comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secura de nocte ascendit oratio.
solo. arbitro deo. sanctoq augelo:
qui illam suꝑno altari suscipit p̃¬
sentandam. Quam gratace luci¬
da: uerecundo colorata rubore.
Quam serena & placida: nullo
interturbata clamore uel strepitu.
Quam deniq inunda atq since¬
ra. nullo resꝑsa puluere terrene
sollicitudinis ⁊ nulla aspicientis
laude. seu adularione temptata.
Propter hoc ergo sponsa non minus
uerecunde. quam caute. & lectuli se¬
cretum petebat & nocris: orare. hoc
ẽ uerbum querere uolens. Uniun
e enim. Alioquin. non recte oras:
si orando preter uerbum aliqui d
queras. aut quod propter uerbum
non queras: quoniam in ip̃o sunt
oninia. Ibi remedia uulnerum:
ibi subsidia necessitatum ⁊ ibi resar¬
citus defectuum: ibi profectuum co¬
pie⁊ ibi deniq quicquid acciꝑe uel
habere hominibus expedit: quicqͥd
decet. quicquid oportet. Sine cau¬
sa ergo aliuo a uerbo peritur: cum
ipsum sit omuia. Nam &e si ista

Expanded text:
secura ascendit de nocte oratio, secura ascendit de nocte oratio, solo arbitro Deo, sanctoque angelo, qui illam superno altari suscipit praesentandam! Quam grata et lucida, verecundo colorata rubore! Quam serena et placida, nullo interturbata clamore vel strepitu! Quam denique munda atque sincera, nullo respersa pulvere terrenae sollicitudinis, nulla aspicientis laude seu adulatione tentata! Propter hoc ergo sponsa non minus verecunde, quam caute, et lectuli secretum petebat et noctis, orare, hoc est Verbum quaerere volens. Unum est enim. Alioquin non recte oras, si orando praeter Verbum aliquid quaeras, aut quod propter Verbum non quaeras, quoniam in ipso sunt omnia. Ibi remedia vulnerum, ibi subsidia necessitatum, ibi resarcitus defectuum, ibi profectuum copiae, ibi denique quidquid accipere, vel habere hominibus expedit, quidquid decet, quidquid oportet. Sine causa ergo aliud a Verbo petitur, cum ipsum sit omnia. Nam et si ista
Abbreviated transcription (Latin):
tia hac. Quid tam proprium ue¬
recudie quam ꝓprias uitare lau.¬
des ⁊ uitare iactantiam: Patet
quod signanter.⁊ ad uerecundiam
orantibus petere secretum indixe¬
Quid indecorum tam maxime
adolescenti. quam ostentatio sanc¬
ritatis  Cum tamen ab hac potis¬
simum ȩtate aprum profecto capi¬
atur temꝑaneumq religionis ex¬
ordium. hieremia dicente. Bonu
ẽ homini: cum portauerit iugum
ab adolescentia fita. Bona comniẽ¬
datio secuture orationis. si premit¬
tas uereundiam : dicens. Adole-¬
scentulus sum ego ⁊ contempnis:
iustificationes tuas non sum obli
nis. Nec modo locum: & tempus
obseruare opoitec eum qui sibi ora¬
re uoluerit. Tempus feriatum:
commodius aptiusq. Marime
autem eum profundum noctur¬
nus sopor indicit silentium: tunc
plane liberior exit. puriorq oratio.
Consurge in nocte inquit inpriu¬
cipio uigiliarum tuarum: &
effunde sicut aqua cor tuum añ
conspectũ domini dei tui. Quã¬

Expanded text:
tia hac. Quid tam proprium vetia hac. Quid tam proprium verecundiae, quam proprias vitare laudes, vitare jactantiam? Patet quod signanter et ad verecundiam orantibus petere secretum indixeQuid tam indecorum, maxime adolescenti, quam ostentatio sanctitatis? Cum tamen ab hac potissimum aetate aptum profecto capiatur temporaneumque religionis exordium, Jeremia dicente: Bonum est homini, si portaverit jugum ab adolescentia sua . Bona commendatio secuturae orationis, si praemittas 1568 verecundiam, dicens: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . 3. Nec modo locum, sed et tempus observare oportet eum, qui sibi orare voluerit. Tempus feriatum commodius aptiusque; maxime autem cum profundum nocturnus sopor indicit silentium, tunc plane liberior exit puriorque oratio. Consurge in nocte, inquit, in principio vigiliarum tuarum, et effunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini Dei tui . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
culta debecoris. quȩ uerecundia
horum non habere sed prodere e¬
rubescit: sponse uerecundia omni¬
no non oꝑre: sed expuit. sed pro¬
pellit. Iccireo ait sapiens. Egt pu¬
dor adducens peccatum. & ẽ pubor
adducens głam. Querit sponsa uer-¬
bum ⁊ uerecunde quidem quia in
leerulo: quia ꝑ noctes. Sed hȩc uere¬
cundia. habet głam: non peccatũ.
Querit hoc ad purificationem con¬
scientiȩ: querit ad testimonium
ut possit dicere. Glã mea hȩc est:
testimonium conscientiȩ mee. In
lectulo meo per noctes quesiui quem
diligit anima mea. Uereciuidia
tibi si aduerris ⁊ & loco signatur &
tẽpore. Quid tam amicum uere¬
cundo animo. quam secretum. d¬
Porro secreium: & nox. & leciulus
habet. Deniq orare uolentes. Iube¬
mur intrare cubiculum: utiq se¬
creti gratia. Id quidem ad caute-¬
lam ÷ ne coram orantibus laus hu¬
mana orationis furenir fructum:
frustretuir effectum. Sed doceris
nichilominus uerecundiam: senten¬

Expanded text:
culta dedecoris, quae verecundia culta dedecoris, quae verecundia horum non habere, sed prodere erubescit, sponsae verecundia omnino non operit, sed exspuit, sed propellit. Idcirco ait Sapiens: Est pudor adducens peccatum, et est pudor adducens gloriam . Quaerit sponsa Verbum verecunde quidem, quia in lectulo, quia per noctes; sed haec verecundia habet gloriam, non peccatum. Quaerit hoc ad purificationem conscientiae, quaerit ad testimonium, ut possit dicere: Gloria mea haec est, testimonium conscientiae meae . In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea Verecundia tibi, si advertis, et loco signatur, et tempore. Quid tam amicum verecundo animo quam secretum? Porro secretum et nox, et lectulus habet. Denique orare volentes jubemur intrare cubiculum , utique secreti gratia. Id quidem ad cuatelam, ne coram orantibus laus humana orationis furetur fructum, frustretur effectum. Sed doceris nihilominus verecundiam senten
Abbreviated transcription (Latin):
nis deinceps turpitudinis fugitaus:
Soror cominentiȩ ẽ. Nullum ȩq̃
manifestum indicium columbiue
simplicitatis: & ideo ętiam testis
innocentiȩ. Lampas ẽ pudice men¬
rs: iugiter lucens: ut nil in ea tur¬
pe uel indecorum residere aitemp¬
tet. quod non illa ilico p̾redat. Ita
expunctris malorum. & propugna¬
trix puritatis innate. spetialis gła
conscientiȩ ẽ: fame custos ⁊ uitȩ decꝰ⁊
uirtutis sedes ⁊ uirturum pͥmitiȩ⁊
naure laus: & insigne torus hone¬
sti. Rubor ip̃e genarum quem forte
inuexerit pudor quantum gratiȩ
& decoris suffuso offerre uultui so¬
let.  Usq ad eo genuinum animi
bonum uerecundia ẽ: ut ce qui ma¬
le agere non uerentur: uideri tam̃
uereciuidentur: dicente domino.
Omnis qui male agit: odit lucem
Sed & qui dormiunt. nocte dormi¬
miunt: & qui ebrii sunt. nocte e¬
brii sunt: oꝑa nimirum tenebra-¬
rum. & digna larebris. tenebris oc¬
cultantes. Inter ẽ tamen quod oc¬

