comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Confundantꝰ igitur hic filii diaboli ac¬
q discipuli: qui repleti inspiratione iupe¬
rea simplices quosq decipiunt: neganteᷤᷤ
ĩ xp̃o utramq uerã esse naturã dum
aut deitatẽ homine. aut hominẽ deitate
dispoliant: cum unius temporis gemino
docum̃to. utraq falsitas sit ꝑempta: qͥ a
et ꝑ famen corporis ꝑfecta humanitas:
et ꝑ famulantes angelos demonstrata ẽ
manifesta diuinitas.
uia ergo dilectissimi. si cut redemp¬
toris nr̃i magisterio edocti sumus.
non in solo pane uiuit homo. s ĩ omni
suscipiamꝰ sollempne ieuiniũ. nor in
sterili inedia. qͣm plerũq et infirmitaᷤ
corporis. ⁊ auaritie morb iudicit. s in
larga beniuolentia celebrandũ: ut si¬
mus de illis de quib ueritas dicit. bea¬
ti qui esuriunt et sitiunt iusticiã. qm̃
ipsi saturabunt᷑

Expanded text:
Confundantur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est perfecta Divinitas. CAP. IV. Quia ergo, dilectissimi, sicut Redemptoris nostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni suscipiamus solemne jejunium, non in sterili inedia, quam plerumque et imbecillitas corporis et avaritiae morbus indicit, sed in larga benevolentia celebrandum: ut scilicet simus de illis de quibus ipsa Veritas dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicit domiuiꝰ exercitiuũ. Ego tuli te de
pascius sequentẽ greges. ut esses dux
niuersos inimicos tuos. a facie tua.
Feciq tibi nom̃ grande iuxta nomen
magnoꝵ qui sunt in t̾ra. Et ponam
Locum ppło meo isrł: ⁊ plantabo eñ et
habitabit sub eo: et ñ turbabitꝰ ampli
NLec addent filii iniquitatis ut affligãt
cum sicut priꝰ. ex die qͣ constitui iudi¬
ces suꝑ ppłm meum isrł. et requiem
dabo tibi ab omnib inimicis tuis. Re¬
dicet q tibi dominꝰ qd domũ faciet ti¬
bi dominꝰ.
umq completi fuerint dies tui.
⁊ dormieris cuma patrib tuis:
suscitabo semen tuũ post te qd̃ egredi¬
etur de utero tuo: et firmabo regnũ
eiꝰ. Ipse edificabit domũ nomiui meo:
⁊ st̃abiliam thronum regni eiꝰ usq ĩ
sempit̾num. Ego ero ei in patrẽ. ⁊ ipse

Expanded text:
dicit Dominus exercituum ego tuli te de pascuis sequentem greges ut esses dux niversos inimicos tuos a facie tua fecique tibi nomen grande iuxta nomen magnorum qui sunt in terra et ponam locum populo meo Israhel et plantabo eum et habitabit sub eo et non turbabitur amplius nec addent filii iniquitatis ut adfligant eum sicut prius ex die qua constitui iudices super populum meum Israhel et requiem dabo tibi ab omnibus inimicis tuis praedicitque tibi Dominus quod domum faciat tibi Dominus umque conpleti fuerint et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod egredietur de utero tuo, et firmabo regnum ejus. Ipse aedificabit domum nomini meo, et stabiliam thronum regni ejus usque in sempiternum. Ego ero illi in patrem, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tinus additur. tollat crucẽ suã coti¬
die. ⁊ sequatur me. Quob ⁊ enim mo¬
dis. crux tollitꝰ cum aut ꝑ abstinenti¬
am afficitꝰ corpꝰ. aut ꝑ compassionẽ
ensemus qualit̾ utroq modo pau

Expanded text:
tinus adjungitur: Et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem ensemus qualiter utroque modo Pau
Abbreviated transcription (Latin):
a trusgressionis uinculis liberum. quẽ
ab infirmitate mortalitatis ñ iuuenit
alienum. Uerax namq micd̾ia dci. cũ
ad reparandum humanum genus. inef¬
fabiliter ei multa suppeterent. hanc po¬
tissimuni consulendi: elegit uiam: qua
ad destruandum opus diaboli. ñ uirtute
uteretur potentie. sed intione iusticie. siã
superbia hostis antiqui ñ ĩmerito sibi in
omues homines ius tyrannicũ uendica¬
bat: nec in debito dominatu p̃mebat. qͦs
a mandato dei spontaneos. in obsequium
sue uoluntatis illexerat. Non itaq in¬
ste amitceret originalẽ humani generi
seruitutẽ: uisi de eo qd̾ uicerit uinceret᷑.
Ebumanus coitus. sed sp̃e sanctus fecun¬
dauit. Et cum in omnib matrib. ñ fi¬
at sine peccati sorde conceptio: hec inde
purgationẽ traxit. unde concepit. Quo
enin paterni seminis tranfusio ñ perue¬
nit: peccati se illic origo ñ miscuit. Inuio

Expanded text:
a transgressionis vinculis liberum, quem a transgressionis vinculis liberum, quem ab infirmitate mortalitatis non invenit alienum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. umanus coitus, sed Spiritus sanctus fecundavit. Et cum in omnibus matribus non fiat sine peccati sorde conceptio, haec inde purgationem traxit, unde concepit. Quo enim paterni seminis transfusio non pervenit, peccati se illic origo non miscuit. Invio
Abbreviated transcription (Latin):
et uniuersa ulcera sordentium curaret a¬
nimarũ ꝓpter qd̾ oportuit. ut nouo nas¬
ceretur ordine: qui nouã impollute sinceri¬
tatis grãm. humanis corporib inferebat.
Oportuit ut primã genitricis integritatẽ
nascentis incorruptio custodiret: et cõpla¬
citum sibi claustrum pudoris ⁊ sanctita.
fracta solidare: et superandis caruis ille¬
cebris muitiplicatã pudicitie donare urr¬
tutem: ut uirginitas q̃ in aliis ñ pote¬
rat salua esse generando: fieret ĩ aliis
imitabilis renascendo.Lectio
oc ipsum autẽ dilectissimi qd̃ xp̃c
nasci elegit ex uirgine. nonne ap¬
paret fuisse altissime consilium rationis.
ut scilicet humaui generis natã salutẽ
diabolus ignoraret: et sp̃uali latente co¬
ceptu. quem ñ aliud uideret qͣm alios.
ũ aliter crederet uatum esse quam cete¬
pos : Cuius enim similẽ cum unuiersis
aduertit naturam: parẽ habere arbitra¬
tus est. cum omnib causã. Nec ĩtellexit

