comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
condẽpnator reꝑtus est s ꝑtũc¬
toꝵ una edemꝙ sententia. atq in re¬
stitutõne ip̃oꝵ diffinitio claruerit
om̃ib approbatis. Rep̾hendat autẽ
⁊ hoc quoq ꝯcilium p̾fatus papani¬
colaus: qd̃ nõ sollẽpnit̾ omia. upẽ
qd̃ ip̃e diffimerat. egerint sedi apłi¬
ce plena relatõneactõnis seriem
teserantes debuisse aiens quicqͥd de
ebonis deiectione: reclamatione
t̾ata repulsione. ad aliamq eccłiã
uentilatum est. eis ccipto unani¬
miter plenit̃ ac fidelit̾ intimare:
sed ⁊ monimẽtis incertum ad ple¬
niorẽ penes se noticiam ⁊ certitudi¬
nem reseruare. Precepit gͦ ut q̃cũq
suꝑhac resqͥpta tam a sede aplica
qͣm a nostratib edita reppiantur:
iecticdici sedi apłice suggesserintat¬
ꝙ retulerĩt: in uolumen unũ or¬
dine quo missa sũt redigerent᷑. ⁊¬
apłice sedi exemplarib s̃ reseruatis:
suummo studio dirigerent᷑. Et si de ce¬

Expanded text:
condemnator repertus est, sed cunccondemnator repertus est, sed cunctorum una eademque sententia, atque in restitutione ipsorum diffinitio claruerit, omnibus approbatis. Reprehendit autem et hoc quoque concilium praefatus papa Nicolaus , quod non solemniter omnia, juxta quod ipse diffiniverat, egerint, sedi apostolicae plena relatione actionis seriem reserantes. Debuisse, aiens, quidquid de Ebonis dejectione, reclamationeiterata repulsione, ad aliamque ecclesiam ventilatum est, nobis scripto unanimiter, pleniter, ac fideliter intimare:Sed et monimentis insertum ad pleniorem penes se notitiam et certitudinem reservare. Praecepit ergo, ut quaecunque super hac re scripta, tam a sede apostolica, quam a nostratibus edita reperiantur, jecti clerici sedi apostolicae suggesserint atque retulerint, in volumen unum ordine quo missa suapostolicae sedi, exemplaribus sibi reservatis, summo studio dirigeretur. Et si de cae
Abbreviated transcription (Latin):
to asserit mnirritum deductum: qd̾
contra deiectos. non supplicit̾ fuat
impetratũ. Quo cuta pͥmũ quidẽ
domno hincmaro mandauit: uti
ꝯmemoratos uiros. Uulfadũ scl
collegasq ip̃ius dementi animo
studeret ad se reuocare. ⁊ de restitu¬
tõne ip̃oꝵ secum frat̾ne tractaret.
Alioquin: ad ꝯcilium cũ his ep̃is
quib ⁊ ip̃e quoq papa ꝓhoc ip̃o
scͥpserat simul occurreret: qͣtinꝰ
om̃s inunũ ꝯuementes cãm eoꝵ¬
dem cłicoꝵ examinarent ⁊ nõ ali¬
qua emergente disceptatõne deo
p̃ocuł habito diffiniret. Si u̾o
quilibet int̾ partes disceptatõ ꝓ¬
ueniret. ad sedem apłicam sue sus¬
cepture speciale iuditiũ ꝑsone.
uices tenente utͥusꝙ lat̾is cõue¬
nirent. Ac d̾i grẽ iuiuamine hoc ꝑ¬
acto uiditio: intimat se lict̾as
inemoratos cłicos: at totius ⁊so¬
na uoce ꝯcilii dignos graduum
suoꝵ receptõne ꝓnũciatos. ubi
tas alia. atq alia defendentiũ at¬
cidit. Nullus accusator: nullus

Expanded text:
irritum deductum, quod contra dejectos non simpliciter fuerat impetratum. Quocirca primum quidem domno Hincmaro mandavit , uti commemoratos viros, Vulfadum scilicet, collegasque ipsius, clementi animo studeret ad se revocare, et de restitutione ipsorum secum fraterne tractaret, Alioquin ad concilium cum his episcopis, quibus et ipse quoque papa pro hoc ipso scripserat , simul occurreret, quatenus omnes in unum convenientes, causam eorumdem clericorum examinarent, et non aliqua emergente disceptatione, Deo prae oculis habito, diffinirent. Si vero quaelibet inter partes disceptatio proveniret, ad sedem apostolicam suae suscepturi speciale judicium personae, vices tenentes utriusque lateris convenirent. At Dei gratiae juvamine hoc peracto judicio, intimat se litteras memoratos clericos a totius consona voce concilii dignos graduum suorum receptione pronuntiatos. Ubi tas alia atque alia defendentium accidit, nullus accusator, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
tu eoq missaꝵ sacracelebrante. die
sollẽpni eiꝰdem sacͣtissime uirginis:
qua gabriel archangłs ad eam missuᷤ
ab astris. partũ illi mitabilẽ scl̃is nũ¬
ciauit. Qd̃ claudꝰ pauꝑ ⁊ miserabilis
dũ ꝑpauĩti sese marmora traheret.
repente solutus extendit᷑. ⁊ tellurẽ cor¬
ꝑe mensus: inpedes tandem erigit᷑.
incessuq nouo: auxit letantigau¬
dia ppło. Quiq adhuc int̾ nos degẽs.
stipe sustentat᷑ p̾sulis.

Expanded text:
tu, eoque missarum sacra celebrante, die solemni ejusdem sacratissimae Virginis, qua Gabriel archangelus ad eam missus ab astris, partum illi mirabilem saeculis nuntiavit. Qui claudus, pauper, et miserabilis, dum per pavimenti sese marmora traheret, repente solutus extenditur, et tellurem corpore mensus, in pedes tandem erigitur, incessuque novo auxit laetanti gaudia populo, quique adhuc inter nos degens stipe sustentatur praesulis.
Abbreviated transcription (Latin):
uel cornacensis ꝑlata: uario signoꝵ
memorant᷑ splendore decorata. Quẽ
beatus uiuentiꝰ. tam celsis illustris
uite meritis: quam claro pontifica¬
lis sequit᷑ ordine culminis. Cuiꝰ eti¬
am sacramenbra domno ebone an¬
tistite nr̃o deferente: suꝑfluuium
mosã translata: braquis instructa
eccłia dispõitaq famulariioꝵ cater¬
lia cłicoꝵ debito deponunt honore
seruanda. Ubietiam płib olun re¬
nituisse p̃dicat᷑ insignib. claudis
ingressũ. cecis quoq reformans as¬
pectũ. Cui: successit seuerus. De sa

Expanded text:
vel Tornacensis perlata, vario signorum vel Tornacensis perlata, vario signorum memorantur splendore decorata. Quem beatus Viventius tam celsus illustris vitae meritis, quam claro pontificalis sequitur ordine culminis. Cujus etiam sacra membra domno Ebone antistite nostro deferente, super fluvium Mosam translata, Braquis instructa ecclesia, dispositaque famulariorum caterva clericorum, debito deponuntur honore servanda. Ubi etiam pluribus olim renituisse praedicatur insignibus, claudis gressum, caecis quoque reformans aspectum, cui successit Severus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
nullis mnibi florere spectatur gr̃arũ
insignibus. De successorib p̾missoꝵ
ꝑsecutionũ ꝓcellis intonantib:
egłie puppis nr̃e lactata: duĩsisꝙ op¬
p̃ssa fluctib: qm̃ caput uix attollere
poterat: quanto sedes ip̃a temꝑe. tec¬
tore uacua digno resederit: haud fa¬
cile pandit᷑. Ad eo ut pꝰ p̾missos nr̃e
fidei patres. beatũ sixtũ atꝙ sunciũ
unũ duntaxat p̃sulem ĩueniamꝰ a¬
mansiũ. ad imꝑium usq constanti¬
ni.sub quo betausiꝰ reꝑitur. qui cũ
pͥmogenito diacone suo: pͥmus ex
hac belgica ꝓuincia legitur acrela¬
tensi pͥme int̾fusse sỹnodo. telate
ꝑ marinũ ep̃m beatissimo ꝓp̃e silue¬
stro: uolusiano. ⁊ amiano consulib.
Post quẽ aꝑinde mat̾manus. cuius
ueliquias os suũ: domnꝰ hincinarꝰ ar¬
chiep̃c. ludoroico regi transrenensi.
se direxisse cõmemorat. in epła ꝓ eĩdẽ¬
gen tͣnsmissa. huic donatianꝰ extitit
ep̃c: cuiꝰ etiam pignera maritimas
inpartes episcopii nouiomagensis

