comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si nullum acceꝑimus ꝓpħicũ u̾bũ.
accipimus tam̃ ꝓpħicũ factum:
qr multos ꝓhac uinea futuro
martẏres ꝓprio sanguine ꝓphe¬
tauit. Qͥs autͣ ille ẽ in capite
uulneratꝰ: Nimirũ ysaias.
cuius faciliꝰ cõpagẽ corporis
serra diuisit. ꝙͣ fidẽ inclinauit. con¬
stantiamue detͥuit: aut uigorẽ m̃tiᷤ
exsecuit. Eo gͥ factũ ẽ. ut cũ plures
alios destinasset qͦs iudei in honoroᷤᷤ
& mnanes sͥ de quib nichil potuert̃
ꝓfice̾ dimisert̃: nouissime etiã filiũ
unicũ mitteret: quẽ ꝑfidi qͣsi he¬
red̾e remouere cupientes. occidert̃
crucifigendo: eiecerunt negan¬
do. Breuit itaq ꝙͣ magna ꝙͣ multa:
Primũ. qr naturał ẽ bonitas. que
plerũq credit indignis: deind̾
negat. de auctore desꝑat: heres
aut̃ xp̃c. idemq testator. Heres
qr morti ꝓprie suꝑuiuit: & testa¬
m̃toꝵ q̃ ipse condidit tanqͣm
hereditaria in nr̃is ꝓfectib emo

Expanded text:
si nullum acceperimus propheticum uerbum, si nullum acceperimus propheticum uerbum, accepimus tamen propheticum factum, quia multos pro hac uinea futuros martyres proprio- sanguine prophetauit. quis autem est ille qui in capite uulneratur? nimirum Esaias, cuius facilius conpaginem corporis serra diuisit, quam fidem inclinauit constantiamue detriuit aut uigorem mentis exsecuit. eo igitur factum est, ut cum plures alios destinasset, quos Iudaei inhonoros et inanes sibi, de quibus nihil potuerunt proficere, dimiserunt, nouissime etiam filium unigenitum mitteret, quem perfidi quasi heredem remouere cupientes occiderunt crucifigendo,, eiecerunt negando. breuiter itaque quam magna, quam multa! primum quia naturalis est bonitas, quae plerumque credit indignis, deinde qui heredem negat. de auctore desperat. heres autem Christus idemque testator: heres, quia morti propriae superuiuit et testamentorum quae ipse condidit tamquam hereditaria in nostris profectibus emo-
Abbreviated transcription (Latin):
telligimus qͥd sit torcular: nͥ fortt
qr psalmi de torcularib inscri¬
bunt᷑: eo qd̾ inhis mysteria dnice
passionis. mͦ musti scõ feruente sp̃u¬
ꝓpħaꝵ redundantius estuau̾int:
cular: in qͦ uue rationabilis fructꝰ
int̃ior spiritali infusione deflue¬
ret. Edificauit turrẽ u̾ticẽ scilic&
legis attollens. atq ita hanc uineã
munitã. instructã. ornatam. lo
seruos suos misit. Bene tempꝰ
fructuum posuit: ñ ꝓuentum.
Nullo enĩ fructus extitit iudeoꝵ.
nullꝰ uineȩ huius ꝓuentus. Deqͣ
dñs ait. Expectaui ut facet uuaᷤ.
fec̃ autẽ spinas. Itaq ñ lȩticiȩ ui¬
no. ñ spiritali musto. s cruento
ꝓpħaꝵs sanguine torcularia redun¬
darunt. Deniꝙ hiereinias in
lacũ missꝰ ẽ. Hec enim erant
torcularia iudeoꝵ: ñ uino re¬
pleta s murmure. Et licet gene¬
ralit̃ ꝓpħȩ uideantur expͥmi:
dat tam̃ lectio ut illũ qͥ lapidatꝰ:
nabuthan esse credamꝰ. Cuius &¬

Expanded text:
tellegimus quid sit torcular nisi forte tellegimus quid sit torcular nisi forte quia psalmi de torcularibus inscribuntur, eo quod in his mysteria dominicae passionis modo musti sancto feruente sp redundantius aestuaverint? cular, in quod uvae rationabilis fructus interior spiritali infusione deflueret. Aedificavit turrim , verticem scilicet Legis attollens: atque ita hanc vineam munitam, instructam, ornatam locaservulos suos misit. Bene tempus fructuum posuit, non proventum; nullus enim fructus exstitit Judaeorum, nullus uineae huius prouentus, de qua dominus ait: exspectaui ut faceret uuas, fecit autem spinas. itaque non laetitiae uino, non spiritali musto. sed cruento prophetarum sanguine torcularia redundarunt. denique Hieremias in lacum missus est; haec enim erant iam torcularia Iudaeorum non uino repleta, sed borbore. et licet generaliter prophetae uideantur exprimi, dat tamen lectio ut illum qui lapidatus est Nabutham esse credamus, cuius et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ spacia metiret᷑. Pulcre tam̃ ñ
extentis funib modꝰ aliqͥs posses¬
sionis includit᷑. nec qͣsi diffinite
gello inĩm̃sum libero fines eccłȩ
porrigunt᷑. Eliminant᷑ iudei. ñ
p̃scͥpto aliqͦ exilio. s int̃mino: ut
nusqͣm synagoge locꝰ in urbe re¬
Amaneret.
meam plantauit homo.
Pleriq uarias significati¬
ones de uineȩ appellatione diri¬
uant: s euident̃ ysaias uineã
domini sabaoth. domũ isrł me¬
morauit. Hanc uineã. qͥs alius nͥ
d̾s condidit: Hic ẽ qͥ locauit &
ꝑegre ꝓfectus ẽ: ñ qr ex loco ad
s qr p̃sentior ẽ diligentib : ne¬
gligentib ab est. Multis autem
temporib affuit: ꝓpera uideret᷑
exactio. Nam qͦ indulgentior li¬
beralitas: eo in excusabilior ꝑ¬
uicatia. Uñ bene scdm matħmn
habes. qr ⁊ sepe circumdedit. hoc :
diuine custodiȩ munitione ual¬
lauit: ne facile spiritalium pa¬
teret incursionib bestiarum.
Et fodit in ea torcular. Qemͦ in¬

Expanded text:
non spatia metaretur. pulchre tamen non non spatia metaretur. pulchre tamen non extentis funibus modus aliqui possessionis includitur nec quasi definitae gello in inmensum libero fines ecclesiae porriguntur, eliminantur Iudaei, non praescripto aliquo exilio, sed intermino, ut nusquam synagogae locus in orbe remaneret. neam plantauit homo. plerique uarias significationes de uineae appellatione deriuant, sed euidenter Esaias uineam domini Sabaoth domum Israhel esse memorauit. hanc uineam quis alius nisi deus condidit? hic est ergo qui locauit et peregre profectus est, non quia ex loco ad  praesentior est diligentibus, neglegentibus abest. multis autem temporibus afuit, ne praepropera uideretur exactio. nam quo indulgentior liberalitas, eo inexcusabilior peruicacia. unde bene secundum Matthaeum habes quia et saepe circumdedit, hoc est diuinae custodiae munitione uallauit, ne facile spiritalium pateret incursionibus bestiarum. et fodit in ea torcular. quomodo in
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a colligat᷑. Mensa nũmularioꝵ
eu̾titur: ut dñi subroget᷑. Ara
deicit᷑: ut erigant᷑ altaria. Atq
hoc ñ aliꝗͣ succinctus manu di¬
uitiisq faciebat : s flagello de
restib cedebat turbas :⁊ resiste̾
nullus audebat. Et nunc uirga
utitur: nunc flagello. Uirga a
recta ẽ. uirga regni tui. Uirga
ut corrigat. flagello ut suaddeat.
Directa illic. hic moralis quasi
inflexa preceptio: ꝗͣ peccatoris
conscientia qͣsi lento uerbere
flagellat᷑. Alii enĩ st̃ terrores
ꝓphetici: & alie apłice suasiones.
Inutͦq tam̃: unius u̾bi ẽ disci-¬
plina. Et id̾o flagellum de resti¬
b fecit: qr funes ceciderunt
mea p̃clara ẽ mͥ. Funes enim hii¬
dicunt᷑: qͥb agͥ m̃sores metandoꝵ
limites partiuntur agroꝵ. Et id̾o
tanqͣm bonꝰ agͥm̃sor. sẏnagoge
t̃minos distinguebat. & ecclesie
sacͥlegos de templo iubebat exire
Nouus enĩ uenerat. feraciũ me¬
tator animarũ: qͥ agroꝵ gen̾a

