comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trat: Unde & sequitur:
Quod cũ uidẽret sẏmon
petrus: ꝓcidit ad genua
iħu dicens. Exi ame.
quia homo peccator sum
dñe. Quia carnales quiq
in ȩccła: regimen sp̃ualiỹ.
in quibꝰ maxime xp̃i per¬
sona emin&: a se quodam̃¬
modo rẽpellunt Nor
enĩ hoc uoce linguȩ di¬
cunt bonis ministris dĩ.
ut eos ase repellant : sed
uoce morũ & actuum
suoꝵ suadent a se recedi.
ne per bonos regantur:
Et eo uehementius quo de¬
ferunt eis honorem: Et
tamen factis suis a se rece¬
dere admonent. ut hono¬
rificentiam eoꝵ significa¬
uerit petrus cadens ad
pedes dñi : mores autem
in eo quod ait . exi a me
dnẽ : quia peccator homo
sum: Quod tamen quia
non fecit dñs. non enim
recessit ab eis: sed eos sub¬
ductis nauibꝰ adlitus per¬
duxit. significat in bonis

Expanded text:
itur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Quia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini, mores autem in eo quod ait: Exi a me, Domine, quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
num est: quia aliud iudetur. et aliud
intelligitiu: Scd cum misterium sit u¬
num. corpus et sangius diciturz figu¬
ram panis et uini habet faciente dño:
quia non habemus in usũ carnem cu¬
dam comedere et bibere sangumnẽ sicut¬
xpũs. non q̃ admodum homines per
gratiam, sed quasi filius ex substãtia
patus: ita uere est xp̃i caro sicut ip̃e d

Expanded text:
um, quia aliud videtur, et aliud intelligitur. Sed quum mysterium sit, unde corpus et sanguis dicitur? Figuram panis et vini habet faciente Domino, quia non habemus in usu carnem crudam comedere, et bibere sanguinem. Ctus, non quemadmodum homines per gratiam, sed quasi filius ex substantia patris: ita vera caro, sicut ipse d
Abbreviated transcription (Latin):
ege̾re cȩpiss&. & comedere
siliquas porcoꝵ cibum: Re¬
uersus ad patrẽ. susceptus
est ab eo Frater quoq. in¬
uidens senior. patris uoce
corripitur: Quod laetari
debuerit & gaudere. quia
frat̃ eius mortuus fuerat
& reuixit: perierat & iN¬
uentus. ẽ Has tres parabo¬
las contra pharisȩos & scri¬
bas locutus est: qui nole¬
bant recipere penitentiam
peccatoꝵ. & publicanorum
salutẽ Dicebat autem &
quin parabolã sicut prius
ad scribas & phariseos. qua
parabola ad clementiã dis¬
cipulos hortaretur: & aliis
uerbis diceret. Dimictite :¬
& dimittetur uobis & in ora¬
tione dñica: libera fronte
poscatis. Dimitte nobis
debita nr̃a : Sicut & nos di¬
mittimus debitoribꝰ nostris
Quȩ. ẽ. ergo parabola ad cle¬
mentiã discipulos ꝓuocan¬
tis: Homo quidã erat
diues qui habebat uillicũ
siue dispensatorẽ. Hoc aut̃
ecõnomos significat Uillicꝰ¬

Expanded text:
egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat autem, iquin \'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim olxovo/xog significat. uilic
Abbreviated transcription (Latin):
commendatio
Nemo uenit
Inisi tractus:
Quẽ trabat &
quẽ non trabat
quare illum trahat & illum
non trahat: Noli uelle udica.¬
re .: Si non uis errare Seme
accipe & intellege: Nondũ
traheris: ora ut t̾raharis
excitat᷑ Intrare qͥsquã ȩccłam ps¬
test noleis: accedere ad altare pat
nolens: Accipere sacram̃tũ

Expanded text:
commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, a
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m diffunditur in cordibꝰ
nr̃is: participũ suoꝵ pecca.¬
ta dimittit. eoꝵ autẽ qui
non sunt eius participes
tenet: Ideo postea quã dixit
accipite sp̃m scm: hoc con¬
tinuo de peccatorũ remis¬
sione ac detentione subiect
homas autẽ unus ex duode.¬
cim qui dicit᷑ didimꝰ: non
erat cũ cis quando uenit ihe
Dixerunt ergo ei alii discipłi

Expanded text:
diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit: eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit, Accipite Spiritum sanctum; hoc continuo de peccatorum remissione ac detentione subjecit. 5. « Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus: Dixer
Abbreviated transcription (Latin):
ginitas matris in uiolata
permansit Gauisi sunt
ergo discipuli: uiso dño
Dixit ergo eis iterum :
Pax uobis: Iteratio: confir¬
matio est: Ipse quippe dat
per. ꝓphetam: promissam
pacem super pacem :
Sicuti misit me pater inqͥt:
quale patri filiũ noui¬
mus: sed hic uerba me¬
diatoris agnoscimus
Mediũ quippe se osten¬
dit dicendo. ille me : &
ego uos Hoc cũ dixisset:
insufflauit & dixit eis:
Iccipite sp̃m scm̃: In suf¬
fiando: significauit sp̃m

Expanded text:
ginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicut misit me Pater, inquit, qualem Patri Filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando signif
Abbreviated transcription (Latin):
At contra non numquã hi
qui se aliqua illicita egisse
meminerunt : Ex ipso suo
dolore compuncti. ii ar¬
descunt ad amorẽ dĩ: seseq
in magnis uirtutib exer¬
cent: Cuncta & difficilia

