comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pauperẽ uidit. uel paradysi censendus
uocabulo irel ad inferos ꝑtinere existiman¬
dus sit. non facibe dixerim. De illo quip.¬
pe diuite legimus dictum ẽẽ. Mortuus
ẽ. autẽ & diues. & sepultus ẽ. in inferno.
Et cũ apud inferos intormentis essec.
in pauperis autẽ morte irel requie ñ st̃
inferi nominati. Sed contigit inquit
mori in opẽ illũ & au̾iferri ab angelis insi.¬
num abrahe. Deinde ardenti diurai
dicit abrahã. Inter nos &e uos chaosmas.¬
nũ firmatũ ẽ. tãquã inter inferos se.¬
desq beatoꝵ. Non eni facibe alicubi
seripturarũ inferioꝵ nom̃ positũ inirenit᷑
inbono Inde etiam queri sobet. si non¬
nisi penalia recte intelliguntur inferna.
quomodo animã dñi xp̃i pre eredamus
fuisse in inferno. Sedbene respondetur
ideo descendisse. ut quib oportuit sub
ureniret. Vnde beatus petrus eũ dieit sol.¬
uisse dolores inferni. inquib inpossibili

Expanded text:
tem pauperem uidit, uel paradisi censendus tem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo dus sit, non facile dixerim. De illo quippe divite legimus dictum esse, Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno; et, cum apud inferos in tormentis esset. In pauperis autem morte vel requie non sunt inferi nominati: sed, Contigit, inquit, mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae. Deinde ardenti diviti dicit Abraham, Inter nos et vos chaos magnum firmatum est : tanquam inter inferos sedesque beatorum. Non enim facile alicubi Scripturarum inferorum nomen positum invenitur in bono. Unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte intelliguntur inferna, quomodo animam Domini Christi pie credamus fuisse in inferno. Sed bene respondetur ideo descueniret. unde beatus Petru eum dicit soluisse dolores inferni, in quibus inpossibile
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ tuũ inidere corruptionẽ. Illud de
anima dictũ est. quia ñ ibi ẽ. derelicta.
unde tam cito remeauit. Illud decorpo¬
re quod insepulchro corrũpi celeri resur¬
rectione ñ potuit. sed insepulehro parady¬
sum nullus intelligit. Et si quisqruã ita
esset absurdus ut hoc sapere conaretur.
eo quod illud sepulchrũ inhorto erat. cer¬
te hinc ab ista opinione reuocaretur.
quod ille cui dictũ ẽ. hodre mecũ eris inpi¬
radyso. Nullo drȩ fuit cum xp̃o in illo
sepulchro. nec eiꝰ ficdei ꝓmagno miere
efferretur sepultura carnis. nihil gaudo
uel dolorib in morte sentientis. eum ille
derelioure ubi sensus ẽ. cogitaret. Restar
igiur ut si scđm homunt̃ dictũ ẽ. hodie
mecũ eris in paradyso. in inferno intelle¬
gatur esse paradysus. ubi erat eo die fun¬
rus scđm humanã animã xp̃s. Q trum
autẽ simus ille abrahȩ ubi dures impius
cum intormentis esset inferni regui escen¬

Expanded text:
sanctum tuum uidere corruptionem. illud de sanctum tuum uidere corruptionem. illud de anima dictum est. quia non ibi est derelicta, unde tam cito remeauit; illud de corpore, quod in sepulcro corrumpi celeri resurrectione non potuit. sed in sepulcro paradisum nullus intellegit. et si quisquam ita esset absurdus, ut hoc sapere conaretur eo. quod illud sepulcrum in horto erat, certe hinc ab ista opinione reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, nullo die fuit cum Christo in illo sepulcro. nec eius fidei pro magno munere offerretur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris in morte sentientis, cum ille de requie, ubi sensus est, cogitaret. Restat igitur, ut, si secundum hominem dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, in inferno intellegatur esse paradisus, ubi erat eo die futurus secundum humanam animam Christus. utrum autem sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescen
Abbreviated transcription (Latin):
ratione credulitatis accipere. ut dm̃ nͣ
crederes nisi ꝑfectũ etiam hominẽ credi.¬
disses. Profecto cum dicis hominẽ ꝑro¬
fectũ. totã illic naturã humanã ins
intelligi. Non ẽ. Autẽ homo ꝑfectus.
si uel anima carni uel aninȩ ipsi mens
humana defuerit. Si ergo scđm homi¬
nẽ quẽ uerbũ ds̃ suscepit putamus dic¬
tũ eẽ. hodie mecũ in parachyso. ñ ex eis
uerbis incelo existimandus ẽ. ẽẽ parady.¬
sus. Neq enĩ ipso dre cęlo futurus erat
homo xp̃s iħs. sed in infernũ scđm anim̃a.
insepulehro autẽ scđdm carnẽ. Et de
carne quidẽ quod eodie in sepulchro sit
posita. manifestissimũ ẽ. euangelium.
Quod irero illa animã ininfernum
chescenderet. a postoliea doctrina p̃dicat.
quandoquidẽ bratus petrus adhanc rem
testimonium he psalmis adhibet. ubi de
ipso p̃dictũ eẽ. demonstrat. qm̃ ñ derelin¬
ques animã meã in inferno. neq dabis

Expanded text:
ratione credulitatis accipere, ut deum non ratione credulitatis accipere, ut deum non crederes, nisi perfectum etiam hominem credidisses. profecto. cum dicis hominem perfectum, totam illic naturam humanam uis intellegi; non est autem homo perfectus, si uel anima carni uel animae ipsi mens humana defuerit. Si ergo secundum hominem, quem uerbum deus suscepit, putamus dictum esse: Hodie mecum eris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existimandus est esse paradisus: neque enim ipso die in caelo futurus erat homo Christus Iesus sed in inferno secundum animam, in sepulcro autem secundum carnem. et de carne quidem, quod eo die in sepulcro sit posita, manifestissimum est euangelium; quod uero illa anima ia infernum descenderit, apostolica doctrina praedicat, quando quidem beatus Petrus ad hanc rem testimonium de psalmis adhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non derelinques animam meam in infernum neque dabis
Abbreviated transcription (Latin):
diũ non respondi. uel si etiam nẽ ñ pro
tuȩ intentionis granditate respondero.
Queris igitur mediator dĩ & hominum
homo xp̃s iħs. quomodo nc̃ eẽ. credaturr
incelo: cũ pendens inligno iamq mori¬
turus latroni credenti dixit. hodie mecũ
eris in paradyso. Et hinc fortasse intel¬
ligendo dicit paradysũ quasi in aliqua
cęli parte cõposito. Aut quia ubiq ds̃
sit hominẽ quoq illũ qui indõ fit ubiq
diffusũ. ex nimirũ intelligi uolens etiã
inparadyso ẽẽ. potuisse qui ubiq sit.
Ubi ego quero irel potius agnosco quẽ
ammodo accipias hominrẽ xp̃m. non
ntiq sicut quidã heretiei uerbũ dĩ &
cariẽ. hoc ẽ. sine anima humana. ut
uerbũ ẽ. & carni ꝓ anima uel uerbum
dĩ & animã & carirẽ sed sine urente
humana. ut uerbũ dĩ eẽt anima pro
mente humana. Non utiq sic accipis
hominẽ xpm: sed sicut superius locutꝰ
es. ubi aisti xpm ommipotentẽ dm̃ eate

