comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a mortias reuocari. Ex quo mirari ñ debes. si
xp̃c de humanitate sua dixerit. dñs creauit
me in inicio uiarũ suarũ in oꝑa sua: quia
subsequens dictũ quid diuinitati conueniebat
priori premisso ostendit dicens. Ante seculum
fundauit me in micio priꝰqͣm terrã faceret. &
priusqͣm abyssos faceret. priꝰquam ꝓdirent.
fontes aquarum. priꝰqͣm montes stabilirentus.:
ante om̃s colles genuit me. Hoc est dicere.
seculum id est ante inicium. anteqm celum uel
terra uel tempora fierent genuit me: hoc est
ut sine tempore & sine inicio se a patre geni¬
ium demonstraret. Nam ut totũ breuiter com-¬
prehendam. xp̃c filiꝰ dei d̃s & homo scđm di¬
unitatẽ ante tempora sinẽ inicio mnenarrabili-¬
ter a patre genitꝰ est: sicut ysaias dicit. gene-¬
rationem eiꝰ quis enarrabit: nouissimo autem
tempore scłm humanitatẽ creatus est. Adue¬
niens enĩ diuinitas in uterũ uirginis marię.
auctoritate illa qua in parachyso adam de limo

Expanded text:
 creaturam. Ex quo mirari non debes, si Christus de humanitate sua dixerit, Dominus creavit me initio viarum suarum in opera sua: quia subsequens dictum, quid divinitati conveniebat, priori praemisso ostendit dicens, « Ante saeculum fundavit me initio priusquam terram faceret, et priusquam abyssos faceret, priusquam prodirent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur: ante omnes autem colles genuit me. » Hoc est dicere, saeculum, id est, ante initium, antequam coelum, vel terra, vel tempora fierent, genuit me: hoc est, ut sine tempore, et sine initio se a Patre genitum demonstraret. Nam ut totum breviter comprehendam, Christus Filius Dei, Deus et homo, secundum divini tatem ante tempora, sine initio, inenarrabiliter a Patre genitus est, sicut Isaias dicit, Generationem ejus quis enarrabit ? Novissimo autem tempore secundum humanitatem creatus est. Adveniens enim divinitas in uterum virginis Mariae, auctoritate illa qua in paradiso Adam de limo
Abbreviated transcription (Latin):
se s unitȩ. atq in una eademq ꝑsona uisepa¬
rabiles: & in sua semꝑ ꝓprietate manentes
Q uapptet uniciiq substantiȩ ꝓpria utqꝙ ap¬
tanda sunt: i est infirmitates humanitãti
quȩ creata est: signa uero uel mirabilia diuini¬
tati quȩ creauit. In tantũ enĩ heȩ duȩ nature
aut loquatur humanas. aliquando ũ diuinas:
sicat est illud qd̾ dorinit in naui. & quod imꝑat
uentis & mari: aut qd̃ esurierit. & quod qͥnq¬

Expanded text:
sed unitae, atque in una eademque persona insepased unitae, atque in una eademque persona inseparabiles, et in sua semper proprietate manentes. Quapropter unicuique substantiae propria utique aptanda sunt, id est, infirmitates humanitati, quae creata est; signa vero vel mirabilia divinitati, quae creavit. In tantum enim hae duae naturae aut loquatur humanas, aliquando vero divinas: sicut est illud quod dormit in navi, et imperat ventis et mari; aut quod esurierit
Abbreviated transcription (Latin):
salomon ad hec ex ꝑsona xp̃i consentit & di¬
cit. Dñs creauit me in pͥncipio uiarũ suarũ.
in opera sua ante scła fundauit me: in nucio
priusqͣm terrã faceret. priꝰquam ꝓdirent fon¬
tes aquarũ. priusqͣm montes stabilirentur.
ante om̃s colles genuit me. Aduersꝰ quos ita
respondemꝰ. Multi quidem doctissim uiri
hoc ex persona illiꝰ sapientiȩ dictum asseruit.
quam salomon ad iudicandum regendumꝙ
ppłm acceꝑat: sed quia uos animo ꝑtinaci hoc
a nobis ex xp̃i ꝑsona dictum exigitis. ñ relis¬
ctamur neq renitimur. s ipsiꝰ ueritatis auxi¬
lio roborati. ubicumq auxeritis sequimur Pii¬
mo quidem & superiꝰ diximꝰ. licet unã ꝑsonã
in ap̃o credlamꝰ. auas tam̃ substantias id est
naturas esse fatemur: diuuinitatis scilicet & hu¬
manitatis. assumptricis & assũptȩ. creattacis
& create. Quȩ tam̃ substantiȩ non sunt aonetuã

Expanded text:
Salomon ad hoc ex persona Christi consentit et diSalomon ad hoc ex persona Christi consentit et dicit, « Dominus creavit me in principio viarum suarum in opera sua; ante saeculum fundavit me initio priusquam terram faceret, priusquam prodirent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur: ante omnes autem colles genuit me » ? Adversus quos ita respondemus: Multi quidem doctissimi viri, hoc ex persona illius sapientiae dictum asserunt, quam Salomon ad judicandum regendumque populum acceperat. Sed quia vos animo pertinaci hoc a nobis ex Christi persona dictum exigitis, non reluctamur, neque renitimur; sed ipsius veritatis auxilio roborati, ubicumque duxeritis sequimur. Primo quidem, ut superius diximus, licet unam personam in Christo credamus; duas tamen substantias, id est, naturas esse fatemur, divinitatis scilicet et humanitatis, assumptricis et assumptae, creatricis et creatae: quae tamen substantiae non sunt confusae,
Abbreviated transcription (Latin):
in hũs om̃ib. xp̃m in singulis confitemur.
uic: sed in forma dei. Quis est sub pontio
ui. Item de singulis quib homo constat. Suis
non est derelictus in inferno: Ep̃c ũc: sed̾ in
anima sola. Quis resurrecturus. triduo iacu
dixit. si diligeretis me gauderetis utiq quiã
uado ad patrem. quia naturȩ humane gratu.¬
landum est: eõ quod sic assumpta est a uerbo
unigenito ut immortalis constitueret᷑ in celo.
atq ita fieret terra sublimis. ut incorruptibi¬
lis puluis sederet ad dexteram patris. Hoc
enim mͦ se iturum dixit ad patrẽ. Nam pro-¬
fecto ad illum ibat qui cum illo erat. sed hoc
erat ire ad eum & recedere a nobis. mutare
atq immortale facere qd mortale suscepit
ex nobis: & leuare in cęlum ꝑ quod fuit in
terra ꝓ nobis. Quis ñ hinc gaudeat. qui sic
diligit xp̃m. ut & suam naturam iam ãminos¬
talem gratuletur in xp̃o. atq id se speret fu
turum esse ꝑ xp̃mꝰ Obiciunt nobis arriant
creaturam di filium. asserentes quiden qd̃

