comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aloe & cinnamomo: Incircũ¬
cisi gressibus: de quib psal¬
mista cõmemorat: Contritio
& infelicitas in uiis eoꝵ: &
uiam pacis non cognouerunt:
At qui om̃i custodia seruari
suum cor. qui auertunt ocu¬
los suos ne uideant uanita¬
tem. qui sepiunt aures suas
spinis ne audiant linguam
nequã. qui gustant & ui¬
dent quã suauis est dñs.
quã beatus uir qui sperat
in eũ. qui custodiunt uias
suas ut non delinquant in
lingua sua. qui donec suꝑ¬
est alitus in eis. & sp̃s dĩ in
narib eoꝵ non locuntur
labiis iniquitatẽ. nec lingua
eoꝵ meditabitur mendati¬
um. qui leuant manus su¬
as ad mandata dĩ quȩ dili¬
gunt. qui ab om̃i uia mala
ꝓhibent pedes suos ut custo¬
diant uerbũ dĩ: isti om̃s
suos sensus petra spiritalis
exercitii. se ostendunt habe¬
re circumcisos Petrinis qͥdẽ
cultris circũcisionẽ fieri le.

Expanded text:
aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri le
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ reuocaret ad dm̃:
esuriem. lassitudinẽ. merorẽ.
& om̃ia in se humani gene¬
ris infirma suscepit: Inter is¬
ta ergo diabolus dubius &
incertus. hoc cũ esuriente do¬
mino sermone congreditur:
Si filius dĩ es: dic ut lapi¬
des isti panes fiant: Stultꝰ
& alldax qui putaret dei
filiũ diabolic̃a uoluntatem
edendi necessitate facturũ.
quasi uero impossibile ei esset
in panes lapides cõmutare:
qui quondam sitientibus in
deserto populis. de petra
arida largissima aquarum

Expanded text:
hominem revocaret ad Deum, esuriem, lassitudinem, moerorem et omnia in se humani corporis infirma suscepit. Inter ista ergo diabolus dubius et incertus, hoc cum esuriente Domino sermone congreditur: Si Filius Dei 130 es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultus, et audax, qui putaret Dei Filium diabolicam voluntatem edendi necessitate facturum: quasi impossibile esset in panem lapides commutare, qui quondam sitientibus in deserto populis de petra arida largissima aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
dictum: Et quid me necesse
est multa ꝑsequi: Omĩa quȩ
de eo narrat hystoria:l signũ
est cui contradicit᷑ Non quo
contradicant hi qui credunt
in eũ ͥ nos quippe omĩa sci¬
mus uera esse quȩ scripta st̃:
sed quia apud incredulos uni¬
uersa quȩ de eo scripta sunt
signũ sit cui contradicat᷑. Dem¬
de symeon ait: Et tuã ipsius
animã ꝑtransibit gladius:
Nulla docet hystoria beatam
mariam ex hac uita gladii
occisione migrasse.l presertĩ
cũ non anima sed corpus fer¬
stat intelligi gladiũ. illũ de

Expanded text:
dictum. Et quid me necesse dictum. Et quid me necesse est multa persequi? Omnia quae de eo narrat historia, signum est cui contradicitur, non cui contradicant hi qui credunt in eum. Nos quippe scimus omnia esse vera quae scripta sunt, sed quia apud incredulos universa quae de eo scripta sunt, signum sint cui contradicitur. Deinde Simeon ait: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Nulla docet historia beatam Mariam ex hac vita gladii occisione migrasse, praesertim cum non anima, sed corpus solstat intelligi gladium illum de
Abbreviated transcription (Latin):
centes ex uiro & muliere
ita natum esse: ut nos quoq
nascimur: Habuit corpus
humanũ: & hoc signum est
cui contradicitur : Alii enĩ¬
eum dicunt uenisse de cȩ¬
lis l alii tale quale nos corpꝰ
habuisse: ut ꝑ similitudinem
corꝑis etiã corpora nr̃a redi-¬
meret apeccatis : & daret
nobis spem resurrectionis:
Resurrexit amortuis: &
hoc signũ est cui contradici¬
tur: Quomodo resurrexerit.
utrũ ipse & talis qualis mor¬
tuus est : an certe in melio¬
ris substantiȩ corpus resurre¬
xerit. & est infinita conten¬
tio: aliis dicentib fixurã cla¬
uorũ thomȩ monstrauit in
manib suis: aliis eregione
tractantib. si idem corpus
habuit: quomodo clausis in¬
gressus est ostiis & stecit:
Uides igitur ut argumentis
uariis etiã resurrectioni eius
questio concitetur. & sit sig¬
num cui contradicetur: Ego
& hoc quod ꝓpħarũ ore prȩ¬
dictũ est : puto signũ esse cui
contradicitur: Sunt enĩ plu¬
res heretici: qui asserunt eũ

Expanded text:
centes ex viro et muliere ita natum esse, ut nos quoque nascimur. Habuit corpus humanum, et hoc signum est cui contradicitur. Alii enim dicunt, eum venisse de coelis: alii, tale quale nos corpus habuisse, ut per similitudinem corporis etiam nostra corpora redimeret a peccatis, et daret nobis spem resurrectionis. Resurrexit a mortuis: et hoc signum est cui contradicitur, quomodo resurrexit, et utrum ipse, et talis qualis mortuus est, an certe in melioris substantiae corpus resurrexerit. Et est infinita contentio: aliis dicentibus, fixuram clavorum Thomae ostendit in manibus suis : aliis e regione tractantibus, si idem corpus habuit, quomodo clausis ingressus est ostiis, et stetit? Vides igitur quemadmodum argumentis variis etiam resurrectioni ejus quaestio concitetur, et fit signum cui contradicitur. Ego et hoc quod prophetarum ore praedictum est, puto signum contradicitur. Sunt enim plures haeretici, qui asserunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
seant in dilectionẽ. si inimicitiȩ
conuertantur in pacẽ. si tran¬
quillitas extinguat irã. si man¬
suetudo remittat iniuriã. si

