comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter disciplinã: dic illi. Quid insa¬
nis: Redi ad dnãm tuã: tene dñi¬
cã patientiã. Ecce ꝓferunt᷑ euangłia:
legimus qua diffundat᷑ ecclia. Dis-¬
putatur contra: &e dicitur nobis.
Traditores. Cuius rei traditores:
Xp̃c commnendauit eccl̃iam suam.
ce non credis: ego tibi crediturus
sum maledicenti parentib meiᷤ:
Uis ut credam tͥ de traditorib:
Crede tu prius xp̃o: qͦd ẽ dignum.
Xp̃c ds est:tu homo es. Cui priꝰ de¬
bet credi: Xp̃c eccłiam suam toto
orbe diffudit ego dico. contempniᷤᷤ.
Euangłium loquit᷑. Caue quid dic̃
euangłm Oportebat xp̃m pati &¬

Expanded text:
propter disciplinam, quid insapropter disciplinam, quid insanis? Redi ad dominam tuam, tene dominicam pacem. Ecce proferuntur Evangelia, legimus qua diffunditur Ecclesia: disputatur contra, et dicitur nobis, Traditores. Cujus rei traditores? Christus commendat Ecclesiam suam, et non credis: ego tibi crediturus sum maledicenti parentibus meis? Vis ut credam tibi de traditoribus? crede tu prius Christo. Quid est dignum? Christus Deus est, tu homo es: cui prius debet credi? Christus Ecclesiam suam toto orbe diffudit: ego dico, contemne; Evangelium loquitur, cave. Quid dicit Evangelium? Oportebat pati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. Iam aliud agit & aliud pati¬
tur: aut in sinu abrahe gaudet: aut
in igne ȩterno aquȩ modicum desi¬
derat. In sepulchro autẽ eius iacet
cadauer sine sensu: &e custodiuntur
u̾ba nouissimamorientis. Quid si¬
bi sꝑant illi. qui u̾ba nouissima se¬
dentis in cȩlo non custodiunt. ui¬
dentis desuꝑ an contempnantur.
aut ñ contempnant᷑ illius qͥ dixit
saule saule quid me ꝑsequeris: qui
seruat ad iudicium quicquid iui¬
det pati membra sua: Et quid noᷤᷤ
fecimus inquiunt: Nos passi su
mus ꝑsecutionem: ñ fecimus. Uos
fecistis o miseri pͥmo quia diuisi¬
stis ȩccłiam. maiore machera lin-¬
guȩ quam ferri. Suꝑba fuit an¬
cilla sarȩ agar: & afflicta ẽ a dña
sua ꝓpter suꝑbiam. Disciplina erat
illi. non pena. Ideo cum recessis¬
set a dña sua: quid ei dixit angłs:
Reuertere ad dominam tuã. Sic gͦ
carnalis anima tanquã ancilla su¬
ꝑba. si forte aliquas molestiaᷤᷤ passa ẽ

Expanded text:
pertinet; jam aliud agit, aut aliud patipertinet; jam aliud agit, aut aliud patitur: aut in sinu Abrahae gaudet, aut in igne aeterno aquae modicum desiderat ; in sepulcro autem ipsius jacet cadaver sine sensu; et custodiuntur verba novissima morientis. Quid sibi sperant illi qui verba novissima sedentis in coelo non custodiunt, videntis desuper an contemnantur, an non contemnantur? illius qui dixit, Saule, Saule, quid me persequeris? qui servat ad judicium quidquid videt pati membra sua? 10. Et quid nos fecimus, inquiunt? nos sumus passi persecutionem, non fecimus. Vos fecistis, o miseri: primo, quia divisistis Ecclesiam. Major est machaera linguae quam ferri. Superba fuit ancilla Sarae Agar; et afflicta est a domina sua propter superbiam. Disciplina erat illa, non poena. Ideo cum recessisset a domina sua, quid ei dixit angelus? Revertere ad dominam tuam . Sic ergo carnalis anima, tanquam ancilla superba, si forte aliquas molestias passa es
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua re cara sibi. quam multũ
animã: ne ante exeat. quã illa uer¬
ba firment᷑. Cum illa u̾ba nous¬
sima dictauerit. efflat animam:
tollitur cadauer in sepulchro.
heredes ipsius quomͦ memineruił
nouissima u̾ba morientis: Quomͦ:
Siquis existat. qui dicat eis nolite
facere: quid illi gͦ dicunt: Ergo¬
ñ facio. quod mͥ pater meus efflais
animam nouissime mandauit:
qd̾ ultimum sonuit in aures me¬
as: Proficiscente hinc patre meo.
quamius alia u̾ba ipsius aliter
possum habere: nouissima uerba
me plus tenent. Non eum uidi
amplus: ñ audiui loquentẽ. fñs:
cogitate uiscerib xp̃iamis. Si here¬
dib tam sunt dulcia. tam grata.
tam magni ponderis u̾ba ituri
in sepulchro. heredib xp̃i qualia
debent eẽ u̾ba nouissima. ñ reditu¬
ri in sepulchrum. s ascensuri in
celum:. Namq ille qui uixit. et
mortuus ẽ. rapitur ad alia loca aĩa
eiꝰ corpus ipsius ponit᷑ in terra. An
fiant illa uerba an ñ fiant. ñ ad eum

Expanded text:
aliqua re chara sibi, quam multum animam, ne ante exeat quam illa verba firmentur. Cum illa verba novissima dictaverit, efflat animam: tollitur cadaver in sepulcrum. Haeredes ipsius quomodo meminerunt novissima verba morientis? Quomodo, si quis existat qui dicat eis, Nolite facere: quid ergo illi dicant? Ergo non facio quod mihi pater meus efflans animam novissime mandavit, quod ultimum sonuit in aures meas, proficiscente hinc patre meo? Quaevis alia verba ipsius aliter possum habere, novissima verba me plus tenent: non eum vidi amplius, non audivi loquentem. Fratres, cogitate visceribus christianis, si haeredibus sunt tam dulcia, tam grata, tam magni ponderis verba ituri in sepulcrum; haeredibus Christi, qualia debent esse verba novissima, non redituri in sepulcrum, sed ascensuri in coelum! Namque ille qui vixit et mortuus est, rapitur ad alia loca anima ipsius, corpus ipsius ponitur in terra: an fiant illa verba, an non fiant, non ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
&e languidi mouere nos ñ pote¬
ramus Medicus uenit ad egro¬
tos: uia porrecta ẽ ad peregrinos.
Saluemur ab ipso: ambulemus
ꝑ ipsum. Hoc ẽ credere. qͥa iħc ẽ¬
xp̃c: quomͦ credunt xp̃iani. qͥ
ñ solum nomine xp̃iani sunt. s
ex factis &e uita ñ quomͦ credunt
demones. Nam & demones cre-¬
dunt & contremiscunt: sicut di¬
cit scriptura. Quid potuerunt
plus credere demonesͥ quã ut
dicerent. scimus qͥa sis filius die
Quod dixerunt demones: hoc di¬
xit & petrus. Cum dñs quereret

