comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ñ solũ isrł isrł: uerũ et ruben generat ruben: & sy
uidas nuncupant᷑. Et replicatȩ sunt scripturȩ in
tribu uida nominib uida. eaq in benedictionib
iacob et moysen: de ruben et symeon & leui et uida
dicunt᷑. & cȩt̃is ñ sic conueniunt patriarchis. ut
his qͥ cognominis eoꝵ ꝓpt̃ familiae radice extite¬
runt. Beniamin lupus rapax: ad matutinum
comedit. & ad uesperũ dabit escam. Beniamui
ille nũquã fuit lupus rapax. beniamin ille
nũquã in nesꝑam dedit escam. sed is qͥ natꝰ
est ex tribu beniamin: hebreus ex hebreis.
iuxta legem phariseus. circũcisus octauo die.
beniamin p̃dicabat᷑ lupus rapax. ad matuti¬
nũ comedens quando uiuenis fuit. & in uespe¬
ram dans escam. qͣndo credens spiritalẽ p̃buit
cibũ a se eccłiis institutis. Igit᷑ beniamin ben¬
iamin ingenerat. Quomͦ gͦ homo ex homine
beniamin in beniamin: sic uida ex uida. ru¬

Expanded text:
Sic non solum Israel Israel, verum et Ruben generat Ruben, et SiSic non solum Israel Israel, verum et Ruben generat Ruben, et SiJudas nuncupantur: et replicatae sunt Scripturae in tribu Juda hominibus Juda. Ea quae in 920 benedictionibus Jacob, per Moysen de Ruben et Simeon et Levi et Juda dicuntur , et caeteris non sic conveniunt patriarchis, ut his qui cognomines eorum propter familiae radicem exstiterunt. Benjamin lupus rapax ad matutinum comedit, et ad vesperam dabit escam. Benjamin ille numquam fuit lupus rapax. Benjamin ille numquam in vesperam dedit escam; sed is, qui natus est ex tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis juxta legem Pharisaeus, circumcisus octavo die, Benjamin praedicabatur lupus rapax ad matutinum comedens, quando juvenis fuit, et in vesperam dans escam, quando credens spiritalem praebuit cibum a se Ecclesiis institutis. Igitur Benjamin Benjamin generat. Quomodo ergo homo ex homine, Benjamin ex Benjamin, sic Juda ex Juda, Ru
Abbreviated transcription (Latin):
suimꝰ. Dr̃ gͦ qͣndo t̾ra peccauerit. qͣsi dicatur.
si qͣndo peccauerit mat̾ auferã de domo eiꝰ filiũ
sic & nc̃ auferã de ea hominem. Letat᷑ quippe
qr placida et mansueta animalia diligit. Et
auferam de ea hominẽ et pecus. Et si fuerint
isti tres uiri in medio eiꝰ. Ꝙ uomͦ potest in terra
peccatrice triũ istoꝵ parit̾ numerus cõmorari.
qͦmͦ tam diũsis temporib uiuentiũ potest int̃
se uita c̃iungi : In p̃senti legimꝰ in peccatͥce t̾ra
eos parit̃ c̃sistere : idẽ noe qͥ in diluiuo fuit.
& danihelẽ qͥ in captiuitate babylonis cõmoratꝰ
est: & iob qͥ temporib patriarcharũ et moysi
uixisse ꝑhibet᷑. hoc enĩ tempꝰ inuenimꝰ uitȩ iob.¬
Quid gͦ pͥossumꝰ dicere. Meminisse debemꝰ ut
sepe iã diximus. qr ut homo hominẽ generat.
& isrł generat isrł: isrł qͥppe cũ eẽt iacob ge¬
nerauit ppłm isrł. Et uiuenimꝰ in scripturis.
isrł nom̃ ñ tam in uno homine quã in uniũso popło dici.

Expanded text:
peccaverit, quasi dicatur, si quando peccaverit mater, auferam de domo ejus filium: sic et nunc auferam de ea hominem. Laetatur quippe quia placida et mansueta animalia diligit. Et auferam de ea hominem et pecus. Et si fuerint isti tres viri, de medio ejus. Quomodo potest in terra peccatrice trium istorum pariter numerus commorari? Quomodo tam diversis temporibus, viventium potest inter se vita conjungi? In praesenti legimus in peccatrice terra eos pariter consistere, id est, Noe, qui in diluvio fuit, et Danielem, qui in captivitate Babylonis commoratus est, et Job, qui temporibus patriarcharum et Moysi vixisse perhibetur. Hoc enim tempus invenimus vite debemus ut saepe jam diximus quia ut homo hominem generat, et Israel generat Israel. Israel quippe cum esset Jacob, generavit Israel populum. Et invenimus in Scripturis, Israel nomen tam in uno homine quam in universo populo dici.
Abbreviated transcription (Latin):
filu isrł. Tradit᷑ gͦ aliquando t̃ra bestiis ad eũsionem̃.
ut auferat᷑ ab ea homo et pecus. E obserua diligen¬
ter differentias cõminationũ. In pͥma cõminatiõe
famis. ait. Ipsi soli saluabunt᷑: noe daniel et iob.
In seda uͦ ubi bestias immissurũ se eẽ testat᷑. filii &
filie nuncupate st̃: uerũtam̃ ipsi soli salui erunt
dicit adonay dñs. Qͥ locus duplicit̃ intelligitar.
Ac pͥmũ scdm cõmunẽ sensũ exponamꝰ. ob ñ nulloꝵ
insipientiã. qͥ sensũ animi sui. dĩ esse asserunt ueri¬
tatem. & frequent̃ dicunt. futurũ est ut unꝰquisq
nr̃m p̃cib suis eripiat qͦscũq uoluerit de gehenna.
& iniqͥtatẽ introducunt ad dum̃. ñ uidentes qm̃
iustitia iusti suꝑ eũ erit. & iniqͥtas iniqui suꝑ eũ.
& unꝰ quisq in ꝓpͥo peccato moriet᷑. & in ꝓpria iu¬
stitia uiuet. Nichil mͥ conducit martyr pater.

Expanded text:
filii Israel. Traditur ergo aliquando terra bestiis, ad eversionem, filii Israel. Traditur ergo aliquando terra bestiis, ad eversionem, ut auferatur ab ea homo et pecus . Et observa diligenter differentias comminationum. In prima comminatione famis ait: Ipsi soli salvabuntur, 924 Noe, Daniel et Job. In secunda vero, ubi bestias immissurum se esse testatur, filii et filiae nuncupatae sunt: Verumtamen ipsi soli salvi erunt, dicit AdonAc primum secundum communem sensum exponamus ob nonnullorum insipientiam, qui sensum animi sui, Dei esse asserunt veritatem, et frequenter dicunt: Futurum est ut unusquisque nostrum precibus suis eripiat quoscumque voluerit de gehenna: et iniquitatem introducunt ad Dominum, non videntes, quod justitia justi super eum erit, et iniquitas iniqui super eum, et unusquisque in proprio peccato morietur, et in propria justitia vivet. Nihil mihi conducit martyr Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
uoret. Illa qͦq hystoria que scripturas diligenter
obseruantib in planũ se p̃bet intellectũ. istiꝰ modi
habet significationẽ. qͣndo duo ursi ad paruulos
missi st̃: qͥ c̃tumelias faciebant ꝓpħȩ dicentes. as¬
cende calue ascende calue. ursi naniq illi in signo
erant aliarũ bestiarũ. quȩ uere fere. uere ft̃ rabide.
que mittunt᷑ in hanc peccatͥcem t̾rã. Procul autẽ
absit a nob̃. ut bestiȩ ad nos ꝓ dĩ ultione mittant᷑.
qͥn potiꝰ in oratione dicamꝰ. He tradideris bestus
animam c̃ficentẽ tͥ. Ego noui ꝑseuerantes in fide
iustos feris traditos. & laceratos ab eis c̃sum masse mar¬
tyriũ. nec tam̃ beatos eẽ desisse. Non enĩ bestiis fue¬
rant traditi sꝑitalib & ĩuisibilib. quȩ lacerant
anias peccat᷑oꝵ. & dentes suos in impĩoꝵ corda de¬
figunt. Quẽ admodũ enĩ si pastor ex ore leonũ euel¬
lat duocrura uł extremũ auriculȩ: ita auellen tur