Expanded text:
et universa ulcera sordentium curaret aet universa ulcera sordentium curaret animarum: propter quod oportuit ut novo nasceretur ordine, qui novam impollutae sinceritatis gratiam humanis corporibus inferebat. Oportuit enim ut primam genitricis virginitatem nascentis incorruptio custodiret, et complacitum sibi claustrum pudoris, et sanctitatifracta solidare, et superandis carnis illecebris multiplicatam pudicitiae donare virtutem: ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando, fieret et in aliis imitabilis renascendo. CAP. III. Hoc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne apparet altissimae fuisse rationis? ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente conceptu, quem non alium videret quam alios, non aliter crederet natum esse quam caeteros. Cujus enim similem cum universis advertit naturam, parem habere arbitratus est cum omnibus causam; nec intellexit
Abbreviated transcription (Latin):
est homo esse passibilis: et immortalis
mortis legib subiacere. Noua autẽ nati¬
uitate generatus est. conceptꝰ a uirgine:
natus ex uirgine sine paterne carnis cõ¬
cupiscentia. sine materne integritatis ĩ¬
iuria: quia futurũ hominũ saluatorẽ
talis ortus decebat. qui et inse haberet
humane substantie naturã: et humane
carnis inquinamenta nesciret.
uctor enim deo in carne nascenti ds.
est testante augło ad beatã mariã¬
quia sp̃e sauctꝰ suꝑueniet uite: ⁊ uirtus
altissimi obumbrabit tibi. Ideoq qd nas¬
cetur ex te sanctum uocabitur fuliꝰ dei
Origo cdissimilis: sed natura consimilis:
Humano usu et consuetudine qd̃ credi¬
tis conditio. s nascentis arbitriũ: qui sic
bomo uatus est ut uolebat et poterat:
Si ueritatẽ queris nature humane cos¬
nosce materiã. Si rationẽ scrutaris ori
perpeti: nec succumbere uiciis. s mederi.
Uenit ut omnẽ languorẽ corruptionis.

Expanded text:
est homo esse passibilis, et immortalis est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genitus est, conceptus a Virgine, natus ex Virgine, sine paternae carnis concupiscentia, 69 sine maternae integritatis injuria: quia futurum hominum Salvatorem talis ortus decebat, qui et in se haberet humanae substantiae naturam, et humanae carnis inquinamenta nesciret. Auctor enim Deo in carne nascenti Deus est, testante archangelo ad beatam Vivirtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Origo dissimilis, sed natura consimilis; humano usu et consuetudine tis conditio, sed nascentis arbitrium, qui sic homo natus est, ut volebat et poterat. Si veritatem quaeris naturae, humanam cognosce materiam; si rationem scrutaris origperpeti; nec succumbere vitiis, sed mederi. Venit ut omnem languorem corruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
bolus homiae̾ sua fraude deceptũ.
diuinis caruisse munerib: ⁊ ĩ mortalita¬
tis dote nudatum. duram mortis subis¬
se sententiam. seq in malis suis. quod¬
dam de preuaricatoris consortio inuenis¬
se solacium. dm̃ quoq iuste seucritatis
exigente ratione. erga hominẽ quẽ tan¬
to honore concliderat. autiqͣm mutasse
sententiã. opus fuit dilectissimi secreti
dispensatione consilii: ut incõmutabilis
d̾s. cuius uoluntas non potest sua benig¬
nitate priuari. primam pictatis sue dis¬
ret: et homo diabolice iniquitatis uer¬
sucia actus in culpam: contra dei proposi¬
duenientib ergo temporib dilec¬
tissimi. que redemptioni bominũ
nouo ordine. noua natiuitate generatus
Nouo ordine. quia inuisibilis in suis.
uisibilis factus ẽ ui nr̃is. In comprehen¬
sibilis: uoluit comprehendi. Ante tem¬
pora manens: esse cepit ex tempore. Uui¬
uersitatis dominus: seruilẽ formã: ob¬
umbrata maiestatis sue dignitate sus¬
cepit. Impassibilis ds̃ non dedignatus

Expanded text:
bolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae disret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei proposidvenientibus ergo temporibus, dilectissimi, quae redemptioni hominum novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suis, visibilis factus est in nostris; incomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse cepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus
Abbreviated transcription (Latin):
maus possunt recte dici.⁊ ꝓpt̾ iusticiã
facere. quã diligendo ꝑsecuntꝰ malos.
⁊ ꝓpt̾ iniquitatẽ quam oderunt in ip¬
ta ergo et ipsi mali possunt dici pa¬
ti ⁊ ꝓpter iniquitatẽ que in illis pu¬
nitur: et ꝓpt̾ iusticiã que in eoꝵ pe¬
ua exercetur. Item queri potest. si eti¬
am mali faciunt ꝑsecutionẽ malis. si¬
cut impii reges et iuidices cũ essent
ꝑsecutores piorum. ⁊ utiq homicidas
⁊ adulteros. ⁊ quoscunq maleficos. qͦs
contra leges publicas fecisse cognosce¬
rent puiuebant: quomͦ intelligendũ
est qd̃ ait dominꝰ. si de mundo fuissetis.
mundꝰ qd̃ suum erat diligeret:
suum erat diligeret : Neq enĩ quos
puuit diligit mundꝰ: quos uidemus
supͣ dicta scelerum genera plerumq
puiire: nisi quic mundꝰ ẽ in eis a qͥ¬
b talia genera scelera puniuntꝰ. mũ¬
dus et in eis a quib talia scelera di¬

Expanded text:
malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, cum diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipta ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem, quae in illis punitur, et propter justitiam, quae in eorum poena exercetur. Item quaeri potest si etiam mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligesuum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera di
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Beati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾
Tꝰ est nobis sapientia a deo ⁊ iusticia.
et sanctificatio et redemptio: ut quẽ¬
admodum scciptum est qui głatꝰ in
domino glietꝰ. Faciunt quippe ista ma¬
li malis. sed ñ ꝓpt̾ iusticiã: et ideo mi¬
seri utrio ⁊ qui faciunt ⁊ qui patiũ¬
tur. Fãciunt ⁊ boni malis. ubi ⁊ ipsi
faciunt ista ꝓpt̾ iusticiam: ñ tam̃ illi
ed dicet aliquis. Si mali qͣndo ꝑ¬
t̾ iusticiam hec eis mali faciunt. Qd̃
si ita ẽ: ergo et qͣnͣdo boni malos ꝓptͥ
bonis ꝓpt̾ nomen xp̃i: Et quid ẽ hoc
ui faciunt. ꝓpt̾ hoc mali patiuntꝰͫ quia
faciunt boni. ꝓpt̾ iusticiam. patiuntur
mali ꝓpt̾ iusticiam: nec mali ergo. ꝓpt̾
hoc possunt facere ꝓpt̾ qd̾ boni patum¬
t᷑ quia faciunt mali ꝓpt̾ usticiã in¬
uisticiam. patuint᷑ boni ꝓpt̾ iusticiam.

