comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ. caritatẽ autẽ ñ habeã. factꝰ
sũ uelut es sonans aut eymbalũ
tumiens. & ñ solũ cymbalũ rauco
concrepans sonitu: sed ⁊ ꝓpt̃ leui¬
tatẽ sermonis heretici. in diu̾sa cur
magna mercimonia ꝓmittentes.
nauigantes in scł istiꝰ fluctibus¬
quibꝰ suspendunt᷑. ⁊ trahuntur¬
possunt intelligi. & pulchre alas
dix̃ nauiũ. Om̃is enĩ hereticus
pollicet᷑ excelsa: i cũ alas habere
se iactet. tam̃ hȩret in salsis fluc̾¬
tibus: & ꝓcul ñ recedit a terra
In medio qͦq cursu patit᷑ repen¬
te naufragiũ. Unde aquila pro
cymbalo umbrã alarũ interp̃ta¬
tus ẽ. Non enĩ habent alas: sed
alarũ similitudinẽ. ¶sq infert.
que ẽ trans flumina ȩthyopiȩ.
hoc significat. qͦd impietate sua
om̃s uincãt heretici. Uerbi grã.
Dicit epicurus ñ esse ꝓuidentiã.
⁊ uoluptatẽ esse maxrimũ bonũ.
om̃s heretiq qͥ uetus lacerant
testam̃tũ. Cũ enĩ recipiant ꝓui¬
dentiã. accusant creatorẽ. & asse¬

Expanded text:
 charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Et non solum cymbalum rauco concrepans sonitu, sed propter levitatem sermonis haeretici in diversa currmagna mercimonia promittentes, navigant in saeculi istius fluctibusquibus suspenduntur, et trahuntur, intellige. Et pulchre alas dixit navium, omnis enim haereticus pollicetur excelsa, et cum alas habere se jactet, tamen haeret in salsis fluctibus, et procul non recedit a terra, in medioque cursu patitur repente naufragium. Unde Aquila pro cymbalo, umbram alarum, interpretatus est, non enim habent alas, sed alarum similitudinem. Quodque infert, quae est trans flumina Aethiopiae, hoc significat, quod impietate sua omnes vincant haeretici. Verbi gratia: Dicit Epicurus non esse providentiam, et voluptatem maximum bonum. omnes haeretici, qui vetus lacerant Testamentum. Cum enim recipiant providentiam, accusant Creatorem, et asse
Abbreviated transcription (Latin):
in auiii psalmo scđm anagogen
de sole iusticiȩ dr. nec ẽ qͥ se ab¬
scondat a calore eiꝰ. Et quomodo
nubes roris in die messis ⁊ in fer¬
uenti ȩstate gratissima ẽ: sic dñs
habitatores eccłȩ sue refrigerat.
qͦ p̾sente cuncta florescunt & an¬
tequã tẽpꝰ consũmationis adue¬
niat. qr nc̃ ex parte cognoscimꝰ.

Expanded text:
avo Psalmo secundum Anagogen de sole justitiae dicitur: Nec est qui se abscondat a calore ejus . Et quomodo nubes roris in die messis, et in ferventi aestate gratissima est, sic Dominus habitatores Ecclesiae suae refrigerat, quo praesente cuncta florescunt. Et antequam tempus consummationis adveniat, quia nunc ex parte cognoscimus
Abbreviated transcription (Latin):
lux clara ẽ. & sic̃ nubes roris indie
messis. Ante messẽ enĩ totꝰ efflo¬
ruit: & inmatura ꝑfectio germi¬
nauit: & p̃cident᷑ ramusculi eius
falcibꝰ. & que derelicta fuerint abs.¬
cident᷑. excutient᷑ & relinquent᷑
simul auibꝰ montiũ & bestiis ter¬
re. & estate perpetua erunt suꝑ
hyemabunt. In tp̃r illo deferet᷑
munꝰ dño exercituũ a ppło diuul¬
so ⁊ dilacerato a ppło horribili.
postquẽ ñ fuit alius. agente ex¬
pectante. expectante ⁊ conculca¬
ta: cuiꝰ diripuert̃ flumina t̾ram

Expanded text:
roris in die messis ante messem enim totus effloruit et inmatura perfectio germinabit et praecidentur ramusculi eius falcibus et quae derelicta fuerint abscidentur excutientur et relinquentur simul avibus montium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super hyemabunt. In tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso, et dilacerato, a populo horribili, post quem non fuit alius, a gente exspectante, exspectante et conculcata, cujus diripuerunt flumina terram
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e consiliũ suũ p̃cipitatũ esse
cognoscerent. & nichilominꝰ ĩ er¬
rore suo pͥstino ꝑmanentes hi qͥ
rogarent simulachra ⁊ diuinos
suos ⁊ phytones ⁊ hariolos. Cũq
illi hoc facerent. dñs tradidit eos
in manus dñoꝵ crudeliũ. iuxta
illud apłi. quos tradidi sathane.
ut discant ñ blasphemare: quo
seruitute durissima oppressi. ad
clementissimũ dñm reuertant᷑.
Pulchre demones crudeles dños
uocat: quibꝰ nichil crudeliꝰ est.
cue diabolus intelligit᷑: quẽ & in
eu̾głio dñs fortẽ uocat. qͦ uincto.
Et arescet aqua de mari. ⁊ fluuiꝰ

Expanded text:
omne consilium suum praecipitatum esse cognoscerent: et nihilominus in errore pristino permanentes, hi qui rrogarent simulacra, et divinos suos, et Pythones, et hariolos. Cumque illi hoc fecerint, Dominus tradidit eos in manu dominorum crudelium, juxta illud apostolicum: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ; quo servitute durissima oppressi, ad clementissimum Dominum revertantur. Pulchreque daemones crudeles dominos vocat, quibus nihil crudelius est.cue diabolus intelligitur, quem et in Evangelio Dominus sortem vocat, quo vincto et
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ contra patrẽ suũ. & filiã
contra matrẽ suã : & nurũ cont᷑
socrũ suã. Eo tp̃r u illud exple¬
tum ẽ: inimici homnus domesti¬
ci eius. Et pugnabit uͥ contra frẽm
suũ: & uͥ contra amicũ suũ. fue¬
runt enĩ in una domo seꝑati duo
contra tres. ⁊ tres cont᷑ duos. & di¬
uisus ẽ pat̾ contͣ filiũ. & filiꝰ contͣ
patrẽ : ciuitas aduersus ciuitatẽ.¬

Expanded text:
hominem contra patrem suum, et filiam hominem contra patrem suum, et filiam contra matrem suam, et nurum contra socrum suam . Eo tempore et illud expletum est: Inimici hominis domestici ejus . Et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum. Fuerunt enim in una domo separati, duo contra tres, et tres contra duos, et divisus est pater contra Filium, et filius contra patrem, civitas adversus ci
Abbreviated transcription (Latin):
dñs d̾s erercituũ. Pleraq de ꝓphes¬
tia egypti quã leuauit ł uidit
ysaias in hystorica explanatioẽ
ꝑstrinxi: un nc̃ uiata tropolo¬
giam sũma queq carpenda sũt.
Ascendit dñs suꝑ nubẽ leuẽ. cor¬
riȩ qͦd nullo humani seminis
pondere p̃grauatũ ẽ: uel certe
corpꝰ suũ qͦd de sꝑu sc̃o conceptũ
ẽ : & ingressus ẽ egyptũ huius
mundi: statĩq omĩa egypti si¬
mulachra cõmota st̃. ita ut di¬
unationes ⁊ uniuersa fraus
idolatriȩ que deceptũ posside¬
bat orbẽ. se fractã esse sentiret.
in tantũ ut magi ab oriente docꝰ¬
ti a demonibꝰ. ł iuxta ꝓphetiã
balaam. intelligentes natũ fili¬
um łi. qͥ omnẽ artis eoꝵ destru¬
eret potestatẽ. ueniret bethleem.
ubi ostendente stella adoraue¬
runt dñm. Tunc cor egrpti con¬
tabuit: & egyptii contra egyp¬
tios surrererunt: iuxta quod
dñs loquit᷑ in eu̾głio. Nolite pu¬
terrã. Non ueni pacẽ mittere s̃:
gladium. Ueni enĩ duidere

