comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolente ñ fiunt. A ult autẽ asomues
Nomines saluos fierł ⁊ in agnitionẽ ue¬
titans uenire: ñ sic tam̃ ut eis adimat s¬
liberũ arbitriũ qͦ uel bene uel male
utentes iustissime uidicent᷑. Qđ cũ fit. uglis.¬
infideles qͥdẽ contra uoluntatẽ dĩ fa¬
cunt cũ enis eũngłio ñ credunt. nec¬
ideo tam̃ eã iuncunt: uerũ se ipsos
fraudant magno ⁊ sũmo bono. ma¬
liq penalib implicant: ex ꝑturiin
iiplicus potestatẽ eiuis cuius in donis
niscdiã contempsert. Ita uoluntas
d̃isemꝑ inuicta ẽ. Uinccret᷑ autẽ sinͣ
inuieniret qͥd de contemptorib face¬
ret: aut ullomͦ possent euadere.
quđ de talib ille constituit. Qui eni
dicit uerbi gr̃a uolo ut homines
serui mei oꝑent᷑ in uinea. ⁊ post la¬
borẽ reqͥescentes epulent᷑: ita ut quis¬
qͥseoꝵ hoc noluerit facere in pistri¬
no semꝑ molat: uidet᷑ qͥdẽ qͥcumq
contempserit contra uoluntatẽ dni
sui facere: sed tc eã uincet.si ⁊ pistri¬

Expanded text:
epit. uult autem deus omnes homines saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangideo tamen eam vincunt, verum seipsos fraudant magno et summo bono, malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem ejus cujus in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ putant ẽẽ peccatũ. Ille autẽ scunt.
Auo quin quomͦ uerũ erit ñ ẽ seduct¬
adam: Sed in exꝑtus diuine seueri¬
tatis in eo falli potuit ut ueniale cre¬
dent eẽ comissũ. Ac ꝑ hoc in eo qͥdẽ
qͥ mulier seducta ẽ ñ ẽ ille seductus.
sed eũ fefellit qͦmͦ fuerat iudicandũs eut̃. p̃¬
qd erat dicturus. mulier quã dedis lxxxiii¬
ti mecũ. ipsa mͥ dedit. ⁊ manducarii.
Quid gͦ pluribus: Et si credendo ñ st̃
ambo decepti. peccando tam̃ ambo
st̃ capti: & diaboli laqͥis implicati.

Expanded text:
ccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo decepti, peccando tamen ambo sunt capti et diaboli laqueis inplicati.
Abbreviated transcription (Latin):
dqnsilentio. Quod dictũ ẽ & ad
uirũ tuũ conuersio tua⁊ ipse tui
dñabitur: uidendũ ẽ quemadino¬
dũ possit accipi. Neq enĩ ⁊ ante
peccatũ aliter factã fuisse decet
credere mulierẽ. nͥ ut uir ei dñaret᷑.
as ad eũ ipsa seruiendo conuerte¬
ret᷑  sed recte accipi potest hanc
seruitutẽ significatam. quȩ cuius¬
dã conditioĩs ẽ potius quã dilectiois.
ut etiã ipsa talis seruitus. qua hõines
hominib postea serui ẽẽ cȩpert.
ni. Possunt itaq coniuges ꝑ kari¬
tatẽ seruire inuicẽ: sed muliere
ñ ꝑmittit apłs dnãri in uirum
hoc enĩ uiro potus sententia d̾i de¬
tulit: & maritũ habere dñm me¬
ruit nͣ mulieris natura s culpa
Quod tam̃ nͥseruet᷑ deprauabitur
amplius natura: & augebit᷑ culpa.

Expanded text:
quia id, quod dictum est: et ad uirum tuum conuersio tua, et ipse tui dominabitur, uidendum est, quemadmodum proprie possit accipi. neque enim et ante peccatum aliter factam fuisse decet credere mulierem, nisi ut uir ei dominaretur et ad eum ipsa seruiendo conuerteretur. sed recte accipi potest hanc seruitutem significatam, quae cuiusdam condicionis est potius quam dilectionis, ut etiam ipsa talis seruitus, qua homines hominibus postea serui esse coeperuntni. possunt itaque coniuges per caritatem seruire inuicem; sed mulierem non permittit apostolus dominari in uirum. hoc enim uiro potius sententia dei detulit et maritum habere dominum meruit mulieris non natura, sed culpa: quod tamen nisi seruetur, deprauabitur amplius natura et augebitur culpa.
Abbreviated transcription (Latin):
n isto sexu masculi ⁊ femine apłs
paulus occultioris cuiusdã reifi.¬
gurasse mysteriũ uel hinc intelligi
potest. qđ cũ alio loco dicat ueram
uiduã ẽẽ desolatã sine filiis ⁊ nepo¬
tib & tam eã sꝑare deb̾e in d̾no

Expanded text:
sto sexu masculi et feminae apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam esse desolatam, sine filiis et nepotibus, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dĩfilius mectiator di ⁊ hominũ fac¬
tus ẽ. cũ uerbũ dĩ ds apd d̾m ⁊ ma¬
iestatẽ suã usq ad hunana depo¬
suit: & humilitatẽ humanã usq
ad diumitatẽ subuexit: ut mediator
c̾et int̃ dñi ⁊ homines: homo ꝑd̾m
ultra homines. Ipse est enĩ specio¬
sus forma p filiis hominũ. & unctꝰ
oleo exultatiõis p̃ participib suis
Sanati st̃ gͥ ab impietate suꝑbis. ut¬

Expanded text:
i, mediator Dei et hominum factus est, cum Verbum Dei Deus apud Deum, et majestatem suam usque ad humana deposuit, et humilitatem humanam usque ad divina subvexit, ut mediator esset inter Deum et homines homo per Deum ultra homines. Ipse est enim speciosus forma prae filiis hominum, et unctus oleo exsultationis prae participibus suis . Sanati s
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ s ut leuatis manib oremus
ad d̾m: Apłs enĩ dicit. Leuantes
puras manꝰ sine ira ⁊ disceptatiõe
ut cũ leuas manꝰ ad dm. uemant
tibi in mt̾e oꝑa tua. Quia eni manus
stȩ leuant᷑ ut impetres qđ uis. ipsas
manus cogita in bonis oꝑib exerce¬
re. ne erubescant leuari ad dm̃i.

