comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ad peccatũ alteriꝰ tuũ fit peccatũ: ⁊ ñ ẽ qͣre
queraris. q̃d̾ peccata aliena te p̃mant. Dicit᷑
enĩ tͥ. Premunt te: s tua. Uidistifurẽ cuturrist
cũ eo. Quid ẽ hoc: sedib ambulasti ad furtũ.
Immo m̃te conunxisti te furto. Qdipsiꝰ solũ
erat. factũ ẽ ⁊ tuum: quia placuit tͥ. Si autẽ
displicuerit tͥ. ⁊ orau̾is ꝓ eo. ⁊ dep̃cat᷑ ueniã
dedis. ut possis lib̾a fronte dice̾. inp̃cib tuis.
qͣs tͥ iurispitꝰ cȩlestis dictauit. dimitte nobis
debita nr̃a sicut ⁊ nos dimittimꝰ debitorib nriᷤ

Expanded text:
enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sic
Abbreviated transcription (Latin):
iu portant inuicem onera sua: nͥ q̃
habent caritatem: Q ñ hñt caritatem: gra¬
ues sunt sibi. Qui aũ hñt caritatẽ: portant se.
Lesit te aliqͥs: petit ueniam. Si ñ dimittis: ñ
portas oms frĩs tui. Si dimittis. portas infir¬
mũ. Et tu si forte in aliquã infirmitatẽ ceci-¬
deris. qͣsi homo: oportet ut sic te portet ⁊ ille
quẽadmodũ ⁊ tu. Audi quid p̃cesserit. fr̃s in¬
qͥt si p̃occupatus fu̾it hõ in aliquo delicto uos
qui sꝑales estis instruite huiꝰmodi in sꝑu leni¬
tatis. Et ne forte quia spiritales monuerat ue¬
lut securi sͥ uiderent᷑: continuo subiecit. Inten¬
dens teipsum: ne ⁊ tu tẽpteris. Demde q̃d cõ¬
memoraui subiungit. Alter alterius oña por¬
tate. ⁊ sic adimplebitis legẽ xpi. Itaq caritas por¬
Namquando portas infirmitatẽ frĩs tui: ñte
onerant peccata ipsiꝰ. Plane si consentias: iã
tua te ꝑremunt. ñ alteriꝰ. Qͥs qͥs enĩ consenserit
peccatori: ñ alienis s suis grauat᷑. Consensio

Expanded text:
i portant invicem onera sua, nisi habent charitatem? Qui non habent charitatem graves sunt sibi. Qui autem habent charitatem portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fr«si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam ut oraret ꝓ regib eiꝰ. atq sublimibꝰ ad¬
dens ꝙ dicens. ut quietã  tnͣquillã uitã aga¬
mꝰ cũ om̃i pietate ꝙ castitate. Et ꝓpħa ieremi¬
as cũ ꝑpło d̾ĩ uet̾i ꝓnunciaret captiuitatẽ. &¬
diuinitꝰ imꝑaret ut obedient̾ irent in babi-¬
loniã. dõ suo etiã ista patientia seruientes:
monuit & ipse ut oraret᷑ ꝑ illa dicens. qr in

Expanded text:
lesiam, ut oraret pro regibus eius adque sublimibus, addens et dicens: Ut quietam et tranquillam uitam agamus cum omni pietate et caritate, et propheta Hieremias, cum populo Dei ueteri divinitus imperaret ut obedienter in Babyloniam irent, Deo suo etiam ista patientia servientes, monuit et ipse ut oraretur pro illa, dicens, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ⁊ iste illiꝰ ꝑtinaciã. donec illud in illo. ⁊ hoc
in isto sanet᷑. caritate portare. Par quippe in
firmitas induob. si uno accidat tp̃re. se inuicẽ
Nam adu̾sum aliquẽ t̃ciũ ⁊ duo irati sibi cõ¬
ueniunt. ⁊ se tolerant: quãꝙͣ nec tolerare. s
unꝰ t̾stis eẽt ⁊ aliꝰ gauderet. Si aũ aduersꝰ se
tͥstes sint: ꝓrsus se tolerare ñ posst̃. Et ideo
in huiꝰmodi affectionib suscipienda ẽ aliqͣn¬
tulum ipsa egͥtudo de quauis alũ ꝑte lib̾a¬
ri: & sic suscipienda. ut ad auxiliũ ñ ad eqͥlita¬
tẽ ualeat miseriȩ quẽadmodũ se inclinat qui
manũ iacenti p orrigit. Non enĩ se ꝑicit. ut am
bo iaceant: s incuruat tñ ut iacentẽ erigat.

Expanded text:
tatem, et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc tatem, et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, charitatfirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare Nam adversus aliquem tertium, et duo irati sibi conveniunt, et se tolerant: quanquam nec tolerare se iunus tristis esset et alius gauderet: si autem adversus se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. Et ideo in hujusmodi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis alium per te liberari; et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat: quemadmodum se inclinat, qui manum bo iaceant, sed incuruat tamen, ut iacentem erigat.
Abbreviated transcription (Latin):
donec ueniant ad t̾re stabilitatẽ Istã ceruoꝵ
nat᷑am fortasse intenderit salomon cũ ait.
amici portatio. Nec tñ inuicẽ poetaremus
on̾a nr̃a. si unũ tẽpꝰ infirmitatis ẽẽt amboꝵ.
qͥ onera sua sustinent: aut unũ infirmitatiᷤ
genꝰ. S diu̾sa tẽpora ⁊ diu̾sa gn̾a infirmitatiᷤᷤ
faciunt: ut onera nr̃a inuicẽ portare ua¬
leamus. Uerbi grã irã frĩs tc̃ portabis. cũ tu
adu̾sꝰ eũ ñ irasceris: ut rursũ eo tẽpore qͦ te ira
p̃occupau̾it. ille te lenitate ⁊ tranqͥllitate suꝑ¬
portet. Hoc exemplum ad id ꝑtinet cũ diu̾sa st̾¬
tẽpora portantiũ onerasua: quãuis ipsa sit in¬
firmitas. In ambob enĩ ab inuicẽ ira portat᷑
Ad diu̾sũ aũ infirmitatis genꝰ. aliud exẽplũ
uicerit.⁊ ꝑtinaciã ñ dum uicerit: alius uͦ adhuc
loquax s iam ꝑtinax ñ sit: debet ille huiꝰ lo qͦci¬

