comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciali transit ad generale. facta st̃
simulachra eoꝵ bestiis ⁊ iumentis.
ñ quo simulachra gentilium in
p̃dã bestiar̃ & ium̃toꝵ exposita sĩt:
s quo religio nationũ simulachra
sint bestiar̃ ⁊ brutoꝵ animantiũ.
que marime in egypto diumo cul¬
tui consecrata st̃. De quibꝰ n uirgi¬
lius. Omnigenũ q deũ monstra
n latrator anubis. Nã ⁊ pleraq
oppida eoꝵ ex bestiis ⁊ ium̃tis ha-¬
leone. thimius lingua egyptia.
ab hẏrco lisco. a lupo: ait taceam
de formidoloso ⁊ horribili cepe
⁊ crepitu uentris inflati. que pe¬
lusiaca religio ẽ. Hec inquit simu¬
lachra que ñ possũt saluare portan¬
tes. nichil st̃ aliud nͥ onera sacerdo¬
tũ. depͥmentia eos usq ad lassituch¬
nem: que cũ captiuitas uenerit.
ꝓspecie metallor̃ de quibꝰ facta st̃
ducunt᷑ pͥma captiua: ⁊ animam
suã siue portantiũ liberare ñ pos¬
sunt: ñ quo muta simulachra ba
cos uocetur anima ⁊ menbra ear̃

Expanded text:
ciali transit ad generale: Facta sunt ciali transit ad generale: Facta sunt simulacra eorum bestiis et jumentis. Non quo simulacra gentilium in praedam bestiarum et jumentorum exposita sint: sed quo religio nationum, simulacra sint bestiarum, et brutorum animantium, quae maxime in Aegypto divino cultui consecrata sunt. De quibus Virgilius : Omnigenumque deum monstra, et latrator Anubis. Nam et pleraque oppida eorum ex bestiis et jumentis haleone: θμοῦϊς lingua Aegyptia ab hirco, λύκων a lupo, ut taceam de formidoloso et horribili cepe, et crepitu ventris inflati, quae Pelusiaca religio est. Haec, inquit, simulacra quae non possunt salvare portantes, nihil sunt aliud nisi onera sacerdotum, deprimentia eos usque ad lassitudinem. Quae cum captivitas venerit, pro pretio metallorum, de quibus facta sunt, ducuntur prima captiva, et animam suam sive portantium, liberare non possunt. Non quo muta simulacra habeτικῶς vocetur anima, et membra earum
Abbreviated transcription (Latin):
ad lassitudinẽ. Contabuerunt
⁊ contͥta st̃ simul: ñ potuerunt
Nsaluare portantẽ: & anima eoꝵ.
in captiuitatẽ ibit. Latr. Cecidit
bel. contͥtus ẽ dagon. facta st̃
sculptiha eoꝵ in bestias ⁊ ium̃ta:
Nportantes ea colligata. quasi oĩs
laboranti ⁊ deficienti ⁊ esuri¬
Senti. nec p̾ualenti simul. qͥ non
potuerunt saluare de bello: ip¬
⁊ si aũ captiui ducti sunt. Con¬
⁊ electionẽ credentiũ isrł: idola
corruisse testat᷑. Cecidit cecidit
siue conflatus ẽ bel. quẽ greq be¬
lum. id saturnũ uocant: cuius
tanta fuit apud ueteres religio.
ut ei ñ solũ hostias humanas cap¬
tiuorũ ignobiliũq mortahũ. s
⁊ ipsos liberos immolarent. Nabo
aũ ⁊ ipsũ Idolũ ẽ. quod int̾pretat᷑
ꝓphetia ⁊ diuinatio. quã post eugłii
ueritatẽ in toto orbe conticuisse
significat: siue uixta lacr. dagon.
qui tam̃ in hebraico ñ habetur
⁊ẽ idolũ aschalonis. gare ⁊ reli¬
quarũ urbiũ phylistiim. & de spe¬

Expanded text:
runt, et contrita sunt simul: non potuerunt salvare portantem, et anima eorum in captivitatem ibit. LXX: Cecidit Bel, contritus est Dagon: facta sunt sculptilia eorum in bestias et jumenta, portatis ea colligata quasi onus laboranti, et deficienti, et esurienti, nec praevalenti simul, qui non poterunt salvare de bello: ipsi autem captivi ducti sunt. Poet electionem credentium ex Israel, idola corruisse testatur. Cecidit, cecidit, sive confractus est Bel: quem Graeci Belum, Latini Saturnum vocant. Cujus tanta fuit apud veteres religio, ut ei non solum humanas hostias captivorum ignobiliumque mortalium, sed et suos liberos immolarent. Nabo autem et ipsum idolum est, quod interpretatur prophetia et divinatio, quam post Evangelii veritatem in toto orbe conticuisse significat. Sive, juxta LXX, Dagon, qui tamen in Hebraico non habetur. Et est idolum Ascalonis, Gazae, et reliquarum urbium Philisthiim. Et a spe
Abbreviated transcription (Latin):
ta lacx. om̃is hngua iuratis ⁊ con¬
fitens dm̃ dicit. quod iusticia ⁊
gła totius orbis ad eũ ueniat. &
confundantur iudei qui se ab eo
separãt. Hi aũ qui de styrpe fi¬
semine pullulauerunt. ⁊ credi¬
derunt in ocp̃o habeant iusticiã

Expanded text:
ta omnis lingua jurans et confitens Deum, dicet quod justitia et gloria totius orbis ad eum veniat, et confundantur Judaei, qui se ab eo separant. Hi autem qui de stirpe fisemine pullulaverunt, et credideru
Abbreviated transcription (Latin):
uabit om̃e genu. ⁊ iurabit & con¬
fitebit᷑ om̃is lingua. dõ dicens.
Iusticia ⁊ gła ad eũ ueniet: & con¬
fundent᷑ om̃s qͥ separant se a dño.
Iustificabuntur. ⁊ in dño głabi¬
tur om̃e semen filioꝵ isrł. uo¬
catis ȩgypto ⁊ ethyopia & sabami
uiris excelsis. ꝑ que monstrat᷑ sał
uniuersar̃ gentiũ barbarar̃. ⁊ to¬
tius mundi ad dm̃ conuersio: osten¬
dit ds iusticiã suã. quod ñ solũ
iudeoꝵ sit dñs s & gentiũ. Ipse
enĩ cęli factor ⁊ t̾rȩ equalit̾ om̃iũ

Expanded text:
abit et confitebitur omnis lingua Deo dicens: Justitia, et gloria ad eum veniet, et confundentur omnes qui separant se a Domino: justificabitur et in Deo glorificabitur omne semen filiorum Israel. Vocatis Aegypto, et Aethiopia, et Sabaim viris excelsis, per quae monstratur salus universarum gentium barbararum, et totius mundi ad Deum conversio, ostendit Deus justitiam suam; quod non solum Judaeorum sit Dominus, sed et gentium. Ipse enim coeli factor et
Abbreviated transcription (Latin):
me: Ds̃ ustus ⁊ saluans ñ ẽ p̃ter
me. Conuertimini adme ⁊ salui
eritis om̃s fines terrȩ: quia ego dñs¬
egredietur de ore meo iusticiȩ u̾¬
bum. & ñ reuertetur: quia michi

Expanded text:
n est preter me. Convertimini ad me et salvi eritis, omnes fines terre", et paulo posegredietur de ore meo iustitie verbum et non revertetur; quia michi
Abbreviated transcription (Latin):
apostrophã facit cũ etiã stultis
ꝑspicuñ sit. unũ contertũ esse ser¬
monis. nec posse sensũ diuidi qui
ipso narrationis ordine & ragõe
comunctus ẽ. Quia hec dicit
dñs creans oȩlos. ipse ds formans
terrã ⁊ faciens eã. ipse plastes eiꝰ.
Ian inuacuũ creauit eã. ut ha
cutus sũ: in loco terre tenebroso.
Nõ diri semini iacob. frustra que.¬
rite me. Ego dñs loquens iusticiã.
annuntians recta. Congregami¬
ni ⁊ uenite. & accedite simul qui
saluati estis ex gentibꝰ. Nescer̃t.
qui leuant signũ sculpture suȩ:

Expanded text:
apostropham fieri, cum etiam stultis perspicuum sit, unum contextum esse sermonis, nec posse sensum dividi qui in ipso narrationis ordine et ratione conjunctus est. Quia haec dicit Dominus, creans coelos, ipse Deus formans terram, et faciens eam, ipse plastes ejus: non in vanum creavit eam, ut habcutus sum, in loco terrae tenebroso. Non dixi semini Jacob: frustra quaerite me. Ego Dominus loquens justitiam, annuntians recta. Congregamini, et venite, et accedite simul, qui salvati estis ex gentibus: nescierunt qui levant lign
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd dic̃ fignentũ ei qͥ se finã.
quid me fecisti sic: an ñ ht̃ potes
tatẽ figuł luti. ex eadẽ massa fa¬
cere aliud quidẽ uas in honorẽ.
ahud uero in contumeliã: Et in
bieremia ꝓlirius scribit᷑: qui nar¬
rat pꝰ cetera. Descendi indomũ fi¬
guli: ⁊ ecce ipse faciebat opus in
rota. Et dissipatũ ẽ uas quod fa¬
ciebat manibꝰ suis: rursũq fe¬
cit ex eodẽ luto ahud uas. sicut
placuit in conspectu eiꝰ. E fac̃¬
tus ẽ sermo dñi ad me dicens.
Si ñ possũ sic̃ iste figuł facere
uos domꝰ isrł dicit dñs: Eoce sic̃
lutũ in manu figidi: sic uosestis
innianibꝰ meis domꝰ ifrł. Illudq qͦs
scriptũ ẽ. ego om̃ibꝰ stellis p̃cepi.
occasionẽ quibusdã tͥbuit. qͦd astra
rationabilia sint. ⁊ animã sensũq
habeant. Neq enĩ aiunt p̃ciꝑet
nͥ intelligentibꝰ: ñ recordantes qͦd¬

Expanded text:
Numquid dicit figmentum ei qui se finxit: Numquid dicit figmentum ei qui se finxit: quid messa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Et in Jeremia prolixius scribitur, qui narrat post caetera: Descendi in domum figuli, et ecce ipse faciebat opus in rota, et dissipatum est vas quod faciebat in manibus suis. Rursumque fecit ex eodem luto aliud vas, sicut placuit in conspectu ejus. Et factus est sermo Domini ad me dicens: Si non possum sicut iste figulus facere vos domus Isrn manu figuli: sic vos estis in manibus meis domus Israel . Illudque quod scriptum est: ego omnibus stellis praecepi, occasionem quibusdam tribuit, quod astra rationalia sint, et animam sensumque habeant. Neque enim, aiunt, praeciperet, nisi intelligentibus: non recordantes q
Abbreviated transcription (Latin):
bunt eã : s nos rectiꝰ dicimꝰ ⁊ ue¬
rius nec cyrũ ȩdificasse ciuita¬
tẽ. que postea exstructa ẽ sub
neemia. nec om̃s uias eiꝰ fuisse
directas. cui supra dictũ ẽ assũp¬
si ⁊⁊ accinri te. & ñ cognouisti me:
⁊ zorobabelis statũ. qͥ sub nutu
& potestate medoꝵ. fuit atq ꝑsa¬
rũ. omia que dicunt᷑ excedere.
Neq enĩ zorobabel erstrurit
ciuitatẽ. neq captiuitatẽ dimi¬
sit: nec rer appellari potest. qͥ
sub aliis inuens regibꝰ hoc nomi¬
ne caruit. Quid sibi aũ uelint late.
transtulerunt. qͥd meliꝰ fec quã
lutũ figuli: numqͥd qͥ arat arabit
terrã. scire ñ ualeo. ñ forte theo¬
dotionis sequar editionẽ. qͥ pro
hoc posuit. ue ei qͥ contendit con¬
tra factorẽ suũ. arans arantes
terrã.: quod scilicet uulneret in
penitentiã corda mortaliũ. ⁊ in
morẽ sulcoꝵ ea subruat atq sub
lus in epła loquit᷑ ad romanos.

Expanded text:
bunt eam . Sed nos rectius dicimus et vebunt eam . Sed nos rectius dicimus et verius, nec Cyrum aedificasse civitatem quae postea exstructa est sub Neemia, nec omnes vias ejus fuisse directas. Cui supra dictum est: Assumpsi, et accinxi te: et non cognovisti me; et Zorobabel statum, qui sub nutu ac potestate Medorum fuit atque Persarum, omnia quae dicuntur excedere. Neque enim Zorobabel exstruxit civitatem, nec captivitatem dimisit, nec rex appellari potest, qui sub aliis vivens regibus, hoc nomine caruit. Quid sibi autem velint Septtranstulerunt: Quid melius feci quam lutum figuli? Numquid qui arat, arabit terram? Scire non valeo: nisi forte Theodotionis sequar editionem, qui pro hoc posuit: Vae ei qui contendit contra factorem suum, arans arantes terram: quod scilicet vulneret in poenitentia corda mortalium, et in morem sulcorum ea subruat atque subPaulus in Epistola loquitur ad Romanos:
Abbreviated transcription (Latin):
eũ receperunt dedit eis potesta¬
tẽ filios d̃ fieri. Sin aũ ego fe¬
ci terrã. ut habitaret᷑ ab homi¬
nibꝰ n cȩlos extendi desuꝑ. ⁊ eos
astroꝵ uarietate decoraui. ut
morarentur in terra cultores
di: quid mir̃ si filiũ meũ iustũ
regẽ miserĩ mundo. siue ab infe¬
ris suscitauerĩ : cuiꝰ om̃s ie deser¬
te st̃. Peccatũ enĩ ñ fecit nec dol
inuentꝰ ẽ in ore eiꝰ. qui ȩdificet
ciuitatẽ meã suꝑ petrã. aduer¬
sũ quã porte inferi ñ p̃ualeant.
⁊ que in monte posita latere ñ
possit: demonicisq priꝰ uincłis alli¬
gatos om̃s dimittat liberos ñ in
p̃cio neq inmuneribꝰ: Gratis eni
salui factisumꝰ : audientibꝰ apłis
atq facientibꝰ. gratis accepistis
gratis date. Nõnulli ħ ad roro¬
babel referunt: qui eduoẽ capti¬
uos de babylone. ⁊ edificauit ei¬
tibus aggeo ⁊ zacharia. atq di¬
centibꝰ. manꝰ zorobabel fundaue¬
runt doniũ istã ⁊ manꝰ eiꝰ cõple¬

