comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa homo sit: & iuxta hoc qͦd homo
ẽ. ñ possit se c̃ferre cũ patre. &. in
eugłio dicat. pat̾ qͥ me misit maior
me ẽ. Unde & in c̃sequentibꝰ p̃cipitur.
mꝰ: nec uelit homo plusscire. quam
scͥptura testata ẽ. Cũ enĩ de statu mo
ignoremꝰ &. uita nr̃a qͦsi ũbra ꝑ tran¬
seat. & futura incerta sint ñ nobis
expedit ut maiora quͣa possumꝰ nqͥt¬
mꝰ. Non nulli illud in hoc loco signte¬
ri putant qͦd omniũ qͥ futuri st̃ aho¬
minũ corꝑe cireũdandi.iã ds uocti¬
lũ nouerit: nec possit homo respop

Expanded text:
quia homo sit, et juxta hoc quod homo est, non possit se conferre cum Patre, et in Evangelio dicat: Pater qui me misit, major me est . Unde et in consequentibus praecipitur, mus, ne velit homo plus scire, quam Scriptura testata est. Cum enim de statu nostro ignoremus, et vita nostra quasi umbra pertranseat, et futura incerta sint, non nobis expedit, ut majora, quam possumus, inquiramus. Nonnulli illud in hoc loco significari putant, quod omnium, qui futuri sunt, et hominum corpore circumdandi, jam Deus vocabulum noverit:
Abbreviated transcription (Latin):
nis uixerit & anima eiꝰ eupidrai
& auarieia c̃tabescat: multo ea¬
rioris ẽdicionis sit ab ortiuo. qͥl
tim ut natꝰ uidet᷑ interiit. Ille m
nec mala uidit nec bona. iste ued
cũ bona possederit. semꝑ trisrcas
& cogitacione eruciatꝰ ẽ. magło
reqͥem habeat ab or tuus quẽ a¬
rus ille longeuus: & tam̃ ambo
morte simili subtrahunt᷑. Pogest hoc
e de isrł accipi. qͦd dederit᷑ ei leg̃e &¬

Expanded text:
nis, et anima ejus cupiditate et avaritia contabescat: multo deterioris conditionis sit abortivo, qui statim ut natus videtur, interiit. Ille enim nec mala vidit, nec bona: iste vero, cum bona possederit, semper tristitiis et cogitatione cruciatus est: magisque requiem habeat abortivus, quam avarus ille longaevus: et tamen ambo et ille morte simili subtrahuntur. Potest hoc et de Israel accipi, quod dederit illi
Abbreviated transcription (Latin):
ne bonũ ẽ: & id̾o ñ multũ recor¬
dabit᷑ ds dierũ uitȩ nr̃ȩ. Notan¬
meliori parte accipit᷑ ꝓoccupa¬
cione: spiritalis uereq lȩticiȩ.
Est malũ qͦd uidi sub sole. & fre¬
quens apud homines. Uiro cui de¬
dit ds diuicias & substanciã &
głam & nichil de est animȩ eius
ex omnibꝰ q̃ de sid̾auit: & ñi dedit
ei potestat᷑e ds ut manducaret exeo
s uir alienꝰ comedit illud. Hec uai¬
tas & languor pessimꝰ ẽ. Si genuert

Expanded text:
bonum est. Et ideo non multum recordabitur Deus dierum vitae nostrae. Notanmeliori parte accipitur pro occupatione spiritualis veraeque laetitiae. Est malum, quod vidi sub sole, et frequens apud homines. Vir cui dedit 433 Deus divitias, et substantiam, et gloriam, et nihil deest animae ejus ex omnibus, quae desideravit, et non dedit ei Deus potestatem, ut manducaret ex eo, sed vir alienus comedit illud. Haec vanitas est, et languor pessimus. Si genuerit
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris uadit. &. inte nebris noi
eiꝰ abscondet᷑. E qͥdẽ solẽ ñ uidit x
cognouit. Reqͥes huic: magis quit
li. eẜ si uixerit mille annois dupleis
& bonitatẽ ñ uidit: ñne ad loeũ u¬
uarũ diuit̾ẽ. & hoc malũ frequei
nic hilominꝰ stultissima parcitateb
cruciet: aliis deuoranda c̃seruri
Nec ñ & illud hyꝑ bolice adieit
etiã si centũ liberos ꝓcrearit

Expanded text:
in tenebris vadit, et in tenebris nomen ejus abscondetur. Et quidem solem non vidit, nec cognovit, requies huic magis quam illi. Et si vixerit mille annos duplices, et bonitatem non vidit, nonne ad locum uvarum divitem, et hoc malum frequensnihilominus stultissima parcitate se cruciet, aliis devoranda conservans. Necnon et illud hyperbolice adjicit, quod etiam si centum liberos procrea
Abbreviated transcription (Latin):
perat ad ea cõprehendenda q̃ uitȩ
q̃ ducit ad uit᷑ã: & pauꝑ est a malis
lantẽ in anima. s & hoc uanitas &
p̃ĩsup̃cio sꝑs. Dilucide hoc intͣpre¬
tatꝰ ẽ simmachꝰ dicens. Melius est
ꝓuidere quã ambulare ut libet. idest
melius ẽ iuxta sensũ cuncta age re qͥ
animȩ ẽ ocłs: quã uoluntat̃e cordis
seqͥ. Noc ẽ enĩ ambulare in anima sic̃
ezechiel ait. qͥ ambulat inuolun¬
tate cordis sui. Uel certe suꝑbũ & si¬
bi placentẽ arguit .&. meliorẽ dicit eẽ

Expanded text:
perat ad ea comprperat ad ea comprquae ducit ad vitam, et pauper est a malis lantem in anima. Sed et hoc vanitas et praesumptio spiritus. Dilucide hoc interpretatus est Symmachus, dicens: Melius est providere, quam ambulare, ut libet; 435 id est, melius est juxta sensum cuncta agere, qui animae est oculus, quam voluntatem cordis sequi. Hoc est enim ambulare in anima, sicut Ezechiel ait: Qui ambulant in voluntate cordis sui . Vel certe superbum et sibi placentem arguit, et meliorem dicit e
Abbreviated transcription (Latin):
Ommne qͦd laborant homines in hoc
mundo. ore c̃sumit᷑: &. adtritũ den¬
tibꝰ. uentri tradit᷑ digerendũ. Cũq
paululũ gulã delectauerit. tãdiu
uidet᷑ tribuere uoluptate: quan¬
qui gutture ẽtinet᷑. Cũ uͦ in aliui
transierit: desinit int cibos ẽẽ di¬
stancia. eł post hȩc omnia. ñ reple¬
t᷑ anima comedentis: siue qͦd rur¬
sũ de sideret qͦd comedat. & t̃a sa¬
piens quã stultꝰ absq cibo neq̃at
nͥ qͦmͦ possit orgonũ sui corpuscł
sustentare. nec interire in edia:
siue qͦd nulłã utilitatẽ anima ex
refectione corpꝰculi capiat.&. cibꝰ
t᷑ã sapienti quã stulto cõmunis sit.
& illuc uadat pauꝑ ubi opes esse
ꝑspexerit. Melius ẽ aũ hoc intelli¬
gi de eccłastico uiro. qͥ in scͥpturis
cȩlestibꝰ eruditꝰ. omnẽ laborẽ ha¬
bet in ore suo: & anima eiꝰ ñ imple¬
t᷑ dũ semꝑ cupit discere: & in eo¬
plus habet sapiens quã insipiens.

