comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est.iorõne nacurali occupan¬
ti ꝯ cedicuisnec int̾est. ꝙ ad fe¬
ras bestias et nolucres actinet.¬
ucẽ insuo fũdo quisz capiat.
an malieno.¶plane qui
alienũ fundũ ingredit᷑ ue¬
uaudi aut accupandi grã.

Expanded text:
ratione naturali occupanti conceditur. Nec interest quod ad feras bestias et uolucres, utrum in suo fundo quisque capiat an in alieno. plane qui in alienum fundum ingreditur uenandi aucupandiue gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
stimandficem suã infrandẽ legis
frans int̾poita indeat agend est .s. u¬
trũ exitus spectan debet. an ꝯ silm̃ fo¬
te sitũc fũtacite sidi ꝯmite batm. nͥ
copiebat is cui restituu mnłebat mor

Expanded text:
em suam in fraudem legis fraus interposita videatur, agendum est, id est utrum exitus spectari deberet an consilium: forte si tunc, cum tacite fideicommittebatur, non capiebat is, cui restitui iubebatur
Abbreviated transcription (Latin):
us adfinẽ iitis obpugnau̾ñt tes¬
tamitũ. ¶ Equi perrorẽ se detul¬
it cũ cape solidũ possit nõ noc̃e ħ di¬
nus adrianꝰ et dinus pus ⁊ dimi¬

Expanded text:
ue ad finem litis obpugnauerunt testamentum. Ei, qui per errorem se detulit, cum capere solidum posset, non nocere hoc diuus Hadrianus et diuus Pius et fra
Abbreviated transcription (Latin):
mus abrianus fertur cũ mucp¬
acone flliu siui quio aui necaũ¬
ac. qui nou̾tam suam adult᷑ bt.
n insuam eum deporcasse ¶d̾ ia¬
tronis maꝙ qm̃ pris uire eum iut̾¬
fetia . iani pria pot̾as ĩ pietite

Expanded text:
us Hadrianus fertur, cum in uenatione filium suum quidam necauerat, qui nouercam adulterabat, in insulam eum deportasse, quod latronis magis quam patris iure eum interfecit: nam patria potestas in pietate
Abbreviated transcription (Latin):
eua paritioñ more maioꝵ
s nccituta est. ut pricida. iix¬
gis sangumers ub acus. dem̃¬
ĩt ulles insuatur. cũ cane. et ga¬
tem̾te ii mare ꝑfundum tulleus
i acteriu ẜ itasimare primũ sit.

Expanded text:
ena parricidii more maiorum haec instituta est, ut parricida uirgis sanguineis uerberatus deinde culleo insuatur cum cane, gadeinde in mare profundum culleus iactatur. hoc ita, si mare proximum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
iantus desaitisse nideatur. uel
leuocur̃ ꝯmisisso qui e adem
teduit uxorem. p anlus. sueum
qui post crimẽ adultu intempta¬
cumeautem iyeorem redueu. de¬
stitsse inderi s et ĩo exeadem lege
postea actusanoreius nõ supe

Expanded text:
itus destitisse uideatur uel lenocinium commisisse, qui eandem reduxit uxorem. Paulus respondit eum, qui post crimen adulteri intentatum eandem uxorem reduxit, destitisse uideri et ideo ex eadem lege postea accusan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗs dolo maio insulam me am̃
pena mogatur. ¶ suo sinem
dite adrestias daco. nõ solum
qui uendroit pena. um ec̃ qui
ꝯpai̾nc teneb̾r. post logem per¬
ablata est adbestias depugnã¬
dos suo arburio fuos trade̾rẽ
dii qtela. sic pene tradetur. ¶ õ¬

Expanded text:
s dolo insulam meam poena irrogatur. Seruo sine iudice ad bestias dato non solum qui uendidit poena, uerum et qui comparauit tenebitur. Post legem Peablata est ad bestias depugnandas suo arbitrio seruos tradere: domini querella, sic poenae tradetur.
Abbreviated transcription (Latin):
edc̃ ꝑpecuũ scriptũ est ꝙ ita uona
ri possit. ¶ Unuis pius telio arã¬
tomeo ita spsit uacantiũ bono¬
rum nũciatom q̃driemuo fiuriro
q tp̃e ex die quo certil ẽe cepit ner
hrdem i bonorũ possp̃re extare cõ¬

Expanded text:
um est, quod ita bona hil possit. Diuus Pius Coelio Amaranto ita rescripsit uacantium bonorum nuntiationem quadriennio finiri idque tempus ex die, quo certum esse coepit neque heredem neque bonorum possessorem exstare, com
Abbreviated transcription (Latin):
pene q̃ ĩ uigi solent em̃ sciend est.
pena aftĩci possenã ĩ pͥrns decurio¬
nes ĩmecalla dampnan nõ pos¬
suit. nec in opus metasliues fur
pemid. ut ex auctoritate eiuis.¬

Expanded text:
poenae quae iniungi solent. sed enim sciendum est poena adfici posse. nam in primis decuriones in metallum damnari non possunt nec in opus metalli, nec fupem debet, ut ex auctoritate eius
Abbreviated transcription (Latin):
formẽt neuelibellos ꝯcipiant. uł
cestacones ꝯsignet. ¶ Sõl etsic
ne eoloa sedeant quo ĩpublicoi¬
strur̃aita deponẽtur artinuo for¬
te uł giato filacõ solent et sicut
testa nõ ordinẽt. uł stribant urs

Expanded text:
forment neue libellos concipiant uel testationes consignent. Solet et sic, ne eo loci sedeant, quo in publico instrumenta deponuntur, archio forte uel grammatophylacio. Sol‹e›t et sic, ut testamenta ne ordinent
Abbreviated transcription (Latin):
opus metalli tñsimtti. ¶ plan¬
e si decẽmo dampnatꝰ finc et
ĩ nuicõ stacim fugit uitẽd̾ est ucr̃
duplicati ei c̃ꝑa debeant anu̾o
li et magis est ut tnͣsterant auc

Expanded text:
itti. plane si decennio damnatus fuit et initio statim fugit, uidendum est, utrum duplicari ei tempora debeant, an uero li: et magis est, ut transferatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
icut a cũ marico agiturica et cũ
soc̃o. uc nõ ultͣ facultates damp¬
necur. an sic̃ scc̃o exꝓmissione do¬
tis agatur in id ꝙ fac̾e põt damp¬
alio uire ucuuͣ. ut neracius scͥbit.

Expanded text:
utem cum marito agitur, ita et cum socero, ut non ultra facultates damnetur. an si cum socero ex promissione dotis agatur, in id quod facere potest, damalio iure utimur, ut et Neratius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
tasit. ¶ urbs abrirbo appelia¬
taest. urbare ẽ aratro de tumte
et uar aic. urbĩ applsari cur¬
uaturani aratri. ꝙ ĩurte ꝯdẽ¬
da adhiberi soh. ¶Opidum

Expanded text:
ta sit. 'Urbs' ab urbo appellata est: urbare est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod in urbe condenda adhiberi solet. 'Oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
cõtitiuit ꝙ ꝓ salute p̾ncipis hr̃e
se dite iactant ar laceant nec eĩ
de bebant tam inagnã reni tam
diu recicere. ¶SQs coraitũ. ulle¬
piure eos debeat. ansuccessori fua¬

Expanded text:
t, quod pro salute principis habere se dicere iactant? nec enim debebant tam magnam rem tam diu reticere. Si quos comitum uel lepunire eos debeat an successori
Abbreviated transcription (Latin):
mecalm̃ uł capitis. penã nõ ẽe
absentib uirggandam. ¶Inac¬
Refeit et ĩ maiorib delictis cõ¬
sulco aliꝙͣ xomittat᷑ cau. et sane
in omib crm̃b distinctõ ħ penã
aut iustam elige̾ d. añ tẽꝑarũ¬

