comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puritatẽ ꝑu̾sa maculauere doctrina:
ut nesciant illud dictũ de humana
fragilitate. qd głat᷑ t̾ra & cinis: p̾ser¬
culmina transcendisse. ut carnis oꝑi-¬
bus illudant. Priscillianꝰ in hispaniã
pars manichei. de turpitudine cuiꝰ te
discipłi diligunt plurimũ. uerbũ ꝑfe¬
ctionis & scientiȩ sibi temere uendican¬
tes. soli cum solis claudunt᷑ muliereu¬
lis : & illud eis int̾ coitũ aplexͦq deeantait.
Tumpat̾ omp̃s fȩcundis ymbribꝰ ȩther:
Coniugis in gremiũ lȩtȩ descendit: ꝙ oĩs:
Nannꝰ alit mundo. cõmixtꝰ corꝑe fȩtus.
Qui qͥde & partẽ habent gnosticȩ here¬
seos de basilidis impietate uenientẽ.
Unde ꝙ uos asseritis eos qui absq legis
scientia sunt. peccata uitare ñ posseᷤ.¬
dio ꝙ totiꝰ orbis auctoritate damnat᷑
est Euagriꝰ ponticꝰ hiborita. qͥ seribit
ad uirgines. seribit ad monachos. scri¬
bit ad eam cuiꝰ nom̃ enigredinis ꝙ te¬

Expanded text:
puritatem peruersa maculauere doctrina, puritatem peruersa maculauere doctrina, ut nesciant illud dictum de humana fragilitate: quid gloriatur terra et cinis? praeserculmina transcendisse, ut carnis operibus inludant. Priscillianus in Hispania pars Manichei, de turpitudine cuius te discipuli diligunt plurimum uerbum perfectionis et scientiae sibi temere uindicantes; soli cum solis clauduntur mulierculis et illud eis inter coitum amplexusque decantant: tum pater omnipotens fecundis imbribus aether coniugis in gremium laetae descendit et omnis magnus alit magno commixtus corpore fetus. qui quidem et partem habent Gnosticae hereseos de Basilidis inpietate uenientem. unde et uos adseritis eos, qui absque legis scientia sint, peccata uitare ndio, et totius orbis auctoritate damnatus est? Evagrius Ponticus Iberita, qui scribit ad Virgines, scribit ad Monachos, scribit ad eam cujus nomen nigredinis te
Abbreviated transcription (Latin):
aristotilis fonte descendunt fortissime
disputant. & academiei noui qͦs tulliꝰ
sequit᷑ : ꝙ eors ñ dico res quȩ nullȩ suit.
s umbras ꝙ uota subuertunt. Noc est
enũ hominẽ ex homine tollere ꝙ in cor¬
pore constitutũ ẽẽ sine corpore. ꝙ op¬
tare potiꝰ quã docere. dicente apło.
Miser ego homo qͥs me lib̾abit de corpo¬
re mortis huiꝰ: Et quia epłaris bre-¬
uitas ñ potest omĩa cõprehendẽ stri¬
ctim tͥ uitanda describã. Unde ꝙ illud
uirgilianũ ẽ. Hinc metuunt cupiunt q
dolent gaudentq neq auras: suscipi¬
unt: clausi tenebris ꝙ carcere ceco.
Quis enĩ potest ñ gestire gaudio. aut
merore contrahi. aut sp̃e extolli. aut
timore terreri: Quã ob rẽ & grauissimꝰ
.poeta flaccꝰ seribit in satyra. Nam uitus
nemo sine nascit᷑. O ꝑtimꝰ ille ẽ qui mi¬
nimis urget᷑. Pulchre qͥd̾a nr̃oꝵ ait.
.Philosopbi patriarchȩ hereticoꝵs. ȩccłiȩ

Expanded text:
Aristotelis fonte descendunt, fortissime Aristotelis fonte descendunt, fortissime disputant et Academici noui, quos Tullius sequitur, et eorum non dico res — quae nullae sunt — sed umbras et uota subuertunt. hoc est enim hominem ex homine tollere et in corpore constitutum esse sine corpore et optare potius quam docere dicente apostolo: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? et quia epistolaris breuitas non potest omnia conprehendere, strictim tibi uitanda describam. unde et illud Uergilianum est: hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque neque auras dispiciunt clausae tenebris et carcere caeco. quis enim potest aut non gestire gaudio aut maerore contrahi aut spe extolli aut timore terreri? quam ob rem et grauissimus poeta Flaccus scribit in satira: nam uitiis nemo sine nascitur; optimus ille est, qui minimis urgetur. Pulchre quidam nostrorum ait: philosophi, patriarchae hereticorum, ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
O audacter ut falso pu¬
tas. s amant̾ studioseq fe¬
cisti ut nouã mͥ ex ueteri
mitteres questionẽ. quȩ
ante litteras tuas plerosq
in oriente decepit. ut per
simulatã humilitatẽ suꝑ.¬
biam discerent. & dicerent
cum diabolo. in cȩlũ ascenda. suꝑ syde¬
ra cȩli ponã thronũ meũ. & ero similis
altissimo. Quȩ enĩ potest admissa maior
e̾ẽ temeritas. quã di sibi ñ dicã similitu¬
dinẽ s equalitatẽ uendicare: & breui
sententia om̃iũ hereticoꝵs uenena com¬
plecti. quȩ de philosophoꝵ & maxime
phytagorȩ & renonis pͥncipis stoicoꝵ
fonte manarunt:Illi enĩ quȩ grece
appellant nadu. nos ꝑturbationeᷤᷤ pos¬
sumꝰ dicere. egritudinẽ uidelic et & gau¬
dium. spem & metũ. quoꝵs duo p̾sentia.
duo futura sunt: asserunt extirpari
posse de m̃tibꝰ & nullam fibram radicẽq
uitioꝵs in homine om̃ino residere medi¬
tatione ꝙ assidua exercitatione uirtu¬
tum. Adu̾sum qͦs ꝙ peripatetici qͥ de

Expanded text:
 audacter, ut falso putas, sed amanter studioseque fecisti, ut novam mihi ex veteri mitteres quaestionem, quae ante litteras tuas plerosque in Oriente decepit, ut per simulatam humilitatem superbiam discerent, et dicerent cum diabolo, In coelum ascendam, supra coeli sidera ponam thronum meum, ero similis Altissimo . Quae enim quam Dei sibi non dicam similitudinem, sed aequalitatem vindicare, et brevi sententia 1026 omnium Haereticorum venena complecti, quae de Philosophorum et maxime Pythagorae et Zezonis principis Stoicorum fonte manarunt? Illi enim quae Graeci appellant πάθη, nos perturbationes possumus dicere: aegritudinem videlicet et gaudium, spem et metum: quorum duo praesentia, duo futura sunt, asserunt extirpari posse de mentibus, et nullam fibram radicemque vitiorum in homine omnino residere, meditatione et assidua exercitatione tum. aduersum quos et Peripatetici, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
rius sub theodosio pͥncipe mortuus est
preceptor ms̃. ex quo scͥpturas ex planan-¬
te didici. ad.xxͣx. milia uersuũ omĩa oꝑa
sua composuit. equib illa sunt de morte
ximi philosophi pt exiliũ reu̾si. quẽ fal¬
so noie quida herona subscͥpser̃t. quia ẽ
et aliꝰ lib̾ uituꝑationẽ eiꝯde maximi con¬
tinens. quasi non licuerit eunde lauda¬
re et uituꝑ are ꝓtempore: et lib exame¬
tro uersũ uirginitatis et nuptiarũ con
tra se disserentiũ : adu̾sus eunomiũ libͥ
duo: de spũ sco lib̾ unus : contͣ iulianũ
mionũ dicendi caractere. Uiuoq se. eꝑm
in loco suo ordinans. ruri uitã monachi
exercuit: decessitq ante hoc ferme tri¬
ennium sub theodosio pͥncipe Epła¬

