comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio: qr in qͦmuentũ fuerit opus miscdiȩ
⁊ si habuerit forte in uidieio qͦ pumatur
ueritatẽ deserit. cũ talibꝰ ignoscit: ꝙ iusti¬
cia ẽ. ut seđm qͦd qͥs fecit alii. fiat ei. Unde
dñs ait. In qua m̃sura mensi fue ritis : reme¬
cietur uobis Ae si dicet. Si ignoscis ⁊ igno¬
seo. ss est apud te mensura ueniȩ dande. in¬
uenies apud me. mensurã ueniȩ accipien-¬
de Si ẽ apud te mensura tribuendi qͦd ha-

Expanded text:
judicio. In quo inventum fuerit opus misericordiae, et si habuerit forte in judicio quo puniatuveritatem deserit, cum talibus ignoscit, quia justitia est ut secundum quod quis fecit aliis fiat ei. Unde Dominus ait: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis , ac si diceret: Si ignoscis, ignosco; si est apud te mensura veniae dandae, invenies apud me veniae accipiendae; si est a
Abbreviated transcription (Latin):
potest:⁊ qͦss hummilis dauid ait. Benedictus
sit dñs dsomnĩr s meus: ꝓprie eui me sub¬
ieci : dedi: qͥ docet manꝰ meas ad preliũ. Con¬
gruus ordo ẽ hic: dũ pͥus ait. ds meus: dem¬
de subdit. qͥ docet. ⁊ cet̾a Si enĩ pͥmo das te
deo: tunc illo docente ⁊ iuuante pugnabis.
Seq̃s : digitos meos ad belũ. Nonsine ciusa
manꝰ ⁊ digitos posuit. Sic̃ eñi in una manu
multi digiti st̃. ita in cmno diuisiones gr̃arũ
st̃. Indigitis gͦ notat᷑ diuisio oꝑacionis quȩ
ẽ in radice unitatis: ut apłs ait. Alii dat᷑ ꝑsꝑm
Omnia enui oꝑat᷑ unꝰ atq idem sꝑs: diuidens
singłis ꝓ ut uult. ẜcce radix unitatis. His gͦ
digitis pugnat corpus rꝑi. ⁊ in bellũ doctȩ
ꝓceditꝰ ẽ sensus Qui docet manꝰ meas ad prȩ¬
liũ. ⁊ digitos meos ad bellũ .i. ꝑ sꝑmscm̃ dat

Expanded text:
edictus sit, Dominus Deus omnium, sed meus proprie, cui me subjeci et dedi, Qui docet manus meas ad praelium. Congruus ordo est hic, dum prius ait: Deus meus, deinde subdit; qui docet, etc. Aug. Si enim primo das te Deo, tunc et illo docente et juvante pugnabis. Et digitos meos ad bellum: Non sine causa manus et digitos posuit. Sicut enim in una manu multi digiti sunt, ita in uno spiritu divisiones gratiarum sunt. In digitis ergo notatur divisio operationis, quae est in radice unitatis, ut Apostolus ait: Alii datur per Omnia enim operatur unus et idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Ecce radix unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Christi, et in bellum docte procedit. Et est sensus: Qui docet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ multas causas plene explicare: breuit᷑
singłas singłis uerbis tangit. Miscdia eiꝰ
ut petra deiceret eũ. cũ qͦ ñ poterat armis
pugnare. susceptor eiꝰ fuit. gͦndo feent eũ
generũ regis: lib̾ator fuit. qͣndo a ꝑicło
cet̾a. Post tanta bene ficia sibi collata. scit da¬
uid a tali spe ñ eẽ cessandũ: ⁊ ido post enu¬
merata beneficia. igrue hoc addit. Qsi dicet.
hec bona fecit mͥ dñs. ⁊ idõ ego sꝑabo imiꝑso
qͥ subdit.: us qr tues. qͥ subdis popłmmeũ sub
me. Hoc uł ad litterã de futuro accipit᷑ qr im¬
ꝑaturꝰ erat popłis. uł senuni suo rꝑo popłos
subdendos. p̃dicit. Deinde post tot beneficia.
ñ solũ se fatet᷑ exiguũ. s etiã totũ genꝰ huma¬
nũ beneficiis di in dignũ dicens. Dñe qͥd est¬

Expanded text:
est multas causas plene explicare breviter singulas singulis verbis tangit. Misericordiaut petra dejiceret eum, cum quo non poterat 307 pugnare. Susceptor fuit ejus quando fecit eum generum regis; liberator, quando a periculo etc. Post tanta beneficia sibi collata, sit David a tali spe non esse cessandum. Et ideo post enumerata beneficia congrue hoc addit; quasi dicat: Haec bona fecit mihi Dominus, et ideo, ego, sperabo in ipso qui subdit, vel quia tu es, qui subdis populum meum sub me. Hoc vel ad litteram de futuro accipitur, quia imperaturus erat populis vel semini suo Christo, populos subdendos praedicit. Deinde post tot beneficia non solum se fatetur exiguum, sed etiam totum genus humanum beneficiis Dei indignum dicens: D
Abbreviated transcription (Latin):
des in uase pastorali qͦ lac mulgere
solebant. legi scił ad miscere grãm:
sic armatꝰ ꝓcedit totꝰ xꝑs
aduersus suꝑbũ. Unũ lapide misit.
qͦ deiecit. ꝙ unitas diabolũ uincit: ꝑ¬
cussit in fronte. ꝙ ex eo loco corꝑis sui
cecidit .i. in illis mẽbris in qͥb signũ
xꝑi nͣ habuit. Deinde illo ꝑcusso atq
qdͥeiecto. gladio eiꝰ caput eiꝰ abscidit: qr
qͣndo magni eiꝰ credunt qͦs ille in ma¬
nu habebat.⁊ de qͥbꝰ animas trucida¬
bat. ꝯtra eũ loquunt᷑. ⁊ sic caput ei¬
suogladio incidit᷑. Sic̃ gͦ dauid pariuis suꝑ¬
Deus eñi fit humilis ut diaboli suꝑbiam
sternat.⁊ ut suꝑbi qͥ humiles scõs dedig¬
narent᷑ seqͥ. hunc saltẽ uelint imitari. Pe

Expanded text:
des in vase pastorali, quo lac mulgere des in vase pastorali, quo lac mulgere solebat legi, scilicet admiscere gratiam. Sic armatus procedit totus Christus adversus superbum, unum lapidem misit, quo dejecit, quia unitas diabolum vincit; percussit in fronte, quia ex eo loco corporis sui cecidit, id est in illis membris, ubi signum Christi non habuit. Deinde illo percusso atque dejecto, gladio ejus caput abscidit, quia quando magni ejus credunt, quos ille in manu habebat, et de quibus animas trucidabat, contra eum loquuntur. Et sic caput ejsuo gladio inciditur. Sicut ergo David parvus supDeus enim fit humilis, ut diaboli superbiam sternat, et ut superbi qui humiles sanctos dedignarentur sequi, hunc saltem velint imitari. De
Abbreviated transcription (Latin):
pidis iactu ꝑcussit eũ in fronte. atq deie
suꝑ eũ ⁊ accipiens gladiũ eiꝰ abscidit ea¬
put eiꝰ ⁊ ita uictor extitit. De qua incto¬
ria ñ suꝑbiuit. s totũ deo tribuens. in
uictoria. sꝑualem ⁊ xꝑi ⁊ fideliũ ꝯtra di¬
abolũ uictoriã significari intellexit: qr
omia in figura ꝯtingebant illis: ⁊ de u¬
traq uictoria in hoc psalmo deo gras
Golias. diab olꝰ Arma saul. legalia sa¬
cram̃ta st̃. qͥbꝰ oneratꝰ erat iudaicus po¬
płs selł eir cũcisio. sacrificia: ⁊ alia ui¬
sibilia sacram̃ta. S qr lex ñ potest ui¬
uificare. ut prȩm̃cia. ñ adiuuancia:
deposuit sacramͣta: ⁊ qͥnq lapides.
.i. ipsã lege̾. scił qͥnq lib ros
moysi tulit de flumine .i. a popło il¬
lo qͥ ꝑ flum̃ significabat᷑ ꝙ labitur
omne secłm. Ergo in illo flumine .i. in¬
illo popło lapides uacabant inutiles:
s ut lex eet utilis. d auid accipit uas
pastorale .i. gram sine qua ñ potest lex

