comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocem. leua temanũ in montẽ cali¬
gosum siue tenebrosũ quodhuebrȩ¬
ice dicitur nesfo babrlonẽ prop¬
ter suꝑbiam intellegi: sunt mon¬
ter tenebrosi tristitiam & caliginẽ
prueferentes :De quibur & hiere¬
miar ait : da tegloriã drĩo dõ ur̃o¬
gloriã ante quã offendant peder
uestri ad montertene bro sos: prae¬
cipitur uł angelis uel quiburli¬
b& ministris utiubento dño &
ex altatae nuntiorũ manũuentu¬
rababrlon scaptiuitar pruedice¬
tur : Etingrediantur portas du¬
ces:ego mandaui scĩ fica tirmeir.
etuo caui sttes meor inira mea
Exultanter inglariamea prin¬
cipes & giganter : Iuxtalxx
trans latouer. eus ebius uirtuter
angelicas interp̃tatur. & per¬
simos duemones. qura deuersio¬
nem babrlonis mirsi sunt ÷
Nos autem historiue ordinẽ per¬
sequentes : medos cẽ dicimur
Dequibur inconsequentibur aꝑ¬
tius scriptura testatur dicens
Ecceego surcitabo supereos me¬
dos. qui argentũ non quue¬
runt. neque aurum uelint :

Expanded text:
ate manum. Montem caliginosum, sive tenebrosum, quod Hebraice dicitur NESPHE , Babylonem propter superbiam intellige. Isti sunt montes tenebrosi, tristitiam, et caliginem praeferentes, de quibus Jeremias ait: Date gloriam Domino Deo vestro, antequam offendant pedes vestri ad montes tenebrosos . Praecipiturque vel Angelis, vel quibuslibet ministris, ut jubente Deo, et exaltata nuntiorum manu, ventura Babdiantur portas duces: ego mandavi sanctificatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea exsultantes in gloria mea. Principes, et gigantes juxta LXX Translatores Eusebius virtutes Angelicas interpretatur, et pessimos daemones, qui ad eversionem Babylonis missi sunt. Nos autem historiae ordinem prosequentes, Medos esse dicimus. De quibus in consequentibus apertius Scriptura testatur, dicens: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint.
Abbreviated transcription (Latin):
buit tibi retributionẽ tuã quã
r&ribuistinobis. bea tur qui te¬
nebit & allid& parus lortuos
ad p&rã : tanta erit urb uastitas.
& uictorũ seuitia. ut nec in noxi¬
e parcator aetati. ut cunctȩ domo¬
rũ diripiant᷑ oper. & inconspectu
maritali uxorẽ. uiol& puditicia: n¬
Ecceego surcitabo supereor
medos qui argentum non
requirant. neque aurum
uelint: Apertum est quod
latebat : ne qua quam for¬
tes et giganter angeli intel¬
legendi sunt &i da emoner
sed medorum gens quorum
princeps darius primus babr¬
loniorũmuides truxit impe
tã autem scribit medorum
persarumq sȩuitiam ut
ardore sanguinis effudeaurũ
argentumq contempnant.
et oblatar operpro luto repu¬
tent sed ragittir panuulor in¬
terficient & lactantib uterix̃
mirerebuntur & rupenfilior
non parc& oculus eorũ. Int̃¬
ficientur paruoli quorũ uul¬
nera erunt nonminora quã
ccapora & pruegnanter uteri
secabuntur elidenturq: infan¬
tes & adubera premanfilior
crudelir uictor dccid&: Et

Expanded text:
bi retributionem tuam, quam retribuisti nobis. Beatus qui tenebit et allidet parvulos tuos ad petram . Tanta erit urbis vastitas et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, neque aurum velint. Apertum est quod latebat: quod nequaquam fortes et gigantes, Angeli intelligendi sunt et daemones, sed Medorum gens, quorum princeps Darius primus Babyloniorum destruxit impertam autem scribit Medorum Persarumque saevitiam, ut ardore sanguinis effundendi, aurum argentumque contemnant, et oblatas opes pro luto reputent. Sed sagittis parvulos interficient, et lactentibus uteri non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Interficientur parvuli, quorum vulnera erunt non minora quam corpora, et praegnantium uteri secabuntur, elidenturque infantes, et ad ubera pressos filios crudelis victor occidet. Et
Abbreviated transcription (Latin):
fer obprobriũ nr̃m: Et inamu¬
helir uolumine continoe: sermodñ
erat praetiosur indiebur illir. ida
rarus ꝓ pota quod in he braico ꝓge¬
nerali auro. phar. ꝓobrizo osir
scriptũ ẽ : suꝑ hoc cȩlũ turbabo
et mouebit᷑ t̃ra delocosuo ꝓpt̃
indignationẽ dñi exercituũ : Et
ꝓpt̃ diem irae furo rir eius. uł
eo sensu accipe. quo supra destel¬
lir & sole & luna & orbe ⁊ ex¬
non erit qui congreg& : babrlo¬
niam significat. & chaldeotum.
quod ita pauidur ad in ruptionẽ
medorũ persarum que fugiat qua¬
sidammula & ouir rugitum leo¬
nis & ulula tum luni meospabeat
defensorem. aut principem cuius
sequatur imperiũ: Unur quis¬
q: ad populum suũ conuert&cur.
& singuliadterram suã fugient:
post quã capta fuerit babrlon
& portas eiut intrar hosti¬
lir exercitus: cuncta auixilia
priur ciuitar defensabatur : ad
suas prouincias reuer ten¬
r̃tur: Omnis qui inuentur fu¬
erit occidetur & qui super¬
uenerit cad& ingladio: qui
non fugerit mucro neferi:

Expanded text:
brium nostrum . Et in Samuelis volumine continetur: Sermo Domini erat pretiosus in diebus illis , id est rarus. Nota quod in Hebraico pro generali auro PHAZ , pro obrizo OPHIR , scriptum est. Super hoc coelum turbabo, et movebitur terra de loco suo: propter indignationem Domini exercituum, et propter diem irae furoris ejus. Vel eo sensu accipe, quo supra de stellis, et sole, et luna, et orbe exnon erit qui congreget. Babylonium significat et Chaldaeum populum, quod ita pavidus ad irruptionem Medorum Persarumque fugiat, quasi damula et ovis ad rugitum leonis et ululatum lupi: nec habet defensorem aut principem, cujus sequatur imperium. Unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Postquam capta fuerit Babylon, et per portas ejus intrarit hostilis exercitus, cuncta auxilia eprius civitas defensabatur, ad suas provincias revertentur. Omnis qui inventus fuerit, occidetur: et omnis qui supervenerit, cadet in gladio. Qui non fugerit, mucrone ferietur:
Abbreviated transcription (Latin):
non indiget. sed breuiter indi¬
catur. quod tantũ malorũ
pondur incumbat ut pugna¬
tuiũ babrlonis soluantur
manur. Et cor pauor elan¬
guercat il in more parturi¬
entiũ faeminarũ dolortor¬
queat uiscera. & unur¬
quirque alteriur qua erat
auxiliũ luridam faciẽ pal¬
lore circũ ferens: Natũ
temus : Eccedier dm̃ ueni&
crudelis & indignationis ple¬
nus &irue furorisq: ad po¬
nendã terrã in solitudinẽ¬

