comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pena desunctis. Sicut aput inferos dediuite sermo p̃dicat
Cõmoti amoueant᷑ filii eiꝰ. ⁊ m̃dicent. Impii ex hocduriꝰ
in uidicio puniendi st̃ m̃tis dolore. ex quo usuri st̃ uistõ
głe beatitudinẽ m̃uisse. Cunctis uidentibꝰ ⁊ p̃ciputandus
diabolꝰ: quando sub aspectu om̃ium bonoꝵ angłoꝵ ⁊ ho-¬
minũ cũ eis qui de parte eiꝰ erunt in ignẽ etnum mit¬
tendus ẽ. Dũ sublatꝰ fu̾it diabolꝰ ut dampnet᷑ multi elec¬
concutiendi st̃ uidentes tali sententia impiũ ẽẽ dãpnatũ
Quo t̾rore pͣgandi st̃. quia siquid eis excorpore adhuc
peccati remãserit metu ipso quo diabolum dãpnari ꝯs-¬
dñs uidiciũ ad ignẽ: ⁊ deuorabit abissum multã. et
comedet partẽ domꝰ Pars quippe domꝰ deuorabit᷑: ꝙ illos
etiã inferꝰ absorbebit: qui nc̃ se in p̃ceptis celestibꝰ glo¬

Expanded text:
poena defunctis, sicut apud inferos diviti sermo praedicat Commotione moveantur filii ejus, et mendicent . Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et hominum, cum eis qui de parte ejus erunt, in ignem aeternum mittendus est. Dum sublatus fuerit diabolus ut damnetur, multi elecconcutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum. Quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conDominus judicium ad ignem, et devorabit abyssum multam, et comedet partem domus. Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc se in praeceptis coelestibus glo
Abbreviated transcription (Latin):
lictum est quancdo pͥncipes mali st̃. sic pͥncipis est pecẽm
quando uiclices in iqͥ existiuit. Honuis iudex sicut noce
ciuibꝰ nescit ita ꝓdẽe om̃ibꝰ nouit. aliis enĩ p̃stat cẽsu¬
rã iusticie aliis bonitatẽ. iudicia sine ꝑsonarͣ acceptiõe
suscip̃. qͥ ñ infirmat iusticiã auaricie fsama nec studet
auferri alti: qł cupiat sͥ. Boni iudices. iusticiã adsolã
obtinendã salutẽ et̾nã suscipiunt. nec eã mun̾ibꝰ accep¬
tis. distribiunt: ut dũ de iusto uidicio. temꝑalia lucra
ñ appetunt. p̃mio et̾no ditent᷑. Om̃is qͥ recte udicat sta¬
terã in manu gestat. Inutͦq pensu iusticiã ⁊ misccłiã por¬

Expanded text:
lictum est, quando principes mali sunt, sic principis est peccatum, quando judices iniqui existunt Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam por
Abbreviated transcription (Latin):
talit̾ erga disciplinã subditoꝵ p̃stare se debet: ut
ñ solũ auctoritate uer̃ etiam humilitate clarescat. S tñ¬
ita erit ineo uirtus humilitatis: ne dissoluat᷑ uita sub¬
ditoꝵ in uitus atq ita auctoritas aderit potestis. ne ꝑ tu¬
morem cordis seu̾itas existat. ĩmod̾atiõis Hec est in dĩ sa¬
cerdotibꝰ uera discretio q nec ꝑ libertatẽ suꝑbi nec ꝑ hu¬
militatem remissi sunt. Hinc est qđ scĩ cun multa constã¬
tia redarguerunt etiam pͥncipum uitia in quibꝰ cõ sũma
cẽt humilitas loco tñ necessario lib̾e tͣnsgͥssores iusticie in¬
crepabant. Aliquando etiam subditis nos oportet aĩo eẽ hu¬
miliores qm̃ facta subditorũ uidicant᷑ anob̾ nr̃a uͦ ds iudi¬

Expanded text:
taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis: atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem fiunt remissi. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia: in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nos
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo despic̃ amicum aliq̃ adu̾sitate ꝑcussum. Qua in
re ⁊⁊ sibi occasionẽ m̃cedis tollit ⁊ erga ꝑcussionẽ ꝓximi
crudelis existit. ueluti actũ est int̾ lazar̃ ulcerosũ: diui
Multũ interra dimersus ẽt qͥ carnalit̾ hoĩem moriturli plꝰ diligit qũa
oportet. Qui eñĩ in tẽ ꝑant̾ amicũ amat: ꝓ se magis illũ quã ꝓdeo amat.
Quantũ do bonꝰ est qͥ ꝓd̃o frẽm diligit: tanto ꝑniciosus ẽ. qͥ eũ ꝓse amplatꝰ¬

Expanded text:
ndo despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum diviMultum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ⁊ ꝓrimꝰ. Q a dũ adu̾sa ꝓcedt̃: amicꝰ fraudulentꝰ detegr̃
statimq despic̃ quẽ se dilig̾e simulaũ Amicicia certa nul-¬
la ui excludit᷑ nullo temꝑe abolet᷑ Ubic̃q enim se uert̾it
tempꝰ illa firma est. Rari sunt qui usq infinẽ existant
tentio q̃libet actionis au̾tit. Sepe etiam ⁊ ꝑhonorẽ quoꝵ¬
dã mutant᷑ mores ⁊ quos ante c̃glutinatos caritate habu¬
ert̃. postꝗͣ adculm̃ honoris uen̾int: anicos habere despi¬
cunt.

