comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
g ã sodomis pͣteritȩ uitȩ: ñ respiciamus ret.
Nam hoc festinare. c̃: non attendere quod ꝓ¬
misit ads quia longe ẽ et respicere ad idquod
ꝑrimumẽ unde etiam lib̾atus es Detalib
quid dicit apłs petruse sontingit illi res
ueri ꝓuerbir: camis conu̾sus ad suũ nõmitũ.
Dremebat enim pectus conscientia peccatoꝵ.
accepta nidulgentia quasi uomuisset: & re¬
leu acum c̃ peccatum tuum. factae᷑ bona con¬
scicntia. ex mala conscientia. Quid rursus
cou̾teris adtuum uomitũ: Si canis hoc fa¬
ciens horret oculistuis ⁊ tu quid eris ocłis di:
su ad quem ꝑficiendo ꝑuẽnit. & quẽ uouit
dõ: inde respicit recro cum ipsum dimiserit:
Uerbi gra statint castitatem comngalẽ serua¬
re inde enim incipit iusticia: recessit ã for¬
incationib. & ab illa illicita immnundicia. qͣn¬
do se ad forncationes conu̾terit. retro resper̃:
Alius ex mun̾e dĩ manis aliqͥd uouit: statuit

Expanded text:
ergo a Sodomis praeteritae vitae, non respiciamus retro: ergo a Sodomis praeteritae vitae, non respiciamus retro: nam hoc festinare est, non attendere quod promisit Deus, quia longe est, et respicere ad id quod proximum est, unde jam liberatus es. De talibus quid dicit apostolus Petrus? «Contingit illis res veri proverbii: Canis conversus» «ad suum vomitum» . Premebat enim pectus conscientia peccatorum; accepta indulgentia quasi vomuisti, et relevatum est pectus tuum; facta est bona conscientia ex mala conscientia: quid rursus converteris ad vomitum tuum? Si canis hoc faciens horret oculis tuis, tu quid eris oculis Deisui, ad quem proficiendo pervenit, et quem vovit Deo, inde respicit retro, cum ipsum dimiserit. Verbi gratia, statuit castitatem conjugalem servare inde enim incipit justitia; recessit a fornicationibus et ab illa illicita immunditia: quando se ad fornicationes converterit, retro respexit. Alius ex munere Dei majus aliquid vovit, statuit
Abbreviated transcription (Latin):
omina. Ad capiendum d̾m exercere: qd
semꝑ habiturus es dnidesidera Reꝓbati
sunt in popło ifrł: qui festinauerunt as¬
fidue: Affectus iste rep̃henditur inscͥpt᷑a
festinantium Qui funt enim qui festi-¬
nant : Qui conu̾si ad dm cum hic nͨ inue¬
nerint requiẽ quã querebant. et gaudia
quȩ ꝓmiteebantur: tanꝗͣ. mitinere defi¬
cientes. & longum s quiddã donec hoc
scłm uł hȩc uita fimatur testare arbit᷑n¬
tes. & querentes hic aliꝙͣ requie quȩ si ha¬
betur falsa ẽ respicͥunt recror et dẽcidunt
aꝓposito: nec accendunt cum qͣnto t̾rore
dictum ẽ. meincote uxoris loch ¶t qͥd em̃¬
instãtua salis effecta ẽ. si non homines
condit ut sapiant : Ergo eremplũ illiu̾
malum. tͥ sit bonũ si caueris. Memdote
inquit uroris loch Respexͣ enim recro
unde liberata erat a sodomis: & ibi re¬
mansit unde respexͣ ⁊ ipso in loco mansu¬
ra. et tħscuntes alios conditura. Lib̾ati

Expanded text:
omnia. Ad capiendum Deum exercere; quod omnia. Ad capiendum Deum exercere; quod semper habiturus es diu desidera. Reprobati sunt in populo Israel, qui festinaverunt: assidue affectus iste reprehenditur in Scriptura festinantium. Qui sunt enim qui festinant? Qui conversi ad Deum, cum hic non invenerint requiem quam quaerebant, et gaudia quae promittebantur, tanquam in itinere deficientes, et longum sibi quiddam, donec hoc saeculum vel haec vita finiantur, restare arbitrantes, et quaerentes hic aliquam requiem, quae si habetur, falsa est, respiciunt retro, et decidunt a proposito; nec attendunt cum quanto terrore dictum est, «Mementote uxoris Lot» . Ut quid enim statua salis effecta est , si non homines condit, ut sapiant? Ergo exemplum illius malum, tibi fit bonum, si caveris. Mementote, inquit, uxoris Lot: respexit enim retro, unde liberata erat a Sodomis, et ibi remansit, unde respexit; ipsa in loco mansura, et transeuntes alios conditura. Liberati
Abbreviated transcription (Latin):
enim tam incercum. quã res uolubiles:
Nec immerito ipsa pecuma rotunda sig¬
natur: quia non ftat. Tales gͦ & si habeant
bent. & habere desiderant: intͣ repbandoᷤᷤ
diuites computant᷑. Non enim atcendit
d̾s facultatem s uoluntatẽ. Pauꝑes gͥ desti¬
tutionim oꝑe scłari: quia & si ea cirtĩm¬
fluant intelligunt quam incerta sint.
& ingemiscentes ad dominũ. nicħ haben¬
tes inhoc scło quo delectentur. quo tene¬
antur: in abundantia pͣssurarum & tẽp¬
tationũ tanꝙͣ. intorcularib constituti
defluant uinum: defluant oleumz Quȩ
sunt ista nisi bona desidia : Restat enim
illis desiderandꝰ ds̃: iam non amant trã
Amant enim qui fecit cęlum & t̾ram: a¬
mant et ndum cum dõ sunt. Desid̃ium
eorum differtur ut crescat: crescit ut ca¬
piat. Non enm parum aliqͥd daturus
e ds̃ desiderantr: aut parum exercẽdus ẽ
ad capacitatẽ tanti bomi. Non aliquid
ds qd̃ fecit daturus ẽ: s se ipsum qui fecit

Expanded text:
enim tam incertum, quam res volubilis? enim tam incertum, quam res volubilis? Nec immerito ipsa pecunia rotunda signatur, quia non stat. Tales ergo, etsi habeant bent, et habere desiderant, inter reprobandos divites computantur: non enim attendit Deus facultatem, sed voluntatem. Pauperes igitur destituti omni ope saeculari, quia etsi ea circumfluant, intelligunt quam incerta sint; et ingemiscentes ad Deum, nihil habentes in hoc saeculo quo delectentur, quo teneantur, in abundantia pressurarum et tentationum tanquam in torcularibus constituti, defluunt vinum, defluunt oleum. Quae sunt ista, nisi bona desideria? Restat enim illis desiderandus Deus; jam non amant terram. Amant enim qui fecit coelum et terram: amant, et nondum cum eo sunt. Desiderium eorum differtur, ut crescat; crescit, ut capiat. Non enim parvum aliquid daturus est Deus desideranti, aut parum exercendus est ad capacitatem tanti boni: non aliquid Deus quod fecit daturus est, sed seipsum qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑitura passi meis in hac uita tormͣ¬
ta. et tͥbulationes pͥssurarũ. et abundan¬
tiam temptationũ: incipiamus querere
illam quietẽ. que nonẽ de hac uita. nec
de hac t̾ra. et fit dominꝰ ut scͥptum ẽ re¬
fugium ꝑauꝑi. Quid ẽ pauꝑis Tanꝗͣ. des¬
uiuito: sine oꝑe. sine quxilio: sine aliqͣ rede
qua int̾ra pͥsumat: Talib enim ꝑauꝑib
ad ẽ ds: quia homines & si abundent
ꝑecuma in hac t̾ra: respiciunt quod ait
apłs ⁊ precipe diuitib huius mundi non
suꝑbȩ sapere: neq sperare in incerto di¬
uitiarum. Et considerantes quã sit in¬
cercum unde gaudebant anteqͣ. accedent
ad seruitutẽ di. id÷ anteꝙͣ. introirent intor¬
cularia⁊ uident ex ipsis diuitiis uł babere
se p̾ssums cogitationum quomͦ ea gub̃nefs.
quomͦ custodiantur: uł fi paululum inli¬
nauerlint cupiditate ut ea diligant. plus
cos impleri timorib quã fructibus Quid

