comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis patrib imitari. Arboꝵ uͦ cortices
edere est. eoꝵ oꝑa suꝑficietenꝰ agere sed in¬
tentionem rectã in eisdem oꝑib non tenere
Sunt enĩ ñnulli. qui dum p̾sentis mundi
głam. erꝰdem mundi actionib adipisci non
possunt. speciem scĩtatis appetunt. habitũ
uenerationis sumunt. imitatores antiquoꝵ
patrũ uideri concupiscunt. & quȩdã quidẽ
parua ac leuia pagunt. sed eoꝵ fortia & quȩ
ex soliꝰ caritatis radice ꝓdeunt imitari con-¬
temnunt. Hi uidelicet herbas edunt. qͥa
magna negligunt. & uilib satiantur.
Plerũq tam̃ etiã quȩdã quasi robustiora
oꝑa exercent. sed intentionẽ rectam in
eisdem oꝑib ñ tenent. Quib ꝓfecto
arboꝵ cortices mandere est. exteriores ele¬
ctoꝵ actus assumere. & intentionẽ bonam
in bonis actib ñ habere. Dum enĩ ꝓ huma¬
na lauda recta oꝑa exquirunt. sed imitari
cor recte oꝑantium negligunt. ex solis

Expanded text:
antiquis patribus imitari. Arborum vero cortices antiquis patribus imitari. Arborum vero cortices edere est eorum opera superficie tenus agere, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenere. Sunt enim nonnulli, qui dum praesentis mundi gloriam ejusdem mundi actionibus adipisci non possunt, speciem sanctitatis appetunt, habitum venerationis sumunt, imitatores antiquorum patrum videri concupiscunt, et quaedam quidem parva ac levia peragunt, sed eorum fortia, et quae ex solius charitatis radice prodeunt, imitari contemnunt. Hi videlicet herbas edunt, quia magna negligunt, et vilibus satiantur. Plerumque tamen etiam quaedam quasi robustiora opera exercent, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenent. Quibus profecto arborum cortices mandere est exteriores electorum actus assumere, et intentionem bonam in bonis actibus non habere. Dum enim pro humana laude recta opera exquirunt, sed imitari cor recte operantium negligunt, ex solis
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt. a quibdam illos suis oꝑib diuer-¬
tunt. Herbas itaq eis & arboꝵ cortices man-¬
dere ẽ: uel studia bene inchoantiũ. uł oꝑa¬
tiones quordam iã more arboꝵ ad suꝑiora
tendentiũ. pestiferis ꝑsuasionib quasi
quib dam maliciȩ suȩ dentib dissipare
Herbas mandunt reꝓbi. cum ifirmoꝵ
mitia iyridendo consumunt. Arboꝵ quoq
cortices mandunt. cũ manu puersi consilii
a uita recte crescentiũ teginen bonoꝵ oꝑum
subtrahunt. Nos autẽ in quib dã actib
uelut arbores exspoliant. illos uͦ uelut
herbas quia despicientes trahunt. quasi
quȩ calcant comedunt. Quoꝵdam iam
fortitudinẽ in alta surgentẽ ex parte de¬
moliuntur. quoꝵdam uero teneritudinẽ
& adhuc in inis positã penitꝰ conterunt.
Dicat gͥ mandebant herbas & arboꝵ cor¬
tices. quia prauis urisionib in nonnullis
exteriora oꝑa. in ñ nullis autẽ per spem
uirentia corda dissipabant. Uel certe her

Expanded text:
nequeunt, a quibusdam illos suis operibus divernequeunt, a quibusdam illos suis operibus divertunt. Herbas itaque eis et arborum cortices mandere, est vel studia bene inchoantium, vel operationes quorumdam jam more arborum ad superiora tendentium pestiferis persuasionibus quasi quibusdam malitiae suae dentibus 651 dissipare. Herbas mandunt reprobi cum infirmorum initia irridendo consumunt. Arborum quoque cortices mandunt cum manu perversi consilii a vita recte crescentium tegmen bonorum operum subtrahunt. Hos autem in quibusdam actibus velut arbores exspoliant; illos vero velut herbas, quia despicientes trahunt, quasi quae calcant comedunt. Quorumdam jam fortitudinem in alta surgentem ex parte demoliuntur; quorumdam vero teneritudinem et adhuc in imis positam penitus conterunt. Dicat igitur: Mandebant herbas, et arborum cortices, quia pravis irrisionibus in nonnullis exteriora opera, in nonnullis autem per spem virentia corda dissipabant. 31. Aliqui sol
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Hi uͦ qui calamitati suȩ miseriã adiun¬
gunt. ex cruciatu penȩ. ad augmenta ꝓrum¬
punt culpȩ. Sed utinã tales cum ad meliꝰ
ꝑmutari despiciunt. ita ꝑuersa agerent.
ut ñ ea etiã aliis ꝓpinarent. utinam illis
mors sua sola sufficeret. & non uirulentiᷤᷤ
ꝑsuasionib alienã etiã uitã necarent. Inui¬
dent enĩ alios esse qđ ñ sunt. dolent alios
adipisci qd ꝑdunt: Nam si qua forte in alioꝵ
actib exoriri bona conspiciunt. mox ea ma¬
nu pestiferȩ exꝓbrationis euellunt. Unde
cortices. Quid enĩ ꝑ herbas. nisi tenera ac
terrȩ ꝓxima bene inchoantiũ uita. & quid
ꝑ arboꝵ cortices. nisi exteriora oꝑa eoꝵ qui
iam sublimia appetunt designantur:
Praui namq cũ recta incipientes aspiciunt.
aut irridendo. aut qͣsi consulendo contradi¬
cunt. cum uͦ iam quosdã pensant ad sũma
ꝓficere. quia eoꝵ ꝓuectus funditꝰ dissipare

Expanded text:
mus. Hi vero qui calamitati suae miseriam adjunmus. Hi vero qui calamitati suae miseriam adjungunt, ex cruciatu poenae ad augmenta prorumpunt culpae. Sed utinam tales cum ad melius permutari despiciunt, ita perversa agerent, ut non ea etiam aliis propinarent. Utinam illis mors sua sola sufficeret, et non virulentis persuasionibus alienam etiam vitam necarent. Invident enim alios esse quod non sunt, dolent alios adipisci quod perdunt. Nam si qua forte in aliorum actibus exoriri bona conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis evellunt. Unde r.---Quid enim per herbas nisi tenera ac terrae proxima bene inchoantium vita, et quid per arborum cortices nisi exteriora opera eorum qui jam sublimia appetunt designantur? Pravi namque cum recta incipientes aspiciunt, aut irridendo, aut quasi consulendo contradicunt. Cum vero jam quosdam pensant ad summa proficere, quia eorum profectus funditus dissipare
Abbreviated transcription (Latin):
retorquent. Cum enĩ reficiendis cibo corpo¬
rib naturȩ seruiunt. ꝑ dilectionem gulę
in uoluptatibꝰ ingluuie distenduntur. cum
tegendis menbris uestimenta quęrunt. ñ
solũ quȩ tegant. sed etiã quȩ & extollant
expetunt. econtra torporẽ frigoris. ñ solum
quȩ ꝑ pinguedinẽ muniant. sed etiam quȩ
ꝑ molliciẽ delectent. ñ solum quȩ ꝑ molliciẽ
tactũ mulceant. sed etiã quȩ ꝑ colorẽ oculos
seducant. Necessitatis gͥ causam in usum
uoluptatis uertere. quid ẽ aliud quã calami¬
tatis suȩ squalorẽ miseriȩ sociare: Pressa
itaq tempore aduersitatis ȩccłia. reminisca¬
tur eoꝵ ex quoꝵ merito talia sustinet & dicat.
qui rodebant in solitudine. squalentes cala¬
mitate & miseria. Calamitate scilicet non
squalerent. si insitis necessitatib. uolupta¬
tum miseriã ñ supadderent. Quas scilicet
necessitates. ex parentis primi culpa merui-¬

