comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib& pone principiũ. si ipsũ xp̃m. potus diceret᷑
tu es principiũ quã tecũ principiũ. respondit enĩ
in terrogantib tu quis es & ait. Principiũ qui
& loquor uobis. Cum sit principiũ & pater. de
quo unigenitus filius. in quo principio erat uerbõ.
quia uerbũ erat apud dm̃. Quid gͦ & si pater princi¬
pium & filius principiũ. duo principia : Absit.
Sicut etũ pat̃ ds̃ & filius ds̃ pat̾ autẽ & filius. ñ.
duo dii. sed unus ds̃. sic & pater principiũ & filius
principiũ. pat̾ autẽ & filius non duo sed unũ prin¬
cipiũ. lecũ principiũ. tunc uideberis quomodo
tecũ sit principiũ. Non enĩ & hic non tecum
principiũ. cum dixisti ecce itis quisq ad sua & me
solũ relinquetis. & non sum solus. quia pater mecõ
est. Et hic gͦ tecũ principiũ. Dixisti enĩ & alibi.
Pater autẽ in me manens. facit opera sua. Tecum

Expanded text:
libet pone principium. Si ipsum Christum; potius diceretur, libet pone principium. Si ipsum Christum; potius diceretur, Tu es principium, quam «Tecum principium.» Respondit enim interrogantibus, «Tu quis es,» et ait, «Principium, quia et loquor vobis» : cum sit principium et Pater, de quo unigenitus Filius, in quo principio erat Verbum, quia Verbum erat apud Deum. Quid ergo, si et Pater principium, et Filius principium, duo principia? Absit. Sicut enim Pater Deus et Filius Deus, Pater autem et Filius non duo dii, sed unus Deus: sic Pater principium et Filius principium, Pater autem et Filius non duo, sed unum principium. «Tecum principium.» Tunc videberis quomodo tecum sit principium. Non enim et hic non tecum principium. Nonne enim tu dixisti: «Ecce itis quisque ad sua, et me solum relinquetis; sed non sum solus, quia Pater mecum est» ? Et hic ergo «tecum principium.» Dixisti enim et alibi, «Pater autem in me manens facit opera sua» . «Tecum
Abbreviated transcription (Latin):
seruilis foria patitur. capitur tamen magna uirtꝰ
eius quia quod infirmũ est dĩ fortius. ẽ. hominibus.
Quia ergo dicta est & hnc uirtus eius quã cõmen
dauit dicendo. uirgã uirtutis tuȩ emitt& dñs
ex syon. & dominare in medio inimicorũ tuorũ.
Quanta enĩ uirtus eiꝰ dominans in medio inimicoꝵ
suorũ ꝑstrepentiũ. nihil contra eum ualentium.
cotidie sibi dicentiũ quando moriet᷑ & peribit
nomen eius. cũ crescat gła eius per populos. cum
eius nomini subiciant᷑ gentes cũ peccator udeat
& irascatur. dentibus sius frendat & tabescat:
Quia ergo est & haec uirtus cius: uolens ꝓpheta
cõmendare aliter uirtutẽ eius. sicuti est uirtꝰ
dĩ & sapientia dĩ xp̃c. in lumine ꝑpetuo in com¬
mutabilis ueritatis: Ad quã usionẽ seruam. ad
quã uisionẽ differim᷑. ad quã uisionẽ fide mundam᷑:
aqua uisione tollit᷑ impiusne uideat honorẽ dñi.

Expanded text:
servilis forma patitur, capitur tamen magna virtus servilis forma patitur, capitur tamen magna virtus ejus; quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus : quia ergo dicta est et hic virtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominare in medio inimicorum tuorum:» quanta enim virtus ejus dominans in medio inimicorum suorum perstrepentium, nihil contra eum valentium, quotidie sibi dicentium, «Quando morietur, et peribit nomen ejus» ? cum crescat gloria ejus per populos, cum ejus nomini subjiciantur gentes, cum peccator videat et irascatur, dentibus suis frendat et tabescat : quia ergo est et haec virtus ejus, volens Propheta commendare aliter virtutem ejus, sicuti est Virtus Dei et Sapientia Dei Christus in lumine perpetuo incommutabilis veritatis; ad quam visionem servamur, ad quam visionem differimur, ad quam visionem fide mundamur, a qua visione tollitur impius, ne videat honorem Domini;
Abbreviated transcription (Latin):
Haec claritas dĩ est ineffabilis lux. fons lucis sine com¬
mutabilitate. ueritas sine defectu. sapientia in se ipsa
manens in nocͥans om̃a. Haec substantia dĩ est. Itaq
tolletur impius. ut non uideat hunc honorẽ dñi.
Beati enĩ mundi cordes. quia ipsi dm̃ uidebunt. Uidet᷑
ergo mihi fr̃s quantũ nrãe capacitati dñs inpertiri
dignat᷑ de ipso tempore. si tamen dicendũ est¬
tempore. Quodam enĩ tempore uenturi sumꝰ ad
non tempus. inde mihi uidet᷑ dictũ quod sine pre¬
iudicio dicam. siquis intelligere aliquid melius ex¬
pedicius probabilius possit. Inde mihi uidet᷑ dictũ.
tecũ principiũ in die uirtutis tuȩ. Deniq hoc quan¬
tũ puto. uersu consequente satis explanat᷑. Qua
enĩ & hic dicta est uirtus eius. qua subicit gentes
iugo suo. qua strauit populos non ferro sed ligͥo:
& si in carne & si in huimlitate & si adhuc quantũ

Expanded text:
Haec claritas Dei est ineffabilis lux, fons lucis sine comHaec claritas Dei est ineffabilis lux, fons lucis sine commutabilitate, veritas sine defectu, sapientia in seipsa manens, innovans omnia: haec substantia Dei est. Itaque tolletur impius, ut non videat hunc honorem Domini. «Beati» enim «mundicordes, quia ipsi Deum videbunt» . 13. Videtur ergo mihi, fratres, quantum nostrae capacitati Dominus impertiri dignattempore; quodam enim tempore venturi sumus ad non tempus: inde mihi videtur dictum; quod sine praejudicio dicam, si quis intelligere aliquid melius, expeditius, probabilius possit: inde mihi videtur dictum, «Tecum principium in die virtutis tuae.» Denique hoc, quantum puto, versu consequente satis explanat. Quia enim et hic dicta est virtus ejus, qua subjecit gentes jugo suo, qua stravit populos, non ferro, sed ligno, etsi in carne, etsi in humilitate, etsi adhuc quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Uidebunt iudicaturũ. quẽ riserunt iudicatum
Ipsa itaq forma serui in iudicio conspieua erit. & iustis
& in iustis. & pus & impiis. & fidelibus & infidelibus.
Quid ergo: impii non uidebunt: Nam de quibus
dictũ est uidebunt in quẽ pupugerunt. de ipsis
rursus dictũ est. tollatur impͥus ut non uideat cli¬
ritatẽ dñi. Quid est hoc fr̃s: Discernamꝰ. discamꝰ.
Excitatur impus ut aliquid uideat : tollit᷑ impius
ut aliquid non uideat. lam quid sit uisurus ostendi :ͣ¬
mus. formã illã de qua dictũ est. sic ueni&. Quid
ergoᷤ uisurus est: Rostendã me ipsum illis. Quid
est me ipsũ : Non formã serui. Quid est me ipsũ :
formã dĩ in qua non rapinã arbitratus sũ. eẽ. aequa¬
lis dõ. Quid est me ipsũ : Dilectissimi filii dĩ sumꝰ.
& non dũ apparuit quod erimus. Scimus quia cum
apparuerit. similes ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est.