Expanded text:
Omne quod laborant homines in hoc Omne quod laborant homines in hoc mundo, ore consumitur, et attritum dentibus ventri traditur digerendum. Cumque paululum gulam delectaverit, tamdiu videtur tribuere voluptatem, quamdiu gutture continetur. Cum vero in alvum transierit, desinit inter cibos esse distantia. Et post haec omnia, non impletur anima comedentis: sive quod rursum desideret, quod comedit, et tam sapiens quam stultus absque cibo nequeat  quod possit organum sui corpusculi sustentare, nec interire inedia: sive quod nullam utilitatem anima ex refectione corpusculi capiat, et cibus tam sapienti quam stulto communis sit, et illuc vadat pauper, ubi opes esse perspexerit. Melius est autem hoc intelligi de Ecclesiastico viro, qui in Scripturis coelestibus eruditus, omnem laborem habet in ore suo, et anima ejus non impletur, dum semplus habet sapiens quam insipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
hec om̃ia ad alienũ & ꝑegrinũ de gen¬
tibꝰ translatasint popłm. & uideant
uli bona sua &. ñ fruant᷑: multoq
nos cẽdicionis ẽẽ melioris. qͥ qͣsi ab or
bi in antiqͥtatẽ applaudebant. de pa¬
rribꝰ głantes atq dicentes. pat nr̃
abraha ẽ. & tam̃ ad unũ locũ & nos
ellos ꝓpare. id est adiudiciũ der. Qͦa
aũ in medio ait & qͥde sepulchrũ ñ
fuit ei. siue hoc significat qͦd diues
lle de sua morte nͣ cogitet. & cũ om¬
nia possideat. etiã in ex tructione
sepulchri auarꝰ sit: siue qͦd sepe ꝓpt
psas diuicias occisus insi diis. insepul¬
t abiciat᷑: siue qͦd melius puto. nil
boni facinoris egerit ex qͦ sibi quȩat
apud posteros memoriã cõparare:
a ñ uitã silencio transire uelut pe¬
eudes: cũ habuerit materiã ꝑ quã
potuerit apparere qͦduixerit. Om¬
nis labor homims in ore eiꝰ & qͥdem
anima eiꝰ ñ implebit᷑. Qͥ a enĩ ẽ am¬
plius sapienti a stulto: Qd pauperi.
nisi scire ut uadant c̃tra uitam :

Expanded text:
Haec omnia ad alienum et peregrinum de gentibus translata sint populum, et videant illi bona sua, et non fruantur. Multoque nos conditionis esse melioris, qui quasi aborbi in antiquitate applaudebant, de patribus gloriantes atque dicentes: Pater noster Abraham : et tamen ad unum locum et nos et illos properare, id est, ad judicium Dei. Quod autem in medio ait: Et quidem sepulcrum non fuit ei; sive hoc 434 significat, quod dives ille de sua morte non cogitet, et cum omnia possideat, etiam in exstructione sepulcri avarus sit; sive quod saepe propter istas divitias occisus insidiis, insepultus abjiciatur, sive, quod melius puto, nihil boni facinoris egerit, ex quo sibi queat apud posteros memoriam comparare, et non vitam silentio transire, velut pecudes, cum habuerit materiam, per quam potuerit apparere quod vixerit. Omnis labor hominis in ore ipsius, et quidem anima non implebitur. Quid enim est amplius sapienti a stulto, quid pauperi, nisi scire, ut vadat contra vitam?
Abbreviated transcription (Latin):
si spoponderis. ꝓ amico tuo: de fixisti
apud extraneũ manũ tuã. In prõp¬
tu ẽ littere sensus: qͥa suadet ei qui
spopondit. ꝓ amico. ut ipsũ amicũ
sollicitꝰ admoneat. qͦtinꝰ reddita pe¬
cunia quã debet creditori. & se
ipsũ liberet. Allegorice aũ inhac
ꝑ iocha doctorẽ: porro insequen¬
te. uacantẽ quẽ libet ut se gerere
debeat instruit. Dicit᷑ enĩ p̃ceptori.
Si spoponderis ꝓ amico tuo: defi¬
xisti apud extraneũ manũ tuam.
Qͦd est aꝑte dicere. Si anima fratris
inꝑicło tuȩ eͣuersacionis acceꝑis:
iã ligasti ment̾e apud eurã sollici¬
tudinis qͣ ante de erat. Inlaqueatꝰ
es uerbis oris tui. &. captꝰ ꝓpriisser¬
monibꝰ tuis. Quia dũ cõmissis tibi
cogeris bona p̃dicando dicere:
te ipsũ pͥus necesse ẽ qͣ dixeris cu¬
stodire. Bac gͦ qͦd dico fili mi .&. temet
ipsũ libera: qͥa incidisti in manꝰ ꝓ¬
ximi tui. Discurre. festina: susei
ta amicũ tuũ. Non tantũ ipse be¬

Expanded text:
si spoponderis pro amico tuo defixisti apud extraneum manum tuam. In promptu est litterae sensus quia suadet ei qui spopondit pro amico, ut ipsum amicum sollicitus admoneat, quatenus reddita pecunia quam debet creditori et se et ipsum liberet. Allegorice autem in hac periocha doctorem, in sequente vacantem quemlibet ut se gerere debeat instruit. Dicitur enim praeceptori, Si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam. Quod est aperte dicere, si animam fratris in periculo tuae conversationis acceperis, jam ligasti mentem apud curam sollicitudinis quae ante deerat. Illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Quia dum commissis tibi cogeris bona praedicando dicere te ipsum prius necesse est quae dixeris custodire. Fac ergo quod dico, fili mi, et te ipsum libera, quia incidisti in manu proximi tui, discurre, ta amicum tuum : non tantum ipse be
Abbreviated transcription (Latin):
rer̃t ad eũ fer ambulauimꝰ tͣrã. imple¬
uimꝰ opꝰ qͦd nob̾ in iunctũ ẽ. & ecce
om̃ĩs t̾ra habitat᷑ ꝙ qͥescit. Quȩ ante
deserta erat a deo. ñc habitacio eiꝰ est:
qͥescit a bellis. a uicioꝵ. p̃liis atq pec¬
catis: qͥa hereditatẽ dñi suscepit. re¬
uertentis ad patr̃e & dicentis. Pacẽ
te anno septuagesimo. misereat᷑ đs¬

Expanded text:
rambulavimus terram, implevimus opus quod nobis injunctum est, et ecce omnis terra habitatur et quiescit, quae ante deserta erat a Deo: nunc habitatio ejus est, quiescit a bellis, a vitiorum praeliis atque peccatis: quia haereditatem Domini suscepit revertentis ad Patrem, atque dicentis: Pacem te anno septuagesimo, misereat
Abbreviated transcription (Latin):
stantẽ ante faciem angeli dñr & dia¬
bolꝰ stabat adextris eiꝰ. ut aduersaret᷑
ex. C dix̃ dñs ad diabolũ. Increpet dñs
ne: eẜ iħs indutꝰ erat uestim̃tis sordidis.
& stabat ante faciem angeli dicentis. Au¬

Expanded text:
angeli Domini, et diabolus stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. Et dixit Dominus ad diabolum: Increpet Dominus ne? Et Jesus indutus erat vestibus sordidis, et stabat ante faciem angeli, et
Abbreviated transcription (Latin):
Precipit᷑ itaq nob̃ qͥhabitamꝰ ad a¬
qlonẽ & calorẽ dñici feruoris amisi¬
mꝰ. qͥ disꝑsi sumꝰ in orbẽ t̃rarũ &. de
qbꝰ euangeliũ p̃dicat. qͦd in qͣtuor
uentos mittat angelos suos dñs. & c̃¬
greget nos: & qͥ in huiꝰ secłi uiciis &
ẽfusione uersam᷑. ut fugiamꝰ insy¬
on ȩccłam dñi : & humilia telinquen¬
tes. in specła eiꝰ & sublimitate dog
te missũ ẽe̾ se dicit. ñ uixta id qͦd
omp̃s ẽ: s iuxta id qͦd post głam mis¬
sus ẽ. Qͥ eũ informa dei ee̾t. ñ rapinã
arbitratꝰ ẽ eqͣlẽ se ee̾ teo: s semet¬
ipsũ exinaniuit. formã serui acci¬
piens: & factꝰ ẽ obediens patri usq
dicit testis fidelis inic iuͣ creature dei.
Illud qͦq qͦd inuicesimo t̾cio psalmo
gelis dr ignorantibꝰ mysteriũ car

