comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad eã: q homo assũptꝰ diuine substanciȩ
ñ potest eqͣri in sciencia. uł in alio. Dem¬
de ostendit p̃senciã dei nichil latere pos¬
Quia si ascend̾o in cȩlũ. ut in ascensione
fecit. tu illic es ubi sũ locandꝰ ad dexterã
tuã. ⁊ si descend̾o ad infernũ. ut fecit
cũ exspirauit. ades: cuiꝰ uirtute de bel¬
lauit aerias potestates.: si sũpsero pen¬
nas meas quȩ potestatis meȩ st̃ .i. effica¬
eiã dͥeitatis qua eorpus de sepulchro le¬
tauero inextremis maris .i. suꝑ finẽ se¬

Expanded text:
bstantiae non potest aequari in scientia vel in alio. Deinde ostendit praesentiam Dei nihil posse latQuia si ascendero in coelum, ut in ascensione fecit, tu illic es, ubi sum locandus ad dexteram tuam. Et si descendero ad infernum, ut fecit cum expiravit, ades, cujus virtute debellavit aereas potestates. Et si sumpsero pennas meas, quae potestatis meae sunt, id est efficaciam deitatis, qua corpus de sepulcro letavero in extremis maris, id est super
Abbreviated transcription (Latin):
cia ẽ mͥ: qr interior possessor. ñ solũ cor
.i. cogitacioẽs tenet. s etiã renes .i. de
lec łacioẽs. ut ñ delecꝰtet me lux noe¬
tis s lux sapienciȩ. Dico . possedisti:⁊
suscepisti me. Prȩpostere hoc dicit. Pri-¬
us enĩ ẽ susciꝑe. quã possidere. S usce¬
pisti in quã de utero matris meȩ .i. de

Expanded text:
tia est mihi, quia interior possessor non solum cor, id est cogitationes, tenet, sed etiam renes, id est delectationes, ut non delectet me lux noctis, sed lux sapientiae. Dico, possedisti, et suscepisti me. Praepostere hic dicit. Prius enim est suscipere quam possidere. Suscepisti, inquam, de utero matris meae
Abbreviated transcription (Latin):
lac. qsi q̃rens locũ fuge. ⁊ dicens. Si ascen¬
itatũ. nusquã: qr ⁊ si ascendo in celũ tu
sorẽ: si de iusticia mea suꝑ biero. tuibi es ad
ꝑcuciendũ. cuiꝰ ẽ uera iusticia. Ite. Si ascen¬
dero ad infernũ .i. si peccando uenero in ꝓ¬
fundũ malor. ⁊ nolens ꝯ fiteri dicã qͥs me
uidet: etiã illic ades. ut uindices. Quo ergo
iturꝰ sũ. ut faciem tuã fugiã .i. te iratũ ñ
Si sũpsero pennas meas. Q si dic̾et. Quero
qͦ fugiã s sic potero fugere iratũ: Si sumꝑ
directũ: alia litt̾a. scił ut nece erigar su¬
ꝑba pͣsũpciõe: nec mergar desꝑacione.
¶. si habitauero mente. ñ in medio ubi mer¬
secł in am̃e. s eiꝰ finẽ. in qͦ sit mͥ reqͥes. Illuc gͦ
iã uolemꝰ spe ⁊ desidio: habentes alas gemi¬
ne caritatis: s ⁊ ipse illuc nos ducit. Unqͥe
tero habitare: ¶. eñ illuc manꝰ tua deducet
me. ut erigat qͣsi in aere. ñ tangens cȩlũ ꝑ
elacionẽ. nec tȩrrã ꝑ desꝑacionẽ: ⁊ tene¬

Expanded text:
Si asceniratum? nusquam, quia si ascendero in coelum, tu sorem; si justitia mea superbiero, tu ibi es ad percutiendum, cujus est vera justitia. Item: Si descendero ad infernum, id est si peccando venero in rofundo malorum, et nolens confiteri, dicam, quis me videt? etiam illic ades, ut vindices. Quo ergo iturus sum, ut faciem tuam fugiam, id est ut te iratum non Si sumpsero pennas meas. Aug. Quasi dicat: Quaero quo fugiam, sed sic potero fugere iratum, scilicetdirectum, alia littera, scilicet ut nec erigar superba praesumptione, nec mergar desperatione. Et si habitavero mente, non in medio, ubi mersaeculum amem, sed ejus finem, in quo sit mihi requies. Illuc ergo jam volemus spe et desiderio, habentes alas geminae charitatis; sed et ipse illuc nos ducit. Unde tero habitare, etenim illuc manus tua deducet me, ut erigar, quasi in aere, non tangens coelum per elationem, nec terram per desperationem. Et tene
Abbreviated transcription (Latin):
faciem mea̾. s ponã te inforamine petrȩ
⁊ ꝓtegã te dextera mea donec transeã.
tollãq manũ meam. ⁊ cũ transiero. po¬
steriora mea uidebis. Moyses ẽ iudaieꝰ
popss manꝰ dñi suꝑ eũ ut ñ uideat faci¬
em transeuntis. Cecitas ẽ in iudȩis: ut
ñ eognoseant dunnitatẽ xꝑi. donec
ꝑ passionẽ transiit de hoc mundo ad
patrẽ. Post transitũ tollit dñs manũ
suã. ⁊ uidit moyses posteriora: qr post
resurrectionẽ ablata ẽ cecitas eoꝵ qͥ
crucifixerant dñm. Sic̃ gͦ suꝑ genglem po

Expanded text:
 sed ponam te in foramine petrae, et protegam te dextera mea, donec transeam, tollamque manum meam; et cum transiero, posteriora mea videbis . Moses est Judaicus populus; manus Domini super eum, ut non videat faciem transeuntis, caecitas est in Judaeis, ut non cognoscant divinitatem Christi, donec per passionem pertransiit de hoc mundo ad Patrem; post transitum tollit Dominus manum suam, et vidit Moses posteriora sua, quia post resurrectionem ablata est caecitas eorum qui crucifixerant Dominum. Sicut ergo super gentilem po
Abbreviated transcription (Latin):
cognouisti.: ⁊ intellȩx isti etiã cogitaciones
meas de longe. uł de longinqͦ. Cũ ad huc
in ꝑegrinaciõe sũ. anteꝗͣ. ad patriã ueniã.
ut filio minori redeunti. occurrit patͣ. qr
intellexͣ eiꝰ cogitaciõe s qͥe longinqͦ qͥ apud
se dixerat egestate ꝯfectꝰ. surgã ⁊ ibo ad pa¬
trẽ meu̾. Hãc cogitacionẽ p̃cognoscens pat̃.
ei oceurrit. E in uestigasti semitã meam.
scił malã. quã tanꝗͣ. occultꝰ iui patre me

Expanded text:
itationes meas de longe, vel de longinquo, cum adhuc in peregrinatione sum, antequam ad patriam veniam, ut filio minori redeunti occurrit pater, quia intellexit ejus cogitationes de longinquo, qui apud se dixerat egestate confectus: Surgam, et ibo ad patrem . Hanc cognitionem praecognoscens, pater ei occurrit. Et intellexisti semitam meam, scilicet malam, quam tanquam occultus ivi, patrem me
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑ ds illuminat. ¶. o dñe. nox huiꝰ noc¬
tis illuminabit᷑ a te: sic̃ ⁊ dies huiꝰ noc:¬
tis. Notandũ qͦd nox illa quã supͣ posu¬
Huiꝰ eñi nr̃e noctis .i. humanȩ uite mise¬
s si d̾s habitat in anima ꝓmitens aliã
lucẽ. illuminat noctẽ huiꝰ noctis. siẽ diem:
uti. ⁊ sic ẽ ei nox huiꝰ noctis. ut dies eiꝰ ꝙ.
in om̃i tprͣe benedicit dm. ut iob. Unde hic¬