Expanded text:
um insignibus. CAPUT V. De successoribus praemissorum rsecutionum procellis intonantibus, Ecclesiae puppis nostrae jactata, diversisque oppressa fluctibus, quoniam caput vix attollere poterat, quanto sedes ipsa tempore rectore vacua digno resederit, haud facile panditur, adeo ut post praemissos nostrae fidei Patres, beatum Sixtum atque Sinicium, unum duntaxat praesulem inveniamus Amansium ad imperium usque. Constantini, sub quo Betausius reperitur, qui cum Primogenito diacone suo, primus ex hac Belgica provincia legitur Arelatensi primae interfuisse synodo relatae per Marinum episcopum beatissimo papae Silvestro, Volusiano et Aniano consulibus. Post quem Aper, inde Maternianus, cujus reliquias ossium domnus Hincmarus archiepiscopus Ludovico regi Transrhenensi, se direxisse commemorat in epigem transmissa. Hinc Donatianus exstitit episcopus, cujus etiam pignora maritimas in partes episcopii Noviomagensis
Abbreviated transcription (Latin):
quo prius reꝑtũ fu̾at in uolutũ
in argenteo locello tͣnspofuit.
Sudarium u̾o qd̃ suꝑ caput ip̃iꝰ
erat cũ parte p̾dicti brandei scri¬
niolo reconditũ eburneo. Remiᷤᷤ
abinde reseruat᷑ iueccłia beate
dei genitͥcis marie. Demq dũ
corpꝰ ip̃ius sacratissimũ de lapide¬
o sarcofago inp̃misso transponi¬
tͣ loculo. rado quidã suessionice
tunc ecc̃e subdiaconus. qui cũ
ep̃o suo rothado illuc aduen̾er:
a deo dolore dentiũ ꝑ integrũ ue¬
xatꝰ annũ. ⁊ doloris nietate
ꝑditurꝰ metueret᷑ sensum. ma¬
xillã peste grauatam loco ubii
scm̃ pignꝰiatuerat apposuit.⁊ moxab
hacliber redditus egritudine . dolo¬
ren deinceps hiuitemodi meruit ñ
sentire. hac eademdie: duo qͥdã ho¬
mines morbo ⁊tracti.apud ribua¬
ninciatũ recepisse. In ip̃ius aut̃
qua corpore quiescit basilica: ⁊ti¬
nua fieri nõ omittunt᷑ in signiã
dũ aduenientes egroti sanant᷑

Expanded text:
quo prius repertum fuerat involutum, quo prius repertum fuerat involutum, in argenteo locello transposuit. Sudarium vero quod super caput ipsius erat, cum parte praedicti brandei, scriniolo reconditum eburneo, Remis abinde reservatur, in ecclesia beatae Dei genitricis Mariae. Denique cum corpus ipsius sacratissimum de lapideo sarcophago in praemisso transponitur loculo, Rado quidam Suessonicae tunc Ecclesiae subdiaconus, qui cum episcopo suo Rothado illuc advenerat, adeo dolore dentium per integrum vexatus annum, ut, doloris nimietate perditurus metueretur sensum, maxillam peste gravatam loco ubi sanctum pignus jacuerat, apposuit: et mox ab hac liber redditus aegritudine, dolorem deinceps hujuscemodi meruit non sentire. Hac eadem die duo quidam homines morbo contracti apud panuntiatur recepisse. In ipsius autem qua corpore quiescit basilica, continua fieri non omittuntur insignia, dum advenientes aegroti sanantur
Abbreviated transcription (Latin):
dam reniensẽ uenisset urbem.
⁊ inculmissiaco metatꝰ eẽt: exer¬
citꝰ eiꝰ uicinas occupauit uillas.
Quidam uo̾ illoꝵ qui in p̃notatamil¬
la scil uulfiniaco riuo metatũ habe¬
bant: uinum qd̃ in eccł̃ia timoris
causa reconditũ fu̾at inuadit. ⁊ qͣsi
tab̃uam ꝯstituens in eadem eccłia:
parib suis illud uend̾e cepit. hec dũ
ageret ꝑcussus morbo repente sensũ
amisit.ore sͥ ad auremusq pene te¬
torto. Diuq cruciatus tormento:
uitam finiuit. Qd̃ cernentes cet̾i.
esdẽ loco sacro debitã deinceps ex¬
hibentes reuentiã ab huiꝰmodi
se se cohibuere p̃sumptione Deal¬
tata ul litt̾ata tͣnslatõe seurelacõe cor¬
beatissimi prĩs nr̃i uen̾abile
pignus: domnus hincmnarus a¬
chiep̃s adhuc ampliata ip̃iꝰ eccł̃ia
criptaq oꝑa maiore atq pulcha¬
ore p̃parata. p̃sentib ⁊ annitent¬
b ep̃is dioceseos huiꝰ rem̃sis tͣns
tulit: integrũꝙ illud cũ brandao

Expanded text:
dam Remensem venisset urbem, dam Remensem venisset urbem, et in Culmissiaco metatus esset, exercitus ejus vicinas occupavit villas. Quidam vero illorum, qui in praenotata villa, scilicet Vulfiniaco Rivo metatum habebant, vinum quod in ecclesia timoris causa reconditum fuerat invadit; et quasi tabernam constituens in eadem ecclesia, paribus suis illud vendere coepit. Haec dum ageret, percussus morbo, repente sensum amisit, ore sibi ad aurem usque pene retorto, diuque cruciatus tormento vitam finivit. Quod cernentes caeteri, eidem loco sacro debitam deinceps exhibentes reverentiam, ab hujusmodi sese cohibuere praesumptione. CAa vel iterata translatione, seu relatione corbeatissimi Patris nostri venerabile pignus, domnus Hincmarus archiepiscopus, adhuc ampliata ipsius ecclesia, cryptaque opera majore atque pulchriore praeparata, praesentibus et annitentibus episcopis dioeceseos htob.: integrumque illud cum brandeo,
Abbreviated transcription (Latin):
patrom sui patrocuna requirẽtes. Pro
quare nuꝑ anno pret̾ito cum rege
ottone ⁊ p̃fato duce locuti sumꝰ. qͣndo
aquis ad eundẽ regẽ missi fuimꝰ. Sed
ut idem ragẽbaldus ab ip̃aꝵ reꝵ di¬
ꝑagendũ congregatos haberet: p̃
plendo in sisteret: ꝑcut̾et᷑ ꝑcusso¬
re inuiso. Qui dũ reqͥreret quis e¬
um ꝑcussisset. om̃sq seuidisse ne¬
garent: furii exagitatꝰ sensum a¬
misit. grauit̾q uexatus: sp̃m ex¬
alauit. Quo cõꝑto dux courad̃
nimiũ t̾ritus ad sc̃m remigium
ueint. eiqz res ip̃as redoidit. Qͣs
p̃missus p̾̃sul artaldus: hincina¬
ro albi ac cet̾is monachis ad sup¬
plem̃tum uictus actribuit.
Nuulfimaco riuo pago lauduñ¬
si habet᷑ oratoriũ in honore scĩ ne¬
migii dedicatũ. In qͦ dũ rodulfuᷤ
rex heribertũ comitẽ ꝑsequere¬
tͣ qui ep̾atum remensẽ a rege sͥ
cõmendatũ tenebat: homines
ip̃ius uille res suas ꝓpter hosti¬
les incursus recond̾e studuerũt.
At dumrex p̃fatus ad obsiden¬

