comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uulue uirginalis secreta reserauit:s im¬
maculatũ semen inuiolabili utero sp̃o sc̃s
infudit. Solus enim ꝑ omĩa ex natis de femi
ptelȩ immaculati partus nouitate ñ senserit:
& celesti maiestate depulerit. Hũs tam̃ u̾bis
hominis cłi. quẽ tanta p̾conio ipse laudauit
pelagius contradicit: & dicit sicut sine
uirtute. ita nos sine uitio ꝑcreari. Quid gͥ re¬
stat. nisi aut istũ pelagius suũ damnes erro¬
rem: aut eũ sic ambrosium laudasse penite¬
at: Sr quia ista scdm catholicam fidem beatꝰ
ambrosius. ut ep̃c catholicus ẽ locutus. seqͥtͣ
ut ab hac uia ficdi deuius. mi̾to pelagius cũ
celestio discipło suo catholice eccłie sit aucto¬
ritate damnatus: nisi eũ non ambrosium
laudasse. s contra ambrosium sensisse penite¬
at. Scio uos ea que ad edificationẽ uel confor¬
mationem fidei conscribuntur insatiabilit.
legere: uerumtam̃ hic liber quantumlibet

Expanded text:
\'uuluae uirginalis secreta reserauit, sed in\'uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiritus sanctus infudit; solus enim per omnia ex natis de feminptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit.\' His tamen uerbis hominis dei, quem tanto praeconio ipse laudauit Pelagius, contradicit et dicit <sicut sine uirtute ita nos sine uitio procreari\'. quid igitur restat, nisi <ut aut istum Pelagius suum damnet errorem aut eum sic Ambrosium laudasse paeniteat? sed quia ista secundum catholicam fidem beatus Ambrosius ut episcopus catholicus est locutus, sequitur, ut ab hac uia fidei deuius merito Pelagius cum Caelestio discipulo suo catholicae ecclesiae sit auctoritate damnatus, nisi eum non Ambrosium laudasse, sed contra Ambrosium sensisse paeniteat. scio uos ea quae ad aedificationem uel confirmationem fidei conscribuntur insatiabiliter legere; uerumtamen hic liber, quamtumlibet
Abbreviated transcription (Latin):
in uitio est. sicut habes lectũ dicente dauid.
Ecce in iniquitatib conceptus sum: &e in
delictis peꝑit me mat̾ mea. Ido pauli caro
corpus mortis erat: sic̃ ipse ait. Quis me li¬
berabit de corpore mortis huius: Xp̃i autẽ
caro damnauit peccatũ: qd̾ nascendo non
sensit. quod moriendo crucifixit: ut in car¬
ne nr̃a eẽt iustificatio ꝑ grãm: ubi erat ante
colluuio ꝑ culꝑam. Item idem ipse cũ expo¬
neret ysaiam ꝓpħam loquens de. xp̃o. ideo
inquit & quasi homo ꝑ uniu̾sa temptatꝰ ẽ.
& in similitudine hominũ cuncta sustinuit:
s quasi de spũ natus abstinuit. a peccato.
Omnis enĩ homo mendax: & nemo sine pec¬
cato. nisi unus ds. Seruatum est gͥ. ut ex
uiro & muliere. id est ꝑ illa corpoꝵ cõmixti¬
onem nemo uideatur expers ẽẽ delicti. Q
autẽ expers delicti: expers ẽtiã huiꝰmodi
conceptionis. Item cũ exponeret euãgłium
scdm lucam: non eñi uirilis coitus inquit

Expanded text:
in uitio est, sicut habes lectum dicente Dauid: in uitio est, sicut habes lectum dicente Dauid: ecce in iniquitatibus conceptus sum et in delictis peperit me mater mea. ideo Pauli caro corpus mortis erat, sicut ipse ait: quis me liberabit de corpore mortis huius? Christi autem caro damnauit peccatum, quod nascendo non sensit, quod moriendo crucifixit, ut in carne nostra esset iustificatio per gratiam, ubi erat ante conluuio per culpam\'. item idem ipse cum exponeret Esaiam prophetam, loquens de Christo \'ideo\', inquit, 'et quasi homo per uniuersa temptatus est et in similitudine hominum cuncta sustinuit, sed quasi de spiritu natus abstinuit a peccato; omnis enim homo mendax et nemo sine peccato nisi unus deus. seruatum est igitur, ut ex uiro et muliere, id est per illam corporum commixtionem nemo uideatur expers esse delicti. qui autem expers delicti, expers etiam huius modi conceptionis\'. item cum exponeret euangelium secundum Lucam, \'non enim uirilis coitus\\ inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
fortior: infirmus ꝓpt̃ homines factus ẽ. Sic
suꝑbia captiuatoris. redemptoris humilita¬
de destruitur: ut qui suꝑ filios hominis an¬
glica fortitudine głatur: a filio dĩ suscepta
humana infirmitate uincatur. S sa etiam
istum conclusuri librũ oportere arbitram᷑.
ut ambrosium antistitem di. cuius int̃ lati¬
nȩ linguȩ scͥptores ȩccłiasticos. p̾cipue pela¬
gius integerrimã fide p̃dicat: sicut de gr̃a
fecimus. ita & de peccato originali. in quo
delendo ipsa grã eudentius commendat᷑.
calumniose istoꝵi loquacitati respondere
faciamus.  In eo oꝑe qd seripsit de resur¬
rectione sc̃s ambrosius. lapsus sũ inquit m
adam de paradyso: eiectus sum in adam.
mortuus in adam. qũe reuocat. nisi me in
adam inuenerit. ut in illo culpe obnoxiũ.
morti debitum. ita in xp̃o iustificatũ. Item
seribens contra nouatianos ait. Om̃s homi-¬
nes sub peccato nascimur: quoꝵ ipse ortꝰ

Expanded text:
fortior infirmus propter homines factus est, sic fortior infirmus propter homines factus est, sic superbia captiuatoris redemptoris humilitate destruitur, ut qui super filios hominis angelica fortitudine gloriatur, a filio dei suscepta humana infirmitate uincatur. Sed iam etiam istum conclusuri librum oportere arbitramur, ut Ambrosium antistitem dei, cuius inter latinae linguae scriptores ecclesiasticos praecipue Pelagius integerrimam fidem praedicat, sicut de gratia fecimus ita et de peccato originali, in quo delendo ipsa gratia euidentius commendatur, calumniosae istorum loquacitati respondere faciamus. in eo opere quod scripsit de resurrectione sanctus Ambrosius \'lapsus sum\', inquit, \'in Adam, de paradiso eiectus sum in Adam, mortuus in Adam: quomodo reuocat nisi me in Adam inuenerit ut in illo culpae obnoxium, morti debitum, ita in Christo iustificatum?1 item scribens contra Nouatianos ait: omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus
Abbreviated transcription (Latin):
Tantȩ namq excellentie ẽ in cõparatione.
pecoris homo: ut uitium hominis natura
fit pecoris: nec tam̃ ido natura hominis in
naturam uertitur pecoris. Ae ꝑ hoc ds ho¬
minem damnat ꝓꝑter uitiũ quo natura
dehonestatur: ñ ꝓꝑter naturã que uitio ñ
aufertur. Bestias uͦ absit ut opinemur
pene damnationis obnoxias: quas iustũ
est ut miserie sint exꝑtes: que nec beatitu
dinis possunt ẽẽ participes. Qd̃ gͦ mirũ ẽ
uel iniquum. ut immundo sp̃ui subua¬
dur homo. ñ ꝓꝑter naturam. s ꝓpt̃ immun¬
diciam suam. quã ñ ex oꝑe diuino. s ex
humana uoluntate uenientem in originis
labe contraxit: cũ & ipse sp̃c immundus
bonũ sit qd̃ sp̃c. malum qd̾ immundusꝰ
Illud quippe est ex di oꝑe: hoc ex ꝓpria uo¬
luntate. Natura itaq fortior. id est angłica:
inferiorem naturã id est humanã uitii so¬
cietate subditam tenet. Ido mediator angłis