Expanded text:
tetur, Deus illuminat, et, o Domine, nox hujus noctetur, Deus illuminat, et, o Domine, nox hujus noctis illuminabitur a te, sicut et dies ejus noctis. Notandum quod nox illa quam supra posunostrae noctis, id est humanae vitae miseSed si Deus inhabitat in anima promittens aliam lucem, illuminat noctem hujus noctis, sicut diem duti. Et sic est ei nox hujus noctis, ut dies ejus; et in omni tempore benedicit Deum, ut Job. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ forsitan tenebre. scił tot mala secłi: cul¬
cabunt me. habundat eñi iniqͥtas secłi qua
penne caritatis refrigescere posst̾: ⁊ qr in noc
uita fact᷑a ẽ mͥ illuminacio: ⁊ hoc indelici¬
is meis .i. ꝑ delicias meas. Nr̃e deliciȩ xꝑs
ẽ. de qͦ exul tamꝰ. Uenit enĩ mulier seił sa¬
piencia der. quȩ dragnã ubi ẽ imago regis
.i. hominẽ factũ adimaginẽ di ꝑdidat . &
accendit de se lucernã quȩ de luto ẽ .i. car¬
neͣ luce diuinitatis impleuit. noctẽq illu¬
minauit: ⁊ nocte illuminata. inuenit
dragñã. Uel ita. Nor. quȩ pͥuserat. horror.
ẽ illum inacio mea in deliciis mess: ł illu¬
minata ẽ deliciȩ meȩ.⁊ bene dico qͦd ate
ẽ illuminata: qr tenebre .i. peccata. ⁊ ho
mines mali qͥ cũ peccant. utiq tenebrȩ
stͥ. ñ ob scurabunt᷑ ate. s flagellando eru¬
dis homines ut ꝯfiteant᷑ peccata: ⁊ c̃fiten¬
tes uera luce illuminas. Qui aũ ñ ꝯfitet᷑
peccata. suas tene bras tenebrat. s si ifi-¬

Expanded text:
an tenebrae, scilicet tot mala saeculi, conculcabunt me. Abundat enim iniquitas saeculi, qua pennae charitatis refrigescere possunt. Et quia in noctvita facta est mihi illuminatio. Et hoc, in deliciis meis, id est per delicias meas. Nostrae deliciae Christus est, de quo exsultamus. Venit enim mulier, scilicet sapientia Dei, quae drachmam, ubi est imago regis, id est hominem factum ad imaginem Dei, perdiderat, et accendit de se lucernam, quae de luto est, id est carnem luce divinitatis replevit, noctemque illuminavit, et nocte illuminata invenit drachmam . Vel ita: Nox, quae prius erat horror, est illuminatio mea in deliciis meis, id est illuminata est, deliciae meae. Et bene dico quod a te est ilmines mali, qui cum peccant, utique sunt tenebrae, non obscurabuntur a te, sed flagellando erudis homines, ut confiteantur peccata, et confitentes vera luce illuminas. Qui enim non confitetur peccata, tenebras suas tenebrat; sed si confi
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ẜrgo q patͣ ⁊ dñs ẽ: pater et forme der dñs
ẽ formȩ serui unꝰ tam̃ ⁊ idem di ⁊ hominis fi¬
lius. qͥ scđ̾m qͦd homo. ad patre̾ ant. Dñe ꝓba¬
sti me. exꝑim̃tis ut in passione. ⁊ cognouisti
me ut in resurrectione. Non dieit eũ nouis¬
se tunc. qͦd ante ñ nouerat: s aliis tũc notũ
fecit. quẽ ante ñ fecerat. Ita ⁊ ꝓbatũ: aliis os

Expanded text:
nus est, Pater est formae Dei, Dominus est formae servi: unus tamen et idem Dei et hominis filius. Qui secundum quod homo, ad Patrem ait: Domine, probasti me experimentis ut in passione, et cognovisti me, ut in resurrectione. Non dicit eum novisse tunc, quod ante non noverat; sed aliis tunc notum fecit, quem ante
Abbreviated transcription (Latin):
dei quȩ cõprehendit om̃ia oꝑa. ⁊ reuersi :
exulantis. quȩ qͥsi cogit eũ qͥ latere ñ potest
reuerti: maxime cũ manꝰ der ibi eũ tetige¬
rit.Icđ̾o. dicit ñ eẽ ađo fugiendũ. s ad ipsũ:
ibi. Quo ibo. Tercio qͦnta sit exultacio re¬
uertenti addm dicit: ibi. Confitebor. Quar¬
to qͦmͦ mali ei ñ noceant aꝑ it: ibi. Si occidis.

Expanded text:
Dei, quae comprehendit omnia opera, et reversi, et exsulantis, quae cogit eum qui latere non potest reverti, maxime cum manus Dei ibi eum tetigerit. Secundo dicit non esse a Deo fugiendum, sed ad ipsum, ibi, quo ibo. Tertio quanta sit exsultatio revertenti ad Deum dicit, ibi, confitebor tibi. Quarto quomodo ei mali non noceant, aperit, ibi, si occideris.
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. ñ una diuinitas ẽ nobiscũ: ꝙ ille crea¬
tor. nos ereatura. Quic qͥd gͦ hic loqͥt᷑ ex ꝑso¬
na susceptȩ carnis. ⁊ ad corpꝰ ꝑtinet quod ĩa
ascendit in celũ. ⁊ ad mẽbra quȩ ad huc ꝑe¬
grinant᷑ in tͣra. ut sint duo in uoce una: sic̃
st̾ duo in carne una. Quantũ uͦ ad mẽbra
loqͥt᷑ in ꝑsona suꝑioris captiur qͥ ĩã spe in
ihrłm restitutꝰ. memor discessionis sue in
qua đm latere ñ potuit. in qua ⁊ eũ secuta
ẽ manus dñi: de lib̾at ñ e̾ẽ ulterius ab eo fu¬
giendũ.s ad eũ. ꝑ eũ ab irato. ad placatũ.
Unde sibi magna bona dieit ee̾. ⁊ qͦd ñ nocet̃
sibi mala secłi ⁊ hoc dieit ex ꝑsona toci¬
us humane naturȩ reuertents ad dm: tanꝙͣ. ex
uoce ꝓdigi filii de longinqͣ regione redeuntis
ad patrẽ. Sensus tituli talis. Ps almꝰ iste dirigens

Expanded text:
cepit, non una divinitas nobiscum est, quia ille Creator, nos creatura. Quidquid ergo hic loquitur ex persona susceptae carnis, et ad caput pertinet, quod jam ascendit in coelum, et ad membra, quae adhuc peregrinantur in terra, ut sint duo in voce una, sicut sunt duo in carne una. Quantum vero ad membra, loquitur in persona superioris captivi, qui jam spe in Jerusalem restitutus, memor discessionis suae, in qua Deum latere non potuit, in qua et eum secuta est manus Domini. Deliberat non esse ulterius ab eo fugiendum, sed ad eum per eum, et ab irato ad placatum. Unde sibi magna bona dicit esse, et quod non nocent sibi mala saeculi. Et hoc dicit ex persona totius humanae naturae revertentis ad Deum, tanquam ex voce prodigi filii de longinqua regione redeuntis ad Patrem . Sensus tituli talis est: Psalmus iste dirigens
Abbreviated transcription (Latin):
scuritas. ex peccato pͥmi parentis accessit. eui
dictũ ẽ. In labore ⁊ sudore uultꝰ tur: uesceris
pane tuo. Ex pͥmo gͦ peccato banc pȩnã subimꝰ.
qͦd insudore uultꝰ nrͣi ⁊ labore manducamꝰ pa
głio reuelatꝰ. Iub est tamͣ labor etiã nune: ad
ꝑc ipienda eiꝰ mẏsteria. Loqͥt᷑ aũ in hoc psalio