Expanded text:
gratia colligatur, mensa nummulariorum gratia colligatur, mensa nummulariorum euertitur, ut domini subrogetur, ara deicitur, ut erigantur altaria. atque hoc non aliqua succinctus manu diuitiisque faciebat, sed flagello de restibus caedebat turbas et resistere nullus audebat. et nunc uirga utitur, nunc flagello — uirga enim recta est, uirga regni tui — uirga, ut corrigat, flagello, ut suadeat. directa illic, hic moralis quasi inflexa praeceptio, qua peccatoris conscientia uelut lento uerbere flagellatur. alii sunt enim terrores prophetici, aliae apostolicae suasiones: in utroque tamen unius uerbi est disciplina. et ideo flagellum de restibus fecit, quia funes ceciderunt praeclara est mihi; funes enim dicuntur,, quibus agrimensores metandorum limites partiuntur agrorum. et ideo tamquam bonus agrimensor synagogae terminos distinguebat et ecclesiae sacrilegos de templo iubebat exire; nouus enim uenerat feracium metator animarum, qui agrorum genera,
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ om̃s excludunt᷑ nũmularii.
sunt enĩ ⁊ boni. Deniq pecumam
nieã inquit dedisses nĩmulariis.
& ego ueniens cũ usuris recepissem
dentiũ columbas cur eu̾terit: scđm
litterã ñ intelligo. Neq enĩ nundi¬
natores auium uendicare sͥ pot̾ant
bonorati alicuius innundinis solii
tam̃ dñici forma baptismatis. qñ
descendit sc̃s sp̃c ĩ columbȩ typo
eiectoꝵ de templo huiusmodi
Gratis enĩ inqͥt accepistis: gratis
date. Deniq sẏ moni sc̃ificandi munꝰ
p̃cio inse putanti posse conferri:
respondit petrꝰ. Pecuma inquit
posse. Non ẽ tͥ pars. neq sors.
in hac fide. Uenditores quoq
ouium ⁊ boum eos puto. qͥ dẽ
labore alieno ł simplicitate. fedi
auctionatores. qͣsdam nundinas¬
aucupent᷑. Aut qr oues ciciunt᷑ ⁊ bo¬
ues ⁊ columbe iubent᷑ auferri. p᷑płs
uidet᷑ udeus excludi. Effrem enim
sic̃ colũba: qd̃ eoꝵ dñs ⁊ successiones
odit : labores. Es effunditur: ut

Expanded text:
Non ergo omnes excludantur nummularii; Non ergo omnes excludantur nummularii; sunt enim et boni. Denique, Pecuniam meam, inquit, dedisses nummulariis, et ego veniens cum usuris recepissem dentium columbas cur everterit, secundum litteram non intelligo; neque enim nundinatores avium vindicare sibi poterant honorati alicujus in nundinis solii tamen Dominici forma baptismatis, quando descendit Spiritus sanctus in columba , typo ejectorum de templo hujusmodi Gratis enim, inquit, accepistis, gratis date . Denique Simoni, qui sanctificandi munus pretio in se putavit posse conferri, respondit Petrus: Pecunia, inquit,posse: non est tibi pars, neque sors in hac fide . 20. Venditores quoque ovium et boum eos puto, qui de labore alieno vel simplicitate, foedi auctionatores qaucupentur aut quia oues eiciuntur et boues, columbae iubentur auferri, populus uidetur Iudaeus excludi; Ephraem enim sicut columba, quod eorum dominus et successiones oderit et labores. aes effunditur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uendentes intemplo
& m̃sas nũmularioꝵ. eu̾tit: ⁊ ca¬
thedras uendentium columbas.
Ceneraliter itaq supra docuit
scłares a dĩ templo abẽẽ debere
contractus : specialit̃ autẽ num¬
mularios pepulit. Qͥ st̾ ñmula¬
rii. nͥ qͥ de pecunia dm̃ lucrum
querunt: nec bona malaq dis¬
cernũt: Pecunia enĩ domini:
scͥptura diuina ẽ. Nam ⁊ denarioᷤ
seruis distribuit ꝓfecturꝰ: & ta¬
lenta diuisit: & ꝓsanitate hoĩs
uulnerati. duo era stabulario de
bonus nũmularius. eloqͥa dm̃
eloqͥa casta argentũ igne exami¬
natũ. reconde. purgatum spũ
septiformi : nec adulteram y ma¬
ginẽ regis quia ⁊ sathanas trans¬
figurat se in angłm lucis impia
cõmutatione suscipias. nec im¬
minuitã pͥncipis tui figuram. ar¬
tuo misceas: nec pecuniȩ sono
aurẽ temptes fideliũ: aut religio¬
sarũ audientiã scͥpturarũ tinitꝰ
eris excludat: uł religiosis affec¬
tib habendi cupiditas inseratur.

Expanded text:
setementesintemplo et mensas nummulariorum euertit et cathedras uendentium columbas. generaliter itaque supra docuit saeculares a dei templo abesse debere contractus, specialiter autem nummularios pepulit. qui sunt nummularii nisi qui de pecunia domini lucrum quaerunt nec bona malaque discernunt? pecunia enim domini scriptura diuina est. nam et denarios seruis distribuit profecturus et talenta diuisit et pro sanitate hominis uulnerati duo bonus nummularius eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum reconde, purgatum Spiritu septiformi : nec adulteram imaginem regis quia et Satanas transfigurat se in angelum lucis impia commutatione suscipias: nec imminutam principis tui figuram atuo misceas: nec pecuniae sono aures tentes fidelium; ut religiosarum audientiam Scripturarum tinnitus aeris excludat, vel religiosis affectibus habendi cupiditas inseratur.
Abbreviated transcription (Latin):
tendens manũ: tetigit eũ. Lex
tangi lepsos ꝓibet. S qͥ dñs le¬
gis ẽ: ñ obsequitur legi: s legẽs
fac̃. Nongͦ tetigit qr sine tactu
mundari ñ poterat : s ut ꝓba-¬
ret qr subiectus ñ erat legi: nec
contagiũ timebat ut homines.
s qr contaminari ñpoterat. qͥ
alios liberabat. Simul ut econtͣ
lepͣ tactu dñi fugaretur. que
solebat contaminare tangentẽ.
Ostendere autͣ se sacerdoti iube¬
tur ⁊ offerre ꝓemundatione
sua: ut dũ offerret se sac̾doti.
intelligeret sac̾dos. ñlegis or-¬
dine. s gr̃a dĩ supra legẽ esse
curatum: & dũ mandatur sacͥ¬
ficium scđm p̃ceptum moysi. os¬
tendẽt dñs qr ñlegem solueret
ẽ sanare eos qͦs remedia legis ñ
sanauerant uideretur. Et bene
addidit: sic̃ p̃cepit moyses. Lex
enim spiritał ẽ. id̾oq uidetur
sacͥficium spiritale mandasse.
Deniq addidit ut sit intesti¬
moniũ hoc uob̃: hoc ÷ si deo
credatis. si impietatis lepra diᷤ¬
cedat. si occultoꝵ cognitor sit