Expanded text:
retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporetorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturae serviunt, per delectationem gulae in voluptatis ingluviem distenduntur: cum tegendis membris vestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed etiam quae extollant, expetunt, et contra torporem frigoris non solum, quae per pinguedinem muniant, sed etiam quae per mollitiem delectent: non solum quae per mollitiei tactum mulceant, sed etiam, quae per colorem oculos seducant. Necessitatis voluptatis vertere, quid est aliud quam calamitati suae squalorem miseriae sociare? Pressa itaque tempore adversitatis Ecclesia, reminiscatur eorum ex quorum merito talia sustinet, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Calamitate scilicet non squalerent, si insitis necessitatibus voluptatum miseriam non superadderent. Quas videlicet necessitates ex parentis primi culpa merui
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ suȩ infirmitas. quã sibi debetur exi.¬
gat. ne sub necessitatis tegmine. in eis uiciũ
uoluptatis excrescat. Aliud enĩ ex infirmita¬
te. aliud ex temptationis suggestione susti¬
nent. & quasi quidã rectissimi arbitri int̾
necessitatẽ uoluptatẽq constituti. hanc con
Unde fit. ut & si infirmitatis suȩ calamita¬
tem tolerant. tam̃ ad squalorẽ miseriȩ ꝑ
negligentiã ñ descendant: Hoc ipsũ enim
in calamitate est. necessitates nature ex carnis
adhuc corruptibilis infirmitate sustinere
Quas uidelicet necessitates cupiebat euadere
qui dicebat. de necessitatib meis eripe ine.
Sciebat enĩ plerũq uoluptatũ culpas ex ne¬
cessitatũ occasione ꝓrumpere: & nequid spon-¬
te illicitũ ammitteret. hoc ipsũ satagebat euel¬
li. qđ nolens ex radice tolerabat. At contra
praui gaudent in his corruptionis suȩ neces¬
sitatib. quia nimirũ eas ad usum uoluptatũ

Expanded text:
naturae suae infirmitas quam sibi debetur exinaturae suae infirmitas quam sibi debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis excrescat. Aliud enim ex infirmitate, aliud ex tentationis suggestione sustinent; et, quasi quidam rectissimi arbitri inter necessitatem voluptatemque constituti, hanc consUnde fit ut et infirmitatis suae calamitatem tolerent, et tamen ad squalorem miseriae per negligentiam non descendant. Hoc ipsum enim esse in calamitate est, necessitates naturae ex carnis adhuc corruptibilis infirmitate sustinere; quas videlicet necessitates cupiebat evadere, qui dSciebat enim plerumque voluptatum culpas ex necessitatum occasione prorumpere et ne quid sponte illicitum admitteret hoc ipsum satagebat evelli, quod nolens ex radice tolerabat. At contra pravi gaudent in his corruptionis suae necessitatibus, quia nimirum eas ad usum voluptatum
Abbreviated transcription (Latin):
unde affligeret᷑ inuenit: Sed cum eidem na-¬
turȩ nr̃ȩ necessitatib. plerũq plusꝗͣ expedit
deseruimꝰ. mentisq curã negligimꝰ ex mise¬
ria negligentiȩ infirmitati nr̃ȩ addimus
squalorẽ culpȩ. Necessitates namq natura¬
les hoc habere periculosum solent. qđ sepe¬
in eis minime discernitur. quid circa illas
ꝑ utilitatis studiũ. & quid ꝑ uoluntatis ui¬
cium agatur. Crebro enĩ occasione seducti¬
onis inuenta. dũ necessitati debita reddimꝰ.
uoluptatis uicio deseruimꝰ & infirmitatis
uelamine ante discretionis oculos excusatio
nr̃a se palliat. ac quasi sub patrocinio explen¬
dȩ utilitatis occultat. Infirmitatẽ uͦ naturȩ
nr̃ȩ ꝑ negligentiã relaxare. nichil ẽ aliud
quã calamitati miseriam addere. ac uicioꝵ
squalorem ex eadem iniseria multiplicare.
Unde scĩ uiri in om̃e qđ agunt. studiosissima
intentione discernunt. ne quid plus ab eis

Expanded text:
unde affligeretur invenit; sed cum eisdem naunde affligeretur invenit; sed cum eisdem naturae nostrae necessitatibus plerumque, plusquam expedit, deseruimus, mentisque curam negligimus, ex miseria negligentiae infirmitati nostrae addimus squalorem culpae. Necessitates namque naturales hoc habere in eis minime discernitur quid circa illas per utilitatis studium, et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro enim, occasione seductionis inventa, dum necessitati debita reddimus, voluptatis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante discretionis oculos excusatio nostra se palliat, ac quasi sub patrocinio explendae voluptatis occultat; infirmitatem vero naturae nostrae per negligentiam relaxare, nihil est aliud quam calamitati miseriam addere, ac vitiorum squalorem ex eadem miseria multiplicare. Unde sancti viri in omne quod agunt, studiosissima intentione discernunt ne quid plus ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
quia suꝑna deseruit. & infima concupiuit
Nideat quomͦ plerũq id qđ petit. si fortasse
p̾ualet etiã uiolenter rapit. uideat tales se¬
qͣsi intra positos diu tolerasse. atq ex eorũ
culpis. usq ad bonoꝵ qͦ pericula atq detri-¬
menta ꝑuenisse & dicat. qui rodebant in
solitudine: Ac si aꝑte conqueratur dicens.
aliena etiã uiolenter rapiendo ñ roderent.
nisi priꝰ ipsi in interiorib suis soli ac uacui
a uirtutũ cultura remanerent. Bene autẽ
eoꝵ qualitatẽ explicat dicens. squalentes
calamitate & miseria. Egra namq caro si
studiose curare negligitur. squalore desuꝑ
ducto in infirmitate deteriꝰ grauat᷑. & dũ
calamitas ȩgritudinis negligentiȩ miseria
additur. grauior molestia aborto squalore
tolerat᷑. Natura gͥ humana bene condita.¬
sed ad infirmitatẽ uicio ꝓpriȩ uoluntatis
lapsa in calamitatẽ cecidit. quia pressa in¬
numeris necessitatib. nichil in hac uita nisi