Expanded text:
eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Sin autem ego feci terram, ut habitaretur ab hominibus, et coelos extendi desuper, et eos astrorum varietate decoravi, ut morarentur in terra cultores Dei: quid mirum si Filium meum, justum regem miserim mundo, sive ab inferis suscitaverim, cujus omnes viae rectae sunt? Peccatum enim non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Qui aedificet civitatem meam super petram, adversum quam portae inferi non praevaleant ; et quae in monte posita, latere non possit : daemoniacisque prius vinculis alligatos, omnes dimittat liberos, non in pretio neque in muneribus: gratis enim salvi facti sumus, audientibus Apostolis atque facientibus: Gratis accepistis, gratis date . Nonnulli haec ad Zorobabel referunt, qui eduxit captivos de Babylone, et aedificavit citibus Aggaeo et Zacharia, atque dicentibus: Manus Zorobabel fundaverunt domum istam, et manus ejus comple
Abbreviated transcription (Latin):
dum uideat esse subiectũ. & ex
paucar̃ noĩe natioñ que habitãt.
cȩloꝵ cardines. ⁊ oĩa terrȩ littora
ei creditura ꝑspiciat. Uñ pulchre
quasi laborantibꝰ in errore idolat̾e
cessare labor egypti nominat᷑. Nul¬
la enĩ gens ita idolatriȩ dedita fu¬
it: & tã innumerabilia portenta
uenerata ẽ. quã egyptus. de qua
supͣ legimꝰ. Eoce dñs ascendet suꝑ
nubẽ leuẽ ⁊ ingredict᷑ egyptum.
⁊ mouebunt᷑ simulachra ȩgypti
a facie eiꝰ. & cor egypti tabescet
in medio eiꝰ. Porro quod in larr
additũ ẽ. innouamins ad me in¬
sule: sic exponere possumus ut
dicamꝰ ȩccłas de gentibꝰ congrega¬
tas imouari in xp̃o. ⁊ appellar
insulas quod ꝑsecutoꝵ rabiem ꝓcel¬
lasq sustineant: &. fundate suꝑ petrã
nulla turbinũ mole quatiantur.
Hebrei stulta contentiõe nitunt᷑
asserere. usq ad eũ locũ ubi legit᷑.
tantũ in te est d̃s. & ñ ẽ absq te
ds. uel ad hierłm uel ad cyrũ dici:

Expanded text:
ex paucarum nomine nationum, quae habitant in coelorum cardines, et omnia terrae littora ei creditura perspiciat. Unde pulchre quasi laborantibus in errore idololatriae, cessare labor Aegypti nominatur. Nulla enim gens ita idololatriae dedita fuit, et tam innumerabilia portenta venerata est, quam Aegyptus, de qua supra legimus: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypt et cor Aegypti tabescet in medio ejus. Porro quod in Septuaginta additum est: Innovamini ad me, insulae, sic exponere possumus, ut dicamus Ecclesias de gentibus congregatas innovari in Christo, appellari insulas, quod persecutorum rabiem procellasque sustineant, et fundatae supra petram, nulla turbinum mole quatiantur. Hebraei stulta contentione nituntur asserere, usque ad eum locum ubi legitur: Tantum in te est, Deus, et non est absque te, Deus, vel ad Jerusalem, vel ad Cyrum d
Abbreviated transcription (Latin):
theodotiõ is urar ȩoitiõe qͥ tͣnstulit. ĩ te for¬
tis. ⁊ ñ ẽ alꝰ p̃ter eũ d̃s: ꝓpte̾a tu
fortis. absconditꝰ. ds isrł saluator.
Nͦcũq se uerterint. ñ ualebunt
laqueos uitatis. effugere. fac enĩ
esse in cyro dm̃. ⁊ ñ esse aliũ pre¬
ter eũ. qui sit in cyro ds. quomͦ
cyri ꝑsone dicqi conueniet. Uere
tu es d̃s absconditus. ds isrł sal¬
uator: Ergo d̃s in qͦ ds ẽ dñs nr̃

Expanded text:
Theodotionis utantur editione, qui transtulit, In te est fortis, et non est alius praeter eum Deus: propterea tu fortis absconditus Deus Israel Salvator. Quodcumque se verterint, non valebunt laqueos veritatis effugere. Fac enim esse in Cyro Deum, et non esse alium praeter eum qui sit in Cyro Deus, quomodo Cyri personae dici conveniet, Vere tu es Deus absconditus, Deus Israel Salvator? Ergo Deus in q
Abbreviated transcription (Latin):
oth. ¶ͥ ad cyri ꝑsonã uolunt
referre que dicta st̃: locũ istũ¬
sic int̾pretant᷑. Me ingentia pol¬
licente. quod ꝓpt̾ reuersionẽ pͦpħ
mei. inuideã. oĩa cyro regnanti
substernã. Ue ei qui incredulus
ẽ. ⁊ ñ putat uentura que dico.
quasi si lutũ ⁊ testa confracta ca¬
lumpnietur figulũ suũ. quare
facta ł cur ita facta sĩt & opus
contra artificis loquat᷑ manus.
⁊ patrẽ ac matrẽ calũpnietur
filiꝰ cur in terra nat᷑e lege ꝓfu¬
sus sit. Eũ gͥ ego dñs sc̃s isrł plas¬
mauerĩ cyrũ ⁊ mea iussione ge¬
neratꝰ sit : suꝑfluũ faqtis ãbige̾
de futuris. quin potiꝰ nosse debe¬
tis quod filios meos ppłm isrł.⁊
opus manuũ mear̃ ñ ur̃o arbi¬
trio s mea uoluntate dispen¬
sem: ut qui prius eis tenebras
n malũ creaui. nc̃ lucẽ ⁊ pacẽ
tribuam. Ego enĩ sũ ds. qui ñ
inuacuũ creaui t̾ram ut esset
deserta ⁊ squahda: s ut homines
habitarẽt in ea. Ego extendi si¬

Expanded text:
oth. Qui ad Cyri personam volunt referre quae dicta sunt, sic locum istum interpretantur. Me ingentia pollicente, quod propter reversionem populi mei in Judaeam, omnia Cyro regna substernam: Vae ei qui incredulus est, et non putat ventura quae dico, quasi si lutum et testa confracta calumnietur figulum suum, quare facta, vel cur ita facta sit; et opus contra artificis loquatur manus; et patrem ac matrem calumnietur filius, cur in terram naturae lege profusus sit. Cum igitur ego Dominus Sanctus Israel plasmaverim Cyrum, et mea jussione generatus sit, superfluum facitis ambigere de futuris; quin potius nosse debetis, quod filios meos, populum Israel, et opus manuum mearum, non vestro arbitrio, sed mea voluntate dispensem: ut qui prius eis tenebras et malum creavi, nunc lucem et pacem tribuam. Ego enim sum Deus, qui non in vacuum creavi terram; ut esset deserta et squalida, sed ut homines habitarent in ea. Ego extendi si
Abbreviated transcription (Latin):
ad te transibunt. ⁊ tui erunt ser¬
sibunt ad te. ⁊ adorabunt te ⁊ in
mus: ds isrł saluator. Confundan¬
tur ⁊ erubescant om̃s aduersarii
eiꝰ: & ambulent in confusiõe. Inno¬
uamini ad me insule. Isrł salua¬
tur a dño. salute ȩt̃na. Non con¬
fundent᷑ ⁊ ñ erubescent usq in

Expanded text:
ad te transibunt et post teet ad te adorabunt, quia in mus, deus Isratur et erubescant omnes adversarii ejus, et ambulent in confusione. ÷ Innovamini ad me insulae  Israel salvatur a Domino salute aeterna: non confundentur neque
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã. sic explanationis
sue uerba moderat᷑. Ue eis qui
de testis contradicat figulo suo.
Ue qui dicit om̃ipotenti patri.
quare generas filiũ. ⁊ mulieri
sc̃e mariȩ qͥd parturis: De qua
muliere. factꝰq sub lege. Hec gͦ
dicit dñs sc̃s isrł. qui pla̾m auit
in uirginali utero saluatorẽ.
dicens ꝑ gabrihelem. sp̃c sc̃s sr̃
obumbrabit te. ¶s aũ nascet᷑¬

