comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significatur: De quatuor timoribus:
uatuor sane timores sacra .s.¬
scͥptura disc̾nit. Seruilem. Munda¬
num. Inicialem. filiabem. Seruił timor
est. ꝓ euitanda pena abstin̾e a malo. reten¬
ta uoluntate mala. Munda nꝰ timor ẽ. ꝓ e
uitanda pena abstiñe bono.retenta uolunta
re. filiał timor ẽ. bono firmit ad ħere.q
nam quȩ ab hominib infertur metuit.
⁊ iccirto ei sufficit cessare amalo oꝑe qr
ad ocłm famulat᷑. ⁊ reatum ꝯscientiȩ ñ
metuit. hominib plac̾e uolens. M un¬
danꝰ uͦ timor. hominib plac̾e ñ q̃rens.
tñ displic̾e metuens. ⁊ ip̃e fingit ꝗ ñ ẽ.
tam mendax in neganda u̾ tate qm fal¬
lax alt̾ in falsitate tegenda ⁊ ut̃q ini̾n¬
tate offendit. Alt̃ qr timide negat ꝗ ẽ¬

Expanded text:
significatur. CAP. V. De quatuor timoribus. Quatuor sane timores sacra Scriptura discernit: servilem, mundanum, initialem, filialem. Servilis timor est, pro evitanda poena abstinere a malo, retenta voluntate mala. Mundanus timor est pro evitanda poena abstinere a bono, retenta voluntatre. Filialis timor est bono firmiter adhaerere nam quae ab hominibus infertur metuit; et idcirco et sufficit cessare a malo opere, quia ad oculum famulatur et reatum conscientiae non metuit, hominibus placere volens. Mundanus vero timor hominibus placere non quaerens tamen displicere metuens; et ipse fingit quod non est; tam mendax in neganda veritate, quam fallax alter in falsitate tegenda. Et uterque in veritate offendit; alter quia timide negat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunt᷑ ad malũ. uita aũ qñ ad bonũ
reserantur. Quid sit timor .iii.¬
imor est affectꝰ mentis. qͦ moue¬
tur ut suꝑioꝵcedat. Amore .il. acce¬
dit. timore recedit. Si inusticia ꝑsti

Expanded text:
ta autem quando ad bonum referantur. CAP. IV. Quid sit timor. Timor est effectus mentis quo movetur ut superiori cedat; amore enim accedit, timore recedit. Si in justitia perstit
Abbreviated transcription (Latin):
diligendũ ẽ ad necessitatẽ: aĩa uͦ diligñ¬
da ẽ adbonitatẽ. Caro diligenda est
u̇ contra corruptionẽ foueat᷑. anima
diligenda ẽ. ut contͣ iniquitatẽ custo¬
cdiatur. Tam̃ sinccessitas alt̾iꝰ incidit:
⁊ alt̾m pati necesse sit. meliꝰ ẽ ut caxo
sustmeat corruptionẽ. quam faciat aĩa
iniquitatem. Utrumq gͦ diligendũ
est. s tñmagis illud qͦd melius est.
Quaniuis au̾utrunq eẽt diligend̾. ñta
ins sue amor sufficient̃ homini in e¬
rat: non erat p̃cepto uocandꝰ uillũ
hab̾et. s ammonitione potiꝰ temꝑanoꝰ
nenimis hab̾et. Carnis inquit apłs
curam ne fec̾itis: in desidiis. Carnem
ctum nature dilex̃ ad necessitate. Pꝰ¬

Expanded text:
diligendum est ad necessitatem, anima vero diligendiligendum est ad necessitatem, anima vero diligenda ad bonitatem. Caro diligenda est ut contra corruptionem foveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem. Utrumque ergo diligendum est, sed tamen magis illud quod melius est, quamvis autem utrumque esset diligendum, non tamectum carnis suae amor sufficienter homini inerat, non erat praecepto provocandus, ut illum haberet, sed admonitione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Apostolus, curam ne feceritis in desideriis . Carnem ctum naturae dilex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uidet᷑ qr pͣceptum non ẽ homini ut
diligat scip̃m. sic̃ mandatũ ẽ ũ diligat
dim̃ ⁊ ꝓximum suũ ꝯsid̾are nos oportet
si fortemhis duob mandatis in quib
de dilectione di ⁊ ꝓximi agitur. id ̃ ꝙ
ad diligend̾ se homini ł p̃cipiendũ uł
faciendum. ẽ. ꝯrineatur. Duo in bomine
sunt. anima ⁊ corpꝰ. sp̃s ⁊ caro. Ntrũq
d̾s fecit. ⁊ utrumq hõ a dõ accepit: q.
aũ est a do totumbonum ẽ. ⁊ ꝙ. bonũ
ẽ totum diligend̾ c̃. Itaq dilig̾e debet
homo totum ꝙ. a dõ bonũ accepit. qr
bonitati ingratus eẽt si ꝙ. ab ip̃a est
bonum non dilig̾et. Bene gͦ facit cũ
diligit corpꝰ siium: ita tñ sibñ diligat
i. si in eo diligat in quo diligendũ ẽ:
s imilit̾ cum diligit animã suam bñ¬
facit. ⁊ meliꝰ facit cum diligit aĩam sũa
qm facit cum diligit catnem suã. et
tanto melius quanto melior ẽ anima
quã caro. Itaq iiutͦq bene facit. cum
utrumq bene diligit. Corpꝰ quippe

Expanded text:
eptum non est homini ut diligat seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agitur, id etiam quod ad diligendum se homini vel praecipiendum vel faciendum est contineantur. Duo in homine sunt: anima  homo a Deo accepit. Quod autem a Deo est, totum bonum est, et quod bonum est, totum diligendum est. Itaque diligere debet homo totum quod a Deo bonum a Deo accepit; quia bonitati ingratus esset, si quod ab ipsa est bonum non diligeret. Bene ergo facit cum diligit corpus suum; ita tamen si bene diligat, id est si in eo diligat in quo diligendum est. Similiter cum diligit animam suam benefacit. Et melius facit cum diligit animam suam, quam facit cum diligit carnem suam; et tanto melius, quanto melior est anima quam caro. Itaque in utroque benefacit, cum utrumque bene diligit. Corpus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
crescit caritas: tanto mag̃ crescit uoluntaᷤ. ⁊¬
tanto mag̃ decrescit necessitas. Et iam
ꝑfecta caritate amat ad reu̾entiam me¬
liorẽ uoluntariꝰ : non timet ad penam for¬
tiorẽ inuitꝰ. Quent᷑ de xͦ homine qͦmͦ timorẽ
diũi hũit. S facile ẽ demonstrare qͦmͦ
uoluntarie patͥ. in qnͣtum ip̃e homo e¬
rat sͥ suꝑiori subiciebat᷑. ⁊ spontanea re¬
łientia cedebat illi. quẽ suꝑiorẽ ꝯgnosce¬
bat dicens. Pat̃ maior me ẽ. Sic̃ gͥ amor
cum sit motꝰmentis nat᷑alit᷑ unꝰ ẜ. diu̾

Expanded text:
crescit voluntas; quanto magis crescit voluntas, tanto magis decrescit necessitas. Et jam perfecta charitate amat ad reverentiam meliorem voluntarius; non timet ad poenam fortiorem invitus. Quaerunt de Christo homine quomodo timorem Domini habuerit. Sed facile est demonstrare quomodo voluntarie Patri in quantum ipse homo erat sibi superiori subjiciebatur, et spontanea reverentia cedebat illi quem superiorem cognoscebat, dicens: Pater major me est . Sicut igitur amor cum sit motus mentis naturaliter unus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
omne ꝗ facit agend̾ imp ellit᷑. Inꝰ ẽ
timor alt̃ amor. ħ duo cũ bona st̃. oẽ
bonum efficiunt. ꝑ timorem enĩ. inala
istunt: ꝑ timorẽ enĩ malũ a bono rece¬
dit᷑: ꝑ amorẽ uͦ malum mala ꝑpetnͣtur

