comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝓmnde ne quisquã. xp̃ianus cum dicer:
de xp̃o dixit. alius diceret. non. s de illo da¬
uid dixit. et erraret cum diceret cum uide¬
ret impleta omnia ee indauid. destruxit
ea indauid: et cum iides ea in illo non imi¬
plcta quȩ necesse ẽ impleri ⁊ queras alt̾um
in quo ostendantur impleri. Ita etiam dic¬
tum ẽ de esau et iacob. Inuenimus maiorẽ
adoatum aminore: cum scͥptum sit. maior
scrui et minori. Et cum milł duob p̾ce¬
dentib uideris non impletum: expecces
duos populos. in quib impleatur. qd nͣ
mendar ds polliceri dignatur. Ecce ex
semine tuo dix dauid: ponam suꝑ sedc̃ tuã.
ꝓmisit ex semine etu met̾num aliqͥd:
et natus cͣ salomon. factus ẽ tantȩ sapi¬
de semine dauid in illo putarctur impleta.
S cedidit salomon. et dedit locum sꝑando
xp̃m. ut quoniã ds nec falli possł̃t nec fal.¬
lere. quemsciebat casurum non meo poneret
pmissum suum: s pꝰ casum enis respiceres

Expanded text:
vid. Proinde ne quisquam Christianus cum diceret, vid. Proinde ne quisquam Christianus cum diceret, de Christo dixit, alius diceret. Non, sed de illo David dixit, et erraret, cum diceret impleta omnia esse in David; destruxit ea in David. Ut cum vides ea in illo non impleta quae necesse est impleri, quaeras alterum, in quo ostenderentur impleri. Ita etiam in Esau et Jacob invenimus majorem adoratum a minore, cum scriptum sit, Major serviet minori : ut cum in illis duobus praecedentibus vides non impletum, exspectes duos populos in quibus impleatur, quia non mendax Deus polliceri dignatur. Ecce ex semine tuo, dixit ad David, ponam super sedem tuam . Promisit ex semine ejus in aeternum aliquid, et natus Salomon factus est tantae sapide semine David in illo putaretur impleta. Sed cecidit Salomon , et dedit locum sperando Christo; ut quoniam Deus nec falli possit, nec fallere, quem sciebat casurum, non in eo poneret promissum suum, sed post casum ejus respiceres
Abbreviated transcription (Latin):
et sedem eius int̾ra collisisti. ¶ inuisti dies
sedis enis: ꝑ fudisti eum confusione: Quid ẽ
hoc: Illa omnia ꝓmisisti: tuuͦ ista contͣriȩ
fecisti: Ubi sunt ꝓmissiones. alquas paulo
ante gaudebamus. de quib tam alacriter
pͥaudebamus. de quib securi gratulaba-¬
inur ÷ quasi alius ꝓmiserit. alius ęu̾terit:
Quod mirandum est. Non alius: s tu. Tu
uero qui ꝓmittebas. tu qui confir mabas.
tu qui ꝓpter dubitationẽ humanã etiam
nirabas ⁊ illa ꝓmisisti. et ista fecisti. Ubite¬
nebo nusiurandum ⁊ ubi inueniam ꝓmissũ
Itauͦ falsum ꝓmitteret d̾s : aut falsum iura.¬
ret: Quare ergo illa ꝓmisit: et ista fecit
Ego dico qui ista fecit: ut ꝓmissa firmaret.
S quis ego quiboc dico : Eideamus si hoc
ueritas dicit: tunc non erit mane qͦd dico.
Hauid positus crat. cui ꝓ micterentur bec¬
omnia insemine eius quod ẽ. xp̃c implen.¬
da. Ppter ꝓmissa ergo quȩ dicta sunt ad
dauud: expectabant homines inpleri inda¬

Expanded text:
e: sedem ejus in terram collisisti. Minuisti dies sedis ejus; perfudisti eum confusione.» Quid est hoc? Illa omnia promisisti; tu vero ista contraria fecisti. Ubi sunt promissiones ad quas paulo ante gaudebamus, de quibus tam alacriter plaudebamus, de quibus securi gratulabamur? Quasi alius promiserit, alius everterit. Quod mirandum est, non alius; sed, «Tu vero,» tu qui promittebas, tu qui confirmabas, tu qui propter dubitationem humanam etiam jurabas, illa promisisti, et ista fecisti. Ubi tenebo jusjurandum tuum, ubi inveniam promissum  falsum promitteret Deus, aut falsum juraret? Quare ergo illa promisit, et ista fecit? Ego dico quia ista fecit, ut promissa firmaret. Sed quis ego qui hoc dico? Videamus si hoc veritas dicit; tunc non erit inane quod dico. David positus erat cui promitterentur omnia in semine ejus, qui est Christus, implenda. Propter promissa ergo quae dicta sunt ad David, exspectabant homines ea impleri in Da
Abbreviated transcription (Latin):
quereris. cuius limina seruiendo contẽ.¬
teres quem coulie nondico salutãres s
adorares : cui impenderes fidelia obseqͥa:
siunum erim̃ de eius comuge. diceres
numquid domum eius intrares: Tenete gͦ
matreͣ eccl̃am. Natalicia sc̾orum cum sobrie¬
tate cębrate: ut imitemur eos qui pͣcessert᷑
et gaudeant de uob̃ qui orant ꝓuobis ⁊ ut

Expanded text:
quereris, cujus limina serviendo contequereris, cujus limina serviendo contereres, quem quotidie, non dico salutares, sed et adorares, cui impenderes fidelia obsequia; si unum crimen de ejus conjuge diceres, numquid domum ejus intrares? Tenete ergmatrem Ecclesiam. Natalitia sanctorum cum sobrietate celebrate, ut imitemur eos qui praecesserunt et gaudeant de vobis qui orant pro vobis; ut
Abbreviated transcription (Latin):
enus: Illum sicut patrem: istam sicͤ matrẽ.
Illum sicͤ dominum⁊ hanc sicut ancillam
eius: quia filĩ ancille ipsius sumus: S
matrimoniũ hoc: magna caritate compa¬
ginatur. Nemo offendit unum: et ꝓmere¬
tur alterum: Nemodicat. adidola quid᷑
uado: arrepticios et sortilegos coñsulo: s
tam̃ dĩ eccł̃iam non relinquo. Catholicus
sum. Tenens matrẽ: offendis patrẽ. Alius
item dicit. Absit ame. Non consulo sortile¬
gum: non quero arreptum: non quero
diuinationes sacrilegas. nec eo adoran¬
da demonia. nec seruo laꝑidib: s tamen
inparte donati sum. Quidt̃ ꝑdest non of¬
fensus pater ⁊ qui offensã uindicat matrẽ:
Quid ꝑdest si dominum consiteris. dm ho¬
nores iꝑsum p̾dicas. filium enus agnosciͤ:
sedente ad patris dexteram confiteris ⁊
et blasphemas ȩccl̃am eius & Nonte cor¬
rigunt exempla bumami conugiie Si ha¬
beres aliquẽ patronum cui cotidie obse¬

