comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
picos intelligenda st̃. uxta illud
quod supͣ legimꝰ. Desertũ faciet
tet dñs manũ suã suꝑ fluuium
egypti uiolentũ. & ꝑcutiet eũ
in septẽ uallibꝰ: ita ut ꝑtranseat
eũ quis calciato pede: qͦ scilicet
om̃is error egyptiarũ aquarũ
id artes malefice. quibꝰ subiectis
cent᷑. Quodq dicit. arescet aqua
de mari. ⁊ hẏstorice possumꝰ acci¬
pere: ñ mare magnũ significa¬
ri. sed lacũ mariotenũ. qͦd scrip¬
tura om̃s congregationes aquaꝵ.
appellet maria. Possunt ⁊ hy ꝑ¬
bolice dicta intelligi. Quodq
sequit᷑. nudabit᷑ alueus riui a fon¬
te suo: describit quod ⁊ riuus &
fons arescant simul. Et mere¬
bunt piscatores. & lugebunt õs
mittentes in flum̃ hamũ. Et eax¬
pandentes rete suꝑ faciem aquȩ e¬

Expanded text:
πικῶς intelligenda sunt, juxta illud πικῶς intelligenda sunt, juxta illud quod supra legimus: Desertum factet Dominus manum suam super fluvium Aegypti violentum, et percutiet eum in septem vallibus, ita ut pertranseat eum quis calceato pede: quod scilicet omnis error Aegyptiarum aquarum, et artes maleficae, quibus subjectis ventu. Quodque dicit: Arescet aqua de mari, et historice possumus accipere, non mare magnum significari, sed lacum Mareotiden, eo quod Scriptura omnes congregationes aquarum appellet maria. Possunt et hyperbolice dicta intelligi. Quodque sequitur: Nudabitur alveus rivi a fonte suo, describit quod rivus et fons arescant simul. Et moerebunt piscatores, et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum, et expandentes rete su
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. indignationẽ eiꝰ pesti
lentia subsequat᷑: & aduersũ eos
qͥ offenderint dm̃ cuncta elem̃ta
deseuiant. Unde scriptũ ẽ in a¬
lio ꝓpħa. & uolucres in aere defi¬
cere. & pisces in aquis. ut omĩa
humano usui subtrahant᷑. Hoc
dicimꝰ simplicit̾: ut siccitatem
fluminis nili ⁊ riuoꝵ eiꝰ uolue¬
rimꝰ acciꝑe. Sin. aũ ꝑ metaphorã:
in fluuio regnũ. in riuis duces
eiꝰ intelligimꝰ: & in iurore. ⁊ in
tunco u in papẏro cunctã egyp¬
ti habundantiã: ut ꝑ ea opes
egy pti describant᷑. quarũ egyp¬
tus fertilissima ẽ. Legamꝰ hieze¬
chiel: ubi rea pharao draco mag¬
nus habitare describit᷑ in flumi¬
nibus ⁊ dicit. meus ẽ fluuius. ⁊ e¬
go feci memetipsũ. & audit. Po¬
nam frenũ in maxillis tuis. & ag¬
glutinabo pisces fluminũ tuoꝵ
squamis tuis & extrahent te de
medio fluminũ tuoꝵ. ⁊ uniuersi
pisces tui. squamis tuis adhere¬
bunt . & ꝓitiam te in deserto. In

Expanded text:
venerit, indignationem ejus pestvenerit, indignationem ejus pestlentia subsequatur, et adversum eos, qui offenderint Deum cuncta elementa desaeviant. Unde scriptum est in alio propheta: Et volucres in aere deficere et pisces in aquis, ut omnia humano usui subtrahantur. Hic dicimus simpliciter: ut siccitatem fluminis Nili, et rivorum ejus, voluerimus accipere. Sin autem per metaphoram in fluvio regnum, et in rivis duces ejus intelligimus; et in virore et junco et papyro cunctam Aegypti abundantiam, ut per eas res, opes Aegypti describantur, quarum Aegyptus fertilissima est. Legamus Ezechiel, ubi rex Pharao draco magnus habitare describitur in fluminibus, et dicit: Meus est fluvius, et ego feci memetipsum. Et audit: Ponam frenum in maxillis tuis, et agglutinabo pisces fluminum tuorum in squamis tuis, et extraham te de medio fluminum tuorum, et universi pisces tui squamis tuis adhaerebunt, et projiciam te in deserto . In
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ibunt ad simulachra sua & di¬
uinos ⁊ hariolos. ac uates. magicisq
edoctos artibꝰ. int̾rogabunt cur ista
acciderint. Et tradã ȩgyptum
in manũ dominor. crudelium. &
rex fortis dñabit᷑ eoꝵ. ait dñs exer¬
nosor ȩgyptꝰ expugnata ẽ. Wel ro¬
mani imꝑii. qn antonio cleopatraq
superatis. augustꝰ cȩsar egyptũ sub¬
iugauit. Babyloniosq fuisse cru¬
deles om̃is scriptura testat᷑: qui
paruulis ñ peꝑcerint. & suis eos ia¬
culis uulnerauerint nec pregnan¬
tibus uteris sint miserti. Romanũ
aũ regnũ fortissimũ & danielis
scriptura testat᷑: exponens quar¬
tam bestiã habentẽ dentes & un¬
gues ferreos. Et arescet aqua
de mari. ⁊ fluuius desolabit᷑ atq
siccabit᷑. Et defitient flumina:
attenuabunt᷑ ⁊ siccabunt᷑ riui
aggerũ. Calamꝰ & iuncus martes¬
cent: nudabit᷑ alueus riui a fon¬
te suo: & om̃is sementis irrigua
siccabitur. arescet & ñ erit. N a¬
turale ẽ. ut cũ ꝑ irã dĩ captiuitas

Expanded text:
Tunc ibunt ad simulacra sua; et divinos, et hariolos, ac vates, magicisque edoctos artibus interrogabunt, cur ista acciderint. Et tradam Aegyptum in manu dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus Denosor Aegyptus expugnata est, vel Romani imperii quando Antonio Cleopatraque superatis, Augustus Caesar Aegyptum subjugavit. Babylonios fuisse crudeles omnis Scriptura testatur: qui parvulis non pepercerint, et suis eos jaculis vulnerarint, nec praegnantibus sint miserti. Romanum autem regnum fortissimum, et Danielis Scriptura testatur , exponens quartam bestiam habentem dentes et ungues ferreos. Et arescet aqua de mari, et fluvius desolabitur atque siccabitur, et deficient flumina, attenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum. Calamus et juncus marcescent, nudabitur alveus rivi a fonte suo, et omnis sementis irrigua siccabitur, arescet, et non erit. Naturale est, ut cum per iram Dei captivitas
Abbreviated transcription (Latin):
cituũ sr̃ egyptũ. Stultifact st̃ pͥncipẽ
thaneos. ẽmarcuert pͥncipes mẽpheoᷤ:
met᷑polim fuisse egypti.⁊ psalmista
declarat. quod ibi moyses multa sig¬
na fecerit. que in erodo describunt᷑.
Posuit in egypto signa sua: & ꝓdigia
sua in cãpo thaneos. Memphym qͦq
magicis artibꝰ deditã pristini usq
ad p̾sens tẽpus uestigia erroris os¬
tendunt. W hoc breuit indicat᷑. qͦt
baby lonia uastitate ueniente. oĩa
magoꝵ consilia ⁊ eoꝵ qͥ futuror.

