comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putant. Caue ne cõmittas. qd̾ aut qͥ rep̃hend̾e dĩg¬
ne uolunt lacerasse uideant᷑. aut qui mmuitari co¬
gunt᷑ delinquere. Uince quantũ potes. ĩmo etiã
plusquã potes. mollitiem animi tui. & ubertim
aluentes lacͥmas reprime: negrandis pietas inne¬
potẽ. apud incredulas mentes. desꝑatio putetur
inłm. Desid̾andus ẽ tibi quasi absens. ñ quasi
mortuus: ut illũ ex pectare. ñ amisisse uideatiᷤᷤ.
Uerũ qͥd ago: medens dolori. quẽ iam reor. et tẽ¬
pore & ratione sedatũ .: Ac ñ potius replico tibi
uicinas regũ miscrias. et nr̃i tẽporis calamita¬
tes: ut ñ tam plangendus sit. qui hac luce ca¬
ruerit. quã gratulandũ ei qd̾ de tantis malis
cuaserit: Constantiꝰ arriane fautor hereseos.
dũ contra inimicũ parat᷑. et concitus fert᷑ ad
pugnã: in mopsi uiculo moriens cũ magno do¬
lore hosti reliqͥt imꝑiũ. Iulianus ꝑditor aĩe

Expanded text:
putant. cane, ne committas, quod aut, qui reprehendere uoluputant. cane, ne committas, quod aut, qui reprehendere uolunt, digne lacerasse uideantur aut, qui imitari, cogantur delinquere. uince, quantum potes, immo etiam plus quam potes, mollitiem animi tui et ubertim fluentes lacrimas reprime, ne grandis pietas in nepotem apud incredulas mentes desperatio putetur in deum. desiderandus tibi est quasi absens, non quasi mortuus, ut illum expectare, non amisisse uidearis. Uerum quid ago medens dolori, quem iam reor et tempore et ratione sedatum, ac non potius replico tibi uicinas regum miserias et nostri temporis calamitates, ut non tam plangendus sit, qui hac luce caruerit, quam congratulandum ei, quod de tantis malis euaserit? Constantius, Arrianae fautor hereseos, dum contra inimicum paratur et concitus fertur ad pugnam, in Mopsi uiculo moriens magno dolore hosti reliquit imperium. Iulianus, perditor animae
Abbreviated transcription (Latin):
ie. postquã idẽ uite finis adueni̾t. & irrecusabi¬
lis mortis necessitas. transactũ om̃e tantũdẽ est:
nͥ qd̾ magis senex honustus peccatorũ fasce pro¬
ficiscitur. Optima queq dies miseris mortalib
eui. pͥma fugit:. subeunt morbi. tristisq senec¬
tus: & labor. et dure rapit inclem̃tia mortis. Ne¬
uiꝰ poeta pati inqͥt necesse est. multa mortalẽ ma¬
la. Unde & mobem. ꝙ multũ fleuerit. in lapi¬
dẽ. et indiu̾sas bestias cõmutatã. finxit antiqͥ¬
tas. Ꝙ hesiodus natales hominũ plangens. gau
det infunere. Prudent̾q enniꝰ plebs ait in hoc
regi antistat loco. Licet lacrimari plebi. regi
lue terrore subicit. hicͣ serutut donat᷑. Iue cor¬
pora custodit ad mortẽ: hic animas seruat ad ui¬
tam. Inte ocłi om̃iũ dirigunt᷑. domꝰ tue conu̾sa¬
tio. quasi inspecula constituta. magistra ẽ publi¬
ce discipline. Qcqͥd feceris. id sibi om̃s faciendum

Expanded text:
le, postquam idem vitae finis advenerit, et irrecusabile, postquam idem vitae finis advenerit, et irrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantumdem est: nisi quod senex magis onustus peccatorum fasce proficiscitur. Optima quaeque dies miseris mortalibus aevi Prima fugit, subeunt morbi, tritisque senectus, Et labor, et durae rapit inclementia mortis. Naevius Poeta: Pati, inquit, necesse est multa mortalem mala. Unde et Niobem, quia multum fleverit, in lapidem et diversas bestias commutatam finxit Antiquitas. Et Hesiodus natales hominum det in funere, prudenterque Ennius: plebes, ait, in hoc regio antistat loco: licet lacrimare plebi, regi ille terrore subicit, hic seruitute dominatur; ille corpora custodit ad mortem, hic animas seruat ad uitam. in te omnium oculi diriguntur, domus tua et conuerSatio quasi in specula constituta magistra est publicae disciplinae. quiidquid feceris, id sibi omnes faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
inmalis gratius. Tota hunc ciuitas: tota plan¬
xit italia. Corpus terra suscepit: anima xp̃o red¬
dita ẽ. Tu nepotẽ querebas: cccłia sacerdotẽ. Pre¬
cessit te successor tuus. Qd tu eras. ille post te iu¬
aitio om̃iũ merebatur atq ita ex una domo.
dupplex pontificatus egressa est dignitas:
dũ in altero gratulatio est qd tenuerit. in alt̾o
meror. qd̾ raptus sit ne teneret. Platonis senten
tis. Laudant hoc philosophi. et incelũ usq fert̃:
uiuere moriturũ. aliud mori uicturũ. Ille mo¬
riturus ẽ exgła: iste morituruf semꝑ ad głam.
quando futuri sumꝰ. & qd̾ uelimꝰ. nolimus. ab esse
longuis ñ potest. Nam si nongentos uite exce¬
deremꝰ annos. ut ante diluuiũ uiuebat huma¬
nũ genus. et matussale nobis tẽpora donarentur:
tam̃ nichil e̾ct pret̾ita longitudo. q̃ eẽ desisset. Et¬
eñi int̾ eũ qͥ quindecim uix̃ annos. et illũ qͥ mil¬

Expanded text:
in malis gratius. Tota hunc civitas, tota planin malis gratius. Tota hunc civitas, tota planxit Italia. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita est. Tu nepotem quaerebas, Ecclesia Sacerdotem. Praecessit te successor tuus. Quod tu eras, ille post te judicio omnium merebatur. Atque ita ex una domo duplex Pontificatus egressa est dignitas, dum in altero gratulatio est, quod tenuerit: in altero moeror, quod raptus sit, ne teneret. Platonis  In Phtis. Laudant hoc Philosophi, et in coelum usque ferunt. vivere moriturum, aliud mori victurum. Ille moriturus est ex gloria; iste moritur semper ad gloriaquod aliquando futuri sumus: et quod velimus, nolimus, abesse longius non potest. Nam si nongentos vitae excederemus annos, ut ante Diluvium vivebat humanum genus, et Mathusalem nobis tempora donarentur: tamen nihil esset praeterita longitudo, quae esse desiisset. Etenim inter eum qui decem vixit annos, et illum qui mil
Abbreviated transcription (Latin):
umuersis circa plorantib. solus ipse ridebat. Pro¬
icere palliũ. manus extendere. uidere qd̃ alii ñ
uidebant: & quasi inoccursũ se crigens saluta¬
te uenienteᷤ. Intelliges illũ ñ emori s emigrare.
et mutare amicos ñ relĩquere. Uoluunt᷑ ꝑ orala¬
crime: & obfirmato animo. ñ q̃o dolorẽ dissimu¬
lare. quẽ patior. Quis crederet intali illũ tẽpore
nr̃e necessitudinis recordari: et luctante anima
studiorũ scire dulcedinẽ : Apprehensa autũcłi
manu. hanc inqͥt tunicam. qua utebar inminis¬
t̾io xp̃i. mitte dilectissimo mͥ. etate patri. frĩ col¬
legio. & qͥcqͥd ate nepoti debebat᷑ affectus. in illũ
transfer quẽ mecũ parit̾ diligebas atq intalia
uerba defecit᷑ auunculi manũ ingrecordatione
contrectans. Scio qd̾ nolueris amorẽ. inte cuuũ
sic probare. & affectũ patrie magis quesisse ĩpros¬
peris: s huiꝰcemodi offitiũ inbonis iocundiꝰ est:

Expanded text:
uniuersis circa plorantibus solus ipse ridebat. prouniuersis circa plorantibus solus ipse ridebat. proicere pallium, manus extendere, uidere, quod alii non uidebant, et quasi in occursum se erigens salutare uenientes: intellegeres illum non emori, sed migrare, et mutare amicos, non relinquere. uoluuntur per ora lacrimae et obfirmato animo non queo dolorem dissimulare, quem patior. quis crederet in tali illum tempore nostrae necessitudinis recordari et luctante anima studiorum manu, hanc, inquit, tunicam, qua utebar in ministerio Christi, mitte dilectissimo mihi, aetate patri, fratri collegio, et quidquid a te nepoti debebatur affectus, in illum transfer, quem mecum pariter diligebas. Atque in talia verba defecit, avunculi manum, mei recordatione contrectans. 14. Scio, quod nolueris amorem in te civium sic probare, et affectum patriae magis quaesisse in prosperis. Sed hujuscemodi officium in bonis juncundius est,
Abbreviated transcription (Latin):
cas eccłie. & martyrũ conciliabula. diuersis flori¬
bus. et arborũ comis. iitiumq pampinis adum¬
brarit: ut qͥcqͥd placebat in eccłia tam dispositiõ
quã usu. laborẽ prb̃i. et studiũ testaret᷑ macte
uirtute. Cuiꝰ talia principia: qualis finis erit :
Omiscrabilis humana conditio: et sine xp̃o ua¬
nũ om̃e qd̾ uiuimꝰ. Quid te subtrahis: qͥd tergiu̾¬
saris oratio: Quasi eñi mortẽ illiꝰ differre possimꝰ.
et uitã facere longiorẽ:. sic timemꝰ ad ultimum
ꝑuenire. Om̃is caro fenũ & omĩs gła eiꝰ quasi flos
fem. Ybi nunc decora illa facies: uibi totiꝰ corpo¬
ris dignitas. quo ueluti pulchro indum̃to. pul¬
chritudo anime uestiebatur. Marces ebat ꝓ
dolor flante austro liliũ: et purpurea uiola. ĩ pal¬
lorẽ sensim migrabat. Cũq estuaret febrib. et ue¬
narũ fontes hauriret calor. lasso anhelitu tristẽ
auunculũ consolabatur. Letus erat uultu. et

Expanded text:
cas ecclesiae et martyrum conciliabula diuersis floricas ecclesiae et martyrum conciliabula diuersis floribus et arborum comis uitiumque pampinis adumbraret, ut, quidquid placebat in ecclesia tam dispositione quam uisu, laborem presbyteri et studium testaretur. Macte uirtute! cuius talia principia, qualis finis erit?s o miserabilis humana condicio et sine Christo uanum omne, quod uiuimus! quid te subtrahis, quid tergiuersaris, oratio? quasi enim mortem illius differre possimus et uitam facere longiorem, sic timemus ad ultimum peruenire. omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni. ubi nunc, decora illa faques, ubi totius corporis dignitas, quo ueluti pulchro indumento pulchritudo animae uestiebatur? marcescebat, pro dolor, flante austro lilium et purpura uiolae in pallorem sensim migrabat cumque aestuaret febribus et uenarum fontes hauriret calor, lasso anhelitu tristem auunculum consolabatur. laetus erat uultus et
Abbreviated transcription (Latin):
nitor creber inportã. si uela semꝑ in ostiis: si sacrari
pia sollicitudo disposita. N minus ñ maiꝰ negli¬
gebat offitiũ: ubicũq eũ ineccłia quereres. inue¬
nires. Nobilem uirũ quintũ fabiũ mirat᷑ anti¬
quitas qui etiã romane scriptor hystorie ẽ. s ma¬
gis ex pictura ẽ quã exlitt̾is nom̃ inuenit. Et bese¬
leel nr̃m plenũ sapientia et spũ dĩ scriptura testa¬
t hyram ꝙͦ filiũ mulieriᷤᷤ tiriȩ. qd̾ alt̾ tab̾nacłi alter
tͣrpli suppellectilẽ fabricati st̃. Quomͦ eñi lete se¬
getes. et uberes agri int̾dũ culinis aristisq luxu¬
riant᷑. ita preclara ingenia. et mens plena uirtuti¬
bus. inuariarũ artiũ redundat elegantia. Unde
et apud grecoᷤ philosophꝰ ille laudat᷑. qui omne
qͦ uteret᷑. usq ad palliũ & anulũ manu sua factũ
głatus est. Hoc idẽ possumꝰ et de isto dicere: qͥ basili¬

Expanded text:
nitor creber in porta, vela semper in ostiis, si sacrariunitor creber in porta, vela semper in ostiis, si sacrariupia sollicitudo disposita, non minus, non majus negligebat officium. Ubicumque eum in Ecclesia quaereres, invenires. Nobilem virum Qu. Fabium miratur Antiquitas, qui etiam Romanae scriptor historiae est; sed magis ex pictura quam ex litteris nomen invenit: et Beseleel nostrum plenum sapientia et spiritu Dei, Scriptura testatur. Hyram quoque filium mulieris Tyriae, quod alter tatempli supellectilem fabricati sunt. quomodo enim laetae segetes et uberes agri interdum culmis aristisque luxuriant, ita praeclara ingenia et mens plena uirtutibus in uariarum artium redundat elegantiam. unde et apud Graecos philosophus ille laudatur, qui omne, quod uteretur, usque ad pallium et anulum manu sua factum gloriatus est. hoc idem possumus et de isto dicere, qui basili
Abbreviated transcription (Latin):
rant̾ suspiret eos eccłia diuites. quos tenuit mũ¬
dus ante mendicos. Nepotianꝰ nr̃ aurũ calcans.
scedulas consectat᷑. & sicut sui in carne contẽptor
ẽ. & pauꝑtate incedit ornatior:. ita totũ eccłie in¬
uestigat ornatũ. Ad cõparationẽ quidẽ suꝑiorum.
modica sunt que dicturi sumꝰ : s in parius idem
animꝰ ostenditur. Ut enĩ creatorẽ. ñ incelo tantũ
miram. et in terra. sole. & occcano. elefantis. ca¬
melis. equis. bobus. pardis. ursis. leonib. s et in
minutis animalib. formica. culice. muscis. u̾mi¬
culis. et istiusmodi genere. quorũ magis corpora
scimꝰ. quã nomina. eandẽq incunctis ueneram̃
sollertiam. ita mens xp̃o dedita eque inmaiorib
et ĩminorib intenta ẽ: sciens ctiã ꝓ ocioso uerbo
reddendã c̾c rationẽ. Erat cigo sollicitus. si niteret
altart:. si parictes absq fuligine: si pauim̃ta t̾sa: si ia¬

