comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pͣtatꝰ ẽ: quẽ & nos secuti sumꝰ.
tere q̃ seripta st̃. Cũ mons oliuet
grandi uoragine pͣruptꝰ fuerit. ita
ut una pars uoraginis adorientẽ.
altera ad occident̾e respiciat. repen¬
te &. in ipsa uoragine excelso ex u¬
traq parte pͣrupto. alia uorago
rũpet᷑ ad aqͥlonẽ. alia ad austrũ &
pͣruptũ qͥ drangulũ fiet: ut quadri¬
fariã in qͣtuor plagas. orientis. &
occidentis. aqͥlonis & austri. uorago
tendat᷑. e fugietis inqͥt ad uallem
q̃ est int̾ feplũ & syon: hi eñi tẽplie
sẏon duo montes. dei montes appelbo¬
t᷑ qͥa uallis illa montis oliueti.q̃ pr¬
ruptis hinc atq inde montibꝰ cingt᷑
usq ad tẽpli montẽ qͥ sc̃s ẽ. suã uor¬
ginẽ trahet .T.erre motꝰ auͣ in dieb
ozie regis iuda. illius tẽporis tradt᷑.
qͥndo ozias qͥ altero nomine araris
đr. inlicitũ sibi sacerdociũ uindrat
conatꝰ lepra infronte ꝑcussus ẽ Ie¬

Expanded text:
interpretatus est, quem et nos secuti sumus. tere quae scripta sunt: Cum mons Oliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad Orientem, altera ad Occidentem respiciat, repente et in ipsa voragine excelsa ex utraque parte praerupto, alia vorago rumpetur ad Aquilonem, alia ad Austrum, et praeruptum quadrangulum fiet, ut quadrifariam in quatuor plagas Orientis et Occidentis, Aquilonis et Austri vorago tendatur. Et fugietis, inquit, ad vallem quae est inter templum et Sion. Hi enim templi et Sion duo montes, Dei montes appellantur; quia vallis illa montis Oliveti, quae praeruptis hinc atque inde montibus cingitur, usque ad templi montem qui sanctus est, suam voraginem trahet. Terraemotus autem in diebus Osia regis Juda, illius temporis traditur, quando Osias, qui altero nomine Azarias dicitur, illicitum sibi sacerdotium vendicare conat
Abbreviated transcription (Latin):
urbe ꝑmanserit. & illo tepore & aliis
ad ꝓbat᷑: septentrionalẽ urbis &. infe¬
riore partẽ e̾e̾ captã. montẽ aũ tem¬
pli & syon in qͦ arx. erat integrã
remansisse. Iudei hec sub goge̾e
dicunt cõplenda: alii tẽporibꝰ ma¬
cȩdonũ .a. egypcioꝵ diuersarũq
genciũ. ex parte transacta: nos tẽ¬
poris ueritatẽ dñi sciencie lelin¬
quentes q̃ scripta st̃ explane mus.

Expanded text:
s approbatur, septentrionalem urbis et inferiorem partem esse captam, montem autem templi, et Sion, in quo arx erat, integra remansisse. Judaei haec sub Gog dicunt esse complenda: alii temporibus Macedonum et Aegyptiorum, diversarumque gentium ex parte transacta. Nos temporis veritatem Domini sententiae relinquentes, quae scripta sunt, explicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
uarũ qͥest ẽtra ihrłm. adorienta¬
lẽ plaga .&. scindet᷑ mons oliuarũ.
media pars eiꝰ adorient̾ẽ .e. me¬
dia pars illius ad mare uoragine
magna nimis. E gredi dnm̃ .&.
pugnare ẽtra gentes & stare pe¬
des eiꝰ suꝑ mont̾e oliueti & cete¬
ra q̃ inscripturis antropopatos

Expanded text:
est contra Jerusalem ad Orientalem plagam. Et scindetur mons Olivarum, media pars ejus ad Orientem, et media pars illius ad mare, voragine magna nimis. Egredi Deum, et pugnare contra gentes, et stare pedes ejus super montem Oliveti, et caetera quae in Scripturis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ oliueti. & ipsũ montẽ in
duas partes ẽẽ diuisũ. ut c̃tra o¬
rientẽ unius partis habeat scis¬
sura pͥncipiũ. & altera pars finẽ
tendat ad occidentẽ: &. in medio
ad austrũ alia diuidat᷑ Et se¬
parabit᷑ mediũ montis ad aqͥlo¬
nẽ. & mediũ eiꝰ ad meridiem: &

Expanded text:
montem Oliveti, et ipsum montem in duas partes esse divisum, ut contra orientem unius partis habeat scissura principium, et altera pars finem tendat ad Occidentem: et in medio ad Austrum alia dividatur. Et separabitur medium montis ad Aquilonem, et medium ejus ad Merid
Abbreviated transcription (Latin):
legentes: q̃ litterȩ sola inter se di¬
stant magnitudine: & si. ioth. lega¬
t᷑. meũ significat: si. uaũ. eiꝰ. Miror
aũ qͦsdã hanc ꝓpheciã. quã euan¬
gelista matheus retulit ad dnm
saluatorẽ. postꝗͣ. passionẽ eiꝰ fuge¬
re discipłi & tẽ eã dicit ee̾ cõpletã.
allegoricis intͣp̃tacionibꝰ uelle
tenuare. & dũ plus cupiunt uide¬
ri nosse quã ceteri: ueritatis re¬
głam ñ te nere. Refert eñĩ euange¬
lista matheus. Tũc dieit illis iħs
Om̃s uos scandalũ paciemini in me.
in ista nocte.Scͥptũ enĩ ẽ ꝑcuciã¬

Expanded text:
legentes, quae litterae sola inter se distant magnitudine; et si JOD legatur, meum significat: si VAU, ejus. Miror autem quosdam hanc prophetiam quam evangelista Matthaeus retulit ad Dominum Salvatorem postquam in passione ejus fugere discipuli, et tunc eam dicit esse completam allegoricis interpretationibus velle tenuare, et dum plus cupiunt videri nosse quam caeteri, veritatis regulam non tenere. Refert enim evangelista Matthaeus: Tunc dicit illis Jesus: omnes vos scandalum patiemini in me in 911 ista nocte.
Abbreviated transcription (Latin):
nec uxorũ stuprũ ab hostibꝰ. ꝓhibere po¬
ter̃t. iuxta illud qͦdalibi legimꝰ. Qͥ con¬
gregati st̃ in medio tui gladio cadent.
& filios ur̃os in c̃spectu ur̃o allident:
habebũt. Qͦd nichil crudelius nichilq
miserius inueniri potest: ut timore
mortis ꝓpͥe. nec salutẽ filioꝵ. nec uxoꝵ
pudiciciã defende audeant. Hoc ipsũ
& amos ꝓpħa: ad amasiã impiũ sacerdo¬
tẽ cõminans loqͥt᷑. Sror tua in ciuita¬
te fornicabit᷑ .&. filii tui & filiȩ ingla-

