comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aitendamꝰ gͦ fr̃s : uidete qͦs et quales sc̃os nomi¬
nauerit. Custodiebant testimonia eius: ⁊ p̾cepta
eiꝰ q̃ dedit eis. Custodiebant certe. Intendite. Nus¬
todiebãt testimonia eiꝰ: et p̃cepta quȩ dedit eis. Hoc
dic᷑ et negari non pot̾. Nichil ne habebant pectatie
Quomͦ Quando custodiebant p̾cepta ciꝰ: custodie¬
bant testimonia ciꝰ. Tidete qͣles nos uelit forma¬
ri ne qͣsi dde ꝑfecta iusticia p̃sumamus. Ecce moy¬
ses it aaron insacerdotib eius. et samuel in bisqͥ
inuocant nomen ciꝰ: ad qͦs de columna nubis lo¬
quebatur. Iam aꝑte illos exaudiebat: qͥ custodie¬
bant testimonia eiꝰ. et p̾cepta eiꝰ quȩ dedit eis:
qͦd uindicaret: ut eẽt ꝓpiti̾e Ignoscendo ꝓpitiꝰ¬
fuerat: ꝓꝑiciꝰ erat donando peccata: ꝓpitius fue¬
rat et uindicando. Qͥd enim sequit᷑ e Tuꝓpituᷤᷤ

Expanded text:
 fratres: videte quos et quales sanctos nomi fratres: videte quos et quales sanctos nominaverit. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intendite. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Hoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccati? Quomodo? Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimonia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant testimonia et praecepta ejus quae dedit eis. quod vindicaret, ut esset propitius ignoscendo? Propitius erat donando peccata, propitius erat et vindicando. Quid enim sequitur? «Tu
Abbreviated transcription (Latin):
intellig̾e. Aduertat scitas nr̃a. Dixit suꝑiꝰ exalta¬
te dominum dm nr̃m. et adorate scabellum pedũ
nĩm xp̃m: cuiꝰ scabellum pedum adorandũ c̃. qͥa
carnẽ assumpsit in qͦ appareret generibumano:
et uolens nob̾ ostendere et antiquos patres ipsõ
p̾dicasse. qͥa ipsc ẽ uerꝰ sacerdos dns n̾r m̃c xpͥc.¬
bat᷑ adcos ds. Qͥdẽ incolumna nubise Loquebat᷑
ꝑfiguras. Si enim inqͣdam mibetula loquebat᷑:
obscura illa dicta nescio quẽ manifestũ p̃signabart.
Iue autẽ nescio quis. iam non c̃ nescio qͥs: quinas¬
cerdotibꝰ eiꝰ et samuel inhis qͥ inuocant nom̾eiꝰ:
Inuocabant dominũ. et ipse exaudiebat eos: inco.
dum suorũ: udẽ in t̾ra assumpta carne. unde ado.
be loquebatur. qͦd tunc ñ intelligebat᷑. locutꝰ ẽ
inscabello pedum suoꝵ ÷ et intellecta sunt u̾ba
nubis eiꝰ. In columna nubciꝰ loquebatur ad ebs.¬

Expanded text:
intelligere. Advertat Sanctitas vestra. Dixit superius, «Exaltaintelligere. Advertat Sanctitas vestra. Dixit superius, «Exaltate Dominum Deum nostrum, et adorate scabellum pedristum, cujus scabellum pedum adorandum est, quia carnem assumpsit, in qua appareret generi humano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse, quia ipse est verus sacerdos Dominus ebatur Deus. Quid est, «in columna nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia scerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus; Invocabant Dominum, et ipse exaudivit Al. dum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adorabe loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis e
Abbreviated transcription (Latin):
dos erat. S si hoc ñerat. qͥd crat: Nunqͥd ma¬
ior sac̾dote ẽẽ pot̾at : Ex ꝓpͥat psalmꝰ iste. qi ⁊ ip̾e
sacerdos erat. Moyses et aaron insac̾dotibꝰ cius.
Gͣ erant illi domini sacerdotes. Postea samuel
iam in libro regnoꝵ legitur. Iste ẽ samuel tem¬
ꝑibꝰ dauid. Nam et ipse unxit sc̃m dauid. Sa¬
iuel abmitio etatis sus intemplo creuit. Mat̾
eiꝰ sterilis fuit. Uolens br̃e filium. orauit ad
dñm cum gemitu magno: et petens ut daret
eids filium. ostendit qi nͨcarnalit̾ hr̃e uoluit:
quẽ natum ei dedit qͥ cum eẽ uoluit Aoint eni
eum domino do: et ait Sim mascubꝰ natꝰ fucrit.
templo tuoscruiet. Et ita fecit. Natꝰ sc̃s sanneł. fuit
apud matrc᷑ tp̃r lactis. Mex ut eum ab lactauit.
dedit intemplum. ut ibi crescereti ibi roborarct᷑
in sp̃ut ibidõ scruiret. factus c̃ sac̾dos magnꝰ: sa¬
cerdos sc̃s. illo temp̃r. Commemorat istos: et ꝑ
omnes istos scos nos uult intellig̾e. Q̾r autẽbic.

Expanded text:
 si hoc non erat, quid erat? numquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ipse sacerdos erat: «Moyses, et Aaron in sacerdotibus ejus.» Ergo erant illi Domini sacerdotes. Samuel postea jam in libro Regnorum legitur: iste est Samuel temporibus David; nam ipse unxit sanctum David. Samuel ab initio aetatis suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit. Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviret: factus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore . Commemorat istos, et per istos omnes sanctos nos vult intelligere. Quare autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uocatur iubilatio. Siqͥs forit ꝓpt̾ca ñ ircog¬
noscit quia nũꝗͣ adu̾tit: adu̾tet decęt̾o. Atq
utinam ñ iueniat qͦs aduertat : ne d̾s mnucni¬
at qͦ seuertat. S tam̃ quia nͨ quiescunt nasci
spine: in male exultantib adu̾tamꝰ iubilatione̾
imꝓbandam: et offeramꝰ do iubilationẽ coro¬
nandam. ¶ndo gͦ nos iubilamꝰ. qͣn laudamꝰ qd̵
dici ñ pot̾e Attendimꝰ enim uiniu̾sam creaturãt
t̾ram. mare celum. et omnia quȩ in eis sunt:
attendimꝰ singula hab̾e origines et causas suaᷤ:
seminum uim. nascendi ordinem. ꝑ manendi
modũ. int̾cundi decessum: currere uolumina
słorum sine ulla ꝑturbatione: stellas uoluiqͦ¬
dãmꝰ ab oriente moccidente̾ ⁊ ꝑagere cursus an¬
noꝵ : uidemꝰ dim̃fiones msium. distensiones
horarũ: inq his omnib nescio qͥd inuisibile qd̃¬

