comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secutionis angustia grauati: con¬
timio recedunt a fide. ⁊ ꝑfidie er¬
rore infecti: foras dilabunt᷑. Atq
ideo exͣ quit atem calcari dicunt᷑
permanentibus electis intrinsecus
uino fidei debriatis. Talis fuit por¬
phirius ⁊ multi alii. qui ꝑsecutorib
cesserunt. recedentes afide xp̃i. ⁊ fc̃i
sunt reprobi. Et qr tali modo non
solum minime quique. sed etiam
pͥncipes pereunt: recte subditur. usq
ad frenos equor. Per equos enimi
subiecti: per frenos uero pͥncipes i¬
telliguntur ⁊ prelati. qui alios re¬
gere debuerant. qualis fuit uilianꝰ
a postata ⁊ imperator. Ac si diceret
Tanta fuit afflutio temporalis: uͭ
ip̃os etiam qui alios regere iudebã¬
tur: cruore infidelitatis macularet
a stando. eo qd̃ ibi hercules uno ane¬
litu currens centum uiguiti qͥnq
passus steterit qua mensura greci
metiebant᷑ loca. iii quibus ludos
exercebant. ibiq ludentes spaci¬
ando ⁊ lubricando ⁊ exercendo de¬

Expanded text:
ersecutionis angustia gravati, conersecutionis angustia gravati, continuo recedunt a fide: et perfidiae errore infecti, foras delabuntur: atque ideo extra civitatem calcari dicuntur, permanentibus electis intrinsecus vino fidei debriatis. Talis fuit Porphyrius, et multi alii, qui persecutionibus cesserunt, recedentes a fide Christi, et facti reprobi. Et quia tali modo non solum minimi quique, sed etiam principes pereunt, recte subditur, usque ad frenos equorum. Per equos enim subjecti, per frenos vero principes intelliguntur et praelati, qui alios regere debuerant, qualis fuit Julianus apostata et imperator, ac si diceret: Tanta fuit afflictio temporalis, ut ipsos etiam qui alios regere videbatur, cruore infidelitatis macularet.. Et dicitur a stando, eo quod ibi Hercules uno anhelitu currens centum viginti quinque passus, steterit. Qua mensura Graeci metiebantur loca in quibus ludos exercebant, ibique ludentes spatiando et ludicra exercendo, de
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in dñicis apothecis reconditur.
Reprobi uero qr uidebant᷑ iutra
eccl̃iam ẽẽ. ⁊ non erant nussi in
lacum sanguinem reddiderunt:
hoc infidelitatem. Sanguis enim
diuerso mͦ intelligitur in sacro elo¬
quio. Aliquando significat ꝓpaga¬
tionem humane sololis: ut ibi.
Qt qͦt crediderunt iieiiii: dedit e¬
is potestatem filios dei fieri: qͥ ex
sanguinibus sed ex deo nati sũt.
Aliquando adulterum ⁊ honuci¬
duiiii: ut ibi. Libera me de sangui¬
nibus deus deus salutis meus. A¬
liquando infidelitatem ut hic. Et
n exodo cum aque in sanguinem
conuerse referuntur. Ex uut igit᷑
sangus de lacu .i. peccatum infide¬
litatis depressura tribulationis.
Tacetur em̃i de uino qd̃ egreditur
de bonis uuis. qd̵ reconditur ui do¬
minicis prũptuariis. ⁊ dicitur de
sanguine qd̃ egreditur de labru¬
scro. uel hyemalibus. ut ita dica¬
mus racemis de reprobis scilic
qui simul imxti tum uus. non
ꝑueniunt ad maturitatem. Sed
aliqua tribulatione taiti. uel ꝑ¬

Expanded text:
d in Dominicis apothecis recenditur. Reprobi vero, quia videbantur intra Ecclesiam esse, et non erant, missi in lacum, sanguinem reddiderunt, hoc est, infidelitatem. Sanguis enim diverso modo intelligitur in sacro eloquio: aliquando significat propagationem humanae sobolis, ut ibi: Quotquot crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui non ex sanguinibus, sed ex Deo nati sunt . Aliquando adulterium et homicidium, ut ibi, Libera me de sanguinibus, Deus Deus meus . Aliquando ein Exodo, cum aquae in sanguinem conversae referuntur. Exivit ergo sanguis de lacu, id est peccatum infidelitatis de pressura tribulationis. Tacetur enim de vino, quod egreditur de bonis uvis, quod reconditur in Dominicis promptuariis: et dicitur de sanguine, qui egreditur de labruscis, vel hiemalibus ut ita dicamus racemis, de reprobis scilicet, qui simul mixti cum uvis non perveniunt ad maturitatem, sed aliqua tribulatione tacti, vel p
Abbreviated transcription (Latin):
netur: i. per lacum. eos qui in la¬
cu sunt. Ciuitas aũt ista. extra ꝙͣ
calcati sunt: ecclia est. Si igitur
ut supradictum est. in lacu tribu
extra cuutatem. Si eñi ip̃a cuu¬
tas calcatur: quomͦ extra cuuita¬
ten calcantur: S sciendum ẽ
qr hic agenere redit ad speciem.
⁊ loquitur solum mͦ ex psona re¬
probor: de quibus in sequenti¬
bus plura erit dicturus. Qd̾ sta¬
tim manifestatur cum subditur.
⁊ Ernut sanguis de lacũ usq ad f ͤ¬

Expanded text:
netur, id est per lacum, eos qui in lanetur, id est per lacum, eos qui in lacu sunt. Civitas autem ista, extra quam calcati sunt, Ecclesia est. Si itaque ut supradictum est in lacu tribulextra civitatem? si enim ipsa civitas calcatur, quomodo extra civitatem calcantur? Sed sciendum est, quia hic a genere redit ad speciem, et loquitur solummodo ex persona reproborum, de quibus in sequentibus plura erit dicturus: quod statim manifestatur, cum subditur: Et exivit sanguis de lacu usque ad fre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ affliguntur diuerso modo. Hinc a¬
postolus dicit. N on condigne passi¬
ones huius temporis: ad futuram
glam. Et alibi. Oportet nos per ml¬
tas tribulationes intrare in regnũ
dei. Lacus ire dei dicit᷑. qr propter pͤ¬
cata hoĩm iste tribulationes agunt᷑
Insi eñi primus homo in quo õs
peccauerunt pectasset: nemo hõmi
in lacum nutteretur .i. nemo has
tribulationum angustias sustinẽt.
sed post quam pectauit eieitus de
paradiso. missus est. ini lacum tri¬
bulationis. Qui lacus magnus dicit᷑:
ꝓpter amarissima electoꝵ⁊ tormen¬
ta. quibus affliguntur in presen¬
ti uita. Que eñi maior pressura
angustie ⁊ tribulationis ẽẽ potest.
quam crucifigere hoĩem ut petrus
est. crucifixus. ustulari ut lauren¬
tius. Affligunt ergo iniusti tem¬
poraliter iustos: ut sit qͥbus deus
iuseritos postea meternum par¬
tere possit. Et calcatus est. lacus
extra cuutatem. Per id qd̾ conti¬
net. illud intelligamus qd̾ conti¬

