comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum sit qđ uidere in supplicio eos etiã qͦs
contra dm̃ dilexerat possit: Qua ex recolli-¬
gitur qđ eos quos in ordinate nunc reꝓbi¬
diligunt. miro iudicii ordine secum tunc in
tormentis uidebunt. ut penã ꝓpriȩ punicio¬
nis exaggeret illa auctori pͣposita carnalis
cognatio. pari ante oculos ultione dam¬
nata. Ignis itaq qui in obscuritate cruci¬
at. credendũ est quia lumen ad tormentũ
seruat. Qđ si approbare testimoniis in sua
expressione ñ possumꝰ. suꝑ est ut ediuerso
doceamꝰ. Tres quippe ebreȩ gentis pueri
ꝑ chaldei regis imꝑium succensi camini
ignib. ligatis manib pedibq ꝓiecti st̃.
quos tamen cum idem rex in camini incen¬
dio miseratꝰ exploraret. illesis uestib de¬
ambulantes uidit. Ubi aꝑte colligitur
qualitas in diuersa uirtute temperata. &
uestim̃ta ñ attigit. & uincula incendit.
scĩsq uiris & ad inferendũ tormentum

Expanded text:
dum sit quod videre in supplicio eos etiam quos dum sit quod videre in supplicio eos etiam quos contra Deum dilexerat possit? Qua ex re colligitur quod eos quos inordinate nunc rediligunt, miro judicii ordine secum tunc in tormentis videbunt, ut poenam propriae punitionis exaggeret illa Auctori praeposita carnalis cognatio, pari ante oculos ultione damnata. Ignis itaque qui in obscuritate cruciat, credendum est quia lumen ad tormentum servat, quod si approbare testimoniis in sua expressione non possumus, superest ut e diverso doceamus. Tres quippe Hebraeae gentis pueri per Chaldaei regis imperium, succensis camini ignibus, ligatis manibus pedibusque, projecti sunt, quos tamen, cum idem rex in camini incendio miseratus exploraret, illaesis vestibus deambulantes vidit . Ubi aperte colligitur qualitas in diversa virtute temperata, et vestimenta non attigit, et vincula succendit, sanctisque viris et ad inferendum tormentum
Abbreviated transcription (Latin):
lucet. & tamen ut magis torqueat ad aliqͥd
lucet. Nam sequaces quosq suos secũ in
sunt. quoꝵ amore deliquerunt. quatinꝰ
qui eoꝵ uitã carnalit̾ contra p̃cepta con¬
ditoris amauerant. ipsoꝵ qͦ eos interitꝰ in au-¬
gmento suȩ damnationis affligat. Quod
ꝓfecto euglio teste colligimꝰ. in quo ueritate.
nuntiante diues ille quem contigit ad ȩt̾ni
incendii tormenta descendere. quinq fr̾m
describitur meminisse. Qui abraham petiit
ut ad eoꝵ eruditionẽ mitteret. ne illuc eos
quandoq uenientes par pęna cruciaret.
Qui gͥ ad doloris sui cumulũ ꝓpinquoꝵ
absentiũ meminit. constat ꝓculdubio qͥa
eos ad augmentũ supplicii paulopost potu¬
it etiã p̾sentes uidere. Quid autẽ mirum si
secũ qͦ reꝓbos aspiciat cremari. qui ad dolo¬
ris sui cumulũ eũ quem despexerat in sinu
abrahȩ lazarũ uidits gͦ cui ut pęna
cresceret uir electus apparuit. cur ñ creden-¬

Expanded text:
lucluclucet. Nam sequaces quosque al., quoquesunt, quorum amore deliquerunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitus in augmentum suae damnationis affligat. Quod profecto Evangelio attestante colligimus , in quo, Veritate nuntiante, dives ille quem contigit ad aeterni incendii tormenta descendere quinque fratrum describitur meminisse, qui ab Abraham petiit ut ad eorum eruditionem mitteret, ne illuc eos quandoque venientes par poena cruciaret. Qui igitur ad doloris sui cumulum propinquorum absentium meminit, constat procul dubio quia eos ad augmentum supplicii paulo post potuit etiam praesentes videre. Quid autem mirum si secum quoque reprobos aspiciat cremari, qui, ad doloris sui cumulum, eum quem despexerat in sinu Abrahae Lazarum vidit? Is ergo, cui ut poena cresceret et vir electus apparuit, cur non creden
Abbreviated transcription (Latin):
dum uiuerent. in eoꝵ quandoq interitu
ipsa a sus qualitatib etiã torm̃ta discordent.
quatinꝰ quo se impugnant cruciatus auge¬
ant. & cũ uarie ꝓdeunnt. multipliciter
sentiantur. Quȩ tam̃ supplicia in se dimer¬
sos & ultra uires cruciant. & in eis uitȩ sub¬
sidium extinguentes seruant. ut sic uitã
terminꝰ puniat. quatinꝰ semꝑ sine termi-¬
no guciatus uiuat. quia & ad finẽ per tor¬
menta ꝓperat. & sine sine deficiens durat.
Fit gͦ miseris mors sine morte. sinis sine
sine. defectus sine defectu. quia & mors
uiuit. & finis semꝑ incipit. & deficere de
fectus nescit. Quia gͥ & mors periit &
ñ extinguit. dolor cruciat. s nullatenus
pauorem fugat. flamma cõburit. s nequaꝗͣ
tenebras decutit. quantũ ꝑ noticiã p̾sentis
uitȩ colligitur. supplicia ordinẽ ñ habent.
quȩ ñ suam u ꝑ om̃ia qualitatẽ tenent
quãuis illic ignis & ad consolationem non

Expanded text:
dum viverent, in eorum quandoque interitu dum viverent, in eorum quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent, quatenus quo se impugnant, cruciatus augeant, et cum varie prodeunt multipliciter sentiantur. Quae tamen supplicia in se demersos et ultra vires cruciant, et in eis vitae subsidium exstinguentes servant, ut sic vitam terminus puniat; quatenus semper sine termino cruciatus vivat, quia et ad finem per tormenta properat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficefectus nescit. Quia igitur et mors perimit, sed non exstinguit; dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras decutit al., discutit: quantum per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent: quamvis illic ignis et ad consolationem non
Abbreviated transcription (Latin):
subinfertur. Et sempiternꝰ horror
dolorẽ habet. dolor timorẽ ñ habet: quia
nequaꝗͣ mentẽ metus cruciat. cũ pati iam
cȩperit qd metuebat. Infernum uͦ & umbra
mortis obscurat. & sempiternꝰ horror inha¬
bitat. quia eiꝰ ignib traditi. & in suppliciis
dolorẽ sentiunt. & in doloris angustia pul
sante se semꝑ pauore feriunt᷑. ut & qđ
timent tolerent. & rursus qđ tolerant sine
cessatione ꝑtimescant. De nis & enĩ sori¬
ptũ est : uermis eoꝵ ñ moriet᷑. & ignis eoꝵ
ñ extinguetur. Hic flamina quȩ succendit
illuminat. illic ut supiꝰ uerbis psalmiste
docuimꝰ. ignis qui cruciat obscurat. Hic
metus amittitur cũ tolerari iam cȩperit
qđ timebatur. illic & dolor dilaniat. & pauor.
angustat. Norrendo gͥ modo erit tunc reꝓ¬
bis dolor cũ formidine. flãma cũ obscurita¬
te. Sic uidelicet a damnatis sentiri pondꝰ
summȩ equitatis debet. ut quia a uoluntate
conditoris nequaquã sunt ueriti discrepare