Expanded text:
At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt in amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent, cuncta difficilia
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ perhibebitis
quia abinitio mecũ estis:
Quid hoc pertin& ad illud
quod dixerat. nunc autẽ¬
me & patrẽ meũ. Sed ut
impleatur sermo qui in
lege eoꝵ scriptꝰ. ẽ. quia
odio habuerunt me gratis.
an quia paraclytus quando
uenit spc̃ ueritatis eos qui
uiderunt & oderunt testi¬
monio manifestatiore con-¬
uicit. Immo uero etiã ali¬
quos ex illis qui uideraN
& ad huc oderant ad fidẽ
quȩ per dilectionẽ opera-¬
tur sui manifestatione
conuertit. Hoc ut ita in¬
telligamꝰ. ita factum. eẽ.
percolimꝰ Uenit enĩ die
pente costes sp̃c sc̃s incen¬
tum uiginti homines con
gregatos in quibꝰ & apłi
om̃s erant. Qui illo ad¬
impleti cũ linguis omniu
gentiũ loquerentur plu-¬
res ex his qui aderant
tanto miraculo stupe facti
quandoquidem uiderunt
loquente petro tam magnũ
atq diuinũ testimonium
perhiberi de xp̃o. ut ille
qui occisus ab eis inter mor¬
tuos deputabatur. resurrexis.

Expanded text:
testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Quid hoc pertinet ad illud, quod dixerat: Nunc auteme et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homgregatos, in quibus apostoli omnes erant; qui illo adimpleti, cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui aderant tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille, qui occisus ab eis, inter mortuos deputabatur, resurrexis
Abbreviated transcription (Latin):
iħe xp̃c in multis manifestisq
docum̃tis: Multoꝵ declarauit
Aspectui. donec triumphum
uictoriȩ quẽ reportarat amor¬
tuis : In ferr& & caelis Sicut
gͦ in sollẽnitate paschali. resur¬
rectio nobis dñi fuit causa
letandi: Ita ascensio eiꝰ in cęlũ.
presentiũ nob. ẽ. materia gau-¬
diorũ: Recolentibꝰ illũ diem.
& rite uenerantibus : Quo natura
nr̃e humilitatis. in xp̃o supra
omnẽ cęli militiã: Supra om̃s
ordines angłoꝵ. & ultra cunc¬
tarũ altitudinẽ potestatum:
Ad dĩ patris. ẽ. ꝓuecta consessũ
Quo ordine operũ diuinoꝵ nos
fundati: Nos ȩdificati sumus.
ut mirabilior fieret gr̃a dĩ:
Cũ remotis a conspectu hominũ.
quȩ merito reuerentiã sui sentie

Expanded text:
istus in multis manifestisque documentis , multorum declaravit aspectibus, donec triumphum victoriae, quem reportarat a mortuis, inferret et coelis. Sicut ergo in solemnitate paschali resurrectio Domini fuit nobis causa laetandi, ita ascensio ejus in coelos praesentium nobis est materia gaudiorum, recolentibus illum diem et rite venerantibus, quo natura nostrae humilitatis in Christo super omnem coeli militiam, supra omnes ordines angelorum, et ultra omnium altitudinem potestatum ad Dei Patris est provecta consessum. Quo ordine operum divinorum nos fundati, nos aedificati sumus: ut mirabilior fieret gratia Dei, cum remotis a conspectu hominum, quae merito reverentiam sui sentie
Abbreviated transcription (Latin):
uoce locutura: Qui uero
contra dm̃ turrem ȩdificare
conati sunt: Cõmunionem
unius linguȩ perdiderunt:
n his autem qui dm̃ humilit
metuebant : linguȩ omnes

Expanded text:
oce locutura. Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt, communionem unius linguae perdiderunt. In his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ens in iudicio dñs dicet.
quia super pauca fuisti
fidelis: Super multa te
constituam. intra ingau.¬
diũ dñi tui Quis horũ
trium uidetur tibi ꝓximꝰ
fuisse illi qui incidit in
latrones: At ille dixit:
Qui fecit miscđiam in illũ
uxta litterã: manifesta. ẽ.
dñi sententia. Nullũ nobis
amplius : Quam qui mise¬
reatur esse ꝓximum. si
hiero solimĩtȩ ciui. Non
sacerdos: Non leuita ex
eadem gente. immo in

Expanded text:
s in judicio dicet: Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . Quis horum trium videtur tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in illum. Juxta litteram, manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui misereatur esse proximum, si Jerosolymitae civi, non sacerdos, non Levita ex eadem gente, imo in
Abbreviated transcription (Latin):
Non utique. quia adhuc te.¬
uebrȩ erant admonum̃tũ:
Et subiuncta quoq uerba
contra dicunt: cũ dicitur:
Nondũ enĩ sciebant scrip¬
turas : quia oporter& eũ
ã mortuis resurgere
mulier dixerat. de mony¬
mento dñm fuisse subla-¬
tum. Qua inre diuina
dispensationis magnitu.¬
do pensanda est: quod dis¬
cipuloꝵ corda & accen¬
duntur ut quȩrant: &
differunt᷑ ne inueniant :
Quatinus infirmitas ani¬
mi ipso suo merore cru-¬
ciata: purgatior ad inueni-¬
endũ fiat᷑. & tanto uali¬
dius teneat cũ inuene¬
rit: quanto tardius inue¬
nit quod quȩ rebat
Naec sub breuitate fr̃s lem̃i¬
de euangłica lectione trars¬
currimus: nunc restat
ut de ipsa tantȩ sollemp¬
nitatis nobilitate aliquid
loquamur: Hanc enim
recte nobilitatẽ sollẽnitatis
dicã: quia sollemnitates

Expanded text:
Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis mulier dixerat de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum invenerit, 1533 quanto tardius invenerit quod quaerebat. 6. Haec sub brevitate, fratrede evangelica lectione transcurrimus; nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m occiderent ista rati¬
one commoti sunt: Nam
eoꝵ de hac re etiã uerba
conscripta sunt Uide tis
quia totus mundus post
eũ abiit. si dimiserimus eũ
uiuere: uenient romani
& tollent nobis & locũ &
gentẽ. Et quod cayphas
dixit. expedit ut iinus