Expanded text:
non indiget: sed breviter indinon indiget: sed breviter indicatur, quod tantum malorum pondus incumbat, ut pugnatorum Babylonis solvatur manus, et cor pavore languescat, et in morem parturientium feminarum dolor torqueat viscera, et unusquisque alterius quaerat auxilium, luridam faciem pallore circumferens: naturatemus. Ecce dies Domini venit crudelis et indignationis plenus, et irae furorisque, ad ponendum terram in solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝓcul a summitate caelidñr
n& uasa furorireiur. ut dis ꝑdat¬
s omnẽ terrã ⁊ Medorũ atque
ꝑsarũ. describitur imp&un
quod multis secũ auxiliis con¬
gregatis. dñõ eiũ exercitũ prȩ¬
cedente. ad uastitatẽ ueniant
babrlonis. ut disꝑdant omnẽ
terram. non quoto tu orbem
uastauerint: Sed omnẽ ter¬
ram babrlonir. & chaldȩ oaũ:
ĩdioma. Estenĩ scãe scriptu¬
rȩ utomnẽ terrã illius signi¬
sic & ꝓuintiȩ dequa sermo est qđ
quidã non in tellegenter: ad
omnẽ terrarum sub uerno¬
nem trabunt: Vlulate quia
propeest dier dñi. quasi uasti¬
tas adño ueni&: a postropha
fit. ad populũ ebaldeoũ iut
uentura mala fletib resoneđ̃
nec deruina ambigant ciuita¬
tin cũ dñr uastater adueniat :
Propterhoc omnismanus
dirroluentur &omnecoa ho¬
minirtaberc & &contere tur
tortioner & do lorertenebunt.¬
quasi parturiens̃ dolebunt:
unus quirque ad ꝓximũ suũ
stupebit facier cõbustae uul¬
tus corũ : Hoc expositionẽ

Expanded text:
l a summitate coeli. Dominus et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. Medorum atque Persarum describitur impetus: quod multis secum auxiliis congregatis, Domino eorum exercitum praecedente, ad vastitatem veniant Babylonis, ut disperdant omnem terram: non quod totum orbem vastaverint, sed omnem terram Babylonis et Chaldaeorum. Idioma est enim Sanctae Scripturae, ut omnem terram illius significet provinciae, de qua sermo est: quod quidam non intelligentes, ad omnium terrarum subversionem trahunt. Ululate, quia prope est dies Domini: quasi vastitas a Domino veniet. Apostropha fit ad populum Chaldaeorum, ut ventura mala fletibus resonent: nec de ruina ambigant civitatis, cum Dominus vastator adveniat. Propter hoc omnes manus dissolventur, et omne cor hominis tabescet et conteretur. Torsiones et dolores tenebuntlebunt: unusquisque ad proximum suum stupebit: facies combustae vultus eorum. Hoc expositione
Abbreviated transcription (Latin):
latro surpen sumpati bolan
crudelem iudicẽ putat i: Si¬
mulq solitudo & uastitas t̃¬
rȩba byloniae nuntia tur
omnia faciant : Qñm stellae¬
cacbii Rrplendor earum. non:
expandentꝰ lumen suum. obte¬
nebra tur est. sol inorito suo. &
luna nonsplenidebitꝰ lumine suo

Expanded text:
latro suspensus patibulo, crudelem judicem putat. Simulque solitudo et vastitas terrae Babyloniae nuntiatur: omnia fiant. Qcaeli et splendor earum non expandent lumen suum obtenebratus est sol in ortu suo et luna non splendebit in lumine suo
Abbreviated transcription (Latin):
dixit custos uenit mane & nox
si queritis quaerite conuerti¬
miniuenite . Lxx Visioidumeȩ¬
admelumat deseir. custodite
propugnacula. Custodio ma¬
ne & nocte siquȩris quȩ re
&ccpud ine habita uerbum
hebrcicum NELai quod omnes
int̃p̃tati sunt ñiapat si uolue¬

Expanded text:
dixit custos venit mane et nox dixit custos venit mane et nox si quaeritis quaerite convertiminiad me clamat de Seir: Custodite propugnacula, custodio mane et nocte; si quaeris, quaere: et apud me habita. Verbum Hebraicum ELAI  , quod omnes interpretati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
meis horreis conder&ur : Quae
uudiui a dño exercituũ dõ isrł
oẽ uentura uniuerso mundo
haec uob quim mundo estis omnib:
nuntiui. Aliiuero dicunt. ad huc
superiorem ẽẽ ꝑsonã uidelic&
dñi seduatoris. quod ipseloquit᷑
cda postolos quae audiui c̃ pa¬
tre adnuntiaui uobis. Et quia
prohoc in Lxxlegitur. Audi te
qui relictiestis & doletis. hic mihi
iuxta int̃ p̃tactionẽ eorum sensus
uidetur : A postolidequib: scrip¬
sit isccias. Nisi dñs reliquiss&
nob sem̃. quasi sodo ma essemꝵ
et similes gomorrae fuissem
quorum reliquias et apostolus
cidromanos doc& eẽ scluutas
qui relictiestis depopulo iudȩ¬
orum ut salua remini. Et do¬
lotis suꝑ perditionẽ gentis
uestrae dequa & clibi leginꝵ
Tristitia ẽ cordimeo &dolor
continuus profratribus meis
quis isrłitae secundũ carnẽ
haec quȩ audiui adño patreuob
ad nuntio quae dr̃ isrł uobis uen¬
cedino daemat oxseir. Custos
quid de nocte custos quid de note

Expanded text:
meis horreis conderetur, quae meis horreis conderetur, quae audivi a Domino exercituum Deo Israel esse ventura universo mundo, haec vobis qui in mundo estis omnibus nuntiavi. Alii vero dicunt adhuc superiorem esse personam, videlicet Domini Salvatoris, quod ipse loquatur ad Apostolos: Quae audivi a patre annuntiavi vobis . Et quia pro hoc in LXX legitur, audite qui relicti estis, et doletis, hic mihi juxta interpretationem eorum sensus videtur: O Apostoli, de quibus scribit Isaias: Nisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrhae fuissemus , quorum reliquias et Apostolus ad Romanos docet esse salvatas : qui relicti estis de populo Judaeorum ut salvaremini; et doletis super perditione gentis vestrae, de qua et alibi legimus: Tristitia est cordi meo, et dolor continuus pro fratribus meis, qui sunt Israelitae secundum carnem : haec quae audivi a Deo Patre, annuntio, quae Deus Israel vobis venad me clamat ex Seir custos quid de nocte custos quid de nocte
Abbreviated transcription (Latin):
istius tenebris quae sunt uentura
conspiciat : Ecce inquit isteuenit.
hoc quod sequitur. seui disse signi¬
ficat uenire dñm scluctorem.
sedentem suꝑbigã. Et duob: equis
Immo animantib: asino & camelo
unum currum iungentẽ quias¬
censorbigae desideranti ꝓph&ȩ
& uerbaeius audirecupienti
lontotius orbis confusio. Et in ad¬
uentu meo cecidit quo humanũ
corpus ad sumpsi: Et paenitus in
c̃sũmationemundi ruitura &õ
nia sculptili eĩ c̃tritãs in terra:
facta int̃p̃tatis. significantes
scripturã her&icorum uariosq
orrores. hȩseon quifabricatores
s̃ idolorũ & ad orant quȩ desuo
corde confincxer̃ : Quodq sequit᷑
ex ꝑsona ꝓph&ȩ dicentis tritura
mea & filii areaemeae quȩ audiui
adño exercituũ dõ isrł cdnunti aui
uob iuxta hebruicũ hunc hab&
sensum. Opopule quic̃ enduses in
horretmea quẽ idur cotriui in
areis angusttis ut paleas ab eo ex¬
cuterem. Et purissimũ triticum