Expanded text:
haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recoghaec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos advertat, ne Deus inveniat quos evertat. Sed tamen quia non quiescunt nasci spinae, in male exsultantibus advertamus jubilationem improbandam, et offeramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid invisibile, q
Abbreviated transcription (Latin):
compͣhendentis. Gaudens bomo inexultatione
sua. ex uerb̃ quib dã quȩ ñ possunt dici et in¬
telligi. erupit inuoce̾ qͣndã exultationis sine
uerb̃: ita ut appareat cũ ipsa uoce gaudere
quidẽ ⁊ s quasi repletum minio gaudio nͣ pos¬
se t̾i̾bis explicare qd gaudet. Ammadu̾tite hoc
meis quicantant etiã nͨ honeste. Non en̾i̾taliᷤ
erit iubilatio ur̃a: quał illoꝵ ẽ. Nos emͦ iniꝰtifi¬
catione iubilare debemit᷑. illi aut̾e iubilant in
iniquitate. Itaq nos inconfessione: illi incon¬
fusione. Tañ ut hoc dico q̃d̾ intelligatis. immo
recordemini rem cognitã : maximdubilant. qui
aliqͥd magris oꝑantur. Copia fructuũ iocun¬
d ati uł messores uel umdennatores. uł aliquoᷤ
fructus metentes. et in ipsa fecunditatȩ t̾rȩ et fe¬
racitate gaudentes. exultando cantant: et int̾
cantica quȩ uerb̃ enuntiant. inscrunt uoces qͣs¬
dam sine uerb̾ mnelatione ex ultantis antini : os

Expanded text:
comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. Qͥd ẽ ergo iubilarer Multum enim nos at¬
tentos facit hoc u̾bum et p̾sentis psalmititulꝰ.
qͥ insc̾bitur inconfessione. Qͥd ẽ inconfessione
iubilare: Et alt̾ius cuiusdã psalmi sententia
magnum aliqͥd ẽ hoc: qđ intellectum beatos
facit. Dominꝰ gͦ ds̃ n̾r beatifitor hominũ. det
mͥ intelligere quiͦd dicã: det uob̃ intelligere qd
auditis. Beatꝰ ppłs qui intelligit iubilationẽ:
surramꝰ gͦ adhancbeatitudinẽ⁊ intelligamꝰ iubi¬
latione: non eam sine intellectu fundamꝰ. Qͥd
opꝰ ẽ iubilare. et obtemꝑare huic psalmo dicen¬
ti iubilate do omnis t̾ra. et ñ intellig̾e iubila¬
tion̾e: ut uox nr̃a sola iubilet. et corn̾iubilet:
Sonus enim cordis: intellectꝰ ẽ. Qͦd nostis dictu¬
rꝰ sum. Qui iubilat. nͨ uerba dic̃: s sonꝰ quidã ẽ
leticiȩ sine u̾bis. Tox ẽ enim animi diffusi leci¬
cia. qͣntum pot̾ expͥmentis affectum⁊ ñ sensũ.

Expanded text:
terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos atterra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia magnum aliquid est, quod intellectum beatos facit. Dominus ergo Deus noster beatificator hominum, det mihi intelligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum
Abbreviated transcription (Latin):
nos cum loquimur. tunc eum delectamꝰ: cũ ipse
bitur. Hic ẽ citulꝰ eius. Psalmꝰ inconfessione :
Pauci uerdꝰ sunt : magnarũ rerum grauidi:
Pariant semina incordib ur̃is. ut paret᷑ horre¬
um messis dominicȩ. Psalmꝰ iste inconfessione
hoc nob̾ iubet÷ adhoc nos hortat᷑. ut iubilemꝰd̃o:
Nec hortatur uelut aliquẽ unum angulum t̾rȩ:
aut unam aliquã habitationẽ congregationẽ¬
ue hominũ: S quia se nouit ubiq semmnasse
b̾ndictione : undiq erigit iubilationẽ. Iubisa
te gͦ domino uniu̾sa t̾ra. Num qͥd mͦ uoce̾ meaᷤ
audiuit uniu̾sa t̾ra: Et tam̃ hanc uoct̃ audi.¬
uit uniu̾sa t̾ra. Iam iubilat domino uniu̾sa
t̾ra. Et qđ adhuc non iubilat. iubilabit Pten¬
dens enim bndictio incipiente eccła ab ierłm.
tatem ubiq construit. Et mixti sunt boni mał:
et mali ꝑ omnẽ t̾ram: et boniꝑ omne̾ t̾ram. In
mał murmurat om̃s t̾ra: in bonis iubilat oĩs

Expanded text:
nos cum loquimur, tunc eum delectamus, cum ipsenos cum loquimur, tunc eum delectamus, cum ipsebitur, hic est titulus ejus, «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubique novit se seminasse benedictionem, una terra.» Numquid modo vocem meam audit universa terra? Et tamen hanc vocem audivit universa terra. Jam jubilat Domino universa terra; et quae adhuc non jubilat, jubilabit. Pertendens enim benedictio, incipiente Ecclesia ab Jerutatem ubique construit: et mixti sunt boni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nos. ymber diẽr uidete uos quał t̾ra sitis. Nam
qͣndo pluinia uenit suꝑ t̾ram: sibona t̾ra ẽ. fructꝰ
bonos facit. Nam si mala t̾ra ẽ: sꝑinas parit. Plu¬
ina tam̾ dulcis eͤ: et suꝑ fructꝰ. et suꝑ spinas. Q ista
u̾ba. audit. si peior factus fuerit. et spinas de plu¬
una generauerit: ignẽ sꝑet ÷ pluuiã ñ accuset. Qͥ au
melior factꝰ fuerit. et fruges de bona t̾ra genuerit:
horreum sꝑet: plumã laudet. Aut qͥd sunt nubes
aut qͥd ẽ pluua⁊ nͥ di miscłia omnia facientis cir¬
cacos qͦs diligit. et quib donauit ut ab cis diligat᷑.¬
Saloios FRat Res
cum cantaretur. audistis: bre¬
uis ẽ nec obscurꝰ. Quasi securi¬
tatem dederim ne laborẽ ti¬
meatis: uideamus tam̾ at¬
tentiͦ et qͣnto liberiꝰ. tanto
diligentiꝰ. quid sͥ uelint ea
ipsa quȩ aꝑte sonant: ut
qͣntum dominꝰ donare dignat᷑. sp̃ualit̾ intelliga¬
mus. Uexdĩ qͦlibet organo sonans: tam̾ uex di.
Neq enim delectat aures eiꝰ nsiuer eiꝰ. Nam &

