comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis: quia cantabiles habebat iustifica¬
tiones di. Quȩ enim bene tenemꝰ cantare.
consueuimꝰ. & quȩ cantantur. melius nr̃iᷤ
adherent sensibus. Non enim ꝑfunctorie.
transeamꝰ. quȩ legimꝰ ut tunc tantũ cum
legimꝰ ca in memoriam eoꝵ redire uideamͣ:
sed etiam cũ ab est codex manib. tanqm̃
animantia que ꝓbantur: & munda haben¬
tur in lege. etiam currendo ñ pascuntur:¬
sed ruminare consuerunt. & semetipsis
alimenta sibi recondita ꝓferentes. Ita &
nos. de nr̃e memorie. thesauro: de interi¬
oribus nr̃is. ruminandũ nobis pabulum
spiritale ꝓmamus. Hymni nobis. canti¬
cum nobis: psalmi nobis. iustificationes
dñi sint Psallamꝰ spũ. psallamꝰ & m̃te :
ne si obliti fuerimꝰ in tempore. necessita¬
tis. dicatur unicuiq nr̃m: Abietisti ser¬
mones meos post te. Id̃oq ut expelleret᷑.¬
& eliminaretur obliuio. a domo scã sua:
cantatores sibi fecit uerus salomon. qͥ

Expanded text:
peccatis, quia cantabiles habebat iustificapeccatis, quia cantabiles habebat iustificationes dei. quae enim bene tenemus cantare consueuimus et quae cantantur melius nostris adhaerent sensibus. non enim perfunctorie transeamus quae legimus, ut tunc tantum, cum legimus ea, in memoriam eorum redire uideamur, sed etiam, cum abest codex manibus, tamquam animantia, quae probantur et munda habentur in lege, etiam quando non pascuntur ruminare consuerunt, ex semet ipsis alimenta sibi recondita proferentia, ita et nos de nostrae me- moriae thesauro, de interioribus nostris ruminandum nobis pabulum spiritale promamus. hymni nobis, canticum nobis, psalmi nobis iustificationes domini sint. psallamus spiritu, psallamus et mente, ne, si obliti fuerimus. in tempore necessitatis dicatur unicuique nostrum: abiecisti sermones meos post te. Ideoque. ut expelleretur et eliminaretur obliuio a domo sancta sua, cantatores sibi fecit uerus Salomon, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Liquet gͥ his magisteriis doctrinȩ. celestis.
qđ iustus se accusare malit: qm̃ alium defor-¬
mare. Deniq de ioseph cui desponsata erat
maria mat̾ añi scriptum ẽ: qđ cum eam gra-¬
uem utero uidisset. cum eẽt iustus. noluit᷑
eam traducere. Et utiq nullum adhuc
audierat oraculum. Ita non solum ab utti-¬
onis atrocitate: sed etiam ab accusationis se.¬
ueritate. iusti aliena ꝑsona est s P otiusq du-¬
cit suam remissionẽ accusari. qd ñ iudicaue.¬
rit: qua alienum crimen urgere. Sed dices.
Quomͦ dixit ipse dauid. lȩtabitur iustus.
cum uiderit uindictam impiorũ: Nichi
uidet᷑ qͥa lȩxet᷑ qđ ipse euaserit: non quia
tum ex sequentib Ita dicit. Cantabiles
mͥ erant iustificationes tuȩ: in loco peregri¬
nationis meȩ. Merito. ꝑegrinationib ñ
frangebatur: suꝑbos declinabat: c̃oꝵq ꝓsꝑiᷤ
in iudiciis cȩlestib. angebatur in alienis

Expanded text:
Liquet igitur his magisteriis doctrinae caelestis, Liquet igitur his magisteriis doctrinae caelestis, quod iustus se ac-cusare malit quam alium deformare. denique de Ioseph, cui desponsata erat Maria mater domini, scriptum est quod, cum eam grauem utero uidisset, cum esset iustus, noluit eam traducere, et utique nullum adhuc audierat oraculum. ita non solum ab ultionis atrocitate, sed etiam ab accusationis seueritate iusti aliena persona est potiusque ducit suam remissionem accusari, quod non uindicauerit, quam alienum crimen urgere. sed dices: \'quomodo dixit ipse Dauid: laetabitur iustus, cum uiderit uindictam impiorum? mihi uidetur, quia laetetur quod ipse euaserit, non quia tum ex sequentibus. Itaque dicit: cantabiles mihi er ant iustif icationes tuae in loco seueritate s meae. merito peregrinationibus non frangebatur, superbos declinabat eorumque prospin iudiciis caelestibus, angebatur in alienis
Abbreviated transcription (Latin):
lit uoluntatẽ: Scdo in suum meritũ retorsit.
ut non illum errasse. ẜ se meruisse significaree
Tertio maledictionẽ illiꝰ sibi ñ solum non
nocere: sed etiam ꝓdẽẽ memorauit: sicut scrl¬
ptum est. Ie t aixit dauia ao abisam. & ad oñs
pucros cius : t ccc filius ñs qui exiuit ac semine
tum infregit ultoris. Quomꝰ enim maledi¬
ctum extranei ꝓ regis in uiria uindicaret: cũ
filii adhuc parricidium inultum maneret:
Non utiq extranei maledictum & filii parri-¬
cidium: ȩqua eẽt lance pensandum: Et ad-¬
diditis ine. illum maledicere: q̃m̃ illi dixit
añs. aonec uideat humilitatẽ mcam: & retri-¬
buat mͥ dñs bona ꝓ maledicto. Est & aliud
iusti ꝓpositum. longe om̃ib ꝑfectius & po-¬
tentius: interuenire ꝓ ꝑsequentib. excusare.
peccantes. O d legimꝰ in eugłio. dicente
ano uĩu cum crucifixus eẽt aꝑfidis e ater
ignosce illis: non enim sciunt qͥd faciunt:.

Expanded text:
lit uoluntatem, secundo in suum meritum retorsit, lit uoluntatem, secundo in suum meritum retorsit, ut non illum errasse, sed se meruisse significaret, tertio maledictionem illius sibi non solum non nocere, sed etiam prodesse memorauit, sicut scriptum est: et dixit Dauid ad Abisai et ad omnes pueros eius: ecce filius meus, qui exiuit tum infregit ultoris: quomodo enim maledictum extranei pro regis iniuria uindicaret. cum filii adhuc parricidium inultum maneret ? non utique extranei maledictum et filii parricidium aequa esset lance pensandum. et addidit: sine illum maledicere. quoniam dixit ii dominus, donec uideat humilitatem meam et retribuat mihi d dominus bona pro maledicto. est et aliud iusti propositum longe omnibus perfectius et potentius, interuenire pro persequentibus, excusare peccantes, quod legimus in euangelio dicente domino Iesu, cum crucifixus esset a perfidis: pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qui strage plebis efficiebat: ꝑcutientis ictuͦist
ipsum obiecit. dicens fcce ego peccaui: & ego pi¬
stor malignũ feci: & hic grex qͥd fecit:. Flat
manꝰ tua in me: & in domũ patris mei. Quasi
iustus gͦ accusator sui. in ipso sermonis exot¬
dio & peccatũ suum agnouit: & iniquitatẽ
ꝓpriam consitendo. iustificatꝰ ẽ in semetipso.
Alibi quoqꝙ de uiri morte. coargutꝰ a ppha: art
Peccaui dño. Cui responsum c̃ ꝓpter pęniten¬
tiam: ablatum a dño eiꝰ ẽẽ peccatũ. Item alio
loco cum sẽmei malediceret ei. & lapidarit tũ
septum bellatorib. cum ꝑ quos uindicare sc
posset. patient᷑ ferebat: ne uerbo quidem refe¬
rens contumcliam. Quin etiam cum abisai
dux eiꝰ. caput maledicentis uellet auferre: art
rex. Q uia mͥ & tͥ est fili saruĩȩ: qd̾ maledicit
michi: Dñs dixit eiꝰ maledicere. dauid . Primũ
gͥ culpam eiꝰ excusauit: & causam. ad añi recu¬

