comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest in sempiter num ꝑ seuerare uiuens
eundem ccutem sensum scriptura repetit:
de quo pcculo ante traecumus. quod cũomnia
aequediter cuenicent uniuersis &e nullaesit
inbonis sustinendis maclis. ueldis cretio uel
cerce aequaclimorte dehoc saeculo subtra¬
hacmur: Nihil ominus erroribus & procaci¬
tate & malitic replecmur. & posthaec
possumus cum uiuentib habere consortiũ
uelcerte sic qm̃ conmunes. An gusticce &ius¬
tos: & in iustosprcemunt. Id circo ad pec¬
cectechomines prouocaentur & tamenpost
omnes conatos quibus frustra nisi sunt. dũ
ignorant adinferna descendunt
ACITIAcenis uiuens melior
est leone mortuo: quiccuiuentes. stiunt
quod moriaentur & mortuines ciunt quicquã
memorice eorum sed & dilectio corum & odi
corum & ⁊elus ipsorum. iccmperut & pcers
nonest eis cedhuc in sacculo inomni quod fit
sub sole: quicc suprar dixenet corfiliorum ho¬
minum. impleri maliticc & procatitate

Expanded text:
potest in sempiternum perseverare vivens? potest in sempiternum perseverare vivens? Eumdem autem sensum Scriptura repetit, de quo paulo ante tractavimus, quod cum omnia aequaliter eveniant universis, et nulla sit in bonis sustinendis malisve discretio, vel certe aequali morte de hoc saeculo subtrahamur: nihilominus erroribus et procacitate et malitia repleamur, et post haec possimus cum viventibus habere consortium. Vel certe sic: Quoniam communes angustiae, et justos et injustos premunt; idcirco ad peccata homines provocantur: et tamen post omnes conatus, quibus frustra nisi sunt, dum ignorant, ad inferna descendunt. quoniam canis vivens melior est a leone mortuo: quia viventes sciunt quod moriantur, et mortui nesciunt quidquam, Sed et dilectio eorum et odium eorum, et zelus eorum jam periit: et pars non est eis adhuc in saeculo in omni quod fit sub sole. Quia supra dixerat, cor filiorum hominum 459 impleri malitia et procacitate,
Abbreviated transcription (Latin):
necbona sunt sedccsapientibus saeculi. medico
nun cupeentur. quiccequacliter & ustis eueni¬
unt & iniustis: simplices quosque conturbant
curitec eueniant & proptereanon puteent
es se iudicium cũ omnium rerum infuturo
dis crimensit & hic confusec sint omnice: quod
ticcrum siue mortis significct euentum:
& idcirco nec acritactemdi in eos insenosse nec
odium: sac crificans quoque & noͥssa crificans
& ccrer quece econtrarrio. enumerata sunt
spiritaliter accipiendac secundum illud ⁊
Sec crificium dõ sp̃s contribulactus ⁊ hoc ẽpes¬
simũ in omne quod factumes ł subsole
qui aeuenusunus omnibus: sed & corfiliorũ
hominum repletum est malitia uerrores
tuos. quicquis est qui communico in om¬
nes uiuentes: & hoc apertius more suo int̃¬
pra&ectusest symmachus dicens. sed& corfi¬
liorum hominum repl&ur malitice &ꝓcas¬
tecte uxtec cor eorũ inuitiesuce. nouis sima
autem corum ueniunt ad mortẽ : quisenĩ

Expanded text:
nec mala sunt, sed a sapientibus saeculi media nec mala sunt, sed a sapientibus saeculi media nuncupantur quia aequaliter et justis eveniunt et injustis simplices quosque conturbant, cur ita eveniant, et propterea non putant esse judicium, cum omnium rerum in futuro discrimen sit, et hic confusa sint omnia. Quod tiarum, sive mortis significat eventum: et idcirco nec charitatem Dei eos in se nosse, nec odium. Sacrificans quoque et non sacrificans, et caetera quae contraria enumerata sunt, spiritualiter accipienda, secundum illud: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Hoc est pessimum in omni quod factum est sub sole: quia eventus unus omnibus. Sed et cor filiorum hominum repletum est malitia, et errortuos. Quia quis est qui communicet in omnes viventes? Et hoc apertius more suo interpretatus est Symmachus, dicens: Sed et cor filiorum hominum repletur malitia, et procacitate juxta cor eorum in vita sua. Novissima autem eorum veniunt ad mortuos. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
& iusti: & scpientes &opent eorum in manu
dĩsunt: & insuꝑ neamiticices neque inim¬
citias scithomo sedomnia corcm eis incelice
propterecc quodomnibus eueniunt simidir
iusto. & iniusto: porrohinc sensus est: & uum
in hoc dedicor meum & scire uolui quos ds̃di¬
quidem operit inmanudi ẽẽ. timenud̃¬
amentur adõ annon nuneos sare non posse
&ccmbiguũ fluctuare utrũ cedꝓbationemsus¬
tineant quace sustentam ad supplicium. Infu¬
turo igitur scient: & inuultueorum sunt omnia
Ides taente ced& eos cumdeuita hacrecesserimt
notitia istius. rei. quia tunces t iudicium. nunc
certamen ⁊ & quicumq ceduerse sustinent utrũ
per amoremdi sustineant ut iob anperodiu
uel plurimi pecactores. Nuncheb&ur incer¬
tum: In omnib euentus unus Iusto &impios
bono & mundo & polluto & scccrificaenti. aen
sccerificanti⁊ bonus ut peccactor sic iurens sicut
iunxmentum timens: eaquȩ perse nec malcc

Expanded text:
et justi et sapientes, et opera eorum in manu et justi et sapientes, et opera eorum in manu Dei sunt. Et insuper neque amicitias neque inimicitias scit homo: sed omnia coram eis incerta, propterea quod omnibus eveniunt similia, justo, et injusto. Porro hic sensus est: Etiam in hoc dedi cor meum, et scire volui quos Deus diquidem opera in manu Dei an non, nunc eos scire non posse, et inter ambiguum fluctuare, utrum ad probationem sustineant quae sustinent, an ad supplicium. In futuro igitur scient, et in vultu eorum sunt omnia, id est, antecedit eos, cum de vita hac recesserint, notitia istius rei, quia tunc est judicium, et nunc certamen. Et quicumque adversa sustinent. utrum per amorem Dei sustineant, ut Job, an per odium, ut plurimi peccatores, nunc habetur incertum. In omnibus eventus unus, justo et impio, bono et malo, mundo et polluto, sacrificanti et non sacrificanti. Sic bonus ut peccator, sic jurans sicut juramentum timens. 458 Ea quae per se nec bona
Abbreviated transcription (Latin):
rerum quacrehoc uelillud factumsit & que¬
re mundus uacriis gubern&ur euentib: cur
alius caecus debilis alius uidens: nascactur & sa¬
nus: hic pccupertatẽ habeat ille diuitics
Itesit nobilis illeignobilis: nihil cliu dꝓfi¬
uit nisi in sua tantum questione:tor queri
& disputationem ꝓtormento habere: nec
tmen inuenire quod querit: sed cum sedi¬
xerit cognouisse tunc igno raetionis hebe¬
reprincipium & in ꝓfundo errore uersari
sub ostendit tamenesse cccusaes rerum om¬
nium &iustitiam quacre unũ quid quae sic
fiat: sed inoculto easlatere & non posse
ab hominib conpntehendi: omne hoc de¬
di in cor demeo. ut considenxrem uniuersa
quiac iusti & sicpientes &opent eoruem. uodiã
nudñi & quidem cacritaetem equi dem odiũ
none cognoscens homo omni in ficcie coruu
e cicem hunc locum symicechus maenifestius
inter pnr&cctus ẽ. dicens omnichaees tae¬
tui incor demeo ut euentilarẽ uniuer saquia

