comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legati petitõem si prĩs abstim¬
erit heditate. non enim inpug¬
nat᷑ uidicium ab eo qui iustis
rõnib noluit negociis ħedita
uit pat̾ hr̃e cum legatum nisi
heditatem retineat. timc neq
adu̾sus coħ̾edem dandam ei leg¬
ti pentõnem scd̾m aristonis
sĩam. constat cuim ip̃i filio ñ
iide̾tur eẽ soluendo heditas. et
hocita est licet non ꝯditõnalit̾
exp̃ssitꝰ. intellexisse tam̃ mani
erede pet̾e ꝓhibet᷑. pretor emin
ꝑmittendo his quim potestate
fu̾it abstinere se ħeoitate pat̾

Expanded text:
legati petitionem, si patris abstinuerit hereditate: non enim impugnatur iudicium ab eo, qui iustis rationibus noluit negotiis hereditluit pater habere eum legatum, nisi hereditatem retineat, tunc neque aduersus coheredem dandam ei legat‹i› petitionem secundum Aristonis sententiam constat, cum ipsi filio non uideretur esse soluendo hereditas: et hoc ita est, licet non condicionaliter expressisset, intellexisse tamen manierede petere prohibetur. praetor enim permittendo his, qui in potestate fuerint, abstinere se hereditate pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si imnsis exigissem extingue¬
retur legatum ⁊ si debitori in¬
anet. ⁊ accõnem adu̾sus eum
heres meus d̾caxat prare coget.¬
¶Si quis ita stipulatus stichami
uerit quod ei debeat᷑ tenebitur
heres eis ut p̾stet legatario ac¬
tionem electõem ħiturs utrũ
stichum an .x. ꝑsequi malit ꝓ¬
inde si stichu leganit cum
le ei stichum aut .x. deberet. inc̾¬

Expanded text:
et si uiuus exegissem, exstingueretur legatum et, si debitor maneret, actiones aduersus eum heres meu‹s› dumtaxat praestare cogeretur.Si quis ita stipulatus: 'Stichum uerit quod ei debebatur, tenebitur heres eius, ut praestet legatario actionem electionem habituro, utrum Stichum an decem persequi malit.Proinde si Stichum legauerit, cum ille ei Stichum aut decem deberet, inc
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it. hoc enim ꝙ tursusa sub¬
stituto legatũ ꝑinde habend̾ ẽ
ac si repetita legata eẽt᷑. Qua¬
re ⁊ si purea filio. sub ꝯditõne a
substicuto legatum fu̾it ꝑm̃
om̃a seruabunt᷑. ac si tm̃a fi¬
lio legatũ finss contra aũt si a
fsuo sub ꝯditõnea substituto
pure legatum fu̾it. ⁊ pupiiꝰ
pendente ꝯdicõne decessit ex sb̃¬
stitutõne sola legatũ ualebit.

Expanded text:
it. hoc enim, quod rursus a substituto legatur, perinde habendum est ac si repetita legata essent. quare et si pure a filio, sub condicione a substituto legatum fuerit, perinde omnia seruabuntur ac si tantum a filio legatum fuisset: contra autem si a filio sub condicione, a substituto pure legatum fuerit et pupillus pendente condicione decesserit, ex substitutione sola legatum ualebit.
Abbreviated transcription (Latin):
fundi tontenptꝰuonerit ¶ Si
cui homo legatus fuiss ⁊ ꝑ lega¬
tarium stetiss quomiiꝰ stichum
quẽ heres trad̾e uolebat acciꝑet
mortuo sticho exceptõ doli mab
sercuitute dixi posselegatarium
ex testam̃to agere. quia ñ plenũ
legatũ accepiss nam ⁊ em ꝙ
debilitatũ ab herede sernũ accẽpe¬
rit recte extestam̃tõ. ¶ Qui ser¬
stamento eg̾it. ⁊ suum acceꝑitat
tionem ex uendico absolmn debet.
agere insticu̾it hominẽ ꝯsequi

Expanded text:
fundi contentus non erit.Si cui homo legatus fuisset et per legatarium stetisset, quo minus Stichum, cum heres tradere uolebat, acciperet, mortuo Sticho exceptio doli maliseruitute. dixi posse legatarium ex testamento agere, quia non plenum legatum accepisset: nam et eum, qui debilitatum ab herede seruum acceperit, recte ex testamento agere.Qui serstamento egerit et seruum acceperit, actione ex uendito absolui debet, agere instituerit, hominem consequi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex pampbila natũ etit ego pã¬
philam m̾catꝰ iim. ⁊ ea ap̃ me
peꝑit. non possum inderiꝑtum
ex causa lucratina hr̃e. qui am¬
atrẽ eius mͥcatus sum. argum̃¬
tum rei ẽ ꝙ enicto eo actio exẽp

Expanded text:
natum erit, ego Pamphilam mercatus sum et ea apud me peperit, non possum uideri partum ex causa lucratiua habere, quia matrem eius mercatus sum: argumentum rei est, quod euicto eo actio ex emp
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Hon quotumq modo si
legatarii tes facta fu̾it die dedente
obligatõ legan extingintur. set
ita si eo modo fi̾nt enis a quo anel¬
li ñ possit ponamꝰ rem que mi¬
chi pure legata sit acciꝑe meꝑ
traditõem die legati tẽdente ab
eo ħede a quo sub eadem ꝯditõe
alii legata fu̾it. irempeagam
extestõ qr is status ẽ eiisut exi¬
stente ꝯditõne discessurũ sit̾a
me diñum. nam ⁊ si ex stiꝑldne
mͥ stich debeatiu⁊ is cum sub cõ¬
dicõne alii legatus eẽt factus f¬
uerit meus ex causa lucratna
nchilominꝰ exastente conditõne
ex stipulatu ag̾e pot̾o. ¶ Si ex
bonis cuis qui rei ꝑuplice cansa
habẽaur. rem usti acquisierim
⁊ ea anteqͣm eunc̾enitur m leẜ¬
ta sit. dem̃ postea ei ueniatatur
recte extestam̃to petam eam mͥ
dari oꝑtere. ¶ Finidus michi

Expanded text:
m.Non quocumque modo si legatarii res facta fuerit die cedente, obligatio legati exstinguitur, sed ita, si eo modo fuerit eius, quo auelli non possit. ponamus rem, quae mihi pure legata sit, accipere me per traditionem die legati cedente ab eo herede, a quo eadem sub condicione alii legata fuerit: nempe agam ex testamento, quia is status est eius, ut existente condicione discessurum sit a me dominium. nam et si ex stipulatione mihi Stichus debeatur et is, cum sub condicione alii legatus esset, factus fuerit meus ex causa lucratiua, nihilo minus exsistente condicione ex stipulatu agere potero. Si ex bonis eius, qui rei publicae causa aberat, rem usu adquis‹i›erim et ea antequam euinceretur mihi legata sit, deinde postea euincatur, recte ex testamento petam eam mihi dari
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ⁊ si postaditam heredita¬
tario siffferatur herede¬
bebit legatario dare. Quod si mil¬
las etesteliq̃rit magis derisorium
ciuncit᷑ posse mn ex testamento

Expanded text:
Quare et si post aditam hereditatario sufferatur heredbebat, legatario dare: quod si nullas aedes reliquerit, magis derisorium euincitur, posse eam ex testamento
Abbreviated transcription (Latin):
rõnes int̾ilenisse. non aliter ad¬
iudicandꝰ est qͣmut eo ex eo u¬
olentib heredib q̃ o habeatur.
idem est ⁊ si extraneo fu̾it legat᷑.
ria portõnes ꝓ unili id legatũ
habere debent.

Expanded text:
ones interleuisse, non aliter adiudicandus est, quam ex eo uolentibus coheredibus quaestio habeatur. idem est et si extraneo fuerit legatusria portione, sed pro uirili id legatum habere debent.
Abbreviated transcription (Latin):
mantur in hereditate mutile
est legatum. si ampliores pꝰ eos
quos tici elegit. in cet̾is ualet
legatum. s non ampliores qͣm
.x. qui legati sunt ꝙ si minus
sunt intantos qͣnti ĩuemian¬
tur. ¶Illi si uolerstichũdo. con¬
dicõnale est legatum. ⁊ non a¬
lit̾ad heredem transit. qͣm si
legatarius uolu̾it. ꝙͣ iisalias
ꝙ fine adiectione si uolet. lega
tum sit ad heredes legatarii
tor eoificau̾it. dicemꝰ interire

Expanded text:
hereditate, inutile est legatum, si uero ampliores, post eos, quos Titius elegit, in ceteris ualet legatum, sed non in ampliores quam decem qui legati sunt: quod si minus sunt, in tantos, quanti inueniantur. 'Illi, si uolet, Stichum do': condicionale est legatum et non aliter ad heredem transit, quam si legatarius uoluerit, quamuis alias quod sine adiectione 'si uolet' legatum sit, ad heredem legatarii tor aedificauerit, dicemus interire
Abbreviated transcription (Latin):
dem. N idei cõmissum quoda
legatario relinquit᷑. ita demini
ab eo legat debenr si ad legata¬
rum legatum ꝑuerũt.¬
dena dixisseudeatur qui decem

Expanded text:
num.Fideicommissum, quod a legatario relinquitur, ita demum ab eo debetur, si ad legatarium legatum perudena dixisse uideatur, qui decem
Abbreviated transcription (Latin):
missum fu̾it legata. si quid̾ te
stator sciuit obligatam ab ħede
luenda est ansi aĩo alio fu̾t. si nes¬
cita fidei ꝯmissario. nisi nel hũc
uł aliam rem relicturꝰ fuisset.
siscisset obligatam. iił potesta¬
liquod ẽẽ suꝑfluum exsoluto e
fu̾it ut quaqͣm lib̾andoꝵ p̾dio¬
rum homus ad heredes suos ꝑtm̾e
uoluit. non tam̃aꝑceutiq de
hiis lib̾andis sensert. poterit
fidei ꝯmissarius ꝑ dou exceptõ¬
nem acreditorib qun ypotheca¬
tia secumagerent consequi ut
actiones sibi exhiberent. qͥuãqͣm
suo temꝑe uonfec̾it. tamen per
ir̃dcõnem presidis ꝓiuincierdẽ¬
ap̃s. Domos heditarias exustas et
heredis mĩtis extructas ex can¬
sa fidei comissi pꝰ mortem hedis
restituendas iri bom arbitra¬
tu simptuũ rõnib deductis. ⁊
edificioꝵ etatib estimatis. Rndi¬

Expanded text:
missum fuerit relicta, si quidem scit eam testator obligatam, ab herede luenda est, nisi si animo alio fuerit: si nesciat, a fideicommissario nisi si uel hanc uel aliam rem relicturus fuisset, si scisset obligatam, uel potest aliquid esse superfluum exsoluto aefuit, ut, quamquam liberandorum praediorum onus ad heredes suos pertinere noluerit, non tamen aperte utique de his liberandis senserit, poterit fideicommissarius per doli exceptionem a creditoribus, qui hypothecaria secum agerent, consequi, ut actiones sibi exhiberentur: quod quamquam suo tempore non fecerit, tamen per iurisdictionem praesidis prouinciae.Domus hereditarias exustas et heredis nummis exstructas ex causa fideicommissi post mortem heredis restituendas uiri boni arbitratu sumptuum rationibus deductis et aedificiorum aetatibus examinatis r
Abbreviated transcription (Latin):
lio legenirdubium non est qͥn
mortuo pacre ad filium ꝑtine¬
at legatum. uec int̾estan patͥ
heres extit̾it. nec ne s si seruo
post mortem dñ relictum legͣ¬
tum ẽ siquid̾ mn ea causa dura¬
ueritad heredem dñi ꝑtinet us¬
q adeo ut idem iuris ẽ et si testa¬

Expanded text:
m non est, quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec intersit, an patri heres exstiterit nec ne, sed si seruo post mortem domini relictum legatum est, si quidem in ea causa durabit, ad heredem domini pertineat: usque adeo, ut idem iuris est et si testa
Abbreviated transcription (Latin):
tibi legatum eẽt. si cumman¬
uinississ nchilonimꝰ deb̾etur
legatum tib quia ꝑ te nonste¬
⁊tit quonimꝰ ꝑrieniat ad lib̾ta¬
tem. ¶ Si pars hedum nõiata
sit in legando iuriles ꝑtes he¬
retes debent. si uero om̃s ħedita
locum ħ̾ant quia net tempore
ant locoaut conditõne sut iri
obligatio heredis legatoꝵ nõie

Expanded text:
si eum manumisisses, nihilo minus debetur tibi legatum, quia per te non stetit, quo minus perueniat ad libertatem.Si pars heredum nominata sit in legando, uiriles partes heredes debent, si uero omnes, heredlocum habeant, quia nec tempore aut loco aut condicione finiri obligatio heredis legatorum
Abbreviated transcription (Latin):
legatum sine dubio ualeret le
facuuis hoc est merentem. sue
ditan teneatur. quia põt redi¬
pr̃et qͣnti eẽt si umi̾et. Item si e¬
des legatas ob dampnumnfec¬
tum possidere passuis ẽ. puto eũ
tenere. debrit enim reꝓmit̾e.¬
Cõ si mortuum intułit fecitq
religiosum locum legatum.
si quid̾ patrem .f. intulit cũ alio
inferre non possit. uł tam oꝑtime
non hr̃et ex testõ non tenebitur.
an uero teneatun. ut p̾ciu loci
ferre uoluit ex testam̃to non tene¬
bitur. ꝙsi heres intuit suo arbitͥo
debebit pr̃art si sit in hereditate.
unde p̾cium pr̃etm: testatoi em̃.
qui legauit uł alio inferri uoluit
uł loci p̾cum legatario offerti.
Item seruum si non ip̃e occidit
set ꝯpulit ad maleficiuut¬

Expanded text:
legatum, sine dubio ualeret legfacinus, hoc est merentem, sinedit, an teneatur, quia potest redianti esset, si uiueret.Item si aedes legatas ob damnum infectum possideri passus est, puto eum teneri: debuit enim repromittere.Sed si mortuum intulit fecitque religiosum locum legatum, si quidem patrem familias intulit, cum alio inferre non posset vel tam oportune non haberet, ex testamento non tenebitur: an vero teneatur, ut pretium loci inferri voluit, ex testamento non tenebitur: quod si heres intulit suo arbitrio, debebit praestare, si sit in hereditate, unde pretium praestetur: testator enim qui legavit vel alio inferri voluit vel pretium loci legatario offerri. Item si servum non ipse occidit, sed compulit ad maleficiu
Abbreviated transcription (Latin):
exhonerat exemplo eiꝰ qui collu¬
sorie de hereditate litigauit.
sante omĩa ip̃ius patris fꝯmilias
satus est exqunenda ẽ. s ⁊ mens
patris familias ⁊ legatarii dig

Expanded text:
exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit.Sante omnia ipsius patris familias satus est, exquirenda est: sed et mens patris familiae et legatarii dig
Abbreviated transcription (Latin):
debebitur. si mienses de fint ad de¬
trienniũ ad legati pr̃atõnem
ex die testamenti facti nu̾abimꝰ
hoc autem legatum ⁊ ꝯditõna¬
le est.⁊indiem. ꝯditõnale est.¬

Expanded text:
debebitur: si menses desint ad setriennium ad legati praestationem ex die testamenti facti numerabimus. Hoc autem legatum et condicionale est et in diem, condicionale
Abbreviated transcription (Latin):
si fundum testator quem ab ali¬
o emerat mͥ legau̾it ħedem co¬
gendum mͥ accõm exempto pr̃a¬
re.scilicet si nond̾ res tradita fu̾it
uł defuncto uł heredi. ¶ Siquis

Expanded text:
si fundum testator, quem ab alio emerat, mihi legauit, heredem cogendum mihi actionem ex empto praestare, scilicet si nondum res tradita fuerit uel defuncto uel heredi.Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ. ¶ Si duob domũ legau̾it do¬
sempinanã.⁊ ex ea alteri eoꝵ mar
anualeat quia dominꝰ est utriuisq
legatatiꝰ et quid si quis domũ dedu¬
ccis marmorib legau̾it. que uolu¬
it heres babere ad excendam dom̃
qͣm retinebat in heditate. s meliꝰ
dicet᷑ mutroq distratõm nonua¬
lere⁊ egatum tñ ualebit. ut exti¬
matõ eoꝵ prestet s si quis ad opꝰ
rei .p. faciend̾ legauit putoualere

Expanded text:
turus.Si duobus domum legauerit Sempronianam et ex ea alteri eorum maan ualeat, quia dominus est utriusque legatarius. et quid si quis domum deductis marmoribus legauerit, quae uoluit heredem habere ad exstruendam domum, quam retinebat in hereditdicetur in utroque detractionem non ualere: legatum tamen ualebit, ut aestimatio eorum prae stetur.Sed si quis ad opus rei publicae faciendum legauit, puto ualere
Abbreviated transcription (Latin):
creoitoris quid nicha int̾est u̾erũ
debitorem br̃e ex testamĩto accõm
int̾est euim ip̃uis lib̾ari qmppe cõ¬
ueniri a fiderussoris ħede non po¬
terit. ꝙ si idem fideissor titio legz
⁊ fidei eius ꝯmisit ut creditori sol¬
uat. ⁊debitor ⁊ fidenissoris heres a¬
gere cumticio ex causa fidei ꝯmis¬
si pot̾unt quia u̾truisq int̾est le¬
gatarium soluere. ¶Meminisse
hoc solum uend̾e fundum non
gratis dampnari hoc facere. s hoc

Expanded text:
quidem nihil interesse, uerum debitorem habere ex testamento actionem: interest enim ipsius liberari, quippe conueniri a fide iussoris herede non poterit.Quod si idem fideiussor Titio leget et fidei eius commiserit, ut creditori soluat, et debitor et fideiussoris heres agere cum Titio ex causa fideicommissi poterunt, quia utriusque interest legatarium soluere.Meminissehoc solum 'fundum uendere', non gratis damnari hoc facere, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dolo ibr prabitur quo tͣnstuuit.
mensura ue ꝯtinet᷑. siquid̾ c̾tũ
corꝑus legatum ẽ ueluti frum̃¬
tum ex illo horreo ułumũ ex
apotheta. nam ibi pr̃abit᷑ ubi reli¬
ctum ẽ iuisialia mens fu̾it testã¬
riss in u̾ero non fuit certa sꝑẽt ⁊
bi erit pr̃andum ubi petiturfita¬
q si stichus legatus sit. ⁊ cuipa he¬
disnon pareat debebit estimatio¬
nem eius pr̃are. s si crapaniala
int̾uenerit cauere heres d de re-¬
stitutõne seti. ñ exstimatõem
pĩare. S ⁊ si alicuus seruus ĩ fu¬
ga sit sine culpa ħ̾edis idem dici¬

Expanded text:
dolo, ibi praestabitur, quo transtulit.mensura continetur, si quidem certum corpus legatum est, ueluti frumentum ex illo horreo uel uinum ex apotheca illa, ibi praestabitur ubi relictum est, nisi alia mens fuit testantis: sin uero non fuit certa species, ibi erit praestandum ubi petitur.Itaque si Stichus sit legatus et culpa heredis non pareat, debebit aestimationem eius praestare: sed si culpa nulla interuenit, cauere heres debet de restitutione serui, non aestimationem praestare. sed et si alienus seruus in fuga sit culpa
Abbreviated transcription (Latin):
tiunet. set obid ꝙ frutum fecit ser¬
uns auc noxam nocuir eneint qͦ
sicut ob id ꝙ obligatꝰ est fundꝰ
accid̾e possit ut eum hr̃e domino
ñ liceat. Si uero c̾tus homo lega¬
ꝓpria fu̾it testatoris ⁊ copiam eiꝰ
ħt heres moram fac̾e non debet

Expanded text:
tinet: sed ob id, quod furtum fecit seruus aut noxam nocuit, euenit, quo sicuti ob id, quod obligatus est fundus, accidere possit, ut eum habere domino non liceat. Si uero certus homo legapropria fuit testatoris et copiam eius habet, heres moram facere non debet,
Abbreviated transcription (Latin):
culum debenir doculum durãte
stilicet uolintate. ¶ Si aree le¬
gatedomꝰ impõita sit debebit᷑ leg¬
tano uisi testator mutau̾it uol¬
mtatem. sum qui cyrogra¬
phum legat debitum iegare ñ
solum tabulas argũto ẽ uendi¬
tio. nani ⁊ cum cyragrapha uene¬
ant nom̃ uenisse indetur. Si si
nom̃ legerur bengueid ꝙ debet᷑
accipiend̾ est. ut accõnes adu̾sus

Expanded text:
culum, debebitur poculum, durante scilicet uoluntate.Si areae legatae domus imposita sit, debebitur legatario, nisi testator mutauit uoluntatem.Eum, qui chirographum legat, debitum legare, non solum tabulas argumento est uenditio: nam cum chirographa ueneunt, nomen uenisse uidetur.Sed et si nomen legetur, benigne id quod debetur accipiendum est, ut actiones aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝑ quos aque salunt pot̾unt le¬
alias existant dubitari põt. uerũp
tamem snĩa senatꝰ plemꝰ accipiẽ¬
da est. ut siqua ibi fu̾int ꝑpetuo
qͣi portio eonim uł dom̃ distrahi
non possunt. ꝓñ dicend̾ est nͨ ta¬
bulas affixas ⁊ ꝑietib iuctas¬

Expanded text:
r quos aquae saliunt, poterunt lealias exsistant, dubitari potest: uerum mens senatus plenius accipienda est, ut si qua ibi fuerunt perpetua, quasi portio aedium distrahi non possint.Proinde dicendum est nec tabulas adfixas
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem. uulgo fatebat utiq
imorem eum legasse. si maiorem
Sñ pot̾it decere legatariꝰ. ¶ constat
etiamres alienas legari possenti¬
q si comꝑari possint etiam si difi¬
cilis eõꝵ comꝑatio sit: Siuero salu¬
stianos ortos qui sunt angusti uł
fund̾ albanũ qui p̾ncipalib usi¬
b deseruit legauit quis furiosi ẽ
tana legata testam̃to describ̾e. Itẽ
cap̃matiũ aut forum romanũ
uł edem sacram iegari ñ posse cõ¬
stat s ⁊ p̾dia cesaris que ĩ formã¬
mat̾ patrimonii redacta sub ꝓca¬
tione patͥmomii sunt si legent᷑

Expanded text:
maiorem: uolgo fatebitur utique minorem eum legasse, si maiorem non potuerit docere legatarius.Constat etiam res alienas legari posse, utique si parari possint, etiamsi difficilis earum paratio sit.Si uero Sallustianos hortos, qui sunt Augusti, uel fundum Albanum, qui principalibus usibus deseruit, legauerit quis, furiosi est talia legata testamento adscribere.Item campum Martium aut forum Romanum uel aedem sacram legari non posse constat.Sed et ea praedia Caesaris, quae in formam patrimonii redacta sub procuratore patrimonii sunt, si legentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitusse eos qui rer .p. ad opus ꝓ¬
miserunt posse d̾trahere dedomibꝰ
sinsurlimis atq rusticis hiis ad
opus uti. qr hii quo non ꝓ ꝯm̾̃cii
causa id hñt. S uideamus utrũ¬
ĩ er soli cuutati legari possit. in cuiꝰ
t̾ritoro est. an ⁊ dealia cuntate tͣu¬

Expanded text:
stituisse eos, qui rei publicae ad opus promiserint, posse detrahere ex aedibus suis urbanis atque rusticis et id ad opus uti, quia hi quoque non promercii causa id haberent. sed videamus, utrum ei soli civitati legari possit, in cuius territorio est, an et de alia civitate
Abbreviated transcription (Latin):
absentis estunatõem. tociens
enim ẽ electõ heredi ꝯmutẽda
quociens moram non est stũrꝰ
legatano. qua rõnem placuit¬
⁊ si alter decessit alt̾m om̃i m̃o
prãndum fortassis uł mortui p̾¬
cium. Set si ambo sinc in fuga
non ita cauend̾ ut siin põtate
ambo reoirent. S si uel alterre
diret. ⁊ uł ip̃m ułab sentis estĩa¬
tionem pr̃andam. ¶Item si res
aliena uł ħeditaria sine hered̾¬
culpa ꝑierit. uł non comꝑeat n

Expanded text:
m: totiens enim electio est heredi committenda, quotiens moram non est facturus legatario. qua ratione placuit et, si alter decesserit, alterum omnimodo praestandum, fortassis uel mortui pretium. sed si ambo sint in fuga, non ita cauendum, ut, 'si in potestate ambo redirent', sed 'si uel alter', et 'uel ipsum uel absentis aestimationem praestandam'.Item si res aliena uel hereditaria sine culpa heredis perierit uel non compareat, n
Abbreviated transcription (Latin):
anallaꝵ ⁊ si seruus fu̾it legatus
acquisitũ sit heres pr̃are debet.¬
¶Si titiꝰ rema me emuisset. ⁊ eãd̾
mͥ legasset anteqͣm ei tͣterem
mox ei tradido̾ ⁊ p̾cim receꝑo qͥ¬

Expanded text:
arum et, si seruus fuerit legatus, adquisitum sit heres praestare debet.Si Titius a me rem emisset et eandem mihi legasset antequam ei traderem, mox ei tradidero et pretium rec‹e-›
Abbreviated transcription (Latin):
estab herede. ꝙ ueruis ẽ. ¶ Item
si sumdꝰ chasmate ꝑierit. iabeo ait
utiq estimatõem non deberi ꝙ
ita uerum ẽ si nou p̾tmoram ⁊̃¬
actam id euenerit. potunit enim
eim acceptum legatarĩ uendere.

Expanded text:
est ab herede? quod uerius est.Item si fundus chasmate perierit, Labeo ait utique aestimationem non deberi: quod ita uerum est, si non post moram factam id euenerit: potuit enim eum acceptum legatarius uendere.
Abbreviated transcription (Latin):
uinat᷑ qui rescͥpserunt hõie ie¬
gato accorem non posseelig̾e.¬
Si det̾to fundo sensit testator.
si aꝑpet de quo cogitau̾it. electõ
hedis erit q̃m uelit dare. aut si

Expanded text:
ur, qui rescripserunt homine legato actorem non posse eligi.Si de certo fundo sensit testator nec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit, quem uelit dare: aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝑte repunare legatum ñ po¬
test. hedes eius possunt. ut ait̾
eoꝵ ꝑtem suam acquirat. alt̾
repudiet. ¶ Si legatum nobis
p̃dio meo debu̾it sututes. set

Expanded text:
te repudiare legatum non potest: heredes eius possunt, ut alter eorum partem suam adquirat, alter repudiet. Si legatum nobis praedio meo debuerit seruitutes, et
Abbreviated transcription (Latin):
ita leget. ticior meuio. an ita ti
duob daredare dampnatꝰ fu̾at
⁊ añquam int̾pellaret᷑ ab alt̾o
Estichus mortiuis ẽ heres ñ tenet᷑
quia nicb̾il ꝑ eum frm̃ ĩtesligͥ¬

Expanded text:
ita legetur 'Titio et Maeuio' an ita 'Tiduobus dare damnatus fuerat, et antequam interpellaretur ab altero Stichus mortuus est, heres non tenetur, quia nihil per eum factum intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
non ut uendat distraxit. s ut
ex soluat. ¶ Marcelł. ⁊̃ scribit a¬
c martdictam in uxoris ortis
dampno. nec ad hoc ei senat᷑
ꝯsultum futurum inpedim̃¬
to. ergo si non est ei offuturũ
quo minꝰ distrahat dici opor¬
tebit posse eum ħ legare que
distrahere põt. ¶Legatum ĩ
auena põtate ꝑom põt. in he¬
dis non põt. ¶ Ꝙ ab uostib it̾

Expanded text:
non uendat, detraxit, sed ut exsoluat.Marcellus etiam scribit, si maritus diaetam in uxoris hortis,damno, nec ad hoc senatus consultum futurum impedimento. ergo si non est ei obfuturum, quo minus detrahat, dici oportebit posse eum haec legare, quae detrahere potest.Legatum in aliena uoluntate poni potest, in heredis non potest.Qui ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰꝑꝑ ꝯputatõem legati płis ueĩre
possit. n refre hr̃s institutꝰ repudiet
legatũ sib̾to relictũ necne. siami ⁊
si de lege faicidia q̃ratur tale legatũ
qͣmuis repudurũ s quadcantẽ hĩdi¬
tatismputat legatarr᷑ ¶dem .ł¬

Expanded text:
computationem legati pluris uenire possit. neque referre, heres institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamuis repudiatum in quadrantem hereditatis imputatur legatariis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuuctim ex ꝑtedimoia lũdem stͥp¬
sit ꝗͣoransex quo ĩstitutus erat pr̃onꝰ
totus ip̃imiputmr debebit. residuũ
ex debita sͥ ꝑte omĩb hr̃dib ꝓporti¬
one aꝰq aufert idem ẜuare que¬
ticiodatum su̾it ut pars legati uĩ por¬
tionem debitam pr̃ono ĩputetur ox

Expanded text:
unctim ex parte dimidia heredem scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, residuum ex debita sibi parte omnibus heredibus pro portione cuiusque aufert. Idem seruari conueTitio datum fuerit, ut pars legati in portionem debita
Abbreviated transcription (Latin):
fmo duob ne potib bonoꝵ possõ ꝯ
petat et alt̾ ex nepotib ñ petat ꝑs
eiꝰ fratriaccrestit. Si ilo ex filiis alt̾
ñ petat tam fr̾iqͣm nepotib id ꝓdẽ.
Namq tũc duo semisses fu̾int. ex
quib altͥm filiꝰ alt̾u nepotes ꝯse¬

Expanded text:
filio duobus nepotibus bonorum possessio competat et alter ex nepotibus non petat, pars eius fratri adcrescit. si uero ex filiis alter non petat, tam fratri quam nepotibus id prodest: namque tunc duo semisses fiunt, ex quibus alterum filius, alterum nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝯdõne pamo gradub̃dem in¬
stituit si desciẽteꝯdõnesub qua filiꝰ
urs institutus ẽ ad scd̾m gradum hẽ¬
ditas ꝑtin ał ad hucpendente ꝯdõ¬
ne fuiꝰ decessit᷑ pr̃ono ꝑtis debite bo¬

Expanded text:
sub condicione primo gradu heredem instituit, si deficiente condicione, sub qua filius heres institutus est, ad secundum gradum hereditas pertinet uel adhuc pendente condicione filius decesserit, p
Abbreviated transcription (Latin):
editus dibtus qd̾ putaret si lib̾ti sui
tes sibi habitur̃ postulabat. ut seq̃rẽ
eis exig̾et hoc ẽ ut quiesd̾e eos meridi¬
ano temꝑe ⁊ ualitudĩs ⁊ honestatis
sue rõem hr̃e sin̾et qt̃ rogauisihas

Expanded text:
edicus libertus, quod putaret, si liberti sui tes sibi habiturum, postulabat, ut sequereneis exigeret, hoc est ut adquiescere eos meridiano tempore et ualetudinis et honestatis suae rationem habere sineret. Item rogaui, si has
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amentius patrom ꝑdat. Adigtre
iureurando nemibat nb̾ta uł ubos
torat inteingit᷑ ĩ is qui ub̾tum in¬
rarepitit᷑is signorante eo suus faiꝰ
adegit stipiatus fua iuchil ei nocebit
c̾te siuissupatromis qui ĩpõtate est

Expanded text:
 Adigere iureiurando, ne nubat liberta uel liberos tollat, intellegitur etiam is, qui libertum iurare patitur. sed si ignorante eo suus filius adegerit stipulatus fuerit, nihil ei nocebit: certe si iussu patroni is qui in potestate est
Abbreviated transcription (Latin):
inissoꝵ. sic ĩ eo qui.a pr̃e ano ue pa
t̾ni am patrenepos ab ano manu¬
missluscedit se arrogand̾ pr̃i suo
siuenianens ĩ põcate pr̃is decioat
siie maũmissus diem suũ obeat
solusadtinttet᷑ auuis ad eiꝰ successio¬
fert ptor bonoꝵ posso̾ematq si ex

Expanded text:
umissorum sic: 'in eo, qui a patre auoue paterni aui patre'.Nepos ab auo manumissus dedit se adrogandum patri suo: siue manens in potestate patris decesserit siue manumissus diem suum obeat, solus admittetur auus ad eius successiodefert praetor bon
Abbreviated transcription (Latin):
mansit ĩ põtate cum ciꝰdeur fanu¬
lie stẽ heres instituta posꝰd̾e̾m ĩtesta¬
cipẽis enorem fr̾is emancipati secu¬
ta accep̃ dotem scripto sũ ꝯferre ñ
cogetur cum ea posso fructra peti¬
tasit. ⁊ filia pr̃is nolũtatem furi
habeant ⁊ bonaꝵ posso̾ne unde lib̾i¬

Expanded text:
nsit in potestate, cum eiusdem familiae fratre heres instituta, possessionem intestati patris errorem fratris emancipati secuta accepit. dotem scripto fratri conferre non cogetur, cum ea possessio frustra petita sit et filia patris uoluntatem fini habeant et bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
est opasdare. Qmmnsnutia ꝑsona
lege eccipiatur. tam̃ ĩtelligens̾ est de
hus iegem sentire qui lilbitolłepos¬
sunt. Itaq sicastratũ ub̾tum iure u¬
rando quisadegit dicend̾ ẽ ñ punin¬
utrando adierit. ut sibi uubet. si quid̾

Expanded text:
est operas dare. Quamuis nulla persona lege excipiatur, tamen intellegendum est de his legem sentire, qui liberos tollere possunt. itaque si castratum libertum iureiurando quis adegerit, dicendum est non puniriurando adegerit, ut sibi nuberet, si
Abbreviated transcription (Latin):
ftñ ẽ. ⁊ iõ qi incentenariilib̾ti uõis
iccum ħebit patronꝰ. quicad igitur
quaq̃ rõneanenauit es alienatio
nultiꝰ ẽmoñitiꝰ prine si qua aliena¬
rat ĩ fraudem patroni adhuctamẽ
postauenatõem maior ceritenanio
temaneataliemtõ quid̃ uires ha¬
bebit. umptam̃ ꝑ famanã ⁊ calui

Expanded text:
t, et ideo quasi in centenarii liberti bonis locum habebit patronus: quidquid igitur quaqua ratione alienauit, ea alienatio nullius momenti est. plane si qua alienauerit in fraudem patroni, adhuc tamen post alienationem maior centenario remaneat, alienatio quidem uires habebit, uerumtamen per Fauianam et Calu
Abbreviated transcription (Latin):
Ciłbsa nõ om̃s suułuocat p̾tor set
gradatĩ ħ ẽ eos qui sui sũt s uepotes
sisut si miuꝰ eos quist̾ infi̾oris gͣdꝰ.
nec tos nuscebimꝰ plane si sunt ex
emancipato nepos ⁊ exnepote eius
ano ꝓuepos. dicend̾ eritutrumq ei
iũgrambo emĩ insuoꝵ lad successe¬
runt Si p̾climio nepos redierit

Expanded text:
 non omnes simul uocat praetor, sed gradatim, hoc est eos, qui sui sunt, scilicet nepotes, si sunt, si minus, eos qui sunt inferioris gradus: nec eos miscebimus. plane si sint ex emancipato nepos et ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ei iungi: ambo enim in suorum loco successerunt. Si postliminio nepos redierit,
Abbreviated transcription (Latin):
cat filium dicend̾ ẽ debe ꝯtroru̾siã
ad uttłq pub̾tatem distre. sũ petitor
sũ possor fit siu̾oalt̾ se solum alt̾
⁊ sedicat is quid̾ ille adoieu̾it qui se
solum dicat adhuc difftur ꝯtrotu̾¬

Expanded text:
 dicendum est debere controuersiam ad utriusque pubertatem differr‹i›, siue pe titor siue possessor sit. si uero alter se solum, alter et se dicat, ‹si› quidem ille adoleuerit qui se solum dicat, adhuc differtur controuer
Abbreviated transcription (Latin):
dent̾ dabit ei carbonianã bonoꝵ pꝰ¬
cesionem. ¶ Ouea sunt cãe cog¬
nitõis. unadande carbomane possõ¬
iis que hãt ꝯmodũ iliud. ut ꝑinde
atq similiam ꝯcrou̾siam pat̾etur.
ĩpubes possd̾em accipiat. ana ẽ cãe
cognitõ illa utrũ differri debeat in
tempꝰ ꝑub̾tatis cognitõ an p̾sentmri.
haũt diligentissumne pͥtori examinã¬
dum ẽ angxpeont pupilo repͥsen¬
tan cognitoeman potł diffem m
tp̃ pub̾tatis⁊ maxĩe mquirere h
a cognatis matre tutorib ꝙ pupun

Expanded text:
 non esse, dabit ei Carbonianam bonorum possessionem. Duae autem sunt causae cognitiones, una dandae Carbonianae possessionis, quae habet commodum isi nullam controuersiam pateretur impubes, possessionem accipiat, alia causae cognitio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupi
Abbreviated transcription (Latin):
dua nepotes ex eodem faio. hiiq
eiancipati sũt. ⁊ exalt̾o eoꝵ ꝓne¬
pos ĩ pot̃are desunct ꝑtemhebit ne¬
pos imꝰ aliamnepos cum filio suo.
Szis nepos⁊ ex ano nepote defũcto

Expanded text:
ex eodem filio hique emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, alia‹m› nepos cum filio suo. sed et si nepos et ex alio nepote defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
beniamĩnon fuccurrit s si cum eẽt
bes ft̃s fimixt᷑ tonoꝵ possois emola¬
m̃tum ¶ Cause cognits ĩ eo uͥtitur
ut si manifesta calũpina appareat
eoꝵ qui ĩfantib bonoꝵ posso̾em pe¬

Expanded text:
num non succurrit. sed ‹et si›, cum esset bes factus, finiretur bonorum possessionis emolumentum. Causae cognitio in eo uertitur, ut, si manifesta calumnia appareret eorum, qui infantibus bonorum possessionem pe
Abbreviated transcription (Latin):
nepationꝰ sine nb̃tus deportat᷑ post
restituat᷑ amissum patronatꝰͦ ⁊ peten
patrorꝰ uł ub̃tus ampuatꝰ restituat᷑.
¶Exalnditura ꝯtra tabulas donoꝵ pos¬
sessione patronꝰ ⁊ exuncia hr̃s ĩstitua

Expanded text:
patronus siue libertus deportetur et post restituatur, amissum patronatus et petenpatronus uel libertus damnatus restituatur. Excluditur contra tabulas bonorum possessione patronus et si ex uncia heres institua
Abbreviated transcription (Latin):
tatur᷑ ex constitutẽe diuimati ꝑue¬
neritad lib̾catem oꝑe ei ĩpoĩte ulłm
esfcm̃ hẽbuntꝰ s necis cui hona addi¬
fidei ꝯunssarias acceꝑunt. qͣnnuis si¬
dei ꝯmnssanas lib̾tates qmacceꝑunt
lib̾ciut sunt ꝓprii quos nulla nccͣite
cogente maiumisst. ¶Iudicium de
oꝑis tunc locum ht̃ cumoꝑe pret̾ie¬
ñ ꝑhibetur. patronꝰ oꝑas erige̾ Si
inpribes sit patronꝰ uoliuitate eiꝰ ñ
indet᷑ lib̾tamipta isi tutoris auct̃as
noluntati accessit. ratiquo habitio
possedm̃s consentiunt. ¶Ip̃ .x¬

Expanded text:
itutione diui Marci peruenerit ad libertatem, operae ei impositae nullum effectum habebunt. Sed nec cui bona addifideicommissarias acceperunt, quamuis fideicommissarias libertates qui acceperunt, liberti, ut sunt proprii, quos nulla necessitate cogente manumisimus. Iudicium de operis tunc locum habet, cum operae praeterienon prohibetur patronus operas exigere. Si impubes sit patronus, uoluntate eius non uidetur liberta nupta, nisi tutoris auctoritas uoluntati accesserit. Rati quoque habitio posse omnes fere consentiunt. 15
Abbreviated transcription (Latin):
sia sit ħ caũ lib̾aie iud̾i statim ex¬
plicand̾ ert. ¶Qm pupilio ꝯtioũ¬
siam facit. si simł cumn eo ĩ posso̾em
missus ẽ ali ex bonis destincti ñ debe¬
bit. ner quics de bonis defundi dumi
nue. ħenim possõ ꝓ satisaatõe cedit.
Non solum aummĩta pupilis pr̃ari de

Expanded text:
rsia sit, hoc casu liberale iudicium statim explicandum erit. Qui pupillo controuersiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis defuncti non debebit nec quicquam de bonis deminuere: haec enim possessio pro satisdatione cedit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ĩ põtate huiꝰ fu̾it. Iõ necdebu
manẜit ⁊ postea pr̃i suo ĩ adoptõ¬
erit. S si emancipatꝰ filꝰ meus
adoptau̾it extͣneum filiũ. is qui
adoptat᷑ ẽ filiꝰ ꝯtra tabłas meas¬

Expanded text:
m in potestate huius fuerit. ideo nec debuimanserit et postea patri suo in adoptiofuerit. Sed si emancipatus filius meus adoptauerit extraneum filium, is qui adoptatus est fili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ aliũ hic .R. qͣ filiꝰ ñ ẽ ex lib̾is
anniura adoptõis emãcipatõne
sinita sint Si faliũ hũs ⁊ ex eo
uepotemĩ locũ sili nepotẽ adopta¬
uero. ambo adnuttent᷑ plane si fu
emancipatõemn q̾situm sibi fili¬
um pr̃isuo ĩ adoptõeui dedit in
locum filii eqͥssimũ ẽ ei pr̃mri ꝙ¬

Expanded text:
lium: hic enim quasi filius non est ex liberis, cum iura adoptionis emancipatione finita sint. Si filium habens et ex eo nepotem in locum filii nepotem adoptauero, ambo admittentur: plane si fueemancipationem quaesitum sibi filium patri suo in adoptionem dederit in locum filii, aequissimum est ei pr
Abbreviated transcription (Latin):
bui legati catis peteũ posaint s pen¬
denre ꝯdõ ne cinancipatus ust inãn¬
runt eis postulanoradilsls se faitin¬
tatem.S meliꝰ ẽ ꝑ mediocͥtatem
thera rer̃ suaꝵ ꝯmictant. U tp ꝑ

Expanded text:
huius legati satis petere non possunt: sed pendente condicione emancipatus uel manrunt eis postulandi aduersus se facultatem. sed melius est per m‹e›diocritatem theca
Abbreviated transcription (Latin):
re. ꝯtra aũt ei caue o ꝑtebit ab eo
qui ĩ põtate Eut existente ꝯdõ¬
ne defendat᷑ ꝓ ea pce qͣm ꝯtulit
¶de illis que ane ciupa filii emã¬
cipati postinortẽ pr̃is perier̃. qr¬

Expanded text:
re: contra autem caueri ei oportebit ab eo qui in potestate est, ut existente condicione defendatur pro ea parte quam contulit. De illis, quae sine culpa filii emancipati post mortem patris perierun
Abbreviated transcription (Latin):
nussi sb̾and cã ĩ possoem missus ẽ
ñ priꝰ de possõne decede d qͣm ei sid̾i¬
omissũ solutum anteo noĩe satis¬
datum fu̾it siam ꝙ si ĩ incegͣ re
fieret in possdem oim mittetur ut¬
d cumosttur discede a posso̾ne deb.¬

Expanded text:
a in possessionem missus e‹s›t, non prius de possessione decedere debet, quam ei fideicommissum solutum aut eo nomine satisdatum fuerit: nam quod si integra re fieret, in possessionem non mitteretur, id cum offeretur, discedere a possessione deb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa sit dos couatio eiꝰ fiet. ¶ Si
sit nepos i neptis ex eodem filio⁊ do¬
tis d̃em dotem soli fr̾i collatura ẽ.
emancipata aũt neptis doteni⁊ bo¬
na sui soli nepotiñ ⁊̃ patruo ꝯferet.
s si sitneptissola ñ ⁊̃ nepos exede
eoden tunc ꝯftur patruo It̃q ne¬
potiuł nepti exalio s si duenep¬

Expanded text:
missa sit dos, collatio eius fiet. Si sit nepos et neptis ex eodem filio et dotis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non etiam patruo conferet. Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti uel nepti ex alio. Sed et si duae nep
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis prara uxore pͥgnante scã
moralam dux̾it eamq pͥgnantẽ
fet̾idiem q slium obierit etrm̃ ã¬
bol sufficiet. uidel cum nemo ꝯ¬
tendit nec calũpmat̾tem dicit¬
¶ Quociens autem uent̾ in poss̾em¬
mittit. solet mmulier curatõem uẽ¬
tripet̾e. solet ⁊ bonis. s ⁊ si quidẽ
tm̃ nentracurator datus sit credito¬
tordatus ẽ possut eẽ seturi credi¬
tores. cum ꝑiłm ad cinatorem ꝑti¬
ueat. Idcurto tinatorem bonis ex̾ĩn
torescurare uł si ꝗuisaliꝰ est quinon
edito partu successi onẽ speret. lxx ã
iureutum᷑. ut idem curatoꝵ ⁊ bonis⁊
cuispctiꝰ id fieri debebit. płes sidesi
bum potum ⁊ uestiũ tectum mu¬
uer prestet ꝓ faciltatib defucti
⁊ digintate eiatq mulieris dimri¬
nutõ aũtad hos sumptus fieri d.
prinĩ expectuma nuata si ea ñ fu¬
rare magis impendio qͣmaugere
ẽ neniterim res ⁊ usucaprantur
ne debitores tyr̃ lib̾entur idem cura

Expanded text:
prima uxore praegnate facta mox aliam duxerit eamque praegnatem fecerit diemque suum obierit, edictum ambobus sufficiet, uidelicet cum nemo cendit nec calumniatricem dicit. Quotiens autem uenter in possemittitur, solet mulier curatorem uentri petere, solet et bonis. sed si quidem tantum uentri curator datus sit, creditotor datus est, possunt esse securi creditores, cum periculum ad curatorem pertineat. idcirco curatorem bonis ex inqutores curare uel si quis alius est, qui non edito partu successionem speret. Hoc autem iure utimur, ut idem curator et bonis circumspectius id fieri debebit et plures, si desibum potum uestitum tectum mulieri praestet pro facultatibus defuncti et pro dignitate eius atque mulieris. Deminutio autem ad hos sumptus fieri debet primum ex pecunia numerata: si ea non furare magis impendio quam augere est, ne interim res usu capiantur, ne debitores tempore liberentur, idem curar
Abbreviated transcription (Latin):
nemi ꝯͣ tabulas emãcipatos adunt¬
tat ꝑtitipes q fatiatcũ lnis qui sũt
dĩditut sua quo boua ĩmedium ꝯ¬
ferant qui apperãt pat̾nam. Int̾
eosdabr̃conatõ quib possõ data est
planesi minorẽntalũ quem i esti¬
tuere ĩ uitegrũ solet p̾tor restitu̾it

Expanded text:
cipatos admittat participesque faciat cum his, qui sunt credit, ut sua quoque bona in medium conferant, qui appetant paterna. Inter eos dabitur collatio, quibus possessio data est. Plane si minorem uel alium, quem restituere in integrum solet praetor, restituerit
Abbreviated transcription (Latin):
atq tntores pupiłioꝵ. ¶ Eugitur
aũt curatorant ex huis qui tucores
dati sunt pͦthumo ant exncͣcͣns a¬
finib q aut ex substitutisant ex a¬
dat. Sermꝰ aiebat res hr̃ditarias hr̃¬
deui institutum uł aibstitutũ ob¬

Expanded text:
pupillorum. Eligitur autem curator aut ex his, qui tutores dati sunt postumo, aut ex necessariis adfinibusque aut ex substitutis aut ex adatur, Seruius aiebat res hereditarias heredem institutum uel substitutum ob
Abbreviated transcription (Latin):
apato ⁊ auo mortus denĩ pr̃e eiꝰne
pos pret̾tus accipiet pr̃is bonoꝵ pos¬
cmantipato sinepos retentus sit
⁊ utriq pret̾ti inttiqaccipient bo¬
noꝵ posscenr. ¶Si sinꝰ emancipa¬
tus ĩ adoptiua familia nepotẽ su

Expanded text:
pato et auo mortuo, deinde patre eius, nepos praeteritus accipiet patris bonorum posFilio emancipato si nepos retentus sit et utrique praeteriti, utrique accipient bonorum possessionem. Si filius emancipatus in adoptiua familia
Abbreviated transcription (Latin):
hostib capt̾ ñ furiss. S si rediturus
ab hostib mortis tpr̃ pr̃is ĩuenratur.
equecollatõ ent facienda. ¶Si emã¬
lictum cum moreret᷑ an id ꝯfe̾tur.¬
ꝯfend̾ ẽ. qnĩ utile ẽ ħ fidei ꝯmissũ.

Expanded text:
hostibus captus non fuisset. sed et si redemptus ab hostibus mortis tempore patris inueniatur, aeque collatio erit facienda, Si emanlictum, cum morietur, an id conferendum est, quoniam utile est hoc fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditaria.Ticia erasse hr̃s sccipta
ꝑteidmudiã hr̃dicatis meiue ro¬
gata restitu̾at fund̾ a testatore obli¬
gatum luerenolint s eũ uendẽte
creditox maudauit reduũd̾ seie¬

Expanded text:
hereditaria. Titia ex asse heres scripta partem dimidiam hereditatis Maeuiae rogata restituerat: fundum a testatore obliga tum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Sei
Abbreviated transcription (Latin):
tinent. si ĩ pot̾ate ꝑmanass ita ã
ex ea ꝑtedimidia renqͣm libericiꝰ
hiis qui d̾taxat bona sua ꝯferat.
cipatus solusueĩat ⁊ excludat ne po¬
tes ĩ põtatemanẽtes. u nepotes
uire põtatis obiuat᷑ prĩsuo ⁊ in
adoptõcin datus filiꝰ⁊ hr̃s institut᷑
cipato siũ pr̃ pretitus sit siue ĩsti

Expanded text:
tineret, si in potestate permansisset, ita ut ex ea parte dimidiam, reliquam liberi eius hisque dumtaxat bona sua conferat.  neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo. Et in adoptionem datus filicipato, siue pater praeteritus sit siue insti
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ro fecit. siue ꝑsonas siue por¬
tõnes mim̾em᷑Si duo nepo
te is mortus emancipati bõꝵ
possõem anipetant utrũ dimidi¬
as anaͣrtas patruo ꝯfredereant
põtate eẽnt ducenta ꝓuta acasis¬
sent centũ filiꝰ centum duo fr̾es
ꝑ hĩditatem auihr̃ent. ¶Si duo
emancipati bonoꝵ possd̾em pene¬

Expanded text:
enim ratio facit, siue personas siue portiones numeremus. Si duo nepotes ex filio mortuo emancipati bonorum possessionem aui petant, utrum dimidias an quartas patruo conferre debeant, potestate essent, ducenta puta adquisissent, centum filius, centum duo fratres per hereditatem aui haberent. Si duo emancipati bonorum possessionem petie
Abbreviated transcription (Latin):
ex nolũtatepr̃as ducta filiũ fu̾it sor¬
titꝰ denĩ nepos pr̃eiam mortuo ad
honoꝵ possoem ain uelit uẽiread¬
mutendꝰ ẽ ad eam. sion emĩ ꝑresti¬
sionem is qui filiꝰ iustus ẽ efficit᷑
ũ fuꝰ. cumreftissio quo magis ad¬
nttant᷑ ñ quouimꝰ ad hibeat. siam
filiꝰut de coĩsit. ram ipĩ qł pr̃i mu¬
uerem taiem hr̃e dicemꝰ ⁊ exea na¬
tumi. ad honoꝵ possd̾em ami admit¬
ti. cumpossit auus iure suonti eũ¬
q exhr̃dare. Nec enĩmmꝰ ex ħ nepo¬
te is qui de ĩofficioso cogniturꝰ est.¬

Expanded text:
ex uoluntate patris ducta filium fuerit sortitus, dein nepos patre iam mortuo ad bonorum possessionem aui uelit uenire, admittendus est ad eam: non enim per rescissionem is, qui filius iustus est, efficietur non filius, cum rescissio, quo magis admittantur, non quo minus, adhibeatur. nam filius, ut dedecori sit tam ipsi quam patri mulierem talem habere, dicemus et ex ea natum ad bonorum possessionem aui admitti, cum possit auus iure suo uti eumque exheredare: nec enim minus in hoc nepote is, qui de inofficioso cogniturus est
Abbreviated transcription (Latin):
sitiplus h̃tut᷑ ẽ is cui legotum erit
qͣmemancipatꝰ. decreto itaq ista tem¬
ꝑari debẽt. ut hr̃ditatis ꝑtemieman¬
cipatꝰ pr̃et ita nescriptus hr̃s ampliꝰ
tum bonoꝵ possõis nõie remansur
cium fusciañ muindielegatun.
placuit ꝑentes⁊ lib̾os hr̃des quo nisti¬
tutos tueriusq ad ꝑtem uirdlem exẽ¬
plo legator neplus hr̃ent ex istitu¬
tõnetaies ꝑsone qͣmadeũ ꝑuentur̃¬

Expanded text:
fuerit, plus habiturus est cui legatum erit quam emancipatus. decreto itaque ista temperari debebunt, ut et hereditatis partem emancipatus praestet ita, ne scriptus heres amplius tum bonorum possessionis nomine remansurcium Fuscianum Numidiae legatum placuit parentes et liberos heredes quoque institutos tueri usque ad partem uirilem exemplo legatorum, ne plus haberent ex institutione tales personae, quam ad eum peruentur
Abbreviated transcription (Latin):
hilend̾ cum posseag̾e marcełł. ait
b si ignorans hr̃s legatũ ꝓ fructu¬
ario dedit ad exhibend̾ eum ñ tem̾
paiam ẽ. sucturrend̾ tũ legatano
adu̾sus fructuatiũ marcelt. ꝓbat.
¶Si ad fiscumportõ hr̃oitatis ꝑuenit

Expanded text:
hibendum eum posse agere Marcellus ait. sed si ignorans heres legatum decem fructuario dedit, ad exhibendum eum non teneri palam est: succurrendum tamen legatario aduersus fructuarium Marcellus ait. Si ad fisc
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it deiũ sit filiꝰ emancipat᷑ noce¬
bit ei exhĩdatõ Inadoptõem da¬
tos filios ñ subinou̾ipͥtoruoluit¬
si modo h̃des iustituti sint ⁊ hoc
iustissie eum fetisre lałyait siec
hr̃ces scripti accipient ꝯtra tablas
bonoꝵ posso̾em. Szipi soli nonꝰ

Expanded text:
nocebit e‹i› exheredatio. In adoptionem datos filios non summoueri praetor uoluit, modo heredes instituti sint, et hoc iustissime eum fecisse Labeo ait: nec heredes scripti, accipient contra tabulas bonorum possessionem, sed ipsi soli non
Abbreviated transcription (Latin):
ex semisse ticia ex q̃drante ⁊ aliiste
liquis portõib hr̃dib ĩstitutisita ca¬
uit ficei aũt ur̃e mando gai sei et
lucia ciciauti postobitũ ur̃m redda¬
tis restituatis ticio sempmo semis¬
sem pat̾mõii ⁊ portõa eius qͣm nobis

Expanded text:
ex semisse, Titia ex quadrante et aliis ex reliquis portionibus heredibus institutis ita cauit: 'fidei autem uestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum uestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem patrimonii et portionis eius, quam uobis
Abbreviated transcription (Latin):
li repectiũam dem̃ deubanteuxo¬
redee ectõuedotu decessĩt legatariꝰ
atꝙ legatũ eleg̾it mułrad hr̃dem
tͣnsire legatum dciñ ẽ. id q ⁊ iuł
ticiom fac̾ cessiom drem̃ fac̃ ꝓnde

Expanded text:
li re pecuniam, deinde deliberante uxore de el‹e›ctione dotis decesserit legatarius atque legatum elegerit mulier, ad heredem transire legatum dictum est. idque et ic
Abbreviated transcription (Latin):
exsua ꝑsona qͣin ex gai seiidatum
stati ten̾ut ꝑtem dindiam se¬
missis ex ꝑsona feu restituat Fai¬
amsuam hr̃dem scripsit. nepotem
q̃mexea heuat ei substitiut ⁊ ita ca¬
uit. lucis ticio fr̾es mei filio genero
ineo. ec aurcos relinqͦ quo legato

Expanded text:
ex sua persona quam ex Gaii Seii datum statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cauit: 'Lucio Titio f‹r›atris mei filio genero meo ducentos aureos relinquo. quo legato
Abbreviated transcription (Latin):
precatẽ tuam qͥtqͥdad te ꝑuen̾it
misłtaut unciam hĩditatis ex qua
so restitu̾e debeat. sꝵ. ñ ꝓponisem̃¬
sutan sialiqͣm ꝯtro. u̾siam seiꝰ de
hauc solam unciã exqua ĩsticut᷑ ẽ¬

Expanded text:
pietatem tuam, quidquid ad te peruenerit miserit, an unciam hereditatis, ex qua so restituere debeat. respont, an, si aliquam controuersiam Seius de hanc solam unciam, ex qua Stichus
Abbreviated transcription (Latin):
ui quidam ꝓpinquis fłiitesa¬
m̃timaccaret ac postlongũ spa¬
cum ꝙprãl ꝓbass licet diesei petẽ¬
dapossõnis q̃ni forte c̾tus act̾atõis
cere debuit cessise iuidetur at m̃¬

Expanded text:
um quidam propinquus falsum testamentum accusaret ac post longum spatium temporis probasset, licet dies ei petendae possessionis, quam forte certus accusationis petere debuit, cessisse uidetur, at
Abbreviated transcription (Latin):
supͣsensum ẽ ĩ boĩs mułiis ꝯpura¬
ne de dote reddenda intͥpoĩca resti¬
lẽoitate̾ ꝯputari. ¶ Que hebat
silũ ⁊ ex eanepotem utrosq ĩmari¬
ti põtateminaritũ exasse scͥpsit hr̃¬
marit᷑ me̾mͥ lñs erit peto sideiq eiꝰ¬

Expanded text:
sponsum est in bonis mulieris computane de dote reddenda interposita restihereditatem computari. Quae habebat filium et ex eo nepotem utrosque in mariti potestate, maritum ex asse scripsit heremaritus me
Abbreviated transcription (Latin):
restituta ẽ hr̃ditas nntħominꝰ ad
cantõem ꝯpellit᷑ nec ñ ⁊ qui ꝑ ali¬
os hĩdes existũt uł honorarii suctes¬
sores ad satͥfactõem epellunt᷑
planesiquis omissa stipłone u

Expanded text:
a est hereditas, nihilo minus ad cautionem compellitur. Nec non et qui per alios heredes existunt siue honorarii successores ad satisdationem compelluntur. Plane si quis omissa stipu
Abbreviated transcription (Latin):
cãs ⁊ ꝯdões meẽsciend̾ est. ꝓñ si qua
sit exreptõ que ⁊ petẽtileg̾atũ expõi
solet eamd̾ ex stipłatuquo agẽti
opponendam ẽẽ placet. ¶ Ecuratori
ti noĩe sndeat hr̃s. offiliꝰ atrita ca¬
uere deb̾e. suscuiꝰ nõie taueat dicat¬

Expanded text:
e sciendum est: proinde si qua sit exceptio, quae ‹pet›enti legatum opponi solet, eandem ex stipulatu quoque agenti opponendam esse placet. Procuratori ti nomine spondeat heres, Ofilius ait ita cauere debere, si is, cuius nomine caueat, uiuat