Expanded text:
seant in dilectionem, si inimicitiae convertantur in pacem, si tranquillitas exstinguat iram, si mansuetudo remittat injuriam, si
Abbreviated transcription (Latin):
post absolutionẽ non peccat:
meretur & prȩmiũ: Qui post
curã cautus est: sanitatis pos¬
sidet donũ: Qui gr̃am illesã
tenuerit. eternitatis accipiet
regnũ: Graue est eñĩ hominẽ
inĩtructum delinquere: gra¬
uius ia absolutũ peccare: Ser¬
uo peior est: qui patronum
post datã libertatẽ offendit:
Heneficii ingratus est: qui da¬
torẽ tumorũ arrogantia despi¬
cit Quare. aut salutẽ de ex¬
emplo a⁊quire. aut de consor¬
tio similem sententiã metue:
ne seuerũ sentias udicẽ qui
benignũ contempseris ꝑsuaso¬

Expanded text:
post absolutionem non peccat, meretur et praemium; qui post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam tenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hominem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem de exemplo acquire, aut de consortio similem sententiam metue, ne severum sentias judicem, qui benignum contempseris persuaso
Abbreviated transcription (Latin):
expositione non indiget:l sed
admonitione: Quã enĩ ꝑ semet¬
ipsam ueritas exposuit :ł hanc
discutere humana fragilitas non
prȩsumit: Sed est quod sollici¬
te in hac ipsa expositione domi¬
nica pensare debemus: quia

Expanded text:
expositione non indiget, sed admonitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
le fundauit.l maria calculis
alligauit: Ipse est artifex. qui
ad mensuram quȩdã suꝑbiȩ
deponit fastigia ÷ humilitatis
extrema sublimat : Ipse est ar¬
tifex. qui nr̃is morib recidit
suꝑflua opera : utilia quȩq
conseruat: Ipse est artifex.
cuius securim ad radicẽ posi¬
tã nr̃am ioħes baptista cõmi¬
natur. ut om̃is arbor quȩ nor¬
mam iusticiȩ discretionis exces¬
serit: excisa radicitus tradat᷑
incendio:ł quȩ autẽ mensurã
ueritatis habuerit: cȩlesti fa
baptizatur dñs in iordane:
Quale est hoc baptisma. ubi
prior est fonte ille qui mergi¬
tur. ubi dum susceptũ aqua
diluit non sordib inficitur:
sed benedictionibus honora¬
tur: Quale inquã saluato¬
ris est baptisma. in quo pur¬
gantur potius fluenta quã
purgent: Nouo enĩ scĩficati¬
onis genere xp̃m non tam la¬
uit unda. quã lota est: Nam
ex quo saluator in aquã se

Expanded text:
le fundavit, maria calculis alligavit. Ipse est artifex, qui ad mensuram quamdam superbiae deponit fastigia, humilitatis extrema sublimat. Ipse est artifex, qui in nostris moribus praecidit superflua opera, utilia quaeque conservat. Ipse est artifex, cujus securim ad radicem nostram positam Joannes Baptista comminatur: ut omnis arbor quae normam justae discretionis excesserit, excisa radicitus tradatur incendio ; quae autem mensuram veritatis habuerit, coelesti fabbaptizatur Dominus in Jordane. Quale est hoc baptismum, ubi purior est fonte ille qui mergitur, ubi dum susceptum aqua diluit, non sordibus inficitur, sed benedictionibus honoratur? Quale, inquam, Salvatoris est baptismum, in quo purgantur potius fluenta quam purgant? Novo enim sanctificationis genere Christum non tam lavit unda, quam lota est. Nam ex quo Salvator in aqua se
Abbreviated transcription (Latin):
te uictoriã: ut in ipso & cum
ipso om̃s qui in eũ crederent
crucifixi corporis eleuatione
sublimis reconciliationẽ mun¬
di exequeretur in quadã ar

Expanded text:
te victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum crederent, ergo Dominus crucifixi corporis elevatione sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam ar
Abbreviated transcription (Latin):
tineat: ut cognita eius origi¬
ne. intelligentiã ipsius faci¬
lius consequamur: & manife¬
stato capite possint rectius
membra distribui: Inscribitur
enim ita: In finem ꝓ susceptio¬
ne matutina psalmus ipsi da¬
uid: Nisi fallor susceptio ma¬
tutina solis ortum semꝑ antẽ¬
uenit priusquã orbem ra¬
dioꝵ clarus splendor illumi¬
nec. matutinum noctiũ tene¬
bris terminũ ponit: ac reso¬
luta sensim caliginũ cȩcita

Expanded text:
tineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et manifestato capite, possint rectius membra distribui. Inscribitur enim ita: In finem pro susceptione matutina psalmus ipsi David. Nisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecita
Abbreviated transcription (Latin):
impuros metu & confusione
afficit: multomagis in tẽpore
districti examinis quando
generalis om̃ium resurrectio
celebratur. & iam audita iu¬
dicis sententia. hos conscien¬
tia munda excusans lȩtificat:
illos noxia accusans in ꝑpetu¬
um damnat: Quicũq ergo
frẽs dilectissimi continentiȩ
uideant caute ne cepta dese¬
rant: prius quã hoste ꝓstra¬
to ministeriis donentur an¬
gelicis: Qui uero hactenus
armaturã uirtutũ non indu¬
it. uel hodie incipiat. hodie
cũ turbis illis fidelib fidei oꝑa
assumat. implorẽt pietatem
eius qui in nomine patris ad¬
ueniens benedictionẽ mun
suꝑna in patria flagitet:

Expanded text:
impuros metu et confusione afficitur, multo magis a tempore districti examinis, quando generalis omnium resurrectio celebratur, et jam audita judicis sententia, hos conscientia munda excusans laetificat, illos noxia accusans in perpetuum damnat. Quicunque ergo, fratres dilectissimi, continentiae carnis videant caute ne coepta deserant, priusquam hoste prostrato ministeriis donentur angelicis. Qui vero hactenus armatura virtutum se non induit, vel hodie incipiat, hodie cum turbis illis fidelibus fidei opera assumat, imploret pietatem ejus qui in nomine Patris adveniens benedictionem mundsuperna in patria flagitet
Abbreviated transcription (Latin):
quid ipsi de eo crederent.
quid ue sentͥrent: Ubi apo¬
stolus petrus ꝑ reuelationẽ
summi patris corporea supe¬
rans & humana transcendeis.
uidit mentis oculis filium
dĩ uiui. & confessus est glo¬
riã deitatis: l quia non ad
solam respexit substantiã
carnis & sanguinis: Tantũ¬
q in hac fidei sublimitate
complacuit. ut beatitudi¬
nis felicitate donatus. sa¬
cram inuiolabilis petrȩ ac¬
ciperet firmi tatẽ. i su¬
pra quã fundata eccłia por¬
tis inferni & mortis legib
preualeret: nec in soluendis
aut ligandis quorũq causis

Expanded text:
quid ipsi de eo crederent, quidve sentirent: ubi Petrus apostolus per revelationem summi Patris, corporea superans et humana transcendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis
Abbreviated transcription (Latin):
percutiã: & audire contẽp¬
nunt & ego sanabo Istuismo¬
di occasionib creatorem ca¬
lumpniantur: Igitur ante quã
interpreter quem sensum ha¬
beant ego interficiã & uiui¬
ficabo. ꝑcutiã & sanabo. op¬
ponã eis testimoniũ euange¬
lii. dicãq aduersus hereticos
Innumerabiles quippe here
crudelis est conditor. quia
dicit ego interficiam & uiui¬
ficabo. ꝑcutiã & sanabo ł ma¬
nifestissimũ est & iħm ipsuis
esse filium: Cadem quipne
cde eo scripta sunt: Ecce hic
positus est in runam & in
resurrectionẽ multoꝵ in isrł
Non in resurrectionem tantũ:
sed & in riunã Si malũ est
interficere:ł malum sit &
in ruinã uenire: Quid res¬
pondebunt: Utrum ne rece¬
dant acultu euis. an quȩrant
aliquã interpretationem &
ad tropologias confugiant.
ut quod in ruinã uenerit. be

Expanded text:
percutiam, et audire contemnunt et ego sanabo. Istiusmodi occasionibus Creatorem calumniantur. Igitur antequam interpreter quem sensum habeant, ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, opponam eis testimoniam Evangelii, dicamque adversum haereticos. Innumerabiles quippe haeresm judex, et crudelis est Conditor, quia dicit: Ego interficiam et vivificabo: percutiam, et sanabo, manifestissime est et Jesum ipsius esse Filium; eadem siquidem de eo scripta sunt: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Non in resurrectionem tantum, sed et in ruinam. Si malum est interficere, malum sit et in ruinam venire. Quid respondebunt? Utrumne recedent a cultu ejus, an quaerent aliquam interpretationem, et ad tropologias confugient, ut quod in ruinam venerit, be
Abbreviated transcription (Latin):
& apeccatoꝵ sorde abluere:
& diuine cognitionis solet
fonte potare: Nasa sex. quib
continebatur: corda sunt de¬
uota sc̃oꝵ. quorũ ꝑfectio uitȩ
& fidei exemplum recte cre¬
dendi ac uiuendi ꝓposita est
generi humano ꝑ sex scłi la¬
Et bene lapidea sunt uasaͥ
quia fortia sunt prȩcordia
iustoꝵ: ut pote illius fide
quẽ uidit danihel prȩcisum
de monte sine manibus . fac¬
tumq in montẽ magnũ: &
implesse omnẽ terram : Et
de quo dicit eacharias: In la¬
pide uno septem oculi sunt:
id est in xp̃o uniuersitas scien¬
tiȩ spiritalis inhabitat. Cuius
& apostolus petrus meminit
ita dicens Ad quẽ accedentes
lapidem uiuum: & ipsi tan¬
quã lapides uiui super¬
edificamini: Bene scđm puri¬

Expanded text:
 peccatorum sorde abluere et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus aqua continebatur, corda sunt devota sanctorum, quorum perfectio vitae et fidei ad exemplum recte credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi laEt bene lapidea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram . Et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt , id est, in Christo universitas scientiae spiritalis inhabitat; cujus et apostolus Petrus meminit ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini . Bene secundum puri
Abbreviated transcription (Latin):
queramus:l quã uidere cum
solis angłis possimus. quã nec
initium inchoat. nec finis an-¬
gustat: ad quã ꝓfecto lucem
uia fides est: Unde recte &
illuminato cȩco ꝓtinus respon¬
detur: Respice. fides tua te
saluum fecit: Sed adhec. co¬
gitatio carnalis dicit: Quo¬
modo possũ lucẽ spiritalem
quȩrere:l quã uidere non
possũ: Inde michi certũ est
si sit quȩ corporeis oculis non
infulget: Cui scilicet cogita¬
tioni est quod breuiter quisq
respondeat. quia & hȩc ipse
quȩ sentit. non ꝑ corpus sed
ꝑ animã cogitat: l & nemo
se dubitat animã habere
quã non uidet: Ex inuisibi
li anima. uisibile regit᷑ corpus:
Si auferatur quod est inuisi¬
bile. ꝓtinus corruit hoc quod

Expanded text:
quaeramus quam videre cum solis angelis possimus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur: Respice, fides tua te salvum fecit. Sed ad haec cogitatio carnalis dicit: Quomodo possum lucem spiritalem quaerere, quam videre non possum? Unde 1443 mihi certum est si sit, quae corporeis oculis non infulget? Cui scilicet cogitationi est quod breviter quisque respondeat, quia et haec ipsa quae sentit, non per corpus, sed per animam cogitat. Et nemo  dubitat se animam habere, quam non videt. Ex invisibili namque anima visibile regitur corpus. Si autem auferatur quod est invisibile, protinus corruit hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut sapere possit illuminat:
Homines namq qui ad ima¬
ginem dĩ facti sunt. ꝑcipere
Sapientiã possunt: anima¬
lia non possunt Sed & ani¬
malis quicũq est homo ͥ ñ
ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃s dei:
Unde bene cũ dixisset. &
uita erat lux hominũ: sub¬
iunxit. & de his qui ab hu¬
manȩ conditionis honore
procul recedentes. cõꝑati
sunt iumentis insipientib.
& similes facti sunt illis
atq ideo recte ueritatis lu

