comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus cẽ diligere qũa custodire.: supͣ diximꝰ:
quia custodire interdum necessitatis ẽ. uł timo¬
ris: diligere caritatis. Ido hic cum dixisset cus¬
todiui. adicc̃ dilexi: ut custodia amantis fue¬
rit. ñ timentis. Qui nimium diligit: nimiũ
testimonia tua: qm̃om̃s uiȩ meȩ inconspec tu
Natꝰ qui potest dicere om̃s stuo dñe.
Quiȩ mncȩ ante te: qͥ nolit abscondere om̃s
fogitationes suas. om̃s actus suos. Abscon¬
debat adam uiam suã: abscondebat eua post
culpam: abscondebat. cam. ncc̃e fr̃is sui. In af¬
sec tu habemꝰ abscondere: ñ ineffec lu. Plena ab¬
scondentis ꝑfidia: isi ap̃dm̃ nulla sit latebra.
dđõ eccła incanticis. sita ei secreta monstrabat
dicens. Ad sumãte ⁊ inducam te indomũ matris
ineȩ. insecretum eiꝰ quȩ concepit me. Nam i si d̾s
omĩa uideat cordis occulta: bonũtam̃ ut unꝰ¬
quisq animã suã ei aꝑiat iex pandat: itanꝙͣ.
luminiuł calori eiꝰ occurrat. Nec inmerito gła

Expanded text:
lus esse diligere quam custodire et supra diximus, quia custodire interdum necessitatis est uel timoris diligere caritatis. ideo hic cum dixisset \'custodiui\', adiecit \'dilexi\', ut custodia amantis fuerit, non timentis. qui nimium diligit, nimium testimonia tua, quoniam omnes uiae meae in conspectuatus qui potest dicere: o mnes uiae meae ante te, qui nolit abscondere omnes cogitationes suas, omnes actus suos. abscondebat Adam uiam suam. abscondebat Eua post culpam, abscondebat Cain necem fratris. in affectu habemus abscondere, non in effectu. plena abscondentis perfidia, etsi apud deum nulla sit latebra. ideo ecclesia in Canticis? sua ei secreta monstrabat dicens: adsumam te et ducam te in domum matris meae, in secretum eius quae concepit me. nam etsi deus omnia uideat cordis occulta, bonum tamen est ut unusquisque animam suam ei aperiat et expandat et tamquam lumini uel calori eius occurrat. nec inmerito g
Abbreviated transcription (Latin):
consilia usti. ut meditet̾ mandata di.
⁊ exerceat᷑ indi laudib ⁊ oraculis: ut
nistificet dñm semꝑ. Q uifac̃ quȩ ds mandat.
que do credit placere: dm̃iustificat. Qd ex
lec tione ȩũgłii possumꝰ in telligere.: dicente
eũgłio. q pharisci spreuert̃ consilium dĩ:
ñbaptiracibaptismo ioħis. hoc in uno libro.
ualio aute habes Non iustificauerunt dm̃.
quia baptitari noluert̃. Ido dñs ad iob̾m
dicentẽ ego ate debeo baptrari ⁊ tu uenis ad

Expanded text:
consilia iusti, ut meditetur mandata dei et exerceatur in dei laudibus et oraculis, ut iustificet dominum semper? qui facit quae deus mandat, quae deo credit placere, deum iustificat. quod ex lectione euangelii possumus intellegere, dicente euangelista. quia Pharisaei spreuerunt consilium dei, non baptizati baptismo Iohannis. hoc in uno libro, in alio autem habes: non iustificauerunt deum, qui baptizari noluerunt. ideo dominus ad Iohannem dicentem: ego a te debeo baptizari, et tu ue
Abbreviated transcription (Latin):
Quam dulcia faucib mcis ũba tua suꝑ mel ⁊ fauũ
oruco: qr mel apum ad horam delcctat. s cito
sapor eiꝰ uanescit: ⁊plerumq uiscera uitiosa le¬
duntur: uerboꝵ autẽ moralium. ⁊ sipungunt
mella: ñ ledunt. Cognosce tam̃: cui illa credant᷑.
Scͥptum ẽ enim. In aurẽ insipientis nichil dica ᷤ:
nequando irrideat prudentes sermones tuos.
Euomet enmrirciciet sermonc̃ tuum stultꝰ: qͥ
eiꝰsentire ñ potest suauitatẽ. Sequit᷑. A mandatis

Expanded text:
quam dulcia faucibus meis uerba tua, super mel et fauum quam dulcia faucibus meis uerba tua, super mel et fauum ori m e o, quia mel apum ad horam delectat, sed cito sapor eius uanescit et plerumque uitiosa uiscera laeduntur, uerborum autem moralium etsi pungunt mella, non laedunt. cognosce tamen cui illa credantur, spriptum est enim: in aurem insipientis nihil dicas, ne quando inrideat prudentes sermones tuos. euomet enim et reiciet sermonem tuum stultus, qui eius sentire non potest suauitatem. Sequitur uersus octa
Abbreviated transcription (Latin):
fusa fuerit imbre cȩlesti: suscitare semina. fructꝰ
multiplicare consueuerit. Itaq u̾bum di quod
sic̃ pluuia descendit ecelo. ubi uenas t̾rȩ nr̃e uł
animȩ ac mentis. in ebriauit p̃dicatione diuina.
excitauit inrtutum studia diuersarum: frucłq
fidĩ ⁊ caste deuotionis ad oleuit. Meritoq dicit᷑
ei: uisitasti t̾ram ⁊ in ebriasti eam. Susceptione
i enim corꝑis uisitauit. ut sanaret infirmos:
in ebriauit gr̃a sꝑitali: ut anxios iocunditate
mulceret. Rec le gͦ sponsȩ dicitur: Fauum distil¬
lant labia tua sponsa: mel ⁊ lac sublingua tita.
Osenim iusti distillat sapientiam: de ore iusti.
suauitates ⁊ miscdiȩ mella ꝓcedunt. In ore iusti.
nullus dolus. nulla fallatia. nulla ẽ. amaritudo
peccati. Audit eccła uerba iusti: audit plebs di p̃¬
cepta sapientis. Delec tat̾ alloquii suauitate:
morał disputationis iocunditate mulcet᷑ dicens.

Expanded text:
fusa fuerit imbre caelesti, suscitare semina, fructus fusa fuerit imbre caelesti, suscitare semina, fructus multiplicare consueuerit. itaque uerbum dei, quod sicut pluuia descendit e caelo, ubi uenas terrae nostrae uel animae ac mentis inebriauit praedicatione diuina, excitauit uirtutum studia diuersarum fructusque fidei et castae deuotionis adoleuit. meritoque dicitur ei: uisitasti terram et inebriasti eam. susceptione etenim corporis uisitauit, ut sanaret infirmos, inebriauit gratia spiritali, ut anxios iucunditate mulceret. Recte ergo sponsae dicitur: fauum distillant labia tua, sponsa; mel et lac sub lingua tua. os enim iusti distillat sapientiam, de ore iusti suauitatis et misericordiae mella procedunt, in ore iusti nullus dolus, nulla fallacia, nulla est amaritudo peccati. audit ecclesia uerba iusti, audit plebs dei praecepta sapientis, delectatur alloquii suauitate, moralis disputationis iucunditate mulcetur dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
meo: bibiuinum meum cum lac be meo. Mys¬
ticus sermo cȩlestium scͥpturarum sic̃ panis ẽ:
qui confirmat corhominis. uelut fortior cib
uerbi: suasorius autẽ echicus dulcis i mollior:
coqd̾ echica p̃dicatione. mentis int̾na mulcent᷑.
Amara febrib idẽ. penitentia delicꝰtoꝵ: miticor¬
da sermonc dulcescunt. Stillant mel labia p̃di¬
cantis: quando collisa duris casib uel ruimis:
lapsȩ annȩ menbra refouentur. Est eciamuis¬
feruentior ũbi sicut uini: c̃ etiam inlac tis
specie sermolucidior. Edite inquit ꝓximi
mei ⁊ bibitt:⁊ inebriamini. Bona ebrictas.:
quȩ admeliora. atq iocunda facit quendam
mentis excessum: ut immemor sollicitudinum.
animꝰ nr̃ inno iocunditatis hilaret᷑. bona m̃se
spitalis ebrictas. Demiq poculum inebrians qͣ.
p̃clarum. s ialibi habes. riuos eiꝰ iebria. mul¬
tiplica genationes eiꝰ: eo qd̃ ebrietas t̾rȩ cum in¬

