comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunc religiosus fit locus cur
defuncti fint nat᷑alit̾ cmmu
ioct᷑. ad mortuum ꝓtiñe locꝰ
i quem in fercur prestim si
incum locum inferat inque
illacõnetamen cestacoris
sitreligiosus oi modomal
nimiccum tam oportuncm
ferri non potuit. E anis.¬

Expanded text:
 cum defuncti fuit: naturaliter enim uidetur ad mortuum pertinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportune inferri non potuit. 5 Gai
Abbreviated transcription (Latin):
consultis ⁊ principaubus
constituconib ¶Haut cãp¬
ite adiuuantur. inprimis
Abductum timuisses hur
rei disquisico iudicisz. Gar¬

Expanded text:
consultis et principalibus constitutionibus. Hoc autem capite adiuuantur in primis abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ntorpupuli decesẜat hr̃de insti¬
futo tico cum deadeunda h̃rdit᷑¬
te dubitͣr q̃m male gesta tute¬
ia cristiaretur ꝑsuadnte mir
pupiuut suo ꝑicuio adir adi¬
it stipulatusq de ea c̃a indm¬
pnem se conom̃e prari si ex
ca cã ticius pupillo aliq pritis¬

Expanded text:
tor pupilli decesserat herede instituto Titio: cum de adeunda hereditate dubitaret, quoniam male gesta tutela existimaretur, persuadente matre pupilli, ut suo periculo adiret, adiit stipulatusque de ea est indemnem se eo nomine praestari. si ex ea causa Titius pupillo aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
simri soluoid ꝙ tibi Iom¬
debebam ⁊ ab ea ratam rem te
bitur stipłatus fuo ⁊ forte te
ratum n hnte agẽ ex stipłatu
institũo excepco se. ꝯsulti qd¬

Expanded text:
ieri soluero id quod tibi debebam et ab ea ratam rem te habiturum stipulatus fuero et forte te ratum non habente agere ex stipulatu instituero, exceptio senatus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sulto ꝙ tt accidit cum prim
facie quid alienam reua autẽ
suam obligom suscipiat. ut
ecce siancilia obpactom libt᷑¬
tis ex ꝓmissoredato post ma¬
numisidm idip̃m suscipiat
ꝙ ei exꝓmissor debuat aut si
nrditememit ⁊ es alienum
hrdit᷑rium in se tñscrib̃. aũ si
ꝓfĩdnissore suo int̃cedat ¶ De
pigdrib pͥoris deb̃toris ñ est
cilitori noua attone opuscũ¬

Expanded text:
uod tum accidit, cum prima facie quidem alienam, re vera autem suam obligationem suscipiat. ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumissionem id ipsum suscipiat quod expromissor debeat, aut si hereditatem emerit et aes alienum hereditarium in se transcribat, aut si pro fideiussore suo intercedat. De pignoribus prioris debitoris non est creditori noua actione opus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ticius cum mrem sunem mu
intressisse dicebam. nam si obe¬
am cammutuati fu̾unt ee q̃ si
ccditorpctiam ñ dediss maius
dapm mlr passura fu̾it ułutiq¬

Expanded text:
et Titius, cum in rem communem mutintercessisse dicebat. nam si ob eam causam mutuati fuerint, ex qua, si creditor pecuniam non dedisset, maius damnum mulier passura fuerat, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
qui tc̃ cum dampnum dar¬
etur. Nam misto mõ nec ab
postumoꝵ. lbercoꝵ. qui ꝑen¬
tib h̾rdes erunt ñ pot̾it eaõ
dicemus ⁊ de arborib eodem
temꝑe furtim cesis puto ead̃

Expanded text:
it, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab postumorum liberorum, qui parentibus heredes erunt, non poterit. eadem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesi
Abbreviated transcription (Latin):
Suntus pattus zait sica solo¬
ta int̾ prefinitum tͣt neent.
debitum exprima cauconep¬
posse. ¶uicius ticius gauiz
seium insularium cum qro
rom implicitam hebat ꝓptͥ
accepta ⁊ data debitorem sibi
em excontractibꝰ plimis ir¬
manrunt apudme.adinsã
meam trecnta ⁊ octoginta ser
⁊ usint que compecierunt sur¬
mamcr auiror ꝙ apud metͣ¬
citam hes refundam tibi. siq

Expanded text:
ntus pactus ‹est›, si ea soluta intra praefinitum tempus non essent, debitum ex prima cautione pposse. Lucius Titius Gaium Seium mensularium, cum quo rationem Implicitam habebat propter accepta et data, debitorem sibi em ex contractibus plurimis remanserunt apud me ad mensam meam trecenta octaginta sex et usurae quae competierint. summam aureorum, quam apud me tacitam habes, refundam tibi. si quod
Abbreviated transcription (Latin):
pes fros ticius meuius ⁊ sela
Fonnem hrlitatem int sedi¬
nisunt. instris intͥpo̾itis qb
diuisisse mĩnam sordittem d¬
ue̾unt. nich̾q sibicoune rem¬
ansisse cãu̾nt. s⁊ postea duod̾
nissois de sbrepta potia fribus
adusus fremopetit acco: mod̾¬

Expanded text:
es Titius et Maeuius et Seia communem hereditatem inter se diuiserunt instrumentis interpositis, quibus diuisisse maternam hereditatem dixerunt nihilque sibi commune remansisse cauerunt. sed postea duo deuisionis de subrepta pecunia fratribus aduersus fratrem competit actio. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
iquis cͥclicłit pociam. ⁊ pactus
Sit ut q̃tenus fac̾epossit debi¬
nus desidat conueninr qto
Ractibꝰ depõiti comodati. ⁊ lo¬
ne ita negugas suum ut ef
ficiatur fursicut .n. ẜui corr¬

Expanded text:
quis crediderit pecuniam et pactus sit ut, quatenus facere possit debinus desideret conueniri, ractibus depositi, commodati et lone ita neglegas servum, ut fur efficiatur. sicut enim servi corr
Abbreviated transcription (French):
ius sccu distrahisociettem labȯ
ait.¶Si mematam emdam co¬
⁊post alicuius mortem quicqd
lucͥri detrim̃ti ue fcmsit dune ec̃
iabo ait. ¶Oirimus dufnsu sor¬

Expanded text:
ius socii distrahi societatem Labeo ait.Si in rem certam emendam cotunc etiam post alicuius mortem quidquid lucri detrimentiue factum sit, commune esse Labeo ait.Diximus dissensu sol
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ fauum uictorem ⁊ utuc̾
asianum placuit uticcis ept¬
is pocia uittoris moum̃ta fie¬
rentopa ⁊ picia asiam quibus
distrattis pociam uittorcume̾¬
ta qnͣtitte recipet supfluuma¬
fres uoluntrunosorcumir¬
ttum fu̾it. ⁊ stipndia ceteraqri
salaria moune redigi udo so¬
ciectis ꝙͣius filus enncipat᷑¬