Expanded text:
atque peritura, passi in eis, in hac vita, tormeatque peritura, passi in eis, in hac vita, tormenta et tribulationes pressurarum et abundantiam tentationum, incipiamus quaerere illam quietem quae non est de hac vita, nec de hac terra: et fit Dominus, ut scriptum est, «refugium pauperi» . Quid est «pauperi?» Tanquam destituto, sine ope, sine auxilio, sine aliqua re de qua in terra praesumat. Talibus enim pauperibus adest Deus. Quia, homines etsi abundent pecunia in hac terra, respiciunt quod ait Apostolus, «Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum» : et considerantes quam sit incertum unde gaudebant, antequam accederent ad servitutem Dei, id est, antequam introirent in torcularia, vident ex ipsis divitiis vel habere se pressuras cogitationum, quomodo ea gubernentur, quomodo custodiantur; vel si paululum inclinaverint cupiditatem ut ea diligant, plus eos impleri timoribus quam fructibus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tauꝗͣ. afiliis pestilentie omnis ẽ irriden¬
da caluicies: ne cum quisq sacratã caluã
irriserit. a demoniis dissipetur. Nam &
ut eos ursi de silua exeuntes comederel
Arrepta ẽ quidẽ illorum infantia: in ex̃itũ
uitȩ de hoc scło Mortui funt ꝑuerr̃ senes
qͣndoq morituri. Ueruntam sacramti t̾ror
datus ẽ hominib. Heliseus enim ꝑsonã
cuius dam. tunc gerebat. cunis filii sumꝰ
filii chore. domini scilicet nr̃i ñu xp̃i:¬
Iam occurit caritati ur̃ȩ ex eugłio: qͣre
caluus gerebat ꝑsonam xp̃i. Recorda¬
mini quod incaluarie loco crucifixusẽ.
Siue gͦ hoc int̾pretatur filius chore. sĩc
secuti priores diximus. siue aliud aliqͥd
qd nos forsitan latet: interim quod oc¬
currit uidetis quia plenum ẽ sacram̃to
filii chore: filii xp̃i. Nam & filios suos
npressuris autẽ constituti ad hoc conte¬
rimur ut amorẽ nrͣm quo u̾tebamur
in ista mundana scłaria temꝑalia. fluxa

Expanded text:
tanquam a filiis pestilentiae omnis est irridentanquam a filiis pestilentiae omnis est irridenda calvities; ne cum quisque sacratam calvitiem irriserit, a daemoniis dissipetur. Nam etut eos ursi de silva exeuntes comederent . Abrepta est quidem illorum infantia in exitium vitae de hoc saeculo; mortui sunt pueri, senes quandoque morituri: verumtamen sacramenti terror datus est hominibus. Elisaeus enim personam cujusdam tunc gerebat, cujus filii sumus, filii Core, Domini scilicet nostri Jesu Chriam occurrit Charitati vestrae ex Evangelio, quare calvus, gerebat personam Christi; recordamini quod in Calvariae loco crucifixus est . Sive ergo hoc interpretatur «filiis Core,» sicut secuti priores diximus; sive aliud aliquid, quod nos forsitan latet; interim quod occurrit, videte quia plenum est sacramento. Filii Core, filii Christi: nam et filios suos In pressuris autem constituti, ad hoc conterimur, ut amore nostro, quo ferebamur in ista mundana, saecularia, temporalia, fluxa
Abbreviated transcription (Latin):
scła conformes fieri imaginis unigeniti
filii sui Qui p̾cipue inꝑassione magnus
botrus exp̃ssus ẽ. Huiusinodi gͦ hominis
antiquã accedant ad seruitutem di fruua
in hoc scło tanꝗͣ deliciosa lib̾tate: uelut
uuȩ aut oliue pendentes. S qm dictum :¬
fili accedens ad seruitutẽ di sta in iusticia
& tremore: & p̃para animatua ad tempta¬
tionẽ: accedens quisq ad seruitute di. ad
torcularia se uenisse cognoscat: Contͥbula¬
bitur. conderẽtur. comprimetur: nonut
in hoc scło ꝑeat: s ut inapothecas di deflu¬
at: Exuitur carnaliũ desidioꝵ integumtis
quasi uinaciis Hoc enm ei contigit inde
Sic enim additum ẽ: ꝓ torcularib filiis
chorez filios chore intpretatos habemus
filios calur. quantũ nob̃ qui illã linguã
nouerunt ꝑminist̾ium qđ dõ debant
int̾pretari potuerunt: Et in hoc nͥdefugio
magnũ mist̾ium intueri: & adiuuantẽ
domino inuenire uob̃cum. Non emin

Expanded text:
saecula conformes fieri imaginis unigeniti saecula conformes fieri imaginis unigeniti Filii sui , qui praecipue in passione magnus botrus expressus est. Hujusmodi ergo homines antequam accedant ad servitutem Dei, fruuntur in saeculo tanquam deliciosa libertate, velut uvae aut olivae pendentes: sed quoniam dictum Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem» ; accedens quisque ad servitutem Dei, ad torcularia se venisse cognoscat; contribulabitur, conteretur, comprimetur; non ut in hoc saeculo pereat, sed ut in apothecas Dei defluat. Exuitur carnalium desideriorum integumentis, quasi vinaciis: hoc enim ei contigit in deSic enim additum est, «Pro torcularibus, filiis Core.» Filios Core interpretatos habemus filios Calvi, quantum nobis qui illam linguam noverunt, per ministerium quod Deo debebant, interpretari potuerunt: et in hoc non defugio magnum mysterium intueri, et adjuvante Domino invenire vobiscum. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
inscͥbitur: & qͣntum adu̾tit
intentissime audire adu̾tebamus. nichil m
enis textu dictum c̃ uł de prelo. uł de fiscimᷤ.
uł delacut uł de instrum̃tis. aut edificio tor¬
culãris: Om̃mo nichil tale auditumus: Un¬
de quids uelit titulus enus. quo inscribit᷑
ꝓtorcularib: non ꝑarua questio ẽ: ꝓfecto
emm sipꝰ istum titulum aliqͥd de talib rebꝰ
diceret quales comemoraui: crederet᷑ a car¬
nalib uere ista usibilia torcularia uoliuis.¬
se cantarez Quia uͦ titulũ imposuit ꝓtorcu¬
laribꝰ. & nichil pꝰe inomni uersu psalmi
dix̃ de his torcularib notissimis oculis nr̃iᷤ:
non dubitatur alia ẽẽ torcularia: quȩ nos
hic querere & intelligere uoluit sp̃c dĩ Q
pendet iuitib: & oliua marborib. His
enm duob fructib: solent torcularia pͣ¬
parari Et qndui pendent infructib suiᷤ.
tanqͣ libero acre ꝑfruuntur: & nec uura in¬
num ẽ. nec olua oleum ante p̾ssuram. Sic
sunt et homines: qͦs pͥdestinauit d̾s ante

