comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ dixit. accedet homo
ad cor altũ. illos significat
qui res diuinas pia ĩ ten¬
cione perquirũt. Cor eñi
altũ est tunc quãdo cele¬
stia cogitat: et terrena de¬
uitat. Iste non deficit. sicut
ille qui scrutiniũ ꝑscrutat᷑:
sed magis magis q trescit.
et usq ad hoc ꝑuenit. ut
ab eo sũmus atq omp̃s deꝰ
esse credatur: nõ quod deus
altior fiat. sed quia ĩcorde
sancti hominis semper di¬
uinitas considerata gran-¬
descat.

Expanded text:
Cum dicit: Accedet homo ad cor altum, illos significat qui res divinas pia intentione perquirunt. Cor enim altum tunc est, quando coelestia cogitat, et terrena devitat. Iste non deficit sicut illi qui scrutinium perscrutantur, sed magis magisque crescit, et usque ad hoc pervenit, ut ab eo summus atque omnipotens Deus esse credatur; non quod Deus altior fiat, sed quia in corde sancti hominis semper Divinitas considerata grandescat.
Abbreviated transcription (Latin):
Uide singula. Qui pridie
quã pateretur. accepit panẽ¬
consecretur. panis est. Ubi
autẽ uerba ipisti accesscr̃.
di dicentẽ. Accipite ⁊ edite
exhoc om̃s. Hoc est enĩ corpꝰ
meũ. Et ante uerba xpisti
salix est uino et aqua ple¬
nus. Ubi autẽ uerba ipĩ
operata fuerint. ibi sãgius
efficitur. qui plebem rede¬
mit. Ergo uide qͣm potõ¬

Expanded text:
Vide singula. Qui pridie, inquit, quam pateretur, accepit paneconsecretur, panis est; ubi autem verba Christi accesserunt, di dicentem: Accipite et edite ex eo omnes; hoc est enim corpus meum. Et ante uerba Christi calix est uini et aque plenus. Vbi uerba Christi operata fuerint, ibi sanguis efficitur qui plebem redemit. Ergo uidet
Abbreviated transcription (Latin):
emo est qui nes¬
ciat primũ hoĩez
adeo sic plasmatũ. ut in¬
struenetur prudencur. con¬
silio firmarctur. ratonis
capax diuina prouidensia
redderetur. Instrueretur ĩ¬
quam prudentia. qua ho¬
stis calliditatem uitaret cõ¬
silio. quo salutaria ac rec¬
ta perquirentratione: qua
deo grnitori parendũ esse co¬
gnosceret. Et enĩ dñs deus
nuit. et armauit. Quippe qͥ
cũ diabolo fuerat pugna¬
turus: Uelut quibusdam
armis hoc cit prudencia cõ¬
silio. ratione fuerat ĩstruẽ¬

Expanded text:
est qui nesciat principio hominem sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori parendum esse cognosceret. Etenim Dominus Deus nuit et armavit, quippe qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat instruen
Abbreviated transcription (Latin):
erba amos qui
tlecue: que uidit super israel
idiebz ozie regis inda: et in
diebus ieroboam filii ioas
irgis istael ante duos anos
terremotus. Et dixit. Dñs
de syon rugiet: et de ierlĩn
dabit uocem suã. Et luxe¬
rũt speciosa pastorũ: et ex

Expanded text:
erba Amos qui Thecue: quae vidit super Israel in diebus Oziae regis Juda, et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel, ante duos annos terrae motus. Et dixit: Dominus de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam: Et luxerunt speciosa pastorum, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
et armillam de brachio illiꝰ¬
huc. Apprehendens autem
duud uestimenta sua sci-¬
dit: omnes qz uiri qui crãt
cũ eo: et plaurcrũt ⁊ fleuer̃t
et ieuinauerũt usq̃z ad ues¬
peram super saul. et super
ionathã filiũ eius: ⁊ super
populũ dnũ. et super domũ
isracl. co ꝙ corruissent gla
dio. Dixitqz dauid ad iuue¬
nem qui nunciauerat ei
Unde es tu: Qui respondit.
Ffilius hominis aduene a¬
malechite ego sũ. Et ait ad
cũ dauid. Quare non tumi¬
isti mittere manũ tuam
qz dauid unũ de
pueris suis. ait. Accedens ir

Expanded text:
et armillam de brachio illihuc. Apprehendens autem David vestimenta sua scidit, omnesque viri qui erant cum eo, et planxerunt, et fleverunt, et jejunaverunt usque ad vesperam super Saul, et super Jonathan filium ejus, et super populum Domini, et super domum Israel, quod corruissent gla Dixit David ad juvenem qui nuntiaverat ei: Unde es tu? Qui respondit: Filius hominis advenae Amalachitae ego sum. Et ait ad eum David: Quare non timuisti mittere manum tuam, David unum de pu
Abbreviated transcription (Latin):
super caput tuũ. Os cñi tuũ
locutũ est aduersũ te dicens:
ego ĩterfeci xp̃m dñi. Plan¬
at autẽ dauid planctum
huinscemodi super saul et
super ionacham filiũ eus:
et precepit ut docerent filios
iuda arcũ sicut scriptũ est ĩ
libro iustorũ et ait. Consi
dera israel pro his qui mor¬
tui sũt. super ercelsa tua uul¬
nerati. incliti israel super
montes tuos ĩterfecti sunt.
Quomodo ceciderũt fortes:

Expanded text:
caput tuum os enim tuum locutum est adversum te dicens ego interfeci christum Domini planxit autem David planctum huiuscemodi super Saul et super Ionathan filium eius et praecepit ut docerent filios Iuda arcum sicut scriptum est in libro Iustorum dera Israel, pro his qui mortui sunt super excelsa tua vulnerati. Inclyti tui, Israel, super montes tuos interfecti sunt; quomodo ceciderunt fortes?
Abbreviated transcription (Latin):
lescentem. qui nunciabat ci
Unde scis quia mortuus est
saul et ionathas filius eus.
Ait adolescens qui nunciabat
ei. C asu ueni ĩ montẽ gelbre:
et saul ĩ cumbebat super hastã
suam: porro currus ⁊ equites
appropinquabant ci. et con¬
uersus post tergũ suũ: Uidẽs¬
q me uocauis: Cui cũ respõ¬
dissem assũ: dirit michi.
Quis nam es tu: Et aio
ad cum: A malechites ego¬
sum. Et loutus est michi.
Sta super me: et ĩ terfice
me: qm̃ tenent me angu-¬
stie. ⁊ adhuc tota anima
mea ĩ me est. Stans qz sr̃¬