Expanded text:
istius tenebris quae ventura sint istius tenebris quae ventura sint conspiciat. Ecce iste, inquit, venit, hoc quod sequitur, se vidisse significans, venire Dominum Salvatorem sedentem super bigam, et duobus equis, immo animantibus, asino et camelo unum currum jungentem. Qui ascensor bigae desideranti Prophetae, et verba ejus audire cupienti,lon, totius orbis confusio: et in adventu meo cecidit, quo humanum corpus assumpsi, et penitus in consummatione mundi ruitura est. Et omnia sculptilia ejus contrita sunt in terra. facta interpretati sunt, significantes Scripturam haereticorum variosque errores haerese ωn, qui fabricatores sunt idolorum, et adorant quae de suo corde finxerunt. Quodque sequitur ex persona Prophetae dicentis: Tritura mea, et fili areae meae, quae audivi a Domino exercituum Deo Israel, annuntiavi vobis, juxta Hebraicum hunc habsensum: O popule, qui condendus es in horrea mea, quem idcirco trivi in variis angustiis, ut paleas ab eo excuterem, et purissimum triticum in
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ dñi int̃ p̃tariputat cũ aliis
lit teris lum̃ dñi qđ hic ñ hab&ur
istũ quẽ iub&ur ꝓpheta ponere
incorde suo appellare uriam &
ꝑint̃ p̃tationẽ nominis refert
ad xp̃i intellegentiã. ut ipsobabi¬
tante in nobir possimus cernore
quae uentura sunt : Quod quide
& looni poterit coaptari. qui ab
iacob & cebalacã subxp̃i mysterio
nominatus : Super specula dñi
ego sumstans iugit̃ perdiemi&
suꝑcustodic̃ meã egosumstans
censor uirbi gae xquitum &
ceius contrita sunt in t̃rattritura
meac & filicareae meae quae
audiui adño exercituũ dõ isrł ad¬
steti pertotã diem. & suꝑ astra
ogosteti tota nocte. &ecce ipse
uenit ascensorbigae. Et respon¬
tritas̃ interroc. Audite quidere¬
s lictiestis & dol&ir: Auditequȩ au¬
tiauit uobis: stat ꝓph&a inspe¬
culadñi & in illius lumine constitu¬
itur quȩ uenturas̃ prospicit:
Hane que hab& custodic̃ & hocsib
officium delegatum ut in saeculi

Expanded text:
lumen Domini interpretari putat, cum aliis lumen Domini interpretari putat, cum aliis litteris lumen Domini, quod hic non habeturistum, quem jubetur Propheta ponere in corde suo, appellari Uriam, et per interpretationem nominis refert ad Christi intelligentiam, ut ipso habitante in nobis, possimus cernere quae ventura sunt. Quod quidem, et leoni poterit coaptari, quia Jacob et Balaam sub Christi mysterio nominatur. Supego sum stans iugiter per diem et super custodiam meam ego sum stans censor vir bigae equitum eteius contrita sunt in terram tritura mea et fili areae meae quae audivi a Domino exercituum Deo Israhel adSteti per totam diem, et super castra ego steti tota nocte: et ecce ipse venit ascensor bigae, et responntrita sunt in terra. Audite qui derelicti estis, et doletis: audite quae autiavit nobis. Stat Propheta in specula Domini, et in illius lumine constitutus quae ventura sint, prospicit. Hancque habet custodiam, et hoc sibi officium delegatum, ut in saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
dicant que cum ꝓpheta. dñe
ut scutobonae uoluntatis tuae
coronastinos : Haecenĩ dixit
mihi dñs uade & pone specula¬
Storem & quod cumq uiderit
ad nunti&: &ui de currũ duo¬
srum equitũ ascensorẽ asim &¬
s cscensorem cameli. Et õtẽpla¬
tus ẽ diligent̃ multo intuitu
dixit ad modñs uã de & ponetibi
speculatorẽ. Et quod cumq uide¬
ris ad nunui. Et udicescensores
equitor duos ascensorem equi
& ascebsorem cameli. Audiui au¬
ditũ multum &uo caui uria ad spe¬
culũ Iubetur ꝓph&a ponere in
cordesuo speculectorẽ & diligenti¬
us intueri quȩ uentura s̃ mundo:
Vidit que duos equites ascensorem
asini & ascensorẽ cameli. quosqui¬
dã sic int̃p̃tactus ẽ ut ascensorem
si animantis: Alii uero duo a sceti¬
sores littera & spr ad ouorefer
testam̃ta. Illudq quod in hebra¬
ico dicitur anel. proquo aquila
& stmmachus leonẽ & leaenam
int̃ p̃tatis. Nescio quid uolentes
lxxuriam posuer quod quidã

Expanded text:
dicantque cum Propheta: Domine, dicantque cum Propheta: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Haec enim dixit mihi Dominus vade et pone speculatorem et quodcumque viderit adnuntiet et vidit currum duorum equitum ascensorem asini et ascensorem cameli et contemplatus est diligenter multo intuitu dixit ad me Dominus: Vade et pone tibi speculatorem, et quodcumque videris, annuntia. Et vidi ascensores equites duos, ascensorem asini, et ascensorem cameli: audivi auditum multum, et vocavi Uriam ad speculam. Jubetur Propheta ponere in corde suo speculatorem, et diligentius intueri quae ventura sunt mundo: viditque duos equites, ascensorem asini, et ascensorem cameli. Quos quidam sic interpretatus est ut ascensorem si animantis. Alii vero duos ascensores litterae et spiritus ad duo referunt Testamenta. Illudque quod in Hebraico dicitur ARIE  , pro quo Aquila, et Symmachus leonem et leaenam interpretati sunt, nescio quid volentes LXX οὐρίαν posuerunt, quod quidam
Abbreviated transcription (Latin):
possint ignita dicboli iacula ex¬
tinguere: Hoc uxta hebrcicum:
Et coeptã suꝑ mundũ int̃p̃tationẽ :
transeamus ad aeditionẽ .Lxx
quȩ multũ a superiorib: discrepat:
Corripit sȩꝓph&a immo subꝑsona
suc aliorũ confitetur errorẽ
quisequentes occidentẽ lit tertẽ
c̃ tẽpnunt spmuiui ficantẽ. Et
imq focissẽ sedicit. ut ñ auedim&
legem sp̃i tulit̃ sede contrario
festinur& di sac ram̃ta ñ cer¬
nere necdicer&cum dauid.
reue laoculos meos & considera¬
bo mirabilia delegetua. Idcrto
erat coreius & iuduica suꝑstiti¬
one conpletum. Ñ in caritato
dĩ sed intimore consistat ut ha¬
becit sp̃mseruitutis intimore :¬
& ne quaquã sp̃madoptionis
in quodamamus cebbapater.
unde p̃cipiturei ut accedat adm̃¬
scm ciborum sp̃italium. come¬
dantq: omnes in ea qui illius
sequuntur exemplum etbibant
& ueteri errore contẽpto. con¬
surgant in spũ: qui dacebant
inlittera & fiant principes