Expanded text:
rum ex peccato primi parentis accessit, cui dictum est: In labore et sudore vultus tui vesceris pane tuo . Ex primo igitur peccato, hanc poenam subimus, quod in sudore vultus nostri et labore manducamus pagelio revelatus. Subest tamen labor, etiam nunc ad percipienda mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
in passione: ⁊ resurrectionẽ meaͣ .i. glorifi¬
cacionẽ in resurrectione. Potest etiã hoc
accipi. ex uoce mẽbroꝵ. Ut eñi xꝑs caput
sedit ⁊ resurrexit: sie ⁊ fui sedent humiles
in pacieneia: surgunt erecti. in spem urte
ȩtͣnȩ. Itẽ. Sed ent ꝯfitentes peccata sua. fur¬
gunt iustificati gr̃a. Dicamꝰ gͦ ⁊ nos. Dñe ꝓba

Expanded text:
nem meam, id est glorificationem in resurrectione. Potest et hoc accipi ex voce membrorum. Ut enim Christus caput sedit et resurrexit, sic et sui sedent. Humiles in patientia, surgent erecti in spe vitae aeternae. Item, sedent confitentes peccata sua; surgent justi
Abbreviated transcription (Latin):
scił nouissima mea. qͥndo porcos paui:⁊
antiqua. qͦndo patr̃e substanciȩ pecii. Hoc
seđm parabolã. Mistice. antiqͥ nr̃a fuert̃
qͣndo ꝑ antiquũ peccatũ lapsi sumꝰ. Nouis¬
tate uenimꝰ: quȩ ẽ ultima si redire no¬
sti me adistos labores ad qͦs om̃s nati su¬
tuã uindicẽ grauantẽ suꝑbũ salubrit᷑.
ut erigat humilẽ : ⁊ ingrauata manu.
ex peccato meo : mira ⁊ in cõprehensibi¬
lis facta ẽ mͥ scieneia tua. Michi eñĩ nͣ¬
ẽ facile ẽtẽplari te quẽ suꝑbꝰ reliqui.
unt pͥus erat cũessem apud te. qͣndo dixi.
da mͥ partẽ substanciȩ meȩ. Conforta¬
ta ẽ. uł inualuit. ad eo qͦd ⁊ ego ñ potero
ad eã. attingere ex me. Ecce in bis uerbis
gentilis popłs. suȩ recordat᷑ cecitatis. quȩ¬

Expanded text:
scilicet novissima mea, quando porcos pavi, et antiqua, quando partem substantiae petii. Hoc secundum parabolam, sed mystice antiqua nostra fuerunt, quando per antiquum peccatum lapsi sumus. Novistatem venimus, quae est ultima, si redire vosti me, ad labores, ad quos omnes nati suum, vindicem, gravantem superbum salubriter, ut erigat humilem, in gravata manu.ex peccato meo, mira et incomprehensibilis facta est mihi scientia tua. Mihi enim non facile est contemplari te, quem superbus reliqui, ut prius erat, cum essem apud te, quando dixi: Da mihi portionem substantiae meae. Confortata est vel invaluit, adeo quod, et ego non potero ad eam attingere ex me. Ecce in his verbis gentilis populus suae caecitatis re
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt᷑ mali qͥ ñ feruent caritate: s al¬
gent infidel itate.⁊ ẽ. Iao ꝯsolare. qr factꝰ sũ
sic̃ uter in pruma : .i. inter malos mͥ cõmissa
retinens÷ iustificaciões tuas qͥbꝰ plenꝰ ẽ uter:
ñ sũ oblitꝰ. Uelq uter de exuusis fit mortui.
mortui ñ sentit frigꝰ peccati: qͥ etiã ñ frangit᷑
necessitatibꝰ. qͥ mollis ẽ imꝑiis anime. ̃ ẽ Id̾o¬

Expanded text:
algent infidelitate. Et est, ideo consolare, quia, factus sum sicut uter in pruina, id est inter malos, mihi commissa retinens, justificationes tuas, quibus plenus est uter. non sum oblitus, vel quia uter de exuviis fit mortui amortui non sentit frigus peccati, qui etiam non frangitur necessitatibus, qui mollis est animae i
Abbreviated transcription (Latin):
da . Ido ꝯgruȩ huic octonario p̃mittitur
lnt̾a. lamech. quȩ int̾pretat᷑ cor. uł ser¬
uo: uł cor. seruitutis: ꝙ hec p̃cepta pru¬
dent̃ st̾ intelligenda. uł sollicite seruan.¬
da. Cȩlestia eñi ⁊ casta st̃ eloqͥa di. nichil
in eis adulterina opinione miscendũ ẽ
s totũ sincera atq sꝑuali ueritate res¬
plendeat. Leuet᷑ gͦ cor circũersũ ad ea:
decet eñĩ inte manere. qͦd in cȩlo ꝑseue¬
rat. ⁊ illud sẽꝑ meditari. Unde in sequents
nͥ qͦd lex tua meditacio mea ẽ.:⁊ illud. In et̃¬

Expanded text:
ic octonario praemittitur littera, lamed, quae interpretatur cor, vel sermo, vel cor servitutis, quia haec praecepta prudenter sunt intelligenda, vel sollicite servanda. Coelestia enim et casta sunt eloquia Dei, nihil in eis adulterina opinione miscendum est, sed totum sincera atque spirituali veritate resplendeat. Levetur ergo cor circumcisum ad ea; decet enim in te manere, quod in coelo perseverat et illud semper meditari. Unde in sequenti: Nisi quod lex tua meditatio mea e
Abbreviated transcription (Latin):
cłȩ misticꝰ ⁊ moralis. eisticꝰ ẽ acucior: mora¬
lis ẽ dulcioe Idoq sponsꝰ ad sponsã dicit. Cor¬
de nos cepisti. uno ex ocłis tuis: qr mistico o¬
cło plus uidet sponsa xꝑmi. quã morali. Q for¬
tasse isti ocłi st̾ qͥbꝰ paulus uidebat ȩt̾na : ubi
cȩpit cor poralia ñ uidere Uidit enł qͥ dixit.

Expanded text:
e mysticus et moralis. Mysticus est acutior, moralis dulcior. Ideoque sponsus ad sponsam dicit: Corde nos coepisti, uno ex oculis tuis , quia mystico oculo plus videt sponsa Christum, quam morali. Et fortasse isti sunt oculi, quibus Paulus videbat aeterna, ubi coepit corporalia n
Abbreviated transcription (Latin):
sũmauerat suã maliciã. fint ꝓ ꝑs finis. con¬
sũmate maliciȩ : in scd̾o aduenti. erit finis
ꝯsũmatȩ iusticiȩ. T id̾o ait. om̃is ⁊sũmaci¬
onis uidifin̾e : .i intellexi xꝑm eẽ fine ma

Expanded text:
summaverat suam malitiam, fuit Christus finis consummaverat suam malitiam, fuit Christus finis consummatae malitiae. In secundo adventu erit finis consummatae justitiae. Et ideo ait, omnis consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
ssũmaciõis .i. xꝑm. qͥ ẽ retribucio ⁊ beati¬
tudo nr̃a: ⁊ id̾o mandatũ tuũ qͦd ẽ nimis
latũ. est mͥlatũ. qͣsi fac ile factu. Illud latũ
mandatũ ẽ caritas. sine qua ñ ualeret inter
qͣcũq torm̃ta martẏria ꝯfiteri. in qua mil¬
lȩ angustiȩ st̃. s argusta uia facit irȩ. inqͦ
tota lex pendet ⁊ ꝓpħȩ. Latũ ẽ gͦ mandatũ
caritatis. Od eñi lacius. quã ut ibi pendeat
tota lex ⁊ ꝓpħȩ : Uel ita dico. intellexi testi¬
monia tua. ⁊ uere : naͣ om̃is ꝯsũmac iõis ui¬
di finẽ .i. intellexi in qͦ debeat c̃sistere finis
om̃is bonȩ actionis: scił ut nemo inse. s in
uia ꝑ grãm est nimis lata: ut etiã inimicos
diligere faciat. Uebgidi finẽ om̃is ꝯsũmaci¬
onis : qr intellexi cõplenda eẽ p̃cepta dei.
liciã. ⁊ c̃sũmat iusticiã. Iulã ꝯsũmit delendo:
hanc c̃sũmat remunerando. In pͥmo gͦ ad¬
uentu qͣndo ia mundꝰ in maligno positꝰ con¬

