comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facit fructum bonum: excidetur & in ig¬
nem mutetur. Non dicit quȩ facit fruc¬
tum malum: sed quȩ non facit fructum bo¬
num: ubi ediuerso colligere possumus.
quȩ pena preparata sit male oꝑantib: quan¬
do pena p̃dicitur etiam a bono opere torpen¬
tibus. Si enim in ignem mittitur. qui nudh̃
non uestit: in quem ignem mittendus est
qui uestitum expoliauit: E si ad penam
uadit. qui ꝓpria non dedit: ad quam pe¬
nam iturus ẽ qui aliena rapit: Nullus gͦ
abono opere torpens falsa securitate se deci¬
piat. quia omnis arbor quȩ non facit fenc¬
tum bonum excidetur & in ignem mutetir
uixta illud quod alibi dñs ait. Omnem pal¬
mitem inme non ferentem fructum: opor¬
tet excidi & in ignem mitti. Non enun
sufficit declinare amalo: nisi quisq stude¬
at facere bonum. Unde dñs uineȩ quȩrens
fructum in ficulnea. & non inueniens: ait
colono. Ecce anni tres sunt. ex quo uemens
quesiui fructum in ficulnea: & ñ mienu.

Expanded text:
facit fructum bonum, excidetur et in igfacit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. » Non dicit, quae facit fructum malum, sed quae non facit fructum bonum. Ubi e diverso colligere possumus, quae poena praeparata sit mala operantibus, quando poena praedicitur etiam a bono opere torpentibus. Si enim in ignem mittitur qui nudum non vestivit, in quem ignem mittendus est, qui vestitum exspoliavit? Et si ad poenam vadit ille qui propria non dedit, ad quam poenam iturus est qui aliena rapit? Nullus ergo a bono opere torpeus, falsa securitate se decipiat; quia omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur, juxta illud quod Dominus alibi ait: « Omnem palmitem in me non ferentem fructum oportet abscidi et in ignem mitti . » Non enim sufficit declinare a malo, nisi quisque studeat facere bonum. Unde Dominus vineae quaerens fructum in ficulnea, et non inveniens, ait colono: « Ecce anni tres sunt, ex quo venio quaerens fructum in ficulnea, et non invenio.
Abbreviated transcription (Latin):
potest. quamdiu in radice malȩ intentionis ꝑ¬
seuerat: Nec malus homo tam du bonos fa¬
cere potest fructus: quamdiu in mala intentio
ne ꝑdurat. Luxta quem sensum leginus petrũ
apłm arborem utiq bonam malos fructus fe¬
cisse.
quando dm̃n negauit.
getro cum prius mala ar¬
bor cẽt: bonum fructum fecit: quando
utile consilium moysi dedit. Similiter &. da¬
uid bona utiq arbor fructum malum fecit:
quando ꝑ concupiscentiam carnalem adulte.¬
rium & homicidium ꝑpetrauit. Nabugo¬
donosor autem cum eẽt mala arbor. bonũ
fructum fecit: quando dm̃ danihelis in toto
homo effici bonus. si deserit malum: & qui
uidebatur bonus. effici malus: si recesserit
abono. Sed quia unus idemq homo in
uno eodemq tempore bonus simul & ma¬
lus ẽẽ non potest: non potest arbor bona
fructus malos facere: neq arbor mala: fruc¬
tus bonos facere. Ualde autem terribile
ẽ quod subinfertur. Om̃is arbor que non

Expanded text:
potest, quandiu in radice bonae intentionis ppotest, quandiu in radice bonae intentionis perseverat; nec malus homo tandiu fructus bonos facere potest, quandiu mala intentio perdurat. Juxta quem sensum legimus et Petrum apostolum arborem utique bonam, malos fructus fecisse, quandiu Dominum negavit Jethro, cum prius mala arbor esset, bonum fructum fecit, quando Moysi utile consilium dedit . Similite et David, bona utique arbor, fructum malum fecit, quando per concupiscentiam carnalem adulterium et homicidium perpetravit . Nabuchodonosor autem, cum esset mala arbor, bonum fructum fecit, quando Deum Danielis in toto homo effici bonus, si deseruerit malum; et qui videbatur bonus, effici malus, si recesserit a bono. Sed quia unus idemque homo, in uno eodemque tempore, bonus simul et malus esse non potest, non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere. Valde autem terribile est, quod subinfertur: « Omnis arbor quae non
Abbreviated transcription (Latin):
la autem arbor: fructus malos facit. tale
ẽ: acsi diceret. Sicut nec spina uuam. nec
tribulus generat ficum: sic ex radice uitiosa
malus fructus procedit: & ex bona intentio¬
ne bona operatio nascitur. Unde &. subditur.
Non potest arbor bona fructus malos facere:
neq arbor mala fructus bonos facere. In
quo loco questio animum pulsat: quare di¬
cat. non potest arbor bona fructus malos
facere. neq arbor mala fructus bonos facere:
cum leginus paulum apł̃m arborẽ utiq bo¬
nam fructum malum fecisse. quando ȩccłiã
di ꝑsecuttis ẽ. & uidam arborem malam
fructum bonum fecisse. quando cum cȩt̾i̾s
apłis secutus ẽ dum̃. Ad quod respondendũ¬
est: quia sicut ex radice arboris fructus ꝓce¬
dit. & ex ipso fructu cuius generis uel saporis
sit cognoscitur: ita exintentione cordis opus
profertur. E sicut dñs dicit. qualis fuerit
intentio tua: tale erit & opus tuum. Ideoq
bonus homo tandui bonos fructus facere non