Expanded text:
et languidi nos movere non poteet languidi nos movere non poteramus. Medicus venit ad aegrotos, via porrecta est ad peregrinos. Salvemur ab ipso, ambulemus per ipsum. Hoc est credere quia  quomodo credunt christiani, qui non solo nomine christiani sunt, sed et factis et vita: non quomodo credunt daemones. Nam et daemones credunt, et contremiscunt, sicut dicit Scriptura . Quid potuerunt plus credere daemones, quam ut dicerent, Scimus qui sis, Filius Dei? Quod dixerunt daemones, hoc dixit et Petru
Abbreviated transcription (Latin):
ti enim dicunt. credo: s fide ᷤᷤ sine
oꝑib. ñ saluat. Opus autẽ fidei
ipsa dilectio ẽ: dicente paulo
apło. Et fides quȩ ꝑ dilectionem
oꝑatur. Oꝑa quidem tua preti¬
ta. antequã crederes. uł nulla erat̃:
uł sibona uidebant᷑. inania erant.
Si enim nulla erant. sic eras qͦmͦ
homo sine pedib: aut ueratis pe¬
dib ambulare ñ ualens. Si autẽ¬
bona uidebant᷑ antequã crederes:
currebas qͥdem: s preter uiam cur¬
rendo. errabas potius quam ꝑue¬
niebas. Est gͦ nobis. & currendum:
& in uia currendum. Qui preter
uiam currit. inanit̾ currit: im¬
mo ad laborem currit. Tanto plꝰ
errat: quanto pret̾ uiam currit.
Quȩ ẽ uia ꝑ quam currimus:
Xp̃c dicit. Ego sum uia. Quȩ pa¬
tria. uͥ currimus : Xp̃c dicit. łgo
sum uia. & ueritas. Pillum cur¬
ris. ad illum curris.: in ipso reqͥes¬
cis. S ut curreremꝰ ꝑ illum: extẽ¬
dit se usq ad nos. Longe enun
eramus: & longe peregrinabam.
Parũ est quia longe peregͥnabam:

Expanded text:
ti enim dicunt, Credo; sed fines sine operibus non salvat. Opus autem fidei ipsa dilectio est, dicente Paulo apostolo, Et fides quae per dilectionem operatur . Opera quidem tua praeterita, antequam crederes, vel nulla erant; vel si bona videbantur, inania erant. Si enim nulla erant; sic eras quasi homo sine pedibus, aut vexatis pedibus ambulare non valens: si autebona videbantur; antequam crederes, currebas quidem, sed praeter viam currendo, errabas potius quam perveniebas. Est ergo nobis et currendum, et in via currendum. Qui praeter viam currit, inaniter currit: imo ad laborem currit. Tanto plus errat, quanto praeter viam currit. Quae est via per quam currimus? Christus dixit, Ego sum via. Quae patria, quo currimus? Christus dixit, Ego sum veritas . Per illum curris, ad illum curris, in ipso requiescis. Sed ut curreremus per illum, extendit se usque ad nos: longe enim eramus, et longe peregrinabamur. Parum est quia longe peregrinabamur;
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̾̃c ẽ. Non audio quid sonet:
s uideo quid uiuat. Oꝑa loquunt᷑:
& uerba requirimꝰ: Quis enĩ malus:
non uult bene loqui: S qͥd dicit
talib dñs: ypocrite: quomͦ pote¬
stis bona loqui. cum sitis mali: Uo¬
ces ur̃as ad aures meas affertis: ego
cogitationes ur̃as inspicio. Uolunta
tem malam ibi uideo: & falsos fru¬
ctus ostenditiᷤᷤ. Noui quid unde.
colligam. Non colligo de tribulis
ficus: non colligo de spinis uiras.
Unaqueq arbor a fructu cognoscit᷑.
Ido mendax: quia aliud loquitur.
aliud agit. Iam gͦ fratres. si facta in¬
terroganda sunt. ñ solum multos
inuenimꝰ antixp̃os foras exisse. sed
multos nondum manifestos. qͦd
foras exierint. Quotquot enĩ ha¬
bet ȩccłia ꝑiuros. fraudatores.
maleficos. sortilogoꝵ. inqͥsitores.
adulteros. ebriosos. feneratores.
mangones. & omĩa quȩ enume¬
rare non possumꝰ. si contraria suit

Expanded text:
tus est. Non audio quid sonet, sed video quid vivat. Opera loquuntur, et verba requirimus? Quis enim malus non bene vult loqui? Sed quid dicit talibus Dominus? Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Voces vestras ad aures meas profertis; ego cogitationes vestras inspicio: volunttem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid inde colligam. Non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque arbor ex fructu cognoscitur. Ideo aliud agit. 9. Jam ergo, fratres, si facta interroganda sunt, non solum multos invenimus antichristos foras exiisse; sed multos nondum manifestos, qui minime foras exierunt. Quotquot enim habet Ecclesia perjuros, fraudatores, maleficos, sortilegorum inquisitores, adulteros, ebriosos, foeneratores, mangones, et omnia quae numerare non possumus; contraria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quod exiuimꝰ ab eis: &e nos illos si¬
militer. S designauit hȩc epła anti¬
xp̃os. Quicumq negat quod iħc ñ
sit xp̃c: ipse est antixp̃c. Iam gͦ que¬
ramꝰ quis neget. &e ñ attendamꝰ ad
linguam. s ad factum. Si enim om̃s
interrogent᷑ om̃s uno ore confitent᷑
lingua: uitam interroga. Siinuene¬
rimus hoc. si ipsa scͥptura nobis dix¬
erit. quia negatio ñ tantũ lingua
fit. s & factis: certe inuenimꝰ multoᷤᷤ
& morib dissentiunt a xp̃o. Ubi in¬

Expanded text:
quod exivimus ab eis; nos illos siquod exivimus ab eis; nos illos similiter: sed designavit haec Epistola antichristos. Quicumque negat quod Jesus non stus, ipse est antichristus. lam ergo quaeramus, quis neget, et non attendamus ad linguam, sed ad facta. Si enim omnes interrogentur, omnes uno ore confitenturlingua, vitam interroga. Si invenerimus hoc, si ipsa scriptura nobis dixerit, quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis, certe invenimus multos et moribus dissentiunt a
Abbreviated transcription (Latin):
redempte sanguine dñi. Habemꝰ
ipsum dñm resurgentẽ a mortuiᷤ.
qui se dubitantiũ manib discipu¬
loꝵ p̾buit palpandum. Et cum ad¬
huc illi dubitarent: ait illis. O por¬
tebat xp̃m pati &e resurgere tercia
die: & predicari in nomine eiꝰ peni¬
tentiam &e remissionẽ peccatoꝵ.
Ubi: Qua: Quib: Pom̃s gentes:
incipiens ab iherłm. Securi sumꝰ.
deunitate hereditatis. Quisquis
huic hereditati ñ cõmiinicat: foras
exiit. S non contristemur. Ex nob̾
exierunt: s non erant ex nob̾. Nam
si fuissent ex nobis: ꝑmansissent
utiq nobiscum. Si gͦ ex nobis exie¬
rt̃antixp̃i suit. Si antixp̃i sunt:. men¬
daces sunt. Si mendaces sunt: ne
ad difficultatẽ questionis. Singu¬
los interroga: confitentur iħm eẽ
lectus. in hac epłã. Uidẽtis certe que¬
stionem. Hec questio & nos & ipsos
turbat. si non ĩtelligatur. Aut nos
sumꝰ antixp̃i: aut illi sunt antixp̃i.
Illi nos antixp̃os uocant. & dicunt