Expanded text:
patroni sui patrocinia requirentes. Pro qua re nuper anno praeterito, cum rege Ottone et praefato duce locuti sumus, quando Aquis ad eumdem regem missi fuimus. Sed ut idem Ragenbaldus ab ipsarum rerum diperagendum congregatos haberet, praplendo insisteret, percuteretur percussore inviso. Qui dum requireret quis eum percussisset, omnesque se vidisse negarent, furiis exagitatus, sensum amisit, graviterque vexatus, spiritum exhalavit. Quo comperto dux Conradus nimium territus ad sanctum Remigium venit, eique res ipsas reddidit, quas praemissus praesul Artaldus Hincmaro abbati, ac caeteris monachis ad supplementum victus attribuit. In Vulfiniaco Rivo, pago Laudunensi, habetur oratorium in honore S. Remigii dedicatum. In quo dum Rodulfus rex Heribertum comitem persequeretur, qui episcopatum Remensem a rege sibi commendatum tenebat, homines ipsius villae res suas propter hostiles incursus recondere studuerunt. At dum rex praefatus ad obsiden
Abbreviated transcription (Latin):
dunt illo cunba. S añqͣm ꝑtingerẽt
ad ip̃am qͣm petebant nauẽ cecatidi¬
uinitꝰ ꝑditoq sensu retingare nõua¬
lentes impetu flumuus ferri cepeit̃.
Sic nauicula eoꝵ. naui qua scl̃ corpꝰ
seruabat᷑ impacta. ⁊tritaq medisd
influctib derelinqͥt. qͦꝵ duob fu¬
uto mox absortis. t̾tius quieti ã fa¬
mulus erat sc̃ĩ balderici iacta manu
nauẽ scĩ arripuit. ⁊ talit̾ euadens mor
it donec incrastinũ refocillat᷑ sensuꝙ

Expanded text:
dunt illo cymba. Sed, antequam pertingerent dunt illo cymba. Sed, antequam pertingerent ad ipsam quam petebant navem, caecati divinitus, perditoque sensu remigare non valentes, impetu fluminis ferri coeperunt. Sicque navicula eorum navi, quae sancti corpus servabat, impacta contritaque, mediis eos in fluctibus dereliquit. Quorum duobus fluvio mox absorptis, tertius, qui etiam famulus erat sancti Balderici, jacta manu navem sancti arripuit, et taliter evadens mortit, donec in crastinum refocillatus, sensuque
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodis ad eũ tum demũ ueniũt pa¬
tiunt cruciatib ⁊ ꝯfitent̃ pxt̃m suũe
emendationẽq ꝓmittentẽ. p̃cib sius
ab solue student. At ille statim se meliꝰ
habere ꝓfessus. uͥ recessere frẽs ꝯuelu¬
it. res quas iuaserat reddidit. ac deĩ¬
ceps abear̃ se lesione continuit. Uextã¬
tadomꝰ eiꝰ affecta clade fuisse ꝑhibet᷑.
iux aliqͥ ꝑmanf remanserint quieis¬
demreb usi fu̾ant. ip̃i etiã equi ⁊ canes
int̾ierint. ⁊ ip̃e ꝑuasor ꝑditis cũcute
capillis ⁊ ungulis uix euaserit. Demi
ob infestationẽ hungaroꝵ q̃ p̃i¬
mitꝰ eo tpr̃e in hoc emerserat regnũꝯ
silio inito canonici scĩ balderici renũ
cũ dño suo tͣnsieant. inde qua dã ued¬
ꝑa renieantes influminis medio na¬
uẽ iactis defigunt auchoris relidisꝙ
paucis inuaui cũ sacropignere custo¬
ues custodis ibiq thesauros uł orna¬
m̃ta sci remansisse rati. conscensaten¬

Expanded text:
commodis, ad eum tum demum veniunt, pacommodis, ad eum tum demum veniunt, patemendationemque promittentem precibus suis absolvere student. At ille statim se melius habero professus, ubi recessere fratres, convaluit, res quas invaserat reddidit, ac deinceps ab earum se laesione continuit. Verum tanta domus ejus affecta clade fuisse perhibetur, ut vix aliqui remanserint qui eisdem rebus usi fuerant; ipsi etiam equi et canes interierint, et ipse pervasor, perditis cum cute capillis, et unob infestationem Hungarorum, quae primitus eo tempore in hoc emerserat regnum, concilio inito canonici sancti Balderici Rhenum cum domino suo transmeant. Inde quadam vespera remeantes, in fluminis medio navem jactis defigunt anchoris. Relictisque paucis in navi cum sacro pignore custovi custodes, ibique thesauros, vel ornamenta sancti remansisse rati, conscensa ten
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ ultione. Halidaq correptꝰ febre: ce¬
pit grauissime uexari. nimiisq succẽdi
ardorib. atꝙ fruentissimis effluere sudo
rem retulit. atq id ab eo ꝯsilii ꝑcepit.
ut ad p̾fatos cłicos mitt̾et. eosq ad se
uenire faciens. ⁊errata corrigens ab
eis de sua infirmitate ꝯsiliũ parit̃ ⁊ au¬
xiliũ q̃reret. Qd̃ ille obaudiens. ⁊ ad
eos mittens. ad se uenire mãdauit. At
missus eiꝰ typo cenuidebat᷑ inflatꝰ suꝑ¬
bie. cepit ad suũ dominũ ut mox cl̃i¬
ciꝑgerent inpetitando p̃ciꝑe quib
renuentib. s eumcaritatẽ secũ face̾
rogantib. Ille cõtempsit. eoque rece¬
dente in ip̃o egressu equus eiꝰ inicitatꝰ
abip̃o ꝓsiliens ruit: ⁊ collo fractoin¬
terut. Sic ille humiliãtus. ad frẽs re¬
diit. caritatẽ qͣm sp̃uerat egit. ⁊ ita cor¬
rectꝰ recessit. hinc it̾um t̾cioq uocati
atq petiti huiꝰ tandẽ uiri comꝑtis in¬

Expanded text:
titur ultione, validaque correptus febre coetitur ultione, validaque correptus febre coepit gravissime vexari, nimiisque succendi ardoribus atque ferventissimis effluere sudorrem retulit atque id ab eo consilii percepit, ut ad praefatos clericos mitteret, eosque ad se venire faciens, et errata corrigens, ab eis de sua infirmitate concilium et pariter auxilium quaereret. Quod ille obaudiens, et ad eos mittens, ad se venire mandavit. At missus ejus typho ceu videbatur inflatus superbiae, coepit, ut ad suum dominum pergerent, imperitando praecipere. Quibus renuentibus, sed eum charitatem secum facere rogantibus, ille contempsit, eoque recedente, in ipso egressu equus ejus incitatus ab ipso prosiliens ruit, et collo fracto interiit. Sic ille humiliatus ad fratres rediit, charitatem quam spreverat egit, et ita correctus recessit. Hinc iterum, tertioque vocati atque petiti, hujus tandem viri compertis in
Abbreviated transcription (Latin):
dicente qd̃ non baldericisz milonis ha¬
berent᷑ cõminantib eũ dĩcis recessit
⁊ ineminentẽ uille ꝯtiguam rupẽ cõ¬
scendens sese inp̃ceps dedit. sicq attͥ¬
tus iacuit ut mortuus. uł morti ui¬
ẽp̃sentiam deportatꝰ. ibiq tandẽ se
culpabilẽ reddens. insꝑate sanatꝰ tin¬
tegre inbreuirestitutꝰ: sospitati.
Tem dũ nuꝑadp̃memoratã ullã wasli¬
ciam hꝰ scĩmenbͣ relata fuissent. q̃m̃go¬
destiduᷤᷤ pͥncipis hemrici comes palatii
eandẽ ꝑuaserat uillam qͥdam clicoꝵ sci
baldericiad eundẽ godefridũ ꝓhac cau¬
sa ꝑrexerunt. ⁊ cũ nlłam dignã apudeũ¬
ꝑciꝑe hensionem nec magis se proeis
inde qͣm ꝓsuo cane factuꝵ iendiss. clicꝰ
qͥdam exhis intentando subiecit qd ca¬
lidum ꝓinde sudorẽ sudaturꝰ ess. nec ca¬
nis suus adiuturꝰ eum foret. Ille fuci¬
bendꝰ ad hec eos a suo p̾cepit eici espectu.
Quib recedentib ip̃e mox diuina plec¬