Expanded text:
diu non respondi uel si etiam nunc non pro diu non respondi uel si etiam nunc non pro tuae intentionis granditate respondero. Quaeris igitur, mediator dei et hominum homo Christus Iesus quo modo nunc esse credatur in caelo. cum pendens in ligno iamque moriturus latroni credenti dixerit: Hodie mecum eris in paradiso. et hinc fortasse intellegendum dicis paradisum quasi in aliqua caeli parte compositum aut, quia ubique deus sit. hominem quoque illum, qui in deo sit, ubique diffusum ex hoc nimirum intellegi uolens etiam in paradiso esse potuisse, qui ubique sit. Ubi ego quaero uel potius agnosco, quem ad modum accipias hominem Christum. non utique sicut quidam haeretici uerbum dei et carnem, hoc est sine anima humana, ut uerbum esset carni pro anima, uel uerbum dei et animam et carnem sed sine mente humana, ut uerbum dei esset animae pro mente humana. non utique sic accipis hominem Christum. sed sicut superius elocutus es, ubi aisti Christum omnipotentem deum ea te
Abbreviated transcription (Latin):
bitore transire nec tua me dignitas
terruit. fecitq cunctantẽ. cũ sit huma.¬
nitas tua gratior quã illa fuspectior.
Sed unde te magis amo. inde facilius
unde sufficiam tante auiditati religio.¬
si tui iam oris inuenio. huc accessit
quod p̃ter mutue caritatis flammam
qua fit ut etiã eos quos nũquã uidimus
diligamus. dũ eos habere quod diligimꝰ¬
credimus. ubi me utiq p̾irenisti. fecisti¬
quȩ ut uerear in me decipi opinionẽ
atq expectationẽ tuam. Prȩter hoc
ergo tabes mihi questiones in tua epła
ꝓposuisti. quȩ si aquolibet propositate
forent. otio quoq meo quod mͥ desit.
non paruũ negotiũ fierent. Cũ uero
abste ꝓponuntur eui ꝓfunda rimanti
solutionis earũ fuꝑficres irequaquã sat
est. & ꝓponuntur occupatissimo. aliarũq
curarũ molib uallato & obstricto. tuae
prudentia est. & brniuolentiȩ cogitare.
quã te placidum habere debeam. uel quod

Expanded text:
bitore transire. Nec tua me dignitas bitore transire. Nec tua me dignitas terruit fecitque cunctantem, cum sit humanitas tua gratior quam illa suspectior. Sed unde te magis amo, hinc difficilius unde sufficiam tantae aviditati religiosi tui amoris invenio. 2. Huc accessit, quod praeter mutuae charitatis flammam, qua fit ut etiam eos, quos nunquam vidimus, diligamus, dum eos habere quod diligimcredimus, ubi me utique praeuenisti fe-cistique, ut uerear in me decipi opinionem atque expectationem tuam. praeter hoc ergo tales mihi quaestiones in tua epistula proposuisti. quae, si a quolibet propositae forent, otio quoque meo, quod mihi defit, non paruum negotium fierent; cum uero abs te proponuntur, cui profunda rimanti solutionis earum superficies nequaquam sat est, et proponuntur occupatissimo aliarumque curarum molibus uallato et obstricto, tuae prudentiae est et beniuolentiae cogitare, quam te placidum habere debeam, uel quod
Abbreviated transcription (Latin):
uerẽ. quib itẽ dreb pturbatione ualitu.¬
dinis febribq reprtitus sũ. Inde factũ
ẽ. ut tardius quã possent tibi hȩc mitte.
rentur. quȩ quomodo acceperis rescrip¬
ateor me fr̃ dilectissime dardanẽ
inlustrior mihi incaritate xp̃i quã
inhuius scłi dignitate litteris tuis tardius
pespondisse quã debui. cuius rei causas
nollem quereres. ne mobestius me feras
diutius ex cusantẽ quã ꝑtulisti tardius
rescribentẽ. cũ egote mallẽ offensioni
nirȩ facibe ignoscere quã de mea defen¬
sione iudicare. Quexumq illȩ causar
furerint. crede nullũ tu apud me esse
potuisse contẽptũ. Immo cũ uerum
ertissime rescripsissẽ. si te contẽpsissem.
Nec modo quia tantdẽ aliquando re¬
scripsi ideo saltim tandẽ aliquando dig.¬
mi aliquid telectere molitus sũ. & quod
merito possim tuo nomine prenotare.
sed rescribere utcũq iam malui quam
paciar hanc estatẽ nre huius officu de.

Expanded text:
uerem. quibus item diebus perturbatione ualituuerem. quibus item diebus perturbatione ualitudinis febribusque repetitus sum. inde factum est, ut tardius, quam possent, tibi hrentur. Quae quomodo acceperis, rescripateor me. frater dilectissime Dardane inlustrior mihi in caritate Christi quam in huius saeculi dignitate, litteris tuis tardius respondisse. quam debui. cuius rei causas nollem quaereres, ne molestius me feras diutius excusantem. quam pertulisti tardius rescribentem, cum ego te malim offensioni meae facile ignoscere quam de mea defensione iudicare. quaecumque illae causae fuerint, crede nullum tui apud me esse potuisse contemptum. immo enim uero citissime rescripsissem, si te contempsissem. nec modo quia tandem aliquando rescripsi. ideo saltem tandem aliquando dignum aliquid te lectore molitus sam et quod merito possim tuo nomine praenotare: sed rescribere utcumque iam malui quam pati et hanc aestatem me huius officii d
Abbreviated transcription (Latin):
alia forte tu malbes. omnino ũ penitet.
Probabis enĩ hȩc magis quantũ magis
inueritate ꝓficres. & tunc ꝓbabis consiliũ
mrũ qđ nc̃ utilitati studioꝵ tuoꝵ minus
obsecutũ putas. qũaꝗ etiã illis ipsis ques.¬
branis inquib eas misisti ut potui breui.¬
ter annotando responderim. In quib
nre si parũ egisse aut aliud quã uobebas
egisse arbitraris. non recte cogitas mi
dioscore. aquo nc̃ ista quesieris. Oratio.¬
nes autẽ libroꝵ quȩ de oratore om̃s p̾ter.¬
misi. nescio quisenĩ nugator mihi esse
uisus sũ. si eas exponendas persequerer.
Nam deceteris possim etiam derenter
interrogari. si mihi quisquã res ipsas ñ
delibris eieeronis. sed ꝑseipsas tractandas
dissolurndasq ꝓferret. iuillis autẽ res
ipsa uc̃ nr̃ȩ professioni minus congru.¬
unt. Haec autẽ omĩa non facerẽ. nisi
nir post egritudinẽ inqua erã cũ homo
tuus uenisset aliquantũ ab ippone remo¬