Expanded text:
tendens manum tetigit eum. lex tangi leprosos prohibet, sed qui dominus legis est non obsequitur legi, sed legem facit. non ergo tetigit, quia sine tactu mundare non poterat, sed ut probaret quia subiectus non erat legi nec contagium timebat ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat, simul e contrario lepra tactu domini fugaretur, quae solebat contaminare tangentem. ostendere autem se sacerdoti iubetur et offerre pro emundatione sua, ut, dum offert se sacerdoti, intellegeret sacerdos non legis ordine, sed gratia dei supra legem esse curatum et, dum mandatur sacrificium secundum praeceptum Moysi, ostenderet dominus quia legem non solueret, legem sanare eos quos remedia legis non sanauerant uideretur. et bene addidit: sicut praecepit Moyses; lex enim spiritalis est, ideoque uidetur sacrificium spiritale mandasse. denique addidit: u t sit in testimonium hoc uobis, hoc est: si deo credatis, si inpietatis lepra discedat, si occultorum cognitor sit
Abbreviated transcription (Latin):
delitescit. Illa aut̃ hierłm
fides nr̃a. in illo altissimo
om̃ium locata monte.
bris & ruinis huiꝰ mundi abscon¬
di: s fulgens candore et̃mi solis
luce nos gr̃e spiritał illuminat.

Expanded text:
delitescit: illa autem Hierusfides nostra, in illo altissimo omnium locata monte, bris et ruinis hujus mundi abscondi: sed fulgens candore solis aeterni, luce nos gratiae spiritalis illuminat.
Abbreviated transcription (Latin):
cripturi e
uuangelii
que lucas
Sanctus
quodã mͦ
rerũ do¬
minicaꝵ
distinctione digessit: priꝰ stilum
ipsũ exponendum putamu
Est enĩ hystoricus. Nam licet scͥp¬
tura diuina mundane euacuet
sapientiȩ disciplinã. qd̾ maiore
fucata uerboꝵ ambitu. quam¬
rerũ ratione subnixa: tamͣ siqͥs
inscripturis diuinis etiã illa q̃

Expanded text:
cripturi in euangelii quem Lucas sanctus quodam modo rerum dominicarum distinctione digessit, stilum ipsum prius exponendum putamus; est enim historicus. nam licet scriptura diuina mundanae euacuet sapientiae disciplinam, quod maiore fucata uerborum ambitu quamrerum ratione subnixa sit, tamen si quis in scripturis diuinis etiam illa q
Abbreviated transcription (Latin):
lat autẽ omnẽ filiũ quẽ recipit. Argue nos
dñe uerũ in iudicio: ⁊ ñ in furore. Ista cor¬
reptio popłi ẽ. Correptio peccatoris ⁊ ali¬
em: illa ẽ quã iustus renuit dicẽs. Dñe
ne inira tua arguas me: neq in furore
tuo corripias me. De falsitate magistri
et pseudo ꝓpłiis dicunt᷑: in disciplina po¬
puli mei noner̃t. Heq script᷑a domus
ssrł seribent᷑: sicut et alibi. Deleantur
de libro uiuentiũ: ⁊ cũ iustis ñ scriban¬
tus. Et n̾c in scriptura ait. domꝰ isrł
non scribent᷑: et in t̾ra ifrł ñ intͣbunt¬
morabuntur quȩ est t̾ra ualde bona:
et in qua introducamur oramus. in
libro uiuentiũ ante conscripti a xͦ¬

Expanded text:
lat autem omnem filium, quem recipit . Argue nos, Domine, verum in judicio, et non in furore: ista correptio populi est. Correptio peccatoris et alieni illa est, quam justus renuit dicens: Domine, ne in ira tua arguas me neque in furore tuo corripias me . De falsis itaque magistris, et de pseudoprophetis dicitur: In disciplina populi mei non erunt, neque in scriptura Domus Israel scribentur. Sicut et alibi: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur. Et nunc Scriptura ait: In domum Israel non scribentmorabuntur, quae est terra valde bona, et in quam, ut introducamur, oramus, in libro viventium ante conscripti a
Abbreviated transcription (Latin):
adamantino sculptũ ẽ suꝑ pectus
cordis mei: ut ante tribunal ueniã.
est.Nichil absconsũ quod non mani¬
festabitur: ⁊ nicħ occultũ qđ ñ palã
siet. Nudabit᷑ pectoris mei conscien¬
tia: ⁊ aꝑto corde uidebunt᷑ litterȩ
peccatorũ. quȩ stilo ferreo in ungue
adamantino scripte sunt: atq ita u
niuersa expectanciũ multitudo leget
in pectore meo signatas imagines pec¬
catorũ. Nichil enĩ absconsũ qđ non
reuelabitur: ⁊ int̾ se inuicẽ cogita¬
tionũ accusantiũ siue defendentiũ.
Et nolite ante tẽpꝰ iudicare. donec
ueniat dñs. ⁊ illuminet abscondita
tenebrarũ: ⁊ manifestet consilia cor-¬
dium. Cui manifestet: Utiq non
sibi quia antequã fiant cuncta cog¬
noscit: s his qui cũ illo uenturi st̃.
et ꝑpt̾ puritatẽ m̃tis et corꝑis agnũ
secuntur. ostendit delicta. in corde

Expanded text:
adamantino, scriptum est super pectus adamantino, scriptum est super pectus cordis mei, ut ante tribunal veniam, est: Nihil absconsum, quod non manifestabitur, et nihil occultum quod non palam fiet . Nudabitur pectoris mei conscientia, et aperto corde, videbuntur litterae peccatorum, quae in stylo ferreo, in ungue adamantino sculptae suniversa peccantium multitudo leget in pectore meo signatas imagines peccatorum. « Nihil enim absconditum, quod non revelabitur: et inter se invicem cogitationum accusantium, sive defendentium. » Et: « nolite ante tempus judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet consilia cordium. » Cui manifestetur? Utique non sibi, qui antequam fiant cuncta cognoscit, sed his, qui cum illo venturi sunt, et propter puritatem mentis et corporis agnum sequuntur, oste
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ nr̃m est qui credimꝰ in xp̃m
de tribu iuda: et ex eius scđm carnc̃
stirpe nascentẽ. Si autẽ uolueris sacͣ¬
tius intelligere de ꝑditore iuda di¬
ctum. peccatũ iuda scriptũ ẽ stilo fer¬
reo. in ungue ad amantino. sculptũ.
suꝑ pectus cordis eorũ: rͥepugnat
tibi qđ sequitur. eorũ. Igitur ut su¬
pra diximus. suꝑ nos qui peccamꝰ
ista conueniunt: quorũ pͥeccata ñ
forĩsecus alicubi conscribuntur. s
in cordis conscientia. stilo exarata
ferreo. sculpta ungue adamantino.
Qͥa autẽ peccata nr̃a scribant᷑ in
pectore: ex his quȩ secuntur in¬
tellige. Ante quã peccatũ faciam:
nulla in corde meo peccati imago uersa¬
tur. Cum autẽ conscientia peccati
imaginẽ sũpserit. habeo formã illiꝰ:
et semꝑ ante ocłos cordis mei. delic¬
ti põpa depingitur. Et si quidem
peccatũ meũ atram̃to conscriptum.
forsitan delerẽ illud: nunc autem
scriptũ est in stilo ferreo ⁊ in ungue