Expanded text:
la autem arbor fructus malos facit, » tale la autem arbor fructus malos facit, » tale est ac si diceret: Sicut nec spina uvam, nec tribulus generat ficum, sic ex radice vitiosa malus fructus procedit, et ex bona intentione bona operatio nascitur. Unde et subditur: « Non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere. » In quo loco quaestio animum pulsat, quare dicat: « Non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere, » cum legamus Paulum apostolum arborem utique bonam fructum malum fecisse, quando Ecclesiam Dei persecutus est; et Judam arborem malam fructum bonum fecisse, quando cum caeteris apostolis secutus est Dominum. Ad quod respondendum, quia sicut ex radice arboris fructus procedit, et ex ipso fructu, cujus generis vel saporis sit cognoscitur, ita ex intentione cordis opus profertur. Et sicut Dominus dicit: Qualis fuerit intentio tua, tale erit et opus tuum. Ideoque bonus homo tandiu malos fructus facere non
Abbreviated transcription (Latin):
S iquis autem ex ins ad nrãm fidem catholicã
conuerti uoluerit. non ẽ repellendus sed reci¬
piendus: ita tamen ut lugeat patrem suum
prius & matrem uno mense. id ẽ de pristina
conuersatione & heretica prauitate. qua in¬
quinatus & nutritus ẽ penitentiam agat.
&. anathematiret. & deluat. Sic omnis arbor
bona. bonos fructus facit. mala autem arbor
fructus malos facit. Quod arbores in scripturis
homines significant. dñs alibi manifestat
cum dicit. Aut facite arborem bonam. &
fructum enis bonum: aut. facite arborem
malam . &. fructum
eius ma¬
lum. Et cęcus qui a dño
illuminatus fuerat aiebat. Uideo homines:
quasi arbores. Daniel quoq in uisione nabu¬
godonosor regis: magnam arborem ipsum
regem interprȩtatur. Et ꝑ psalmistam de
iusto dr. Iustus ut palma florebit: & sicut
cearus libani multiplicabitur. Quod ergo ait
sic om̃is arbor bona fructus bonos facit. ma¬

Expanded text:
Si quis autem ex his ad nostram fidem catholicam Si quis autem ex his ad nostram fidem catholicam converti voluerit, non est repellendus, sed recipiendus, ita tamen, ut lugeat prius patrem suum et matrem uno mense, id est de pristina conversatione et haeretica pravitate, qua inquinatus vel nutritus est, poenitentiam agat, et anathematizet et diluat. « Sic omnis arbor bona fructus bonos facit, mala autem arbor fructus malos facit. » Quod arbores in Scripturis homines significant, Dominus manifestat cum alibi dicit; « Aut facite arborem bonum, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . » Et caecus, qui a Domino illuminatus fuerat, aiebat: « Video homines quasi arbores . » Daniel quoque in visione Nabuchodonosor regis, magnam arborem ipsum regem intepretatur . Et per Psalmistam de justo dicitur: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus Libani multiplicabitur . » Quod ergo ait: « Sic omnis arbor bona fructus bonos facit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
& uideris in numero mulierum puellam
pulchram. quȩ placet oculis tuis. uoluerisq
eam habere uxorem: introduces eam in domũ
tuam. ita tamen ut prius cȩsariem capitis
eius radas .&. summitates unguium enis pre¬
cidas. lugeatq patrem suum & matrem ui
domo uno mense: & post hȩc introduces eam
ad te. & erit tibi uxor. Spualiter autem ad
bellum procedimus. quando cum hostibus
eccl̃ie idest hereticis de fide xp̃iana & religi¬
one conflictum habemus. Cumq diuina
auctoritate superatos tradiderit eos dñs ds
ñt in manus nr̃as. si inuenerimus in nume¬
to disputationum sententias ad nr̃am fide
roborandam necessarias. assumamus eas no¬
bis in uxores: quia ut ait salomon uxor uiri
sipientia ẽ. ita tamen ut prius cesariem ca¬
pitis eius taduamus & summnitates unguiũ
p̃cidamus. idest quicquid suꝑfluum. qͥcquia
hereticum. quicquid nĩȩ fidei prauum &.
contrarium ẽ discernamus & abiciamus.

Expanded text:
et videris in numero mulierum puellam et videris in numero mulierum puellam pulchram quae placet oculis tuis, voluerisque eam habere uxorem, introduces eam in domum tuam, ita tamen, ut prius caesariem capitis ejus radas, et summitates unguium illius praecidas, lugeatque patrem suum et matrem in domo uno mense, et post haec introduces eam ad te, et erit tibi uxor . » Spiritaliter autem ad bellum procedimus, quando cum hostibus Ecclesiae, id est haereticis, de fide Christiana et religione conflictum habemus. Cumque divina auctoritate superati, tradiderit eos Dominus Deus noster in manus nostras, si invenerimus in numero disputationum sententias ad nostram fidem roborandam necessarias, assumamus eas nobis in uxores, quia, ut ait Salomon: « Uxor viri sapientia est : » ita tamen, ut prius caesariem capitis ejus radamus, et summitates unguium praecidahaereticum, quidquid nostrae fidei pravum et contrarium est, discernamus et abjiciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
enda: sic a catholicis & ortodoxis patribus
qui sciunt discernere inter ueram &. filas
doctrinam. mala respuenda sunt: ut bona
in auctoritate ȩcclesiastica assumantus.
Q uod añs in lege sigurate ostendit: quando
mutuarent ã uicinis siuis uasa aurea & argen¬
tea non pauca. ut expoliarent egy ptum. Qͥo
ꝑ argentum. nisi sacrȩ scripturȩ preclarus sen¬
sus accipitur: Eloquia enim dñi elogtuia
casta ait propheta: argentum igne examina¬
tum. Per aurum uero: nitor eloquii expri¬
mitur: salomone dicente. Thesaurus deside¬
rabilis. requiescet in ore sapientis. Quasi ergo
uasa aurea & argentea a uicinis mutuo acci¬
pinus. quando ab hereticis & paganis necessa¬
rias sententias uel nitorem eloquii ad nr̃am uti¬
sitatem assuminus. Unde in eadem lege ali¬
bi figuraliter precipitur. Si egressus fueris ad
bellum contra hostes tuos & tradiderit eos dñs
qͥ̃s tuus in manus tuas. captiuosq eos dłxeris

