comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ fieri qõnis. mutatiõe sermonis. dicentes:
quomõ possunt ingenitus &e genitus eł uraus nature.
atq sub̃ȩ. Ergo ut responoeam michi ꝓposite qõni.¬
Primo omnium in diuins scͥpturis ingenitũ nusquã
inuenio. ñ legi. ñ auduti. suiusgͥmmutabilitatis sũt
homines huiusmõi. ut nos dicant ea usurpare q̃ ñ
sunt sc̃pta. cum ea quȩ sunt scͥpta dicamꝰ. ce ip̃i obics¬
ant quod sc̃ptum ñ sit: nonne ip̃is aduersancur. et
hereticos. Ita ce nos subaicere quasa oportet. ꝓpt̃ calũp¬
niantium insidias. q̃ eatholicis ac piss auditorib ⁊ lec¬
torib. secure credi possunt. Sunt et erum q̃dã que non
cante sunt religionis ce auctoritatis. ut eis nos oporte¬
at semꝑconfitendo ac recipiendo inseruire. uerũ silen
tio p̃cerrri queunt aliqũ. ec illius tñ sunt ꝑũsitatis.
queri solet cum supradictum sit. qr aliud÷ dicere ĩ¬
genitum. aliuo patrem. ce quod diu̾sum sit gentus.

Expanded text:
tigium vertunt, mutatione sermonis dicentes: Quomodo possunt ingenitus et genitus esse unius naturae atque substantiae? Ergo, ut respondeam, priprimo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et haereticos. Ita et nos subticere quaedam oportet propter calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inservire, verum silenteriri queunt; nec illius tamen sunt perversitatis, Praeterea quaeri solet, cum supra dictum sit quia aliud est dicere ingenitum, aliud Patrem, et quod diversum sit genitus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ filius ao ñ paciẽ refecais: ita genitus ad genitorem.
oe ñ genitꝰ ad ñ genitorẽ: tefetatur neceẽ ÷. Eccc eiuden¬
t̃ ostendit. quodingenitꝰ telatiue or̃. &e de solo patre
accipitur. aliaq nocio ÷ qua dr̃ ingenitus. alia: qua
queri utrum sic̃ solus pat̾ or ingetutus. ita ip̃e solus
oebeat dic ñ genitus. ł ñ filius. ut nec etiam sp̃c sꝰ¬

Expanded text:
non Filius ad non Patrem refertur, ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. Ecce evidenter ostendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua P solet quaeri utrum sicut solus Pater dicitur ingenitus, ita ipse solus debeat dici non genitus, vel non Filius; ut nec etiam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatis ꝓpnetate. ds ant filnuis. originis ꝓpͥetate filiꝰ÷
&e ueritate natiuitatis. ñ factuta ł aooptise. &e illiqͥ¬
oem añst. quã filii dĩ sint. fiunt enim filis ñ nasciũ¬
tur filii dĩ. Uñ hylanꝰ. solum dm̃ natũ origrus pͥ¬
etate di filium ostendens. int̾ ip̃m̃ et homines filio
dicens. Uero pat̾. solus qui ex eo nascitur: nere filiꝰ.
ce nos quidẽ fibi dõ sumus. s ꝑ facturã fuimus enĩ

Expanded text:
ietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Hilarius unum solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios dicens: Vero Patri solus qui ex eo nascitur vere Filius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim
Abbreviated transcription (Latin):
moĩ nomina diũsis ꝑsonis conuenire ñ posst̃.
Qđ ars̾. licet obscute meodẽ ł. ita cdic̃. Hoc solum
de as dic ñ pot̾. illuo de illo. quod simul ambo ñ
sunt .i. illo solo nomine ñ possumusuti Ad osten¬
dendum rinũ de uno. qđ simul ambob ñ con¬
uenit sic ubum de ũbo dici ñ pot̾ qr ñ simul ãbo
ũbum. nec imago de imagine. nec filiꝰ d̃e filio. qr
ñ fimul ambo. fitius uł imago. Ec sic̃ nomina fub¬
stantiȩ aliqñ tutelligentiam ꝑsonar᷑ distincte fa¬
ciunt. ita eciam inc̃lum cotiꝰ trinitatis simul. Uñ
arsꝰ. in eodẽ ł ant. In patrisnomine ip̃e pat̾ ꝑ se ꝓũ¬

Expanded text:
enire non possent. Quod Aug., licet obscure, in eodem lib. ita dicit: Hoc solum de eis dici non potest illud de illo, quod simul ambo non sunt, id est, illo solo nomine non possumus uti ad ostendendum unum de uno, quod simul ambobus non convenit; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum; nec imago de imagine, nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius vel imago. Et sicut nomina substantiae aliquando intelligentiam personarum distincte faciunt, ita etiam interdum totius Trinitatis simul. Unde Aug., in eodem libro, ait: In Patris nomine, ipse Pater per se pronun
Abbreviated transcription (Latin):
slich̃ alruo dr̃. Iõ non in reb confidetandũ quioł
sinat. ⁊ ñ sinat diq. nsus sermonis nr̃. s quid rer̃
nitum. s et ñ genitũ. quod tm̃ ualet. nunquiogͦ
aliuo dicimꝰ quam ñ filium. Negatinia porro partiꝰ¬
cła ñ id efficit. ut qđ sine illa relatiue dr̃. eadem p̾po
batir. sic̃ in aliis p̃dicamentis. Cum dicimꝰ hõ⁊ sub
nus p̃dicamenti enunciat. s tm̃ illud negat. Sic̃¬

Expanded text:
est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum nitum, sed etiam non genitum, quod tantum valet. Numquid ergo aliud dicimus quam non Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem pbatur; sicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, nus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
Icundũ sub̃am. Nam scđm relationẽ constat ista ñ
pat̾ et filius possunt dic os de dõ. lumen de lumi¬
ne. scđm p̾dictam regłam. Ne quod dicimꝰ ꝙr li
cer d̾s scđ̾m sub̃am dicatur. et lumen. et sap̾ia. et hꝰ¬
mõi. &e nunquã relatiue accipiantur. aliqñ cñ ꝓ
alĩm ꝓ fĩlio. ponimus. similit̾ cum or̃ ds̃ de dõ.
lumen de lumine. In aliis quoq locutionib sepe
teꝑuintur nomina eẽnciȩ. ad significõnẽ ꝑsona¬
r̃ deducta ut cum dr̃ ds̃natus. ds̃. mortuus. ds:
passus. udi filius tm̃ significatur. Ita et de solo filio
ne. si solus filius de lumine patre. ¶ q tm̃ scã nom̃¬