Expanded text:
de prophetia Aegypti, quam levavit vel vidit Isaias, in historica explanatione perstrinxi. Unde nunc juxta tropologiam summa quaeque carpenda sunt. Ascendit Dominus super nubem levem, corriae, quod nullo humani seminis pondere praegravatum est: vel certe corpus suum, quod de Spiritu sancto conceptum est. Et ingressus est in Aegyptum hujus mundi; statimque omnia Aegypti simulacra commota sunt: ita ut divinationes et universa fraus idololatriae, quae deceptum possidebat orbem, se fractam esse sentiret: intantum ut magi de Oriente docti a daemonibus, vel juxta prophetiam Balaam intelligentes natum Filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, venerint Bethleem, et ostendente stella, adoraverint puerum . Tunc cor Aegypti omne contabuit, et Aegyptii contra Aegyptios surrexerunt, juxta illud quod Dominus loquitur in Evangelio: Nolite puterram: nondere
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥla int̾pretati st̃ pulchrã. aut
sicut syminachus bonã unũ dm̃ pre¬
dicantes. Sed germ̃ alienũ seminab̾.
ñ recipiens patrẽ. quia ñ recipis fi¬
lium. Qͥ enĩ credit inpatrẽ: credit
infilio. & quia germ̃ alienũ ger-¬
men blasphemie contͣ iħm seminas¬
ti insinagogis sathane: id̾o ñ um¬
demiabis uuã sed labruscã. Cũq
homines ab idolis retrahes. tam̃
aliqñ ad fructꝰ uenire colligen¬
dos in die hereditatis grauit do-¬
lebis. cernens gentiũ p᷑płm tͥ esse p̃¬
latũ. Uñ ⁊ apłs loquit᷑. Tristicia
mͥ ẽ magna & ingens dolor cordismĩ.

Expanded text:
i sunt, pulchram; aut ut Symmachus, bonam, unum Deum praedicans: sed germen alienum seminabis, non recipiens Patrem, quia non recipis Filium. Qui enim credit in Patrem, credit et in Filium. Et quia germen alienum blasphemiae contra Jesum seminasti in synagogis Satanae, ideo non vindemiabis uvam, sed labruscam. Cumque am, dum homines ab idolis retrahis: tamen quando ad fructus veneris colligendos in die haereditatis dolebis graviter, cernens gentium populum tibi esse praelatum. Unde et Apostolus loquitur: Tristitia mihi est magna, et indesinens dolor cordi meo.
Abbreviated transcription (Latin):
flumina terrã eiꝰ. Dm̃s habitato¬
res orbis qui moramini in tra. cũ
eleuatũ fuerit signũ in montibꝰ
uidebitis: ⁊ clangorẽ tubȩ audietis.
Lxcx. Ue terrȩ nauium alarũ trans
flumina ȩthiopiȩ. qͥ mittis in ma¬
re obsides ⁊ epłas biblinas super
aquã. Ibunt enĩ nuntii liberi ad
gentẽ excelsam ⁊ peregrinũ p᷑mn
⁊ pessimũ qui ẽ trans eũ. gens abis
spe & conculcatã: nc̃ flumina t̾ra
Utrãq editionẽ posui in ꝓphetia
obscurissima: ne quid uolentibus
intelligere quod scriptũ ẽ deesse
uideat᷑. Simulq uehem̃ter amins¬
ror eos qui fidem ur̃am ⁊ sp̃e xp̃ia

Expanded text:
tatores orbis, qui moramini in terra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis et clangorem tubae audietis. LXX: Vae terrae navium alarum trans flumina Aethiopiae, qui mittis in mari obsides, et epistolas biblinas super aquam. Ibunt enim nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum et pessimum, qui est trans eum: gens absque spe, et conculcata, nunc flumina terrae Utramque editionem posui in prophetia obscurissima ne quid volentibus intelligere quod scriptum est, deesse videatur. Simulque vehementer admiror eos, qui fidem nostram, et spem
Abbreviated transcription (Latin):
significet. Uñ & noemi que hac
littera scripta ẽ loqͥt᷑ in ruth. Nͥo
titudo p̾płoꝵ multoꝵ. ut multi¬
tudo maris sonantis. & tumultꝰ
turbarũ. sic̃ sonitꝰ aquarũ mul

Expanded text:
significat. Unde et Noemi, quae hac littera scripta est, loquitur in Ruth : Noltitudo populorum multorum, ut multitudo maris sonantis, et tumultus turbarum, sicut sonitus aquar
Abbreviated transcription (Latin):
uisiones oꝑationũ st̃: idem uero
ds qͥ oꝑatur omĩa in om̃ibꝰ. Mire¬
tur quispiam ꝓplantationibus
pulchris ⁊ bonis. quod aqͥla ꝙ the¬
odotion ⁊ simmachus int̃pretati
st̃: cur nos fidełe plantationem

Expanded text:
visiones operationum sunt, idem autem Deus, qui operatur omnia in omnibus. Miretur quispiam, cur pro plantationibus pulchris et bonis, quod Aquila et Theodotio ac Symmachus interpretati sunt, nos fidelem plantationem
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. fuerit salus gentibꝰ data. tt̃
attenuabit᷑ om̃is gła iudeorũ
qua głosi erant in uniu̾so orbe &
pingues carnes eoꝵ tabescent. ñ
habentiũ ꝓpħas. ñ signa atq uir¬
tutes. ñ presens auxiliũ di. ñ sac̾¬
dotii dignitatẽ : sed om̃e corpus
gentis eoꝵ emarcescet. & rediget᷑
ad nichili. Cũq dicat᷑ de uocatiõe
gentiũ. messis quidẽ multa. oꝑarii
aũ pauci: illi pauꝑes messis reliqͥ¬
as que per apłos saluate st̃. & raris¬
simas spicas legunt: ñ de montibꝰ
& erectis locis. sed in ualle rapha¬
im. id÷ in littere humilitate. Et
considera quod raphaim. qͥ gigan¬
tes int̾pretant᷑. sic̃ supͣ ephraun
phariseos scribasq significent.
Deniq larr ꝓ ualle raphaim. ual¬
lem durã int̃pretati st̃: ut duriciã
cordis iudaici expͥmerent. De quoꝵ
humilitate legunt᷑ quasi in sti¬
pula spice. & quasi in iundemia
racemi qͥ saluati fuerant: ꝙ sic̃

Expanded text:
um salus gentibus data, tunc attenuabitur omnis gloria Judaeorum, qua gloriosi erant in universo orbe, et pingues carnes eorum tabescent, non habentium prophetas, non signa atque virtutes, non praesens auxilium Dei, non sacerdotii dignitatem: sed omne corpus gentis eorum emarcescet, et redigetur ad nihili. Cumque dicatur de vocatione gentium: Messis multa, operarii autem pauci , illi pauperes messis reliquias, quae per Apostolos salvatae sunt, et rarissimas spicas legent, non de montibus, et erectis locis, sed in valle Raphaim, id est in litterae vilitate. Et considera quod Raphaim, qui gigantes interpretantur, sicut supra Ephraim. Pharisaeos Scribasque significent. Denique LXX, pro valle Raphaim, vallem duram interpretati sunt, ut duritiam cordis Judaici exprimerent. De quorum humilitate eliguntur quasi in stipula spicae et quasi in vindemia racemi, qui salvati fuerint: et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. dc̃. armatorũ. & sub da¬
uid numeratꝰ a ioab. innumera¬
fructꝰ. offerre potuit dño salua¬
tori. duas oliuas. paulũ ⁊ barna¬
ban: & tres oliuas petrũ & iaco¬
te transfiguratũ conspexerunt¬
dñm: & ad archisinagogi filiã
ire cũ dño meruert̃. Quatuor
aũ & quinq oliue. reliquos nouẽ
faciunt apłos: in quibꝰ uide ꝓdi-¬
toris locũ mathias obtinuit. Lui¬
om̃s utiq ꝓ diuersitate gr̃arũ q̃
nob̾ ignota ẽ in quatuor aut qͥnq
oliuas separati st̃: ut eu̾głioꝵ nu¬
merũ. ⁊ legis in se uolumina de