Expanded text:
tantae namque excellentiae est in comparatione tantae namque excellentiae est in comparatione pecoris homo, ut uitium hominis natura sit pecoris, nec tamen ideo natura hominis in naturam uertitur pecoris. ac per hoc deus hominem damnat propter uitium, quo natura dehonestatur, non propter naturam, quae uitio non aufertur; bestias uero absit ut opinemur poenae damnationis obnoxias, quas iustum est ut miseriae sint expertes, quae nec beatitudinis possunt esse participes. Quid ergo mirum est vel iniquum, ut immundo spiritui subdatur homo non propter naturam, sed propter inmunditiam suam, quam non ex opere diuino, sed ex humana uoluntate uenientem in originis labe contraxit, cum et ipse spiritus inmundus bonum sit, quod spiritus, malum, quod inmundus? illud quippe est ex dei opere, hoc ex propria uoluntate. natura itaque fortior, id est angelica inferiorem naturam, id est humanam uitii societate subditam tenet. ideo mediator angelis
Abbreviated transcription (Latin):
rat in regnum filii claritatis sue. Nec qͥs¬
quam miretur &e dicat. Cur hoc creat boni¬
das dĩ: quod possideat malignitas diaboli:
Hoc enĩ sue creature seminibr ex illa boni¬
tate largitur: qua etiã facit solem suũ
oriri suꝑ bonos & malos: & pluit suꝑ iu¬
stos & iniustos. Hac quippe bonitate etiã
ipsa semina benedixit: uel benedicendo
constituit. Quam benedictionẽ: nature.
laudabili culpa damnabilis non ademit.
Que licet ꝑ dĩ punientis iusticiam ualue¬
rit. ut homines cum peccati originalis ui¬
dio nascerentur: non tam̃ ualuit. ut homi¬
nes non nascerentur: sicut in ipsis etate
maiorib quelibet uitia peccatoꝵ non ex
homine hominem tollunt: s ꝑmanet dĩ
opus bonum in quantiscũq malis oꝑib
& non intelligens comparatur pecoribr.
eisq similis fit: ñ tam̃ usq ad eo similisfit.
iit pecus sit. Comparatur namq ꝑuitiũ
non ꝑ naturam: non pecoris uitio s natẽ:

Expanded text:
rat in regnum filii caritatis suae.. Nec quisrat in regnum filii caritatis suae.. Nec quisquam miretur et dicat: cur ergo creat bonitas dei, quod possideat malignitas diaboli? hoc enim suae creaturae seminibus ex illa bonitate largitur, qua etiam facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac quippe bonitate etiam ipsa semina benedixit uel benedicendo constituit. quam benedictionem naturae laudabili culpa damnabilis non ademit, quae licet per dei punientis iustitiam ualuerit, ut homines cum peccati originalis uitio nascerentur, non tamen ualuit, ut homines non nascerentur, sicut in ipsis aetate maioribus quaelibet uitia peccatorum non ex homine hominem tollunt, sed permanet dei opus bonum in quantiscumque malis inpioet non intellegens comparatur pecoribus eisque similis fit, non tamen usque adeo similis fit, ut pecus sit. comparatur namque per uitium, non per naturam, non pecoris uitio, sed naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
potius quam ueraciter fieri. ñ tam̃ audeant
aꝑta imꝑbatione respuere. ipsa inquam sc̃e.
eccłie sacramenta. satis indicant paruulos a
partu etiam recentissimos. ꝑ grãm xp̃i de di¬
aboli seruitio liberari. Excepto enĩ quod in pec¬
catoꝵ remissionem ñ fallaci s fideli mysterio
baptizantur: etiam prius exhorcitat᷑ in eis
& exsufflatur potestas contraria: cui etiam uͥ¬
bis eor a quib portantur. se renuntiare re¬
spondent. Quibus omnibus rerum
occultarũ sacratis euidentib signis. ã capti¬
uatore pessimo ad oꝑtimũ redemptorem
transire monstrantur: qui ꝑ nobis infirmi¬
tate suscepta. alligauit fortem ut uasa eius
eriꝑet: quia infirmũ di non solum est ho¬
minib uerũ & angłis fortius. Liberans
itaq ds pusillos cum magnis: in utrisq
ostendit quod locuta est ꝑ apłm ueritas.
Non enĩ solos etate maiores. s etiã pusillos
eruit a potestate tenebrarum: ut transfe.¬

Expanded text:
potius quam ueraciter fieri. non tamen audeant potius quam ueraciter fieri. non tamen audeant aperta inprobatione respuere — ipsa, inquam, sanctae ecclesiae sacramenta satis indicant paruulos a partu etiam recentissimos per gratiam Christi de diaboli seruitio liberari. excepto enim quod in peccatorum remissionem non fallaci, sed fideli mysterio baptizantur, etiam prius exorcizatur in eis et exsufflatur potestas contraria, cui etiam uerbis eorum a quibus portantur se renuntiare respondent. quibus omnibus rerum occultarum sacratis et euidentibus signis a captiuatore pessimo ad optimum redemptorem transire monstrantur, qui pro nobis infirmitate suscepta alligauit fortem, ut uasa eius eriperet, quia infirmum dei non solum est hominibus, uerum et angelis fortius. liberans itaque deus pusillos cum magnis in utrisque ostendit quod locuta est per apostolum ueritas; non enim solos aetate maiores, sed etiam pusillos eruit a potestate tenebrarum, ut transfe
Abbreviated transcription (Latin):
generatus quippe ñ regenerat filios carnis
ẜ generat: ac ꝑ hoc in eos ñ qd̃ regena̾tus.
s quod generatus est trahicit. Sic gͦ siue reus.
infidelis. siue absolutus fidelis. ñ generat abso¬
lutos uterq s reos: quomͦ non solum oleastri.
s etiam olee semina. non oleas generant. s olea¬
stros. Sic itaq in damnatione hominẽ pͥma
natiuitas tenet: unde nisi scd̾a non liberat.
Genet gͦ diabolus: liberat xp̃c. Genet deceptor
euȩ. liberat filius mariȩ. Tenet qui ꝑ conugẽ
ꝑuenit ad uirum: liberat qui de coniuge na¬
tus est que non ꝑtulit uirũ. Tenet qui causã
libidinis intulit femine: liberat qui sine li¬
bidine est conceptus in femina. Om̃s ille ꝓr¬
sus ꝑ unum tenere potuit: nec ab ei d̾natio¬
ne liberat. nisi unus quẽ tenere ñ potuit. De¬
niq ipsa eccłie sacramenta. que tam prisce
traditionis auctoritate concelebrat. ut ea isti
quãuis in paruulis existiment simulatorie