Expanded text:
Praecipitur itaque nobis qui habitavimus ad APraecipitur itaque nobis qui habitavimus ad Aquilonem, et calorem Dominici fervoris amisimus, qui dispersi sumus in orbe terrarum, et de quibus Evangelium praedicat, quod in quatuor ventos mittat angelos suos Dominus , et congreget nos, et qui in hujus saeculi vitiis et confusione versamur: ut fugiamus in Sion Ecclesiam Ddogmte missum se esse dicit, non juxta id quod omnipotens est; sed juxta id quod post gloriam missus est. Qui cum in forma Demetipsum exinanivit formam servi accipiens, et factus est obediens Patri usque dicit testis fidelis, initium creaturae Dei, Illud quoque quod in vicesimo tertio psalmo gelis dicitur ignorantibus mysterium car
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtuor ẽgregent᷑ in qͦs fuerãt toto e¬
be disꝑsi: & reuertant᷑ insyon qͥ hab¬
tant in babylone. Uel certe ita. Qui
de t̃ra aqͥlonis & o syon ꝗͣ ne habi¬
tas inbabylone. fuge & reuertere
ad pͥstinã sed̃e. Qd aũ t̃cio casuuo¬
catiuo đr .o. exortacio ad fu gaẽ.
ut ñ semel s crebruis ad fugiendĩ
sciant se ee̾ cõmonitos. Dicendũ &
alit᷑. Aqͥlo uentꝰ durissimꝰ ẽ. qͥa duri¬
sima habitatoꝵ suoꝵ corda facit q
a qͦ succendunt᷑ mala suꝑ om̃s qͥba¬
bitant in tͣra &. ad quẽ iuxta hune
ipsũ ⁊achariã ꝓpħam. egrediuntur
eqͥ nigri: ut in sua regione c̃sistant
lii. suꝑ montes excelsos in aqios
infrigidissimo t̃rarũ loco. regnũ babe¬
re se iactat. Legimꝰ & in alio loco. Ecce
urbe discesserãt. dr de eis. Ecce isti de
cans eos qui in captiuitate st̃. ut re¬
deant ihrłm. Uade & lege sermones
meos istos ad aqͥlonẽ . . dices. Neuer¬
tere ad me habitacio isrł: dicit dñs.¬

Expanded text:
quatuor congregentur, in quos fuerant in toto orbe dispersi, et revertantur in Sion qui habitabant in Babylone. Vel certe ita: Qui de terra Aquilonis, et, o Sion, quae nunc habitas in Babylone, fuge et revertere ad pristinam sedem. Quod autem tertio, casu vocativo dicitur o, exhortatio ad fugam est, ut non semel, 796 sed crebrius ad fugiendum sciant se esse commonitos. Dicendum et aliter: Aquilo ventus durissimus est, qui durissima habitatorum suorum corda facit, et a quo succenduntur mala super omnes qui habitant in terra, et ad quem juxta hunc ipsum Zachariam prophetam, egrediuntur equi nigri, ut in sua regione consistant limi, super montes excelsos in Aquilone , in frigidissimo terrarum loco regnum habere se jactat. Legimus in alio loco: Ecce urbe discesserant, dicitur de eis: Ecce isti de cans eos qui in captivitate sunt, ut redeant Jerusalem: Vade et lege sermones meos istos ad Aquilonem, et dices: Reverte ad me, habitatio Israel, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
caput eiꝰ. e circũdeder̃t eũ uestim̃tis.
Anteꝗͣ. ueniamꝰ ad intelligenciã sꝑua¬
lẽ: qͦmͦ hebrei locũ istũ edisserant. strie¬
łim breuitq dicendũ ẽ. Iħm sacerdotẽ
magnũ quẽ greci archiereã. latini pon¬
tific̾ẽ uocant. filiũ iosedech intelligi¬
N uolunt: qͥ cũ zorobabel popło p̃fuit.
Ex cuiꝰ dextris stabat aduersarius. hoe
em̃ int̃p̾tat᷑ sathm: ut aduersaret᷑ ei
eẜ recte stabat adextris illius ñ a sinis

Expanded text:
circumdederunt eum vestimentis. Antequam veniamus ad intelligentiam spiritualem, quomodo Hebraei locum istum edisserant, strictim breviterque dicendum est. Jesum sacerdotem magnum, quem Graeci ἀρχιερέα, Latini pontificem vocant, filium Josedec intelligi volunt, qui cum Zorobabel populo praefuit. Ex cujus dextris stabat adversarius hoc enim interpretatur Satan  ut adversaretur ei. Et recte stabat a dextris illius, non a sinis
Abbreviated transcription (Latin):
q ad ẽsũmacionẽ secł. E. possideat dñs
tudã partẽ suã. c̃fitentẽ & credente n¬
mini suo: &. ñ alibi possideat. nͥ interra
ihrłm: quã tẽptaciõi in ꝑsecucionib
dereliq̃rat. Iudeoꝵ alii putant sub
hec ex parte cõpletaꝰ maxime qͣm ii
rusaiẽ eligit᷑ e. possidet᷑ iudas duȩ u

Expanded text:
que ad consummationem saeculi . Et possideat Dominus Judam partem suam confitentem, et credentem nomini suo, et non alibi possideat, nisi in terJerusalem, quam tentationi in persecutionibus dereliquerat. Judaeorum alii putant sub haec ex parte completa, maxime quoniam Jerusalem eligitur, et possidetur Juda
Abbreviated transcription (Latin):
atq gentiliũ. qͦd illi qͥ in lege uersati ue¬
nermt ad fidẽ.rꝑi. homines appellati
sint: nos aũ qͥ post idolatriã qͦsi indeser¬
lii aũ racionales qͦsq & scͥpturarũ qͦsq¬
eruditos sciencia: homines intelligi uo¬
lunt. Ium̃ta uͦ simplices qͦsq credenci¬
ũ: & de his dici. Homines & ium̃ta: sal¬
uos facies dñe. Hȩc ium̃ta & hȩc animan¬
cia. audrunt boni pastoris uocẽ. & cog¬
noscunt. & sequunt᷑ eũ: qͥa ipse ẽ & pa¬
stor qͥ & regit nos & ostiũ: qͥa ꝑ illũ in
eccłam. siue ad patrẽ ingredim᷑. Cẜ murꝰ
ignis incircuitu. ut credentes & habi¬
tantes inmedio cale fiant. qͥ pͥus frigo¬
re caritatis intepuerant: ut posfint
ee̾ sꝑuferuentes. Iupos aũ & seuissimas
bestias de qͥbꝰ scͥptũ ẽ. ne tradas besti¬
is anima c̃fitentẽ tͥ. & quoꝵ fructꝰ ẽ
fenũ. ligna. stipula. & affer̃t tribu¬
los & spinas. suo igne c̃sumat: & qͥ ad¬
uersarius uerꝰ ignis ẽ.: sit in medio

Expanded text:
atque Gentilium, quod illi qui in Lege versati venerint ad fidem Christi, homines appellati sint: nos autem qui post idololatriam quasi in deserAlii autem rationabiles quosque et Scripturarum eruditos scientia, homines intelligi volunt: jumenta vero simplices quosque credentium, et de his dici: Homines et jumenta salvos facies , Domine . Haec jumenta, et haec animantia audiunt boni pastoris vocem, et cognoscunt, et sequuntur eum: qui ipse est et pastor, quia regit nos; et ostium, quia per illum in Ecclesiam, et ad Patrem ingredimur ; et murus ignis in circuitu, ut credentes et habitantes in medio calefaciat , qui prius frigore charitatis intepuerant, et possint spiritu esse ferventes. Lupos autem et saevissimas bestias de quibus scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi : et quorum fructus est, fenum, ligna, stipula : et afferunt tribulos et spinas suo igne consumat; et qui adversariis ignis est, sit in medio
Abbreviated transcription (Latin):
israhelite: & euangeliũ ante den¬
ciat. & iosephus hystoriȩ iudaicȩ
scriptor uernacłs plenissime docet
nemo eoꝵ graui maloꝵ pondere at¬
pressus. leuaret caput. Quatuor