Expanded text:
donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: madmodum oneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id pertinet, cum diuersa sunt onera portantium onera sua, quamuis ipsa non sit infirmitas; in ambobus enim ab inuicem ira portatur. ad diuersum autem infivicerit, et pertinaciam nondum vicerit; alius vero adhuc loquax, sed jam pertinax non sit: debet ille hujus loquaci
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur. qm̃ discipłi mei estis: si diligatis uos
onera ur̃a portate. S hoc officiũ ñ ẽ sẽpit̾nũ.
Educet sane ad beatitudinẽ sẽpit̾nã: in qͥ nul
uͦ cũ in hac uita. id ẽ in hac uia sumꝰ. oña nr̃a
portemꝰ: ut ad eã uitã quȩ caret oĩ onere ꝑue¬
niamꝰ. Sic̃ enĩ de cerius ñnulli taliũ cogni¬
tionũ studiosi scͥpsert̃. cũ fretũ ad insulam
tͣnseunt pascuoꝵ grã sic se ordinãt. ut onera
capitũ suoꝵ que gestant incornib suꝑ inuicẽ
portent: ita ut post̾ior suꝑ ant̾iorẽ ceruice ꝓ¬
iecta caput collocet. Et qͥa necẽe ẽ unũ eẽ qͥ cȩt̾os
p̃cedens ñ ante se habeat cui caput inclinet:
uicib dicunt᷑ id agere ut lassatus sui capitiᷤ
onere. ille qͥ p̃cedit. post om̃s redeat: ⁊ ei succe¬
dat. cuiꝰ ferebat caput cũ ipse p̃iret. Ita in¬
uicẽ onera sua portantes. fretũ transeunt.

Expanded text:
noscitur quoniam discipuli mei estis, si vos noscitur quoniam discipuli mei estis, si vos onera uestra portate. sed hoc officium non est sempiternum; perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nuuero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq ꝓpͥum onus portabit. Itẽ ꝯtͣ
eos quib ꝑhoc posset negligentia subint᷑¬
re. ut quasi securi facti quod ñ contami¬
narentur peccatis alienis. neminẽ cura¬
rent corrigere: inuicem onera ur̃a porta¬
te. Breuit̾ dictum: breuit̃q distinctũ ẽ.¬
Oneraquȩ unusqͥsq sua portat: pecc̃a st̃.
Has detestabiliũ onerũ sarcinas portanti¬
b hominib.⁊ subeis frustra sudantib.
dñs dicit. Uenite ad me om̃s qui laboratiᷤᷤ
⁊ onerati estis. ⁊ ego reficiã uos. Quomͦ re¬
uia ueteris testam̃ti custodia timorẽ
habebat: ñ potiuit aꝑtiꝰ significari no¬
ui testam̃ti donũ ẽẽ caritatẽ quã hoc loco.¬
uͥ apłs ait. inuicem onera ur̃a portate. ⁊ sic
ad implebitis legẽ xꝑi. Hanc enĩ legẽ xp̃i di
cere intelligit᷑. qua ipse dñs p̃cipit. ut nos
inuicẽ diligamꝰ: tantũ in ea sententia p̃¬
cepti pondꝰ constituens. ut dice̾t. In hoc cog¬

Expanded text:
Unusquisque onus proprium portabit. Item, contra Unusquisque onus proprium portabit. Item, contra eos quibus per hoc possit negligentia subintrare, ut quasi securi facti quod non contaminarentur peccatis alienis, neminem curarent corrigere, Invicem onera vestra portate. Breviter dictum, breviterque distinctum eOnera quae unusquisque sua portat, peccata sunt. Has detestabilium onerum sarcinas portantibus hominibus, et sub eis frustra sudantibus, Dominus dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Quomodo reQuia ueteris testamenti custodia timorem habebat, non potuit apertius significari noui testamenti donum esse caritatem quam hoc locoa portate, et sic adimplebitis legem Christi; hanc enim legem Christi dicere intelligitur, qua ipse Dominus praecipit ut nos invicem diligamus. Tantum in ea sententia praecepti pondus constituens, ut diceret: In hoc cog
Abbreviated transcription (Latin):
homo in aliquo delicto: uos qui spiritaleᷤᷤ
estis instruite huiusmodi in sꝑu lenitatiᷤ.
intendens teipsũ ne ⁊ tu tẽpteris. Preoccu¬
pationes enĩ sunt istȩ. in quib delinquit᷑.
diiqͥd faciendũ sit. aut ad horã non uidet᷑.
aut qui uiderit uincit᷑. ut scilicet fiat pecca¬
tum. cũ uł latet u̾itas. uł cõpellit infirmitaᷤᷤ.
igo carnalis apłs. qui aliis dicebat.
uos qui spiritales estis instruite huimodi
insꝑu lenitatis: Alios tanquã sꝑales allo¬
quitur: & ipse carnalis: S quid dix̃ ipse
spiritalib. quia ñdũ erant iam securi. ñ

Expanded text:
piritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. praeoccupationes enim sunt istae, in quibus delinquitur, dum, quid faciendum sit, aut ad horam non uidetur aut et qui uiderit uincitur, ut scilicet fiat peccatum, cum uel latet ueritas uel conpellit infirmitas. carnalis Apostolus, qui aliis dicebat, Vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis? alios tanquam spirituales alloquitur, et ipse carnalis est? Sed quid dixit et ipsis spiritualibus, quia nondum erant in
Abbreviated transcription (Latin):
inquit qui sꝑales estis instruite huiusmodi
insꝑu lenitatis: intendens teipsũ ne⁊ tu tẽp¬
teris. Ecce quam spiritalẽ iam appellauit ȩta¬
tẽ. timuit illi tẽptationis fragilitatẽ. Uñde
possit temptari spiritalis: Et si ñ exmente.
Id̃e spiritalis: idemq carnalis. Ecce sꝑalis: mẽ¬
te seruio legidei. Ecce carnalis: carne aũ legi
peccati. Idem gͦ ipse ⁊ sꝑalis.⁊ carnalis: Id̃e
plane. Quandiu hic uiuit: sic ẽ. Alter alteriꝰ¬

Expanded text:
inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, idem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, sic est. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
rent̃ tñ plerumq dicunt᷑: ut ⁊ peccatum
nomine delicti. ⁊ delictũ noie peccati appellet᷑:¬
Neq enim cum dr̃ in baptismo fieri remissio
peccatoꝵ: non fit cẽ delictoꝵ: ñ tam̃ utrũq
dicitur. quia in illo nomine utrumq intel¬
ligit᷑. Sic ⁊ dñs ait ꝓ multis effundi san¬
giunẽ suum in remissionẽ peccatoꝵ. Nũqͥd
quia ñ ait ⁊ delictoꝵ: ideo quisquã audebit
dicere. in sanguine ipsius delictoꝵ ñ fieri re¬
missionẽ: Item quod scͥptum ẽ apud apłm.
nam iudicium quidẽ ex uno in condẽpnatio¬
nem. gra uͦ ex multis delictis in iustificatio-¬