Expanded text:
rerum, quare hoc vel illud factum sit, et quarerum, quare hoc vel illud factum sit, et quare mundus variis gubernetur eventibus: cur alius caecus et debilis, alius videns nascatur et sanus: hic paupertatem habeat, ille divitias: iste sit nobilis, ille inglorius; nihil aliud proficit, nisi in sua tantum quaestione torqueri, et disputationem pro tormento habere, nec tamen invenire quod quaerit . . . Et cum haec dixerit se cognovisse, tunc ignorationis habere principium, et in profundo errore versari. Subostendit tamen esse causas rerum omnium et justitiam, quare unumquodque sic fiat: sed in occulto eas latere, et non posse ab hominibus comprehendi. Omne hoc dedi in corde meo, ut considerarem universa: quia justi, et sapientes, et opera eorum in manu Domini. Et quidem charitatem, et quidem odium: non est cognoscens homo omnia in facie eorum. Etiam hunc locum Symmachus manifestius interpretatus est, dicens: Omnia haec statui in corde meo, ut ventilarem universa: quia
Abbreviated transcription (Latin):
Lic& breuem &citofiniendem. praeferre
cum uescendi &bibendi uoluptaetem: angus¬
tiis saeculi. & hisquac e inique fieri uidentur
inmundo quod solum. hoc homo. desuolabore
habere uidecctur. siuel modico frucctur refri¬
gerio: uerum hȩc inter praeecctio: ieiunantes
esurientes sicientes ad quelugentes. quolibea¬
tos ineuangelio dñs uocat. sisic accipitur
ut scriptura est miseros ad ꝓbauit. & cibũ
itaque & potum spiritaliter accipiamus
& super eis la&itiam. quam in labore uitae
nr̃ae uix possumus in uenire: Quod cutem
haec ita sentiende sint. ut diximus: demons¬
superterram: & diebus ac noctibus inscrip¬
turcrum meditactionem. uersentur. itcc
ut plerumq pro inuestigatione ueri ab ocu¬
lis somnus au fugicit: quecꝓter dedicor
meum ut cognoscerem sapienticẽ. &uide¬
factum ẽ. sub sole in quolaborauit homo
ut quacerer& & non inueni&: si qui dem&si
dixerit sccpiens secognoscere nom potuetit
inuenire : quiquae rit causas rertiones que

Expanded text:
licet brevem et cito finiendam praeferre licet brevem et cito finiendam praeferre eum vescendi et bibendi voluptatem angustiis saeculi, et his quae fieri videntur inique in mundo: quod solum hoc homo de labore suo habere videatur, si vel modico fruatur refrigerio. Verum haec interpretatio jejunantes, esurientes, sitientes, atque lugentes, quos beatos in Evangelio Dominus vocat , si sic accipitur, ut scriptum est, miseros approbabit. Et cibum itaque et potum spiritualiter accipiamus, et super eis laetitiam, quam in labore vitae nostrae vix possumus invenire. Quod autem haec ita sentienda sint, ut diximus, demonssuper terram, et diebus ac noctibus in Scripturarum meditatione versentur: ita ut plerumque pro investigatione veri ab oculis somnus aufugiat. Quapropter dedi cor meum, ut cognoscerem sapientiam, et videfactum est sub sole, in quo laboravit homo. 457 ut quaereret, et non inveniet. Siquidem et si dixerit sapiens se cognoscere, non poterit invenire. Qui quaerit causas rationesque
Abbreviated transcription (Latin):
Dixiquice & hoc uacnites est ⁊ interceterars
uacnitates quace in mundo uacrio feruntur
euentu: & iam hocdepraehendo: quod iustis
eafrequenter eueniunt quece impus euenire
debuerant: & impi tamfeliciter in hocmun¬
do degunt ut eosputes esse iustis simos Decuid
exemplum euan gelium diuitis pur purati
& pccuperis lazart: septua gesimus. quoq
secundus psclmus deacre disputat: cur.ius¬
tis interdum malc & impus eueniunt bon&
proeo autem quod nos posuimus est uanitas
quace fit suꝑter iaem. symma chus absolute
transtulit dicens est difficile cognitu quod
fit suꝑ ternem hebrei iustos quib eueniant
melac & impios quib accedant operaius¬
torum: filios a aron inter pra&antur & ma¬
nassen: quod illi sa crificantes perierint
&iste post taentumelac &captiui tectem
egredietur cũ eo delabore suo dieb uite sue
quod dedit eis ds̃ subsole Hoc plenius suprac
interpraetactisumus. & nunc strictim dicim:

Expanded text:
Dixi quia et hoc vanitas est. Inter caeteras Dixi quia et hoc vanitas est. Inter caeteras vanitates, quae in mundo vario feruntur eventu, etiam hoc deprehendi, quod justis ea 456 frequenter eveniunt, quae impiis evenire debuerant, et impii tam feliciter in hoc mundo degunt, ut eos putes esse justissimos. Dabit exemplum Evangelium divitis purpurati, et pauperis Lazari . Septuagesimus quoque secundus psalmus de hac re disputat: cur justis interdum mala, et impiis eveniant bona. Pro eo autem, quod nos posuimus: Est vanitas, quae fit super terram. Symmachus absolute transtulit, dicens: Est difficile cognitu quod fit super terram. Hebraei, justos quibus eveniant mala, et impios quibus accedant opera justorum, filios Aaron interpretantur, et Manassen, quod illi sacrificantes perierint, et iste post tanta mala et captivitatem egredietur cum eo de labore suo diebus vitae suae, quos dedit ei Deus sub sole. Hoc plenius supra interpretati sumus, et nunc strictim dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
&e bonum nonerit impio & non prolongecutt dies
inumbrat quinonest timens a feeciedĩ. Hoc pocerit
dicere fient quidem & illac de quib pcculo antetrre¬
tcui ego tamen mani festissim e recognosco
enim dĩ superfaccientes malac. &impionon
erit bene Nonenim tim& a fecciedĩ. & nonꝓ
longcuit dies inumbrat: hocẽ dies urtece sue qui
quec st umbra uiuentib sunt: Non quohi qui
multo uiuccnt tempore prolongent dies suos
sed qui graendes eos ficcicnt bonorum operum
magnitudine: Vnde &ia cobquie si peccator ẽ
seconsidens ait. parui & mocli diesmei. & in psal¬
quod longam uittem quece sierit in praesenti
in quo omne quoduiuimus breue &umbraẽ
&r imcego Inimecgine enim per ambulect
homo sed quõd defuturo timeat nelongitu¬
do uitȩ ipsius ubi uerar est uittebreui endu
eoruiatutas quace sit suꝑterram: quicesun
iusti ad quos pueniunt quec si facte impiorũ
& sunt in pii ad quos ꝑueniunt qua si factee iustorĩ