Expanded text:
alia forte tu malles, omnino non paenitet. alia forte tu malles, omnino non paenitet. probabis enim haec magis, quanto magis in ueritate proficies; et tunc probabis consilium meum, quod nunc utilitati studiorum tuorum minus obsecutum putas. quamquam etiam illis ipsis quaessis membranis, in quibus eas misisti, ut potui, breuiter adnotando responderim. in quibus me si parum egisse aut aliud, quam uolebas, egisse arbitraris, non recte cogitas, mi Dioscore, a quo nunc ista quaesieris. Oratoris autem librorumque de Oratore omnes praetermisi. nescio quis enim nugator mihi esse uisus sum, si eas exponendas persequerer. nam de ceteris possem etiam decenter interrogari, si mihi quisquam res ipsas non de libris Ciceronis sed per se ipsas tractandas dissoluendasque proferret; in illis autem res ipsae nunc nostrae professioni minus congruunt. haec autem omnia non facerem, nisi me post aegritudinem, in qua eram, cum homo tuus uenisset, aliquantum ab Hippone remo
Abbreviated transcription (Latin):
recipi infirmos. ut ꝓeis iam tutissime po.¬
sitis fortissima ratione pugnetur. Platoni¬
ci uero qui falsoꝵ phylosophoꝵ errorib illo
tĩpore etreũlatrantib ñ habentes diuinã
ꝑsonaĩ qua imperarent fidẽ. sententiam
suam tegere querendam quã polluendã
ꝓferre maluerunt. Cium iam xp̃i nom̃
terrenis regnis ammirantib ꝑ turbatisq
erebresceret. emergere cȩperant adꝑferen¬
dũ atq aperrendũ quid plato sensisset.
Tunc platoni scola romȩ floruit. habuit¬
q condiscipulos multos acutissimos & sol¬
lertissimos uiros. Sed aliqui eoꝵ magi.¬
carũ artum curiositate deprauati sunt.
attingere cognoscentes gestare ꝑsonam.
ieius militiam transiert̃. Itaq totũ
culmrn auctoritatis lumenq rationis.
in illo unius salutaris nomine atq in
una eius aeccła reereando & reformando
humano generi constitũ ẽ. Haee nre
tibi diutissine in hac epła locutũ & si

Expanded text:
recipi infirmos, ut pro eis iam tutissime porecipi infirmos, ut pro eis iam tutissime positis fortissima ratione pugnetur. Platonici uero, qui falsorum philosophorum erroribus illo tempore circumlatrantibus non habentes diuinam personam, qua imperarent fidem, sentensuam tegere quaerendam, quam polluendam proferre maluerunt, cum jam Christi nomen terrenis regnis admirantibus perturbatisque crebresceret, emergere coeperant, ad proferendum atque aperiendum quid Plato sensisset. Tunc Plotini schola Romae floruit, habuitque condiscipulos multos acutissimos et sollertissimos uiros. sed aliqui eorum magicarum artium curiositate deprauati sunt, conabantur adtingere, cognoscentes gestare personam in eius militiam transierunt. itaque totum culmen auctoritatis lumenque rationis in illo uno salutari nomine atque in una eius ecclesia recreando et reformando humano generi constitutum est. Haec me tibi diutissime in hac epistula locutum, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
uidere dissimulant. Porro illi qui cũ
inunitate ato cõmunione catholica
non sint. xp̃iano tamen nomure glori¬
antur. coguntur ad irersari crecbentib
& audent imperitis. quasi ratione tra¬
ducere. quando maxime cũ ista nredi¬
cina dñs urenerit ut fide populis inpe.¬
raret. Sed hoc facere coguntur ut din.
quia iacere se abrectissimos sentiunt.
si eoꝵ auctoritas cũ auctoritate catho¬
lica conferatur. Conantur ergo aue¬
toritatẽ stabilissimã fundatissinie ȩcłę.
quasi rationis omne & pollicitatione
superare. Omnium enĩ hereticorũ.
quasi regularis ẽ. temeritas. Sed ille
fidei cbementissimus imperator & per
conirentus cebeberrimus populoꝵ atque
gentiũ secdesq ipsas apłoꝵ arce auctori.¬
tatis minuit aeccłam. & ꝑpauciores
pie doctos & uere spiritales uiros cupio¬
sissimis apparatib etiam inuictissime
rationis armauit. Verũ illa rectissima
disciplina ẽ. inarcẽ ficdei qũa maxime

Expanded text:
intellegere et uidere dissimulant. porro illi, qui, cum intellegere et uidere dissimulant. porro illi, qui, cum in unitate atque communione catholica non sint, Christiano tamen nomine gloriantur, coguntur aduersari credentibus et audent inperitos quasi ratione traducere, quando maxime cum ista medicina dominus uenerit, ut fidem populis imperaret. sed hoc facere coguntur, ut dixi, quia iacere se abiectissime sentiunt, si eorum auctoritas cum auctoritate catholica conferatur. conantur ergo auctoritatem stabilissimam fundatissimae ecclesiae quasi rationis nomine et pollicitatione superare. omnium enim haereticorum quasi regularis est ista temeritas. sed ille fidei clementissimus imperator et per conuentus celeberrimos populorum atque gentium sedesque ipsas n apostolorum arce auctoritatis muniuit ecclesiam et per pauciores pie doctos et uere spiritales uiros copiosissimis apparatibus etiam inuictissimae rationis armauit. uerum illa rectissima disciplina est in arcem fidei quam maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ad sequendã ueritatẽ melius consuli po.¬
tuisse generi humano. quã ut homo
ab ipsa urritate susceptus ireffabiliter
atq mirabiliter. & ipsius in terris per.¬
sonã gerens. recta p̃cipiendo & diuina
facuendo salubriter credi ꝑsuadero. quod
nondum prudenter posset intelligi: huiꝰ
nos głx seruimus. huic te ⁊nimobiliter
atq constantes credere hortamur. ꝑ qui
factũ ẽ. ut ñ pauei sed populi etiam qui
non possunt ista diudicare ratione s¬
de inrideant. donec salutarib preceptis
amminiculati euadant abhis ꝑplexitatb
inauras purissimȩ atq sincerissimȩ ur.¬
ritatis. cuius auctoritati tanto deuotius
optemperari oportet. quanto uidemus
nullũ iam errorẽ se audere extolbere
ad congregandas sibi turbas imperitoꝵ
qui ñ xp̃iani nominis uelamenta con¬
quirat. Eos auix̃ solos exueterib p̃ter
xp̃ianũ nom̃ inconuenticulis suis ali.¬
quando frequentius ꝑdurare. qui serip¬