Expanded text:
 adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubicunque se verterit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque tentio quaelibet actionis avertet: saepe etiam per honorem quorumdam mutantur et mores: et quos ante glutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris veniunt, amicos habere despiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa nuscdie oꝑibꝰ expurgent᷑ s si iam caueat peccare qͥ
miscdiã imꝑtit᷑. Cet̾um nulla ẽ delicti uenia. quando sic
p̃cedit misccłia ut eã sequant᷑ peccã. Non est elemosina
intentione abuno quoq largit᷑ tali ⁊ ap̃dm̃ recipit᷑. Qͥ
gͦ hic de bono laudẽ psentẽ appetit. spẽ ꝑdit. n głam m̾ce¬
dis in fut᷑o ñ recipit. Dũ enĩ causa iactantie pauꝑ pascit᷑
etiã ipsũ misccłie opꝰ inpeccm̃ conu̾tit᷑. In tantũ elemosi¬
nar̃ oꝑa pecc̃ã extingt̃. atq intantũ ad regnũ scł̃i futi ꝓ¬

Expanded text:
iae operibus expurgentur, sed si jam caveat peccare qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delictis venia, quando sic procedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Non est eleemosyna, intentione ab unoquoque largitur taliter et apud Deum recipitur. Qui enim hic de bono opere laudem praesentem appetit, spem perdit, et gloriam mercedis in futuro non recipit. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertit. Intantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, atque intantum ad regnum futuri
Abbreviated transcription (Latin):
ut eis sint ipsi tortores in penis. qui fuerunt suasores in
uitiis. Et si pietas. ꝓ defunctis. fidelibꝰ flere iubeat. fides
tñ ꝓ eis lug̾e tietat᷑. Iui enĩ deplorandi sunt in mortẽ qͦs
miseros inmorte infernus exhac uita recipit non quos
celestis aula xp̃i letificandos includit. Hic est xp̃iano¬

Expanded text:
ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 12. Etsi pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos includit.
Abbreviated transcription (Latin):
pena conspicit᷑ conspitientis uita mundat᷑. Cuus enĩ¬
tał crudeł exitꝰ cernit᷑ ñ solum qui uid̾it refugit. s
oẽ compescit. In exitu uite aiime electoꝵ mnio t̾reut᷑
metui. incerti utrum ad p̃mium an ad suppliciũ tͣnseał.
Quidam aut̃ electi in fine suo purgant᷑ aleiubꝰ. quib̾dã
peccatis. quidã uͦ in ipso suo fine hylarescunt et᷑noꝵ ꝯ
ꝯtemplatiõe bonoꝵ. Quamuis. enim qͥsq inhac uita sit
uistꝰ. tñ dũ ecorpore isto egredit᷑. ꝑtimescit ne dignꝰ sup¬
plicio sit. Nullꝰ ẽ enim homo absq peccõ. nec qͥsꝗͣ potest
de dĩ securꝰ ẽẽ iudicio cum etiã ⁊ de otiosis uerbis red¬
denda sit ratio. Emẽ iustoꝵ optimũ uocatio tͣnquilla cõ¬
m̃dat ut exeo intelligant᷑ scõꝵ habere consortiũ angłoꝵ
ex quo ad hoc corpore sine uexatione dura collunt᷑. Pra¬
uos aut̃ homines apostate angłi excipiunt morientes

Expanded text:
so exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus per Prophetam one, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incerti, utrum ad praemium an ad supplicium transeant. 8. Quidam autem electi in fine suo purgantur a levibus quibusdam peccatis; quidam vero in ipso suo fine hilarescunt aeternorum contemplatione bonorum. 9. Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus supplicio sit. Nullus enim homo absque peccato; nec aliquis potest de Dei esse securus judicio, cum etiam et de otiosis verbis reddenda sit ratio. 10. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes,
Abbreviated transcription (Latin):
exitus. ignorantia incerta ẽ: ⁊ dum qͥsq mori ñ existi¬
mat. tollit᷑. unde unqͥsq festinet. ne in iniqͥtatibꝰ suis
rapiat᷑. simulq finiat᷑ uita cũ culpa. Nã incentor dia¬
boluis eos quos uiuentes. accendit aduitia: subito mori¬
entes ꝓtrahere nitit᷑ ad torm̃ta. Sepe morientes diuites
inhac fallaci uita dũ de potentie gła. uł rer̃ abundan¬
tia. gestiunt: abhis repente hora qua nescuint. imꝓui¬
so exitu rapiunt᷑ atq absorbente ꝓfundo crruciandi e¬
t̾uus gehenne incendus deputant᷑. de quibꝰ bene ꝑ ꝓpħam¬
dr̃. Ducunt in bonis dies suos ⁊ in puncto ad infer¬
na descendunt. Iniq us moriens qui imitatiõe sua ad¬
culpam multos traxat delectatione. peccati multos a
culpa reuocat t̾rore torm̃ti. qđ etiã psalmista. testat᷑
dicens. Letabit᷑ iustꝰ cũ uicłit uindictã impioꝵ manꝰ
siras lauabit in sanguine pecc̃õꝵ. In peccõrum namq¬
morientuum sanguine uisti lauant̾ manꝰ qr dũ eoꝵ¬

Expanded text:
exitus ignorantia incerta est, et dum mori quis non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus per Prophetamrantia incerta est, et dum mori quis non existina descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impin hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improvi
Abbreviated transcription (Latin):
adõ concessis. ñ in rebꝰ salutaribꝰ. s inusibꝰ pͣuis utir̃
Wesciunt enĩ ĩꝑtire pauꝑibꝰ opp̃ssis subuenire despici¬
unt. n inde magis augent delicta unde redim̾e debu¬
erant. Hoc habet tm̃ bonũ possessio p̃sentiũ rer̃. si ui¬
dã reficiat miseroꝵ Rropt̃ hoc cẽptatio ẽ mundi lucrũ
tantoq maiora suppicia in fut᷑m dabt̃ qu̾ato ⁊ ipsa ma¬
iora sunt. Potentes enĩ potent̃ torm̃ta patient᷑. Terrena
om̃ia seruando amutimꝰ largiendo seruamꝰ. Patͥmoniũ
enĩ retentũ ꝑit. manet aũ erogatũ. Dui enĩ cum rebꝰ nr̃is
durare ñ possumꝰ qr aut nos illa moriendo deserimꝰ. aut
ille nos uiuentes desert̃. Prodiu̾sitate usus. alii de rebꝰ
mundanis ꝑeunt qͣs cupidi rapunt. alii uͦ saluant᷑ dũ
ieoꝵ pulchritudinẽ conditoris pulcherrimã ꝓuidentiã
m̃cant᷑. Micclia acõpatiendo aliene miserie uocabulũ
sortita ẽ. Hullus aũ malieno misericors ẽẽ potest. qui p᷑ue