Expanded text:
 et Christum in singulis confitemur. Christus Jesus, sed in forma Dei. Quis est sub Pontio a servi. Item de singulis quibus homo constat. Quis non est derelictus in inferno? Christus Jesus, sed in anima sola. Quis resurrecturus triduo jacuitdixit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo: atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: nam profecto ad illum ibat, qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, turum esse per Christum? Objiciunt nobis Ariani, creaturam Dei Filium asserentes: Quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tibi cõmune cum discordia xp̃iane:
uid simultates amas. quod aucdori placere
on potiit : Quid exerces inimicicias. quas
siladere ñ potuit nec ille qui eas primꝰ mue¬
nit:  In micio namq inimicicias in ꝓthoplas¬
tum dum serpens exerit interficitur. dum ho¬
mini inuidet ipse ꝓsternitur. dum adam cupit
decipere: ipse primitꝰ ugulatur. Qua re aut
xxp̃i caritatẽ amplectere xp̃iane. aut discordiȩ
auctori de similitudine operum parem te ipsiꝰ¬

Expanded text:
Quid tibi commune cum discordia, Christiane? Quid tibi commune cum discordia, Christiane? quid simultates amas, quod auctori pacis placere non potuit? quid exerces inimicitias, quas evadere non potuit nec ille, qui eas primus invenit? Initio namque inimicitias in protoplastum dum serpens exerit, interficitur; dum homini invidet, ipse prosternitur; dum Adam cupit decipere, ipse primitus jugulatur. Quare aut Christi charitatem amplectere, Christiane, aut discordiae auctori de similitudine operum parem te es
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i. pacem meã do uobis: pacẽ meã
relinquo uobis. De pace dicturi. priꝰ
renitas mentis. tranquillitas auimi. simplicitas
cordis. amoris iunculum. consortiũ caritatis.
Hec est quȩ si multates tollit. bella compescit.
comprimit iras. suꝑbos calcat. humiles amat
discordes sedat: inimicos concordat. Cunctis
est placita. non querit alienum: nichil depu-¬
lat suum: Docet amare quȩ odisse ñ nouit.
nescit extolli: nescit inflari. Hanc gͥ qui acce-¬
pit teneat. qui ꝑdidit repetat. qui amisit
exquirat: qm̃ qui in eadem ñ fuerit inuentꝰ
abdicatur a patre. exheredatur a filio. nichilo-¬
minꝰ a scõ sp̃u alienꝰ efficitur. Respuit enĩ
munus oblatum. qui date legis contẽpserit
bonum. Nec poterit ad hereditatẽ dñi ꝑue-¬
ure. qui testamentũ noluerit obseruare.
Don potest conconliam habere cum ap̃o. qui
discors uoluerit esse cum xp̃iano. Contuma
gͥ crimen est quod iubetur contemnere.
Pprecipitur nolle: qd̾ imperatũ est declina

Expanded text:
mi: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . De pace dicturi, priusrenitas mentis, tranquillitas animi, simplicitas cordis, amoris vinculum, consortium charitatis. Haec est quae simultates tollit, bella compescit, comprimit iras, superbos calcat, humiles amat, discordes sedat, inimicos concordat, cunctis est placita. Non quaerit alienum, nihil deputat suum; docet amare quae odisse non novit. Nescit extolli, nescit inflari. Hanc ergo, qui accepit, teneat; qui perdidit, repetat; qui amisit, exquirat: quoniam qui in eadem non fuerit inventus, abdicatur a Patre, exhaeredatur a Filio, nihilominus a Spiritu sancto alienus efficitur. Respuit enim munus oblatum, qui datae legis contempserit bonum; nec poterit ad haereditatem Domini pervenire, qui testamentum noluerit observare. Non potest concordiam habere cum Christo, qui discors voluerit esse cum Christiano. Contumaciae ergo crimen est quod jubetur contemnere, quod praecipitur nolle, quod imperatur declinare.
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ enĩ t̃s fecit ad ymaginẽ & sumili¬
tudinẽ suam. In te quere. ne forte ymago
trinitatis habeat aliquod uestigiũ trinita¬
tis. & quȩ ymago facta longe distans. simi¬
litudo tam̃ & ymago longẽ distans: ñ qͥm̃
ymago filiꝰ hoc quod pater. Altter enĩ yma¬
go in filio. aliter in speculo. Nultũ distat in
filio. Y̾ mago tua tu ipse es. hoc est enĩ filiꝰ
quod tu natura. Substantia hoc qd̾ tu: ꝑso¬
na alius qͣm tu. Non gͣ homo ymago tanqͣm
unigenitꝰ filtꝰ. s ad ymaginem quandam
& quandã similitudinẽ factꝰ. querat in se

Expanded text:
Hominem enim Deus fecit ad imaginem et similiHominem enim Deus fecit ad imaginem et similitudinem suam. In te quaere, ne forte imago Trinitatis habeat aliquod vestigium Trinitatis. Et quae? Imago facta longe distans: similitudo tamen et imago longe distans, non quomodo imago Filius hoc quod Pater. Aliter enim imago in filio, aliter in speculo. Multum distat. In filio imago tua, tu ipse es. Hoc est enim filius quod tu natura. Substantia hoc quod tu, persona alius quam tu. Non ergo homo imago tanquam unigenitus Filius, sed ad imaginem quamdam et quamdam similitudinem f
Abbreviated transcription (Latin):
bilitet opari. Quo inꝰ: Ad celum ut de sole
& iuna & sideribus disputemꝰ. an ad terrã ut
forte de frutectis. de arborib. de animalib
teriam implentibus: an de ipso celo ande ip¬
sa teta. quȩ continent om̃ia quȩ sunt in qꝑ¬
lo & in terra: Quam dui homo cutuis crea¬
turam: Ad te redi. te uide. te inspice. te dis¬
cute: In creatura queris aliqua tria. & separa¬
tim demonstranda: & inseparabiliter opandia.
Si in creatura queris. in te priꝰ quere. Non
enim tu sĩ es creatura: Similitudinẽ querio
quesiturꝰ es in pecore: De deo enĩ lo queba¬
ris cum quereres quandã sinilitudine. de an¬
nitate inesfabilis maiestatis loquebaris. Et
quia defecsti in diuinis. tuamq infirmitatẽ
debuta humilitate confessus es: ad humana
uenisti. ibi discute. Queris in pecore. queris
in sole. in stella. quid enĩ hoꝵ factum estꝰ
ad ẏmaginẽ & similitudinẽ dei ÷ Prorsus
familiariꝰ & meliꝰ aliquid hoꝵ queris in te:

Expanded text:
biliter operari. Quo ibimus? Ad coelum ut de sole et luna et sideribus disputemus? Ad terram, ut forte de frutetis, de arboribus, de animalibus terram implentibus? An de ipso coelo, an de ipsa terra, quae continent omnia quae sunt in coelo et in terra? Quamdiu homo circuis creaturam? Ad te redi, te vide, te inspice, te discute. In creatura quaeris aliqua tria et separatim demonstranda, et inseparabiliter operantia: si in creatura quaeris, in te prius quaere. Non enim tu non es creatura. Similitudinem quaeris. Quaesiturus es in pecore? De Deo enim loquebaris, cum quaereres quamdam similitudinem. De Trinitate ineffabilis Majestatis loquebaris; et quia defecisti in divinis, tuamque infirmitatem debita humilitate confessus es, ad humana venisti; ibi discute. Quaeris in pecore, quaeris in sole, in stella? Quid enim horum factum est ad imaginem et similitudinem Dei? Prorsus familiarius et melius aliquid horum quaeris in te.
Abbreviated transcription (Latin):
sic cepisti. ñ est d̾s. Si comp̃hendere potuiste.
aluid ꝓ deo comp̃hendisti. Si quasi comp̃hed¬
dere potiusti. cogitatione tua te decepisti:. hos
gͦ ñ est : si comp̃hendisti. Si autẽ hoc est u
cmp̃hendisti. Quia g uis loqui. qd cõprebes.¬