Expanded text:
cit: Beati qui persecutionem patiuntur propter cit: Beati qui persecutionem patiuntur propter ustitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi Sed dicit aliquis: Si mali quando pter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos proptbonis propter nomen Christi; et quid est, ni faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter just
Abbreviated transcription (Latin):
anfestum ẽ igitur illum ser¬
uum qui ñ manet ĩ domo ineter¬
num. illum ꝑtinentẽ ad timorẽ quẽ
ubi dictum ẽ iam ñ dico uos seruoͦ.
bic aũt ubi dicit᷑. ñ ẽ seruꝰ maior dño
suo. si me ꝑsecuti sunt et uos ꝑ sequẽ¬
tur illum significari sernum ꝑtinen¬
tẽ ad amorem castum. qui ꝑmanet ĩ
seculum scli. Hic enim seruus ẽ audi¬
turꝰ enge serue bone intͣ in gaudiũ
Ded hec omnia in quit. facient uo¬
bis ꝓpt̾ nom̃ meum: quia nesci¬
unt eum qui misit me. Que om̃ia fa¬
cient. nisi q̃ dixit: Odio habebunt sci¬
licet et ꝑsequentur sermonẽq ꝯtemp
uł etiam si odissent nec tam̃ ꝑseque¬
rentꝰ: ñ omnia facerent. hec autem
ominia facient uobis inauit. ꝓpt̾ no¬
men meumr: quid est aliud dicere qmͣ
me in uobis odio habebunt : Me in uo¬
bis ꝑsequentꝰ᷑: ⁊ sermonẽ ur̃m quia
ineus est. ideo ñ seruabunt.
ec enim omnia facient uobis ꝓpt̾
ista patiuntur: sicut ipse alio loco di¬

Expanded text:
Manifestum est igitur illum servum qui non manet in domo in aeternum , illum pertinentem ad timorem quem ubi dictum est: Jam non dico vos hic autem ubi dicitur: Non est servus major domino suo; si me persecuti sunt, et vos persequentur; illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui permanet in saeculum saeculi. . Hic enim servus est auditurus: Euge, serve bone, intra in gaudium Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et persequentur sermonem quem convel etiam si odissent, nec tamen persequerentur, non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis, inquit, propter nomen meum. Quid est aliud dicere, quam, Me in vobis odio habebunt; me in vobis persequentur; et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis proptista patiuntur; sicut ipse alio loco di
Abbreviated transcription (Latin):
dam corporis detentus beato theo¬
derico quẽ pie casteq enutrierat. ⁊ diui¬
nũ doctrinis instruxerat. quẽq gr̃a
curationum repletum in sp̃u uidebat.¬
causam negocii ꝓ qua petebat᷑ ut patͥ¬

Expanded text:
 fertur, detentus, beato Theoderico, quem pie casteque nutrierat, et spiritalibus doctrinis instruxerat, quemque gratia curationum repletum videbat, negotium quod petebatur, ut pat
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiciorum. ⁊ cecitate ꝑfidie. Populo
autem ex nationib lux ẽ. Deniq ppło
qui sedebat in regione umbre mortis:
lux orta ẽ. Aꝑi igitur fenestras tuas:
ut splendor tͥ magne lucis introeat. Pa¬
ratum fac candelabrum ut lux tua nõ
oꝑiatur in tegnm̃to corporis tur: ⁊ men¬
sura hunis terrene fragilitatis: s supra
mensuram corporee infirmitatis. anime

Expanded text:
ne uitiorum et caecitate perfidiae; populo ne uitiorum et caecitate perfidiae; populo autem ex nationibus lux est. denique populo qui sedebat in regione umbrae mortis lux orta est. aperi igitur fenestras tuas, ut splendor tibi magnae lucis introeat. paratum fac candelabrum tutum, ut lux tua non operiatur integimento corporis tui et mensura terrenae huius fragilitatis, sed supra mensuram corporeae infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq et ioh̾es lucerna erat sicut dixit
de eo dominꝰ. Ille erat lucerna ardens ⁊
illuminans. bona lucerna q̃ lum̃ accipi¬
ebat a xp̃o: ut lucere posset in hoc scło.
Merito ardens: m̾ito illuminans: qui e¬
rat nuntiꝰ xp̃i illuminaris p̃dicatione
fidei pectora singulorũ. Sed et istis lu¬
ceruis dedit ut lux mundi ẽẽnt: di¬
cens ad apłos. Uos estis lux mundi:
Ergo si gl̾a sanctorum nunc sicut lu¬
cerua. nunc sicut lux mundi fulget
in hoc scl̃o: quid dicimꝰ de uerbo dei.
qd̃ ⁊ lucerna ẽ pedib nr̃is: Et fortas¬
se. ubi ñ sunt renebre. ñ est lucerua u̾¬
bum dei: sed supͣ lucernã quia lẽ.
Tenebre hiis ñ sunt: aui uident lucẽ
Demq tunc iusti fulgebunt sicut sol ĩ
regno patris sui. Et fortasse scd̃m legẽ
lucerna ẽ uerbum dei. scd̃m cungłium
lux magna ẽ. Iudeis lucerna ẽ. ⁊ lu¬
cerna sub modio lucet lex. s ñ uidetꝰ
quia oꝑta ẽ eorum doctrina. ⁊ cogitatio¬

