comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ms̃. & dimittã ei usque septies .
Motus petrus ex uerbis dñi quibus
superius dixerat. si peccauerit inte
fratertuus corripe illum interte
& ipsum solum. Percunetatur quo¬
ties debeat frĩ inse peccanti dimitte¬
re. & cum interrogatione dixit.
usque septies. Num quid usq septies
de beo ei dimittere. quod in me pec¬
cauit. Dicit illi iħs Nondicotibi
usque sep̃tias. sedusque septuagies
septies: hoc est quadrin gentis non a¬
ginta uicib scđm beatũ hieronimũ
ut uidelic& tot uicib indie dimitta¬
mus fratri innos peccanti. quot in nos
peccare non potest. Sed melius ȩst
ut simpliciter accipiamus quod dicit
septuagies septies. id est septuaginta
septem uicib. quam quadringentis
nonaginta. Omis enim numerus quan¬
do pernumerum transit. aduerbia¬
liter tunc crescit summa illius. Uerbi
gratia . Septuagies sep tuaginta tran¬
sit nomen peraduerbium. & fiunt
quadringenti non aginta : Et quan¬

Expanded text:
meus, et dimittam ei? usque septies? » meus, et dimittam ei? usque septies? » Motus Petrus ex verbis Domini, quibus superius dixerat: « Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum, » percontatur quoties debeat fratri in se peccanti dimittere, et cum interrogatione dixit « usque septies? » nunquid usque septies debeo ei dimittere qui in me peccavit? « Dicit illi Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies. » Hoc est quadringentis nonaginta vicibus, secundum beatum Hieronymum, ut videlicet tot vicibus in die dimittamus fratri in nos peccanti, quot in nos peccare non potest. Sed melius est, ut simpliciter accipiamus quod dicit: « septuagies septies, » id est septuaginta septem vicibus, quam quadringentis nonaginta. Omnis enim numerus quando per numerum transit adverbialiter, tunc crescit summa illius: verbi gratia, septies septuagies septuaginta, transit nomen per adverbium, et fiunt quadringenti nonaginta. Et quan
Abbreviated transcription (Latin):
super terram de omĩre. quã cumq:
petierint fiet illis a patre meo quim
÷ caelis est . Om̃is sermo dni ad concor¬
diam nos ꝓuocat. siduo inquit exuo¬
bis consenserint suꝑ terrã de om̃i re:
tis exemplis ad probare possumus.
Loquentib: enim apłis deresurrectio¬
ne sua ad fuit. Duobus uero discipu¬
lis ambulantib inemaus tertius
illis se iunxit. & notitiã suã eis
infractione panis reuelauit: Nobis
& iam cotidie ad est. cum innomi¬
meo. Nomen & enim illius. est iħs
Iħs uero: interpretat᷑ saluator.
Tunc & enim in nomine ihũ congre¬
gamur. quotiens aut denr̃a salute.
aut &iam de fr̃m salute tractatur
inunum conuenimus Alle goriee
ubi sunt duo ueltres congregati
in nomine meo. ibi sum in medio
eorum: hoc est sicorpus & anima
& sps inunum consenserint. ut neq
petierimus impetrabimus Bona
& enim petitio.ẽ.: inqua sp̃s nondis¬
sentit a carne. neccaro resistit sp̃ui
Tunc accedens p&rus adeum. dixit.
Dñẽ. quotiens peccabit in me frit̃

Expanded text:
uper terram, de omni re quamcunque petierent, fiet illis a Patre meo, qui in coelis est. » Omnis sermo Domini ad concordiam nos provocat, « si duo inquit ex vobis consenserint super terram de omni re. tis exemplis approbare possumus. Loquentibus enim apostolis de resurrectione sua, adfuit. Duobus vero discipulis ambulantibus in Emmaus, tertius illis se junxit, et notitiam suam eis in fractione panis revelavit . Nobis etiam quotidie adest in nomi. Nomen etenim illius est Jesus. Jesus vero interpretatur salvator. Tunc etenim in nomine Jesu congregamur, quoties aut de nostra salute, aut de fratrum salute tractaturi in unum convenimus. Allegorice, « ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum, » hoc est, si corpus et anima, et spiritus in unum consenserint, ut nequepetierimus, impetrabimus. Bona etenim petitio est, in qua spiritus non dissentit a carne, nec caro resistit spiritui. « Tunc accedens Petrus ad eum, dixit: Domine, quoties peccabit in me frater
Abbreviated transcription (Latin):
plinȩ ignarum fuisse. cumid quod
intrat mos nonstatim insecessũ emit¬
tatur. sedliquor illius cybi ꝑuenas
qui grece pori dicuntur. in secessum
emittitur. Seddum illum reprehen¬
dunt. suam imperitiã ostendunt
Lic& primum enim ille subtilissi mus
liquor ꝑuenas diffundatur. mox ut to¬
tum corpus pera grauerit. in seces sum
uadit. Quae aut̃ ꝓcedunt deore de
corde exeunt. & ea coinquinaNt
hominem. Ipse exponit. quȩ sint ca
quat coinquinant hominem dicendo.
decorde enim exeunt cogitationes male
Ex hoc loco datur intellegi. quia prin¬
cipale animȩ non est scđm platonẽ
incͣrebro  sed potius in corde. quia
& corde procedunt cogitationes male
In hoc loco datur & iam intellegi.
quoddiabolus non est auctor malitia¬
rum. sed potius incentor. Incentor
xenim potest. eẽ: sed non auctor
Non enim potest interiora cordis nr̃i
rimari sed &gestib corporis intellt¬
git quod cogitemus. Uerbi gratia