Expanded text:
habuit armatorum , et sub David, numerante Joab, innumerafructus offerre potuit Domino Salvatori: duas olivas Paulum et Barnabam, et tres olivas Petrum et Jacoum conspexerunt, et ad archisynagogi filiam ire cum Domino meruerunt . Quatuor autem et quinque olivae reliquos novem faciunt Apostolos, in quibus Judae proditoris locum Matthias obtinuit, qui utique pro diversitate gratiarum, quae nobis ignota est, in quatuor et quinque olivas separati sunt, ut Evangeliorum numerum et Legis in s
Abbreviated transcription (Latin):
quinq cuuitates in egypto que¬
loquant᷑ lingua chananitica: e
qͥbꝰ una uixta lax appellat᷑ ase¬
dech. iuxta alios int̾pretes ciuitaᷤ
ars. siue ares. ł ciuiitas solis: & qͥs
erit iste saluator qͥ missus ẽ egyp¬
tiis ut saluaret eos. ꝙ ut dñs cog¬

Expanded text:
quinque civitates, quae in Aegypto loquantur lingua Chananitica: ex quibus una juxta LXX appellatur ἀσεδὲκ: juxta alios interpretes, civitas ARS sive ARES, vel civitas solis? Et quis erit iste salvator, qui missus est Egyptiis
Abbreviated transcription (Latin):
nabis. In die plantatiõis tue labru¬
sca. & mane sem̃ tuũ florebit. Ab¬
lata ẽ messis in die hereditatis: &
dolebis grauit᷑. Lacx. Ido plantabis
plantationẽ fidelem. ⁊ sem̃ infi¬
dele ⁊ in die qua plantaueris. Sin
autẽ mane seminaueris. florebit
hominis dat hereditatẽ filiis suis.
Pro eo quod nos uixta aqͥlam &

Expanded text:
rusca, et mane semen tuum florebit: ablata est messis in die haereditatis, et dolebit graviter. LXX: Ideo plantabis plantationem infidelem, et semen infidele, et in die qua plantaveris, errabis. Si autem mane seminaveris, florebit sicut pater hominis dat haereditatem filiis suis. Pro eo quod nos juxta Aquilam et
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut aũ hi qͥ mnutiles ⁊ fructuo¬
si st̃ in ȩccła amputant᷑ ⁊ pro¬
iciunt᷑. ne modicũ fermentum
totã massã corrũpat: sic e con¬
trario fieri potest. ut qͥ hereti¬
co fuerant errore decepti ⁊ a¬
uulsi a dño atq lacerati & hor¬
tibiles obblasphemiã. frustraq
mendatiũ prestolantes. & concul¬
cati a demonibꝰ ⁊ fluuiis in par¬
tes uarias dissipati. cũ recorda
dereliquerint. offerant munꝰ
dño excercituũ. ñ alibi nͥ in mon¬
te. syon ⁊ in specula. quod int̃pre¬
tatur ȩccła. Breuius nc̃ dicimꝰ.¬

Expanded text:
nt et infructuosi in Ecclesia, amputantur et projiciuntur, ne modicum fermentum totam massam corrumpat: sic econtrario fieri potest, ut qui haeretico fuerant errore decepti, et avulsi a Domino atque lacerati, et horribiles ob blasphemiam, frustraque mendacia praestolantes, et conculcati a daemonibus, et a fluviis in partes varias dissipati, cum recordatpessimos dereliquerint, offerant munus Domino exercituum, non alibi nisi in monte Sion, et in specula, quod interpretatur Ecclesia. Bre
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ legis ac ꝓpħarũ abstulere di¬
uitias. & misert̃ regi damasci. ui¬
ris eccłasticis & doctrine eu̾głice
qͥ ad cõparationẽ totius mundi
nibus eoꝵ. eo qͦd reliquissent di fi¬
Ego ad hanc causam reor saulũ
qui postea pauł ex uirtute nom̃
accepit: qͥ emulator legis erat isse
damascũ. & contra credentes ex
hierłm iudeos expugnaturus as¬
cenderet. Nec alicui uideat᷑ esse con-¬
trariũ. si in paralipomenon. libro
leta de damasco. ⁊ nẽ in ysaia tͥstia
p̃dicant᷑: quia ⁊ ipsi isrł qͥ certe por¬
tio di ẽ. nc̃ aduersa nc̃ prospera ñti¬
ant᷑. Et qͦmͦ ẽ isrł iuxta carnẽ. &
ad gentes dr. uox gentes iuxta car

Expanded text:
e divitias, et miserunt regi Damasci, viris ecclesiasticis et doctrinae evangelicae, qui ad comparationem totius mundi nibus eorum, eo quod reliquissent Dei FiEgo ob hanc causam reor, et Saulum, qui postea Pauli ex virtute nomen accepit, quia aemulator erat Legis, isse Damascum, et contra credentes ex Jerusalem Judaeos expugnaturus ascenderet. Nec alicui videatur esse contrarium, si in Paralipomenon libro laeta de Damasco, et nunc in Isaia tristia praedicentur: quia et de ipso Israel, qui certe portio Dei est, nunc adversa, nunc prospera nuntiantur. Et quomodo ad Israel juxta carnem, et ad gentes dicitur: Vos gente
Abbreviated transcription (Latin):
nerit bonũ : s habitabit in sicci¬
tate in deserto in terra salsugi¬
nis ⁊ inhabitabili. Alii uͦ dicunt
ap̃i gregibꝰ seruient. qͥ requiescẽt
in eis. & ñ erit qͥ exterreat. quia
dñs habitabit int̾ eos: & p̾sente
pastore lupũ timere ñ poterunt.
Tunc cessabit adiutoriũ d abe¬
phraim. qͥ in hoc loco intelligunt᷑.
scribe & pharisei uirta osee ꝓphe¬
tiam. quo contrariꝰ ppło dĩ ephraimi
nominat᷑. U regnũ cessabit a da¬
masco: ut nequaꝗͣ pecẽm ⁊ peccat
pͥnceps diabolus regnet in dama¬
sco. que prius sanguinẽ diligebat:
regno di ⁊ tradito gentibꝰ que
Et erit in die illa attenuabitur
gła iacob: & pingues carnes eiꝰ
tabescent. Et erit sicut congregãs
in messe qͦd restiterit. e brachiũ
eiꝰ spicas leget. W erit sic̃ querĩs
spicas in ualle raphaim: & relin

Expanded text:
venerit; sed habitabit in siccitate, in deserto, in terra salsuginis et inhabitabili . Alii vero dicunt Christi gregibus servient, qui requiescent in eis, et non erit qui exterreat, quia Dominus habitabit inter eos, et praesente Pastore, lupum timere non poterunt. Tunc cessabit adjutorium Dei ab Ephraim, qui in hoc loco intelliguntur Scribae, et Pharisaei, juxta Osee prophetiam, qui contrarios populo Dei, Ephraim nominat . Et regnum cessabit a Damasco, ut nequaquam peccatum, et peccati princeps diabolus regnet in Damasco, quae prius sanguinem diligebat; regno Dei, et tradito gentibus, quEt erit in die illa, attenuabitur gloria Jacob, et pingues carnes ejus tabescent. Et erit sicut congregans in messe quod restiterit, et brachium ejus spicas leget, et erit sicut quaerens spicas
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ expectantẽ. expectantẽ & con-¬
culcatã. Nã om̃s heretic sibi oȩ¬
lestia reꝓmittunt. & suis pollicen¬
tur ingentia: & tam̃ a demonibꝰ
conculcant᷑. Cuiꝰ terrã diripuer̃t
flumina. que ñ de cȩlo habent
aquas. s de terra. Qͥs enĩ anguł
que extrema solitudo terrarum.
ad quã ñ tͦbidus hereticoꝵ sermo
perueniat : Itaq om̃s qͥ habitãt
⁊ morant᷑ in orbe terrarũ : ad he