Expanded text:
pidis jactu percussit eum in fronte, atque dejesuper eum, et accipiens gladium ejus abscidit caput ejus, et ita victor exstitit. De qua victoria non superbivit, sed totum Deo tribuens, in tra diabolum victoriam significari intellexit, quia omnia in figura contingebant illis , et de utraque victoria in hoc psalmo gratias a et corpus. Golias, diabolus; arma Saul, legalia sacramenta sunt, quibus oneratus erat Judaicus populus, scilicet circumcisio, sacrificia, et alia visibilia sacramenta. Sed quia lex non potest vivificare, ut prementia non adjuvantia, deposuit sacramenta. Et quinque lapides, id est ipsam legem, scilicet quinque libros Mosi tulit de flumine, id est a populo illo, qui per flumen significatur, quia labitur omne saecillo populo lapides vacabant inutiles. Sed ut lex egratiam, sine qua non potest lex
Abbreviated transcription (Latin):
matutina. uł ingilia usq ad nocꝰtẽ. Ido di¬
eit a uigilia matutina quȩ ẽ finis noctis.
qr dñs tunc surrexit. qͦd ⁊ in nobis sꝑamꝰ
lis surrȩrit. Ille sꝑat a uigilia matutina:
qͥ ñ aliud a qo. quã immortalitate sꝑat. G¬

Expanded text:
matutina usque ad noctem. Aug. Ideo dicit a vigilia matutina, quae est finis noctis, quia Dominus tunc surrexit, quod et in nobis speramus. lis surrexit. Ille ergo sperat a vigilia matutina, qui non aliud a Deo quam immortalitatem sperat. S
Abbreviated transcription (Latin):
bis fusus ⁊ oblatꝰ. qͦ delent᷑ peccata no¬
cenciũ : qͦ captiui de manu captiuan¬
tis inimici redimunt᷑. In hoc gͦ mͥ spes
ẽ.Naͣ si iudex solũ eẽ uelles. ⁊ miseri¬
cors eẽ nolles: om̃s iniqͥtates obser¬
uares. eẜ. qͥs ante te staret: Quis staret¬
ficat: sustimui quȩ peccata ꝯdonat. ⁊
de cetero monet ne offendat homo: &.
si titubauit. remediũ donat orandi
Dimitte nobis debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos
dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is .Et. qr hane
lege dedisti: in ipsa necessitate susti nus
te. expectans qͣndo uenias ⁊ Lib̾es ab
omni necessitate. Sine hae gͥ lege mi¬
scdiȩ ⁊ caritatis qua alt̾ alterius onera
portat. malus sustinet: uł frustra su¬
stinet. Deinde qͣsi qͥs dic̾et. est ne uerũ quod¬

Expanded text:
bis fusus et oblatus, quo delentur omnia peccata nocentium: quo captivi de manu captivantis inimici redimuntur. In hoc ergo mihi spes est. Nam si judex solum esse velles, et misericors esse nolles, omnes iniquitates observares. Et quis ante te staret ficat, sustinui: quae peccata condonat, et de caetero monet, ne offendat homo. Et si titubavi, remedium dat orandi: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Et quia hanc legem dedisti in ipsa necessitate, sustinui te, exspectans quando venias, et liberes ab omni necessitate. Sine hac igitur lege misericordiae et charitatis, qua alter alterius onera portat, nullus sustinet, vel frusta sustinet. Deinde quasi quis diceret: Gl.
Abbreviated transcription (Latin):
a miscđia iudicis: unde sꝑat magna. Scdo
ponit᷑ leta delusio. cũ certitudine ueniȩ:
dis clamaui ꝗd te dñe. Hec ẽ uox ascenden
clamet ad dm. Clamauit ionas de ꝓfundo.
scił de uentre cȩtr:ꝙ nec uent᷑ beluȩ potu¬
it tenere uocẽ dep̃cantis: omnia penetra¬
uit. ⁊ addei aures usq ꝑuenit: ita ⁊ iste de
hae uita mortaliclamat. quȩ ẽ nobis ꝓfun¬
dũ. Qui enĩ sentit se fore in ꝓfundo. ubi
fluctꝰ interioris ⁊ exterioris miseriȩ at¬
terit᷑ imago dei. gemit. clamat. donec
eã lib̾et s ita ut renouet᷑ ⁊ reparet᷑ a
d̾o qͥ illam imp ressit. cũ hominẽ forma¬
uit: s cũ dȩ ꝓfundo clamat. surgit deꝓ.¬
fundo: ⁊ ipse elamor ñ sinit eũ multũ
in imo ee̾. Ualde eni in ꝓfundo st̃. qͥ nec
c lamant eũ ud̾int se cotidianis pec¬
catis obrutos. ⁊ aceruis qͥbꝰdã ⁊ molib
inqͥtatũ pressos. s pocius illos irrident.

Expanded text:
a misericordia judicis, unde sperat magna. Secundo a misericordia judicis, unde sperat magna. Secundo ponitur laeta conclusio, cum certitudine veniae, dis clamavi ad te, Domine. Haec est vox ascendentclamet ad Deum. Clamavit Jonas de profundo, scilicet de ventre ceti , quia nec venter belluae potuit tenere vocem precantis, quae omnia penetravit et ad Dei aures usque pervenit: Ita et iste de hac vita mortali clamat, quae est nobis profundum. Qui enim sentit se fore in profundo, ubi fluctibus interioris et exterioris miseriae atteritur, imago Dei gemit, clamat donec eam liberet Deus, ita ut renovetur et reparetur a Deo, qui illam impressit, cum hominem formavit; sed cum de profundo clamat, surgit de profundo: et ipse clamor non eum sinit multum in imo esse. Valde enim in profundo sunt qui nec clamant cum viderint se quotidianis peccatis obrutos, et acervis quibusdam et molibus iniquitatum pressos; sed potius illos irrident,
Abbreviated transcription (Latin):
nis benedicunt. Sigͦ bene uiuis. uide ibi¬
te benedictũ. Om̃s eñi bene iuuentes be¬
nedicunt: ñ in suo nomine sic̃ heretici. sed
in nomine dñ a qͦ omnia bona dieunt eẽ
ñ ab eis. Qui enĩ dicunt. ñ sc̃ificat ñ ds. nec
qͥsꝗͣ. bonꝰ ẽ nͥ dono deiꝰ ipsi in nomine dnͣs
benecdieunt. ñ in sus. qr amici stͥ sponsi. nec¬
uolunt ee adulteri sponse. Canticũ¬
Titulus. Canticũ graduũ: undec imꝰ gradꝰ¬
ẽ. penitencialis supplicacio: qͥ gruȩ post pre¬
dictos gradꝰ ponit᷑. qr nec timens dni. nec om¬
in ordine pęnitencialiũ psalmoꝵ: ⁊ undecimꝰ
in ordine canticor. ẜ senariũ notat᷑ ꝑfectio:
qr sex diebꝰ ꝑ fecit ds mundũ. ꝑ undenarium
signat᷑ transgressio: qr ⁊ denariũ exacdit. ⁊ ad¬
rediert subshtuto mathia. Inbis gͦ dat᷑ intel¬
ligi qͦd qͦntũcũq ꝑfectiõis sit aliqͥs. ñ tamen
sine peccato ẽ: ꝓ qͦ necessaria ẽ penitencia:
qr est hic senarius. cũ undenario. Intencio

