comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ore gladii. & extinguamꝰ om̃s habitan¬
tes chaos. om̃s contͣrias uirtutes. Utinã
& ego mͦ qui loquor ad uos uerbũ dĩ. cor
peccatoris pulsare possi. Qđ si fecero.
certũ ẽ qđ gladio oris mei ꝑcutiã for.¬
nicationẽ. ꝑcutiã malitiã. reprimã furo.¬
rẽ. & si qua sunt alia mala. in ore gladii¬

Expanded text:
in ore gladii, et exstinguamus omnes habitatores chaos, omnes contrarias virtutes. Utinam et ego modo dum loquor ad vos verbum Dei, cor pectoris pulsare possim! quod si fecero, certum est quod gladio oris mei percutiam fornicationem, percutiam malitiam, refrenem furorem, et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc cũ legunt uidei crudeles efficiunt᷑.
& humanũ sanguinẽ sitientes. putantes
qr & scĩ ita ꝑcusserunt eos qui habitabañ
gay ut ñ relinqueret᷑ ab his qui saluus fie.¬
eret. neq qui effugeret. ñ intelligentes in

Expanded text:
ec cum legunt Judaei, crudeles efficiuntur, et humanum sanguinem sitientes, putantes quia et sancti ita percusserunt eos qui habitabant Ahi, ut non relinqueretur ab eis qui salvus fieret et neque qui fugeret: non intelligentes
Abbreviated transcription (Latin):
grecos habet᷑ in ligno. Ergo duplex ratio
dnĩcȩ crucis. una illa quã dic̃ apłs petrꝰ
lo fecit. in quo & crucifixꝰ ẽ & triumphatꝰ
Idõ deniq & apłs paulus dicebat. Michi aut̾
absit głari. nͥ in cruce dñi mei ħu xp̃i. ꝑ qũ

Expanded text:
gno. In ligno ergo duplex ratio est Dominicae crucis: una illa quam dicit apostolus lo fuit, in quo crucifixus est et triumphatus. Ideo denique apostolus Paulus dicebat: « Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce D
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui habitabant gai. ꝗͣ plurimos ex nob̃ in¬
t̃fecerunt. Gai int̾p̃tat᷑ chaos. Chaos autẽ
locũ ł habitaculũ ẽẽ nouimꝰ contͣriarũ uirtu¬
tũ. quarũ rex & pͥnceps tabulus ẽ. Aduersũ
hunc ueniens iħc. in duas partes diuisit po-¬
płm. Alios quidẽ in pͥmis statuit. alios in po¬
steriorib. qui ex insꝑato post t̾ga ueniañ
inimicoꝵ. Et uide. si ñ pͥma par̃s est płi
illa de qua dieit. ñ ueni nͥ ad oues ꝑditas

Expanded text:
hi qui habitabant Ahi quamplurimos ex nobis interfecerunt. Ahi interpretatur chaos, chaos autem locum vel habitaculum esse novimus contrariarum virtutum, quarum rex et principes diabolus est. Adversum hunc veniens Jesus, in duas partes dividit populum, et alios quidem in primis statuit, alios in posterioribus, qui ex insperato post tergum veniant inimicorum. Et vides num prima pars est populi illa de qua dicit: « Non veni nisi ad oves perditas
Abbreviated transcription (Latin):
iubet᷑ adõ dux płi isrł ui duas partes di.¬
uidẽ populũ. ut pars sunulet fugã. pars
aut̃ subsistat in insidus quib decipiat᷑ gai¬
cũ p̾ceꝑit iħs. Quib ita dispositis. rex gai
uideus iħm & filios isrł enunꝰ. concitat᷑ adũsũ
eos in p̃lium. Illis uͦ simulantib fugã. isti acriꝰ
insequunt᷑. & uelut spolia ducturi de hostib
om̃s simul de  eilutate ꝓcedunt. ita ut  seript᷑a
dicit. relinquerent uacuã ciuitatẽ. S postea¬
quã ad constitutũ ꝓgressi sunt locũ conũsus
iħe siguũ dedit ut exurgerent qui in insidus
erant. & dorsa hostiũ ceclant. & ita illi nouissi¬
ini & isti primi medios hostes conelusos int̾i.¬
munt uniu̾sos. Et hoc mͦ uictis his qͥ habitabãt
His audit̾is. ueri simile ẽ auditores dicere.
Iuo mͥ hȩc: Quid mͥ confert si cognoscã qđ
uicti sunt hi qui habitabant gãi quasi non
similia aut &iã potentiora bella ł gesta
suͥnt ł gerant᷑ : Hec fuit cura sp̃s sc̃ĩ. ut re¬

Expanded text:
ubetur a Deo dux populi Jesus in duas partes dividere populum, ut pars simulet fugam, pars autem subsistat in insidiis, quibus decipiatur Ahi. Quibus ita dispositis, rex Ahi videns Jesum et filios Israel eminus, concitatur adversus eos in praelium: illis vero simulantibus fugam, isti acrius insectantur, et velut spolia ducturi de hostibus, omnes simul procedunt, ita ut, ut Scriptura dicit, relinquerent vacuam civitatem. Sed posteaquam in constitutum progressi sunt locum, conversus Jesus signum dedit ut exsurgerent qui in insidiis erant, et dorsa hostium caederent: et ita illi novissimi et isti primi medios hostes conclusos interimunt universos: et hoc modo victis his qui habitabant His auditis, verisimile est auditores dicere: Quid mihi haec? quid mihi confert si cognoscam quod devicti sunt qui habitabant Ahi? quia si non similia, aut etiam potentiora bella, vel gesta sint vel gerantur, haec fuit cura Spiritus sancti ut, re
Abbreviated transcription (Latin):
int̾imnere. Int̾unimꝰ aut̃ demones. ñ ipsam
eoꝵ substantiã ꝑimentes. s qr opꝰ eoꝵ ac
studiũ hoc ẽ ut peccare homines faciaÑ.
& hoc ẽ illoꝵ uita si nos peccenꝰ. Int̾ficiutĩ¬
nͨ dimttunt ex eis ullũ. hi sine dubio
qui cũ om̃i diligentia seruant suũ cor.
ne de eo cogitationes malę ꝓcedañ.
s & qui obseruant os suui ut om̃is sermo

Expanded text:
imere. Interimimus autem daemones, non ipsam eorum substantiam perimentes: sed quia opus eorum ac studium hoc est ut peccare homines faciant, et haec est illorum vita si nos peccemus, sine dubinon dimittunt ex eis ullum: hi sine dubio qui cum omni diligentia servant cor suum, ne de eo cogitationes malae procedant. Sed et qui observant os suum, ut omnis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
euangelizaret ad maRiam. de natiuitate
eiꝰ dix̃. Uirtꝰ altissimi obumbrabit tibi
Propt̾ qd intelligimꝰ quã pluruna primo
hoc aduentu eiꝰ adumbrari. quoꝵ adimple¬
tio atq ꝑfectio in sedo consũmet᷑ aduen¬
cũ eo. simulꝙ nos sede fecit in celestib

Expanded text:
Mariae de nativitate ejus, dicit: « Virtus Altissimi obumbrabit tibi ; » propter quod intelligimus primo hoc adventu ejus adumbrari, quorum adimpletio et perfectio in secundo consummetur advencum ipso, simulque sedere fecit in c
Abbreviated transcription (Latin):
tat. duce. Dimilit̾ & de concupiscentiȩ
ẽ. De quib cunctis ita agendũ ẽ discipło
iħu. ut nichil om̃ino hoꝵ in eiꝰ corde re¬
spiret. ne forte si parui alieuiꝰ uicu
aut consuetudo aut cogitatio relinqͣt᷑
in corde. ꝓcessu temporis conualescat
& paulatĩ uires latitando conquirat.
atq ad ultimũ reuocet nos ad uoniitũ
nr̃m. & fiant hominis illiꝰ cui hoc accide¬
rit nouissima peiora pͥorib IHoc erat¬