Expanded text:
et . Illa quoque historia, quae Scripturas diligenter observantibus in planum se praebet intellectum, istiusmodi habet significationem: quando duo ursi ad parvulos missi sunt, qui contumelias faciebant prophetae, dicentes: Ascende, calve; ascende, calve. Ursi namque illi in signum erant aliarum bestiarum, quae vere ferae, vere sunt rabidae, quae mittuntur in hanc peccatricem terram. Procul autem absit a nobis, ut bestiae ad nos pro Dei ultione mittantur, quin potius in oratione dicamus: Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Ego novi perseverantes in fide justos feris traditos, et laceratos ab eis consummasse martyrium, nec tamen beatos esse desisse. Non enim bestiis fuerant traditi spiritalibus et invisibilibus, quae lacerant animas peccatorum, et dentes suos in impiorum corda defigunt. Quemadmodum enim si pastor ex ore leonum evellat duo crura ovis, vel extremum auriculae, ita evellentur
Abbreviated transcription (Latin):
celos sunt : & que suꝑ celos. & liberabit᷑
omĩs creatura a seruitute corruptionis in
libtatem głe filioꝵ dĩ. Quis scit & de terra.
an scam naturã suam in aliquo peccato teneat᷑
obnoxia: Si enim animal ẽ. si rationabilis est:
si indiget auditione sermonis ꝓphetici dicen¬
tis. attende celũ et loquar. & audiat t̃ra ũba
oris mei. & audi cęlũ & aurib ꝑcipe terra. cur
ñ dicamꝰ qi ut int̾ homines est homo audiens
& faciens ũba quȩ uissus ẽ facere. & alius ẽ qui
audit et ñ implet qđ p̃cipit᷑. sic̃ et angłs p̃ua¬
ricator. angłos enĩ ñ custodientes pͥncipatum
suũ s deserentes ꝓpͥum habitaculũ. in iudicio
magne diei uinculis sempit̾nis sub tenebris seruas

Expanded text:
coelo sunt, et quae super coelos, et liberabitur omnis creatura a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei; quis scit et de terra, an secundum naturam suam in aliquo peccato teneatur obnoxia? Si enim animal est, si rationabilis est, si indiget auditione sermonis prophetici dicentis: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei: Et: Audi, coelum, et auribus percipe, terra: cur non dicamus, ut inter homines est homo audiens et faciens verba, quae jussus est facere, et alius est qui audit, et non implet, quod praecipitur, sicut et Angelus praevaricator? Angelos enim non custodientes principatum suum, sed deserentes proprium habitaculum suum in judicio magnae diei vi
Abbreviated transcription (Latin):
bolus adũsus eũ. Uide tempora cõmutata. Diues
in liberis pat̾: repente orbus efficitur. Diues
in censu: dñs ad ultimã deducit᷑ egestatem. Eece
duo tẽpora. Post hec apparet ei dñs. &e loquit᷑
ei de nube. & ipse iob ea quȩ sunt in libro eius
scripta respondit. Igit᷑ in pͥmo tẽpore dĩ laudib
p̃dicat᷑. in scdo tẽptationi traditur. & seuissimo
ulcere ꝑcussus apedib usq ad caput tristia et
dura ꝑpetitur. Ad extremũ factȩ st̃ ei oues qua¬
tuor decim milia. cameli sex milia: uiga boum
muille. asine pascentes mille. & nascunt᷑ ei filii fep¬
tem. & filiȩ tres: atq ita et in iob tria tempora
dep̃hendimꝰ. que in uistis homunib reperimtis.
Tria uident iusti cẽpora. p̃sens et cõmutationis.

Expanded text:
bolus adversus eum. Vide tempora commutata. Dives bolus adversus eum. Vide tempora commutata. Dives in liberis pater, repente orbus efficitur: dives in censu Dominus, ad ultimam deducitur egestatem: ecce duo tempora. Post haec apparet ei Dominus, et loquitur ei de nube, et ipse Job ea, quae sunt in libro ejus scripta, respondit . Igitur in primo tempore Dei laudibus praedicatur; in secundo tentationi traditur, et saevissimo ulcere percussus a pedibus usque ad caput tristia et dura perpetitur. Ad extremum factae sunt ei oves quatuordecim millia, cameli sex millia, juga boum mille, asinae pascentes mille, et nascuntur ei filii septem et filiae . Atque ita et in Job tria tempora deprehendimus, quae in justis hominibus reperimus. Tria vident justi tempora; praesens, et commutationis,
Abbreviated transcription (Latin):
patrie floruit nobilitate. & deinceps in babylonem
trans latꝰ eunuchus effectꝰ est : ut manifeste ex libro
ipsius intelligi potest. Uidit & reũsionem in hierlem.
Ut aut̃ ꝓbetur qr ante captiuitatẽ in hierusalem
fuerit. & post captiuitatem eunuchus effectus sit:
assumamꝰ id quod ad ezechiã dictũ ẽ: accipient de
filuis cuis. & facient spadones in domo regis. Deinde
post lxx annos inuenit᷑ dep̃cans dm̃. ut cõpleto iã
tempore captiuitatis. rursũ ingrediat᷑ hierusalem.
Habemꝰ orationẽ eiꝰ in uolumine ꝓpͥo conseriptam.
nec tam̃ possumꝰ inuenire ubi sit mortuuᷤ. Uidit gͦ
tria tẽpora. ante captiuitatẽ. in captiuitate. post
captiuitatẽ. Talis iustꝰ ẽ. Nideamꝰ aut̃ an et iob
tria tempora habuerit. fuit qͥdem locuples. erant
quippe ei oues septẽ milia. cameli tria milia. iuga
boum qͥugenta. & suppellex multa ualde. filu
septẽ. filiȩ tres. Deinde accepit potestatẽ dia¬

Expanded text:
patriae floruit nobilitate, et deinceps, in Babylonem patriae floruit nobilitate, et deinceps, in Babylonem translatus, eunuchus effectus est, ut manifeste ex libro ipsius intelligi potest: vidit et reversionem in Jerusalem. Ut autem probetur, quod ante captivitatem in Jerusalem fuerit, et post captivitatem eunuchus effectus sit, assumamus id quod ad Ezechiam dictum est: Accipient de filiis tuis, et facient spadones in domo regis . Deinde post septuaginta annos invenitur deprecans Deum, ut completo jam tempore captivitatis, rursum ingrediatur Jerusalem. Habemus orationem ejus in volumine proprio conscriptam , nec tamen 926 possumus invenire ubi sit mortuus. Vidit ergo tria tempora, ante captivitatem, in captivitate, et post captivitatem. Talis justus est. Videamus autem, an et Job tria tempora habuerit. Fuit quidem locuples: erant quippe ei oves septem millia, cameli tria millia, juga boum quingenta, et supellex multa valde, filii septem, et filiae tres. Deinde accepit potestatem dia
Abbreviated transcription (Latin):
cat: quare cũ tanti sint iusti. nẽ tantũm tres nomi¬
nent᷑. noe & daniel & iob. Audiui qͦndã a quodam
hebreo hc̃ locũ exponente atq dicente. idõ hos no¬
minatos qr unꝰquisq eoꝵ tria tempora uiderit. letũ
triste. & rursũ lȩtũ. Uide noe ante diluuiũ. consi¬
dera mundũ integrũ. & eundẽ post noe in totius
orbis naufragio. solũ cũ filiis suis et animalib in
archa seruatũ. c̃sidera qͦmͦ post diluuiũ egressus sit.
& plantauerit uineam. quodãmͦ scdĩ rurfus orbis
creator existens. Talis ẽ iustꝰ. Uidit mundũ ante
diluuiũ hoc ẽ ante c̃summationẽ. uidit mundũ
in diluuio idest in corruptione & in interitu pec¬
catoꝵ quȩ in die sunt euentura iudicii: rursũ
uidebit mundũ in resurrectione om̃iũ peccatoꝵ. Dicat
mͥ aliquis. c̃cedo de noe. ut tria tẽpora uiderit. Quid
respondebis de daniele: Es hic ante captiuitatem in

