comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Erat lex apud tencros ĩhũanã et ferãgẽtem ut dyane haypites
ĩmolarẽtur. Et id sacrificiũ młtis ep̃ibus celebratũ ẽ. Galliesum
atq tencatẽ hũano cruore placabãt. Nec latmmi quid̃ huius ẽ¬
manitatis expertes fuerũt. Si quid laciaris iupr̃ eciã nũt san¬
gĩue colitur hũãno Quid talibus a dis bom precatur quisit
propiciãtur: Sed de barbaris non est adeo mirand quoꝵ reli¬
gio cũ moribus congruit Nostri ho qui semiper mãsuetudĩs
et hũãitatis sibi głiaut uendicarerũr nõne acrilegis hiis sa¬
cris ĩmaniores reperrũtur: Bii ẽĩ potius sceleratisiuut
habendi qui cũ sis aberaliũ disciplinaꝵ studus ex politi ab
huaitate desistũt ꝙͣ qui rudes et ĩperiti ad mala facinora
bonoꝵ egnoratõe sabũtur. A pparet tani atrisiũe esse huis
ĩmolandoꝵ hõm retani. Siquid̃ saturnus ĩ latio eodẽ gu̾e
sacrificũ cultus est. Non quid ut hx̃ ad ara ĩmoluret᷑ ad ut

Expanded text:
Erat lex apud Tauros, inhumanam et feram gentem, uti Dianae hospites immolarentur; et id sacrificium multis temporibus celebratum est. Galli Hesum atque Teutatem humano cruore placabant. Nec Latini quidem hujus immanitatis expertes fuerunt, siquidem Latialis Jupiter etiamnunc sanguine colitur humano. Quid a diis boni precantur, qui sic  poenis propitiantur? Sed de Barbaris non est adeo mirandum, quorum religio cum moribus congruit. Nostri vero, qui semper mansuetudinis et humanitatis gloriam sibi vindicarunt, nonne sacrilegis his sacris immaniores reperiuntur? Hi enim potius scelerati sunt habendi, qui, cum sint liberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate desciscunt, quam qui rudes et imperiti ad mala facinora bonorum ignoratione labuntur. Apparet tamen antiquum esse hunc immolandorum hominum ritum: siquidem Saturnus in Latio eodem genere sacrificii cultus est, non quidem ut homo ad aram immolaretur, sed uti
Abbreviated transcription (Latin):
ludoꝵ quos appellant floralia. Quia senatui flagiciosũ
Uidebatur ab ip̃o noĩe argumẽtũ sumi placuit ut pudẽde
rei quedam diguitas addoretur tͣmxerũt deã esefloꝵ
que floribus presit eam q oportere placari ue fruges
cũ arboribus aui uitibus bene prospere fldrescerẽt. fũ
colorem secutus ĩ fastis poeta non ignobilem minpham
fuisse narrauit Que sit loris nõiata eamq zephiro
nuptam qiͣ dotis loco id accepi Se muneris a marito ut
haleret florũ om̃ potestatẽ Doneste quid ista d̾icũt᷑
sed inhoneste turpiter q coedũtur Nec debeus cõe uatas
creditur huiusmodi nos uelamẽta decipere Celebrant᷑
ergo ille ludi cõueĩentes mrome metortis cũ oĩ lasceuia
Nam preter uboꝵ licencia quibus obscenitas oĩs esũar

Expanded text:
ludorum, quos appellant Floralia. quod quia senatui flagitiosum ludorum, quos appellant Floralia. quod quia senatui flagitiosum uidebatur, ab ipso nomine argumentum sumi placuit, ut pudendae rei quaedam dignitas adderetur. deam finxerunt esse quae floribus praesit eamque oportere placari, ut fruges  arboribus aut uitibus bene prospereque florescerent. eum colorem secutus in Fastis poeta non ignobilem nympham fuisse narrauit quae sit Chloris uocitata eamque Zephyro nuptam quasi dotis loco id accepisse muneris a marito, ut haberet florum omnium potestatem. honeste quidem ista dicuntur, sed inhoneste turpiterque creduntur nec debent, cum ueritas quaeritur, huiusmodi nos uelamenta decipere. celebrantur ergo illi ludi conuenienter memoriae meretricis cum omni lasciuia. nam praeter uerborum licentiam, quibu
Abbreviated transcription (Latin):
eñi faustuli uror et p̃p uiulgati corporis uiletatem lupa
inter pastores idest meret ix nũcupata ẽ Unde cciam
lupanar dicitur. Exemplũ scilicet atheniensiũ in ea
figuranda romani secati sit. apud quos meretrix q̃ d
nõĩe leena cũ tirãnũ occidisset quia nefas erat simula¬
coũ cõstitiu m̾epoitis in templo aĩalis effigiem posuerus
cuiꝰ nomen gerebat. Itaq ut illi momimẽtũ ex nõie sic
iste ex professione fecerut Huic nõi eciã dies festis
dicatus est. saurẽtinalia cõstituta. Nec hãc solam ro¬
mani meretricem cõlũt sed ⁊ sigalam quo quã hercu¬
lis scortum fuisse nenius scubit. Iam quãta ista ĩmir¬
talitas putanda est quã etĩa meretrices a Ie gur̃teꝵ
Itlora cũ magnas opes exarte meretricia quesluisser
ppłiu scripsit heredem certam q precuniam resquit cuis
Q annuo fenore slus natalis dies celebrabat: editione