Expanded text:
si cepisti, non est Deus: si comprehendere potuisti, si cepisti, non est Deus: si comprehendere potuisti, aliud pro Deo comprehendisti. Si quasi comprehendere potuisti, cogitatione tua te decepisti. Hoc ergo non est, si comprehendisti: si autem hoc est, non comprehendisti. Quid ergo vis loqui, quod comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ quasi choruscatione ꝑstringit. potest
dicere uerba illa. Ego dixi in extasi mea. In
extasi tua quid dixisti Proiectus sum a facie
oculoꝵ tuoꝵ. Etenim uidetur mͥ iste qͥ hoc
dixit leuasse ad deum animã suã. & effudis¬
se suꝑ se animã suã. cum ei diceretur cotidie
ubi est deus tuus: ꝑuenisse quodã spiritali
contactu ad illam incõmutabilem lucẽ. eamꝙ
infirmitate conspectus ferre ñ ualuisse. & i
suam quasi egritudinẽ atq languorem iterum
recidisse & comparasse illi. & sensisse adhuc
contemꝑari ñ posse aciem mentis suȩ luci
sapientiȩ dei. Et quia hȩc in extasi fecerat.
ait. Ego dixi in extasi mea. Pidi enim nescio
quid in extasi qd̾ diti ferre ñ potui. & reddis
mortalib menbris & multis mortaliũ cogitas¬
onibus a corpore qđ aggrauat animã: dyxi
Quid Proiectus sum a facie oculoꝵ tuoꝵ
Tonge sursum es: longe deorsũ sum. Qua

Expanded text:
mentem quasi coruscatione perstringit, potest mentem quasi coruscatione perstringit, potest dicere verba illa: Ego dixi in ecstasi mea. In ecstasi tua quid dixisti? Projectus sum a facie oculorum tuorum . Etenim videtur mihi iste qui hoc dixit, levasse ad Deum animam suam, et effudisse super se animam suam, cum ei diceretur quotidie, Ubi est Deus tuus ? pervenisse spirituali quodam contactu ad illam incommutabilem lucem, eamque infirmitate conspectus ferre non valuisse; et in suam quasi aegritudinem atque languorem iterum recidisse, et comparasse se illi, et sensisse adhuc contemperari non posse aciem mentis suae luci sapientiae Dei. Et quia hoc in ecstasi fecerat, ait, Ego dixi in ecstasi mea. Vidi enim nescio quid in ecstasi, quod diu ferre non potui; et redditus mortalibus membris, et multis mortalium cogitationibus a corpore quod aggravat animam, dixi. Quid? Projectus sum a facie oculorum tuorum. Longe sursum es, longe deorsum sum. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
requirat. ubiq inuisibilis & inseparabilit̾ adest.
Non in parte maior in parte minor. s ubiq
tota: nusq̃m diusa. Ouis uidet hoc: Quis capit
hoc: Compescamꝰ nos: meminerimꝰ qui unde
loquamur. Illua & illud. quicqͥa est qd̃ ds est
pie credatur. sc̃e cogitetur. & quantũ idatur¬
& quantũ potest ineffabiliter intelligat᷑. Qui¬
escant uerba. cesset lingua. cor excitẽtur. cor
illuc leuetur. Non enim est illud tale qd̃ in
cor hominis ascendit. sed quo cor hominis as¬
cendat. Attendamꝰ creaturam. inuisibilia eñ erꝰ
a creatura mundi ꝑ ea quȩ facta sunt intelle¬
d̃s in quib habemꝰ quandam consuetudinis fa¬
miliaritatem. inueniamꝰ aliquam similitudinẽ.
unde ꝓbemꝰ esse aliqua tria. quȩ tria separabi.¬
liter ꝓferantur: inseparabiliter oꝑentur. Qya
ꝓmittam. ne forte in creatura inueniã: quia
creator a nobis excelsus est. Et forte uerba.
cuiusquã nr̃m cui fulgor ueritatis aliqua

Expanded text:
requirat. Ubique invisibilis et inseparabiliter adest: requirat. Ubique invisibilis et inseparabiliter adest: non in parte major, in parte minor; sed ubique tota, nusquam divisa. Quis videt hoc? quis capit hoc? Compescamus nos: meminerimus qui, unde loquamur. Illud et illud, quidquid est quod Deus est, pie credatur, sancte cogitetur; et quantum datur, quantum potest, ineffabiliter intelligatur. Quiescant verba, cesset lingua; cor excitetur, cor illuc levetur. Non enim est illud tale, quod in cor hominis ascendat, sed quo cor hominis ascendat. Attendamus creaturam: Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intelleDeus, in quibus habemus quamdam consuetudinis familiaritatem, inveniamus aliquam similitudinem, unde probemus esse aliqua tria, quae tria separabiliter proferantur, inseparabiliter operentur. CApromittam; ne forte in creatura inveniam, quia Creator a nobis excelsus est. Et forte verba quisquam nostrum, cui fulgor veritatis aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
mentib ur̃is collocandam cõmendo. Pater ñ est.
natus de uirgine. natiuitatẽ tam̃ istam filii &
pater & filiꝰ est oꝑatus ex uirgine. Pater non
est passus in quce. passionẽ tamen filii & pater
& filiꝰ oꝑatꝰ est. Non resurrexit pater a mortu-¬
is. resurrectionem tam̃ filii & pater & filius
oꝑatꝰ est. Habetis ꝑsonarum distinctionẽ. &
oꝑationis inseparabilitatem. Non gͦ dicamꝰ ali-¬
quid patrẽ operari sine filio. aliquid filium
sine patre. An forte miracula quȩ fecit uĩc
mouent nos: ne forte aliqua ipse fecerit. quȩ
non fecit pater: Et ubi est: pater autẽ in me
manens. facit oꝑa sua: Hȩc quȩ diximꝰ plana
erant. tantũ dicenda erant. Non laborandum
ut intelligerentur. s curandũ ut cõmemoraren¬
apud deũ. Etenim locis corporalib ñ tenentur.
nec occupantur nisi corpora. Ultra locos corpota¬
les. est diuinitas. Nemo eam tanqͣm in spacio