Expanded text:
ad sequendam ueritatem melius consuli poad sequendam ueritatem melius consuli potuisse generi humano, quam ut homo ab ipsa ueritate susceptus ineffabiliter atque mirabiliter et ipsius in terris personam gerens recta praecipiendo et diuina faciendo salubriter credi persuaderet, quod nondum prudenter posset intellegi? huius nos gloriae seruimus, huic te inmobiliter atque constanter credere hortamur, per quem factum est, ut non pauci sed populi etiam, qui non possunt ista diiudicare ratione, fide inrideant, donec salutaribus praeceptis adminiculati euadant ab his perplexitatibus in auras purissimae atque sincerissimae ueritatis. cuius auctoritati tanto deuotius obtemperari oportet, quanto uidemus nullum iam errorem se audere extollere ad congregandas sibi 25 turbas inperitorum, qui non Christiani nominis uelamenta conquirat, eos autem solos ex ueteribus praeter Christianum nomen in conuenticulis suis aliquanto frequentius perdurare. qui scrip
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ cũ uidemꝰ & amicũ cogitamus
sentiri non posfint. si & ipsa corpora sunt.
Nam ita censent. ut exire acorpore & ue¬
nire adoculos uel adanimũ possint quẽ
nihilominus dicunt eẽ. corporeũ. Quȩro
utrũ etiam abipsis athomis afflient ima.¬
gines. Si affluunt. quomodo iam sunt
athomi aquib aliqua corpora separant᷑:
Si non affluunt aut potest aliquid si¬
non ⁊ maginib cogitari. quod irehem̃ter
nolunt. Aut unde nort᷑ athomos quas
nec cogitare potirert̃: Sed iam pudet
me ista refellere. cũ eos ñ puduerit ista
sentire. Qũ uero ausi sunt etiã defen.¬
dere. ñ iã eoꝵ sed ipsius generis humani
me pudet. cuius aures hȩc ferre potuert̃.
Q um igitur tanta sit cęcitas nrentium
ꝑ ingluuiem peccatoꝵ amorẽq carnis.
ut eniam ista fententiarum portenta
otia doctoꝵ conterere disputando potu.¬
erint. dubitabis tu dioscore. urelquisquã
uigilanti ingenio preditus. nullo modo

Expanded text:
oculorum, cum uidemus, et animi, cum cogitamus. oculorum, cum uidemus, et animi, cum cogitamus. sentiri non possint, si et ipsa corpora sunt. nam ita censent. ut exire a corpore et uenire ad oculos uel ad animum possint, quem nihilo minus dicunt esse corporeum. quaero, utrum etiam ab ipsis atomis adfluant imagines? si adfluunt, quo modo iam sunt atomi, a quibus aliqua corpora separantur? si non adfluunt, aut potest aliquid sine imaginibus cogitari, quod uehementer nolunt, aut unde norunt atomos, quas nec cogitare potuerunt? sed iam pudet me ista refellere, cum eos non puduerit ista sentire; cum uero ausi sunt etiam defendere, non iam eorum sed ipsius generis humani me pudet, cuius aures haec ferre potuerunt. Cum igitur tanta sit caecitas mentium per ingluuiem peccatorum amoremque carnis, ut etiam ista sententiarum portenta otia doctorum conterere disputando potuerint, dubitabis tu, Dioscore, uel quisquam uigilanti ingenio praeditus nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
esse athoinis. si concesseris etiam concursu
fortuito se ipsas pelbere & agitare. Num
& illud eis fas ẽ. concedere ut inter se atho.¬
ni fortuito coneurrentes rem aliqu̾a ita
conficiant ut eam formamodificent fi.¬
gura determinent. Arqualitate poliant.
colore iulustrent. anima urgetent :
Quȩ omna millo modo nisi arte diuinȩ
prouidentiȩ freri uidet. quisquis magis
mente quã oculis amat uideri. ⁊dq ab eo
expetit aquo factus ẽ. Nam neo ipsas
athomos eẽ. nullo modo concedendũ ẽ. quod
omissa subtilitate quȩ cdediuisione corpoꝵ
adoctis traditur. uide qũã facibe scđm ipsoꝵ
opinionẽ possit ostendi. Certe rñi ipsi
dicunt omĩa quȩ sint naturȩ nihil esse
aliud quã corpora. & manȩ queq his
accidant. quod credo motũ & pulsũ dice.¬
re & consequenter formas. Dicant ergo
in quo genere ponunt imagines quas de
corporib solidiorib affluere putant
ipsas mininre solidas. ita ut tactu nisi

Expanded text:
esse atomis, si concesseris etiam concursu esse atomis, si concesseris etiam concursu fortuito se ipsas pellere et agitare, num et illud eis fas est concedere, ut inter se atomi fortuito concurrentes rem aliquam ita conficiant, ut eam forma modificent, figura determinent, aequalitate poliant, colore inlustrent, anima uegetent? quae omnia nullo modo nisi arte diuinae prouidentiae fieri uidet, quisquis magis mente quam oculis amat uidere idque ab eo expetit, a quo factus est. nam nec ipsas atomos esse ullo modo concedendum est, quod omissa subtilitate, quae de diuisione corporum a doctis traditur, uide quam facile secundum ipsorum opinionem possit ostendi. certe enim ipsi dicunt omnia, quae sint naturae. nihil esse aliud quam corpora et inane quaeque his accidant, quod credo motum et pulsum dicere et consequentes formas. dicant ergo, in quo genere ponant imagines, quas de corporibus solidioribus adfluere putant ipsas minime solidas, ita ut tactu nisi
Abbreviated transcription (Latin):
alia succedant. & dissolui illam naturam.
eadem successione non sinant. Omnia
ergo inquit aeterna essent. quia nulli
de est ista innumerabilitas athomoꝵ quȩ
ꝑpetuas ruinas subinde suppbeat. De ui¬
de quomodo non inueniatur iste ds̃ ne
intereat. cum sure ulla intermissione
pulsetur agiteturq athomoꝵ in cursione
sempiterna: Pulsari enĩ dicit illud corpus
quod inruentib athomis feriatur. & agi.¬
tari quod penetretur. Deinde cũ ex
ipso imagines. de quib iam satis dictũ ẽ.
semp affluent. quomodo potest de in¬
mortalitate confidere: In quib: omnib
deliberamentis hȩc opinantiũ illud pre¬
cipue dolendũ ẽ. quod non sufficit enar¬
rari. ut nulla cuiusquã disputatione ad¬
uersante respuantur. Sed acutissimoꝵ
hominũ ingenia id etiam iregotiũ fusce.¬
perunt. ut copiose ista refellerent. quar
statim dicta etiam a tardissimis derideri
abiciq debuert̃. Sic enĩ concesseris

Expanded text:
alia succedant et dissolui illam naturam alia succedant et dissolui illam naturam eadem successione non sinant, omnia ergo, inquit, aeterna essent, quia nulli deest ista innumerabilitas atomorum, quae perpetuas ruinas subinde suppleat. deinde \'quo modo non uereatur iste deus, ne intereat, cum sine ulla intermissione pulsetur agiteturque atomorum incursione sempiterna?\' pulsari enim dicit illud corpus, quod inruentibus atomis feriatur, et agitari, quod penetretur. deinde cum ex ipso imagines\', de quibus iam satis dictum est, \'semper adfluant\', quo modo potest de inmortalitate confidere? In quibus omnibus deliramentis haec opinantium illud praecipue dolendum est, quod non sufficit enan-ari, ut nulla cuiusquam disputatione aduersante respuantur, sed acutissimorum hominum ingenia id etiam negotium susceperunt, ut copiose ista refellerent, quae statim dicta etiam a tardissimis derideri abicique debuerunt. si enim concesseris
Abbreviated transcription (Latin):
democritus animũ existimat. epicurus
quidẽ solus ista ratione urgeri potest.
Sed enam ille quare ñ uidit ñ opus eẽ.
meo fieri posse ut incorporeus animus
aduentu atq contactu corporearum
imaginũ cogitet: Deuisu certe oculoꝵ
ambo pariter redarguuntur. tamen¬
inbreires oculos tamgrandia ⁊ maginũ
corpora tota attingere nullo modo
possunt. Cum autẽ querit᷑ ab eis
quare una imago uideatur corporis ali.¬
cuius aquo innumerabiliter ⁊ magines
fluunt. respondent eo ipso quo frequent̃
fluunt & transeunt imagines. quasi qua.¬
dam earũ constipatione & densitate freri
ut ex multis una uideatur. Quã uanitatẽ
cicero ⁊ita refellit. ut eo ipso neget art̾nũ
dm̃ eoꝵ posse cogitari. quo innumerabili.¬
ter fluentib & labentib imaginib cogita.¬
tur. Et quoniã innumerabilitate a tho¬
moꝵ subpeditante dicunt fueri formas
deoꝵ sempiternas. cum ita discedunt quȩ.¬
dam corpuscula de diuino corpore ut