Expanded text:
qui stragem plebis efficiebat, percutientis ictui se qui stragem plebis efficiebat, percutientis ictui se ipsum obiecit dicens: ecce ego peccaui et ego pastor malignum feci, et hic grex quid fecit? fiat manus tua in me et in domo patris m e i. quasi iustus ergo accusator sui in ipso sermonis exordio et peccatum suum agnouit et iniquitatem propriam confitendo iustificatus est in semet ipso. alibi quoque de Uriae morte coargutus a propheta ait: peccaui domino; cui responsum est propter paenitentiam ablatum a domino eius esse peccatum. Item alio loco, cum Semei malediceret ei et lapidaret eum saeptum bellatoribus, per quos uindicare se posset, patienter ferebat, ne uerbo quidem referens contumeliam. quin etiam cum Abisai dux eius caput maledicentis uellet auferre, ait rex: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? quod maledicit mihi. dominus dixit ei maledicere Dauid. primum igitur culpam eius excusauit et causam ad domini retu
Abbreviated transcription (Latin):
idõ dolet: quia cum unum menbrum patitur.
& cetera menbra compatiuntur. Id̾o forte & illud
positũ est: iustus in exordio sermonis. accusator.
est sui. Nam & si possit iustus habere. nichil¬
in se qd̾̃ accuset. & iustꝰ ñ esse. quia nemo sine
peccato. preter unum am̃. & possit esse peicr
hoc ipso etiam ustus. quia accusator eist su
scdm ulua dic iniquitates tuas ut iustisiueno
attam̃. forsitan etiam aliquib ñ uideat᷑ absie¬
dum. ut etiam de illo dictum sit qd̾ iustus sit
qui scaccusatꝑalio: etiam sunse mchil habet
iusti prima ꝑsona conueniat consideremꝰ A
sauit se nullo accusante: peccatũ confesus est
ꝓprium. quando ꝑcussus est corde. eo qd̾ nune¬
qd̾ fecerim hoc uerbum. Et nuncdnẽ aufer
iniquitatem seruitui: qd̾ delr qui uehenantꝰ
Itaq qũauis scriptura babeat. qd̾ apposita est
ira di ut irasceretur in isrł. qͦ regis ꝓlapsioe¬
cusari uidetur: tamen cum uidisset anglno

Expanded text:
ideo dolet quia cum unum membrum patitur, ideo dolet quia cum unum membrum patitur, et caetera membra compatiuntur. Ideo forte et illud positum est: Justus in exordio sermonis accusator est sui . Nam etsi possit justus habere in se quod accuset, et justus esse quia nemo sine peccato praeter unum Deum et possit etiam peccator hoc ipso justus esse, quia accusator est susecundum illud: dic iniquitates tuas, ut iustificeris, attamen forsitan etiam aliquibus non uideatur absurdum, ut etiam de illo dictum sit, quod iustus sit qui se accusat pro alio, etiamsi in se nihil habeat Dauid uiri iusti prima persona conueniat, consideremus. accusauit se nullo accusante, peccatum confessus est proprium, quando percussus est corde, eo quod nume domine, quod fecerim hoc uerbum. et nunc, domine, aufer iniquitatem serui tui, quod deliqui uehementer. itaque quamuis scriptura habeat, quod adposita est ira dei, ut irasceretur in Israel, quo regis prolapsio excusari uideretur, tamen, cum uidisset angelum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam iustus. & cum contemnitur a peccatore.
non auertitur: & cum leditur. furoris illud pu-¬
tat ȩẽ non imꝓbitatis: magisq uulneris eiꝰ me.¬
dicinam afferre desiderat. Et cum patitur &
dolet: ñ ꝓpt̾ se sed ꝓpter illumqͥ desꝑato laborat
in cõminodo. & dic it hunc unum ex fr̃ibus sic
laborare. sicaffici. ut faciat mͥ iniuriam:. Qui
si agnosceret me: honoraret utiq certe ñ le̾de.¬
ret. Qd̾ enim lesus ẽ meo facto ut habeat le¬
dentis affectum: Qm̃ gͦ non suppetit causa
ledentis: ñ potest culpa eẽ ꝓpositi. Ergosi iustꝰ
sum. afficior ꝓpter caritatẽ: ꝓpter dilectionẽ..
ꝓpter eccłiȩ. damnũ. ꝓpter corporis detrimentũ.
Possum etiam illud dolere etiam si ego. lȩdentẽ
ñ leserim: & ñ sim mͥ conscius. qd̾ ea in me aliqͥb
imuriis excitauerim. tam̃ causa illi fuerim lapsꝰ
eiꝰ. qđ innocentẽ lȩdendo delinquat. qd̃ factus
sim materia ei peccati. Hoc gͦ dolet dauid. Et

Expanded text:
etiam justus et cum contemnitur a peccatore, etiam justus et cum contemnitur a peccatore, non avertitur: et cum laeditur, furoris illud putat esse, non improbitatis, magisque vulneri ejus medicinam afferre desiderat, et compatitur, et dolet non propter se, sed propter illum qui desperato laborat incommodo: et dicit hunc unum ex fratribus sic laborare, sic affici, ut faciat mihi injuriam; qui si agnosceret me, honoraret utique, certe non laederet. Quid enim laesus est meo facto, ut habeat laedentis affectum? Ergo cum non suppetit causa laedendi, non potest culpa esse propositi. Ergo si justus sum, afficior propter charitatem, propter dilectionem, propter Ecclesiae damnum, propter corporis detrimentum. Possum etiam illud dolere, quod etiam si ego laedentem non laeserim, et non sim mihi conscius quod eum in me aliquibus injuriis excitaverim, tamen causa illi fuerim lapsus ejus, quod innocentem laedendo delinquat, quod factus sim ei materia peccati. 21. Hoc ergo dolet David, et
Abbreviated transcription (Latin):
Noc faciebant damnũ dolebat. qd̾ ꝑirent deo
Sicut bonus pat̾ in frẽnesi constituti filii.
cum ab eo maledicatur. uerberetur. afficiat᷑
iniuriis. ñ suams egroti defset erumnam. &
contumeliam dolet :ñ quo sibi sit irrogata. sed¬
quia ꝑ furorem qͥd faciat egerignorat sita uir bo¬
nus cum uidet peccatorẽ non reuerẽri. ñ honora¬
re. ctiam canos senioris: quo presente. aliquid
faciat indignum. non agnoscere quadam peccan¬
di insania. qu̾ã indecora & inhonesta committat:
quasi moriturũ dolet. quasi desꝑatum a medi¬
cis ingemiscit : & ut bonꝰ medicꝰ primo monet:
deinde etiam si grauia patiatur. tam̃ tanqmͣ
ille egruni si cędatur sustinet. & si maledica¬
tur non relinquit: & quicqͥd potest medicine.
adhibere non denegat: nec tanqm̃ contumacẽ
deserit: sed tanqmͣ bene de se meritũ. om̃i studio
sanare contendit : exercens non solumartis ꝑi¬
tiam. sed etiam mentis benignitatẽ. Ita ergo

