comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
udendum. quia agiciuli accõ¬
ne ex hac c̃a pot̾it. siquidem mer¬
ces int̾uen̾it ex locato ⁊ cõduc¬
to.s si tõta nauis loeata sit
qui cõcluxit. ex cocluctoꝰ ⁊ de re¬
b que desunt ag̾e pot̾. siũo
res ꝑferendas nauta conduxit.
ex locato conuemetur. s si gra¬
tis ros suscepte sunt ait põp
depositi ãgi posse. Miratur
igitur cur honoraria accio sit
sceret p̾tor curam agere repͥme¬
de imꝓbitatis hoc gẽnũs ho¬
minum. et quia in lõcato et¬
conducto cuipa. in deposito dol
ierint ł dampnum datum c̃
msi siquid dampno fatali cõ¬
tingit. Inde labeo ait si quid
naufragio aut ꝑuim pirataꝵ
ꝑierit rnõ c̃ẽ iniquum excep¬
tionem eitani. Idem erit dicẽd̾
⁊ si instabulo aut in caupona
um recipiunt. ceterum si extͣ¬

Expanded text:
videndum, quia agi civili actione ex hac causa poterit: si quidem merces interuenerit, e‹x› locato uel conducto: sed si tota nauis locata sit, qui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si uero res perferendas nauta conduxit, e‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit sceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposito dolus periit uel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per uim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona um recipiunt: ceterum si ext
Abbreviated transcription (Latin):
bulanus ut ꝑ mittat uim̃ta
apud cum stabuianͣ. ⁊ tam̃
custodie nomine tenetur. nã
⁊ fiulo ⁊ sarrinator ñ ꝓcustodia
s ꝓ arte mercedẽ recipiunt ⁊ tñ
custoclie noie eelocato tenentur

Expanded text:
bularius ut permittat jumenta apud eum stabulari, et tamen custodiae nomine tenetur, nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed pro arte mercedem accipiunt, et tamen custodiae nomine ex locato tenentur
Abbreviated transcription (Latin):
qui litem suam fecit putat.ic
ex litigatorib iudicem solu
hĩdemuł ex parte fecit. aliuis
dex datus oꝑam̃ possit dare
mutan eum iubet p̃tor. hoc ẽ
si fortt occuꝑatio. lliqua indi¬
cem nõ paciatur oꝑam uidi¬
tio dare incidente infirinita
patri acclo competit ulit ex¬
piita demum ꝑ mititur ei
agere. si nõ sit qui patris no¬
mine agatnam ⁊ uilianc

Expanded text:
qui litem suam fecit, putat acex litigatoribus iudicem solum heredem vel ex parte fecerit, alius dex datus operam possit dare, mutari eum iubet praetor: hoc est si forte occupatio aliqua iudicem non patiatur operam iudicio dare, incidente infirmitatepatri actio competit, uelit experiri, ita demum permittimus ei agere, ‹si› non sit qui patris nomine agat
Abbreviated transcription (Latin):
sse ager fuit qui petitus ẽ ct
militib assignatue e modiçe
honoris gr̃a possõri datoanl
restituere debeat puto pr̃atu¬
Aliud dẽmortuum sit sine .d.
cẽ p̾standum pleriq auint.
s c̃ m̃ue si forte distracturuis
erat petitor si accepissi.mora
passo debere p̾stare. namsiei
restituiss ⁊ distraxiss p̃cium¬

Expanded text:
e ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestatualiud demortuum sit sine dolo esse praestandum plerique aiunt: sed est verius, si forte distracturus erat petitor si accepisset, moram passo debere praestari: nam si ei restituisset, distraxiss
Abbreviated transcription (Latin):
ie fctatus in currit anip̃e sibi.
c̃am possonis mutare iidetu.
quomam di qui negocia hdi¬
taria gesfit ⁊ debitor eẽ cepit.
postea faciens controu̾siam hr̃¬
ditatis ut uiris possor conue¬
nitur. idem et am in hoc filio
prdendumerit. De possõria¬

Expanded text:
it, an ipse sibi causam possessionis mutare uideatur. quoniam tamen qui negotia hereditaria gessit et debitor esse coepit, postea faciens controuersiam hereditatis ut iuris possessor conuenitur, idem etiam in hoc filio respondendum erit. DE POSS
Abbreviated transcription (Latin):
scribit qui gͥgem habebat ca
dominum corum habebat
aliena abro quibona fide ea po¬
ssidebat. ⁊ hoc utiq gͥgis ĩquid
uendicatione continebuntur.
S ⁊ si sola suꝑsint capita que
redempta suntad huc cum
posse gͥgem uendicare ¶ar¬
mam̃ta nauis singnia erunt
uindicanda. Scapħa quoq
scribit. si quid ꝙ euisgem natcͣ
ẽ itacõfusum ẽ atq cominix¬
dum. ut puta meum ⁊ tuuor
argentum in massa redactur¬

Expanded text:
scribit: qui gregem habebat capdominium eorum habebat uel aliena ab eo, qui bona fide ea possidebat: et haec utique gregis, inquit, uindicatione continebuntur. sed et si ea sola supersint capita, quae redempta sunt, adhuc eum posse gregem uindicare. Armamenta nauis singula erunt uindicanda: scapha quoque scribit, si quid quod eiusdem naturae est ita confusum est atque comdum. ut puta meum et tuum argentum in massam redactu
Abbreviated transcription (Latin):
fugcrit ẜuiis requiremus an
talꝰ fu̾it. ut ⁊ custodiri debuit.
nam suntegre opimonis ui¬
debatur ut ñ debu̾it custodiri:
ab soluendus e̾ possõr ut tam̃
onb ut nicħ caucat petitori
de ꝑsequenda eare quo minus
emim petitor eam rem ꝑsequi
potest quanuus int̾mi dum ĩ
fuga sit usucapiat. nec imquũ¬

Expanded text:
 requiremus, an talis fuerit, ut et custodiri debuerit. nam si integrae opinionis videbatur, ut non debuerit custodiri, absolvendus est possessor, ut tamen, onibus, ut nihil caveat petitori de persequenda ea re: quo minus enim petitor eam rem persequi potest, quamvis interim, dum in fuga sit, usucapiat? nec iniquu
Abbreviated transcription (Latin):
si nauem petitam tem porena¬
uigationis tnsmare misit
lica ꝑienit nisi minus ydoneiᷤ
hominib eam commisit
rominem qui meiu erat eme¬
reni antio de inde cumeum
in homine reddendo possor ⁊
homo mortuus sit ⁊ fructun
rõnem usq ad rei iudicat᷑t tp̃c
spectandam eẽ Ndem uił. ait
nõ solum fructus s etiam eõ¬