Expanded text:
et bonum non erit impio, et non prolongabit dies et bonum non erit impio, et non prolongabit dies in umbra: quia non est timens a facie Dei; hoc poterit dicere: Fient quidem et illa, de quibus paulo ante tractavi; ego tamen manifestissime cognosco, enim Domini super facientes mala . Et impio non erit bene: non enim timet a facie Dei, et non prolongabit dies in umbra, hoc est, dies vitae suae, qui quasi umbra viventibus sunt. Non enim hi, qui multo tempore vivunt, prolongant dies suos, sed qui grandes eos faciunt bonorum operum magnitudine. Unde et Jacob quasi se peccatorem confitens, dicit: Parvi et mali dies mei . Et in psalquod longam vitam quaesierit in praesenti, in quo omne quod vivimus, breve et umbra est, et imago: In imagine enim perambulat homo : sed quod de futuro timeat, ne longitudo vitae ipsius, ubi vera est vita, brevietur. Est vanitas, quae fit super terram: quia sunt justi ad quos perveniunt quasi facta impiorum, et sunt impii ad quos perveniunt quasi facta justorum.
Abbreviated transcription (Latin):
pec eccuit stictim mortuus est: sie ccutẽ iuxt
sep tuaegintac interpra&es: ꝑ eo quod es mortu¬
douide ur facere peccactum: sediam antepecca
plex enim iniellegentia habere consequenticcm
nonuidour peruulospeccatores stactim ut de
uulucc eiectisunt mendatium loqui & bonũ¬
mnon sit impio. & non prolong& dies quasium¬
brit qui nontim& a faciedi: In prrecactur male his
qui non hibent timoremdĩ &oꝑtaent qui diudiffe¬
nentur. apoena sedstatim morte subracte cruci¬
atds recipicent. quo merentur. simile quidcea
postolos loquitur : Utincm prae cidentur qui
uoscontur bant & alibi Alexander erarius
multa mala mihi ostendit: Red d& illi dñs secun¬
dum openr eius. quae quo modo dementer dic¬
a sint. requirendum est: haec iuxta sensus
hebrrici ueri tatem: siquis uero sep tucegintu
inter pitt&es. sequitur qui quasi ab alio sensu
incipientes. dixerunt & ego cognosco quiccerit
bonum timentibus dm̃. ut timeant afacieius

Expanded text:
peccavit, statim mortuus est. Si autem juxta peccavit, statim mortuus est. Si autem juxta Septuaginta Interpretes, pro eo quod est, mortudo videtur facere peccatum, sed jam ante peccaplex enim intelligentia habere consequentiam non videtur, parvulos peccatores, statim ut de vulva ejecti sunt, mendacium loqui. Et bonum non sit impio, et non prolonget dies quasi umbra, qui non timet a facie Dei. Imprecatur male his qui non habent timorem Dei, et optat ne diu differatur ad poenam, sed statim morte subtracti, cruciatus recipiant, quos merentur. Simile quid et Apostolus loquitur: Utinam praecidantur qui vos conturbant . Et alibi: Alexander aerarius multa mihi mala ostendit: reddat illi Dominus secundum opera ejus . Quae quomodo clementer dicta sint, requirendum est. Haec juxta sensus Hebraici veritatem. Si quis vero Septuaginta Interpretes sequitur, qui quasi ab alio sensu incipientes, dixerunt: Et ego recognosco, quia erit bonum timentibus Deum, ut timeant a facie ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
tib dm̃. quitimeburt a facie cius: ex eoquod
peccanti plurimum. hoc quippe significit
tenties dect ds̃ locum pecenitentice & noneũ
stcctim punit in scelere. sed expectut uccon¬
uertctur ab iniquitacte succ e gointellego
quam benignus & misericors supereos futurus
sit ds̃ qui habent tmorem cius. & ceduerbũ
illius contremescunt: syminachus hunclo¬
cum. itc transtulit̃ Peccans enim malus. mor¬
tuus ẽ. longanimiuate conces saci porroeu
scio quiccerit bene timentib dm̃ quitimuerunt
a facie cius: bonum uero nonerit iniquo ne¬
ue longo suꝑ erit tempore quic nontim
aciem dĩ: & quia manifes tum est: quid
trenstuleri nt hocdicendum est: quol uerbũ
hebnticum. maath. quod septuce guitic
&xtunc tnenstulerunt. & nõscenties posuim:
aquilac &symmachus. & theodo tion: mortu¬
usest inter pra&ati sunt: Ut sit quipec cauit¬
defeat malumi mortuus ẽ : ineo enim. quo dꝰ

Expanded text:
tibus Deum, qui timebunt a facie ejus. Ex eo quod tibus Deum, qui timebunt a facie ejus. Ex eo quod peccanti plurimum, hoc quippe significat centies, dat Deus locum poenitentiae, et non eum statim punit in scelere, sed exspectat, ut convertatur ab iniquitate sua: ego intelligo, quam benignus et misericors super eos futurus sit Deus, qui habent timorem ejus, et ad verbum illius contremiscunt. Symmachus hunc locum ita transtulit: Peccans enim malus mortuus est, longanimitate concessa ei. Porro ego scio, quia erit bene timentibus Deum, qui timuerunt a facie ejus. Bonum vero non erit iniquo, neque longo supererit tempore, quia non timuit a facie Dei. Et quia manifestum est quid iste transtulerit, hoc dicendum est quod verbum Hebraicum MAATH  , quod Septuaginta ex tunc, transtulerunt, et nos centies posuimus, Aquila et Symmachus et Theodotio, mortuus est, interpretati sunt, ut sit sensu quod
Abbreviated transcription (Latin):
nees lectim scclus ulciscicur ds. seddisftert
poenam: dum expectat paenitentiam
pec catores ccutem quie nonstictim
arguiti atquętor reptisunt. puuen¬
tes ne qua quacm futurum ẽt̃. iudi¬
ciumꝰ inscelere perseuerat possum
hoc testimonio ut aduersum epis¬
coptis: qui acceperunt in ec desicc
potestatem̃. & scandali⁊ et: magis
eos. quađm docere & ced meliora
debuerant incitare: hi frequ̾en¬
ter post mortem. lacudantur in ec¬
cdesico: & beccti inhis quae non ꝓba¬
biliter fecerunt publice. siue a suc¬
cessoribus. siue a populis praedican¬
tur. & hoc itaque uanum est quas
enim ut egerunt. sic ccudiunt nec
statm corripiuntur in peccato
suo. Nemo quippeccud& accusa¬
re maiorem propterre quacsisci
& beccti & in prae ceptis dñi ambu¬
lantes. augent peccata peccatis
Difficilis est accusatio mepis copum.
peicicior facie malum centiesoe elongit ei:
x hoc cognosco ego quod eritbonum. timen¬