Expanded text:
inter Flauium Uictorem et Bellicum Asianum placuerat, ut locis emptis pecunia Uictoris monumenta fierent opera et peritia Asiani, quibus distractis pecuniam Uictor cum certa quantitate reciperet, superfluum Afratres uoluntarium consortium initum fuerit, et stipendia ceteraque salaria in commune redigi iudicio societatis, quamuis filius emancipat
Abbreviated transcription (Latin):
santis cessam̃um ueporcos i¬
siue restitiut ꝙͣuis aut sortem
cum t̾tis usuris int᷑ .iiii. m̃ses
postq̃m opus refcmerit ietipe
por merigndo quor priuisio

Expanded text:
santis cessantiumue portiones insulae restituerit, quamuis aut sortem cum certis usuris intra quattuor menses, postquam opus refectum erit, recipere potest exigendoque priuilegio
Abbreviated transcription (Latin):
iest quo tprconsimentiu:
s quo temporein choarent᷑
¶mandatotuo nega mealo¬
cius ticiusgessit. quodisrec¬
tengessit: tumichi accõne

Expanded text:
ert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur. Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit: quod is non recte gessit, tu mihi actione
Abbreviated transcription (Latin):
restitui ussa ẽez h̃rditas.
magratus accores horum
modum hu actores int̾se
t̃te ⁊sine consensu magr¬
tuum. post auq tempust¬

Expanded text:
ssa esset hereditas, magistratus actores horum stmodum hi actores inter storitate et sine consensu magistratuum. post aliquod tempus
Abbreviated transcription (Latin):
um pr in testo postumo tut¬
orem dedit. is tutriam. ĩter̃
admistuerit. nec postumus
sea qͣnatus sit. Idem¬
decto ordims contitutum.
cicem aium subcuratoremi
constitutum siligie miscñdo
taerat curatori. afflictum ec.¬
quiturq̃ acconecurator cũ
subcuratore expiri poss:⁊ co¬
squi tout ei saluumee ꝙ c̃a

Expanded text:
um pater testamento postumo tutorem dederit isque tutelam interim administrauerit nec postumus eaquam natus sit. reto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo ta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et consequi id, ut ei saluum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
iquis nega auena Daur¬
gens in debitum cecgitrestit¬
uere cõgitur de eo aut̾ ꝙ in de¬
bitum soluit. mag̃ ut sibi
fiet:ꝓpͥctas quid ꝑꝓcurator¬
em non adquiritur. potesti
tam creditor ⁊ muito mera¬
tum bndo peciam suam fa¬
cere. qr pcuratorm accipien¬
do creditoris dumtarat ne¬
gm̃ gessit. ⁊ ido creditoris ra

Expanded text:
quis negotia aliena gerens indebitum exegerit, restituere cogitur: de eo autem, quod indebitum solvit, magis est ut sibi ietas quidem per procuratorem non adquiritur, potest tamen creditor etiam inuito me ratum habendo pecuniam suam facere, quia procurator in accipiendo creditoris dumtaxat negotium gessit: et ideo creditoris rat
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ ab indestato sempmus
u̾imus h̃rs defuncti extitit
soluendo decessit. ⁊ nemo
cih̾rs extitit. querosi sem¬
ꝓnius conuenietattores h¬
orum uoꝵ piculum inopia
defimitiad quos ꝑtim Her¬

Expanded text:
ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: soluendo decessit et nemo heres eius extitit. quaero, si Sempronius conueniet actores horum bonorum, periculum inopis defuncti ad quos pertinet? Her
Abbreviated transcription (Latin):
xcrom digcum alistanis
tres captieent ⁊unus ea cõ¬
dicone missusuti pociam ꝓ
nega sorditania gerit.quod¬
num cum cetis h̾rditarus¬

Expanded text:
rum: cum a Lusitanis tres capti essent et unus ea condicione missus, uti pecuniam pro negotia hereditaria gerit, quodnum cum ceteris hereditar
Abbreviated transcription (Latin):
ccõm ei potissimum daride
elit erꝑm amniua erit hec ac¬
o ꝯpetit quippe qd̾ in corpe li¬
bo dampni dat᷑ iure brditn¬
o tñsire adsuccessores nd¬

Expanded text:
um dari deelit experiri, annua erit haec accompetit, quippe quod in corpore libero damni datur, iure hereditario transire ad successores no
Abbreviated transcription (Latin):
a deiectum ẽ. l ples in eodem
cenacło hitent. ꝙ oi erme¬
diano cenado hitent quod
deiectum oic uͥm ẽ om̃s ten¬
crisei orrearis aliqd deiec̾it
e effudit añ.ꝯductor apothece

Expanded text:
a deiectum est, licet plures in eodem cenaculo habitent: quod si ex mediano cenaculi quid deiectum sit, verius est omnes teneri. Si horrearius aliquid deiecerit vel effuderit aut conductor a
Abbreviated transcription (Latin):
si sciens emam ab eo Homp̃¬
cuironis int̾dicttum sit ecun te¬
pus ad delib̾andum dehroitte
it̃ datum situt eid minuendi
Uat siadebitoresciens cditore

Expanded text:
Si sciens emam ab eo cui bonis interdictum sit uel cui tempus ad deliberandum de hereditate ita datum sit, ut ei deminuendi atque si a debitore sciens creditorem
Abbreviated transcription (Latin):
tor cum de aliounditor sñsrenic¬
homi fundi undr̃om ualcostat
s labo ait eum stichum debiqm
sit accessio sũplus meas it ꝙͣĩ
pnas ⁊ marora ⁊ ftatuas ⁊ tab¬
uias pitt̃s em̃itͦ. ¶Omĩum reꝵ¬

Expanded text:
or, de alio uenditor sennus fundi uenditionem ualere constat: sed Labeo ait eum Stichum deberi sit accessio, siue plus in ea sit quam in pter marmora et statuas et tabulas p‹i›ctas ematur.Omnium re
Abbreviated transcription (Latin):
cipe datum ⁊ ei ius ut constit¬
tum intpretom consistit au̾
sunt legis accones ꝙͣ form
agndi contint aut plełcitu¬
aut magratuum edictum u¬
nde ius honorãium nascitur
aut sc. consultum ꝙ solum
senatum ꝯstituente inducit᷑
sunt. ¶Post s̾dem̃dẽauctore
succõne dicemusqi constait
nopossit ius nisi sit aliquis
tinz mico crruttis huis constat
nimus brutus ꝗ anctorfunit
reis eiciendi. ¶Erages deid
regibꝰ conssiles cdstitutisut
duo penes quos sumumius
uti eer lege rog̾tum dictisut

Expanded text:
cipe datum est ei ius, ut quod constittium interpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebiaut est magistratuum edictum, unde ‹ius› honorarium nascitur aut senatus consultum, quod solum senatu constituente inducitursint? post hoc dein de auctorum successione dicemus, quod constare non potest ius, nisi sit aliquis tinet, initio ciuitatis huius constat nius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi. Exactis deinde regibus consules constituti sunt duo: penes quos summum ius uti esset, lege rogatum est: dicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
abit sinam dicat. qm sidef¬
endat. ¶Si is faciat controu̾¬
siam borditͣtis qui cum defũc
dicat. ergo interca inhñdus
arbit sese celare t̾mꝑtaiut pͥt¬
or eum in uestigred. ⁊ si diu