Expanded text:
generatus quippe non regenerat filios carnis, generatus quippe non regenerat filios carnis, sed generat ac per hoc in eos non quod regeneratus, sed quod generatus est traicit. sic igitur siue reus infidelis siue absolutus fidelis non generat absolutos uterque, sed reos, quomodo non solum oleastri, sed etiam oleae semina non oleas generant,- sed oleastros. sic itaque in damnatione hominem prima natiuitas tenet, unde nisi secunda non liberat. tenet ergo diabolus, liberat Christus; tenet deceptor Euae, liberat filius Mariae; tenet qui per coniugem uenit ad uirum, liberat qui de coniuge natus est, quae non pertulit uirum; tenet qui causam libidinis intulit feminae, liberat qui sine libidine est conceptus in femina. omnes ille prorsus per unum tenere potuit nec ab eius dominatione liberat nisi unus, quem tenere non potuit. denique ipsa ecclesiae sacramenta, quae tam priscae traditionis auctoritate concelebrat, ut ea isti, quamuis in paruulis existiment simulatorie
Abbreviated transcription (Latin):
ulla desideria uitiosa quib consentiendo
peccemus. Ad quã beatam ꝑfectionem. hu¬
ius qd̾ nunc datur sci lauachri gr̃a ꝑuenit᷑.
Qua enĩ regeneratione sp̃c mͦ fit. ut pecca¬
ta omĩa p̃terita remittantur: erus merito
fiet etiam regeneratio carnis in ẽtnã uitã.
qua in ipsa carne incorruptibilit̾ resurgen.¬
te. peccatoꝵ om̃ium incitamenta sanentur.
S ea salus adhuc inspe facta est. ñ tenetur
ꝑ patientiam. Ac ꝑ hoc non solum peccata
omĩa quoꝵ nunc remissio fit in baptismo q̃
reos faciunt dum desideriis uitiosis consen¬
titur atq peccatur. uerũetiam ipsa deside¬
ria uitiosa quib si ñ consentitur. nullus
peccati reatus contrahitur. que ñ in ista.
s in alia uita nulla erunt: eode lauacro
baptismatis uniuersa purgantur. Reatus
itaq uitii huius de quo loquim᷑. in regene.¬
ratoꝵ ꝓle carnali tandiu manebit: donec
& illo lauacro regenerationis abluat᷑. Re¬

Expanded text:
ulla desideria uitiosa, quibus consentiendo ulla desideria uitiosa, quibus consentiendo peccemus, ad quam beatam perfectionem huius quod nunc datur sancti lauacri gratia peruenitur. qua enim regeneratione spiritus modo fit, ut peccata omnia peccata remittantur, eius merito fiet etiam regeneratio carnis in aeternam uitam, qua in ipsa carne incorruptibiliter resurgente peccatorum omnium incitamenta sanentur. sed ea salus adhuc in spe facta est, non tenetur tatur per patientiam. Ac per hoc non solum peccata omnia, quorum nunc remissio fit in baptismo, quae reos faciunt, dum desideriis uitiosis consentitur atque peccatur, uerum etiam ipsa desideria uitiosa, quibus si non consentitur, nullus peccati reatus contrahitur, quae non in ista, sed in alia uita nulla erunt, eodem lauacro baptismatis uniuersa purgantur. Reatus itaque uitii eius, de quo loquimur, in regeneratorum prole carnali tamdiu manebit, donec et illic lauacro regenerationis abluatur. re
Abbreviated transcription (Latin):
est resurrectione renouatũ. sine qͦtła bestiali
motu de quo natura erubescit humana ñ
potest fieri: tam̃ ipse concubitus ñ ẽ peccatum.
ubi ratio libudine utitur ad bonũ: ñ suꝑat᷑
ad mału. Obesset ista carnis concupiscentia
etiam tantummͦ qd ineẽt: nisi peccatoꝵ
remissio sic ꝑdesset: ut que in eis est & na¬
to & renato. nato quidem & inẽe & obẽẽ. re¬
nato autẽ inẽẽ quidem. s ñ obẽe possit. In
tantũ enĩ obest natis: ut nisi renascantur.
nichil possit ꝑdesse si nati sunt de renatis.
Manet quippe in ꝑle. ita ut ream faciat ori¬
ginis uitium: etiam si in parente reatus eiꝰdẽ
uitii remissione ablutus est peccatoꝵ. donec
omne uitium eui ꝯsentiendo peccatur. rege¬
neratione nouissima consumat᷑. id est ipsiꝰ
etiam renouatione carnis. que in eius re¬
surrectione futura ꝓmittitur: ubi ñ solũ
nulla peccata faciamus: s nec habeamus

Expanded text:
est resurrectione renouatum, sine quodam bestiali est resurrectione renouatum, sine quodam bestiali motu, de quo natura erubescit humana, non potest fieri, tamen ipse concubitus non est peccatum, ubi ratio libidine utitur ad bonum, non superatur ad malum. Obesset ista carnis concupiscentia etiam tantummodo quod inesset, nisi peccatorum remissio sic prodesset, ut quae in eis est, et nato et renato, nato quidem et inesse et obesse, renato autem inesse quidem, sed non obesse possit. in tantum autem obest natis, ut, nisi renascantur, nihil possit prodesse, si nati sunt de renatis. manet quippe in prole, ita ut ream faciat originis uitium, etiam si in parente reatus eiusdem uitii remissione ablutus est peccatorum, donec omne uitium, cui consentiendo peccatur, regeneratione nouissima consumatur, id est ipsius etiam renouatione carnis, quae in eius resurrectione futura promittitur, ubi non solum nulla peccata faciamus, sed nec habeamus
Abbreviated transcription (Latin):
damnata tenet hominem generatio car¬
nalis: unde sola liberat regeneratio sp̃ũ¬
alis. Idõ regeneratis parentib si tam̃ in ea¬
dem grã ꝑseuerauerint. ꝓcul dubio ista
ꝓꝑter remissionem percatoꝵ que in eis fa¬
cta est ñ nocebit: nisi cũ ea male utunt᷑.
non solum in om̃ib illicitis corruptelis. ue¬
rumetiam in ipsis coniugib: quando ñ
ꝓpagandi uoluntare oꝑam creandis filiis
impendunt: s lasciuendi uoluptate ex¬
saturande cupicdini inseruiunt. Qd̃ ꝓꝑter
uitandas fornicationes. maritis & uxoribr
ne fraudent inuicem nisi ex consensu ad tẽ¬
pus. ut orationib uacent: scdm ueniam
non sedm imꝑium concedit apłs. Euident̃
quippe dum tribuit ueniam: denotat
culpam. Nuptialis autẽ concubitus quẽ
matrimoniales quoq indicant tabule. cau¬
sa ꝓcreandoꝵ fieri filioꝵ: ꝑ seipsummi pi ꝯrius
non in comparatione fornicationis ẽ bonus:
qui tametsi ꝓpter corpus mortis qd̃ nondum