Expanded text:
subinfertur: Et sempiternus horrorsubinfertur: Et sempiternus horrordolorem habet, dolor timorem non habet. Quia nequaquam mentem metus cruciat cum pati jam coeperit quod metuebat; infernum vero et umbra mortis obscurat, et sempiternus horror inhabitat, quia ejus ignibus traditi, et in suppliciis dolorem sentiunt, et in doloris asante se semper pavore feriuntur, ut et quod timent tolerent, et rursum quod tolerant sine cessatione pertimescant. De his etenim scriptum est: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Hic flamma quae succendit illuminat; illic, ut superius verbis Psalmistae docuimus, ignis qui cruciat obscurat. Hic metus amittitur, cum tolerari jam coeperit quod timebatur; illic et dolor dilaniat, et pavor angustat. Horrendo igitur modo erit tunc reprobis dolor cum formidine, flamma cum obscuritate. 334 Sic sic videlicet a damnatis sentiri pondus summae aequitatis debet, ut qui a voluntate conditoris nequaquam sunt veriti discrepare
Abbreviated transcription (Latin):
do corpoꝵ. hoc illic exhibet dispar causa
meritoꝵ. Quomͦ ergo nullus inesse ordo
suppliciis dicitur. in quib ꝓfecto quisq
iuxta modũ culpȩ cruciaturꝰ Sed sc̃s uir¬
postquã umbram mortis intulit. quanta
sit confusio in damnatoꝵ mente subiungit.
quia ipsa qͦ supplicia quȩ ordinata ꝑ iusti¬
ciam ueniunt. ordinata ꝓculdubio in corde
morientiũ sunt. Ut enĩ paulo suꝑius dixi-¬
mus. dum damnatꝰ quisq foras flamma
succenditur. intus cecitatis igne deuoratur.
atq in dolore positus interiꝰ exteriusq con¬
funditur. ut sua deteriꝰ confusione cuciet᷑.
Repulsis gͦ ordo in supplicio ñ erit. qͥa in eoꝵ
morte atrociꝰ ipsa confusio mentis seuit
quã tam̃ mira potentia iudicantis ȩquitas
ordinat. ut pęna animũ quasi in ordinata
confundat. Uel certe abesse ordo suppliciis
dicitur. quia quib libet reb in penã surgen¬
tib ꝓpria qualitas ñ seruat᷑. Tnde & ꝓtinꝰ

Expanded text:
do corporum, hoc illic exhibet dispar causa do corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Quomodo ergo nullus inesse ordo suppliciis dicitur, in quibus profecto quisque juxta modum culpae cruciatur?  Vet. postquam umbram mortis intulit, quanta sit confusio in damnatorum mente subjungit, quia ipsa quoque supplicia, quae ordinata per justitiam veniunt ordinata procul dubio in corde morientium non sunt. Ut enim paulo superius diximus, dum damnatus quisque foris flamma succenditur, intus caecitatis igne devoratur, atque in dolore positus, exterius interiusque confunditur, ut sua deterius confusione crucietur. Repulsis ergo ordo in supplicio non erit, quia in eorum morte atrocius ipsa confusio mentis saevit. Quam tamen mira potentia judicantis aequitas ordinat, ut poena animum quasi inordinata confundat. Vel certe abesse ordo suppliciis dicitur, quia quibuslibet rebus in poenam surgentibus propria qualitas non servatur. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
are. ut quos similis culpa inquinat. paretiã
pena c̃stringat. & qͥ neq̃ꝙͣ. dispari iniqͥtate
polluti st̃. neqͣꝗͣ dispari torm̃to crucient᷑. qͣtinꝰ
simul dãnatio c̃terat. quos simul elatio sub¬
leuabat: quosq ñ dissimiliter dilatauit
ambitio. ñ dissimilis afflictio angustet.
& par cruciet flamina supplicii quos in
igne luxuriȩ par succendit flãma peccati.
Sicut enĩ in domo patris mansiones mul.¬
tȩ sunt ꝓ diuersitate uirtutis. sic dãnatos
diuerso supplicio gehennę ignib subicit
disparilitas criminis. Quȩ scilicet gehen-¬
na quãuis cunctis una sit. ñ tam̃ cunctos
una eademq qualitate succendit. Nam
sicut uno sole om̃s tangimur. nec tamen
sub eo uno ordine om̃s ȩstuamꝰ. quia iuxta
qualitatẽ corporis sentitur etiam pondus
caloris. sic damnatis & una est gehenna
quȩ afficit. & tam̃ non una om̃s qualitate
comburit: quia qd hic agit dispar ualitu¬

Expanded text:
are, ut quos similis culpa inquinat, par etiam are, ut quos similis culpa inquinat, par etiam poena constringat, et qui nequaquam dispari iniquitate polluti sunt, nequaquam dispari tormento crucientur, quatenus simul damnatio conterat, quos simul elatio sublevabat. Quosque non dissimiliter dilatabat ambitio, non dissimilis afflictio angust par cruciet flamma supplicii quos in igne luxuriae par succendit flamma peccati. Sicut enim in domo Patris mansiones multae sunt pro diversitate virtutis , sic damnatos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis. Quae scilicet gehenna quamvis cunctis una sit, non tamen cunctos una eademque qualitate succendit. Nam sicut uno sole omnes tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatis et una est gehenna quae afficit, et tamen non una omnes qualitate comburit, quia quod hic agit dispar valetu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ex lance iusticiȩ ꝓdeunt inferri sine
ordine nequaꝗͣ possunt. Quomodo namq
in suppliciis ordo ñ erit. dũ damnatũ quẽq
iuxta modũ criminis. retibutio sequitur
ultionis: Hinc quippe scriptũ ẽ: potentes
potent̃ tormenta patient᷑. & fortiorib for¬
tior instat cuciatio. Hinc in babylonis
daminatione dicit᷑. quantũ exaltauit se.
& in deliciis fuit. tantũ date illi tormenta
& luctũ. Si gͥ iuxta modũ culpȩ pena distin¬
guitur. constat nimirũ qd in suppliciis or¬
do seruatur: & nisi tormentoꝵ summã
meritoꝵ acta dirimerent. nequaꝙͣ iudex¬
ueniens dicturũ se messorib esse ꝑhibe.¬
ret: colligite zizania & ligate ea fasciculos
ad comburendũ: Si enĩ nullus in suppliciis
ordo seruabitur. cur comburenda zizania
in fasciculis ligantur: Sed nimirũ fasci-¬
culos ad comburendũ ligare est. hos qui
ȩterno igni tradendi sunt. pares parib soci