Expanded text:
enim Faustuli uxor et propter uulgati corporis uilitatem lupa enim Faustuli uxor et propter uulgati corporis uilitatem lupa inter pastores id est meretrix nuncupata est; unde etiam lupanar dicitur. exemplum scilicet Atheniensium in ea figuranda Romani secuti sunt, apud quos meretrix quaedam nomine Leaena cum tyrannum occidisset, quia nefas erat simulacrum constitui meretricis in templo, animalis effigiem posuerunt cuius nomen gerebat. itaque ut illi monumentum ex nomine, sic isti ex professione fecerunt. huius nomini etiam dies festus dicatus est et Larentinalia constituta. nec hanc solam Romani meretricem colunt, sed Faulam quoque, quam Herculis scortum fuisse Verrius scribit. iam quanta ista inmortalitas putanda est, quam etiam meretrices adsecuntur? Flora cum magnas opes ex  arte meretricia quaesiuisset., populum scripsit heredem certamque pecuniam reliquit, cuius ex annuo faenore suus natalis dies celebraretur editione
Abbreviated transcription (Latin):
esst detrusum Ut intelliganius quãtũ ualeat pr̃ omp̃s qui
eciam dees fulimũbus extiugat ued hoĩcs ingeniosi hanc
factũ est apparet hoĩem fuisse non deũ. Mlendatiũ poetarũ
nõ in facto est edin hoĩe Metuebãt eue malũ si contra
publitam per suasionẽ faterẽtur qd̾ eiat uerũ. Qd̾ si Ioc
cõstat inter ip̃os ex hõĩbus deos factos cui cogo nõ credũt
poetis si qũ illeꝵ fugas et uulliera et mortes et bella et
aduleeria destribũt Quibus derebus ĩtelligidatur non
potuisse ullo pacto fieri deos qui ne hõies quid probi fiut
caq in uita sua gesserũt que mortem parĩit sediternã.
giones qui de cõibus dixi. Romuli mãtrix iupa ho¬
noribus est affecta dĩnis. et fere scilicet aĩalis ipsius
cuis siguram gerit. Sed auctor est belius laurentinc ẽẽ
simiulacrũ et quid non corporis sediuẽtis ac moꝵ. Fuit

Expanded text:
e detrusum, ut intellegamus quantum ualeat pater omnipotens, qui e detrusum, ut intellegamus quantum ualeat pater omnipotens, qui etiam deos fulminibus exstinguat. sed homines ingeniosi hanc factum est, apparet hominem fuisse, non deum. Mendacium enim poetarum non in facto est, sed in nomine. Metuebant enim malum, si contra publicam persuasionem faterentur, quod erat verum. Quod si hoc constat inter ipsos, ex hominibus deos factos, cur ergo non credunt poetis, si quando illorum fugas, et vulnera, et mortes, et bella, et adulteria describunt? Quibus de rebus intelligi datur, non potuisse ullo pacto fieri deos: quia ne homines quidem probi fuerunt, eaque in vita sua gesserunt, quae mortem pariunt sempiternam. giones, quoniam de communibus dixi. Romuli nutrix Lupa honoribus est adfecta diuinis, et ferrem, si animal ipsum, cuius figuram gerit. sed auctor est Liuius Larentinae esse simulacrum et quidem non corporis, sed mentis ac morum. fuit
Abbreviated transcription (Latin):
est Iup̃r et deoꝵ et religionũ si ante illũ nulli dũ błgo
colebantur quia nũdũ nati fuerãt qui colũtur appet
curetas ex diu̾so principes fuisse dĩni non intellegẽdi
per quos eoror õĩs Iuductus est et ueri mẽoria solata.
Elx ip̃is itaq misterus et cerimomis intelligere¬
debuerũt hõibus se mortues sapplicate. Non igetur
ex igo ut aliquis porta ⁊ fictronibus credat qui hos
mẽtiri putat põtificũ ip̃õꝵ scripta cõsideres et
quid quĩ est lõuꝵ ad sacra pertonẽtiũ reuoluat p̃ła
fortasse ꝙ nos asseriius ĩuriẽt Ex quib ĩtelligar
ĩama iuepta cõmẽticia esse oĩa que pro / Auctis
habentuer. Si quis aũt percepta sap̃ĩa deposurrit
cirorẽ pro fecto ridebit ineptias hõiui pene demẽtiũ
Illoꝵ dato qui uel ĩ honesto saltatu tripudias uel que
nudi uucti coronati aue ꝑsonati aut luto obliniti¬

Expanded text:
est Iuppiter et deorum et religionum, si ante illum nulli dii uulgo est Iuppiter et deorum et religionum, si ante illum nulli dii uulgo colebantur, quia nondum nati fuerant qui coluntur, apparet Curetas ex diuerso principes fuisse diuini non intellegendi, per quos error omnis inductus est et dei ueri memoria sublata. ex ipsis itaque mysteriis et cdebuerunt, hominibus se mortuis supplicare. Non igitur exigo, ut aliquis poetarum fictionibus credat. Qui hos mentiri putat, Pontificum ipsorum scripta consideret, et quidquid est litterarum ad sacra pertinentium revolvat: plura fortasse quam nos adferimus inueniet, ex quibus intellegat inania inepta commenticia esse omnia quae pro sanctis habentur. si quis autem percepta sapientia deposuerit errorem, profecto ridebit ineptias hominum paene dementium, illos dico qui uel inhonesto saltatu tripudiant uel qui nudi uncti coronati aut personati aut luto obli
Abbreviated transcription (Latin):
nen Quid ꝙ lapidẽ colũt ĩ formẽ ac iudem cui noi est¬
terminus: Hic est quẽ pro Ione sãturnus dr̃ deuorasse.
Nec ĩui̾to illi honos tribuit: Iã cũ tarquinus capitoliũ
facere uellet atq in eo loco multoꝵ deoꝵ sacella esent
cõsuluit eos per auguria ut̾ Ioui cederẽt. Et cedentibus
ceters solus terminus mansit Unde illũ poeta capitolũ
ĩ mobile saxũ uocat. Iam ex hoc ip̃o ꝙmagnus Iupit dueĩt
cui noncesit lapis. ea fortasse siducia ꝙ illie de paternis
fancibus liberaueras tacto itaq capitolio supͣ ip̃m termi¬
nu forauier est in cecto relictũ ut quia non cesserat libõ
celo frueretur quo neip̃a quid̃ fruebãtur qui lapidẽ sbui
putaucrũt. Et huit ergo publice spplicarͦ quasi eustoda
sũmi dei qui non tautũ lapis sud eciã stiꝑes int̾dũ est
Quid de eis dicas qui colũt talia insi ip̃os potissũg luxor