Expanded text:
damnata tenet hominem generatio cardamnata tenet hominem generatio carnalis, unde sola liberat regeneratio spiritualis. Ideo regeneratis parentibus, si tamen in eadem gratia perseveraverint, procul dubio ista propter remissionem peccatorum, quae in eis facta est, non nocebit, nisi cum non solum in omnibus inlicitis corruptelis, uerum etiam in ipsis coniugibus, quando non propagandi uoluntate operam creandis filiis inpendunt, sed lasciuiendi uoluptate exsaturandae cupidini inseruiunt. quod propter uitandas fornicationes maritis et uxoribus ne fraudent inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut orationibus uacent, secundum ueniam, non secundum imperium concedit apostolus. euidenter quippe dum tribuit ueniam, denotat culpam. nuptialis autem concubitus, quem matrimoniales quoque indicant tabulae causa procreandorum fieri filiorum, per se ipsum prorsus, non in comparatione fornicationis est bonus. qui tametsi propter corpus mortis, quod nondum
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiarum bonũ. hoc est ꝓpagatio filioꝵ:
ubi ad huiusmodi opus uenitur. secreta que¬
runtur. arbitri remouentur. filioꝵ quoq
ipsoꝵ suam inde aliqui nati sunt. cũ ꝑ
etatem sentire ista iam ceꝑint p̃sentia de¬
uitatur. Atq ita nuptie sinuntur exercere
qd̾ licet: ut non negligant occultare quod
dedecet. Hinc ẽ quod infantes etiã qui pec¬
care ñ possunt: non tam̃ sine peccati con¬
tagione nascuntur: ñ ex hoc quod licet. s
ex eo quod dedecet. Nam ex hoc qd̃ licet.
natura nascitur: ex illo qd dedecet uitiũ.
Dature nascentis ẽ auctor ds. qui hominẽ.
condidit: & qui uirũ ac feminam nuptiali
iure coniunxit: uicii uͦ auctor ẽ diaboli de¬
cipientis calliditas: & hominis consentien¬
dis uoluntas. Tbi nichil d̾s fecit: nisi qd̾
hominem uoluntate peccantem iusto iudi
cio cum stirꝑe damnauit. Et ido ibi qͥcqͥd
etiam nondũ erat natum: mĩto ẽ in p̾ua¬
ricatrice radice damnatũ. In qua stirpe

Expanded text:
nuptiarum bonum, hoc est propagatio filiorum, nuptiarum bonum, hoc est propagatio filiorum, ubi ad huius modi opus uenitur, secreta quaeruntur, arbitri remouentur, filiorum quoque ipsorum, si iam inde aliqui nati sunt, cum per aetatem sentire ista iam coeperint, praesentia deuitatur, atque ita nuptiae sinuntur exercere quod licet, ut non neglegant occultare quod dedecet. hinc est, quod infantes etiam qui peccare non possunt, non tamen sine peccati contagione nascuntur, non ex hoc quod licet, sed ex eo quod dedecet. nam ex hoc quod licet natura nascitur, ex illo quod dedecet uitium. naturae nascentis est auctor deus, qui hominem condidit et qui uirum ac feminam nuptiali iure coniunxit, uitii uero auctor est diaboli decipientis calliditas et hominis consentientis uoluntas. Vbi nihil deus fecit, nisi quod hominem uoluntate peccantem iusto iucio cum stirpe damnavit: et ideo ibi quidquid etiam nondum erat natum, merito est in praevaricatrice radice damnatum: in qua stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
clausis. s in hec non aꝑtis. hoc ẽ ñ artentis.
animaduertenda nunciasset. nicħ in suo
corpore qd utiq totum ds laudabile fece¬
rat. pudendum uelandumq sensissent: qͥa
nisi preisset facinus qd̃ inobedientia ẽ au¬
sa committere: ñ sequeretur dedecus. quod
uerecundia uellet abscondere. Clarũ ẽ gͥ
non eẽt nuptie tam̃ eeñt: quarũ bonũ
non aufertur isto maloͬ.s ab eis &e hoc ma¬
lum in usum uertitur bonum. Uerum
quia ista iam conditione mortalium
nunc simul aguntur concubitus & libi¬
do: eo fit ut cum libido rep̾hendit᷑. etiã
nuptialis concubitus licitus & honestus
reprehendi putetur: ab eis qui nolunt cdeͤ¬
cernere ista uł nesciunt. Dec attendunt il¬
lud ẽẽ nuptiarũ bonũ. unde glant᷑ nuptiȩ.
id est ꝑles. pudicicia. sacram̃tum: illud au¬
tem non ẽẽ nuptiarum. s carnalis concu¬
piscentie malum. de quo erubescunt et
nuptie. Sr quia sine illo malo fieri ñ potest

Expanded text:
clausis, sed in hoc non apertis, hoc est non attentis, clausis, sed in hoc non apertis, hoc est non attentis, animaduertenda nuntiasset, nihil in suo corpore, quod utique totum deus laudabile fecerat, pudendum uelandumque snisi praeisset facinus, quod inobedientia est ausa committere, non sequeretur dedecus, quod verecundia vellet abscondere. CAPUT XXXVII.non esset, nuptiae tamen essent: quarum bonum non aufertur isto malo, sed ab eis et hoc malum in usum vertitur bonum. Verum quia jam ista conditione mortalium, nunc simul aguntur concubitus et libido; eo fit ut cum libido reprehenditur, etiam nuptialis concubitus licitus et honestus reprehendi putetur ab eis, qui nolunt discernere ista vel nesciunt. Nec attendunt illud esse nuptiarum bonum, unde gloriantur nuptiae, id est proles, pudicitia, sacramentum, illud autem non esse nuptiarum, sed carnalis concupiscentiae malum, de quo erubescunt et nuptiae. sed quia sine illo malo fieri non potest
Abbreviated transcription (Latin):
eiq de suo latere coniugem: Et tam̃ quod
oculus iam ñ inuenit: files credit. Sic gͦ &
primarũ nuptiarum sine libidinis passio¬
ne tranquillitas. & motus genitalium. sicut.
alioꝵ membroꝵ. ñ ad effrenati caloris incita¬
mentum. s ad uoluntatis arbitriũ. quales
nuptie ꝑseuerassent. si peccati ñ int̾uenisset
obꝑbrium. nunc ostendi ñ potest. s his quȩ
diuina auc̃toritate conscͥpta sunt ñ immĩto
credi potest. Sic enim mͦ non inuenio sine pru¬
riente libidine concumbentẽ : sicut ñ inue¬
nio sine dolore & gemitu parturientem:
sine futura morte nascentem. Et tam̃ scłm
scͥpturarum sc̃arum ueritatẽ. gemitus par¬
turientis & mors hominis ñ fuissent: si pecca¬
tum ñ p̾cessisset. Sic nec illud unde erubue¬
rint qui m̃bra illa texerunt: quia &e hoc
in eisdem scĩs litteris p̾cedente peccato scͥp¬
tum est consecutum. Membra quippe illa
nisi indecens motus oculis eoꝵ ñ utiq

