comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
referenda intelligatur ut cuiusque
infirmitati tamꝗ inseipso miferatus
appareat. Non eñi & cum dicer& quis
infirmanir. & ego ñ infirmore Infir¬
mitatẽ alterius simulasse potius quã
condoluisse uolebat intelligi. Quarẽ
arripe obsecro te ingenuam & utre
xp̃ianã cum caritate feueritatem.
ad illud opus corrigendũ atq eñidandũ.
& palinodian ut dicitur canȩ. Incõpara¬
biliter rnĩ pulchrior ẽ. ueritas xp̃anoꝵ.
quã helena grecoꝵ. Pro ista enim for.¬
tius nr̃i martyres aduersus hanc sodo.¬
mã. quã ꝓ illa illi heroes aduersus
troiam dimicauert̃. Neq hoc ego
dico ut oculos cordis recipias quod absit
ut amiseris. sed ut aduertas. quos cum
habras sanos & uigiles. nescio qua dis.¬
simulatione a uertisti. ut non intende¬
res quȩ consequantur aduersa. si semel
creditũ fuerit posse honeste ac pre
scriptorẽ diuinoꝵ libroꝵ inalia sui
operis parte mentiri. Scripseram
hinc iam aliquando ad te epistolam

Expanded text:
referenda intellegatur, ut cuiusque referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et uere Christianam cum caritate seueritatem ad illud opus corrigendum atque emendandum et παλίνωδίαν, ut dicitur, cane. incomparabiliter enim pulchrior est ueritas Christianorum quam Helena Graecorum. pro ista enim fortius nostri martyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliquando ad te epistulam,
Abbreviated transcription (Latin):
quebantur. hos atq huiusmodi trro¬
res & uitia dicit fe damnare & stercora
arbitratũ ut xp̃m lucrificarte. ñ obser¬
uationes legis simore patrio celebrarent᷑.
sicut abipso cęlebratȩ sunt sine ulla sa.¬
lutis necessitate. ñ sicut uidȩi cele.¬
brandas putabant. aut fallaei simulatio.
ne quod inpetro rep̃henderat. Nam
si ꝓprerea illa sacram̃ta cebebrauit qr
simulauit fe iudȩum ut illos lucrifica¬
r&. cur non &iam saerificauit cum
gentib quia & his qui sine lege erant
tamꝗ sine lege factus ẽ. ut eos quoq
lucrificaroe: nisi quia o illud fecit ut
natura iudeus. & hoc totũ dixit. non
ut fallaciter se finger& eẽ. quod ñ erat.
sed ut misericorditer eis ita sub ueniendũ
eẽ. sentiret. ac si ipse in eodẽ errore labo¬
rar&. Non scilic& mentientis astu. sed
cum pacientis affectu. ficut eo ipso loco
generaliter intulit. factussũ infirmis
infirmus. ut infirmos lucrificaren.
ut sequeus conclusio omia omnibus
factus sum ut om̃s lucrificarẽ. ad hoc

Expanded text:
ius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simune, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
de anima ẽ. prestare aliquis potest. adiu.¬
u& inperitiam meam. quodsi ñ potest.
ñ culpae cunctationẽ meam. De uirgi¬
nitate autem sc̃ȩ̃ mariȩ fihoc qđ serip.¬
si ñ ꝑsuadoe firri potuisse. neganda st̃
omĩa quȩ mirabiliter in corporib acci¬
dert̃. Quod si ꝑpterea non creditur
quia semel factum ẽ. quere ab amico
quẽ hoc adhuc mouoe utrũ nihil inue¬
matur in libris fȩcularib qđ & semel
factũ ẽ. & tamen creditũ ñ fabulosa
uanitate. sed sicut existimant historica
fide. Quare obsecrote. si enim te aliqͥd
in illis litteris inueniri negauerit ammo.¬
nendus ẽ. Si autẽ ad sensus fuerit. so.¬
luta questio est. INcirit exra¬

Expanded text:
de anima est, praestare aliquis potest, adjuvde anima est, praestare aliquis potest, adjuvet imperitiam meam: quod si non potest, non culpet cunctationem meam. De uirginitate autem sanctae Mariae si hoc, quod scripsi. non persuadet fieri potuisse, neganda sunt omnia, quae mirabiliter in corporibus acciderunt. quod si propterea non creditur, quia semel factum est, quaere ab amico, quem hoc adhuc mouet, utrum nihil inueniatur in litteris saecularibus, quod et semel factum sit et tamen creditum non fabulosa uanitate! sed, sicut existimant, historica fide; quaere, obsecro te. si enim tale aliquid in illis litteris inueniri negauerit, admonendus Į est; si autem fassus fuerit, soluta quaestio est.! CX
Abbreviated transcription (Latin):
nis quo scã seriptura uti soloe hoc oͦq
recte dici potuisse ut reuerti intelle.¬
gatur addm̃ sp̃s creatus. tamquam
ad auctorẽ aquo ereatus ẽ. non tãquã
ad rum apud quẽ primitꝰ fuit. Hȩc
idõ scripsi. ut quisquis illarũ quattuor
de anima fententiarũ aliquã uolue.¬
rit adstrurre atq defendere. talia
ꝓferat uel descripturis in auctoritatẽ
aecclesiasticam receptis. quȩ ñ possint
aliter accipi. sicuti ẽ. quod ds fecit
hominẽ. uel ratione tam certa ut
contradictio nulla existat. aut insa¬
nix similis merito iudicetur itel ut
si quisꝗ dicat. nec ueritatẽ cognoscere.
nec falli qñeꝗ posse nisi uiuentem
Neq enĩ ut utdeamꝰ quã sit hoc uerũ
scripturarũ auctoritas necessaria est.
ac ñ fenfuts ipse cõmunis. ita uerũ esse
ꝑspicua ratione ꝓclamat. ut quis quis
contradixerit dementissimꝰ habeatur.
hoo si in ista obscurissima questione quȩ