Expanded text:
Videbunt judicaturum, quem irriserunt judicatum. Videbunt judicaturum, quem irriserunt judicatum. Ipsa itaque forma servi in judicio conspicua erit et justis et injustis, et piis et impiis, et fidelibus et infidelibus. Quid ergo impii non videbunt? Nam de quibus dictum est, «Videbunt in quem pupugerunt;» de ipsis rursum dictum est, «Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini» . Quid est hoc, fratres? Discernamus, discutiamus. Excitatur impius, ut aliquid videat; tollitur impius, ut aliquid non videat. Jam quid sit visurus, ostendimus; formam illam de qua dictum est, «Sic veniet.» Quid ergo non est visurus? «Et ostendam meipsum illi.» Quid est, «meipsum?» Non formam servi. Quid est, «meipsum?» Formam Dei, in qua non rapinam arbitratus sum esse aequalis Deo . Quid est, «meipsum? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» .
Abbreviated transcription (Latin):
promittebat : Uidebant formã serui. promittebat
formã dĩ. Ostendim inquit me ipsũ illi. Uiden¬
claritas ad quã ꝑducitur regnũ quod modo tran¬
situ scłi huius colligit᷑. ducitur enĩ ad quandam
uisionẽ ineffabilẽ. quã non merebuntur impii
Ceterũ forma serui cũ hic essa. uisa est impus
Uiderunt eam qui crediderunt. inderunt & qui occi¬
derunt. Ne aliquid magnũ putes uideri formã ÷¬
illams uiderunt amici. uiderunt & mimuci. Eit
quidã uidentes interfecerunt. quidã non uidentes
crediderunt. Hanc ergo formã serui quã hic iam nꝰ¬
in humalitate uiderunt & pii & impii. uidebunt &
in iudicio & pii & impii. Cum eũ dñs ante oculos
discipulorũ suorũ ferret᷑ in caclũ. sonuit uox ange¬
lica intuentibus eũ. Uri galilȩi quid statis intuen¬
tes in cęlũ: Iste iħc sic ueni& quomodo eũ uidistis
euntẽ in caclũ. Sic ergo sic. in eadem forma. quia ⁊̃¬
de impiis dictũ est. uidebunt in quẽ pupugerunt.

Expanded text:
promittebat formam Dei. «Ostendam,» inquit, «meipsum illclaritas ad quam perducitur regnum quod modo transitu saeculi hujus colligitur: ducitur enim ad quamdam visionem ineffabilem, quam non merebuntur impii. Caeterum forma servi cum hic esset, visa est ab impiis: viderunt eam qui crediderunt, viderunt et qui occiderunt. Ne aliquid magnum putes videri formam illam, viderunt amici, viderunt inimici; et quidam videntes interfecerunt, quidam non videntes crediderunt. Hanc ergo formam servi, quam hic jam in humilitate viderunt et pii et impii, videbunt et in judicio et pii et impii. Cum enim Dominus ante oculos discipulorum suorum ferretur in coelum, sonuit vox angelica intuentibus eum: «Viri Galilaei, quid statis intuentes in coelum? Iste Jesus sic veniet, quomodo eum vidistis euntem in coelum» . «Sic» ergo, «sic,» in eadem forma: quia de impiis dictum est, «Videbunt in quem pupugerunt» .
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce gͦ quia magist̾ nr̃ interrogauit iudȩos. & idõ
.ñ responder̃ qͥa discpłi. cẽ. noluer̃. Ecce si nos inter¬
rogar& qͥd responderemꝰ : Defecer̃ in hac interro¬
gatione iudei. ꝓficiunt oxp̃iani. non perturbent᷑
sed erudiantur. Non eiĩ dñs interrogat disce¬
re uolens. sed tãquã doctor in terrogat. Dicerent
miseri iudei. tu dic nobis. Maluerunt inflata
taciturnitate difrumpi. quã humili confessione
edoceri. Dicat gͦ nobis magist̃ nr̃ & indeamꝰ quid
in terroganti respondeamꝰ. Quid uobis uidet᷑ de
xp̃o cuius est filius: Respondeamꝰ om̃ino quod
iudei. sed non remaneamꝰ ubi iudei. Retolamus
euuangeliũ quod credidimus. Liber generationis
iħo xp̃i filii dauid. Non quia in terrogamͦ excidat

Expanded text:
Ecce ergo quia Magister noster interrogavit Judaeos, et ideo Ecce ergo quia Magister noster interrogavit Judaeos, et ideo non responderunt, quia discipuli esse noluerunt; ecce si nos interrogaret, quid responderemus? Defecerunt in hac interrogatione Judaei, proficiant Christiani; non perturbentur, sed erudiantur. Non enim Dominus interrogat discere volens, sed tanquam doctor interrogat. Dicerent miseri Judaei: Tu, dic nobis. Maluerunt inflata taciturnitate disrumpi, quam humili confessione edoceri. Dicat ergo nobis Magister noster, et videamus quid interroganti respondeamus: «Quid vobis videtur de Christo? cujus est filius?» Respondeamus omnino quod Judaei, sed non remaneamus ubi Judaei. Recolamus Evangelium quod credimus: «Liber generationis Jesu Christi, filii David.» Non quia interrogamur excidat
Abbreviated transcription (Latin):
quod stat. Aliud est in quã transitoriũ dñi. aliud
stabile dm̃. Transitoriũ dñi uirginis partus. uerbi
in carnatio. aetatũ gradatio miraculoꝵ
exhibitio pas sionũ perpessio mors. re
adhuc resurgit. aut ad huc ascendit. Nonne uide¬
tis ista facta per tempora cucurrisse. per tẽpora
exhibuisse uiatorib quiddã transitoriũ. ne in uia
remanerent sed ad patriã peruenirent: Deniq &
illiceti ad uiam sedebant. ibi transeuntẽ senser̃.
& clamando tenuerunt. In uia ergo scłi huius hoc
transitoriũ sui dñs operatus est. & hoc transitori¬
um pertin& ad filiũ dauid. Ideo illi dño transeun¬
t miserere nr̃i fili dauid. Tamquã dicerent. Filiũ
dauid transeuntẽ cognoscimus. filiũ dauid factũ
in transitu discimꝰ. Agnoscamꝰ ergo & nos. & filium
dauid confiteam. ut in luminari meream᷑. Sentimꝰ
enĩ transeuntẽ filiũ diuid. & in lumitamͣ ad ño dauid.