Expanded text:
redemptae sanguine Domini. Habemus redemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, foras exiit. 8. Sed non contristemur: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Si ergo ex nobis exierunt, antichristi sunt; si antichristi sunt, mendaces sunt; si mendaces sunt, negad difficultatem quaestionis. Singulos interroga, confitentur Jesum eslectus in hac Epistola. Videtis certe quaestionem; haec quaestio et nos et ipsos turbat, si non intelligatur. Aut nos sumus antichristi, aut illi sunt antichristi: illi nos antichristos vocant, et dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ sacramentũ. Attendite qͥd
inspirau̾i̾t nobis dñs ds: & quid
insinuare uelim uobis. Ecce exie¬
runt a nobis: &e facti sunt donatiste.
Interrogamus eos utrum iħcxp̃c
sum eẽ xp̃m: nec nos possunt illi di¬
cere antixp̾os. nec nos illos: quia noᷤ
confitemur. & illi. Si gͦ nec illi nos
dicunt. nec nos illos: ergo nec illi
a nobis exierunt. nec nos ab ipsis.
Sigͦ non a nobis eximus: in unita¬
te sumus. Sim unitate sumꝰ. quid
faciunt in hac ciuitate duo altaria.
Quid faciunt diuisȩ domus. diuisa
comugia: Quid facit commiinis
lectus: & diuisus xp̃c: Ammonet
nos. uult nos fateri quod uerũ est:
aut ipsi ex nobis exierunt. aut nos
ab ipsis: s absit ut nos ab ipsis. ha-¬
bemus enim testam̃tum dominicȩ
hereditatis. Recitamꝰ. & ibi nos inue¬
nimꝰ. Dabo tͥ gentes hereditatẽ tu¬
am. & possessionẽ tuã terminos t̾re
Tenemꝰ hereditatẽ xp̃i. illi eam non
tenent. Non cõmunicant orbi t̾¬
rarum: ñ cõmunicant uniu̾sitati.

Expanded text:
magnum sacramentum. Attendite quid inspiraverit nobis Dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis, et facti sunt Donatistae: interrogamus eos utrum Jesus sisum esse Christum, nec nos possunt illi dicere antichristos, nec nos illos; quia et nos confitemur, et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos; ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab ipsis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus: si in unitate sumus, quid faciunt in hac civitate duo altaria? quid faciunt divisae domus, divisa conjugia? quid facit communis lectus, et divisus Christus? Admonet nos, vult nos fateri quod verum est. Aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis. Sed absit ut nos ab ipsis: habemus enim testamentum dominicae haereditatis, recitamus, et ibi nos invenimus, Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Tenemus haereditatem Christi: illi eam non tenent; non communicant orbi terrarum, non communicant universitati
Abbreviated transcription (Latin):
audite. &e uidẽte. O m̃s certe qui
exeunt de ecclia. & ab unitate
eccłiȩ precidunt᷑ antixp̃i sunt.
Nemo dubitet. ipse em̃ sic designa¬
uit. Ex nobis exierunt: s ñ erant
ex nobis. Nam si fuissent ex nob̾:
ꝑmansissent utiq nobiscum. Qi

Expanded text:
audite, et videte. Omnes certe qui audite, et videte. Omnes certe qui exeunt de Ecclesia, et ab unitate Ecclesiae praeciduntur, antichristi sunt nemo dubitet; ipse enim designavit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝓpͥum nom̃ ẽ illi. Quomͦ moy se ᷤᷤ¬
helias. quomͦ abraham. sic tanqͣm
menti nom̃ e. Quomͦ si dicat᷑ pro¬
batur uenturꝰ a ppło uideoꝵ: &e qͥa
humilis uenit. ñ ẽ agnitus. Quia la¬
pis paruus erat. offenderunt in il¬
lo. & fracti sunt. s creuit lapis. et
factus ẽ mons magnꝰ. Et̃ quid ait
scͥptura: Quicunq offenderit ĩ
lapidem istũ conquassabit᷑: & su¬
ꝑ quẽ uenerit lapis iste. conteret
eum. Discernenda sunt uerba. Of¬
fendentẽ dixit conquassari: suꝑ
quem autẽ uenerit. conteri. Primũ
quia humilis uenit. offenderunt
in illum homines: quia excelsuᷤ
uenturus ẽ ad iudicium. suꝑ quẽ
uenerit. conteret eũ. S illum ñ
conteret uenturus: quẽ ñ quassa¬
uit. cum uenit. Qui in humiłe ñ
offendit. non formidabit excel-¬
sum. Breuit̾ audistis fratres. qui
in humilẽ ñ offendit. ñ formida¬
bit excelsum. O m̃ib enĩ malis:
lapis offensioniᷤᷤ ẽ xp̃c. Quicquid
dicit xp̃c: amarũ est illis. Eteñ

Expanded text:
um nomen est illi, quomodo Moyses noElias, quomodo Abraham. Sic tanquammenti nomen est, quomodo si dicatur probatur venturus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Breviter audistis, fratres: qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Omnibus enim malis lapis offensionis est Christus; quidquid dicit Christus, amarum est illis. 7. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a nudata est: turpitudo ur̃a ex
confessione simul & scriptura ur̃a¬
nota ẽ. Omĩb palam ẽ facta tͣpis
sam uiam xp̃ra. ꝑ quam itur ad
patrẽ. scđm diumitatẽ nolunt eẽ
equalem patri. Et cum ipse dicat.
ego ce pater unum sumus: ill di¬
cunt. Si misus ẽ xp̃c: minoe ẽ. Ma¬
ior ẽ ille utiq qui mittit. illo qui
mutit᷑. hȩc argumentatio ẽ hu¬
mana: ñ auctoritas diuina. Alia
ẽ oꝑatio trinitatis: quam tu here¬
tice ñ assequeris. qui carnaliter sa¬
pis. Mundum enim cor ñ habes:
nec ad dm̃. Xp̃c enim in quantũ
hominẽ suscepit missus dicit᷑. in qͣn¬
tum ds ẽ. equalis ẽ patri. Nam cũ
eum pat̾ mitteret: ubi ipse cũ filio
ñ eẽt. aut quo filius uenisset uͥ ñ
simul cum patre eẽt. ille qui dicit:
ego in patre &e pater in me ẽ: Et
philippe. qui uidet me uidet & pa¬

Expanded text:
vestra, nudata est turpitudo vestra; ex vestra, nudata est turpitudo vestra; ex confessione simul et scriptura vestra, omnibus palam facta est turpis sam viam Christum, per quam itur ad Patrem, secundum divinitatem nolunt esse aequalem Patri. Et cum ipse dicat, Ego et Pater unum sumus ; illi dicunt, Si missus est Christus, minor est: major est utique qui mittit, illo qui mittitur. Haec argumentatio est humana, non auctoritas divina. Alia est operatio Trinitatis, quam tu, haeretice, non assequeris, qui carnaliter sapis. Mundum enim cor non habes, nec ad Deum. Christus enim in quantum hominem suscepit, missus dicitur: in quantum Deus est, aequalis est Patri. Nam quo eum Pater mitteret, ubi ipse cum Filio non esset? Aut quo Filius venisset, ubi non simul cum Patre esset ille qui dicit, Ego in Patre, et Pater in me est; et, Philippe, qui vidit me, vidit et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ us ueritatẽ dicentẽ discipłio
tis habentem: si credere ñ uis ut
ueritati: uideo crede crucifigenti
Nam cum tu dicis. xp̃c ds fuit ñ
homo: iudeus dicit ñ fuit ds s hõ
Catholica utroᷤq conuincens. ego
ronam portauit: Sp̃c cruc̃e sibi
milites diuiserunt: Si sp̃e fuitꝰ qͦ¬
modo cum traderet sp̃m corpꝰ eius.
ꝓpe dimidiũ diem exanime pepen¬
dit in cruce: Si sp̃c fuit: quomͦ latꝰ
eiꝰ ꝑforatum ẽ lancea: Quomͦ sus¬
ceptus ẽ a ioseph sepeliendus: Quo¬
mͦ sepulchro ẽ conditus: Omĩa ista
sp̃c pati non potest. Sicut de eo an
Erras tu nimis falsitas: in omnib
te suꝑat ueritas. Ergone heretice ut
doces: ueritas mentita ẽ. & tu uerũ
p̾dicas: Et uͥ hoc predicas: In ab¬
sconso. in occulto. Si ueritate fulcit᷑
p̾dicatio tua. publica sit doctrina
tua. Demonstra mͥ ȩccłiam tuam. No
bis turpe ẽ dicere s uos non quiescitiᷤᷤ
agere. Manifesta sunt. Ignominia