Expanded text:
s ad Deum? Apostolus enim dicit: Levantes puras manus, sine ira et disceptatione . Ut cum levas manus ad Deum, veniant tibi in mentem opera tua. Quia enim manus istae levantur ut impetres quod vis, ipsas manus cogitas in bonis operibus exercere, ne erubescant levari ad Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾beret᷑. & unigenito suscipiente
formã serui quȩ nichil ante me¬
in ipso redemptore pͥmonstraret᷑.⁊
& ꝑ eandẽ naturã quã se decepis¬
se̾ lȩtabat᷑ diabolus uinceret᷑. nec
tam̃ homo głiaret᷑. ne iterũ suꝑ¬
bia nasceretur: & siqͥd aliud de
tanto mediatoris sacram̃to a ꝓfi¬
cientib uideri ⁊ dici potest. aut
tantũ uideri etiã si dici ñ potests tc̃¬
Ego inqͥt dnis ero illis indm p̃ori
& seruus meus dauid pͥnceps
in medio eoꝵ. Quare in medio
eoꝵ: Quia uerbũ caro factũ ẽ.
& habitauit in nobis. Princeps
in medio eoꝵ: inde ⁊ mediator
d̾i ⁊ hominũ: qr d̃s cũ patre: qr
hõ cũ hominib fcce mediator.
Non mediator hõ ꝓpt̾ dĩtatẽ. non
mediator d̾s ꝓpt̾ humanitatem.
Duunitas sine hitmanitate non ẽ
mediatrix. Humanitas sine di.¬
uinitate. ñ est mediatrix. S int̾
diuinitatẽ solã ⁊ humanitatẽ solã
mediatrix ẽ humana diuinitas
& diuina humanitas xp̃i. Ueri

Expanded text:
praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante mein ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non potest. CEgo, inquit, Dominus ero illis in Deum, et servus meus David princeps in medio eorum. Quare in medio eorum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Princeps in medio eorum. Inde et mediator Dei et hominum; quia Deus cum Patre, quia homo cum hominibus. Non medinon mediator homo praeter deitatem, non mediator Deus praeter humanitatem. Divinitas sine humanitate non est mediatrix, humanitas sine divinitate non est mediatrix. Sed inter solam divinitatem et humanitatem solam, mediatrix est humana divinitas, et divina humanitas Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ unus ẽ ds. Mediator autẽ unius
ñ ẽ: qr int̾ aliqͦs medius ẽ Angeli
porro qͥ ñ lapsist̃ a conspectu di
mediatore opus ñ habent: ꝑ quẽ
reconcilientur. Itẽ angłi qͥ nullo
suadente spontanea p̃uaricatioẽ
sic lapsi sunt: ꝑ mediatorẽ nͣ recon¬
csliant᷑. Restat gͦ ut qui mediatore
suꝑbo diabolo suꝑbiã ꝑsuadente
deiectus ẽ: mediatore humili xp̃o
humilitatẽ ꝑsuadente erigat᷑. Nã si
filius di in naturali ȩqualitate pat̾s
manere uellet. nec se exinaniret
formã serui accipiens: non ẽẽt me¬
diator dĩ. ⁊ hominũ qr ipsa trinitas
iinus ẽ ds: eadẽ intrib patre ⁊ filio¬

Expanded text:
 unus est Deus: mediator autem unius non est, quia inter aliquos medius est. Angeli porro, qui non lapsi sunt a conspectu Dei, mediatore non opus habent, per quem reconcilientur. Item angeli qui nullo suadente spontanea praevaricatione sic lapsi sunt, per mediatorem non reconciliantur. Restat ergo ut qui mediatore superbo diabolo superbiam persuadente dejectus est, mediatore humili Christo humilitatem persuadente erigatur. Nam si Filius Dei in naturali aequalitate Patris manere vellet, nec se exinaniret, formam servi accipiens ; non esset mediator Dei et hominum: quia ipsa Trinitas unus Deus est, eadem in trib
Abbreviated transcription (Latin):
uixit occisus ẽ reconciliari nos
oportebat dõ. usq ad carnis resur¬
rectionẽ in uitã eternã. ut ⁊ hu¬
mana suꝑbia ꝑ humilitatem di
argueret᷑ ac sanaret᷑: & demons sertc̃.

Expanded text:
natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demon
Abbreviated transcription (Latin):
ator: intͣ homines ⁊ d̾m. Non ꝙ qs
s quia homo. Non quia ds. equalis pat.
Si equalis patri: non mediator. Ut autẽ
sit mediator descendat a superiore
ad inferiorem. ab equalitate patris:¬
patris. faciat qđ ait apłs semet ip¬

Expanded text:
ator inter hominem et Deum. Non quia Deus, sed quia homo: nam quia Deus, aequalis Patri; sed aequalis Patri, non mediator. Ut autem sit mediator, descendat a superiore ad inferiorem, ab aequalitate Patris; faciat quod ait Apostolus: «
Abbreviated transcription (Latin):
& beati simus. sed ad illã trinitatẽ
cuius ⁊ angłi participatiõe beatist᷑.
Ideo quando in forma serui ut me¬
diator eẽt. infra angłos ẽẽ uoluit.⁊
informa di suꝑͣ angłos mansit. idẽ
in inferiorib uia uitȩ.: qͥ in suꝑiori¬

Expanded text:
atque beati simus, sed ad illam trinitatem, atque beati simus, sed ad illam trinitatem, cuius et angeli participatione beati sunt. ideo quando in forma serui ut mediator esset infra angelos esse uoluit, in forma dei supra angelos mansit: idem in inferioribus uia uitae qui in superiori
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ. quam int̾ponit ad beatitu.¬
dinis adiutoriũ. etiã ipsa multitu¬
oine obstrepit quodãm᷑ ne possit
ad illud unũ beatificũ ꝑueniri.
ad qđ ut ꝑducerem᷑ ñ multis s
uno mediatore opꝰ erat. & hoc eo
ipso ciius participatiõe simus
beati. hoc ẽ uerbo di ñ facto ꝑ
qdđ facta sunt omĩa. Nec tam̃ ob
hoc mediator ẽ qr uerbũ: maxi¬
me quippe inmortale ⁊ maxime
beatũ uerbũ longe ẽ a mortalib
miseris: sed mediator ꝑ qđ homo.
eo ipso utiq ostendens ad illud
ñ solũ beatũ uerũ etiã beatificum
bonũ ñ oportere queri ħ alios
mediatores ꝑ qͦs arbitremꝰ
nobis ꝑuentiõis gradus ẽẽ molien¬
dos: qr beatus ⁊ beatificus ds factus
particeps humanitatis nr̃e com¬
pendium p̾buit participandȩ
diuinitatis suȩ. Neq enĩ nos a mor¬
talitatȩ ⁊ miseria liberans. ad angłos
inmortales beatosq ꝑducit: ut eoꝵ
participatiõe etiã nos inmortales