Expanded text:
ut sapere possit, illuminat. ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte veritatis lu
Abbreviated transcription (Latin):
tura facta est: Et ne quis
audiens factam ꝑ dñm crea¬
turã mutabilem crederet
eius uoluntatẽ. quasi qui su¬
bito uellet facere creaturã
quã ab ȩterno nũquã ande
fecisset: manifeste docet ȩuan¬
gelista. factã quidẽ in temꝑe
creaturã: sed in eterna crea¬
toris sapientia quando & qua¬
lis crearetur semꝑ fuisse dis¬
positum: & hoc est quod ait
Quod factũ est. in ip̃so uita
erat: idest quod factum in
temꝑe siue uuum. siue uita
carens apparuit: om̃e hoc in
spiritali factoris racione quasi
semꝑ uixerat. & uiuit: non
quiã coȩternũ est creatori qͦͣd
creauit: sed quia coeterna est
illi racio uoluntatis suȩ. in qua
ab eterno habuit & habet
quid & quando crearet. qua¬
liter ereatum gubernet ut
maneat: ad quem finẽ singu¬
la quȩ creauit ꝑducat: Sẽ¬
quitur: Et uita erat lux ho¬
minum: Quo uerbo aꝑte
docetur quod ipsa uitalis ra¬
cio ꝑ quã omia cdisposita suir
& reguntur non omnẽ crea¬
turam. sed racionabilẽ tantũ

Expanded text:
tura facta est. Et ne quis audiens factam per Dominum creaturam, mutabilem crederet ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum. Et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum
Abbreviated transcription (Latin):
scit dm̃ hominẽq esse quẽ temp¬
tat: Hidet enĩ pariter xp̃m &
respondere quȩ hominis sunt:
& posse quȩ dei sunt: Sed ne¬
quitiȩ eius nec ista sufficiunt:
terciȩ adhuc temptationis la-¬
queos nectit: Duxit inquit
illũ in montẽ excelsũ ualde:

Expanded text:
hominemque esse, quem tentat: videt enim pariter Christum, et respondere, quae hominis sunt, et possit, quae Dei sunt. Sed nequitiae ejus nec ista sufficiunt; tertiae adhuc tentationis laqueos nectit: Duxit, inquit, illum in montem excelsum valde
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ signant isti qui iħu ueni¬
ente prȩcedunt: nisi desideri¬
oꝵ carnalium turbas tumultꝰq
uitioꝵ: Qui prius quã ihs
ad cor nr̃m ueniat. temptatio

Expanded text:
autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas, tumultusque vitiorum? qui priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
illo iã ueniente scĩficati ad
altare dominicũ accedamus:
non agni carnes comessuri:
sed nostri redemptoris mys¬
teria scã sumpturi: Ounde¬
mus nos ab om̃i inquinamen¬
to carnis & sp̃s: ꝑficientes scĩ¬
ficationẽ in timore dĩ: Nemo

Expanded text:
illo jam veniente sanctificati ad altare Dominicum accedamus, non agni carnes comesuri, sed nostri Redemptoris mysteria sancta sumpturi. Mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem i
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis affectatione sordescat:
Inlotus enĩ eoꝵ uultus est: qͥ
falso oculoꝵ merore prȩconia
mundana mercantur: Qs
apłs sententia sua notat dĩ¬
cens Questũ eristimantes
esse pietatẽ Et cũ hȩc ita
sint: non repellit dñs lugentes
uel peccãta sua uel mundum
qui cdixit. Beati qui lugent
qm̃ ipsi consolabuntur. Hon
reprehenditur ille qui dudũ
corde deuio & lubricis grẽssi¬
bus atramite salutis elapsus.
reintegrare se dõ mesta peni¬
tentiȩ satiffactione conatur:
ut in quinquagesimo legimus
psalmo. cor contritũ & humi

Expanded text:
ius affectatione sordescat. Illotus eorum vultus est, qui falso oculorum moerore praeconia mundana mercantur; quos Apostolus sententia sua notat, dicens: Quaestum aestimant esse pietatem . Et cum haec ita sint, non repellit Dominus lugentes vel peccata sua, vel mundum, qui dixit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Non reprehenditur ille, qui dudum corde devio, et lubricis gressibus a tramite salutis elapsus, redintegrare se Deo moesta poenitentiae satisfactione conatur, ut in quinquagesimo legitur psalmo: Cor contritum et humi
Abbreviated transcription (Latin):
ueri honoris quȩritis: ad cȩ¬
leste regnum tendite: Si glo¬
riam dignitatũ diligitis: in
illa suꝑna angioꝵ curia ascri¬
bi festinate.Serba dei quȩ
aure ꝑcipitis:l mente recinete:
Cibus enĩ mentis: est sermo
dei: Et quasi acceptus cibus
stomacho languente reicitur:⁊
quando auditus sermo in uen¬
tre memoriȩ non tenetur: Sed
quisquis alimenta non retinet:
huius ꝓfecto uita desperatur
Eternȩ ergo mortis ꝑiculũ for¬
midate. si cibũ quidẽ sc̃ȩ erhor¬
tationis accipitis: sed uerba
uitae. id est alimenta iusticiȩ
in memoria non tenetis Ecce
transit om̃e quod agitis: & ad
extremũ iudicium sine ulla
momenti interpositione coti¬
die uolentes nolentesq ꝓpatis.
Cur ergo amatur quod relinqui¬
tur: Cur illud negligitur quo
ꝑuenitur: Mementote quod
dicitur: Si quis habet aures
audientli audiat: Om̃s enim
qui illic aderant: aures corꝑis
habebant: Sed qui cunctis
aures habentib si quis habet
aures audiat dicit: aures ꝓ¬

Expanded text:
eri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures p
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ nouẽruntͥ reb pauper.
meritis diues: quẽ longa egri¬
tudo dissoluerat: Nam apri¬
meua ȩtate. usq ad finẽ uitȩ
paraliticus iacebat: Quid di¬
cam quia stare non poterat.

