comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ theodorũ: Illa respondit. Et te.¬
& theodorũ expetiui: et potestatẽ
accepi tẽptare uos:s appropinqͣre
uob̃ penitꝰ nequeo. Et int̾rogantib
eam cur ñ posset id agere: respon¬
dit. Si uobiscũ pugnauero. ñ par¬
uam uob̃ utilitatẽ cõmodi minis¬
trabo: maxime tͥ o pachomi:qui
ad tantã celsitudinẽ ꝑuenisti. ut
corporeis ocłis głam dm̃i dignus
sis habitus intueri. S numqͥd in
ppetuũ cum tius monachis habi¬
tabis: qͦs nunc & orationib ꝓte¬
gis. et exhortatione corroboras:
Erit tempꝰ post obitũ tuũ qͣndo
int̾ eos ꝓut libuerit debachabor:
⁊ agam de his quecũq mͥ placu¬
erint. Tu nãq facis: ut nunc tan¬
ta monachoꝵ congregatione con¬
euleer. Et sẽs uir. Unde scis inqͥt¬
infelix:quia forsitan pꝰ nos meliores
erunt: qͥ xp̃o sincera uoluntate ser¬
uientes. eos qͥ ad disciplinã dñi cõ¬
fugient. & doctrinis sp̃ualib imbu¬
ent: et piis exemplis edificabunt:

Expanded text:
spondit: Et Theodorum expetivi, et potestatem accepi tentare vos, sed appropinquare vobis penitus nequeo. Et interrogantibus eam cur non posset id agere, respondit: Si vobiscum pugnavero, non parva vobis utilitatum commoda ministrabo, maxime tibi, o Pachomi, qui ad tantam celsitudinem pervenisti, ut corporeis oculis gloriam Domini dignus sis habitus intueri. Sed numquid in perpetuum cum tuis monachis habitabis, quos nunc et orationibus protegis, et exhortatione corroboras? Erit tempus post obitum tuum, quando inter eos, prout libuerit, debacchabor, et agam de his quaecunque placuerint mihi. Tu namque facis ut nunc a tanta monachorum congregatione conculcer. Et sanctus vir: Nonne scis, inqinfelix, quod forsitan post nos meliores erunt, qui Christo sincera voluntate servientes, eos qui ad disciplinam Domini confugerint, et doctrinis spiritalibus imbuant, et piis exemplis aedificent.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ que semina in t̾ra p̾cipito: & ca¬
ligine mortifere uoluptatis inuol¬
uo. Ego iidã qͦq decepi: & ab apła¬
tus deieci fastigio. Ꝙ te gͥ o pacho¬
mi expetiui a dño.⁊ impugnare
ñ cesso: nec possũ ampliꝰ opprobria
demonũ sustin̾e. quod uniuersis
impugnationibꝰ ac preliis meis
suꝑior extitisse monstreris. Nul¬
lus enim me sic̃ tu: sine utribus
reddidit. Nã iuuenib & senib
nec non ⁊ pueris doctrina tua me
subdidit. & ut ab eis penitꝰ con¬
culcarer effecit: tantũ contra me
congregans exercitũ monachoꝵ.
⁊ muro in expugnabili dĩ timore
circũdans: ita ut ministri mei ñ
ualeant ex uob̃ quẽquã sua mul¬
tiplici fraude seduc̃e. Hec aut̃ nob̾
omĩa contingunt ꝓpt̾ uerbũ dei
factũ hoĩem: qui uob̃ podestatẽ
tribuit nrãm conculcare uirtutẽ:

Expanded text:
 lumina in terram praecipito, et caligine mortiferae voluptatis involvo. Ego Judam quoque decepi, et ab apostolatus dejeci fastigio. Et te igitur, o Pachomi, expetivi a Domino, et impugnare non cesso; nec possum amplius opprobria daemonum sustinere, quod universis impugnationibus ac praeliis meis superiorem te esse demonstraveris. Nullus enim me, sicut tu, sine viribus reddidit. Nam juvenibus et senibus, necnon et pueris doctrina tua me subdidit; et ut ab eis penitus conculcer, effecit: tantum congregans contra me exercitum monachorum, et muro inexpugnabili Dei timore circumdans ita, ut ministri mei non valeant ex vobis quemquam sua multiplici fraude seducere. Haec autem nobis omnia contingunt propter Verbum Dei, factum hominem, qui vobis potestatem tribuit nostram
Abbreviated transcription (Latin):
sed precelsa ẽ xp̃i uirtꝰ. Id̃o debe¬
tamen quantũ possũ uos im¬
pugnare non desinã:oportet
enim me opus meũ sine int̾mis¬
sione complere. Pachomiꝰ uͦ con
de cum theodoro deambulans:
subito ꝓcul intiutꝰ est grandem
fantasiam multa seductione com¬
positam. Erat enĩ in habitu mu¬
lieris excedentis omnẽ humanã
pulchritudinẽ: ita ut forma eius
ac positio & uisus exponi ñ pos¬
sit. hanc uidens etiã theodorꝰ turba¬
tus ẽ ualde: & uultꝰ eiꝰ iminutatꝰ est.
Quẽ uen̾abilis senex uidens nimium
formidare:confide ait in dño theo¬
dore: ne aliquatenꝰ expauescas.Hec
dicens stetit in oratione: supplicans
dño ut stupenda illa fantasia diui¬
ne maiestatis potentia solueretur:
Cũq simul orarent. cepit illa ꝓxi¬
ma fieri:quã p̃cedebat płima demo¬
nũ multitudo. Cũ gͦ preces suas
pachomiꝰ explicasset: illa ueniens
ait ad eos. Quid suꝑfluo laboratis:

Expanded text:
sed praecelsa est virtus Christi: ideo desed praecelsa est virtus Christi: ideo detamen quantum possum, vos impugnare non desinam; oportet enim me opus meum sine intermissione complere. Pachomius ergo cdam nocte cum Theodoro deambulans, subito procul intuitus est grandem phantasiam, multa seductione compositam. Erat enim in habitu mulieris, excedens omnem humanam pulchritudinem, ita ut formae ejus expositio et visus exponi non posset. Hanc videns etiam Theodorus, turbatus est valde, et vultus ejus immutatus est. Quem venerabilis senex videns nimium formidare: Confide in Domino, ait, o Theodore, nec aliquatenus expavescas. Haec dicens, stetit in oratione, supplicans Domino, ut stupenda illa phantasia divinae majestatis praesentia solveretur. Cumque simul orarent, coepit illa proxima fieri, quam praecedebat plurima daemonum multitudo. Cum ergo preces suas Pachomius explicasset, illa veniens, ait ad eos: Quid superflue laboratis,
Abbreviated transcription (Latin):
to suo moraret᷑: introuit ad eum
diabolus habitu simulato: & ex ad¬
uerso consistens. aue inqͥt pacho¬
mi. Ego sũ xp̃c: & ueni ad te fide¬
lem amicũ meũ. Tunc ipse reue¬
lante sͥ sp̃u sc̃o. uisionẽ renuens
inimici: cogitabat intra se atq di¬
cebat. Aduentꝰ. xp̃i tranqͥllus est.
⁊ uisio eiꝰ om̃i timore lib̾a ⁊ gaudio
plena ẽ: ꝓtinus enĩ & humane co¬
gitationes ab eunt: et desidĩa ȩt̾na
succedunt: ego autẽ nunc turbatꝰ
uariis cogitationib estuo. Et con¬
tinuo surgens. ac signo. xp̃i se mu¬
niens: extendit manꝰ suas ut eum
cõprehendẽt. Et exsufflans in eũ:
dixit. Discede a me diabole: quia
maledictus es tu. & uisio tua. & ar¬
des insidiarũ tuarũ: nec habes lo¬
cum apd̾ famulũ dĩ. Et factus ue¬
luti pulius cellã eiꝰ molestissimo
fetore compleuit: ita ut ipsã con¬
funderet heremũ. uoce magna
ꝓclamans. Modo te lucratꝰ essem
et sub mea potestate redegissem:

Expanded text:
to suo moraretur, introivit ad eum to suo moraretur, introivit ad eum diabolus habitu simulato, et ex adverso consistens: Ave, inquit, Pachomi. Ego sum Christus, et venio ad te fidelem amicum meum. Tunc ipse, revelante sibi Spiritu sancto, visionem renuens inimici, cogitabat intra se, atque dicebat: Adventus Christi tranquillus est, et visio ejus omni timore libera, et gaudio plena est; protinus enim et humanae cogitationes abeunt, et desideria aeterna succedunt; ego autem nunc turbatus, variis cogitationibus aestuo. Et continuo surgens, et Christo signo se muniens, extendit manus suas ut ipsum comprehenderet. Et exsufflans in eum dixit: Discede a me, diabole, quia maledictus es tu, et visio tua, et artes insidiarum tuarum, nec habes locum apud famulos Dei; et factus veluti pulvis, cellulam ejus molestissimo fetore complevit, ita ut ipsum corrumperet aerem, voce magna proclamans: Modo te lucratus essem, et sub meam potestatem redegissem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ eam cepit: et ita p̾ceptũ dñi
quãquã datũ ꝑ hoĩem. nulla dissi¬
mulatione contẽpsit: Nunc gͦ de
inceps monachi p̾cepta nr̃a custo¬
diant: ut hoc eis peccatũ negligen¬
tie remittat᷑. Siquidẽ & nos ipsi qͤ
aliis indicimꝰ: om̃i sollicitudine eus¬
todimꝰ. Tũc ingressus monast̾ium. pꝰ
orationẽ uenit ad fr̃s qͥ psyatios o¬
ꝑabant᷑: sedensq cũ eis cepit ⁊ ipse
texere.Transiens aut̃ puerulus qui
constitutꝰ erat ad obsequiũ eiꝰ qui sep¬
timanã faciebat: intendit texentem
beatũ pachomiũ: & dicit ei. Non be¬
ne pat̾ oꝑaris: alio mͦ abba theodorꝰ
intexit. Et mox surgens:ait ad pue¬
rum. Ostende mͥ fili: quomꝰ texere
debeam. Et cũ didiciss ab eo. sedit
rursũ ad opꝰ suum. mente dranqͥllus:
⁊ in hoc facto suꝑbie sp̃m compͥmens:
Nam si scd̾m carnẽ qͣntulũcũq sa¬
peret: neqͦquã pueri monitis adqͥ¬
esceret: sed potius increpasset eum.
ab om̃iũ conspectu. & in secre¬

Expanded text:
tinus cepit; et ita praeceptum Dei, quanquam datum per hominem, nulla dissimulatione contempsit? Nunc ergo vel deinceps monachi praecepta nostra custodiant, ut hoc eis peccatum negligentiae remittatur, siquidem et nos ipsi quae aliis indicimus omni sollicitudine custodimus. Tunc ingressus monasterium, post orationem venit ad fratres, qui psiathos operabantur, sedensque cum eis, coepit et ipse texere. Transiens autem puerulus qui constitutus erat ad obsequium ejus, qui septimanam faciebat, intendit texentem beatum Pachomium, et dicit ei: Non bene, Pater, operaris, alio modo abbas Theodorus intexit. Et mox surgens ait ad puerum: Ostende mihi, fili, quomodo texere debeam. Et cum didicisset ab eo, sedit rursus ad opus suum, mente tranquillus, et in hoc 135 facto superbiae spiritum comprimens. Nam si secundum carnem quantulumcunque saperet, nequaquam pueri monitis acquiesceret; sed potius increpasset eum, ab omni conspectu, et in secre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare dignat᷑: esto gratus ut fuit ꝑ¬
fectissiꝰ & sapientissimꝰ iob: qͥ mul¬
tas tribulationũ ⁊ crueiatuũ temp¬
tationes excipiens. dñm benedice¬
bat.Et siẽ ille: tu qͦq ꝓ doloribꝰ tuis
maiorem reqͥem a. xp̃o ꝑcipies.Bona
qͥdem ẽ abstineuua. ⁊ in oratione ꝑse¬
adipiscit᷑. cũ longanimis ⁊ paciens in

Expanded text:
probare dignatur, esto gratus, ut fuit pprobare dignatur, esto gratus, ut fuit perfectissimus et patientissimus Job, qui multas tribulationum et cruciatuum tentationes excipiens, Dominum benedicebat. Et sicut ille, tu quoque pro doloribus tuis majorem requiem a Christo percipies. Bona quidem est abstinentia, et in oratione perseadipiscitur, cum longanim
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes ⁊ audientes ꝗͦ ab eo ꝑ diui¬
nam grãm miracła gerebant᷑:cor¬
roborati atq solidati fide. cũ om̃i
alacͥtate laborẽ continentie suffere
Nderea alicuiꝰ frĩs qui Ebant:¬
pacientie senis enulus & imita
tor erat. cũ staret ad orationẽ ꝑcussit
scorpiꝰ pedem: & adeo uirus infudit
ut usq ad cor eiꝰ dolor exeurreret. et
sp̃m paulominꝰ exalaret. Qui licet sit
affectus extremo cruciatu: non tam̃
se cõmouit a loco suo. donec finiret᷑
oratio. Pro quo statim pachomiꝰ precẽ
heodoro qͦq: grauis passio capi¬
tis inflicta. dolores acerrimos
excitabat. Qui cũ rogaret pachoniũ
ut eũ siuis releuaret orationibꝰ: ait ad
eũ. Putas ne fili qͦd alicui contingat
dolor aut passio. aut aliqͥd huiꝰmodi
sine ꝑmissione di: Iccireo in dolore
sustine:et in humilitate tua pacien¬
tiam habe: & qͦndo uoluerit dñs tibi
conferet sospitatẽ. Quod si te diutius

Expanded text:
videntes et audientes quae per divividentes et audientes quae per divinam gratiam ab eo miracula gerebantur, corroborati atque solidati fide, cum omni alacritate laborem continentiae sufferenterea alicujus fratris, qui patientiae senis aemulus et tor erat, cum staret ad orationem, percussit scorpius pedem; et adeo virus infudit, ut usque ad cor ejus dolor excurreret, et spiritum paulo minus exhalaret. Qui licet sit affectus extremo cruciatu, non tamen se commovit a loco suo, donec finiretur oratio: pro quo statim Pachomius preces -Theodoro quoque gravis passio capitis inflicta, dolores acerrimos excitabat. Qui cum rogaret Pachomium, ut eum suis relevaret orationibus, ait ad eum: Putasne, fili, quod alicui contingat dolor, aut passio, aut aliquid hujusmodi sine permissione Dei? Idcirco in dolore sustine, et in humilitate tua patientiam habe; et quando voluerit Dominus, conferet tibi sospitatem. Quod si te diutius
Abbreviated transcription (Latin):
concederet᷑ nob̃ passim contͣ om̃s do¬
ta nr̃a fortitudine depugnare: multos
possemꝰ qui nũc tuo tuent᷑ labore de¬
ciꝑe. S qͥd agimꝰ. quia iuuant᷑ pre¬
cibus tuis: et uirtute atq podentia
crucifixi muniunt᷑: Tunc sẽs pacho¬
miꝰ uoce magna cũ gemitu dixit
ad eã. O indomabilis neqͥdia ur̃a: qͦ
nũquã aduersꝰ genus humanũ seui¬
re desistit: donec iterũ diuina uirtꝰ
idest dĩ filiꝰ de celis adueniens. ex
integro uos consumat & ꝑdat. Hec
dicens: increpauit caderuã demo¬
nũ sub nomine. xp̃i. Que mox dissi¬
pata ẽ: & ad nichilũ dissoluta. Ma¬
ne aut̃ facto. conuocans pachomiꝰ
it eis cuncta que uid̾at atq audi¬
erat a malignis spiritibꝰ. Insinuat
etiã ꝑ epłas suas absentib. muni¬
ens eos in disciplina atq timore
dñi:et instruens ꝓuident̃ ut in
nullo ꝓrsus fantasiis demonum
cedant: nec insidiarũ multifor¬
mium prestigia extimescant. Qui