Expanded text:
go bene vivis, vide te benedictum. Omnes enim viventes benedicunt, non utique in suo nomine, sicut haeretici; sed in nomine Domini a quo omnia bona dicunt esse, non ab eis. Qui enim dicunt, non sanctificat nisi Deus, nec quisquam bonus est, nisi dono Dei. Ipsi in nomine Domini benedicunt, non in suo, quia amici sunt sponsi, necvolunt esse adulteri sponsae Csiod. Canticum graduum. Undecimus gradus poenitentialis supplicatio, qui congrue post praedictos gradus ponitur, quia nec timens tantum Deum, nec omin ordine poenitentialium psalmorum, et undecimus in ordine canticorum. Per senarium notatur perfectio, quia sex diebus perfecit Deus mundum. Per undenarium notatur transgressio, qredierunt, substituto Matthia. His ergo datur intelligi, quod quantaecunque perfectionis existat aliquis, non tamensine peccato est, pro quo necessaria est poenitentia, quia est senarius cum undenario. Intentio:
Abbreviated transcription (Latin):
ne peceato pͣcessit. delet peceata sequen¬
seis preciosus. qͥ tocius mundi peccata
cato pͣcessit. redimet isrł.Isrł se uendere
potuit. ⁊ nͣ redimere: ille qͥ est sine peccato

Expanded text:
ne peccato praecessit, delet peccata sequensanguis pretiosus, qui totius mundi peccata cato praecessit, redimet Israel. Israel se vendere potuit, et non redimere: ille qui sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
a me iniusticiã suã: qr ⁊ simali cũ bonis fĩ¬
in secło. si etiã ⁊ in eceła sint. ne qͥs tam̃ pu¬
tet iniqͥtatẽ uixta iusticiã: ⁊ si eos porto.
tam̃ longe ẽ a me eoꝵ iniqͥtas. Ne qͥsgͦ time¬
at mixtos sibi malos: qͥ longe st̃ ¶ Dñs ius¬
tꝰ. Seda pars: ubi agit de reꝓbaciõe ꝑ seq̃n¬

Expanded text:
cum bonis in saeculo, si etiam in Ecclesia sint: ne quis tamen putet iniquitatem juxta justitiam, etsi eos porto, tamen longe est a me eorum iniquitas, ne quis ergo timeat mistos sibi malos, qui longe sunt. Dominus justus. Secunda pars, ubi agit de reprobatione perseq
Abbreviated transcription (Latin):
uertant᷑ retrorsũ .i. in efficaces appareant.
manifesti ꝑ secutores. s etiã qͥficte intrant
oder̃t. Qui eñĩ nolunt obseruare uerbũ
qͦd ẽ herba quȩ in alto nascit᷑. s sine radice.
suꝑbiȩ nascunt᷑: ubi ñ solide stant: qͥ sepe
iudiciodi : ⁊ iã ñ habent sucu̾ uiriditatis. S e q̃ꝑ¬
De qͦ. scił feno .i. demalis ⁊ aridis. non implebit.
manũ suã qͥ metet: ⁊ finũ suũ qͥ mamipłos eol¬
ligent ut offerant do: qͥ grana seꝑabunt a pa¬
et᷑ qͥ manu uł sinu ab angelis portet᷑. Manꝰ.
ad oꝑam. sinꝰ ad ꝯseienciã refert᷑: s in neu¬
tro fructꝰ ẽ malis. Seq̃a. E. ñ dixer̃t. Gsi di

Expanded text:
nvertantur retrorsum, id est inefficaces appareant, manifesti persecutores, sed etiam qui ficte intrant, oderunt. Qui enim nolunt observare verbum  Est herba quae in alto nascitur, sed sine radice. superbiae nascuntur, ubi non solide stant qui saepejudicio Dei, et jam non habent succum viriditatis. VEeno, id est de malis et aridis, non implevit manum suam qui metet, et sinum suum qui manipulos colligent, ut offerant Deo: qui grana separabunt a paetur, qui manu vel sinu ab angelis portetur. Manus ad opera, sinus ad conscientiam refertur, sed in neutro fructus est malis. VERS. 7.-- « Et non di
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ineugłio cõꝑant᷑ petrosis locis ubi semͣ
aruit. qr ñ habuit radic̾e. hos tales: ab
abel ȩccła colerauit. Intenciõe monet
ad pacienciã. Modꝰ. biꝑtitꝰ ẽ. Ps. Primo¬
ostendens quȩ tulerit: solat᷑ infirmos.
S cd̃o agit de reꝓbaciõe ꝑsequencur ibi.
Dñs iustꝰ. Ecc ła gͦ qͦsi respondeat qͣrelis
infirmor murmuranciũ. qͦd tof malos
ferant: incipit. O filii. nolite mirari ad
ista. qͦs noua quȩ ĩã diusustinui:. ne tur¬
antur. Istud gͦ dicat. ⁊ ñ timeat istud
cũ senectꝰ expugnat᷑. ⁊solet᷑ se de prȩte¬
a iuiuentute mea.⁊ quare expugnaues̃t:
in ꝯsensũ peccati: qͦd cũ ñ possent. supra¬

Expanded text:
qui in Evangelio comparantur petrosis locis, ubi semen aruit, quia non habent radicem . Hos tales ab Abel Ecclesia toleravit. Intentio: Monet ad patientiam. Modus: Bipartitus est psalmostendens quae tulerit, consolatur infirmos. Secundo agit de reprobatione persequentium, ibi, Dominus justus. Ecclesia ergo quasi respondeat querelis infirmorum murmurantium: quod tot malos ferant, incipit: « O filii, nolite mirari ad ista, quasi nova, quae jam diu sustinui, et ne turantur. Istud ergo dicat, et non timeat istud, cum senectus expugnatur, consolatur se de praetea juventute mea. Et quare expugnaverunt?in consensum peccati. Quod cum non possem, VER
Abbreviated transcription (Latin):
ut clement̃ audiat. Deinde ostendens
obseruaueris. Hoc ẽ ꝓfundũ de qͦ cla¬
mat. sub molibꝰ nãq ⁊ fluctibꝰ suarã
iniqͥtatũ clamat. Circũs pectis eñ om¬
nib. nullũ bonũ uidens. s undiq ma¬
la. ⁊ cãt̃uas scelerũ suor. cernens. qͥs¬
tes obseruaueris .i. ad uindictã ȩtͣnam
seruaueris: dñe qͥs sustinebit iudicem :
Nullus: ñ tantũ ego. Nondixͣ. ego ñ su¬
stmebo. s quissustinebit. Quia ꝓpe
omnis humana uita peccatis suis cir¬
cũ latratur. omnisq ⁊ seiencia suis
cogitacionibꝰ accusat᷑: ⁊ñ ẽ castũeor qͦd
pͣsumat de iusticia sua. Prȩsumat de¬

Expanded text:
ut clementer audiat. Deinde ostendens s. Aug. Hoc est profundum de quo clamat; sub molibus namque et fluctibus suarum iniquitatum clamat. Circumspectis enim omnibus nullum bonum videns, sed undique mala et catervas scelerum suorum cernens, qtes, observaveris, id est ad vindictam aeternam servaveris, Domine, quis sustinebit? te judicem? nullus. Non tantum ego, non dixit, ego non sustinebo, sed quis sustinebit? quia prope omnis humana vita peccatis suis circumlatratur, omnisque conscientia suis cogitationibus accusatur, et non est castum cor, quod praesumat de justitia sua. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
benedictio dm̃i sit suꝑ uos. Max ime iudȩis
mos erat. qͥbꝰcũq oꝑ antibꝰ dicere. benedie¬
tio dñi suꝑ uos. Hic eñi mos inter hebrȩos
erat: ut iuator oꝑantibꝰ benediceret. Un de
hic q̾r ex otrario : qr in anit oꝑantibꝰ. bene¬
tã uitã currendo transeunt ad patriam:
Suꝑ his uͦ ñ dicunt. benedictio qni suꝑ uos.
s quod futuri st̃ scił miseri: ⁊ ñ dixeruñ

Expanded text:
benedictio Domini sit super vos. Maxime Judaeis mos erat, quibuscunque operantibus hoc dicere: Benedictio Domini super vos. Hic enim mos inter Hebr. erat ut viator operantibus benediceret: unde hic dicitur e contrario, quia inaniter operantibus benevitam istam currendo transeunt ad patriam, Superbis vero dicunt, benedictio Domini super vos, sed quod futuri sunt, scilicet miseri,
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ eqͥtas: ꝙ inseꝑaciõe illa duo erunt
popłi. qͥbꝰ dabit sentenciã ueritatis: ut
alii in uitam. alii in penas eant.