Expanded text:
hoc fhoc fSicut bonus pater in phrenesi constituti filii, cum ab eo maledicatur, verberetur, afficiatur injuriis, non suam, sed aegroti deflet aerumnam; et contumeliam doletquia per furorem quid faciat aeger ignorat, ita uir bonus, cum uidet peccatorem non reuereri, non honorare etiam canos; senioris, quo praesente aliquid faciat indignum, non agnoscere quadam peccandi insania, quam indecora et inhonesta committat, quasi moriturum dolet, quasi desperatum a medicis ingemescit et ut bonus medicus primo monet, deinde, etiamsi grauia patiatur, tamen, tamquam ille aegrum, etsi caedatur, sustinet, etsi maledicatur, non relinquit t\'t quicquid potest medicinae adhibere, non denegat nec tamquam contumacem deserit, sed tamquam bene de se meritum omni studio sanare contendit, exercens non solum artis peritiam, sed etiam mentis benignitatem. I
Abbreviated transcription (Latin):
tione & angustia cordis: scripsi uobis ꝑ multas
lacrimas. Et cum ipse contristaretur: eos ip¬
sos quos arguebat contristari nolebat. Deniq
addidit. Non ut contristemini: sed ut sciatis.
quã caritatem habeo in uobis abundantius.
Contristari enim uolebat usq ad penitenti¬
am lapsos: ñ usq ad męsticiam ꝓfundiorem.
tantum ut eoꝵ qui arguebantur mesticia. gau-¬
aium fieret arguenti Vndeait: Si enim ego
contristo uos. quis ẽ qui me lȩtificet: nͥ qui con-¬
tristatur ex me: Arguit itaq ut alleuet diu¬
turnitate mȩstitiȩ: quo pęnitentia fieret in
salutem. Damnat. ut absoluat. Excludit: ut
recipiat. Non ignoscit: ut liberet:. Id̾o talis pau-¬
lus: quibenc ꝑitus in lege cognouerat preceptũ
dicentis ẽ usillammitas detinuit me apeccato¬
rib derelinquentib: legem tuam. Dolebat da¬
uid non quia contennebatur. ñ quia appeteba-¬
tur ipse: s quia lex di relinquebatur: & eoꝵ qͥ

Expanded text:
tione et angustia cordis scripsi uobis per multas tione et angustia cordis scripsi uobis per multas lacrimas, et cum ipse contristaretur, eos ipsos quos arguebat contristari nolebat. denique addidit: non ut contristemini, sed ut sciatis quam caritatem habeo in uobis abundantius. contristari enim uolebat usque ad paenitentiam lapsos, non usque ad maestitiam profundiorem, tantum ut eorum qui arguebantur maestitia gaudium fieret arguenti. unde ait: si enim ego c-ontristo uos, quis est qui me laetificet nisi qui contristatur ex me? arguit itaque, ut alleuet diuturnitatem maestitiae, quo paenitentia fieret in salutem; damnat ut absoluat, excludit ut recipiat, non ignoscit ut liberet. ideo talis Paulus, qui bene peritus in lege cognouerat praeceptum dicentis: pusil- lanimitas detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam. Dolebat Dauid, non quia contemnebatur, non quia adpetebatur ipse, sed quia lex dei relinquebatur, et eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
denꝗ ciꝰ die ndicis audierint constitutũ. Beatꝰ
itaꝙ ille: qui illud cȩleste. iudicium lȩtꝰ expe¬
ctat: Scit enim sibi regnum cȩloꝵ. angłoꝵ con-¬
sortium: coronam quoq bonoꝵ repositam ẽẽ.
meritoꝵ: Consideremꝰ nunc. qđ sit aliud ꝓpo¬
situm uiri sci. Ex sequentib estimemue
Pusillanimitas inquit detinuit me: apeccato¬
rib derelinquentib legem tuam. Non est hoc
cõmune cum multis. Nam plurimoꝵ esł
contristari si qua ab aliqͥuo patiantur in iuri-¬
am: si lesi. si appetiti. si decolorati sir rã enĩ
causa: nos infirmiores fraudi nobis aliquos
aolemꝰ fuisse. At uͭ qui fortior est. ñ ꝓpriam
contumeliam dolet. sea aliena peccata: & in
sua iniurialapsum alterius ingemiscit. & cau¬
sam se fuisse deplorat lȩdentis erroris Exẽplũ
accipe apłicum. Paulus enim in peccato fle¬
bat alieno. sicut ipse ait:. Nam ex multa tribula¬

Expanded text:
denique, cum diem iudicii audierint constitutum. beatus denique, cum diem iudicii audierint constitutum. beatus itaque ille qui illud caeleste iudicium laetus expectat; scit enim sibi regnum caelorum, angelorum consortium, coronam quoque bonorum repositam esse meritorum. Consideremus nunc, quod sit aliud propositum uiri sancti; et ex sequentibus aestimemus. pu- sillan i m i tas, inquit, d detinuit me a peccatoribus der elinquentibus l legem tuam. non est hoc commune cum multis. nam plurimorum est contristari, si quam ab aliquo patiantur iniuriam, si laesi, si adpetiti, si decolorati sint; nostra enim causa nos infirmiores, fraudi nobis aliquos dolemus fuisse. at uero qui fortior est, non propriam contumeliam dolet, sed aliena peccata et in sua iniuria lapsum alterius ingemescit et causam se fuisse deplorat laedentis erroris. exemplum accipe apostolicum. Paulus enim in peccato flebat alieno, sicut ait ipse: nam ex multa tribula
Abbreviated transcription (Latin):
ãi uera sunt. sicut habes: iudicia di uera ui-¬
tificata in semetipsa. desiderabilia suꝑ aurũ
& lapidem preciosum. & dulciora suꝑ mel &
fauum & enim seruus tuus custodit eas custo¬
dientigͥ dulcia sunt diuina iudicia. negligen¬
ti autẽ ea amara eẽ non dubium est: qͥa aduer-¬
tit in opprobrĩ turpitudine peccatoꝵ ꝓpositũ
sibi diuinȩ. euentũ ẽe sententiȩ: Qui autẽ
bene sibi conscius est: ñ turbatur utiq dicens
heredes sumꝰ di: coheredes autẽ xp̃i:si tamen
compatiamur. ut & simul glorificemur Sed
qͥs nr̃m huiꝰ modi: ut se diumoꝵ iudicioꝵ se¬
rie consoletur. Terribilia sunt peccatoribus
etiam humana iudicia: quantomagis diuina
formidini sunt:Deniq ut hoc illa quȩ ȩter-¬
na sunt colligamꝰ exemplo. uidemꝰ in hoc scło
innocentes. lȩtos aa iudicium festinare. odisse
moras. celeritatem affectare iudicii: reos autẽ
refugere & pauere. differre. uitare: mestificari