Expanded text:
quia superna deseruit, et infima concupivit. quia superna deseruit, et infima concupivit. Videat quomodo plerumque id quod appetit, si fortasse praevalet, etiam violenter rapit. Videat tales quasi intra se positos diu tolerasse, atque ex eorum culpis usque ad bonorum quoque pericula ac detrimenta pervenisse, et dicat: Qui rodebant in solitudine. Ac si aperte conqueratur, dicens: Aliena etiam violenter rapiendo non roderent, nisi prius ipsi in interioribus suis soli ac vacui a virtutum cultura remanerent. Bene autem eorum qualitatem explicat, dicens: Squalentes calamitate et miseria. Aegra namque caro si studiose curari negligitur, squalore desuper ducto in infirmitate deterius gravatur: et dum calamitati aegritudinis negligentiae miseria additur, gravior molestia oborto squalore toleratur. 28. Naturae sed ad infirmitatem vitio propriae voluntatis lapsa, in calamitatem cecidit, quia pressa innumeris necessitatibus, nihil in hac vita nisi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ edi facile ñ potest. impressa linguȩ
lenitate gustatur. Om̃s gͥ etiã sub specie
fidei pͣue uiuentes qͥ aliena appetunt. s ea que ap¬
petunt raꝑe. nequaqͣm posst̃. blandis autem ser¬
monib & qͣsi mollicie dulcedinis concupita
abstrahere conantur. quid aliud quã terrã
lingunt: Quia terrena quęq quȩ uirtute
nequeunt auferre. mollitie linguę moliun¬
tur. Qui uͦ in hoc mundo aliqua potestate
suffulti sunt. & concupiscentes aliena blan¬
dire quidẽ ex fraude despiciunt. quia etiã
in iusto robore possunt implere qd̾ uolunt
spiciat itaq scã eccłia ueras diuitias ȩt̾nȩ
patriȩ. conspiciat frequentiã suꝑnoꝵ ciuiũ.
conspiciat in electis suis cultũ mentis. & in¬
numerabiliũ bona uirtutũ. atq ab eis ad
prauoꝵ uitã om̃i bono destitutam mentis
oculũ reuocet. & ex illoꝵ comꝑatione uide¬
at. qualit̾ ista cunctis uirtutib sit uacua.

Expanded text:
hoc quod edi facile non potest, impressa linguae hoc quod edi facile non potest, impressa linguae lenitate gustatur. Omnes igitur etiam sub specie fidei prave viventes, qui aliena appetunt, sed ea quae appetunt rapere nequaquam possunt, blandis autem sermonibus et quasi mollitie dulcedinis concupita abstrahere conantur, quid aliud quam terram lingunt? quia terrena quaeque quae virtute nequeunt auferre, mollitie linguae moliuntur. Qui vero in hoc mundo aliqua potestate suffulti sunt, et concupiscentes aliena, blandiri quidem ex fraude despiciunt, quia etiam injusto robore possunt implere quod volunt,spiciat itaque sancta Ecclesia veras divitias aeternae patriae; conspiciat frequentiam supernorum civium; conspiciat in electis suis cultum mentis, et innumerabilium bona virtutum, atque ab eis ad pravorum vitam omni bono destitutam, mentis oculum revocet; et ex illorum comparatione videat qualiter ista cunctis virtutibus sit vacua,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis suȩ tempore iniquoꝵ & intra se uiuen-¬
tium prauitate grauata sit. contempletur
qd exigentib meritis quoꝵdam ñ iniuste
in illa u̾ita turbata sit omniũ &dicat. qͥ rodebais
ĩ solitudine squalentes calamitate & miseria:
Sicut in prima huiꝰ oꝑis parte p̾fatus sum
ꝓ uirtute contemplationis ñnunquã solet
intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cũ
solitudo ꝑ obiurgationẽ dicitur. quid aliud
quã boni destitutio demonstrat᷑ Unde &
sub iudeȩ tẏpo ieremias peccatoris animã
deplorat dicens. quomodo sedet sola ciuitas
plena popło: Sed cũ ꝑ beatũ iob de prauis
dicitur. rodebant in solitudine. libet intueri
hoc etiã qđ ꝑ psalmistã dictũ est. inimicieiᷤ
minũ ambitioni suȩ seruientium. unun
uidelicet qd semꝑ ad auariciã blandim̃tis
utitur linguȩ. aliud uͦ qd aꝑta ui intendit
rapinȩ. Nam rodimꝰ. cũ aliquid exterius
forti nisu atterimꝰ. Lambitur enĩ. quando

Expanded text:
tatis suae tempore iniquorum et intra se viventatis suae tempore iniquorum et intra se viventium pravitate gravata sit. Contempletur quod exigentibus meritis quorumdam, non injuste in illa vita turbata sit omnium, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Sicut in prima hujus operis parte praefatus sum, per virtutem contemplationis nonnunquam solet intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cum solitudo per objurgationem dicitur, quid aliud quam boni destitutio demonstratur? Unde et sub Judaeae typo Jeremias peccatoris animam deplorat, dicens: Quomodo sedet sola civitas plena populo ? Sed cum per beatum Job de pravis dicitur: Rodebant in solitudine, libet intueri hoc etiam quod per Psalmistam dictum est: Inimici ejuminum ambitioni suae servientium: unum videlicet quod semper ad avaritiam blandimentis utitur linguae; aliud vero quod aperta vi intendit rapinae. Nam rodimus, cum aliquid exterius forti adnisu atterimus. Lambitur enim quando
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Filii stultoꝵ & ignobilium &
filũ. qui fuerunt erroꝵ magistri. Filii gͥ di¬
cuntur. ñ de eoꝵ semine. sed de imitatione.
generati. Qui docendo puersa stulti fuert᷑
ꝑ ignorantiã. uiuendo nequiter ignobiles
per actionẽ: qui redemptori nr̃o nulla sa¬
pientiȩ. nulla uitȩ cognatione coniuncti st̾
De quo salomonis uoce in laude ȩccłiȩ dicit᷑.
errantiũ exempla secuti sunt. filii stultoꝵ
& ignobiliũ esse memorant᷑. Recte autẽ¬
subiungitur. & in terra penitꝰ ñ parentes:
qd in hereticoꝵ tẏpo diximꝰ. omnino nil
obstat. si etiã de ꝑuersis atq carnalib quã¬
uis in recta fide positis sentiamꝰ. Neq enĩ
scã electoꝵ eccłia solos sibi aduersarios de¬
putat. qui ab eiꝰ fide positi extra dissentiunt.
sed eos qͦ qui uitam illiꝰ male uiuendo inte¬
rius p̃munt. Contempletur gͥ erumna ir-¬
ruentis aduersitatis afflicta. quomͦ ꝓsperi-¬