Expanded text:
 quia in separatione illa duo erunt populi, quibus dabit sententiam veritatis, ut alii in vitam, alii in poenas eant.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt examore male incendenti. In¬
cendit eñi amor utͣq eẜ. suffossa .i. pec¬
cata quȩ ueniunt ex timore male hu-¬
miliant. Humiliat eñi timor utͣq Pi¬
bũt ab increpaciõe uultꝰ tui .i. filii tui.
Hec ẽ facies: quȩ peccata delet. Qd eñi in¬
crepauit xꝑs. nͥ peccata : uł ita. Incensa
dñr mala: quȩ igne cupiditatis fiunt:
qͦd c̃uenit cũ prȩdicta sentencia. Suffos¬
sa stͥ occulta mala: qu̾ alii parat᷑ insidiose
fouea. Hec aũ ꝑibũt infuturo. dũ ꝓ eis
dãpnabunt᷑ mali. qͥbꝰ dicet᷑. Ite maledicli¬

Expanded text:
veniunt ex amore male incendenti: inveniunt ex amore male incendenti: incendit enim amor uterque. Et suffossa, id est peccata quae veniunt ex timore male humilianti: humiliat enim timor uterque. Peribunt ab increpatione vultus tui, id est Filii tui.ec est facies quae peccata delet. Quid enim increpabat Christus nisi peccata? Vel ita, incensa dicuntur mala, quae igne cupiditatis fiunt, quod convenit cum praedicta sententia. Suffossa sunt occulta mala, dum alii paratur insidiose fovea. Haec autem peribunt in futuro, dum pro eis damnabunt
Abbreviated transcription (Latin):
cre pacione uultꝰ tui ꝑibunt. Incensa
⁊ suffossa peccata dicit: s incensa st̃
peccata illa quȩ facit ardens cupi¬
ditas: suffossa uͦ. quȩ facit timor ma
tẽ: uł ꝓpt̃ timore. Quẽ ñ capit cupidi¬
tas: uincit timor. Pscrutamini ẽsci¬
encias. intͣrogate corda ur̃a. utrum
possint e̾e̾ peccata. nͥ aut timͣdo. aut
cupiendo. Om̃ia gͦ peccata faciunt
duȩ res in homine. scił cupiditas ⁊ ti¬
mor: sic eẽtra amor dei ⁊ timor eiꝰ du¬
cunt ad om̃e bonũ. Amas. ut tͥ bene
sit: times. ne male sit tͥ. Hȩc age indeo:
ñ in secło. Utͣq amor incendit. ut̃q ti¬
mor humiliat. s alit̾ ⁊ alit᷑. Debono ti¬
more. colonꝰ int̃cedens. ꝓarbore quȩ
fructũ ñ dabat. ne subuerteret᷑ ait
Fodiã circa illã. ⁊ mittã stercora. Fos¬
sa significat piã humilitatẽ tim̃tis.
stertora. sordes utiles penitentis. De igne
aũ boni amoris dr. Ign̾e ueni mittere in
terrã. Ait gͦ. Igni incensa . i. peccata quȩ

Expanded text:
crepatione vultus tui peribunt. Incensa et suffossa peccata dicit. Sed incensa sunt peccata illa quae facit ardens cupiditas; suffossa vero, quae facit timor maltem, vel propter timorem quem non capit cupiditas; vincit timor. Perscrutamini conscientias, interrogate corda vestra utrum possint esse peccata, nisi aut timendo, aut cupiendo. Omnia ergo peccata, duae res faciunt in homine, scilicet cupiditas et timor: sic econtra amor Dei et timor ejus ducunt ad omne bonum. Amas enim ut bene sit tibi; times ne male sit tibi. Hoc age in Deo, non in saeculo. Uterque amor incendit, uterque timor humiliat; sed aliter, et aliter de bono timore colonus intercedens pro arbore quae fructum non dabat, ne subverteretur ait: Fodiam circa illam et mittam stercora . Fossa significat piam humilitatem timentis; stercora, sordes utiles poenitentis. De igne autem boni amoris dicitur: Ignem veni mittere in terram . Ait ergo, incensa igni, id est peccata quae
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ oues ille: de qͥbꝰ dñs .d. in eugłio. Ali¬
as oues habeo quȩ ñ st̾ ex hoc ouilr &.
illas oportet me adducere. ⁊ fiet unũ
ouile. ⁊ unꝰ pastor. Nota qͦd ꝓpria singu¬
lis uerba reddit. Regit᷑ nãq isrł tã¬
quã maior: ducit᷑ ioseph .i. de uotꝰ¬

Expanded text:
 Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et fiet unum ovile et unus pastor . Nota quia propria singulis verba reddit. Regitur namque Israel, tanquam major; ducitur Joseph, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tuam: ⁊ salui erimꝰ. Magna ẽ suauitas:
huiꝰ uersicħ. In hoc regłam tocius religi¬
onis ex ponit. Frimo eñi ds nos c̃uertit.
tũc ⁊ nͣ ante faciem ostendit .i. lumine
pietatis nos inspicit: postqͦd. tand̾e nos
saluat. Hũc gͦ ꝓpheta iterat: qr ꝑ ipsum

Expanded text:
s hujus versiculi; in hoc regulam totius religionis exponit. Primo enim Deus nos convertit tunc et nos ante faciem ostendit, id est lumine pietatis nos inspicit, postquam tandem nos salvat. Haec ergo propheta iterat, quia per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾et. Qũãdiu mali erimꝰ: Donec salua¬
tor ueniat. Ido fiat manꝰ tua o ds suꝑ
uirũ dextere tuȩ: ostendat se miscd̾ia
tua fac bene cũ uinea tua: demonstra a
facie tua .⁊ uerbo tuo suꝑ uirũ dext̾e
tue .i. filiũ uirginis. Crande sacͣmtũ hic
notat᷑. ⁊ magnũ munꝰ di ostendit᷑: qr tan¬
diu salus isrł potuit dubitari. donec xꝑs
cio tua. ad effectũ ꝓmissa ꝑducat. es. prȩ¬
cat᷑ oꝑacionẽ: sc̃ȩ incarnacionis. E ñ dis¬
cedimꝰ. Qs dic̾et. Quãdiu increpas ⁊ accu¬

Expanded text:
dicat: Quandiu mali erimus? donec Salvator adveniat. Ideo fiat manus tua, o Deus, super virum dexterae tuae. Ostendat se misericordia tua, fac bene cum vinea sua demonstrata facie tua, id est verbo tuo. Super virum dexterae tuae, id est filium Virginis. Grande sacramentum hic notatur, et magnum munus Dei ostenditur, quia tandiu salus Israel potuit dubitari, donec Chriio tua ad effectum promissa perducat, et precatur operationem sanctae incarnationis. Quasi dicat: Quandiu increpas et accu
Abbreviated transcription (Latin):
lios firmos facit: de qͥbꝰ palmites ten¬
dens. mundũ occupat. Unde seqͥt᷑. eł.
impleuit teriã .i. orb̾ẽ terrarũ: ⁊um¬
bra eiꝰ oꝑuit mare. Altitudo ⁊ latitu¬
do uineȩ. hic exponit᷑. Nã suꝑna ⁊ cȩ
lestis ẽ uinea illa: quȩ ⁊ montes .i. sub¬
limiores uita ⁊ sciencia obũbrat. idest
magis crescere facit. Inunitate qͥppe¬

Expanded text:
lios firmos facit de quibus palmites tendens, mundum occupat. Unde sequitur: Et implevit terram, id est orbem terrarum. Et umbra ejus operuit montes; altitudo et latitudo vineae hic exponitur. Nam superna est et coelestis vinea illa, quae etiam montes, id est sublimiores vita et scientia obumbrat, id estmagis crescere facit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
fruge scõr or nat᷑. siẽ uinea fructu or¬
nat᷑ int̾ folia. ⁊ fossa tribulacionib :
⁊ martyrio putata plus creseit: sicͣ
uinea. e sic secłaribꝰ pressurȩ torcu¬
laribꝰ eliqͣta: ad celestẽ cellã trans¬
fertur. Sic̃ gͦ illos udeos de egyꝑ