Expanded text:
inscribitur. Et quantum advertit intentissime audire advertebamus, nihil in ejus textu dictum est vel de prelo, vel de fiscinis, vel de lacu, vel de instrumentis aut aedificio torcularis; omnino nihil in eo tale audivimus: unde quid sibi velit titulus ejus, quod inscribitur, «Pro torcularibus,» non parva quaestio est. Profecto enim si post istum titulum aliquid de talibus rebus diceret, quales commemoravi, crederetur a carnalibus vere ista visibilia torcularia voluisse cantare: quia vero titulum imposuit, «Pro torcularibus,» et nihil postea in omni versu Psalmi dixit de his torcularibus notissimis oculis nos tris; non dubitatur esse alia torcularia quae nos hic quaerere et intelligere voluit Spiritus pendet in vitibus et oliva in arboribusenim duobus fructibus solent torcularia praeparari; et quamdiu pendent in fruticibus suis, tanquam libero aere perfruuntur; et nec uva vinum est, nec oliva oleum, ante pressuram. Sic sunt homines quos praedestinavit Deus ante
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ intelligunt in qͣlibet circuiflu¬
entia copiarum et uoluptatum. quãuis
ad nutum cuncta descriuant. ꝗͣuis nichil
molestum increpet. nichil aduersũ t̾reat:
tam̃ in malo se ee ꝗͣ diũ ꝑ egrinantur a dno:
acutissimo oculo tribulationẽ & dolorem
inuenerunt. & nom̃ domim inuocauert᷑:
Talis ẽ qui cantat in hoc psalmo: Quis ẽt
sorpus xp̃i. Quisẽ ister Nos si uultis. Hos
omnes si uolumus om̃s filii chore. ꝙ̃ omneᷤ
unus homo: quia unũ xp̃i corpꝰ. Quotͦ nͥ
e̾ unus homo qui unũ caput habet: Caput
nos sumus Et omes in hac uita intorcula¬
rib sumus. si bene sapimius ⁊ si lam ad tor¬
cularia uemimus. Ergo in p̃fsutis tempta¬
tionum constituti edamus hanc uocẽ: &
pͦmittamus desid̾ium nr̃or:¬

Expanded text:
Qui autem intelligunt in qualibet circumfluQui autem intelligunt in qualibet circumfluentia copiarum et voluptatum, quamvis ad nutum cuncta deserviant, quamvis nihil molestum irrepat, nihil adversum terreat, tamen in malo se esse quamdiu peregrinantur a Domino; acutissimo oculo tribulationem et dolorem invenerunt, et nomen Domini invocaverunt. Talis est qui cantat in hoc psalmo. Quis est? Corpus Christi. Quis est iste? Vos, si vultis; nos omnes, si volumus; omnes filii Core, et omnes unus homo, quia unum Christi corpus. Quomodo non est unus homo, qui unum caput habet? Caput  omnes nos sumus. Et omnes in hac vita in torcularibus sumus: si bene sapimus, jam ad torcularia venimus. Ergo in pressuris tentationum constituti, edamus hanc vocem, et praemittamus desiderium no
Abbreviated transcription (Latin):
lexisti te ecͣ incorculãti. Putatis enim fr̃s kmi
infelicitatẽ scłi metuendã eẽ : & felicitatẽ nͦ
c̃ẽ metuendã: Inmo uͦ nulla infelicitas fran¬
git: quc̃ felicitas nulla corrumpit. Quomͦg
cauenda et timenda ẽ ipsa corrupicix. nẽ
te blandiendo seducat: ne incunibas inba¬
culum hariindinis: Nam hoc scͥptum ẽ qͦs¬
clam incumbere inbaculum haruindinis. No¬
lite credere: fr̃agile ẽ quo ñteris ⁊ frangitur
et interimit te Si gͦ felicitate tͥ iste mundꝰ
arrideat: mp̃ssura te computa. ut dicas:
tͥbulationẽ & dolorem inuem. et nom̃ dm̃
inuocaui: Non dixͣ inuemi tͥbulationẽ: nͥ
quandam quslatet: Quedã enim tͥbulatio¬
ꝙ dolor quos dam inhoc scł̃o latet: qͥ putãt
sͥ bene ẽc̃ cum ꝑegrinantur a domino. Qn¬
diu emim sumus incorꝑe inquit ⁊ ꝑ egnam᷑
a domino. Si ãpatre tuo homine ꝑegrina¬
reris. miser eẽs: adomino ꝑegrinaris. et
felix es: Ergo sunt quiputant sͥ bene. eẽ:

Expanded text:
lexisti te esse in torculari. Putatis enim, fratres mei, infelicitatem saeculi metuendam esse, et felicitatem non esse metuendam? Imo vero nulla infelicitas frangit, quem felicitas nulla corrumpit. Quomodo ergo, cavenda et timenda est ipsa corruptrix, ne te blandiendo seducat? Ne incumbas in baculum arundinis; nam et hoc scriptum est, quosdam incumbere in baculum arundinis. Noli te credere ; fragile est quo niteris, frangitur et interimit te. Si ergo felicitate tibi iste mundus arrideat, in pressura te computa, ut dicas, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Non dixit, «inveni tribulationem,» nisi quamdam qulatet, qui putant sibi bene esse, cum peregrinentur a Domino. «Quamdiu» enim «sumus in corpore,» inquit, «peregrinamur a Domino» . Si a patre tuo homine peregrinareris, miser esses: a Domino peregrinaris, et felix es? Ergo sunt qui putant bene sibi esse.
Abbreviated transcription (Latin):
considerauerunt et conspexerunt me:
diuiserunt sͥ uestim̃ta mea: & suꝑ uestẽ
meã miserunt sortẽ: Quis nͥ legente lec̃¬
tore psalmum agnoscat eugłiume Et
tam̃ cum diceretur in psalmo. n dictũ ẽ
fossuri sunt manus meas & pedes : sed
foderunt manus meas & pedes Nec dic¬
tumẽ dinumerati sunt ora mea: s dinu¬
merauerunt ossa mea: Hec dictum ẽ
diuisuri sunt uestim̃ta mea: s diuserua

Expanded text:
deraverunt et conspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea et super vestem meam miserunt sortem» . Quis non, legente lectore Psalmum, agnoscat Evangelium? Et tamen cum diceretur in Psalmo, non dictum est, Fossuri sunt manus meas et pedes; sed, «foderunt manus meas et pedes:» nec dictum est, Dinumeraturi sunt ossa mea; sed, «dinumeraverunt ossa mea:» nec dictum est, Divisuri sunt vestimenta m
Abbreviated transcription (Latin):
lle enim a iideis irridentib uelut caluꝰ
irrisus e: qui incaluariȩ loco crucifixuᷤ
ẽ: Nos autẽ si m illo crediderimus: filii
ipsius sumus. Nob̃ gͦ cantatur iste psal¬
mus: ubi inscribitur filus chore: Sumꝰ
enim filii sponsi: Ile quippe sponsus.
dans arras sponse suȩ sanguine suum:
& sp̃m sc̃m. quo locupletauit nos interi
mista ꝑegrinatione: ad huc autem ser¬
uat nobis occultas diuitias suas: Unde
enim tale pignus dedit: Quid ẽ quod set¬