Expanded text:
plinae ignarum fuisse, cum id quod plinae ignarum fuisse, cum id quod intrat in os non statim in secessum emittatur, sed liquor illius cibi per venqui Graece pori dicuntur, in secessum emittitur. Sed dum illum reprehendunt, suam imperitiam ostendunt. Licet primum enim ille subtilissimus liquor per venas diffundatur, mox ut totum corpus peragraverit, in secessum vadit. « Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. » Ipse exponit quae sunt ea quae coinquinant hominem, dicendo: « De corde enim exeunt cogitationes malae. » Ex hoc loco datur intelligi quia principale animae, non est secundum Platonem in cerebro, sed potius in corde: « Quia ex corde procedunt cogitationes malae. » In hoc loco datur etiam intelligi quod diabolus non est auctor malitiarum, sed potius incentor. Incentor etenim potest esse, sed non auctor. Non enim potest interiora cordis nostri rimari, sed ex gestibus corporis intelligere quid cogitemus. Verbi gratia:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ideo dixit. caecus aut̃ sicaeto duca¬
tum prebeat: ambo infoueã cadunt
Cȩci erant scribe & pharisȩi. & non
solum erant caeci. sed &iam duces cȩ¬
corum. quia nonsolum se ipsos mitte¬
bant inperditionem. sed etiam & alios
postse trahebant. Manifestum est quia
erint infoueam aeternȩ dampnãtio¬
nis corruent. Respondens autem
parus. dixitei. Edissere nobis para¬
bolam istam. At ille dixit. Adhuc & uos
sine intellectu estis. Quod ad No
plane & aperte fuerat dictum. p&rus
parabolicȩ dictum eẽ. putauit
Vnde reprehenditur ad nõ dicente.
adhuc & uossine intellectu estis.
Ex qua rẽ datur intellegi uitiosum ẽẽ.
illum auditorem. qui aut obscure dicta
uult manifeste intellegere. aut manifeste
dicta uult adobscuritatẽ conuertere
Non intelligitis quia om̃e quod inos
intrat inuentrem uadit. & in secessum
emittitur: Culpant in hoc loco qui¬
dam. dicentes dnm phylosophicȩ disci¬

Expanded text:
esse, ideo dixit: « Caecus autem si caeco ducaesse, ideo dixit: « Caecus autem si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. » Caeci erant scribae et Pharisaei, et non solum erant caeci, sed etiam duces caecorum. Quia non solum seipsos mittebant in perditionem, sed etiam et alios post se trahebant. Manifestum est quia, erint in foveam aeternae damnationis corruent. « Respondens autem Petrus, dixit ei: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? » Quod a Domino plane et aperte fuerat dictum, Petrus parabolice dictum esse putavit. Unde reprehenditur a Domino dicente: « Adhuc et vos sine intellectu estis? » Ex qua re datur intelligi vitiosum esse illum auditorem qui aut obscure dicta vult manifeste intelligere, aut manifeste dicta vult ad obscuritatem convertere. « Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittitur? » Culpant in hoc loco quidam, dicentes Dominum physicae disci
Abbreviated transcription (Latin):
sius dicatur scrupulus. latine ꝑmotio
mentis dicitur. Omis plantatio quam
non plantauit pater ms̃ caclestis. cradi¬
cabitur. Si om̃is plantatio quã non
plantauit pat̃ cę̧lestis eradicabitur.
ergo numquid illa plantatio quã plan¬
tauit paulus apłs eradicabitur. qui
dicebat. Ego plantaui. apollo riga¬
uit s sed hanc questionẽ soluit id qđ
subsequitur: si om̃is plantatio quam
non plantauit pater ms eradicabit᷑:
Ergo quamipse plantauit non eradi¬
cabitur: Adhoc dicendum est: quia
om̃is plantatio quam plantauit pat̃
caelestis anemine potest eradicari.
nisi ipsa assensum eradicandi p̃buerit
hinc est quod hieremias dicit E go
plantaui te uineam electam. quomo¬
do conuersaes inamaritudine uitis
aliene: : Sinite illos. id est permitte
illosindampnatione. ẽẽ. Cacci sunt
duces caecorum. subauditur populoꝵ
Caecus aut̃. sicaeco ducatũ prebeat
Sciens dñs animos illorũ incorrigibiles

Expanded text:
sius scrupulus, Latine permotio sius scrupulus, Latine permotio mentis dicitur. « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. » Si omnis plantatio quam non plantavit Pater coelestis, eradicabitur, ergo nunquid illa plantatio quam plantavit Paulus apostolus, eradicabitur, qui dicebat : « Ego plantavi, Apollo rigavit? » Sed haSi autem omnis plantatio quam non plantavit Pater eradicabitur, ergo quam ipse plantavit, non eradicabitur? Ad hoc dicendum est, quia omnis plantatio quam plantavit Pater coelestis, a nemim potest eradicari, nisi ipse assensum eradicandi praebuerit. Hinc est quod Jeremias dicit: « Ego plantavi te vineam electam, quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae ? » « Sinite illos, » id est, permittite illos in damnatione esse. Caeci sunt, et duces caecorum, » subaudiatur populorum. « Caecus autem si caeco ducatum praebeatSciens Dominus animos illorum incorrigibiles
Abbreviated transcription (Latin):
alibi quod accedentes illi quitributa
requirebant apopło ad petrũ dixert̃
Magister ur̃ non soluit di dragma:
Etcum intrass& indomum. preuenit
eum iħs dicens: Quid tibi uidetur:
Reges gentium aquib accipiunt
tributa: a filiis suis an ab alienis:
Et ille dixit. Abalienis. Etdixit
Ergo liberisunt filii. Ut autem non
scandalizemus eos. uade ad mare¬
& mitte amum. & eum piscem qui
primus ascenderit colle. & aperto ore
eius inuenies staterem. illum sumens
da eis ꝓme & te Illic uitauit scanda¬
lum. hic aut̃ ubi sine causa scribȩ &
pharisȩi scandalizabantur contra
dnm : ꝓnihilo duxit scandalum eoꝵ
Etquare datur intellegi. quia ibi
deb& scandalum caueri. ubi potes
nside offensio incurri. ubi uero ueri¬
& periculum fidei sustin&. melius. ẽ.
sscandalum incurratur. quã utueri¬
tis relinquatur. Scandalũ enĩ grece.
latine offensio dicitur. uel ruina pe¬
dis siue in pactio pedum. uelut ex pres¬