Expanded text:
quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, readhuc resurgit, aut adhuc ascendit in tis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et illuminamur a Domino David. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen dñm quaesicrunt. quia & ipsũ. eẽ. illum
filiũ dauid non agnouerunt. Nos autẽ fratres
credamꝰ & dicamꝰ. corde enĩ creditur ad iusticim.
ore confessio fit ad salutẽ. Credamus in quã & di¬
camus & filiũ dauid & dñm dauid. Non eru¬
bescamus de filio dauid. ne iratũ inueniamꝰ dnm
cħc & illi audito sonitu transeuntis. aure iam cog¬
noscentes quod nondũ poterant oculis ac clamauer
uoce magna & dixerunt. Miserere nr̃i fili daud.
Turbae autẽ illos increpabant ut tacerent. & illi
nibilominus lucis desiderio turbarũ contradictio¬
nẽ uncentes in clamando ꝑseuerauerunt. transe¬
untẽ tenuerunt & a tangente in luminari meru¬
erunt. Dicebant ergo transeunti. miserere nr̃i
fili dauid. Stetit ille. euicto ab eis clamore contra
Uiderunt presentẽ. que senserunt transeuntem.
Aliquid ergo transitoriũ dñs fecit. est autẽ aliud

Expanded text:
tamen Dominum quaesierunt, quia et ipsum esse illum tamen Dominum quaesierunt, quia et ipsum esse illum filium David non agnoverunt. Nos autem, fratres, credamus, et dicamus: corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem : credamus, inquam, et dicamus et filium David, et Dominum David. Non erubescamus de filio David, ne iratum inveniamus DomJesus, et illi audito sonitu transeuntis turbae, aure jam cognoscentes quod nondum poterant oculis, acclamaverunt voce magna, et dixerunt: «Miserere nostri, fili David.» Turbae autem illos increpabant, ut tacerent: et illi nihilominus, lucis desiderio, turbarum contradictionem vincentes, in clamando perseveraverunt; transeuntem tenuerunt; et a tangente illuminari meruerunt. Dicebant enim transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Stetit ille, et victo ab eis clamore contradviderunt praesentem, quem senserant transeuntem . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud
Abbreviated transcription (Latin):
menta conspicio. Dicit apostolus. Qui factusẽ. ei
ex semine dauid scđm carnẽ. Dicit &iam ad timo¬
theum. Memor esto xp̃m iħm resurrexisse amor¬
tus ex semine dauid scđm euuangeliũ meũ. Et
de ipso eũuangło quid dicit: In quo laboro usq
ad uincula tamquã male faciens. sed sermo dĩ.ñ.
est alligatus. Laborabat ergo usq ad uincula a¬
postolus. pro euuangło suo. idest pro dispensatio¬
ne euuangelica quã populis predicabat. quã po¬
pulis inpendebat. Ille qui mane rapuerat escas.
ad uesperũ diuidebat. Laborabat ergo usq ad
quod predicabat a postolus. retulit uocẽ tã quam
contradictionis & ait. Quomodo ergo dauid in
sp̃u dicit eũ dnm: Et uiter posuit testimoniũ
de hoc psalmo. Dixit dñs dño meo. Si ergo in
spũ ille dicit eũ dñm quomodo filius eius est.:
Iudei sub hac interrogatione tacuerunt. quid res¬
ponderent deinceps non inuenerunt. Nec eum

Expanded text:
menta conspicio. Dicit Apostolus, «Qui factus est ei menta conspicio. Dicit Apostolus, «Qui factus est ei ex semine David secundum carnem» : dicit etiam ad Timotheum, «Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum evangelium meum.» Et de ipso evangelio quid dicit? «In quo laboro usque ad vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus» . Laborabat ergo usque ad vincula Apostolus pro evangelio suo, id est pro dispensatione evangelica, quam populis praedicabat, quam populis impendebat: ille qui mane rapuerat, escas ad vesperum dividebat . Laborabat ergo usque ad edicabat Apostolus, retulit vocem tanquam contradictionis, et ait: «Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum?» et interposuit testimonium de hoc psalmo, «Dixit Dominus Domino meo. Si ergo in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius est ejus?» Judaei sub hac interrogatione tacuerunt; quid responderent deinceps non invenerunt: nec eum
Abbreviated transcription (Latin):
spũ dicit eũ dñm. dixit dñs dño meo sede ad
dex terã ineã. donec ponã inimicos tuos sub pedib
tuis  Si ergo in spu inquit uocat eum dñmm quo¬
modo filius eius est: Ab hoc uersu psalmus iste
incipit.
IXIT DÑS DÑO MEO
SEDE ADEXTRIS OEES.
DONEC TONÃ INIONCOS
TUOS SCADELIŨ DEDG̃
tGorom. Hanc ergo
questionẽ iudacis propo¬
sitam adnõ. in ipso ingres¬
su psalmi ꝑtractare debemꝰ.
Si enĩ quod responderuns̃
iudaei. exigatur a nobis utrũ confiteam᷑ & nos an
negemus: absit ut negemus Si dicatur nobis xp̃c
filius est dauid an non est Si dixerimꝰ non con qui¬
tradiamus euuangelio. Namq inatheo scribente
sic incpit euuangeliũ. Liber generationis iħu
xp̃i filii dauid. Euuangelista dicit librũ se scribe¬
re generationis iħu xp̃iꝰ filii dauid. Recte ergo
xp̃m : responderunt dauid. Responsioni eorũ
congruit euuangeliũ: hab& hoc non solũ suspicio
udeorũ. sed & fides xp̃ianorũ. Adhuc alia firma¬