Expanded text:
peccatum nostrum est, qui credimus in Christum peccatum nostrum est, qui credimus in Christum de tribu Juda, et ex ejus secundum carnem stirpe nascentem. Si autem volueris sacratius intelligere de proditore Juda dictum: Peccatum Judae scriptum est in stylo ferreo, in ungue adamantino, sculptum super pectus cordis eorum, retibi quod sequitur, « Eorum. » Igitur, ut supra diximus: super nos, qui peccamus ista conveniunt, quorum peccata non forinsecus alicubi conscribuntur, sed in cordis conscientia stylo exarata ferreo, sculpta ungue adamantino. Quia autem peccata nostra scribuntur in pectore, ex his quae sequuntur intellige. Antequam peccatum faciam nulla in corde meo peccati imago versatur: cum autem conscientia peccati imaginem sumpserit, habeo formam illius, et semper ante oculos cordis mei delicti pompa depingitur. Et siquidem esset peccatum meum atramento conscriptum, forsitan delerem illud: nunc autem scriptum est stylo ferreo in ungue
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ tam de uisibili materia. quã de fal¬
sis dogmatib fingentes sibi deoscor¬
ripit nunc sermo diuinus dicens.
Si faciet sibi homo deos. et isti non
sunt dii: ꝓpt̾ea manifestabo illis in
tempore isto manũ meã: ostendã
illis uirtutẽ meã. In quo tempore
nisi ito: quo saluator nr̃ assũpsit
corpus humanũ : Et scient quia
ego sum dñs. Deinde alia sequit̃¬
ꝓpħia: quã nescio quare apud septua¬
ginta non inuenientes. in ceteris edi¬
cionib quȩ cum hebreo consentiunt
sermone repperimꝰ. quȩ plena ẽ neces¬
sariis reb et tã utilib. ut possit si am¬
mus fuerit attentus. a uiciis reuoca¬
re lectorẽ. Sic autẽ sequit᷑. Peccatũ iu
lum confiteri: ido iudei qui exempla¬
ria non nulla falsarunt: etiã in hoc
loco. ꝓ peccato iudȩ. peccatũ eorum
posuerunt. S si figuralit̾ conside¬
res ut sepe ostendimus uidã xp̃m
noncupari: forsitan peccatũ iudȩ

Expanded text:
igitur tam de visibili materia, quam de faligitur tam de visibili materia, quam de falsis dogmatibus fingentes sibi deos, corripit nunc sermo divinus dicens: Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt Dii; propterea manifestabo illis in tempore isto opus manuum mearum, ostendam illis virtutem meam : in quo tempore, nisi in isto, quo Salvator noster assumpsit corpus humanum? Et scient quia ego sum Dominus. Deinde alia sequithetia quam nescio quare apud Septuaginta non invenientes in caeteris editionibus, quae cum Hebraeo consentiunt sermone reperimus, quae plena est necessariis rebus, et tam utilibus, ut possit, si animus fuerit attentus, a vitiis revocare Lectorem. Sic autem sequitur: Peccatum Judlum confiteri, ideo Judaei qui exemplaria nonnulla falsarunt, etiam in hoc loco pro peccato Juda, peccatum eorum posuerunt. Sed si figuraliter consideres ut saepe ostendimus Judam Christum nuncupari, forsitan peccatum Judae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nouissimi suꝑ t̾rã: de fatuis.
de ignobilibus. de abiectis. et dicent: quã
falsa possederunt patres nr̃i simulachra.
nec est in illis utilitas. Non quia et ue¬
ra sint idola. ad quorũ distinctionem
nunc falsa dicantur: s idola que fal¬
sa sunt ꝑ naturã. nulla est in eis utili¬
tas. Si faciat homo sibi deos: et isti
non sunt dii.Non solum de corpore¬
is simulachris faciunt sibi homines
deos: s et de corde confingunt. Q
enim possunt simulare aliũ creatorẽ
extra uniuersitatis dm̃: aliũ sp̃m san-¬
ctum. alium xp̃m. alia scła. ex tra hȩc
quȩ cernimꝰ. homines fecert sibi deos:
⁊ adorauer̃t oꝑa manuũ suarũ. Om̃s
philosophi qui uaria dogmata ꝓdide¬
runt. om̃s heretici qui auctores ad
alit̾ credendũ de deo miseris mortali¬
bus extiterunt fecert sibi idola: et
animȩ uoluntatẽ putauer̃t dm̃:⁊
conuersi adorauer̃t oꝑa manuũ suaꝵ.
putantes uera ẽẽ quȩ finxer̃t. Om̃s

Expanded text:
sunt novissimi super terram, de fatuis, sunt novissimi super terram, de fatuis, de ignobilibus, de abjectis. Et dicent: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est illis utilitas: non quia vera sint idola, ad quorum distinctionem nunc falsa dicantur, sed idola quae falsa sunt per naturam, nulla est in eis utilitas. Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt dii. Non solum de corporeis simulacris faciunt sibi homines deos, sed et de corde confingunt: qui enim possunt simulare alium creatorem extra universitatis Deum, alium Spiritum sanctum, alium Christum, alia saecula extra haec quae cernimus, ii homines fecerunt sibi 864 deos, et adoraverunt opera manuum suphilosophi, qui varia dogmata prodiderunt: omnes haeretici, qui auctores ad aliter credendum de Deo miseris mortalibus exstiterunt, fecerunt sibi idola, et animae voluntatem putaverunt Deum, et conversi adoraverunt opus manuum suarum, putantes vera esse quae finxerant. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
net hostia ꝓ peccato. Horribilis autẽ
quedã expectatio iudicii: ignis delus
comedere habentis aduersarios. Pro¬
pħarum ẽ de his qui apiscatoribus
⁊ uenatorib de ꝓfundo in montib
sunt abstracti: quomͦ recipiant pri-¬
inum duplicia peccata sua. Post hȩc
s qui iam uocati sunt. ⁊ seiunt lau
lorum ad te gentes uenient ab ex¬
tremo t̾re et dicent: quã falsa pos¬
sederunt patres nr̃i simulachra:
nec est in illis utilitas. Quomodo
ab extremo t̾rȩ uener̃t gentes ad
dñm et dixert̃: qm̃ falsa possede¬
runt patres nr̃i simulachra. nec
est in illis utilitas : Qui nã isti qͥ
ueniunt ab extremis sunt:Alii
primi t̾rȩ sunt: alii nouissimi. Qͥ
sunt primi: Sapientes scłi: nobi¬
les. diuites. obtimates. Qͥ sunt ex¬
tremi : Stulta mundi elegit ds
ut confundat fortia : et ea quȩ
non erant. ut destruat quȩ sunt.
ueniant gentes ab extremo t̾rȩ:
quasi dixerit de his omĩb qui