Expanded text:
mentum, quam interponit ad beatitumentum, quam interponit ad beatitudinis adiutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodam modo, ne possit ad illud unum beatificum perueniri. ad quod ut perduceremur, non multis, sed uno mediatore opus erat, et hoc eo ipso cuius participatione simus beati, hoc est uerbo dei non facto, per quem facta sunt omnia. nec tamen ob hoc mediator est, quia uerbum. maxime quippe immortale et maxime beatum uerbum longe est a mortalibus miseris; sed mediator per quod homo, eo ipso utique ostendens ad illud non solum beatum uerum etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores, per quos arbitremur nobis peruentionis gradus esse moliendos, quia beatus et beatificus deus factus particeps humanitatis nostrae compendium praebuit participandae diuinitatis suae. neque enim nos a mortalitate et miseria liberans ad angelos immortales beatosque ita perducit, ut eorum participatione etiam nos immortales
Abbreviated transcription (Latin):
dini copulet᷑: Qd possit delectare
in demonũ inmortalitate miserũ ẽ:
qđ possit offendere in xp̃i mortali¬
tate iã non ẽ. Ibi gͦ cauenda ẽ mise¬
ria sempit̾na: hic mors tum̃da ñ ẽ.
quȩ esse ñ potuit sempit̾na: & beati¬
tudo amanda ẽ sempit̃na. Ad hoc
se quippe intͣponit medius in morta¬
lis ⁊ miser. ut ad inmortalitatẽ beatã
transire ñ sinat: qm̃ ꝑsistit qđ impe¬
dit id: ipsa miseria: Ad hoc se autẽ
int̾posuit mortał ⁊ beatus: ut mor¬
talitate transacta. & ex mortius fa¬
ceret inmortales. qđ in se resurgen¬
do monstrauit: & ex miseris bea¬
tos uude ñ quã ipse discessit. Alius
ẽ gͦ medius malus qͥ separat aii¬
cos: alius bonꝰ qͥ reconciliat inimi¬
cos. & ideo multi st̃ medii separa¬
tores: qr multitudo quȩ beata est.
unius di participatione fit beata.
cuius participatioĩs priuatione
misera multitudo maloꝵ angłoꝵ
quȩ se opponit potius ad impedi¬

Expanded text:
dini copuletur? quod possit delectare dini copuletur? quod possit delectare in daemonum immortalitate miserum est; quod posset offendere in Christi mortalitate, iam non est. Ibi ergo cauenda est miseria sempiterna; hic mors timenda non est, quae non esse potuit sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. Ad hoc se quippe interponit medius inmortalis et miser, ut ad inmortalitatem beatam transire non sinat, quoniam persistit quod inpedit, id est ipsa miseria; ad hoc se autem interposuit mortalis et beatus, ut mortalitate transacta et ex mortuis faceret inmortales, quod in se resurgendo monstrauit, et ex miseris beatos, unde numquam ipse discessit. Alius est ergo medius malus, qui separat amicos; alius bonus, qui reconciliat inimicos. Et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo. quae beata est, unius Dei participatione fit beata; cuius participationis priuatione misera multitudo malorum angelorum. quae se obponit potius ad inpedi
Abbreviated transcription (Latin):
atorẽ int̾ nos ⁊ d̾m ⁊ mortalitatem
habere oportuit transeuntẽ. ⁊ beatitu¬
dinẽ ꝑmanentẽ: ut ꝑ id qđ transit con¬
grueret morituris: & ad id qđ ꝑma¬
net tranfferret ex mortuis. Boni gͥ
angłi int̾ miseros mortales. ⁊ beatos
ininortales medii ẽẽ nͣ possunt. qr
ipsi qͦq ⁊ beati ⁊ inmortales sunt.
Possunt autẽ medii ẽẽ angłi mali: qr
inmortales sunt cũ illis: miseri cũ
istis. His contrarius e mediator bo¬
mis: qui aduersus eoꝵ inmortalita¬
tẽ ⁊ miseriã.⁊ mortalis ẽẽ ad tempus
uoluit. ⁊ beatus in ęternitate ꝑsistere
potuit: ac sic eos ⁊ inmortales suꝑbos
ac miseros noxios ne inmortalitatis
iactantia seducerent ad miseriã:
truxit in eis quoꝵ corda ꝑ suã fidẽ
mundans. ab illoꝵ inmundissima
dñatiõe liberauit. Homo
itaq: mortalis ⁊ miser longe seiunc¬
tus ab inmortalib ⁊ beatis: qͥd eligat
mediũ ꝑ qđ inmortalitati ⁊ beatitu¬

Expanded text:
atorem inter nos et deum et mortalitatem atorem inter nos et deum et mortalitatem habere oportuit transeuntem et beatitudinem permanentem, ut per id quod transit congrueret morituris, ad id quod permanet transferret ex mortuis. boni igitur angeli inter miseros mortales et beatos immortales medii esse non possunt, quia ipsi quoque et beati et immortales sunt. possunt autem medii esse angeli mali, quia immortales sunt cum illis, miseri cum istis. his contrarius est qui aduersus eorum immortalitatem et miseriam et mortalis esse ad tempus uoluit et beatus in aeternitate persistere potuit; ac sic eos et immortales superbos et miseros noxios, ne immortalitatis iactantia seducerent ad miseriam, truxit in eis quorum corda per suam fidem mundans ab illorum immundissima dominatione liberauit. homo itaque mortalis et miser longe seiunctus ab immortalibus et beatis quid eligat medium per quod immortalitati et beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
ciã coniunctã dõ euacuaret᷑ morẽ
iustificatoꝵ impioꝵ: quã cũ illis
uoluit habere cõmunẽ. Hic demon¬
stratus ẽ antiqͥs sc̃is ut ita ipsi per
fidẽ futurȩ passiois eius: sicut nos
ꝑ fidẽ prȩteritȩ salui fierent. Inqnͣ¬
tũ enĩ homo: in tantũ enĩ mediat.
In quantũ autẽ uerbũ. ñ medius.
Sl om̃s homines quandiu mor¬
tales sunt etiã miseri sint neceẽ e
quęrendus ẽ medius: qui ñ solũ hõ
uerũ etiã dssit: ut homines ex mor¬
tali miseria ad beatã inmortalita¬
tẽ huius medii beata mortalitas in¬
t̃ueniendo ꝑducat: quẽ neq ñ fieri
mortalẽ oportebat: neq ꝑmanere
mortalem. Alortał quippe factise
ñ infirmata uerbi diuinitate: sed
carns infirmitate suscepta. Non
autẽ ꝑmansit in ipsa carne mortał
quã resuscitauit a mortus: qm̃ ip
se ẽ fructus mediationis eius. ut
nec ipsi ꝓptͣ qͦs liberandos mediator
effectus est in ꝑpetuũ uel carnis
morte remanerent. Proinde medi