Expanded text:
m occiderent, ista ratione commoti sunt: nam eorum de hac re etiam verba conscripta sunt. Videtis quia totus mundus post eum abiit : si dimiserimus eum vivere, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem. Et quod Caiphas dixit: Expedit ut unus h
Abbreviated transcription (Latin):
ichil rationabilius quam ut
sangumis similitudine suma¬
mus: ut ita et ueritas non desit. et udi¬
culũ nullũ fiat a paganis. quod auore
occisi hominis bibamus: Sed quare si¬
duplici specie sumitur cum sub altutra
totus sit xpũs: ⁊t ostend̾ctur totã hũa¬
nam naturã assumpsisse: ut totam re¬
dimeret: Panis enun ad carnẽ refcitu:
umũ ad amimã: quia uinũ operatu
sangunie. in quo sedes anune a phisi¬
cis esse dicitur: Ideo ergo in duab sp̃eb:
celebratur: ut aĩe et carius susceptio ĩ¬

Expanded text:
ihil rationabilius, quam ut sanguinis similitudinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Ne eduplici specie sumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio i
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam uiuere̾ post
lapsum fecit: Perpendo¬
& enim petrum: consi-¬
dero lat̾ronẽ: aspicio
Racheum: intueor ma¬
riam: &e nichil in his
aliud uideo. nisi ante
nr̃os oculos posita spei
& pęnidentiae exempla:

Expanded text:
nitentiam vivere post lapsum fecit? Perpendo enim Petrum, considero latronem, aspicio Zacchaeum, intueor Mariam et nihil in his aliud video, nisi ante oculos nostros posita spei et poenitentiae exempla
Abbreviated transcription (Latin):
positus: quando sacramen¬
tũ passionis illius cũ ore
ad redẽptionẽ sumitur.
adimitationẽ quoq inten¬
ta mente cogitatur Nã
qui sic redẽptoris su̾i san¬
guinẽ accipit. ut unitari
passionẽ illius necdum
uelit: in uno poste san¬
guinẽ posuit: qui etiam
in super liminaribus do¬
morũ ponendus est
uid enĩ sp̃ualiter domꝰ.
nisi mentes nr̃as accipimꝰ.
in quib per cogitationẽ
in habitamus Cuius do¬
mus super liminare est:
ipsa intentio quȩ prȩmi¬
nec actioni Qui igitur
indentionẽ cogitationis
suȩ ad imitationẽ dñicae
passionis dirigit : insuꝑ¬
liminare domus agru
sanguinẽ ponit. Uel cer¬
te domus nr̃e: ipsa sunt
corpora in quib quo usq
uiuimꝰ habitamus. Et in
super liminare domus
agni sanguine̾ ponimus.
quia cru̾cẽ passionis illi
in fronte portamꝰ: De quo
adhuc agno subditur Et
edent carnes nocte illa.
assas igni: In nocte quippe
agnũ comedimꝰ : qui in sa

Expanded text:
positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris nostri sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit. Qui etiam in superliminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritualiter domos, nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem inhabitamus? Cumus superliminare est ipsa intentio, quae praeeminet actioni. Qui igitur intentionem cogitationis suae ad imitationem dominicae passionis dirigit, in superliminari domus agni sanguinem ponit. Vel certe domus nostrae ipsa sunt corpora, in quibus, quousque vivimus, habitamus. Et in superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo adhuc agno subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni . In nocte quippe agnum comedimus, quia in sa
Abbreviated transcription (Latin):
sani reperti sunt. ac si um¬
quam uulneris nichil ha¬
huissent Ductus itaq &
sepultꝰ est eiisq conugi
uisũ est: ut quarto diẽ in
sepulchro illius marmor
quod super positũ fuerit
mutari debuiss& Quod
uidelic& marmor: eiꝰ corpori

Expanded text:
sani reperti sunt, ac si unquam vulneris nihil habuissent. 1627 Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori
Abbreviated transcription (Latin):
Non morientẽ quippe mor¬
tificat: qui iustũ damnat:
Et non uicturũ uiuificare
nitit᷑. qͥ reũ supplicio absoluere
conatur Causȩ ergo pen-¬
sandȩ sunt: & tunc ligandi
atq soluendi potestas exe-¬
renda Uidendũ quȩ culpa:
aut quȩ sit pęnitentia secuta
post culpã. Ut quos omp̃s
ds̃ per conpunctionis gr̃ãm
uisitat: illos pastoris senten¬
tia absoluat Iunc enim
uera est absolutio p̃sidentis.
cũ interni arbitriũ sequitur
iudicis Quod bene qua tri-

Expanded text:
Non morientem, inquit, mortificat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum supplicio absolvere conatur. » Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum itaque quae culpa, aut quae sit poenitentia subsecuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatri
Abbreviated transcription (Latin):
quos tunc habebat discipulis
huec loqui intelligatur: Illud
magis urget. quod paulõpost
ait: Cumꝰ essem cum eis: ego

Expanded text:
quos tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget quod paulo post ait, Cum essem cum eis, ego
Abbreviated transcription (Latin):
sitiunt.: Dicentes sibi cum
apło lohanne: Scimus quia
cũ apparuerit dimiles ei
erimus: Uidebimꝰ enĩ eum
sicuti est: Ad cuius p̃miũ
uisionis si peruenire deside¬
mundi nos illecebris inimu¬
nes exhibeamus. quatinus
quam mundus non potest
accipere: Digni existere
eiusq man̾data quȩ habeniꝰ
incipiendo: Serueniꝰ ꝑseue.¬
rando: Fit enĩ iusta mer¬
cede . ut illũ diligendo.
Diligi amplius mereamur
a patre. sed & ipse inaiorẽ
dilectionis suę nob̾ gratiã