Expanded text:
meo, bibi uinum meum cum lacte meo. mysmeo, bibi uinum meum cum lacte meo. mysticus sermo c-aelestium scripturarum sicut panis est, qui confirmat cor hominis uelut fortior cibus uerbi; suasorius autem ethicus dulcis et mollior, eo quod ethica praedicatione mentis interna mulcentur, amara febribus, id est paenitentia delictorum, miti corda sermone dulcescunt. stillant mel labia praedicantis, quando conlisa duris casibus uel ruinis lapsae animae membra refouentur. Est etiam uisferuentior uerbi sicut uini, est etiam in lactis specie sermo lucidior. edite, inquit, proximi mei, et bibite et inebriamini. bona ebrietas, quae ad meliora atque iucunda facit quendam mentis excessum, ut inmemor solicitudinum animus noster uino iucunditatis hilaretur. bona mensae spiritalis ebrietas; denique poculum inebrians quam praeclarum! sed et alibi habes: riuos eius inebria, multiplica generationes eius, eo qoud ebrietas terrae, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarum. altero. ꝑ imaginẽ di ⁊ carnis dm̃cȩ
sacram̃tum: dignitas cepit eẽ. quȩ ignobilitas
uidebatur. Oerito gͦ ñ declmauit aiudiciis dĩ
ppłs nationum: qui potist dicere. qm̃ tu legẽ
posuisti mͥ. Non ꝑmoysen. ñ ꝑ ꝓpħas. s. ipse ꝑte¬
p̃dicat᷑ remissio peccatoꝵ. uitȩ ꝑhennita s.
resurrectio etiam defuncꝰtoꝵ : quȩ ꝑpetuȩ
mortis: ⁊ acerbȩ amaritudinẽ temꝑarunt. Phȩc
mortẽ accepimꝰ ñ timere: quicepimꝰ dicere.
Ubi mors uͤic toriatua: Et bene faucib dulcia:
coqd̾ intimis insusa uiscerib gr̃a sꝑitalis sit.
Suꝑ ⁊ mel ⁊ fauum inquit orimco dulcta. E auũ
distillant labia tua sponsa. Quisit fauus: doce
nos salomon. Tuenim dixisti. Faui mellis. ser¬
mones bon. Et uere bonꝰ fauus qũc manducat
eccła. multor. ꝓpħarum uelut apum sꝑitali
ub̾tate congesta mella redolentẽ. Hoc ẽ mel.
de quo ait. Manducaui panẽ meũ cum melle

Expanded text:
bestiarum, alterum per imaginem dei et carnis dominicae bestiarum, alterum per imaginem dei et carnis dominicae sacramentum. dignitas coepit esse quae ignobilitas uidebatur. Merito ergo non declinauit a iudiciis dei populus nationum, qui potest dicere: quoniam tu legem posuisti mihi. non per Moysen, non per prophetdicatur remissio peccatorum, vitae perennitas, resurrectio etiam defunctorum, quae perpetuae mortis et acerbae amaritudinem temperarunt. Per haec mortem coepimus non timere, qui coepimus dicere: Ubi est, mors, victoria tua ? Et bene faucibus dulcia; eo quod intimis infusa visceribus gratia spiritalis sit. 23. Super mel et favum, inquit, ori meo dulcia. Et ideo distillant labia tua, sponsa. qui sit fauus, doce nos, Salomon; tu enim dixisti: faui mellis sermones boni. et uere bonus fauus quem manducat ecclesia, multorum prophetarum uelut apum spiritali ubertate congesta mella redolentem. hoc est mel de quo ait: manducaui panem meum cum melle
Abbreviated transcription (Latin):
orat ut exurgat dñs. ñ p̃ualcat homo: ut
cogitationes t̃rene ⁊ motus om̃s feruentes huiꝰ
corꝑis conquiescant. Iudicent᷑ gentes: qm̃
tunc cognoscit᷑ dñs : cum tim̃tium conuertit
affec tus : grauis trore iudicii. Et discant
gentes qm̃ homines sunt: luti corruptione
solubiles. ⁊ limo durescente formati: qd̾ ante
qui legem ñ acceꝑant nesciebant. Uñ ꝓpħa
quasi ⁊ ipse turbatꝰ t̾renȩ fragilitatis contem¬
platione:ait. Ut quid dñe discessisti longe:
b ene timet: qui hominẽ se ẽe cognoscit.S.
quia plus timet nobis. qui exgentib peccato¬
res. p̃catur ne longe fiat asis gentib: ut qͥ
longe eramꝰ incipiamꝰ cẽ ꝓpiores: & sciamꝰ qr
homines sumꝰ adimaginẽ nlimilitudinem¬
ẽ. factꝰ. Recꝰ teg̾: ad infirmitatẽ accipit᷑. ⁊ ad
grãm. sciant gentes qm̃ homines sunt. Alte¬
ro. ꝑcõmunc. qd̾dam atq carnale consortium

Expanded text:
orat ut exsurgat dominus, non praeualeat homo, ut orat ut exsurgat dominus, non praeualeat homo, ut cogitationes terrenae et motus omnes feruentes huius corporis conquiescant. iud icentur gentes, quoniam tunc cognoscitur dominus, cum timentium conuertitur affectus grauis terrore iudicii, et discant gentes quoniam homines sunt, luit corruptione solubiles et limo durescente formati, quod ante qui legem non acceperant nesciebant. unde propheta, quasi et ipse turbatus terrenae fragilitatis contemplatione, ait: u t quia, domine, discessisti longe? bene timet qui hominem se esse cognoscit; sed quia plus timet nobis qui ex gentibus peccatores, precatur, ne longe fiat a suis gentibus, ut qui longe eramus incipiamus esse propiores et sciamus quia homines sumus, ad imaginem sciliest factus. recte ergo et ad infirmitatem accipitur et gratiam: sciant gentes quoniam homines sunt, alterum per commune quoddam atque carnale consortium
Abbreviated transcription (Latin):
Ia uia maligna ꝓhibere pedem: Aiidiciis
utiq ñ dedinare diuinis. ⁊ firmũ atq
immobilem ꝑseuerantiᷤ innocentiȩ denere
uestigium: ñ deflec tere gradum. nec decurri¬
culo auertere discipline: s semitis. ñ solum ue¬
teris insyna s: etiam nouȩ legis insistere. scd̃m
eu̾głii claritatẽ. Est etiam eu̾głii lex: dc. qua
dicit insuꝑiorib hic ꝓpħa. Constitue dñe le¬
gis latorem suꝑ cos. sciant gentes. qm̃ homi¬
nes sunt. Aduentum utiq dm̃ intelligimꝰ
ꝓpħari. i uocationẽ gentium: qui ante inlutũ
qd̾dam corꝑis hinus uidebant᷑ infici: uolap¬
tati corruptionis suȩ quã fecerant ⁊ libidim
inherentes: quia dñm nescicrunt. Et id̾o iratꝰ.
auertant᷑ inquit peccatores in infernum:
ut ñ uiderent descendentẽ:⁊ ascendentẽ. Ani¬
mam dñi ihũ. ⁊ conũterent᷑ ad dñm: qui
conũti cum uiuerent noluerunt. S de illis
dic̃ gentib qui oblunscunt᷑ dñm Scierunt
gͦ ⁊obliti sunt: tamen ꝓpħica benignitate