Expanded text:
ntiam; nam secundum relationem constat ista nonPater et Filius, possunt dici Deus de Deo, lumen de lumine, secundum praedictam regulam. Ad quod dicimus cundum substantiam dicatur et lumen, et sapientia, et hujusmodi, et nunquam relative accipiantur; aliquando tam Filio ponimus. Similiter cum dicitur: Deus de Deo, lumen de lumine. In aliis quoque locutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad significationem personarum deducta; ut cum dicitur: Deus natus, Deus mortuus, Deus passus, ubi Filius tantum significatur. Ita et de solo Filio ne, sed solus Filius de lumine Patre. 9. Quod tan
Abbreviated transcription (Latin):
uoeamus. Que etiam notiones siue relatiões inscͥp¬
bis repeatur. ut nrõ cora cenatius infigatur: ait ausꝰ.¬
de fide ad petr̃. Aliud genruisse quam natũ eẽ. aluoq
pacris. ñ qr ñ ÷ natus ip̃e. s quod unũ filium genuit.¬
ꝓp̃umq soluis filiiz. ñ qr ip̃e ñ genuit. s qr de pacris
se. nec genuit. s: qr solus de patre filioq ꝓcedit. E cce
breuiter assignauit cres ꝓprietates t̾um ꝑsonar̃. quar̃
una ñ ÷ alia. hoc enim significauit cum dix̃. alrud:
genuisse. quam natũee aliudq ꝓcedere .i. alia ꝓp̾e
has ꝓprietates designant nomina illa ꝑsonar᷑ .s. pa¬
t̃. filius. spc̃ s. que relatiua sunt. &e ad seinuicẽ dicunt᷑.¬
qr notant telationes. quȩ ñ sinc dõ accidentales. s
in ip̃is ꝑsonis ab et̃no sunt iminutabilit̾. ut ñ mõ
appellaciões sint relatirie. s etiam ip̃e telationes. fiue
ñ omne quod dedodr̃: dici scd sub̃am. qr q̃dã

Expanded text:
eamus, quae etiam notiones sive relationes in Scripbis repetitur, ut cordi nostro tenacius infigatur. Ait Auejus significatio determinata ut modo. Et ideo Hieron. dicit ita scribens de fide catholica ad Damasum papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine se nec genuit, sed quia solus de Patre Filioque procedit. Ecce breviter assignavit tres proprietates trium personarum, quarum una non est alia. Hoc enim significavit cum dixit: Aliud est genuisse quam natum esse; aliudque procedere, id epietatis tres naturas conatur asserere. Sufficiat nobis dicere unam substantiam et tres personas perfectas aequales; tacequae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes sive eo prave usos ostendit; contra quos cautela opus erat in
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓprietates ꝑsonales designant. ita etlam suat. et
p̃dicta. Uñ et relatiue dicuntut .s. genitor. genitus.
utiq genitus. Sic̃ aũ filnis ad patie. sic genitus ad
genicorẽ iefetur. Et sic̃ pat̾ ad filium. ita genitor
ambo sint unum u̾bum Sicenim ũbum dt̃ quo mõ
imago. Nonaũ pat̾ et filius. simulambo imago. s
filtus solus: imago patris. quemadmodũ et filius.

Expanded text:
et proprietates personales designant, ita etiam sunt et praedicta: unde et relative dicuntur, scilicet, genitor, genitus, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut Pater ad Filium, ita genitor ambo sint unum Verbum. Sic enim Verbum dicitur, quomodo imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus est imago Patris, quemadmodum et Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ ꝑsonalit̾ sp̃c sꝰ. Ad qđ oicimus.qr et si possit eod̃
modo accipi. congrnentiꝰ mñ ex tõne dicti. alia ua¬
riacur intelligentia. ut hic ꝑsone nomine ꝓpͥetas
ꝑsonȩ inrtelligatur. ut sit sensus tałi.aliꝰ: inꝑsona
ł ꝑsonalit̾ pater .i. ꝓpcieare sua pat̾ anus⁊ qͥuã filiꝰ
ce filius sua ꝓp̾etate aliuis quã pet̾. sat̾nal enim ꝓp̾¬
etate distingintur ypostasis patris. ab ẏpostas filii
ce ẏpostasis filii. filial ꝓpͥctate discernitur a patre.¬

Expanded text:
ritus sanctus. Ad quod dicimus quia etsi possit eodem modo accipi, congruentius tamen ex ratione dicti alia variatur intelligentia, ut hic personae nomine proprietas personae intelligatur; ut sit sensus talis: Ast quam Filius, et Filius proprietate sua alius quam Pater. Paternali enim proprietate distinguitur hypostasis Patris ab hypostasi Filii; et hypostasis Filii filiali proprietate discernitur a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
sona. et filiꝰ ÷ ꝑsona. & hec ñ ÷ illa. Ex quo sensu
dr̃ inꝑsonis distinetio ł ꝑsone distinctȩ.
m aũ dicimus distincte st̃ ꝑsone. ł distinctioꝵ
in ꝑsonis. confusionẽ atq ꝑmictionẽ exludi¬
mus. & hanc ñ eẽ illam significamus. sũq addimꝰ
distincte sunt ꝑsonȩ ꝓprietatib. siue differentes
ꝓp̾etatib. aliamee hãc ꝑsonã. ce aliam illatnsu

Expanded text:
est persona, et haec non est illa. 7. Ex quo sensu dicitur in personis distinctio, vel personae distinctae. Cum autem dicimus, distinctae personae vel distinctio est in personis, confusionem atque permixtionem excludimus, et hanc non esse illam significamus. Cumque addimus. Distinctae sunt personae proprietatibus sive differentes proprietatibus, aliam esse ha
Abbreviated transcription (Latin):
cius ħ contingit. ut ñ inuenratur uocabłm quo
sibi uicissim respondeant. sum gͦ dicimus oonum
patris et filii. ñ quidẽ posfumꝰ dicere patrẽ doni. aut
filium oom. S ut hec uicissim respondeant. dici¬
mꝰ donum donatoris. ce donatorẽ doni. qr hic po¬
tuit inuenir uũtatũ uocabłm. illic ñ potuit. Do¬
num gͥ oonatoris. et donacordom cum dicimus:
telatiue uct̃q adinuicem dicimꝰ. Donator tñ nͥ fu¬

Expanded text:
uo sibi vicissim respondeant. Cum ergo dicimus donum Patris, et Filii, non quidem possumus dicere patrem doni aut filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuit. Donum ergo donatoris, et donator doni cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus: donator tamen non fu
Abbreviated transcription (Latin):
na dr. dettib dignissime possit intelligi. atq ut con¬
futantes arnium. unam eandẽq dicuis trinitatis eẽ
sub̃am. & unũ incrib ꝑsonis. fatemir dm̃i. Ita impi¬
etatẽ sabelli declinantes. ttes ꝑionas exp̃ssas sub ꝓp̾¬
etate distinginmꝰ. ñ ip̃m s patrẽ. ip̃m sib filium.