Expanded text:
ienda est, sic a catholicis et orthodoxis Patribus, ienda est, sic a catholicis et orthodoxis Patribus, qui sciunt discernere inter veram et falsam doctrinam, mala respuenda sunt, ut bona in auctoritate ecclesiastica assumantur. Quod Dominus in lege figurate ostendit, quando mutuarent a vicinis suis vasa aurea et argentea non pauca, ut exspoliarent Aegyptum. Quid per argentum, nisi sacrae Scripturae praeclarus sensus accipitur? « Eloquia enim Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . » Per aurum vero, nitor eloquii exprimitur, Salomone dicente: « Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . » Quasi ergo vasa aurea et argentea a vicinis mutuo accipimus, quando ab haereticis et paganis necessarias sententias vel nitorem eloquentiae ad nostram utilitatem assumimus. Unde in eadem lege alibi figuraliter praecipitur: « Si egressus fueris ad bellum contra hostes tuos, et tradiderit eos Dominus Deus tuus in manus tuas, captivosque eos duxeris,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quia sicut salomon ait. qui tetigerit
picem. inquinabitur ab ea: & qui dissipat
sepem. mordebit eum coluber. Uel ut quid̃a
tradunt: ꝑ uuam &. ficum dulcedo memoriȩ
regni celestis accipitur. Igitur de spinis non
colligitur uua. neq de tribulis ficus: quia si
requiritur in heretico fructus caritatis. spmȩ
dissentionis inueniuntur: & si in falso catho¬
lico amor cȩlestis quȩritur: amor terrenus
reperitur. &. si fructus caritatis: fructus libi¬
dinis inuenitur. Sed quamuis spina uiam:¬
non gignat. solet tamen uitem cum boti
sustinere. quia heretici & falsi catholici cmn
in multis mali sint. solent tamen quȩdam
bona docere. & quȩdam religiosa ostenden.
Quid ergo talibus faciendum erit:. Numqͥl
ꝓpter spinam relinquendus ẽ botrus. i dest¬
bona propter mala: Absit. Sed ut pater
augustinus ait: sic carpendus ẽ ut tamen
caueatur spina. Sicut enim hereticorum¬
ẽ doctrina asimplicib uiris penitus fug¬

Expanded text:
sunt, quia sicut ait Salomon: « Qui tetigerit sunt, quia sicut ait Salomon: « Qui tetigerit picem, inquinabitur ab ea; et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber . » Vel, ut quidam tradunt, per uvam et ficum, dulcedo memoriae regni coelestis accipitur. Igitur de spinis non colligitur uva, neque de tribulis ficus, quia si requiritur in haeretico fructus charitatis, spinae dissensionis inveniuntur; et si in falso catholico amor coelestis, amor terrenus reperitur; et si fructus castitatis, fructus libidinis intuetur. Sed quamvis spina non gignat, solet tamen vitem cum botro sustinere. Quia haeretici et falsi catholici, cum in multis mali sint, solent tamen quaedam bona docere, et quaedam religiosa ostendere. Quid ergo de talibus faciendum erit? Nunquid propter spinam relinquendus est botrus, id est propter mala bona? Absit. Sed ut pater Augustinus ait: Sic carpendus est botrus, ut tamen caveatur spina. Sicut enim haereticorum doctrina a simplicibus viris penitus fug
Abbreviated transcription (Latin):
uel falsi catholici non ex simulatione laudan¬
di. sed ex fructu boni operis. Non ẽ enim ut
dñs alibi ait. arbor bona faciens fructus ma¬
cognoscitur. Unde & subditur. Numquid
colligunt de spinis uuas: aut de tribulis ficus:
S pina & tribulus arbores sunt plenȩ aculeis.
ita ut iux absq lesione tractari possint. Quib
contrariȩ sunt ficus & uitis: quȩ & fraglanti¬
am suauissimi odoris. & fructum dulcissimi
saporis reddunt. Per spinas ergo & tribulos
uitia & peccata signantur. de quib a dño
&. ficum dulcis atq suauis fructus caritatis
accipitur: quem palato mentis senserat ile.
qui dicebat. Quam dulcia faucib meis eloqͥ¬
tua dñe. suꝑ mel & fauum ori meo. Sicut
eigo spina & tribulus intrectabiles funt: ita
heretici & falsi catholici amari &. aculeati ꝓ¬
imis inueniuntur: & ideo illorum false as¬
trine. & istorum praua exempla fugienda

Expanded text:
vel falsi catholici, non sunt ex simulatione laudanvel falsi catholici, non sunt ex simulatione laudandi, sed ex fructu boni operis. « Non est enim, » ut Dominus alibi ait , « arbor bona faciens fructus macognoscitur. » Unde et subditur: « Nunquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? » Spina et tribulus arbores sunt plenae aculeis, ita ut vix absque laesione tractari possint. Quibus contrariae sunt ficus et vitis, quae et fragrantiam suavissimi odoris, et fructum dulcissimi saporis reddunt. Per spinas ergo et tribulos, vitia et peccata signantur, de quibus a Domino p » Per uvam vero et ficum dulcis atque suavis fructus charitatis accipitur, quem palato mentis senserat ille, qui dicebat: « Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo . » Sicut ergo spina et tribulus intractabiles sunt, ita haeretici et falsi catholici amari et aculeati proximis inveniuntur: et ideo illorum falsa doctrina, et istorum prava exempla fugienda
Abbreviated transcription (Latin):
natur. & ẽ fornicator. aut adulter. aut auarꝰ.
quod ẽ idolorum seruitus: cum huiusmodi
nec cibum capere. Sed numquid semꝑ latent
heretici aut falsi catholici sub ouina pelle. aut
semꝑ possunt abscondi: Non. Nam qualit̃
cognosci ualeant. añs aperit: cum adiungit¬
dicens. Aftuctib eorum cognoscetis eos. Fruc¬
tus enim afruendo nom̃ accepit: uude per
fructum opera significantur. Si ergo int̾rogas
qui sunt boni fructus. a quib hominẽ cognos¬
cere possis: apłs paulus manifestat dicens.
F ructus enim sp̃c ẽ: caritas. gaudium. pax.
pacientia. longanimitas. bonitas. benignitas.
mansuetudo. fides. modestia. continentia.
castitas. Noli ergo in heretico querere folia
uerborum pulchra: sed fidei puritatem.
Noli ergo attendere in xp̃iano solummodo fa¬
mam bonȩ opimonis. sed fructum inquire
ꝑfecte operationis. Noli attendere linguam
sed manum. quia sicut uon laudatur arbor
ex pulcritudine foliorum. uel florum. sed
ex habundantia frugum: ita quoq heretici