Expanded text:
re non vis Veritatem dicentem discipulis re non vis Veritatem dicentem discipulis tis habentem . Si credere non vis, ut dixi, Veritati, Judaeo crede crucifigenti. Nam cum tu dicis, Christus Deus fuit, non homo; Judaeus dicit, Non fuit Deus, sed homo. Catholica utrosque convincens, Ego, ronam portavit? spiritus sibi milites diviserunt? Si spiritus fuit, quomodo cum traderet spiritum, corpus ejus prope dimidium diem exanime pependit in cruce? Si spiritus fuit, quomodo latus ejus perforatum est lancea? quomodo susceptus est a Joseph sepeliendus, quomodo sepulcro est conditus? Omnia ista spiritus pati non potest. Sicut de eo antet factum. Erras tu nimis, falsitas; in omnibus te superat veritas. Ergone, haeretice, ut doces, Veritas mentita est, et tu verum praedicas? Et ubi hoc praedicas? In absconso, in occulto. Si veritate fulcitur praedicatio tua, publica sit doctrina tua. Demonstra mihi Ecclesiam tuam. bis turpe est dicere, sed vos non quiescitis agere. Manifesta est ignominia
Abbreviated transcription (Latin):
uiam: ce qui eos sequunt᷑ ducentes ad
faciam ñ inuenio: ecce homo xp̃m pie¬
dicat. uiam p̾dicat: xp̃i se dicit eẽ dis¬
cipulũ: ueritatẽ se dicit annuntiare:
quare ñ sequar talia p̾dicantem: re¬
spondeo. Quia aliud habet eius lin¬
gua. aliud conscientia. Unde noui
inquis e Nunquid ego conscientias
discutere possum: xp̃m ab eo audio:
quod audio hoc credo. hoc teneo.
Non te seducat filius falsitatis:. si
filius es ueritatis. Disce iam xp̃iane:
qui xp̃m desideras audire & uidere.
Siquis tͥ xp̃m predicat: attende &
considera. qualem predicet᷑: uͥ pre¬
dicet. xp̃c enim ueritas ẽ ꝑ scripturaᷤᷤ
naculum suum. hoc ẽ in manifesto
collocauit eccłiam suam. Iam hic
respice illum. qui tͥ xp̃m predicat:
doctrinam ꝓmittit introducere te
fallacem. Non habuit inqͥt uerũ
corpus: fantasma fuit. sp̃c fuit: &
hoc in illo negat miqͥssimꝰ manicheꝰ.
Opessime heretice manicheẽ si crede¬

Expanded text:
viam, et qui eos sequuntur ducentes ad viam, et qui eos sequuntur ducentes ad faciam non invenio: ecce homo Christum praedicat, viam praedicat, Christi se dicit esse discipulum, veritatem se dicit annuntiare, quare non sequar talia praedicantem? respondeo, Quia aliud ejus habet lingua, aliud conscientia. Unde novi, inquis? numquid ego conscientias discutere possum? Christum ab eo audio: quod audio, hoc credo, hoc teneo. Non te seducat filius falsitatis, si filius es veritatis. Disce jam, christiane, qui Christum desideras et audire et videre. Si quis tibi Christum praedicat, attende et considera qualem praedicet, ubi praedicet. Christus enim veritas est , per Scripturas naculum suum ; hoc est, in manifesto collocavit Ecclesiam suam. Jam hic respice illum qui tibi Christum praedicat, doctrinam promittit introducere te fallacem. Non habuit, inquit, verum corpus: phantasma fuit, spiritus fuit. Et hoc in illo fuisse negat nequissimus manichaeus. O pessime haeretice manichaee, si crede
Abbreviated transcription (Latin):
bat & ostendebat. Celeritatẽ aũ eiꝰ
ut imitaremur ait. Imitatores mei
estote:. sicut &e ego xp̃i. Arbitramur
gͦ nos dilectissimi in uia uobiscum
ambulare. Si tardi sumus: p̾uenite
nos. Non inuidemus: querimꝰ qͦs
sequamur. Si autẽ nos putatis ce¬
lerit᷑ ingredi currite nobiscũ. Unũ
Qͥ st̃ retro redeuntes: Qui ex conti¬
nentia reu̾tunt᷑ in immundiciã:
uirginitatis. di̾titur in turpitu¬
dines uoluptatis: & corrupta m̃te.
corrumpit simul &e carnẽ. Hos
malum retro aspicere. Uxor enim
loth. quȩ liberata a sodomis contͣ
preceptum retro respexit. quod eua¬
serat ꝑdidit. Nec immerito in sta¬
tuam salis repente conu̾sa ẽ: nͥ ut
fatuos suo &̃ exẽplo condiret. Qui
sunt & aberrantes: Om̃s heretici:
qui relicta ueritatis uia. errando
ꝑ desertum latrocinant᷑ ce animaᷤ
captant in peccatis: p̃pediuntq ne
quis ad patͥam ualeat ꝑuenire. ef
sint intus lupi rapaces: p̾dicantes xp̃i

Expanded text:
bat et ostendebat. Celeritatem autem ejus bat et ostendebat. Celeritatem autem ejus ut imitaremur, ait: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Arbitramur ergo nos, dilectissimi, in via vobiscum ambulare: si tardi sumus, praevenite nos; non invidemus, quaerimus quos sequamur. Si autem nos putatis celeriter ingredi, currite nobiscum: unum Qui sunt et retro redeuntes? Qui ex continentia revertuntur in immunditiam, virginitatis divertuntur in turpitudines voluptatis, et corrupta mente corrumpunt simul et carnem. Hos malum, retro respicere! Uxor enim Loth, quae liberata a Sodomitis, contra praeceptum retro respexit, quod evaserat perdidit. Nec immerito in statuam salis repente conversa est , nisi ut fatuos suo etiam exemplo condiret. Qui sunt et aberrantes? Omnes haeretici, qui relicta veritatis via errando per desertum latrocinantur, et animas captant in peccatis, praepediuntque ne quis ad patriam valeat pervenire: effsint intus lupi rapaces; praedicantes Christum
Abbreviated transcription (Latin):
aberrantũ. Ab his trib generib
mnalis: dño adiuuante. uindicet᷑
& defendat᷑ gressus nr̃. Iam u cum
ambulantes sumus: alius tardius
ambulat. alius celeriꝰ ambo tamen
ambulant. E xcitandi sunt qͦ re¬
manentes: retro redeuntes reuocã¬
di: errantes in uiam ducendi:. tar¬
di exortandi: celeres imitandi. Qui
ñ ꝓficit. remansit in uia. Qui for¬
te a meliore ꝓposito declinat. ad id
quod deteriꝰ reliquerat:. reu̾sus est
retro. Qui fidem descritia uia er¬
rauit. Cum tardis sit nobis. & cũ
celerib ratio: cum ambulantibus
tam̃. Quis ẽ qui ñ ꝓficit: Qui se pu¬
tauerit ẽẽ sapientẽ: qui dixerit. suf¬
ficit mͥ quod sum: qui ñ adtenderit
illum qui dicit: quȩ retro oblitus.
in ea quȩ ante sunt extentꝰ. scđm in¬
tentionem sequor ad palmã uocatio¬
nis di. in xp̃o iħi. Currentẽ se dixit:
sequentẽ se dixit. ñ remansit. ñ retro
aspexit. Absit ut errauerit: quia
uiam ipsam docebat: qui &e tene¬