Expanded text:
sitiunt, dicentes sibi cum sitiunt, dicentes sibi cum apostolo Joanne: Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicuti est . Ad cujus praemium visionis si pervenire desidemundi nos illecebris immunes exhibeamus, quatenus gratiam, quam mundus non potest accipere, digni existere ejusque mandata quae habemus incipiendo, servemus perseverando. Fit enim justa mercede, ut illum diligendo diligi amplius mereamur a Patre, sed et ipse majorem dilectionis suae gratia
Abbreviated transcription (Latin):
sola in hac uita requies ani¬
marũ. Diuina dilectione
repleri. spe supernę retri¬
butionis ꝓspera mundi si.¬
mul & aduersa contemines
Terrena a se desideria fundt̃
extirpare. concupiscentus
renuntiare scłaribus: Illatis
ꝓxp̃o contumeliis & persec.¬
tionibus gaudere. & cũ apło
dicere posse. Et głamur in
nibus. Nam qui in munda.¬
narũ rerũ delectationibus
& opulentia. se requiescere
posse confidit fallitur:
t enĩ & creberrimis eiusaẽ
mundi per turbationibus:
Et ipso fine conuineitur. es¬
super arenã fundamentũ
suȩ quietis posuerit At
qui cumque scõ afflati sp̃u:
suauissimũ illud dñicȩ dilec¬
stionis iugũ super se leuaue¬
rint. atq exemplo illius
mites esse & humiles corde
didicerint : Nonnulla etiã
inp̃senti futurȩ quietis ima¬
gine fruuntur. dũ ã contur¬
batione hominũ scłariũ tota
mente secreti: Uultũ sui con¬
ditoris semper reminisci
gaudent. atq ad perfectã
eius contẽplationẽ ꝑtingere

Expanded text:
sola in hac vita requies animarum, divina dilectione repleri, spe supernae retributionis prospera mundi simul et adversa contemnere, terrena a se desideria funditus exstirpare, concupiscentiis renuntiare saecularibus, illatis pro Christo contumeliis et persecutionibus gaudere, et cum Apostolo dicere posse: Et gloriamur nibus. Nam qui in rerum mundanarum delectationibus et opulentia se requiescere posse confidit, fallitur, etenim et creberrimis ejusdem mundi perturbationibus, et ipso fine convincitur super arenam fundamentum suae quietis posuerit. At quicunque sancto afflati Spiritu, suavissimum illud Dominicae dilectionis jugum super se levaverint, atque exemplo illius mites esse et humiles corde didicerint, nonnulla etiam in praesenti futurae quietis imagine fruuntur, dum a conturbatione hominum saecularium tota mente secreti, vultum sui conditoris semper reminisci gaudent, atque ad perfectam ejus contemplationem pertingere
Abbreviated transcription (Latin):
nem : quia incor hominis.
idest humana ad huc sapi-¬
entis ascendere non posse
testatur Aperit sub sequent᷑.
quia dũ ipse corda quae
impl& appetitu in uisibi¬
lium inflamiat: Cadem
bona in uisibilia quã sint
prȩclara. quã terrenis
om̃ibꝰ prȩferenda manifes¬
stat Unde bene eiusdem
sp̃c gr̃a septi formis a pro¬
pheta describitur. quia ni-¬
mirũ & per eius inspiratio¬
nem ad requiem ꝑuenĩtur:
& in eius plena ꝑceptione
ac uisione. requies uera
possidetur Porro ipse
dies uel annus quinqua¬
gesimus : Qui septẽ septi¬
manis super. ẽ. & maiore
prȩ cęteris erat sollemmi¬
tate uenerabilis : Tempus
futurae resurrectionis
indicat. in quo illa reqͥes¬
qua nunc animę fruuntur
electoꝵ: corporũ quoq re¬
ceptoꝵ gła cum mulabitur.
bi sollicitius intuendũ est

Expanded text:
nem quia in cor hominis, id est, humana adhuc sapientis, ascendere non posse testatur, aperit subsequenter uquia dum ipse corda quae implet appetitu invisibilium inflammat, eadem bona invisibilia quam sint praeclara, quam terrenis omnibus praeferenda, manifestat. Unde bene ejusdem Spiritus gratia septiformis a propheta describitur, quia nimirum et per ejus inspirationem ad requiem pervenitur, et in ejus plena perceptione ac visione requies vera possidetur. Porro ipse dies vel annus quinquagesimus, qui septem septimanis superest, et majore prae caeteris erat solemnitate venerabilis, tempus futurae resurrectionis indicat, in quo illa reququa nunc animae fruuntur electorum, corporum quoque receptorum gloria cumulabitur. Ubi sollicitius induendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
exponit quomodo ia fid
quod loquitur. & quid sti
manducare corpus eius &
sanguinẽ bibere Qui mani
netꝰ & ego in illo. Hoc est
ergo manducare illã escã
in se habere. Ac per hoc
qui non manet in xp̃o. &
in quo non manet xp̃c.
ꝓcul dubio nec manducat
eius carnẽ: Nec bibit eius
sanguinẽ. etiam si tantae
rei sacram̃tũ ad iudicium
sibi manducet & bibat:

Expanded text:
exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus et sanguinem  et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam,in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiam si tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat.
Abbreviated transcription (Latin):
die : Caro enĩ mea inquit
uere. ẽ. cybus & sanguis
meus̃ uere . ẽ. potus: Cum
enĩ cybo & poti id appe¬
tant homines ut non esi.¬
riant neq sitiant. hoc ue.¬
racit̾ non prȩstat nisi iste
cybꝰ & potus. qui eos a quibꝰ
sumit᷑ in mortales & in cor.¬
ruptibiles facit. id est socie¬
tas ipsa scõꝵ. ubi pax erit
& unitas plena atq. per¬
fecta Propterea quippe
sicut etiã ante nos hoc
intellexerunt homines