Expanded text:
intelligentiam, sic explanationis suae verba moderatur: Vae eis qui de testis contradicat figulo suo. Vae qui dicit Omnipotenti Patri, quare tu generas filium, et mulieri sanctae Mariae, quid parturis? De qua muliere, factusque sub lege. Haec ergo dicit Dominus Sanctus Israel, qui plasmavit in virginali utero Salvatorem, dicens per Gabrielem: Spiritus sanctus obumbrabit tibi : qu
Abbreviated transcription (Latin):
res immobiles in quibꝰ impossibi¬
le ẽ mentiri dm̃ firmã consola¬
tionẽ habeamꝰ : sed ⁊ hoc uirat
quod idolis derelictis om̃e genu
ei flectatur cȩlestiũ terrestriũ
ret lingua mortahũ. in qͦ ꝑspi¬
cue significat᷑ pͦpłs xp̃ianus. Mo¬
ris ẽ enĩ ȩccłastici xp̃o genuflec̃¬
tere. quod uidei mentis suꝑbiã
demonstrantes omino ñ faci¬
untꝰ s ⁊ om̃is lingua cunctar̃
gentiũ barbarar̃ ñ in synago¬

Expanded text:
res immobiles, in quibus impossibile est mentiri Deum, firmam consolationem habeamus; sed et hoc jurat, quod idolis derelictis, omne genu ei flectatur, coelestium, terrestrium, ret lingua mortalium . In quo perspicue significatur populus christianus. Moris est enim ecclesiastici Christo genu flectere: quod Judaei, mentis superbiam demonstrantes, omnino non faciunt. Sed et omnis lingua cunctarum gentium barbararum, non in synago
Abbreviated transcription (Latin):
saluiator. quod int̃pretat᷑ iħc.
Hic enĩ uxta angłm gabrihel
saluabit ppłm suũ. Consis st̃ ⁊
erubuerunt om̃s simul. scribe
indelicet ⁊ pharisei. & tabuerunt
in confusionẽ fabricatores erroris
qui in toto mundo disseminauere
mendatiũ. ut eũ dicerẽt ab apłis
gitur chorus: &. hi qͥ ꝑ apłos credi¬
derunt. Uñ dicit᷑ ad eos. Nõ con¬
fundemini neq erubescetis. ñ so¬
lũ in presenti scło s ⁊ in futuro.
Seruisse aũ . egrptũ ⁊ ȩthyopas
& sabaim. eacelsos uiroᷤ atq sub

Expanded text:
quod interpretatur Jesus. Hic enim juxta Angelum Gabrielem salvabit populum suum . Confusi sunt et erubuerunt omnes simul. Scribae videlicet et Pharisaei. Et abierunt in confusione fabricatores erroris, qui in toto mundo disseminavere mendacium, ut eum dicerent ab Apostolis gitur chorus, et hi qui per Apostolos crediderunt. Unde dicitur ad eos: Non confundemini neque erubescetis, non solum in praesenti saeculo, sed et in futuro. Servisse autem ei Aegyptum, et Aethiopas, et Sabaim, excelsos vi
Abbreviated transcription (Latin):
pse edificabit ciuitatẽ meã &
captiuitatẽ meã dimittet. ñ in
precio neq in muneribus dicit
dñs ds exercituũ. Lax. Quid me¬
lius feci. quã lutũ figuli: Nũqͥd
arans arabit terrã. Nũqͥd dicit
lutũ figulo quid facis. qm ñ oꝑa¬
ris nec habes manus: Ue qui di¬
cit patri quid generas:⁊ matri
quid parturis. Sic enĩ dicit d̾s
terrorate me de filiis meis. ⁊ de
oꝑibꝰ manuũ mear̃ mandate mͥ.
Ego fec terrã . hominẽ suꝑ eã.
Ego manu mea firmaui cȩlum
Ego omibꝰ stellis mandaui. Ego
suscitabo eũ cũ iusticia regem:¬
⁊ om̃s uie illꝰ recte. Ipse edifica¬
bit cuutatẽ meã. ⁊ captiuitatẽ¬

Expanded text:
tatem meam: et captivitatem meam dimittet, non in pretio neque in muneribus, dicit Dominus exercituum. LXX: Quid melius feci quam lutum figuli? Numquid arans arabit terram? Numquid dicet lutum figulo, quid facis: quoniam non operaris, nec habes manus? Vae qui dicit patri, quid generas: et matri, quid parturis? Sic enim dicit Domiventura. Interrogate me de filiis meis, et de operibus manuum mearum mandate mihi. Ego feci terram, et hominem super eam. Ego manu mea firmavi coelum: ego omnibus stellis mandavi. Ego suscitavi eum cum justitia regem: omnes viae illius rectae. Ipse aedificabit civitatem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ abscondere. Ergo ñ clũ sae¬
co obuoluit᷑: s int̃cduso geli lumi¬
ne. aer qͥ subt̃ ẽ nubis tenebris
obscuratur. Possumꝰ cȩlos obuo¬
lutos tenebris. & sacco oꝑtos. sic

Expanded text:
rem abscondere. Ergo non coelum sacco obvolvitur, sed intercluso coeli lumine aer qui subter est, nubis tenebris obscuratur. Possumus coelos obvolutos tenebris, et sacco opertos, sic
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ dñi di suꝑ me. ñ qͦ dñs ds ha¬
beat adñm d̾m: s qͦd iuxta dispen¬
sationẽ carnis assũptȩ. dicat ea
que humibia st̃. Ad quẽ psalmis¬
ta iã dixerat. Dilexisti iusticiã ⁊
odist iniquitatẽ: ꝓpt̾ea unãc te
d̃s õs tuus oleo exiatationis p̃
consortibꝰ tuis. Quando enim
consortes nominant᷑. naturã
carnis intellige: quia ds consor¬
te substantiȩ suȩ ñ habet. Et qr
erat unctio sꝑualis. ⁊ neqͣquam
himiani corꝑis. ut in sac̃dotibꝰ
uideoꝵ: idcirco p̃ consortibus

Expanded text:
s Domini super me. Non quod Dominus Deus habeat Dominum Deum, sed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae consortibus tuis . Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige: quia Deus consortes substantiae suae non habet. Et quia erat unctio spiritualis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum; idcirco prae consortibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ti. concussam magis esse quã mo¬
tam. et ñ tam apłm de psalmo
tercio decimo sumpsisse quod in
hebraico ñ habet᷑ quã eos qui ar¬
tem contexandarũ int̾ se scrip¬
sisse locũ. ubi assũptũ ab eo po¬
nerẽt testimonium: quod absq
auctoritate scripturȩ positũ non
putabãt. Deniq om̃s grecie trac̃¬
tatores. qui nobis eruditionis sue
in psalmos cõmentarios relique
runt. hos uersiculos ueru ad no¬
tant atq p̾tereunt. liquido con¬
fitentes in hebraico ñ haberi.
nec esse in lacx. int̃pretbus. s in
editõe uulgata: que grece. come.
dicitur. ⁊ in toto orbe diu̾sa est.

Expanded text:
nti concussam magis esse quam monti concussam magis esse quam motam. Et non tam Apostolum de psalmo tertio decimo sumpsisse, quod in Hebraico non habetur, quam eos qui artem contexendarum inter se Scripaptum locum, ubi assumptum ab eo ponerent testimonium, quod absque auctoritate in Scriptura positum non putabant. Denique omnes Graeciae tractatores, qui nobis eruditionis suae in Psalmos Commerunt, hos versiculos . . . . . . adnotant atque praetereunt, liquido confitentes in Hebraico nec haberi, nec esse in LXX Interpretibus, sed in editione Vulgata quae Graece κοινή dicitur, et in toto orbe diversa est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ guttur eoꝵ. lnguis suis dolo¬
se agebant. quinti psalmi sũt.
Iuud aũ quod sequitur. uenenĩ
aspidũ sub labiis eoꝵ. centesimi
tricesim noni psalmi ẽ. Rursusq
quod dicit᷑ quor os maledichõe
⁊ amarituchne plenũ ẽ. de nono
psalmo sũptum est. Tres aũners¬
culi qui sequunt᷑. ueloces pedes
eoꝵ ad effundendũ sanguinem.
contricio ⁊ infehcitas in uiis eoꝵ
⁊ uiã pacis ñ cognouer̃t: mysara¬
ꝓpħa repperi. Quos in sextodec¬
mo erplanatiõĩs eiꝰ hbro quẽ
nunc dictare cupio. expositurus
sum. Ultimꝰ aũ uersus id÷ octauus.
ñ ẽ timor di ante oculos eoꝵ tri¬
cesimi quinti psalmi pͥncipium
ẽ. Nec in hoc cuiquã uideatur
esse diuersum. si quod in siuis lo¬
cis numero r singłari. ab apło
pluraht̃ ponat᷑: qͥ scribebat ad
plurimos. ⁊ in uno sensu multa
cogebat exẽpla. Arbitror solutã
questionẽ tuã. & nr̃am regulã
suꝑ translatiõe ueteris instrim̃¬