Expanded text:
cat: Quare cum tanti sint justi, nunc tantummodo tres nomicat: Quare cum tanti sint justi, nunc tantummodo tres nominantur, Noe, Daniel et Job? 925 Audivi quondam a quodam Hebraeo hunc locum exponente atque dicente, ideo hos nominatos, quia unusquisque eorum tria tempora viderit, laetum, triste, et rursum laetum. Vide Noe ante diluvium, considera mundum integrum, et eumdem, post, Noe in totius orbis naufragio solum cum filiis suis et animalibus in arca servatum: considera quomodo post diluvium egressus sit, et plantaverit vineam, quodammodo secundi rursus orbis creator existens. Talis est justus: vidit mundum ante diluvium, id est ante consummationem: vidit mundum in diluvio, in corruptione et in interitu peccatorum, quae in die sunt eventura judicii: rursum videbit mundum in resurrectione omnium peccatorum. Dicit mihi aliquis: Concedo de Noe, ut tria tempora viderit, quid respondebis mihi de Daniele? Et hic ante captivitatem in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq assumere sibi uolueruit: si ñ habuerut fidem
abrahe ͫ in cassum głantur. Neq enĩ idõ saluabuntur.
qi filii st̃ abrabam. Qũi gͦ qͥdam ñ recte opinant᷑. neces¬
sario interposumꝰ etiã sensũ litterȩ dicentis. filios et
filias ñ liberabunt noe daniel et iob. s ipsi soli salui et̃.
Hemo nrm confidat in uisto patre. in matre scã. ĩ frib
castis. Beatꝰ homo qͥ spem habet insemet ipso. & in uita
recta. Ad eos aut̃ qui in scĩs fiduciam habent. ñ in con¬
grue ꝓferuuꝰ exemplũ. Maledictꝰ homo qui spe hab&
in honune. Et illud: nolite confidere ĩ hominibus.
S et aliud: bonũ ẽ confidere ĩ dño. quã confidere in
pͥncipib. Quod si necesse ẽ in aliquo sꝑare: om̃ibus
derelictis speremus in dño dicentes:. Si consticerint
adũsũ me castra. ñ timebit cor meũ. Cũ hec se ita
habeant. etiã alia nob̃ questio oboritur: quã dili¬
gent̃ debemꝰ excutere: ut scripturarũ ueritas eluces¬

Expanded text:
t fidem Abraham, incassum gloriantur. Neque enim ideo salvabuntur, quia sunt filii Abraham. Quoniam ergo quidam non recte opinantur, necessario interposuimus etiam sensum litterae dicentis: Filios et filias non liberabunt Noe, Daniel et Job, sed ipsi soli salvi erunt. Nemo nostrum confidat in justo patre, in matre sancta, in fratribus castis. Beatus homo, qui spem habet in semetipso, et in via recta. Ad eos autem qui in sanctis fiduciam habent, non incongrue proferimus exemplum: Maledictus homo, qui spem habet in homine . Et illud: Nolite confidere in hominibus. Sed et aliud: Bonum est confidere in Domino, quam confidere in principibus . Quod si necesse est in aliquo sperare, omnibus derelictis, speremus in Domino dicentes: Si constiterint adversum me castra, nontimebit cor meum. Cum haec se ita habeant, etiam alia nobis quaestio oboritur, quam diligenter debemus excutere, ut Scripturarum veritas eluces
Abbreviated transcription (Latin):
tie quis inuestigabit: Uarie gͦ mittit᷑ fames suꝑ pec¬
catricem t̃ram. Et auferã inquit ex ea hominem et
pecus. Aliud est t̃ra. aliud homo. Nam habitatores
terrȩ ut quidã putant nẽ ꝓ terra ñ nominat. Si enĩ
habitatores t̃rȩ ꝓ tra accipi uelit. suꝑfluũ fuerat
dicere. auferam ex ea hominem et pecus. Gaudet
enĩ t̃ra qͣndo plena ẽ accolis: mer&e cũ id qͦd dicitur
acciderit. auferã ab ea hominẽ & pecus. De quib
si tamen
sensus dñi capaces fuerimꝰ effe
uolumꝰ pauca disserere. Quomͦ
pena matͥs est in exiliũ destinate pͥuari filiis. aut
certe filios suos ad aliã uidere ꝓuintiã destinari.
sic quodãm᷑ mat̃ nr̃ã t̃ra flagellat᷑ ꝓ peccatis suis a
dõ. qͣndo aufert᷑ ab ea homo & pecus. letat᷑ qͥndo¬

Expanded text:
tiae quis investigabit ? Varie ergo mittitur fames super pectiae quis investigabit ? Varie ergo mittitur fames super peccatricem terram. Et auferam, inquit, ex ea hominem et pecus. Aliud est terra, aliud homo. Non habitatores terrae, ut quidam putant, nunc pro terra 919 nominat. Si enim habitatores terrae per terram accipi velit, superfluum fuerat dicere: Auferam ex ea hominem et pecus. Gaudet enim terra quando plena est accolis: moeret cum id quod dicitur, acciderit: Auferam ab ea hominem et pecus. De quibussi tamen sensus Domini capaces fuerimus effecti, volumus pauca disserere. Quomodo poena matris est in exsilium destinatae privari filiis, aut certe filios suos ad aliam videre provinciam destinari: sic quodammodo mater nostra terra flagellatur pro peccatis suis a Deo, quando aufertur ab ea homo et pecus: laetatur q
Abbreviated transcription (Latin):
conteras omp̃s ds̃ firmam̃tũ panis ab ista t̾ra id est¬
nr̃a. qͥnpotius largire nob sem̃ tuũ. ut faciat
in nob fructũ centuplũ. Et emittam in ea fa¬
mem. et collã de ea hominẽ et pecus. Quomodo
possũ tã reconditas res in publicum ꝓferre:Unde
mͥ ut exponere ualeã. cur fames. cur fertilitas.
cur abundantia. cur egestas terrȩ accidant.
Oꝓfundũ diuitiarũ sapientie & sapientiae dĩ.
Utrũ ꝓpt̾ homines & animarũ malitiã immittat᷑¬
si peccauerint. in ea accidant quȩ uidemꝰ accide.
Si aut̃ st̃ quidã celestis dispensationis ministri qui
fructib p̃sunt : forte et ꝓpt̃ illos infertilitas
terre eueniat. Plurima enĩ oꝑum eiꝰ ii absconsis
sunt:
llon possumꝰ magnitudinem sapientiȩ effari. Harenam
maris & stillas pluiuiȩ & dies scl̃i quis dinumerabit:
Altitudinem cȩli & latitudinẽ terrȩ. & ꝓsundũ sapien¬