Expanded text:
eique de suo latere coniugem? et tamen quod eique de suo latere coniugem? et tamen quod oculus iam non inuenit, fides credit. Sic ergo et primarum nuptiarum sine libidinis passione tranquillitas et motus genitalium sicut aliorum membrorum non ad effrenati caloris incitamentum, sed ad uoluntatis arbitrium — quales nuptiae perseuerassent, si peccati non interuenisset obprobrium — nunc ostendi non potest, sed ex his quae diuina auctoritate conscripta sunt non immerito credi potest. sic enim modo non inuenio sine pruriente libidine concumbentem; sicut non inuenio sine dolore et gemitu parturientem, sine futura morte nascentem, et tamen secundum scripturarum sanctarum ueritatem gemitus parturientis et mors hominis non fuissent, si peccatum non praecessisset; sic nec illud unde erubuerunt, qui membra illa texerunt, quia et hoc in eisdem sanctis litteris praecedente peccato scriptum est consecutum. membra quippe illa nisi indecens motus oculis eorum non utique
Abbreviated transcription (Latin):
indidit pͥmis hominibr. Si autẽ peccato ñ
fuisset dehonestata natura. absit ut opinem᷑
tales futuras fuisse nuptias in paradyso: ut
in eis ad ꝓlem seminandam ñ natura uolũ¬
tatis. sicut pes ad ambulandu. manꝰ ad oꝑan¬
dum. lingua ad loquendum. s estu libidiniᷤ
membra genitalia mouerentur.Dec sic̃ nunc
sit. uirginitatis integritas ad concipiendos
fetus ui turbidi uiciaret᷑ ardoris: si obseque¬
retur imꝑio tranquillissime caritatis.Et eo
modo non eẽt dolor & cruor uirginis coneũ¬
bentis: quomͦ non eẽt etiam matris gemitus
parientis. Hȩc ido ñ creduntur: qͥa in ista
mortalitatis conditione inexpta st̃. In detĩ
quippe uitio mutata natura: non inuenit.
prime illius puritatis exempłu. S fidelibꝰ
loquimur. qui nouerunt credere. diuinis
eloquiis: etiam nullis adhibitis exꝑte u̾ta¬
tis exemplis. Quomͦ enĩ nunc ostendam sine
ullis parentib de puluere hominem factũ:

Expanded text:
indidit primis hominibus. si autem peccato non indidit primis hominibus. si autem peccato non fuisset dehonestata natura, absit ut opinemur tales futuras fuisse nuptias in paradiso, ut in eis ad prolem seminandam non nutu uoluntatis, sicut pes ad. ambulandum, manus ad operandum, lingua ad loquendum, sed aestu libidinis membra genitalia mouerentur nec, sicut nunc fit, uirginitatis integritas ad concipiendos fetus ui turbidi uitiaretur ardoris, sed obsequeretur imperio tranquillissimae caritatis et eo modo non esset dolor et cruor uirginis concumbentis, quomodo non esset etiam matris gemitus parientis. haec ideo non creduntur, quia in ista mortalitatis conditione inexperta sunt. in deterius quippe uitio mutata natura non inuenit primae illius puritatis exemplum. sed fidelibus loquimur, qui nouerunt credere diuinis eloquiis etiam nullis adhibitis expertae ueritatis exemplis. quomodo enim nunc ostendam sine ullis parentibus de puluere hominem factum
Abbreviated transcription (Latin):
bediens dõ. sua quoq sibi inobedientia m̃bra
sentiret: de quib erubescens qd̾ ñ ad arbit̾¬
um uoluntatis eius. s ad libidinis incenti¬
uum uelut arbitrio ꝓprio mouerent᷑. que
pudenda iudicauit oꝑienda curauit. Non
enim confundi debuit homo de oꝑe di: aut
ullomͦ fuerant creato erubescenda. que in¬
stituenda uisa sunt creatori. Itaq nec dõ nͨ
homini illa simplex nuditas displicebat:
quando nichil erat pudendũ: quia nichil
precesserat puniendum. Essent autẽ ꝓculdu¬
bio nuptiȩ etiam ñ p̾cedente peccato: quia
neqr ob aliam causam uiro adiutoriũ ñ alius
uir. s femina facta est: & illa di uerba. crescite
& multiplicamini. ñ est damnandoꝵ p̾dic̃tio
peccatoꝵ: s fecundatarũ benedictio nuptiaꝵ.
His enim ds ineffabilib suis uerbis. id est cdi¬
uinis rationib in suȩ sapientiȩ ꝑ qũa facta
sunt omĩa ueritate uiuentib: uim seminis

Expanded text:
boediens deo sua quoque sibi inoboedientia membra boediens deo sua quoque sibi inoboedientia membra sentiret. de quibus erubescens, quod non ad arbitrium uoluntatis eius, sed ad libidinis incentiuum uelut arbitrio proprio mouerentur, quae pudenda iudicauit, operienda curauit. non enim confundi debuit homo de opere dei aut ullo modo fuerant creato erubescenda, quae instituenda uisa sunt creatori. itaque nec deo nec homini illa simplex nuditas displicebat, quando nihil erat pudendum, quia nihil praecesserat puniendum. Essent autem procul dubio nuptiae etiam non praecedente peccato, quia neque ob aliam causam uiro adiutorium non alius uir, sed femina facta est et illa dei uerba: crescite et multiplicamini, non est damnandorum praedictio peccatorum sed fecundatarum benedictio nuptiarum. his enim deus ineffabilibus suis uerbis, id est diuinis rationibus in suae sapientiae per quam facta sunt omnia ueritate uiuentibus uim seminis
Abbreviated transcription (Latin):
immaculatus. Inquantũ eñĩ nuptiȩ bonȩ
sunt: intantũ faciunt plurimũ boni etiã
de libidinis malo: qm̃ libidine ñ bene utit᷑
libido. s ratio. Libido ẽ autẽ in illa quam
notat apłs repugnante legi mentis inobe¬
dientium lege membroꝵ. Ratio uͦ bene uteis
libidine: ipsa ẽ in lege nuptiarũ. Uã si nul¬
lum de malo bonũ fieri posset: nec ds ex ad¬
ulterino concubitu hominẽ conderet. Siẽ
gͦ adulterii damnabile małii. quando et
inde homo nascitur. ñ imputatur dõ. qui cer¬
te in oꝑe hominũ malo facit ipse opus bonũ:
ita quicquid est pudendui in m̃broꝵ illa mo¬
bedientia. de qua erubuerunt. qui post pec¬
catum foliis ficulneis eadem m̃bra texerunt.
non nuptiis imputatur ꝓpt̾ quas concubitꝰ
coniugalis ñ solum ẽ licitus. uerũetiã utilis
& honestus: s imputatur peccato inobedien¬
diȩ. cuius hec pena ẽ consecuta. ut homo mno¬

Expanded text:
inmaculatus. in quantum enim nuptiae bonae inmaculatus. in quantum enim nuptiae bonae sunt, in tantum faciunt plurimum boni etiam de libidinis malo, quoniam libidine non bene utitur libido, sed ratio. libido est autem in illa quam notat apostolus repugnante legi mentis inoboedientium lege membrorum, ratio uero bene utens libidine ipsa est in lege nuptiarum. nam si nullum de malo bonum fieri posset, nec deus ex adulterino concubitu hominem conderet. sicut ergo adulterii damnabile malum, quando et inde homo nascitur, non inputatur deo, qui certe in opere hominum malo facit ipse opus bonum, ita quicquid est pudendum in membrorum illa inoboedientia, de qua erubuerunt qui post peccatum foliis ficulneis eadem membra texerunt, non nuptiis inputatur, propter quas concubitus coniugalis non solum est licitus, uerum etiam utilis et honestus, sed inputatur peccato inoboedientiae, cuius haec poena est consecuta, ut homo ino
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ summi: huic mala uoluntas hominis pͥmi
Illud indicat. d̾m creature institutorẽ. hoc
indicat d̾m in obedientiȩ punitorẽ. Deniq
idem ipse xp̃c ꝓꝑter illud creanłi factor ẽ
hominis: ꝑꝑter hoc sanandu factus ẽ homo.
Bonũ gͦ sunt nuptie: in om̃ibr que sunt ꝓpͥa
nuptiarum. Hȩc autẽ sunt tria: genandi
ordinatio: fides pudiciciȩ: conubii sacram̃¬
dum. Eꝑter ordinationem generandi scͥptũ
est: uolo iuniores nubere: filios ꝓcreare. ma¬
dresfamilias ẽẽ. Eꝑter fidem pudicitie. uxor
non habet potestatem corporis sui s uir: si¬
militer & uir ñ habet potestatem sui corporsᷤ
s mulier. Pꝑter conubii sacramentũ: qͦd
ds̃ coniunxit homo ñ separet. De quib
in aliis opusculis nrĩs que uobis ñ sunt in¬
cognita. quantũ dño adiuuante potuimꝰ.
satis nos disseruisse meminimꝰ. Ppt̃ hec
omĩa honorabiles nuptie in om̃ibr: &e tħorus