Expanded text:
adicente quod non Balderici sed Milonis haadicente quod non Balderici sed Milonis haberentur, comminantibus eum clericis recessit, et in eminentem villae contiguam rupem conscendens sese in praeceps dedit, sicque attritus jacuit, ut mortuus vel morti vipraesentiam est deportatus, ibique tandem se culpabilem reddens, insperate sanatus, et integrae in brevi restitutus est sospitati. Item dum nuper ad praememoratam villam Wasliciam hujus sancti membra relata fuissent, quoniam Godefridus principis Henrici comes palatii eamdem pervaserat villam, quidam clericorum sancti Balderici ad eumdem Godefridum pro hac causa perrexerunt; et cum nullam dignam potuesponsionem, nec magis se pro eis inde quam pro suo cane facturum respondisset, clericus quidam ex his intentando subjecit, quod calidum proinde sudorem sudaturus esset, nec canis suus adjuturus eum foret. Ille furibundus ad haec eos a suo praecipit ejici conspectu. Quibus recedentibus ipse mox divina plec
Abbreviated transcription (Latin):
more ꝑuigiles in eccłia celebrarent᷑ ex¬
cubie subito tantũ celitꝰ est lum̃ effusũ
ut omĩa q̃ fu̾ant accensa uiderent᷑ lu¬
minaria suꝑare. Altare tm̃ supͣ qd scĩ
erant ossa deposita densa tegiuidebat᷑
nebula ip̃m ꝙ sacͥ pigni̾s qͣsi mou̾i cer¬
nebat᷑ gestamen. Cũ repente una ceca¬
rũpͥmum moxq alt̾a sese uidere ꝓcla¬
mant. Tum media iacens contͣcta uce
pit clamare. auxiliũq der⁊ scĩbalde¬
rici dep̃cari paulatim resoluit᷑ pͥmũ
brachiis ⁊ inde poplitib donec erecta
stetit in pedib. Que pꝰmodũ sana ef¬
fecta cłicoꝵ stipe huc usq sustentat᷑.
igit᷑ dũ p̾fatomorarent᷑ in loco cłicicũ
pignere sacro:contigit quadã uesꝑa.
cũ simulresiderent ut cuidam miloni
amici homo eb̾etate atq furore succẽsuᷤ
Cepisset ad eos dicẽ quid tͥ facerent. ⁊
qͣre inuillã milonis ingressi fuissent.
Quib respondentib. qd̃ scĩbalderici
nõ milonis eadẽ res essent. illoꝙ contͣ¬

Expanded text:
more pervigiles in ecclesia celebrarentur excubiae. subito tantum coelitus est lumen effusum ut omnia quae fuerant accensa videretur luminaria superare. Altare tantum, supra quod sancti erant ossa deposita, densa tegi videbatur nebula, ipsumque sacri pignoris quasi moveri cernebatur gestamen. Cum repente una caecarum primum, moxque altera sese videre proclamant. Tum media jacens contracta, ubi coepit clamare, auxiliumque Dei, et sancti Balderici deprecari, paulatim resolvitur, primum brachiis, et inde poplitibus, donec erecta stetit in pedibus. Quae postmodum sana effecta, clericorum stipe huc usque sustentatur. Igitur dum praefato morarentur in loco clerici cum pignore sacro, contigit quadam vespera cum simul residerent, ut cujusdam Milonis amici homo, ebrietate atque furore succensus, coepisset ad eos dicere, quid ibi facerent, et quare in villam Milonis ingressi fuissent? Quibus respondentibus quod sancti Balderici non Milonis eaedem res essent; illoque contr
Abbreviated transcription (Latin):
ta uilla gellanimõte ꝯstructam¬
dudũ milo p̃positꝰ canonicoꝵ huiꝰ loci abes
au ferebat. Qͣm dum bosone comite. Sͥe¬
amreddente recepissent. ⁊ scĩbalderici m̃¬
bra illuc detulissent. audientes mlti: ad
ip̃iꝰ ceperunt ꝯfluere patrocima: int̾ qͦs
due cece nobiles femine deducte st̃ ⁊q̃¬

Expanded text:
ta villa Gellani monte constructamdudum Milo praepositus canonicorum hujus loci ab eis auferebat: quam dum Bosone comite sibi eam reddente recepissent, et sancti Balderici membra illuc retulissent, audientes multi ad ipsius coeperunt confluere patrocinia. Inter quos duae caecae nobiles feminae deductae s
Abbreviated transcription (Latin):
eliminasse m̃das. ⁊ si qͣ reppetientͣ
scriptoris forte uicñ industrie ur̃e
potert̃ expurgari sagatia. Non em̃
me ita ꝑfectum teor ad unguẽ fo¬
re ꝑscrutatorẽ: ut ferre nolim. si
quẽ diligentiorẽ in elimandis ui¬
ciĩs inueneto correctorem. Igit̃ qr

Expanded text:
eliminasse mendas; et si qua reperientur eliminasse mendas; et si qua reperientur scriptoris forte vitia, industriae vestrae poterunt expurgari sagacia. Non enim me ita perfectum reor ad unguem fore perscrutatorem, ut ferre nolim si quem diligentiorem in eliminandis vitiis invenero correctorem. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
õmino uenerabili ⁊ inxp̃i ka
ritatẽ admodum diligibili p̃
tis famulus om̃e sc̃ãrum uirtutũ
in xp̃o gaudium. Creberrimis admo¬
nitionũ ur̃aꝵ stimulis instigatus.
discusso tandem desidie pigritan¬
tis corpore: abiectisq diu̾̃saꝵ cura¬
rum occupationib relego feruen¬
tis scudii ur̃i sollercie: quadrifidũ
nr̃i laboris op̃ undecũꝙ collectũ et
capitulũ ꝓut iubere dignati estis
dispositũ: nr̃e scilicet eccłre nem̃sis
historiaꝵ librum. Haud mirati uł
cumꝙ petens scĩtatem culminis
ur̃i. suꝑbac rememoratione obse.¬
quii nr̃i. ut pote diu̾sis occupatõ¬
nib p̃p̃editi. hiemaliquos glatia¬
lis gelu rigoris obstricti caraxato¬
tum insr̃ indigentia coartari. Neq
mirum me minimũ in correctõne
meoꝵ t̾rere moras opusculoꝵ: cũ
uero reꝵ non nlłi scriptoꝵ. magis ĩ
retractatõne suoꝵ: quam iueditõ¬
ne demorati ferantur libroꝵ. Sed
nec adhuc õs ad ꝑfectũ me puto

Expanded text:
omino venerabili, et in Christi charitate admodum diligibili, prtis famulus, omne sanctarum virtutum in Christo gaudium. Creberrimis admonitionum vestrarum stimulis instigatus, discusso tandem desidiae pigritantis torpore, abjectisque diversarum curarum occupationibus, relego ferventis studii vestri solertiae quadrifidum, nostri laboris opus undecunque collectum, et capitulatim, prout jubere dignati estis, dispositum, nostrae scilicet Ecclesiae Remensis historiarum librum. Haud mirari vel cumque potens sanctitatem culminis vestri super hac rememoratione obsequii nostri, utpote diversis occupationibus praepediti, hiemali quoque glacialis gelu rigoris obstricti, charaxatorum insuper indigentia coarctati. Neque mirum, me minimum in correctione meorum terere moras opusculorum, cum veterum nonnulli scriptorum magis in retractatione suorum, quam meditatione demorati ferantur librorum. Sed nec adhuc omnes ad perfectum me puto
Abbreviated transcription (Latin):
neo exit. tamen balneatordenariũ
balnei sui nõꝑdit. timeo de te meo
alexandro: qd̃ de suo dicerat paulꝰ.
alexander erarius: multa mala mͥ os¬
tendit. reddet illi dñs. Cap.⁊2.