Expanded text:
Israelitae, et Evangelium ante denuntiat , et Josephus historiae Judaicae scriptor vernaculus plenissime edocet. nemo eorum gravi malorum pondere depressus levaret caput. Quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
circuitu eiꝰ & dñs incircurtu popłi
quẽ sibi spe u anissima reꝓmutunt.
putant carnalit᷑ ee̾ uentura. qͦd tan¬
tã ihrłm habitura sit beatitudine̾. ut
p̃multitudine hominũ &. omniũ u¬
m̃tor. murũ habere ñ possit. s murꝰ
sit ipsius dñĩ de fensio : &. illius in medi¬
ohabitantis gła ꝑfruat᷑. Oo fugi¬
te de t̾ra aqͥlonis dieit dñs. qmͣ in qͣ¬

Expanded text:
t Dominus in circuitu populi quem sibi spe vanissima repromittunt, putant carnaliter esse ventura, quod tantam Jerusalem habitura sit beatitudinem, 795 ut prae multitudine hominum et omnium jumentorum, murum habere non possit; sed murus sit ipsius Domini defensio, et illius in medio habitantis gloria perfruatur. O o fugite de terra Aquilonis, dicit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatis tẽ pꝰ expletũ sit: Respĩ¬
ditq dñs angelo qͥ loq̃bat᷑ in ꝓpła
uerba bona: uerba ẽsolatoriab
na de futuroꝵ. ꝓmissione: c̃solato¬
ria de p̃senciũ necessitate. Hȩ
iuxta literã: ne uideremͣ celar

Expanded text:
captivitatis tempus expletum sit? Responditque Dominus angelo qui loquebatur in propheta verba bona, verba consolatoria: bona, de futurorum promissione: consolatoria, de praesentium necessitate. Haec juxta litteram, ne videremus celar
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ꝓ uexacione &. iniuria accpe:
iuxta illud qͦd legimꝰ. Nolite tan¬
gere xpos meos. &. in ꝓpħis meis nolite
malignari. Qͥ eñi sc̃os dñi tetigerit.
sic ẽ qͦsi uexare cupiat pupillã ocłi
qua loqͥt᷑ in eugłio. uosestis lux mun¬
Ar. Eleuat aũ dñs manũ suã ut ꝑcu¬
ciat gentes aduersarias. & popłm
q̃ cotidie peccatores suȩ subiciunt
potestati & sibi eos seriure cõpellur
auda & lȩtare filia syon:qͥa ecce e¬
go uenio. & habitabo inmedio tui a¬
it dñs . Es. applicabunt᷑ gentes mul

Expanded text:
atione et injuria accipe, juxta illud quod legimus: Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . Qui enim sanctos Domini tetigerit, sic est quasi vexare cupiat pupillam oculi qua loquitur in Evangelio: Vos estis lux mundi . Elevat autem Deus manum suam, ut percutiat gentes adversarias, et populquae quotidie peccatores suae subjiciunt potestati, et sibi eos servire compellunt. Lauda et laetare, filia Sion, quia ecce ego venio, et habitabo in medio tui, ait Dominus. E
Abbreviated transcription (Latin):
es̃ qͥa dñs exercituũ misit me ad te.
¶ possidebit dñs iudã part̾e suã int̃¬
ra scĩficata: & eliget adhuc ihrłm.
lxxͣ. Letare & gaude filia syon:
dio tui dicit dñs. eł c̃fugient gen¬
tes multȩ ad dñm in die illa. & er̃t
ei inpopłm. & habitabũt in medio

Expanded text:
ad te. Et possidebit Dominus Judam partem suam in terra sanctificata, et eliget adhuc Jerusalem. LXX Laetare et gaude, filia Sion, dio tui, dicit Dominus: et confugient gentes multae ad Dominum in die illa, et erunt ei in populum, et habitabunt in medio
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm: q̃ a facie aqͥlonis accenditur
Quia gͥ angelus p̃ceꝑat qͥ occurrera
angelo ꝓphetanti in zacharia ut lo¬
q̃ret᷑ ad puerũ: ad cõparacionẽ eñi ai¬
gelicȩ dignitatis omĩs humana na¬
tura puericia nuncupat᷑. qͥa ñ ange¬
li innos s nos inangelos. ꝓfic imꝰ. s
diceret ei. absq muro habitabitur¬

Expanded text:
Jerusalem a facie Aquilonis accenditur. Quia igitur angelus praeceperat qui occurrerat angelo prophetanti in Zacharia, ut loqueretur ad puerum ad comparationem enim angelicae dignitatis, omnis humana natura pueritia nuncupatur, quia non angeli in nos, sed nos in angelos proficimus, et diceret ei: Absque muro habitabu
Abbreviated transcription (Latin):
ego ero ei ait dñs. murꝰ ignis inciteus¬
tuae ingła ero in medio eꝰ. Lxs
t ecce angelus qͥ loq̃bat᷑ in me stabat:
centulo illi: dicens. Frugifere habitabit᷑
ihrłm: a multitudine hominũ & ium̃¬
tor in medio eiꝰ. Cł ego ero illi dicit
dñs murꝰ ignis incireuitu: & ingłam e¬
ro inmedio eiꝰ. Angelũ qͥ loq̃bat᷑ in
ꝓpħa .&. stabat. siue ut in hebreo legit᷑.
egrediebat᷑ hoc enĩ significat iãsa: he

Expanded text:
ego ero ei, ait Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloria ero in medio ejus. LXX: Et ecce angelus qui loquebatur in me stabat, centulo illi, dicens: Frugifera habitabitur Jerusalem a multitudine hominum et jumentorum in medio ejus. Et ego ero illi, dicit Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloriam ero in medio ejus. Angelum qui loquebatur in propheta, et stabat, sive ut in Hebraico legitur, egrediebatur, hoc enim sig
Abbreviated transcription (Latin):
te side aũ pleriq refer̃t ad celeste
ihrłm. e hanc dicunt iterũ extruen¬
dã. q̃ ruina animarũ peccatricũ fuer
destituta.Hoc heretici suspicent᷑. Cete¬
rũ nos mont̾e syon&e matr̃e pͥmitiue
e edificat᷑ adño. qͥ nouit m̃suras & men¬
ta singłor. Qͦa de eccła diximꝰ potess
de ammabꝰ accipi credenciũ. q̃ cotidie
edificant᷑ adño: & cernunt pacẽ eiꝰ que
apłis ẽ relicta. Et ecce angelusa
loq̃bat᷑ inme egrediebat᷑. .&. aliusesi¬

Expanded text:
tem plerique referunt ad coelestem Jerusalem, et hanc dicunt iterum exstruendam, quae ruina animarum peccatricum fuerat destituta. Hoc haeretici suspicentur. Caeterum nos montem Sion, et matrem primitivorum ie aedificatur ab eo qui novit mensuras, et merita singulorum. Quod de Ecclesia diximus, potest et de animabus accipi credentium, quae quotidie aedificantur a Domino, et cernunt pacem ejus quae apostolis est relicta. Et ecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur; et ange
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ obedientes dñicȩ potestati: ut qͦd
gentes destruxert̃. isti edificent. Hoc
aũ ꝓ qͦ nos ex hebreo int̃p̾tati sumꝰ. ue¬
nert isti det̃rere ea. regna uidelicet.
septuaginta intͣp̃tati st̃. uener̃t̃ isti
ex acuere ea in manibꝰ suis. Ex acuere
aũ: ꝓ de t̾rere accipiendũ ẽ. Uel cer¬
te det̃rere. ut omĩa sub x ꝑi iugo col¬
la submiitant: & ñ ut qͥdã int̃p̃tatꝰ
ẽ cũ exacuta fuerĩt. peiora fiant.
Sieñi adhoc ueniunt angeli ut ma¬
los peiores faciant. ñ fabri appellan¬
dist̃. id est destructores maloꝵ.&. e
dificatores bonoꝵ s & ipsi ꝓ malis &
destructoribꝰ accipiendi. eł hoc no¬
tandũ: qͦd ista qͣtuor cornua genciũ.
unũ ẽtra popłm dei.cornu eleuaue¬
rint. Ñ enĩ regnauert parit .& si¬
mul oppresser̃t isrł: s sibi inuicem
successerͣt babiloniis. medi .&. persȩ
Persarũ regno. regnũ macȩdonũ: reg¬
no macȩdonũ. imꝑiũ romanoꝵ: Hec
sequentes hystorie ordiñe.: diximus.