Expanded text:
dei summi, huic mala uoluntas hominis primi; dei summi, huic mala uoluntas hominis primi; illud indicat deum creaturae institu torem, hoc indicat deum inoboedientiae punitorem. denique idem ipse Christus propter illud creandum factor est hominis, propter hoc sanandum factus est homo. Bonum ergo sunt nuptiae in omnibus quae sunt propria nuptiarum. haec autem tria sunt: generandi ordinatio, fides pudicitiae, conubii sacramentum. propter ordinationem generandi scriptum est: uolo iuniores nubere, filios procreare, matres familias esse; propter fidem pudicitiae: uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir; similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier; propter conubii sacramentum: quod deus coniunxit, homo non separet. de quibus in aliis opusculis nostris, quae uobis non sunt incognita, quantum domino adiuuante potuimus, satis nos disseruisse meminimus. propter haec omnia honorabiles nuptiae in omnibus et torus
Abbreviated transcription (Latin):
cro sorde nisi peccati: Nec infans cuius ẽ
unius diei uita suꝑ terram. Sic autẽ argu¬
mentantur dicentes. Erg̃o malũ sunt nup¬
diȩ: &e non ẽ opus d̃i homo quẽ generant
nuptie. Quasi nuptiarũ bonũ sit morb
concupiscentie: in quo uxores diligunt qͥ
pudicitia coniugalis. qua in bonos usus
ordinante filios ꝓcreandi redigit᷑ libido car¬
nalis. Aut uͦ possit ẽe homo nisi opus dei:
non solum qui de coniugio. uerũetiam qui
de fornicatione uel de adulterio ꝑcreat᷑. S
in hac questione ubi queritur. ñ cui rei cre¬
ator. s cui saluator sit necessarius: ñ intu¬
endum est. quid boni sit in ꝓereatione natẽ.
s quid in peccato mali: quo certũ est uiciatã
ẽẽ naturam. Simul autẽ utrũq ꝓpagatur.
& natura & nature uitium: quoꝵ ẽ unũ
bonum: alterũ malũ. Illud de conditoris
largitate sumitur: hoc de origine damnati¬
onis attrahitur. Illi ẽ causa bona uoluntaᷤ

Expanded text:
cro, sorde nisi peccati? — nec infans, cuius est cro, sorde nisi peccati? — nec infans, cuius est unius diei uita super terram. Sic autem argumentantur dicentes: \'ergo malum sunt nuptiae et non est opus dei homo quem generant nuptiae?\' quasi nuptiarum bonum sit morbus concupiscentiae, in quo uxores diligunt quipudicitia coniugalis, qua in bonos usus ordinate filios procreandi redigitur libido carnalis, aut uero possit esse homo nisi opus dei non solum qui de coniugio, uerum etiam qui de fornicatione uel de adulterio procreatur. sed in hac quaestione, ubi quaeritur non cui rei creator, sed cui saluator sit necessarius, non intuendum est quid boni sit in procreatione naturae, sed quid in peccato mali, quo certum est uitiatam esse naturam. simul autem utrumque propagatur, et natura et naturae uitium, quorum est unum bonum, alterum malum. illud de conditoris largitate sumitur, hoc de origine damnationis attrahitur; illi est causa bona uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
est enum ꝓ nobis peccatum. Unde dic̃ apł̃s.
Obsecramus pro xp̃o: reconciliamini deo.
Eum qui ñ nouerat peceatum ꝓ nobis pec¬
catum fecit: ut nos simus iusticia di in ip¬
peccatum. id est sacrificium ꝑ qd̃ dimitte¬
rentur nr̃a peccata: qm̃ peccata uocantur
sacrificia ꝑ peccatis. Et utiq ipse ꝑ peccatis
nrĩs est immolatus. nullum habens uitiũ
solus in hominibr. quale querebatur etiam
tunc in pecoribr: quo significabatur unus
sine uitio ad uitia sananda uenturus. No¬
cumq gͥ die suȩ natiuitatis infans bapti¬
⁊aretur in xp̃o. tanqũa octauo circũcidit᷑
die: qm̃ in illo circumeiditur. qui tercio qͥ¬
dem ex quo crucifixus est. s octauo in eb¬
uomadib resurrexit die. Circumcidit᷑ aut̃e
in expoliationem corporis carnis: id est ut
debitum qd contagio carnalis gena̾tionis
attraxit. grã spiritalis regen̾ationis absoluat.
Nullus enim mundus ẽ a sorde. Qua obse¬

Expanded text:
est enim pro nobis peccatum. unde dicit apostolus: est enim pro nobis peccatum. unde dicit apostolus: obsecramus pro Christo, reconciliamini deo. eum qui non nouerat peccatumpro nobis peccatum fecit, utnos simusiustitia in ippeccatum, id est, sacrificium per quod dimitterentur nostra peccata: quoniam peccata vocantur sacrificia propeccatis. Et utique ipse pro peccatis nostris immolatus est, nullum habens vitium, solus in hominibus quale quaerebatur etiam tunc in pecoribus, quo significabatur unus sine vitio ad vitia sananda venturus. Quocumque igitur die suae nativitatis infans baptizetur in Christo, tanquam octavo circumciditur die: quoniam in illo circumciditur, qui tertio quidem ex quo crucifixus est, sed octavo in hebdomadibus resurrexit die. Circumciditur autem in exspoliationem corporis carnis , id est, ut debitum qattraxit, gratia spiritalis regenerationis absoluat; nullus enim est mundus a sorde — qua, obse
Abbreviated transcription (Latin):
cetera uenturũ sacram̃ta. etiã ipsa p̃putii eir¬
cumeisio ꝓph̾auit. Dies enim octauus est
in eblomadarũ recur sib dies dñicus:
quo resurrexit dñs. Et petra erat. xp̃c. iin¬
de circumcisionis cultellus petrinus: & ca¬
ro p̾putii corpus peccati. Mutatis ꝓinde sacra¬
mentis. postea quam uenit qui eis significa¬
batur ẽẽ uenturusm̃ tam̃ mutato mediato¬
ris auxilio. qui etiam priusqm uenisset
in carne. antiqua sua membra liberabat.
sue incarnationis fide: & nos cũ essemus
mortui delictis & p̃putio carnis nr̃e conui¬
uificati sumus xp̃o: in quo circũcisi sumꝰ
circumcisione ñ manufacta. quã figura¬
bat circumcisio manufacta: ut euacuare¬
tur corpus peccaticum quo sumus ex adã
nati. Damnatȩ originis ꝓpagatio nos dam¬
nat: nisi munclemur similitudine carnis
peccati: in quamissus est sine peccato. qui
tam̃ de peccato cdamnaret peccatũ. fac̃tus