Expanded text:
entiam dicat, quam si se defendat.Si is faciat controuersiam hereditatis, qui cum defunctdicat: ergo interea inhibenduarbiter sese celare temptauer‹i›t, praetor eum inuestigare debet, et si diu
Abbreviated transcription (Latin):
tor respicit. anaduit̃ sit qͥde¬
stra status mei intuersurus
⁊ uibidem on dubitłurquin
marimo metu compiratuti
qduiam infuitutem
nuerhedictum locum hcur.
iuris roms istemetus maior

Expanded text:
non respicit, an adulter sit qui deumenta status mei interuersurus est nisi dem, non dubitatur quin maximo metu compellat, utique si iam in seruitutem lier, hoc edictum locum habet, cum uiris bonis iste metus maior
Abbreviated transcription (Latin):
teciptoremopem fir. namcͣ.
liceat inquit inm iu repelle
ꝙ̃ fecit passus qͣͥft s̃imetu
tecoegit sibi ꝑmitte moxẽgo
debitor suout ei souiet s ed¬

Expanded text:
etorem opem ferre: nam cum liceat, inquit, uim ui repellere, quod fecit passus est. quare si metu te coegerit sibi promittere, mox ego debitori suo ut ei solueret, hoc ed
Abbreviated transcription (Latin):
insuiam fĩstipuletur. ⁊ iccu
non adiciat. nualstipuso.¬
si quis ita stipuiatur ephe¬
si .x. darisiañ diem qͣm ephe¬
sim uenire possit agat ppam

Expanded text:
insulam fieri stipuletur et locum non adiciat, non ualet stipulatio.Qui ita stipulatur 'Ephesi decem dari', si ante diem, quam Ephesum peruenire possit, agat, perperam
Abbreviated transcription (Latin):
ures aliq̃ que cta die dan deha¬
turpetita sit uiutiuinum. uł¬
oleum. frum̃tum tantiutem
estiandam cassius ait qnͣti fu¬
iss co dic quodari debuit si de
inloco ẽeut prim̃ estimo sumͣ
eius loci quo dari debint si delo¬
co nich. ꝯuenit is locus specte¬
tur quopetetu ꝙ ⁊ de cetis rebꝰ

Expanded text:
rx aliqua, quae certo die dari debebat, petita sit, veluti vinum oleum frumentum, tanti litem aestimandam Cassius ait, quanti fuisset eo die, quo dari debuit: si dein loco esse, ut primum aestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil convenit, is locus spectetur, quo peteretur. quod et de ceteris rebus
Abbreviated transcription (Latin):
rbitraria acco utruisq utili¬
eplesi .x. dari. ¶Siquis ephesi.
t.aut capuchomiem danstip¬
pulatus erpiaturno di detrac¬
toaltoloco cipipi ne aufat loci

Expanded text:
rbitraria actio utriusque utiliEphesi decem dari. Si quis Ephesi decem aut Capuae hominem dari stipulatus experiatur, non debet detracto altero loco experiri, ne auferat loci
Abbreviated transcription (Latin):
alud nomen asumstatu
ne cum mora que euemebat
indebitos nummos sciens
accepĩt uidñdum si ꝓcurat¬
orsuos numos soiuat amp¬
si furtum fiat ⁊ pomp̃.li. epic¬

Expanded text:
aliud nomen aliumque statum ne, cum mora, quae eueniebat indebitos nummos sciens acceperit, uidendum, si procurator suos nummos soluat, an ipsi furtum fiat. et Pomponius epi
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrioubi. ab eopetatur
ueniri n potuisse sempeniz
alum locum clecturum sic e¬
uenire ut sit imp̃ius arbit᷑¬
o andebat qrputat posse ab
copeti alto loco ⁊ sĩloci.sdi¬
ectone damus igituractorie
ab̾e ubi petatieum ubi solu

Expanded text:
arbitrio, ubi ab eo petatur, conueniri non potuisse: semper enim alium locum electurum: sic euenire, ut sit in ipsius arbitrio, an debeat: quare putat posse ab eo peti altero loco et sine loci adiectione: damus igitur actori abere ubi petat, reum ubi solua
Abbreviated transcription (Latin):
nulo extrinsecus assumptoes¬
tiaredebemus an respettu ⁊ al
In abstulit depouit ap̃seium
inscru de malicia depcemus
utr̾ latroniãmichrestitũe sei
tebatu s. siꝑsedantem actip̃.

Expanded text:
nullo extrinsecus adsumpto aestimare debemus an respectu etiammihi abstulit posuit apud Seium inscium de malitia deponentis: utrum latroni an mihi restituere Seius debeat? s
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt utrne ip̃iea rectiirda
sicunleius ⁊ legum ordiemi
mag̃inpublicum defendast̃
nam malemitus publiceut
exemploalus ao trenda maie

Expanded text:
ta sunt: utrumne ipsi haec reddenda si ciuile ius et legum ordinem, magis in publicum deferenda sunt: nam male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda male
Abbreviated transcription (Latin):
dem sab̃. sexplicuitadondo
nec una ca int̾uenit qͣr putri
possit dũm rectli nolle. ħita ⁊
sipotuit suspcari. iusta .s. in¬
adee. s si añ eius rerfurtumfe¬
c̃at ẜuus si tn igorauit isap̃
muitum forehuius soluc̃õi
ubãri pot̾. pona .n. fides exigͣ¬

Expanded text:
 hoc explicuit addendo: 'nec ulla causa interuenit, quare putare possit dominum reddi nolle'. hoc ita est, si potuit suspicari, iusta sciadesse. sed et si ante eius rei furtum fecerat seruus, si tamen ignorauit is apud inuitum fore huius solutionis, liberari potest: bona enim fides exig
Abbreviated transcription (Latin):
omimi urdi id ũtisselabo scribit
ergo rõ eĩt ⁊ infiło. ¶S si mu¬
tua pc̃tia accepta dom̃ dincam ee¬
or̾auit tectorus. ⁊ quibd alus
que mag̾ ad uolunt᷑tem ꝑtĩt

Expanded text:
ideri domini uertisse Labeo scribit. ergo idem erit et in filio.Sed si mutua pecunia accepta domum dominicam exornauit tectoriis et quibusdam aliis, quae magis ad uoluptatem pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
ũso̾s sisic accepit qiͣ in rem
torem nursturũsum. nec te¬
neturoñs ne c̃clulit᷑s c̃ditor¬
is dño obeẽur calidit᷑s Rui
nocet. q tñ si is fu̾it fuus ꝙ

Expanded text:
uerso.Sed si sic accepit quasi in rem torem, non uidetur uersum nec tenetur dominus, ne credulitas creditoris domino obesset uel calliditas serui noceret. quid tamen, si is fuit seruus,
Abbreviated transcription (Latin):
pediarem atto demremũso ce¬
ssabit ⁊ sunt ista ua. plane si
mutuum ẜuus acceꝑit.⁊ do¬
nandi ãimo soluit. dumñuit
cum debitorem face ꝑecuuarẽ¬

Expanded text:
peculiarem, actio de in rem uerso cessabit, et sunt ista uera.Plane si mutuum seruus accepit et donandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiare
Abbreviated transcription (French):
uus ⁊ negociacorib ordeis¬
olebat pemptore suscipede
bitum ⁊ solu̾ecum fugisss
nus ⁊ is cuidelegͣtus fuerat
dare p̾cium ordei ꝯuemiret do¬
minum nonne insticoris ne¬
isse aregisse ⁊ orrea adurisse

Expanded text:
 negotiatoribus hordei solebat pro emptore suscipere debitum et soluere. cum fugisset seruus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conueniret dominum nomine institoris, neisse et horrea conduxisse
Abbreviated transcription (Latin):
t ⁊ pr̃em eius si filrus fam̾. dece¬
da tnrisisenatus ꝯ sultolocus
sit tumalium daturacco. ut
pucasifilius fam̃. institorm¬
utuam peccumam accepit.