Expanded text:
VERS. 8. Filii stultorum et ignobilium. VERS. 8. Filii stultorum et ignobilium. filii qui fuerunt errorum magistri. Filii igitur dicuntur, non de eorum semine, sed de imitatione generati, qui docendo perversa stulti fuerunt per ignorantiam, vivendo nequiter ignobiles per actionem, qui Redemptori nostro, nulla sapientia, nulla vitae cognitione conjuncti sunt. De quo Salomonis voce in laude sanctae Ecclesiaeerrantium exempla secuti sunt, filii stultorum et ignobilium esse memorantur. Recte subjungitur: Et in terra penitus non parequod in haereticorum typo diximus, omnino nil obstat si etiam de perversis atque carnalibus, quamvis in recta fide positis, sentiamus. Neque enim sancta electorum Ecclesia solos sibi adversarios deputat qui ab ejus fide positi extra dissentiunt, sed eos quoque qui vitam illius male vivendo interius premunt. Contempletur igitur aerumna irruentis adversitatis afflicta, quomodo prosperi
Abbreviated transcription (Latin):
lem tenuit. ñ suꝑ petram s super glaream
delicias computabant: Quid nomine sen
tium. nisi eas quas iam supradiximꝰ punctio.¬
nes intelligimꝰ peccatoꝵꝰ Quia autẽ ꝑuer-¬
sȩ mentes gaudent in iniquitatib qͣs flere
debuerunt. om̃s heritici tanto se mani lȩticia
extollunt. quantomagis ad peiora conuale-
scunt: atq esse sub sentib delicias deputañi.
quia inde puersam mentẽ ad gaudiũ sub.¬
leuant. unde spinas peccatoꝵ portant. Nã
si qnͣdo ad errorẽ suũ ualuerint quempiã
trahere sese ꝑ lȩticiã iactant. atq unde sibi
peccata cotidie etiã alios ꝑdendo congregant.
inde se quasi esse duces ad iusticiã exultant.
Bene gͦ dicit᷑. qui int̾ huiꝰcemodi lȩtabant᷑.
& esse sub sentib delitias computabant:
Trahunt enĩ quos ualent ad ꝑditionẽ suã.
& sub peccatis esse. uel culpis culpas addere.
credunt se uirtutũ opulentiã cumulare

Expanded text:
lem tenuit, non super petram, lem tenuit, non super petram, delicias computtium, nisi eas quas supradiximus, punctiones intelligimus peccatorum? Quia autem perversae mentes gaudent iniquitatibus quas flere debuerunt, omnes haeretici tanto se inani laetitia extollunt, quantscunt; atque esse sub sentibus delicias deputant, quia inde perversam mentem ad gaudium sublevant, unde spinas peccatorum portant. Nam si quando ad errorem suum valuerint quempiam trahere, sese per laetitiam jactant; atque unde sibi peccata quotidie, etiam alios perdendo, congregant, inde se esse quasi duces ad justitiam exsultant. Bene ergo dicitur: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. Trahunt enim quos valent ad perditionem suam, et sub peccatis esse, vel culpis culpas addere credunt se virtutum opulentiam cumulare
Abbreviated transcription (Latin):
quos aqua fluuialis trahit. Doctores igit᷑
ꝑuersoꝵ dogmatũ suꝑ glaream habitanti
qui illas hominũ mentes trahunt quȩ nulla
grauitatis stabilitate solidant᷑. quas uelut
de loco semꝑ ad locũ flumina erroꝵ ducunt
Unde p̾dicator egregius cũ auditores suos
ñ temporaliter duciꝰ. sed forti cuperet gra
uitate solidari ammonuit dicens. ut iam
ñ simꝰ paruuli fluctuantes nec circũfera¬
mur om̃i uento dochinȩ. Sca itaq eccłia
ab aduersariis ad modicũ depressa cum
sibi audaces errantiũ mentes insultare
conspexerit. quȩ eoꝵ conuer satio fuerit
ad memoriã reducit dicens. in desertis ha¬
bitabant torrentiũ. & in cauernis terrȩ. uel
suꝑ glareã. Quia enĩ eoꝵ ꝑuersa p̃dicatio.
amisso igne caritatis ex frigore m̃tis conua¬
luit ꝓsecto in torrentiũ deserto habitauit:
Quia uͦ aꝑta & libera ñ fuit. in cauernis
latuit. Quia autẽ plebem ñ fixam. sed mobi¬

Expanded text:
quos aqua fluvialis trahit. Doctores igitur quos aqua fluvialis trahit. Doctores igitur perversorum dogmatum super glaream habitant, quia illas hominum mentes trahunt, quae nulla gravitatis stabilitate solidantur, quas velut de loco semper ad locum flumina errorum ducunt. Unde et praedicator egregius cum auditores suos non temporaliter duci, vitate solidari, admonuit dicens: Ut jam non simus parvuli fluctuantes, nec circumferamur omni vento doctrinae . Sancta itaque Ecclesia ab adversariis ad modicum depressa, cum sibi audaces errantium mentes insultare conspexerit; quae eorum conversatio fuerit, ad memoriam reducit, dicens: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. Quia enim eorum perversa praedicatio, amisso igne charitatis, ex frigore mentis convaluit, profecto in torrentium desertis habitavit. Quia vero aperta et libera non fuit, in cavernis latuit. Quia autem plebem non fixam, sed mobi
Abbreviated transcription (Latin):
animab prauitatis sermo tanto reuerendꝰ
appareat. quanto secretus. Unde apud sa-¬
lomonẽ. mulier ex tẏpo hereseos suadet
dicens. aquȩ furtiuȩ dulciores sunt. &
panis absconditus suauior. Quȩ occulta
scilicet p̃dicamenta detestatur ueritas diceis.
siquis uobis dixerit. ecce hic est .xp̃c. aut ecce
illic. nolite credere: Et rursũ. si dixerint
uobis. ecce in deserto est. nolite exire. ecce
in penetrabilib nolite credere: Sicut enĩ
fulgur exit ab oriente. & paret usq in
occidentẽ. ita erit & aduentus filii hominiᷤ.
Hoc itaq illic in penetrabilib. qđ hic di.¬
citur in cauernis. In cauernis gͦ heretici
habitant. quia pleramq errorẽ suũ secretis
prȩdicationib occultant. ut quo se doctori.¬
bus prudentionb q ñ indicant. eo ad se ue¬
hementiꝰ imperitos trahant. Ende bene
etiã subinfertur. uel suꝑ glareã. Glaream
quippe illos minutissimos lapides dicimus.