Expanded text:
omne quod facit agendum impellitur. Unus est timor, alter amor. Haec duo cum bona sunt omne bonum efficiunt. Per timorem enim mala istunt. Per timorem enim malum a bono receditur; per amorem vero malum mala perpetrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nare satagit: nequaqm sͥ suffic̾e uid&
uab illicita se oꝑatione qtineat. qr ei qͥ
cor intuetur non ẽ satis ad ꝓbationem
si innocens fuerit actio. nͥ ⁊̃ ip̃a cordis
cogitatio añ eiꝰ ocłos sincera atq ĩpollu¬
ta appareat. Quia gͦ illi displic̾e metu¬
it qui uidet totum ad ꝑ fectã in noc̃e¬
tiam coram eo necesse eẽ ꝯsid̾at uͥ mun
tus initiũ capit n uicium finẽ. Nec dũ
tñ ꝑfectio ẽ qr dum aliud agit᷑ ⁊ aliud
intendit᷑: ipm̃ adhuc ꝑꝑse bonum ñ a¬
mat᷑. Tunc accedit caritas. ⁊ intrat ꝑ
timorem istum. qui dum monstrat ꝙ
desidare facit p̃sidiũ. Conu̾tit gͦcor
sum. hoc ẽ dum cauet hab̾e iratũ:
studeat hab̾e ꝓpiciũ. hunc seqr̃ timor
filiał. qui ex succedente cantate nasci¬
tur.ũ ip̃m tim̾e ncħ aliud sit. ꝗͣ. de¬
gustatũ incaritate bonũ iã noll
iunctum ht̃. dũ ininc̾to ambulamꝰ ⁊ pͥ
inutranq adhuc partẽ declinare statꝰ
uitȩ mutabił. S cũ mutabilitas nul¬

Expanded text:
nare satagit, nequaquam sibi sufficere videt, ut ab illicita se operatione contineat; quia ei, qui cor intuetur, non est satis ad probationem, si innocens fuerit actio, nisi etiam ipsa cordis cogitatio ante ejus oculos sincera, atque impolluta appareat. Quia ergo illi displicere metuit, qui videt totum, ad perfectam innocentiam coram eo necesse esse consideret, ut mundtus initium capit, et vitium finem, necdum tamen perfectio est, quia dum aliud agitur, et aliud intenditur, ipsum adhuc propter se bonum non amittatur. Tunc accedit charitas, et intrat per timorem istum. Qui dum monstrat quod desiderare facit praesidium. Convertit cor sum, hoc est dum cavet habere iratum, studeat habere propitium. Hunc sequitur timor filialis qui ex succedente charitate nascitur, ut ipsum timere nihil aliud sit, quam degustatum in charitate bonum jam nolle junctum habet, dum in incerto ambulamus, et potest in utramque adhuc partem declinare status vitae mutabilis. Sed eum mutabilitas nul
Abbreviated transcription (Latin):
homo. ⁊ qnͣmistis diligit᷑ in do diligi¬
tur : qr d̾s bonitas ẽ. ⁊ iusticia ⁊ u̾itas.
Si gͦ bene diligimꝰ ⁊ bonum dilig unꝰ
boni sumus. Non enĩ bonos facit: n diletio
bona ⁊ dilectio boni. Si aũ bom sumus
nullos amicos habemꝰ nͥ bonos. ⁊ nullos
inimicos nͥ malos. qr siboni sumꝰ nicħ
Si aũ amicos bonos habemꝰ uinimicoᷤᷤ¬
malos. amicos ꝗ in bonitate sua dili¬
bonitatem hãnt.: ⁊ boni sint. Ꝙ ui his
omnib non nͥ bonitas diligit᷑. qñ nicħ

Expanded text:
quando in istis diligitur, in Deo diligitur, quia Deus bonitas est, et justitia et veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos amicos habemus nisi bonos; et nullos inimicos, nisi malos, quia si boni sumus, nihil Si aumalos; amicos quidem in bonitate sua dilibonitatem habeant, et boni sint. Et in his omnibus non nisi bonitas diligitur, quando nihil
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑfecti facti sunt abintꝰ eruditi st̃. ho¬
mones aut̃ excepto dum taxat pͥmo illo.
ꝓmou̾i debuerunt. ꝑ spẽs rerũ tẽꝑalium
⁊ uisibiliũ foris ad cognitionẽ u̾itatis ex¬
citandi nerudiendi fuerunt. Quȩ tñ ex¬
citalio  eruditͥo naturałr ⁊ sine labore hõi
ad eẽt. si sensꝰ hominis in carne mortali ꝑ
pecc̃m corruptꝰ non fuisset. uͥ tc̃ plenũ ad ꝑ¬

Expanded text:
erfecti facti sunt ab intus eruditi sunt; homines autem excepto duntaxat primo illo, promoveri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cognitionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. Quae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore homini adesset, si sensus hominis in carne mortali per peccatum corruptus non fuisset, ut tunc plenum ac
Abbreviated transcription (Latin):
E et actum culpe. In eo quod seminatur
nec culpam habet nec actum culpe s
causam. In eo qđ nascit᷑. causam culpe
et culpam habet.

Expanded text:
 et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur causam culpae et culpam habet
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine roborata sũt : facilius
imicuntur ⁊ cedunt. Sin aũ uinc̾e atq
imꝑare ꝯsueuerunt. laboriosa difficultate
uncuntur. hoc aũ bellum nunquam
uillum eẽt. si natura humana ꝑ liberũ
arbitrium in recditudine in qua facta
est ꝑstitisset. Nc̃ uͦ quȩ pacc felix habere
noliuit: secum pugnat infelix. Paucissi¬
mi aũ sunt tantȩ selicitatis. ut ab ip̃a in¬
eunte adolescentia. nulla dampnabilia
peccã ꝯmpitant: ł inflagiciis ł infacinorib
rin nefariȩ cuiꝰq impietatis errore s magna
sp̃s largitate oppͥmant quicqͥd in eis posset
carnali delectatione dominari. Plurimm
uͦ p̃cepto legis accepto. cum pꝰ uicti fuerius
p̃ualentib uitiis. ⁊ p̃uaricatores ciꝰ effecti:
it̃ ad grãm ꝯfugiunt adiuuantẽ. qͣ fiant
⁊ amariꝰ p enitendo.⁊ uehementiꝰ pugnan¬
do pꝰ dõ subditi. atq ita carnis pꝰposita¬
mente uictores. Quisqͥs gͦ cupit penas eua¬
de sempit̃nas. non solum baptiret᷑ uerũ ⁊̃