Expanded text:
mentibus vestris collocandam commendo. Pater non est mentibus vestris collocandam commendo. Pater non est natus de virgine: nativitatem tamen istam Filii et Pater et Filius operatus est ex virgine. Pater non est passus in cruce: passionem tamen Filii et Pater et Filius operatus est. Non resurrexit Pater a mortuis: resurrectionem tamen Filii et Pater et Filius operatus est. Habetis personarum distinctionem, et operationis inseparabilitatem. Non ergo dicamus aliquid Patrem operari sine Filio, aliquid Filium sine Patre. An forte miracula quae fecit Jesus, movent vos, ne forte aliqua ipse fecerit, quae non fecit Pater? Et ubi est, Pater autem in me manens, ipse facit opera ? Haec quae diximus plana erant, tantum dicenda erant: non laborandum ut intelligerentur, sed curandum ut commemorarenapud Deum. Etenim locis corporalibus non tenentur nec occupantur nisi corpora. Ultra locos corporales est divinitas: nemo eam tanquam in spatio
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem animã iterum sumere. Uideamꝰ si filiꝰ
quidem animã suã posuit. & ei animã suam
pater reddid̾it: non ipse sibi. Pater eiĩ quia
reddidit. manifestũ est. Inde enĩ psalmꝰ di¬
cit: exsuscita me & reddam illis. Sed quia
& filiꝰ animã suam sibi redduidit. quid a no¬
bis expectatis: Ipse dicat. Potestatẽ habeo
ponendi animã meã. Nondum dixi qđ̃ ꝓmisi.
Ponendi dixi. sed iam clamastis: quia pͣreuo¬
latis. Eruditi quippe in scola magistri cȩlestis
tanqͣm lectiones intente audientes. pie redden-¬
tes: quid sequatur ñ ignoratis. Potestatem
inquit habeo ponendi animã meã. & pote¬
statem habeo iterũ sumendi eam. Nemo tol¬
let eam a me: sed ego pono eam. & iterum
sumo eam. Ea soluimꝰ quȩ ꝓmisimꝰ ꝓpositio¬
nes nĩas firmissimis ut arbitror testimonioꝵ
documentis ꝓbauimꝰ. tenete qd audistis. Breui-¬
ter replico. & rem utilissimã quantũ existimo

Expanded text:
ctionem animam iterum sumere: videamus si Filius ctionem animam iterum sumere: videamus si Filius quidem animam suam posuit, et ei animam suam Pater reddidit, non ipse sibi. Pater enim quia reddidit, manifestum est. Inde enim Psalmus dicit, Et resuscita me, et reddam illis . Sed quia et Filius animam suam sibi reddidit, quid a nobis exspectatis? Ipse dicat: Potestatem habeo ponendi animam meam. Nondum dixi quod promisi. Ponendi dixi: sed jam clamatis, quia praevolatis. Eruditi quippe in schola magistri coelestis, tanquam lectiones intente audientes, pie reddentes, quid sequatur non ignoratis. Potestatem, inquit, habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me: sed ego pono eam e. Exsolvimus quae promisimus: propositiones nostras firmissimis, ut arbitror, testimoniorum documentis probavimus. Tenete quod audistis. Breviter replico, et rem utilissimam, quantum existimo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprio filio ñ peꝑcit: s ꝓ nobis om̃ib tradidit
illum. Facit & filiꝰ passionẽ suam. Qui me in-¬
quit apłs dilexit. & tradidit seipsum ꝓ me.
Passio hȩc uni facta est: s ab utroq facta est.
Sicut gͦ natiuitatẽ. ita passionẽ xp̃i nec pa¬
ter fecit sine filio: nec filiꝰ sine patre. Tradi
dit pater filium. tradidit filiꝰ seipsum. Quid
hic fecit uidas. nisi peccatum: Transeamꝰ &
filium quidem ñ patrem resurgentem. sed re¬
surrectionem filiĩ & patrẽ & filium facientẽ.
Operatur pater resurrectionem filii. ꝓpter
hoc enum exaltauit cũ & donauit ei nomen
quod est suꝑ om̃e nomen. Resuscitauit gͥ pater
filium. exaltando eum & excitando a mortu-¬
is. Nunquid & filiꝰ resuscitat semetipsum:
Resuscitat plane. In figuram corporis. de
templo dixit. Soluite tẽplum hoc: & in tri-¬
duo resuscitabo illud. Postremo sicut ad pas-¬
sionem ꝑtinet animã ponere. sic ad resurre.¬

Expanded text:
proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Facit et Filius passionem suam. Qui me, inquit Apostolus, dilexit, et tradidit semetipsum pro me . Passio haec uni facta est, sed ab utroque facta est. Sicut ergo nativitatem, ita et passionem Christi, nec Pater fecit sine Filio, nec Filiusdit Pater Filium, tradidit Filius se ipsum. Quid hic fecit Judas, nisi peccatum? Transeamus, Filium quidem, non Patrem, resurgentem, sed resurrectionem Filii et Patrem et Filium facientem. Operetur Pater resurrectionem Filii. Propter hoc enim exaltavit eum, et donavit ei nomen quod est super omne nomen . Resuscitavit ergo Pater Filium, exaltando eum et excitando eum a mortuis. Numquid et Filius resuscitavit semetipsum? Resuscitavit plane. In figura sui corporis de templo dixit: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud . Postremo sicut ad passionem pertinet animam ponere, sic ad resurre
Abbreviated transcription (Latin):
do ipsa pͥmo eua facta est. Formauit inquit eã¬
deus in mulierem. Dicit etiam alio loco scͥptura
iubere deum separari mulieres. quȩ ñ cogno-¬
uerunt cubile uiri. Hoc gͦ iam notum esse de-¬
bet nec teneat nos: ut alia quȩ merito tenebun.
uirgine maria.: Certe assumptio formȩ serui
in uirginis utero. Nunquidnam est aliud nas¬
ci filio. nisi accipere formã serui in uirginis
utero. Audi. quia hoc & filiꝰ fecit. Oui cum
in forma dei esset ñ rapinam arbitratꝰ est esse
ȩqualis deo. s semetipsum exinaniuit forman¬
serui accipiens. Cum uenit plenitudo temporis
misit d̾s filium suum factum ex muliere. qui
fadus est ei ex semine dauid scđ̾m carnẽ. Uĩde¬
mus gͦ natiuitatẽ a patre factam. Sed quia
ipse filiꝰ semetipsum exinaniuit formã serui
accipiens. uidemꝰ natiuitatẽ filii & ab ipso filio
factam esse. Probatum est hoc: tͣnseamꝰ hinc.
Intenti aliud accipite. qdđ ex ordine sequitur.

