comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dientie attenderet. Itaq ut homo scd̃m hanc uitã ali¬
quid mereretur. necessariũ fuit ut precepto nature
preceptui discipline adderetur: et ut in ipsius p̾cepti
executione. homo non tam precepti utihitatẽ. quã pre¬
cipientis dilectionẽ amplecti probaretur. Sed quid erit
amplius. quod ad experiendã obedientiã hominis illi
precipiatur: cum totũ quod ad uitam ꝑtinet humanã
in precepto nature contineatur: Quecũq enĩ ꝓpter
hominem facta sunt. aut necessaria sunt uite humane.
et ꝑtinent ad p̃ceptionẽ: aut noria et ꝑtinent ad ꝓ¬
hibitionem: aut media et ꝑtinent ad concessionem.
Mandatũ autem discipline. neq de preceptione neq
de prohibitione naturali sumi poterat: ne si uel eadẽ
preciperet deus. aut prohiberet que prius p̃ceperat
et ꝓhibuerat: meritũ ut dictum est ad uitã obedienti
non esset. Si uero in utrolibet mutaret mandatum.

Expanded text:
dientis attenderet. Itaque ut homo super hanc vitam alidientis attenderet. Itaque ut homo super hanc vitam aliquid mereretur, necessarium fuit ut praecepto naturae praeceptum disciplinae adderetur; et ut in ipsius praecepti exsecutione homo non tam praecepit utilitatem quam praecipientis dilectionem amplecti probaretur. Sed quid erit amplius quod ad experiendam obedientiam hominis illi praecipiatur, cum totum quod ad vitam pertinet humanam, in praecepto naturae contineatur? Quaecunque enim propter hominem facta sunt: aut necessaria sunt vitae humanae, et pertinent ad praeceptionem; aut noxia, et pertinent ad prohibitionem; aut media, et pertinent ad concessionem. Mandatum autem disciplinae neque de praeceptione neque de prohibitione naturali sumi poterat; ne si vel eadem praeciperet Deus aut prohiberet quae prius praeceperat et prohibuerat meritum, ut dictum est, ad vitam obedienti non esset. Si vero in utrolibet mutaret mandatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliud quod proposuerat uiam aperuit. cum gr̃a
sua preceptum discipliue. Preceptũ autem nature tria
continet: preceptionẽ. prohibitionẽ. concessionem.
Preceptio naturalis est discretio naturalis: per quam
inspiratũ est homini que sint nature sue necessaria.
Prohibitio uero est: per quam insinuatũ est illi que
sint naria. Concessio autem est. discretio illorũ que
media sunt: idest quib uti uel non uti sine periculo
uel incõmodo potest. Si ergo homo per naturale p¬
ceptum instructus. negligentiã cauere uoluisset: diuina
prouidentia nulla eum uiolentia opprimi. uel noceri
quod habuit: sed per illud non potuit eternũ
illud bonum. quod necdum habuit adipisci. Neq enĩ
ad uitam superiorẽ optinendã meritũ illi foret. si aut
uitaret huic uite naria. aut que salubria sunt appete¬
ret: siue ad utrũlibet mediis uteretur : qm̃ in his om̃i¬
bus non tam precipientis affectũ. quam cõmodum obe¬

Expanded text:
ad alterum quod proposuerat viam aperuit cum sua ad alterum quod proposuerat viam aperuit cum sua gratia praeceptum disciplinae. Praeceptum autem naturae tria continet, praeceptionem, prohibitionem, concessionem. Praeceptio naturalis est discretio naturalis, per quam inspiratum est homini quae sunt naturae suae necessaria. Prohibitio vero est per quam insinuatum est illi quae sunt noxia. Concessio autem est discretio eorum quae media sunt, id est quibus uti vel non uti sine periculo vel incommodo potest. Si ergo homo per naturale praeceptum instructus negligentiam cavere voluisset, divina providentia nulla eum violentia opprimi vel offendi quod habuit, sed per illud non potuit aeternum bonum illud quod necdum habuit adipisci. Neque enim ad vitam superiorem obtinendam meritum illi foret, si aut vitaret huic vitae noxia, aut quae salubria sunt appeteret, sive ad utrumlibet mediis uteretur, quoniam in his omnibus non tam praecipientis affectum quam commodum obe
Abbreviated transcription (Latin):
cepto nature: obedientia in precepto discipline. Sic
itaq primus homo institutus est. ut uite inferioris
bomim per prouidentiã custodiret: et uite suꝑioris
bonum. per obedientiã quereret. Si ergo scd̾m hanc
institucionẽ incessisset. ꝑfectam iusticiam tenuisset:
et sicut alienus fuisset a culpa. ita etiã liber ⁊ ĩmu¬
nis ꝑmansisset a penã. Ut autem huius institucionis
modum. utrimq perfectius agnoscamus: utriusq
uite racionẽ et formam. et ea que ad utrãq uitam
spectare uidentur. bona eorumq usum diligentius
um igitur bona que supcrius distinximus.
deus homini ab incio preparauerat. alterũ
temporale. et alterum eternũ: utrũq plenũ
et perfectum. Alterũ idest temporale bonũ. plenum
statim condito apposuit: alterũ idest eternũ. plenum
post meritũ dandum proposuit. Illi quod dedeiat cus¬
todiam apposuit. cum ꝓuidentia sua p̃ceptũ nature:

Expanded text:
aecepto naturae, obedientia in praecepto discipliaecepto naturae, obedientia in praecepto discipli primus homo institutus est, ut vitae inferioris bonum per providentiam custodiret; vitae superioris bonum per obedientiam quaereret. Si ergo secundum hanc institutionem incessisset, perfectam justitiam tenuisset; et sicut alienus fuisset a culpa, ita etiam liber et immunis permansisset a poena. Ut autem hujus institutionis modum utrinque perfectius agnoscimus, utriusque vitae rationem et formam, et ea quae ad utramque vitam spectare videntur bona, eorumque usum diligentius vitam. Duo igitur bona quae superius distinximus, Deus homini ab initio praeparaverat. Alterum temporale et alterum aeternum: utrumque plenum et perfectum. Alterum, id est temporale bonum, plenum statim condito apposuit; alterum, id est aeternum plenum post meritum dandum proposuit. Illi quod dederat custodiam apposuit cum providentia sua praeceptum naturae;
Abbreviated transcription (Latin):
alia ad felicitatem: alia ad usum temporis. alia ad fruc¬
tum eternitatis. Horum itaq bonorum. que ad utrãq
uitam ꝑtinebant. spiritui qui ipsi carm in homine pre¬
sidebat cura inuincta est: quatinus scilicet alterũ hoc
est corporale bonũ. ad usum inferioris uite per proui¬
dentiam disponeret: alterum uero hoc est spiritua le bo¬
num. ad fructum uite superioris per obedientiã quere¬
ret. Utrũq eigo ad sp̃m racionalem ꝑtinuit. ut et ear¬
ni sue prouideret et sibi: carni quidem sue in bono.
quod sibi ad usum eiusdem carnis erat subditũ: sibi au¬
tem in bono illo quod non solum carm. sed ipsi quoq:
qui in caruę superior fuit. extitit dignitate p̾latum.
Qua ꝑpter ad inferius quidem bonum conseruandũ
prouidentia ꝑtinuit: ad superius autem bonũ opti¬
uendum. obediencia necessaria fuit. Prouidentia ex
ricione: obedientia ex preceptione. Prouidentia in p̃¬