Expanded text:
a uia maligna prohibere pedem, a iudiciis utique non declinare diuinis et firmum atque inmobile perseuerantis innocentiae tenere uestigium, non deflectere gradum nec de curriculo auertere disciplinae, sed semitis non solum ueteris in Sina, sed etiam nouEvangelii claritatem. 19. Est etiam Evangelii lex, de qua dicit in superioribus hic propheta: Constitue, Domine, legislatorem super eos: sciant gentes quoniam homines sunt . Adventum utique Domini intelligimus prophetari, et vocationem gentium quae ante in lutum quoddam corporis hujus videbantur infixae, voluptati corruptionis suae tamquam faeci, et libidini inhaerentes, quia dominum nescierunt. et ideo iratus: anertantur, inquit, peccatores in infernum, ut non uiderent descendentem et ascendentem animam domini Iesu et conuerterentur ad dominum, qui conuerti, cum uiuerent, noluerunt. sed de illis dicit gentibus quae obliuiscuntur dominum- Scierunt ergo et obliti sunt. tamen prophetica benignitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat potius: quam coactas. Idõ ex scruis
liberos facit: ut uoluntatum nr̃aꝵ mimera
quã necessitatum obsequia. conferamꝰ. Non
potest dicere martionita. qmͦ dilexi legem
tuam: qui legem ñ suscipit. Non pocest dicere
iudȩus: qui legem sꝑitalem ignorat: ⁊ licer̃a
legis nudam. ñ sensum legis. intellectumq
meditat᷑. Solus gͦ dic̃ xp̃ianus. qui multum
iam legis cognitione ꝓfecerit. qui ñ penam
legis pauido corde formidet: s: diuina mysti̾a
ueri hebrei. ueri sabbi. uere remissionis in¬
trepido miretur affectu. Uere g diligit: qͥ
sine tristitia. sine timore: uoluntario potius
studio quam coacto p̃cepta conseruat. Alius¬

Expanded text:
probat potius quam coactas. ideo ex seruis probat potius quam coactas. ideo ex seruis liberos facit, ut uoluntatum nostrarum munera quam necessitatum obsequia conferamus. Non potest dicere Marcionita: quomodo do dilexi legem tuam!, qui legem non suscipit; non potest dicere Iudaeus, qui legem spiritalem ignorat et litteram legis nudam, non sensum legis intellectumque meditatur. solus ergo dicit christianus, qui multum iam legis cognitione profecerit, qui non poenam legis pauido corde formidet, sed diuina mysteria ueri Hebraei, ueri sabbati, uerae remissionis intrepido rimetur affectu. uere ergo diligit qui sine tristitia, sine timore uoluntario potius studio quam coacto praecepta conseruat. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
imitatione factoꝵ. Doceat ꝗͥ nos d̾s quẽadmo¬
tuam dñe: totacdie hȩc meditatio mea c̃.
ligentis circa studium cognoscende legis
hoc uorc c̃: quȩ instruit ꝑfec lionem bo¬
minis. qũa totus hic ꝑsalmus informat. Et
qm̃ inaximũ mandatum eẽ in lege cognouit.
quos erudire studet uult cẽ ꝑfectos. dicens.
Quomͦ dileri legem tuam dñe. Hoc ipso caritas
crescit affec lu: qd̾ ipsum testem aduocat:
cui munꝰ dilec tionis impendit᷑. Nec speciem.
s. plenitudinem caritatis: tali conuentione tes
diligo te.S qui diligit dnm̃. legem eiꝰ diligit.
sic̃ maria diligens filium. omĩa ũba eiꝰ in
corde suo mat̾no conferebat affectu. Uiligens
te feciuoluntatẽ tuam: scͥptum ẽ. Ido cõmisit
ceret uoluntatẽ: quia caritatẽ eiꝰ agnouit.
Qui enim diligit. ex uoluntate facit quȩ sibi
sunt imꝑata : quitimet. ex necessitate. Idoq¬
dñs. oꝑationes seruuloꝵ suor spontaneas.

Expanded text:
imitatione factorum. doceat igitur nos deus, quemadmoimitatione factorum. doceat igitur nos deus, quemadmomine! tota die medit atio mea e s diligentis circa studium cognoscendae legis haec uox est, quae instruit perfectionem hominis, quam totus hic psalmus informat. et quoniam maximum mandatum esse n ege cognouit, quos erudire studet uult esse perfectos dicens: quomodo dilexi mandatum tuum, domine! hoc ipso caritas crescit affectu, quod ipsum testem aduocat cui munus dilectionis inpenditur nec speciem, sed plenitudinem caritatis tali conudiligo te . Sed qui diligit Dominum, legem ejus diligit, sicut Maria diligens Filium, omnia verba ejus in corde suo, materno conferebat affectu . Diligens te, feci voluntatem tuam, scriptum est . Ideo commisit ceret voluntatem; quia charitatem ejus agnovit. Qui enim diligit, ex voluntate facit quae sibi sunt imdominus operationes seruulorum suorum spontaneas
Abbreviated transcription (Latin):
libro hiexchiel. Ecce ꝓficiscar in hierłem.:⁊ ex¬
sufflabo uos inigne ire meç: ut tabescatis a plũ¬
bo. i ferro. ireliquis materialib. ꝓfunda. in ũb̃
usitatis uidemꝰ mystĩa. Cotum hoc spitale. qͥb
p̃cib emerear: Uentat dĩũbum. intret in eccła
quitatis: inplerisq ẽ. Lique fiat igne diuino:
⁊ ferreus quidam peccati rigor. suꝑno molles¬
cat incendio. Meliorent᷑ uasa aurca ⁊ argentca:
ut om̃is sapientium sensus. om̃is sermo pru
dentium. fla grantiam passionum calore de¬
coctus: incipiat ẽẽ p̃ciosior. Bonꝰignis carita¬
tis: quo corpꝰ om̃e ȩccłe inmutuã ad olescit
grãm. B onꝰignis dilec tionis: quo iniꝰquisq
sc̃s ad reucrentiam si auc toris accenditur.
S quidm̃ diligit. ñ ꝑfunc torie diligit: s dili¬
git legem. enis p̃cepta custodit: iustificat cor
suum. ñ dictoꝵ sonora p̃dicatione: s studiosa

Expanded text:
libro Ezechiel: ecce proficiscar in Hierusalem et exlibro Ezechiel: ecce proficiscar in Hierusalem et exsufflabo in uos in igne irae meae, ut tabescatis a plumbo et ferro et reliquis materialibus. profunda in uerbis usitatis uidemus mysteria, totum hoc spiritale. quibus precibus emerear ut ueniat dei uerbum, intret ecclesiam, quitatis, quod in plerisque est, liquefiat igne diuino et ferreus quidam peccati rigor superno mollescat incendio, meliorentur uasa aurea et argentea, ut omnis sapientium sensus, omnis sermo prudentium- dentium flagrantiiun passionum calore decocto incipiat esse pretiosior. bonus ignis caritatis quo corpus omne ecclesiae in mutuam adolescit gratiam; bonus ignis dilectionis quo unusquisque sanctus ad reuerentiam sui auctoris accenditur. sed qui deum diligit non perfunctorie diligit, sed diligit legem eius, praecepta custodit, iustificat cor suum non dictorum sonora praedicatione, sed studiosa
Abbreviated transcription (Latin):
in alio int̃p̃de uisce¬
Ura. in alio ex
ipsis
t utrumq non
discordat atextu.
Nam statim pͥmꝰ
ũsus int̾̃noꝵ uscerum caritatẽ ex pͥmit: q̃
utiq ex intimis ꝓcedit medullis: ⁊ quodam
neru caloris implicatur ossib Demq in e¬
threnis hicremiȩ: textus littere eius hoc con¬
tinet. Ex alto suo misit ignem ossib meis.
Bonus g̃ ãs: qui nobis immictit. unde diligen¬
tes cum. meritum sub conspectu eiꝰ inuenire
possimꝰ. Quemmittat ignem: ipse nos doceat.
Ignem uenimittere int̾ram :⁊ quiduolo. nͥ tam
accendatur: B onꝰ ignis qũẽ desiderat om̃iũ
saluatde accendi: cum p̃sert̃ĩ ipsum dm̃ legeri¬
mꝰ ignem ẽẽ qui nr̃a peccata consumat: intimisq
infundat. atq ardeat in nob̾ cor nr̃m. Cum
legimꝰ diuinarum scriem scͥpturarum: si forte
aliquid coaꝑiantur᷑. ꝓpħncȩ lec lionis occulta
intellec lu assumimꝰ sp̃itali. Hoc igne clcophas
corsuum dicebat ardere: cum ipsi ⁊ socio eius