Expanded text:
ejus: illum sicut patrem, istam sicut matrem; ejus: illum sicut patrem, istam sicut matrem; illum sicut dominum, hanc sicut ancillam ejus; quia filii ancillae ipsius sumus. Sed matrimonium hoc magna charitate compaginatur: nemo offendit unum, et promeretur alterum. Nemo dicat, Ad idola quidem vado, arreptitios et sortilegos consulo: sed tamen Dei Ecclesiam non relinquo; catholicus sum. Tenens matrem, offendisti patrem. Alius item dicit, Absit a me; non consulo sortilegum, non quaero arreptitium, non quaero divinationes sacrilegas, non eo ad adoranda daemonia, non servio lapidibus: sed tamen in parte Donati sum. Quid tibi prodest non offensus Pater, qui offensam vindicat matrem? quid prodest si Dominum confiteris, Deum honoras, ipsum praedicas, Filium ejus agnoscis, sedentem ad Patris dexteram confiteris; et blasphemas Ecclesiam ejus? Non te corrigunt exempla humani conjugii? Si haberes aliquem patronum, cui quotidie obse
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsentia cognoscamus ⁊ futura sꝑemus : nͥ
nos auertat inimicus inina ÷ ut qͥ colligit
nos tanꝗͣ pullos suos. sub alis suis foueat
nos: nec ab erremus alis eius. ne accipit᷑¬
ethercus rapiat implumes adhuc pullos.
Non enim de se debet sꝑare. xp̾iamis. si uult
eẽ firmus: uapore materno nutriatur. Illa
e̾ enim gallina colligens pullos suos. de
qua impperatur illi qiuitati infideli icrło:
quotiens uolui colligere filios tuos tanꝗͣ
gallina pullos suos sub alas. et noliusti:
Ecce relinquetur uob̃ domus ur̃a deserta.
hinc dictum eͥ: posuisti munitiones eius
formidinẽ. Quia gͦ illi noluerunt contegi
sub alis galline huius: et tale exemplum
dederunt quod timere debeamus a uolã¬
ticis spiritib ininundis. querentib coti¬
dic quod rapiant : intremus sub alas gal¬
linȩ huius diuinȩ sapientiez quonia ꝓꝑter
pullos suos infirmata ẽ usq ad mortem:
flmemus dominũ d̾m nr̃m: amnemus eccłiã

Expanded text:
praesentia cognoscamus, futura speremus. Non praesentia cognoscamus, futura speremus. Non nos avertat inimicus a via, ut qui colligit nos tanquam pullos suos sub alis suis, foveat nos; ne aberremus ab alis ejus, ne accipiter aereus rapiat implumes adhuc pullos. Non enim de se debet sperare christianus: si vult esse firmus, vapore materno nutriatur. Illa est enim gallina colligens pullos suos, de qua improperatur illi civitati infideli Jerusalem: «Quoties volui colligere filios tuos tanquam gallina pullos suos sub alas suas, et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta» . Hinc dictum est, «Posuisti munitiones ejus formidinem.» Quia ergo illi noluerunt contegi sub alis gallinae hujus, et tale exemplum dederunt, quo timere debeamus a volaticis spiritibus immundis, quaerentibus quotidie quod rapiant; intremus sub alas gallinae hujus divinae Sapientiae, quoniam propter pullos suos infirmata est usque ad mortem. Amemus Dominum Deum nostrum, amemus Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
tationem. Tu autẽ quid B enedictio
domini mȩt̾num: fiat frat: Grãs miscdĩȩ
grȩ ipsius: Nosrnim grãs agimus. Non
damus. nec reddimus. nec referimus.
nec rependimus gras: s tantum uerbis
agimus ⁊ retinẽmus. Ipse nos gratis sal¬
uos fecit: ipse impietates nr̃as non at¬
tendit : ipse nos non eum querentes que¬
siuit ÷ inuẽnit. redẽmit: lib̃auit a dña¬
tu diaboli. et potestate demonioꝵ. Alli-¬
gauit nos fide mundandos: unde soluit
illos inimicos qui non credunt. et ideo
mundari non possunt. Dicant quire
idies singulos minus minusq rema¬
nebunt. Obiciant ÷ irrideant. exꝑbrent.
non interitum s commutationẽ xp̃i tui:
non uident. quia cum ista dicunt. defici¬
unt. aut credendo. aut moriendo. Illoꝵ
ergo maledictio temꝑalis ẽ: benedictio
autẽ domini inȩt̾num. Et ad confirmã¬
dam benedictionẽ ne quis timeat: fiat
fiat. Ista subscriptio eͥ cautionis dĩ. Securi
gͦ de ꝓmissionib tius. preceria credamus:

Expanded text:
quid? «Benedictio Domini» «in aeternum: fiat, fiat.» Gratias misericordiae iae ipsius Nos enim gratias agimus; non damus, nec reddimus, nec referimus, nec rependimus: gratias verbis agimus, re tenemus. Ipse nos gratis salvos fecit, ipse impietates nostras non attendit; ipse nos non eum quaerentes quaesivit, invenit, redemit, liberavit a dominatu diaboli et potestate daemoniorum: alligavit nos fide mundandos, unde solvit illos inimicos qui non credunt, et ideo mundari non possunt. Dicant qui rein dies singulos minus minusque remanebunt: objiciant, irrideant, exprobrent, non interitum, sed «commutationem Christi tui.» Non vident quia cum ista dicunt, deficiunt aut credendo, aut moriendo? Illorum enim maledictio temporalis est; «benedictio» autem «Domini in aeternum.» Et ad confirmandam benedictionem, ne quis timeat: «fiat, fiat.» Ista subscriptio est cautionis Dei. Securi ergo de promissionibus ejus, praeterita credamus,
Abbreviated transcription (Latin):
batur: s commnutabatur. Mortuus dicit᷑:
ꝓpt̾ triduum: Eoce quid exꝑbrauerurł
mimici tui. Non admissionem. non ꝑdi¬
tionẽ: s plane comimutationẽ. xpͣi tui. Mu¬
tatus ẽ ille a temꝑali uita ad eternam :
mutatus cͣ ã iuideis adgentes: mutatus
etiam a terra incęlum. E ant nunc uani
mimicitur⁊ adhiic exꝓbrent cominutati¬
onem xp̃i tui. Utinam et ipsi mutentur.¬
et comimutationẽ. xpͣi tui non exꝓbrabt᷑.
S displicet illis mutatia xp̃i: quia ipsi
mutari nolunt: Neq enim ẽ illis com¬
mutatio ⁊ et non timuerunt dm: quod
ex ꝓbrauerunt inimicitui. cominutatio

Expanded text:
batur, sed commutabatur. Mortuus dicitur propter triduum. Ecce quid exprobraverunt inimici tui: non amissionem, non perditionem: sed plane «commutationem Christi tui.» Mutatus est ille a temporali vita ad aeternam, mutatus est a Judaeis ad Gentes, mutatus est etiam a terra in coelum. Eant nunc vani inimici tui, et adhuc exprobrent «commutationem Christi tui.» Utinam et ipsi mutentur; commutationem Christi non exprobrabunt. Sed displicet Christi mutatio, quia ipsi mutari nolunt: neque enim est illis commutatio, et non timuerunt Deum . «Quod exprobraverunt inimici tui, commutatio
Abbreviated transcription (Latin):
cornu xp̃i suiꝰ fecit admirabilem apud regeᷤ
tix Iam modo nemo infultait. xp̾ians: aut
si insultant ñ publice ĩsulta̾t. Sic loqͥt᷑ milł at pł
timeat audiri quam uelit credi. Quod
continui insinu meo multarum gentium.¬
quod exꝓbrauerunt commutationẽ xp̃i¬