Expanded text:
alia ad felicitatem; alia ad usum temporis, alia ad frucalia ad felicitatem; alia ad usum temporis, alia ad fructum aeternitatis. Horum itaque bonorum quae ad utramque vitam pertinebant spiritui qui ipsi carni in homine praesidebat cura injuncta est, quatenus scilicet alterum hoc est corporale bonum ad usum inferioris vitae per providentiam disponeret, alterum vero hoc est spirituale bonum ad fructum vitae superioris per obedientiam quaereret. Utrumque ergo ad spiritum rationalem pertinuit, ut et carni suae provideret et sibi. Carni quidem suae in bono quod sibi ad usum ejusdem carnis erat subditum: sibi autem in bono illo quod non solum carni, sed ipsi quoque qui in carne superior fuit exstitit dignitate praelatum. Quapropter ad inferius quidem bonum conservandum providentia pertinuit; ad superius autem bonum obtinendum obedientia necessaria fuit. Providentia ex ratione, obedientia ex praeceptione; providentia in pr
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscendi ꝑuenissent. potuissent a cognitione
ueritatis prepediri. Et nos quidem scd̾m hune mo¬
dum. in rebus occultis ea que magis probabilia
nobis uidebantur elegimus: ita tamen ut in nulla
parte. dubia pro certis asserere p̃sumamꝰ. Pro eo au¬
sequitut. hoc est scilicet qualiter institutus uit ad̾o:
quantum interim auimo occurrerit: et ꝓposito
nostro conuenire uidebitur explicemus:
ualiter primus homo institutus sit a deo.
et ad recte uiuendũ informatus: ut plemꝰ
Qualeamus agnoscere: quedam nos oportet
superius iam dicta ad medium uocare. Diximus
etiam superius duo bona a prineipio a do homini
preparata. unum corporale aliud spiritale: unum uisi¬
bile. aliud inuisibile: unum transitoriũ. aliud eternũ:
inum corpori. aliud spiritui: unum uite inferiori. ali
ud uite superiori: ut utraq uita iocunditatẽ suam habe¬
ret: alia ad fomentũ. alia ad gaudiũ: alia ad uecessitatẽ.

Expanded text:
cognoscendi pervenissent, potuissent a cognitione cognoscendi pervenissent, potuissent a cognitione veritatis praepediri. Et nos quidem secundum hunc modum in rebus occultis ea quae magis probabilia nobis videbantur eligimus, ita tamen ut in nulla parte dubia pro certis asserere praesumamus. Pro eo auuod sequitur, hoc est scilicet qualiter institutus sit a Deo quantum interim animo occurrerit, et proposito nostro convenire videbitur, explicemus.ominis. Qualiter primus homo institutus sit a Deo et ad recte vivendum informatus, ut plenius valeamus agnoscere quod jam dictum est superius oportet nos ad medium revocare. Diximus namque superius duo bona a principio a Deo homini praeparata: unum corporale, alterum spirituale. Unum visibile, alterum invisibile; unum transitorium, alterum aeternum; unum corpori, alterum spiritui; unum inferiori vitae, alterum superiori, ut utraque vita jucunditatem suam haberet. Alia ad fomentum, alia ad gaudium; alia ad necessitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
quem habebat uir eius non esset. manifeste demõs¬
tratum est: quia hi quos prius habuerat. quinq
eius hoc est legitum et non alien fuissent. Natu¬
rale siquidem humane nature est: in prima etate
scd̾m solos sensuum affectus moueri. atq incedere.
Cum uero ad annos discretionis ꝑuenerit: si relicta
ueritate errorem sequitur: ipse ei error tune non ina¬
ritus sed adulter appellatur. Quod autem prius sccũ¬
dum solum motũ sensuum incedens operatur: nec ma¬
lum ei ad culpam. nec bonũ ad meritũ reputat᷑. Non
igitur infantibus etiã in pecato natis. uitiũ est siue
cognitione nasci: sed hoc eis uicium est. cum tali sei¬
tem non habuerint. a cognitione ueritatis illa dum¬
tarat que ad salutem ꝑtinet prepediri. Qd̃ si uerũ
est. neq uicium fuisset illis qui sine peccato uasce¬
rentur. sine cognitione etiam nasci: quia niehil in
se nascendo haberent: unde postea cum ad tempus

Expanded text:
quem habebat vir ejus non esset; manifeste demonsquem habebat vir ejus non esset; manifeste demonstratum est quod ii quos prius habuerat quinque ejus, hoc est legitimi, et non alieni fuissent. Naturale siquidem humanae naturae est, in prima aetate secundum solos sensuum affectus moveri atque incedere. Cum vero ad annos discretionis pervenerit, si relicta veritate errorem sequitur; ejus error tunc non maritus, sed adulter appellatur. Quod autem prius secundum solum motum sensuum incedens operatur, nec malum ei ad culpam, nec bonum ad meritum reputatur. Non igitur infantibus etiam in peccato natis vitium est sine cognitione nasci, sed hoc eis vitium est cum tali sciem non habuerint a cognitione veritatis illa praesertim quae ad salutem pertinet praepediri. Quod si verum est, neque vitium fuisset illis qui sine peccato nascerentur, sine cognitione etiam nasci; quia nihil in se nascendo haberent unde postea cum ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
beret cognoscere ualeat. proprio uicio obscuratur.
Illam uero que in nascentib cunctis eenune a prin¬
cipio inesse uidetur. et tunc quoq in esse debuis¬
se creditur sensus siue cognitionis imꝑfectionem.
nature esse non culpe: ex hoc maifeste liquet. quia
dũs in euuangelio cum sub tipo anime. samaritanam
de occultis suis conueniret: primũ eam quinq uiros
habuisse: ac deinde quem nune habet uirum eus non
esse testatus est dicens. quinq enim uiros habuisti: et
nune quem habes non est tuus uir. Qui sunt eiũ qͥnq
uiri quibus amia racionalis primũ legitue copula¬
ta dicitur: nisi quinq sensus corporis. sed̾m quos pri¬
ina etas uite humane. sine racionis diseretione guber¬
natur : Scdm quorum iundelicet sensuum affectus
incedere. si illi etati non natura sed uitium esset: neqͣ¬
quam ipsi seusus uiri. sed adulteri potius appellati fu¬
issent. Preterea cum postea subiunctũ est. quid ille