Expanded text:
t principes Taneos, emarcuerunt principes Mempheos: metropolim fuisse Aegypti, et Psalmista declarat, quod ibi Moyses multa signa fecerit, quae in Exodo describuntur: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Taneos . Memphim quoque magicis artibus deditam, pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Et hoc breviter indicatur, quod Babylonia vastitate veniente, omnia Magorum consilia, et eorum qui futu
Abbreviated transcription (Latin):
linũ plectentes & texrentes subtilia.
Et erunt irrigua eiꝰ flaccentia: &¬
om̃s qͥ faciebant lacunas ad capien¬
dos pisces. Et hoc duplicit̃ accipe:
qͦt uastata egypto. ⁊ cuncta prouin¬
cia ariditate siccata. mereant pis¬
catores ⁊ lugeant qui in flum̃
mittebant hamũ. qui oꝑabant᷑
retia ac sagenas ⁊ terebant uinco
diuersi generis uascula. id÷ pͥnci¬
pes & regii generis piscatores.
⁊ quod in aduentu ap̃i om̃s ꝑu̾si¬
generis piscatores qͥ contra apłi¬
cã disciplinã capiebant homines
in perditione. i stulta sapientia
texebant retia .⁊ sagenas qͥbus
perditos irretirent. confusi si nt.:
⁊ nullus aut rarus in ȩgypti t̾ra
talis piscator. remanserit. Hoc
oꝑe uidemꝰ expletũ. quia ex quo¬
ȩccłax trophea consurgunt. exina
nita egypti idola corruerunt.¬

Expanded text:
tentes, et texentes subtilia: et erunt irrigua ejus flaccentia: omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces. Et hoc dupliciter accipe, quod vastata Aegypto, et cuncta provincia ariditate siccata, moereant piscatores, et lugeant qui in flumen mittebant hamum, et qui operabantur retia ac sagenas, et texebant junco diversi generis vascula, id est, principes et regii generis, atque rectores: et quod in adgeneris piscatores, qui contra Apostolicam disciplinam capiebant homines in perditionem, et stulta sapientia texebant retia et sagenas, quibus perditos irretirent, confusi sunt, et nullus aut rarus in Aegypti terra sit talis piscator. Hoc opere videmus expletum, quod Ecclesiarum tropaea consurgunt, et in omni Aegypt
Abbreviated transcription (Latin):
guant᷑.  in aduentu xp̃i cuncta
redigant᷑ in nichili: ñ inuenientibꝰ
consiliũ egypti uatibꝰ qͦmͦ dogina
oppͥmant xp̃ianũ. Idioma autẽ
scripturarũ ẽ. ut angulũ ꝓ regno
ponant. eo qͦd p̾płos contineat. i
quasi in tota domo fortissimũ sit.
continens. lapis dicit᷑ angularis.
Quodq intulit. qͦm dicetis phara¬
oni. filiꝰ sapientiũ ego. filiꝰ regum
antiquoꝵ : significat qͦd ȩgyptii he

Expanded text:
cuncta redigantur in nihili, non invenientibus consilium Aegypti vatibus, quomodo dogma opprimant christianum. Idioma autem Scripturarum est, ut angulum pro regno ponant, eo quod populos contineat, et quasi in tota domo fortissimum sit.  parietes continens, lapis dicitur angularis . Quodque intulit: Quomodo dicetis Pharaoni, filius sapientium ego, filius regum antiquorum, significat quod Egy
Abbreviated transcription (Latin):
ebriꝰ ⁊ uomens: ⁊ ñ erit ȩgypto opꝰ
qͦd faciat capud ⁊ cauda incuruan¬
tem  refrenantẽ. Primũ de int̾¬
pretatiõe dicamꝰ.: & postea de his
que scripta st̃ disseremꝰ. Pro sꝑu uer¬
tiginis int̃pretari potest ⁊ sp̃c erro¬
ris. In eo qͦq qͦd transtulimꝰ. incur¬
uantẽ ⁊ refrenantẽ: possumꝰ dic̾e̾
incuruantẽ & lasciuientẽ. ut intel
ligamꝰ senẽ & puerũ. Nos aũ uerbi
hebraici. maginun dũ celeritate
que scripta st̃ uertimꝰ. ambigui¬
tate decepti. refrenantẽ diximꝰ.
git: s om̃e ꝑu̾sũ. ut puerũ signi¬
ficaret. Est gͥ sensus. Stulti facti

Expanded text:
gypto opus quod faciat, caput et caudam incurvantem, et refrenantem. Primum de interpretatione dicamus, et postea de his quae scripta sunt, disseremus. Pro spiritu vertiginis interpretari potest et spiritus erroris. In eo quoque quod nos transtulimus, incurvantem, et refrenantem, possumus dicere incurvum et lascivientem, ut senem et puerum, Nos autem verbum Hebraicum AGMON dum celeriter quae scripta sunt vertimus, ambiguitate decepti, refrenantem diximus,git, sed omne perversum, ut puerum significaret. Est igitur sensus: Stulti facti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eũ uolucres ⁊ om̃s bestiȩ terrȩ
suꝑ illũ hyemabunt. Quia de
rat & nubem roris in ȩstate ac
messe p̃miserat. & ab agͥcultura
translationẽ sũpserat: seruat eã
in reliquis. describens egypti super
bus deuoranda sint. Quomͦ enim
ante maturitatẽ segetes erũpentes
cito pereunt. & anteꝗͣ ꝑfectio tẽ¬
poris ueniat germinantes inuti¬
les sunt: sic inquit egyptii pͦpłi
quasi rami inutiles falcibꝰ p̃cident᷑.
⁊ cuncte ꝓpagines nudabuntur. Ac
ne putares eũ de uinea dicere
ramos. sed cadauera deuorant.
Legamꝰ plenius hiezechiel. ubi ꝓ¬
phetat contͣ pharaonẽ u contra
egyptios: & hec omĩa aꝑtissime
scripta repperiemꝰ. Quodq dicit
estate perpetua erunt suꝑ eũ
uolucres ⁊ om̃s bestie suꝑ illum
hyemabunt. aut uere int̾fectoꝵ

Expanded text:
 eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. Quia de t nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbbus devoranda sint. Quomodo enim ante maturitatem segetes erumpentes, cito pereunt, et antequam perfectio temporis veniat, germinantes inutiles sunt: sic, inquit, Aegyptii populi quasi rami inutiles falcibus praecidentur, et cunctae propagines nudabuntur. Ac ne putares eum de vinea dicere,ramos, sed cadavera devorant. Legamus plenius Ezechiel, ubi prophetat contra Pharaonem et contra Aegyptum: et haec omnia apertissime scripta reperiemus . Quodque dicit: Aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae super illum hyemabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Erunt diuisi duo in tres: & tres in
duo. Pat̾ contra filiũ. & mat̾ contͣ᷑
filiam suã. nurus contra socrũ suã.
Et difrũpet᷑ sp̃s egypti in uisceribꝰ
eiꝰ: & confiltũ eiꝰ p̃cipitabo. Et int̃¬
rogabunt simulachra sua. & diui

Expanded text:
Erunt divisi duo in tres, et tres in duo: pater contra filium, et mater contra filiam, et nurus contra socrum . Et disrumpetur spiritus Aegypti in visceribus ejus, et consilium ejus praecipitabo: et interroga
Abbreviated transcription (Latin):
ton. & ob hanc causã dederunt oc¬
casionẽ eusebio. ut hoc de gentibꝰ
magis quȩ nec spem habeant. nec
testam̃tũ di nec ꝓpħas intelligen¬
dũ putauerit: quã de uideis qͦd
ab ipsis postea ȩccłȩ que in specu¬
la constituta ẽ dona mittenda sint.
offerende uictime spirituales.
ONUS egypti. Ecce dñs. ascendet
N suꝑ nubem leuem. & ingredietur
Negyptũ. & mouebunt᷑ simulachra
egypti a facie eiꝰ. ⁊ cor egypti ta¬
bescet in medio eiꝰ. Moris est
scripturarũ. obscuris manifesta
subnectere. quod prius sub enigma¬
tibus dixeruit aperta uoce ꝓfer¬
re. Unde ⁊ in p̃senti loco quia con¬
tra egyptũ fuerat cõminat᷑ꝰ. ue
terrȩ obumbraculis que ẽ trans
flumina ȩthyopiȩ & cetera quȩ¬