Expanded text:
rant: et suspiret eos Ecclesia divites, quos tenuit munrant: et suspiret eos Ecclesia divites, quos tenuit mundus ante mendicos. Nepotianus noster aurum calcans, schedulas consectatur. Sed sicut sui in carne contemptor est, et paupertate incedit ornatior; ita totum Ecclesiae investigat ornatum. 12. Ad comparationem quidem superiorum, modica sunt quae dicturi sumus, 340 sed et in parvis idem animus ostenditur. Ut enim Creatorem non in coelo tantum miramur, et terra, sole, oceano, elephantis, camelis, equis, bobus, pardis, ursis, leonibus; sed et in minutis quoque animalibus, formica, culice, muscis, vermiculis, et istiusmodi genere, quorum magis corpora scimus quam nomina, eamdemque in cunctis veneramur solertiam: ita mens Christo dedita, aeque et in majoribus, et in minoribus intenta est, sciens etiam pro otioso verbo reddendam esse rationem. Erat ergo sollicitus, si niteret altare, si parietes absque fuligine, si pavimenta tersa, si ja
Abbreviated transcription (Latin):
qd uoluit. et breui libello. amicitias nr̃as ct̾ne
memorie consecraui. Quo suscepto er csi opes.
et darii diuitias. se uicisse iactabat: illũ oculis.
illũ sinu. illũ manib: illũ ore retinebat. Cũq
instratu frequent̃ euolueret᷑. semꝑ suꝑ pectus eiꝰ¬
soporati. dulcis pagina decidebat. Si uͦ ꝑegrino¬
rũ. si amicorũ quispiã uenerat letabat᷑ suꝑse nr̃o
testimoniõ. Et qͥcqͥd minꝰ in opusculo erat distinc
tione mod̾ata. & ꝓnuntiationis uarietate pensa¬
bat: ut inrecitando illo. ipse uel cotidie placere.
uel displicere uidctur. Unde hic feruor: nisi ex
amore łĩ : Unde legis xp̃i indeffessa meditatio:
nͥ ex desid̾io eius. qui legẽ dedit: Aui nũmum
addant nũmo. & marsupiũ suffocantes. matro¬
narũ opes uenent᷑ obsequiis. Sint ditiores mo¬
nachi. quã fuerant seculares: possideant opes. sub
xp̃o pauꝑe. quas sublocuplete diabolo ñ habue¬

Expanded text:
quod uoluit, et breui libello amicitias nostras aeternae quod uoluit, et breui libello amicitias nostras aeternae memoriae consecraui; quo suscepto Croesi opes et Darii diuitias se uicisse iactabat. illum oculis, illum sinu, illum manibus, illum ore retinebat; cumque in strato frequenter euolueret, super pectus soporati dulcis pagina decidebat. si uero peregrinorum, si amicorum quispiam uenerat, laetabatur super se nostro testimonio et, quidquid minus in opusculo erat, distitione moderata, et pronuntiationis varietate pensabat; ut in recitando illo, ipse vel placere quotidie, vel displicere videretur. Unde hic fervor, nisi ex amore Dei? unde legis Christi indefessa meditatio, nisi ex desiderio ejus qui legem dedit? Alii nummum addant nummo, et marsupium suffocantes, matronarum opes venentur obsequiis: sint ditiores Monachi, quam fuerant saeculares: possideant opes sub Christo paupere, quas sub locuplete diabolo non habue
Abbreviated transcription (Latin):
ter confutare᷑. Disputationẽ contra se magis do¬
cere.quã uincere & ingenito pudore. qͥ ornabat
etatẽ quid cuius e̾ẽt simplicit̾ confiteri atq
inhunc modũ eruditionis głam declinan¬
do. eruditissimꝰ habebat᷑. Illud aiebat tertul¬
liani. istud cypͥani. hoc lactantii. illud hyla¬
tii est: sic mutius felix. ita uictorinus. in hũc
tate auu̾culi diligebat. int̾dũ ꝓferebat in
mediũ. lectioneq assidua & meditatione di¬
uturna pectus suũ bibliothecã fecerat xpisti.
Quotiens ille transmarinis epłis dep̃catus est.
ut aliqͥd ad se scriberẽ: quotiens nocturnum
de euãgłio petitorẽ. & int̾pellatcẽ duri iudi¬
cis mͥ uiduam exhibuit. Cũq ego silentio ma¬
gis. quã ltt̾is denegarẽ. & pudore reticentiᷤᷤ pu¬
dorẽ suffunderẽ postulantis. auunculũ mͥ op¬
posuit p̃catorẽ. qͥ et liberiꝰ ꝓ alio pet̾et: et prore¬
uerentia sacerdotii facilius impetraret. fecig̾

Expanded text:
ter confutare, disputantem contra se magis doter confutare, disputantem contra se magis docere, quam vincere. Et ingenuo pudore, qui ornabat aetatem, quid cujus esset, simpliciter confiteri; atque in hunc modum eruditionis gloriam declinando, eruditissimus habebatur. Illud, aiebat, Tertulliani, istud Cyprii est. sic Minucius Felix, ita Uictorinus, in hunc tate auunculi diligebat, interdum proferebat in medium. lectione quoque adsidua et meditatione diuturna pectus suum bibliothecam fecerat Christi. Quotiens ille transmarinis epistulis deprecatus est, ut aliquid ad se scriberem! quotiens nocturnum de euangelio petitorem et interpellatricem duri iudicis mihi uiduam exhibuit! cumque ego silentio magis quam litteris denegarem et pudore reticentis pudorem suffunderem postulantis, auunculum mihi opposuit precatorem, qui et liberius pro alio peteret et pro reuerentia sacerdotii facilius inpetraret. feci ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
coequales pͥmꝰ inoꝑe: extremꝰ in ordine. Quicqͥd
bom fecerat: ad auunculũ referebat: si qͥd for¬
te alit̾ euenerat. quã putauãt. illũ nescire.
se errasse dicebat. Inpublico epm̃: domi patrẽ
nouerat. Grauitatẽ morũ. hylaritate frontis
tẽꝑabat. Gaudiũ inrisu. ñ cachĩnũ intellig̾es
Uiduas. et uirgines xp̃i honorare ut matres. hor¬
tari ut sorores. cũ om̃i castitate. Iam uͦ post quã
domi se contulerat. relicto foris clcrico. duritie
se tradid̾at monachorũ. creber in orationib. ui¬
gilans inp̃dicando. lacrimas dõ ñ hominib offe¬
rebat: ieiunia maurige modũ ꝓlassitudine y uti¬
rib corꝑiᷤ tẽꝑabat. Mense auuncłi int̾ erat: & sic ap
posita q̃q libabat. ut suꝑstitionẽ sugeret. et con¬
tinentiam seruaret. Sermo cuis ꝑ omne conui¬
uiũ. descripturis aliqͥd proponere libent̃ audire.
respondere uerecũde. recta susciꝑe. praua ñ acci¬

Expanded text:
coaequales primus in opere, extremus in ordine. quidquid coaequales primus in opere, extremus in ordine. quidquid boni fecerat, ad auunculum referebat; si quid forte aliter euenerat, quam putarat, illum nescire, se errasse dicebat. in publico episcopum, domi patrem nouerat. grauitatem morum hilaritate frontis temperabat. gaudium risu, non cachinno, intellegeres. uiduas et uirgines Christi honorare ut matres, hortari ut sorores cum omni casae. iam uero, postquam domum se contulerat et relicto foris clerico duritiae se tradiderat monachorum, creber in orationibus, uigilans in precando lacrimas deo, non hominibus, offerebat; ieiunia in aurigae modum pro lassitudine et uiribus corporis moderabatur. mensae aposita quaeque libabat, ut et superstitionem fugeret, et continentiam servaret. Sermo ejus per omne convivium de Scripturis aliquid proponere, libenter audire, respondere verecunde, recta suscipere, prava non acri
Abbreviated transcription (Latin):
se ferre ñ posse: & iuuenilẽ etatẽ incongruã
sacerdotio causabat᷑. S quanto plus repug¬
nabat. tantomagis inse studia om̃iũ concita¬
bat: & merebatur negando. qd d̾e nolebat: coq
dignior erat. qd̾ se clamabat indignũ. Uidi¬
mus thimotheũ nr̃is tẽporib. & canos insa¬
pientia. electũq amoyse prb̃m. quẽ ipse sci¬
ret e̾e prb̃m. Igit᷑ cleritatũ ñ honorẽ intelli¬
gens s onus. primã curam habuit. ut humi¬
litate suꝑaret inuidiam. Deinde ut nullam¬
nobis obsceni in se rumoris fabulã daret: ut
qui mordebantur ad etatẽ eiꝰ. stuꝑent ad con¬
tinentiã: subuenire pauꝑib. uisitare languẽ¬
tes: prouocare hospitio. lemre blanditiis:
gaudere: cũ gaudentib. flere cũ flentib ce¬
corũ bacculus esurientiũ cybus: spes miseroꝵ
solam̃ lugentiũ fuit. Ita insingłis uirtutib
eminebat: quasi cet̾as ñ hab̾et. Int̾ prb̃os et