Expanded text:
metall‹um› uel capitis poenam, non esse absentibus irrogandam. In acRefert et in maioribus delictis, consulto aliquid admittatur, an casu. et sane in omnibus criminibus distinctio haec poenam aut iustam elicere debet aut temper
Abbreviated transcription (Latin):
aritus quidamhresu. Paulus.¬
roris sue. petebat asuro pecinam.
qmi ap̃ enurec posinsse defu̾ctam
se absẽte dicebat. et ĩeã rem unũ
cestẽ ubti sui filiũ ꝓdux̾at. ap̃ ꝓ¬
curatorẽ desid̾au̾at et ꝙoueshr̃i
de ancilla simis negabat se actepi¬
se. ditens et tessioniu nõ opte uł
umius rõis admitti. nec aq̃stiora¬

Expanded text:
aritus quidam heres uxoris suae petebat a Suro pecuniam, quam apud eum deposuisse defunctam se absente dicebat, et in eam rem unum testem liberti sui filium produxerat apud procuratorem: desiderauerat et quaestide ancilla. Surus negabat se accepisse et testimonium non oportere unius hominis admitti nec so
Abbreviated transcription (Latin):
sibi captantes qr nõ facileeis indi¬
cantib ꝓdicores suos ceda.Isi
mictend. a est allegato dicencurm
idcrto seron̾acos. ꝙ eos ip̃i tradi¬
dissentͥn .n. iualidum arguu̾it
se instructe. ¶ Siꝗsulcro demale¬
ficõ faceatur. nõ sꝑ eitides hu̾da
Sst nõnũqr̃ .n. aut metint ali¬

Expanded text:
sibi captantes, quia non facile eis indicantibus proditores suos credimittenda allegatio dicentium idcirco se oneratos, quod eos ipsi tradidissent: neque enim inualidum argumentuse instructae. Si quis ultro de maleficio fateatur, non semper ei fides habenda est: nonnumquam enim aut metu au
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nẽiri orcũ suspectuᷤ est renfet
etur.ut sola ꝯfessio fuoꝵ de ẽẽ inte¬
atur. ¶ Io diuꝰ adrianus claudio
sit. asuspectissuro incipienõ. et a
quo facilime posse u̾mi scire uidex

Expanded text:
mum ueniri oportet, cum suspectus est reus et etur, ut sola confessio seruorum deesse uideatur'. Idem diuus Hadrianus Claudio sit a suspectissimo incipiendum et a quo facillime posse uerum scire iudex
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss.. ¶Si mticiuis aquo fund
pec̾e nolebam posẜom cest̾it. usu¬
capionis cãm iustam hẽo s et is a
quo exstipłatu fundũ pec̾e uole¬
nẽ. si soluẽdi cã id fec̾it. eo ip̃o effi¬
capionẽ actinet. siłis ẽ eiq̃ aͥd de¬
posint uił modait quos palam
est desm̾e usucape si ꝯmodaca uł
depoita res alii tradita fuic ab eo
qͥ ꝯmodacũ uł depo̾itũ accepit

Expanded text:
fuisset. Si mihi Titius, a quo fundum petere volebam, possessione cesserit, usucapionis causam iustam habebo. sed et is, a quo ex stipulatu fundum petere volene, si solvendi causa id fecerit, eo ipso efficapionem attinet, similis est ei qui quid deposuit vel commodavit, quos palam est desinere usucapere, si commodata vel deposita res alii tradita fuerit ab eo, qui commodatum vel depositum accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
sabana pͥdiaom̃ia edificia
accipimus. nõ solũ. ea que
sunt moprois. si ec̃ siforte
scabula sunt uł alia m̾to¬
na in mlr et ĩmcis et si pre¬

Expanded text:
bana praedia' omnia aedificia accipimus, non solum ea quae sunt in oppidis, sed et si forte stabula sunt uel alia meritoria in uillis et in uicis, uel si prae
Abbreviated transcription (Latin):
eo honores qui filio decuri¬
om ꝯgruences post mortẽ
prĩs odstring̾ent adhomus
cofedis filii nõ ꝑtinent. cũ
ei decurioni sufaicientes fa

Expanded text:
o honores; qui filio decurioni congruentes post mortem patris obt‹i›gerunt, ad onus coheredis filii non pertinent, cum ei decurioni sufficientes fac
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ honore pecĩnampmri¬
fit. si solũe cam ceꝑit tota
p̾stare opis incohati ex ͦ co
gend̃ est ĩuitus filius ꝓꝑte
rem publicam saluã fore

Expanded text:
Qui pro honore pecuniam promisit, si soluere eam coepit, totam praestare operis inchoati exemplo cogendus est. Inuitus filius pro patre rem publicam saluam fore
Abbreviated transcription (Latin):
ut dirute domꝰ adño estruãte
dduũ sũptu .p. extructam si d¬
dñs ad tp̃c pccũam ĩ peusã cũ
usuris restitu̾e uolu̾it iure eãr
res. p. distrahit Herac̾ łi ui.

Expanded text:
ut dirutae domus a dominis extruantur. Domum sumptu publico extructam, si dominus ad tempus pecuniam impensam cum usuris restituere noluerit, iure eam res publica distrahit. De pactis
Abbreviated transcription (Latin):
ellionatũ ꝯtinẽt. ¶ S et siqui
m̾ces supposint. ul obligatas. a¬
utit. uł sicorrupit eq̃ stesona¬
tus reuserit. It si q̃s inp̾curan

Expanded text:
ellionatum continent. sed et si quis merces supposuerit uel obligatas auerterit uel si corruperit, aeque stellionatus reus erit. item si quis imposturam
Abbreviated transcription (Latin):
ise nõ obtułit ꝓcurator indicati
acc̃o meũ deuegabit᷑ et in or̃m
dabitur sise obtulit in ip̃m dab¬
suam ꝓcurator datus sit. nam
cõmi nõ põt. qr hic nõ ĩ alieuã s ĩ
fcñs. ¶ Uitor quoq uł curator.
mea ꝯdõne sunt ut nõ debeant
uderi se lici obculisse. Io c̾coq d
denegari in eos iudicati accõ.
actor mnumcipũ põt rem indica
indicati accõ dabitur. ¶At p̾cor
ꝯdẽpuacus ut pecin̾iam soluat.
audicato gͦ ħ exigicur. ut pctũi¬
am soluat quid ergo sisolu̾e
quis patus nõ sit. saciffic̾e aũt
patus. quid dicemꝰ et ait labeo

Expanded text:
se non optulit procurator, iudicati actio in eum denegabitur et in dominum dabitur: si se optulit, in ipsum dabsuam procurator datus sit: namt, quia hic non in alienam, sed in st. Tutor quoque uel curator in ea condicione sunt, ut non debeant uideri se liti optulisse, idcircoque debet denegari in eos iudicati actio. Actor municipum potest rem iudicadicati actio dabitur. Ait praetor: 'condemnatus ut pecuniam soluat'. a iudicato ergo hoc exigitur, ut pecuniam soluat. quid ergo, si soluere quidem paratus non sit, satisfacere autem paratus sit, quid dicimus? et ait Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
su. aut lege. aut mr̃. honorari
ouit utcitat aut exfc̃o. ¶ Re
obligamã. cũ ip̃a res iut̾cedit.
¶u̾bis cũ p̾cedit int̾rcgacõ et se¬
senciences maliꝙ̃ iem. ex cõ¬