Expanded text:
eis irridentibus velut calvus eis irridentibus velut calvus irrisus est, quia in Calvariae loco crucifixus est . Nos autem si in illum crediderimus, filii ipsius sumus. Nobis ergo cantatur iste psalmus, ubi inscribitur, «filiis Core:» sumus enim filii sponsi . Ille quippe sponsus, dans arrham sponsae suae, sanguinem suum et Spiritum sanctum, quo locupletavit nos interim in ista peregrinatione; adhuc autem servat nobis occultas divitias suas. Unde enim tale pignus dedit, quid est quod se
Abbreviated transcription (Latin):
lux quam uidere possimus. Totum tam̃
psalmũ breuit᷑ qͣntum possumus. qͣntũ
donat dñs: ꝓ angustia temꝑis attenticur
psalmus. finem ñ intelligimus: nisi quẽ
dicit apłs: sinis enim legis xp̃c: adiusticiã
omni credenti Ergo cum pͥmo intitulo
psalim posuit infinem: direxit cor nr̃o
in xp̃m In illum si intendamus. nerra¬
binus: quia ipse ẽ ueritas quofestina¬
mus: et ipse ẽ uia ꝑ quam currimus.
Quid c̃ filus chorȩ: Intͣpretatur chorȩ
ex uerbo hebreo inlatinum caluum. Ergo
filiis chore filiis calui: Quis ẽ iste caliuis:
Non ut irrideamus illum: s ut ploremͦ
ante illum: Nam & irriserunt illũ qͥdã.
& a demonib uastati sunt: quomͦ in reg¬
norum caluum heliscum irriserunt pu¬
eri: & dicebant pꝰ illum caluȩ calux ꝓces¬
serunt ursi de silua. o comederunt pue¬
ros male ridentes. & plangendos a p̾a¬
rentib suis: Significauit hoc factum ꝓ¬
pħia quadam futuri dñm ur i ium xͣ¬

Expanded text:
lux quam videre possimus. Totum tamen lux quam videre possimus. Totum tamen Psalmum breviter, quantum possumus, quantum donat Dominus, pro angustia temporis attenti curPsalmus.» Finem non intelligamus, nisi quem dicit Apostolus, «Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum primo in titulo Psalmi posuit, «In finem;» direxit cor nostrum in Christum. In illum si intendamus, non errabimus; quia ipse est veritas quo festinamus, et ipse est via per quam curramus . Quid est, «filiis Core?» Interpretatur Core ex verbo hebraeo in latinum Calvus. Ergo «filiis Core,» filiis calvi. Quis est iste calvus? Non ut irrideamus illum, sed ut ploremus ante illum. Nam irriserunt quidam, et a daemonibus vastati sunt: quomodo in Regnorum libro calvum Elisaeum irriserunt pueri, dicebantque post illum, «Calve, calve;» processerunt ursi de silva, et comederunt pueros male ridentes , et plangendos a parentibus suis. Significavit hoc factum prophetia quadam, futurum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendat nobis miscdiam suaͣ: ꝙ sa¬
lutare suum det nobis. Dictum ẽ hoc
quidẽ in ꝓpħia: cum pͥmum ꝓsalmi isti
dicerentur. et scriberentum secerum qd
attinet ad hoc tempus. lam ostendit do¬
minꝰ gentib miscłiam suã : & dedit eis
salutare suum. Ille quidẽ ostendit: set
multi sanari nolunt. ut uideant hoc¬
quod ostendit. S quia ipse sanat ocłos
cordis aduidendum se ꝓpt̾ ea cum dixiss
ostende nobis domine᷑ miscdiam tuam.
tanquã multis cęcis dicturis. quomodo
iudebimus cum cȩꝑit ostendere ⁊ adiunxͣ.
& salutare tuum da nobis. Uando enim
salutare suum. sanat in nobis unde pos¬
simus uidere qđ ostendit: ñ quomͦ medi¬
cus homo ipsecurat. ut lucẽ istam osten¬
dat eis quos curauerit: Et aliud e istalux
quã demonstrat᷑us ẽ: aliudautẽ ipse me¬
dicus qui curat oculos quib ostendat
lucem. Quȩ lux: non ẽ ipse medicus. Noͦ
gͦ sic dominus ds mͣ Ipse ẽ enm med ̾ icꝰ
quicurat ut uidere possimus : & ipse ẽ

Expanded text:
ut ostendat nobis misericordiam suam, et salutare suum det nobis. Dictum est hoc quidem in prophetia, cum primum Psalmi isti dicerentur et scriberentur: caeterum quod attinet ad hoc tempus, jam ostendit Dominus Gentibus misericordiam suam, et dedit eis salutare suum. Ille quidem ostendit; sed multi sanari nolunt, ut videant quod ostendit. Sed quia ipse sanat oculos cordis ad videndum se; propterea cum dixisset, «Ostende nobis misericordiam tuam,» tanquam multis caecis dicturis, Quomodo videbimus, cum coeperit ostendere? adjunxit, «Et salutare tuum da nobis.» Dando enim salutare suum, sanat in nobis unde possimus videre quod ostendit: non quomodo medicus homo ipse curat, ut lucem istam ostendat eis quos curaverit; et aliud est ista lux quam demonstraturus est, aliud autem ipse medicus qui curat oculos quibus ostendat lucem, quae lux non est ipse. Non ergo sic Dominus Deus noster: ipse est enim medicus qui curat unde videre possimus, et ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
rebus de quib agitur comꝑant. Propositio¬
nes autemq̃ gͥce appellantur problẽmata. questi¬
ones sunt: habentes aliquid quod disputatio¬
ne soluendum sit. Qͥs gͦy a tabolas ⁊ ꝓpositionescasi¬
toriȩ legat: Quis ñ his aud itis. ingilantia m̾tis intͣedat:
ut adearum fructum in telligendo ꝑueniat

Expanded text:
rebus de quibus agitur comparantur. Propositiorebus de quibus agitur comparantur. Propositiones autem quae graece appellantur προβλήματα, quaestiones sunt, habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quis ergo parabolas et proposisitiones transitorie legat? quis non his auditis vigilantia mentis intendat, ut ad earum fructum intelligendo perveniat?
Abbreviated transcription (Latin):
SAIMOS: ISTE
mento populo acta narrant᷑
Recentior autem q posterior
populus admonctur. ut caucat
ne sit ingratus bnficiis di÷ eiusq in se ꝓuocet
nacundiam: cuiis obedienter ẽt fideliter deb
omnia uideantur ꝑspicua. Et aꝑta dici atq
narrari: pͥmitus mouet atq intentos facit ti¬
tulus euis. Neq enim frustra inscbitur intel¬
lectus asaph: nisi quia fortasse non quod suꝑ¬
ficies sonat: set interius aliquid intelligentt̃
querunt lectorem. Deinde nartaturus e com¬
memoraturus hȩc omnia. quȩ uident᷑ audito¬
re quã expositore potius indigere: aꝑiam in¬
quit inparabolis osmeum. eloquar ꝓꝑ ositio¬
nes ab untio. Quis non hic desomino ęxcitetur:
Quis audeat uelut manifestas legendo parabo
cant altius se ꝑscrutari oporteres Parabola
quippe alicuuis rei similitudinẽ prȩ se gerit.
Quod licet sit uocabulum gretum: iam tamen
ꝓlatino usurpatur. Et notum ẽ quod inpa¬
rabolis quȩ dicuntur: rerum similitudines.