Expanded text:
se ferre non posse, et iuvenalem aetatem incongruam se ferre non posse, et iuvenalem aetatem incongruam sacerdotio causabatur. Sed quanto plus repugnabat, tanto magis omnium in se studia concitabat et merebatur negando, quod esse nolebat, eoque dignior erat, quod se clamabat indignum. Vidimus Timotheum nostri temporis et canos in Sapientia electumque a Moysi presbyterum, quem ipse sciret esse presbyterum. Igitur clericatum non honorem intellegens sed onus primam curam habuit, ut humilitate superaret invidiam, deinde, ut nullam obsceni in se rumoris fabulam daret, ut, qui mordebantur ad aetatem eius, stuperent ad continentiam. Subvenire pauperibus, visitare languentes, provocare hospitio, lenire blanditiis, gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus; caecorum baculus, esurientium cibus, spes miserorum, solamen lugentium fuit. Ita in singulis virtutibus eminebat, quasi ceteras non haberet. Inter presbyteros et
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sibi amplius reseruauit. Cultus ipse pro¬
uincie morẽ sequens. nec munditiis. nec sordi¬
bus notabilis erat. Cũq ardet cotidie aut ad
egypti monast̾ia ꝑge̾. aut mesopotamie in ui¬
sere choros uel certe insularũ dalmatie. q̃ uel
a latino altias tantũ freto distant sollici¬
tudines occupare: auunculũ pontificẽ desere¬
re non audebat. tota mnillo cernens exẽpla
uirtutũ: domiq hñs unde disceret. inuno
atq eodẽ et imitabat᷑ monachũ. et epm uene¬
rabatur. Non ut in plerisq accid̾e solet assi¬
duitas familiaritatẽ. familiaritas contẽptum
illius fecerat: s ita eum colebat. quasi paren¬
tẽ. ita admirabat᷑ quasi cotidie nouũ cerne̾t.
Quid multa: fit clericus. et ꝑsolitos gradus
prb̃r ordinatur. Iħu bone qͥ gemitꝰ. qui eiu¬
latus. q̃ cybi int̾dictio: que fuga ocłorũ o̾iũ.
Tũ pͥmii. et solũ. auũcło iratus est. Querebat᷑

Expanded text:
nihil sibi amplius reseruauit. cultus ipse pronihil sibi amplius reseruauit. cultus ipse prouinciae morem sequens nec munditiis nec sordibus notabilis erat. cumque arderet cotidie aut ad Aegypti monasteria pergere aut Mesopotamiae inuisere choros uel certe insularum Dalmatiae, quae Altino tantum freto distant, solitudines occupare, auunculum pontificem deserere non audebat tota in illo cernens exempla uirtutum domique habens, unde disceret. in uno atque eodem et imitabatur monachum et episcopum uenerabatur. non, ut in plerisque accidere solet, adsiduitas familiaritatem, familiaritas contemptum illius fecerat, sed ita eum colebat, quasi parentem, ita admirabatur, quasi cotidie nouum cerneret. quid multa? fit clericus et per solitos gradus presbyter ordinatur. Iesu bone, qui gemitus, qui heiulatus, quae cibi interdictio, quae fuga oculorum omnium! tum
Abbreviated transcription (Latin):
clamide. & candenti lino. corpus eiꝰ cilicio tritũ
sit. qd̾ stans ante scłi potestates. lurida ieiunii
ora portau̾it: qd̾ adhuc sub alt̾ius indum̃tis.
alt̾i militauerit: et adhoc habuerit cingulũ.
ut uiduis. pupillis. opp̃ssis miserisq subueni¬
ret. Michi ñ placent dilationes iste. imꝑfecte
seruitutis dĩ: et centurionẽ corneliũ ut lego
iustũ. statĩ audio baptizatũ. Ueruntamen
uelut ĩ cunabula quedã nascentis fid̾i cõpro¬
bemꝰ: ut qui sub alienis signis deuotꝰ miles
fuit. donandus laurea sit. Post quã suo regi
ceꝑit militare: balteo posito. habituq muta¬
to. qͥcquid castrensis peculii fuit. in pauꝑes
erogauit. Legerat enĩ qͥ uult ꝑfectꝰ cẽ. uen¬
dat om̃ia que ħt. & det pauꝑib: et sequat᷑ me.
Et itm. Non potestis duob dñis seruire. aõ
&e mãmone. Excepta uili tunica. & oꝑimento
pari. quotecto tantũ corpore. frigus exclud̾et.

Expanded text:
chlamyde et candenti lino corpus eius cilicio tritum chlamyde et candenti lino corpus eius cilicio tritum sit, quod stans ante saeculi potestates lurida ieiuniis ora portauerit, quod adhuc sub alterius indumentis alteri militarit et ad hoc habuerit cingulum, ut uiduis, pupillis, oppressis, miseris subueniret: mihi non placent dilationes istae inperfectae seruitutis dei et centurionem Cornelium, ut lego iustum, statim audio baptizatum. Uerumtamen uelut incunabula quaedam nascentis fidei conprobemus, ut, qui sub alienis signis deuotus miles fuit, donandus - laurea sit, postquam suo regi coeperit militare. balteo posito habituque mutato, quidquid castrensis peculii fuit, in pauperes erogauit. legerat enim: qui uult perfectus esse, uendat omnia, quae habet, et det pauperibus et sequatur me et iterum: non potestis duobus dominis seruire, deo et mamonae. excepta uili tunica et operimento pari, quod tecto tantum corpore frigus excluderet,
Abbreviated transcription (Latin):
one. iepthe incathalogo iustorũ apłi uoce nume¬
ratus. demeretrice sit natus. Anima inqͥt que
peccauerit. ipsa morict᷑. Eigo et que ñ peccauit.
ipsa uiuet. Nec uirtutes. nec uitia parentũ lib̾is
imputantur: ab eo tẽpore censem. ex quo inxpisto
renascim. Pauilus ꝑsecutor eccłie. & mane lupus
rapax beniamin. aduesꝑam dedit escam: ananie
oui submittens caput. Igt᷑ et nepotianus nost̾.
quasi infantulus. et rudis puer. subito nobis de
iordane nascit᷑. Aliꝰ forsita scriberet. qd̾ obsalu¬
tẽ illiꝰ orientẽ heremũq dimiseris ⁊ me carissimũ
sodalẽ suũ redeundi spe letificaueriᷤᷤ. ut pͥmũ sifieri
posset sororẽ cũ parnulo uduã. deinde si ꝯsiliũ
illa resptieret. saitẽ nepotẽ dulcissimũ conser¬
uares. Hic est enĩ ille. deqͦ tͥ quondã uaticinatꝰ
sum: licet paruulus excollo pendeat nepos.
Referret inquã alius. qd inpalatũ militia sub