Expanded text:
Democritus animum existimat, Epicurus Democritus animum existimat, Epicurus quidem solus ista ratione urgeri potest; sed etiam ille quare non uidit non opus esse nec fieri posse, ut incorporeus animus aduentu atque contactu corporearum imaginum cogitet? de uisu certe oculorum ambo pariter redarguuntur; tam enim breues oculos tam grandia imaginum corpora tota adtingere nullo modo possunt. Cum autem quaeritur ab eis, quare una imago uideatur corporis alicuius, a quo innumerabiliter imagines fluunt, respondent eo ipso, quo frequenter fluunt et transeunt imagines, quasi quadam earum constipatione et densitate fieri, ut ex multis una uideatur. quam uanitatem Cicero ita refellit, ut eo ipso neget aeternum deum eorum posse cogitari, quo innumerabiliter fluentibus et labentibus imaginibus cogitatur. et quoniam innumerabilitate atomorum suppeditante dicunt fieri formas deorum sempiternas, cum ita discedunt quaedam corpuscula de diuino corpore, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quis athomis formari putat defluere.
atq inanimũ introire subtiliores quã
sunt illȩ tmagines quȩ adoculos ueniunt.
Nam & uidendi causam hanc esse dicit.
ingentes autẽ quasdam imagines. ita
ut uniuersũ mundũ cõplectantur ex.¬
trinsecus. Intelligis enĩ iam ut arbitror
quã isti opinentur ⁊ magines. Miror
ñ ammonuisse chemoeritũ uel hoc ipso
falsa eẽ. quȩ dicit. quia uenientes tam
magnę imagines inta breuẽ animum
nrm si corporeus ut illi uolunt ta paruo
corpore includitur. torȩ illũ tangere ñ
possunt. Amagno enĩ corpore cũ par.¬
uũ corpus attingitur. a toto simul attn.¬
gi nullo pacto potest. Quomodo igiur
tore simul cogitamur si intantũ cogitan.¬
tur inquantũ uenientes atq intrantes
animũ atungunt que nec totȩ intrare
possunt ꝑ tã parinũ corpus. nec totȩ tã
paruũ animũ attingere : Memento
ne scđm illos hoc dicere. ñ enĩ ego tabẽ
animũ sentio. Aut si incorporeum

Expanded text:
quas atomis formari putat, defluere quas atomis formari putat, defluere atque in animum introire subtiliores, quam sunt illae imagines, quae ad oculos ueniunt — nam et uidendi causam hanc esse dicit —, \'ingentes\' autem \'quasdam imagines\', ita \'ut uniuersum mundum complectantur extrinsecus\'. intellegis enim iam, ut arbitror, quas isti opinentur imagines. Miror non admonuisse Democritum uel hoc ipso falsa esse, quae dicit, quia uenientes tam magnae imagines in tam breuem animum nostrum, si corporeus, ut illi uolunt, tam paruo corpore includitur, totae illum tangere non possunt. a magno enim corpore cum paruum corpus adtingitur, a toto simul adtingi nullo pacto potest. quo modo igitur totae simul cogitantur, si in tantum cogitantur, in quantum uenientes atque intrantes animum adtingunt, quae nec totae intrare possunt per tam paruum corpus nec totae tam paruum animum ? adtingere? memento me secundum illos haec dicere — non enim ego talem animum sentio — aut, si incorporeum
Abbreviated transcription (Latin):
corpora irel qualis ⁊ neoꝵ animos ireni¬
at ⁊ mago ueritatis. Quãꝗ demooritꝰ
etiam hoc distare ⁊naturalib questio.¬
nib ab epicuro dieitur. quod iste sentit
uresse coneursioni athomoꝵ uii
ritalẽ. qua ui rũ credo & imagines ipsis
diuinitate preditas dieere. non omnes
om̃iũ rerũ sed deoꝵ & principia mentis
esse inuniuerso quib diuinitatẽ tribu.
it & animantes ⁊ magines que uel pro¬
chesse nobis solrant uel nocere. E pieurꝰ
uero neq aliquid in principis rerum
ponit precer athomos idẽ. corpuseula
quȩdã tam minuta ut iam diuidi¬
nequrant neq sentiri. aut uisu aut
tactu possint. quoꝵ corpusculoꝵ cursu
fortuitu. & mundos innumerabiles &
a mͥantia &x ipsas animas freri dicit. &¬
deos quos humana forma ñ in aliquo
mundo. sed extra mundos atq int̃ mun.¬
dos constituit. Et ñ uult omnino ali.¬
quid prȩter corpora cogitare. quȩ tam̃
ut cogitet i magines dicit ab ipsis rebus

Expanded text:
corpore uel qualis in eorum animos uenicorpore uel qualis in eorum animos ueniat imago ueritatis. Quamquam Democritus etiam hoc distare in naturalibus quaestionibus ab Epicuro dicitur, quod iste sentit inesse concursioni atomorum uim bilem, qua ui eum credo et imagines ipsas diuinitate praeditas dicere, non omnes omnium rerum sed deorum, et \'principia mentis\' esse in uniuerso\', quibus diuinitatem tribuit, et \'animantes imagines, quae uel prodesse nobis soleant uel nocere\'. Epicurus uero neque aliquid in principiis rerum ponit praeter atomos, id est corpuscula quaedam tam minuta, ut iam diuidinequeant neque sentiri aut uisu aut tactu possint. quorum corpusculorum concursu fortuito et mundos innumerabiles et animantia et ipsas animas fieri dicit et deos, quos humana forma non in aliquo mundo sed extra mundos atque inter mundos constituit; et non uult omnino aliquid praeter corpora cogitare, quae tamen ut cogitet, imagines dicit ab ipsis rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
q fluctuauit eius sicut isti dicunt mu¬
tauito sententia. ut aliquando naturã
quandam de qua fluerent imagines
dñi ẽẽ. diceret. quȩ tamen cogitare ñ
posset nisi ꝑeas imagines quas fundit
acmitait. idest quȩ de illa natura
quã nescio quã corpoream & sẽpit̾nã.
ac ꝑ hoc etiam diuinã putat. quasi uapo¬
ris similitudinẽ continua uelut emanati¬
orre ferrentur. & irenirent atq intra¬
rent inanimos nr̃os. ut dm̃ uel deos
cogitare possemus. Nullã eñi aliã causi
cuius libet cogitationis nr̃ȩ opinantur
isti. nisi cũ ab his corporib quȩ cogitamꝰ
urmant atq intrant ⁊ magines inani.¬
mos nr̃os. quasi ñ multa ac ꝓpe innume¬
rabilia cogitentur incorporaliter atq in¬
telligibiliter abhis qui talia cogitare no.¬
uerunt. sicut ipsa sapientra & ueritas.
quã si isti n̾cogitant. miror quomodo
de illa ut cũq disputent. Si autẽ co.¬
gitant. uellr̃ mihi dicerent uel de quo