Expanded text:
conteras, Omnipotens Deus, firmamentum panis ab ista terra nostconteras, Omnipotens Deus, firmamentum panis ab ista terra nostra, quin potius largire nobis semen tuum, ut faciat in nobis fructum centuplum. Et emittam in eam famem, et tollam de ea hominem et pecus. Quomodo possum tam reconditas res in publicum proferre? unde mihi ut exponere valeam, cur fames, cur fertilitas, cur abundantia, cur egestas terrae accidant? O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Utrum propter homines et animarum malitiam immittatsi peccaverint, accidant ea quae videmus accidere? Si autem sunt quidam coelestis dispensationis ministri, qui fructibus praesunt, forte et propter illos infertilitas terrae eveniet. Plurima enim operum ejus in absconsis sunt. Non possumus magnitudinem sapientiae effari. Arenam maris et pluviae stillas, et dies saeculi quis dinumerabit? Altitudinem coeli, et latitudinem terrae, et profundum sapien
Abbreviated transcription (Latin):
uerit mͥ ut delinqͣt delictũ. mysteriũ qđ dam sig¬
nificat᷑. Alit̃ qͥppe de habitatorib. aliter de
ea dr̃ quȩ inhabitat᷑. Celũ et t̾ra ꝑtransibunt.
Cur celũ p̃t̃ greditur : Cur t̃ra ꝑtransit. nͥ quia
transitꝰ sui quedã digna fecerunt. & alio loco
corrupta ẽ ait om̃is t̃ra. qͣndo corrupta ẽ ante
diluuiũ : ñ qͦ ꝑ mnundationẽ diluuii sit corru¬
pta. Ait gͦ. Terra quȩ ƿeccauerit mͥ ut delinquat
delictũ: extendã manũ meã & terã eiꝰ firmam̃¬
tũ panis. Extendens ds̃ manũ suã suꝑ peccatri¬
cem t̃ram: famẽ immittit in eã. Possum & aliter
int̃p̃tari . qr t̾ra aliqͣndo delinqͣt. Terra quippe
ẽ anima mea: ut in parabola eugłu significatur.
Anima petra. anima t̃rabona & fertilis. ꝑ multam
patientiã. Ista gͥ t̃ra sepe peccat. sepe non pecaat.
Ꝙ si qͥdem peccauerit. extendit ds̃ manũ suã suꝑ
eam. & conterit om̃e firmam̃tũ panis eiꝰ. Ne

Expanded text:
verit mihi, ut delinquant delictum, mysterium quoddam significatur. Aliter quippe de habitatoribus, aliter de ea dicitur, quae inhabitatur: Coelum et terra pertransibunt . Cur coelum praetergreditur, cur terra pertransit, nisi quia transitus sui quaedam digna fecerunt? Et alio loco: Corrupta est, ait, omnis terra . Quando corrupta est? ante diluvium, non quod per inundationem diluvii sit corrupta. Ait ergo: Terra quae peccaverit mihi, ut delinquat delictum, extendam manum meam, et conteram ejus firmamentum panis. Extendens Deus manum suam super peccatricem terram, famem immittit in eam. Possum et aliter interpretari, quia terra aliquando delinquat. Terra quippe est anima nostra, ut in parabola Evangelii significatur . Anima petra, anima terra bona et fertilis per multam patientiam. Ista igitur terra saepe peccat, saepe non peccat. Et siquidem peccaverit, extendit manum super eam, et conterit omne firmamentum panis ejus. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
picit terrã et facit eã tremere. Accipe aut̃ et
alia dicta de tra. Offendit᷑ terra abhis qui insi¬
dent in ea. Qmͦ offendit᷑ t̃ra. & quando aũsat᷑
ab his qͥ in se cõmorant᷑ : Quando fuerint pecca¬
tores. Accipe et aliud exemplũ. Complacebit.
sibi terra in sabbatis suis. E contrario enĩ quedã
terrȩ sabb̃a nuncupant᷑. in quib sibi complaceat
& letetur. Necdũ dico. attende celũ et loquar. &
audiat t̃ra u̾ba oris mei. neq illud. audi celũ et
aurib ꝑcipe t̾ra. s nec hieremiae ꝓphetiã. t̾ra
t̃ra audi sermonem dĩi. scribe uirũ istũ abdicatũ.

Expanded text:
picit terram, et facit eam tremere. Accipe autem picit terram, et facit eam tremere. Accipe autem alia dicta de terra: Offenditur terra ab his, qui insident in ea. Quomodo offenditur terra, et quando aversatur ab his, qui in se commorantur? Quando fuerint peccatores. Accipe aliud exemplum: Complacebit sibi terra in sabbatis suis. Econtrario enim quaedam terrae sabbata nuncupantur, in quibus sibi complaceat et laetetur. Necdum dico: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Neque aliud: Audi, coelum, et auribus percipe, terra. Sed nec Jeremiae prophetiam: Terra, terra, audi verbum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Terra es: et in t̃rã ibis. Possumꝰ dicere. qr et
nc̃ delinquens t̃ra peccator sit. S e contrario
latissimam scripture siluam recensens coartor
ad suspicandũ. qi animalis sit t̾ra ista quã cerni¬
⁊mus.
Si enim hoc qđ scriptũ est. qͥ aspicit suꝑ tram et
facit eam tremere iuixta id qđ seriptũ est uolunꝰ
acciꝑe. intelligimꝰ ad aspectum dĩ terrȩ motus
concitari: ñ quos uidei suspicant᷑. Ham illi assert̃
ritate diũsum est. Et nos quippe solliciti & tre¬
mentes ꝓpt̃ peccata nr̃a in terra sumus: nec tam̃
tremor nr̃ corpus concutit ad tremendũ. sicuti &
in alio loco dr̃. Suꝑ quẽ respiciam ait dñs. nͥ suꝑ
humilẽ & quietũ et trementẽ sermones meos.
Ex quo manifestũ est. mansuete et humilit̾ dõ ser¬
uientẽ. ad sermones eiꝰ mente potuis tremere
quã corpore. & hec quidem in medio dicta suit.
satisfactione eius testimonii qđ intulimꝰ. qui as¬

Expanded text:
Terra es, et in terram ibis . Possumus dicere, quia et Terra es, et in terram ibis . Possumus dicere, quia et nunc delinquens terra peccator sit. Sed econtrario latissimam Scripturae silvam recensens, coarctor ad suspicandum, quia animalis sit terra ista quam cernimus. Si enim hoc, quod scriptum est: Qui aspicit super terra, et facit eam tremere , juxta id quod scriptum est volumus accipere, intelligimus ad aspectum Dei terrae motus concitari: non quos Judaei suspicantur. Nam illi asseruntlonge a veritate diversum est. Et nos quippe solliciti et trementes propter peccata nostra in terra sumus, nec tamen tremor noster corpus concutit ad tremendum: sicuti et in alio loco dicitur: Super quem respiciam, ait Dominus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos ? Ex quo manifestum est mansuete et humiliter Deo servientem ad sermones ejus mente potius tremere, quam corpore. Et haec quidem in medio dicta sunt satisfactione ejus testimonii, quod intulimus: Qui as
Abbreviated transcription (Latin):
extendit᷑ manꝰ ñ suꝑ habitantes t̃rã. s suꝑ
ipsã terrã. & pͥma correptione conterit᷑.
ut auferat᷑ ab ea firmamentũ. panis uidelic&. qͣsi
pena  sit terre. si faies i ea obtineat. ut
fruges semuni denegent᷑. Nã qͦmͦ homo peccator
sine ꝓle & sterilis int̾ maledictos punitur. uixta
id quod in qͦdã loco seriptũ ẽ. ex contrariis eiũ
contraria intelligunt᷑. et de iusto dr̃. ñ erit sine
ꝓle neq sterilis in uob̃. & peccatores sine lib̾is
& posteritate sui et̃na infertilitate damnant᷑.
ut in domo abimelech factũ est: & eoꝵ quoꝵ
c̃clusit ds̃ uuluã ꝓpt̾ peccatũ qͦd in isaac cõ¬
missum ẽ : sic ⁊ t̾ra quodãmͦ sine ꝓle. & sterilis
relinquit᷑. fame missa in ea. Putas uerũ ẽ hoc
qͦd asserere serino pͣludit. ñ de habitatorib t̃re
s de ipsa t̾ra dici  Possum paulisꝑ ad altiorã
c̃scendens. scripturarũ testimoniis apꝓbare.
qͦmͦ peccator terra dicat᷑. Dr̃ enĩ ad adam.