Expanded text:
do ipsa primo Eva facta est: Formavit eado ipsa primo Eva facta est: Formavit eam in mulierem . Dicit etiam alio loco Scriptura, jubere Deum separari mulieres, quae non cognoverunt cubile viri . Hoc ergo jam notum esse debet; nec teneat nos, ut alia, quae merito tenebunt,virgine Maria? Certe assumptio formae servi in virginis utero. Numquidnam est aliud nasci Filio, nisi accipere formam servi in virginis utero? Audi quia hoc et Filius fecit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sservi accipiens . Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere; qui factus est ei ex semine David secundum carnem : videmus ergo nativitatem Filii a Patre factam; sed quia ipse Filius semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, videmus nativitatem Filii et ab ipso Filio factam. Probatum est hoc; transeamus hinc: intenti aliud accipite, quod ex ordine sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& pater fecerit & filiꝰ fecerit. qmuis ñ nisi ad
filium ꝑtineat quod fecit pater & filiꝰ. Pau¬
lum recito. idoneum uris diuini consultum.
Iam & causiddici habent hodie paulum dictan-¬
satus sit. Cum autẽ uenit inquit plenitudo
temporis. misit deus filiũ suũ natũ ex muliere
factum sub lege: ut eos qui sub lege erant redi¬
eret. Audistis. & quia planũ & aꝑtum est
ntellexistis. Ecce pater fecit filium nasci de
ugine. Cum enĩ uenisset plenitudo tẽporis.
iusit adeus filiũ suum: utiq pater xp̃m. ꝯuo¬
modo eum misit: Factum ex muliere. factum sub
lege. Fecit gͦ eum pater ex muliere sub lege.
moremur: neq enim rudib loquor. Utrumq
scͥptura dicit. & ex uirgine & ex muliere. Ex
patiet filium. Ex muliere autẽ sicut audistis.
non est contrariũ. Proprietas enĩ locutionis ebreȩ
mulieres ñ corruptas uirginitate. sed feminas
appellat. Habes euidentem scͥpturã genesẽos. q̃n¬

Expanded text:
et Pater fecerit, et Filius fecerit, quamvis nonnisi ad et Pater fecerit, et Filius fecerit, quamvis nonnisi ad Filium pertineat quod fecit Pater et Filius. Paulum recito, idoneum juris divini consultum. Nam et causidici habent hodie Paulum dictanater operatus sit. Cum autem venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret . Audistis, et quia planum et apertum est, intellexistis. Ecce Pater fecit Filium nasci de virgine. Cum enim venisset plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, utique Pater Christum. Quomodo eum misit? Factum ex muliere, factum sub Lege. Fecit ergo eum Pater ex muliere sub Lege. moremur: neque enim rudibus loquor. Utrumque Scriptura dicit, et ex virgine, et ex muliere. Ex pariet Filium . Ex muliere autem, sicut audistis: non est contrarium. Proprietas enim locutionis hebraeae mulieres, non corruptas virginitate, sed feminas appellat. Habes evidentem Scripturam Geneseos, quan
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ oꝑatꝰ est. Non resurrexit pater s filiꝰ.
resurrectionẽ tam̃ filii & pater & filiꝰ oꝑatꝰ
est: De questione ista uidemur iam expediti.
sed forte uerbis meis: uideamꝰ etiã utrũ uer¬
bis diunis. Pertinet gͦ ad me scoꝵ libroꝵ tes-¬
timonũs demonstrare natiuitatẽ filii & patrẽ
oꝑatum & filium. ita passionẽ. ita resurrec-¬
uonem: ut cum filii tantum sit & natiuitas
& passio & resurrectio. hȩc tamen tria quȩ ad
filium solum ꝑtinent. nec a patre solo facta
sunt nec a solo filio: sed a patre utiq & filio.
Probemꝰ singula. Iudices auditis. causa ꝓposi-¬
ta est: testes ꝓcedant. dicant mͥ iudicium
ur̃m. qd̾ solet causas agentib dici. Doce qd̃
ꝓmittis. Doceo plane aduuante dño. & cȩ¬
lestis iuris recito lectionem. Intente audistis
ꝓponentẽ. audite intentiꝰ iam ꝓbantẽ. De xp̃i
natuitate mͥ primo docendũ est: quomͦ eam

Expanded text:
Filius operatus est. Non resurrexit Pater, sed Filius: Filius operatus est. Non resurrexit Pater, sed Filius: resurrectionem tamen Filii et Pater et Filius operatus est. De quaestione ista videmur jam expedite verbis meis, videamus etiam utrum verbis divinis. Pertinet ergo ad me sanctorum Librorum testimoniis demonstrare, nativitatem Filii et Patrem operatum et Filium; ita passionem; ita resurrectionem: ut cum Filii tantum sit et nativitas et passio et resurrectio; haec tamen tria quae ad Filium solum pertinent, nec a Patre solo facta sint, nec a solo Filio, sed a Patre utique et Filio. Probemus singula, judices auditis, causa proposita est, testes procedant. Dicat mihi judicium vestrum, quod solet causas agentibus dici: Doce quod promittis. Doceo plane adjuvante Domino, et coelestis juris recito lectionem. Intente audistis proponentem, audite intentius jam probantem. 9. Filii nativitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Aut consiter. etiam patie natũ. passũ mos¬
Fuu a re surrexise. Aut ulud̃ aut ilud dis
Quge unũ de auob Eigo neutrũ digoꝰ
nec hoc nec illud dico. nec aliquid filium facere
sine patre dico. quia mentior si hoc dixero: nec
patrem natũ. passum. resurrexisse dico: quia
nichilominꝰ mentior si hoc dixero. Quom̃ inqͥt
aplicaberis ab hũs angustiis: Placet uobis que¬
stio ꝓposita. d̾s adiuuet ut placeat & soluta.
Ecce quod dico. ut liberem & me & uos. In
una eium fide stamꝰ in nomine xp̃i & in una do-¬
mo. sub uno dño uiuimꝰ. & in uno corpore men¬
bra sub uno capite sumꝰ & uno sp̃u uegetam̃.
Ot gͦ dñs ab hũs angustũs molestissimȩ ques-¬
tionis liberet & me qui loquor & uos qui au-¬
ditis. hoc dico. Filiꝰ quidem inqͣm ñ pater-
natꝰ est de uirgine maria. s: ipsam nati-¬
uitatẽ filii non patris de uirgine maria: &
pater & filiꝰ oꝑatus est. Non est quidem passus
pater s filiꝰ. passionẽ tamen filii & pater &

Expanded text:
 passum, mortuum, resurrexisse. Aut illud, aut illud dic: elige unum de duobus. Ego neutrum eligo, nec hoc, nec illud dico. Nec aliquid facere Filium sine Patre dico; quia mentior, si hoc dixero: nec Patrem natum, passum, mortuum, resurrexisse dico; quia nihilominus mentior, si hoc dixero. Quomodo, inquit, explicaberis ab his angustiis? CAPUT IV. stio proposita: Deus adjuvet, ut placeat et soluta. Ecce quod dico, ut liberet et me et vos. In una enim fide stamus in nomine Christi, et in una domo sub uno Domino vivimus, et in uno corpore membra sub uno capite sumus, et uno spiritu vegetamur. Ut ergo Dominus ab his angustiis molestissimae quaestionis liberet, et me qui loquor, et vos qui auditis, hoc dico: Filius quidem, non Pater, natus est de virgine Maria; sed ipsam nativitatem Filii, non Patris, de virgine Maria, et Pater et Filius operatus est. Non est quidem passus Pater, sed Filius: passionem tamen Filii et Pater et
Abbreviated transcription (Latin):
re patrem sine filio. quia om̃ia ꝑ ipsum fas¬
ta sunt: nec qđ factum est regi sine filio.
quia ipse est sapientia patris attingens a sus
usq ad finem fortiter & ddisponens om̃ia sua¬
uiter. mn mͥ aicis quasi contra teipsum loquies
Filius natꝰ est de iurgine ñ pater. filiꝰ pasie
est ñ pater. filiꝰ resurrexit ñ pater. Qoo tuss