Expanded text:
na dicitur, de tribus dignissime possit intelligi; atque ut confutantes Arium unam eamdemque dicimus Trinitatis esse substantiam, et unum in tribus personis fatemur Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus;
Abbreviated transcription (Latin):
dm nec singłatem. nec multiplicẽ cẽ confitenon̾.
idq scõꝵ autaritatib sit confirmatũ: in contrariũ
iudetur sentire ysidonͣdicens. Distingnendũ÷ int̾
ttinitatẽ &e unitatẽ. Est enim unita ⁊ simplex et
singłaris. trinitas uero multiplex. & numerat. q ⁊
trnitas. i rium unitas. Ecce unitatẽ dic̃ eẽ singłatem.
&r tͥnitatẽ multiplicẽ. & numerabilem. s ad ñ dicimꝰ:
qr singłarẽ accepit: sic̃ etalii accipiunt unũ. multi¬
plicen ueto &e numerabilem: sicut alii diet trinũ.

Expanded text:
icem esse confitendum, idque sanctorum auctoritatibus sit confirmatum, in contrarium videtur sentire Isidor., dicens: Distinguendum est inter Trinitatem et unitatem: est enim unitas simplex et singularis, Trinitas vero multiplex et numerabilis; quia Trinitas est trium unitas. Ecce unitatem dicit esse singularem, et Trinitas multiplicem et numerabilem. Sed ad hoc dicimus, quia singularem accepit sicut et alii accipiunt unum; multiplicem vero et numerabilem, sicut alii dicunt trinum.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Noꝵ aũ te moueat quod diximꝰ tres tes. None¬
num ħ dicantes. diu̾sar̃ ter mimer̃ ponimꝰ in trim¬
tate. s itatres res dicimꝰ: ut easdem eẽ unam quãc̃a
Res gͥ quib fruendũz. sunt pat. ce filiꝰ. ce sp̃c sͦ. Eaõe¬
tiȩ dicuntur. & heȩ sunt una fub̃a. Ecce ostensum:
quȩ sit intelligctia huius nominis ꝑsona. cum
dicimus tres ꝑsonas. Ex quo sensu dicatur. alia
uctum scđ eand̃ẽ rõnem cec̃am: dicatur. alia
incelligi pot̾. ut sit sens tał. Ala ÷ subsistentia ł
ẏpostasis patris. alia subsistentia filii. &e alia sub

Expanded text:
 te moveat quod dicimus tres res. Non enim hoc dicentes diversarum rerum numerum ponimus in Trinitate, sed ita tres res dicimus, ut easdem esse unam quamdam res ergo quibus fruendum est sunt Pater et Filius et Spiritus satiae dicuntur, et hae sunt una essentia. Ecce ostensum est quae sit intelligentia hujus nominis persona, cum dicimus tres personas. 9. Ex quo sensu dicatur: Alia uintelligi potest ut sit sensus talis: Alia est subsistentia vel hypostasis Patris, alia subsistentia Filii, alia subsist
Abbreviated transcription (Latin):
ub̃ intendimꝰ: ut dictoꝵ intelligentiã capiamus: al¬
magis uidetur hoꝵ ũboꝵ usus introdnctꝰ. rõne
temouend.atq excludenoi. a simplicitate dĩca¬
tis q̃ ib ñ sunt. quam ponend aliqua. Quid ꝑ
indrurnitate ponitur. tanquã diceretur ds̃ ÷: nec

Expanded text:
 intendimus, ut dictorum intelligentiam capiamus, magis videtur horum verborum usus introductus ratione removendi atque excludendi a simplicitate deitatis quae ibi non sunt, quam ponendi aliqua. 3. Quidin divinitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
congrue explicat. in uii.ł. de tͥnitate ita dicens
Cur ñ ħ tria simul unam ꝑsonã dicimꝰ. sic̃ u¬
nam cẽntiam & unũ dm. s dicimꝰ cres ꝑsonas.
Ne omnino caceremus int̾rogati. qmo ttes. cũ tre
cẽ fateremur. Cum gͦ queritur quid tres ut ait ausꝰ
diceretur. s ne taccretur omnino. Non enim re inef¬
fabit eminentia. ħ uocabulo explicar ualet. E cre
ostendit qua necessitate dicattir pluralit̾ ꝑsone
eadẽ pene sub hac ie laborans nominũ penuria
coartatur. uñ ays̃. Quid a grecis. uł a latims nece¬
sitate de inesfabil trinitate dictũ sit. aꝑiens. in
uii.ł. de cͥnicate ait Loquendi cã de inestãbilib. ut¬
accipuint sub̃am quam lacim. A latinis aũdictũ ÷
moue nr̃o .i. latino. eẽntia: quã subia solet intelligi.
Et ut intelligatur saltim in enignate. placuit
ita dicait cũ quereret quidtria fint: aliquio dice¬
conferimꝰ
nos ad inuenienoũ
aliqđ nomen: quo complectamur ht̃a. Neq oc¬

Expanded text:
congrue explicat in septimo libro De Trinitate ita dicens: « Cur non haec tria simul unam personam dicimus, sicut unam substantiam et unum Deum; sed dicimus tres personas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres? cum tres e fateantur. Cum ergo quaeritur quid tres, ut ait Aug.diceretur, sed ne taceretur omnino. Non enim rei ineffabilis eminentia hoc vocabulo explicari valet. Ecce ostendit qua necessitate dicatur pluraliter personae, eadem pene super hac re laborans nominum penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum sit aperiens, in lib. 7 de Trin. ait, c. 4: Loquendi causa de ineffabilibaccipiunt substantiam quam Latini. A Latinis enim dictum est o, id est, Latino, essentia quam substantia solet intelligi. Et ut intelligatur saltem in aenigmate, placuit ita dici, ut cum quaereretur quid tria sunt, aliquid diceconferimus nos ad inveniendum aliquod nomen, quo complectamur haec tria. Neque oc
Abbreviated transcription (Latin):
uixta arrianos. pattẽ filiũq secernctis. Pat̃ enm
ce filꝰ distinctionẽ habent. seꝑationẽ uero ñ ha¬
bent. Itẽ meodẽ. Pat̃ et filiꝰ diuinitate unũ st̃. nͨ
ẽ ib sub̃ȩ diffecentia. nec ulla diũsitas. Auoqͥn
quoniõ unum dm̃ dicimꝰ: diũsitas enm plures fac̃.
Constat gͣ ex p̃dictis qr in tͥitate nulla ÷ dui̾sitas. ficñ¬