Expanded text:
si nauem petitam tempore nauigationis trans mare misit, licet ea perierit: nisi si minus idoneis hominibus eam commisithominem, qui Maevii erat, emero a Titio, deinde cum eumin homine reddendo possessor et homo mortuus sit, et fructuum rationem usque ad rei iudicatae tempus spectandam esse. idem Iulianus ait no
Abbreviated transcription (Latin):
ssi deremt.de inde residuum ser¬
tantem uelmi ꝑsequi: qualit̾
tere debere a singuł. Sic fi̾ ut
a singuł sectantem consequar¬
ip̃e tenebor ad restiaitionem
sertantis extriente quem pos
mittenda eiue ꝙ possideo si for
ꝑtis hĩditatis petitionem in¬
dulget ydoncis causis iniͥue¬
mentib ut puta ẽ defuncti frĩs
filius. sunt ⁊ uxores defũctoꝵ
nõ aũdent̃ itaq dicetur ubi¬
cumq m̾ito quis inc̾tus est
quam ꝑtem uendicet debere ci
incte ꝑtis uendicatiõem xedi.
eadem hr̃ditas ꝑtinet quida
adierut quidam ad huc deli¬
berent. cos qui adierint si pe
bituri g̾ent cet̾is ad euntib.
nec eis ꝓdent si ceti nõ adient.
nõ adeuntib autem cet̾is po

Expanded text:
ssiderem, deinde residuum sextantem velim persequi, qualitertere debere a singulis: sic fieri ut a singulis sextantem consequaripse tenebor ad restitutionem sextantis ex triente quem possmittenda eius quod possideo, si forpartis hereditatis petitionem indulget idoneis causis intervenientibus: ut puta est defuncti fratris filius, sunt et uxores defunctorunon audenter itaque dicetur, ubicumque merito quis incertus est quam partem vindicet, debere ei incertae partis vindicationem concedi. eadem hereditas pertinet, quidam adierint, quidam adhuc deliberent: eos qui adierint, si pebituri essent ceteris adeuntibus: nec eis proderit, si ceteri non adierint. non adeuntibus autem ceteris po
Abbreviated transcription (Latin):
ssõre p̾cia posũdet. si ut silius
ꝑtins negocium curauit.ne.¬
gͥoꝵ auteo gestoꝵ accio cet̾is
cohrdib ad quos portio defũe¬
ti ꝑtinet dabitur. Illud eni
nõ ẽ metuendum ne cuam
patris a quo forte exhrdatus
c teneatur hĩdib qͣi negoria

Expanded text:
ssore pretia possidet, sed ut filius patris negotium curauit. negotiorum autem gestorum actio ceteris coheredibus, ad quos portio defuncti pertinet, dabitur. illud enim utique non est metuendum, ne etiam patris, a quo forte exheredatus est, teneatur heredibus, quasi negotia
Abbreviated transcription (Latin):
sierequis ꝑtib fundumi micł
tecum compe n tua lutius
titiue possidertis. nõ abutisq
quadrantem pete me debere.
S atitio qui no sit dominus
totum semissem aut̃ atq sic̾tiᷤᷤ
regionib possideatis eum fũ
me dctere. Quociens emmc̾ta

Expanded text:
undum mihi tecum communem tu et Lucius Titius possideatis, non ab utrisque quadrantes petere me debere, sed a Titio, qui non sit dominus, totum semissem. aliter atque si certis regionibus possideatis eum fundme debere: quotiens enim certa
Abbreviated transcription (Latin):
ad soluendue ẽ possor itaq e¬
lectio actori danda ẽ nõut tri
labeo ait ⁊ iniuriarum compe¬
tere accioem petitori. ¶ Siquiᷤ
remernecessitate distraxit for¬
tassis huac offitio uidicis succ¬
retur ut p̃cium dum tarat de¬
beat restituere: nam ⁊ si distra¬
xit fructus ꝑceptos nc corrum¬

Expanded text:
absolvendus est possessor. itaque electio actori danda est, non ut tripLabeo ait etiam iniuriarum competere actionem petitori. Si quis rem ex necessitate distraxit, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distr
Abbreviated transcription (Latin):
inuiram occid̾it aut pcium
hominis aut accioes suas pr̃a¬
re cogeturattum eorum uo¬
lũit actor. S ⁊ fructus quos
abalio possõre ꝑceꝑit restitiĩe
eumoportet. lucrimienim er eo
homine qui inlitem eẽ ceperit.
facere ñ d s fructus enis ipriᷤᷤ
quo tempore possessus ẽ abeo
qui cuicent. restituere non deb.

Expanded text:
ia occiderit, aut pretium hominis aut actiones suas praestare cogetur, utrum eorum voluerit actor. sed et fructus, quos ab alio possessore percepit, restituere eum oportet: lucrum enim ex eo homine, qui in lite esse coeperit, facere non debet. sed fructus eius temporis, quo tempore possessus est ab eo qui evicerit, rest
Abbreviated transcription (Latin):
obuen̾unt ẜ unm continent᷑.
nec enum fufficit corpus ip̃m
resciti s opus ẽ ut ⁊ cã teire¬
stituatur .i. ut omne hãt pe¬
titor q habiturus foret si eo
tempore quo iuidicurm acci¬
piebatur restitutus illi hõ
fuiss. Itaq ꝑtus ancille resti¬
tui d quamius postea editus

Expanded text:
continentur. nec enim sufficit corpus ipsum restitui, sed opus est, ut et causa rei restituatur, id est ut omne habeat petitor, quod habiturus foret, si eo tempore, quo iudicium accipiebatur, restitutus illi homo fuisset. itaque partus ancillae restitui debet, quamvis postea editus
Abbreviated transcription (Latin):
tun fuiua qui patrem sunti.
ignorabat iuudiestacore ĩd¬
ssisse. ꝑtem h̃duecatis nomine
portis ut bsentis administ¬
uent ⁊ pecumas distractis re

Expanded text:
ti filius, qui patrem suum ignorabat vivo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis administraverit et pecunias distractis re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. erit nob̾ comimine. ⁊ unius¬
quisq ꝓrata ponderis ꝙ ĩma
bitur qui .d. i. confundend̃
id argentum curau̾it ita iñad
ferãt tuius argentum p̃ciosus
tate corum confusum sit. cõm¬
petit singuł inrem accio in id
inquantum apparet in uio ac̾¬
tate corum cominixtasunt.
tunc communicatauidebũt᷑
⁊ erit cominuni diuidundo ac¬
cio ¶Idem scribit. si ex melle
cominunicari. S puto uiͣus
ut ip̃e significat cius potuis eẽ
qui fecitqm̃ suam spẽm pri¬
stinam nõ continet. ¶ S sipbr¬
bum cum argento mxtur
sit quia deduci possit nẽc cõica¬
bitur nec communiduudũdo.
agetur quia seꝑari potest. aget
puta sies etaurum mixtum
materia ⁊ si confusa. manet tn
Idem scribit si equam meam
equus tius p̾gnantem fec̾it ñ¬
ce̾ tuum s meũm ꝙ natumẽ.
¶de arore que malienum agrũ
tnsiata coaluit ⁊ radices mimi¬
sit uarus⁊ nerua iilem accõ¬