Expanded text:
alibi quod accedentes illi, qui tributa alibi quod accedentes illi, qui tributa requirebant a populo, ad Petrum dixerunt: « Magister vester non solvit didragma. Et cum intrasset in domum, praevenit eum Jesus, dicens: Quid tibi videtur? Reges gentium, a quibus accipiunt tributa? A filiis suis, an ab alienis? Et ille dixit: Ab alienis. Et dixErgo liberi sunt filii. Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, mitte hamum et eum piscem, qui prius ascenderit, tolle, et aperto ore eius invenies staterem: illum sumens, da pro me et te. » Illic vitavit scandalum, hic autem ubi sine causa scribae et Pharisaei scandalizabantur contra Dominum, pro nihilo duxit scandalum eorum. Ex qua re datur intelligi, quia ibi debet scandalum caveri, ubi potest in fide offensio incurri: ubi vero veritas periculum fidei sustinet, melius est ut scandalum incurratur, quam ut veritas relinquatur; σκάνδαλον enim Graece, Latine offensio dicitur vel ruina pedis, sive impactio pedum, vel ut expres
Abbreviated transcription (Latin):
da &bonaest Cum aut̃ idolis fuerat
consecrata propter inuocationem
demonum & idolorũ. sordida & ir¬
munda efficitur. & ideo precipitur
nobis nondetalib comedere
Om̃is enim religio & scĩtas uidaeorum
maxime in differentia cyborũ mund&
& inmundorum consistebat. sed ompaq
ds̃ quod inueteri testamento discrete
posuit. hoc in nouo testamento in discra
uti iussit. Precipiebat enim om̃ps qͥs
manus abluere. non aqua corporali.
sed munditia bonarum. operum. ut
digni simus inquorum manib: sermo
dĩ fier&. Sic sepe inueteri testamento
legimus. F actum est uerbum dñi in
manu hicremid. & esaiae & ceteroꝵ
Inmanu & enim eorum factus est ser¬
mo dñi. quia talia erant opera eorũ
ut digni essent ad quos sermo dĩ fierq
quod scanda lum in quibusdã locis cauen¬
dum est hominib:. in quibusdã uero ꝓ
nihilo contemptui habendũ: hoc & iã
dñs suo exemplo doc&. Legimus enim

Expanded text:
da et bona est: cum autem idolis fuerit da et bona est: cum autem idolis fuerit consecrata, propter invocationem daemonum et idolorum, sordida et immunda efficitur, et ideo praecipitur nobis non de talibus comedere. Omnis enim religio et sanctitas Judaeorum, maxime in differentia ciborum mundorum et immundorum consistebat: sed omnipotens Deus quod in Veteri Testamento discrete posuit, hoc in Novo Testamento indiscrete uti jussit. Praecipiebat enim omnipotens Deus manus abluere, non aqua corporali, sed munditia bonorum operum, ut digni simus, in quorum manibus sermo Dei fieret. Sic saepe in Veteri Testamento legimus: Factum est verbum Domini in manu Jeremiae et Isaiae, et caeterorum. In manu etenim eorum factus est sermo Domini, quia talia erant opera eorum, ut digni essent ad quos sermo Dei fieretquod scandalum in quibusdam locis cavendum est hominibus, in quibusdam vero pro nihilo contemptui habendum. Hoc etiam Dominus suo exemplo docet. Legimus enim
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ eorum longe est ame Non bonũ
dixit demalitia urã. sed bene conuenit
uobis hoc quod ille dixit. populus hic
labiis me honorat. Populus iuda eorũ
labiis dm̃ patrem honorabat. quia in
illum se credere iactabat. C oraũt
eorum longe erat abeo. quia insermo¬
ne cupiebant eum capere & tradere
potestati romanȩ. Sine causa autem
colunt me. docentes doctrinas & man¬
data hominum. Frustra inquit me
colunt. doctrinas suas preponentes
preceptis dĩ: Et conuocatis ad setur¬
bis. dixit eis : Audite . & intelligite.
Non uult ds̃ auditores suos tantũ audi¬
re. sed post auditum iã intellegere
Non quod intrat in os. coinquinat
hominem. Siergo quod intrat inos non
co inquinat hominem. merito queri¬
tur curpaulus apłs prohib& nos non
uesci idolothitis. uel curdicat non po¬
testis calicem dñi bibere & calicem
dȩ moniorum: Ad hoc dicendum est.
quod illeͣ quidem creatura per se mun¬

Expanded text:
autem eorum longe est a me . » Non bonum autem eorum longe est a me . » Non bonum dixit de malitia vestra, sed bene convenit vobis hoc quod ille dixit: « Populus hic labiis me honorat. » Populus Judaeorum labiis Deum Patrem honorabat, quia in illum se credere jactabat, cor autem eorum longe erat ab eo, quia in sermone cupiebant eum capere, et tradere potestati Romanae. « Sine causa autem colunt me, docentes doctrinas et mandata hominum. » Frustra, inquit, me colunt, doctrinas suas praeponentes praeceptis Dei. « Et convocatis ad se turbis, dixit eis: Audite et intelligite. » Non vult Deus auditores suos tantum audire, sed post auditum etiam intelligere. « Non quod in os intrat, coinquinat hominem. » Si ergo quod intrat in os non coinquinat hominem, merito quaeritur cur Paulus apostolus prohibet nos non vesci de idolothytis, vel cur dicat: « Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . » Ad hoc dicendum est, quod illa quidem creatura per se mun
Abbreviated transcription (Latin):
sed potius patrem uel matrẽ. templũ
& synagogam debere intellegi. & non
precipiss& omp̃s ds̃ honorare pͥoten¬
tes carnales. sed potius quicquid ha¬
berent. templo & synagoge distribue¬
rent. Quod audientes simplices.
errore seducti quicquid habere
poterant. in templo offerebant. Cũ
uero contigiss& ut pater uel mater
quȩ rerent ab eis aliquid supplemen¬
tum dicebant. Munus quod cumque
est exme tibi proderit: Id est num¬
quid illud munus quod semel dõ obtu¬
sintuos usus ependere  tibi ꝓderit:
hoc audientes illi. malebant p̃inopia¬
÷ uitam amittere. quam de consetratis
aliquid tangere. Potest & aliter intel¬
legi hoc quod dicitur. munus qđ cumq
est ex me tibi proderit: Acsi dicer&s
Munus quod dõ offero & substantia
mea. sicut proderit mihi. ita & tibi:
Ethaec dicendo. non honorifi cauit
patrem uel matrem. hy pochritȩ. bene
ꝓph&auit deuobis esaias dicens
Populus hic labiis me honorat. cor