Expanded text:
nis, quo sancta scriptura uti solet. hoc quoque nis, quo sancta scriptura uti solet. hoc quoque recte dici potuisse, ut reuerti intellegatur ad deum spiritus creatus tamquam ad auctorem, a quo creatus est, non tamquam ad eum, apud quem primitus fuit. Haec ideo scripsi, ut, quisquis illarum quattuor de anima sententiarum aliquam uoluerit adstruere atque defendere, talia proferat uel de scripturis in auctoritatem ecclesiasticam receptis, quae non possint aliter accipi, sicuti est, quod deus fecit hominem, uel ratione tam certa, ut contradictio aut nulla existat aut insaniae similis merito iudicetur, uelut si quisquam dicat nec ueritatem cognoscere nec falli quemquam posse nisi uiuentem; neque enim, ut uideamus, quam sit hoc uerum; scripturarum auctoritas necessaria est ac non sensus ipse communis ita uerum esse perspicua ratione proclamat, ut, quisquis contraHoc si in ista obscurissima quaestione quae
Abbreviated transcription (Latin):
recte dicitur dedisse nobis oculos urel
aures uel manirs. uel quodlibo aliud
quȩ menbra utiq ñ extraima fecerat¬
& alicubi reposita habebat. quȩ cum
opus eent daroe hoc ẽ. ad der& &ead.¬
iungerox. sed illic ea fecit incorpore.
eui dedisse illa dicitur. quid ei respon¬
cheatur ñ uideo nisi fors alia uel testi.¬
monia ꝓferantur uel certa ratio unde
ista opinio refellatur. Item illi qui
putant animas incorpora sponte deflu.¬
ere. sic accipiunt dictũ. ds̃ dedit eum.
quomodo dictũ ẽ. tradidit illos ds̃ in
concupiscentiam cordis eoꝵ. Proinde
unũ uerbũ relinquitur quod dictũ ẽ.
reuertantur addm̃. ꝓpeccato accipi
possit reuerti tibi ante non fuit. si
animȩ insuis quȩq corporib fiunt.
quo solo uerbo una illarũ quattuor
angustatur opinio. fed neq ꝑpter hoc
unum uerbũ temere existimo illam
sententiam esse refutandam. ne forte
possit ostendi aliquo genere locutio.¬

Expanded text:
recte dicitur dedisse nobis oculos uel recte dicitur dedisse nobis oculos uel aures uel manus uel quodlibet aliud, quae membra utique non extra iam fecerat et alicubi reposita habebat, quae cum opus essent, daret, hoc est adderet et adiungeret, sed illic ea fecit in corpore, cui dedisse illa dicitur, quid ei respondeatur non uideo. nisi forte alia uel testimonia proferantur uel certa ratio, unde ista opinio refellatur. itemque illi. qui putant animas in corpora sponte defluere, sic accipiunt dictum \'deus dedit eum\\ quo modo dictum est: Tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum. proinde unum uerbum relinquitur, quod dictum est: Reuertatur ad deum, quo pacto accipi possit \'reuerti\', ubi ante non fuit, si animae in suis quaeque corporibus fiunt, quo solo uerbo una illarum quattuor angustatur opinio. sed neque propter hoc unum uerbum temere existimo illam sententiam esse refutandam, ne forte possit ostendi aliquo genere locutio
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. reuertatur addm̃. urgent uer¬
bo & p̾munt dicentes. quomodo re-¬
uertatur ubi numquã antea fuerit.
Ponus enĩ dici debuisse afsert̃ & addm̃
tur addm̃. si nũꝗ illic antea sp̃s iste
fuisse credendus ẽ. Item quomodo
animȩ sponte labantur incorpiis. cum
scriptũ sit dedit eũ. ñ tã in promtu ẽ.
explicare. hac ꝑhoc ut dixi duȩ istȩ opini¬
ones subuerbis huius testimonii laborant.
una qua putantur singulȩ quȩq animȩ
in suis singulis corporib fieri singubȩ.
alia qua putantur incorpora sponte
chemergi. Duab autẽ illis sure detradu.¬
ce illius unius ueniant. fure antea iam
creatȩ & apud dm̃ constitutȩ̨ singulis
corporib dentur sine labore uerba ista
coaptantur. Et tam̃ si assertores eius
sentenuȩ qua credintur animȩ insuis
singulis corporib fueri affirnent ita
esse dictum de sp̃ũ qui ꝓanima est
ꝓpositus ds̃ dedit eum. quead modum

Expanded text:
dictum est: Reuertatur ad deum, urgent uerdictum est: Reuertatur ad deum, urgent uerbo et premunt dicentes: Quo modo reuertetur, ubi numquam antea fuerit? potius enim dici debuisse adserunt \'eat atur ad deum\', si numquam illic antea spiritus iste fuisse credendus est. item, quo modo animae sponte labantur in corpus, cum scriptum sit: Dedit eum, non tam in promptu est explicare. ac per hoc, ut dixi, duae istae opiniones sub uerbis huius testimonii laborant, una, qua putantur singulae quaeque animae in suis singulis corporibus fieri, alia, qua putantur in corpora sponte demergi. duabus autem illis, sine de traduce illius unius ueniant siue antea iam creatae et apud deum constitutae singulis corporibus dentur, sine labore uerba ista coaptantur. Et tamen, si assertores eius sententiae, qua creduntur animae in suis singulis corporibus fieri, adfirment ita esse dictum de spiritu, qui pro anima est positus, Meus dedit eum>, quem ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Otrumq ita positũ ẽ. in hoc
testimonio. uelut singula singulis
parili ratione reddantur. caro scilico
conuertatur int̾rã ficut fuit. inde
enĩ sũpta ẽ. quando factus est primus
homo. & sp̃s reuertatur ad dm̃ qͥ dedit
eũ quando ĩ sufflauit in facrem hominis
quẽ finxerat flatũ uitȩ & factus est
homo in animã uiuã. ut deinceps ex
utraq re utriusq rei ꝓpago decurrer&e.
Verũtam̃ sullud ẽ. uerũ qđ animas ñ
ex illa una ꝓpagatas sed alibi ereatas
singulis singulas ds̃ dat. &iam huic
sententiȩ congrunt. quod dictũ est sp̃s
reuertatur addm̃ qui fecit eũ. Solȩ gͦ
reliquȩ dirȩ opiniones uidentur exclu¬
di. quia si fuerint ui fingulis hominib
animȩ ꝓpriȩ cum creatur. ñ putatur
dici debuisse sp̃s reuertatur addm̃ qui
cdedit eũ. sed addm̃ qui fecit eũ. Dedit
eum ueluti sic sonat. quasi iam extra
fuerit quod dari posso Deinde quod