Expanded text:
nis deinceps turpitudinis fugitans? nis deinceps turpitudinis fugitans? Soror continentiae est. Nullum aeque manifestum indicium columbinae simplicitatis: et ideo etiam testis innocentiae. Lampas est pudicae mentis jugiter lucens, ut nil in ea turpe vel indecorum residere attentet, quod non illa illico prodat. Ita expunctrix malorum, et propugnatrix puritatis innatae, specialis gloria conscientiae est, famae custos, vitae decus, virtutis sedes, virtutum primitiae, naturae laus, et insigne totius honesti. Rubor ipse genarum, quem forte invexerit pudor, quantum gratiae et decoris suffuso afferre vultui solet? 2. Usque adeo genuinum animi bonum verecundia est, ut et qui male agere non verentur, videri tamen verecundentur, dicente Domino: Omnis qui male agit, odit lucem . Sed et qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt : opera nimirum tenebrarum, et digna latebris, tenebris occultantes. Interest tamen, quod oc
Abbreviated transcription (Latin):
on ẽ quod a
me iam quera¬
tur. eur querat
anima uerbũ:
satis superq
intima¬
tum supra. Age prosequamur
reliqua presentis capituli: dum¬
taxat quȩ ad mores spectant. Ubi
primam nunc aduerte sponse ue¬
cundiam: quia nescio an quoqua
gratius aduerti in moribus hominũ
queat. Haue primo omnium libet
quodammodo in manibus sumere:
& quasi spetiosum quendam flo¬
rem decerꝑe loco: nr̃isq apponere
adolescentibus. Non quia non sit
& in prouectiori etatȩ omni studi¬
o retinenda. quȩ ẽ certe omnium
ornatus ȩtatum : sed quod tenere
gratia uerecundiae inteneriori ȩ¬
tarȩ amplius pulcriusq eniteai.
Quid amabilius uerecundo ado¬
lescente Quam pulcra hȩc. & qua
splendida gemina morum inuita &
uultu ad olescentis : quam uera &
minime dubia bone nuntia spei:
indolis index. ⁊ Uirga disciplinȩ
ẽ illi ÷ quȩ pudendis affectibus im¬
minens. lubrice ętatis motus acnusq
leues coherceat: conprimat insolen¬
tes. Quid ita tur piloquii. & om¬

Expanded text:
on est quod a me jam quaeratur, cur quaerat anima Verbum: satis superque id intimatum 1567 supra. Age, prosequamur reliqua praesentis capituli, duntaxat quae ad mores spectant. Ubi primam nunc adverte sponsae verecundiam, qua nescio an quidquam gratius adverti in moribus hominum queat. Hanc primo omnium libet quodam modo in manibus sumere, et quasi speciosum quemdam florem decerpere loco, nostrisque apponere adolescentibus. Non quia non sit et in provectiori aetate omni studio retinenda, quae est certe omnium ornatus aetatum; sed quod tenerae gratia verecundiae in teneriori aetate amplius, pulchriusque eniteat. Quid amabilius verecundo adolescente? Quam pulchra haec, et quam splendida gemma morum in vita et vultu adolescentis! quam vera et minime dubia bonae nuntia spei, bonae indolis index! Virga disciplinae est illi, quae pudendis affectibus imminens, lubricae aetatis motus, actusque leves coerceat, comprimat insolentes. Quid ita turpiloquii, et om
Abbreviated transcription (Latin):
Non sufficit hoc: addat & dicat.
Desponsabo te michi infroe. despõ¬
sabo te michi. in iuditio et iustici¬
a. desponsabo te michi. in miscd̃ia
& miserationib. S memento. qͥa
quȩ has conciliat amiticias spon¬
sa ẽ. Quomͦ ergo sponsum. & hũc
sponsum alteri cȩdit. ne dicam cu-¬
pit:ᷤᷤ Non ẽ ita. Cupit quidem
illum matri filia bona. non ta-¬
men ut cedat illi. s ut cominuni¬
cet. Sufficit unus duabus ni¬
si quod iam non erunt duȩ. sed
una. in ip̃o. Ipse ẽ enim pax nr̃a.
qui facit utramq unam ÷ ut sit
una sponsa. & sponsus unus.¬

Expanded text:
Non sufficit hoc; addat et dicat: Non sufficit hoc; addat et dicat: Desponsabo te mihi in fide, desponsabo te mihi in judicio et justitia, desponsabo te mihi in misericordia et miserationibus . Sed memento quia, quae has conciliat amicitias, sponsa est. Quomodo ergo sponsum, et hunc sponsum alteri cedit, ne dicam cupit? Non est ita. Cupit quidem illum matri filia bona, non tamen ut cedat illi, sed ut communicet. Sufficit unus duabus, nisi quod jam non erant duae, sed una 1546 in ipso. Ipse est enim pax nostra, qui facit utramque unam, ut sit una sponsa, et sponsus unus
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera menbra sua quȩ sunt suꝑ
terram. capud ur̃m punetis pre-¬
cessit duobus atq transcendit:
resur rectione ut iam diximus.
& ascensione. Etenim pͥmitiȩ
xp̃c. Quod si ille precessit: & fides
nra. Ubi enim illa eum non seq̃¬
retur: ᷤ Si ascenderit in cęlum
ip̃a illic ẽ.: si descenderit in infer¬
num ad ẽ. Et si sumpserit pennaᷤ
suas diluculo: & habitauerit in
extremis maris⁊ illuc ait. manus
tua deducet me: & tenebit me
dextera uia. Nonne deniq secũ¬
dum hanc omnipotentis & sum¬
me bons pat̾ sponsi consuscitaũ
& consedere nos fecit in deytera
semet ꝑtransiit. fidȩ stans. quo
nec dum re ip̃a ꝑuenit. Arbitror
& illud planum. cur se ꝑtransisse
potius quam transisse dicere
maluit. Et nos transeamus ad
ea quȩ secuntur. Tenui eum nec
dimittam donec introducam
illum in domum mairis meȩ.
matri niȩ cuius benefitio auertit᷑
tra. reuertitur salus. reuertitur
qui dicat illi. salus tia ego sum.

