comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it. Tradunt namque sisci tot dierũ
spatio. formam humani corporis
inutero matris ꝑfici: Susceptũ nãq
semen primi᷑ sex a conceptione dieb
lactis hab& similitudinem. nouẽ
sequentib uertitur insanguiNem.
reliquis duodecim co agulatur . & in
carneam soliditatem redigitur.
Aliis uero decem & octo formatur.
usque adꝑfecta membrorũ liniam̃ta.
hinciam usque ad tempus editionis
magni tudine semper augetur
& octo insumma collecti xlu ꝑfici
quod discretum permembra corpus
absque errore repperies perquod
uide lic& tot dies inȩdificatione
corporis dñi. qut̃ annos infabrica¬
templi legimus numerantur
P ossumus quoque hunc ipsũ numerũ
innomine adam supputato ipsarũ
licterarũ numcro inucnire : Cuiu
nomen ex principalib: quattuor
climatum mundi lit teris a pud ģrt¬
cos constat. perquod in nuit ipsum
primum parentem nr̃m deparadyso
eicctum . & in totũ orbem fuisse disse¬
minatum. Nomina quippe quat tuor

Expanded text:
it. Tradunt namque physici, tot dierum it. Tradunt namque physici, tot dierum spatio formam humani corporis in utero matris perfici. Susceptum namque semen primis sex a conceptione diebus, lactis similitudinem habet, novem sequentibus vertitur in sanguinem, reliquis duodecim coagulatur, et in carneam soliditatem redigitur, aliis vero decem et octo formatur usque ad perfecta membrorum lineamenta, hinc jam usque ad tempus editionis magnitudine semper augetur. et octo in summa collecti, quadraginquo discretum per membra corpus aginta sex absque errore reperies. Per quod videlicet tot dies in aedificatione corporis Domini, quot annos in fabrica legimus, numerantur. Possumus quoque ipsum hunc numerum in nomine Adam, supputato ipsarum litterarum numero, invenire, cujus nomen ex principalibus quatuor climatum mundi litteris apud Graecos constat. Per quod innuitur, ipsum primum parentem nostrum de paradiso ejectum, et in totum orbem fuisse disseminatum. Nomina quippe quatuor mundi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ipsum uerum dĩ templũ. in quo
nulla prorsus peccati macula esse pote¬
rat. soluere per mortem quȩ rebat᷑
& sex annis aedificatum est. & tu trib
Quod enim ipse dña desui corporis
templo dixerat. hoc isti demateriali
templo dictum putabanter: uerum
eius indicant aedificationem
Primo namque templum ipsum
asalomone in maxima regni pace
decentissimo opere. septem annorũ
spatio ꝑfectum .ẽ. hoc destructum
post ea achaldeis. rursum post septua¬
ginta annos iubente rege persarum
relaxata populi captiuitate a filiis
transmigrationis sub zorobabel &ihũ
principibus reaedificari coeptum ẽ.
In quo opere sic mpeditisunt in¬
pugnan tibus sẽ uicinis gentibus. ut
una manu gladium tenerent. altera
lapidem inparietis structura pone¬
rent. atq ita factum est. ut per qua¬
draginta & sex annos inchoata tẽpli
fabrica uix potuerit impleri. Hic
aut̃ annorum numerus. perfectioni
dominici corporis aptissime congru¬

Expanded text:
qui ipsum verum Dei templum, in quo qui ipsum verum Dei templum, in quo nulla prorsus peccati macula esse poterat, solvere per mortem quaerebant. t sex annis aedificatum est hoc templum, Quod enim ipse de sui corporis templo dixerat, hoc isti de materiali templo dictum putabant. Verum qu indicant aedificationem. Primum namque templum a Salomone, in maxima regni pace, decentissimo opere, septem annorum spatio perfectum est. Hoc destructum postea a Chaldaeis, rursum post septuaginta annos jubente rege Persarum, relaxata populi captivitate, a filiis transmigrationis sub Zorobabel et Jesu principibus reaedificari coeptum est. In quo opere sic impediti sunt impugnantibus se vicinis gentibus, ut una manu gladium tenerent, altera lapidem in parietis structuram ponerent. Atque ita factum est, ut per quadraginta sex annos inchoata templi fabrica, vix potuerit impleri. Hic autem annorum numerus, perfectioni Dominici corporis aptissime congru
Abbreviated transcription (Latin):
uel etiam cuminipsa domo orationis
ubi corporis xp̃i sacro scã mẏsteria con¬
secrantur. ubi angelorum & ipsius dĩ
presentia augustius esse non dubitatur.
nequid in honestum aut indecens agatur.
quia hacc facis: Respondit eis iħs.¬
S oluite templumhoc. & intrib: dieb
excitabo illud Dequo templo hoc dixe¬
rit. ostendit euuangelista cũ subdit
Hoc aũt dicebat. detemplo cor poris sui:
Templum dignissime scm̃ corpus suum
dicit sacrarium diuinitatis. quia ut
apłs dicit. in ipso habitat om̃is plenitu¬
do diuinitatis corporaliter. & suNt
in illo om̃s thesauri sapientiae & scien¬
tiae absconditi: Hoc templum soluen¬
dum erat in passione. excitandum citis¬
sima diei tertii resurrectione. Non
destruam. sed honesto uerbo uos in¬
quit soluite. Neque enim conuenit
ut nos ipsi nobis manus inferamus.
Vos ergo ait soluite. quia ab illis im¬
& crucifigendus. Merito igitur
de templo illo typico eiecti fuerant.