Expanded text:
beret, cognoscere valeat, proprio vitio obscuratur. beret, cognoscere valeat, proprio vitio obscuratur. Illam vero quae in nascentibus cunctis et nunc a principio inesse videtur, et tunc quoque inesse debuisse creditur, sensus sive cognitionis imperfectionem, naturae esse non culpae: ex hoc manifeste liquet quod Dominus in Evangelio cum sub typo animae Samaritanam de occultis suis conveniret; primum eam quinque viros habuisse ac deinde quem tunc habebat virum ejus non esse testatus est, dicens: Quinque enim viros habuisti; et nunc quem habes, non est tuus vir . Qui sunt quinque viri quibus anima rationalis primum legitime copulata dicitur, nisi quinque sensus corporis, secundum quos prima aetas vitae humanae sine rationis discretione gubernatur; secundum quorum videlicet sensuum affectus incedere si illi aetati non natura, sed vitium esset; nequaquam ipsi sensus viri, sed adulteri potius appellati fuissent. Praeterea cum post ea subjunctum est, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
ta. per subsequentẽ propagationẽ. a modico ad
maiora et meliora ꝓficiat. Et de corpore quidem
humano fortassis difficile non erit neq inconue¬
niens uidebitur hoc in estimationẽ recipere: ue¬
rum de sensu et cognicione ueritatis fortassis mi¬
nus probabile estimabitur. quod scilicet hi qͥ sine
peccato nascerentur. sensu et intelligentia inentis.
imꝑfecti nascerentur: ꝓpterea quod omĩs ignorantia
in racionabili creatura. non nisi ex pena esse peccati
uideatur. Sed si qui hoc dicunt. non satis diligenter
considerant: quia non omnis. qui aliquid nescit.
aut aliquid minus perfecte scit. statim ignorantiã
habere siue in ignorantia esse dicendus est: quia
ignorantia non dicitur: nisi tunc solum cum id qd̾
ignorare non debuisset nescitur. Talis itaq ignorã¬
tia non nisi ex pena peccati in esse cognoscitur: cũ
mens a lumine ueritatis excecata. ne ea que scire de¬

Expanded text:
ta, per subsequentem propagationem a modico ad ta, per subsequentem propagationem a modico ad majora et meliora proficiat. Et de corpore quidem humano fortassis difficile non erit, neque inconveniens videtur hoc in existimationem recipere. Verum de sensu et cognitione veritatis fortasse minus probabile existimabitur. Quod scilicet ii qui sine peccato nascerentur sensu et intelligentia mentis imperfecti nascerentur, propterea quod omnis ignorantia in rationali creatura non nisi ex poena peccati esse videatur. Sed qui hoc dicunt, non satis diligenter considerant quod non omnis qui aliquid nescit aut aliquid minus perfecte scit, statim ignorantiam habere sive in ignorantia esse dicendus est; quia ignorantia non dicitur nisi tunc solum cum id quod ignorari non debuisset, nescitur. Talis itaque ignorantia non nisi ex poena peccati inesse cognoscitur, cum mens a lumine veritatis excaecata ne ea quae scire de
Abbreviated transcription (Latin):
et sensu perfectus mox factus fuisse credatur: illos
uero qui ex ipso nascerentur. eadem lege qua ⁊ nũc
natiuitatẽ huinanã ordinatã cernimus paruos nas¬
cituros: ac deinde per interualla temporũ.tam in sen¬
su animi quam instatura corpotali. increm̃ta accep¬
turos. Sic enm in omni genere rerum. aliã legem
primã condicionẽ habuisse cernimus: atq aliam
subsequentẽ propagationẽ. Prima enim omĩa facta
sunt perfecta: cetera autem omĩa que ex ipsis ori¬
untur et postea subsecuntur: nisi per interualla
temporis crescendo. ad perfectionẽ ꝑuenire non
possunt. Hoc in arborib et plantis et graminib
cunctis. hoc in bestus et cunctis uiuentib cernimꝰ:
quia a modico uniuersa incipiunt: ac deinde pau¬
latim per incrementa. ordine ad ꝑfectionẽ euadũt.
Quo circa nequaquã pro uicio humane nature
deputandũ est: si in principio suo a ꝑfecto inchoa¬

Expanded text:
et sensu perfectus mox factus fuisse credatur; illos et sensu perfectus mox factus fuisse credatur; illos vero qui ex ipso nascerentur eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus parvos nascituros; ac deinde per intervalla temporum tam in sensu animi quam in statura corporali incrementa accepturos. Sic enim in omni genere rerum aliam legem primam conditionem habuisse cernimus: atque aliam subsequentem propagationem. Prima enim omnia perfecta facta sunt; caetera autem omnia quae ex ipsis oriuntur et post ipsa subsequantur, nisi per intervalla temporum crescendo ad perfectionem venire non possunt. Hoc in arboribus et plantis et germinibus cunctis; hoc in bestiis et cunctis viventibus cernimus. Quia a modico universa incipiunt; ac deinde paulatim per incrementa ordine ad perfectionem evadunt. Quocirca nequaquam pro vitio humanae naturae deputandum est si in principio suo a perfecto inchoa
Abbreviated transcription (Latin):
interpositione tͣnfferretur: hoc magis racioni con¬
sentaneũ et fide dignum uidetur. quod sicut in hac
uita mortali. aliis per mortem decedentib. alii per
natiuitatẽ uicturi suecedunt: ita quoq tunc pre¬
cedentibus post terminũ huius uite temporalis
ad uitam eternã translatis. hi qui ex eis nati fuis¬
sent decedentib succederent: et ipsi quoq tẽpora
sua impleturi. et obedientiã seruaturi. Donec tandẽ
numerus ad uitam predestinatorũ impleretur:
et tempus huic inferiori uite in genere humano depu
filios generare debuisset si non peccasset:
utrum uidelicet quẽadinodũ ipse primus
homo. et scd̾m staturam corporis. et scd̾m sensũ men¬
tis perfectus mox conditus est: ita quoq qui ex eo
nascituri fuissent. tam corpore quam sensu. in ipio
mox natiuitatis sue exordio perfecti esse deberent.
nos scd̾m estimationẽ nrãm id magis approbamus.
ut primus quidem homosicut diximus. et corꝑe