Expanded text:
renter autem plerumque dicuntur, ut et peccatum renter autem plerumque dicuntur, ut et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appelletNeque enim cum dicitur in Baptismo fieri remissio peccatorum, non fit etiam delictorum: nec tamen utrumque dicitur, quia in illo nomine utrumque intelligitur. Sic et Dominus ait, pro multis effundi sanguinem suum in remissionem peccatorum : numquid quoniam non ait, et delictorum, ideo quisquam dicere audebit in sanguine ipsius delictorum non fieri remissionem? Item quod scriptum est apud Apostolum, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia vero ex multis delictis in
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ peccando malum facit: prius delinquen¬
do a bonocadit. Et plemineliã. simile nom̃
ẽ negligentiȩ. Nam grece negligentia. a melia
dr̃: quia care non ẽ quod negligit᷑. Potest &̃ ui¬
deri illud ẽẽ delictum. qd̾ imprudent̃. id ẽ ig¬
norant̃: illud peccatũ. qd̾ absciente cõmittit᷑.
Huic differentie uident᷑ ista testimonia conso¬
nare diuina. delicta quis intelligit. ⁊ illud
qm̃ tu scisti imprudentiã meã. Continuo
quippe secut᷑ adiunxit. ⁊ delicta mea a te ñft̃
abscondita: uelut alio mͦ repetens eandẽ sen¬
tentiã. Nec ab eadem ratione discordat quod
pauloante cõmemoraui apłi dictũ: si p̃occu¬
ꝑatus fu̾it homo in aliquo delicto. Hinc enĩ
qͦd p̃occupatũ dicit. imprudent̃ lapsũ ẽẽ sig¬
nificat. Peccatum uͦ ad scientẽ ꝑtinere apłs
iacob tanquã definiens. ait. Scienti gͥ bonũ
fac̾e̾ & non facienti: peccatum ẽ illi. Indiffe

Expanded text:
ergo peccando malum facit, prius delinquenergo peccando malum facit, prius delinquendo a bono cadit. Et πλημμέλεια simile nomen est negligentiae: nam graece negligentia ἀμέλεια dicitur, quia curae non est quod negligitur. Sic deri illud esse delictum quod imprudenter, id est ignoranter; illud peccatum, quod ab sciente committitur. Huic differentiae videntur ista testimonia consonare divina: Delicta quis intelligit ? Et illud, Quoniam tu scisti imprudentiam meam: continuo quippe secutus adjunxit, Et delicta mea a te non sunt abscondita ; velut alio modo repetens eamdem sententiam. Nec ab eadem ratione discordat quod paulo ante commemoravi Apostoli dictum, Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto: hinc enim quod praeoccupatum dicit, imprudenter lapsum esse significat. Peccatum vero ad scientem pertinere apostolus Jacobus tanquam definiens ait: Scienti igitur bonum facere, et non facienti, peccatum est illi . Se
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis enim lȩx eiusq sacrificiũ nicħ distet
quia lex una est eoꝵ: tñ ipsa duo. quoꝵ unũ
ẽ sacͥficium. id ẽ peccatũ ⁊ delictum. sinter se
nicħ differrex. & si unius rei duo nomina eẽnt:
ñ curaret scͥptura tam diligent̃ cõmendare.
unum ẽẽ utriusq sacͥficium. fortasse gͦ pecca¬
tum ẽ ꝑpetratio mali: delictũ aũ desertio
boni: ut quẽadmodum in laudabili uita
aliud ẽ declinare a malo. aliud facere bonũ: qd̃
admonemur dicente scͥptura. declina a malo
& fac bonum: ita ⁊ in dampnabili aliud sit
declinare abono. aliud facere malum.: ⁊ illud
delictum. hoc peccatum sit. Nam ⁊ ipsũ uoca¬
bulum si discutiat᷑ : qͥd aliud sonat delictum.
nͥ derelictum : Et quid derelinquit qͥ delinqͥt:
nͥ bonũ: Greci etiam duo nomina usitata huic
pesti imposuerunt. Nam delictum apd̃ eos ⁊
p̃occupatꝰ fuerit hõ in aliqͦ delicto: paraptoma¬
tigrecus ht̃. Quoꝵ nõinũ si origo discutiatur. in

Expanded text:
Quamvis enim lex ejusque sacrificium nihil distet, quia lex una est eorum; tamen ipsa duo, quorum unum est sacrificium, id est peccatum et delictum, si inter se nihil differrent, et si unius rei duo nomina essent, non curaret Scriptura tam diligenter commendare unum esse utriusque sacrificium. Fortassis ergo peccatum est perpetratio mali, delictum autem desertio boni: ut quemadmodum in laudabili vita, aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur dicente Scriptura, Declina a malo, et fac bonum ; ita in damnabili, aliud sit declinare a bono, aliud facere malum; et illud delictum, hoc peccatum sit. Nam et ipsum vocabulum si discutiatur, quid aliud sonat delictum, nisi derelictum? et quid derelinquit qui delinquit, nisi bonum? Graeci etiam duo nomina usitata huic pesti imposuerunt. Nam delictum apud eos etpraeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto , παραπτώματι graecus habet: quorum nominum si origo discutiatur in π
Abbreviated transcription (Latin):
erte dauid nullomͦ recte dr urare
debuisse se ẽẽ facturum: qd̾ postea cer¬
neret se facere nondebere. Unde constat qͥd
non omĩa que a scĩs uł iustis iuris legimꝰ
facta tranfferre debemꝰ in mores: s &̃ hine¬

Expanded text:
erte Dauid nullo modo recte dicitur iurare debuisse se esse facturum, quod postea cerneret se facere non debere. unde constat, quod non omnia, quae a sanctis uel iustis uiris legimus facta, transferre debemus in mores, sed
Abbreviated transcription (Latin):
coruithios. ut qui uiuunt iã ñ sibi uiuant
s ei qui ꝓ ipsis mortuus ẽ & resurrex̃. Et
qͦd hic dixit cuius grã sumꝰ salui facti:. iam
uelut ꝑfectum sit loquit᷑ qd in spe tenet
cti sumꝰ. Ideoq & hic sequit᷑: & tanqͣ ꝑfectũ
enumerat. qd futurũ ẽ. Et simul inqͥt exci¬
tauit: & simul secdẽ fecit in cȩlestib in xͦ iħu.
Certe enim in cȩlestib xꝑc iam sedet: ñdũ aũ
nos. S quia spe certa qd̾ futurũ ẽ. iãtenemꝰ
simul sede nos dixit in celestib. ñdũ in no¬
bis. s iam in illo. Nãq ne putares iã nc̃ ẽẽ
Ut ostend̾et insuꝑuenientib scłis suꝑabũ¬
dantes diuitias gr̃e suȩ in benignitate suꝑ