Expanded text:
istum, qui est retributio et beatitudo nostra. Et ideo mandatum tuum, quod est nimis latum; est mihi, latum, quasi facile factu. Illud latum mandatum est charitas, sine qua non valeret inter quaecunque tormenta martyria confiteri, in qua mille angustiae sunt, sed angusta via facit ire, in qua tota lex pendet et prophetae. Latum est ergo mandatum charitatis. Quid enim latius quam ut ibi pendeat tota lex et prophetae? Vel ita: dico, intellexi testimonia tua, et vere. Nam omnis consummationis vidi finem, id est, intellexi, in quo debeat consistere finis omnis bonae actionis, scilicet ut nemo in se, sed ivia per gratiam est nimis lata, ut etiam inimicos diligere faciat. Vel, vidi finem omnis consummationis, quia intellexi complenda esse praecepta Dei, litiam, et consummat justitiam: illam consumit dolendo, hanc consummat remunerando. In primo ergo adventu quando jam mundus in maligno positus con
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽpnis ordo celestiũ statutor. Labit᷑
eñĩ annꝰ ꝑ dies ⁊ m̃ses: ⁊ isdẽ uicissitu.¬
dinibꝰ redit auersio solis ⁊lune. ⁊ om̃iũ
lex semel ꝯstituta. immutabilis maner
Hec in m̃te tua imitare de celo: mentis
tuȩ imaginẽ cape: qr sathanas inq̾ uer
bũ ñ mansit. de cȩlo exidit in terr̃a ꝙ
ñ habebat incȩlo locũ. ubi una ommi¬
ũ ob ȩdieneia discretis munerib
indiscretã prescripte c̃stitucionis tenet ẽ¬
cordiã. Ido. ibi uerbũ ꝑmanet in secłm. In¬
de exclusus sathanas. acrior ad nos uenit:
⁊ tẽptaciões solito asꝑiores. tanꝗͣ. iratꝰ ex¬
ercet. ꝙr huc totꝰ aduenit: iqdo hic fiunt
mala: in cȩlo aũ ꝑ manet uerbũ. S qr ⁊
ibi locus ẽ uiciis. qͦd in eadentibꝰ patet ⁊
qr ipsũ cȩlũ mutat᷑ ⁊ prȩterit: ñ inȩt̾nũ

Expanded text:
emnis ordo coelestium statutorum. Labitur enim annus per dies et menses, et iisdem vicissitudinibus redit conversio solis et lunae, et omnium lex semel instituta immutabilis manet. Hoc in mente tua imitare. De coelo mentis tuae imaginem cape, quia Satanas in quo non mansit verbum de coelo cecidit in terram, quia non habebat locretis muneribus indiscretam praescriptae constitutionis tenet concordiam, ideo ibi verbum Dei permanet in saeculum. Inde exclusus Satanas acrior ad nos devenit et tentationes solito asperiores tanquam iratus exercet, quia huc totus advenit. Ideo hic fiunt mala; in coelo autem permanet verbum. Sed quia et ibi locus est vitiis, quod et in cadentibus patet, et quia ipsum coelum m
Abbreviated transcription (Latin):
morantes. in terrã fundasti: ⁊ hii ꝑ ma¬
nent in domo inetͣnũ. qͦd ñ filii ancillȩ.
Eordinaciõe tua. ꝑseuerat dies. Omnia
ista. st̾ dies quȩ fecit dñs. bene dico. ordi
Impii eñi: ñ seruiunt. Uel ita. In eiͣ̃num.

Expanded text:
morantes in terra fundasti; et hi permanent in domo in aeternum, quod non filii ancillae; et ordinatione tua perseverat dies, quia omnia ista sunt dies quam fecit Dominus. Bene dico ordinaimpii enim non serviunt. Vel ita: in aeternum:
Abbreviated transcription (Latin):
õẽs. Iustificaciões qͥicit. quȩ futura signabant:
ut agnꝰ pasc halis. ⁊ cet̾a. quȩ st̃ pͥmordia fidi
sine qͥbꝰ nemo ꝑfectȩ nouit grãm. Nemo gͦ pu¬
tet significancias uet̾is testam̃ti ẽẽ negli¬
gendas. quas iste tã studiosȩ exqͥrit. Io salũu
diis latitantes. expectantes qͥonec transirẽ:
me. faciendo ꝯsentire ad malũ: s inde
ñ  ꝑii. qr testimonia tua .i. martyria in¬
tel lexi. Nã ⁊ si ꝯfitentẽ urgebãt. ñ
cessi: intuens fine̾ sine fine .i. et̾nã be¬

Expanded text:
 Justificationes dicit, quae futura signabant, ut agnus paschalis, etc. quae sunt primordia fidei sine quibus nemo perfecte novit gratiam. Nemo ergo putet significantias Veteris Testamenti esse negligendas, quas iste tam studiose exquirit. Ideo salvudiis latitantes exspectantes donec transiret, me, faciendo consentire ad malum; sed inde non perii, quia testimonia tua, id est martyria intellexi. Nam etsi confitentem urgebant, non cessi intuens finem sine fine, id est aeternam be
Abbreviated transcription (Latin):
fessus ex pectator. qͥ sup cupiebat di¬
dit se ñ recusare laborẽ: immo est
ardens ad seriuendũ ei cui angeli
seruiunt. ⁊ om̃s boni. ⁊ om̃is ereatura. qͥ ꝙ.
in hac duo decima litt̾a. uirtutẽ qi ⁊ facta
describit. dicens tẽꝑalia finiri. s ñ man¬
data eiꝰ. scđm illud. cȩlũ ⁊ t̾ra transibuñ.
uerba aũ mea ñ transient.: ⁊ qr hec man

Expanded text:
Fessus exspectator qui supra cupiebat di ostendit se non recusare laborem, imo est ardens ad serviendum ei, cui angeli serviunt et omnes boni et omnis creatura qui in hac duodecima littera virtutem Dei et facta describit, dicens temporalia finiri, sed non mandata ejus, secundum illud; Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Et quia haec ma
Abbreviated transcription (Latin):
dasti terrã ⁊ ꝑ manet: unde auͣ lib̾et᷑ uł l¬
bret᷑ tͣra ut fundata ꝑmaneat. subdit hic.
Nisi qͦd lex tua. Qsr ẽ alis es tu. ⁊ lex tua ñ
t᷑a ualida. cinꝰ meditacio a tantis lib̾at. Non
eñĩ. ⁊ cet̾a. Uel ita iunge. Om̃ia t̾ seruiunt:
⁊ merito: qr nͥ hoc ee̾t qͦd lex tua ẽ medita¬
cio mea. sciendi ⁊ faciendi. ut fuit iob tẽ
te mea: i. indeiectiõe. uł afflctiõe. Hec
ẽ lex fidi quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. qua un¬
petrat᷑ gr̃a fortes faciens ne ꝑ eant. in hu¬
militate mortali. In hac iste iugit᷑ me¬
ditat᷑: ne uincat᷑. Unde bene ait. Nisi. Qui
enĩ ñ ante exercet᷑ in meditaciõe legis:
uiuo. ñ potest a memoria elabi ⁊ hoc ẽ¬
uer̾e. ñ obliuiscar iustificaciõẽs tuas .i. leg̃ẽ
quȩ a peccato purgat. Uel ita. S̾ic̃ israhelitȩ in
t̃ra ꝓmissiõis. memores suȩ lib̾ac iois ab egẏp¬
to grͣas agebant: ita ⁊ iste memor suȩ lib̾acio¬