Expanded text:
et affliguntur diverso modo. Hinc Aet affliguntur diverso modo. Hinc Apostolus dicit: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam ; et alibi: Oportet nos per multas tribulationes introire in regnum Dei. Lacus irae Dei dicitur, quia propter peccata hominum istae tribulationes aguntur. Nisi enim primus homo, in quo omnes peccaverunt, peccasset, nemo hominum in lacum mitteretur, id est, nemo has tribulationum angustias sustineret. Sed postquam peccavit, ejectus de paradiso, missus est in lacum tribulationis. Qui lacus magnus dicitur propter amarissima electorum tormenta, quibus affliguntur in praesenti vita. Quae enim major pressura angustiae et tribulationis esse potest, quam crucifigere hominem, ut Petrus est crucifixus? ustulari, ut Laurentius? Affligunt ergo injusti temporaliter justos, ut sint quibus Deus misericors postea in aeternum parcere possit. Et calcatus est lacus extra civitatem. Per id quod continet, illud intelligamus quod conti
Abbreviated transcription (Latin):
umani predicationem dicẽs. Mit¬
te falcem tuam ⁊ uinde miarbptros
uinee terre qm̃ mature sunt uue
eus. Qd̃ supra per maturas sege¬
des: hoc ⁊ hic per botros uinee t̾re
designatur .i. om̃s fideles. Mature sũt
Tunc precepit hoc dũs. qñ post re¬
surrectionem suam apparens disci¬
no separauit errore: qui umitati fidei
conuixit. Et misit in lacum ire dei
magnumi. Quid per lacinii. sue ut
alia translatio habet cortular intel¬
ligitur. nisi angustia humane tribu¬
lationis. iii qua om̃s mitunt᷑ ⁊ boni
⁊ mali: In tribulatione scĩ triturant᷑
tanquam segetes: ut a paleis separẽ¬
tur. ⁊ celestibus horreis recondant᷑.
Tunduntur etiam calcibus tanqũa
uue in pelo: ut auinacus expressi. et̾¬
ius prũptuariis iicludantur. Misit
ergo falcem ⁊ botros quos uindemi¬
auit misit in lacum: qr missa sc̃a
eccl̃ia predicatione. eos quos acerre¬
no sensu. a more pristino errore seꝑa¬
uit: magnis tribulationibus trã¬
didit. quib tribubantur ab impiis.

Expanded text:
 praedicationem, dicens: Mitte falcem tuam, et vindemia botros vineae terrae, quoniam maturae sunt uvae ejus. Quod supra per maturas segetes, hoc et hic per botros vineae terrae designatur, id est omnes fideles. Maturae suntTunc praecepit hoc Dominus, quando post resurrectionem suam apparens discino separavit errore, et unitati fidei conjunxit. Et misit in lacum irae Dei magnum. Quid per lacum, sive, ut alia translatio habet, torcular, intelligitur, nisi angustia humanae tribulationis, in qua omnes mittuntur boni et mali? In hac tribulatione sancti triturantur tanquam segetes, ut a paleis separentur et coelestibus horreis recondantur. Tunduntur etiam calcibus tanquam uvae in prelo, ut a vinaciis expressi, aeternis promptuariis includantur. Misit ergo falcem et botros quos vindemiavit, in lacum, quia missa sancta Ecclesia praedicatione eos, quos a terreno amore vel pristino errore separavit, magnis tribulationibus tradidit, quibus tribulantur ab impiis,
Abbreviated transcription (Latin):
dei possidebunt. ⁊ timentes gehen¬
ne ignen uulnerautur in corde. ⁊
redemit ad deum ꝑa per lamenta
penitentie. Taliq modo uulneran¬
tur sancti ad suam salutem. Unde
⁊ ip̃a sc̃a ecclia in canticis cantico¬
rum dicit. Uulnerata caritate ego
bi. ⁊ uerba predicatorum dispiciũt
qd̃ istis est. ad salutem. illis est ad
dampnationem. Quo in loco ques¬
tio oritur. quare dicat angłos ha¬
bere septem plagas nouissimas.
cum ab ip̃o mundi oxordio usq
ad finem scl̃i ita inueniamus qͥs¬
dam uuliieratos ad salutem. qͦsdã
ad mortem. Primus quippe homo
in paradiso toustitutus. accepit pre¬
ceptum adeo. ne tangeret ponui
ligni scientie lonz ⁊ mali. Quod pre¬
ceptum. si seruasset: ad uitam illi
profuisset. Ueru̾etiam concempsit
tum ad uitam uersum est. ei in
mortem. Sicq ex salubri precep¬
to uulueratus est. ⁊ mortuus. Moy¬
si quoq dedit deus deus precepta
legalia dicens. non occides. uon a¬
dulterabis. ⁊ cet̾a hiis sumlia. ¶

Expanded text:
tes gehennae ignem, vulnerantur in corde, et redeunt ad Deum per lamenta poenitentiae: talique modo vulnerantur sancti ad suam salutem. Unde et ipsa sancta Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Vulnerata charitate ego bi, verba praedicatorum despiciunt. Quod istis est ad salutem, illis est ad damnationem. Quo in loco quaestio oritur, quare dicat angelos habere septem plagas novissimas, cum ab ipso mundi exordio usque ad finem saeculi ita inveniamus quosdam vulneratos ad salutem, quosdam ad mortem. Primus quippe homo in paradiso constitutus accepit praeceptum a Deo ne tangeret pomum ligni scientiae boni et mali; quod praeceptum si servasset, ad vitam illi profuisset. Verum contempsit t ad vitam, versum est ei in mortem: sicque ex salubri praecepto vulneratus est et mortuus. Moysi quoque dedit Deus praecepta legalia, dicens: Non occides, non adulterabis , et caetera his similia. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia: cuncta despiciens terrena¬
ꝑ mentis desiderium ad suꝑna uolat
Unde paulus dicit. Nostra tonuer¬
satio ini celis est. Et rursus. Qui cõ¬
resuscitauit. ⁊ consedere fecit in ce¬
lestibus. In hoc celo .i. iii eccłia iidͭ
iohannes signum magnum et mi
aperit tum subuigit. Angelos .uii.
sub throno uidi. habentes plagas
nouissimas. Quia septenarius m¬
merus sepe pro uniuersitate porit᷑:
ꝓpter hoc iudelicet tempus qd̃ uͭii
lis eccl̃ia intelligitur. Sed qr auctor
hystorie. frequenter agenere re¬
dit ad specien: per sep̃teni ange¬
los intelligamus uii hoc maodo loco
specialiter om̃s predicatores. De qͥ¬
bus scriptum est. Angeli pacis ama¬
re flebunt. Et alibr. labia sacerdo¬
tis: custodiunt scientiam. Quid
uero suit septem plage: in sequen¬
tibus manifestatur: cum ip̃i ange¬
l. septem phialas accepisse dicun¬
tur. plenas ira dei. Hoc sunt eñ¬
septem phiale qd̵ angeli .i. sci pre¬
dicatores. Qui septem habent pla¬