Expanded text:
neo exit; tamen balneator denarium balnei sui non perdit. Timeo de te meo Alexandro quod de suo dicebat Paulus: Alexander aerarius, multa mala mihi ostendit, reddet illi Dominus .
Abbreviated transcription (Latin):
c pontifex castrũ moso eccliau¬
mũ reparatis muniit muris. ⁊ eccł̃iã¬
imbi dirutã ibi dirutã a nouo restaura¬
b q̃ haud ꝓcul ab eofu̾ant castellore¬
fluuuũ mat̾nam ꝯstruxit. Eccl̃ias etiã nõ¬
ullas q̃ sub ꝑsecutõne nordinannoꝵ di¬
rute fũant restaurari fecit atq ꝯsetra¬
uit. Sed ⁊ inuosago. inpossessionẽ bĩ
remigii eccł̃iam ꝯstrixit. acꝑassẽsũ
mogonciacensis ep̃i depositis imbipig¬
nerib. eiꝰdem sc̃ĩ dedicauit. Nemis qͦ
eccl̃iam in honore scĩdioni sii extͣmur̃
ciuitatis. a canonicis urbis ꝯstructã
posuit. Criptam qͦ subipã sede maioriᷤᷤ
eccl̃ie: q̃ dui tellure manserat oppleta.
u̾bs̃ remigiꝰ secreto p̃ces d̾o fundẽ fert᷑
assueuisse: mũdatã ⁊ excultã in honore
ip̃iꝰ scĩ p̾sulis ꝯsecrauit. multis quoꝑ
ionariis rem̃sem eccl̃iam ꝑ ornauit co¬
ic ius argenteis: atꝙ lampadib tam
aureis qͣm arteis illummauit. Aliis e

Expanded text:
c pontifex castrum Mosomum  Mouson  reparatis muniit muris, et ecclesiam inibi dirutam a novo restaurabus, quae haud procul ab eo fuerant castello refluvium Maternam construxit. Ecclesias etiam nonnullas, quae sub persecutione Nortmannorum dirutae fuerant, restaurari fecit atque consecravit. Sed et in Vosago infra possessionem beati Remigii ecclesiam construxit, ac per assensum Magontiacensis episcopi, depositis inibi pignoribus ejusdem sancti, dedicavit. Remis quoque ecclesiam in honore sancti Dionysii extra murum civitatis a canonicis urbis constructaposuit. Cryptam quoque sub ipsa sede majoris ecclesiae, quae diu tellure manserat oppleta, ubi beatus Remigius secreto preces Deo fundere fertur assuevisse, mundatam et excultam in honore ipsius sancti praesulis consecravit. Multis quoque donariis Remensem Ecclesiam perornavit, coronis argenteis atque lampadibus, tam aureis, quam argenteis, illuminavit. Aliis et
Abbreviated transcription (Latin):
exeq̃ndaforent insinuare nõ destitit.
hungaris demq regnũ lothariense
de p̃dantib dum karolus ꝓceres frã¬
coꝵ mauxiliũ s̃ contͣ gentẽ ipãm cõ¬
uocaret. solus hic p̃sul exom̃ib regni
huiꝰ pͥmatib. cũ suis tantũ in defen¬
sionẽ eccł̃ie dei regiocrit. habens ar¬
magos secũ ceufert̃ mille qͥngentos.

Expanded text:
xsequenda forent, insinuare non destitit. Hungarus quoque regnum Lothariense depraedantibus, dum Karolus proceres Francorum in auxilium sibi contra gentem ipsam convocaret, solus hic praesul ex omnibus regni hujus primatibus, cum suis tantum in defensionem Ecclesiae Dei regi occurrit, habens armatos secum ceu fertur mille quingentos.
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃ie. statuq regni francoꝵ. salubriẽ cõ¬
petent̾ꝙ tractauit. de nordmannoꝵ qͦ
mitigatõne. atq conu̾sione ualde labo¬
tauit. donec tandem post bellũ. qd̾ rob̃¬
tꝰ comes contͣ eos carnotenus gessit. si
timis quibdã pagis: cũ rotomagẽsi
qͣmpene deleuerant urbe. ⁊ isdem sub¬
iectis adpetitõnem qͦ uuittonis tũc
rotomagensis ep̃icollecta ex diu̾sis auc¬

Expanded text:
corum salubriter competenterque tractavit. De Nortmannorum quoque mitigatione, atque conversione valde laboravit, donec tandem, post bellum, quod Robertus comes contra eos Carnotenus gessit fidetimis quibusdam pagis, cum Rothomagensi, quam pene deleverant urbe, et aliis eidem subjectis. Ad petitionem quoque Wittonis tunc Rothomagensis episcopi, collecta ex diversis auc
Abbreviated transcription (Latin):
stĩoq scl̃remigii obtinuit.
industriꝰ. ⁊ liberalib disciplins
eruditꝰ. pat̾ͥa trantrhenensis ac ger¬
manicus: imꝑatoris ut fett ludowi¬
ci collactaneus ⁊ cõscolasticꝰ. qͥ młtis
eccłiam curauit instruere cõmodis:

Expanded text:
ti Remigii obtinuit. industrius et liberalibus disciplinis eruditus, patria Transrhenensis ac Germanicus, imperatoris, ut fertur, Ludovici collactaneus, et conscholasticus, qui multis ecclesiam curavit instruere commodis
Abbreviated transcription (Latin):
li suo ꝯtulit ser
uadam quoꝙ diẽ: cũ isdem uir di
iterageret a monastĩo: ad q̃ndã locũ
ꝓperans: agͥcolam q̃libet arantẽ uiã
publicã: ꝑ qͣm tͣnsire solitus erat in¬
uenit. Cui ⁊ dixit. Non estbonũ oho¬
mo. uiam aratro scindi: q̃ deb a uia¬
torib in offendo pede calcari. Regredi¬
ens autẽ uir sc̃s ꝑ eandẽuiã. rursus
agricolam. uã ut ceꝑat. arantẽ offẽ¬
dit. Nonne inqͥddixitͥ. qͥa uiam istã
arare ñ debes: Appropiansq: manu scã
caput rustici tetigit dicens. Pistõ
caput te homo ꝯtestor: ne uiam qͣm¬
uir dei tetigerat. candens apparuit
ut lana. Nec dubiũ qd̃ nõ hõ deiuo¬
luit ut capilli caderent: s ut signa
ꝑsuccedentẽ gn̾ationẽ ꝓmerent᷑ huiꝰ
facti. nequis simile ag̾e p̾sumeret: qd̃
scs̃ dĩ teodulfus impetrauit nefieret.
Nam dum gen̾atio ip̃ius agricole
mansit: signũ qd̾ ascõ uiro pat̾ acce¬
ꝑit ⁊ ip̃a sumli mͦ ꝑtulit.