Expanded text:
nem. quid qui lapidem colunt informem ac rudem cui nomenem. quid qui lapidem colunt informem ac rudem cui nomeTerminus? Hic est, quem pro Jove Saturnus dicitur devorasse; nec immerito illi honos tribuitur. Nam cum Tarquinius Capitolium facere vellet, atque in eo loco multorum deorum sacella essent, consuluit eos per auguria, utrum Jovi cederent; et cedentibus caeteris, solus Terminus mansit. Unde illum poeta Capitoli immobile saxum vocat. Jam ex hoc ipso quam magnus Jupiter invenitur, cui non cessit lapis, ea fortasse fiducia, quod illum de paternis faucibus liberaverat. Facto itaque Capitolio, supra ipsum Terminum foramen est in tecto relictum: ut quia non cesserat, libero coelo frueretur; quo ne ipsi quidem fruebantur, qui lapidem frui putaverunt. Et huic ergo publice supplicacatur, quasi custodi finium deo: qui non tantum lapis, sed etiam stipes interdum est. Quid de iis dic
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse cõtemptũ ut turpissmus nõibus ludibrio hẽut᷑
Quis non pdeat fornacem deã. uel potrus deos uiros
doctos celebrandis fornacalibus operare: Quis cũ aude¬
at deam mutã tenere resu qurat: ac hãc ese dicũt ex
qua sit lares nati et ip̃am larem nõiant uel larundam
Quid p̾stare colenti potest que loque nõ polest: Colitur
et ceca que herculi secit᷑ ĩdiciũ defurto boũ diuinitatẽ
cõsecuta quia prodidit frem. Et cunina que ĩfantes
tuetur ĩ cunis ac fascinũ submonet Et stercatiꝰ qui
stercorandi ager roem pͥmus ĩduxit Et tucinus ni
cuis sieru pudendo nubentes presidẽt ut illaꝵ pudicitiam
pͥor deus delibasse uideatur. Et mille alia portenta. ut
Iam uamores qui hec portenta colenda susteperit
ꝙͣ egiptios esse dicamus qui mõstruosa et rediculosa q̃d
simiulacra uenerãtur. Et hec tamen habẽt aliquã yiuagi᷑¬

Expanded text:
uenisse contemptum, ut turpissimis nominibus ludibrio habeatur? uenisse contemptum, ut turpissimis nominibus ludibrio habeatur? quis non rideat Fornacem deam uel ; potius doctos uiros celebrandis Fornacalibus operari? quis cum audiat deam Mutam, tenere risum queat? hanc esse dicunt ex qua sint Lares nati et ipsam Laram nominant uel Larundam. quid praestare colenti potest quae loqui non potest? colitur et Jaca, quae Herculi fecit indicium de turto boum, diuinitatem consecuta quia prodidit fratrem, et Cunina, quae infantes tuetur in cunis ac fascinum submouet, et Stercutus, qui stercorandi agri rationem primus induxit, et Tutinus, in cuius sinu pudendo nubentes praesident, ut illarum pudicitiam prior deus delibasse uideatur, et mille alia portenta, ut iam uaniores qui haec colenda susceperint quam Aegyptios esse dicamus, qui monstruosa et ridicula quaedam simulacra uenerantur. et haec tamen habent aliquam imagi
Abbreviated transcription (Latin):
longius. que cũ uoros suos cernerẽt parare st ad pugna
ꝙ pũcarẽt messt̃mos esse corpora sua nudarierũt. At ille
Uxoribus cognitis et aspectu in lebidine cõtitati sicut crãt
armate nxtesut utiq proniscue Nec eiu uacabat discer¬
nere Sicuti Iuuenes ab hisdem ãtea missi admixti cum
uirgibus/ Ex quibus suut parthenni nati. Propter hind fatte
nc̃oriam edem ueneir armate simulacruq posueẽt. Qd̾
tametsi ex cã tuipi uenit camien honestius uidetur armãtã
uencieni cõsecrasse ꝙ caluã.
odem ep̃e Ioui quoq pistori ara posita est ꝙ eos ĩ
quiete monusset exõi frremẽto quod habebãt panẽ
faceres et in hostiũ castra iuctarẽt eoq facto soluta esset
obsessio desperatibus gallis mopia subici posse romanos
Que ista religionũ derisio est: Eesi eaꝵ defensor ec̃i
quid tam grauiter ꝑ queu possem ꝙͣ deoꝵ nomẽ ini cãtũ

Expanded text:
exierunt. quae cum uiros suos cernerent parare se ad pugnam, exierunt. quae cum uiros suos cernerent parare se ad pugnam, quod putarent Messenios esse, corpora sua nudauerunt. at illi uxoribus cognitis et aspectu in libidinem concitati, sicuti erant armati permixti sunt, utique promisce — nec enim uacabat discernere — sicut iuuenes ab isdem antea missi cum uirginibus, ex quibus sunt Partheniae nati. propter huius facti memoriam aedem Veneri Armatae simulacrumque posuerunt: quod tametsi ex causa turpi uenit, tamen honestius uidetur armatam Venerem consecrasse quam caluam. eodem tempore Ioui quoque Pistori ara posita est, quod eos in quiete monuisset, ut ex omni frumento quod habebant panem facerent et in hostium castra iactarent: eoque facto soluta esset obsidio desperantibus Gallis inopia subigi posse Romanos. quae ista religionum derisio est? si earum defensor essem, quid tam grauiter queri possem quam deorum numen in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ad saugiũeis furẽtibus. Nulla pudicicia libidinib effixnatis
om̃cui sexiuu et om̃es cgiporis partes cõtaminantibus
Nec tami desinũt ea coiere que fuguit ⁊ oderut Colũt eĩ
thure ac sũmis digitis que seusibus ĩtimis colere debuciũt
Que error dĩs ex illus p̾ucipalis ac somi dei ignoratione
destendit. Urbe a gallis occapata obsessi ĩ capitalio romami¬
cũ ex mulieruẽ capillis tormẽta socissẽt edem beneri talue
consecrauẽr̃t. Non ig̃r intellegrẽt ꝙͣ uane sit religiones uel
ex eo ip̃o ꝙ cas hus meptios cauillantur: ⁊ lacedemoniis
fortasse didicerãt deos sibi ex euẽtis fing̾e qui cũ messemos¬
occiderẽt obsiderẽt et illi furtim deceptis obsessoribus ecͤsi
ad diripiendã lacedemonã cucurrissẽs a spar thans nulie¬
ribus cõ fusi fugateq sunt. Cognitis aut dolis hostiu lace¬
demonii sequebãtur Hiis armate młres obuiam exicrus