Expanded text:
ntem. Ab his tribus generibus malis Domino adjuvante vindicetur et defendatur gressus noster. Jam vero cum ambulantes sumus, alius tardius ambulat, alius celerius ambulat, tamen ambulant. Excitandi sunt ergo remanentes, retro redeuntes revocandi, errantes in viam ducendi, tardi exhortandi, celeres imitandi. Qui non proficit, remansit in via: qui forte a meliore proposito declinat ad id quod deterius reliquerat, reversus est retro: qui fidem deserit, a via erravit. Cum tardis sit nobis et cum celerioribus ratio, cum ambulantibus tamen. Quis est qui non proficit? Qui se putaverit esse sapientem; qui dixerit, Sufficit mihi quod sum; qui non attenderit eum qui dicit, Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam vocationis Dei in Christo Jesu . Currentem se dixit, sequentem se dixit; non remansit, non retro respexit: absit ut erraverit, quia viam ipse docebat, qui et tene
Abbreviated transcription (Latin):
fluctus spreuerunt: multi calcauert̃:
multi suꝑ eiꝰ aquas ambulantes secu¬
ri ad pat̾am ꝑuenerunt. S exurgit.
uentus ualidus. & magna tempe¬
stas: sua uniꝰcuiꝰq cupiditas. Titu¬
bat fides in marĩ elamet in te petrꝰ
dñe pereo. dabit manũ mergenti.n
sinet ꝑire ille. qui ꝓpter nos suꝑ aqͣs
paulum ñ solum demonstrantẽ hoc
nauigiĩuerũ etiã ascendentẽ: & quã
plurimos inuitantẽ. Quando dice¬
bat. habentes uictũ &e tegumentũ.
his contenti simus: qͥd aliud quã cõ¬
petentẽ sistart̾iã imponendã ẽẽ mon¬

Expanded text:
fluctus spreverunt, multi calcaverunt, fluctus spreverunt, multi calcaverunt, multi super ejus aquas ambulantes securi ad patriam pervenerunt. Sed exsurgit ventus validus et magna tempestas, sua cujusque cupiditas. Titubat fides in mari, clamet in te Petrus, Domine, pereo: dabit manum mergenti, nec sinit perire ille qui propter nos super um non solum demonstrantem, verum etiam ascendentem, et quam plurimos invitantem. Quando dicebat, Habentes victum et tegumentum, his contenti simus ; quid aliud quam competentem sitarciam imponendam e
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis colãmus: inuocemus uentũ
ꝓsꝑum. u̾bum di exbauriamꝰ sentinã.
Apeccatis ꝑ elemosinas mundetur
conscientia:. ñ impediat᷑ huiꝰ nr̃i cur¬
sus nauigii. Oꝑemur manib ut
possumꝰ. Manib suis sentinã ex hau¬
riebat. qui dicebat. Manib meis
coram eo nocte: & ñ sum deceptus.
Non negligamꝰ nr̃a peccata: minu¬
ta sunt: s multa sunt. fluctus unuᷤ
ualidus irruens obruit nauẽ. minat᷑¬
q naufragium. humor autẽ ꝑ rimaᷤ
influens. &e in sentinam ueniens. ni si
subinde siccet᷑. hoc idem facit. E rgo
exhauriat᷑ sentina: ñ negligat᷑ miscdia:
quia elemosina a morte liberat: & ip¬
sa purgat peccata. Adsit nr̃a tutela.
xp̃i gr̃a: celeuma nr̃m dulce cantemꝰ
alleliua: ut leti ac securi ingrediam
sempit̾nam ac felicissimã patriam.
Non metuat anuma mare. hoc mag¬
num scłm scilicet: cuius fluctus act᷑¬
bines sentimus animicas scłi potesta¬
tes. In do sꝑantes multi iam sc̃i hos

Expanded text:
charitatis colligamus, invocemus ventum charitatis colligamus, invocemus ventum prosperum verbum Dei; exhauriamus sentinam a peccatis, per eleemosynas mundetur conscientia. Non impediatur hujus nostri cursus navigii, operetur manibus ut possumus. Manibus suis sentinam exhauriebat qui dicebat: Manibus meis coram eo nocte, et non sum deceptus . Non negligamus nostra peccata: minuta sunt, sed multa sunt. Fluctus unus validus irruens obruit navem, minaturque naufragium: humor autem per rimas influens et in sentinam veniens, nisi subinde siccetur, hoc idem facit. Ergo exhauriatur sentina, non negligatur misericordia; quia eleemosyna a morte linerat, et ipsa purgat peccata . Adsit nostra tutela Christi gratia, celeuma nostrum dulce cantemus Alleluia; ut laeti ac securi ingrediamur sempiternam ac felicissimam patriam. Non metuat anima mare hoc magnum, saeculum scilicet, cujus fluctus ac turbines sentimus inimicas saeculi potestates. In Deo sperantes multi jam sancti hos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierat omnis caro ꝑ mulierẽ. simul
cum uiro peccante. Noua accessert̃:
reparata ẽ caro. sine uiro uirgine pa¬
riente. Uetera transierunt: transut
regio uetustatis. Noua accesserunt suc¬
cedit iherłm ciuitas cȩlestis nouitatis.
Ad hanc ciuitatẽ nouam ꝑuenisse
cupitis. qui nomina ur̃a conscriben¬
sideremus ꝓpͥam patͥam. Peregͥnatio¬
nem istam que nos detinet ab ea ad¬
huc toleremus: ñ amemus. festinemꝰ
tam̃tñ ẽ quare hic stare: nec inuenis
in scło. quod iam possis amare. Ipse
enim amor parentũ. conugũ. filioꝵ.
facultatũ. aut magnũ quibusdam
incusserunt laborẽ: aut magnum
pariunt timorẽ. Non ẽ quare hic sta¬
re. Melius enim festinando appetimꝰ
sempit̾na: quã hic remanendo. scłi
nos app̾hendat ruina. P reparemuᷤ
sistarciã. app̾hendamus &e ascendamꝰ
nauem. fidem simul &e crucẽ: nec de¬
sit anchora. spes nostrȩ salutis. Exten¬
damus funes. diuersas uirtutes:uela