Expanded text:
fruge sanctorum ornatur, sicut vinea fructu ornatur inter folia et fossa tribulationibus, et martyrio putata plus crescit sicut vinea, et saecularis pressurae torcularibus eliquata ad coelestem cellam transfertur.
Abbreviated transcription (Latin):
dens qͦmͦ incepta ⁊ ꝑfecta sit. Nineã di
cit ȩccłam que incepit a iudeis. ⁊ ꝑfi¬
cit᷑ ingentibꝰ. una tam̃ ⁊ eadẽ uinea ẽ.
⁊ si altera gens det pͥncipiũ. altera ꝑfec¬
tionẽ. De huiꝰ gͦ uineȩ incepeione agens.
dicit. Uineã ⁊ceta. Qͦsi dic̾et. Nos salui eri¬
mꝰ. s iudȩos qͥbꝰ tot fecisti destitues. qͦd
ñ ꝓleui culpa. s qr beneficiis ingrati.
multa utiq fuert̃ eis collata: q. uineã
de egypto transtulist intȩrrã ꝓmissiõis
eiecisti de terra. ꝓmissiõis gentes .i. amor¬
reos. ihebuseos. ⁊ alios popłos: ⁊ plantas¬
asit eiecta: ⁊ ubi plantata. Deinde sub¬
dit qͦm eredid̾it. ⁊ qͣntũ ind̾ ereuerit. qͥd
occupauerit dicens. post: ut uinea orbẽ
cõprehendet. dux itmeris fuisti in ẽspee¬
tu eiꝰ. Apparens eis uisibilis. carne assump¬
ta. Unde. Nonsũ missus nͥ adoues quȩ
ꝑiert domꝰ isrł. Uel scd̾m aliã litter̃a: &
dirigit᷑ sermo ad dm patr̃e. Uiã fecisti¬

Expanded text:
sit. Vineam autem dicit Ecclesiam quae incoepit a Judaeis et perficitur in gentibus; una tamen et eadem vinea est, et si altera gens det principium, altera perfectionem. De hujus ergo vineae incoeptione agens, dicit: Vineam, etc. Quasi dicat: Nos salvi erimus, sed Judaeos, quibus tot fecisti, destrues, quod non pro levi culpa; sed quia beneficiis ingrati, multa utique fuerunt eis collata, quia vineam de Aegypto transtulisti in terram promissionis, ejecisti de terra promissionis gentes, id est Amorrhaeos, Jebusaeos, et alios populos; et plantasa sit ejecta, et ubi plantata. Deinde subdit quomodo crediderit, et quantum creverit, quid occupaverit dicens: Post, ut vinea orbem comprehenderet, dux itineris fuisti in conspectu ejus, apparens ei visibilis, carne assumpta. Unde: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Vel secundum aliam litteram, et dirigitur sermo ad D
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad litterã facta st̃ de uideis. sub si¬
militudine uineȩ ⁊ palmitũ ⁊ huiꝰmo.¬
di. qͦd etiã misteriũ .i. misticũ sensũ in¬
nuit. Sunt eñĩ similitudines. quȩ ñ
st̃ musticȩ. Qn dic̾et. Salui erimꝰ. qr ia
prȩsignasti olim. qͣndo uineã de egip¬
to transtulisti. Hoc ad litterã. ita ut
pus a ccipiat᷑ eiecisti gentes ⁊ planta

Expanded text:
e Judaeis sub similitudine vineae et palmitum, et hujusmodi, quod etiam mysterium, id est mysticum sensum innuit. Sunt enim similitudines, quae non sunt mystice, quasi dicat: Salvi erimus, quia ita praesignasti olim, quando vineam de Aegypto transtulisti, hoc ad litteram, ita ut prius accipiatur, ejecisti gentes et pla
Abbreviated transcription (Latin):
res ascendunt. arbusta nominant᷑ ꝑ ꝯͣ
minores in ȩccła accipiunt᷑. Cȩdri qi st̃.¬
ꝓtegit qͣsi ingremio suo: ꝙ eiꝰ auetorita¬
te corroborant. qͦd dicunt. Alitͣ eñi ñba
beret᷑ catholicũ: ñ uniuersalis eccłȩ ẽ
testacione firmet᷑. Ex posita altitudi
ne. exponit latitudinẽ uineȩ. dicens.
Extendit palmites suos .i. filios. usq
ad mare. omniũ genciũ: ⁊ ꝓ pagines
eiꝰ .i. filios regen̾aciõis. usq ad flumen
iordanis: a qͦ manauer̃t. Ibi eñi cepit re¬
gła baptismi: ⁊ q talis ẽ uinea.: ergo. ut
qͥd destruxisti maceriã eiꝰ. eirat᷑ cur
huic tali subtracta ẽ dñi defensio. sed
ne. ñ numine: numero. ñ merito. Infi¬

Expanded text:
res ascendunt, arbusta nominantur, per quae minores in Ecclesia accipiuntur. Cedri, noprotegit, quasi in gremio suo, quia ejus auctoritate corroborant quod dicunt. Aliter enim non habetur Catholicum, nisi universalis Ecclesiae contestatione firmetur. ne exponit latitudinem vineae dicens; Extendit palmites suos, id est filios usque ad mare omnium gentium, et propagines ejus, id est filios regenerationis, usque ad flumen Jordanis, a quo manaverunt, ibi enim coepit regula baptismi . Et quia talis est vinea, ergo, ut quid destruxisti maceriam ejus? miratur cur huic tali subtracta est Domini defensio, sed ne, non numine, numero, non merito.
Abbreviated transcription (Latin):
nea: inde qͥd ei accidit: Euersa ẽ gens
illa. eẜ hoc ẽ. Destruxisti maceriã eiꝰ.
.i. munic ionẽ. Maceria ẽ quȩ de solis
lapidibꝰ sit circa uineas . e. uindemiañ
.i. spoliant ⁊ diripiunt eã. om̃s qͥpretͣ¬
tes que idola colunt. Uel uiã. transe¬
untes. st̃. qͥcũq tẽꝑalit̾ qñantes. e. ut
qͥd hoc accidit ei : Quia suꝑba fuit ad
uersus plantatorẽ: ⁊ seruos occidit
ad se missos. ⁊ etiã filiũ heredẽ. ideo
dirigentibꝰ eñi cor: ĩa loqͥt᷑: de inde
ex ponit qͣlit̾ uinde miaueriͣt Extͣmi¬
nauit eã .i. extra t̃minos patriȩ eiecit
eã aper. ueniens de silua : .i. degentibꝰ.
Aper. est uespasianꝰ fortis ⁊ seuus eis. &
ẽtrarius illis .i. iudȩis. qͥ int̾ cet̾a hoc
animal habent in mund ũ. qͥ uenit de
silua. Gentes eñi silue erant. sola gens
illa uinea fuit. s qͣndo crediderͣt gen¬

Expanded text:
ei accidit? eversa est gens illa. Et hoc est, destruxisti maceriam ejus, id est munitionem. Maceria est, quae de solis lapidibus fit circa vineas. Et vindemiant, id est spoliant, et diripiunt eam omnes qui praeteiam transeuntes sunt quicunque temporaliter dominantes. Et ut quid accidit hoc ei? quia superbia fuit etiam adversus plantatorem; et servos occidit ad se missos, et etiam filium haeredem. Ideo dirigentibus enim cor, jam loquitur. Deinde exponit qualiter vindemiaveruntid est extra terminos patriae ejecit eam, aper veniens de silva, id est de gentibus. Aper est Vespasianus fortis et saevus eis, et contrarius illis, id est Judaeis, qui inter caetera hoc animal habent immundum, qui venit de silva . Gentes enim silvae erant. Sola gens illa vinea erat, sed quando crediderunt gen
Abbreviated transcription (Latin):
Assirii eñs int̾pretant᷑ dirigentes: ⁊ st̃
idem qͥ cõmutant᷑. ⁊ assirii. Uel distm¬
guȩ int cõmutandos ⁊ assirios: ut ꝑ
cõmutandos. acc ipiamꝰ ꝯuertendos:
ꝑ assirios. uidȩos. Nã psalmꝰ iste sicͥ agit
de cõmutandis. ita ⁊ de uideis qͥ se diri¬