Expanded text:
ad sanguinem furentibus; nulla pudicitia, libidinibus effrenatis ad sanguinem furentibus; nulla pudicitia, libidinibus effrenatis omnem sexum et omnes corporis partes contaminantibus: nec tamen desinunt ea colere, quae fugiunt et oderunt. Colunt enim thure ac summis digitis, quae sensibus intimis horrere debuerunt: qui error omnis ex illius principalis ac summi boni ignoratione descendit. Urbe a Gallis occcum ex mulierum capillis tormenta fecissent, aedem Veneri Caluae consecrarunt. non igitur intellegunt, quam uanae sint religiones uel ex eo ipso, quod eas his ineptiis cauillantur. a Lacedaemoniis fortasse didicerant deos sibi ex euentis fingere. qui cum Messenios obsiderent et illi furtim deceptis obsessoribus egressi ad diripiendam Lacedaemonem cucurrissent, a Spartanis mulieribus fusi fugatique sunt. cognitis autem dolis hostium Lacedaemonii sequebantur. his armatae mulieres obuiam longius
Abbreviated transcription (Latin):
dei tenenda est Quid eigo opus est uir sapiẽtis niẽ suꝑtiatius
extructõibus loca occupare que possĩt hñaĩs usibus cẽdere:
Quid sacerdotes cõstituere uana ⁊ ĩuisibilia culturos: Quid
ĩ molate uictimas: Qued tantos sinuptus uel fingendes uel cołe¬
dis ymagĩbus ĩpendere: tñmiꝰ et ĩcorruptius templũ est pe
ctus hũanũ Hoc potius ornetar hoc ueris illes Namũb ĩploat᷑
Has eigo falsas cõ ecratões sequitur qd̾ necẽe est Qui ciũ¬
sic uirtutes colũt idest qui unibras et ymagĩes uirtrtũ cõsectãs
ip̃a que uera funt tenere nõ pũt. Itaq mella ini quaqũa bt
est uicus ubiq duantibus/ nulla fides oĩa pro se quoq rapũte
Aulla pietas nec cõsangueis nec parẽtibus parcẽte auaricia
Et cupiditate ĩ uenena et in ferrũ ruẽte nulla pax / Nullacõ¬
cordia publice bellis seuiẽtibus Puatĩ uero ĩ umicitis usq

Expanded text:
dei tenenda est. quid igitur opus est, o uir sapientissime, superuacuis dei tenenda est. quid igitur opus est, o uir sapientissime, superuacuis extructionibus loca occupare quae possint humanis usibus cedere? quid sacerdotes constituere uana et insensibilia culturos? quid immolare uictimas? quid tantos sumptus uel fingendis uel colendis imaginibus inpendere? firmius et incorruptius templum ctus humanum: hoc potius ornetur, hoc veris illis nominibus impleatur. Has ergo falsas consecrationes sequitur, quod necesse est. Qui enim virtutes sic colunt, id est qui umbras atque imagines virtutum consectantur, ea ipsa, quae vera sunt, tenere non possunt. Itaque nulla in quoquam virtus est, vitiis ubique dominantibus; nulla fides, omnia pro se unoquoque rapiente; nulla pietas, nec consanguineis nec parentibus parcente avaritia, et cupiditate in venena et in ferrum ruente; nulla pax, nulla concordia, publice bellis saevientibus, privatim vero inimicitiis usque
Abbreviated transcription (Latin):
q itra parietes aut ediculas luto factas sed intra pectas
collocande sunt et interius comp̾hendende ne sĩt false extra
hoĩem si fuerĩt collocate. Itaq preclarã legem illaui tuam
derideo quã ponis hus uerbis Tst illa q̃p que datur hom̃i
ascensus in celũ mẽteni uirtutẽ pietatem fidem eaꝵdq
laridũ delubra sunto. Ttqui separare hec ab hõĩe nõ possũs
Si eñi colenda sũt ab hõie ip̃o sint necẽe est din aũt suuit
extra hoĩem quid opus est ea colere quibus carras. Uirtrs euim
coleuda est non ymaco untutis Colenda est non sacrificio aliquo
aut thire aut p̾catõe solẽn sed uolũtate sola aut ꝓpoĩto. Mami
quid est aliud colere uirtutẽ insi eã cõprehẽde̾ s̃o ac tenere:
Qd̾ unusquisq suuł ut acceꝑit uelle cõsequit᷑. Hic ulus uirtu¬
eis est cultus Naui religio atq ueneratio nulla alia nise uous