Expanded text:
quae ex lance justitiae prodeunt, inferri sine quae ex lance justitiae prodeunt, inferri sine ordine nequaquam possunt, quomodo namque in suppliciis ordo non erit, dum damnatum quemque juxta modum criminis, et retributio sequitur ultionis? Hinc quippe scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior instat cruciatio . Hinc in Babylonis damnatione dicitur: Quantum exaltavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormenta et luctum. Si igitur juxta modum culpae poena distinguitur, constat nimirum quod in suppliciis ordo servatur. Et nisi tormentorum summa meritoveniens dicturum se messoribus esse 333 perhiberet: Colligite primum zizania, et ligate ea in fasciculos ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est hos qui aeterno igni tradendi
Abbreviated transcription (Latin):
rent. quatinꝰ qui auctori suo corpore &
corde deliquerunt. simul corpore & corde
puniantur : & utrobiq penas sentiant
qui dũ hic uiuerent prauis suis deleclati¬
onb ex utroq seruiebant. Unde bene
ꝑ ꝓphetam dicitur. descenderunt ad infer¬
num cũ armis suis. Arma quippe peccantiũ
sunt menbra corporis. quib ꝑuersa deside¬
ria quȩ concipiunt exequuntur. Ande
recte ꝑ paulũ dicitur. neq exhibeatis
menbra ur̃a. arma iniquitatis peccato.
Cum armnis gͦ ad infernũ descendere est:
cum ipsis qͦ menbris quib desideria uo¬
luptatis expleuerunt ȩt̾m iudicii torm̃ta
tolerare: ut tunc eos undiq dolor absorbe¬
at. qui nunc suis delectationib subditi.
undiq contra iusticiã iuste iudicantis pu-¬
gnant. Mirũ uͦ est ualde qd̃ dicit᷑. Ubi
nullus ordo. Neq enĩ omp̃s ds qui mala
bene punit mordinata esse ullo modo uel
tormenta ꝑmittit. quia ipsa qͦ supplicia

Expanded text:
ret; quatenus qui auctori suo corpore et ret; quatenus qui auctori suo corpore et corde deliquerunt, simul corpore et corde puniantur; et utrobique poenam sentiant, qui, dum hic viverent, pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Unde bene per prophetam dicitur: « Descenderunt ad infernum cum armis suis . » Arma quippe peccatorum sunt membra corporis, quibus perversa desideria, quae concipiunt, exsequuntur. Unde recte per Paulum dicitur: Neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Cum armis ergo ad infernum descendere est, cum ipsis quoque membris quibus desideria voluptatis expleverunt aeterni judicii tormenta tolerare: ut tunc eos undique dolor absorbeat, qui nunc suis delectationibus subditi undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Mirum vero valde est, quod dicitur, ubi nullus ordo. Neque enim omnipotens Deus, qui mala bene disponit, inordinata esse ullo modo vel tormenta permittit. Quia ipsa quoque supplicia,
Abbreviated transcription (Latin):
tas diuisionis. quia damnatꝰ quisq cum
ȩterno igne succenditur. ab interno lumi¬
ne tenebratur. Naturȩ uͦ ignis ẽ. ut ex se
ipso clucẽ exhibeat. & concremationẽ: sed
transactoꝵ illa ultrix flamina uitioꝵ.
concremationẽ habet & lumen ñ habet.
Hinc est enĩ qd reꝓbis ueritas dicit: disce¬
dite a me maledicti in ignem ȩternũ. qui
paratus est diabolo & angłis eiꝰ. Iuoꝵ
rursus omniũ corpus in uniꝰ ꝑsona signi¬
ficans dicit. ligate ei manus & pedes. &
mittite eũ in tenebras exteriores. Si itaq
ignis qui reꝓbos cruciat lumen habere
potuisset. is qui repellitur nequaꝗͣ mitii
intenebras diceretur. Hinc etiã p̾salmista
ait: suꝑ eos cecidit ignis & ñ uiderunt
solem: Ignis enĩ suꝑ impios cadit. s sol
igne cadente ñ cernitur. quia quo illos
gehennȩ flamma deuorat. a uisione ueri
luminis cęcat. ut & foras eos dolor combr¬
stionis cruciet. & intꝰ penȩ cecitatis obscu¬

Expanded text:
tas divisionis. Quia damnatus quisque cum tas divisionis. Quia damnatus quisque cum aeterno igne succenditur ab aeterno lumine tipso et lucem exhibeat, et concremationem; sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem habet, et lumen non habet. Hinc est enim quod reprobis Veritas dicit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat lumen habere potuisset, is qui repellitur nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis et non viderunt solem . Ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur, quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat; ut et foris eos dolor combstionis cruciet, et intus poena caecitatis obscu
Abbreviated transcription (Latin):
tur cum dicitur. Terra miseriȩ & tenebrarũ.
Niseria ad dolorẽ ꝑtinet. tenebrȩ ad cȩci¬
tatẽ. Ea gͦ quȩ a conspectu districti iudicis
expulsos tenet. miseriȩ & tenebrarũ terra
ꝑhibetur. quia foris dolor cruciat. quos
diuisos a uero lumine intus cęcitas obscurat.
quãuis miseriȩ & tenebrarũ terra. intelligi
& aliter potest. Nam hȩc qͦ terra in quã
nascimur. est quidẽ miseriȩ. s tenebrarũ¬
ñ est. quia multa hic corruptionis nr̃ȩ ma¬
la patimur. s tam̃ adhuc in ea ꝑ conuersi¬
onis grãm ad lucẽ redimꝰ ueritate suaden¬
te quȩ ait: ambulate dũ lucem habetis.
ne uos tenebrȩ comp̃hendant. Illa uͦ simul
miseriȩ & tenebrarũ terra est. quia quisqͥs
ad toleranda eiꝰ mala deciderit. nequaꝙͣ.
& nullꝰ ordo: Sicut mors exterior ab ani¬
ma diuidit carnẽ. ita mors interior a dõ
separat animã. Umbra gͦ mortis ẽ obscuri¬

Expanded text:
tur, cum dicitur: terram miseriae et tenebrarum. tur, cum dicitur: terram miseriae et tenebrarum. Miseria ad dolorem pertinet, tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet, miseriae et tenebrarum terra perhibetur. Quia foris dolor cruciat, quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua nascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum est. Quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae et tenebrarum terra est, quia quisquis ad toleranda ejus mala descenderit, nequaquams et nullus ordo . Sicut mors exterior ab anima dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo mortis est obscuri
Abbreviated transcription (Latin):
ant. s ultione solida ꝑpetuȩ damnationi ser¬
uant. quȩ aliqñ tam̃ laci appellatione signan-¬
tur. ꝓpheta attestante quiait: portauerunt
ignominiam suã. cum hs qui descendunt
in lacũ. Infernus gͦ terra nominatur. quia
susceptos stabiliter tenet. & lacus dicitur.
quia hos quos semel cęperit. semꝑ fluctu¬
antes & trepidos tormentis circũfluentib
absorbet. Sc̃s autẽ uir siue sua. seu humani
generis uoce dimitti se postulat antequam
uadat. non quia ad terrã tenebrosã qͥ culpã
deflet iturus est. s quia ad hanc ꝓculdubio
qui plangere negligit uadit. sicut debitori
suo creditor dicit: solue debitũ prius quã¬
ꝓ debito constringaris. qui tam̃ ñ constrin¬
gitur. si qd̃ debet̾ soluere non moratur
Ubi & recte subditur. Non reuertar: qͥa
nequaꝙͣ ultra miscdia parcentis liberat. qͦs
semel in locis penalib iusticia iudicantis
damnat. Quȩ adhuc suptiliꝰ loca describun¬