Expanded text:
dirigentes, et sunt iidem qui commutabuntur, et Assyrii. Vel distingue inter commutandos et Assyrios, ut per commutandos accipiamus convertendos; per Assyrios, Judaeos. Nam psalmus iste sicut agit de commutandis, ita et de Judaeis, qui se diri
Abbreviated transcription (Latin):
Excita potenciã. Orat poteneiã mira¬
cłoꝵ: quȩ ds fecit inueteri popło. ex¬
citari. Quȩ excitata ẽ exhibita re.
quã prȩsignabãt.i. ueniente uerita
ciã miracłor. quȩ olim fecisti. quoꝵ
potencia sopita ẽ donecres eoꝵ ap¬
pareat. Dico ueni: ut saluos facias nos.
tũ. Alia littera. d̾m uirtutũ dicit quẽ¬
c̃uerte nos distortos: ⁊ c̃uersis ostende
faciem tuã. qr ẽuersos solet qs respi¬
cere. Deinde ꝗͣrit qͥre tandiu differat
aduentũ: quã dilacionẽ. ira di ẽtra
se reputat dicens. Oñe ds uirtutũ qͣ¬
usq irasceris suꝑ oracion̾ẽ serui tui
Ut ñ facias ĩa. ꝓmissa. Hoc asaph illo
tͣeꝑe dicebat qͦ eũ uenire petebat: qͦ
ad huc differebat᷑ aduentꝰ c̃silio des
Iratũ dicit ꝙ tardat. Ecce quȩ pre¬
tas. ⁊ qͥntũ desidiũ petentis. ido ita
merat qͣ mala intermi ante aduentũ

Expanded text:
excita, orat potentiam miraculorum, quae Deus fecit in veteri populo excitari, quae excitata est exhibita re quam praesignabant, id est veniente veritatcet miraculorum, quae olim fecisti, quorum potentia sopita est, donec res eorum appareat. Dico veni, ut salvos facias nos. tum, alia littera: Deum virtutu, Deus, converte nos, distortos, et conversis ostende faciem tuam, quia conversos solet Deus respicere. Deinde quaerit, quare tandiu differat adventum, quam dilationem iram Dei contra se reputat dicens: Domine Deus virtutum quousque irasceris super orationem servi tui, ut non facias jam promissa? Hoc Asaph illo tempore dicebat, quo eum venire petebat, quo adhuc differebatur adventus, consilio Dei. Iratum dicit quia tardat. Ecce quae pietas et quantum desiderium petentis. Ideo ita merat quae mala interim ante adventum
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ. De asaph eñi electi st̃ quii¬
rent ad gentes. ⁊ pͣdicarent in gentibꝰ¬
xꝑm. qͥbꝰ c̃tradicet᷑ adicentibꝰ. Qͥs est
iste nouor demonior. nunciator. ẽẜ.
inde st̾ cibati lacͥmis. Prȩdicabãt eñi
mortuũ resurrex isse. Noua res: s in¬
credibili rei. fidẽ miracła faciebant.
Ergo ẽtradicebat᷑ eis s c̃tradictor
uincebat᷑. ⁊ ex c̃tradictore. fidelis ef¬
ficiebat᷑. Confregit enĩ sanson molas
lȩonis qͥ sibi occurrit: eunti ducere
uxorẽ de alienigenis. Seqͥt᷑. C. inimi¬
ei nr̃i ñ modo ẽtradixert. s etiam
subsannauert nos: qͣsi colentes mor¬

Expanded text:
factum est. De Asaph enim electi sunt qui irent ad gentes, et praedicarent in gentibus quibus contradicebatur a dicentibus: Quis est iste novorum daemoniorum nuntiator? Et inde sunt cibati lacrymis. Praedicabant enim mortuum resurrexisse. Nova res, sed incredibili rei fidem miracula faciebant. Ergo contradicebatur eis, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Confregit enim Samson molas leonis, qui sibi occurrit eunti ducere uxorem de alienigenis. Et inimici nostri, non modo contradixerunt, sed etiam subsannaver
Abbreviated transcription (Latin):
tit aꝑcius. qͦd o rau̾at. Ordo talis. U eni
tu ipse in carnẽ. ⁊ excita potenciã tuã.
.i. ostende potenciã tuã in resurrectiõe.
qr uisus es infirmꝰ inpassione. dũ dr.Si fi¬
lius di es: descende de eruce. Nic hil ua¬
lere uidebaris: p̃ualuit suꝑ te ꝑsecutor.
Quod prȩsignatũ ẽ. qͣndo iacob prȩualu¬
it angelo: ipso qͥde angelo uolente: &.¬
tam̃ uictꝰ angelus. benedixͣ uictorẽ. Te¬
nuit nãq homo uctor angelũ. ⁊ dixit.
Non te dimittã: nͥ benedixeris mͥ. Bene¬
dixit itaq uictꝰ uictorẽ. s claudũ fe¬
cit eundẽ. Tetigit eñi neruũ femoris

Expanded text:
tit apertius quod oraverat. Ordo talis: Veni, tu ipse in carnem, et excita potentiam tuam, id est ostende potentiam tuam in resurrectione, quia visus es infirmus in passione, dum dicitur: Si Filius Dei es, descende de cruce . Nihil valere videbaris; praevaluit super te persecutor, quod praesignatum est cum Jacob praevaluit angelo, ipso quidem angelo volente, tamen victus angelus benedixit victorem. Tenuit namque homo victor angelum, et dixit: Non te dimittam, nisi benedixeris mihi . Benedixit itaque victus victorem, sed claudum fecit eumdem. Tetigit eni
Abbreviated transcription (Latin):
asaph .i. sinagoge: tendens infinẽ. Est
testimoniũ ꝓ his qͥ cõmutabunt᷑ ⁊ ꝓ
assiriis .i. ẽuertendis: ⁊ suꝑbis his .i. con¬
uertendis. Est testimoniũ rectȩ fidi.
Intencione monet nos in melius com
incepta ⁊ ꝑfecta: ibi. Nineã de egyp
peccatis sẏnagoge trepidꝰ orabat: ĩa
de illius c̃uersiõe p̃sumit:⁊ cõmuta¬
tis in melius. testimoniũ dat de ad¬
uentu xꝑi. qͦd precat᷑ dicens. O tuds¬
mo aqd đm patr̃e. Uel pocius ad filiũ di¬
rigit᷑ sermo. qͥ desidat᷑ ⁊ exspectat᷑ ⁊ in¬
uocat᷑ ut ueniat. quẽ ꝑ actꝰ diffinit. O¬

Expanded text:
in finem, est testimonium, pro his qui commutabuntur, et pro Assyriis convertendis et superbis. His, id est convertendis est testimonium rectae fidei; Intentio: Aug. Monet nos in melius commincoepta et perfecta, ibi, vineam de Aegypt psalmis pro peccatis Synagogae trepidus orabat, jam de illius conversione praesumit, et commutatis in melius testimonium dat de adventu Christi, quem precatur dicens: O tumo ad Deum patrem: Vel potius ad Filium dirigitur sermo qui desideratur et exspectatur et invocatur ut veniat, quem per actus diffinit,
Abbreviated transcription (Latin):
głaris. .i. suꝑbꝰ. Dicit enĩ om̃is suꝑbꝰ
ego sũ. ego sũ ⁊ nullus alius. Uel ꝓ eo¬
dẽ accipit᷑ aper. ⁊ ferus. Nã singłaris
ferus ipse ẽ aper qͥ uastauit: scił roma¬
nꝰ exereitꝰ. Sed qͦ fructu hȩc passi sumꝰ
Ut sic sanem᷑. ⁊ ẽuertam᷑. ł hoc dicit o¬
nua. Ita uastata ẽ uinea: s ut reliqͥe sal¬
ue fiant. ods uirtutũ cͣuertere ab ira
infine secłi. ⁊ respice misediȩ intuitu
ce. cõmutans in melius. Hoc remedium
prȩcat᷑ asaph. cẜ. uide qͥbꝰ p eccatis labo¬
ret: ⁊ ꝑeat home. Uel uide .i. fac eã cogno¬
scere te. uł peccata sua: ⁊ uisita uineã