Expanded text:
er aut avarus, quod est idolorum servitus, cum hujusmodi nec cibum sumere . » Sed nunquid semper latent haeretici, aut falsi catholici sub ovina pelle, aut semper possunt abscondi? non. Nam qualiter cognosci valeant Dominus aperuit cum adjungit: « A fructibus eorum cognoscetis eos. » Fructus enim a fruendo nomen accepit, unde per fructum opera significantur. Si ergo interrogas qui sunt boni fructus, a quibus hominem cognoscere possis, apostolus Paulus manifestat, dicens: « Fructus enim spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas . » Noli ergo in haeretico quaerere folia verborum pulchra, sed fidei puritatem. Noli attendere in Christiano solummodo famam bonae opinionis, sed fructum inquire rectae operationis. Noli attendere linguam, sed manum. Quia sicut non laudatur arbor ex pulchritudine foliorum vel florum, sed ex abundantia frugum, ita quoque haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
cens eris. Et cum electo electus eris. &. cum
ꝑuerso ꝑuerteris. Et salomone dicente.
Qui cum sapientib graditur: sapiens erit.
Amicus stultorum : efficietur similis. Hinc
idem salomon nos ammonet dicens. Noli
cum uiro furioso: ne forte discas semitas eiꝰ.

Expanded text:
cens eris. Et cum electo electus eris, et cum cens eris. Et cum electo electus eris, et cum perverso perverteris . » Et Salomone dicente: « Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit. Amicus stultorum, efficietur similis . » Hinc idem Salomon nos admonet, dicens: « Noli cum viro furioso, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
nem post unam & scd̃am correctionem deui¬
ta. sciens quia ꝑuersus ẽ huuismodi. Huic
conuenire potest illud maronis. Qui legitis
flores. & huii nascentia fraga. frigidus
o pueri fugite hinc latet anguis in herba.
A liter. Lupi rapaces falsi catholici intelligun¬
tur: qui confitentur se nosse dm̃. factis au¬
tem illum negant. qui dum habitum xp̃ra¬
nitatis assumunt. quasi ouinis pellib in¬
duti apparent. Bene autem lupis rapacib
comparantur: quia dum carnaliter uiuunt.
aliquando eos suo malo exemplo ad malum
ꝑtrahunt. aliquando aliorum aliorum
substantias more luporum diripiunt. De
qualib ꝑ ꝓpħam dicitur. Facti sunt prin¬
cipes tui ut lupi uesꝑtini ad uesperum.
non relinquentes in mane. Tales ergo dñs
iubet cauere: quia sicut bonorum consorti¬
um multum adiuuat. sic malorum societas
frequenter multum nocet. teste ꝓpħa qui ait.
Cum scõ sẽs eris: & cum uiro innocente inno¬

Expanded text:
nem post unam et secundam correptionem devinem post unam et secundam correptionem devita, sciens quia perversus est hujusmodi . » Huic convenire potest illud Maronis : Qui legitis flores, et humi nascentia fraga, Frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba. Aliter: Lupi rapaces, falsi catholici intelliguntur, qui confitentur se nosse Deum, factis autem illum negant. Qui dum habitum Christianitatis assumunt, quasi ovinis pellibus induti apparent. Bene autem lupis rapacibus comparantur, quia dum carnaliter vivunt, aliquando alios suo malo exemplo ad malum pertrahunt, aliquando aliorum substantias more luporum diripiunt, de qualibus per prophetam dicitur: « Facti sunt principes tui ut lupi vespertini, ad vesperum non relinquentes in mane . » Tales ergo Dominus jubet cavere, quia sicut bonorum consortium multum adjuvat, sic malorum societas frequenter multum nocet, teste propheta, qui ait: « Cum sancto sanctus eris, et cum viro innocente inno
Abbreviated transcription (Latin):
seducunt corda in nocentium. Tales futu¬
ros iupos idem apłs prȩuidebat: quando
dicebat. Scio quia post discessum meum
intrabunt in uos lupi graues: lupi rapaces
non parcentes gregi. Ex uobis consurgent
uiri iniqui loquentes mendatium: ut abdu¬
cant discipulos post se. Hos etiam caueri
ab apł̃is uolebat dñs. quib dicebat. Ecce
ego mito uos. sicut oues in medio lupoꝵ.
Estote ergo prudentes sicut serpentes: & simn¬
plices sicut columbȩ. Monet ergo dñs tales
lupos cauere: quia sicut doctissimi & catho
uei uiri hereticis resistere debent. sic ab eoꝵ
consortio simplices declinare: ne dum eoꝵ
detina auditur: mentes audientium cõ¬
maculentur: iohanne apło monente qͥ ait.
S i quis uenit ad uos & hanc doctrinam non
affert: nolite recipere eum in domo. nec aue
ei dixeritis. Siquis dixerit aue. cominuni
cat oꝑibus illitis inddignis. Hinc & apl̃s ad
timotheum scribit dicens. Hereticum homi¬

Expanded text:
seducunt corda innocentium . » Tales luseducunt corda innocentium . » Tales lupos futuros idem Apostolus praevidebat, quando dicebat: « Scio quia post discessum meum intrabunt in vos lupi graves, lupi rapaces, non parcentes gregi. Ex vobis consurgent viri iniqui, loquentes mendacium, et abducent discipulos post se . » Hos etiam caveri ab apostolis volebat Dominus, quibus dicebat: « Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. Estote ergo prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Monet ergo Dominus tales lupos cavere, quia sicut doctissimi viri et catholici haereticis resistere debent, sic ab eorum consortio simplices declinare, ne, dum eorum doctrina auditur, mentes audientium commaculentur, Joanne apostolo admonente, qui ait: Si quis uenit ad uos et hanc doctrinam non affert, nolite eum recipere in domo nec aue ei dicat operibus illius indignis . » Hinc et Apostolus ad Titum scribit, dicens: « Haereticum homi
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. ora calicis melle liniunt. ut dum
gustatur ia quod aulce ẽ. absq tetacione
peruematir ad id quod mortiferum ẽ: ad
amlitudinem scorpionum aculeos in caudis
gestantes. Nam heretici in prunis uerbis
rona ostendunt: in nouissimis autem ꝑ¬
uersa dogmatirant. unde & pungant.
Tales ergo lupis rapacib comparantur: quia
cum exterius lingua blandiantur. interius
ammo scuiunt. quia sicut lupus gregem
disꝑgit. dilaniat. atq dilacerat: ita &. he¬
retici uenenosum animum habentes. men¬
tes simplicium dilaniare non cessant.¬
&. quos in occulto decipere non possunt.
publice insecuntur. Ẽ ideo se bonos ẽẽ si¬
mulant: ut simplicium animos ad suam he¬
resim rapere possint. uel certe eorum sub¬
stantias quasi boni magistri accipere.
Quod paulus apls in epła sua scribit dicens.
hi sunt qui penetrant domos uiduarum. &.
captiuas ducunt mulierculas oneratas pec¬
catis: & ꝑ dulces sermones & benedictiones