Expanded text:
t ob hanc causam dederunt occasionem Eusebio, ut hoc de gentibus magis, quae nec spem habeant, nec Testamentum Dei, nec Prophetas, intelligendum putaverit, quam de Judaeis: quod ab ipsis postea Ecclesiae, quae in specula constituta est, dona mittenda sint, et offerendae victimae spirituales. Cap. XIX Onus Aegypti. Ecce Dominus ascendet supra nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ebescet in medio ejus. Moris est Scripturarum, obscuris manifesta subnectere, et quod prius sub aenigmatibus dixerint, aperta voce proferre. Unde et in praesenti loco, quia contra Aegyptum fuerat comminatus: Vae terrae obumbranti alis, quae est trans flumina Aethiopiae, et caetera qu
Abbreviated transcription (Latin):
terrã eiꝰ. ad locũ nominis dñi ecr¬
ercituũ. montẽ syon. Post egrp¬
ti uastitatẽ. ⁊ deletũ eiꝰ imperium.
nequaꝗͣ isrł in umbre illiꝰ uanita¬
te confidet: sed reuertet᷑ ad dñm.
u sua munera deferet ad montẽ

Expanded text:
erram ejus, ad locum nominis Domini exercituum montem Sion. Post Aegypti vastitatem et deletum ejus imperium, nequaquam Israel in umbrae illius vanitate confidet, sed revertetur ad Dominum, et sua munera deferet ad montem
Abbreviated transcription (Latin):
diuersi reges depopulat st̃. Alii
autẽ putant qͦd apostropha diri¬
gat᷑ ad dñm: & sit sensus. O ds qͥ
ite uelocit̾ ad gentẽ meã laceratã
atq conuulsam. ad pͦpłm robustis¬
simũ. qͥ om̃ibꝰ quonda incireuitu

Expanded text:
diversi reges depopulati sunt. Alii autem putant, quod apostropha dirigatur ad Dominum, et sit sensus: O Deus, qui ite velociter ad gentem meam laceratam atque convulsam, ad populum robustissimum, qui omnibus quondam in cir
Abbreviated transcription (Latin):
habuerint auxiliũ. miscłiam
dñi negligentes. ñc etiam egyp¬
ti uastitas predicat᷑. ob cuiꝰ auxi¬
liũ cłi neglecta sit inuocatio. Ip¬
sa ẽ enĩ t̾ra quȩ ẽ trans flumen
ȩthyopiȩ. id÷ trans riuo nil flu¬
minis. quẽ de ȩthyopia in egyp

Expanded text:
habuerint auxilium, misericordiam habuerint auxilium, misericordiam Dei rogantes: sic etiam nunc Aegypto vastitas praedicetur; ob cujus auxilium Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim terra, quae est trans flumina Aethiopiae, id est, trans rivos Nili fluminis, quem de
Abbreviated transcription (Latin):
in niniue. Ue terrȩ ymbalo
alarũ. quȩ ẽ transflumina ȩthy¬
opiȩ Uerbũ ebraicũ. selsel qͦd
sẏmiachus sonitũ. theodotio¬
naues int̃pretati st̃. & nos in
cymbalũ uertimꝰ. aqͥla in um¬
bram transtulit. Sed sciendũ
qͦd umbra sel dr: hic autẽ sillaba
ipsa geminet᷑. Ex qͦ possumꝰ dicꝰ¬
tũ intelligere. Ue t̾rȩ que in
umbra alarũ suarũ pollicet᷑
auxilium: & cũ scriptura dicat.
qͥ habitat in adiutorio altissimi
ꝓ quo in hebreo scriptũ ẽ. in
umbra onĩpotentis cõmorabit᷑
ipsa di similitudinẽ se iactans¬
habere. & in pericłis constitu¬
ta aliis suffragari ꝓmittit. Sig¬
nificat aũ siue ño egypti ci¬
uitatẽ quȩ ñc alerandria dicit᷑.
siue egyptũ. in qua sẽꝑ hierłm
quasi suꝑ quassatã arundinẽ
innisa ẽ. que confracta manũ
ꝑforat. incũbentis. Et ẽ ordo hic
pulcherrimꝰ. ut qͦmͦ in pͥori uisiõe
sermo ꝓpheticus damasco mi¬
nabat᷑. quod decẽ tribus in illa

Expanded text:
Ninive. Vae terrae cymbalo alarum quae est trans flumina Aethiopiae. Verbum Hebraicum SELSEL , quod Symmachus, sonitum, Theodotion, aves interpretati sunt, et nos in cymbalum vertimus. Aquila bis umbram transtulit. Sed sciendum quod umbra SEL dicitur, hic autem syllaba ipsa geminatur. Ex quo possumus dictum intelligere: Vae terrae, quae in umbra alarum suarum pollicetur auxilium. Et cum Scriptura dicat: Qui habitat in adjutorio Altissimi, pro quo in Hebraeo scriptum est, In umbra Omnipotentis commorabitur: ipsam Dei similitudinem habere se jactans, et in periculis constituta aliis suffragari repromittit. Significat autem sive No, Aegypti civitatem, quae nunc Alexandria dicitur, sive Aegyptum, in qua semper Jerusalem quasi super quassatam arundinem innixa est, quae confracta manum perforat incumbentis. Et est hic ordo pulcherrimus: ut quomodo in priori Visione sermo propheticus Damasco minabatur, quod decem tribus in illa
Abbreviated transcription (Latin):
assẏrio pͦpłante delete st̃. ⁊ om̃is
gła earũ in captiuitatẽ ducta ẽ:
sic pauci qͥ in damasco resederint
tis sotiȩ. Gloriã ꝑ hẏroniã dictã.
accipe ignominiã. Hoc aũ totũ
fiet quia dñs locutꝰ ẽ: cuiꝰ uer¬
ba irrita esse ñ possunt. Udam
hanc ꝓphetiã eandem putant
esse quã in hieremia legimus.
Dissoluta ẽ damascus. uersa in
fugã. tremor apprehendit eã: an-¬
gustia ⁊ dolores tenuerunt eã
quasi parturientẽ. & iterũ. Suc¬
cendam ignẽ in muro damasci.
⁊ deuorabit menia benadab Sed
sciendũ qͦd ab hieremia babylo¬
nia captiuitas damascene urbis
describit᷑. id⁊ paucoꝵ. qͦs assyrioꝵ
rex reliquerat in ea. Isaias autẽ
uicinã ab assyriis captiuitatem
nuntiet. Alii estimant de roma
bat. Aretã similem sustinuit ser¬
uitutẽ: ut cuncta q̃ suꝑ ea scrip¬
my steria tranfferant. E terit
Nin die illa attenuabit᷑ gła iacob. &
pingues carnes eiꝰ emarcescent. Qñ
inqͥt damascus capta fuerit & ci¬