Expanded text:
uunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. et quod hic dicit: cuius gratia sumus salui facti, iam uelut perfectum sit loquitur, quod in spe tenet;cti sumus. ideoque et hic sequitur et tamquam perfectum enumerat, quod futurum est: et simul, inquit, excitauit et simul sedere fecit in caelestibus in Christo Iesu. certe enim in caelestibus Christus iam sedet, nondum autem nos; sed quia spe certa, quod futurum est, iam tenemus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putares iam nunc esse ut ostenderet in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias gratiae suae in benignitate super
Abbreviated transcription (Latin):
usurpationis erat. ut rapina diceret᷑: s na-¬
tura inerat. ut eẽt equalis. Semet ip̃m tam̃ ex in¬
antuit. ñ formã dĩ amittens: s formã serui sus¬
cipiens. Humiliauit semerip̃m factus obediens
usq ad mortẽ: mortẽ autẽ crucis. Uide quẽad
modũ eund̾e hominẽ quẽ dm om̃dat. ut ꝑsona
una sit: ne ñ tͥnitas. s quat̾nitas inducat᷑. Sicut
enĩ ñ augetur numerꝰ ꝓsonaꝵ cũ caro accedit
anime: ut sit unꝰ homo: sic ñ auget᷑ numerꝰ ꝑso¬
narũ cũ homo accedit ũbo. ut sit unꝰ xp̃c Le¬
git᷑ itaq u̾bum caro factũ ẽ ut intelligamꝰ huiꝰ
ꝑsone singularitatẽ: ñ ut suspicem̃ in carne mu

Expanded text:
usurpationis erat, ut rapina diceretur, sed naturae inerat, ut esset aequalis; semet ipsum tamen exinaniuit non formam dei amittens sed formam serui suscipiens; humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. uide, quem ad modum eundem hominem quem deum commendat, ut persona una sit, ne non trinitas sed quaternitas inducatur. sicut enim non augetur numerus personarum, cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum, cum homo accedit uerbo, ut sit unus Christus. legitur itaque: Verbum caro factum, ut intellegamus huius personae singularitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ra: ꝙ qͦmͦ luminaria in cȩlo ꝑ diẽ & ꝑ nos¬
tẽ ꝓcedunt. & ꝑagunt itinera sua. cur sil
suos certos ħnt & ꝯmittunt᷑ tanta mala.
sursũ habere cor: si imitent᷑ eũ qui ait m̃a¬
aũ ꝯu̾satio in cęlis ẽ. Quigͦ sunt in suꝑnis. &
de supnis cogitant. sic̃ dictũ ẽ ubi ẽ thesaurꝰ
tuus. ibi ẽ & cor tuũ. de ipsis cogitationibus
suꝑnoꝵ patientes fiunt: & quicqͥd in t̾ra cõ¬
mittit᷑. sic ñ curant donec ꝑagant itinera
sua. que madmodũ ñ curant luminaria cȩ
li. qͦmͦ exerceant dies ꝙ noctes: ꝗͣuis tanta ma¬
la uideant fieri suꝑ t̾ram. S facile ẽ forte
fiunt: sic ferant ꝙ quȩ in ipsos fiunt. Non
ciĩ ꝓptea debent ferre ꝙ tolerare quia in alios
siunt: ꝙ si in sefiant. ñ debent ꝑdere toleran¬
tiã. Qui enĩ ꝑdiderit tolerantiã: cecidit de cȩlo.
Qui autẽ fixũ habet cor in celo: terra ipsiꝰ labo¬
rat in t̾ra. Quanta ꝙ de ipsis luminaribꝰ fin¬

Expanded text:
aria in coelo per diem et per noctem procedunt, peragunt itinera sua, cursus suos certos habent, et committuntur tanta mala, sursum se habere cor, si imitentur eum qui aitgo sunt in supernis, et de supernis cogitant, sicut dictum est, «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum» ; de ipsis cogitationibus supernorum patientes fiunt; et quidquid in terra committitur, sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli, nisi quomodo exerceant dies et noctes, quamvis tanta mala videant fieri super terram. Sed facile est forte,fiunt, sic ferant et quae in ipsos fiunt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fin
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus ẽ nob̃. Ipsa caritate fit. qͣm donũ di¬
eẽ manifestat: ut tͥbulatio ñ auferat. s potius
oꝑet᷑ patientiã.

Expanded text:
qui datus est nobis, ipsa charitate fit, quam Dei donum esse manifestat, ut tribulatio non auferat, sed potius operetur patientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
escet suꝑ cũ sp̃c sapientie. ꝙ intellectus sp̃c
consilii. & fortitudinis: sp̃c̃ scientie & pie¬
tatis: sp̃c timoris d̾ni: ñ quo timore petrꝰ
xp̃m negauit: s illiꝰ timoris sp̃m accepimꝰ
dix̾: ne illo timore negaremꝰ eũ. quo tur-¬
batꝰ ẽ petrꝰ. Hunc enĩ auferri uoluit a no-

Expanded text:
ientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, spiritus timoris Domini . Non quo timore Petrus Christum negavit, sed illius timoris spiritum accepimus, dixit, ne illo timore negaremus eum, quo turbatus est Petrus. Hunc enim auferri voluit a nobi
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ ĩ scd̾m ꝓmis¬
sionẽ uite que ẽ in xͦ
ib̃u: timotheo caris¬
simo filio. gr̃a. mise¬
ricordia. & pax. ado

Expanded text:
luntatem Dei secundum promissionem vitae quae est in Christo Iesu Timotheo carissimo filio gratia misericordia pax a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
caro ñ abrahe tantũ. s ipsiꝰ pͥmi t̾reniꝙ ho¬
minis: simul habebat & uulnꝰ p̃uaricati¬
onis. & medicamtũ uuln̾is. uulnꝰ p̃uarica¬
tionis in lege m̃broꝵ repugnante legi m̃tiᷤ:
que ꝑomnẽ inde ꝓpagatam carnẽ semina¬
li ratione qͣsi tͣnscbit᷑. Medicam̃tũ aũ uul¬
neris: in eo qd inde sine oꝑe ꝯcupiscentiãli
in sola materia corꝑali. ꝑ diuinã ꝯceptioniᷤ
formationisꝙ rationẽ de uirgine assũptꝰ ẽ.
ꝓpt̾ mortis sine iniquitate sortiũ & sine
salsitate resurrectionis exempłu. Trans lato¬

Expanded text:
caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrenique hocaro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrenique hominis simul habebat et uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine assumtum est propter mortis sine iniquitate consortium et sine falsitate resurrectionis exemplum. qua
Abbreviated transcription (Latin):
tiã corꝑalem. Cum enĩ sit in semine. & usi¬
bilis corpulentia ꝙ inuisibilis ratio: utrũ¬
q ꝯcurrit ex abrahã uł etiã ex ipso adam.
usq ad corpꝰ mariȩ: qr ꝙ ipsũ eo modo ꝯcep¬
stantiã de carne uirginis sumpsit: ratio si
ꝯceptionis eiꝰ ñ a semine uirili. s longe alit̾
ac desuꝑuenit. Pinde scđm hoc qͦd de ma¬
tre accepit: etiã in lubis abrahe fuit. Ille gͦ
decimatꝰ ẽ in abraham. qui sic fuit in lubis
id ẽ qui sic ẽ natus de patre abrah̃a. ꝑ legẽ¬
uisibile ꝯcupiscentiã: ꝙͣuis casta ꝙ bona
uira nuptiarũ. ñ sinant ualere nͥ qͣntũ exea pos¬
st̃ gñi substituendo ꝓspice. Nõ aũ & ille ibi
decimatꝰ ẽ: cuiꝰ caro inde ñ feruorẽ uuln̾is.
s mat̾iam medicaminis traxit. Nam cũ ipsa
decimatio ad p̃sigurandã medicinã ꝑtinue-¬
rit: illud in abrahe carne decimabat᷑. qͦd cu¬
rabat᷑: ñ ulud unde curãbat᷑. Eadẽ namq