Expanded text:
uxta Arianos, Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, separationem vero non habent. Item in eodem: Pater et Filius divinitate sunt unum, nec est ibi substantiae differentia, nec ulla diversitas; alioquin quomodo unum Deum dicimus? diversitas enim plures facit. Constat ergo ex praedictis qui
Abbreviated transcription (Latin):
cit. qni menioct: uidet etiã patrẽ. sum ħ dr̃ exclu
litariũ sermo significat. c indifferentẽ tñ naturã.
ꝓfessio docet. uisus eum in filio pat̾. ꝑ nature u¬
nitã similitudinẽ. Unũ sunt enim natus et gene¬
tans. unũ st̃. neq uniꝰ. Non itaq solitariꝰ filius÷
nec singłatis. nec dispar. Itẽ i eodẽ.Sic̃ in patre
⁊ filio crelere duosdeos impiũ ÷: ita patrẽ et filiũ
singłatẽ dm̃ pddicare: s̃actilegium÷. Nicħ in his
nouum. nichil diu̾sũ. nichil alienũ. nicħ seꝑabi¬

Expanded text:
4: Qui me videt, videt et Patrem. Cum hoc dicitur, excludlitarium sermo significat, et indifferentem tamen naturam professio docet. Visus est enim in Filio Pater per naturae unitam similitudinem. Unum sunt enim natus et generans; unum sunt, neque unus. Non itaque solitarius Filius est, nec singularis, nec dispar. Item in eodem: Sicut in Patre et Filio credere duos deos impium est, ita Patrem et Filium singularem Deum praedicare, sacrilegum est. Nihil in his novum, nihil diversu
Abbreviated transcription (Latin):
necessicate a gregis ce latinis parta ħ uocabula. ad¬
ũsus insidiasut errores hereticoꝵ sunq conaret᷑
humana mopia loquendo ꝓferre adhomuũ
sens. qd in secretario mentis de dõ tenet. siue ꝑ
piam fidẽ. siue ꝑ qualẽcq intelligentiã. timu¬
it dicete tres centias. ne incelligeretur m illa sũ¬
ma qqualitate ulla diu̾sitas. Rurfũ ñ poterat
dicere. ñ eẽ tria quedã. qđ qr dix̃ sabellius. in hece¬
sim lapsusz. Quesiũ gͦ quidtrza diceret. oe dixit
tres ꝑsonas. siue tres sub̃as scđ̾m grecos Sic̃ nos

Expanded text:
necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit tres personas, sive tres substantias secundum Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
potentia di pat̾s: ꝓrsꝰ. ad hunc articłm res colligit᷑.
ut ds̃ pat̾ qqualem sibi gignere filium. aut ñ potu¬
erit. aut noluerit. si ñ potint. infirmꝰ. si noluit. in¬
uidꝰ inuenitur. S utr̃q ħ falsum ÷. Pat̾ gͥ filiꝰ uerꝰ
equał ÷. Genuit gͦ pat̾ fibi equalem filium. ce ab utͦ¬
nere potuit. nec tñ plenã genuit. s minorẽ. cogimins
patr̃e iniudum dicere. plenum gͥ om̃. equalem sͥ ge¬
nuit filium. E simile ostendit. quod ñ minorem pa

Expanded text:
potentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium, aut non potuerit aut noluerit. Si non potuit, infirmus; si noluit, invidus invenitur. Sed utrumque hoc falsum est; Patri ergo Filius verus aequalis est. Genuit ergo Pater sibi aequalem Filium, et ab utrnere potuit nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum dicere. Plenum ergo Deum, et aequalem sibi genuit Filium. 6. Per simile ostendit quod non minorem Pa
Abbreviated transcription (Latin):
late. ac ꝑ similitudinẽ. s ꝓprie. sitñ deillo ꝓpͥe aliquid
ore hominis oic poc̃. Ecoe aꝑtedocuit quod nomina
unitatẽ diuinie maiestatis significantia. & ad sedic̃t᷑
de dõ.i. sine relatiõe. &e de omiib ꝑsonis cõmunicer.
&e de singłis diuisim dicuntut. nec pluralit̃. s singła¬
rit̾ in summa accipiunt᷑. Illa uero nomina q̃ ꝓprie
ad singłas ꝑcuient ꝑsonas. rdatiue ñ subalicer oũt.¬

Expanded text:
lative ac per similitudinem, sed proprie, si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici potest. Ecce aperte docuit quod nomina unitatem divinae majestatis significantia, et ad se dicuntur de Deo, id est, sine relatione, et de omnibus personis communiter, et de singulis divisim dicuntur; nec pluraliter, sed singulariter in summa accipiuntur. Illa vero nomina quae proprie ad singulas pertinent personas, relative, non subst
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos adimpleritur equalitas. nec oĩpocentia de¬
De d forte dices. Eo ip̃o maior ÷ pat̾ filio. qr de nullo
Igenitus genuit cñ equalem. ad qđ ato responde
ꝑtinet qõ qua queritur. quis de quo sit. ad equalita¬
tem uero illa:qua q̃ritur quał. aut quantꝰ quis sit.
Nec cum dr̃ filius a patre genitꝰ ostenditur inequa¬
litas sub̃e. s ordo nature. ñ quo alt̃ pͥor eẽt alteto.

Expanded text:
per quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia deSed forte dicis: Eo ipso Pater est major Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondebpertinet quaestio qua quaeritur quis de quo sit; ad aequalitatem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis sit. Nec cum dicitur Filius a Patre genitus, ostenditur inaequalitas substantiae, sed ordo naturae, non quo alter prior esset al
Abbreviated transcription (Latin):
E cce ꝓposuit qõnẽ. aitende quid responoeat suboenꝰ.
Anĩo ñ dicuntur cres dii. qr scͥptura ñ dic̃ cres oco᷑
s nec tres ꝑsonas. alicub scͥpture cextꝰ cõmemo¬
tat. An ib̾licuit. lequeno ce disputandi necessita¬
te tres ꝑsonas dicere. ñ qr scpͥtura dicit. s qr scͥptã
ñ contradecit: Si aut̃ diceremꝰ tres deos. contradi
alia emergit qõ. quam aysꝰ. consaquent᷑ annec
Si dicis qđ ꝓpter unitatẽ trinitatis ñ dicuncur cres

Expanded text:
nde quid respondeat, subdens: An ideo non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit? Si autem diceremus tres deos, contradichic alia emergit quaestio, quam August. consequenter annectsi dicis quod propter unitatem Trinitatis non dicuntur tres
Abbreviated transcription (Latin):
dicamꝰ patrẽ &e filium. &e sp̃m sc̃m. ecce et hic ha¬
bes. qr pat̾ ñ debet dic. solus os̃. atq hic solum ĩ
parte subiect. tm̃ accipere quitã uolunt. In parte
uero p̾dicat. si sit concedt̃. qđ pat̾÷ solus ds̃. S exũ¬
b̃ ausĩ uidetur ostendi. quod ꝓp̾e solus d̃s. dicide¬
beat. tota tͥnitas. &e hec trinitasut ait aycꝰ. conta