Expanded text:
olescentem, qui nuntiabat ei: Unde scis quia mortuus est Saul, et Jonathas filius ejus? Ait adolescens, qui narrabat ei; Casu veni in montes Gelboe, et Saul incumbebat super hastam suam: porro currus et equites appropinquabant, et conversus post tergum suum, vidensque me vocavit. Cui cum respondissem: Adsum, dixit mihi: Quisnam es tu? Et aio ad eum: Amalecites sum. Et locutus est mihi: Sta super me, et interfice me, quoniam tenent me angustiae, et adhuc tota anima mea in me est. Stansque s
Abbreviated transcription (Latin):
ne concertacione uictoriã:
quos donauit coronis ante¬
quã mẽbris quos uoluit
uirtutib uicia preterire.
ante celũ possidere quam
nulites non amisit: recepit
suas acies nõ reliquit. Stĩ
quos natos martirio uide¬
mus esse. nõ scl̃o. Beati qͥ
labores ĩ iequiẽ: ĩ refrigeri¬
um dolores. merores in
gaudiũ cõmutauerũt. Ui¬
qui pro ipisto merentur
occidi. Tu ã.¬

Expanded text:
ne concertatione victoriam, ne concertatione victoriam, quos donavit coronis antequam membris quos voluit virtutibus vitia praeterire, ante coelum possidere quam tus suos milites, non amisit. Recepit suas acies, non reliquit. Beati quos natos martyrio videmus esse, non saeculo. Beati qui labores in requiem, in refrigerium dolores, moerores in gaudium commutarunt. Viqui pro Christo merentur occidi. Bea
Abbreviated transcription (Latin):
quã ceca semper.
ĩconcessa captat. Hxrodes ob¬
sidens terrenũ regnũ in¬
pugnat celeste. terrens in¬
hians irruit ĩ diuina. ip̃ãz¬
q pietatẽ ĩ sectatur. Audie¬
rat natũ regem destinatus
ad scelus. ad picicula prõ¬
ptus paratus ab crims.
Causas ĩnocencie nõ re¬
quirit. ius ab negat. con¬
fũdit fasq nefasq. Tu ã.
est sodalis. cui odi¬
osa est equitas: ñquitas
est semper amica. Qui ce¬
dibus uiuit. qui se munit
sanguine. qui crudelitatib
seuit. Cui de timore stat
totũ. de amore nichil con¬
cogitacionũ uider. menciũ
ꝑscrutator. quare deseruit
quos sciebat querẽdos esse
eccidendos: Natus rex ⁊ rex
celestis. quare neglexit mi¬
lites ĩnocencie sue: Coetane¬
um sibi quare contẽpsit
exercitum. Quare cunabu¬
lis suis deputatas excubi¬
as sic reliquit. ut regẽ solũ
quesiturus hostis totũ gras¬
seretur ĩ militẽ. Tu au̾tẽ.
milites: sed prouehit. quib
ante dedit truĩphare quam
loqui. Quos fecit capere si¬

Expanded text:
quam caeca semper! inconcessa captat! Hsidens terrenum regnum, impugnat coeleste. Terrenis inhians, irruit in divina, ipsamque pietatem insectatur. Audierat natum regem: destinatus ad scelus, ad piaculum promptus, paratus ad crimen, causas innocentiae non requirit, jus abnegat, confundit fasque nefasque. est sodalis, cui odiosa est aequitas, iniquitas est semper amica, qui caedibus vivit, qui se munit sanguine, qui crudelitatibus saevit, cui de timore stat totum, de amore nihil concogitationum judex, mentium perscrutator, quare deseruit quos sciebat quaerendos esse occidendos? Natus Rex, et Rex coelestis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetaneum sibi quare contempsit exercitum? Quare cunabulis suis deputatas excubias sic reliquit, ut regem solum quaesiturus hostis, totum grassaretur in militem? Fratres, milites, sed provexit, quibus ante dedit triumphare quam vivere, quos fecit capere si
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ fratiem suũ non uo¬
cauit. Dixit itaq nathan
adbersabee matr̃e salomoĩs.
Nu audisti ꝙ regnauerit
adonias filius agich: ⁊ dñs
noster dauid hec ignorat:
Nunc ergo ueni accipe con¬
siliũ ame: et salua aĩam
tuã filiiq tui salomonis.

Expanded text:
monem fratrem suum non vocavit. Dixit itaque Nathan ad Bethsabee matrem Salomonis: Num audisti, quod regnaaverit Adonias filius Haggith? et dominus noster David hoc ignorat? Nunc ergo veni, accipe consilium a me, et salva animam tuam, filiique tui Salomonis.
Abbreviated transcription (Latin):
legem. Testimoniũ que¬
rits de ip̃o. In lege uestra
scriptũ est. quia duorum
hoĩm testimoniũ uerũ est.
Procedant ex lege nr̃a: nõ
cantũ duo. sed etiã plures
testes xpi. ⁊ cõuincant au¬
ditores legis nec factores.
Dic tu ysaia testĩoniũ de¬
ro concipiet ⁊ pariet filiũ.
et uocabitur nomẽ eius

Expanded text:
stimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Chro concipiet, et pariet Filium, et vocabit
Abbreviated transcription (Latin):
E tocius mun¬
di operib legi¬
stis. quia ip̃e
dixit et facta sũt. ipẽ mã¬
dauit ⁊ creata sũt. Sermo
igitur qui potuit ex nich¬
lo facere qued non erat
nun potest ea que
sũt ĩ id mutare quod erã
argumentis utimur. suis
utãmur exemplis. ĩ carna¬