Expanded text:
io: Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant; hoc veraciter non praestat, nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
paleae. & ipsa palea tenax
& inherens. ut cum labore
exuatur Lalis est littera
ueteris testamenti. uestita
degminibus carnaliũ sacra¬
mentorũ. sed si ad eius me¬
dullam ꝑueniatur: pascit

Expanded text:
paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum. Sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit
Abbreviated transcription (Latin):
certo genuũ in flexio poeni¬
tentiae & luctus indiciũ est
Quod etiam om̃ibꝰ dñicis dieb
obseruandũ : propt̾ eiusdẽ
resurrectionis. uel dñicȩ uel
nr̃ȩ sacram̃ta patres institue.¬
runt De sacram̃to autem
quinquagenarii uel quadra¬
genarii numeri: Multipliet̃
aᷤ patribꝰ disputatũ. c̃. Sed nos
quia in longũ duximus ser.¬
monẽ : breuit̾ modo frat᷑ni.¬
tati ur̃ȩ dicere sat est. quod
recte ieiunioꝵ cerimoniȩ.
quadragenario dierũ nume¬
ro obseruent᷑: ut scilic& ꝑhos
in sinuetur: Quod toto huus
ceptione laborare debeam:
Quater enĩ deni: quadragin¬
ta sunt Et uita pręsens:

Expanded text:
certo genuum inflexio poenicerto genuum inflexio poenitentiae et luctus indicium est. Quod etiam in omnibus Dominicis diebus observandum propter ejusdem resurrectionis, vel Dominicae vel nostra sacramenta patres instituerunt. De sacramento autem quinquagenarii vel quadragenarii numeri multipliciter a Patribus disputatum est. Sed quia nos in longum duximus sermonem, breviter modo fraternitati vestrae dicere sat est quod recte jejuniorum caeremoniae quadragenario dierum numero observantur, ut scilicet per hoc insinuetur quod toto hujus ceptione laborare debeamus. Quater enim deni quadraginta sunt, et vita praesens
Abbreviated transcription (Latin):
bere possit in cęlo: ut prę¬
cepta quibꝰ ad regnum dĩ
ꝑueniant. uiuatius ipsa
familiaritate commend&:
Quid enĩ fr̃s mei. quid sibi
uult horũ coniunctio uerboꝵ
qua dicitur. apparens eis &
loquens de regno dĩ. & con¬
uescens. Nisi quia patent̃
ostenditur. quod obhoc max¬
ime conuictui sociabatur
eoꝵ. cũ de regno dĩ loqueret᷑:
ut terrenas inter eos sumens
eos uinculis suae caritatis
obligaret. atq illius tẽporis
memoria roboraret: de quo
eis ante passionẽ suã ꝓmit¬
tendo prȩ dixerat. Et ego
dispono uob̃. sicut disposuit
michi pat̾ meus regnũ: Ut
ȩdatis &bibatis suꝑ mensam
meã in regno. Merito ergo
sacro scĩs dieb his: Nos quoq
maioribꝰ epulis atq hẏmnis
cȩlestibus uacamꝰ. ob reueren.¬
tiam nimirũ dñicȩ resurres¬
tionis. ob memoriam dñici
conuictus cũ discipłis. simul
& ob spem futurȩ nr̃ȩ qͥetis:
ac uitȩ immortalis Sed &
genu in oratione minime
iuxta morẽ flectimꝰ: quia ꝓ

Expanded text:
bere possit in coelo, ut praecepta, quibus ad regnum Dei perveniant, vivacius ipsa familiaritate commendet. Quid enim, fratres mei, quid sibi vult horum conjunctio verborum, qua dicitur, « Apparens eis et loquens de regno Dei, et convescens, » nisi quia patenter ostenditur quod ob hoc maxime convictui sociabatur eorum cum de regno Dei loqueretur, ut terrenas inter eos sumens eos vinculis suae charitatis obligaret, atque illius temporis memoria roboraret, de quo eis ante passionem suam promittendo praedixerat: Et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno sacrosanctis diebus his nos quoque majoribus epulis atque hymnis coelestibus vacamus, ob reverentiam nimirum Dominicae resurrectionis, ob memoriam Dominici convictus cum discipulis, simul  ob spem futurae nostrae quietis ac vitae immortalis. Sed et genu in oratione minime juxta morem flectimus, quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s lem̃i : Quod dñs hac qua¬
draginta dierũ conuersatione
cũ discipłis. non solũ futuri
scłi gaudia. quȩ cũ illo sumꝰ
habituri pręsignauit: uerũ
etiam in effabilẽ circa nos
suae pietatis oftendit affec¬
tum. qui deposita iã infir¬
mitate corporis: Immo fi.¬

Expanded text:
 Quadragesimae dierum conversatione cum discipulis, non solum futuri saeculi gaudia, quae cum illo sumus habituri praesignavit, verum etiam ineffabilem circa nos suae pietatis ostendit affectum, qui, deposita jam infirmitate corporis, imo
Abbreviated transcription (Latin):
introibunt in uobis lupi¬
Lupi uero graues: Nomi¬
nantur om̃s infideles he-¬
retici. qui grauit̃ sc̃am ec¬
clesiam opprimunt & ꝑ¬
secunt᷑: uel molestare fre.¬
quentant. qui sine miscri¬
cordia rapere & coaceruare
non desinunt: Aliquando
pecuniȩ irruunt alienae:
Aliquando in ipsos pecu¬
niarũ dominos Multõ
magis etiam satagunt ani-¬
mas rapere : & secum mise¬
rabiliter inperditionẽ de-¬
ducere: Et uestitũ ouium
habere dicunt᷑: quod nom̃
habeant xp̃ianitatis. uel
quia assimilant se minis¬
tris iustitię: figurã religio¬
sitatis mentientes Per xp̃i¬
anũ itaq nomen multos
seducere nituntur: dulcib
sermonib multis scandalũ
inferentes Isti sunt: de qͥb
iterũ ait apłs. Per suos dul¬
ces sermones & blandos: se¬
ducunt corda innocentiũ.