Expanded text:
in alio interprete viscera, in alio ex ipsis: et utrumque non discordat a textu. Nam statim primus versus internorum viscerum charitatem exprimit, quae utique ex intimis procedit medullis, et quodam nexu caloris implicatur ossibus. 2. Denique in Threnis Hieremiae textus litterae hujus hoc continet: Ex alto suo misit ignem in ossibus meis . Bonus ergo Deus qui nobis immittit unde diligentes eum, meritum sub conspectu ejus invenire possimus. Quem mittat ignem, ipse nos doceat: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut accendatur ? Bonus ignis quem desiderat omnium Salvator accendi: cum praesertim ipsum Deum legerimus ignem esse , qui nostra peccata consumat, intimisquenitionis infundat, atque ardeat in nobis cor nostrum, cum legimus divinarum seriem Scripturarum; si forte aliquid quo aperiantur propheticae lectionis occulta, intellectu assumimus spiritali. Hoc igne Cleophas cor suum dicebat ardere, cum ipsi et socio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uenerando. similem rigorẽ stuporis ad traxe¬
rut: Q uos gͥ habet inmicos. nͥhereticos:
Ipsi enim sunt impugnatores fidi̾: ueritatis
imimici. Quos. ñ iudȩos: Ipsi enim g̃uiores
ligit. Quid gͦ ꝓdest lex. si finem legis ignores:
simystiã nescias. si sacͣm̃ta ñ noueris: Iudeis.
ex ouib agnꝰ occidit᷑ ꝓcelebritate pascbali.
nob ꝓredemptione mundi. unigenitꝰ dĩ. partꝰ
uirginis immolat᷑. Quid ꝓficiunt uidi: quod
sanguinc agni domos ⁊ posses suos inlinunt:
slichil utiq: qm̃ ligna his aut saxa. ꝓdesse ñ
possunt. Nobis ꝓficit om̃e myst̾ium: qui ab¬
horrere credimꝰa gr̃a sꝑitali. ut habitationes
nr̃as sangume pecudis cruentemꝰ: ora nr̃a cru¬
ore tingamꝰ: s corꝑa nr̃a sacͣm̃to crucis dñice
conscmꝰ. ⁊ confessione mortis dm̃ iħu xp̃i. nr̃i¬

Expanded text:
venerando, similem rigorem stuporis attraxevenerando, similem rigorem stuporis attraxerint? 6. Quos igitur habet inimicos, nisi haereticos? Ipsi enim sunt impugnatores fidei, veritatis inimici. Quos, nisi Judaeos? Ipsi enim gravioresligit. Quid ergo prodest Lex, si finem Legis ignores, si mysterium nescias, si sacramenta non noveris? Judaeis ex ovibus agnus occiditur pro celebritate paschali: nobis pro redemptione mundi unigenitus Dei, partus Virginis immolatur. Quid proficiunt Judaei, quod sanguine agni domos et postes suos illiniunt? Nihil utique; quoniam ligna his aut saxa prodesse non possunt. Nobis proficit omne mysterium, qui abhorrere credimus a gratia spiritali; ut habitationes nostras sanguine pecudis cruentemus, ora nostra cruore tingamus: sed corpora nostra sacramento crucis Dominicae consecramus, et confessione mortis Domini n
Abbreviated transcription (Latin):
ito ꝓbauit diutne meditationis esfec tũ:
quando intellexit suꝑ immicos suos
dm̃ mandatum. S. quos habet immicos ꝓpba.
qui aut suippłi uiros legituna debet caritate
complecti. aut alienigenas eũ głica p̃dicatiõe
inuitare ad di grãm. Ferȩ. consortẽ nature¬
suȩ diligunt: qͦm dilectionẽ confdemis sui
ꝓpħa respueret: Esse gͥ iustam aliqu̾a causam
opoetet: qua hi quos significat. iurc uideant᷑
mimici. Ea quȩ sit possumꝰ inuestigare: si
meminerimꝰ quia alibi idem iste dixit. Et suꝑ
inimicos tuos tabescebam: uisto odio oderam
illos. Istos g̾ eñgłica auc toritate suos immicos
dic̃ cẽ: quimnimici sunt di. Namsi is qui non
relinquit parentes ꝓpt̃ di nomen ñẽ. do dig¬
nus: quantomagis qui diligit eiꝰ immicos.
acceptꝰ do eẽ ñ poderit: Quos eñi immicos
spũ p̃uidebat: Deniq ut benedicant ⁊ ipsi
dñm. insuꝑiorib adhortatꝰ ẽ. Et q̃ magna
laus suꝑ eos intelligere: qui metalla ⁊ saxa

Expanded text:
fectum, quando intellexit super inimicos suos domini mandatum. sed quos habet inimicos propheta, qui et sui populi uiros legitima debet caritate conplecti et alienigenas euangelica praedicatione inuitare ad dei gratiam? ferae femntursuae diligunt: quomodo dilectionem conformis sui Propheta respueret? Esse igitur justam aliquam causam oportet, qua ii quos significat, jure videantur inimici. Ea quae sit possumus investigare, si meminerimus quia alibi idem iste dixit: Et super inimicos tuos tabescebam, et justo odio oderam illos . Istos ergo Evangelica auctoritate suos inimicos dicit esse, qui inimici sunt Dei. Nam si is qui non relinquit parentes propter Dei nomen, non est Deo dignus: quanto magis qui diligit ejus inimicos, acceptus Deo esse non poterit? Quos ergo inimicos spiritu praevidebat? Denique ut benedicant et ipsi Dominum, in superioribus adhortatus est . Et quae magna laus super eos intelligere, qui metalla et saxa
Abbreviated transcription (Latin):
subula. illeꝑtundit audire ñ potuit: uulne¬
ratam aurem gerens. N legis s stultitiȩ suȩ
subula: cruentauit aurẽ suam. Illa audiendo
quȩ sꝑitalit̃ reuctant᷑: ꝑforauit aurẽ siam
ferro. ¶aluit enim inferrũ: qũa in am credere.
do seruit. id̾o lib̾ cẽ ñ incruit: id̾o nec cõpleci
temꝑis ei gr̃a suffragat᷑: quia plenitudinem
temꝑis ñ recepit quofiliꝰ di missus ẽ. ad salutẽ.
Uenit ad redemptionẽ: fac tꝰ sublege. natus
ecuirgine: uic tor mortis. largitor resurrec li¬
onis. Oanet g uulnꝰ illi: cui p̃c ñ resurrexit.
Ouulnꝰ qd sarciri ñ possit. nͥfoete relinquat su
aueritate distinguat: sumat dĩ ũbum gladi¬
um bis acutum. ⁊ ex illo. diuinoore doceatur
mandatum dñi: p̃scͥptum legis agnoscere qd̾
ñ tempalis habeat obseruantiam olebritatis:
s. salutaria ⁊ sempit̾na remedia. suco gr̃ȩ sꝑi¬
talis infundat. Tota gͦ die in lege meditari:

Expanded text:
subula illa pertundit, audire non potuit uulnesubula illa pertundit, audire non potuit uulneratam aurem gerens; non legis, sed stultitiae suae subula cruentauit aurem suam. illa audiendo quae spiritaliter reuelantur perforauit aurem suam ferro; maluit enim in ferrum quam in uerbum credere. ideo seruit, ideo liber esse non meruit, ideo nec completi temporis ei gratia suffragatur, quia plenitudinem temporis non recepit, quo filius dei missus est ad salutem et uenit ad redemptionem, factus sub lege, natus ex uirgine, uictor mortis, largitor resurrectionis. manet ergo uulnus illi cui Christus non resurrexit. o uulnus quod sarciri non possit, nisi forte relinquat suba ueritate distinguat, sumat dei uerbum, gladium bis acutum, et ex illo diuino ore doceatur mandatum domini, praescriptum legis agnoscere, quod non temporalis habeat obseruantiam celebritatis, sed salutaria et sempiterna remedia suco gratiae spiritalis infundat! Tota ergo die in lege meditare,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iustitiam: ore aut̃ẽ confessio sit ao salutẽ.
Quid ꝓdest. qd̾ hebrei aur̃ẽ seruuli. ꝑtundt̃
subula: ip̃putia sui circumcidunt corꝑis: N
intelligunt penitꝰ: quid lex diuina discernat.
Signa sunt ista: ũ ueritas. s. ille intelligit. qui
corsuum spitali circumcisione castificat: Aut
colluinem omnẽ corꝑec labis emundet. Ille in¬
telligit. qui subulam ⁊ aur̃e mentis ungore trats¬
cendit: ⁊ illam anim̃a qua ꝑtransiut glatius
Ad reuelanda cordis occulta ꝑpetuo p̃mio lib̾ta¬
tis atcollit. uel ex aminandis sermonib solli¬
cite seruiens. quoscumꝙ uirtutis suȩ aure sus¬
ceꝑit. mystio sc̃ificat sꝑitali. Arima sibi iudeus
quot annis facere consueuit: i nescit sc malidiȩ
eẽ fermentum. S qui ntelligit quidsit: uetꝰ
ex purgat fermentum netotam massam corrũ¬
pat: uecerẽ hominẽ cumacꝰlib cius ex purgat.
ut fiat noua conspersio ueritatis. Iudo ista dic̾¬
la sunt ⁊ ap̃ianꝰ audiuit: quia dum aur̃e suã

Expanded text:
iam, ore confessio fit ad salutem. quia prodest, quod Hebraei aurem seruuli pertundunt subula et praeputia sui circumcidunt corporis ? non intellegunt penitus, quid lex diuina discernat. signa sunt ista, non ueritas. sed ille intellegit, qui cor suum spiritali circumcisione castificat, ut conluuiem omnem corporeae labis emundet. ille intellegit, qui subulam et aurem mentis uigore transcendit et illam animam, quam pertransiuit gladius ad reuelanda cordis occulta, perpetuae praemio libertatis attollit uel examinandis sermonibus sollicite seruiens, quoscumque uirtutis suae aure susceperit, mysterio sanctificat spiritali. azvma sibi Iudaeus quibusque annis facere consueuit et nescit se malitiae esse fermentum. sed qui intellegit quid sit uetus expurgare fermentum, ne totam massam corrumpat, ueterem hominem cum actibus suis expurgat, ut fiat noua consparsio ueritatis. Iudaeo ista dicta sunt et christianus audiuit, quia, dum aurem suam
Abbreviated transcription (Latin):
credentis in xp̃m. Et tetigit eum. c̃angit eos.
quor fide cangit᷑. Deniq dic̃. Tetigit me aliqͥs.
Sentio uirtutẽ exisse de me. habes oꝑationem
immaculati corꝑis: habes remissionẽ diumi¬
tatis. s ut pleniꝰ sanaret᷑: aꝑuit ocłos eiꝰ dicens.
Uade ostende te sacerdoti. Multos sacerdotes
habebat fynagoga: s qui ocłos aꝑit falsos ñ
uidet sacerdotes. uerum aspicit. Quisẽ. uerꝰ
sacerdos: nͥ ille qui sacerdos ẽ. inet̃num: Et
ido pat̃ dixit adeum: tues sac̾dos in ȩc̃num.
Apuit ocłos eiꝰgͦ & uidit: & intellexit quale
minꝰ ꝓemundatione sua deberet offerre.
beatꝰ qui audit hec. Quanto beatior qͥ uidet :
Quis se ũ potest ostendere sacerdoti. ut ñ habeat
qdꝰ cimeat inse uideri: Qui se priꝰ aspicit. facie
reuelata. Nam nͥ ipse se priꝰ uiderit. ñ aude-¬
bit ostendere. sic̃ adam qui se occultare cupi¬
ebat. quia ñ agnoscebat. S. iam id eciam

Expanded text:
credentis in Christum. et tetigit eum. tangit eos, credentis in Christum. et tetigit eum. tangit eos, quorum fide tangitur. denique dicit: tetigit me aliquis; sentio uirtutem exisse de me. habes operationem inmaculati corporis, habes remissionem diuinitatis. Sed ut plenius sanaretur, aperuit oculos eius dicens: uade, ostende te sacerdoti. multos sacerdotes habebat synagoga: sed qui oculos aperit, falsos non uidet sacerdotes, uerum aspicit. quis est uerus sacerdos nisi ille, qui sacerdos est in aeternum ? et ideo pater dixit ad eum: tu es sacerdos in aeternum. aperuit ergo oculos eius et uidit et intellexit, quale munus pro emundatione sua deberet offerre. beatus qui audit haec; quanto beatior qui uidet, qui se uero potest ostendere sacerdoti, ut non habeat quod timeat in se uideri, qui se prius aspicit facie reuelata! nam nisi ipse se prius uiderit, non audebit ostendere, sicut Adam, qui se occultare cupiebat, quia non agnoscebat. sed iam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
stititi sub iugo legis. soluerunt tam̃ fr̃ĩs sui
iudaicum iugum ubi legitiinȩ tepꝰ quiecis
aduenit. qnͣ refulsit his remissio peccatoꝵ: ⁊
hoc camen hic inumbra adhuc gestum cõpa¬
ratione cȩlestium. Quanta autẽ quies illa quȩ
ex lege conicit᷑ in eu̾głio reuelat᷑. dicente dño
iħu uolo ut ubi ego sum ⁊ isti sint mecum:
Nũa beatꝰ. quiistiꝰ habitationis frucꝰ tum. qͥetis
consortium illic potuerit ꝓmereri. Tc̃ intelliget
quid sit aꝑuisse ocłos. ut uideret mirabilia
de lege di. b̾ ene admonuit lec bio euuangłii
quȩ decursa ẽ: in qua sanatꝰ c̃. loꝓsus. ille qͥ
dixit. siuispotes me mundare: in uoluntate
añi constituens potestatis effec lum. Cui respon¬
dit suralit̾. Uolo. mundare. Premissa piecas
uoluntatis. secuta potestatis aucboritas ẽ. Om¬
nib dicit iħc uolo: qui ñ uult cẽ peccatorem.
Uelle xp̃i cõmue in om̃s ẽ. mundari fidei est