Expanded text:
ena cuncta despiciens, per mentis desiderium ad superna volat. Unde Paulus dicit: Nostra conversatio in coelis est ; et rursum: Qui conresuscitavit, et consedere fecit in coelestibus . In hoc coelo, id est, in Ecclesia vidit Joannes signum magnum, et miaperit cum subjungit, angelos septem, subauditur vidi. Habentes septem plagas novissimas. Quia septenarius numerus saepe pro universitate ponitur, propter hoc videlicet tempus, quod perlis Ecclesia intelligitur. Sed quia auctor historiae frequenter a genere redit ad speciem, per septem angelos intelligamus in hoc loco specialiter omnes praedicatores, de quibus scriptum est: Angeli pacis amare flebunt et alibi: Labia sacerdotis custodiunt scientiam , etc. Quid vero sint septem plagae, in sequentibus manifestatur, cum ipsi angeli septem phialas accepisse dicuntur lenas irae Dei. Hoc sunt enim phialae, quod angeli, id est sancti praedicatores. Qui septem pla
Abbreviated transcription (Latin):
est. nurandum factum est. ut ui¬
ta moreretur. uirtus infirmare¬
tur. ⁊ multa hiis similia sustine¬
ret. donec post trumphum resur¬
rectionis exaltatus est suꝑ om̃ia
Hec itaq opera dei. scĩ angeli .i.¬
sus auditoribus narrant hec et
nos si non digne: tamen pro mo¬
dulo nr̃o debemus agere dicenteᷤᷤ
Magna ⁊ mirabilia sunt opera
tua dñe deus omp̃t. qui cum eẽs
uerbum in pricipio maneus apd̃¬

Expanded text:
est mirandum factum est ut viest mirandum factum est ut vita moreretur, virtus infirmaretur, et multa his similia sustineret, donec post triumphum resurrectionis exaltatus est super omnia: haec itaque opera Dei sancti angeli, isuis auditoribus narrant. Haec et nos, si non digne, tamen pro modulo nostro debemus agere, dicentes: Magna et mirabilia opera tua, Domine Deus omnipotens, qui cum esses verbum in principio manens ap
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oĩa que in eis sunt. Qd̃ spũs dei
ferebatur super aquas. qd̾q uiderit
ardere rubum ⁊ rubus non combu¬
rebatur. Uirgam quoq dicit cõuer¬
sai ui draconem: aquas egypti
mutatas in sanguinem. egyptum
.x. plagis percussam mare ad in¬
gressum filioꝵ isrł diuisimi. dei¬
de aquas amarissimas inmssione
ligni dulcoratas. sitienti ppło aqũa
de petra productam ⁊ multa hiis
similia. que in ueteri testamento.
hoc est in moysi cantico comemo¬
rantur. In nouo quoq testaniento
narrantur similiter magna ⁊
mirabilia oꝑa dei. Quis enun
digne explicare ualet quam mag¬
num sit opus quod deus homo fa¬
ccus est: qd̃ ille qui est cibus õuimiͣ
lacte mulieris neitritur ne fame
moriat᷑: qd̃ qui celum ⁊ terram ĩ¬
plet. intra corpus unius uirginis
concluditur: quis hec ⁊ hiis si mi¬
lia digne considerare uel dicere
sufficiat. Sed cum hec oĩa diui¬
na pietas pateretur. cumq mortũ¬
os suscitaret. infirmos diuersos¬
sauaret. ad ultinum qd precipue

Expanded text:
ia quae in eis sunt, et quod spiritus Dei ferebatur super aquas, et quod viderit ardere rubum et rubus non comburebatur. Virgam quoque dicit conversam in draconem, aquas Aegypti mutatas in sanguinem, Aegyptum decem plagis percussam, et mare ad ingressum filiorum Israel divisum: deinde aquas amarissimas immistione ligni dulcoratas, et sitienti populo aquam de petra productam, et multa his similia quae in Veteri Testamento, hoc est in Moysi cantico, commemorantur. In Novo quoque Testamento narrantur similiter magna et mirabilia opera Dei. Quis enim digne explicare valet quam magnum sit opus, quod Deus homo factus est, quod ille qui est cibus omnium, lacte mulieris nutritur, ne fame moriatur: quod qui coelum et terram implet, intra corpus unius virginis concluditur. Quis haec et his similia digne dicere vel considerare sufficit? Sed cum haec omnia divina pietas pateretur, cumque mortuos suscitaret, infirmos sanaret, ad ultimum quod praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ⁊ mimerum nõis eius. qui ñ
crediderunt illum solem nec lucem
uidi subaudit᷑ stantes supra ma¬
re iutreuii. Qui sunt qui stant su¬
pra mare iutreum. Qui uidelicet
hoc qd̃ ꝓfessi sunt inbaptismo de¬
nent. ⁊ grãm baptismi in libatam
custodiunt. abstinentes se ab õib
grauioribus criminibus. Habentes
cytharas dei. Ip̃i sunt cithare. qr in
menoriam dnice passionis semet ip
In ligno: crux intelligitur. In cordis
autem corꝑa scõꝵ qui se mortificant
cum uitiis ⁊ concupiscentiis. De qͣb
paulus dicit. Qui aũt sunt xp̃i. car¬
nem suam crucifixerunt cum uitiis
ticum moysi serui dei. ⁊ canticum
celligendum. ⁊Iam quid sit canticũ
moysi uel canticum agni. aperunt
cum sisbiũgunt. Magna ⁊ nurabi¬
lia sunt opera tua dñe deus taꝑt¬

Expanded text:
 numerum nominis ejus. Qui non crediderunt illum solem nec lucem, vidi subauditur, stantes supra mare vitreum. Qui sunt qui stant supra mare vitreum? Qui videlicet hoc quod professi sunt in baptismo, tenent et gratiam baptismi illibatam custodiunt, abstinentes se ab omnibus gravioribus criminibus. Habentes citharas Dei. Ipsi sunt citharae, quia in memoriam Dominicae passionis semetipsoin ligno crux intelligitur, in chordis autem corda sanctorum, qui se mortificant cum vitiis et concupiscentiis, de quibus Paulus dicit: Qui autem sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum vitiis ticum Moysi servi Dei et canticum telligendum, nam quid sit canticum Moysi, vel canticum Agni, aperiunt, cum subjungunt: Magna et mirabilia sunt opera tua, Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
stateni: qr pater non iudicat qũe¬
quam. sed omĩe iudicium dedit fi¬
loc Uel sicut dutum: in falce a¬
cuta predicatio intelligitur su¬
perna. que diuidit patrem afi¬
lio. ⁊ filium a patre ⁊ c̾. sicut iewbã¬
gelio dñs dicit.i. reprobos abonis.
Et alius angelus exiuit de altari
Qui per suꝑiorem: ip̃e designatur
ip̃e est qui ⁊ pontifex xp̃c scilicet.
per quen mimera nr̃a deo patri
dirigit᷑ur petentes nos exaudiri ꝑ

Expanded text:
at quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Vel sicut dictum est, in facie acuta praedicatio intelligitur superna, quae dividit patrem a filio, et filium a patre, etc., sicut in Evangelio Dominus dicit, id est reprobos a bonis. Et alius angelus exivit de altari. Qui enim superior est, ipse designatur ipse est, qui et pontifex, Christus scilicet, per quem munera nostra Deo Patri dirigimus petentes nos exaudiri pe
Abbreviated transcription (Latin):
dum confitentur secredere iii deum
ipni mare nuxtum est igni. ⁊ per hec
coagulatum est. In igne aũt spiritꝰ
scũs intelligitur. siue etiam passio
nr̃i redemptoris. Per grãm eñ sp̃s
sci baptizantur fideles. iii memori¬
am dñice passionis. Unde iohanĩ
de eoden redemptore nr̃o dic̃. Ipse
uos baptizabit in spũ scõ ⁊ igne. Et
paulus. Qtͦqt baptizati sumus in
xp̃o shu: in morte ip̃ius baptizati
sumus. Coagulatum est mare igne.
qr per uirtutem spũs sc̃i firmant᷑
fideles ne fluctuent. aut illis ꝑsecu¬
tionum prupus in molliciem con¬
uertantur. De hac aqua psalmista
dicit. Dñs regit me ⁊ nichil in dee