Expanded text:
cetera ueterum sacramenta etiam ipsa praeputii circetera ueterum sacramenta etiam ipsa praeputii circumcisio prophetauit? dies enim octauus est in hebdomadum recursibus dies dominicus, quo resurrexit dominus, et petra erat Christus. unde circumcisionis cultellus est petrinus et caro praeputii corpus peccati. Mutatis proinde sacramentis posteaquam uenit qui eis significabatur esse uenturus, non tamen mutato mediatoris auxilio, qui etiam priusquam uenisset in carne, antiqua sua membra liberabat suae incarnationis fide, et nos cum essemus mortui delictis et praeputio- carnis nostrae, conuiuificati sumus Christo, in quo circumcisi sumus circumcisione non manu facta, quam figurabat circumcisio manu facta, ut euacuaretur corpus peccati, cum quo sumus ex Adam nati. damnatae originis propagatio nos damnat, nisi mundemur similitudine carnis peccati, in qua missus est sine peccato, qui tamen de peccato damnaret peccatum; factus
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ temporalis mortis terror incussus
est. cum de iustis quando moriebant᷑. tunc
potius diceretur. & appositus ẽ ad ppłm suũ.
uł appositus est ad patres suos: qm̃ deincepᷤ
homini nulla temptatio formidatur. q̃ ilłu
separet a ppło suo.si ppłs eius ipse est ppłi di.
Quid sibi gͦ uult ꝓ nullo ꝓpriȩ uoluntatiᷤ
admisso: tanta damnatio.  Neq enĩ sicut
non nulli scd̾m platonicos opinant᷑. hoc uniꝰ¬
cuiusq infantis anime redditur. qd̾ ante
istam uitam sua uoluntate commisit: qm̃
habere non potest ante hoc corpus uł be¬
ne uł male uiuendi liberũ arbitriũ: cũ
paulus apłs aꝑtissime dicat. nondũ natoᷤ
nichil egisse boni uł mali. Unde gͦ recte in¬
fans illa ꝑditione punitur: nisi quia ꝑtinet.
ad massam ꝑditionis: Et iuste intelligitur
ex adam natus antiqui debiti obligatione
damnatꝰ: nisi inde fuerit ñ sełm debitum.
s scdm grãm liberatus. Qũa grãm᷑. nͥ grãm¬

Expanded text:
neque enim temporalis mortis terror incussus neque enim temporalis mortis terror incussus est, cum de iustis, quando moriebantur, tunc. potius diceretur: et appositus est ad populum suum uel appositus est ad patres suos, quoniam deinceps homini nulla. temptatio formidatur, quae illum separet a populo suo, si populus eius ipse est populus dei. Quid sibi ergo uult pro nullo propriae uoluntatis admisso tanta damnatio? neque enim, sicut nonnulli secundum Platonicos opinantur, hoc uniuscuiusque infantis animae redditur, quod ante istam uitam sua uoluntate commisit, cum haberet ante hoc corpus uel bene uel male uiuendi liberum arbitrium, cum Paulus apostolus apertissime dicat nondum natos nihil egisse boni uel mali. unde ergo recte infans illa perditione punitur, nisi quia pertinet ad massam perditionis et iuste intellegitur ex Adam natus antiqui debiti obligatione damnatus, nisi inde fuerit non secundum debitum, sed secundum gratiam liberatus? quam gratiam nisi gra
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ paruuli signarent᷑: scͥptura ñ expͥmit.
Ipse tam̃ abraham signũ accepit circũcisiomᷤ:
signaculum iusticie fidi. Et sic accepit: ut
deinceps etiã om̃s paruulos domus sue
circũcidere iuberetur recentissimos a uis¬
cerib matrũ. octauo die natiuitatis eoꝵ:
ut etiam hii qui corde ad iusticiam crede¬
re nondum possent: iusticie tam̃ fidei sig¬
naculum sumerent. Quod sub terrore tante
est imꝑatum: ut diceret d̾s animã ilła de
suo ppło ꝑituram. cuius octauo dis p̃putii
circumcisio ñ facta fuisset. Huius tã horribi¬
lis pene iusticia si queratur: non ne istorum
omĩs de libero arbitrio. & laudabili sanitate
& puritate naturȩ. quantũlibet. arguta sit
argumentatio reꝑcussa & confracta dissiliet:
Quid enim mali queso paruulus ꝓpria uolun¬
tate cominisit. ut alio negligente &e eum ñ
circumeidente. ipse damnetur damnatione.
tam seuera: ut ꝑeat anima illa de ppło suo.

Expanded text:
eorum paruuli signarentur, scriptura non exprimit. eorum paruuli signarentur, scriptura non exprimit. ipse tamen Abraham signum accepit circumcisionis signaculum iustitiae fidei et sic accepit, ut deinceps etiam omnes paruulos domus suae circumcidere iuberetur, recentissimos a uisceribus matrum octauo die natiuitatis eorum, ut etiam hi, qui corde ad iustitiam credere nondum possent, tamen iustitiae fidei signaculum sumerent. quod sub terrore tanto est imperatum, ut diceret deus animam illam de suo populo perituram, cuius octauo die praeputii circumcisio facta non fuisset. huius tam horribilis poenae iustitia si quaeratur, nonne istorum omnis de libero arbitrio et laudabili sanitate et puritate naturae quantumlibet arguta sit argumentatio repercussa et confracta dissiliet? quid enim mali, quaeso, paruulus propria uoluntate commisit, ut alio neglegente et eum non circumcidente ipse damnetur damnatione tam seuera, ut pereat anima illa de populo suo?
Abbreviated transcription (Latin):
dubitari uel errari salua fide potest: s in
ipsa regula fidei qua xp̃iani sumus. gr̃e dĩ
conuincitur inimicus. Quale ẽ autẽ. qd̾ ab
istis illa que ante fuit uelut adhuc minus
malis morib uitiata hominũ natura lau¬
datur: neqi respiciunt tantis tamq intole¬
rabilibr peccatis homines tc̃ fuisse submer-¬
sos: ut excepto uno homine cli & eiꝰ coniuge.
tribq filiis & totidem nurib. iusto iudicio
dĩ. sicut igne postea terra exigua sodomoꝵ.
ita totus mundus diluuio deleret᷑. Ex quo
tempore gͥ ꝑ unũ hominem peceatũ intraũ
in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita in om̃s
homines ꝑtransiit in quo om̃s peccauert:
ꝓfecto uniuersa massa ꝑditionis facta ẽ pos¬
sessio ꝑditoris. Nemo itaq nemo ꝓrsus inde
liberatus ẽ. aut liberat᷑. aut liberabit᷑: ñ grã
redemptoris. Et ante abraham quidem. utr̃i
aliquo corporali & insibili sacram̃to iusti uł