Expanded text:
e totius mundi operibus legistis: Quia ipse dixit et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt . Sermo igitur Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt in id mutare quod non e argumentis utimur? Suis utamur exemplis, Incarna
Abbreviated transcription (Latin):
os testes mei dicit
dñs: et ego deus
ab micio ego ipse: et non
est qui de manu mea eru-¬
at. Operabor. et quis auer¬
tet illud. Egodoꝰ sanctus
uester: creans israel rex
uester. Lxc dicit dñs qui
dedit ĩ mari uiam: et in
aquis torrentib semitã.
Qui eduxit quadrigam
et equũ: agmen ⁊ rõbustũ
simul. Ob̾dormierũt nec
resurgent: contriti sunt
quasi lignũ ⁊ extincti sũt.
Ne memineritis priorũ
et antiqua ne ĩtueamini.
or cce ego facio noua et
nũc orientur: utiq cogno¬
scetis ea. Ponã ĩ deserto
biam: et ĩinuio flumĩa
Glorificabit me bestia a¬
gri:drachones ⁊ struciones
Quia dedi in deserto aq̃s.
flũa ĩ ĩuio ut darẽ potũ
populo meo electo meo.
Populũ istũ formaui m̃
landem meã narrabit. lxc¬

Expanded text:
os testes mei dicit Dominus: et ego Deus ab initio. Ego ipse et non est qui de manu mea eruat: operabor et quis avertes. Ego Dominus sanctus vester, creans Israel rex vester. Haec dicit Dominus, qui dedit in mari viam, et in aquis torrentibus semitam. Qui eduxit quet equum: agmen et robustum: simul obdormierunt nec resurgent. Contriti sunt quasi lignum: et extincti sunt. Ne memineritis priorum: et antiqua ne intueamini. Ecce ego faciam nova: et nunc orientur: utique cognoscetis ea. Ponam in deserto viam et in invio flumina glorificabit me bestia agri dracones et strutiones quia dedi in deserto aquas flumina in invio ut darem potum populo meo electo meo populum istum formavi mihi laudem meam narrabit
Abbreviated transcription (Latin):
cdisse potest. contẽnet
autem. idest non time-¬
bit. Sicut solent minas
eius postponere cupidi¬
tatibus suis. qui de boni¬
tate cius ad impunita¬
tem sibi blandiuntur.
quibus per salomonem
dicitur. Ifili ne adicias
peccatum super peccatũ.
et dicas. Nriseratio dei
magna est. Tu. lectio.iiͣ.¬

Expanded text:
odisse potest, contemnet odisse potest, contemnet autem, id est, non timesed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas, Miseratio Dei magna est .
Abbreviated transcription (Latin):
on ualet simul
transitoria et et̾¬
na diligere. Si enim e¬
ternitatem diligimus.
cuncta temporalia ĩ usu
non in affectu possidemꝰ
sint duo domini: conse¬
Non potestis deo seruire.
et mammone. Nãmo¬
me. mamimon dicitur.
Audiat hor auarus. au¬
non posse simul mam
mone hoc est diuitiis.
christo q seruiri. Et ta¬
men non dixit. qui ha¬
bet diuitias. sed qui ser¬
uit diuitiis. Qui enim
diuitiarum serinis est.
diuitias custodit ut ser¬
uus. Qui autem serui¬
tutis excussit ingum.
distribuit eas ut domi¬
ed quis seruit
mammone:Il¬
le utiqz seruit. qui reb
istis terrenis. merito
sue peruersitatis prepo¬
situs. princeps huius se¬
culi a dommo dicitur.
Ergo aut unum odiet.
et alterum diliget ut fi¬
eri debet:odiet scilicet di¬
abolum. diliget deum.
aut uni adherebit. et al¬
terum cõtẽnet. Adhere¬
bit scilicet diabolo. cũ
quasi eius premia tem¬
poralia sectatur: contẽ¬
net autem deum. Non
dixit ediet. nullius emĩ
fere conscientia. deum

Expanded text:
on valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu non in affectu possidemus. sunt duo domini deinceNon potestis Deo servire et mammonae. Mammocae mammon dicitur Audiat hoc avarus, aunon pmonae, hoc est, divitiis, Christoque se servire. Et tamen non dixit, qui habet divitias, sed qui servit divitiis; qui enim divitiarum servus est, divitias custodit, ut servus; qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas, ut domied qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet diabolum, diliget Deum; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur, contemnet autem Deum, non dixit: Odio habet, nullius enim fere conscientia Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ammonet ut memine¬
rimus. multo amplius
nobis deum dedisse ꝙ
nos fecit. et composint
ex anima et corpore: ꝙͣ ẽ
alimentum atq tegi¬
mentum. ut intelligas
eum qui dedit ammam
multo facilius escam esse
daturum. similiter cum
qui corpus dedit. multũ
facilius daturum esse ue¬
stimentum. Quo loco que¬
ri solet. utrum ad animã
cibus iste pertineat cum a-¬
nima incorporea fit iste aũt
cibus corporeus.Sed an¬
mam hoc loco. pro ista ui¬
ta positam nouerimus.
cunus retinaculum est a¬
limentum istud corpore¬
um. Sesundum hanc si¬
gnificationem. Dictum est
etiam illud. Qui amat̾
amimam suam. perdet eã.
Quod nisi de hac uita ac¬
ceꝑimus quam oportet
pr̃o regno dei perdere. qd̃
potinisse martires claruit.
contrarium hoc preceptũ
erit illi sentencie qua dictũ
est. Quid prodest homini
si totum mundum lucre-¬
tur: anime autem fue
detrimentum faciat. Tu.

Expanded text:
admonet ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumeum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, cibus autem iste corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acciperemus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciat .
Abbreviated transcription (Latin):
seruent. Ne intenderis fal¬
lacie mulieris. ffanus eĩ
distillans labia meretri¬
cis: et nitidius oloo guc¬
tur eius. Nonissima autẽ
illius amara quasi ab¬
sinchiũ: et lingua eius
acuta quasi gladius bi

Expanded text:
er. V: Ne intenderis falatiis mulieris. Favus enim stillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur eius. Novissima autem illius amara quasi abscinthium, et lingua eius acuta quasi gladius bi
Abbreviated transcription (Latin):
culi tui recta uide¬
ant. et palpebre
tue precedant gressus tuos.
Dirige semitas pedibus
tius: et omnes uie tue sta¬
bilientur. Ne declines ad
dexteram: neq ad sinistrã.
Auerte pedem tuũ amalo.
Uias emĩ que adextris sict
nouit dñs: peruerse uero