Expanded text:
 dicens, Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis? Si ergo in spiritu,» inquit, «vocat eum Dominum, quomodo filius ejus est» ? Ab hoc versu psalmus iste incipit.ixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Hanc ergo quaestionem Judaeis propositam a Domino, in ipso ingressu Psalmi pertractare debemus. Si enim quod responderunt Judaei exigatur a nobis, utrum confiteamur et nos, an negemus; absit ut negemus. Si dicatur nobis, Christus filius est David, annon est? si dixerimus non, contradicimus Evangelio; namque Matthaeo scribente, sic incipit Evangelium: «Liber generationis Jesu Christi filii David» . Evangelista dicit librum se scribere generationis Jesu Christi, filii David. Recte ergo rent Christum, responderunt, «David.» Responsioni eorum congruit Evangelium. Habet hoc non solum suspicio Judaeorum, sed et fides Christianorum. Adhuc alia firma
Abbreviated transcription (Latin):
carnis uetustate marcesc&. Aut qm̃ hoc loco humilitatẽ
potius uidet᷑ significare puericiã : cui contraria est
uana & falsa suꝑbiȩ magnitudo: & ideo dnm̃ nisi pueri
non laudant. quia suꝑbi eũ laudare non norunt: Sit ÷¬
senectus urã puerilis: & puericia senilis. Id est ut nec
sapatia ur̃a sit cum superbia: nec humilitis sine sapien-¬
tia. ⁊ laudetis dñim ex hoc & usq in scłm. Quacũq autẽ
in parulis fcĩs aeccła xp̃i diffundit᷑: laudate nomen dñi.

Expanded text:
carnis vetustate marcescet. Aut quoniam hoc loco humilitatem carnis vetustate marcescet. Aut quoniam hoc loco humilitatem potius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudetis Dominum «ex hoc et usque in saeculum.» Quacumque autem in parvulis sanc
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicet᷑: a solis ortu usq ad occasũ: laudate nom̃ dñi.
Quȩrat ex me aliquis puerorũ scõrũ. laudantiũ nomen
dñi. & dicat mim. Ecce usq in scłm: accipio usq in aet̾nũ.
Cur autẽ ex hoc & non & ante hoc: & ante om̃a scła sit
nomen dñi benedictũ : Respondebo paruulo. qui non
contumaat̃ quęrit. Uobis dicit᷑ dñi & pueri uobis dicitur.
Laudate nomen dni : sit nomen dñi benedictũ. Sit a uobis
nomen dñi benedictũ. ex hoc utiq ex quo uobis dicitur
Incipimus quidẽ laudare dnm̃ quia pueri sumus: sed cũ
creuerimus magniq fuerimus. nos ipsos liudabimꝰ. Non
sic pueri. non sic. Propterea dicit dñs per isaiam. ego sũ
& usq dũ senescatis ego sũ. Ille semꝑ laudandus est. qui
est. Laudate pueri ex hoc: laudate senes & usq in scłm:
quia senectus ur̃a albesc& quidẽ canis sapientiȩ. sed non

Expanded text:
praedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. 2. praedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. 2. Quaerat ex me aliquis puerorum sanctorum laudantium nomen Domini, et dicat mihi: Ecce «usque in saeculum,» accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo parvulo, qui non contumaciter quaerit: Vobis dicitur, domini et pueri, vobis dicitur, «Laudate nomen Domini: sit nomen Domini benedictum;» sit a vobis nomen Domini benedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. Incipimus quidem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea dicit Dominus per Isaiam, «Ego sum; et usque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui est. «Laudate, pueri, ex hoc,» laudate, senes, «et usque in saeculum.» Quia senectus vestra albescet quidem canis sapientiae, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
tare adõ. Hanc se aduersus prȩcepta diuina tumidis
ceruicibus erigentẽ. & suaui iugo dñi resistentẽ: deicite
frangite. cõminuite. atq consumite: & laudate
pueri dnm̃: laudate nomen dñi. Illa enĩ ꝓstrata&
extincta: ex ore infantiũ & lactentiũ ꝑficitur laus:
illa oppressa atq deleta : qui gloriat᷑ in dño gloriet᷑
Non cantant ista. qui se mignos putant. non cantant ista.
qui cognoscentes dm̃. non ut dm̃ glorificauerunt aut grãs
egerunt. Se laudant illi non dm̃. non enĩ pueri sunt.
Nomen suũ potius predicare uolunt. & non laudant no¬
men dñi. Itaq euanuert̃ in cogitationib suis. & obscuratũ
est cor eorũ insipiens: & dicentes se esse sapientes. stulti
facti sunt. Uoluert̃ nomen suũ altissime & latissimet
diffamari. cito ipsi in angustias transituri. Dm̃ det&. dnm̃
sit nomen dni benedictũ ex hoc & usq in słm. Ubiq

Expanded text:
tare a Deo» . Hanc se adversus praecepta divina tumidis tare a Deo» . Hanc se adversus praecepta divina tumidis cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite, et «laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini.» Illa enim prostrata et exstincta, ex ore infantium et lactentium perficitur laus ; illa oppressa atque deleta, qui gloriatur, in Domino glorietur . Non cantant ista qui se magnos putant; non cantant ista qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: se laudant illi, non Deum; non enim pueri sunt. Nomen suum potius praedicari volunt, et non laudant nomen Domini. Itaque evaet dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt : voluerunt nomen suum diutissime et latissime diffamari, cito ipsi in angustias transituri. Deum decet, Dom«Sit nomen Domini benedictum, ex hoc et usque in saeculum.» Ubique
Abbreviated transcription (Latin):
ostis fr̃s & sepissime audistis in euangelio
dñm dicere. si nite pueros uenire ad me :
taliũ est enĩ regnũ cȩlorũ. Et iterum.
lare humilitatis exxemplti suꝑbiã ueteris hominis ad
in nouandã humiliter uitam. similitudine pueriptatis
laudate pueri dnm. ne arbitremuniad uos istã xhortati¬
onẽ non ꝑtinere : quia iam corporis puericiã siꝑgressi.
uel iuuenali decore uirescitis. uel senili hoiore canes-¬
citis. Om̃ib enĩ uobis dicit apłs. Nolite pucri effici sen
sibus. sed malitia paru̾li estote: ut mentibus perfecti
fitis. Qua malicia maxiie: nisi suꝑbia: Ipsa enim
de uana granditate prȩsumens. non sinit hominẽ ambu¬¬
lare per artam uiam. & intrare per angustã portam:
pueri autẽ facile intrant per angustã. & ideo nemo
nisi ut puer intrat in regnũ cęlorũ. Quio autẽ suꝑbiȩ
malitia de terius: Quȩ prȩpositũ non uult habere nec
dm̃: Nam scriptũ est. Initiũ suꝑbiȩ hominis: a posta-¬