Expanded text:
Assyrio populante deletae sunt, et omnis gloria earum in captivitatem ducta est: sic pauci, qui in Damasco resederint, iam sociae. Gloriam per ironiam dictam accipe, pro ignominia. Hoc autem totum fiet, quia Dominus locutus est, cujus verba irrita esse non possunt. Quidam hanc prophetiam eamdem putant esse, quam in Jeremia legimus: Dissoluta est Damascus, versa est in fugam, tremor apprehendit eam, angustia et dolores tenuerunt eam quasi parturientem . Et iterum: Succendam ignem in muro Damasci, et devorabit moenia Benadab. Sed sciendum quod ab Jeremia Babylonia captivitas Damascenae urbis describitur, id est, paucorum quos Assyriorum rex reliquerat in ea. Isaias autem vicinam ab Assyriis captivitatem nuntiat. Alii aestimant de Romanbat Areta, similem sustinuit servitutem: ut cuncta quae super eam scripmysteria transferantur. Et erit in die illa, attenuabitur gloria Jacob, et pingues carnes ejus marcescent. Quando, inquit, Damascus capta fuerit, et ci
Abbreviated transcription (Latin):
Sripuerunt flumina t̾rã eiꝰ. A pd̾
hebreos ⁊ egyptꝰ n egyptius ⁊ egyp¬
tia uno uocabulo nuncupant᷑ mes¬
raim. Hoc dictũ sit: ne qͥs in uer¬
bo herȩat: cũ ꝓ genere feminino
masculinũ inuenerit. id÷ ꝓ t̾ra
ipse egyptius. eo qͦd de alexandria
que tc̃ ut dixximꝰ Nõ uocabatur
legati missi sint hierosolimã &
ne laceratã : ad pͦpłm quondam
terribilem. qͥ di utebatur imꝑio
ad cuiꝰ potentiã nullus aliꝰ cõpa¬
randus ẽ: ad gentẽ que di expec̾¬

Expanded text:
ripuerunt flumina terram ejus. Apud Hebraeos et Aegyptus et Aegyptius et Aegyptii, uno vocabulo nuncupantur MESRAIM . Hoc dictum sit, ne quis in verbo haereat, cum pro genere feminino masculinum invenerit, id est, proipse Aegyptius, eo quod de Alexandria, quae tunc, ut diximus, No vocabatur, legati missi sunt Hierosolymam et ne laceratam; ad populum quondam terribilem, qui Dei utebatur imperio, ad cujus potentiam nullus alius comparandus est: ad gentem, quae Dei sempe
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ intelligunt. & omnẽ hysto¬
riã referunt ad uespasiani & ti¬
ti tẽpora qͥbꝰ hierosolima subuer¬
sa ẽ. Sed hoc fidei nr̃e ñ conue¬
nit. ut minet᷑ dñs regno roma¬
no. quare impiã gentẽ subuer¬
terit. & rursũ in monte syon
dicat munera offerenda: nisi
forte. ⁊ hec sꝑualit̃ in ȩccłia ac¬
cipiamꝰ. Qui mittit in mari
legatos. & in uasis papyri suꝑ aqͣs.¬

Expanded text:
telligunt et omnem historiam referunt ad Vespasiani et Titi tempora, a quibus Hierosolyma subversa est. Sed hoc fidei nostrae non convenit, ut minetur Dominus regno Romano, quare impiam gentem subverterit, et rursum in montem Sion dicat munera deferenda, nisi forte et haec spiritualiter in Ecclesia accipiamus. Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri su
Abbreviated transcription (Latin):
plantabis plantationẽ infidełe.
n germ̃ alienũ seminabis in die
plantationis tuȩ. labrusca ⁊ cete¬
qͥ ꝑsequunt᷑ eccłam. Illud qͦq qͦd
sequit᷑. increpabit eũ & fugiet
procul. de diabolo accipiunt tͦ¬
pologica int̾̃pretatiõe uastitatẽ
persecutoꝵ & demonũ demon¬
strantes. Nos autẽ ceptũ sequi¬
mur ordinẽ & hẏstorica fun¬
dam̃ta hystorico culmine ꝓte¬
gimus. Ue inqͥt uniuersis gen¬
tibus que militauerunt cont᷑
pͥpłm meũ. quarũ tantꝰ impetꝰ
fuit. ut maris fluctibꝰ coequan¬
dus sit. Sed cũ uenerĩt sonan¬
tes & urundauerint terram
meã: tc̃ pͥnceps earũ sennache¬
rib ab ea fugiet increpatus.
Et sicut puluis uento raptan¬
te disꝑgit᷑. & turbo in sublime
uoluit᷑ in tẽpestatẽ: sic ille ap¬
propinquabit qͥdem hierłm
obsidens eã : sed ꝑcutiet᷑ ab angło.
Ueniet mane. i deletũ potentiȩ
sue uidebit exercitũ: & hec erit
pars eoꝵ qͥ uastauerunt nos.
uel seipsũ ungens genti suȩ. Po¬

Expanded text:
Plantabis plantationem fidelem, et germen alienum seminabis: in die plantationis tuae labrusca, et caetequi persequuntur Ecclesiam. Illud quoque quod sequitur, Increpabit eum, et fugiet procul, de diabolo accipiunt, tropologica interpretatione vastitatem persecutorum, et daemonum demonstrantes. Nos autem coeptum sequimur ordinem, et historica fundamenta historico culmine protegimus. Vae, inquit, universis gentibus, quae militaverunt contra populum meum, quarum tantus impetus fuit, ut maris fluctibus coaequandus sit. Sed cum venerint saevientes, et inundaverint terram meam, tunc princeps earum Sennacherib ab eo fugiet increpatus, et sicut pulvis vento raptante dispergitur, et turbo in sublime volvitur in tempestate: sic ille appropinquabit quidem Jerusalem, obsidens eam: sed percutietur ab Angelo; veniet mane, et deletum potentiae suae videbit exercitum. Et haec erit pars eorum qui vastaverunt nos. vel se ipsum jungens genti suae . Po
Abbreviated transcription (Latin):
oleȩ. duarũ aut triũ oliuarum
in sũmitate rami. siue quatuor
aut qͥnq in cacuminibꝰ eiꝰ fructꝰ
eiꝰ. dicit dñs ds isrł. Qui p̃sen¬
tem damasci uastitatẽ sub ro¬
mano intelligunt regno hȩc de
apłis significata contendunt.
qͦd quomodo pauce spice ⁊ oliue
remanere soleant in agro uel
in die illa inclinabit᷑ homo ad
factorem suũ. ⁊ ocłi eiꝰ ad sc̃m
isrł respicient. id ad ap̃m: &¬

Expanded text:
m in summitate rami, sive quatuor aut quinque in cacuminibus ejus fructus ejus, dicit Dominus Deus Israel. Qui praesentem Damasci vastitatem sub Romano intelligunt regno, haec de Apostolis significata contendunt, quod quomodo paucae spicae et olivae remanere soleant in agro vel In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, et oculi ejus ad Sanctum Israel respicient, id
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos alienos ⁊ pessimos fatias.
In die plantationis tue labrus
labruscam: sem̃ tuũ spem pro¬
mittit in germine: sed cum
maturitas uenerit. ab alio de¬
metetur: & tc̃ dolebis grauit̃.
q̃n sperata. & pene iã tenta ꝑ¬
dideris. U e multitudo ppłox
multoꝵ ut multitudo maris
sonantis. & tumultꝰ turbarũ.
Nsicut sonitꝰ aquarũ multarum:
sonabunt pͦpłi. sicut sonitꝰ aqua¬
Srum inundantium: & increpa¬
bit eum. & fugiet ꝓcul. & ra¬
pietur sicut pulus montium
a fatie uenti. ⁊ sicut turbo co¬
rã tẽpestate. In tẽpore uesꝑe.
i ecce turbatio: in matutino.
& non subsistet. Hec ẽ pars eoꝵ
qͥ uastauerunt nos: & sors di¬
ripientiũ nos. Qui superiorẽ
damasci captiuitatẽ a romanis
illatã estimant. & hoc qͦd scrip¬
tum ẽ inclinabit᷑ hõ ad factorẽ
suũ. ⁊ ocłi eiꝰ ad scm̃ isrł respi