Expanded text:
hic habes quia Pater non debet dici solus Deus, atque hic solum in parte subjecti tantum accipere quidam volunt; in parte vero praedicati si sit, concedunt quod Pater est solus Deus. Sed ex verbis Aug. videtur ostendi quod proprie solus Deus dici debeat tota Trinitas. Et haec Trinitas, ut ait Aug. contra
Abbreviated transcription (Latin):
bit̾um: addit. &e grã eius in meuacua ñ fuit. Et ne
ip̃ã uoluntas sine gr̃ad̃ĩ putetur aliquid bom pos
defuerit: cadic hõ. Alioꝵ sententia hic ostendr̃. qu
opꝰ uirtutis cẽ bonũ usum nataliũ pocentiat̃. de
usu ext̃iori accipiunt. Qđ uero dic̃ bonũustum lib̃s
arbitin untucem eẽ. & in magnis numerari boĩs:
de usu int̾iori incelligunt. Et uirtutes nicħ aliud
eẽ quam bonos affectus. uł motus m̃tis asseit̃. qͦs
ds̃ in homine fac. ñ hõ. qr licet illimotꝰ sint libers
arbittii. non tamen cẽ queunt: nsi ds̃ ip̃m lib̾et
et aduuiet. grã sua oꝑante. ce cooꝑante. Quã dĩ gra

Expanded text:
bitrium, addit: Et gratia ejus in me vacua non fuit. Et ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur aliquid boni possdefuerit, cadit homo. 10. Aliorum sententia hic ostenditur, qui opus virtutis esse bonum usum naturalium potentiarum, de usu exteriori accipiunt; quod vero dicit bonum usum liberi arbitrii virtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet illi motus sint liberi arbitrii, non tamen esse queunt nisi Deus ipsum liberet et adjuvet gratia sua operante et c
Abbreviated transcription (Latin):
ponebat. dicens ad ħ eam dari hominib ⁊̃ et q̃ facẽ
ꝑ lib̃i arbitͥam iubentur: faciliꝰ possint implete
ꝑ grãm. Dicendo utiq facilius possint. uoluit cre¬
di etiam si difficilius. tñ posse homines sinegr̃a
facere iussa oruna. Illam uero grãm di sine qua
nichil boni possumꝰ facere. ñ eẽ dict̃ nisi inli

Expanded text:
ponebat dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere ponebat dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum arbitrium jubentur, facilius possint implere per gratiam. Dicendo utique facilius possint, voluit credi, etsi difficilius, tamen posse hofacere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in li
Abbreviated transcription (Latin):
liberi arbitru. ñ ⁊ itaq uitꝰ. Pn emissis alnsq
tõnib ac testimoniis ininituntur utriq. hoꝵ aũ ui¬
dicium diligentis lectoris relinquo examini. ad
bitrium sine grã p̃ueniente & adiuuante. ñ suffi¬
cere ad uitam ce salutẽ obtinendã. nec meritis p̃ce¬
dentib grãm d̃i aduocari. sicut pelagiana hecesis
tradidit. Nam ut ait ays̃ ini. ł retractationũ. Ilo
u heretici pelagians sic asserunt uoluintatis arbitis¬
um: ut gr̃e dĩ non relinquant locũ. quã scd merita
nrãdat asscit̃ Pelasia Noꝵ hcresis omnium
recentissuma a pelagio monacho ÷ exorta. huides
grẽ qua p̃destinat sumꝰ. et qua meauimꝰ de pocesta¬
te tenebrar̃ erui. Intm̃ inimuci st̃. ut sine hac cirdãt
hominẽ posse facere omnia diuina mandata. De¬
niq pelagiꝰ a frĩb increpatꝰ qđ nichil t̾buerit ad¬
iutorio gr̾e dĩ. ad eiis mandata facienda: ñ eam
libero arbit̾o p̃ponebat. s infideli calliditate sub¬

Expanded text:
liberi arbitrii; non est itaque virtus. Praemissis aliisque rationibus ac testimoniis innituntur utrique. Horum autem judicium diligentis lectoris relinquo examini, ad bitrium sine gratia praeveniente et adjuvante non sufficere ad salutem et justitiam obtinendam; nec meritis praecedentibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, ut ait Aug. lib. 1 Retract.: Novi haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei nonrelinquant locum, quam secundum merita nostra dari asserunt. Pelagianorum haeresis, omnium recentissima a Pelagio monacho exorta est. Hi Dei gratiae qua praedestinati sumus, et qua meruimus de potestate tenebrarum erui, in tantum inimici sunt, ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata. Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei, ad ejus mandata facienda, non eam libero arbitrio praeponebat, sed infideli calliditate sup
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝑseuerent in eo. hec quippe ñ abip̃o acciꝑe s
a seip̃is homines hr̃e contendt̃. gr̃ãmdĩ qualibe¬
ramur ab impietate dicentes scłm menta nr̃a
dari. Parulos etiam sine ulo pcc̃ originat iun¬
culo assert̃ nasci. hic ponit ea quib suum cõfir

Expanded text:
perseverent in ea. Haec quippe non ab ipso accipere, sed a seipsis homines habere contendunt; gratiam Dei, qua liberamur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. Parvulos etiam sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci. 2. Hic ponit ea quibus suum confir
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃i. sic̃ baptismꝰ ex illo ualere cepit Ad innouacio¬
nẽ hominis ex quo nstitatꝰ÷. Item beda. Idem saluti¬
fere curationis auxilium cutũcisio in lege. contra o¬
uelate grẽ tꝑe confueuit. excepto quod regni celestis ia¬
nuam non dũ intrare pocerant. tñin simi abrahe
pꝰ mortẽ bãta requie consolati. suꝑne pacis ingres sũ:

Expanded text:
cati, sicut Baptismus ex illo valere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra ovelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant; tamen in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. It̾ aus̃. Non pot̾ quisquã renasq. a tĩquam
natꝰ sit. Si opponicit de iecemia. &e de ioħe bap̃a qͥ
ab utero scĩfticati leguntur. quod etam deiacob qui¬
dam putant. dicimus. Si sc̃ificatio ib accipitut int̃¬
or emundatio. inmiracħs il̃imȩ potenciȩ eẽ hũ¬
dum. uc ays̃ ait. ambigae suꝑ hoc loquens. Si tis¬
ꝙ adeo inquit millo puero acceleratus÷ usus rõ¬
nis &e uoluntatis. ut intra mat̾na uiscera iam põ¬