Expanded text:
caetera membra sua, quae sunt super caetera membra sua, quae sunt super terram, caput nostrum punctis praecessit duobus atque transcendit, resurrectione, ut jam diximus, et ascensione. Etenim primitiae Christus. Quod si ille praecessit; et fides nostra. Ubi enim illa eum non sequeretur? Si ascenderit in coelum, ipsa illic est; si descenderit in infernum, adest; et si sumpserit pennas suas diluculo, et habitaverit in extremis maris, illuc, ait, manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua . Nonne denique secundum hanc omnipotens et summe bonus Pater sponsi consuscitavit, et consedere nos fecit in dextera semet pertransiit, fide stans, quo necdum re ipsa pervenit. Arbitror et illud planum, cur se pertransisse potius, quam transisse dicere maluit. Et nos transeamus ad ea quae sequuntur. 4. Tenui eum, nec dimittam, donec introducam illum in domum matris meae, matri tuae, cujus beneficio avertitur ira, revertitur salus, revertitur qui dicat illi: Salus tua ego sum .
Abbreviated transcription (Latin):
de morte ad uitam transierat: sed
ꝑtransierat ad gloriam. Quid ii e¬
tiam hanc opornuit parit̃ ꝑtͣnsire:
Alioquin non potat apphendere.
quem non ꝑ eadem uestigia seque¬
retur quocumq ierat. Et ut quod
dico clarius sit. si dominus meis
iħs surrexisset amortuis. q̃uidem¬
s ad celos minime ascendisset. ñ
sponsam illum querentem transire
solummodo oporteret. non ꝑtran¬
sire. Nunc uero quoniam iam
resurgendo transierat. & adiece¬
rat ꝑtransire. uriq ascendendo.
merito se ȩtiam ista non transisse.
s ꝑiransisse ꝑibuiit: que hunc fide
quidem & deuotione ad celos usq
secuta ẽ. Igitur credere resurrectio¬
nem transire ẽ: credere etiam asẽ¬
scensionem ꝑtransire. Et forte ut¬
non nouerat. Ergo quod sibide¬
erat instructa ab illis. quia scili¬
cet qui resurrexerat etiam ascen-¬
disset. ascendit & ip̃a pariter:
hoc ẽ ꝑtransiit & inuenit.
Quidni inuenerit ꝑtingens
lum cum ꝑtransissem eos. Et
bene eos. nam tam ipos quam

Expanded text:
de morte ad vitam transierat, sed pertransierat ad gloriam. Quidni etiam hanc oportuit pariter pertransire? Alioquin non poterat apprehendere, quem non per eadem vestigia sequeretur quocunque ierat. 3. Et ut quod dico clarius sit, si Dominus meus Jesus surrexisset quidem a mortuis, sed ad coelos minime ascendisset, non sponsam illum quaerentem transire solummodo oporteret, non pertransire. Nunc vero, quoniam jam resurgendo transierat, et adjecerat pertransire, utique ascendendo; merito se etiam ista non transisse, sed pertransisse perhibuit, quae hunc quidem fide et devotione ad coelos usque secuta est. Igitur credere resurrectionem transire est, credere etiam ascensionem pertransire. Et fortnon noverat. Ergo, quod sibi deerat instructa ab illis, quia scilicet qui resurrexerat, etiam ascendisset; ascendit et ipsa pariter, hoc est pertransiit, et invenit. Quidni invenerit pertingens lum cum pertransissem eos. Et bene eos: nam tam ipsos, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ii uoluntate firmata ẽ. d Teniu
niusti manum dexteram meã.
Quȩ tenetur et tenet : quomo¬
do iam cadere poterit: Tenet
fidei firmitatem : tenet deuorio¬
nis affectu. At nequaquam
diu teneret: si non teneretur. Te-¬
nenir autem potentia et miscdia
domini. Tenui eum nec dimittã
donec introducam illum in dom¬
um matris meȩ: & in cubieu¬
lum genitricis meȩ. Magna ex-

Expanded text:
ti voluntate firmata est? Tenui ti voluntate firmata est? Tenui nuisti manum dexteram meam . Quae tenetur et tenet, quomodo jam cadere potest? Tenet fidei firmitate, tenet devotionis affectu. At nequaquam diu teneret, si non teneretur. Tenetur autem potentia et misericordia Domini. Tenui eum, nec dimittam, donec introducam illum in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae. Magna
Abbreviated transcription (Latin):
sua. adeo illi adherere deo bonũi ẽ.
Glutino bonum ẽ. ait ysaias. Qa
hoc tenatius glutino. quod nec
aquis eluitur. nec uentis dissol¬
uitur. nec scidit᷑ gladiis. Deniq
aquȩ multȩ non potert̃ extingue¬
re caritatem. Tenui eum: nec di¬
mittã. Et sanctus patriarcha.
Nonte inquit dimittã nisi bene¬
dixeris michi. Ita ista non uult di
mutere. & forte magis quam pa-¬
iriarcha. id non uult. quia nec
pro benedictione quidem. Si¬
quidem ille benedictione accep¬
ta dimisit eum. hȩc autem ñ
sie. Nolo inquit benedictionẽ
tuam: sedte. Quid enim michi
ẽ incelo: et a te quid uolui suꝑ ter¬
ram. s Non dimittam te: ne si
benedixeris michi. Tenui nec di-¬
mittam. Nec minus forsitan
ille teneri uult: cum ꝑhibeat di¬
cens. Seliciȩ meȩ eẽ cum filii ho¬
minum. Quodq polliceus ait.
Ecce ego uobiscum sum omnibus
diebus usq ad consuminationẽ
scłi. Quid hac copula fortius:
quȩ una duorum tam uehemen-¬

Expanded text:
sua, adeo illi adhaerere Deo bonum est. sua, adeo illi adhaerere Deo bonum est. Glutino bonum est, ait Isaias . Quid hoc tenacius glutino, quod nec aquis eluitur, nec ventis dissolvitur, nec scinditur gladiis? Denique, aquae multae non poterunt exstinguere charitatem . Tenui eum, nec dimittam. Et sanctus patriarcha: Non te, inquit, dimittam, nisi benedixeris mihi . Ita ista non vult eum dimittere, et forte magis quam patriarcha id non vult, quia nec pro benedictione quidem: siquidem ille benedictione accepta dimisit eum, haec autem non sic. Nolo, inquit, benedictionem tuam, sed te. Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram . Non dimittam te, nec si benedixeris mihi. 5. Tenui eum, nec dimittam. Nec minus forsitan ille teneri vult, cum perhibeat dicens: Deliciae meae esse cum filiis hominum : quodque pollicens ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quid hac copula fortius, quae una duorum tam vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
LN. que
diligit anima.
mea uidistis:Sᷤ
Oamor pre¬
ceps. uehem¬
ens. flagras.
impe¬
tuose. qui preter te. aliud cogita¬
re non sinis. fastidis cȩtera. con¬
tempnis omnia pre te. te conten¬
ius. Confundis ordines. dissimu¬
las usum. modum ignoras. totu
quod oportunitatis. quod ratio¬
nis. quod pudoris. quod consilii
iudicii ue. ẽẽ uidenur. triumphas
in temetipso: & redigis in ca¬
piiuitatem. En omne quod
cogitat ista. & quod loquitur
incubiculu in genitricis meȩ.
Ita ẽ. ex tuneoe deinceps non deficit
genus xp̃ianum nec fides de terra.
nec caritas de eccłia. Uenerunt flu-¬
mina. flauerunt uenti. & impr¬
gerunt in eam & non cecidit. qd̵
fundata eẽt supra firmam petrã.
Lerra autem ẽ xp̃e. Itaq nec uer-¬
bositate philosophorum. nec ca-¬
uillationibus herericorum. nec
gladiis ꝑsecutoꝵ. potuit ista aut
poterit aliquando separari a cari-¬
tate dĩ. quȩ ẽ in xp̃o ih̾u: a deo
fortiter tenet quẽ diligit anima