Expanded text:
perierat omnis caro per mulierem simul perierat omnis caro per mulierem simul cum viro peccante: nova accesserunt; reparata est caro, sine viro virgine pariente. Vetera transierunt; transiit regio vetustatis: nova accesserunt; succedit Jerusalem civitas coelestis novitatis. Ad hanc civitatem novam pervenire cupitis, qui nomina vestra conscribensideremus propriam patriam; peregrinationem istam, quae nos ab ea adhuc detinet, toleremus, non amemus: festinemus tamen. Non est quare hic stare; nec invenis in saeculo, quod jam possis amare. Ipse enim amor parentum, conjugum, filiorum, facultatum, aut magnum quibusdam incusserunt laborem, aut magnum pariunt timorem: non est quare hic stare. Melius enim festinando appetimus sempiterna, quam hic remanendo saeculi nos apprehendat ruina. Praeparemus sitarciam, apprehendamus et ascendamus navem fidem simul et crucem, nec desit anchora spes nostrae salutis, extendamus funes diversas virtutes, vela
Abbreviated transcription (Latin):
ra transierunt. ecce facta sunt noua.
Que uetera transierunt: quȩ facta st̃
noua: Primus homo inquit det̾ra
t̾renus: scd̾s homo de cȩlo celestis.
Transiit adam homo uetus factus
ex limo: uenit xp̃c ds homo missus
ita demonstrata ꝑ hominẽ d̾m: ut
ut moriendo susciꝑ et uetustatẽ tuã.
resurgendo ostenderet nouitatẽ tuã:
ascendendo firmaret claritatẽtuam:
uetera transierunt. Quȩ uetera tran¬
sierunt: Quod eratis filii adam. filii
carnales. Noua accesserunt. Que
noua: Quod efficimini filii di. filii
sp̃uales. Uetera transierunt. Terra
eratis: ecce facta sunt noua: cȩli iam
pene effecti estis. Cȩli enim enarrant
głam dĩ. ⁊on uobis impossibile ui¬
deatur: quod cum sitis terrestres: ef¬
ficimini cȩlestes. De terra ñ facit ce¬
Atera transierunt: lapides colebatis.
Noua accesserunt: dm̃ uerũ adoratis.
Uetera transierunt: transiit morta¬
litas. Noua accesserunt: ꝓmissa est
immortalitas. Uetera transierunt:

Expanded text:
ra transierunt, ecce facta sunt nova. ra transierunt, ecce facta sunt nova. Quae vetera transierunt? quae facta sunt nova? Primus homo, inquit, de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis . Transiit Adam, homo vetus factus ex limo: venit Christus, Deus homo missus ita demonstrata per hominem Deum, ut moriendo susciperet vetustatem tuam, resurgendo ostenderet novitatem tuam, ascendendo firmaret claritatem tuam? Vetera transierunt: quae vetera transierunt? Quod eratis filii Adam, filii carnales. Nova accesserunt: quae nova? Quod efficimini filii Dei, filii spirituales. Vetera transierunt; terra eratis: ecce facta sunt nova; coeli jam pene effecti estis. Coeli enim enarrant gloriam Dei . Non vobis impossibile videatur, quod cum sitis terrestres, efficiamini coelestes. De terra non facit cotera transierunt; lapides colebatis: nova accesserunt; Deum verum adoratis. Vetera transierunt; transiit mortalitas: nova accesserunt; promissa est immortalitas. Vetera transierunt;
Abbreviated transcription (Latin):
aliud cȩlum respicio. quã anteai & sy¬
dera in nouũ splendorẽ micantia:
Nonne hisdem cursib sol ꝑagit diem:
eisdemq cursiculis luna ꝑagit noctẽ
Nunquid mare t̾minos suos finesq tͣnͣs¬
gressum ẽ aut terrȩ facies immutata.
alia insolita germina ꝓcreauit: Non¬
ne sicut ex initio horis duodecĩ ꝑagit᷑
dies: eisdemq crementis estatis tempꝰ.
quib detͥmentis hyeme ꝑagitur ⁊¬
ꝓ gemes qͦq ipsa mortaliũ alii  descedẽ¬
tib. aliis succedentib t̾minatos finit
dies. Cum gͦ om̃ĩa sicut ex initio con¬
stituta sunt. ita concurrunt. suos
motus finesq seruantes: quid ẽ quod
nobis predicat᷑. uetera transierunt.
ecce noua facta sunt: Responde o
apłe talia de nobis requirenti: & qͥa
minus ualeo ad exponendum: te ob¬
secro responde ꝓ me. Eoce audi apłm.
Quid queris carnalis auditor ꝑ ocłos
carnis respicere: Erige mentis aciem:
ut qͦd dicitur possis intelligere. uete¬

Expanded text:
aliud coelum respicio quam antea, aut sialiud coelum respicio quam antea, aut sidera in novum splendorem micantia? Nonne iisdem cursibus sol peragit diem, eisdemque curriculis luna peragit noctem? Numquid mare terminos suos finesque transgressum est, aut terrae facies immutata alia insolita germina procreavit? Nonne sicut ex initio horis duodecim peragitur dies, eisdemque crementis aestatis tempus, quibus detrimentis hiems peragitur? Progenies quoque ipsa mortalium aliis decedentibus, aliis succedentibus terminatos finiunt dies. Cum ergo omnia, sicut ex initio constituta sunt, ita concurrunt, suos motus finesque servantia; quid est quod nobis praedicatur, Vetera transierunt, ecce facta sunt nova? Responde, o Paule, talia de nobis requirenti; et quia minus valeo ad respondendum, te obsecro, responde pro me. Ecce audi Apostolum: Quid quaeris, carnalis auditor, per oculos carnis respicere? Erige mentis aciem, ut quod dicitur possis intelligere, Vete
Abbreviated transcription (Latin):
minis qͥ baptismũ
xp̃i desiderat: ui¬
tam nouã concu¬
piscit. Transeat
gͦ a uetustate. ut ꝑueniat ad noui¬
tatẽ. Orius enim fuit testamentũ.
uetus: canticũ uetus: homo uetuᷤ.
Nunc autẽ testamentũ nouum:
canticũ nouum: ꝓpter hominem
nouũ. Demonstremꝰ hoc qͦd dicimꝰ.
testimoniis scãrum scripturaꝵ. Ihe¬
remias ꝓpħa. Ecce inquit dies ue¬
niunt dicit dñs: & consumm abo
suꝑ domũ uida testamentũ nouũ.
Dauid quoq ꝓpħa. Ds̃ canticũ no¬
uum cantabo tͥ. Et iterum. Canta¬
te dño canticũ nouũ. Apłs etiam
paulus. Expoliantes inquit uos
ueterẽ hominẽ. induite nouum.
Et alibi. Uetera transierunt: ecce
facta sunt noua. Que uetera tran¬
sierunt: quȩ facta sunt noua: Si
adsit sp̃ualis auditor ñ solũ intelli¬
git: uerum etiã uidet quȩ facta sunt
noua. Si autẽ carnalis adsit: qui totũ
ꝑ ocłos carnis. nichil ꝑ aciem mentis
intelligit. irridens respondet. Rogo
te dic quȩ facta sunt noua. Nunqͥd