Expanded text:
one Iephte in catalogo iustorum apostoli uoce numeone Iephte in catalogo iustorum apostoli uoce numeratus de meretrice sit natus. anima,inquit, quae eccauerit, ipsa morietur; ergo et, quae non peccauerit, ipsa uiuet. nec uirtutes nec uitia parentum liberis inputantur; ab eo tempore censemur, ex quo in Christo renascimur. Paulus, persecutor ecclesiae et mane lupus rapax Beniamin, ad uesperam dedit escam Ananiae oui submittens caput. igitur et Nepotianus noster quasi infantulus uagiens et rudis puer subito nobis de Iordane nascatur. Alius forsitan scriberet, quod ob salutem illius orientem heremumque dimiseris et me, carissimum sodalem tuum, redeundi spe lactaueris, ut primum, si fieri posset, sororem cum paruulo uiduam, dein, si consilium illa respueret, saltim nepotem dulcissimum conseruares. hic est enim ille, de quo tibi quondam uaticinatus sum: licet paruulus ex collo pendeat nepos. referret, inquam, alius, quod in palatii militia sub
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c. hoc est. et incarne. & inspũ pat̾. doles uisce¬
ra tua. & quasi ate diuisa suspiras: S obsecro ut
modũ ad hibeas indolore. memor illiꝰ sententie ne
qͥd mmisõbligatoq parũꝑ uulnere. audias laudeᷤᷤ
eus. cuius semꝑ uirtute letatus es: Nec doleas qd̾
talẽ amiseris. s gaudeas qd̾ talẽ habueris. Et sic̃ hi.
qui inbreui tabella. terrarũ situs pingunt: ĩta¬
et inparuo isto uolumine cernas. ad umbrata.
ñ expressa signa uirtutũ: suscipiasq a nobis ñ
uires s uoluntatẽ. Hec precepta rethorũ sunt.
ut maiores eius qui laudandus est. et eorũ altiꝰ
gesta repetantur. sicq ad ipsũ ꝑgradus sermo
ꝑueniat. qd udelicet auitis pat̾nisq uirtutib
iuustrior fiat: & aut non degenerasse abonis.
aut mediocres ipse ornasse uideat᷑. Ego carnis bo¬
na. que semꝑ et ipse contẽpsit. inanime laudib
non requiram. nec me iactabo degenere. idẽ de

Expanded text:
episcopus, hoc est et in carne et in spiritu pater, aues uisceepiscopus, hoc est et in carne et in spiritu pater, aues uiscera tua et quasi a te diuulsa suspiras! sed obsecro, ut modum adhibeas in dolore memor illius sententiae: ne quid nimis\' obligatoque parumper uulnere audias laudes . eius, cuius semper uirtute laetatus es, nec doleas, quod talem amiseris, sed gaudeas, quod talem habueris, et sicut hi, qui in breui tabella terrarum situs pingunt, ita in paruo isto uolumine cernas adumbrata, nonexpressasignauirtutumsuscipiasque a nobis non uires, sed uoluntatem. Praecepta sunt rhetorum, ut maiores eius, qui laudandus est, et eorum altius gesta repetantur sicque ad ipsum per gradus sermo perueniat, quo uidelicet auitis paternisque uirtutibus inlustrior fiat et aut non degenerasse a bonis aut mediocres ipse ornasse uideatur. ego carnis bona, quae semper et ipse contempsit, in animae laudibus nOlI requiram nec me iactabo de genere, id est de
Abbreviated transcription (Latin):
tigia. Scimus quidẽ nepotianũ nr̃m ẽẽ cũ xpisto.
et scorũ mixtũ choris. &e qd̾ hic nobiscũ eminꝰ mira¬
batur int̾ris. et estimatione querebat. ibi uidentẽ
cõminus dicẽ. sicut audutimꝰ. et ita uidimus in
cuinate am uirtutũ. inciuitatẽ đi nr̃i: Sed de¬
sid̾iũ absentie eiꝰ ferre ñ possumꝰ. ñ illiꝰ s nr̃ãm u¬
cem dolentes. Quanto ille felitior. tango amplus¬
nos indolore. qd̾ tali caremus bono. Flebant et so¬
rores lazarũ. quẽ resurrecturũ nouerant. & ut
ueros hominis expͥmeret affectus. ipse saluator
plorauit quẽ suscitaturus erat. A płs quoq eius
qui dixat. cupio dissolui & ẽe cũ xp̃o. et alibi. mͥ
uiuere xp̃c est. et mori lucrũ. grãs agit. qd̾ epaphraᷤᷤ
demortis sibi uicina redditꝰ sit. ne haberet tristiti¬
am suꝑ tristitiã: ñ incredulitatis metu. s desi¬
cłio caritatis. Quantomagis tu. et auũculus. et

Expanded text:
tigia. Scimus quidem Nepotianum nostrum esse cum Christo tigia. Scimus quidem Nepotianum nostrum esse cum Christo et sanctorum mixtum cliori3, quod hic nobiscum eminus rimabatur in terris et aestimatione quaerebat, ibi uidentem comminus dicere: sicut audiuimus, ita et uidimus in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate dei nostri, sed desiderium absentiae eius ferre non possumus, non illius, sed nostram uicem dolentes. quanto ille felicior, tanto nos amplius in dolore, quod tali caremus bono. flebant et sorores Lazarum, quem resurrecturum nouerant, et, ut ueros hominis exprimeret affectus, ipse saluator plorauit, quem suscitaturus erat. apostolus quoque eius, qui dixerat: cupio dissolui et esse cunr-Christo et alibi: mihi uiuere Christus est et mori lucrum, gratias agit, quod Epaphras de mortis sibi uicinia redditus sit, ne haberet tristitiam super tristitiam, non incredulitatis metu, sed desiderio caritatis. quanto magis tu, et auunculus et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minor inluctu. quã inbellis uirtus fuit. et quo¬
rũ orbitates. inconsolationis libro tulliꝰ explica¬
uit: ne uidear potiꝰ aliena. quã nr̃a quesisse. quaꝗͣ
et hec insuggillationẽ nr̃i breuit̾ dicta ẜant. si ñ
prestet fides. qd̾ exhibuit infidelitas. Igit᷑ ad nr̃a
ueniamꝰ. Non plangam cũ iacob. et dauid. filios
inlege morientes. scũ xp̃o in euãgłio suscipiam
resurgentes. ludeorũ luctus. xp̃ianorũ gaudiũ ẽ.
Aduesuesꝑũ demorabit᷑ fletus: et ad matutinũ le¬
titia. Nex p̃cessit. dies appropinquauit. Unde et
Moyses moriens plangit᷑. iħc absq funere & lacri¬
imis in monte sepelitur. Quicqͥd descripturis suꝑ
lam̃tatione dici potest: in eo libro quo paulam
rome consolati sumus. breuit̾ explicauimꝰ. Nũc
nobis ꝑaliam semttã. ad eundẽ locũ ꝑueniendũ ẽ:
ne uideam̃ pret̾ita. et abolita quondã calcare ueᷤ