Expanded text:
concederetur nobis passim contra omnes noconcederetur nobis passim contra omnes nostra fortitudine depugnare, multos possemus, qui nunc tuo foventur labore, decipere. Sed quid agimus? quia juvantur precibus tuis, et virtute atque potentia Crucifixi muniuntur. Tunc sanctus Pachomius voce magna cum gemitu dixit ad eam: O indormitabilis nequitia vestra, quae nunquam adversus genus humanum saevire desistit, donec iterum divina virtus, id est, Dei Filius de coelis adveniens, ex integro vos consumat et perdat. Haec dicens, increpavit catervam daemonum sub nomine Christi. Quae mox dissipata est, et ad nihilum dissoluta. Mane autem facto, convocans Pachomiusit eis cuncta quae viderat atque audierat a malignis spiritibus. Insinuavit etiam per epistolas suas absentibus, muniens eos indisciplina atque timore Domini, et instruens providenter, ut in nullo prorsus phantasiis daemonum cedant, nec insidiarum multiformium praestigia extimescant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥ credunt in noĩe eius illudam᷑
ut passeres. Uerũptam̃ & si infirmi
sumus redditi: non usq adeo gerunꝰ
otia. ut ñ quos possumꝰ deciꝑe mo¬
liamur. Numqͣm qͥppe quiescimꝰ ad¬
uersari generi ur̃o:ferentes malas
cogitationes in animab eoꝵ qui
contra nos decertare contendunt:
Et si eis titillantib. annuere nob̃
ex parte aliqͣ senserimꝰ: tũe ampliꝰ
nequissimas cogitationes immit¬
timꝰ. & diuersarũ uoiuptatũ in¬
cendia ministramꝰ: & ita pͣliantes
acerrime subintramꝰ eos: nr̃eq
pleniꝰ potestati subicimꝰ. Si uͦ uide¬
rimus ea que suggerunt᷑ a nob̃ eos
in contrario ñ solũ ñ susciꝑe. uerũ
nec libent̾ atdendẽ ÷ fide que ui xp̃o
ẽ. uigilant̃ ac sobrie se munire: sic̃
fumus dissipat᷑ in aere. sic ab eoꝵ
cordib pellim᷑ & fugam᷑. Non om¬
nib etiã uirib nr̃is ꝑmittim᷑ eũ
om̃i homine congredi: qͥa non om̃s
possunt nr̃os impetꝰ fustin̾e. Nam si

Expanded text:
his qui credunt in nomine ejus illudamur ut passeres. Verumtamen etsi infirmi sumus redditi, non usque adeo gerimus otia, ut non quos possumus decipere moliamur. Nunquam quippe quiescimus adversari generi vestro, serentes malas cogitationes in animabus eorum qui contra nos decertare contendunt. Et si nobis titillantibus annuere eos ex parte aliquid senserimus, tunc amplius nequissimas cogitationes immittimus, et diversarum voluptatum incendia ministramus; et ita praeliantes acerrime, subintramus eos, nostraeque plenius potestati subjicimus. Si vero viderimus ea quae suggeruntur a nobis, eos e contrario non solum non suscipere, verum nec libenter attendere, fideque  vigilanter et sobrie se munire, sicut fumus dissipatur in aere, sic ab eorum cordibus pellimur et fugamur. Non omnibus etiam viribus nostris permittimur cum omni homine congredi; quia non omnes possunt nostros impetus sustinere. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint: hec ẽ ratio. Duo st̃ af¬
fixi in palinis: & duo in plantis. Et
foramen factũ manifestũ ẽ. Pes qͦq
paruule tabule in hoc foramine in¬
sertus ẽ. Suꝑ hanc uͦ tabulã: tãqͣm
stantis hominis sacre affixe st̃ plante:

Expanded text:
fuerint, haec est ratio: duo sunt affixi in palmis, et duo in plantis; et foramen factum manifestum est. Pes quoque parvulae tabulae in hoc foramen insertus est; super hanc vero tabulam, tanquam stantis hominis sacrae affixae sunt plant
Abbreviated transcription (Latin):
o enĩ tp̃re adriaticum ẜdñi:¬
mare magnis fluctib moue¬
batur: in qͦ tam freqͤntia erant naufra¬
gia. ac demersio hoĩum. ut uorago
nauigantiũ diceret᷑. Tũc ꝓuida regi¬
na condolens excidio miseroꝵ. unũ
ex qͦtuor clauis deponi iubet in pe¬
oppͥmere. Quo facto. reddit᷑ mare qͥ¬
etum: tranqͥllaq deinceps nauigan¬
tib flabra prestant᷑. Unde usq hodie
naute sc̃ificatũ mare ueneranter

Expanded text:
o enim tempore Adriaticum mare magnis fluctibus movebatur, in quo tam frequentia erant naufragia ac dimersio hominum, ut vorago navigantium diceretur. Tunc provida regina, condolens excidia miserorum, unum ex quattuor clavis deponi iubet in peobpraemere. Quo facto, redditur mare quietum, tranquillaque deinceps navigantibus flabra praestantur. Unde usque hodie nautae sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
dus ẽ a quibdam cogitationibꝰ qͦsi iam
in om̃ib esset ꝑfectus: alt̾ius ñ indigenᷤ
in ullo doctrina. Hec aut̃ ut dicebat:
in se cogitabat. Numqͥd est in t̾ris mo¬
nachus qͥ nouum aliqͥd possit tradẽ mͥ.¬
aut iuuare me ualeat in aliqͦ qd̃ ig¬
norem: aut qd̃ ego in monastico nõ ex¬
pleuerim oꝑe: Nũqͥd inuenit᷑ eoꝵ qui
solitudinẽ dilexer̃t uir. qui pͥor me in
actib sit: hec & his similia eo cogitan¬
de: astitit quidã ⁊ dixit ei. O rosuma be¬
ne quidẽ & sic̃ possibile fuit homini
decertasti: bene cursũ monasticũ con¬
sũmasti: tam̃ nullꝰ est in hõib qui se
ꝑfectũ ẽẽ demonstret. Maior enim est¬
lucta p̾sens qͣm illa que pret̾iit: licet
tu nescias. Ut aut̃ cognoscas qͣnte sint
⁊ alie ue salutis: egredẽ de t̾ra et de
cognatione tua & de domo patris tui.
ut abraham ille patͥarcharũ eximiꝰ: et
ueni ad monasteriũ qͦd uixta iorda