Expanded text:
consuetudine roborata sunt, facilius vincuntur et cedunt. Si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate vincuntur. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis ut ab ipsa ineunte adolescentia, nulla damnabilia committant, vel in flagitiis, vel in facinoribus, vel in nefariae cujusquam impietatis errore, sed magna spiritus largitate opprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi vero praecepto legis apraeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
muidi origine gehennȩ ignem
crtauit: quiin pena roꝓbor semel eẽ in¬
ciꝑet. si aidorem suũ ⁊̃ sine lignis nunꝙͣ.
finiret. Ignis namq corꝑeus. ut ignis eẽ¬
ualeat. corꝑeis indiget fomentis. quicũ
neceẽ ẽ ut seruetur. ꝑcongesta ligna ꝓcul
dubio nutritur:. nec ualet nͥ succensus eẽ.
⁊ nͥ refotus subsistẽ. At contͣ gehentiȩ
ignis cum fit corpeꝰ. ⁊ immissos reꝓbos cor¬
ꝑalit̃ exurat nec studio humano succendit᷑.
nec lignis nutrit᷑. s creatꝰ semel durat in¬
extinguibilis. ⁊ succensione ñ in diget ⁊¬
ardore non caret. Bene gͦ de iniquo dr̃.
Deuorabit eũ ignis. qui ñ succenditur.
Nhac quidem uita mortali. quasdam
penas purgatorias ꝯfitemur eẽ. ñ qͥb
affliguntur. quoꝵuita ł ñ iñ fit melior
łpotius iñ fit peior s ułł st̃ purgatorię
qui eis cohertiti corrigunt᷑. Cet̾e omne ᷤ
penȩ siue temꝑͦariȩ. siue sempitñȩ sicut
unusquisq diuina ꝓuidentia tractan¬

Expanded text:
mundi origine gehennae ignem creavit: qui in poena reproborum semel esse inciperet, sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Ignis namque corporeus, ut esse ignis valeat, corporeis indiget fomentis: qui cum necesse est ut servetur per congesta ligna, procul dubio nutritur, nec valet nisi succensus esse, et nisi refotus subsistere. At contra gehennae ignis cum sit corporeus, et immissos reprobos corporaliter exurat, nec studio humano succenditur, nec lignis nutritur; sed creatus semel durat inexstinguibilis, et succensione non indiget, et ardore non caret. Bene ergo de iniquo dicitur. « Devorabit eum ignis qui non succenditur hac quidem mortali uita esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus adfliguntur, quorum uita uel non inde fit melior, uel potius inde fit peior; sed illis sunt purgatoriae, qui eis coherciti corriguntur. Ceterae omnes poenae, siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidentia tractan
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ quidam uiuendi modꝰ. nec tãbonꝰ
ut non requirat illa pꝰ mortẽ. nec tã malꝰ
ut ei non ꝓsint ista pꝰ mortem. Est eñi tał
in bono ut ħ non requirat:⁊ ẽ rursꝰ tał
ui malout nec his ualeat cum ab hac u
ta transierit adiuuari. Quo cͥca omne
dñm ꝓm̾eri. Non gͥ ista quȩ ꝓ defunctis
frequentat ȩccłia comm̃dandis illi apłice¬

Expanded text:
idam vivendi modus nec tam bonus ut non requirat ista post mortem; nec tam malus ut ei ista non prosint post mortem. Est enim talis in bono ut haec non requirat; et est rursus talis in malo ut nec habens valeat cum ab hac vita transierit adjuvari. Quocirca omne Deum promereri. Non igitur illa quae pro defunctis frequentat Ecclesia commendandis, illi apo
Abbreviated transcription (Latin):
net eñi ꝙ quisq cogitat quȩ st̃ dĩ quo¬
mͦ placeat dõ ꝙ suꝑ edificauit mcedẽ
nulla eum tͥbulatio ab illiꝰ stabilitate
ignem. Qd enĩ sine illiciente . n hũit. sine
urente dolore ñ ꝑdit. Ecce qͣntũ mͥ uid̾r
inuentꝰ ẽ ignis qui nullũ eoꝵ dampnet
s unum ditet. alt̾m dannificet. ambos¬
ꝓbet. Nullas ꝙ penas nͥ purgorias uolu¬
it eẽ pꝰ mortem. qm̃ tris suꝑiora sunt ele¬
menta. aqua. aer. ignis. ut ex aliqͣ hoꝵ
mundet᷑ ꝑ expiatorias penas qd tcertena
cogitatione ꝯtractum est. Unde gentaił pocta.
is sub gurgite uasto. infestum eluit᷑ scelus.
uͥ tanta iora temꝑis quisq puniatur.
qͣnͣta mora temꝑis uñ puniret᷑ aͣmi sit.d¬

Expanded text:
ue cogitat quae sunt dei, quomodo placeat deo — quod superaedificauit, mercedem nulla eum tribulatio ab illius fundamenti ignem — quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum daprobet. Nullas quidem poenas nisi purgatorias voluit esse post mortem, quoniam terris superiora sunt elementa aer, aqua, ignis. Ex aliquo horum mundetur per expiatorias poenas quod terrena cogitatione contractum est. Unde gentilis poeta:is sub gurgite vasto. Infectum eluitur scelus, ut tanta mora temporis quisque puniatur quanta mora temporis, unde puniret
Abbreviated transcription (Latin):
gessit in corꝑe: Cum gͦ sacͥicia siue alta¬
tis siue quarumcunq elemosinarum
ꝓbaptizatis om̃ib defunctis offeruntur:
ꝓualde bonis grãrum actiones sunt ꝓ
non ualde malis ꝓpitiatione s. ꝓualde¬

Expanded text:
gessit in corpore? Cum ergo sacrificia sive altaris, sive quarumcunque eleemosynarum, pro baptizatis defunctis offeruntur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt; pro non valde malis propitiationes su
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ȩtas .i. infantia. quȩ sine ul¬
lo renisu subiacet carni. ⁊ scda quȩ
pueritia nuncupat᷑. uͥ nondũ ratiosꝰ¬
cepit contͣ uitia pugnam.⁊ fere sub oĩb
uitiosis delectationib iacet: qr licet iam
nondum in ea ẽ p̃cepti capar infirmitaᷤᷤ
mentis si sacramenta mediatoris acceꝑit
ĩ si hanc in eis annis uitam finiat.
translata . s. a potestate tenebrarũ in
tegnũ di non solum t penis ñ p̃ꝑarit᷑
ȩt̾̃nis. s ne illa pꝰ mortẽ purgatoria
tormenta patiat᷑. Susficit enĩ spt̃iał¬
sola regen̾atio. ne pꝰ mortẽ obsit: qd̾
carnalis gen̾atio trant cum morte.
Cum aũ uentum fuerit ad ȩtatẽ qus
p̃ceptum iam capit ⁊ subdi iã pͭ legis
imꝑio:suscipiendũ ẽ bellũ ꝯtra uitia.

Expanded text:
hominis aetas, id est infantia quae sine ullo renisu subjacet carni, et secunda quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit contra vitia pugnam, et fere sub omnibus vitiosis delectationibus jacet, quia licet fari nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis si sacramenta mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis vitam finiat, translata; scilicet a potestate tenebrarum in regnum Dei non solum poenis non praeparetur aeternis, sed nec illa post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio traxit cum morte. Cum autem ventum fuerit ad aetatem quae jam praeceptum capit, et subdi jam potest legis imperio, suscipiendum est bell
Abbreviated transcription (Latin):
ad animȩ penas ñ ad corꝑis ꝑtinere:
Quia scͥptum ẽ. sic̃ tinea uestimentum
⁊ u̾mis lignum : sic meror excruciat cor.
uiri. Qui uͦ penas animȩ ⁊ corꝑis in
igne u ri corpꝰ. animam aũ rodi qͦdamͦ
ĩue meroris affirmant. Qd̃ ⁊ si credibi
liꝰ dr. qr utiq absurdum ẽ ibi dolorẽ
aut corꝑis aut animȩ defuturũ. egotm̃
faciliꝰ estimo. ut ad corpꝰ dicam utrũq
ꝑtin̾e quã neutrum. Legit᷑ quippe in
uetib scͥptis. Hindicta carnis impisigniᷤᷤ
⁊ u̾mis. Potuit breuius dici uindictacarniᷤᷤ¬