Expanded text:
Vel etiam in ipsa domo orationis, Vel etiam in ipsa domo orationis, ubi corporis Christi sacrosancta consecrantur mysteria, ubi angelorum et ipsius Dei praesentia esse non dubitatur, ne quid inhonestum aut indecens agatur, quia haec facis? Respondit illis Jesus: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. De quo templo hoc dixerit ostendit evangelista cum subdit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Templum dignissimum, sanctum corpus suum dicit, sacrarium divinitatis, quia, ut Apostolus ait, In ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et sunt in illo omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Hoc templum solvendum erat in passione, excitandum citissima diei tertii resurrectione. Non ne destruam, sed honesto verbo, Vos, inquit, solvite. Neque enim convenit, ut nosipsi nobis manus inferamus. Vos ergo ait solvite, quia ab illis  crucifigendus erat. Merito igitur de templo illo typico ejecti fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
quodhic utraque dñi saluatoris natu¬
ra nobis commendatur. humana qͥdem
quia sicut homo ad cȩlebrandam
paschȩ sollempnitatem cumceteris
ascendic diuina uero scđm quam his
hegotiationis. Aperte namque filiũ
sc̃ di ostendit. quitemplum dĩ sui patris
domum appellat: Recordati uero sunt¬
discipuli eius quia scriptumest. zelus
domus tuȩ comeditme.Telus hoc loco
in bonam partem accipitur Est enim
rclus feruor quidam. quomens reiecto
humano timore prodefensione ueri¬
tatis accenditur Telo ergo di patris
saluator impios negotiatores. eiecit
detemplo Sed & nos inquantum pos¬
sumus ⁊elemus domum dĩ. & nequid
prauum in ea gerat᷑ studiosȩ curemus
Quod tunc recte agimus. si fratrem
qui templum dĩ esse debuerat uidemus
uel superbia tumidum. uel luxuria ener¬
uatum. uel ebriȩtati deditum. seu cui¬
lib& uitio substratum. & in quantum
uires suppetunt corrigere. & ad emen¬
datioris uitae ordinem reducere satagimꝰ.

Expanded text:
quod hic utraque Domini salvatoris natuquod hic utraque Domini salvatoris natura nobis commendatur. Humana quidem, quia sicut homo ad celebrandam Paschae solemnitatem cum caeteris ascendit. Divina vero, secundum quam his um negotiationis. Aperte namque se Filium Dei ostendit, qui templum Dei Patris sui domum appellat. Recordati vero discipuli sunt, quia scriptum est: Zelus domus tuae comedit me . Zelus in hoc loco, in partem bonam accipitur. Est enim zelus fervor quidam, quo mens, rejecto humano timore, pro defensione veritatis accenditur. Zelo ergo Dei Patris Salvator impios negotiatores ejecit de templo. Sed et nos quantum possumus, zelemus domum Dei, et ne quid pravum in ea geratur, studiose curemus: quod tunc recte agimus, si fratrem qui templum Dei esse debuerat, videamus vel superbia tumidum, vel luxuria enervatum, vel ebrietati deditum, seu cuiquam vitio substratum, et in quantum vires suppetunt, corrigere, et ad emendatioris vitae ordinem reducere satagimus.
Abbreviated transcription (Latin):
simul & boues ceteraq uenalia. qua
talium doctrina pariter cũ sus aucto¬
rib reꝓbanda est. & ad omo dĩ pellenda
Num mulariorum quoq: effunditur ars¬
& mensȩ subuertuntur. quia dãpnatis
infine mundi rẽprobis. etiam illarum
rerum quae dilexerunt auferetur figu¬
ra uxta quod iohannes dicit. mundus
transit & concupiscentia eius. Ethis
qui columbas uendebant dixit: Aufere
ista hinc. & nolite facere domum patris
mei domum negotiationis. Uenditionẽ
columbarum in templo fieri ꝓhib&.
quia gratia sp̃s scĩ non ad premium
linda est. sed gratis accipi. & gratis
uero dĩ faciunt donum negotiationis
qui sacros ordines dando uel accipien¬
do premium. uel amanu. uel abore
sequirunt. & ministerium quod per¬
ceperunt non simplici intentione:
sed prohumana retributione meccła
peragunt. nec student ut ds̃ inhis quȩ
gunt glorificetur sed ut ipsi potius
sudentur. & remuncrentur. Sed &
hoc non neglegenter pretereundum.

Expanded text:
et oves, caeteraque venalia, quia et oves, caeteraque venalia, quia talium doctrina pariter cum suis auctoribus reprobanda est, et a domo Dei depellenda. Nummulariorum quoque aes effunditur, et mensae subvertuntur, quia damnatis in fine mundi reprobis, etiam illarum rerum quas dilexerunt auferentur figurae, juxta quod Joannes dicit: Mundus transit, et concupiscentia ejus . Et his qui columbas vendebant, dixit: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. Venditionem columbarum in templo fieri prohibuit, quia gratia Spiritus sancti non ad praemium danda est, sed gratis accepta, et gratis vero Dei faciunt domum negotiationis, qui sacros ordines dando vel accipiendo praemium vel a manu vel ab ore requirunt, et ministerium quod perceperunt, non simplici intentione, sed pro humana retributione in Ecclesia peragunt; nec student ut Deus in his quae agunt glorificetur, sed ut ipsi potius laudentur et remunerentur. Sed et hoc non negligenter praetereundum est,
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina caelestis accipitur.: Boues
igitur uendunt. qui uerbum euuangłu
non ꝓ auditorum utilitate nec causa
amoris xp̃i. sed intuitu temporalis¬
lucri audientib impendunt. oues
simplicia & mansueta animalia uesti¬
endis hominib: sua uellera prestant.
Et quidperoues. nisi opera simplicitatis
& innocentiae signantur : Uendunt
ergo oues. quigratia humanȩ laudis
opera agunt pietatis: dequalib: dicitur
receperunt mertedem suam: Quid
⁊uero percolumbam quae felle car&.
huius uolucris super baptizatum dñm
ostensus est: Columbas igitur uendur
qui sps scĩ donum permpositionẽ manꝰ
uel ad premium. uel aduulgi fauorem
tribuunt. quisacros ordines non pro
uitȩ merito. sed pro gratia largiunt᷑
gello deresticulis eiecit de templo: Quid
ꝑfuniculum. nisi crementa intelle
aliquis prioribus peccatis grauiora
accumulat. quasi funiculum quo fla¬
gelletur paulatim augendo ꝓlongat
Eiecit ergo hos dñs. eiecit cumeis oues