Expanded text:
su aut lege aut iure honorario aut necessitate aut ex peccato. Re obligamur, cum res ipsa intercedit. Verbis, cum praecedit interrogatio et sesentientes in aliquam rem.Ex con
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝯͣctib uenientes accõnes.
mhrdes dantur licet delictũ
quo iuhiis u̾setur ueluti cũ
iutor intutela gerenda tolo
fecitaut is ap̃ qͦ depõitũ esisq̃

Expanded text:
ctibus uenientes actiones in heredes dantur, licet delictum quoque uersetur, ueluti cum tutor in tutela gerenda dolo fecerit aut is apud quem depositum est: quo
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ob mͥcedẽ ꝑignori inc̾ent
si cosclam deportaus fuiti tecũ
ag̾e posse uebat. ¶ Si i situati
fructus pendẽtes uẽdrõis et ẽp¬
tor eos deportaunt ꝯseqũs er̾ uc
in furtiuã cãm eos incid̾e dica¬
mus et eĩ fructus qm̃ diu solo
coheteant fundi ẽt ⁊ iõ colonũ qr
uoluntate dũi eos ꝑcipe indeat

Expanded text:
fructus ob mercedem pignori mihi essent. si eos clam deportaueris, furti tecum agere posse aiebat. sed et si tu alii fructus pendentes uendideris et emptor eos deportauerit, consequens erit, ut in furtiuam causam eos incidere dicamus. etenim fructus, quamdiu solo cohaereant, fundi esse et ideo colonum, quia uoluntate domini eos percipere uideatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pignori acceptũ locatiii. ii¬
Item dotis datio tutele nego¬
ciagesta. ¶ In hus qͥdem et
diligenciam societas et reru
coĩo. et dolũ et culpani recipͤ¬

Expanded text:
nori acceptum, locatum, item dotis datio, tutelae, negotia gesta: in his quidem et diligentiam. societas et rerum communio et dolum et culpam recip
Abbreviated transcription (Latin):
fidenissores quornõ iunius
qm̃ brdes iustam ignoran¬
ciam possiuit allegare ħita
dehrde dc̃a siit. sicũ edagẽ¬
tur. uõ ec̃ si agat. nam pla¬
ne ꝗ agit ctus ẽe dicũ sit in

Expanded text:
fideiussores quoque non minus quam heredes iustam ignorantiam possunt allegare. haec ita de herede dicta sunt, si cum eo agetur, non etiam si agat: nam plane qui agit, certus esse debet, cum sit in
Abbreviated transcription (Latin):
ac sisolus p̾sens mamimitte potu¬
iss. ꝙ siers uis unus decess̾it siune
msta excũ hr̃s ab sit. sine fari nõ
possit. a quo petitũ ẽ decemẽce p̾to¬
re. duos qui suꝑsunt fĩ lib̾cos con¬
uenit. ¶ Cum isqͥ fid̃i cõmissa¬
riam lib̾catẽ p̾stare d.iusta exc̃a
abe. auc latitat. nt quidam p̾ĩen¬
tes sunt alii ex insta cã absimt. ñ

Expanded text:
s manumittere potuisset. quod si ex servis unus decesserit, sive iusta ex causa absit heres sive fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos convenit. Cum is qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes s
Abbreviated transcription (Latin):
fatiat quo quis auferat. intͥcipiat.
uł iuirem suam u̾cat. insi tua utiq
lege ncebit. Neue quis i anrũ
argencumes re pubncũ quid inde¬
at nene ñmsceat. nenc qͦ quid inde¬
Itur imusceat fatiat sciens dolo.iii.
q iopenis fiat. Paulus.¬

Expanded text:
faciat, quo quis auferat intercipiat uel in rem suam uertat, nisi cui utique lege licebit: neue quis in aurum argentum aes publicum quid ind‹a›t neue immisceat neue quo quid indatur immisceatur faciat sciens dolo malo, quo id peius fiat. 2 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
set gaio seio filio suo cũ ãnos
pubtatis eg̃ssus fincs gauis
senis. acuratorib eiꝰdem ꝯnẽ¬
saciffecit. exacta cancõne acu¬
ratorib pronũciatũ est lib̃m
eñ ẽe. nũt gauis sens filius
testatoris negat curatorib
sius recte ꝑccͥuam illatam
ec q̃ro an mre soluca sit qnͣ¬

Expanded text:
os pubertatis egressus fuisset Gaius Seius, a curatoribus eiusdem conuensatisfecit: exacta cautione a curatoribus pronuntiatum est liberum eum esse: nunc Gaius Seius filius testatoris negat curatoribus suis recte pecuniam inlatam: quaero, an iure soluta sit q
Abbreviated transcription (Latin):
nitestõ milicis niis ub̃ ascͥp¬
libm ẽẽ uolo uł iubeo. adita
brditate lib̾tes ꝯpetit et iõ ea
q̃ postea adiecta st̃ sic tñ ut
cũ h̃rde meosit quous iuue¬
pẜit. iure ẜncutis teneat᷑ ad
renocandam lib̾catẽ q̃ ꝯpetit
nõ sunt efficaciasid̾ et in paga

Expanded text:
nto militis his uerbis adscripliberum esse uolo" uel "iubeo" adita hereditate libertas competit: et ideo ea, quae postea adiecta sunt: "sic tamen, ut cum herede meo sit qu‹o› usque iuuepserit, iure seruitutis teneatur" ad reuocandam libertatem, quae competit, non sunt efficacia'. idem et in paga
Abbreviated transcription (Latin):
płagins enisdem siginficate
uellemus nam mulcũ hõi¬
nem uenisse iomã et piscẽ
uilem ẽc dicimus. Itemim
stipulando sat̾ hẽmus hrder

Expanded text:
is eiusdem significare uellemus: nam 'multum hominem uenisse Romam' et 'piscem uilem esse' dicimus. item in stipulando satis habemus de
Abbreviated transcription (Latin):
ignorance dũo celandi q̃ci
causa ce dũtur nec ẽe hãc fur¬
tiactõni scribit peoius. tũ cc
sũ furto fĩ poisit ut quis arior¬
es fuitim cedat. ¶ Siquis i⁊¬
dicitus arborem euellent. ułex¬

Expanded text:
o celandique eius causa caeduntur. Nec esse hanc furti actionem scribit Pedius, cum et sine furto fieri possit, ut quis arbores furtim caedat. Si quis radicitus arborem euellerit ue
Abbreviated transcription (Latin):
maledicentur. ¶dq de saliu
dicendum estis ec siqͥs saligine¬
as uigas maituendi salica c̃a
egͣnit suctidantur.aiit eueua¬
tur recce popͣ. scribit eũ nõ posse¬

Expanded text:
male dicentur.Idem de salicteto dicendum est.Sed si quis saligneas uirgas instituendi salicti causa egerint, succidantur aut euellantur, recte Pomponius scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
erte non dubitatur. si adhucad¬
eocenu sic uc herre loco fic non
secuiss nõ .ii. pot̾at cecidisie in¬
telligi qui Era secuiss. ¶Euis
aciõnis eadem cã est. qͥ ẽ iegu
accuisiebs cui nsusfructus ẽs
inifirudo hãc aciomi nõ nͣt. E¬

Expanded text:
erte non dubitatur, si adhuc adeo tenerum sit, ut herbae loco sit, non secuisse: non enim poterat cecidisse intellegi, qui serra secuisset.Eius actionis eadem causa est, quae est legis Aquiliae.Is, cuius usus fructus est in fundo, hanc actionem no
Abbreviated transcription (Latin):
eius qui cũsauẽ ut̃. ¶ Itemq̃ro
sicũ ꝓpͥor ripxe mee nata ẽ insula est
post ea cot̃ flum fne int̾cam et in¬
su acepit ielicto suo alueo quoe
bices quĩ eẽ insula mea maneas