Expanded text:
per nos, imber Dei est: videte vos qualis terra sitis. Nam quando pluvia venit super terram, si bona terra est, fructus bonos parit; si mala terra est, spinas parit: pluvia tamen dulcis est et super fructus et super spinas. Qui istis verbis auditis pejor factus fuerit, et spinas de pluvia generaverit, ignem speret, pluviam non accuset: qui autem melior factus fuerit, et fruges de bona terra genuerit, horreum speret, pluviam laudet. Aut quid sunt nubes, aut quid est pluvia, nisi Dei misericordia, omnia facientis circa eos quos diligit, et quibus donavit ut ab eis diligatsalmum, fratres, cum cantaretur, audistis; brevis est, nec obscurus: quasi securitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat aures ejus, nisi vox ejus: nam et
Abbreviated transcription (Latin):
uapulabit multis. Inmultis enim qͣntum ne¬
bis innotescit uoluntas di: etiã reatꝰ nr in no¬
tescit nob̾. Et qͣnto ille nob̾ innotescit: tanto
plꝰ imus infletꝰ & lacͥmss. Tidemꝰ enĩ ꝙͣ. sit
iustum qđ de nob̃ exigat ds : inqͣnta adhuc im¬
ꝑfectione iaceamus : et fit in nob̃ qđ dictumẽ.
qui apponit. scientiam. apponit dolorem. Ecce
abundat inte caritas: et plus dolebis peccan¬
tem. Quanto inte maior caritas ẽ: tanto am¬
plius te torquebit quem toleras. Nontorque¬
bit tanquã irascentẽ illi: s tanꝗͣ dolentẽ pro
illo. Uide paulum apłm qͥd patiebat᷑. Uidit qͥs.
qͥd patiebatur. Preter illa inquit quȩ extͥnsecꝰ
sunt. Dixͣ enĩ multa quȩ patiebat᷑: et cepit di¬
cere int̾iora. pret̾ illa quȩ extͥnsctꝰ erant quȩ
paciebat᷑ a mał ꝑsecutorib. xp̃i. incursꝰ in me
cotidianus: sollicitudo omnium eccłarum. Et
ude qualis sollicitudo: quã pat̾na ꝙͣ mat̾na.

Expanded text:
vapulabit multis» . In multis enim quantum novapulabit multis» . In multis enim quantum nobis innotescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectione jaceamus; et fit in nobis quod dictum est: «Qui apponit scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum apostolum, quid patiebatur; vide quis quid patiebatur: «Praeter illa,» inquit, «quae extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna;
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Nondum ꝓficit. cui parua ẽ. Tantũ te enĩ
torquet. iniusticia aliena: qͣntũ recesserĩ atua
Cum cnim fueris frum̾tum idz herbabona
de semine bono. semine filiꝰ regni: cum cȩꝑis
frum̃tum dare. tunc tͥ apparebunt ⁊ itania.
Cum enim crcuis set herba et fructum feciss:
tunc apparuerunt ⁊ izania. Cum ce ꝑunt apꝑa¬
rere ⁊irama: uidebis te int̾ malos. Aelle ha¬
bes qͣ si seꝑari ate malos: et seꝑare ab ęccła
oinnes malos: res poudebit tibi domini sen¬
tentia. Sinite utraq crescere usq ad messẽi ne
fortecu̾mtt̾eradicare ⁊ itania. eradicetiꝰsimł ⁊ tͥtict̾i. Ex sẽ¬
tolerare tͥ neces se: Nide qͣntas plagas ĩcorde
patiaris: quicorde integro int̾ malos u̾saris.
ꝓbabitis quicumq ꝓfeceritis: ꝓbabitis qͥcũq
iam ꝓfecistis. Toleranda sunt ergo ista. et
forte hoc ꝑtinent adillud. seruius qui nouit
uoluntate᷑ dm sui. et ñ facit digna: plagis

Expanded text:
ta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim ta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba bona de semine bono, filius regni, cum coeperis fructum dare, tunc tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; respondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sentolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet ad illud: «Servus qui novit voluntatem domini sui, et non» «facit digna, plagis
Abbreviated transcription (Latin):
siguram eorum qui sub lege erant ÷ qr ꝑ moy¬
sen data ẽ lex: et ostendit cos qui sub lege ẽt
uellent. et sub gr̃a e̾e nollent. ñ intraturos in
t̾ram ꝓmissionis. G illud qđ dictum ẽ moysi.
figura erat nonpena sem. morsq pęna ñ intͣ¬
runt indigni: De aaron autẽ qd̃ dictum ẽ.
mortuus et ipse senex: filii sui successert ei
insacerdotio. filius eiꝰ pꝰea sacerdotium ad mi¬
nistrauit. Quomͦ et istum uindicauit: Sa¬
muel et ipse scͥs senex mortuus ẽ: relictis fuc
cessoribꝰ suis filiis. Qͥd ẽ qͦd millis uindicatũ ẽ
quero: et scdm homines ñ inuenio. Scd̾m auͣ
qd̃ scio pati seruos di: cotidic in illos uindica¬
batur. Legite et uidete uindictas et qͥ ꝓficitis:
forte ũdictas cotidie patiebant᷑. Populos
contradicentes cotidie patiebantur iniquȩ
iuiuentes : et int̾ illos uiuere cogebant᷑: quoꝵ
uitã cotidie rep̾hendebant. Hȩc erat uindic¬