Expanded text:
Dei vera sunt, sicut habes: Judicia Dei vera, jusDei vera sunt, sicut habes: Judicia Dei vera, justificata in semetipsa, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum, et dulciora super mel et favumi; etenim servus tuus custodit ea . Custodienti igitur dulcia sunt divina judicia: negligenti autem ea amara esse non dubium est; quia advertit in opprobrii turpitudine peccatorum propositum sibi divinae eventum esse sententiae. Qui autem bene sibi conscius est, non turbatur utique, dicens: Heredes sumus Dei, cohaeredes autem Christi; si tamen compatiamur, ut et simul gloquis nostrum huiusmodi, ut se diuinorum iudiciorum serie consoletur ? terribilia sunt peccatoribus etiam humana iudicia; quanto magis diuina formidini sunt! denique ut hoc illa quae aeterna sunt colligamus exemplo, uidemus in hoc saeculo innocentes laetos ad iudicium festinare, odisse moras, celeritatem affectare iudicii, reos autem refugere et pauere, differre, uitare, maestificari
Abbreviated transcription (Latin):
Iue improbitatis cuadat. neqiustus eqi arimno
sus proniis d cfitaudetur Retgeit eiim animo
qd abinitis adam ꝓpter mandati celestis pre¬
uaticationẽ. de paraaysi eiectus sit incolatib s
amn parricidalis sceleris precium aiuine sen¬
tentise: auctoritate. dampnatꝰ exsoluerit. quod
en och ꝓpter deuotionẽ. raptus ad celum. terre¬
ns maliciȩ uirus euaserit qđ noe ꝓpter iusti¬
tam diluuii uictor. generis factus supstes hu
mani sit: qđ abraham ꝓpter fidem seminariũ
posteritatis suȩ. toto orbe diffuderit qd̾ isrł
ꝓpter laboꝵ tolerantiam popłm credentium
ꝓprii nominis signaculo consecrauerit. qd̾ ipse.
dauid ꝓpter mansuetudinẽ. regalihonore datꝰ.
seniorib fr̾ibus antelatus sit: qd̾ helias ꝓpter
relum di curru eleuatꝰ in aerem. cęlestis sedis
hospitiũ. noui generis adquisierit incolatu
Hec qui nouit retexere: habet unde grãm suȩ
consolationis adquirat. E contra qͥa iudicia

Expanded text:
suae improbitatis euadat neque iustus aequitatis suae improbitatis euadat neque iustus aequitatis suae praemiis defraudetur. retexit enim animo, quod ab initio Adam propter mandati caelestis praeuaricationem de paradisi eiectus sit incolatu et Cain parricidalis sceleris pretium diuinae sententiae auctoritate damnatus exsoluerit, quod Enoch propter deuotionem raptus ad caelum terrenae malitiae uirus euaserit, quod Noe propter iustitiam diluuii uictor generis factus supmani sit: quod Abraham propter fidem seminarium posteritatis suae toto orbe diffuderit: quod Israel propter laborum tolerantiam, populum credentium proprii nominis signaculo consecraverit: quod ipse David propter mansuetudinem regali honore donatus, senioribus fratribus antelatus sit: quod Elias propter zelum Dei, curru elevatus 1049 in aerem, coelestis sedis hospitium novi generis acquisierit incolatu. 16. Haec qui novit retexere, habet unde gratiam suae consolationis acquirat: et contra; quia judicia
Abbreviated transcription (Latin):
uidentib merces statuta debetur. Deindcali¬
ud ꝓpositum uiri scĩ est: ut etiam si in piculis
& aduersis positus sit. spe tam̃ qũa hausit e se¬
riȩ scripturarũ se debeat consolari. Tertium
ꝓpositũ ut & sumpios & sacrilegos uideat a
suꝑbos iniq agentes. abundare diuitiis in oi
scło. non quasi increddulus declinet a lege sca
in eiꝰ semitis ꝑseueret. & effugiat suꝑboꝵ conti¬
gia. Contaminat enĩ om̃is immundꝰ. lm¬
mundꝰ autẽ suꝑb. de quo scriptũ est: Immun¬
da ante dm̃ om̃is tumiditas cordis. Quartũ
ꝓpositum uiri. ut memor sit iuditioꝵ celestiu
sicut dauid asserit. qui dicebat. Uemor
fui iudicioꝵ tuoꝵ quȩ a scło sunt: & me con¬
solatus sum. Nisi enim unusquisq legis in-¬
structus & formatus exemplis plus credat sẽy
uera ẽẽ dĩ uidicia. cito declĩnat a lege. Qui au¬
tem preterita repetit. eximit. colligit seriem
uetustatis: cognoscit qd̾ neq peccator. pęnam

Expanded text:
uiuentibus merces statuta debetur. deinde aliuiuentibus merces statuta debetur. deinde aliud propositum uiri sancti est, ut, etiamsi in periculis et aduersis positus sit, spe tamen, quam hausit ex serie scripturarum, se debeat consolari. tertium propositum, ut, etsi impios et sacrilegos uideat et superbos inique agentes abundare diuitiis in hoc saeculo, non quasi incredulus declinet a lege, sed in eius semitis perseueret et effugiat superborum contagia. contaminat enim omnis inmundus, inmundus autem superbus, de quo scriptum est: in munda ante deum omnis tumiditas cordis. Quartum propositum uiri, ut memor sit iudiciorum caelestium, sicut Dauid adserit, qui dicebat: memor fui iudi- ciorum tuorum quae a saeculo sunt et me consolatus su m. nisi enim unusquisque legis instructus et formatus exemplis credat semper uera esse dei iudicia, cito declinat a lege. qui autem praeterita repetit exempla et colligit seriem uetustatis, cognoscit, quod neque peccator poenam
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ corona iusticiȩ: qm reddet mͥ dñs in illa
die iustus iudexs non solum autẽ mͥ. s etiam
illis qui diligunt aduentum eiꝰ. Sed hoc iule
ait qui poterat dicere. A lege autẽ tua ñ decli¬
secretȩ mundat mentis affecdtũ. non solus er
oꝑibus sed etiam in ipsis occultis. in quib seor
legem dño militamꝰ. quia lex dicit. Nonfiat
uerbũ iniusticia occulta in corde tuo. ut non
solum nichil oꝑe factisq delinquas cum supbos
uideris głari. nec sermone labaris. sed nei or¬
de quidem intimo dum de di iudicio discepts
contrahas inquitatis offensam. Qus quꝰ
putatur occultior eo fre quentior eẽ consie¬
uit. quia puto putat unusquisq qđ huiꝰ dst
tiȩ suȩ credat. cum ipse sui accusator die. iidi¬
cũ sit futurus. quia reuelantur cordis absconds¬
ta. testimonium ꝑhibente conscientia. accusit¬
euidentius loco exponitur. Primũ enim mi¬
mor ẽẽ debet ꝓmissoꝵ cȩlestium: Scđm que