Expanded text:
mnis qui baptismum Christi desiderat, vitam novam concupiscit. Transeat ergo a vetustate, ut perveniat ad novitatem. Prius enim fuit testamentum vetus, canticum vetus, homo vetus: nunc autem testamentum novum, canticum novum, propter hominem novum. Demonstremus hoc quod dicimus testimoniis sanctarum Scripturarum. Jeremias propheta, Ecce, inquit, dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo super domum Juda testamentum novum . David quoque propheta, Deus, canticum novum cantabo tibi : et iterum, Cantate Domino canticum novum . Apostolus etiam Paulus, Exspoliantes, inquit, vos veterem hominem, induite novum : et alibi, Vetera transierunt, ecce facta sunt nova . Quae vetera transierunt? quae facta sunt nova? Si adsit spiritualis auditor, non solum intelligit, verum etiam videt quae facta sunt nova. Si autem carnalis adsit, qui totum per oculos carnis, nihil per aciem mentis intelligit, irridens respondet: Rogo te, dic quae facta sunt nova? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sicut ȩuangłista ioħes narrat. in
pͥncipio erat u̾bum. & u̾bum erat
apud dm. & d̾s erat u̾bum: fuit ali¬
qͣndo tempꝰ quando pater fuit sine
uerbo: aut fuit aliquod pͥncipium añ
ipsum pͥncipiũ :̃ qm ipse filius dixit
se ẽẽ pͥncipiũ: Int̾rogantib quippe
udeis. tu quis es: respondit. Pncipiũ.
Ergo &e illud qͦd in genesi scriptũ ẽ.
in pͥncipio fecit ds celum & terram:
intelligit᷑ in filio. qui est pͥncipium.
aliqͣndo ñ patꝰ: nec iste aliqͣn ñ filiꝰ.
Non enim ut pat̾ generaret filium.
minuit seipsum: s ita genuit de se
alterũ qualem se: ut totus maneret
in se. Sp̾c autẽ sc̃s ñ precedit unde
ꝓcedit: s integer de integro. nec mi¬
nuit eum ꝓcedendo: nec auget he
autẽ heretice compone gradus: separa
tͥnitatẽ. fac patrẽ maiorẽ: filiũ mi¬
norem: sp̃m sc̃m sequentẽ. S iam
de filio qͦd equalis sit patͥ aliqua dix¬
imus: & quod occurrit diximus.

Expanded text:
est, sicut evangelista Joannes narrat, In est, sicut evangelista Joannes narrat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; fuit aliquod tempus quando Pater fuit sine Verbo, aut fuit aliquod principium ante ipsum principium, quoniam ipse Filius dixit se esse principium? Interrogantibus quippe Judaeis, Tu quis es? respondit, Principium . Ergo et illud quod in Genesi scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram , intelligitur in Filio, qui est principium.aliquando non Pater, nec iste aliquando non Filius. Non enim ut Pater generaret Filium, minuit se ipsum: sed ita genuit de se alterum qualem se, ut totus maneret in se. Spiritus autem sanctus non praecedit unde procedit, sed integer de integro, nec minuit eum procedendo, nec auget haeautem, haeretice, compone gradus, separa Trinitatem: fac patrem majorem, Filium minorem, Spiritum sanctum sequentem. Sed jam de Filio, quod aequalis sit Patri, aliqua diximus, et quod occurrit, diximus:
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem fortit̾. & disponit omnia
suauit̾ attingit ubiq ꝓpt̾ suam
mundiciã. S tu heretice ido dicis
maiorẽ cẽ qui mittit. minorẽ qui
mittitur: quia tempoꝵ spacia cogi¬
tas. S multum erras illi assignare
tempora: ꝑ qu ẽ facta sunt tempora.
Si patrẽ confiteris d̾m. dm filium:
et̾numq credis patrem & filiumꝰ no¬
li minorẽ facere filium in eo qͦd fecit
te: &e ido minor factus ẽ ut redime¬
ret te. S ipse inquis dixit: pat̾ ma¬
ior mẽ ẽ. Intellige scđd̾m susceptũ
hominẽ: & deponis errorẽ. Scdđm
hoc dicit pater maior me ẽ. scdm
qͥd de eo ait ꝓpħa. Almorasti eum
paulominꝰ ab angłis. Tu aũ dic:¬
scdm potestatẽ pat̾ ñ iudicat quẽ¬
quã s filius. Si scđm oꝑa: omĩa ꝑ
filium facta sunt. Si scd̃m tempꝰ:
hoc credis de d̾o tuo. quia sicut tu
maior es filio tuo: ita ille filio suo.
Auertat hoc ds abaurib fidelium.
Indigna sunt ista credere de do. Si
enim filius scd̃m d̾itatem di uerbũ

Expanded text:
 disponit omnia suaviter. Attingit ubique propter suam munditiam ? Sed tu, haeretice, ideo dicis majorem esse qui mittit, minorem qui mittitur, quia temporum spatia cogitas. Sed multum erras, illi assignare tempora per quem facta sunt tempora. Si Patrem confiteris Deum, Deum Filium, aeternumque credis et Patrem et Filium; noli minorem facere Filium in eo quod fecit te, quia ideo minor factus est, ut redimeret te. Sed ipse, inquis, dixit, Pater major me est . Intellige secundum susceptum hominem, et deponis errorem. Secundum hoc dicit, Pater major me est, secundum quod de eo ait propheta, Minorasti eum paulo minus ab angelis . Tu autem dicsecundum potestatem: Pater non judicat quemquam, sed Filius . Si secundum opera: Omnia per Filium facta sunt. Si secundum tempus hoc credis de Deo tuo, quia sicut tu major es filio tuo, ita ille filio suo: avertat hoc Deus ab auribus fidelium; indigna sunt ista credere de Deo. Si enim Filius secundum deitatem Dei Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quod uolueris inquit:. porrige
manum tuã. Elegit ignem: reliqt
aquã. Uidete iustum iudicẽ. Quod
elegit homo:. liber accepit. Malũ
uoluit. hoc illum secutũ ẽ. Uidete
rursum illum iustum iudicẽ mise¬
ricordiã facientẽ. Cum enĩ uideret.
qͦd homo totam styrpem suam. ma¬
le usus libero uoluntatis arbitrio.
in se tanquã in radice dampnasset:
ipse ñ rogatus de cȩlo descendit: et
humilitate sanauit. Errantes ꝑdux̃ ad¬

Expanded text:
ad quod volueris, inquit, porrige ad quod volueris, inquit, porrige manum tuam . Elegit ignem, reliquit aquam. Videte justum judicem. Quod elegit homo liber, accepit: malum voluit, hoc illum secutum est. Videte rursum illum justum judicem misericordiam facientem. Cum videret quod homo totam stirpem suam, male usus libero voluntatis arbitrio, in se tanquam in radice damnasset; ipse non rogatus de coelo descendit, et humilitate sanavit: errantes
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ spelunca latronũ. ñ bonorũ
hereticoꝵ pelagianoꝵ & demonstra-¬
ta ẽce cauenda. Hec ẽ enĩ eoꝵ ꝑuersa
doctrina. Cum scriptura dicat. ma¬
ledictus homo qui spem suã ponit
in homine: &e qui głatur in dño głe¬
tur: isti contra hoc maledictũ homi¬
nem ñ in currere ꝓmittunt. si dese
p̾sumpserit: uł in seipso glatus fue¬
rit. S quid contra hos multa dicamꝰe
Hoc ꝓmisit & pat̾ eoꝵ diabolus. illi
pͥmo homini. Non morte inquit
moriemini. Eritis enim sicut dii.
Dm̃ contempsit: serpenti credidit:
&e qͦd acceꝑat ꝑdidit. Si tunc ille ho¬
ñ fuit cautus: nunc homo caueat
uł exꝑtus. Odit ds p̾sumptores de
uirib suis. Quid enim ualeat libe¬
rum arbitͥum ñ aduitum. in ipso
adam demonstratũ ẽ. Ad malũ
sufficit tͥ:ad bonum autẽ ñ. nisi
addiuuetur a do. Primus enim ille
homo accepit liberũ arbitrium
rectũ: & posuit ante illum ds̃ sic̃
scriptura dicit ignem & aquam.