Expanded text:
t patrem eius, si filius familias decetamenetsi senatus consulto locus sit, tamen in alium datur actio, ut puta filius familias institor mutuam pecuniam accepit:
Abbreviated transcription (Latin):
t inp̾ndentir anm senatus ꝯs¬
uitum fit omissum. nam sire
rimigitur denegndaz acc̃o.¬
¶ertesi arrogͣcus mutuam ꝑec¬
cumam acceꝑit deinsit restitu¬
tus ut emancipare senatus ⁊¬
sultum iocum he̾bit. fu it .n.
filius fam̃. ¶ In filiofam᷑. nc
hil dignit᷑s fac quominus se¬

Expanded text:
et, in pendenti est, an in senatus consultum sit commissum: nam si rerim igitur deneganda est actio.Certe si adrogatus mutuam pecuniam acceperit, deinde sit restitutus, ut emanciparetur, senatus consultum locum habebit: fuit enim filius familias.In filio familias nihil dignitas fac
Abbreviated transcription (Latin):
hec sunt cum int̾ cet̾as scełis
cas maccdo q̃s illi nãtim ao¬
mistrabat ⁊ es alienũ adhib¬
uisszai seꝑe mat̾iam peccadim
place nec cu ꝙͣfilio fam. mu¬
tuam peccumam dedissz apost
morcem pentis eius cinus in

Expanded text:
ceteras sceleris causas Macedo, quas illi natura administrabat, etiam aes alienum adhibuisset, et saepe materiam peccandi mplacere, ne cui, qui filio familias mutuam pecuniam dedisset, etiam post mortem parentis eius, cuius in
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝙͣ fuit res secut᷑. ido q̃itum
est. Si emptorfibiussorem acte¬
ꝑit ur unoitor stipulatus fũ¬
it an nuda uoluntte resonat᷑
diussori utir sit excepediudno

Expanded text:
am fuerit res secuta: ideoque quaesitum est, si emptor fideiussorem acceperit uel uenditor stipulatus fuerit, an nuda uoluntate resoluatur deiussori utilis sit exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
in tutore auitoreemitꝙ ius ir
ditoriam eiobligͣtus flut triq
pupillus ñ trebatur renccta
uñdco efficitut inucem oblig̃¬
ti suntq si an̾tutoris autt̃s m¬

Expanded text:
 tutore auctore emit, quamuis uenditor iam ei obligatus fuit, tamen quia pupillus non tenebatur, renouata uenditio efficit, ut inuicem obligati sint: quod si ante tutoris auct
Abbreviated transcription (Latin):
anteqm̃ ceti coient sorditteł
pctiam que subpena debebat᷑
atestatore õm soluit ⁊ hrdittẽ
undid̃it nec a courdib sius po
egestatem eoꝵ quicqͣm ẜuare¬

Expanded text:
antequam ceteri adirent hereditatem, pecuniam, quae sub poena debebatur a testatore, omnem solverit et hereditatem vendiderit nec a coheredibus suis propter egestatem eorum quicqua
Abbreviated transcription (Latin):
uus sit qͣuis ome dolo maio
⁊culpa possõris tamar int̾cũ
tanti dampnanous⁊ quanti
actoris int̾fsnt ꝑ eum non effe¬
ctum quominꝯtunc cum iud¬
icium accipiet᷑ homo erhibetar
tanto magis oi apparebit eo ca¬
su mortuum ec̃ qui non intc̃s¬
isset si cuerhicus fu̾isset. ¶Si
iusta ercastacim exhiberi res ñ
possit iussu uroicis cau̾c debebit
seillo dic eebibifum. ¶Hrs ñ¬

Expanded text:
sit, quamuis sine dolo malo et culpa possessoris, tamen interdum tanti damnandus est, quanti actoris interfuerit per eum non effectum, quo minus tunc cum iudicium acciperetur homo exhiberetur: tanto magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhibitus fuisset.Si iusta ex causa statim exhiberi res non possit, iussu iudicis cauere debebit se illo die exhibiturum.Heres n
Abbreviated transcription (Latin):
impndia bonafide factarab
actoris ꝓcuratore ura rerdeb¬
cre ei restitui cquitas suãd.¬
siduobomandata sit admi
debitor sit mandatoris an
ait cum co recteacturus sit.
quo agitur pcurator sit. Iur
tim pocpit utalterabaltero
pctiam petat. non iudturma¬
datum utril eoꝵ dedisse.
re. aut si michi mandatum
nsit ut a tepetem. P aur

Expanded text:
impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei debere ei restitui aequitas suadet.Si duobus mandata sit admindebitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? quo agitur procurator sit. Iulitim praecepit ut alter ab altero pecuniam petat, non videtur mandatum utrilibet eorum dedisse. re 'aut si mihi mandatum est, ut a te peter
Abbreviated transcription (Latin):
accionc idratum habitux
eum ad quem ea iesptineb¬
it cauen debet. ¶Suitam
licet suo nom̃ine procuri¬
torexpiatur tamenderatod¬
cbebit cauere. ut pomp .li. rr
ndum prccuratori retulit
iurauit q absentidar opo¬
rtest agit hoc uidicio suo
nomine ppter suum iusuu¬
randum neq enim Bactio
domino compete potuit. sed
debebit de rito cauere¶S et
sipcuritori constitutum est
⁊ cren causa ag̃at dubitan¬
dum non est quin locus sit
derato caucom idem: pomp̾
scribit. ¶Que̾ritur apud u¬
uanum utrum dominumso¬
ium uatam rem habere debe¬
at satis drr. an eciam cet̾os
creditores etait dumtarat
de dommo cauendum nec
uusũbis aoquem ea res ꝑ¬
tin creditores contmneri. na
lam biturams ⁊ defendere
eam drut et marceuus scͥ¬
bit. ¶Sipr filu nominemi¬
uriarum cumduesint ac¬
pcurator siue erfuitutem
libertatem aduersus eum
quis ltig siue ipse exub
dicto scriptum est ut exut