Expanded text:
ad animae poenas non ad corporis pertinere quia scriptum est: Sicut tinea vestimentum et vermis lignum, sic moeror excruciat cor viri . Qui vero poenas et animae et corporis in igne uri corpus; animam autem rodi quodammodo verme moeroris affirmant. Quod etsi credibiitur, quia utique absurdum est ibi dolorem aut corporis aut animae defuturum. Ego tamen facilius existimo ut ad corpus dicam utrumque pertinere quam neutrum. Legitur quippe in Veteribus Scripturis: Vindicta carnis impii vermis et ignis . Potuit brevius dici vindicta i
Abbreviated transcription (Latin):
ad solatium :⁊ tñ ad suppliciũ ardere
nescit: ita ⁊i diu̾iso gehennȩ flãma reꝑs
nequaquã lucet ad consolationis grãm.
⁊ tñ lucet ad penam: ut dampnatoꝵ
ocłis ignis supplicii ⁊ nulla claritate cã¬

Expanded text:
ad solatium, et tamen ad supplicium ardere ad solatium, et tamen ad supplicium ardere nescit, ita econverso gehennae flamma reprobis et nequaquam lucet ad consolationis gratiam et tamen lucet ad poenam, ut damnatorum oculis ignis supplicii et nulla claritate ca
Abbreviated transcription (Latin):
mento ignis sit uiuendo ⁊ sentiendo.Ig¬
nem namq eo ip̃o patitur quo uidet.⁊
qr cum cremari se aspicit cremat᷑ Sicq
fit ut res corꝑea in corꝑeam exurat. dũ
ex igne uisibili ardor ac dolorinusibił
t᷑hitur. ut ꝑ ignem corꝑeum mens incor¬
ꝑorea ⁊̃ corꝑaea flamma cruciet᷑. & pꝰ ꝑau¬
ca. dum gͦ peccatorem diuitẽ dãpnatũ
u̾itas in ignem phibet: qui nã sapiens
animas reꝑboꝵ ten̾i ignib neget
O igniᷤ gehenne ad aliqͥdlucebit. ad aliqͥd ñ. Greg̾ ĩ moralie.
Illa ultrix flamma uitioꝵ cremationem
ht̃ ulumen ñ ht̃. Ilic ignis ⁊ ad ꝯsolati¬
onẽ ñ lucet. ⁊ tñ ut magis dorqueant᷑
Cad aliquid lucet. slam sequates qͦ suos
secum in tormento reꝓbi flãm a illustran¬
te unisuri sunt. quoꝵ uͦttam amore deli¬
querunt. q̃uoꝵ quatinus uitã carnalit̃
ꝯtra p̃cepta conditoris amau̾ant. ip̃oꝵ¬
qͦ intuitꝰ in agniento suȩ dãpnationis
affligat. Sicut electis ignis ardẽ noũ

Expanded text:
mento ignis sit videndo atque sentiendo. Ignem namque eo ipso patitur quo videt, et quia concremari se aspicit concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens incorporea etiam corporea flamma crucietur. Et post pauca: Dum ergo peccatorem divitem damnatum veritas in ignem perhibet, quisnam sapiens animas reproborum teneri ignibus neget? Quod ignis gehennae ad aliquid lucebit et ad aliquid non lucebit. Illa ultrix flamma vitiorum cremationem habet, et lumen non habet. Ille ignis ad consolationem non lucet; et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces quoque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliquerunt, quatenus vitam carnaliter contra praecepta Conditoris amaverunt, ipsoque intuitus eos in augmento suae damnationis affliget. Sicut electis ignis ardere novit
Abbreviated transcription (Latin):
scłi ȩt̃no supplicio puniant᷑ ꝯfite mur.
Rarissimi aũ sunt. qui nullas in hac
aliquos quiusq ad decrepitam sene¬
ctutem nec leuissimam qd febriculam
senserint.qͣntã łnq duxerint uitã:⁊
ip̃i nouimꝰ ⁊ audiuimꝰ qͣnqͣm uita ip̃a
mortalium tota pena sit. Non enĩ par-¬
ua ẽ pena ipã in sipientia. ł imꝑitia
quȩ usq ateo fugienda m̃ito iudicat᷑.
ut ꝑ plenas dolorib penas pueri cog̃a¬
tur quȩq artificia ł lit̾as disc̾e. ip̃m
disc̾e adq. penis adiguntur tam pena¬
le ẽ eis. ut non nunquã ip̃as penas ꝑ
quas compellunt᷑ disc̾e maliint ferre
quam discẽ. Quis aũ non exhorreat ⁊¬
maloꝵ ingressa sit nesciens ꝓpħat qͦdã
ro astrem. Nec enĩ ei boni aliquid mon¬
struosus risus ille portendit. Nam ma¬

Expanded text:
saeculi aeterno supplicio puniantur, confitemur. Rarissimi sunt autem qui nullas in hac aliquos qui usque ad decrepitam senectutem ne levissimam quidem febriculam senserint, quantamcunque duxerint vitam; et ipsi novimus et audivimus, quanquam vita ipsa mortalium tota poena sit. Non enim parva est poena ipsa insipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus poenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras discere, ipsumque discere ad quod poenis adiguntur tam poenale est eis, ut nonnunquam ipsas poenas per quas compelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et malorum ingressa sit nesciens prophetizat nt risisse Zoroastrem. Nec tamen boni aliquid ei monstruosus risus ille portendit. Nam ma
Abbreviated transcription (Latin):
ohenna. ꝙ ⁊̃ stagnum ignis ⁊ sul¬
phuris dictum ẽ. corꝑeus ignis
erit acruciabit corꝑa dampnatoꝵ ⁊ homi¬
num. ⁊ demonunt. solida hominũ ⁊ae¬
ria demonũ. art cm̃ hominũ corꝑa cũ
spiritib demones aut sp̃c sine corporib
herentes sumendo penam. ñ imꝑ endo

Expanded text:
etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est, corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum et hominum et daemonum; solida hominum, aeria daemonum, aut tantum hominum corpora cum spiritibus; daemones autem, spiritus sine corporibus haerentes sum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. immo ꝑ apłm. ap̃c. Potͣ gͦ ⁊ iste in
funclamento hab̾e xp̃m. Si eñĩ uicħ ei tał
affectionis uoluptatisq p̃ponat qͣnius
suꝑedificet ligna. senum. stipulam.x ẽ fũ
cias quippe huiꝰ mundi amoresq tĩenoᷤ
ꝑꝑ coniugalem quide copulam ñ dãpna-¬
bilis tͥbulationis ignis exurẽt. Qui amat
supine ait dñs: non ẽ me dignus. Herũ
qui has ne cessitudines sic amat carnalit.
earum amissione cm̃ neceẽ ẽ urat dolor:
qnͣtum heserat amor. Ac ꝑ h eiqͥ edifica
uit. erit ȩdificatio ista dampnosa qr ñ ha¬
bebit ꝙ suꝑedificauit ⁊ eoꝵ amissione
cruciabitur quib fruendo utiq letabat᷑.
Nide in apłi u̾bis hominẽ edificantẽ suꝑ
fundamentũ. lapides p̃ciosos. autũ argen¬
tum. Qui sine uxore ẽ inquit: cogitat q̃ st̃
di. quomͦ placeat dõ. Uide alium edifi¬
cantẽ ligna. fenum. stipulam. Qui autem
matͥmonio iunctꝰ ẽ inquit. cogitat q̃ st̃
mundi. quomͦ placeat uxori. Nasa figrili