Expanded text:
figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moyfiguram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intraturos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrrunt indigni? De Aaron autem quid dictum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod scio pati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindic
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs uenit inscabellum pedum suoꝵ: qͦs ita dilex᷑
ꝓ quibꝰ sanguinẽ fudit: nouerint qͦmͦ uapulent
cum multum ꝓfecerint. Querimꝰ undictã in
moysen: ꝓpe nullam habet. nͥ qd̵ ad extremũ
ait illi ds. ascende inmontẽ et mõrere. Ait
sem: morere. Iam ꝑegerat ȩtates suas. Nũqͥd
numꝗͣ erat moriturꝰ  Quał illa umdicta
Oftendit ibi uindictam suã ut diceret. ñint᷑ͣ¬
bis int̾ram ꝓmissionis: qͦ intraturꝰ ciat ꝑopłs:
Quandã figuram quorundã gerebat moyses.
Nam qui in regnum cȩlorum intrauit : magna
illi pęna crat adt̾ram illam ñ uenire. quȩ ad
tempꝰ erat ꝓmissa. ut umbrã ostende̾t et tran.¬
siret: Honne multi ꝑfidi intrarunt in illat̾rã:
Nonne in illa t̾ra uiuentes multa mala fecert̃:
et dm offenderunt: Nonne et idolatria secuti
sunt in ipsa t̾ra : Magnum erat ñ de disse
t̾ram istam moysic S moy ses uoluit gestare

Expanded text:
quos venit in scabello pedum suorum, quos ita dilexit, quos venit in scabello pedum suorum, quos ita dilexit, pro quibus sanguinem fudit; noverint quomodo vapulent, cum multum profecerint. Quaerimus vindictam in Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Ascende in montem, et morere.» Ait seni, «Morere:» jam peregerat aetates suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi vindictam suam, ut diceret, «Non intrabis in terram promissionis» , quo intraturus erat populus? Quamdam figuram quorumdam gerebat Moyses. Nam qui in regnum coelorum intravit, magna illi poena erat ad terram illam non venire, quae ad tempus erat promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare
Abbreviated transcription (Latin):
iuele: nichil abhominib. Nou̾at ibi forte ds
et cum iocundauerint imꝑiti ẽe ꝑfecta: expoli¬
mirentur homines tantã expolitionẽ rebꝰ accidis¬
sc. qͣs iam ꝑfectas ꝓnuntiauerant. fit hoc et ine¬
lificiis et inpicturis. et inuestib: et ꝓpe inom̃
genere artium. Primo iudicant illud iam qͣsiꝑ
fectum eer ut oculi eorum ampliꝰ nncħ descͥderent.
S aliud iudicat oculꝰ imꝑitꝰ: aliuad iudicat artifi¬
cis regula. Sic et illi sc̃i uersabant᷑ ante oculos di
tanquã sine culpa: tanͣ ꝑfecti : tamꝗͣ angłi. No.¬
uerat autẽ qͥd iłł deesset: qͥ umdicabat in om̃s
affectiones eorum. Uindicabat autẽ ñ irascens
s ꝓpitiꝰ. Ad hoc uindicabat ut ꝑficeret ceꝑtum:
nonut damnaret eicctum. Tindicans gͦ moi̾s
affectiones eorum erat ds. Quomͦ uindicauit in
samuele: Ubi ẽ uindicta ipsa: hoc dico. ut no¬
uerint xp̾iani qui iam hic cognouer̾t xp̃m. ad

Expanded text:
muele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus muele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expolimirentur homines tantam expolitionem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. Fit hoc et in aedificiis, et in picturis, et in vestibus, et prope in omni genere artium. Primo judicant illud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliud judicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine culpa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones eorum. Vindicabat autem non irascens, sed propitius: ad hoc vindicabat ut perficeret coeptum, non ut damnaret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint Christiani, qui jam hic cognoverunt Christum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
nans pettataz eͥtiã iundicans ꝓpitiꝰ fiusti. Nidete
quemn peccante non flagellat. Nam cui uere ꝓ¬
pitiꝰ cͤ non solum donat peccata. ne noceant ad
futurum scłm: s etiã castigat. ne semꝑ. peccare
tres istas ꝑsonas moysenet. aaron et samuelẽ :
et quomͦ meis uindictum sit: qr dixerit. uindi¬
cans mom̾s affectiones corum. Utiq eas affectiões
corum. qͣs dominꝰ nou̾at incordib orum quas
homines ñ nouerant. Et enimsine qͣrela homi¬
num uersabant᷑. in medio ppłi di̾.S qͥd dicimus
quia moyscs habuit pͥmã uitam fortassc peccatͥ.¬
cem: Nam et ꝑcusso homine fugit de egy pto:
Habuit et aaron pͥmam uitã. quȩ displicẽros dõ.
Nam ipse insaienti ppło et querenti idolum ꝑ¬
misit ut fieret: et factumẽ ppło dĩ idolum qd̃ ad¬
oraret. Samuel qͥd facit infans ad templũ datus:
Om̃s etates suas int̾ scã sacram̃ta di ꝑ egit: ab in.¬
eunte ecate famulꝰ di. Nicħ umꝗͣ dictum ẽ de sa¬

Expanded text:
ans propitius fuisti. Videte, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum saeculum; sed etiam castigat, ne semper peccaretres istas personas, Moysen, et Aaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit, «Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas affectiones dicens eorum, quas Dominus noverat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pat̾. hoc u̾bum ei. et sapientia ciꝰ. Lux de lucer
łs de do: Quidgͣ optas uidẽe Honẽate longe. quod
uis uidẽ. Apłs dicit equidẽ ñ longe positum ab uno¬
quoq ur᷑m. In ipso enim uiuimꝰ. et mouemur. &
sumus. Qͣnta gͦ miseria ẽ. longe ẽc̃ ab eo quiubiq¬

Expanded text:
Deus Pater, hoc Verbum ejus et Sapientia ejus, lux de luce, Deus de Deo. Quid ergo optas videre? Non est a te longe quod vis videre. Apostolus dicit equidem non longe positum ab unoquoque nostrum: «in ipso enim vivimus et movemur et sumus» . Quanta ergo miseria est; longe esse ab eo qui ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sam faciẽ t̾rȩ. In ipso monte magno adortmꝰ: siex¬
audiri uolumꝰ. Heretici non adorant misto mon¬
te: qr mons iste impleuit uiniu̾sam facie᷑ t̾rȩ. Hese¬
runt inparcei et totum amiserunt. Si agnoscũt
catholicam ecclłam: adorabunt nusto monte no¬
biscum. Et enim lapis ille qͥ p̃cisus ẽ de monte sine
manib. iam uidemus qͣntum creuerit: et qͣntas
regiones t̾rȩ occupauerit̾ et usq ad qͣs gentes