Expanded text:
possint ignita diaboli jacula expossint ignita diaboli jacula exstinguere. Hoc juxta Hebraicum, et coeptam super mundo interpretationem. Transeamus ad editionem LXX, quae multum a superioribus discrepat. Corripit se Propheta, immo sub persona sua aliorum confitetur errorem, qui sequentes occidentem litteram, contemnunt spiritum vivificantem; et inique fecisse se dicit, ut non audiret legem spiritualiter: sed econtrario festinaret Dei sacramenta non cernere, nec diceret cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Idcirco errat cor ejus, et Judaica superstitione completum, non in charitate Dei, sed in timore consistit, ut habeat spiritum servitutis in timore, et nequaquam spiritum adoptionis, in quo clamamus, Abba pater . Unde praecipitur ei, ut accedat ad mensam ciborum spiritualium, comedantque omnes in ea, qui illius sequuntur exemplum, et bibant: et veteri errore contempto consurgant, in spiritu qui jacebant in littera, et fiant principes,
Abbreviated transcription (Latin):
i & bibentes surgite principes¬
r arripite clẏpeũ: Lxx. Et ini¬
queagit ut ñ audir& festin aui
ut ñ uidorẽ, Errat cormeũ ini¬
quitas in undauit suꝑme an¬
mamea insistit timori: Para
principes paerate dipeos: p̃au
ditu & uisione durissima quãcer¬
nebat deserto maris ꝓph&a uon¬
turã. Corruisse & turbatũ ẽẽ
sedicit & ꝓpemodũ caligantib:
oculis & stupe facta m̃te nescis¬
se quid cerner& : Illa eñibabylon
proqua a quilio & theodotion te¬
nebras int̃p̃tatir̃. ut significa¬
rent mundũ istũ quiinmaligno
positus ẽ et cuius principes r̃ uge¬
taoa postolũ paulũ reotorestone¬
brarũ istacrũ quȩ quonde uel
ꝓph&ȩ ueldõ a mabilis fuit. fac¬
ta ẽ in sua sub uersione mirabilis:
in mensa dñi et illius sacturatus
cibo diligentius c̃tẽ pl&ur quȩ
uentura s̃ mundo dicitur que
pereũ cdomnes credentes. ut
comedentes & bibentes corpus
surgite arripiantq: dipeum
De armaturto a postoli pauli: inquo

Expanded text:
 surgite, principes, arripite clypeum. LXX: Inique egi ut non audirem, festinavi ut non viderem, errat cor meum: iniquitas inundavit super me; anima mea insistit timori. Para principes, parate clypeos. Prae auditu, et visione durissima quam cernebat de deserto mari Propheta venturam, corruisse et turbatum esse se dicit, et propemodum caligantibus oculis, et stupefacta mente, nescisse quid cerneret. Illa enim Babylon pro qua Aquila, et Theodotio, tenebras interpretati sunt, ut significarent mundum istum, qui in maligno positus est , et cujus principes sunt juxta apostolum Paulum , rectores tenebrarum istarum, quae quondam vel Prophetae, vel Deo amabilis fuit, facta est in sua subversione mirabilis. in mensa Domini, et illius saturatus cibo, diligentius contempletur, quae ventura sint mundo: diciturque per eum ad omnes credentes, ut comedentes et bibentes corpus Surgite: arripiantque clypeum fidei de armatura Apostoli Pauli , in quo
Abbreviated transcription (Latin):
montes: hoc sentire debemus in
maiori scele ẽe eos quimaiores¬
ist sunt. Et tocm̃ aminimo usq aed
maximum errarecunctos &er
rare suꝑmontes morsen& hie¬
romiã c&erosq: proph&es eu¬
angelistas. A postolos Cumq: in
uclle uersentur mirũ in modũ
serrant inmontibus : Et helam
sumpsit phar& brã currum ho¬
minis equitis & pceri&em nu¬
dauit clepius & er̃electie ued¬
lestuae plenȩ quadrigarum
Et equites ponent sedes suas inpor¬
stacr euelabit᷑ o perim̃tũ iudȩ &ui¬
debis in dicilla armam̃ tariũ domꝑ

Expanded text:
ontes, hoc sentire debemus, in majori scelere esse eos, qui majores sunt, et tamen a minimo usque ad maximum errare cunctos, et errare super montes: Moysen, Jeremiam, caeterosque Prophetas, Evangelistas et Apostolos. Cumque in valle versentur, mirum in modum errant in montibus: Et Aelam sumpsit faretram currum hominis equitis et parietem nudavit clypeus et erunt electae valles tuae plenae quadrigarum et equites ponent sedes suas in porta et revelabitur operimentum Iudae et videbis in die illa armamentarium d
Abbreviated transcription (Latin):
piam proplantationibus pulchris
& bonis quod aquila & theo do¬
tio ac symmacus interpreta¬
tisunt. Quorum nos fidelem
plantationem diximus uerbum
Aleph litteram scribatur
per aiñ. &dicatur. Ne eoriũ
pulchram significat. unde &
NΕΕMΙΝ quaeꝰ aclittera s¬
cripta est. loquitur in ruth. no¬
lite uocare me neemin id est
pulcram. sed uocateme amarum :
ulae multitudo populorum mul
torum ut multitudo maris sonan¬
bunt populi. sicut multitudo¬
sonitus aquarum multarum in¬
undantium. & incropauit cũ
& fugi& procul. & rapi&ur si

Expanded text:
piam, cur pro plantationibus pulchris piam, cur pro plantationibus pulchris et bonis, quod Aquila et Theodotio ac Symmachus interpretati sunt, nos fidelem plantationem dixerimus. Verbum ALEPH litteram scribatur, per AIN, et dicatur NEAMENIM , pulchram significat. Unde et Noemi, quae hac littera scripta est, loquitur in Ruth : Nolite me vocare NOEMI  , id est pulchram, sed vocate me amaram. Vae multitudo populorum mtorum, ut multitudo maris sonanbunt populi sicut sonitus aquarum inundantium, et increpabit eum, et fugiet procul; Et rap
Abbreviated transcription (Latin):
quia non recipis filium. Qui enĩ
credit in patrem credit infilium :¬
& quic germen alienum blas¬
phemiae contra ihm̃ seminasti in
synagogis satanae. Ideo nonuin¬
demiabisuuam sed labrus cam
cum que uisum fuerit florem
germentuum &aliquamum¬
aliquando ad fructus uenire
collegendos in die hereditatis do¬
lebis grauiter cernens gentium
populum tibi esse praelatum.
Vnde & apostolus loquitur
Tristitia mihi est magna & in¬
digens dolor cordismei : Opta¬
bam enim ego ipse anathema
eẽ axp̃o profratribus meis qui
sunt cognatimei. iuxta carnem
qui sunt isrlitae. quorum est
adoptio filiorum & legis latio &
gloria &testamentum & repro¬
missio ⁊ quod non solum pau¬
lus sed &omnis scs̃ loquitur uo¬
lens cum ramis oleastrem &iam
radicem: saluam esse here ditas
autem illa est. quam ad nõ conse¬
quimur. dequa a postolus ait.
diuisiones autem gratiarum su¬
idem autem ds̃ qui operatur om
nia in omnibus :Mir &ur quis¬