Expanded text:
gitur. Utrumque autem ita positum est in hoc gitur. Utrumque autem ita positum est in hoc testimonio, velut singula singulis parili ratione reddantur: caro scilicet convertatur in terram, sicut fuit; inde enim sumpta est, quando factus est primus homo —, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, quando insufflauit in faciem hominis, quem finxerat, flatum uitae et factus est homo in animam uiuam, ut deinceps ex utraque re utriusque rei propago decurreret. Verum tamen, si illud est uerum, quod animas non ex illa una propagatas sed alibi creatas singulis singulas deus dat, etiam huic sententiae congruit, quod dictum est: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. solae ergo reliquae duae opiniones uidentur excludi, quia, si fierent in singulis hominibus animae propriae, cum creantur, non putatur dici debuisse: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, sed ad deum, qui fecit eum; \'dedit\' enim ueluti sic sonat. quasi iam extra fuerit, quod dari posset. deinde, quod
Abbreviated transcription (Latin):
anima acorpore scriptura loqueretur.
& conuertatur puluis in terram sicut
fut. & sp̃s reuertatur addm̃ qui dedit
eum. Sententia huius auctoritatis ꝓcul
dubio certa ẽ. nec qurquã decipit falsita.¬
te. Sed siquispiam uoluerit eam sic
interp̃tari. ut inde animarũ ꝓpagure
quod exuna illa quã ds̃ primo homini
dedit. om̃s ceterȩ ueniant conetir
adstruere. uidetur illi suffragari quod
ibi de carne dictũ ẽ. pulueris nomine
Nam utiq puluis & sp̃s. nihil aliud
hoc loco quã caro & anima intelligitur.
ut eo modo affirmoe animã reuerti
addm̃. quod sit detraduce illius animȩ
quã primo homini dedit ds̃. Qirẽad.
modum conuerutur caro int̾rã. cũ sit¬
&iam ipsa deiraduce illius carnis quȩ
inprimo homine de terra facta est.
ac sic contendat ex hoc qđ decarne no.¬
tissimũ ẽ. debere nos credere. illud de
anima occultũ ẽ. Detraduce quippe
carnis ñ ambigitur. sed de aninȩ ambi¬

Expanded text:
anima a corpore, scriptura loqueretur: anima a corpore, scriptura loqueretur: Et conuertatur puluis in terram, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. sententia huius auctoritatis procul dubio certa est nec quemquam decipit falsitate; sed si quispiam uoluerit eam sic interpretari. ut inde animarum propaginem, quod ex una illa, quam deus primo homini dedit, omnes ceterae ueniant. conetur adstruere, uidetur illi suffragari, quod ibi de carne dictum est pulueris nomine — nam utique puluis et spiritus nihil aliud hoc loco quam caro et anima intellegitur —, ut eo modo adfirmet animam reuerti ad deum, quod sit de traduce illius animae, quam primo homini dedit deus, quem ad modum conueriam ipsa de traduce illius carnis quae in primo homine de terra facta est: ac sic contendat ex hoc quod de carne notissimum est, debere nos credere illud quod de anima occultum est. De traduce quippe carnis non ambigitur, sed de animae ambi
Abbreviated transcription (Latin):
denanura eiꝰ certissimꝰ teneo. Sed quia
hoc me facere cõpellit. de animȩ exorui
caliosissut questionis obscuritas. manũ
potius porrigant confitenti. & quicqͥđ
illud ẽ. nosse cupienti. & doceant si pos¬
sunt. uel ostendant siquid dehac re
uel certa ratione didicert̃. uel aꝑtissimo
diuino eloquio credidert̃. Si enim
ratio contra diuinarũ scripturarum
auctoritatẽ redditur. qũalib& acuta
sit fallit ueri similitudine nam uera
esse ñ potest. Rursus si manifestissi.¬
nre certeq rationi uelut scripturarun
scãrũ obicitur auctoritas. non intelligit
qui hoc facit. & ñ scripturarũ illarum
sensũ adquẽ peneirare ñ potuit sed suum
ponus obicit ueritati. nec qđ uris sed qđ
inseipso uelut ꝓeis inuenit opponit.
Exempli gr̃a diligenter atrende qđ dicã.
Scriptũ ẽ. ꝓpe fine̾ libri qui uocatur
aecclesiastes. cum desolutione hominis
quȩ fit ꝑ mortẽ istam qua dirimitur

Expanded text:
de natura eius certissimus teneo. sed quia de natura eius certissimus teneo. sed quia hoc me facere compellit de animae exortu caliginosissimae quaestionis obscuritas, manum potius porrigant confitenti et, quicquid illud est, nosse cupienti et doceant, si possunt, uel ostendant, si quid de hac re uel certa ratione didicerunt uel apertissimo diuino eloquio crediderunt. si enim ratio contra diuinarum scripturarum auctoritatem redditur, quamlibet acuta sit, fallit ueri similitudine; nam uera esse non potest. rursus si manifestissimae certaeque rationi uelut scripturarum sanctarum obicitur auctoritas, non intellegit, qui hoc facit, et non scripturarum illarum sensum. ad quem penetrare non potuit, sed suum potius obicit ueritati, nec quod in eis, sed quod in se ipso uelut pro eis inuenit, opponit. Exempli gratia diligenter adtende quod dicam. scriptum est prope finem libri, qui uocatur ecclesiastes, cum de solutione hominis, quae fit per mortem istam, qua dirimitur
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ uitio sed natura infirma ẽ. tamen
post peccatũ cȩpisse nasci. quia neque
increatꝰ ẽ. adam nreq aliqur genuit
ante peccatũ. Quȩrant ergo alia quȩ
recte rep̃hendant. ñ solum in aliis festi¬
nantius editis. urrũ & iam inhis ipsis
libris mris delibero arbitrio. Neque eñ
eos inuenturos nego. unde mͥ & beneficiũ
conferant. qm̃ si illi qđ iam in multoꝵ
manus exiert̃ corrigi ñ posst̃. ego certe
quod uiuo adhuc possum. hȩc autem
uerba tam caute ame posita. ut nulli
de anintȩ exortu. quatuor illarũ opini.¬
oni rationiue prȩseriberem. intantũ rep̃¬
hendant qui rep̃hendendam putant
eandem ipsam directam obscuram
cunctationẽ meam contra quos me
ñ defendo quod recte faciam in hac
questione cunctari. cũ om̃ino ñ dubitẽ
& in mortalẽ rẽ. animã ñ ita ut ds̃ qui
solus hab& inmortalitatẽ. sed modo qͦdã
sui generis. & eam ẽẽ creaturam non
substantiam creatoris. & siquid aliud