Expanded text:
interpositione transferretur, hoc magis rationi coninterpositione transferretur, hoc magis rationi consentaneum et fide dignum videtur, quod sicut in hac vita mortali aliis per mortem decedentibus alii per nativitatem victuri succedunt, ita quoque tunc praecedentibus post terminum hujus vitae temporalis ad vitam aeternam translatis, hi qui ex eis nati fuissent, decedentibus succederent; et ipsi quoque tempora sua impleturi et obedientiam servaturi donec tandem numerus ad vitam praedestinatorum impleretur, et tempus huic inferiori vitae genere humano deputfilios debuisset si non peccasset, utrum videlicet quemadmodum ipse primus homo secundum staturam corporis et secundum sensum mentis perfectus mox conditus est, ita quoque qui ex eo nascituri fuissent, tam corpore quam sensu in ipso mox nativitatis suae exordio perfecti esse deberent. Nos secundum existimationem nostram id magis approbamus, ut primus quidem homo, sicut diximus, et corpore
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnaretur. Tamen illud merito queritur. si sola pri¬
mi hominis obediencia probata omnib posteris ex
eo nascituris ad meritũ sufficere debuisset: aut si sin¬
guli quiq post eum tẽporib suis. quẽadmodũ ipse
primus probatus est. siue eiusdem siue alterius cuius¬
libet mandati. obscruantia. probandi fuissent. Et for¬
tassis potest non absurde credi. quod idem mandatũ
quod primo parenti datũ est. posteri quoq illius ob¬
seruare debuerunt: ut singuli propria obediencia
probarentur: et singuli pro suis meritis digna remu¬
neratione glorificorentur.Primã tamen obedientiã
obseruatam. causam fore gracie adiutrieis in omnes
sequentes: et ipsam obedientiã obediendo imitantes:
inferioris. in qua usq ad tempus definitũ
homo manere debuerat. donee celesti ac
uere immortali uita suꝑindueretur: et post perac¬
tam obedientiã. ad preiniũ obedientie sine mortis

Expanded text:
damnaretur. Tamen illud merito quaeritur utrum sola pridamnaretur. Tamen illud merito quaeritur utrum sola primi hominis obedientia probata, omnibus posteris ex eo nascituris ad meritum sufficere debuisset; an si singuli quique post eum temporibus suis quemadmodum ipse primus probatus est sive ejusdem sive alterius cujuslibet mandati observantia probandi fuissent. Et potest fortassis non absurde credi quod idem mandatum quod primo parenti datum est, posteri quoque illi observare debuerunt, ut singuli propria obedientia probarentur, et singuli pro meritis suis digna remuneratione glorificarentur. Primam tamen obedientiam observatam causam fore gratiae adjutricis in omnes sequentes et ipsam obedientiam obediendo imitantes. nferioris in qua usque ad tempus definitum homo manere debuerat, donec coelesti ac vere immortali vita super indueretur, et post peractam obedientiam ad praemium obedientiae sine mortis
Abbreviated transcription (Latin):
non aliud nascendo trahunt. quam uicium quod a
natura a qua seminantur accipiunt. Sic itaq primꝰ
homo tempore obediencie sue casto comugio ad pro¬
pagationem posteritatis institucioni diuine deserui¬
ens. filios generaret sine peccato quidem: qm̃ ex
natura ab omni uicio libera. sed non similiter pater¬
ne iusticie heredes: qm̃ ipsa natura nondũ forit
ad incorruptionis premiũ. quod nisi post ꝑactam
obedientiam dandum non erat tranfformata. Post¬
quam autem a uita terrena ad celestem et sp̃ualem
statũ tranfformatus fuisset. amplius generare non
debuerat : sicut modo per inobedientiã mortalita¬
ti subiectus. a carnis tamen propagatione ñ cessat.
Propterea igitur non uidetur una es̃e utrobiq con¬
dicio: quia racio eadem utrimq non apparet. Sũt
tamen qui credunt ueraciter asserendũ. quod priuꝰ
homo si non peccasset. nullos sibi bonos filios gemi¬
isset: et nemo omĩum qui ex eius earne nascerentur

Expanded text:
non aliud nascendo trahunt quam vitium quod a non aliud nascendo trahunt quam vitium quod a natura a qua seminantur accipiunt. Sic itaque primus homo tempore obedientiae suae casto conjugio ad propagationem posteritatis institutioni divinae serviens filios generaret sine peccato quidem, quoniam ex natura ab omni vitio libera, sed non similiter paternae justitiae haeredes; quoniam ipsa natura nondum foret ad incorruptionis praemium quod nisi post peractam obedientiam dandum non erat transformata. Postquam autem a vita aeterna ad coelestem et spiritualem statum transformatus fuisset, amplius generare non debuerat; sicut modo per inobedientiam mortalitati subjectus a carnis tamen propagatione non cessat. Propterea igitur non videtur una esse utrobique conditio, quia eadem ratio utrinque non apparet. Sunt tamen qui credunt veraciter asserendum quod primus homo si non peccasset nullos nisi bonos filios genuisset, et nemo omnium qui ex ejus carne nasceretur
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionem mutata cernitur:: ita etiam nunc per¬
in obedientiã obseruatam. nisi usq ad tempus prefi¬
uitum a deo seruata fuisset. ad incorruptionẽ mu¬
taretur. Semel eium transgredi plena inobediencia
fuit: s ñ similiter perfecta obediencia fuisset. si in ip¬
sao bedientia homo usq infinem non ꝑstitisset.
Propterea sicut in obedientia uno tẽpore confum¬
mata. naturã ad corruptionẽ mutauit: ita etiam¬
obediencia naturã ad incorruptionẽ non mutas¬
set. donec tempore suo usq in finẽ seruata fuisset.
Qui autem interim generarent᷑. a natura nondũ
adhuc ad ueram incorruptionẽ tranfformata
seminarentur. neq nascendo originalis iusticie
meritũ acciperent: qm̃ et ipsi a quibus nasceren¬
tur. nondum ad huc perfecte obediencie iusticiã
haberent. Non autem potuit natura nascentibus
dare. quod in generantib nondum adhue possidebat
quẽ admodũ et hi qui nunc in peccato generantur.