Expanded text:
 Item quaero, si, cum propior ripae meae enata est insula et postea totum flumen fluere inter me et insulam coepit relicto suo alveo, quo dubites, quin etiam insula mea maneat
Abbreviated transcription (Latin):
omo lił br̃dicatẽ nob̃ acquire̾
nobis sibi acquirit sicãspõce su¬
a sciens ꝯdõm suã adient nam
si iussu mõ adierit i sibi neq¬
ner uob acquiret si nõ hunc sibi

Expanded text:
omo liber hereditatem nobis adquirere nobis seruit: adquiret, si tamen sponte sua sciens condicionem suam adierit: nam si iussu nostro adierit, neque sibi neque nobis adquiret, si non habuerit
Abbreviated transcription (Latin):
sat cet̾m int̾ dcm̃ et succe d̾e pot
nectõ p̾toris ut ap̃ eũ disceptet
bt  quis nisua potate sit an nõ.
ri optere rẽ in cỹe pub̾tatis at re¬
p̾sentari idq ex psona eoꝵ int̾
quos ꝯtrou̾sia erit et ex gn̾e cãe
dic̃ auttoritatis prudencie fid̃i
explorate ẽet. us idiem litis i¬

Expanded text:
sat interdictum, et succedere poterit notio praetoris, ut apud eum disceptetur, utrum quis in potestate sit an non si oportere rem in tempus pubertatis, alias repraesentari: idque ex persona eorum, inter quos controuersia erit, et ex genere causae dicit, auctoritatis prudentiae fidei exploratae e
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qui in senectute locuplee
ftus est. et añ ulło nunie puib¬
lico sinictus est dicipõt nõet¬
nu ob hoc ronore pͥułio etatiꝰ
iarĩe si nõ cam corpis hãric
uexacõm quĩ pecĩne erogacõ¬
nẽ. ¶ Indicti mm̃ns adm̃¬
straco et ex ea sit ciuitate inq̃
nõ facile sufficientes niris
legem quor respici cuinscũq
taces noĩatim ꝯplectantur

Expanded text:
eum, qu‹i› in senectute locuples factus est et ante nullo publico munere functus est, dici potest non eximi ab hoc onere priuilegio aetatis, maxime si non tam corporis habeat uexationem quam pecuniae erogationem indicti muneris administratio, et ex ea sit ciuitate, in qua non facile sufficientes uiri Legem quoque respici cuiusque itates nominatim complecteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ifi denssorur quis alius ꝓreo
añ diem ẽditori solit expec¬
care debebit diem quo enu
exceptõ et tec̾a iei moda. fide¬
nissorib cet̾isq actessoribus
conpet̾e possũt ¶dem.

Expanded text:
Si fideiussor uel quis alius pro reo ante diem creditori soluerit, exspectare debebit diem, quo eumexceptio et cetera rei commoda fideiussori ceterisque accessionibus comp
Abbreviated transcription (Latin):
ei scribitur et putã tunc ẽẽ appci¬
lanõ cũ recipi eũ p̾ses iubec sin̾a
placa impacori scubent̾ ut depor
tunc solet ĩ inisulam assignate rur¬
sus illudũcud ẽ si mandatus ap̃
p̾ncipem hoñ aĩnc eũ ꝙ̃ deportan¬
te suggecente ut et ħ illo tp̃r ñ fru¬

Expanded text:
ei scribitur? et putem tunc esse appellandum, cum recipi eum praeses iubet sententia prolata imperatori scribendum, ut deporttunc solet insulam adsignare. rursus illud uerendum est, si mendaciis apud principem onerauit eum, quem deportante suggerente, ut et hoc et illo tempore non fru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ et hecenio modestino ꝓ cõsii
inco de t̾almatia ꝯsulẽti Rpsi. c̃¬
ca equos quibus eusdẽ rei gr̃a
subleusie quis eq̃s suas ꝓpo̾ne¬
batur furti ita demũ cem̃ si furã
di affraudandi aĩo iofeciss si
sto iro pecũnam crede uellem is
S ectitius furti teneb̾r. ¶ Suua¬
iora quis ponda cibi ꝯmnodau̾t
cũ em̃es adpondus. furti cũ nẽ¬
ditori tem̃ mela scͥbit. te quo si
scisti nõ .n. ex nomũtace nendi¬
coris accepisticũ erret i ponde.

Expanded text:
d et Herennio Modestino studioso meo de Dalmatia consulenti rescripsi circa equos, quibus eiusdem rei gratia subiecisse quis equas suas proponebatur, furti ita demum teneri, si furandi animo id fecisset, si sto viro pecu Titius furti tenebitur. Maiora quis pondera tibi commodavit, cum emeres ad pondus: furti eum venditori teneri Mela scribit: te quoque, si scisti: nam ex voluntate venditoris accipis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
eũ alt̾ius pocius ꝙͣ meu̾exisam¬
uin stiss nõ posse cũ qi in iuiriã
fec̾it sic ꝯueniri mela sc̃bit. ¶Si
qr alca accõ ad dampnũ ptinet
culpa datũ alt̾a ad ꝯtumeliã.

Expanded text:
meum existium scisset, non posse eum, quasi mihi iniuriam fecerit, sic conueniri Mela scribit. Si qu‹i›a altera actio ad damnum pertineret culpa datum, altera ad contumeliam.
Abbreviated transcription (Latin):
re sunc qͥ ad infanuã aliciĩ fuit
ut puca si ad inuidiã alicuins
ueste lugrubriutit. autsqua¬
lida. aut̾ si barbam diunctat
uł capillos subunctat. aut si car¬
Q̾ aic p̾tor siq̾s adñsus ca fec̾¬
est intesligendũ ut plemor ẽet
agit ĩiuriarũ accõne uł cins ad¬
qͣlicate ĩ iurie nõ audi. at eũ qui

Expanded text:
re sunt, quae ad infamiam alicuius fiunt: ut puta ad invidiam alicuius veste lugubri utitur aut squalida, aut si barbam demittat vel capillos submittat, aut si cars adversus ea fece intellegendum est, ut plenior esset agit iniuriarum actionem vel eius adqualitate iniuriae, non audiat
Abbreviated transcription (Latin):
petinam uẽdidit et fustib ap̾si¬
de ob ħ castigatũ miuriarũ dã¬
puãdũ iudi. utiq aũc apparet
hanc ĩiuriã ei fecisse cuius siuã
iuditauit. ¶ Siq̃s bona alicuiꝰ
siq̾s pigu᷑ ꝓscripfit nẽdicur̾ cã¬

Expanded text:
it, fustibus a praeside ob hoc castigatum iniuriarum damnatum videri: utique autem apparet hunc iniuriam ei fecisse, cuius sententiam venditavit. Si quis bona alicuius si quis pignus proscripserit venditur
Abbreviated transcription (Latin):
quẽtia qĩ p̾bet nõ nullã infami¬
aii.menimisse aut̃ opcebrt nõ
om̃em q̃ affeccacus est nec om¬
nẽ qui applłauit h̾e dc̃o ꝯueuiri
posse. n.ni. siquis colludendi ul
siquis officii honeste faciendi gͣ¬
cia id fecit stacim m edcm ĩadit.
s qui ꝯt bonos mores sfec̾. spon¬
sum quo adinuuriaꝵ accõmi ad