Expanded text:
introibunt in vos lLupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda innocentium .
Abbreviated transcription (Latin):
Altare. & uade prius re¬
conciliari fratri tuo. &
tunc ueniens offeres munꝰ
tuũ: Qua inre pensandũ
est: cum omnis culpa mu¬
nere soluatur quã grauis
est culpa discordis. ꝓ qua
Nec munus accipitur:
Debemus itaq ad ꝓximum
quãuis longe positũ lon¬
geq disiunctum mente
ire : Ei animũ subdere.
humilitate illũ ac beNi¬
uolentia placare. Scilicer
onditor nr̃. dũ tale placi¬
cum pirae mentis aspexerit
a peccato nos soluit. quia
munus ꝓculpa sumit:
Ueritatis autẽ uoce attestante

Expanded text:
ltare, et vade prius reconciliari fratri tuo et tunc veniens offeres munus tuum . Qua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum, quamvis longe positum, longeque disjunctum, mente ire, eique animum subdere, humilitate illum ac benevolentia placare, ut scilicet Conditor noster, dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvat qui munus pro culpa sumit. Veritatis autem voce attestante
Abbreviated transcription (Latin):
genito. & sempit̃no patri
intẽporalit̾ coȩt̃no. unam
ac singularẽ prȩdicare na-¬
turam: Quȩ si hominis
intelligenda est. ubi est quȩ
saluat ditas. : Si tantum¬
modo dĩ. ubi est quȩ salua¬
tur humanitas Fides
autẽ catholica. quȩ omĩbs
resistit erroribus : Etiam
istas simul impietates re-¬
fu̾tat. Dammnans nestoriũ:
Diuina ab homine diui¬
dentẽ. detestans euthichen:
indiuinis humana uacu.¬
antẽ. qͣm ueri dĩ filius:
Ds uerus. unitatẽ & ęqua¬
litatẽ habens cum patre
homo esse dignatus. nec
conceptu uirginis matris
se iunctus a carne : Nec
partu: Dic humanitatem
sibi uniens: ut ds̃ incom¬
mutabilit̃ permaneret.
sic ditatẽ homini: imper¬
tiens: ut eũ glorificatione
Non consumeret sed auge¬
ret: Qui enĩ factus. ẽ. for¬
ma serui. forma di esse
Non destitit. Nec alter cum
altero: Sed unus in utroq
est: Nullis dispensationum

Expanded text:
genito, et sempiterno Patri intemporaliter coaeterno, unam ac singularem praedicare naturam? Quia si hominis tantum intelligenda est, ubi est quae salvat Deitas? si tantummodo 398 Dei, ubi est quae salvatur humanitas? Fides autem catholica, quae omnibus resistit erroribus, etiam istas simul impietates refutat, damnans Nestorium divina ab homine dividentem, detestans Eutychen in divinis humana vacuantem: quoniam veri Dei Filius, Deus verus, unitatem et aequalitatem habens cum Patre, homo esse dignatus est, nec conceptu virginis matris sejunctus a carne, nec partu: sic humanitatem sibi uniens, ut Deus incommutabiliter permaneret: sic Deitatem homini impertiens, ut eum glorificatione non consumeret, sed augeret. Qui enim factus est in forma servi, in forma Dei esse non destitit; nec alter in altero, sed unus in utroque est. Nullis dispensationum
Abbreviated transcription (Latin):
distare
solet. quod corporales deli¬
tiae cũ non habent᷑: graue
inse desideriũ accendunt.
cũ uero habitȩ eduntur:
comedentẽ ꝓtinus in fasti¬
dium per satietatẽ uer.¬
tunt: At contra sp̃uales
delitie. cũ non habentur
in fastidio sunt : cũ uero
habentur indesiderio

Expanded text:
distare,solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
RIORI. LECTI¬
oni quã de abiec.¬
Zione synagoge
iterum instauratione sy¬
nagogȩ sumus interp̃tati:
consequent᷑ archisynagogi
filia moriens subiungitur
Quam dum suscitare ꝓpẽ¬
rat dñs : prȩoccupat de
morrousa mulier. prȩri¬
pit sanitatẽ Fitq ut post¬
ueniens prior salute potuł
Aethiopia enim. prȩueniet
manus eius dõ. Etcũ intra¬
uerit plenitudo gentiũ
tunc om̃is isrł saluus fiei:
Princeps itaq synagoge
nullus melius quam ipse
moyses intelligit᷑ Vnde
bene layrus id est illums¬
nans siue illu ninatus uo¬
catur. quia qui accirit
uerba uitȩ dare nobis.
& her hȩc cęteros illumil¬
O
uitalia monita scribere

Expanded text:
riori lectioni, qua de abjectione Synagogae iterum instauratione Synagogae sumus interpretati, consequenter archisynagogi filia moriens subjungitur, quam dum suscitare properat Dominus, praeoccupat illa haemorrhoissa mulier, praeripit sanitatem, fitque ut praeveniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illumio vitalia monita scribere
Abbreviated transcription (Latin):
Non sicut ꝓpheta: Non sicut
iohannes. Non sicut aliquis
magnꝰ iustus: sed sicut unicus.
sicut ȩqualis. tues xp̃c filius
dĩ uiu̾i Uide quia tractus