Expanded text:
stituti sub iugo legis soluerunt tamen fratris sui stituti sub iugo legis soluerunt tamen fratris sui Iudaicum iugum, ubi legitimae tempus quietis aduenit. quando refulsit his remissio peccatorum. Et hoc tamen hic in umbra adhuc gestum comparatione caelestium : quanta autem quies illa, quae exlege conicitur, in euangelio reuelatur, dicente domino Iesu: uolo ut ubi ego sum et isti sint mecum! quam beatus, qui istius habitationis fructum quietis consortium illic potuerit promereri ! tunc intelleget, quid sit aperuisse oculos, ut uideret mirabilia de lege dei. Bene admonuit lectio euangelii quae decursa est, in qua sanatus est leprosus ille, qui dixit: si uis. potes me mundare, in uoluntate domini constituens potestatis effectum. cui respondit similiter: uolo, mundare. praemissa pietas uoluntatis, secuta potestatis auctoritas est. omnibus dicit Iesus uoio, qui non uult esse peccatum. uelle Christi commune in omnes est, mundari fidei est
Abbreviated transcription (Latin):
uire annis. & septimo anno exire a seruitio:
Quis iste hebreus seruus. Quis hebreus lib̾
poterat intelligi: Quis tantꝰ. ut annos ec̃nos
inmente habens uideat uerum hebreũ. qͥ ñ
imꝑpetuũ manet scruus. s. sex annis seruili
func tꝰ officio. septimo anno gram lib̾catis
adipiscit᷑ : Cuiꝰ uidet᷑ ysaac patͥarcha scruitu¬
tis ⁊ lib̾tatis ñ ignorasse mistiũ quiait. seruies
fr̃i tuo. & erit cum deposueris ⁊ solueris iugũ
eiꝰ a collo tuo: significans fore tempꝰ. q̃ ⁊ si quis
seruierit hic positꝰ fr̃i suo. p̾ea tamen ex actis
annis qui existis dieb atq istis qͦs hic exigiuꝰ
mensib colligunt᷑. soluat iugũ a ceruice sua:
ꝗd fit septimo anno remissionis. Conicere
possumꝰ ueri hebrei tipũ in ioseph: qͥ porta¬
uit seruitutis iugum: s cum culpa ñ cepit.
ñ carcer inclusit. ñ egyptꝰ de colorauit. Coni¬
cimꝰ inpetio. iohe. ia cobo. qui creati ⁊ in¬

Expanded text:
uire annis et septimo anno exire seruitio ? uire annis et septimo anno exire seruitio ? quis iste Hebraeus seruus ? quis Hebraeus liber poterat intellegi ? quis tantus, ut annos aeternos in mente habens uideat uerum Hebraeum. qui non in perpetuum manet seruus. sed sex annis seruili functus officio septimo anno gratiam libertatis adipiscitur? cuius uidetur Isaac patriarcha seruitutis et libertatis non ignorasse mysterium, qui ait: seruies fratri tuo. et erit cum deposueris et solueris iugum eius a collo tuo, significans fore tempus, quo etsi quis seruierit hic positus fratri suo, postea tamen exactis annis, qui ex istis diebus atque istis quos hic exigimus mensibus colliguntur, soluat iugum a ceruice sua, quod fit septimo anno remissionis. conicere possumus ueri Hebraei typum in Joseph, qui portauit semitutisiugum, sed eum culpa non cepit, non carcer inclusit, non Aegyptus colorauit. conicimus in Petro Iohanne Iacobo, qui creati et in
Abbreviated transcription (Latin):
remissiones peccator ueras. quar exemplar
in lege. ueritas in eũgłio: dicente dño iħu. dimis¬
sa sunt cͥ peccata. ñ ꝑhyrcor fanguinẽ. s ꝑ hosti¬
am sui corꝑis : Ille itaq diues in lege. qui per¬
fec be maiestatis in xxp̃o plenitudinẽ confitendo.
& quasi cam quib dam ad illud altare cȩlest
fidi manib offerendo peccatum suũ solueret:
ille uidit uerũ sac̾dotem qui uidit pͥnciptmn
sacerdotũ. Ille tẽplũ uerũ considerat. qͥ audit
dicentẽ. soluite hoc cẽplũ: ⁊ in tͥduo resuscita¬
bo illud. e agnũ tẽplum: de qͦ uirtꝰ exibat.¬
⁊ curabat om̃s. Cirabile illud altare: in quo
uniꝰ agni sacͥficium tulit peccata mudi. Ille
prestantissimꝰ leuita. qͥuenit ñ ut minist̾iũ
exigeret. s ut om̃ib exhiberet suȩ minist̾iũ
passionis: cui portiods: qui hic nichil posse¬
derat: ⁊ omĩa possideret. Qͥd autẽ dicam
de hebreo. que lex septẽ tantũmꝰ iubet ser¬

Expanded text:
remissiones peccatorum ueras, quarum exemplar remissiones peccatorum ueras, quarum exemplar in lege, ueritas in euangelio est, dicente domino Iesu: dimissa sunt tibi peecata, non per hircorum sanguinem, sed per hostiam sui corporis ? ille itaque diues in lege, qui perfectae maiestatis in Christo plenitudinem confitendo et quasi eam quibusdam ad illud altare caeleste fidei manibus offerendo peccatum suum soluerit; ille uidet uerum sacerdotem, qui uidet principem sacerdotum, ille templum uerum considerat qui audit dicentem: soluite temp lum hoc, et in triduo resuscitabo illud. magnum templum, de quo uirtus exibat et curabat omnes, mirabile illud altare, in quo unius agni sacrificium tulit peccata mundi, ille praestantissimus leuita, qui uenit non ut ministerium exigeret, sed ut omnibus exhiberet suae ministerium passionis, cui portio deus, qui hic nihil possederit et omnia possideret. Quid autem dicam de Hebraeo, quem lex sex tantummodo iubet ser
Abbreviated transcription (Latin):
ex lege cognosee̾.: cui tamen añs reuelasset. Quis
enim de t̾renis ad celestia. de umbra ao clarita¬
tẽ. de exemplari ad penetralia ueritatis. huma¬
no gradu sinc diuino duc tu possit ascendere :
Quis potest considerare altare illud celeste. uerũq
templum. sacerdotes ⁊ leuita s. ñ istos scđ̾m car
solam sibi grãm ꝓmaximis sibi obtabat od.
dicens. Unam petũ adño hanc reqͥr̃ã: ut in¬
habitem in domo dñi om̃s dics uitȩ meȩ. &
ut uideam delectationẽ dñi: & considerem
tẽplum eiꝰ. Quis potirat cognosce̾ qd̾ offerret
diues magnũ munꝰ h d pͥ otest manꝰ eiꝰ. ut sol¬
uatur ciꝰ peccatum : Quis poterat intelligẽ
si ñ haberet ꝗd offerret. uerbi gr̃a arietem.
quia ñ soluebat᷑ eiꝰ peccatum: quis poterit
ad uertere quȩ ce̾nt ille in munditiȩ quas
soluit ñ lex quã putant iudci: s lex sp̃ualis
quã paulus agnouit: Quis poca̾t uidere