Expanded text:
nec statim scelus ulciscitur Deus, sed differt nec statim scelus ulciscitur Deus, sed differt poenam, dum exspectat poenitentiam. Peccatores autem, quia non statim arguti atque correpti sunt, putantes nequaquam futurum esse judicium, in scelere perseverant. Possumus hoc testimonio uti adversus episcopos, qui acceperunt in Ecclesia potestatem, et scandalizant magis eos, quos docere et ad meliora debuerant incitare. Hi frequenter 454 post mortem laudantur in Ecclesia, et beati in his, quae non probabiliter fecerant, publice sive a successoribus, sive a populis praedicantur. Et hoc itaque vanum est, quia enim non ut egerunt, sic audiunt, nec statim corripiuntur in peccato suo nemo quippe audet accusare majorem, propterea quasi sancti et beati, et in praeceptis Domini ambulantes, augent peccata peccatis. Difficilis est accusatio in episcopum.Quia peccator facit malum centies, et elongat ei. Ex hoc cognosco ego, quod erit bonum timen
Abbreviated transcription (Latin):
fructu pomorum : & qua impi &as
ñ saluccuit habentem se : pi as ere¬
gione saluabit: Potest inpi otas
meum in omne opus quod factumẽ
subsole & dominatus est homobo¬
minis : ut affiger& eum & cumuid
impios sepultos & uenerunt deloes¬
sc̃o: egressi sunt & licudec tisurt inciuie¬
uesi quiec enim non est contr ditio
facientibus malum: eitoudeo replei¬
tum est. corfili orum homi numineis
ut faciant meclum: dedi inquileon
meum ut omne quo dsubsole legitur
intuerer. & hoc uelmaximae quođ
homo accipit in homines potestaetẽ
ut quos cumque uult affligit. adque
condemꝰno camita que mentem¬
meam adhaec intuendam dirigerẽ
uidumpios cum tali opinione mor¬
tos & sic sepulios ut sci aesti marera
incerra: qui & cũ iuiuerent putaeban¬
bantur in malissuis. Laudecter enim¬
peccictor indesiderus animae suae
&e qui ini que igeri benedicẽ u
hoc autem propterea euenit quice
nemopeccantib aud & contraediete

Expanded text:
fructu pomorum . Et quia impietas fructu pomorum . Et quia impietas non salvabit habentem se, pietas e regione salvabit. Potest impietas dmeum in omne opus, quod factum est sub sole, et dominatus est homo homini, ut affligeret eum. Et tunc vidi impios sepultos, cto egressi sunt, et laudati sunt in civittas. Quia enim non est contradictio facientibus malum cito: ideo repletum est cor filiorum hominis in eis, ut faciant malum. Dedi, inquit, cor meum, ut omne quod sub sole geritur, intuerer, et hoc vel maxime, quod homo accepit in hominem potestatem, ut quoscumque vult affligat atque condemnet. Cmeam ad haec intuenda dirigerem, vidi impios cum tali opinione mortuos, et sic sepultos, ut sancti aestimarentur in terra, quod, cum viverent, putabanbantur in malis suis, sicut peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Hoc autem propterea evenit, quia nemo peccantibus audet contradicere,
Abbreviated transcription (Latin):
indiemortis & non est emissio inbello
& non saluit impͥ&cs habentem se:
Nonest in potestite animanos trac
nec auferctur anobis & egediente
adimperium dĩ spunihil prodest
oraconcludere &uitãc̃retinere fugi¬
entem: cumq interitus inimicus ui¬
tae nostre & hostis ceduenerit in¬
ditices accipere non pos sumus. nec re¬
ges qͥondam insaeculo. &omnianos
ternrm qui aesoluemur: Nonest
ergolugen dum si futura scire non
possumus. & saepe ab iniquis poten¬
tioribus opprimamur cummorie omru
finiantur & superbus & p̃tens qui euncta
populectus est nonuccleat animamsucc̃
hominum ꝓhibere & legis accipere
spimendi dequo &e supradic tum est
Gurens girando uccdit sp̃s indie mortis
non sumus potentes Indie enim uitae
facile uitictur inimictis similites qui
inbello est &e non heb& peccemdi qua
superat omnem sensum: non hebeb
emis sionem: Dequec & adsponseemdi¬
cittur: cmissiones cucce pccradisus cũ

Expanded text:
in die mortis, et non est emissio in bello, in die mortis, et non est emissio in bello, et non salvabit impietas habentem se. Non est in potestate anima nostra, ne auferatur a nobis, et egrediente ad imperium Domini spiritu, nihil prodest ora concludere, et vitam retinere fugientem. Cumque interitus, inimicus vitae nostrae et hostis advenerit, inducias accipere non possumus. Nec reges quondam in saeculo, et omnia nostterramque solvemur. Non est ergo lugendum, si futura scire non possumus, et saepe ab iniquis potentioribus opprimamur, cum morte omnia finiantur, et superbus et potens, qui cuncta populatus est, non valeat animam suam hominum prohiberi, et leges accipere spirandi. De quo et supra dictum est: Girans girando vadit spiritus. In die mortis non sumus potentes: in die enim vitae facile vitatur inimicus. Similiter qui in bello est, et non habet Dei pacem, quae superat omnem sensum, non habebit emissionem, de qua ad sponsam dicitur: Emissiones tuae paradisus cum
Abbreviated transcription (Latin):
uolunteeee dispom: est ceutom nag¬
ncc ad flico generis humani : quica
utpieetccaitscia mens hon¬
minis. fatisortis qu efuturae aliud
sperat & cdiudeuenit de altero
loco expectat hostem: & alterius
iaculo uulnenrtur: proeo autem
quod septuccgintec interpraces
& cheodotion: dixerunt : quiasci¬
entia hominis. multa supercum:
ihebreo malitium bab& non sci¬
enticm: sed quiccres.&. delech. lit¬
tereheburicȩ excepto pcruo apice
similes sunt prora ath legerunt. datb.
id est promalitiac scienticm. Hoc
melius sci quics eius dem linge. hoc¬
buerit notiucm: Illud quo que
quod infine horum uersũm scrip¬
tum est quic nescit quid factumsit
ce quid futurum sit posteum. quis
adnunticcuit ei: De uerbo aduerbum
nunc ex hebreo sermone traenstulimus.
ut eẽ. sensum alterum: nouerimus:
quod scilic& nec eaquece practerierint
scire possumus: nec eccquece futurasint.
ita ut sunt futunt cognoscere: Nore
est homo potestutem habens inspũ
ut prohibect sp̃m & non est potens