Expanded text:
Denique et Iohannes lucerna erat, sicut dixit Denique et Iohannes lucerna erat, sicut dixit de eo dominus. ille erat lucerna ardens et inluminans. bona lucerna quae lumen accipiebat a Christo, ut lucere posset in hoc saeculo, merito ardens, merito inluminans, quia erat nuntius Christi, inluminans praedicatione fidei pectora singulorum. sed et istis lucernis dedit ut lux mundi essent, dicens ad apostolos: uos estis 1 u x m u n d i. ergo si gloria sanctorum nunc sicut lucerna, nunc sicut lux mundi fulgebat in hoc saeculo, quid dicimus de uerbo dei quod et lucerna est pedibus meis? Et fortasse, ubi non sunt tenebrae, non est lucerna uerbum dei, sed supra lucernam, quia lux est. tenebrae his non sunt qui uident lucem; denique tunc iusti fulgebunt sicut sol i n reg no patris sui. et fortasse secundum legem lucerna est uerbum dei, secundum euangelium lux magna est. Iudaeis lucerna est et lucerna sub modio. lucet lex, sed non uidetur, quia operta eorum doctrina est et contagio
Abbreviated transcription (Latin):
introibis in thalamum sponsi tui suꝑio¬
ris: s remanebis in tenebris cecitatis. qͣ¬
li qui oderis lucẽ. ne opera tua flagicio¬
sa ꝓdantꝰ. Omnis enim qui male agit.
odit lucẽ. Habeto fidem. habeto prudẽ¬
tiam: ut semper habeamꝰ in uasis no¬
stris oleum miscd̃ie: deuotionis grãm:
quia prudentes acceperunt oleum ĩ ua¬
sis suis cum lampadib. Ungite o homi
Infundamus mentib nr̃is oleum: ut
corpꝰ nr̃m lucidum sit. Luceat tͥ sem¬
per lucerna uerbum dei. luceat ⁊ lucer¬
na corporis tui. oculꝰ tuus. Conscientia
tua lucens bene in hoc corpore: lucerne
lux ẽ. Ipsa est oculꝰ tuus. Sit purꝰ ocu¬
ius tuus. Si conscientia tua munda¬
sit: munda ẽ caro tua. Lectio .xii.¬
i autem inte tenebrosa ẽ conscientia
tua:. etiam corpus tuũ conscientie
tue nocte tenebrosum ẽ. Lucerne ergo
et nos sumus. toto oꝑti corpore. uix aliqͥd
exiguum habentes unde lucere possimꝰ.

Expanded text:
introibis in thalamum sponsi tui superiointroibis in thalamum sponsi tui superioris, sed remanebis in tenebris caecitatis, quasi qui oderis lucem, ne opera tua flagitiosa prodantur; omnis enim qui male agit odit lucem. habeto fidem, habeto prudentiam, . ut semper habeas in uasis tuis oleum misericordiae, deuotionis gratiam, quia prudentes acceperunt oleum in uasis suis cum lampadibus suis. ungite, o homininfundamus mentibus nostris oleum, ut corpus nostrum lucidum sit. luceat tibi semper lucerna uerbum dei, luceat et lucerna corporis tui oculus tuus. conscientia tua lucens bene in hoc corpore lucernae lux est, ipsa est oculus tuus. sit purus oculus tuus. si conscientia tua mundasit, munda est caro tua; si autem in te tenebrosa est conscientia tua, etiam corpus tuum conscientiae tuae nocte tenebrosum est. lucernae ergo et nos sumus toto operti corpore, uix aliquid exiguum habentes unde lucere possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ungebantur ꝓphe. Oleum tuum. humil¬
tas ẽ: quo ceruicis nr̃e dura mollescunt.
Oicum tuum. misd̾ia tua ẽ: quo etiam
collisa scopulis peccatorum fouentur
corpora. Hoc oleum uulnerato illi a la¬
tronib descendenti ex ihłm. euͣnglicꝰ
ille samaritanꝰ in fudit: qui uidens eũ
miscd̾ia motꝰ ẽ: et alligauit uulnera ci
infundens oleum et uinum. Hoc oleñ
curat egrotos. Miscd̃ia enim a pecca¬
to liberat. Hoc oleum lucet in tenebri.
si opera nr̃a luceant coram hõib. Hoc
oleum lucet in ecclie sollempnitatib.
Deuiq quib oleum ñ defuit. nec lum̃
fidei defecit: s cum lampadib ĩ locũ
nuptiarum introire meruerũt. Cc. xi¬
ue autẽ in uasis suis oleum ñ tule¬
runt: hoc ẽ non habuerũt fidẽ
non prudentiã: non miscd̾iam. anine
in hoc constitute corpore. merito infide¬
litatis excluse sunt. Ideo et tu habeto
face̾. Si euim ueq lucerna. neq lan¬
pas tua luceat. stulta uirgo diceris: nec

Expanded text:
ungebantur prophetae. oleum tuum humilungebantur prophetae. oleum tuum humilitas est, quo ceruicis nostrae dura mollescunt. oleum tuum misericordia tua est, quo etiam conlisa scopulis peccatorum fouentur corpora. hoc oleum uulnerato illi a latronibus descendenti ex Hierusalem euangelicus ille Samaritanus infudit, qui uidens eum misericordia motus est et alligauit uulnera eius, infundens oleum et uinum. hoc oleum sanat aegrotos — misericordia enim a peccato liberat —; hoc oleum lucet in tenebris, si opera nostra luceant coram hominibus; hoc oleum lucet in ecclesiae sollemnitatibus. denique quibus oleum non defuit, nec lumen fidei defecit, sed cum lampadibus in locum nuptiarum introire meruerunt; quae autem in uasis suis oleum non tulerunt, hoc est non habuerunt fidem, non prudentiam, non misericordiam animae in hoc constitutae corpore, merito infidelitatis exclusae sunt. ideo et tu habeto facem. si enim neque lucerna neque lampas tua luceat, stulta uirgo diceris nec
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne hoc ẽ. in principio enit uͥ¬
bum apd̃ dm̃: Quomodo ergo lucer¬
na ẽ: Nonne hoc erat uerum lum̃ ad̾
illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ ĩ
hunc muridum: Quomodo ergo lucer¬
na dicitur : Isaias clamat. Populus
cem magnã. Quomodo hic dicit lucer¬
nam: Sed uideamus ne forte idem
uerbum dei uis magna lux sit. alis
lucerna. Michi iucerna: anglis lux ẽ.
Detro lux erat q̃ndo astitit ei lux ĩ car¬
cere: et lumen refulsit ei. Paulo lux erat.
qͣudo euntẽ ad ꝑsequendum pplim rp̃ia¬
num. circurafulsit eum lux de celo: ⁊ au¬
diuit uocem dicentẽ sibi. Sar e. saule:
quid mne persequeris: Et magna quidẽ
lux. Deniq lucerne quidẽ pauli lum̃ eua¬
nuit: ubi diuimi splendoris lum̃ emicuit.
quando is nr̃o ore recensetꝰ. Luoec
in lumo: fulget in uase fictili thesaurꝰ
ille. quem habemꝰ in uasis fictilib. Lu¬
men lucerna ẽ. Mitte oleum ne deficiat
t lumen lucerne: et oleum ñ olee t̾restri
s illud oleum miscd̃ie celestis. ⁊ gr̃e: auo