Expanded text:
non minor in luctu quam in bellis uirtus fuit et quonon minor in luctu quam in bellis uirtus fuit et quorum orbitates in Consolationis libro Tullius explicauit, ne uidear aliena potius quam nostra quaesisse; quamquam et haec in suggillationem nostri breuiter dicta sint, si non praestet fides, quod exhibuit infidelitas. Igitur ad nostra ueniamus. non plangam cum Iacob et Dauid filios in lege morientes, sed cum Christo in euangelio suscipiam resurgentes. Iudaeorum luctus Christianorum gaudium est. ad uesperum demorabitur fletus et ad matutinum laetitia. nox praecessit, dies autem adpropinquauit. unde et Moyses moriens plangitur, Iesus absque . funere et lacrimis in monte sepelitur. quidquid de scripturis super lamentatione dici potest, in eo libro, quo Paulam Romae consolati sumus, breuiter explicauimus. nunc nobis per aliam semitam ad eundem locum perueniendum est, ne uideamur praeterita e
Abbreviated transcription (Latin):
ta. uel libris. uel epłis minuere st̃ conati: ut etiam¬
si nr̃m hereret ingeniũ. de illorũ possit fontibus
irrigari. Proponunt innumerabiles uiros. et maxi¬
me ꝑiclen. et xenofontẽ socraticũ: quorũ alt̾ amis¬
sis dtiob filiis. coronatus incontione disseruit: alt̃
cũ sacrificans filiũ inbello audisset occisũ. depo¬
suisse coronã dr. et eandẽ capiti reposuisse. post¬
quã fortit̾ inacie dimicantẽ repꝑit concidisse. Qͥd
memorẽ romanos duces. quorũ uirtutib quasi qͥb¬
dam stellis. latine micant hystorie : Puliullus capi¬
toliũ dedicans. mortuũ ut nuntiabatur subito fi¬
liũ. se iussit absente sepeliri. Luciꝰ paulus septẽ
dieb int̾ duorũ erequias filiorũ triumphans
urbẽ ingressus est. Pretͥmitto maximos. catones.
gallos. pisones. brutos. socuolas. metellos. scau¬
ros. marios. crassos. marcellos. atq ausidios. quoꝵ

Expanded text:
ta uel libris uel epistulis minuere sunt conati, ut, etiamta uel libris uel epistulis minuere sunt conati, ut, etiamsi nostrum areret ingenium, de illorum posset fontibus inrigari: proponunt innumerabiles uiros et maxime Periclen et Xenophontem Socraticum, quorum alter amissis duobus filiis coronatus in contione disseruit, alter, cum sacrificans filium in bello audisset occisum, deposuisse coronam dicitur et eandem capiti reposuisse, postquam fortiter in acie dimicantem repperit concidisse. quid memorem Romanos duces, quorum uirtutibus quasi quibusdam stellis Latinae micant historiae? Puluillus Capitolium dedicans mortuum, ut nuntiabatur, subito filium se iussit absente sepeliri; Lucius Paulus septem diebus inter duorum exequias filiorum triumphans urbem ingressus est. praetermitto Maximos, Catones, Gallos, Pisones, Brutos, Scaeuolas, Metellos, Scauros, Marios, Crassos, Marcellos atque Aufidios, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
fidei sue incrucis titulo dñs dedicauit. ĩmortalẽ
consolatione dapnationis sue socrates disputauit
incarcere: indus. ꝑsa. gothtis. egyptiꝰ. philosophan¬
tur. be sorũ feritas. et pellitorũ turba popłorũ. qui
mortuorũ quond̃a inferis homines immolabant.
stridorẽ suum indulce crucis fregert̃ melos: et totiꝰ
mundi una uex xp̃c est. Quio agimꝰ anima: Quo
nos ucitimꝰ : Quid pͥmũ assumimuis: Qͥdtacemꝰ:
Exciderunt ne tibi precepta rethorũ: et occupata
iuctu. oppressa lacrimis. prepedita singultibus
dicendi ordinẽ ñ tenes: Ubi illud abinfantia
studiũ littarũ. & anaxagore. et telamonis lauda
ta semꝑ sententia: sciebam me genuisse mortale:
Legimus cratonẽ cuiꝰ uolum̃ ad confouendũ do¬
iorẽ suũ. secutus ẽ cicero. Piatonis. diogenis. clito¬
machi carneadis. possidonii. ad sedandos luctus
opuscula ꝑcurrimꝰ. qͥ diu̾sis etatib diu̾sorũ lam̃¬

Expanded text:
fidei suae in crucis titulo dominus dfidei suae in crucis titulo dominus dconsolationem damnationis suae Socrates disin carcere, Indus, Persa, Gothus, Aegyptius philosophantur. Bessorum feritas et pellitorum turba populorum, qui mortuorum quondam inferiis homines immolabant, stridorem suum in dulce crucis fregerunt melos et totius mundi una uox Christus est. Quid agimus, anima? quo nos uertimus? quid primum adsumimus? quid tacemus? exciderunt tibi praecepta rhetorum et occupata luctu, oppressa lacrimis, praepedita singultibus dicendi ordinem non tenes! ubi illud ab infantia studium litterarum et Anaxagorae ac Telamonis semper laudata sententia: \'sciebam me genuisse mortalem\'? legimus Crantorem, cuius uolumen ad confouendum dolorem suum secutus est. Cicero, Platonis, Diogenis, Clitomachi, Carneadis, Posidonii ad sedandos lucttfs opuscula percucurrimus, qui diuersis aetatibus diuersorum lamen
Abbreviated transcription (Latin):
ia rũphea custos paradysi. et p̃sidentia forib che¬
rubin. xp̃i restincta et reserata st̃ sanguine. Nec mi¬
rũ hoc nobis in resurrectiõe ꝓmuti. cũ om̃s qͥ incar¬
ne.ñ scđm carnẽ uiuimꝰ. municipatũ habeamꝰ ince¬
lo. et hic adhuc positis dicatur int̾ra. regnũ cłi in¬
tra uos est. Adde qd̾ ante resurrectionẽ xp̃i. notus
si qui nouerant eum. tñ ad inferos trahebantur:
ubi tunc totiꝰ orbis homines abindia usq adbri¬
tanniam a frigida septentrionis plaga. usq ad
feruores athlantici oceani.tã innumerabiles ppłi
et tantarũ gentiũ multitudines. quã uarie lin¬
gua ⁊ habitu tam uestib. et armis. pisciũ ritu. et lo¬
custarũ & uelut musce & culices conterebantur.
Ausq notitia et eñĩ creatoris sui. om̃is homo pec¬
cus est. Hunc uͦ post passionẽ. xp̃i et resurrecti¬
onẽ eiꝰ. cunctarũ gentiũ uoces. & littere sonant.
Tacco de hebreis. grecis. et latims. quas nationes

Expanded text:
la romphaea custos paradisi, et praesidentia foribus Cherubim, Christi restincta et reserata sunt sanguine. Nec mirum hoc nobis in resurrectione promitti, cum omnes qui in carne, non secundum carnem vivimus, municipatum habeamus in coelo: et hic adhuc positis dicatur in terra: « Regnum Dei intra vos est » . 4. Adde quod ante resurrectionem Christi, « notus si qui noverant eum, tamen ad inferos trahebantur. Ubi tunc totius orbis homines, ab India usque ad Britanniam, a rigida Septentrionis plaga, usque ad fervores Atlantici Oceani, tam innumerabiles populi, et tantarum gentium multitudines? Quam variae linguis, habitu tam vestis, et armis: . Piscium ritu ac locustarum, et velut muscae 334 et culices conterebantur: absque notitia etenim Creatoris sui, omnis homo pecus est. Nunc vero passionem Christi et resurrectionem eius cunctarum gentium voces et litterae sonant. Taceo de Hebraeis, Graecis et Latinis, quas nationes
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝓstratus. uiuendi sensũ adhoc tantũ acceꝑat
ut ꝑiret: Regnauit enĩ mors ab adã usq admo¬
ysen. etiã incos. qui ñ peccauerũt t insimilitudi¬
nẽ p̃uaricationis ade.Si abrahã. & ysaac. et ia
cob ininferno᷑ quis incelorũ regno : Si amici
tui sub pena offendentis ada. et qui ñ peccauert̃
alienis peccatis tenebant᷑ obnoxii. qͥd deliis credẽ¬
et abbominabiles facti sunt inuoluptatib suis.
qͥ declinauert̃ simul inutiles facti sunt. ñ est qͥ
faciat bonũ. ñ est usq adimũ : Qd̃ silazarus ui¬
detur insimi abrahe. locoq refrigerii. qͥd summile
infernus. et regna celorũ: Ante xp̃m abraham
apd inferos. post. xp̃m latro inparadiso. et idcirco
in resurrectione eius. multa dormientiũ corpora