Expanded text:
tiam coniunctam deo euacuaret mortem iustificatorum impiorum, quam cum illis uoluit habere communem. hic demonstratus est antiquis sanctis, ut ita ipsi per fidem futurae passionis eius sicut nos per fidem praeteritae salui fierent. in quantum enim homo, in tantum mediator; in quantum autem uerbum, non medias,  Omnes homines, quandiu mortales sunt, etiam miseri sint necesse est; quaerendus est medius, qui non solum homo, verum etiam Deus sit, ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem hujus medii beata mortalitas interveniendo perducat. Quem neque non fieri mortalem oportebat, neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est, non infirmata Verbi divinitate, sed carnis infirmitate suscepta. Non autem permansit in ipsa carne mortalis, quam resuscitavit a mortuis, quoniam ipse est fructus mediationis ejus, ut nec ipsi propter quos liberandos mediator effectus est in perpetua vel carnis morte rem
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ab apło paulo cũ ait. Adã
ñ ẽ seductus. mulier aut̃ seducta ẽ.
Postea enĩ adam osensit mulieri. Nam a
serpente mulier seducta ẽ. Nec mͦ potest
aliqͣ mala suasio nͥ carni tue pͥmo de¬
siderium ꝯmouerit. cui postea sim̃te
ꝯsenseris. cecidit ⁊ passer Si aũ uincun
⁊ defideria carnis. tenent᷑ membͣ ad
opera bona: auferunt᷑ arma con
salua ñ erit: qr ñ parit filios. Uirgo ciuitat¬
ñ erit qr filios ñ habet: aut ad dĩn
ñ ꝑtinet: Salua gͦ erit mulier quȩ
in typo carnis accipit᷑ ꝑ filioꝵ gene¬
rationẽ: id est si faciat opera bona.
Sed ñ ubicũq turtur inueniat ni¬
dũ sibi. ubi ponat pullos suos. In
fide uera. in fide catholica. inso¬
cietate unitatis excłiȩ: pariat oꝑa
sua. Propterea ⁊ de illa eũ loqͣret᷑
apłs: ita subiecit. Salua autẽ erit

Expanded text:
mulier ab apostolo Paulo, cum ait: «Adam non est seductus; mulier autem seducta est.» Postea enim Adam consensit mulieri: nam a serpente mulier seducta est . Nec modo potest aliqua mala suasio nisi carnis tuae primo desiderium commovere, cui postea si mente consenseris, ceciditur desideria carnis, tenentur membra ad opera bona, arma concsalva non erit, quia non parit filios? Virgo Dn erit, quia filios non habet? aut ad Deum non pertinet? Salva ergo erit mulier, quae in typo carnis accipitur, per filiorum generationem, id est, si faciat opera bona. Sed non ubicumque turtur inveniat nidum sibi, ubi ponat pullos suos: in fide vera, in fide catholica, in societate unitatis Ecclesiae pariat opera sua. Propterea et de illa cum loqueretur Apostolus, ita subjecit: «Salva
Abbreviated transcription (Latin):
his uerbis hoc intelligere. qđ omis
uel pene omĩs frequentat eccłia.
ut precatioẽs accipiamꝰ dictas quas
factniꝰ in celebratione sacram̃toꝵ
ante quã illud qđ est in dñi m̃sa
incipiat benedici: orationes cũ bene¬
dicitur ⁊ sc̾ificat᷑. ⁊ ad distribuendũ
cõminut᷑: quã totã benedictionẽ
fere om̃is eccłia. dnĩca oratiõe con

Expanded text:
his uerbis hoc intellegere quod omnis his uerbis hoc intellegere quod omnis uel paene omnis frequentat ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud quod est in domini mensa incipiat benedici, orationes, cum benedicitur et sanctificatur et ad distribuendum comminuitur, quam totam petitionem fere om
Abbreviated transcription (Latin):
& cętera. Itaq ꝑ ipsos data ẽ pax ȩcele
quãius tp̃ralis. tranqͥllitas tpris ao
edificandas spiritalit᷑ domos : pu
tamꝰ: & hoc fit ꝑ totũ orbẽ terrarũ
cũ pace regũ xp̾ianoꝵ sic̃ idẽ dicit
estis. Illa plane difficillumne discer¬
nuntur ubi ait. obsecro itaq pͥnũ¬
ominiũ fieri obsecratioes. oratioes in¬
t̃pellatioẽs. gr̃arũ actiones. Prȩcatio¬
ne. ⁊ dep̾catioes multi nr̃m hoc idem
putant & hoc cotidiano usu iam
omĩno p̃ualuit. Qui autẽ distinc¬
tius latine locuti st̃. p̃catioĩb utt¬
bant᷑ in obtandis bonis: dep̃catiõib
uͦ in deuitandis malis. Precari enĩ
dicebant eẽ. p̃cando bonia obtare¬
imnp̾cari mala qđ uulgo iã d̾r male¬
dicere: dep̾cari autẽ mala p̃cando
depellere. S usitatũ iã loquendi mo¬
dũ potuis sequam᷑: & siue p̾cationes
siue dep̾cationes inuenerimꝰ quas
greci deusis uocant: ñ putae mus ẽẽ
quȩ imꝓbanda ñ sunt. S eligo in

Expanded text:
te. » Itaque per ipsos data est pax Ecclesiae, quamvis temporalis tranquillitas temporis ad aedificandas spiritaliter domos, et tamus: » Et hoc fit per totum orbem terrarum cum pace regum Christianorum, sicut idem dicitestis. Ista plane difficillime discernuntur, ubi ait: Obsecro, etc., uomnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones. Precationem et deprecationem, multi nostri haec idem putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem distinctius latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari enim dicebant esse precando bona optareimprecari mala, quod uulgo iam dicitur maledicere; deprecari autem, mala precando depellere. sed usitatum iam loquendi modum potius sequamur et siue precationes siue deprecationes inuenerimus, quas Graeci derjaeis uocant, non putemus esse quae improbanda non sint. sed eligo in
Abbreviated transcription (Latin):
s ut om̃es homines om̃e genus
hominũ intelligamus. ꝑ quascũq
differentias distributũ: reges.
pͥmatus. nobiles. ignobiles. subli¬
mes. humiles. doctos. indoctos.
integri corporis. debiles: ingeni¬
osos. tardicordes. fatuos. diuites.
pauperes. mediocres: mares. femi¬
nas: infantes. pueros. ad olescentes.
iuuenes. seniores. senes: in linguis
omĩb in morib omĩb in artibus
omĩb in ꝓfessionib omib. in uo¬
luntatib ⁊ in conscientiarũ uari¬
etate. in numerabili constitutos.
& siqͥd aluid differentiarũ ẽ in
hominib Quid ẽ enĩ eoꝵ unde sexepl¬
ñ ds ꝑ unigenitũ suũ dñm nr̃m a