Expanded text:
 iste in fundamento habere Christum. Si enim nihil ei talis adfectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna. fenum, stipulam, Christuscias quippe huius modi amoresque terrenos, propter coniugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exuret; ad quem super me, non est me dignus. Verum qui has necessitudines sic amat carnaliterearum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum hvit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum amissione cruciabitur quibus fruendo utique laetabatur. Vide in Apostoli verbis hominem aedificantem super fundamentum, lapides pretiosos, aurum, argenqui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt dei, quomodo placeat deo. uide alium aedificantem ligna, faenum, stipulam: qui autem matrimonio iunctus est, inquit, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. uniuscui
Abbreviated transcription (Latin):
cessau̾unt. ⁊ alia ꝑilł ad eandẽ sanita¬
tem ꝑficiendam successerunt. & rur¬
sum pꝰ illa alia quasi nouissime ad¬
iuncta sunt. quib alia succed̾e ñ
sanitatem plene restaurarent. & hȩo
sationem medici qui morbrm ipsũ
uidit. ⁊ qualia ei remeclia singłis tꝑ̃ib
adhibñda eẽnt agnouit. Porro unũ
sacramentum ⁊̃ añ pecem hominis in¬
stitutum:. inuenitur. Conuigiũ nãq¬
pꝰ ⁊̃ ꝗͣ homo peccaret: sanctũ legitur.
uͥ teste scͥptura mulier uiro facta in
adiutorium sociata memoratur.
Cuiꝰ tñ institutionis causa tc̃ ad re¬
medium ñ fuit. s ad officiũ: qr mor b̾
in homine ñ fuit qui sanaretur. sed
uirtꝰ q̃ excerc̾etur. Ppt̃ ꝙ ex tribus
causis institutionis sacram̃toꝵ. duas

Expanded text:
cessaverunt; et alia pro illis ad eamdem sanitacessaverunt; et alia pro illis ad eamdem sanitatem perficiendam successerunt. Et rursum post illa alia quasi novissime adjuncta sunt, quibus alia succedere non sanitatem plene restaurarent. Et haecet dispensationem medici, qui morbum ipsum vidit, et qualia ei remedia singulis temporibus adhibenda essent agnovit. Porro unum sacramentum etiam ante peccatum hominis institutum invenitur. Conjugium namq quam homo peccaret sancitum legitur ubi teste Scriptura: Mulier facta in adjutorium viro ei sociata memoratur . Cujus tamen institutionis causa tunc ad remedium non fuit, sed ad officium; quia morbus in homine non fuit qui sanaretur, sed virtus quae exercetur. Propter quod ex tribus causis institutionis sacramentorum dua
Abbreviated transcription (Latin):
empus institutionis sacram̃toꝵ ab
eo cepisse creditur: quo pͥmꝰ parẽs
m̾ito inobedientiȩ a gaudiis paradisi
ex pulsus. in hꝰ uite mortalis exiliũ cũ
tota posti̾tate usq in finem pͥme cor¬
ruptionis. ob noxiꝰ tenetur. Ex qͦ i.
hõ a statu pͥme cͥorruptionis lapsus
in corꝑe ꝑ mortalitatẽ. ⁊ in aĩa ꝑii
quitatẽ egrotare cepit. ꝯtinuo đs re¬
ꝑando iñ sacramentis suis medicinã pͣ
enͣbuit. Alia añ legem. alia sub lege.
tatem ꝑficientia. Si quis gͥ querat
tp̃s institutionis sacramentoꝵ. sciat
qr qͣmdiu mor b est: tempꝰ medicinȩ
est. Presens gͥ uita a pͥncipio scłius¬
q infinem ꝑmortalita tem decur¬
rens: tempꝰ ẽ morbi ⁊ tempꝰ: remedii.
In ip̃a ⁊ ꝑꝑ ipãm instituta sunt sacra¬
menta: ⁊ q̃dam apͥncipio ipsius
q̃ suo temꝑe cucurterunt:⁊ ad sanitatẽ
qnͣtum ip̃is datum erat. ⁊ ꝑ ip̃am dan¬
dum erat. restituendam ualuerunt.¬
& ista sacramenta suo tp̃r expleto

Expanded text:
empus institutionis sacramentorum ab eo incoepisse creditur, quo primus parens merito inobedientiae a gaudiis paradisi expulsus, in hujus vitae mortalis exsilium cum tota posteritate usque in finem primae corruptioni obnoxius tenetur. apsus in corpore per mortalitatem et in anima per iniquitatem aegrotare coepit; continuo Deus reparando in sacramentis suis medicinam praexhibuit; alia ante legem, alia sub lege, tatem perficientia. Si quis igitur quaerat tempus institutionis sacramentorum, sciat quia quandiu morbus est, tempus medicinae est. Praesens igitur vita a principio saeculi usque in finem per mortalitatem decurrens, tempus est morbi, et tempus remedii. In ipsa et propter ipsam instituta sunt sacramenta; et quaedam a principio ipsius, quae suo tempore cucurrerunt et ad sanitatem quantum ipsis datum erat, et per ipsa dandum erat restituendum valuerunt. Et ista sacramenta suo tempore expleto
Abbreviated transcription (Latin):
mou̾etur admaiorem ꝑfectionem.
Inuenitur itaq ħ sacram̃tum. singła¬
rem hñs legem: quẽad mod̾ singłarẽ
ht̃ institutionẽ. E uidr̃ ordo postula¬
lẽ. pꝰ qͣm ad ea q̃ decet̾is dicenda sunt
sacramentis discucienda accedamꝰ:
de isto singłarit̾ q̃dam q̃ ad pͥmam in¬
stitutionem spafare uidebuntur p̃mit¬
t̾e his ꝗ̃ ad scdam eiꝰ institutionẽ ꝑti

Expanded text:
moveretur ad majorem perfectionem. Invenitur itaque hoc sacramentum singularem habens legem quemadmodum singularem habet institutionem. Et videtur ordo postulare priusquam ad ea quae de caeteris dicenda sunt sacramentis discutiendo accedamus; de isto singulariter quaedam quae ad primam institutionem spectare videbuntur praemittamus; his quae ad secundam ejus instituti
Abbreviated transcription (Latin):
posside ꝯcupisc̾et. S imilit̃ ũ attndet
ne illuo añ tempꝰ p̃riꝑe festinaret. cũ
illud priꝗͣ obedientiam ꝯsu̾masset.
acciꝑe ñ deb̾et. Sic̃ gͥ inhis bonis cõ¬
modũ hominis ꝯstitutum erat. sic in
mensurã utñdi ł fruendi bonis his
iusticia eiꝰ eẽ debuerat. ⁊ qͦm admodũ
uoluntas data fuerat. ꝗͣ bona sua ⁊ in
bonis suis ꝯmod̾ appet̾et suũ: ita ñ
uoluntati eiꝰ insitum fuerat. uͥ ip̃a ei
mensura .s. quam eisdem bonis suis uti
ł frui debuerat. non displice̾t. In eo gͥ ꝙ.
bona sua amauit: ꝯsidamꝰ appetitum ꝯ¬
suis dilexit: intelligimꝰ appetitum uisti.
appetitum iusti ñ amisisset. mensura
aũ semꝑ dilexisset. si extra mensurã nicħ
uoluisset. Ex qͦ aũ extra mensurã ali¬
quid uelle cepit. mensurã uelle cessaũ.
Pꝰ ꝙͣ aũ cessauit uelle mensurã. desti¬
tit amare iusticiam: ⁊in ip̃o iusticiam
ꝑdidit. qͦ ip̃m iusticiȩ amorẽ amisit.
Sic̃ enĩ iusticia amatori suo ñ deeẽ