Expanded text:
dasti terram et permanet. Unde autem liberetur terra, ut fundata permaneat, subdit hic, nisi quia lex tua, quasi dicat: Talis es tu, et lex tua est tam valida cujus meditatio a tantis liberat. Nisi enim, etc. Vel ita junge, omnia tibi serviunt, et merito, quia nisi hoc esset, quia lex tua est meditatio mea sciendi et faciendi, ut fuit Job tunc te mea, id est in dejectione et afflictione. Haec est lex fidei, quae per dilectionem operatur, qua impetratur gratia fortes faciens ne pereat in humilitate mortali. In hac iste jugiter meditatur, ne vincatur. Unde bene ait, nisi. Qui enim non ante exercetur in meditatione legis, r legem vivo, non potest a memoria elabi. Et hoc everem, non obliviscar justificationes tuas, id est legem quae a peccato purgat. Vel ita: Sicut Israelitae in terra promissionis suae memores liberationis ab Aegypto gratias agebant: ita et iste liberatio
Abbreviated transcription (Latin):
Uter est caro mortis huiꝰ: pruia ẽ cȩleste bene¬
ficiũ. qͦ qͣsi gelu ꝯcupisce neia carnis torpet.⁊
ꝯtrait᷑. Esi dic̾et. Id̾o ssolare. qr factꝰ sũ sic̃ uter
tatibꝰ. resurget frigidꝰ. Unde. In resurrectione:
gidi. ingelicidio: ꝯstricti pruinis. ñ libidinis
calore soluti:⁊ sie. iustificac iõ es dei a memo¬
ria ñ labunt᷑. Unde subdit. Iustificaciões tuas
ñ sũ oblitꝰ. Dũ aliunde ñ cogitat᷑: qr torpet eu

Expanded text:
Ut est caro hujus mortis pruina coeleste beneficium, quo quasi gelu concupiscentia carnis torpet et contrahitur. Quasi dicat: Ideo consolare quia factus sum sicut uter tatibus resurget frigidus. Unde: In resurrectione ngidi, id est in gelicidio constricti pruinis, non libidinis calore soluti, et sic justificationes Dei a memoria non labuntur. Unde subdit, justificationes tuas non sum oblitus, dum aliunde non cogitatur, quia torpet
Abbreviated transcription (Latin):
cutist̾ me ⁊ c̃sũmauer̾t me int̾ra. qͣsi
tederet eũ huiꝰ mortalitatis ⁊ tẽptacionũ:
inflãmatꝰ de ud̾io cȩlestis ibrłm. ⁊ in eam
dientibꝰ et̾nã miliciã. Post cȩlũ subdit
de t̾ra dicens. In gen̾aciõe ⁊ genacionẽ ꝑ ma¬
net ueritas tua. Inuenit iste in t̾ra ge¬
naciões. quȩ ñ st̃ in cȩlo: cũ ait. In gen̾a

Expanded text:
e in terra, quasi taederet eum hujus mutabilitatis et tentationum, inflammatus desiderio coelestis Jerusalem, et in eam dientibus aeternam militiam: post coelum subdit de terra dicens: In generatione et generationem permanet veritas tua. Invenit iste in terra generationes quae non sunt in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ice iħm. Quod e nĩ uehem̃t᷑ ẽ desid̾abile. qͦsi
ipsã deponit illius anim̃a qͥ desid̾at: si tam̃
spes ꝓpior assurgat. dat uires. Itaq qͣnto
longius ẽ illud qͦd desid̾at᷑: tanto magis de¬
ficit qͥ desid̾at. Id ẽ gͦ deficere.in salutare:
in id totis studiis migrare: ⁊ quada animi
defectiõe transfundi. Ecre curuaciohumili¬
tatis. Uel ita. Anima mea defecit a se .i. ab am
malitatis suȩ appetitu: tendens insalutare
anima. deficit ab eo qͦd ẽ anima: ⁊ fit unus
sꝑs. Itaq qͥnto magis desid̾at adherere saluta¬
ri. tanto magis a se defecit.Ista gͦ defectio. in i¬
micionẽ qͥde fragilitatis. s assũpcionẽ uirtu¬

Expanded text:
 quod enim vehementer est desiderabile, quasi ipsam animam illius deponit, qui desiderat; si tamen spes propior assurgat, dat vires. Itaque quanto longius est illud quod desideratur, tanto magis deficit ille qui desiderat. Id est ergo deficere in salutare, in id totis desideriis migrare, etiam quadam animae defectione transfundi. Ecce curvatio humilitatis. Vel ita, Anima mea defecit a se, id est ab animalitatis suae appetitu, tendens in salutare anima, deficit ab eo quod est anima, et fit unus spiritus. Itaque quanto magis desiderat adhaerere salutari: tanto magis a se deficit. Ista ergo defectio imminutionem quidem fragilitatis, sed assumptionem virtu
Abbreviated transcription (Latin):
undecima litt̾a. ꝑ egrinꝰ huius
mundi aduentũ dñi nimis de¬
tũ ad modernos dicens. qͣnta in hac expec¬
taciõe tulerit a suꝑbis: ⁊ petens ut in
mandatis di ꝑseueret. ¶qr in hac expec¬
Faciõe lassatꝰ ẽ ex desidii dilaciõe: ideo
huic octonario p̃mtitit᷑ lnt̾a. caph. quȩ
intͣpretat᷑ incuruat᷑. qr fessus longua
milicia. cupit dissolui ⁊ reuerti ad pͥnci¬
piũ cuiꝰ paulo ante meminit: s tam̃ ñ
recusat laborẽ si necessariũ ẽ manere
miserdciões tuę ⁊ uiuã: qr de fecit in sa
dabilis ⁊ optabilis.: ⁊ est defectꝰ culpabi.¬
lis ⁊ dampnabilis. Defectꝰ a b ono in ma¬
lũ. malus ẽ.: a malo inbonũ. bonꝰ est.
De fectꝰ aũ simplicĩt sine adiectione.
solet accipi in malo. sieut ꝓfectꝰ inbo.¬
no. nͥ addat᷑ in quid: ut cũ dr̃. ꝓficiunt
in pes ⁊ he d̃t. dester in salutare.
ñ asalutari. Bonꝰ ẽgͦ. defectꝰ iste. Talis eñĩ de¬
fectꝰ indicat nimiũ desidiũ boni. ñdum ad¬

Expanded text:
undecima littera peregrinus hujus mundi adventum Domini nimis detum ad modernos, dicens: Quanta in hac exspectatione tulerit a superbis, appetens ut in mandatis Dei perseveret; et quia in hac exspectatione lassatus est ex desiderii dilatione, ideohuic octonario littera caph, quae interpretatur incurvatus, quia fessus longa militia, cupit dissolvi, et reverti ad principium, cujus paulo ante meminit; sed tamen non recusat laborem si necessarium est manere miserationes tuae, et vivam, dabilis et optabilis. Et est defectus culpabilis, et damnabilis. Defectus a bono in malum, malus est; a malo in bonum bonus est. Defectus autem simpliciter sine adjectione solet accipi in malo, sicut profectus in bono, nisi addatur aliquid, ut cum dicitur: Proficiunt in pejus. Et hic dicitur in salutare, non a salutari. Bonus est ergo defectus iste. Talis enim defectus indicat nimium desiderium boni nondum ad
Abbreviated transcription (Latin):
facta st̃ nimis credibilia: qr illud totũ
ante dixerat. in me pacẽ. in mundo pres¬
surã habebitis. Cũ gͦ uiderent pressu¬
ras. sꝑabãt ⁊ coronas expredictiõe: ⁊ ita
st facta testimonia tua credibilia nimis:
raciõe. auctoritate. miracłis. Uel ita.