Expanded text:
Non sicut propheta, non sicut Joannes, non sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit ad cultorẽ uineae:
Ecce anni tres sunt ex quo
ueni: fructũ quę̧rens in
ficulnea hac: & non inuenio:
Uenit ante legẽ: quia per
naturalẽ intellectũ. quid
unusquisq exemplo sui:
qualiter erga ꝓximũ agere
debuisset in notuit Uenit
in lege : quia precipiendo
docuit: Venit post legẽ
ꝑ gr̃am : quia pietatis suȩ
presentiam exhibendo mon¬
strauit: Sed tamen intribs
annis: fructũ se Non in¬
uenisse conqueritur. quia
quorundã prauorũ mente̾:
Nec inspirata lex naturalis
corrigit. Nec p̃cepta eru-¬
diunt : Nec incarnationis
eius miracula conuertuñ:
Quid uero ꝑ cultorẽ ficul¬
neȩ. Nisi prepositoꝵ ordo
exprimitur. Qui dum
prȩsunt ȩcđȩ : nimirum
dñicȩ uineȩ curã gerunt:
Huuis enĩ uineȩ : primus
cultor petrus apłs extitit :
Hunc nos indigni sequimꝰ.
inquantũ ꝓ eruditione
ur̃a docendo. dep̃cando: Incre¬
pando laboramus Sed cum
magno iam timore audien

Expanded text:
 ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audien
Abbreviated transcription (Latin):
isim Ouartũ uero mortuũ.
dñs nuntiante discipulo
agnoscit Sed quia qui
peius eseptione. dñm prę¬
carent᷑ uiui defuerant.
dimitte inquit ut mortui
sepeliant mortuos suos.
dest mali malos. noxiis
laudibus grauent: Et
quia non adest iustus

Expanded text:
sum. Quartum vero mortuum Dominus nuntiante discipulo agnoscit, sed quia qui pro ejus ereptione Dominum precarentur vivi defuerant, dimitte, inquit, ut mortui sepeliant mortuos suos, id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus
Abbreviated transcription (Latin):
fructificent. sicut ait ipse
dñs Nisi granũ tritici ca¬
dens in terrã mortuũ fue.¬
rit: Id ipsum manet Cum
autẽ mortuũ fugrit : multũ
fructũ affert Rerloruit
igit᷑ dñs. Cũ resurrexit eͥ
tumulo Fructificat: Cum
ascendit ad cęlum Elos est
Cum de infesioribus terre
gignitur. fraictus. ẽ: Cum
atissima sede reconditur:
Granũ ẽ. seut ipse ait: Cun
solus cruẽ patitur: Frueti
est: Cum plurima apłorũ
credulitte circiundatur
His enĩ post resurrectionẽ
quadriginta diebus cũ dis¬
cipul  conuersatus: tosa
illos pentia maturitatis
edocuit. & ad biã frugem:
Eos omni discolinorum
fecunditate coruerciti:
Meinde ascendi ad celum.
ad patrẽ scilict fructuni
carnis ꝑferen: In discipuli
iustitię semin derelinques
siscendit ergo dͥ pati ẽ dus
Neminit scĩtas ur̃a: Quod
aquilȩ illi de psalterio.
cuius in nouatam iuue. tic¬
tem legimus: Comparauerĩ
saluatorem Est enĩ si mili¬

Expanded text:
fructificent, sicut ait idem fructificent, sicut ait idem Dominus: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; cum autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Refloruit igitur Dominus, cum resurrexit e tumulo; fructificat, cum ascendit ad coelum. Flos est, cum de inferioribus terrae gignitur; fructus est, cum altissima sede reconditur. Granum est, sicut ipse ait, cum solus crucem patitur, fructus est, cum plurima apostolorum credulitate circumdatur. His enim post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis conversatus, tota illos sapientiae maturitate edocuit, et ad bonam frugem eos omni disciplinarum fecunditate convertit. Deinde ascendit ad coelum, ad Patrem scilicet fructum carnis praeferens, in discipulis justitiae semina derelinquens. Ascendit ergo ad Patrem Dominus. Meminit sanctitas vestra quod aquilae 189 illi de psalterio, cujus innovatam juventutem legimus, comparaverim Salvatorem; est enim simili
Abbreviated transcription (Latin):
gelista testatus. ẽ: Unde ñ
in congrue. ꝓsecuti sumus:
Conueniens enĩ erat ut
Nlos p̃tiosior: In hortulo
gigneretur. & bonȩ frugis
commendatũ solo semen:
Intra septa domefica &¬
amȩna uirentia. Salutẽ
omniũ pullular&: Ap̃i
enĩ resurrectio: Cunctoꝵ
est redẽptio populorum:
Ergo in hortulo saluator
rediuiuum corpus assumit:
Et inter florentes arbores
& candentia lilia. carne
iam mortua reflorescit:
Et ita germinat de sepul¬
chro: ut germinantia &
nitentia cuncta repperiat
Sic enĩ post hiemalis rigõ.¬
ris frigidam quodã modo
sepulturã: pullulare ele¬
menta omnia festinarunt.
ut resurgente dño: & ipsa
consurgerent: Nam utiq
ex resurrectione xp̃i: aer
salubrior. ẽ sol calidior:
terra fecundior Ex eo sur¬
cuius uirescit in fruticem¬
herba crescit in segetem:
uinea pubescit in palmitẽ.
Si igit᷑ cũ reflorescit xp̃i caro.
omnia floribꝰ uestiuntur.
Necesse. ẽ. ut cũ idem fruc¬
tum affert. etiam uniuersi

Expanded text:
gelista testatus est: unde non incongrue prosecuti sumus. Conveniens enim erat ut flos pretiosior in hortulo gigneretur, et bonae frugis commendatum solo semen, intra septa domestica, tamen virentia salutem omnium pullularet. Christi enim resurrectio cunctorum est redemptio populorum. Ergo in hortulo Salvator redivivum corpus assumit, et inter florentes arbores et candentia lilia, carne jam mortua reflorescit, et ita germinat de sepulcro, ut germinantia et nitentia cuncta reperiat. Sic enim post hiemalis rigoris frigidam quo- dammodo sepulturam pullulare elementa 188 omnia festinarunt, ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit in fruticemherba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem. Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribus vestiuntur: necesse est, et cum idem fructum affert, etiam universa
Abbreviated transcription (Latin):
pellerent᷑ : ut eos non suffi¬
ceret pellere. sed non sine¬
ret uiuere: Ne omnes ad
nomen xp̃i. sua p̃dicatione
conuerterent. & ab obser¬
uatione iudaismi tamquã
diuinȩ ueritatis auerteren.