Expanded text:
ut eos alienos et pessimos facias. ut eos alienos et pessimos facias. In die plantationis tuae labruslabruscam, semen tuum spem promittet in germine; sed cum maturitas advenerit, ab alio demetetur. Et tunc dolebis graviter, quando sperata et pene jam tenta perdideris. Vae multitudini populorum multorum, ut multitudo maris sonsicut sonitus aquarum multarum. Sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium, et increpabit eum, et fugiet procul; Et rapietur sicut pulvis montium a facie venti, et sicut turbo coram tempestate. In tempore vesperi, et ecce turbatio: in matutino, et non subsistet. Haec est pars eorum, qui vastaverunt nos, et sors diripientium nos. Qui superiorem Damasci captivitatem a Romanis illatam aestimant, et hoc quod scriptum est: Inclinabitur homo ad factorem suum, et oculi ejus ad Sanctum Israel respi
Abbreviated transcription (Latin):
serunt: aceruosq frugũ & media
oꝑa. salutem pedibus reqͥrentes.
permaneat. Unde miror pro
aratris & aceriuis frugũ uolu¬
isse aqͥlam interpretari. testẽ
os. Solus theodotio hebraicũ
uerbũ posuit. ares ⁊ emir. qͦd
apud eos emendatiꝰ legitur.
⁊ acerui segetum. Quia ob¬
lita es di saluatoris tui. & for¬
tis adiutoris tui ñ es recorda¬
ta. Ista inquit perpetieris
o ifrł. quia dereliqͥsti dm̃ sal¬
uatorem tuum qͥ te liberauit
ex egs ꝑto. qui tibi gentes sub¬
lecit inimicas. & adiutoris tui
ñ es recordata. P ropterea
plantabis plantationẽ ĩfidełe:
i germen alienũ seminabis.
Hoc pressius ⁊ hyronice legen¬
dum. Quia inquit oblita es
di saluatoris tui. & fortis ad¬
iutoris tui non es recordata:
nũ idcirco plantare debes planta¬
tionem fidelem. & ñ potiꝰ alienũ
seminare germen quod hostis
eripiat. Uel certe sic. filios me¬
os qui de pͦpłi mei styrpe gene¬
rati st̃. id̾o fundasti in terra.

Expanded text:
serunt, acervosque frugum et media serunt, acervosque frugum et media opera, salutem pedibus requirentes:permaneat. Unde miror pro aratris et acervis frugum voluisse Aquilam interpretari, testam os. Solus Theodotio Hebraicum verbum posuit, ARS ET EMIR: quod apud eos emendatius legitur et acervi segetum. Quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. Ista, inquit, perpetieris, o Israel, quia reliquisti Deum Salvatorem tuum, qui te liberavit ex Aegypto, qui tibi gentes subjecit inimicas: et adjutoris tui non es recordata. Propterea plantabis plantationem fidelem, et germen alienum seminabis. Hoc pressius et per ironiam legendum. Quia, inquit, oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata: num idcirco plantare debebis plantationem fidelem, et non potius alienum seminare germen, quod hostis eripiat? Vel certe sic: filios meos, qui de populi mei stirpe generati sunt, ideo fundasti in terra,
Abbreviated transcription (Latin):
masci. perpetuũ saluatoris succes¬
sit imperium. & idolatrie error
ẽ imminutꝰ. Pia qͥdem uoluntas
interpretantiũ: sed ñ seruans
qͦd subuersa damasco. & decem
tribubus ductis in assyrios: resi¬
dui tribuum. qͥ erant ex isrł ad
ezechie litteras conuersi st̃ ad
cultũ dĩ. & ad templũ hierosoli¬
mam uenerint. sicut paralipo¬
menon narrat hystoria. Dele¬
ta gͦ damasco: conuertent᷑ ho¬
mines ad factorẽ suũ. id dm̃.
quam idola q̃ fecerant in bethel
⁊̃ in dan: sed dm̃ respicient
contempnentes delubra ⁊ alta¬
ria q̃ oꝑati st̃ digiti eoꝵ. In
die illa erunt ciuitates forti¬
tudinis eiꝰ derelicte sicut arat᷑
n segeres que derelicte st̃ a fa¬
cie filioꝵ isrb ⁊erit deserta.
Hoc ñ loquit᷑ contͣ damascum. s
contra decẽ tribus q̃ uocabãt᷑
ifrł: ut quomodo ad aduentum
ex egypto ppłi di om̃s gentes q̃
incolebant terrã reꝓmissionis. su¬
bito pauore territe. aratra dimi¬

Expanded text:
masci, perpetuum Salvatoris succesmasci, perpetuum Salvatoris successit imperium, et idololatriae error est imminutus. Pia quidem voluntas interpretantium, sed non servans quod subversa Damasco, et decem tribubus ductis in Assyrios, residui tribuum qui erant ex Israel, ad Ezechiae litteras conversi sint ad cultum Dei, et ad templum Jerusalem advenerint, sicut Paralipomenon narrat historia . Deleta ergo Damasco, convertentur homines ad factorem suum, id est, aeorum nequaquam idola quae fecerant in Bethel et in Dan, sed Deum respicient, contemnentes delubra et altaria, quae operati sunt digiti eorum. In die illa erunt civitates fortitudinis ejus derelictae sicut aratra, et segetes quae derelictae sunt a facie filiorum Israel, et erit deserta. Hoc non loquitur contra Damascum, sed contra decem tribus, quae vocabantur Israel; ut quomodo ad adventum ex Aegypto populi Dei, omnes gentes quae incolebant terram repromissionis, subito pavore conterritae aratra dimi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Quero assyrioꝵ tẽpo¬
ribus putant cõpleta que dic¬
ta ft̃ : hoc uolunt intelligi qͥd
sub assẏria captiuitate da¬
mascus ñ sit omnino deleta
sed translatis qͥbusda in cyre¬
nen. alia pars cultoꝵ terrȩ
dimissa sit. que & ipsa postea
baby lonio uastante deleta est.
donec sub macedonibꝰ ⁊ ptholo¬
meis rursũ restauret᷑. & in ad¬
uentii ap̃i esset qͥde ciuitas:
sed ñ tante potentie quante añ
fuerat. O ẽ sensus. Tam pauci
remanebunt in damasco quã
solent pꝰ messores pauce rema¬
nere spice: quas in ualle rapha¬
im latissima ⁊ potentissima
solent pauꝑes legere: uel in o¬
lea pauce oliue. que diligen¬
tiam legentis euaserint. n
die illa inclinabit᷑ homo ad fac̾¬
torem. suũ. & ocłi eiꝰ ad scm̃ isrł¬
respicient: & ñ inclinabit᷑ ad
altaria quȩ fecerunt manus eiꝰ.
& que oꝑati st̃ digiti illius. &
non respiciet lucos ⁊ delubra.
Hoc crꝑi temꝑibꝰ putant esse cõ¬
pletũ. qñ destructo regno da¬