Expanded text:
culi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. Dirige semitam pedibus tuis. et omnes viae tuae stabilientur. Ne declines ad dexteram, et ad sinistram: averte pedem tuum a malo. Vias enim, quae a dextris sunt, novit D
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in lictore stetit. qui ante
passionẽ suam. coram disci-¬
pulis suis ĩ fluctib maris
ambulauit: Cuius rei ra¬
tio festine cognoscitur. si
ipsa que tunc ĩ erat cansa
ud ⁊ eñi mare
nisi presens secu¬
lum signat. quod se cau¬
sarũ tumultibus. ⁊ un¬
dis uite corruptibilis il¬
lidit. Quid per soliditatẽ
lictoris. nisi perpetuitas
uite eterne figuratur. Qr
ergo discipuli ad huc fluc¬
tibus mortalis uite in¬
erant ã mari laborabant.
Quia autem redemptor

Expanded text:
Dominus in littore stetit, qui ante Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis suis in fluctibus maris ambulavit? Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa d enim mare, nisi praesens saeculum significat, quod se causarum tumultu et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sancti euan¬
gelii que modo in
auribus uestris lecta est fra¬
tres mei questione animũ
pulsat: sed pulsatione sua
uim discretionis ĩ dicat.
Queri et enĩ potest. cur pe¬
trus qui piscator ante con¬
uersionem fuit: post con¬
uersionẽ ad piscationem
rediit. cum ueritas dicat.
nemo mittens manum
suam ĩ aratrũ. et respiciens
retro aptus est regno dei:
Cur repetiit. quod derelĩqͥt:
Sed si uirtus discretionis in¬
spicitur: cicius uidetur. quia
nimirũ negoiũ quod ante
conuersionẽ sinc peccato ex
titit. lxc eciã post cõuersionẽ
reꝑetere culpa non fuit . Tu¬
piscatorẽ petrum
matheũ uero theloncariũ¬
fuisse scimus. Et post cõuer¬
est uictũ per piscationem
enĩ pleraq negccia. que
sine peccatis erhiberi. aut
uix aut nullatenus possũt
Que ergo ad peccatũ ĩplicãt
ad lic necesse est: ut post cõ¬
uersionẽ animus nõ recur¬
rat. Queri ctiam potest cur
discipulis ĩ mari laboranti¬
bus post resurrettionẽ suã

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae modo in auribus vestris lecta est, fratres mei, quaestione animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante cstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Npiscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post converest victum per piscationem enim pleraque negotia quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. Quaeri potest cur discipulis in mari laborantibus post resurrectionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sin gulariter ergot
unaqueq persona deus cõ¬
fitetur et creditur. ⁊ una
illis ĩ diuisa atq equalis
deitas. maiestas siue pote¬
stas. nec minoratur in sĩ¬
gulis. nec augetur ĩ tribz.
Quia nec minus habet
cũ unaqueq persona deꝰ
sĩgulariter dicitur. nec
amplius cũ tote tres per¬
sone unus deus enũciat᷑¬

Expanded text:
tur: singulariter ergo et tur: singulariter ergo et unaquaeque persona plenus fitetur et creditur, una illis vel indivisa atque aequalis deitas, majestas sive potestas, nec minoratur in singulis nec augetur in tribus, quia nec minus aliquid habet, cum unaquaeque persona Deus singulariter dicitur, nec amplius cum totae tres personae unus Deus enuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
pater ad filiũ. filius ad pa-¬
trem. spũs sancius ad utros-¬
q iefertur. Que cũ reiatiue
tres persone dicantur. una
tanien natura uel substã¬
cia creditur. Nec si cut tres
personas. ita tres substãcias
confitemur. sed unã substã¬
ciam. tres autẽ personas. Qd̃
enĩ pater est non ad se. sed
ad filiũ est. et quod filius est.
non ad se. sed ad patrẽ est.
Similiter et spũs sanctus
nõ ad se sed ad patrem ⁊ fi¬
liũ relatiue refertur. ĩ eo
quod spũs prĩs. et filii pre¬
dicatur item cũ dicimus
ds̃ nõ ad aliquid dicitur.
sicut pater ad filiũ. uel filiꝰ
ad patrem. uel spũs sanctꝰ
ad patrem et filiũ. sed ad
se specialiter deus dicitur.
Nam si de sĩgulis persoms
ĩ terrogemus deũ ne cesse est
Eus ergo pater. deꝰ
filius. deus spũs
ter. Nec tamen tres dni. sed
unus est deus. Item ⁊ pater
men tres oĩpotentes. s unꝰ
omp̃s. Sicut ⁊ unũ lumẽ.
unũq principiũ. predica¬

Expanded text:
Pater ad Filium, Filius ad PaPater ad Filium, Filius ad Patrem, Spiritus sanctus ad utrosque refertur: quae cum relative tres personae dicantur, una tamen natura vel substantia creditur; nec sicut tres personas ita tres substantias praedicamus, sed unam substantiam, tres autem personas; quod enim Pater est non ad se sed ad Filium est, et quod Filius est non ad se sed ad Patrem est, similiter et Spiritus sanctus non ad se sed ad Patrem et Filium relative refertur in eo quod Spiritus Patris et Filii praedicatur. Item cum dicimus Deus non ad aliquid dicitur, sicut Pater ad Filium vel Filius ad Patrem vel Spiritus sanctus ad Patrem et Filium, sed ad se specialiter dicitur Deus, nam etsi de singulis personis interrogemur Deum necesse est eus ergo Pater, Deus Filius, Deus Spiritus tur, nec tamen tres Dii sed unus est Deus. Item et Pater men tres omnipotentes sed unus omnipotens, sicut et unum lumen unumque principium praedica
Abbreviated transcription (Latin):
esse credimus unus substã¬
cie. unius quoqz esse natu¬
re. Non tamen genitũ uel-
crratũ. sed ab utrisq pres¬
dentẽ amborũ esse spm̃.
Hic etiam spũs sanctus
nei ĩ genitus. nec genitus
creditur. ne aut si ĩ genitũ
dixerimus. duos pat̾res dl¬
camus. aut si genitũ duos
filios predicarẽ monstremꝰ.
Qui tamẽ nec patris tantũ.
nec filii tantũ. sed simul prĩs
et filii spiritꝰ dicitur. Nec cĩ
depatre tantũ procedit ĩfiliũ.
uel de filio tantũ procedit ad
sanctificandã creaturã. sed
simul abutrisqz processisse
monstratur. quia caritas
siuc sanctitas amborũ esse
aguoscitur. Hic igitur sp̃s
sed minor patre et filio non
halxtur. sicut filius ꝓpter
assumptã carnẽ minorẽ¬
se patre et spũ sancto esse
Ec est sancte trim¬
fatis relata narra¬
tio. que non triplex sed tri-¬
nitas et dici ⁊ credi debet.
Nec recte dici potest. ut in
uno deo sit trinitas. sz unꝰ
deus trinitas. In relatuus
uero personarũ nom̃ibus