Expanded text:
quentia quasi praebet nonnullam infamiam. Meminisse autem oportebit non omnem, qui adsectatus est, nec omnem, qui appellavit, hoc edicto conveniri posse neque enim si quis colludendi, si quis officii honeste faciendi gratia id facit, statim in edictum incidit, sed qui contra bonos mores hoc facit. Sponsum quoque ad iniuriarum acti
Abbreviated transcription (Latin):
n niria opus
fieret. pernũ¬
ciacõm in hi¬
bezetur. de in¬
de remittere¬
tut ꝓ hibicõ hactenus qua¬
tenus ꝓhibendi ius qui
te ꝑmiciasset non h̾ret.¬
cc aũt esc̾u remedi¬
tionis. aduersus fututa
oꝑa inductum est. non
aduersus pret̾ita ħ est

Expanded text:
niuria opus fieret, per nuntiationem inhiberetur, deinde remitteretur prohibitio hactenus, quatenus prohibendi ius is qui nuntiasset non haberet.Hoc autem edictum remeditionis aduersus futura opera inductum est, non aduersus praeterita, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
cause inquis cont ip̃m te hinepe¬
ne subdidisti optineud ẽ em ut hti
quib negã fiscalia mouentur
ad de fensione cause bona fite ne¬
mant. nõ ad ũsarios qut irdices
re dim̃e tempcent. P ompor̃.¬
pudius. scͥptum est sipͥuatus. at

Expanded text:
causae inquisitione ipse te huic poenae subdidisti. optinendum est enim, ut hi, quibus negotia fiscalia mouentur, ad defensiones causae bona fide ueniant, non aduersarios aut iudices redimere temptent'. 35 Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
qomi faciebat. placint nõ eẽ
uirifiscali locũ quo omĩa bo¬
na debitor ure pignoris te¬
sti fc̃ĩ tp̃c s mortis intuebĩ¬
eruus furiosi abagnato cu¬
racore manumitti nõ pot̾it.¬

Expanded text:
m faciebat. placuit non esse iuri fiscali locum, quo omnia bona debitorum iure pignoris tenti facti tempus, sed mortis intuebiSeruus furiosi ab adgnato curatore manumitti non potest
Abbreviated transcription (Latin):
lis prom̃ciatꝰ est. qͥro ꝰ er lege
uendõnis funto auno pamp¬
hila lib̾tatem asecuta sit. pa
emptam dũo acquisitam cũ
qua ꝯdõne uenisse ꝓponẽt.¬

Expanded text:
s pronuntiatus est: quaero, an ex lege venditionis finito anno Ppamphila libertatem consecuta sit. Pauemptam domino adquisitam, cum qua condicione venisse propone
Abbreviated transcription (Latin):
canet em̃ siq̃ ibi ruet scindet᷑ fo¬
dien edificabitur finge eĩ eo
subinde dãpnũ dari. nõ ent du¬
biũ qͥn agͥe possic nã si coto dãp

Expanded text:
cauet enim 'si quid ibi ruet scindetur fodietur aedificabitur'. finge ergo subinde damnum dari: non erit dubium, quin agere possit: nam si toto damno
Abbreviated transcription (Latin):
te debitam sñ errogandani
dec̾nere. s et si curatores opũ
blice creau̾it tenebit. s et sisuc¬
cessorem sibi noĩamt pr̃em
obtingit. Si et si nectigatia i¬
publica lerauit pr̃ erit obstr¬
ictuefs et si filius tucores da¬
re nõ curaĩnt ur nuiꝰ ycone¬

Expanded text:
andam decernere.Sed et si curatores operum blicae creauit, tenebitur.Sed et si successorem sibi nominauit, patrem obstringit.Sed et si uectigalia publica locauit, pater erit obstrictus.Sed si filius tutores dare non curauerit uel minus idone
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ curatores ꝑsone mum̾ ient¬
defensores quor quos greci sui¬
dicos appellant et qui ad c̾tar
cam agendam defentẽdam
eligunt lacorẽ pson ałmu
lia rẽtur. si aut aͥs fint electus
mini est. ¶ Pari mõ qui ac¬
ceptandis sine recipiendis
censualib ꝓfessionib destru¬
licitidinẽ mimũ intendinit¬
scrib̾e magrantus ꝑsonalimn
dampins. adunstrantis expe¬
diunt elemporia et hospitara¬
tura ap̃.alexandrros pr̃imo¬
ini miniꝰ existimatur. ¶ Sus¬

Expanded text:
norum curatores personale munus ineunt.Defensores quoque, quos Graeci syndicos appellant, et qui ad certam causam agendam uel defendendam eliguntur, laborem personalis lia habetur.Si aliquis fuerit electus, munus est.Pari modo qui acceptandis siue suscipiendis censualibus professionibus destinlicitudinem animum intendunt.cribae magistratus personali muneri damnis administra‹n›tis expediuntur.Elemporia et pratura apud Alexandrinos patrimonii munus existimatur.Sus
Abbreviated transcription (Latin):
lia nc̃cio ꝓducenda ułres ꝓne¬
bende sine ꝑseqn̾de sunt. uł pe¬
ciñe fiscales sine armoua nel
uestis psone mimiꝰ est. ¶ Cur¬
sus uehicularis sollituto. itẽ
angariaꝵ p̾bicõ ꝑsonale m¬
nus est. cura quo emendi fui¬
ci balnei si ex redditib alicui¬

Expanded text:
ducenda uel res peruehendae siue persequendae sunt, uel pecuni‹a› fiscalis siue annona uel uestis, personae munus est.Cursus ‹ue›hicularis sollicitudo, item angariarum praebitio personale munus est.Cura quoque emendi fruci balinei, si ex reditibus alicui
Abbreviated transcription (Latin):
at. nõ ur̃ inpublico loco idfĩ. illa .n.
insula añ occupatis ẽ si limitati ag̾
fũrat. ant eius ciuĩ ripam ꝯtingit᷑.
auc s imedio alueo nata est. eo
et si fluẽ alucũ suu̾ reliq̃rit. ⁊ al¬
as fũie cepit. quit qͥd in ueti aluco
ciuri. aut si limutatus est ag̾. cupĩ

Expanded text:
at, non uidetur in publico fieri. illa enim insula aut occupantis est, si limitati agri fuerunt, aut eius cuius ripam contingit, aut, si in medio alueo nata est, eoret si flumen alueum suum reliquit et alia fluere coeperit, quidquid in ueteri alueo cini aut, si limitatus est ager, occup
Abbreviated transcription (Latin):
nauigatõmi in ꝯmodã. diffici¬
liorem ne faciat. ut prsus inpe¬
dias int̾ d̃o locus erit. ¶ Laso
sc̃bit. nõ ẽẽ dandam excepc̃õm
pecuende cã fc̃m sit. s ita exci
at uti de lege fi licuit. ¶ Si in
le int̾tc̾ra nequio in mar ĩne
litore quo portus. statoat̃ ue.na¬
uagio det̾us fiat s et si raflrun¬

Expanded text:
navigationem incommodet difficilioremve faciat vel prorsus impediat, interdicto locus erit. Labeo scribit non esse dandam exceptionem ipae tuendae causa factum sit", sed ita excipfactum sit, uti de lege fieri licuit". Si in le interdictum: "ne quid in mari inve litore" "quo portus, statio iterve navigio deterius fiat". Sed et si in flu
Abbreviated transcription (Latin):
auign det̾ins fiat. ẜ pro naniga¬
iligii põt sic accipi. It̾ naii̾s de¬
t̾us fiat. ¶ Nauigii applłone
stre it̾ in pediatur. nõ ideo muiꝰ.
it̃ nau gii det̾rut fiat. ¶ detio:

Expanded text:
s fiat'. hoc pro nauigauigio potest et sic accipi 'iter naui deterius fiat'. nauigii appellatistre iter impediatur, non ideo minus iter nauigio deterius fit.Deterior
Abbreviated transcription (Latin):
de neganda ei lib̾cas ẽ. ¶ Siono
rans indẽdũerit. mũꝙ̃ is qui scit
lam rẽbit is qui ignorait añ co¬
tum et quit dicem de alia ꝑte. an
ad eũ qui sciat ꝑtineat s ille indi¬

Expanded text:
deneganda est ei libertas.Si duo orans, uidendum erit, numquid is qui scit rtem solam habebit is qui ignorauit an totum? et quid dicemus de alia parte? an ad eum qui scit pertineat? sed ille indi
Abbreviated transcription (Latin):
tat qr testator⁊ famih necatus
ẽẽdicat. c̃ em̃ in eo sit ite ut sup¬
plicõ fortesit afficiendus nõ d
lib̾ale uid̾m ei ꝯcedi set sidat
sit an in nccene diatur lib̾areu¬
titoris ꝑtem sustinet. ¶ Si uoer
toris sustiet. qui fuũ suũ dicit

Expanded text:
tat, quia testator a familia necatus esse dicatur: cum enim in eo sit iste, ut supplicio forte sit adficiendus, non debet liberale iudicium ei concedi. sed et si data sit an innocens, differtur libetitoris partes sustinet: si vero ex toris sustinet qui servum suum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
abeoqm ex instatã abess ad lb̾ratẽ
nt oportunt ꝓductus esset. ¶ Eligã¬
ter quen pocest. cum hĩs sinc successore
decedit utumi expectare debet donec
te delibance hrde scripto possit ad lib̾ca¬
tem puenne ec mehius ẽ expectar op¬
tere quo ad c̾tũ ẽẽcepit successorem

Expanded text:
sa abesset ad libertatem ut oportuit perductus esset. Eleganter quaeri potest, cum heres sine successore decedit, utrum exspectari debet, donecte deliberante herede scripto possit ad libertatem peruenire: et melius est exspectari oportere, quoad certum esse coeperit successorem
Abbreviated transcription (Latin):
Danꝙͣ ex nritis codicilł lib̾tates ñ de¬
beant᷑ atram̃ si hr̃s hos codicillos fcõs¬
nõ hiñsset. et ex hns q̃dam p̾stit̾it et ser¬
nes p̾stande fideiꝯ misse sib̾tatis gr̃a
in lib̾tate morari noluit ad midam
lib̾tatẽ eo pueisse s pto imp̾ris ñ

Expanded text:
am ex irritis codicillis libertates non debeantur, attamen si heres hos codicillos ratos habuit et ex his quaedam praestitit et seruos praestandae fideicommissae libertatis gratia in libertate morari uoluit, ad iustam libertatem eos perueniss
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ affirnat᷑ gͥ siostit̾it ei recte data p
fideionissui libtatẽ dectum int̾ponetur
quo adit ip̃m ꝯplectatur adexem plirm
ĩfntis cigo et ĩnuuto ec ĩsudo subneĩ¬
tur. ¶ S et si quis sinchrde ułalio suc¬
cessore decesẜit qui fideiꝯ missanã lib̾¬

Expanded text:
 igitur si constiterit ei recte datam per fideicommissum libertatem, decretum interponetur, quo id ipsum complectatur, ad exemplum infantis. Ergo et in muto et in surdo subuenietur. Sed et si quis sine herede uel alio successore decesserit qui fideicommissam libe
Abbreviated transcription (Latin):
sit uł dreit ostendat᷑ ꝯtentus
e̾e testator uł alt̾m fec̾e. reserit
expedita. nã alt̃ faciento et si¬
bi et socõ prod̾it. aut sibi tm̃ ꝓ
ut uoluisse testatorẽ appu̾its
d̾e sit patus traecat alt̾ nõ sit.
an alt̾ palt̾u impediat᷑ et rec¬
tissse ait. si quid̃ sepatan ⁊ões

Expanded text:
sit uel dixit, ostenditur contentus esse testator uel alterum facere, res erit expedita: nam alter faciendo aut et sibi et socio proderit aut sibi tantum, prout uoluisse testatorem apparuerit. dere sit paratus, alter non sit, an alter per alterum impediatur: et rectissime ait, si quidem se
Abbreviated transcription (Latin):
nccct p̾tor int̾dr̃et interdc̃o suo:
Tm quidam nelũ in menao
in missum heret. quod incun liumu¬
mib officiebat. utile int̾ ãiu ꝯpecit
ne quid inp᷑ in mictas qͣ ex relu¬
munb: gan senofficias. ¶Si qͥs qd̃¬

Expanded text:
tor intercederet interdicto suo. Cum quidam velum in maeniano immissum haberet, qui vicini luminibus officiebat, utile interdictum competit: "ne quid in publico immittas, qua ex re luminibus Gaii Seii officias". Si quis q
Abbreviated transcription (Latin):
usũ eius aq̃ht. ¶Id nerua scribis.
sitec int̾ dc̾o agatur. nicħ ultͣ te fac̾e
cogendũ. quam ut arbitͣtu eius qͥ
tetũ exꝑicm. c̾ mcino expiaris. Cec¬
uu alit̃ obẜuantibus fucurũ erit
ut tenearis ⁊ suam bõ fide cũuimno
eg̾is. Neq ꝑtestet quo nimiꝰ arbit̃¬
tu actoris cũ uicino expians. ¶Io
ait si rincino solo Igus pestilẽcõ¬

Expanded text:
usum eius aquae habeat. idem Nerva scribit, si tecum interdicto agatur, nihil ultra te facere cogendum, quam ut arbitratu eius qui tecum experitur cum vicino experiaris: ceterum aliter observantibus futurum, ut tenearis etiam, si iam bona fide cum vicino egeris neque per te stet, quo minus arbitratu actoris cum vicino experiaris. Idem ait, si odore solo locus pestilent
Abbreviated transcription (Latin):
eim nolentẽ qui sat dedi
et eñ ꝑtinet addet ubi¬
ũ edificia non delinqui.
nec quidꝙͣ int̾ est iure qsͣ
edificet in non iure edi¬
ficet. cũ sit securus is qui
dedit adicitur et illo ꝙr

Expanded text:
em eum qui satisdedit: etenim pertinet ad decus urbium aedificia non derelinqui. Nec quicquam interest, iure quis aedificet an non iure aedificet, cum sit securus is qui dedit: adicitur et illud 'aut
Abbreviated transcription (Latin):
ciacõne int̾poni soleti
nonũ nũciatũ ĩ pine
e dificare offre d fat da¬
sat̾ nũtiatori ꝙ si ħ fe¬
cit ut̾q ⁊ sultũ est. ta
ei qui nũciauit. qm̃ es
cautũ hł de oꝑe reuut

Expanded text:
poni solet, nouum nuntiatum impune aedificare, offerre debet satis nuntiatori: quod si fecerit, utrique consultum est tam ei qui nuntiauit, quoniam cautum
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ꝯfenda ẽ qnͣtita ᷤ e molum̃¬
ti q̃ ad eũ ꝑuenit ex iudicõ eiꝰ
qui rogauit cũ p̾cio eoꝵ quos
rogatus ẽ mãnint̾e S et sibͣc
lege ẜiuiꝰ fu̾it doͣtus ut mami¬
mictat᷑. pmictãd̾ erit ma̾nns¬

Expanded text:
onferenda erit quantitas emolumenti, quae ad eum pervenit ex iudicio eius qui rogavit, cum pretio eorum quos rogatus est manumittere. Sed et si hac lege ei servus fuerit donatus, ut manumittatur, permittendum erit man
Abbreviated transcription (Latin):
se uidices or. ut nõ exluxuria si
ex affcũ descendentes causas ap¬
probent. neq enĩ deliciis s inc¬
tis affcõnib se dedisse iustam
leges nũ dedit. ut p̾cio accepto

Expanded text:
se iudices oportet, ut non ex luxuria, sed ex affectu descendentes causas probent: neque enim deliciis, sed iustis affectionibus dedisse iustam lege seruum dederit aut pretio ac
Abbreviated transcription (Latin):
mota simptus feciss. et emup¬
tori sapłanti ꝓunfant. post mor¬
tẽ emptoris. unꝰ ex uenditorib
se fc̃os. cũ ꝓbarent pcisi soluũ¬
rã fuisse. ex scipłone petebãt.