Expanded text:
mus obedientes Dominicae potestati ut quod gentes destruxerant, isti aedificent. Hoc autem, pro quo nos ex Hebraeo interpretati sumus: Venerunt isti deterere ea, regna videlicet, Septuaginta interpretati sunt: Venerunt isti exacuere ea, in manibus suis. Exacuere ea autem, pro deterere accipiendum est. Vel certe deterere, ut omnia sub Christi jugo colla submittant, et non ut quidam interpretatus est cum exacuta fuerint, pejora fiant. Si enim ad hoc veniant angeli, ut malos pejores faciant, non fabri appellandi sunt, id est, destructores malorum, et aedificatores bonorum; sed et ipsi pro malis et destructoribus accipiendi. Et hoc notandum quod ista quatuor cornua gentium, unum contra populum Dei cornu elevaverint; non enim regnaverunt pariter, et simul oppresserunt Israel, sed sibi invicem successerunt, Babyloniis, Medi et Persae. Persarum regno, regnum Macedonum; regno Macedonum, imperium Romanorum. Haec sequentes historiae ordinem diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
ta qͣerant in ꝓfundo. siue in t̃ montes
umbrosos. Cde qͦ pat̾ loqͥt᷑. Hic edificabit
euutat̾ẽ mea᷑ cuiꝰ artifex & c̃ditor deus ẽ.
Hic & ab ihere chiel cernit᷑. habens fu¬
nicłm in manu. & calamũ inm̃surã eu¬
biti uirilis. ut meciat᷑ ihrłm: cuiꝰ descͥy¬
cionẽ. idest latitudinẽ & longitudine
sd̃e ꝓpħa mystico sermone. ꝓseqͥt᷑. Quid̃
putant hoc ex parte cõpletũ sub rori¬
ris ducibꝰ siue regibꝰ. qͥ usq ad aduentũ
dñi saluatoris popłm rexert̃ isrł Ali u¬

Expanded text:
ndo, sive, inter montes umbrosos . Et de quo Pater loquitur: Hic aedificavit civitatem meam , cujus artifex et conditor, Deus est. Hic et ab Ezechiele cernitur, habens funiculum in manu, et calamum 793 ad mensuram cubiti virilis, ut metiatur Jerusalem, cujus descriptionem, id est, latitudinem, et longitudinem, idem propheta mystico sermone prosequitur . Quidam putant hoc ex parte completum sub Zororis ducibus sive regibus, qui usque ad adventum Domini Salvatoris populum rexerunt Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ammi duo p̃sencia. & duo futu¬
ra: metũ &. cupiditatẽ. De qͥbꝰ & illu¬
stris poeta significat. Hinc metuunt
cupiuntq dolent. gaudentq Aduer¬
sus has qͥtuor fabri. & ut ita dicã me¬
dici boniq artifices ñ cernunt᷑ a
ꝓpħa: necdũ enĩ absq ostensione di
ꝑse eos uidere poterat: s ostendunt᷑
ei adño. qͦtuor scilicet uirtutes. pru¬
dencia. iusticia. fortitudo. tẽ ꝑan¬
cia. De qͥbꝰ plenissime in officioꝵ. li¬
bris tullius disputat: scribens ꝓ¬
priũ qͦq de qͥtuor uirtutibꝰ librũ.
Quicqͥd gͦ uicia destruunt: uirtutes
edificant. Om̃sq sc̃i qͥhȩc remedia pos¬
sidentes instaurant sẽꝑ eccłam: fabri
appellandi ft̃̾. Unde & apłs loq̃ba tur
qͥsi sapiens a rehitectꝰ fundam̃tũ po¬

Expanded text:
dium: 792 duo praesentia, et duo futura, metum et cupiditatem, de quibus et illustris poeta significat : Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentque. Adversum has, quatuor fabri, et ut ita dicam medici, bonique artifices, non cernuntur a propheta, necdum enim absque ostensione Dei per se eos videre poterat, sed ostenduntur ei a Domino, quatuor scilicet virtutes, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia, de quibus plenissime in Officiorum libris Tullius disputat, scribens proprium quoque de quatuor virtutibus librum. Qui ergo vitia destruunt, virtutes aedificant, omnesque sancti, qui haec remedia possidentes instaurant semper Ecclesiam, fabri appellandi sunt. Unde et Apostolus loquebatur: Quasi sapiens architectus fundamentum po
Abbreviated transcription (Latin):
E illud. Fidens eris in dño : & eleuabit
te suꝑ bona t̃rȩ. Quȩ sibi uir sapiens.
cui dñs incerta &. obscura suȩ sapien¬
ciȩ reuelarat. spe futuroꝵ. ꝓmutit:
& dicit. Credo uidere bona dñr int̃ra
uiuenciũ. His bonis post seuissime ꝑ¬
secuciõis incendia. q̃ & a gentibꝰ &. ab
pace reddita. uidemꝰ dñi ȩccłas afflu¬
quas dudũ abiecerat. Hoc ipsũ & de
tẽplo dñi. & de unoqͦq credenciũ in¬
telligere possumꝰ. Quidã c̃solatã sy¬
on .& electã ihrłm .& cȩt̾a q̃ in hunc

Expanded text:
Et illud: Fidens eris in Domino, et elevabit te super bona terrae. Quae sibi vir sapiens, cui Dominus incerta et obscura suae sapientiae revelarat, spe futurorum promittit, et dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . His bonis post saevissimae persecutiopace reddita, videmus Domini Ecclesias affluquas dudum abjecerat. Hoc ipsum et de templo Domini, et de unoquoque credentium intelligere possumus. Quidam consolatam Sion, et ele
Abbreviated transcription (Latin):
& ihrłm c̃freger̃t. & nullus eoꝵ. le¬
uauit caput. E egressi st̃ isti: ut ex a¬
euant ea in manibꝰ suis. Quatu¬
or cornua. gentes st̾: q̃ el euauerũt
cormi suꝑ trã dñi. ut disꝑgerent eã.
Quatuor cornua q̃ uentilauer̃t &
disꝑser̃t iudã & isrł & ihrłm: qͣtu¬
or gentes e̾e̾. babilonios. mȩdosat
res & saeras litteras legerit. C rectis¬
sime ꝓregnis cornua posuit: hanc ha¬
bente scͥptura sc̃a ẽsue tudine. ut res¬
nũ semꝑ int̃p̃tet᷑ incornibꝰ: ut ẽ illu
eẜ exaltauit cornu xꝑi sur. eẜ inalio li¬
co. CPerex̃ cornu salutis nob̾: indomi
dauid pueri fui. eẜ decẽ cornua pu
timo regnatura:. idem daniel. ꝓpħa tes¬
tat᷑. Eogͦ tẽpore qͦ hec uisio cernebat᷑
ĩa babilonior. regnũ prȩterierat.: in
stabat ꝑsarũ atq medor: futurũ en¬
grecor atq macedonũ. & romanor
Quȩ babilonii. q̃ medi atq ꝑsȩ. q̃ gi¬