Expanded text:
dum confitentur se credere in Deum dum confitentur se credere in Deum ipsum mare mistum est igni, et per hoc coagulatum est. In igne autem Spiritus sanctus intelligitur, sive etiam passio nostri Redemptoris. Per gratiam enim Spiritus sancti baptizantur fideles in memoriam Dominicae passionis. Unde Joannes de eodem Redemptore nostro dicit: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne , et Paulus: Quotquot baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus . Coagulatum est mare igne, quia per virtutem Spiritus sancti firmantur fideles, ne fluctuent, aut ullis persecutionum pruinis in mollitiem convertantur; de hac aqua Psalmista dicit: Dominus regit me, et nihil mihi dee
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o mundi suit pͥncipio ut dc̃m
est: quid est qd iohanñ angelos
se uidisse dicit. habentes septẽ
plagas nouissimas: Quia uidel
tunc maior erit dampnatio in¬
fidelitatis reproboꝵ: cum predi¬
cantibus helya ⁊ enoch. pauci
eos audient. multi aũt infide¬
litatem sequentes: ad herebũt
antixpõ. Unde sũbuingitur. Qͦ¬
niam in hiis consummnata est
pro ed qd est. consũmabitur ira
dei. Otatun eñi ueniet xp̃c ad
iudicium post ultimam eorum
predicationen: ⁊ dampnabut᷑
miseri pro sua infidelitate ⁊ ani¬
mi ꝑtinatia. qua relinquentes. N
Et uidi tanquam mare iutreũ
igne ꝑmuxtum ⁊c. Ip̃i qui sep¬
ten habent phialas. ⁊ septem
plagas: ip̃i qui stant sup̃ mare
Mare it aq baptismũ signific̃: testã¬
te paulo qui dicit. Patres nr̃i om̃s sb̃
nube fuerunt. ⁊ om̃s mare transier̃t.
⁊ om̃s baptizati sunt in nube ⁊ iii nra¬
ri. Ditreum dicitur ꝓpter puritatẽ
fidei. qd manifestatur in baptismo.

Expanded text:
ipso mundi sint principio, ut dictum ipso mundi sint principio, ut dictum est, quid est quod Johannes angelos se vidisse dicit, habentes septem plagas novissimas? quia videlicet tunc major erit damnatio infidelitatis reproborum, cum praedicantibus Elia et Enoch, pauci eos audient, multi autem infidelitatem sequentes, adhaerebunt Antichristo. Unde subjungitur: Quoniam in his consummata est pro eo quod est, consummabitur ira Dei. Statim enim veniet Christus ad judicium post ultimam eorum praedicationem, et damnabuntur iniqui pro sua infidelitate et animi pertinacia, qua relinquentes Chrerunt. Et vidi tanquam mare vitreum igne permistum. Ipsi qui habent septem phialas et septem plagas, ipsi sunt qui stant supra mare. Mare itaque baptismum significat, testante Paulo, qui dicit: Patres nostri sub nube omnes fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes baptizati sunt in nube et in mari . Vitreum dicitur, propter puritatem fidei, quae manifestatur in baptismo,
Abbreviated transcription (Latin):
de ip̃e dicit. Si non uenissem. ⁊ lo¬
cutus eis fuissem: petdatum non
haberent Nunc aũt: excusationẽ
non habent de pectato suo. Hinc
est ⁊ illud Qui crediderit. saluus
erit. Qui uero non crediderit: con¬
dempnabitur. Apłi quoq predi¬
cantes. facti sunt hbusdam odor
uite in uitam: quibusdam uero o¬
dor mortis in mortem. Similiter
est ⁊ molo. Uerbi gr̃a. Predi cat
angelus. non concupisces urorem
prorimi tui. ⁊ cetã hiius modi
audit hoc quilibet hõmi. ⁊ uidet᷑¬
hoc ei esse durum. nec uis audire
eius consilum. unde ⁊ speruit uer¬
bum illius ⁊ faciens qd̃ sibi uide¬
tur. Hoc itaq qd̵ illi poterat pro¬
desse ad salutem. si uoluisset ei cre¬
dere: uertitur illi in dampnationẽ.
Similiter ⁊ quilibet paganus. au¬
dit dicentem angeluii. qui non
credit iam iudicatus est: audit il¬
le ⁊ contempuit credere. Ideoq
uulneratus est. ex ip̃ius predica¬
tione: iii iam dampuatus asse¬
ritur. Cum ergo iste plage ab

Expanded text:
n venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusationem non habent de peccato suo . Hinc est et illud: Qui crediderit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur . Apostoli quoque praedicantes, facti sunt quibusdam odor vitae in vitam, quibusdam vero odor mortis in mortem . Similiter est et modo. Verbi gratia: Praedicat angelus: Non concupisces uxorem proximi tui , et caetera hujusmodi: audit hic quilibet hominum, et videtur ei esse durum, nec vult audire ejus consilium. Unde et spernit verbum illius, faciens quod sibi videtur. Hoc itaque quod illi poterat prodesse ad salutem, si voluisset ei credere, vertitur illi in damnationem. Similiter et quilibet paganus audit dicentem angelum: Qui non credit, jam judicatus est : audit ille, et contemnit credere, ideoque vulneratus est ex ipsius divina praedicatione, in qua jam damnatus asseritur. Cum ergo istae plagae ab
Abbreviated transcription (Latin):
est. templum .i. sc̃i angeli: in qͥb
deus habitat. Sieñi in hoĩbus li¬
cet peccatorib habitare dignat᷑.
uixta illud. inhabitabo in illis ⁊
in ambulabo. quantomagis in
angelis qui sine peccato sunt:
Ip̃i itaq sunt templum dei: qui
platione. Exint ergo de templo

Expanded text:
est templum, id est sancti angeli, in quibus est templum, id est sancti angeli, in quibus Deus habitat. Si enim in hominibus, licet peccatoribus, habitare dignatur, juxta illud: Inhabitabo in illis, et inambulabo , quanto magis in angelis, qui sine peccato sunt! Ipsi itaque sunt templum Dei, quia platione. Exivit ergo de templo
Abbreviated transcription (Latin):
alem sensumi. ⁊ fidem xp̃i. Qm a
ruit messis terre .i. preparata sũt
corda ppłoꝵ ad credendum. ⁊ ideo
tempus est ut excidant᷑ a terra ⁊
colligant᷑ ad fidem dei om̃ipotentis
De hac messe ip̃e in ewangetio
dicit. Messis quidem multa: oꝑa¬
rii aũt pauci. Et misit qui sedetat
super msbem falcem suam in ter¬
dicare uideis primumi quousq ei¬
cerent eos afinibus suis. Unde pau¬
lus ⁊ barnabas dixerunt eis. Uobrs
quidem oportebat primum loqui
uerbum dei ⁊c̾. Et messa est terra.
.i. cõlletq sunt om̃s qͥt qͦt fuerunt
preordinati ad uitam eternam. De
quibus scriptũ est. Si fuerit nume¬
rus filioꝵ isrł quasi arena maris:
reliquie salue fient. Et alius ange¬
lus exuut de templo qd̃ est in celo.
Suꝑius dixerat angłm de templo
exisse. nũc auit ubi hoc templum
uisum fuerit: indicare creauit. Hic
quoq angelus xp̃c est. Porro ce
lum hic simpliciter debemus in¬
telligere habitacionem celoꝵ. ubi