Expanded text:
dubitari uel errari salua fide potest, sed in dubitari uel errari salua fide potest, sed in ipsa regula fidei, qua christiani sumus, gratiae dei conuincitur inimicus. quale est autem, quod ab istis illa quae ante legem fuit uelut adhuc minus malis moribus uitiata hominum natura laudatur? neque respiciunt tantis tamquam intolerabilibus peccatis homines tunc fuisse submersos, ut excepto uno homine dei et eius coniuge . \' tribusque filiis et totidem nuribus iusto iudicio dei sicut igne postea terra exigua Sodomorum ita totus mundus diluuio deleretur. ex quo tempore igitur perunum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, profecto uniuersa massa perditionis facta est possessio perditoris. nemo itaque, nemo prorsus inde liberatus est aut liberatur aut liberabitur nisi gratia redemptoris. Et ante Abraham quidem utrum aliquo corporali et uisibili sacramento iusti uel
Abbreviated transcription (Latin):
qua uenturus eẽt d̃s celi. carnem de illo
femore ꝓpagari: Cuius earnis & sanguinis.
quando ipsum abraham benedixit melchise¬
dech. etiam testimonium xp̃ianis fidelibr
notissimũ ꝓtulit: ut tantopt᷑ xp̃o diceret᷑
in pͤalmis. qd̾ nondũ factum s adhuc futu¬
rum. eadem tam̃ ipsa & patrũ que nr̃a ẽ fides
una cantabat: tu es sacerdos in et̃nũ scdm
ordinem melchisedech. In adam quippe in
diator ad uitam. Non autẽ ꝑ hoc mediator ẽ:
quod equalis ẽ patri. Per hoc enĩ quantũ
pater: tantũ ipse distat a nobis. Et quomͦ
erit medietas: ubi eadem ipsa distantia ẽꝰ
bis ꝓpinquior. suꝑior nobis. ꝑ qd̾̃ patri ꝓpinqͥ¬
or. Qd̾ aꝑtius ita dicitur. Inferior patre. quia
in forma serui: suꝑior nobis. quia sine labe
peccati. Quaꝑꝑter quisquis humanã conten¬
dit in qualibet ȩtate naturam ñ indigere
medico scdo adam. quia ñ est uitiata in pͥ¬
mo adam: non in aliqua questione in qua

Expanded text:
qua uenturus esset deus caeli carnem de illo qua uenturus esset deus caeli carnem de illo femore propagari? Cuius carnis et sanguinis, quando ipsum Abraham benedixit, Melchisedech etiam testimonium christianis fidelibus notissimum protulit, ut tanto post Christo diceretur in psalmis, quod nondum factum, sed adhuc futurum, eadem tamen ipsa et patrum quae nostra est fides una cantabat: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. in Adam quippe inudiator ad uitam; non autem per hoc mediator est, quod aequalis est patri. per hoc enim quantum pater tantum et ipse distat a nobis. et quomodo erit medietas, ubi eadem ipsa distantia est? bis propinquior, superior nobis per quod patri propinquior. quod apertius ita dicitur: inferior patre, quia in forma serui, superior nobis, quia sine labe peccati. Quapropter quisquis humanam contendit in qualibet aetate naturam non indigere medico secundo Adam, quia non est uitiata in primo Adam, non in aliqua quaestione, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ham. nisi eius nosset futurã mortalitatem:
cuius quesiuit eternitatẽ:Aut si ad hoc ali¬
quis hoꝵ uerboꝵ sensum coartat. ut dicat.
nichil intelligendum in eo qd̃ ait dñs. que¬
siuit diem meũ. nisi quesiuit me qui sum
dies ꝑmanens. hoc est lum̃ indeficiens. ue¬
lut cum dicimus uitam filiĩ. de qua loquit᷑
euangłm dicens. sit dedit & filio uitã habere
in semet ipso. non aliud ipsum. aliud eiꝰ uitã.
s eundem ipsũ filium intelligimus uitam
qui dixit ego sum uia ueritas. & uita. et
de quo dictum est. ipse ẽ uerus ds & uita
et̃na. ut hanc eius equalem patri diuinita¬
dem uidere cupiuerit abraham. nequaqm¬
eius incarnatione p̃cognita sicut eũ ñnulli
etiam philosophi quesiuerunt. qui nichil
De eius carne didicerunt: nunqͥd &e illd̾ qd̾
iubet abraham ponere manũ seruũ suũ
sub femore suo. & iurare ꝑ d̾m celi. alit̃ qͥsqmͣ
recte intellecturus ẽ. nisi abraham scisse in

Expanded text:
ham, nisi eius nosset futuram mortalitatem, ham, nisi eius nosset futuram mortalitatem, cuius quaesiuit aeternitatem? aut si ad hoc aliquis horum uerborum sensum coartat, ut dicat nihil intellegendum in eo quod ait dominus \'quaesiuit diem meum\' nisi \'quaesiuit me, qui sum dies permanens, hoc est lumen indeficiens\' — uelut cum dicimus uitam filii, de qua loquitur euangelium dicens: sic dedit et filio uitam h abere in semet ipso, non aliud ipsum, aliud eius uitam, sed eundem ipsum filium intellegimus uitam, qui dixit: ego sum uia, ueritas et uita, et de quo dictum est: ipse est uerus deus et uita aeterna, ut hanc eius aequalem patri diuinitatem uidere cupiuerit Abraham nequaquam incarnatione eius praecognita, sicut eum nonnulli etiam philosophi quaesiuerunt, qui nihil de eius carne didicerunt — numquid et illud, quod iubet Abraham ponere manum seruum suum sub femore suo et iurare per deum caeli, aliter quisquam recte intellecturus est nisi Abraham scisse in
Abbreviated transcription (Latin):
de uiuis & mortius. quia nondũ factũ est.
Si autẽ nos ꝑ huius nondu facti s futuri
iudicii fidem. stabimus ad dexteram xp̃i:
ꝓfecto illi ꝑ incarnationis eius tẽ nondum
facte s future fidem. m̃bra sunt. xp̃i. Neq
enim putandu est: qd antiquis iustis sola
quȩ semꝑ erat diuinitas xp̃i. ñ etiã quȩ non¬
dum erat eius humanitas reuelata ꝑfuerit.
Illud enĩ qd̾ ait dñs iħc. abraham concupi¬
uit diem meũ uidere. & uidit & gauisus
est: si diem suũ uoluit suũ tempus significa¬
ri. testimoniũ ꝑfecto ꝑhibuit abrahe. qd̃ fi¬
de fuerit incarnationis eius imbutꝰ. Sed̾m
enim hunc habet tempus. Diuinitas uͦ eius
omne tempus excedit: quia ꝑ ilła uniu̾sa
facta sunt tempora. Qd̃ & si quisquã de die
sempit̃no accipiendum putauerit qui nullo
finitur crastino. nullo preuenitur hesterno.
hoc est de ipsa eternitate in qua coeternus
est patri: quomͦ id uere concupisceret abra¬

Expanded text:
de uiuis et mortuis, quia nondum factum est; de uiuis et mortuis, quia nondum factum est; si autem nos per huius nondum facti, sed futuri iudicii fidem stabimus ad dexteram Christi, profecto illi per incarnationis eius tunc nondum factae, sed futurae fidem membra sunt Christi. Neque enim putandum est, quod antiquis iustis sola quae semper erat diuinitas Christi, non etiam quae nondum erat eius humanitas reuelata profuerit. illud enim, quod ait dominus Iesus: Abraham concupiuit diem meum uidere et uidit et gauisus est, si diem suum uoluit suum tempus intellegi, testimonium profecto perhibuit Abrahae, quod fide fuerit incarnationis eius inbutus. secundum hanc enim habet tempus; diuinitas uero eius omne tempus excedit, quia per illam uniuersa facta sunt tempora. quod etsi quisquam de die sempiterno accipiendum putauerit, qui nullo finitur crastino, nullo praeuenitur hesterno, hoc est de ipsa aeternitate, in qua coaeternus est patri, quomodo id uere concupisceret Abra