Expanded text:
tus est a quibusdam cogitationibus, quasi jam tus est a quibusdam cogitationibus, quasi jam in omnibus esset perfectus, alterius non indigens in ullo doctrina. Haec autem, ut dicebat, in se cogitabat: Nunquid est in terris monachus, qui novum aliquid possit tradere mihi, juvare me valens in aliquo quod ignorem, aut quod ego in monachico non expleverim opere? Nunquid invenitur eorum qui solitudinem duxerunt vir qui prior me in actibus sit? Haec et his 383 similia eo cogitante, astitit quidam et dixit ei: O Zosima, bene quidem, et sicut possibile fuit homini, decretasti, bene cursum monachicum consummasti. Tamen nullus est in hominibus qui se perfectum esse demonstret. Major enim lucta praesens quam illa quae praeteriit, licet tu nescias. Ut autem cognoscas quantae sint et aliae viae salutis, egredere de terra et de cognatione tua, et de domo patris tui, ut Abraham ille patriarcharum eximius , et veni ad monasterium quod juxta Jorda
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa habens. a meditatione sacri elo¬
quii nũqͣm dicessit: s in stratu suo
quiescens. siue surgens.aut oꝑam te¬
nens manib. uł eibũ si conueniebat
ut sumeret: bono qͦ uti ille consueue¬
rat. sp̃ualit̃ utebat᷑. Unum opus habe¬
bat intacitũ & numqͣm deficiens: psal¬
lere frequent̾ et meditationẽ facere
sacri eloquii. Multociens enĩ ut asse¬
runt & diuine illustrationis dignꝰ effec¬
tus ẽ: a deo scilicet sͥ uisionis ostensȩ.
Et mirũ non ẽ: nec incredibile. Si enĩ
ut ait dnĩs beati st̃ mundo corde qm
ipsi dm̃ uidebut : qͣntomagis qͥ suam
purificauerint carnẽ. & sobrie semꝑ
ꝓspitiunt illustrationis uł uisionis in¬
ditia: hic p̾parate futura bonitatis ac¬
cipientes: Dicebat gͦ is ipse zosimas.
ab ipsis ut ita dicã maternis ulnis in
hoc se ẽẽ monast̾io traditũ: & usq ad
qͥnqͣgesimũ terciũ annũ in eo cursũ
monasticũ ꝑegisse. Post hȩc aut̃ pulsa¬

Expanded text:
 habens, a meditatione sacri elo habens, a meditatione sacri eloquii nunquam discessit, sed in stratu suo quiescens, sive surgens, aut operam tenens manibus, vel cibum, si conveniebat ut sumeret, bonum, quo ille uti consueverat, spiritualiter utebatur, unum opus habebat intacitum et nunquam deficiens, psallere frequenter et meditationem facere sacri eloquii. Multoties enim asserunt quia et divinae illustrationis dignus effectus, a Deo sibi visiones ostensae sunt, et mirum non est nec incredibile. Si enim, ut ait Dominus, beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; quanto magis qui suam purificaverint carnem, sobrii semper, prospiciunt illustrationis, visionis indicium hinc praeparatae futurae bonitatis accipientes? Dicebat autem ipse Zosimas, ab ipsis, ut ita dicam, maternis ulnis in hoc se esse monasterio traditum, et usque ad quinquagesimum tertium annum in eo cursum monachicum peregisse. Post haec autem pulsa
Abbreviated transcription (Latin):
N monasterio seum¬
morib & uerbo ornatꝰ: qui ab ipsis
cunabulis. monasticis est actib di¬
ligent̾ instructꝰ et conu̾sationibus
ueracit̾ ecducatꝰ: nomine zosimas.
Et nullus nos estimet dicere ⁊osimã
illũ in p̾dicatione erronei dogina¬
tis accusatũ: secte alt̾ius uirũ. Aliꝰ
enim hic. & aliꝰ ille: et multa inter
utrosq distantia: licet unũ uterq
ortiti sint uocabuli nom̃. Hic itaq
rosimas ab initio. in uno palestino¬
rũ conu̾satus ẽ monast̾io: & omnẽ
ꝑtransiens monasticã disciplinam.
ntia educati st̃: luctã ꝑfecte disci¬
pline monastice irrep̃hensibilit̾
conseruabat. Multa etiã ⁊ ipse sͥ
aditiens suꝑaddidit: cupiens car¬
nem suã sp̃ui subiugare. Nec enĩ
bus: ut multociens multi monachi de
predicti loci monasteriis. & de longin¬
qͥs partib ad eũ confluentes. eiꝰ exem¬
plis atq doctrinis se cõstringerent: &
ad illiꝰ unitationẽ abstinentie se mul¬
domagis subiugarent. Hȩc itaq in se¬

Expanded text:
n monasterio moribus et verbo ornatus, qui ab ipsis cunabulis, monachicis est actibus diligenter instructus, et conversationibus veraciter educatus, nomine Zosimas. Et nullus nos aestimet dicere Zosimam illum in praedicationis erroneae dogmatibus accusatum sectae alterius; alius enim hic, et alius ille, et multa inter utrosque distantia, licet unum uterque sortiti sint vocabuli nomen. Hic itaque Zosimas ab initio in uno Palaestinorum conversatus est monasterio, et omnem pertransiens monachicam disciplinam, ntia educati sunt, luctam perfectae disciplinae monachicae irreprehensibiliter conservabat. Multa etiam et ipse sibi adjiciens superaddidit, cupiens carnem spiritui subjugare. Nec enim bus, ut multoties multi monachi de praedicti loci monasteriis et de longinquis partibus ad eum confluentes, ejus exemplis atque doctrinis se constringerent, et ad illius imitationem abstinentiae se multo magis subjugarent. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
siqͣndo tam̃ accid̾et. ut abesset is
cui curã monast̃ii cõmiserat: sic
adimplebat omĩa solus. uelut om¬
nium famulus. Et hoc agebat sine
aliqͣ ostentatione uł iactantia: que
magnas sp̃ualiũ uiroꝵ solet euacu¬
are uirtutes. Nã sũma m̃tis humi¬
litate cunctos edificabat in dño: utili¬
ter uniu̾sa dispensans. Omĩa qͦq mo¬
nasteria sollicite circuibat: usq dũ
rursus ad eosdẽ filios suos pat̾no re¬
pecdaret affectu. Quos inueniens in
oꝑe dĩ sollicite uigilare gaudebat:
multũq ꝓfectuum eoꝵ letabat᷑ aug

Expanded text:
si quando tamen acciderat ut abesset is si quando tamen acciderat ut abesset is cui monasterii curam commiserat, sic adimplebat omnia solus, velut omnium famulus. Et hoc agebat sine aliqua ostentatione vel jactantia, quae magnas spiritalium virorum solet evacuare virtutes. Nam summa mentis humilitate cunctos aedificabat in Domino, utiliter universa dispensans. Omnia quoque monasteria sollicite circuibat, usque dum rursus ad eosdem filios suos paterno repedaret affectu. Quos inveniens in opere Dei sollicite vigilare, gaudebat, multumque profectuum eorum laetabatur aug
Abbreviated transcription (Latin):
conũsationis eoꝵ uidebat᷑ ẽẽ diuersi¬
tas. Quib senex uixta datã sͥ diuinitꝰ
regłam. gr̃a xp̃i se ꝑ omĩa moderante.
ꝓ uirib & ingeniis singłoꝵ mensu¬
ras ⁊ formas oꝑum custodire censebat:
aliis quidẽ ut labore manutũ uictũ
qͤrerent. aliis ut fr̃m occuparentur
obsequiis. nec eisdẽ cibis cunctis tẽpo¬
ribꝰ uescerent᷑: s unusqͥsq ꝓ labore suo
uł studio. continentie mod̾amina reti¬
neret.Sollicitudinẽ uͦ totiꝰ dispensa¬
dionis erga fr̃s atq ꝑegrinos eidem
cõmisit:qui se in ordine primus se¬
quebat᷑. Uniu̾sos aut̃ monachos ꝓmp¬
tos ẽẽ ad obedientiã cõmonebat: ut
hoc compendio facile ꝑfectionis ap¬
prehenderent celsa fastigia:cordaq
sua in timore. xp̃i diligent excole¬
rent.Sic enĩ dõ potiꝰ quã sibi uiue¬
rent: dũ fructꝰ obedientie supplices
exhiberent.Hic aut̃ pater uenerabił
quãuis esset sp̃ualib actib occupatꝰ.