Expanded text:
versam faciem terrae» . In ipso monte magno adoremus, si exversam faciem terrae» . In ipso monte magno adoremus, si exaudiri volumus. Haeretici non adorant in isto monte; quia mons iste implevit universam faciem terrae: haeserunt in parte, Ecclesiam catholicam, adorabunt in isto monte nobiscum. Etenim lapis ille, qui praecisus de monte sine manibus, jam videmus quantum creverit, et quantas regiones terrae occupaverit, et usque ad quas gentes
Abbreviated transcription (Latin):
homines uersaricȩꝑimꝰ. ut iam homines
qͣd in nob̾ repͥhendant ñ inueniant: repre¬
qͥ omĩa nouit : et uindicat momis affectiones. qr
ꝓpitiꝰ ẽ nͨ .i. Nam sinͦ uindicet: et deserat: peti
quomͦ laudandꝰ ẽ. quomͦ exaltaudus cͤe Tu potes
hoc exhibere filio tuo: et ds̾ ñ pot̾ Ium emͣ bonꝰ es
qͣndo blandiris filio tuor et malus cum cedis filiũ
tuume Et cumblandiris pat̾ es: et cum cedis p̾res.
Ido blandiris ne deficiat: ido cedis ne pereat. Ex
lum pedum eiꝰ: sic et mͦ pꝰ exaltationẽ domini nt̾i
uu̾ xp̃i. neqͥs illum ꝑret̾ montẽ eiꝰ exaltet : cõm̾¬
dauit et montẽ i. siꝰ. Mons ipsiꝰ qͥs e⁊ Legimus
alibi de hoc monte. qr lapis fuit pͣcisus de monte
sine manib: et confregit omnia regna t̾re. & cre¬
uit lapis ipse. Danielis uisio ẽ ista: quã narro. sie¬
uit lapis iste qui p̃cisus ẽ. de monte sine manib ⁊
et factꝰ ẽ inquit mons magnꝰ: ita ut impleret uni¬

Expanded text:
homines versari coeperimus, ut jam homines homines versari coeperimus, ut jam homines quid in nobis reprehendant non inveniant; repqui omnia novit, et vindicat in omnes affectiones, quia propitius est nobis. Nam si non vindicet, et deserat, perimquomodo laudandus est, quomodo exaltandus est? Tu potes hoc exhibere filio tuo, et Deus non potest? Non enim bonus es quando blandiris filio tuo, et malus cum caedis filium tuum. Et cum blandiris, pater es; et cum caedis, pater es: ideo blandiris, ne deficiat; ideo caedis, ne pereat. «Exlum pedum ejus: sic et modo post exaltationem Domini Dei nostri, ne quis illum praeter montem ejus exaltet, commendavit et montem ipsius. Mons ipsius quis est? Legimus alibi de hoc monte quia lapis fuit praecisus de monte sine manibus, et confregit omnia regna terrae, et crevit lapis ipse. Danielis visio est ista quam narro. Crevit lapis iste qui praecisus est de monte sine manibus, «et factus est,» inquit, «mons magnus, ita ut impleret uni
Abbreviated transcription (Latin):
In magnitudine inquit reuelationu ne excol¬
lar : ddatus cͣ mͥ stimulꝰ carnis mee angłs sa-¬
thanȩ. qui me colaphitet. Tam ꝑfectus erat:
ut tam̃ timdũ ee̾t ne extolleretur. Nam nͣ
poneret d̾s medicam̃tum: ubi uulnꝰ nͣ ẽet.
Et rogauit ut tolleretur. Eger ille rogauit:
ut auferretur medicam̃tum. ꝓpt̾ qd̾ ter do¬
minũ rogaui inquit ut auferret eumãme:
idẽ stimulum carnis aquo colaphirabat᷑ :
aliquem forte dolorẽ corꝑis. Rogaui in qͥt
ut auferrec eum amer et dixͣ mͥ. Sufficit tͥ
gra mea. Nam uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑.
Ego noui quemcuro. Non mͥ det qͥ egrotat
consilium. Tamꝙͣ. emplastrum mordar
urit ter s sanat te. Rogat medicum ut tol¬
lat emplastrum: et ñ tollit nͥcum fucrit
sanatum qd̃ posuerat. Tirtus in infirmita¬
non nos putemꝰ sine flagello futuros: quia
qͣntumlibet ꝓficiamꝰ. nouit ipse peccata
nr̃a. aliqͣndo et nob̃ ostendit illa ⁊ et uide¬
mus et nos peccata nr̃a. Et cum int̾tales

Expanded text:
lationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Tam perfectus erat, ut tamen timendum esset ne extolleretur: nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit ut tolleretur; aeger ille rogavit ut auferretur medicamentum: «Propter quod ter Dominum rogavi,» inquit, «ut auferret eum a me,» id est, stimulum carnis a quo colaphizabatur, aliquem forte dolorem corporis: «rogavi,» inquit, «ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quem curo; non mihi det qui aegrotat consilium. Tanquam emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit sanatum quo posuerat. «Virtus in infirmitanon nos putemus sine flagello futuros: quia quantumlibet proficiamus, novit ipse peccata nostra; aliquando et nobis ostendit illa, et videmus et nos peccata nostra. Et cum inter tales
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanꝰ emm oꝵ̾ manuũ significat᷑. qͦ manꝰ humonȩ
ñ accesserunt: ubi maritał ampletns
creuit: et crescendo fregit omnna regna t̾rarum:
factꝰ ẽ autẽ mons magnꝰ et impleuit uniuersã fa¬
ciem t̾rȩ. Hȩc ẽ eccła catbolica: cui uos comunica¬
re gaudect. Illi autẽ qͥ ñ ei cõmunicant. qr precer
ipsum montẽ adorant & laudant d̾m ñ exaudi¬
unt᷑ ad uitã et̾nam: et si ad quedã temꝑalia exau¬
diant᷑. Non sibi gͦ blandiant᷑. qi eos inquibdã ex¬
audit ds. Nam et paganos exaudit inqͥbdam: nͣ¬
solem suum oriri suꝑ bonos et malos: et pluit suꝑ
tꝰtos et inustos. Noli gͦ głari pagane: qr teclamã¬
te addm. pluit d̾s: qui suꝑ iustos et iniustos pluit.
Audiuit tȩ ad temꝑalia: ñ te audit ad ȩt̾na:. nisi