Expanded text:
 erit nobis commune et unusquisque pro rata ponderis portionbitur, qui dolo malo confundendum id argentum procuravit, ita ut in ad ferat, cuius argentum pretiosiutate eorum confusum sit, competit singulis in rem actio in id, in quantum paret in illo acetate eorum commixta sunt, tunc communicata videbuntur et erit communi dividundo actio. Idem scribit, si ex melle communicari: sed puto verius, ut et ipse significat, eius potius esse qui fecit, quoniam suam speciem pristinam non continet. sed si plumbum cum argento mixtum sit, quia deduci possit, nec communicabitur nec communi dividundo agetur, quia separari potest: agetuputa si aes et aurum mixtum materia etsi confusa manet tamen. Idem scribit, si equam meam equus tuus pest tuum, sed meum quod natum est. Si arbor in alienum agrum translata coaluit et radices immisit, Varus et Nerva utilem actio
Abbreviated transcription (Latin):
qui inauo locoeam rem nact᷑
loco ubilis contestata ẽ. eam
subtractam alio loco tempis¬
t̾nsturit illic restituere o unde
subtͣraxit. sumptib suis.
bit᷑ũr qͣnto detẽnior sit fc̃s quã¬
quam ex legis aquilie accioẽ
conuenun possor p̾situn q̾titũ¬

Expanded text:
qui in alio loco eam rem nactus loco, ubi lis contestata est, eam subtractam alio transtulerit, illic restituere debet, unde subtraxit, sumptibus suis.bitur, quanto deterior sit factus. quamquam et legis Aquiliae actione conveniri possessor possit: u
Abbreviated transcription (Latin):
Ii. Soiou quam cohr̃tẽ frib̃
placuit. quinta portio ꝓporno
am plius ei quinta conferant.
ꝑhiditatis petitioem id q fa
filie ħciscunde iuditio cõseqͥ¬
mur ut a cominumione disce¬
damus cum ad offitium udi¬
cie nicħ amplius ꝑtinet qua
ut ꝑtem hĩditatis ꝓ indiuiso
resfitui guchi iubcat.

Expanded text:
 Sorori, quam coheredem fratribus placuit, quinta portio pro poramplius ei quintam conferant.per hereditatis petitionem id quod familiae erciscundae iudicio consequimur, ut a communione discedamus, cum ad officium iudicis nihil amplius pertineat, quam ut partem hereditatis pro indiuiso restitui mihi iubeat.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ceñ quo ⁊ uent̾ tunc q̃
portio in suspenso ee debeat q̃¬
uerunt. ideo quia ⁊̃ potira it̃
scire quot nasci possirit. Irdo
multa de huimodire tam ua¬
nã ⁊ incredibilia ccluntur
sabulis amnum̾entur Nã. n¬
tͣclidere nõleues auctores qͥn¬
quies quatnos enixam peno
senatores cunctos uidimus
oratõres. S ⁊ elius scribit. se
uidisse inpaiatio mulierem
lib̾am que abalerandria ꝓdu¬
cta e ut adriano ostenderetur
cebatur. quintum post clicm
rentur. quartam ꝑtem suꝑstiti
ꝑitura sit᷑ ñ ex ꝑte dmidi s ex
ti residuum ei ꝓ rata accresce̾.¬

Expanded text:
sunt ceteri quo et uenter, tunc quae portio in suspenso esse debeat, quaesierunt ideo, quia non poterant scire quot nasci possunt: ideo nam multa de huiusmodi re tam uaria et incredibilia creduntur, ut fabulis adnumerentur. nam ttradidere non leues auctores quinquies quaternos enixam Pelopsena- tores cinctos uidimus Horatios. sed et Laelius scribit se uidisse in Palatio mulierem liberam, quae ab Alexandria perducta est, ut Hadriano ostenderetur,cebatur, quintum post diem qrentur, quartam partem superstiti paritura sit, non ex parte dimidia, sed ex ti, residuum ei pro rata adcresce
Abbreviated transcription (Latin):
d designare rem ⁊ utrum totã
anͣ ꝑtem ⁊ quotam petat appe¬
llatio enim rernõ genis s spe¬
ciem sigͣnficat. octauenus ita
definit. ꝙ infecte quidem mate¬
nc pondus signate uo nume¬
rum fc̃e autem spem dici oꝑtet
s ⁊ iñsura dicenda ent cui re
m̃sura continebitur. et si uesti
rum eorum dicere debemus an
⁊ colorem⁊ magis ẽ ut utrũq.
nos dicere trita sintan nona ⁊
quamine inuasis occurrat di¬
fficultas utrum lancom dum¬
tatat dici oporteat an etiam qͣ
le ẽ. nec ita coartata res el in
olescens sit utiq si plures suit
S si nomen eus ignoremus d̾¬
monstratione euis utendum
erit. ułuti qui ex ula hr̃ditate e¬
uł qui ex illa ancilla natus ẽ.
Item fundum petiturus nom̃
euis ⁊ quo locisit. dicere debebit

Expanded text:
 designare rem, ut utrum totam an partem et quotam petat: appellatio enim rei non genus, sed speciem significat. Octauenus ita definit, quod infectae quidem materiae pondus, signatae uero numerum, factae autem speciem dici oportet: sed et mensura dicenda erit, cum res mensura continebitur. et si uestimrum eorum dicere debebimus an et colorem? et magis est ut utrumque: nos dicere, trita sint an noua. quamuis et in uasis occurrat difficultas, utrum lancem dumtaxat dici oporteat an etiam, qule est nec ita coartanda res est: ulescens sit, utique si plures sint: sed si nomen eius ignorem, demonstratione eius utendum erit: veluti "qui ex illa hereditate est", "qui ex illa natus est". item fundum petiturus nomen eius et quo loci sit dicere debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis peritione uti pot᷑.
ꝙ. Nec iñter ẽ michi quis
rogasus fãt iestiuere an ei
cuihrs extit̾m s ⁊ sibonorum
possõr sim eius cui fidei comini

Expanded text:
tatis petitio civilis. m Nec interest, mihi quis rogatus fuerit restituere an ei cui heres extiti. sed et si bonorum possessor sim eius cui fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
sit pater restituere incunre
ꝑtem hr̃ditatis pecut uis no
exeo metitur ꝙ possor occupa
mo si duo possideant hr̃dita¬
tem ⁊ duo sint qui ad se ꝑtos
ꝑtinere dicant. nõ singuli a
singuł petere contentiꝰ ẽẽ deb¬
ent᷑ puta primus a primo r¬

Expanded text:
sit pater restituere hereditartem hereditatis petit, is non ex eo metitur quod possessor occupavs. Quin immo si duo possideant hereditatem et duo sint, qui ad se partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere contenti esse debent, puta Primus a Primo
Abbreviated transcription (Latin):
inde ⁊ si possor ⁊ petitor possi¬
deant hrditatem cum uns¬
quisq corum ꝑtem dudi¬
amhiditatis sibi asserat.ĩui¬
cem petere debebupt. ut ꝑtes
rr conseq̃uantur.at si contro

Expanded text:
et si possessor et petitor possideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, invicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si contro
Abbreviated transcription (Latin):
Idem ⁊ de am̃to ⁊ cqͣuitio cet̾is¬
q que g̾gatim habentur di¬
cendum e᷑ set enimggem suf
singula corporauendiçabunt᷑.¬
orum int̾fu̾it neut̃ solidum
g̾gem s nec ꝑtemdimidia
totius eius qͥus uendicabit
s si maiorem num̃um alter
hat ut decͣcto alicno nichominꝰ
gͣgem uendiͣcatur̾ sit in resti¬
tutione nõ ueniunt anena ca