Expanded text:
concessis, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impertire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt; et inde magis augent delicta unde redimere debuerunt. 2. Hoc habet tantum bonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum; praeter hoc tentatio est mundi lucrum; tantoque majora supplicia in futurum dabunt, quanto et ipsa majora sunt: Potentes enim potenter tormenta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium im retentum perit, manet autem erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcherrimam providentiam merentur. Misericordia a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alieno misericors esse potest, quandiu prave
Abbreviated transcription (Latin):
it. Q uid retͥbtu subtiluis qͥd distͥctiꝰ pot̾at: Suitã aq̃ ar¬
dens pectit. qui micas panis negaũ. Sero diues ocłos aꝑ¬
tẽ ante ianuas uide despex̃. Non solũ qui esurienti ⁊ si¬
tienti ⁊ nudo beneficiũ largitatis impendit. uł siquidali¬
ud indigenti largit᷑. s ⁊ qui inimicũ diligit ⁊ qui lugen¬
ti affectũ compassioĩs ⁊ consolatioĩs imꝑtit. aut in quibꝰ libet
necessitatibꝰ consiliũ adhibet. elemosinã ꝓculdubio facit
de corꝑe. dĩ tñ dispositiõe. pler̃q in hac uita u̾sant᷑. ut
ꝓ longo tołantie exꝑim̃to soliduis eoꝵ patientia robo¬
ret᷑. Multi uitã odio habent ⁊ tam̃ mori timent qđ
plerisq in angustia eonstitutis. continge solet. sicqe ꝯ¬
trario affectu ⁊ uiuendi hñt cediũ: ⁊ moriendi metũ
Sollicite debet unusquisq uiu̾e. ⁊ semꝑ t̾minum ui¬
te sue consid̾are. ut de cõtemplatiõe illuis huiꝰ scłi

Expanded text:
nit. Quid retribui subtilius, quid districtius potest? Guttam aquae petit, qui micas panis negavit. Apprehendit ergo t angelis ejus . » Non solum itaque qui esurienti et sitienti et nudo beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit: et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facitre, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius
Abbreviated transcription (Latin):
omĩo despiciunt. St̃ qͥdã iusti qͥ sine lesiõe cuiꝰꝗͣ suis rebꝰ
utunt᷑. Itẽ st̃ quidã diuites humiles quos ñ inflat. suꝑbia
rer̃. ueluti pleriq fuert̃ scĩ uet̾is destam̃ti. qui ⁊ affluebant
diuitiis. ⁊ tñ humilitate pollebant. fit contͣ qͦscdã suꝑbos di¬
uites rer̃. copia fac̃ elatos qr ñ st̃ opes inuitio. s uoluptas.
Nã cͥmen in rebꝰ ñ est. s in usu agentis. Est elatio pauꝑũ qͦs

Expanded text:
ino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesione cujusquam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. N
Abbreviated transcription (Latin):
Securꝰ uult eẽ diues pauꝑ eẽ ñ uult. S quomꝰ erit diues
quietꝰ. quẽ suis stimłis res ipse necareant᷑ semꝑ faciunt in¬
quietũ : Et ido eligit cupiditas inqͥetũ eẽ. ⁊ timidũ diuitẽ
qͣ secur̃ pauco sũptu contẽptũ ẽẽ n pauꝑem: Bona bene
utunt᷑ qui diuitias s̃ͥ concessas. in rebꝰ salutaribꝰ ꝑfru
unt᷑ Bona male utunt᷑ qui aut iuste ꝓ temꝑali lu¬
cro udicant. aut aliquid boni. ꝓuane głe appetitu
faciunt. Mala male utunt᷑. qui noxias cogitatioẽs
oꝑibꝰ pͣius ꝑficiunt. Bene malã utunt᷑ qui luxuriã car¬

Expanded text:
Securus vult esse dives, pauper esse non vult. Sed quomodo erit dives quietus, quem suis stimulis res ipsae, ne careantur, semper faciunt inquietum? Et ideo eligit cupiditas inquietum esse, et timidum divitem, quam securum pauco sumptu contentum esse et pauperem. 15. Bonis bene utununtur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam car
Abbreviated transcription (Latin):
otdi amatores ñ solũ exeo rei st̃ qđ insi ma ꝓsũmis
appetunt. uerũ etiã ⁊ miseri. ꝑ hoc qđ cũ gͣui erũpna
adipsa desid̾ata ꝑtingt̃. Grauiꝰ torquet᷑ impiꝰ mundi exag¬
gando commoda: ꝗͣ iustꝰ tołando aduersa. Qui enĩ bona
mundi diligit. uelit aut ñ uelit timoris ⁊ doloris pene suc¬
cumbit. qͥq plusꝗͣ oportet. res tͣnsitorias diligt̃ maiorẽ sͥ in¬
gerunt dolorẽ. rei ablate ꝗͣ amorẽ partͤiebant possesse. Sũ
qͣui enĩ dolore anititunt᷑ q̃ cũ magno amore habent᷑: Mi-¬
nꝰ aũ carendo dolemꝰ q̃ minꝰ possidendo diligimꝰ. Sciant
scłi lucra sectantes qu̾atũ sint uana uł aduersa q̃ dilig̃t
q̃ etiã nec in hoc scło sine contͥtioẽ gͣui conqͥrunt ⁊ ꝓ quibꝰ¬