Expanded text:
que fluctuauit eius, sicut isti dicunt, nuque fluctuauit eius, sicut isti dicunt, nutauitque sententia, ut aliquando naturam quandam, de qua fluerent imagines, deum esse diceret, qui tamen cogitari non posset nisi per eas imagines, quas fundit ac mittit, id est quae de illa natura, quam nescio quam corpoream et sempiternam ac per hoc etiam diuinam putat, quasi uaporis similitudine continua uelut emanatione ferrentur et uenirent atque intrarent in animos nostros, ut deum uel deos cogitare possemus. nullam enim aliam causam cuiuslibet cogitationis nostrae opinantur isti, nisi cum ab his corporibus, quae cogitamus, ueniunt atque intrant imagines in animos nostros, quasi non multa ac prope innumerabilia cogitentur incorporaliter atque intellegibiliter ab eis, qui talia cogitare nouerunt, sicut ipsa sapientia et ueritas. quam si isti non cogitant, miror, quo modo de illa utcumque disputent; si autem cogitant, uellem mihi dicerent, uel de quo
Abbreviated transcription (Latin):
eius hominis qui uerũ forsitan uidit
cognitio nos inflare debet ut ea quasi
docti eẽ. uidea mur sed ipsius ueri soli.¬
dare qua uere docti rẽ. possumꝰ. quanto
minus eoꝵ hominũ qui falsa senferunt
doctrinã. & lentiam cognita facere:
Cum homines sumus magis nos contris.¬
tari doceat tot & tam nobilitatorum
hominũ errorib si eos audire continge¬
rit. quã hȩc ꝓpterea studiose quȩrere.
ut inter eosqui illa nesciunt iactatione
inanissima uentilemur. Quanto enĩ
melius ne audissent quidẽ nomen de.¬
moeriti. quã cũ dolore cogitarẽ nescio
quẽ suis tẽporib magnũ putatũ quid¬
eos eẽ. arbitraretur ⁊ magines. quar
desolidis corporib fluerent solidȩ¬
oue ipse non essent. easq hac atq hac
motu ꝓprio circũrundo atq in laben¬
do inanimos hominũ facere ut uis
diuina cogitetur: Cum ꝓfecto illud
corpus unde imago flueret quando
solidius ẽ. p̾stantius ẽẽ. iudicetur. Ideo¬

Expanded text:
eius hominis, qui uerum forsitan uidit, eius hominis, qui uerum forsitan uidit, cognitio nos inflare debet, ut ea quasi docti esse uideamur, sed ipsius ueri solidare, qua uere docti esse possumus, quanto minus eorum hominum, qui falsa senserunt,doctrinam et latentia cognita facere, cum, si homines sumus, magis nos contristari deceat tot et tam nobilitatorum hominum erroribus, si eos audire contigerit, quam haec propterea studiose quaerere, ut inter eos, qui illa nesciunt, iactatione inanissima uentilemur! quanto enim melius ne audissem quidem nomen Democriti, quam cum dolore cogitarem, nescio quem suis temporibus magnum putatum, qui deos esse arbitraretur imagines, quae de solidis corporibus fluerent solidaeque ipsae non essent, easque hac atque hac motu proprio circumeundo atque inlabendo in animos hominum facere, ut uis diuina cogitetur, cum profecto illud corpus, unde imago flueret, quanto solidius est, praestantius esse iudicetur! ideo
Abbreviated transcription (Latin):
corporalia cogitare non possunt. Quod
autẽ ait nr̃ȩ. humane intelligit uoluit.
Eit benr non ait fugit sed fugere uidet᷑.
hoc enĩ illis uidetur nemurẽ hoc posse in¬
telligere. & ideo nihil tale ẽẽ. arbitrant᷑.
Sed quorundam intelligentiam qͣntum
homini datũ ẽ. ñ fugit rẽ. aꝑtã simplicẽ
sapientiam atq ureritatẽ. quȩ nullius
animantissit ꝓpria. sed qua cõmuniter
om̃s quȩ id potest anima sapiens &
uerax efficitur. Quã si sit ẽẽ anaxagoraᷤ
eũq dm̃ ẽẽ. uidit menteq appellauit.
non solũ nom̃ anaxagorȩ quod ꝑpter
littere uetustarẽ om̃s ut nlitariter lo.¬
quar litteriores libenter sufflant nos
doctos & sapientes non facit. fed ne ipsa
quȩdam eiꝰ cognitio qua id uerũ esse
cognouit. Non eiũ mihi ꝑpterea ueri¬
tas cara rẽ. debet quia ñ lanuit anaxa¬
gorã. sed quia ueritas ẽ. etiam si nullus
eam cognouisset illoꝵ. Si igitur nec

Expanded text:
corporalia cogitare non possunt. quod corporalia cogitare non possunt. quod autem ait nostrae., humanae intellegi uoluit; et bene non ait \'fugit\' sed \'fugere uidetur\'; hoc enim illis uidetur neminem hoc posse intellegere et ideo nihil tale esse arbitrantur. sed quorundam intellegentiam, quantum homini datum est, non fugit esse apertam simplicemque sapientiam atque ueritatem, quae nullius animantis sit propria, sed qua communiter omnis, quae id potest, anima sapiens et uerax efficitur. quam si sensit esse Anaxagoras eumque deum esse uidit mentemque appellauit, non solum nomen Anaxagorae, quod propter litteratam uetustatem omnes, ut militariter loquar, litteriones libenter sufflant, nos doctos et sapientes non facit sed ne ipsa quidem eius cognitio, qua id uerum esse cognouit. non enim mihi propterea ueritas cara esse debet, quia non latuit Anaxagoram, sed quia ueritas est, etiam si nullus eam cognouisset illorum. Si igitur nec
Abbreviated transcription (Latin):
potests mens habere interiorẽ animã ut
sit animal. quia ipsa ẽ. in terior. Ergo
corpus habeat extrinsecus. cui sit in terior
ut sit animal. Hoc est enĩ quod ait.
Cingatur igitur corpore externo.
quasi anaxagoras dixerit. nisi animalis
alicuius esset mentẽ esse ñ posse. si m̃tẽ
ipsani sũmã sapientiam ẽẽ. sencrebat
quȩ nullius quasi animantis propria ẽ.
quia omnib animis se frui uabentib
urritas cõmuniter presto r̃. Et ideo
uide quã urbane concludat. Quod
qm̃ non placet inquit. hoc ẽ. ñ placet
anaxagore. ut illa meus qua licit dm̃
cingatur corpore externo. quo animal
ẽẽ. possit. aꝑta simplexq mens nulla
re adiuncta qua fentire possit. id est
nullo corpore adiuncto. ꝑ quod sentire
possit. fugere intelligentiȩ nr̃ȩ uim
& notionẽ uidetur. Nihil uerius quã¬
fugere hoc uim & notionẽ intelli intel¬
ligentrȩ stoicoꝵ & epicureoꝵ. qui nisi