Expanded text:
ruptionem mutata cernitur, ita etiam tunc perruptionem mutata cernitur, ita etiam tunc per obedientiam observatam nisi usque ad tempus praediffinitum a Deo conservata fuisset ad incorruptionem mutaretur. Semel enim transgredi plena inobedientia fuit; sed non similiter perfecta obedientia fuisset, si in ipsa obedientia, homo usque in finem non perstitisset. Propterea sicut inobedientia uno tempore consummata naturam ad corruptionem mutavit, ita obedientia naturam ad incorruptionem non mutasset, donec tempore suo usque in finem servata fuisset perfecta. Qui autem interim generarentur, a natura nondum adhuc ad veram incorruptionem transformata seminarentur, neque nascendo originalis justitiae meritum acciperent; quoniam et ipsi a quibus nascerentur, nondum adhuc perfectae obedientiae justitiam haberent. Non autem potuit natura nascentibus dare quod in generantibus nondum adhuc possidebat, quemadmodum et ii qui nunc in peccato generantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicarentur: dono benedictionis concessum atq
inunctũ legimus. cõmixtionẽ carnis in prolis ge
neratione sine turpitudine et concupiscencia futu¬
ram nullatenus dubitare debemꝰ. Qui ergo sine pec¬
cato generarent᷑. consequens omĩno est qd etiam
sine peccato nascerentur: quẽad modũ hi qui modo
generantur cum concupiscentia: quasi ex ipso ra¬
dicis sue uicio corruptionẽ trahentes nascuntur
llud etiam dignum in questione uidetur. si pa¬
terne obedientie meritum. per incorruptã ori¬
ginem ad posteros om̃s transirt debuerat: quẽad¬
modum nune inobedientie illius culpa per eandẽ
originem uiciatã. in uiuersos se effundendo di¬
latat. Quod si uerũ est. ita nunc in nascentibus
foret ex merito parentũ originalis iusticia: sicut
nunc inuenitur in eisdem. ex solo paterne tͣnsgresũ¬
onis reatu originalis culpa. Idcirco tamen hoc teine¬
re asserendũ non est: quia non similiter uidetur qd
quẽad modũ nunc natura per iobedientiã ad cor¬

Expanded text:
nedictionis concessum atque injunctum legimus: commistionem carnis in generatione prolis, sine turpitudine et concupiscentia futuram nullatenus dubitare debemus. Qui ergo sine peccato generantur, consequens omnino est quod etiam sine peccato nascerentur, quemadmodum ii qui modo generantur cum concupiscentia, quasi ex ipso radicis suae vitio corruptionem trahentes, nascuntur essent. Illud etiam dignum inquisitione videtur an paternae obedientiae meritum per incorruptam originem ad posteros omnes transire debuerat, quemadmodum nunc inobedientiae illius culpa, per eamdem originem vitiatam in universos se effundendo dilatat. Quod si verum est ita tunc in nascentibus foret ex merito parentum originalis justitia, sicut nunc invenitur in eisdem ex solo paternae transgressionis reatu originalis culpa. Idcirco tamen asserendum non est temere, quia non similiter videtur quod quemadmodum nunc natura per inobedientiam ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
delitas comunceretur. Si uero totus esset absconditꝰ
fides non iuuaretur: et infidelitas excusaret᷑. Item
quatuor modis inuisibilis deus. ad noticiã hominis
egreditur: duobus intus. duobus foris. Intus per
racionẽ et aspirationẽ: foris per creaturã et doc¬
trinam. Ex his duo ad naturã pertinent: duo ad
grãm. Racio et creatura ad naturã pertinent: as¬
piracio et doctrina add grãm. Propterea post hec
in doctrina aspicienda sunt que auetoritas ꝓbat:
quia racio humana nisi uerbo dei fuerit illumi¬
de uoluntate dei. et de diuersis modis. quib saera
scriptura de uoluntate dei loqui consueuit. Quomͦ¬

Expanded text:
delitas convinceretur. Si vero totus esset absconditus, delitas convinceretur. Si vero totus esset absconditus, fides non juvaretur et infidelitas excusaretur. Item quatuor modis invisibilis Deus ad notitiam hominis egreditur: duobus intus, duobus foris. Intus per rationem et aspirationem; foris per creaturam et doctrinam. Ex his duo ad naturam pertinent, duo ad gratiam: ratio et creatura ad naturam pertinent; aspiratio et doctrina ad gratiam. Propterea post haec in doctrina aspicienda sunt quae auctoritas probat, quia ratio humana nisi verbo Dei fuerit illumide voluntate Dei et de diversis modis, quibus sacra Scriptura de voluntate Dei loqui consuevit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sed pluraliter ꝓnunciatur. Que autem scd̾m relaci¬
onem dicuntur. ad se dicuntur: et de singulis sin¬
gulariter dicuntur. In sũma tamen nec singulariter
nec pluraliter ꝓnunciant᷑. qm̃ ad se dicta sunt: et
ideo ad inuicem dici non possunt. Item qđ̃ est patrẽ
esse a se ipso est esse: quod est filium esse. a patre ẽ
esse: quod est sp̃m sanctum esse. ab utroq est esse.
filius nasci habet. sp̃c sanctus ꝓcedere: et solius
filii nasci est. non sp̃c scĩ. Quod enim nasci est de
alio est esse: ñ tamen in aliud. Qd̃ autem ꝓcedere
est. de aliquo est esse: et aliquotiens in aliud. Qd̃
enim spiratur. spiratur. ab aliquo: et spiratur ĩ aliqͦ.
Ideo sumpta sunt uocabula ista ad significandũ id qd̾
set. quod cõprehendi non poterat. Item sic ab initio
suam noticiam deus temperauit ab homine: ut nec
totus manifestus esset. nec totus absconditus. Si enĩ
totus manifestus esset. fides non exerceretur: et infi¬