Expanded text:
conversationis eorum videbatur esse diversiconversationis eorum videbatur esse diversitas. Quibus senex juxta datam sibi divinitus regulam, gratia Christi se per omnia moderante, pro viribus et ingeniis singulorum mensuras et formas operum custodire censebat: aliis quidem, ut labore manuum victum quaererent; aliis, ut fratrum occuparentur obsequiis, nec iisdem cunctis temporibus vescerentur, sed unusquisque pro labore suo vel studio, continentiae moderamina retineret. Sollicitudinem vero totius dispensationis erga fratres atque peregrinos eisdem commisit, qui se in ordine sequebantur. Universos autem monachos promptos esse ad obedientiam commonebat, ut hoc compendio facile perfectionis apprehenderent celsa fastigia, cordaque sua in timore Christi diligenter excolerent. Sic enim Deo potius quam sibi viverent, dum fructus obedientiae supplices exhiberent. Hic autem pater venerabilis, quamvis esset spiritalibus actibus occupatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ali examine discern̾ẽ negotia singu¬
lorũ. & equũ de eis ferre iudicium:
Nos aut̃ cõpatiam᷑ ex imo pectore
nos in aliqͣ temptatione patiatur in¬
duci. hec a memorato patre ñ solũ
dicebant᷑ utilit̾: sed cũ om̃i sollicitu¬
dine seruabantur:
iqͣndo deniq uenisset ad eum
degere: dignitati eiꝰ honorẽ redde¬
bat ecclȩ debitũ: ille uͦ monachoꝵ
seruiens institutis. tãquã patri se
multa humilitate subdebat. Omnes
adeo diligebat: ut eis pat̾no semꝑ
pre cet̾is eoꝵ mentes munimine
sp̃uali corroborans. Cũq in fide
⁊ oꝑe multi ꝓficerent. & magnus
fr̃m numerus augeret᷑: om̃s ꝓpe¬
modũ satagebant. emulatores eiꝰ¬
ẽẽ uirtutis. Constituit gͥ ex eis pre¬
positos: qͥ sibi ad luerandas animas¬
quȩ ad eũ cotidie confluebant adiu¬
tores existerent. Plurimis enĩ sicuti die¬
tum ẽ ad se uenientib ⁊ multiplicit̃
in oꝑe sp̃uali crescentib: magna qͤdã

Expanded text:
itali examini discere negotia singuitali examini discere negotia singulorum, et aequum de eis ferre judicium. Nos autem compatiamur ex imo pectore nos in aliquam tentationem patiatur induci. Haec a memorato Patre non solum dicebantur viriliter, sed et cum omni sollicitudine servabantur. Si quando denique venisset ad eum vivere, dignitati ejus honorem reddebat ecclesiae debitum; ille vero monachorum serviens institutis, tanquam patri se multa humilitate subdebat. CAP. Xadeo diligebat, ut eis semper compaprae caeteris eorum mentes munimine spiritali corroborans. Cumque in fide et in opere multi proficerent, et magnus fratrum numerus augeretur, omnes propemodum satagebant aemulatores esse virtutis. Constituit igitur ex eis praepositos, qui sibi ad lucrandas animasquae ad eum quotidie confluebant, adjutores existerent. Plurimis enim sicut dictum est ad eum venientibus, et multipliciter in opere spiritali crescentibus, magna quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i eccłiis clericos uen̾ari: qͥa hoc
expedit monachis: nullas audẽ re¬
ligiosas appet̾e dignitates. Si uͦ repe¬
rimus aliquos ex monachis iã pridẽ
clericos ab ep̃is ordinatos amplec¬
tam᷑ eoꝵ minist̾ium: qͥa ⁊ in uederi
destam̃to ñ om̃e uulgus sacrũ pre¬
sumebat officiũ : s hi tantũ qͥ erant
de tribu leui. ad hȩc obseqͥa man¬
uen̾it de qͦ certũ est qd̃ sac̃dotii fũ¬
gatur officio: ñ expbemus ei tam¬
quã qͥ sacra iura ꝑuaserit.: & his
se minist̾iis insolent̾ ingesserit.
Quomͦ nãq hoc de eo suspicabit :
quẽ nos ad celebranda celestia sa¬
cramĩta enixiꝰ obsecramꝰ: Immo
magis ut patrẽ. & in hac re nobis¬
obedientẽ plus honorare conue¬
nit: utpote qͥ sc̃oꝵ uestigia sectet᷑.
⁊ illibatũ do munꝰ offerre ñ desi¬
nat: maxime si conu̾satio eiꝰ expec¬
tata cunctis ẽ & ꝓbata. Si uͦ qd̾ absit
in aliqͦ delicto putat᷑ ẽẽ collapsus: de

Expanded text:
Christi ecclesiis clericos venerari, quia hoc Christi ecclesiis clericos venerari, quia hoc expedit monachis, nullas autem religiosas appetere dignitates. Si vero repererimus aliquos ex monachis jam pridem clericos ab episcopis ordinatos, amplectamur eorum ministerium; quia et in veteri Testamento non omne vulgus sacrum praesumebat officium, sed hi tantum qui erant de tribu Levi ad haec obsequia naserit, de quo certum est, quod sacerdotii fungatur officio, non exprobremus ei, tamquam qui sacra jura persuaserit, et his se ministeriis insolenter ingesserit. Quomodo namque hoc de eo suspicabimur, quem nos ad celebranda coelestia sacramenta enixius obsecremus? Imo magis ut patrem, et nobis in hac re obedientem, plus honorare nos convenit, utpote qui sanctorum vestigia sectetur, et illibatum Deo munus offerre non desinat, maxime si conversatio ejus exspectata cunctis est et probata. Si vero, quod absit, in aliquo delicto putatur esse collapsus, de
Abbreviated transcription (Latin):
culatã fidẽ boni patris. & doctrinã
salutiferã libent̾ amplexi st̃. Statuit¬
q ut hi qͥ pot̾ant monast᷑ii suscipe
sollẽpnitas ex more deposceret. ut
mist̾ioꝵ celestiũ participes fierent:
ex ꝓrimis uicłis prb̃ros conuoca¬
bant. qͥ eis festiuitatẽ leticiȩ sp̃ual
implerent.Non enĩ patiebat᷑ idem
senex int̾ eos ẽẽ quẽpiã: qui clerica¬
tus officio fungeret᷑. Dicebat enim
matus & głẽ. uerũ etiã occasiones
huiꝰcemodi de cenobiis amputari:
qͥa frequent̾ hinc int fres contentio¬
nes. & emulationes inutiles nascerent᷑.
Sicut enĩ seintilla ignis cũ in messem
cecid̾it. ñ cito restinguit᷑. & interdũ
tociꝰ anni fructꝰ exurit: ita cogitatio
feralis ambitꝰ si in m̃tes irrepserit
monachoꝵ. ut uł pͥmi eupiant esse
uł clerici: nͥ cito suggestionis huiꝰ ar¬
dorem de suo corde repulerint: ilico
ꝑdent continentiã multis laborib
acqͥsitã. Oportet gͦ cum om̃i mansue¬
tudine ⁊ puritate cõmunicantes