Expanded text:
ant, sed ultione solida perpetua damnatione serant, sed ultione solida perpetua damnatione servant. Quae aliquando tamen laci appellatione signantur, propheta attestante, qui ait: Portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacum . Infernus ergo et terra nominatur, quia susceptos stabiliter tenet, et lacus dicitur, quia hos quos semel ceperit, semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluentibus absorbet. Sanctus autem vir seu sua, seu humani generis voce dimitti se postulat antequam vadat, non quia ad terram tenebrosam, qui culpam deflet, iturus est, sed quia ad hanc procul dubio qui plangere negligit vadit. Sicut debitori suo creditor dicit: Solve debitum priusquam debito constringaris: qui tamen non constringitur si quod debet solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revertar. Quia nequaquam ultra misericordia parcentis liberat quos semel in locis poenalibus justitia judicantis damnat. Quae adhuc subtilius loca describun
Abbreviated transcription (Latin):
dolorẽ meũ: quia nisi a reatu culpȩ quo nos
ligauimꝰ miscd̾iter dimittamur. ꝑfecte
flere ñ possumꝰ. hoc qđ in nobisipsis contͣ
nosmetipsos dolemꝰ. Sed tunc ueraciter
reatus nr̃i dolor plangitur. cũ tenebrosa illa
inferni retributio intento timore p̾uidetar.
Unde apte subiungit. Ante quã uadam
& ñ reuertar ad terrã tenebrosam. & oꝑtam
mortis caligine. Quid enĩ terrȩ tenebrosȩ
nomine. nisi tetra tartari claustra signant᷑:
Quȩ eternȩ mortis caligo cooperit. quia dam¬
natos quosq in ppetuum a uitȩ luce disiungit.
Nec immerito infernꝰ terra dicitur. quia quȩ
ab eo capta fuerint stabiliter tenent᷑. Scriptũ
quippe ẽ: generatio prȩterit. & generatio adue¬
nit. terra uͦ in ȩternũ stat. Rectegͥ inferni
claustra tenebrosa terra nominantur. quia
quos puniendos accipiunt. nequaquã pena
transitoria uel fantastica imaginatione cruci¬

Expanded text:
dolorem meum! Quia nisi a reatu culpe, quo nos dolorem meum! Quia nisi a reatu culpe, quo nos ligavimus, misericorditer dimittamur, perfecte flere non possumus hoc, quod in nobis ipsis contra nosmetipsos dolemus. Sed tunc veraciter reatus nostri dolor plangitur, cum tenebrosa illa inferni retributio intento timore praevidetur. Unde apte subiungit: Antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine. Quid enim terrę tenebrosae nomine nisi tenebrosa tartari claustra signantur? Quae aeternę mortis caligo operit, quia damnatos quosque in perpetuum a vita lucis disiungit. Nec inmerito infernus terra dicitur, quia quique ab ea capti fuerint, stabiliter tenentur. Scriptum quippe est: Generatio pręterit et generatio advenit, terra vero in aeternum sclaustra tenebrosa terra nominantur, quia quos puniendos accipiunt, nequaquam poena transitoria, vel fantastica imaginatione cruci
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc succrescentib desideriis carnis grauat᷑.
Huiꝰ doloris p̾sentia ꝓphetȩ mentẽ cruciaue¬
rat cũ dicebat: dolor m̃s ante me est semꝑ.
qm̃ iniquitatẽ meã ego ꝓnuntio. & cogita¬
bo ꝓ peccato meo. Sed solutis miquitatis
uinculis. dimissum se nouerat qui exulta¬
bat dicens: dirupisti uincula mea. tibi sacri¬
fecimꝰ demonstrat. atq ad hȩc eadem flenda
quȩ cognoscimꝰ adiuuat: culpas oculis obicit.¬
& pia manu grẽ uincula cordis soluit. ut
ad uacationem penitentiȩ mens nr̃a se eri¬
gat. & carnis soluta compedib. in auctorẽ
suũ libera gressũ amoris tendat. Plerumq¬
& enĩ uitam nr̃am ipsi rep̾hendimꝰ. s tam̃
libent᷑ agimꝰ hoc qd in nobis recte reꝓbamꝰ
ad iusticiã nos sp̃s erigit. ad consuetudinẽ
caro restringit. amori suo mens rentitur.
s ꝓtinus delectata captiuatur. Bene itaq
dicitur. Dimitte gͦ me. ut plangã paululũ

Expanded text:
adhuc succrescentibus desideriis carnis gravatur. adhuc succrescentibus desideriis carnis gravatur. Hujus doloris praesentia Prophetae mentem 331 cruciaverat, cum dicebat: Dolor meus ante me est semper, quoniam iniquitatem meam ego pronuntio, et cogitabo pro peccato meo . Sed solutis iniquitatis vinculis dimissum se noverat qui exsultabat dicens: Dirupisti vincula mea, tibi sacrifecimus demonstrat atque ad haec eadem flenda, quae cognoscimus, adjuvat. Culpas oculis objicit, et pia manu gratiae vincula cordis solvit, ut ad vacationem poenitentiae mens nostra se erigat; et carnis soluta compedibus, in auctorem suum libera gressum amoris tendat. etenim vitam nostram ipsi reprehendimus, sed tamen libenter agimus hoc quod in nobis recte reprobamus. Ad justitiam nos spiritus erigit, ad consuetudinem caro restringit. Amori suo mens renititur, sed protinus delectata captivatur. Bene itaque dicens: Dimitte me, ut plangam paululum
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ moderata afflictio lacrimas expri¬
mt. ita immodaerata subducit. quia meror
ipse quasi sine merore fit. qui afflicti mentẽ
deuorans sensũ doloris tollit. Uir gͥ sẽs
feriri plus quã sufficit ꝑtimescat dicens:
Dimitte gͦ me ut plangam paululũ dolo¬
rem meũ. Ac si aꝑte dicat: flagella tuę
ꝑcussionis tempera. ut moderatis dolorib
estimare mala quȩ patior flendo conuale¬
scam. qd tamen intelligi & aliter potest.
Sepe namq peccator iniquitatis suȩ uin¬
culis ita constringitur. ut pondus quidẽ
peccatoꝵ toleret. sed tamen quia tolerat
ignoret. sepe etiã si cognoscat qnͣto reatu
prȩmitur. erumpere conatur. & ñ potest.
ut hunc in se mente libera conuersione
integra ꝑsequatur. Flere gͦ dolorẽ suum
ñ ualet. qui & iniquitatis suę reatũ consi¬
derat. & tam̃ prȩ terrenȩ occupationis pon¬
dere. hanc ei gemere nequaꝗͣ. uacat. Flere
dolorẽ suũ non ualet. qui prauę quidem
consuetudini contraire nititur. sed tamen