Expanded text:
rius sub Theodosio principe mortuus estrius sub Theodosio principe mortuus estpraeceptor meus, quo Scripturas explanante, didici, ad triginta millia versuum omnia opera sua composuit. E quibus illa sunt: de morteximi philosophi, post exsilium reversi, quem falso nomine quidam Heronis superscripserunt quia est et alius liber vituperationem ejusdem Maximi continens; quasi non licuerit eumdem et laudare et vituperare pro tempore; et liber, hexametro versu, Virginitatis et Nuptiarum, cotra se disserentium; adversus Eunomium libri duo; De Spiritu sancto liber unus; contra Julianum monem dicendi charactere, vivoque se episcopum in loco suo ordinans, ruri vitam monachi exercuit. Decessitque ante hoc ferme triennium sub Theodosio principe.
Abbreviated transcription (Latin):
brum de sy nodis quẽ ad galliarũ epõs sc̃p¬
sit : et in psalmos cõmentarios pͥmum ui¬
delicet et scđm. et a quin quagesimo usq
ad sexagesimũ scdm. et a centesimo octauo
decimo usq ad extremũ: in quo oꝑe ii¬
tatus oris eNem ñnulla etiã de suo addidit
st eio ad constantiũ libellꝰ quẽ uiuenti
constantinoꝑosĩ direxerat. et aliꝰ in con¬
stantiũ quẽ post mortẽ ei scripsit: et lib̾
aduersũ ualentẽ et ursaciũ historiam ari¬
minensis et seleuciensis synodi continens:
et ad prefectũ salustinũ siue contra dios¬
corum: et lib̾ ymnoꝵ et misterioꝵ alio: et
comiñtarios in matheũ et tractatꝰ in iob.
quos de greco origenis ad sensũ transtu¬
scripsisse eum et in canticũ canticoꝵ. s a
nob̾ hoc opꝰ ignorat᷑. Nortuus ẽ pictauis.
ualentiniano et ualente regnantibus:.
IAmasꝰ romanȩ urbis ep̃s elegans in uer¬
sib cõponendis ingeniũ habuit. multaq

Expanded text:
brum de synodis, quem ad Galliarum episcopos scripbrum de synodis, quem ad Galliarum episcopos scripsit: et in Psalmos commentarios, primum videlicet et secundum, et a quinquagesimo primo usque ad sexagesimum secundum, et a centesimo decimo octavo usque ad extremum: in quo opere imitatus Origenem, nonnulla etiam de suo addidit. Est ejus et ad Constantium libellus, quem viventi Constantinopoli porrexerat: et alius in Constantium, quem post mortem ejus scripsit: et liber adversus Valentem et Ursacium, historiam Ariminensis et Seleuciensis synodi continens: et ad praefectum Sallustium, sive contra Dioscorum: et liber hymnorum, et mysteriorum alius: et commentarii in Matthaeum; et Tractatus in Job, quos de graeco Origenis ad sensum transtu quidam, scripsisse eum et in Cantica canticorum; sed a nobis hoc opus ignoratur. Mortuus est Pictavis, Valentiniano et Valente regnantibus.Damasus Romanae urbis episcopus, elegans in versibus componendis ingenium habuit: multa al
Abbreviated transcription (Latin):
dinis malitiȩ commiscuit:.
OUINIaNꝰ leta facie et corde asꝑo. potudul¬
cissimo felle cõmixto multos potauit. et
contrarias sententias ꝑ odiũ occasionũ xp̃i¬
anis ꝓferens composuit. et me qͦq in om̃ib
laboriosũ assidue questionib infinitis ef¬
fecit ac uexauit.
uliꝯ affricano cuio uestigiũ om̃s orienta¬
les australesq diligent̾ unanimit̾q in
danielis ebdomadib inuestigant. uniuer¬
satempoꝵ spacia cũ om̃i peritia iugiq
sermone construxit. et nulla. om̃ibꝰ
dura sententia fortit̾q uniu̾sa difficilia
ingerere conatꝰ ẽ. et quasi cont᷑ undas ma¬
ris nauigare ñ potuit. uł cont᷑ impetum
currentis aque natare ñ ualuit: ita cunc¬
cta que scripsit contͣ scͥpturas scãs obstare
non poterant. ideo quasi umbra secus hoĩem
ep̃c factione saturnini arelatensis ep̃i de
sẏnodo biterrensi frigia relegatꝰ.xii. aduer¬
sum arrianos confecit libros. et alium li¬

Expanded text:
dinis malitiae commiscuit. X. dinis malitiae commiscuit. X. Jovinianus laeta facie, et corde aspero, potu dulcissimo felle commixto, multos potavit, et contrarias sententias per odium occasionum Christianis proferens composuit, et me quanquam in omnibus laboriosum assidue quaestionibus infinitis afficit et vexat.us Africanus, cujus vestigium omnes orientales australesque diligenter unanimiterque in Danielis hebdomadibus investigant, universa temporum spatia cum omni peritia jugique sermone construxit, et nulla ab omnibdura sententia fortiterque universa difficillima ingerere conatus est, et quasi qui contra undas maris navigare non potest, vel contra impetum torrentis aquae natare non valet, ita cuncta, quae scripsit contra Scripturas sanctas, obstare non poterant: Ideo quasi umbra secus hominempus, factione Saturnini Arelatensis episcopi, de synodo Biterrensi Phrygiam relegatus, duodecim adversus Arianos confecit libros: et alium li
Abbreviated transcription (Latin):
ripotuisset nũquã repꝑimus:
Eliodorus prbr domum amplissimã ꝑ mo¬
dicum foram̃ respiciens. temptansq ostia
conclusa clauẽq ñ habens: uix pauea ad lu¬
cem ꝓdere conualuit. s quȩ potuit narrare
fructũ de alto carꝑe uidetur. et om̃s eiꝰ
sententiȩ fidei ȩccłiȩ et om̃ium uirtutũ
firmȩ sunt columnȩ.
Dardanꝰ qͦq multas questiones arripiens
per m̃tis astutiã. nucẽq eirca nucleũ non
confringens. multa impossibilia de scͥp¬
turis cum fidutia loquitur.
Aulino uisum ẽ magistrũ fieri. qui ñ erat
ante discipłs et fructũ sine radice oriri
fieriq temptauerit: ideo eiꝰ conscͥptiones
scͥptore et carta ñ indigent:.
Pe lasiꝰ de quo apud fideles sermo ẽ. de qͦ
etiam et mͥ grauio causa disputationis
uerboꝵ eis in toto pene orbe annuntiataẽ:
quẽ om̃s eccłiȩ quasi luꝑũ de silua cõmi¬
rent᷑. aureum colorẽ suꝑ nigrũ uenenũ cõ¬
ponens: fontẽ dulcẽ primimellis amaritu¬