Expanded text:
sed potius patrem vel matrem, templum sed potius patrem vel matrem, templum et Synagogam debere intelligi, ut non praecepisset omnipotens Deus honorare parentes carnales, sed potius quidquid haberent templo et Synagogae distribuerent. Quod audientes simplices, errore seducti, quidquid habere poterant, in templo offerebant. Cum vero contigisset ut pater vel mater quaererent ab eis aliquod supplementum, dicebant: « Munus quodcunque est ex me, tibi proderit, » id est nunquid illud munus quod semel Deo obtuin tuos usus expendero, tibi proderit? Hoc audientes illi, malebant prae inopia vitam amittere, quam de consecratis aliquid tangere. Potest et aliter intelligi hoc quod dicitur: « munus quodcunque est ex me, tibi proderit. » Ac si diceret: Munus quod Deo offero ex substantia mea, sicut proderit mihi, ita et tibi. Et haec dicendo, non honoravit patrem vel matrem. « Hypocritae, bene prophetavit de vobis Isaias, dicens: Populus hic labiis me honorat, cor
Abbreviated transcription (Latin):
moriatur. Honor & enim inscrip¬
turis. dupliciter accipitur. & pro
reuerentia uidelic& honoris. & pro
datione muneris unde & paulus
apłs dixit. Presbiteri duplici honore
habeantur. Et honorari uiduas. quȩ
uere uiduȩ sunt. In hoc loco non tan¬
tum honor prosalutatione & reue¬
rentia accipitur. quantum etiã
Econtrario quoddixit. qui male¬
dixcrit patri uel matri. maledictio
non tantum prouerbo aspero. sed & iã
prosub tractione beneficii ponitur.
Prȩuidens omp̃s ds̃ in becillitates ae
tateͣm senectutis parentũ precepit
filuis eorum. ut postquã ad senec tutẽ
parentes illorum peruenirent. ho¬
norem eis inpenderent: non solum
mobsequio. sed & iam indatione mune¬
ris. Uidentes hoc scribȩ & pharisȩ i
quod ea quȩ dabantur parentibus
alucris eorum deperirent. cõposuęr̃
hanc strofam utdicerent falso. intel¬
legi hoc prȩceptum auidaeis quod dr̃
honora patrem tuum & matrem.

Expanded text:
moriatur . » Honor etenim in Scripmoriatur . » Honor etenim in Scripturis dupliciter accipitur, et pro reverentia videlicet honoris, et pro datione muneris. Unde et Paulus apostolus dixit: « Presbyteri duplici honore habeantur . » Et: « Honora viduas, quae vere viduae sunt. » In quo loco non tantum honor pro salutatione et reverentia accipitur, quantum etiam E contrario quod dixit: « qui maledixerit patri vel matri, » maledictio non tantum pro verbo aspero, sed etiam pro subtractione beneficii ponitur. Praevidens omnipotens Deus imbecillitates et aetates senectutis parentum, praecepit filiis eorum ut postquam ad senectutem parentes illorum pervenirent, ut honorem eis impenderent, non solum in obsequio, sed etiam in datione muneris. Videntes hoc scribae et Pharisaei, quod ea quae dabantur parentibus a lucris eorum deperirent, composuerunt hanc stropham, ut dicerent falso intelligi hoc praeceptum a Judaeis, quod dicitur: « Honora patrem tuum et matrem, »
Abbreviated transcription (Latin):
IRA DE MENTIA
scribarum & pharisȩorũ
arguentium dñm. cur
traditiones hominum non
sequatur. cum ipse sit dĩ filius dicen
ttͦs. non enim lauanmanus suas. cũ
panem manducant. hoc processerat
extraditione scribarũ &phariscoꝵ.
xerat consuetudo apud illos. ut si
contigiss& eis utuel cumgentili lo¬
querentur. aut aliquid morticinũ
tangerent: aut inmundum aliquid
uiderent. aut totũ corpus. aut & lã
partem corporis abluerent. Ipse
aut̃ respondens. ait illis. Quare
& uos transgredimini mandatum dĩ
ꝓpter traditionẽ uram. Falsam ca¬
lumpniam ueraci responsione dñs
confutat dicendo. quare & uos trans¬
gredimini mandatum dĩ propter
traditionem urãm. Acsi dicer&
Cur apłos meos arguitis quod pre¬
cepta hominum trans grediuntur.
ut possint precepta dĩ adimplere.
cumuos propter traditiones hominũ
trans gredimini prȩcepta omĩpoten
tisdĩ. Nam ds̃ dixit. honora pa¬
trem tuum. & matrẽ tuã: Et qui
maledixerit patri uelmatri. morte