Expanded text:
t quisquam renasci antequam natus sit. Si vero opponitur de Jeremia et de Joanne Baptista, qui ab utero sanctificati leguntur, quod etiam de Jacob quidam putant, dicimus, si sanctificatio ibi accipitur interior emundatio, in miraculis divinae potentiae esse habendum, ut Aug. ait, ambigue super hoc loquens. Si usq adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et uoluntatis, ut intra uiscera materna iam pos
Abbreviated transcription (Latin):
neoꝵ comunctiones ꝓhibentur. usq ad septimũ
gradũ. Quomõ aũ gratꝰ consangumitatis cõpu¬
tandi sint. ysidorꝰ ostendit sic. Secies consangui¬
⁊ fr̾ et sotor sit ip̃e cruncꝰ ilł seorsum setunctis. ex
tadice illiꝰ runq. egraliuntur istiramtiscħ. nepõ.
ce neptis. pͥmꝰ. ꝓnepos et ꝓneptis. scłs abnepos.
et ab neptis. t̾ciis. ad nepos. ce adueptis. quartus.
trinepos. et t̾neptis. Quinrꝰ itinepotis nepos. &e t̾¬
uero qui uii. ponunt gradꝰ. truncum int̾ gradꝰ cõ¬
numerant. Uarie nanq computant̃ gradꝰ cogna¬
tionis. Alii enim patrẽ in pͥmo gradu. filios in
ii.ponunt. Alii pͥmũ gradũ filios appellant. negã¬
tes gradum cognationis int̾ patrẽ &e filiũ eẽ. c̃
tina cato fint patet et filius. actoritates gͥ q consan¬
gumitatis cautelam uiq in uii. gradum ꝓhibẽt.
patie ponunt in pͥmo gradu. Ille tieto q̃ usq ad
ui. gradum ꝓhibent. primũ gradũ filios appellãt.

Expanded text:
neorum conjunctiones prohibentur usque ad septimum gradum. Quomodo consanguinitatis gradus computandi sunt, Isidorus ostendit sic: « Series consanguiest frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos et neptis, primus; pronepos et proneptis, secundus; abnepos et abneptis, tertius; adnepos et adneptis, quartus; trinepos et tvero, qui septem ponunt gradus, truncum adputant. Varie namque computantur gradus consanguinitatis. Alii enim patrem in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in septimum gradum prohibent, patrem ponunt in primo gradu. Illi vero qui usque ad sextum gradum prohibent, primum gradum filios appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
ad septimã obsetuate decerminus generationẽ.
ce quã dni se agnosct affinitate ꝓpinquos ad cõ¬
ingalem copulã accadere denegamꝰ. qł si fecerut̃:
separenttr. It̾ ncholaus pp̃. De consanguinitate
sua. nullus uxorẽ ducat. usq pꝰgenerationẽ uii.
ł quonsq parentela cognoscipot. It. Hulli ex ꝓpĩ¬

Expanded text:
ad septimam observare decernimus generationem, et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos, ad conjugalem copulam accedseparentur. Item Nicolaus papa, ibid.: De consanguinitate sua nullus uxorem ducat usque post generationem septimam, vel quousque parentela cognosci potest. Item, ex
Abbreviated transcription (Latin):
generõ sumnus. ẜ rimũq gradum efficimꝰ. Rursũ
UII.nulla insensu existit diu̾sitas. quãuis in mi¬
meto graduũ uarietas uideatur. Ultima enim
generõ si a fr̃ib sumat inictũ numerandi .uii.ĩ.
uenitur. Q uare ucro ui. gradꝰ computet. ysidorꝰ
ip̃e aꝑit dicens. Consanguinitas dum sẽ paulat̾
ꝓpaginũ ordinib oirimens. usq ad ultimũ gra¬
dum ꝓcrax̾it. & ꝓpinquicas eẽ desierit. tc̾ pͥmũ¬

Expanded text:
generatio sumus, primumque gradum efficimus, nulloqnulla in sensu existit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur. Ultima enim generatio, si a patribus sumat initium numerandi, septima invenitur. » Quare vero sex gradus computet Isidorus, ipse aperit, dicens: « Consanguinitas, dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum protraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc p
Abbreviated transcription (Latin):
generis gradũ. consanguntas consticuta ẽ. ut
sic̃ ui.etatib mundigenerõ. & hominis statꝰ fi¬
nit᷑. ita ꝓpiquitasgeneris tot gradib t̃minet᷑.
In hisui. gradib omnia ꝓpinquitatũ nomina
continentur. Ultra quos nec affintas iauenurz.

Expanded text:
 consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminetur. In his sex gradibus omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec affinitas inveniri,
Abbreviated transcription (Latin):
GRꝰ ayẜ̃o angloꝵ ep̃o a quo requisitꝰ fuerat quo¬
ta generõne debeant copulari. rescribit sic. Que¬
dã lex romana ꝑmutit. rit siue frĩs ł sororis seu
duoꝵ fr̃m germanoꝵ. seu duar̃ soroꝵ fili. et fili¬
a misceantut. S ex ꝑim̃to didicimus. ex tali cõ¬
iugio sobolem ñ posse succrescere. uñ neceẽ:¬
p̃sule requisit᷑. ucr̃ ayo̾o sc̾pserit. ut angloꝵ quat¬
ta generõne contracta. matͥmonia ñ soluerẽt᷑.
inter cetera talem reddioit tõnem. Q scͥpss ays̃o

Expanded text:
gustino, Anglorum episcopo, a quo requisitus fuerat quota generatione debeant copulari, rescribit sic, a permittit, ut sive fratris, et sororis, seu duorum germanorum, vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus, ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Unde necepraeside, requisitus utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia non solverentur, inter caetera talem reddidit rationem, ibid.: Quo
Abbreviated transcription (Latin):
dap̃natas. quas et nos apłica actoritate dap̃nan¬
das. et a cõmunione fideliũ. atq aliminib eccłe
arcendas. forecensemus. usquequo obediant ep̃is
suis. et aobonũ qđ ceꝑunt. iuite. aut uoluncari¬
a p̃decessore nr̃o innocentiotale decretũ habemꝰ.
heȩ quȩ nec dum sacro uielamine tacto. tñ uirgi¬

Expanded text:
damnatas. Quas et nos apostolica auctoritate damnandas, et a communione fidelium atque a liminibus ecclesiae arcendas fore censemus, usquequo obediant episcopis suis, et ad bonum, quod coeperunt, invitae aut voluntariaedecessore nostro papa Innocentio taliter decretum habemus. Hae vero quae necdum sacro velamine sint t
Abbreviated transcription (Latin):
turam. ut quãtus tꝑalit̾ incipiat dici: ñ tñ ip̃i fub̃e¬
nr̃m or̃ ds̃: telatiue. Ad nos enm refertur. &e tẽ tefugi¬
um nr̃m fitcum ad eum refugimꝰ. Aunqͥd tẽ fit ali¬
quio in eius rratura qđ añquam refugeremꝰ ad eum
ñ erat: in nob̃gͦ fic aliqua mutatio. qui ad eum re¬
fugiendo: efficimur mehorez. In illoant̃ milla. Sic
or pat̾ nr̃ eẽ incipit. cum ꝑ eius grãm regeneramur.
qui dedit nob pocestatẽ filios dĩ fieri. Suba gͥ nr̃a ĩ