Expanded text:
sed ut omnes homines omne genus sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non
Abbreviated transcription (Latin):
enchitidi eris litteris legimus qđ uelit ds¬
om̃s homines saluos fieri. quauis
certũ sit nob̃. ñ om̃s homines sal¬
uos fieri: ñ tam̃ ideo debemus
omipotentissimȩ di uoluntati ali¬
qͥd derogare: sed ita intelligere
qd scriptũ ẽ. qͥ om̃s hoĩnes uult
saluos fieri. tanꝗͣ. diceret᷑ nullũ
hominũ fieri saluũ. nͥ quẽ ipse fi¬
eri uoluerit: ñ qđ nullus sit ho¬
minũ nͥ quẽ saluũ fieri uelit. s
qđ nullus fiat nͥ quẽ uelit: & iđo
sit rogandus ut uelit q necẽt
ẽ fieri si uoluerit. De orando quiipe
do agebat apłs ut hoc diceret. Sic
enĩ intelligimꝰ ⁊ qđ in euangłio
scriptũ ẽ qui illuminat omnẽ ho¬
minẽ: ñ ꝙ nullus ẽ hominũ qͥ ñ
illuminet᷑: sed ꝙ nͥ ab illo millus
illuminat᷑. Aut certe sic dictũ est¬
qͥ uult om̃s hoĩes saluos fieriꝰ non
qđ nullus hominũ eẽt quẽ saluũ
fieri nollet. qͥ uirtutes miracłoꝵ
facere noluit apd̃ eos qͦs dicit ac¬
turos fuisse penitentiã si fecisset:

Expanded text:
elit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset:
Abbreviated transcription (Latin):
& extente sunt manꝰ eius ꝓ nob
Ideo extentȩ sunt manꝰ eius in cru¬
ce. ut manꝰ nr̃e extendant᷑ inbo¬
na oꝑa: qr crux ipsius miscdiã no¬
b̾ p̃buit. Ecce leuauit ille manꝰ
⁊ obtulit ꝓ nob̾ sacrificiũ do se¬
ipsũ. & ꝑ illud sacrificiũ deletast̃
omia peccata nr̃a. Leuemꝰ ⁊ nos

Expanded text:
 extensae sunt manus ejus pro nobis. Ideo extensae sunt manus ejus in cruce, ut manus nostrae extendantur in bona opera; quia crux ipsius misericordiam nobis praebuit. Ecce levavit ille manus, et obtulit pro nobis sacrificium Deo seipsum, et per illud sacrificium deleta sunt omnia pe
Abbreviated transcription (Latin):
antistite uelut aduocati. suscepto
suos ꝑ manꝰ impositionẽ miscdifsi¬
mȩ offert potestati. Quib ꝑ actis.
⁊ participato tanto sacram̃to: grã¬
rum actio cuncta concludit: quã
in his etiã uerbis ultimã cõmͣdauit
apłs. Hlȩc autẽ causa p̾cipue fuit
ista dicendi: ut his breuit pͣscrip¬
tis atq significatis. ñ putaret᷑ negli¬
gendũ esse qđ sequitur. ꝓ omĩbus
hominib : ꝓ regib & his qui in

Expanded text:
antistites uelut aduocati susceptos suos per manus impositionem misericordissimae offerunt potestati. quibus peractis et participato tanto sacramento gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus. haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter perscriptis atque significatis non putaretur neglegendum quod sequitur: pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui
Abbreviated transcription (Latin):
miorib subdita sit: & ut reddan¬
tur omĩa omĩb: cui tributum
tributũ: cui uectigal uectigal. ⁊̃s
cȩtera quȩ saluo d̾ni nr̃i cultu
constitutiõis humane pͥncipibus
reddimus. quando ⁊ ipse dns ut sex ub ad¬
nob̾ huius sane doctrine p̾beret paul¬
erẽplũ ꝓcapite hõis qͦerat indutꝰ tͥbutũ
soluere ñ dedignatus ẽ. Iubentur
autẽ etiã serui xp̃iani ⁊ boni fide¬
les dnĩs suis tp̃ralib equanimiter
fideliterq seruire. quos iudicatu¬
ri sunt si usq in finẽ iniqͦs inuene¬
rint: aut cũ quib equaliter reg¬
naturi st̃. si ⁊ illi ad uerbũ dnĩ
conuersi fuerint: om̃ĩb tam̃ p̃ci¬
pit᷑ seruire humanis potestatibat
terrenis. qͥusq post tempꝰ p̃finitũ
qđ significant septuaginta anni
ab istius scłi confusioe̾. tanquã de
captiuitate babylonȩ sic̃ hierłm li¬
beret᷑ eccłia: ex cuius captiuitatis oc¬
casioẽ ipsi etiã terreni reges deseris.

Expanded text:
ibus subdita sit; et ut reddantur omnibus omnia; cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal ; et caetera quae salvo Dei nostri cultu, constitutionis humanae principibus reddimus; quando et ipse Dominus, ut nobis hujus sanae doctrinae praeberet exemplum, pro capite hominis quo erat indsolvere non dedignatus est . Jubentur autem etiam servi Christiani, et boni fideles, dominis suis temporalibus aequanimiter fideliterque servire : quos judicaturi sunt, si usque in finem inimicos invenerint, aut cum quibus aequaliter regnaturi sunt, si et illi ad verum Dominum conversi fuerint. Omnibus tamen praecipitur servire humanis potestatibus atque terrenis, quousque post tempus praefinitum, quod significant septuaginta anni, ab istius saeculi confusione, tanquam de civitate Babiloniae sicut Ierusalem liberetur aecclesia. Ex cuius captivitatis occasione etiam terreni reges desertis
Abbreviated transcription (Latin):
hominib ut etiã panẽ de cȩlo miserit:
a filiũ suũ equalẽ qͥ hoc ẽ qđ ipse. de¬
derit hominẽ faciendũ ⁊ ꝓhominib
occidendũ ut ꝑ hoc qđ tui es gustes
qͣ non es. Multũ ad te erat gustare
suauitatẽ dĩ. qi remota erat illa &
nimis alta: tu aute̾ nimis abiectiis &
iimo iacens. In magna ista separa¬
tione: iissus ẽ mediator. Nonpo¬
teras ad dm̃ hõ. factus ẽ ds homo: ut
qm̃ hõ posses ad hominẽ qͥ ñ posses
idm ꝑ hominẽ uenires add̾m: &¬