Expanded text:
s in illa s in illa die justus judex; non solum autem mihi, sed et iis qui diligunt adventum ejus . 13. Sed hoc ille ait, qui poterat dicere: A lege autem tua non declisecretae emundat mentis affectum. Non enim solum in operibus, sed etiam in ipsis occultis secundum legem Domino militamus; quia Lex dicit: Non fiat verbum injustitia occulta in corde tuo ; ut non solum nihil opere factisque delinquas, cum superbos videris gloriari, nec sermone labaris: sed ne in corde quidem intimo, dum de Dei judicio disceptas, contrahas iniquitatis offensam: quae quo putatur occultior, eo frequentior esse consuevit; quia tuto putat unusquisque quod hujusmtiae suae credat; cum ipse sui accusator in die judicii sit futurus; quia revelantur cordis abscondita, testimonium perhibente conscientia accusateuidentius loco exponitur. primum enim memor esse debet promissorum caelestium, secundum quae
Abbreviated transcription (Latin):
spũ deiectiores fore. &ait. Quomͦ factisunt in
desolationem subito defecerunt. & extermina¬
ti sunt ꝓpter iniquitatẽ suam: sicut somniũ
exurgentis: Cognouit gͥ impioꝵ successus
in hoc scło somnii ẽẽ similes ñ ueritatis. quoꝵ
emolumenta tam diuuidentur ẽẽ dum dor¬
miunt: ubi edormierint somnium suum
qui uidebantur sibi potare iam sitiunt. qui
epulabantur esuriunt: nichil solidum ex isto
somnio ꝑfectumq referentes. Et benesom¬
nũ dormiunt. sȩculares uiri: qui licet scło ui¬
gilent: dõ dormiunt. De quib: bene sc̃s sob.
qui eoꝵ ante affluentiam mirabatur: ait.
quia sicut paleȩ iactantur auento: & sicut
puluis turbedine dissipatur. moriunt᷑ autẽ
cũ amaritudine animȩ sue: nichil mandu¬
cantes. nichilq bonihabentes. Iustꝰ autem
habens bonȩ fidutiam conscientiȩ. in suis
magis nouissimis gratulatur: & si uitȩ huiꝰ
exitu a laborib intelligit liberari. mercedẽ
bomioꝑis & factoꝵ requirit dicens. Reposita ẽ¬

Expanded text:
et ait: quomodo facti sunt in desolationem? subito defecerunt et exterminati sunt propter iniquitatem suam sicut somnium exsurgentis. cognouit igitur impiorum successus in hoc saeculo somnii esse similes, non ueritatis, quorum emolumenta tamdiu uidentur esse dum dormiunt. ubi edormierint somnium suum, qui uidebantur sibi potare iam sitiunt, qui epula- bantur esuriunt, nihil solidum ex isto somnio perfectumque referentes. et bene somnium dormiunt saeculares uiri, qui, licet saeculo uigilent, deo dormiunt, de quibus bene sanctus Iob, qui eorum ante afluentiam mirabatur, ait, quia sicut paleae iactantur a uento et sicut puluis turbine dissipantur; moriuntur autem cum amaritudine animae suae, nihil manducantes nihilque boni habentes. iustus autem habens bonae fiduciam conscientiae in suis magis nouissimis gratulatur et se uitae huius exitu a laboribus intellegit liberari mercedemque boni operis et factorum requirit dicens: reposita e
Abbreviated transcription (Latin):
docet quid sit curuari. Qui eñĩ
int̾ra. Curuatur autẽ qui agit pęniten¬
tiam. eoquod ceruicẽ suam curuat dum
humiliat᷑ ad dnm. & interiorẽ magis cer-¬
uicẽ. id eit ceruice mentis & cordis. Namde
hac ceruice. dictũ est: Nec si flectas ut circu¬
lũ collum tuir. Qui enim cor suum n fle¬
ctit. frustra ceruicem suã flexerit. Docet
etiam leremias ꝓpħa. humilitate hac inter¬
p̃tatione signari. Ait enim sub hac litt̾a
in threnis. Quia ñ repellit in eternũ dñs.
quia cu humiliabitur. miserebitur. scđ̃m
multitudine miscdiȩ suę. quia ñ humi¬
liauit toto corde suo. neq reppulit filios
hominũ. Bonũ gͦ curuari ut humiliem᷑
dño. & dñs misereatur. Deniq & in suꝑi¬
orib subhac littera. item ieremias ꝓpħa
ostendens gemitꝰ & humilitatẽ plebis. ait.
om̃is populus eiꝰ ingemiscentes. quęrentes
panem dederunt desideria sua in escam.
ut reficiant anima: Uide dñe & aspice. qͥa

Expanded text:
docet quid sit curuari; qui enim docet quid sit curuari; qui enim ra. curuatur autem qui agit paenitentiam, eo quod ceruicem suam curuat, dum humiliatur ad dominum, et interiorem magis ceruicem, id est ceruicem mentis et cordis. nam de hac ceruice dictum est: nec si flectas u t circulum collum tuum; qui enim cor suum non flectit, frustra ceruicem suam flexerit. Docet etiam Hieremias propheta humilitatem hac interpretatione signari; ait enim sub hac littera in Threnis: quia non repellet in aeternum dominus, quia cum humiliauerit miserebitur secundum multitudinem misericordiae suae, quia non humiliauit toto corde suo neque reppulit filios hominum. bonum ergo curuari, ut humiliemur domino et dominus misereatur. denique et in superioribus sub hac littera idem Hieremias propheta ostendens gemitus et humilitatem plebis ait: omnis populus eius ingemescentes, quaerentes panem, dederunt desideria sua in escam, ut reficiant animam. uide, domine, et aspice, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sase. diluit. si pura. si simplex. si etiã natu¬
ralis sit: si nichil habeat sordidũ atq ter¬
renum. Qa mali ẽ si ea polluat aqua. quȩ
mundare debebat. Sed ñ est aquatua. quȩ
te polluit. Ista aqua: aliena est Deniq
dictum ẽ tibi. ab aqua aliena abstine te
Alena aqua mentitur & fallit. & cont̾riũ
nature ꝓfluit. Ido ait. Filii alieni menti¬
ti sunt mͥ. Nam si alieni ñ fuissent. utiq
ñ fefellissent. N emo gͦ glorietur castum
se. habere cor queadmodtũ salomon dixit.
s qui gloriatur in dño głetur. qui scĩs
suis cor mundũ creare dignatus ẽ: & im¬
maculatũ facere iustificationib suis. Quȩ
sint iustificationes audi dicente᷑. Dic ini¬
quitates tuas ut iustificeris. Ergo qͥ iniqͥ¬
tates dicit: iustificatur. Qu̾i aut̃ẽ iustifi¬
catur ñ confunditur. quia ad pudorem
peccatoꝵ matura confessione peruenit.
int̾pretatione significat. curuati sunt.
ONUS interpretationis ipse nos