Expanded text:
animabus pravitatis sermo tanto reverendus animabus pravitatis sermo tanto reverendus appareat, quanto secretus. Unde apud Salomonem mulier ex typo haereseos suadet dicens: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Quae occulta scilicet praedicamenta detestatur Veritas, dicens: Si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus, aut ecce illic, nolite credere. Et rursum: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire: ecce in penetralibus, nolite crederefulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem, ita erit et adventus Filii hominis . Hoc itaque illic in penetralibus, quod hic dicitur in cavernis. In cavernis ergo haeretici habitant, quia plerumque errorem suum secretis praedicationibus occultant, ut quo se doctioribus prudentioribusque non indicant, eo ad se vehementius imperitos trahant. Unde bene etiam subinfertur: Vel super glaream. Glaream quippe illos minutissimos lapides dicimu
Abbreviated transcription (Latin):
Forrentes dicimꝰ riuos. qui aquis hiema¬
lib colliguntur. qui certis etiam temporib
arescunt Iure itaq inuentores puersorum
dogmatum torrentes uocantur. quia a calore
caritatis frigidi. qͣsi in torpore temporis hiȩ¬
malis excrescunt. Qui ñ ꝑpetua plenitudine
ꝓfluunt. sed catholicoꝵ alligationib quasi
estiuis solib exsiccantur. Et quidẽ inuento¬
res puersoꝵ doginatũ contra scãm ȩccłiam
exorti. feruore iam ueritatis extincti sunt.
sed tam̃ eoꝵ discipłi ea quȩ illi docuerunt.
tenere ac defendere ñ desistunt. Hi gͦ qui
illoꝵ sequuntur errores in desertis torrentiũ
habitant. id est in eoꝵ p̾dicatione confidunt.
quoꝵ eloquia catholicoꝵ iam responsione.
& ratiotinatione siccata sunt. Quid uero
aliud cauernaᷤ t̾re : ꝙͣ occultas hereticori
p̾dicationes accipimꝰꝰ Sic enĩ int̾ se here¬
tici clandestinis conuenticulis coeunt. ut
errori suo reuerentiã quã ex ratione non
ualent. p̾beant ex occultatione. & infirmis

Expanded text:
orrentes dicimus rivos qui aquis hiemalibus colliguntur, qui certis etiam temporibus arescunt. Jure itaque inventores perversorum dogmatum torrentes vocantur, quia a calore charitatis frigidi, quasi in torpore temporis hiemalis excrescunt, quia non perpetua plenitudine profluunt, sed Catholicorum allegationibus quasi aestivis solibus exsiccantur. Et quidem inventores perversorum dogmatum contra sanctam Ecclesiam exorti, fervore jam veritatis exstincti sunt, sed tamen eorum discipuli ea quae illi docuerunt tenere ac defendere non desistunt. Hi ergo qui illorum sequuntur errores, in desertis torrentium habitant, id est in eorum praedicatione confidunt, quorum eloquia Catholicorum jam responsione et ratiocinatione siccata sunt. Vet. XI. Quid vero aliud cavernas terrae quam occultas haereticorum praedicationes accipimus? Sic enim haeretici inter se clandestinis conventiculis coeunt, ut errori suo reverentiam, quam ex ratione non valent, praebeant ex occultatione, et infirmis
Abbreviated transcription (Latin):
putabant. Inter huiꝰcemodi lȩtantur.
quia numirũ attendunt transitoria quȩ
ꝑcipiunt & intueri negligunt ꝑmanen¬
tia bona quȩ ꝑdunt: cumq amore tempo¬
raliũ flagrant. uerã leticiam uolentes
ignorantꝰ. Quã si studiose cognoscere quȩ-¬
rerent. quã flenda sint gaudia quȩ appe-¬
tunt uiderent. Sed dũ meliora scire con-¬
temnunt. sola sibi uelut summa eligunt.
quia uisibiliter oculis fugaci seductione
blandiuntur. Uisibilia scilicet sequentes
cor fugiunt. & tanto extrinsecus gaudent.
qnͣto recordationẽ sui intinsecꝰ ñ habent.
Miscuntur tam̃ eoꝵ gaudiis plerũq tri-¬
bulationes. atq exreb ipsis ex quibus
supbiunt flagellantur. Neq enim sine
grauib curarũ molestiis posst̾ temporalia
quȩ appetunt. uel ñ habita quęrere. uel quęsi¬
ta seruare: inter equales prestantiorẽ głam

Expanded text:
ter: Inter hujuscemodi impii laetantur, quia nimirum attendunt transitoria quae percipiunt, et intueri negligunt tia bona quae perdunt. Cumque amore temporalium flagrant, veram laetitiam volentes ignorant. Quam si studiose cognoscere quaererent, quam flenda sint gaudia quae appetunt viderent. Sed dum meliora scire contemnunt, sola sibi velut summa eligunt, quae visibiliter oculis fugaci seductione blandiuntur. Visibilia scilicet sequentes cor figunt; et tanto extrinsecus 654 gaudent, quanto recordationem sui intrinsecus non habent. Miscentur tamen eorum gaudiis plerumque tribulationes, atque ex rebus ipsis ex quibus superbiunt flagellantur. Neque enim sine gravibus curarum molestiis possunt temporalia quae appetunt, vel non habita quaerere, vel quaesita servare, inter aequales praestanti
Abbreviated transcription (Latin):
eo alimento uescuntur. de quo nasci ꝓculdubio
peccatoꝵ sequentiũ punctiones solent. Qui si
quando in sacro eloquio quȩdã quasi prudent̃
inueniunt. quȩ dum ñ intelligunt ꝓ suis esse
assertionib suspicantur. mox miseris auditorib
suis quoꝵ ñ animas sed substantias appetunt.
hȩc uociferantes aspergunt Vnde congrue
cum singula repperissent. ad ea cum clamore
currebant:. De conuallib illa rapiunt. quia
hȩc de humilib dictis patrum suꝑbo spiritu
colligunt: quȩ dum ꝓ suis partib inuenire
głantur. ad ea cum clamorib currunt.
quia uidelicet om̃e qđ sentiunt appetitu
laudis ad aures hominũ diffamare conant᷑.

Expanded text:
eo alimento vescuntur, de quo nasci procul dubio eo alimento vescuntur, de quo nasci procul dubio peccatorum sequentium punctiones solent. Qui si quando in sacro eloquio quaedam quasi prudenter inveniunt, quae dum non intelligunt, pro suis esse assertionibus suspicantur, mox miseris auditoribus suis, quorum non animas, sed substantias appetunt, haec vociferantes apsergunt. Unde congrue cum singula reperissent, cum clamore currebant. - De convallibus illa rapiunt, quia haec de humilibus dictis Patrum superbo spiritu colligunt, quae dum pro suis se partibus invenisse gloriantur, ad ea cum clamoribus currunt. Quia videlicet omne quod sentiunt, appetitae laudis ad aures hominum diffamare conantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qua & ꝑ Paulũ dicitur. radix omniũ maloꝵ
est cupiditas. Ipsa quippe latenter oritur in
mente. sed punctiones peccatoꝵ omniũ pa-¬
tenter ꝓducit in oꝑe. Quas uidelicet punctio¬
nes ab hac radice surgentes. statĩ p̃dicator
egregiꝰ insinuat cũ subdit. quã quidã appe¬
tentes errauerunt a fide. & inseruerunt se
dolorib multis. Qui enĩ multos dolores dixit.
qͣsi nascentes innotuit ex hac radice punctioneᷤ.
In iuniperis gͦ peccata. in radice uͦ iuniperoꝵ.
quid aliud quam auariciã. id est materiã intel¬
ligimꝰ peccatoꝵ: Quia gͥ plerũq heretici sola
in uerbis suis exteriora lucra sectantur. nec
ignorant quia puersa astruunt. sed erroris
p̃dicamenta ñ deserunt. dũ sumptꝰ ꝑcipere
qͣsi doctoꝵ uolunt. ene de eis scĩ uiri nunc uoce
dicitur: & radix iuniperoꝵ erat cibus eoꝵ. quia
dũ totis m̃tis suȩ sensib auariciã cogitant. qͣsi