Expanded text:
exspectantem, exspectantem, et conculcatam. Nam omnes haeretici sibi coelestia repromittunt, et pollicentur ingentia, et tamen a daemonibus conculcantur. Cujus terram diripuerunt flumina, quae non de coelo habent aquas, sed de terra. Quis enim angulus est, quae extrema solitudo terrarum, ad quam non turbidus haereticorum sermo perveniat? Itaque omnes qui habitant et morantur in orbe terraru
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates fortitudinis eiꝰ derelicte
sicut aratra. & segetes que derelic¬
te st̃ a facie filior isrł: et eris de¬
serta. quia oblita es di saluatoris
tui. & fortis aduitoris tui ñ es re¬
cordata. Latx. In die illa erunt ci¬
Nuitates tue derelicte sic̃ derelique¬
runt amorrei ⁊ euei a facie filior
Nifrł: & erunt deserte. quia dereli¬
N quisti dm̃ saluatorẽ tuũ. & dñi
auxiliatoris tui ñ es recordata.
¶mͦ sub moyse ⁊ iħu filio naue a¬
morrei & euei. siue cetere gentes
que habitabant in terra reꝓmis¬
runt ne ab hostibꝰ occuparentur:
sic cetera iudea ⁊ om̃s urbes illius
robustissime romanis uideã uastan¬
tibus & obsidentibꝰ hierłm. a suis
habitatoribꝰ deserte st̃. Et fit apo¬
stropha ad ipsã terrã iudeȩ: id est
tuus opitulator fuit ñ es recorda¬
ta. Causa gͦ desertarũ urbiũ iu¬
dee. obliuio saluatoris ẽ.ł qui in
pͥncipio huiꝰ ꝓphe dixerat. isrł me

Expanded text:
rtitudinis ejus derelictae sicut aratra et segetes, quae derelictae sunt a facie filiorum Israel. Et erit deserta, quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. LXX: In die illa erunt civitates tuae derelictae sicut dereliquerunt Amorrhaei, et Evaei a facie filiorum Israel. Et erunt desertae, quia dereliquisti Deum Salvatorem tuum, et Domini auxiliatoris tui non es recordata. Quomodo sub Moyse, et Jesu filio Nave, Amorrhaei, et Evaei, sive caeterae gentes quae habitabant in terra repromisrunt, ne ab hostibus occuparentur: sic terra Judaea, et omnes urbes illius robustissimae, Romanis Judaeam vastantibus et obsidentibus Jerusalem, a suis habitatoribus derelictae sunt. Et fit apostropha ad ipsam terram Judaeae, id est,tuus semper opitulator fuit, non es recordata. Causa ergo desertarum urbium Judaeae, oblivio Salvatoris est, qui in principio hujus Prophetae dixerat: Israel me
Abbreviated transcription (Latin):
putatꝰ ẽ ipse. Hoc p̃t̃ misere lacx.
u in grecis exẽplaribꝰ ab origene
sub astericis de ediciõe aqͥle ad¬
ditũ ẽ. Quod in hebreo ita legit᷑.
Hedal. lachem̃. mena. adem. aser.
nasamã. Baaf. fochi. Dama. nesab.
hũ. Ubi nos diximꝰ. excelsus repu¬
tatꝰ ipse. aqͥla int̃protatꝰ est: in ꝗͦ
reputatꝰ ẽ ipse. Uerbũ hebraicũ
bama .ł. Qtoma dr co ÷ excelsũ.
qͦo i in regũ libris ⁊ hiezechiel.
legimꝰ. Uel certe in qͦ eisd̾e litte¬
ris scribit᷑ beth. mem. he. ac ꝓ
locor qualitate si uoluerimꝰ lege̾
ĩ qͦdicamꝰ bãma. Si aũ excelsũ ł ex¬
sed nichili pendere. Que enĩ uer¬
boꝵ consequentia & qͥs ordo ra¬
tionis ac sensus. ut dicamꝰ cũ ħ
ita se hañt. & dies uentura sit dñi
in qͣ imiuersus uidee statꝰ subu̾¬
tendus ẽ. & oĩa conterenda. mo¬
neo uos atq p̃cipio ut qͥescatis
ab homine qui ita spirat ac ui¬
uit ut nos homines. qr in nichi¬
li cõputandus ẽ: Quisꝗͣ ne ho¬

Expanded text:
e LXX, et in Graecis exemplaribus ab Origene sub asteriscis de editione Aquilae additum est, quod in Hebraeo ita legitur: HEDALU LACHEM MEN AADAM ASER NASAMA BAAPHPHO CHI BAMA NESAB HU. Ubi nos diximus, excelsus reputatus est ipse: Aquila interpretatus est, in quo reputatus est iste. Verbum Hebraicum Bquod et in Regnorum libris, et in Ezechiele legimus: vel certe in quo, et eisdem litteris scribitur BETH, MEM, HE: ac pro locorum qualitate, si voluerimus legere, in quo, dicimus BAMMA; sin autem, excelsum vel exsed nihili pendere. Quae est enim verborum consequentia, et qui ordo rationis ac sensus, ut dicamus: Cum haec ita se habeant, et dies ventura sit Domini, in qua universus Judaeae status subvertendus est, et omnia conterenda: moneo vos atque praecipio, ut quiescatis ab homine, qui ita spirat ac vivit, ut nos homines, quia in nihili computandus est? Quisquam ne ho
Abbreviated transcription (Latin):
uitas aut regio nom̃ acceꝑit: int̃
scorta qͦq in fornicibꝰ spectacłoꝵ
pueri steterint publice libidins
expositi. donec sub constantino
imperatore xp̃i eugłio chorus¬
cante. ⁊ infidelitas uniu̾sarum
gentiũ ⁊ tͦpitudo deleta ẽ. Por¬
ro lacc. coniuges eoꝵ uiolatas ẽẽ
significant: & de filiis alienis
uideas generantes. Symmacbus

Expanded text:
vitas ac regio nomen acceperit. Inter vitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantino imperatore, Christi Evangelio coruscante, et infidelitas universarum gentium, et turpitudo deleta est. Porro LXX conjuges eorum violatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Sym
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ ingressus sit terrã quon¬
dam reꝓmissionis romanꝰ exer¬
citus. ⁊⁊ eiectis uideis habitauer̃t
in uidea alienigene qͥ de toto
orbe diu̾sarũ gentiũ accole st̃
adduct a tto ⁊ uespasiano. &
adriano. cet̾isq pͥncipibꝰ. Alii
aũ putãt hoc ñ ꝑtinere ad ro-¬
mana tẽpora s ad suꝑiora pͥ¬
usquã a babẏloniis uastarent᷑.
qͦd sub impiis regibꝰ fecisse nar¬
rant᷑. & a dño derelicti st̃. Et
pueris alienis adhesert̃. ꝓ qͦ lix
transtulert̃. Et filii multi alie¬
nigene nati st̃ eis. Simmachus.
Et cũ filiis alienis applauserunt:
ꝓ qͦ scriptũ ẽ in hebraico. iesficu.
monstret᷑. In tantũ aũ greci & ro¬
mani hoc qͦnda uitio laborauer̃t.
ut ⁊ clarissimi philosofoꝵ. grecie
haberẽt publice concubinos.: & a¬
drianꝰ philosophiȩ artibꝰ eruditꝰ.
antinoum consecraret in dm̃i tẽ¬
plũq ei ac uictimas & sacerdo¬
tes instituerit. & exc eo egrpti ci¬