Expanded text:
pisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus praecipere festinaret; cum illud priusquam obedientiam consummasset accipere non deberet. Sicut igitur in his bonis commodum hominis constitutum erat, sic in mensura utendi vel fruendi bonis his justitia ejus esse debuerat. Et quemadmodum voluntas ei data fuerat, qua bona sua et in bonis suis commodum suum appeteret; ita et voluntati ejus insitum fuerat ut ipsa ei mensura secundum quam eisdem bonis suis uti vel frui debuerat non displiceret. In eo igitur quod bona sua amavit; consideramus appetitum comsuis dilexit: intelligimus appetitum justi. appetitum non amisisset. Mensuram autem semper dilexisset, si extra mensuram nihil voluisset. Ex quo autem extra mensuram aliquid velle coepit, mensuram velle cessavit. Postquam autem cessavit velle mensuram, destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam perdidit, quo ipsum justitiae amorem amisit. Sicut enim justitia amatori suo non deesse
Abbreviated transcription (Latin):
bonibiꝑtitus tm̃ inueniebatur. ꝑ mo
agnoscet. sam quobonoibi fruendũ eẽt
bonum solũ ibi erat. Similit̃ ⁊ qͣntum
illo bono fruendum eẽt. omnino q̃rend̃
ñ erat. cum sine dubitatione ꝯstaret. qͥa
qͣnto mag̃ illo frueretur qͥs. tanto utriq
felicior eẽt. Illic aũ solum mensura qͣn¬
titatis q̃renda ẽ. uͥ parum aut nimium
ẽẽ pot̃. Fructꝰ aũ huiꝰ bomi ita se ht̃. iͥ in eo
qui minꝰ possidet plenum sit. ⁊ qͥ ãpliꝰ.
ñ sit suꝑfluum. In ħ gͥ solo m̃sura ꝯsta¬
bat. ũ agnosc̾etur quałr illo bono frui

Expanded text:
boni bipertitus tantum inveniebatur. Primo, agnosceret. Nam quo bono ibi fruendum esset unum solum ibi erat. Similiter et quantum illo bono fruendum esset omnino quaerendum non erat: cum sine dubitatione constaret, quia quanto magis illo frueretur quis tanto utique felicior esset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium esse potest. Fructus autem hujus boni ita se habet ut in eo qui minus possidet plenum sit; et qui amplius, non sit superfluum. In hoc ergo solo mensura constabat ut agnosceretur
Abbreviated transcription (Latin):
sensꝰ tuus erudiat᷑. ⁊ sernat intꝰ corꝑis
sui incorruptionẽ in qͣ unitas eiꝰ ñ diui¬
dat᷑ .u idet᷑ pars una ⁊ qͣsi pars eẽ uidr.
⁊totũ ibi ẽ. ⁊ pars alt̾a uidet᷑ ⁊ qͣsi alt̾a

Expanded text:
sensus tuus erudiatur, et servat intus corporis sensus tuus erudiatur, et servat intus corporis sui incorruptionem, in qua unitas ejus non dividatur. Videtur pars una et quasi pars esse videtur, et totum ibi est, et pars
Abbreviated transcription (Latin):
de iamhac uita exierunt. quoꝵ corꝑa
tes seorsum reseruant᷑ extͣ calicem qͣsi
extͣ passionẽ. qm̃ ipm caput iam un¬
mortale ⁊ impassibile de morte resurrẽx
ampliꝰ ñ morit᷑um neq passurũ ampliꝰ.
⁊ similr̃ illi ¶ de hac uita egressi st̃ sc̃i ẽ
ip̃o capite suo iam głant᷑ i gaudent ex¬
pectantes ⁊ ip̃i resurrectionẽ carniᷤᷤ suȩ
passionẽ sentiunt łllã :⁊ st̃ simul istȩ uͭ.
partes extͣ calicẽ ⁊ extͣ passionẽ. qm̃ hȩc
pͥora tħsierunt Tertiapars incalice po¬
nitur. significans eos qui adhuc uiũ¬
uunt in passione. donec ip̃i ab hac uita
exeant.⁊ tnͣseant ad caput suũ uͥ ãpliꝰ
necioriantur nec patiantur.
net. sic insingulis partib totũ. sic̃ in ddu̾i¬
sis locis ununi ⁊ idem ip̃m est
Ioli autẽ putare qñ pat es uides
in sacramento altaris. qͣsi diuisũ
sit ł seꝑatum a se. aut uelut ꝑm̃bra
discerptũ corpꝰ xͥ. Ip̃e integer manet ⁊¬
ꝑtinuit. Monstrat gͦ tͥ foris spẽm in qͣ

Expanded text:
de hac vita exierunt, quorum corptes seorsum reservantur extra calicem quasi extra passionem, quoniam ipsum caput jam immortale et impassibile de morte resurrexit, amplius non moriturus neque passurus amplius, et similiter illi qui de hac vita egressi sunt sancti et cum ipso capite suo jam gloriantur et gaudent, exspectantes et ipsi resurrectionem carnis suae, sionem sentiunt ullam, et sunt simul istae duae partes extra calicem, et extra passionem, quoniam hinc priora transierunt. Tertia pars in calice ponitur, significans eos qui adhuc vivunt in passione, donec et ipsi ab hac vita exeant, et transeant ad caput suum ubi amplius nec moriantur nec patiantur.net, et sicut singulis partibus totum, sic in divisis locis unum et idem ipsum estNoli autem putare quando partes vides in sacramento altaris, quasi divisum sit vel separatum a se, aut velut per membra discerptum corpus Christi. Ipse integer manet pertinuit. Monstrat ergo tibi foris speciem in qua
Abbreviated transcription (Latin):
dit id ad ꝙ accedit maiꝰ fiat. s tfisitionẽ
ut i ꝙ accedit cum illo id ꝙ accedit unũ
nouum corpꝰ subito factũ de mutata eẽ¬
tia. s in ip̃m corpꝰ uerum. mutatã tẽntiã.
Nec ipãm sub̃am panis ⁊ uini in nicħm
redactam ꝙ de siit eẽ ꝙ fuit. s mutatã
panis fuit. s ip̃a eiꝰ ẽẽ accepit qñ desiit eẽ
ꝗ fuit. Hoc exp̃ssiꝰ distinximꝰ ꝑꝑ eos
qͥ ex sua rõne fidĩ p̃iudiciũ faciunt.¬
⁊ sensu suo ince dentes asserere nitunt᷑¬

Expanded text:
dit, id ad quod accedit majus fiat, sed transitione, ut id quod accedit, cum illo ad quod accedit, unum novum corpus subito factum de mutata essentia, sed in ipsum corpus verum mutatam essentiam; nec ipsam substantiam panis et vini in nihilum redactam, quia desiit esse quod fuit; sed mutata panis fuit; sed ipsa ejus esse accepit quando desiit esse quod fuit. Hoc expressius distinximus propter eos qui ex sua ratione fidei praejudicium faciunt, et sensu suo incedentes asserere nitunt
Abbreviated transcription (Latin):
Res portiones . quȩ in altare siunt
de corꝑe.xͥ. misticam significatiõẽ
isto quasi tres partes. ex quib totũ corpꝰ
constat. U na pars. ẽ. ip̃m cap̃t. Oaput
caput ip̃m pars corꝑis unaẽ. Alia parͤ¬

Expanded text:
r portiones quae in altari fiunt de corpore Christi mysticam significationem isto quasi tres partes, ex quibus totum corpus constat. Una pars est ipsum caput. Caput caput ipsum pars corporis una
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alit̾̃ fac̾e potuisset: si uoluisset.
Iccirco cum qͥd mirari ceꝑis. ⁊ di¬
xerit forte tͥ cogitatio tua qͦmͦ ħ ẽẽ
possit: cogita facientẽ. ⁊ desinet c̃e mi-