Expanded text:
nonne hoc in principio erat uerbum apud deum? quomodo ergo lucerna est? nonne hoc erat uerum lumen quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? quomodo ergo lucerna dicitur? Esaias clamat: populus, derunt magnam: quomodo hic dicit \'lucerna\'? Sed uideamus, ne forte idem uerbum dei aliis magna lux sit, aliis lucerna. mihi lucerna, angelis lux est. Petro lux erat, quando adstitit ei angelus in carcere et lumen refulsit ei. Paulo lux erat, quando euntem ad persequendum populum christianum circumfulsit eum lumen de caelo et audiuit dicentem sibi: Saue Saule, quid me persequeris? et magna quidem lux; denique lucernae Pauli lumen euanuit, ubi diuinae splendor lucis emicuit. quando isto nostro ore recensetur. lucet in limo, fulget in uase fictili thesaurus ille, quem habemus in uasis fictilibus. mitte oleum, ne deficiat tibi, quia lumen lucernae est oleum, non oleum terrestre, sed illud oleum misericordiae caelestis et gratiae quo
Abbreviated transcription (Latin):
cotidianum iusticie semꝑ amare ĩmo ar¬
dere ꝓfectum. Cuiꝰ ꝑfectã saturitatẽ ñ
in hoc scło. s ĩ futuro posse ꝓuenire: suꝑ¬
norum desiderio psalmista flagrans os¬
tendit. aui ait. Ego autẽ cum iusticia ap¬
parebo in conspectu tuo: satiabor dum
manifestabitꝰ gła tua. Potest simplicit᷑
accipi. Beati qui nunc esurits. qͥ castiga¬
tis cor pꝰ ur̃m et seruituti subicitis: q m
fame et siti u̾bo operam datis: qui celes¬
tium tunc gaudioꝵ habetis ubertate per

Expanded text:
quotidianum justitiae semper amare, imo arquotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem, non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire, supernorum desiderio Psalmista flagrans, ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate per
Abbreviated transcription (Latin):
Dñ utiq om̃s: sed illi tantũmodo qͥ
omne p̃sentis scli tara ⁊ si altum uidea¬
tur. ꝓ nichilo culmen ducunt. Qͥ m̾ito
regni celestis ꝑhibentur mun̾e digni:
quia delectationis humane ꝓbantꝰ cu¬
piditate nudati. Qualem se rex dauid.
pauperiẽ sustinuisse declarans ait. Ego
uero egenus ⁊ pauꝑ sum. Et alibi. nõ
modo t̾restria. sed et ipsa ꝓ domino su¬
ꝑ celestia paruipendens. dicensq. quid
enim michi restat in celo. ⁊ a te quid uo¬
lui suꝑ t̾ram mox ubi spei sue fexifset
fixisset anchoram. subdendo manifestat
Michi autẽ adherere deo bonũ ẽ: pon̾e
in domino deo spem meam Alioqͥn ñ nul¬
li miserrima conditione paupercatis ⁊
bic scłi gaudiis contra inopiã rerũ: et
ibi regnd̃ dei ob mitorum neqͥciã carent.
eati qui nunc esuritis. Lectõ xi¬
quia saturabimini. Quid esurire bcati.
quid sitire debeant. matħs exponit. uide¬
licet iusticiã. Aꝑtissime nos instituens nũ¬
quã nos satis iustos estimare debere. sed

Expanded text:
n utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi non modo terrestria, sed et ipsa per Dominum super coelestia parvipendens, dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? Mox ubi spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei, ob meritorum nequitiam, carent. Beati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos satis justos aestimare debere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lecificaret facere dignatꝰ ẽ. exceptis
celestium sacramentoꝵ figuris etiã
iuxta litcerã fidẽ recte credentiũ con¬
firmat. Porro tatiani et martiani. ce¬
terorumq qui nuptiis decrahunt ꝑfi¬
dia quã sit dampnabilis insinuat. Si
enim thoro ĩmaculato et nuptiis debi¬
ta castitate celebratis. culpa inesset
quã eas signorum suorũ iniciis conse¬
crare uoluisset. Nunc autẽ quia bona
ẽ castitas conuigalis. melior ꝯtinentia
uidualis: optuna ꝑfectio uirginalis.
ad comprobanclã omniũ electionẽ gra¬
duũ. discernendũ tam̃ meritũ singu
lorum. ex intemerato marie uirginis
utero nasci dignatus est: a propheti¬
co anne uilue ore mox natus bene¬
dicitur: a nuptiarum celebratorib iã
iuiuenis inuitatꝰ et hos sue p̃sentia

Expanded text:
re dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, quam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum tamen singulorum meritum, ex intemerato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
cum aduersꝰ ꝑfidiam sacerdotũ. solꝰ
pene acerrime pugnaret. multisq sup¬
pliciis eẽt affectꝰ. nam et publice uirgi
cesus ẽ: et ad excremum de ciuitate exi¬
re compulsꝰ. italiam repetens. cũ intꝰ¬
gallias quoq discessu sc̃i hilarii. quem
ad exilium hereticorũ uis coegerat. tur¬
batã eccłiam comperisset. mediolani s
monast̾ium statuit. Ibi quoq eũ auxẽ¬
tius auctor et princeps arrianoꝵ. grauis¬
sime insectatꝰ est: multisq affectũ inui¬
riis de ciuitate exturbauit. Cedendum
itq tempori arbitcatꝰ: ad insulã cui
gallinaria nom̃ est secessit: coinite ͤ dĩ
p̃sbit̾o. magnarũ uirtutũ uiro. Hic ali¬
quandiu radicib uixit herbarũ.uo
tempore helleboꝵ uenenatum ut fer̃t
gramen. in cibum sumpsit. S cũ uim
ueneni in se grassantis uicina iã mor¬
te sensisset: ĩminens ꝑiculũ oratione
reppulit. statimq omnis dolor fugatꝰ ẽ.