Expanded text:
Judaeorum, ingressus sit terram quonJudaeorum, ingressus sit terram quondam repromissionis Romanus exercitus; et ejectis Judaeis, habitaverint in Judaea alienigenae, qui deentium accolae sunt, adducti a Tito, et Vespasiano, et Hadriano, caeterisque principibus. Alii autem putant hoc non pertinere ad Romana tempora, sed ad superiora, priusquam a Babyloniis vastarentur, quod sub impiis regibus fuisse narrantur, et a Domino derelicti sunt. Et pueris alienis adhaeserunt. Pro quo LXX transtulerunt: Et filii multi alienigenae nati sunt eis. Symmachus: Et cum filiis alienis applauserunt. Pro quo scriptum est in Hebraico JESPHICU ,monstretur. Intantum autem Graeci, et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi philosophorum Graeciae haberent publice concubinos: et Adrianus philosophiae artibus eruditus, Antinoum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes instituerit, et ex eo Aegypti ci
Abbreviated transcription (Latin):
mur ab eo qͥdicit. ego sũ lux m̃di.
Cũq hoc locutꝰ esset ad p̃płm iu¬
deoꝵ. cernens inpenitens cor eoꝵ
n animã incredulitate durissimã:
facit apostrophã ad dñm ⁊ dicit.
Ido eos hortor ut ad te ueniant
⁊ mecũ tuo lumine ꝑfruant᷑. qr
pro merito pecc̃oꝵ suoꝵ reliqͥsti pͦpłm
Ntuũ domũ qͦndã iacob. Quia re¬
Spleti st̃ ut olim. ⁊ augures habue¬
Srunt ut philistiim. Pro philistum
p. litterã sermo hebraicus ñ ht̃.
S ꝓ ea. phi. greco utit᷑. Uñ & illud
quod in psalmis dr cũ enumera¬
tione gentiũ cet̾arũ. mͥ alienige¬
ne subditi st̃. ñ õs excternas nati¬
ones. s ꝓpͥe palestinos significat.
Reddit q causãs quare ꝓiecerit ds
ppłm suũ domũ iacob. Quia reple¬
ti stͣ inquit ut fuerunt in pͥncipio.
auguribꝰ omĩbꝰ cunctisq sordibꝰ
idolatriȩ. Non attendenda som¬
nia nec auguria moyse scriben
atq alit̾ edisserũt. Quid̾a uolũt
hoc significare quod ꝓiecto pͦpło

Expanded text:
mur ab eo qui dicit: Ego sum lux mundi . Cumque hoc locutus fuisset ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, domum quondam Jacob. Quia repleti sunt olim, et augures habuerunt, ut Philisthiim. Pro Philisthiim P litteram sermo Hebraicus non habet; sed pro ea PHI Graeco utitur. Unde illud quod in Psalmis dicitur, cum enumeratione gentium caeterarum: Mihi alienigenae subditi sunt , non omnes exteras nationes, sed proprie Palaestinos significat. Redditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt in principio, auguribus, et ominibus, cunctisque sordibus idololatriae. Non attendenda omina nec auguria, Mose scribentatque aliter edisserunt. Quidam enim volunt hoc significari, quod projecto populo
Abbreviated transcription (Latin):
loco. bama. apud hebrȩos ñ excel¬
sus dr̃. s excelsum: id ipsa alti¬
tudo atq sublimitas. qͣsi si de aliqͦ
dicamꝰ. ñ ẽ diuinꝰ s diuinatio. ñ
ẽ riuus. sed fons: ñ ẽ hõ. s ipsa
humanitas. Origenes hc̃ locũ ita
int̾p̃tatꝰ ẽ: qr singlarit᷑ de uno ho¬
mine dr referri pot̾̃ ad dñm sal¬
uatorẽ. iubente ꝓpħa ut qͥescat

Expanded text:
loco BAMA apud Hebraeos non excelsus dicitur, sed excelsum, id est, ipsa altitudo atque sublimitas: quasi si de aliquo dicamus, non est divinus, sed divinatio: non est rivus, sed fons: non est homo, sed ipsa humanitas. Origenes hunc locum ita interpretatus est: Quia singulariter de uno homine dicitur, referri potest et ad Dominum Salvatorem: ju
Abbreviated transcription (Latin):
dũ atq purgandũ. & ercoquat õs
sordes ac uitia pecc̃oꝵ: ut seꝑato
stagno purũ argentũ remaneat.
qͦt absq igne fieri ñ pot̾. ꝑ qͦd sig¬
nificat eos passuros esse torm̃ta.
legimꝰ u in malachia de dño. Ipse
egrediet᷑ quasi ignis conflatorii.
⁊ qͣsi herba fullonũ: & sedebit con¬
flans ⁊ emundans sic̃ argentũ &
aurũ. & emundabit filios leui: ut
postꝗͣ m̃dati fuerint dicat᷑ de eis.
nerunt dño offerentes uictimas
iusticiȩ. Hie zechiel qͦq omnẽ do
mũ isrł ere ⁊ ferro. plũbo ⁊ stagno
dicit esse cõmixtã. ⁊ pꝰea purgan¬
alia metaphora ide sensus osten¬
dit᷑. Cuiꝰ uentilabrũ in manueiꝰ.
ticũ. & congregabit frum̃tũ in
horrea: paleas aũ cõburet ignim
extingiubili. Et restituã iudices
tuos ut fuert̃ priꝰ: & consiliarios
tuos sic̃ antiqͥtꝰ. In ciuuitate fideli
sto. siue iusticia habitauert̃ in ea
homicide. Ido dñs coni̾tit manũ
suã ut excoquat eã ad purũ:

Expanded text:
gandum, et excoquat omnes sordes, ac vitia peccatorum: ut separato stanno, purum argentum remaneat, quod absque igne fieri non potest: per quod significat eos passuros esse tormenta. Legimus et in Malachia de Domino: Ipse egredietur quasi ignis conflatorii, et quasi herba fullonum et sedebit conflans, et emundans sicut argentum et aurum: et emundabit filios Levi ; ut postquam mundati fuerint, dicatur de eis: Et erunt Domino offerentes victimas in justitia. Ezech aere, et ferro, et plumbo, et stanno dicit esse commixtam, et postea purganalia metaphora idem sensus ostenditur: Cujus ventilabrum in manu ejus, iticum, et congregabit frumentum in horrea: paleas autem comburet igni inexstinguibili . Et restituam judices tuos, ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus. In civitate fideli justo, sive justitia, habitaverunt in ea homicidae. Ideo Dominus convertit manum suam, ut excoquat eam ad purum et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheciã in greco noluerit uerte̾.
Ceteri eñĩ qui uertert qͥde. sed
sermonẽ ambiguũ ad impieta¬
tis traccere sensũ. ñ mirũ cur
male int̾pretat st̃. nec uoluerit
de xp̃o głosũ qͥd dicere. in quẽ
mus. qͥ alio sermone apud hebreos