Expanded text:
que intra parietes que intra parietes collocandae sunt, et interius comprehendendae, ne sint falsae, si extra hominem fuerint collocatae. Itaque praeclaram illam legem tuam derideo, quam ponis his verbis: « Ast illa, propter quae datur homini ascensus in coelum, mentem, virtutem, pietatem, fidem, earumque laudum delubra sunto. » Atqui haec separari ab homine non possunt. Si enim colenda sunt, in homine ipso sint necesse est. Si aextra hominem, quid opus est ea colere quibus careas? uirtus enim colenda est, non imago uirtutis, et colenda est non sacrificio aliquo aut ture aut precatione sollemni, sed uoluntate sola atque proposito. nam quid est aliut colere uirtutem nisi eam conprehendere animo ac tenere? quod unus quisque simulac coepit uelle, consequitur. hic solus uirtutis est cultus: nam religio ac ueneratio nulla alia nisi unius
Abbreviated transcription (Latin):
libidini Iuuẽtutis. A quibus flagicioꝵ deos et in illes po¬
tissũꝵ locis ubi mudata corpora corruptaꝵ liãb patẽt
et in illa etate coli uolucrũs que simpler ⁊ aprouida
pri irretiri et in laqueos potest cadere ꝙͣ cauere
Quid mirũ se ab hac gente uniu̾sa flagitia marrarũt
apud quã uicia ip̃a ueligiosa suit eaq nõ modo non
uitantur sed eciam colũtuy: Et ideohric Etentie
tanꝙͣ grecos prudencia uinceret adiecit Uirtutes cue
oportere non uicia consecrare Qd̾ si recipis o mar¬
ce tulli num uides forte ut irrũpaut uiciacũ uirtutib qr
mala bonis adherent et ĩ aĩs hõmi potenciora sũt Que si uetas
cõsecrari rũdebit tibi eadem illa grecia se alios deos colere ut
profint alios Ro ne nocẽat Hec eñi semoper excusatio est eoꝵ
Uergo uicia consecranda non sũt ne suo tibi a sentio nͨ
uortutes quid̃. Non eiũ per se sapĩt aut sent̾us ne¬

Expanded text:
libidini iuuentutis: a quibus flagitiorum deos et in illis polibidini iuuentutis: a quibus flagitiorum deos et in illis potissimum locis, ubi nuda corpora corruptorum luminibus patent, et in illa coli aetate uoluerunt, quae simplex et inprouida prius inretiri et in laqueos potest cadere quam cauere. quid mirum si ab hac gente uniuersa flagitia manarunt, aput quam uitia ipsa religiosa sunt eaque non modo non uitantur, uerum etiam coluntur? et ideo huic sententiae, tamquam Graecos prudentia uinceret, adiecit: uirtutes enim oportere, non uitia consecrari. quod si recipis, o Marce Tulli, non uides fore ut inrumpant uitia cum uirtutibus, quia mala bonis adhaerent, et in animis hominum potentiora sunt? quae si uetas consecrari, respondebit tibi eadem illa Graecia se alios deos colere ut prosint, alios uero ne noceant. haec enim semper excusatio est eorum si ergo uitia consecranda non sunt, in quo tibi adsentior, ne uirtutes quidem. non enim per se sapiunt aut sentiunt ne
Abbreviated transcription (Latin):
etatem ẽpudicoꝵ lirminuẽ cũẽ pudendes moti det mẽt
Clꝯatine smmulatrũ in cloata max̃ĩa reper̃tẽ tacius
cõsecrauit Et quia curꝰ esset essigres ignorabat ex
Loco illi nomen itosenit pallorem pauorem q trellies
hostalius sigurauit ⁊ coluit Quid de hoc dicam insi digreoe
fuisse qui semper deos subs sicut optari solet prĩtes hr̃et.
Adhoc Illuo m marcelli de cõ ecratõe honoris ates
uirtutis honestati homi conferre congiuit Eadem
uanitate mentem que itcr eeos senatres collot auit
quã profecto si habursses eiusmoda sacra nuiꝙͣ suscepisset
Magnũ cicero audax s cõciliũ suscepisse greciam dixit
ꝙ cuẽpidĩs et amoris simulacra in gignas us cõsecrasses
Aldulatus est uidelicet actito et irrisit horẽi famuate
Non oiũ magnũ illud aut oĩo conceliũ dicendũ fuit srd ẽ¬
pudicoꝵ houi perdita et deploranda nequicia quilibes¬
uos quos erudire ad honesta debuesãt prostituerũr

Expanded text:
luminum cum pudendis motibus detinentur. Cloacinae simulacrum in Cloaca Maxima repertum Tatius consecrauit et quia cuius esset effigies ignorabat, ex loco illi nomen inposuit. Pauorem Palloremque Tullus Hostilius figurauit et coluit. quid de hoc dicam nisi dignum fuisse qui semper deos suos, sicut optari solet, praesentes haberet? ab hoc illut Marci Marcelli de consecratione Honoris atque Virtutis honestate nominum differt, re congruit. eadem uanitate Mentem quoque inter deos senatus conlocauit, quam profecto si habuisset, eiusmodi sacra numquam suscepisset. magnum quod Cupidinum et Amorum simulacra in gymnasiis consecrasset; adulatus est videlicet Attico, et irrisit hominem familiarem. non enim magnum illut aut omnino consilium dicendum fuit, sed inpudicorum hominum perdita et deplorata nequitia, qui liberos suos, quos erudire ad honestatem deberent, prostituerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quibuaꝰ predugiis induiti quoꝵ moꝵ auctores apperiemees
Ceteri aũt qui per terram dispersi fueriuuit admibãtes
elementamondi. celũ solem teiram mare sine ullis ma¬
ficia eis in aperto celebrabãs donec proce su temporum
potentissimis regibus templa et simulacya fecerũt eaq
uictimus et odoribu colere instituerũt. Sic aberrantes a
noticia dei gẽtes ẽẽ cepeuãt. Eryãt ag̃r̃ qui deoꝵ cultus ab ex¬
ordio reꝵ fuisse contendũt et priore esse gẽtilitatẽ ꝙ̃ͣ dei
religionẽ quã putãt posterius ĩuẽtam. qr fontem atq ori