Expanded text:
alem sensum et fidem Christi. Quoniam aruit messis terrae, id est praeparata sunt corda populorum ad credendum, et ideo tempus est ut excidantur a terra, et colligantur ad fidem Dei omnipotentis. De hac messe ipse in Evangelio dicit: Messis quidem multa, operarii autem pauci . Et misit, qui sedebat super nubem, falcem suam in teraedicare Judaeis primum, quousque ejicerent eos a finibus suis, unde Paulus et Barnabas dixerunt eis: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei, etc., .-- Et messa est terra, id est collecti sunt omnes, quotquot fuerant praeordinati ad vitam aeternam, de quibus jam scriptum est: Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . Et alius angelus exivit de templo quod est in coelo. Superius dixerat a gelum de templo exisse, nunc autem ubi hoc templum visum fuerit, indicare curavit. Hic quoque angelus Christus est, porro hic coelum simpliciter debemus intelligere habitationem coelorum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciat sermonem ad ppłm
Qui prius residens. colligit se¬
se intra se ip̃m meditando qua¬
liter quibus ⁊ quot̾n debeat loqͥ
qualiter inchoare sermonem.
qualiter ue fuure Ecte dum
ita intra secretum mentis
sue inhaditat: quasi in tẽplo
moratur. Cum aũt procedit ad
predicandum. ⁊ ea que meute iͣt¬
tauerat publice profert: quasi a
templo .i. a secreto uentis sue fo¬
ros egreditur. Destiti lapide mũ
do candido .i. ornati ⁊ aucti dño

Expanded text:
ut faciat sermonem ad populum, ut faciat sermonem ad populum, qui prius residens colligit sese intra seipsum, meditando qualiter, quibus et quomodo debeat loqui, qualiter inchoare sermonem, qualiterve finire. Ecce dum ita intra secretum mentis suae inhabitat, quasi in templo moratur. Cum autem procedit ad praedicandum, et ea quae mente tractaverat, publice profert, quasi a templo, id est a secreto mentis suae foras egreditur. Vestiti lapide mundo et candido. Id est ornati et amicti Do
Abbreviated transcription (Latin):
per partes. sicut sicut supra dictum
est de arcti ⁊ octo aĩabusͭ. Exierunt
septem angeli de templo habentes
septem plagas. In septem angelio
guntur predicatores: qr septena¬
rius numerus pro inuuerfitate
ponitur. Isti habent septem pla¬
gas. hoc est plenitudinem doctri¬
n: secretum cordis illoꝵ inteli¬
gitur. Qñ eñ sci predicores cõ¬
templationi inseruiunt: ab oib
scłi actibus se alienos reddunt. ⁊
cum diuina eloquia meditantur.
quasi in templo hoc est in secreto
mentis sue morantur. Sed qͥa
non ita debent uisistere ꝓpriis
ut relinquant etiam alioꝵ ne¬
cessitases. quando iterum proce¬
dunt ad publicum ad predican¬
duiii. ad carualium mores cõ¬
ponendos. siue ad temporalia mi¬
instranduiii. quasi detemplo e¬
gredumtur. Sicq fit ut inte¬
iII templo sedeant. ⁊ rursus cu¬
ram proximor non neglegen¬
tes de templo exeant. Berbi
gr̃a. Est quilibet doctor uel hi¬
mo processurus ad pliblicum

Expanded text:
per partes, sicut supradictum per partes, sicut supradictum est de arca et octo animabus. Et exierunt septem angeli habentes septem plagas de templo. guntur praedicatores, quia septenarius numerus pro universitate ponitur. Isti habent septem plagas, hoc est, plenitudinem doctrili, secretum cordis eorum intelligitur. Quando enim sancti praedicatores contemplationi inserviunt, ab omnibus saeculi actibus se alienos reddunt: et cum divina eloquia meditantur, quasi in templo, hoc est, in secreto mentis suae morantur. Sed quia non ita debent insistere propriis, ut relinquant etiam aliorum necessitates, quando iterum procedunt ad publicum, ad praedicandum, ad carnalium mores componendos, sive ad temporalia ministrandum, quasi de templo egrediuntur. Sicque fit ut intein templo sedeant, et rursus curam proximorum non negligentes, de templo exeant, verbi gratia: Est quilibet doctor vel homo processurus ad publicum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ualet: quare deus prius gentes
deos sibi adscunt. ⁊ deinde uideos re¬
pellens gentes aduocauerit: Mani¬
festa uero sunt. ini hoc scilic iusta sũt
qr qͥcqͥd deus facit. iustum esse ⁊ a no¬
bis ⁊ ab õĩbus uera scientibus intel¬
ligitur. Post hec uidi ⁊ ecte aptũ
est temꝑlum tabernatuli testimo¬
niii incelo. Tabernaculumi ⁊ celum
idest sacramenta xp̃i reuelata st̃̾
III eccł̃ia natuntas. scilicet. mors.
passio. ⁊ resurrectio. ⁊ t̾. huiꝰ modi.
p̃a aũt eccłia. tabernacislum testi¬
monii dicitur: quia habet tabu¬
las duoꝵ testamentoꝵ. Habet e¬
ip̃m dñi corpus. in quo est. uerus
panis qui de celo descendit. Ibi est
⁊ irga aaron que fronduerat .i.
sacerdotium sp̃uale. qd̃ uerum sa¬
ceriotium eccł̃ie presignabat. Dic̃
aũt iohannes apertum templum
taber naculi testimonii in celo. cũ
unũ sit sicut dixerat tabernaculũ
⁊ celum tanquam genus diuidens