Expanded text:
nec uxorum stuprum ab hostibus prohibere poterunt, juxta illud quod alibi legimus: Qui congregati sunt in medio tui, gladio cadent et filios vestros in conspectu vestro allident, habebunt , quo nihil crudelius nihilque miserius inveniri potest, ut timore mortis propriae, nec salutem filiorum, nec uxorum pudicitiam defendere audeant. Hoc ipsum et Amos propheta ad Amasiam impium sacerdotem comminans loquitur: Uxor tua in civitate fornicabi
Abbreviated transcription (Latin):
uarũ ad oriente & ad occidentẽ
uocacione genciũ & ab iectione iu¬
deoꝵ fuerit seꝑatꝰ rursũ alia ses¬
sura fiet aqͥlonis & austri. Aquilo
iunget᷑ occidenti. auster. orientali
plage. Ad si nistr̃a stabit eireũcisio
ad dex terã popłs xꝑ ianꝰ. De his dls¬
bꝰ uentis. eccła loqͥt᷑. Surge aqͥlo &
ueni auster: ut aquilo uento frig¬
dissimo recedente qͥ int̾p̃tatꝰ diaboł
auster calidꝰ uentꝰ adueniat. quẽ
sponsa ꝑ qͥrens ant. Ubi paseis. ubi
cubas in meridie: De qͦ ẜ abachuc mi¬
fice loqͥt᷑. Deus de theman ueniet.
ꝓqͥ inhebraico scͥptũ ẽ. ab austro. iq
c̃ a luce plenissima. De qua alibi
psal mista conelamat. In luminans
cumirabilit̾ a montibꝰ et̾nis. Cũ
aũ tanta fuerit quoꝵ popłoꝵ in
toto orbe diuisio. ut alii adorientẽ

Expanded text:
arum ad Orientem et Occidentem vocatione Gentium et abjectione Judaeorum fuerit separatus, rursum alia scissura fiet Aquilonis et Austri. Aquilo jungetur Occidenti, Auster Orientali plagae; ad sinistram stabit Circumcisio, ad dextram populus Christianus. De his duobus ventis Ecclesia loquitur: Surge, Aquilo, et veni, Auster , ut Aquilone vento frigidissimo recedente, qui interpretatur diabolus, Auster calidus ventus adveniat, quem sponsa perquirens, ait: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? De quo et Abacuc mystice loquitur: Deus de Themam veniet , pro quo in Hebraico scriptum est: Deus ab Austro, id est, a luce plenissima. De qua alibi Psalmista conclamat: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Cum autem tanta fuerit duorum populorum in toto
Abbreviated transcription (Latin):
tis diebꝰ uitȩ tuȩ. spinas & tribulo
germinabit tͥ.& comedes herb̃:
rȩ. & in sudore uultꝰ tui uescers
pane.Cũq se ostenderit ad hocni¬
tũ ut insudore faciei suȩ comedat
panẽ suũ. introgabit eũ altͣ & dies
Qͥd sibi uolunt iste plage. ł hec uis¬
nera: q̃ inmedio manuũ tuarũst

Expanded text:
spinas et tribulos germinabit tibi: et comedes herbas terrae: et in sudore vultus tui vesceris pane . Cumque se ostenderit ad hoc natum, ut in sudore faciei suae comedat panem suum, interrogabit eum alter, et dicet: Quid sibi volunt istae plagae, et haec vulnera quae in medio manuu
Abbreviated transcription (Latin):
subsannauit eos. &. infurore suo ẽtur¬
bauit illos intantũ ut apls qͦq cer¬
nens eos annos qͥ ad pęnitenciã dati
fuerãt. iã ẽẽ cõpletos. &. nichilominꝰ il¬
los in negacione ꝑsistere qͥ occider̃t dñm

Expanded text:
subsannavit eos, et in furore suo conturbavit illos, intantum ut Apostolus quoque cernens eos annos qui ad poenitentiam dati fuerant, jam esse completos, et nihilominus illos in negatione persistere qui occiderunt Dom
Abbreviated transcription (Latin):
oualis sermo cõphendit: hi st̃ de qͥbꝰ &
inysaia legimꝰ. Dies dñi insanabilis ue¬
met furoris & irȩ. ponere totũ orbẽ
dant᷑ in medio illius. Solet hoc freq̃nt̃
accidere. ut qͣ subito impetu inciuita¬
te direpta st̃ foris in agro aut in solitu¬
dine diuidant᷑: ne forte hostis suꝑ ue¬
mat hic aũ tantũ maloꝵ pondꝰ incũ¬
bet: ut q̃ direpta st̃ inciuitatis medio
diud ant᷑: ꝓ securitate uictoriȩ. ẜ ñ
solũ capiet᷑ ihrłm. cunctis gentibꝰ ad¬

Expanded text:
alis sermo comprehendit, 913 hi sunt de quibus et in Isaia legimus: Dies Domini insanabilis veniet furoris et irae, ponere totum orbem dantur in medio illius? Solet hoc frequenter accidere, ut quae subito impetu in civitate direpta sunt, foris in agro aut in solitudine dividantur, ne forte hostes superveniant. Hic autem tantum malorum pondus incumbet, ut quae direpta sunt, in civitatis medio dividantur pro securitate victoriae. Et non solum capietur Jerusalem, cunctis gentibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
¶ẜiterũ. Hoc aũ totũ factũ ẽ ut
implerent᷑ scͥpture ꝓpħarũ: Tunc
discipłi om̃s: relicto eo fugeruñ
slec putandũ ẽ de altero loco as¬
sũptũ testimoniũ: qͦd ineuangebo
qͥs a se dicit pastor̾e ee̾ ꝑcussũ a
inp̃senti loco. gladio atq inuero¬
ni legimꝰ imꝑatũ. ꝑcute pastorẽ
disꝑgent᷑ oues. Hic gladius &
hec rũphea ẽ & framea: de qua
& in uicesimo pͥmo psalmo dñs¬
lo qͥt᷑ ad patr̃e. Erue a framea ds̃ animã
mea & de manu canis unicã meã. De hac

Expanded text:
factum est, ut implerentur Scripturae Prophetarum. Tunc discipuli omnes, relicto eo, fugerunt . Nec putandum est de altero loco assumptum testimonium, quia in Evangelio Deus a se dicit pastorem esse percussum, et in praesenti loco, gladio atque mucroni legimus imperatum: Percute pastorem, et dispergentur oves. Hic gladius et haec romphaea est et framea, de qua et in vicesimo primo psalmo Domiloquitur ad Patrem: Erue a framea animam meam, et de manu cani
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm nomine suo. E illo dicente. tu es
popłs meus popłs respondebit: dñs qͦs
meus es tu. Iuqdei hȩc ad rꝑm refer̃t
ꝙ inultimo tẽpore futura c̃tenduri
s hoc int̾ nos& illos ẽ qͦd nos explera
iã dicimꝰ illi explenda c̃õme morais
ece diesueniunt dñi & diuident᷑ spo

Expanded text:
Tu es populus meus, populus respondebit: Dominus Deus meus es tu. Judaei haec ad Christum referunt: et in ultimo tempore futura contendunt; sed hoc inter nos et illos est, quod nos expleta jam dicimus, illi explenda commemorant. Ecce dies veniunt Vulg. venient Do
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd cõmisistr: ut huic pȩne &. crueu¬
tui subiaceres: eẜ ille respondebit
q. dicet. Hec uulnera & has accepi
plagas. parentũ meoꝵ iudicio con¬
dẽpnatꝰ. & eoꝵ. qͥ me ñ oderant eo
amabãt. E in tantũ fugato menda¬
cio. ueritaos obtinebit: ut etiã ipse
qͥ suo punitꝰ ẽ uicio. recte ꝑpessũ
se ẽe̾ fateat᷑. Hebrei hoc qͦd septũ ẽ.
nec oꝑient᷑ pallio saccino ut men¬