Expanded text:
lunt, ora calicis melle liniunt, ut dum lunt, ora calicis melle liniunt, ut dum gustatur id quod dulce est, absque retractione perveniatur ad id quod mortiferum est: ad similitudinem scorpionum aculeos in caudis gestantes, quoniam haeretici in primis verbis bona ostendunt, in novissimis autem perversa dogmatizant, unde et pungunt. Tales ergo lupis rapacibus comparantur, quia cum exterius lingua blandiantur, interius animo saeviunt. Quia sicut lupus gregem dispergit, dilaniat atque dilacerat, ita et haeretici venenosum animum habentes, mentes simplicium dilaniare non cessant. Et quos in occulto decipere non possunt, publice insequuntur. Et ideo se bonos esse simulant, ut simplicium animos ad suam haeresim rapere possint, vel certe eorum substantias quasi boni magistri accipere. Quod Paulus apostolus in Epistola sua scribit, dicens: « Hi sunt qui penetrant domos viduarum, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis , et per dulces sermones et benedictiones
Abbreviated transcription (Latin):
rȩuidens dñs doctrinã
hereticorum contra
electos in ȩccłia futu¬
ram. nec non & mali¬
ciam falsorum catho¬
licorum seuituram. inditium cognitionis
corum prius ostendere uoluit: ut tanto
facilius caueri possint. quanto mamfestius
cognosci. Ait enim. Attendite a falsis pro¬
phetis qui ueniunt ad uos in uestim̃tis
ouium: intrinsecus autem sunt lupi rapa¬
ces. Quod specialiter de hereticis intelligen¬
dum ẽ: qui falsi ꝓpħe sunt. dum de sub¬
stantia diuinitatis & humanitatis multa
mientiuntur. scripturas sacras quȩ diumꝰ
inspiratȩ sunt. ad suum sensum ꝑtrahete
cupientes. Ut enim simplicium fr̃m cor¬
da facilius decipere possint. quasi ouium
uestimentis se induunt: dum catholicoꝵ
patrum sententias suȩ doctrinȩ intersert.
Sciunt enim quia si semꝑ mala dicerent.
citus cogniti cauerentur. S ideo bona na¬
us miscent. ut dum libenter id quod uetĩ
falsum ẽ. morem ueneficorum seruantes.
qui dum cuilibet uenenum porrigere uo¬

Expanded text:
evidens Dominus doctrinam haereticorum contra electos in Ecclesia futuram, necnon et malitiam falsorum catholicorum saevituram, indicium cogitationis eorum prius ostendere voluit, ut tanto facilius caveri possint, quanto manifestius cognosci. Ait enim: « Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. » Quod specialiter de haereticis intelligendum est, qui falsi prophetae sunt, dum de substantia divinitatis et humanitatis multa mentiuntur, Scripturas sacras, quae divinitus inspiratae sunt, ad suum sensum pertrahere cupientes. Ut enim simplicium fratrum corda facilius decipere possint, quasi ovium vestimentis se induunt, dum catholicorum Patrum sententias suae doctrinae interserunt. Sciunt enim quia si semper mala dicerent, citius cogniti caverentur. Et ideo bona malis miscent, ut dum libenter auditur id quofalsum est: morem veneficorum servantes, qui dum cuilibet venenum porrigere vo
Abbreviated transcription (Latin):
ro apud dm̃ uluis. quid eẽ despectius
potest. quam seruare honorẽ apud ho¬
mines: & int̾ni testis oculos non timere:
Unde ipse dñs dicit ad phariseos. Uos estis
qui iustificatis uos coram hominib. ds̃ au
tem nouit corda nr̃a. quia quod hominib

Expanded text:
ro apud Deum vilius, quid esse despectius ro apud Deum vilius, quid esse despectius potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis oculos non timere? Unde ipse Dominus dicit: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus; Dominus autem novit corda
Abbreviated transcription (Latin):
honores & diuitias ueneramur: Cumq
pensamus quȩ circa eos sunt: ꝓfecto in¬
teriora minime ꝓuidemus. Dum ea con-¬
sideramus quȩ in corporib despecta sunt.
negligimus pensare quod sunt. Redẽp¬
tor uero nr̃ ut ostenderet quia quȩ alta
sunt hominũ. scĩs despicienda sunt. &
quȩ despecta sunt hominum: despicien¬
da non sunt scĩs. ad filium reguli ire
noluit: ad seruum centurionis ire paratus
fuit. Increpata ergo ẽ suꝑbia nr̃a. quȩ
nescit pensare homines ꝓpter homines.
sola ut diximus quȩ circuinstant hominib
pensat: naturam non aspicit. honorẽ di in
hominib non agnoscit. Ecce ire ñ uult¬
cuiuspiam seruus rogaret ut ad cum
ire deberemus : protinus nobis nr̃a suꝑ¬
bia in cogitatione tacita responderet di¬
cens. non eas: quia temetipsum degene¬
ras. honor tuus despicitur. locus uilescit.
Ecce de cęlo uenit qui seruo occurrere in
t̾ra non despicit: & tam̃ humiliari in t̾ra