Expanded text:
id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit cauere debet. sed interdum licet suo nomine procurator experiatur, tamen de rato debebit cauere, ut Pomponius libandum procuratori rettulit, iurauit absenti dari oportere: agit hoc iudicio suo nomine propter su‹um› ‹i›usiurandum neque enim haec actio domino competere potuit: sed debebit de rato cauere. sed et si procuratori constitutum est et ex ea causa agat: dubitandum non est quin locus sit de rato cautioni idque Pomponius scribit.Quaeritur apud Iulianum: utrum dominum solum ratam rem habere debet satisdare an etiam ceteros creditores? et ait dumtaxat de domino cauendum nec illis uerbis 'ad quem ea res pertinet' creditores contineri: nam filiam habituram: sed et defendere eam debet, ut et Marcellus scribit.Si pater filii nomine iniuriarum agat, cum duae sint acprocurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus eum quis litiget siue ipse ex lidicto scriptum est, ut ex ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pcuratorem consistesolz ma
orempramus cor nominc iu¬
dicͣtum solui ꝓmittimus na.
umꝓcuratoremdedit. ¶is cui
urditas ex trebeli.ano senatꝰ
consuito restituta u̾rdemiu¬
re dabit. ꝓcuratorem. ¶S⁊do¬
minumpigõris creditor irecͭ
dabit ꝓcuratorem ad ẜuiam¬
porrosi uniex reis credndi co¬
stitutum sre̾isq ałum in cõ

Expanded text:
curatorem consistere soletorem praestamus eoque nomine iudicatum solui promittimus: nam procuratorem dedit.Is cui hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est heredem iure dabit procuratorem.Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Seruianam.Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium
Abbreviated transcription (Latin):
inaccionibus que ciuei ad¬
uersus cum competunt. ur¬
Siue er possessioneserũ̾itu¬
tis siuelibertatis de suost¬
atu litigat. ¶Econtrario
eum quor pcuratõrem dari
posse manifestum. ¶Pu¬
blice utile.absentes quib¬
cum:defendi.nam ⁊ in capi¬
talibus iudicus defensio dã¬
tu ubicum⁊ ita⁊absens qs
pretor cuius nomme quis
nt. is cum bom uiri arbitrͣ¬
tudefendat et eĩquo nomie

Expanded text:
in actionibus, quae ei uel aduersus eum competant, ex possessione siue seruitutis siue libertatis de suo statu litigat. ex contrario quoque eum procuratorem dari posse manifestum est.Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis praetor: 'Cuius nomine quis it, is eum uiri boni arbitratu defendat: et ei quo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
cione drctur alterius ꝓcu¬
rator extitit d cauere hic
ꝓcurator et ratam rem do¬
minum habiturum nefo¬
mis uelit quid petere. ite:
iudicatum soliuut siqd
forte ꝓpter hanc restitom
mintegrum prestan ado¬
lescenti debeat ħ prestetur
scribit ¶Idem ait et si sus¬
pectus tutor postulctur et
defensorem eius oportere ⁊
accuabitur qui famecau¬
sa est nisi constet cia tutore
aut eciam si.absente tuto¬
re. ꝙ non defendetur pretor
grat cogniturus. Id̾

Expanded text:
diceretur: alterius procurator existit: debet cavere hic procurator et ratam rem dominum habiturum, ne fous velit quid petere, item iudicatum solvi, ut si quid forte propter hanc restitutionem in integrum praestari adulescenti debeat, hoc praestetur. scribit.Item ait, si suspectus tutor postuletur, defensorem eius oportere etiam accusabitur, quoniam famae causa est, nisi constet ei a tutoresi etiam absente tutore, quasi non defenderetur, praetor erat cogniturus. 40 I
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝓprias legtas soluisses qnͣ¬
q de ea soluccr liuer.lp¬
facerz ur non facerz pociam
accepisse d. infra anuminqͣ̃¬
druplumeius pocicꝙͣ acpep¬
isse dicetur post anuiinuinse¬
plum infcm acco comietit.
Hoc aut̃ uidin no solum in

Expanded text:
as proprias legatas soluisses, quandoque de ea solutione liberafaceret vel non faceret, pecuniam accepisse dicetur, intra annum in quadruplum eius pecuniae, quam accepisse dicetur, post annum simpli in factum actio competit. Hoc autem iudicium non solum in
Abbreviated transcription (Latin):
dadata sitaut minoris lc¬
atauenditaueros sit noc irt¬
ert an ipe pociam accep̃anal¬
iidari nisserit uracceptum
suo nomineratum bint.¬

Expanded text:
da data sit, aut minoris locata uenditaue res sit. nec refert, ipse pecuniam acceperit an alii dari iusserit uel accept‹u›m suo nomine ratum
Abbreviated transcription (Latin):
netur. ⁊ ꝗ accepnefacet ⁊ gi
fecit tuctur.¶ Hedicto tũet̾
⁊ is qui depectꝰ est. depectus aut̃
dr turpiter pact̃us ¶ Illude¬
rit nõndum q qui deditpe

Expanded text:
et qui accepit ne faceret etsi fecit, tenetur. Hoc edicto tenetur etiam is qui depectus est: depectus autem dicitur turpiter pactus. Illud erit notandum, quod qui dedit pe
Abbreviated transcription (Latin):
cum gͣtuit.am cteintegͣm et
abstiñtun omliucro prare fi
utimaris usuris uice cuiusd
negus que gebat.ad sepccia
tnstulit condmpͣndus.

Expanded text:
cum gratuitam certe integram et abstinentem omni lucro praestare fiduti, maximis usuris uice cuiusdanegotiis quae gerebat ad se pecuniam transtuli‹t›, condemnandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
putabo auiam ulh̾rdes eius. a¬
udiendos sireputare ueunt
Iuud neq̃qdmittndump¬
maritus dos ñsolum dotis
ritus dum gessit facepossit
auas .n. iputai n pot ciqd¬

Expanded text:
putabo auiam uel heredes eius audiendos, si reputare uelintillud nequaquam admittendum pmaritus: dos non solum dotis ritus dum gerit facere potuit: alias enim imputari non
Abbreviated transcription (Latin):
accepissedrentur restitu iube¬
at ⁊ ei quud commisit ꝓmo
delica penam irrõ. Naui
e suo qui accusatur. Si postui¬
etur questionabeturquo ab¬
sdito indupͥlu i eͣptio acco¬
sator domino dampnatur. s
et cĩtra precu estimonem que¬
ritur decalumpnia eũis sẽpa¬
tum est ⁊ enim calum pinetri¬
men adampno quod iuser¬
uopropter questionem dom¬
mo datum est.