Expanded text:
mecum noverunt, rebus pauper, meritis dives, quem longa aegritudo dissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qui uinci ab eadẽ non ue¬
retur: Suꝑbũ est enĩ de non
peccandi facilitate prȩsumere:
cũ hoc ipsũ presumpsisse pec¬
casse sit: dicente beato ioħe
apło: Si dixerimus qm̃ pecca¬
tum non habẽmus:l nos ipsos
seducimus: & ueritas in nobis
non est: Nemo ergo se fallat
lilectissimi. nẽo se decipiat:
rec tantũ quisquã de cordis
sui puritate confidat. ut pu¬
cet se nullis temptationũ peri¬
culis subiacere.l cũ ꝑuigil ille
temptator acriorib pusset insi¬
diis: quos maxime uiderit ab¬
stinere peccatis: Nam aquo do¬
los suos contineat: qui ipsum
quoq dñm maiestatis ausus
est calliditatis suȩ fraude
temptare: Hiderat suꝑbiã

Expanded text:
tur, qui vinci ab eadem non veretur. Superbum est enim de non peccandi facilitate praesumere, cum hoc ipsum praesumpsisse peccatum sit, dicente beato Joanne apostolo: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus,  II. Nemo igitur se fallat, dilectissimi, nemo se decipiat; neque ita quisquam de cordis sui puritate confidat, ut putet se nullis tentationum periculis subjacere; cum pervigil ille tentator eos acrioribus pulset insidiis, quos maxime viderit abstinere a peccatis. Nam a quo dolos suos contineat, qui ipsum quoque Dominum majestatis ausus est calliditatis suae fraude tentare? Viderat superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nn monasterio palestinorum fuit
uir uirtute. meubus et uerbo or¬
natus: qui ab ipsis cunabulis mo¬
nachicis est actibus diligenter
instructus. et conuersationib ue¬
raciter educatus. nomine zosimaᷤ
Et nullus nos estimet dicere ⁊o¬
simam illum p̾dicationis erronee
doginatibus accusatum secte al¬
terius. Alius enim hic ⁊ alius ille.
et multa inter utrosꝙ distantia.
licet unum uterq sortitus sit uo¬
cabuli nomen. Hic itaq ⁊osimaᷤ
abinitio inuno palestinorum
conuersatus est monasterio: et
omnẽ pertrãsiens monachicã
disciplinam. in abstinentie opuᷤ¬
opus omnium factus est ꝓba¬
tissimus. Omne enim p̾ceptũ
fantia eclucati sunt: lucta disci

Expanded text:
n monasterio Palaestinorum fuit vir vitae moribus et verbo ornatus, qui ab ipsis cunabulis, monachicis est actibus diligenter instructus, et conversationibus veraciter educatus, nomine Zosimas. Et nullus nos aestimet dicere Zosimam illum in praedicationis erroneae dogmatibus accusatum sectae alterius; alius enim hic, et alius ille, et multa inter utrosque distantia, licet unum uterque sortiti sint vocabuli nomen. Hic itaque Zosimas ab initio in uno Palaestinorum conversatus est monasterio, et omnem pertransiens monachicam disciplinam, in abstinentiae opere omnium factus est probatissimus. Omne enim praeceptufantia educati sunt, lucta
Abbreviated transcription (Latin):
donatũ est in om̃iũ rerum
domino om̃ia possidere: O¬
perantib ergo quȩ bona st̃.
non est omino metuendũ.
ne eis facultas desit operan

Expanded text:
donatum est in omnium rerum Domino omnia possidere. Operantibus ergo quae bona sunt, non est omnino metuendum ne eis desit facultas operan
Abbreviated transcription (Latin):
ex te humanitatis moriendo
demonstrẽ: Prius est ut po¬
tentiam ȩternȩ deitatis. uir.¬
tutes operando patefaciam
Nenit autẽ hora ut quid si¬
bi & matri cõmune essec os¬
tenderet: cum eã moriturus
in cruce. discipulo uirgini
uirginẽ cõmendare curauit:
Carnis namq infirma perpe¬
tiens. matrẽ de qua hec su-¬
scepit pie cognitam ei quẽ
maxime diligebat discipulo
cõmendauit l quã diuina
facturus quasi incognitam se
nosse dissimulat : quia hanc
diuinȩ natiuitatis auctorẽ
non esse cognoscit: Erant au
tem lapidee hydriȩ sex posi¬
tȩ scdm purificationẽ uidȩ¬
orum: capientes singulȩ me-¬
tretas binas uel ternas hy¬
drię uocantur uasa. aquarũ
receptui parata: Grece enĩ
aqua ydor uocatur: Aqua
autẽ seripturȩ scientiã de¬
signat: quȩ suos auditores

Expanded text:
ex te humanitatis moriendo demonstrem. Prius est ut potentiam aeternae Deitatis, virtutes operando, patefaciam. Venit autem hora ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum eam, moriturus in cruce, discipulo virgini virginem commendare curavit . Carnis namqtiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Etem lapideae hidriae sex positae, secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. « Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata, Graece enim aqua ὕδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores
Abbreviated transcription (Latin):
de sacramento dominicȩ in¬
carnationis intelligere Obum¬
brari enĩ nobis dicimus. cum
feruente meridiano sole. uel¬
arborẽ mediam. uel aliud
quodlibet umbraculi genus
inter nos & solem oppõnimus:
quo ardorem eius uel lucem
nobis tolerabiliorẽ reddamꝰ:
Redemptor igitur noster

Expanded text:
de sacramento Dominicae incarnationis aliquid intelligere. Obumbrari enim nobis dicimus, cum fervente meridiano sole arborem mediam vel aliud quodlibet umbraculi genus inter nos et solem opponimus, quo ardorem ejus nobis vel lucem tolerabiliorem reddamus. Redemptor igitur noster
Abbreviated transcription (Latin):
unici Hec enĩ alter unigeni¬
tus suꝑ terrã uenit. aut alia
uirgo uinigenitum genuit:
In his om̃ibus quȩ dicta suit:

Expanded text:
unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e quod rectũ. om̃e quod
castũ est : & cũ eis nichil in
quẽquã amplius liceat quã
iusticia diuina ꝑmiserit.
quȩ dignatur suos aut corri¬
pere disciplina aut exercere
patientia. agunt tam̃ uersutis¬
sima arte fallacie. ut ex arbi¬
trio ꝓpriȩ potestatis aut lede¬
re uideantur. aut parcere:L
& multis quod dolendũ est
ita ꝑ nequitiã simulationis il¬
ludunt. ut quidã illos & ti¬
meant pati infensos. & ue

Expanded text:
omne quod rectum, omne quod sanctum est; et cum eis nihil in quemquam amplius liceat, quam justitia divina permiserit, quae dignatur suos aut corripere disciplina, aut exercere patientia, agunt tamen versutissima arte fallaciae, ut ex arbitrio propriae potestatis, aut laedere videantur, aut parcere; et multis, quod dolendum est, ita per nequitiam simulationis illudunt, ut quidam illos et timeant pati infensos, e
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo in eo qui ꝓ om̃ib mor¬
tuus est totius spei nr̃e for¬
ma prȩcessit: Non hesitamus
diffidentia nec incerta expec¬
tatione suspendimur. sed ac¬
cepto ꝓmissionis exordio fi¬
dei oculis quȩ sunt futura
ĩa cernimus:  & naturȩ pro¬
uectione gaudentes qͦd cre¬
dimus iã tenemus: Hon ergo

Expanded text:
ex quo in eo qui pro omnibus mortuus est, totius spei nostrae forma praecessit. Non haesitamus diffidentia, nec incerta exspectatione suspendimur, sed accepto promissionis exordio, fidei oculis quae sunt futura, jam cernimus; et naturae provectione gaudentes, quod credimus jam tenemus.
Abbreviated transcription (Latin):
filius. ita apparendo mirabi¬
lis: Mirũ namq quod .xp̃s
ꝓcessit ex uirgine :ł nec minus
magnificũ quod ostensus ẽcȩ¬
lo est: Mirum ualde quod
nouũ hominẽ derra suscepit:
stupendũ nichilominus. quod
nouũ hunc hominẽ noua de
cȩlo stella ꝓdiderit: Apud iu¬
deã xp̃s in prȩsepi pastoribus
uagiebat. & in chaldea mago¬
rũ ocłis inter sydera coruscabat:
Apud udeos sordebat in pan¬
nis : l apud gentiles fulgebat
in gła: Et quidẽ necesse erat
ut cęloꝵ dñm testimoniũ cȩ¬
leste prȩcederet: & auctorẽ
lucis signũ luminis reuelaret:
Magnũm hoc fr̃s tremendũq
mysteriũ cũ unus idẽq an¬
nunciatur de patre ds̃. & ho¬
mo de matre: Unus idẽq fili¬
us feminȩ: & filius maiestatis.
Unus idemq hominũ parciceps :
& dñs angłoꝵ: Quis enĩ uale¬
at estimãre quanti sacramen¬
ti. quatȩq sit gr̃e quod ille
sugit ubera qui pascit omĩa:
& qui uniuersis animantib

Expanded text:
Filius, ita apparendo mirabilis. Mirum namque quod Christus processit ex virgine; nec minus magnificum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum hunc hominem nova de coelo stella prodiderit. Apud Judaeam Christus in praesepi pastoribus vagiebat; et in Chaldaea magorum oculis inter sidera coruscabat. Apud Judaeos sordebat in pannis; apud gentiles fulgebat in gloria. Et quidem necesse erat ut coelorum Dominum testimonium coeleste praecederet, et auctorem lucis signum lucis revelaret. Magnum hoc, fratres, tremendumque mysterium, cum unus idemque annuntiatur de Patre Deus, et homo de matre; unus idemque filius feminae, et filius majestatis; unus idemque hominum particeps, et Dominus angelorum. Quis enim valeat aestimare quanti sacramenti, quantaeque sit gloriae, quod ille sugit ubera, qui pascit omnia, et qui universis animantib
Abbreviated transcription (Latin):
malitia serpentis infecit: Deniq
consentiens mulier talis circa ui¬
rum extitit:l qualẽ circa se ma¬
litiã serpentis inũenit: Adeo ꝑ¬
suasa est & ꝑsuasit. infecta est¬
& infecit: decepta est & dece¬
pit: Quȩ quidem mulier ferĩ

Expanded text:
malitia serpentis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et persuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Quae quidem mulier feri
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. ꝑ aliud exigantur
humana: quia sicut ds̃ iusti¬
ficationis est auctor: ita ho¬
mo deuotionis est debitor
ꝑhanc ergo dilectissimi salu¬
tis nr̃ȩ ineffabilem prȩpara¬
tionẽ nec suꝑbiȩ nobis. nec de¬
sidiȩ relinquitur locus: quia
& nichil habemus nisi quod
accepimus. & iugiter ammo¬
nemur. ut dona gr̃ȩ dĩ non
negligenter habeamus: Iuste
enim nobis instat precepto.
qui prȩcurrit auxilio: &
benigne incitat ad obȩdien¬
tiam. qui ducit ad głam:
Unde merito nobis ipse dñs
factus est uia: quia nisi ꝑ
ipsum autẽ ad ipsum tendit:
qui ꝑ semitã pacientiȩ & hu¬
militatis eius incedit: In quo
plane itinere nec estus deest
laboris  nec nubes tristiciȩ.