Expanded text:
doctrina coelestis accipitur? Boves doctrina coelestis accipitur? Boves ergo vendunt, qui verbum Evangelii non pro auditorum utilitate, nec causa amoris Christi, sed intuitu lucri temporalis auditoribus impendunt. Oves, simplicia et mansueta animalia, vestiendis hominibus sua vellera praestant. Et quid per oves, nisi opera simplicitatis et innocentiae signantur? Vendunt ergo oves, qui gratia humanae laudis opera agunt pietatis. De quibus dicitur: Receperunt mercedem suam . Quid vero per columbas, quae felle carent columbae super baptizatum Dominum ostensus est? Columbas igitur vendunt, qui Spiritus sancti donum per impositionem manus vel ad praemium vel ad vulgi favorem tribuunt, qui sacros ordines non pro vitae merito, sed pro gratia largiunturgello de resticulis ejecit de templo. Quid per funiculum, nisi crementa intelligaliquis prioribus peccatis graviora accumulat, quasi funiculum quo flagelletur, paulatim agendo prolongat. Ejecit ergo hos Dominus, ejecit cum eis boves
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsumptione redarguere ausus fue¬
rit. odiis eum & maledictis ꝑ secunt᷑.
nec diuinum ex hoc iudicium refor¬
midant. cuius templum nefario ausu¬
ꝓfanant. hoc sane quod tunc corpo¬
raliter gestum est in templo. cotidie
geri in eccła nullus quirecte sapit
ignorat. Cotidie namque dñs scam
spiritaliter intrat eccłam. ȩqualiter
tendit. Cauendum ergo & ualde
pauendum est. nein prouisus ueniens
peruersum in nobis aliquid unde merito
flagellari & de ȩccła eici debeamus in¬
ueniat. Maxime uero hoc obseruare
debemus. ut inea quae specialiter
domus eius uocatur. nequid ibi inep¬
tum geramus. nedicatur denobis quoq
quodper proph&am dñsdixit. dilectꝰ
m̃s indomo mea fecit scelera multa.
Nec obliuiscatur nos ipsos templũ esse¬
dĩ. ideoq ab omni inmunditia & ini¬
quitate conscientiam nr̃am inmunẽ
custodiamus illud cum tremore recolen
terram exarant & suscipiendis seminib
prȩparant. Quidergo perboues. nisi

Expanded text:
praesumptione redarguere ausus fuepraesumptione redarguere ausus fuerit, odiis eum et maledictis persequuntur, nec divinum ex hoc judicium formidant, cujus templum ausu nefario profanant. Hoc sane, quod tunc corporaliter gestum est in templo, quotidie geri in ecclesia nullus qui recte sapit ignorat. Quotidie namque Dominus sanctam spiritualiter intrat ecclesiam, et qualiter tendit. Cavendum ergo et valde pavendum est, ne improvisus veniens, perversum in nobis aliquid, unde merito flagellari, et de ecclesia ejici debeamus, inveniat. Maxime vero hoc observare debemus in ea quae spiritualiter domus Dei vocatur, ne quid ibi ineptum geramus, ne dicatur de nobis quod per prophetam Dominus dixit: Dilectus meus in domo mea fecit scelera multa . Nec obliviscamur nosipsos templum Dei esse, ideoque ab omni immunditia et iniquitate conscientiam nostram immunem custodiamus, illud cum tremore recolentterram exarant, et suscipiendis seminibus praeparant. Quid ergo per boves, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
batur: Oues ergo & boues. & columbȩ
adhoc ibi emebantur. ut sacrificio
dñi offerrentur. Nummularii uero
adhoc ibi residebant. ut interempto¬
res uenditoresq hostiarum. prõpta
fier& pęcuniȩ taxatio. Ergo quodã¬
modo honesta & licita erat ista ne¬
gotiatio. quia adhoc ut dictum est.
emebantur hostiȩ. ut dõ offerrentur
Quid ergo putamus fecisset dñs. sĩ
in ueniss& eos rixis dissidentes. aut
fabulis otiosis. aut turpibus & obscenis
colloquiis uacantes. aut quolib& alio
scelere repperiss& occupatos. si ita
festinauit qui ea negotiabantur iN
templo quae dõ offerre uolebant:
Haec contra illos dicimus. qui eccłam
ingressi. non sicut in domo dĩ cum
metu & reuerentia ibi consistunt.
sed lasciientibus obtutib uagi in ani¬
bus fabulis occupantur. ca chinno
soluuntur. spretaq intentione
orandi. peccata proquib ueniam exo¬
rare debuerant augent. quod quȩ est¬
grauius. si quis cos ꝓhuiusmodi stulta

Expanded text:
batur. Oves ergo et boves et columbae batur. Oves ergo et boves et columbae ad hoc ibi emebantur, ut in sacrificio Domini offerrentur. Nummularii vero ad hoc ibi residebant, ut inter emptores venditoresque hostiarum fieret prompta pecuniae taxatio. Ergo quodammodo honesta erat et licita negotiatio ista, quia ad hoc ut dictum est emebantur hostiae, ut Deo offerrentur. Quid ergo putamus fecisset Dominus, si invenisset eos rixis dissidentes, aut fabulosis, otiosis aut turpibus et obscenis colloquiis vacantes, aut quolibet alio scelere occupatos, si ita evit, qui ea negotiabantur in templo, quae Domino offerre volebant? Haec contra illos dicimus, qui ecclesiam ingressi, non sicut in domo Dei cum metu et reverentia ibi consistunt, sed lascivientibus obtutibus vagi, inanibus fabulis occupantur, cachinno solvuntur, spretaque intentione orandi, peccata pro quibus exorare debuerant, augent. Quodque gravius est, si quis eos pro hujusmodi stulta
Abbreviated transcription (Latin):
cationis quiest tertius ante passionem.
& tertio imminente iam hora ipsius
passionis: his per ex cessum necessario
premissis. ad &xponendam perordinẽ
te pascha hicrosolẏmam ascendit. nobis
ꝓfecto exemplum dedit. quanta cura
& studio diuinis subdi debeamus imꝑus
Si cnim ille quierat dĩ filius in infirmi¬
tate nr̃ae carnis apparens. decreta
legis asẽ data implebat. sollempnita¬
tes legitimas cum ceteris hominibus
frequentando : quid nobis quiser ui sum
agendum ẽ. quanto studio & hae &
aliȩ festiuitates. & bonis operibus sunt
praeueniendȩ & digna reuerentia cũ
uener int celebrande ͦ Et inuenit
intemplo uendentes boues. & oues.
& columbas & num mularios sedentes.
Etcum feciss& quasi flagellum de
resticulis. om̃s eiecit detemplo: Oues:
quoque & boues & nummulariorum
effudit ȩs. & mensas sub uertit: Nonẽ.
putandum quod haec uenalia in ipso
tempͥore fierent. sed potius inportici¬
bus quibus ipsum templum cinge¬