Expanded text:
ca latronum non bonorum, ca latronum non bonorum, haereticorum Pelagianorum, et demonstranda est et cavenda: haec est enim eorum perversa doctrina. Cum Scriptura dicat, Maledictus homo qui spem suam ponit in homine ; et, Qui gloriatur, in Domino glorietur : isti contra, hoc maledictum hominem non incurrere promittunt, si de se praesumpserit, vel in se ipso gloriatus fuerit. Sed quid contra hos multa dicamus? Hoc promisit et pater illorum diabolus illi primo homini: Non morte, inquit, morieris, eritis sicut dii. Deum contempsit, serpenti credidit, et quod acceperat perdidit. Si tunc ille homo non fuit cautus, nunc homo caveat vel expertus. Odit Deus praesumptores de viribus suis. Quid enim valeat liberum arbitrium non adjutum, in ipso Adam demonstratum est. Ad malum sufficit sibi; ad bonum non, nisi adjuvetur a Deo. Primus enim ille homo accepit liberum arbitrium rectum, et posuit ante eum Deus, sicut Scriptura dicit, ignem et aquam:
Abbreviated transcription (Latin):
ut solus pat̾ intelligeret᷑: nec fiat.
ut filio ueluti iuberet facere. per
quẽ facta sunt omĩa: nec dictum est
feerunt᷑ ut singłi singła in eo confer¬
rent oꝑa sua. S cũ diceret᷑ faciamꝰ hoĩ¬
nẽ ad imaginẽ & similitudinẽ nr̃am.
ut trinitas unus ds intelligeret᷑: sta¬
tim subiunctũ ẽ. Et fecit ds hominẽ:
ad imaginem suam fecit illum. E cce
ꝑ seripturas scãs trinitas unus ds̃ pre¬
dicatur: arrianus conuictꝰ aliqͣndo
confundat᷑. S audi adhuc heretice
paulum apłm conuincentẽ te: &e do¬
centem me. Audi. qͥd de do filio di¬
cat. Cum inquit in forma dĩ eẽt.ñ
rapinam arbitratus ẽ eẽ se equalem
deo. Ille eum p̾dicat ȩquale tu eum
asseris minorẽ. Cui credendum est.
apło an tͥ Tibi quẽ totus orbis ab¬
iecit: an illi quẽ totus mundꝰ suscepit:
Cedat gͥ uł sero conuicta ꝑuersitas
tus. qͥa iam totũ mundũ possedit
euangłica & apłica doctrina. Alia¬

Expanded text:
ut solus Pater intelligeretur; nec dixit, Fiat, ut solus Pater intelligeretur; nec dixit, Fiat, ut Filio veluti juberet facere, per quem facta sunt omnia; nec dictum est, Fecerunt, ut singuli singula in eo conferrent opera sua: sed cum diceretur, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ut Trinitas unus Deus intelligeretur; statim subjunctum est, Et fecit Deus hominem, ad imaginem suam fecit illum . Ecce per Scripturas sanctas Trinitas unus Deus praedicatur; arianus convictus aliquando confundatur. Sed audi adhuc, haeretice, apostolum Paulum convincentem te et docentem me, audi quid de Deo Filio dicat: Cum, inquit, in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Ille eum praedicat aequalem, tu eum asseris minorem. Cui credendum est, Apostolo, an tibi? tibi quem totus orbis abjecit, an illi quem totus mundus suscepit? Cedat igitur vel sero convicta perversitas tua, quia jam totum mundum possedit evangelica et apostolica doctrina.
Abbreviated transcription (Latin):
facie tua fugiam: Si ascendero in
cȩlum tu ibi es. si descendero in abys¬
sum. tu ades. Ergo si sp̃c di &e in ce¬
lo &e in t̾ra. & in inferno ad est. cum
illo qui dicit. çelum &e terrã ego
impleo. Ergo tͥnitas unus est ds.
S audi adhuc heretice. unde con¬
uincaris. qͦd tͥnitas unus sit ds̃.
In ipso pͥncipio libri geneseos: qd
diximus scͥptum eẽ: In pͥncipio
fecit ds celum & t̾ram. Ecce ds pa¬
ter: ce pͥncipiũ filius: scdđm qͦd se
dixit eẽ pͥncipium. Si autẽ ce sp̃m
scm queris. sp̃c inquit di ferebat᷑
suꝑ aquas. Cum gͦ in consequen¬
tib legit᷑ dix̃ ds fiat lux. &e finxit
ds de terra &e fecit d̾s. hoc demonstͣ¬
tur: qͦd inseparabilia sint opera
tͥnitatis. E uidentiꝰ hoc in conseqͤn¬
tib demonstrat᷑. slam cum uentũ
eẽt ad id ut homo formaret᷑ ait
scͥptura. Et dixit ds. faciamus ho¬
minẽ ad imaginẽ & similitudinẽ
nr̃am. Non dixit faciã hominem
ad imaginẽ &e similitudinẽ meã.

Expanded text:
facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es, si descendero in abyssunt, tu ades . Ergo si Spiritus Dei et in coelo et in terra et in inferno adest cum illo qui dicit, Coelum et terram ego impleo ; ergo Trinitas unus est Deus. Sed audi adhuc, haeretice, unde convincaris, quod Trinitas unus sit Deus. In ipso principio libri Geneseos, quod diximus, scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram. Ecce Deus Pater, et principium Filius, secundum quod se debatur super aquas. Cum ergo in consequentibus legitur, Dixit Deus, Fiat lux; et, Finxit Deus de terra; et, Fecit Deus: hoc demonstratur quod inseparabilia sunt opera Trinitatis. Evidentius hoc in consequentibus demonstratur. Nam cum ventum esset ad id ut homo formaretur, ait Scriptura: Et dixit Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Non dixit, Faciam ad imaginem et similitudinem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
deo: uiuere de dõs Uita enim nr̃a
erit laudare dm: &e sine defectu ama¬
re. Beati enim ait ꝓpħa. qui babitat
te. fũs dilectissimi. si cũ nauigantib
laborauimꝰ ce uiatorib ducatũ pre¬
buimꝰ. si deuias fauces latronum
hoc ẽ hereticoꝵ sollicite demonstra¬
atq demonstratam. iam cernitis
ocłis cordis ur̃i: reddite nobis fru¬
ctum laboris nr̃i. Reddite fr̃s redidli¬
te: exigimus a uobis. Talis ẽ enim
nec nos pudeat petere: nec uos pigrat
erogare. Hoc qͦd exigimꝰ erogando cu¬
mulabitis: magisq detrimentũ pa¬
tiemini. si ñ erogaueritis. Que est ꝙͦ

Expanded text:
Deo, vivere de Deo. Vita enim nostra Deo, vivere de Deo. Vita enim nostra erit laudare Deum, et sine defectu amare. Beati enim, ait propheta, qui habitant te . Fratres dilectissimi, si cum navigantibus laboravimus, et viatoribus ducatum praebuimus, si devias fauces latronum, hoc est haereticorum, sollicite demonstraatque demonstratam jam cernitis oculis cordis vestri; reddite nobis fructum laboris nostri. Reddite, fratres, reddite, exigimus a vobis. Talis est enim nec nos pudeat petere, nec vos pigeas erogare. Hoc quod exigimus, erogando cumulabitis magis, quam detrimentum patiemini, si non erogaveritis. Quae est ergo