Expanded text:
honores et divitias veneramur? Cumque honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae despecta sunt hominum, despicienda non sunt sanctis, ad filium reguli ire noluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines. Sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire ncujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliari in terra
Abbreviated transcription (Latin):
it & tamen in fide dubitauit: quia eum
ad quem uenerat &. potentem ad curandũ
credidit. & tamen morienti filio ẽẽ absen¬
tem putauit dm̃. Sed dñs qui rogatur ut
uadat: quia non desit ubi inuitatur indi¬
cat. Solo ussu salutem reddidit: qui uo¬
iuntate omĩa creauit. Qua in re hoc ẽ nobis
sollerter intuendum: quia sicut euuange
lista alio testante didicimus: centurio ad
ihm uenit dicens. dñe puer m̃s iacet. pa¬
raliticus in domo mea: & male torquetur.
cui a iħu protinus respondetur. Ego ue¬
niam & curabo eum. Quid ẽ quod regu¬
lus rogat quod ad euis filium ueniat:
&. tamen ire corporaliter recusat. ad seruũ
uero centurionis non inuitatur. & tamen
corporaliter se ire pollicetur: Reguli filio
ꝑ corporalem p̾sentiam non dignatur ad¬
eẽ. centurionis seruo non dedignatur oc-¬
currere. Quid ẽ hoc. nisi quod suꝑbia nr̃a
retunditur: qui in hominib non natu¬
ram qua ad imaginẽ d̃i facti sunt. sed

Expanded text:
it, et tamen in fide dubitavit, quia eum it, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deum . Sed Dominus qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quoniam, sicut, alio evangelista attestante, didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sed ne hanc tacite preterisse uideamur.
exortando potius quam exponendo in ea
aliquid loquimur. Hoc autẽ nobis solũ¬
modo de expositione uideo eẽ requiren¬
dum: cur is qui ad salutem petendam ue¬
nerat audiuit. nisi signa & prodigia uide¬
ritis non creditis. Qui enim salutem quȩ
rebat filio. proculdubio credebat. Neq
enim ab eo quȩreret salutem: quem non
crederet saluatorem. Quare ergo dicitur.
nisi signa & prodigia uideritis non creditis.
qui ante credidit quam signum uideret:
Sed mementote quid petiit: &. aꝑte cognosce¬
tis quia in fide dubitauit. Poposcit naiq
ut descenderet: & sanaret & sanaret filiũ
eius. Corporalem ergo prȩsentiam dñi
quȩrebat: qui ꝑ sp̃m nus quã deerat.
Minus itaq in illum credidit: quem non
putauit posse salutem dare: nisi prȩsens
eẽt & corpore. Si enim ꝑfecte credidisset:
ꝓculdubio sciret. quia non cẽt locus. ubi
ñ eẽt ds. Ex magna ergo parte diffisus ẽ.
sentiȩ corporali. Ẽ salutem itaq filio peci¬

Expanded text:
praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim salutem filio quaerebat, procul dubio credebat. Neque enim ab eo quaereret salutem quem non crederet salvatorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et saejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus, ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffusus  Mssentiae corporali: et salutem itaque filio peti
Abbreviated transcription (Latin):
la sunt quȩ temporaliter currunt. Finis
temporalium ostendit. quam nichil sit
quod transire potuit. Casus rerum indi¬
cat: quia res transiens & tunc ꝓpe nichil
etͣuitatis amore cor figite: ut dum t̾rena
culmina adipisci contempnitis. ꝑuenia¬
tis ad głam quam ꝑ fidem tenetis. per

Expanded text:
la sunt quae temporaliter currunt. Finis la sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil aeternitatis amore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci contemnitis, perveniatis ad gloriam, quem per fidem tenetis, per
Abbreviated transcription (Latin):
pro rebus transitoriis extollit: neseit il
proximo uenerari quod maneat. Nolit
ergo in uobismetipsis pensare quod la¬
betis: sea quid estis. Ecce mundus qͥ
diligitur: fugit. Sc̃i isti ad quorun
tumbam consistimus. sorentẽ mundẽ
mentis despectu calcauerunt. Erat tunc¬
unca longa. salus continua. opulentia in
rebus. fecunditas in ꝓpagine: tranquilli¬
cis in diuturna pace: & tamen cum in
semetipso floreret. iam in eorum cordib
mundus aruerat. Eece iam in semetipso
fioret. Ubiq mors. ubiq luctus. ubiq
desolatio: undiq ꝑcutimur. undiq ama¬
ritudinib replemur: & tam̃ cȩca m̃te
carnalis concupiscentiȩ ipsas eius amari-¬
tudines amamus. Fugientem sequimur:
iabenti inheremꝰ: & quia labentem retine¬
re non possumꝰ: cum ipso labimur. quem
labentem tenemus. Aliquando nos mun¬
dus delectatione sibi tenuit: nc̃ tantis
pligis plenus ẽ: ut ipse nos iam mundꝰ¬
inuitet ad dm̃. Pensate ergo. quam nul¬

Expanded text:
pro rebus transitoriis extollit, nescit in pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat ita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam in seipso floret. Ubique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus delectatione sibi tenuit; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nul
Abbreviated transcription (Latin):
hominib altum ẽ abhominabile ẽ apua
dm̃: cogitatio cordis ur̃i tanto apud dm̃
in imo ẽ: quanto hominib in alto: &.¬
humilitas cordis nr̃i tanto apud dm̃ in
alto ẽ: quanto hominib in io. Despi¬
ciamus ergo siquid boni gerimus: nulla
nos nr̃a inflet oꝑatio. non rerum habun¬
dantia. non gła extollat. Si quibuslibet
bonis asfluentib intus intumescimus:
dõ despecti sumꝰ. Quo contra psalmista¬
de humilib dicit. Custodiens paruu¬
los dñs: quia paruulos humiles appel¬
lat. Postquam sententiam proculit.
consilium illius subiungitur. Nam qͥsi
quęreremus quid ipse ad hec faceret
adiunxit. humiliatus sum. & liłauit
me. Hec gͦ cogitate fis : hȩc tota intenti¬
one pensate. nolite in pximis ur̃is mũ¬
di hinus bona uenerari. hoc ꝓpter dm̃
honorate in hominib quib tam̃ com¬
missi non estis. quod facti funt ad mua¬
ginem di. Quod tunc ꝓximis uere ser¬
uatis: si apud uosinetipsos prius in cos¬
de non intumescitis. Nam qui se adhis