Expanded text:
cationis, qui est tertius ante passionem, cationis, qui est tertius ante passionem, et secundo imminente jam hora ipsius passionis. His per excessum necessario praemissis, ad exponendam per ordinemte Pascha Hierosolymam ascendit, nobis profecto exemplum dedit, quanta cura et studio divinis subdi debeamus imperiis. Si enim ille qui erat Dei Filius, in infirmitate nostrae carnis apparens, decreta legis a se data implebat, solemnitates legitimas cum caeteris hominibus frequentando, quid nobis, qui servi sumus, agendum est? Quanto studio et hae et aliae festivitates bonis operibus sunt praeveniendae, et digna reverentia cum venerint celebrandae? Et invenit in templo vendentes oves, et boves, et columbas, et nummularios sedentes. Et cum feejecit de templo, oves quoque et boves, et nummulariorum effudit aes, et mensas subvertit. Non est putandum quod haec venalia in ipso templo fierent, sed potius in porticibus, quibus ipsum templum cinge
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes quia ultimus
omnium euuangelistarum suum scrip¬
sit euuangelium. idcirco plenius ac
profundius ca quae a trib cuuangelistis
omissa fuerant describere curauit
Illi aut̃ ea tantum scripscrunt. quae
adño duob annis ante passionẽ cius
gestasunt. incipientes atempore quo
iohannes baptista missus est in carcerẽ
Ergo diligentissime scĩ euuangelii
narratione considerata. repperimus
bis dñm saluatorem. ad paschalẽ sollẽp¬
nitatẽ caelebrandam hierosoly mam
uenisse: st̃mel primo anno prȩdicatio¬
nis suae quod iohannes scribit. & iterũ
ipso quo passurus erat anno. quando
quinque dies ante pascha sedens asino.
hiero solymam intrauit utraque tam̃
uice auaritiam scribarum sacerdotũq
impietatem de testatus. quam intẽplo
&ercebant. eoscumom̃ib qui negotia
in ibi &ercebant eiecit. Qua derc
patet non esse hanc ipsam lectionẽ
quae apud matheum & lũcam legit᷑.
qñm bis idem miraculum inpascha
gestum est Primo scilic& anno prȩdi¬

Expanded text:
oannes, qui ultimus omnium evangelistarum suum scripsit evangelium, idcirco plenius ac profundius ea quae a tribus evangelistis omissa fuerant, describere curavit. Illi enim ea tantum scripserunt, quae a Domino duobus annis ante passionem ejus gesta sunt, incipientes a tempore quo Joannes Baptista missus est in carcerem. Ergo diligentissime Evangelii narratione considerata, reperimus bis Dominum salvatorem ad paschalem solemnitatem celebrandam Hierosolymam venisse. Semel primo anno suae praedicationis, quod Joannes scribit, et iterum ipso quo passurus erat anno, quando quinto die ante Pascha asino sedens, Hierosolymam intravit. Utraque tamen vice avaritiam Scribarum, Sacerdotumque impietatem detestans, quam in templo exercebant, eos cum omnibus qui negotia ibidem habebant, ejecit. Qua de re patet, non hanc esse ipsam lectionem quae apud Matthaeum et Lucam legitur, quoniam bis idem miraculum in Pascha gestum est. Primo scilicet anno praedi
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc cognoui quia amas dñm:
magis quamfilium: Immo magis
amas filium quia diligis dñm: quia
dum non pepercisti filio propter
dm̃. cundẽ tecũ constituisti dño
gloriosum: Quare te benȩdictio¬
nibus cumulem: & infinitam filioꝵ
multitudinem. exeo tibi ꝓuenire
Iconfirmem: Statim ꝓcuratur aries:
quipro isaac scĩssimo mereretur
occidi: Nec enim fas crat ut isa ac
quitypum xp̃i portabat. apatre hoc
intempore mactaretur: quia ꝑfecta
sacrificii hostia. xp̃odnõ seruabatur:
Procuratur inquam aries. quipro isaac
mereretur occidi: ut & promissum pa¬
tris dehostia compleretur: & perfecto
sacrificio. patri isa ac in colomis red¬
derctur: Tunc uterque laetus demon¬
te descendit: Pater quod sacrificii
uotum filio saluo perffcerit. filius
quodiussa patris libenter optass&:
Gaudet depatre filius. defilio pat̃:
gaudent ꝓpinqui: familia cuncta
lactatur gaudent inquã qđ & opus
tantum ꝑfectum sit: & quod patrẽ

Expanded text:
Nunc cognovi quia amas Dominum Nunc cognovi quia amas Dominum magis quam filium, imo magis amas filium, quia diligis Dominum: quia dum non pepercisti filio tuo propter Deum, eumdem tecum constituisti Domino gloriosum. Quare te benedictionibus cumulabo, et infinitam filiorum multitudinem ex eo tibi provenire confirmabo. Statim procuratur aries, qui pro Isaac sanctissimo mereretur occidi. Nec enim fas erat ut Isaac, qui typum Christi portabat, a patre hoc in tempore mactaretur, quia perfecta sacrificii hostia Christo Domino servabatur. Procurabatur, inquam, aries, qui pro Isaac mereretur occidi, ut et promissum patris de hostia compleretur, et perfecto sacrificio, patri Isaac incolumis redderetur. Tunc uterque laetus de monte descendit: pater, quod sacrificii votum salvo filio perfecerit; filius, quod jussa patris libenter optasset. Gaudet de patre filius, de filio pater. Gaudent propinqui, familia cuncta laetatur: gaudent, inquam, quod et opus tantum perfectum sit, et quod patrem
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat immolari: Non est enĩ hoc
parricidium: non est crudelitatis ad¬
missum. quia uotum est: Nec tibi fili
agenitore morsmiseranda infertur:
sed utrisque nobis salubriter ꝓuidet᷑:
Tanto eris acceptabilis hostia: qͥuanto
libenter gloriosȩ mortis exceperis bene¬
ficia: Quodiussus es pater perfice
inquit: quod disponis instantera dim¬
ple: Ego enim necrennuo. necrecu¬
so: quod uolueris uolo: Quod optas
exopto : quod desideras xipse desi¬
dero: Denique eo padto istamor tem
&xcipio: quo te cam mihi inferre uelle
cognosco: Haec & si uterque non dixit.
tamen cuncta ista inactu ostendit:
Mox pater ex tensa manu gladium
sumit: dexterã erigit iugulare filiũ
sacrificium ꝑficere. iussa dnĩ uoluit
dcuotus implere: Et pendenti iam
atque inminenti mucrone: parce
inquit dñs parce fidem tuã quȩ siui.
non filium ut iugulares optaui: N ec
amabile pignus tibi subtrahere. sed
deuotionẽ tuã uolui per temptare :