Expanded text:
hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad
Abbreviated transcription (Latin):
in utroq hominib similis. longe
ẽẽ a đo. aut in utroq dõ similis.
longe esset ab hominib atq me
diator ñ ẽẽt. Fallax itaq ille me¬
diator. qͦ ꝑ secreta iudicia tua suꝑ¬
bia mereret᷑ illudi. unũ cũ homi¬
nib habet id ÷ peccatũ. aliud ui¬
deri uult habere cũ do: ut q car¬
nis mortalitate nͣ tegit᷑. ꝓ inmor¬
tali se ostentet. Sed qr stipendiu̾
peccati mors ẽ: hoc habet cõmu¬
ne cũ hominib unde simul dãp¬
nent᷑ in mortẽ. Uerax autẽ me¬
diator quẽ secreta miscłia tua
demonstrasti humilib ⁊ misisti.
ut eiꝰ exemplo etiã ipsã discerent
humilitatẽ: mediator ille di ⁊ ho¬

Expanded text:
in utroque hominibus similis longe in utroque hominibus similis longe esset a deo aut in utroque deo similis longe esset ab hominibus atque ita mediator non esset. fallax itaque ille mediator, quo per secreta iudicia tua superbia meretur indui, unum cum hominibus habet, id est peccatum; aliud uideri uult habere cum deo, ut quia carnis mortalitate non tegitur pro immortali se ostentet. sed quia stipendium peccati mors est, hoc habet commune cum hominibus unde simul damnetur in mortem. Verax autem mediator, quem secreta tua misericordia demonstrasti humilibus et misisti ut eius exemplo etiam ipsam discerent humilitatem, mediator ille dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
ad id qđ ortũ ẽ etͣnitas ualet. tan¬
tũ adfidem ueritas. Duo illa sur¬
sũ sunt etͣnitas ⁊ ueritas. duo ista
deorsũ. qđ ortũ ẽ i fides. Ut gͦ ab
unis ad sũma reuocem᷑. atq id qđ
ortũ ẽ recipiat et̾̃nitatẽ: ꝑ fidẽ ue
niendũ ẽ ad ueritatẽ. Et qr omĩa
quȩ in contrariũ ꝑgunt ꝑ aliqͥd
mediũ reducunt᷑: & ab ȩterna us¬
ticia tpralis iniqͥtas nos alienabat.
opus gͦ erat media iusticia tp̃rali.
quȩ medietas tp̃ralis ẽẽt de unis.
iusta de suis. atq ita se nec ab¬
rumpens a sũmis ⁊ contemperans
imis. una redderet sũmis. Ideo
xp̃c mediator d̾i ⁊ hominũ dictus
ẽ. int̾ dm̃ in mortalẽ ⁊ hominem
mortalem. ⁊ d̾s homo. reconcilians
hominẽ dõ. manens id qđ erat. fac¬
tus qđ ñ erat. Ipse ẽ nob̾ fides in
reb ortis. qui ẽ ueritas in ȩternis sex lib¬
oportebat ut haberet aliqͥd simi uii
le ło. aliqͥd simile hominib: ne

Expanded text:
ad id quod ortum est aeternitas ualet, tanad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et ueritas, duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur adque id quod ortum est recipiat aeternitatem, et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium reducuntur et ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, atque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum immortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in aeternis. oportebat ut haberet aliquid simile deo, aliquid simile hominibus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ sit ipse xp̃c sapientia di
ꝑ quã ereata sunt om̃ia: cũq nul¬
le mͣtes rationales siue angłoꝵ
siue hominũ nͥ participatione
ipsius sapientes fiant: cui ꝑ sp̃m¬
scin ꝑ quẽ karitas incordib nrͣis
diffundit᷑ in heremꝰ quȩ trinitas
unus ds̃ ẽ: consultũ ẽ diuina ꝓ¬
uidentia mortalib quoꝵ tp̃ralis
uita in reb orientib ⁊ occiden¬
tib occupata tenebat᷑ ut eadẽ
ipsa di sapientia. ad unitatẽ ꝑ¬
sone suȩ homine assumpto in
saluti nr̃e dicendo ⁊ faciendo.
patiendo. ⁊ sustinendo. fieret de¬
orsũ hominib exemplũ redeun¬
di: qui sursũ ẽ angłis exemplũ
manendi. Ac ꝑ hocꝰ cũ reb eter¬
nis contemplantiũ ueritas per¬
fruat᷑. reb autẽ ortis fides creden¬
tiũ debeat᷑: purgat᷑ homo ꝑ rerũ
tpͣraliũ fidẽ ut eternarũ ꝑcipiat
ueritatẽ. Nã ⁊ quidã nobilissimus
philosophus plato. in eo libro quẽ
thymeũ uocant. sic ait. Quantũ

Expanded text:
cum sit ipse Christus sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationales siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, cui puem charitas in cordibus nostris diffunditur, inhaeremus, quae Trinitas unus Deus est, consultum est divina providentia mortalibus, quorum temporalis vita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa Dei sapientia, ad unitatem personae suae homine assumpto, in saluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo, fieret deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. Ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium fruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum
Abbreviated transcription (Latin):
mines om̃e hominũ genꝰ intellige¬
re possumꝰ & qͦcũq alio mͦ intellig
potest.: dũ tam̃ credere ñ cogamͦ
aliqͥd omĩpotentẽ uoluisse fieri
factũq ñ esse. qͥ sine ullis ambigu¬
itatib siue in cęlo siue in terra
sicut eũ ueritas cantat. omĩa quȩ¬
cũq uoluit fecit. ꝓfecto facere no¬
luit quod cũq ñ fecit. SIcut illud¬

Expanded text:
ligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fecit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
qui putari poterant fastu ⁊ suꝑbia
horrere. Proide dicens hoc enĩ bo¬
nũ ẽ corã saluatore nr̃o do. id÷ ut
etiã ꝓ talib oret᷑: statĩ ut desꝑationẽ
tolleret addidit. Qui om̃s hõĩnes
uult saluos fieri: & ad agnitionẽ
ueritatis uenire. Hoc quippe d̃s bo¬
nũ iudicauit: ut oratiõe humiliũ
dignaret᷑ salutẽ pͣstare sublimui
Qđ utiq iã uidemꝰ impletũ. Itolo¬
cutioĩs mͦ ⁊ dñs ẽ usus in eu̾ngłio.
ubi ait phariseis: decimatis ment̃
⁊ rutã. ⁊ om̃e holus. Neq enĩ phar¬
seis ⁊ quecũq aliena. & omnium ꝑ¬