Expanded text:
li suo contulit servo. Quadam quoque die, cum isdem vir Dei iter ageret, a monasterio ad quemdam locum properans, agricolam quemlibet arantem viam publicam, per quam transire solitus erat, invenit. Cui et dixit: Non est bonum, o homo, viam aratro scindi, quae debet a viatoribus inoffenso pede calcari. Regrediens autem vir sanctus per eamdem viam, rursus agricolam viam ut coeperat arantem offendit. Nonne, inquit, dixi tibi quia viam istam arare non debes? appropiansque manu sancta caput rustici tetigit dicens: Per istud caput te, homo, contestor ne viam ir Dei tetigerat, candens apparuit ut lana. Nec dubium quod non homo Dei voluit ut capilli caderent, sed ut signa per succedentem generationem promerentur hujus facti, ne quis agere simile praesumeret quod sanctus Dei Theodulfus imperavit ne fieret. Nam dum generatio ipsius agricolae mansit, signum quod a sancto viro pater accepit, et ipsa simili modo pertulit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne in hat se causa cõmisceat. anteqͣm ab
eo tͣctet᷑: au idrationabilit̃ fieri debeat.
quia de prbri ⁊ eccl̃ie causa: ad ep̃os ⁊
ad synodum diffinitõ ꝑtineat. nõ ad
malli uł cuulium iudium. disposi¬
tõuem ⁊ cet̃a. Maioni illustri comiti:
grãx referens actõnes probenigni¬
tate ⁊ sollicitudine: qͣm domno teo¬
ut si meoꝵ dieb idem deiseruus ad
cõmunẽ dnm̃ tnsiret: pro electõne
concedenda dero ⁊ plebi eccłie ip̃ius
aput lotharium imꝑatorẽ satage¬
ret. de pace qͦẜ ꝓcuranda int̾ reges:
unde sͥ scͥpͥserat rescͥbit: qͥa semꝑ eã
desiderau̾it. ⁊ ut miuolata int̾ eos
maneret.ꝓut potuit cõmonere cu¬
rauerit. ⁊ qͣntũ deo cooꝑante ualu̾it:
indelaborare curabit.Norico nord¬
manno ad fidem xp̃i conũso: ut sẽ¬
ꝑ indei uoluntate. ⁊ mandatoꝵ il¬
lius obseruatõne ꝓficiat: sicut ⁊
eum uelle ac facẽ ꝑ ml̾tos audie¬
bat.⁊ ut nemo ei ꝑsuadere ualeat

Expanded text:
ne in hac se causa commisceat, antequam ab ne in hac se causa commisceat, antequam ab eo tractetur an id rationabiliter fieri debeat, quia de presbyteri et Ecclesiae causa ad episcopos et ad synodum diffinitio pertineat, non ad malli vel civilium judicum dispositionem, etc. Maioni illustri comiti, gratiarum referens actiones pro benignitate et sollicitudine, quam domno Theout si in eorum diebus idem Dei servus ad communem Dominum transiret, pro electione concedenda clero et plebi ecclesiae ipsius apud Lotharium imperatorem satageret. De pace quoque procuranda inter reges, unde sibi scripserat, rescribit, quia semper eam desideraverit, et ut inviolata inter eos maneret, prout potuit, commonere curaverit, et quantum Deo cooperante valuerit, inde laborare curabit. Rorico Normanno ad fidem Christi converso, ut in Dei voluntate, et mandatorum illius observatione proficiat, sicut et eum velle ac facere per multos audiebat, et ut nemo ei persuadere valeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut hõĩnem ip̃iꝰ sine consensu eiꝰdem re¬
ciꝑe noluisset. ⁊ qd̃ idem homo sesine
causa dumiserit: ⁊ sine licentia fua in¬
reuerent̾ abcesserit. qd̃ nemo suoꝵ
ad huc aliꝰ fecerat. Intimans qualit̃
eum susceꝑit: ⁊ qͣm benigne nutͥe¬
rit. multaq illi bona fecerit:qualit̃¬
queiste int̾seniorẽ suũ ⁊ regẽ missꝰ
ad ip̃m in ꝯuenient egent. Petit
autẽut nullatenꝰ eumrecipiat: añ¬
qͣm secũ loquat᷑. ⁊ sciat si rectam ꝯtra
se idem hõ ratõnem habeat. Adiciẽs
nõid se de illo ideo replicare ut aliqd
odium illiꝰ teneat s ne ille ꝯtͣĩticiã
recipiens hunc: ĩ dm̃ peccet. ⁊ inse a¬
micũ ip̃iꝰ offendat. p̃sertin cũ salua
amicicia. ꝑ eiꝰ licentiã illũ habere po¬
tit. folconi comitipalatii regis ꝓ qͦ
uerit. suꝑaccusatore suo: qui ꝓbatuꝵ
se ꝓmiserat esse. qd̃ adu̾isus eundẽ prb̃m
ꝓferebat. Mandat autẽ huic comiti:

Expanded text:
ut hominem ipsius sine consensu ejusdem reut hominem ipsius sine consensu ejusdem recipere noluisset, et quod idem homo se sine causa dimiserit, et sine licentia sua irreverenter abcesserit, quod nemo suorum adhuc alius fecerat, intimans qualiter eum susceperit, et quam benigne nutrierit, multaque illi bona fecerit, qualiterque iste inter seniorem suum et regem missus ad ipsum, inconvenienter egerit. Petit autem, ut nullatenus eum recipiat, antequam secum loquatur, et sciat si rectam contra se idem homo rationem habeat, adjiciens non id se de illo ideo replicare, ut aliquod odium illius teneat, sed ne ille contra justitiam recipiens hunc, in Deum peccet, et in se amicum ipsius offendat, praesertim cum salva amicitia, per ejus licentiam illum habere poterit; Folconi comiti palatii regis, pro verat super accusatore suo, qui probaturum se promiserat esse quod adversus eumdem presbyterum proferebat. Mandat autem huic comiti,
Abbreviated transcription (Latin):
satis tͥstis effectꝰerat. Et qͥa de hisq̃
sͥ lict̾is significauãt: apud regẽ ꝓ¬
ut potuisset satageret. ⁊qͥcqͥd ĩue¬
niret: siad eũ remitt̾et ip̃i remãdare
curaret.Adiciens q̃d s̃ dehoib sus
acciderit: quos secum suꝑligerim ha¬
buit. monens ⁊ confortans indño:
ne cõmoueat᷑ leuit pro talib quib
illi qui d̃m timere nesciunt cõmoue¬
aut᷑ s suum bonũ nomen sic̃ bene ce¬
pit usꝙ ad finẽ ꝑducẽ studeat. Et qͥa
regis anunũ iam bene cognosceret. qͥ
licet aliqͣ sit ꝑturbatõne tõmotꝰ: sta¬
timut cũ eo locutus fũit. ⁊ ei suamde¬
uotõnem manifestau̾it: sicut decet.
sicut ⁊ rectũ est eum habebit. Admonẽs
utixͣ apłm: oĩs indignatõ auferat᷑
abeo cumom̃i malitia. qd̃ si fieret. ꝓ eo
q̾rex nepos ip̃iꝰ ess. plus pium animũ
crta ipm ⁊ cet̾a. Uelfo cuidã nobili
uiro. multas gr̃aꝵ referens actõnes.
qd̾ talem erga se ꝯseruass amiciciam:

Expanded text:
ectus erat. Et quia de his quae sibi litteris significaverat, apud regem, prout potuisset, satageret, et quidquid inveniret, si ad eum remitteret, ipsi remandare curaret. Adjiciens quid sibi de hominibus suis acciderit, quos secum super Ligerim habuit, monens et confortans in Domino, ne commoneatur levis ter pro talibus, quibus illi qui Deum timere nesciunt, commoventur: sed suum bonum nomen, sicut bene coepit, usque ad finem perducere studeat. Et quia regis animum jam bene cognosceret, qui licet aliqua sit perturbatione commotus, statim ut cum eo locutus fuerit et ei suam devotionem manifestaverit, sicut decet, et sicut rectum est, eum habebit. Admonensum, omnis indignatio auferatur ab eo cum omni malitia . Quod si fieret, pro eo quod rex nepos ipsius esset, plus pium animum circa ipsum, etc. Uvelfo cuidam nobili viro, multas gratiarum referens actiones, quod talem erga se conservasset amicitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de conuocatõne fideliũ regis: ⁊ di¬
tione ip̃iꝰ aĩ atq discissione huiꝰrtg¬
ni:s ⁊ int̾fectõne britonũ. Herispo¬
gii salomonis ⁊ almarchi. atq dem
nere regine ad regem: prout ip̃eni¬
dauerat. ⁊ quia multũ de rege tine¬
bat. Item de eo qđ inlitt̃is ip̃iꝰ com¬
tis: int̾ ip̃m comitẽ ⁊ regẽ cõmoti