Expanded text:
cornu Christi sui, fecit admirabilem apud reges cornu Christi sui, fecit admirabilem apud reges terrae. Jam modo nemo insultat Christianis, aut si insultat, non publice insultat: sic loquitur, ut plus timeat audiri, quam velit credi. «Quod continui in sinu meo multarum gentium.Quod exprobraverunt inim
Abbreviated transcription (Latin):
seruorum tuorum: Iam illo uiuente. iam in
celo ad dexitram patris sedente: obꝑbria ab¬
diu. habuerunt. Uidua illa pariens et ha¬
bens filios abundantiores quam illa. quȩ
habebat uirum: audiuit ignominias: au¬
diunt obꝓbria. S eccl̃a mustiplicata exten¬
dens se indexteram atq sinistram: igno.¬
miniȩ uduitatis suȩ iam non ẽ memor:
Memento domine apud quc̃ eͣ adtindantia
suauitatis memoriȩ tuȩ: mem̾ito : noli obli¬
itsci Quid memento: Memento obꝑbrii
seruorum tuorum: quod continui in simi meo
multarum gentium: Ibam inquit p̾dicare
et obꝓbria audiebam: et insimi meo contine¬
bam: quia implebam: blasphemamur ⁊ ro-¬
gamus: quasi purgamenta factisumus om¬
nium ꝑ ipsima. Dui continuerunt. xp̃iam
obpbria insinu suo. incorde suo: nec auct e¬
bant resistere conuiciantib ÷ antequã crim
inderetur respondere pagano. Nunc iam cri¬
men ẽ remancre paganum. Gras domino :
memor fuit obꝑbrium nrõram : ex altauit

Expanded text:
servorum tuorum.» Jam illo vivente, jam in coelo ad dexteram Patris sedente, opprobria obtiani diu habuerunt. Vidua illa pariens, et habens filios abundantiores quam illa quae habebat virum , audivit ignominias, audivit opprobria: sed Ecclesia multiplicata, extendens in dexteram atque sinistram, ignominiae viduitatis suae jam non est memor. «Memento, Domine,» apud quem est abundantia suavitatis memoriae tuae; «Memento,» noli oblivisci. Quid, «Memento? Memento opprobrii servorum tuorum, quod continui in sinu meo multarum gentium.» Ibam, inquit, praedicare, et opprobria audiebam, et in sinu meo continebam; quia implebam, «Blasphemamur, rogamus; quasi purgamenta mundi facti sumus, omnium peripsema» . Diu continuerunt Christiani opprobria in sinu suo, in corde suo; nec audebant resistere conviciantibus: antea cum crimen videretur respondere pagano, nunc jam crimen est remanere paganum. Gratias Domino; memor fuit opprobriorum nostrorum: exaltavit
Abbreviated transcription (Latin):
quita sunus animũ
intendite. et pium debitum exigite: co red¬
dituro ꝑ nos. qui fecit et nos et uos: Domimꝰ
quȩ tractaturi sumus ipse admntiatur:
De illo enim int̾ cȩt̾a paulo suꝑius dictũ
crat: et ego pͥmogenitum ponam eum.
ex celsum pre regib t̾rȩ. In et̾num serua¬
bo illi miscdĩam meam: et testam̃tũ meu̾
fidele ip̃si. Et ponam in scłm scłi semen
eius: et thronuim eius sicut dies cęli: De
his et de omnib supra ab ipso exordio.
quȩ potuimus diximus. Sequitur autẽ:¬

Expanded text:
cuti sumus, animum intendite, et pium debitum exigite; eo reddituro per nos, qui fecit et nos et vos. Dominusquae tractaturi sumus, ipse annuntiatur. De illo enim inter caetera paulo superius dictum meae. Et ego primogenitum ponam eum, excelsum aput reges terrae. In aeternum seruabo ei misericordiam meam et testamentum meum fidele ipsi. Et ponam in saeculum saeculi semen eius, et thronum eius sicut dies chis et de omnibus supra ab ipso exordio, quae potuimus, diximus. 2. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑgam ab eis: neq nocebo coᷤ ĩuer itate
mea: Neq ꝓꝓhanabo testamentũ meũ:
et quȩ ꝓcedunt de labiis meis ñ reꝓbabo
Magnum firmamentũ ꝓmissionis dĩ:
silii huius dauid: filii sunt sponsi. Omnes
gͦ xp̃iam: filis eius dicuntur. Multum ẽ
autem qđ ꝓmittit ds: quia si xp̃iam hoc

Expanded text:
 nocebo in veritate mea: neque profanabo testamentum meum; et quae procedunt de labiis meis, non reprobabo.» Magnum firmamentum promissionis Dei. Filii hujus David, filii sunt sponsi: omnes ergo Christiani, filii ejus dicuntur. Multum est autem quod promittit Deus, quia «Si» C
Abbreviated transcription (Latin):
mortem: Iꝑse eͣ qui eruit animam suam de
manib inferm: et nos tamen adhuc labo.¬
ramus. Lixerunt ista martyres quorum
natalicia cęlebramus: ipse iuet et non inde¬
bit mortem ÷ ipse eruet animã suam de ma¬
nib inferni: et nos ꝓpt̾ te mortisicanur

Expanded text:
mortem, ipse est qui eruit animam suam de mortem, ipse est qui eruit animam suam de manibus inferni: et nos tamen adhuc laboramus. Dixerunt ista martyres, quorum natalitia celebramus. Ipse vivet et non videbit mortem, ipse eruit animam suam de manibus inferni;
Abbreviated transcription (Latin):
feri. Ecce uere solus omnino : singularit᷑ solꝰ
iuiuit. et non udebit mortẽ. et eruet am¬
mam suam de manib inferi÷ quia et si
cȩteri fideles etus resurgent amortuis et ui¬
uent et ipsi inet̾num. et nͣ uidebunt mor¬
tem⁊ non tamen annuaᷤ suam ipsi eruent.
de manib inferm. Ipse qui c̃ruit amma᷑
suam de manib inferm: ipse eruit animaᷤ
fidelium suoꝵ ͥ ipsi se ersiere nͥ possunt:
ꝓbat quia ipst animam suam eruit. N otesta.¬
tem habeo ponendi ammam mea̾: et potesta¬
tem habto it̾um sumendi eam Nemo tollit
cam a me. quia ego dormiui : s ipse eam cepi¬
tum: et diu dixerunt gentes frementes. qͣn¬
do morictur et ꝑiet nomen enis: ꝓpter hos
ergo iam inxpͣo credentes. s aliquandiu la¬
boraturos: sequitur. et dicte: Ubi sunt mi.¬
sericordie tuȩ antique domines. Iam agno¬
uimus xp̃m mandatorem: iam tenemus
in quo comples ꝓmissa. Exhibe millo quod
ꝓmisisti: ipse ẽ qui uiuec et non uidebit