Expanded text:
cum adversus perfidiam sacerdotum solus cum adversus perfidiam sacerdotum solus pene acerrime pugnaret, multisque suppliciis esset affectus nam et publice virgis caesus est, et ad extremum de civitate exire compulsGallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, ut ferunt, gramen, in cibum sumpsit. sed cum uim ueneni in se grassantis uicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nia exercens. eẽt indignꝰ Ingressusq
eũngli̾cam disputationẽ: uerbũ d̾i latͦ¬
ni p̃dicabat. Quid longiꝰ morerer: La¬
tro credidit: ꝓsecutꝰ q martinũ uie red¬
didit: orans ut ꝓ se dñm p̃caretꝰ. Idemq
postea religiosam agere uitam uisus ẽ.
adeo ut hec q̃ supra retulimꝰ. ab ipso au¬
Gitur martinꝰ uide ꝓgressus. cum medi¬
olanum p̃terisset. diabolꝰ in itin̾e.i hu¬
mana specie assumpta. se ei obuã obtu¬
lit: quo tenderet q̃rens. Cumo id a
martino responsi accepisset. se qͦ dũs
uocaret intendere: ait ad eum. Qͦcũq
ieris uł quecunq temptau̾is: diabolꝰ
tͥ aduisabit᷑. Tunc ei ꝓphetica uoce respõ
inmicꝰ euanuit. Itaq ut animo ac m̃¬
te conceperat. matrẽ gentilitatis absol¬
uit errore. patre in malis ꝑseuerante:
plures tam̃ suo saluauit exemplo. De¬
inde cum heresis arriana ꝑ totum or¬
bẽ. et maxime intͣ illiricum pululassec.

Expanded text:
nia exercens esset indignus. ingressusque nia exercens esset indignus. ingressusque euangelicam disputationem uerbum Dei latroni praedicabat. quid longius morer? latro credidit prosecutusque Martinum uiae reddidit, orans ut pro ae Dominum precaretur. idemque postea religiosam agens uitam uisus est, adeo ut haec, quae supra rettulimus, ex ipso augitur Martinus inde progressus cum Mediolanum praeterisset, diabolus in itinere, humana specie adsumpta, se ei obuiam tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martino responsi accepisset, se quo Dominus uocaret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, diabolus tibi aduersabitur. tunc ei prophetica uoce respondinimicus euanuit. itaqnte conceperat, matrem gentilitatis absolvit errore, patre in malis perseverante: plures tamen suo salvavit exemplo. Deinde cum haeresis Ariana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullufasset
Abbreviated transcription (Latin):
ñ repudiauit. Nec multum post ammo¬
nitꝰ ꝑ soporẽ. ut patriã. parentes q quos
adhuc gentilitas decinebat religiosa soi¬
lcitudine insitaret. ex uoluntate sc̃i
hilarii ꝓfectꝰ ẽ. Multis q ab eo obscͥc¬
tꝰ p̃cib et lacrimis ut rediret. mestꝰ ut
fertur ꝑegrinationẽ illã aggressus est:
contestatꝰ fr̃es multa se aduersa passu¬
rum. qd̾ postea ꝓbauit euentꝰ. Ac pri¬
mũ int̾ alpes deuia secutꝰ incidit in la¬
trones. Cumq unꝰ securĩ eleuatã in
caput eiꝰ librasset. ictum ferientis dex¬
tere sustinuit alt̾. Uictis tam̃ post tͥ¬
gum manib uni seruandꝰ ⁊ custodiend̾
traditꝰ Qui cum eum ad remotiora duxi¬
set ꝑcunctari ab eo cepit qͥsnã ẽẽt. Res¬
pondit xp̃ianũ se ẽẽ. Querebat etiã ab
eo. an timeret. Tunc u̾o constantissime
ꝓfitetur. nunqͣm se fuisse tam securum:
quia sciret miscd̃iam dñi. maxime in
temptationib affuturam. se magis illi
dolere. qui xp̃i miscd̾ia ut pote latroci¬

Expanded text:
n repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: quod postea probauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secutus incidit in latrones. cumque unus securi eleuata in caput eius librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter: uinctis tamen post tergum manibus uni adseruandus et spoliandus traditur. qui cum eum ad remotiora duxisset, percontari ab eo coepit, quisnam esset. respondit Christianum se esse. quaerebat etiam ab eo an timeret. tum uero constantissime profitetur, numquam se tam fuisse securum, quia sciret misericordiam Domini maxime in temptationibus adfuturam: se magis illi dolere, qui Christi misericordia utpote latroci
Abbreviated transcription (Latin):
parmoniarũ oppido oriundꝰ fuit. s intͤ
italiam ticim altus ẽ: parentib scd̾m
seculi dignitatẽ ñ infimis: gentilibus
tamen. Sat̾ eiꝰ miles primũ: post tei¬
bunꝰ militũ fuit. Ipse armatã miliciã
in adolescentia secutꝰ. int̾ scolares alaͦ
sub rege constantio deinde sub uiliano
cesare militauit: ñ tam̃ sponte: quia
a primis fere annis. diuinã potiꝰ serm¬
tutẽ. sacra illustris pueri spirauit i¬
fantia. Nam cum eẽt annoꝵ decẽ. in¬
uitis parentib ad eccłiam confugit:
seq cathecuiminũ fieri postulauit:
Mox mirũ in modũ. totꝰ in di opere
conu̾sus. cum ẽẽt annoꝵ duodecĩ. bere¬
mũ concupiuit. fecissetq uotis satis:
si etatis infirmitas ñ obstitisset. Ani¬
mus tam̃. aut circa monasteria. aut
circa eccłiam semper intentꝰ. medita¬
batꝰ adhuc in etate puerili: qd̃ postea
deuotꝰ impleuit. S cum edictum eẽt