Expanded text:
accepisse dicerentur, restitui iubeat et ei, qui id commisit, pro modo delicti poenam irroget. Papieruo qui accusatur, si postuletur, quaestio habetur: quo absoluto in duplum pretium accusator domino damnatur: sed et citra pretii aestimationem quaeritur de calumnia eius. separatum est etenim calumniae crimen a damno quod in seruo propter quaestionem domino datum est.
Abbreviated transcription (Latin):
daturius suum uendidisse
ntenb itur¶gorante uir¬
gine mrasponso aue res do¬
natas suscepitqr mandati
ur deporti cestat acconeg E¬

Expanded text:
atur ius suum uendidisse, non tenebitur. Ignorante uirgine mater a sponso filiae res donatas suscepit: quia mandati uel depositi cessat actio, n
Abbreviated transcription (Latin):
Sapinum ꝓhuit iudiciur. ad¬
tis urinfistalibꝰ cansis pecu¬
niam danc ⁊ erhe causalitem
p̃uriussit. nam tractai potest
mams: tnsigndi mnimo ac¬
cepit. anconstito cessat ⁊ po

Expanded text:
abinum, prohibuit iudici vel adtis vel fiscalibus causis pecuniam dare, et ex hac causa litem perire iussit. nam tractari potest, iam transigendi animo accepit, an constitutio cessat? et
Abbreviated transcription (Latin):
dixi si ascmz ipo cum erigere
suras q sidies sol uende pocie
tp̃r quo nega gebat udumre¬
nat usuras non debitursed
ito usuras bonetidi iudo pra

Expanded text:
dixi, si a semet ipso exigere usuras: quod si dies soluendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum uenerat, usuras non debiturum: ito usuras bonae fidei iudicio pra
Abbreviated transcription (Latin):
dicis iectecum desuo aluisseꝙ
aterppartum. at inꝓpoito aii¬
am que nega admistrabat u¬
issmile erdercipius nepotis e¬
nin aluissetrattatum nũc¬

Expanded text:
dici, ut de suo aluisse mater probaretur: at in proposito aviam, quae negotia administrabat, verisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. tractatum
Abbreviated transcription (Latin):
dia inuszut sicuti cibariorur
adeundem ꝑtiñant. Citemq
sçiens uasa uicosa comodau
subi infusum uinumroleu
corruptum effusum uez con¬
demp̾ndus⁊ conomie. ¶q¬

Expanded text:
est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant. Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnandus eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
exhus pͣles nec. ad erempluz
trahunturnamꝙ princepe
aucin obm̃ita indulsitursi
cui penam irrogiut. ursi cuist¬
ne cremplo subueit. p̃mno

Expanded text:
ersonales nec ad exemplum trahuntur: nam quae princeps alicui ob merita indulsit uel si quam poenam irrogauit uel si cui sine exemplo subuenit, perso
Abbreviated transcription (Latin):
demersi de cadm aretus ꝓpri¬
mo duos pepit. postea gem̾ioᷤᷤ
eclid̃at dñdum est .n. ñ possed¬
ici utrumz ingenuum nasci
scum qui postĩornastitur

Expanded text:
dem erit, si eadem Arescusa primo duo pepererat, postea geminos ediderat: dicendum est enim non posse dici utrumque ingenuum nasci, sed eum qui posterior nascitur
Abbreviated transcription (French):
atuntur. Ap
una auq̃ꝑticula enis ꝓposit᷑
Lla iuris io aut equittis di¬
intas patiturut que salu¬
Urit putiutte hõmum intro¬
ducuntur eanos duriore m

Expanded text:
rtuntur. 22 una aliqua particula eius proposita lla iuris ratio aut aequitatis benignitas patitur, ut quae salubriter pro utilitate hominum introducuntur, ea nos duriore in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙad̾ si ymbrib crescat aq̃ ĩ
nuo aut eragris uicim ĩen¬
finit. ¶Si fundo seiano ꝯfi¬
ins fons fu̾at ex quo fonte
ꝑfund̃ seianum aꝙ̃ uur du¬
cebam meo fcõ fundo seiano
manet ẜuit᷑. ¶ Hauriẽcti ĩ ñ¬

Expanded text:
 si imbri crescat aqua in riuo aut ex agris in eum confuerit.Si fundo Seiano confinis fons fuerit, ex quo fonte per fundum Seianum aquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano manet seruitus.Hauriendi ius n
Abbreviated transcription (Latin):
sriorem fundũ uendiderat.
n lege ita dir̾at. ut aꝙ̃ suico
aptoemptori educẽ fundũ ĩ¬
feriorẽ recte liceat siemptor
eralio fundo aꝙͣ̃ recipet ⁊ eaz
inferiorẽ ducere uellet. qitũ
⁊ an possit id suo uire facere:
rniaret. incinũ ĩferiorẽ recipe
er summmo fundo imo fũdo
ũ fundum dno xedente isu¬
ũ agrum duoerat. pea idẽ sũ¬
mum fund emit. dem̃ umũ

Expanded text:
riorem fundum vendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere vellet, quaesitum est, an possit id suo iure facere nrivaret, vicinum inferiorem recipeinus ex summo fundo imo fundo um fundum domino concedente in suum agrum ducebat: postea idem summum fu
Abbreviated transcription (Latin):
nis intdictone. ¶O deficuit.
capiteminiumtur defic̾e.r
dicuntur q ab hus sub quo
rum impio sunt desistunt. ⁊
inhostium numo se confuit.
s ⁊ hnquos senatus hostes
¶Nunc respicienduinz quec
pitis diminuconerura peãt:

Expanded text:
ctione. Qui deficiunt, capite minuuntur deficere autem dicuntur, qui ab his, quorum sub imperio sunt, desistunt et in hostium numerum se conferunt: sed et hi, quos senatus hostes Nunc respiciendum, quae capitis deminutione pereant:
Abbreviated transcription (Latin):
utp̃c nͣlit̾ designentur. ut ecce
defu̾int hrditem seagus consu¬
lta mri ⁊ filio. ¶Inunar ⁊ ac
conum er delitto ueniemumo¬
bugones cum capite ambul

Expanded text:
aliter designentur: ut ecce deferunt hereditatem senatus consulta matri et filio. Iniuriarum et actionum ex delicto uenientium obligationes cum capite ambul
Abbreviated transcription (Latin):
edc̃o incributum uõcacur.
Eicz m̃as appllo angustior
fit ut n ad fuos fullon es e
sarcinacoresrtercores rue
naliciarios ptincat cñ pedi
usrro. scripsitadõms neg¬
¶Aeculiarem er m̃cem ñ sicut¬
i peccłium accipimius qppe
peccłium deducto qd̃ dno de¬
returaccipiturmnera peccłi¬
aris ⁊̃ sincb̃ sit inpeccłio do¬
miniun cribucoria obligar
ĩ demum siscience eo negtb¬
itur. ¶ Ecram hiceam accipi¬
mus q̃ b̃t ⁊uoluntͣtem s̃ ⁊ e

Expanded text:
edicto in tributum vocatur. Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad servos fullones vel sarcinatores vel textores vel venaliciarios pertineat, tamen Pedimo scribit ad omnes neg.Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur.Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, se
Abbreviated transcription (French):
pbebat qͥ suum m̃ ci olearie
tius peccumis accipiendis.
accepat mutuam peccuia.
puciis cclicor adm̃ces cum
accepisse egit p̾põica accone.
⁊ pbaren potunt m̃cis grac
um accepisse i dsumpta

Expanded text:
bebat quis servum merci oleariae tuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet
Abbreviated transcription (Latin):
ui anͣt clam aut uitait. naz
fructuariũ quor tem hiis ac¬
tionib nec ñ furti certum
sicut ꝙ̃lib aliũ qui in aliẽa
polliceri pretorem ciꝯ petit
st casus quib cessat legisaq
lie ⁊ iõ iudicẽ daruit eius ar¬
agrũ ñ ꝓscurdit qui uites ñ
sõserit. Itẽ quiaquaꝵ ductꝰ
corrumꝑipatitur lege aquili¬
a ñ tenetur cade ⁊ musuarior
dicẽda st s sunt duos fructua¬