Expanded text:
re. Caeteri enim, qui verterunt quidem, sed sermonem ambiguum ad impietatis traxere sensum, non mirum cur male interpretati sint, nec voluerint de Christo gloriosum quid dicere, in quem mus, qui alio sermone apud Hebraeos
Abbreviated transcription (Latin):
pro diuersitate uitior ⁊ maxi¬
me superbiȩ. alii montes st̃. alii
colles suꝑ qͦs erit dies dñi. De
qͥbꝰ in hiezethiel scriptũ ẽ. Hec
dicit adonay dñs montibꝰ ⁊ col¬
libꝰ. Eoce ego inducã suꝑ uos gla¬
diũ ⁊ dissipabunt᷑ excelsa ur̃a.
⁊ conterent᷑ are ur̃e. ⁊ reliqua.
Et suꝑ omnẽ t᷑rim eacelsã. &¬
N suꝑ omnẽ murũ munitũ. ¶ ad
uespasiani adrianiq ħ refert̃
tpr̃a. corꝑalit̾ dicunt impleta
q̃scripta st̃: qͦd ñ t̾ris excelsa. ñ
firmissimꝰ murus. ñ ulla naui¬
um multitudo. & negotiacionis
industria aduersũ ui romans
ecrercitꝰ potuerit p̃ualere: s ĩ
tantã habitatores uidee uenis¬
se formidinẽ. ut & ipsi cũ coniu¬
gibꝰ ac liberis auro ⁊ argento q̃
sibi aitrilio fore ȩstimabant. ĩ
foueas t̾rȩ demersi st̃: & ꝓfun¬
dissima antra sectati. Si enĩ
quare ñ auari aurũ ⁊ argentũ
appellet᷑ ds. Alii ħ ad babilonia

Expanded text:
pro diversitate vitiorum, et maxipro diversitate vitiorum, et maxime superbiae, alii montes sunt, alii colles, super quos erit dies Domini, de quibus in Ezechiele scriptum est: Haec dicit Adonai Dominus montibus et collibus: ecce ego inducam super vos gladium, et dissipabuntur excelsa vestra, et conterentur arae vestrae, et reliqua . Et super omnem turrim excelsam, et super omnem murum munitum. Qui ad Vespasiani Adrianique haec referunt tempora, corporaliter dicunt impleta quae scripta sunt, quod non turris excelsa, non firmissimus murus, non ulla navium multitudo, et negotiationis industria, adversum vim Romani exercitus potuerit praevalere; sed in tantam habitatores Judaeae venisse formidinem, ut et ipsi cum conjugibus et liberis, auro et argento quae sibi auxilio fore aestimabant, in foveas terrae demersi sint, et profundissima antra sectati. Si enim quare non avari aurum et argentum appelletur Deus? Alii haec ad Ba
Abbreviated transcription (Latin):
to: babylonẽ significat ꝗͣ basan.
Suꝑ om̃s gͦ qͥ erigunt᷑ in suꝑbiã
⁊ faciunt op̃a ignominiȩ. atq in
sceno libidinũ uolutant᷑. dñi uin¬
dicta consurget. Quod si prudens
lector que sierit.cur in tẽplo dñi
cedrina ligna posita suit. & in cͦ mͦ¬
psalmo legamꝰ uxta hebraicã
ueritatẽ. saturabunt᷑ ligna dñi.
⁊ cedri libani quas tu plantasti.
ibi aues nidificabũt. & int̾ cet̾a lig¬
na etiã cȩdri ad laudes dñi ꝓuo¬
cent᷑. i in aduentu saluatoris. qͣn
om̃s arbores ⁊ ligna cãpi applau¬
dent ramis suis scriptũ sit. Bonã
in t̾ra in aquosa cedrũ ⁊ bucũ.
suꝑ cedros libani sermo ꝓpheticꝰ
cõminet᷑: hoc dicendũ ẽ qͦo ear
eode genere hominũ ali subh¬
ment᷑ ad regnũ. alii detrahant᷑
odoris fuerint. ⁊ cũ apło dixerĩt
Y montes excelsos. ⁊ suꝑ om̃s col¬
Nles eleuatos. Sic̃ in bona parte
ꝓ uarietate uirtutũ montes ap¬
pellant᷑ ⁊ colles: sic int̾ impios

Expanded text:
lonem significat quam Basan. Super omnes ergo qui eriguntur in superbiam, et faciunt opera ignominiae, atque in coeno libidinum volutantur, Domini vindicta consurget. Quod si prudens lector quaesierit, cur in templo Domini cedrina ligna sint posita, et in cpsalmo legamus juxta. Hebraicam veritatem, Saturabuntur ligna Domini, et cedri Libani, quas tu plantasti: ibi passeres nidificabunt ; et inter caetera ligna etiam cedri ad laudes Domini provocentur: et in adventu Salvatoris, quando omnes arbores, et ligna campi applaudent ramis suis, scriptum sit: Ponam in terra inaquosa cedrum et buxum, super cedros Libani sermo propheticus comminetur? hoc dicendum est, quod ex eodem genere hominum, alii sublimentur ad regnum, alii detrahanturodoris fuerint, et cum Apostolo dixerint: s montes excelsos, et super omnes colles elevatos. Sicut in bonam partem pro varietate virtutum, montes appellantur et colles: sic inter impios
Abbreviated transcription (Latin):
dicant᷑: moneo atq p̾cipio ut
qͥescatis ab eo qͥ sccłm carnẽ qͥde
naribꝰ alitũ trahit. ut nos hoĩes
spiramꝰ ⁊⁊ uiuimꝰ: sed scłm diui¬
nã maiestatẽ excelsus ẽ. & repu¬

Expanded text:
dicantur, moneo atque praecipio, ut quiescatis ab eo qui secundum carnem quidem naribus halitum trahit, ut nos homines spiramus, et vivimus: sed secundum divinam majestatem excelsus et e
Abbreviated transcription (Latin):
copulans qͦs utrũq ad ethni¬
cos refert᷑ ⁊ hereticos. in qͥbꝰ ni¬
chil ẽ aliud nͥ fulgor eloquentiȩ
n sensus diabolica arte construc̃¬
tus. ⁊ sermo mortuus qͦd int̾pre¬
tat᷑ in dentibꝰ ⁊ similitudo ratiõis
humanȩ qͦd sentit᷑ in simiss. Iocrr¬
co in psalmis legit᷑: in sꝑu uiolen¬
to constringes naues tharsis. Et
de his nauibꝰ ide ysaias loqͥt᷑. Ue
alis nauiũ q̃ st̃ trans ethiopiã. St̃
aũ e contͣrio ⁊ bone naues: de qͥbꝰ¬

Expanded text:
copulans: quod utrumque ad ethnicopulans: quod utrumque ad ethnicos refertur, et haereticos, in quibus nihil est aliud nisi fulgor eloquentiae, et sensus diabolica arte constructus, et sermo mortuus, quod interpretatur in dentibus, et similitudo rationis humanae, quod sentitur in simiis; idcirco in Psalmis legimus, In spiritu violento confringes naves Tharsis . Et de his navibus idem Isaias loquitur; Vae alis navium, quae sunt trans Aethiopiam . Sunt autem econtrario et bonae naves
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu meo st̃ sẽꝑ. Sin autẽ
hi priꝰ impugnauerant ȩccłiã
cognita ueritate transiernit ad
fide ⁊ pugnauerĩt ꝓ ea ꝗͣ ante
impugnauerãt. tc̃ illud implebit᷑:
cito edificaberis ab his a qͥbꝰ des¬
tructa eras. In leuitico quoq le¬
gimꝰ. domũ q̃ in urbibꝰ muratis
sit si uit᷑ annũ redẽpta ñ fuerit.
emptori ȩt̃na possessiõe firma¬
riꝰ qͦd si in uillis ⁊ uiculis sit que
muros ñ habeant sc̃ꝑ posse redimi.
u emptoris p̃ciũ fluctuare. Et
om̃s similit̾ transtulerũt soli ber
mare int̾pretati st̃. Hebrei pu¬
tant lingua ꝓprie sua mare thar
aco. Habuit ⁊ iosaphat naues qͣs
mittebat in tharsis: s contͥte st̃
in asiongaber. Habuit ⁊ salomon
naues q̃ ibant in tharsis. & post
tres annos reuertebant᷑. affere¬
bant q regi argentũ ⁊ aurũ &
ebur. ⁊ simias. Sed qr. rex ut̃q
peccauerat. aliꝰ deditꝰ uoluptati.
n externarũ gentiũ amans fe¬
minas : aliꝰ secũ regẽ samarie