Expanded text:
est guttur eorum: linguis suis doloest guttur eorum: linguis suis dolose agebant, quinti psalmi sunt . Illud autem quod sequitur: Venenum aspidum sub labiis eorum, centesimi tricesimi nquod dicitur QUORUM OS MALEDICTIONE ET AMARITUDINE PLENUM, de nono psalmo sumptum est. Tres autem uersiculi qui sequuntur: VELOCES PEDES EOREM AD EFFUNDENDAM SANGUINEM, CONTRITIO ET INFELICITAS IN VIIS EORUM, ET VIAM PACIS Na reperi, quos in decimo sexto explanationis ejus libro, quem nunc dictare cupio, expositurus sum. Ultimus autem versus, id est, octavus: Non est timor Dei ante oculos eorum, in tricesimi quinti psalmi principio est. Nec in hoc cuiquam videatur esse diversum, si quod in suis locis numero dicitur singulari, ab Apostolo pluraliter dicatur, qui scribebat ad plurimos, et in unum sensum multa cogebat exempla. Arbitror solutam quaestionem tuam, et nostram regulam super translatione veteris Instrume
Abbreviated transcription (Latin):
in uiis eoꝵ & uiã pacis ñ cognoue¬
rt̃: ñ ẽ timor cħ ante ocłos eoꝵ.
Qͦs cũ audissẽ & quas a fortissimo
pugil ꝑcussus essem. cepi tacitus
estuare. & stuporẽ mentis uultus
pallore signare. Hebreus in quã
ex hebreis scd̾m legẽ phariseus
eruditus ꝙ ad pedes gamahelis
aut ignorauit ħ: aut eoꝵ qui lectu¬
ri erãt abisus ẽ ignorantia. Quoꝵ
alterũ meruditi. alterũ callidi ẽ
ad maliciam: nec eiꝰ qͥ dixerit. &
si imꝑitꝰ sermone. ñ tam̃ scientia
& iterũ. In simplicitate. & since¬
ritate adnunciaui uob̾ uerbum.
Tandem inmemet reuersus. uniꝰ
diei spacũ postulaui: ut respon¬
sio mea nequaꝙͣ argumentũ hu¬
mani esset ingenii: s fructus as¬
sidue lechonis. Itaq omnẽ scͥp¬
turã m̃te ꝑlustrans. animadũti¬
quod sic̃ om̃is pene ad romanos
epła de ueteri structa ẽ instrumto.
sic ⁊ hoc testimoniũ de psalmis
⁊ ẏsaia esse conterrtũ. Nã duo
pͥmi uersus sepulchrũ patens

Expanded text:
n viis eorum: Et viam pacis non cognoverunt: Non est timor Dei ante oculos eorum . Quod cum audissem, quasi a fortissimo pugile percussus essem, coepi tacitus aestuare, et stuporem mentis vultus pallore signare. Hebraeus, inquam, ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, eruditusque ad pedes Gamalielis, aut ignoravit haec, aut eorum, qui lecturi erant, abusus est ignorantia . Quorum alterum ineruditi, alterum callidi est ad malitiam, nec ejus qui dixerit: Et si imperitus sermone, non tamen scientia ; et iterum: in simplicitate et sinceritate annuntiavi vobis verbum . Tandem in memet reversus, unius diei spatium postulavi, ut responsio mea nequaquam argumentum humani esset ingenii, sed fructus assiduae lectionis. Itaque omnem Scripturam mente perlustrans, animadverti, sicut omnis pene ad Romanos Epistola de veteri structa est Instrumento, sic et hoc testimonium de Psalmis, et Isaia esse contextum . Nam duo primi versus: Sepulcrum patens
Abbreviated transcription (Latin):
uator. humañ corpꝰ assumens.
cui dr. Quare alba st̃ uestmm̃ta
tua : &. qͥs ẽ iste qͥ ascendit de edom.
fulua uestim̃ta eiꝰ de bosra. Et
sequebant᷑ eũ uarioꝵ coloꝵ eqͥ
ł in martyrio rubri. uel sturni¬
ni in uolatu:. ł uarii in uͥtutibꝰ.:
ł candidi in uirgmitate. Eqͦ aũ
sedebat albo: qñ pꝰ resurrectionẽ
immortale & incorruptibile corpꝰ
assũpsit. Et qͥc̃q eũ sequebant᷑
candidis utebant᷑ equis: incor¬
ruptis uidelicet. inmortalibꝰ q
corꝑibꝰ. Longũ ẽ si uelimꝰ. utrũq
explanare. testimoniũ. Hoc solũ
dicã. quod diu̾sa uehicła qͥbꝰ hoĩes
adducunt᷑. ad fid̃e eugłii. st̃ angħ
ł sc̃i uiri: qui de hominibꝰ in angło ᷤ
beat angłos: multe scripture do¬
cẽt. E qͥbꝰ illud ẽ. Nohite contẽn̾e
unũ de minimis istis: quia angħ
eoꝵ uident cotidie faciem patͥs
qͥ ẽ in cęlis. Et puella rode petrũ
apłm nuntiante: ahĩ angłm ipsiꝰ

Expanded text:
vator, humanum corpus assumens, vator, humanum corpus assumens, cui dicitur: Quare rubra sunt vestimenta tua? Et: Quis est iste qui ascendit de Edom, fulva vestimenta ejus de Bosra . Et sequebantur eum variorum colorum equi, vel in martyrio rubri, vel sturnini in volatu, vel varii in virtutibus, vel candidi in virginitate. Equo autem sedebat albo, quando post resurrectionem immortale et incorruptum corpus assumpsit. Et quicumque eum sequebantur, candidis utebantur equis, incorruptis videlicet immortalibusque corporibus. Longum est, si velimus, utrumque explanare testimonium: hoc solum dicam, quod diversa vehicula, quibus homines adducuntur ad fidem, Angeli sint, vel sancti viri qui de hominibus in Angelos beat Angelos, multae Scripturae docent, e quibus illud est: Nolite contemnere unum de minimis istis: quia Angeli eorum vident quotidie faciem Patris, qui est in coelis . Et puella Rode Petrum apostolum nuntiante, alii Angelum ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ equũ rufũ. & stabat in me¬
dio duoꝵ montiũ umbrosoꝵ: &
post eũ equi rufi ⁊ sturnini. &
uarii. ⁊ albi. Et dixi inqͥt. ¶d st̃
isti dñemi: Et ait ad me angłs.
qͥ loguebat᷑ in me. Ego ostendã
t qͥd st̃ isti. Et respondit uͥ qͥstabat
in medio montiũ: & ait ad me.
Isti st̃ qͦs misit dñs. ut ꝑambu¬
lent trã. Ioħs qͦq in apochalip¬
si ħ se uidisse testat᷑. Uidi cȩlũ
aꝑtũ: & ecce equuis albꝰ & qͥ se¬
debat suꝑ eũ uocabat᷑ fidelis ⁊
uerus.:⁊ iustiqa udicans⁊ bel¬
lator. Ocħ̾ aũ eiꝰ sic̃ flãma ignis.
⁊ suꝑ caput eiꝰ chademata pluri¬
ma habens nom̃ scͥptũ. qͦd nemo
nouit nͥ ipse. Et amictus erat ues¬
te asꝑsa sanguine: & uocabat᷑
nom̃ eiꝰ uerbũ ch̾. Et exercitus
in cȩlo sequebat᷑ eũ: in eqͥs albis
uestitꝰ bisso albo atq m̃dissimo
Et de ore eiꝰ egrediebat᷑ gladius
accutꝰ: ut in ipso ꝑcuteret gt̃s.
E quo rufo sedebat oñs atꝙ sal¬