Expanded text:
quid commisisti, ut huic poenae et cruciatui subjaceres? Et ille respondebit, et dicet: Haec vulnera et has accepi plagas, parentum meorum judicio condemnatus, et eorum qui me non oderant, sed amabant. Et intantum, fugato mendacio, veritas obtinebit, ut etiam ipse qui suo punitus est vitio, recte perpessum se esse fateatur. Hebraei hoc quod scriptum est: Nec ope
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ transtulit. Male cogitans
homo. multo damno affliget᷑ &. si
ꝑniciosus fuerit. & animã suã ap-¬
ponet: qͥa nimirũ cũ pęcuniã uio¬
lentꝰ abstulerit. ꝓ hac animã inuitꝰ
dabit. Homo indigens. misericors ẽ.
Indigentẽ dicit humilẽ: qͥ se ꝑpe¬
tuis bonis egere sine cessacione
sat: de qͦ & subsequent᷑ adnectit.
Et melior pauꝑ. quã uir m̃dar.
Melior nãq ẽ humilis corde qͥ nichil
suis fidit oꝑibꝰ. quã qͥ se ꝓ excellen¬
cia uirtutũ. iuri nomine dignum

Expanded text:
versiculum transtulit: Male cogitans versiculum transtulit: Male cogitans homo multo damno affligetur; et si perniciosus fuerit, et animam suam apponet. Quia nimirum cum pecuniam violentus abstulerit, pro hac animam invitus dabit. Homo indigens misericors est. Indigentem dicit humilem, qui se perpetuis bonis egere sine cessatione sat. De quo et subsequenter annectit: Et melior pauper quam vir mendax. Melior namque est humilis corde, qui nihil suis fidit operibus, quam qui se prae excellentia virtutum viri nomine dignum
Abbreviated transcription (Latin):
aũ eiꝰ ne ponas animã tuã. Sub¬
iectũ tͥ quẽlibet si errare ẽspicis.
dilige nt᷑ castigare curato: qͦd si cu¬
rari rennuit. ita erga illũ circũ¬
specte & tẽꝑant᷑ age: ne qͥd omnino
intuis uerbis uel actibꝰ unde ampli¬
us peccet inueniat. Cui sensur opitu¬
lat᷑ illud qͦd se qͥt᷑. Q in paciens ẽ su¬
stinebit dampnũ: & cũ rapuerit. a¬
liud apponet. Sieñ duricia ẽtra di¬
centis fr̃is quẽ erudire cȩpisti. ꝓuo¬
catꝰ ipse in inpacienciȩ uiciũ laba¬
ris. dampnũ ꝓfecto tuȩ uirtutis
incurris .e. cũ illi durius forte in¬
crepando spem ꝓmerendȩ salutis.
agendeq penitenciȩ quã habue¬
rat rapueris: racionẽ ꝓ eo qͦd frẽm
scandalizastr. districto iudici reddes.
Patet litterȩ sensus: qͥa qͥ ꝑ inpacien¬
ciã in opie. furto serinit aut rapinis.
darinũ suȩ animȩ facit. & cũ rem
ꝓxim tollit. & si nͣ homini ꝓhoc.
certe ȩt̃no iudici racionẽ reddere
habet. Unde alia ȩdicio: ita hunc

Expanded text:
us ne ponas animam tuam. Subjectum tibi quemlibet si errare conspicis, diligenter castigare curato. Quasi curari renuit, ita erga illum circumspecte et temperanter age, ne quid omnino in tuis verbis vel actibus unde amplius peccet inveniat. Cui sensui opitulatur illud quod sequitur: Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Si enim duritia contradicentis fratris quem erudire coepisti, provocatus ipse in impatientiae vitium labaris, damnum profecto tuae virtutis incurris. Et cum illum durius increpando forte spem promerendae salutis agendaeque poenitentiae quam habuerat rapueris, rationem pro eo quod fratrem scandalizasti, districto judici reddes. Patet litterae sensus quia qui per impatientiam inopiae furto servit aut rapinis, damnum suae animae facit, et cum rem proximi tollit, et si non homini per hoc, certe aeterno judici rationem reddere habet. Unde alia editio ita hunc
Abbreviated transcription (Latin):
lũ laq̃aria & tecta fulgencia auro
decoret. s parietes diuersi marmoris
uestiat crustis: & diumos libros qͦs
pͥus tradebat incendio. nc̃ de auratos
& purpuratos. & gẽmarũ uarieta¬
te distinctos. incustodiã romani ue¬
ne ret᷑ statꝰ. Hec dicit dñs exerci¬
tuũ. Ecce ego saluabo popłm meũ
de t̃ra orientis. & de t̾ra occasu solis.

Expanded text:
lum laquearia et tecta fulgentia auro lum laquearia et tecta fulgentia auro decoret; sed parietes diversi marmoris vestiat crustis, et divinos libros quos prius tradebat incendio, nunc deauratos et purpuratos, et gemmarum varietate distinctos, in custodiam Romani veneretur status. Haec dicit Dominus exercituum: Ecce ego salvabo populum meum de terra Or
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Iccirco ẽsociat Si uob̾ qͥ estis reli¬
qe captiui popłi. uel difficile uel im¬
possibile uidet᷑ eẽ qͦd spondeo ut in
diebꝰ illis qͥbꝰ ȩdificanda ẽ ihrłm. tan¬
ta felicitas sit: nũqͥd in ẽspectu dei
aut difficile erit aut impossibile.
shȩc futura meo ore reꝓmittit. Quȩ
mꝰ apud homines impossibilia sunt.
apud đm possibilia st̃ s Hec ꝑsecucionis
tẽpore in eccłiis xꝑi cõpleta ee̾ cõ¬
spex imꝰ: qͣndo intanta rabiem ꝑ secu¬
toꝵ feritas excitata ẽ. ut etiã conci¬
liabula nr̃a destruerent. diuinos li¬
bros ignibꝰ traderent: om̃s insulȩ. me
sũ ȩccłas c̃struendas: ab his ipsis qͥ
ante destruxerãt: Non qͦ ide homi¬
nes fuerĩt.s qͦd eadẽ regalis potes¬
tas q̃ pͥus sedebat in insidiis cũ diui¬
tib & qͣsi ex senatꝰ c̃sulto. xꝑi nomen
conabat᷑ ex tinguere: nc̃ expensis
rei publice ȩccłarũ basilicas extru
at. & exaltet sũma fastigia᷑ ut ñ so¬

Expanded text:
circo consociat: Si vobis qui estis reliquiae captivi populi, vel difficile vel impossibile videtur esse quod spondeo, ut in diebus illis quibus aedificanda est Jerusalem, tanta felicitas sit: numquid in conspectu Domini aut difficile erit, aut impossibile, qui haec futura meo ore promittit? Quae enim apud homines impossibilia sunt, apud Deum possibilia sunt . Haec persecutionis tempore in Ecclesiis Christi expleta conspeximus, quando in tantam rabiem persecutorum feritas excitata est, ut etiam conciliabula nostra destruerent, divinos libros ignibus traderent, omnes insulae, metsum Ecclesias construendas ab his ipsis qui ante destruxerant? non quod iidem homines fuerint, sed quod eadem regalis potestas quae prius sedebat in insidiis cum divitibus , et quasi ex senatus-consulto Christi nomen conabatur exstinguere, nunc expensis reipublicae Ecclesiarum basilicas exstruat, et exaltet summa fastigia, ut non so
Abbreviated transcription (Latin):
Ier singła uerba atq sentencias. qͥb
le putetis mea eẽ q̃ spondeo & qͥsi ho¬
mini ñ credatis: dei st̃. ꝓmissa q̃ repli¬
co Supͣ dixerat anꝰ & senes in plateis
ee sessuros. & ꝓ tẽporis longitudine
bacłos in manibꝰ retenturos. artandas
plateas hominũ multitudine ꝑ ueros
e puellas qͣsi infestis diebꝰ choros du¬