Expanded text:
salmus iste eri populo acta narrantur: recentior autem et posterior populus admonetur ut caveat ne sit ingratus beneficiis Dei, ejusque in se provocet iracundiam cujus obedienter et fideliter debet omnia videantur perspicua et aperta dici atque narrari, primitus movet atque intentos facit titulus ejus. Neque enim frustra inscribitur, Intellectus Asaph; nisi quia fortasse non quod superficies sonat, sed interius aliquid intelligentem quaerunt ista lectorem. Deinde narraturus et commemoraturus haec omnia, quae videntur auditore quam expositore potius indigere, Aperiam, inquit, in parabolis os meum, eloquar propositiones ab initio. Quis non hic de somno excitetur? Quis audeat velut manifestas legendo percurrcant altius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tamen pro latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis, quae dicuntur rerum similitudines
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. Iam quantum arbitror curritur in
psalmo: intellectus ẽ innõie dm̃i. Audi re¬
cordantem & penitentem qui er rauerat pu-¬
tando dm. nͭ bonum quidat bona t̾rena ma¬
lisi & aufert illa aseruis suis. Intellexͣ enim
qͦd d̾s seruaret seruis suis: & recogitans se.
castigans: erupit boc modo.

Expanded text:
ipsum. Jam quantum arbitror, curritur in Psalmo; intellectus est in nomine Domini. Audi recordantem et poenitentem qui erraverat, putando Deum non bonum qui dat bona terrena malis, et aufert illa a servis suis. Intellexit enim quid Deus servaret servis suis; et recogitans, seque castigans erupit hoc modo.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem: Ipse ergo dabit uirtutem quã in
sua carne premisit: dequa dicit apłs iurtutẽ
resurrectionis eiꝰ fortitudinem autẽ: quia inimi¬
ca destruetur mors: Quoniam itaq prolixum
et ad intelligendum difficilem psalmum tande
aliquando ipso aduiuante finiuimus: benedictꝰ

Expanded text:
virtute . Ipse ergo dabit virtutem quam in virtute . Ipse ergo dabit virtutem quam in sua carne praemisit, de qua dicit Apostolus: Virtutem resurrectionis ejus . Fortitudinem autem, qua inimica destruetur mors . Quoniam itaque prolixum, et ad intelligendum difficilem Psalmum tandem aliquando, ipso adjuvante, finivimus. Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
carnem: Unde ait: Uidete isrł scdm carnem:
Non autem qui filii carnis. hi filii sunt dei: s filii
ꝓmissionis deputantur insemine: Tunc ergo
quando erit sine ulla malorum cõmixtione
populꝰ eius tanquam massa uentilabro emunda¬
ta. tanquã ifrł in quo dolus nonẽ : tc̃ eminentiᷤᷤ¬
sima erit suꝑ isrł magnificentia eiꝰ. et uirtus eiꝰ
innubib: Non enim solus ueniet ad iudicium
s cum seniorib populi sui: quib ꝓmisit quod se
intelligerentur: secutus ad iunxit. M irabilis
deus in scĩs suis. deus isrł: Tunc enim et nomen
ipsum uerissime ac plenissime implebitur isrł qͦd
ẽ uidens dm̃: qm̃ uidebimꝰ eum sicutiẽ: pse
dabit uirtutem et fortitudinem plebi suȩ: bene¬
dictus deus Nunc fiagiles et infirmi habemus
enim thesaurum istum inuasis fictilib: tunc uͦ
etiam corꝑum gloriosissima cõmutatione: ipse da-¬
bit uirtutem et fortitudinem plebi suȩ: Semina¬
tur enimhoc corpus in infirmitate: surget. in

Expanded text:
carnem. Unde ait: Videte Israel secundum carnem . Non autem qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Tunc ergo quando erit sine ulla malorum commixtione populus ejus, tanquam massa ventilabro emundata , tanquam Israel in quo dolus non est , tunc eminentissima erit super Israel magnificentia ejus et virtus ejus in nubibus. Non enim solus veniet ad judicium, sed cum senioribus populi sui ; quibus promisit quod sedintelligerentur, secutus adjunxit: Mirabilis Deus in sanctis suis, Deus Israel. Tunc enim et nomen ipsum verissime ac plenissime implebitur Israel, quod est Videns Deum; quoniam videbimus eum sicuti est . Ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus: nunc fragili et infirmae. Habemus enim thesaurum istum in vasis fictilibus . Tunc vero, etiam corporum gloriosissima commutatione, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae. Seminatur enim hoc corpus in infirmitate; surget in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis ẽ om̃ĩb abinitio usq infinem: Tamen
istum psalmum quem tractandum suscepimus.
et dequo loqui caritati urȩ innomine. domini
proposuimus. ingrano synapis agnoscamus paulu-¬
lum abaltitudine boleris. et diffusione ramorum:
et abilla gła ubi aues celi requiescunt auocemus
cogitationem: et hȩc magnitudo quȩ nos delectat
inholere. quam deparuo surrexerit audiamus:¬
autem uenisset hora qua transiret ib̾c de hoc mũ¬
do ad patrem: Expressit gͦ transitum paschał: D
nisi ipse transiret de hinc ad patrem qͥ propt̾ nos

Expanded text:
communis est omnibus, ab initio usque in finem. Tamen communis est omnibus, ab initio usque in finem. Tamen istum psalmum quem tractandum suscepimus, et de quo loqui Charitati Vestrae in nomine Domini proposuimus, in grano sinapis agnoscamus: paululum ab altitudine oleris et diffusione ramorum, et ab illa gloria, ubi aves coeli requiescunt, avocemus cogitationem; et haec magnitudo quae nos delectat in olere, quam de parvo surrexerit audiamusautem venisset hora, qua transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Expressit ergo transitum Paschae. Sed nisi ipse transiret hinc ad Patrem, qui propter nos
Abbreviated transcription (Latin):
mus. si tamen in illa ambulamus quȩ sit angꝰ¬
ta et ꝑpressuras & tribulationes ꝑducat ad re¬
quiem sempit̾nam: quãꝙͣ ipsa q̃ inreb huma¬
nis uocatur felicitas. plus sit timenda quã mise¬
ria. quandõ quidẽ miseria plerumq affert extri-¬
bulatione fructum bonum: felicitas autẽ corrũ-¬
pit animam ꝑu̾sa securitate. et dat locum diabo¬
lo temptatoris Cum gͦ cogitauerimus prudent᷑
et recte. sicut psallit hȩc uictima temptationẽ
ẽẽ uitam humanam suꝑ terram: neminẽq omĩ¬
no ẽẽ securum. nec debere ẽẽ securum. donec ad
illam patriam ueniatur. unde nemo exit ami-¬
cus. quo nemo admittirat᷑ inimicus. etiam nunc
in ipsa eccłȩ gła agnoscimus uoces tribulationis
nrȩ: et tanquam menbra xp̃i cõpage caritatis
subdita capiti nr̃o. et nos inuicem retinentia dice¬
mus de psalmis quod hic dixisse inuenerimus
martẏres qui fuerunt ante nos: quia tribulatio