Expanded text:
desiderat immolari. Non est enim hoc desiderat immolari. Non est enim hoc parricidium, non est crudelitatis admissum, quia votum est. Nec tibi, fili, a genitore mors miseranda infertur, sed utrisque nobis salubriter providetur. Tanto eris acceptabilis hostia, quanto libenter gloriosae mortis acceperis beneficia. Quod jussus pater es, perfice, inquit; quod disponis, constanter instanter adimple. Ego enim nec renuo, nec recuso, quod volueris volo, quod optas exopto, quod desideras et ipse desidero. Denique eo voto istam mortem excipio, quo te eam mihi inferre velle cognosco. Haec etsi uterque non dixit, tamen cuncta ista in actu ostendit. Mox pater extensa manu gladium sumit, dexteram erigit, jugulare filium, sacrificium perficere, jussum Domini voluit devotus implere: et pendenti jam atque imminenti mucrone, Parce, inquit Dominus, parce; fidem tuam quaesivi, non filium ut jugulares optavi: nec amabile pignus tibi subtrahere, sed devotionem tuam volui pertentare.
Abbreviated transcription (Latin):
abraham fretus. sternit asinam sibi. ad
sacrificium ligna concidit: pueros
secum adducit: Cumque ad ciuitatẽ
uenissent. estote istic inquit ego &pi.¬
er iste ibimus soli:. Et cũ adorauerimꝰ
dñm: reuertemur aduos: Statim
pater cumfilio proficiscitur solus:
Adquem idem filius Pater inquit.
ligna uideo : cultrum & ignẽ conspicio.
hostiã quam immolaturus es quaero:
Desine inquit. desine istud quaerere
desine quaerere: qͥuod sibi dñs iam pro¬
uidit Magnum prȩsagium ꝓmitten¬
tis: magna innocentia inquirentis:
Isaachostia. dehostia patrẽ in terro¬
gat sacrificii effectus desiderat: ouis
abeo quȩ deerat quaeritur: ncipse
quilo quitur immoletur: Ast ubi ad
locum uentum est: uterq montem
ascendit: aram pater e&xtruxit. ligna
conposuit: filium conligauit: patere
me inquit fili. patere uotũ ꝑficere:
patere in quã ꝑte iussionẽ dñi adim¬
plere: Dsenim quite condidit expetit.
quidedit quaerit: quite creauit. te sibi

Expanded text:
Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad sacrificium ligna concidit, pueros secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, inquit, ego et puer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine istud quaerere, desine quaerere quod sibi Dominus jam praevidit. Magnum praesagium promittentis, magna innocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, per te jussionem Domini adimplere. Deus enim qui te condidit, expetit; qui dedit, quaerit; qui te creavit, te sibi
Abbreviated transcription (Latin):
orem filio eistere dñm: nec dulce¬
dinem aut affectus pignoris respici¬
ebat: qui iussionem ut ꝑficer& cogi¬
tabat: T otos enim affectus conuer¬
tit indm̃: cui se iam nouerat mancipa¬
tum: Denique illam fidem seruabat
insese cumfilium iuberetur offerri:
qua dñm promeruerat cum eum
Imereretur accipere: Ad est isa ac pa¬
tris quidem aetati dissimilis: sed fide
ac deuotione aequalis: Ad est in quã
isa ac quisiquid pater disponer&: ipse
fieri libenter optar&: Ita enĩ filius¬
t paruit patri. ut pater diuinȩ obtem¬
perat iussioni: ut de consensu filii
pater securus & ister&. & uoluntati
patris sese filius mancipar&: E rat
enim inutrisq unus animus parsen¬
sus . & similis circa dm̃ affectus. ut
generositatem patris infilium trans¬
fusam conspiceres : & in nocentiam
filii patri nonde esse uideres. ut
& paternȩ fidei particeps filius
&titiss&: & simplicitate filii patris
sublimitas redundar&: Qua securitate

Expanded text:
orem filio existere Dominum. Nec dulceorem filio existere Dominum. Nec dulcedinem aut affectus pignoris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos enim affectus convertit in Deum, cui jam se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in sese, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati patris sese filius manciparet. Erat enim in utrisque unus animus, par sensus, et similis circa Deum affectus, ut generositatem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patri non deesse videres, ut et paternae fidei particeps filius steret, et simplicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securitate
Abbreviated transcription (Latin):
quem & patris fides condierat: &
ꝓpria innocentia commendabat:
Fit & sara ex sterili mater fecunda
infilio. fecundior futura exipso redit
iuuentus in senem: marcens actas
reparatur iniuuenem: & manente
senectutis actate iuuenilia gerunt᷑
amatre: Denique blanditur. nutrit.
& lactat: & consequentia compl&
officia. quaciam forsitan obliuisce¬
retur.: sisuo tempore sarȩ parere
concederetur: T unc locutus est
dñs ad abraham dicens: accipe filiũ
tuum quem diligis isaac: & uade
inunum montium & offer mihi
illum sacrificium: Mox abraham
tam celeriter decernit iussis caelesti¬
bus. eẽ. parendum : quã fuerat diuim¬
tus imperatum: Uerebatur enĩ ne
uotum mora offender&: aut iussionẽ
tarditas impedir&: Denique prope¬
rat quod iussum est perficere. festi¬
nat quod praeceptum est adimplere
Fuit enim lactus cum eum acciper&
lȩtior cum cum immolandũ dñs postu¬
lar&: ostendit abraham carissimum
quidem sibi eẽ. filium. sed multo cari¬