Expanded text:
di amatores non solum ex eo rei sunt quod infima pro summis appetunt, verum etiam et miseri per hoc, quod gravi aerumna ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
lectoꝵ. qđ ꝑegͥnant᷑ abonis sempit̾nis ⁊ in hoc exilio duitiꝰ re¬
morant᷑. Egestas ẽ repboꝵ qd ab undant. uitiis ⁊ uirtutibꝰ ua-¬
cuant᷑. seq ẽẽ iopes. nesciunt. qđ ꝓbat᷑ ꝑ apocalipsyn. ioħ̃is.
qui contͣ huiꝰ mundi amatores sic ait. dicis qđ diues sũ. ⁊ locu¬
ples ⁊ nulliꝰ egeo ⁊ nescis quia tu es miser ⁊ miserabił ⁊ pauꝑ¬
⁊ cecꝰ ⁊ nucꝰ. Qte temꝑał seqͣces ⁊ si nitidi sunt foris fulgore po¬
tentie. int̾uis tñ uacui sunt elatiõe suꝑbie. sicuti calami. qͥ¬
ext̾ius qͥdẽ nitent s interiꝰ uacuant᷑. Ob hoc reꝓbi ext̾ius ut
calamꝰ nitidi. int̾ius uacui. E lecti uͦ ext̾uis qͣsi arborũ cortices
fedi. interiꝰ uͦ solidi. Qui p̃cioso cultu incedunt audiant
ꝓpħam quemadmodũ decestat᷑ eoꝵ corꝑalia oriram̃ta. ⁊ quõ
ti estis. Quanto enĩ quisq potentia minorest. tantomagis
liber apeccõ est. Nã patͥmoniũ gͣnde teptatio ẽ. Plus enĩ ue-¬

Expanded text:
exsilio diutius remorantur. Egestas est reproborum, quod abundant divitiis, et virtutibus vacuantur, seque esse inopes nesciunt. Quod probatur per Apocalypsim Joannis, qui contra hujus mundi amatores sic ait: Dicis quod dives sum, et locuples, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pau 7. Gloriae temporalis sequaces, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur. 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; interius vacui. Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos ti estis ! Quanto enim quisque potentia minor est, tanto magis liber a peccato est. Nam patrimonium grande tentatio est: 11. Plus vene
Abbreviated transcription (Latin):
Umma uirtꝰ monachi humilitas: summũ uitiũ
eius suꝑbia. est. Tẽ autem se quisq monachum¬
iudicet: quando se minimum existimau̾it. etiã cũ maio¬
ra iurtutum oꝑa gesserit. Qui mundum desert̃ ⁊ tñ
iuitutes p̃ceptorum sine cordis humilitate secunt᷑: isti qͣ¬
si de excelso gͣuiꝰ corriuint qi det̾uis ꝑuirtutum elationẽ
is m̃itis ñ debet altolli dũ post se uideat ex inferioribꝰ s̃
p̃latiores alios fieri. Nou̾it aũ om̃is sc̃s alteriꝰ se ñ p̃pon̾e
tristis. scilicet ut ꝑhumilitatẽ non suꝑbiat ⁊ ꝑutilem̃
morem cor ad lascuuam ñ dissoluat. Dĩ seruus dũ ali¬
qđ bonũ opꝰ agit utrũ ei ad bonam remun̾ationẽ ꝑti¬
neat q̃ fac̃. incertum est. ne forte discussiõe celestis uidi

Expanded text:
umma virtus monachi humilitas, summum vitium ejus superbia est. Tunc autem se quisque monachumjudicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. 2. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem is meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Noverit autem omnis sanctus se alterius non praeponere tristis, scilicet, ut per humilitatem non superbiat, ut per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. 4. Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant
Abbreviated transcription (Latin):
tum eẽ. Maledictꝰ qui fac̃ opꝰ dñi negligent᷑. Nã u̾acit̃
condempnam᷑: si ꝑ torporẽ ea q̃ bona sunt agimꝰ. Oĩ ser¬
uum sine int̾missione. legere ⁊ orare oport&e ⁊ oꝑari. ne
forte m̃tem otio deditã sp̃c fornicatiois surripiat. Cecde
enim labori uoluptas: animũ aũ uacantẽ cito p̃occupat
Contuere salomonẽ ꝑotium multis fornicatiõibꝰ inuolu¬
tũ ⁊ ꝑfornicatioĩs uitiũ usq in idolatria lapsum.

Expanded text:
ptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si per torporem ea quae bona sunt agimus. 5. Dei servum sine intermissione legere, orare et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium multis fornicationibus involutum, et per fornicationis vitium usque in idololatriam lapsum.
Abbreviated transcription (Latin):
racondi doctores ꝑrabiem furoris discipline modum ad ĩ¬
manitatem crudelitatis conũtunt ⁊ unde em̃dare subdi¬
tos poterant: inde p̾otius uuln̾ant. Ideo sine m̃sura
ulciscit᷑ culpas p̃positꝰ iracundꝰ qi cor eius disꝑsum in rer̃
curis ñ cosligr̃ inamorẽ uniꝰ dĩtatis Mens enim solu
ta in diu̾sis cathena karitatis ñ astͥngit᷑ s male laxata
male ad omnẽ occasionem mouet᷑¬

Expanded text:
racundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitta in diversis, catena charitatis non astringitur, sed male laxata male ad omnem occasionem movet
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dicat᷑. A6u. Sic̃ ñ sccłm substantiam dicit᷑ filiꝰ
ignẽ missus dicit᷑. scilicet qr ñ in eadẽ substantia qua
sp̃s sc̃s columbã uł ignẽ s facte ille uisiones de crea¬
t᷑a inferiore. ad manifestandũ sp̃m. ẽẽ postea destitert̃
Dumquid enĩ illa incõp̃hensibił ĩmutabiłq dicu¬
nitas. qđ est tͥnitas ds̃. ab ocłis carnalibꝰ uidi potest¬