Expanded text:
ui aut clam, ut Iulianus ait: nam fructuarium quoque teneri his actionibus nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena polliceri praetorem, cum competatt casus, quibus cessat Aquiliae actio, ideo iudicem dari, ut eius aragrum non proscindit, qui vites non subserit, item aquarum ductus conrumpi patitur, lege Aquilia non tenetur. eadem et in usuario dicenda sunt. Sed si inter duos fructua
Abbreviated transcription (Latin):
rium tnͣsit. u̾m n adoem spe
uito s tñ ab eo satiffcm ddin
denti eẽ dimũ. Es.¬
i cunis irinsuf: legauis ent
dñs pot̾ meare satisdatoem
desidare ut offitiouidicis ħ¬
fiat. nã sicutid fructuarius¬
uti frin⁊ itaut ꝓprietatis dr̃x¬

Expanded text:
uctus maturos pendentes, cuifructus non esse ablatos. Marcellsi postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc euenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii efficientur, exemplo rei
Abbreviated transcription (Latin):
dicariał gestatoes ł deambu¬
iatpẽs arborib in fructuosiᷤᷤ
opacas atz amenas hñs nõ
debebit deicere ut forte ortoᷤ
olarios faciat łaurd quidꝗͦd
ad rectlitum spectatꝰ. In ⁊ que¬
situm an lapicidinas uel cre¬
tifodinasłarenefodimnas ipe
institũe posset ⁊ ego puto ⁊̃
ip̃m institue posse si ñ agri

Expanded text:
diaria uel gestationes uel deambulationes arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit de‹i›cere, ut forte hortos olitorios faciat uel aliud quid, quod ad reditum spectat. Inde est quaesitum, an lapidicinas uel cretifodinas uel harenifodinas ipse instituere possit: et ego puto etiam ipsum instituere posse, si non agri
Abbreviated transcription (Latin):
psi sunt oiqs suum ꝯdur¬
it hñs ad mulum reg̃ndu
ꝯm̃d̾au̾it ei mulum ⁊ ille.ro
pollicem suum cum alliga

Expanded text:
psi sunt. Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alliga
Abbreviated transcription (Latin):
qalia qͣi rupit tenebr. s ⁊ si
ꝗs milium e frum̃tum me¬
um effudit influm̾ suffici¬
t a qlie ⁊ ccõ Item siꝗs frum̃¬
to arenam raliud qd inmi¬
scuit ut difficir seꝑaco eiꝰ
fit. q. decorrupto agiptisi
qs demanu michinumm

Expanded text:
lia quasi ruperit tenetur. Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manu mihi numm
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram unas ꝓiec̾it ut effun
a teneat᷑ ꝙ si mat᷑am int̾ceꝑ¬
it furti temeum ⁊ arboꝵ fur¬
tim cesar. ¶Siꝗs salictum
mat̾um ĩ ne stupes iedit tul

Expanded text:
terram uuas proiecit, ut effunda teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum. Si salictum m
Abbreviated transcription (Latin):
t̾et alicinꝰ corpus e trmore
fcc̾t. s ĩ demum sidampn¬
um mirariadatum ẽ. cet̾m
si nuo suum precõ uiliore
det̾iorem ñ fec̾it aqua cessat
iniuriaꝵ.q erit agñdum
dum tixat aqua .n. cas cor¬
rupcõnes q̃ dampnadati

Expanded text:
deret alicui corpus, uel tumorem fecerit, sed ita demum, si damnum iniuria datum est: ceterum si nullo seruum pretio uiliorem deterioremue fecerit, Aquilia cessat iniuriarumque erit agendum dumtaxat: Aquilia enim eas ruptiones, quae damna dant,
Abbreviated transcription (Latin):
sm cap̾ indesuetud mem abi¬
it. terc̃o a capiteait cadem ler
a qlia cet̾arum rerum pret̾ ho¬
minem ⁊ pecudem occis am si
as alt̾idampnum facit qd̃ iu¬
Efit freg̃it ruꝑit inuria qͣnti
eares erit in diebꝰ xxe. ꝓrimiᷤᷤ¬

Expanded text:
m in desuetudinem abiit. Tertio autem capite ait eadem lex Aquilia: 'Ceterarum rerum praeter hominem et pecudem occisos si quis alteri damnum faxit, quod us‹s›erit fregerit ruperit iniuria, quanti ea res erit in diebus trigi
Abbreviated transcription (Latin):
cato inuentum p̃stare debe
si negugns meligñdis oi¬
gliont᷑ custodierit. an cene¬
bt qͦ sõiec̾it. Nam ꝯ custodie¬
nem sb̾iecit ñ pectauit. ꝯd
ergo ẽ puto mucuem ꝯpet̾e
accõm tam meum ꝗ ad for¬
nacem obdormiunt qͣm in

Expanded text:
cato conuentum praestare debere, si neglegens in eligendis miglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodinem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam i
Abbreviated transcription (Latin):
et si pendetes fructus iã ma
ti cedẽte adhuc pedẽtes depre¬
hencdiss. nam extantes fro¬
ctus ad fructuariũ ꝑtinent.¬
¶ Si dominus solitus fu̾it ta¬
bius admces suas utixad ne¬
gociatõem fuã utiq ꝑmicte
as mces ⁊ illudsolum obẜuã¬
dũ ne uel abutatur usufru¬
cturius ł ꝯtumeliose inturio
acarii noĩe debeat. uel si quid

Expanded text:
 Si pendentes fructus iam matti cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permitteas merces, et illud solum observandum, ne vel abutatur usufructuarius vel contumeliose iniuriosacarii nomine debeatur vel si quid
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fenda. ¶Negatori marmoꝵ
celitorsẜ pignorelaproum
quoꝵ p̃cia unditores ex pcc̾ia
¶ Io debitorductor norreorum
cesaris fuit obquoꝵ pñsiones
aliquot. mnis ñ souits ꝓcurator
eractom ppõitus ad lapidum¬

Expanded text:
praeferenda.Negotiatori marmorum credit‹u›r sub pignore lapidum, quorum pretia uenditores ex pecunia dem debitor conductor horreorum Caesaris fuit, ob quorum pensiones aliquot annis non solutas procurator exactioni praepositus ad lapidum
Abbreviated transcription (Latin):
por clitor postem mõne f̾ca
padm pigora cumalus accep¬
it in suum lccum eum succede
dito accepit h̃ forestituat. ¶S.¬
iuito debitore tam in suum
debitum ꝙͣ in primi c̃clitoris.
quetur. nõ .n. negn alt̾ius ge¬
ssit s mag suum ⁊ it̃ pap̃.l. in