Expanded text:
quibusdam prodigiis inducti, quorum mox auctores aperiemus. quibusdam prodigiis inducti, quorum mox auctores aperiemus. ceteri autem qui per terram dispersi fuerant admirantes elementa mundi, caelum solem terram mare, sine ullis sacrificia in aperto celebrabant, donec processu temporum potentissimis regibus templa et simulacra fecerunt eaque uictimis et odoribus colere instituerunt. sic aberrantes a notitia dei gentes esse coeperunt. errant igitur qui deorum cultus ab exordio rerum fuisse contendunt et priorem esse gentilitatem quam dei religionem, quam putant posterius inu
Abbreviated transcription (Latin):
auiq ppłi multitudine crescente fluxerũt. Ip̃iꝰ aũt patris
ter hebrei dicti penes quos religio dei re sr die ¶sca .lx.¬
ed et ab hiis postea multiplitato ĩ ĩmiẽ sũ nuo cu cos an¬
gustie lotoꝵ suoꝵ capere non possẽt tũ adolestentes
ueł missi a parẽtibus uel sua sponte cũ ieꝵ penuria cog̾es
profugi ad querendas sibi nouas sedes huc illut q diẜers
om̃es insulas et orbem totũ repleuerũs Et a scope sante
radicis auula nouos abi mores atqistituta pro arbit̾o
condiderũt. Sed dm̃i pͥmi qui egiptũ occupauerũs celostia
suspic̾e atq adorare ceperies Et quia neꝙ domicilus tegebãt᷑
Ip aeias qualitatem nec ullis in ea rrgione nubibus subte¬
xitur celũ cursus syderũ et effectus nõtauerũt dũ castpo
uenerantes curiosius ac liberius ĩtuerẽtur. Postea doĩde
portentificas aĩaliũ siguras quas coler ẽt cõmẽtati luit

Expanded text:
quique populi multitudine increscente fluxerunt. ipsius autem patris quique populi multitudine increscente fluxerunt. ipsius autem patris posteri Hebraei dicti: penes quos religio dei resedit. sed et ab his postea multiplicato in inmensum numero cum eos angustiae locorum suorum capere non possent, tum adulescentes uel missi a parentibus uel sua sponte, cum rerum penuria cogeret, profugi ad quaerendas sibi nouas sedes huc atque illuc dispersi omnes insulas et orbem totum repleuerunt et a stirpe sanctae radicis auulsi nouos sibi mores atque instituta pro arbitrio condiderunt. sed omnium primi qui Aegyptum occupauerant caelestia. suspicere atque adorare coeperunt. et quia neque domiciliis tegebantur propter aeris qualitatem nec ullis in ea regione nubibus subtexitur caelum, cursus siderum et effectus nota-uerunt, dum ea saepe uenerantes curiosius ac liberius intuentur. postea deinde portentificas animalium Sguras quas colerent commenti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lle Roo cũ egressus esset ex archa sicuti saucte lr̃e doc̃et ter¬
ram studiose coluit ac uiurã sua maiie serut Uude argu¬
utur qti auctore uini liberũ putãt. Ille eũe non mõdo
liberũ srd ⁊ͥ saturnũ atq uranũ młtis antecessit etatibus
Qua ex uinea cũ p̾ͥmũe sructũ cepisset lecus factus bibie bs
adebrietatẽ Iaceut q nudus Quod cũ uidiset bnus ex flus
cui nomiẽ suit cham non texit pris nuditatem Ad egͣs n
etiã fr̃ibus ĩdicanit Illi siupto pallis ĩtrauerũt alecoris
uultibus pr̃em q texeiũs Que facta cũ pr̃ recognouis st
abdicauit atq expulit filiũ At ille profugus In cius tens
parte cõsedit aue nũt arabia noĩatur ta q trira de nomĩe
eus chananea est dicta. lt poster eius chananei Hec
fuit ges pͥma que deũ ignoraiuis Qm̃ princeps eius ⁊ con¬
ditor cultũ dei a pr̃e non accepit maledictus ab eo i̾taq igno¬
rancĩa dĩntatis minoribus siuis reliquit. Ab hac gente prorĩ

Expanded text:
lle vero, cum egressus esset ex arca, ut sanctae litterae docent, terram studiose coluit, atque vineam sua manu sevit. Unde arguuntur qui auctorem vini Liberum putant. Ille enim non modo Liberum, sed etiam Saturnum, atque Uranum multis antecessit aetatibus. Qua ex vinea cum primum fructum cepisset, laetus factus, bibit usque ad ebrietatem, jacuitque nudus. Quod cum vidisset unus ex filiis, cui nomen fuit Cham, non texit patris nuditatem: sed egressus, etiam fratribus indicauit. at illi sumpto pallio intrauerunt auersis uultibus patremque texerunt. quae facta cum pater recognosset, abdicauit atque expulit filium. at ille profugus in eius terrae parte consedit quae nunc Arabia, nominatur, eaque terra de nomine eius Chanaan dicta est et posteri eius Chananaei. haec fuit prima gens quae deum ignoranit, quoniam princeps eius et conditor cultum dei a patre non accepit maledictus ab eo: itaque ignorantiam diuinitatis minoribus suis reliquit. ab hac gente proximi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hec non ciceronis est culpa sed sitte Cũ ciũ suste¬
pisset disputatoru qua deoꝵ naturas colleretur de
qua phi garriebent omẽm dĩntatẽ iguorancia lreri prita¬
uit esse tollendam/ Itaq deos potuit tollere sui nõcrtet
tere qr contra beritate iti ceperat/ deficiẽtibus aegunẽ¬
tis in hãc fõueã nccĩo decidit unde se extritare nõ posses
Hic igitur illũ tenes herẽtem teneo defixũ/ qm̃i lucillius
qui cõtra disserebat obmutuit Hic est igitur cardo uerun
Hic hertuntur oũũa.