Expanded text:
e solus, omnino singulariter solus «vivet et non videbit mortem; eruet animam suam de manibus inferni:» quia etsi caeteri fideles ejus resurgent a mortuis, et vivent et ipsi in aeternum, et non videbunt mortem; non tamen animam suam ipsi eruent de manibus inferni. Ille qui eruit animam suam de manibus inferni, ipse eruit animas fidelium suorum; ipsi se eruere non possunt. Proba quia ipse animam suam eruit. «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me;» quia «ego dormivi» : sed «ipse eam tum, et diu dixerunt Gentes frementes, «Quando morietur, et peribit nomen ejus» ? Propter hos ergo jam in Christum credentes, sed aliquandiu laboraturos, sequitur et dicit: «Ubi sunt misericordiae tuae antiquae, Domine?» Jam agnovimus Christum mundatorem, jam tenemus in quo comples promissa; exhibe in illo quod promisisti. Ipse est qui vivet et non videbit
Abbreviated transcription (Latin):
nubes unde choruscant: Homines gͦ nubes
ĩpollet inangelis: sed dedisti illam et homi¬
nibus. et deduristi illam usq adnubes. Sur
re Sed quia homines miferof tũmiseraris.
et prebendo illis miscdiam. cõmunicatione
resurrectionis angelos facis: usq ad cȩlos ẽ
ipsius. et ueritati ipsius: quia nec deseruit
nos miscdia facere beatos ꝑ gr̃am suam. nec
fraudauit nos ueritate: quia primo ueritas
carne cooꝑta uenit ad nos et sanauit ꝑcarnẽ
suam oculum interiorem cordis nr̃i: ut eam
postea faciȩ ad faciem uidere possemus: Agen¬
tes ergo illi gr̃as dicamus cum ipso psalmo
ultimos uersus: quos iam dudum etiam dixtt
E.xaltare super celos deus: et suꝑ omnem ter¬
ram gła tua Hoc enim ei dixit ꝓpħa ante

Expanded text:
nubes unde coruscant: homines ergo nubes. nubes unde coruscant: homines ergo nubes. ritas tua? Veritas praepollet in Angelis: sed dedisti illam et hominibus, et deduxisti illam usque ad nubes. Surdigere; sed quia homines miseros tu miseraris, et praebendo illis misericordiam communicatione resurrectionis Angelos facis, usque ad coelos est ipsius, et veritati ipsius, quia nec deseruit nos misericordia facere beatos per gratiam suam, nec fraudavit nos veritate: quia primo veritas carne operta venit ad nos, et sanavit per carnem suam oculum interiorem cordis nostri, ut eam postea facie ad faciem videre possemus . Agentes ergo illi gratias, dicamus cum ipso Psalmo ultimos versus, quos jamdudum etiam dixit: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloria tua. Hoc enim ei dixit Propheta ante
Abbreviated transcription (Latin):
non fatigantur. Ibi ueritas: ħic autem ĩ nr̃a
miseria utiq misc̃ia Misero enim: p̃ben¬
da est miscd̾ia. Nonenim opus est miscdĩa
sursum: ubi nullus est miser Hoc ꝑpterea
dixi. quia uidetur congruentius dicipotuis¬
se̾ Magnificata est uiq ad cȩlos ueritas tua:
et usq ad nubes miscd̃ia tua: Hubes enim in¬
telligimus predicatores ueritatis: Homineᷤ¬
enim portantes istam carnem caliginosam
quodam modo. unde deus et choruscat mira¬
culis: et tonat preceptis: E ipse sunt ille nu¬
bes dequibus dicit: ysaias exꝑsonadomin:
increpans quandam̃ iuneam malam. sterilem.
spinosam Mandabo nubibus meis ne plu-¬
ant super eam imbrem: idẽ mandabo apłis
meis. ut deserant uideos. et non illis eugłuent:
uuȩ procedant: Houimus ergo nubes deies.¬
se predicatores ueritatis. propħas. apostolos:
omnes recte proferentes uerbum ueritatis: et
habentes in se lumen occultum. sicut habent

Expanded text:
non fatigantur. Ibi veritas: hic autem in nostra non fatigantur. Ibi veritas: hic autem in nostra miseria utique misericordia. Misero enim praebenda est misericordia. Non enim opus est misericordia sursum, ubi nullus est miser. Hoc propterea dixi, quia videtur congruentius dici potuisse, Magnificata est usque ad coelos veritas tua, et usque ad nubes misericordia tua. Nubes enim intelligimus praedicatores veritatis, homines portantes istam carnem caliginosam quodammodo, unde Deus et coruscat miraculis, et tonat praeceptis: et ipsi sunt illae nubes de quibus dicit Isaias ex persona Domini, increpans quamdam vineam malam, sterilem, spinosam, Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem : id est, mandabo Apostolis meis, ut deserant Judaeos, et non illis evangelizeuvae procedant. Novimus ergo nubes Dei esse praedicatores veritatis, Prophetas, Apostolos, omnes recte proferentes verbum veritatis et habentes in se lumen occultum, sicut habent
Abbreviated transcription (Latin):
parte: una caro resurrexit: et inuna carne
agnoscimus et psalterium et cytharam:
Et ista duo genera factorum impleuerunt
eugłm: et predicatur ingentib. Nam et
miracula et passiones domini p̾dicantur.
Ergo psalterium surrexit et cythara dilu¬
culo: et confitetur domino: & quid ait
Confitebor tibi inpopulis domine psallãtͥ
ingentibus: quia magnificata ẽ usq ad cȩ.¬
los miscđia tua. et usq ad nubes ueritas
tua: Cȩli supra nubes. et nubes infra cȩloᷤ:
& tamen ad hoc cȩlum proximum ꝑtinẽt
nubes: Sed aliquando nubes recumbunt
montib : usq adeo. ut proximo aere con¬
glom̃entur: Cȩlum autem sursum ẽ: habi¬
tationes angelorum. sedium dominantiũ.
pͥnipatuũ. potestatum: illud ergo forte
uideatur fuisse dicendum: Magnificata est
dñm: uidentes ipsam speciem ueritatis si¬
ne ulla caligine uisionis: sine int̃pellatione
aliqua falsitatis: uident. diligunt. laudant.