Expanded text:
mus si tamen in illa ambulamus, quam sit angumus si tamen in illa ambulamus, quam sit angusta , et per pressuras atque tribulationes perducat ad requiem sempiternam; quamque ipsa quae in rebus humanis vocatur felicitas, plus sit timenda quam miseria; quandoquidem miseria plerumque affert ex tribulatione fructum bonum, felicitas autem corrumpit animam perversa securitate, et dat locum diabolo tentatori: cum ergo cogitaverimus prudenter et recte, sicut salita victima, tentationem esse vitam humanam super terram , neminemque omnino esse securum, nec debere esse securum, donec ad illam patriam veniatur, unde nemo exit amicus, quo nemo admittitur inimicus, etiam nunc in ipsa Ecclesiae gloria agnoscimus voces tribulationis nostrae; et tanquam membra Christi, compage charitatis subdita capiti nostro, et nos invicem retinentia, dicemus de Psalmis, quod hic dixisse invenerimus martyres qui fuerunt ante nos, quia tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore in hoc scło exortisumus.
& aggregat populo dei. quo iam
holus illud exgrano synapis teten¬
dit brachia sua: quoniam ferm̃¬
tum illud quod pͥmo contempti¬
bile fuit terment̾auit tres mensuras : idẽ totum
orbem terrarum reparatum. extrib filiis noe:
quoniam ab oriente et occidente & aquilone. &
austro ueniunt. quirecumbunt cum patriarchi s:
expulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati.
et quorum fidem non sunt imitati: Ad hanc gͦ
cui gaudium indictum ac predictum ẽ. quod
plures filios habitura ẽẽt. quam illa quȩ habe¬
bat uirum. iam talem inuenimus quȩ oblita
esset obprobriorum. et ignominiȩ uiduitatis
suȩ: et ideo possumus forte mirari. cum uoce ᷤᷤ
humilitatis xp̃i uel nr̃e relegerimus inaliqua
propħia: & fieri potest ut minus ex eis afficia¬
mur: quia non eo temꝑe uenimus quando
ista cum sapore legebantur abundante p̾ssu¬
ra: S rursus si abundantiam tribulationum
cogitemus. et inqua ambulemus uia cognosca¬

Expanded text:
o tempore in hoc saeculo exorti sumus et aggregati populo Dei, quo jam olus illud ex grano sinapis tetendit brachia sua; quo jam fermentum illud, quod primo contemptibile fuit, fermentavit tres mensuras , id est, totum orbem terrarum reparatum ex tribus filiis Noe : quoniam ab oriente et occidente et aquilone et austro veniunt, qui recumbent cum Patriarchis, expulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati, et eorum fidem non sunt imitati . Ad hanc ercui gaudium indictum atque praedictum est, quod plures filios habitura esset, quam illa quae habebat virum , jam talem invenimus quae oblita esset opprobriorum et ignominiae viduitatis suae: et ideo possumus forte mirari cum voces humilitatis Christi, vel nostrae, legerimus in aliqua prophetia. Et fieri potest ut minus ex eis afficiamur, quia non eo tempore venimus, quando ista cum sapore legebantur, abundante pressura. Sed rursus si tribulationum abundantiam cogitemus, et in qua ambulemus via cognosca
Abbreviated transcription (Latin):
enim pascha grecum nomen ẽ: s hebreum: Reso¬
nat quidem ingreca lingira passionem: quia
paschum pati dicitur: S consultum hebreum
eloquitm. aliud indicat. Pascha transitum
cõmendat: Quod admonuit etiam iohannes
euangłista. qui inminente passione cum ueniret
dominus ad cenam. qua cõmendauit saeram̃¬

Expanded text:
enim Pascha graecum nomen, sed hebraeum. Resonat quidem in graeca lingua passionem, quia πασχεῖν, pati dicitur; sed consultum hebraeum eloquium, aliud indicat. Pascha transitum commendat. Quod admonuit etiam Joannes evangelista, qui imminente passione, cum veniret Dominus ad coenam qua commendavit sacram
Abbreviated transcription (Latin):
tondente se fuit sine uoce: ecce dabit uocem
suam: Nec uocem infirmitatis ut uidicandus:
s uocem uirtutis tanquam uidicaturꝰ. Non e-¬
nim deus occultꝰ sicut pͥus et in hominum ui.¬
dicio non aꝑiens os suum: sed deus manifestꝰ
ueniet deus nr̃ et non silebit: Quid desꝑatis
infideles: Quid irridetis: Quid dicit seruus ma¬
lus: Tardat dominus meus uenire: Ecce dabit

Expanded text:
tondente se fuit sine voce , ecce dabit vocem tondente se fuit sine voce , ecce dabit vocem suam: nec vocem infirmitatis, tanquam judicandus; sed vocem virtutis, tanquam judicaturus. Non enim Deus occultus, sicut prius, et in hominum judicio non aperiens os suum; sed Deus manifestus veniet; Deus noster, et non silebit . Quid desperatis, infideles? quid irridetis? Quid dicit servus malus: Tardat Dominus meus venire ? Ecce dabit
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ suam: Cũ
ienuti n uiuu auiuit preugor. et feret quo tu
nonuis: Quamquam enim enira xp̃o inherere cu¬
piamus : mori tamen nolumus: & ideo libent̃ uelpo¬
tius patient̾ patimur: quiꝰalius transitus non dat᷑.
Naturam quippe nr̃am idẽ consortium quoddam
animȩ et corporis. et quandam in his duob famili
non nulli codices babent. qui ascendit suꝑ cȩlum
cȩli ad orientem: In his uerbis ille non intelligit
xp̃m: quieiꝰ resurrectionem ascensionemq non
credit: Ad orientem uero quod addidit. nonne
etiam ipsum locum. quoniam inpartib oientis:
ẽ ubi resurrexit. et unde ascendit expressit: Er¬
go suꝑ cȩlum cȩli sedet addexteram patris: bocẽ
quod dicit apłs. ipse est qui ascendit suꝑ omneᷤᷤ
cȩlos. Quid enim cȩlorum restat post celũ celie
Quos et cȩlos cȩlorum possumus dicere: sicut uo¬
cauit firmam̃tum cȩlum: Quod tam̃ celum. eti¬
tuos: attende quod sequitur. Ecce dabit uocẽ
suam uocẽ uirtutis: Ille qui sicut agnus corã

