comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentem ꝓpͥis ocłis uidi. De qua mundꝰ exurgens: ab omnime
leprȩ squalore mundatum agnoscite. Leuatoq me deuene¬
rabili fonte. indutus uestib candidis. septiformis gr̃e sc̃i sp̃c
consignationem adhibut. beati ebrismatis unctione cufs¬
illum sc̃ȩ crucis in mea fronte linuit dicens. Signatte d̾s
sigillo fidei suȩ in nomine patris ce filii &e sp̃s sc̃i in consig¬
natione fidei. Cunctusꝙ clerus respondit amen. Et adiecit
p̃sul. pax tibi. P̃ma itaꝙ die pꝰ ꝑceptũ sari baptismatis my¬
sterium & pꝰ curationem corporis mei a lepre squalore: agno¬
simus siluester papa p̾dicat. trinitatẽ in unitate. unitatem
intͥmitate. Nam om̃s dii gentium quos usq hactenus colui:
oemonia. oꝑa hominũ manufacta comꝓbant᷑. Et enĩ qͣntã
potistatem idem saluator nr̃ suo apło beato petro contulerit
incelo ac t̾ra. lucidissime nob̾ idem uenerabilis pater edixit.

Expanded text:
gentem propriis oculis vidi. De qua mundus exsurgens ab omni me gentem propriis oculis vidi. De qua mundus exsurgens ab omni me leprae squalore mundatum agnoscite, levatoque me de venerabili fonte indutus vestibus candidis septiformis gratiae sancconsignationem adhibuit beati chrismatis unctione, et vexillum sanctae crucis in mea fronte linivit dicens: Signat te Deus sigillo fidei suae; In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in consignatione fidei. Cunctusque clerus respondit, Amen. Et adjecit praesul: Pax tibi. Prima itaque die post perceptum sacri baptismatis mysterium et post curationem corporis mei a leprae squalore agnom beatus Silvester papa praedicat, trinitatem in unitate, unitatem in trinitate. Nam omnes dii gentium quos usque hactenus colui, daemonia, opera hominum manufacta comprobantur. Etenim quantam potestatem idem Salvator noster suo apostolo beato Petro contulerit in coelo ac terra lucidissime nobis idem venerabilis Pater edixit,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ quos in somno uidcram figuratos in ipsis imaginib cog¬
nouissem uultus: ingenti clamore corã omnib satrapis mcis
confessus sum eos ẽẽ quos in somno uiderã. Ad hec beatissimꝰ
idem siluister pater nr̃ urbis romȩ ep̃c. indurit nobis pe¬
nitentiȩ tempus. intra palaciũ nr̃m lateranense in imo cili
cio ut omnia que a nob̾ impie ꝑacta atꝙ inuste disposita fuc¬
rant. uigiliis ieumiis. lacrimis et orationib apud dnm dm̃¬
nr̃m iħm xp̃m saluatorẽ impetraremꝰ. Demde ꝑ manꝰ impo¬
sitionem clericoꝵ usq ad ipsum p̃sulem ueni. Ibiq renunti¬
ans sathanȩ pompis et oꝑib rus uel untũsis ydolis ma¬
mifactis. credere me indm̃ patrem ommipotentẽ factorẽ
spontanea uoluntate coram omni populo ꝓfessus sum. De¬
nedictoq fonte: illic me trina mersione unda salutis purfi¬
cauit. positoꝙ me in fontis gremio. manũ de celome contin¬

Expanded text:
eorum, quos in somno videram figuratos in ipsis imaginibus cogeorum, quos in somno videram figuratos in ipsis imaginibus cognovissem vultus, ingenti clamore coram omnibus satrapis meis confessus sum eos esse quos in somno videram. Ad haec beatissimus idem Silvester Pater noster, urbis Romae episcopus indixit nobis poenitentiae tempus intra palatium nostrum Lacio, ut omnia quae a nobis impie peracta atque injuste disposita fuerant, vigiliis, jejuniis, lacrimis et orationibus apud domristum salvatorem veniam impetraremus. Deinde per manus impositionem clericorum, usque ad ipsum praesulem veni. Ibique renuntians Satanae, pompis et operibus ejus, vel universis idolis manufactis, credere me in Deum Patrem omnipotentem, factorem spontanea voluntate coram omni populo professus sum. Benedictoque fonte, illic me trina mersione unda salutis purificavit. Positoque me in fontis gremio manum de coelo me contin
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c huius ciuitatis ad montẽ soracte ꝑsecutiones tuas fugi¬
ens: in cauernis petrarum cum clericis suis latebram foue.
hunc adte cũ addipxeris: ipse tibi piscinam pietatis ostendet¬
in qua dum te tertio merserit: omnis te ualitudo ista desc¬
ret lepre. Quod dum factum fuerit hanc uicissitudinẽ tuo
saluatori compensa. ut om̃s iussu tuo ꝑ totũ orbem restau¬
rintur eccłs. Te autẽ ipsum in hac part̾e purifica. ut relista
omini suꝑstitione idoloꝵ. dm̃ unium et uerũ qui solus ẽ et
uerus adores et excolas. ut ad eiꝰ uoluntatẽ attingas. Exsur
lus. Iile uͦ non eos deos uere dici: s apłos saluatoris nr̃i dñi
dei tħu xp̃i respondit. Et rursum interrogare cepimꝰ cundem
beatissimum papam. utrum istoꝵ apłoꝵ inagines expressas
haberet. ut ex pictura disceremus hos ẽẽ quos reuelatio do¬
ꝑ diaconem suum exhiberi precepit. Qtas dum aspicem. et

Expanded text:
episcopus hujus civitatis ad montem Soracte persecutiones tuas fugiepiscopus hujus civitatis ad montem Soracte persecutiones tuas fugiens, in cavernis petrarum cum suis clericis latebram fovet. Hunc ad te cum addin qua dum te tertio merserit, omnis te valetudo ista deseret leprae. Quod dum factum fuerit, hanc vicissitudinem tuo salvatori compensa, ut omnes jussu tuo per totum orbem restaurentur ecclesiae. Te autem ipsum in hac parte purifica, ut relicta omni superstitione idolorum, Deum vivum et verum, qui solus est et verus, adores et excolas, ut ad voluntatem attingas. » Exsulus. Ille vero non eos deos vere dici, sed apostolos salvatoris nostri Domini Dei Jesu Christi respondit. Et rursum interrogare coepimus eumdem beatissimum papam, utrum istorum apostolorum imagines expressas haberet, ut ex pictura disceremus hos esse quos revelatio doolorum per diaconum suum exhiberi praecepit, quas dum aspicerem et
Abbreviated transcription (Latin):
ruissemꝰ salutẽ: ad hȩc uenerunt sacerdotes capitolii. dicentes
mͥ debere ficri fontem incapitolo & compleri hunc innocenti¬
um sanguine et meo calente loto me posse mundari. Et scd̾m
coꝵ dicta aggregatis plurimis innocentib infantib dum ud¬
lent sacrilegi paganoꝵ sacerdotes eos mactari. ci ex eoꝵ san¬
guine fontem repleri. cernens serenitas nr̃a lac̾mas matrũ
eoꝵ illico ex horrui facinꝰ. Miseratus ꝙ eas ꝓpͥos illis restitui
p̃cipimus filios suos. datisꝙ uebiculis &e donis concessis
gaudentes ad ꝓpͥa relaxauimꝰ. Fadem gͥ transacta die noctur¬
na nobis facta silentia dum somni tempus aduenisset: assui
termminũ & effusionẽ sanguinis innocentis horruisti: missi
sumꝰ ꝗ xp̃o dño deo nr̃o dare tibi sanitatis recuꝑandȩ consili¬
um. Audi gͦ monita nr̃a. & fac qd̾ cumq indicamꝰ tͥ. Siluest̾