Expanded text:
untate disponi. Est enim magna afflictio generis humani, quia ut Poeta ait : Nescia mens hominum fati sortisque futurae, aliud sperat, aliudque evenit: de altero loco exspectat hostem, et alterius jaculo vulneratur. Pro eo autem quod Septuaginta Interpretes et Theodotio dixerunt: Quia scientia hominis multa super eum, in Hebraeo malitiam habet, non scientiam: sed quia RES et DALETH litterae Hebraicae, excepto parvo apice, similes sunt, pro RAATH  , legerunt DAATH  , id est, pro malitia, scientiam. Hoc melius sciet qui ejusdem linguae habuerit notitiam. Illud quoque quod in fine horum versuum scriptum est: Quia nescit quod factum sit; et quid futurum sit post eum, quis annuntiabit ei? de verbo ad verbum nunc ex sermone Hebraeo transtulimus, ut esse sensum alterum noverimus, quod scilicet nec ea quae praeterierint, scire possumus, nec ea quae futura sint, ita ut sunt futura, cognoscere. Non est homo potestatem habens in spiritum, ut prohibeat spiritum, et non est potens
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt: & qui codpositumest cor
hominis diligenter admiliticem.
derunt dm̃: In hacruina generis hu¬
mani facilior adcccsum mulierẽ
Dequa &epo&agentilis: uociẽ &mu¬
tubile. semꝑfemina: & aposto¬
lbs: semper ait discentes: & num¬
quam adscienticm ueritactis. ꝑ ue¬
nientes: & neuider&ur conmunẽ
hominum dampnare nactunem
& dm̃ auctorem faceremali. Dum
tadium conditor & qui malum uita¬
re non possit argutep̾e ccc̾uit. & ait:
Sonos nos adio erea tose e dauio doiere¬

Expanded text:
xerunt. Et quia appositum est cor xerunt. Et quia appositum est cor hderunt Deum, in hac ruina generis humani facilior ad casum mulier est. De qua et poeta gentilis: Varium et mutabile semper femina. Et Apostolus: Semper, ait, discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes . Et ne videretur communem hominum damnare naturam, et Deum auctorem facere mali, dum talium conditor est qui malum vitare non possint, argute praecavit, et ait bonos nos a Deo creatos,
Abbreviated transcription (Latin):
accedicmus her &icorum eeelebiam
quet insipientem sensum alseuoca
uapnes furtiuos & aquaem furtiuam
hoc est falsum sec cro mentum & pollu¬
tum bccptis ma inductus acciplatn
adunam. ut inuenirem numerum
quem adhuc quae siute animcmede
& noninueni: hominem unumde
mille in ueni. & mulierem in omnib
his non inueni solum modo hocinue¬
ni. quicc fecit ds hominem rectumn
& ipsi quecesierunt cogitationes ma¬
las: hoc inqui repperi uniuersa
diligenter euentilans quod puula¬
tim pecccendo. & ced unum delictum
aliud adponen do graedem nouis
simum efficimus peccactorum
esebon quippe quod omnis uoceconsona
hebrei sermonis ambigui tectem
& numerum possumus &sum mam.
&nrtionem & raetionem dicere:
sed & hoc aut requisiuit anima mea
anrecta mulier inueniatur. & cũ
uix pccucos. deuiris bonis inuenerit
itac ut demille unus potuerit inueniri
mulierem bonam. omnino inueni¬
re non potuit Omnes enimme non
aduir cutem sed cd luxuriam: dedu¬

Expanded text:
accedamus, haereticorum Ecclesiam, accedamus, haereticorum Ecclesiam, quae insipientem sensu ad se vocat, ut panes furtivos, et 448 aquam furtivam, hoc est, falsum sacramentum, et pollutum baptisma inductus accipiat. ad unam, ut invenirem numerum, quem adhuc quaesivit anima mea, et non inveni. Hominem unum de mille inveni, et mulierem in omnibus his non invem. Solummodo hoc inveni: quia fecit Deus hominem rectum; et ipsi quaesierunt cogitationes multas. Hoc, inquit, reperi, universa diligenter eventilans, quod paulatim peccando, et ad unum delictum aliud apponendo, grandem nobis summam efficimus peccatorum. Esebon   quippe, quod omnes voce consona Hebraei sermonis ambiguitatem, et numerum possumus, et summam, et rationem, et cogitationem dicere. Sed et hoc, ait, requisivit anima mea, an recta mulier inveniatur. Et cum vix paucos de viris bonos invenerim, ita ut de mille unus potuerit inveniri, mulierem bonam omnino invenire non potui. Omnes enim me non ad virtutem, sed ad luxuriam dedu
Abbreviated transcription (Latin):
& quece facit adulescentium : euo¬
lecte cordec. & cum inmentemise¬
ri. amactores incider& trochit cum
in praeceps. nec ante pedessuos. respicere
pectitur. sed quacsi laqueus & sagena
cor adclescentis innectit Uin culcc
sunt enim macnus cius. proquo a qui¬
lec inter pracectus est uincte sunt ma¬
nus eius. quodebraea lingua dicitur.
ASuꝵim. succ dere enim potest. uimfa¬
cere non potest nec adse tnrhere nolen¬
tes: Iustus quisuerit & bonus coram
dõ. eru&ur ab ec peccictor uero cap¬
tus. deduc&ur ad mortem: Non pute¬
mus tẽmere hanc salomonem degene¬
re mulierum protulis sesententicm.
quod expertus est loquitur: Ideo quip¬
peoffendit dm̃ qui captus estꝰ mulierib:
& haec secundum lit teraem: c& crum
iuxta intellegentiam spiritadem.
aut omne genentliter peccactum mu¬
lierem nominauimus. & iniquita¬
tem quace subspecie mulieris. sed & in
⁊a chacriac super plumbi talentum
rem accipimus ꝓpter essteninaoos uis es

Expanded text:
: quae fecit adolescentium evo: quae fecit adolescentium evolare corda. Et cum in mentem miseri amatoris inciderit, trahit eum in praeceps: nec ante pedes suos respicere patitur, sed quasi laquens, et sagena cor adolescentis innectit. Vincula sunt enim manus ejus. Pro quo Aquila interpretatus est: Vinctae sunt manus ejus, quod Hebraica lingua dicitur ASSURIM Suadere enim potest, vim facere non potest: nec ad se trahere nolentes. Justus qui fuerit, et bonus coram Deo, eruetur ab ea: peccator vero captus deducetur ad mortem. Non putemus temere hanc Salomonem de genere mulierum protulisse sententiam: quod expertus est, loquitur. Ideo quippe offendit Deum, quia captus est a mulieribus. Et haec secundum litteram. Caeterum juxta intelligentiam spiritualem, aut omne generaliter peccatum, mulierem nominamus et iniquitatem, quae sub specie mulieris sedet in Zacharia super plumbi talentum rem accipimus, propter effeminatas vires:
Abbreviated transcription (Latin):
cam longeme nunc ab eius nõtitia
rerem scpientiam & roctionem.
& ut cognoscerem impiactem:
stulti & in prudentium errorem
& inueni ego amariorem morto
incilierem quice est laqueus
& sagene coreius uincula manus
tias : Bonus corcmdõ crudiour
quod sẽptuccgintac posuerunt cor cum¬
iui er ego cormeum ut cognoscetem
somice chus inter praatus est
dicens. Pertiensiui uniuer sasen¬
sum eoscire & discere : inuestigare
Quic igitur super ec desi ceftes doxe¬
rret omnicc se inscpientia perten ꝓ¬
tasse. & quan toplus eam requisie¬
tit tcento illam longius refugis se
nunc ait Eticm aliud in suce se
quecesis se scepientice quod inreb hu¬
manis malum uniuersic antecedat
ticc et rore: uecor dicc teneat prin¬
cipactum: & dicit se omnium malorũ
caput mulierem repperisse: quice
ꝑ&eillam mors in orbem̃ter raerum
Introiit. & prceciosces animees ui ro¬
rum cccpit omnes quippe adulte¬
irentes qua si clibanus cordcceorũ.¬