Expanded text:
Sicut enim moderata afflictio lacrymas exprimit, ita immoderata subducit, quia moeror ipse quasi sine moerore fit, qui, afflicti mentem devorans, sensum doloris tollit. Vir igitur sanctus feriri plus quam sufficit pertimescit, dicens: Dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum. Ac si aperte dicat: Flagella tuae percussionis tempera, ut, moderatis doloribus, aestimare mala quae patior flendo convalescam. Quod tamen intelligi et aliter potest. Saepe namque peccator iniquitatis suae vinculis ita constringitur, ut pondus quidem peccatorum toleret, sed tamen quia tolerat ignoret. Saepe etiamsi cognoscat quanto reatu premitur, erumpere conatur, et non potest, ut hunc in se mente libera, conversione integra, persequatur. Flere ergo dolorem suum non valet, quia et iniquitatis suae reatum considerat, et tamen prae terrenae occupationis pondere hanc ei gemere nequaquam vacat. Flere dolorem suum non valet, qui pravae quidem consuetudini contraire nititur, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quia uias uitȩ ꝑ mansuetudinẽ ostendit.
ꝓcede & regna ꝓpter ueritatẽ & mansuetu-¬
dinẽ & iusficiam: Timeri quippe quasi as̃
noluit. s quasi pater ut amaret᷑ inspira¬
uit. qdđ liquido paulus dicit. ñ enĩ accepists̃
sp̃m seruitutis iterũ intimore. s accepistis
spm̃ adoptionis filioꝵ. in quo clamamꝰ abba

Expanded text:
quia vias vitae per mansuetudinem ostendit.quia vias vitae per mansuetudinem ostendit.procede et regna, propter veritatem et mansuetudinem et justitiam . » Timeri quippe quasi Deus noluit, sed quasi Pater ut amaretur inspiravit. Quod liquido Paulus dicit: « Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
ripit. & iram iudicis moriendo temperauit.
atq in utrisq manũ posuit. quia & exempla
hominib quȩ imitarent᷑ p̾buit. & dõ in se
oꝑa quib erga homines placaret᷑ ostendit.
Nullus quippe ante hunc extitit. qu̾i sic pro
alienis reatib int̾cederet. ut ꝓpria ñ haberet.
Eternȩ gͥ morti tanto quis in aliis obuiare
nͣ poterat. qnͣto hunc reatus de ꝓpriis astrin¬
gebat. Uenit itaq nouus homo ad homines.
contradictor ad culpã. amicus ad penam.
mira mostrauit. crudelia ꝑtulit. Manum
gͦ suã in ambob posuit. quia unde reũ recta
docuit. inde iratũ iudicẽ placauit: qui hoc
qͦ ipsis suis miraculis mirabiliꝰ prębuit.
quia corda delinquentiũ mansuetudine
potiꝰ quã terrore correxit. Unde & subditur.¬
Auferat a me uirgã suã. & pauor eiꝰ ñ me
terreat. Per legẽ quippe uirgã ds tenuerat.
cũ dicebat: siquis hȩc uel illa fecerit. morte
moriatur. Sed incarnatus uirgã abstulit.

Expanded text:
ripuit, et iram judicis moriendo temperavit; ripuit, et iram judicis moriendo temperavit; atque in utrisque manum posuit, quia et exempla hominibus quae imitarentur praebuit, et Deo in se opera, quibus erga homines placaretur, ostendit. Nullus quippe ante hunc exstitit, qui sic pro alienis reatibus intercederet, ut proprios non haberet. Aeternae igitur morti tanto quis in aliis obviare non poterat, quanto hunc reatus de propriis astringebat. Venit itaque novus homo ad homines, contradictor ad culpam, amicus ad poenam; mira monstravit, crudelia pertulit. Manum ergo suam in ambobus posuit, quia unde reum recta docuit, inde iratum judicem placavit. Qui hoc quoque ipsis suis miraculis mirabilius praebuit, quia corda delinquentium mansuetudine potius quam terrore correxit. Unde et subditurAuferat a me virgam suam, et pavor ejus non me terreat. - Per legem quippe virga Deus terruerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit morte moriatur. Sed incarnatus virgam abstulit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceptȩ innocentiȩ meritũ. aliquando p̾sen-¬
tis motib anima duersionis obuiare. Non
autẽ ualent uirtute ꝓpria ab humano genere
supplicia secuturȩ mortis expellere. Uir gͥ
sc̃s humanũ genus consideret quo defluxit.
ȩternae mortis damna conspiciat. cui nimirũ
constat quia nequa ꝗͣ iusticia humana contͣdi-¬
cat. uideat quã ꝑuerse homo deliquerit.
hominẽ requirat. quẽ quia longe post uen¬
turũ considerat deplorans dicat. non ẽ qui
utrũq ualeat arguere. & ponere manũ suam
in ambob. Redemptor quippe humani ge-¬
neris mediator dĩ & hominis ꝑ carnẽ factus.
quia iustꝰ in hominib solus apparuit. & tam̃
ad penã culpȩ etiã sine culpa p̾uenit. & ho¬
minẽ arguit ne delinqueret. & do obstitit
ne feriret. Exempla innocentiȩ p̾buit. penã
maliciȩ suscepit. Patiendo gͦ utrũq arguit.
qui & culpã hominis iusticiã aspirando cor-¬

Expanded text:
acceptae innocentiae meritum aliquando praesenacceptae innocentiae meritum aliquando praesentis motibus animadversionis obviare, non autem valent virtute propria ab humano genere supplicia secuturae mortis expellere. Vir igitur sanctus humanum genus consideret quo defluxit; aeternae mortis damna conspiciat; cui nimirum constat quia nequaquam justitia humana contradicat, videat quam perverse homo deliquerit; I, Rec. XXI.  Quem quia longe post venturum considerat, deplorans 317 dicat: Non est qui utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus. Redemptor quippe humani generis, mediator Dei et hominis per carnem factus, quia justus in hominibus solus apparuit, et tamen ad poenam culpae etiam sine culpa pervenit, et hominem arguit ne delinqueret, et Deo obstitit ne feriret, exempla innocentiae praebuit, poenam malitiae suscepit. Patiendo ergo utrumque arguit, qui et culpam hominis, justitiam aspirando, cor
Abbreviated transcription (Latin):
& arguite. me. nisi qd aꝑte insinuat. quantã
bonis actib fiduciã prestat: Ac si patenter
dicat: recte agite & animaduersionis meȩ
motib ñ iam ꝑ dep̾cationis gemitũ sed per
fiduciã auctoritatis obuiate: Hinc & emĩ
iohannes dicit: si cor nr̃m ñ rep̾henderit
nos. fiduciã habemꝰ ad dm̃. Ninc est qd̃
moyses quia placet seruiens. audit᷑ tacens.
cũ silenti dicitur. quid clamas ad me
Hinc est qd̃ irascentẽ retinet cum audit.
dimitte me ut irascatur furor m̃s contrã
popłm istũ. Ninc est qđ arguentẽ dñs ñ
habuisse se quęritur. cũ ꝑ ꝓphetam dicit.
quesiui uirũ qui int̾poneret sepem. & staret
oppositus contͣ me ne dissiparem eam. & ñ
mueni. Hinc est qd ysaias grauit᷑ deplorat.
dicens: om̃s nos cecidimꝰ quasi folium &
iniquitates nr̃ȩ qͣsi uentus abstulerunt nos.
Non est qui inuocet nomen tuũ. qͥ consur-¬
gat & teneat te. Sed possunt recti quilibet ꝑ¬