Expanded text:
arum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum ed
Abbreviated transcription (Latin):
uum cepit erogare militib. Ut ẽ con¬
suetudinis. singuli citabant᷑. donec ad
martinũ uentũ est. Tunc u̾o oportu¬
num tempꝰ existimans quo peceret mi¬
sionẽ: neq enim integrum sibi fore
arbitrabatur si donatiuũ ñ militaturꝰ
acciperet: hactenꝰ inquit ad cesarẽ
militaui tͥ : patere ut nunc iruiaẽ deo
Donatiuũ tuum pͥugnaturꝰ accipiat.
xp̃i ego miles sum: pugnare michi ñ
ucet. Tum u̾o adu̾sus hanc uocẽ tyran

Expanded text:
pit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero oportunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugnaturus accipiat, Christi ego miles sum: pugnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem t
Abbreviated transcription (Latin):
actib inuidebat. cum eẽt annoꝵ qͥnde¬
cim. raptꝰ ⁊ cathenatꝰ. sacram̃tis mili¬
tarib implicatꝰ est: uno tantũ seruo
comite contentꝰ. cui tam̃ u̾sa uice dñs
seruiebat. adeo ut plerumq ei. ⁊ cal¬
ciamenta ipse detraberet. ⁊ ipse deter¬
geret: cibum una caperent. hic sepiꝰ
miniscraret.
riennium fere aude baptisma in
armis fuit : integer tam̃ ab hiis
uiciis quib illud homuũ genꝰ implica¬
ri solet. Multa illi cirra cõmilitones be

Expanded text:
actibus invidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus implicatus est, uno tantum servo comite contentus, cui tamen versa vice dominus serviebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commi
Abbreviated transcription (Latin):
ram ĩ qua passus ẽ ⁊ resurrexit carnem
ad celos ascendendo leuauit. atq ĩ pater¬
ne glie dextera collocauit: qd̵ omnia pro¬
phetarum scripta illi testimoniũ ꝑbibẽt.
qd̃ confessio nominis eiꝰ usq ad fines erat
ꝓpaganda terraꝵ: ceteraq fidei illiꝰ mys¬
teria. sp̃c scĩ testimonio disciplis sunt re

Expanded text:
ram in qua passus et resurrexit carnem ad coelos ascendendo levavit atque in paternae gloriae dextera constituit, quod omnia prophetarum scripta illi testimonium perhibent, quod confessio nominis ejus usque ad fines erat propaganda terrarum, caeteraque fidei illius mysteria Spiritus sancti testimonio sunt re
Abbreviated transcription (Latin):
aspirans. omnia q̃ de illo erant scienda mor¬
talib clara illis luce reuelauit: qd̃ uideli¬
cet equalis ⁊ consubstautialis patri erat
ante scła: qd̃ consubstantialis factꝰ ẽ no¬
bis in fine scłoꝵ. qd̃ de uirgine natꝰ sine

Expanded text:
aspirans omnis quae de illo erant sentienda mortalibus clara illis luce revelavit, quod videlicet aequalis et consubstantialis Patri erat ante saecula, quod consubstantialis tactus est nobis in fine saeculorum, quod de Virgine natus sine
Abbreviated transcription (Latin):
soua designet: ac ĩ eadem distinctione
ꝑsonarum unam ẽẽ opertionẽ ac uo¬
luntatẽ suam cum patris uoluntate et
operatione denuntiet.Lectõ xi¬
nib. mittitur ꝓfecto sp̃e a patre
mittitꝰ ⁊ a filio: ꝓcedit a patre. ꝓcedit
et a filio: quia eius missio ipsa ꝓcessio ẽ
qua ex patre ꝓcedit et filio. Uenit ⁊ sua
sponte. quia sicut coeq̃lis est patri et fi¬
lo: ita eandem habet uoluntatẽ cũ pr̃e
filo cõmunẽ: spx̃ enĩ ubi uult spunt.
Et sicut apis enuimeuaitis donis celestibus

Expanded text:
om. ut in eadem distinctione personarum unam esse operationem, ac voluntatem suam cum Patris voluntate et operatione denuntiet. Cnibus, mittitur profecto Spiritus a Patre, mittitur et a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio, quia et ejus missio ipsa processio est qua ex Patre procedit et Filio. Venit et sua sponte, quia sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio communem. Spiritus enim ubi vult spirat . Et sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
dico: omnib dico. uigilate. Nõ
apłi tantuns ⁊ successores eoꝵ. recto¬
res nimirũ eccłie s ⁊ om̃s uigilare
p̃cipimur. Uniu̾si ianuas cordium
nr̃oꝵ. ne hostis antiquus mala sug¬
gerendo irrumpat. instant̾ seruare
iubemͦ: ne nos dormientes dñs ueni¬
ens inueniat. sedulo singuli p̃caue¬
re debemus. Unꝰ quisq enim ꝓ se ra¬
aspectũ ueri luminis m̃tis ocłos aꝑ

Expanded text:
dico, omnibus dico, vigilate. Non apostoli tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclesiae, sed et omnes vigilare praecipimur. Universi januas cordium nostrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur, ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus. Unusquisque enim pro se raspectum veri lum
Abbreviated transcription (Latin):
num instruã templũ: et eccłie mee celo
inserenda sublimitas ex huiꝰ fidei firmi¬
tate consurget.

Expanded text:
num instruam templum, & Ecclesiæ meæ cœlo inserenda sublimitas, ex huius fidei firmitate consurget.
Abbreviated transcription (Latin):
docuit: nec te humana opinio fefellit. s
inspiratio celestis instruxit: ⁊ ñ caro ec
sanguis s ille me tibi cuiꝰ sũ unigeitꝰ
indicauit.  ectio Emieun
ceps. primus domini confessor factus¬
est:. petra eccłie. clauiculariꝰ regni ẽ con¬
stitutꝰ. Huic nomen ex opere datur. ⁊ titu¬
lus ex merito potestatis ĩponitꝰ. cũ a do¬
mino audire meruit. Et ego dico t. idest
meam:. ita et ego tͥ notam facio excellen¬
tiã tuam. quia tu es petrꝰ. idest cũ ego
sum inuolabilis petra. ego layis angu¬
laris qui facio utraq unum. ego funda¬
mentum. p̃ter qd̾ nemo potest aliud po¬
nere: tam̃ tu quoq petra es. quia mea uir¬
tute solidaris: ut que mͥ potestate sũt ꝓ¬
pria. sint t mecũ participatione cõmunia.
Suꝑ hanc petram edificabo eccłiam me¬