Expanded text:
manus enim, opus humanum significatur: quo manus humanae non accesserunt, ubi maritalis amplexucrevit, et crescendo fregit omnia regna terrarum. Factus est autem mons magnus, et implevit universam faciem terrae. Haec est Ecclesia catholica, cui vos communicare gaudete. Illi autem qui non ei communicant, quia praeter ipsum montem adorant et laudant Deum, non exaudiuntur ad vitam aeternam; etsi ad quaedam temporalia exaudiantur. Non sibi ergo blandiantur, quia eos in quibusdam exaudit Deus: nam et Paganos exaudit in quibusdam. Nosolem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Noli ergo gloriari, pagane, quia te clamante ad Deum, pluit Deus, qui super justos et injustos pluit. Audivit te ad temporalia; non te audit ad aeterna, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ẽ lapis quẽ reꝓbauerunt edificantes: bic
factus ẽ incaput anguli. Lapis iste pͣcisus de mõ¬
te sine manib: confregit omia regna t̾rarum.
Tideamꝰ confracta ab illo lapide omnia regnat̾rȩ.
Albi ẽ regm̃ euise Regnabat marcuriꝰ in multis
hominib. Ubi ẽ regnũ ciꝰ: fractumẽ. Redacti st̃
illi in regnum xp̃i: in quib ille regnabat. Regnĩ
cȩleste quale erat carthagin: ubimncẽ regnũ
cȩleste: Lapis ille fregit omnia regna t̾rarum: la¬
pis p̾cisus de monte sine manib. Qdẽ p̃cisꝰ de¬

Expanded text:
dictus est, «Lapis quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli» . Lapis iste praecisus de monte sine manibus, confregit omnia regna terrarum: videmus confracta ab illo lapide omnia regna terrae. ubi est regnum ejus? Regnabat Mercurius in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Fractum est, redacti sunt illi in regnum Christi, in quibus ille regnabat. Regnum Coelestis quale erat Carthagini! ubi nunc est regnum Coelestis? Lapis ille fregit omnia regna terrarum, lapis praecisus de monte sine manibus. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Primo debes hr̃e iudicium: et pꝰea iͦꝰticia.
Qđ iudicium: At pͥmo iudices qͥd sit malũ: et
quid sit bonum. Et ꝗͣ usticiã: Declines amalo:
et facies bonũ. Hoc autẽ non ate habes: qr uide
exaltate. Laudemꝰ et exaltemꝰ illum qͥ fecit ipsã
iusticiã. ꝗͣ habemꝰ: ipse in nob̃ fecit. ¶s emͣ nob̃ ĩpsa
fecit iꝰticiã ÷ nͥ qͥ nos iusticauit Dexp̃o autem
dictum ẽ: qͥ tꝰtificat impium. Nos gͦ impii. illeiꝰ.¬
tĩficator: qn et ipsam iꝰticiã ipse in nob̾ fecit
qͣ illi placcamꝰ: ut ad dexterã nosponat et ñ ad
sinistrã. ut dicat ad dexierã positis. uenite b̾n.¬
dicti patͥs inci. ꝑcipite regnum qđ uob̃ paratũ
ẽ aborigenc mundi: ñ autẽ ponat ad sinistrã¬

Expanded text:
eam» . Primo debes habere judicium, et postea justitiam. eam» . Primo debes habere judicium, et postea justitiam. Quod judicium? Ut primo judices quid sit malum, et quid sit bonum. Et quam justitiam? Declines a malo, et facias bonum. Hoc autem non a te habebis; quia vide exaltate. Laudemus illum, exaltemus illum qui fecit ipsam justitiam quam habemus; ipse in nobis fecit. Quis enim in nobis fecit justitiam, nisi qui nos justificavit? De Christo autem dictum est, «Qui justificat impium» . Nos ergo impii, ille justificator, quando et ipsam justitiam ipse in nobis fecit qua illi placeamus, ut ad dexteram nos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexteram positis, «Venite,» «benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi;» n
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccaret homi ipse sufficit ad peccatum: ut
ad iusticiam: cum terruisset ppłos psalmus is¬
te &t dixisset. confiteantur nõi tro magno. qͣm
t̾ribile et sc̃mẽ et honor regis iu dicium diligit.
ueluti querentes iam ppłos t̾ritos. quomͦ iusti
uiuere debeant. quia inse ipsis ñ possunt hre
iusticiam : cõmendauit ilł et plasmatorẽ iꝰticiȩ
illoꝵ. et secutꝰ ait: Tuparasti equitatem: iustici¬
am ⁊ iudicium iniacobtufecisti. Debemꝰ enĩet nos
habere uidicium: debemꝰ hre iusticiã. S ille in
nob̃ facit iulicium et iusticiam: qui nos fecit
inquib faceret. Quomͦ et nos debeoiꝰ hr̃e iudi¬
cium et iusticiam: Iudicium habes. qͣn discer¬
nis malum abonor iusticiam autẽ q̃n sequeriᷤ
bonum et declinas a malo. Discer nendo. iudi¬
cium habes : faciendo. iusticia habes. D eclina
amalo ait. et fac bonum. quere pacẽ et seq̃re