Expanded text:
si non uitio sed natura infirma est, tamen si non uitio sed natura infirma est, tamen post peccatum coepisse nasci, quia neque ita creatus est Adam neque aliquem genuit ante peccatum. Quaerant ergo alia, quae recte reprehendant, non solum in aliis festinantius editis uerum etiam in his ipsis libris meis de libero arbitrio. neque enim eos inuenturos nego, unde mihi et beneficium conferant, quoniam, si illi, quod iam in multorum manus exierunt, corrigi non possunt, ego certe, quod uiuo adhuc, possum. haec autem uerba tam caute a me posita, ut nulli de animae exortu quattuor illarum opinioni rationiue praescriberem, hi tantum reprehendant, qui reprehendendam putant eandem ipsam de re tam obscura cunctationem meam. contra quos me non defendo, quod recte faciam in hac quaestione cunctari, cum omnino non dubitem et inmortalem esse animam non ita ut deus, qui solus habet inmortalitatem, sed modo quodam sui generis et eam esse creaturam, non substantiam creatoris et si quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
moda : quȩ ntiq ñ ert̃. cum corruptibi¬
le hoc induxrit incorruptionẽ. ut absor.¬
branir mortale auita. Tunc itaq spirita.¬
le corpus regit omnimodo ꝓ arbitrio.
nc̃ uͦ ñ om̃imodo sed sicut leges uniuer¬
siratis sinunt. ꝑquas constraitũ ẽ. ut
corpora orta occidant. & aucta senescant
Nam illius primi hominis anima ante
peccatum &iam si ñdũ spiritabe corpus
sed animale. tam̃ ꝓ arbitrio regebat.
Post peecatũ auiẽ id est postea quam
peccatũ in illa carne cõmissũ ẽ. & ex
qua drinceps ꝓpagaretur caro peecati.
animarationalis sic ẽ. in inferiorib corpo.¬
rib ordinata ut ñ om̃imodo pro arbitrio
regat corpus suũ. Quod si ñdum ad qui.¬
escunt in paruulis qui nulla ad huc pecca¬
ta ꝓpria cõmifert̃. iam tam̃ caro esse
peccati quia & huic sanande cũ baptizan.¬
tur necessaria ẽ. medicina similitudo
illa carnrs peccati. nec sic istis uerbis nr̃is
habent quod succenseant. Constat
quippe nisi fallor eandem carnr̃ &iã¬

Expanded text:
moda? quae utique non erunt, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, ut absorbeatur mortale a uita. tunc itaque spiritale corpus reget omni modo pro arbitrio. nunc uero non omni modo sed sicut leges uniuersitatis sinunt, per quas constitutum est, ut corpora orta occidant et aucta senescant. nam illius primi hominis anima ante peccatum etiamsi nondum spiritale corpus sed animale tamen pro arbitrio regebat. post peccatum autem, id est posteaquam peccatum in illa carne commissum esset, ex qua deinceps propagaretur caro peccati, anima rationalis sic est in inferioribus corporibus ordinata, ut non omni modo pro arbitrio regat corpus suum. quod si nondum adquiescunt in paruulis, qui nulla adhuc peccata propria commiserunt, iam tamen carnem esse peccati, quia et huic sanandae, cum baptizantur, necessaria est medicina similitudo illa carnis peccati, nec sic istis uerbis nostris habent quod suscenseant. constat quippe, nisi fallor, eandem carnem, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
petrits hirrosolimã disceptabant ad¬
uersus illũ qui erant excircumcisione
dicentes. Quare introisti ad uiros prę¬
putium habentes. & manducasti cũ illis:
Quib omĩ oratione exposita. nouissi¬
me orationẽ suam hoc fermone conclu.¬
dit. Si ergo eandem gram dedit illis
ds̃ sicut & nobis qui eredimus in dnm¬

Expanded text:
Petrus Hierosolymam, disceptabant aduersus illum, qui erant ex circumcisione, dicentes: Quare introisti ad uiros praeputium habentes et manducasti cum illis? quibus omni ratione exposita nouissime orationem suam hoc sermone conclusit: Si ergo \'eandem gratiam dedit illis deus sicut et nobis, qui credi
Abbreviated transcription (Latin):
Non ita ẽ. inuisibilis & incorruptibilis
qui solus hab& in mortalitatẽ & lucem
habitat maccessibilem quẽ nemo homi¬
nũ uidit nec uidere potest. Per hoc
enim uideri abhomine ñ potest. ꝑ qđ
uidoe homo corporea corpora. Nam
si & mentib pioꝵ ess& maccessibilis. uon
diceretur. accedite ad eum & in lumina.
mini. & si mentib pioꝵ rẽt̃. inuisibilis
ñ dicerenr. uidebimus eum sicuti est.
Nam ꝑspice totam ipsam irepistola
iobannis sententiam. Dilectissimi inquit
filii dĩ sumꝰ & ñdum apparuit quid eri.¬
mus. scimꝰ quia cũ apparuerit. simibes
ei rrimus qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est.¬

Expanded text:
non ita est deus inuisibilis et incorruptibilis, non ita est deus inuisibilis et incorruptibilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest. per hoc enim uideri ab homine non potest, per quod uidet homo corpore corpora. nam si et mentibus piorum esset inaccessibilis, non dmini, et si mentibus piorum esset inuisibilis, non diceretur: Videbimus eum, sicuti est. nam perspice totam ipsam in epistula Iohannis sententiam: Dilectissimi. inquit, filii dei sumus et nondum apparuit, quod erimus. scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cum tu eius corporalem faciem uideres
quã ipse utiq ñ uidebat nisi quia notitia
nr̃i certior intus ẽ. tibi nemo seit quȩ
sunt hominis nisi sp̃s hominis qui in
ipso est: Sed eũ uenerit dñs & inlumina.¬
uerit¬
abscondita tenebrarũ. & manifestauerit
cogitationes cordis. tunc nihil latebit
ꝓxiniũ inpximo. nec erit quod suis
quisq aptriat abscondat alienis. ubi
nullus erit alienus. Lux uero ipsa qua
inluminabuntur hȩx omĩa quȩ modo
incordib reconduntur qualis aut qͣnta
sit quis lingua lingua ꝓferat: Quis saltĩ
infirma mente contingat: Profecto
purgatarũ ñ istoꝵ corporis oculoꝵ. Erit
ergo tẽ mens idonra quȩ illã lucẽ uide.¬
at. qđ nc̃ ñdũ ẽ. hoc autẽ oculus corpo¬
ris neq nẽ potest. neq tẽ poterit.
Omne quippe quod oculis corporis con¬
spici potest. in loco aliquo sit necesse ẽ.
nec ubiq fit totũ sed nunore sui parte
minorẽ locũ occup&. & maiore maiorẽ.