Expanded text:
esse Deum unius substantiae, unius quoque esse naturae, non tamen genitum vel creatum sed ab utrisque procedentem amborum esse Spiritum; hic etiam Spiritus sanctus nec ingenitus nec genitus creditur, ne aut si ingenitum dixerimus duos patres dicamus, aut si genitum duos filios praedicare monstremur; qui tamen nec Patris tantum nec Filii tantum sed simul Patris et Filii Spiritus dicitur. Nec enim de Patre procedit in Filium, vel de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul ab utrisque processisse monstratur, quia charitas, sive sanctitas amborum esse agnoscitur. Hic igitur Spirised minor Patre, et Filio non habetur, sicut, et Filium propter assumptam carnem minorem Patre et Spiritu sancto esse ec est sanctae Trintatis relata narratio, quae non triplex sed Trinitas et dici et credi debet: nec recte dici potest ut in uno Deo sit Trinitas, sed unus Deus Trinitas: in relativis vero personarum nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
celestiã his mũdari. ipsa¬
autẽ celestia meliorib ho-¬
stis quã istis. Non em̃ in
manu factis sanctis iesus in¬
trouut exemplaria uerorum.
sed ĩ ipsũ celũ. ut appareat ñc̃
Uultui dei pro nobis. Neq ut
sepe offerat semetipĩn. quẽ¬
admodũ pontifer intrat in
sancta per singulos annos
ĩ sanguine alieno. Alicquin
oportebat eũ frequenter pati
ab origine mũdi. Nũc autẽ
senel in consũmatione se¬
culorũ ad destitu cionẽ ptẽ
per hostiam suã apparuit.⁊
quẽ admodum Fa datum
est hom̃ibus semel mori.
Post lix autẽ iudiciũ. Sic̃

Expanded text:
estium his mundari; ipsautem coelestia melioribus hostiis quam istis. Non enim in manufactis sanctis Jesus introiit exemplaria verorum, sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Neque, ut saepe offerat semetipsum, quemadmodum pontifex intrat in sancta per singulos annos in sanguine alieno. Alioquin oportebat eum frequenter pati ab origine mundi. Nunc autem semel in consummatione saeculorum, ad destitutionem peccati, per hostiam suam apparuit. Et quemadmodum statutum est hominibus semel mori, post hoc autem, judicium; sic
Abbreviated transcription (Latin):
iesu xpisti. Qui etiam
manifestauit nobis di
lationẽ uestram ĩ spũ.
audimus: non cessamꝰ
pro uobis orantes ⁊po¬
stulantes. Ut ĩpleamini
agnitione uounitatis
eius.ĩ omni sapiencia
et intellectu spirituali.

Expanded text:
untate. Qui etiam manifestavit nobis dilectionem vestram in spiritaudivimus, non cessamus pro vobis orantes et postulantes, ut impleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapientia e
Abbreviated transcription (Latin):
aulus aplus¬
iesu christi per
oluntatẽ dei
et tymocheus frater. his qͥ
sũt colosis sanctis ⁊ fidelib
fratrib ĩ christo iesu. grã
uobis et par ado patre nr̃o.
Gratias agimus deo ⁊ pr̃i
diñ nostri ĩesu christi. semꝑ
pro uobis orantes. audiẽ
tes fidem uestrã in ꝓpisto
iesu. et dilectionẽ quã ha¬
pter spem que reposita ẽ
uobis in celis quã audi¬
stis ĩ uerbo ueritatis
euangelii quod perueĩt

Expanded text:
aulus apostolus Christi Iesu per voluntatem Dei et Timotheus frater his qui sunt Colossis sanctis et fidelibus fratribus in Christo Iesu gratia vobis et pax a Deo Patre nostro gratias agimus Deo et Patri Domini nostri Iesu Christi semper pro vobites fidem uestram in Christo Iesu et dilectionem quam hapter spem quae reposita est uobis in caelis, quam ante audistis in uerbo ueritatis euangelii quod peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
spũ: qm̃ ipsorũ est regnũ
cclorum: et cetera que scquũ¬
tur. Et ut uera esse crederẽt.
que ĩuerbis audierant: mi
curauit dicens. Et descendẽ¬
te eo de monte. secute sunt
eũ turbe multe. Tu autẽ.¬
montẽ aquo dñs
descendit. celũ intelligere
possumus: ĩ quo cũ patre
mansit ⁊ manet semper eqͣ¬
lis. Tunc uero de monte
descendit. quando propter
nos ⁊ propter nostrai sa¬
lutem ĩ conuallem ploracõ¬
nis ueniens. humanitatẽ
nostram assumpsit: ut
qui in sius erat ĩbisibilis.
lis. et quẽ uidere non pote¬
ramus ĩ sua altitudine. sal¬
tem coguosceremus ĩ nr̃a
nde iuxta cõgruã
rationem: soli dis¬
cipuli accesserunt ad eum.
iudea deus. ĩ ifrael magnũ
nomen eius. At uero post¬
quam ad nostrã humanã
naturam assumendã des¬
cendit: protinus fidem ei¬
multe turbe secute sunt na¬
cionũ. de quibus olim ysai¬
as predixerat dicens. Erit
ĩ nouissimis diebus prepa¬
ratus mons domus dñi ĩ
uertice montium: et eleua

Expanded text:
quoniam ipsorum est regnum coelorum , » et caetera quae sequuntur. Et ut vera esse crederent quae in verbis audierant, concuravit, dicens: « Et descendente eo de monte, secutae sunt eum turbae multae. » Umontem, in quo Dominus sedit, coelum intelligere possumus, in quo cum Patre mansit, et manet semper aequalis. Tunc autem de monte descendit, quando propter nos et propter nostram salutem in convalle plorationis veniens, humanitatem nostram assumpsit, ut qui invisibilis erat in suis, tris: et quem non poteramus videre in sua altitudine, saltem cognosceremus in nostra nde juxta congruam rationem, soli discipuli in monte ad eum erat Deus, et Israel magnum nomen ejus: at vero, postquam usque ad nostram humanam naturam assumendam descendit, protinus per fidem multae turbae eum secutae sunt nationum. De quibus olim Isaias praedixerat, dicens: « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice mont
Abbreviated transcription (Latin):
ars oblate ĩ calice
missa. corpus ipi
quod iam resurrexit mon¬
strat. pars comesta am¬
bulans ad huc super ter¬
ram pars ĩ altari usq
ĩ finem remanens. cor¬
pus ĩsepulchro quia us¬
q ĩfinem seculi corpora
sanctorũ ĩ sepulchris er̃t.