Expanded text:
um haec non Ciceronis est culpa, sed sectae. Cum pisset disputationem, qua deorum naturam tolleret, de qua philosophi garriebant, omnem divinitatem ignorantia veri putavit esse tollendam. Itaque deos potuit tollere, quia non eratere, quia contra veritatem niti coeperat, deficientibus argumentis, in hanc foveam necessario decidit, unde se extricare non posset. Hic ergo illum teneo haerentem, teneo defixum, quo Lucilius, qui contra disserebat, obmutuit. Hic est ergo cardo rerum; hic vertuntur omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
tena colliitur habuisse pͥncipiũ a quo alio firr myt
adeo potuit¬
olus igitur deus ẽ qui factus nõ est Et idcuto destrueie
Ialia potest Ip̃e destrui non potest Permanebit igitar¬
sciuꝑer ĩ eo qd̾ est qr non est aliũde generatus nec ortus Nlec
nañtae cius ex aliqua re altera pendet que illũ mutaga
dissoluat Ex scip̃o eũi est ut in p̾nicipio dix mis libri Et ideal
talis est quałẽ se ẽõ holuit ĩpassibilis ẽmortalie ĩmutabilis

Expanded text:
teria colligitur habuisse principium, a quo alio fieri nisi teria colligitur habuisse principium, a quo alio fieri nisi a deo potuitolus igitur deus est qui factus non est, et idcirco destruere alia potest, ipse destrui non potest. permanebit semper in eo quod fuit, quia non est aliunde generatus, nec ortus ac natiuitas eius ex aliqua re altera. pendet, quae illum mutata dissoluat. ex se ipso est, ut in primo diximus libro, et ideo talis est qualem esse se uoluit, inpassibilis
Abbreviated transcription (Latin):
sensu rõe prudentia potestate uirtute preditus ẽ et
aĩentia et ĩaĩancia creare et esficere potest sui tenet
quemodo sit quidq faciendũ Materia uo seiuger firesse
non p̃t. Quia mitatianem non caperet si semper suisset
Qd̾ eiũ seuiper fuit semꝑ ẽẽ non definit Et unde abfuit
pncipiũ abesse hĩc eciam siñe necesse et Quin eniam
facilius est utid quod habuit iniciur pur careat pͣ ut
habeat sinem qd̾ Inicio caruit Materia ig̃r si facta nõ
est nec fieri ex ea quidꝙͣ potest Si firu ex ea mebilpo¬
test nemateria quid erit Materia est c̃i ex qua fit ad
Om̃ie aut ex quo fit aliguid quia recipit opisicis marrũ
destruitur et aliud esse ncipit Ergo qũĩ sinem habuit
matia tũ cũ factus est ex ea mondue et iiciũ quoq ht̃.
Nam quod destrint ͤ edificatũ est qd solitur altigalã
qd̃ finitar Inceptũ. Si ento ex cõmutatõe ac fme ma¬

Expanded text:
sensu ratione prouidentia potestate uirtute praeditus est, et sensu ratione prouidentia potestate uirtute praeditus est, et animantia et inanima, creare et efficere potest, quia tenet quomodo sit quidque faciendum. materia uero semper fuisse non potest, quia mutationem non caperet, si fuisset. quod enim semper fuit, semper esse non desinit, et unde afuit principium, abesse hinc etiam finem necesse est. quin etiam facilius est ut id quod habuit initium fine careat, quam ut habeat finem quod initio caruit. materia igitur si facta non est, nec fieri ex ea quicquam potest; si fieri ex ea non potest, ne materia. quidem erit; materia est enim ex qua fit aliquid. omne autem ex quo fit, quia. recipit opificis manum, destruitur et aliut esse incipit. ergo quoniam finem habuit materia tum, cum factus est ex ea mundus, et initium quoque habuit. nam quod destruitur, aedificatum est, quod soluitur, alligatum, quod finitur, inceptum. si ergo ex commutatione ac fine ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad id quod ualuit ĩplendũ Qd̾ aũs insensibile et mers et
torpidũ sriuter Iacet Nichilinde orui potest ubi nullus ẽ
motus uolũtarius. Nam si om̃e aĩal rõe constat certe na
soe non potest ex co qd̾ uõe preditũ non est Nec aliunde
accipi potest id quod ibi unde petitur nom ost Noc taue
cõmourat aliquem ꝙ aĩalia quedam de terra naste hidẽ
gignitur. Non ergo deus ex materia Quia ensa preditus
ex nisensibili sapiens ex bruto ĩpassibile de pasrbili
expers corporis de corporale. nũquã potest orir ged
materia potius estex deo Quidquid eĩi est solido ⁊ cõtrecta¬
bili corpore accipit externã unu Qd̾ accipit biui dissolu¬
ble est Qd dissoluitur interit Qd̾ interit ortũ st
necẽe est Qd̾ ortũ sit habut fontem undroriretur
Ndest factorem aliquẽ sentientem prouidũ pecatũ q faci¬
endi . Is est profecto nec ullus alius ꝙͣ deus Qu quomã