Expanded text:
ruissemus salutem, ad hoc venerunt sacerdotes Capitolii dicentes, ruissemus salutem, ad hoc venerunt sacerdotes Capitolii dicentes, mihi debere fieri fontem in Capitolio et compleri hunc innocentium sanguine, et in eo calente loco me posse mundari. Et secundum eorum dicta, aggregatis plurimis innocentibus infantibus, dum vellent sacrilegi paganorum sacerdotes eos mactari, et ex eorum sanguine fontem repleri, cernens serenitas nostra lacrymas matrum eorum, illico exhorrui facinus, miseratusque eas, proprios illis restitui praecepimus filios suos, datisque vehiculis et donis concessis gaudentes, ad propria relaxavimus. Eadem igitur transacta die, per nocturna nobis facta silentia, dum somni tempus advenisset, adsunt terminum, et effusionem sanguinis innocentis horruisti, missi sumus a Christo Domino Deo nostro dare tibi sanitatis recuperandae consilium. Audi ergo monita nostra, et fac quodcumque indicamus tibi: Silvester
Abbreviated transcription (Latin):
legim et ꝓpħas passum. trucifixũ. scđ̾m scͥpturas tertia die
amortus resurrexisse. assumptum in cęlos atq sedentem ad
dexteram patris. inde uenturũ iudicare uiuos acmortuos. cu¬
tissimo patre nr̃o siluestro summo pontifice nob̃ ꝓlata. Ex hor¬
tantes iccirco omnẽ popłm et diu̾sas gentiũ nationes hanc fidẽ
tenere. colere. ac p̃dicare. & in sc̃e trintatis nomine aptissime gra¬
&e sp̃u scõ ꝑ infinta scła uiuit et regnat. quem siluester beatis¬
fiiis pater nr̃ uniu̾salis p̃dicat pontifex. corde deuoto adora¬
re. Ipse enim dñs nr̃ misertus mͥ peccatori. misit scõs fuos
apłos ad uisitandum nos. & lumen sui splendoris infulsit
nob̾. & abstractum atenebris adueram luctm & agnitionẽ
uenisse me gratulamini. Nam dum ualida squaloris lepra
totam mei corporis uiuasisset carnẽ. & multoꝵ medicoꝵ con¬
uenientium cura ad hiberetur. nec ulluꝰs quidem cura ꝓme¬

Expanded text:
legem et prophetas, passum, crucifixum secundum Scripturas, tertia die legem et prophetas, passum, crucifixum secundum Scripturas, tertia die a mortuis resurrexisse, assumptum in coelos, atque sedentem ad dexteram Patris. Inde venturum judicare vivos et mortuos, cutissimo Patre nostro Silvestro summo pontifice nobis prolata. Exhortans idcirco omnem populum, et diversas gentium nationes hanc fidem tenere, colere et praedicare, et in sanctae Trinitatis nomine aptissime gra per infinita saecula vivit et regnat. Quem Silvester, beatissimus Pater noster universalis, praedicat pontifex corde devoto adorare. Ipse enim Dominus noster misertus mihi peccatori, misit sanctos suos apostolos ad visitandum nos, et lumen sui splendoris infulsit nobis, et abstractum a tenebris ad veram lucem et agnitionem me venisse gratulamini. Nam, dum valida squaloris lepra totam mei corporis invasisset carnem, et multorum medicorum convenientium cura adhiberetur, nec ullius quidem cura prome
Abbreviated transcription (Latin):
tiquus serpens et hostis inuidens diabolus. ꝑ amarissimũ
ligm uetitigustum. exulem ab eisdem fecit gaudiis. eoꝙ ex¬
pulso. ñ desunt sua uenenosa multis modis protelare iacula.
ut aiua u̾itatis humanũ abstra hens genus. idoloꝵ culturȩ uide¬
licit creature & non creatori descruri fuadeat. quatinꝰ ꝑ hos.
eos quos siuis ualuerit irretire insidiis. secum et̾̃no afficiat con¬
dem uigenitũ suum filium & sapientię uerbum. Qui descen¬
dens dde cęlis ꝓpter nr̃am salutẽ. natus de spii sc̃o ex maria uir¬
gine. uerbum᷑ caro factũ est & habitauit in nob̾. non amisit
qd fuerat. s cepit et̃ qd̾ non erat. Dm̃ ꝑfectũ et hominẽ ꝑfectũ.
ut ds mirabilia ꝑficiens. &e ut homo humanas passiones susti
minẽ faisse nullo modo ambigamꝰ. Flectisq duodecĩ apłis:
miracłis coram eis & innum̃abilis popłi multitudine choruᷤ¬
cauit. Confitemur eundẽ dñm nr̃m iħm xp̃m adimplesse

Expanded text:
tiquus serpens et hostis invidens diabolus, per amarissimum tiquus serpens et hostis invidens diabolus, per amarissimum ligni vetiti gustum, exulem ab eisdem fecit gaudiis: eoque expulso, non desivit sua venenosa multis modis protelare jacula, ut a via veritatis humanum abstrahens genus, idolorum culturae, videlicet creaturae, et non Creatori deservire suadeat: quatenus per hoc eos, quos suis valuerit irretire insidiis, secum aeterno efficiat condem unigenitum Filium suum et sapientiae verbum. Qui descendens de coelis propter nostram salutem, natus de Spiritu Sancto ex Maria virgine, verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Non amisit quod fuerat, sed coepit esse quod non erat. Deum perfectum, et hominem perfectum; ut Deus mirabilia perficiens, et ut homo humanas passiones sustinminem fuisse, nullo modo ambigamus. Electisque duodecim apostolis, miraculis coram eis et innumerabilis populi multitudine coruscavit. Co
Abbreviated transcription (Latin):
lachris mutis et surdis. manufactis. diabolicis compositio¬
nib atq ab omnib sathanȩ pompis recessise. et ad integrã
xp̃ianoꝵ fidem que ẽ uera lux et uita ꝑpetua ꝑuenisse. cre¬
dentes iuxta id qd nos toem almificus summus pater et doctor¬
nostit siluester instruit pontifex. in d̾m patrem om̃ipotentẽ
factorem celi et terre. uisibiliũ ominũ & muisibiliũ. & in xp̃m¬
tħm filium ciꝰ unicũ dñm nr̃m ꝑ quem creata sunt omnia. et
nitudo sit diumitatis &e unitas potestatis. Paterd̾s. filius d̃s.
sanꝑ erant gignenda scła uerbum. Et quando eodem solo sue
sapientiȩ uerbo uniu̾sam ex nichilo formauit creaturã: cũ eo
erat cuncta suo archano componens ministĩo. Igitur ꝑfectis
cȩloꝵ uirtutib et umu̾sis terrȩ mat̾iis. pio sapientiȩ suȩ nu¬
tu adinaginẽ & similitudinẽ suam pͥmum delimo terre fin
gens hommẽ. hunc inparadyso posuit uoluptatis. Queman¬