Expanded text:
er singula verba atque sententias quibus Ne putetis mea esse quae spondeo, et quasi homini non credatis: Dei sunt promissa quae replico. Supra dixerat, anus et senes in plateis esse sessuros, et pro temporis longitudine baculos manibus retenturos, arctandas plateas hominum multitudine, pueros ac puellas quasi in festis diebus choros du
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm. & er̃t̃ mͥ inpopłm. & ego ero
eis ind̾m. inueritate & iusticia. Sep¬
tuaginta similit. Hec iudȩoꝵ alii
dicunt. post zorobabel & neemiam
ȩdificato tẽplo. & muris ciuitatis ex¬
tructis & statu iudaico restituto. q̃
machabȩ is & diuersis pͥncipibꝰ. qͥ usq
adherodẽ rexere uidȩã. eẽ cõpleta.
Alii in ẽsũmacione mundi sub xꝑo¬

Expanded text:
 erunt mihi in populum, et ego ero eis in Deum, in veritate et in justitia. LXX similiter. Haec Judaeorum alii dicunt, post Zorobabel et Nehemiam, aedificato templo, et muris civitatis exstructis, et statu Judaico restituto, a Machabaeis et diversis principibus, qui usque ad Herodem rexere Judaeam, esse completa. Alii in
Abbreviated transcription (Latin):
& baculos in manibꝰ suis: & dicent add
disc ipłos. Qͥd uultis in uirga ueniã
aduos: an ĩn sꝑu lenitatis & mansu¬
etudinis: Qͥ enĩ de labiis suis ꝓfert
sapienciã: uirga ꝑcutit uirũ excor¬
dẽ. C e ẽtrario qͥ parcit bacło suo.
odit filiũ suũ qͥ aũ diligit. diligent

Expanded text:
nt ad discipulos: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in spiritu lenitatis et mansuetudinis ? Qui enim de labiis suis profert sapientiam, virga percutit virum excordem. Et e contrario: Qui parcit baculo suo, odit filium suum: qui autem diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
nens p̃ multitudine dierũ: & platee
ciuitatis replebunt᷑ pueris &. puel¬
lis ludentibꝰ inplateiseiꝰ. Tanta
inqͥt erit reuerso me insyon & ha¬
bitante in medio ihrłm. rerũ omni¬
ũ ꝓsꝑitas. & belloꝵ. qͥes atq tranqͥl¬
litas: ut nullo hoste remanente. usq
adultimã etat̾e in utroq sexu se¬
nilis etas ꝑueniat. & trem̃tes artus
bacło regente sustentent. Platee qͦq
ciuitatis. impleant᷑ pueris & puel¬
lis ludentibꝰ. Hoc aũ fieri solet. qͦn¬
do securitas & ꝓfunda pax urbiũ
si referimꝰ ad eccłam de qua đr. gło¬

Expanded text:
nens, prae multitudine dierum: et plateae civitatis replebuntur pueris et puellis, ludentibus in plateis ejus. Tanta, inquit, erit, reverso me in Sion, et habitante in medio Jerusalem, rerum omnium prosperitas, et bellorum quies atque tranquillitas, ut nullo hoste remanente, usque ad ultimam aetatem in utroque sexu senilis aetas perveniat, et trementes artus baculo regente sustentent. Plateae quoque civitatis impleantur pueris puellisque ludentibus. Hoc autem fieri solet, quando securitas et profunda pax urbium si referimus ad Ecclesiam, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris. Scribo uob̾ patres. qͥa eogui¬
uistis eũ qͥ a pͥncipio ẽ. E de his salont
in. ꝓuerbiss loqͥt᷑. Ut det in nocentib.
uersuciã: ꝓuero aũ iuniori. sensũ en
telligeneiã. E rursũ. Audite puerids¬
ciplinã patris. ꝙ attendite ut cognose¬
tis intelligenciã. De his pueris uirgui¬
cłis ac puellis. & qͦdragesimꝰ qͦrtꝰ ola

Expanded text:
s: Scribo vobis, patres, quia cognovistis eum qui a principio est . Et de his Salomon in Proverbiis loquitur: Et det innocentibus versutiam: puero autem juniori sensum, et intelligentiam. Et rursum: Audite, pueri, disciplinam patris, et attendite ut cognoscatis intelligentiam . De his pueris, virgunculis ac puellis, et quadragesimus quartus psa
Abbreviated transcription (Latin):
erat hospiciũ trinitatis uersa ẽ
indesertũ. habitacionẽq draco¬
mĩ. Que plana st̃ uelocit᷑ tͣnsea¬
mꝰ: ut in obscuris spaciũ disseren¬
disit. Non enĩ longosflorentes¬
ꝙ tractatꝰ. in qͥbꝰ plausibilis bri
cio s cõmentarios seribimꝰ quoꝵ
officiũ ẽ p̃terire manifesta. ob

Expanded text:
 Trinitatis, versa est in desertum, habitationemque draconum. Quae plana sunt, velociter transeamus, ut in obscuris spatium disserendi sit: non enim longos florentesque tractatus in quibus plausibilis ludit oratio, sed commentarios scribimus, quorum officium est, praeterire manife
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ st̃ filiȩ iudȩ: in om̃ibꝰ udicis tus
dñe. Que cũ qudierint ab apło gll
dete. ⁊terũ deo gaudete. mentis e¬
eiã gestu corꝑis in dic abũt: & tripil¬
diante faltatu. dicent cũ dauidͤso¬

Expanded text:
atae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis. Domine . Quae cum audierint ab Apostolo: Gaudete, iterum dico gaudete , mentis laetitiam gestu corporis indicabunt, et tripudiante saltatu, dicent cum David: Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ante captiuitatẽ fuisse manifestũ
ẽ: iccireo ad magna peccata. mag¬
na facta ẽ indignacio: & dñi uer¬
ba cõpleta st̃. par pari referentis.
ut siẽ illi ambulauerͣt ad eũ ꝑuer¬
si. & ipse aduersũ eos ꝑuersus in¬
cederet. & ñ audiret uerba cla¬
manciũ. qͥa & illi uerba dñi sur¬
da aure c̃tẽpser̃t. Quã obrẽ &
disꝑsit eos ꝑ om̃ĩa regna q̃ nescient᷑
assyrior. chaldeor. mȩdoꝵ. atq
ꝑsarũ. & genc iũ ceterarũ q̃ his
imꝑiis subiacebant. & in quarũ
t̃ris disseminati st̃: & om̃is iudea
deserta ẽ. eoqͦd nullũ habuerit
habitatorẽ: & ñ ee̾t in ea transi¬
ens & reuertens eł t̃rã q̃ fauus
dancie multitudinẽ lacte & mel

Expanded text:
ante captivitatem fuisse manifestum est: idcirco ad magna peccata, magna facta est indignatio, et Domini verba completa sunt, par pari referentis, ut sicut illi ambulaverunt ad eum perversi, et ipse adversum eos perversus incederet, et non audiret verba inclamantium, quia et illi verba Domini surda aure contempserint. Quamobrem et dispersit eos per omnia regna quae nesciunt, Assyriorum, et Chaldaeorum, Medorum, atque Persarum, et gentium caeterarum, quae his imperiis subjacebant, et in quarum terris disseminati sunt. Et omnis Judaea deserta est, eo quod nullum habuerit habitatorem, et non esset in ea transiens et revertens. Et terram quae favus dantiae multitudinem lacte et m
Abbreviated transcription (Latin):
solitudine instar uxoris acceꝑit.
iacentẽ in ydolatriȩ sanguine oꝑue¬
rit pallio suo & amore coluerit ma¬
rital: in ihezechiele plemus disemꝰ
& habens ex uiri largitate om̃ia drui¬
m̃ta gẽmarũ fornicata ẽ eũ assyris
atq chaldeis. & audiuit a dño Sic̃ des¬
picit uxor uirũ suũ sic despex̃ me
domꝰ isrł. Captiuitati aũ tradita.s
illusa ab amatoribꝰ suis &. pͥstino deco¬
re nuidata: postꝙͣ. diuaricauit pedes
suos om̃i tͣnseunti & polluta ẽ usq
ad uerticẽ. memor pͥstine felicitatis¬