Expanded text:
re potuisset nunquam reperimus. Heliodorus pater domum amplissimam per modicum foramen respiciens, tentans quae ostia conclusa: clavemque non habens, vix pauca in lucem prodere valuit: sed quae potuit narrare,fructum de alto capere videtur, et omnes ejus sententiae fidei et Ecclesiae et omnium virtutum firmae sunt coDardanus multas quaestiones arripiens per mentis astutiam, nucemque circa nucleum non confringens, multa impossibilia de Scripturis cum fiducia loquitur. VIII. Paulino visum est magistrum fieri, et non erat ante discipulus, et fructum sine radice oriri fierique tentavit. Ideo ejus conscriptiones, Scriptore et charta non indigent. IX. Pelagius, de quo apud fideles sermo est, de quo etiam et mihi gravis causa disputationis ejus verborum pene in toto orbe annuntiata est, quem omnes Ecclesiae quasi lupum de silva mirantur, aureum colorem super nigrum venenum componens, fontem dulcem primi mellis, amaritu
Abbreviated transcription (Latin):
dere uult. paulatim ad suꝑiora et maiora
poma carpere festinat. ramos aũ ꝓximos
paruulis relinauit:
Uos aũ paruuli sumo. infirmiq atq mino¬
res. sunferiora congregare ualuerimꝰ: no¬
biscum bene agit᷑.
cerna. et p̾ciosꝰ lapis. ad quẽ mortalia ascen¬
dunt: pulchro sermone. aureoq ore uniu̾¬
saloquit᷑. Si enim aliqua secus uiã cecidisse
potuissent: tñ ab eo in scripturis messis
magna exorta est:.
IRIGenes amantio altiora ac maiora cogitats.
ꝓpriumq ingeniũ ñ sufficiens aliud subnectit.
et cumhoc nimio m̃tis ardore cogitasset. one¬
ribꝰ maiorib carricabat se. Et cumsic ince¬
dere ñ potuisset. ruina magna illuc deuo¬
lutꝰ ẽ. ut et ruinã eiꝰ parasset doctrina sibi
aliisq ꝑ aliquas seductioneᷤ meptas. Mul¬
tosq de uia recta in aliam uiã ꝑduxit. et
uenenũ eiꝰ quasi tinnulis uocib si renarũq
canticis plures nocere potuit. Melior om̃i¬

Expanded text:
dere vult, paulatim ad superiora, et ibi majora dere vult, paulatim ad superiora, et ibi majora poma carpere festinat, ramos is proximos parvulis relinquit: nos autem parvuli sumus infirmique ac minores, si inferiora congregare valuerimus, nobiscum bene agitur.cerna et pretiosus lapis, ad quem mortalia ascendunt, pulchro sermone aureoque ore universa loquitur. Si enim aliqua secus viam cecidisse potuissent, tamen ab eo in Scripturis messis magna exorta est. Origenes Adamantius altiora ac majora cogitans, propriumque ingenium non sufficiens, aliud per aliud subnectit; et cum haec nimio mentis ardore cogitasset, oneribus majoribus carricabat se: et cum sic incedere non potuisset, ruina magna illuc devolutus est, et ruina ejus par fuit doctrinae: et quae per aliquas seductiones ineptas multos de via recta in aliam viam perduxit, et venenum ejus quasi tinnulis vocibus Syrenarum, quae canticis pluribus nocere potuit: melior omni
Abbreviated transcription (Latin):
ISEQ EC acrit̾ mi faater de¬
sideri. ut tͥ quasi de luminarib
fulgent pauca de scͥptorib qui
nob̾ multade obscuritatib quȩ
ꝓpter carnalem mentẽ intelligentiã impedi¬
unt. ad splendorẽ considerationis spirita¬
lem ꝓferre potuerunt. manifestissime dicã:
sed uereor susannȩ helchiȩ filiȩ ne in me
liter sunt angustiȩ. Si enim uoluero aliquẽ
ex his reprehendereadu̾sarios atq inimiciti¬
as mͥ undiq concitabo:. Si aũ noluero. nũꝙͣ.¬
quȩ postulasti inuenies. Sed uniꝯ tantũ
uoluntatẽ condemnare quã multoꝵ consi¬
lium transire uł despicere. melis ẽẽ uidet᷑:
quam unusquisq eoꝵ in scͥpturis scĩs diligenꝰ¬
ter laudari meruit. Sed om̃s lenit̾ leuit̃q
cum om̃i amore tangam. ut utrumq pacifi
na quasi aquila. et ea quȩ in montiũ radicib
fiunt ñ considerans. multa cęloꝵ sꝑacia ter¬
rarũq situs et aquarũ circulũ claro sermone
ꝓnuntiat. Qui enĩ in lignũ fructuosũ ascen¬

Expanded text:
is nunc acriter, mi frater Desideri, ut tibi quasi de luminaribusfulgent, pauca de scriptoribus, qui nobis multa de obscuritatibus, quae propter carnalem mentem intelligentiam impediunt, ad splendorem considerationis spiritalem proferre potuerunt, manifestissime dicam? At vereor Susannae Helciae filiae in me  et mihi similiter sunt angustiae. Si enim voluero aliquem ex his reprehendere, adversarios atque inimicitias mihi ubique concitabo; si autem noluero quod postulasti, nunquam invenies; sed unius tamen voluntatem condemnare, quam multorum concilium transire vel despicere melius esse videtur. Quia unusquisque in Scripturis sanctis diligenter laudari meruit; sed omnes leniter leviterque cum omni amore tangam, ut utrumque pacificna quasi aquila, ea quae in montium radicibus fiunt, non considerans, multa coelorum spatia, terrarumque situs, et aquarum circulum claro sermone pronuntiat. Qui enim in lignum fructuosum conscen
Abbreviated transcription (Latin):
uit pat̾ m̃s diabolo & angłis eiꝰ: nescio
uos oꝑarii iniquitatis.Ibi erit fletꝰ. ꝙ
stridor dentiũ. Illi utiq om̃s plangent
illiq lugebt: qui ita se curis uitȩ p̾sen¬
tis inuoluunt. ut obliuiseant᷑ futurã.
quos somno qͦda ignorantiȩ &. malȩ secu¬
ritatis opp̾ssos fluctib. dñi comp̾hendit
aduentꝰ Ande ipse in eugłio ait: atten¬
dite uob̾ ne forte grauent᷑ corda ur̃a
in crapula & ebrietate ꝙ curis huiꝰ uitȩ: uno¬
ne forte suꝑueniat in uos repentina

Expanded text:
uit pater meus diabolo et angelis eius. nescio uos, operarii iniquitatis. ibi erit fletus et stridor dentium. illi utique omnes plangent illique lugebunt, qui ita se curis uitae praesentis inuoluunt, ut obliuiscantur futuram, quos somno quodam ignorantiae et malae securitatis oppressos fluctibus domini comprehendet aduentus. unde ipse in euangelio ait: attendite uobis, ne forte grauentur corda uestra in crapula et ebrietate et curis huius uitae, ne forte su
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣto magis reddendꝰ ẽ xp̃ianis : Atq
ut ostendat quib ornam̃tis etiã uiris
Aut enim qualis sit ñ extͥnsecus capillatu¬
ra aut circũdatio auri aut uestim̃toꝵs eul¬
tus : s qui absconditꝰ cordis ẽ homo in
ineorruptibilitate qͥeti ac modesti sp̃s.
quod ẽ in conspectu di locuples. Sic enĩ
aliqndo ꝙ sc̃ȩ̃ mulieres sꝑantes in dño.
ornabant se subiectȩ ꝓpriis uiris: sic᷑ sa¬
ra obediebat abrahȩ. dñm suũ uocans.
Hȩc aũ precipiens ñ eas iubet squalere sor¬
dibꝰ. ꝙ horrentib pannoꝵs assum̃tis
tegi: s ĩmoderato cultui ꝙ̾ nimis exqui¬
sito int̾dicit ornatui. simplicẽq cõm̃dat
ornatũ atq habitũ. Dequo & uas electi¬
onis ait: Similit̾ aũ ꝙ mulieres in habitu