Expanded text:
 quem diligit anima mea vidistis? O amor praeceps, vehemens, flagrans, impetuose, qui praeter te aliud cogitare non sinis, fastidis caetera, contemnis omnia praeter te, te contentus! Confundis ordines, dissimulas usum, modum ignoras; totum quod opportunitatis, quod rationis, quod pudoris, quod consilii judiciive esse videtur, triumphas in temetipso, et redigis in captivitatem. En omne quod cogitat ista, et quod loquiturin cubiculum genitricis meae. Ita est, ex tunc et deinceps non deficit genus Christianum, nec fides de terra, nec charitas de Ecclesia. Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in eam, et non cecidit, eo quod fundata esset supra petram . Petra autem est Christus. Itaque nec verbositate philosophorum, nec cavillationibus haereticorum, nec gladiis persecutorum potuit ista, aut poterit aliquando separari a charitate Dei quae est in Christo Jesu : adeo fortiter 1545 tenet quem diligit anima
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam concordiamq. Sponsa
ẽ: studete ornatui. Oues sunt:
intendite pastui. Ethec tria. ad
illam domini trinam sciscitatio¬
nem forte non incongrue ꝑtinere
dicentur. Porro custodia quitatis
ut sit sufficiens trifaria erit ⁊ a ui
tẏrannorum. a fraude hereticorũ:
a temptarionibus demonum.
Sponse uero ornatus in bonis o¬
ꝑibus: & moribus. & ordinibus.
At pastus ouium comuniter
quidem in pascuis scripiurarũ
tanquam in hereditate domini:
sed ẽ distincrio in illis. Nam
sunt mandata. quȩ duris atq
carnalibus animis imponuntur:
ex lege. uitȩ. & disciplinȩ. Et sunt
olera dispensationum. quȩ infir¬
mis  pusillis cordȩ de respec¬
tu miscdiȩ apponuntur ⁊ & sunt
consciliorum solida forciaq. quȩ
ex intimis sapientiȩ ꝓponuntur
sanis: & qui exercitatos hnt
sensus ad discretionem boni&
mali. Paruuliis namq tanqua
agniculis. ad hortarionis lac potꝰ
datur: non ȩsea. Ad hȩc boni sol¬

Expanded text:
custodiam, concordiamque. Sponsa custodiam, concordiamque. Sponsa est: studete ornatui. Oves sunt: intendite pastui. Et haec tria ad illam Domini trinam sciscitationem forte non incongrue pertinere dicentur. Porro custodia civitatis ut sit sufficiens, trifaria erit; a vi tyrannorum, a fraude haereticorum, a tentationibus daemonum. Sponsae vero ornatus in bonis operibus, et moribus, et ordinibus. At pastus ovium communiter quidem in pascuis Scripturarum, tanquam in haereditate Domini; sed est distinctio in illis. Nam sunt mandata, quae duris atque carnalibus animis imponuntur ex lege vitae et disciplinae: et sunt olera dispensationum, quae infirmis et pusillis corde de respectu misericordiae apponuntur: et sunt consiliorum solida fortiaque, quae ex intimis sapientiae proponuntur sanis, et qui exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali. Parvulis namque, tanquam agniculis, adhortationis lac potus datur, non esca. Ad haec boni sol
Abbreviated transcription (Latin):
utiq tanta cura sapiens creditor ñ
fecisset. nisi se sentiret sponsum. ad
sibi utiq ex intimo respondente
conscientia. Audite hȩc amici spõ¬
si: si tamen amĩci. Ad parum
dixi amici. amicissimi sint oportet:
qui priuilegio tante familiarita¬
tis donantur. Non ociose totiens
reperitum ẽ. petrȩ amas me: in
commissione ouium. Et ego
quidem id significatum perinde
puto: acsi illi dixisset iħs. nisi resti¬
monim tibi perhibente conscien¬
ria quod me ames. & ualde ꝑfer¬
teq ames: hoc ẽ. plusquam tua.
plusquam tuos. plusquam ȩtiam
te. ut huius repeticionis meȩ. nu-¬
merus impleatur: nequaquam
suscipias curam hanc. nec te intro¬
mutas de ouibus meis. ꝓ quibus
sanguis uriq meus effusus est.
Terribilis sermo. Q qui possit
ꝯcut̾e. ꝓptea attendite uob̾ qͥcũq opꝰ
ministii huiꝰ soriit estis. aitẽdite ĩ qm
uob̾. ⁊ p̃tioso deposito quod uobis
creditum ẽ. Quitas ẽ: uigilate ad

Expanded text:
utique tanta cura sapiens creditor non utique tanta cura sapiens creditor non fecisset, nisi se sentiret sponsum, id sibi utique ex intimo respondente conscientia. Audite haec, amici sponsi, si tamen amici. At parum dixi, amici: amicissimi sint oportet, qui privilegio tantae familiaritatis donantur. Non otiose toties repetitum est: Petre, amas me? . in commissione ovium. Et ego quidem id significatum perinde puto, ac si illi dixisset Jesus: Nisi testimonium tibi perhibente conscientia quod me ames, et valde perfecteque ames, hoc est, plus quam tua, plus quam tuos, plus quam etiam te, ut hujus repetitionis meae numerus impleatur, nequaquam suscipias curam hanc, nec te intromittas de ovibus meis, pro quibus sanguis utique meus effusus est. Terribilis sermo, et qui possit terea attendite vobis quicunque opus ministerii hujus sortiti estis; attendite, inquam, vobis, et pretioso deposito quod vobis creditum est. Civitas est: vigilate ad
Abbreviated transcription (Latin):
nisti. d̃ Ni fallor ad solam ciuita¬
tis as custodiam. ut quantum
saris ẽ procuretur: opus ẽ uiro
forti.spiritali. fideli. Sorti ad
ꝓpulsandas iniurias: spiritali
ad deprehendendas insidias. fide¬
liqui non quȩ sua sunt querat.
Porro autem ad mores honestan¬
dos uel corrigendos. quod utiq
ad decorem ꝑtinet. sponsȩ quis
non liquido agnoscat ꝑ necessari¬
am fore. cum multa quidem di¬
ligentia disciplinȩ censuram. d̾
Ea ꝓpter omnis cui hoe opꝰ incum¬
bit oporteat ferueat gelo. illo: qͦ
accensus precipius ille emulator
sponse domini aiebat. E mulor
uos dei emulatione: despondi
enim uos uni uiro uirginem ca-
stam eribere xp̃o. Iam quomodo
in pascua d̃uinorum educet
eloquiorum greges domiinicos
pastor idiota. d̾ S et si doctus
quidem fuerit. non sit autem
rebit si recorderis. primus ille custos.
perrum loquor. cum sibi primo oues
committerentur: quam aitente simul
de amore commonitus sit. Quod