Expanded text:
ira dementia scribarum et Pharisaeorum arguentium Dominum, cur traditiones hominum non sequatur, cum ipse sit Dei Filius, dicen Non enim lavant manus suas cum panem manducant. » Hoc processerat ex traditione scribarum et Pharisaeorum. Nam erat consuetudo apud illos, ut si contigisset eis, ut vel cum gentili loquerentur, aut aliquid morticinum tangerent aut immundum aliquid viderent, aut totum corpus, aut etiam partem corporis abluerent. « Ipse autem respondens ait illis: Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? » Falsam calumniam veraci responsione Dominus confutat, dicendo: « Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? » Ac si diceret: Cur apostolos meos arguitis. quod praecepta hominum transgrediuntur, ut possint praecepta Dei adimplere, cum vos propter traditiones hominum transgredimini praecepta omnipoi? « Nam Deus dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam, et qui maledixerit patri vel matri, morte
Abbreviated transcription (Latin):
Et factum est inquit cum leuar&
manus moyses praeualebat israhel.
ubi aut̃ submiserat manus. inualt¬
scebat a malech Bellum xp̃i anis¬
indictum hoc exemplo monstrat᷑.¬
& belli effectus orationis instantia
aperitur. Orat enim moyses &
uincit. cessat & uincitur. Didicit
xp̃ĩ anus quid gerat. inuenit quid
fugiat. Didicit inquam. unde
aut uincatur aut uincat. Quã uis

Expanded text:
et factum est, inquit, cum leuabat manus Moyses, praeualebat Israel: ubi autem submiserat manus, inualescebat Amalech. et indictum hoc exemplo monstratur, et belli effectus orationis instantia aperitur. Orat enim Moyses et vincit, cessat et vincitur. Didicit Christianus, quid egerat, invenit quid fugiat; didicit, inquam, unde aut vincatur, aut vincat. Moys
Abbreviated transcription (Latin):
temptandi occasionem. Ad duxer̃
ergo eam addm̃. percunctantes qͥd
de ea fieri iuber&. Dicebant enim
ad inuicem. Sidixerit lapidanda est
haec mulier iuxta decretum moysi.
quã predicabat deridebimus. sic que
eum odiosum turbis aquib diligit᷑
faciemus. Siuero lapidari eã ꝓhibu¬
erit. quasi legis aduersarium & fauto¬
rem scelerum publice conprehendemꝰ.
& mortis supplicio condempnabimꝰ
Sedquid peruersitas humana ualer&
contra potestatẽ diuinam. Scriptũ

Expanded text:
tentandi occasionem. Adduxerunt tentandi occasionem. Adduxerunt ergo eam ad Dominum percontantes quid de ea fieri juberet. Dicebant enim ad invicem: Si dixerit, Lapidanda est haec mulier juxta decretum Moysi, quam praedicabat, deridebimus, sicque eum odiosum turbis a quibus diligitur faciemus. Si vero lapidari eam prohibuerit, quasi legis adversarium et fautorem scelerum publice comprehendemus, et mortis supplicio condemnabimus. Sed quid perversitas valet humana contra potesta
Abbreviated transcription (Latin):
per assumptam carnem ꝓximum factũ
esse meminerant. Multi aut̃ diximus.
quia plurimi superba mente salutem
quam attulerat contempserunt: Vnde
mansueti & laetentur: Mansuetis erģo
& simplicib sermonem dnĩ mirantib
& intentissime audientib. quid contẽp¬
tores fecerint. audiamus. Adducunt
aut scribȩ & pharisei mulierẽ in adul¬
terio deprehensam. & statuerunt cã
inmedio. & dixeruntei: Magister.
haec mulier modo depre hensa est in
adulterio. In lege aũt moyses p̃cepit
nobis huius modi lapidare T uergo
quiddicis : o captiosa ueneratio.
o simulatum uenenate mentis obse¬
quium. o labia dolosa incorde &
corde loquentia. Interrogant᷑ ut
quod rectum est discant. sed ut ueri¬
tati la queos nectant. Sciebant cnĩ.
idcirco uelmaxime dñm aturbis
amari. quia miscđiam predicabat.
& peccatores benignissimẽ suscipiebat
Ideoq cuminuenissent mulierem
madulterio. &x ultabant inuenisse se

Expanded text:
per assumptam carnem proximum factum per assumptam carnem proximum factum esse meminerant. Multi autem diximus, quia plurimi superba mente salutem quam attulerat contempserunt. Unde mansueti, et laetentur . Mansuetis igitur et simplicibus sermonem Domini mirantibus et intentissime audientibus, quid contemptores fecerint audiamus. Adducunt autem scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam in medio, et dixerunt ei: Magister, Haec mulier modo deprehensa est in adulterio. In lege autem Moyses praecepit nobis hujusmodi lapidare, tu ergo quid dicis? O captiosa veneratio! o simulatum venenatae mentis obsequium! o labia dolosa in corde, et dolum ex corde loquentia! Interrogant non ut quod rectum est discant, sed ut veritati laqueos nectant. Sciebant enim idcirco vel maxime Dominum a turbis amari quia misericordiam praedicabat, et peccatores benignissime suscipiebat: ideoque cum invenissent mulierem in adulterio, exsultabant invenisse se
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista: Suauis inquit dñs uniuersis
& miserationes eius super omĩa opera eĩ
Olci quoque per unctio. fessis acdolentib
membris solet afferre leuameN
Etpsalmista. Miserationes di
gratiosa laude cõmemorans. qui pro¬
piciatur inquit om̃ib iniquitatib
tuis. qui sanat om̃s infirmitates tuas.
Pergebat ergo dñs in montẽ oliueti.
ibique manebat: ut arcẽ miscricordiȩ¬
in se constare. immo se ostender&. ẽẽ.
mea: Tempus uero diluculi quo pre¬
legalium umbra figurarũ. lux euuan¬
gelicȩ ueritatis mundo reuelanda erat.
Et om̃is inquit populus uenit ad eum.
& sedens docebat eos. Sessio dñi humili¬
tatem in carnationis eius insinuat. per
quam mundo subuenire dignatus est
Dñõ ergo intemplo sedente om̃is popu¬
lus adcumuenit. quia post quã persu¬
sceptã humanitatẽ. uisibilem se homi¬
nib prebuit. coeperunt multi predi¬
cationem eius audire. & incum crede¬
re. & tanto libentius quanto eum sibi