Expanded text:
solitudine instar uxoris acceperit, et jacentem in idololatriae sanguine, operuerit pallio suo, et amore coluerit maritali, in Ezechiele plenius discimus, et habens ex largitate viri omnia ornamenta gemmarum, fornicata est cum Assyriis atque Chaldaeis, et audivit a Domino: Sicut despicit uxor virum suum, sic despexit me domus Israel . Captivitati autem tradita et illusa ab amatoribus suis, et pristino decore nudata, postquam divaricavit pedes suos omni transeunti, et polluta est usque ad verticem, memor pristin
Abbreviated transcription (Latin):
sũ dñs uocatꝰ ẽ ds eor. neqͥq̃. in men¬
dacio & iniqͥtate. s inueritate & ui¬
đr ecce ego saluabo popłm meũ de
t̃ra orientis & de t̃ra occidentis.
ti de oriente & occidente uenient.
& accũbent in regno cȩloꝵ cũ ab ra¬
hã. ysaach. & iacob & multo ante
psalmista p̃miserat dicens. Neus de¬
ortu solisusq adoccasũ desyon de¬
cor pulchritudinis eiꝰ. Ueniet enĩ
ex syon. qͥ eripiat & auertat iniqͥ¬
tatẽ ab iacob: qͦndo ab oriente & oc¬
ciqͥente incensũ offert᷑ nomini
dñi in om̃i loco. & sacrificiũ mun¬
dũ ne qͣꝗͦ. in uictimis ueteris testa

Expanded text:
sum Dominus vocatus est Deus eorum: nequaquam in mendacio et iniquitate, sed in veritate et judicitur: Ecce ego salvabo populum meum de terra Orientis, et de terra Occidentis, ti de Oriente et Occidente venient, et accubabunt in regno coelorum cum Abraham, Isaac, et Jacob . Et multo ante Psalmista promiserat, dicens: Deus deortu solis usque ad occasum, de Sion decor pulchritudinis ejus . Veniet enim ex Sion qui eripiat, et avertat iniquitates a Jacob quando ab Oriente, et Occidente incensum offertur nomini Domini in omni loco, et sacrificium mundum, nequaquam in victimis veteris Testa
Abbreviated transcription (Latin):
sũ syon zelo magno &. indignacione
magna zelatꝰ sũ eã. Quantũ pͥus in¬
dignatꝰ sũ. qͦd amultis amatorib det᷑¬
pata ẽ .s. maculauit thoꝵ meũ unde
& tradidi eã amatoribꝰ suis. neqͥqͣ ut
sub marito adulterã. s ut scortũ &
uile mancipiũ. & inlupanaritꝰ ꝓsti¬
tutã: tantũ nẽ ad eã amplius reuer¬

Expanded text:
sum Sion zelo magno, et indignatione magna zelatus sum eam. Quantum prius indignatus sum, quod a multis amatoribus deturpata est, et maculavit torum meum: unde, et tradidi eam amatoribus suis, nequaquam ut sub marito adulteram, sed ut scortum et vile mancipium, et in lupanaribus prostitutam: tanto nunc amplius
Abbreviated transcription (Latin):
bitabũt gͥ. uel sedebũt senes &. anꝰde
qͥbꝰ scͥptũ ẽ. sicui tam̃ placet librũ
reciꝑe. Senectꝰ honorabilis ñ mult
tẽ poris: nec numero annor estima¬
bilis. Cani ꝗuͣ st̃ hominũ prudesi¬
cia: & senectꝰ uita in macłata. De qͥb
& dñs loqͥt᷑ ad moysen. Constitue
tecũ septuaginta senes. qͦs tu nosti
qm senesst̃. Quã obrẽ & ante abra¬
hã miliꝰ appellatꝰ ẽ se nex: de qͦ scͥptũ
legimꝰ. Deficiens ab rahã mortuus ẽ.
nutritꝰ in senectute bona. senex& ple

Expanded text:
 senes et anus, de quibus scriptum est si cui tamen placet librum recipere: Senectus honorabilis, non multi temporis, nec numero annorum aestimabilis . Cani autem sunt hominum prudentia, et senectus vita immaculata: de quibus et Dominus loquitur ad Moysen: Constitue tecum septuaginta senes, quos ipse nosti quoniam senes sunt ; quamobrem et ante Abraham nullus appellatus est senex, de quo scriptum legimus: Deficiens Abraham mortuus est: nutritus in senectute bona, senex et pl
Abbreviated transcription (Latin):
batũ t̾re purgatũ septuplũ. Hoc
adseuerat qͦd eloquenciȩ & oraci¬
oni qͣ uerboꝵ sit fronde cõposi¬
ta: facile uulgus cȩdat ignobile.
Qͥ habent apud se sponsũ &. ꝓpt̾ea
lugere & ieumare.ꝓhibent᷑: in risu
faciunt panẽ. a qͦ risu & isaac no¬
m̃ accepit: & in lȩticia bibene iũ¬

Expanded text:
batum terrae, purgatum septulum , hoc asseverat quod eloquentiae et orationi quae verborum sit fronde composita, facile vulgus cedat ignobile. Qui habent apud se sponsum, et propterea lugere et jejunare prohibentur , in risu faciunt panem, a quo risu et Isaac nomen accepit ,
Abbreviated transcription (Latin):
negantibꝰ. Hebrei ita hunc locũ in¬
telligunt. Q. sabbatũ & cireũcisio¬
nẽ serua: ne si hoc forte ñ feceris. in¬
opinatũ tͥ suꝑ ueniat malũ. Si reple¬
te fuerĩt nubes imbr̃ẽ suꝑ t̃rã ef¬
fundent: & si ceciderit lignũ adau
suꝑ te fundant imbrẽ suũ. Ubicũq
enĩ tͥ locũ p̃ꝑaueris futurãq sedẽ.
siue ad austrũ fiue ad boream: ibi cũ
mortuus fueris ꝑmanebis. Alit̃. Erop¬
terea supradiximꝰ. mitte pane tuum
suꝑ faciem aquȩ. & om̃i petenti te
tribue.: qͥa & nubes eũ ple ne fuerĩt

Expanded text:
negantibus. Hebraei ita hunc locum innegantibus. Hebraei ita hunc locum intelligunt: Et sabbatum et circumcisionem serva: ne si hoc forte non feceris, inopinatum tibi superveniat malum. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Et si ceciderit lsuper te fundant imbrem suum. Ubicunque enim tibi locum praeparaveris, futuramque sedem, sive ad austrum sive ad boream, ibi cum mortus fueris, permanebis. Aliter: Propterea supra diximus : Mitte panem tuum super faciem aquae, et omni petenti te tribue , quia et nubes cum plenae fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sit malũ suꝑ t̃rã. Et in erechi¬
el septẽ & octo gradꝰ ad tempbi le¬
gunt᷑ ascensũ: & post hȩticũ illun
psalmũ. idest centesimũ oc tauum
decimũ. qͥndeci graduũ psalmist
ꝑ qͦs pͥmũ erudimur in lege. & septe¬
nario numero expleto. postea ꝑos
doad̾e ad euangeliũ scandimꝰ. Pri¬
cipit᷑ gͦ ut mutrũq instrument̃
ĩa ueiꝰ scilicet quã nou̾i: pari uenera
cione credamꝰ. Iudei dedert partẽ sep¬
tẽ credentes in sabbato. s ñ dedert̃ oc¬
to. resurrectionẽ diei dominice dene¬
gantes. Econtiario here tici mareion
&. manicheus. & om̃s qͥueterẽ lege
rapido ore dilaniant. dant partem
octo. suscipientes euangeliũ. s ean¬
dẽ septenario numero ñ tribuunt.
instrum̃ta ueterũ respuentes. Nos
utriq instrum̃to credamꝰ. ñ enim
possumꝰ dignos cruciatꝰ dignãq pe¬
nã iã nc̃ mente cõprȩhendere. quȩ
reposita est his qͥ uersant᷑ intͣra: iu¬
deis atq he reticis. eduobꝰ alterũ de¬

