris eiꝰ oĩs uiriꝰ eoꝵ.
Itẽ contͣ arriũ Intelligamus dm qͣntũ

Expanded text:
cum se perfecte amat, per totum ejus est amor ejus. » Idem in sermone de scripturis veteribus et novis contra Arrianos: « In sole tria sunt quae separari omnino non possunt, sol, splendor, calor. Tria etiam habet ignis indivisibilia, motum, lucem et fervorem. Si ergo creaturam haeretice dividere non potes, quomodo poteris dividere Creatorem? in Psalmo habes: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Idem contra Arium: « Intelligamus Deum q