Expanded text:
extenditur manus non super habitantes terram, sed super ipsam terram: prima correptione conteritur, ut videlicet ab ea firmamentum panis auferatur, quasi poena sit terrae si fames in ea obtineat, ut fruges semini denegentur. Nam quomodo homo peccator sine prole, et sterilis inter maledictos punitur, juxta id quod in quodam loco scriptum est ex contrariis enim contraria intelliguntur et de justo dicitur, non erit sine prole, neque sterilis in vobis, et peccatores sine liberis, et posteritate sui aeterna infertilitate damnantur, ut in domo Abimelech factum est , et earum quarum clausit Deus vulvam propter peccatum, quod in Isaac commissum est: sic et terra quodammodo sine prole et sterilis relinquitur, fame missa in eam. Putas, verum est, quod asserere sermo praeludit non de habitatoribus terrae, sed de ipsa terra dicitur? Possum paulisper ad altiora conscendens Scripturarum testimoniis approbare quomodo peccator terra dicatur. Dicitur enim ad Adam:
Abbreviated transcription (Latin):
rabunt animas suas. Ingens igit᷑ nob̃ cura ex¬
positionis incũbit. & ob id diligent̃ debemꝰ at¬
tendere. & obsecramꝰ auditores ut qͣsi ad aliqͦd
grande spectaculũ c̃fluentes aciem m̃tis inten¬
dant. ne obscuritas relaxatis sensib elabatur.
Non dix̃ in p̃senti. si peccauerint eiuitatis aut
loci alicuiꝰ incolȩ. s si t̾ra peccauerit. E scio
qr simplicior quisq cũ audierit si t̃ra peccaue¬
rit. statĩ ad ꝓcliuen ferat᷑ intelligentiã. ut
t̃rã dicat nominatã ꝓ his qui morent᷑ in t̾ra.
uerũ sequentia scripture istã statĩ eximnent
expositionẽ. Cũ enĩ peccaue¬

Expanded text:
rabunt animas suas. Ingens igitur nobis cura exrabunt animas suas. Ingens igitur nobis cura expositionis incumbit, et ob id diligenter debemus attendere, et obsecramus auditores, ut quasi ad aliquod grande spectaculum confluentes faciem mentis intendant, ne obscuritas, relaxatis sensibus, elabatur. Non dixit in praesenti, si peccaverint civitatis aut loci alicujus accolae, sed si terra peccaverit. Et scio, quia simplicior quisque cum audierit, si terra peccaverit, statim ad proclivem feratur intelligentiam, ut terram dicat nominatam pro his, qui morantur in terra: verum sequentia Scripturae istam statim eximent expositionem. 914 Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
ermo dñi qui factꝰ est ad ꝓpħam.
ple peccatrice t̃ra loquit᷑. quomodo
ꝓpt̃ delicta sua uariis sit excru¬
piata supplicus. fame. bestus ma¬
lis. gladio. morte. morte repenti¬
na. que aut ex corrupti aeris ui¬
eio sit̃ ertata. aut̃ ex quocũq
acciderit euentii. & dr̃. Quod si etiã quatuor ulti¬
ones meas misero in t̾rã peccatricem. fuerint autẽ
isti tres uiri noe. danihel & iob in t̾ra peccatrice.
ipsi soli salui erunt. In cõminatione pͥma in qua
penã famis a penis cȩt̃is apperuit. filioꝵ ⁊ filia¬
rum nomina tacuit. In eo uͦ sermone in quo be¬
stias malas minatꝰ ẽ t̃re: ait. Si filu & filiȩ
eoꝵ salui fient: s ipsi soli saluabunt᷑. Terrã
autẽ: et cũ paululũ reticuisset adiecit. et erit
in introitu. Rursũ in cõminatione gladu. ñ
liberabunt ait filios aut filias. Et in morte
similit̾ est locutꝰ. Non derelinquent᷑ filii aut
filiȩ eoꝵ: s ipsi soli noe & daniel et iob. libe¬

Expanded text:
ermo Domini, qui factus est ad prophetam, de peccatrice terra loquitur, quomodo propter delicta sua variis sit excruciata suppliciis, fame, bestiis malis, gladio, morte, morte autem repentina, quae aut ex corrupti aeris vitio sit creata, aut ex quocumque acciderit eventu, et dicitur: Quod si etiam quatuor ultiones meas misero in terram peccatricem, fuerint autem isti tres viri Noe, Daniel, et Job in terra peccatrice, ipsi soli salvi erunt. In comminatione prima, in qua poenam famis a poenis caeteris aperuit, filiorum et filiarum nomina tacuit. In eo vero sermone, in quo bestias malas minatus est terrae, ait: Si filii et filiae eorum salvi fient, sed ipsi soli salvabuntur. Terra autem, et cum paululum reticuisset, adjecit: Et erit in introitu. Rursum in comminatione gladii: Non liberabunt, ait, filios, aut filias. Et in morte similiter est locutus: Non derelinquentur filii aut filiae eorum, sed ipsi soli Noe, et Daniel, et Job libe
Abbreviated transcription (Latin):
t̃reai uͦ sed̃m om̃s sensus qͦͥt supius dixinꝰ: et
qͦseũq intelligentiȩ auditoꝵ reliquim. ut ex fru
dictis ipsi sibi alias intelligentias reperirent. Ui¬
deamꝰ aut̃ & aliud opꝰ ire diuine. emittentis in
terrã peccatͥcem bestias pessimas. Aiunt etiã uidei
si qͣndo lupi homines deuorauerint impetũ facien¬
tes in domos. & cȩtẽ bestie. ut hystoria refert. leoneᷤ
qͦndam ĩ humanũ genꝰ missos. & alio cẽpore ursos.
istiꝰmodi deuorationes ex dĩ indignatione descendẽ.
Et hunc interĩ sensũ. ut seqͣniur litterã. ab altiori
intellectu recedentes. nc̃ sequi uidem᷑ ꝓpħam. Qui