Expanded text:
et de convocatione fidelium regis, et diet de convocatione fidelium regis, et directione ipsius animi, atque discissione hujus regni; sed et interfectione Britonum Herispogii, Salomonis, et Almarchi, atque de itinere reginae ad regem, prout ipse mandaverat, et quia multum de rege timebat. Item de eo quod in litteris ipsius comitis inter ipsum co
Abbreviated transcription (Latin):
mis ⁊ canticis spiritalib. atꝙ sac̾s
oblatõnib continui oratores existãt¬
⁊ cet᷑a. Item ꝓ eisdem reb pene similia.
Item mittens ad easdemres ordinan
nendas monachũ atq prb̃m᷑. de mo¬
nastĩo scĩrẽmigii nomine rotfridum.
Rodulfo illustri comiti: ꝓ infirmt¬
comes: int̾ regem ⁊ quosdam subiectos
ip̃iꝰ q̃ dam cont̾ria seĩare. Asserens. dͥ ꝙͦ
domuꝰ hincmatꝰ. qͥ ab hui̾modire ua¬
de se inmunẽ putabat: Hoc ip̃mrm¬
tari. ⁊ quia de his quierant cũ tgr
talia mandata uenirent.q̃ nõ cur¬
nissent. unde nichileidẽ comiti scͥbrm
posset:neq ꝑ aliũ mandare. Donecsmal.
tatẽ ⁊ honestatẽ semoris sui ꝑtineme:
mutuo conferrent. Quãtocius aũt
potuisset adregem ꝑgeret:⁊cũ illo
degens. qͣntũcumq ualeret certa¬
ret ut se corã deo corde ⁊ oꝑe custodi¬
ret: oriq suo abip̃is etiã qui puta¬
bant᷑ amici custodiam imponeret.

Expanded text:
mis, et canticis spiritalibus atque sacris mis, et canticis spiritalibus atque sacris oblationibus continui oratores existant, etc. Item pro eisdem rebus pene similia. Item mittens ad easdem res ordinannendas, monachum atque presbyterum de monasterio sancti Remigii nomine Rotfridum. Rodulpho illustri comiti, pro infirmits ipsius quaedam contraria seminare, asserens sibi quoque domnus Hincmarus, quia ab hujusmodi re valde se immunem putabat, hoc ipsum reputari; et quia de his qui erant cum rege talia mandata venirent, quae non convenissent. Unde nihil eidem comiti scribere posset, neque per alium mandare, donec simultatem et honestatem senioris sui pertinere, mutuo conferrent, quantocius autem potuisset ad regem pergeret, et cum illo degens, quantumcunque valeret, certaret, ut se coram Deo corde et opere custodiret, orique suo ab ipsis etiam qui putabantur amici, custodiam imponeret ,
Abbreviated transcription (Latin):
roli.⁊ huiꝰ domni hincmari easdẽ res
occuparent. Unde notificat eidẽ ge¬
rardo. quia ex quo ip̃as res eidẽ com¬
miserit: nulliꝰ alt̾ius eas ꝓuisioni de¬
legauit. nisi tm̃ hildoardo cuidam
nutͥto suo miunx̾at: ut maioriuil¬
le in his q̃ necessaria fuissent.auxili¬
ũ ferret.subdefensione tamen ⁊tu¬
tela p̾fatigerardi comitis.addens
de cet̾is eredem reꝵ usurpatorib qͥd
agendum sͥ uideret᷑. Ipãs aut̃ res nł¬
lihomini suo uł alt̾ius in bñfitiũ
dare auderet: qͥ a sc̃s remigius hoc
in suo testam̃to t̾ribilit̾ ꝯtdixit.
Ip̃e u̾o comes qͥ pro amore scẽ deige¬
nitͥtis ⁊ sc̃ remigii res ip̃as insua tui¬
tõne susceꝑat: sicut benecepit. ita
uirilit̾ deceto agereꝓcuret: q̃m
in remensi eccłia. ꝑ decem monaft̾i¬
a tam canonicoꝵ qͣmmonachoꝵ atos
scĩmonialiũ: amplius qͣm qͥngẽti:
ꝓ ip̃iꝰ p̾senti ⁊ ꝑꝑetua salute: ĩpsal¬

Expanded text:
roli, et hujus domni Hincmari easdem res roli, et hujus domni Hincmari easdem res occuparent. Unde notificat eidem Gerardo, quia ex quo easdem res eidem commiserit, nullius alterius eas provisioni delegaverit, nisi tantum Hildoardo cuidam nutrito suo injunxerat, ut majori villae in his quae necessaria fuissent, auxilium ferret, sub defensione tamen et tutela praefati Gerardi comitis, addens de caeteris earumdem rerum usurpatoribus quid agendum sibi videretur. Ipsas autem res nulli homini suo vel alterius gius hoc in suo testamento terribiliter contradixit. Ipse vero comes, qui pro amore sanctae Dei Genitricis et sancti Remigii, res ipsas in sua tuitione susceperat, sicut bene coepit, ita viriliter de caetero agere procuret, quoniam in Remensi ecclesia per decem monasteria tam canonicorum, quam monachorum, atque sanctimonialium, amplius quam quingenti pro ipsius praesenti et perpetua salute, in psal
Abbreviated transcription (Latin):
det domnus p̃sul. quia sua uolũta¬
tenemores eccłie in suũ ꝑicislũ
usurparet: timere seasserens. ne
coram deo dignus habeat᷑: ut hoc ĩ
tempore sacdotii sui cõmissa s̾ pati¬
at᷑ eccłia. uerũtamen siqͥs p̾sũpse¬
tit plus illi dolere q̃ms ꝑiculũ pre¬
sumptoris: ex diuinis pandens aucto¬
ritatib. Adiciens quoq de eo qd̃ se mo¬
nuerat ut sacͥ causa munsterii regẽ
a talib reuocaret excessib. quia pͥus
in illiꝰ dispositõne talia ñ ꝑceꝑat. ⁊ de ua¬
nis suspitõnib suũ non erat semorẽ
corriꝑe: ideo nec inde monuerat. Nũc
aucem certam ⁊ causã habens ⁊ ꝑsonã:
debita deuotõne ac fidelitate stude¬
bit dominatõnem ip̃iꝰ mauere. Item
ꝓ p̾fatis reb scĩremigii. de quib Idẽ
gerardus huic archiep̃o litt̾is signifi¬
cauerat se condolere: quia deuastabã¬
t᷑ a młtis. ⁊ plures eaꝵdemuastatores
dicerent: qd̃ ꝑ concessionẽ regis ka¬