Expanded text:
equum rufum: et iste stabat in medio duorum montium umbrosorum: et post eum equi rufi, et sturnini, et varii, et albi, et dixi, inquit, Quid sunt isti, Domine? Et ait ad me Angelus qui loquebabatur in me: Ego ostendam tibi quid sint isti. Et respondit vir qui stabat in medio montium, et ait ad me: Isti sunt quos misit Dominus ut perambulent terram . Joannes quoque in Apocalypsi haec se vidisseapertum, et ecce equus albus: et qui sedebat super eum vocabatur fidelis et verus, et justitia judicans, et bellator. Oculi autem ejus quasi flamma ignis: et super caput ejus diademata plurima: habens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse; et amictus erat veste aspersa sanguine: et vocabatur nomen ejus Verbum Dei: et exercitus in coelo sequebatur eum in equis albis, vestitus bysso albo atque mundissimo, et de ore ejus egrediebatur gladius acutus, ut in ipso percuteret gentes . Equo rufo sedebat Dominus atque Sal
Abbreviated transcription (Latin):
lustrari. Ab ea enĩ sẽꝑ orb̾ parte
cõplet᷑ & fulget. aqua soli uicii¬
or ẽ : nec unibra t̾rȩ obscuratur.
¶s ⁊ pocta uno u̾siculo demonstra¬
uit. Nec fris radiis obnotia sur¬
gere luna. Si hoc uerũe: & nos
tropologice possumꝰ dice̾. eccłani
q̃ pace ⁊ ꝑsecutionibꝰ crescit atq
decrescit. ⁊ oppressa tẽptationũ
tenebris. rursũ pͥstĩ lum̃ assu¬
mit. habere splendorẽ a sole iusti¬
ciȩ: & hoc esse qͦd łr splendebit luna
qͣsisol: habitatoresq eiꝰ iustoᷤ fulg̾e qͣsi
solĩ regno patͥs sui: ⁊ ꝑ hos m̃ses. sem̃
dñi qͦd instauratũ ẽ in ȩt̾nũ uenire
ad sollempnitates suas: quas sõs
mystico ore sonabat dicẽs. Annoꝰ ȩt̃noᷤ ĩ
m̃te habui:⁊ meditatꝰ sũ. De sabb̾o
añ qͦd significet reqͥem. pleno ser
in sabb̾is. qͥa s fexc diebꝰ in qͥbꝰ factꝰ¬
ẽ mudus ẽ m̃dus tͣnscensis atq
p̃teritis. festinãt ad septimũ diẽ

Expanded text:
lustrari. Ab ea enim semper orbis parte lustrari. Ab ea enim semper orbis parte completur et fulget, a qua soli vicinior est, nec umbra terrae obscuratur: quod et poeta uno versiculo demonstravit : Nec fratris radiis obnoxia surgere luna. Si hoc verum est, et nos tropologice possumus dicere, Ecclesiam quae pace et persecutionibus crescit atque decrescit, et oppressa tentationum tenebris rursum pristinum lumen assumit, habere splendorem a sole justitiae, et hoc esse quod dicitur: Splendebit luna quasi sol ; habitatoresque ejus justos fulgere quasi solem in regno patris sui. Et per hos menses semen Domini, quod instauratum est in aeternum, venire ad solemnitates suas, quas sanctus mystico ore resonabat, dicens: Annos aeternos in mente habui, et meditatus sum . De sabbato autem, quod significat requiem, pleno sermin sabbatis, qui sex diebus in quibus factus est mundus, transcensis atque praeteritis, festinant ad septimum diem,
Abbreviated transcription (Latin):
rabit᷑ aũ a seruitute corruptio
cedat alia. qͦd factũ ẽ iudeis: s
maneãt in ȩt̃nũ. Et erit in qͥt
m̃fis ex m̃se ⁊ sabbm ex sabb̾o:
ut de carnalbꝰ sabbatis. m̃sibꝰq
fiãt sꝑualia sabb̾a delicata. qͥ
sabbatismꝰ dĩ popło reseruat᷑.
u m̃sis sꝑualis: qñ apuncto usq
ad punctũ luna cõplebit᷑: ut
suo currat ordine & efficiat m̃ses.
id÷ kalendas. q̃ grece appellant᷑
diũ. Apud quos mitiũ kalen¬
dar̃. ñ iuxta solis cursũ. & diu̾¬
sa m̾siũ spatia. s uixta lunȩ
circuitũ incipit ⁊ finit᷑. Hec ẽ
luna: de qua in laudẽ ueri salo¬
monis digt᷑. Et ꝑmanebit cum
sole ⁊ an limã in generatioẽs ge¬
nerationũ. Que in cantico canti
coꝵ appellat᷑ electa. Que ẽ hec
que ꝓspicit quas diluculũ. pul¬
chra ut luna: & ȩlecta ut solad¬
nurabilis : Aiunt phisici. & quoꝵ
cura ẽ de celestibꝰ disputare. lunã
ñ habere ꝓpͥũ lum̃: s solis radiis il¬

Expanded text:
rabuntur autem a servitute corruptioncedat alia, quod factum est in Judaeis; sed maneant in aeternum. Et erit, inquit, mensis ex mense, et sabbatum ex sabbato: ut de carnalibus sabbatis, mensibusque fiant spiritualia sabbata delicata, qui sabbatismus Dei populo reservatur. Et mensis spiritualis, quando a puncto usque ad punctum luna complebitur, et suo curret ordine, ut efficiat mensem, id est, kalendas, quae Graece appellantur dium. apud quos initium kalendarum, non juxta solis cursum, et diversa mensium spatia, sed juxta lunae circuitum incipit et finitur. Haec est luna, de qua in laude veri Salomonis dicitur: Et permanebit cum sole et ante lunam in generationes generationum . Quae corum appellatur electa: Quae est haec quae processit quasi diluculum, pulchra ut luna, et electa ut sol admirabilis ? Aiunt Physici, et quorum curae est de coelestibus disputare, lunam non habere proprium lumen, sed solis radiis il
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras exteriores. utiq car
oculos pertinet. ⁊ stridorẽ den¬
tiũ: miror qͦsda aeriũ corpꝰ. &
paulati i auras tenues dissol¬
uendũ. pꝰ resurrectonẽ introdu¬
cere. qr dñs potentia maiesta¬
tis suȩ ad apłos clausis ingres¬
sus ẽ ianussꝰ qͥ certe ⁊ ante re.¬
surrechonẽ pendulo suꝑ mare
ambulauit incessu: & hoc ipsũ
labat. infidehtate postea m̃gere¬
tur. cui dictũ ẽ. Quare dubitasti
modicȩ ficdi: Ignis quoq uirta
id accipiendus. qͦd ⁊ u̾mis: qui
tã diu succencht᷑ quãdui habeat
materiem qua uorar flãma pas¬
cat᷑. Si quis gͥ ht̃ in conscientia