Expanded text:
tiam corporalem. Cum enim sit in semine et visibilis corpulentia, et invisibilis ratio, utrumque cucurrit ex Abraham, vel etiam ex ipso Adam usque ad corpus Mariae; quia et ipsum eo modo concepsumpsit. Ratio vero conceptionis ejus non a semine virili, sed longe aliter ac desuper venit. Proinde secundum hoc quod de matre accepit, etiam in lumbis Abrahae fuit. Ille est ergo decimatus in Abraham qui sic fuit in lumbis id est qui sic est natus de patre Abraham, uisibilem concupiscentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinant ualere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere. non autem et ille ibi decimatus est cuius caro inde non fernorem uulneris, sed materiem medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur quod curabatur, non illud unde curabatur. eadem namque
Abbreviated transcription (Latin):
si sem̃ qd spargit᷑ in cordib ur̃ĩs. ñ ab¬
stulerint aues. nec spine p̃focauerint. nec est
exusserit: accedente pluuia exhortationũ
cotidianarũ ꝙ cogitationib bonis ur̃is. qͥ¬
bus hoc agit᷑ in corde qͦd agit᷑ in agro rastris.
ut gleba frangat᷑ ꝙ sem̃ oꝑiat᷑. ꝙ germinare
possit: afferatis fructũ ad quẽ gaudeat & lȩ¬
tet᷑ agͥcola. Si aũ ꝓ semine bono & ꝓ pluuia
bona. ñ fructũ s spinas attulerimꝰ: nec sem̃
accusabit᷑. nec pluuia erit in cͥmine: s spi¬

Expanded text:
si semen quod spargitur in cordibus vestris, non abstulerint aves, nec spinae praefocaverint, nec aestus exusserit, accedente pluvia cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germinare possit: ut afferatis fructum, ad quem gaudeat et laetetur agricola . Si autem pro semine bono et pro pluvia bona, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimine, sed spi
Abbreviated transcription (Latin):
ocus diligenti ꝯ sideratione dignissi¬
mus. Cũ enĩ ꝑ melchisedech in quo buiꝰ
rei future figura p̾cesserat. discerneret sa¬
cerdotiũ xͥ a sacerdotio leui: uidete gͦ in¬
qͥt qualis hic ẽ. cui & decimã partẽ abraã
dedit de pͥmitiis patͥarcha. Et hii quidẽ
qui de filiis sunt leui sac̾dotiũ accipientes.
mandatũ b̃nt a decimis ppłi scdm legẽ. hoc
ẽ a fr̃ib suis: qͣmuis & ipsi ex lumbis abra¬
he exierint. Qui aũ ñ ẽ ex gñe eoꝵ decima¬
uit abraham: ꝙ habentẽ ꝓmissionẽ bñdix̃
Sine ulla aũ ꝯtdictione qui minor ẽ: a ma

Expanded text:
 diligenti consideratione dignissimus. cum enim per Melchisedech, in quo huius rei futurae figura praecesserat, discerneret sacerdotium Christi a sacerdotio Leui, uidete ergo, inquit, qualis hic est, cui et decimam partem Abraham dedit de primitiis patriarcha. et hi quidem, qui de filiis sunt Leui, sacerdotium accipientes mandatum habent a decimis populi secundum legem, hoc est a fratribus suis, quamuis et ipsi ex lumbis Abrahae exierunt. qui autem non est ex genere eorum decimauit Abraham et habentem promissionem benedixit. sine ul
Abbreviated transcription (Latin):
tico sac̾dotio fiebant. ñ esset de tͥbu leui:
ne ad ipsã tͥbum. & ad ipsũ sacerdotiũ qͦd
temꝑalit̾ umbra erat futuri. ꝑtin̾e uid̾e¬
tur mundatio peccatoꝵ. quã dns oblatio¬
ne holocausti sui qͣd in uet̾ẽ sac̃dotio figͣa¬
bat᷑ impletut: ꝙ holocausti eiꝰ imaginẽ
ad memoriã passionis suȩ in eccłiam cele

Expanded text:
de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae i
Abbreviated transcription (Latin):
rientes homines accipiunt: ĩbi aũ qui te¬
stificat᷑ se uiu̾e: & sic̃ oportet dice̾ ꝓpt̾ abra¬
ham & leui accipiens decimã. decimatꝰ ẽ.
Adhucenĩ in lumbis patͥs erat. Si gͦ etiam
hoc ualet ad istam distantiã qnͣtũ p̃mineat sat̃¬
matus. At si ꝓpt̾ea decimatꝰ ẽ leui. qr in lum¬
qr ꝙ xͦ scd̾m carnẽ ex semine ẽ abrahe: ꝙ ipse
utiq decimatꝰ ẽ. Qͥd ẽ gͦ qd affertur ꝓ mag¬
na differentia sacerdotii xͥ a sacerdotio leui.
cimati st̃. nͥ qr neceẽ ẽ intelligamꝰ scđm ali¬
quẽ mod̾u ibi xp̃m ñ fuisse. tam̃ in lumbis¬

Expanded text:
rientes homines accipiunt, ibi autem qui testificatur se uiuere. et, sicut oportet dicere, propter Abraham et Leui accipiens decimam decimatus est; adhuc enim in lumbis patris sui fuit. si ergo etiam hoc ualet ad istam distantiam, quantum praeemineat sacermatus. at si propterea decimatus est Leui, quia in lum Abrahae; et ipse itaque decimatus est. quid est ergo, quod adfertur pro magna differentia sacerdotii Christi a sacerdotio Leui, cimati sunt, nisi quia necesse est intellegamus secundum aliquem modum ibi Christum non fuisse? quis au
Abbreviated transcription (Latin):
laror. tu oblatio. Ipse sacerdos ẽ. qui nc̃ ing̃s¬
sus ẽ in int̾iora ueli: sołꝰ ibi ex hiis qui car¬
nẽ gestauert int̾pellat ꝓ nob̾. In cuiꝰ rei fi¬
gura in illo pͥmo ppło & in illo pͥmo tẽplo
stante. Si intelligat᷑ bene. sp̃c inuificat: si
ñ intelligat᷑. litt̾a occidit. Modo cũ apłs le
Quid enĩ ageret᷑ in illo ppło uidei nescier̃t
s nec mͦ sciunt. De illis quippe dictũ ẽ. Qm
diu legit᷑ moyses: uelam̾ supͣ cor eoꝵ posi¬
tũ ẽ. Ibi uelam̃ figura ẽ. S tollet᷑ figura:
& apparebit ueritas in eis ipsis. S qnͣdo tol¬
let᷑ uelam̃: Audi apłm. Cũ aũ transieris