Expanded text:
or creditor postea nouatione facta eadem pignora ‹cum› aliis accepit, in suum locum eum succederdito accepit, hoc secundo restituat.Suito debitore tam in suum debitum quam in primi creditoris et quetur: non enim negotium alterius gessit, sed magis suum. et ita Papin
Abbreviated transcription (Latin):
noris ypoth̾ce uenõiesit res or¬
orundic: ypothcaria accone. ⁊u
le ercipiat si ñ oueit ut sibisit
res obligta ħ̾ in mod̾ supͣrelatũ
replicabit. ¶S sicum alio posso¬

Expanded text:
ypothecaeue nomine sit res obor uindicet hypothecaria actione et ille excipiat 'si non conuenit, ut sibi res sit obligata', hic in modum supra relatum replicabit. sed si cum alio poss
Abbreviated transcription (Latin):
uosisus eum cui postea quicqͣ
posstrss: ⁊ sihas obea legta qͥ
Sub delcõnedat᷑ erant depigo¬
re rei sue oueiss. ⁊ posteaom
ipa pigora obpctiam elitam

Expanded text:
aduersus eum, cui postea quicquapossit.Sed et si heres ob ea legata, quae sub condicione data erant, de pignore rei suae conuenisset et postea eadem ipsa pignora ob pecuniam creditam
Abbreviated transcription (Latin):
pon.ait ⁊fructus quor medo
tp̃r abalio exusuft̾. pceptos de¬
re captiuo restitui equum p̾ut¬
te captiuiusurem acquire pos¬
sunt ex repeculiãi. ⁊ cquumer

Expanded text:
t fructus quoque medio tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captiuo restitui aequum putte captiui, usu rem adquirere possunt ex re pecul‹i›ari: et aequum erit
Abbreviated transcription (Latin):
rgo sciendum⁊ noalit h edic¬
tum locum hreqͣm si amici es
Intͥrogti funt andefendant.
aut sinc̃o sit qui int̾rogripo¬
test. it̃ .n. absens defendi ñ uid¬
tur siactor ultro intpellat n
quisꝙ defensiomi se offãt ea¬
qr testoñe complectio. Sicut
igitur dampo cos affici nuit.
it lucrum facenpaciatur.

Expanded text:
rgo sciendum est non aliter hoc edictum locum habere, quam si amici eius interrogati fuerint, an defendant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non uidetur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti oportet.Sicut igitur damno eos adfici non uult, ita lucrum facere non patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ pͣmito adiecta ficri .n. pot¬
at ut quis in iuncur p̃sens eẽz
uł inpublicauł in prmatan
incula ductus. nam ⁊ cumq
qui ap hostes cernicħ peum
usum sibi acquuir pot. necre¬
ceptam possõm potit imple

Expanded text:
 merito adiecta est: fieri enim poterat, ut quis in uinculis praesens esset, uel in publica uel in priuata uincula ductus: nam et eum qui apud hostes est, nihil per usum sibi adquirere potest, nec ‹c›oeptam possessionem poterit imple
Abbreviated transcription (Latin):
ee custodem posur.an irsi po¬
sur. ad mepiculum spectare
simiiius.ad eum penes q̃
relictum⁊. ego puto ⁊mod̾¬
tidꝑagñdum ueꝵ custudiã
eum praie delr̃: penes q̃ ros

Expanded text:
e, custodem posui an non: si posui, ad me periculum spectare, si minus, ad eum penes quem relictum est. ego puto coagendum, verum custodiam eum praestare debere, penes quem res
Abbreviated transcription (Latin):
agendum erit. ¶ꝑianc si
egoꝓt̾e rem dedo pignori
tua uoluntr̃e mandati er
acto. ¶ idem labo recte dicit
giame culpa absit repigno¬
randecreditor aut nolitied¬
derepignus ꝯpetetibi ad hac¬
q dumtarat ꝯmodatrut iͥ¬

Expanded text:
um erit. plane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntate, mandati erit actio. idem Labeo recte dicit, si a me culpa absit repignerandi, creditor autem nolit reddere pignus, competere tibi ad hdumtaxat commodati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reris ⁊modati tenebisidem
erit ⁊ ingonne ¶planesisͤ
ꝯmodauiut ad buum duces
Imeumeritꝑicłm. namasi
suum tibi tectorem ⁊modau¬
ero ⁊ de machina cecidit. picu¬
uiut ⁊ miachna opͣretura¬
 cetm ut si deplano opus fa¬
cerz tucum im̃pousti inma¬
china aut᷑ si machine culpar
ugatr ur fimium ꝑticarum¬

Expanded text:
eris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodavi, ut ad bellum duceres, meum erit periculum. nam et si servum tibi tectorem commodavero et de machina ceciderit, pericuin machina operaretur: ceterum si ut de plano opus faceret, tu eum inposuisti ‹i›n machina, aut si machinae culpa ligatae uel funium perticarum
Abbreviated transcription (Latin):
ttedet u scriptura ñ otinctur.¬
¶ Fundum ab eo emisticuus fuu
postea tutelam amist̃s nec ua¬
dat de fundo tr dem tumgredi¬
arisinpossom. ¶Q funoum
dctur ei possȯduob sordib re¬

Expanded text:
et scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, ne‹c› uadat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundumtur ei possessio, duobus heredibus re
Abbreviated transcription (Latin):
petit. ut honeraferat ⁊ edi¬
ficia reficiat adeum modu
qui ẜuitirte imposita ꝯpre¬
hens ⁊ ⁊ gallꝰ putat ñ p̃se
ita quidꝰ fuitutem impoi̾
ut quisfacere aliquid coga
s ne me facere ꝓhibet. na
ĩ omnib suitutib refectõ
adeum ꝑtinet qui sibi fuito.¬
tẽ assit. non ad eũ cꝰ res ẜuit¬

Expanded text:
petit, ut et onera ferat et aedificia reficiat ad eum modum, qui seruitute imposita comprehensus est. et Gallus putat non posse ita seruitutem imponi, ut quis facere aliquid cogeretur, sed ne me facere prohiberet: nam in omnibus seruitutibus refectio ad eum pertinet, qui sibi seruitutem adserit, non ad eum,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝑtinet. ita fultura edifi¬
cioꝵ uicun cui ẜunitus debet̾¬
feriorẽ uicinum ũ debet ꝑ¬
tin̾e. nam si nõ nult fr̃ior fu¬
ieire deponet ⁊ irstituet cuz
pies fuit irstitut ⁊ hie quor¬

Expanded text:
num pertinet, ita fultura aedificiorum uicini cui seruitus debetuferiorem uicinum non debet pertinere: nam si non uult superior fulcire, deponat, et restituet, cum paries fuerit restitutus. et hic quo
Abbreviated transcription (Latin):
fumũ ñ guẽ puta ex foco iꝰ
suo fac̾e aut ñ lice̾ ⁊ ait ma¬
gis ñ posse agi sicut ñ pot̾¬
agiuis ñ eẽ in suo igne̾ fa¬
ce aut sedere aut leuare id
in quit naporib cum qutula
cunculũ ꝑgentẽ mortis iuln
instruxiss placuit talẽ ẜuitu

Expanded text:
fumum non grauem, puta ex foco, in suo facere aut non licere. et ait magis non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare. Idem inquit, uaporibus cum Quintilla cuniculum pergentem in Ursi Iuli i