Expanded text:
lacris mutis et surdis manufactis, diabolicis compositiolacris mutis et surdis manufactis, diabolicis compositionibus atque ab omnibus Satanae pompis recessisse, et ad integram Christianorum fidem quae est vera lux et vita perpetua pervenisse, credentes juxta id quod nos noster Silvester instruxit, credere in Deum patrem omnipotentem, factorem celi et terrae, visibilium omnium et invisibilium, tum, Dominum nostrum, per quem creata sunt omnia: et nitudo sit divinitatis, et unitas potesemper erat gignenda ad secula verbum. Et quando eodem solo suae sapientiae verbo universam formavit creaturam, cum eo erat cuncta suo archano componens ministerio. Igitur perfectis celorum virtutibus et universis terrae materiis, pio sapientiae nutu ad imaginem et similitudinem suam primum de limo terrgens hominem, hunc in paradiso posuit voluptatis. Quem an
Abbreviated transcription (Latin):
deo patre omnipotente & iħu xp̃o filio eius &e sp̃u sc̃o cũ omni¬
bus uob̾. Ca quȩ saluator et redemptor nr̃ dñs iħe xp̃c altissimi¬
patris filius ꝑ suos scõs apłos petrum cr paulũ int̾ueniente
patri nr̃o s iluestro summo pontifice & uniu̾sali papa mirabi¬
lit̃ dignatus ẽ oꝑari: liquida narratione ꝑ huiꝰ nr̃e imꝑalis in
stitutionis paginam adagnitionem omniũ popłoꝵ in uniuer¬
so orbe terrarum. studuit ꝓpagare nr̃a mansuctissima serem¬
tas. Pͥmũ qͥdem nrãm fid̾em quam a p̾lato beatissimo patre
nr̃o & oratore siluestro uniu̾sali pontisice docti sumꝰ. intima cor¬
dis confessione ad instruendas omniũ ur̃mmentes ꝓferentẽ
it ita demum dei misericordiam suꝑ nos diffusam annunti¬
antes. Nosse enĩ uos uolumꝰ sicut ꝑ ant̾iorẽ nr̃am sacram pͣg¬
maticã iussionem significauimꝰ nos a culturis ydoloꝵ. simu¬

Expanded text:
Deo patre omnipotente, et Jesu Christo Filio ejus, et Spiritu sancto cum omniDeo patre omnipotente, et Jesu Christo Filio ejus, et Spiritu sancto cum omnibus vobis . Ea quae salvator et redemptor nPatris Filius per suos sanctos apostolos Petrum et Paulum, interveniente Patre nostro Silvestro, summo pontifice et universali papa mirabiliter dignatus est operari, liquida narratione, per hujus nostrae imperialis institutionis paginam, ad cognitionem omnium populorum in universo orbe terrarum studuit propagare nostra mansuetissima serenitas. Primum quidem nostram fidem, quam a praelato beatissimo Patre et oratore nostro Silvestro universali pontifice docti sumus, intima cordis confessione ad instruendas omnium vestrum mentes proferentes, et ita demum Dei misericordiam super vos diffusam annuntiantes. Nosse enim vos volumus, sicut per anteriorem nostram sacram pragmaticam jussionem significavimus, nos a culturis idolorum, simu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ condescensionis uiscera carnaliũ cubile ꝑscrutat᷑. Sic e iacob
ascendentes & descendentes angłos uidit. qi uidelicet restores
ȩccłȩ non solum deo contemplando suꝑna appetunt: s dcorsũ
quoq ad membra illius miserando descendunt. Et dum sac̃¬
dotes hoꝵ facta nuitant᷑ et se custodiunt et subditoꝵ onera por¬
tant. et uident᷑ tales ẽẽ quales idem egregiꝰ p̃dicator p̃cepit.
ut qui utuntur hoc mundo tanqͣm non utantur. et quigau¬
dent tanqͣm non gaudentes. et qui emunt tanqͣm ñ possiden¬
beneficus. alcmnannicus. Gothicus. Sarmaticꝰ. Germaniẽ. bri¬
tannicus. unicus. pius. felix. Uictor actriumphator semper
augustus. scisfimo acbeatissimo patripatrũ siluestro urbis
romȩ ep̃o et pape. atq omnib ciꝰ successorib qui in sedebeati
petriusq in finem scłi sessuri sunt. pontificib. necnon et om¬

Expanded text:
per condescensionis viscera carnalium cubile perscrutatur. Sic et Jacob per condescensionis viscera carnalium cubile perscrutatur. Sic et Jacob ascendentes et descendentes angelos vidit , quia videlicet rectores Ecclesiae non solum Deo contemplando superna appetunt, sed deorsum quoque ad membra illius miserando descendunt. Et, dum sacerdotes horum facta imitantur et se custodiunt, et subditorum onera portant, et videntur tales esse, quales idem egregius praedicator dicit, ut « qui utuntur hoc mundo tanquam non utantur, et qui gaudent tanquam non gaudentes, et qui emunt tanquam non possidennsuetus, beneficus, Alemanicus, Gothicus, Sarmaticus, Germanicus, Britannicus, Hunnicus, pius, felix, victor ac triumphator, semper Augustus, sanctissimo ac beatissimo patri patrum Silvestro urbis Romanae episcopo et papae, atque omnibus ejus successoribus, qui in sede beati Petri usque in finem saeculi sessuri sunt, pontificibus, necnon et om
Abbreviated transcription (Latin):
parupendentes. scłarium uero discurrentes domos. et ꝓpt̾ aua¬
riciam patͥmonioꝵ sollicitudinc̃ sumentes: decreuit sc̃a sinodꝰ
nullum deinceps diricum aut possessiones conduc̾e. aut nego¬
ciis scłarib se miscere. preter pupilloꝵ et orphanoꝵ aut uidu¬
arum. aut si forte cp̃c ciuitatis eccłasticaꝵ rerum sollicitudinẽ
habert p̃cipiat. Ubi liquido patet quia alia sunt negocia se¬
cularia: alia eccłastica. Nonne moyses in scło erat. cum crebro
tab̾nadm intraret et exiret. qui intus contemplatione raptus.
foris infirmantiũ negociis urgebatur. intus dei archana consi¬
derans. foris onera carnalium portabat. Ciius typum sacerdotes
in ȩccła agere debent. ut dum foras exeunt ad exercenda negocia
ꝓ necessitatib subditoꝵ. intus ad seredeant ꝑcontemplationem
mandatoꝵ. sicut paulus quicelestib secretis inseritur. & tamen