Expanded text:
ut peccet homo, ipse sibi sufficit ad peccandum: utut peccet homo, ipse sibi sufficit ad peccandum: utad justitiam, cum terruisset populos psalmus iste, et dixisset, «Confiteantur nomini tuo magno, quoniam terribile et sanctum est; et honor regis judicium diligit;» veluti quaerentes jam populos territos quomodo justi vivere debeant, quia in seipsis non possunt habere justitiam, commendavit illis et plasmatorem justitiae illorum, et secutus ait: «Tu parasti aequitatem; judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.» Debemus enim et nos habere judicium, debemus habere justitiam; sed ille in nobis facit judicium et justitiam, qui nos fecit in quibus faceret. Quomodo et nos debemus habere judicium et justitiam? Judicium habes, quando discernis malum a bono; justitiam autem, quando sequeris bonum, et declinas a malo. Discernendo, judicium habes; faciendo, justitiam habes. «Declina a malo,» ait, «et fac bonum; quaere pacem, et sequere
Abbreviated transcription (Latin):
enim idicium. et omnino nͦ ẽ iudicium. nisi
merita reddantur sua unicinq: quẽ admodũ
quisq gessit incouꝑe. si ue bonum. siue malui.
Et honor regis iudiciũ diligit: G timeamus :¬
gͦ faciamus nisticiam. gͥ faciamus equitatẽ.
Siqͥs facit ȩquitatem : quis facit iusticiam:
homo peccator. homo iniquus. homo ꝑuersꝰ:
bomo aueroꝰ aluce ueritatis. Qͥd debet facerc
homo: Cont̾trtit se tantum add̾m. ut ipse
in illo formet equitatem⁊ qͣm ipse formare nͣ
pot̾. s deformare. Idoneꝰ ẽ homo aduulneran¬
dum se. ñqͥd idontꝰ c̃ ad sanandum se: Eiuult
egrotat: ñ qͣn uult surgit. Si uult uiuat in¬
temꝑant̾ uł infrigore. uł incalore: eo die egͦ.¬
tat quo uoluerit. Cum autẽ uiuendo intemꝑ¬
ant̾ cȩꝑit eg̃tart᷑ surgat q̃n uult. Quieuit
qͣn uoluit : surgat si pot̾ qͣn uult. Ut iactret egrotꝰ
intemꝑantiam suaͣ habuit necessariã: ut surgat
autem. necessariam ht artificis medicinã. Sic gͦ

Expanded text:
enim judicium, et omnino non est judicium, nisi merita reddantur sua cuique, quemadmodum quisque gessit in corpore, sive bonum, sive malum : «et honor regis judicium diligit.» Ergo timeamus, ergo faciamus justitiam, ergo faciamus aequitatem. 7. Sed quis facit aequitatem? quis facit justitiam? Homo peccator, homo iniquus, homo perversus, homo aversus a luce veritatis? Quid debet facere homo? Convertere se tantum ad Deum, ut ipse in illo formet aequitatem, quam ipse formare non potest, sed deformare. Idoneus est homo ad vulnerandum se; numquid idoneus est ad sanandum se? Quando vult aegrotat, non quando vult surgit. Si vult, vivat intemperanter vel in frigore vel in calore; eo die aegrotat, quo voluerit: cum autem vivendo intemperanter coeperit aegrotare, surgat quando vult; qui jacuit quando voluit, surgat, si potest, quando vult. Ut jaceret aegrotus, intemperantiam suam habuit necessariam: ut surgat autem, necessariam habet artificis medicinam. Sic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dentib: suggesserunt illi tanꝗͣ dolentes illoꝵ
morte᷑ qd̵ scandalizati sunt inuerbo eiꝰ. et receᷤ.¬
serunt. Ille autẽ instru̾it illos: et ait ilł. Sṗc
ẽ qui uiuificat: caro autẽ nicħ ꝓdest. Uerba qͦ¬
manducaturi estis: et bibituri illum sanguinẽ
quẽ fusuri sunt quime crucifigent. Sacram̃¬
tum aliqd̃ uob̃ comm̃daui: sp̃ualit̾ intellectũ
nnificabit uos. Et si necesse ẽ illud uisibilit̾
cȩlebrari: oportet tam᷑ muisibilit̾ intelligi.
Exaltate dominũ dm nr̃m: et adorate scabellũ
eiꝰ Inuocabant dominum ⁊ ipse exaudiebat cõ:
incolumna nubis loquebat᷑ ad eos. Isti antiqͥ
moyses et aaron et samuel serui di magni ãp̃
antiqͦs. Nostis qi moy ses edux̃ inurtute dłĩ po¬
płm isrł eregyꝑto ꝑ rubrum mare: & dur̃ in
heremo. Et qͣnta mirabilia fec̃ illo temꝑe dłs

Expanded text:
dentibus, suggesserunt illi tanquam dolentes illorum dentibus, suggesserunt illi tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sint in sermone ejus, et recesserint. Ille autem instruxit illos, et ait illis: Spiritus est qui vivificat, caro autem non prodest qmanducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. «Exaltate Dominum Deum nostrum, et adorate scabellum ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per Rubrum mare; et duxit in eremo; et quanta mirabilia fecerit illo
Abbreviated transcription (Latin):
Incuiꝰ amore adoras scabellum pedũ eiꝰ. Et cũ
adoras illum. ne cogitatione remaneas incar.¬
comm̃dauit. de carne sua locutꝰ erat. et dixe¬
rat. nͥ qͥs manducau̾it carn̾e̾ mea̾. nͨ habebit
inse uitã et̾nã. scandalitati sunt qͥdã discipłi
sermo. Qs pot̾ hoc intellige: Et recessert̃ ab cor
et amplius cum eoñ ambulauet̾t. Durñ ilł insu̾ẽ¬
qł ait. nͥqͥs manducau̾it carn̾c meã. ñ habebit
uitã ȩt̾nam: et cȩꝑunt illud stulte. Carnalit̾
illd cogitau̾unt: et putauert̾ qł p̾cisurꝰ cͣct
dominꝰ partitulas quasdã de corꝑe. suo. et da¬
turꝰ ilł. et dixerunt. Durꝰ eͣ hic sermo. Ipsicrãt
duri. ñ sermo. Etẽnm si duri ñ eẽnt. ẜ mites
ct̾nt: diccrent sͥ. Non sinc causa hoc dicit: nͥq
ẽ ibi aliqd sacram̃tum latens. Manerent cum
illo lenes ñ durr: et dicerent ab illo qđ ilł disce¬
dentib qͥ remanserant didicerunt. Namcu re¬
mansissent cum illo duodeti discipłi ilł rece.¬