Expanded text:
nisti? Ni fallor, ad solam civitanisti? Ni fallor, ad solam civitatis custodiam, ut quantum satis est procuretur, opus est viro forti, spirituali, fideli: forti ad propulsandas injurias, spirituali ad deprebendendas insidias, fideli qui non quae sua sunt quaerat. Porro autem ad mores honestandos vel corrigendos, quod utique ad decorem pertinet sponsae, quis non liquido agnoscat pernecessariam fore cum multa quidem diligentia disciplinae censuram? Ea propter omnis, cui hoc opus incumbit, oportet ferveat zelo illo, quo accensus praecipuus ille aemulator sponsae Domini aiebat: Aemulor vos Dei aemulatione; despondi enim vos uni viro virginem 1538 castam exhibere Christo . Jam quomodo in pascua divinorum educet eloquiorom greges Dominicos pastor idiota? Sed et si doctus quidem fuerit, non sit autem rebit, si recorderis, primus ille custos 1537 Petrum loquor, cum sibi primo oves committerentur, quam attente simul de amore commonitus sit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
gerere curam. uobis apposuero
moysi mansuetudinem. pacien¬
tiam iob. miscdiam samuelis.
dauro sanctitatem. & si qua
sunt eiusmodi exempla m̃nm̃tris¬
bonorum immitis ip̃e & inpati¬
ens. atq inmisericois. & mini-¬
me sanctus. sermo ut uereor mi¬
nus sapidȩ ueniet: Quos minus
auide capieris. Uerum hoc suꝑne
pietati relinquo: ut quod minus
uobis ex nob̃ ẽ. ip̃a suppleat: &
quod perperam. ipsa corrigat.
Nunc uero bonus pastor hoc qͦq
curabit. ut secundum ȩuangeli-¬
um inueniatur habere sal in
semetipso ⁊ scieus quia sermo
sale conditus. quantum placu¬
erit ad gratiam: tantum prode-¬
rit ad salurem. Hȩc interim de
custodia quitatis. atq ornatu
sponsȩ: nec non & pastu ouium
dicta sint. Uolo tamen adhuc
eadem paulo expressius desig¬
nare propter eos qui dum auide
uimis honoribus iuhiant: minꝰ
prouide. grauibus se supponunt
oneribus. exponunt periculis:
ut sciant ad quid uenerurt: sic̃
scriptum ẽ. Amice: ad quod ue¬

Expanded text:
gerere curam, vobis apposuero gerere curam, vobis apposuero Moysi mansuetudinem, patientiam Job, misericordiam Samuelis, David sanctitatem, et si qua sunt ejusmodi exempla bonorum, immitis ipse et impatiens, atque immisericors et minime sanctus: sermo, ut vereor, minus sapide eveniet, et vos minus avide capietis. Verum hoc supernae pietati relinquo, ut quod minus vobis ex nobis est, ipsa suppleat; et quod perperam, ipsa corrigat. Nunc vero bonus pastor hoc quoque curabit, ut secundum Evangelium inveniatur habere sal in semetipso ; sciens quia sermo sale conditus quantum placuerit ad gratiam, tantum proderit ad salutem. Haec interim de custodia civitatis, atque ornatu sponsae, nec non et pastu ovium dicta sint. 10. Volo tamen adhuc eadem paulo expressius designare propter eos, qui dum avide nimis honoribus inhiant, minus provide gravibus se supponunt oneribus, exponunt periculis: ut sciant ad quid venerint, sicut scriptum est: Amice, ad fuit ve
Abbreviated transcription (Latin):
uales huic tam sancto archano.
tanq archano sanetuario ⁊ ut fi¬
lium in patrȩ. & patrem intuea¬
ris in filio. d̾ Non utiq. Ubi
ille ẽ. tu non potes uenire modo:
uenies autem postea. Age tam.
ti. Prope ẽ inquit uerbum in
ore tuo: & in corde tuo. Crede
& inuenisti: nam cred̾e inueni¬
se ẽ. Norunt fideles: habita¬
re xp̃m ꝑfidem in cordib suis.
Quid ꝓpius .d Quere ergo se¬
cura. quere deuota: bonus ẽ
dñs animȩ querenti se. Quere
uotis ⁊ sequere acribus: fide in¬
ueni. Quid non inueniat frdeᷤ. d¬
Attingit inaccessa. dep̾hen¬
dit ignota ⁊ comp̃hendit in¬
mensa ÷ app̃hendit nouissima:
ip̃am deniq ęt̃nitatem. suo
illo uastissimo sinu quodam
mͦ circumcliroit. Y identer
dixerim. ȩtͣ̃nam beatamq tͥni-¬
tatem. quam non. intelligo.
plis. & suis magis quam alienis.
Nam si alienis & non suis.
ignominia ẽ illis: & pecus ita ñ
proficit. Si enim uerbi causa.
ego qui uideor inter uos pastoris

Expanded text:
vales huic tam sancto arcano, vales huic tam sancto arcano, tamque arcano sanctuario, ut Filium in Patre, et Patrem intuearis in Filio? Non utique. Ubi est ille, tu non potes venire modo, venies autem postea. Age tamenti . Prope est, inquit, verbum in ore tuo, et in corde tuo . Crede, et invenisti. Nam credere invenisse est. Norunt fideles inhabitare Christum per fidem in cordibus suis . Quid propius est? Quaere ergo secura, quaere devota. Bonus est Dominus animae quaerenti se . Quaere votis, sequere actibus, fide inveni. Quid non inveniat fides? Attingit inaccessa, deprehendit ignota, comprehendit immensa, apprehendit novissima; ipsam denique aeternitatem suo illo vastissimo sinu quodam modo circumcludit. Fidenter dixerim, aeternam beatamque Trinitatem, quam non intelligo, plis, et suis magis quam alienis. Nam si alienis et non suis; ignominia est illis, et pecus ita non proficit. Si enim, verbi causa, ego qui videor inter vos pastoris
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando angelorum dictum
ẽ. sede ad dextris meis. d Non
modo autem de numero an¬
gelorum. set nec de suꝑiorib
quidem reliquis. beatorum or¬
dinibus. omnino quis reꝑtus
idoneus ẽ: ad capessendam
suꝑ excellentem hanc gloriam.
Ao neminem prorsus illorum
facta ẽ uox illa glorie singularis:
nemini uocis in se efficientiam
exꝑiri datum. Siue throni.
siue dominationes. siue pͥncipa¬
tus. siue potestates. profecto de-¬
siderant in eum prospicere: non
se illi comparare presumunt.
Igitur domino meo singulari.¬
ter a domino & dictum & da¬
tum ẽ. sedere ad dextris gloriȩ
ipsius. iitpote in gloria coȩ-¬
quali. ineẽntia consubstantia¬
li pro generatione consimili:
maiestate non dispari: ȩt̃nita¬
te non posteriori. Ibi ibi illum
qui queret inueniet. & uide¬
bit gloriam eius. non głam
quasi unius cȩterorum: sed
plane gloriam quasi unigeni¬
ti a patrȩ. Quid facies o spo¬
sa. uͦ Putas. potes sequi eũ¬
illue. d Aut te ingerere audes uel