Expanded text:
Sin autem hi qui prius impugnaverant Ecclesiam, cognita veritate, transierint ad fidem, et pugnaverint pro ea, quam ante impugnaverant, tunc illud implebitur: Cito aedificaberis ab his, a quibus destructa eras . In Levitico quoque legimus, domum, quae in urbibus muratis sit, si intra annum redempta non fuerit, emptori aeterna possessione firmari, quod si in villis et in viculis sit, quae muros non habeant, semper posse redimi, et emptoris pretium fluctuare . Etomnes similiter transtulerunt, soli LXX mare interpretati sunt. Hebraei putant, lingua proprie sua mare THARSaco. Habuit et Josaphat naves, quas mittebat in Tharsis , sed contritae sunt in Asiongaber. Habuit et Salomon quae ibant in Tharsis , et post tres annos revertebantur, afferebantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque peccaverat, alius deditus voluptati, et externarum gentium amans feminas: alius se cum rege Samariae
Abbreviated transcription (Latin):
Ymidinis dñi. ⁊ a głia maiesta¬
Itis eiꝰ. cũ surrererit ꝑcutere ter¬
rã. Sepe dirimꝰ argentũ &
aurũ ꝓ sermone  sensu accipi:
q̃ cũ a do hominibꝰ data sint. ut
ł loquant᷑ ł sentiãt dm̃ ⁊ laudẽt
creatorẽ suũ. illi abutunt᷑ hoc
munere in idoloꝵ simulationẽ.
urta illud qͦd scriptũ ẽ. Dedi eis
argentũ ⁊ aurũ: ipsi uͦ de argen¬
to ⁊ auro meo fecert̃ bahal. Cũ
gͦ qͥs dñi pauore ꝑterritꝰ pͥmum

Expanded text:
a gloria majestatis ejus: cum surrexerit percutere terram. Saepe diximus argentum et aurum pro sermone, et sensu accipi, quae cum a Deo hominibus data sint, ut vel loquantur, vel sentiant Deum, et laudent creatorem suum, illi abutuntur hoc munere in idolorum simulationem; juxta illud quod scriptum est: Dedi eis argentum et aurum; ipsi vero de argento et auro meo operati sunt Baal . Cum ergo quis Domini pavore perterritus primum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiciat. & in se esse ñ paciat᷑. Pro
talpis qͦd nos int̾pretati sumꝰ latr.
uana aqͥla oryctas. simmachus
infructuosa. theodotio ipsũ he
braicũ posuit farfaroth. Est aũ
animal absq ocłis. qͦd sẽꝑ terrã
fodit. n umũ egerit. ⁊ radices
subt̃ comedens. frugibꝰ natiũ ẽ.
quod greci affalaca uocãt. Uesꝑ¬
tilio aũ nocturna aius q̃ congraũ
ab eis nom̃ accepit nictas. eo qd
in nocte uolitet. pariũ animalẽ.
⁊ muriũ simile. ñ tã uoce ⁊ cantu
resonans quã stridore: quod cũ
uideat᷑ uolitare. lucifugũ ẽ & so¬
lem uidere ũ patit᷑. Istiꝰ modi ans¬
mantibꝰ idola cõparata st̃. q̃ ceca
⁊ tenebrosa colunt᷑ a cecis. & oĩa
dogmata cont̾ria ueritat. Que
cũ in die dñ fuerit̃ derelicta. ingͣ¬
dient᷑ hi qͥ ꝓiecert̃ ea in fissuras
in t̾re puluere .⁊ uils luto. s in fir¬
maratiõe uersent᷑. & inueniãt sͥ
diu̾sa uͥtutũ foramina. ꝑ q̃ ad ue¬
ritatẽ ualeãt peruenire. Hȩc ui¬

Expanded text:
projiciat, et in se esse non patiatur. Pro talpis, quas nos interpretati sumus, LXX vana, Aquila ὀρυκτὰ, Symmachus infructuosa, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHARPHAROTH . Est autem animal absque oculis, quod semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter comedens, frugibus noxium est: quod Graeci ἀσπάλακα vocant. Vespertilio autem nocturna avis, quae congruum ab eis nomen accepit νυκτερὶς, eo quod in nocte volitet, parvum animal est, et murium simile, non tam voce et cantu resonans, quam stridore: quod cum videatur volitare, lucifugum est, et solem videre non patitur. Istiusmodi animantibus idola comparata sunt, quae caeca et tenebrosa coluntur a caecis: et omnia dogmata contraria veritati. Quae cum in die Domini fuerint derelicta, ingredientur hi qui projecerint ea in fissuras in terrae pulvere et vili luto, sed in firma ratione versentur, et inveniant sibi diversa virtutum foramina, per quae ad veritatem valeant pervenire. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ de diabolo dici putant: qͥ suꝑ¬
biens loqͥt᷑. Suꝑ stellas cȩli ponã
ero simił altissimo. Quando ex
ore infantiũ ⁊ lactentiũ ꝑficiet᷑
laus: ut destruat᷑ inmicus & ultor.
Et suꝑ om̃s cedros libani sublimes
⁊ erectas: & suꝑ om̃s quercus ba¬
san. Et in uicesimo octauo psal¬
mo canit᷑. Uox dñi conterentis
cedros: conteret dñs cedros libani.
⁊ cõminuet eas quasi uitulũ liba¬
exaltatũ ⁊ eleuatũ quasi cedros
libani: ⁊ transiul ⁊ ñ erat. & que¬
siui eũ ⁊ ñ ẽ inuentꝰ locus eiꝰ. Quer¬
cus qͦq basan. quas aqͥla drias.
syminachus & theodotio Bolonois.
int̾p̃tati st̃: glandiferas nouimus:
q̃ ⁊ si fecerint fructꝰ. porcor st̃ ali¬
menta ñ hominũ. Basan. regio ẽ
arabiȩ. cui imꝑauit og. qͥ appellatꝰ

Expanded text:
tem, diabolum dici putant. Qui suptem, diabolum dici putant. Qui superbiens loquitur: Super stellas coeli ponam ero similis Altissimo : quando ex ore infantium et lactentium perficietur laus, ut destruatur inimicus et ultor . Et super omnes cedros Libani sublimes et erectas, et super omnes quercus Basan. Et in vicesimo octavo psalmo canitur: Vox Domini conterentis cedros: conteret Dominus cedros Libani, et comminuet eas quasi vitulum Libaquasi cedros Libani, et transivi, et non erat, et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Quercus quoque Basan, quas Aquila δρύας, Symmachus, et Theodotio βαλάνους interpretati sunt, glandiferas novimus, quae etsi fecerint fructus, porcorum sunt alimenta, non hominum. Basan regio est Arabiae, cui imperavit Og, qui appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ altitudo uiroꝵ: exaltabitur
aũ dñs soł in die illa. Cũ hosteᷤᷤ
uenerint. & omnẽ ꝓiunciã baby¬
lonius aut romanꝰ mucro uastaue¬
rit. ⁊ circũ sederĩt agmima bella¬
toꝵ hierłm: tc̃ nec diuitie nec no¬
bilitas generis. nec potentia dig¬
nitatũ aliquẽ defendere poter̃t.
S om̃iũ erit una captiuitas: &
do soł exaltabit᷑ cuiꝰ irã nullus po¬
terit declinare. Multi hec de die
uidicii intelligunt. qͦd om̃is creatͥa
cõparatiõe diuine. głe. humiliet᷑
n incuruet᷑. & nichil esse se sentiat.¬
ies enĩ dñi exrercituũ suꝑ omnẽ
suꝑbũ & excelsũ. ⁊ suꝑ omnẽ arro¬
iungunt᷑. In die in qͥt illa in qua
atq sublimes captiuitati ⁊ gladio
sermo de magnis ẽ atq principibꝰ
quod quantomag̃ suꝑbierint. tan¬
to ãplius depͥmant᷑. Dñs enĩ su¬
ꝑbis resistit: & humilibꝰ dat gr̃ã.
Qͥ de die uidicii intelligũt. suꝑ¬
bũ ⁊ excelsũ. ⁊ sublimẽ. & arrogan¬