Expanded text:
altum est abominabile est apud Deum, cogitatio cordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in alto; humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. Despiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra inflet operatio, non rerum abundantia, non extollat gloria. Si quibuslibet ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus. de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parvulos humiles appellat, postquam sententiam protulit, consilium subjungit. Nam quasi quaereremus quid ipse ad hadjunxit: Humiliatus sum, et liberavit me . Haec ergo cogitate, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tibus tunditur nec perimitur: ita fides
firma quantislibet aduersantis mundi pres¬
suris inpugnetur. inconuulsa ꝑsistat. im¬
mo etiam de certamine gloriosior existat.
adiuuante illo qui missis ad predicanda
euisdem fidei bona discipulis ait. In mũ¬
do pressuram habebitis. sed confidite:
ego uici mundum. Porro ꝑ ouum spei
nr̃e certitudo figuratur: quia in ouo non¬
dum fetus cerintur: sed future aus spe-¬
ratur forma. Et fideles quiq necdum
in presenti suꝑne patrie głam quam cre¬
dunt intuentur: sed futuram sperando
prestolantur. Unde dicit apls. Si autem
quod non uidemus speramus. ꝑ patien¬
tiam exspectamus. Hȩc igitur sunt
omnia querere debemiis : fides uidelicet
spes & caritas. quia sicut scriptum ẽ.
iustus ex fide uiuit. sperantes autem in

Expanded text:
is maris fluctibus tunditur, nec perimitur, ita fides is maris fluctibus tunditur, nec perimitur, ita fides firma, quantislibet adversantis mundi pressuris impugnetur, inconvulsa persistat, imo etiam de certamine gloriosior existat, adjuvante illo qui missis ad praedicanda ejusdem fidei dona discipulis ait: In mundo pressuram habebitis, sed confidite, ego vici mundum . Porro per ovum spei nostrae certitudo figuratur, quia in ovo nondum fetus cernitur, sed futurae avis fetus speratur; et fideles quique nondum in praesenti supernae patriae gloriam, quam credunt, intuentur, sed futuram sperando praestolantur. Unde dicit Apostolus: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Haec igitur sunt,omnia quaerere debeamus, fides, videlicet, spes, charitas, quia sicut scriptum est: Justus ex fide vivit
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. ita ut montes tranfferret. &. si distri-¬
bueret om̃s facultates suas in cibos paupe¬
rum .&. si traderet corpus suum ut arde
qua & dnm̃ ex toto corde. tota amnia.
tota uirtute. & proximum tanquã nos¬
metipsos diligere precipimur. Nec tantũ
proximis &. amicis. uerum etiam inimi¬
cis ꝑfectus quisq beneficium dilectionis
impendere debet. dicente dño. Diligite
inmicos ur̃os. benefacite his qui odert̃
uos. Orate pro ꝑsequentib & calump¬
niantib uos. ut sitis filii patris ur̃i qui
in celis ẽ. In pisce autem. fides non ficta
exprimitur. Quomodo enim piscis sub
teguiento aquarum nascitur. uiuit. &.¬
alitur. sic & fides quȩ in dm̃ ẽ. quȩ alte¬
rius uitȩ gaudia ꝑ lamenta presentia fle¬
tusq requirit. inuisibiliter in corde gig
uine protectionis ne deficiat nutritur:
inuisibilium premiorum intuitu queq
ualet bona operatur: memor illius. qͥa
& hoc dicere: quia piscis in eo fidei tipum

Expanded text:
fidem, ita ut montes transferret, et si distrifidem, ita ut montes transferret, et si distribueret omnes facultates suas in cibos pauperum, et si traderet corqua et Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam nos diligere praecipimur. Nec tantum proximis et amicis, verum etiam inimicis perfectus quisque beneficium dilectionis impendere debet, Domino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est . In pisce autem fides non ficta exprimitur. Quomodo enim piscis sub tegmento aquarum nascitur, vivit, et alitur; sic et fides quae in Deum est, quae alterius vitae gaudia per lamenta praesentia fletusque requirit, invisibiliter in corde gignvinae protectionis ne deficiat nutritur, invisibilium praemiorum intuitu quaeque valet bona operatur, memor illius apostin hoc dicere, quia piscis in eo fidei typum
Abbreviated transcription (Latin):
panem: nunquid iapidem tabit illi:
at piscem: numqͥd ꝓ pisce serpentem da¬
bit illi: Aut si petierit ouum: numqͥd
potriget illi scorpionem: Aꝑta & enim
ẽ comparatio hȩc. &. cunctis audientib
ad intelligendum facillima: quasi ho¬
mo quilibet mortalis ac fragilis. & pec¬
cati adhuc carne grauatus petentibus filiis
quos diligit que habet bona quainuis ter¬
rena & fragilia dare non denegat: mul¬
tomagis pater cȩlestis petitoribus fuis suo
timore & amore prȩditis. non defectiua
in celis bona largitur. Sed uixta tipicam
intelligentiam panis dilectionem signi¬
ficat: quia sicut ille principalis ẽ cibus.
ita ut sine eo mensa iobs eẽ uideatur:
ita hec principalis ẽ uirtus: ita ut sine
illa uirtutes reliquȩ spũales uirtutes eẽ
nequeant: quia nimirum quicquid bo¬
in agitur. in sola dilectione ꝑficitur.
U nde dicit apł̃s. quia si linguis hominum
loqueretur & angelorum: & si haberet
prophetiam. & nosset misteria omnia.
&. omnem scientiam. &. si haberet omnẽ