Expanded text:
mota sumptus fecisset, emptori stipulanti promiserant. post mortem emptoris unus ex uenditoribussae factos, cum probarent pretium solutum fuisse, ex stipulatione petebant.
Abbreviated transcription (Latin):
possit ñ sulcos a quarios fecit. non
teili. ¶ Osfilius aut ait. sulcos agͥ
collendi cil dixectos. ita ut in uuã
actores relatũ est. si quis salita plãt ł fec̾ir
iob aqua restangnaret. a que plu¬
me tutende agi posse. si ea ciqua iu

Expanded text:
possit, nisi sulcos aquarios fecerit, non teneri. Ofilius autem ait sulcos agri colendi causa directos ita, ut in unam tores relatum est, si quis salicta posuerit et ob hoc aqua restagnaret, aquae pluuiae arcendae agi posse, si ea aqua ‹u
Abbreviated transcription (Latin):
qua ͦ ͣ  ẽid est cum quis manu fe¬
cͥit. qͦ alit̾ flu̾et ꝙͣ uatura solet. si
forte in nuttendo eani añ iuaior
fecit. an̾ cic᷑ iorem. aut uehemtõre.
ampliat uaq̃ repulsa eo oꝑe agͥs
iuicuuns noceat. aq̃ plume accõne

Expanded text:
manu fecerit, quo aliter flueret, quam natura soleret, si forte immittendo eam aut maiorem fecerit aut citatiorem aut uehementiorem ampliatur eaque aqua repulsa eo opere agris uicini noceat, aquae pluuiae actione
Abbreviated transcription (Latin):
de uib̾tate ꝯ trouersiam ꝑaciat᷑.
Sane ẜlucͣtur ꝙ ic qui cã stacus
ꝯtrou̾siam faciebat amuictit suã
tt̃m nec eares ĩgemuũ facit eũ q̃
nõfuic nec eĩ penuria adũsamm ĩ¬
genucatẽ solet tribu̾e recte acq¬
ec orome iudices puco fãiros a

Expanded text:
tate controuersiam patiatur: sane hoc lucratur, quod is qui eam status controuersiam faciebat amittit suam causam. nec ea res ingenuum facit eum qui non fuit: nec enim penuria aduersarii ingenuitatem solet tribuere. recte atque ordine iudices puto facturos,
Abbreviated transcription (Latin):
eis siboͣ fide uendidissẽ alio qm̃
sine dũo fore. ¶ In suma sci¬
end̾ ẽ q̃ de uenditis ẜiis quib
deuegatur ad lib̾catẽ ꝓclarua¬
cõ dc̃a sunc ec̃ ad donacos et in
dotem dacos refr̃i pꝰse. Ic̃ ad eos
qui pignori se daripasi sut.

Expanded text:
i bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore. In summa sciendum est, quae de uenditis seruis, quibus denegatur ad libertatem proclamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝯpellẽdus sic suscipe ind̾m
et płiq existimant siinꝑsonã
agat suscipe ip̃m uidm añli¬
tis ꝯcestacõmi s sustinẽdum
id̾m donec de lib̾cate indicet

Expanded text:
compellendus sit suscipere iudicium. et plerique existimant, si in personam agat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicet
Abbreviated transcription (Latin):
di cã sub ꝯdicone ꝓmittitur ñ
statim fiet nouacio s tũc denĩ
cũ ꝯdicio excit̾itset ideo si forte
sticus fu̾t in obligone. et pen¬
dence ꝯdicone decesserit nec
nouacõ ꝯtinget. qr nõ sub est
res eo tẽpe quo ꝯ dico ĩplecur
uñ marcellus ait et si post mo¬
ramstitus in ꝯdicõnalem ob¬
ligonẽ de ducois sit. purgari
morami nec in seqñtẽ obligõ¬

Expanded text:
di causa sub condicione promittitur, non statim fit novatio, sed tunc demum, cum condicio extiterit. et ideo si forte Stichus fuerit in obligatione et pendente condicione decesserit, nec novatio continget, quia non subest res eo tempore, quo condicio impletur. unde Marcellus et si post moram Stichus in condicionalem obligationem deductus sit, purgari moram nec in sequentem ded
Abbreviated transcription (Latin):
nufit creditori. nulla quid excep¬
cõneadũsus cͥditorẽ uti pot̾it. qr
ille suũ recep̾. s is qui delegauit.
ẽet᷑ et ideo cũ ip̾c p̾stit̾it pecunia.
aget mandati indicõ. Ulpian.¬

Expanded text:
miserit creditori, nulla quidem exceptione aduersus creditorem uti poterit, quia ille suum recepit: sed is qui delegauit toluta esset, et ideo, cum ipse praestiterit pecuniam, aget mandati iudicio. 13 Ulpian
Abbreviated transcription (Latin):
sepcoshr̃des insuspenso fuisse
tradicõ. It̃q stipło intelligat᷑
ut in hrdicanus fuus frisse
credatur post aditam sibi hr¬
ditatem. s p̃rna ueꝯdia nos
mouet q̃tenus et milla sp̃e

Expanded text:
ptos heredes, in suspenso fuisse traditio itemque stipulatio intellegatur: ut enim hereditarius fuisse credatur, post aditam fit hereditatem. sed paterna uerecundia nos mouet, quatenus et in illa spe
Abbreviated transcription (Latin):
lius duplexius sucam pr̃is
et filii fam̃ ita suns qui pe¬
culii castrensis est qq mul¬
lonir̃. quĩ duu filius uripa
uris subiecins est.aliq acq¬
rere simpłr ĩ stiplando uł
accipiendo pr̃i pot. q̃ rõ sua

Expanded text:
lius duplex ius sustinet patris et filii familias, ita servus, qui peculii castrensis est quique nullo iure, quamdiu filius vivit, patri subiectus est, aliquid adquirere simpliciter stipulando vel accip
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur .ix. si odo nõ extitis¬
cũ hrde pupille cũsacconepac¬
to solo fc̃a. maiorẽ ptẽ solint et
residuã cuis. s illico negauic
iudit̾e cucele egit et inctus pro¬
Uocauit ad ꝯꝑetẽtẽ indicẽecab¬

Expanded text:
 exstitiscum herede pupillae transactione pacto solo facta, maiorem partem soluit, residuam cauit: sed ilico negauit iudicem tutelae egit et uictus prouocauit ad competentem iudice
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio sm eut et tũ io accũ
pbatur. et si łodatus nõ fu̾rit. ⁊
lo et petm̃na debeat ħec si itaca¬
utũ sit. ut sola pecũia nõ soluto
hoĩe deltatur. id̃ defentendũe¬
ritqm fuisse uolũtas ꝓbat᷑. ut
ho soluatur. aut pecũia pecat᷑¬