Expanded text:
cum tu eius corporalem faciem uideres, cum tu eius corporalem faciem uideres, quam ipse utique non uidebat, nisi quia notitia nostri certior intus est. ubi nemo scit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminaueritabscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis, ubi nullus erit alienus. lux uero ipsa, qua inluminabuntur haec omnia, quae modo in cordibus reconduntur, qualis aut quanta sit, quis lingua proferat, quis saltem infirma mente contingat? profecto purgatarum, non istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea, quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc poterit. omne quippe, quod oculis corporis conspici potest. in loco aliquo sit necesse est nec ubique sit totum, sed minore sui parte minorem locum occupet et maiore maiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ. Non solum litteris tuis uerum
& iam ipso referente quiꝑtulit cõperi.
multũ te flagitare litteras meas ereden¬
tem quod exeis consolationẽ habere
plurimã possis. Tu itaq uideris quid
exinde capias. ego tam̃ eas negare uel
differre ñ debui. Consoletur autem te
fides & spes tua & ipsa caritas quȩ dif.¬
funditur incordib pioꝵ ꝑ spm̃ scm̃ euiꝰ¬
nunc aliquid ꝓpignore accepimus
ut ipsam plenitudinẽ desiderare no¬
uerimus. ñ enĩ te desolatam putare
debes. cũ in interiore homine habras
fic te contristari oporta quẽ ad modum
gentes quȩ spem ñ habent. cũ ueracissi.¬
ma ꝓmissione speremꝰ nos in hac uita
unde migratori quosdam nros migran.¬
tes ñ amisimus sed premisimꝰ ad eam
uitam ẽẽ. uenturos. ubi nobis ert̃ qͣnto
notiores tanto utiq cariores & suit ti¬
more ullius discessionis amabiles. Hic
autẽ & si tuus coniunx cuius abcessu
uidua diceris tibi notissimꝰ erat. notior
tamen erat sibi quã tibi. Et unde hoc

Expanded text:
salutem. 1. Non solum litteris tuis, verum etiam ipso referente qui pertulit, comperi multum te flagitare litteras meas, credentem quod ex eis consolationem habere plurimam possis. Tu itaque videris quid exinde capias, ego tamen eas negare vel differre non debui. Consoletur autem te fides et spes tua, et ipsa charitas quae diffunditur in cordibus piorum per Spinunc aliquid pro pignore accepimus, ut ipsam plenitudinem desiderare nouerimus. non enim te desolatam putare debes, cum in interiore homine habeas sic te contristari oportet quem ad modum gentes, quae spem non habent, cum ueracissima promissione speremus nos in hac uita, unde migraturi quosdam nostros migrantes non amisimus, sed praemisimus, ad eam uitam esse uenturos, ubi nobis erunt quanto notiores tanto utique cariores et sine timore ullius discessionis amabiles. Hic autem etsi tuus coniux, cuius abscessu uidua diceris, tibi notissimus erat, notior tamen erat sibi quam tibi. et unde hoc.
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ luminib delectant᷑. Quod autem
scriptũ habetur semꝑ uacat adlegendum:
cũ uacat begenti nec onerosũ fit presens.
quod cũ uoles sumitur. cũ uoles ponitur.
patri augustino ep̃o uolusianus.
Pens me uir ꝓbitatis iustitiȩq documentũ.
ut aliqua ex amibiguis lectionis perite
discenda ꝑcuncter. amplector grãm mu.¬
ueris imperatim equi libens. indisciplinas
tuas offero ueteris sententrȩ auctoritatẽ
serinus. quȩ nullã ad ꝑdiscendũ habunda¬
re credit artatẽ. neq inmerito sapiens pru.¬
dentiȩ studia nullis terminis neq fine
conclusit. quando primordiis suis remota
uirnis nun¬

Expanded text:
scientiae luminibus delectantur. quod autem scientiae luminibus delectantur. quod autem scriptum habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, nec onerosum fit praesens, quod, cum uoles, sumitur, cum uoles, ponitur. PATRI AUGUSTINO EPISCOPO VOLUSIANUS. Petis me, uir probitatis iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris imperati meque libens in disciplinas tuas offero ueteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus nu
Abbreviated transcription (Latin):
cupio sc̃ẽ matris tue uotis sũ fortasse & ĩa
ipse ñ inpar unde meritis tuis reddens
salutationis obsequium hortor ut ualeo.
ut litterarũ uere ctrceq scãrũ te curam
non pigeat inpendere. Sincera enim &
solida resẽ nec fucatis eloquiis ambigit
ad animũ. nec ullo linguę tectorio uiane
aliquid ac pendulũ crepitat. multum
mou&e ñ uerboꝵ sed rerũ auidũ. & multũ
terr&x factura securũ. Precipue aposto¬
lorũ linguas exhortor ut legas. ex his enĩ
ad cognoscendos ꝓphetas excitaberis. quoꝵ
testimoniis utuntur apłi. Siquid autem
uel cum legis uel cũ eogitas tibi orit᷑ questio¬
nis. in quo dissoluendo uidear necessarus
seribere ut scribã. Magis enĩ forte hoc adiu¬
uante dño potero. quã p̃sentaliter loqui
terũ. Non solũ ꝑpt̃ occupationes uarias
ut & tibi uaco. urrũ oxiã ꝑpt̾ eoꝵ inruentẽ
prȩsentiam: qui pberũq ñ sunt apti tali
negotio: magisq linguȩ certaminib quã

Expanded text:
cupio, sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecuut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam
Abbreviated transcription (Latin):
asedib ab est ille regnator atq ad unum¬
corpusculũ totius mundi cura tranffert᷑.
Deinde in soninos resoluitur. cibo alitur.
om̃s mortalrũ sentit ad fectus. nec ullis
conpetentib signis. tante marestatis in.¬
uenimus ulterius inquirenti solutoque
conuento ad potioris peritiȩ merita distu.¬
limus: nedũ incautius fecreta temerant᷑.
inculpã deflecteroe error in nocuus. Acce.¬
pisti uir totius głȩ capax inperitiȩ confes.¬
sionẽ: quid a partib ur̃is desideret᷑ agnoscis:
inter ẽ. famȩ tuȩ ut quesita nouerimus.
Ut cũq absq detrim̃to cultus diuini in
aliis sacerdotib toleratur inscientia. At cũ ad
an tistitẽ angustinũ uenitur. legi de est quic qͥđ
contingerit ignorari. & subscriptio incolumẽ
uenerationẽ tuam diuinitas sũma tueatur
dñe uere scẽ ac merito uenerabilis pater.¬