Expanded text:
 Venite, et arguite me, nisi quod aperte insinuat quantam  Venite, et arguite me, nisi quod aperte insinuat quantam bonis actibus fiduciam praestet? Ac si patenter dicat: Recta agite, et animadversionis meae motibus, non jam per deprecationis gemitum, sed per fiduciam auctoritatis obviate. Hinc enim Joannes dicit: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum . Hinc est quod Moyses, quia placet serviens, auditur tacens, cum silenti dicitur: Quid clamas ad me ? Hinc est quod irascentem retinet, cum audit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra populum istum . Hinc est quod arguentem Dominus non habuisse se queritur, cum per prophetam dicitur: Quaesivi virum qui interponeret sepem, et staret oppositus contra me, ne dissiparem eam, et non inveni . Hinc est quod graviter Isaias deplorat, dicens: Omnes nos cecidimus quasi folium, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos; non est qui invocet nomen tuum, qui consurgat et teneat te
Abbreviated transcription (Latin):
nec qui mecũ in iudicio ex ȩquo possit audiri.
Dum cum quolibet in iudicio ex ȩquo con-¬
tendimꝰ. & quid contra nos dicat᷑ agnoscimꝰ.
& in his quȩ dicimꝰ audimur. & quo obie¬
cta patenter apprehendimꝰ. audent᷑ ad ꝓpo¬
sita respondemꝰ. Quia gͦ muisibilis iudex̃
quȩ facimꝰ uidet. quasi audit quȩ dicimꝰ.
s quia id qd̃ ei displicet nequaꝗͣ plene co-¬
gnoscimꝰ. qͣsi quid ipse dicat ignoramus.
Uir gͥ sc̃s uestimentoꝵ suoꝵ abhominatio¬
nem considerans. eo ampliꝰ timet. qͦ audire
ex ȩquo in iudicio ñ ualet. quia quo usq
corruptionis suȩ pondere p̾mitur. hoc in
pena sua grauiꝰ tolerat. qđ & sensum sui
rep̾hensoris ignorat Ac si aꝑte dicat : in
hoc ex ȩquo ñ audior. quia & patent cuncta
q̃ facio. & tam̃ ipse nescio ꝑ quanta rep̃hendor:
durũ ñ erit. si recurrit ad memoriã. qdđ ipse
& arguite me. Ei namq quẽ arguimꝰ. rati¬

Expanded text:
nec qui mecum in judicio ex aequo possit audiri nec qui mecum in judicio ex aequo possit audiri Dum cum quolibet in judicio ex aequo contendimus, et quid contra nos dicatur agnoscimus, et in his quae dicimus audimur, et quo objecta patenter apprehendimus, eo audenter ad proposita respondemus. Quia ergo invisibilis judex quae facimus videt, quasi audit quae dicimus; sed quia id quod ei displicet nequaquam plene cognoscimus, quasi quid ipse dicit ignoramus. Vir igitur sanctus vestimentorum suorum abominationem considerans, eo amplius timet, quo audiri ex aequo in judicio non valet, quia quousque corruptionis suae pondere premitur, hoc in poena sua gravius tolerat, quod et sensum sui reprehensoris ignorat. Ac si aperte dicat: In hoc ex aequo non audior, quia et patent cuncta quae facio, et tamen ipse nescio per quanta reprehendor. , sed durum non erit si recurrerit ad memoriam, quod ipse et arguite me. Ei namque quem arguimus, rati
Abbreviated transcription (Latin):
tem legi mentis meȩ. & captiuũ me ducentẽ
in lege peccati quȩ est in menbris meis. Hȩc
etiã uestim̃ta in quib ꝑfecte placere non
poterat quandoq meliꝰ resumenda depone-¬
re festine cupiebat dicens: infelix ego homo.
quis me liberabit de corpore mortis huiꝰꝰ
Dicat itaq uir iustꝰ. si lotus fuero qͣsi aquis
niuis. & fulserint uelut mundissimȩ manꝰ
meȩ. tamen sordib intingues me. & abhomi¬
nabunt᷑ meuestim̃ta mea. quia qnͣtũlibet¬
ad summa ex compunctione contẽplationis
ascenderit. qnͣtum libet in oꝑe se ꝑ exercitiũ
laboris accuxxerit. indignũ tam̃ adhuc ali¬
quid de corpore mortis sentit. & abhomi¬
nabilem se esse considerat in multis quȩ
de pondere corruptionis portat. Cui hoc
qͦ fit grauiꝰ. qđ seꝑe neq hoc intelligit
unde delinquit. flagella suscipit. s districto
iudici quid in se maiꝰ quid uel minꝰ displice¬
at non agnoscit. Unde & subditur.
Neq enĩ uiro qui similis mei est respondebo.

Expanded text:
et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Haec etiam vestimenta, in quibus perfecte placere non poterat, quandoque melius resumenda, deponere festine cupiebat, dicens: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? ati Iob: si lotus fuero quasi. aquis niuis, et fulserint uelut mundissimae manus meae: tamen sordibus intingues me, et abominabuntur me uestimad summa ex compunctione contemplationis ascenderit, quantumlibet in opere se per exercitium laboris accinxerit, indignum tamen adhuc aliquid de corpore mortis sentit, et abominabilem se esse considerat in multis, quae de pondere corruquoque fit gravius, quod saepe neque hoc intelligit, unde delinquit. Flagella suscipit, sed districto judici quid in se majus, quidve minus displiceat, non agnoscit. Unde et subditur: « Neque enim viro qui similis mei est, respondebo;
Abbreviated transcription (Latin):
cium rediit. neq ut omnib omnia fieret
simplicitatẽ mentis in erroris uarietate
cõmutauit. sed condescendendo appropin¬
quauit infidelib ñ cadendo. ut uidelicet
singulos in se suscipiens. & se in singulis
transsigurans compatiendo colligeret. si ita
ipse ut illi esset. quid impendi sibi ab aliis
recte uoluisset. & tanto ueriꝰ unicuiq erranti
concurreret. qnͣto salutis eiꝰ modũ ex propria
consideratione didicisset. Bene gͦ dicitur. &
uisitans speciẽ tuã ñ peocabis. quia tunc pec¬
catũ plene uincitur. cũ ex sua similitudine
unꝰquisq ꝑpendit. quomͦ in ꝓximi dilectione
dilatet᷑. Cum uͦ a uitiis caro restringitur. cũ
mens uirtutib exercetur. restat ut loquendo
quisq doceat uitã. quã morib seruat: Iile