Expanded text:
ars oblata in calicem missa, corpus Christi quod jam resurrexit, monstrat; pars comesta, ambulans adhuc super terram; pars in altari usque ad missae finem remanens, corpus in sepulcro; quia usque in finem saeculi corpora sanctorum in sepulcris erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
t contra hii qui
de falsa iusticia
suproire solent. cetrros
quoqz despiciunt;: nulla
infirmantibus miscricor¬
dia condescendunt. Et
quo sc pectatores esse non
credunt: eo deterius pecca¬
tores fuint. De quorum
profecto iimero pharisci
ex titerant: qui dinidicã¬
tes dominũ ꝙ peccatores
susciperet. arenti corde ip¬
sum fontem misericordis
reprehendebant. Scd quia
egri crant.ita ut egros se
esse nescirent. quatinus
quod erant agnoscerent.
celestis cos medicus blan¬
dis fomentis curat. beni¬
gium ꝑadigia obicit.
et incorum corde uulneris
tumorem premit. Tu au¬

Expanded text:
t contra hi qui de falsa justitia superbire solent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ai
Abbreviated transcription (Latin):
lis ĩmensitas. Semper cũ
patre. cũ quo illi una est
naturalis eternitas. Semꝑ
de patre. de quo illi est na¬
turaliter ecerna natiuitas.
gemper ĩpatre. cũ quo illi
est una naturaliter equa¬
lis ⁊ diuinitas. Et alter
quidem ille quod pater. al¬
ter ille quod est filius neu¬
ter tamen alter deus. quia
pater et filius unus est. deꝰ
Qua propter quãdo de prẽ
deo et filio deo nascitur ser¬
mo. digne dicimus alterũ
esse patrem. et alterũ esse¬
filiũ. et nichilominus di¬
gne dicimus unũ deũ esse
patrem et filiũ. Tu autẽ.¬

Expanded text:
lis immensitas; semper cum lis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum e
Abbreviated transcription (Latin):
q considerantes illd̾ unũ
uerbũ de quo dicere uolumꝰ.
nulla ĩueĩmus uerba. qͥ¬
bus sufficienter aliquid
dicere ualeamus. Est eñi-
hoc uerbũ non quod desi¬
nit prolatũ: sed quod per¬
manet natũ. Non transi¬
toriũ. sed eternũ. Non fac¬
ctũ a deo ꝑatre. sed genitũ.
nec solũ genitũ: sed etiã
uiigenitũ. Unũ quippe
uerbũ deus pater genuit
de se ipso. per quẽ omnia
creauit ex nichilo. inprinci¬
uerbũ. Lxc erat ĩprincipio
aprid deũ. Omna per ip̃m
facta sũt: et sine ipso fitm̃
est nichil. In hc autẽ quod
per illud uerbir̃ deus pater
omĩa fecit: ostenditur quia
hoc uerbũ genuit ipse non
fecit. Illud igitur uerbũ de
deo. deus est. de creatore crea¬
tor est: unde hoc ĩse natura¬
liter habet esse quod deus ẽ.
Natus est itaq de patre deo
filius deus. alius in ꝑsona:
nõ alius ĩ natura. Semper
apud patrem. semper cũ pa¬
tre. semper de patre. semper
ĩ patre. Semper apud patrẽ
cũ quo illi una est natura¬

Expanded text:
illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In princierat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est natura
Abbreviated transcription (Latin):
um ergo dedu¬
xisset dauid ab¬
ner ⁊ ille isset ĩpace. statim
pueri dauid et ioab uener̃t
cesis latronib cũ preda ma¬
gna nimis. abner autem
non erat cũ dauid ĩ hebrõ.
quia iam dimiserat eum:
et profectus erat ĩpace: et io-¬
ab et omnis exercitus qui
erant cũ eo postea uenerãt.
Nũciatũ est itaq ioab a nar-¬
rantibus. Denit ab ner fi
lius ner ad regem: et dimi¬
sit eũ: et abiit ĩ pace. Et ĩ¬
gressus est ioab ad regem:
et ait. Quid fecisti: Ecte ue¬
nit abner adte. Quare di¬
misisti eũ. abiit ⁊ recessit.¬

Expanded text:
um ergo deduxisset David Abner et ille isset in pace statim pueri David et Ioab venerunt caesis latronibus cum praeda magna nimis Abner autem non erat cum David in Hebron quia iam dimiserat eum et profectus fuerat in pace et Ioab et omnis exercitus qui erat cum eo postea venerant nuntiatum est itaque Ioab a narrantibus venit Abner lius Ner ad regem, et dimisit eum, et abiit in pace. Et ingressus est Joab ad regem, et ait: Quid fecisti? Ecce venit Abner ad te: quare dimisisti eum, et abiit et recessit
Abbreviated transcription (Latin):
tuum sicut teipsum. Cõ¬
siderandum est in hoc loco:
quia uere non diligitur
resosins prosio: nec ue¬
re proximus sine deo. Si
quis enim ita deum diligi
ut proximi curam negli¬
gat: uel ita proximum
diligit: ut dei dilectionẽ
post ponat:non habere ue¬
ram dilectionem creden¬
sine duabus alis ad alta
sese extollere non potest:
sic nos ad perfectionem
uenire nequimus: nisi pre¬
cepta principalia seruemꝰ
dilectionem uidelicet dei
et proximi. Teste iohãne
apostolo qui ait. Si quis
dixerit: qm̃ diligo deum
et fratrem suum oderit: mẽ¬
dax est. Et iterum. Qui
euim non diligit fratrem