Expanded text:
sionem suam: Cum senueris, inquit, alius te praecinget, et feret quo tu non vis . Quanquam enim Christo inhaerere cupiamus, mori tamen nolumus; et ideo libenter, vel potius patienter patimur, quia alius transitus non datur,Naturam quippe nostram, id est consortium quoddam animae et corporis, et quamdam in his duobus familinonnulli codices habent, Qui ascendit super coelum coeli ad orientem. In his verbis ille non intelligit Christum, qui ejus resurrectionem ascensionemque non credit. Ad orientem vero quod addidit, nonne etiam ipsum locum, quoniam in partibus orientis est ubi resurrexit et unde ascendit, expressit? Ergo super coelum coeli sedet ad dexteram Patris. Hoc est quod dicit Apostolus: Ipse est qui ascendit super omnes coelos . Quid enim coelorum restat post coelum coeli? Quos et coelos coelorum possumus dicere, sicut vocavit firmamentum coelum; quod tamen coelum, etituos, attende quod sequitur: Ecce dabit vocem suam, vocem virtutis. Ille qui sicut agnus coram
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ipse transiret de hinc ad patrem qͥ propt̃ nos
propt̃ leuandum aliquid descendimus. s cecidimꝰ:
Ipse autem non cecidit s descendit: ut eum qui ce¬
ciderat subleuaret: Transitus gͦ et illius et nr̃. hinc
ad patrem dehoc mundo ad regnum cȩlorum: de ui-¬
ta mortali aduitam ȩternam: de uita terrena ad
uitam celestem: deuita corruptibili ad incorruptiõ¬
nem: de tribulationis conuersatione ad ꝑpetuam
securitatem: Ideo probis qui cõmutabuntur. psal¬
mi titulus ẽ Causam gͥ cõmutationis nr̃ȩ. idẽ ip¬
sam domini passionem nr̃amq intribulationib
uocem. intextu psalmi aduertamus : cognoscamꝰ.
congemiscamus: et audiendo. cogaoscendo. conge

Expanded text:
nisi ipse transiret hinc ad Patrem, qui propter nos nisi ipse transiret hinc ad Patrem, qui propter nos propter aliquid levandum descendimus, sed cecidimus? Ipse autem non cecidit; sed descendit, ut eum qui ceciderat sublevaret. Transitus ergo, et illius, et noster, hinc ad Patrem; de hoc mundo ad regnum coelorum, de vita mortali ad vitam aeternam, de vita terrena ad vitam coelestem, de vita corruptibili ad incorruptibilem, de tribulationum conversatione ad perpetuam securitatem. Ideo, Pro his qui commutabuntur, Psalmi titulus est. Causam igitur commutationis nostrae, id est ipsam Domini passionem, nostramque in tribulationibus vocem in textu Psalmi advertamus, cognoscamus, congemiscamus: et audiendo, cognoscendo, conge
Abbreviated transcription (Latin):
tas mutantur fideles: s in meluis ꝑ grãm di At
mutaremur inpeius. nr̃a iniquitas fuit : ut mu¬
taremur in meluis non nr̃a iusticia. s gr̃a dei pres¬
tat: Quod gͦ in peius mutati sumus. nobis impu¬
temus: quod in melius cõmutamur. dm̃ laudemꝰ.
Prohis gͦ iste psalmus. qui cõmutabuntur: Unde
autem ista cõmutatio facta ẽ. nisi expassione. xp̃ĩ e
Pascha ipsum : latine transitus int̾pretatur: Non
enim pascha grecum nomen ẽ: s hebreum: Reso¬
nat quidem ingreca lingua passionem: quia
paschimpati dicitur: S consultum hebreum
eloquium. aliud indicat: Pascha transitum
cõmendat: Quod admonuit etiam iohannes
euangłista. qui inminente passione cum ueniret
dominus ad cenam. qua cõmendauit saeram̃¬
tum corporis et sanguinis sui: ita loquitur: Cum
autem uenisset hora qua transiret ibc dehoc mũ¬
do ad patrem: Expressit gͦ transitum pascha: Di

Expanded text:
tas, mutantur fideles; sed in melius per gratiam Dei. Ut tas, mutantur fideles; sed in melius per gratiam Dei. Ut mutaremur in pejus, nostra iniquitas fuit: ut mutaremur in melius, non nostra justitia, sed gratia Dei praestat. Quod ergo in pejus mutati sumus, nobis imputemus: quod in melius commutamur, Deum laudemus. Pro his ergo iste psalmus, qui commutabuntur. Unde autem ista commutatio facta est, nisi ex passione Christi? Pascha ipsum latine Transitus interpretatur. Non est enim Pascha graecum nomen, sed hebraeum. Resonat quidem in graeca lingua passionem, quia πασχεῖν, pati dicitur; sed consultum hebraeum eloquium, aliud indicat. Pascha transitum commendat. Quod admonuit etiam Joannes evangelista, qui imminente passione, cum veniret Dominus ad coenam qua commendavit sacramentum corporis et sanguinis sui, ita loquitur: Cum autem venisset hora, qua transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Expressit ergo transitum Paschae. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
consũmatum ẽ. et sic inclinato capite tradidit
sp̃m. ostendens ista omnia quȩ predicta sunt in
illo fuisse tunc consũmata: non licet hic aliud in¬
telligere: Apostoli etiam loquentes de xp̃o: testi¬
monia existo psalmo dederunt: Quis autem
deuiet asentenciis eorum: Aut quis agnus non
sequatur arietes: Ergo xp̃c hic loquitur : magis¬
q nobis demonstrandum ẽ ubi euis m̃bra loquã.¬
tur. ut ostendamus quia totus hic loquitur: qu̾ã
mi est: infinem prohis qui cõmutabuntur ipsi
dauid: Nunc cõmutationem in melius audi sõ¬
Adam et eua indeterus: qui exadam et eua xp̃o
heserunt. in melius cõmutatisunt:. Dicut enĩ
ꝑunum hominem mors: ita et ꝑunum hominẽ
resurrectio mortuorum: es sicut in adam omĩs
moriuntur: sic et inxp̃o omnes uiuificabuntur.
Abeo quod formauit deus mutatus adam: s inpe¬
ius iniquitatis suȩ: Abeo quod oꝑata est iniqui¬

Expanded text:
Consummatum est, et sic inclinato capite tradidit Consummatum est, et sic inclinato capite tradidit spiritum , ostendens ista omnia quae praedicta sunt in illo fuisse tunc consummata; non licet hic aliud intelligere. Apostoli etiam loquentes de Christo, testimonia ex isto psalmo dederunt. Quis autem deviet a sententiis eorum? aut quis agnus non sequatur arietes? Ergo Christus hic loquitur: magisque nobis demonstrandum est ubi ejus membra loquantur, ut ostendamus quia totus hic loquitur, quam mi est: In finem, pro his qui commutabuntur, ipsi David. Nunc commutationem in melius audi: comam et Eva in deterius; qui ex Adam et Eva Christo adhaeserunt, in melius commutati sunt. Sicut enim per unum hominem mors, ita et per unum hominem resurrectio mortuorum: et sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur Ab eo quod formavit Deus, mutatus est Adam; sed in pejus iniquitatis suae: ab eo quod operata est iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis ẽ omĩb abinitio usq infinem: Tamen
istum psalmum quem tractandum suscepunus.
et dequo loqui caritati urȩ innomine domini
proposuimus. ingrano synapis agnoscamus paulu-¬
lum ab altitudine holeris. et diffusione ramorum:
et ab illa gła ubi aues cȩli requiescunt auocemus
cogitationem: et hec magnitudo quȩ nos delectat
inholere. quam deparuo surrexerit audiamus:
Xp̃c enim hic loquitur: s iam scientib dicimus:
xp̃s non solum caput s et corpus ẽ: ex ipsis uerbiᷤ
agnoscimus: Nam quia hic loquitur: dubitare
omnino non ꝑmittimur: Hic sunt enim ex p̃ssa
uerba quȩ meiꝰ passione completa sunt: dedert̃
inescam meam fel. et insiti mea potauerunt me
aceto: Quaindo ista ad litteram impleta sunt: et
ꝓrsus quomͦ predicta sic reddita Eumq xp̃c ip¬
se dixisset sitiopendens incruce: et ad hoc uerbũ
ei acetum inspongia datum ẽẽt. quo accepto dix̃