Expanded text:
cium rediit; neque ut omnibus omnia fieret, cium rediit; neque ut omnibus omnia fieret, simplicitatem mentis in erroris varietatem commutavit; sed condescendendo appropinquavit infidelibus, non cadendo; ut videlicet singulos in se suscipiens, et se in singulos transfigurans, compatiendo colligeret, si ita 206 ipse, ut illi, esset quid impendi sibi ab aliis recte voluisset; et tanto verius unicuique erranti concurreret, quanto salutis ejus modum ex propria consideratione didicisset. Bene ergo dicitur: Et visitans speciem tuam non peccabis, quia tunc peccatum plene vincitur, cum ex sua similitudine unusquisque perpendit, quomodo in proximi dilectione dilatetur. Cum vero a vitiis caro restringitur, cum mens virtutibus exercetur, restat ut loquendo quisque doceat vitam quam moribus servat.  Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Lignũ quippe sc̃m suã speciem sem̃ ꝓducte.
cum mens nr̃a ex se considerationẽ in alterũ
colligit. & recti oꝑis germen parit. Huic
quidam sapiens dicit. qđ tibi ñ uis fieri. alii
ne feceris. Ninc in eugłio dñs dicit. quȩ uul¬
tis ut faciant uobis homines. & uos eadem
facite illis.: Ac si apte diceret: speciem ur̃am
in altero uisitate. atq ex uobismetipsis agno¬
scite. quid uos oporteat aliis exhibere. Ame
paulus ait. factus sum iudeis tanꝙͣ iudeus.
ut iudeos lucrarer. & his qui sunt sub lege.
quasi sub lege essem. cũ ipse ñ essẽ sub lege. ut
eos qͥ sub lege erant lucri facerem. & his qui
sine lege sunt quasi sine lege essem. cũ sine
lege dĩ ñessem: sed in lege essem xpͣi. Et paulo
post. omnib om̃ia factus sum. ut omnes
facerẽ saluos. Neq enĩ egregiꝰ predicator
ut quasi iudeus fieret ad ꝑsidiam erũpit.
neq ut quasi sub lege esset ad carnale sacrisi-¬

Expanded text:
Lignum secundum suam speciem semen producit, Lignum secundum suam speciem semen producit, cum mens nostra ex se considerationem in alterum colligit, et recti operis germen parit. Hinc quidam sapiens dicit: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Hinc in Evangelio Dominus dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Ac si aperte diceret: Speciem vestram in altero visitate, atque ex vobismetipsis cognoscite, quid vos oporteat aliis exhibere. Hinc Paulus ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer; et his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum ipse non essem sub lege, ut eos qui sub lege erant lucrifacerem; et his qui sine lege sunt quasi sine lege essem, cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi. . Et paulo post: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos . Neque enim egregius praedicator, ut quasi Judaeus fieret, ad perfidiam erupit; neque ut quasi sub lege esset, ad carnale sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
carne̾ restringere. si mens se ꝑ compassionẽ
nesciat in ꝓrimi amore dilatare: Nulla
namq est castitas carnis. quã ñ commendat
suauitas mentis. Unde post pacẽ tabernaculi.
peccabis Species quippe hominis est. alter
homo. Recte enĩ species nr̃a dicit᷑ ꝓximus
nrͣ. quia in illo cernimꝰ quid ipsi sumus.
Corporali enĩ uisitatione ad ꝓximũ gressuũ
accessu imus. spiritali uͦ ñ gressu sed affectu
ducimur. Speciem gͦ suã uisitat. quisquis
ad eũ quẽ sibi similem ꝑ naturã conspicit.
passib amoris tendit. ut in altero sua con-¬
siderans. ex seipso colligat. qualit̾ infirman¬
ti alteri condescendat: Speciẽ suã uisitat.
qui ut in se alterũ reficiat. se in alterũ pensat
hinc namq ꝑ moỹsen ueritas cum gesta
describeret. gerenda signabat dicens. ꝓtulit
terra herbam uirentẽ & afferentẽ semen
iuxta genus suñ. lignumq faciens fructũ¬

Expanded text:
carnem restringere, si mens se per compassionem carnem restringere, si mens se per compassionem nesciat in proximi amore dilatare? Nulla namque est castitas carnis quam non commendat suavitas mentis. Unde post pacem tabernaculi  Species quippe hominis est alter homo. Recte enim species nostra dicitur proximus noster, quia in illo cernimus quid ipsi sumus. Corporali enim visitatione ad proximum gressuum accessu imus; spiritali vero, non gressu, sed affectu ducimur. Speciem ergo suam visitat, quisquis ad eum, quem sibi similem per naturam conspicit, passibus amoris tendit; ut in altero sua considerans, ex se ipso colligat, qualiter infirmanti alteri condescendat. Speciem suam visitat, qui ut in se alterum reficiat, se in altero pensat. Hinc namque per Moysen Veritas cum gesta describeret, gerenda signabat, dicens: Protulit terra herbam virentem et afferentem semen juxta genus suum, lignumque faciens fructu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nobis terrȩ bestiȩ faciunt. quia motus
carnis dum nos temptando lacessiunt. ad
amorẽ quietis intimȩ impellunt: Bene
tabernaculũ tuum. In scriptura sacra alit̃
pax plena dicitur.atq alit̾ inchoata: Inchoa¬
tam quippe ueritas discipłis dederat cum
dicebat. pacem relin quo uob̾. pacem ineã
do uobis. Et plenã sẏmeon desiderauerat
cũ exoraret dicens. nunc dimitte seruum
tuũ dñe. scđ̾m uerbũ tuũ in pace. Pax enĩ
nr̃a ex desiderio conditoris inchoatur. ex
manifesta autẽ uisione ꝑficit᷑. Plena qͥppe
tunc erit. cũ mens nr̃a nec ignorantia cecat᷑.
nec carnis suȩ impugnatione concutitur.
Sed quia eiꝰ exordia tangimꝰ. cũ uel mentẽ
do uel carne̾ mentib subiugamꝰ. taberna¬
culũ iusti habere pacem dicitur. quia uideli-¬
cet eiꝰ corpus qđ mente inhabitat. a ꝑuersis
desideriori motib sub iusticiȩ dispositione.
refrenatur. Sed quid ꝓdest ꝑ continentiã