Expanded text:
um, sicut nosmetipsos. Considerandum est autem in hoc loco, quia vere non diligitur Deus sine proximo, nec vere proximus sine Deo. Si quis enim ita Deum diligit ut proximi curam negligat: vel ita proximum diligit, ut Dei dilectionem postponat, non habere veram dilectionem credensine duabus alis ad alta sese sustollere non potest, sic nos ad perfectionem venire nequimus, nisi duo praecepta principalia servemus, dilectionem videlicet Dei et proximi, testante Joanne apostolo qui ait: « Si quis dixerit, quoniam diligo Deum, et fratrem suum oderit, mendax est . » Et iterum: « Qui non dilig
Abbreviated transcription (Latin):
uãuis scĩam
dilectissimi
quod sanctita¬
tem uestram hodierne festi¬
uitatis causa non lateat.
eãq scd̃m consuetudinẽ
euangelicus nobis ser¬
mo reserauerit tamen
ut nichil desit nostri of¬
ficii:Loqui de eadem quod
dñs donauerit audebo:
ut ĩ cõmuni gaudio tãto
religiosior sit omnium
piet̾as. quanto magis
fuerit intellecta solenni¬

Expanded text:
uamvis sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, tamen ut nihil vobis nostri desit officii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemni
Abbreviated transcription (Latin):
ret. idem di cunt
esse qued et mare galilee.
uel mare tyberiadis. S cd
mare galilee ab adiaccu¬
te prouincia dictum. ma¬
re tylrriadis. a proxima
ciuitate que olim cencreth
uocata. scd ab herode tetrar¬
cha instaurata in honorẽ
tylrrii cesaris. tyberias
est appellata. Porro ge¬
nesar alaci ipsius na¬
tura. quia crispantibus
aquis de seipso sibi ocita¬
re auram perhibetur.
greco uocabulo quasi ge¬
nerans sibi auram dici¬
tur. Neq enim in stagni
morei sternitur aqua.
sed frcquentibus auris
spirantibus agitatur.
haustu dulcis. et ad potã¬
dum habilis. Sed et lx¬
braice lingue consuetu¬
bine: ommis aquarum cõ¬
gregatio siue dulcis sinc
salsa. mare nũcupatur.

Expanded text:
th idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncup
Abbreviated transcription (Latin):
icut ipisti persona
constat. ⁊ conficit᷑
ex deo et homine: cũ ipse xp̃s
uerus sit deus. et uerus lp̃
Quia omnis res illarum
rerũ naturã et ueritatem
ĩse continet. ex quibz confi¬
ctur. Nichil ĩ sacrificiis
et sanguis. Nec ulla obla¬
cio hic pocior est. sed hec om¬
nes p̾cellit ue pura consci¬
enua dño offerenda est. Et
pura mente sumẽda. atq
ab om̃ibus uenerãda. et si¬
aut porior est ceteris. ita po¬
cius extolli et uenerari de¬

Expanded text:
icut Christi persona constat et conficitur ex Deo et homine, cum ipse Christus verus sit Deus et verus homo quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in se continet ex quibus confi Nichil in sacrificiis et sanguis Christi, nec ulla oblatio hoc pones praecellit. Quae pura conscientia Domino offerenda est, et pura mente sumenda, atque ab omnibus veneranda. Et sicut potior est caeteris, ita potius excoli et venerari de
Abbreviated transcription (Latin):
frrgit ad nuinierũ
dentes meos: cibauit me cinẽ.
Et repulsa est aĩa mea: o¬
blitus sũ bonorũ. Coph.¬
Et dixi. Pcriit fins mens:
paupertatis et transgressioĩs
mee: ab sinchii et fellis.l .x.¬
Nemoria nemor ero: et ta¬
bescet ĩme aĩa mea. Aue reco¬
lens ĩ corde meo: ĩ deo speralp¬
rauicei quia nou sumus
consumpti qr nõ deseccrũt
miserationes cius. Noui

Expanded text:
fregit ad numerum dentes meos, cibavit me cinere. Et repulsa est a pace anima mea, oblitus sum bonorum. Et dixi: Periit finis meus, paupertatis, et transgressionis meae, absynthii, et fellis. Memoria memor ero, et tabescet in me anima mea. Haec recolens in corde meo, ideo sperabomini quia non sumus consumpti: quia non defecerunt miserationes
Abbreviated transcription (Latin):
unc holofernes uo¬
caint duces ⁊ ma¬
gistratus uirtutis assirioꝵ:
et dimimerauit uurs in
erpeditione sicut precepit
ei rex. centũ uiginti milia
peditũ pugnatorũ ⁊ equi¬
tes sagittarios duodecim
nem suam fecit preire in
ertitibus sufficerent copiose
bou quoq armnenta. greges
ouiũ. quorũ non erat nu¬
merus Ffrumentũ ex om̃i
syria ĩtransitu suo ꝑari cõ

Expanded text:
ofernis vocavit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim nem suam fecit pr quae exercitibus sufficerent copiose, boum quoque armenta gregesque ovium, quorum non erat numerus. Frumentum ex omni Syria
Abbreviated transcription (Latin):
scire quia uerbis celestib
consecratur. accipe que sũt
uerba. Dicit sacerdos. ffac
nobis ĩquit hanc oblacio¬
nẽ ascriptã rationabilem.¬

Expanded text:
scire, quia verbis coelestibus consecratur? Accipe, quae sunt verba. Dicit sacerdos: Fac nobis, inquit, hanc oblationem adscriptam, rationabilem
Abbreviated transcription (Latin):
Lides ergo quã ope¬
ratorius sit sermo christi.
Si ergo tãta uis ẽ ĩsermõe
non erat: quanto magis
operatorius est. ut sint que
erant et ĩ aliud cõuertãtur.
christi est post consecrasi¬
onem quia sermo xpisti
creaturã mutat. Et sic ex
pane fit corpus christi. et
uinũ cũ aqua ĩ calice mir¬
tum. fit sangius consecra¬
tione uerbi celestis. Tu ãt.
dicis. Speciem sã¬
guĩs non uideo: sed habet
similitudinẽ. Sicut enim
mortis similitudinẽ assũ¬
psisti: ita etiam christi si
ut nullus horror cruoris sit.
et preciũ tamen operetur¬