Expanded text:
dicere potest, quare Deus qui prius gentes dicere potest, quare Deus qui prius gentes daeos sibi ascivit, et deinde, Judaeos repellens, gentes advocaverit? Manifesta vero sunt in hoc, scilicet justa sunt, quia quidquid Deus fecit, justum esse as vera scientibus intelligitur. Post haec vidi, et ecce apertum est templum tabernaculi Testimonii in coelo. Tabernaculum et coelumid est sacramenta Christi revelata sunt in Ecclesia, nativitas ejus scilicet, mors, passio, et resurrectio, et caetera hujusmodi. Ipsa autem Ecclesia tabernaculum Testimonii dicitur, quia habet tabulas duorum Testamentorum. Habet eipsum Domini corpus, in quo est verus panis qui de coelo descendit. Ibi et virga est Aaron, quae fronduerat, id est sacerdotium spirituale, quod verum sacerdotium Ecclesiae praesignabat. Dicit autem Joannes apertum templum tabernaculi Testimonii in coelo, cum unum sit sicut dixerat tabernaculum et coelum, tanquam genus dividens
Abbreviated transcription (Latin):
quo suis: alios aut pro suis debite pec¬
catis pimuis. Quis udeoꝵ aut genti¬
um non timebit te: idẽ quis non ha¬
bebit reuerentiam nõis tii : Et qͥs
non magnificabit nomen tuum
nimis: quia tu solus puis qui gra¬
tuita pietate quosdam qui digni fu¬
erant morte ad uitam predesti nãs
saluas. Qm̃ om̃s gentes uenient
gressibus fidei ⁊ cordis: quia uidei te
negauerunt. ⁊ adorabunt in cõspc̃u
tuo hoc ẽ in corde puro. qd solus ui¬
des. De hacae oratione dñs mulieri sa¬
maritane dicit. Ueniet hora. qu̾ado
ueri adoratores adorabunt patreni¬
tua manifesta sunt. Questio orit.
in hoc loco. quare triumphantes de
bestia dicant iudicia tua manifesta
sunt. cum apłs dicat. o altitudo sa¬
pientie ⁊ scientie dei. quam inscru¬
tabstia sunt iudicia eius. ⁊ inuestiga¬
biles iue eius. Que questio ita soluit̃
susbtilitatem quidem iudicioꝵ dei qua¬
re scilicet hoc uult ut illud fiat ne¬
mo comprehenditualet. Quis eñi

Expanded text:
quos vis, alios autem pro suis debite pecquos vis, alios autem pro suis debite peccatis punis, quis Judaeorum aut gentium non timebit te? id est quis non habebit reverentiam nominis tui? Et quis non magnificabit nomen tuum, nimis? -- Quia tu solus pius, quia gratuita pietate quosdam qui digni fuerant morte, ad vitam praedestinans salvas. Quoniam omnes gentes venient gressibus fidei et cordis, quia Judaei te negaverunt. Et adorabunt in conspectu tuo. Hoc est, in corde puro, quod solus vides. De hac adoratione Dominus mulieri Samaritanae dicit: Veniet hora quando veri adoratores adorabunt Patretua manifesta sunt. Quaestio oritur in hoc loco, Quare triumphantes de bestia dicant, Judicia tua manifesta sunt, cum Apostolus dicat, O altitudo sapientiae et scientiae Dei. Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quae quaestio ita solvitur: Subtilitatem quidem judiciorum Dei, quare scilicet hoc vult, ut illud fiat, nemo comprehendere valet. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
scitur. Ponamus ut hoc manife¬
stius fiat: pre oculis duos pectato¬
res. Audiunt ambo diuina precep¬
ta. quibus ⁊ premia iustoꝵ. ⁊ sup¬
plicia continentur reproboꝵ. Quoꝵ
imus per dei misexicordiam compũ¬
gitur. agit penitentiam ⁊ saluatur.
alter in suis scelersbus pseuerans:
aut eius apparet iusticia. Nisi e¬
nini reprobos dampnaret: nqͥtas
ei qs absit placere uideretur. Qmͣ¬
obrem qui presumit błãdiendo sibi
de msericordia. uideat etiam quia iu¬
stus uidex est. Bene ergo de bestia tri¬
umphantes in laudibus dño dicunt.
iuste ⁊ uere uie tue sunt rex scloꝵ. Ac
si dicant. Et cum gentes quibus irã
irrogare debueras ad misericordiam
perducis. nequaquam iustus ẽẽ desistis.
⁊ cum uideos quibus pro legis obseruã¬
da mercedem te dare ꝓmiseras iratus
repellis: nullatenus ueritaten amit¬
tis. Quis non timebit te dũe. ⁊ magni¬
ficabit nomen tuinii: Sensus est ĩa.
qr tua iudicia uera sunt: ⁊ sine ullis

Expanded text:
scitur. Ponamus, ut hoc manifescitur. Ponamus, ut hoc manifestius fiat, prae oculis duos peccatores: Audiunt ambo divina praecepta, quibus et praemia justorum, et supplicia continentur reproborum. Quorum unus per Dei misericordiam compungitur, agit poenitentiam, et salvatur: alter, in suis sceleribus perseveransautem ejus apparet justitia. Nisi enim reprobos damnaret, iniquitas ei quod absit placere videretur; quamobrem qui praesumit blandiendo sibi de Dei misericordia, videat etiam quia justus judex est. Bene autem de bestia triumphantes in laudibus Domino dicunt: Justae et verae viae tuae sunt, rex saeculorum; ac si dicant: Et cum gentes, quibus iram irrogare debueras, ad misericordiam perducis, nequaquam justus esse desistis. Et cum Judaeos, quibus pro legis observantia mercedem te dare promiseras, iratus repellis, nullatenus veritatem amittis. Quis non timebit te, Domine, et magnificabit nomen tuum? Sensus est: Jam quia judicia tua vera sunt, et sine ullis
Abbreviated transcription (Latin):
uenturus. Iuste ⁊ uere uie tue
rex sclor. Regimus in genesi. qd̾
deus om̃ps recessit ab oñu gonere
humano. Qd cum aquis dilumii
deleuisset: ad hesit noe ⁊ filiis eiꝰ
qui inuenti sunt iusti. Deiade in
superbiam eleuati. post qũa multi¬
plicati sunt: uoluerunt contra dm̃
edificare turremi. ibiq om̃s gentes
recesserunt adei cultura preter abra
ni eius. qui eum longo tempore. co¬
luerunt. Sed post quam filius dei
uenit ad eumi: negauerunt eũ dicẽ¬
tes. Hunc nescimus unde sit. ⁊ de¬
monium habet. unde ⁊ eum morti
tradiderunt. Recessit ergo ab eis:
⁊ transiuit ad gentes. Iste uie dei õi¬
potentis iuste ⁊ uere su̾nt: qr sic ui¬
ut qui illi adherent per fidem ⁊ di¬
leccionem cun eis maneat. qui au̾t
ab eo recedunt eos relnquat. Uias
enim dei delemus intelligere actio¬
nes ip̃ius. que iuste sunt. qr deua
inuiste nichil agere potest. Mam
quod alios dampnat. alios miseri¬
corditer lsberat. in hiis musericordia
in hiis aũt iustus uidex esse digno¬