Expanded text:
quia non recipis Filium. Qui enim quia non recipis Filium. Qui enim credit in Patrem, credit et in Filium. Et quia germen alienum blasphemiae contra Jesum seminasti in synagogis Satanae, ideo non vindemiabis uvam, sed labruscam. Cumque visum fuerit florere germen tuum, et aliququando ad fructus veneris colligendos in die haereditatis dolebis graviter, cernens gentium populum tibi esse praelatum. Unde et Apostolus loquitur: Tristitia mihi est magna, et indesinens dolor cordi meo. Optabam enim ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis, qui sunt cognati mei juxta carnem, qui sunt Israelitae, quorum est adoptio filiorum, et legislatio, et gloria, et testamentum, et repro . Quod non solum Paulus, sed et omnis sanctus loquitur, volens cum ramis oleastri etiam radicem salvam esse. Haereditas autem illa est, quam a Domino consequimur, de qua Apostolus ait: Divisiones autem gratiarum sidenia in omnibus. Miretur quis
Abbreviated transcription (Latin):
minaueris florebit in messemin
die hereditatis quando pater homi¬
nis dathereditatem filus suis
Proeo quod nos iuxta aquilam & sr¬
machum. & Lxx interprecta¬
ti sumus indie hereditatis qđ
hebraicae dicitur. diom uedela
legi potest in hebraico indie pesn¬
ma & proeo quod a quila & theo¬
dotio interpretatisunt. & do¬
lebit homo nos docti ab hebrae¬
is pro homine qui lingua eorum
dicitur. enos interpreta¬
tisumus anos. idest graui¬
ter. decuius uerbi ambiguitate
siuitae huiusspatium fuerit.
in hieremiam plenius dissere¬
mus ubiuꝑxta Lax dicitur &
homo est &quis cognoscit eum
Dicamergo quod proposui
quia oblataes terra iudae adi
saluatoris tui. & eius qui tibi
praebuit fortitudinem non
es recordata : Propterea qui¬
dem plantabis plantationem fi¬
delem. siue utaquila & theo¬
dotio interpre etatisunt ⁊ pulchrã
aut sr̃machus bonam. unum
dm̃ p̃dicant. sed germenalienũ
seminabis non recipiens patrẽ

Expanded text:
minaveris, florebit in messem in minaveris, florebit in messem in die haereditatis: quando sicut pater hominis dat haereditatem filiis suis. Pro eo quod nos juxta Aquilam et Symmachum et LXX interpretati sumus, in die haereditatis, quod Hebraice dicitur BIOM NEHELA  , legi potest in Hebraico, in die pessima. Et pro eo quod Aquila et Theodotio interpretati sunt, et dolebit homo: nos docti ab Hebraeis, pro homine qui lingua eorum dicitur ENOS, interpretati sumus ANUS  , id est, graviter: De cujus verbi ambiguitate, si vitae hujus spatium fuerit, in Jeremia plenius disseremus, ubi juxta LXX dicitur: Et homo est, et quis cognoscet eum? Dicam ergo quod proposui: Quia oblita es, terra Judaea, Dei Salvatoris tui, et ejus qui tibi semper praebuit fortitudinem, non es recordata; propterea plantabis quidem plantationem fidelem, sive ut Aquila et Theodotio interpretati sunt, pulchram; aut ut Symmachus, bonam, unum Deum praedicans: sed germen alienum seminabis, non recipiens Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
amorraei. &euaei. siue c&ere
gentes quae habitabant inter¬
ra repromissionis. dereliquerun
uomeres & segetes &aceruos in
agris atque fugerunt. Ne ab
hostibus occuparentur : sic ce¬
tera iuidaea. &omnis urbis illi¬
us romustissimae romanis iu¬
daeam uastantibus & obsiden¬
tibus hierus alem a suis habitato¬
ribus derelittae sunt: & fit
a postropha adipsam terram iu¬
deae. idest adeos qui habitabañ
in illa: haec autem uniuersa ꝑ¬
pessaes. quia oblita es dĩ saluato¬
ristui quo dinter pretatur i hs̃.
recordata: Causaergo deserta¬
rum urbium iudaeae obliuio sal¬
uatoris est. quiin principio hu¬
ius proph&cae diexerat is rahel.
menon cognouit & populus meus
me non intellexit : Propterea
plantabis plantationem fidelem
& germen alienum semin abis.
in dieplantationis tuae labrus¬
ca & mane sementuum florebit
ablata est messis indieheredi¬
tatis. & dolebis grauiter : laxe.
Ideo plantabis plantationem fidelem
& semen infidele. & indiequa

Expanded text:
Amorrhaei, et Evaei, sive caeterae Amorrhaei, et Evaei, sive caeterae gentes quae habitabant in terra repromissionis, dereliquerunt vomeres, et segetes, et acervos in agris, atque fugerunt, ne ab hostibus occuparentur: sic terra Judaea, et omnes urbes illius robustissimae, Romanis Judaeam vastantibus et obsidentibus Jerusalem, a suis habitatoribus derelictae sunt. Et fit apostropha ad ipsam terram Judaeae, id est, ad eos qui habitabant in illa. Haec autem universa perpessa es, quia oblita es Dei Salvatoris tui, qui interpretatur Jesus, recordata. Causa ergo desertarum urbium Judaeae, oblivio Salvatoris est, qui in principio hujus Prophetae dixerat: Israel me non cognovit, et populus meus Al. me non intellexit. Propplantabis plantationem fidelem, et germen alienum seminabis. In die plantationis tuae labrusca, et mane semen tuum florebit: ablata est messis in die haereditatis, et dolebit graviter. LXX: Ideo plantabis plantationem infidelem, et semen infidele, et in die qua
Abbreviated transcription (Latin):
&oculi eius ad scm̃ isrł respicient
& non inlinabitur ad altaria quae
fecerunt manureius. & quae ope¬
ratisunt digiti eius non respicien
lucus & delubra : In illo tempore
quando depopulo isrł cui prius di¬
cebatur oliuam fructiferam. Vo¬
cauit tedns dr̃ tuus. & de qua
in psalmis legimus. filii tui sicut
no uella oliuarum in circuita men¬
sȩtuae : Prosiccitate gratiae
repperit : sub intrabit gentium
plenitudo. & nequatuam ad
ido lamanu facta sed ad dm̃ suum
tempnent. scientes illud scriptũ :
Omnis plantatio quiom non
& segetes quae derelictae sunt
a facie filiorum israhel. &eris
deserta. quia oblitaes dĩ sal¬
uatoris tui. & fortis adiuto¬
ristui. non es recordata : Lax
Indie illa erunt ciuitates tuae
derelictae sicut dereliqu ert̃
amorraei. &euaei. a facie
filiorum israhel. &erunt de¬
sertae quia de reliquistidm̃ sal¬
uatoremtuum. &dnĩ auxilia¬
toristui nones recordata : Quo¬
modo sub moyse &ihũ filio naue.