Expanded text:
quem et patris fides condierat, et quem et patris fides condierat, et propria innocentia commendabat. Fit et Sara ex sterili mater fecunda in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus in senem, marcens aetas reparatur in juvenem, et manente senectutis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanditur, nutrit et lactat, et consequentia complet officia, quae jam forsitan oblivisceretur, si suo tempore Sarae parere concederetur. Tunc locutus est Dominus ad Abraham, dicens: Accipe filium tuum quem diligis, Isaac, et vade in unum montium, et offer mihi illum in sacrificium . Mox Abraham tam celeriter decernit jussis coelestibus esse parendum quam fuerat divinitus imperatum. Verebatur enim ne votum mora offenderet, aut jussionem tarditas impediret. Denique properat quod jussum est perficere, festinat quod praeceptum est adimplere. Fuit enim laetus cum eum acciperet, laetior cum eum immolandum Dominus postularet. Ostendit Abraham charissimum quidem sibi esse filium, sed multo chari
Abbreviated transcription (Latin):
Generare cnim filios senilis ac tas
non patitur : sed tua dñe iussione
completur: Steriles filios habere
non possunt. sed hoc posse tuȩ uir¬
tutes efficiunt: Natura quidẽ ne-¬
gat. sed potentia imperat: Actas
ꝓhib& sed tua potestas ostendit:
Inpossibile quidem istud uidetur
nobis nontibi: homini non tuae
dñe maiestati: Naturȩ non dõ ser¬
uis non dño: Vnde credo pater.
credo dnẽ istud te facturum es se
quod dicis. quia his uirtutibus cunc¬
tis gentibus innotescis: Tunc sara
concepit inuterũ & peperit filium:
patrem multarum gentium desti¬
natum: Nascitur isa ac ornamentũ
generis : parentum gła. propin¬
quorum lactitia. familiȩ decus.
hereditatis spes. fidei pretium. pro¬
missȩ sobolis testimonium : Incuius
natiuitate & dñs promissum reddi¬
dit : & abraham uotum quodopta¬
uit accepit: Gaudent om̃s: cuncti
lactantur: fit enim isa ac dulcis cũ
nascitur. dulcior cumnutritur
Nec enim poterat esse nondulcis.

Expanded text:
Generare enim filios senilis aetas Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussione completur. Steriles filios habere non possunt, sed hoc posse tuae virtutes efficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Impossibile quidem illud videtur nobis; non tibi; homini, non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. Unde credo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testimonium. In cujus nativitate et Dominus promissum reddidit, et Abraham votum quod optavit, accepit. Gaudent omnes, cuncti laetantur. Fit enim Isaac dulcis cum nascitur, dulcior cum nutritur. Nec enim poterat esse non dulcis,
Abbreviated transcription (Latin):
& instellarũ numerũ suam sobolẽ
redundantem. fide eadem cõparauit:
Denique unus ababrahẽ filius exop¬
tatur: & inmensa ei multitudo pro¬
mittitur: Solacium unius here dis
conquiritur: & innumerabilis sobo¬
les destinatur: Nescis inquit dñs
nescis abraham: quid destinatum sit
tibi: Sed idcirco nescis: quia quid
merearis non respicis: Tantum enĩ
deme tua meruit fides: tantũ tua
obsequia ualuerunt. ut & quid de¬
sideres norim: & facere quod mere¬
ris decreuerim Namque tibi nasce¬
tur filius: cuius semen diffundetur
inmilia. ut simili tudini siderum
coaequetur. & arenȩ inmensitatib
conparetur: Credo inquit abrahã
dñe: credo quia potes. facturũ te
confido quod spondes: Nec eñĩ con¬
fectam senec tutem marcentis mȩ ȩ
actatis considero. aut sarȩ coniugis
sterilem effetam que conditionem
adtendo . sed tuȩ maiestatis potentiã
tracto. nec cui talia promittantur.
sed aquo promit tantur agnosco:

Expanded text:
 in stellarum suam sobolem numerum  in stellarum suam sobolem numerum redundantem fide comparavit eadem. Denique unus filius Abrahae exoptatur, et immensa ei multitudo promittitur. Solatium unius haeredis conquiritur, et innumerabilis soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia potes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectam senectutem marcescentis meae aetatis considero, aut Sarae conjugis sterilem effetamque conditionem attendo, sed tuae majestatis potentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco.
Abbreviated transcription (Latin):
IDES EST RELIGIONIS SCĨSSI¬
Mȩ fundamentum: caritatis uin¬
culum. amoris subsidium: Haec scĩ¬
tatem firmat. castitatẽ roborat:
dignitates e ornat: Inpueris splen¬
det. iniuuenibus flor &: in prouet¬
tis apparet: Gubernat sexus gradus
prouehit: officia cuncta custodit:
Inpaupere grataest: in mediocre
laeta. in locuplete honesta: F ides
amicitias seruat. collegia copulat:
artes cõmendat nullum despicit.
nullum contempnit. nulli de est.
nisi quiei forte defuerit: Fides man¬
data tenet: prȩcepta seruat. pro
missa consummat: fides familiares
efficit dõ. amicos constitult xp̃o:
Neque enim quisquã fidei promissa
perfici &: nisi professionẽ actib
seru&: Aut premiorum potest cõ¬
pos ex istere: qui promissam fidem
impleta fidei merces homini repen¬
setur: Aut uiolatȩ poena conpetens
tribuatur: hũius fidei abraham
ducamus exordium. quicũ in occi¬
dua constitutus aetate filium adõ
promissum secreder& accepturũ.
& fidei precium infilio conspexit:¬

Expanded text:
ides est religionis sanctissimae fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitatem roborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus floret, in provectis apparet. Gubernat sexus, gradus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fides amicitias servat, collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte defuerit. Fides mandata tenet, praecepta servat, promissa confirmat consummat. Fides familiares efficit Deo, amicos constituit Christo. Neque enim quisquam fidei promissa percipiet, nisi professionem actibus servet; aut praemiorum potest compos existere, qui promissam fidem impletae fidei merces homini recompensetur, aut violatae poena competens tribuatur. Hujus fidei ab Abraham ducamus exordium, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium in filio conspexit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Quod pradicaturus erat gentibus
neforte inuacuum eacurrer&. aut
cucurriss& Septemergo addona
didicit resurrectionem credere:
sperare. & amare. recte quinto
decimo loco ꝓfilia rogatura intro¬
ducitur Etquia ecelesia zelo
diuini amoris accensa. presentem
uitam didicit contempnere. & ae¬
ternam diligere. recte chananea
dicitur. Chananea quippe. zelus
interpretatur.