Expanded text:
re Patrem sine Filio, quia omnia per ipsum facre Patrem sine Filio, quia omnia per ipsum facta sunt; nec quod factum est regi sine Filio, quia ipse est Sapientia Patris, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter. Modo mihi dicis quasi contra te ipsum loquens: Filius natus est de virgine, non Pater; Filius passus est, non Pater; Filius resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
ne dñi & eiꝰ uoluntate soluendam suscepimꝰ.¬
Si nichil facit pater sine filio & nichil filiꝰ¬
sine patre. nonne quasi consequens erit. ut
& patrem dicamꝰ natum de uirgine maria.
patrem passum sub pontio pilato. patrem re-¬
surrexisse & in cęlum ascendisse. Absit. Non
hoc dicimꝰ. quia ñ hoc credimꝰ. Credidi enĩ
ꝓpter qd̃ locutꝰ sum: & nos credimꝰ. ꝓpter qd
& loquimur. Qtud est in nr̃a fide: Qiua filꝰ
de uirgine natꝰ est: ñ pater. Suid est ins
de Quia filiꝰ passus sub pontio pilato &
mortuus. non pater. Eaxcidit nobis quosdã
male intelligentes uocari patripassianos. qͥ
dicunt ipsum patrẽ natum ex femina. ipsum
patrẽ passum. ipsum esse patrẽ qui est filius.
duo esse nomina. ñ tam̃ duos. E remouit
istos eccłia catholica a cõmunione sc̃oꝵ ne
aliquem deciꝑent. ut separati litigarent. Rl
Dicat aliquis m. Tũ dixisti nichil facere pa¬
trem sine filio neq filium sine patre. & tes¬
timonia de scͥpturis adhibiusti nichil face¬

Expanded text:
ne Domini et ejus voluntate solvendam suscepimus. Nihil facit Pater sine Filio, et nihil Filiusine Patre; nonne quasi consequens erit ut et Patrem dicamus natum de virgine Maria, Patrem passum sub Pontio Pilato, Patrem resurrexisse et in coelum ascendisse? Absit. Non hoc dicimus, quia non hoc credimus. Credidi enim propter quod locutus sum: et nos credimus propter quod et loquimur . Quid est in fide? Quia Filius de Virgine natus est, non Pater. Quid est in fide? Quia Filius passus est sub Pontio Pilato, et mortuus, non Pater. Excidit nobis, quosdam male intelligentes vocari Patripassianos, qui dicunt ipsum Patrem natum ex femina, ipsum Patrem passum, ipsum esse Patrem qui est Filius, duo esse nomina, non res duas. Et removit istos Ecclesia catholica a communione sanctorum, ne aliquem deciperent, ut separati litigarent. 7. Dicat aliquis mihi: Tu dixisti, nihil Patrem facere sine Filio, neque Filium sine Patre; et testimonia de Scripturis adhibuisti, nihil face
Abbreviated transcription (Latin):
lectio ꝓposuit nobis unde loquamur
itum tanqͣm tussionem ꝓferendi sermonis.
hinc cum intelligerem loqui me uelle.
recatari ipse uoluisset. Nuddiat gͦ studiũ
deuotio uĩa. & adiuuet apud ipsũ añm
cum nt̃m laborem meũ. idemꝰ enim &
tanqͣm ꝓposito diuino spectaculo contuemur.
apud fiumen iordanen cõmendari nobis
dñm nr̃m in trinitate. Cum enĩ ueniret iñc
& baptiratus esset a ioħe. dñs a seruo: notu

Expanded text:
lectio proposuit nobis unde loquamur meum tanquam jussionem proferendi sermonis, ut hinc eum intelligerem loqui me velle, quod recitari ipse voluisset. Audiat ergo studium et devotio vestra, et adjuvet apud ipsum Dominum Deum nostrum laborem meum. Videmus enim et tanquam proposito divino spectaculo contuemur, apud flumen Jordanis commendari nobis Deum nostrum in Trinitate. Cum enim veniret Jesus, et baptizatus esset a Joanne, Dominus a servo qu
Abbreviated transcription (Latin):
ter oꝑata: & eoꝵ trium unũqđ̃q nomen a
trib factum. qd̾ tam̃ non ad tria s ad triũ
hoꝵ unum aliquid ꝑtineret. Crede iam ibi
qd̾ ñ potes uidere. si hic audisti & uidisti
& teniusti. In te enĩ qd̃ est potes nosse. in eo
qui te fecit qd̃ est qͥcqͥd est quando potes nos¬
se. N. si poteris nondũ potes. & tam̃ cum
poteris nunqͥd sic poteris tu nosse deum. quo¬
modo se nouit d̾s: Sufficiat gͦ caritati ur̃e.

Expanded text:
ter operata; et eorum trium unumquodque nomen a ter operata; et eorum trium unumquodque nomen a tribus factum, quod tamen non ad tria, sed ad trium horum unum aliquid pertineret. Crede jam ibi quod non potes videre, si hic audisti et vidisti et tenuisti. In te enim quod est, potes nosse: in eo qui te fecit quod est, quidquid est, quando potes nosse? Et si poteris, nondum potes. Et tamen cum poteris, numquid sic poteris nosse Deum tu, quomodo se novit Deus? Sufficiat ergo C
Abbreviated transcription (Latin):
lites pares: ubi non dissensiones & ꝑiucacian
mediteris. Esto mansuetus ad audiendũ uerbũ
ut intelligas. Forte dicturus es. Auditu meo
dabis exultationẽ & leticiã. & exultabunt os¬
ostendimꝰ tria quedam separabilit̾ demonsi¬
ti. inseparabiliter oꝑari. Si hoc in te inuenisti
si hoc in homine. si hoc in aliqua ꝑsona il
terra ambulante. corpus fragile qd̃ aggia¬
uat animã adportante: credo patrem &
per speties quasdam assumptȩ creaturȩ pos¬
se & separabilit̾ demonstrari. & insepabilit
operari. Susficit hoc. Non dico pater memo¬
na est. filiꝰ intelledus est. sp̃s uoluntas estͦ
Non dico. quomͦ libet intelligatur ñ audeo.
Seruemꝰ maiora capientib. infirmis infiriiu
erogemꝰ qd̾ possumꝰ. Non ista dico illi trinttati
uelut adequanda. quasi ad analogiam ia est
ad rationẽ quandã cõparationis dirigenda.
Non hoc dico. Sed quid dico: Sece in te inue¬
ni tria separabiliter demonstrata. inseꝑabili¬