Expanded text:
parvipendentes, saecularium vero discurrentes domos, et propter avaparvipendentes, saecularium vero discurrentes domos, et propter avaritiam patrimoniorum, sollicitudinem sumentes, decrevit sancta synodus nullum deinceps clericum aut possessiones conducere, aut negotiis saecularibus se miscere praeter pupillorum et orphanorum, aut si forte episcopus civitatis, ecclesiasticarum rerum sollicitudinem habere praecipiat, ut liquido patet, quia alia sunt negotia saecularia, alia ecclesiastica. Nonne Moyses in saeculo erat cum crebro « tabernaculum intraret et exiret, qui intus contemplatione raptus , » foris infirmantium negotiis urgebatur, intus Dei arcana considerans, foris onera carnalium portabat? Cujus typum sacerdotes in Ecclesia agere debent, ut dum foras exeunt ad exsecranda negotia pro necessitatibus subditorum, intus ad se redeant per contemplationem mandatorum, sicut Paulus, « qui coelestibus secretis inseritur » et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pͥa largiti sunt ꝑ uniu̾sa regna terrarũ. unde alerentur e gen¬
tes qui nicħ in mundo possidebant. eccłeq dei fabricarent᷑
tur: ut hȩc accipientes possent scd̾m monita apłi orationes.¬
omnib hominib. ꝓ regib et qui in sublimitate sunt. ut qͥe¬
tam et tranquillamuitam habeant. Et hoc bonũ et accep¬
tum ẽẽ coram deo idem magister gentiũ ꝓtestat᷑. cui sollici¬
constituit ȩccłam dei. Quib ait. Pascite qui muob̾ est gregem
dei. ꝓuidentes non coacte s sponte sed̾m dm̃ neq turpis lucri gr̃a
s uoluntarie. Cum enim dicat nemo militans deo implicat se
negotiis scłarib. que enim sunt negocia scł̃aria sc̃i canones ma¬
nifestant et inhibent ꝑspicue. qd̾ quidam qui in clero uidentur
electi. ꝓpter lucra turpia conductores alienarũ possessionũ fiant
et scłaria negocia sub cura sua accipiant. dñiquidem ministeriũ

Expanded text:
pria largiti sunt per universa regna terrarum, unde alerentur egenpria largiti sunt per universa regna terrarum, unde alerentur egentes, qui nihil in mundo possidebant, ecclesiaeque Dei fabricarenturtur: ut haec accipientes possent secundum monita apostoli orationesomnibus hominibus, pro regibus et qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam vitam habeant; et hoc bonum et acceptum esse coram Deo , idem Magister gentium protestatur, et cui solliciite qui in vobis est gregem Dei, providentes non coacte sed sponte secundum Deum, neque turpis lucri gratia sed voluntarie . » Cum enim dicat: « Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . » Quae enim sunt negotia saecularia, sancti canones manifestant et inhibent perspicue, quod quidam qui in clero videntur electi propter lucra turpia conductores alienarum possessionum fiant, et saecularia negotia sub cura sua accipiant, Domini quidem ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
suo degentes imꝑio. ñ solum fieri xp̃ianos. s etiam fabricat¬
pͥnceps donaria immensa et fabricam templi pͥmȩ sedis bea¬
ti petri pͥncipis apłoꝵ instituit. ad eo ut sedem imꝑialẽ quã
romani pͥncipes possederant relinqueret. et beato petro suisq
presulib ꝓfuturam concederet. Idem uero p̃sidens in sc̃a sy¬
nodo que apud niccam congregata c̃. cum querelam quoꝵdã
conspiceret coram se deferendam ait. Uos anemine diuidica¬
ri potestis. quia dei solius iudicio reseruamini. Dii et enim uo
enim tempore &e demnceps uiriredigiosissimi non solum pos¬
sessiones et p̃dia que possederant s etiam semet ipsos dño cor¬
secrarunt. ȩdificantes basilicas in suis fundis in honore scõꝵ
martyrum ꝑ ciuitates ac monastĩa innumera in quib cȩtus
dño seruientium conueniret. Demiq reges et p̃sides ac magi¬
stratus non solum hanc licentiam tribuere. s etiam ipsipro¬

Expanded text:
sub suo degentes imsub suo degentes imprinceps donaria immensa contulit, et fabricam templi primae sedis beati Petri principis apostolorum instituit: adeo ut sedem imperialem, quam Romani principes possederant, relinqueret, et beato Petro, suisque praesulibus profuturam concederet. Idem vero praesidens in sancta synodo, quae apud Nicaeam congregata erat, cum querelam quorumdam conspiceret coram se delatam, ait: Vos a nemine dijudicari potestis, quia solius Dei judicio reservamini. Dii etenim voenim tempore, et deinceps, viri religiosissimi non solum possessiones et praedia quae possederant, sed etiam semetipsos domino consecrarunt, aedificantes basilicas in suis fundis in honorem sanctorum martyrum per civitates, ac monasteria innumera, in quibus coetus domino servientium conveniret. Denique reges et praesides ac magistratus, non solum hanc licentiam tribuere, sed etiam ipsi pro
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s. et ipse sit semꝑ uob̾cum inomni loco. amen. Data kl
rat qd̃ in pͥncipio nascentis eccłe discipu¬
lis in unum congregatis. cũ multitudi
ne credentiũ in quib erat corunũ et ani¬
ma una. quiq uendentes predia & pos¬
sessiones suas afferebant. et diuide.¬
bant᷑ singłis ꝓut cuiq opus erat. futu¬
ram namꝙ eccłam in gentib apłi pre¬
udebant. mnaximeqͦ q dñs illis predixerat. euntes in mun¬
dumuniũsum p̾dicantes euangłium. uelquia expellendi eraĩ
a nidea. notierant se et ingentib disꝑgendos. ȩccłamq congre¬
gandam ex rudi popło. iccirco p̃dia in uidea minime st̃ adep
.s p̃cia tantum inͦ ad fouendos egentes. At uͭ cum int̃ turbi¬
lumgentes s etiam romani pͥncipes qui pene totius orbis mo¬
narchiam tenebant. ad fidem xp̃i et baptisini sacram̃ta con¬
currerent. Equib uir religiosissimꝰ constantinꝰ pͥmꝰ fidem ũi¬
datis patenter adeptus. licentiam dedit ꝑunuersum orbẽ

Expanded text:
omnes, et ipse sit semper vobiscum in omni loco. Amen. Data Kal. rat quod, in principio nascentis Ecclesiae, discipulis in unum congne credentium, in quibus erat cor unum et anima una , quique vendentes praedia et possessiones suas afferebant, et dividebatur singulis, prout cuique opus erat . Futuram namque Ecclesiam in gentibus apostoli praevidebant, maximeque, quia Dominus illis praedixerat: « Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium » : vel quia expellendi erant a Judaea, noverant se et in gentibus dispergendos, Ecclesiamque congregandam ex rudi populo idcirco praedia in Judaea minime sunt adepti, sed pretia tantummodo ad fovendos egentes. At vero, cum inter turbilum gentes, sed etiam Romani principes, qui pene totius orbis monarchiam tenebant, ad fidem Christi et baptismi sacramenta concurrerent. E quibus vir religiosissimus, Constantinus primus, fidem veritatis patenter adeptus, licentiam dedit per universum orbem
Abbreviated transcription (Latin):
dilatatur. Itaq ante descensionẽ sp̃c sc̃i usq ad negationẽ apł̃i
deterrentur. post uisitationẽ uero eius usq ad martyriũ con¬
uero sc̃m dono sapientiȩ spiritalis illuminam᷑. edificamur erudi¬
mur. instruim̃. consũmam̃. ut illam seĩ sp̃c uocẽ audire posimdꝰ.
Intellectum t̃ dabo et instruamte. in uia hac qua gradieris. De