Expanded text:
communis est omnibus, ab initio usque in finem. Tamen communis est omnibus, ab initio usque in finem. Tamen istum psalmum quem tractandum suscepimus, et de quo loqui Charitati Vestrae in nomine Domini proposuimus, in grano sinapis agnoscamus: paululum ab altitudine oleris et diffusione ramorum, et ab illa gloria, ubi aves coeli requiescunt, avocemus cogitationem; et haec magnitudo quae nos delectat in olere, quam de parvo surrexerit audiamus. Christus enim hic loquitur sed jam scientibus dicimus; Christus non solum caput, sed et corpus. Ex ipsis verbis agnoscimus. Nam quia Christus hic loquitur, dubitare omnino non permittimur. Hic sunt enim expressa verba quae in ejus passione completa sunt: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto: quando ista et ad litteram impleta sunt, et prorsus quomodo praedicta, sic reddita. Cumque ipse Christus dixisset, Sitio, pendens in cruce, et ad hoc verbum ei acetum in spongia datum esset, quo accepto dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. si tamen in illa ambulamus quȩ sit angꝰ¬
ta et ꝑ pressuras & tribulationes ꝑducat ad re-¬
quiem sempit̾nam: quãꝙ ipsa q̃ inreb huma-¬
nis uocatur felicitas plus sit timenda quã mise-¬
ria. quandõ quidẽ miseria plerumq affert extri-¬
bulatione fructum bonum: felicitas autẽ corrũ¬
pit animam ꝑu̾sa securitate. et dat locum diabo¬
lo temptatori: Cum gͦ cogitauerimus prudent᷑
et recte. sicut psallit hȩc uictima temptationẽ
ẽẽ uitam humanam suꝑ terram : neminẽq omĩ¬
no ẽẽ securum. nec debere ẽẽ securum. donec ad
illam patriam ueniatur. unde nemo exit ami-¬
cus. quo nemo admittit᷑ inimicus. etiam nunc
in ipsa ȩccłȩ gła agnoscimus uoces tribulationis
nr̃e: et tanquam menbra xp̃i cõpage caritatis
subdita capiti nr̃o. et nos inuicem retinentia dice¬
mus de psalmis quod hic dixisse inuenerimus
martẏres quifuerunt ante nos: quia tribulatio

Expanded text:
mus si tamen in illa ambulamus, quam sit angumus si tamen in illa ambulamus, quam sit angusta , et per pressuras atque tribulationes perducat ad requiem sempiternam; quamque ipsa quae in rebus humanis vocatur felicitas, plus sit timenda quam miseria; quandoquidem miseria plerumque affert ex tribulatione fructum bonum, felicitas autem corrumpit animam perversa securitate, et dat locum diabolo tentatori: cum ergo cogitaverimus prudenter et recte, sicut salita victima, tentationem esse vitam humanam super terram , neminemque omnino esse securum, nec debere esse securum, donec ad illam patriam veniatur, unde nemo exit amicus, quo nemo admittitur inimicus, etiam nunc in ipsa Ecclesiae gloria agnoscimus voces tribulationis nostrae; et tanquam membra Christi, compage charitatis subdita capiti nostro, et nos invicem retinentia, dicemus de Psalmis, quod hic dixisse invenerimus martyres qui fuerunt ante nos, quia tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore in hoc scło exortisumus.
& aggregati populo dei. quo iam
holus illud exgrano synapis teten-¬
dit brachia sua: quoniam ferm̃¬
tum illud quod pͥmo contempti¬
bile fuit terment̾auit tres mensuras: idẽ totum
orbem terrarum reparatum. ex trib filiis noe:
quoniam ab oriente et occidente & aquilone. &
austro ueniunt. qui recumbunt cum patriarcheᷤ:
ex pulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati.
et quorum fidem non sunt imitati: Ad hanc gͦ
cui gaudium indictum ac predictum ẽ. quod
plures filios habitura ẽẽt. quam illa quȩ habe-¬
bat uirum. iam talem inuenimus quȩ oblita
esset obprobriorum. et ignominiȩ uiduitatis
suȩ: et ideo possumus forte muari. cum uoceᷤᷤ
humilitatis xp̃i uel nr̃e relegerimus inaliqua
propħia: et fieri potest ut minus ex eis afficia¬
mur: quia non eo temꝑe uenimus quando
ista cum sapore legebantur abundante p̾ssu¬
ra: S rursus si abundantiam tribulationum
cogitemus. et inqua ambulemus uia cognosca.¬

Expanded text:
o tempore in hoc saeculo exorti sumus et aggregati populo Dei, quo jam olus illud ex grano sinapis tetendit brachia sua; quo jam fermentum illud, quod primo contemptibile fuit, fermentavit tres mensuras , id est, totum orbem terrarum reparatum ex tribus filiis Noe : quoniam ab oriente et occidente et aquilone et austro veniunt, qui recumbent cum Patriarchis, expulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati, et eorum fidem non sunt imitati . Ad hanc ercui gaudium indictum atque praedictum est, quod plures filios habitura esset, quam illa quae habebat virum , jam talem invenimus quae oblita esset opprobriorum et ignominiae viduitatis suae: et ideo possumus forte mirari cum voces humilitatis Christi, vel nostrae, legerimus in aliqua prophetia. Et fieri potest ut minus ex eis afficiamur, quia non eo tempore venimus, quando ista cum sapore legebantur, abundante pressura. Sed rursus si tribulationum abundantiam cogitemus, et in qua ambulemus via cognosca
Abbreviated transcription (Latin):
consultores sortilegõrum: mathematicorũ
phitonum. Intrent eccłas. ñ intrent eccłas.
minici di sunt. Ad tempus possunt. florẽre
sicut fenum: ꝑibrnt autẽ cum ille insꝑite.¬
re cȩꝑit ⁊ et ndicium suum iomne̾̃ carne̾
adduxerit. Iunge te scripturȩ .di. et dic illud
cum isto psalmo: qͣm ecce mimicitui ꝑibt̃ Non
laboras modo ⁊ simimici dĩ ꝑibunt. et disꝑ.¬
gentur omnes qui oꝑantur iniquitateme
Tu qui inter ista scandala. inter iniquitates
humanas gemis : qui tribularis Ei carne
tris. s pedib tuis. et menbris tuis laboras

Expanded text:
consultores sortilegorum, mathematicorum, consultores sortilegorum, mathematicorum, pythonum. Intrent ecclesias, non intrent ecclesias; inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum; peribunt autem, cum ille inspicere coeperit, et judicium suum in omnem carnem adduxerit. Junge te Scripturae Dei, et dic illud cum isto psalmo: «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Non laboras modo, si inimici Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? tu qui inter ista scandala, inter iniquitates humanas gemis, qui tribularis in carne, tris, sed pedibus tuis et membris tuis laboras