Expanded text:
ergo nobis terrae bestiae faciunt, quia motus ergo nobis terrae bestiae faciunt, quia motus carnis, dum nos tentando lacessunt, ad amorem quietis intimae impellunt. Bene pax inchoata. --In Scriptura sacra aliter pax plena dicitur, atque aliter inchoata. Inchoatam quippe pacem Veritas discipulis dederat, cum dicebat: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis , et plenam Simeon desideraverat, cum exoraret dicens: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace . Pax enim nostra ex desiderio conditoris inchoatur, ex manifesta autem visione perficitur. Plena quippe tunc erit, cum mens nostra nec ignorantia caecatur, nec carnis suae impugnatione concutitur. Sed quia ejus exordia tangimus, cum vel mentem Deo, vel carnem menti subjugamus, tabernaculum justi habere pacem dicitur, quia videlicet ejus corpus, quod mente inhabitat, a perversis desideriorum motibus sub justitiae dispositione refrenatur. Sed quid prodest per continentiam
Abbreviated transcription (Latin):
edione oꝑis ñ impugnant. qua̾uis ꝑ hoc
ipsũ qd pacificȩ dicuntur etiã id qđ de ma¬
ignis spiritib diximꝰ ñ in conuenienter
ccipitur. Motus & enĩ carnis pacem nobis
sũ do faciunt. cum temptando contalicunt.
Nam iusti mens in eo qd ad suꝑna dirigit᷑.
ex corruptibili corpore graui bello fatigat᷑.
quȩ & si quando a desideriis cȩlestib huiꝰ
mundi qualibet minima delectatione tarda¬
tur. ipso bello suȩ temptationis impellitur.
ut illud toto corde diligat. qđ contradictio
nulla ꝑturbat. Vnde fie. ut quietẽ intimã
ad memoriã reuocet. & carnis suȩ illecebraᷤᷤ
fugiens. ad illam pleno amore suspiret
Considerare enĩ ex temptatione quisq com¬
pellitur. unde quo cecidit. qui postꝙͣ pacẽ
dĩ deseruit. rixam sibi contra se exurgere.
semetipsũ sentit. & tunc ueriꝰ uidet secura
dĩ delectatione quid ꝑdidit. qui ad se
delapsus suã se contumeliã inuenit. Facẽ

Expanded text:
ctione operis non impugnant. Quamvis per hoc ctione operis non impugnant. Quamvis per hoc ipsum quod pacificae dicuntur, etiam id quod de malignis spiritibus diximus, non inconvenienter accipitur. Motus etenim carnis pacem nobis cum Deo faciunt, cum tentando contradicunt. Nam justi mens in eo quod ad superna dirigitur, ex corruptibili corpore gravi bello fatigatur. Quae si quando a desideriis coelestibus, hujus mundi quamlibet minima delectatione tardatur, ipso bello suae tentationis impellitur, ut illud toto corde diligat, quod contradictio nulla perturbat. Unde fit, ut quietem intimam ad memoriam revocet, et carnis suae illecebras fugiens, ad illam pleno amore suspiret. Considerare enim ex tentatione unusquisque compellitur, unde quo cecidit, qui postquam pacem Dei deseruit, rixam sibi contra se exsurgere ex semetipso sentit, et tunc verius videt de secura Dei dilectione quid perdidit, qui ad se dilapsus, suam in se contumeliam invenit. Pacem
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. qui dum mentẽ nr̃am irrationabilia
suadendo lacessiunt. contra nos bestialiter
insurgunt. Sed cũ cor sub diuina lege
deprimitur. etiã carnis incentiua detume.¬
seunt. ut & si temptando submurmurant.
nequaꝙͣ tam̃ usq ad effectũ oꝑum quasi ad
apti morsus rabiem exurgant. Quis enim
in hac adhuc corruptibili carne stibsistens.
has tͣrȩ bestias plene edomat. cũ ile ad terciũ
celũ raptus egregiꝰ p̾dicator dicat. uideo
aliam legẽ in menbris meis repugnantem
legi mentis meȩ & capti uum me
ducentẽ in lege peccati quȩ ẽ in menbris
meis.: Sed aliud est has bestias in campo opis
seuientes aspicere. aliud intra cordis caueã
frementes tenere. Redactȩ namq intra
claustra continentiȩ & si adhuc tẽptando
rugiunt. usq ad morsũ tam̃ ut diximus
actionis illicitȩ ñ excedunt. Pacificȩ itaq
suut terrȩ bestiȩ. qͥa motus carnis & si ꝑ
desideria palpitant. apta nos tam̃ contradi¬

Expanded text:
ligi, qui dum mentem nostram irrationabilia ligi, qui dum mentem nostram irrationabilia suadendo lacessunt, contra nos bestialiter insurgunt. Sed cum cor sub divina lege deprimitur, etiam carnis incentiva detumescunt; ut etsi tentando submurmurant, nequaquam tamen usque ad effectum operum, quasi ad aperti morsus rabiem exsurgant. Quis enim in hac adhuc corruptibili carne subsistens, has terrae bestias plene edomat, cum ille ad tertium coelum raptus egregius praedicator dicat: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Sed alius est has bestias in campo operis saevientes aspicere, aliud intra cordis caveam frementes tenere. Redactae namque intra claustra continentiae, etsi adhuc tentando rugiunt, usque ad morsum tamen, ut diximus, actionis illicitae non excedunt. Pacificae itaque sunt terrae bestiae, quia motus carnis etsi per desideria palpitant, aperta nos tamen contradi
Abbreviated transcription (Latin):
uitã suã ꝓculdubio ad scoꝵ p̃cedentiũ imtationẽ
ligat: Sed cũ mundi actione disiungitur.
malignoꝵ spirituũ impugnationes crescũs.
quȩ tam̃ quo magis in merore quẽq attert̃.
eo conditori humiliꝰ subdunt. Unde & sub¬
tibi: Notandũ priꝰ est qd ñ ait pacatȩ sed
pacificȩ. uidelicet ñ quia pacem habent.
sed quia pacẽ faciunt. Hostes quippe callidi
dum insidiantur affligunt. sed afflicta mens
tantomagis ad ȩternã patriam reditũ diligit.
quanto in hoc erumnoso exilio laboriosius
uiuit. & ueriꝰ se gr̃ȩ sui adiutoris humiliat.
cũ contra se insidias hostiũ acriores pensat.
Terrȩ gͦ bestiȩ pacisicȩ electis fiunt. quia ma-¬
ligni sp̃s cũ bonoꝵ corda aduersantes depri¬
munt. hȩc nolentes ad amorẽ dñi impellunt.
Inde gͦ cum do pax robustior oritur. unde
nobis ab aduersariis durior pugna generat᷑.¬
Possunt etiã ꝑ terrȩ bestias motus carnis intel.¬

Expanded text:
vitam suam procul dubio ad sanctorum praecedentium imitationem vitam suam procul dubio ad sanctorum praecedentium imitationem ligat. Sed cum a mundi actione disjungitur, malignorum spirituum impugnationes crescunt: quae tamen quo magis in moerore quemquam atterunt, eo conditori humilius subdunt. Unde et subt. --Notandum prius est quod non ait pacatae, sed pacificae, videlicet, non quia pacem habent, sed quia pacem faciunt. Hostes quippe callidi dum insidiantur, affligunt; sed afflicta mens tanto magis ad aeternam patriam reditum diligit, quanto in hoc aerumnoso exsilio laboriosius vivit; et verius se gratiae sui adjutoris humiliat, cum contra se insidias hostium acriores pensat. Terrae ergo bestiae pacificae electis fiunt, quia maligni spiritus, cum bonorum corda adversantes deprimunt, haec nolentes ad amorem Domini impellunt. Inde ergo cum Deo pax robustior oritur, unde nobis ab adversariis durior pugna generatPossunt etiam per terrae bestias motus carnis intel