Expanded text:
qua per Paulum dicitur: Radix omnium malorum qua per Paulum dicitur: Radix omnium malorum est cupiditas . Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opere. Quas videlicet punctiones ab hac radice surgentes, statim praedicator egregius insinuat, cum subdit: Quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Qui enim multos dolores dixit, quasi nascentes innotuit ex hac radice punctiones. In juniperis ergo peccata, in radice vero juniperorum quid aliud quam avaritiam, id est, materiam intelligimus peccatorum? Quia igitur plerumque haeretici sola in verbis suis exteriora lucra sectantur, nec ignorant quia perversa astruunt, sed erroris praedicamenta non deserunt, dum sumptus percipere quasi doctorum volunt, bene de eis sancti viri nunc voce dicitur: Et radix juniperorum erat cibus eorum, quia dum totis mentis suae sensibus avaritiam cogitant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
rib suis manisgłȩ appetitus possidet. eosq
honoris ambitus captiuos tenet. Et plerumq
ꝑ ipsa quȩ loquuntur. nichil aliud quã ter¬
rena lucra appetunt. De quib ꝑlaulũ dicit᷑.
huiꝰmodi enĩ xp̃o dño ñ seruiunt. sed suo uen¬
tri. Unde recte qͦ subiungitur Et radix
sunt irsuta quȩ ꝓfert. ut spinis similia contre¬
ctantem pungere ualeant. Spina uͦ est om̃e
peccatũ. quia dum trahit ad delectationem
quasi pungendo lacerat mentẽ. Vnde iusti
uoce & pęnitentis dicit᷑. conuersus sum in
erumnã. dum confringit᷑ spina. quia scilicet
mens ad lamentũ uertitur. ut peccati punctio
penitendo frangatur. In translatione uͦ abia.
non confringi sed configi spina phibetur. qđ
uidelicet ab eodem sensu ñ dissonat. quia pę¬
nitentis animꝰ ad luctũ ducitur. dũ ꝓpetrata
culpa in memoria fixa retinetur. Quid gͦ ꝑ
qua peccatoꝵ omniũ spinȩ ꝓducuntur: De

Expanded text:
ribus suis inanis gloriae appetitus possidet, eosque ribus suis inanis gloriae appetitus possidet, eosque honoris ambitus captivos tenet, et plerumque per ipsa quae loquuntur nihil aliud quam terrena lucra appetunt. De quibus per Paulum dicitur: Hujusmodi enim Christo Domino non serviunt, sed suo ventri . Unde recte quoque subjungitur: CAPUT sunt hirsuta quae profert, ut spinis similia contrectantem pungere valeant. Spina vero est omne peccatum, quia dum trahit ad delectationem, quasi pungendo lacerat mentem. Unde justi voce et poenitentis dicitur: Conversus sum in aerumna mea dum confringitur spina , quia scilicet mens ad lamentum vertitur, ut peccati punctio poenitendo frangatur. In translatione vero alia non confringi, sed configi spina perhibetur, quod videlicet ab eodem sensu non dissonat, quia poenitentis animus ad luctum ducitur, dum perpetrata culpa in memoria fixa retinetur Vet. X. Qqua peccatorum omnium spinae producuntur? De
Abbreviated transcription (Latin):
dicta planiora. ꝑ arboꝵ cortices. patrum elo.¬
quia exteriora signantur. Qui gͦ ea scire
appetunt. ex quib docti nequaquam sint. sed
esse uideantur. dum in sacris uolum inibus
uim caritatis erga dm̃ ac ꝓximum medullitꝰ
ñ exquirunt. quasi ex herba uel cortice pascunt᷑
quia uel ima sunt uel exteriora quȩ mentes
suꝑbientium nutriunt. Uel certe herbas
mandere est. de scriptura sacra minima p̾cepta
seruare. maiora contemnere. Quos bene ueri-¬
tas increpat dicens. ue uobis scribȩ & pharisei
hypocritȩ. qui decimatis mentã. & anetũ. &
oyminũ. & reliquistis. quȩ grauiora st̃ legis
Qui arboꝵ qͦ cortices mandunt. quia sunt
ñnulli. qui in sacris uoluminib solã litterȩ
suꝑficiem uenerantur: nec quicquã de spiri¬
tali intellectu custodiunt. cum nichil in uer¬
bis di ampliꝰ. nisi hoc qđ exteriꝰ audierint
esse suspicantur. Quos tam̃ in cunctis erro¬

Expanded text:
dicta planiora, per arborum cortices Patrum elodicta planiora, per arborum cortices Patrum eloquia exteriora signantur. Qui ergo ea scire appetunt ex quibus docti nequaquam sint, sed esse videantur, dum in sacris voluminibus vim charitatis erga Deum ac proximum medullitus non exquirunt, quasi ex herba et cortice pascuntur, quia vel ima, 646 vel exteriora sunt, quae mentes superbientium nutriunt. Vel certe herbas mandere est de Scriptura sacra minima praecepta servare, majora contemnere. Quos bene Veritas increpat, dicens: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui decimatis mentam, et anethum, et cuminum, et reliquistis quae graviora sunt legis . Qui arborum quoque cortices mandunt, quia sunt nonnulli qui in sacris voluminibus solam litterae superficiem venerantur, nec quidquam de spiritali intellectu custodiunt, cum nihil in verbis Dei amplius nisi hoc quod exterius audierint esse suspicantur. Quos tamen in cunctis erro
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest. Heretici quia scripturam sacrã intel¬
ligere sua uirtute moliuntur. eã ꝓculdubio
apprehendere nequaꝗͣ possunt. Quã dum
ñ intelligunt. quasi ñ edunt. Et quia ꝑ suꝑ-¬
nam grãm ñ adiuti hanc edere nequeunt.
quasi quib dam illam nsib rodunt. Exteriꝰ
quippe contrectant. cum quidẽ conantur.
sed ñ ad eiꝰ interiora ꝑueniunt. Qui quia
ab uniuersalis eccłiȩ societate disiuncti st̃
ñ quolibet rodere. sed in solitudine memo-¬
rantur. Ad quã nimirũ solitudinem quia.
p̾dicatores falsi sequaces suos traherent. longe.
ante ueritas p̾monuit dicens. si dixerint uo¬
bis ecce in deserto ẽ. nolite exire. Qui recte
phibentur calamitate & miseria squalidi.
quia & moꝵ sunt ꝑnitie. & sensuũ praui¬
tate despecti. Qui herbas qͦ: & arborum
cortices mandunt. quia elationis suȩ. obice
repulsi. in sacro eloquio magna & intima
ꝑcipere nequeunt. sed uix in illa quȩdam te¬
nera & exteriora cognoscunt. Per herbas qͥppe