Expanded text:
idem et de armento et de equitio ceterisque, quae gregatim habentur, dicendum est. sed enim gregem suffsingula corpora vindicabuntorum interfuerit, neuter solidum gregem, sed ne partem dimidiam totius eius vindicabit. sed si maiorem numerum alter habeat, ut detracto alieno nihilo minus gregem vindicaturus sit, in restitutionem non veniunt aliena ca
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis defendeir ꝑtem uo ced̾e.
nec enim ꝓhibet aliquemto¬
tam hr̃ditatem possidere ⁊ ꝑtẽ
scire dimidiam ad se ꝑtinere:
de altera ꝑte controu̾siam ñ fa

Expanded text:
ditatis defendere, parte vero cedere, nec enim prohibet aliquem totam hereditatem possidere et partem scire dimidiam ad se pertinere, de altera parte controversiam non fa
Abbreviated transcription (Latin):
erac. Cum idem candem hr̃¬
ditatem adu̾sus duos defendit.
⁊ secundum alt̾um ex his ui¬
dicatum ẽ queni solet utrum
ꝑinde ei hĩditatem restitui o.¬
porteat atq oport̾et si adu̾s
ialium defensa nõ ẽẽt᷑ ut .s. si
mor ⁊ secundum alium funt
n .d.in. fecit quo minus po¬
ssid̾e̾t ꝙ uditio inctus resti¬
tu̾it an quia possit ⁊ ẜ aliu
iudicari nõ aliter restituere de¬
beat. quam si cautum ei fu̾it
q adusus alium candem hr̃¬
ditatem defendit. S⁊ meliue
e offitio indicis cautione uł
one tardior uenit adũsus pͥo¬

Expanded text:
rum Cum idem eandem hereditatem adversus duos defendit et secundum alterum ex his iudicatum est, quaeri solet, utrum perinde ei hereditatem restitui oporteat, atque oporteret, si adversus alium defensa non esset: ut scilicet si mox et secundum alium fuerit  malo fecerit, quo minus possideret quod iudicio reuictus restituerit: an quia possit et secundum alium iudicari, non aliter restituere debeat quam si cautum ei fuerit, quod aduersus alium eandem hereditatem defendit. sed melius est officio iudicis cautione uelone tardior uenit aduersus p
Abbreviated transcription (Latin):
sistere audietur utiq si picu¬
lum ert neint᷑ moras Accio¬
nes int̾cidant pẽtĩtor autem
hrditatis atra impediñituo.
exceptionis miem agere pot̾it
quid enim s possor hr̃ditatis
negligat q uod sinichil iuri᷑
hadere se sciat᷑. płs
conditionis implende gr̃a bo¬
ne fidei possor fcc̾it. pot̾ dici qr
uoluntas defuictiuł inrec¬

Expanded text:
sistere, audietur, utique si periculum erit, ne inter moras actiones intercidant. petitor autem hereditatis citra metum exceptionis in rem agere poterit: quid enim si possessor hereditatis neglegat? quid si nihil iuris habere se sciat? Idem condicionis implendae gratia bonae fidei possessor fecerit, potest dici, quia voluntas defuncti ve
Abbreviated transcription (Latin):
quinhrditatem petendo con¬
sequi possit. dubium nõ ẽ.
¶cum p̃dia urbana ⁊ rustica ne¬
gligencia possõrum peiora sĩt
fca ueluti q inec. pomaria.
orti extra consuctudinem pa¬
tris.f. defuncti cuita sunt. li¬
tis cristimationem earumre¬
tum quanto peiores fcẽ s̃ po¬

Expanded text:
quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est. Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peiora sint facta, veluti quia vineae pomaria horti extra consuetudinem patris familias defuncti culta sunt: litis aestimationem earum rerum, quanto peiores s
Abbreviated transcription (Latin):
Fo̾. Intius tinuscum in fal¬
si testam̃ti ꝓpinqui accusatio¬
ne noptinuet: queto an de
ñ uire fco nec consignato te
tentione nõ ire fc̃i testame¬
ti ꝙ infaisi accusatione non

Expanded text:
 Lucius Titius cum in falsi testamenti propinqui accusatione non optinuerit, quaero, an de non iure facto nec signato testentione non iure facti testamenti, quod in falsi accusatione non
Abbreviated transcription (Latin):
modo ieoditum nõ situdi¬
cis offitio continetur ut uic
cum reni n posside̾ret. codem¬
pnatur. nisi euidentissimis
ꝑbationib possit ostendere
actorem abĩtio litis scire e¬
eum ñ possidere. actor quideo.
istomodo nõ ẽ deceptusł. qrii
se hr̃oitatis petitionis obstu¬
ut ex doli clansula tenetur. Exi¬

Expanded text:
modo redditum non sit, iudicis officio continetur, ut uiccum rem non possideret, condemnatur, nisi si euidentissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli clausula tenetur: ae
Abbreviated transcription (Latin):
fteipossorib cassuis. nec enĩ
d possõr aut mortalitatem p̃¬
stare aut ip̃ metum hũius pi¬
cul temere in defensum ius su
nce siquas possor nactus est.¬

Expanded text:
fidei possessoribus Cassius. nec enim debet possessor aut mortalitatem praestare, aut propter metum huius periculi temere indefensum ius suunes si quas possessor nanctus est
Abbreviated transcription (Latin):
oportebit. Si ego exp̃te me
dicam hrdem.cohr̃e autem m̃ẽ
possideat hr̃ditatem cũ exͣneo
cum nõ plus cohrs hr̃t suã
tam hiditatem. hoc ẽ ⁊ acohide
meo ⁊ ille quoq dingat acci¬
onem adu̾sus et̾neum possõ¬

Expanded text:
te me dicam heredem, coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua tam hereditatem, hoc est et a coherede meo, et ille quoque dirigat actionem adversus exterum poss
Abbreviated transcription (Latin):
dem.. tres funosi substituto
uł sequentis gradus cogn̾ato
fructus medu temporis quib
ꝑ curatorem furosus locuple¬
ctior fõs uidebitur. prabit. erce¬
ptis uidel impensis que cura
eandem subam tam necessarie
quam utiliter fc̃e sunt. S⁊ si
fu̾it impensum et hoc excipia¬
titam ꝑceptorum usure non
p̃stantur dũsa rõ ẽ corum
quiañ accionem hr̃ditatis il¬
latam ꝑceptihr̃ditatem auxe
etiam restituere cogetur ne ho¬
nesta intp̃tatio ñ ronesto q̾stu
necessaria alienatio possõri ẽ.
s si impense necessane urem
hrditanam fc̃e sunt apossõre

Expanded text:
eres furiosi substituto vel sequentis gradus cognato fructus medii temporis, quibus per curatorem furiosus locupletior factus videtur, praestabit: exceptis videlicet impensis, quae circa eandem substantiam tam necessarie quam utiliter factae sunt. sed fuerit expensum, et hoc ex‹ci›piatitam perceptorum usurae non praestantur: diuersa ratio est eorum, qui ante actionem hereditatis illatam percepti hereditatem auxeretiam restituere cogetur, ne honesta interpretatio non honesto quaestui necessaria alienatio possessori est, sed et si impensae necessariae in rem hereditariam factae sunt a posse
Abbreviated transcription (Latin):
dou crceptione aut retentuz
aut accione negõrum gesto¬
rum repetiturum ułuti hr̃di¬
tario negocio gesto. quãuis
enm stricto uire nulla teneã¬
tur accione hrdes ad moni¬
m̃tum faciendum. tñ pͥncipa¬
li uł pontificali auctoritate cõ