Expanded text:
ex lege cognoscere, cui tamen dominus reuelasset. quis ex lege cognoscere, cui tamen dominus reuelasset. quis enim de terrenis ad caelestia, de umbra ad claritatem, de exemplari ad penetralia ueritatis humano gradu sine diuino ductu possit ascendere? Quis potest considerare altare illud caeleste uerumque templum, sacerdotes et leuitas, non istos secundum carnsolam sibi gratiam pro maximis optabat Dauid dicens: unam petii a domino, hanc requiram: ut inhabitem in domo domini omnes dies uitae meae et ut uideam delectationem domini et considerem templum eius. quis poterat cognoscere, quod offerret diues magnum munus, secundum quod potest manus eius, ut soluatur eius peccatum? quis poterat intellegere, si non haberet quid offerre.uerbigratia arietem, quia non soluebatur eius peccatum ? quis poterat aduertere, quae essent illae inmunditiae, quas soluit non lex quam putant Iudaei, sed lex spiritalis quam Paulus agnouit ? quis poterat uidere
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ gͦ ⁊ nos caudam serpentis illuis crucifiri.
ut potestatẽ eiꝰ regiam possimꝰ agnoscere. Et
illa quȩ inpedes eiꝰ misit ungentũ: tenuit eum.
Caudam gͦ serpentis app̃hendit moyses. & aꝑ¬
tum ẽ os eius. Nongͦ locutꝰ cet deco: ñ ipse
dñs os eiꝰ aꝑuisset. Uauid ad aꝑiri sibi oculos¬
sibrecłos hic petit: & insuꝑiorib dixit. Quis
ostendet nobis bona: Erat sublege nutritus.
& sciebat quia lex umbram hab̾et futurorum
bonoꝵ. Ipsa bona: ñ iam ꝑumbram s aꝑtis
oculis iudere cupiebat. Nouerat quia exem¬
plari & umbrȩ celestiũ mistior seruiebant:
qui scđm legẽ moysi deseruiebant. Uolebat
ipsam cultꝰ diuini comp̃hendere ueritatẽ: ⁊
iđo ut ab ocłis suis uelamen discuteret᷑. conũs
ad dnm̃ p̃cabat᷑ dicens. Ao aꝑi ocłos meos. a
considerabo mirabilia de lege tua. Incelligebat
uere militiam eẽ celestem: quã posset unꝰquisq

Expanded text:
mus ergo et nos caudam serpentis illius crucifixi, mus ergo et nos caudam serpentis illius crucifixi, ut potestatem eius regiam possimus agnoscere. et illa, quae in pedes eius misit unguentum, tenuit eum. caudam ergo serpentis adprehendit Moyses et apertum est os eius. non ergo locutus esset de eo, nisi ipse dominus os eius aperuisset.- Dauid adaperiri sibi oculos hic petit et in superioribus dixit: quis ostendit nobis bona? erat sub lege nutritus et sciebat, quia lex umbram habet futurorum bonorum; ipsa bona non iam per umbram, sed apertis oculis uidere cupiebat. nouerat, quia exemplari et umbrae caelestium mysteriorum seruiebant, qui secundum legem Moysi deseruiebant. uolebat ipsam cultus diuini conprehendere ueritatem et ideo, ut ab oculis suis uelamen discuteret, conuersus ad dominum precabatur dicens: adaperi oculos meos, et considerabo mirabilia delege tua. intellegebat uere militiam esse caelestem, quam posset unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
men emaus. cũ int̃p̃taret᷑ scͥpturas ⁊ benedice¬
nemo uidisset. Nisi ib̾c sustulisset uelamen:
nulli eũgłi gr̃a refulsisset. Et petrꝰ clausos
habebat ocłos. ⁊ iołis clausos habebat. ⁊ iacobꝰ
clausos habebat. Deniq in monte grauati
erant sõno: s excitati maiestatis fulgore diui¬
nȩocłos cordis sui aꝑuerunt. Et quna siti in
corꝑe. plene uidere ñ poterant. obumbrauit
eos nubes. ne corꝑis ocłos głe celestis fulgor
hebetaret. Quis gͥ tantꝰ. ut aꝑiat ocłos ⁊ legis
uideat sacͣmenta: nͥ ei xp̃c demonstret: Non¬
ne moyses tantꝰ. Deniq iubente dño uirgam
ꝓiecit & fac łꝰ ẽ. serpens ⁊ fugit abea. appre¬
hendit caudam serpentis. & facta ẽ. uirga.
& Adhuc ñ cognodebat mistĩum qͦ de clara¬
in tumulum. de quo scđm oracula legis re¬
surgens. ingłam dĩ diuineq sedis regale
consortium de serpente remearet a pp̃henda¬

Expanded text:
men Emmaus, cum interpretaretur scripturas et benedicemen Emmaus, cum interpretaretur scripturas et benedicenemo uidisset; nisi Iesus sustulisset uelamen, nulli euangelii gratia refulsisset. et Petrus clausos habebat oculos et Iohannes clausos habebat et Iacobus clausos habebat. denique in monte grauati erant somno, sed excitati maiestatis fulgore diuinae oculos cordis sui aperuerunt. et quia siti in corpore plene uidere non poterant, obumbrauit eos nubes, ne corporis oculos gloriae caelestis fulgor hebetaret. Quis igitur tantus, ut aperiat oculos et legis uideat sacramenta, nisi ei Christus demonstret? non Moyses tantus. denique iubente domino uirgam proiecit et facta est serpens et fugit ab ea; adprehendit caudam serpentis et facta est uirga, et adhuc non cognoscebat mysterium. quo declarapateretur in tumulum, de quo secundum oracula legis resurgens in gloriam dei diuinaeque sedis regale consortium de serpente remearet. adprehenda
Abbreviated transcription (Latin):
actib eiꝰ in duite nguũ qui renouatur
in agnitionẽ scdm imaginẽ ciꝰ qui creauit
eum. Suꝑ uestiuit gͥ se aliquis s ñ expoliaũ.
serpit grauior egritudo. grauat oculos
diuturnum uelamen. Non potest quisꝗͣ
ñ potestates. Manet uelamen: lec tionem
impedit. uisionem obducit. Q uod ñ reuelat᷑
gͥ qͣm auferas uelamen: qd̾ manet suꝑ ocłos
cordis tui. Conũte ad dñm: & uelamen cadet.
Conuersus ẽ paulus: ad benedictionẽ ananiȩ
uelut squame cecidert̃ abocłis eiꝰ. & uidit qͥ ꝑ
triduũ ante ñ uiderat. Simul ocłs corꝑis
animȩq sanat᷑: qr medicam̃tum ei medicus
de monstrauerat ille de celo. de qͦ scͥptum ẽ.
misit ũbum suũ & sanauit eos: & ex omib
infirmitatib suis liberauit eos. Nonesͣ e¬
medicꝰ iste detris qui om̃s curat infirmitates:
& ppłos integros sanat. Mittet gͦ pat̾ medicũ
istum. ueniat ũbũ tuũ. aꝑrat ocłos meos. Et

Expanded text:
actibus eius, induite nouum qui renouatur actibus eius, induite nouum qui renouatur i n agnitione secundum imaginem eius qui creauit eum. superuestiuit ergo se aliquis, non expoliauit: serpit grauior aegritudo, grauat oculos diuturnum uelamen, non potest quisquam nationes, non potestates. ; manet uelamen, lectionem inpedit, uisionem obducit; quod non reuelaturigitur quomodo auferas uelamen, quod manet supra oculos cordis tui; conuertere ad dominum, et uelamen cadet. conuersus est Paulus ad benedictionem Ananiae; uelut squamae ceciderunt ab oculis eius et uidit, qui per triduum ante non uiderat; simul oculus corporis animaeque sanatur, quia medicamentum ei medicus demonstrauerat ille de caelo, de quo scriptum est: misit uerbum suum et sanauit eos et ex omnibus infirmitatibus suis liberauit eos. non est medicus iste de terris, qui omnes curat infirmitates et populos integros sanat. mitte ergo, pater, medicum istum, ueniat uerbum tuum, aperiat oculos meos. et
Abbreviated transcription (Latin):
uita uiuens etrã diuina ũba custodiam. Iõo
gͦ scdo uersu dic̃. Ad aꝑi ocłos meos. ⁊ conside¬
rabo mirabilaa de lege tua.
ui adaꝑiri sibi ocłos pecit. utiq ⁊ graua¬
ri intelligit. Neq enim medicum rogat:
nͥ qui remedium ȩgritudinis suȩ poscit.
Dicit gͥ iste ad medicũ uenientẽ de celo. Adaꝑi
ocłos meos. Si turbatꝰ ẽ ođs. facile dolor
om̃is sedat᷑ collirio: sinũ acies eiꝰ tumoris fus¬
fusione ꝓtexit᷑. maiora remedia queruntur.
Est gͦ sicut inocłis corꝑis. ita eciam in ocłis aĩe
huiꝰmodi quȩdam passio quȩ in grauescat nece̾e̾ ẽ.
bulam quandam concreti humoris quȩ im¬
pedire uel potiꝰ oꝑire ne uideat quȩ uidebat.
mentis estimat᷑ obtutum. Irrepsit ȩgritudo
ueterifermento: eo qd̾ ñ exuimꝰ uel gentilem.
uel iudaicam suffusionẽ. Cũ pͥmũ ueniremꝰ
ad eccłam. ñ audiuimꝰ dicentẽ boni medici
disciplinam. expoliantes ueter̃e hominẽ cum