Expanded text:
non potest. Haeretici autem quia Scripturam sacram intelligere sua virtute moliuntur, eam procul dubio apprehendere nequaquam possunt; quam dum non intelligunt, quasi non edunt. Et quia per supernam gratiam non adjuti hanc comedere nequeunt, quasi quibusdam illam nisibus rodunt. Exterius quippe illam contrectant, cum quidem conantur, sed non ad ejus interiora perveniunt. Qui quia ab universalis Ecclesiae societate disjuncti sunt, non quolibet rodere, sed in solitudine memorantur. Ad quam nimirum solitudinem, quia praedicatores falsi sequaces suos traherent, longe ante Veritas praemonuit, dicens: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire . Qui recte perhibentur calamitate et miseria squalidi, quia et morum sunt pernicie, et sensuum pravitate despecti. Qui herbas quoque et arborum cortices mandunt, quia elationis suae obice repulsi, in sacro eloquio magna et intima percipere nequeunt, sed vix in illo quaedam tenera et exteriora cognoscunt. Per herbas quippe
Abbreviated transcription (Latin):
burams: Agnũ quippe comedimꝰ. cum multa
dm̃cȩ humanitatis intelligendo recondimus
inuentre mentis. Ex quo quędã remanent¬
nobis quȩ comedi nequeunt. quia multa adhuc
de illo restant quȩ intelligi nequaꝗͣ possunt.
Quȩ tam̃ igne comburenda sunt. quia ea quȩ
capere de illo ñ possumꝰ humilit᷑ scõ sp̃u
reseruamꝰ. Quȩ plerumq humilitas ea etiã
electoꝵ sensib aperit. quȩ ad intelligendũ
impossibilia esse uidebantur. Nam puersȩ
hereticoꝵ mentes. dum sibi suꝑbe intellectũ
tribuunt. quasi certas dare senitentias etiã
de incognitis p̾sumunt: Unde fit. ut ipsa
eos elatio quȩ intus apud semetipsos eleuat.
aueritate foras repellat. Uixq in dictis di
exteriora capiant qui se secreta spiritalia
penetrasse singulariter putabant. Unde hic

Expanded text:
buramus . Agnum quippe comedimus, cum multa buramus . Agnum quippe comedimus, cum multa dominicae humanitatis intelligendo recondimus in ventrem mentis. Ex quo quaedam nobis remanent, quae comedi nequeunt, quia multa adhuc de illo restant, quae intelligi nequaquam possunt. Quae tamen igne comburenda sunt, quia ea quae capere de illo non possumus, humiliter sancto Spiritui reservamus. Quae plerumque humilitas ea etiam electorum sensibus aperit, quae ad intelligendum impossibilia esse videbantur. Nam perversae haereticorum mentes dum sibi superbe intellectum tribuunt, quasi certas dare sententias etiam de incognitis praesumunt. Unde fit ut ipsa eos elatio, quae intus apud semetipsos elevat, a veritate foras repellat, vixque in dictis Dei exteriora capiant, qui se secreta spiritalia penetrasse singulariter putabant. Unde hic
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis intelligentiȩ qui ultra quęrit quã
summa intelligere ultra uires quęxit. etiam
quȩ bene intellexerat amittit. Hinc rursum
dicit. sicut qui mel multũ comedit non est ei
bonũ. sic qui scrutator est maiestatis: opprimit᷑¬
gła. Gła quippe inuisibilis conditoris quȩ mo¬
derare inquisita nos erigit. ultra uires ꝑscruta.¬
ta premit. Itaq heretici quia de sublimi intel¬
ligentia quanto ampliꝰ repleri ambiunt tanto
ampliꝰ manescunt. bene de eis dicit᷑. egestate
& fame steriles. Immoderatis namq ausib
cognitionis suꝑnę. scientiã quo plus appetunt
ueraciter sunt humiles. & ueraciter docti.
norunt de secretis cȩlestib & quȩdã conside¬
rata intelligere. & quȩdã ñ intellecta uenerari.
ut & quȩ intelligunt ueneranter teneant. &
quȩ necdũ intelligunt. humiliter expectent.
Unde nobis ꝑ moysen dicit᷑. ut comedentes
agnũ. quicquid de eo reliquũ fuerit igne cõ¬

Expanded text:
spiritalis intelligentiae qui ultra quam capit cospiritalis intelligentiae qui ultra quam capit cosumma intelligere ultra vires quaerit, etiam quae bene intellexerat amittit. Hinc rursum dicit: Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum, sic qui 645 perscrutator est majestatis, opprimetGloria quippe invisibilis conditoris, quae moderate inquisita nos erigit, ultra vires perscrutata premit. Itaque haeretici, quia de sublimi intelligentia quanto amplius repleri ambiunt, tanto amplius inanescunt, bene de eis dicitur: Egestate et fame steriles. Immoderatis namque ausibus cognitionis supernae scientiam quo plus appetunt, veraciter sunt humiles, et veraciter docti, norunt de secretis coelestibus et quaedam considerata intelligere, et quaedam non intellecta venerari, ut et quae intelligunt veneranter teneant, et quae necdum intelligunt humiliter exspectent. Unde nobis per Moysen dicitur: Ut comedentes agnum, quidquid de eo reliquum fuerit igni com
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib semetipsos ad humilitatẽ erudiant.
mores in tranquillitate disponant. patien¬
tim seruent. longanimitatẽ exhibeant.
sed ea solũmodo quȩ eos doctos ac loquaces
demonstrent. illa scire appetunt. ex quib
singulariter eruditi uideantur. Plerumq
enĩ audacter de natura diuinitatis tractant.
cũ semetipsos miseri nesciant Egestate gͦ
ac fame sua steriles fiunt. qui ista ꝑscrutari
desiderant. & quib bonȩ uitȩ germina
ñ ꝓducant. ultra se quippe sunt quȩ ꝑscru¬
tantur: dumq ad hoc tenduntur qđ com¬
prehendere nequeunt. ea cognoscere negli¬
gunt. ex quib erudiri potuerunt. Quam
bene eoꝵ audaciam p̾dicator egregiꝰ refre¬
nat dicens. ñ plus sapere quã oportet saꝑe.
sed sapere ad sobrietatẽ. Hinc salomon ate.
prudentiȩ tuȩ pone modũ. Ninc rursũ dicit.
mel inuenisti comede qd sufficit tibi. ne for-¬
te saturatus euomas illud. Dulcedinẽ quippe