Expanded text:
am. Et in Ezechiele septem et octo gradus ad templi leguntur ascensum . Et post ethicum illum psalmum, id est, centesimum octavum decimum quindecim graduum psalmi sunt, per quos primum erudimur in lege, et septenario numero expleto, postea per ogdoadem ad Evangelium scandimus. Praecipitur ergo, ut in utrumque instrumentum, tam vetus scilicet quam ntione credamus. Judaei dederunt partes septem, credentes in Sabbato, sed non dederunt octo, Resurrectionem diei Dominicae negligentes. E contrario haeretici Marcion et Manichaeus et omnes qui veterem legem rapido ore dilaniant, dant partes octo suscipientes Evangelium, sed eamdem septenario numero non tribuunt, Instrumentum veterum rutrique Instrumento credamus. Non enim possumus dignos cruciatus, dignamque poenam jam nunc mente comprehendere, quae reposita est his qui versantur in terra, Judaeis atque haereticis, e duobus alterum de
Abbreviated transcription (Latin):
adnunciabit uerbũ. Et simplex
pͣceptũ edificat audientes. ne ira
.&. furore suꝑati. in maledicꝰtũ & de¬
tractionẽ regũ & pͥncipũ ꝓrũpamꝰ
qͥa c̃tra spem int̃dũ euenit. ut his
qͥbꝰ malediximꝰ nunciet᷑: & incur¬
ramꝰ ꝑiculũ in moderate linguȩ.
& habens pennas adnunciabit uer¬
buͣ: hy ꝑbolice intelligendũ. qͦmͦ so¬
lemꝰ dicere etiã ipsos parietes qͥbꝰ
c̃sciis loqͥm᷑. ꝗͣ audierint ñ celatu¬
ros. Sed melius ẽ sic audire p̃cep¬
tũ. ut sciamꝰ nob̾ ee mandatũ. ñso¬
lũ ẽtra xꝑin temere nichil loq̃n¬
dũ uerũ etiã in archanis cordis
quãuis uariis tribulacionibꝰ co¬
artemͦ nichil blasphemũ. nichil
impiũ. senciendũ sit. Eẜqͥa dilee¬
⁊ionẽ quã xꝑo exhibemꝰ debemꝰ
citate rodamꝰ. qͥa angeli qͥ tȩrr̃a eircũ¬
eunt & sunt administratores sꝑs.&. in
racharia locunt᷑. cireũiumꝰ terr̃a. &
ecce om̃is tra habitat᷑ & silet: instar

Expanded text:
annuntiabit sententiam. Et simplex praeceptum aedificat audientes, ne ira et furore superati, in maledictum et detractionem regum et principum prorumpamus, quia contra spem interdum evenit, ut his quibus malediximus nuntietur, et incurramus periculum immoderatione linguae.  habet pennas, annuntiabit sententiam, hyperbolice intelligendum, quomodo solemus dicere etiam ipsos parietes, quibus consciis loquuntur quae audierint, non celaturos. Sed melius est sic audire praeceptum, ut sciamus nobis esse mandatum, non solum contra Christum temere nihil loquendum, verum etiam in arcanis cordis, quamvis variis tribulationibus coarctemur, nihil blasphemum, nihil impium sentiendum. Et quia dilectionem quam Christo exhibemus, debemus citate rodamus: quia Angeli qui terram circumeunt, et sunt administratorii spiritus, et in Zacharia loquuntur: Circumivimus terram, et ecce omnis terra habitatur, et s
Abbreviated transcription (Latin):
qde omni studio q̃sier̃t: s qͥa nͣ habu¬
nis sensibꝰ rati st̃ coprehendere pos¬
se sapienciã: ad eiuitatẽ minime ꝑ¬
bis. Om̃s eñĩ umbras diuersas ima¬
gines atq ꝑsonas. quas sibi inuari¬
is dogmatibꝰ induerͣt. in urbe sua
ñ oppugnat᷑. Siqͥde̾ hanc ueritatis .
sapienciȩ ciuitatẽ firma sit & ro¬
busta: om̃s & sapientes secłi & here¬
tici inpugnare conant᷑. E qͦd de phi¬
losophis diximꝰ. hoc id̃e etiã de he¬
reticis senciendũ: qͦd frustra labo¬
rent &. ad fligant᷑ instudio serip¬
turarũ. cũ ambulent in deserto:
& cuntatẽ inue nire ñ ualeant.
De quoꝵ errore: & psalmista cõme¬
morat dicens. Errauerͣt in deser¬
to & in aqͦso: uiã ciuitatis & habi

Expanded text:
studio quaesierunt; sed quia non habunis sensibus rati sunt se comprehendere posse sapientiam, ad civitatem minime pbis . Omnes enim umbras et diversas imagines atque personas, quas sibi in variis dogmatibus induerunt, in urbe sua ae oppugnatur . Siquidem hanc veritatis et sapientiae civitatem, cum firma sit et robusta, omnes et sapientes saeculi et haeretici impugnare conantur. Et quod de philosophis diximus, hoc idem etiam de haereticis sentiendum, quod frustra laborent et affligantur in studio Scripturarum, cum ambulent in deserto, et civitatem invenire non valeant. De quorum errore et Psalmista commemorat, dicens: Erraverunt in deserto et in inaquoso, viam civitatis et habi
Abbreviated transcription (Latin):
delect abilia ꝓmissa conqͥrant: siue
qͦd ȩccłȩ panẽ qͥ panis lugenciũ ẽ &
ñ ridenciũ. beati qͥppe lugentes qm̃
ipsi ridebũt: in lȩticia gaudioq con¬
ficiant: Qͦd aũ seqͥt᷑ pȩcuniȩ uel ar¬
gento obȩdiunt om̃ia duplicit᷑ ac¬
cipiendũ uel ipsos doctores postꝗ̃
adulacione ditati st̃. regnũ in po¬
płis exercere: uel certe argentum

Expanded text:
electabilia promissa conquirant: sive quod Ecclesiae panem, qui panis lugentium est, et non ridentium beati quippe lugentes, quoniam ipsi ridebunt in laetitia gaudioque conficiant. Quod autem sequitur: Pecuniae vel argento obediunt omnia, dupliciter accipiendum. Vel ipsos doctores postquam adulatione ditati sint, regnum in populos exercere: vel certe, quia argentum
Abbreviated transcription (Latin):
& pͥncipes tui mane comedunt.
Beata t̾ra. cuiꝰ rex tuus filius inge¬
nuoꝵ. & pͥncipes tui intẽpore co¬
medunt: infortitudine & ñ in con¬
uenũ pͥncipatũ & luxuriosos iu¬
dices c̃dẽpnare: qͦd in altero ꝑ ȩta¬
tẽ sit infirma sapiencia: in aliis
etiã matura ȩtas. deliciis enerue¬
t᷑. ¶ econtrario ꝓbare pͥnc ip̃ẽ bo¬
nis moribꝰ &. liberalit᷑ institutũ¬
& eos iudices pͣdicare. qͥ ne qͦꝗͣ uo