Expanded text:
 aliter facere potuisset, si voluisset. Idcirco cum quid mirari coeperis, et dixerit forte tibi cogitatio tua quomodo hic esse possit, cogita facientem, et desinet esse mi
Abbreviated transcription (Latin):
mores scĩ p̃titorum maloꝵ. Carebunt
enĩ omnib ita ut penitꝰ deleantur
de eoꝵ sensib. Et tam̃ potentia scien¬
diȩ quȩ magna etit eis non solum sua¬
miseria non latebit. Ibi uacabimus
⁊ iidebimus. Nidebimus ⁊ amabimꝰ.
Amabimus et laudabimus. E cce
quod ent in fine Sine FiNe:¬

Expanded text:
mores sancti praeteritorum malorum; carebunt mores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum. ea tamen potentia scientiae, quae magna in eis miseria non latebit. Ibi vocabimus et videbimus; videbimus et amabimus; amabimus et laudabimus. Ecce quid erit in fine sine fine
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad gaudium ꝓficiet pͣt̾itoꝵ memoriad
Et gͦ illius ciuitatis ⁊ unamn omnibꝰ.
et inseꝑabilis insingulis uoluntas.
liba ab omni malo lib̾ata ⁊ unpleta om̃i
bono fruens indesinent̃ ȩcñoꝵ iocundita-¬
suȩ lib̾ationis oblita. ut lib̾a tori suo ñ
sit ingiata. Quantum gͦ attinet ad scĩãm
rationabilem memor pretentoꝵ etiam
malorum suorum. quantum aũt ad exꝑi
medicus sicut arte sciuntur. omnes corꝑi ᷤᷤ
morbos nouit. Sicut autem corpore senti¬
untur: plutimos nescit quos ipse ñpasso
est. Ut gͦ scientiȩ maloꝵ duȩ sunt. una
qua potentiam mentis non latent. Alt̾a
qua exꝑientis sensib inherent. alit qͥppe
sciuntur omnia uitia ꝑ sapientiȩ doctri¬
nam alit̃ porisipientis pessimam ti dca. ita
robluiones maloꝵ duȩ st̃. Alit̃ eanãq
obliuiscitur eruditꝰ ⁊ doctꝰ. alit̃ exꝑtꝰ
⁊ passus. Iue siꝑttiam negligat᷑. Iste si
miseria q̾reat. Scd̾m hanc obliuionem
quã postĩore locoposui. non erint me-¬

Expanded text:
sed ad gaudium proficiet praeteritorum memoria. Erit ergo illius civitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis voluntas libera ab omni malo liberata, et impleta, omni bono, fruens indesinenter aeternorum jucunditasuae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata; quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum, quantum autem ad expemedicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt me
Abbreviated transcription (Latin):
mi. exorcismi. orationes. pͥmũ itaq ca¬
thecizatur baptirandꝰ. at ad fidem ꝓpͥo
moueat᷑ uoluntatis arbitͥo. dem̃ exorci¬
⁊at᷑. ui ab eo diaboli potestas iniqͦ exdu
Forma gͥ exorcisii in hunc mod̾ ꝑficit᷑.
Signat᷑ pͥmob aptrtandꝰ crucis signa¬
cło ĩ fronte. in pectore. in ocłis. in narib.
in aurib. in ore. uͥ totiꝰ corꝑis sensus hoc
signacdo muniant᷑. cuiꝰ uirtute oĩa nr̃a
sacramenta ꝯplent᷑. ⁊ omĩa diaboli fig
reat iniquitatis. ⁊ ult᷑ non putͤscat au̾¬
mib uitiors. Dem̃ ex suffiat᷑ malignꝰ
foris. uͥ sp̃s spũ pellat᷑. Pꝰ ea rangunt᷑

Expanded text:
mi, exorcismi, orationes. Primum itaque catechizatur baptizandus, ut ad fidem proprio moveatur voluntatis arbitrio. Deinde exorcizatur ut ab eo diaboli poForma igitur exorcismi in hunc modum perficitur. Signatur primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pectore, in oculis, in naribus, in auribus, in ore, ut totius corporis sensus hoc signaculo muniantur, cujus virtute omnia nostra sacramenta complentur, et omnia diaboli figmreat iniquitatis, et ultra non putrescat a vermibus vitiorum. Deinde exsufflatur malignus fortis, ut spiritus spiritu pellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ed mitim ẽ qr ñ uidit ds opꝰ scdẽ
dici. qd̾ eẽt lonum. sic̃ incen̾s om̃ibꝰ die¬
bus uidisse legit᷑. & uidit ds qd̾ eẽt bo
aut si opꝰ fuit: bonũ fuit. Si aũt bo¬
num suit. ⁊opꝰ eiꝰ fuit: uidit utiq qr
bonũ fuit. qui ñ potuit ignorare qd̃
gͦ hic ñ dictum ẽ uidit ds qd ẽet bo¬
num. sic̃ alibi uͥq dictũ ẽ. uid̾ d̾s qd̾
eẽt bonum: Nam si alibi ido dictũ ẽ
qr factum ẽ. cur ⁊̃ hic dici ñ debuit
si factum fuit: fortassis qr binarius
signum diuisionis ẽ. qui pͥmꝰ abunita¬

Expanded text:
idit Deus opus secundae diei quod esset bonum, sicut in caeteris omnibus diebus vidisse legitur et vidit Deus quod esset bonaut si opus ejus fuit, bonum fuit. Si autem bonum fuit et opus ejus fuit, vidit utique quod bonum fuit qui non potuitgo hic non dictum est: Vidit Deus quod esset bonum, sicut alibi ubique dictum est: Vidit Deus quod esset bonum . Nam si ideo alibi dictum est quia factum est, cur etiam hic dici non debuit si factum fuit? Fortassis quia binarius signum divisionis est, qui primus ab unita
Abbreviated transcription (Latin):
illam assertionẽ ꝓbare uolumꝰ. ꝙ ꝯtinua
fuerit eiꝰ oꝑatio. dic̾e pot̾imꝰ q. pͥma die
diem noctemq distingueret. pͥmũ d̾ ori¬
ente ad occasum. ⁊ rursum de occidente
ad ortum direr̃. Net solum opꝰ eiꝰ fuisse
ꝙ lur facta ẽ. s q. directa ip̃o gub̾nante
⁊ dirignte cursum suum expleũ. Eodẽ
mͦ sca die d̾ dicetur: qñ firmamentum
factum ẽ. ⁊ cirtunactionis ꝑpetuȩ p̃cep
aut̃ ħ int̃pĩatio nimis obscura uideb̾r.
manme ꝗ d motu firmamenti nec dũ rata
sit assertio: ad illam alt̾am qm posumus
recurrat expõnem q̃ facilior ẽ. ⁊ se ꝓmptiꝰ
ad intelligñdum ꝯmodat rõmi. Bicet gͥ
dm̃ sex dieb oꝑatum ⁊ septima diȩ demũ¬