Expanded text:
 beati Patris et doctrinam salutiferam libenter amplexi sunt. Statuitque ut hi qui poterant monasterii suscipernde cum solemnitas ex more deposceret ut mysteriorum coelestium participes fierent, ex proximis viculis presbyteros convocabant, qui eis festivitatem laetitiae spiritalis implerent. Non enim patiebatur idem senex, inter eos esse quempiam, qui clericatus officio fungeretur. Dicebat enim,matus et gloriae, verum etiam occasiones hujuscemodi de coenobiis amputare, quoniam frequenter hinc inter fratres contentiones et aemulationes inutiles nascerentur. Sicut enim scintilla ignis cum in messem ceciderit, non cito restinguitur, et interdum totius anni fructus exurit; ita cogitatio feralis ambitus, si in mentes irrepserit monachorum, ut vel primi cupiant esse, vel clerici, nisi cito suggestionis hujus ardorem de suo corde pepulerint, illico perdent continentiam multis laboribus acquisitam. Oportet ergo cum omni mansuetudine et puritate communicantes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mist̾ia oiuina ꝑciꝑent. Qͦd ubi fac¬
tũ est: cũ necdũ eẽnt ordinati ełici
qui sollẽpnia plebi ꝑagerent: ipse
ad horã conuentꝰ ecclȩ cũ monachis
occurrebat. salutiferas plebi paginas
relegens: qͥa ut dixi nondũ ibidem
lectores fuerant cõstituti. nec alii cle¬
rici qͥ mist̾ia saera celebrarent. Quã¬
ordo clericoꝵ aberat. pachomiꝰ ue¬
niebat: et sic alacrit̾ & uerecunde
lectoris implebat officiũ. & ita men¬
tis ⁊ corporis ocłos habebat inten¬
tos: ut uidentes eũ ppłi ñ hominẽ
s dĩ angłm crecdẽnt. Unde plures
institutione eiꝰ ab errore conuersi:
facti st̃ xp̃iani. Erat enĩ circa ꝓrimi
caritatẽ ualde ꝑfectꝰ. & intantũ mi¬
sericors: ut si qͦs uidiss diaboli frau
de seductos ñ uerũ dm̃ colere. sed
uanis inseruire simulacͥs. suꝑ eorũ
ꝑditione ingemisceret fortiter: et

Expanded text:
steria divina perciperent. Quod ubi factum est, cum nec dum essent ordinati clerici, qui solemnia plebi peragerent, ipse ad horam conventus ecclesiae cum monachis occurrebat salutiferas plebi paginas relegens; quia, ut dixi, nondum ibidem lectores fuerant constituti, nec alii clerici, qui ministeria sacra celebrarent. Quamordo clericorum aberat, Pachomius veniebat, et sic alacriter ac inverecunde lectoris implebat officium, et ita mentis ac corporis oculos habebat intentos, ut videntes eum populi, non hominem, sed Dei angelum crederent. Unde plures institutione ejus ab errore conversi, facti sunt Christiani. Erat enim circa proximi charitatem valde perfectus, et intantum misericors, ut si quando vidisset alique non verum Deum colere, sed vanis inservire simulacris, super eorum perditione ingemisceret fortiter, et
Abbreviated transcription (Latin):
nandꝰ offert᷑. Nec irrita uota fuere
fideliũ. Nãq sine dilatione obtate
redditꝰ sanitati: speciosissimũ spec¬
tacłm intuentib prebuit.Utq grãm
referre uidẽntur eiꝰ loci habitato¬
res: eccłam dõ sub honore b̃i maxi¬

Expanded text:
nandus offertur. Nec irrita vota fuere nandus offertur. Nec irrita vota fuere fidelium. Namque sine dilatione optatae redditus sanitati speciosissimum spectaculum intuentibus praebuit. Utque gratiam referre viderentur ejus loci habitatores, ecclesiam D
Abbreviated transcription (Latin):
mentio ẽ facta imꝑat angłs. ut cla¬
uim eccłe ad caput eustodis capi¬
at: & absq strepitu eccłam intro¬
gressus. exoptatũ thesaurũ aspor¬
tet. Ille cetu alioꝵ prb̃roꝵ adiunc¬
pero comittante successu. clauis¬
unde sumpta fuerat cito referdur. et
cateruis expectantibꝰ qd̃ tantopere
cupiebant infert᷑. Treueris abitum
maturantibꝰ: aquitan pͥmo eos metu
discessisse dictitant. Atubi rei ueritatẽ
comꝑiunt: magno coacto exercitu.
recedentes triduo insecunt᷑. Cumq
intra mutuũ conspectũ uterq ppłs
crebris tonitruq atq freqͤͣnti emis¬
sione fulminũ. quoꝵ ncħ treueros
contingebat repulsi: non sine rubore
ad ꝓpͥa rediere. Treueris ceptũ iter¬
carpentib: cecus qͥdã spe recuꝑandi
uisus.deduci se flagitabat ad feretrũ:
Cuiꝰ ut eũ umbra tetigit. mox caligo
inolite cecitatis abcessit: ita uiuus
incolumitate gaudiũ multi ceꝑunt
paraliticꝰ quidã beato maximino sa¬

Expanded text:
mentio superius facta, imperat angelus, clamentio superius facta, imperat angelus, clavem ecclesiae ad caput custodis capiat, et absque strepitu ecclesiam introgressus, exoptatum thesaurum asportet. Ille, coetu aliorum presbyterorum adiuncpero comitante successu, clavisunde sumpta fuerat, cito refertur, et catervis expectantibus, quod tantopere cupiebant infertur. Treviris abitum maturantibus, Aquitani primo eos metu discessisse dictitant. At ubi rei veritatem comperiunt, magno coacto exercitu, recedentes triduo insequuntur. Cumque intra mutuum conspectum uterque populus cationibus tonitruque atque frequenti emissione fulminum, quorum nihil Treviros contingebat, repulsi, non sine rubore ad pcarpentibus, caecus quidam spe recuperandi visus deduci se flagitabat ad feretrum: cujus ut eum umbra tetigit, mox caligo inolitae caecitatis abscessit. Ita unius incolumitate gaudium multi ceperunparalyticus quidam beato Maximino sa
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nollet accedet: ictu repellendam
minatꝰ est. hinc senior stupefactꝰ. ubi¬
nam quẽ nominass maxuninꝰ requi¬
esceret ꝑcunctat᷑. Atq puer uicissim
qͥ nam esset qui tam clari uiri memo¬
riam nesciret admirando ꝑquirens:
postqͣm resciit aliunde aduentantes
eos ad locũ desideratũ usq ꝑduxit.
Ita illi laudantes dm̃ beatũq maxi¬
minũ. etiã angłica reuelatione cer¬
tiores effecti st̃: illic ubi monstratũ
fuerat inuemiendũ qd̾ quererent:
Uerũ custos eccłe suspicatꝰ id qd̾ eue¬
nit: ut eadẽ eccłia excederent qui
aduenerant. imꝑauit. Moxq celer¬
rima fama rem dissipante: imma¬
nis excita manꝰ aqͥtanoꝵ treueros
moliebat᷑ loco arcere: potuissetq
cõmitti facinꝰ pessimũ. nisi treueri
xp̃ianitatis frat̾nitatẽ opponentes.
orandi tantũ studio se comuenisse
firmassent. Aqͥtani treueros sui ti¬
more ꝑculsos arbitrantes. hincq
remissi leticia. uino indulgent: &