Expanded text:
et oculi eius ad Sanctum Israhel respicient et oculi eius ad Sanctum Israhel respicient et non inclinabitur ad altaria quae fecerunt manus eius et quae operati sunt digiti eius non respiciet lucos quando de populo Israel, cui prius dicebatur, Olivam fructiferam vocavit te Dominus Deus tuus : et de quo in Psalmis legimus: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae , pro siccitate gratiae repererit, subintrabit gentium plenitudo, et nequaquam ad idola manufacta, sed ad Deum suum temnent, scientes illud scriptum: Omnis plantatio quam non et segetes, quae derelictae sunt a facie filiorum Israel. Et erit deserta, quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. LXX: In die illa erunt civitates tuae derelictae sicut dereliquerunt Amorrhaei, et Evaei a facie filiorum Israel. Et erunt desertae, quia dereliquisti Deum Salvatorem tuum, et Domini auxiliatoris tui non es recordata. Quomodo sub Moyse, et Jesu filio Nave,
Abbreviated transcription (Latin):
supra ephraim. pharis a eos scri¬
bas que significent ⁊ denique lax
prouedle raphaim. uallem durã
interpraȩtati sunt. ut duritiam
cordis iudacici exprimerent. de
quorum humilitate leguntur qua¬
si instipula spicae & quasi luin¬
uenit percussio iudacorum : oliua
illa populus isrł. quae sub moy¬
se sexcenta milia habuit armato¬
rum & sub dauid numeratds aio¬
ab innumerabilem. populum uix
paucos fructus offerre potuit dño
saluatori. ⁊ duas oliuas paulum &
barnaban. & tres oliuas p&crum
&ia cobum & iohannem. qui & in
montem trans figuratum dnm̃ cons¬
pexerunt. & ad archi synagogifi¬
liam irecum dñõ meruerunt
quattuor autem & quinque oliuae
reliquos uiiii faciunt a postolos
in quibus iudae proditoris locum.
mathias obtinuit.: quiutique ꝓ
diuersitate gratiarum quae nobis
rum. & legis inse uolumina demons¬
trarent quacsi p̃dicatores utriusq
instrumenti: Indie illa inclina¬
bitur homo ad factorem suum

Expanded text:
supra Ephraim. Pharisaeos Scrisupra Ephraim. Pharisaeos Scribasque significent. Denique LXX, pro valle Raphaim, vallem duram interpretati sunt, ut duritiam cordis Judaici exprimerent. De quorum humilitate eliguntur quasi in stipula spicae et quasi in vinvenit percussio populi Judaeorum, oliva illa populi Israel, quae sub Moyse sexcenta millia habuit armatorum , et sub David, numerante Joab, innumerabilem populum , vix paucos fructus offerre potuit Domino Salvatori: duas olivas Paulum et Barnabam, et tres olivas Petrum et Jacobum, et Joannem , qui et in monte transfiguratum Dominum conspexerunt, et ad archisynagogi filiam ire cum Domino meruerunt . Quatuor autem et quinque olivae reliquos novem faciunt Apostolos, in quibus Judae proditoris locum Matthias obtinuit, qui utique pro diversitate gratiarum, quae nobis rum et Legis in se volumina demonstrarent, quasi praedicatores utriusque Instrumenti . In die illa inclinabit
Abbreviated transcription (Latin):
erit. & brachium eius spicas le¬
g&. Merit sicut quaerens in
ualle raphaim & relinqu&ur
in eo sicut racemus & sicut excus¬
sio oleae duarum auttrium oliua¬
rum in summit taterami : siue
quat tuor aut .v. in cacuminibus
postquam reliquiae syriae fuerint
sicut qͣndam suit gloria filiorũ
israhel. & delicto eorum salus
gentibus data. Tunc ad tenua¬
bitur omnis gloria iudaeorum
qua gloriosi erant in uni uerso
orbe : & pinguaes carnes eorũ
tabesc& non habentium pro¬
phecas non signa atque uirtutes
non praesens auxiliõ dĩ  non
sacerdotii dignitatem. sedom¬
ne corpus gentis eorum emar¬
cesc& & redigecur adnihilũ:
Cumque dicatur deuocatione gen¬
tium messis multa. operarii
autem pauci. illipauperes mes¬
sis reliquias quaepera postolos
saluatae sunt &rarissimas spi¬
cas legent. nonde montibus & rec¬
tir locis. sedin uallem raphaim
idẽ in litterae ulitatem : &
considera quo draphaim quigi¬
gantes inter praetantur. sicut

Expanded text:
erit, et brachium eius spicas leerit, et brachium eius spicas leget, et erit sicut quaerens spicas in volle Rafaim. Et relinquetur in eo sicut racemus et sicut excussio oleae duarum aut trium olivarum in summitate rami sive quattuor aut quinque in cacuminibus Postquam reliquiae Syriae fuerint, sicut quondam fuerat gloria filiorum Israel, et delicto eorum salus gentibus data, tunc attenuabitur omnis gloria Judaeorum, qua gloriosi erant in universo orbe, et pingues carnes eorum tabescent, non habentium prophetas, non signa atque virtutes, non praesens auxilium Dei, non sacerdotii dignitatem: sed omne corpus gentis eorum emarcescet, et redigetur ad nihili. Cumque dicatur de vocatione gentium: Messis multa, operarii autem pauci , illi pauperes messis reliquias, quae per Apostolos salvatae sunt, et rarissimas spicas legent, non de montibus, et erectis locis, sed in valle Raphaim, id est in litterae vilitate. Et considera quod Raphaim, qui gigantes interpretantur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bili. alii uero dicunt exlic
arbore male ficis artibus
Mistua idest odia concita¬
ri ⁊ Ergo qui prius erant inde¬
serto gentilium. & inodio
nominis xp̃iani. xp̃i gregi¬
bus seruient qui requi escent
incis. & non erit qui exterreat
quia dñs habitabit inter eos.
& pr esente pastore. lupum
timere non poterunt. ⁊ Tunc
cessabit adiutorium dĩ. Ab
efphrem qui in hoc loco intel¬
leguntur scribae & pharisaei.
iuxta os ee proph&ciam : qui
contrarius populo dĩ epphraum
nomin at : & regnum cersabit
ada masco : ut nequa quam pec¬
catum. & pec cati princeps
diabulus regn& indamasco.
quae prius sangiunem diligebat:
sed reliqui ae siriae. Cos qui
exgentibus crediderunt: sint
sicut prius fuerant. filii isra¬
hel ablato ab illis regno dĩ.
& tradito gentibus quae faci¬
unt fructus eius sicut dñs dr̃
exercituum locutus est per
indie illa ad tenuabitur gloria
ia cob. &pinguescarnes eius
tabescae. Ceritsicut con¬
gregans in merse quod restite¬