Expanded text:
ecundum omnes sensus quos supra diximus, et quoscumque intelligentiae auditorum relinquimus, ut ex nostris dictis ipsi sibi alias intelligentias reperirent. Videamus autem et aliud opus irae divinae emittentis in terram peccatricem bestias pessimas. Aiunt etiam Judaei, si quando lupi homines devoraverint, impetum facientes in domos, et caeterae bestiae, ut historia refert, leones quondam in humanum genus immissos, et alio tempore ursos, istiusmodi devorationes ex Dei indignatione descendere. Et hunc interim sensum, ut sequamur litteram ab altiori intellectu recedentes, nunc sequi videmus prophetam. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ est: scd̃m eiꝰdem apłi testimoniũ p̃dicantiᷤ.
In quib aliqͣndo ambulastis scdm scłm mundi
huiꝰ. scdm pͥncipẽ potestatis et aeris. sp̃s qui
& uniũsa animalia. & ꝑ partes animalium
uarietates. Quando enim offendit t̃ra et rursũ
complac& sibi in sabb̃is suis: ñ omĩs offendit᷑.
ñ omis exultat. Quodãmꝰ enĩ erudita ẽ cũ habi¬
tatorib suis: & didicit sabb̃a siue in umbra
siue in ueritate. uixta nature sue agere quali¬
tatem. Unde sacratiore qͣdam intelligentia
sabbatismꝰ exercet᷑ post septẽ annos terrȩ sc̃ẽ
donec cõplaceat dõ in ea habitare. Si uͦ pecca¬
tores in ea fuerint: iã ñ ultra ꝑ septẽ milia
annos. s ꝑ septuaginta t̾ra sabbatũ gerit.
habemꝰ sermonẽ de lxxͣ annis cã apud hiere¬
miam ꝗͣ apud danihelẽ scĩs litt̃is ẽ signatũ.
& futurũ ẽ ut in uidicui die ñ solũ homo.

Expanded text:
i testimonium praedicantis: In quibus aliquando ambulastis secundum saeculum mundi hujus, secundum principem potestatis et aeris spiritus, et universa 916 animalia, et per partes animalium varietates. Quando enim offenditur terra, et rursum complacet sibi in sabbatis suis, non omnis offenditur, non omnis exsultat. Quodammodo enim erudita est cum habitatoribus suis, et didicit sabbata sive in umbra, sive in veritate juxta naturae suae agere qualitatem. Unde sacratiore quadam intelligentia sabbatismus exercetur post septem annos terrae sanctae, donec complaceat Deo in ea habitare. Si vero peccatores in ea fuerint, jam non ultra per septimanas annorum, sed per septuaginta terra sabbatum gerit. Habemus sermonem de septuaginta annis tam apud Jeremiam , quam apud Danielem sanctis litteris consignatum, et futuru
Abbreviated transcription (Latin):
qͦͣ uere mat̃ nra ẽ. Accepitq ds̃ humũ de
t̾ra. & plasmauit hominẽ. Igit᷑ t̃ra mater
bat᷑ t̾ra. ferens abrahã. isaac et iacob. Leta
cernens filii dĩ sustentatu. Quid necesse est di¬
cere de apłis et ꝓphetis: cũ de diũ aduentu scri-¬
ptũ sit. om̃is t̃ra clamat cũ leticia : Conficentur
& miserabiles uidei. hȩc de xp̃i p̃sentia p̃dicari.
s stulte ignorant ꝑsonã. cũ uideant impleta quȩ
dicta st̃. Quando enĩ t̃ra brictanniȩ ante aduentũ
xꝑi in uniꝰ dĩ consensit religione: Qͥndo t̃ra mauro¬
mundi limites tenent. uniũsa t̾ra cũ lȩtitia elamat
ad dm̃ isrł: et capax ẽ honoꝵ secłm fines suos. Sta¬
tuitq fines gentiũ scđm nu¬
merũ filio¬
rũ isrł: & facta ẽ pars dñi¬
eiꝰ iacob. funiculꝰ hereditatiᷤᷤ

Expanded text:
quae vere mater nostra est. Accepitque Deus humum de quae vere mater nostra est. Accepitque Deus humum de terra, et plasmavit hominem. Igitur terra mater batur terra ferens Abraham, Isaac et Jacob. Laetacernens filii Dei sustentatu. Quid necesse est dicere de Apostolis, et prophetis, cum de Domini adventu scriptum sit: Omnis terra clamat cum laetitia? Confitentur et miserabiles Judaei haec de Christi praesentia praedicari, sed stulte ignorant personam cui videant impleta quae dicta sunt. Quando enim terra Britanniae ante adventum Christi unius Dei consensit religionem? Quando terra Maurosias, quae mundi limites tenent, universa terra cum laetitia clamat ad Dominum Israel, et capax est bonorum secundum fines suos. Statuitque fines gentium juxta numerum filirum Israel, et facta est pax Domiejus Jacob, fun
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃ quã ex alus innumerabilib: quare ĩquã
ñ t̾rȩ et aeris iudiciũ sit futurũ : Si aut̃ non
putas huic disputationi c̃sentiendũ quã asse¬
rimꝰ omnẽ creaturã iudicandã. audi et aliud
testimoniũ de t̃ra. Int̾rogat ds̃ cam qͥs occide¬
rit abel frem eiꝰ. & post multos sermones qͦs
in genesi legimꝰ. ad extremũ de t̾ra dicit.
Mlaledicta t̃ra quȩ aꝑuit os suũ ad excipiendũ
sanguinẽ frĩs tui de manu tua. Ego nec illud
p̃tereo. maledicta terra in oꝑib tuis: & e¬
contrario si qͣndo benedicit᷑. Legimꝰ quippe et
maledic tã et benedictã dĩ uocib terrã. Uides
gͦ quia merito dr̃. congemiscit om̃is ereatura.
Et ut p̃cedens reũtar ad exemplũ. offenditur
t̃ra in insidentib sibi. Puto qr t̾ra nos matris
sustinẽs. & letet᷑ suꝑ bonis filiis: & doleat suꝑ
peccatorib. Ira quippe patͥs filiꝰ insipiens.
matri de quoꝵ semine orim᷑. s et illi matri

Expanded text:
ta sunt, quam et ex aliis innumerabilibus; quare, inquam, non terrae et aeris judicium sit futurum? Si autem non putas huic disputationi consentiendum, per quam asserimus omnem creaturam judicandam, audi et aliud testimonium de terra. Interrogat Deus Cain, qui occiderit Abel fratrem suum: et post multos sermones quos in Genesi legimus, ad extremum de terra dicit: Maledicta terra quae aperuit os suum ad excipiendum sanguinem fratris tui de manu tua . Ego nec illud praetereo: Maledicta terra in operibus tuis: et econtrario si quando benedicitur. Legimus et maledictam, et benedictam Dei vocibus terram. Vides ergo, quia merito dicitur: Congemiscit omnis creatura. Et ut ad praecedens revertar exemplum, offenditur terra in insidentibus sibi. Puto quia terra nos ut mater sustinens, et laetetur super bonis filiis, et doleat super peccatoribus. Ita quippe patri filius insipiens dmatri, de quorum semine orimur, sed et illi matri,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qͦmͦ paulus doctor gentiũ in
fide & ueritate de circũcisionis
mysterio xp̃i ecclam docet
Uidete inquit circũcisionem. de
uideis loquens qui circũcidunt᷑
in carne. Nos enim ait sumus cir¬
cũcisio. qui spũ dõ serumus
& ñ in carne fiduciam habemus.
Hec una pauli de circũcisione
sententia. Audi & aliam. Non enĩ
qui in manifesto uideus est inqͥt.
neq que in manifesto in carne cir¬
cuicisio est: s qui in occulto ui¬
deus est: in circũcisione cordis.
spũ non littera. Non cibi digniꝰ
uidet᷑ talis cireu̾cisio dicenda
in seĩs & amicis dĩ. quã carnis
obtruncatio: S sermonis noui¬
tas fortasse ñ solũ uideos. sed etiã
aliquos frm nr̃oꝵ deterreat.
Impossibilia enĩ uidet᷑ paulꝰ p̃su¬
mere. qui circũcisionẽ cordis in¬
ducit. Qͦ mͦ enim fieri poterit ut
circũcidatur m̃brũ quod
int̾nis uiscerib obtectũ. etiam
aconspectibus ipsis hominum