Expanded text:
parte, una caro resurrexit, et in una carne parte, una caro resurrexit, et in una carne agnoscimus et psalterium et citharam. Et ista duo genera factorum impleverunt Evangelium, et praedicatur in gentibus; nam et miracula et passiones Domini praedicantur.exit psalterium et cithara diluculo, et confitetur Domino: et quid ait? Confitebor tibi in populis, Domine, et psallam tibi in gentibus: quia magnificata est usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua. Coeli supra nubes, et nubes infra coelos: et tamen ad hoc coelum proximum pertinent nubes. Sed aliquando nubes recumbunt in montibus, usque adeo in proximo aere conglomerantur. Coelum autem sursum est, habitationes Angelorum, Sedium, Dominationum, Principatuum, Potestatum. Illud ergo forte videatur fuisse dicendum, Magnificata est Deum, videntes ipsam speciem veritatis, sine ulla caligine visionis, sine interpolatione aliqua falsitatis: vident, diligunt, laudant,
Abbreviated transcription (Latin):
diluculo Puto quia hic iam agnoscitis dñm
resurgentem: Leguus in euangelio: uide¬
te horam resurrectionis: Quandu ꝑumbraᷤᷤ
querebatur xp̃cs lux itaq agnoscatur: di-¬
luculo resurrexit Sed quid est psalteriũ:
Quid est cy tharas ꝑ carnem suam dominꝰ
duo factorum genera oꝑatus est: miracula
et passiones Miracula de suꝑfuerunt: pas¬
siones de inferiore fuerunt: Illa eium quȩ
fecit miracula diuina erant: sed ꝑcorpꝰ
fecit : ꝑ carnem fecit Caro ergo diuinr. ope¬
rans. psalterium ẽ: caro humana patiens.
cythara est Sonet psalterium : Illuminet᷑
ceci. audiant surdi: stringantur paralitici.
ambulent claudi surgant egroti: resur¬
gant mortui: iste est sonus psalterii: Son&
et cythara Esuriat. sitiat. dormiat. teneat᷑:
flagelletur. irrideatur. crucifigatur: sepe¬
liatur: Cum ergo uides in illa carne quȩ¬
dam sonuisse de suꝑ. quȩdam de inferiore

Expanded text:
diluculo. Puto quia hic jam agnoscitis Dominum diluculo. Puto quia hic jam agnoscitis Dominum resurgentem. Legimus in Evangelio: videte horam resurrectionis. Quamdiu per umbras quaerebatur Christus? Luxit, agnoscatur; diluculo resurrexit . Sed quid est psalterium? quid est cithara? Per carnem suam Dominus duo genera factorum operatus est, miracula et passiones: miracula desuper fuerunt, passiones de inferiore fuerunt. Illa enim quae fecit miracula, divina erant; sed per corpus fecit, per carnem fecit. Caro ergo divina operans, psalterium est: caro humana patiens, cithara est. Sonet psalterium; illuminentur caeci, audiant surdi, stringantur paralytici, ambulent claudi, surgant aegroti, resurgant mortui: iste est sonus psalterii. Sonet et cithara; esuriat, sitiat, dormiat, teneatur, flagelletur, irrideatur, crucifigatur, sepeliatur. Cum ergo vides in illa carne quaedam sonuisse desuper, quaedam de inferiore
Abbreviated transcription (Latin):
de est. et inflatur follib. sed quicquid apta¬
tur ad cantilenam et corporeum ẽ. quo instru¬
mento utitur qui cantat: organum dr. Dis¬
tincta autemsunt inter se ista organa. et
uolo quantum dominus dat iudicare uo¬
bis et quomodo distincta sunt. et quare dis¬
tincta: et quare utrum̃q dicatur: Exiige:
Iam diximus una caro dñi resurrexit: et di¬
citur exurge psalterium et cythara ꝑsalte¬
rium est organum quod quidem̃ manibus
fertur ꝑcucientis: et cordas distentas hab&.
Sed illum locum unde sonum accipiunt cor¬
de. illud concanum lignum quodpendet et
tactum resonat: quia accipit aerem. psalte¬
rium insuꝑlore parte habet: Cythara aũ:
genus ligni cauũ. et resonans in inferiore
parte habet: Itaq inpsalterio cordȩ sonum
desuꝑ accipiunt: incythara autem corde
ex inferiore parte. sonum accipiunt. Hoc
inter est inter psalterium et cytharam
Quid gͦ hec duo organa nobis figurant:

Expanded text:
de est, et inflatur follibus; sed quidquid aptade est, et inflatur follibus; sed quidquid aptatur ad cantilenam, et corporeum est, quo instrumento utitur qui cantat, organum dicitur. Distincta sunt autem inter se ista organa; et volo, quantum Dominus dat, indicare vobis, et quomodo distincta sunt, et quare distincta, et quare utrique dicatur, Exsurge. Jam diximus, una caro Domini resurrexit; et dicitur, Exsurge, psalterium et cithara. Psalterium est organum, quod quidem manibus fertur percutientis, et chordas distentas habet; sed illum locum unde sonum accipiunt chordae, illud concavum lignum quod pendet et tactum resonat, quia concipit aerem, psalterium in superiore parte habet. Cithara autem hoc genus ligni concavum et resonans in inferiore parte habet. Itaque in psalterio chordae sonum desuper accipiunt; in cithara autem chordae sonum ex inferiore parte accipiunt: hoc interest inter psalterium et citharam. Quid ergo duo haec organa nobis figurant?
Abbreviated transcription (Latin):
in eam: ego autem cantabo et psallam: Audi
cor paratum in apostolo: quia imitatus est
dñm suum: Gloriamur inquit intribulaci¬
omibus quia tribulatio pacientiam oꝑatur:
pacientia probationem: probatio uero sp̃e:
Spes uero non confundit: quia caritas dei¬
tus est nobis: Erat inpressuris : in cathenis.
incarceribus. inplagis. in fame et sitiͥ infri¬
gore et nuditate: iomini uastatione labo¬
rum et dolorum: et dicebat. gloriamur intͥ¬
bulationibus: Unde: nisi quia paratum ẽ
cor eius: Ideo cantabat et psallebat. para
fugerat a faciȩ saul inspeluncam: exurge
gła mea: glorificatur iħc post passionem
Exurge psalterium et cythara. Quiduocat
ut surgat: Duo organa uideo: corpus aut̃e
xp̃i unum iudeo. Una caro resurrexit: et duo
organa resurrexerunt Alterumergo orga¬
num psalterium: alterum cythara Organa
dicuntur omnia instrumenta musicorum:
Non illud solum organum dicitur quod gnͣ¬

Expanded text:
in eam, ego autem cantabo et psallam. Audi in eam, ego autem cantabo et psallam. Audi cor paratum in Apostolo, quia imitatus est Dominum suum: Gloriamur, inquit, in tribulationibus, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes uero non confundit, quae etus est nobis . Erat in pressuris, in catenis, in carceribus, in plagis, in fame et siti, in frigore et nuditate, in omni vastatione laborum et dolorum , et dicebat: Gloriamur in tribulationibus. Unde, nisi quia paratum est cor ejus? Ideo cantabat et psallebat: Paratfugerat a facie Saül in speluncam, Exsurge, gloria mea, glorificetur Jesus post passionem. Exsurge, psalterium et cithara. Quid vocat, ut surgat? Duo organa video, corpus autem Christi unum video: una caro resurrexit, et duo organa surrexerunt. Alterum ergo organum psalterium, alterum cithara. Organa dicuntur omnia instrumenta musicorum. Non solum illud organum dicitur, quod gran
Abbreviated transcription (Latin):
fouea: Illuc quisq cum ceciderit: oculos per¬
dit: Te doles quia ꝑdidisti uestem: et illum
non doles quia ꝑdidit fidem: Quis ur̃m gra¬
uiore dampno ꝑcussus est: Ecce ille occidit:
tu occideris: Uiuit ille: tu mortuus es: Absit.
Ubiest fides xp̃ianorum: Ubi est ille quimo¬
ritur ad tempus: Audiat dñm suum Qui
credit inme : licet moriatur uiuit: Ergo
qui noncredit: licet iuiuat mortuus est:
foderunt ande faciem meam foueam: et in
ciderunt ineam: Omnib malis necessẽ hoc
ut contingat: Bonorum autem pacientia¬
preparatione cordis excipit uoluntatem di.
et głatur intribulationib dicens quod sequi¬
tur. Paratum cormeum deus paratum cor
meum: cantabo et psallam: Quid fecit. qui¬
michi parauit foueam: Meum corparatũ
est: Ille parauit foueam ad deciꝑiendum: e¬
go cornon parabo adꝑcipiendum: Ille para¬
uit foueam adopprimendum: ego cornon
parabo adtolerandum: Propterea ille incidit