Expanded text:
tionis . Qui vero Assyriorum temporibus putant completa quae dicta sunt, hoc volunt intelligi, quod sub Assyria captivitate Damascus non sit omnino deleta, sed translatis quibusdam in Cyrenem, alia pars cultorum terrae dimissa sit, quae et ipsa postea Babylonio vastante deleta est: donec sub Macedonibus et Ptolemaeis rursum instauraretur, et in adventu Christi esset quidem civitas, sed non tantae potentiae quantae antea fuerat. Et est sensus: tam pauci remanebunt in Damasco, quam solent post messores paucae remanere spicae, quas in valle Raphaim latissima et potentissima solent pauperes legere: vel in olea paucae olivae, quae diligentiam legentis evaserint. In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, respicient. Et non inclinabitur ad altaria, quae fecerunt manus ejus, et quae operati sunt digiti illius: et non respicient lucos et delubra. Hoc Christi temporibus putant esse completum, quando destructo regno Da
Abbreviated transcription (Latin):
ra egypti. ⁊ sermonẽ scĩ isrł blas¬
phemauerũt dicentes. demoniũ
habet. ⁊ samaritanꝰ ẽ.⁊ nonne
hic ẽ filius fabri: Idcirco iratꝰ ẽ
furor dñi in pͦpłm suũ. qͥ prius
iratus fuerat contͣ principes ⁊
potentes qͥ sapientes erant in ocu¬
lis siuis. ⁊ iustificauerunt impiũ

Expanded text:
. Et sermonem Sancti Israel blasphemarunt, dicentes: Daemonium habet, et Samaritanus est ; et: Nonne hic est filius fabri ? Idcirco iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suis, et justificaverunt impium
Abbreviated transcription (Latin):
riores causas suꝑbiȩ ⁊ ȩbrietatis
⁊ auaritiȩ. qr ꝓ uius attulerũt
spinas. ⁊ fenũ. ligna ⁊ stipulam.
arsurasq uepres: ido radix ma¬
litiȩ eoꝵ rediget᷑ in fauillam: &
⁊ corꝑis pulueri cõparabit᷑. Non
enĩ solũ ista fecerunt: s his gra¬
dibus ꝑuenerunt ad blasphemiã
ut legẽ dñi ñ reciperent. ⁊ sermo¬
nẽ scĩ isrł blasphemarent. de qͥbꝰ
radix in malis cogitationibꝰ acci¬
pi: fructꝰ aũ ⁊ germ̃ in malis oꝑibꝰ
atq sermonibꝰ: ut quod in radice
latet. monstret᷑ in germine que
maloꝵ sursũ loquit᷑ germinan¬
tem. Ideo iratꝰ ẽ furor dñi in
ppłm suum. ⁊ extendit manĩu¬
Nbati st᷑ montes: ⁊ facta st̃ morti

Expanded text:
riores causas superbiae et ebrietatis et avaritiae, quia pro uvis attulerunt spinas, fenum, ligna, stipulam, arsurasque vepres, ideo radix malitiae eorum redigetur in favillam, et et corporis pulveri comparabitur . Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blasphemarent; de quiburadix in malis cogitationibus accipi, fructus autem et germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretur in germine: quamalorum, sursum loquitur germinantem. Ideo iratus est furor Domini in populum suum, et extendit manurbati sunt m
Abbreviated transcription (Latin):
cipatio iusticie cũ iniqͥtate: Que
societas luci ad tenebras: Qͥ con¬
sensus xp̃o ad belial: dleq enim
lucerna tollenda ẽ. ⁊ ponenda sub
modio ł sub lecto. s suꝑ cande labrũ
ut om̃ibꝰ luceat: nec arbor malos
afferens fructꝰ. bonȩ arboris ap
pellanda ẽ uocabulo. Uñ in gene¬
si mystico sermone narrat᷑. qͦd di¬
uiserit ds̃ int̾ lucẽ ac tenebras. q̃

Expanded text:
ipatio justitiae cum iniquitate? quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi et Belial ? Neque enim lucerna tollenda est, et ponenda sub modio, vel sub lecto, sed supra candelabrum, ut omnibus luceat. Nec arbor malos afferens fructus, bonae arboris est appellanda vocabulo . Unde et in Genesi mystico sermone narratur, quod diviser
Abbreviated transcription (Latin):
siderans que excecant ocłos etiã
sapientiũ. Uñ cauendũ ẽ ne in¬
ebriem᷑ uino in qͦ ẽ luxuria.⁊
nudent᷑ femora turpitudinis
nr̃e ⁊ adulem᷑ impiis ꝓ muneri¬
bus. ⁊ iustitiã iusti ꝓ mopia des¬
pitiamꝰ. Quod ⁊ in epła iacobi¬
p̃cipit᷑. ne honorantes impios
diuites ⁊ despicientes scos pau¬
peres fiamꝰ iudices iniqͥtatis.
Propt̾ hoc sic̃ deuorat stipulam
lingua ignis ⁊ calor flãme exu¬
rit: sic radix eoꝵ qͣsi fauilla erit¬
N⁊ germ̃ coꝵ ut puluis ascendet.
Abiecerunt enĩ legẽ dñi exerci

Expanded text:
siderans, quae excaecant etiam oculos siderans, quae excaecant etiam oculos sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudentur femora turpitudinis nostrae , et adulemur impiis pro muneribus, et justitiam justi pro inopia despiciamus. Quod et in Epipraecipitur, ne honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. « Propter hoc sicut devorat stipulam lingua ignis, et calor flammae exurit: sic radix eorum quasi favilla, et germen eorum ut pulvis ascendet. Abjec
Abbreviated transcription (Latin):
uuã passã qͥde ⁊ acetũ ex uino.
Sed ⁊ in ꝓuerbiis p̃cipit᷑. Poten¬
tes si iracundi fuerĩt uinũ ñ bi¬
bant: ne cũ biberint obliuiscant᷑
sapientiȩ. Int̾ uinũ ⁊ sẏcerã urta
anagogen hoc esse arbitror. qͦd¬
se uitioꝵ continet passiones: quas
rectius latino sermone pert᷑batio
nes possumꝰ dicere. qͦd statũ m̃tis e¬
uertant. ⁊ ebrios faciant nescire
qͥd agãt. Qͥ gͦ possunt plurimum
debent carere uitiis: ⁊ maxime
ira quȩ furori ꝓrima ẽ: ne quan¬
to plus possũt tanto ampliꝰ subiec̃¬
tis noceãt. Miscet sycerã: qͥ cũ ebri¬
etate plenꝰ sit. ad decipiendos ho-¬
mines umbras quasda ⁊ imagmnes
Isimulat se habere uirtutũ. Qui
Niustificatis impiũ pro muneribꝰ.
Hi iustitiã iusti aufertis ab eo.
Et hec pars uitioꝵ ẽ iuineȩ que
pro uius fecit labruscas: & expec̾¬
tante dño ut faceret iudiciũ fe
cit iniqͥtatẽ : iustificans impium
ꝓ muneribꝰ ⁊ ñ causas s dona con¬