Expanded text:
facta sunt nimis credibilia. Quia illud totum ante dixerat, in me pacem, in mundo pressuram habebitis. Cum ergo viderent pressuras, sperabant et coronas ex praedictione, et ita, sunt facta testimonia tua credibilia nimis, ratione et auctoritate et miraculis. Gl. int.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ flumina uocẽ suã. ꝙ discipłi audientes.
eleuauer̃t uocẽ suã om̃s unanimes ad do
spi. ⁊ ipsi clamauer̃t. Unde seqͥt᷑. e fact᷑
ẽ clamor: a uocibꝰ aqͦrũ multarũ: cum
om̃s unanimes tanꝗͣ. aquȩ multȩ ele¬
uauer̃t uoces. ⁊ cepert̃ multa flumina
clamare de paucis. Illis aũ clamantibꝰ.iii.
s mirabilis in altis dñs. Ambulat eñ suꝑ
a quas maris. scił suꝑ capita potestatũ &s
regũ t̾renoꝵ. qͦs subiugat ⁊ p̃mit. ut sit

Expanded text:
ergo flumina vocem suam, quia discipuli audientes levaverunt vocem, omnes unanimes ad Dom ipsi clamaverunt. Unde sequitur: Et factus est clamor, a vocibus aquarum multarum, cum omnes unanimes, tanquam multae aquae elevaverunt vocem, et coeperunt multa flumina clamare de paucis. Illis autem clamantibus, est Dominus in altis; ambulat enim super aquas maris, id est super capita potestatum et regum terrenorum, quos subjugat et premit ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
flumina fluclꝰ suos. hoc deest in alis edi¬
facte st̃ mirabiles elaciones maris. Aquȩ
stͥ gentes: quȩ d̾m laudant. Unde mare
.i. secłm multũ ascendit: cũ in manda¬
tis dei firmat᷑ S ut hec omnia add̾m re¬
ferant᷑ qͥ facit om̃ia bona: addit. Mirabilis
test legi totũ. Fi̾rmauit dñs orbẽ. ⁊ dũ
firmaret. eleuauer̃t flumina dñe. ele¬
uauer̾t flumina uocẽ suã. .i. philosophi
eleuauer̃t ꝯtra dm uocẽ ⁊ tradictiõis. &.
eleuauer̃t̃ flumina fluctꝰ suos .i. ipsi
idem eleuauert fluctꝰ ꝑ secuciõis deita

Expanded text:
flumina fluctus suos, hoc deest in aliis edifactae sunt, mirabiles elationes maris. Aquae sunt gentes, quae Deum laudant. Unde mare, id est saeculum multum ascendit, cum in mandatis Dei firmatur. Sed ut haec omnia ad Deum referantur, qui facit omnia bona, addit: Mirabilis test legi totum: Firmavit Dominus orbem; et dum firmaret, elevaverunt flumina, Domine, elevaverunt flumina vocem suam, id est philosophi elevaverunt contra Deum vocem contradictionis. Et, elevaverunt flumina fluctus suos, id est ipsi iidem elevaverunt fl
Abbreviated transcription (Latin):
mouebit᷑ .i. in toto orbe parauit qͥ ñ cõmo¬
uebunt᷑ulla ꝯcussiõe. In toto eñi orbe st̃ sta¬
biles: st̾ ⁊ mobiles paleȩ. Orbis eñi qͥñ com
cere linguis laudanciũ: nec frangi linguis
uituꝑ anciũ. Seqt᷑ qͦrtꝰ locꝰ a pctestate ¶ Ra¬
te habitet qs. Parata dico. ex tunc. uł exillo.

Expanded text:
est, in toto orbe paravit qui non commovebuntur ulla concussione. In toto enim orbe sunt stabiles, sunt et mobiles paleae: orbis ergo qui non ccere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. Sequitur locus a potestate, quate habitet Deus. Parata est dico extunc vel, ex illo,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate ẽ. Loquens gͦ de fortitudine
dixͣ. p̃eixit se. scił humilitate quã in
se habuit. ⁊ aliis ostendit: qͣsi ante se po¬
nens. Unde p̃cuxit se linteo. ⁊ lauit pe¬
des discipłoꝵ: qr tũc humilis fuit. dans
exemplũ humilitatis: sic̃ ipse docuit. Di¬
scite a me. qr mitis sũ ⁊ humilis corde. Uel
aliud in hoc uerbo potest intelligi idest
paciencia quȩ ⁊ ꝑ fortitudinẽ accipit᷑.
qua opus ẽ int̾ detractores: maxime
qͥ p̃sentibꝰ detrahunt. Petrahit eñ qͥs t̾ͥ
absenti: qͦd qr ñ sentis. ñ ẽ opus tͥ forti¬
tudine. Detrahit qͥs ⁊ tͥ p̾sent: ubi opꝰ
ẽ ut p̾cingas te fortitudine. ne irascaris
qr melior est qͥ uincit irã. quã qͥ capit en¬
uitatẽ. P rȩcinxit gͦ se fortitudine paer¬
te oꝑandi: ⁊ sic̃ xꝑs indutus fuit ⁊ prȩ¬
cinctꝰ fortitudine. sic fit homo immobilis ꝑ
fortitudiñe: ⁊ est orbis qͥ ñ cõmouebit᷑. De quo

Expanded text:
Loquens ergo de fortitudine dixit, praecinxit se, scilicet humilitate quam in se habuit, et aliis ostendit, quasi ante se ponens illa. Unde praecinxit se linteo, et lavit pedes discipulorum; quia tunc humilis fuit, dans exemplum humilitatis, sicut ipse docuit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , vel aliud in hoc verbo potest intelligi, id est patientia quae per fortitudinem accipitur, qua et opus est inter detractores maxime qui praesentibus detrahunt. Detrahit enim quis tibi absenti, quod quia non sentis, non est tibi opus fortitudine; detrahit quis et tibi praesenti, ubi opus est ut praecingas te fortitudine, ne irascaris, quia melior est qui vincit iram quam qui capit civitatem. Praecinxit ergo se fortitudine patite operandi. Et sicut Christus indutus fuit et praecinctus fortitudine, sic sit homo immobilis per fortitudinem, et est orbis qui non commovebitur. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾t in subiugando mundũ sibi. Uel ita. Prȩ¬
euixit se. Nlota qͦd ñ art einrit uł succmxit
uł accuxit. s p̃cinxit. Cingim᷑ eñi. oꝑa¬
turi: accingim᷑ pugnaturi: suecingim᷑
ituri: precingim᷑ ministraturi. Cinctio
gͦ oꝑa significat: qr cingit se aliqͥs oꝑatu
rꝰ. Accingeris: qͣndo aliqͥd tͥ adiungis. Unde.
uigeat gladius qͦ de bellat᷑ orbis tͣrarũ. dũ

Expanded text:
esset, in subjugando mundum sibi. Vel ita, praecinxit se. Nota quod non ait, cinxit, vel succinxit, vel accinxit, sed, praecinxit. Cingimur enim oturi, accingimur pugnaturi, succingimur ituri, praecingimur ministraturi. Cinctio ergo opera significat, rus. Accingeris, quando aliquid tibi adjungis. Unde: jam in carne vigeat gladius, quo debellatur orbis terrarum, dum
Abbreviated transcription (Latin):
secłi significata ꝑ sextũ diem. T unc eñi
uenit xꝑs fundam̃tũ. ⁊ in fide funda¬
laudis eiꝰẽ apulchritudine. Scđs a forti¬
tudine. Ibi. Indutꝰ. Tercius ab oꝑibꝰ ibi.
eẜeñi. Quartꝰ a potestate: ibi. Parata. Qͥntꝰ
a laudibꝰ uniuersitatis: ibi. Ele uaueruns.
Sextꝰ a ueritate dictor: ibi. T estimonia.