Expanded text:
Psalmista: Suavis Dominus universis, Psalmista: Suavis Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera ejus . Oleique perunctio fessis dolentibus membris solet afferre levamen. Et Psalmista miserationes Domini gratiosa laude commemorans: Qui propitiatur, inquit, omnibus inquitatibus tuis, qui sanat omnes infirmitates tuas . Pergebat ergo Dominus in montem Oliveti, ibique manebat, ut arcem in se misericordiae constare, imo se ostenderet esse imea . Tempus vero diluculi, quo praelegalium umbra figurarum, lux evangelicae veritatis mundo revelanda erat. Et omnis, inquit, populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Sessio Domini humilitatem incarnationis ejus insinuat, per quam mundo subvenire dignatus est. Domino ergo in templo sedente, omnis populus venit ad eum, quia postquam per susceptam humanitatem, visibilem se hominibus praebuit, coeperunt multi praedicationem ejus audire, et in eum credere: et tanto libentius, quanto eum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
simus conditor & benignissimus amator
maxime circa suam passionem famili¬
arem effecerat consuetudinẽ. ut dieb
quidem intemplo quod erat hicrosolẏ¬
racula ostender&: quibus se dĩ filium¬
ẽẽ. declarar&. Sero aut̃ reuerteret᷑
inbethaniam. & apud amicũ suum
lararum sororesque eius martham &
mariam noctib hospitaretur. sicque
itrum diluculo adsimile predicatio¬
nis opus. ieroso lymam reuertere tur
Scdm hunc igitur sibi consuetũ morẽ.
cumtota die indie festo scenophegiȩ.
idest tabernaculorũ intemplo predi¬
cass& uesperascente iam die sicut asserit
sc̃s euuangłista. perrexit inmontem oli¬
ueti & inde rursus diluculo uenit
intemplum: Mysticȩ mons oliueti subli¬
mitatem dominicȩ pietatis ac miscđiae
designat. Quod & ipso satis uocabulo¬
clar&. quia monsoliueti amisericor¬
dia nomen trahit. Oleos namque grecȩ.
latine miscđia dicitur. Natura quoque
olei. mysterio aptissime conuenit. Suꝑ¬
gram premonstrat miscđiae dĩ. Dequa

Expanded text:
inus, conditor et benignissimus amator maxime circa suam passionem effecerat consuetudinem, ut in diebus quidem in templo quod Hierosolyet, quibus se Dei esse Filium declararet: sero autem reverteretur in Bethaniam: et apud amicum suum Lazarum, sororesque ejus Mariam et Martham, noctibus hospitaretur: sicque interdum diluculo ad simile praedicationis opus Hierosolymam reverteretur. Secundum hunc igitur sibi consuetum morem, cum tota die in die festo Scenopegiae, id est, Tabernaculorum, in templo praedicasset: vesperante jam die, sicut asserit sanctus evangelista, perrexit in montem Oliveti, et inde rursum diluculo venit in templum. Mystice, mons Oliveti sublimitatem dominicae pietatis ac misericordiae designat, quod in ipso satis claret vocabulo, quia mons Oliveti a misericordia nomen trahit, ἔλεος namque Graece, Latine misericordia dicitur. Natura quoque olei mysterio aptissime convenit, iam praemonstrat misericordiae. De qua
Abbreviated transcription (Latin):
iħs: Amen amen dico uobis. non
moyses dedit uobis panem decaelo.
sed pater m̃s dat uobis panẽ decȩlo.
uerum: Panis enim dei est quidescen¬
dit decaelo. & dat uitam mundo.¬

Expanded text:
is: amen dico uobis, non moyses dedit uobis panem de caelo, sed pater meus dat nobis panem de caelo illum uerum. panis enim dei est qui descendit de caelo et uitam d
Abbreviated transcription (Latin):
Et poterat dicere aliquis qui ita cor¬
ripitur & non emendatur sime
despicis. & ego te despiciam. sime
condempnas. & meo & iam ore con¬
÷̃ dempnaberis. Confirmat iudiciũ
eccła sua sententia dicendo. quae¬
cumq: alligaueritis super terram
erunt ligata & incaelo. Ita dico uo

Expanded text:
» Et poterat dicere aliquis, qui ita cor» Et poterat dicere aliquis, qui ita corripitur, et non emendatur: Si me despicis, et ego te despiciam; si me condemnas, et meo etiam ore condemnaberis, confirmat judicium Ecclesiae sua sententia, dicendo: Quaecunque alligaveritis super terram, erunt ligata et in
Abbreviated transcription (Latin):
hibe tecum adhuc unum uelduos.
ut inore duorum testium uel trium
precipit. eẽ. adhibendos. uelcausa
testimonii. ut inore duorum testiũ
uel trium st& om̃e uerbum. uel etiã
qui abuno correptus non erubuit.
saltm aduob correptus erubescat
S iaut illos non audierit dic ecclesiȩ:
idest congregationi fidelium. ut qui
ab uno uel duob correptus non emen¬
dauit. saltam agenerali conuentu
fidelium in ruborem uertatur Si
grece dicitur latine gens. Inde &¬
hnicos id est gentiles: Etgentilis dr̃.
qui in eodem ritu ꝑmanet usque ad
mor tem. inquo nascitur e t publicani
generaliter dicuntur. quiperfas
autnefas diuitias sibi acumulant.
Cum aut̃ dicit. sit tibi sicut & hnicꝰ
& publicanus. manifeste ostendit.
quod peioressunt qui sub nomine
fidelium opera infidelium latenter
exercent. quã quimanifeste infide¬
lessunt: Amen dico uobis. quactũq
alligaueritis super terrã. erunt li¬
gata & incaelo. Dixerat dñs superi