Expanded text:
dilatatur? Itaque ante descensionem Spiritus sancti, usque ad negationem, apostoli dilatatur? Itaque ante descensionem Spiritus sancti, usque ad negationem, apostoli deterrentur: post visitationem vero ejus usque ad martyrium, conritum vero sanctum dono sapientiae spiritualis illuminamur, aedificamur, erudimur, instruimur, consummamur, ut illam sancti Spiritus vocem audire possimus: Intellectum tibi dabo, et instruam te in via
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo tota etate uicturis inter inuisibiles hostes et
ꝑicła gradiendũ ẽ. in baptismo regeramur ad uitã: post bap¬
tismum confirmam᷑ ad pugnã. In baptismo ablitimur: post
baptismũ roboram᷑. Aut si continuo transituris sufficiant re¬
generationis beneficia: uicturis autẽ necessaria sunt confir¬
mationis auxilia. Regeneratos ꝑ se saluat mox in pace beati
scłi recipiendos. confirmatio autẽ armat et instruit ad agonẽ
mundi huius. et p̾lia tescruatos. Qui autẽ post baptismum
cum ad quisita innocentia immacłatus ꝑuenit ad mortẽ. con¬
firmat᷑ morte quia ñ potest peccare pꝰmortẽ. Hic si forte illd̾
etiam reqͥrere uelimꝰ. post passionẽ et resurrectionẽ xp̃i quid¬
apłis ꝓfucrit aduentus sp̃c sc̃i: ipse dñs eis euident᷑ exponit
Que dico inquit uob̾: non potestis ea portare modo. Cum autẽ

Expanded text:
in hoc mundo tota aetate victuris inter invisibiles hostes et in hoc mundo tota aetate victuris inter invisibiles hostes et pericula gradiendum est, in baptismo regeneramur ad vitam, post baptismum confirmamur ad pugnam. In baptismo abluimur, post baptismum roboramur, at si continuo transituris sufficiant regenerationis beneficia, victuris tamen necessaria sunt confirmationis auxilia. Regeneratio per se salvat mox in pace beati saeculi recipiendos, confirmatio autem armat et instruit ad agones mundi hujus et praelia reservandos. Qui autem post baptismum cum acquisita innocentia immaculatus pervenit ad mortem confirmatur morte, quia non potest peccare post mortem. Hic si forte illud etiam requirere velimus, post passionem et resurrectionem Christiapostolis profuerit adventus Spiritus sancti, ipse Dominus eis evidenter exponit. Quae dico, inquit, vobis, non potestis ea portare modo. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
singłis: hoc tunc sp̃c sc̃i descensio. incredentium popłos donauit
uniuersis. d qr diximꝰ qd manꝰ impositio et confirmatio eiqͥ iam¬
in xp̃o regeneratus ẽ m xp̃o. confirmare aliqͥd possit. forte cogi¬
confirmationis: Aut quantũ uideo non totum de fonte suscepi¬
mus. si pꝰ fontem adiectione noui generis indigemus. Non ita
dilectissimi. Atcendat caritas ur̃a. Sicut exigit militaris ordo
ut cum imꝑator quemcũꝙ in miltũ rretꝑit numerũ. ñ solum
signet receptum. sed etiam armis competentib instruat pugnatu¬
rum: ita in baptirato benedictio illa munitioẽ. Dedisti militem
daei adiumentũ miliciȩ. Numqͥd ꝓdest siqͥs qͣm parentũ mag¬
nam paruulo conferat salutẽ. nisi ꝓuidere studeat et tutorẽ: Ita
paraclitus regen̾atis in xp̃o. custos et consolator &e tutor est. Ideo
dicit sermo diuinus. Nisi dñs custodierit ciuitatẽ. inuanũ uigi¬

Expanded text:
singulis, hoc tunc Spiritus sancti descensio in credentium populos donavit singulis, hoc tunc Spiritus sancti descensio in credentium populos donavit universis. Sed quia dicimus quod manus impositio, et confirmatio, et qui jam regeneratus in Christo est confirmare aliquid possit, forte cogierium confirmationis? Aut quantum video non totum de fonte suscepimus, si post fontem adjectione novi generis indigemus. Non ita, dilectissimi, attendat charitas vestra. Sicut exigit militaris ordo ut, cum imperator quemcunque in militum receperit numerum, non solum signet receptum, sed etiam armis competentibus instruat pugnaturum; ita in baptizato benedictio illa munitio est. Dedisti militem, da ei adjumentum militiae. Nunquid prodest, si quisquam parentum magnam pupillo conferat facultatem, nisi providere studeat et tutorem? Itaque Paracletus regeneratis in Christo custos, et consolator et tutor est. Ideo dicit sermo divinus: « Nisi Dominus custodierit civitatem frustra vigi
Abbreviated transcription (Latin):
De his hec uobis int̾dum sufficiant. Si autẽ maiorib indigue¬
ritis. uita comite mittite et mittentur uob̾. Be his uero suꝑ qͥb
rogitastis uos informari. id est utrũ maiꝰ cet sacramentũ manꝰ
impositio ep̃oꝵ: aut baptismꝰ: scitote utrumꝙ magnum eẽ
sacramentum. Et sicut unũ amaiorib fit id est a summis poi¬
tificib qd̾ aminorib ꝑfici non potest. ita et maiori ueneratio¬
ne uenerandũ & tenendum ẽ. ẜ ita coniuncta st̃ hȩc duo sa¬
cramenta ut ab inuicẽ nisi morte p̃ueniente nullatenꝰ possit
segregari. et unum sinc altero rite ꝑfici non potest. Nam unũ
p̃ueniente morte saluare sine altero potest: aliud autẽ non po¬
test. Unde scriptum c̃. In dieb illis dicit dñs. effundam de sp̃u
meo suꝑ omnẽ carnem. Aduertamꝰ suminas diuitias bonitatis
dei. Quod in confirmandis neophitis manꝰ impositio tribuit