Expanded text:
et principes tui mane comedunt. Beata tu, terra, cujus rex tuus filius ingenuorum, et principes tui in tempore comedunt, in fortitudine, et non in convenum principatum, et luxuriosos judices condemnare, quod in aliis per aetatem sit infirma sapientia, in aliis etiam matura aetas deliciis enervetur: et e contrario probare principem bonis moribus et liberaliter institutum, eos judice
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ pisces & uolueres capiunt᷑ a ta¬
li sagena & ab istiusmodi laqueo.
sic cũ multiplicata fuerit in iqͥtas
& refrixerit caritas multoꝵ. & sig¬
na facta fuerĩt atq portenta. ita
ut seducant᷑ si fiert potest etiam
electi: sciendũ ẽ eccłasticos quoq
iuros qͥ filii hominis appellant᷑ &¬
sunt modice fider cito posse cor¬
ruere. Notandũ etiã qͦd ꝓtotum
librũ ubieũq dr filii hominũ. ih
breo habet filii hominis. hoc ẽ filii
dã. ¶. om̃is pȩne scͥptura hoc idio¬
te plena ẽ: unuersũ genꝰ humari¬
adã filios uocans. Sed & hanc uia

Expanded text:
igitur pisces et volucres capiuntur a taigitur pisces et volucres capiuntur a tali sagena, et ab istiusmodi laqueo, sic cum multiplicata fuerit iniquitas, et refrixerit charitas multorum, et signa facta fuerint atque portenta; ita ut seducantur, si fieri potest, etiam electi , sciendum est ecclesiasticos quoque viros, qui filii hominis appellantur, et sunt modicae fidei, cito posse corruere. Notandum etiam, quod per totum librum, ubicunque dicitur filii hominum in Hebraeo habet filii hominis, hoc est filii Adam. Et omnis pene Scriptura hoc idiomate plena est, universum genus humanum filios
Abbreviated transcription (Latin):
inpopłm grãm ñ habere. s inopia
&. egestate tabescere. Hec autem
fiunt. qͥa incerto statu ferunt᷑ omĩa:
&. ñ ẽ in p̃senti retribucio meritoꝵ:
s infuturo. Etqͥdẽ nescit homo
tẽ pꝰ suũ. Quasi pisces qͥ retinent᷑ in
capcione pessima: sic̃ uolueres quȩ
c̃ligant᷑ laquȩo. similit corruent
filii hominũ intẽpore malo. cũ ce¬
ciderit suꝑ eos ex timplo. Lam
.& supra diximꝰ. qͦd dũ nesciant ho
mines: ita eis aut angustiȩ uenian
aut interitꝰ. Porto scđ̾m allegoriã
sciendũ regnũ cȩloꝵ simile esse
sagenȩ misse in uiare: & econtra¬
rio habere sagenã hereticos ꝑ quã
pisces capiant ad interitũ Sage¬
na eoꝵ. ẽ sermo ad fabilis. blandũ
adloqͥũ. simulata aut coacta ie¬
iunia: uestis humilis. uirtutũ imi¬
tacio. Qͦ d sicȩꝑint & de suꝑ ioribꝰ
disputare & insublime leuare
os suũ . &. dei altitudines q̃rere:
laqueu̾ ponunt in excelsis. Quomͦ

Expanded text:
in populo gratiam non habere, sed inopia in populo gratiam non habere, sed inopia et egestate tabescere. Haec autem fiunt, quia incerto statu feruntur omnia, et non est in praesenti retributio meritorum, sed in futuro. Et quidem nescit homo tempus suum, quasi pisces qui retinentur in captione pessima, sicut volucres quae colligantur laqueo: similiter corruent filii hominum in tempore malo, cum ceciderit super ipsos extemplo. Jam et supra diximus, quod dum nesciant homines ita eis aut angustiae veniant, aut interitus. Porro secundum allegoriam sciendum: Regnum coelorum simile esse sagenae missae in mare ; et econtrario habere sagenam haereticos, per quam pisces capiuntur ad interitum. Sagena eorum est, sermo affabilis, blandum eloquium, simulata aut coacta jejunia, vestis humilis, virtutum imitatio. Quod si coeperint et de superioribus disputare, et in sublime levare os suum, et Dei altitudines quaerere, laqueum ponunt in excelsis. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ scienciã comitata fuerit & conces¬
sa adeo: quã ius eruditꝰ uir. eã ñ po¬
terit inuenire. Qͦd & paulus sciens:
plus inqͥt om̃ibꝰ laboraui. Non aũ ego.
s gr̃a q̃ mecũ ẽ. eẜ iterũ. Gr̃a eiꝰ inme
ab homine qͣndo tẽpꝰ adueniet: in qͦ
uarius euentꝰ.&. finis omniũ subseqͥt᷑.
Hec scđm anagogen. Ceterũ ut sim¬
plicius disseramꝰ. epła ad romanos
huic loco ẽgruit: qͥa ñ uolentis neq
currentis. s miserentis dei sit. Quod
aũ ait. ñ est sapientibꝰ panis. multor
cotidie ꝓbat᷑ exemplo: qͥ cũ sapien¬
tissimi sint. necessariis indigent: &¬
imꝑitissimos qͦsq florere:. & qͥa nu¬
trier̃t frontis audaciã .&. uolubili¬
tatẽ lingue c̃secuti st̃.: dũ ñ reco¬
gitant qͥd loqͣnt᷑ prudentes se &
eruditos arbitrant᷑. maxime si fa¬
uorẽ uulgi habuerint. qͥ magis
dictis leuioribꝰ cõmouet᷑. & econ¬
trario eruditũ uirũ latere mob¬
scuro. ꝑ se euciones patr̾ &. ñ solũ

Expanded text:
 scientiam comitata fuerit et concessa a Deo, quamvis eruditus vir, eam non poterit invenire. Quod et Paulus sciens: Plus, inquit, omnibus laboravi, non autem ego, sed gratia Dei mecum . Et iterum: Gratia ejus ab homine quando tempus adveniat, in quo varius eventus et finis omnium subsequitur. Haec secundum anagogen. Caeterum, ut simplicius disseramus, Epistola ad Romanos huic loco congruit, quia non volentis neque currentis, sed miserentis Dei sit . Quid autem ait: Nec sapientium panem. multorum quotidie probatur exemplo, qui cum sapientissimi sint, necessariis indigent. imperitissimos quosque florere, et quia nutrierunt frontis audaciam, et volubilitatem linguae consecuti sunt, dum non recogitant quid loquantur, prudentes se et eruditos arbitrantur, maxime si favorem vulgi habuerint, qui magis dictis levioribus commoventur, et econtrario eruditum virum latere in obscuro, persecutiones pati: et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes seruor. ingredi uilitate. No¬
tandũ aũ qͦd & hic ȩquus in bonam
part̾e accipit᷑: ut ibi. & eqͥtacio tua
salus . Cxxi. Qui fodit foueam
in ipsam incidet. .&. qui dissipat sep̃ẽ
mordebit eũ serpens. Ex prte
simplex: & exparte mysticus intellee¬
tꝰ ẽ. Siqͥde & alibi ipse salomon ait.
Qͥstatuet laqueũ capiet᷑ in eo. C i
psalmo septimo. Lacũ aꝑuit & effo¬
dit eũ .a. incidit in foueã quã fecit.
Sepis aũ maceriȩq c̃uulsio. ecdes¬
astica dogmata st̃ & institucio ab a¬
postolis. ꝓphetisq fundata: quȩ qus
dissoluerit & uoluerit prȩterresl
eo ipso qͦd negligit. a serpente pel¬
tit᷑. Ie qͦ serpente: & in amos scͥptũ est.
Si descenderit ininfernũ: mando
serpenti & mordebit eũ. Qui subtra¬
esaia sc̃i lapides suꝑ t̾ra: ñ eñĩ firma
in ea stacione c̃sistunt s prȩtereunt.
& semꝑ ad aleiora nitentes. hinc abi¬
re festinant. De his unus lapidibꝰ & in