Expanded text:
doli exceptione aut retenturum aut actione negotiorum gestorum repetiturum, ueluti hereditario negotio gesto: quamuis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum faciendum, tamen principali uel p
Abbreviated transcription (Latin):
oninciaies id uenlicent ⁊ ferias
scłm mores ⁊ ꝯ suetudinem q̃
retiꝑ obtinuit dare edos sacras
⁊ opa publici arcuire. inspiciẽ
curare d⁊ ¶Curatores quoq ope¬
tum diligentes: sollempniter
pponere/ minstia quoq mili¬
tana si opus fu̾it ad curatoros
sim̃a᷑m autem uirisclictõem ꝓ¬
ꝯsul hãt. ominum partes qui
rome uł qiͣ magistratus.ł exͣ
ordinem ius dicũtad ip̃m ꝑtinẽt:

Expanded text:
ouinciales id uindicent: et ferias secundum mores et consuetudinem quae retro optinuit dare. Aedes sacras et opera publica circumire inspiciendi curare debet curatoresque operum diligentes sollemniter praeponere, ministeria quoque militaria, si opus fuerit, ad curatoressimam autem iurisdictionem proconsul habeat, omnium partes, qui Romae uel quasi magistratus uel extra ordinem ius dicunt, ad ipsum pertinent:
Abbreviated transcription (Latin):
ad uocatos pacientem ẽẽ ꝓ cõ¬
sulcm oportet. S cum ingenio ͥ
ne con tẽptibił uideatur nec ad¬
co dissimulare. si quos causa¬
rum continiatores⁊ redẽptoes
dep̾hendat . eosq soles pati po¬
stulare: quib ꝑ edictuͣm eł pos¬
tulare ꝑmittitur. ¶De plano
auteni ꝓ ꝯsul pot̾ expeclire hec:
no similit̾⁊ de plans lib̾tum ñ
õbsequentem em̃dare. aut u̾biᷤᷤ.
aut fustrur castigatoe ¶ Obser¬
uare itaq eũ oportet. ut sit ordo
ne forte dumi honori postiuan¬
tium datur locus . łim ꝓbitati
celitur. mecliocres desidena sua
nõ ꝓferant: quia aut omininc
nõ ad̾ ħibu̾int. aut minus fre
petat. ultro eis dare debebitss si
quis ꝑ potenciam adu̾sarii nõ
inuenire sc ad uocatum dicat
eque eportebit ei ad uocatum
dares cet̾un oppͥmi aliquem per
adũsarii sui potenciam:ͥ nẽ ꝯpor¬
quis tam impudenter scgerat.
ut omnes metuant aduersus
cum aduocatõem susciꝑe.Que

Expanded text:
duocatos patientem esse proconsulem oportet, sed cum ingenio, ne contemptibilis uideatur, nec adeo dissimulare, si quos causarum concinnatores uel redemptores depraehendat, eosque solos pati postulare, quibus per edictum eius postulare permittitur. De plano autem proconsul potest expedire haec: no: similiter et libertum non obsequentem emendare aut uerbis aut fustium castigatione.Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo ne forte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus freqpetat, ultro eis dare debebit. sed si qui per potentiam aduersarii non inuenire se aduocatum dicat, aeque oportebit ei aduocatum dare. ceterum opprimi aliquem per aduersarii sui potentiam non oporquis tam impotenter se gerat, ut omnes metuant aduersus eum aduocationem suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
adse irmittant. ut ĩocẽtẽ ip̃e
liberet set hoc ħ genus mã¬
dati exͣordinanum c̃. Nec enĩ
potest quis gladii potestatẽ
sͥ datap. uł cuius uis art̾ius

Expanded text:
ad se remittant, ut innocentem ipse liberet. sed hoc genus mandati extraordinarium est: nec enim potest quis gladii potestatem sibi datam uel cuius alterius
Abbreviated transcription (Latin):
successores suos ꝓhibituros al¬
tius tollere sublatumq hc et
refectio panctis ad ucinũ ꝑti¬
net. ita fultura oclificiorum ui¬
cimi cui ẜuitus debertur quam¬
diu pancs itficiturad in feno¬

Expanded text:
successores suos prohibituros altius tollere sublatumque haberrefectio parietis ad uicinum pertinet, ita fultura aedificiorum uicini cui seruitus debetur, quamdiu paries reficitur, ad inferio
Abbreviated transcription (Latin):
ssent. ut alta retini. att̾a ñutende
possit deꝑue. nec me fc̃s aueno
fallit ins alt̾ius inmutatum
iri. quoniam antem satis fuc¬
rat patt̾am̃ ptem ut agere ut
idem iusei matta ꝑte fundire

Expanded text:
ssent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alteram partem ire agere, ut idem ius ei in altera parte fundi
Abbreviated transcription (Latin):
siius curbi sit. Qui it̃ sineac
to racum sinc itinere ht accõe
d suituit utetur. ¶ In cõfessꝰ¬
tia ac̃łone que de ruitute mo¬
uctur fnctus etiam nerrnnt.
ututis possint.⁊ ẽ u̾ius ib de¬
mum farcirũ nꝯmine cꝯ̾pu¬
tandum. si quid sit ꝙ uit̾sit a¬
gentis ẜuitutem ñ ꝓhiberis
⁊ innegatoria accione ut labe
ait fructus computantur qͣr¬
ti mt᷑ ẽ petitoris ñuti fundi sui

Expanded text:
sed ius eundi habet. Qui iter sine actu uel actum sine itinere habet, actione de seruitute utetur. In confessoria actione, quae de seruitute mouetur, fructus etiam ueniunt.itutis possunt: et est uerius id demum fructuum nomine computandum, si quid sit quod intersit agentis seruitute non prohiberi. sed et in negatoria actione, ut Labeo ait, fructus computantur, quanti interest petitoris non uti fundi sui
Abbreviated transcription (Latin):
quid si comimunes edes sint q̃
oña uicim sustinẽt. ¶ Modus
autem refectionis in hacacc̃onẽ
ad cum modum ꝑtinet qui ĩ
ẜuitute imposita continetur
forte nt resiciat lapide quͣadra

Expanded text:
quit, si communes aedes essent, quae onera uicini sustinerent. Modus autem refectionis in hac actione ad eum modum pertinet, qui in seruitute ‹i›mposita continetur: forte ut reficiat lapide quadra
Abbreviated transcription (Latin):
odib mcis inedes tuas stui ci¬
cicliummimiterc: tosteait
sciente ee cã cmptionis mim¬
sum hanequero anex hac ca ac¬
tõe quatom an exceptõe tuen¬
dus sum. Nrdi utroq anxilio