Expanded text:
it enim omnis superbus: Ego sum, ego sum, et nemo alius. Vel pro eodem accipitur, aper et ferus. Nam singularis ferus, ipse est aper, qui vastavit, scilicet Romanus exercitus. Sed quo fructu haec passi sumus? ut sic sanemur et convertamur. Et hoc dicit onua: Ita vastata est vinea, sed ut reliquiae salvae fiant, o Deus virtutum, convertere ab ira in fine saeculi. Et respice, misericordiae intuitu,ce, commutatis melius. Hoc remedium precatur Asaph. Et vide quibus peccatis laboret, et pereat homo. Vel, vide, id est fac eam cognoscere te vel peccata sua; et visita vineam
Abbreviated transcription (Latin):
repetit. ibi. C ꝑfice eã. Quȩ ꝑfectio
facta ẽ gentibꝰ. ab iecꝰtis iudeis. una ta-¬
mͣ uinea. Cuiꝰ uineȩ cõmemoracio in
hoc psalmo caliginẽ facere solet: minꝰ
intentis. Intendamꝰ gͦ: ne caligo inuol¬
uat ocłos nr̃os. Qsi dic̾et. Modo imple
neȩ qͦmͦ impleuit terr̃a:. Oꝑuit mon¬
est circũeisio. sabbatũ ⁊ huiꝰmodi: quȩ
ꝓpħȩ locutistͥ. Obserua sabbatũ: oe¬
t aua die circũcide infantẽ offer sacͥ¬

Expanded text:
fice eam. Quae perfectio est facta gentibus abjectis Judaeis. Una tamen vinea, cujus vineae commemoratio in hoc psalmo caliginem facere solet minus intentis. Intendamus ergo, ne caligo involvat oculos nostros, quasi dicat: Modo vinea neae, quae modo implevit terram, operuit monest circumcisio, Sabbatum, hujusmodi , quae prophetae locuti sunt: Observa Sabbatum, octava die circumcide infantem, offer sac
Abbreviated transcription (Latin):
¶lregis isrł. Titulus. Infine̾ ꝓhis
qͥ cõmutabunt᷑ psalmꝰ ꝓ assiriis.
testimoniũ asaph. Asaph illuminatꝰ.
Agit hic de pͥmo aduentu xꝑi. ⁊ de
uinea eiꝰ. ⁊ hoc ẽ testimoniũ bonũ de
capite ipso ⁊ corꝑe eiꝰ. rege. ⁊ plebe:
pastore. ⁊ grege. Hic eñĩ loqͥt᷑ asaph
de aduentu .xꝑi. qͥ hominẽ cͣuertit :¬

Expanded text:
. Titulus: In finem pro his qui commutabuntur, psalmus pro Assyriis, testimonium Asaph. Aug. Asaph illuminatus agit hic de primo adventu Christi, et de vinea ejus. Est hoc bonum testimonium de capite ipso et corpore ejus, rege et plebe, pastore et grege. Hic enim loquitur Asaph de adventu Christi, qui hominem convertit, e
Abbreviated transcription (Latin):
danis . E ransiordanen enĩ aliqͥ uidȩor
erant: .i. duȩ tribꝰ ⁊ dimidia : s infra
iordanẽ tota gens erat. Hoc gͦ ẽ ini¬
ciũ uinee de qua hic agit᷑. Cuiꝰ uinee
ꝑfecto ẽ quã predixerat: ibi. Imple¬

Expanded text:
danis. Trans Jordanem enim aliqui Judaeorum erant, id est duae tribus et dimidia, sed infra Jordanem tota gens erat . Hoc ergo est initium vineae, de quo hic agitur. Cujus vineae perfectio est, quam praedixerat, ibi, imple
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. qͥbꝰ nos socii futuri sumꝰ. qͦ usq
irasceris suꝑ oracionẽ. iaͣ. serui tui:
Eẜ si olim irascebaris suꝑ oracionẽ ini¬
mici: ne irascaris suꝑ oracionẽ iam
serui. &. partim utiq transiit ira a ser¬
uo: ñ ut ñ flagellet ut pat̾. s ne dãp¬
net. E c̃uersis eñi durat ira. s corri¬
cipit. Cibabis. Exponit hic passiones:
quas sc̃i tẽꝑe aduentꝰ passuri st̃. Qsi di¬
c̾et. E si optẽ.rꝑi aduentũ. tam̃ eo tẽ¬
pore multa passuri sumꝰ. q cibabit

Expanded text:
ug. quibus nos socii futuri sumus, quousque irasceris super orationem jam servi tui? Et si irascebaris super orationem inimici tui, ne irascaris super orationem jam servi tui. Et partim utique transiit ira a servo, ut non flagellet ut patet, sed ne damnet: et conversis enim durat ira, sed corripit . VERS. 6.-- Cibabis Exponit hic passiones, quas sancti tempore adventus passuri sunt. Quasi diceret: Etsi optem Christi adventum, tamen eo tempore mul
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣsi. Qui ẽ sapiens: hec custodiet. Eẜ qͣre
custodiet : cẜ .i. qr intelliget ñ merita
c̃suetudine praua. ⁊ de tedio. ⁊ de nau¬
fragio. qͦd deniq ꝯstituit eũ inpopło.

Expanded text:
 Qui est sapiens, haec custodiet. Quare custodiet? et id est quia, intelliget non merita consuetudine prava, et de taedio, et de naufragio: Quod denique constituit eum in po
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ex qͦ incipiunt. Qui enim
ꝑ seuerauerit usq in finẽ: hic
saluus erit. E qr d̾s iustos
facit: orat. ⁊ ait. Memͣ̃to¬
beneplacitũ ẽtibi.¬

Expanded text:
Utique ex quo incipiunt: Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et quia Deus justos facit, orat, et ait: VEbeplacit
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo sanati. possimꝰ iudic iũ custodire. ⁊ iu¬
ste agere: unde beati simꝰ. Uisita dico adhoc
or.i.i. ut uideamꝰ te in ea bonitate quam
bi đr̃. ex ultacio mea. redime me. lȩticia
una gens. Uifita etiã ut lauderis. Uel ad
laudandũ. alia litt̾a : .i. ut laudemꝰ te cũ
hereditate tua. Mirũ ẽ in multis codicibꝰ
scriptũ eẽ. ut lauderis: cũ sit una ingrȩ¬
co in his uerbis tribꝰ posicio. ⁊ similis ẽẽ
debet intͣpretacio. scił ut uideamꝰ. ⁊ lete
m. ⁊ laudemꝰ. cũ hereditate tua. Uel ita
scd̾m illã litterã. ut lauderis: ⁊ itẽ simi¬
liserit int̾pretacio. Uisita nos ad uidendũ¬

Expanded text:
in Jesu, ut ab eo sanati possimus judicium custodire, et juste agere, unde beati sumus. Visita dico, scc. , ut videamus te in ea bonitate, quam bi dicit: Exsultatio mea, redime me . Laetitia sunt omnes, visita etiam, ut lauderis, vel ad laudandum; alia littera, id est, ut laudemus te cum haereditate tua. Mirum est in multis codicibus scriptum esse, ut lauderis, cum sit una in Graeco in his tribus verbis positio, et similis debet esse interpretatio, scilicet ut videamus et laete cum haereditate tua. Vel ita secundum aliam litteram, ut lauderis. Et erit item similis interpretatio, visita nos, ad videndu
Abbreviated transcription (Latin):
tit se saluari in resurrectiõe: ut fide¬
les lib̾ent᷑ qͥ tali signo deitatẽ eiꝰ sense
rent᷑ dilecti tui: ⁊eraudi me. Ordo uer¬
boꝵ ꝯuersus ẽ. Dicit eñĩ. saluũ fac. ⁊ ex¬
audi me: ꝓ exaudi. ⁊ salũi fac. Deus lo¬
cutꝰ est Qͣsi dic̾et. Oro exaudiri. qͦd ñ du¬
biũ: qr dͥs locutꝰ ẽ in me. scõ suo. Non art¬