Expanded text:
In cujus honore adoras scabellum pedum ejus. Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carcommendavit, de carne sua locutus erat, et dixerat: «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit in se vitam aeternam.» Scandalizati sunt discipuli sermo; quis potest eum intelligere?» Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulaverunt. Durum illis Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit vitam aeternam: acceperunt illud stulte, carnaliter illud cogitaverunt, et putaverunt quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo, et daturus illis; dixerunt: Durus est hic sermo. Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa hoc dicit, nisi, quia est ibi aliquod sacramentum latens; manerent cum illo lenes non duri, ut discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt didicerunt. Nam cum remansissent duodecim discipuli, illis rece
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicit adorare scabellum pedum eiꝰ: Expone̾s
autẽ mͥ qͥd sit scabellum pedum erꝰ dicͦ. Terra
autẽ scabellum pedum meoꝵ. Anceps factꝰ sum.
Timcoadorare t̾rã: ne dampnet me qͥ fecit cȩlũ
et t̾rã. Rursum timeo nͣ adorare scabellũ pcdũ
pedum eiꝰ. Quero qͥd sit scabellum pedũ eiꝰz ce
dic mͥ scͥptura: t̾ra scabellum pedũ meoꝵ. fluc¬
tuans conu̾to me ad xp̃m: qr ipsũ q̃rohic et
muenio qͦmͦ sine imꝑietate adoret᷑ t̾rã sine
impietate adoret᷑ scabellum pedum. Suscep̃
em̃ de t̾ra t̾ram. qr caro de t̾ra ẽ: et de carne
MA RIE carnem accep̃. Et qr impsacarne
hic ambulauit. et ipsam carncͣ nob̃ mandu¬
candã ad salutẽ dedit÷ nemoͣ ullã carnẽ maͦ¬
ducat. nͥ priꝰ adorau̾it : inuentũ cͣ queadio¬
dũ adoret᷑ tale scabellũ pedũ dhiz et ñsolũ
ñ peccemꝰ adorando. s peccemꝰ ñ adorando.
Nũqͥd aut̃ caro uiuificat: Ipse dñs ait cũ de

Expanded text:
um ejus? Exponens autem mihi quid sit scabellum pedum ejus dicit: Terra autem scabellum pedum meorum. Anceps factus sum: timeo adorare terram, ne damnet me qui fecit coelum et terram. Rursum timeo non adorare scabellum pedum pedum ejus . Quaero quid sit scabellum dicit mihi Scriptura: Terra scabellum pedum meorum. Fluctuans conuerto me ad Christum, quia ipsum quero hic et inuenio quomodo sine impietate adoretur terra, sine impietate adoretur scabellum pedum eius. Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Marie carnem accepit, et quia in ipsa carne hic ambulauit et ipsam carnem nobis ad manducandum ad salutem dedit. Nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
Scabellum pedum eiꝰ. Suppedancũ dr scabellũ.
Qđ dicunt g̾ci hypodion. dixer̃t latini scabellũ:
&s alii dixert suppedancũ. S indete fr̃s ⁊ qͥd nos
iubcat adorare. Alio loco scͥptura dic̃. Celu̾ mͥ
sedes ẽ: t̾ra autẽ scabellum pedũ meoꝵ. Gt̾rã¬

Expanded text:
Scabellum pedum ejus. Suppedaneum dicitur scabellum: Quod dicunt Graeci hypopodion, dixerunt Latini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum. Sed videte, fratres, quid nos jubeat adorare. Alio loco Scripturarum dicitur: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meor
Abbreviated transcription (Latin):
ra psalmi ipsius exponant nobis quod hic ñdũ
intelligimus. quid dixerit iterum: Ergo audia¬
mus. quantas ostendisti michi tribulationes mul¬
tas et malas: et conuer sus iuuificasti me. et de
abyssis terrȩ iterum reduxisti me: Quid de inde:
Multiplicasti usticiam tuam et conũsus consola¬
tus esme: et de abyssis terrȩ iterum reduxisti
me Eoce alterum iterum: Si hoc iterum solue¬
re: laborẽmus semel positum: quis poterit solue¬
te geminatum: Iam ipsum iterum geminatio est.
et rursus positum iterum Adsit ille aquo gratia:
adsit et brachium quod anuunciamꝰ generationi¬
omñi suꝑ uenture: ad sit ipse: et tanquã clauo
crticis sitȩ clausum sacramentum aꝑiat: Neq
enim frustra illo crucifixo. uelum templi medi¬
um scissum ẽ: nisi quia ꝑ illius passionem ommi¬
um misteriorum secreta patuerunt. Ad sit gͦ ip¬
se: transeuntib ad eum auferatur uelam᷑: dicat

Expanded text:
ra psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum ra psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quid deinde? Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solvere laboramus semel positum, quis poterit solvere geminatum? Jam ipsum iterum geminatio est, et rursum positum est iterum. Adsit ille a quo gratia: adsit et brachium quod annuntiamus omni generationi superventurae: adsit ipse, et tanquam clave crucis suae clausum sacramentum aperiat. Neque enim frustra, illo crucifixo, velum templi medium scissum est , nisi quia per ipsius passionem omnium mysteriorum secreta patuerunt. Adsit ergo ipse transeuntibus ad eum; auferatur velamen : dicat
Abbreviated transcription (Latin):
num: recedendo inde quideris. nisi malus : Item sup¬
se ẽbeatitudo nr̃a: quid erit recedenti nisi miseria:
Redigͦ post miseriam. et dic: Domine quis similis tibie
Quantas ostendistimichi tribulationes multas &
malas S disciplina suit admonitio. non desertio:
Deniq grãs agens: quid dicit: Et conu̾sus uuifi¬
castime: et de abyssis terrȩ iterum reduxistime:
Quando enumantea: Quidẽ hoce Iterum cecidisti
ab altitudine ohomo: mancipium in obediens suꝑ¬
be aduetsus dm̃ cecidisti factum ẽ in te omius qͥ
se exaltat humliabitur: fiat inte omĩs qui sehumi¬
liat exaltabitur: Redi de ꝓfundo: Redeo inquit
redco: agnosco: Deus quis similis tibi: Ostendis¬
ti miebi tribulationes multas et malas: et con¬
uersus uiuificastime. et de abyssis terrȩ iterumre¬
duxistime: Intelligimus. audio:. Reduxisti enun
ꝓfunditate peccati Sed quare iterum: quando
iam factum erat: Sequamur: ne forte posterio.¬

Expanded text:
num; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipnum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi miseria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! 9. Sed disciplina fuit; admonitio, non desertio. Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Redi de profundo. Redeo, inquit; redeo, agnosco: Deus, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Intelligimus, audio. Reduxisti enim mersione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posterio