Expanded text:
quanto magis reddendus est Christianis! Atque quanto magis reddendus est Christianis! Atque ut ostendat, quibus ornamentis etiam uiris ait: quarum sit non extrinsecus capillatura aut circumdatio auri aut uestimentorum cultus, sed qui absconditus cordis est homo in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus, qui est i n conspectu dei locuples. sic enim aliquando et sanctae m u- lieres sperantes in domino ornabant se subiectae propriis uiris, sicut Sara oboediebat Abrahae dominum suum uocans. haec autem praecipiens non eas iubet squalere sordibus et horrentibus pannorum assumentis tegi, sed immoderato cultui et nimis exquisito interdicit ornatui simplicemque commendat ornatum atque habitum, de quo et uas electionis ait: similiter autem e t mulieres i n habit
Abbreviated transcription (Latin):
uideri uelis. a quib benignitate potiꝰ.
quã seueritate exige reuerentiã. Fideliꝰ
& gratiꝰ semꝑ obsequiũ ẽ. qd̾ ab amore
quã qd̾ ametu accipit᷑. Precipue aũ
in coniugio uenerabili ꝙ ĩmaculato.
apłicȩ regulȩ ordo teneat᷑. Seruetꝰ in¬
pͥmis uiro auctoritas sua : totaq ate
diseat domꝰ quantũ illi honoris debeat.
Su illũ obsequio tuo. tu magnũ illũ tua
humilitate demonstra: tanto ipsa ho¬
noratior futura quantũ illũ ampliꝰ ho¬
noraueris. C aput enĩ ut ait apłs muli¬
eris ẽ uir. Nec aliunde magis reliquũ
corpꝰ ornat᷑. quã ex capitis dignitate.
Unde ide alibi dicit: mulieres subditȩ
estote uiris sic̃ oportet in dño. Sed ꝙ
beat᷑ petrꝰ ait. Similit̾ aũ mulieres sub¬
ditȩ sint uiris: ut &. si qui ñ cyedunt
uerbo: ꝑ mulierũ conu̾sationẽ sine
uerbo lucrifiant. Si gͦ etiã gentilib
maritis debetꝰ honorꝰ iure coniugis.

Expanded text:
uideri uelis, a quibus benignitate potius uideri uelis, a quibus benignitate potius quam seueritate exige reuerentiam. fidelius et gratius semper obsequium est quod ab amore quam quod a metu accipitur. praecipue autem in coniugio uenerabili atque immaculato apostolicae regulae ordo teneatur. Seruetur imprimis uiro auctoritas sua totaque a te discat domus quantum illi honoris debeat. tu illum dominum obsequio tuo, tu magnum illum tua humilitate demonstra, tanto ipsa honoratior futura, quanto illum amplius honoraueris. caput enim, ut ait apostolus, mulieris est uir, nec aliunde magis reliquum corpus ornatur quam ex capitis dignitate. unde idem alibi dicit: mulieres, subditae estote uiris, sicut oportet in domin o. sed et beatus Petrus ait : similiter autem mulieres subditae sint uiris, ut et, si qui non credunt uerbo, per mulierum conuersationem sine uerbo lucrifiant. si ergo etiam gentilibus maritis debetur honor iure coniugii,
Abbreviated transcription (Latin):
lant tenebras. & qd̃ dulce ẽ amarũ uo¬
cant. Nob̾ gͦ saluatoris aptabit᷑ sermo.
Beati estis. cum uob̾ maledixerint hoĩes
m̃tientes. Nos mͦ id agamꝰ. ut male de
nob̾ nemo lo qui absq m̃datio possit.
Ita habeto domꝰ sollicitudine̾. ut aliqu̾a
tam̃ uacationẽ aĩȩ tͥbuas. Eugat᷑ tͥ opor¬
tunꝰ & aliqͣntulũ a familiȩ strepitu re
motꝰ locus: in quẽ tu uelut in portũ
quasi ex multa tempestate curarũ te re¬
cipias. & excitatos foris cogitationum
fluctꝰ. secreti tranqͥllitate cõponas. Tan¬
tum ibi sit diuinę lectionis studiũ. tã
crebrȩ orationũ uices. tã firma ꝙ p̾ssa
de fiituris cogitatio: ut om̃s reliqui
temporis occupationes hac uacatione
compenses. Nec hoc ido dicimꝰ qͦ te re¬
trahamꝰ atius: immo id agimꝰ ut ibi
discas. ibiq mediteris. qualẽ tuis p̾b̾e¬
te debeas. Familiã tuã ita rege ꝙ confo¬
ue. ut te matre magis tuoꝵs quã dñãm

Expanded text:
lant tenebras et, quod dulce est, amarum uolant tenebras et, quod dulce est, amarum uocant. nobis ergo saluatoris aptabitur sermo: beati estis, cum uobis maledixerint homines mentientes. nos modo id agamus, ut male de nobis nemo loqui absque mendacio possit. Ita habeto domus sollicitudinem, ut aliquam tamen uacationem animae tribuas. eligatur tibi oportunus et aliquantulum a fammotus locus, in quem tu uelut in portum quasi ex multa tempestate curarum te recipias et excitatos foris cogitationum fluctus secreti tranquillitate componas. tantum tibi sit diuinae lectionis studium, tam crebrae orationum uices, tam firma et pressa de futuris cogitatio, ut omnes reliqui temporis occupationes facile hac uacatione compenses. nec hoc ideo dicimus, quo te retrahamus a tuis; immo id agimus, ut ibi discas ibique mediteris qualem tuis te praebere debeas. Familiam tuam ita rege et confoue, ut te matrem magis tuorum quam dominam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Deatꝰ ẽ quitã sc̃e tamq grauit̾̃ disposuit
uitã suam. ut de eo sinistri aliqͥd ne fin¬
gi quide possit : dum adũsꝰ obtrecta¬
toꝵ libidinẽ pugnat meriti magnitu¬
do. nec fingere quisqu̾a ausꝰ ẽ. quod
a nullo putat ẽe credendũ. Qͦd si id as¬
sequi difficile ac nimis arduũ ẽ: saltẽ
hanc adhibeamꝰ uitȩ nr̃ȩ diligentiã.
ne malȩ m̃tes occasionẽ inueniant de¬
trahendi. ne ex nob̾ seintilla ꝓcedat.
per quã adũsꝰ nos sinistrȩ famȩ con¬
flentur. Alioquin frustra irascim᷑ obtre¬
ctatorib nr̃is. si eis ipsi obtrectandi
materias ministramꝰ. Si aũ nob̃ dili¬
gent̾ atq sollicite omĩa ad honestatẽ
puidentib. cunctisq actis nr̃is timo¬
rẽ di preferentib. illi nichilominꝰ in¬
samunt: consolet᷑ nos conscientia nr̃a.
quȩ tunc maxime tuta ẽ. tunc optime
secura ẽ. cum ne occasionẽ quid̾e male