Expanded text:
sine dubio uerum erit, cum id actum probatur, ut, si homo datus non fuerit, et homo et pecunia debeatur. sed et si ita cautum sit, ut sola pecunia non soluto homine debeatur, idem defendendum erit, quoniam fuisse uoluntas probatur, ut homo soluatur aut pecunia petat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxiẽ fucure eẽnit aliis incib emp¬
tis et ĩnanẽ missis ip̃e insyriam
diẽ suptascriptam nõ reꝑasset
m̾cesnec nanigass⁊ et de ea ci¬
intate reddet umũsãdtumo pͤ¬

Expanded text:
e futurae essent, aliis mercibus emptis et in nauem mercis ipse in Syriam diem supra scriptam non reparasset merces nec enauigasset de ea ciuitate, redderet uniuersam
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisso lib̾cas debebat ab eo quisol¬
uendo nõ erat passus ẽ se bona aĩ¬
de emptori tradi existunas. in
nanumissũ ꝯstituendam accõm
ex ͦ eius qui lib̾i hõis emptorem
smulaca ẜintute decepit ego quo¬
q ad ducornt ꝓutẽ recte adusi
uenditorẽ acc̃om cõpec̾e et ma¬
gis siłem inderi testatu libo qͣ¬

Expanded text:
commisso libertas debebatur ab eo qui soluendo non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata seruitute decepit? ego quoque adducor, ut putem recte aduersus uenditos actionem competere et magis similem uideri statulib
Abbreviated transcription (Latin):
xorem suãat̾ ticiam filiã cõe
equis porcõmb sc̃ꝑsit hr̃des¬
or luci ticii abstinu̾it. ab ead̃
h̾rditate et .ex. substõne por¬
cõ eius ad ticiã filiam ꝑuen̾¬

Expanded text:
xorem suam, item Titiam filiam communem aequis portionibus scripsit heredesor Lucii Titii abstinuerit ab eadem hereditate et ex substitutione portio eius ad Titiam filiam peruene
Abbreviated transcription (Latin):
fat̾e nr̃ quoniuꝰ reficiatur. ¶ Si
quis añ cũ pꝰset ꝯpendiaria ap¬
portare q̃ refectõi nccia sũt lon¬
giori icuie uent apportare ur de¬
t̾eriorẽ ca̾m enudi faciat ĩ piie
ei uis fiac qm̃ ip̃e sibi iꝑediũto

Expanded text:
tur, quo minus reficiatur.Si quis autem, cum posset compendiaria adportare, quae refectioni necessaria sunt longiori itinere uelit adportare, ut deteriorem causam eundi faciat, impune ei uis fiet, quia ipse sibi impedimento
Abbreviated transcription (Latin):
ui nõclam nõ p̾catio ab alious
nis eet reficias uim fi ueto. ¶ Qͥ
hoc int̃dc̃o uti uolet is adusario
dampm infecti qd̃ p eius intiu¬
tu datulsit caueat. ¶utilitas

Expanded text:
ui non clam non precario ab alio usius esset, reficias, uim fieri ueto. qui hoc interdicto uti uolet, is aduersario damni infecti, quod per eius uitium datum sit, caueat'.Utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ ad̾m si duo pocuia abstusit qͤ¬
scit ẽẽ aliemũ / nam et ħ unus fic
furtũ s ecs̃i ansaui in poculo suo
sercarii tr̃ furtũ fecit faciliusi
dre tocius furtũ fĩ. ¶ Et quidsi
naria ut sunt młte inqͣs uniu
nifundit. ꝙͣ dicemꝰ de eo qui in

Expanded text:
bstulerit, quscit alienum: nam et hic unius fit furtum. Sed si ansam in poculo suamsextarii tantum furtum fecerit? facilius dicere totius furtum fieri. et quid si aue uinaria ut sunt multae, in quas uinum effunditur, quid dicemus de eo, qui uin
Abbreviated transcription (Latin):
Anfestus aurent. S si quis segetẽ¬
÷ añ lucẽ setat. et ꝯͣctat. eiusq łetat
manfestus et nec manitestus
fur est. ¶ Sis qui .ix. numoꝵ
saccũ deposiuss. alium saccũ inqͥ
acceꝑit. putauit auc̃ illic sua xx.¬

Expanded text:
anifestus fur erit. sed et qui segetem luce secat et contrectat, eius quod secat manifestus et nec manifestus fur est.Si is, qui uiginti nummorum saccum deposuisset, alium saccum, in qacceperit, putauit autem illic sua
Abbreviated transcription (Latin):
omodis pͥmioꝵ que pp̃ coronas
sacras p̾stãcur ꝯdempnaco placu¬
cuit int̾dici i eam peciñam ire
neo s eicn donare uolebam te
delegu̾o et quid de eo qui ꝓ młre
cui donare nolebat marito eius

Expanded text:
emiorum, quae propter coronas sacras praestantur, condemnato placuit interdici et eam pecuniam iure meo, sed ei, cui donare uolebam, te delegauero? et quid de eo, qui pro muliere, cui donare uoleba‹t›, marito eius
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃am. Nã siquis sauut ałic
robustus cp̃r iudicandi leius¬
sĩa febre correpcus fint aut
siqͥs tam uet̾em quartanã
bãt ut in ea om̃ib negocus¬

Expanded text:
am: nam si quis sanus alias ac robustus tempore iudicandi leuissima febre correptus fuerit, aut si quis tam ueterem quartanam habeat, ut in ea omnibus nego
Abbreviated transcription (Latin):
unus adrianꝰ aditus ꝑ libellũ aul.
terentino et iudicante eo ex fli̾s te¬
stunonis ꝯspiracõne adu̾sario¬
R. et testib pecina corruptis reli¬
spiracõne adũsanioꝵ et testib pͥ¬
ci̾ia corrruptis opp̾ssũ seẽe et rẽ
seu̾e uindita. si qua auidice tam
tegrũ resticue. Pop.

Expanded text:
uus Hadrianus, aditus per libellum a Iulio Tarentino et indicante eo falsis testimoniis, conspiratione aduersariorum testibus pecunia corruptis, reliconspiratione aduersariorum et testibus pecunia corruptis oppressum se, et rem seuere uindica et, si qua a iudice tam integrum restitue'.
Abbreviated transcription (Latin):
bent tñ erbenefito traiam defere
se punsiñ est. ¶ Nec illud eq̃ qui¬
dem nõ int̾erit tus etacis fit is qui
se defert. ntrũ ncte an pupillanis
i.anipupillis ec̃ priccit de ferre se
er quibꝰ nõ capiunt. Nod̾.

Expanded text:
en ex beneficio Traiani deferre se permissum est. nec non illud aeque non intererit, cuius aetatis sit is qui se defert, utrum iustae an pupillaris: nam pupillis etiam permittitur deferre se, ex quibus non capiunt. 17
Abbreviated transcription (Latin):
am cau̾e uoluit. s si is qui uicit
non possit can̾e. uł res deponen
sitis dacõ tesic̾ctur. ħrs autem
ꝑ calumpnum postulari cont¬
cndat. et rclictum neget. nõ. iłr
audiendus crit qui crn̾e postu¬
lat. qm̃ si scripturm qmͣ relict¬
am affirmit erhibu̾it. ¶cum

Expanded text:
am cauere noluerit: sed si is qui ui‹c›it non possit cauere, uel res deponendsatisdatio desideretur, heres autem per calumniam postulari contendat et relictum neget, non aliter audiendus erit qui cauere postulat, quam si scripturam, qua relict‹u›m adfirmet, exhibuerit.Cu