Expanded text:
t duce. Similiter et de concupiscentiae est; de quibus cunctis ita agendum est discipulo Jesu, ut nihil horum omnino in ejus corde respiret; ne forte si parvi cujuslibet vitii aut consuetudo aut cogitatio relinquatur in corde, processu temporis convalescat, et paulatim vires latitando conquirat, atque ad ultimum revocet nos ad vomitum nostrum, et fiant hominis illius, cui hoc acciderit, novissima pejora prior
Abbreviated transcription (Latin):
ut ext̾minarent᷑. Dũ enĩ ñ uenunt
inimicȩ uirtutes quȩ peccata oꝑant
in nob̾. nec ꝓuocant nos ad peccul¬
aũ uec laceseunt ad dimicandũ. ut¬
su uos in polur. ut & nos uictoride

Expanded text:
ut exterminarentur. Dum enim non veniunt inimicae virtutes quae peccata operantur in nobis, nec provocant nos ad peccandum, nec lacessunt ad dimicandum, intrsus nos in praelium, ut et nos victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
fecimꝰ. Puto sane qr scĩ quiq repug.¬
nantes aduersũ istos incentores pecca.
quemq suꝑantes. iuminuant exereitũ
demonũ. & uelut equos plurimos eoꝵ
int̾imant. Uerbi causa. ut is qͥ caste pu¬
diceq uiuendo forncationis sp̃m suꝑa.¬
uerit. ñ ult fas sit illũ sꝑm qͥ ab illo
scõ uictꝰ ẽ impugnare iterũ aliũ ho.¬
minẽ. s sic̃ illi sps qui rogabant ihm
ne in abyssũ mutterent᷑. qđ tunc iterĩ
dñs ꝓ p̾senti dispensatione ẽcessit. ita
consequens uidet᷑ qđ singłi quiq neqͣ sps¬

Expanded text:
et. Puto sane quia sancti quique repugnantes contra istos incentores peccatoquemque superantes, imminuant exercitum daemonum, et velut quamplurimos eorum interimant. Verbi causa, ut is qui caste pudiceque vivendo fornicationis spiritum superaverit, non ultra fas sit illum spiritum qui ab illo sancto victus est, impugnare iterum alium hominem, sed sicut illi spiritus rogabant Jesum, ne in abyssum mitterentur, quod tunc interim Dominus pro praesenti dispensatione concessit , ita consequens videtur, quod singuli quique
Abbreviated transcription (Latin):
qui indesinent᷑ sꝑalem macherã tenens.
ñ aufert eam a ceruicib hoꝵ hostiũ de
quib suꝑiꝰ memorauimꝰ. sic̃ & hieremias
ꝓpħa dic̃. Maledictꝰ homo qͥ facit opus
dñi negligent̃. & aufert macherã suam
a sanguie inimicoꝵ. Hoc si scdm litt̾am
intelligamꝰ. necesse erit nos indesinent̃
sanguinẽ effunde. Qđ iudĩ putantes qͥ
integro sunt caro & sanguis. crudeles &
impłacabiles fiunt. dicentes maledictio.¬
nẽ eẽ positam his qui a sanguine effun¬
dendo cessaueruit. & idõ pedes eoꝵue
loces sunt ad effundendũ sanguinẽ. Sed
illis huiꝰcemodi intelligentia qui caro &
spũalem gladiũ uerbi dĩ a sanguine ẽ¬
trariarũ uirtutũ. & mortificare eas in
uno quoꝙ auditoꝵ. Int̾ficiunt᷑ autẽ in

Expanded text:
qui indesinenter spiritalem machaeram tenens, non aufert eam a cervicibus horum hostium de quibus superius memoravimus. Sicut et Jeremias propheta dicit: « Maledictus homo qui facit opera Dei negligenter , » et aufert machaeram suam a sanguine inimicorum. Hoc si secundum litteram intelligamus, necesse erit nos indesinenter sanguinem fundere: quod Judaei putantes, qui ex integro caro sunt et sanguis, crudeles et implacabiles fiunt, dicentes maledictionem impositam esse his qui a sanguine effundendo cessaverint: et ideo pedes eorum veloces sunt ad effundendum sanguinem. Sed illis hujuscemodi intelligentia, quia caro et spiritalem gladium verbi Dei a sanguine contrariarum virtutum, et mortificare eas in unoquoque auditorum. Interficiuntur autem in
Abbreviated transcription (Latin):
singłi honunes habent uicia. ł peccata
cõmittunt. s plura ab uno quoq uidenͣ
adiitti. Et it̾ũ ñ ẽ putandũ qđ uiꝰ
fornicationis sꝑs seducat eũ qui uerbi
grã in brittannis fornicat᷑. & illũ qui in
tantes. ad huiꝰcemodi eos peccata sol¬
licitent. Similit̾ & iracundiȩ̨ sꝑm pͥnei¬
pẽ unũ eẽ arbitror. innumeros uͦ esse
nob om̃ib seribit. Esse tam̃ reor horũ
om̃iũ pͥncipẽ uelut eminentiorẽ quen¬
dã in nequitia & ui scełe celsiorẽ. qui
totũ mundũ quẽ isti ad peccata singuli
quiq ꝑ peccatoꝵ speties ꝓ parte sollici.¬
tant. solus uelut om̃iũ pͥncipũ dux. &.¬

Expanded text:
singuli homines habent vitia, vel peccata committunt, sed plura ab unoquoque videntur admitti. Et iterum non est putandum quod unus fornicationis spiritus seducat eum, qui, verbi gratia, in Britannia fornicatur, et illum qui in tantes, ad hujuscemodi eos peccata sollicitent. Similiter et iracundiae spiritum principem unum esse arbitror, innumeros vero esse nobis omnibus scribit . Esse tamen reor horum omnium principem velut eminentiorem quemdam in nequitia, et in scelere celsiorem, qui totum mundum, quem isti ad peccata singuli quique per peccatorum species per partes sollicitant, solus velut omnium princeps et dux
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quomͦ uere uidebit᷑ dici de filio naue
solo dño meo iħu xꝑo. Si enĩ considereᷤᷤ
te qui uenisti ad iħm. & ab eo ꝑ baptis
mi grãm remissionẽ consecut᷑ peccatoꝵ¬
& iam inte ñ pugnat caro aduersũ sꝑm
tam̃  Ihui xꝑi in corpore tuo circũferas.¬
ita ut cessantib inte om̃b p̃lus efficia¬
ris pacificꝰ. & filiꝰ dĩ uoceris. S hoc fiet
postea quã bella tͣnsieris. & adũsarios
subieceris. Tunc tͥ dabit᷑ requies. ut reqͥ¬
escas sub uite tua qui ẽ xꝑe iħe. & sub
dõ patri om̃ipotenti in ipso ceꝑo dño

Expanded text:
Hoc quomodo vere videbitur dici de filio Nave,solo Domino meo. Si enim consideres te, qui venisti ad Jesum, et per gramo peccatorum remissionem consecutus es; jam in te non pugnat caro adversus spirtam mortem Jesu in corpore tuo circumferas,ita et cessantibus in te omnibus praeliis efficieris pacificus, et filius Dei vocaberis. Sed hoc fiet posteaquam bella transieris, et adversarios viceris; tunc tibi dabitur requies, ut requiescas sub vite tua, quae est Christus, Domino Patr
Abbreviated transcription (Latin):
mo ipse legis appellat᷑. sic̃ & in euan.¬
gelio dic̃ Habent moysen & ꝓpħas.
audiant illos. Lex gͦ p̃cipit nob̾ inter.¬
ficere oñis reges peccati. qui nos ꝓ.¬
uocant ad peccatũ Sic fecit iħe
& ñ ẽ trangressus quicꝗͣ de om̃ib qͦ
constituit ei moyses Piximꝰ quidẽ
scđm pͥorẽ expositionis ordinẽ. qͥa
quȩcũq lex dĩ quȩ nẽ moyses appel¬
lat᷑ constituit. implet iħs in nobis.
& ipse ẽ qui int̾iit in nob uicia &
nequissima peccati regna subuertit.
Potest a iã de ipso dño & saluatos
nr̃o diei. qr omĩa quȩ p̾cepit moyses in
lege fecit iħe. & ñ ẽ transgressus quicꝗͣ.

Expanded text:
mo ipse legis appellatur, sicut et in Evangelio dicit: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Lex ergo praecepit nobis interficere omnes reges peccati qui nos provocant ad peccatum, sicut fecit Jesus, et non est trangressus quidquam ex omnibus quae constituit ei Moyses. Diximus quidem, secundum priorem expositionis ordinem, quia quaecunque lex Dei, quae nunc Moyses appellatur, constituit, implet Jesus in nobis; et ipse est qui interimit in nobis vitia, et nequissima peccati regna subvertit. Potest tamen etiam de ipso Domino et Salvatore nostro dici, quia omnia quae praecepit Moyses in lege, fecit Jesus, et non est transgressus quidquam.
Abbreviated transcription (Latin):
qui respiret: Uidendũ ẽ qui sit. qui
nec respirare quidẽ ꝑ p̃ceptũ dñi iube.¬
t᷑. Uerbi causa. si ira ascendit in cor me.¬
un. potest fieri ut oꝑa quidẽ iracundiȩ
ñ impleam. E metu det̾ritꝰ. ł & iã futuri
iudicii timore cohibit̾. S ñ inquit hoc
sufficit. Agendũ tͥ potiꝰ ẽ. qͣtuiꝰ nec ipsa
quidẽ cõmotio iracundię locũ habeat
intͣ te. Si eĩ efferueseit animꝰ & cont᷑¬
bat᷑. & iã si ñ impleuerit opꝰ. ipsa tam̃ ꝑ

Expanded text:
qui respiret? » Videndum est qui sit qui ne respirare quidem per praeceptum Domini jubetur. Verbi causa, si ira ascenderit in cor meum, potest fieri ut opera quidem iracundiae non impleam, vel metu deterritus, vel etiam futuri judicii timore cohibitus; sed non, inquit, hoc sufficit: agendum tibi potius est quatenus ne ipsa quidem commotio iracundiae locum habeat intra te; si enim effervescit animus et conturbatur, etiamsi non compleverit opus, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
monet dic̃s. Beatꝰ qui tenebit & allidet
paruulos suos ad petram. babylonis sci¬
licet paruulos. qͥ nulli alii intelligant᷑
nͥ cogitationes malȩ quȩ cor nr̃m con-¬
fundunt. & contͣbant. Hoc enĩ int̾p̃ta.¬
t᷑ babylon. Quȩ cogitationes malę

Expanded text:
ntur. « Beatus qui tenebit, et allidet parvulos tuos ad petram . » Babylonis scilicet parvulos, qui nulli alii intelliguntur nisi cogitationes malae, quae cor nostrum confundunt et conturbant: hoc enim interpretatur Babyl
Abbreviated transcription (Latin):
qđ magis ẽ in uicis carnis. S & om̃ium
illoꝵ regũ quoꝵ iuim scđm nominũ suoꝵ
int̾pretationẽ iani ante exposumꝰ. equi
ipsis abscide uicia. & accepto sꝑuali gla¬
dio subueruare omẽm istũ ęquitatũ ui¬

Expanded text:
magis est, in vitiis carnis; sed et omnium illorum regum, quorum vim secundum nominum suorum interpretationem jam ante exposuimus, et ipsis abscidere vitia, et accepto spiritali gladio, subnervare omnem equitatum i
Abbreviated transcription (Latin):
usi eẽ referunt᷑. & lex nichil de equis
s de asinis maudat. ut pote animalib
qui ad humanos labores iuuandos. & ob
ouera eoꝵ portanda uident᷑ ex istere.
accipit᷑. Sunt gͦ asini frequent̾ ab scrp¬
tura intypo gentiũ positi. sic̃ & saliu¬
tor ostendit. supͣ asinũ sedens. Numqũa
aut̃ eqͦ sedens refert᷑. S & cũ discpłos
mittit ad soluendã asinã. & pullũ asinȩ
dic̃ eis. Si quis uos int̾rogauerit. dicite

Expanded text:
usi fuisse referuntur; et lex nihil de equis, usi fuisse referuntur; et lex nihil de equis, sed de asinis mandat, ut pote animalibus quae ad humanos labores juvandos et onera eorum portanda videntur existere: accipitur. Sunt ergo asini frequenter in Scriptura et in typo gentium positi, sicut et Salvator ostendit super asinum sedens, nunquam autem equo sedens refertur. Sed et cum discipulos mittit ad solvendam asinam et pullum asinae, dicens eis: « Si quis vos interrogaverit, dicite
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ant eẽ uictorib : Uis aut̃ scire qr
solebant ifrłitȩ huiꝰ rei & utilitatis
hab̾e curã. et deuictis hostib ad suos
usus reseruare uim̃ta: In numeris le¬
gimꝰ scriptũ. qr cũ ex p̃cepto dĩ ꝓces¬
sissent pugnare adũsũ inadianitas. de¬
uictis hostib aliqͣ milia asinoꝵ de p̾da
hostiũ reseruart̃ suis usib ꝓfuturos. nec
om̃ino refert᷑ ibi qr int̾fecer̃ asinos hosti¬
b suꝑatis. Nos gͦ scripturã scãm sibi.¬
nis quidẽ ñ ẽ scriptũ qr subneruati st̃.¬
qr nec madianitarũ spolia uł animalia
int̾empta dicant᷑. s ꝓfuisse isrłicis usib
de istis aut̃ qui ñ habebant asinos sed
bat᷑ ex pleuit. Putamꝰ hȩc accidisse fortu¬
itu. ut equi hostiles int̾unerent᷑. & asini
seruarent᷑. & in p̃ceptis dĩ fortuitu aliqͣ
arbitram᷑ incide : An digniꝰ uidet᷑ ut pu¬
temꝰ magis ui his scripturã inẏsticã aliqͥd
indicare: Deniq & filii isrł numꝗͣ equiꝰ

Expanded text:
oribus? Vis autem scire quia solent Israelitae hujus rei et utilitatis habere curam, et devictis hostibus, ad suos usus reservare jumenta; in Numeris legimus scriptum: « Qui cum ex praecepto Dei processissent pugnare adversus Madianitas, devictis hostibus, aliquot millia asinorum de praeda hostium reservarunt, suis usibus profuturos ; nec omnino refertur ibi quia interfecerint asinos, hostibus superatis. Nos ergo Scripturam sanctam sibinis quidem non est scriptum quia subnervati sunt, nec Madianitarum spolia et animalia interempta dicuntur, sed profuisse Israeliticis usibus. De istis autem qui non habebant asinos, sedbatur, explevit. Putamus haec accidisse fortuitu, ut equi hostiles interimerentur, et asini servarentur? et in praeceptis Dei fortuita aliqua arbitramur incidere? An dignius videtur ut putemus magis in his Scripturam mysticum aliquid indicare? Denique et filii Israel nunquam equis
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ sp̃ualũ gerereñ.
nũquã opinor iudai-¬
carũ hẏstoriarũ
libri discpłis xꝑi
qui uenit pacẽ do¬
cere legendi in ec-¬
desus fuissent ab apłis traditi. Quo
enĩ eis belloꝵ ꝓficeret ista descriptio.
sciens apłs nulla nob̾ iã ultra bella eẽ
carnalit̾ ꝑagenda. s animȩ certamina
contͣ spuales adũsarios desudanda. ue¬
p̃ceptũ dat
Induite
uos armatura dĩ. ut possiti¬
ut possitis
stare adũsũ astutias diaboli. Et ut hoꝵ¬

Expanded text:
 spiritalium gererent, nunquam, ut opinor, Judaicarum historiarum libri discipulis Christi, qui venit pacem docere, legendi in ecclesiis fuissent ab Apostolis traditi. Quo enim eis bellorum proficeret ista descriptio, sciens Apostolus nulla nobis jam ultra bella esse carnaliter peragenda, sed animae certamina contra spiritales adversarios desudanda, veeceptum dat Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus astutias diaboli?
Abbreviated transcription (Latin):
odibiles & odientes inuicẽ. & om̃e qđ¬
in hominib ante quã credant. Benegͥ
dic̃. qr om̃s occidit iħe. qͥ exxierunt
ad bellũ. Nulla enĩ speties peccati ta¬
ta ẽ. qua ñ sit suꝑior iħc. qui ẽ uerli
& sapientia ddĩ. Omĩa eiũ suꝑat ꝙ in¬
cit. Aut ñ ita credimꝰ qr onĩe genus pa¬
cati cũ ad salutare lauaerũ uenimꝰ al.¬
fert̃ Hoc &iã apłs paulus desigia
qui cum uniuersa peccatoꝵ genra
dinumerasset. addit pꝰ om̃ĩa & dett

Expanded text:
dibiles et odientes invicem, et omne ilin hominibus antequam credant. Bene ergo dicit quia omnes occidit Jesus qui exierunt ad bellum, nulla enim species peccati tanta est qua non sit superior Jesus, qui est Verbum et sapientia Dei. Omnia enim superat et vincit. An non ita credimus quia omne genus peccati cum ad salutare lavacrum venimus aufertur? Hoc enim et Apostolus designat, qui cum universa peccatorum genera dinumerasset, addit post omnia, et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
dine p̃cepͥtoꝵ. in om̃iũ ore uersatur.
quã designat iste phicol. qui os omĩum
int̃p̃tat᷑. Hii gͦ om̃s in huiꝰcemodi erudi¬
tionib constituti. ueniunt ad legẽ dĩ
et dicunt. Uidente ᷤ uidimꝰ qr est dñs

Expanded text:
dinem praeceptorum in omnium ore versatur, dinem praeceptorum in omnium ore versatur, quam designat iste Phicol, qui os omnium interpretatur. Hi ergo omnes qui in hujusmodi eruditionibus sunt instituti, veniunt ad legem Dei, et dicunt, Videntes vidimus, quia est Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mũdũ. et nullo fine claudendũ.
S & alia plurima st̃ : in qͥbus nobiscum
uł dissident uł c̃cordant. Et idõ abime¬
lech scd̾m hanc figurã aliquando inpace ẽẽ¬
cũ isaac. aliqͣndo dissidere describitur.
S & hoc ñputo qͦd ociose spũi scõ qui hȩc
scribit curae fuerit cõp̃hendere. quod
duo alii cũ abimelech uenerunt. idẽ
ochorad gener eiꝰ. & phicol dux exercituᷤ
eiꝰ. Intp̃tat᷑ aut̃ ochorad cenenᷤ. & phicol¬
Qͥ tres ut arbitror imaginẽ totius philoso
phiae tenent. que apud eos in tres parteᷤ
diuidit᷑. logycam. phisicã. ethicam.
idẽ rationalẽ. naturalẽ. moralem. Rati¬
onalis ẽ illa. quȩ dm̃ patrẽ omiũ conficet᷑.
ut ẽ abimelech. Naturaliꝰ illa ẽ. quȩ fixa
est et tenet omĩa. uelut nature ipsius
uirib niten ᷤᷤ. quã ꝓfitet᷑ ochorad qui
dr̃ tenenꝰ. Moralis ẽ: quȩ in ore ẽ om̃iũ.
& ad om̃s ꝑtinet. & ꝓ cõmuniũ similitu¬

Expanded text:
hunc mundum, et nullo fine claudendum; hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel dissident, vel concordant. Et ideo Abimelech secundum hanc figuram, aliquando dissidere describitur. Sed et hoc non puto quod otiose spiritui Sancto, qui haec scripsit, curae fuerit comprehendere, quod duo alii cum Abimelech venerunt, id est, Ochozat, amicus ejus et Phichol, dux exercitus ejus. Interpretatur autem Ochozat tenens, ut ego arbitror, figuram tenent totius philphiae tenent, quae apud eos in tres partes dividitur, logicam, physicam et ethicam, id est, rationalem, naturalem et moralem. Rationalis est illa quae Deum patrem omnium confitetur, id est, Abimelech. Naturalis illa est quae fixa est et tenet omnia, velut naturae ipsius viribus nitens, quam profitetur Ochozat, qui dicitur tenens. Moralis est, quae iet ad omnes pertinet, et per communem similitu
Abbreviated transcription (Latin):
eruditionẽ philosopbiȩ multa etiã ex ueri¬
tate cõp̃hendert̃. intelligere potestis qͦmͦ
hic cũ isaac qui u̾bi dĩ qͦd in lege est tenet
figurã. neq in dissensione semꝑ potẽ eẽ.
neq semꝑ in pace. Philosophia enĩ neq in
omib legi dĩ contraria ẽ: neq in om̃ibuᷤ
consona. Uulti enĩ philosophoꝵ unũ eẽ
dm̃ qͥ cuncta ereauerit scribunt. in hoc
consentiunt legi dĩ. Aliquanti etiã hoc
addiderunt. qͦd d̾s cuncta ꝑ u̾bũ suũ & fecerit
& regat. & ũbum dĩ sit quo cuncta mode¬
rent᷑. In hoc ñ solũ legi. sed & euuangelus
consona scribt̃. Moralis uͦ et phisica quȩ
dr̃ philosophia. pene onia quȩ nr̃a sunt
sentit. Dissidet uͦ a nob̾. eñ dõ dicit ẽẽ¬
materiã coet̃nã. Dissidet cũ dm̃ nꝰegat
curare mortalia. s ꝓuidentiã enis supͣ
lunares globos pati ac cohiberi. Dissident
a nob̃. cũ uitas nascentiũ stellart̃ cursib
pendunt. Dissident. cũ ꝑpetuũ cheunt

Expanded text:
e multa etiam ex veritate comprehenderunt. Intelligere possumus quomodo hic cum Isaac, qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram; neque in dissensione semper potest esse, neque semper in pace. Philosophia enim mundi neque in omnibus legi Dei contraria est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis vero et physica quae dicitur philosophia, pene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
figatur. sine dubio resoluendũ ẽ. Ubi
uͦ fundam̃ta sunt : & supra petrã edificat᷑
domꝰ. nũquã resoluit᷑ domꝰ illa. fundata
ẽ enĩ suꝑ petrã. Fodit tam̃ & ibi puteũ
isaac. Nec uinquã cessat puteo ᷤ fodiendo.
abimelech ille qui dudũ honorauerat.
abrahã. uenit nunc amicis suis de geraris
ad isaac. & dic̃ illi isaac. Qͥd uenistiꝰ ad me:
Uos enĩ odistis me: & eiecistiᷤᷤ me a uobis.

Expanded text:
figatur sine dubio resolvendum est; ubi vero fundamenta sunt, et supra petram aedificatur domus, numquam resolvitur domus illa, fundata est enim super petram. Fodit tamen et ibi Isaac puteum, nec umquam cessat puteos fodiendo, quitur: Sed et Abimelech ille, qui dudum honoraverat Abraham, venit nunc cum amicis suis de Geraris ad Isaac. Et dicit illis Isaac, Quid venistis ad me? Vos enim odistis me, et ejecistis me a vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
benedictꝰ dño. Remissionẽ peccatoꝵ ꝑhȩc
deposcere mͥ uident᷑. ne recipiant mala.
Benedictionẽ postulant. ñ retributionem.
Deniq uide qͥd sequit᷑. Et fecit illis inquit¬
conuiuiũ magnũ isaac: & manducauerunt
et biberunt. Certũ ẽ enĩ: quia qui ministrat¬

Expanded text:
benedictione Domini. Remissionem peccatorum per hoc deposcere videntur, ne recipiant mala; benedictionem postulant, non retributionem. Denique vide quid sequitur: Et fecit illis convivium magnum Isaac, et manducaverunt et biberunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ctu dño. Possunt qͥdẽ isti tre ᷤᷤ qͥ pacẽ
requirunt aũbo dĩ. & p̃uenire cupiunt
pacto societatẽ eiꝰ. figurã tenere ma¬
gorũ. qui ex orientis partib ueniunt.
eruditi pat̾nis libris & institutione
magoꝵ et dicunt. Uidentes uidimuᷤᷤ
natũ regem. et uidimꝰ qr ds̃ est cũ ipso¬

Expanded text:
ni. Possunt quidem hi tres, qui pacem requirunt a verbo Dei, et praevenire cupiunt pacto societatem ejus, figuram tenere magorum, qui ex Orientis partibus veniunt eruditi paternis libris et institutione majorum, et dicunt, quia videntes vidimus natum regem, et vidimus, quia Deus est cu
Abbreviated transcription (Latin):
qui immolant᷑ in pascha ipse dicit᷑. & ouiũ
pastor ipse signat᷑. & pontifex qͥ offert
sacrificiũ nichilominꝰ ipse describitur.
Sponsus tanꝗͣ u̾bum dĩ ipse appellatur.
& tanquã sapientia ipse rursũ sponsa
nominat᷑. sicut et ꝓpħa dicit ex ꝑsona
ipsiuᷤ. tanquã sponso posuit michi mitrã.
& tãquã sponsam ornaũ me ornamento.¬

Expanded text:
qui immolatur in Pascha ipse dicitur, et ovium pastor ipse signatur, et pontifex qui offert sacrificium ipse describitur. Sponsus tanquam verbum dei ipse appellatur et tanquam sapientia ipse rursum sponsa nominatur. Sicut et propheta dicit ex persona illius: “Tanquam sponso posuit michi mitram, et tanquam sponsam adornavit me ornamento
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã tuu. Huiꝰ iscac duas nob̃ figuras
exposint apłs pauluᷤ. unã qua dix̃. quod
hismahel quidẽ filiũ agar ppłi scd̾m carnẽ.
isaac uͦ ppłi qui ex fidẽ formãtenere. aliã
quaait. non dixͣ et seminib tãquã in mul¬
tis. sed semini tuo tãquã in uno qui ẽ xp̃c.
Tenet gͦ isaac & popłi figuram. & xꝑi. Xꝑm¬
autẽ tãquã u̾bũ dĩ. ñ solũ in euangłiis loqͥ
seo & in lege certũ est & in ꝓphetis. Uerũ
in lege incipientes. in euangłus ꝑfectos
in lege & in ꝓphetis est tenet. Ascendit
gͥ isaac adputeũ uram̃ti. & apparuit illi
dñs. Ascensionẽ legis & ante iã diximus
ꝓpħarũ legis ascensio nominari. Et prop¬
terea ad puteũ uiram̃ti ascendisse dicit᷑.
& ibi apparuisse ei dñs. Per ꝓpħas enim
uirauit dñs. & ñ penitebit quod ipse sit
sac̃dos in ȩt̃num sed̾m ordinẽ melchisedech.
Ad puteũ gͦ uiram̃ti uisus ẽ ds̃. futura in
eum ꝓmissa confirmanᷤ. Et edificauit

Expanded text:
acifice. Hujus Isaac duas nobis figuras exposuit apostolus Paulus: unam qua dixit quod Ismahel quidem filius Agar, populi secundum carnem, Isaac vero populi qui ex fide est, formam teneret; aliam qua ait: Non dixit. Et seminibus, quasi in multis, sed, Semini tuo, tamquam in uno, qui est Christus. Tenet ergo Isaac et populi figuram et autem tamquam verbum Dei, non solum in Evangeliis loqui, sed et in lege certum est, et in prophetis. Verum in lege incipientes, in Evangeliis perfecquod in lege vel prophetis est, tenet. Ascendit igitur Isaac ad puteum juramenti, et apparuit illi Dominus. Ascensionem legis dicimus m prophetarum, legis ascensio nominari; et propterea forte ad puteum juramenti dicitur, et ibi apparuisse ei Dominum; per prophetas enim juravit Dominus, et non poenitebit, quod ipse sit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Ad puteum ergo juramenti visus est ei Deus, futura in eum promissa confirmans. Et aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ipse fluuius sit. s et his quib datꝰ
fuerit flumina de uentre ꝓcedunt. Et
ds̃ pat̾ dic̃. Me dereliquert̃ fontẽ aquȩ
uiuȩ. ex quo scilicoꝵ et fontes et flumina
istã ꝓcedunt. His gͥ inundata fluminib
tabernacula isrł sunt : tabnacula sic̃ illa
qͤ fixit dñs. S intentum fortassis mouere
poterit auditorẽ. qͦd duas qͣsdã species cab̾¬
naculoꝵ p̃sens sermo cõmemorat. Ait
enĩ. Quã bone domꝰ tuȩ iacob tab̃nacula
tua isrł̃. ut nemora obumbrantia. & ut
paradysus suꝑ flumina. & rursus tabna
cula tabnaculis cõparat dicens. sic̃ tab̾¬
nacula quȩ fixit dñs. Potest gͦ & alia
post illas quas sup ꝓtulimꝰ recipi expositio.
ut dicamꝰ domꝰ esse legem. tabernacula
isrł ꝓpħas. Non enĩ ip̃sũ iacob s domos
eiꝰ laudat. nec ipsũ isrł s tabnacula eiꝰ.
& cẽ ea laudat. cũ reuelati st̃ oculi euis.
Quãdui enĩ uelam̃ positũ est suꝑ lectionẽ

Expanded text:
solum ipse fluvius sit, sed et his quibus datus fuerit, flumina de ventre eorum procedant, et Deus Pater dicat: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, ex quo scilicet fonte, flumina ista procedunt. His ergo mundata fluminibus tabernacula Israel, sunt sicut illa, quae fixit Dominus. Sed intentum fortassis movere poterunt auditorem, quod duas quasdam species tabernaculorum praesens sermo commemorat. Ait enim: Quam bonae domus tuae, Jacob! Tabernacula tua, Israel; ut nemora umbrantia, et ut paradisi super fllis comparat et dicit: Et sicut tabernacula, quae fixit Dominus. Potest ergo et alia post alias quas supra protulimus recipi expositio, ut dicamus domus Jacob esse legem, et tabernacula Israel, prophetas. Non enim ipsum Jacob sed domos ejus laudat; nec ipsum Israel, sed tabernacula ejus: et tunc ea laudat, cum revelati sunt oculi ejus. Quandiu enim velamen positu
Abbreviated transcription (Latin):
tab̃nacula. In tab̃naculis enĩ habitauerunt
patres nr̃i in deserto. Unde autẽ fieri opor¬
c&ꝵ ista tabnacula. nͥ ex ũbis legis et ꝓphe¬
tarũ. & sermonib psalmoꝵ : & om̃iũ que
continent᷑ in lege. Cum ex his que scripta
sunt ꝓficit anima. & semꝑ ea quidẽ que¬
retro sunt obliuiscens. ad ea que in ante
siuit se extenens. & de loco inferiore ꝓgre¬
diens. crescit et ꝓficit ad suꝑiora ex augm̃¬
to uirtutũ & ex ipsa immutatione ꝓfectu¬
um. in tab̃naculis merito dicit᷑ habitare.
Uide autẽ si ñ sunt cab̾nacula que fixit ds
etiã illa que saluator cõmemorat in euangłio

Expanded text:
tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt patres nostri in deserto. Unde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex sermonibus psalmorum et omnium quae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta sunt retro sunt obliviscens, in ea quae ante sunt se extendit, et de loco inferiore progrediens, crescit et proficit ad superiora, et augmento virtutum, et ex ipsa immutatione profectuum in tabernaculis merito dicetur habitare. Vide autem si non sunt tabernacula quae fixit Dominus, etiam illa quae Salvator commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
non fortuitu contigisse. ut petrus quidem
& andreas & filii zebedei arte piscatores
mutant᷑. & fiuint piscatores hominum di¬
cente dno uenite pꝰ me. & faciã uos pisca¬
tores hominũ. Non gͦ dubiũ quin et paulus
tus sit : ut sic̃ illi ex piscatorib pisciũ
piscatores hominũ facti sunt. ita et
iste faciendis tab̾naculis t̾renis ad celestia
tab̃nacula construenda translatꝰ sit. Con¬
struit enĩ çelestia tab̃nacula docens unũ¬
quẽq uiã salutis. & beatarũ in cȩlestib man¬
sionũ it̃ ostendens. facit tab̃nacula paulꝰ.
& cũ ab hierłem in circuitu cisq ad ylliricũ
repleuerit eugłm dĩ eccłas construendo. &¬
hoc mͦ facit et ipse tab̾nacula. ad similitu¬
dinem cab̃nacłoꝵ cȩlestiũ. quȩ ostendit
ds̃ in monte moysi. S & unꝰquisq nr̃m
si qui tam̃ exuut de egẏpto & habitat in deser¬
to. in tabnaculo deb& habitare. & diem
festum in tab̃naculis agere. Sic̃ enĩ cõmemo¬

Expanded text:
non fortuitu contigisse, ut Petrus quidem et Andreas et filii Zebedaei arte piscatores mutantur et fiunt piscatores hominum, dicente Domino: Venite post me, faciam vos piscatores hominum , non dubium, quin et Paulus,tus sit, ut sicut illi ex piscatoribus piscium, piscatores hominum facti sunt, ita et iste faciendis tabernaculis terrenis, ad coelestia tabernacula construenda translatus sit. Construit enim coelestia tabernacula, docens unumquemque viam salutis, et beatarum in coelestibus mansionum iter ostendens, facit tabernacula Paulus, et cum ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum replet Evangelium Dei, Ecclesias construendo, hoc modo facit et ipse tabernacula ad similitudinem tabernaculorum coelestium, quae ostendit Deus in monte Moysi. Sed unusquisque nostrum, si quis tamen exivit de Aegypto, et habitat in deserto, in tabernaculo debet habitare, et diem festum in tabernaculis debet agere. Sicut enim commemo
Abbreviated transcription (Latin):
siue scdm illã figuram qͦ diximꝰ eum ꝑsonã
cenere doctoꝵ ac phariseoꝵ plebis incredu¬
le instaurat ad huc hostias. & p̃parari sa¬
crificia iubet. In his enim omnem spem ge¬
runt hu. quoꝵ cor non recipit fidẽ xp̃i. S
quid sequit᷑. Ut uedens inquit balaam

Expanded text:
sive secundum illam figuram qua diximus eum personam tenere doctorum ac Pharisaeorum plebis incredulae, instaurat adhuc hostias et praeparari sacrificia jubet. In his enim spem gerunt hi quorum cor non respuit fidem Christi. Sed quid sequitur? Cumque vidisset Bala
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝓfert. s & ille qui sub nomine xp̃iani male
agit᷑ & curpit̃ conũsatur. & in honestis uel
ũbis uł actib suis facit nom̃ eius blasphemari
uit̃ gendes. sic̃ e contrario non ille qui sermonib
solis dum̃ benedicit ipse benedicere putandꝰ
est: s qui actib uite & morib suis facit
ab hominib nom̃ dñi benedici. Et in istis ma¬
gis complebit᷑ qͦd t̃tia ꝓphetia balaam desig¬
nat. qr benedicentes xp̃o benedicent᷑. & male¬
dicentẽs ei maledicent᷑. Propt̃ quod om̃imodis
blasphemetur. s magis id agamꝰ ut benedic¬
tionib eius participes esse mereamur. ipsi¬

Expanded text:
profert, sed et ille qui sub nomine Christiano male agit et turpiter conversatur, vel inhonestis, vel verbis, vel actionibus suis, facit nomen ejus blasphemari inter gentes. Sic, e contrario, non ille qui sermonibus solis Dominum benedicit, ipse benedicere putandus est, sed qui actibus et vita et moribus suis facit ab omnibus nomen Domini benedici. Et in istis complebitur quod tertia prophetia Balaam designat, quia benedicentes Christo benedicentur, et maledicentes ei, maledicti erunt. Propter quod omnimodis blasphemetur, sed magis id agamus, vel benedictionibus ejus participes esse mereamur. I
Abbreviated transcription (Latin):
memorat & dicit. Recumbens requienit
ut leo. & ut catulus leonis. Quis excita¬
bit eum: Requieuit ut leo. cũ in cruce
eas in ligno crucis. Ut catulus autẽ leonis.
cum resurger& a somno mortis. Qͦd autẽ leoni
bit eum: ideirco qua nc̃ a patre dicitur
suscitatꝰ. nc̃ etiam ipse templũ corporis sui
post triduũ suscitare se dic̃. Et merito in
hoc qͦsi ꝑcunctantis designat᷑ affectus. Mui
benedicentes xp̃o benedicti sunt. & in cõmu¬
nionem pat̾ne benedictionis assumpti. Qui
autẽ maledicunt ei. maledicti sunt. Si enĩ ad
populũ istũ respicias qͥ maledicit xꝑo. etiam
lacrimabilit̾ inuenit᷑ ẽẽ maledictꝰ. Quid enĩ
euenire possit his qui maledicunt sapientie.
qui maledicunt ueritati. qͥ maledicunt uite. nͥ
ut ab his om̃ib bonis extorres & exules iaceant:
Hec enĩ omĩa xp̃c est. & qui maledicit xp̃o cã¬
quã his om̃ib maledicens. ꝑpetua maledictione¬

Expanded text:
editio habet: Recumbens requievit ut leo, et ut catulus leonis; quis excitavit eum? Requievit ut leo, cum in cruce eas in ligno crucis. Ut catulus autem leonis, cum resurgeret a somno mortis. Quod autem leonivit eum? Idcirco quia nunc a Patre dicitur suscitatus, et etiam ipse templum corporis sui post triduum suscitare se dicit, merito in hoc quasi percunctantis designatur affectus. Qui benedicentes Christo, benedicti sunt: et in communionem paternae benedictionis assumpti. Qui autem maledicunt, maledicti sunt. Si enim ad populum istum respicias, qui maledicit Christo, etiam lacrymabiliter invenitur esse maledictus. Quid enim evenire possit aliud his qui maledicunt sapientiae, qui maledicunt veritati, qui maledicunt vitae, nisi ut ab his omnibus bonis extorres et exsules jaceantur? Haec enim omnia Christus est. Et qui maledicit Christo, tanquam his omnibus maledicens,
Abbreviated transcription (Latin):
structa uirtute ininuci. Et crassitudines
eoꝵ emedullabit. cũ omnẽ de eis sensum
crassum & carnalem extenuat. & conũtit
ad intelligentiã spũalẽ. Qͦd aut̃ crassitudo
culpabilit̾ in scripturis habeat᷑. indicio
erit illud qͦd seriptũ est. incrassatũ est cor
popłi huiꝰ. Et alibi. Satiatꝰ est & incras¬
satꝰ est. & incalcit᷑uit dilectꝰ. S & edit
gͦ gentes. & cibũ habet eos qui credunt in
eũ. sic̃ et ipse dicit in euglio. Meus cib est.
ut faciam uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Cuius
utiq uoluntas hec erat. ut gentes conuerte¬
rent᷑ ad fidem. Qͦd si ut suꝑius dociumꝰ erassi¬
tudo culpabilis habetur. & contrario subti
multiplex dr̃. similit & subtilis eẽ ꝑhibet᷑.
Et iaculis suis sagittabit inimicũ. acula
suꝑat & configit. Om̃is enĩ qͥ peccat: ini¬
micus eiꝰ est dum peccat. Si aut̃ audiat
ũba dĩ. & agnoscens peccata sua configat᷑

Expanded text:
structa virtute inimici, et crassitudines structa virtute inimici, et crassitudines eorum emedullabit, cum omnem eis sensum crassum et carnalem extenuat, et convertit ad intelligentiam spiritalem. Quod autem crassitudo culpabitur, in Scripturis habeatur, indicio erit illud, quod scriptum est: Incrassatum est cor populi ejus . Et alibi: Satiatus est et incrassatus est, et recalcitravit dilectus . Edet ergo gentes, et cibum habet eos qui credunt in eum: sicut et ipse dicit in Evangelio: Meus est cibus ut faciam voluntatem Patris mei, qui misit me . Cujus utique voluntas haec erat, ut gentes converterentur ad fidem. Quod si ut superius docuimus, crassitudo culpabilis habetur, e contrario subtilmultiplex dicitur, similiter et subtilis esse perhibetur. Et jaculis suis sagittabit inimicum. Jaculasuperat et configit. Omnis enim qui peccat, inimicus ejus est dum peccat. Si autem audiat verba Dei, et agnoscens peccata sua, configatur
Abbreviated transcription (Latin):
re aliquid de domo. mouens ut hii qui ad
excelsam ꝑfectionem uenerunt ñ iterum
ad mundi huiꝰ qͥ nẽ domꝰ appellat᷑ humilia
& abiecta descendant. S illud qͦd ait¬
nichilominꝰ respicit. Sic gͦ exaltatur suꝑ
gog regnũ eiꝰ. & crescłt regnum eiꝰ. Cresit
eiũ dum multiplicant᷑ eccłe : & fidelium nu¬
merus augetur. Et in cãntum crescit regnũ
xp̃i. usq quo ponat pat̾ om̃s ininicos eius
sub pedib eus s & nouissimũ in imicum
destruat mortem. Post hec adhuc scriptũ
Qͦd in eo cõpletũ udetur : ubi post mortẽ
herodis reuocatur de egypto. & designat
euangłium. dicens. Ex egypto uocaui filiũ
meum. Qui sermo quib dam ex hoc loco as¬
sumptus uidet᷑. et euuangłus insertus.
& assumpsit ad semet ipsum. ut uiã face¬
r& his qui de egypto mundi hunus ascen
dauit in gła. Cornu enĩ ꝓ regno sepe do¬
situdines eoꝵ emedullabit. Gentes ait
quas uimici sui possidebant ipse edet. de¬

Expanded text:
re aliquid de domo , monens ut hi qui ad re aliquid de domo , monens ut hi qui ad excelsam perfectionem venerunt, non iterum ad mundi hujus qui nunc domus appellatur, humilia et abjecta descendant. Sed et aliud, quod aittur super Gog regnum ejus, et crescit regnum ejus. Crescit enim dum multiplicantur Ecclesiae, et fidelium numerus augetur; et in tantum crescit regnum Christi, usquequo ponat Pater inimicos ejus sub pedibus ejus. Sed et novissimum inimicum destruat mortem. Post haec scriptum d in eo completum videtur, ubi post mortem Herodis, revocatur ab Aegypto, et designat Evangelium dicens: Ex Aegypto vocavi filium meum . Qui sermo quibusdam ex hoc loco assumptus videtur, et Evangeliis insertus. et assumpsit ad semetipsum, ut viam faceret his, qui de Aegypto mundi hujus adavit in gloria: cornu enim regnum situdinem eorum emedullabit. Gentes utique illas quas inimici sui possidebant, ipse edet de
Abbreviated transcription (Latin):
expositione ñ indigo&. maxime qui legat
dictum ei a patre. Pete ame: & dabotͥ
gentes hereditatem tuã. & possessionem
tuã t̾minos terre. Quid est aut̃ qͦd ait.
exaltabit᷑ regnũ eiꝰ : Gog suꝑ tecta int̃p̃¬
tat᷑. Et in loco isto non ꝓgentis alicuꝰ
nomine putat᷑ positũ esse : s ut et in
aliis ñ nullis ipse sermo hebreus ñ inter¬
p̃tatꝰ relictꝰ est : & ob hoc quasi de gente
aliqua dictũ uidet᷑. Est gͦ sermonis con¬
sequentia talis. Et exaltabit᷑ suꝑ cecta
regnũ eiꝰ : & crescit regnũ eius. Exaltari
autem suꝑ cecta. de ꝑfectione credentiũ
dr̃. Crescere autẽ. ad multitudines refert᷑.
In his gͦ qui ꝑfecti sunt suꝑ tecta exaltat᷑
regnũ xꝑi. idest suꝑ eos etiã qui in suꝑnis
sunt: & in suꝑiorib habitant. Sunt eium
fortassis aliqui etiam in celestib a quib plus
ꝓficiant & altius exaltentur hii qui in regno
xꝑi sunt. & idõ credo etiam ipse saluator
dicebat. Qui in tecto est ñ desoendat colle¬

Expanded text:
expositione non indiget, maxime qui legat dictum ei a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quid est autem quod ait: exaltabitur Gog regnum ejus? Gog super tecta interpretatur. Et in isto loco non pro gentis alicujus nomine, ut putatur, positum est, sed ut in aliis nonnullis ipse sermo Hebraeus non interpretatus relictus est, et ob hoc quasi de gente aliqua dictum videtur. Est ergo sermonis consequentia talis. Et exaltabitur super tecta regnum ejus, et crescet regnum ejus. Exaltari autem super tecta, de perfectione credentium dicitur; crescere autem, ad multitudines refertur. In his ergo qui perfectregnum Christi, id est, super eos etiam qui in supernis sunt, et in superioribus habitant. Sicut enim fortassis aliqui etiam in coelestibus, a quibus plus proficiant et altius exaltentur hi qui in regno Christi sunt, et ideo credo etiam ipse Salvator dicebat: Qui in tecto est, non descendat tolle
Abbreviated transcription (Latin):
corpora. laudabiles domꝰ esse dicantur.
Iacob ẽ enĩ corpus laudabile. cũ continen¬
tia & castitate. ñ nũquã autẽ & in mar¬
tyrio coronat᷑. Tab̃nacula uͦ ad animas
ꝑfectas referri possunt. quib & nom̃ ad
uidendum dm̃ conuenit ifrahelis. Ista autem
tab̃nacula sunt inquit sicut nemora umnbran¬
tia. & sicut paradysus suꝑ flumina. & siẽ
tab̃nacula que fixit dñs. Aua gͦ tab̃na¬
cula ostendit ẽẽ que fixit dñs. quib sint
sint similia tab̃nacula isrł. Extra hunc
nundũ me ꝓgredi conuenit. ut udeam
que sint tabernacula qͤ fixit dñs. llla nuni¬
rũ st̃ que ostendit moysi: cũ tab̃naculum
construer& in deserto dicens ad eum. Uidens
inquit facies omĩa. secundũ cypũ qui osten¬
sus est tͥ in monte. Ad unitationẽ gͦ istoꝵ

Expanded text:
corpora laudabiles dicantur esse domus Jacob. Est enim corpus laudabile cum continentia et castitate, nonnunquam autem cum martyrio decoratur. Tabernacula vero ad animas perfectas referri possunt, quibus et nomen videndo Deum convenit Israelis. Ista enim tabernacula sunt, inquit, sicut nemora umbrantia, et sicut paradisi super flumina, et sicut tabernacula quae fixit Dominus. Alia ergo tabernacula ostendit esse quae fixit Dominus, quibus sunt similia tabernacula Israel. Extra hunc modum me progredi convenit, ut videam quae sint tabernacula quae fixit Dominus. Illa nimirum sunt quae ostendit Moysi, cum tabernaculum construeret in deserto, dicens ad eum: Vide, inquit, ut facies omnia secundum typum, qui ostensus tibi in monte est . Ad imitationem
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. cuncta calcant᷑. Despicit enĩ et contem¬
& imitatur eum qͥ leo de tribu uida & ca¬
tulus leonis dr̃. qr sic̃ ipse est lux mundi. &
discipulis suis dedit ut & ipsi essent lux
mundi. ita cũ ipse sit leo & catulus leonis.
etiã credentib in se nom̃ leonis & catuli le¬
onis asscribit. Uide aut̃. quia eiudent᷑ ñ de
illo qui tc̃ erat popłõ. s de hoc qui futurus
erat ista dicunt᷑. Ait enĩ. Ecce popłs
sic̃ catulꝰ leonis exurgoꝵ. & sic̃ leo exulta¬
bit. Exurrecturũ dic̃ popłm. utiq qui fu¬
turus erat. Nam si de eodem dicer&e quẽ uide¬
bat. dixisset sine dubio. ecce popłs sic̃ catulꝰ
leonis exurrexit. S certũ est. quia de illo
popłõ dicat. de qͦ & aliis scriptũ est. Et
exultans. cũ uir effectꝰ que paruuli erant
deposuit. Hon dornuet donec comedat p̃¬
dam. & sanguinem uulneratoꝵ bibatꝰ. I
his ũbis quif ita errat. ut ad hysto t  au

Expanded text:
sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contem imitatur eum qui leo de tribu Juda et catulus leonis dicitur. Quia sicut ipse lux est mundi, et discipulis suis dedit ut et ipsi essent lux mundi, ita et cum ipse sit leo et catulus leonis, etiam credentibus in se, nomen leonis et catuli leonis ascribit. Vide autem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum dicit populum, utique qui futurus erat. Nam si de eo diceret quem videbat, dixisset sine dubio: Ecce populus sicut catulus leonis exsurrexit. Sed certum est, quia de illo populo dicat, de quo et in aliis scriptum est: Et exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita erit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ flumina. & suꝑ tab̃nacula que fixit
diis. & sic̃ cedri suꝑ aquas. Qui enĩ incedunt
hanc uiã. ꝑ nemora obumbrantia ĩcedunt.
slemora enĩ st̃ eis obumbrantia. om̃s iustoꝵ¬
cetus. & scõꝵ ꝓphetarũ chorus. Sub ũbra
enĩ sensuũ qͦs apud illos scriptos inueniunt
refrigerant᷑ anime ipsoꝵ. & in doctrinis
ipsoꝵ qͦsi incedentes ꝑ opaca nemoꝵ de¬
similes & cognatos illi paradyso in qͦ lignũ
uite ẽ. Flumina uͦ possumꝰ uł scripturas
eugl̃icas atq apłicas acciꝑe. uł etiã angłoꝵ¬

Expanded text:
super flumina, et sicut tabernacula, quae fixit super flumina, et sicut tabernacula, quae fixit Dominus; sicut cedri juxta aquas. Qui enim incedunt hanc viam, per nemora umbrantia incedunt. Nemora enim sunt eis umbrantia, et utctorum prophetarumque chorus. Sub umbra enim sensuum quos apud illos scriptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, desimiles et cognatos illi paradiso, in qua lignum vitae est. Flumina vero possumus vel Scripturas evangelicas atque apostolicas accipe
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝑ spm̃ contuens tab̃nacula ea nominat
isrł. Et uere si quis scientiȩ capit aliquos
ꝓfectus. & experim̃ti aliquid in talib sumpsit
scito ꝓfecto qͦd ubi ad aliquã uentũ fuerit
theoriã & agnitionẽ mysterioꝵ spũalium.
ubi anima qͣsi in quodã tab̃naculo demoratur.
cũ uͦ ex his qͦ repperit alia rursus rimatur.
& alus ꝓficit incellectib. inde qͦͣsi eleuatio
tab̾naculi tendit ad suꝑiora. & ibi collocat
animi sedem sensuũq stabilitatẽ configit. & inde
iterum ex ipsis alios inuenit spũales sensus
qͦs pͥoꝵ sine dubio sensuũ c̃sequentia patefece¬
rit. & ita semꝑ se ad pͥora extendens cab¬
naculis quib dam uidet᷑ accedexe. Nũquã
ẽ enĩ qͣndo anima scientie igniculo suecensa.
ociari possit et quiescere. s semꝑ a bonis
ad meliora. & iterũ ad suꝑiora a meliorib
ꝓuocat᷑. Hoc ergo sapientiȩ dĩ iter grate
satis & cũ multos docer& descripsit dicens.
ut nemora obumbrantia. & sicut paradysus

Expanded text:
m contuens, tabernacula ea nominat Israel. Et vere si quis scientiae aliquos profectus, et experimenti aliquid in talibus sumpsit, scit profecto quod ubi ad aliquam ventum fuerit theoriam, et agnitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis alios invenit spiritales sensus, quos priorum sine dubio sensuum consequentia patefecerit. Et ita semper ad priora extendens, tabernaculis quibusdam videtur incedere. Nunquam enim est quando anima scientiae igniculo succensa, otiari possit et quiescere, sed semper a bonis ad meliora, et iterum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc ergo sapientiae Dei iter grate satis, et cum multo decore praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et ut paradisi