Expanded text:
aliquando angelorum dictum est: Sede a dextris meis? Non modo antem de numero angelorum, sed nec de superioribus quidem reliquis beatorum ordinibus omnino quis repertus idoneus est ad capessendam superexcellentem hanc gloriam. Ad neminem prorsus illorum facta est vox illa gloriae singularis, nemini vocis in se efficientiam experiri datum. Sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, profecto desiderant in eum prospicere, non se illi comparare praesumunt. Igitur Domino meo singulariter a Domino et dictum, et datum est, sedere a dextris gloriae ipsius, utpote in gloria coaequali, in essentia consubstantiali, pro generatione consimili, majestate non dispari, aeternitate non posteriori. Ibi, ibi illum qui quaeret inveniet, et videbit gloriam ejus: non gloriam quasi unius caeterorum, sed plane gloriam quasi Unigeniti a Patre . 6. Quid facies, o sponsa? Putas, potes sequi euilluc? aut te ingerere audes vel
Abbreviated transcription (Latin):
citi pro sibi commnissis dominicis
ouibus corsuum tradunt ad ui¬
gilandum diluculo ad dominũ
qui fecit illos. & in conspectu al¬
tissimi deprecantur. Et uigilant
& deprecantur: scientes suam
insufficientiam in custodienda
quitate. & quia nisi dominus
custodierit quitatem. frustra
uigilat qui custodit eam. Porro
cum dominus ita precipiat. ii¬
gilate& orate ne intretis in tem¬
ptationem: liquet quod absq
duplici hoc exercitio fidelium.
studioq custodum. non potest
ẽẽ secura quitas: non sponsa. ñ
oues. Horum differentiam que¬
ris. ᷤ Unum sunt. Quitas. ꝓpter
collectionem: sponsa. propter di¬
lectionem: oues. propter mansu¬
erudinem. Uis scire. hoc sponsam
quod quitatem eẽ: ᷤ ⁊ idi inquit
quitatem sanctam ierusalem.
nouam descendentem de cȩlo: a
deo paratam. tanquam spon-

Expanded text:
citi pro sibi commissis Dominicis citi pro sibi commissis Dominicis ovibus, cor suum tradunt ad vigilandum diluculo ad Dominum qui fecit illos, et in conspectu Altissimi deprecantur. Et vigilant, et deprecantur, scientes suam insufficientiam in custodienda civitate, et quia nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam . 8. Porro cum Dominus ita praecipiat: Vigilate, et orate, ne intretis in tentationem ; liquet quod absque duplici hoc exercitio fidelium, studioque custodum, non potest esse secura civitas, non sponsa, non oves. Horum differentiam quaeris? Unum sunt. Civitas propter collectionem, sponsa propter dilectionem, oves propter mansuetudinem. Vis scire hoc sponsam, quod civitatem esse? Vidi, inquit, civitatem sanctam Jerusalem novam descendentem de coelo a Deo, par
Abbreviated transcription (Latin):
mente. Sed dicit aliquis. Quomͦ
credet sine predicante ⁊ cum froeᷤᷤ
exauditu sit. auditus per uerbũ
predicationis. Deus hoc ꝓuide-¬
bit. Et ecce iam presto sunt qui
nouam sponsam celesti nupu¬
ram sponso. de quibus oportet
iustruant & informent ⁊ fidẽ
doceant: formam pietatis ac
religionis tradant. Audi nã¬
q quio adiciat. Inuenerunt
me uigiles: qui custodiunt ci¬
uitatem. Qui enim uigiles
hi . Nempe illi quos saluator
in ȩuangłio beatos pronunti¬
at: si cum uenerit. inuenerit
uigilantes. Quam boni uigiles:
qui nobis dormientibus ipsi
Quam boni custodes qui uigi¬
lantes animo atq in orationib
ꝑuoctantes. hostium insidias
sagaciter explorant: anticipant
consilia malignantium. depre-¬
hendunt laqueos. eludunt ten¬
diculas÷ reriacula dissipant:
mathinamenta frustrantur.
hi sunt fratrum amatores &
ppli xp̃iani: qui multum orant
pro populo & uniuersa quitate.¬
sancta. Hi sunt qui multum solli¬

Expanded text:
mente. 7. Sed dicit aliquis: Quomodo mente. 7. Sed dicit aliquis: Quomodo credet sine praedicante, cum fides ex auditu sit, auditus per verbum praedicationis? Deus hoc providebit. Et ecce jam praesto sunt qui novam sponsam, coelesti nupturam sponso, de quibus oportet, instruant et informent, fidem doceant, formam pietatis ac religionis tradant. Audi namque quid adjiciat: Invenerunt me vigiles, qui custodiunt civitatem. Qui enim vigiles hi? Nempe illi quos Salvator in Evangelio beatos pronuntiat, si, cum venerit, invenerit vigilantes . Quam boni vigiles, qui nobis dormientibus ipsi ris! Quam boni custodes, qui vigilantes animo, atque in orationibus pernoctantes, hostium insidias sagaciter explorant, anticipant consilia malignantium, deprehendunt laqueos, eludunt tendiculas, retiacula dissipant, machinamenta frustrantur? Hi sunt fratrum amatores et populi Christiani, qui multum orant pro populo et universa sancta civitate. Hi sunt, qui multum solli
Abbreviated transcription (Latin):
quod non uidetur: si penes
ipãm seruetur dignis quod
oceultatur indignis. ut qui in
sordibus sunt. sordeseant ad huc.
&iusti iustificentur magis.
si non dormirent p̃tedio çeli.
& cęli cęlorum tabescant. &
confuntantur ab expectatione
sua ⁊ si non ip̃e pater omnipo¬
tentis diutius iam frustretur
a desid̾io eordis sur: si non de¬
mum unigenitus ultra ab in¬
troitu gloriȩ suȩ quod uel solũ
indignissimum ẽ. aliquatenus
retardetur. Quanti putas esti¬
manda sit gloria quantaciunq
mortalium. ut ab ea quȩ a patrȩ
suo ab ętno parata ẽ. bebeat eũ
uel admodicum retinere. d Adde
quod nulla ratione in longius
protrahi decet ipsius filii petici¬
onem. Quam dicam peticionẽ
queris. d Nempe illam qua
bicit. Pater clarifica filium tuũ.
Q uod tamen eum petisse sen¬
serim. non ut supplicem: sed ut
p̃scium. Libere petitur: quid̃
cum patrȩ. quĩcquib a parrȩ
acceꝑit. Ubi & hoc dicendum.¬
credo: & fide tenco. quam non capio