Expanded text:
dibus meis in aedes tuas stillicidium immittere et postea te sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam uel exceptione tuendus sim. respondi utroque auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
cuipa sua ñẽ cquum hoc oct̾is
dampno ẽe s si ꝑ couiisioem ocͤ¬
sit litem adu̾sano cct̾is dandam
c̃ẽ accẽem dẽ dolo celsus scribit.
situmẽ si hec fundo legato nõ ce¬
dent en̾mq legatanũs uendica¬
bant sanum cõmunem ut uis
compascendihĩent m̃cati sunt.
idq ctiam a successorib coꝵ ẽ
obẜuatum. s ñ nuili et hus q

Expanded text:
aequum hoc ceteris damno esse: sed si per collusionem cessit lite adversario, ceteris dandam esse actionem de dolo Celsus scripsit,aesitum est, si hae fundo legato non cederent eumque legatarius vindicabant, saltum communem, ut ius compascendi haberent, mercati sunt idque etiam a successoribus eorum est obseruatum: sed nonnulli ex his, q
Abbreviated transcription (Latin):
siden ⁊ ñ añ inde descedeit quant
is actori us aque ducende con¬
stituiss. ⁊ siqu̾idem quis aquã
clucere ꝓhibitus oet sicc̃itatibus
dctrim̃ticepiss ułiti si p̃ta arbo¬
res ue eramissent.

Expanded text:
scedere, quam is actori ius aquae ducendae constituisset et, si quid, quia aquam ducere prohibitus esset, siccitatibus detrimenti cepisset, ueluti si prata arboresue exaruisset.
Abbreviated transcription (Latin):
magis dicipot̾ phidendi potius
quam faciendi ins õe sccio. quia
magis iuc qui facere conatur ñ
dixi quodam modo sibi alemu
ad suum arbitnium utitire cõ¬

Expanded text:
magis dici potest prohibendi potius quam faciendi esse ius socio, quia magis ille, qui facere conatur ut dixi, quodammodo sibi alienum ad suum arbitrium uti iure co
Abbreviated transcription (Latin):
ip. N istulas quib aquam
ꝑte muntunt panetẽ tuum.
puto posse te mecum recte aqr
iui mĩcii nõ eẽ flumina et me
intuum panctem fuitre.
paries cet passus sun te ĩmitt̾e
tigna que antea hũis. sinoua
immo ctiam agere tecum pot̃o
ut ea que noua inmisens. tol¬
las. ¶ Sipiẽs cominunis ope
abste fc̃o metes meas se inchi¬
nau̾it pot tecum aq̃e ius ⁊¬
bi nõ c̃e parictem uiumĩ hr̃s

Expanded text:
rum Fistulas, quibus aquam ptae inundant parietem tuum: puto posse te mecum recte agere ius mihi non esse flumina ex meo in tuum parietem fluere.paries, passus sim te immittere tigna quae antea habueris: si noua immo etiam agere tecum potero, ut ea, quae noua immiseris, tollas. Si paries communis opere abs te facto in aedes meas se inclinauerit, potero tecum agere ius tibi non esse pari
Abbreviated transcription (Latin):
ht acec̾em ut ostendat pannos
tõt᷑ forte usum se ñ in ñclamñ
praro posscdisse/ Agi autem hac
agro aqua oriturur ꝑ cunis fũ¬
dum clucitur. ỹm etiam cum
auł. Qnuns ex socus incom¬
muni loco inuitis cet̾is uire e
a sociis possit cumhis ita expiri
sibi ius ẽ oificare ⁊ an scci cũ
eo agtre possint itauis sibi pro

Expanded text:
habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non ui non clam non precario possedisse. Agi autem hac agro aqua oritur uel per cuius fundum ducitur, uerum etiam cum An unus ex sociis in communi loco inuitis ceteris iure aa sociis, possit cum his ita experiri ius sibi esse aedificare, et an socii cum eo ita agere possint ius sibi pro
Abbreviated transcription (Latin):
siue pperam quia ꝑ sñiam nõ
debet ẜuitus constitui s q̃ est
declaran plane si n̾utendo ã
tet quemad modum placet ⁊̃
b̾na casiana fumum in supio
idemq ait aersupiore minfi¬
ora ñ aquam nriquid anus ĩ¬
mitti liceat. In suo enim alu ac¬
tenus fac̾e l quatenus nnchii
inalicmm immittat. fumi ã
agcre uis uii ñ c̃e idͣita facere al¬
prenumdeniq scrbẽt ait posse
ita agiuis illi not in suolapite
cedere ut inmeum fundum fr¬
gnita cadant dicit igitur ansto
eum qui tab̾nam cascanam ⁊
nntur nensib conduxit a su¬
piore phibetim posse fumum

Expanded text:
siue perperam, quia per sententiam non debet seruitus constitui, sed quae est declarari. plane si non utendo amitet, quemadmodum placet in berna casiaria fumum in superiidemque ait: et ex superiore in inferiora non aquam, non quid aliud immitti licet: in suo enim alii hactenus facere licet, quatenus nihil in alienum immittat, fumi autagere ius illi non esse id ita facere. Alfenum denique scribere ait posse ita agi ius illi non esse in suo lapidem caedere, ut in meum fundum fragmenta cadant. dicit igitur Aristo eum, qui tabernam casiariam a Minturnensibus conduxit, a superiore prohiberi posse fumum
Abbreviated transcription (Latin):
tributa ẽ his quib ẜuitus debe¬
tur. quat̾n accedere ci sit necesst¬
tas insi incessicẽ ẜuitutis nomi¬
natim p̾finitum sit qͣ acced̾etur
⁊ ideo nec ẜ niuum nec sup̃cum
si forte subt̾ra aqua ducatur.lo¬
cum religiosum dominus solifa¬
cere potest ne ẜuitus intereat.
tũũ fundum nisẽ michi aquã
riuo duce tacite hec nira secunt᷑
ut reficere michi riuum liceat.
ut adire quã ꝑxime possu ad
reficiendum eum ego falaq¬

Expanded text:
tributa est his, quibus seruitus debetur, qua tamen accedere eis sit necesse, nisi in cessione seruitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur: et ideo nec secundum riuum nec supra eum si forte sub terra aqua ducatur locum religiosum dominus soli facere potest, ne seruitus intereat: et ituum fundum ius est mihi aquam riuo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi riuum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fa
Abbreviated transcription (Latin):
uicinum refic̾e paretem mc̃̾u.
tee u̾o locum ht ad hoc solum
sciendum ẽ possõris ꝑtem susti¬
nere siquidem tigna mmissa
sĩt.eum qui ẜ uitutem sibi de¬
b̾iait. Si ũo nõ sunt mimissa¬

Expanded text:
uicinum reficere parietem meum, haec uero locum habet ad hoc solum,sciendum est possessoris partes sustinere, si quidem tigna immissa sint, eum, qui seruitutem sibi deberi ait, si uero non sunt immissa
Abbreviated transcription (Latin):
usus fu̾it amisit noctumam
ut̾entur alio genere fu̾at usuͦ.
uideamus ne amisent ẜiutu¬
tems ⁊ ana sit eius cõclictio qui
amplius homis quam licuit
uererit magisq hic plus qͣuã
plura inm̃ta eg̾it quam licuit.
legatus cẽt fundus sub cõclitõe
legatanum ⁊ magis dicend̾ẽ¬
bona fide emit si itinere ꝙ ei fũ¬
do debetur usus ẽ retinctur id
ius inm̾s idq ĩ est ⁊̃ si p̾cario
aut iideiecto domino posse¬
diss fudus enim qͣlit̾cimq se

Expanded text:
usus fuerit, amisit nocturnam uteretur, alio genere fuerat usus: uideamus ne amiserit seruitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit uexerit, magisque hic plus quam aplura iumenta egerit quam licuit alegatus esset fundus sub condicione,legatarium: et magis dicendbona fide emit, itinere quod ei fundo debetur usus est: retinetur id ius itineris: atque etiam si precario aut ui deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se
Abbreviated transcription (Latin):
quẽad modum si inarca mea qͥd
cclifices. ¶Quilãtiore̾ ma ur
angustiore usus ẽ. retinet ẜ̃ui¬
tutem sicuti qui aquam ex qua
ius h̃t utendi alia comixta us
ẽ retinet uis suum.