Expanded text:
 passam, et acetum ex vino . Sed et in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt; vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Inter vinum et siceram juxta anagogen hoc esse arbitror, qse vitiorum continet passiones. Quas rectius Latino snes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios faciant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo. Et haec pars vitiorum est vineae, quae pro uvis fecit labruscas, et exspectante Domino, ut faceret judicium pro muneribus, et non causas, sed dona con
Abbreviated transcription (Latin):
sti pane. dicimꝰ. Gustate ⁊ udete
q̃m suauis ẽ dñs. E contrario qn
dicimꝰ. libera nos amalo .&. m̃duᷤᷤ
in maligno positꝰ ẽ. diaboli cupi¬
mus ab insidiis liberari. Qd añ
ipse tenebrarũ ⁊ amaritudinis
significet᷑ nominibꝰ crebriꝰ legi¬
mus. S ⁊ hoc possumꝰ dicere qͦd
oĩa contraria dogmata ueritati
amara sĩt. ⁊ sola dulcis ueritas. Uñ
cauendũ ẽ ne ꝓ ueritate seqͣm᷑ m̃da-¬
tiũ: ne pro lumine tenebras. Mul
in iusticia sua: cui dr ne sis multũ
iustꝰ. Quas ob causas isrł reꝓmittit
se uia ãbulaturũ regia: nec ad sini¬
strã nec ad dexterã declinaturũ.
S ut loquar qͦd sentio: difficile
boc maledicto qͥs carere pot̃: cũ
malis frequent̃ adulem᷑ ꝓpt̾ poten¬
tiã. ⁊ bonos despiciamꝰ ꝓpt̾ inopiã.
Uñ significantiꝰ int̾p̃tatꝰ ẽ aqͥla. Ue
qͥ dicunt malo bonꝰ es: & bono mał
es. Et in hc̃ congruit sensũ illud qͦd
salomon in ꝓuerbiis loqͥt᷑. Qͥ uidi¬

Expanded text:
dete, quam suavis est Dominus . E contrario quando dicimus: Libera nos a malo ; et: Mundus in maligno positus est , diaboli cupimus insidiis liberari. Quod autem ipse tenebrarum et amaritudinis significetur nominibus, crebrius legimus. Sed et hoc possumus dicere, quod omnia contraria dogmata veritati amara sint, et sola dulcis veritas. Unde cavendum est, ne pro veritate sequamur mendacium, ne pro lumine tin justitia sua, cui dicitur: Ne sis justus multum . » Quas ob causas Israel promittit se via ambulaturum regia, nec ad sinistram, nec ad dexteram declinaturum. Et ut loquar quod sentio, difficile hoc maledicto quis carere potest, cum et malis frequenter adulemur propter potentiam, et bonos despicimus propter inopiam. Unde significantius interpretatus est Aquila: « Vae qui dicunt malo, Bonus es, et bono, Malus es, » et in hunc congruit sensum illud quod Salomon in Proverbiis loquitur: « Qui judi
Abbreviated transcription (Latin):
montes qͥdam. putant contͣrias
fortitudines: siue eos sp̃c qͥ in
ministerio dĩ st̃. ⁊ qͥhꝰ tradunt᷑
peccores ad puniendũ. Nos au
yperbolice dictũ putemꝰ. qͦd ꝓ
magnitudine maloꝵ imminentiũ
etiã montes cõmoueant᷑ ⁊ cadaue¬
ribꝰ mortuoꝵ repleant᷑ om̃s platee
urbiũ. Hoc accidisse uideis post
passionẽ dñi sub uespasiano ⁊ a¬
driano nemo dubitat. Cũq hȩc
facta sint : ñ ẽ au̾sus furor eiꝰ. s
adhuc manꝰ eiꝰ extenta. siue excel¬
sa: quȩ habitũ irascentis ⁊ ꝑcuti¬
entis ostendit. Et notandũ in his
om̃ibꝰ qͦd ñ eis eaꝓbret idolatriã.
ñ alia peccã ꝓpt̾ quȩ offenderũt
dm̃: sed quia abiecerunt legem

Expanded text:
montes quidam putant contrarias fortitudines; sive eos spiritus qui in ministerio Dei sunt, et quibus traduntur peccatores ad puniendum. Nos autem hyperbolice dictum putamus, quod pro magnitudine malorum imminentium etiam montes commoveantur, et cadaveribus mortuorum repleantur omnes plateae urbium. Hoc accidisse Judaeis post passionem Domini sub Vespasiano et Adriano, nemo dubitat. Cumque haec facta sint, non est adversus furor ejus: sed adhuc manus ejus extenta, sive excelsa, quae habitum irascentis, et percutientis ostendit. Et notandum in his omnibus, quod non eis exprobret idololatriam, non alia peccata, propter quae offenderint Deum, sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
nec illuminet occulta tenebrarũ.
aꝑiat cogitationes cordiũ: qͥ dicit
in euangłio. Nolite iudicare ut
ñ iudicemini. Cui sententiȩ con¬
gruens paulus apłs p̃cipit. Tu qͥs
es qͥ uidicas alienũ seruũ: Suo
dño stat aut cadit. Stabit aũ: po¬
tens ẽ enĩ d̾s statuere illũ. Et¬

Expanded text:
nec illuminet occulta tenebrarum, et aperiat cogitationes cordium , qui dicit in Evangelio: Nolite judicare, ut non judicemini . Cui sententiae congruens Paulus apostolus praecepit: Tu quis es qui judicas alienum servum? suo Domino stat, aut cadit. Stabit autem: potens e
Abbreviated transcription (Latin):
nũ : i cũ ñ recipiatis dĩ uͥtitẽ. diq
sapientiã. putatis uos esse sapientes.
Int̾ sapientiã ⁊ prudentiã hoc di¬
cunt esse stoici: qͦo sapientia rerũsit
diuinarũ. humanarũq noticia :
prudentia aũ tantũ mortaliũ. Con¬
sequent̃ ħ aduersũ scribas dicunt᷑
⁊ phariseos. qͥ habentes clam̃ scien¬
tiȩ. nec ipsi ad xp̃m intͦeunt. nec
alios introire ꝑmittunt. Ue qui
potentes estis ad bibendũ uinũ:
⁊ uiri fortes ad miscendũ sicerã.¬

Expanded text:
num: et cum non recipiatis Dei virtutem Deique sapientiam, putatis vos esse sapientes . Inter sapientiam et prudentiam hoc dicunt interesse Stoici, quod sapientia rerum sit divinarum humanarumque notitia: prudentia autem tantum mortalium. Consequenet Pharisaeos, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi ad Christum introeunt nec alios introire permittunt . Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam sicera
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nc̃ loquit᷑. qͥ potentes st̃ ad bi¬
bendũ uiũ ⁊ uiri fortes ad miscen¬
dũ sicerã. qͥ mebriati uino draco¬
nis ⁊ ueneno aspidũ insanabili.
uirtutes dñi calũpniabant᷑. ⁊ ipsi
ȩbrii inebriabant ppłos. ut pari fu¬
rore bachantes adu̾sũ dñm concla¬
marent. Iuxta tͦpologiã ante iã
diximꝰ. qͦd sacerdotes ingressuri
tabernacłm dĩ ñ debeat umũ bi¬
bere sycerã. Quibꝰ nc̃ addimꝰ qͦd
nazareis qͦq p̃ceptũ ẽ qͥ se sc̃ĩficãt¬

Expanded text:
nc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit, qui se s
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ. uel ñ uenturã captiuita¬
tem ꝗͣ. ꝓpħicus sermo p̾dicit: qͥ
dicitis ad ꝓpħam. Usqueqͦ nobis
łi minaris irã : Uolumꝰ eã scire:
iã ueniat. Hoc aũ ꝑ hẏroniam
loquunt᷑ : qͦd eã ñ putent esse