Expanded text:
divina, per aliud exigantur humana. Quia sicut Deus justificationis est auctor, ita homo devotionis est debitor. CAP. VI. Per hanc ergo, dilectissimi, salutis nostrae ineffabilem reparationem, nec superbiae nobis, nec desidiae locus relinquitur: quia et nihil habemus nisi quod accepimus, 263 et jugiter admonemur ut dona gratiae Dei non negligenter habeamus . Juste enim nobis instat praecepto qui praecurrit auxilio, et benigne incitat ad obedientiam qui ducit ad gloriam. Unde merito Dominus ipse nobis factus est via , quia nisi per ipsum autem ad ipsum tendit qui per semitam patientiae et humilitatis ejus incedit: in quo plane itinere nec aestus deest laboris, nec nubes tristiti
Abbreviated transcription (Latin):
illo qui primus apostolorũ
erat ceperit: & ille tale mi¬
nisterium. quia mysterium
nesciebat non frustra horrue¬
rit: Quod etiã cuilibet eoꝵ
acturus fuisse non dubitat᷑.⁊
si non illos terreret sententia
qua petro dictũ est. si ñ la

Expanded text:
illo qui primus apostolorum erat, coeperit, et ille tale ministerium, quia mysterium nesciebat, non frustra horruerit. Quod etiam quilibet eorum acturus fuisse non dubitatur, si non illa terreretur sententia, qua Petro dictum est: Si non la
Abbreviated transcription (Latin):
escendens angls de
celo missus apatre
dõ. in nr̃ȩ redemp
neclictionẽ mutatur mariȩ:
cum Tecũ dñs in corde. tecũ
in uentre. l tecũ in utero. tecũ

Expanded text:
escendit angelus de coelo missus a Patre Deo in nostrae redemptnedictionem mutatur Mariae: cum. Tecum Dominus in corde, tecum in ventre, tecum in utero, tecu
Abbreviated transcription (Latin):
acelestis uitȩ dulcedine con¬
syexerimus. eius gr̃am flagi¬
demus ut necessarie nos com¬
punctionis ut cȩcerarũ uirtu¬
tũ spiritaliũ donis satiare
dignetur: quatinus in sacro
tempore sc̃ȩ resurrectionis il¬
liuis interius exteriuisq decen¬
ter ornati: sacramenta nr̃ȩ
salutis. puro corpore simul
& corde sumamus Uerum
quia breuiter ista prȩlibaui¬
mus. libet diligentius totam
sacrȩ seriem lectionis intueri.
& quicquid in ea mysticum
indagare ualemus. ur̃e pan¬
dere caritati Abiit iħc trais
mare galileȩ: quod est tibe¬
riadis Primo dicendũ uixta
historiam quia mare galileȩ.
quod multis ꝓ diuersitate
circũiacentium regionũ uo¬
cabulis distinguitur. illis
tantũ in locis tiberiadis uoca¬
tur: ubi tiberiade ciuitatẽ
aquis ut auint calidis salu¬
brem ab occidente prȩmon
suũ milib in longũ & quinq
extenditur in latum Gysti .Uiiii.¬
ce autẽ mare turbida actu¬

Expanded text:
coelestis vitae dulcedine concoelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamus. Verum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur, illis tantum in locis Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem aquis, ut aiunt, calidis salubrem ab occidente prae monsuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare turbida ac tu
Abbreviated transcription (Latin):
diunt accĩpuint: non tã in
his quid foris stupeant at¬
tendunt. quã quid horum
exemplo ipsi intus agere.
quid in his mysticũ ꝑpende¬
re debeant inspicunt: Ec¬
ce ecenĩ ꝓpinquante pascha
die festo iudȩoꝵ. sequentẽ
se multitudinem dñs uerbo
salutis pariter & ope cura¬
cionis erigebat Nam sicut
aluis euangelista scribit. lo¬
quebatur illis de regno deit
et eos qui cura indigebant sa¬
nabat eadẽq doctrina et sanatione
completa. paucis de cibariis
abundantissime refecit Et
minũ toto corde sequamur:
quo actionũ itinere ingressus
sit diligentissime contemple¬
mur. ut uestigia eiꝰ sequi me¬
reamur: Qui enĩ dicit se in
ipso manere  debet sicut il¬
le ambulauit & ipse ambula¬
UIII re. Quicquid in nobis impe¬
ritiȩ nocentis messe depre¬
henderimus: crebra uerbi
illius auditione tergamus:
Quiequid uitii temptantis
morbi udelicet spiritalis
nos interius uastare senseri¬
nunere postulemus emun¬
dari. Secd & si ieiuinos nos

Expanded text:
diunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit. Et minum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimunere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ sanationis & refectionis
ab eo celestis munera sũma
ꝑciperet:l quia prius quam
dñs in carne appareret: sola
illũ gens uidȩa sequebatur
credendo: Post quã uero per
incarnationis suȩ dispensati

Expanded text:
e sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa perciperet, quia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo. Postquam vero per incarnationis suae dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
strȩ configuratũ corpori cla¬
.ix. ritatis suȩ : Si autẽ quęrit
aliquis quid uestimenta do¬
mini quȩ facta sunt alba si¬

Expanded text:
strae, configuratum corpori claritatis suae . Si autem quaerit aliquis quid vestimenta Domini, quae facta sunt alba si
Abbreviated transcription (Latin):
mi est constituta iudicio.
nec suꝑflua concedamus.
nec necessaria denegemus:
Inde idem apl̃s alibi ait:
Nemo enĩ unquã carnẽ suam
odio habuit : sed nutrit &
fouet eã Cũ utiq non ad
uitia nec ad luxuriã. sed ad
debitũ sit alenda & fouen¬
da famulatũ. ut teneat reno
ꝑuerse ac turpit̾ suꝑiorib
inferiora prȩualeant. aut in¬
feriorib suꝑiora succũbant.
& uitiis animũ suꝑantib ibi
fiat seruitus ubi debet esse
dominatus : agnoscat igitur.
quẽ ue susceperit uigilanter
intelligat: Quȩ nouã facła
sunt non redeant ad instabi¬
lem uetustatẽ. & non obmittat.
opus suũ qui manũ misit ad
aratrũ. sed ad id tendat qͦd
serit. ñ ad id respiciat quod
reliquit: Nemo in id recidat
unde surrexit. sed etiã si pro
infirmitate corporea in aliqui¬
bus adhuc languorib iacet.
sanari instanter desideret