Expanded text:
ergo quomodo Paulus doctor gentium in fide et veritate de circumcisionis mysterio, Christi Ecclesiam docet. Videte, inquit, concisionem, de Judaeis loquens, qui conciduntur in carne. Nos enim sumus, ait, circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et non in carne fiduciam habemus . Haec una Pauli de circumcisione sententia. Audi et aliam. Non enim qui in manifesto Judaeus est, inquit, neque quae manifeste in carne est circumcisio, sed qui in occulto Judaeus est, circumcisione cordis in spiritu non littera . Non tibi dignius videtur talis circumcisio dicenda in sanctis et amicis Dei, quam earnis obtruncatio? Sed sermonis novitas fortasse non solum Judaeos, sed etiam aliquos fratrum nostrorum deterreat. Impossibilia enim videtur Paulus praesumere, qui circumcisionem cordis inducit. Quomodo enim fieri potuerit ut circumcidatur membrum quod internis visceribus obtectum, etiam a conspectibus ipsis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
in hos deuenimꝰ locos. requirere uolo
ponere cur uiro sc̃õ in ħ summam
tanti negotii collocabat. ut p̃pu¬
circũcideretur : Crit ͤ inquit testa¬
mentũ meũ suꝑ carnem tuã. Hoceine¬
erat quod cęli ac terre dñs ei quem
e cunctis mortalib solum delegerat
ȩt̃ni testamenti muñe conferebat:
Hec enim sunt sola in quib magistri
& doctores synagoge scõrum glo¬

Expanded text:
in hos devenimus locos, requirere volo,ponere cum viro sancto, in hoc summam tanti negotii collocabat, ut praepucumcideretur. Erit enim, inquit, testamentum meum super carnem tuam. Hoc inerat, quod coeli ac terrae Dominus, ei, quem e cunctis mortalibus solum delegerat, aeterni testamenti munera conferebat. Haec enim sunt sola in quibus magistri et doctores Synagogae sanctorum glo
Abbreviated transcription (Latin):
tunus existat. nec statutos legib
t̃minos suꝑ&. nec aliam feminã
quã coniugem legitimam noũit.
tummͦ causa certis et legitimis
temporib agat. iste circũcisus
p̃pucio carnis sue dicendꝰ est
Qui uͦ in omnẽ lasciuiã ꝓruit.
& ꝑdiũsos et illicitos. passim pen¬
det amplexus. atq in omnem libi¬
dinis gurgitem fertur infrenis.
iste incireu̾cisus est p̃pucio carnis
sue: Uerum eccłia xꝑi gratia eius
qui ꝓ se crucifixus est roborata.
non solum ab illicitis nefandisq
cubilib. uerũ etiam a concessis &
licitis temꝑat. & tamꝗͣ uirgo spon¬
sa cristi castis et pudicis iurginib
flor&. in quib uera circumcisio
carnis p̃putii facta ẽ. & uere testa¬
mentũ dĩ & testam̃tũ et̃nũ in eoꝵ

Expanded text:
tunus existat, nec statutos legibus tunus existat, nec statutos legibus terminos superet, nec aliam feminam quam conjugem legitimam noverit, tantummodo causa certis et legitimis temporibus agat, iste circumcisus praeputio carnis suae dicendus est. Qui vero in omnem lasciviam proruit, et per diversos et illicitos passim pendet amplexus, atque in omnem libidinis gurgitem fertur infrenis, iste incircumcisus est praeputio carnis suae. Verum Ecclesia Christi gratia ejus qui pro se crucifixus est roborata, non solum ab illicitis nefandisque cubilibus, verum etiam a concessis et licitis temperat, et tanquam virgo sponsa Christi, castis et pudicis virginibus floret, in quibus vera circumcisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum in eo
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñdũ cessauit abstultiloquio. ab sen¬
rilitate. qui bonis derogat. qui cruni na¬
tur ꝓximos. qui lites instigat. qui
calumnias mou&. qui fr̃s int̾ se falsa
loquendo cõmittit. qui uana. inepta.
scłaria. impudica. turpia. inuiriosa.
ꝓt̾ua. blasphema. & cet̃a quȩ indigna
uͦ ab his contin& os suũ & disponit
sermones suos iudicio. u̾bositatem
repͥmit. linguã temꝑat. u̾ba mod̾at᷑.
iste merito circũcisus labus dicit᷑:
S & qui iniquitatem in excelso loquun¬
tur. & tendt̃ in cęlum linguã suam.
sic̃ heretici faciunt. ĩ circumcisi et
ĩmundi labus dicendi st̃. Circumei¬
& sc̃am doctrinam euangłicis & apo¬
stolicis munitam regulis ꝓfert
ȩccła dĩ: Nunc uͦ scd̃m pollicitationẽ
nram. qualis etiam carnis circũcisio
suscipi debeat uideamus. Membrũ
naturalib coitus & generationis
deseruire. nemo qui dubit&e. Si quis
igit᷑ erga huiꝰ cemodi motꝰ non impor¬

Expanded text:
qui nondum cessavit a stultiloquio, a scuqui nondum cessavit a stultiloquio, a scurrilitate, qui bonis derogat, qui criminatur proximos, qui lites instigat, qui calumnias movet, qui fratres inter se falsa loquendo committit, qui vana et inepta, saecularia et impudica, turpia et injuriosa, proterva, blasphema, et omnibus continet os suum, et disponit sermones suos in judicio, verbositatem reprimit, linguam temperat, verba moderatur, iste merito circumcisus labiis dicitur. Sed et qui iniquitatem in excelsum loquuntur, et extendunt in coelum linguam suam sicut haeretici faciunt, incircumcisi et immundi labiis dicendi sunt. Circumciet sanam doctrinam evangelicis et apostolicis munitam regulis proferEcclesia Dei. Nunc vero secundum pollicitationem nostram, qualiter etiam carnis circumcisio suscipi debeat, videamus. Membrum naturalibus coitus et generationis deservire, nemo est qui dubitet. Si quis igitur erga hujuscemodi motus non impor
Abbreviated transcription (Latin):
& ppłs adquisitionis. electus ad
en arrandas uirtutes dñi. suscipite
uesam cireũcisionẽ ũbi dĩ in aurib
uris & in labis et incorde. & in
p̃pucio carnis urẽ. & in om̃ibus
omnino m̃bris ur̃is. Circuincisȩ
namq sint aures urãe secundũ
ũbum dĩ. ꝙ uocem non recipiant obtre¬
ctantis. ut maledici et blasphemi
ũba non audiant. ut falsis criminati¬
pateant. Opilent᷑ et clausȩ sint ne
udicium sanguinis audiant. aut impu¬
dicis cantibus & teatralib sonis pateant.
Nichil obscenum recipiant. s ab omni sce¬
na corruptionis aũse sint. Hec est cir¬
cumcisio qua ȩccłã xꝑi aures suorum
circũcidit infantũ. iste credo sunt
aures quas in auditoribus suis dominꝰ
requirebat dicens. Qui ht̃ aures audi¬
endi audiat. Ilemo enim potẽ aurib
incircumcisis & immundis munda ũba
sapientiae et ueritatis audire. Ueniamꝰ
si uultis. & ad labioꝵ circuicisionem.
Ego puto quod incircũcisus sit labus.