Expanded text:
a sedibus suis abest ille regnator atqa sedibus suis abest ille regnator atqcorpusculum totius mundi cura transfertur; deinde in somnos resolvitur, cibo alitur, omnes mortalium sentit affectus; nec ullis competentibus signis tantae majestatis inenimus ulterius inquirenti, solutoque conventu, ad potioris peritiae merita distulimus, ne dum incautive secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. Accepisti, vir totius gloriae capax, imperitiae confessionem; quid a partibus vestris desideretur agnoscis. Interest famae tuae, ut quaesita noverimus. Utcumque absque detrimento cultus divini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia; at cum ad antistitem Augustinum venitur, legi deest quidquid contigerit ignorari. Incolumem Venerationem tuam divinitas summa tueatur, domine vere sancte, ac merito venerabilis pater.
Abbreviated transcription (Latin):
ceptor ex lychio quid achademie multiplex
& continuata eunctatio. quid ille disputator
exportis cui quid physicoꝵ pericia quid
epycureoꝵ uoluptas. quid inter omnes
infinita disputandi libido tuncq magis
ignorata urritas. postq prȩsupiũ ẽ. quod
possit agnosci. Dum uihis confabulatio
nr̃a remoratur: unus emubas. Et quis
inquit ẽ. saprentia ad ꝑfectũ xp̃ianitatis
imbutus: qui ambigua in quib hereo
possit aprrire. dubiosq ad sensus meos uera
uel ueri simili eredulitate firmare. stupe.¬
mus tacentes. Tunc inhȩo sponte ꝓrumpit.
Miror uirũ mundi dñs & rector intemerate
feminȩ corpus inpleuerit. periulerit decẽ
mensi ũ longa illa fastidia mater: ce taiũ¬
uirgo enixa sit sollempnitate pariendi.
&e post hare uirginitas putatur intacta
his oe alia subnectit. intra corpusculum
uagientis infantiȩ latte. cui paruix putat᷑
uni uersitas. patitur puxrilitatis annos
adolescit iuuentute solidatur: tam diui

Expanded text:
ceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex ceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quis\\ inquit, est sapientia ad perfectum Christianitatis inbutus, qui ambigua, in quibus haereo, possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte prorumpit: \'Miror, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium longa illa fastidia mater et tameuirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu
Abbreviated transcription (Latin):
illic ꝓ ingeniis studiisq sententiȩ erat tam̃
sermo rethorica partitio apud cognoscentẽ.
loquor &iã ista paulo ante docusti. ad.¬
strurbauir quid ess& inuentionis acrimo.¬
nia. quantus disponendi labor. quȩ trans.¬
lationis gr̃a. quȩ orchonomismatũ pul¬
eritudo & ꝓ ingenio natureq materiae
adposita &riã dicendi facultas. Alii rur¬
sũ porncã elenabant fauentes. ne hanc qͥdẽ
eloquentiȩ partẽ tacitã. aut inhonorã reli¬
quis ut conuenient̃ poeta dixerit inter
uictriees hederas tibi serpere lauros dicebat᷑.
Ergo quantus oechonomie essee ornatus.
quȩ metaphorarũ uenustas. quanta in cõpa.¬
ratione sublimitas. iam leurs enodesq uer
uersus atq ut ita dixerim cesurarũ modu¬
lata uariatio. tc̃ ad familiarẽ tuam philoso.¬
phiam sermo deflectit : quã ipse aristhothe.¬
leo more taiqua esothericã fouere con¬
sueueras quarrebamus. & quȩ digerit pre¬

Expanded text:
illic pro ingeniis studiisque sententiae. erat tamen illic pro ingeniis studiisque sententiae. erat tamen sermo rhetorica partitio. apud agnoscentem loquor; etiam ista paulo ante docuisti. adstruebatur, quid esset inuentionis acrimonia, quantus disponendi labor, quae translationis gratia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae adposita etiam dicendi facultas. alii rursum poeticam eleuabant fauentes; ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis, ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere laurus. dicebatur ergo, quantus oeconomiae esset ornatus, quae metaphorarum uenustas, quanta in comparatione sublimitas; iamleues enodesque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristoteleo more tamquam esotericam fouere consueueras. quaerebamus, et quid egerit prae
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ luminib delectant᷑. Quod autem
scriptũ habrtur semꝑ uacat ad legendum:
cũ uacat begenti nec onerosũ fit̾ preseus.
quod cũ uoles sumitur. cũ uoles ponitur.
patri augustino ep̃o uolusianus.
Pens me uir ꝓbitatis iustitxq documentũ.
ut aliqua exambigus lectionis perite
discenda ꝑcuncter. Amplector grãm mu.¬
ueris imperatim equi libens. indisciplinas
tuas offero ueteris sententrȩ auctoritatẽ
serinus. quȩ nullã ad ꝑdiscendũ habunda¬
re credit artatẽ. nrq inmnerito sapiens pru.¬
dentiȩ studia nullis terminis neq fine
conclusit. quando primordiis suis remota
uirtus numquã adeo referatur ad euntib
ut om̃is ꝓtins ad agnitionẽ patescat.
Domine uere scẽ ac merito uenerabilis pat̾.
est opere p̾ciũ cognoscere habitã inter nos
proxime confabulationẽ quib dã amicoꝵ
conuentib aderamꝰ. frequentes ꝓferebant᷑

Expanded text:
scientiae luminibus delectantur. quod autem scientiae luminibus delectantur. quod autem scriptum habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, nec onerosum fit praesens, quod, cum uoles, sumitur, cum uoles, ponitur. PATRI AUGUSTINO EPISCOPO VOLUSIANUS. Petis me, uir probitatis iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris imperati meque libens in disciplinas tuas offero ueteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus numquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patescat, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater. est operae pretium cognoscere habitam inter nos proxime confabulationem. quibusdam amicorum conuentibus aderamus, frequentes proferebantur
Abbreviated transcription (Latin):
cupio. scẽ matris tuȩ uotis sũ fortasse & ĩa
ipse ñ inpar unde meritis tuis reddens
salutationis obsequium hortor ut ualeo.
ut litterarũ uere certeq scãrũ te curam
non pigeat inpendere. Sinerra enu &
solida resẽ. nec fucatis eloquiis ambigit
ad animũ. nec ullo linguę tectorio inane
aliquid ac pendulũ crepitat. multum
mouoe ñ uerboꝵ sed rerũ auidũ. & multũ
terrox factura securũ. Precipire aposto¬
lorũ linguas exhortor ut legas. ex his eñĩ
ad cognoscendos ꝓphetas excitaberis. quoꝵ
testimonus utuntur apłi. Siquid autem
uel cum legis uel cũ cogitas tibi orit᷑ questio.¬
nis. in quo dissoluendo uidear necessarius:
scribere ut scribã. Magis enĩ forte hoc adiu¬
uante dño potero. quã p̃sentaliter loqui
terũ. Non solũ ꝓpt̾ occupationes uarias
ut & tibi uaco. urrũ &xiã ꝑpt̾ eoꝵ inruentẽ
prȩsentiam: qui pberũq ñ sunt apti tali
negotio: magisq linguȩ certaminib quã