Expanded text:
quod non videtur; si penes quod non videtur; si penes ipsam servetur dignis, quod occultatur indignis, ut qui in sordibus sunt sordescant adhuc, et justi justificentur magis , si non dormitent prae taedio. Coeli et coeli coelorum tabescant et confundantur ab exspectatione sua, si non ipse Pater omnipotens diutius jam frustretur a desiderio cordis sui; si non demum Unigenitus ultra ab introitu gloriae suae, quod vel solum indignissimum est, aliquatenus retardetur. Quanti putas aestimanda sit gloria quantacunque mortalium, ut ab ea, quae a Patre suo ab aeterno parata est, debeat eum vel ad modicum retinere? Adde quod nulla ratione in longius protrahi decet ipsius Filii petitionem. Quam dicam petitionem quaeris? Nempe illam, qua dicit: Pater, clarifica Filium tuum. Quod tamen eum petiisse senserim, non ut supplicem, sed ut praescium. Libere petitur, quod icum Patre, quidquid a Patre acceperit. 4. Ubi et hoc dicendumcredo; et fide teneo, quam non capio
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ ꝑ omnes uicos tuos alleluia
cantabitur. In his reuera illam
recepit a patrȩ filius claritatem
eui non potit similis inueniri:
ne in cęlestibus quidem. Cuiem̃
eurrens. querit
occłis quem iam
occłs non contin¬
git: si fides. Non
enim existimat. xp̃i
aliter oportere in tͣrȩ
in glam suam.
nisi prius resuri¬
rectionis gła palam
mundo innoteseente
confutetur impietas
exultent fideles ⁊ glorientur
discipuli ⁊ populi conuertant᷑:
demuq ab uniuersis glorifi-¬
cetur ip̃e. cum ex presentia re-¬
surgentis. cunctis claruerit
u̾itas predicentis.Falleris o
sponsa. Oportet quidem hȩc fie¬
ri: s in tempore. Nune uero
interim uide ne forte id dignu
magis. & suꝑne consentaneũ
iusticie sit. si non detur scm
canibus. & margarite porcis⁊
si potius secundum scripturã
tollatur impius ne uideat glo¬
riam der⁊. si non fraudetur fi¬
bes m̾ito. quȩ tunc sane proba¬
tior eẽ dinoscitur. cum credit᷑

Expanded text:
et per omnes vicos tuos alleluia et per omnes vicos tuos alleluia cantabitur . In his revera illam recepit a Patre Filius claritatem, cui non poterit similis inveniri, ne in coelestibus quidem. Cui urrens, quaerit oculis, quem jam oculus non contingit, sed fides. Non enim existimat Christum aliter oportere intrare in gloriam suam, nisi prius resurrectionis gloria palam mundo innotescente confutetur impietas, exsultent fideles, glorientur discipuli, populi convertantur, demumque ab universis glorificetur ipse, cum ex praesentia resurgentis cunctis claruerit veritas praedicentis. Falleris, o sponsa. Oportet quidem haec fieri, sed in tempore. 3. Nunc vero interim vide, ne forte id dignum magis et supernae consentaneum justitiae sit; si non detur sanctum canibus, et margaritae porcis: si potius, secundum Scripturam, tollatur impius, ne videat gloriam Dei ; si non fraudetur fides merito, quae tunc sane probatior esse dignoscitur, cum creditur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem nomen patris procul
dubio clarificarerur. Et respon¬
sum accepit a patre: & clarifi¬
caui. & iterum clarificabo.
Quȩ quidem ip̃a responsio non
parua filii glorificatio fuit. Cȩ¬
terum habundantius ad fluenta
iordanis augustiusq elarificatꝰ
dinoscitur. & ioħis testimonio.
& columbe designatione. & uo
cȩ dicentis. Hic ẽ filius meus di¬
lectus. S & in monte coram
tribus discipulis nichilominus
magnificentissime clarificatus
ẽ cum uoce eadem denuo ad se
cęlitus delapsa. tum mira illa¬
atq eximia transfiguratione
corporis sui: tum etiam ꝓpħarũ
attestatione duorum. qui ibidẽ
apparuerunt. cum eo loquentes.
Suꝑ ẽ ergo ut iuxta promissũ
patris semel ad huc clarificetur:
eaq erit plenitudo gloriȩ. cui non
queat amplius addi. S ubi
illa dabitur benedictio. d̾ Non
enim ut ista suspicata ẽ in plate¬
is. uel uicis: nisi forte in illis
de quibus dicitur. Nateȩ tuȩ
ierłm sternentur auro mundo.

Expanded text:
per quem nomen Patris procul per quem nomen Patris procul dubio clarificaretur: et responsum accepit a Patre: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Quae quidem ipsa Patris responsio non parva Filii glorificatio fuit. Caeterum abundantius ad fluenta Jordanis, augustiusque clarificatus dignoscitur, et Joannis testimonio, et columbae designatione, et voce Patris dicentis: Hic est Filius meus dilectus . Sed et in monte coram tribus discipulis nihilominus magnificentissime clarificatus est, tum voce eadem denuo ad se caelitus delapsa, tum mira illa eximiaque transfiguratione corporis sui, tum etiam prophetarum attestatione duorum, qui ibidem apparuerunt cum eo loquentes . 5. Superest ergo ut juxta promissum Patris semel adhuc clarificetur, eaque erit plenitudo gloriae, cui non queat amplius addi. Sed ubi illa dabitur benedictio? Non enim, ut ista suspicata est, in plateis, vel vicis, 1536 nisi forte in illis, de quibus dicitur: Plateae tuae, Jerusalem, sternentur auro mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
UL cos or plateaᷤ
queram quem diligit
anima mea. Aohuc ut
paruula sapit. Puto arbi¬
trata ẽ egressum de tumu-¬
lo publicũ mox petisse. ut
quia non solum pater clarificat fi¬
lium. s & filius clarificat patrem:
nequis dieat filium minorem pa¬
tris. quasi qui a patrȩ clarificetur:
cum ipe cdarificet patrem dicente
filio. pater clarifica filium tuum:
ut filius tuus clarificet te. Sed
forte adhuc submitendum putes
filium. quod quasi in głius uide¬
atur a patrȩ reciꝑe claritatem:
quam demum patri refundat.
Audi quia non ẽ ita. Ciarifica
habui pͥusquam mundus fieret
apud te. Si ergo daritas filii
posterior non ẽ. iit pote. quȩ ab
ȩt̃no ẽ: ex ȩquo se clarificanit
pater & filius. Et si ita ẽ. ubi
patris pͥmanus: ȩqualitas ꝓfecto
ẽ: ubi coȩinitas ẽ. Et usq adeo ȩ¬
qualitas: ut una sit claritas
amborum sicut ipsi unum sunt.
Unde michi uidetur dicendo
rursum pater clarifica nomen
tuum. non sane aliud petere.
quam se clarificari. in quo &