Expanded text:
net pro peccato hostia. Horribilis autem net pro peccato hostia. Horribilis autem quaedam exspectatio judicii ignis, zelus comedere habens adversarios . Prophetatum est de his qui a peccatoribus et venatoribus de profundo in montibus sunt abstracti, quomodo recipiant primum duplicia peccata sua. Posthaec dsed qui jam vocati sunt, ut sciant laudlorum, ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est in illis utilitas . Quomodo ab extremo terrae venerunt Gentes ad Dominum, et dixerunt: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est in illis utilitas? Quinam isti qui veniunt ab extremis? Sunt alii primi terrae, sunt alii novissimi. Qui sunt primi? Sapientes saeculi, nobiles, divites, optimates. Qui sunt extremi? Stulta mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ea quae non erant, ut destruat quae sunt. Venient Gentes ab extremo terrae: quasi dixerit: de his omnibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ in corde suo : qui ñ egit do¬
lũ in lingua sua. Nec fecit ꝓximo suo
malũ: ⁊̃ obꝓbriũ non accepit aduer-¬
sus ꝓximos suos. Nos etiã in his obꝓ¬
bramꝰ. qui a peocatis ad penitentiã
conuertunt᷑: scriptura dicente. Ne
imꝓperes uiro cõuertenti a peccatis.
Obꝓbriũ non accepit aduersus ꝓri-¬
mos suos: adnichilũ deductꝰ ẽ in con-¬
spectu eiꝰ malignꝰ: tim̃tes autẽ dñm
riam illius ignis habemꝰ: in nob̾ pri¬
mum recipiemꝰ nr̃a delicta. S dicit
mͥ aliquis de audientib: expone ⁊
id qd̃ sequit᷑ duplices. Esto quippe
reciꝑe mea peccata: ut cõpleat᷑ id
qd̃ ab apło dictũ ẽ. Si cuius opus
asserit detͥmentũ patietur: ipse au-
tem saluus erit: sic tam̃ quasi ꝑ ig¬
nem. Cur uͦ duplicia recipio pec¬
cata: Cui respondendũ est. quia
seruus qui scit uoluntatẽ dñi sui.
et ñ facit eam: uapulabit multis.
tarie peccantib nob̾ pꝰ cognicio¬
nem ueritatis: iam ultra ñ rema¬

Expanded text:
 qui non egit dolum in lingua sua, nec fecit proximo suo malum, et opprobrium non accepit adversus proximos suos . Nos etiam non his opprobremus qui a peccatis ad poenitentiam convertuntur, Scriptura dicente: Ne improperes viro convertenti a peccatis . Opprobrium non accepit adversus proximos suos: ad nihilum deductus est in conspectu ejus maligriam illius ignis habemus in nobis, primum recipiemus nostra delicta. Sed dicet mihi aliquis de audientibus: Expone et id quod sequitur: « duplices. » Esto quippe: recipere me peccata: ut compleatur id quod ab Apostolo dictum est ; « Si cujus opus arserit, detrimentum patietur: ipse autem 863 salvus erit, sic tamen quasi per ignem : cur vero duplicia recipio peccata? Cui respondendum est, quia servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit eam, plagis vapulabit multis :tarie peccantibus nobis post cognitionem veritatis jam ultra non rema
Abbreviated transcription (Latin):
in collib ambulant. in cauernis ha¬
bitant petrarũ: habet ocłos deus.
Hon se absconder̃t a facie mea. Qui
scĩ sunt. ñ se abscondt̃ a facie dei :
Qui autẽ iniusti. absconduntur
a facie eius. Adam ꝓtransgressio¬
ne oelestis mandati. audiũ uocẽ dm̃
dei deãbulantis in paradiso pꝰ me¬
ridiẽ: et abscondit se. Sc̃s hoc nõ
facit: s conscientia actuũ suorũ.
habet fiduciã ad dm̃. Si enim
conscientia nos ñ rep̾henderit: fidu¬
ciam habemꝰ ad dm̃. et qd cũq peci-¬

Expanded text:
in collibus ambulant, in cavernis hain collibus ambulant, in cavernis habitant petrarum, habet oculos Deus. Non se absconderunt a facie mea. Qui sancti sunt, non se abscondunt a facie Dei; qui autem injusti, absconduntur a facie ejus. Adam post transgressionem coelentis mandati audivit vocem Domini Dei deambulantis in 860 paradiso post meridiem, et abscondit se . Sanctus hoc non facit, sed cohabet fiduciam apud Deum. « Si enim conscientia nos non reprehenderit fiduciam habemus ad Deum, et quodcunque peti
Abbreviated transcription (Latin):
dicã animȩ meȩ. anima habes
bona posita in annos multos. reqͥ¬
esce. comede. bibe. Letare: animad¬
uertis de montib et collib des¬
cendentes. animaduertis confitentẽ
extra petrȩ foram̃. quomͦ erret et ea
putet bona esse. que nulla sunt dicẽs.
rum fructuũ esse arbitratus ẽ bona:
nesciens quia uera bona ñ nascuntur
in maledicta t̾ra: sed in celestib regio¬
nib. Thesaurizauit sibi in terra:
quia in t̾ra ẽẽ thesauros ẽ arbitratꝰ.
Si quis autẽ sublata cruce sequitur
dñm iħm. ⁊ thesauritat sibi in cęlo
non dicitur ei. stulte hac nocte ani¬
mam tuã repetunt a te: s uemien¬
tes uenatores. ⁊ querentes ammalia
de montib. de collib. de cauernis
petrarũ: etiã illũ cum eis pariter
accipient de uł nationẽ sublimi.⁊
ad sublimiora beatitudinis regna por¬
tabunt. Quia ocłi mei suꝑ om̃s ui¬
as eorũ. Suꝑ om̃s uias istiusmodi
hominũ qui inmontib conuersant᷑.

Expanded text:
dicam animae meae: Anima, habes dicam animae meae: Anima, habes bona reposita in annos multos; requiesce, comede, bibe, laetare. Animadvertis de montibus et collibus descendentem? animadvertis consistentem extra petrae foramen? quomodo erret et ea putet bona esse quae nulla sunt, dicens:rum fructuum esse arbitratus est bona, nesciens quia vera bona non nascuntur in maledicta terra, sed in coelestibus regionibus: thesaurizavit sibi in terra, quia in terra esse thesauros arbitratus est. Si quis autem, sublata cruce, sequitur Dominum Jesum, et thesaurizat sibi in coelo, non dicitur ei: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te: sed venientes venatores, et quaerentes animalia de montibus, de collibus, de cavernis petrarum, etiam illum cum eis pariter accipient de venatione sublimi, et ad sublimiora beatitudinis regna portabunt. Quia oculi mei super omnes vias eorum . Super omnes vias istiusmodi hominum qui in montibus conversantur,
Abbreviated transcription (Latin):
eloqͥa diuina. Sin uͦ angłs fuerit
et loquatur in homine iuxta illud ꝓ¬
płcum. angłs qui loquebatur in
me: esto in angło: et ꝑ foram̃ eius
angłi uide dm̃. Exemplũ habeo ne¬
cessariũ: et doceã qͦmͦ possit aliquis in
angło consistens uidere dm̃. Scriptũ
ẽ in exodo. Apparuit angłs dni in
batur. Et᷑ ñ sicut ceꝑat scriptura in
eo qd dixerat apparuit angłs dñi
sic ⁊ in reliquis subsecuta est eosut
diceret. ego angłs dñi: s ait ego d̾s
abrahã. ⁊ d̾s ysaac. ⁊ ds iacob. Erat
men eius apparebant posteriora eiꝰ.
Qͥa gͥ nescis quo tẽpore mittant᷑
uenatores.taue ne aliquando de mõ¬
te descendas: ne relinquas colles.
ne de cauernis petrarũ exeas.Si
enim foris fueris inuentꝰ: dicent᷑
tibi quȩ hi qui foris sunt merent᷑
audire. Stulte. hac nocte anima
autẽ parasti: cuius er̃t: Dicentur
autẽ tibi ista. Si dixeris destruã
apothecas. ⁊ maiores edificabo: et