Expanded text:
mi est constituta judicio, nec superflua concedamus, nec necessaria denegemus. 284 Unde idem Apostolus alibi ait: Nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam : cum utique non ad vitia, non ad luxuriam, sed ad debitum sit alenda et fovenda famulatum: ut teneat ordinerverse ac turpiter superioribus inferiora praevaleant, aut inferioribus superiora succumbant, et vitiis animum superantibus, ibi fiat servitus ubi debet esse dominatus. CAP. VI. Agnoscat igitur pquemve susceperit vigilanter intelligat. Quae nova facta sunt, non redeant ad instabilem vetustatem; et non omittat opus suum, qui manum misit ad aratrum ; sed ad hoc attendat quod serit, non ad id respiciat quod reliquit. Nemo in id recidat unde surrexit, sed etiamsi pro infirmitate corporea in aliquibus adhuc languoribus jacet, sanari instanter desideret
Abbreviated transcription (Latin):
sum sunt quęrite. quȩ sursũ
sunt sapite :÷ ubi xp̃s est in
dextera dĩ sedens: Descenden¬
te nunc dño. hoc est inclinan¬
te se ad infirmitatẽ & impo¬
tentiam cȩteroꝵ. miserando
imꝑfectioni eoꝵ uel infirmi¬
tati l secutȩ sunt uirbȩ mul

Expanded text:
sum sunt quaerite, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Descendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae mul
Abbreviated transcription (Latin):
En uno eodemq momento.
cum uoce salutantis. gaudiũ
nascitur infantis.  quia dum
uox ad aures ꝑuenit corpora¬
les: uirtus spiritalis cor intra¬
uit audientis: Nec solũ geni¬
tricẽ: sed & sobolem amore
dñi aduenientis accendit.

Expanded text:
n uno eodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit.
Abbreviated transcription (Latin):
futuri uiditii tormẽta cõsiderãs:
illesam aĩc puritatẽ ꝑ tẽtamẽta
seruabat. Ilta autẽ oĩa ad con¬
fusionẽ diaboli fiebãt. Qui eĩ
sumlẽ se deo fieri posse existima¬
Uuc ab adolescente ut

Expanded text:
futuri judicii tormenta considerans, illaesam animae puritatem per tentamenta servabat. Ista autem omnia ad confusionem diaboli fiebant; qui enim similem se Deo fieri posse existimaunc ab adolescente ut
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcingentis lumbos opero¬
sitatẽ miratur. sed casti¬
moniȩ fortis restringentis
libidinẽ ad pudicitiam plus
miratur: Ambiamus ergo
inueniri ante ipsũ ꝓbati fi¬
de. compti miscđiã. morib
accurati: & qui fidelius xp̃m
diligit. nitidius se manda¬
toꝵ eius obseruatione com¬
ponat: ÷ ut uere nos in se
credere uideat. cũ ita in eiꝰ
sollempnitate fulgemus: &
magis letus sit quo nos per¬
spexerit puriores: atq ideo
ante complures dies castifice¬
mus corda nr̃a. mundemus
conscientiã. purificemꝰ sp̃m.
ac nitidi & sine macula.
immaculati dñi suscipiamꝰ
aduentũ: ut cuius natiui¬
tas ꝑ immaculatã uirginẽ¬
constitit. eius natalis ꝑ imma¬
culatos seruulos ꝓcuretur:
Quisq enĩ in illã die sordi¬
dus fuerit ac pollutus: na

Expanded text:
praecingentis lumbos operositatem miratur, sed fortis castimoniae restringentis libidinem ad pudicitiam plus miratur. Ambiamus ergo inveniri ante ipsum probati fide, compti misericordia, moribus accurati: et qui fidelius Christum diligit, nitidius se mandatorum ejus observatione componat, ut vere nos in se credere videat, cum ita in ejus solemnitate fulgemus, et eo magis laetus sit quo nos perspexerit puriores. Atque ideo ante complures dies castificemus corda nostra, mundemus conscientiam, purificemus spiritum, ac nitidi, et sine macula immaculati suscipiamus adventum: ut cujus nativitas per immaculatam virgineconstitit, ejus natalis per immaculatos servos procuretur. Quisquis enim in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, na
Abbreviated transcription (Latin):
triusq uitȩ equalitas fuit :
Sed ad hec solent mathema¬
tici respondere: quia uirtus
constellationis in ictu pungen¬
tis est: Quib ediuerso nos di¬
cimus: quia magna est mora
natiuitatis Si igitur in ictu
puncti. aonstellatio ꝑmutat᷑.:
necesse iã erit ut tot dicant
fata. quod sunt membra na¬
scentium: Fateri etiã mathe¬
matici solent: ł quod quisquis
signo aquarii nascitur. in hac
uita piscatoris ministeriũ sor¬
tiatur: Piscatores uero ut fer¬
tur: l getulia non habet: Quis
igitur dicat quia nemo illic
in stella aquarii nascitur: ubi
piscator om̃imodo non habet᷑:
Rursũ quos nasci signo librȩ
asserunt: traperitas futuros
dicunt: Et trapezitas multa¬
rum gentiũ ꝓunciȩ ignorant:
Fateantur ergo necesse ẽ: aut
hoc in eis signum
deesse: aut effectũ fatalẽ nul

Expanded text:
triusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nul
Abbreviated transcription (Latin):
penitudinis incitauit: Felices
ad diluendã culpã negatio¬
nis. uirtutẽ sacri habuere
baptismatis: Affuit enĩ dex
peret: & firmitatẽ standi
in ipso cadendi periculo rece¬
pisti Hidit in te dñs non fi¬
dẽ fictã. non dilectionẽ auer¬
sam: sed constantiã fuisse
turbatã: Abundauit flecus
ubi non defecit affectus. &
fons caritatis lauit uerba for¬
midinis: nec tardũ est reme¬
diũ abolitionis. ubi ñ fuit
iudiciũ uoluntatis Cito itaq
in soliditatẽ suã rediit petra.
tantã recipiens fortitudinẽ:
ut quod tunc in xp̃i ex paue¬
rat passione. in suo post sup¬
plicio non timeret:¬

Expanded text:
enitudinis incitavit. Felices, ad diluendam culpam negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. Affuit enim dextperet, et firmitatem standi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passione, in suo post supplicio non timeret