Expanded text:
bitur altitudo virorum: exaltabitur autem Dominus solus in die illa. Cum hostes venerint, et omnem provinciam Babylonius aut Romanus mucro vastaverit, et circumsederint agmina bellatorum Jerusalem: tunc nec divitiae, nec nobilitas generis, nec potentia dignitatum aliquem defendere poterunt; sed omnium erit una captivitas, et Deus solus exaltabitur, cujus iram nullus poterit declinare. Multi haec de die judicii intelligunt, quod omnis creatura comparatione divinae gloriae humilietur, et incurvetnem superbum et excelsum, et super omnem arrojunguntur. In die, inquit, illa in qua atque sublimes captivitati et gladio sermo de magnis est atque principibus: quod quanto magis superbierint, tanto amplius deprimantur. Dominus enim superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Qui de die judicii intelligu arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
lacob: piecit aũ. q aut fecit aut
passus ẽ. q̃ supͣ exposuimꝰ: ido pre¬
nuntio uob̃. q̃ uentura stͣ mala.
& hortor ut ingrediamini petras.
& abscondamini in speluncis. a fa¬
cie baby lonii ł romani erercitus.
q̃n oĩa uastabunt᷑. uxta illud qͦd
in euangłio legimꝰ. Tẽ dicẽt mon¬
tibꝰ cadite suꝑ nos: & petris abscon¬
dite nos. Iurta anagogen uero
a facie dñicȩ maiestatis p̾cipit᷑
nob̾. ut adsumamꝰ petrȩ fortitu¬
dinẽ: de qͣ dictũ ẽ. petra refugiũ
leporibꝰ : &. in petra exaltastime.
Moy ses qͦq in foramine petrȩ po¬
nit᷑. ut uideat posteriora di : &
bibat pͦpłs de sꝑuali sequente eo ᷤ
petra. Abscondit᷑q in petͣ. qͥ ingͣ¬
dit᷑ cubiculũ suũ. & clauso hostio¬

Expanded text:
Jacob: projecit autem, quia aut fecit, aut passus est, quae supra exposuimus; ideo praenuntio vobis quae ventura sint mala, et hortor ut ingrediamini petras, et abscondamini in speluncis a facie Babylonii vel Romani exercitus, quando omnia vastabuntur, juxta illud quod in Evangelio legimus: Tunc dicent montibus, cadite super nos; et petris, abscondite nos . Juxta anagogen vero a facie Dominicae majestatis praecipitur nobis, ut assumamus petrae fortitudinem, de qua dictum est: Petra refugium leporibus . et, In petra exaltasti me . Moses quoque in foramine petrae ponitur, ut videat posteriora Dei . Et, Bibebat populus de spiritali sequenti eos petra . Absconditurque in petra qui ingreditur cubiculu
Abbreviated transcription (Latin):
furaris. Furẽ iudicẽ audit &
condẽpnat iudex furatior in a¬
lio de se ꝓmens sententiã. Et re-¬
pleta ẽ t̾ra eiꝰ eqͥs. ⁊ innumerabiles
quadrige eiꝰ. Non enĩ dignũ ẽ
nũo. quod contͣ dĩ imꝑium possi¬
det᷑. Uñ ⁊ in psalmis cłr. fallax
equus ad salutẽ. Et in exodo. Equi
⁊ ascensorẽ deiecit in mare. S in
alio psalmo. Hi in curribꝰ ꝙ hi ĩ
tiplicauerit. ⁊ t̾ra uideȩ uictoꝵ
equis ⁊ curribꝰ sit repleta. Et
repleta ẽ t̾ra eiꝰ idoł: opꝰ manuũ
suarũ adorauer̃t: quod fecert̃
digiti eoꝵ. Et incuruauit se hõ.¬

Expanded text:
furaris . Furem judicem audit atque condemnat judex furacior, in alio de se promens sententiam. Et repleta est terra ejus equis et innumerabiles quadrigae ejus. Non enim dignum est numero quod contra Dei imperium possidetur. Unde et in Psalmis dicitur: Fallax equus in salutem . Et in Exodo: Equum et ascensorem dejecit in mare . Et in alio psalmo: Hi in curribus, et hi tiplicaverit, et terra Judaeae victorum equis et curribus sit repleta. Et repleta est terra ejus idolis: opus manuum suarum adoraverunt, quod fecerunt digiti eorum, et incurvavit se ho
Abbreviated transcription (Latin):
pleta ẽ t̾ra argento & auro: n ñ
ẽ finis thesauroꝵ eiꝰ. Int̾ cetera
uitia t̃rȩ domꝰ iacob. etiã auri
i argenti multitudo numerat᷑
Int̾ omĩa ⁊ augures equos ⁊ qua¬
drigas quas dłs multiplicari ꝓhi¬
buit regibꝰ isrł. int̾ idola q̃ st̃ oꝑa
ricia condẽpnat᷑. Uñ ⁊ dñs p̃ci¬
pit in exgłio ut ñ thesaurrzemꝰ
nob̾ in terra. & ne faciamꝰ thes¬
auros de quibꝰ fur possit eriꝑe.
ad extremũ inferens. Non po¬
testis dõ seruire & manimone
Pulchre aũ illud comici uersi¬
culi. sẽꝑ auarꝰ eget. aliis uerbis

Expanded text:
auro, et non est finis thesaurorum ejus. Inter caetera vitia terrae domus Jacob, etiam auri et argenti multitudo numeratur. Inter omina et augures, equos et quadrigas, quas Deus multiplicari prohibuit regibus Israel: inter idola, quae sunt opera ritia condemnatur. Unde Dominus praecepit ios in terra, et ne faciamus thesauros, de quibus fur possit eripere, ad extremum inferens: Non potestis Deo servire et mammonae . Pulchre autem illud comma versiculi: Semper avarus eget, aliis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ad portũ qͥetis uenire festinãt.
ipsi uident oꝑa dñi ⁊ mirabilia
eiꝰ in ꝓfundo: qñ ad ꝓfunda scien¬
tiã ꝑuenerĩt. & uniuersa scrutan
bem cilicie tharsum arbitratur.
Alii regionẽ putant indie: & ħ
nomine etiã de xxii. gẽmis lapi¬
dem appellari. qͥ apud nos appel¬
lat᷑ crisolitꝰ. ob marini coloris si¬
militu dinẽ. Meliꝰ aũ ẽ tharsis ł
mare ł pelagꝰ absolute accipere.
neq enĩ ionas de ioppe nauigãs
ad indiã poterat ꝑuenire. ad quã
illo mari ñ potest nauigari: Sed
simplicit᷑ ire in pelagus. ⁊ ad qͣs¬
cũq insulas ꝑgere. Quodq seqt᷑.
u super om̃e qͦd uisu pulchrũ ẽ.¬

Expanded text:
estinant, ipsi vident opera Domini, et mirabilia ejus in profundo, quando ad profundam scientiam pervenerint, et universa scrutantbem Ciliciae Tarsum arbitratur: alii regionem putant Indiae, et hoc nomine etiam de duodecim gemmis lapidem appellari, qui apud nos vocatur Chrysolithus, ob marini coloris similitudinem. Melius autem est, Tharsis vel mare, vel pelagus, absolute accipere. Neque enim Jonas de Joppe navigans, ad Indiam poterat pervenire, ad quam illo mari non potest navigari; sed simpliciter ire in pelagus, et ad quascumque insulas pergere. Quodque sequitur: Et super omne, quod visu pulchru