Expanded text:
potest mens habere interiorem animam, ut potest mens habere interiorem animam, ut sit animal, quia ipsa est interior. ergo corpus habeat extrinsecus, cui sit interior, ut sit animal!. hoc est enim, quod ait: \'Cingatur igitur corpore externo\', quasi Anaxagoras dixerit, nisi animalis alicuius esset, mentem esse non posse, si mentem ipsam summam sapientiam esse sentiebat, quae nullius quasi animantis propria est, quia omnibus animis se frai ualentibus ueritas communiter praesto est. et ideo uide, quam urbane concludat: \'Quod quoniam non placet\', inquit, — hoc est non placet Anaxagorae, ut illa mens, quam dicit deum, cingatur corpore externo, quo animal esse possit, — \'aperta simplexque mens nulla re adiuncta, qua sentire possit\', — id est nullo corpore adiuncto, per quod sentire possit, — \'fugere intellegentiae nostrae uim et notionem uidetur\'. Nihil uerius quafugere hoc uim et notionem intellegentiae Stoicorum et Epicureorum, qui nisi
Abbreviated transcription (Latin):
corporis aliquid dixerat. Et alit̾ dicit᷑.
Totum quod incorporeũ ẽ. quia sine fini.¬
b locoꝵ intelligitur. ut totũ & infinitũ
dici possit. Totũ ꝑpter integritatẽ. infi.¬
nitũ quia locoꝵ finib non ambit᷑. Deinde
inquit si nrentẽ ipsam quasi animal
aliquod tẽ. uoluit. erit aliquid interius
ex quo illud animal nominetur. ut mens
ista quasi corpiis sit. & habeat intus ani¬
mã. unde animal appelletur. Cide quẽ.
ad modũ corporali consuetudine loquit᷑.
quomodo solent uideri animalia ꝑpter
sensuũ gressũ. ut opinor eoꝵ contra quos
disserit. & tamen dixit rẽ quȩ illos si eui.¬
gilare possent. satis animonerent. omne
quod sicut corpus uiuũ animo occurrit
magis habere animã & esse animal. quã
animã esse cogitari oportere. Hoc eñĩ
quod ait. erit aliquid interius ex quo
illud animal nominenir. sed aduingit.
quid autẽ interius mentẽ. Non ergo

Expanded text:
corporis aliquid dixerat et aliter dicitur corporis aliquid dixerat et aliter dicitur totum, quod incorporeum est, quia sine finibus locorum intellegitur, ut et totum et infinitum dici possit: totum propter integritatem, infinitum, quia locorum finibus non ambitur. \'Deinde\', inquit, si mentem ipsam quasi animal aliquod esse uoluit, erit aliquid interius, ex quo illud animal nominetur, ut mens ista quasi corpus sit et habeat intus animam, unde animal appelletur. uide quem ad modum corporali consuetudine loquitur, quo modo solent uideri animalia, propter sensum grossum, ut opinor, eorum, contra, quos disserit; et tamen dixit rem, quae illos, si euigilare possent, satis admoneret, omne, quod sicut corpus uiuum animo occurrit, magis habere animam et esse animal, quam animam esse cogitari oportere. hoc est enim, quod ait: Erit aliquid interius. ex quo s illud animal nominetur\'. sed adiungit: \'Quid autem interius mente?\' non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ. eẽ. incorporib alique fine̾. ⁊deo ait
non eũ uidisse neq motũ sensui iunc tum
& continentẽ idẽ. continua copulatiore
adherentẽ infinto. id est infinita arrei ullũ
ẽẽ. posse quasi decorporib ageret. quib nihil
iungi nisi ꝑfines locoꝵ potest. Sic autẽ
addidit neq sensũ omnino quo non tota
natura pulsa sentiret. quasi illi dixisset
mentẽ illã ordinatricẽ & moderatricem
rerũ omniũ habere fensũ qualẽ habet ani¬
ma ꝑ corpus. Nam manifestũ ẽ. totam
sentire animã cũ ꝑcorpus aliquid sentit.
nam totã utiq non latet quicquidillud
est quod sentitur. Adhoc autẽ dixit totã
naturã sentire. ut illi quasi auferret quod
ait. mentẽ infinitã. Quomodo enĩ tota
sentit si infinita ẽ. sensus enĩ corporis ab
aliquo loco incipit. nec ꝑcurrit totũ nisi
ad euius finẽ ꝑuenerit. quod in infinito
dici non potest. sed neq ille de sensu

Expanded text:
cesse est esse in corporibus aliquem finem. ideo ait cesse est esse in corporibus aliquem finem. ideo ait non eum uidisse \'neque motum sensui iunctum et continentem - id est continua copulatione adhaerentem — infinito — id est infinitae rei — \'ullum esse posse\', quasi de corporibus ageret, quibus nihil iungi nisi per fines locorum potest. sic autem addidit: Neque sensum omnino, quo non tota natura pulsa sentiret\', quasi ille dixisset mentem illam ordinatricem et moderatricem rerum omnium habere sensum, qualem habet anima per corpus. nam manifestum est totam sentire animam, cum per corpus aliquid sentit; nam totam utique non latet, quicquid illud est, quod sentitur. ad hoc autem dixit totam naturam sentire, ut illi quasi auferret, quod ait mentem infinitam. quo modo enim tota sentit, si infinita est? sensus enim corporis ab aliquo loco incipit nec percurrit totum, nisi ad cuius finem peruenerit, quod in infinito dici non potest. sed neque ille de sensu
Abbreviated transcription (Latin):
Qum autẽ dicitur aer ex̃. seꝑ inmotu.
nequaꝗ conturbabit hominẽ. ut ꝑpterea
illũ dm̃ putet. qui nouit om̃is corporis io.¬
tũ inferiorẽ eẽ. quã ẽ motus aninimi. motũ
autẽ animi longe pigriorẽ qua ẽ. motis
sũme atq incõmutabilis sapientiȩ. Item
anaxagoras siur quilibet si mentẽ dicit
ipsam ueritat̾e atq saprentiam. quid mͥ est
de uerbo eũ homine contendere: Manifes¬
tum ẽ. eñi omniũ rerũ deseriptionẽ & mo.¬
dũ ab illa firri. eamq ñ incongrire dici in¬
finit᷑a non ꝑspacia locoꝵ sed ꝑpotentiam
quȩ cogitatione humana conp̾hendi ñ
potest. neq quod in forme aliquid sit
ipsa saprentia. hoc enĩ corpoꝵ ẽ. ut quar¬
eũq infinita fuerint. suit & informa.
Cicero autẽ studio refelbendi quantũ ui.¬
detur ꝓpt̃ aduersarios corporaliter senti.¬
entes negati infinito aliquid iungi potuisse.
quia exparte qua quidq adiungitur. nre.¬

