comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Locum perueniens: in
astissimospecuse tra¬
didit : trib: que annis
excepto romanomona¬
cho bominib: in cogni¬
tus mansit:: qui uide¬
lic& romanus. nonlon¬
ge inmonasterio sub
deodati patris.
regulan degebat :
sed pie eiusdem patris
suio culis fureebatur
hores & quem sibi ad
manducandum subri¬
pere poterat diebui
cestis benedicto panẽ
ferebat: ADeundẽ
uero specum᷑ romani
cella iternonerat :
quia excelsa desuper
rupis eminebat: sed
ex eadem rupe in lon¬
girsimo fune religatũ
romanus deponere
panem consueuenat
In quo &iam resti par¬
uulum tintinabulũ
inseruit: ut ad sonũ
tintinabuli: uirdĩcos¬
noscer&: quando sibi
romanus panẽ pree¬
pberet: que mexitus
aceiper& Sed an¬
tiquus hostis unius
caritati inuidens.
alterius refectione:
Cum quadam die sub:¬
mitti panem conspice¬
ro : lactauit lapidẽ
& tintinabulum fregit:
Romanus tamen modis
congruentib ministi¬
trere non desiit
Cumuero iam omnipo¬
tens ds̃ : & romanum
uelle alabore quies¬

Expanded text:
m perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quies
Abbreviated transcription (Latin):
s& : quod annis multis
um fuit : Et usq: ad haec
langobardorum tem¬
porot superfor es eccle¬
siae pependit: Sed
benedictus plus appe¬
tens mala mundi per¬
peci quam laudes
Nutricem suam occultae
fugiens: ddeserti loci
secessum p&iit : Cui
sublacus uocabulũ.
ẽ: qui aromana urbe
quadraginta fere
milib distans : frigi¬
das atq: perspicuas
emanat aquas: quae
illic uidelic& aquarũ
abundantia in exten¬
soprius lacu collgi¬
tur : Ad postremũ uero
in amne diriuatur
Quodum fugiens ꝑger&:
monachus quidã roma¬
nus nomine hunc eun¬
temrepperit: quoten¬
der&requisiuit.:
Cuius cum desideriũ
cognouiss & : et secretũ
tenuit : & ad iutoriũ
inpendit: eiq scãt

Expanded text:
set, quod annis multis set, quod annis multis os fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes,nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, e
Abbreviated transcription (Latin):
IRAEDICT ANUTAI
illius ad purgandũ
triticum. auicinis
mulieribus procesta¬
ri sibi capisterium
p&ut, quod super
mensam incautede
relictum : casu acci¬
dente frecctum est
inueniretur diuisum
quod moxutrediens
inutrix illius inuenit
uehementissime flere
coepit: quiauas quod
pricestitum acceperat
fracctum uidebat:
Benedictus autem
reliiosus & pius
puer: Cum nutricẽ
suã flere conspicer&
eiusdolort conpassus.
ablatis secum utris¬
que fracti capisterii
pastib: sese cumanẽ
Lacrimis in orationẽ
dedit: qui ab oratione
surgens : It aliuxta se
uas sanum repperiti
ueniri uestigia nulla
Nox autẽ nutricẽ suã
blande consolatus
ei sanum capisteriũ
reddidit: quod frete¬
tum tulert
Quae res in loco eodẽ
acunctis ẽ agnita
atque intanta admi¬
recione habita: ut
hoc ipsum capisteriq̃
cius loci incolae in
ecclesiae ingressud
suspenderent : qua¬
tinus & prcesentes
& securi omnes
agnoscerent: Bene¬
dictus puer conuersa¬
tionis gratiã aquan¬
ta perfectione coepis.¬

Expanded text:
raedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit veniri fracturae nulla Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepis
Abbreviated transcription (Latin):
&iam corpus ante
humanos oculos
flamma consũpsit :
Qua inre nobis quo¬
que haec audienti¬
bus exemplũ for¬
midinis dare digna¬
tus ẽ. quatenus ex
hac conside ractio¬
ne colligamus:
quod anima uiuens
acsentiens. pro
reatu suo patitur.
sitanto ignis sup¬
plicio &iã in sensi¬
bilia cissaconcre¬
mantur :
osSe uellfmsi
uel bonibonos
inregno uel mali¬
malos insupplicio
agnoscunt¬
Huius Reisenenia
in uerbis domini¬
cis : quamiam supe¬
rius protulimus
luceclarius demons¬
INquib: cum dictũ
ess& : homoquida
erat diues & indu¬
ebatur purpore
& brsso & epula¬

Expanded text:
us etiam corpus ante us etiam corpus ante humaflamma consumpsit. Qua in re nobis quoque haec audientibus exemplum formidinis dare dignatus est, quatenus ex hac consideratione colligamus, 424 quid anima vivens ac sentiens pro reatu suo patiatur, si tanto ignis supplicio etiam insensibilia ossa concremantur. Nosse velim si vel boni bonos in regnomalos in suppliciis agnoscant.--Hujus rei sententia in verbis est dominicis, quam jam superius protulimus, luce clarius demonsIn quibus cum dictum esset: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso
Abbreviated transcription (Latin):
dictu÷ nefas. ẽ ꝑdidit:
Cumq mane facto sur¬
rexis s&iseus cogitare
coepit ut adbalncũ
ꝑger& acsi aqua
balnei lauare÷ macu¬
lã peccati
Perre it igitur. lauit.
Coepitq trepidare :¬
ecclesia ingredi
sed sitanto die ñ ir&
ad ecdesiam: erubes¬
cȩbathomines :
siuero in& ꝑtimesce¬
bat iudicium dĩ
Vicit itaq: humana
uefecundia ⁊ perrexit
adecclesiã sedtre¬
mebundus ac pauens
stare coepit: acꝑ
singula momenta
timer&: In illa missa¬
rum celebritate :
quasi aduersinibil
contigit .⁊
Quila&us exit: &
die altero ecclesiã
continuos dies. lae¬
tus ac securus pro¬
cederer
Aestimans quod eius
uidirs& : aut uisum
misericorditer de¬
Die alitẽ septimo
subitanea morte de¬
functus ẽ ⁊
Cumq: sepulturen
trac ditus fuiss& . ꝑ
longum tempus
cunctis uidentibus
de sepulchro ipsius
flamma exit
concremauit : quo¬
usq omne sepulchrũ
consumer& :
Et terra quae intu¬
mulo collecta fueret
de fossa uiderxur:
Quod ui delic& omnps
ds̃ faciens õstendit

Expanded text:
dictu nefas est, perdidit. Cumque mane facto surrexisset, reus cogitare coepit, ut ad balneum pergeret, ac si aqua balnei lavaret maculam peccati. Perrexit igitur et lavit, coepitque trepidare ecclesiam ingredi. Sed si tanto die non iret, ad ecclesiam, erubescebat homines; si vero iret pertimescebat judicium Dei. Vicit itaque eum humana verecundia, perrexit ad ecclesiam. Sed tremebundus ac pavens stare coepit, atque per singula momenta timeret, ei in illa missarum celebritate, quasi adversi nihil contigit. Qui laetus exiit, et die altero ecclesiam continuos dies laetus ac securus procederet, existimans quod ejus vidisset, aut visum misericorditer diDie autem septimo subita morte defunctus est; cumque sepulturae traditus fuisset, per longum tempus cunctis videntibus, de sepulcro illius flamma exiit, concremavit, quousque omne sepulchrum consumpsit: et terra quae in tumulo collecta fuit, defossa videretur. Quod videlicet omnipotens Deus faciens, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpendo qͥd amisi. dũ q in tueor
illud qd̾ ꝑdidi. fit hoc grauius
qd̾ porto. Ecce et enim nũic
magni maris fluctib qua¬
tior: adq in naui mentis. tem¬
pestatis ualide ꝓcellis illidor

Expanded text:
pendo quod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc in eademnau
residentes : uon iam
exmostis uĩcina sed
exipsa eius procesentia
acuisione turbati:
omnes sibim& pace
dederunt:
Corpus & sanguine
redempcoris accepe¬
runt. Dõs e singuli
conmendant es ut
corumanimas benig¬
ne susciper&: quorũ
corpora intampa¬
uendamoste tracdi¬
derat
Sedomni potens ad ĩ
qui eorummentes
mirabiliter terruit.
bilius seruauit:
Nam diebi octo nauis
eade usquad supe¬
riorestabulas aquis
plena : Iter propriũ
perꝰgens enat auit :
Nono autẽ die In CO¬
thronens is castri
posto deducta ẽ:
Exqua exierunt om¬
nes incolumes: qui
cum pracedicto uene¬
racbiliuiro maximia¬
no nauigabant ::
Cumq post eos ipse
quoq: fuis seregressus:
mox in eius dem posti
profundum Nauis
demersa ẽ : Ac si
illis egredientibus
propondere suble¬
uatione caruiss& :
& quae plenahomi¬
nib inpelago aquas
postaueraet atque
uatauenet: maxi¬
miano cum suis

Expanded text:
Tunc in eadem navi Tunc in eadem navi residentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus praesentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, lius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
URESORIUS
equehoc silepdũ
puto: quod omnps
ds̃ suꝑ maximianum
famulum suum Nunc
Tunc autẽ meimo¬
nasterii patrẽ : digna¬
tus ẽ. monstrocse mi¬
Nam dum iussione
pontificis mei in cons¬
tantinopolitanae
urbis palatiores¬
ponsis eccdes iasticis
deseruuirem: illic ad
me idem uenerabi¬
lis maximianus ca¬
ritate exigente
cum fiaetrib uenit:
Quicum admonaste¬
rium meũ romam
redir&: in mari adria¬
tico Nimiatempesta¬
te depracehens us . In¬
aestimabili ordine
atq: inusitato miroc¬
culo ergase cune¬
tosque quicũ eo ad¬
eraent: omni poten¬
tis dĩ & iraem cogno¬
uit & gractiã.
Nam cum ineorum
moste uentorum
nimi&atib: eleuati
fluctus saeuirent :
exnaui clauiꝑditi
arbor abscis a est
uelunundis proiecta.
Totũq uas nauis quas¬
satum nimiis fluctib
ab omnifuerot sua
conpage dissoliitũ:
Rimis itaq patentib
intracuit mare: adq:
usq: ad superiores
tabulas impleuit
nauẽ : It aut nonta
Nauis interundas qua
undae iam intra nauẽ
esseuiderentur:

Expanded text:
REGORIUS. Neque hoc silendum puto, quod omnipotens Deus super Maximianum famulum suum, nunc tunc autem mei monasterii Patrem, dignatus est monstrare miNam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecclesiasticis deservirem, illuc ad me idem venerabilis Maximianus charitate exigente cum fratribus venit. Qui cum ad monasterium meum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se cunctosque qui cum eo aderant, omnipotentis Dei et iram cognovit, et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus elevati fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam undae jam intra navem esse viderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o. quitunc cum prire¬
dicto prbto illic pari¬
termanebat: & post
apuero qui nocte ea¬
dem aegrotantibus
seruiebat subtiliter
agnoui:
Idem uenerabilis prbt
depropriostract u
surgens ad lectum
frenitici silenter
accessit . & suꝑ eum
positis manib: oreuit¬
moxq: illummelitis
habentẽ tulit: atq
insuperiora domus
sccum adoraturiũ
duxit: ubi proeolibe¬
rius ortioni incu¬
buit: & statimeum
sanum adlectum
proprium seduxit:
Itaut nullas ulterius
acgrotorum quepiã
aliquo iclamoretur¬
bar&. Nec iamacgri¬
tudinem auxit alie¬
nã : qui ꝑfecte recꝙe¬
aet mentems uam:
Ex quo eius unofac.¬
to di dicimus: ut de
eo illa omnia audita
crederemus:
Magna uitcce
aedificatio ẽ uide¬
mira facientes
aique inciuib suis
hierus ale caeleste

Expanded text:
po, qui tunc cum praedicto presbytero illic pariter manebat, et post a puero qui nocte eadem aegrotantibus serviebat, subtiliter agnovi, idem venerabilis presbyter de proprio stratu surgens, ad lectum phrenetici silenter accessit, et super eum positis manibus oravitMoxque illum melius habentem tulit, atque in superiora domus secum ad oratorium duxit, ubi pro eo liberius orationi incubuit, et statim eum sanum ad lectum proprium reduxit, ita ut nullas ulterius aegrotorum quempiam aliquo clamore perturbaret; nec jam aegritudinem auxit alienam, qui perfecte receperat mentem suam. Ex quo ejus uno facto didicimus ut de eo illa omnia audita crederemus. Magna vitae aedificatio est, videmira facientes, atque in civibus suis Jerusalem c
Abbreviated transcription (Latin):
quando eos adhuꝗad¬
uers arii &iãminimi
fatigant n : fit itaq
ut miro modo una ea¬
demq mens & uirtute
polleat : et ex infirmi¬
tate lassescat:
Quateͥnus & expaste
constructasit: & ex
pasteseconspiciat eẽ
detructã:
Vt perbonum quod quae¬
rit & habere non ualee
illud seruec humiliter
quod hab& :
Sed quid mirum quod
hocde homine dicimus
quando illa superna regio inciuibꝰ suis exparte
dampna pertulit ⁊ exparte fortiter sletit ut
electi angłorum spiritus dũ alios per
super biam cedidisse conspicerent ipsitan¬
to robustius quanto humilius starent.
Illi gͦ regionis sue etiã detͥmento ꝓfecr¬
rĩt qͥ ad et̾nitatis statũ ex parte sue ds¬
łtionis ẽ solidiꝰ structa. Sicgͦ ⁊ ĩuna¬
quaq aĩa agit᷑ ut in huimilitatis cͦ¬
nimo dapno seruetur

Expanded text:
quando eos adhuc adquando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenus et ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto robIlli ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, que ad eternitatis statum ex parte sue destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque anima agitur ut in humilitatis cusnimo» «damno servetur
Abbreviated transcription (Latin):
trochebatur.
AqNA EST peTRe
omnipotentis
dĩ dispensatio. &
plerum q: contingit:
ut quib: maiorecbo¬
na praepstat : quae¬
dammino re non
tribuat : ud semper
eorum animus habeat.
unde seipsũ reproce¬
hendat: Quatinus
dum appecunt per¬
fecti esse necpossuNt.
& laborent Iri hoc
quod non accepe¬
runt : nectamen
el ab ortendo prare¬
pualent : in his quae
accepta habent. se
minime extollant.
sed discant: quia
exsem& ipsis malora
bona non habent :
qui insem& ipsis uin¬
cere parua uitia at¬
q: extrema non pos¬
sunt:
Hincẽ enim quod per¬
ducto dñs adterre¬
repromissionis. po¬
pulo cunctos fostes
atque prap̃potentes
aduersarios eius
extinguens p̃hilisteos
atq: channaneos diu¬
tius reseruauit : ut
sicut scriptumẽ In eis
experirtur sisrł:
Quia nonnumquam ut
dictum ẽ eis &iam
quib: magnadona
tribuit paruaquae¬
dã repracehensibilia
relinquit.
Vt semper habeant
contre quod bellum
serant: & deuictis
mag nis hostibus inen¬
temnon erigant :

Expanded text:
trahebatur? trahebatur? agna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contingit ut 308 quibus majora bona praestat, quaedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat; quatenus dum appetunt perfecti esse, nec possunt, et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen laborando praevalent, in his quae accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semetipsis majora bona non habent, qui in semetipsis vincere parva vitia atque extrema non possunt. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terrepromissionis populo, cunctos fortes atque praepotentes adversarios ejus exstinguens, Philisthaeos atque Chananaeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel ; quia nonnunquam, ut dictum est, eis etiam quibus magna dona tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant,
Abbreviated transcription (Latin):
quam initinere posu¬
isti : Ne incaute tange¬
re precpꝰsumas : quia
in eã serpens ingressus
ẽ Esto ergosollici¬
tus: Nesi tolleriN¬
caute uolueris a ser¬
pente feriaris:
Quib uerbis puer ualde
confus us: exultauit.
quidem quod mostẽ
euas erit: sed tristis
admodicũ factus ẽ :
quia quam uis salu¬
brempaenã tamen
pestulit ut recundiã
suã: Quire uersus
adspostam : caute
acsollicite adtendit :
sed eam sicut uir dñi
prap̾dixeraet serpenis
tenebat :
Hiditaq cum uistute
abstinentiae contẽp¬
tu rerum
trotns euntium: pro¬
pheciae spũ oraetion is
intentione eẽ incon¬
partibiliter prap̃di¬
tus : unum eret quod
in eo repracehens ibile
ẽẽ uidebatur.
Quia nonnumquã tan¬
ta ei laecitia in eroet
ut illis totuistutibus
nis i sciretur esseple¬
nus: nullo modo cre¬
deretur:
Quidnam quaeso
dicimus : sponte
sibi la&itiae frena
laxabat. ancotuir¬
tutib: pollens. ali¬
quando ad prxesens
audium &iamre¬
nitens: eius animus

Expanded text:
quam in itinere posuquam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo sollicitus, ne si tollere incaute volueris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiritu, orationis intentione esset incomparabiliter praeditus, unum erat quod in eo reprehensibile esse videbatur, quod nonnunquam tanta ei laetitia inerat, ut illis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo crederetur. PETR. Quidnam, quaeso dicimus? Sponte sibi laetitiae frena laxabat, an tot virtutibus pollens, aliquando ad praesens gaudium etiam renitens ejus animus
Abbreviated transcription (Latin):
eique pacecepit dicens.:
Vade at que in illa silua
in locotali cauam
arborem sequire &
uestimenta quae in ea
inueneris defer:
Cumq discipulus abissee:
arborem sicut sue¬
ractiussũ exquisi¬
uit: uestimenta
repperit: & laten¬
ter deculit magistro:
quae uir dĩ suscipiens:
peregrinis nudis atq:
pocentib ostenditio
precebuit dicens:
Venitequia nudi estis:
ecce tollite & uestite
uos. Hacc illi intuen¬
tes : recognouerunt
quatpos uerant :
Mae noq pudore cons¬
ternati sunt: et qui
fracudolenter uesti¬
menta quacrebant
aliena: confusi rece¬
peruntsua:
Alio quoq: tempore
Aquidã seeius or¬
tionib: conmendans:
sportas duas plenas
alimentis ei perpue¬
rum trans misit
Quarum unã idem
pͥuer s ubripuit.
atq initinere abs¬
condit.
Vnam uero addĩ homi¬
nem deculit: & peci¬
tionem illius quise ei
perexenium commen¬
dauȩrot enarretuit:
Quamuir dñi benigne
suscipiens: eundem
puerum admonuit
dicens: groctias agi¬
mus: seduidespostã

Expanded text:
eique praecepit, dicens: eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens: Gratias agimus, sed vide, sportam
Abbreviated transcription (Latin):
quousq: uir dñi ad eos
ueniree: Cuncta hosti
illius spatia. quaein¬
cultafuerart coluerunł :¬
uib uir dñi moxut in¬
gressus ẽait: gaude¬
tesrectres. multum la¬
borastis: lam quiescite :
Quibus ilico alimentaquȩ
deculerat pracẽbuit :
eos q: posttanti laboris
fatigationem refecit :
sufficienter autem refec¬
tis: ait: Nolite malũ
facere: quotiens dehor¬
to aliqui duultis: adhor¬
tiaditum uenite: troen¬
quillae pecite : Cumbe¬
nedictione ꝑcipite: &
a fusti praeuitate cessate:
Quosstatĩ collectis holȩ¬
rib: onustarł fecit.
Accumq ẽ ut quͣ hostũ
nocituri uenereent :¬
cum laboris s ui p̃mio
& repleci abeo & inno¬
cui sedirent:
Alio quoq tempore
accesserunt ad eũ
peregrini quidam
misericor diã postu¬
lantes : scirsis uesti¬
mentis. pannis obsiti
It aut paene nudiuid e¬
rentur :
Cum que hunc uestimen¬
ta pecerent : eorum
uerba uir dñi tacitus
audiuit: Quiunum
ex discipulis suis pro¬
tenus silenter uocauit:

Expanded text:
quousque vir Domini ad eos quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit,
Abbreviated transcription (Latin):
cens: Monacbus qui
interna possersionẽ
quaerit : monachus.¬
non est
Sic quippe mesuebat
paupestat ssuae secu¬
ricatem perdere : si¬
cut auaridiuitesso¬
lent peritureeduitias
custodire outie
buitaq proph&iaespũ
magnis qr miret culis
cunctu longelateq
babitantib uitaciur
indaruit ⁊ a¬
Nam diequadam adues¬
peruni in hosto monas¬
terii fecit iactard fer¬
racmenta quae usitato
nos nomine uangas
uocamus:
Dixitltaq discipulis
suis: Tot uangas in
citius redite:
Nocte ueroeadem dum
exmore cum fr&ctrib
ad exhibendas lauder
dño surrexiss&. proce¬
pcepit dicens: It e&
openrii nostris pul¬
mentum coquite: ut
mane primo paratũ sit:
Facto autemmane fecit
deferrpulmentum
quod parenł iusserat:
At qr hostum cum fratri¬
bus ingrercusquot
uanģas iactar q prte pͥce¬
pentt. Totin eo laboren¬
cesopererios inuenitꝰ
Ingrcisi quippe fures fue¬
naent : sed mutata merłe
derunt uangas quas
inuenerunt : & ab ea
horee quaingressisunt :

Expanded text:
cens: Monachus qui cens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachusnon est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque miraculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente derunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dit: quis erabillo poise
eict clamauit . ⁊¬
mnoxautem suꝑuexati
corpus uit dĩ incubuit:
& malignus sp̃s quieũ.
inuas erat abs cessit:
Intota urbe tunc statĩ
quid ineeclesia faccũ
fuis s&c in notuit .
Currere uiri & semhinał
Nobiles atq ignobiles
pariten c̃oeperunt:
cestatimq: cum ro
conabantur.
Alii ad construendũ
monas terium p̃dia
alii pecunias: alii
subsidia: quaeque
poterent offerre
uiro dĩ suppliciter
uolebanti
Seds cruus omnipote n¬
tis dñi horum nihil
accipiens: egressus
urbem non longesde¬
sestum locum reppe¬
rit: ibiq sibihumilẽ
habitaculũ construxit.
Adquem dum multi
pergunt: exemplo
illius aecernae uitat
accendi des ideriocoe¬
perunt: atq subeius
magisterio in om¬
nipotentis sȩdñi serb¬
uitium dederunt
Cum que lei crebrodisci¬
puli humiliter inmi¬
nerent : ut prousu
monas terii porsessio¬
nes quae offerban¬
tur acciperet
Ille sollicitus suepauꝑ¬
itatis custos: fostem
sententiã tenebat di¬

Expanded text:
dit, qui se ab illo posse dit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum in conabantur. Alii ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi desiderio coeperunt, atque sub ejus magisterio in omnipotentis se Domini servitium dederunt. Cumque ei crebro discipuli humiliter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, di
Abbreviated transcription (Latin):
s&. Ingressus eccle¬
siam : acusto dibus
p&ciit: ut sibi quan¬
tum uell&t licentia
concederetur onaen¬
di: eumq: ħoris secre¬
tiorib: egredinonur¬
guerent
Quimox adonendu
stecit. diemq cotũ
.peregit moretionẽ
cuis equentem conci¬
nuauit & noctem:
s ecundo autẽ diecũ
noctesubsequente
inde fersus inpraee¬
cib ꝑstecit. Diem
quoq testium in orõe¬
tione coniunexit
Cumq: hocunus excus¬
todibus superbi ae
spũ inflatus cerne¬
re. unde proficere
debuit: inde ad fec¬
tus damna peruenit:
Namhunc simulato¬
remdicere : & uerbo
rustico coepit inpos¬
toremelamare :
noctib ontre ante
oculos hominum de¬
Qui protinus cuirens
uirum dĩ alapamꝑ¬
ut quas i relegios aqui¬
tae simulator
deecclesiacum con¬
tumelia exiroe
s ed hunc repente ultor
sp̃s inuas it : atq ad
uiridĩ uestigiastroe¬
uit: acpersors illius
clamare coepitĩ
Iir quoq peregrinus
quꝰcens eraeur nomine
nesciebatur: sed eius
nomen ille sp̃s prodi¬

Expanded text:
set, ingressus eccleset, ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, noctibus orare ante oculos hominum deQui protinus currens, virum Dei alapa put, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Vir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodi
Abbreviated transcription (Latin):
non obstupescat
talia signa mostuo¬
rum quae fiunt pro
excitatione uiuentiũ¬
PRIORIBUS quoq
gothorum tempori¬
bus. fuitiuxtaspoli¬
tanam urbem uir
uitae uenerebilis
is a ac nomine: quiusq
adextrema paene
gothorum tempor&
peruenit. quem nos¬
trorum multi noue¬
runt & maximat
sacrec uirgo gregoria
quae nunc in hacro¬
mana urbe iuxta
eccles iambeatae
mariae semꝑ uirgi¬
nis habitat :
Quaedum ad olescen¬
tiae suae tempore :¬
constitutis iamnup¬
tius in ecclesiam fugis¬
s& & sc̃imonialis
uitae conuersatio¬
nem quaereree : abeo¬
demuir o defensa
atq: ad cum quemde¬
sidereebat habitum
dño protegente per¬
ducta est: Quae
quia sponsum fugto
Intera: habere
s ponsum meruit
incaelo
Hulta autem de¬
eodemiuronarnen¬
te uener& bili patre
el eutherio cognoui:
quia & hunc familia¬
riter nouerat: &
ei usuerbis uita fidẽ
prebebat :
Hic itaq: ueneraebilis
isaac. ostus exitalia
non fuit: sed ea illiis
Cum primum desprig
pastib: ad spolita¬
nam urbem uenis¬

Expanded text:
non obstupescat non obstupescat talia signa mortuorum, quae fiunt pro exercitatione viventiuPrioribus quoque Gothorum temporibus fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae venerabilis Isaac nomine, qui usque ad extrema pene Gothorum tempora pervenit, quem nostrorum multi noverunt, et maxime sacra virgo Gregoria, quae nunc in hac Romana urbe juxta Ecclesiam beatae Mariae semper virginis habitat. Quae dum adolescentiae suae tempore constitutis jam nuptiis in ecclesiam fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, habere sponsum meruit in coelo. Multa autem deeodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem praebebat. Hic itaque venerabilis Isaac ortus ex Italia non fuit, sed ea illius Cum primum de Syriae partibus ad Spoletanam urbem venis
Abbreviated transcription (Latin):
ius siss& ut ciues urbis
illius qui quo lib& dis¬
persi essent: ad candẽ
sine aliqua trepida¬
tione remearent :
hii qui prius famẽ fu¬
geroent: uiuendilicen¬
tiã accepta reuersi
sunt: sed cuius uita
eorum ep̃s fuerat
memores : ubi sepul¬
tum essec corpus
illius quaesierunt:
ut hoc iuxta honorẽ
debitum: In ecclesia
beatipetri apostoli
humarent::
Cumq itum cẽtad se¬
pulchrum : effossa
tema: inuenerunt
corpus pueri pariter
humati: ũt pate iam
die quad rage simo
tabe corruptum &
uermib: plenum
corpus uero ep̃i acsi
die eodem eã sepultũ:
Et quod est ad huc
magna admirtio¬
ne uenercendum: quia
ita caput eiꝰ unitũ
fueret corpori: ac
si nequaquam fuiss&
abscisum: sic uide¬
licex ut nulla uestigia
sectionis apparerent:
Cumque hoc & inter¬
ga uesterent exqui¬
rentes siquod sig¬
num uel dealia
mons ttri incisio¬
ne ferripotuiss&
Itasanum atq: inte¬
mertum omnecor¬
pus inuentum ẽ ac
sinulla hoc incisio
ueferrit &igiss&:
PEIRUS QUIS

Expanded text:
iussisset, ut cives urbis iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta, reversi sunt. Sed, cuius vitae eorum episcopus fuerat, memores, ubi sepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc iuxta honorem dbeati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulcrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpote jam die quadragesimo, tabe corruptum, et vermibus plenum; corpus vero episcopi ac si die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita caput ejus unitum fuerat corpori, ac si nequaquam fuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis apparerent. Cumque hoc et in terga verterent, exquirentes si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratum omne corpus in ventum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetigisset. PETR. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ciuium fugerunt :
qui famis periculum
fere non poteraent:
ANnoueros eptimo
necdum finito obses¬
samurbem gothorũ
exercitus intrecuit.
Tunc comis qui eidem
exercitui proceeret
adregem totilam
nunt ios mis it: ex qui¬
rens quidde ep̃o uel
populo fieriiuber&:
Cui ille praeecepit dicens:
Ep̃o prius auesticeusq
adcalcancum corri¬
giam tolle: & tunc
caput illius amputa ⁊
Omnem uero populũ
qui illic inuentus ẽ
gladio extingue
Tunc isdem comes. uene¬
racbilem uirum her¬
urbis murum deduc¬
tum: Capite trunca¬
uit Eiusq cutem
iam mostui auestice
usq: ad calcaneum in¬
c̃idit: ut exeius cor¬
pore corrigia sub¬
lata uider&ur:
moxq corpus illius
extrac murum pro¬
lecit
Tunc quidam huma¬
nitatis piecate con¬
pulsi: abscis umca¬
put ceruici ad po¬
nentes : Cum uno
paruulo insante
qui illic extinctus In¬
uentus ẽ : Iuxta mu¬
rum corpus ep̃i sepul¬
turecetrdiderunt:
Cumq: post eandem
caedem die quadrec¬
gessimo rextotila

Expanded text:
civium fugierunt, civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Herurbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem caedem die quadragisimo rex Totila
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiae erupit: ut hii
quieum custo diendũ
acceperfent : In mensi¬
tatem pluuiae ferre
inundatio fieree : IN¬
trec eandem designa¬
tionem circuli inqua
uirdĩ fulgentius ste¬
tit: Nes una quidem
pluuiaegutta descen¬
dit : Quod dum regi
crudelissimo nuntia¬
tum fuiss&: illamens
effera: ad magnam
eius reuerentiã uersaẽ.
Cuius poenam prius insa¬
tiabili furore sitiebat :
sic omni potens dr̃ con¬
trec elatas carnaliũ
mentes. potentiae suxȩ
miree cula ꝑ dispectas
opercitur: ut quise
superbȩ contra proce¬
cepta ueritatis eleuađe
eorum ceruices ueri¬
tas ꝑhumiles prcͥemat :
uper quoq: flori¬
dus uenerabilis uitae
Quoddam memorabile¬
ualdemi rae culum di¬
cens: Vir sc̃issimus
herculanus nutritor
meus. per us anae ciui¬
tatis ep̃s fuit: excon¬
uersatione monaste¬
rii ad sacerdotalis
ordinis grãetiam de¬
ductus: Totilac autẽ
perfidi regis tempo
ribus : eandem urbẽ
annis septem continuis.
gothorum exercitus
obsedit: ex qua multi

Expanded text:
pluuiae erupit, ut hi, pluuiae erupit, ut hi, qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluuiae ferre inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per dispectos operatur; ut qui se superbe contra praecepta veritatis elevant, eorum cervicem veritas per humiles praemat. 13. Nuper quoque Floridquoddam memorabilvalde miraculum, dicens: Vir sanctissimus Herculanus nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam deductus. Totilae autem perfidi regis temribus eandem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit. Ex qua multi
Abbreviated transcription (Latin):
diui sa pluuia factũ
nameui mirocculũ-
&iam in alter ius ep̃i
ueneratione monstret¬
Namquidamlericus
senex qui adhuc suꝑ¬
ẽ: eidemrei prap̃sto
se fuisse testatur di¬
cens.:
Fulgentius ep̃s qui
utriculanensi eccle¬
siae praẽ erat : regẽ
crudelissimũ totilã
infensum omnimodo
habebat: Cumeas
dem pastes cum exer
citu propinquass&t
cur&e fuit ep̃operle¬
ricos suos exenia mit¬
tere: eiusq: furoris
insaniam si possit
muneribus mitigaren
Quae illa eut uiditpro¬
tinus spnceuit
atq inatus suis homi¬
nib: iursit: ut cundẽ
ep̃m sub omnias pe¬
ritate constringe¬
rent: eumq eius exa¬
mini seruarent :
Quemdum ferocesgo¬
thi ministri scilic&
crudelitatis illius
tenuirsent.
Cir cumdantes eum uno
in locostare pracec epe¬
runt : eiq: intemex cir¬
culum designauerunt :
extrec quem pedeminul
lomodo auder& extrae¬
Cumq: uirdĩ insoleNi¬
mio aestuar& ab eis¬
demgothis circumda¬
tus : & designatione
circuli inclausus : re¬
pente corruscus &

Expanded text:
isa pluvia factum narravi miraculum, etiam in alterius episcopi veneratione monstraNam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum omnimodo habebat. Cumque ad easdem partes cum execitu propinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos exenia mittere, eiusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderetCumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuli inclusus, repente corruscus et
Abbreviated transcription (Latin):
petit. ad hec ꝓcul dubio ininor
redit ꝑ pendo itaq qͥd tolero:
ꝑpendo qͥd amisi. dũ q in tueor
illud qd̾ ꝑdidi fit hoc grauius
qd̵ porto. Ecce et enim nũc
magni maris fluctib qua¬
tior: ad q in naui mentis. tem¬
pestatis ualide ꝓcellis illidor
&ũprioris utre recolo: qua¬
si post tergũ cductis oculie
inso lictore suspiro. sd̾q ad
ctib turbatus feror: uxĩa
reliqui. Suia et ita sunt ca¬
sus meutis. ut prius quide
ꝑdat bonũ qd̾ tenet: si tam̃
se ꝑ didisse meminerte Cũq
longiꝰ recesserit. etiã ipsius¬

Expanded text:
petit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque actibus turbatus feror, vix jam reliqui, quia et ita sunt casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam boni
Abbreviated transcription (Latin):
uadam dienimiis quor da
seculariũ trmultib dẽpressus
quib in suis negoeus plerũq
cogim folire. etiam quod nos
cercũ ẽ ĩ ebere. secrecũ locũ
pͥecii acũ merri ubi om̃e qd deme¬
ꝑ unchr occup ione displicebat se patẽ¬
Sͥ oftender: et cuncta que infligere¬
dolorẽ onsueuerant. congesta aute
ocutos licent̾ uenirent. Ibi itaq cũ
afflictus ualde et du tacitꝰ lederem:
Dilectissimꝰ filiꝰ m̃s petrus diaconꝰ
affuit. mͥ aprimeuo ĩuuentutie flore¬
in amicitiis familiarit̾ astrictus.
at q ad sacri uerbi indagationẽ sociꝰ.
Qui graui ex oͦqͥ cordis langore me
intrens: ait. Nu quid ña nom aliqͥd
accidit: qd̾ plus te solito merorte¬
net : Cui inqu̾a. Meror petre quem
cotidie patior. et semꝑ mͥ ꝑ usum
uetus ẽ: et semꝑ ꝑ agmtũ nouuis. In¬
felix quippe animꝰ m̃s occupationis
sue pulsatus uuln̾e. memunt qualis
aliquãdo inmonasterio fuit: quo¬
modo eilabentia cuncta subt̾ erãt.

Expanded text:
uadam die nimiis quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligeredolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et semper mihi per usum vetus est, et semper per augmentum novus. Infelix quippe animus meus occupatisue pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cunta subtererant,
Abbreviated transcription (Latin):
quisin reluts etiam quodnes
cerci ÷̃ ĩ ebere. secrecũ locũ
pecĩ amicũ mneri ubi om̃e qd̾ deme¬
u unchr occi ione displicebat se pate¬
d osiender: et cuncta que infligere
dolore ansueuerant. congesta ante
os licent̾ uenirent. Ibi itaq cũ
afflictus ualde et duu tacitꝰ sederem:
dilectissimꝰ filiꝰ m̃s petrus diaconꝰ
affuit. mͥ aprimeuo ĩuuentutis flore¬
in amicitiis familiarit̾ astrictus.
at q ad sacri uerbi indagationẽ sociꝰ.
Qui graui exoqͥ cordis langore me
intrens: ait. Hũ quid na nou aliqͥd
accidit: qd̾ plus te solito merorte¬
net: Cuni inqua. Meror petre quem
cotidie patior. et semꝑ mͥ ꝑ ułu̾m
uetus ẽ: et semꝑ ꝑ agm̃tu nouus. In¬
felix quippe animꝰ m̃s occupationis
sue pulsatus uuln̾e. meminit qualis
aliquãdo in monasterio fuit: quo¬
modo ei labentia cuncta subt̾ erãt
quãtũ reb om̃ib que uoluunt᷑
eminebat. qd̾ nulla nisi celestia
cogitare consuenerat. qd̾ etiam

Expanded text:
quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et semper mihi per usum vetus est, et semper per augmentum novus. Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit; 152 quomodo ei labentia cuquantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dinib: cerneret: uerba
uiridĩ quasi ex longo
tempore oblitus
postposuit : atq ad sa¬
crum ordinem accessit:
Quẽmox is qui m relique¬
rat diabolus tenuit :
eumq uexare quousq
animã eius excuter& :
uoncessauit: Netnus
ut uideo etiã secreca
peneentuit : quipers¬
pexit hunc clericum
idcircodiabolo traeditũ
ne ad sacrum ordinẽ
accedere auderet:
UARE DIUINITAT IS
secreta non nosset
quidiuinitatis proce¬
cepta seruaret : Cum
scriptum sit : quiad
quid est quod iterum
dem egregius p̃dicator
dicit : quis nouit sensũ
dñi. aut quis consiliarius
eius fuit : Ualde enim eẽ

Expanded text:
dinibus cerneret, verba dinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblituspostposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem auderet accedere. uare Divinitatis secreta non nosset, qui Divinitatis praecepta servavit, cum scriptum sit: Qui adhquid est quod iterum idem egregius praedicator dicit: Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde
Abbreviated transcription (Latin):
hibee : sed quia hoc dixe¬
rit : dictum sibi afrec¬
trib fuisse testatur:¬
Eodem quoq: tempore
quidam aquinensis
ecclesiae clericus :¬
adaemonio uexabatur:
qui: a uenerabile uiro
constantio ecdesiae¬
eius antestite permul¬
ta fuertet martyrũ
locatraens missus: ut
sanaripotuiss&: sed
scidĩ mastyres : Nolu¬
erunt eis anitatis donũ
tribuere : ut quanta
ess& inbenedictogractia
demons trarent: Duc
antiquum hostem de
obsessa homine proti¬
nus expulit : Cuis anato :¬
pncecepit dicens: uade:
& post haec carnem non
comedas : ad sacrum¬
uero ordinem: numquã
accedere praesumas:
quacumq autem die
sacrum ordinem temẽ¬
ncre proce sumpseris :¬
statim iunee diabolo
iterum manciparis :
Discessitigitur clericus
sanus : et sicut terrere
solet animum poena
recens : eaquaeuir dĩ
praceceperrt: interim
custodiuit: Cum uero
postannos multos om¬
nes priores illius dehac
luce migrassent: et
minores suos sibim&
superponi insacris or¬

Expanded text:
perhibet; sed quia hoc dixeperhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testaturEodem quoque tempore quidam Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductantiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris or
Abbreviated transcription (Latin):
territus. oreetione
pecita recessit: Atq
ex illo iam tempore
minus crudelis fuit
Cum non multo post
romam adiit: ad sici¬
liam perrexit : anno
autem regni sui decimo:
omnipotentis dĩ iudicio:
regnum cum uita per¬
didit¬
ET IRAETEREAAN¬
ecclesiae. ad eundẽ
dñi famulum uenire
consueuerat: quem
uirdĩ prouitae suac
merito ualde diligebat
Isitaq diuacum illo
de ingressuregis totile
eeromanae urbis per¬
ditione colloquium
haber& dixit: perhunc
regem ciuitas istades¬
truecur : ut ia mampli¬
us non habitecur: Cui
uir dñi respondit: ro¬
ma agentibus non exter¬
minabitur : sed tem¬
pestatib coruscis. &
turbinib: ac ternxe
motu fatigata: marces¬
cet insemecipsa : Cuius
prophetiae misteria
nobis iam facta sunt
lucae clarioree : quilii
hac urbe dissoluta moe¬
nia : euersas domos:
destructas ecdesias
Turbine cernimus:
eiusq: aedificia longo
senio lassata: quiarui
nis crebrescentib: pros
mihirelatione conper¬
tum ẽ nequaquã ex
ore illius audirse seꝑ

Expanded text:
territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. Praeterea CanEcclesiae ad eumdem Dei famulum venire consueverat, quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis et turbinibus et terrae motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosmihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se