Expanded text:
 ingressus est in interiora veli, solus ibi ex his qui carnem gestaverunt interpellat pro nobis. In cujus rei figura, in illo primo populo, et in illo primo templo, stante . Si intelligatur bene, spiritus vivificat: si non intelligatur, littera occidit. Modo cum legeretuQuid enim ageretur in illo populo, Judaei nescierunt; sed nec modo sciunt. D Moyses, velamen super cor eorum positum est. Ibi velamen figura est: sed tolletur figura, et apparebit veritas in eis ipsis. Sed quando tolletur velamen? Audi Apostolum: Cum autem transieris
Abbreviated transcription (Latin):
ideris fluctuare in mari
isto: s excipit te portus. Tu tantũ ante¬
qͣm intres in portũ: ab anchora noli abrũ¬
pi. fluctuat nauis in anchoris: s ñ longe a
t̾ra ꝑicit᷑: nec in et̾num fluctuabit. ꝙ si ad

Expanded text:
ideris fluctuare in mari isto, sed excipit te portus. Tu tantum antequam intres in portum, ab anchora noli abrumpi. Fluctuat navis in anchoris, sed non longe a terra projicitur; nec in aeternum fluctuabit, etsi ad
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑib bonis: facile tͥbuant: Habent enum
unde. Quare ñ faciunt: Pauꝑtas. difficul¬
tas ẽ. facile tribuant: habent unde. Cõmu¬
nicent: id ẽ pares suos mortales agnoscant.
Cõmunicent: thesaurizent sibi funsdam̃tũ
bonũ in futurũ. Non enĩ qr dico in qͥt faci¬
le tͥbuant. ꝯmunicent. expoliare illos uo¬
lo: nudare illos uolo: mnanes relinq̃re uo¬
lo. Doceo lucrũ. cũ ostendo: thesaurirent
sibi. Non enĩ uolo ut pauꝑes remaneant.
Thesaurirent sibi: ñ ut ꝑdant dico⁊ s quo
migrent ostendo. Thesaurirent sibi funda¬
m̃tũ bonũ in futurũ: ut app̃hendant ue¬
rã uitã. Hec gͦ uita falsa ẽ: apphendant ue-¬
rã uitã Manitas enĩ uanitatũ: & om̃ta uani-¬
tas. Que habundantia tanta hominis ĩ om̃i
labore suo:quo laborat ipse sub sole:App̃¬
hendenda ẽ gͦ uera uita. Migrande st̃ facul¬
tates nr̃e ad locũ uerȩ uite: ut hoc ibi iue¬
niamꝰ. qͦd hic damꝰ.¬

Expanded text:
 bonis, facile tribuant. Habent enim unde. Quare non faciunt? Paupertas difficultas est. Facile tribuant, habent unde. Communicent, id est, pares suos mortales agnoscant. Communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum. Non enim quia dico, inquit, Facile tribuant, communicent, exspoliare illos volo, nudare illos volo, inanes relinquere volo. Doceo lucrum, cum ostendo, Thesaurizent sibi. Non enim volo ut pauperes remaneant. Thesaurizent sibi. Non ut perdant, dico: sed quo migrent, ostendo. Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Haec ergo falsa vita est: apprehendant veram vitam. Vanitas enim vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia tanta hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Apprehendenda est ergo vera vita, migrandae sunt facultates nostrae ad locum verae vitae; ut hoc ibi inveniamus, quod hic dam
Abbreviated transcription (Latin):
Precipe diuitib huiꝰ mundi. Precipe. ꝙ d:
Precipe ante om̃ia: ñ suꝑbe saꝑe. Nicħ enĩ ẽ
qͦd sic generent diuitie: qͦmͦ suꝑbiã. Omne
pomũ. om̃e granũ. om̃e frum̃tũ: om̃e lig¬
nũ ħt uermẽ suũ. Qaliꝰ ẽ uermis mali. aliꝰ¬
piri:aliꝰ fabe. alius tritic̃i. Uermis diuitiarĩ
suꝑbe saꝑe. Unde aũ suꝑbe saꝑe: De eo qͥd
sequit᷑. Neoq sꝑare in inc̾to diuitiarũ. Qui nõ
sꝑant in inc̾to diuitiaꝵ: ñ suꝑbe sapiunt S
ñ altũ sapiunt: timent. Si timent: ñ altũs¬
piunt. Qm multi heri diuites: hodie pau¬
ꝑes. Qmͣ multi dormiunt diuites: & ueni¬
entib latronib & cuncta auferentibꝰ e
uigilant pauꝑes. Ergo ñ sꝑare in inc̾tod¬
uitiarũ: s in dõ uiuo. qui p̃stat nob̃ om̃ia
habundant̾ ad fruend̾u temꝑalia. & et̾na:s
magis ad fruend̾u et̾na : ad utend̾u temꝑalia.
tatoribꝰ. Temꝑalia unde bona faciamꝰ: et̾na
unde boni efficiam᷑. Ergo hoc faciant diui¬

Expanded text:
Praecipe divitibus hujus mundi. Praecipe. Quid? Praecipe ante omnia, non superbe sapere. Nihil enim est quod sic generent divitiae, quomodo superbiam. Omne pomum, omne granum, omne frumentum, omne lignum habet vermem suum. Et alius est vermis mali, alalius fabae, alius tritici. Vermis divitiarum sapere? De eo quod sequitur, Neque sperare in incerto divitiarum. Qui non sperant in incerto divitiarum, non superbe sapiunt. Si non altum sapiunt, timeant. Si timent, non altum sapiunt. Quam multi heri divites, hodie pauperes? Quam multi dormiunt divites, et venientibus latronibus et cuncta auferentibus, evigilant pauperes? Ergo non sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: temporalia, et aeterna. Sed magis ad fruendum, aeterna; ad utendum temporalia. tatoribus. Temporalia, unde bona faciamus; aeterna, unde boni efficiamur. Ergo hoc faciant divi
Abbreviated transcription (Latin):
sariam ẽẽ gr̃am adiuuantis: ut impleat᷑
p̃ceptum iubentis. Eece iussit d̃s: age qd̃
iuissit. Incipis agere quasi ex uirib tuis.
& cadis: & manet suꝑ te littera puniens. ñ
saluans. Merito lex ꝑ moysen data ẽ. grã ⁊
eẽt iusticia. S data ẽ lex ut reos uos facet
rei factitimeretis: tim̃tes indulgentiam
peteretis: iam de uirib ur̃is ñ p̃sumere¬
tis: de littera uos ñ extolleretis. Extꝵ p̃s