Expanded text:
bili . Alii vero dicunt ex hac bili . Alii vero dicunt ex hac arbore maleficis artibus μίστρα, id est, odia concitari. Ergo qui prius erant in deserto gentilium, et in odio nominis Christiani, Christi gregibus servient, qui requiescent in eis, et non erit qui exterreat, quia Dominus habitabit inter eos, et praesente Pastore, lupum timere non poterunt. Tunc cessabit adjutorium Dei ab Ephraim, qui in hoc loco intelliguntur Scribae, et Pharisaei, juxta Osee prophetiam, qui contrarios populo Dei, Ephraim nominat . Et regnum cessabit a Damasco, ut nequaquam peccatum, et peccati princeps diabolus regnet in Damasco, quae prius sanguinem diligebat; sed reliquiae Syriae, id est, qui ex gentibus crediderunt sint sicut prius fuerant filii Israel, ablato ab illis regno Dei, et tradito gentibus, quae faciunt fructum ejus, sicut Dominus Deus exercituum locutus est per in die illa, attenuabitur gloria Iacob, et pingues carnes eius marcescent; et erit sicut congregans in messe quod restit
Abbreviated transcription (Latin):
desistent. &erunt sicut acer¬
uus lapidum inruina : Quomo¬
doenim acerui lapidum qui ina¬
gris dispersi sunt in unum tmu¬
lum conportantur. sic de uniuer¬
sis nationibus a ceruus credenti¬
um congregatus est inruina po¬
puli iudaeorum illis cadentib
& nobis surgentibus derelictae
quoque ciuitates. Moex id est
miricon ecclesiasticis gregibus
erunt. ut quas iudaei reseruaran
nos in colamus siue destructa
ido latria extru&ur euangeliũ:
hoc & nostruis temporibus ui¬
deur essecompl&um se¬
rapium alexandriae. & ⁊myr¬
nae templum gazae in ecle¬
sias dñi surrexerunt. &ciuita¬
tes aroer̃. euangelicis gre¬
gibus praeparatae sunt. atoen
idest mirici nascuntur inde¬
sertis locis uxta illud quod scrip¬
tum est. in maledictione eius
hominis qui confidit in homi¬
nem. &ad nõ recedit cor eius
Erit inquid qua si miricie
indeserto. & non uidebit
cum ueneritbona. sed habita¬
bit insiccitate in dererto in
terra sal suginis & in habita¬

Expanded text:
desistent, desistent, vus lapidum in ruina. Quomodo enim acervi lapidum, qui in agris dispersi sunt, in unum tumulum comportantur: sic de universis nationibus acervus credentium congregatus est in ruina populi Judaeorum, illis cadentibus, et nobis surgentibus. Derelictae quoque civitates AROER  , id est, myrice, Ecclesiasticis gregibus erunt, ut quas Judaei deseruerunt, nos incolamus: sive destructa idololatria exstruetur Evangelium. Hoc et nostris temporibus videmus esse completum: Serapium Alexandriae, et Marnae templum Gazae in ecclesias Domini surrexerunt, et civitates Aroer Evangelicis gregibus praeparatae sunt. Aroer, id est, myrice, nascuntur in desertis locis, juxta illud quod scriptum est in maledictione ejus hominis qui confidit in homine, et a Domino recedit cor ejus: Erit, inquit, quasi myriceo, et non videbit bonum cum venerit; sed habitabit in siccitate, in deserto, in terra salsuginis et inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ẽẽ contrarium sunparale¬
pome non libro la&adedam asco
& nunc inesaia tristitia pr edicen¬
tur quia & ipn isrł quicerte por¬
tiodĩ est nunc aduersa nunc pros¬
pera nuntiantur. & quo modo ẽ
srł iuxta carnem &ad genter di¬
citur. uos gentes iuxta carnem.
quidicimini praeputium. ab ea
que appellatur in carne circum¬
cisio ⁊ sice contrario ẽ issł. uxxta
spm̃. & sunt gentes uxta spm̃
& inter c&eras gentes est damas¬
cus iuxta spm̃. Ne tantum iu¬
daicis fabulis adqui escamus ÷
Eccedamascus desin& esse ciui¬
tas. &erit sicut aceruus lapidũ
Emruina de relictae. ciuitates¬
aroer gregibus erunt. &re qui¬
Cescent ibi & nonerit qui exter¬
Sreat. cessabit ad iutorium ab
ephraim. & regnum dedamasco
E& reliquiae syriae sicut gloria
filiorum isrł erunt dicit dñr
cum. uocatio gentium sig¬
nificaturi quae ama Ebant
uel bibebant sanguinem : quie
post quam in xp̃o crediderint pris¬
tinae conuersationis ciuitas esse

Expanded text:
tur esse contrarium, si in Paralitur esse contrarium, si in Paralipomenon libro laeta de Damasco, et nunc in Isaia tristia praedicentur: quia et de ipso Israel, qui certe portio Dei est, nunc adversa, nunc prospera nuntiantur. Et quomodo ad Israel juxta carnem, et ad gentes dicitur: Vos gentes juxta carnem, qui dicimini praeputium ab ea quae appellatur in carne Circumcisio: sic econtrario est Israel juxta ritum, et sunt gentes juxta spiritum, et inter caeteras gentes est Damascus juxta spiritum, ne tantum Judaicis fabulis acquiescamus. Ecce Damascus desinet esse civitas, et erit sicut acervus lapidum in ruina. DeAroer gregibus erunt, et requiescent ibi, et non erit qui exterreat. Et cessabit adjutorium ab Ephraim, et regnum a Damasco: Et reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt: dicit Dominus cum vocatio gentium significatur, quoniam amabant, vel bibebant sanguinem, quae postquam in Christo crediderint, pristinae conversationis civitas esse
Abbreviated transcription (Latin):
tra io as regem iudaeorũ exer¬
citus syriae &uenerit hierus alẽ
&omnes principes populi inter¬
fecerit cunctamq: praedam mise¬
rit regidamasco quicum paucis
iuiris uenerat. &dr̃ tradiderat
inmanueorum multitudinem
magnamnimis. Eo quod reliquis¬
sent dnm̃ patrum suorum: quod
iuxta anago geñ. & futurarũ tr¬
pus considerandum est utrum
hoc ad tempus dominici aduentus
referre ualeamus: postfinem
enim anni acceptabilis in quo a
saluactore euangelium predica¬
tum est. ascendit dedam asco
gentium exercitus in paucis uiris
contra iudam. &hierus alem . qui
reliquerunt dnm̃. Eomnes eox
leges ac proph&arum abstulere
nem totius mundi adhuc tunc fi¬
deles & in toto orbe dispersorum
iudaeorum paucierant. & tamen
dñs tradidit hierus alem in mani¬
reor & saulum qui postea pauli. ex
uirtute nomen accepit. qui a ȩmu¬
latorerat legis issedamasco. & con¬
tra credenter exgentibus pugna
lem see iuda eos expugnaturur
ascon der&. Nec alicui uidea¬