Expanded text:
det domnus praesul, quia sua voluntadet domnus praesul, quia sua voluntate nemo res ecclesiae in suum periculum usurparet; timere se, asserens ne coram Deo dignus habeatur, ut hoc in tempore sacerdotii sui commissa sibi patiatur ecclesia. Verumtamen si quis praesumpserit, plus illi dolere quam sibi, periculum praesumptoris ex divinis pandens auctoritatibus. Adjiciens quoque de eo quod se monuerat, ut sacri causa ministerii regem a talibus revocaret excessibus, quia prius in illius dispositione talia non perceperat, et de vanis suspicionibus suum non erat seniorem corripere, ideo nec inde monuerat. Nunc autem certam et causam habens, et personam, debita devotione ac fidelitate studebit dominationem ipsius monere. Item pro praefatis rebus sancti Remigii, de quibus idem Gerardus huic archiepiscopo litteris significaverat se condolere, quia devastabantur a multis et plures earumdem vastatores dicerent quod per concessionem regis Ka
Abbreviated transcription (Latin):
mmonicomiti. ꝓreb huiꝰ eccłie. ĩ reg¬
no aqͥtanco comacentib ut auxilrũ
ferret eaꝵ ꝓuisori cui cõmittebant᷑
Getardo comiti nobilissimo: ꝓysac
lingonice sedis electo. ut ꝑ eiꝰ hortamẽ
ordinaret̃ ep̃c: qͥa uulfadus qͥ ipãm
occupauãt eccł̃iam canonice nõ po¬
idem gerardus significauerat scilic
qd̃ karolus francie rex semioris ip̃iꝰ
karoli cisalpie gallie regis regũ sͥ
uellet subtiꝑe. qd̾ ip̃e domnus hrnc¬
rat domnũ hinciiarũ ad regẽ ꝓcla¬
masse: qd̃ sepenitꝰ negat egisse. nec
quocienscumq necesse fuit: pro ip̃i
Direxisse. de hoc etiam qd̃ scpͥserat hic
comes seaudisse qd̾ arex iste karol̾
monastĩa uellet usurpare: quebea¬
to petro apło. ⁊demgera⁊dũ tͣdiderat.
⁊ quia si res ip̃ius quẽ in hoc regno
comacerent abeo forent ablate: ⁊p̃e
licet inuitus. res huiꝰ regni q̃ millo
harebant᷑ regno p̾sumeret: tespon¬

Expanded text:
Immoni comiti, pro rebus hujus ecclesiae in regImmoni comiti, pro rebus hujus ecclesiae in regno Aquitanico conjacentibus, ut auxilium ferret earum provisori, cui committebantur. Gerardo comiti nobilissimo, pro Isaac Lingonicae sedis electo, ut per ejus hortamen ordinaretur episcopus, quia Wlfadus, qui ipsam occupaverat ecclesiam, canonice non poidem Gerardus significaverat; scilicet quod Karolus Franciae rex senioris ipsius Karoli Cisalpinae Galliae regis regnum sibi vellet subripere, quod ipse domnus Hincrat domnum Hincmarum ad regem proclamasse, quod se penitus negat egisse, nec quotiescunque necesse fuit, pro ipsiudirexisse; de hoc etiam quod scripserat hic comes se audisse, quod rex iste Karolus monasteria vellet usurpare, quae beato Petro apostolo idem Gerardus tradiderat: et quia si res ipsius, quae in hoc regno conjacerent, ab eo forent ablatae, ipse licet invitus res hujus regni, quae in illo habebantur regno praesumeret; respon
Abbreviated transcription (Latin):
fulcrico. qui roma ueniens: iactabat
epłas pape ꝑ ab solutõne sua tam regibꝰ
seqͣm huic archiep̃õ defecte. de quo mo¬
net hunc uulfingum: ut suggerat
regi ne seducat᷑ in hac causa. s om̃e
cumtatõne cauens ꝑiculũ faciat. ut
ueniãt ip̃e epłe coram illo ⁊ ep̃is: ⁊¬
quiqͥd meliꝰ inuentũ fu̾it. inde seqͣ¬
tur. ⁊ quia int̾im qd̾ rõnabilit̃ ⁊ ca¬
nonice factum fuit: non debeat cõ¬
tempni nantario amicosuo fideli
ꝓreb scĩ remigii disponendis in
wormacensi pago: inferens q̃d̃ qͥ¬
dam hoĩes eum petierint ut p̃sta¬
ret illis colonos eax rexaddiũsas
oꝑas. ⁊ qͥdamut uenatores illoꝵ in
ip̃is reb ꝑ aliqd̃ tempꝰ manere cõ¬
cederet. qd̾ neutrũ se concesfisse: uł
concessur eẽ fatetur. qm̃ sui añcessores
hoc facẽ non st̃ ausi: qͥa sc̃s̃ remigns
cum grandi maledictõne uł int̾mma¬
tõne hoc fieri uetuerit ⁊ cet̾a.

Expanded text:
Fulcrico, qui Roma veniens jactabat Fulcrico, qui Roma veniens jactabat epistolas papae pro absolutione sua tam regibus se, quam huic archiepiscopo deferre. De quo monet hunc Wlfingum, ut suggerat regi, ne seducatur in hac causa; sed omne cum ratione cavens periculum. faciat, ut veniant ipsae epistolae coram illo quid melius inventum fuerit inde sequantur, et quia interim quod rationabiliter et canonice factum fuit, non debeat contemni; Nantario amico suo fideli, pro rebus sancti Remigii disponendis in Wormacensi pago, inferens quod quidam homines eum petierint, ut praestaret illis colonos earum rerum ad diversas operas, et quidam ut venatores illorum in ipsis rebus per aliquod tempus manere concederet; quod neutrum se concessisse, vel concessurum esse fatetur, quoniam sui antecessores hoc facere non sunt ausi, quia sanctus Remigius cum grandi maledictione vel interminatione hoc fieri vetuerit , etc.;
Abbreviated transcription (Latin):
bat. qͣtinus eam suscipiens. famili¬
arit᷑ distingat ⁊ secreto legat. Cen¬
sum quoq deuilla dudeciaco anti
p̃citi cũ censu p̾sentis annis̾ tͣnstus¬
ti iubebat. unde inilliꝰ memoriaa¬
liquid ornam̃ti in sepulchro sciremigi
tadisponebat a nouo p̃parata tͣnsfer¬
te stem ꝓrepeticõne p̾missi census de
uisla dudeciaco. sex libraꝵ. ne forte sug¬
gerat᷑ imꝑatori: qd̾ cupiditate inlect
hunc censum repetat quẽ insuos us
nuqͣm redegetat. s cupiens euad̾e ꝑicu¬
ũ ne suo silentio indieb suis census
uccłiastica mancipia inseruos ⁊ancil¬
lis disꝑiant᷑ sicut ⁊ demultis tam re¬
b q̃m mancipiis huiꝰ eccłie. sed ⁊ de ip̃a
uilla fiebat. Enitens etiã ut senor
sius inde ꝑiculũ non incurreret: uel
ip̃cum illĩ ꝑiculo partem ñhaberet.
iserens qd̃ si cupiditas in hoc eũ ue¬
maret. duodecĩ libras repetexet. quas
auus ⁊ pr̃ huiꝰ regis inde soluerunt.
icet̾a. Subinfert etiã q̃dam dep̾fato

Expanded text:
ebat, quatenus eam suscipiens, familiariter distinguat, et secreto legat. Censum quoque de villa Dudeciaco anni praeteriti cum censu praesentis anni sibi transmitti jubeat: unde in illius memoria aliquid ornamenti in sepulcro sancti Remigii ta disponebat a novo praeparata transferre. Item pro repetitione praemissi census de villa Dudeciaco sex librarum, ne forte suggeratur imperatori, quod cupiditate illectus hunc censum repetat, quem in suos usus nunquam redegerat; sed cupiens evadere periculum, ne silentio suo in diebus suis census , et ecclesiastica mancipia in servos et ancillas dispertiantur, sicut et de multis, tam rebus, quam mancipiis hujus ecclesiae, sed et de ipsa jam villa fiebat. Enitens etiam, ut senior suus inde periculum non incurreret, vel ipse cum ipsius periculo partem non haberet. Asserens quod si cupiditas in hoc eum vexaret, duodecim libras repeteret, quas avus et pater hujus regis inde solverunt, etc. Subinfert etiam quaedam de praefato
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse. it̾antiuias suas ⁊ reu̾so ad
uomitũ suũ manifestã dat excõica¬
tõnis. snĩam cunctisꝙ io notificare
frequentare.
ulfingo cuidã ministiali eiꝰd¬

Expanded text:
iteranti vias suas, et reverso ad vomitum suum, manifestam dat excommunicationis sententiam, cunctisque id notificare frequentare. WLFINGO cuidam ministeriali e