Expanded text:
sariam esse gratiam adjuvantis, ut impleatur praeceptum jubentis. Ecce jussit Deus; age quod jussit. Incipis agere quasi ex viribus tuis, et cadis; et manet super te littera puniens, non salvans. Merito Lex per Moysen data est; Gratia et esset justitia. Sed data est lex, ut reos vos faceret, rei facti timeretis, timentes indulgentiam peteretis, jam de viribus vestris non praesumeretis, de littera vos non extolleretis. Nam ips
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliet. Medius aũ non ẽ nisi inter
duos. Recesseramus a maiestate der: &
peccato nr̃o offenderamus eũ. Mlissus ẽ
filius mediator. qui sanguine suo solu̾et
interpositus redderet ei nos & reconcilia¬
ret. a quo auersi in ꝑeccatis nr̃is & delic¬
S d̾s. ut crearemur: homo. ut recrearem᷑.
Ds̃ ut aceret: homo ut reficeret. Ex ser¬
iud igit᷑ lex: Quasi. quȩ utilitas
legis: Respondit. Preuaricationis gr̃a
posita ẽ. Hocẽ quod alibi dicit. Lexenim
subintrauit: ut abundaret delictum.
Preuaricationis gra posita ẽ: unde hu¬
miliaret᷑ cerux suꝑboꝵ multũ sibi tri
buentium: & uoluntati suȩ tantum
arrogantium. ut liberum arbitrium
sibi putarent posse sufficere adiusticiã.¬

Expanded text:
reconciliet; medius enim non est nisi inter reconciliet; medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamus eum: missus est Filius mediator, qui san, et interpositus redimeret nos et reconciliaret ei, a quo aversi peccatis nostris et delicsed Deus, ut crearemur; homo, ut recrearemur; Deus ut faceret, homo ut reficeret. id igitur lex? Quasi, quae utilitas legis? praevaricationis gratia posita est; hoc est quod alibi dicitur: lex enim subintravit, ut abundaret delictum, praevaricationis gratia posita est. Unde humiliaretur cervix superborum multum sbuebant, et voluntati suae tantum arrogabant, ut liberum arbitrium sibi putarent sufficere ad justitia
Abbreviated transcription (Latin):
eR angłos tunc ds loquebat᷑. ꝑ an¬
gelos filius dei loquebat᷑ mediator
dei & hominum futurus ex semine abra¬
hȩ suum disponens aduentum: ut inueni¬
ret a quib rrcipet᷑. confitentes reos quos
lex ñ impleta fererat transgressores. Unde
gr̃a posita ẽ. donac ueniret semen cui reꝑ¬
missum ẽ diposita ꝑ angłos in manu me¬
diatoris. Quod aũ non aliquẽ ex angłis
inquantum homo fieri dignatus ẽ. Habeᷤᷤ
illud pascha in int̃fectione agni: hinc il¬
la omnia quȩ dexꝑouenturo in carne atq
passuro. s & resurrecturo in lege sigurant᷑
us̃ ꝑ illos  figurabatur: & si uisibilib
& sensibilib Uformis apparens. ꝑ creat᷑ã
tam̃ suam. non ꝑsubstantiam suam. Cui
uidende corda mundantur. ꝑ hec omĩa
Itotum atq uniuersum simul cum
eccłia: ipsum aũ solum natum de uir¬
gine. caput eccl̃ie. mediatorem scilicet in¬
ter deum & hominem xp̃m iħm: ad hoc
mediatorem. ut eos qui recesserant. ꝑse

Expanded text:
ergo tunc Dominus loquebatur, per Anergo tunc Dominus loquebatur, per Angelos Filius Dei, mediator Dei et hominum futurus ex semine Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Unde gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu Mediatorm Christum, in quantum homo fieri dignatus est, habes illud Pascha in interfectione agni : hinc illa omnia quae de Christo venturo in carne atque passuro, sed et resurrecturo in lege figurantur, eus per illos figurabatur, etsi visibilibus et sensibilibus formis apparens, per creaturam tamen suam, non per substantiam, cui videndae corda mundantur per haec omnia totum atque universum simul cum Ecclesia; ipsum autem solum natum de virgine, caput Ecclesiae, mediatorem scilicet inter Deum et homines Christum Jesum : ad hoc mediatorem, ut eos qui recesserant, per re
Abbreviated transcription (Latin):
ex preuaricationis grã posita ẽ donee
ueniret semen cui ꝓmissum ẽ. Unde sub¬
intrauit. ut abundaret delictum. & ubi
abundauit delictũ suꝑabundauit grã
id est ut acciꝑet homo precepta supbe de
suis uirib fidens in quib deficiens & fet
etiam preuaricator. liberatorẽ saluatoremꝙ
requireret: atq ita eum timor legis factum
humilem. tamquã pedagogus ad fidẽ.
grãmq ꝑduceret. Ita multiplicatis infir¬
mitatib. postea accelerauerunt: quib sa¬
nandis oportune xꝑc aduenit. In cuꝰ gr̃ẽꝰ
etiam usti antiqui crediderunt. eadẽ ipsa
gra euis aduiti ut gaudentes eũ p̾nosce¬
rent: & quidam etiam prenuntiarent eũ¬
ẽẽ uenturum uł in illo ppło istł sic̃ moy¬
ses & iħe naue & samuel & dauid & cȩt̃
tales. uel extra ipsum ppłm sicut iob. uel
ante ipsum ppłm sicut abraham. uł noȩ
& quicumq alii sunt quos cõmemorat:
ne liberat᷑ siue quã traxit ex illo in quo
om̃s peccauerunt: siue quã postea suis ins¬

Expanded text:
ex praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen cui promissum est, unde subintrauit ut abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses tales, vel extra ipsum populum, sicut Job, vel ante ipsum populum, sicut Abraham, sicut Noe, et quicunque alii sunt, quos commemorat ne liberatur, siue quam traxit ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis ini
Abbreviated transcription (Latin):
lex quȩ posset uiuificare: uere ex lege eẽt
iusticia.¬
pus ẽ hoc gr̃e: quã qui accipiunt
doctrinȩ salutari scripturaꝵ scaꝵ
opus eiꝰdem doctrinȩ quã qui audiunt¬
& legunt si ne gr̃a dei. peiores efficiunt᷑ eiꝰ¬
mimici. Non ẽ gͥ grã dĩ ii nat᷑a lib̾i arbitrii
& in lege atq doctrin a sicut pelagian ⁊¬
ꝑu̾sitas desipit: s ad singulos actus dat̃
illius uoluntate de quoscriptũ ẽ. pliuiã
uoluntariam segregans ds hereditati suc
quia & liberum arbitrium ad diligen¬
dum dm pͥmi peccati granditate ꝑdidi¬
mus:. & lex dei atq doctrina quamuis
scã & iusta. & bona. tam̃ occidit. si ñ ui¬
uificet sꝑc: ꝑ quẽ fit. non ut audiendo
s ut obediendo. neq ut lectione sẽd ut