Expanded text:
illi? aut si piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? aut si petierit ovum, nunquid porriget illi scorpionem? Aperta etenim est comparatio haec et cunctis audientibus ad intelligendum facillima, quia si homo quilibet mortalis ac fragilis et peccati adhuc carne gravatus petentibus se filiis, quos diligit, quae bona habet, quamvis terrena et fragilia dare non denegat; multo magis Pater coelestis petitoribus suis, suo timore et amore praeditis, non defectiva in coelis bona largitur. Juxta typicam intelligentiam, panis dilectionem significat, quia sicut ille principalis est cibus, ita ut sine eo mensa inops esse videatur, ita dilectio principalis est virtus, ita ut sine illa virtutes reliquae spiritales virtutes esse videri nequeant, quia nimirum quidquid boni agitur in sola dilectione perficitur; unde dicit Apostolus quia si linguis hominum loqueretur et angelorum, et si habuerit prophetiam, et noscet mysteria omnia et omnem scientiam, et si habuerit omnem
Abbreviated transcription (Latin):
se nos fieri docuit. tales adorandum pa¬
dimus. & intenti in precibus donec m¬
petremus insistimus. Si autem scire cu¬
pimus. quȩ ipse nos petere uelit: audi¬
amus illud euuangelicum. Querite
primũ regnum dĩ & iusticiam enis: &
hec omĩa adhicientur uobis. Regnum
autem d̃i & iusticiam eius querere est:
& celestis patrie dona desiderare. &
quib iusticie meritis ad hȩc ꝑueniri
debeat. indesinenter inquirere: ne si
a uia forte quȩ illo ducit aberremus.
ꝑuenire quo nitimur minime queamꝰ.
Q uod si uerba dm̃i & saluatoris nr̃i quib
nos de exemplo terreni parentis ad iogeni¬
dum am̃ patrem ortatur ailigenter inspi¬
cumus. cicius agnoscimus: quȩ sit maxime¬

Expanded text:
s ipse fieri docuit, tales ad orandum prs ipse fieri docuit, tales ad orandum procedimus, et intenti in precibus donec impetremus insistimus. Si autem scire cupimus quae ipse nos petere velit, audiamus nos illud evangelicum: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Regnum autem Dei et justitiam ejus quaerere est et coelestis patriae dona desiderare, et quibus justitiae meritis ad haec pervenire debeatur indesinenter inquirere, ne si a via forte quae illuc ducit oberremus, pervenire quo nitimur minime queamus. Quod si verba Domini et Salvatoris nostri quibus nos de exemplo terreni parentis ad rogandum Deum Patrem hortatur, diligenter inspicimus, citius agnoscimus quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiis ur̃is insumatis. Neq autem
prohibentur ciues patriȩ cȩlestis in terra
peregrinantes pro pace temporum. pro
saluce corporum. pro ubertate frugum.
pro serenitate aurarum. pro cȩteris uite
necessariis huius dñm petere. si tamen
hec non niniȩ petantur: & si ob id solũ¬
modo petantur. ut abindante iatico
in presenti. liberius ad futura dona ten¬
datur. Sed quia sunt. qui temporalem
quietem & prosperitatem a suo creatore
requirunt. non quidem ut eidem crea¬
tori deuotioribus animis obediant. sd
ut habundantius cominessationib &
ebrietatibus uacent. & securus ae licenti¬
us suis concupiscentiis. & suȩ carnis serui¬
ant illecebris: merito tales male petere
dicuntur. Uerum quia om̃s huius mundi
petitores eoquod male petant accipere ñ
merentur : studeamiis dilectissimi & be¬
ne petere. & digni ad optinenda que pe¬
timus existere. Quod ita fit. si & ea qu
d̃s iussit orando queruniis: & quales ip¬

Expanded text:
cupiscentiis vestris insumatis . Neque autem cupiscentiis vestris insumatis . Neque autem prohibentur cives patriae coelestis in terra peregrinantes pro pace temporum, pro salute corporum, pro ubertate frugum, pro serenitate aurarum, pro caeteris vitae hujus necessariis Dominum petere, si tantum haec minime petantur, et si ob hoc solummodo petantur, ut, abundante viatico in praesenti, liberius ad futura dona tendatur: sed quia sunt qui temporalem quietem et prosperitatem a suo Creatore requirunt, non quidem ut eidem devotioribus animis obediant, sed ut abundantius commessationibus et ebrietatibus vacent, ut securius et licentius suis concupiscentiis, suae carnis serviant illecebris, merito tales male petere dicuntur. Verum quod omnes hujusmodi petitiones, eo quod male petunt, accipere non merentur, studeamus nos, dilectissimi, et bene petere, et digni ad obtinenda quae petimus existere: quod ita fit, si ea quae Dominus jussit orando quaerimus, et quales no
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc consulendo qua ratione possent
impetrare que poscerent: ostendit cum
subdidit. Lauamini. mundi estote:
auferte malum cogitationum ur̃arum.
ab oculis meis. Male petunt. qui uocem
tempnunt: & niebilominus dnm̃ suam
uocem supplicantium more exaudire
miserando deposcunt. Quos ipse repellẽs
in euu̾gelio loquitur. Quid autem uoca
De quibus & salomon in prouerbiis. Qui
declinat inquit aurem suam ne audiat
legem: oratio euis erit execrabilis. Ma¬
le petunt: qui non suꝑnę mercedis in¬
tuitii. sed ad exemplum phariseorum
humane gr̃a laudis. longis incumbunt.
p̃cibus. De quibus ipse testis & iudex
mercedem suam. Male petunt & illi:
qui terrena magis in oratione quam ce¬
lestia bona requirunt. quorum prȩces
apłs in ipsa de qua loquimur sententia
specialiter reprehendit. Cum enim dix¬
isset. petitis & non accipitis. eo quod ma¬
le petatis: adunxit continuo. ut in con¬

Expanded text:
 sunt . Quibus adhuc consulendo qua oratione possent  sunt . Quibus adhuc consulendo qua oratione possent impetrare quae poscerent ostendit cum subdidit: Lavemini, mundi estote, auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Male petunt qui vocem temnunt; et nihilominus Dominum suam vocem supplicantium exaudire miserando deposcunt: quos ipse repellens in Evangelio loquitur: Quid autem vocatDe quibus et Salomon in Proverbiis: Qui declinat, inquit, aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Male petunt, quia non supernae mercedis intuitu, sed ad exemplum Pharisaeorum humanae gratia laudis longis incubant precibus, de quibus ipse testis et judex eceperunt mercedem suam. Male petunt et ipsi qui terrena magis in oratione quam coelestia bona requirunt, quorum preces Apostolus in ipsa, de qua loquimur sententia, specialiter reprehendit. Cum enim dixisset: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, adjunxit continuo, ut in con