Expanded text:
ostis, fratres, et saepissime audistis in Evangelio Dominum dicere, «Sinite pueros venire ad me; talium est enim regnum coelorum;» et iterum, lare humilitatis exemplum superbiam veteris hominis ad innovandam humiliter vitam similitudine puerilis aet«Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honore canescitis: omnibus enim vobis dicit Apostolus, «Nolite effici pueri mentibus; sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfecti sitis» . Qua malitia maxime, nisi superbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et ideo nemo, nisi ut puer, intrat in regnum coelorum. Quid autem superbiae malitia deterius, quae praepositum non vult habere nec Deum? Nam scriptum est, «Initium superbiae hominis, aposta
Abbreviated transcription (Latin):
creati in operib: bonis. Diat etum seorsũ de se ipsis. qui re¬
spiciunt᷑ in cȩlo. Fuimus enĩ & nos inquit naturalit̾ filu
in celo. Spuales enĩ sunt. & om̃a iudicant. sed tamen humi¬
les. ne deiecti iudicent᷑. Quid de se ipso singulariter :
Nonne talia sunt quȩ cõmemorat: Qui non sum inquit
idoneus uocari apostolus. quia ꝑsecutus sũ aeccłam dĩ. sed¬

Expanded text:
creati in operibus bonis.» Dicit etiam seorsum de se et ipsis qui recreati in operibus bonis.» Dicit etiam seorsum de se et ipsis qui respiciuntur in coelo: «Fuimus enim», inquit, «et nos natuin coelo. Spirituales enim sunt, et omnia judicant; sed tamen humiles, ne dejecti judicentur. Quid de seipso singulariter? nonne talia sunt quae commemorat? «Qui non sum», inquit, «idoneus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam De
Abbreviated transcription (Latin):
amicos sibi de mãmona iniquitatis in huius uitȩ mortalitate
fecert᷑. Cis quippe dicit apłs. Si nos uobis spualia seminauimꝰ:
magnũ est si ur̃a carnalia metamus: Quod &iam his uerbis
dici potest. Si nos uobis cȩlestia seminauimus. magnũ est
si terrena ur̃a metamꝰ: In cęlo ergo respiat cȩlestia seminan¬
tes. in terra autẽ terrena reddentes. tamen bumiles & hos.
& illos. Humilia enĩ respicit in cęlo & in tersa: quia memi¬
nert̃ utriq quid fuerint per suã maliciam. quid facti sint
per dĩ gr̃am. Neq enĩ illis tantũ modo dicit uas electionis. fu¬
istis enĩ aliquando tenebrȩ. nunc autẽ lux in dño. Et iterũ.
Grã enĩ salui factiestis ꝑ fidẽ. & hoc non ex uobis. sed dĩ donũ¬
est. non ex operibus ne forte quis extollat᷑ : sed &iam se¬
ipsũ adiungit consequenter dicens. Ipsius enĩ sumꝰ figmentũ

Expanded text:
amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostolus: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici potest: Si nos vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in terra;» quia meminerunt utrique quid fuerint per suam malitiam, quid facti sint per Domini gratiam. Neque enim illis tantummodo dicit Vas electionis, «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» ; et iterum, «Gratia salvi facti estis per fidem, est, non ex operibus, ne forte quis extollatur»: sed etiam seipsum adjungit consequenter, dicens, «Illius enim sumus figmentum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o & in terra qͦm̃ non dũ soluti surt carnis uinculo: ut
ex tota uita fua possint esse cũ xp̃o: Si uero alia dñs ds̃
nr̃ humilia respicit in cȩlo & alia in terra: credo quoo
in clo iam respicit quos uocauit & habitait in cis in terra
autẽ respieit. quos uocat ut in habit& in eis. Istos enĩ possi¬
d& cȩlestia cogitantes: illos excitat terrena somniantes.
Sed quia difficile optinemus. ut possint iam & ipsi humiles
dici qui non dũ suaui iugo dñi pia colla iunxerunt: quan¬
doquidẽ humilia isto loco ut scã intelligamus. per totum
textũ psalmi diuinȩ ammonent litterȩ: Est alius intel¬
lectus. quẽ metũ caritas ura consider& Cęlos nunc signi¬
ficari arbitror eos. qui sedebunt suꝑ duodecim thronos.
& cũ dño iudicabunt. Terrȩ autẽ nomine. cȩterã multitu¬
dinẽ benedictorũ qui constituent᷑ ad dexterã. ut per opera
miscđẽ laudati. recipiant᷑ ab eis in tabernacula aeterria: quos

Expanded text:
; et in terra, quoniam nondum soluti sunt carnis vinculo, ut ex tota vita sua possint esse cum Christo. Si vero alia Dominus Deus noster humilia respicit in coelo, et alia in terra; credo quod in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicit quos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, qui nondum suavi jugo Domini pia colla junxerunt quandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellectus, quem mecum Charitas vestra consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim thronos, et cum Domino judicabunt ; terrae autem nomine caeteram multitudinem benedictorum, qui constituentur ad dexteram, ut per opera misericordiae collaudati recipiantur ab eis in tabernacula aeterna, quos
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: Dicent inquit in aurib tuis. filii tui qͦsamiseras.
Angustia nobis est in isto loco. facite itaq nobis & nunc
locũ in quo cõmoremꝰ : tu dices uero in corde tuo. Quis
ergo istos educauit inihi : Ego enĩ de relicta fui sola. hi autẽ
mihi ubi erant: Ex ea ergo parte ista dicit aeccła. qui
uidet᷑ nihil parere in istis turbis. qui non dimiserunt
om̃a sua ut sequerent᷑ dnm̃. & sederent suꝑ duodetim
thronos. Sed quã multi in eadẽ turba facientes sibi ami¬
cos de mãmona iniquititis. ꝑ opera miscđȩ ad dexteram
stabunt: Non solũ ergo erigit destercore. quẽ colloc&
cũ principib popłi sui. sed &iam habitare facit sterilem
in domo matrẽ filiorũ lȩtantẽ : qui in altis habitat. &
humilia respicit in cęlo & in terra. semen abrahã sicut
stellas cȩli. sc̃itatẽ sublinẽ in suꝑnis sedib collocitã. & sicut