Expanded text:
turam, ut, quamuis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substturam, ut, quamuis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substitur Deus; relative ad nos enim refertur; et tunc refugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliquid in ejus natura quod antequam refugeremus ad eum non erat? In nobis ergo fit aliqua mutatio, qui ad eum refugiendo efficimur meliores; in illo autem nulla. Sic et pater noster esse incipit, cum per ejus gratiam regeneramur, qui dedit nobis potestatem filios Dei fieri. Substantia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ñ in tꝑe eẽ ceꝑunt. quid respondebit de hoĩe
qui in tempore fc̃s ẽ. ciuis utiq dnĩs ñ erat. añꝗͣ
eẽt. certe ut diis hominiscẽt. ex cꝑe accidic d̃a. Et ut
omnis amoueatur controũsia. certe ut tuus dñs e̾et.
uł meus. qui mõ eẽ cepimꝰ: ex tꝑe habuit. Quomõ
gͥ obtinebimnus ncħ̃ scd̾ accioens dici dm̃. nisi qr
ip̃iꝰ naturȩ nicħ accidit. quo mutetur: ut ea sint ac¬
cidentia relatiua qͥ cum aliqua mucatiõe rer̃ de qͥb
dicuntur accidunt. sic̃ amicus relatiue dr̃. Non eñĩ
amicꝰ eẽ incipit. nisi cum amare ceꝑit. fit gͦ aliqua
mutatio uoluntatis ut amicus dicatur. Nummꝰ ue
mus pot̾ nulla sin mutacione totiens dici relatiue.
ut neq cum incipit diez. neq cum desinit. aliquid
in eius natura uł forma qua nũmꝰ ÷ mutationis fiat.
quanto facilius oe illa incõmutabil dĩ sub̃a debe¬
mus acciꝑe. qđ ita dicatur relatiue aliquid ad crea¬

Expanded text:
tempore esse coeperunt; quid respondebit de homine qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset? Certe ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo; et ut omnis amoveatur controversia, certe ut tuus Dominus esset vel meus, qui modo esse coepimus, ex tempore habuit. Quomodo ergo obtinebimus nihil secundum accidens dipsius naturae nihil accidit, quo mutator, ut ea sint accidentia relatiua, quae cum aliqua mutatione rerum, de quibus dicuntur, accidunt? sicut amicus relatiue dicitur; neque enim esse incipit, nisi cum amare coeperit; fit ergo aliqua mutatio uoluutatis, ut amicus dicatur. nummus aumus potest nulla sui mutatione totiens dici relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit aliquid in eius natura uel forma, qua nummus est, mutationis fiat, quanto facilius de illa incommutabili dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad crea
Abbreviated transcription (Latin):
cantar dicunt᷑ tc̃ inciꝑe diligi a dõ. Non qđ ds̃ no¬
ua dilectiõe quẽqriã possit diligere. ĩmo sempit̃¬
na dilectiõe dilex̃ añ mundi constitutionẽ q̃uos¬
c̃q cdiligit. s tc̃ dicunt᷑ inciꝑe diligi ab eo: cume¬
t̃ne dilectioĩs di sortiuntur effectũ.s. grãm. ł głã.¬
Uñ aus̃. Absit ut ds̃ tꝑalit̾ aliquẽ diligat. qĩ no¬
ua dilectiõe quȩ in ip̃o añ ñ erat. ap̃quẽ nec p̃te¬
rita transiert̃: &e futura iam st̃a sut̃. Itaq om̃s c̃oᷤᷤ
stios añ mundi cõstitutionẽ dilex̃. sic̃ p̃destina

Expanded text:
cantur, dicuntur tunc incipere diligi a Deo; non quod Deus nova dilectione quemquam possit diligere, imo sempiterna dilectione dilexit ante mundi constitutionem quoscumque diligit. Sed tunc dicuntur incipere diligi ab eo, cum aeternae Dei dilectionis sortiuntur effectum, scilicet graus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sua. Ita cum aliquis ꝑ iustificationẽ incipit ẽẽ
amie̾dĩ ip̃e mutatur non ds̃. Si quis magis ł mi

Expanded text:
n sua. Ita cum aliquis per justificationem incipit esse amicus Dei, ipse mutatur, non Deus. 4. Si quis magis vel mi
Abbreviated transcription (Latin):
alios magis. alios minus diligere ot ñ mutabilita¬
tẽ cacitatis euis significat. s qđ alios ad maiora boã.
alios ad minora dilex̾. alios ad meliores usus. alios
adminꝰ bonos. Omnia enĩ bona nr̃a: ex eiꝰ dilecti¬
one nob̃ ꝓueniunt. Electoꝵ gͦ alios magis. alios mi¬
mis dilexit ab et̃no. et diligit etiã nunc. qr aliis ma¬
iora. aliis minora. ex dilectiõe sua p̃patauit bona.
aliisq maiora. &e aliis minora bona confert: intẽ¬
pore. Uñ magis uł minꝰ dr̃ hosut illos diligere.
NoN side Rat ur enĩ duob modis dilectio dĩ.
scđm e̾ãtiam: ce scd̃m efficientiã tm̃. ut ma¬

Expanded text:
magis, alios minus diligere dicitur, non mutabilitatem charitatis ejus significat, sed quod alios ad majora bona, alios ad minora dilexit; alios ad meliores usus, alios ad minus bonos. Omnia enim bona nostra ex ejus dilectione nobis proveniunt. Electorum ergo alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona confert ex tempore. Unde magis vel minus dicitur hos vel illos diligere. lectio Dei. Consideratur enim duobus modis dilectio Dei, secundum essentiam, et secundum efficientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ. uidit ds cuncta q̃ fecerat: &e erant ualde bona.
Si oĩa quȩ fecit bona sunt. & omne bonũ diligit.
omnia gͥ diligit q̃ fec̃. &e int̾ ea magis diligit rõ¬
nales creaturas. & de ilł eas amplius: q̃ sunc mẽ¬
bra unigeniti su. &e multomagis ip̃m unigenit̃.
Ex qua intelligentia dr̃ magis ł minꝰ diligere hec