Expanded text:
Beatus est qui tam sancte tamque graviter disposuit Beatus est qui tam sancte tamque graviter disposuit vitam suam, ut de eo sinistri aliquid ne fingi quidem possit; dum adversus obtrectatorum libidinem pugnat meriti magnitudo, nec fingere quisquam ausus est quod a nullo putat esse credendum. Quod si id assequi difficile atque nimis arduum est, saltem hanc adhibeamus vitae nostrae diligentiam, ne malae mentes occasionem inveniant detrahendi; ne ex nobis scintilla procedat, per quam adversus nos sinistrae famae flamma confletur: alioquin frustra irascimur obtrectatoribus nostris, si eis ipsi obtrectandi materiam ministramus. Si autem, nobis diligenter atque sollicite omnia ad 740 honestatem providentibus, cunctisque actibus nostris timorem dei praeferentibus illi nihilo minus insaniunt, consoletur nos conscientia nostra, quae tunc maxime tuta est, tunc optime secura est, cum ne occasionem quidem male
Abbreviated transcription (Latin):
castitatem. non enĩ huic tantũmͦ s oĩb
hoc agit ut castigatione eorporis eru¬
diat᷑ animꝰ. qnͣtoq nil ex uoluptatibꝰ eon¬
cupiscit. tantomagis possit de uirtutibꝰ
cogitare. ne ꝑfectionis magist̾ imꝑfec¬
tum in se aliqd ostendat. ne. xp̃i imita¬
tor extra p̾ceptũ quiequã ac uoluntatẽ
&e exempli ut curemꝰ ñ conscientie tantũ s etiã
famȩ. Suꝑfluũ ꝙ a fructu uacuũ genti¬
um magist̾ docet. Uult enĩ etiam extra¬
comm̃dat. Et ido sic̃ luminaria in mun¬
do lucere nos iubet in medio nationis
prauȩ & ꝑu̾sȩ: ut incredulȩ m̃tes er-¬
rantiũ. ex nr̃oꝵs actuũ lumine. ignoran¬
tiȩ suȩ tenebras dep̾hendant. Unde ipse
ad romanos ait : ꝓuidentes bona ñ solũ
coram do s etiã coram hominib. Et alibi.
Sine offensione estote iudeis & gentib
ꝙ eccłiȩ di: sic̃ ego ꝑ om̃ia om̃ib placeo.
non querens qd̾ mͥ utile ẽ. s qd̾ multis.

Expanded text:
castitatem; non enim huic tantummodo sed omncastitatem; non enim huic tantummodo sed omncari, sed hoc agit, ut castigatione corporis erudiatur animus, quantoque nihil ex uoluptatibus concupiscit, tanto magis possit de uirtutibus cogitare, ne perfectionis magister imperfectum in se aliquid ostendat, ne Christi imitator extra praeceptum quicquam ac uoluntatem pti est et exempli, ut curemus non conscientiae tantum sed etiam famae. non superfluum et a fructu uacuum gentium magister hoc docet; uult enim etiam extracommendet. et ideo sicut luminaria in mundo lucere nos iubet in medio nationis prauae et peruersae, ut incredulae mentes errantium ex nostrorum actuum lumine ignorantiae suae tenebras deprehendant; unde et ipse ad Romanos ait: prouidentes bona non solum coram deo sed etiam coram hominibus, et alibi: sine offensione estote Iudaeis et gentibus et ecclesiae dei, sicut ego per omnia omnibus placeo, non quaerens qu
Abbreviated transcription (Latin):
uare. Quid aũ ꝓdest tenuari abstinentia
sumꝰ: Quid uirtutis hab et uinũ ñ bibe.
ꝙ ira atq odio in ebriars. T unc in quã
p̾clara ẽ abstinentia. tunc pulchra atq
magnifica castigatio corporis. cũ ẽ ani¬
mus mundꝰ auitiis. Immo quȩ̨ ꝓbabili¬
ter ac scient̾ abstinentie uirtut᷑ẽ tenent:
eo affligunt carnẽ suã qͦ aĩȩ franguͣnt
suꝑbiã ut quasi de qͦdam fastigio conte̾ptꝰ sui.
atq arrogantiȩ descendant ad implen¬
dam dñi uoluntatẽ. quȩ maxime in hu¬
militate ꝑficit᷑. Iecirco a uariis ciboꝵs
desideriis m̃tẽ retrahunt. ut tot̾a eius
uim occupent in cupiditate uircutũ. Iãq
minꝰ ieiunioꝵ & abstinentię laborem
caro sentit: anima esuriente iusticiam.
Nam ꝙ uas electionis paulꝰ eum castigat
corpꝰ suũ & in seruitutẽ redigit. ne aliis
predicans ipse reꝓbꝰ efficiatur. ñ obso¬
lam ut quicda imꝑiti putant hoc efficit

Expanded text:
uare. quid autem prodest tenuari abstinentia uare. quid autem prodest tenuari abstinentia simus ? quid uirtutis habet uinum non bibere et ira atque odio inebriari? tunc, inquam, praeclara est abstinentia, tunc pulchra atque magnifica castigatio corporis, cum est animus ieiunus a uitiis. immo, qui probabiliter ac scienter abstinentiae uirtutem tenent, eo affligunt carnem suam, quo animae frangant superbiam, ut quasi de quodam fastigio contemptus sui atque arrogantiae descendat ad implendam dei uoluntatem, quae maxime in humilitate perficitur. idcirco a uariis ciborum desideriis mentem retrahunt, ut totam eius uim occupent in cupiditate uirtutum. iamque minus ieiuniorum et abstinentiae laborem caro sentit anima esuriente iustitiam. nam et uas electionis, cum castigat corpus suum et in seruitutem redigit, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniatur, non ob solam, ut quidam imperiti putant, hoc efficit
Abbreviated transcription (Latin):
catori & pauꝑi cęlestis regni axrp̃o do
nant᷑ claues: hȩc sponsa fabri merure
s legit enĩ d̾s ignobilia ꝙ contẽptibilia
huis mundi: ut potentes ac nobiles ad
humilitatẽ faciliꝰ ad duceret. Nam ꝙ ali¬
as frustra sibi aliqͥs de nobilitate gene¬
ris applaudit: cũ uniu̾si paris honoris
ꝙ eiusd̾e apud dm p̾tii sint. qͥ uno. xp̃i
sanguine sunt redempti. Nee interest
qua qͥs conditione natus sit: cũ om̃s in
xp̃o ȩqualit̾ renascam᷑. Nam ꝙ si obliuis¬
cimꝰ quia ex uno om̃s generati sumꝰ. sal¬
tem id semꝑ meminisse debemꝰ. quia ꝑ
unum om̃s regeneram᷑. C aue ne si ieui¬
nare aut abstine̾ ceꝑis. te putes ẽẽ iam
scãm. Hȩc enĩ uirtꝰ ad ium̾tũ ẽ. ñ ꝑfectio
scĩtatis. Magisq id ꝓuidendu ẽ: ne tibi
hoc cum licita contemnis. securitatẽ qnͣ¬
dam illicitoꝵ faciat. Quic qͥd ꝓ iusticia
offert᷑ d̾o. ñ debet impedire iusticiã. s ui¬