Expanded text:
tit se salvari in resurrectione, ut fideles liberentur, qui tali signo deitatem ejus senserentur dilecti tui, et exaudi me. Ordo verborum conversus est. Dicit enim: Salvum me fac et exaudi, pro exaudi, et salvum me fac. Deus locutus est. Quasi dicat: Oro exaudiri, quod non dubium, quia, Deus locutus est in me sancto suo. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheciã .i. sꝑualẽ intelligenciã debere
accipi: ⁊ utrũq illũ psalmũ ad unũ con¬
currere intellectũ: ñ suꝑficiȩ hẏstoriȩ
s altitudine. ꝓpheciȩ copulatis partibꝰ u¬
triusq in hoc psalmo. cuiꝰ titulus neu¬
tri illoꝵ ẽ similis. nͥ qͦd hic ẽ. etiã ipsi
dauid: sic̃ ibi. Ido aũ bic psalmꝰ qͥ cõponi¬

Expanded text:
piritualem intelligentiam debere accipi, et utrumque illum psalmum ad unum concurrere intellectum, non superficie historiae, sed altitudine prophetiae copulatis partibus utriusque in isto psalmo, cujus titulus neutri istorum est similis, nisi quod hic et ipsi David
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ infilio. quẽ misit ut cõplerent᷑ eloqͥa
ꝓꝓharũ. eł mirabilit̾ quȩ indiuersis psal¬
mis dicta st̃. in unã inueniunt in hoc
psalmo ꝯuenienciã: ut qͦsi diuersi sapores.
ẽdiant᷑ in pastũ animȩ. Unde licet etiam¬
ad huc cantoribꝰ multa cõpingere. sic̃
⁊daud legit᷑ in paralipomenon. ante ar¬
chã laudes di cantasse. diuersis canͣtib
psalmor in unũ adunatis: ⁊ bene iungun¬
t᷑ quȩ nullatenꝰ repugnant. Uerba gͦ de

Expanded text:
 in Filio , quem misit ut compleantur eloquia prophetarum, et mirabiliter, quae in diversis psalmis dicta sunt, in unam veniunt in hoc psalmo convenientiam, ut quasi diversi sapores condiantur in pastum animae. Unde licet etiam cantoribus adhuc multa compingere. Sicut et David legitur in Paralipomenon ante arcam laudes Dei cantasse, diversis partibus psalmorum in unum adunatis . Et bene junguntur, quae nullat
Abbreviated transcription (Latin):
non rec reatur. nisi ab dicatis
ueteris inte erroribus. frons
in nouata uirtute humilitatis
in signiatur. Inde est quod par¬
uulo postomnia dicenti. bene

Expanded text:
non recrearetur, nisi abdicatis veteris vitae erroribus, frons vitae innovata virtute humilitatis insigniatur. Inde est quod parvulo post omnia dicenti: Bene
Abbreviated transcription (Latin):
tigit qͦd in pͥncipiogestũ ẽ addit. qͦs post finẽ
secłi fet. subdens. inȩt̾nũ durabũt omnia ui-¬
dicia iusticiȩ tuȩ. Iudicia iusticiȩ ꝑ petuo sta-¬
bunt: qi sentenciã de bonis uł malis datam.
nec tẽpꝰ. nec ulla res fubuertet. Uel ita. Prmei¬

Expanded text:
st finem saeculi fiet, subdens, in aeternum durabunt omnia judicia justitiae tuae. Judicia justitiae perpetuo stabunt, quia sententiam de bonis vel de malis datam, nec tempus, nec ulla res, subvertet. Vel ita: Princi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥde: qm̃ dicit. mandata dilexi. In hoc se
offert qͦd diligit: ipsa enĩ dilectio. oblaci¬
o ẽ. Unde alibi. In me st̃ q uota tua. E. no¬
ta qͦd ait. dilexi. qͦd plus ẽ quã seruare. ꝙr
hoc ẽ caritatis. illud necessitatis uł timo¬
ris. Idoq in exodo illi soli p̃cipunt᷑ offerre
ad ꝯstruendũ tab̾nacłm: qͥ spontanea uo¬
luntate ⁊ hylari animo accedunt. Sequit᷑.

Expanded text:
quoniam dicit: mandata tua dilexi. In hoc se offert quod diligit. Ipsa enim dilectio oblatio est. Unde alibi: In me sunt, Deus, vota tua . Et nota quod ait, dilexi; quod plus est quod servare, quia hoc est charitatis, illud necessitatis vel timoris. Ideoque in Exodo, illi soli praecipiuntur offerre ad construendum tabernaculum, qui spontanea voluntate et hilari animo accedunt. In miseri
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis. q ñ fer̾t tribulaciões. Alii co¬
dices babent ñ seruantes pactũ. qͦd idem
ẽ Pactũ dr a pace. qͦsi pacis actũ inter
dissidentes affec tu grͣȩ diffinita ꝯ dicio:
qͦd ẽuenit utriq legi seił ut pactũ aꝑ¬
pellet᷑ quȩ statuta ẽ. ut homo ingrãm
y pacem dei reuocaret᷑ Quod pac tuͣ .i.
utrãꝙ lege̾ debiles ñ seruant. cedentes
ꝑsecutoribꝰ: ꝓ qͥbꝰ amissis sociis. dolent
sci Unde subdit hic ⁊ tabescebã zelo a¬
faciemꝰ s post coluer̾t sdola. Quos ei¬
ues ⁊ parentes suos lugent sc̃i. Unde ait.
in qͦsint pͣnaricantes: suldet. Quia elo¬
qͥa tua ñ custodiert. s intribulacioe
negauert᷑. In hoc st prȩuaricantes.¬

Expanded text:
testimoniis, quia non ferunt tribulationes. Alii codices habent: non servantes pactum, quod idem est. Pactum dicitur a pace, quasi pacis actum, id est inter dissidentes affectu gratiae diffinita conditio, quae convenit utrique legi, scilicet ut pactum appelletur, quae statuta est, ut homo in gratiam, et pacem Dei revocaretur; quod pactum, id est utramque legem debiles non servant, cedentes persecutoribus, pro quibus amissis sociis dolent sancti. Unde subdit hic: Et tabescebam zelo afaciemus ; sed post coluerunt idola; quos cives et parentes suos lugent sancti. Ambr., in quo sunt praevaricantes, subdit, quia eloquia tua non custodierunt, sed in tribulatione negaverunt. In hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio om̃s seĩ securi st̃. nec timent dei
cant. sciũnt se glorificandos sc̃i: qͥ tales.
sanguine xꝑi redim̃di erant. Unde hic sub¬
dit. ⁊ redime me. sanguine passionis. ⁊ ui¬
uifica me ꝓptͣ eloqͥũ tuũ. qͦd dieit. qͥ cre¬
dit in me ñ moriet᷑ s habebit uita ȩt̾nã.

Expanded text:
judicio, omnes sancti securi sunt nec timent diem endo, sciunt se glorificandos, sancti quia tales sanguine Christi redimendi erant. Et redime me sanguine passionis. Et vivifica propter eloquium tuum, quod dicit: Qui credit in me non morietur; sed habebit
Abbreviated transcription (Latin):
Primo ueritas humiliauit in morte. q̃einde
miscdłia instaurat ad uita: ꝓmittente hoc
de subdit. Ut ꝯsolet᷑ me. Non petit auferri
erisͣnas quȩ st̃ ad purgacionẽ. s c̃solari.
Fiat dico scđm eloqͥũ tuũ. factũ seruo tu

Expanded text:
Primo veritas humiliavit in mortem. Deinde misericordia instaurat ad vitam, promittente hoc m ut consoletur me, non petit auferri aerumnas quae sunt ad purgationem, sed consolari. Fiat, dico, secundum eloquium tuum, factum servo tu