Expanded text:
docuit, nec te terrena opinio fefellit, sed docuit, nec te terrena opinio fefellit, sed inspiratio coelestis instruxit. Et non caro et sanguis, sed ille me tibi, cujus sum unigenitus indicavit. Beatissimus ceps, primus Domini confessor factus, petra Eccleclesiae, clavicularius regni est constitutus. Hinc nomen ex opere datur, et titulus ex merito potestatis imponitur, cum a Domino audire meruit: Et ego dico tibi , idmeam, ita et ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus , id est cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmunia. Super hanc petram aedificabo Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
gitur petrꝰ : qui et uniu̾sarũ genti¬
um uocationi ⁊ omnib apłis cunctisq
eccłie patrib p̃ponat᷑: ut quãuis ĩ ppło
dei multi sacerdotes sint. om̃s tam̃ re¬
gat petrꝰ. quos principalit̾ regit xp̃c:
Magnum et mirabile dilectissimi huic
uiro consortium potentie sue tribuit di¬
uina dignatio: ⁊ siquid cõmune cum eo
ceteris uoluit ẽẽ principib. nunqͣm nisi
ꝑ ipsum dedit. quicquid aliis ñ negauit.
Omnes deniq apłos dominꝰ quid de se opi¬
uentur homines interrogat: ⁊ tam diu
respondentium sermo cõmunis fuit: quã¬
diu humane ignorantie ambigiutas psti¬
tit. Atubi quid habeat discipuloꝵ sensus
erigitur primꝰ fit ĩ dñi confessione: aui pͥ¬
mus erat ĩ apłica diguitate: Qui cũ dixis
set. tu es xp̃c filius dei uiui: respondit ei
ihe. Heatꝰ es simon bariona: quia caro ⁊
sanguis ñ reuelauit tͥ: s patͥ m̃s qui ẽ ĩ
celis. idest: ideo beatꝰ es quia te pat̾ meus

Expanded text:
gitur Petrus, qui & vniuersarum gentigitur Petrus, qui & vniuersarum gentium vocationi, & omnibus Apostolis cunctisque Ecclesiæ patribus præponatur, vt quamuis in populo Dei multi sacerdotes, omnes tamen regat Petrus, quos principaliter regit Christus. Magnum & mirabile, dilectissimi, huic viro consortium potentiæ suæ tribuit diuina dignatio, & si quid cum eo commune cæteris uoluit esse principibus, nunquam nisi per ipsū dedit, quicquam aliis non negauit. Omnes deniq. Apostolos Dominus quid de se opinentur homines interrogat, & tandiu respondentium sermo codiu humanae ignorantiae ambiguitas perstitit. At ubi habeat discipulorum sensus exigitur, primus est in Domini confessione, qui primus erat apostolica t ei Jesus: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Id est, ideo beatus es, quia te Pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
inferiora descendit.Lectio tertia¬
Ium itaq dilectissimi de consortio istĩ
muneris magna sit materia cõmu¬
nium gaudiorũ. uerior tam̃ nobis ⁊ excel¬
lentior erit causa letandi. si ñ in nr̃e hu¬
militatis consideratione remorem᷑: cum
multo utiliꝰ multoq sit dignius ad bea¬
tissimi petri apłi głam contemplandam
aciem mentis atcollere: ⁊ hunc diẽ potis¬
simum in illiꝰ ueneratione celebrare: qͥ
tam copiosissuis ẽ rigationib iuunda¬
tꝰ: ut cum multa solꝰ acceperit: nichil ĩ
quẽ quam sine ipsiꝰ participatione tnͣsie¬
rit. Uerbum caro factum iam habita¬
bat in nobis: ⁊ ad humanũ genꝰ reparã¬
dũ. totum se xp̃c impenderat. Nichil in¬
dispositum sapientie: nichil erat arduũ
potestati. Famulabantꝰ elementa: angli¬
ci sp̃c seruiebant: nec ullo modo poterat
inefficaꝵ eẽ sacramentũ qd̃ simul ipsus
deitatis unitas oꝑabat᷑ ⁊ trinitas. Lect¬
t tam̃ de toto mundo unus eli iiii.¬

Expanded text:
inferiora descendit. Cum itaque, dilectissimi, de consortio istius muneris, magna sit materia communium gaudiorum, verior tamen et excellentior erit causa laetandi, si non in nostrae humilitatis consideratione remoremini, cum multo utilius multoque sit dignius ad beatissimi Petri apostoli gloriam contemplandam, aciem mentis attollere, et hunc diem in illius potissimum veneratione celebrare, qui tam copiosis est mundationibus mundatus, ut cum multa solus acceperit, nihil in quemquam sine ipsius participatione transierit. Verbum caro factum, jam habitabat in nobis , et ad humanum genus reparandum, totum se Christus impenderat. Nihil indispositum sapientiae, nihil erat arduum potestati. Famulabantur elementa, angelici spiritus serviebant, nec ullo modo poterat inefficax esse sacramentum, quod simul ipsius deitatis unitas operabatur et trinitas. Et tamen de toto mundo unus eli
Abbreviated transcription (Latin):
tes et ementes ex templo eliminat:
quia uel eos qui ꝓ munere impositio¬
nem manuũ tribuunt. uł eos qui do¬
num sc̃i sp̃c nituntꝰ emere. dampuat.
De quo templo mox subditꝰ. Domꝰ mea
domꝰ orationis ẽ. Uos autẽ fecistis illã
speluncã latronum. Qͥ enim ad accipi¬
enda munera in templo residebant. ꝓ¬
fecto quia quibdã ũ dantib lesiones ex¬
quirerent. dubiũ ũ erat. Domꝰ ergo ora¬
tionis spelunca latronũ facta fuerat:
quia ad hoc in templo assistere nou̾ãt.
ut aut ñ dantes munera studerent cor¬
poralit̾ ꝑsequi aut dantes sp̃ualit̾ neca¬
re. Quia uero redemptor nr̃ p̃dicationiᷤᷤ
uerba nec ĩdigniꝰ et ingratis subtrabit
postqͣm discipline uigorẽ ciciendo ꝑu̾sos
tenuit: donum mox gr̃e ostendit. Niã
subditur. Et erat cotidie docens in tem¬

Expanded text:
tes et ementes e templo eliminat, tes et ementes e templo eliminat, quia vel eos qui pro munere impositionem manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere nituntur damnat. De quo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesionem exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non donantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit. Nam subditur: Et erat docens quotidie in tem