Expanded text:
cam longe me nunc ab ejus notitia dcam longe me nunc ab ejus notitia drerem sapientiam, et rationem, et ut cognoscerem impietatem 447 stulti et imprudentium errorem. Et invenio ego amariorem morte mulierem, quae est laqueus, et sagenae cor ejus, vincula manus ejus. Bonus coram Deo eruetur quod Septuaginta posuerunt: Circuivi ego et cor meum, ut cognoscerem, Symmachus interpretatus est, dicens: Pertransivi universa sensu meo, scire, et discere, et investigare. Quia igitur supra Ecclesiastes dixerat, omnia se in sapientia pertentasse, et quanto plus eam requisierit, tanto illam longius refugisse; nunc ait etiam aliud in sua se quaesisse sapientia, quod in rebus humanis malum universa antecedat tia, errore, vecordia teneat principatum, Et dicit se omnium malorum caput mulierem reperisse: quia et per illam mors in orbem terrarum introivit, et pretiosas animas virorum capit. Omnes quippe adulterantes, quasi clibanus corda eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cens quomodo nouit consaentiectua
quodtu demultis loquutus es: & saepe
aliis detrarxisti. sic &ccluis debesignos¬
cere d&nrhentib & simuldo c& non
faccile iudiccendum: & habenti tra¬
bem inoculo defestuca alterius non lo¬
quendumerena haec temptacui
inscpientia. edixiscepiens efficiar.
x ipsec longius facucest ame icegis
quameraet. & clia ꝓsunditas. quis
inueni& eam : Dicit se ut regnorum
quoque testa̾tur libri: ulurt omnes
homines quacesis se sapientiam & temp¬
tisse ad finem illius peruenire
sed quantõplus. quesierte tentomi¬
nus reperisse &inmedice demersum
caligine tenebris ignorantacce circum¬
Aacctum : Alics cutem quieruditus
fuerit inscripturis. quan toplusscire
coeperit. tanto cimbis quot tidicce.
oritur macior obscurits Aiterꝰ con¬
templatio sapienticce in bac uitc
inspeculo uid&ur & in imagine:
Cum ergo recogitauero infututo
facie ad faciem eius. noutiam re¬
uelan dam. tuncliquido recognos¬

Expanded text:
cens: Quomodo novit conscientia tua, cens: Quomodo novit conscientia tua, quod tu de multis locutus es, et saepe aliis detraxisti: sic et aliis debes ignoscere detrahentibus. Et simul docet, non facile judicandum, et habenti trabem in oculo, de festuca alterius non loquendum. Omnia haec tentavi in sapientia, et dixi: Sapiens efficiar, et ipsa longius facta est a me, magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Dicit se, ut Regnorum quoque testantur libri , ultra omnes homines quaesisse sapientiam, et tentasse ad finem illius pervenire, sed quanto plus quaesierit, tanto minus reperisse, et in mediam demersum caliginem, tenebris ignorantiae circumdatum. Aliter: Vir qui eruditus fuerit in Scripturis, quanto plus scire coeperit, tanto ei in his quotidie oritur major obscuritas. Aliter: Contemplatio sapientiae in hac vita in speculo videtur et in imagine: cum ergo recogitavero in futuro facie ad faciem ejus notitiam revelandam, tunc liquido recognos
Abbreviated transcription (Latin):
sãpientia: quacm quecelib& maeximae
potesuctes & hoc ipsum cum prudentia
facito: Ciendis quippe librae iustitiae
est: &cui & quantum. & quam diu.
& quale uelinre. uel in consilio tribuere:
& quidem in omnes homines sermo¬
nes quos loquuntur nedederis cortuũ
quic nonccudies seruum tuum male¬
dicentem tibi: & enimfrequenter scit
cortuum: quicc & tumaledixisti aliis
Hacque praecepta sint & sccpientiae
auxilio confortactus: uel admcla
uel ad bonce praepant cortuum:
& noncures quid d&e loquantur
inimiti qualis foris opimosit: quomo¬
do enim prudentis uiri est mur¬
mortentem famulum non audire
nec curiosam aurem. ad ponere qud
de selo queciur ab senie. sienim hoefecerit
semper in tribulactione erit. & cedmu¬
si tactionem serui inrcundice conmo¬
uoeur : sic & sapientis hominis est sapi¬
entiam peruicem sequi: & ueenos non
considenere rumores: sed & alio exem¬
plo docc᷑penitus non curandum. iusto
homini. quid homines loquanturdi¬

Expanded text:
sapientia, quam quaelibet maximae sapientia, quam quaelibet maximae potestates. Et hoc ipsum cum prudentia facito. Grandis quippe libra justitiae est, et cui, et quantum, 446 et quamdiu, et quale vel in re, vel in consilio tribuere. Et quidem in omnes sermones, quos loquentur, ne dederis cor tuum: quia non audies servum tuum maledicentem tibi. Etenim frequenter scit cor tuum, quia et tu maledixisti aliis. Fac quae praecepta sunt, et sapientiae auxilio confortatus, vel ad bona, vel ad mala praepara cor tuum, et non cures, quid de te loquantur inimici, qualis foris opinio sit. Quomodo enim prudentis viri est, murmurantem famulum non audire, nec curiosam aurem apponere, quid de se loquatur absente: si enim hoc fecerit, semper in tribulatione erit, et ad mussitationem servi iracundia commovebitur; sic et sapientis hominis est, sapientiam praeviam sequi, et vanos non considerare rumores. Sed et alio exemplo docet penitus non curandum justo homini, quid homines loquantur, di
Abbreviated transcription (Latin):
& inur be consistunt angelisunt
qui ad perfectum numerum ꝑuene¬
re denarium. & auxilicntur
uimus babilonem. & nonẽ. curata
relinquamus ea & hobrat unus¬
quisq internem sucem: Tunc magister
medicorum ipse discendit: & despersos
nos sanguine & peccactorum maden¬
tes cruore: quiom nem substantiam
nr̃am expederamus in medicos: tac¬
tu fimbraesucce. sanauit: Ianauit
uitem inciuitate. hoc est inmundo
isto: & confortauit scepientem siue
ut septuagintec traenstulerunt adiu¬
ut homo positus inpeccectis: & infi¬
xus in limo profundi  maiori auxi¬
lio. idcir couenit ipͣsapientice
Aliter supra dixeret. domesticis.
& alienis bene esse faciendum: po
siomnibus bene facere uoluero non ha¬
beo undefaciam nisi si pot est iustus tan¬
tas hebere: diuiuas: quoce solent magis
pec cactoribus habundacre: propterea
nunc ait : Quos non potestuere consilio
cediuues: solactio foue plus enimporest
in cengustia constituto prexestare