Expanded text:
sed pluraliter pronuntiatur. Quae autem secundum relatised pluraliter pronuntiatur. Quae autem secundum relationem dicuntur, ad se dicuntur; et de singulis singulariter dicuntur, in summa tamen nec singulariter nec pluraliter pronuntiantur; quoniam ad se dicta sunt, et ideo ad invicem dici non possunt. Item quod est Patrem esse, a seipso est esse: quod est Filium esse a Patre est esse; quod est Spiritum sanctum esse ab utroque est esse: Filius habet nasci, Spiritus sanctus procedere; et solius Filii est nasci, non Spiritus sancti. Quod enim nasci est, de alio est esse, non tamen in aliud. Quod autem procedere est, de aliquo est esse, et aliquoties in aliud. Quod enim spiratur ab aliquo spiratur, et spiratur in aliquo. Ideo sumpta sunt vocabula ad significandum id quod posset quod comprehendi non poterat. Item sic ab initio suam notitiam Deus temperavit ab homine, ut nec totus manifestus esset nec totus absconditus. Si enim totus manifestus esset, fides non exerceretur et infi
Abbreviated transcription (Latin):
singulis singulariter dicuntur non minus dicitur.
et cum de omnib ꝯmuniter dicuntur. ñ amplius
pronunciatur. Cum enim dicitur pater est deus.
non minus dicitur: quã cum dicitur pater ⁊ filiꝰ
et sp̃c sanctus est deus. Tota enim deitas in patre.
et tota in filio. et tota in sp̃u sc̃o: nec minor in
patre solo. quam simul in patre et filio et sp̃ũsc̃o.
Similiter et de filio et spiritu scõ intelligendũ ẽ.
Unũ nom̃ solum est. quod de singulis singulariter
dicitur: in sũma tamen non singulariter s pluralit
pronunciatur : cum tamen ad substanciam dicatur.
Dicitur namq pater est ꝑsona. et filius est ꝑsona.
et spiritus sanctus est persona: et tamen simul dici
non potest. pater et filius et sp̃e sanctus est ꝑsona
sed tres ꝑsone. Hoc enim solum ex his que
ad subitanciã dicuntur. de sin gulis singu¬
lariter dicitur: in sũma tamen non singulariter

Expanded text:
singulis singulariter dicuntur non minus dicitur; singulis singulariter dicuntur non minus dicitur; et cum de omnibus communiter dicuntur, non amplius pronuntiatur. Cum enim dicitur: Pater est Deus, non minus dicitur quam cum dicitur: Pater, et Filius, et Spiritus sanctus est Deus. Tota enim deitas in Patre, et tota in Filio, et tota in Spiritu sancto, nec minor in Patre solo, quam simul in Patre, et Filio, et Spiritu sancto. Similiter et de Filio et de Spiritu sancto intelligendum est. Unum nomen solum est quod de singulis singulariter dicitur; in summa tamen non singulariter, sed pluraliter pronuntiatur, cum tamen ad substantiam dicatur. Dicitur namque: Pater est persona, et Filius est persona, et Spiritus sanctus est persona; et tamen simul dici non potest, Pater et Filius et Spiritus sanctus est persona; sed, tres personae. Hoc enim solum ex his quae ad substantiam dicuntur de singulis singulariter dicitur. In summa tamen non singulariter,
Abbreviated transcription (Latin):
fectum. Tres autem ꝑsonas nichil aliud quã essentiã
unam: quia tribus esse unum est. et una essencia ẽ.
Qua ꝓpter tres unum sunt. sed tres unus non sunt.
quia sitres uinum non essent. una essentia trium non
esset: et si tres unus essent. tres non essent. Iacireo tres
unum sunt. ne substancia diuidatur: et tres unus
non sunt. ne ꝑsone confundant. Quod ergo pater
est filius est. quia una est natura patris et filii: sed
non qui pater est filius est: quia alia est persona
patris et alia filii. Item que de deo scd̾m substanciã
dicuntur. equaliter dicuntur de patre et filio ⁊ sp̃u
sancto: quia substancia patris et filii et sp̃c sancti
una est. et equaliter est. Deus nomen est substancie:
et hoc deo esse est. quod substanciã esse. Ideo pater
deus est. et filius deus est. et sp̃c sanctus deus est:⁊
non tres dii sed unus deus: qm̃ una substancia.
raliter. sed singulariter et equaliter. Et cum de

Expanded text:
fectum. Tres autem personas nihil aliud esse quam essentiam unam, quia tribus esse unum est et una essentia est. Quapropter tres unum sunt, sed tres unus non sunt; quia, si tres unum non essent una essentia trium non esset, et si tres unus essent non tres essent. Idcirco tres unus non sunt, ne substantia dividatur; et tres unum non sunt, ne personae confundantur. Quod ergo Pater est, Filius est; quia una est natura Patris et Filii. Sed non qui Pater est, Filius est; quia alia est persona Patris et Filii. Item quae de Deo secundum substantiam dicuntur, aequaliter dicuntur de Patre et Filio et Spiritu sancto. Quoniam substantia Patris, et Filii, et Spiritus sancti una est et aequaliter est. Deus nomen est substantiae, et hoc Deo esse est quod substantiam esse. Ideo Pater Deus est, et Filius Deus est, et Spiritus sanctus Deus est: et non tres dii, sed unus Deus; quoniam una substantraliter, sed singulariter dicuntur et aequaliter. Et cum de
Abbreviated transcription (Latin):
et pater. non quod solus erat: quia potens erat
et filius. et sp̃c sanctus. sed solus dicendus erat
potens: quia de ipso solo magis dubitari pote¬
rat: quasi de priori et antiquo. et annorũ nu¬
merositate defecto. Et dictus est filius sapiens.
non qd solus erat. sed quia de ipso solo magis
dubitari poterat: quasi de posteriore et etate.
ahuc ĩ maturo et sensu imꝑfecto. Idcirco dictꝰ
est pater potens. ne putetur prior filio: et fi¬
lus sapiens. ne credatur patre posterior: et
spiritus sẽs bonus. siue benignus. ne crudelis
existimaretur deus: et consternaret᷑ ad eum
contuencia humana. si sp̃m habere diceret᷑ ds:
et non additũ fuisset sanctus uel benignus: qm̃
spiritus per se rigorem quendã significare uidet᷑
et crudelem denotare.

Expanded text:
est Pater non quod solus erat, quia potens erat est Pater non quod solus erat, quia potens erat et Filius et Spiritus sanctus; sed solus dicendus erat potens, quia de ipso solo magis dubitari poterat quasi de priore et antiquo et annorum numerositate defecto. Et dictus est Filius sapiens, non quod solus erat, sed quia de ipsa solo magis dubitari poterat quasi de posteriore et aetate adhuc immaturo et sensu imperfecto. Idcirco dictus est pater potens, ne putetur prior Filio; et Filius sapiens, ne credatur Patre posterior; et Spiritus sanctus bonus sive benignus, ne crudelis existimaretur Deus et consternaretur ad eum conscientia humana, si Spiritum habere diceretur Deus, et non additum fuisset sanctus vel benignus. Quoniam spiritus per se rigorem quemdam significare videtur, et crudelem denotare.
Abbreviated transcription (Latin):
et deus unus gignens et genitus: quia deitas una
gignentis et geniti. Propterea unum inuenti sũt
in illo quia deus erant. quia unũ erant totũ qd̃
erant. sed non unus in uno: quia pater erat qui
a nullo erat. et filius qui a patre erat. et sp̃c sõs
qui ab utroq erat. qui filius non erat: qm̃ ab
utroq erat. et equaliter erat. Et dicte sũt tres
ꝑsone tria hec: quia unũ quodq trium totum
hoc erat et ꝑsona erat: nec tamen una ꝑsona.
quia unũ hoc totum. sed tres persone: quia tria
inhoc uno. et hoc unum totum. Et hec tria
tres persone. et hoc unum unus deus: et hec tria¬
et hoc unum. et he tres persone unus deus. pat̾
et filius et sp̃e sanctus. Dictus est ergo pater. qr
de sua substancia filiũ genuit. et erat in hoc si¬
iilitudo: sed ne putaretur prior pater filio. sic̃
semꝑ in hominib est. et nũquã alter esse potest
nisi pater filium antecedat. ꝓpterea potẽs dictus