Expanded text:
Justae et verae viae tuae, rex saeculorum. Legimus in Genesi quod Deus omnipotens recessit ab omni genere humano, quod cum aquis diluvii delevisset, adhaesit Noe et filiis ejus, quia inventi sunt justi. Deinde in superbiam elevati, postquam multiplicati sunt, voluerunt contra Deum aedificare turrim, ibique omnes gentes recesserunt a Dei cultura, praeter Abrhae et semini ejus, qui eum longo tempore coluerunt. Sed postquam Filius Dei venit ad eos, negaverunt eum dicentes: Hunc nescimus unde sit ; et, daemonium habet . Unde et eum morti tradiderunt. Recessit ab eis, et transivit ad gentes. Istae viae omnipotentis Dei justae et verae sunt, quia sic eut qui illi adhaerent per fidem et dilectionem, cum eis maneat: qui autem ab eo recedunt, eos relinquat. Vias enim Dei debemus intelligere actiones ipsius, quae justae sunt, quia Deus injuste nihil agere potest, nam quod alios damnat, alios misericorditer liberat, in his misericors, in illis autem justus judex esse digno
Abbreviated transcription (Latin):
audierint. Ite in ignem eternũ:
qui ꝑatus est diabolo ⁊ angłis eiꝰ.
Qd aũt augelus idest predicatores ru
inam ꝑ fidẽ cuntatis congemmando
denuntiat: ꝓconfirmatione rei facit
id ip̃m. Aut certe nũc simul cũ ip̃is
reprobis omẽm xoꝵ głiam periturã
demonstrat. iuxta illud. Peribit
mund̃: ⁊ concupiscentia eius. Ac
si diceret. Et secularis gł̾ia. ⁊ amato¬
res eusdem temꝑalis gn̾ie pariter
ceciderunt. Magna dicitur hec cuu¬
tas: ꝓpter innumerabilem reprobo¬
rum multitudinem. uł ꝓpter enor¬
mitatem iutiorꝵ. Unum aũt form¬
cationis intelliguntur oĩa uitia et
pectata. quibus reprobi alios inqui¬
nant: p̾cipue aũt philorophi ⁊ pͥn¬
cipes huius seculi. omes subiectos de¬
briant uino erroris. unde ⁊ sensum
ab eis auferunt. ut relicto creatore.
creature seruiant. ⁊Nam ⁊ fornica¬
tio specialiter proydolatria ponit᷑.
Unde est. Perdes om̃s qui fornicã¬
tur abste. Hec babylon. mũdana

Expanded text:
aledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quod autem angelus, id est praedicatorum ordo, rumam perfidiae civitatis congeminando denuntiat, pro confirmatione rei facit idipsum. Aut certe nunc simul cum ipsis reprobis omnem eorum gloriam perituram demonstrat, juxta illud: Peribit mundus et concupiscentia ejus , ac si diceret: Et saecularis gloria, et amatores ejusdem temporalis pariter ceciderunt. Magna haec dicitur civitas, propter innumerabilem reproborum multitudinem, vel propter enormitatem vitiorum. Vinum autem fornicationis intelliguntur omnia vitia et peccata, quibus reprobi alios inquinant: praecipue autem philosophi et principes hujus saeculi omnes subjectos inebriant vino erroris, unde et sensum ab eis auferunt, ut, relicto Creatore, creaturae serviant. Nam et fornicatio specialiter pro idolatria ponitur. Unde est: Perdes omnes qui fornicantur abs te . Haec Babylon, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾. In eo qd̃ angelus primum se¬
cutus asseritur: subsequens pre¬
dicatoꝵ ordo muitatur. Bene aũ
angłs anglm sequitur: qr eadẽ
adnuntiat. Ille eñĩ dixit: quia¬
uenit uenit᷑ hora iudicii euis
hic aũt dicit. cecidit cẽcidit la¬
bilon. Moĩe aũt babylonis: cõ

Expanded text:
. In eo quod iste angelus primum secutus asseritur, subsequens praedicatorum ordo imitatur. Bene autem angelus angelum sequitur, quia eadem annuntiat. Ille enim dixit: Quia venit hora judicii ejus: hic autem dicit: Cecidit, cecidit Babylon . Nomine au
Abbreviated transcription (Latin):
supnos ⁊ super filios nostros. Et
om̃iis aĩa iuuens mortua est ni ma¬
ri. Hic atoto. pars intelligitur. ⁊Le¬
q eñi om̃s sub carnali sensu legis mo¬
runtur qr nũc multi deo gratias ea
que illis in figuram contingebant
sp̃ualiter intelligunt. Tale est et
allud. Om̃s declinauerunt. simul
iitiles facti sunt non est qui fa¬
tiat bonũ. non est usq ad unũ. Nã

Expanded text:
super nos et super filios nostros . Et super nos et super filios nostros . Et omnis anima vivens mortua est in mari. Hic a toto pars intelligitur. Neque enim omnes sub carnali sensu legis moriuntur, quia nunc multi Dei gratia ea quae illis in figura contingebant, spiritualiter intelligunt. Tale est et illud, Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est us
Abbreviated transcription (Latin):
occulte albulabant. Et secũdus
effudit phialam suam in mare
⁊ factuus est sangiuis faqua mor¬
In mari aqua est. Et ideo prinum ui¬
dendum est quid sit aqua: ⁊ deuide qͦ¬
modo conuersa est sit in sanguiuem
lex eñi ueteris testamenti aqua est:
conuersa deuiceps in uniũ ꝑ xp̃i nup¬
tias. Data est itaq uideis scriptura
dulcis aqua: qua salutari possent cͤ¬
deutes iii xp̃m sibi ꝓmissum. Sed
illi uerterunt eandem scripturam
in amaritudinem infidelitatis: ne¬
gantes xp̃m ⁊ morti tradendes. ⁊ in
sanguinem hoc est incarnalem in¬
tellectum uertentes. Factum ẽ ergo
illud mare sanguis. ficut uere sãguis
est in corpore mortui hõĩs: quia uera¬
citer in sui pernitiem ip̃i uerterũt
legen. dumi eam semper carnaliter
uoluerunt intelligere. ⁊ nũquam
ad spũalem sensum transire Ded
hac late illi periculosius perire ꝓ¬
bantur: qui in sui cõdempnationẽ
aute faciem pilati xp̃m negantes
dixisse referuntur. Sanguis huius

Expanded text:
occulte ambulabant. Et secundus angelus occulte ambulabant. Et secundus angelus effudit phialam suam in mare, et factus est sanguis tanquamIn mari aqua est, et ideo primum videndum quid sit aqua, et deinde quomodo conversa sit in sanguinem. Lex enim Veteris Testamenti aqua est, conversa deinceps in vivum per Christi nuptias. Data est quippe Judaeis Scriptura dulcis aqua, qua salvari possent credentes in Christum sibi promissum, sed illi verterunt eamdem Scripturam in amaritudinem infidelitatis, negantes Christum, et morti tradentes, et in sanguinem, hoc est, in carnalem intellectum vertentes. Factum est ergo illud mare sanguis, sicut vere sanguis est in corpore mortui hominis, quia veraciter in sui perniciem ipsi verterunt legem, dum eam semper carnaliter voluerunt intelligere, et nunquam ad spiritualem sensum transire. Sed hac labe illi periculosius perire probantur, qui in sui damnationem ante faciem Pilati Christum negantes, dixisse referuntur: Sanguis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
adorare. Caracter uero bestie ut
supra dc̃ est. fideo eiꝰ incelligit᷑
Quem caracterem ian halent uider
credentes in illum ⁊ eum expectantes
suscepturi illum cum uenerit cum¬
om̃⁊ cordis deuotione. Tuncq aper¬
te suscipient. quem nunc toto uoto
tenent. Adorant quoq ymaginem
ꝓstrati in conspectu illius. Reue¬
ra enim dignum est ut qui iutulũ
saguiatum tumentis despiciunt edũ
accipiant. Contempnences uidelic
obrem speclaliter hos intelligaru¬
de ip̃is qũaquam hoc ⁊ incredulis
gentibus geueraliter congruere
uideatur. Multos enim ⁊ inmime¬
rabiles ip̃i uidei in susceptione an¬
tixp̃i ex incredulis gentilis habebt̃
sequaces: sicut apłi in fide xp̃i mul¬
tos habuerunt imitatores. Ocien
iniminente ꝑsecutionis articulo
ꝑfessionem amittant. qr sola ge¬
runt lingua: ⁊ caraiterem habeant
in fidei abuegatione quem dudũ
occulte habebant iii operib manu¬
un eundemq antix̃pm manife¬
ste sequantur: post quam duduni