Expanded text:
 in urbe consistunt, angeli sunt,  in urbe consistunt, angeli sunt, qui ad perfectum numerum pervenere denarium, et auxiliantur vimus Babylonem, et non est curata, relinquamus eam, et abeat unusquisque in terram suam , tunc magister medicorum ipse descendit, et respersos nos sanguine, et peccatorum madentes cruore qui omnem substantiam nostram expenderamus in medicos, tactu fimbriae suae sanavit . Sanavit autem in civitate, hoc est, in mundo isto, et confortavit sapientem, sive, ut Septuaginta transtulerunt, adjuem indiguit homo positus in peccatis, et infixus in limo profundi, majore auxilio; idcirco venit ipsa Sapientia. Aliter: Supra dixerat, et domesticis et alienis bene esse faciendum. PotSi omnibus benefacere voluero, non habeo unde faciam. Nec potest justus tantas habere divitias, quae solent magis peccatoribus abundare; propterea nunc ait: Quos non potes re, consilio adjuva, solatio fove. Plus enim potest in angustia constituto praestare
Abbreviated transcription (Latin):
non iniustum est: Bonum est dẽmes¬
ticos fidei sustare. sed & omnipo¬
tenti tribuere praeceptum est ⁊
Timens quippedm̃ &imitictor con¬
ditoris. sui quipluit super iustos.
& in iustos: absqueres pectu perso¬
nccrum: omnibus benefacerefestinat:
Aliter: quic uita haec miserabilis. diuer¬
sis quot tidiae uaricctur euentibus.
iamad ad uersa quam ad prospera
iusticnimus prrepcer&ur & poscat
dĩ miseri cordicm ut quod cumq eue¬
nerit liberce: mente sustenrtat qui
enimtima: nec prosperis eleuour
nec opprimitur aduersiset
confortauit sapientem: super decem
potes uctem: habentes quisunt inci¬
uitccte : quicchomo non est iustus
interrar. quisa ci atbonum & non pec¬
c&. Propterea sapientice confor¬
tat iustum. & omnium principium
ciuitatos super eo: excedit auxilium:
quice quam uis aliquis iustussit. tamen
dum in hac carne est constitutus:
sub iectus est uicus atquepec catis
& maioripraesidio indig& Alit̃:
decem qui potes tectem habent¬

Expanded text:
non injustum est. Bonum est domesnon injustum est. Bonum est domesticos fidei sustentare, sed et omni petenti tribuere, praeceptum est. Timens quippe Deum, et imitator conditoris sui, qui pluit super justos, et injustos, absque respectu personarum omnibus benefacere festinat. Aliter: Quia vita haec miserabilis diversis quotidie variatur eventibus, tam ad adversa, quam ad prospera, justi animus 445 praeparetur, et poscat Domini misericordiam, ut quodcumque evenerit, librata mente sustentet. Qui enim timet Deum, nec prosperis elevatur, nec opprimitur adversis. Sapientia confortabit sapientem, super decem potestatem habentes, qui sunt in civitate: quia non est homo justus in terra, qui faciat bonum, et non peccet. Propterea sapientia confortat justum, et omnium principum civitatis super eum excedit auxilium, quia quamvis aliquis justus sit, tamen dum in hac carne est constitutus, subjectus est vitiis atque peccatis, et majore praesidio indiget. Aliter: Decem qui potestatem habent, et
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit iustus multum ⁊ ne icopie
agas multum. & noliẽe stultus cũr mo¬
reris. intempore non tuo: cum ds̃
loquactur: nolo mortem morientis:
tantum utreuertatur &uiuat semel
peccas se sufficiat: Debemus nos crige¬
re postruinam: sienim urxa tcceos
qui defi. sicis disputant. nouit hyrun¬
do pullos desuac oculare. celononia
& ditã nuni capreae ad pactunt
uulnenrte : curnos ignoremus medi¬
cinam. paenitentiae eẽ. propositam
peccantibus: quod autem ait
pemoriceris intempore nontuo: scuim:
chorẽ & dathan & abiron. propter
seditionem aduersum inoysen. ceaaron
repentino terrae iatu. deuorcctos
& inemendectionem aliorũ. antedi¬
em iudicu &itm in acuita plurimos
iudiccctos quoddicit ergo tale ẽ.
noli peccatis adicere peceata nȩ puo¬
cesdm̃ : & iaemhic tibi inferre suppli¬
cium Bonuoo eat te retinere istud:
& quidem ab hocnedimit tas manũ
Domma bonum est iustis beneface¬
Re. sed & peccctoribus. benefacere

Expanded text:
fuerit justus multum. Ne impie fuerit justus multum. Ne impie agas multum, et noli esse stultus; cur morieris in tempore non tuo. Cum Dominus loquatur: Nolo mortem morientis, tantum revertatur et vivat : Semel peccasse sufficiat; debemus nos erigere post ruinam. Si enim juxta eos qui de physicis disputant, novit hirundo pullos de sua oculare chelidonia, et dictamnum capreae appetunt vulneratae; cur nos ignoremus medicinam poenitentiae propositam esse peccantibus? Quod autem ait: Ne moriaris in tempore non tuo ; scimus Chore et Dathan, et Abiron propter seditionem adversum Moysen et Aaron, repentino terrae hiatu devoratos, et in emendationem aliorum, ante diem judicii etiam in hac vita plurimos judicatos. Quod dicit ergo, tale est: Noli peccatis adjicere peccata, ne provoces Deum etiam hic tibi inferre supplicium. Bonum est retinere te istud. Et quidem ab hoc ne dimittas manum ad omnia. Bonum est justis benefacere, sed et peccatoribus benefacere,
Abbreviated transcription (Latin):
ne quod nimis est. siuesur sum. siue
de orsum. reputaetur inuitio quod
autem ait. & noliquaerere ampli¬
us neturberis: siue neobstupes cas
mentem nrõem scit perfectim con¬
praehendere non posse sapientiam
& mensunaem fragilitoctis nosture
iub& nos scre debere: Denique & pau¬
lus ei. quiplus quam homo scire po¬
teroet requirebat dicens: quid ad¬
huc queceritur uoluntiti enim eius
quis resistits Respondit. Ohomo
tuquis es quirespondeas dõ ⁊ &c&era
Sienim cacusa questionis illequi inter¬
rogans introducitur audiss&e ab apos¬
tolo stupore forsitcen tor puisse. & gnar¬
ticẽ sensis s&r inutilem quicc ẽ & donum
utx i taeumdem apostolũ: quod non ꝓsit
ei cuidcctum est: Hebrehoc mandatũ:
Idẽ. noliẽe. iustus multum. super saul
interpraetantur quiagat misertus ẽ.
quem dñs imperat occidi sed & ille
de euangelio seruus cui igno rxuenat
dñs & ipse conseruo noluit ignoscere :
huic potest uersiculo co aptieri: quod