Expanded text:
turum, vel non venturam captivitatem quam propheticus sermo praedicit: qui dicitis ad Prophetam: Usquequo nobis Dei minaris iram? volumus eam scire, jam veniat. Hoc autem per ironiam loquuntur, quoniam eam non putant esse
Abbreviated transcription (Latin):
longissimo trahentes pecca sua
periere suspendio: putantes malũ
conscientiȩ p̃senti morte finiri. ⁊
nichil esse pꝰ mortẽ. ¶s aũ iuxta
hebraicũ. ⁊ om̃s alios int̃pretes
appellant᷑ funicłi uanitatis. hoc
significat. qͦd facientibꝰ pec̃m faci¬
le texit᷑. u tã inane ⁊ facile ẽ. ut
aranearũ fila texuntur: s cũ in¬
de uoluerimꝰ erire solidis uicłis
nectim᷑. Plaustrũ aũ plenũ onera¬
tũq pecc̃is faciliꝰ intelligunt qͥ
meminerint scriptũ in zacharia
impietatẽ sedere suꝑ talentũ plũ¬
bi.  egyptios qͥ graui pecc̃oꝵ sar¬
cina p̃mebant᷑. quasi plũbũ in
mari rubro esse dimersos. O in

Expanded text:
longissimo trahentes peccata sua periere suspendio, putantes malum conscientiae praesenti morte finiri, et nihil esse post mortem. Quod autem juxta Hebraicum et omnes alios interpretes, appellantur funiculi vanitatis; hoc significat, quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et facile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde voluerimus exire, solidissimis vinculis nectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facilius intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia, impietatem sedere super talentum plumbi : et Aegyptios qui gravi peccatorum sarcina premebantur, quasi plumbum in m
Abbreviated transcription (Latin):
constringit᷑. Et dñs arguens p̾płm
delinquentẽ. qͥ peccatis pecc̃a sotia¬
rat. fecit flagellũ de funicłis. osten¬
dens eis qͦm domũ di fecissent spe-¬
luncã lat᷑nũ. & sede orationis uer¬
tissẽt in domũ negotiationis. Con¬
nuptiałe. uinctus pedibꝰ ⁊ manibꝰ
eicit᷑ in tenebras exteriores. Et dñs
uenit: ut his qͥ erant in uincłis di¬
ceret exite: & qͥ u̾sabãt᷑ ĩ tenebͥs reue¬
lamini. Ipse enĩ solũ ꝯpeditos. ⁊ illu¬
minat cecos: quos hieremias. uinctoᷤᷤ
t̃rȩ ñcupat. Nec plang̾ eos qͥ peocare
unde ⁊ in numeris. legimꝰ uaccã rifã
cuiꝰ cinis expiatio populi est non
aliter immolari et offer¬
ri ad altare dñi. nͥ q̃ t̾rena op̃a ñ
fecerit. uigũq ñ traxerit nec um¬
culis uigi nabuchodonosor fuerit
alligata. Et in hoc eode ꝓpħa ꝓ cm

Expanded text:
constringitur . Et Dominus arguens populum delinquentem, qui peccatis peccata sociarat, fecit flagellum de funiculis, ostendens eis quomodo domum Dei fecissent speluncam latronum , et sedem orationis vertissent in domum negotiationis . Connuptialem, vinctus pedibus ac manibus ejicitur in tenebras exteriores . Et Dominus venit, ut his qui erant in vinculis diceret: Exite ; et qui versabantur in tenebris, revelamini . Ipse enim solvit compeditos, et illuminat caecos: quos Jeremias vinctos terrae nuncupat. Nec plangit eos qui peccare Unde et in Numeris legimus , vaccam rufam, cujus cinis expiatio populi est, non aliter immolari et offerri ad altare Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque non traxerit, nec vinculis jugi Nabuchodonosor fuerit alligata. Et in hoc eodem
Abbreviated transcription (Latin):
omenias uideor odisse loqͥt᷑ animã
suã. Qcqͥd de ppło diximꝰ iudeor
t᷑pologice referri potest ad eos qͥ
scłi deliciis occupati. nec respicien¬
tes op̃a dĩ captiui ducunt᷑ in pec¬
catũ: & ñ habent scientiã di. &.
id circo fame & siti pereunt. bonoꝵ
op̾m atq uͥtutũ: & det̾hent᷑ in ge¬
henniã. ibiq ȩt̃nis cruciatibꝰ de¬
putati. potentiã ⁊ suꝑbiã miseria
cernent . humilitate mutari. Et
Hexaltabit᷑ dñs erercituũ in udicio.
Un ds sc̃s sc̃ĩficabit᷑ in iusticia C ũ
captiuus ductꝰ fuerit p̾płs qͥ ñ ha¬
buit scientiã. ꝙ interierit fame
tes atq sublimes. głosiq in ꝓfun¬
dũ. ⁊ incuruatꝰ fuerit hõ ⁊ humili¬
atus uir. ⁊ receꝑint om̃s utrta me

Expanded text:
omenias Judaeorum odisse loquitur animam suam . Quidquid de populo diximus Judaeorum, tropologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et siti pereunt bonorum operum atque virtutum, et detrahentur in gehennam, ibique aeternis cruciatibus deputati, potentiam et superbiam miseria cernent et humilitate mutari. Et exaltabitur Dominus exercituum in judicio: et Deus sanctus sanctificabitur in justitia. Cum captivus ductus fuerit populus, quia non habuit scientiam, et interierit fame,tes atque sublimes gloriosique in profundum, et incurvatus fuerit homo, et humiliatus vir, et receperint omnes juxta
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. de qͦ supͣ legimꝰ. Regionẽ ur̃ã
in conspectu ur̃o alieni deuorant.
⁊ deserta ẽ atq subu̾sa ẽ a pͦpłis ex¬
ternis. De toto enĩ orbe congrega¬
ta gentiũ multitudo habitat in ui¬
dea : ⁊ eiectis pͥoribꝰ pͦpłis. ido ex par¬
te cecitas facta ẽ domui isrł. ut sub¬
intraret plenitudo gentiũ. Pulchreq
uirta lax direpti st̃ atq uastati.
⁊ ducti in captiuitatẽ quasi tauri.
de qͥbꝰ dñs dixerat. tauri pingues
obsederũt me. ut loca tauroꝵ acci¬
perent agni. Ue qͥ traitis iniqͥtatẽ
in funicłis uanitatis. ⁊ qͣsi uncłm
plaustͥ peccatũ. Qͥ dicitis festinet

Expanded text:
supra legimus: Regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et deserta est atque subversa a populi sexternis . De toto enim orbe congregata gentium multitudo habitat in Judaea, et ejectis prioribus populis, ideo ex parte caecitas facta est domui Israel, ut subintraret plenitudo gentium . Pulchreque juxta LXX direpti sunt atque vastati et ducti in captivitatem quasi tauri, de quibus Dominus dixerat: Tauri pingues obsederunt me, ut loca taurorum occuparent agni. Vae, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
cutiat. ⁊ furor eiꝰ irascat᷑. De qͦ
⁊ in alio loco legimꝰ. Dñe ne in
furore tuo arguas me: neq in
ira tua corripias me. Et hieremi¬
as. Corripe nos inqͥt dñe: uerũ¬
tam̃ in iuditio ⁊ ñ in furore.
manis pertͥbationibꝰ subiaceat: s
qͦ nos qͥ delinqͥmꝰ. ubi irascentẽ au¬
dierimꝰ dñm ñ timeamꝰ. Uñ ⁊ apłs¬
scđm duriciã ⁊ impenitens cor nr̃m
tes aurrzemꝰ nob irã in die irȩ ⁊
reuelationis iusti uidicii di. Quȩ

Expanded text:
 de quo et in alio loco legimus: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Et Jeremias: Corripe nos, inquit, Domine; verumtamen in judicio, et non in furore .manis perturbationibus subjaceat; sed quod nos qui delinquimus, nisi irascentem audierimus, Dominum non timeamus. Unde et Apsecundum duritiam et impoenitens cor nostrum, thesaurizamus nobis iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. »