Expanded text:
aracter vero bestiae, ut supra dictum est, fides ejus intelligitur. Quem characterem jam habent Judaei, credentes in illum et eum exspectantes, suscepturi illum cum omni cordis devotione. Tunc utique aperte suscipient, quem nunc toto voto tenent. Adorant quoque imaginemorpore prostrati in conspectu illius. Revera enim dignum est, ut qui vitulum saginatum tumentes despiciunt, haedum accipiant, contemnentes videlicet obrem specialiter hoc de ipsis intelligamus, quanquam hoc et incredulis gentibus generaliter congruere videatur. Multos enim et innumerabiles ipsi Judaei in susceptione Antichristi ex incredulis gentibus habebunt sequaces, sicut apostoli in fide Christi multos habuerunt imitatores. Sciendimminente persecutionis articulo, professionem amittant, quam sola gerunt lingua, et characterem habeant in fidei abnegatione, quem dudum occulte habebant in operibus manuum, eumdemque Antichristum manifeste sequantur, post quem dudum
Abbreviated transcription (Latin):
gelio dicit. oportet predicari e¬
wangelium in toto mundo. ⁊ tc̃
bete retinentiam noĩs eius. Et
date illi honorem .i. adorate eũ
⁊ subicite illi qm̃ uenit hora ui¬
dicii eius. ut reddat innucuiq secũ¬
dum oꝑa sua. Et adorate eumi qͥ
post estatem aiãm mittere in ge¬
hennan. Et nolite adorare eum
qui ꝓutatur conditor esse crea¬
ture. spũ seductionis repletus:
sed potius illum de quo danihel di¬
cit. Potestas eius potestas etn̾a
que non auferetur: ⁊ regnum eiꝰ¬

Expanded text:
edicari Evangelium in toto mundo, et tunc habete reverentiam nominis ejus, et date illi honorem, id est, adorate eum, et subjicite illi. Quoniam venit hora judicii ejus, ut reddat unicuique secundum opera sua. Et adorate eum qui potestatem animam mittere in gehennam. Et nolite adorare eum qui putatur conditor esse creaturae, spiritu seductionis repletus, sed potius ipsum, de quo Daniel dicit : Potestas ejus, potestas aeterna, quae non auferetur, et regnum e
Abbreviated transcription (Latin):
in electoor parter aquas in sanguine
minime conuerti. Om̃is ergo aĩa
mortua in mari. ꝓhiis tantum ac¬
cipienda est qui in lege nichil ali¬
ud uuisi luteram attendunt sicut
uidei. qui maxime ex eo tp̃re non
sunt mortui. quo ceperunt uiuere
fideles ꝑ sensus spũales. Et tertius
effudit phialam suam super fln̾i¬
na ⁊ suꝑ fontes aquaꝵ: ⁊ facta sunt
sanguis. Qb̃ est prinus angelus
hoc secundus hoc tercius. hoc de¬
niq om̃s .i. cuncti predicatores.
Porro per flumina ⁊ fontes aͣa
gentiles signific̾ãt᷑. sicut supra ꝑ¬
sui ad inferiora tendit: ⁊ in mare
diffundit᷑. Sic ⁊ gentilitas in fide¬
litate preuenta: cucurrit ad mor
accepit phialam .i. sacram scrip¬

Expanded text:
in electorum parte aquas in sanguinem minime converti. Omnis ergo anima mortua in mari, pro his tantum accipienda est, qui in lege nihil aliud nisi litteram attendunt, sicut Judaei, qui maxime ex eo tempore non sunt mortui, quo coeperunt vivere fideles per sensus spirituales. Et tertius effudit phialam suam super flumina et super fontes aquarum, et factus est sanguis. Quod est primus angelus, hoc secundus, hoc tertius, hoc denique omnes, id est cuncti praedicatores. Porro per flumina et fontes aquarum gentiles significantur, sicut supra sui ad inferiora tendit, et in mare diffunditur, sic et gentilitas in infidelitate praeventa, cucurrit ad mortaccepit phialam suam, i
Abbreviated transcription (Latin):
sed que hõnii. Ergo om̃is homo
quandũ de se mendar. quaritũ
de celo uerar. S cum hec ad õs
scõs ꝑtineant. quare de solis uir¬
ginib specialiter dicitur. In ore
eoꝵ non est inuentum menda¬
tumi. Sine dubio. qr ad compa¬
tionem alioꝵ. soli uirgines di¬
cinitur uerates. Sunt quidem¬

Expanded text:
sed quae hominum. Ergo omnis homo sed quae hominum. Ergo omnis homo quantum de se, mendax: quantum de Deo, verax. Sed cum haec ad omnes sanctos pertineant, quare de solis virginibus specialiter dicitur: In ore eorum non est inventum mendacium? Sine dubio, quia ad comparationem aliorum, soli virgines dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
fruccib eliguntur primitieͭ iste
eliguntur ex multitudine electoꝵ
qui tanquam primitias semet ip̃os
offerentes. centesimum referunt
fructum. Et in ore ip̃oꝵ non ẽ mũe¬
tum mendatiuin. Questio hic ori¬
tur quare hoc dicat iohanĩ: cum
psalmista dicat: om̃is homo men¬
dax: solus aut̾e deus uerax. Qd ita
soluitur. Quia oñus homo in qͣtu
ex se est. mendaꝵ est: in quantum
aut uerax est. ex deo est. Unde tum
dñs interrogasset discipulos ditẽs
uos aũt quem me esse dicitis re¬
spondit petrus. Tu es xp̃c filius
dei iiiiii. Et ille. Beatus es symon
bariona. Ecce homo n confessi¬
one filii dei uerax. immo ueracis¬
simus homo. Sed unde uerar.
NLon ase sed apatre qui u celis ẽ.
Cumt autem alibi dñs penã sue¬
passioius prediceret respondit
petrus. Absit ate dñe ut morra¬
ris. ego moriar pro te. Ecte ho¬
mo mendax. Sed̾ unde mendax.
Utiq qr non sapis ea que dei st̃.

Expanded text:
fructibus eliguntur primitiae, ita et isti fructibus eliguntur primitiae, ita et isti eliguntur ex multitudine electorum, qui, tanquam primitias semetipsos offerentes, centesimum referunt fructum. Et in ore ipsorum non est inventum mendacium. Quaestio hic oritur, quare hoc dicat Joannes, cum Psalmista dicat: Omnis homo mendax , solus autem Deus verax? Quod ita solvitur, quia omnis homo, inquantum ex se est, mendax est: inquantum autem verax est, ex Deo est. Unde cum Dominus interrogasset discipulos suos, dicens: Vos autem quem me esse dicitis? respondit Petrus: Tu es Christus Filius Dei vivi. Et ille: Beatus es, Simon Bar-Jona . Ecce homo in confessione Filii Dei verax, imo veracissimus homo. Sed unde verax? non a se, sed a Deo Patre qui in coelis est. Cum autem alibi Dominus poenam passionis suae praediceret, respondit Petrus: Absit a te, Domine, non morieris. Ego moriar pro te. Ecce homo mendax. Sed unde mendax? utique quia non sapis ea quae Dei sunt,