Expanded text:
sa te diluit, si pura, si simplex, si etiam natusa te diluit, si pura, si simplex, si etiam naturalis sit, si nihil habeat sordidum atque terrenum. quid mali est, si ea polluat aqua quae mundare debeat! sed non est aqua tua quae te polluit, ista aqua aliena est. denique dictum est tibi: ab aqua aliena abstine te. aliena aqua mentitur et fallit et contrarium naturae profluit. ideo ait: filii alieni mentiti sunt mihi; nam si alieni non fuissent, utique non fefellissent. nemo ergo glorietur castum se habere cor, quemadmodum Salomon dixit, sed qui gloriatur in domino glorietur, qui sanctis suis cor mundum creare dignatus est et inmaculatum facere iustificationibus suis. quae sint iustificationes, audisti dicentem: dic iniquitates tuas, ut iustificeris. ergo qui iniquitates dicit iustificatur, qui autem iustificatur non confunditur, quia pudorem peccatorum matura confessione praeuenit. interpretatione significat \'curuati sunt\'. sonus interpretationis ipse nos
Abbreviated transcription (Latin):
comquinant hominẽ: Si gͦ intꝰ comqͥ¬
naris munda prius qđ intus ẽ. Si qđ
iitus ẽ mundaueris: & exteriora mun-¬
dasti: Ut si aqua turbidũ fluat. frustra
lacum putes eẽ mundandũ. si fons ꝓflu¬
at cenulentꝰ. Receptacula enim tersisse i¬
chilꝓderit. cum in fonte sit uicium. Ipse
łͥ ante purgandꝰ es: ut fluat ome qd̾ purũ
est Cor tuum. cogitationũ tuarum est
scaturigo. In illo fonte uel turbida aqua
impuritatis euomit᷑. uel sincera pietatis
unda prũpit. Didicisti cor ẽẽ mundan¬
dii. disce queadmodum mundes. Mundat
hunc font̾e iustificatio legitima. hoc est
confessio peccatoꝵ. Deniq publicanꝰ ille
qui peccata sũa ꝓpria fatebatur. iustificatꝰ
magis de templo qmͣ phariseus exiuit.
quia ieiunia sua & munera phariseuᷤ atq
innocentiam p̾ferebat. Munda gͦ aquã
tua. illam aqm̃ dequa dictum ẽ: aqua
alta consiliũ in corde uiri. Bonã tͥ aqmͣ
natura dedit. nͥ eam ceno tuo polluas. Iꝑ-¬

Expanded text:
coinquinant hominem. si ergo intus coinquinaris, munda prius quod intus est. si quod intus est rnundaueris, et exteriora mundasti, ut si aqua turum fluat frustra lacum putes esse mundandum, si fons profluat caenulentus; receptacula enim tersisse nihil proderit, cum in fonte sit uitium. ipse tibi ante purgandus es, ut fluat omne quod purum est. cor tuum cogitationum tuarum est scaturrigo. in illo fonte uel turbida aqua inpuritatis euomitur uel sincera pietatis unda prorumpit. Didicisti cor esse mundandum; disce quemadmodum mundes. mundat hunc fontem iustificatio legitima, hoc est confessio peccatorum. denique publicanus ille, qui peccata propria fatebatur, iustificatus magis de templo quam Pharisaeus exiuit, quia ieiunia sua et munera Pharisaeus atque innocentiam praeferebat. munda ergo aquam tuam, illam aquam de qua dictum est: aqua alta consilium in corde uiri. bonam tibi aquam natura dedit, nisi eam caeno tuo polluas; ip
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat ipsum dnm dicentẽ. In habitabo
in illis. & deambulabo in ipsis. Ut heegͥ re.¬
cipiat. creatorẽ sibi cordis sui. ñ angłm
fieri.s ipsum dnm̃ dep̃catur qui cęlum
creauit & terram. Et bene ait immacu¬
latũ. quia cor hominis ueluti indecentiũ
cogitationũ colluuione maculatur. Si
cogitatio ipsapolluit. qͣntõ etiã facta p̃¬
sa contaminant: Noli extͣ ordinariis
cogitationib aduersa naturȩ contamina.¬
re penetralia. ne ia inquinamento gͣui
polluas. quod putas habere te mundum
Manus lauas. qͣsi possis crimen eluers. a
ment̾e tuam iminundis cogitationib
inquinata lauare ñ possis. Et eilatus
manꝰ lauit. s cor suum lauare ñ potuit.
n an sit scelere pollutus. qm̃uis manꝰ su¬
M aquȩ infusione lauisset. Audi quia &
cogitatio inquinat. Non quod intrat in
qs comquinat homine. sed qđ exit de. ore:
Se corde enim excunt cogitationes ma-¬

Expanded text:
recipiat ipsum dominum dicentem: inhabitabo recipiat ipsum dominum dicentem: inhabitabo in illis et deambulabo in ipsis. ut haec igitur recipiat, creatorem sibi cordis sui non angelum fieri, sed ipsum dominum deprecatur, qui caelum creauit et terram. Et bene ait \'inmaculatum\', quia cor hominis ueluti indecentium cogitationum conluuione maculatur. si cogitatio ipsa polluit, quanto etiam facta ipsa contaminant! noli extraordinariis cogitationibus aduersa naturae contaminare penetralia, ne id inquinamento graui polluas quod putas habere te mundum. manus lauas. quasi possis crimen eluere, cum mentem tuam inmundis cogitationibus inquinatam lauare non possis. et Pilatus manus lauit, sed cor suum lauare non potuit; mansit scelere pollutus, quamuis manus suas aquae infusione lauisset. audi, quia et cogitatio inqmnat: non quod intrat in os coinquinat hominem, sed quod exit de ore. de corde enim exeunt cogitationes mai
Abbreviated transcription (Latin):
peccanti. iam n erranti: Conuertantur
inquit quitimentes te ꝓpriis renuntiaue¬
re peccatis. ut consortio iustoꝵ ꝓpheta &
uberius ꝓueatur. & ipse de ea grã quȩ in ip¬
so ẽ plurimũ conferat audientib. Conue¬
tantur igitur iam ñ peccante me. iusti
ad iustum. De testimoniis autẽ puto iã
ñ opus eẽ repetere. cum antea iam dictũsit
Sequitur uersꝰ octauus. Eiat cor meũ
immaculatũ in iustificationib tuis. ut ñ
confundar. Quanto excelsior ẽ ꝓpħa uel
munere. ꝓphetiȩ. uel regni gra. tantõmagis
sequitur humilitatẽ. Edocet quid nos
debeamꝰ imitari. eo quod ꝓpħa tantꝰ unmi¬
culatũ cor sibi ficri deposcit. Supͣ postu¬
lauit. cor mundũ crea in me ds Non di¬
xit fac s crea. ut de integro cor eiꝰ instau¬
ret & mundet. Maior quidam in hoc ser.¬
mone ambitus ẽ: Grande enim cor esti
dño creatũ. qđ recipiat uerbũ de. cȩlestib
uirtutib ac potestatib. Grande cor qd̵