Expanded text:
ipse nollet, accederet, ictu repellendam ipse nollet, accederet, ictu repellendam minatus est. Hic senior stupefactus, ubinam quem nominasset Maximinus requiesceret, percontatur. Atque puer vicissim, quinam esset, qui tam clari viri memoriam nesciret, admirando perquirens, postquam resciit aliunde adventantes, eos ad locum desideratum usque perduxit. Ita illi laudantes Deum beatumque Maximinum, etiam angelica revelatione certiores effecti sunt, illic, ubi monstratum fuerat, inveniendum, quod quaererent. Verum custos ecclesiae suspicatus id quod evenit, ut eadem ecclesia excederent qui advenerant, imperavit. Moxque celerrima fama rem dissipante, inmanis excita manus Aquitanorum Treviros moliebatur loco arcere; potuissetque committi facinus pessimum, ni Treviri christianitatis fraternitatem opponentes, orandi tantum studio se convenisse firmassent. Aquitani Treviros sui timore perculsos arbitrantes, hincque remissi laetitia, vino indulgent et,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fecit. Ipse aut̃ pie memor ꝓpinqͦrũ
patriã repetiuit: suoꝵq usus con¬
tub̃nio ñ multopost ibi uita exces¬
sit: sc̃oꝵq laboꝵ fructũ eumulata
mercede a dño ẽ consecutꝰ. Succedens
in ep̃atu paulinꝰ qui fidi sue uerita¬
dem exilii ꝑpessione firmauit:com¬
municato eũ clero ⁊ ppło treueroꝵ
consilio. sẽm maximinũ ab aquitania
ubi sidus fuerat reuehendũ constituit:
Itaq facto agmine clerus ppłsq aqͥ¬
taniam uersũ dendentes: emensis ꝓli¬
xis uiarũ spaciis. tandẽ haud longe
a loco uͥ ille claudebat᷑ thesaurus. ad¬
modũ fatigati substiterũt. Ibi ceteris
corꝑa curantibꝰ: quidã senioꝵ ꝓstratꝰ
dño supplicabat. ut illiꝰ exoptabilis
loci quẽ ipse cũ sociis penitus igno¬
raret: aliqd̃ mererent᷑ inditium. Uix
orationis u̾ba finierat: cum puer
gregẽ ouiũ sequens. noĩe beati ma¬
ximini iuratiue assũpto. ouem si qͦ

Expanded text:
praefecit. Ipse autem pie memor propinquorum praefecit. Ipse autem pie memor propinquorum patriam repetivit, suorumque usus contubernio, non multo post ibi vita excessit sanctorumque laborum fructum, cumulata mercede, a Domino est consecutus. 8. Succedens in episcopatu Paulinus, qui fidei suae veritatem exilii perpessione firmavit, communicato cum clero et populo Trevirorum consilio, sanctum Maximinum ab Aquitania, ubi situs fuerat, revehendum constituit. Itaque, facto agmine, clerus populusque Aquitaniam versum tendentes, emensis prolixis viarum spatiis, tandem haud longe a loco ubi ille claudebatur thesaurus admodum fatigati substiterunt. Ibi, ceteris corpora curantibus, quidam seniorum prostratus Domino supplicabat, ut illius exoptabilis loci, quem ipse cum sociis penitus ignoraret, aliquod mererentur indicium. Vix orationis verba finierat, cum puer gregem ovium sequens, nomine beati Maximini iurative assumpto, ovem, si, quo
Abbreviated transcription (Latin):
entib forte asellũ qͥ sarcinas beatoꝵ
ferebat ursus offendit: eũq ꝓtinus
deuorauit. huic maximinꝰ in nomine
dñi fere dicit᷑ imꝑasse. ut qͥa ium̃tum
ñ abegerat s consũpserat. ipsa onus¬
iumenti assumeret: illã euestigio suc¬
cessisse oneri. & qͦ ad reuersi adloeũ
qͥ ursarii uilla dicit᷑ deuenirent. sub¬
uectioni mansuetissime famulatã:
ibi deniq a sc̃o uiro pristinã uagan¬
di potestatẽ recepisse: priꝰ tam̃ licen¬
tia quẽquã ledendi erepta. Uerũ quia
ut praui sibimet st̃ graues. ita boni fuo
semꝑ delectant᷑ consortio: sẽs maximi¬
nus beatũ martinũ treueroꝵ urbem
secũ coegit inuisere: suoq ppło dupli¬
cata benedictionis reuexit cõmertia:
Ibi martinꝰ sp̃ualẽ sibi filiũ lubentiũ:
maximino erudiendũ cõmisit. Cuius
ille parens uoluntati. & eũ sacris in¬
stituit litt̾is: et imposito gradu prb̃rii
in uico eui cumbruno uocabulũ est

Expanded text:
entibus, forte asellum, qui sarcinas beatorum entibus, forte asellum, qui sarcinas beatorum ferebat, ursus offendit eumque protinus devoravit. Hic Maximinus in nomine Domini ferae dicitur imperasse, ut, quia iumentum non abegerat, sed consumpserat, ipsa iumenti onus assumeret: illam e vestigio successisse oneri, et quoad reversi ad locum qui Ursarii villa dicitur devenirent, subvectioni mansuetissime famulatam, ibique a sancto viro pristinam vagandi potestatem recepisse, prius tamen licentia quemquam laedendi erepta. Verum, quia, ut pravi sibimet sunt graves, ita boni suo semper delectantur consortio, sanctus Maximinus beatum Martinum Trevirorum urbem secum coegit invisere suoque populo duplicata benedictionis revexit commercia. Ibi Martinus spiritalem sibi filium Lubentium Maximino erudiendum commisit, cuius ille parens voluntati, et eum sacris instruit litteris, et imposito gradu presbyterii, in vico cui Cubruno vocabulum est
Abbreviated transcription (Latin):
tũ spreu̾it impetũ: et cum ꝑiculo
si ñ uide certe dignitatis amplexus
sit custodiã mandate diuinitꝰ carita¬
tis. Fac enĩ imꝑatorẽ furiosa mente
ꝓditionis premia ꝓponentẽ⁊ qͥ si
opinari potuiss. fore aliquẽ qui cũ
ualeret ñ solũ athanasiũ minime
ꝓderet. s etiã studiose celaret: qͥs
ꝓscriptiones. que exilia. que torm̃¬
ta minaturꝰ fuisset. dep̃hensisq
postmodũ illaturꝰ: et liquido appa
rebit. qͣntus pondꝰ iusticie tribui
debeat. huic sc̃i maximini cõstan¬
tie.Profecto fidutia ex diuinis elo¬
quiis concepta: docuit quatenꝰ sit
scłarib potestatib obseqͣndũ. Neq
enĩ se d̃s iusta p̾cipientẽ contemp¬
nendi. hoĩes autẽ quãquã imꝑato

Expanded text:
tum spreverit inpetum et cum periculo, tum spreverit inpetum et cum periculo, si non vitae, certe dignitatis amplexus sit custodiam mandatae divinitus caritatis! Fac enim imperatorem furiata mente proditionis praemia proponentem; si opinari potuisset, fore aliquem, qui cum valeret, non solum Athanasium minime proderet, sed etiam studiose celaret, quas proscriptiones, quae exilia, quae tormenta minaturus fuisset deprehensoque postmodum illaturus: rebit quantum pondus justitiae tribui debeat huic S. Maximini constantiae. Profecto fiducia ex divinis eloquiis concepta docuit quatenus sit saecularibus potestatibus obsequendum. Neque enim ipse Deus justa praecipientes contemnendi hominibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
honorificant patrẽ: in tantã un¬
ꝑitissimi hoĩes ꝓruꝑant audatiã.
ut minorẽ patre filiũ ẽẽ conten¬
derent. Hi callidis argum̃toꝵ com¬
mentis: sua nitebant᷑ astruere. Con¬
tra ꝑ athanasiũ atq maximinũ
ceterosq ꝓpugnatores ac duces cla-¬
rissimos: apłice doctrine semꝑ su¬
perabat auctoritas. Laboriose m̃da¬
tium exqͥsitis ornabat᷑ sententiis: ꝑ
se satis decora simplex u̾itas emine¬
bat. Postremo potestas humana foctis¬
simis bellatorib turbulentũ minaxq
bellũ conflauerat: diuina maiestas. anz¬
mum. uires. arma. quibꝰ illi uinc̾ent
ministrabat. Ex his que p̾misimꝰ bea¬
ti ieronimi u̾bis ⁊ si pauca st̃: tamen
satis maximini sc̃itas pot̾it estima¬
ri. S his ille ñ contentꝰ. rem intulit
maximis meo iuditio laudibꝰ ꝓseqͤn¬
dã. A quo inqͥt haut dubiũ quin ma¬
mum sũmisq pͥncipib eccł̃ie merito
coeqͣndũ. qui regie potestatis inius¬