Expanded text:
t Israel confregerunt: et nullus eorum levavit caput: et egressi sunt isti ut exacuant ea in manibus suis. Quatuor cornua, gentes sunt quae elevaverunt cornu super terram Domini, ut dispergerent eam. Quatuor cornua quae ventilaverunt, et disor gentes esse, Babylonios, Medos atqres et sacras litteras legerit. Et rectissime pro regnis cornua posuit, hanc habente Scriptura sancta consuetudinem, ut regnum semper interpretetur in cornibus, ut est illud: caput, et pectus argenteum, et subumbilico: Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui . Et decem cornua in ultimo regnatura, idem Daniel propheta testatur . Eo ergo tempore quo haec visio cernebatur, horribilem bestiam, cujus nomen non posuit, easdem gentes sub alia figura monstraGraecorum atque Macedonum, et Romanorum. Quae Babylonii, quae Medi atq
Abbreviated transcription (Latin):
misit me adgentes ꝗͣ spoliauert uos:
qͥa qͥ tetigerit uos. quasi tangat
pupillã ocłi eiꝰ. C ecce ego inferam
greci appellant kaymata iuxta sitũ
ihrłm intelligunt᷑ & tẽpli Assy rii
gͦ .&. babilonii qͥ dei popłm uastque¬
rt̃. habitant int̾ra aqͥlonis. Bemq

Expanded text:
misit me ad gentes quae spoliaverunt vos: quia qui tetigerit vos, quasi qui tangat pupillam oculi ejus: Ecce ego inferam Graeci appellant κλίματα, juxta situm Jerusalem intelliguntur et templi. Assyrii ergo et Babylonii, qui Dei populum vastaverunt, habitant in terra Aquilonis. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. Cui ꝓpt̃ uicia atq peccata. & si¬
frigescent᷑e cotidie caritatẽ. irasce ns
dñs tradit eã ꝑ secueionibꝰ: ut qͦsii
c̃flatorio. mundũ aurũ appareat &
argentũ dduersarii uͦ qͥb tradide
eã delere nitentes: implent ihrłm cru¬
ore cȩsor. a porta usq ad portã. Unde
añs pacẽ & miscdiã reꝓmittens: rursũ
eã ȩdificaturũ e̾e̾ se dicit: & ꝑ pendicu¬
lũ siue funicłm. scđm m̃suras & ordines

Expanded text:
ligi. Cui propter vitia atque peccata, et refrigescentem quotidie charitatem irascens Dominus , tradet eam persecutionibus, ut quasi in conflatorio mundum aurum appareat, et argentum. Adversarii vero quibus tradita est, eam delere innitentes. implent Jerusalem cruore caesorum a porta usque ad portam. Unde Dominus pacem et misericordiam repromittens, rursum eam aedificaturum esse se dicit. Et perpendiculum sive funiculum secundum mensuras et ordines
Abbreviated transcription (Latin):
ator omnũ: fabri filius appellat᷑. Le¬
gi ineuiꝰdã cõmentariis. qͦtuor fabros.
qͦtuor euangelistas intelligi: qͥ oppres
pacis. in pͥstinã sedẽ restituant. eł qͦs
uicior gentes disꝑserant de eccła: ꝑ
pͣdicacionẽ euangelii retraxerint
adsalutẽ. Et leuaui ocłos meos
& uidĩ & ecce uir. & in manu eiꝰ funi¬
culus mensoꝵ. eẜ dixi. Qͦ tuuadis:

Expanded text:
ator omnium, fabri filius appellatur. Legi in cujusdam Commentariis, quatuor fabros, quatuor Evangelistas intelligi, qui opprespacis, in pristinam sedem restituant, et quos vitiorum gentes disperserant de Ecclesia, per praedicationem Evangelii retraxerunt ad salutem. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus mensorum. Et dixi:
Abbreviated transcription (Latin):
apłos intellige. qͥbꝰ mandauit dñs ne plu¬
ant suꝑ isrł imbrẽ. Iste st̃ nubes de qͥbus
scͥptũ ẽ. & nubes spargant iusticiã. Neq
enĩ nubes iste corporee inquas aer den¬
sior cogit᷑: possunt pluere iusticiã. In
his & cũ his nubibꝰ. dñs in eugłio uentu¬
rũ se ee̾ dicit. eẜ in ysaia legimꝰ. qͦd dñs
inegyptũ uenerit in nube leui. Egyp¬
tꝰ mundꝰ accipit᷑. inquẽ dñs descendis¬
se memorat᷑ incarne: q̃ edita de utero
uirginiali. nullo humani seminis &
peccatoꝵ pondere grauabat᷑. Qͦa aut̃e
om̃is caro ñ absolute hominũ & besti¬
arũ & uolatiliũ & pisciũ. s specialit᷑
humana accipiat᷑. illa scͥptura signifi¬
cat. exaudi orac ionẽ meã. adte om̃is
caro ueniet. Neq eñi ad dñm om̃is ca¬
ro m racionabiliũ uentura ẽ animan

Expanded text:
os intellige, quibus mandavit Dominus ne pluant super Israel imbrem. Istae sunt nubes, de quibus scriptum est: Et nubes spargant justitiam : neque enim nubes istae corporeae, in quas aer densior cogitur, possunt pluere justitiam. In his et cum his nubibus Dominus in Evangelio venturum se esse dicit . Et in Isaia legimus, quod Dominus in Aegyptum venerit in nube levi . Aegyptus mundus accipitur, in quem Dominus descendisse memoratur in carne, quae edita de utero virginali, nullo humani seminis et peccatorum pondere gravabatur. Quod autem omnis caro, non absolute hominum, et bestiarum, et volatilium, et piscium; sed specialiter hominum accipiatur, illa Scriptura significat: Exaudi orationem meam, ad te omnis caro veniet . Neque enim ad Dominum omnis caro irrationabilium ventura est a
Abbreviated transcription (Latin):
& syon relo magno: & ira magna ego
irascor suꝑ gentes q̃ suꝑ imposite scͥ.
ꝓ eo qͦd ego qͥdẽ iratꝰ sũ modicũ ipsi
uͦ suꝑ positi st̃ in mala. Propt̾ea hȩc
dicit dñs. Conuertar ad ibrłm in mi¬
scdia: & domꝰ mea instaurabit᷑ in ea. di
ꝑ ihrłm. Adhuc uerba bona. &
uerba c̃solatoria hec st̃. q̃ nẽ elama¬

Expanded text:
go irascor super gentes quae superimpositae sunt: pro eo quod ego quidem iratus sum modicum, ipsi vero superpositi sunt in mala. Propterea haec dicit Dominus; convertar ad Jerusalem in misericordia, et domus mea instaurabitur in ea, dicJerusalem. Adhuc verba bona, et verba consolatoria haec sunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
inȩccła q̃ absq muro. siue ut septua¬
gu omniũ habundancia habitet᷑. & ha¬
beat multitudinẽ hominũ ac ium̃toꝵ:
ꝙ dñs ignis sit incircuitu eiꝰ. &. ipse in
medio eiꝰ uerset᷑ ingła. Ista ẽ ciuitas de
iua alibi legimꝰ. Głosa dicta st̃ de te:
cuutas dei. eł rursũ. Magnꝰ dñs & lau¬
dibilis nimis: inciuitate dei nr̃i in mon