Expanded text:
quod praedicaturus erat gentibus, quod praedicaturus erat gentibus, ne forte in vacuum curreret aut cucurrisset. Septem ergo ad dona didicit resurrectionem credere, sperare et amare, recte quinto decimo loco pro filia rogatura introducitur. Et quia Ecclesia zelo divini amoris accensa, praesentem vitam didicit contemnere et aeternam diligere, recte Chananaea dicitur. Chana quippe zelus interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
lari. afinibus suis egrediatur. idest
preterita peccata dampnando pose¬
ponat. carnis desideria mortific&
oobupta tess proprias frangat. iciumis.
uigiliis. elemosinis. & orationib IN¬
sistat. & tamdiu in prece ꝑseueret.
quoadusque adnõ cum muliere cha¬
nanea audire mereat᷑. magna est
fides tua: fiat tibi sicut uis. Sedillud
nonest pretermit tendum. quod mu¬
lier haec ꝓfilia rogans. quinto decimo
miraculo introducitur. Numerus
enimiste sacramentis eccłae arrid&.
propter mysterium ebdo madis & og¬
do adis. constat uero septem & octo
Nam quat᷑ tuor decimo die post egręs¬
sionem deacgypto: popłs is raheliticꝰ
pascha iussusest et caelebrare. Quin¬
decim cantica graduum inpsalterio
legimus. quaesunt ab addñm cũ tribu¬
larer. usque eccenunc benedicite
dnm. Quindecim anni: ez ethie.
aduitam sunt ad iuncti. Quindecĩ
diebus paulus cumpetro se mansisse
testatur. conferens euuangelium

Expanded text:
lari, a finibus suis egrediatur, id est lari, a finibus suis egrediatur, id est praeterita peccata damnanda postponat, carnis desideria mortificet, voluntates proprias frangat, jejuniis, vigiliis, eleemosynis et orationibus insistat, et tandiu in prece perseveret, quoadusque a Domino cum muliere Chananaea audire mereatur: « Magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. » Sed illud non est praetermittendum, quod mulier haec pro filia rogans, quinto decimo miraculo introducitur. Numerus enim iste sacramentis Ecclesiae arridet, propter mysterium hebdomadis et ogdoadis: constat vero ex septem et octo. Nam quarto decimo die post egressionem de Aegypto, populus Israeliticus Pascha jussus est celebrare. Quindecim cantica graduum in psalterio legimus, quae sunt ab « Ad Dominum cum tribularer , » usque « Ecce nunc benedicite Dominum . » Quindecim anni Jezechiae ad vitam sunt adjuncti. Quindecim diebus Paulus cum Petro se mansisse testatur, conferens Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
bis maiora &xistimantib. nosmini¬
mos iudicemus in ex emplo huius
mulieris chananitidis. quae ad nõ
canibus comparata ipsa sẽ catellis
comparauit: Hanc humilitatem
habuit incorde. quidespectus ab a¬
liis dicebat:. Tudam & uilior fiam
plusquam factussum. & crohumi¬
us in oculis meis. Hinc & tnim sapi¬
ens dixit. Quanto magnus cs
humiliate momĩb . & coram det
iuenies gram. Iamsuperius ꝑfiliã
huius mulieris. unam quamque
animã peccatricem significari dixi¬
mus: quamuis nec anima sine carne.
neccaro sine anima peccare possit.
tamen sunt quaed am uitia quaespe¬
ciallter ad carnem. quaedam uero¬
quae ad animam ꝑtinere uident᷑.
Furtum quippe. ad ulterium. ho¬
micidium. fornicatio. ebrictates.
sacrilegium. & hissimilia ad carnem
pertinent: Atucro. inuidia. ira. su¬
perbia. odium. rancor. dolus. uana
gła. simulatio. & hissimilia ad am¬
mam. Siue ergo animam. siue car¬
nem c̃õtigerit. in his uitus commacũ¬

Expanded text:
bis majora existimantibus, nos minibis majora existimantibus, nos minimos judicemus, in exemplo hujus mulieris Chananitidis, quae a domino canibus comparata, ipsa se catellis comparavit. Hanc humilitatem habebat in corde, qui despectus ab aliis dicebat: « Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . » Hinc etenim sapiens dixit: « Quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . » Jam superius per filiam hujus mulieris, unamquamque animam peccatricem significari diximus. Quamvis nec anima sine carne, nec caro sine anima peccare possit, tamen sunt quaedam vitia quae specialiter ad carnem, quaedam vero ad animam pertinere videntur. Furtum quippe, adulterium, homicidium, fornicatio, ebrietates, sacrilegium, et his similia ad carnem pertinent: at vero, invidia, ira, superbia, odium, rancor, dolus, vana gloria, simulatio, et his similia ad animam. Sive ergo animam, sive carnem contigerit in his vitiis commacu
Abbreviated transcription (Latin):
geme inueritate tua & doceme. quia
tues ds̃ saluator ms. & te susti Nui
totadie. Sienm pater familias dor¬
mit. & tamen nr̃is precib excitatus
responderit. nolite mihi molesti. ẽẽ.
iam ostium meum clausum est & pu¬
eri mei mecum sunt incubili. non
possum surgere & dare uobis. sitam̃
nstantissime nos uiderit petentes.
asi non dede a rit surgens eoquod
g&. & dabit nobis quot quot habe¬
mus necessarios: Iubetur enim inp̃¬
ce.per sistere . qui uult accipere
usque ad cornu altaris. id est usque
adfidem. dicente psalmista. Con¬
stituite diem sollempnem in conden¬
sis. usque ad cornu altaris. Etsi ad
impetrandum quod petimus Nos
idoneos esse non sentimus. spiritali¬
um fr̃um orationes adiutorium
queramus ut sicut ista mulier apłis
ꝓse interuenientib quod peit bat
promeruit. ita nos communibus
precibus magis quam ꝓpriis & sin¬
gularibus adiuuari credamus. Ha¬
beamus. humilitatem. ut aliis deno¬