Expanded text:
cupio, sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non sut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam
Abbreviated transcription (Latin):
tata uocabula ꝑ turbata significatione
tione usitatissima xp̃iani uocantur.
inusitato uocabulo aliqͥs affectet appel¬
lare uideos. uel cũ sit ipse uocet᷑q xp̃ia
& qđ inminysterio deb& sẽꝑ intellige¬
re. parcius autẽ ore ꝓferre. boc in cotidi¬
ana loqndi consuetudine magis eligat
modo nos potuissemꝰ sem̃ abrahȩ & scd̃m
isãac ꝓmissionis heredes. & iudei spũ¬
ñ littera cordis eircũeisione ñ carnis & ñ
scđm carnẽ isrł. sedisrł dĩ. Sciebant utiq
ista multa saprentius cerciuso quã nos. &
tam̃ in loom̃di c̃suetudine iudxos & isrłi¬
tas eos appellabant qͥ scđm carnẽ de abrahe

Expanded text:
tata uocabula perturbata significatione tata uocabula perturbata significatione tione usitatissima Christiani uocantur, inusitato uocabulo aliquis affectet appellare Iudaeos uel, cum sit ipse uoceturque chriet, quod in mysterio debet semper intellegere, parcius autem ore proferre, hoc in cotidiana loquendi consuetudine magis eligat modo nos potius simus semen Abrahae secundum Isaac promissionis heredes et Iudaei spirnon littera, cordis circumcisione non carnis et non secundum carnem Israhel sed Israhel dei? sciebant utique ista multo sapientius certiusque quam nos et tamen in loquendi consuetudine Iudaeos et Israhelitas eos appellabant, qui secundum carnem de Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
maneret. ñ ex oꝑib sed ex uocante dic¬
tũ ẽ.ei. qr maior seruice minori sicut
scriptũ ẽ. lacob dilexi. esau autẽ odio
habui. Haec certe doctrina apłica atq catho¬
lica satis euident᷑ indicat nobis scđ̾m ori¬
gine̾ carnis ad sirrã iudȩos idẽ. ifrłitas.
adagar uͦ hismahelitas ꝑtinere. Scd̾m aut̃
mysteriũ fp̃s. ad sarrã xp̃ianos. ad agar
iudeos. Itẽ scđm origine̾ carnis adesau
qͥdictꝰ ẽ. etia edõgentẽ idumeoꝵ. Adia
mysteriũ sp̃s adesau iudȩos. ad ifrł ꝑti¬
nere xp̃ianos. Iita quippe implet᷑ quod
scriptũ ẽ. maior serui& minori. idẽ. pri¬
or natꝰ popłsiudeoꝵ. posteriore nato po¬
i frł adoptione diuina ñ humana cog¬
natione gloriantes. nec in manifesto
sed mocculto. nec littera sed spũ. nec car¬
nis sed cordis circũcisione iudȩi. Quȩ
cũ ita sehabent ñ tam̃ debemꝰ c̃siretudi¬
nẽ fermonis humani inepta looͣscitate
c̃fundere & inreb discernendis freqͣn¬

Expanded text:
sed ex uocante dictum est ei, quia maior seruiet minori, sicut scriptum est: \'Iacob dilexi, Esau autem odio habui\'. haec certe doctrina apostolica atque catholica satis euidenter indicat nobis secundum originem carnis ad Sarram Iudaeos, id est Israhelitas, ad Agar uero Ismahelitas pertinere; secundum autem mysterium spiritus ad Sarram Christianos, ad Agar Iudaeos; item secundum originem carnis ad Esau, qui dictus est etiam Edom, gentem Idumaeorum, ad Iamysterium spiritus ad Esau Iudaeos, ad Israhel pertinere Christianos. ita quippe impletur, quod scriptum est: Maior seruiet minori, id est prior natus populus Iudaeorum posteriori nato poIsrahel adoptione diuina non humana cognatione gloriantes nec in manifesto sed in occulto nec littera sed spiritu nec carnis sed cordis circumcisione ludaei. Quae cum ita se habeant, non tamen debemus consuetudinem sermonis humani inepta loquacitate confundere et in rebus discernendis frequen
Abbreviated transcription (Latin):
ruit quid erimꝰ. Scimꝰ qm̃ cũ apparui¬
rit simile seierimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicu¬
tiẽ. Nolite existimare neminẽ dõ place¬
re posse qͥ ⁊ narmis bellicis militat. In hser
ficut sc̃s dauid cindĩ tã magnũ ꝑhibut
testimoniũ. In hisetã plurimi illius q̃pꝰ
iusti. In hiserat & illecenturio qͥ dño
dixit. ñ sũ dignꝰ ut itres sub tectũ nẽ.
sed tantũ dic uerbũ & sanabit᷑ puerms.

Expanded text:
ruit, quid erimus: scimus. quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. Noli existimare neminem deo placere posse, qui in armis bellicis militat. in his erat sanctus Dauid, cui dominus tam magnum perhibuit testimonium, in his etiam plurimi illius temporis iusti. in his erat et ille centurio, qui domino dixit: Non sum dignus. ut intres sub tectum meum, sed tantum dic uerbo et sana
Abbreviated transcription (Latin):
sic amplectit᷑ sic obseruanda eẽ. ñ dubitat.
ut quicqͥd ⁊neis ꝓficit ñ sibi tribuat. sed
cend̾ fit. merito qͣrit᷑. Qđ qͥdẽ si ñ carne
sed spũ hoc ẽt̃. intelligit᷑ ñ debet ipsũ nom̃
sibi inc̃surtudine sermonis imponere.
sed spiritali intelligentia returere. ne ꝑpt̃
ambiguitatẽ uocabuli qua ñ discernit co¬
tidiana locutio illud ꝓfitere uideat᷑. qđ ẽ.
inimicũ nomini xp̃iano. Hanc aut̃ ques¬
isrłita possit intelligi. Idẽ beatꝰ nob̾ aꝑit
& dissoluit apłsubi dicit. Circũcisio qͥdẽ
ꝓdest si lrgẽ custodias. Si autẽ p̾uarica¬
tor legis circũcisio tua p̃putiũ facta ẽ.
Siigit᷑ in p̃putio iustitias legis custodi