Expanded text:
enebras exteriores, quae oculos pertinet; et stridorem dentium: miror quosdam aereum corpus, et paulatim in auras tenues dissolvendum post resurrectionem introducere; quia Dominus potentia majestatis suae ad apostolos clausis ingressus est jannis . Qui certe et ante resurrectionem pendulo super mare ambulavit incessu, et hoc ipslabat, infidelitate postea mergeretur ; cui dictum est: Quare dubitasti, modicae fidei? Ignis quoque juxta id accipiendus, quod et vermis, qui tandiu succenditur quandiu habeat materiam qua vorax flamma pascatur. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
uiolet. ametistem. qͦq int̾ pul
los lapidem repperiri: quo oĩa
uenena superent᷑. Si hoc uerũ
ẽ: recte affectus d. in ĩuas cre¬
aturas aqͥlis cõꝑatꝰ sit: qͥ om̃i cus¬
todia. ꝓtegit liberos suos. ne
draco ⁊ coluber antiquus. diaboł
⁊ sathanas. obrepat nouellis fe¬
tibꝰ : ut ad nom̃ lapidis. qͥ ponit᷑
in fundam̃tis syon. om̃s adu̾sa¬
rioꝵ. frangant᷑ insidie. Hȩc aũ

Expanded text:
violet. Amethisten quoque inter pullos violet. Amethisten quoque inter pullos ejus lapidem reperiri, quo omnia venena superentur. Si hoc verum est, recte affectus Dei in suas creaturas aquilis comparatus est, qui omni custodia protegit liberos suos, ne draco et coluber antiquus, diabolus et Satanas obrepat novellis fetibus, ut ad nomen lapidis, qui ponitur in fundamentis Sion, omnes adversariorum frangantur in
Abbreviated transcription (Latin):
No indignabit᷑ inimicis I suis.
Lax ꝓ seruis posuer̃t ti men¬
tes. ꝓ inimicis incredulos: cete¬
ra simiht̃. M isccłiã creatoris
in creaturas suas. erẽplo matrũ
discimꝰ : q̃ liberos in sinu nutri¬
entes. omnẽ suꝑant caritatẽ.
Deniq uolens ds ostendere. qͦm
diligat quos creauit: nũqͥd obli¬
uisct᷑ ait. muher. ut ñ misere¬
atur sobolis ut̾ sui: Sed ⁊ sul¬
obliriscat tui. Qu̾ẽ sensũ ⁊ illud
habet ȩugħcũ. in qͦ dñs loqͥtur
ad ihrłm. Quotiens uolui con¬
gregare fihos tuos sic̃ gallina.
congregat pullos sub alas suas
⁊ noluisti. & deute ronomium.
in qͦ tale qͥd resonat. Sicut aqͥla
ꝓtegit nidũ suũ. & pullos suos
desidcrauit: expandẽs alas suas
suscepit eos: ⁊ portauit in hu¬
meris suis. aiunt qͥ de animan¬
tũ scͥpsere naturis: om̃iũ qͥdẽ
pullos q suos affectũ. s maxi¬
mũ esse amorẽ aqͥlar̾. q̃ in
excelsis ⁊ in accessis locis ni¬
dos collocant: ne coluber fetus

Expanded text:
et indignabitur inimicis suis. LXX pro servis, posuerunt timentes; pro inimicis, incredulos: caetera similiter. Misericordiam Creatoris in creaturas suas, exemplo matrum discimus, quae liberos amore in sinu nutrientes, omnem superant charitatem. Denique volens Deus ostendere, quomodo diligat quos creavit: Numquid obliviscetur, ait, mulier, ut misereatur sobolis uteri sui? sed et si ilobliviscar tui . Quem sensum et illud habet Evangelicum, in quo Dominus loquitur ad Jerusalem: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti ? Et Deuteronomium, in quo tale quid resonat: Sicut aquila protegit nidum suum, et pullos suos desideravit: expandens alas, suscepit eos, et portavit in humeris suis . Aiunt qui de animantium scripsere naturis, omnium quidempullosque suos affectum, sed maximum esse amorem aquilarum, quae in excelsis et inaccessis locis nidos collocant, ne coluber fetus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. in correptionẽ eoꝵ qͥ taha
cõmitte ñ erubescũt que turpe
ẽ dicere : dũ scortis herẽt in mo¬
dũ canũ. & mascħ in mascłos ex¬
ercent turpituchnẽ: retͥbutio¬
nẽ pecc̃i. in semetipsos recipien¬
tes. Qͥ uacua oꝑa faciunt uolup¬
tate & sceleribꝰ. cũ his st̃. qui car¬
nẽ suillã comedũt. & oĩa que le
ge ꝓhibent᷑: & murẽ. quẽ nos gh¬
rem uocamꝰ : ł uicta orientis pro¬
comedunt. & hi qͥ exercentes om¬
nẽ turpitudinẽ. taha agunt qͥ
ethnici forte ñ faqũt. pariter
consument᷑. Sod̾m tropologiã.
possumꝰ dice̾. om̃s uoluptatis ma¬
gis amatores. quã amatores cħ.¬
scĩficari in hortis ⁊ in hminibꝰ.
quia mysteria uitatis ñ ualẽt
comedunt carnẽ iħu. neq bibũt
sanguinẽ iħu. de quo ipse loquit᷑.
Qͥ comedit carnẽ meã. & bibit san¬
guinẽ meũ: habet uitã ȩt̾nã. Et
eñ pasca nr̃m inmolatꝰ ẽ xp̃c:

Expanded text:
a committere non erubescunt, quae turpe est et dicere, dum scortis adhaerent in modum canum, et masculi in masculos exercent turpitudinem, retributionem peccati in semetipsos recipientes. Qui haec opera faciunt, voluntate et sceleribus cum his sunt, qui carnem suillam comedunt, et ouem nos glirem vocamus, vel juxta Orientis procomedunt, et hi exercentes omnem turpitudinem, talia agunt quae et ethnici forte non faciunt, pariter consumentur . Secundum tropologiam possumus dicere: Omnes voluptatis magis amatores, quam amatores ificari in hortis et liminibus, quia mysteria veritatis non valent comedunt carnem Jesu, nec bibunt sanguinem ejus, de quo ipse loquitur: Qui manducat carnem meam et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam . Et enim pascha nostrum immola
Abbreviated transcription (Latin):
quit saluȩ factȩ st̃. Isti mittun¬
t᷑ ad gt̾s. in tharsis ⁊ futh ⁊ luth.
⁊ mosoch. ⁊ tohel. ⁊ grecias ⁊ insu¬
las plurimas q̃ longe st̃. & que
ñ audiert̃ nom̃ dñi. Neq uider̃t
głam eiꝰ. De quibꝰ uixta historiã.
supra diximꝰ. Nc̃ stringenda est
anagoge. Trarsis interpretatur.
exploratio gaudiiꝰ ut confideremꝰ
ñ ea que inp̃senti st̃ s que in fu¬
turo: & audire meream᷑. Quia in
paucis. fiustis fideles. ingredimi¬
ni in gaudiũ dñi ur̃i. De quo &
petrus apłs. scribit. Fixultate in¬
gaucho ineffabili ⁊ głoso: ut lau¬
demꝰ dm̃ dicentes. Impletũ ẽ gau¬
dio os nr̃m: & lingua nr̃a erulta¬

Expanded text:
quit, salvae factae sunt . Isti mittuntur ad gentes in Tharsis, et Phud, et Lud, et Mosoch, et Thobel, et Graeciam, et insulas plurimas quae longe sunt, et quae non audierunt nomen Domini, neque viderunt gloriam ejus. De quibus juxta historiam supra diximus . Nunc stringenda est anagoge. Tharsis interpretatur, exploratio gaudii: ut consideremus non ea quae in praesenti sunt, sed quae in futuro; et audire mereamur: Quia in paucis fuistis fideles, ingrediemini in gaudium Domini vestri . De quo et Petrus apostolus scribit: Exultate gaudio ineffabili et glorioso ; ut laudemus Deum dicentes: Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exulta
Abbreviated transcription (Latin):
Fix qͦ intelligit᷑ õs creaturas a
Inebriatus ẽ gladius m̃s in cȩlo:
ad terrãq descendet. Uenient
aũ om̃s. ut uideãt głam di: &
ponet meis sigñ. ¶ͦd ⁊ in iere¬
nus ꝑcutientis effugiet. Hoc &
postes domoꝵ in egypto signa¬
bant᷑: qñ ꝑeunte egypto. dolus
isrł mansit illesus. De ħ signo
qͦo achar rex iudȩ nolebat accꝑe.
isaias ꝓpħa testat᷑. Propte̾a dabit
dñs signũ. Ecce uͥgo in utero con¬
sigñ in bono. Et in alio loco. De¬
disti metuentibꝰ te significatio¬
nẽ : ut fugerẽt a face arcus. Hoc¬
sigñ nob̾ ad patrẽ dñs ascendẽs¬