Expanded text:
lites pares, ubi non dissensiones et pervicaciam lites pares, ubi non dissensiones et pervicaciam mediteris. Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas. Forte dicturus es, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam, et exsultabunt osostendimus tria quaedam separabiliter demonstrari, inseparabiliter operari. Si hoc in te invenisti, si hoc in homine, si hoc in quadam persona in terra ambulante, corpus fragile, quod aggravat animam, portante; crede Patrem etper species quasdam assumptae creaturae posse et separabiliter demonstrari, et inseparabiliter operari. Sufficit hoc. Non dico, Pater memoria est, Filius intellectus est, Spiritus voluntas est: non dico, quomodo libet intelligatur, non audeo. Servemus majora capientibus, infirmis infirmi quod possumus. Non dico ista illi Trinitati velut aequanda, quasi ad analogiam, id est, ad rationem quamdam comparationis dirigenda: non hoc dico. Sed quid dico? Ecce in te inveni tria separabiliter demonstrata, inseparabili
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ. sed hoc ñ ꝑtinet nisi ad solam me¬
moriam. Tria fecerunt nomen intellectus. s ñ
ꝑtinet nisi ad solum intellectum. Tria fecer̃t
nomen uoluntatis. sed ñ ꝑtinet nisi ad solam
uoluntatem. Ita trinitas fecit carnẽ xp̃i . s ñ
celo columbam. s ñ ꝑtinet nisi ad solũ sp̃m
scm̃. Trinitas fecit de celo uocem. s non ꝑui¬
cat. nemo calumniosus me infirmũ urgere
conetur. Quid gͦ in hus trib quȩ in mente
nr̃a uel in amma esse ostendisti. quid ex hus
trib ꝑtinet ad patrem. id est quasi ad simili¬
tudinem patris: Quid hoꝵ ad filũ. quid hoꝵ
ad sp̃s sc̃ĩ Non possum dicere. ñ possum ex¬
plicare. Aliquid & cogitationib relinquamꝰ.
aliquid & silentio largiamur. Redi ad te: ab
om̃i strepitu tolle te. Intra te uide si habes
illic aliquod secretariũ qd̾ dulce sit conscien¬
tiȩ tuȩ. ubi ñ ꝑstrepas. ubi non litiges aut

Expanded text:
memoriae: sed hoc non pertinet nisi ad solam mememoriae: sed hoc non pertinet nisi ad solam memoriam. Tria fecerunt nomen intellectus: sed non pertinet nisi ad solum intellectum. Tria fecerunt nomen voluntatis: sed non pertinet nisi ad solam voluntatem. Ita Trinicerunt de coelo columbam, sed non pertinet nisi ad solum Spiritum sanctum. Tria fecerunt de coelo vocem, sed non perticat mihi, nemo calumniosus me infirmum urgere conetur: Quid ergo in his tribus quae in mente nostra vel in anima esse ostendisti, quid ex his tribus pertinet ad Patrem, id est, quasi ad similitudinem Patris, quid horum ad Filii, quid horum ad Spiritus sancti? Non possum dicere. non possum explicare. Aliquid cogitantibus relinquamus, aliquid et silentio largiamur. Redi ad te, et ab omni strepitu tolle te. Intra te vide, si habes illic aliquod secretarium dulce conscientiae tuae, ubi non perstrepas, ubi non litiges, aut
Abbreviated transcription (Latin):
enim ne forte letificarẽ capaciũ ingenium
ã facerẽ griue tardiorib tedium. Nunc au¬
tem uideo uos & attentione audiendi & cele¬
ritate intelligendi. ñ solum ꝑcepisse dictũ
inculco incognitũ. s repetens cõmendo per¬
ceptum. Ecce de trib illis una res nominata
est: unius rei nomen dictum est. Memoria
nomen est unius ex trib illis. & tam̃ nomen
uniꝰ ex illis tribus. tria ipsa oꝑata sunt. Non
potuit dici sola memoria. nisi oꝑante uolun¬
tate: intellectu & memoria. Non potest solus
intellectus dici. nͥ oꝑante memoria: uolunta¬
te & intellectu. Nec potest dici sola uoluntas.
nisi oꝑante memoria: & intellectu & uolun¬
tate. Explicata sunt ut arbitror que ꝓmis¬
sa sunt. qd̾ separatim ꝓnunciaui. inseꝑabi¬
liter cogitaui. U nũ hoꝵ om̃ium tria fecert̃.
sed tamen hoc unum qd̃ tria fecerunt. ñ ad
tria ꝑtinet s ad unũ. Gria fecerunt nomen

Expanded text:
enim ne forte laetificarem capacium ingenium, enim ne forte laetificarem capacium ingenium, et facerem grave tardioribus taedium. Nunc autem video vos et attentione audiendi, et celeritate intelligendi, non solum percepisse dictum, inculco incognitum, sed repetens commendo perceptum. Ecce de tribus illis una res nominata est, unius rei nomen dictum est: Memoria nomen est unius ex illis tribus, et tamen nomen unius ex illis tribus tria ipsa operata sunt. Non potuit dici sola memoria, nisi operante voluntate, intellectu et memoria. Non potest dici solus intellectus, nisi operante memoria, voluntate et intellectu: nec potest dici sola voluntas, nisi operante memoria et intellectu et voluntate. Explicata sunt, ut arbitror, quae promissa sunt: quod separatim pronuntiavi, inseparabiliter cogitavi. Unum horum omnium tria fecerunt: sed tamen hoc unum quod tria fecerunt, non ad tria pertinet, sed ad unum. Tria fecerunt nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tabas. & ñ dicebas. Erat in de: & nondum
uenerat ad me. Ut autem qd̾ erat in te ꝓfer-¬
retur ad me: dixisti ipsum nomen id est me-¬
moriam. Nudiui quatuor has sillabas in no¬
mine memoriȩ audiui quatuor sillabarum
nomen est. Uax est sonuit ad aurẽ meã. pro¬
cessit. menti aliquid insinuauit. Quod sontut
tnsut. unde insinuatũ & quod isinuatũ est
manet.S hoc quero. Ouando ayxisti hoc no¬
men memorie. uides certe quia hoc nomen ñ
ꝑtinet nisi ad memoriã. Cetera enĩ auo. ha¬
bent nomina sua. Namq aliud est qd̵ uocat᷑
intellectus. aliud uoluntas ñ memoria. Ilud
autẽ unũ uocat᷑ memoria. s ut hoc diceres
ut quatuor istas sillabas oꝑareris. unde oꝑa¬
turus es nomen qd̾ ꝑtinet ad solam memoriã:
Operata est in te & memoria ut teneres quod
dicebas. & intellectꝰ ut scires qd̾ tenebas: &
uoluntas ut ꝓferres qd̾ sciebas. Gras año dõ
dum trepidissime aggressus eram. Netuebã