Expanded text:
De his haec vobis interim sufficiant. Si autem majoribus indigueDe his haec vobis interim sufficiant. Si autem majoribus indigueritis, vita comite, mittite et mittentur vobis. II. De his vero, super quibus rogitastis vos informari, id est, utrum majus esset sacramentum, manus impositio episcoporum, aut baptismus; scitote, utrumque magnum esse sacramentum. Et sicut unum a majoribus fit, id est, a summis pontificibus, quod a minoribus perfici non potest, ita et majori veneratione venerandum et tenendum est. Sed ita conjuncta sunt haec duo sacramenta, ut ab invicem nisi morte praeveniente nullatenus possint segregari, et unum sine altero rite perfici non potest. Nam unum praeveniente morte salvare sine altero potest, aliud autem non potest. Unde scriptum est. In diebus illis, dicit Dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem . Advertamus summas diDei. Quod in confirmandis neophytis manus impositio tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
facies dñe. qͣm p̃ciosa miscdia tua ds. Et filii adam in umbra
alarum tuarum sꝑabunt. Inebriabunturde pinguedine
domus tuȩ. & torrente deliciarum tuarum potab eos. Qm̃te¬
cum ẽ fons uitȩ. in lumine tuo uidebimꝰ lumen. Attrahe mise¬
ricordiam tuam scientib te. et iusticiam tuam rectis corde.
Nonueniat michi pes suꝑbiȩ. & manꝰ impioꝵ non me cõmo¬
ueat. Ibi ceciderunt oꝑantes iniquitatẽ. expulsi sunt & noi
potucrunt surgere. Audiuimꝰ aquibdam fr̃ib quib infesti
eratis nimis. qd iuurgia et discordia sint interuos. ꝓpterea
ista scripsimus uobis. mandantes ut ita teneatis sicut et
ab apłica sede uob̾ tenenda mandant᷑.nde ce iołis in
euangłio militib interrogantib respondit dicens. Demi
nemconcutiatis. neq calumniã faciatis. s contentiestote stipen¬
diis ur̃is. Concutit enim hominẽ qui illum iniuste conturbat.

Expanded text:
facies, Domine, quam pretiosa misericordia tua, Deus. Et filii Adam in umbra facies, Domine, quam pretiosa misericordia tua, Deus. Et filii Adam in umbra alarum tuarum sperabunt. Inebriabuntur de pinguedine domus tuae et torrente deliciarum tuarum potabis eos. Quoniam tecum est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen. Attrahe misericordiam tuam scientibus te, et justitiam tuam rectis corde. Non veniat mihi pes superbiae, et manus impiorum non me commoveat, ibi ceciderunt operantes iniquitatem, expulsi sunt et non potuerunt surgere . » Audivimus a quibusdam fratribus quibus infesti eratis nimis quod jurgia et discordiae sint inter vos. Propterea ista scripsimus vobis mandantes ut ita teneatis sicut et ab apostolica sede vobis tenenda mandantur. Unde Dominus in Evangelio militibus interrogantibus respondit dicensnem concutiatis, neque calumniam faciatis, sed contenti estote stipendiis vestris . Concutit enim hominem, qui illum injuste conturbat.
Abbreviated transcription (Latin):
ferc bona. & malus homo ex malo thesauro cordis sui ꝓfert
mala. Ex habundantia enim cordis os loquitur. ꝓnob̾is enĩ
Et iterum ad seruos dicit. Nolite timere obꝓbrium hominũ
et blasphemias eoꝵ ne metuatis. De talib quoq et ꝓpha ca-¬
ꝓpttrea non resurgent impii in uidicio. neq peccatores in
tur mania: Consurgent reges terre. & pͥncipes tractabunt
pariter aduersus dñm. & aduersus. xp̃m eius. Disrumpamꝰ¬
ridebit. & dñs subsannabit eos. Tunc loqueturad eos in
ira sua. et in furore suo conturbabit eos. Et alibi dixit. Sce¬
iiqͥtatem eius ad odium. Uerba oris eius iniquitas ce doł.
cessauit cogitare ut bene faceret. Iniqͥtatẽ cogitat in cubilisuo.
stabit in uia nonbona. malũ non abiciet. Dñe in cęlo miscdia
tua. fides tuausꝙ ad nubes. Iusticia tua quasi montes dei.¬
iudicium tuũ abyssus multa. Homines &e iumenta saluos

Expanded text:
rofert bona; et malus homo ex malo thesauro cordis sui profert rofert bona; et malus homo ex malo thesauro cordis sui profert mala . Ex abundantia enim cordis os loquitur . Pro nobis enEt iterum ad servos suos dixit: Nolite timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne metuatis . De talibus quoque propheta capterea non resurgent impii in judicio, neque peccatores in tur inania? Consurgent reges terrae, et principes tractabunt pariter adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Disrumpamridebit, et Dominus subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos . » Et alibi dixit: « Sceiniquitatem ejus ad odiendum. Verba oris ejus iniquitas et dolus: cessavit cogitare, ut benefaceret. Iniquitatem cogitat in cubili suo stabit in via non bona: malum non abjiciet. Domine, in coelo misericordia tua fides tua usque ad nubes. Justitia tua quasi montes, Dejudicia tua abyssum multa. Homines et jumenta salvos
Abbreviated transcription (Latin):
rit: adminicłm feremus. Nec a quoqͣm fr̃s inhibeatur aut
obuirgetur. qui nr̃ȩ consors comimunionis ẽẽ uoluerit. sed
magis ciueniendi auxilium prestet. qi sufficit uncuiꝙ
obuirgatio quȩ fit aplurimis. ut uixta apłm magis done¬
tis et consolemini. ne forte abunͣtiori tristicia absorbeatur
qui in angustia ẽ. Propter qd̾ obsecro uos sicut ipse ait ut
confirmetis in illo caritatẽ. Coꝵ enim os accusandi sacer¬
dotes uel testificandi meos obstruimꝰ. quos non humanis
s diuinis uocib mortuos ẽẽ scimꝰ. qm̃ infideł homo mortu¬
us ẽ incorpore uiuente. Nec in suspicionẽ ueniat homo fide¬
lis ut dicat aut faciat ea que patinonuult. Si qͥs fidelis ẽ¬
uideat ne falsa loquatur aut cuiqͣm insidias ponat. facile ẽ
lem hominẽ recognoscere possumus. in nocendo et adiuuando
ut ipsa u̾itas ait. Bonus homo ex bono thesauro cordis sui ꝓ¬

Expanded text:
rit, adminiculum feremus. Nec a quoquam, fratres, inhibeatur aut rit, adminiculum feremus. Nec a quoquam, fratres, inhibeatur aut objurgetur, qui nostrae consors communionis esse voluerit, sed magis ei veniendi auxilium praestetur quia sufficit unicuique objurgatio quae fit a plurimis, ut juxta apostolum magis donetis, et consolemini, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur qui in angustia est . Propter quod obsecro vos, ut ipse ait, ut confirmetis in illo charitatem. Eorum enim os accusandi sacerdotes, vel testificandi in eos, obstruimus, quos non humanis, sed divinis vocibus mortuos esse scimus, quoniam infidelis homo mortuus est in corpore vivente. Nec in suspicionem veniat homo fidelis, ut dicat aut faciat ea quae pati non vult. Si quis fidelis esvideat ne falsa loquatur, aut cuiquam insidlem hominem cognoscere put ipsa veritas ait: Bonus homo ex bono thesauro cordis sui p
Abbreviated transcription (Latin):
qui ait. Nolite iudicareut non iudicemin. Nolite condemp¬
lumnas eccłe ẽẽ uoluit quib etiam ligandi et soluendi dedit
potestatem suo iudicio reseruauit. atq hoc pͥuilegiũ beato
clauigero petro sua uice solũmodo cõmisit. Quod eiꝰ iuste p̃ro¬
gatuum successit sedi. futuris hereditandum atq tenendũ
temporib. qm̃ et inter beatissimos apłos fuit quedam discretio
potestatis. Et licet cunctoꝵ par electio foret: beato tamen petͦ
concessum ẽ ut aliis p̃mineret eoꝵ ꝙ que ad querelam uenirea
causas et int̾rogationes prudenter disponeret. Quod dei ordi¬
natione taliter ordinatum ẽẽ credimꝰ. ne om̃s posteroꝵ cuncta
sͥ uindicarent. s semꝑ maiores causȩ sicut sunt ep̃oꝵ &e poti
confluerent. ut in de suscipiant finem iudicioꝵ. unde accepe¬
runt inicium institutionum. ne qͣndoq a suo discreparent
appellet. huc returrat. ut semꝑ instituta fuit consuetudo
qr &e uoluntarie eis compatiemur. & libent̃ prout dñs dede¬