Expanded text:
Ex quo intelligitur omnes creaturas a Inebriatus est gladius meus in coelo ad terramque descendet . autem omnes, ut videant gloriam Dei: et ponet in eis signum, quod in Ezenus percutientis effugiet. Hoc et postes domorum in Aegypto signabantur, quando pereunte Aegypto, solus Israel mansit illaesus . De hoc signo quod Achaz rex Juda nolebat accipere, Isas signum: Ecce virgo in utero consignum in bonum . Et in alio loco: Dedisti metuentibus te significationem, ut fugerent a facie arcus . Hoc nobis ad Patrem ascende
Abbreviated transcription (Latin):
hybero fluminȩ. Uñ ⁊ hodie
hyspaniar̃ regio appellat᷑ celti¬
beria : de qͥbꝰ pulchre lucanus.
Galhiarũ celte miscentes nom̃
hyberis. qͦs nos possumꝰ gallos panes
dicere. Greci aũ sermone hebraico
appellat᷑ ionan. ionas significan¬
tes: uñ ⁊ greci iones. & mare ioniũ
Et hoc considerandũ: qͦd maxime
orientales. de iafeth posuere na¬
tones. uno fihioꝵ noe. Licet in
tharsis. ⁊ futh. sem qͦq ⁊ cham.
id indiȩ ⁊ affrice nomiñ fuerĩt
recordati: ut totũ orbẽ ostenderẽt.
Uenit gͦ dñs ut oꝑa & cogitanões
congreget singłoꝵ. Eax qͦ discimꝰ.
ñ solũ oꝑa s & cogitatioes esse in
die iuditii iudicandas. Qͥ enĩ ui¬
derit mnulierẽ ad concupiscendũ:
iã mechatꝰ ẽ eã in corde suo. De
quibꝰ dr nc̃ circundeder̃t eos co¬
gitatiões suȩ. qn uidicabit ds
abscondita homiñ scłm eugłm¬

Expanded text:
Ibero flumine, unde et hodie Ibero flumine, unde et hodie Hispaniarum regio appellatur Celtiberia. De quibus pulchre Lucanus : Gallorum Celtae miscentes nomen Iberis: quos nos possumus Gallohispanos dicere. Graeci autem, qui sermone Hebraico appellantur Javan, Jonas significant: unde et Graeci Jones, et mare Jonium. Et hoc considerandum, quod maxime Orientales de Japhet posuerit nationes, uno filiorum Noe: licet in Tharsis et Phud, Sem quoque et Cham id est, Indiae et Africae nominum fuerit recordatus, ut totum orbem ostendeenit ergo Deus ut opera et cogitationes congreget singulorum. Ex quo discimus non solum opera, sed et cogitationes esse in die judicii judicandas. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . De quibus dicitur: Nunc circumdederunt eos cogitationes suae ; quando judicabit Dominus abscondita hominum se cu
Abbreviated transcription (Latin):
tã ex eis qͥ saluati fuerĩt ingõs.
soch. & thohel. &. in greciã. &
minsulas longe. que ñ audiert̃
nom̃ meũ. neq uidert̃ gła meã.
Prius ꝙͣ exponã qͥd significet
enumeratio gentiũ plurimar᷑.
breuit̃ de int̾pretationis uarie¬
tate dicendũ ẽ. Tharsis lngua
hebrea mare appellat᷑ : & ut ũt
indiȩ regio: licet iosephus litte¬
ra cõmutata. tharsũ putet nun¬
cupari ꝓ tharsis. urbẽ cihciȩ:
ad ꝙͣ ionas de ioppe fugiens ire
es. om̃isq affrica usq ad mare
regio futhensis appellat᷑. Luth aũ
lytdos uocant. Quoꝵ coloni ⁊ rus¬
tici qͥ nc̃ tusci appellant᷑. qͦndam
mittendar̾ sagitar̃ ꝑitissimi: &
ñc dicunt᷑ tendentes sagitã ꝓ qͦ
in hebreo legit᷑ mosche es ech. qͦd
absq laxx. õs similit̃ transtule
pretantes. Eͦd si accipiat᷑: capa¬
doces significat. Quoꝵ metro¬
polis maraca. que postea a cesa¬
re augusto cesarea nom̃ accepit.
Qͥ nescio qͥd uolentes. etiã inge¬

Expanded text:
eis, qui salvati fuerint ad gentes, soch et Thobel, et in Graeciam, et in insulas longe, qui non audierunt nomen meum, neque viderunt gloriam meam. Priusquam exponam quid significet enumeratio gentium plurimarum, breviter de interpretationis varietate dicendum est. Tharsis lingua Hebraea, mare appellatur; et ut aiunt Indiae regio: licet Josephus, littera commutata, Tarsum putet nuncupari pro Tharsis, urbem Ciliciae, ad quam Jonas de Joppe fugiens, ire es, omnisque Africa usque ad mare regio Phutensis appellatur. Lud autem Lydos vocant, quorum coloni Hetrusci, qui nunc Thusci appellantur, quondam mittendarum sagittarum peritissimi, et nunc dicuntur tendentes sagittam. Pro quo in Hebraico legitur MOSCHE CESETH   quod absqrpretantes. Quod si accipiatur, Cappadocas significat: quorum metropolis Mazaca, quae postea a Caesare Augusto, Caesarea nomen accepit. Qui nescio quid volentes, etiam in Ge
Abbreviated transcription (Latin):
ecce manꝰ dñi erit suꝑ ium̃ta tua.
de qͣ ad dm̃ psalmista dicebat. manꝰ
qͥ ⁊ supͣ legimꝰ. Manꝰ mea fecit ħ
oĩa. Quã notã faciet dñs seruis
suis. & colentibꝰ se: & cõminabit᷑
incredulis. ⁊ mimicis suis: ut aliis
ꝓmittat p̃mia. aliis supplica cõ¬
minet᷑. In qͦ consideranda u̾boꝵ
ꝓpͥetas: quod ñ dixerit. inferet
inimicis suis. s cõminabit᷑ ut
comminatiõe deterriti. & ipsi
ad dni transeant seruitutẽ.
Quia ecce dñs in igne ueniet: a
quasit᷑bo quadrige eiꝰ reddere
in indignatiõe furorẽ suũ. & in¬
crepationẽ suã in flãma ignis.
Quia in igne dñs dnudicabit᷑.¬

Expanded text:
Ecce manus Domini erit super jumenta tua ; Ecce manus Domini erit super jumenta tua ; de qua ad Deum Psalmista dicebat: Manus fecit haec omnia. Quam notam faciet Dominus servis suis et timentibus se, et comminabitur incredulis et inimicis suis, ut aliis promittat praemia, aliis supplicia comminetur. In quo consideranda verborum proprietas, quod non dixerit: Inferet inimicis suis; sed comminabitur, ut per comminationem deterriti, et ipsi ad Domini transeant servitutem. Quia ecce Dominus in igne veniet: et quasi turbo quadrigae ejus, reddere in indignatione furorem suum, et increpationem suam in flamma ignis. Quia in igne Dominus dijudicat