Expanded text:
tabas, et non dicebas. Erat in te, et nondum tabas, et non dicebas. Erat in te, et nondum venerat ad me. Ut autem quod erat in te proferretur ad me, dixisti ipsum nomen, id est, Memoria. Audivi: quatuor has syllabas in nomine memoriae audivi. Quatuor syllabarum nomen est, vox est, sonuit, ad aurem meam processit, menti aliquid insinuavit. Quod sonuit transiit, unde insinuatum et quod insinuatum est manet. Sed hoc quaero, quando dixisti hoc nomen Memoria, vides certe quia hoc nomen non pertinet nisi ad memoriam. Caetera enim duo habent nomina sua. Namque aliud vocatur intellectus, aliud voluntas, non memoria: illud autem unum vocatur memoria. Sed ut hoc diceres, ut quatuor istas syllabas operareris, unde operatus es? Hoc nomen quod pertinet ad solam memoriam, operata est in te et memoria, ut teneres quod dicebas; et intellectus, ut scires quod tenebas; et voluntas, ut proferres quod sciebas. Gratias Dominodum trepidissime aggressus eram. Metuebam
Abbreviated transcription (Latin):
uocas & uides: & uidendo formaris. ut sciens
dicaris. Terciũ quero. Habes menoriã qua de¬
neas quod dicitas. habes intellectĩ quo intelli¬
gas quod tenet̃: de hus duob reuiro abs te.
Dolens teniusti & intellexisti. Niolins plane
inquis. Habes gͥ uoluntatem. Hȩc sint tria
quȩ me dicturũ esse ꝓmiseram aurb & men-¬
tib ur̃is. tria hȩc sunt in te quȩ potes nume-¬
rare: & non potes separare. Hȩc gͦ tna memo-
riam. intellectum. uoluntatẽ: hec inqͣm tria
animaduerte separatĩ ꝓnunciari. inseparabi¬
ex intellectu ur̃o intelligo eum adesse. E&
hus enĩ uocib ur̃is quemadiodũ intellexe-¬
ritis aduerto. p̃sumo eum adiuturũ ut
om̃ia intelligatis. Tria ꝓmisi separabiliter
demonstrari. inseꝑabiliter oꝑari. Ecce nescie¬
bam quid esset in animo tuo. demonstrasti
mͥ dicendo memoriã. Hoc uerbũ somꝰaste.
uox ista ꝓcessit ad aures meas abranimo
tuo. Hoc enĩ quod est memoria tacite cogi¬

Expanded text:
vocas, et vides, et videndo formaris, ut sciens vocas, et vides, et videndo formaris, ut sciens dicaris. Tertium quaero: Habes memoriam, qua teneas quod dicitur; habes intellectum, quo intelligas quod tenetur; de his duobus requiro abs te, volens tenuisti et intellexisti? Volens plane, inquis. Habes ergo voluntatem. Haec sunt tria, quae me dicturum esse promiseram auribus et mentibus vestris. Tria haec sunt in te, quae potes numerare, et nriam, intellectum, voluntatem, haec, inquam, tria animadverte separatim pronuntiari, inseparabie. Ex his enim vocibus vestris, quemadmodum intellexeritis, adverto; praesumo eum adjuturum, ut omnia intelligatis. Tria promisi separabiliter demonstrari, inseparabiliter operari. Ecce nesciebam quid esset in animo tuo, demonstrasti mihi dicendo, Memoria. Hoc verbum, sonus iste, vox ista processit ad aures meas ab animo tuo. Hoc enim quod est memoria, tacite cogi
Abbreviated transcription (Latin):
etur. Ne forte gͦ & ego aures querã & ille
bentes paret. hoc me ꝓmisi exhibiturũ: ali-¬
qua tria demonstrata separatim. oꝑata inse¬
parabiliter. Quam sint ista similia uel dissi-¬
ra tia & mutabili inuenimꝰ aliqua tria. quȩ
possint separabiliter demonstrari: & insepabi¬
liter oꝑari. O carnalis cogitatio. & conscientia
ꝑtinax atq infidelis: quid de illa maiestate
mesfabili in ea re dubitas. quam in te inueni¬
re potusti: Ecce dico. ece interrogo. Homo.
dixi oblitꝰ es: hoc ipsum qd̾ dico dixi. duas
istas sillabas ñ teneres nsi ꝑ memoriã. Unde
enĩ duas esse scures. si sonante scda oblitus
or. Quare sic cogor: Conuincere manifestũ
est. habes memõriã. Quero aliud. Habes
intellectum: Habeo inquis.Si ens ñ habe¬
tes memoriã ñ teneres qd̃ aixi. si ñ haberes
intellectũ ñ agnosceres qd̾ tenuiste Habes &
hoc: intellectum tuũ ad ia qd̾ intꝰ tenes. pe.¬

Expanded text:
etur. Ne forte ergo et ego aures quaeram, et ille etur. Ne forte ergo et ego aures quaeram, et ille dentes paret, hoc me promisi exhibiturum, aliqua tria demonstrata separatim, operata inseparabiliter. Quam sint ista similia vel dissira ima et mutabili invenimus aliqua tria, quae possint separabiliter demonstrari, et inseparabiliter operari. O carnalis cogitatio, et conscientia pertinax atque infidelis! Quid de illa Majestate ineffabili in ea re dubitas, quam in te invenire potuisti? Ecce dico, ecce interrogo: Homo, dixi, oblitus es. Hoc ipsum quod dico, Dixi; duas istas syllabas non teneres, nisi per memoriam. Unde enim scires duas esse, si sonante secunda oblitus or? quare sic cogor convincere? Manifestum est, habes memoriam. Quaero aliud: Habes intellectum? Habeo, inquis. Si enim non haberes memoriam, non teneres quod dixi: si non haberes intellectum, non agnosceres quod tenuisti. Habes et hoc. Intellectum tuum ad id quod intus tenes, re
Abbreviated transcription (Latin):
anima tua intus. Cõmemora. recole: ñ enim
quod diturus sum id posco ut credatur mͥ.
Noli aceptare. si in te non inueneris. Intuere
g: sed primo qđ exciderat uideamꝰ. Si homo
non tantũ filii ymago est aut patris tantũ
ymago est: s patris & filii. & utiq iam conse¬
quenter & sp̃s scĩ. Genesis loquit᷑. Faciamus
inquit. hominẽ ad ymaginẽ & similitudinẽ
nr̃am. Non gͦ facit pater sine filio. nec filiꝰ
sine patre. Faciamꝰ hominẽ. ad ymaginẽ &
similitudinẽ nr̃am. Faciamꝰ dictũ est ñ faciã
aut fao aut faciat ille. s faciamꝰ ad yma¬
ginem ñ tuam aut mcã: s ad nr̃am. Ergo
ecce quid comparauit deo. Iam locutꝰ sum & p̃lo¬
cutus. & cautos red̾didi: & cautꝰ fui. Tonge
ista distant. a summis ima. ab incõmutabili¬
bus mutabilia: a geantib creata. a diuinis
humana. Ecce primo hoc cõmendo. quia qd̃
dicturus sum longe distat: nemo mͥ calumni-¬

Expanded text:
anima tua? Intus commemora, recole. Non enim anima tua? Intus commemora, recole. Non enim quod dicturus sum, id posco ut credatur mihi: noli acceptare, si in te non inveneris. Intuere ergo, sed primo quod exciderat, videamus, si homo non Filii tantum imago est, aut Patris tantum imago est, sed Patris et Filii; et utique jam consequenter et Spiritus sancti. Genesis loquitur: Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Non ergo facit Pater sine Filio, nec Filius sine Patre. Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Faciamus; non, Faciam; aut, fac; aut, faciat ille: sed, faciamus aa imaginem; non, Tuam; aut, meam; sed, ad nostram. 19. Ecce quod comparavit Deo. Jam locutus sum, et praelocutus, et cautos reddidi, et cautus fui. Longe ista distant, a summis ima, ab incommutabilibus mutabilia, a creantibus creata, a divinis humana. Ecce primo hoc commendo, quia quod dicturus sum longe distat, nemo mihi calumni