Expanded text:
principes servorum ingredi vilitate. Noprincipes servorum ingredi vilitate. Notandum autem quod et hic equus in bonam partem accipitur, ut ibi: Et equitatio tua salus. Qui fodit foveam, in ipsam incidet, 472 et qui dissipat sepem, mordebit eum serpens. Ex parte simplex et ex parte mysticus intellectus est. Siquidem et alibi ipse Salomon ait: Qui statuet laqueum, capietur in illo . Et in psalmo septimo: Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Sepis autem maceriaeque convulsio, Ecclesiastica dogmata sunt, et institutio ab Apostolis Prophetisque fundata, quae qui dissolverit, et voluerit praeterire, in eo ipso quo negligit, a serpente percutitur. De quo serpente et in Amos scriptum est: Si descenderit in infernum, mandabo serpenti, et mordebit eos Al. euIsaia sancti lapides super terram. Non enim firma in ea statione consistunt, sed praetereunt, et semper ad altiora nitentes hinc abire festinant. De his vivis lapidibus et in
Abbreviated transcription (Latin):
neat pͥncipatũ. Hoc auͣ fieri auul¬
tu eiꝰ qͥ in secło habeat potestatẽ.
dũ potentes qͦsq & doctos uiros
prȩmat. nec eos inpopłis appare¬
re ꝑmittat: illos uͦ qͦs seit e̾e̾ in¬
prudentes. in ecełiis faciat esse
maiores: ut cȩci a cȩcis qucant᷑
in foueã. Hunc sensũ facit & il¬
lud qͦd seqͥt᷑ uidi seruos suꝑ ȩqͦs.
& pͥneipes ambulantes quasi ser¬
uos suꝑ terrã: qͦd hi qͥ serui sunt
uicior. atq peecati. siue tã humi¬
les ut serui ab hominibꝰ cõpu¬
tent᷑. subita a diabolo dignitate
qͥsq uel prudens pauꝑtate oppressus.
gradiat᷑ itinere officioq seruor. Heho¬
us potentẽ & pͥncipẽ a cuiꝰ facie iguo¬
racio uideat᷑ regredi. dm exposuit.qͥ
putent homines in hac equalitate re¬
care. Porro alii cũ suꝑioribꝰ estimant eͥ
iungendũ: ut ipse sit potens de qͦante
miles ee̾ uideam᷑: scientes a facie dia¬
boli & stultos subleuari. & diuites de¬
ici: seruos insignia habere dñoꝵ: &

Expanded text:
t principatum. Hoc autem fieri a vultu ejus qui in saeculo habeat potestatem, dum potentes quosque et doctos viros premat, nec eos in populis apparere permittat; illos vero quos scit esse imprudentes, in Ecclesiis faciat esse majores, ubi caeci a caecis ducantur in foveam . In hunc sensum facit et illud quod sequitur. Vidi servos in  principes ambulare quasi servos super terram. Quod hi qui servi sunt vitiorum atque peccati, sive tam humiles, ut servi ab hominibus computentur, subita a diabolo dignitate quisque et prudens, paupertate oppressus, gradiatur itinere officioque servorum. Hebraeus potentem et principem, a cujus facie ignoratio videatur egredi, Deum exposuit, quod putent homines in hac inaequalitate recare. Porro alii cum superioribus aestimant esse jungendum: Ut ipse sit potens, de quo anmiles esse videamur, scientes a facie diaboli et stultos sublevari, et divites dejici: servos insignia habere dominorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
uitã cũ sapiencia uxore q̃ramꝰ. Iec
enĩ pars nr̃a ẽ. & hic laboris frue¬
Tꝰ. si in hac uita umbratili. uerã ui¬
t̃a inuenire ualeamꝰ. Omnia quȩ
inuenit manꝰ tua ut facias. inurr¬
tute tua fac: qͥa ñ ẽ opus & cogita¬
cio & sciencia. & sapiencia minfer¬
no qͦ tu uadis illuc. Nunc fac qͦdcũ¬
descenderis. locus ñ erit pęniten¬
cie. N uic qͥd simile & a saluatore p̃¬
nox qͣndo nemo potest oꝑari. Qust
nota ut samuhelẽ qͦq uere in inferno
ro qͦd sc̃i post resurrectionẽ dñi neqͥꝗͣ.
teneant᷑ in inferno : testat᷑ apłs dicens.
melus ẽ dissolui & ẽẽ cũ xꝑo. Qui aũ

Expanded text:
vitam cum sapientia uxore quaeramus. Haec vitam cum sapientia uxore quaeramus. Haec enim pars nostra est, et hic laboris fructus, si in hac vita umbratili vitam veram invenire valeamus. Omnia quae invenit manus tua, ut facias, in virtute tua fac: quia non est opus, et cogitatio, et scientia, et sapientia in inferno quo tu vadis illuc. Fac quodcudescenderis, locus non erit poenitentiae. Huic quid simile a Salvatore prnox, quando nemo poterit operari . Quod nota ut Samuelem quoque vero in inferno ro quod sancti post resurrectionem Domini nequaquam teneantur in inferno, testatur Apostolus dicens: Melius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ đr. Non est malagnia inpone¬
re: neq oleũ. neq alligaturas. Ha¬
bent enĩ oleũ c̃trariũ qͦd uir iustꝰ
detestat᷑ dicens. Oleũ peccatoris nͣ
inpinguet caput meu. Hoc oleum
hereticihabent: & eo cupiunt decep¬
tor capita ꝑfundere. Uide uitã
cũ muliere quã dilexisti omnib
diebꝰ uanitatis tuȩ q̃ data st̃ tͥ subso¬
ẽ pars tua in uita &. in labore qͦ tu
laboras sub sole.Sapienciãs quȩr
& scienciã scripturarũ: & hanc tͥ
in ẽiugiũ copula. De qua in ꝓuer¬
biis dr. Ama illã & seruabit te: am¬
plexare eã & circũdabit te. Dies aũ
ait. uide uit̃a cũ midiere quã dilexi¬
sti. ambigue dictũ ẽ: siue uide & ẽ¬
tẽ plare uit᷑a &. ipse &. uxor tuate¬
cũ: ñ enĩ poterissine tali uxore
solus uidere uitã: siue utrũq con¬
sidera & uide . & uitã & mulierẽ a¬
ebꝰ uanitatis tuȩ. E pulchre p̃ce¬
pit: ut in diebꝰ uanitatis nr̃e uerã

Expanded text:
quibus dicitur: Non est malagma imponequibus dicitur: Non est malagma imponere, neque oleum, neque alligaturas . Habent enim oleum contrarium, quod vir justus detestatur, dicens: Oleum peccatoris non impinguet caput meum . Hoc oleum haeretici habent, et eo cupiunt deceptorum capita perfundere. Vide vitam cum muliere, quam dilexisti omnibus diebus vitae vanitatis tuae, qui dati sunt tibi sub sors tua in vita et in labore, quo tu laboras sub sole. Sapientiam sequere et scientiam Scripturarum, et hanc tibi in conjugium copula de qua in Proverbiis dicitur: Ama illam, et servabit te: amplexare illam et circumdabit te . Dies autem ait: Vide vitam cum muliere, quam dilexisti, ambigue dictum est, sive vide et contemplare vitam, et ipse et uxor tua tecum non enim poteris sine tali uxore solus videre vitam, sive utrumque considera, et vide vitam, et mulierem diebus vanitatis tuae. Et pulchre praecipit, ut in diebus vanitatis nostrae veram