Expanded text:
ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant; sed ea solummodo quae eos doctos atque loquaces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non producant. Ultra se quippe sunt quae perscrutantur, dumque ad hoc tendunt quod comprehendere nequeunt, ea cognoscere negligunt ex quibus erudiri potuerant. Quam bene eorum audaciam praedicator egregius refrenat, dicens: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Hinc Salomon ait: Prudentiae tuae pone modum . Hinc rursum dicit: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte saturatus evomas illud . Dulcedinem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
quia mei discipłi estis. si dilectionẽ habueritis
adinuicem: Qui enĩ nͣ ait. in hoc cognoscitur
quia mei discipłi estis. si signa feceritis. sed ait.
si dilectionẽ habueritis ad inuicẽ. aꝑte indicat.
quia ueros di famulos ñ miracula. sed sola
caritas ꝓbat. Testimoniũ gͦ suꝑni discipulatꝰ
est. donũ fraternȩ dilectionis. Quã uidelicet
dilectionẽ quia om̃s heretici habere refugiunt.
dum ab uniuersalis ȩccłiȩ unitate diuiduntur.
iure de eis dicit᷑. quoꝵ uirtꝰ manuũ erat michi
ꝓ nichilo. Et quia ad eadem signa quȩ exhibent.
nulla humilitate concordant. recte subditur. &
uita ipsa putabantur indigni: Nel certe omnes
hereticos scã ȩccłia uita ipsa fatetur in dignos.
quia nimirũ sub nomine. xp̃i militant. contra
fame steriles. Om̃s heretici dum in sacro eloquio
plus secreta dĩ student ꝑscrutar quã capiunt:
fame sua steriles fiunt. Neq enĩ ea quęrunt

Expanded text:
quia mei estis discipuli si dilectionem habueritis quia mei estis discipuli si dilectionem habueritis ad invicem . Qui enim non ait: In hoc cognoscetur, quia mei discipuli estis si signa feceritis, sed ait: Si dilectionem habueritis ad invicem; aperte indicat, quia veros Dei famulos non miracula, sed sola Dei charitas probat. Testimonium ergo superni discipulatus est donum fraternae dilectionis. Quam videlicet dilectionem, quia omnes haeretici habere refugiunt, dum ab universalis Ecclesiae unitate dividuntur, jure de eis dicitur: Quorum virtus manuum erat mihi pro nihilo. Et quia ad eadem signa quae exhibent nulla humilitate cvita ipsa putabantur indigni. Vel certe omnes haereticos sancta Ecclesia vita ipsa fatetur indignos, quia nimirum sub nomine Christi militant contra n3. Egestate et fame steriles. - Omnes haeretici dum in sacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua ster
Abbreviated transcription (Latin):
michi ꝓdest. Nonnunquã uͦ heretici signa qͦ
ac miracula faciunt. sed ut hic prȩomia
afflictionis suȩ abstinentiȩq recipiant. uide¬
licet laudes quas quęrunt. Unde & redempto¬
ris uoce dicitur. multi dicent michi in illa diȩ.
dñe dñe. nonne in nomine tuo ꝓphetauimꝰ. &
in tuo nomine demonia eiecimꝰ & in tuo nomi¬
ne uirtutes multas fecimꝰ. & tunc confitebor
illis. quia nunquã noui uos. discedite a me
qui oꝑamini iniquitatẽ. Qua nimirũ senten¬
tia quid datur intelligi.nisi ut in hominib
caritatis humilitas. ñ autẽ debeant uirtutũ
signa uenerari: Unde nunc scã ȩccłia etiã siqua
fiant hereticoꝵ miracula despicit. quia hȩc scĩta¬
tis specimen ñ esse cognoscit. Probatio quippe
scĩtatis. ñ est signa facere. sed unũquemq ut se
de semetipso sentire. Nam quia uera uirtus in
amore est. ñ autẽ in ostensione miraculi. ueritas
demonstrat quȩ ait. in hoc cognoscent omnes

Expanded text:
c supra. Nonnunquam haeretici signa quoque ac miracula faciunt, sed ut hic praemia afflictionis suae abstinentiaeque recipiant, videlicet laudes quas quaerunt. Unde et Redemptoris voce dicitur: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimc confitebor illis, quia nunquam novi vos. Discedite a me, op rarii iniquitatis . Qua nimirum sententia quid datur intelligi, nisi ut in hominibus charitatis humilitas, non autem debeant virtutum signa venerari? Unde nunc sancta Ecclesia etiamsi qua fiant haereticorum miracula despicit, quia haec sanctitatis speciem non esse cognoscit. Probatio quippe sanctitatis non est signa facere, sed unumquemque ut se iora quam de semetipso sentire. Nam quia vera virtus in amore est, non autem in ostensione miraculi, Veritas demonstrat, quae ait: In hoc cognoscent omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
erat michi ꝓ nichilo. & uita ipsa putabant᷑
indigni. Uirtus quippe in manu ẽ. magni.
nulliꝰ esse meriti conspicit. uera fide ꝑdita
quicquid oꝑantur. Caritatem quippe dĩ
& ꝓximi deserunt. qui & de do falsa sentiunt.

Expanded text:
erat mihi pro nihilo, et vita ipsa putabantur erat mihi pro nihilo, et vita ipsa putabantur indigni. - Virtus quippe in manu est, magnituia nullius esse meriti conspicit, vera fide perdita, quidquid operantur. Charitatem quippe Dei et proximi deserunt, qui et de Deo falsa sentiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
patres numerare contemnit. quia & si qͦsdam
uisi sunt a gentilitatis errore reuocasse. quo¬
rumdam mores ad honesta agenda docuisse.
ꝓ eo tam̃ qd̃ de dño ñ recte senserunt. eos cũ
fotinus. macedoniꝰ. nestorius. euthices.
dioscorus. seuerus. multiq his similes docen¬
do atq suadendo conati sunt patres uideri
sed errores eoꝵ scã uniuersalis ȩccłia distri-¬
cta uirtute diudicans. eos inter custodes
gregis sui ñ numerat. quos eiusdẽ gregis
unitatẽ dissipantes damnat. De quib uoce
Pauli ephesiis dicitur. scio quia post discessũ
meũ. ingredientur ad uos lupi graues. non
parcentes gregi. Et quia ñnunquam hereti-¬
ci quantomagis in ꝑfidiȩ errore dilabuntur.¬
quasi tanto ampliꝰ in exteriori sese oꝑatione
custodiunt. ita ut agere prȩ cȩteris magna
uideantur. scã uniuersalis ȩccłia cuncta
eoꝵ oꝑa despicit. quȩ ex auctoritate fidei
ñ ꝓdire ppendit. Unde recte qͦ beati iob

Expanded text:
Patres numerare contemnit. Pro eo tamPatres numerare contemnit. Pro eo tamvisi sunt a gentilitatis errore revocasse, quorumdam mores ad honesta agenda docuisse, pro eo tamen quod de Deo recta non senserunt, eos cum Photinus, Macedonius, Nestorius, Eutyches, Dioscorus, Severus, multique his similes, docendo atque suadendo conati sunt patres videri; sed errores eorum sancta universalis Ecclesia districta severitate dijudicans, eos inter custodes gregis sui non numerat, quos ejusdem gregis unitatem dissipantes damnat. De quibus voce Pauli Ephesiis dicitur: Scio quia post discessum meum ingredientur ad vos lupi graves, non parcentes gregi . Et quia nonnunquam haeretici quanto magis in perfidiae errorem dilabuntur, tanto amplius in exteriori sese operatione custodiunt, ita ut agere prae caeteris magna videantur, sancta universalis Ecclesia cuncta eorum opera despicit, quae ex auctoritate fidei non prodire perpendit. Unde recte quoque beati Job