Expanded text:
quemadmodum si in area mea quid aedifices. Qui latiore via vel angustiore usus est, retinet servitutem, sicuti qui aqua, ex qua ius habet utendi, alia mixta usus est, retinet ius suum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. Et siforte qui meduis ẽqr
luminib tuis obstaturus siedi¬
ficau̾oftustra intendes nismich
deposiut edificium suum uiqnꝰ:¬
clumtam̃ in hus ẜuitutib po¬
rem.⁊ si forte ñ ham edificatum
altius in meo adũsaruis mcus
possõr ẽ. nam cum nichil sit ĩ¬
etiam suapͦilli iactu impedient.
uitute que om̃ĩ fcrendicã im

Expanded text:
. Et si forte qui medius est, luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra intendes ius mihideposuerit aedificium suum uium tamen in his seruitutibus porem. et si forte non habeam aedificatum altius in meo, aduersarius meus possessor est: nam cum nihil sit inet si lapilli iactu impedierit.uitute quae oneris ferendi causa im
Abbreviated transcription (Latin):
tã nat ⁊ resfitiat cum panes fuĩt
restitutus ⁊ hic quoq sicut in
cet̾is ẜuitutib accio contrana
lem ẜuitutem ut in panete eui
ut supͣqr ea tigna u̾biq porticũ
ambulatoriamface̾ supq eum
panctem collumpnas sictile ͤ¬

Expanded text:
t, et restituet, cum paries fuerit restitutus. et hic quoque sicut in ceteris seruitutibus actio contraria lem seruitutem, ut in parietem eius at supraque ea tigna uerbi gratia porticum ambulatoriam facere superque eum parietem columnas structile
Abbreviated transcription (Latin):
tment.tam confessoria quar
negatoria. copfessoria ciqui ẜ¬
iũtntem sibi competere oten¬
dit negatoria domino quine¬
gat. hec anͣtem in rem acciocoᷤ¬
tessoria nulli aluquã dño fun¬
dicompetit. ẜuititem eni ne¬
cinolat cuis uitutem dicit de¬
ben itͣcte ueratius scribit. si
dum necessanium. namq sci¬
anno usus ẽ aubi enim dẽ ire
.i. inconfessoria accicẽ. alibide

Expanded text:
tum pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat. Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: seruitutem enim necino habet, cui seruitutem dicit deberi. Recte Neratius scribit, si dum necessarium: namque scianno usus est: alibi enim de iure, id est in confessoria actione, alibi de
Abbreviated transcription (Latin):
tere q ⁊ ip̃m iudetur ansto pro¬
bare s int̾cuctum uti possideti᷑
pot̾it locum hre. si quis ꝓhuxat᷑
ñ gͣue puta ex foco ĩn suo facere
aut ñ liccͣ ⁊ ait magis ñ possẽ
bat nam ⁊ inbalncis in quidua¬
porib cum quinͣtia cunicłm
ss placuit potuisse talem ẜui¬
tutem imponi.
debetur tucclificanis: possũ intc̃¬
c̾it ne stunciclium meum reci
dium sicut iniua diximsꝰ S
siquidem ñ um edificauit. si¬
ue usumstuctum. siuc uiãht
ius sibice ue age̾ ł srui intend̾e

Expanded text:
tere: quod et ipsum uidetur Aristo probare. sed et interdictum uti possidetis poterit locum habere, si quis prohibeatur, non grauem, puta ex foco, in suo facere aut non licere. et ait magis non posse bat: nam et in balineis, inquit, uaporibus cum Quintilla cuniculum sset, placuit potuisse tales seruitutes imponi.debetur, tu aedificaueris, possum incerit, ‹ne› stillicidium meum recipdium, sicut in uia diximus. sed si quidem nondum aedificauit, siue usum fructum siue uiam habet, ius sibi esse ire agere uel frui intendere
Abbreviated transcription (Latin):
si domimus paricte meoioe¬
dificato unam domum ĩduã
diuisent ut pleriq facuirit.
nam ⁊ hic ꝓduab domib ac¬
cipio Itemsiduo hoes binas
edes commines hamus: simł¬

Expanded text:
si dominus pariete medio aedificato unam domum in duas diuiserit, ut plerique faciunt: nam et hic pro duabus domibus accipi debet. Item si duo homines binas aedes communes habeamus, sim
Abbreviated transcription (Latin):
iabco senbit cuilibr posse me u¬
cino inoocommodare. ꝓculus
ccͣ ut ne iumeam ꝑtem fundi
aliam quamad quam ẜuitus
ad quisita sit. uti ea possit ꝓcuui
eius etiam si alt̾uis ꝑtis cã plerũ¬
q ducatur: te quoq scquetur.
n ibi aut bonitatis agni aut n
am solam ꝑtem fundique p̾ci¬
osissimasit aut maxime usu
eius aque desit̾at usenis ducẽoe
sequatur. s ꝓmodo agn detenti
a que ductus. logetur simplicit᷑
tuere ẜuitutem simodo nulla
tuo ẜuat fundus semꝑmnanu
⁊ eundem in commie reoune

Expanded text:
Labeo scribit cuilibet posse me uicino commodare: Proculus contra, ut ne in meam partem fundi aliam, quam ad quam seruitus adquisita sit, uti ea possit.Proculius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri detenti aquae ductus legetur simplicitertuere seruitutem, si modo nulla tuo seruiat fundus Sempronianus et eundem in commune rede
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuitutes ⁊ pant̾ corum ad tat᷑
hiditas. pot̾ diciutile dẽ lega¬
tum s si duisis temporib iari¬
tiliter dies legaticecdit. no eni
sicut inuentium ita ⁊ defũcto¬
num actus suspendi receptũe.