Expanded text:
hibe tecum adhuc unum uel duos testes, ut in ore duorum testium uel trium praecepit esse adhibendos, vel causa testimonii, ut in ore duorum testium vel trium stet omne verbum, vel etiam, quia ab uno correptus non erubuit, saltem a duobus correptus erubescat. « Si autem illos non audierit, dic Ecclesiae, » id est congregationi fidelium, ut qui ab uno vel duobus correptus se non emendavit, saltem a generali conventu fidelium in ruborem vertatur. « Graece, dicitur Latine gens: inde ethnicos, id est gentilis. Et gentilis dicitur, qui in eodem ritu permanet usque ad mortem, quo nascitur. Et publicani generaliter dicuntur, qui per fas et nefas divitias sibi accumulant. Cum autem dicit: « Sit tibi sicut ethnicus et publicanus, » manifeste ostendit quod pejores sunt qui sub nomine fidelium opera infidelium latenter exercent quam qui manifeste infideles sunt. « Amen dico vobis, quaecunque alligaveritis super terram erunt ligata et in coelo. » Dixerat Dominus superiu
Abbreviated transcription (Latin):
tibus multis martẏrium. dum infantẽ
quaerit occidere xp̃m. Prestat hostis
dum nocet: beneficium tribuit cum
occidit Inuider& enim corũ głae si
amar&: sed aliȩ sunt terrestres pugnȩ.
aliac caelestes uictoriae In proclio
xp̃i moriendo uiuitur. cadendo surgi¬
tur. uictoria ꝑ interitũ conparatur.

Expanded text:
tibus multis martyrium, dum infantem tibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret enim eorum gloriae si amaret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria per interitum comparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in gressum & exitum. principiũ & occa¬
sum : ut ipsis posset tempore uno ut
dixi contingere & nascendo ingredi
mundum. & dedicare martyrio caelũ
ꝓbat nouos exercitus xp̃s. rudes milites
signat: legiones lactantes uictoria
ꝑpetrata coronat. Fiunt proxp̃o
uictores: qui aetate fuerant coȩqua¬
les Fiunt inquã infantes sinecerta¬
mine fortes: sine pugna uictores.
Norunt uincere : qui pugnare non no¬
runt. Existint uictoriȩ conpotes
qui fuerant actate inbelles. Mercant᷑
poena martyrium. głam sanguine
conparant : aeternã uitã temporali
morte cõmutant. Nec timuit ȩtas
illa mortem nechorruit: Timere
enim non potuit : quac timere non
nouit. Transmittit infantes: xp̃s
in fans ad caelũ. Offert noua xenia
patri: primigias fructuũ exhibet
genitori Ostendit futurã fȩcundissi¬
mam messẽ : dum in semine tantã
& hib& ubertatẽ. Derisit se derisit
necessariam mundi: sed contulit infan¬

Expanded text:
ingressum et exitum, principium et occaingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit salutem necessariam mundo. Sed contulit infan
Abbreviated transcription (Latin):
guit flere. quae non in diguit consolati¬
onis sermone: Sed noluit inquit scrip¬
tura consolari quia non sunt: id est
noluit consolari quia sunt: Si id circo
noluit consolari quia sunt. quomodo
uoluit flere quasi illos quinon sunt.
Sedut conpendio iã diuersitatum
causa red datur. conditio amatre de¬
fletur. sed spe głae consolatiohumana
contẽpnitur. Pietatis affectus. infle¬
tibus declaratur: sed occisorũ gloria
repudium consolationis indicit.
Pugnant enĩ inmatre affectus & fides.
humanitas cum deuotione concertat:
Plangit affectus sed fides exultat: deflet
humanitas. sed deuotio consolatur.
Licuit enim matri humanitus flere.
cui non licuit consolatione humanitus
fleuit. nec tamen ipse quoque cuius quã
consolatione indiguit : quia hominis
fuit quod fleuit. cũ manifeste ds̃ sit
qui lazarũ suscitauit. Sed obeata
lactantium gła : quibus proxp̃o conti¬
git dedicari martyrio: Expungunt
tempore uno natiuitatẽ & mortem.

Expanded text:
guit flere, quae non indiguit consolatiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus flevit, nec tamen ipse quoque cujusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o beata lactentium gloria! quibus pro Christo contigit dedicare martyria. Expungunt tempore uno nativitatem et mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
ab altari uociferentur addm̃: Contulit
martẏrium laudẽ: quibus negauerat
natura sermonem. Licuit sanguine
clamare : quibus narrare non licebat
uoce. Licuit sanguine loqui: quibus
lingua nonlicuit. Miscent cũ dño
colsoquia: quibus humana negata sunt
uerba. Sed enim occisis innocentibus
istis. in pleta sunt ꝓphetiȩ uerba dicen¬
tis Uox in rama auditaest fletus & plo¬
rationis rachelis flentis filios suos. & no¬
luit consolari quia non sunt Rachelẽ
primo eccłȩ esse ꝑsonã nemoquis abnu¬
at Nemo qui aliud contra ueritatem
defendat: sed duo mnilla diuersa conspi¬
cio. fletus & consolationis contemptus.
Sienim fleuit. cur consolari contẽpsit:
A utsi consolari contẽpsit. curfleuit.
Aut quo modo conpetit consolari nolu¬
isse. cui conpetit flesse. cum aut flere
non debuit quae consolari contẽpsit.
aut consolari debuit quae nonflere
non potuit. cum manifestũ sit fletus
consolatione tergi. Uel certe cur indi¬

Expanded text:
ab altari vociferentur ad Deum. Contulit ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit fletus consolatione tergi? Vel certe cur indi
Abbreviated transcription (Latin):
innocentium testimonio praedicatur
Accipiunt enĩ axp̃o & reddunt: conse¬
cuntur & referunt Uno enĩ tempore
qui & dederat recepit: & qui accepit
reddidit. Uno inquã tempore sua xp̃o
reddunt᷑ dũ eius laudes illi ab infantib
referuntur. Diximus delaude infantũ
Quid delactantium laudib ꝓferemus.
quorũ laudem inuenire non possumus.
nisi eos ipsos quilaudauerunt nouerimus.
Quisint. ubisint. qui laudẽ intulerint
quaero: qui loqui nonnorant. Neque
enim actas illa poterat posse qđ natura
non dederat: aut celebrari a talibus
poterat. quod institutio denegabat
Dicunt namque dño laudes trucidati
ab herode lactantes: locuntur san¬
guine quod lingua non possunt Passio¬
ne canunt: quod sermone non norunt:
Occisi praedicant: quoduiui non pote¬
rant Nec nouum quiddicatur ut inno¬
cens sanguis aut dõ referat laudes. aut
suas in dicet passiones: cũ abel sanguis
clamet ad caelum aut occisorum animȩ