Expanded text:
fovea: illuc quisque cum ceciderit, oculos perfovea: illuc quisque cum ceciderit, oculos perdit. Te doles, quia perdidisti vestem; et illum non doles, quia perdidit fidem? Quis vestrum graviore damno percussus est? Ecce ille occidit, tu occideris: vivit ille, tu mortuus es? Absit. Ubi est fides Christianorum? ubi est ille qui moritur ad tempus? Audiat Dominum suum: Qui credit in me, licet moriatur, vivit . Ergo qui non credit, licet vivat, mortuus est. Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt in eam. Omnibus malis necesse est ut hoc contingat. praeparatione cordis excipit voluntatem Dei, et gloriatur in tribulationibus, dicens quod sequitur: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo et psallam. Quid fecit mihi? Paravit foveam, cor meum paratum est. Ille paravit foveam ad decipiendum, ego cor non parabo ad perpetiendum? Ille paravit foveam ad opprimendum, ego cor non parabo ad tolerandum? Propterea ille incidet
Abbreviated transcription (Latin):
Alii ferro ꝑcussi: alii ignibus concrematisunt.
uicerunt ꝑsequentes: et ucti sunt martyteᷤᷤ:
Absit: Quere głam martyrum apud dm̃:
quere foueam paganorum in confossa consci¬
entia Ubi est enim fouea qua cadit impius:
inconscientia mala Putas eum infoueam ñ
cecidisse qui et lucem dei ꝑdidit: et cecitate
ꝑcussus est : Si non caderet infoueam: uidẽt
ante se: Hescit quo eat : quo modo qͥ ambu¬
lat inuia: cum ceciderit infoueam ꝑdidit
uiam: uidetis ergo omnes malesactores ꝑdi¬
disse uiam: implicatos facinore: Sed iam te tradi¬
dit forte inmanu latronis. aut in manuᷤ aliciitꝰ
iniusti. uel cutumuenti a se iudicis: et tu in p̃s¬
sura es: ille letatur. ille exultat: Noli ut iam
dixi. nolihabere oculos paganorum: oculos xͥ¬
anos habe: Uide illum qui exultat: ipsa ex¬
ultatio est fouea ipsiuis Melior est enim tris
titia iniqua pacientis: quam lȩticia iniqua

Expanded text:
alii ferro percussi, alii ignibus concremati: alii ferro percussi, alii ignibus concremati: vicerunt persequentes, et victi sunt martyres? Absit. Quaere gloriam martyrum apud Deum, quaere foveam Paganorum in confossa conscientia: ibi est enim fovea quo cadit impius, in conscientia mala. Putas eum in foveam non cecidisse, qui lucem Christi perdidit et caecitate percussus est? Si non caderet in foveam, videret ante se: nescit qua eat; quomodo qui ambulat in via cum ceciderit in foveam, perdidit viam. Videtis ergo omnes malefactores perdidisse viam, implicatos facinore. Sed jam te tradidit in manus forte latronis, aut in manus alicujus injusti vel circumventi a se judicis: et tu in pressura es, ille laetatur, ille exsultat. Noli, jam dixi, noli habere oculos Paganorum: christianos oculos habe. Vides illum qui exsultat: ipsa exsultatio est fovea ipsius. Melior est enim trtitia iniqua patientis, quam laetitia iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
et inciderunt in eam Quod enim ꝑ secitist̃
putare fr̃s: ipsis solis hocaccidisse: Omĩs qui
parat foueam fr̃i suo: necesse est ut incidat
in eam Intendite fr̃s mei: xp̃ianos oculos ha¬
bete: nolite decipi uisibilibus: Forte enim ali¬
cui ur̃m quia hoc dixi: subuenit mͦ Siquis
uoluit fr̃i suo fraudem facere. et uoluit ei ali¬
quas insidias machinari. et machinatus est et
impleuit. et cecidit frater minsidias eiꝰ. et spo.¬
lictus est. aut p̃ssus est. siue carcere. siue falso
testimonio. suie aliqua nefaria criminatione
circumuentꝰ: uidetur autem iste oppressus.
ille oppressisse: iste uictus. ille uicisse: et falsũ
putatur quod diximus. qm̃ quicũq foueam
parauerit fr̃i suo. ipse cadet mneam: Interrogo
uos tanquam xp̃ianos: ut ẽt sumatis exẽplũ
dehis quȩ iam noiumus Pagam ꝑsecutisunt
martyres: et mattyres captisunt. ligatisunt.
incarcerem missisunt : bestiis subreptisunt:

Expanded text:
et ipsi inciderunt in eam. Quod enim persecuti suet ipsi inciderunt in eam. Quod enim persecuti suputare, fratres, ipsis solis hoc accidisse. Omnis qui parat foveam fratri suo, necesse est ut ipse incidat in eam. Intendite, fratres mei, christianos oculos habete, nolite decipi visibilibus. Forte enim alicui vestrum, quia hoc dixi, subvenit modo aliquis qui voluit fratri suo fraudem facere, et voluit ei aliquas insidias machinari, et machinatus est, et implevit, et cecidit frater in insidias ejus, et spoliatus est, aut pressus est, sive carcere, sive falso testimonio, sive aliqua nefaria criminatione circumventus: videtur autem iste oppressus, ille oppressisse; iste victus, ille vicisse; et falsum putatur quod diximus, quoniam quicumque foveam paraverit fratri suo, ipse cadit in eam. Interrogo vos tanquam christianos, ut sumatis exemplum de his quae jam novimus. Pagani persecuti sunt martyres, et martyres capti sunt, ligati sunt, in carcerem missi sunt, bestiis subrecti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pit nobis. tanquam alloquens nos: exultan¬
te etiam ꝓpħa et dicente: Exaltare supercȩ¬
los deus: et super omnem terram gła tua: Con¬
firmat nos et ipse: tanquam dicens nobis
Quid michi facere potuerunt: nisi qui me
ꝑsecutisunt: Quare autem nos alloquitur:
Quia faciunt ex nobis: Sed nichil faciunt qͥ
nos similiter ꝑsecuti fuerint: Nideat enim
caritas ur̃a alloquentem nos dñm : et exhor¬
tantem nos exemplo sui Muscipulam para¬
uerunt pedib meis: et incur uauerunt ani¬
mam meam. Uoluerunt illam quasi decȩ-¬
lo depõnere. et adinferiora de pͥmere: cur¬
uauerunt animam meam : Foderunt ante
faciem meam foueamet inciderunt in eam:
Michi nocuerunt ansibi: Eoce ille exaltatus
suꝑ cȩlos deus: ecce super omnem t̃ram gła
ipsius: Regnum xp̃i udemus: Ubi est reg.¬
num uideorum: Qm̃ ergo fecerunt quod fa¬
cere nondebuerunt: et factum est in illos
quod pati debuerunt: Ipsi foderunt foueã