Expanded text:
eloquia divina. Sin vero Angelus fuerit eloquia divina. Sin vero Angelus fuerit et loquatur in homine, juxta illud Propheticum: Angelus qui loquebatur in me , asto in Angelo, et per foramen ejus Angelice video Deum. Exemplum liabeo necessarium, ut doceam quomodo possit aliquis in Angelo consistens videre Deum. Scriptum est in Exodo: Apparuit Angelus Domini in batur . Et 859 non sicuti coeperat Scriptura in eo quod dixerat: Apparuit Angelus Domini, sic et in reliquis subsecuta est, ut diceret: Ego Angelus Domini; sed ait: Ego Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Erat men ejus apparebant posteriora ejus. Quia igitur nescis quo tempore mittantur venatores, cave ne aliquando de monte descendas, ne relinquas colles, ne de cavernis petrarum exeas. Si enim foris fueris inventus, dicentur tibi ea quae ii, qui foris sunt, merentur audire: Stulte, hac nocte animam autem parasti cujus erunt ? Dicentur autem tibi ista, si dixeris: Destruam apothecas, et majores aedificabo, et
Abbreviated transcription (Latin):
terpretationis occasionẽ: ibiq in¬
uenio uolentẽ moysen uidere dm̃ et
dñm eudem ꝓmittentẽ atq dicentẽ.
Ecce pono te in cauernã petrȩ. et con-¬
spicies posteriora mea: faciẽ autẽ meã
non uideb. Si consideres quid ibi petͣ
dicat᷑. ⁊ foram̃ petrȩ: intelliges et ce¬
enim de spiritali: sequente eos petra.
Et supra petrã statuit pedes meos:
patrẽ uerbũ dm̃: uidebis integrã
petrã: uidebis dispensationẽ assũp¬
ti corꝑis. Uidebis foram̃ petrȩ: pͥer
quã posteriora dei iuxta possibilita¬
tem imbecillitatis sue humanus in¬
tuetur aspectus. Hoc enĩ ẽ qd̵ ait:
uidebis posteriora mea. Inueni unã
cauernã uniꝰ petrȩ: quero alias petras:
et alias cauernas. uenio ad chorũ ꝓ
ille qui docuit. Et sicut ille habet
foramen ꝑ qd uident᷑ posteriora d̾i:
eodẽmͦ unusquisq nr̃m qui ꝑ sermo¬
nes suos uiã pandit ad intelligendũ
foram̃ : uide ꝑ moysen legem. ꝑ
isaram ꝓpħiam: ꝑ ieremia̾m alia

Expanded text:
ccasionem, ibique invenio volentem Moysen videre Deum, et Deum eidem promittentem atque dicentem: « Ecce pono te in caverna petrae, et conspicies posteriora mea, faciem autem meam non videbis . » Si consideres, qui ibi petra dicatur, et foramen petrae, inenim de spiritali sequente eos petra ; » « Et super petram statuit pedes meos, » Patrem, Verbum Deum, videbis integram petram: vide dispensationem assumpti corporis, videbis foramen petrae, per quod posteriora Dei juxta possibilitatem imbecillitatis suae humanus intuetur aspectus. Hoc enim est quod ait: Videbis posteriora mea . Inveni unam cavernam unius petrae, quaero alias petras, et alias cavernas: venio ad chorum Prille qui docuit. Et sicut iste habet foramen per quod videntur posteriora Dei: eodem modo unusquisque nostrum qui per sermones suos viam pandit ad intelligendum foramen, vide per Moysen Legem: per Isaiam prophetiam: per Jeremiam alia
Abbreviated transcription (Latin):
genus. id ẽ ad nos homines: qui ado
fueramꝰ auersi: si conuersi fueritis:
restituã uos. Fins quippe reꝑmissi¬
onis restitutio est. ut in actib apło¬
rũ legimꝰ: usq ad tẽpora restitutio¬
nis omium. ꝗͣ locutus ẽ đs ꝑ hos

Expanded text:
genus, id est ad nos homines, qui a Deo genus, id est ad nos homines, qui a Deo fueramus aversi: Si conversi fueritis, restituam vos. Finis quippe repromissionis restitutio est, ut in Actibus apostolorum legimus: Usque ad tempore restitutionis omnium quae locutus est Deus per os
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. ñ abhorrebit a sensu: plaga
mea firma ẽ. Unde sanabor.: Et̃
saluator potest dicere unde sanabor.
resurrectionẽ suã post clauorũ annun¬
tians uulnera. Et iustus qui pꝰ plagas
recipit sanitatẽ. facta ẽ sub audit᷑ mͥ
plaga: sicut aqua m̃dax ñ habens
fidem. Siquidẽ plaga mea ñ manet:
s suꝑ me transit. Ideo hȩc dicit dñs.
Si conuersus fueris restituã te. Ad
significare misteriũ: in eo qd̃ ait resti¬
tuã te. Hemo quippe restitui potest:
nͥ in eũ locũ unde ante discesserat.
Ut puta si mẽbrũ corꝑis mei fuerit
a cõpage disiunctũ: medicus illud
in pristinũ locũ restituere conat᷑. Si
aliquis separatꝰ a patria in exilium
mittitur. et pꝰea per indulgentiam
eorũ qui possunt exules soluere. red¬
ditur libertati: ⁊ redit unde fuerat
expulsus. Miles quoq abiectus ex
ordine suo: restituetur ordini si ac¬
ceꝑit ueniã. Ita et nẽ dr ad mortale

Expanded text:
accipere, non abhorrebit a sensu. Plaga accipere, non abhorrebit a sensu. Plaga mea firma est, unde sanabor? Et Salvator potest dicere, Unde sanabor? resurrectionem suam post clavorum annuntians vulnera: et justus qui post plagas recipit sanitatem. Facta est mihi subauditur plaga sicut aqua mendax non habens fidem . Si quidem plaga mea non manet, 856 sed super me transit. Ideo haec dicit Dominus: Si conversus fueris, restituam tsignificare mysterii: in eo quod ait, « restituam te. » Nemo quippe restitui potest, nisi in eum locum, unde ante discesserat: utputa, si membrum corporis mei fuerit a compage disjunctum, min pristinum locum restituere conatur. Si aliquis separatur e patria, in exsilium mittitur, et postea per indulgentiam eorum qui possunt exsules solvere, redditur libertati: redit unde fuerat expulsus. Miles quoque abjectus ex ordine suo, restituitur ordini, si acceperit veniam. Ita et nunc dicitur ad mortale
Abbreviated transcription (Latin):
manducare. Et lex qͥdẽ hec dicit.
Azima cũ amaritudinib comedite. ⁊
implemini: sicuti et in alio loco dicit᷑
de quibusdam. Manducate et im-¬
plete uos. Propħa uͦ ñ ait amaritudi¬
contristant confortant᷑ in me: Mul¬
ta passus ẽ ieremias ab his qui ueri¬
tatem audire nolebant: ⁊ erant il
Si esset de hoc mundo regnũ meum:
ministri mei laborarẽt. ut ñ traderer
iudeis. Confortantur gͦ aduersũe ũ
in scło isto: et quia iustus debilior
sit a ꝑsequentib se: uide martirũ
passiones. Iudex in altis tribunalib
sedet. adructũ ⁊ ad delicias sentenciã
ꝓmens: xp̃ianus in quo xp̃e habitat.
iudicat᷑ plenꝰ amaritudine. ⁊ ad mor¬
tem usq subiectus: confortatis mi¬
micis suis aduersũ se. Plaga mea fir¬
ma ẽ. Qi confortant᷑ in m̾e uuln̾a
infer̃t mͥ: ⁊ plaga mea firma ẽ. Siue
de cruce dñi p̃dicatũ. siue de iustis.
siue specialiter de ieremia uolueriᷤ