Expanded text:
posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia.st hoc gratiae. quam qui accipiunt, doctrinae salutari scripturarum sanopus eiusdem doctrinae, quam qui audiunt et legunt sine gratia dei. peiores eius efficiuntur inimici. Non est igitur gratia dei in natura liberi arbitrii et m lege atque doctrina, sicut Pelagiana peruersitas desipit, sed ad singulos actus datur illius uoluntate. de quo scriptum est: Pluuiam uoluntariam segregans deus hereditati suae, quia et liberum arbitrium ad diligendum deum primi peccati granditate perdidimus et lex dei atque doctrina quamuis sancta et iusta et bona tamen occidit, si non uiuificet spiritus, per quem fit, non ut audiendo sed ut oboediendo neque ut lectione sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ manet. de spũ quẽ dedit nob̃. Ipse sp̃s de¬
stimoniũ reddit sꝑui nr̃o: quia sumus filii dĩ
Ad ipsũ enim ꝑtinet societas qua efficim᷑ unũ
corpus unici filii dei: unde scriptũ ẽ. Si qua
gͥ exhortatio inxꝑo. si qͦd solatiũ caritatis. si
qua societas sꝑc. Opter hanc societatẽ illin¬
societas generis humani: & sic oportebat ꝑ
linguas gentiũ significari istam societatem
filioꝵ dei & menbroꝵ xp̃i futurã in oĩb gen¬
tib: ut quẽadmodũ tunc illũ apparebat at¬
cepisse sꝑm scm. qui loquebat᷑ linguis om̃iũ
gentium: ita nẽ ille se agnoscat accepisse sꝑ

Expanded text:
nobis manet et de spiritu, quem dedit nobis. ipse spiritus testimonium reddet spiritui nostro, quia sumus filii dei. ad ipsum enim pertinet societas, qua efficimur unum corpus unici filii dei. unde scriptum est: si qua igitur exhortatio in Christo, si quod solacium caritatis, si qua societas ssocietas generis humani, sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societatem filiorum Dei et membrorum Christi futuram in omnibus gentibus. Ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum sanctum qui loquebatur 80 linguis omnium gentium: ita nunc ille se agnoscat accepisse Spi
Abbreviated transcription (Latin):
constigunt: s qui talia agunt. Cũ enim
confligis aliud opus ẽ. cum uincis aliud opꝰ ẽ
cũ pacem ⁊ requiẽ habes. aliud opꝰ ẽ. Suggerit᷑¬
aliquod sucrum: delectat᷑. Habet fraudẽ: s mag¬
num ẽ lucrũ. Delectat: ñ consentis. Pugnã uide.
Adhuc suadet᷑: adhuc instat᷑: ad huc deliberat᷑.
Ergo qui pugnat: ꝑiclitat᷑. uidimꝰ pugnã: cȩt̾a
uideamꝰ. Contẽpsit iusticiã ut fraud̃ẽ faceret
uictus ẽ. Contẽpsit lucrũ ut iusticiȩ seruiret

Expanded text:
confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus estaliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: co
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cito moueamini m̃te neq t̾reami
bant᷑ aduentũ: nec tñ uolebat ut tamꝗͣ
seruus ille dic̾ent. morã facit d̾ns m̃s ue¬
nire. & traderent se suꝑbiȩ. luxurieq ꝑ-¬
dendos: s sic eos nolebat de ꝓpinquaute
die nouissimo falsis auscuttare ri mori¬
bꝰ: ut tam̃ uellet eos paracos aduentum
dñi sui lumbis accinctis. s luc̃ns arden¬
tĩb oꝑiri: quib dicit. Uos aũ fr̃s ñ estis
in tenẽbris: ut dies ille tamꝙͣ fur uos ꝯp̃¬
hendat. Om̃s enĩ uos filii lucis estis. ꝙ fi¬
liĩ dier: ñ sumꝰ noctis neꝙ tenẽbraꝵ. Iile

Expanded text:
n cito moueamini mente neque terreaminbantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur comprehendat. omnes enim uos filii lucis estis et filii diei: uon sumus noctis neque te
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ hominis possit intelligi. Adam quippe ho.
s n filiꝰ hominis: ut qui  itant unaginẽ t̾re¬
ni hominis qui ñ c̃ si ͥꝰ hominis. hominũ
nomine significent᷑: qui aũ portant imagi¬
nẽ cȩlestis hominis. filii hominũ potiꝰ appel¬
gͥ hoc loco t̾renus ẽ: filiꝰ aũ h̃ois cȩlestis. Et
ille longe seiunctus a dõ: hic aũ presens do:
& ꝓpt̾ea illiꝰ memor ẽ tamꝙͣ in longinqͦ posi¬
ti÷ hunc uͦ uisitat. quẽ p̃sens illustrat uultu
suo. filiꝰ gͥ hominis pͥmus uisitatꝰ ẽ in ipso
homine dnico nato ex uirgine maria: de
quo ꝓpt̾ ipsã infirmitatẽ carnis quã sapi¬
entia di gestare dignata ẽ. ꝙ passionis hu¬
militatẽ recte dr. Minusti eũ paulominꝰ
ab angłis. S addit de illa clarificatione

Expanded text:
filius hominis. Adam quippe homo, sed non filius hominis. Ergo qui portant imaginem terreni hominis , qui non est filius hominis, hominum nomine designantur. Qui autem portant imaginem caelestis hominis, filii hominum appel hoc loco terrenus est; filius autem hominis, coelestis; et ille longe sejunctus Deo, hic autem praesens Deo; et propterea illius memor est tanquam longe positi, hunc vero visitat quem praesens illustrat vultu s igitur hominis primo visitatus est in ipso homine Dominico, nato ex Maria virgine. De quo propter ipsam infirmitatem carnis, quam Sapientia Dei gestare dignata est, et passionis humilitatem recte dicitur: Minuisti eum paulo minus ab Angelis. Sed additur illa clari
Abbreviated transcription (Latin):
in horreo ert̃. Sunt gͦ tales: ꝙ ꝓpter hos lo¬
quim̃. ꝓpt̾ bos loquit᷑ sc̃ptura: ꝓpt̾ hos ñ ta-¬
cet euugłm. S ꝙ illi audiant᷑. neforte alius
sint hodie. aliud cras: ne forte audiendo mu¬
tent᷑. aut arent uiã: aut lapides purgent.
aut spinas euellant

Expanded text:
in horreo erunt. Sunt ergo tales, et propter hos loin horreo erunt. Sunt ergo tales, et propter hos loquimur. Propter hos loquitur Scriptura, propter hos non tacvangelium. Sed et illi audiant, ne forte aliud sint hodie, aliud cras; ne forte mutentur audiendo, aut arent viam, aut lapides purgent, aut spinas evellant