Expanded text:
catori et pauperi caelestis regni a Christo catori et pauperi caelestis regni a Christo creduntur claues; haec sponsa fabri illius elegit enim deus ignobilia et contemtibilia huius mundi, ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum uniuersi paris honoris et eiusdem apud deum pretii sint, qui uno Christi sanguine sunt redempti; nec interest qua quis conditione natus sit, cum omnes in Christo aequaliter renascamur. nam etsi obliuiscimur quia ex uno omnes generati sumus, saltem id semper meminisse debemus quia per unum omnes regeneramur. Caue ne, si ieiunare et abstinere coeperis, te putes esse iam sanctam; haec enim uirtus adiumentum est, non perfectio sanctitatis. magisque id prouidendum est, ne tibi hoc, quod licita contemnis, securitatem quandam illicitorum faciat. quicquid supra iustitiam offertur deo, non debet impedire iustitiam sed adiu
Abbreviated transcription (Latin):
Ueruntam̃ humilitatẽ sequere. ñ quȩ osten¬
dit᷑ atq simulat᷑ gestu corporis aut fra¬
cta uoce u̾boꝵ: s quȩ puro affectu cordis
expͥmit᷑. Aliud ẽ eni uirtutẽ hab̾e. aliud
uirtutis similituidinẽ. Aluid est rerũ umbraᷤᷤ seqͥ
aliud ueritatẽ. Multo illa deformior ẽ suꝑ¬
bia. quȩ sub quib da humilitatis signis
latet. Nescio enĩ qͦmͦ turpiora sunt uitia.
cum uirtutũ specie celant᷑. Nulli te un quã
de generis nobilitate p̃̾ponas: neq pau¬
periores quasq humiliori loco natas. in
feriores te putes. Nescit religio nr̃a ꝑso¬
nas acciꝑe. nec conditiones hõmũ: s ani¬
mos inspicit singłoꝵ. Seruũ ꝙ nobilem
de morib ꝓnuntiat. Sola apud d̾m lib̾tas¬
est: ñ seruire peccatis. S umma apud đm
nobilitas ẽ. elarũ ẽẽ uirtutib. Quid apud
dm in uiris nobiliꝰ petro. qͥ piseator fuits
Quid in fęminis beata ma&ia illustriꝰ fuit.
quȩ fabri sponsa describit᷑: Sed illi pis¬

Expanded text:
uerum tu eam humilitatem sequere, non quae ostenditur atque simulatur gestu corporis aut fracta uoce uerborum, sed quae puro affectu cordis exprimitur. aliud est enim uirtutem habere, aliud uirtutis similitudinem; aliud est rerum umbram sequi, aliud ueritatem. multo illa deformior est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. nescio enim quomodo turpiora sunt uitia, cum uirtutum specie celantur. de generis nobilitate praeponas, neque obscuriores quoque, humiliori loco natos, te inferiores putes. Nescit religio nostra personas accipere; nec conditiones hominum, sed animos suspicit singulorum, servum et nobilem de moribest non seruire peccatis. summa est apud deum nobilitas clarum esse uirtutibus. quid apud deum in uiris nobilius Petro, qui piscator fuit? quid in feminis beata Maria illustrius, quae fabri sponsa describitur? sed illi pis
Abbreviated transcription (Latin):
diuinarum scͥpturarũ testimoniis edo¬
cuimꝰ. Siẽ etiã apłs dicit. & erunt duo
in carne una: iam ñ una caro. s unꝰ sp̃s.
hoc sacram̃tũ magnũ e̾: arduũq iter ẽ.
castitatis: s magna st̃ p̾mia. uocatq
nos dñs in eugłio dicens: uenite bene¬
dicti patris mei. possidete p̃paratũ uob̾
regnũ ab origine mundi. Ide ipse dñs
dic̃: uenite ad me om̃s qui laboratis
& onerati estis. & ego uos reficiã. Tolli¬
te iugũ meũ suꝑ uos. & discite ame

Expanded text:
diuinarum scripturarum testimoniis edodiuinarum scripturarum testimoniis edocuimus, sicut etiam apostolus dicit: et erunt duo in carne una; iam non una caro, sed unus spiritus. Hoc sacramentum magnum est arduumque est iter castitatis, sed magna sunt praemia uocatque nos dominus in euangelio dicens: uenite, benedicti patris mei, possidete praeparatum uobis regnum ab origine mundi. idem ipse dominus dicit: ue nite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. tollite iu
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã est. Prodere uiro tanti temporis
castitatẽ. ꝙ d̾o ñ redde qd̾ ꝓmiseras: tim̃¬
dum atq metuendu ẽ ut uulgo đr. Faci¬
le de amico inimicũ facias. cui ꝓmissa
non reddas.: Siẽ enĩ scͥptura dicit. qd̾ si
uotum uoueris dño do. ne morẽris red¬
dere illud. quia querens querit illud dñs
d̾s tuus abs te. ꝙ erit tͥ in peccatũ: aut
gͦ debitã honorificentiã uiro exhibe.
ut ex utroq dno debitũ qd̾ uouisti red¬
dere possis. De cuiꝰ conscientia ñ diffidi¬
mꝰ si paululũ expectasses: ñ qͦ te a bono
castitatis retrahamꝰ. s huiꝰ animũ ad
castitatis oraculũ totis uirib incitemꝰ.
ut uoluntariũ sacrificiũ offerat đo in
odorem suauitatis. ut exuta mens acun¬
ctis retinaculis mundanis atq corꝑalib
uoluptatib sit: ꝙ ualeatis pleniꝰ inhe¬
rere dñicis p̾ceptis. Quod tam̃ ne qd
a nob̾ negligent̾ ẽẽ dictũ arbitreris:

Expanded text:
tentiam est; prodere uero tanti temporis tentiam est; prodere uero tanti temporis castitatem et deo non reddere, quod promiseras, timendum atque metuendum est. ut uulgo dicitur, facile ex amico inimicum facies, cui promissa non reddas. sic enim scriptura dicit: quodsi uotum uoueris domino deo, ne moreris reddere illud, quia quaerens quaeret illud dominus deus tuus abs te et erit tibi in peccatum. ait ergo: debitam honorificentiam uiro exhibe, ut ex utroque domino debitum, quod uouisti, reddere possis. de cuius conscientia non diffidimus, si paululum expectasses: non quod te a bono castitatis retrahamus, sed huius animum ad castitatis oraculum totis uiribus incitemus, ut uoluntarium sacrificium offerat deo in odorem suauitatis, ut exuta mens a cunctis retinaculis mundanis atque corporalibus uoluptatibus sit et ualeatis plenius inhaerere dominicis praeceptis. quod tamen, ne quid a nobis negligenter esse dictum arbitreris,
Abbreviated transcription (Latin):
te sententiã: nolens tantũ bonũ in uniꝰ
temeritate nutare. qd̾ ligare & confirma¬
re debet consensꝰ ambors: Et reuera
quid ea castitate firmiꝰ ẽ qͥd ue tuti: quã
quȩ ex duoꝵ cepta sententia ab utroꝙ
uł in cõmune seruat᷑. uł de se tantũ pars
altera sollicita mutuo se ad uirtutis ad¬
monet ꝑseuerantiã: Noc enĩ sic̃ aliaqͦq
bona ñ tantũ cȩpisse. s ꝑfecisse laudan¬
dum ẽ. Iam dudũ ut intelligis. scopu¬
loso difficiliq in loco u̾sat᷑ oratio: nec
audet in alterutrã declinare partẽ. dũ
equalit̾ utrũq formidat. S ed ex nr̃a
difficultate tuũ agnosce discrim̃. Ualu¬
m eni contͥstare te forsitan uera dicen¬
do. quã ficta adulatione laudare. Du¬
plex ut uides malũ: ȩquale & anceps
periculũ ẽ. Ex utroq artaris. ex utroq
constringeris. Contemnere om̃ino ui¬
rum atq despicere: aꝑte cont᷑ apłi sen¬