Expanded text:
cum autem dicitur aer esse semper in motu, cum autem dicitur aer esse semper in motu, nequaquam conturbabit hominem, ut propterea illum deum putet, qui nouit omnis corporis motum inferiorem esse, quam est motus animi, motum autem animi longe pigriorem, quam est motus summae atque incommutabilis sapientiae. Item Anaxagoras siue quilibet si mentem dicit ipsam ueritatem atque sapientiam, quid mihi est de uerbo cum homine contendere? manifestum est enim omnium rerum descriptionem et modum ab illa fieri eamque non incongrue dici infinitam non per spatia locorum sed per potentiam, quae cogitatione humana comprehendi non potest, neque quod informe aliquid sit ipsa sapientia; hoc enim corporum est, ut, quaecumque infinita fuerint, sint et informia. Cicero autem studio refellendi, quantum uidetur, propter aduersarios corporaliter sentientes negat infinito aliquid iungi potuisse, quia ex ea parte, qua quidque adiungitur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ream specrem cogitans quia illi
corpereũ dm̃ eẽ. dixerant. Aer
eñi corpus ẽ. an ipse sentiebat
ẽẽ. formã e pulchritudinem
incorpoream ueritati. qua ipse
animus informatur. & ꝑ qũa omnia
saprentis facta pulchra eẽ. ⁊udicamus.
ut ñ tantũ refellendi gr̃ã. sed etĩã ueris.¬
sime dixerit: quod dm̃ pulcherrima spe.¬
cre deceat ẽẽ. quia nihil ẽ. pulchrius ipsi
intelligibili atq immutabili ueritate
Quod autẽ ait ille gigni aerẽ qire tamen
dm̃ eẽ. censebat. nullo modo moiret huno
uirũ qui intelligit non sicut aer gigntꝰ
idest aliqua causa ut sit efficitur. cum
omnino ds̃ non sit. ita genitũ eẽ. uerbũ
dĩ. dm̃ apud dm̃. sed longe alio modo quẽ
nemo nisi eu ds ipse inspirarit intellig
Illũ autẽ etiã in ipsis corporib desipere
quis non uideat. cum aerẽ gigni dicat. &
dm̃ uelit. eũautẽ aquo aer gignitur. ñ
eñi anullo gigni potest. non dicat dm̃:

Expanded text:
ream speciem cogitans, quia ille ream speciem cogitans, quia ille corporeum deum esse dixerat, aer enim corpus est; an ipse sentiebat esse formam et pulchritudinem incorpoream ueritati, qua ipse animus informatur et per quam omnia sapientis facta pulchra esse iudicamus, ut non tantum refellendi gratia sed etiam uerissime dixerit, quod deum pulcherrima specie deceat esse, quia nihil est pulchrius ipsa intellegibili atque incommutabili ueritate? quod autem ait ille gigni aerem, quem tamen deum esse censebat, nullo modo mouet hunc uirum, qui intellegit, non sicut aer gignitur, id est aliqua causa, ut sit, efficitur, cum omnino deus non sit, ita genitum esse uerbum dei, deum apud deum, sed longe alio modo, quem nemo, nisi cui deus ipse inspirarit, intelleget. illum autem etiam in ipsis corporibus desipere quis non uideat, cum aerem gigni dicat et deum uelit, eum autem, a quo aer gignitur, non enim a nullo gigni potest, non dicat deum?
Abbreviated transcription (Latin):
in quã maximȩ aduersatur quedã ut
ita dicam imperitissina scientia. dũ nos
scire gaudemus quid anaxi menes. quid
anaxagoras. quid pytagoras. quid demo¬
critus senserit. & cetera huiusmodi ut doc.¬
ti eruditiq uideamur. cũ hoc auera docta.¬
na & eruditione longe absit. Qui enim
didicerit dñi ñ distendi aut diffundi per
locos neq finitos neq infinitos quasi in
aliqua parte maior sit ⁊naliqua minor
sed totũ ubiq esse p̾sentẽ sic̃t ueritatem
cunis nemo sobriȩ dicit partẽ ẽẽ. inisto lo.¬
co & partẽ inillo. qm̃ ueritas utiq ds̃ ẽ.
nequaꝗ eũ moirebit quod de infinito
aere sensit. quicũq sensit qđ ipse essec
ds̃. Quid adillũ si nesciat qu̾a dicant
isti corporis formã : Eiam quippe di.¬
cunt qur unidiq finita sit. & utrũ re.¬
fellendi causa tãq achademicus anaxa.¬
mreni cicero obrecerit formã & pulchri.¬
tudinẽ dm̃ habere oportere. quasi corpo¬

Expanded text:
inquam, maxime aduersatur quaedam, ut inquam, maxime aduersatur quaedam, ut ita dicam, inperitissima scientia, dum nos scire gaudemus, quid Anaximenes, quid Anaxagoras, quid Pythagoras, quid Democritus senserit, et cetera huius modi, ut docti eruditique uideamur, cum hoc a uera doctrina et eruditione longe absit. qui enim didicerit deum non distendi aut diffundi per locos neque finitos neque infinitos, quasi in aliqua parte maior sit in aliqua minor, sed totum ubique. esse praesentem sicut ueritatem, cuius nemo sobrie dicit partem esse in isto loco et partem in illo, quoniam ueritas utique deus est, nequaquam eum mouebit, quod de infinito aere sensit, quicumque sensit, quod ipse esset deus. quid ad illum, si nesciat, quam dicant isti corporis formam — eam quippe dicunt, quae undique finita sit — et utrum refellendi causa tamquam Academicus Anaximeni Cicero obiecerit formam et pulchritudinem deum habere oportere quasi corpo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sed nisi humilitas omĩa qirȩcũq bene
faciamus ce p̾cefferit & comitata & confe.¬
cuta firerit. & ꝓposita quã in eamur. &
apposita cui adhereamꝰ. & imposita que
reprimamur. iam uobis de aliquo bono
facto gaudentib totũ extororuet de manu
suꝑbia. Citia quippe cetera inpeccatis.
suꝑbia uero etiã inrecte factis tiurenda ẽ.
ne illa quȩ laudabiliter facta sunt. ipsius
laudis cupiditate amitrantur. Itaq sict̃
rethor ille nobilissimus cũ uit̾rogatꝰ esset.
quid ei primũ uideretur ineloquentiae
p̃ceptis obseruari oportere. ꝓnuntiationẽ
dicitur respondisse. Q um quȩret᷑ quid
secundo. eancdẽ ꝓnuntiacionẽ. Quid
tertio. nihil aliud quã ꝓnuntiacionem
dixisse. Si in terrogares. & quotrens
in terrogares dep̃ceptis xp̃ianȩ religionis.
nihil nre aliud respondere nisi humilita.¬
tẽ liberet. Et si forte alia dicere uecessitas
cogeret. humilitati saluberrimx̧ qũa dñs

Expanded text:
tur, sed nisi humilitas omnia, quaecumque bene tur, sed nisi humilitas omnia, quaecumque bene facimus, et praecesserit et comitata et consecuta fuerit et proposita, quam intueamur, et adposita, cui adhaereamus, et inposita, qua reprimamur, iam nobis de aliquo bono facto gaudentibus totum extorquet de manu superbia. uitia quippe cetera in peccatis, superbia uero etiam in recte factis timenda est, ne illa, quae laudabiliter facta sunt, ipsius laudis cupiditate amittantur. itaque, sicut rhetor ille nobilissimus cum interrogatus esset, quid ei primum uideretur in eloquentiae praeceptis obseruari oportere, pronuntiationem dicitur respondisse, cum quaereretur, quid secundo, eandem pronuntiationem, quid tertio, nihil aliud quam pronuntiationem dixisse, si interrogares et quotiens interrogares de praeceptis Christianae religionis, nihil me aliud respondere nisi humilitatem liberet, etsi forte alia dicere necessitas cogeret. Huic humilitati saluberrimae, quam domi