Expanded text:
qui putari poterant fastu et superbhorrere. Proinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore, id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire. Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Hoc enĩ bonũ est ⁊ acceptũ
corã saluatore nr̃o dõ. qui uult¬
om̃s homines saluos fieri. & in ag¬
nitionẽ ueritatis uenire. Et neqͥs¬
quã diceret posse esse salutis uiã
in bona conuersatione. ⁊ unius dĩ
omipotentis cultu sine participa¬
tione corporis ⁊ sanguinis xp̃i:
unus enĩ ds inqͥt ⁊ unus mediator

Expanded text:
t acceptum coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et ad agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi: unus enim deus, inquit, et unus mediator
Abbreviated transcription (Latin):
ne concupiscat quandiui in est pec¬
catũ in mẽbris: id÷ uiolenta quȩdã
carnis illecebra in corpore mortis
huius. ueniens de uindicta illius
percati unde ꝓpaginẽ ducimꝰ: scd̃m
quã om̃s ante gr̃am filii sunt irȩ: contͣ
qđ peccatũ militant sub grͣa constitu¬
tiꝰ non ut nͣ sit in eoꝵ corpore quan¬
diu ita mortale.ẽ. ut ⁊ mortuũ iure
dicat᷑ s ut ñ regnet. Non aute reg¬
nat: cũ desideriis eius id: his quȩ
scdm carnẽ contra sp̃m concupiscunt᷑
dilectio qua diligitur qd̾ diligi opor¬
tet sic̃ odio habenda ẽ dilectio. qua
diligit᷑ qd̾ diligi ñ oportet. Odio
quippe habemꝰ concupiscentiã nr̃am:
qua caro concupiscit aduersus sp̃m.
Et qͥd ẽ ista concupiscentia: nisi ma¬
la dilectio: E diligimꝰ concupiscen¬
tiã nr̃am: qua sp̾c concupiscit adũsuᷤ
carnẽ. Et qͥd ẽ ista concupiscentia

Expanded text:
ne concupiscat, quamdiu inest pecne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore, quamdiu ita mortale est, ut et mortuum iure dicatur, sed ut non regnet. non autem regnat, cum desideriis eius, id est his, quae secundum carnem contra spiritum concupiscuntur, dilectio qua diligitur quod diligi oportet; sicut odio habenda est dilectio qua diligitur quod diligi non oportet? Odio quippe habemus concupiscentiam nostram qua caro concupiscit adversus spiritum: et quid est ista concupiscentia, nisi mala dilectio? Et diligimus concupiscentiam nostram qua spiritus concupiscit adversus carnem: et quid est ista concupis
Abbreviated transcription (Latin):
centiã mouet. His atq huiusmodi
bonis desideriis quib sola anima
concupiscit cũ aduersat᷑ aliqd qđ
eandẽ animã scđm carnẽ delectat:
tunc dicit᷑ caro concupiscere aduer
anima cũ ait caro concupiscit: quẽ¬
admodũ dictũ ẽ auris audit ⁊ ocłs
udet. Quis enĩ nescit qđ anima
potius ⁊ ꝑ aur̃e audiat: & ꝑ oculũ
uideat. Ita loquimꝰ ⁊ cũ dicimus.
manus tũa subuenit homini: cũ
aliqͥd porrecta manu dat᷑ quo cii¬
quã subuenit᷑ Qđ si de ipso etiã fi¬
dei ocło ad quẽ ꝑtinet credere que
ꝑ carne̾ nͣ uident᷑. dictũ ẽ uidebit
om̃is caro salutare di: non utiq nͥ
de amina qua uiuit caro. cũ etiã ꝑ
carnis. ne forte aliqͥs ita uelit acciꝑe
qđ dictũ ẽ uidebit om̃is caro saluta¬
re di : quanto congruentius dicit᷑
caro concupiscere. quando anima
ñ solũ carni animalem uitã p̃bet.
uerũ etiã scđm ipsã carnale aliqͥd
concupiscit: Qđ in potestate ñ est

Expanded text:
centiam mouet. his atque huius modi centiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro concupiscere aduersanima, cum ait: caro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae per carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit caro, cum etiam pe ministerium carnis, ne forte aliquis ita uelit accipere, quod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam praebet, uerum etiam secundum ipsam carnem aliquid concupiscit, quod in potestate non est,
Abbreviated transcription (Latin):
ma concupiscere nichil posse: puto
qđ omis doctus indoctusq nͣ dubitat.
Ac ꝑ hoc ipsius concupiscentiȩ car¬
nalis causa nͣ est in anima sola: sed
multo minus ẽ in carne sola. Ex
utroq enĩ fit. Ex anima scilicet
qđ sine illa delectatio nulla sentit᷑
ex carne autẽ qđ̃ sine illa carnalis
tionẽ. quã de carne ⁊ cũ carne
sp̃e habet adu̾sus delectationem
quã solus habet. Solus quippe
habet nͥ fallor illud desideriũ ñ
eũ carnis uoluptate ł carnaliũ
rerũ cupiditate cõmixtũ: qđ de¬
dm. Solus habet etiã illud. de qͦ
ei dr. Concupisti sapientĩa. serua
mandata. & dñs p̾bebit illam tibi.
Nam cũ sp̃c imꝑat mebris corporis.
ut huic desiderio seruiant quo
solus accendit᷑ uelut cũ assumit᷑
codex cũ aliqͥd scribit᷑ legit᷑ dis¬
putat᷑ audit᷑. cũ deniq panis fran¬
gitͣ esurienti ⁊ cetera humanita¬
tis ac miscđiȩ p̃stant᷑ officia: obe¬
dientiã caro exhibet. ñ concupis¬