Expanded text:
illam assertionem probare volumus, quod continua fuerit ejus operatio dicere poterimus, quod prima die diem noctemque distingueret; primum de oriente ad occasum, et rursum de occidente ad ortum direxit. Nec solummodo opus ejus fuisse quod lux facta est, sed quod directa, ipso gubernante et dirigente, cursum ea die dicetur, quando firmamentum factum est, et circumactionis perpetuae praeceptautem ista interpretatio nimis obscura videbitur, maxime quod de motu firmamenti necdum rata sit assertio, ad illam alteram quam proposuimus recurrat expositionem, quae facilior est et se promptius ad intelligendum commodat rationi. Dicet igitur Deum sex diebus operatum e
Abbreviated transcription (Latin):
ctio eius ocet nos de omnib:. Quȩ
omĩa oꝑaua lucis sint: ⁊ ñ tenebrarũ.
P̾ca ꝯfid̾a clignt. utr ne lux tua pu¬
ra sit uñ fuata. ⁊ cũ inuen̾is qr bona
ẽ. tc̃ demui diuide eã a tenebͥs. ⁊. u.bd.⁊

Expanded text:
ctio ejus docet nos de omnibus . CAP.omnia opera tua lucis sint et non tenebrarum. Postea considera diligenter utrumne lux tua pura sit et non fuscata; et cum inveneris quia bona est, tunc demum divide eam a tenebris, et voca
Abbreviated transcription (Latin):
factum sit. ꝑꝑea ꝙaã nulla ciꝰ iestigia re¬
ppiri posst̃. et qͦ soł claritas ulir. Alii dic̃t
di ⁊ illuminandi amisisse. uiꝑẽe tñ ad¬
hucquasdo̾ renues reliqͥaᷤᷤ q̃ ^ aͣnbitu fir¬
mamenti intͥnsecꝰ huc illucq sparsĩ di¬
ligñtiꝰ intuentib nocte demoistrentur:
Die uͦ maiori eas ne uicłi ualant soł cla¬
ritate abscondi. Sic qͥsq sua oppositioẽs
ꝓ ũ possibile ẽ confing̃. S cuis scit si
liorem acceꝑit. quẽadmodim innup¬
tiis iħc d̾ aqua uinum fec̃. it reforma¬
tionis statum in meliꝰ. resturationis
sacͤmentũ demonstrarde : Nam ꝙ erat

Expanded text:
a reperiri possunt ex quo solis claritas illuxit. Alii dicunt di et illuminandi amisisse; superesse tamen adhuc quasdam tenues reliquias quae in ambitu firmamenti intrinsecus huc illucque sparsim diligentius intuentibus nocte demonstrentur; die vero eas majori ne videri valeant solis claritate abscondi. Sic quique suas opiniones prout possibile est confingunt. Sed quis scit utrum liorem acceperit, quemadmodum in nuptiis Jesus de aquis vinum fecit, ut reformationis statum in melius et restaurationis sacramentum demonstraret? Nam erat
Abbreviated transcription (Latin):
olum adhuc illud d̾ oꝑatiõe libimͦ.¬
pͥmẽ diei inquirendũ restat: Si
gatur qͣm lucẽ. utr̃ neusq ad exortũ
seq̃ntis diei qñ firmam̃tũ fec̃. ab oꝑe
cessasse c̃dũdus sit. cũ scͥpt᷑a septima e¬
um die demum reqͥeuisse testatur. Cui
qͣstiomi gemina responsione ouiamus
Aut eñi dicemꝰ dm̃ in ilł sex dieb oꝑatio¬
nem suã ita ꝯtinua ꝑseu̾antia ꝓduisse.

Expanded text:
olum adhuc illud de operatione primae diei inquirendum restat: si gatur quam lucem, utrumne usque ad ortum sequentis diei quando firmamentum fecit ab opere cessasse credendus sit, cum scriptura septima eum die demum requievisse testetur? Cui quaestioni gemina responsione obviabimus; aut enim dicemus Deum in illis sex diebus operationem suam ita continua perseverantia produxisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e angłs malꝰ tnͣssigurat se aliqñ in
angłm lucis. ⁊ ing̾it se ad decipiendã m̃¬
tem qͣsi lux u̾a. s ħ lux ñ ẽ diuidenda
a tenebͥs. nec uocanda ẽ dies s nox. qr
spẽm quide ht̃ lucis. s tenebras u̾as.

Expanded text:
ipse angelus malus transfigurat se aliquando in angelum lucis, et ingerit se ad decipiendam mentem quasi lux vera. Sed haec lux non est dividenda a tenebris, nec vocanda est dies sed nox; quia speciem quidem lucis habet, sed tenebras veras.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam lucẽ uidisset ꝙ. eẽt bona: Nam
siuid̃ qd̾ eẽt bona lur ista iuere uid̾.¬
⁊ in aliquo uid̃. de cuiꝰ bonitate dubi¬
tari ñ potuit. Sͦ alia lux fuit inc̾ata. ĩ
qua ista lux c̾ata uidebat᷑ ꝙ. eẽt bona.
qr illam untitabat᷑. q̃ semꝑ ẽ bona.
In illa enim luce. cum ipsa solũ sit bona:
bona ẽẽ bona in ea uidñtur. ꝓpt̾ea ꝙ¬
u̾e ip̃a ⁊ sũme ẽ bona. Qd̾ eñi ab ip̃a
discordare uid̾r: malũ uid̾r ẽẽ.⁊ ꝙ ei¬

Expanded text:
ipsam lucem vidisset quod esset bona? Nam, si vidit quod esset bona lux ista et vere vidit, in aliquo vidit de cujus bonitate dubitari non potuit. Ergo, alia lux increata, in qua ista lux creata videbatur quod esset bona; quia illam imitabatur quae semper est bona. In illa enim luce cum ipsa solum sit bona, bona esse bona in ea videntur: propterea quod ipsa vere et summe est bona. Quod enim ab ipsa discordare vid
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃. Pnꝰ gͦ intõnali illo mundo cordis
humani c̾ãtur lux. ⁊ illuminat᷑  fu¬
sio. ut in ordinẽ redigatur. Pꝰ ħ cũ fu¬
ennt purificata int̾i̾ora eiꝰ uenit lum̃
solis clarum. ullustrat eam. Non eñĩ
digna ẽ ꝯtemplari lum̃ ęt̾nitatis do

Expanded text:
 in rationali illo mundo cordis humani creatur lux, et illuminatur confusio ut in ordinem redigatur. Post haec cum fuerint purificata interiora ejus, venit lumen solis clarum et illustrat eam. Non enim digna est contemplari lumen aeternitatis, don
Abbreviated transcription (Latin):
subt̃. aut subt̃ qd̾ sup᷑ qlocandum ẽ.
Nouissime sequit᷑. in dp̃onis ordine.
st: in locum unum. neornis desidia
fluxa sint. ⁊ ult᷑ metã senecessitatis er¬
pandant. ũ totꝰ hõ ad statum nat᷑e re¬
in locum unum omne desidium colligat.
Quisqͥs sic ordinatꝰ ẽ: dignꝰ ẽ lumine soł.
⁊ m̃te sursum erecta. ⁊ desidio in suꝑna
defixo. lum̃ sũmȩ u̾itatis stemplanti
irradiet. Et iam ñ ꝑspecłm in enimag¬
te .s: in se ip̃a uͥ ẽ u̾itate agnoscat: ⁊ sa¬
piat. S i illud ñ negligñt̃ tnseunduẽ¬

Expanded text:
subter, aut subter quod supra collocandum est. Novissime sequitur in dispositionis ordine sunt in locum unum, ne carnis desideria fluxa sint, et ultra metam se necessitatis expandant, ut totus homo ad statum naturae rein locum unum omne desiderium colligat, Quisquis sic ordinatus est dignus est lumine solis, ut mente sursum erecta et desiderio in superna defixo, lumen summae veritatis contemplanti irradiet, et jam non per speculum in aenigmate , sed in seipsa ut est veritatem agnoscat et sapiat. Sed et illud n