Expanded text:
saeculi significata per sextum diem. Tunc enim saeculi significata per sextum diem. Tunc enim venit Christus fundamentum, et in fide fundalaudis est a pulchritudine; secundus a fortitudine, ibi, indutus; tertius, ab operibus, ibi, etenim; quartus, a potestate, ibi, parata; quintus a laudibus universitatis, ibi, elevaverunt; sextus, a veritate dictorum, ibi, testimonia;
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus oꝑibꝰ quȩ erant ualde bona: ⁊ post¬
ea reqͥeuit in sabbato. cessando a nouis o¬
ꝑ ibꝰ prȩ signans qͦd reqͥescemꝰ in deo si fa¬
ciamꝰ oꝑa bona quȩ cũ labore fiunt: in
qͦ deficeret homo. nͥ spes qͥetis eũ teneret
& qr hic oꝑa finẽ habent. iqo sextꝰ dies
ne carebit. Inde etiã ẽ qͦd indie qͥ celebrat᷑
ꝓ mortuis post festũ omniũ scoꝵ. eccła in
uesꝑe officiũ ñ facit de mortuis: q reqͥes
quȩ ea die optat᷑ eis. uesꝑam ñ habet. In
sexto aũ die. ad litterã. ñ legit᷑ t̾ra funda¬
ta: s mistice dr̃. Ut eñĩ sexto die fecit ds̃ ho¬
minẽ ita sexto secło .i. sexta secłi ȩtate. ꝙͦ¬
sextꝰ dies significat uenit hominẽ refor¬
marẽ. Iunc gͦ fundat᷑ t̾ra. cũ homo fundat᷑
infide inmobilis : ⁊ tunc fit homo adima¬
ginẽ ⁊ similitudinẽ dei que deformata e
fundata ẽ terra indiem ante sabbatũ. idest
sextũ diem: .i. de eo qͦd fecit sexta ȩtate

Expanded text:
us operibus quae erant valde bona, et postea requievit in Sabbato, cessando a novis operibus, praesignans quod requiescemus in Deo, si faciamus opera bona, quae cum labore fiunt, in quo deficeret homo, nisi spes quietis eum teneret. Et quia haec opera finem habent, ideo sextus dies ne carebit. Inde etiam est, quod in die qui celebratur pro mortuis, post festum Omnium Sanctorum Ecclesia in vespera officium non facit de mortuis, quia requies quae ea die eis optatur vesperam non habet. In sexto autem die ad litteram, non legitur terra fundata, sed mystice dicitur. Ut enim sexto die fecit Deus hominem, ita sexto saeculo, id est sexta aetate sextus dies significat, venit hominem reformare. Tunc ergo fundatur terra, cum homo fundatur in fide immobilis, et tunc fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quae deformata erfundata est terra in die ante Sabbatum, id est septimum diem, id est de eo quod fecit sexta aetate
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ. Cet̾a quȩ int̾ponunt᷑ ñ st̃ inedicio¬
ne sepͥtuaginta int̾pretũ. quã augustmꝰ
exponit. Qͣsi dic̾et Sexto diȩ uenit dñs:
mo tunuer̃t. Ubiaũ impleti st̃ sꝑu sc̃o ar¬
cẽssiert̃ eos iudei. ⁊ p̃ceper̃t ne omnino lo

Expanded text:
in editione Septuaginta Interpretum, quam Angustinus exponit. Quasi dicat: Sexto die venit Dominus, imo timuerunt. Ubi autem impleti sunt Spiritu sancto accersierunt eos Judaei, et praeceperunt ne omnino
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ad eos qͥbꝰ placebat. ⁊ eũ laudabant.
Aꝑs eñ decorꝰ ẽ. his qͥbꝰ placent bona. De
te thabor corã tribꝰ discipłis resplendunt.
ẽ dñs fortitudinẽ. qͣntũ ad eos qͥbꝰ displice¬
bat. ⁊ qͥei de trahebãt. foctis eñĩ ẽ. ꝯtra
detractores. Fortitudinẽ gͦ induit: ut qͣndo

Expanded text:
tum ad eos quibus placebat, et eum laudabant. Christus enim decorus est, quibus placent bona. Decte Thabor coram tribus discipulis resplenduit . it fortitudinem quantum ad eos quibus displicebat qui ei detrahebant. Fortis enim est contra detractores, fortitudinem ergo induit, ut quando
Abbreviated transcription (Latin):
intus latebat. clausũ. Propħȩ gͦ clausa c̃tineñ¬
tes sac ram̃ta. excussi stͥ a predicator ibꝰ acce¬
dente eor diligencia ⁊ dño aꝑiente: ⁊ quȩ ab¬
scondita erant: ꝓdiert aꝑta: sic̃ illud ysaiȩ
obscurũ erat. Cognouit bos possessore su
ũ ⁊asinꝰ p̃ sepe dñi sui isrł aũ me nͣ cogno¬
uit. Hoc in uolutũ. aliqͥs p̃dicatoꝵ excuer¬
ens dixͣ. Uenit bos triturans degente uidę¬
or: qr inde triturantes apħ. Om̃is eñi qͥ prȩ¬
dicat uerbũ di. monet. obiurgat. terret.
sideat ei xꝑs. significatꝰ in eugłio ꝑpullum
asinȩ ciui nullus in sederat: ꝙ ad eũ nec lex

Expanded text:
intus latebat clausum. Prophetae ergo clausa continentes sacramenta, excussi sunt a praedicatoribus, accedente eorum diligentia et Domino aperiente, et quae abscondita erant, prodierunt aperta sicut illud Isaiae. Obscurum eraasinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit . Hoc involutum aliquis praedicator excutiens dixit: Venit bos triturans de gente Judaeorum, quia inde triturantes apostoli; omnis enim qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret, sidat ei Christus, significatus in Evangelio per pullum asinae, cui nullus insederat , quia ad eum nec lex
Abbreviated transcription (Latin):
nat. qͦd ostendit᷑ ꝑ hoc qͦd ait. qͥ mandu¬
catis panẽ doloris. Manducat panem
doloris. qͥ gemit in hac ꝑegrinacioẽ:
qͥ in ualle ploraciõis. de afflictiõe se
reficit. dicens facte st̾ mͥ lacrimȩ mee
panes die ac nocte. E. qͦsi qͥs dic̾et. modo
sedere iubem᷑. mͦ surgere ꝓmutit᷑ nobis:¬

Expanded text:
nat, quod ostenditur per hoc quod ait, qui mandunat, quod ostenditur per hoc quod ait, qui manducatis panem doloris. Manducat panem doloris, qui gemit in hac peregrinatione, qui in valle plorationis de afflictione se reficit, dicens: Factae sunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Et quasi quis diceret: Modo sedere jubemur, modo surgere
Abbreviated transcription (Latin):
ante lucẽ .i. xꝑm.Surgere ẽ exaltari
⁊ sec uros ee̾̃. Qsi dic̾et. Uanũ ẽ uobis. si
surgitis anteqͣ. lux surgat. Lux.xꝑs est:
qͥ illummat omnẽ hominẽ uenientẽ
in hunc mundũ. Post quẽ siuigendũ ẽ:
ñante. ut ille facit qͥ se prȩponit. ei.¬
uolens hic ee̾ altꝰ ubi ille humil is fu¬
it: ut ⁊ filii zebedei uoluer̃t. qͥ anteꝗͣ.
humiliarent᷑ scđ̃m passionẽ xꝑi sibi
loca eligebãt: ut sederent in regno der.
unꝰ ad dexterã. ⁊ alius ad sinistr̃a. Ante
luc̃ẽ uolebãt isti surgere. s resurrectio.
.s. exaltacio. seqͥt᷑ sessionẽ.÷. humiliacio¬
aleius. Iaoq subdit. S urgite aũ postꝗͣ.
sederitis: scił ꝑ acta sessiõe .i. post humi¬
liacione. Dico. postqͣ. sederitis. ñ dico se¬
dere ad iudicandũ. uł gaudendũ s aq
humiliandũ. Unde subdit. Qui mandu¬
catis panẽ doloris. Sessio enĩ aliqͦndo
humilitate significat. aliqͥndo bonor̃ẽ
iudicandi. Hic aũ humiliacionẽ desig¬