Expanded text:
re prostratus uiuendi sensum ad hoc tantum acceperat, re prostratus uiuendi sensum ad hoc tantum acceperat, ut periret? regnauit enim mors ab Adam usque ad Moysen etiam super eos, qui non peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adcob in inferno, quis in caelorum regno? Si amici tui sub poena offendentis Adam et, qui non peccaverant, alienis peccatis tenebantur obnoxii, quid de his cretibus suis, qui declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non est, qui faciat bonum, non est usque ad unum? quodsi Lazarus uidetur in sinu Abraham locoque refrigerii, quid simile infernus et regna caelorum? ante Christum Abraham apud inferos; post Christum latro in paradiso: et idcirco in resurrectione eius multa dormientium corpora
Abbreviated transcription (Latin):
uidis. et amore sociatos. crudelis ac dura dissocias.
Addux̃ urentẽ uentũ. dñs dedeserto ascendentem:
qͥ siccauit uenas tuas: et desolauit fontẽ tuũ. De¬
uorasti qͥ dẽ ionam: s & inut̾o tuo uiuus fuit. Por¬
tasti quasi mortuũ. ut tẽpestas mundi conquies
cit. ille uigulauit fugitiuus ꝓpħa. qͥ reliqͥt domũ
suam. dimisit hereditatẽ suam. dedit dilectã ani¬
mã suam. inmanꝰ querentiũ eam: qͥ ꝑ osee quondã
tͥ rigidꝰ minabat᷑ ero mors tua. o mors: ero morsus tu¬
us inferne. liiNus morte tu mortua es: illiꝰ morte
nos uiuimꝰ. Deuorasti. et deuorata es. Dũq assũp¬
ti corporis sollicitaris illecebra. et auidis faucibus
predã putas. int̾iora tua ad uncodente confossa st̃.
Grãs tibi xp̃t saluator tuaagimꝰ creatura: qd̾ tã
potentẽ aduersariũ nr̃m. dũ occid̾is. occidisti.
Quis ante te miserior homuc. qui et̾no mortiᷤᷤ t̾ro¬

Expanded text:
uidis et amore sociatos crudelis ac dura dissocias! uidis et amore sociatos crudelis ac dura dissocias! adduxit urentem uentum dominus de deserto ascendentem, qui siccauit uenas tuas et desolauit fontem tuum. deuorasti quidem Ionam, sed et in utero tuo uiuus fuit. portasti quasi mortuum, ut tempestas mundi conquiesccit, ille iugulauit fugitiuus propheta, qui reliquit domum suam, dimisit hereditatem suam, dedit dilectam animam suam in manus quaerentium eam. qui per Osee quondam tibi rigidus minabatur: ero mors tuas o mors; ero morsus tuus, inferne, illius morte tu mortua es, illius morte nos uiuimus. deuorasti et deuorata es, dumque adsumpti corporis sollicitaris inlecebra et auidis faucibus praedam putas, interiora tua adunco dente confossa sunt. Gratias tibi, Christe saluator, tua agimus creatura, quod tam potentem aduersarium nostrum, dum occideris, occidisti. quis ante te miserior homine, qui aeterno mortis terro
Abbreviated transcription (Latin):
et cera subtristior. uel rubigine. uel situ obdu¬
citur. Quotienscũq nitor inu̾ba prorũꝑe. & suꝑ
tumulũ eius epitaphii huiꝰ flores spargere. toti¬
ens ĩplentur ocłi: & renouato dolore totus infu¬
nere sum. Moris quondã fuit. ut suꝑ cadauera
defunctorũ. incontione proitrati laudes liberi
dicerent. & instar lugubriũ carminũ. ad fletus.
et gemitũ. audientiũ pectora concitarent. En re¬
rũ in nobis ordo mutatus est: & incalamitatem
urãm ꝑdidit sua uira natura. Qd̃ exhibere se¬
nib iuuenis ss debuit. hoc iuueni exhibuimus
senes. Quid gͥ faciam: Iungam tecũ lacrimas:
dormit: lazarus quoq ꝙ dormierat suscitatus est.
Letor & gaudeo quia raptus est. ne malitia mu¬
taret mentẽ eiꝰ. q placuerat do anima illiꝰ: s in¬
uito et repugnanti ꝑgenas lacrime fluunt: et
interp̃cepta uirtutũ. resurrectionisq spẽ. cridu¬
lã mentẽ desidii frangit affectus. Omors q̃ fr̃s di¬

Expanded text:
et cera subtristior uel rubigine uel situ obduet cera subtristior uel rubigine uel situ obducitur. quotienscumque nitor in uerba prorumpere et super tumulum eius epitaphii huius flores spargere, totiens inplentur oculi et renouato dolore totus in funere sum. mors quondam fuit, ut super cadauera defunctorum in contionė pro rostris laudes liberi dicerent et instar lugubrium carminum ad fletus et gemitus audientium pectora concitarent: en rerum in nobis ordo mutatus est et in calamitatem nostram perdidit sua iura natura: quod exhibere senibus iuuenis debuit, hoc iuueni exhibemus senes. Quid igitur faciam? iungam tecum lacrimas? dormit. Lazarus Yquoque, quia dormierat, suscitatus est. laeter et gaudeam, quod raptus sit, ne malitia inmutaret mentem eius, quia placuerit deo anima illius? sed inuito et repugnanti per genas lacrimae fluunt et inter praecepta uirtutum resurrectionisque spem credulam mentem desiderii frangit affectus. o mors, quae fratres di
Abbreviated transcription (Latin):
sela. Ꝙ in eodẽ psalmo pꝰ illũ locũ ubi ait. saluos
faciat mites terre. diapsalma. apd̾ simmachũ simi¬
editionis opinionẽ repꝑissemꝰ. hec annotauimꝰ. Utrũ
aut̃ cuiusdã musice cantilene. aut rithini ĩmu¬
tationẽ qͥ int̾pretatist diapsalma senserint. ali¬
ud ue intellexerint: tuo iudicio derelinquo.
Huc usq origenes. cuius nos maliumꝰ in hac dis¬
putatione dũtaxat ꝑitiã sequiꝰ. quã stultã habere
heliodorĩ epm̃. epita fiũ nepotiani.
randes materias ingenia parua ñ
sufferunt. et in ipso conatu ultra
uires ausa succũbunt. Quantoq
mauis fuerit. qd̾ dicendũ est. tan¬
tomagis obruit. qui magnitudinẽ rerũ uerbis
sidii sui iaculo uuln̾atos. intolerabili dolore con¬
fecit. Quẽ heredẽ putauimꝰ. funus tenemus. Cui
iam meũ sudabit ingeniũ: Cuilitterule pla¬
dulcior: Stupet animꝰ. manus tremit: caligãt
ocłi: lingua balbutit. Quicqͥd dixero. qr ille ñ
audit. mutũ uidet᷑. Stilus ipse quasi sentiens.