Expanded text:
sic amplectitur, sic obseruanda esse non dubitat. sic amplectitur, sic obseruanda esse non dubitat. ut, quicquid in eis proficit, non sibi tribuat sed gcendus sit, merito quaeritur. quod quidem si non carne sed spiritu hoc esse intellegitur, non debet ipsum nomen sibi in consuetudine sermonis inponere, sed spiritali intellegentia retinere. ne propter ambiguitatem uocabnli, quam non discernit cotidiana locutio, illud profiteri uideatur, quod est inimicum nomini Christiano. hanc autem quaesIsraelita possit intelligi, idem beatus nobis aperit et dissolvit apostolus, ubi dicit: Circumcisio quidem prodest, si Legem custodias: si autem praevaricator Legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. Si igitur praeputium justitias Legis custod
Abbreviated transcription (Latin):
& multũ defiderabilib frib paulino & the¬
sesue: dugustinꝰ indño salutẽ. Carissimꝰ fr̃
cessus cũ rescripta repeteret debitũ reddere
sostinaui. sed uere festinaui. Ciũ enĩ eũ pu¬
tarẽ adhuc aliquot dies nobiscũ remora¬
curũ. repente cõꝑta occasione nauigii mͥ
ꝓdiana suĩ ꝓfectiont̃ ũ nocte suggessit
quid facerẽ cũ eũ tenere ñ posse. Et quia
aduoscũ qͥb ei melius eẽt ꝓꝑabat. nec si pos¬
sc̃ debrrẽ. Promde pauca hȩc ilico arripui
cũ post reditũ uenerabiliũ fratrũ nr̃oꝵ col¬
legarũ meoꝵ theasi & euodi. pͥmũ ur̃i ex
parte satiatꝰ fuero. uberius enĩ ad nos in
hec scriberemꝰ. & ꝑ unaninir̃ filiũ nr̃m
dreb ĩa dederã. Nc̃ gͦ qđ soleo rogo ut qđ
soletis faciatis. Oreas ꝓ nobis ut urdeat dus
humilitat̾ẽ nram & laborẽ nr̃m. & dimit¬
tat oĩa peccata nr̃a. Conloqͥ autẽ uob̾cũ¬

Expanded text:
UM DESIDERABILIBUS FRATRIBUS PAULINO ET THERASIAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Carissimus frater Celsus cum rescripta repeteret, debitum reddere festinaui, sed uere festinaui; cum enim eum putarem adhuc aliquot dies nobiscum remoraturum, repente comperta occasione nauigii mihi pridianam suam profectionem iam nocte suggessit. quid facerem, cum eum tenere non possem et. quia ad uos, cum quibus ei melius esset, properabat, nec si possem, deberem. proinde pauca haec ilico arripui eum post reditum uenerabilium fratrum nostrorum collegarum meorum Theasi et Euodi primum uestri ex parte satiatus fuero. uberius enim ad nos in haec scriberemus, et per unanimem filium nostrum diebus iam dederam. nunc ergo, quod soleo, rogo, ut, quod soletis. faciatis: oretis pro nobis, ut uideat dominus humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittat omnia peccata nostra. Conloq
Abbreviated transcription (Latin):
quã diuȩs in hoc tẽpore irecessariũ ẽ.
tibi in oratione dicerẽ quod dñs docuit.
Dimitte nobis debita nr̃a siout & nos
dimittimus debitorib nr̃is. Meniento
oito ignoscere siquis inte peccauerit
& ate ueniam postulauerit. ut ueracit᷑
possis orare. te peccatis tuis ueniam
ualeas impetrare. Hȩc dilectioni tuȩ
festinanter scripsi. qm̃ me festinatio¬

Expanded text:
quam diu es in hoc corpore, necessarium est quam diu es in hoc corpore, necessarium est tibi in oratione dicere. quod dominus docuit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. memento cito ignoscere, si quis in te peccauerit et a te ueniam postulauerit, ut ueraciter possis orare et peccatis tuis ueniani ualeas impetrare. haec dilectioni tuae festinanter qui
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ & in his quidẽ benx studiosiĩ te ẽẽ.
cognoui. & fama tua multũ delector.
multũ ꝙ tibi indño gratulor. ⁊ta ut hȩc
epła magis tibi sit speculũ. ubi qualis
sis uideas. quã ubi discas qualis et̃. debeas
Cerũtam̃ quicquid sure inista siue in
seripiris sc̃is inueneris. quod tibi ad
bonã uitã adhuc minus ẽ. insta ut adqͥ¬
ras. & agendo & orando & ex his quar
habes. grãs ło age tãqua fontibonita¬
tis. unde habes atꝙ i n om̃ib bonis acti¬
b luis illida claritatẽ. tibi humilitatem.
Sicut enĩ scriptũ ẽ. Omne datũ opti¬
mũ & omne donũ ꝑfectũ desursũ est.
descendens apatre luminũ. Quantũ¬
cũq autẽ indĩ &e ꝓximi caritate atoy
inuera pretate ꝓceris. quã diu in hac
uita conuersaris. sint peccato te ẽe. ñ
credas. De ipsa quippe legitur inlitte¬
ris sc̃ĩs. Nũquid ñ tẽptatio ẽ. uitahu¬
mana suꝑ terrã : Proide qm̃ semꝑ

Expanded text:
demus. Et in his quidem bene studiosum te esse demus. Et in his quidem bene studiosum te esse cognoui et fama tua multum delector multumque tibi in domino gratulor. ita ut haec epistula magis tibi sit speculum, ubi, qualis sis. uideas. quam ubi discas, qualis esse debeas. uerum tamen quicquid sine in ista sine in scripturis sanctis inueneris. quod tibi ad bonam uitam adhuc minus est, insta, ut adquiras, et agendo et orando et ex his, quae habes. gratias age deo tamquam fonti bonitatis, unde habes. atque in omnibus bonis actibus tuis illi da claritatem, tibi humilitatem. sicut enim scriptum est. omne datum optimum et omne donum perfectum desursum epatre luminum. quantumcumque autem in dei et proximi caritate atque in uera pietate profeceris, quam diu in hac uita conuersaris. sine peccato te esse non credas: de ipsa quippe legitur in litteris sanctis: Numquid non temptatio est uita humana super terram? proinde quoniam semper,