Expanded text:
et Deus unus, gignens et genitus, quia deitas una et Deus unus, gignens et genitus, quia deitas una gignentis et geniti. Propterea unum inventi sunt in illo quod Deus erant; quia unum erant totum quod erant; sed non unus in uno, quia Pater erat qui a nullo erat; et Filius qui a Patre erat; et Spiritus sanctus, qui ab utroque erat, qui Filius non erat; quoniam ab utroque erat et aequaliter erat, et dictae sunt tres personae tria haec; quia unumquodque trium totum hoc erat; et persona erat; nec tamen una persona, quia unum hoc totum; sed tres personae, quia tria in hoc uno, et hoc unum totum; et haec tria tres personae, et hoc unum unus Deus; et haec tria hoc unum, et tres personae unus Deus: Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Dictus est ergo Pater quia de sua substantia Filium genuit, et erat in hoc similitudo. Sed ne putaretur prior Pater Filio sicut semper in hominibus est; et nunquam aliter esse potest nisi Pater Filium antecedat; propterea potens dictus
Abbreviated transcription (Latin):
in natura una et substancia una. Sed̃ caluit conscien
cia scripture humane ne erraret in deo suo. similia
hominib que non erant in ipso arbitrans: qm̃ ab
hominib sũpta erant uocabula quedam. non ad
omnẽ similitudinẽ: sedd ad significanda que dei erãt
supra homines. Et erat aliquid simile ibi. ne mutacio
aliena esset: sed non totum. ne idem crederetur qd
in tantum differebat. Et dictus est in deitate pater:
qm̃ ibi erat a quo erat. qui de sua substancia erat.
Sicut qui gignit de sua substancia gignit. et non
est qui gignit ipse quem gignit. sed alter ab al¬
tero: et non est altera natura gignentis et geniti.
Et erat in hoc similitudo inter diuina et huma¬
na: et ꝑpterea ex hoc dictus est pater et filius. qr
genuit ille. et iste genitus est. et non est qui ge¬
nuit pater ille qui genitus est filius: et tam̃ qr
natura una est gignentis et geniti. et substancia
una. non aliud est gignens a genito: qr deus est.

Expanded text:
in natura una, et substantia una. Sed cavit Scriptura in natura una, et substantia una. Sed cavit Scriptura conscientiae humanae ne erraret in Deo suo similia hominibus quae non erant in ipso arbitrans, quoniam ab omnibus sumpta erant vocabula quaedam, non ad omnem similitudinem sed ad significanda quae Dei erant supra homines; et erat aliquid simile ibi ne imitatio aliena esset, sed non totum, ne idem crederetur quod in tantum differebat; et dictus in deitate Pater, quoniam ibi erat a quo erat qui de sua substantia erat. Sicut qui gignit de sua substantia gignit, et non est qui gignit ipse quem gignit, sed alter ab altero. Et non altera natura gignentis et geniti. Et erat in hoc similitudo inter divina et humana; et propterea ex hoc dictus est Pater et Filius, quia genuit ille, et iste genitus est. Et non est qui genuit Pater, iste qui genitus est Filius; et tamen quia natura una est gignentis et geniti; et substantia una non alius est gignens a genito, quia Deus est;
Abbreviated transcription (Latin):
It ut iam dicimus. attribuitur patri po¬
tencia. et filio sapiencia. et spiritui sancto
bonitas et discernunt᷑ que cõmunia sũt:
in quibus non dicitur quidem qd̾ non est. tamen
quod est tacetur. ne credatur quod ñ ẽ. Dicitur
enim pater potens. et est pater potens. sed non
solus pata : quia potens est pater et filius. et
sp̃e sanctus. Et non tres potentes sed unus potẽs:
quia potencia una in natura una. et substancia
una. Et est filius sapiens sed non solus: qr sapi¬
ens est pater et filius et sp̃c sanctus: et non tres
sapientes. sed unus sapiens: quia sapiencia una in
natura una. et substancia una. Et dicitur spiritꝰ
sanctus benignus et bonus: et est quidem be¬
niguus et bonus sp̃c sanctus. sed non solus sp̃c
benignus et bonus est: sed bonus est et benignꝰ
pater et filius et sp̃e sanctus. Non tres tamen be¬
nigni et tres bomi. sedd unus benignus et unus
bomis: quia benignitas una et bõnitas una.

Expanded text:
itui sancto. Attribuitur Patri potentia, et Filio sapientia, et Spiritui sancto bonitas sive benignitas. Et discernuntur quae communia sunt. In quibus non dicitur quidem quod non est; tamen quod est tacetur, ne credatur quod non est. Dicitur enim Pater potens: et est Pater potens; et non solus Pater, quia potens est Pater et Filius et Spiritus sanctus; et non tres potentes, sed unus potens. Quia potentia una in natura una, et substantia una. Et est Filius sapiens, sed non solus, quia sapiens est Pater, et Filius, et Spiritus sanctus; et non tres sapientes, sed unus sapiens. Quia sapientia una in natura una et substantia una. Et dicitur Spiritus sanctus benignus et bonus; et est quidem benignus et bonus Spiritus sanctos; sed non solus Spiritus benignus et bonus est, sed bonus est et benignus Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Nec tamen tres benigni et tres boni, sed unus benignus et unus bonus; quia benignitas una, et bonitas una
Abbreviated transcription (Latin):
et occultũ et uisibile uerbum fuit cordis ens. Et
spiencia erat hoc uerbum et inuisibile. donec ma¬
nfestatum est per uerbum extrinsecũ quod iisibile
tacetum est: quod erat opus enus: sicut per uerbũ
oris manifestatũ est uerbum cordis. Sic loquitur
omnis natura auctorem fuũ: et indicat quod fac¬
tum est opificem intelligendi sensum habentibus:¬