Expanded text:
incipit, tanquam alloquens nos, exsultanincipit, tanquam alloquens nos, exsultante etiam Propheta et dicente, Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua. Confirmat nos et ipse, tanquam dicens nobis: Quid mihi facere potuerunt illi qui me persecuti sunt? Quare autem nos alloquitur? Quia faciunt et nobis. Sed nihil faciunt qui nos similiter fuerint persecuti. Videat enim Charitas Vestra alloquentem nos Dominum, et exhortantem nos exemplo suo. Muscipulam paraverunt pedibus meis, et incurvaverunt animam meam. Voluerunt illam quasi de coelo deponere, et ad inferiora deprimere: Curaverunt animam meam. Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt in eam. Mihi nocuerunt, an sibi? Ecce ille exaltatus est super coelos Deus, et ecce super omnem terram gloria ipsius: regnum Christi videmus, ubi est regnum Judaeorum? Quoniam ergo fecerunt quod facere non debuerunt, factum est in illos quod pati debuerunt: ipsi foderunt foveam,
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Quomodo infantes faciunt sibi sagit¬
tas de canniciis : Sagitȩ autem quȩ ÷ aut qͦ
uires. aut qui arcus: aut quiictus. aut qͦd
ram gła tua: fr̃s. exaltatum dnm suꝑ cȩlos
non uidimus: sed credimus: Suꝑ omnem
autem terram głam eius. non tantumcre¬
dimus : sed etiam uidemus: Qualem uero
uesaniam paciantur heretici. quȩso ut ad¬
tendatis: Illi precisi acõpagine eccłe xp̃i. et
pardem tenentes. totum amittentes. nolunt
cõmunicare orbi terrarum: quo diffusa ẽ¬
gła xp̃i: Nos autem catholici in omni derra
sumus. quia omni terre cõmunicamus: qua¬
cumq gła xp̃i diffusa est: Uidemus enim qͦd
tunc cantatum est. modo completum. Exalta¬
tus est super cȩlos deus nr̃: et suꝑ omnẽ terrã
gła ipsius O heretica insania: Quod non ui¬
des credis mecum: quod iudes negas: Credis
iudimus: et negas głam eius suꝑ omnẽ ter¬
ram quod uidemus: Exaltare suꝑ cȩlosds:
ba domini: E ipse dominus narrare inci

Expanded text:
rum . Quomodo infantes faciunt sibi sagitrum . Quomodo infantes faciunt sibi sagittas? De cannis. Sagittae autem quae? aut quae vires? aut qui arcus? aut qui ictus? aut quod ratres, exaltatum Deum super coelos, non videmus, sed credimus: super omnem autem terram gloriam ejus non tantum credimus, sed etiam videmus. Qualem verum vesaniam patiantur haeretici, quaeso ut attendatis. Illi praecisi a compagine Ecclesiae Christi, et partem tenentes, totum amittentes, nolunt communicare orbi terrarum, qua diffusa ei. Nos autem Catholici in omni terra sumus, quia omni terrae communicamus quacumque gloria Christi diffusa est. Videmus enim quod tunc cantatum est, modo completum. Exaltatus est super coelos Deus noster, et super omnem terram gloria ipsius. O haeretica insania! Quod non vides credis mecum, quod vides negas: credis uod non videmus; et negas gloriam ejus super omnem terram, quod videmus. Exaltare super coelos, ba Domini: et ipse Dominus narrare nobis
Abbreviated transcription (Latin):
inspũ iste ꝓpħa humiliatum. cessum fla¬
gellatum. colaphis ꝑcussum : expalmatum
manib: sputis illinitum: spinis coronatũ:
ligno suspensum: illos seuientes. illum. tole¬
rantem: illos exultantes. illum quasi uictũ:¬
yictum uidit inspũ: et post illam iam om¬
nem humiliationẽ. et illorum furorem re¬
surrexiss eum:. et illa omnia que fecerunt
iudei seuientes. facta esse mania. et eleuatus
gaudio tanquam uideret fieri: ait: Exaltare
inquit suꝑ cęlos deus Homo incruce: et
suꝑ cȩlos deus: Remaneant interra seui¬
entes: tu incęlo esto iudicans. Ubi sunt qui
furebant: Ubisunt dentes eorum arma et
sagitte: Non ne sagitȩ infantium factȩ st̃
plage eorium: Alio enim loco psalmus hoc
dicit. uolens eos ostendere mnaniter seuisse
et inanider infurias precipitatos esse: qmͣ
nichil potuerunt facere. xp̃o ad horamctu¬
cifixo. et postea resurgenti atq incȩlo seden-¬
ti Sagitȩ infantium factȩ sunt plage eo¬

Expanded text:
itu iste propheta humiliatum, caesum, flagellatum, colaphis percussum, expalmatum manibus, sputis illitum, spinis coronatum, ligno suspensum; illos saevientes, illum tolerantem; illos exsultantes, illum quasi victum vidit in Spiritu: et post illam jam omnem humiliationem, et illorum furorem resurrexisse eum, et illa omnia quae fecerant Judaei saevientes facta esse inania; et elatus gaudio, tanquam videret fieri, Exaltare, inquit, super coelos, Deus. Homo in cruce, et super coelos Deus. Remaneant in terra saevientes, tu in coelo esto judicans. Ubi sunt qui furebant? ubi sunt dentes eorum arma et sagittae? Nonne sagittae infantium factae sunt plagae eorum? Alio enim loco psalmus hoc dicit, volens eos ostendere inaniter saevisse, et inaniter in furias praecipitatos esse: quoniam nihil potuerunt facere Christo ad horam crucifixo, et postea resurgenti, atque in coelo sedenti, sagittae infantium factae sunt plagae eo
Abbreviated transcription (Latin):
faceret fideles suos: Illi malum gladium. il¬
le bonum. Illi sagittas malas: ille bonas. Nã
habet et ipse sagitas bonas: uerba bona:
unde sagittat corfidele ut ametur. Ergo aliȩ
istorum sagite: et alius gladius istorum fi
lii hominum dentes corum arma et sagute:
et lingua eorum machera acuta Lingua fili¬
orum hominum machera acuta: et dentes
serunt : nisi quando clamauerunt. crucifige
crucifige: Et quid tibi fecerunt odomine:
Exultet hic ꝓpħa: Suꝑius enim omnes il¬
los uersus dominus loquebatur: Propħa qͥ¬
Et quando loquitur exꝑsona sua ꝓpħa: ip¬
ritatem quam loquitur: Modo ergo exꝑ