Expanded text:
manducare. Et Lex quidem haec dicit: manducare. Et Lex quidem haec dicit: Azyma cum amaritudinibus comedite et implemini, sicut et alio loco dicitur de quibusdam: Manducate et implete vos. Propheta vero non ait: Amaritudicontristant, confortantur in me? Multa passus est Jeremias ab his qui veritatem audire nolebant, et erant illSi esset de hoc mundo regnum meum, ministri mei laborarent ut non traderer Judaeis . Confortantur ergo adversus eum in saeculo isto. Et quod justus debilior sit a persequentibus se, vide martyrum passiones. Judex in altis tribunalibus sedet ad ructum, et ad delicias sententias promens: Christianus in quo Christus habitat, judicatur plenus amaritudine, et ad mortem usque subjectus, confortatis inimicis suis adversum se. Plaga mea firma est. Qui confortantur in me, vulnera inferunt mihi: et plaga mea firma est. Sive de cruce Domini praedicatum, sive de justis, sive specialiter de Jeremia volueris
Abbreviated transcription (Latin):
uelit hȩc iussio: quȩ precepit agen¬
tem pascha dei arima cũ amaritudi¬
nibus manducare. Et de aximis qͥd
ẽ mea int̾pretatio: Apłs paulus expi¬
suit. De amaritudine uͦ qđ sequitur
necesse ẽ ut aliquid apłicȩ disputa¬
tioni simile repperiatur. De arimis
itaq apłs dicit ita. Festa celebremꝰ
neqͥciȩ : s in aximis sinceritatis et ut¬
ritatis. De amaritudinib necesse ẽ.
ut talis ratio reddat᷑ : quȩ doceat
sic eas celebrandas qͦm᷑ azima come¬
dantur. Habeto sinceritatẽ et ueri¬
tatem. ⁊ amaritudines te sequantur:
⁊ manducab̾ arima cũ sinceritate
et ueritate. Paulus quia istimodi ari¬
ma comedebat: sequebatur eũ ama¬
ritudo dicentẽ. Inimicus factus sũ
uera dicens. Manducabat amaritu¬
dines. in dolore. ⁊ labore. in uigiliis
frequent̃. in fame. ⁊ siti: extra cet̾a
quib ꝓ totius mundi salute pende¬
bat: et quȩ eũ faciebant p̾sidem
ueritatis atima cũ amaritudinb

Expanded text:
velit haec jussio, quae praecepit agenvelit haec jussio, quae praecepit agentem pascha Dei azyma cum amaritudinibus manducare. Et de azymis quid est mea interpretatio, Apostolus Paulus exposuit. De amaritudine vero quod sequitur, necesse est ut aliquid Apostolicae disputationi simile reddatur. De azymis itnequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . De amaritudinibus necesse est ut talis ratio reddatur, quae doceat sic eas celebrandas, quomodo azyma comedantur. Habeto sinceritatem et veritatem, et amaritudines te sequentur, et manducabis azyma cum sinceritate et veritate. Quia Paulus istius modi azyma comedebat, sequebatur eum amaritudo dicentem: Inimicus vobis factus sum vera dicens . Manducabat amaritudines in dolore, in labore, in vigiliis frequenter, in fame et siti , extra caetera quae pro totius mundi salute pandebat, et quae eum faciebant praesidem veritatis azyma cum amaritudinibus
Abbreviated transcription (Latin):
mam meã acciꝑe illã. Si autẽ uolucri¬
mus et secretius aliquid acciꝑe in eo
qd dr solus sedebã: forsitan inuemi¬
emus dignã int̾pretationẽ sp̃u sco.
Quando uitã multitudinis imitam᷑.
nec ẽ conuersatio nr̃a a pło melior.
nec contenta iudice do ab omĩbus
maliciis seꝑata: non possumꝰ dicere
solus sedebam. Sedemus quippe cũ
autẽ uita nr̃a fuerit istiusmodi. ut
nullus nob̾ sensus uel sermo peccan¬
tis coequetur: tunc possumus dice¬
re solus sedebã. Licet ei qui non ẽ
qualibet alia decoratus eccłȩ dig¬
nitate: bene uiuenti dicere. Solus
sedebã : quia amaritudine plenꝰ sũ.
Si arta ⁊ angusta uia ẽ quȩ ducit
ad uitã : expedit tͥ ab omni dulce¬
dine recedere: ut amaritudine in
p̾senti scło cõplearis. An ignoras q̃m̃
sollẽpnitas dei iunctis amaritudinib
celebratur. Ait quippe sermo diuinꝰ.
Cum habueritis diem festũ: arima
suꝑ amaritudine manducabitis. Si¬
mul autẽ disserendũ puto quid sibi¬

Expanded text:
e illam . Si autem voluerimus sacratius aliquid accipere in eo quod dicitur: Solus sedebam, forsitan inveniemus dignam interpretationem Spiritu sancto. Quando vitam multitudinis imitamur, nec conversatio nostra a populo melior, nec, contempto judice Deo, ab hominum malitiis separatur, non possumus dicere: Solus sedebam; sedemus quippe cum utem vita nostra fuerit istiusmodi, ut nullus nobis sensu, sermone, gestis coaequetur; tunc possumus dicere: Solus sedebam. Licet ei qui non est alia qualibet decoratus Ecclesiae dignitate, bene 854 viventi dicere: Solus sedebam, quia amaritudine plenus sum . Si arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, expedit tibi ab omni dulcedine recedenti, ut amaritudine in praesenti saeculo complearis. An ignoras quoniam solemnitas Dei adjunctis amaritudinibus celebratur? Ait quippe sermo divinus: Cum habueritis diem festum, azyma super amaritudinem manducabitis . Simul autem considerandum puto quid
Abbreviated transcription (Latin):
tristia sunt : et ea deinceps inferen¬
tem quȩ leticiã p̾beant audientib.
Occidit et uiuificat: ꝑcutit ⁊ sanat.
Ipse dolorẽ facit: et rursũ restitu¬
it. Percussit: ⁊ manꝰ eiꝰ sanauer̃t.
Suꝑ his gͦ qui iustus ẽ intellectu
pio consideret quȩ dieuntur: inge¬
miscat et dicat. Oñe quis habitabit
in tabernacło tuo: aut quis requiescet
in monte sc̃o tuo: Qi ingredit᷑ sine