Expanded text:
t valde bona. Si omnia quae fecit bona sunt, et omne bonum diligit, omnia ergo diligit quae fecit; et inter ea magis diligit rationales creaturas, et de illis eas amplius quae sunt membra Unigeniti sui, et multo magis ipsum Unigenitum. 2. Ex qua intelligentia dicitur magis vel min
Abbreviated transcription (Latin):
te crimuiũ imponuntur. lõq miles ł negociacor
ł alicu officio deditꝰ. qđ sine pcc̃o exer̃cer ñ possit.
si culpis grauiorib irretitꝰ. ad penitentiã uenerit.
ł qui bona alt̃ĩus iniuste decanet.ł qui odiũ in cor¬
degerit. rrognoscat se uerã penitentũ ñ posse ꝑa¬
gere: nisi negociũ relinquat. Fofficiũ deserat. et o¬
dium ex cordẽ dimitat. & uona q̃ inusteabstulit
restituat. Netñ desperet. interĩ quicqͥd bom facere
pot̾. hortamur ut faciat. ut d̃s cor illiuis illustret
ad penitentiã. Cum sit penutentia int̾ior. et ext̾ĩor.
de uiraq ꝑ p̃missa satis appacet. que sit uera. et¬

Expanded text:
criminum imponuntur. Ideoque miles, vel negotiator, vel alicui officio deditus, quod sine peccato exercere non possit, si culpis gravioribus irretitus ad poenitentiam venerit, vel qui bona alterius injuste detinet, vel qui odium in corde gerit, recognoscat se veram poenitentiam non posse peragere, nisi negotium relinquat, vel officium deserat, et odium ex corde dimittat, et bona quae injuste abstulit, restituat. Nec tamen desperet: interim quidquid boni facere potest, hortamur ut faciat, ut Deus cor ejus illustret ad poenitentiam. Cum sit poenitentia interior et exterior, de utraque p
Abbreviated transcription (Latin):
ut ocłm. uitã. &e huiuismoĩ. et tñ si penituerit pec¬
cati. cum amore condigne satisfationisueniã ht̃.
Nec iõ quisquã putet qui rẽ alienã iniuste absta¬
lit. quã reddere pot̾. de illo pcẽo penitere acueni¬
am consequi. insi restitiat ablatum. Quam oui enĩ

Expanded text:
ut oculum, vel vitam et hujusmodi; et tamen si poenituerit pecut oculum, vel vitam et hujusmodi; et tamen si poenituerit peccati, cum amore condignae satisfactionis, veniam habet. Nec ideo quisquam putet, qui rem alienam injuste abstulerit quam reddere potest, de illo peccato poenitere ac veniam consequi, nisi re
Abbreviated transcription (Latin):
abolet. qdđ illa sola fac̃: q̃ scelus cortigit. Illa uero¬
scelus cornigit. que odium cõmissi criminis. et com¬
mutendicum desidio satisfaciend affert. Iudas e¬
nim penituisse legittr. sine assecutiõe ueniȩ. qr tals
penitentia ñ correx̃ crimen. Uñ ieRꝰ Nichil iuoe ꝓ¬
fuit egisse penitentiã. ꝑ quam scelus corngere nõ
pocuit. si qũ fr̃ sic peccat in fr̃cm. ut em̃d̾are uale¬
at qđ percauit. pot̾ eidimittz. Sin aũ ꝑmanent oꝑa:
frustra uoce assitmitur penitentia. noc ÷ deeo quod
r. ce orõ eius fiat in pcc̃m. ut ñ solum em̃dare ne¬
quiuerit ꝓditionis nefas. s ꝓpͥi homicidis scelus ad¬
diderit. Carie qualit̃ intelligasillud ut em̃date ñr¬
ualeat qđ peccauit. et c̃. Non enim em̃d̾atio hic in¬
telligenda ÷. rei oẽpte recompensatio. s deliat exp¬
bratio. et abhominatio cũ satisfationis desiderio. ue¬
mit enim inuiste qtuis alicu. qđ restuuere ñualet.

Expanded text:
abolet; quod illa sola facit, quae scelus corrigit, quae odium commissi criminis et committendi cum desiderio satisfaciendi affert. Judas enim poenituisse legitur, sine assecutione veniae, quia tali poenitentia non correxit crimen; unde Hieron., fuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Si quando frater sic peccat in fratrem, ut emendare valeat quod peccavit, potest ei dimitti; sin autem permanent opera, frustra voce assumitratio ejus fiat in peccatum, ut non solum emendare nequiverit proditionis nefas, sed proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas illud: Ut emendare valeat quod peccavit, etc. Non enim emendatio hic intelligenda est, rei demptae recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desiderio. Demit enim injuste quis alicui quod restituere non valet,
Abbreviated transcription (Latin):
le pͥmnit᷑ a nimus uł noxiȩ defensiõts clypeo atma¬
tur. qĩ in sepulcro iam pritens. ħ sunt tͥa genera mor¬
tuoꝵ quȩ dñs legitur suscitasse. hiuicgͥ triplic mor¬
ti. triplici remedio occurritur. contritione. confess¬
one. satisfatiõe. Compunctio nob̃ cõm̃dat᷑ ib. scui

Expanded text:
le premitur animus, vel noxiae defensionis clypeo armatur, quasi in sepulcro jam foetens. Haec sunt tria genera mortuorum, quae Deus legitur suscitasse. Huic ergo triplici morti, triplici remedio occurritur: contritione, confessione, satisfactione. Compunctio nobis commendatur ibi
Abbreviated transcription (Latin):
conforcet᷑: boͥna conscĩa. &e ddoleat qđ ñ dum auoeat
sumere. quẽ multũ desiderat cibum salutarẽ. co¬
hibeat etiam se a ludis. aspectacłis scłi. qui ꝑfectã
uult consequi remissionis gr̃am. Isti sunt digni fr¬
uctꝰ penitentie animã captiuã elaqueantes. & in
libcate seruantes. & infra. Querat anima fructus
dignos. ce si ñ oignos penitentie. Sunt enim oigni
fructꝰ uirtucũ. qui ñ sufficuuit penitentib. senitẽ¬
dia enim grauiores postulat. ut dolore. et gemitib.
mortuus impetret uitam. Ex hisostendit᷑ qui sĩt
digni fructꝰ penicentie. quib uera satisfatio explet᷑.
ce qđ ñ om̃s dignifruct᷑.: sunc digni fructꝰ penicenciȩ.
Qd de illa penitentia incelligitur. que maioꝵ ÷ cri¬
nunũ. Non enim sufficiunt grauit delinquentib:

Expanded text:
confortetur bona conscientia, et doleat quod nondum audeat sumere quem multum desiderat cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, a spectaculis seculi, qui perfectam vult consequi remissionis gratiam. Isti sunt digni fructus poenitentiae, animam captivam elaqueantes et in libertate servantes. Et infra: Quaerat anima dignos fructus, etsi non dignos poenitentiae. Sunt enim digni fructus virtutum, qui non sufficiunt poenitentibus. Poenitentia enim graviores postulat, ut dolore et gemitibus mortuo impetret vitam. Ex his ostenditur qui sunt digni fructus poenitentiae, quibus vera satisfactio expletur; et quod non omnes digni fructus sunt digni fructus poenitentiae; quod de illa poenitentia intelligitur, quae majorum est criminum. Non