Expanded text:
et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejus; et et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejus; et sapientia erat hoc verbum et invisibile, donec manifestatum est per verbum extrinsecum quod visibile factum est, quod erat opus ejus. Sicut per verbum oris manifestatum est verbum cordis; sic loquitur omnis natura ad auctorem suum, et indicat quod factum est opificem intelligendi sensum habentibus
Abbreviated transcription (Latin):
consideracionis bone a deo exemplaria uera. Ds
enim qui in se uideri non potuit. in opere suo mani¬
festatus est: et uidit ricio humana non inse quod
uisibilis fuit. sed in similitudine sua: qm̃ ad hoc fac¬
Hnunis non uidetur nisi ab ipso homine. donec exe¬
at et manifestetur per uerbum: ita sapiencia dei in¬
uisibilis fuit. et non potuit egnosci nisi ab ipso so¬
lo cuius erat: donec manifestata per opus suum.
Et erat ipsa sapiencia uerbum. sed quasi uerbum
intrinsecũ et absconditũ: quod omino sciri ñ pos¬
set. nisi per uerbũ extrinsecũ manifestaret᷑: quẽad¬
modum et cogitacio hominis quasi intrinsecũ uer¬
bum illius est quod latet et bsceiditũ est: donee
reueletur per prolacionẽ oris. E est ipso prolacio
uocis. uerbum similiter ut uerbũ est
cogita¬
cio cordis: sed uerbũ quod mai ifestũ
est
prodit et reuelat uerbũ qd est occul¬
tum. Sic et in deo uerbũ intrinsecum.

Expanded text:
considerationis bonae a Deo exemplaria vera. Deus considerationis bonae a Deo exemplaria vera. Deus enim qui in se videri non potuit, in suo opere manifestatus est; et vidit eum ratio humana non in se; quia invisibilis fuit; sed in similitudine sua quoniam ad hoc fachominis non videtur nisi ab ipso homine donec exeat et manifestetur per verbum, ita sapientia Dei invisibilis fuit et non potuit cognosci nisi ab ipso solo cujus erat, donec manifestata est per opus suum. Et erat ipsa sapientia verbum. Sed quasi verbum intrinsecum et absconditum quod omnino sciri non posset nisi per verbum extrinsecum manifestaretur; quemadmodum cogitatio hominis quasi intrinsecum verbum illius est quod latet et absconditum est donec reveletur per prolationem oris; et est ipsa prolatio vocis verbum similiter ut verbum est cogitatio cordis. Sed verbum quod manifestum est prodit et revelat verbum quod occultum est. Sic et in Deo verbum intrinsecum
Abbreviated transcription (Latin):
alibi non inuenitur. Itaq corpus locale est. qm̃ lo
sentiam nature et operacionis concluditur. localis
et ipse iure nominatur. Sp̃c autem increatus. qm̃
omni loco presens est. nec tamen ullo in loco con¬
cludi aut circum scribi potest. ueraciter in omi loce
one appellatur. Non ignoro tamen quosdam ab
omni sp̃u locum uniuersaliter mouere uoluisse:
qm̃ scd̾m dimensionẽ solum et circũscriptionem
corporalem locum constare probauerunt. Sed
horum ut supradicimꝰ consideracio: nimis a com¬
muni estimatione et possibilitate recessit. Magis
autem ea ponenda sunt in usum loquendi. que
se sponte accõmodent: et nichil a latere ingerãt
unc diximus quomodo racio uera ꝓbat
qm̃ deus unus est: et que ad unitatẽ dei¬
tatis uera esse considerat. Deinde etiam ar¬
guit et cõmendat. qm̃ non solum unus. sed ⁊⁊ trinꝰ
est deus. et huius habet quoq inuestigationis et

Expanded text:
alibi non invenitur. Itaque corpus locale est, quoniam locoalibi non invenitur. Itaque corpus locale est, quoniam locosentiam naturae et operationis concluditur, localis et ipse jure nominatur Spiritus autem increatus, quoniam omni loco praesens est, nec tamen ullo in loco concludi aut circumscribi potest, veraciter in omni locolla appellatur. Non ignoro tamen quosdam ab omni spiritu locum universaliter removere voluisse; quoniam secundum dimensionem solum et circumscriptionem corporalem locum constare probaverunt. Sed horum, ut supra diximus, consideratio nimis a communi existimatione et possibilitate recessit. Magis autem ea ponenda in usum loquendi quae se sponte accommodant; et nihil a latere ingerant unc diximus quomodo ratio vera probat quod Deus unus est, et quae ad unitatem deitatis spectant vera esse considerat. Deinde etiam arguit et commendat quod non solum unus, sed et trinus est Deus. Et habet hujus quoque investigationis et
Abbreviated transcription (Latin):
tamen loco comprehendit ullo: qm̃ omĩno incircũ¬
scriptibilis est. Est ergo ubi est totum que ꝯtinet
totum et penetrat totum: nec sine ea esse potest
aliquid ex omnib que facta sunt ab ea: que nec
pro sui simplicitate diuidi. nec pro sui puritate
maculari: nec pro sui ĩmensitate ullomodo com
ane de spiritu creato hoc ꝯmodius dic¬
Itu. et ad intelligendũ hoc accõmodacius
esse fatemur. ut non solum in illo esse.
Localem uero: qm̃ cum sit alicubi. non ubiq in¬
uenitur. Omne enim qd definitum est. scd̾m aliqͥo
locale est: qm̃ in eo ipso quod finem et terminũ habet.
locum habet: et determinat locũ. sicut determinatũ est
in loco. Sed corpus quod dimensionẽ habet loco circũ¬
scribitur: qm̃ ei scd̾m locum. principiũ et medium.
sed definicione sola terminatur. circũ scriptionem
quidem non recipit loci. et tamen loco quodammn
concluditur: qm̃ cum hic alicubi presens fit. totus

Expanded text:
tamen loco comprehenditur ullo, quoniam omnino incircumtamen loco comprehenditur ullo, quoniam omnino incircumscriptibilis est. Est ergo ubi est totum quae continet totum et penetrat totum; nec sine ea esse potest aliquid ex omnibus quae facta sunt ab ea, quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui immensitate ullo modo comane de spiritu creato hoc commodius dictu et ad intelligentiam hoc accommodatius esse fatemur, ut non solum in loco esse, localem vero quoniam cum sit alicubi non ubique invenitur. Omne enim quod definitum est, secundum aliquid locale est; quoniam in eo ipso quod finem et terminum habet locum habet, et determinat locum sicut determinatum est in loco. Sed corpus dimensionem habens loco circumscribitur; quoniam ei secundum locum principium medium sed definitione sola terminatur circumscriptionem quidem non recipit loci; et tamen loco quodammodo concluditur, quoniam cum hic alicubi praesens sit totus,