Expanded text:
ia, quae absque muro, sive ut Septuagum omnium abundantia habitetur, et habeat multitudinem hominum, ac jumentorum, et Dominus ignis sit in circuitu ejus, et ipse in medio illius versetur in gloria. Ista est civitas de qua alibi legimus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et rursum: Magnus Dominus et laudabilis nimis, in civitate Dei n
Abbreviated transcription (Latin):
on: & eliget adhuc ihrłm. Ange¬
lus qͥ supͣdixerat ad ꝓpħam. clama.
hec dicit dñs exercituũ: ñc qͦq im¬
pellit ut clamet. ñ uocis intenci¬
one s mentis & hoc ẽ qͦd clamandũ
p̃cipit. Adhuc affluent ciuitates
meȩ bonisꝰ quas nẽ cernis babilo¬
nio igne uastatas. Rursũ omnibꝰ¬
rebꝰ habundabũt: & p̃sentib bonis pre¬
teritã miseriã dñs ẽsolabit᷑ . & eliget

Expanded text:
 eliget adhuc Jerusalem. Angelus qui supra dixerat ad prophetam: Clama: Haec dicit Dominus exercituum, nunc quoque impellit ut clamet, non vocis intensione, sed mentis: et hoc est quod clamandum praecipit: Adhuc affluent civitates meae bonis quas nunc cernis a Babylonio igne vastatas, rursum rebnibus abundabunt, et praesentibus bonis praeteritam miseriam Dominus consolabitur, et elig
Abbreviated transcription (Latin):
una ẽ aũ atq eade ciuitasꝰ nẽ irascit᷑ si¬
ꝑ gentes opulentas. quas supͣ eqͦs rufis
uarios. & albos. nominauit: qͦd ipse trad¬
derit eos ad corripiendũ: ipsi si seuiert
intraditis. Hic ut filiũ a pedagogo uoli¬
it em̃dari: illi ut hostẽ int̃ficere & pun¬
re conatist̃. Cui simile ẽ illud in ysaia
Ego dedi eos in manꝰ tuas: tuaũ ñ fecisti
is miscdiam. Senis aggrauasti iuigir ꝙ

Expanded text:
una est autem atque eadem civitas, nunc irascitur super gentes opulentas, quas supra equos rufos et albos et varios nominavit: quod ipse tradiderit eos ad corripiendum: illae vero saevierint in traditos; hic ut filium a paedagogo voluerit emendari; illae ut hostem interficere, et punire conatae sint. Cui simile est illud in Isaia: Ego dedi eos in manus tuas: tu autem non fecisti eis misericordiam. Senis aggravasti jugum, et
Abbreviated transcription (Latin):
us hẏstapis. & assuerus quẽ grȩci
artarxerxen uocant. sub qͦ hester in¬
plet᷑ hystoria: alii crudeles ut cambi¬
ses re cȩteri. Uidente gͦ ꝓpħa uirũ ascen¬
dentẽ suꝑ ȩquũ rufũ. & post eũ eqͦs
rufos. uarios. & albos & ignorante qͥd

Expanded text:
us Hystaspis, et Assuerus, quem Graeci Artaxerxem vocant, sub quo Esther impletur historia: alii crudeles, ut Cambyses, et caeteri. Vidente ergo propheta virum ascendentem super equum rufum, et post eum equos rufos,
Abbreviated transcription (Latin):
dicturũ. eẜ illo reticente. ur qͥ staba
int̾ myrtheta cõmemorat. Ista st̃ reg¬
na. qͥbꝰ sicepit dñs ut ꝑ ambularent ĩ¬
rã: & sue eã subicerent potestati. Pen¬
q angeli qͥ regnis & nacionibꝰ p̃siqͥe¬
bat: ñ ad aliũ ueniunt. s ad ipsũ ui¬

Expanded text:
dicturum: et illo reticente, vir qui stabat inter myrteta, commemorat. Ista sunt regna quibus praecepit Dominus, ut perambularent terram, et suae eam 785 subjicerent potestati. Denique angeli qui regnis et nationibus praesidebant, non ad alium veniunt, sed ad ipsum vi
Abbreviated transcription (Latin):
bat suꝑ equũ rufũ. dñs atq saluator
ẽ ꝗͥdispensacionẽ nr̃e carnis assumens.
audit mysaia qͣre rubra st̃ uestim̃ta
tua. Hic qͥ nc̃ captiuo popło rufus o¬
stendit᷑: in apocalipsi iohannis. incan¬
didis uestibꝰ. & incandido eqͦ sedere de-¬
seribit᷑. Qͦd aũ stare d̾r int̃ duos mon¬
te sumbrosos. licet inhebreo ñ habeat
duos. nouũ & uetꝰ senciunt instrum̃¬
tũ . Qͦa densissimis foliis .&. nemore &
obscuritatibꝰ inuolutũ ẽ. Cyrtheta
aũ q̃erant in ꝓfundo. int̃q stare de¬
seribit᷑. angelicas intelligũt potesta¬
tes: q̃ eietiã in earne posito ministra¬
t᷑. Quoꝵ alii martyrio coronati st̃. & ap¬
pellant᷑ rufi. alii oꝑibꝰ & doctrina ac
uarietate signoꝵ: uarii mincupant᷑:
alii uirginitatis integroꝵ.q dogma¬
tũ s puri cordis qͦd cernit đm. p̃mia
suse per̃t. Deniq in t̃rogat ꝓpheta¬
eũdẽ uirũ. & angelũ qͥ stabat int̃ myr
gelus qͥ loq̃bat᷑ in eo. sensus uidelicet

Expanded text:
bat super equum rufum, Dominus Salvator est, qui dispensationem nostrae carnis assumens, audit in Isaia: Quare rubra sunt vestimenta tua ? Hic qui nunc captivo populo rufus ostenditur, in Apocalypsi Joannis in candidis vestibus, et in candido equo sedere describitur . Quod autem stare dicitur inter duos montes umbrosos licet in Hebraeo non habeatur duos , novum et vetus sentiunt Instrumentum, quod densissimis foliis, et nemore, eobscuritatibus involutum est. Myrteta autem quae erant in profundo, inter quae stare describitur, angelicas intelligunt potestates, quae ei etiam in carne posito ministratur. Quorum alii martyrio coronati sunt, et appellantur rufi. Alii operibus et doctrina, et varietate signorum, varii nuncupantur. Alii virginitatis integrorumque dogmatum, et puri cordis, quod cernit Deum, praemia susceperunt. Denique interrogat prophetaeumdem virum et angelum qui stgelus qui loquebatur in eo, sensus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ: ihe zechiel incaptiuitate
positꝰ audiuit. & cunctꝰ popłs cap¬
qͥnto m̃se tẽplũ
nissime
in eodẽ ꝓpheta
cognos
buistis in luctũ. sciatis uob̾ qͥa cogi¬
taui ut bene faciã ihrłm & domui
iuda inlȩticiã & gaudiũ. & sollẽp¬
nitates e̾e̾ uertendos: ita dũ taxat.
si ueritatẽ diligatis & pacẽssuxta a¬
nagogen. qͥa tẽ ieuinamꝰ qͣndo spon¬
sus aufert᷑ a nob. & ñ me remͣ eiꝰ ha¬
bere p̃senciã. cũ reuersus fuerit
dñs ad nos. & cogitauerit ut bene¬
faciat nob̾. om̃is tristicia uertet᷑
ingaudiũ: & fames pͥstina sermonis
dei. p̃sencia docꝰtrinarũ eiꝰ. & cȩlestis
pani saturitate pensabit᷑. Hȩc di¬
cit dñs exereituũ. Usq̃qͦ uemant