Expanded text:
uita uiuens etiam uerba diuina custodiam. Ideo uita uiuens etiam uerba diuina custodiam. Ideo ergo secundo uersu dicit: adaperi oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua. qui adaperiri sibi oculos petit, utique et grauari intellegit; neque enim medicum rogat nisi qui remedium aegritudini suae poscit. dicit ergo iste ad medicum uenientem de caelo: adaperi oculos meos. si turbatus est oculus, facile dolor omnis sedatur collyrio; sin uero acies eius umoris suffusione praetexitur. maiora remedia quaeruntur. est ergo, sicut in oculis corporis. ita etiam in oculis animae huiusmodi quaedam passio quae ingrauescat necesse est, bulam quandam concreti humoris, quae inpedire uel potius operire, ne uideat quae uidebat, mentis aestimatur obtutum. inrepsit aegritudo ueteri fermento, eo quod non exuimus uel gentilem uel Iudaicam suffusionem, cum primum ueniremus ad ecclesiam , non audiuimus dicentem boni medici disciplinam: e xpoliantes ueterem hominem cum
Abbreviated transcription (Latin):
alii sp̃s fortitudinis. alii pietatis sp̃s. tamen
in om̃ib unꝰ atq idem sp̃s ẽ. diuidens singłis
etiam artificũ sp̃s. sic̃ beseleel ⁊ eliab. quos
impleuit dñs sp̃u diuino sapientiȩ ⁊ scienaie
& om̃is artis. ut facerent amictũ ⁊ tab̾na¬
culum ⁊ altare scđ̾m sensum qũe dedit his
di. s: i etiam cȩtis sapientib. incelligere &
pabat. Itaq fecert̃ que ñ didicerant nec
uiderant. scam ea quȩ his sp̃s de monstra¬
diuiersus. s. unꝰ ẽ sp̃s: diuidens genera diũsa
uirtutum. Unde ñ dubium uideri debet.
si aliis ũbum apłicum. Aliis ꝓpłncũ. aliis an¬
głicum. aliis ũbũ oꝑatoriũ datũ ẽ. & tamen
inũ ẽ ũbum: diuidens se singłis ꝓ nr̃a possi¬
bilitate uel ꝓ sua uoluntaria largitate. Hoc
uerbũ gͥ qd ẽ. capud om̃iũ hic ꝑspeculũ uideo.
nd̾o uerba di hic custodire ñ possum. s cum
uidero głam eiꝰ reuelata faciȩ tẽ uiuam: &

Expanded text:
alii spiritus for- titudinis, alii pietatis spiritus, et alii spiritus for- titudinis, alii pietatis spiritus, et in omnibus unus atque idem spiritus est, diuidens singulis etiam artificum spiritus, sicut et Beselehel et Eliab, quos impleuit dominus spiritu diuino sapientiae et scientiae et omnis artis, ut facerent amictum et tabernaculum atque altare secundum sensum, quem dedit his deus, sed etiam ceteris sapientibus intellegereperabat. itaque fecerunt quae non didicerant nec uiderant secundum ea, quae his spiritus demonstradiuersus, sed unus est spiritus, diuidens genera diuersa uirtutum. unde non dubium uideri debet, si aliis uerbum apostoucum, aliis propheticum, aliis angelicum, aliis uerbum operatorium datum est, et unum est uerbum diuidens se singulis pro nostra possibilitate uel pro sua uoluntaria largitate. hoc uerbum igitur, quod est caput omnium, hic per speculum uideo et ideo uerba dei hic custodire non possum; sed cum uidero gloriam eius reuelata facie, tunc uiuam et
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ qd̾ oꝑat᷑ insingulis: & cum in singłis oꝑat᷑.
oꝑat᷑ om̃ia &. in om̃ib Hoc uerbum unicũ
apud patrẽ se diffũdit in plurura.: quia de
plenitudinc ciꝰ om̃s accepimꝰ. Itaq siuideas
singula om̃iũ quȩ ereata sunt inipso: uideb̃
insingulis imũ ũbum cẽ om̃iũ. cuiꝰ ꝑ captu
nr̃o participes sumꝰ. In me uerbũ ẽ humanũ
in alio uerbum celeste. Et uerbum angłor
inplerisq sunt. Sunt qui habent uerbum
dñationũ ⁊ potestatum. ũbũ iustitiȩ. ũbum
castitatis. ũbũ pruu̾entiȩ. ũbũ pietatis. ũbũ
etiam uirtutis. Sic unum uerbum multa
sunt: & multa ũba unũ sunt. Nec uͦ arduũ
ẽ. istud estimari: cũ legerimꝰ quia om̃ia po¬
test sp̃s sapientie. Itaq sic̃ alii dat᷑ ꝑ sp̃m
sermo sapientiȩ. alii sermo scientiȩ scdm
eundẽ sp̃m. alii fides ieodẽ spũ. Alii gr̃a
curationum inuno sp̃u. alii oꝑatio uirtutũ.
alii sp̃s cognitionis. alii sp̃s consilii plenioris.

Expanded text:
quod operatur in singulis, et cum in singulis operatur, operatur omnia et in omnibus. hoc uer- bum unicum apud patrem se diffudit in plurima, quia de plenitudine eius omnes accepimus. itaque si uideas singula omnium, quae creata sunt in ipso, uidebis in singulis unum uerbum esse omnium, cuius pro captu nostro participes sumus. in me uerbum est humanum, in alio uerbum caeleste, uerbum angelorum in plerisque, sunt qui habent uerbum dominationum et potestatum. uerbum est iustitiae, uerbum castitatis, uerbum prudentiae, uerbum pietatis, uerbum etiam uirtutis. sic unum uerbum multa sunt et multa uerba unum sunt. nec uero arduum est istud aestimari, cum legerimus, quia omnia potest spiritus sapientiae. Itaque sicut alii datur per spiritum sermo sapientiae et alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alii fides in eodem spiritu, alii gratia curationum in uno spiritu, alii operatio uirtutum, alii spiritus cognitionis, alii spiritus consilii plenioris,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ debet cẽ corroctionis occasio. Et enim.
incemptationib homo. sic̃ aurum in con¬
slatorio compbatur. Uides ꝓpb̃a quid dicat
Priusꝗ humiliarer inquit deliqui. Iure gͦ
temptationib traditꝰ ẽ: qm̃ delinquebat.
Dlinquebat autẽ: quia dĩ eloquiũ ñ tenebat.
Ucrum inde ordinem emendationis inuenit:
unde culpa ꝓcesserat. Cepit ec̃ subiecłꝰ elo qͥo
diuino: ⁊ culpa desiuit. Sequit᷑ ũsus. Bonꝰes¬

Expanded text:
quae debet esse correctionis occasio. etenim quae debet esse correctionis occasio. etenim in temptationibus homo sicut aurum in conflatorio conprobatur. uides propheta quid dicat: priusquam humiliarer, inquit, deliqui. iure ergo temptationibus traditus est, quoniam delinquebat, delinquebat autem, quia dei eloquium non tenebat. uerum inde ordinem emendationis inuenit, unde culpa processerat; coepit esse subiectus eloquio diuino et culpa desiuit. Sequitur uersus