Expanded text:
ge me in veritate tua et doce me, quia ge me in veritate tua et doce me, quia tu es Deus Salvator meus, et te sustinui tota die . » Sicut enim paterfamilias dormit, et tamen si nostris precibus excitatus responderit, nolite mihi molesti esse, jam ostium meum clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili, non possum surgere et dare vobis : si tamen instantissime nos viderit petentes, et si non dederit surgens eo quod  dabit nobis quotquot habemus necessarios. Jubetur enim in prece persistere, qui vult accipere, usque ad cornu altaris, id est, usque ad fidem, dicente Psalmista: « Constituite diem solemnem, in condensis usque ad cornu altaris . » Et si ad impetrandum quod petimus nos idoneos esse non sentimus, spiritualium fratrum orationes ad adjutorium quaeramus, ut sicut ista mulier, apostolis pro se intervenientibus, quod petebat promeruit, ita nos communibus precibus magis quam propriis et singularibus adjuvari credamus. Habeamus humilitatem, ut aliis de no
Abbreviated transcription (Latin):
suae ad nõ se ĩmpetrare posse nondu¬
bitauit. Constantiam. qͣuam quam
ess& repudiata. tamdiu in prece per¬
scueraur it quousque quod petebat
acciper&: humilitatem. quia cum
ad ñõ canibus. eẽt. comparata. ipsa
dese humilius sentiens catulis sẽ coe¬
quauit. Imitemur ergo & nos hanc
mulierem. quae prima degentibus
credendo. maternra infide effecta
est qui ex gentilitate uenimus. habe¬
amus fidem ut unumdm̃ credentes.
quicquid iuste abed petimus nos impe¬
trare posse credamus. iuxta ꝓmissio¬
nem illius dicentis : Amen dico uobis.
quicquid orantes petitis credite quia
accipictis & fi& uobis : Etiterum
Sihabueritis fidem sicut granum
sinapis. diceretis huic monti transi
scriptura exfide uiuit. & sine fide
in possibile dõ placere. Habeamus
constantiam. ut si diuina dispensa¬
tio preces nrãs tardius ex audierit.
tam diu preces precib iungamus.
quousque hoc quod petimus impetre¬
muf Dicentes ei cum psalmista: Diri¬

Expanded text:
suae a Domino se impetrare posse non dusuae a Domino se impetrare posse non dubitavit; constantiam, quia cum esset repudiata, tandiu in prece perseveravit, quousque quod petebat acciperet; humilitatem, quia cum Domino canibus esset comparata, ipsa de se humilius sentiens, catellis se coaequavit. Imitemur ergo et nos hanc mulierem, quae prima de gentibus credendo mater nostra in fide effecta est, qui ex gentilitate venimus. Habeamus fidem, ut unum Deum credentes, quidquid juste ab eo petimus, nos impetrare posse credamus, juxta promissionem illius dicentis: « Amen dico vobis, quidquid orantes petitis, credite quia accipietis, et fiet vobis ; » et iterum: « Si habueritis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic monti: TransiScriptura ex fide vivit, et sine fide impossibile est placere Deo . » Habeamus constantiam, ut si divina dispensatio preces nostras tardius exaudierit, tandiu preces precibus jungamus, quousque hoc quod petimus impetremus, dicentes ei cum Psalmista: « Diri
Abbreviated transcription (Latin):
pars panis est : spiritalem intelle¬
gentiam inscripturis designat. Catel¬
conuersi apud sem& ipsos spiritalẽ
intellegentiam requirant. quã iudȩi
accipere noluerunt. Quod dris
intellegere prudenter muliȩrem
conspiciens. respondit illi. O mulier
magna est fides tua. fiat tibi sicut
uis. Etsanata est filia illius.
&x illa hora. Ubi considerandum
quia ad petitionem matris filia illius
adȩmonio liberata: ut intellegamus
quia paruuli inbaptismo qui loqui
non possunt. fide parentum abori¬
ginali peccato perbaptismum sol¬
uuntur. huius quoque fidem sicut
centurionis dñs ad miratus est cui
dixit Amen dico uobis. non inueni
tantam fidem misrł. Etidco quia
fidem habuithaec mulier. statim
effectum sanitatis filiaẽ consecutacst
Tresnam que uirtutes principales
in uerbis siue opcribus huius mulieris
cognoscimus. fidem. constantiam
at̾que humilitatem: Fidem habuit
quia cumeet. gentilis. salutẽ filiae

Expanded text:
pars panis est, spiritualem intellipars panis est, spiritualem intelligentiam in Scripturis designat. « Catelo gentiles conversi apud semetipsos spiritualem intelligentiam requirunt quam Judaei accipere noluerunt. Quod Dominus intelligere prudentem mulierem conspiciens, respondit illi: « O mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Et sanata est filia illius ex illa hora. » Ubi considerandum quia ad petitionem matris filia illius a daemonio liberata est, ut intelligamus quia parvuli in baptismo qui loqui non possunt, fide parentum ab originali peccato per baptismum solvuntur. Hujus quoque fidem, sicut centurionis, Dominus admiratus est, cui dixit: « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. » Et ideo quia fidem habuit haec mulier, statim effectum sanitatis filia consecuta est. Tres namque virtutes principales in verbis sive operibus hujus mulieris cognoscimus: fidem, constantiam, atque humilitatem. Fidem habuit, quia cum esset gentilis, salutem filiae
Abbreviated transcription (Latin):
lians dixitꝰ Etiam dñe. Ac si dicer&
Scio dñe & credo. quia ita est Non
cnim sumus dignipost idolorum acci¬
pere sed quia inmundum dignatus
es uenire. ex tende sinum miscđiac
tuae usque ad colligendas gentes¬
ut in quibus habundauit peccatũ.
super habund& gratia tua. fiatq
permiscdiam tuam possibile. quod ꝑ
nrm meritum . ẽ. in possibile. Nam
& catelli edunt demicis. quaecadunt
demensa dominorum. utqui magna
capere non possumus. saltem demi¬
nimis & super fluis pascamur. scilic&
quinon sumus digni mense filiorum
participari. saltem demicis quaecaduã
demensa dominorũ nutriamur
Mensa aut̃ in hoc loco. scripturam
sacram significat. quaepro capacita¬
te auditorum. uarios hab& cybos
& apparatus uerborum. panem uitȩ
nobis ministrans. dequa per prophe¬
tam dicitur: Parasti inconspectu
meo mensam. aduersuscos quitribu¬
lantme Mica uero quae interior

Expanded text:
lians, dixit: « Etiam, Domine. » Ac si diceret: lians, dixit: « Etiam, Domine. » Ac si diceret: Scio, Domine, et credo, quia ita est, non enim sumus digni post idolorum cpere: sed quia in mundum dignatus es venire, extende sinum misericordiae tuae usque ad colligendas gentesut in quibus abundavit peccatum, superabundet gratia tua , fiatque per misericordiam tuam possibile quod per nostrum meritum est impossibile. « Nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. » Ut qui magna capere non possumus, saltem de minimis et superfluis pascamur, scilicet qui non sumus digni mensae filiorum participari, saltem de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum, nutriamur. Mensa autem in hoc loco Scripturam sacram significat, quae pro capacitate auditorum varios habet cibos et apparatus verborum, panem vitae nobis ministrans, de qua per Prophetam dicitur: « Parasti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . » Mica vero, quae interior