Expanded text:
peccanti, iam non erranti. conuertantur, peccanti, iam non erranti. conuertantur, inquit, qui timentes te propriis renuntiauere peccatis, ut consortio iustorum propheta ad uberius prouehatur et ipse de ea gratia, quae in ipso est, plurimum conferat audientibus. conuertantur igitur iam non peccante me iusti ad iustum. de testimoniis autem puto iam non opus esse repetere, cum ante iam dictum sit. Sequitur uersus octauus: f iat cor meum in maculatum in iustificationibus tuis, ut non confundar . quanto excelsior est propheta uel munere prophetiae uel regni gratia, tanto magis sequitur humilitatem et docet quid nos debeamus imitari, eo quod propheta tantus inmaculatum cor fieri sibi deposcit. supra postulauit: cor mundum crea in me, deus. non dixit \'fac\', sed \'crea\', ut de integro cor eius instauret et mundet. maior quidam in hoc sermone ambitus est; grande enim cor est a domino creatum, quod recipiat uerbum de caelestibus uirtutibus ac potestatibus, grande cor, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciat temulentos. Corrumpunt mores
bonos colloquia mala. eo quod ore & labiis
infidelium. tanqm ebrietas quȩdã morib
audientis infunditur. Meritoq ad di¬
dit. Sobrii estote. iuste. & nolite peccare.
Ignorantiam enĩ quidam di habent. ut so¬
brius ille sit qui nͨ habet ignorantiam dĩ
nunc titubat ebrietate ꝑfidiȩ: Iuste autẽ
sobrius. in quo oꝑum gr̃a cum fidi sobri¬
etate resplendet: Sequitur uersꝰ septimꝰ.
onuertantur ad me qͥtiment te: & qui
sciunt testimonia tua. Alius habet. max¬
ime iuxta grecũ: conuertantur mͥ. Si. ad
me. legimꝰ. conuertantur quitiment
din. nec omissis ꝓpriis erubescant. uł cer¬
te luant supplicia delictoꝵ. Conuertan¬
tur autẽ addi seruulũ. ꝓpheticãq doctri¬
nam. ut dediscant pudenda committere.
& tanti cmendatione doctoris exuant no¬
res suos. delictoꝵ ꝙ labe detersa. uirtutum
induant disciplinam. Si autẽ ita legims
ceptis tuis. ut mͥ conuertantur. mͥ iam non

Expanded text:
ciat temulentos —; corrumpunt bonos ciat temulentos —; corrumpunt bonos mores conloquia mala, eo quod ore et labiis infidelium tamquam ebrietas quaedam moribus audientis infunditur. meritoque addidit: sobrii estote iuste et nolite peccare. ignorantiam enim dei quidam habent, ut sobrius ille sit, qui non habet ignorantiam dei nec titubat ebrietate perfidiae; iuste autem sobrius, in quo operum gratia cum fidei sobrietate resplendet. Sequitur uersus septimus: conuertant u r ad me qua timent t e et qui sciunt testimonia tua. alius habet maxime iuxta Graecum: conuertantur mihi. si \'ad me\' legimus, conuertantur qui timent deum, de commissis propriis erubescant uel certe luant supplicia delictorum, conuertantur autem ad dei seruulum propheticamque doctrinam, ut dediscant pudenda committere et tanti emendatione doctoris exuant mores suos delictorumque labe detersa uirtutum induant disciplinam. si autem ita legimusor in praeceptis tuis, ut mihi conuertantur, mihi iam non
Abbreviated transcription (Latin):
dicare. iuxta p̾cepta moysi iuste uidetur
facere iniquitatẽ. s ñ scđ̃m eugłii pcepta:
Et ido ait. non ueni uocare iustos s pecca¬
tores. quia iudei ad uindicandũ se aucto¬
ritate legis utuntur. Habes hoc & in apło.
Sobrii estote. & iuste. Non solum sobrios
nos. s etiam uste. sobrios eẽ debere. docu¬
it euident. Pot est aliquis & sobrius ẽẽ &
ñ iuste sobrius. ut sobrius sit a uio. ñ sit
sobrius equitate atq iusticia. Est enim
crapula iniquitatis. Potest & aliquis &¬
ebrietati & luxurie semꝑ indulgens. dũ
aliena tam̃ diriꝑe conatur. & eo occupat᷑
studio sobrius eẽ auino. & n sobrius a ra¬
pinis. Nec iste. iuste sobrius. Ldo apłs am
monet. ut sit nobis iusta sobrietas. De¬
niq addidit. & nolite. peccare: Qui eni
peccat. & si sobrus sit. ñ potest tam tanꝗͣ
iste sobrius p̾dicari. Nolite inquit sedu-¬
ei. hoc ẽ ne alieni erroris ebrietas uos fa¬

Expanded text:
dicare iuxta praecepta Moysi, iuste uidetur dicare iuxta praecepta Moysi, iuste uidetur facere iniquitatem, sed non secundum euangelii praecepta. et ideo ait: non ueni uocare iustos, sed peccatores, quia Iudaei ad uindicandum se auctoritate legis utuntur. Habes hoc et in apostolo: sobrii estote et iuste. non solum sobrios nos, sed etiam iuste sobrios esse debere docuit euidenter. potest aliquis et sobrius esse et non iuste sobrius, ut sobrius sit a uino et non sit sobrius aequitate atque iustitia — est enim crapula iniquitatis —, potest et aliquis ebrietati et luxuriae semper indulgens, dum aliena tamen diripere conatur, eo occupatus studio sobrius esse a uino et non sobrius a rapinis; nec iste iuste sobrius. ideo apostolus admonet, ut sit in nobis iusta sobrietas. denique addidit: et nolite peccare. qui enim peccat, etsi sobrius sit, non potest tamen tamquam iuste sobrius praedicari. nolite, inquit, seduci — hoc est: ne alieni erroris ebrietas uos fa
Abbreviated transcription (Latin):
nunc aliquos fornicatores. inquietantes.
uiduis acpupillis aliena rãpientes. & in
his ñ solũ ñ erubescere s etiam głari sole.¬
re. tanqmͣ uel pulchritudinis uel poten¬
tiȩ suȩ titulos deferentes. De quib bene
dixit apłs. qd eoꝵ gloria in confusione.
ipsoꝵ sit. eo destestabiliores ipsis crimi¬
nib suis. quod cum tanta commnittant.
ñ confundant᷑. Uerum eoꝵ si qui postea
ueniat in eccłiam. credat in dnm rũm.
audiat eugłium. compungat᷑ corde. tc
demum incipiet qm̃ atrocia & grauia
deliquerit agnoscere. & in his quȩ agno¬
uerit. erubescere. Quid sit aute exerceri
in preceptis dñĩ. nͥ quia dixit. ego autem
exercebor in preceptis tuis: In lege didi¬
cisti hoc. si bos aduersarii uel iumentu¬
ceciderit ut ñ deserendũ existimes. sed po¬
tius eleuandũ. Qd̃ autẽ ait. iniuste mni¬
quitatẽ gesserunt. in que hoc dicat᷑ consi¬
dera. nͥ in eum qui forte iuste. iniqͥtatẽ
gerat. id est si lesus ꝑ legem se. cupiat uin¬