Expanded text:
ides ergo 369 quam operatorius sit sermo Christi. Si ergo tanta vis est in sermone non erant, quanto magis operatorius est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Christi est post consecrationem, quia sermo Christi creaturam mutat, et sic ex pane fit corpus Christi, et vinum cum aqua in calice missum fit sanguis consecratione verbi coelestis. § 1. dicis: Speciem sanguinis non video; sed habet similitudinem. Sicut enim mortis similitudinem sumsisti, ita etiam similitudinut nullus horror cruoris sit et pretium tamen redemtio
Abbreviated transcription (Latin):
aureũ et candelabrũ lumĩs
et uniu̾sa uasa eiꝰ et mensã
ꝓposicioĩs ⁊ libatoria ⁊ phia¬
las et mortariola aurea et
uelũ et coronas et ornamẽ¬
tum aureũ qd̃ ĩ facie tẽpli
erat: et cõminuit oĩa. Et
accepit argentũ et aurũ ⁊
uasa cõcupiscibilia: et acce¬
pit thesauros occultos quos
ĩuenit: et sublatis oĩb a¬
biit ĩ terrã suã. Et fecit cedẽ
hosm: et locutus est ĩsupbia
magna. Et factus est plã¬
ctus magnus ĩ israel: et in

Expanded text:
eum et candelabrum luminis et universa vasa eius et mensam propositionis et libatoria et fialas et mortariola aurea et velum et coronas et ornamentum aureum quod in facie templi erat et comminuit omnia et accepit argentum et aurum et vasa concupiscibilia et accepit thesauros occultos quos invenit et sublatis omnibus abiit in terram suam et fecit caedem hominum et locutus est superbia magna et factus est planctus magnus in Israhel et in
Abbreviated transcription (Latin):
cculi qui uident que uos
uidetis. illorum scilicet
beatos cculos ostendens:
qui hominem uidentes
deum crediderunt. Tu¬

Expanded text:
oculi qui vident quae vos videtis. » Illorum scilicet oculos beatos ostendens, qui hominem videntes, Deum crediderunt. N
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipse abralx testimoniũ
perhibet dicens. abrahã
pater uester exultaint ut
uideret diem meum: et ui¬
dit et gauisus est. Sed ad
hoc dicendum est. quia ali¬
ud est figura: et aliud ipsa
res que figuratur. A luid
speculum: et aliud species.
Sancti ergo prophete per
spiritum sanctum in carne
turum. sed corporaliter¬
eum secum conuersantẽ.
colloquentem. conuescen¬
tem. sicut apostoli uidebãt.
uidere desiderauerunt. sed
minime uiderunt. et ideo
de presentia sua corporalit̾
dicit. multi reges et prople¬
te uoluerunt uidere que uos

Expanded text:
estimonium perhibeat, dicens: « Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum, vidit et gavisus est . » Sed ad hoc dicendum est, quia aliud est figura, et aliud ipsa res quae figuratur: aliud speculum, et aliud species. Sancti ergo prophetae per Spiritum sanctum in carne turum, sed corporaliter secum conversantem, colloquentem, convescentem, sicut apostoli videbant, videre desideraverunt, sed minime viderunt. Et ideo de praesentia sua corporali dixit: « Multi reges et prophetae voluerunt videre
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua.
n exordio huius
Acitionis querit.
quare dominus cculos
se uidentium beatificet.
Nunquid omnes cculi
beati fuerunt qui eum cor¬
poraliter uidere potuerunt:
Nunquid beati cculi ꝓila¬
ti et caiphe et ceteroruĩ qui
eum uiderunt et crucifixe¬
runt: Aut nunquid ccu¬
li uide beati. qui cum ui¬
dit et tradidit: Alicqum:
et oculi bestiarum et uolu¬
crum beati esse possent. S
bratos dicit oculos aposto¬
lorum quibus se et patrẽ
reuelare dignatus est.
pro quibus superius pa¬
trem glorificauerat dicẽs.
Confiteor tibi domine
pater celi et terre qui ab¬
scondisti hec a sapientibz

Expanded text:
reliqua. In exordio hujus lectionis quaeritur, quare Dominus oculos se videntium beatificet. Nunquid omnes oculi beati fuerunt, qui eum corporaliter videre potuerunt? Nunquid beati oculi Pilati et Caiphae, et caeterorum qui eum viderunt et crucifixerunt? Aut nunquid oculi Judae beati, qui eum vidit et tradidit? Non. Alioquin et oculi bestiarum et volucrum beati esse possent. Sed beatos dicit oculos apostolorum, quibus se et Patrem revelare dignatus est, pro quibus superius Patrem glorificaverat, dicens: « Confiteor tibi, Domine, Pater coeli et terrae, qui abscondisti haec a sapient
Abbreviated transcription (Latin):
ade et ĩ gredere ad
regem dauid: et
dic ei. Nonne tu dñe mi
rex iurasti michi ancille
tue dicens. ꝙ salomion filiꝰ
tuus regnabit post me: et
ipse sedebit ĩ solio meo. Qua¬
re ergo regnat adomas:. Et
ad huc ibi te loquẽte cum
rege: ego ueniam post te: et
complebo sermones tuos. In¬
gressa est itaq bersabre ad re¬
gem ĩ cubiculo. Rex autem
senuerat nimis: et abisac
simamitis ministrabat et¬

Expanded text:
ade et ingredere ad regem David et dic ei nonne tu domine mi rex iurasti mihi ancillae tuae dicens quod Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo quare ergo regnavit Adonias et adhuc ibi te loquente cum rege ego veniam post te et conplebo sermones tuos ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculo rex autem senuerat nimis et Abisag Sunamitis ministrabat e
Abbreviated transcription (Latin):
fratres karissimi
mansuetudinẽ dei. Rela¬
rare pecrata uenerat. et
dicebat. Quis ex uobis
arguet me de pctõ: Non
dedignatur ex ratione
ostendere se peccatorẽ nõ
esse. qui ex uirtute dun¬
nitatis poterat ꝓctõres
iustificare. Sed terribile est
ualde. quod subditur. Qui
est ex deo. uerba dei audit.
propterea uos non auditis

Expanded text:
fratres charissimi, mansuetudinem Dei. Relaxare peccata venerat, et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis poterat peccatores justificare. Sed terribile est valde quod subditur: Qui ex Deo est verba Dei audit; propterea vos non auditis