Expanded text:
honorificant Patrem, in tantam inhonorificant Patrem, in tantam inperitissut minorem Patre Filium esse contenderent. Hi callidis argumentorum commentis sua nitebantur astruere. Contra per Athanasium, atque Maximinum caeterosque propugnatores ac duces clarissimos apostolicae doctrinae semper superabat auctoritas. Laboriose mendacium exquisitis ornabatur sententiis. Per se satis decora, simplex veritas eminebat. Postremo potestas humana fortissimis bellatoribus turbulentum minaxque bellum conflaverat. Divina majestas animum, vires, arma, quibus illi vincerent, ministrabat. 5. Ex his quae praemisimus beati Hieronymi verbis, etsi pauca sunt, tamen satis Maximini sanctitas poterit aestimari; sed eis ille non contentus rem intulit, maximis meo iudicio laudibus prosequendam: A quo, inquit, haut dubium quin Mamum summisque principibus ecclesiae merito coaequandum, qui regiae potestatis inius
Abbreviated transcription (Latin):
se mͦ contagia. s etiã assertoꝵ eiꝰ ꝑuer¬
sis ac iuiolentis molitionib obuiasse:
Nec ad eo fuerat oꝑosum eas celeriter
penitꝰq subuerte: nsi merito execrabi¬
lis impietatis miserabilit̾ excecati. illius
nefarii scełis uł inuentores. uł defenso¬
res. lum̃ rationis nequaquã admittere
consensissent. Nã quis umqͣm queso de
consubstantialitate padris & filii. uł ꝑ
qͥetem sit ausus dubitare: nͥ qui illã
euidentissimã dĩ sententiã surda pre¬
terierit aure. ego ⁊ pat̾ unũ sumꝰ: Unũ
enun dixit tantũ se ꝓfecto uolens in¬
telligi. qͣntus pat̾ ẽẽ cognoscit᷑: scilicet
mistertũ baptismatis in noĩe patris
ac suo & sc̃i sp̃s. ñ alit̾ tradi iussiss
fidelib. nͥ eque ut patri sc̃oq sp̃ui
sibi qͦq uoluiss deferri. Uerũ quis
illos ferret ñ minus ftuldos quam
impios: Deniq cũ ipse filiꝰ dicat
ut om̃s honorificent filiũ. sicut

Expanded text:
se modo contagia, sed etiam assertorum eius perverse modo contagia, sed etiam assertorum eius perversis ac violentis molitionibus obviasse. Nec adeo fuerat operosum eas celeriter penitusque subvertere, nisi merito execrabilis impietatis miserabiliter excaecati illius nefarii sceleris vel inventores vel defensores lumen rationis nequaquam admittere consensissent. Nam quis umquam, quaeso, de consubstantialitate Patris et Filii vel per quietem sit ausus dubitare, nisi qui illam evidentissimam Dei sententiam surda praeterierit aure: Ego et Pater unum sumus? 'Unum' enim dixit, tantum se profecto volens intellegi, quantus Pater esse cognoscitur. Scilicet mysterium baptismatis in nomine Patris et suo ac sancti Spiritus tradi iussisset fidelibus neque, ut Patri sanctoque Spiritui, sibi quoque voluisset deferri! Verum quis illos ferret non minus stultos quam impios? Denique cum ipse Filius dicat, ut omnes honorificent Filium, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
licitate mutauit: & in confessoꝵ gło¬
Sc̃s aut̃ maximinꝰ consensu sacro¬
rum ordinũ. totiꝰq plebis annisu:
a uicinis ep̃is. pontificali ẽ excel¬
lentia sublimatꝰ. Iam uͦ quã stremi¬
e sit eo functꝰ officio: sũmi auetoris
ieronimi testimonio. qͥ aut contẽpora¬
lis ei tãet.si puer fuit. aut ꝓxime illiꝰ
etati accessit. licet cognosẽe. Namq is
in preclaro chronice oꝑe.eũ a sedo
anno constantii atq constantis augͦ¬
toꝵ. arrianã impietatẽ prefati cõstan¬
tii regis fultã p̾sidio. ꝑsecutã exiliis.
carcerib ⁊ uariis afflictionũ modis.
pͥmũ athanasiũ. deinde om̃s ñ sue
partis ep̃os declarass ÷ paucis int̾iec¬
tis sexti anni si que forte fuissent res
pͥncipis. tum quã maxime inferbu¬
isse : facile indelliget ꝑsecutionib
que uulgo ueris importabant᷑ pre¬
sulib sẽm qͦq maximinũ alacriter
participatũ: ac uiolate fidĩ ñ declinas¬

Expanded text:
licitate mutavit et in confessorum gloctus autem Maximinus consensu sacrorum ordinum totiusque plebis annisu a vicinis episcopis pontificali est excellentia sublimatus. Iam vero, quam strenue sit eo functus officio, summi auctoris Hieronymi testimonio, qui aut contemporalis ei, tametsi puer, fuit aut proxime illius aetatem accessit, licet cognoscere. Namque is in praeclaro chronicae opere, cum a secundo anno Constantini, Constantii atque Constantis augustorum Arrianam impietatem, praefati Constantii regis fultam praesidio, persecutam exiliis, carceribus et variis afflictionum modis primum Athanasium, deinde omnes non suae partis episcopos declarasset, paucis interiectis, sexti anni, si quae forte fuissent, res principis tum quam maxime inferbuisse, facile intelleget, persecutionibus, quae vulgo veris inportabantur praesulibus, sanctum quoque Maximinum alacriter participatum ac violatae fidei non declinas
Abbreviated transcription (Latin):
celestiũ nescii. pecunia mercatũ
irent: seq uelut grauẽ & oppres¬
surã sarcinã nolentib ac reclamã¬
tib nequaqͣm prorsꝰ imponerent:
Uerũ ut ab his quo paululũ defle¬
xit nr̃a reuocet᷑ oratio: qͦd semel
beatũ maximinũ diuinitatis im¬
mutabile consiliũ. ppło suo ꝑficiendũ
decreuerat: agritio ꝑ ministeriũ re¬
uelat᷑ angłicũ. ut sibi eũ instituat suc¬
cessorẽ. Qui absq retractatione diumno
parens imꝑio: siis benedictionibus
confirmatũ. pꝰ se futurũ designat
ontificẽ. Nec multo pꝰ agrieiꝰ quidẽ

Expanded text:
caelestium nescii pecunia mercatum caelestium nescii pecunia mercatum irent seque velut gravem et oppressuram sarcinam nolentibus ac reclamantibus nequaquam prorsus inponVerum ut ab his quo paululum deflexit nostra revocetur oratio, quod semel beatum Maximinum divinitatis immutabile consilium populo suo praeficiendum decreverat, Agritio per ministerium revelatur angelicum, ut sibi eum instituat successorem. Qui absque retractatione divino parens imperio, suis benedictionibus confirmatum, post se futurum designat pontificem. Nec multo post Agritius quid