Expanded text:
tristia sunt; et ea deinceps inferentristia sunt; et ea deinceps inferentem quae laetitiam praebeant audientibus. Occidit, et vivificat: percutit et sanat; ipse dolorem facit, et rursum restituit, percussit, et manus ejus sanaverunt . Super his ergo, qui justus est, intellectu pio considerans quae dicuntur, ingemiscat, et dicat: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Qui ingr
Abbreviated transcription (Latin):
est: non apposuit quid consumat:
tibi derelinquens de manifestiorib
intellectũ. Heq enĩ id quod ad ima-¬
ginẽ et similitudinẽ suam ꝑmanet
ignis iste consumit: nͥ ꝓprias creat̾as:
s suꝑedificata ligna. fenũ. stipulam.
Locus ẽ difficilis. ⁊ ad int̾pretandũ
nimii sudoris: ut cũ primis scđa
consentiant. Repmissiones legimus:
et post ꝓsꝑa repente tristia p̾dican¬
tur. Et retribuã inquit illis pͥmũ
duplices iniusticias eorũ. Necessario
appositũ est primũ. Primũ quippe
ꝓpter iniusticias torm̃ta ꝑpetimur
deinde ꝓpt̾ iusticiã coronamur. Heq
enĩ econtrario ante tribuenda sunt
iusta. et sic reddenda peccata: ut
cessantib bonis uicia et̾na ꝑmane¬
ant: sed ante recipiemꝰ mala. et de¬
inde bona: ut sublatis uiciis. uirtu¬
tes ꝑmaneant in et̾nũ. Obserua om¬
nem thesaurũ scripturarũ et inue¬
nies sẽꝑd̾m ea primũ cõminantẽ quȩ

Expanded text:
est , non apposuit quid consumat, est , non apposuit quid consumat, tibi derelinquens de manifestioribus intellectum. Neque enim 862 id quod ad imaginem et similitudinem suam permanet, ignis iste consumit, non proprias creaturas: sed superaedificata ligna, fenum, stipulam. Locus est difficilis, et ad interpretandum nimii sudoris egens, ut cum primis secunda consentiant. Repromissiones legimus, et post prospera repente tristia praedicantur: Et retribuam, inquit, illis primum duplices injustitias eorum; necessario appositum est, primum: primum quippe propter injustitias tormenta perpetimur, deinde propter justitiam coronamur. Neque enim econtrario ante tribuenda sunt justa, et sic reddenda peccata, ut cessantibus bonis vitia aeterna permaneant, sed ante recipiemus mala, et deinde bona, ut, sublatis vitiis, virtutes permaneant in aeternum. Observa omnem thesaurum Scripturarum, et invenies semper Deum ea primum comminantem quae
Abbreviated transcription (Latin):
sint aliqua iuxta peccata. quid nob̾
fiat consideremꝰ: utrũ ne ingredien¬
tes de p̾senti scło si habuerimus ui-¬
cia uel uirtutes recipiemꝰ ꝓ uirtutib
p̾mia. et dimittuntur nobis ea quȩ
scientes peccauimꝰ: an plectim̃ ꝓ deli-¬
ctis neq recipiamꝰ p̃mia ꝓ uirtutib
S neutrũ horũ uerũ ẽ: quia et ꝓ
peccatis torquebimur: et ꝓ iusticia
recipiemꝰ p̾mia quȩ mere-¬
mur. Si enim post fundam̃¬
tum iħu xp̃i non solũ in tuo
corde aurũ. ⁊ argentũ. et lapidẽ
p̃ciosum. si tam̃ habes aliquid auri.
uel argenti. suꝑedificaueris ferrũ.
lignis tuis. cum feno et stipula.
ut polluas regnũ dei: an ꝓꝓter
lignũ. fenũ et stipulã foris reside¬
re. et ꝓ auro. ⁊ argento. et lapide
p̾cioso nichil mercedis acciꝑe: Sed
detur: qui consumat fenũ. ligna.
uel stipulam. Os̃ quippe nr̃ ap̃
eos qui possunt intelligere diuina:
ignis dicitur esse consumens. Et cũ

Expanded text:
sint aliqua mixta  Al. nata peccata, quid nobis sint aliqua mixta  Al. nata peccata, quid nobis fiat consideremus, utrumne egredientes de praesenti saeculo, si habuerimus vitia vel virtutes, recipiemus pro virtutibus praemia, et dimittentur nobis ea quae scientes peccavimus; an plectemur pro delictis, neque recipiemus praemia pro virtutibus. Sed neutrum horum verum est, quia et pro peccatis torquebimur, et pro justitia recipiemus praemia quae meremur. Si enim post fundamentum Jesu Christi, non solum in tuo corde aurum, et argentum, et lapidem pretiosum si tamen habes aliquid auri vel argenti superaedificaveris; verum lignis tuis, cum feno et stipula, ut  Al. et polluas regnum Dei: an propter lignum, fenum, et stipulam foris residere? et pro auro, argento, et lapide pretioso nihil mercedis accipere? Sedetur, qui consumat lignum, fenum, vel stipulam? Deus quippe noster apud eos qui possunt intelligere divina, ignis dicitur esse consumens. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus suis : quib impleuer̃t heredi-¬
tatẽ meã. Qd̃ ait primũ. siue nõ
intelligentes quidã qđd scriptũ est
abstuler̃t. siue septuaginta
int̾pretes sicut et cetera se¬
cundũ dispensationẽ suã au-
ferre uoluerint d̾s uiderit: nos
istũ locũ cũ ceteris edicionib confe¬
rentes. inuentũ positũ. et retͥbuã
illis primũ duplices iniusticias eorũ:
ut ostendat᷑ quia etiã si ex poste¬
riorib factis digni effecti funt be¬
atitudine di. attam̃ quia aliquã¬
do peccauerint. ⁊ humanis uiciis
non carebant: primũ oportet eos
sua reciꝑe delicta. Et uide si non
uera sit ratio. Qͥs peccata nõ
recipit: Hempe ille qui post
credulitatẽ et baptismũ audierit
dñm dicentẽ. dimissa sunt tibi
peccata: neq ultra peccauerit.
rursus ad pristinas sordes fuerimꝰ reuer¬
si. ⁊ adhuc imꝑfecto sensu ab apłorum
uestigiis recedentes. aut iusta gesseri-¬
mus aliqua. aut certe in ipsa iusticia

Expanded text:
tibus suis, quibus impleverunt haereditibus suis, quibus impleverunt haereditatem meam . Quod ait, primum, sive non intelligentes, quidam quod scriptum est, abstulerunt: sive Septuaginta interpretes, sicut et caetera, secundum dispensationem suam 861 auferre voluerunt, Deus viderit. Nos istum locum cum caeteris editionibus conferentes invenimus positum: Et retribuam illis primum duplices injustitias eorum: ut ostendatur quia etsi ex posterioribus factis digni effecti sunt beatitudine Dei, attamen quia aliquando peccaverunt, et humanis vitiis non carebant, primum oportet eos recipere sua delicta. Et vide si non vera sit ratio, quis peccata non recipit? nempe ille qui post credulitatem et baptismum audierit Dominum dicentem: Dimissa sunt tibi peccata , nec ultra peccaveris  veniam delictorum rursus ad pristinas sordes fuerimus reversi, et adhuc imperfecto sensu ab apostolorum vestigiis recedentes, aut injusta gesserimus aliqua, aut certe in ipsa justitia