Expanded text:
te sententiam nolens tantum bonum in unius te sententiam nolens tantum bonum in unius temeritate nutare, quod ligare et confirmare debet consensus amborum? et re uera quid ea castitate firmius est quidue tutius, quam quae ex duorum coepta sententia ab utroque uel in commune seruatur nec de se tantum pars altera sollicita mutuo se ad uirtutis admonet perseuerantiam ? hoc enim sicut alia quoque bona non tantum coepisse sed perfecisse laudandum est. iam dudum, ut intellegis, scopuloso difficilique m loco uersatur oratio nec audet in alterutram declinare partem, dum aequaliter utrumque formidat, sed ex nostra difficultate tuum agnosce discrimen; malumus enim contristare te forsitan uera dicendo quam ficta adulatione decipere. duplex, ut uides, malum, aequale et anceps periculum est: ex utroque artaris, ex utroque constringeris. contemnere omnino uirum atque despicere aperte contra apostoli sen
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ ñ habet s iuir. & uir sui corporiᷤ pote¬
statẽ ñ habet s mulier. Nolite fraudari inuicẽ.
Ic rursus ne tanta ꝓ nuptiaꝵ. parte dicendo ui-¬
deret᷑ excludere castitatẽ sequit᷑. Nisi forte ex con¬
sensũ ad tempꝰ ut uacetis orationi. Et stãtim
quasi recuset hoc quod dixit ad tempus ne
ñ tam ꝑꝑetuam quã temporałe & breuem
continentiam docere uideretur ait prop¬
ter incontinentiã ur̃am. Hoc aũ dico
sełm indulgentiã. ñ scd̾m imꝑiũ. Unde
qd̾ hoc dixit ad tempꝯ: docet medita¬
tionẽ debere fieri castitatis: ut ꝑ certa
int̾ualla tempoꝵ quasi exploratis con¬
tinentiȩ suȩ uirib sine ꝑiculo ut̾q pro¬
mittant. qd̾ semꝑ ẽ ab utroq seruandu.
Quid ab solute uelit. manifeste dicit. U olo
autẽ om̃s homines ẽẽ sic̃ mȩ ipsũ: id ẽ
in iugi ac ꝑpetua castitate. Uidẽs ne quã
caute. qua ꝓuide. quã sine ulliꝰ occasio¬
ne scandali magist̾ firmauerit de castita¬

Expanded text:
atem non habet, sed uir, et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. nolite fraudare inuicem. ac rursus, ne tanta pro nuptiarum parte dicendo uideretur excludere castitatem, sequitur: nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. et statim quasi recusat hoc, quod dixit, \'ad tempus\', ne non tam perpetuam quam temporalem et breuem continentiam docere uideatur. ait enim: propter incontinentiam uestram; hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. unde hoc, quod dixit, \'ad tempus\' docet meditationem debere fieri castitatis, ut per certa interualla temporum quasi exploratis continentiae suae uiribus sine periculo uterque promittant, quod semper est ab utroque seruandum. quid absolute uelit, manifeste dicit: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum, id est in iugi ac perpetua castitate. Uidesne, quam caute, quam prouide, quam sine ullius occasione scandali magister firmauerit de castita
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib I deo & templũ di scõꝵ corda
dicuntꝰ᷑. affirmante apło qui ait. Siquis
templum di uiolauerit disꝑdet illũ ds:
templũ enĩ di sc̃m est. qd̾ estis uos. N ichil
habeas humilitate prestantio. nichilq
amabiliꝰ. Hec ẽ enĩ precipua obseruatrix.
& quasi custos quecia uirtutũ om̃iũ Nichilq
est qd̾ nos ita & hominib gratos ꝙ deo
faciat: quã si uitȩ merito magni. humili¬
tate infimi simꝰ. Propt̾ qd̾ scriptura dic̃.
corã do inuenies grãm. Et dñs loquitur

Expanded text:
uirtutibus. ideo et templum dei sanctorum corda uirtutibus. ideo et templum dei sanctorum corda dicuntur affirmante apostolo, qui ait: si quis templum dei uiolauerit, disperdet illum deus. templum enim dei sanctum est, quod estis uos. Nihil habeas humilitate praestantius nihilque amabilius; haec est enim praecipua conseruatrix et quasi custos quaedam uirtutum omnium. nihil est, quod nos ita et hominibus gratos et deo faciat, quam si uitae merito magni, humilitate infimi simus. propter quod scriptura dicit: coram deo inuenies gratiam e
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis tuis. E acito staterã ꝙ frenos ori
tuo rectos. & attende ne forte labaris in
lingua. Nunquã malũ u̾bum de ore tuo
ꝓcedat: quȩ ad cumulũ benignitatis
iuberis etiam maledicentib benedicere.
Misericordes inquit. modesti. humiles. ñ
reddentes malũ ꝓ malo. neq maledictũ
ꝓ maledicto. s e contrario benedicentes.
Mentiri uͦ atq iurare lingua tua prorgꝰ
ignoret: tantꝰq in te sit ueritatis amor.
ut quicꝗd dixeris iuratũ putes. De qͦ
saluator ad discipulos ait: ego aũ dico
uob̾. non iurare om̃ino. Et paulopost.
dantio ẽ. a malo ẽ. In om̃i gͥ actu atq
uerbo. quieta mens & placita seruetur.
semꝑq eogitationi tuȩ di p̾sentia oceur¬
¶ rat. Sit humilis animꝰ ac mitis. ꝙ adũsꝰ
sola uitia erectꝰ. Nunqu̾a illũ aut suꝑbia
in di habitaculũ p̃paranda ẽ. quẽ non
auro templa fulgentia. ñ geminis alta¬
ria distincta delectant: s anima ornata

Expanded text:
uerbis tuis facito stateram et frenos ori uerbis tuis facito stateram et frenos ori tuo rectos et attende, ne forlingua. Numquam malum verbum de ore tuo procedat, quae ad cumulum benignitatis juberis etiam maledicentibus benedicere. Miserreddentes malum pro malo neque maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes. Mentiri uero atque iurare lingua tua prorsus ignoret, tantusque in te sit ueri amor, ut quicquid dixeris iuratum putes; de quo saluator ad discipulos ait: ego autem dico uobis, non iurare omnino, et paulo post: dantius est, a malo est. in omni igitur actu omnique uerbo quieta mens et placida seruetur semperque cogitationi tuae dei praesentia occurrat. sit humilis animus ac mitis et aduersus sola uitia erectus; numquam illum aut superbia in dei habitaculum praeparanda est, quem non auro templa fulgentia, non gemmis altaria distincta delectant, sed anima ornata
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ hȩc tanta ẽ leuitas animi. quȩ tanta
uanitas: relicta ꝓpria conscientia alienã
opinionẽ sequi ꝙ quid̾e fictam atq simu¬
latam. rapi uento falsȩ laudationis. gau¬
dere. atq circũuentionẽ suã & illusionẽ
ꝓ beneficio acciꝑe.Tu gͦ si uere lauda¬
bilis ẽẽ cupis. laude hominũ ne reqͥras.
Illiq tuã p̾para conscientiã qͥ illuminat
abscondita tenebraꝵ. ꝙ. manifestabit
consilia cordiũ: ꝙ tunc laus erit tͥ a dño.
bus moderatꝰ ac parcus. ꝙ qui necessita¬
tem magis loquendi indicet quã uolun¬
tatẽ. Ornet prudentiã uerecundia. quȩ
precipue infęminis semꝑ fuit: cunctas
in te uirtutes pudor suꝑet. Diu autẽ
considera qdͥ loquendu sit. & adhuc ta¬
cens ꝓuide ne quid dixisse peniteat. Uer¬
ba tua ponderet cogitatio: & linguȩ offi¬
cium animi libra dispenset. Unde scͥptu¬
ra dicit: argentũ & aurũ tuũ confla in