Expanded text:
uitutes et pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diuersis temporibus, inutiliter dies legati cedit: nec enim sicut uiuentium, ita et defunctorum actus suspendi receptum
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Item ut spaciũ relinquat
infundo botriano quem reti¬
nebat logem ded̾at nec ccͣ cum
oiscationgnana exerceatur q̃¬
iiis mar q natura omnib pa¬
tet ẜ uitus imponi prui̾ata lege
ñ pot:quia tam̃ bonafides con¬
tractus legem ẜuari uẽditiome
intuo agro lapidici nas ẽẽ m¬
uto te nec priuato nec publi¬
co nomine quisquam lapideᷤᷤ
cederę pot̾ cui id faciendi isñ
ẽ. nnsi tal consuetudo in illis la¬
Pidicius consistat ut siquis
uolu̾it ex hiis cedere ñ alit᷑ hoc

Expanded text:
mei, item ut spatium relinquat ni fundo Botriano, quem retinebat, legem dederat, ne contra eum piscatio thynnaria exerceatur. quamuis mari, quod natura omnibus patet, seruitus imponi priuata lege non potest, quia tamen bona fides contractus legem seruari uenditionis in tuo agro lapidicinas esse, inuito te nec priuato nec publico nomine quisquam lapidem caedere potest, cui id faciendi ius non est: nisi talis consuetudo in illis lapidicinis consistat, ut si quis uoluerit ex his caedere, non aliter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Iul. Qin ꝑ cͥtum locum iter
aut actum alicicessiss eum
aius quib uellet tas eses mi¬
tis suas face pot̾.¬
aius. P otͣ ctiã intest̾o hr̃de
suum quio dampnare ne altiꝰ
etes suastollat. ne huminib
edium uicinatum officiat ur
ut paciatur eum tignum ĩ pa¬
netẽ in mittere ł stuncidia ad¬
u̾sus cum hĩc ł ut paciatur iuci¬
num ꝑ fundum suum ł hrdis
nt agere aquam ne exco ducere.

Expanded text:
Qui per cert‹um› locum iter aut actum alicui cessisset, aliis quot uellet multis eas aedes seruas facere potum. Potest etiam in testamento heredem suum quis damnare, ne altius aedes suas tollat, ne luminibus aedium ui‹cin›arum officiat, uel ut patiatur eum tignum in parietem immittere, uel stillicidia aduersus eum habere, uel ut patiatur uicinum per fundum suum uel heredis ire agere aquamue ex eo ducere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ttͣuoł meͣis pdus ẜuitutẽ ad¬
quin posse. siu̾o extremo q x
tineam qr ⁊ medium meũ sit.
ẜuitutem consistere S si nr¬
sus aut id cui ad quisita sut ser¬
intus aut medumi auenauerori¬
t̃peuari eamdonec meclio p̾dio
ẜuitus imponatur

Expanded text:
uel meis praediis seruitutem adquiri posse: si uero extremo, quod retineam, quia et medium meum sit, seruitutem consistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit seruitus, aut medium alienauero, interpellari e‹a›m, donec medio praedio seruitus imponatur
Abbreviated transcription (Latin):
magis ẽ quaminꝑsonam ⁊ nõ
alii compctit quam domino edi¬
um ⁊ adu̾sus dominum sicuti
cct̾atum ẜuitutum intentio.
Siedes płium dominoꝵ sint
an in sondum agatur. pap. i.¬

Expanded text:
magis est quam in personam et non alii competit quam domino aedium et aduersus dominum, sicuti ceterarum seruitutium intentio. Si aedes plurium dominorum sint, an in solidum agatur, Papi
Abbreviated transcription (Latin):
dicero utendum ẽ an ẜuitus
altutus imposita uałat qma a¬
uenis quidem elib nec impomi
nec adquiri ẜuitus pot̾. s ante
t̃clitõem ꝑactam suis magis
id quirit łimponit is quitra¬

Expanded text:
didero, uidendum est, an seruitus alterutris imposita ualeat quia alienis quidem aedibus nec imponi nec adquiri seruitus potest. sed ante traditionem peractam suis magis adquirit uel imponit is qui tra
Abbreviated transcription (Latin):
dendoanẜ uitutemtalem inin̾¬
gere possimut michi ⁊ incino
Fiuat. Similiter si cominune
solumuendo ut mͥ ⁊ sono ẜm¬
mo pot̾sad iectio itaq uicim ꝓ
suꝑnacuo hñda ẽ ita ut tota ser
nidendo ut michi ⁊ socio ẜuiat:
efficere ñ possũ. q ꝑ unũ sociũ
comimi solo ẜuitꝰ ad quin ñ pot̾.¬

Expanded text:
dendo an servitutem talem iniungere possim, ut mihi et vicino serviat? similiter si commune solum vendo, ut mihi et socio semo potest: adiectio itaque vicini pro supervacuo habenda est, ita ut tota servvendendo ut mihi et socio serviat, efficere non possum, quia per unum socium communi solo servitus adquiri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
p̃du dominus ex sumĩno fũto
inim̃o findo ẜuitutem aque
quesierat ⁊ ꝑ medium fundũ
domino cõcedente insuuma¬
grum ducebat aquam postea
idem sutnum fundumemit
de inde itnm fundum ĩ quẽ
altuis fuiss ⁊ quẽad modum
ẜuitus sũmo fundo ut ĩimm
fundũ aqua ueniret imponi
aliter ñ potuiss quam ut per

Expanded text:
 dominus ex summo fundo imo fundo seruitutem aquae quaesierat et per medium fundum domino concedente in suum agrum ducebat: postea idem summum fundum emit: deinde imum fundum, in quem alterius fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fundum aqua ueniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł. Necẽptum ẽ ut pluros
domini ⁊ ñ pant̃ cedentes ẜuitu¬
tem imponant ładqntantut
tam ex nouissimo actuctiam
suꝑiores confirmentur ꝑ inde¬
q sit atq sicod̾ tp̃r omnos ce¬
ssissentsi ideo sus qui primus
cessit ł defunctus sit łauo gerie
ł alio modo ꝑtem suam auena
ãgetur. ¶ cum cnum postremꝰ
cedat mretro ad quin ẜuitus in¬
detur. s ꝑ mñ habetur atq sicu
postremis cedat.omnes cessisset.
Igitur rursus hic actus pende¬
bit donec nonus soc̃uis cedati
dem̃uins ẽ ⁊ sium exdominis
cedatur. ce inde inꝑsona socu ali¬
ced̾e debebunt. tm enim tp̃c eis
remissumẽ quo darͣe fac̾e posit¬

Expanded text:
ium. Receptum est, ut plures domini et non pariter cedentes seruitutes imponant uel adquirant, ut tamen ex nouissimo actu etiam superiores confirmentur perindeque sit, atque si eodem tempore omnes cessissent. et ideo si is qui primus cessit uel defunctus sit uel alio genere uel alio modo partem suam alienaagetur: cum enim postremus cedat, non retro adquiri seruitus uidetur, sed perinde habetur, atque si, cum postremus cedat, omnes cessissent: igitur rursus hic actus pendebit, donec nouus socius cedat. idem iuris est et si uni ex dominis cedatur, deinde in persona socii alicedere debebunt: tantum enim tempus eis remissum est, quo dare facere pos
Abbreviated transcription (Latin):
ranthiᷤ restitueretur. quorum
michi postulatio cumñ ĩiqua
insa sit succurrendum nis pu¬
tam. Itaq ꝙ uis habu̾nt tũc
cum̃ pͥrimum eaaqua ꝑuen¬

Expanded text:
rant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua uisa sit, succurrendum his putaui. itaque quod ius habuerunt tunc, cum primum ea aqua peruen