Expanded text:
pellerentur, ut eos non sufficeret pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averter
Abbreviated transcription (Latin):
nae figuratur Qu̾ia
gͥ discipłi adhuc fłuctib
mortalis uitę inerant:
in mari laborabant
Quia autẽ redẽptor nr̃
iam corruptionẽ carnis
excesserat: post resurrec¬
tionẽ suã in litore stabat.
Ac si ipsũ resurrectionis
suȩ mysteriũ reb disci.¬
pulis loqueretur dicens
am uobis in mari non
appareo: quia uobiscum
inperturbationis. flucti¬
bus non sum: Minc est
quod alio in loco post re¬
surrectionem suam eisdẽ¬
discipulis dicit: Hȩc sund
uerba quȩ locutus sum

Expanded text:
nae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdediscipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
est tu me misisti: Ego pro eis¬
non promundo rogo. Sed pro
his quos dedisti mͥ Mundum
uult modo intelligi: Qui uiuunt
scđm concupiscentiam mundi.
& non sunt in ea sorte gratiae :
ut ab illo eligantur ex mundo:
Non itaq ꝓmundo: Sed ꝓhis
quos ei pat̾ dedit rogare se dicit:
Per hoc enĩ quod eos illi pater
iam dedit: factũ. ẽ. ut non per¬
tineant ad eum mundũ: ꝓ quo
non rogat: Deinde subiungit:
Quia tui sunt: Neque enĩ quiã
pat̾ eos filio dedit amisit ipse
quos dedit: Cũ ad huc filius
sequatur ac dicat. & mea om̃a
tua sunt : Et tua mea Ubi satis
appãret. quomodo unigeniti
filii sunt om̃a quȩ sunt̾ patris:
per hoc utiq quod etiam ipse
ds̃. ẽ. & de patre Patri .ẽ. natus
inquit in eis Nunc suã clari-¬
ficationẽ tamquã facta sit
dicit: Cũ ad huc ess& futura
Dicendo enĩ esse iam factũ:
Ostendit iã fuisse p̃destinatũ.
& certũ haberi uoluit. quod
ess& futurũ: Et iam inquit

Expanded text:
est, tu me misisti. Cum ergo diest, tu me misisti. Cum ergo dirogo, non pro mundo rogo, sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertnon rogat. Deinde subjungit: « Quia tui sunt. » Neque enim quia Pater filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: « Et mea omnia tua sunt, et tua mea. » Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sunt omnia quae Patris. Patet hoc utique quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus inquit, in eis. « Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futuradicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. 4. Et jam, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
sine illo pat̾ fuit Quod itaq
ait. & michi eos dedisti: homi¬
nem se accȩpisse hanc potestatẽ
ut eos haberet ostendit :
Non semꝑ homo fuit: Quam¬
obrem cũ patri potius tribuisse
uideatur. ut ab eo illos accępe.¬
rit: Qm̃ ex ipso est quicquid. ẽ.
de quo est etiam ipse : Sibi eos
dedit. hoc est cũ patre ds̃ xp̃c
Et sermonẽ tuũ seruauerunt :
Nunc cognouerunt quia omnia
quȩ dedisti michi abste sunt.
Idest cognouerunt: qͥa abste sum
Simul enĩ pater dedit omnia.
Cũ genuit qͥ haber& omnia:
Quia uerba inquit quȩ dedisti
michi dedi eis: Et ipsi accȩpe¬
runt id est intellexerunt: atq
tenuerunt: Tunc enĩ uerbum
accipitur: Quando mente ꝑci.¬
pitur Et cognouerunt in qͥt
uere quia ate exii: Et credi-¬
derunt quia tu me misisti
t hic sub audiendũ. ẽ. uere
Quod enĩ dixit. cognouert̃ uerẽ.
exponere uoluit adiungendo &
crediderunt: Hoc itaq credi¬
derunt uere : quod cognouert᷑
uere Id enĩ est ã te exii: quod

Expanded text:
sine illo Pater fuit. Quod itaque ait: Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem, ut eos haberet, ostendit, non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos dedit, hoc est, cum Patre Deus CEt sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu mehic subaudiendum est, vere: quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo, et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est a te exivi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
inferat : Sed ab occulto:
Pacem relinquo uob: pacẽ
meã do uobis: Hic relinquo:
illic do: Sequentibꝰ relinqͦ:
peruenientibꝰ do Ecce fr̃s¬
Rm̃i uerba sacrę lectionis
sub breuitate discussimas:
Nunc in contẽplationem
tante festiuitatis animũ
trans feramus: Sed quia
cũ lectione euangelica.
uobis. ẽ. etiam actuum
apłoꝵ lectio recitata.
ex ea gͦ aliquid in usum
nr̃e contẽplationis traha¬
mus: Audistis & enĩ. quia
sp̃c sc̃s super discipulos
in igneis linguis apparuit:
Omniũq linguarũ scien¬
tiam dedit: Quid scilic&
hoc miraculo de signansnisi
quod scã ȩccła eodem sp̃u re¬
pleta omniũ gentium erat

Expanded text:
inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus relinquo, pervenientibus do. 4. Ecce, frmi, verba sacrae lectionis sub brevitate discussimus, nunc in contemplationem tantae festivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis trahamus. Audistis etenim quia Spiritus sanctus super discipulos in igneis linguis apparuit, omniumque linguarum scientiam dedit. Quid scilicet hoc miraculo designans, nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat