comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nabunt: iuxta quod dñs dicit. Ibũt
hii in uitam eteruam. Et cũ cumsũ¬
mati fuerint nulle anni soluetur
sachanas de tarcere suo. Nũc redis
ad describenda tp̃ra antixp̃i. Cũsum¬
matos aũt mille annos dicit. ald¬
to partem comprehendens. Sic eñi
soluet᷑: ut supsint anuu tres ⁊ men¬
ses sex. Supra eñi nulle anni a
cartere.hoc est de reproborz cordib
in quibus modo ligatus est ne tan¬
tum seuiat. quantum uult. Uel de
carcere soluet᷑: qr de prauitate pel¬
fidie pdeoꝵꝵ nascetur. iuxta illũ

Expanded text:
nus dicit: Ibunt hi in vitam aeternam . Et cum consummati fuerint mille anni, solvetur satanas de carcere suo. Nunc redit ad de scribenda tempora Antichristi. Consummatos autem mille annos dicit, a toto partem comprehendens. Sic enim solvetur ut super sint anni tres et menses sex. Supra enim mille anni, acarcere, hoc est de reproborum cordibus, in quibus modo ligatus est, ne tantum saeviat, quantum vult. Vel de carcere solvetur, quia de pravitate perfidiae Judaeorum nascetur. Jux
Abbreviated transcription (Latin):
a ⁊ cb. duo per hoc faccũ qudã no¬
bis insinuat. Unũ scilicet ꝑ quod
iitelligamus neq ad angelum ꝓ¬
prie. ueq ad iohannesptinere. q̃
in hac reuelatione continent᷑. Ali¬
ud uero qd stire possimus ip̃m ẽẽ

Expanded text:
α et ω, duo per hoc factum, quaedam noα et ω, duo per hoc factum, quaedam nobis insinuat: unum scilicet per quod intelligamus, neque ad angelum proprie, neque ad Joannem pertinere quae in hac revelatione continentur; aliud vero quod scir
Abbreviated transcription (Latin):
ba dei scribere iuibetur. Hec uerba
que abinitio istius libri diuinitꝰ
tibi sunt ostensa fidelissima ⁊ ue¬
ra sunt: qr a deo uero processerunt
Ac si diceret. Eo incordis memori¬
tur: quo de tota fidei sũma de tota
spei fiducia proferunt᷑. Et dixit
michi. factũ est ꝓ eo quod est fiet
.i. complebuntur oĩa que suꝑus
sunt dicta. siue de remuneratiõe
uistoꝵ: seu de damꝑnatione repro¬
boꝵ. Quia eñĩ hec ꝯĩa tẽp̃re suo
ꝓ certo complebuit᷑. quasi iã fc̃a
suit dei om̃ĩpotentis uoce firmat᷑.
uni tuiꝰ presentia oĩa futura presen¬
tialiter manent. Unde est: qui fe¬
cit que futura sunt. Ego sũ. 7.
o cu. initium ⁊ finis. non qd̃ ini¬
tium habeat in tempore uel fun̾e
sed qr ab illo cuncta sumpserinit
iuitiũ. ⁊ in ip̃o resument termi¬
num. Dequibus satis supra dcĩn
est. Quod aũt dñs hoc iam tercio
ꝑ angelum ii hac apocalipsi ita
nomen suũ incultat dicens. ego sũ

Expanded text:
ba Dei scribere videtur. Haec verba, ba Dei scribere videtur. Haec verba, quae ab initio istius libri divinitus tibi sunt ostensa, fidelissima et vera sunt, quia a Deo vero processerunt, ac si diceret: Eo in cordis memoritur, quo de tota fidei summa, de tota spei fiducia proferuntur. Et dixit mihi: factum est. Pro eo quod est fiet, id est, complebuntur omnia quae superius sunt dicta, sive de remuneratione justorum, seu de damnatione reproborum Quia enim haec omnia tempore suo pro certo complebuntur, quasi jam facta sint Dei omnipotentis voce firmantur, in cujus praesentia omnia futura praesentialiter manent, unde est: Qui fecit quae ventura sunt. Ego sum α et ω, initium et finis. Non quod initium habeat in tempore vel finem, sed quia ab illo cuncta sumpserunt initium, et in ipso resument terminum. De quibus satis supradictum est. Quod autem Dominus hoc jam tertio per angelum in hac Apocalypsi ita nomen suum inculcat dicens: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mortale hoc pnduerit in morta¬
litatem: cessabit clamor tumultu¬
ari contra electos. qͥeos in hac uita
quiescere non sinebat. Ibi eñi ces¬
sabit om̃is praua suggestio: ubi
nulla erit carnis delectatio. Sed
⁊ delor post hec non erit qr uidelz
caro electoꝵ. ultra spinas ⁊ punctiões
pcc̃oꝵ proquibus dolere debeant nõ
generabit. Que pͥma abierunt: qͥa
ia presenti scł̃o hec oĩa sustinent. S
cum innouata celum ⁊ terra fuerĩt
tunc ⁊ ip̃i electi innouabunt᷑. ⁊ neqͣ¬
quam pret̾itas passiones sustineb̃t
Et dixit qui sedebat inthrono: idest
deus om̃ipotens qui presidet sue et¬
clesie. Etce noua facio om̃ia. scilic¬
ea que suꝑius dicta sunt: pnter que
etiam celum ⁊ terra innouabunt᷑.
Et dixit mͥ. Scribe u corde tuo ł
etiam litteris cõmenda: ut ad notici¬
am ꝑuẽiat posteroꝵ. Sed quod io¬
hanni drͦ᷑: ad omem eccłiam ꝑtinet
que intabulis cordis carualib uer¬

Expanded text:
et mortale hoc induerit immortaet mortale hoc induerit immortalitatem, cessabit clamor tumultuari contra electos, qui eos in hac vita quiescere non sinebat. Ibi enim cessabit omnis prava suggestio, ibi nulla erit carnis delectatio. Sed et dolor post haec non erit, quia videlicet caro electorum ultra spinas et punctiones peccatorum pro quibus dolere debeant, non generabit. Quia prima abierunt, quia in praesenti saeculo haec omnia sustinent, sed cum innovata coelum et terra fuerint, tunc electi innovabuntur, et nequaquam praeteritas passiones sustinebunt. Et dixit qui sedebat in throno, id est Deus omnipotens, qui praesidet suae Ecclesiae: Ecce nova facio omnia. Ea scilicet quae superius dicta sunt, inter quae etiam coelum et terra innovabuntur. Et dicit mihi: Scribe. In corde tuo, vel etiam litteris commenda, ut ad notitiam perveniat posterorum, Sed quod Joanni dicitur, ad omnem Ecclesiam pertinet, quae in tabulis cordis carnalibus ver
Abbreviated transcription (Latin):
stem. Sic au̾t est. conditus. ut si pec¬
caret mori posset. Que mors ꝑ eam
mortem. Ideoq locũ meleccis nõ ha¬
bebit: post quã om̃s ad uidam resur¬
gemus. tales effecti ut deinceps
neq mori neq pectare possuis
Meq luitus erit in illa eccłia qͥ ut
suꝑius dictũ est: multis modis fit
ue suggestiõis. Prius eñi qũã pec¬
caret homo: in magna quiete erat
oĩaq membra sibi subiecta. ⁊ nullo
modo in aliquo repugnantia possi
debat. Sed posquam pectauit sta¬
tun clamorem praue suggestionus
contra se exsurgentẽ sensit. Didẽs¬
q mulierem : Rupiuit. factũq ẽ iꝰsto
dei iudicio. ut qui noluit ẽẽ subiectꝰ
deo non posset habere membra sͥ
subiecta. Hunc clamorẽ deinceps
om̃s sustinemus. quo laborare se
ostendit paulus dicens. Uideo aliã
legem in mñebris meis ⁊c̃. Semper
fit eni hic clamor: quia semper ca¬
ro sp̃ui resistit. sed cũ corruptibi¬
le hoc induerit incorruptionem

Expanded text:
stem. Sic autem est conditus, ut si pecstem. Sic autem est conditus, ut si peccaret mori posset. Quae mors, quiamortem. Ideoque locum in electis non habebunt. Postquam omnes ad vitam resurgemus, tales effecti ut deinceps neque mori neque peccare possimus, « neque luctus » erit in illa Ecclesia, qui, ut superius dictum est, multis modis fit vae suggestionis. Prius enim quam peccaret homo, in magna quiete erat, omniaque membra sibi subjecta, et nullo modo in aliqua repugnantia possdebat; sed postquam peccavit, statim clamorem pravae suggestionis contra se exsurgentem sensit, vidensque mulierem concupivit; factumque est Dei justo judicio, ut qui noluit esse subjectus Deo, non posset habere membra sibi subjecta. Hunc clamorem deinceps omnes sustinemus, quo laborare se ostendit Paulus, dicens: Video aliam legem in membris meis , etc. Semper fit enim hic clamor, quia semper caro spiritui resistit. Sed cum corruptibile hoc induerit incorruptionem,
Abbreviated transcription (Latin):
tur: iterũ incipunt flere. nõ iam
qr timent dampnari: sed qr diffe¬
runt̾ a regno. Aliquando quoq
de plorant̃ alioꝵ pcc̃a:. sicut sa¬
inuel flebat saul eo qd̃ penituiss
dũm. quod constituerit eũ reg̃e
suꝑ isrł. Et sicut paulus defle¬
bat coruithios qui post fornica¬
tionem ⁊ ides idolatriam nou
egerunt penitentiam. Omẽm
ergo lacrimam ab oculis electo¬
rum dñs asterget: quia neq ti¬
more artabuntur penarũ. neq
iam different̾ a reguo qd̵ presen¬
tialiter possidebunt neq etiam
alioꝵ peccata deflebunt. quia
iusto dei iudicio dampnatis reꝓ
uullus deinceps pectare poterit
Et mors ultra non erit. Ptꝰ ꝙͣ
resurrexerimꝰ. in electis iam ul¬
tra non erit. neq corpis neq a¬
minee. Primus namq homo
ea lege conditꝰ est. in paradiso:
ut nisi pectasset. ĩ mortatis mã¬
set. Et completo electoꝵ numero: ab
illo ꝑadiso terreno. absq mortis in¬
teruentu transiret ad patriam cele¬

Expanded text:
tur, iterum incipiunt flere, non jam tur, iterum incipiunt flere, non jam quia timent damnari, sed quia differuntur a regno. Aliquando quoque deplorant aliorum peccata, sicut Samuel flebat Saul, eo quod poenituisset Dominum, quod constituerit eum regem super Israel. Et sicut Paulus flebat Corinthios, qui post fornicationem et idololatriam, non egerunt poenitentiam. Omnem ergo lacrymam ab oculis electorum Dominus absterget, quia neque timore arctabuntur poenarum, neque jam differuntur a regno, quod praesentialiter possidebunt, neque etaliorum peccata deflebunt, quia justo Dei judicio damnatis reprobis, nullus deinceps peccare poterit. « Et mors ultra non erit. » Postquam resurreximus, in electis jam ultra non erit mors neque corporis neque animae. Primus namque homo ea lege conditus est in paradiso, ut nisi peccasset immortalis mansisset. Et completo electorum numero, ab illo paradiso terreno absque mortis interventu transiret ad patriam coele
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs pars hereditatis mee. Et ĩ lege
loquit᷑ dicens. Eslus aũt leui non da¬
bitis possessionem: ego eñi hereditas
illoꝵ. Quando enĩ homo pectando
recedit a deo: non est dei ppłs. nͨ deũ
possidet. Dũ aũt penitendo reuerti¬
sterget deus omem lacrimã ab oculis
eoꝵ. Hec uerba: non ad presentẽ iu¬
tam luctu ⁊ lacrimis plenã ꝑtinẽt
sed ad futuram quando om̃is luctꝰ
anferetur afidelibus. ⁊ ꝑpetuũ gau¬
dium possidebitur uixta illuo. Bea¬
ti qui lugent. qm̃ ip̃i consolabutur
Intuendum aũt quid sit quod oẽn
lacrimam ab oculis scoꝵ dicit au¬
auferandam: cũ sufficere potusset
si diceret asterget deus lacrimain
ab oculis eoor. Ded sciendum quia
diuerse sunt qualitates lacrimaꝵ
quibus in hac uita affligunt᷑ electi.
Aliquando scilicet ꝓpter tumorem
tormentoꝵ ne uidelicet merito in¬
quitatis sue penis tradant᷑ ultrici¬
bus Aliquando uero ꝓpter amorẽ
⁊ consortiu supnoꝵi cunum. Ptꝰ¬
quam enĩ ueniam pccoꝵ consequũ¬

Expanded text:
nus pars haereditatis meae . Et ipse in lege loquitur dicens: Filiis autem Levi non dabitis possessionem. Ego enim haereditas illorum. Quando enim homo peccando recedit a Deo, non est Dei populus, nec Deum possidet. Dum autem poenitendo reverticrymam ab oculis eorum. Haec verba non ad praesentem vitam luctu et lacrymis plenam pertinent, sed ad futuram; quando omnis luctus auferetur a fidelibus, et perpetuum gaudium possidebitur, juxta illud: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Intuendum autem quid sit quod omnem lacrymam ab oculis sanctorum dicit auferendam, cum sufficere potuisset, si diceret: Absterget lacrymam ab oculis eorum. Sed sciendum quia diversae sunt qualitates lacrymarum, quibus in hac vita affliguntur electi, aliquando scilicet propter timorem tormentorum, ne videlicet merito iniquitatis suae poenis tradantur ultricibus; aliquando vero propter amorem et consortium supernorum civium. Postquam enim veniam peccatorum consequun
Abbreviated transcription (Latin):
cordium deum. testimoniũ tribuit
eis dans spm̃n scm̃ sicut ⁊ nobis. ⁊ ni¬
chil discreuit iuter nos ⁊ eos: fide
mundans corda eoꝵ. In hunc sensũ
congruit etiam illud: quod in multis
locis dicitur spũs scũs dari a domino
Iacob puer neus. suscipiam eum. is¬
rael electus meus. suscipiet eum aĩa
Qui dat afflatum ppło constituto
illud. Quandomagis pater ur̃ celestis
dabit sp̃m scm̃ petentibus se. Iste aũ
scd̃m iohelem. qui ex ꝑsoua de
loquitur. Effundam de spũ ma
super omnẽ carnem: ⁊ ꝓphabũt
filu ur̃i ⁊ filie ur̃e. Effusio qͥppe
di sensimi pulchritudine uerita¬
tis. Ipm̃ qͦ effusionis nomen in
bat. Ileq eñĩ deus cum angłm
mittit aut aliam creaturam ef¬
fundam dicit de angelo ⁊ pͥncipa¬
tu. aut throno. aut dñatione
⁊ paulo aute de caritace dei dixi¬
mus. que effusa est in cordibus
eorum qui sp̃m̃ scm̃ receperunt. Ca
inquit dei diffusa est incordibus

Expanded text:
cordium Deus testimonium tribuit cordium Deus testimonium tribuit eis dans Spiritum sanctum sicut et nobis: et nihil discrevit inter nos et eos, fide mundans corda eorum . In hunc sensum congruit etiam illud quod in multis locis dicitur Spiritum sanctum dari a Domino, Jacob puer meus, suscipiam eum: Israel electus meus, suscipiet eum animaQui dat afflatum populo constituto illud, Quanto magis Pater vester coelestis dabit Spiritum sanctum petentibus se ? Iste autem secundum Joelem, qui ex persona Dei loquitur: Effundam de spiritu meo super omnem carnem: et prophetabunt fidi sensum pulchritudinemque veritatis. Ipsum quoque effusionis nomen, incbat. Neque enim Deus cum angelum mittit, aut aliam creaturam: Effundam, 119 dicit, de angelo meo, aut principatu, aut throno, aut dominationet paulo ante de charitate Dei diximus, quae effusa est in cordibus eorum qui Spiritum sanctum receperunt. Charitas, inquit, Dei diffusa est in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam idest uniuersam uir¬
tudem: ⁊ quam supradirimus
pacem dei gaudio copulat᷑a esse
asserens: hus qui uartute se au¬
dire poterant manifestissime
ergo hec bona ad hoĩes ex largi
gentium quam introduxit per
doctrmam euglicam. acceptabłis
⁊ sanctificata redditur in fpũ scõ: quia
⁊ in hac scĩficatos ⁊ acceptos faciens
spũs scũs substantia est bonorũ dei.
Et qui illo plenus est. miluersa uixta
rationem agit: docens recte uiuens in¬
reprehensibiliter signa atq portẽta
uere ꝑfecteq demonstrans. Habet .n.
forticudinem spũs sc̃i. prestantẽ sibi
thesaurum ⁊ causam plenitudinis
omnũ tonoꝵ Nouit petrus disci¬
pulus dñi ih̃u. largionem spũs sc̃i.
donon dei esse uaturam Ait quippe
ad eos qui obuirgabãt eos introitum
suum ad cornelium. Di itaq equalẽ
grãm dedit illis deus. prebeus spr̃a
scm̃ quomodo ⁊ nobis in pͥncipio: ego
quis eram qui possem ꝓhibere dũi
Et insuper ad suos: agnitor inquit

Expanded text:
justitiam, id est, universam virtutem, et quam supra diximus pacem, Dei gaudio copulatam esse asserens, his qui se audire poterant, manifestissime ergo haec bona ex largitniant, vocatio gentium quam introduxit per doctrinam Evangelicam, acceptabilis et sanctificata redditur in Spiritu sancto: quia et in hac sanctificatos, et acceptos faciens Spiritus sanctus, substantia est bonorum Dei. Et qui illo plenus est, universa juxta rationem agit, docens recte, vivens irreprehensibiliter, signa atque portenta vere perfecteque demonstrans. Habet enim fortitudinem Spiritus sancti praestantem sibi thesaurum, et causam plenitudinis omnium bonorum. Novit Petrus discipulus Domini Jesu, largitionem Spiritus sancti donorum Dei esse naturam. Ait quippe ad eos qui objurgabant introitum suum ad Cornelium: Si itaque aequalem gratiam dedit illis Deus praebens Spiritum sanctum, quomodo et nobis in principio: ego quis eram qui possem prohibere Dominum? Et insuper ad suos, Agnitor, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
oporteat dicere. aut quid loqu¬
nini in illo tempore. Dabunt
eñi uobis a spũ scõ sermones sa¬
pientie: quibus non queant cõ¬
tradicere. ne quidem qui uehem̃¬
ter in disputatiõibus callent.
S ponamus ip̃m testimoniũ
quod ita contexitur. Cum aũt
introduxerint uos insignago¬
gas ⁊ pͥncipatus ⁊ potestates no¬
lite esse solliciti quomodo aut quid¬

Expanded text:
oporteat dicere, aut quid loquoporteat dicere, aut quid loquamini in illo tempore. Dabuntur enim vobis a Spiritu sancto sermones sapientiae, quibus non queant contradicere, ne hi quidem qui vehementer in disputationibus callent. 10. Sed ponamus ipsum testimonium, quod ita contexitur: Cum autem introduxerint vos in synagogas ad principatus et potestates, nolite solliciti
Abbreviated transcription (Latin):
stephanũ plenũ fide ⁊ spũ sco apo¬
stoli. Et stephanus autẽ plenus. gͣ¬
tia ⁊ uirtute: faciebat portenta
⁊ sigua magna iuppło. Et adhuc
d eodem. Et nou ualebant resist̾e
sapientie ⁊ sp̃mi qui loquebat᷑ in
fĩdei effectus est particeps. que ex spi¬
ritu sc̃o uenit uixta illud. Aln aũ
fides. in eodem spũ. Et gram acq
uirtutem iuxta eundem spm̃ hñs.
signa ⁊ ꝓdigia magna faciebat in
ppło. ⁊lecnon ⁊ illis donacionibus
scd̃m eundem sp̃m affluebat: que
uocantur curationũ gr̃e atq uirtu¬
tes. Et hec eñi memimeratione
in prima pauli apostoli epistela
ad coruithios collocantur. In ta¬
tum audem stephanus diuina gr̃a
habundabat: ut uemo contradicẽ¬
tium ⁊ eoꝵ qui adliersus eum dis¬
putabant. ualerant resistere sq¬
pientie ⁊ sp̃u qui loquebatur in
introducti fueritis ad pͥncipatꝰ
⁊ potestades ⁊ concilia ⁊ signa¬
gogas: uolite esse solliciti quid ui

Expanded text:
Stephanum plenum fide, et Spiritu sancto apoStephanum plenum fide, et Spiritu sancto apostoli . Et, Stephanus autem plenus gratia et virtute, faciebat prodigia, et signa magna in populo . Et adhuc de eodem, Et non valebant resistere sapientiae, et Spiritui, qui loquebatur in  beatus, et fidei effectus est particeps, quae ex Spiritu sancto 116 venit, juxta illud, Alii autem fides, in eodem Spiritu . Et gratiam atque virtutem juxta eumdem Spiritum habens, signa et prodigia magna faciebat in populo. Necnon et illis donationibus secundum eumdem Spiritum affluebat, quae vocantur curationum gratiae atque virtutes. Et haec enim in enumeratione in prima apostoli Pauli Epistola ad Corinthios collocantur. Intantum autem Stephanus divina gratia abundabat, ut nemo contradicentium, et eorum qui adversus eum disputabant, valerent resistere sapientiae, et Spiritui qui loquebatur in introducti fueritis ad principatus, et potestates, et concilia, et synagogas, nolite esse solliciti quid vos
Abbreviated transcription (Latin):
om̃es creature. Dicimus ⁊ alibi.
quia suꝑ intelligatur in scĩ sp̃us
substancia. etiam plenitudo mu¬
nerum diuinorũ. Deniq impos¬
sibile est. grãm dei sortiri quẽpiã.
si non habeat spm̃ scm̃: in quo ap¬
probamus cuucta dei dona consi¬
stere. Quod uero is qui habet eũ
sermonem quoq sapientie ⁊ reliqͣ
bona ꝑfecte consecutus sit: ⁊ nũc
manifeste sermo demonstral. et
scm̃ petentibus se. ⁊ dabit pater bo¬
na petentibus se. I lec eristimare
spm̃ scm scd̃m substantias esse di¬
uisum: quia multitudo bonoꝵ dicit᷑
impassibił eñi ⁊ in diuisibilis atq
inmuuitabilis est: sed sed iuxta dif
norũ uocabulis nuncupat᷑: quia
partipes suos non iurta unã ean¬
demq rurtutem cõmunione sin
douat: quippe cum ad utilitatem
uniuscuiusq aptus sit. ⁊ repleat
bonis eos quibus iudicat se ad eẽ
debere. Deniq stephanus pͥmus
ille testis ueritatis ⁊ dignus suo
sicut loquit᷑ scriptura. Et elegerũt

Expanded text:
omnes creaturae. Diximus et alibi, omnes creaturae. Diximus et alibi, quia superintelligatur in sancti Spiritus substantia etiam plenitudo munerum divinorum. 9. Denique impossibile est gratiam Dei sortiri quempiam, si non habeat Spiritum sanctum: in quo approbamus cuncta Dei dona consistere. Quod vero is qui habeat eum, sermonem quoque sapientiae, et reliqua bona perfecte consecutus sit: et nunc manifeste sermo demonstrat, et sanctum petentibus se . Et, Dabit Pater bona petentibus se . Nec existimares  Al. substantiam esse divisum, quia multitudo bonorum dicatur. Impassibilis enim, et indivisibilis atque immutabilis est; sed juxta diffnorum vocabulis nuncupatur: quia participes suos non juxta unam eamdemque virtutem communione sui donet, quippe cum ad utilitatem uniuscujusque aptus sit, et repleat bonis eos, quibus judicat se adesse debere. Denique Stephanus primus ille testis veritatis, et dignus suo sicut loquitur Scriptura: Et elegerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Considerate ergo fres uiros ex
uobis testimonium habentes sep¬
tem. plenos spu sco ⁊ sapientia. Et
de stephano. Cum autem plenus
esset spũ scõ: intuens incelum in¬
dit gliam dei. ⁊ ihesum stantem a
destris dei. Et de electionis uase di¬
citur. Saulus aucem qui ⁊ paulus
plenus spũ sc̃o: intuens in eñ ait.
Et in cõmune de unuersis creden¬
tibus annotatur. Discipuli quoq
replebantur gaudio ⁊ sp̃u scõ. An¬
geli autem presentia. siue alicuiꝰ
alterius excellentis nature que fa¬
cta est . non implet mentem acq
sensum: quia ⁊ ip̃a aliunde cõplet̾.
Quomͦ enim ex plenitudine qͥs
accipiens saluaroris. plenus effi¬
citur sapientia. ⁊ uirtute. ⁊ iusticis
⁊ sermone dei: sic qui spũ sco plenꝰ
est. statun unluersis donatiõibus
uirtutibus. Qui igitur implet
uniuersas creaturas. que tamen
possunt uirtutem ⁊ sapientiam
capere: non est ex hus quod ip̃m
compleat. Ex quo colligitur. alt̾ius
eum esse substancie. quam sunt

Expanded text:
tur. Considerate ergo fratres viros ex vobis testimonium habentes septem, plenos Spiritu sancto et sapientia . Et de Stephano: Cum autem plenus esset Spiritu sancto, intuens in coelum, vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris Dei . Et de electionis vase dicitur: Saulus autem, qui et Paulus, plenus Spiritu sancto, intuens in eum ait . Et in commune de universis credentibus annotatur: Discipuli quoque replebantur gaudio, et Spiritu sancto . Angeli autem praesentia, sive alicujus 115 alterius excellentis naturae, quae facta est, non implet mentem atque sensum: quia et ipsa aliunde completur. Quomodo enim ex plenitudine quis accipiens Salvatoris, plenus efficitur sapientia, et virtute, et justitia, et sermone Dei: sic qui Spiritu sancto plenus est, statim universis donationibus  caeterisque virtutibus. Qui igitur implet universas creaturas, quae tamen possunt virtutem, et sapientiam capere, non est ex his quae ipse complet. Ex quo colligitur alterius eum esse substantiae, quam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ligentia spiritali: ambulantes
digne deo. Eos eñi qui digne
luntate dei. ponentis spm̃ suũ
tia ⁊ intellectu. ⁊ reliquis spiri¬
dalibus bonis. Sapientia autẽ
⁊ intellectus que in spũ sc̃o sũt.
a deo dantur. Dominus inquit
ua. De hac itaq apostolus scri¬
uit. non in sapiencla carnali s
in mundo. carnalem sapientiam
dicens. que in rebus corꝑeis ex hu¬
mano subsistit cogitatu. Porro
spũalis sapientia ⁊ intelleccualis. cu¬
ca inuisibilia ⁊ intellectualia se te¬
uens: ꝑ oꝑationem spũs sc̃i. capien¬
tibus se sui presentiam tribuit In
multis quoq alus locis apostolus
memorat in sp̃us sc̃i substancia
lo.Deus autem spei repleat uos onĩ
gaudio ⁊ pace ad credendum: ut
habundetis in spe ⁊ uirtute spũis¬
scĩ hii qui habent illum. gaudio
⁊ pace complet eos: qui imꝑtuba¬
tam ⁊ sedatam cogitationem pos¬
sidentes . lecas habent mentes et
ab om̃i ꝑturbationũ tempestate

Expanded text:
ligentia spirituali: ambulantes ligentia spirituali: ambulantes digne Deo . Eos enim qui digne luntate Dei, ponentis super eos tia et intellectu, et reliquis spiritualibus bonis. Sapientia autem, et intellectus, quae in Spiritu sancto sunt, a Deo dantur. Dominus, inquit, na. De hac itaque Apostolus scribit: Non in sapientia carnali, sen Al. in hoc mundo ; carnalem sapientiam dicens, quae in rebus corporeis ex humano subsistit cogitatu. Porro spiritualis sapientia et intellectualis, circa invisibilia et intellectualia se tenens, per operationem Spiritus sancti capientibus se sui praesentiam tribuit. In multis quoque aliis locis Apostolus memorat in Spiritus sancti substantia lo: Deus autem spei repleat vos omni gaudio, et pace in credendo, ut abundetis in spe, et virtute Spisancti, his qui habent illum; gaudio et pace complet eos, qui imperturbatam et sedatam cogitationem possidentes, laetas habent mentes, et ab omni perturbationum tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
deabo uobis os ⁊ sapientiam: cui
non ualeant contradicere aut
postolis uerba aduersum qͥ eian¬
gelio contraibant: dilucide ostẽ¬
ditur. in substancia eius suꝑ in¬
telligi sapientie scientieq sermo¬
nen. Quomͦ aũt saluator illa ho¬
ra os ⁊ scientiam discipulis lar¬
giatur. quib contradicere uon
queant: ne hu quidem qui apud
hoĩes eloquentissim putantur
nan est huius tpr̃is disserere: qr
nunc ꝓposuimus ostendere: suꝑ¬
intelligi semper in sp̃u sc̃o dona
uirtutum: ita ut is qui eñ habet
donadionibus dei plenus habeat᷑
Unde ⁊ in ysara ip̃e deus cuidam
ait. Ponam spm̃ meum super
somen tunum. ⁊ benedictiones meas
super filios tuos. Nũquam enim
accipit quisquam spũales bene¬
dictiones dei: nisi precesserit sp̃c
scũs. Qui enim acceperit sp̃m:
idest sapientiam ⁊ intellectum.
⁊ cetera de quibus apostolus it a¬
scribit. Propter hoc ⁊ nos ex quo
impleamini cognitione uolunta¬
tia eius. in om̃i sapientia ⁊ intel¬

Expanded text:
dabo vobis os, et sapientiam, cui non valeant contradicere, autpostolis verba adversus eos qui Evangelio contraibant, dilucide ostenditur in substantia ejus superintelligi sapientiae, et scientiae sermonem. Quomodo autem Salvator in illa hora os et sapientiam discipulis largiatur, quibus contradicere non queant, ne hi quidem qui apud homines eloquentissimi putantur, non est hujus temporis disserere; quia nunc proposuimus ostendere superintelligi semper in Spiritu sancto dona virtutum; ita ut is qui eum habet, donationibus Dei plenus habeatur. Unde et in Isaia, ipse Deus cuidam dicit: Ponam Spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos . Numquam enim accipit quisquam spirituales benedictiones Dei, 117 nisi praecesserit Spiritus sanctus. Qui enim acceperit Spiritid est, sapientiam, et intellectum, et caetera, de quibus ita scribit Apostolus: Propter hoc et nos, ex quo s, ut impleamini cognitione voluntatis ejus in omni sapientia, et intel
Abbreviated transcription (Latin):
eus assimientes: ex hus est spũs
scũs que habent᷑ ⁊ non hñt: haben¬
tibus illum signaculo eius impres¬
sis. Ad corinthios quoq idem scri¬
bens nolite inquit contristare spi¬
ritumr scm in quo signati estis: si¬
gnatos esse contestans eos qͥ su¬
scepant comunionẽ sc̃i sp̃us. Qͦ¬
mõdo enim si discipline uirtutis
assumũtur. signaculum ⁊ fig̾am

Expanded text:
ejus assumentes: ex his est Spiritus ejus assumentes: ex his est Spiritus sanctus, quae habentur, et non habent: habentibus illum signaculo ejus impressis. Ad Corinthios quoque idem scribens, Nolite, inquit, contristare Spiritum sanctum, in quo signali estis ; signatos esse contestans eos qui susceperant communionem Spiritus sancti. Quomodo enim disciplinae, et virtutis assumptor, signaculum
Abbreviated transcription (Latin):
creatura quam rationabilem
⁊ incorpalem substantiam uo¬
cari consuetuduus est nõ sit ca¬
pabilis sed capar. si enimi capa¬
bilis esset nullus boni capax eẽt
per se smplex ip̃a subsistens ⁊ alt̾ius
participatione habeat bonũ. ⁊ non
e hus que habentur ab alus sed de
hus que habent alia intelligatur.
pr̃e ⁊ filio habitis magis quam ha¬
rentibus. treatura uero habente
quod si quidem ip̃e quoq participati¬
oue alterius scilmonie scũs est. con¬
numeretur ceteris creaturis: si uͦ
sanctos facit capaces sui. cũ pr̃e
ponat᷑ ⁊ filio. Quod aũt ab alus
capiatur spũs scũs ⁊ nõ alia capi¬
at. ⁊ nũc ⁊ inseitarũ uolumme
ꝓ ut potunmus expressimus: et ex
mmini scriptura sermonem nr̃m
affirmare ꝑ facile est. Geatus qͣ
apostolus ad ephesios scribens: ait
Inquo ⁊ credentes signati estis spũ
ꝓmissionis sco qui est pignus he¬
reditatis nr̃e. Si eñi signantur
quidem spũ sco formam ⁊ speciẽ

Expanded text:
creatura, quam rationabilem, creatura, quam rationabilem, et incorporalem substantiam vocari consuetudinis est, non sit capabilis, sed capax: si enim capabilis esset, nullius boni capax esset, per se simplex ipsa subsistens, et alterius participatione habeat bonum, et non de his quae habentur ab aliis, sed de his quae habent alia intelligatur, Patre et Filio habitis magis quam habentibus; creatura vero habente, , et si quidem ipse quoque participatione alterius sanctimoniae sanctus est, connumeretur caeteris creaturis. Si vero sanctos facit capaces sui, cum Patre ponatur et Filio. Quod autem ab aliis capiatur Spiritus sanctus, et non alia capiat, et nunc, et in Sectarum volumine prout potuimus expressimus: et ex omni Scriptura sermonem nostrum affirmare perfacile est. Beatus quoque Apostolus ad Ephesios scribens ait: In quo et credentes signali estis Spiritu promissionis sancto, qui est pignus haereditatis nostrae . Si en sancto, formam et speciem
Abbreviated transcription (Latin):
quentibus idem approbat dicens.
nemo in sp̃u dei loquens dicit an¬
imuitabilis substancie ostendi¬
tur Imnuiutabilem autem substã¬
tiam dei tantum ⁊ inugeniti filu
eius. manifestissime tradunt qlo¬
quia diuma conuertibilem ⁊ mut¬
tabilem om̃em creaturarum sub¬
stantiam predicantia. Ergo qm̃
substancia spũs sc̃i non conuerti¬
bilis sed inconuertibilis demostra¬
ta est: non erit creature od coycion.
si cum patre non ponetur ⁊ filis.
eandem habens inconuertibilita¬
tem. Onme enu quod alieni bo¬
ni capar est ab hac substantia
separatur. Tales aũt sunt cun¬
cte creature. Deus uero cum bonꝰ
sit: fons ⁊ pͥncipium bonoꝵ ẽ. Fa¬
cit igitur eos bonos quibus se m¬
ꝑtit: bonus ip̃e non factus ab alo
sed subsistens. Ideo capabilis est.
non capax. Ungenitus qͦ fitu
eius. sapientia ⁊ sanctificatio. ñ
fit sapiens sed sapientes facit.¬
⁊ non sanctificat᷑. sed sc̃ificat.
Unde ⁊ ip̃e capabilis est: ⁊ non
capax. Cum igitur inuisibilis

Expanded text:
quentibus idem approbat, dicens: Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit animmutabilis substantiae ostenditur. Immutabilem autem substantiam Dei tantum, et unigeniti Filii ejus, manifestissime tradunt divina eloquia: convertibilem et mutabilem omnem creaturarum substantiam praedicantia. Ergo quoniam substantia Spiritus sancti non convertibilis, sed inconvertibilis demonstrata est: non erit creaturae ὁμούσιον  si cum Patre poneretur et Filio, eamdem habens inconvertibilitatem. Omne enim quod alieni boni capax est, ab hac substantia separatur. Tales autem sunt cunctae creaturae: Deus vero cum bonus sit, fons et principium bonorum est; facit igitur eos bonos, quibus se impertit, bonus ipse non factus ab alio, sed subsistens: ideo capabilis, et non capax. Unigenitus quoque filius, ejus sapientia, et sanctificatio non fit sapiens, sed sapientes facit; 111 et non sanctificatur, sed sanctificat. Unde et ipse capabilis est, et non capax. Cum igitur invisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
honorabiliores ⁊ multo meliores
ut ita dicam ⁊ pleniorem trinita¬
tis assũptionem. Qua ꝓpter cũ asliꝰ
sit spiritus scũs ab huis que ip̃e sã¬
ctificat: non est unuis nature cũ
que eun recipiunt. Si aud̃e alt̾ius
est nature a ceteris creaturis ⁊ in
ꝓpria subsistit essentia: increatus
⁊ in effectus ostendit᷑ Multe scͥy¬
ture sunt: que sine ambiguitate
conuncant alterius eum acũais
conditionibus esse nature. Qda
etiam sp̃u sc̃o pleni esse nature¬
dicuntur: nemo autem siue in
scripturis siue inconsuetudine
plenus creatura dicitur. Neq n
aut scriptura sibi hoc uendicas.
aut seruos cõminus: ut dicas
plenum esse quen ꝑiam ange¬
lo. throno. dñatione. Dicimus aũ¬
uirtutis ⁊ discipline quosdam eẽ
plenos. ⁊ issud: repletus ẽ spũ sc̃o
non aliud significantes: qũa ple¬
nos esse cõsũmate acis ꝑfecte iurtu¬
tis Scriptum est de iohanne. Et
spũ sc̃o implebitur ad huc ex ut̾o

Expanded text:
honorabiliores et multo meliores honorabiliores et multo meliores ut ita dicam, et pleniorem Trinitatis assumptionem. 8. Quapropter cum alius sit Spiritus sanctus ab his quae ipse sanctificat, non est unquae eum recipiunt. Si autem alterius est naturae a creaturis, et in propria subsistit essentia, increatus et ineffectus ostenditur. Multae Scripturae sunt, quae sine ambiguitate convincant, alterius eum a cunctis conditionibus esse naturae. Quidam etiam Spiritu sancto pleni esse dicuntur: nemo autem sive in Scripturis, sive in consuetudine, plenus creatura dicitur. 114 Neque enim aut Scriptura sibi hoc vindicat, aut sermo communis, ut dicas plenum esse quempiam angelo, throno, dominatione: soli quvirtutis et disciplinae quosdam esse plenos: ut illud, Repletus est Spiritu sancto ; non aliud significantes quam plenos esse consummatae atque perfectae virtutis. Scriptum est de Joanne: Et Spiritu sancto implebitur adhuc ex utero
Abbreviated transcription (Latin):
lum uocaret̾. Uerum sancti an¬
de quo saluator ait. Pater sanct e
Si igitur angeli non ex ꝓpria sub¬
stantia sc̃i sunt. s ex participatio¬
ne scẽ trinitatis: alia angłorum
ostenditur atrintate substantia
Ut eñi pater sanctificanis alius
hus quos sui largitione efficit sã¬
ctos. Si uero heretici ꝓposuerint
ex natura conditionis sue ange
los esse consequenter cogẽt᷑ dice
omonsios esse trinitati. ⁊ in con¬
uertibiliter iuxta substantiam
scõs esse. Si aũt hoc refugientes
ut dicant. multo menoris hoĩes ẽẽ
substantie: cum hu ꝑ cõmunionem
trinitatis habeant sanctitatem. et
angeli ꝓpria natura sc̃i ab ea sint
aliemi. S uota sunt hominũ ꝑfec¬
torum. ⁊ ad consũmationem san¬
ititatis uenientiu: equales ange¬
lis fieri. Angeli quippe hominib.
⁊ non hoĩes angelis auxilium tri¬
buunt: ministrantes eis salutem
⁊ aunũtiantes eis largiora dei ben¬
ficia. Ex quo liquido ostenditur

Expanded text:
lum vocaret. Verum sancti sunt anlum vocaret. Verum sancti sunt anDe quo Salvator ait: Pater sancte . Si igitur angeli non ex propria substantia sancti sunt, sed ex participatione sanctae Trinitatis, alia angelorum ostenditur a Trinitate esse substantia. Ut enim Pater sanctificans, alius his quos sui largitione sanctificat. Si vero haeretici proposuerint, ex natura conditionis suae angelos sanctos esse: consequenter coguntur dicere ὁμουσίους esse Trinitati, et inconvertibiliter eos juxta substantiam sanctos esse. Si autem hoc refugientes, ut dicant multo melioris homines esse substantiae; cum hi per communionem Trinitatis habeant sanctitatem, et angeli, propria natura sancti, ab ea sint alieni. Sed vota sunt hominum perfectorum, et ad consummationem sanctitatis venientium, aequales angelis fieri. Angeli quippe hominibus, et non homines angelis auxilium tribuunt: ministrantes eis salutem, et annuntiantes eis largiora Dei beneficia. Ex quo liquido ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
monium dñi distabant inter se
longissinus spacus. aderat aũt
eis in habitator spũs scũs incir¬
cuuscripta in habitantis substan¬
tia: demonstratur angłicam uir¬
tutem ab hac prorsus alienam.
Angelus quippe qui aderat uerbi
gr̃a apostelo in asia oranti: non
poterat simul erdem tp̃re adesse
alii. in ceteris mũdi ꝑtib costituto.
Spiritus autem scũs: non solum
se uinctis a se hõibus presto ẽ: sed ⁊
singulis quibusq angelis. pͥrcipa¬
tibus. tronis. dũationibus in ha¬
bitator assistit. Et ut hoĩes sc̃ificãs
alt̾ius quam sunt hoĩes est nature.
sic ⁊ alias creaturas sc̃ificans. alus
ab eaꝵ est substantia: quia om̃is cre¬
atura non ex sua substantia. s ex
cõmunione alterius sc̃itatis sanita
ꝑficit᷑. Ducti sunt quidem sc̃i ange¬
li. inewangelio saluatore dicente:
uenturũ esse filiũ hominis in ma¬
iestate sua. ⁊ prĩs ⁊ sc̃oꝵꝵ angelorũ.
Et coruelius in accibus apostolorũ
ponsum: ut petrũ ad se xͥ discipu¬

Expanded text:
i, distabant inter se longissimis spatiis, aderat autem eis inhabitator Spiritus sanctus, incircumscriptam habens substantiam, demonstratur angelica virtus ab hoc prorsus aliena. Angelus quippe qui aderat, verbi gratia, Apostolo in Asia oranti, non poterat simul eodem tempore adesse aliis in caeteris partibus mundi constitutis. Spiritus autem sanctus non solum sejunctis a se hominibus praesto est, sed et singulis quibusque angelis, principatibus, thronis, dominationibus inhabitator assistit: et ut homines sanctificans, alterius quam sunt homines, est naturae; sic et alias creaturas sanctificans, alius ab earum est substantia: quoniam omnis creatura non ex sua substantia, sed ex communione alterius sanctitatis, sancta perficitur. 7. Dicti sunt quidem sancti angeli in Evangelio, Salvatore dicente, venturum esse Filium hominis in majestate sua et Patris, et sanctorum angelorum . Et Cornelius 113 in Actibus Apostolorum ponsum , ut Petrum ad se Christi discipu
Abbreviated transcription (Latin):
cipit eius scientie quam assũpsit
sic ⁊ is qui spũs sc̃i particeps ef¬
ficitur. ꝑ cõminionen eius fit
scũs si unus de creaturis esset. sai¬
tem circunscriptam haberet sub¬
stantiam. sicut uniuersa facta
sunt. ⁊Lam ⁊ si non cirtunscri¬
bantur loco ⁊ finibus iniusibi¬
les creature tamen ꝓprietate
sb̾stancie fuuunt᷑. Spiritus aũt
scũs cum in pluribus sit: non
habet substanciam cirtun scͥptã.
Mitens quippe ihc predicatores
doccrine sue. repleuit eos spũ: et
pariter sunt ꝓfeici: sed quidam in
asiam. quidam in sichiam. ⁊ alii
in alias dispsi nationes. secum¬

Expanded text:
ejus scientiae, quam assumpsit: sic et is, qui Spiritus sancti particeps efficitur, per communionem ejus fit ero Spiritus sanctus, si unus de creaturis esset, saltem circumscriptam haberet substantiam; sicut universa quae facta sunt. Nam et si non 112 circumscribantur loco et finibus invisibiles creaturae, tamen proprietate substantiae finiuntur. Spiritus autem sanctus, cum in pluribus sit, non habet substantiam circumscriptam. Mittens quippe Jesus praedicatores doctrinae suae, replevit eos Spiritu; et ipariter sunt profecti, sed quidam in Asiam, quidam in Scythiam, et alii in alias dispersi nationes; secu
Abbreviated transcription (Latin):
quidem testimonia de diuinis litt̾is
exhibere: quia idem sp̃c ⁊ in apostolis
⁊ in ꝓpħis fuerit. Paulus in episto¬
la quam ad hebreos scribit: de psal¬
morum uolumine testimoniũ pro¬
fitens: de spũ sc̃o id dcm̃ esse comie¬
morat. Et sicut dicit spũs scũs. ho
locutus est ꝑ ysaiam ꝓpħam ad
pr̃es ur̃os dicens. Auditiouẽm au¬
dictis: ⁊ non intelligetis. Neq e¬
nim paulus alium habens spiri¬
tum scm̃. hec de eo scripsit qui in
ꝓphis aute aduentum dñi alius
fuit: sed de eo cuius ⁊ ip̃e particeps
fuit. ⁊ om̃es qui in fide consũmate
uirtutis ferebant᷑. Unde ⁊ cũ arti¬
sculo eius meminit. quasi solitariũ
runũ esse contestans. ubi dicit ñ
sp̃us scũs: sed cum additamendo ar
memorat cum articulata uoce aiato
tum ⁊ in propħis. ⁊ in apostolis oꝑa¬
tum. Plenius de hoc inconsequenti¬
bus tractabimus. cũ dicere ceperimꝰ

Expanded text:
quidem testimonia de divinis Litteris quidem testimonia de divinis Litteris exhibere: quia idem Spiritus et in apostolis et in prophetis fuerit. Paulus in Epistola quam ad Hebraeos scribit, de Psalmorum volumine testimonium proferens, a Spiritu sancto id dictum esse commemorat: Et sicut dicit hic Spiritus sanlocutus est per Isaiam prophetam ad Patres nostros, dicens: Auditionem audietis, et non intelligetis . Neque enim Paulus alium habens Spiritum sanctum, haec de eo scripsit, qui in Prophetis ante adventum Domini alius fuit: sed de eo cujus et ipse particeps fuit: et omnes qui in fide consummatae virtutis ferebantur. Unde et cum articulo ejus meminit, quasi solitarium et unum esse contestans, ubi dicit non Spiritus sanctus, sed cum additamento artmemorat cum articulata voce, διὰ τtum, et in prophetis, et in apostolis operatum. 4. Plenius de hoc in consequentibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
onem etiam scripturaꝵ testimonus
comprobare: ne imꝑicia tanti dog¬
matis. Hu qui contra opponunt de¬
gnoratur qui extra sacram scriptu¬
ram philosophant᷑. Solum modo
enim in nostratibus lict̾is ⁊ notio
eius ⁊ uocabulum refertur: tam in
nouis quam in ueteribus. Ueteris
quippe testamenti homo dauid par¬
ticeps eius effectus orabat ut in se
ne auferas a me. Et dansheli ad¬
huc puero suscitasse dicitur deus
in eo. Nec non etiam in nouo testa¬
mento hu uiri qui deo placusse re¬
feruntur: spũ scõ pleni sunt. Iohã¬
nes quippe: ad huc in matris utero
sanctificatus exultat. Et iħc amor¬
tius resurgens. cum in sufflaret
Quorum congeriem in presendi oꝑe
digerere suꝑ sedi: quia difficile non
est ex hus que assũpsimus. iniũques
lectorem similia repperirẽ eno
aũt suspicetur alium sp̃m scm fuis¬
se in scĩs uiris aude aduentum dñi.
⁊ alium in apostolis ceterisq discipu¬
lis: ⁊ quasi noĩa indifferentibus ẽẽ¬
discipulis substantus. Possumus

Expanded text:
io, etiam Scripturarum testimoniis comprobare: ne imperitia tanti dogmatis, hi qui contraria opponunt, degnoratur, qui extra sacram Scripturam philosophantur. Solummodo enim in nostratibus litteris; et notio ejus et vocabulum refertur, tam in novis quam in veteribus. Veteris quippe Testamenti homo David, particeps ejus effectus, orabat ut in se sanctum ne auferas a me . Et Danieli adhuc puero suscitasse dicitur Deus in eo. Nec non etiam in novo Testamento hi viri qui Deo placuisse referuntur, Spiritu sancto pleni sunt. Joannes quippe adhuc in matris utero sanctificatus exsultat, et Jesus a mortuis resurgens cum insufflasset monibus quorum congeriem in praesenti opere digerere supersedi: quia difficile non est ex his quae assumpsimus, unumquemque lectorem sibi similia reperire. 3. Nemo autem suspicetur alium Spiritum sanctum fuisse in sanctis viris ante adventum Domini, et alium in apostolis caeterisque discipulis, et quasi omonymum in differentibus esse substantiis. Possumus
Abbreviated transcription (Latin):
conuenerant refertur. Repleti st̃
spũ scõ. Cum aũt participalis
sit spũs scũs ad similitudiẽm sa¬
pientie ⁊ discipline: non in cassis
ciam possidet: sed ꝑ naturam scĩfi¬
cautem ⁊ umnplentem bonis inuũ¬
sa. bonus ip̃e subsistit. Iuxta quam
ut in actibus apłoꝵ scriptũ ẽ. Et
repleti sunt uniuersi spũ sc̃o: et
loquebant᷑ uerbum dei cum fiducia
Quomodo eñi qui alia disciplina
plenus est. quia ꝑfectam eam h̃t
erudide ⁊ subtiliter potest de ea pro¬
ferre sermonem: sic qui spm̃ scm̃
consũmate acceperint itaut imple¬
ant᷑ de eo. tũ fiducia uerbum dei
loquũtur: qr presens spiritꝰ scũs
dignam deo uocem miinstrat.
dicit spũs scũs. Et apostolus. d

Expanded text:
Repleti sunt Spiritu sancto . Cum autem participabilis sit Spiritus sanctus, ad similitudinem sapientiae ac disciplinae, non in cassis tiam possidet: sed per naturam sanctificantem, et implentem bonis universa, bonus ipse subsistit, juxta quam ut in Actibus Apostolorum scriptum est, Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur verbum Dei cum fiducia . Quomodo enim qui aliqua disciplina plenus est, qui perfecte eam habet, erudite et subtiliter potest de ea proferre sermonem, sic qui Spiritum sanctum consummate acceperint, ita ut impleantur eo, cum fiducia verbum Dei loquuntur, quia praesens Spiritus sanctus dignam Deo vocem ministrat. dicit Spiritus sanctus. Et Apostolus: Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem esse bonoꝵ dei. ⁊ ea que di¬
uiitus ãministrantur non abĩq
eo subsistere: quia utilitates que er
donooꝵ dei gr̃a suscipuntur. isto fon¬
te demanat. Quod aũt substantia¬
liter bonũ est. nou potest extranee
capax esse bonitatis: cum ip̃m tribu¬
at cet̾is bonitatent. Igitur manife¬
stum est non a corporalibus tãtũ
sed ab incorporalibus creaturis ex¬
tionis accipiunt: iste uero nontã¬
tum non est capax sanccificationis
aliene. sed insuper accributor est¬
⁊ creator. Deniq qui cõmuione
eius fruuntur. particepes dicinit᷑
spũs scĩ. sanctificati utiq ab eo. P¬
contumeliam faciens. graui pu

Expanded text:
um  Al. bonorum Dei: et ea quae divinitus administrantur, non absque eo subsistere; quia omnes utilitates, quae ex donorum Dei gratia suscipiuntur, ex isto fonte demanant. Quod autem substantialiter bonum est, non potest extraneae capax esse bonitatis: 110 cum ipsum tribuat caeteris bonitatem. Igitur manifestum est, non a corporalibus tantum, sed et ab incorporalibus creaturis extionis accipiunt: iste vero non tantum non est capax sanctificationis alienae, sed insuper attributor est, et creator. Denique qui communione ejus fruuntur, participes dicuntur Spiritus sancti, sanctificati utique ab eo. Pcontumeliam faci
Abbreviated transcription (Latin):
Muia quidẽ q̃ diuina
sunt. cũ reuerentia et
nehementi cura opor¬
tet intendere: maxime
cum blasphemia in eũ siue uenia
sit: ita ut blasphemantis pena tẽ¬
datur non solum in om̃e p̾rsens
scl̃m. sed etiam in futurũ. Ait qͥppe
saluator. blasphemanti in sp̃m sã
gis ac magis oportet udendere que
scripturarũ de eo reuelatio sit: ne
aliquem saltem ꝑ ignorantiã blas¬
phenue error obrepat. Expedierat.
quidem fideli ⁊ timido moderanti ui¬
res suas. maguitudinem presentis
questionis silentio preterire ⁊ rem
plenam periculo. non insuum dis¬
crimen attrahere. Uerum qũ qͥde
etiam in suꝑna eriguntur. ⁊ de spũ¬

Expanded text:
us quidem quae divina sunt, cum reverentia et vehementi cura oportet intendere: maxime cum blasphemia in eum sine venia sit: ita ut blasphemantis poena tendatur, non solum in omne praesens saeculum, sed etiam in futurum. Ait quippe Salvator, blasphemanti in Spiritum gis ac oportet intendere, quae Scripturarum de eo relatio sit: ne in aliquem saltem per ignorantiam, blasphemiae error obrepat. Expedierat quidem fideli, et timido, moderanti vires suas, magnitudinem praesentis quaestionis silentio praeterire: et rem plenam periculo, non in suum discrimen attrahere. Verum quoniam qetiam in superna eriguntur, e
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑ abiliter possidet᷑ cum inugenito
cua appellatio est. sed subiacentis
essentie demonstratrix. patri filioq
Cum eñi creature uisibilia ⁊ unui¬
tus est spũs scũs. aĩe ⁊ sensus ha¬
bitator. sermonis ⁊ sapientie et
scientie effector. nec. de inuisibilib
cr̾caturis. Hec quippe om̃ia. sapien
ri potest aliqua in spũ sc̃o fortitudo
aũt oꝑatio sc̃ificationis uirtutisq ꝙͣ
ab extraneo quodam suscipiat. quia
istius modi natura muttabilis est¬
fessione om̃iũ inniuitabilis est
sanctificator. scientie diuine. ⁊ uni¬
uersoꝵ atcributor bonoꝵ. ⁊ ut bre¬
uius dicam. ip̃e subsistens in hus
lonis que a dño largunt̃. Nã eũdẽ
euglũ locum matheus lucas descri¬
bens alcer ex hus ait. quauto magis

Expanded text:
separabiliter possidetur, cum unigenito cua appellatio, sed subjacentis essentiae demonstratrix: Patri FilioqueCum enim creaturae in visibilia, et in invitiis est Spiritus sanctus, animae et sensus habitator, sermonis et sapientiae, et scientiae effector: nec de invisibilibus creaturis. Haec quippe omnia sapientiri potest aliqua in Spiritu sancto fortitudo, aut operatio sanctificationis virtutisque, quam ab extraneo quodam sustineat: quia istiusmodi natura mutabilis efessione omnium, immutabilis est, sanctificator scientiae divinae, et universorum attributor bonorum, et, ut brevius dicam, ipse subsistens in his bonis quae a Domino largiuntur. Nam eumdem Evangelii locum Matthaeus Lucasque describens
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate. qr typos ⁊ ibras ⁊ exẽ¬
plaria relinquentes. ad ip̃uis
ueritatis uenere substantiam:
⁊ ut iam diximus. humili ⁊ corpo¬
rea uerboꝵ simplicitate centẽp¬
ta. ad spiritalem legis noticiã
puenerunt. Hec interim iuxta
possibilitatem ingenioli uostri
quot res sp̃ũs significaret atti¬
gimus: suo tempore quid unum
significet qđq si xp̃c tribuerit
appellatur benignus. Si quidem
est spũs sapientie. Et in alio lo¬
diximius: ubi etiam illud adiũ¬
ximus. spũs deus est. Sicut .n.¬

Expanded text:
veritate, quia typos, et umbras, et exemveritate, quia typos, et umbras, et exemplaria relinquentes, ad ipsius veritatis venere substantiam: et, ut jam diximus, humili et corporea verborum simplicitate contempta, ad spiritualem legis notitiam pervenerunt. 58. Haec interim juxta possibilitatem ingenii nostri quot res spiritus significaret, attigimus, suo tempore quid unumquodque significet, si Christus tribuerit, appellatur. Benignus siquidem est Spiritus sapientiae. Et 163 in alio lodiximus, ubi etiam illud adjunximus, Spiritus Deus est , n
Abbreviated transcription (Latin):
ewanglus appellantur. Sciendũ
quoq quod nomen spũs ⁊ uolũta¬
tem hoĩs ⁊ anum seutentiã sonet.
Uoleus quippe apostolus uirgĩez
non solum opere sed ⁊ mente sã¬
itam esse. idest non tantũ corꝑe
sed ⁊ motu cordis iuterno: ait̃.
Considera utrum hoc ip̃m in
⁊lec non ⁊ illud. Una fortitudo
altiorem ⁊ misticum inscriptu¬
ris scĩs significat intellectum.
ut ibi. littera occidit. spũs aũt
iuificat. licteram dic̾ens esse¬
simpticem ⁊ manifestam iuxta
hystoriam narrationem: spm̃
legit. In hanc congruit uolunte¬
tem ⁊ illud. ⁊ los sumus circũci
tes. ⁊ non in carne confidentes.
Qui eñi non lutera carnem occi¬
dunt sed spũ circũcidunt. aufe¬
rentes omne eius suꝑfluum
qb̵ generatiomi proximum est ⁊
amicum: hu uere spũ circuncisi
sunt in occulto iudei ⁊ uere ifra¬
helite inquibus non eit dolus.
Qui transcendentes umbras et
ymagines ueteris testamenti.
cultores ueri adorant prẽm in
lia ⁊ humilia t̾ranscenderunt. in

Expanded text:
er appellantur. 57. Sciendum quoque, quod nomen spiritus, et voluntatem hominis, et animi sententiam sonet. Volens quippe Apostolus virginem non solum opere, sed et mente sanctam esse, id est, non tantum corpore, sed et motu cordis interno, ait, UConsidera utrum hoc ipsum inNecnon et illud, Una fortitudo altiorem et mysticum in Scripturis sanctis significat intellectum, ut ibi: Littera occidit, spiritus autem vivificat ; litteram dicens simplicem, et manifestam juxta historiam narrationem; spirilegitur. In hanc congruit voluntatem et illud: Nos sumus circumcis sumus, et non in carne confidentes . Qui enim non littera carnem concidunt, sed cor spiritu circumcidunt, auferentes omne ejus superfluum, quod generationi proximum est, et amicum, hi vere spiritu circumcisi sunt, in occulto Judaei, et veri Israelitae, in quibus non est dolus. Qui transcendentes umbras et imagines veteris Testamenti, cultores veri adorant Patrem in lia et humilia transcenderunt; in