Expanded text:
in captivitate positus audivit et cunctus populus capquinto mense templum nissime in eodem propheta cognoscbuistis in luctum, sciatis vobis quia cogitavi, ut benefaciam Hierusalem et domui Juda in laetitiam et gaudium et solennitates esse vertendos; ita duntaxat, si veritatem diligatis et pacem. Juxta anagogem, quia tunc jejunamus, quando sponsus aufertur a nobis, et non meremur ejus habere praesentiam, cum reversus fuerit Dominus ad nos, 853 et cogitaverit ut benefaciat nobis, omnis tristitia vertetur in gaudium; et fames pristina sermonis Dei, praesentia doctrinarum ejus, et coelestis panis saturitate, pensabitur. Haec dicit Dominus exercituum: Usq
Abbreviated transcription (Latin):
citabo pastorẽ suꝑ t̾rã qͥ derelic¬
fractũ ñ sanet .&. integrũ ñ diri¬
gat. & carnes electoꝵ deuoret. &̾
talos eoꝵ ꝑuertat. O qͥ pascitis
uana & qͥ de reliqͥstis oues. gladius
dextrũ. Brachiũ eiꝰ ariditate sicca¬
bit᷑: & ocłs dextͣ eiꝰ cecitate obseu¬
rabit᷑. Quando dieit adhue su¬
me tͥ uasa pastoris stulti: illud

Expanded text:
 terra, qui derelicfractum non sanet, et integrum non dirigat, et carnes electorum devoret, et talos eorum pervertat. O qui pascitis vana, et qui dereliquistis oves, gladius dextrum, brachium ejus ariditate siccabitur, et oculus dexter ejus caecitate obscurabitur. Quando dicit, Adhuc sume tibi vasa pastoris stulti, illud
Abbreviated transcription (Latin):
audiente matrona. de philosophia dis¬
putare. Qͥd referã catonis filiã. bruti
c̃iugẽ: Cuiꝰ uirtꝰ facit: ne patͥs maritiq
ẽstanciã. tantoꝑe mirem᷑. Plena est
hystoria tã greca quã latina uirtutibꝰ

Expanded text:
audiente matrona, de philosophia disaudiente matrona, de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam, Bruti conjugem, cujus virtus facit ne patris maritique constantiam tantopere miremur? Plena est historia tam Graeca quam Latina virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
NTEOUAM
Sophoniam agrediar qͥ
nonꝰ ẽ inordine duode¬
Cĩ ꝓpħarũ: responden¬
dũ uidet᷑ bis qͥ me irridendũ est
& debborã uidic̃e parit & ꝓpheten.
hostes isrł barach gm̃te suꝑasse .&. iu¬
dith & hester in tẏpo eccłȩ. & occidis¬
se aduersarios & ꝑiturũ isrł de ꝑicło
lib̾asse: nũꝗͣ. post t̃gũ meũ manum
curuarent in cychoniã. Taceo de an
na & helisabeth & ceteris sc̃is mulie.¬
ribꝰ. qͥrũ uelud syderũ ignicłos. clarũ
oariȩ lum̃ abscondit. Ad gentiles fe¬
minas ueniã: & apud secłi philoso¬
phos uideant animarũ differenci¬
as. q̃ri solere. ñ corpor.: Plato indu¬
cit aspasiã disputantẽ: sapho cũ pin¬
daro scribit᷑ & alcheo. Themsto int̾
sapientissimos grȩcͥe philosopbat᷑.
Corneliã graccoꝵ. idest ur̃am: tota
romanȩ urbis t᷑ba mirat᷑. Carnea¬
des eloq̃ntissimꝰ philosophoꝵ. acutis¬
simꝰ rethoꝵ. qͥ apud c̃sulares uiros
ꝙ i achademia plausus excitare

Expanded text:
ntequam Sophoniam aggrediar, qui nonus est in ordine duodecim prophetarum, respondendum videtur his qui me irridendum aestiet Debboram judicem pariter et propheten, hostes Israel, Barac timente, superasse : et Judith et Esther, in typo Ecclesiae, et occidisse adversarios, et periturum Israel de periculo liberasse: numquam post tergum meum manum curna et Elisabeth, et caeteris sanctis mulieribus, quarum velut siderum igniculos, clarum Mariae lumen abscondit. Ad gentiles feminas veniam, ut et apud saeculi philosophos videant animorum differentias quaeri solere, non corporum. Plato inducit Aspasiam disputantem: Sappho cum Pindaro scribitur, et Alcaeo: Themista inter sapientissimos Graeciae philosophatur: Corneliam Gracchorum, id est, vestram, tota Romanae urbis turba miratur: Carneades eloquentissimus philosophorum, acutissimus rhetorum, qui apud consulares viros et in Academia plausus excitare
Abbreviated transcription (Latin):
ant: obsecro mi pammachi
qͥ omni arte pugnandi ad¬
uersũ diabolũ dimicas. ut no¬
bis contra amalech pugnan¬
tibꝰ. leues cũ moyse addñm
manꝰ & aduersarios ifrł ora¬
cionibꝰ suꝑes. Nuꝑ de egyp¬
to egressi sumꝰ & in osee pha¬
raone submerso. rubr̾u tran¬
siuimꝰ mare: nc̃ post lata he¬
remi uastitate multo nob̃
labore sudandũ ẽ. ut adsep¬
tuaginta palmas. & fontes a¬
postolicos ꝑuenire ualeamꝰ.
Insurgat licet scorpio .& ar¬
euato uulnere ferire cone¬
t :. tu comes itineris & excan¬
tator uenenatoꝵ. morsuum :
Quodq sc̃e ac uene rabili
paulȩ parenti tuȩ pollici¬
ti sumꝰ. pius heres suscipe.
&. qͥcqͥd uel ingenio uel doc¬
trina minꝰ tua expeticione
possimꝰ amici fauore susten¬
ta: nec in nob̾ uires c̃sideres.
s uoluntatẽ.

Expanded text:
ant, obsecro, mi Pammachi, qui omni arte pugnandi adversum diabolum dimicas, ut nobis contra Amalec pugnantibus leves cum Moyse ad Dominum manus, et adversarios Israel orationibus superes. Nuper de Aegypto egressi sumus, et in Osee Pharaone submerso, Rubrum transivimus mare : nunc post latam eremi vastitatem, multo nobis labore sudandum est, ut ad Septuaginta palmas et fontes apostolicos pervenire valeamus. Insurgat licet scorpio, et arcuato vulnere ferire conetur: tu comes itineris, et excantator venenatorum morsuum, quodque sanctae ac venerabili Paulae parenti tuae polliciti sumus, pius haeres suscipe, et quidquid vel ingenio vel doctrina minus tua exspectatione possumus, amici favore sustenta, nec in nobis vires consideres, sed voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
las idest suꝑ centũ uiginti cre¬
incenaculo syon. qͥ centũ uigni¬
ti ab uno usq ad qͥndeẽi. paula¬
tini & ꝑ inerem̃ta surgentes
qͥndeẽ ĩ graduũ numerũ effici¬
unt. qͥ in psalterio mistice ẽti

Expanded text:
las, id est, super centum viginti crein coenaculo Sion: qui centum viginti, ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui in Ps
Abbreviated transcription (Latin):
toribꝰ ds auctor in seruit. retraxert
me .&. deduxer̃t ad sapienciã reqͥren¬
dã. stulticiãq calcandã: ut uiderẽ
qͥdnã illud eẽt boni. qͦd homines in
intȩ suȩ possent agere curricło. ẜle¬
gant᷑ aũ: uoluptatẽ ȩbrietati com¬
parauit. Si qͥd̾ẽ inebrietate uertit
animi uigorẽ: quã qͥ potuerit sa¬
pient iã cõmutare . &. ut in qbꝰdã
codicibꝰ habet᷑ optinere leticiam
sꝑitasẽ: is poterit ad scienciam tei

Expanded text:
toribus Deus auctor inseruit, retraxerunt toribus Deus auctor inseruit, retraxerunt me, et deduxerunt ad sapientiam requirendam stultitiamque calcandam, ut viderem quidnam illud esset boni, quod homines in vitae suae possent agere curriculo. Eleganter autem voluptatem ebrietati comparavit. Siquidem ebrietas evertit animi vigorem, quam qui potuerit sapientia commutare, et ut in quibusdam codicibus habetur obtinere laetitiam spiritualem; is poterit ad scie