Expanded text:
dicitur? «Dicent», inquit, «in auribus tuis filii tui quos amiseras: dicitur? «Dicent», inquit, «in auribus tuis filii tui quos amiseras: Angustia nobis est in isto loco, facite itaque nobis et nunc locum in quo commoremur. Tu vero dices in corde tuo: Quergo istos educavit mihi? ego enim derelicta fui sola; hi autem mihi ubi erant» ? Ex ea ergo parte ista dicit Ecclesia, qua videtur nihil parere in istis turbis quae non dimiserunt omnia, ut sequerentur Dominum, et sederent super duodecim thronos. Sed quam multi in eadem turba facientes sibi amicos de mammona iniquitatis, per opera misericordiae ad dexteram stabunt? Non solum ergo erigit de stercore, quem collocet cum principibus populi sui; sed etiam, «Habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem:» qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra, semen Abraham sicut stellas coeli, sanctitatem sublimem in supernis sedibus collocatam, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
habitante in se dño. & habens eũ sp̃m qui scrutat᷑ om̃a. & iam
altitudinẽ dĩ. Itaq in cęlo est: sed & in celo dñs humilia
respicit. Quid gͦ fr̃s: Si iam audiuimꝰ humilia quȩ in cęlo
sunt exaltata de stertore. ut cũ popłi collocarent᷑ principi¬
bus: nichilne consequent̾ audiuimꝰ de humilib quȩ in t̾ra
respicit dñs: Pantiores enĩ st̃ illi amici iudicaturi cũ dño:
plures autẽ isti. quos recipiunt in tab̾ nacula aeterna.
Quãuis enĩ tota frum̃ti massa in cõparatione se iunctae
paleȩ paucos habere uideat᷑: per se tamen considerata:
copiosa est. Multi enĩ filii deserte. magis quã eius quae
Et ego quidẽ dico in senectute concepit. & intuenssaram
matrẽ nĩãm in uno isaac ꝑ om̃s gentes matr̃ẽ fidelium.
Quȩ autẽ ꝑsona est apud esaiam. uidete quasi om̃i no non
matris. nec eius quȩ peperit aliquẽ. Et tamen quid ei

Expanded text:
habitante in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur omnia, etiam habitante in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur omnia, etiam altitudinem Dei : itaque in coelo est; sed et in coelo Dominus humilia respicit. 8. Quid ergo, fratres, si jam audivimus humilia quae in coelo sunt, exaltata de stercore, ut cum populi collocarentur principibus; nihilne consequenter audivimus de humilibus quae in terra respicit Dominus? Pauciores enim sunt illi amici judicaturi cum Domino, plures autem isti quos recipiunt in tabernacula aeterna. Quamvis enim tota frumenti massa in comparatione sejunctae paleae paucos habere videatur; per se tamen considerata, copiosa est. «Multi enim filii desertae, magis quam ejus quae Et ego quidem dico, in senectute concepit; intuens Saram matrem nostram in uno Isaac, per omnes gentes matrem fidelium. Quae autem persona est apud Isaiam, videte: quasi omnino non matris, nec ejus quae peperit aliquem. Et tamen quid ei
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dñs ds̃ nr̃. qui in altis habitat. & humilia respicit
in cęlo & in terra. uolens docere nos. quare in cȩlo hu
significent᷑ eloquio: subiecit statim. Qui erigit a terra
in opem & destercore exaltat pauperẽ : ut colloc& eũ
cũ principibus. cũ principibus populi sui. Non itaq
dedignent᷑ esse humilia capita excelsorũ: sub dextera
dñi. Quãuis enĩ collocet᷑ fidelis dñicȩ pecuniȩ dispensatr
cũ principib populi dĩ. quãuis sessurus sit in duo decim
sedibus & angelos quoq iudicaturus: aterra timen in obs
erigit᷑ & de stercore pauꝑ exaltit᷑. An forte non est exaltatꝰ
de stertore qui seruiebat desideriis & uoluptatib uariis:
Sed forte cũ ista iã dicer&: non erat in ops. non erat pauꝑ.
Quid ergo adhuc ingemiscit grauatꝰ. habitaculũ qͦđ de cȩlo
est suꝑ indui cupiens: Cur̾ ne forte se extollit colaphirat᷑
& subdit᷑ angelo satanȩ stimulo carnis suȩ : Altus est quidẽ

Expanded text:
inus Deus noster, qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra:» volens docere nos quare in coelo humsignificentur eloquio; subjecit statim, «Qui erigit a terra inopem, et de stercore exaltat pauperem; ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui.» Non itaque dedignentur esse humilia capita excelsorum, sub dextera Domini. Quamvis enim collocetur fidelis dominicae pecuniae dispensator cum principibus populi Dei, quamvis sessurus sit in duodecim sedibus, et angelos quoque judicaturus; a terra tamen inops erigitur, et de stercore pauper exaltatur. An forte non est exaltatus de stercore, qui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed forte cum ista jam diceret, non erat inops, non pauper. Quid ergo adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? Cur, ne forte se extollat, colaphizatur, et subditur angelo satanae, stimulo carnis suae ? Altus est quidem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intelligas: scđm apostolũ dicentẽ. In carne enĩam¬
bulantes: non scđm carnem militamus. Arma enim militiȩ
nr̃ȩ non carnalia: sed potentia dõ. Vnde ergo potentia :
nisi quia sp̃ualia: Cũ itaq apłs & in carne ambul& & sp̃ualit̃
milit& nor mirũ si humilitas eius & in celo respicit᷑ propt᷑

Expanded text:
hoc intelligam secundum Apostolum dicentem: «In carne enim amhoc intelligam secundum Apostolum dicentem: «In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus: arma enim militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo» . Unde ergo potentia, nisi quia spiritualia? Cum itaque Apostolus et in carne ambulet, et spiritualiter militet, non mirum si humilit
Abbreviated transcription (Latin):
sed semꝑ subditos intuendo &iam in ipso glo humilia res¬
picit. in quib excelsus halitat. Sp̃s enĩ per isaiam ita
loquit᷑. Hȩc dicit altissimus in excelsis habitans. in aeter¬
nũ nom̃ eiꝰ. Dñs altissimꝰ. in sc̃ĩs requiem habens. Exposuit
quio dixerit in excelsis habitans: hoc enĩ plenius eloquit᷑.
in scis inquit requiem habens. Sed qui sunt scĩ nisi humiles
qui pueri laudant dnm̃: Itaq adiungit & pusillanimis
dans magnanimitatẽ. & dans uitã qui in humilitate
in quib requiem habens. in excelsis habitat. Sed quia
pusillanimis dat magnanimitatẽ: eadẽ excelsa in quib
habitat: humilia respicit. Sed humilia inquit respicit
in celo & in terra. Et excitauit nos & iã quȩ rere. utrũ
eadẽ in cęło quȩ in terra: an alia in cęlo. alia in terra hu¬¬
milia respicit dñs ds̃ nr̃. Si enĩ eadem. uide quẽ ad modũ