Expanded text:
ne quod nimis est, sive sursum, sive ne quod nimis est, sive sursum, sive deorsum, reputatur in vitio. Quod autem ait: Noli quaerere amplius, ne conturberis, sive, ne obstupescas; mentem nostram scit, perfectam comprehendere non posse sapientiam, et mensuram fragilitatis nostrae jubet nos scire debere. Denique et Paulus ei, qui plus quam homo scire poterat, requirebat, dicens: Quid adhuc queritur? Voluntati enim ejus quis resistit? respondit: O homo tu quis es, qui respondeas Deo , et caetera. Si enim causas quaestionis ille, qui interrogans introducitur, 444 audisset ab Apostolo, stupore forsitan torpuisset, et gratiam sensisset inutilem. Quia est et donum, juxta eumdem Apostolum, quod non prosit ei cui datum est. Hebraei hoc mandatum, id est: Noli esse justus multum, super Saule interpretantur, qui Agag misertus est, quem Dominus jusserat occidi . Sed et ille de Evangelio servus , cui ignoverat Dominus, et ipse conservo noluit ignoscere, huic potest versiculo coaptari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lis : uisi sunt in hoc saeculo uiuere
& propter succ̃ malitiã. perseuerare
longeui seddĩ in occulio. sapientu ẽ
& tribulare nunc scõs ut recipiant
timam reseruccre: Vt & illis possit
aeter nabonc restituere & is ma¬
lac inferre perp&ucc : Nebrei iustos
pereuntes. iniustice succ filios aaron
suspi cantur  quoddum putaent se
iuste agere. alienum ignem obtu¬
lerunt & impium longeuum:
in malitiasuce manasse dicunt
siquem rigidum &trucem adom¬
niee furtrum. peccata conspexeris
ut nec inser mone peccanti. nec prop¬
ter natundem interdum pigritiã.
moranti d& ueniam. Hunc scito
plus ustum eẽ. quacm iustum est:
Cum enim. salector praecipiat dicens
Nolite iudicare : ut non iudicemini
& nullus sit absq peccato nesiunus die
quidem fuerit aute eius: In bumcena
niustaia est fragilitati conditionis
hominum nonignoscens: noliergo
ẽt̃ iustus multũ: quicpondus grande
& pondus paruum abhominatio
coram dño: unde & apud philoso phos
uirtutes in m&lio positȩ sunt: &om¬

Expanded text:
hoc saeculo vivere, et propter suam malitiam perseverare longaevi. Sed Dei in occulto patientia est, et tribulare nunc sanctos, ut recipiant timam reservare, ut et illis possit aeterna bona restituere, et his mala inferre perpetua. Hebraei justos pereuntes in justitia sua, filios Aaron suspicantur, quod dum putant se juste agere, alienum ignem obtulerint. Et impium longaevum in malitia sua Manassen dicunt,Si quem rigidum et trucem ad omnia fratrum peccata conspexeris, ut nec in sermone peccanti, nec propter naturalem interdum pigritiam moranti, det veniam, hunc scito plus justum esse quam justum est. Cum enim Salvator praecipiat, dicens: Nolite judicare, ut non judicemini ; et nullus sit absque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus, inhumana justitia est fragilitati conditionis hominum non ignoscens. Noli ergo esse justus multum, quia pondus grande, et pondus parvum abominatio coram Domino. Unde et apud philosophos virtutes in meditullio positae sunt, et om
Abbreviated transcription (Latin):
abire pnrecepit. Iteq & nos nitie¬
mur ecdestastes nr̃i uestimenta
non scindere nec prouoluntacte
nra opinationum pannos. hinc̃ in¬
de consuere: sed unum disputictio¬
nis seruare textum. & eundeinsen¬
sum x ordinẽ sequi quo supite dixerat

Expanded text:
abire praecepit. Itaque et nos nitaabire praecepit. Itaque et nos nitamur Ecclesiastae nostri vestimenta non scindere, nec pro voluntate nostra opinationum pannos hinc inde consuere, sed unum disputationis servare textum, et eumdem sensum, et ordinem sequi. Supra dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
& ucnitates. & uerba plurima: sed dm̃
time: & hunc locũ itahebrei edisser̃:
nec superiora facices de quib iamdic¬
tum est nec faciles omnis credas: cũenĩ
diuersa uideris . & ꝑ nocturnam quie¬
tem uacriis anima fuerit ex agituta
terroribsiue incitata promissis.
tuea contempne quace somnusunt.
nondes ostuum ut peccure fau& car¬
tiones hoc nunc infero qm̃ in somno
uitae istius. &in magine iumbra hube
quicc uiumuse multa possumus inue¬
nire quae nobis ueri similia uidecen¬
tur. & nostra ex cusare peccatce:
propierea admonex ut id solum
caueas neputes ab sentemdm̃. sed eũti¬
meas. & scias cunctis operibs tuis
ad ẽẽ. praȩ sentẽ tequeliberi arbi¬
trii conditum non cogi seduelle quod
facius Sicalum nicm pacuperis
& nrpinam iudicii. & iustititce uide¬
ris in regione nec mireris suꝑ negotio
quic ex celsus super excelsum custodit
cifigentibus scindipotuit: ut eum
apostolorũ indutum uestimentis.

Expanded text:
et vanitates, et verba plurima. Sed Deum et vanitates, et verba plurima. Sed Deum time. Et hunc locum ita Hebraei edisserunt. Nec superiora facias, de quibus jam dictum est, ne facile somniis credas. Cum enim diversa videris per nocturnam quietem, et variis anima fuerit exagitata terroribus, sive incitata promissis, tu ea contemne, quae somnii sunt. Non des os tuum, ut peccare facias cartiones: hoc nunc infero, quoniam in somno vitae istius, et in imagine umbrae nubis, qua vivimus, multa possumus invenire, quae nobis verisimilia videantur, et nostra excusare peccata. Propterea admoneo, ut id solum caveas, ne putes absentem Deum, sed eum timeas, et scias cunctis operibus tuis adesse praesentem: teque liberi arbitrii conditum non cogi, sed velle quod facias. Si calumniam pauperis, et rapinam judicii, et injustitias videris in regione, ne mireris super negotio: quia excelsus super excelsum custodit,cifigentibus scindi potuit: et eum Apostolorum indutum vestimentis