Expanded text:
qui ait: Nolite judicare, et non judicabimini: Nolite condemlumnas ecclesiae esse voluit, quibus etiam ligandi et solvendi dedit potestatem, suo judicio reservavit, hocque privilegium beato clavigero Petro sua vice solummodo commisit. Quod ejus juste praerogativum succrescit sedi , futuris haereditandum atque tenendum temporibus, quoniam et inter beatos apostolos fuit quaedam discretio potestatis. Et licet cunctorum par electio foret, beato tamen Petro concessum est, ut aliis praemineret , eorumque quae ad querelam venirent causas et interrogationes prudenter disponeret. Quod Dei ordinatione taliter ordinatum esse credimus, ne omnes posterorum cuncta sibi vindicarent, sed semper majores causae, sicut sunt episcoporum, econfluerent, ut inde suscipiant finem judiciorum, unde acceperunt initium institutionum, ne quandoque a suo discreparent appellet, huc recurrat, ut semper instituta fuit consuetudo; quia et voluntarie eis compatiemur, et libentes, prout Dominus dede
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscar. Que c̃ eni anima mea in tam immensa creatura:¬
Eccẽ glum et cęli geloꝵ. abyssus &e uniu̾sa terra & quȩ in eis fc̃
in conspectuillius. commouebuntur montes simul &e colles et
fundamenta terrȩ. Et cum conspexerit illa ds: tremore concuti¬
entur. & in omnib his insensatum ẽ cor. Et omne cor intelligitur
abillo. et uias illius qͥs intelligit. et ꝓcillam quam nec ocłs ui¬
dit hominis: Nam plurima oꝑa illius st̃ in absconsis. s oꝑa
nsticiȩ illius quis enunciabit. aut quis sustinebit. Longe enĩ
est testamentũ a quibdam. et interrogatio hominũ in con-¬
sũmatione ẽ. Qui minoratur corde cogitat mala. & uir impru¬
dens et errans cogitat stulta. Omnis gͦ fr̃s sermo malus de
ore ur̃o non ꝓcedat. s si quis bonus ẽ ad edificationẽ oportuni¬
tatis ut det grãm audicntib. Et nolite contristare sp̃m scm̃ dei

Expanded text:
agnoscar: quae est enim anima mea in tam immensa creaturaagnoscar: quae est enim anima mea in tam immensa creaturaelum, et coeli coelorum, abyssus, universa terra, et quae in eis sunt, in conspectu illius commovebuntur, montes simul, et colles, et fundamenta terrae. Et cum conspexerit illa Deus, tremore concutientur. Et in omnibus his insensatum est cor: et omne cor intelligitur ab illo, et vias illius quis intelligit, et procellam , quam nec oculus vidit hominis? Nam plurima opera illius sunt in absconsis: sed opera justitiae illius quis enarrabit, aut quis sustinebit? Longe enim est testamentum a quibusdam, et interrogatio hominum in consummatione est. Qui minoratur corde, cogitat mala . Et vir imprudens et errans cogitat stulta Omnis ergo, fratres, sermo malus de ore vestro non procedat, sed si quis bonus est ad aedificationem opportunitatis, u
Abbreviated transcription (Latin):
tium exardebit ignis. in gente incredibili exardescet ira. Non
exorauerunt ꝓpeccatis suis antiqui gygantes qui destrurert̃
confidentes suȩ uirtuti. et non peꝑcit ꝑegrinationi illoꝵ. sed
ꝑcussit eas. et exsecratus ẽ illos pre suꝑbia uerbu illoꝵ. Nonmi¬
sertus ẽ illis totam gentẽ ꝑdens. et extollentes se in suis pecca¬
tis. Et sicut sexcenta milia peditum qui congregati sunt in
duriciam cordis sui. Et si unus fuisset ceruicatus: mirũ si fuis¬
set immunis. Misccłia enim et ira ẽ cum illo. potens exoratio.
et effundens iram scdm miscdiam suam. Sic correptio illius
hominis scdm oꝑa sua iudicatur. Non effugiet in rapinam
peccator. & retardabit sufferentia miscłiam facientis. Omnis
miscłia faciet locum unicuiꝙ scđm meritũ operum suoꝵ. et se¬
cundum intellectũ ꝑegrinationis. Non licas adeo abscondar
et ex summo quis mei memorabitur: In popło magno non

Expanded text:
tium exardebit ignis, in gente incredibili exardescet ira. Non tium exardebit ignis, in gente incredibili exardescet ira. Non exoraverunt pro peccatis suis antiqui gigantes, qui destructi sunt, confidentes suae virtuti. Et non pepercit peregrinationi illorum, sed percussit eos, et execratus est illos, prae superbia verbi illorum. Non misertus est illis, totam gentem perdens, et extollentes se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum, qui congregati sunt in duritia cordis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset immunis. Misericordia enim et ira est cum illo, potens exoratio, et effundens iram. Secundum misericordiam suam, sic corrhominem secundum operam suam iudicat non effugiet in rapinam peccator et non retardabit sufferentia misericordiam facientis omnis misericordia faciet locum unicuique secundum meritum operum suorum et secundum intellectum peregrinationis ipsius non dicas a Deo abset ex summo quis mei memorabitur? In populo magno non
Abbreviated transcription (Latin):
te. & in ꝑpetuum fidem placitã factre. Apposui tͥ aqͣm et ig¬
nem: ad qd̾ uolueris porrige manũ. Ante hominẽ uita et
mors. bonum & malum. qd̾ placuerit ei dabit᷑ ei. qm̃ multa
sapientia dei & fortis in potentia. uidens om̃s sine intermĩ¬
sione. Ocli dñi ad timentes cum. et ipse cognoscit omnẽ oꝑam
hominis. Nemini mandauit impie agere. et nemini dedit
spaciũ peccandi. Non enim concupiscit multitudinẽ filioꝵ in¬
fidelium et inuitiliũ. Ne iocunderis in filiis impiis si multipli¬
centur. nec oblecteris suꝑipsos si non ẽ timor dei cum illis. Non
credas uitȩ illoꝵ. et non respexetis in labores illoꝵ. Mdior est
enim unus timens dm̃ qͣm mille filii impii. Et utile mori smne
filiis quam relinquere filios impios. Ab uno sensato in habi
tabitur patria. et atrib impiis descretur. Multa alia uidit ocu¬
lus m̃s. & fortiara hoꝵ audiuit auris mea. In sinagoga pecca¬