Expanded text:
ma concupiscere nihil posse, puto quod omnis doctus indoctusque non dubitet. Ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola, sed multo minus est in carne sola. Ex utroque enim fit: ex anima scilicet, quod sine illa delectatio nulla sentitur; ex carne autem, quod sine illa carnalis tionem, quam de carne et cum carne spiritus habet adversus delectationem, quam solus habet. Solus quippe habet, nisi fallor, illud desiderium, non cum carnis voluptate, vel carnalium rerum cupiditate conmixtum, quo dedomini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur: concupisti sapientiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam tibi. nam cum spiritus imperat membris corporis, ut huic desiderio seruiant, quo solus accenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupis
Abbreviated transcription (Latin):
amandũ. ẽ. Possunt enĩ ambo esse
in uno homine: ꝙ hoc bonũ ẽ hoĩni
ut illo ꝓficiente qͦ bene uiumus.
iste deficiat qͦ male uiuimꝰ: donec
donec ad ꝑfectũ sanet᷑ & in bonum
uiciis repugnat᷑ plena pax ñ ẽ: qr
⁊ illa quȩ resistunt ꝑiculoso debel¬
lant᷑ prelio: & illa quȩ uicta sunt
ñdu securo triumphant᷑ ocio: sed
adhuc sollicito pͣmunt᷑ imperio
Egritudo animi racionalis ẽ: cum
bonis inferiorib delectatus suꝑiora
ex parte appetit. ⁊ ex parte ñ appetit.
ideoq in duas diuidit᷑ uolunta¬
tes: cũq una nͣ ẽ tota ñ e̾: & hoc

Expanded text:
amandum est. Possunt enim ambo esse in uno homine: et hoc bonum est homini, ut illo proficiente quo bene vivimus, iste deficiat quo male vivimus; donec ad perfectum senetur, et in bonum uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperioegritudo animi rationalis est, cum bonis inferioribus delectatus, superiora ex parte appetit, et ex parte non appetit. Ideoque in duas dividitur voluntates: cumque una est, tota non est; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ contremiscunt qđ oder̃t. Distingue
apłe. ⁊ circũcide fidem meã: & dis¬
cerne causã meã de gente non sc̃a
Plane distinguit. discernit cirẽcidit.
S fides inqͥt quȩ ꝑ dilectione operat᷑¬
Unusqͥsq gͦ fres mei inspiciat intus
apird se: pandat se. ꝓbet se in omĩb
factis suis bonis oꝑib suis. quȩ faciat.
cũ karitate ñ expectans retributionẽ
ẽ tota tͣra. qͥd ẽ totũ mare: quid est
totũ celũ: quid ẽ omia sidera: quid
sol qͥd luna: quid exercitus angłoꝵ
Omiũ istoꝵ creatorẽ sitio. Ipsũ esu¬
rio ipsũ sitio: ipsi dico qͣm apud te

Expanded text:
 contremiscunt quod oderunt. Distingue, Apostole, et circumcide fidem meam, et discerne causam meam de gente non sancta . Plane distinguit, discernit, circumcidit. Et fides, inquit, quae per dilectionem operatUnusquisque ergo, fratres mei, inspiciat se intus, appendat se, probet se in omnibus factis suis, bonis operibus suis, quae faciat cum charitate, non exspectans retributionem est tota terra? Quid est totum mare? Quid est totum coelum? Quid sunt omnia sidera? Quid sol? Quid luna? Quid exercitus Angelorum? Omnium istorum Creatorem sitio: ipsum esurio, ipsum sitio, ipsi dico, Quoniam apud te
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ bona utoebant᷑ ante quã cre¬
deres. currebas qͥdẽ s pretͣ iuã curren¬
do errabas potius quã ꝑuenieba.
Est gͥ nob̾ ⁊ currendũ: & in uia curren¬
dũ. Qui pret uiã currit in anit᷑ cur¬
rit: imino ad laborẽ currit. Tanto
plus errat: quanto pret̾ uiã currit.
łgo sũ uia. Quȩ patria. quo currimꝰ:
ris: add illũ curris: in ipso requiescis.
EIne dilectione.: fides mnanis est.
Cũ dilectiõe fides xp̃iani: sine
dilectiõe fides demonis. Qui autẽ
ñ credunt. peiores sunt quã demo¬
nes. & tardiores ꝗͣ demones. Nescio
qͥs ñ uult crede in xp̃m. adhuc nec
timore penȩ ñ in amore corone. Nã
⁊ illi puniri timebant. Adde huic
fidi dilectionẽ. ut fiat fides qualẽ
dic̃ apłs paulus fides quȩ ꝑ dilectio¬
ti ciuic̃ hierłm: inuenisti conciuẽ

Expanded text:
si autem bona videbantur; antequam crederes, currebas quidem, sed praeter viam currendo, errabas potius quam perveniebas. Est ergo nobis et currendum, et in via currendum. Qui praeter viam currit, inaniter currit: imo ad laborem currit. Tanto plus errat, quanto praeter viam currit. Ego sum via. Quae patria, quo currimus?ris, ad illum curris, in ipso requiescis.ine dilectione fides inanis est. Cum dilectione fides christiani, sine dilectione fides daemonis: qui autem non credunt, pejores sunt quam daemones, et tardiores quam daemones. Nescio quis non vult credere in Christum; adhuc nec timore poenae, non in amore coronae: nam et illi puniri timebant. Adde huic fidei dilectionem, ut fiat fides qualem dicit Apostolus Paulus, Fides quae per dilectioti civem Jerusalem, invenisti civem
Abbreviated transcription (Latin):
hec forma intelligendi de apłica
auctoritate descendens locum
nob̾ aꝑit quẽadmodũ scͥpturas
duoꝵ testam̃toꝵ ueteris ⁊ noui
acciꝑe debeamꝰ. Pars enĩ qͣdam
tͣrene ciuitatis. imago cȩlestisci¬
uitatis effecta ẽ non se signifi¬
cando s alterã.⁊ iđo seruiens.
Non enĩ ꝓpt̾ seipsã s ꝓptͣ aliã sig¬
nificandã ẽ instituta: & p̾ceden¬
te alia significatiõe. ⁊ ipsa p̃figu¬
rans p̃figurata ẽ. Nãq agar an¬
cilla sarę eiusq filiꝰ: imago quȩ¬
dã huius imaginis fuit. Inue
nimꝰ gͦ in t̾rena ciuitate duas
formas: unã suã pͣsentiã demons¬
trante: alterã cęlesti ciuitatẽ signi¬
ficandȩ sua pͣsentia seruientem.

Expanded text:
ec forma intelligendi de apostolica auctoritate descendens locum nobis aperit, quemadmodum Scripturas duorum testamentorum, ueteris et noui, accipere debeamus. Pars enim quaedam terrenae ciuitatis imago caelestis ciuitatis effecta est, non se significando, sed alteram, et ideo seruiens. Non enim propter se ipsam, sed propter aliam significandam est instituta, et praecedente alia significatione et ipsa praefigurans praefigurata est. Namque Agar ancilla Sarrae eiusque filius imago quaedanimus ergo in terrena ciuitate duas formas, unam suam praesentiam demonstrantem, alteram caelesti ciuitati significandae sua praesentia seruientem.