Expanded text:
nunc aliquos fornicantes, inequitantes uiduis ac pupillis, aliena rapientes et in his non solum non erubescere, sed etiam gloriari solere, tamquam uel pulchritudinis uel potentiae suae titulos deferentes, de quibus bene dixit apostolus quod eorum gloria in confusione ipso- r u m, eo detestabiliores ipsis criminibus suis, quod, cum tanta committant, non confundantur. uerum eorum si quis postea ueniat in ecclesiam, credat in dominum Iesum, audiat euangelium, conpungatur corde, tunc demum incipiet quam atrocia et grauia deliquerit agnoscere et in his quae agnouerit erubescere. Quid sit autem exerceri in praeceptis domini nostri, quia dixit: ego autem exercebor in praeceptis tuis, in lege didicisti, hoc est: si bos aduersarii ceciderit ueliumentum, ut non deserendum existimes, sed potius eleuandum. quod autem ait: iniuste iniquitatem gesserunt, in quem hoc dicatur considera nisi in eum, qui forte iuste iniquitatem gerat, id est: si laesus per legem se cupiat uin
Abbreviated transcription (Latin):
eternum fundasti ea. De testi moniis tius
inquit ab initio cognitionẽ & fide assũpsi.
quod in eternum fundata sunt. Testimoni¬
um enim fidele est: & prat paruulis sapi¬
entiam: Si cognouissent adam & eua. qd̃
quasi paruulis data cent cautiora p̾cepta.
ne usurparent sibi scientiam boni & mali.
qm recto discrimine. diffinire ñ possent.
paradysi incolatũ in ꝑpetuum uendicare
potuissent. Si considerent homines quia
sanguis hominis ad dm̃ clamat. manus
ꝓprias a nece hominis abstinebunt. Si cu¬
stodiant precepta quȩ dedit dñs coram cȩlo
& terra testib dicens. audi celũ & aurib
ꝑcipe terra. scientes quicqͥd flagitii cõmi-¬
serint. aduersus legem dñi fecisse. angłoꝵ
& potestatũ scoꝵ quoq hominũ testimo¬
niis arguantur. Supͣ nȩc testimonia fun-¬
damentũ sibi constituent. quia eterna st̃
atq ꝑpetua. Et nos gͦ opus nrm edificemꝰ
supra fundamentẽ testimonioꝵ cȩlestiũ.

Expanded text:
aeternum faeternum fuit, tuis ab initio cognitionem et fidem assumpsi, quod in aeternum fundata sunt; testimonium enim fidele est, et praestat parvulis sapientiam. Si cognovissent Adam et Eva quod quasi parvulis data essent cautiora praecepta; ne usurparent sibi scientiam boni et mali, quam recto discrimine definire non possent, paradisi incolatum in perpetuum vindicare potuissent. Si considerent homines quia sanguis hominis ad Deum clamat, manus proprias a nece hominis abstinebunt. Si custodiant praecepta quae dedit Dominus coram coelo et terra testibus, dicens: Audi, coelum, et auribus percipe, terra : scientes quia quidquid flagitii commiserint, adversus legem Domini fecisse, angelorum, et Potestatum, sanctorum quoque hominum testimoniis arguantur, supra haec testimonia fundamentum sibi constituent, quia aeterna sunt atque perpetua. Et nos ergo opus nostrum aedificemus supra fundamentum testimoniorum coelestium;
Abbreviated transcription (Latin):
est illis qui contrito sunt corde: Qd̾ uetꝰ
in monte sẏna in suꝑcilio erat. & erat solꝰ.
populꝰ in ualle. in imo montis: e respiteri
in parte. montis. sup᷑ merita plebis.s plurimo
interuallo a moysi meritis separati. Non
om̃s in uertice. ñ in imo om̃s. sed populus.
Moyses solus inuertice sẏna montis. qui
latina int̾pretatione dicitur temptatio.
Et tu si supͣ temptationes ascenderis. & con-¬
trito corde detuleris precẽ: do ꝓximꝰ eris.
Si mundo corde fueris: & tu am̃ uidebis.
Beati enim mundo corde. quia ipsi deum
uidebunt. Qui g̃ d̃o ꝓximꝰ ẽ. dicit.ꝓpe es
domine. & om̃ia p̾cepta tua ueritas. Iudeus
hoc non potest dicere. qui ñ recipit dnm
uim. Separauit enim se: nec in ueritate
s in umbra credit. Quomͦ dicit precepta
facta sit: cum enim cũ non agnoscat qui
ueritate & plenitudine circumcisionis
sue totũ mundũ redemit. Octauũ u̾sꝰ est.
nicio cognoui de testimomiis tuis. quia in

Expanded text:
est illis qui contrito sunt corde. Quod uetus est illis qui contrito sunt corde. Quod uetus In montis Sina supercilio erat et erat solus. populus in ualle in imo montis, presbyteri in parte montis supra merita plebis. sed plurimo interuallo a Moysi meritis separati. non omnes in uertice neque in imo omnes, sed populus; Moyses solus in uertice Sina montis. qui Latina interpretatione dicitur \'temptatio\'. et tu, si supra temptationes ascenderis et contrito corde detuleris precem. deo proximus eris, si mundo corde fueris et tu deum uidebis; beati enim m u ndo corde, quia ipsi deum uidebunt. Qui ergo deo proximus est, dicit: propees, domine, et omnia praecepta tua ueritas. Iudaeus hoc non potest dicere, qui non recipit dominum Iesum; separauit enim se nec in ueritate, sed in umbra credit. quomodo dicit: praecepta facta sit, cum eum non agnoscat, qui ueritate et plenitudine circumcisionis suae totum mundum redemit? Octauus uersus est: initio cognoui de testimon iis t ti i s, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ cum anime nr̃e uigor putrem corporis
refugiat portione. quod eiꝰ gram corrupti
artus sentire ñ possint. ds corrupte animȩ.
menbra quȩdam dignatur habitare: Am¬
me tam uigor ꝑ corpꝰ om̃e diffunditur.
siue manꝰ siue pes. siue digitꝰ. particeps
sensus ẽ. Dĩ potest alicubi deee sapientia.
alicubieiꝰ deẽẽ magestas: Sane fugien¬
tes non retinet. ñ cogit inuitos. S neq
fastidit appropinquantes. Et illa qͥdem
uirtꝰ. illius uerbũ. ds omib ꝓpe est: in
ipso enim constant omnia. & ipse ẽ caput
corporis eccł̃iȩ. in quoomis in habitat
plenitudo. sed plerosq ab eo peccata secer-¬
nunt. de quib dictum ẽ: ecce qͥ elongant
se ateꝑibunt. Unde sc̃s ait. onchi aute
adherere do bonu est. Et apłs ait ñ lon¬
ge esse d̾m ab uno quoq nr̃m In ipso in¬
quit uiuimus & sumus & mouem᷑. Uita¬
łe. & eni omnib gram subministranᷤ. om̃ib
presto ẽ bonitatis suȩ munere. s ꝓpior-

Expanded text:
uero. cum animae nostrae uigor putrem corporis uero. cum animae nostrae uigor putrem corporis refugiat portionem, quod eius gratiam corrupti artus sentire non possint, deus corruptae animae membra quaedam dignatur habitare ? animae tamen en uigor per corpus omne diffunditur, siue manus siue pes siue digitus particeps sensus est: dei potest alicubi deesse sapientia, alicubi eius deesse maiestas? sane fugientes non retinet, non cogit in- \' sed neque fastidit adpropinquantes et illius quidem uirtus, illius uerbum deus omnibus prope est; in ipso enim constant omnia et ipse est caput corporis ecclesiae in quo omnis inhabitat plenitudo. sed plerosque ab eo peccata secernunt, de quibus dictum est: ecce qui elongant se a te peribunt. unde sanctus ait: mihi autem adhaerere deo bonumest, et apostolus ait non longe esse deum ab unoquoque nostrum: in ipso. inquit, uiuimus et sumus et mouemur u r. uitalem etenim omnibus gratiam subministrans omnibus praesto est bonitatis suae munere, sed propior