Expanded text:
sed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia ressed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen ejus, Dominus altissimus in sanctis requiem habens.» Exposuit quid dixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim plenius elocutus, «in sanctis,» inquit, «requiem habens.» Sed qui sunt sancti, nisi humiles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in humilitate in quibus requiem habens in excelsis habitat. Sed quia pusillanimis dat magnanimitatem, eadem excelsa in quibus habitat, humilia respicit. Sed «humilia,» inquit, «respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam quaerere utrum eadem in coelo, quae in terra; an alia in coelo, alia in terra humilia respiciat Dominus Deus noster. Si enim eadem, video quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
Excelsus uꝑom̃s gentes dñs. Gentes. homines sunt. Quid
mirũ si saꝑ homines excelsus dñs: Illi suꝑ se excelsos quos
coluit. oculis uident in glos fulgere. sole & luuã. & stellas
cui creaturȩ seruiunt. deferentes creaitrẽ. sed non solum
eaccelsus suꝑ om̃s gentes dñs. uerũ &iam suꝑ cȩlos gła cius.
Cęli supra se suscipiunt eũ. & humiles eũ secũ habent consti.¬
tutũ carne infra çelũ. qui pro illo non colunt caelum.
Quis enĩ sicut dñs ds̃ nr̃ qui in altis habitat. & humilia
respicit: Quisquã putar& quod in altis cȩlis habit&e. unde
humilia terrena respiciat. Sed humilia respicit in cęlo
& interra. In quib ergo altis babitat. unde humilia respi¬¬
ciat in celo & in terra: An in quib altis habitat. & iam
ipse humilia rospicit: Sic enĩ exaltat humiles. ut non
faciat suꝑbos. Itaq & in altis habitat quos exaltat. facitq¬
eos sibi eglũ. hoc est sedẽ suã. & eos tamen non superbos

Expanded text:
Excelsus super omnes gentes Dominus.» Gentes homines sunt: quid mirum si super homines excelsus est Dominus? Illi super se excelsos quos colunt, oculis vident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui creaturae serviunt, deserentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam «super coelos gloria ejus.» Coeli supra se suspiciunt eum; et humiles eum secum habent, constituti carne infra coelum, qui pro illo non colunt coelum.ut Dominus Deus noster, qui in altis habitat, et humilia respicit?» Quisquam putaret quod in altis coelis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia respicit in coelo et in terra.» In quibus ergo altis habitat, unde humilia respiciat in coelo et in terra? An in quibus altis habitat, etiam ipsa humilia respicit? Sic enim exaltat humiles, ut non faciat superbos. Itaque et in aliis habitat quos exaltat, facitque sibi eos coelum, hoc est sedem suam; et eos tamen non superbos,
Abbreviated transcription (Latin):
ut moriatur pro ea quam uult ducere sienĩ
mori pro ea uoluerit. nonerit quiducat.
Securus autẽ ille prosponsa mortuus est.
quam resurgens erat ducturus. Uerumtam̃
fr̃s. interim suͥmus quomodo serui et ancilla.
Bictum ẽ. quidẽ non uos dicã seruos sed ami¬
cos. Sed forte solis discipulis dixit dominꝰ.
Populo dicebat. fidelib dicebat. lamergo in
nomine dñi redempti sanguine ipsus. loti
lauachro ipsius. filii sumus Filii sumus: quia
sic multi sumus. ut in illo unussimus. Quid
sibi ergo uult quod adhuc tamquã serui lo¬
quimur  Numquid tantũ meritũ habere
possumus in aecclesia. quam uis iam filii fac¬
ti ex seruis. quantũ habuit ipse apostolus
paulus. & & tamen quid dicit inepistola paulꝰ
uũ. perquẽ nobis euangeliũ predicatũ. ẽ.:
quanto magis nos debemus agnoscere condi¬
tionẽ nr̃am. ut maior sit innobis gratia ip¬
sius: Primo enim seruos fecit quosredemit.
Sanguis enim ille proseruo pretiũ est:

Expanded text:
ut moriatur pro ea quam vult ducere? Si enim ut moriatur pro ea quam vult ducere? Si enim mori pro ea voluerit, non erit qui ducat. Securus autem ille pro sponsa mortuus est, quam resurgens erat ducturus. Verumtamen, fratres, interim simus quomodo servi et ancilla. Dictum est quidem «Non vos dicam servos, sed amicos,» : sed forte solis discipulis dixit Dominus?Populo dicebat, fidelibus dicebat. Jam ergo in nomine Domini redempti sanguine ipsius, loti lavacro ipsius, filii sumus, filius sumus; quia sic multi sumus, ut in illo unus simus. Quid ergo sibi vult, quod adhuc tanquam servi loquimur? Numquid tantum meritum habere possumus in Ecclesia, quamvis jam filii facti ex servis, quantum habuit ipse apostolus Paulus? Et tamen quid dicit in Epistola? «Paulus vum, per quem nobis Evangelium praedicatum est; quanto magis nos debemus agnoscere conditionem nostram, ut major sit in nobis gratia ipsius? Primo enim servos fecit, quos redemit. Sanguis enim ille pro servis pretium est,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ. et dĩ sapientiã. Cum ergo audis
xp̃m. leua oculos tuos inmanus dñi tui.
Cum audis dĩ uirtutẽ et dĩ sapientiã. leua
tatẽ inuenit apud dnm. Uxor facta est:
sed donet ueniat ad amplexus illos sp̃uales.
ubi secure perfruatur eo quem dilexit. et
cui suspirauit. in ista duturna peregrinatio¬
ne. Sponsa ẽ: et accepit arram magna san¬
guinẽ sponsi. cui secura suspirat. Nec illi
dicitur noli amare: Quomodo dicitur ali¬
quando uirgini iam desponsatae: nundum
nuptae. Ꝙ iuste dicitur noli amare: cum
facta fueris uxor. tunc ama rectae dicitur:
Quia preproperũ et preposterũ desideriũ
.ẽ. et non castũ. eum amare cui nescit. an
nubat. Potest enim fieri ut alius sponset:¬
& alius ducat uxorẽ. Quia uero nullus. ẽ.¬
alius qui proxp̃o prȩponatur: secura a mat
ista. & antequã illi iungatur amet. et de
longinquo suspiret. & delonginqua pere¬
grinatione solus ducet. quia solus talem
arram dedit. Quis enim potest sic ducere.