Expanded text:
sela\'. et in eodem psalmo post illum locum: ut saluos faciat mites terrae \'diapsalma\' apud Symmachum simi haec adnotanimus. utrum autem cuiusdam musicae cantilenae aut rhythmi inmutationem, qui interpretati sunt \'diapsalma\', senserint aliudue quid intellexerint, tuo iudicio derelinquo\'. Hucusque Origenes, cuius nos maluimus in hac disputatione dumtaxat inperitiam sequi, quam stultam habere HELIODORUM EPITAPHIUM NEPOTIANI. Grandes... materias ingenia parua non sufferunt et in ipso conatu ultra uires ausa succumbunt; quantoque maius fuerit, quod dicendum est, tanto magis obruitur, qui magnitudinem rerum uerbis siderii sui iaculo uulneratos intolerabili dolore confecit. quem heredem putauimus, fumis tenemus. cui iam meum sudabit ingenium? cui litterulae pladulcior? stupet animus, manus tremit, caligant oculi, lingua balbutit. quidquid dixero, quia ille non audiet, mutum uidetur. stilus ipse quasi sentiens
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ poncre explicit. ait felicit̾. aut aliqͥd istiꝰmodi:
ita ethebrei. ut que scripta sunt roborent᷑ dicunt
ponunt sela: aut transaucta felicit̾ ꝓtestant᷑. pacem
inultimo subnotantes. Hec nos de uitimo hebreoꝵ¬
fonte libaitimus. ñ opimonũ riuulos ꝑsequenteᷤ.
neq errorũ. qitib totus mundus ex pletus ẽ uari¬
etate ꝑterriti: s cupientes et scire & docere. que ue
mate senserit uerbũ intp̃tabor adu̾bũ. ut q no¬
uitia musta contẽpnis: salit̃ ueteris uini auctori¬
tate ducaris. Sepe ꝑquirens causas. cur inqͥbꝰdã
psalmis int̾ponatur diapsalma. obseruaui dili¬
gentissime inhebreo. et cũ greco contuli. inrue¬
iq quia uͥ lingua hebrea sela. greca uͦ ht̃ semꝑ.¬

Expanded text:
interponere \'explicuit\' aut \'feliciter\' aut aliquid istiusmodi, interponere \'explicuit\' aut \'feliciter\' aut aliquid istiusmodi, ita et Hebraei aut, quae scripta sunt, roborant, ut dicant ponant \'sela\', aut transacta feliciter protestantur \'pacem\' in ultimo subnotantes. Haec nos de intimo Hebrfonte libauimus non opinionum riuulosneque errorum, quibus totus mundus repletus est, varietate perterriti: sed cupientes et scire et docere quae vemate senserit, verbum interpretabor ad verbum, ut quia novitia musta contemnis, saltem veteris vini auctoritate ducaris. 6. Saepe quaerens causas cur in quibusdam Psalmis interponatur Diapsalma, observavi diligentissime in Hebraeo, et cum Graeco contuli, invenique quia ubi lingua Hebraea SELA habet,
Abbreviated transcription (Latin):
cantico diapsalmatis. cũ utiq sic̃ qͥbꝰdã uidet᷑ di¬
apsalma ĩditiũ silentii eẽ. canticũ silentii ẽẽ ñ possit.
Exqͦ a ĩadutimꝰ. hoc uerbũ suꝑiora parit̃. & inferiora
cõnectere: aut certe docere sempit̾na e̾e que dicta
sunt: ut ẽ illud int̾cio. multi dicunt anime mee.
ñ est salus ei indõ suo semꝑ Et rursũ uoce mea
ad dñm clamauĩ. & exaudiuit me demonte scõ suo.
semꝑ. Et inquarto Ut qͥd diligitis uatutatẽ & que¬
ritis mendatiũ: Semꝑ Et infra. Que dicitis incor¬
dib ur̃is. incubilibus ur̃is cõpungimini. sẽꝑ. Scire
debemus aut̃ apudhebieos infine librorũ. unũ de
trib solere subnecti: ut aut amen scribant. aut se¬
la. aut salem. qd̾ expͥmit pacẽ: unde & salomon pa¬
cificus ar̃. Igitur ut nos solemus cõpletis opuscu¬
lis. ad distinctionẽ rei alt̾ius subsequentis. medium

Expanded text:
canticum diapsalmatis, cum utique, si, ut quibusdam uidetur, dicanticum diapsalmatis, cum utique, si, ut quibusdam uidetur, diapsalma est indicium silentii, canticum silentii esse non possit. : Ex quo animaduertimus hoc uerbum superiora pariter et 15. inferiora conectere aut certe docere sempiterna esse, quae dicta sunt, ut est illud in tertio: multi dicunt animae meae: non est salus illi in deo suo, semper, et rursum: uoce mea ad dominum clamaui, et exaudiuit meuanitatem et quaeritis mendacium? semper, et alibi: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini, semper. Scire autem debes apud Hebraeos in fine librorum unum e tribus solere subnecti, ut aut \'amen\' scribant aut sela\' aut "salom1, quo exprimunt \'pacem\', unde et Salomon \'pacificus\' dicitur. igitur, ut nos solemus conpletis opusculis ad distinctionem rei alterius subsequentis medium
Abbreviated transcription (Latin):
ue acceperis. reddenda cũ fenore sũt.
sortisq dilatio usurã parturit. Dedi¬
apsalmate mãm sententiã flagitaraᷤ:
epłe breuitate causati sumus: et remlibri ñ posse
meo ꝯcitat᷑. Itaq ne te diutiꝰ traham: habeto pau¬
ca proplurib. Quidã diapsalma cõmutationem
metti dixerunt eẽ. alii pausationẽ sp̃c. ñ nulli alt̾iꝰ
sensts exordiũ. St̃ : qͥ rithini distinctionẽ: et qu
psalm tunc temporis. iuncta uoce ad organũ ca¬
nebantur. cuiꝰdã musice uarietatis. Nobis nichil
horũ uidct. cũ aquila. qͥ uerborũ hebreorũ. diligen¬
tibssimꝰ explicator est. sela. hoc ẽ diapsalma quod
ex samech lameth scribitut. semꝑ transtulerit:
& inueniamꝰ inpsalmorũ quoq fine diapsalma
positũ. ut est illud intercio. dentes peccatorũ con¬
triuisti. dñi est salus & suꝑ popłm tuũ benedictio
rex głe: Dñs uirtutũ tpse est rex głe. sela idẽ sẽꝑ.
& econtra inpsalmis multorũ uersuũ penitus ñ in

Expanded text:
e acceperis reddenda sunt cum foenore: sortisque dilatio usuram parturit. De diapsalmate nostram sententiam flagitaras, epistolae brevitatem causati sumus et rem libri non posse concitetor? Itaque, ne te diutius traham, habeto pauca pro pluribus. Quidam diapsalma commentationem metri dixerunt esse; alii pausationem spiritus: nonnulli alterius sensus exordium, sunt qui rhythmi distinctionem et, quia psalmi tunc temporis iuncta uoce ad organum canebantur, cuiusdam musicae uarietatis. nobis nihil horum uidetur, cum Aquila, qui uerborum Hebraeorum diligentissimus explicator est, sela, hoc est diapsalma, quod ex samech, lamed, he scribitur, \'semper1 transtulerit et inueniamus in psalmorum quoque fine diapsalma positum, ut est illud in tertio: dentes peccatorum contriuisti; domini est salus et super populum tuum benedictio rex gloriae? dominus uirtutum ipse est rex gloriae, semper, et e contra in psalmis multorum uersuum penitus non in