Expanded text:
te, et in perpetuum fidem placitam facere. adposuit tibi aquam et igte, et in perpetuum fidem placitam facere. adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum tuam. ante hominem uita et mors, bonum et malum: quod placuerit ei, dabitur illi. quoniam multa sapientia dei et fortis in potentia uidens omnes sine intermissione. oculi dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. nemini mandauit impie agere et nemini dedit spatium peccandi. non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutilium. Et ne iocunderis in filiis impiis, si multiplicentur: non oblecteris super ipsos, si non est timor dei cum illis. non credas uitae illorum et ne respexeris in labores illorum. melior est enim unus timens deum quam mille filii impii et utile mori sine ftabitur patria, et a tribus impiis deseretur. Multa alia vidit oculus meus, et fortiora horum audivit auris mea. In synagoga peccan
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u sapientie et intellectus. et stolagłe uestiet illũ. Iocundi¬
tatẽ et exultationẽ t hesaurirabit suꝑ illum. & nomine et̃¬
no ereditabit illum. Homines stulti non apprehendent
illam. & homines sensati obuiabunt illi. Homines stultiũ
uidebunt illam. longe emmabest asuꝑbia et dolo. Uirimen¬
daces non erunt illius memores. et uiri ueraces inuenientur
in illa. et successum habebunt usꝙ ad inspectionẽ dei. Nonẽ
spetiosalaus more peccatoris qm̃ adeo ꝑfecta ẽ sapientia. Sa¬
pientia enim dei stabit laus cẽ more fideli habundabit. ce do
minator dabit eam illi. Non dixeris. ꝑdm̃ abest. que odit
cnm ne feccris. Nondices. ille me implantauit. non enĩ ne¬
cessarii sunt illi homines impii. Omne exsetramentũ etrrons
odit ds. et non erit amabile timentib eum. D̾s ab inicio con¬
stituit hominẽ. & reliquit illum in manu consilii sui. adiectt
mandata &r p̃cepta sua. Si uolueris mandata conseruabũ

Expanded text:
ae vestiet illum iucunditatem et exultationem thesaurizabit super illum et nomine aeterno hereditabit illum homines stulti non adprehendent illam et homines sensati obviabunt illi homines stulti non videbunt illam longe enim abest a superbia et dolo viri mendaces non erunt illius memores et viri veraces inveniuntur in illa et successum habebunt usque ad inspectionem Dei non est speciosa laus in ore peccatoris quoniam a Deo profecta est sapientia sapieminator dabit eam illi. Non dixeris: Per Dominum abest, quae odit non feceris, non dicas: Ille me implanavit. Non enim necessarii sunt illi homodit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus ab initio constituit hominem et reliquit illum in manu consilii sui. adiecit mandata et praecepta sua: si uolueris, mandata conseruabunt
Abbreviated transcription (Latin):
rius arelatensis ep̃s extitit.
Terciadetima item arelatensis. in qua patres.xUiiii. sta¬
tutrunt canones. Quoꝵ auctor maxime sapardꝰ arelaten¬
sis ep̃s extitit
uaitadetima arausicensis. in qua patres xUi. statueruñs
canones. Quoꝵ auctor maxime hilarius ep̃s exticit
Iuintad ecima epaonensis. in qua patres. xx .iiii. statuert̃
Ianones .xl. Quoꝵ auctor maxime cesarius ep̃s extitit
Setadecima agathensis: inqua patres xxxiiĩi. statu
tanones. Quoꝵ auctor maxime cesarius ep̃c extitit.
Septima decima aurelianesi in qua patres. lxxii. statuert̃
lanones. Quoꝵ auctor maxime aurelius arelatensis ep̃c ex¬
Atit: temporib clodouei regis
ctauadecima item aurelianensis. inqua patres. xxxi.sta¬
tuerunt canones. Quoꝵ auctor maxime melanius redensis

Expanded text:
scopus exstitit. Tertia decima item Arelatensis, in qua Patres XIX statuerunt canones, quorum auctor maxime Sapardus Arelatensis episcopus exstitit. Quarta decima Arausicensis, in qua Patres XVI statuerunt canones, quorum auctor maxime Hilarius episcopus exstitit. Quinta decima Epaunensis, in qua Patres XXVII statuerunt canones XL, quorum auctor maxime Caesarius episcopus exstitit. Sexta decima Agathensis, in qua Patres XXXIV statuerunt canones, quorum auctor maxime Caesarius episcopus exstitit. Septima decima Aurelianensis, in qua Patres LXXII statuerunt canones, quorum auctor maxime Aurelianus Arelatensis episcopus exstitit, temporibus Chlodovei regis. Octava decima iteam Aurelianensis, in qua Patres XXXI statuerunt canones, quorum auc
Abbreviated transcription (Latin):
nonis. luiii.Quoꝵ auctor marime theodosiꝰ
sp̃s extitit.
Septima kartagmnensis in qua prẽs. cc.xuii. statuerunt ca¬
nones .xxriii. Quoꝵ auctor maxime aurelius kartaginensis
cp̃s extitit. Etiam sc̃s augustinꝰ ipponiensis ep̃s in eadem sy¬
nodo legitur fuisse. temporib honorii augusti.
ctaua affricana subtheodosio minore augusto. inqua pa¬
tres .cc.xiiii.recitauerunt & firmauert᷑ canones .cu. qui ꝑ
diuersa concilia affricanȩ ꝓuinciȩ. temporib aurelii kar¬
daginis ep̃i leguntur ẽẽ conscripta.
ona auelatensis. inqua patres quingenti: c. statuerurs
canones. Quoꝵ auctores maxime siluester urb romȩ ep̃s
tini augusti sicut quidam asserunt.
Iccima item arelatensis. in qua patres .xuiiii. statueruns
tanones. Quoꝵ auctor maxime sc̃s cesarius arelatensis ep̃s

Expanded text:
nones LVIII, quorum auctor maxime Theodosius nones LVIII, quorum auctor maxime Theodosius episcopus exstitit. Septima Carthaginensis, in qua Patres CCXVII statuerunt canones XXXIII, quorum auctepiscopus exstitit. Etiam S. Augustinus Hipponensis episcopus in eadem synodo legitur fuisse, temporibus Honorii Augusti. § 7. Octava Africana sub Theodosio minore Augusto, in qua Patres CCXVII recitaverunt et firmaverunt canones CV, qui per diversa concilia Africanae provinciae temporibus Aurelii Carthaginensis episcopi leguntur esse conscripti. § 8. Nona Arelatensis, in qua Patres CC statuerunt canones IV, quorum auctores maxime Silvester urbis Romae epitini Augusti, sicut quidam asserunt. § 9. Decima item Arelatensis, in qua Patres XIX statuerunt canones, quorum auctor max