Expanded text:
esse dicatur? RESP. Sicut nec secundum substantiam dicitur, ignem missus dicitur : scilicet, quia non in ea substantia qua Spiritus sanctus columbam vel ignem: sed factae illae visiones de creatura inferiore, ad manifestandum Spiritum sanctum, esse postea destiterunt. Numquam enim illa incomprehensibilis immutabilisque divinitas, quae est Trinitas Deus, ab oculis carnalib
Abbreviated transcription (Latin):
qui mundi elegit ignobilia ⁊ ꝯtemtibilia ⁊ q̃ ñ st̃. ut ea q̃
enĩ inueniunt᷑ dõ lib̾e seruientes. sub dñis ostituti flagici¬

Expanded text:
qui mundi elegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis constituti flagiti
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ peccm̃ pͥmi hominis humano gñi pena diui¬
nitꝰ illata ẽ seruitutis. ita ut qͥbꝰ aspic̃ ñ ꝯgruere lib̾¬
tatẽ: his misericordit̃ irroget seruitutẽ. Et licet ꝓpeccõ
seruos ꝯstituens. alios dũos ut licentia male agendi ser¬
uoꝵ potestate dũãntium restͥngat᷑. Nã si om̃s sine metu
fiussent: quis eẽt qͥ a mał quepiam chohib̾ae: Et inde in
gentibꝰ reges pͥncipesq electi sunt : ut t̾rore suo ppłos. ama

Expanded text:
ropter peccatum primi hominis humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericordius irroget servitutem. Et licet peccatum servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset qui a malis quempiam prohiberet? Inde et in gentibus reges principesque electi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scire: s eẽ magnum beate uiuere ⁊ nichil ꝑdeẽ omẽm
scire prudentiam cum ignorantia dĩ: ⁊ nichil obeẽ
scientibꝰ dm̃. innorantiam mundi ꝑfecte aũ scit qui

Expanded text:
scire, sed esse magnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire, sed esse magnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientibus Deum ignorantiam mundi. Perfecte autem scit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tanda ñ st̃: Quicqͥt supͣ hominis intellectũ ẽ q̃rendũ
ñ est. C osilto aũ diuino seruandũ ẽ: ut hoc credat᷑ ẽẽ
uisticia: qđ diuine placuit uoluntati Non enim pot̾it
ẽẽ iniustum qđ iusto ꝯplac& uidici. Om̃ĩs sapĩa exscĩa
⁊ opinatioẽ ꝯsistit. Melior ẽ aũ exscientia ueniens: ꝗͣ ex
opinatioẽ sententia. Ham illa uera ẽ ista dubia. Ad
maioris culpe cumulum. ꝑtinet scire quenꝗͣ qđ seqͥ
debeat: ⁊ seqͥ nolle qđ sciat. Unde ⁊ dñs. Seruus in¬
quit sciens uoluntadem dñi sui ⁊ faciens nõ digna:
plagis uapulabit inultis. Et iacobus scienti inqͥt bo¬
num ⁊ ñ facienti digna: peccm̃ est. Simplicitatẽ cũ
ignauia. uocari stulticiam. simplicitatẽ uͦ prudentia
uocari sapĩam ꝯstat. Uaile ẽ multa scire ⁊ recte uiuiere
Qd̃ si utrũq ñ ualemꝰ: meliꝰ est. ut bene iuuendi studi
beatitudinem conseq̃ndã scĩa rer̃c nec ẽẽ beatũ multa

Expanded text:
nda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservandum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. Unde uscͥptũ ẽ. Sap̃iams cͥbe in demꝑe otii. ⁊ qͥ
minorat᷑ actu: ipse ꝑcipiet eam Non ad parue intelli¬
gentie arcẽ ꝑuenisse arbitͣndꝰ ẽ qui scit secreta dĩ se
nit. Nullus aũ inculpa maiorẽ. qua ille quidm̃ nesc̃
Inuestigationẽ u̾itatis multoꝵ ẽ q̃rere s paucoꝵ in¬

Expanded text:
otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Non ad parvae intelligentiae arcem pervenit, qui scit secreta Dei se nit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigatione
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ n similitudinẽ nr̃am. ꝙ ipsam intelligendo ãd imaginem¬
imitat᷑ duunitatem. adcuiꝰ factus est similitudinẽ
Iste gͦ tantus estut ñ egeat: homine demonst̾tore
usticie. s ipsam contemplando imitet᷑ iusticiã. Er̃e
tie de iacob castimonie de ioseph. mansuetudinis de
morse. constantie de iosue. benignitatis desamuele mi
quo labore quo mod̾amine qua ue intentiõe uł conpũe¬
tione gerant᷑ uir sc̃s imitando considat.¬

Expanded text:
a ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstratore justitiae, sed ipsam contemplando imitetur justitiam. 12. tiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, miquo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando considerat.
Abbreviated transcription (Latin):
d conuersionem seu correptionẽ mortaliũ
plã: mores ichoantium ñqueunt ꝑfic̾e adbene cuuen¬
sebunt᷑ scõrũ ruine ureꝑationes ut sp̃e faciant sa¬
ueniam. dũ conspic̃ scoꝵ reꝑationẽ. fuisse etiã post
ruinam. Sciant flagiciis dediti ad ꝗͣ ittilitatẽ eoꝵ
exempla ꝓponunt᷑ scorum. scilicet ut aut sunit qͦs
iutent᷑ ailreꝑatione. aut certe ex eoꝵ coꝑatione du¬
riꝰ de mnobedientia puniant᷑. Proptea uirtutes scõꝵ
adexemplum nr̃m ds̃ ꝓposit: ut quanto de iͥ¬
mitadõe corum. conferri nob̾ possunt iusticie p̃¬
mia: tanto deꝓseuantia mali sint gͣuora torm̃¬
ta. Si enim adboni incitam̃tũ. diuina quibꝰ ãmo¬
ñem᷑ p̃cepta deẽent : ꝓlege nob̾ sc̃oꝵ exẽpla suffi¬

Expanded text:
d conversionem seu correctionem mortanum  inchoantium non queunt proficere ad bene vivensanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant saveniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla suffi
Abbreviated transcription (Latin):
res nr̃as pulsat. ⁊ factoꝵ docum̃ta bonoꝵ cordis nr̃i
intina ꝓuocant. Et si pͣͥuoꝵ sepe secuti sumꝰ exepla
cur non imitem᷑ scoꝵ digna ⁊ dõ placita facta: Et
si apti fuimꝰ imitari iniqͦs in malũ cur pigͥ sumꝰ
imitari uistos inbonũ: Orandus ẽ dĩ ut iuitutes
quas scĩs p̃ꝑauit. Adcoronã: nob̾ ad ꝓfectũ sint po¬
site ñ adpenam. Proficient aũ ad ꝓfectũ nr̃m. si tot
exempla uoluerimꝰ imitari uirtutũ. Certe si ea potiꝰ
au̾sati quam inritati fuerimꝰ ad damꝑnationẽ nram
erunt qui legendo implere negleximꝰ. Multi uitã¬
si imago q̃libet. intendat᷑. ⁊ de euis similitudine spe¬
cies picta formet᷑. Sicq fit adimaginẽ simił ille. qͥ
ad similitudinẽ iuuit imaginis. Qui sc̃m uirũ
imitat᷑. quasi exemplar aliqd̃ intuet᷑. seseq in illo
qͣsi in specdo respic̃ ut adiciat qđ deẽẽ uirtutis agnoscit.
Minꝰ enim seipsum homo exsemeipso confidat. S

Expanded text:
e pulsat, et factorum documenta bonorum cordis nostri intima provocant. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitaaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
berat᷑. quã suꝑ eo qui nunꝗͣ nouit ꝑtcłm peccĩ. Quanto
enĩ contͥstat res ꝑdita tantomag̃ sifuerit inuenta le¬
tificat. sic̃ ineu̾gło pastor ille exultat: qui ꝑditã ouẽ
inuentã. hum̾is sius gaudens reportat. Nullus cdesꝑare
debet ueniã etiã sicutafinẽ uite adpenitentiã conuer¬
tat᷑. Ynumquẽq enĩ ds̃. desuo sine ñ deuta p̃cerita iu¬
dicat. ħ oc quippe nlegis destimonio edocet᷑: quod hõ de
suo extmo ustificet᷑ qͣndo ds̃ ꝓ asini pͥmogenito ouem
uissit offerri. hoc est ĩmundiciã uite pͥoris: mutandam
in intocentiã boni finis. Unde u cauda iubet᷑ offerri
in hostiam. idest uite extrema in penitentiã. Nulti su¬
bonis factis malegesta cõmutant. Quibꝰ ⁊ totũ qđ deliq̃ral¬
ignoscit᷑: quia ipsi quod male gesserunt: penitendo cog¬
noscunt. In uita hominis finis q̃rendꝰ ẽ qm̃ ds̃ non res¬

Expanded text:
beratur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto beratur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi subonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliqueraignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo cognoscunt. 8. In vita hominis finis quaerendus est, quon
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ex ceteris potandi gñibꝰ que uario modo confi¬
cunt᷑. Unde ⁊ narareis qui se scificabant dño p̃ceptũ
ẽ uinum ⁊ siceram ñ bibe. Dtͣq enim statũ m̃tis euer¬
tunt: n ebrios faciunt. Tuxiam quoq carnis ittq eq̃lr̃
gignunt. Quidã ꝯtinentes sic̃ panẽ cum pondẽ edunt:
sta u aqũa cũ ĩnsura sumunt. asserentes ad castimoniã
carnis etiam aq̃ abstinentiã conuenire.

Expanded text:
odo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere , utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt, luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. Quidam continentes sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstinentiam convenire.
Abbreviated transcription (Latin):
RaEUla potꝰ ebrietatẽ gñat. Ebrietas aũ ꝑturba¬
dionem gignit m̃tis. fuiorẽ cordis. flãmam libidi¬
dinis. Ebrietas ita m̃tem alienat ut uͥ sit nesciat. Unde
etiam ⁊ malũ ñ sentit᷑. qđ ꝑ ebrietatẽ cõmutit᷑. Uerum
ẽ qđ iusta ꝓpħam fornicatio uebrietas auferent cor. For¬
nicatio enim sic̃ ait salomon infatuat sapientẽ. Ebrie¬
etas sic̃ in loth sensus rationẽ captiuat. unde ⁊ in ꝓu̾bus
potentes inquit qui iracundi st̃ tunũ ñ bibant. ne cũ
bib̾int obliuscant᷑ sapĩam. Plerisq laux ẽ multum bi¬
bere ⁊ ñ inebriari. Audiant hi au̾sum se dicentẽ ꝓpham
ue qͥ potentes estis adbibendũ uinum ⁊ uiri foetes admis¬
cendam ebrietatẽ Uino multo deditos ⁊ luc᷑iose uiuentes
ysaias sic arguit dicens Ue qui consurgitis mane ade¬
brietatẽ sectandam ⁊ potandũ usq ad uesꝑm ut iuno
estuets. De talibꝰ ⁊ alio loco dr̃. ue tͥ ciuitas cuiꝰ iex uiue

Expanded text:
rapulam, potus ebrietatem generant. Ebrietas autem perturbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam malum non sentitur quod per ebrietatem committitur. Verum  dicitur: Fornicatio et ebrietas auferret cor. Fornicatio enim, sicut ait Salomon, infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Loth sensus rationem captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne, cum biberint, obliviscantur sapientiam. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum. et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Vino multo deditos, et luxuriose viventes, Esaias sic arguit, dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis. De t
Abbreviated transcription (Latin):
ne usq atd soł occubitũ. ebrietatis ⁊ igule uoluptatibꝰ ser¬
uiunt. nec intelligt̃ eur nati ft̃ s consuetudine beluina
detenti lux᷑ie tm̃ totadie epłisq inseruiunt. Clamat
iohel ꝓph̃a his qui ebrietati deseriuunt dicens. exꝑgisci¬
mini ebrii. ⁊ flete. ⁊ ululate om̃s qͥ bibitis uinũ in dulce¬
dine. Quo destimonio ñ ait tm̃ flece om̃s qui bibitis uiñ

Expanded text:
 ad solis occubitum ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sint, sed consuetudine belluina detenti, luxuriae tantum tota die epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini ebrii, et flete, et ululate omnes, qui bibitis vinum in dulcedine . Quo testimonio non ait
Abbreviated transcription (Latin):
ñ incurrit suꝑbiam. E lati aut̃ pastores plebes ty¬
rannice p̃munt. Nam rectores quiq ñ dĩ s suam głam a-
subditis exigunt. Multi sunt qui u̾bo doctne ñ humiles
s arrogantes existunt quiq ipsa recta q̃ p̃dicant ñ stu-¬
dio correctionis s uitio elationis annuntiant. Multi st̃
qui ñ ex consultu edificatiõis s ex tumore suꝑbie docent
nec ut ꝓsint sapientes s̃: s ut sapientes uideant᷑ doc̾e stu¬
dent. Estimatio pͣua arrogantium sac̾dotũ ꝑ ꝗͣ imitent᷑
scõs rigorem discipline exequi neglegunt caritatis affectioẽ
Uideri uolunt rigidi seu̾itateͥ ⁊ formã humilitatis p̃stare
neq̃unt ut mag̃ t̾ribiles ꝗͣ mites aspiciant᷑. Suꝑbi doctores
uuln̾are potiꝰ ꝗͣ em̃dare nou̾unt. salomone testante in ore
stulti uirga suꝑbie Quia incͥpando rigide feriunt.⁊
ꝯpati humilit̾ nesciunt Bene alieni peecati curanda ui¬
tia suscip̃: qͥ hoc ex cordis dilectione ⁊ humili ꝯscĩa fac̃. Ce¬

Expanded text:
non incurrit superbiam. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt quia non Dei sed suam gloriam a subditis exigunt. Multi sunt qui verbo doctrinae non humiles sed arrogantes existunt, quique ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. Multi sunt qui non ex consultu aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent: nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. Aestimatio prava arrogantium sacerdotum per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
dum conspicit᷑ acies ocłi hebetat᷑ sic ⁊ qui ĩmod̾ate al¬
ta de se scrutat᷑ ab intentioe ueri obtundit᷑. Sic̃ aqͥ la
exalto adescam labit᷑: sic bomo de alto bone conu̾satio¬
nis. ꝑcarnalem appetitum ad inferiora dim̾git᷑

Expanded text:
dum conspicitur, acies oculi hebetatur, sic et qui immoderate aldum conspicitur, acies oculi hebetatur, sic et qui immoderate altiora sibi scrutatur, ab intentione veri obtunditur. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ dũ cupuint funditꝰ suã mutabilitatẽ corrig̾e aliqͣ¬
do tu more tangunt᷑ elatioĩssue conscii actiõe iusticie
S ab huiꝰ surreptioĩs malo humilita conpuntioẽ pꝰ¬
gant᷑. Uiri sci ñnunquã qͦsdã de se audientes instru¬
unt i tñ inhis alta se consid̾atiõe custodiunt nedũ
aliostrena intentioe erigt̃: ipse int̾rene laudis appeti¬
titu dim̃gant᷑ Quidã ꝑ incautã uirtutum iactantiã
relabunt᷑ aduitia⁊ quidã dũ uitiorũ impulsum
freqnt̃ plangt̃ de ipsa infirmitate ualidiꝰ ꝑ humili¬
tatem conualescunt. Pler̃q utile ẽ arrogantibꝰ deseri
adõ. qͣtinꝰ fue infirmitatis conscii ad humilitatẽ redeãt
⁊ humiles post casũ existant. N nulli falsa opinini¬
one arrogantie seeẽ ꝑfectos existimãt. dũ ñ sint qui
abortis tẽptarioibꝰ innotescant. Tantoqͥsq fit u̾itati ui¬
humilitatis ẽ q̃ dõ hominẽ uingit cet̾a hac iactantia
ocłis quibꝰ ds̃ uideri pot̾it daudit. Sic̃ soł radiꝰ dũ

Expanded text:
i, dum cupiunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purgantur. 12. Viri sancti nonnunquam quosdam de se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtuturelabuntur ad vitia, et quidam, dum vitiorum impulsum frequenter plangunt, de infirmitate validius per humilitatem convalescunt. Plerumque utile est arrogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint, quia obortis tentationibus innotescunt. Quanto quisque fit veritati vihumilitatis est, quae Deo hominem jungit. Caeterum jactantia oculos quibus Deus videri poterit dividit. Sicut solis radius
Abbreviated transcription (Latin):
sectionis euanescat ceptio scĩtatis. Ante mat̾itatis enĩ
Uirtutes scõꝵ ꝓostentatationis appecitum. dominio de¬
monum ĩmundoꝵ subicunt᷑: sic̃ edechias rex quidi¬
uitias suas chaldeis ꝑiactantiam ꝓdidit:  ꝓpt̾ea ꝑitͤas¬

Expanded text:
erfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim erfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntur, sicut Ezechias rex, qui divitias suas Chaldaeis per jactantiam prodidit, et
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ plenꝰ fam̃ appet̾e̾.⁊ ad capiendã t̾renam laudẽ scu¬
diũ dare. Cirẽspice temetipsum homo nichq tibi arto¬
ges q̃ inte st̃ pt̃ peccatum. Non dedinat addertam qͥ
non sibi s dõ tribuit bona q̃ agit: neꝙ ad sinistiã se
utit. qui de dituna indulgentia peccati indulgentiã
quisq laudet᷑. sc̃ scͥptum est. In dño laudabit᷑ anima mea.
Sepe uanam głam ꝯtempnendo maliud genꝰ elationis
minibꝰ laudem. Quubdam concessũ est tm̃dem beneag̾e
⁊ fructũ boni oꝑis ñ habere qđ ipsi sibi auferunt ꝑ
studiũ humane iactantie. Semꝑ suã aspicientes fedi¬
tatem. qͥ uane głẽ fauores diligt̃: ⁊ ꝑdidisse opꝰ donũ do¬
leant qđ ꝓ humana ostentatione ferert̃ Amatores uane
głe unde possit seꝑ laudari: agẽ ñ qͥescit. ⁊ subinde illi
iures. uanitatis pͣuus appetitꝰ auget. Boni oꝑis inchoa¬
tio ñ debet palam citiꝰ ad hominũ cognitionẽ uenire. ne
dum bomi inchoatio humanis ołis reserat᷑. auutute ꝑ

Expanded text:
animus plenus, famam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi arroges, quae in te sunt praeter peccatum. Non declinat ad dexteram, qui non sibi, sedvertit qui de divina indulgentia peccandi licentiam quisque laudetur, sicut scriptum est: « In Domino laudabitur anima .Saepe vanam gloriam contemnendo, in aliud genus elationis minibus laudem. 5. Quibusdam concessum est tantumdem bene agere, et fructum boni operis non habere, quod ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. 6. Semper suam aspiciant foeditatem, qui vanae gloriae favores diligunt, d pro humana ostentatione fecerunt. Amator vanae gloriae unde possit semper laudari agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. Boni operis inchoatio non debet palam citius ad hominum cognitionem venire, ne dum boni
Abbreviated transcription (Latin):
gunt letionis studium ⁊ quod legendo scire potiuit̃
neglegendo ꝯtempnunt. Quidam uͦ amorem scienddi
hut. ẜ tarditate sensus p̃pediunt᷑. qͥ tñ assidua ledione
sapunt. qđ ingeniosi ꝑdesidiam non noiunt. Inge
Sadõ ingenium intelligentie neglegit. condempnati¬
oẽ reus existit. qr donum qđ accepit despic̃. i ꝑdesidiã
derelinquit. Quidã hñt dĩ uidicio donum scientie qd
neglegunt accipiunt. ut durius derebꝰ crełitis punal
Tardiores aũ idõ. qđ scire cupunt difficult̃ inueniunt
ut ꝓ maximo ex̾citio laboris maximũ p̃miũ habeant re¬
łͥbutioĩs.
ad cornunꝙͣ descendit. Foris tm̃ ꝑst̾pit s intuis n¬
uenit: qͣndo dĩ grã mñtem interiꝰ ut intelligat tangit
Sic̃ enĩ dõ quosdam fsama cłaritatis ste ds̃ illuminat
it uitalit̾ sapiant. ua quosdam frigidos torpentesq de¬
serit. ut sine sensu ꝑsistant Pheriq macumine intel¬

Expanded text:
gunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, gunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. m sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis. adervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intel
Abbreviated transcription (Latin):
exaltabit re. glorificab̾is inea. cum eam fu̾is amplex̾atꝰ
Quanto quisq magis. in sacris eloquũs assidiuis fu̾it
tanto exeis ub̃iorẽ intelligentiam capit sic̃ t̾ra que qͣnto
ampliꝰ excolit᷑ tanto ub̃ius fructificat. Quanto ampliꝰ
qͣlibet artem homo conscendit: tanto mag̃ ad hominẽ
ars ipsa descendit sic̃ in lege scbit᷑. Mor ses ascendit in
montem ⁊ dñs descendit. Uerumẽ de otio spuali. qđ ille
tm̃ secreta diuinoꝵ scrutabit᷑ mandatoꝵ qui abactiõe
t̾rene cure auocau̾it animũ ⁊ sedula familiaritate scͥp¬
t̾is scĩs inheserit. Nam sic̃ cecꝰ ⁊ uidens potest qͥdẽ ut̃ꝙ
ambulare s ñ consimili ubertate. dũ cecꝰ ꝑgens quo ñ u¬
oet offendat udens uͦ offendicdã caueat ⁊ q̃ sit ꝓgendũ
agnocat. sic ⁊ qui nubilo t̾rene cure fuscat᷑ si demptoe
ris abstrahit. scłi. ⁊ totum se in scͥpt᷑arum meditatioe
defigit. Quudam hñt intelligentie ingenium. s negle¬

Expanded text:
exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Scripturarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negli
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñ q̃runt s tm̃ uideri cupiunt Himala ag̃t̃ : bona
ꝓfitent᷑. ꝑostensionem quippe boni apparent ꝑactionẽ
uͦ mali existunt. Om̃ia posst̃ asimplicibꝰ uitta ppetͣri
simulatio uͦ ⁊ y pochrisis ñ cõmutit᷑ nͥ amale astictis ꝑ
calliditatẽ ualentibꝰ uitia subspetie uirtutũ celare. ⁊
ñ uerã scitatẽ obice. Scĩ ñ solũ głam supͣmodũ suũ ñ¬

Expanded text:
sed tantum videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio et hypocrisis non committitur, nisi a male astutis, per calliditatem valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. Sancti non solum gloriam supra modum suum