Expanded text:
innocentium testimonio praedicatur. innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Ingłam dñi. primã uocc̃ aperiunt
in nocentes F iunt periti laude: qui
fuerant inperiti sermone. Offerunt
dño primitias linguȩ: nouos oris
immolant fructus: uerborũ principia
libant: Infantia enĩ quae ꝑaetatem
loqui non poterat. głas dĩ cum gaudio
resonabat. Norunt laudare xp̃m. qui
loqui nonnorant: fiunt peritilaude:
quifuerant in periti sermone: Ostendunt
laudib dnm: suffragiis praedicant
xpm̃ Funt interea pueri sine magistro
di serti : docti sine doctore. peritisine
cruditore: Agnoscunt xp̃m: praedicant
dñm. Non quẽ ꝑsuasio humana docuerat.
sed quẽ diuinitas innocentib inspirabat
Cessant enĩ humana cũ diuina tractan¬
tur: quia humana ipsa prode ẽ. non
potuerunt. nisi diuinorum solatio suble¬
uentur. Necesse est enim terrena succũ¬
bere. cum caelestia praedicantur: natu¬
ralia silere cumuirtutes locuntur
Erigitur itaque infantium actas in lau¬
dem : quaedelictorũ non nouerat crim̃
Dignͥs adignis laudatur: & innocens

Expanded text:
gloriam Domini primam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens
Abbreviated transcription (Latin):
tis diuitias considerauit psalmista
quibus laborib humana sit uita
constituta. dm̃ appellauit adiutorẽ
& qui atribulatione praesenti in
requiae aeterna nos suscipit. appel¬
lat etiam susceptorem: S ed conside¬
rans quod mala nr̃a aspicit & portat
culpas nr̃as tolerat. & tamen nos
perpoenitentiam ad pracmia re¬
seruat : Noluit dm̃ misericordem
dicere. sed hunc ipsam miscricordiã
quae fecimus. pensemus &x quanta
dĩ benignitate toleramur. Consi¬
deremus quaesunt pietatis cius
uiscera. ut non solum culpas indul¬
grat. sed caeleste regnum pęniten¬
tibus etiam postculpas promittat
atque ex om̃ibus medullis cordis.
dicamus singuli dicamus omnes.
deus miscricordia mea

Expanded text:
tis divitias consideravit Psalmista,tis divitias consideravit Psalmista,quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nper poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam quae fecimus; pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur; consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpam promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli, dicamus omnes: Deus meus, misericordia mea
Abbreviated transcription (Latin):
orationes uras fugit draco quime
acceperat. Mox autem seruiturũ
se dõ & esse monachum deuouit.
atque a tempore illo nunc usque
febribus prȩmitur. dolorib fatigat᷑.
morti quidem subtractus est. sed ad¬
huc plenius uitae restitutus non est
Quia cnim longis & diuturnis iniqͥ¬
tatibus pressus est: longo languore
fatigatur Etdurũ cor ignis purgati¬
onis durius concremat. quia diuina
dispensatione agitur ut pro lixiora
uitia egritudo prolixior exurãt.
Quis illumumquã scruari ad con¬
uersionem creder&: Quis tantam
dĩ miscđiam considerare sufficiat.
Ecce iuuenis prauus draconẽ uidit
inmorte. cui seruiuit inuita: nec
uidit utuitam funditus perder&.
sedut cui seruierat scir&: sciendo re¬
sister&: ipsumque resistendo supera¬
r&. Et eum aquo prius non uidens
tenebatur. uidit postea ne teneret᷑
Quae ergo lingua narrare uiscera
diuinae miscđiae sufficit : Quis
spiritus ante tantae pietatis diuitias
non obstupescat: hasdiuinȩ pieta¬

Expanded text:
orationes vestras fugit draco qui me orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pieta
Abbreviated transcription (Latin):
Fratres aderant: eiusque &itum in
quantum dõ largiente pot̾erant.
oratione tuebantur Atille subito
draconem addeuorandum se uenire
conspiciens. magnis coepit uocibus
clamare dicens E cce draconi adde¬
uorandum datussum. propter uram
praesentiã deuorare me non potest
Quid mihi moras facitis. Date locũ.
ut ci deuorare me liceat Cumque
hunc fr̃s ut signum sibi crucis in pri¬
mer& ammonerent: respondebat
uirtute quapoterat dicens Uolo me
signare sed non possum: quia adraco¬
ne praemor. S pumȩ oris eius faciem
meam liniunt. guttur meum cius
ore suffocatur Ecce abeo mea bra
chia conprimuntur: qui & caput
meum insuo ore obsorbuit: Cumq
hoc ille pallens tremens & morieNs
dicer& : coeperunt fratres uehem̃¬
tius orationibus insistere. & obprȩs¬
sum draconis praesentia suis prȩcib
adiuuare. Cum repente liberatus.
magnis coepit uocib clamare dics.
Dõ gras. ecce discessit. ecce exiit. ante

Expanded text:
Fratres aderant, ejusque exitum, in Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. 1515 Quid mihi moras facitis? Date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hunc fratres ut signum sibi crucis imprimeret admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum ejus ore suffocatur. Ecce ab eo brachia mea comprimuntur, qui jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens et tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere, et oppressum draconis praesentia suis precibus adjuvare. Tunc repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce exiit, ante