Expanded text:
cos et plateas quaeram quem diligit anima mea . Adhuc ut parvula sapit. Puto, arbitrata est egressum de tumulo publicum mox petiisse, utquia non solum Pater clarificat Filium, sed et Filius clarificat Patrem: ne quis dicat Filium minorem Patre, quasi qui a Patre clarificetur, cum et ipse clarificet Patrem, dicente Filio: Pater, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Sed forte adhuc submittendum putes Filium, quod quasi inglorius videatur a Patre recipere claritatem, quam demum Patri refundat. Audi quia non est ita: Clarifica habui, priusquam mundus fieret, apud te . Si ergo claritas Filii posterior non est, utpote quae ab aeterno est, ex aequo se clarificant Pater et Filius. Et si ita est, ubi Patris primatus? Aequalitas profecto est, ubi coaeternitas est. Et usque adeo aequalitas, ut una sit claritas amborum, sicut ipsi unum sunt. Unde mihi videtur dicendo rursum: Pater, clarifica nomen tuum, non sane aliud petere, quam se clarificari, in quo, et
Abbreviated transcription (Latin):
nutriat doctrina uberi: quam no¬
hac parte hoconus subitur: absq
scientia pariter uitaq laudabili.
S ȩcce quod non laudamus. ẜi¬
nis indicitur ubi non erat finis.
Euocamur in mat̾iam alteram:
& cui hanc cedere indignum.
Angor undiq. & quod egrius
feram ignoro. auelli ab ista an
distendi in illa ⁊ nisi quod utro¬
libet simulutrumq molestius.
Oscruitutem: e necessitatem.
Non quod uolo hocago: s quod
illud õdi facio. Notate tamen
ubi desinimus ⁊ ut quam cito
in id redire liberum erit. inde
mox ordiamur in nomine sposi

Expanded text:
nutriat doctrina uberi, quam stnutriat doctrina uberi, quam sthac parte hoc onus subitur absque scientia pariter, vitaque laudabili. Sed ecce, quod non laudamus, finis indicitur, ubi non erat finis. Evocantur in materiam alteram, et cui hanc cedere indignum. Angor undique, et quod aegrius feram ignore, avelli ab ista, an distendi in illa: nisi quod utrolibet simul utrumque molestius. O servitutem! o necessitatem! non quod volo hoc ago, sed quod odi illud facio. Notate tamen ubi desinimus, ut quam cito in id redire liberum erit, inde mox ordiamur, in nomine sponsi.
Abbreviated transcription (Latin):
inuentam loquitur. Et quidem
illorum isti sortiti sunt ministe¬
rii locum: s non zelum. Succes¬
sores omnes cupiunt ee: imitato¬
res pauci. O ttinam tam uigiles
reꝑirentur ad curam: quam alactes
currunt ad cathedram. ⁊ligilarẽt
iitiq sollicite seruantes ab illis
inuentam: sibi creditam. Immo
uero euigilarent: persemetipsis.
nec sinerent de se dici. Amici mei
& proximi mei aduersum me ap¬
propinquauerunt. & steterunt.
Iurta omiino querimonia: nec
ad ullam iustius quam ad nram
referenda ȩtatem. Parum ẽ. nostris
uigilibus quod non seruant nos:
nisi& ꝑdant. Alto quippe demer¬
si obliuionis sõnno. ad nullum do¬
minice comminationis tonitruũ
exꝑgiscuntur: ut uel suum ip̃orũ
ꝑiculum expauescant. Inde ẽ. ut
non parcant suis. qui non parcut
sibi: ꝑimentes pariter& pereuntes.
S enim qui nam illi sunt uigiles :
a quibus se inuentam ꝑhibet
sponsa ꝰ Nempe apłi. atq apł̃ici¬
bonus: uerendum. ne uon tam

Expanded text:
inventam loquitur. Et quidem inventam loquitur. Et quidem illorum isti sortiti sunt ministerii locum, sed non zelum. Successores omnes cupiunt esse, imitatores pauci. O utinam tam vigiles reperirentur ad curam, quam alacres currunt ad cathedram! Vigilarent utique, sollicite servantes ab illis inventam, sibi creditam. Imo vero evigilarent pro semetipsis, nec sinerent de se dici: Amici mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt et steterunt . Justa omnino querimonia, nec ad ullam justius, quam ad 1539 nostram referenda aetatem. Parum est nostris vigilibus quod non servant nos, nisi et perdant. Alto quippe demersi oblivionis somno, ad nullum Dominicae comminationis tonitruum expergiscuntur, ut vel suum ipsorum periculum expavescant. Inde est ut non parcant suis, qui non parcunt sibi, perimentes pariter et pereuntes. 3. Sed enim quinam illi sunt vigiles, a quibus se inventam perhibet sponsa? Nempe apostoli, atque apbonus, verendum ne non tam
Abbreviated transcription (Latin):
s exponere. non ẽ instruere. s
prostituere: non ẽ pascere gregẽ.
s mactare & deuorare. dicente de
illis domino. qui deuorant plebẽ
meam ut cibum panis. & quia
comederunt iacõb. & locum eiꝰ
desolauerunt. Et in alio ꝓpha.
Peccata populi meiꝰ comebent.
Quasi dicat. Peccatorum p̾cia
exigunt: & peccantibus debitã
sollicitudinem non inpendunt.
Quem dabis michi de numero
prepositorum. qui non plus in¬
uigilet subditorum uacuandis
marsupiis: quam uitiis extirpan¬
dis. W̾bi. qui oruando flectat irã:
qui predicet annum placabilem
domino. A Leuiora loquimur:
grauiora grauius manet iudiciũ.
Sine causa tamen. uel his. uel
illis. immoraremur: quia non
audiunt nos. S & si luteris
forsitan mandentur ista quȩ di-¬
cimus. dedignabuntur legere.
aut si forte legerint: michi indi¬
gnabuntur. quamuis rectius
sibi hoc facerent. Piopterea re¬
linquamus istos. non inuentores
sponsȩ. s uenditores: & inquiramꝰ
potius illos. a quibus sponsa se

Expanded text:
sed exponere; non est instituere, sed prostituere; non est pascere gregem, sed mactare et devorare, dicente de illis Domino: Qui devorant plebem meam, ut cibum panis ; et: Quia comederunt Jacob, et locum ejus desolaverunt , et in alio propheta: Peccata populi mei comedent ; quasi dicat: Peccatorum pretia exigunt, et peccantibus debitam sollicitudinem non impendunt. Quem dabis mihi de numero praepositorum, qui non plus invigilet subditorum vacuandis marsupiis, quam vitiis extirpandis? ubi qui orando flectat iram; qui praedicet annum placabilem Domino? Leviora loquimur; graviora gravius manet judicium. 2. Sine causa tamen vel his, vel illis immoramur, quia non audiunt nos. Sed etsi litteris forsitan mandentur ista quae dicimus, dedignabuntur legere; aut si forte legerint, mihi indignabuntur, quamvis rectius sibi hoc facerent. Propterea relinquamus istos, non inventores sponsae, sed venditores; et inquiramus potius illios, a quibus sponsa se
Abbreviated transcription (Latin):
dum quodañ non poterat in¬
structior redderetur: Et qm̃ de
acceptis murenulis in uisuacu¬
ciori ad intelligentiam spalẽ
uisa est profecisse: placuit spõ¬
so cui semꝑ quod inse est pla¬
cet magis uideri inspiritu:
⁊ annum̃ans id quoq eius lan¬
dibus ait. Occuli tui columba

Expanded text:
dum quod ante non poterat, indum quod ante non poterat, instructior redderetur. Et quoniam de acceptis muraenulis in visu acutiori ad intelligentiam spiritualem visa est profecisse; placuit sponso, cui semper, quod in se est, placet magis videri in spiritu; et annumerans id quoque ejus laudibus, ait: Oculi tui columba