Expanded text:
n acquisitionem electus, ad enarrandas virtutes Domini, suscipite dignam circumcisionem verbi Dei in auribus vestris, et in labiis et in corde, et in praeputio carnis vestrae, et in omnibus omnino membris vestris. Circumcisae namque sint aures vestrae secundum verbum Dei, ut vocem non recipiant obtrectantis, ut maledici et blasphemi verba non audiant, vel falsis criminatipatefaciant. Oppilentur et clausae sint, ne judicium sanguinis audiant, aut impudicis canticis et theatralibus sonis pateant. Nihil obscenum recipiant; sed ab omni scena corruptionis aversae sint. Haec est circumcisio qua Ecclesia Christi aures suorum circumcidit infantum. Istae, credo, sunt aures quas in auditoribus suis Dominus requirebat dicens: Qui habet aures audiendi, audiat . Nemo enim potest incircumcisis auribus et immundis munda verba sapientiae et veritatis audire. Veniamus, si vultis, et ad labiorum circumcisionem. Ego puto quod incircumcisus sit labiis,
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiã agere. statĩ dicit. qm̃ compunctꝰ sũ.
Si quis sine sensu ẽ uxta int̾iorẽ hominẽ. cũ
peccator sit. ñ compungit᷑. S quasi in ext̾io.¬
ra m̃bra licet adhibeas stiulũ. consentiet
mortuũ corpꝰ. eodẽ mͦ & iã si adhibeas pecca¬
tori uerba diuina inortificato ꝑ peccatũ. & nͥ
agenti penitentiã. neq ꝑmestꝰ ẽ neq penitet.
nẽq habet tristiciam oꝑantẽ confessionẽ. tri
sticiam quȩ scđm dm̃ ẽ. Si quis autẽ uult
saluari & audierit sermones arguentis se &
corripientis. statĩ dic̃. Omiser ego. Nec suffi¬
cit dicere miser ego. apponendũ ei ẽ. quia
compuncꝰtꝰ sũ. Utinãq amplius compungat᷑.
Quanto enĩ plus compungim᷑. tanto plus pecca¬
toꝵs nob uincula laxant᷑ ꝓpt̾ hoc ahab ille
ñ multũ utilitatis ẽ consecut᷑. qr ñ multũ cõ¬
punctꝰ ẽ. S cõpunctꝰ quidẽ ẽ. semel aut̃.

Expanded text:
nitentiam agere, statim dicit: quoniam compunctus sum. nitentiam agere, statim dicit: quoniam compunctus sum. Si quis sine sensu est juxta interiorem hominem, cum peccator sit, non compungitur: sed quasi in exteriora membra licet adhibeas stimulum, non sentit mortuum corpus: eodem modo si adhibeas peccatori verba divina mortificato per peccatum, et non agenti poenitentiam, neque moestus est, neque poenitet, nestitiam quae secundum Deum est. Si quis autem vult salvari, et audierit sermones arguentis se, et corripientis, statim dicit: O miser ego! Nec sufficit dicere, miser ego: apponendum est ei, quia compunctus sum. Utinam amplius compungamur! Quanto enim 1118 plus compungimur, tanto plus nobis peccatorum vincula laxantur. Propter hoc Achab ille non multum utilitatis est consecutus, quia non multum compunctus est : sed compunctus qu
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ: non confiteris ẽẽ te miserũ o isaia.
Non ait quamdu uixit orias. ueq in sensũ meũ
uenit quia miser ẽẽm. Incipio enĩ nosse quia
oria lepso rege & dico. Omiser ego. Nc̃ inci¬
pio ego confiteri dño. & dicere de inenet¬
ipso. o miser ego. qͦmꝰ isaias dic̃. omiser ego.
Pocime aut̃ lnuic & apłs dic̃. Miser ego homo.
quis me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ :
Beatũ ẽ gͦ. ut miserũ ipse me fatear. Si me
humiliãuero. & penitens suꝑ peccatis meiᷤꝰᷤ
fleuero. exaudiet me ds. & dabit uichi¬
dñm nr̃m. Uerũ ex corde dicam. miser ego.
Unusquisq recor det᷑ causas miseriarũ suarũ. &
delicta. & dicamꝰ surgentes ad orationẽ me¬
mores quidẽ quasi confitentes. obliti autẽ
quasi iam ñ facientes. & dicamꝰ. miser ego qm̃
compunctꝰ sũ. Nonẽ cõpunctꝰ anteꝗͣ uideret
uisionẽ. anteqͣ orias moreret᷑. Cum incipit pe¬

Expanded text:
visionem, non confiteris te esse miserum, o Isaia? visionem, non confiteris te esse miserum, o Isaia? Non ait: quamdiu vixit Osias, neque in sensum meum venit quia miser essem. Incipio autem nosse quia Osia rege leproso, et dico: O miser ego ! Nunc incipio et ego confiteri Domino, et dicere de memetipso: O miser ego! quomodo Isaias dicit: O miser ego! Proxime autem huic et Apostolus dicit: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Beatum est ergo ut miserum me fatear. Si me humiliavero, et poenitens super peccatis meis flevero, exaudiet me Deus, et dabit mihim . Verum ex corde dicamus, miser ego sum. Unusquisque recordetur causas miseriarum suarum, et delicta, et dicamus surgentes ad orationem, memores quidem quasi confitentes, obliti autem quasi jam non facientes, et dicamus: Miser ego, quoniam compunctus sum. Non est compunctus antequam videret visionem, antequam Osias moreretur: cum incipit poe
Abbreviated transcription (Latin):
In om̃ib quippe qui conuersatione sua glori¬
ficant dm̃. gła eiꝰ ẽ. atq. ita uniuersa terra
plena est gła eiꝰ. Olim non om̃is terra plena
erat gła dĩ. s unꝰ angulus terrȩ. qͣndo dicebat᷑.
not᷑ in iudea ds̃. in isrł magnũ nomen eiꝰ
Gła dõ qui misit filium suũ. ut om̃is terra plena
fieret gła sua. Sed quid tibi ꝓdest si t̾ra plena
sit ꝓpt᷑ eccłas beators qui ubiq sunt gła dĩ.
tu aut̃ non sis particeps głe plenis dĩ: Lu
gla eiꝰ. Iuomi fit ꝑ singłos nr̃m plenitudo głe
sus & ingressus m̃s in głam dĩ ẽ. si cib si potꝰ
meus. si om̃ia quȩ facio in głam dĩ fiunt. &¬
ego particeps sum istiꝰ dicti. plena ẽ terra
clamabant. Heatũ ẽ itaq unũquẽq nr̃m ita
laborare. ut particeps fiat ostu. Et suꝑlimi
liminare uerbũ nuncupari. Eleuatum ẽ suꝑ¬
liminare auoce qua clamabant. & domꝰ reple
Omiser ego. qm̃ cõpunctꝰ sum. Ante s uideas

Expanded text:
In omnibus quippe qui conversatione sua glorificent Deum, gloria Dei est, atque ita universa terra plena est gloria Dei. Olim non omnis terra plena erat gloria Dei, sed unus angulus terrae, quando dicebatur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Gloria Deo, qui misit Filium suum, ut omnis terra plena fieret gloria sua. Sed quid tibi prodest, si terra plena sit propter ecclesias beatorum, qui ubicumque sunt, gloria Dei, tu autem non sis particeps gloriae plenitudinigloria ejus. Quomodo fit per singulos nostrum plenitudo gloriae sus, et ingressus meus in gloriam Dei est, si cibus, si potus meus, si omnia quae facio in gloriam Dei fiant, et ego particeps sum istius dicti: Plena est terra clamabant. Beatum est itaque unumquemque nostrum ita laborare ut particeps fiat ostii, et superlierliminare verbum nuncupari. III. Elevatum est superliminare a voce qua clamabant, O miser ego quoniam compunctus sum. Antequam videas