Expanded text:
faceret fideles suos. Illi malum gladium, ilfaceret fideles suos. Illi malum gladium, ille bonum: illi sagittas malas, ille bonas. Nam habet et ipse sagittas bonas, verba bona, unde sagittat cor fidele, ut ametur. Ergo aliae istorum sagittae, et alius istorum gladius. Filii hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta. Lingua filiorum hominum machaera acuta, et dentes serunt, nisi quando clamaverunt: Crucifige, crucifige ? Et quid tibi Exsultet hic Propheta. Superius enim omnes illos versus Dominus loquebatur: Propheta quEt quando loquitur ex persona sua Propheta, ipritatem quam loquatur. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
cessit clamantib: multo magis tamen illino¬
centes qui clamando eum occidere uoluert̃:
Sednos interrogemus et audiamus dñm.
quibus tribuit mortem suam: qui dixit. dor¬
miui conturbatus Interrogemus eum et di¬
camus Quoniam dormisti conturbatus: qui
te ꝑsecutisunt: Quite occiderunt: Nunqͥd
forte pilatus quimilitib dedit inligno sus¬
pendendum: clauis transsigendum: Audi¬
te Quis filui hominum Illos itaq dicit: qͦs
ꝑsecutores passus est: Sed quomodo ipsi oc¬
ciderunt quiferrum non ferebant: qui gla¬
dium nonstruixerunt. qui impetum in eum
nonfecerunt adoccidendum: Unde occider̃t:
Dentes eorum arma et sagittȩ: et lingua eoꝵ
gladius acutus: Noli attendere mermesma¬
nus sed os armatum: inde gladius ꝓcessit qͦ
xp̃c occideret᷑: quomodo et de ore xp̃i. unde
et iudei occiderẽtur: Habet enim ille gladi¬
umbis acutum occidentis et resurgentis:¬
et resurgens ꝑcussit eos: et diuisit ab eis qͦs

Expanded text:
cessit clamantibus: multo magis tamen illi nocessit clamantibus: multo magis tamen illi nocentes, qui clamando eum occidere voluerunt. Sed nos interrogemus et audiamus Dominum, quibus tribuat mortem suam, quia dixit, Dormivi turbatus. Interrogemus eum, et dicamus: Quoniam dormisti turbatus, qui te persecuti sunt? qui te occiderunt? Numquid forte Pilatus, qui militibus dedit in ligno suspendendum, clavis transfigendum? Audite qui: Filii hominum. Illos utique dicit, quos persecutores passus est. Sed quomodo ipsi occiderunt, qui ferrum non ferebant? Qui gladium non strinxerunt, qui impetum in eum non fecerunt ad occidendum, unde occiderunt? Dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius aculus. Noli attendere inermes manus, sed os armatum: inde gladius processit quo Christus occideretur; quomodo et de ore Christi, unde et Judaei occiderentur. Habet enim ille gladium bis acutum : et resurgens percussit eos, et divisit ab eis quos
Abbreviated transcription (Latin):
bus turbantibus: Nideamus quo mͦ indu¬
rat malam conscientiam: iudeis uolentibus¬
se excusare ab interfectione domini: Nam
propterea eum sicut loquitur ȩugłm iudici
tradiderunt: ne ipsi eum occidisse uiderent᷑
Cum enim dixisset eis uidex tunc pilatus.
accipite eum uos. et scdm legem ur̃am iudi¬
cate eum: responderunt: Nobis non licet
inteficere quemquam Interficere non licet:
trade interficiendum licet: Quis autem occĩ¬
dit: Qui audito clamore cessit: an qui claman¬
do ut occideretur extorsit: Ipse dñs dicat testi¬
monium aquib occisus est: utrum ab illo pi¬
lato qui nolens eum occidit: Unde etiam fla¬
gellauit. et ueste ignominiosa induit: et fla¬
gellatum ad eorum oculos ꝓduxit. ut saltun
pena flagellorum eius saciati. eum occidi ñ ex¬
torquerent: Proptẽa etiam cum uideret eos
post hec ꝑseuerare: sicut legimus. lauit ma¬
nus suas et dixit: In nocens egosum asangui
ne huius: Nideris ut cumille nocens quiuel

Expanded text:
bus turbantibus? Videamus quomodo inubus turbantibus? Videamus quomodo inurat malam conscientiam Judaeis, volentibus excusare se ab interfectione Domini. Nam propterca eum, sicut loquitur Evangelium, judici tradiderunt, ne ipsi eum occidisse viderentur. Cum enim dixisset eis judex tunc Pilatus, Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum; responderunt, Nobis non licet interficere quemquam . Interficere non licet, tradere interficiendum licet? Quis autem occidit? Qui audito clamore cessit, an qui clamando ut occideretur extorsit? Ipse Dominus dicat testimonium a quibus occisus est, utrum ab illo Pilato qui nolens eum occidit: unde etiam eum flagellavit, et veste ignominiosa induit, et flagellatum ad eorum oculos produxit, ut saltem poena flagellorum ejus satiati, eum occidi non extorquerent. Propterea etiam cum videret eos perseverare, sicut legimus, lavit manus suas, et dixit: Innocens ego sum a sanguine justi hujus . Videris utrum ille innocens, qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
sibi costa detraheretur: Primoquis ita dor¬
mit ⁊ ut osse sibi conuulso non exꝑgiscatur:
Qui potuit sine dolore auferre costam dormi¬
enti: potuit et uigilanti: Sed quare uoluit¬
de dormiende facere: Quia dormiente xp̃o in
cruce: facta est conuinx de latere ꝑcussumẽ
enim latus pendentis delancea: et proflu¬
xerunt eccłȩ sacramenta. Dormuit inquit con-¬
turbatus: Et mnalio psalmo manifestat hoc:
ubi ait: Ego dormuii et somnum cepi Ibi ex¬
pressit potestatemsuam. Poterat enim illic di¬
cere dormuii: sicut dixit hic Quid est hoc ego
dormiuii: Id est quia uolui dormiuii: Non illi
me insominum nolentem cõpulerunt: sed
mea uoluntate ego dormiui: scd̃m illud. po¬
testatem habeo ponendi animam meam: et po¬
testatem habeo iterum fumendi eam: Froꝑt̾ea¬
ibi sequitur. & dicit: Ego dormiui et somnum
cxpi. et exsurrexi: qm̃ dominus suscepit me:
Dormiui conturbatus: Unde turbatus: Qui¬

Expanded text:
sibi costa detraheretur? Postremo, quis ita dorsibi costa detraheretur? Postremo, quis ita dormit, ut osse sibi convulso non expergiscatur? Qui potuit sine dolore auferre costam dormienti, potuit et vigilanti. Sed quare voluit dormienti facere? Quia dormienti Christo in cruce facta est conjux de latere. Percussum est enim latus pendentis de lancea , et profluxerunt Ecclesiae Sacramenta. Dormivi, inquit, conturbatus. Et in alio psalmo manifestat hoc, ubi ait: Ego dormivi, et somnum cepi. Ibi expressit potestatem suam. Poterat et illic dicere, Dormivi, sicut dixit hic. Quid est autem, Ego dormivi? Id est, quia volui, dormivi. Non illi me in somnum nolentem compulerunt; sed mea voluntate ego dormivi, secundum illud: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. bi sequitur et dicit: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me . 12. Dormivi conturbatus. Unde turbatus? qui