Expanded text:
virtutem, et Dei sapientiam.» Cum ergo audis Christum, leva oculos tuos in manus Domini tui; cum audis Dei virtutem et Dei sapientiam, leva tatem invenit apud Deum: uxor facta est. Sed donec veniat ad amplexus illos spirituales, ubi secure perfruatur eo quem dilexit, et cui suspiravit in ista diuturna peregrinatione, sponsa est: et accepit arrham magnam, sanguinem sponsi, cui secura suspirat. Nec illi dicitur, Noli amare; quomodo dicitur aliquando virgini jam desponsatae, et nondum nuptae: et juste dicitur, Noli amare; cum facta fueris uxor, tunc ama: recte dicitur, quia praeproperum et praeposterum desiderium est, et non castum, amare eum cui nescit an nubat. Potest enim fieri ut alius sponset, et alius ducat uxorem. Quia vero nullus alius est qui Christo praeponatur, secura amet ista: et antequam illi jungatur, amet, et de longinquo suspiret et de longinqua peregrinatione. Solus ducet, quia solus talem arrham dedit. Quis enim potest sic ducere,
Abbreviated transcription (Latin):
modo ciuitas aedificatur. praeciduntur
de montibus lapides ꝑmanũ predicanti¬
ũ ueritatẽ: conquadrantur: ut intreat in
structuram sempitornam. Adhuo multi
lapides in manus artificis sunt: non cadant
demanibus artificis. ut possuit perfecti co¬
aedificari instructuram templi. Est ergo
ista hierusalẽ. quae aedificatur ut ciuitas
Fundamentũ ipsius xp̃c .ẽ. Dicit apostolꝰ ⁊̃
paulus. Fundamentũ aliud nemo potest
xp̃e iħe F undamentũ cumponitur inter¬
ra. desuꝑ aedificantur parictes. et pondus
parictũ ad imatendit. quia in imo positũ
est fundamentũ. Si autẽ fundamentũ
nr̃m in caelo ẽ ad caelĩ aedificemur.
Corpora aedificauerunt istã structuram.
quam uidetis amplã surrexisse huius ba¬
silicae et quia corpora aedificauerunt. fun¬
damentũ inimo posuerunt. Quia uero
sp̃ualit aedificamur. fundamentũ nr̃m
in summo positum .ẽ. Illuc ergo curramus.
ibi aedificemur. quia de ipsa hirł dictũ. ẽ.

Expanded text:
modo civitas aedificatur; praeciduntur modo civitas aedificatur; praeciduntur de montibus lapides per manus praedicantium veritatem, conquadrantur ut intrent in structuram sempiternam. Adhuc multi lapides in manibus artificis sunt; non cadant de manibus artificis, ut possint perfecti coaedificari in structuram templi. Est ergo ista «Jerusalem quae aedificatur ut civitas:» fundamentum ipsius Christus est. Dicit apostolus Paulussus» . Fundamentum quando ponitur in terra, desuper aedificantur parietes, et pondus parietum ad ima tendit, quia in imo positum est fundamentum. Si autem fundamentum nostrum in coelo est, ad coelum aedificemur. Corpora aedificaverunt istam structuram, quam videtis amplam surrexisse, hujus basilicae; et quia corpora aedificaverunt, fundamentum in imo posuerunt: quia vero spiritualiter aedificamur, fundamentum nostrum in summo positum est. Illuc ergo curramus, ubi aedificemur; quia de ipsa Jerusalem dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sic cogitet. qui sic amat. quisic ardet. qui sic
uult peruenire ad illam hierusalẽ matrem
nrãm. dequa dicit apłs aet̾nã in caelis: audi
postremo. noli mihi credere. audi quid se¬
quatur. et quã hierusalẽ designet mentib
nr̃is. Cum enĩ dixisset stantes erant pedes
nr̃i inatrus hierusalẽ. quasi diceretur illi
Dequa hierusalẽ dicis Dequa hierusalẽ
loqueris Subiecit statim. Hierusalem
quae aedificatur ut ciuitas. Fr̃s quando di¬
cebat ista dauid: perfecta erat illa ciuitas.
non aedificabatur. Mescio quam ergo ciui¬
tatẽ dicit. quae modo aedificatur. ad quã
currunt infide lapides uiui. dequib dicit
petrus. & tamquã lapides uiui coaedificamini
in domũ spiritalẽ. id .ẽ. templũ sem̃ dĩ. Quid
est lapides uiui cohaedificamini: Uiuis. si
credis. Si autẽ credis: efficeris templũ
dĩ. Quia dicit paulus apłs templum
enim dĩ sc̃m. ẽ. quod estis uos. Ipsa ergo

Expanded text:
sic cogitet qui sic amat, qui sic ardet, qui sic sic cogitet qui sic amat, qui sic ardet, qui sic vult pervenire ad illam Jerusalem matrem nostram , de qua dicit Apostolus, «aeternam in coelis» postremo, noli mihi credere; audi quid sequatur, et quam Jerusalem designet mentibus nostris. Cum enim dixisset, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem;» quasi diceretur illi, De qua Jerusalem dicis? de qua Jerusalem loqueris? subjecit statim, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas.» Fratres, quando dicebat ista David, perfecta erat illa civitas, non aedificabatur. Nescio quam ergo civitatem dicit, quae modo aedificatur, ad quam currunt in fide lapides vivi, de quibus dicit Petrus: «Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini in domum spiritualem» , id est, templum sanctum Dei. Quid est, «lapides vivi coaedificamini?» Vivis, si credis: si autem credis, efficeris templum Dei; quia dicit apostolus Paulus, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos.» Ipsa ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicas stantes erant pedes nr̃i. in atriis hirł.
Cogita qualisibi futurus sis. Et quamuis adhuc
inuia sis. hoc tibi pone ante oculos quasi iam¬
ibi stes. quasi iam inter angelos indeficiens
gaudeas. & fiat inte quod dictũ .ẽ. Beati qui
inhabitant in dumo tua. insaecula saeculorũ
laudabunt te. Stantes erant pedes nr̃i inatri¬
is h terusalẽ. Cuius hierusalẽ: solet enim
dici et ista hierusalem. Sed ista hierusalem
umbra .ẽ. illius. Et quid magnum . ẽ. stare in
ista hierł. quando ipsa hierusalẽ stare non
potuit. quae in ruinam conuersa .ẽ. hoc .gͦ.
promagno sp̃s sc̃s. ex inflammato corde aman¬
tis huius eloquitur. quia dicit. stantes erant
pedes nr̃i in atrus hierusalem : Nonne illa .ẽ.
prophetas & lapidas missos adte Quid mag¬
nũ ergo iste concupiscebat. stare int̾ illos
qui interficiebant prophetas & lapidabant
missos ad se: Absit ut de ista hierusalem

Expanded text:
ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos indeficiens gaudeas, et fiat in te quod dictum est, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cujus Jerusalem? Solet enim dici et ista Jerusalem; sed ista Jerusalem umbra est illius. Et quid magnum est stare in ista Jerusalem, quando ista Jerusalem stare non potuit, quae in ruinam conversa est? Hoc ergo pro magno Spiritus sanctus ex inflammato corde amantis hujus eloquitur, quia dicit, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem?» nonne illa est JProphetas, et lapidas missos ad te» ? Quid magnum ergo iste concupiscebat, stare inter illos qui interficiebant Prophetas, et lapidabant missos ad se? Absit ut de ista Jerusalem