Expanded text:
tra Joas regem Judaeorum exertra Joas regem Judaeorum exercitus Syriae, et venerit Hierusalem, et omnes principes populi interfecerit, cunctamque praedam miserit regi Damasci, qui cum paucis viris venerat, et Deus tradiderat in manu eorum multitudinem magnam nimis, eo quod reliquissent Dominum patrum suorum. Quod juxta anagogen et futurorum typum considerandum est: utrum hoc ad tempus Dominici adventus referre valeamus. Post finem enim anni acceptabilis, in quo a Salvatore Evangelium praedicatum est, asgentium exercitus in paucis viris contra Judam et Jerusalem, qui reliquerant Dominum: et omnes eorum Legis ac Prophetarum abstulere nem totius mundi, adhuc tunc infidelis, et in toto orbe dispersorum Judaeorum, pauci erant; et tamen Dominus tradidit Jerusalem in manireor, et Saulum, qui postea Pauli ex virtute nomen accepit, quia aemulator erat Legis, isse Damascum, et contra credentes ex gentibus pugnarlem Judaeos expugnaturus ascenderet. Nec alicui videa
Abbreviated transcription (Latin):
tes : postea redigatur ad paucos.
uel qui prius multus erat indiuitus
peccatorum postpaenitentiam.
paruus & pauper sit inmalitia:¬
eptimus liber id est iuxta
a nagogen secundus est immo ex¬
tremus. in hoc enim decem uisio¬
num tropologica explanatio ter
um pr ecibus xp̃o auxiliante con¬
pleuero ueniam adoctauum &u
trãque explanationem uxxta pri¬
ores usque ad quartum librumpa
Symachus &theodotio ad sumpti¬
odamasci. Lxx uerbum contra
damascum. addentes desuo. qđ
& mmo ab fecere principio: Da
masci primũ nomen in genesi
legimus. quiante isa ac fuit uer¬
naculus abraham &putabatur he¬
res nisi esset sarrae filius expro¬
missione generatus. Inter p̃ta¬
turautem aut sanguinis poculum.
aut sanginem bibens. aut sanguinis
cilicii. quae omnia populo con¬
ueniunt &nicorum. qui ante
fidem xp̃i amicus erat sanguinis
&crudelitatis. & digna opera
planctu agebat. & sacco : Indie¬
rum libro narrat historia. quod
implao anno as cenderit con¬

Expanded text:
tes, postea redigatur ad paucos; tes, postea redigatur ad paucos; vel qui prius multus erat in divitiis peccatorum, post poenitentiam parvus et pauper sit in malitiaeptimus liber idem juxta anagogen secundus est, immo extremus. In hoc enim decem visionum tropologica explanatio termum, precibus, et Christo auxiliante complevero, veniam ad octavum, et utramque explanationem juxta priores, usque ad quartum, libros, parSymmachus et Theodotio, Assumptio Damasci: LXX, Verbum contra Damascum, addentes de suo, quod in Moab fecere principio. Dmasci primum nomen in Genesi legimus , qui ante Isaac fuit vernaculus Abraham et putabatur haeres, nisi esset Sarae filius ex promissione generatus. Interpretatur autem aut sanguinis poculum, aut sanguinem bibens, aut sanguis cilicii, quae omnia populo conveniunt Ethnicorum, qui ante fidem Christi amicus erat sanguinis et crudelitatis, et digna opera planctu agebat et sacco. In Dierum libro narrat historia , quod impleto anno ascenderit con
Abbreviated transcription (Latin):
sadoc trina pro lucro cuncta faci¬
at. atq compendio: Omnis enĩ
mercennarius qui non est pastor
cuius non sunt oues cũ uiderit lupũ
uenientẽ fugit qui a mercennarius
est. &ouer ad eum nom pertinent
Quã obrem puto aduenam & mer¬
cennarium desanctis non comede¬
res nec seruos scõrum eẽ partici¬
pes : non enim obdilectionẽ dñi sed
obmercedem cuncta faciunt: quico¬
medunt domus uiduarum & propri¬
os adducunt gregos ut lanis corũ
uestiantur & lac mulgeant: & ud
de doctrina mercennaria diximus
referamus adcetera. si prae beo els¬
mosĩnam ut glorificer ab hominib:
recepimercedẽ meã & mercenna¬
rius appellandus sum sic astũ eẽ
mesimulo & aliud est in conscien
tiai habeo gloriãmercennarii: sed
supplicia peccatoris. & in conpara¬
tione duorum malorum : leuius
malum est. aperte peccare : quam
simulare. & fingere scitatẽ :llerũ
& ihocꝓ fectus ẽ mo ab : ut qui prius
multor erroris sui habebat comi¬

Expanded text:
sa doctrina pro lucro cuncta facisa doctrina pro lucro cuncta faciat atque compendio. Omnis enim mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves, cum viderit lupum venientem fugit, quia mercenarius est, et oves ad eum non pertinent . Quam ob rem puto advenam et mercenarium de sanctis non comedere, nec servos, sanctorum esse participes. Non enim ob dilectionem Domini, sed ob mercedem cuncta faciunt, qui comedunt domos viduarum, et proprios adducunt greges, ut lanis eorum vestiantur, et lac mulgeant . Quod de doctrina diximus mercenaria, referamus ad caetera. Si praebeo eleemosynam, ut glorificer ab hominibus, recepi mercedem meam, et mercenarius appellandus sum. Si castum esse me simulo, et aliud est in conscientia mea, habeo non gloriam mercenarii, sed supplicia peccatoris. Et in comparatione duorum malorum, levius malum est aperte peccare, quam simulare et fingere sanctitatem. Verum et in hoc profectus est Moab, ut qui prius multos erroris sui habebat comi
Abbreviated transcription (Latin):
modicus & nequaquam multus
tunc ingloriosus esse desistat .
& hoc notandum quodiuxta
hie zechi elis proph&am quan¬
do diespro annis numerantur.
maiora peccauerant. supputen¬
tur in poenis anni cc̃clav. ut
cordiam : potentes autem poten¬
ter tormenta patientur & seruis
quiscit uoluntatẽ dominisui & non
facit eam: uapulabit multum ⁊
Moabigitur quia externus erat
necde populo dĩ. sed relicto errore
conuersus non annis pluribus par
quetur: Isti sunt anni de quibus
&alibi legimus : Recordaminidi¬
erum saeculi. &iterum. Cogitaui
dies antiquos & annos a&ernor
mmente habui. si enim umbrae
& exemplaribus seruiebat iuxta
carnem isrł. &omnis eorum sol¬
lemnitas futurorum erat typus:
quarenon &anni praesentis tẽpo¬
ris futura tem pora praefigurent
Denique & malio loco legimus
Quid faci&is in diebus conuentus
& in diebus festiuctatis dñi  quod¬
que iungitus. quasi anni mer¬
connaru: Hoc ostendit quod fal¬

Expanded text:
modicus, et nequaquam multus, modicus, et nequaquam multus, tunc, inglorius esse desistat. Et hoc notandum, quod juxta Ezechielis prophetiam, quando dies pro annis numerantur Imajora peccaverant, supputentur in poenis anni trecenti nonretur misericordiam: potentes autem potenter tormenta patientur . Et servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit eam, vapulabit multum . Moab igitur quia externus erat, nec de populo Dei, sed relicto errore conversus, non annis pluribus, sedquetur. Isti sunt anni, de quibus et alibi legimus: Recordamini dierum saeculi , et iterum: Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Si enim umbrae et exemplaribus serviebat juxta carnem Israel, et omnis eorum solemnitas futurorum erat typus, quare non et anni praesentis temporis futura tempora praefigurent? de quibus et in alio loco legimus: Quid facietis in diebus conventus, et in diebus festivitatis Domini? Quodque jungitur, Quasi anni mercenarii , hoc ostendit, quod fal