Expanded text:
t Christum. Surgere est exaltari et securos esse, quasi dicat: Vanum est vobis, si surgitis antequam lux surgat. Lux Chrislus est, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Post quem surgendum est non ante, ut ille facit qui se ei praeponit, volens hic esse altus, ut ille humilis fuit, ut filii Zebedaei voluerunt: qui antequam humiliarentur secundum passionem Christi, sibi loca eligebant, ubi sederent in regno Dei, unus ad dexteram, alius ad sinistram . Ante lucem volebant isti surgere, sed surrectio, id est exsultatio, sequitur sessionem, id est humiliatioaltius. Ideoque subdit: Surgite autem postquam sederitis, scilicet peracta sessione, id est post humiliationem. Dico, postquam sederitis, non dico sedere ad judicandum vel gaudendum, sed ad humiliandum. Unde subdit, qui manducatis panem doloris. Sessio enim aliquando humilitatem significat, aliquando honorem judicandi. Hic autem humiliationem desig
Abbreviated transcription (Latin):
xor .i. eccła. Ipsa enĩ ẽ ꝯiunx xꝑi: ipsa filii st̃
sic̃ nouellȩ oliuarũ: q pacificist̾. Oleũ eñi
pace̾ significat. qr caritatẽ. sine qua nulla
ẽ pax. ¶ hii filii st̃ in cireuitu m̃sȩ tuȩ: qr
saciant᷑ mensa cȩlesti. Deinde seqͥt᷑ elusio
dñs ex syon. Scda pars. ubi expietate pos¬
tulat benedici tim̃tes. Optat eñĩ hic bona
tim̃ti: s quȩ ñ st̾ malis cõmunia. Esi dic̃et.
Benedicet᷑ timens dñm. s o timens. ne quȩ¬
ras benedict iões has quȩ ñ st̃ ex syon. que¬
⁊ in malis st̾: pocius benedicat tͥ dñs bene¬
dictione quȩ ẽ ex syon cȩlesti .i. etͣna bene¬
iudȩoꝵ. benedicat tͥ: ⁊ ita ut uideas bona
ñ quȩ transeunt. s bona ibrłm omnibꝰ di¬

Expanded text:
i filii sunt sicut novellae olivarum, quia pacifici sunt. Oleum enim pacem significat, quia charitatem, sine qua nulla est pax: et hi filii sunt, in circuitu mensae tuae, quia satiantur mensa coelesti. Deinde sequitur conclusio . Secunda pars, ubi ex pietate postulat benedici timentes. Optat enim hic bona timenti, sed quae non sunt malis communia. Quasi dicat: Benedicentur timentes Dominum, sed, o timens, ne quaeras ius benedicat tibi Dominus, benedictione, quae est ex Sion coelesti, id est aeterna beneJudaeorum, benedicat tibi. Et, ita, ut videas bona, non quae transeunt, sed bona Jerusalem omnibus di
Abbreviated transcription (Latin):
uox uł ꝑsona. ꝓpt̾ unitatẽ capitis ⁊ corꝑis
Unꝰ eñi homo xꝑs caput est.⁊ corpus: ⁊ in
capite qͥsq fideliũ hec habet. Dicit gͦrꝑe
qui malis c̃siliis utit᷑. mala latera habet: ita
de illo qͥ bonis ẽsiliis uiuit. dicimꝰ. bona lat̾a
habet. Ita gͦ latera domꝰ xꝑi dñr. qͥ ei adhe

Expanded text:
pter unitatem capitis et corporis. Unus enim homo Christus caput est et corpus, et in capite quisque fidelium haec habet. Dicit ergo Cqui malis consiliis utitur, mala habet latera: et ita de illo qui bonis consiliis utitur, dicimus, bona latera habet.
Abbreviated transcription (Latin):
q uirent oleo caritatis in uncta: ⁊ sunt
meireuitu mense tuȩ. qr qͥ talia oꝑa fa¬
eiunt. pane celesti reficiunt᷑. Uel uxor
dr sapiencia uiri: de qua salomon. Ama sapi¬
enciã tanqͣ. sponsã. ⁊ ipsa amplexabit᷑ te. quȩ
solidat᷑ ⁊ ẽ. Uxor tua .i. sapiencia. ẽ sic̃ uitis
habundans in lateribꝰ domꝰ tuȩ i. habundat
cogitac iõe: informata ⁊ munita doctrina
duoꝵ testam̃tor. e. de sapiencia uxore. na¬
ti st̾ filii tͥ. Nͣ dicit. filiȩ. feminino genere.
s filii ꝓ firmitate .i. imitatores tur ⁊ hii

Expanded text:
 virent oleo charitatis inuncta, et sunt in circuitu mensae tuae quia qui talia opera faciunt, pane coelesti reficiuntur. Vel uxor dicitur sapientia viri, de qua Salomon: Ama sapientiam tanquam sponsam, et ipsa amplexabitur te , quae solidatur. Et est, uxor tua, id est sapientia, est sicut vitis abundans in lateribus domus tuae, id est abundat cogitatione informata et munita doctrina duorum Testamentorum. Et de sapientia uxore nati sunt filii tui. Non dicit filiae, feminino genere, sed filii, pro firmitate, id est imitatores tui. Et hi
Abbreviated transcription (Latin):
nec om̃i tunͣti d̾m ẽuenit. nec soli. s mi¬
stice bene accipit᷑. ⁊ om̃i tim̃ti generalit̃
ꝯuenit. Qsi dic̾et. Ita beatꝰ es. o tu timens.
qͦd uxor tua .i. sensualitas ẽ sic̃ uitis ha¬
bundans in lateribꝰ domꝰ tuȩ .i. bene est
subdita racioni: ⁊ sic manens in parady
so .i. inqͥete. babundat in bonis oꝑibꝰ. E.¬

Expanded text:
nec omni timenti Deum convenit, nec soli, sed mystice bene accipitur, et omni timenti generaliter convenit. Quasi dicat: Ita beatus es, o tu timens, quia uxor tua, id est sensualitas, est sicut vitis abundans in lateribus domus tuae, id est bene est subdita rationi, et sic manens in paradiso, id est in quiete, abundat in bonis operibus E
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a. labores fructuũ dicit. cũ deberet
dicere. fructũ labor. s qr ⁊ labores cũ
gaudio sumunt᷑. ꝓpt̃ spem. ⁊ ipsi iocun¬
tꝰ eoꝵ qͣndo sc̃i uenientes uenient cũ ex¬
ultaciõe: portantes manipulos suosẜo¬
stea de utroq subdit. Beatꝰ es. iã in p̃senti
de labore.: ⁊ bene tͥ erit in futuro de
fructir tũc uere bene. Ubi uere bene est:
om̃ia bona ꝯfluunt ad gaudiũ suauita¬
tis. Deinde qͣlit beatꝰ sit. subdit. Exor tua¬

Expanded text:
tera. Labores fructuum dicit, cum deberet dicere, fructum laborum; sed quia labores cum gaudio sumuntur, propter spem, et ipsi jucuntus erit, quando sancti venientes cum exsultatione, portantes manipulos suos; postea de utroque subdit, beatus es, jam in praesenti de labore, et bene tibi erit in futuro de fructu; et tunc vere bene, ubi bene est, omnia bona tibi confluunt ad gaudium suavitatis. Deinde qualiter beatus sit subdit: VER
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsimt. S ꝑ qͦd acqͥsiti st̾ hii filii : ꝑ sagit¬
Quasi dicͥet. Qui st̾ dilecti : Ecce heredi¬
uentris. .i. stͥ merces reddita xꝑo homi
ni. qͥ est fructꝰ uteri uirginalis: ꝙ eos
acqsiuit ꝑ obedeneiã passiõis. Unde. Po¬
stula a me. ⁊dabo tͥ gñs hereditatẽ tuã ⁊ nota.
Bic̃ sagntȩ: ⁊ cet̾a. S unde facta ẽ tanta he

Expanded text:
qui sint, sed per quid acquisiti sunt hi filii? per sagitqui sint, sed per quid acquisiti sunt hi filii? per sagitQuasi dicat: Qui sunt dilecti? Ecce haerediventris, id est sunt merces reddita homini Christo, qui est fructus uteri virginalis, qui eos acquisivit per obedientiam passionis. Unde: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem . Aug.. hic