Expanded text:
quae haec tanta est leuitas animi, quae tanta quae haec tanta est leuitas animi, quae tanta uanitas relicta propria conscientia alienam opinionem sequi et quidem fictam atque simulatam, rapi uento falsae laudationis, gaudere ad circumuentionem suam et illusionem pro beneficio accipere? tu ergo, si uere laudabilis esse cupis, laudem hominum ne requiras illique tuam praepara conscientiam, qui et illuminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordium; et tunc laus erit tibi a deo.bus moderatus ac parcus et qui necessitatem magis loquendi indicet quam uoluntatem. ornet prudentiam uerecundia, quodque praecipuum in feminis semper fuit, cunctas in te uirtutes pudor superet. diu ante considera quid loquendum sit, et adhuc tacens prouide, ne quid dixisse paeniteat. uerba tua ponderet cogitatio et linguae officium animi libra dispenset; unde scriptura dicit: argentum et aurum tuum confla et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc malũ celebre ẽ. iccͥco in multis feruet
hoc uitium : qͥa pene ab om̃ib libent̾ audit᷑.
Adulatorũ qͦq assentationes ꝙ noxia blan-¬
dim̃ta fallaciȩ: uelut quascła pestes aĩȩ
fuge. Nichil ẽ quod tam facile corrũpat
mentes hom̃ũ. nichil qd̾ tã dulci & mol¬
li uulnere animũ feriat. Inde ꝙ sapiens
ait. Uerba adulatoꝵ mollia: feriunt.¬
aũi interiora uentris. Et dñs loquit᷑ per
ꝓpħam. Popłs m̃s qui beatificant uos
seducunt uos: & semitas pedum ur̃oꝵ
conturbant in multis. Isto maxime tẽpo¬
re regnat hoc uitiũ: quodq ẽ grauissimũ
humilitatis ac beniuolentiȩ loco ducit᷑.
Et ita fit. ut qui adulari nescit. aut inuidꝰ
aut suꝑbꝰ putet᷑. Est sane grande ꝙ sub¬
tile artificiũ. laudare alterũ in cõm̃t᷑atio¬
nem sui. ꝙ decipiendo animũ sibi obliga¬
re decepti: qd̾q maxime hoc uicio agiꝰ
solet. fictas laudes certo p̾cio uendere.

Expanded text:
ideo malum celebre est, idcirco in multis fervet ideo malum celebre est, idcirco in multis fervet hoc vitium, quia pene ab omnibus libenter auditur. 17. Adulatorum quoque assentationes, et noxia blandimenta fallaciae, velut quasdam pestes animae fuge. Nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil quod tam dulci et molli vulnere animum feriat. Unde et quidam sapiens ait: Verba adulatoautem interiora uentris, et dominus loquitur per ophetam: populus meus, qui beatificant uos, seducunt uos et semitas pedum uestrorum conturbant. in multis isto maxime tempore regnat hoc uitium, quodque grauissimum est, humilitatis ac beneuolentiae loco ducitur; eo fit, ut iam qui adulari nescit aut inuidus aut superbus putetur. est sane grande et persubtile artificium laudare alterum in commendatione sui et decipiendo animum sibi obligare decepti, quoque hoc maxime uitio agi solet, fictas laudes certo pretio uendere.
Abbreviated transcription (Latin):
trahentẽ secreto ꝓximo suo. hunc ꝑseque¬
bar. Est sane tale hoc uitiũ. qd̾ in pͥmis
extingui debeat: & ab eis qui sc̃ę se insti¬
tuere uolunt. prorsꝰ excludat᷑. ichil enĩ
tam inquietat animũ. nichil ẽ qd̾ ita mo¬
bilem mentẽ ac leuẽ faciat. quã facile to¬
tum credere: & obtrectatoꝵ uerba teme¬
rario assensu mentis sequi. Hine enĩ crebrȩ
dissentiones. hinc odia iniusta nascunt᷑.
Hoc ẽ qd̾ sepe de amicis etiã inimicos facit:
dum concordes quide & credulas aiãs ma¬
liloqui lingua dissociat. At cont᷑ magna
quies animi. magna quies moꝵ ac gra¬
uitas. ñ timere quã sinistri mali qͥd audi¬
re. S eatꝰq ẽ qui ita se cont᷑ hoc uitiũ ar¬
mauit. ut apud eũ detrahere nemo aude¬
at. Qͦd si e̾ẽt in nob̾ hȩc diligentia. ne pas¬
sim obtrectatorib crederemꝰ. iã om̃s de¬
trahere timerent. ne ñ tam alios qua se
ipsos uiles detrahendo facerent. S ed ido

Expanded text:
trahentem secreto proximo suo hunc persequetrahentem secreto proximo suo hunc persequebar. est sane hoc uitium, quod uel in primis extingui debeat et ab his, qui se sancte instituere uolunt, prorsus excludi. nihil enim tam inquietat animam, nihil est, quod ita mobilem mentem ac leuem faciat quam facile totum credere et obtrectatorum uerba temerario assensu mentis sequi. hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia iniusta nascuntur. hoc est, quod saepe de amicissimis etiam inimicos facit, dum concordes quidem sed credulas animas maliloqui lingua dissociat. at contra magna quies animi magnaque est morum grauitas non temere de quoquam sinistrum aliquid audire. beatusque est, qui ita se contra hoc uitium armauit, ut apud eum detrahere nemo audeat. quodsi esset in nobis haec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detrahere timerent, ne ipsos viles detrahendo facerent. Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dinare disce quã alienã carꝑe: & semꝑ
scͥpturȩ memor esto dicentis: noli dili¬
gere detrahere. ne eradiceris. Pauei ad¬
modũ sunt. qui huic uitio renuntient.
Raroq inuenies qui ita irrep̾hensibilẽ
suam uitã exhibere uelint. ut ñ libent̾
rep̾hendant alienã. Tantaq huis mali
libido mentes hominũ inuasit: ut etiã
qͥ ꝓcul ab aliisuiciis recessert̃. in istud ta¬
dant. Tu uͦ hoc malũ ita effuge. ut ñ
modo ipsa non detrahas. s ne alii quide
detrahenti aliquando credas: nec obtre¬
ctatorib auotoritatẽ de consensu tuo
tribuas. eoꝵsq uitiũ nutrias annuendo.
Noli inquit scͥptura consentaneꝰ ẽẽ cũ de¬
rogantib adũsꝰ ꝓximũ tuũ. & ñ acci¬
denuntians de hac qͦq uircute ñ tacuit
dicendo: & obꝓbriũ ñ accepit adũsꝰ pxi¬
mos suos. P ropt̾ qd̾ ipse ñ solũ adu̾sat᷑.
sed etiã ꝑsequit᷑ detrahentẽ. Lit enĩ de¬

Expanded text:
nare disce quam alienam carpere. ac semper nare disce quam alienam carpere. ac semper scripturae memor esto dicentis: noli diligere detrahere, ne eradiceris. pauci admodum sunt, qui huic uitio renuntient, rarumque inuenias, qui ita inreprehensibilem suam uitam exhibere uelit, ut is non libenter reprehendat alienam. tantaque huius mali libido mentes hominum inuasit, ut etiam, qui procul ab aliis uitiis recesserunt, in istud tadant. tu uero ita hoc malum effuge, ut non modo ipsa non detrahas, sed ne alii quidem detrahenti aliquando credas nec obtrectatori auctoritatem de consensu tuo tribuas eiusque uitium nutrias annuendo. noli, inquit scriptura, consentaneus esse cum derogantibus aduersum proximum tuum et non accidinumerans de hac quoque uirtute non tacuit dicendo: et obprobrium non accepit aduersus proximos suos, propter quod ipse non solum aduersatur, sed etiam persequitur detrahentem. ait enim: de