Expanded text:
ad id quod voluit implendum. Quod autem insensibile est, iners et ad id quod voluit implendum. Quod autem insensibile est, iners et torpidum semper jacet, et nihil inde oriri potest, ubi nullus est motus voluntarius. Nam si omne animal ratione constat, certe nasci ex eo non potest, quod ratione praeditum non est; nec aliunde accipi potest id, quod ibi, unde petitur, non est. Nec tamen commoveat aliquem, quod animalia quaedam de terra nasci videntgignitur. Non ergo Deus ex materia, quia sensu praeditum ex insensibili, sapiens ex bruto, impatibile de patibili, expers corporis de corporali numquam potest oriri: sed materia potius ex Deo est. Quidquid enim est solido et contrectabili corpore, accipit externam vim. Quod accipit vim, dissolubile est. Quod dissolvitur, interit. Quod interit, ortum sit necesse est. Quod ortum est, habuit fontem unde oriretur, id est factorem aliquem sentientem, providum, peritumque faciendi. Is est profecto, nec ullus alius quam Deus. Qui quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
situt deus iui ex mat̾ia fecit hũc mondũ. Duo icr̃o costi¬
cuũtur eterna et quid interse contraria quod fierisie
discordia et permore non potest Collidãt eiũ necesse ẽ
ea quor bis rõ q diuersa est. Sic utraq eterna esse non
poterũt s repugnãt qr exuperare alterũ necesse est. Rngo
fieri non p̃s quin eterna natura set simplex ut exdeo or̃na
uelut ex fonte descendermt
taq aut deus ex iuat̾ia ortus est aut matĩa exdc̃o. Qud hõꝵ
sit uerinue facile est intelligi Ex hus ciũi duõbus alterun
sensibile est alterũ caret serisu Potestas faciendi aliqd
nõ ꝑt esenisi in eo quod sentit qd̾ sapit qued cogitat
¶quod mouctur Nec ĩcipi aut fieri aut cõ ũmari quitquam
potest nisi fucrit rõe prouisum et quẽadmod siat anteqͣ
est et quẽadmodũ costet postquã eoit essectũ. Deniq ie
facit aliquid qui habes uolũtatem ad faciendã et manus

Expanded text:
sicut Deus, qui ex materia fecit hunc mundum. Duo igitur constisicut Deus, qui ex materia fecit hunc mundum. Duo igitur constituuntur aeterna, et quidem inter se contraria; quod fieri sine discordia et pernicie non potest. Collidant enim necesse est ea quorum vis et ratio diversa est: sic utraque aeterna esse non poterunt, si repugnant, quia superare alterum necesse est. Ergo fieri non potest, quin aeterni natura sit simplex, ut inde omnia, velut ex fonte, descenderint. Itaque aut Deus ex materia ortus est, aut materia ex Deo. Quid horum sit verius, facile est intelligi. Ex his enim duobus alterum sensibile est, alterum caret sensu. Potestas faciendi aliquid non potest esse, nisi in eo quod sentit, quod sapit, quod cogitat, quod movetur. Nec incipi, aut fieri, aut consummari quidquam potest, nisi fuerit ratione provisum; et quemadmodum fiat, antequam est, et quemadmodum constet, postquam fuerit effectum. Denique is facit aliquid, qui habet voluntatem ad faciendum et manus
Abbreviated transcription (Latin):
quid edificaturus ẽ ip̃e non facit materĩa ded utit᷑
ca quesit parata tictor ꝙ item cera sic isti prouidẽtie
dĩne maticon p̾sto esse oportuit nõ quã ip̃e faceret aed
mĩons deus potestatis si ex parato facit quod est hom̃is
taber sine ligno nichil edisitabit qt liguũ ip̃m sacere nõ
potest nonposse aus ibecilli ͭͥs est huane Deus uero fa¬
cit sibi ip̃i matiam q potest pose cĩ dei est Nlam s nõ
potest deus nõ est Homo facit ex eo quod est qr per
mortalitãte imibecillos est per ĩbecillitatem definite et
modite potestats deus aũt facit ex eo quod non est ꝙ
per eterntate fartis est per sortitudine potestatis ĩm̃est
que fine ac modo careat sicut uita factoris Doud ergo
mirũ s facturus mondũ deus prius mat̾iam de qua faceret
unde mutuari cũ ex ip̃o uel in ip̃o fint oĩaꝰ Nam si estad
att iltu si factu est quicꝙͣ non ab op̃o/ iam potestatem
dei et nomen annttit aut em̃i materia nũquã factãẽ

Expanded text:
quid aedificaturus est non ipse facit materiam sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera, sic isti providentiae divinae materiam praesto esse oportuit non quam ipse faceret sed enim deus minoris potestatis, si ex parato facit; quod est hominis. faber sine ligno nihil aedificabit, quia lignum ipsum facere non potest; non posse autem inbecillitatis humanae est. deus uero facit sibi ipse materiam, quia potest: posse enim dei est; nam si non potest, deus non est. homo facit ex eo quod est, quia per mortalitatem inbecillus est, per inbecillitatem definitae ac modicae potestatis; deus autem facit ex eo quod non est, quia per aeternitatem fortis est, per fortitudinem potestatis inmensae, quae fine ac modo careat sicut uita factoris. quid ergo miram si facturus mundum deus prius materiam de qua faceret quid mutuari, cum ex ipso uel in ipso sint omnia. nam si est aliquid ante illum, si factum est qenim materia nunquam facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
celestia sua beneficia Largitus est. Magistrã tu uirtutis aut
parentemuite uocas ad quã si quis acce ssexit multo sit ĩtertior
necesse est ꝙ prius furrit. Cuiꝰ eiũ uirtutis que ip̃a ubi sita
sit ad huc pħi non expediũt. Cuis uite: cũ ip̃i doctores ante sue¬
rit senectute ac morte confecti ꝙͣ cõstituerĩt qͦm ͦ uiui deceat
Cuiꝰ ꝟitatis indagatritem pro fiteri potes quo sepe testaris
neminem. Quid cego te magr̃a ila uite docuit an ut potissi¬
mũ cõsulem maledictis incesseres eũq hostem patrie uenena¬
tis orationibus faceres:
ed omittamue ista que possunt excusari fortans nomine.
Studiusti nẽpe pħie et quid̃ sicũt ullus unꝙͣ diligentiq
quippe qui om̃es cognoueris disciplinas sicut ip̃e głiari soleg

Expanded text:
cetera caelestia sua beneficia largitus est? magistram tu uirtutis aut cetera caelestia sua beneficia largitus est? magistram tu uirtutis aut parentem uitae uocas? ad quam si quis accesserit, multo sit incertior necesse est quam prius fuerit. cuius enim uirtatisP quae ipsa ubi sita sit, adhuc philosophi non expediunt. cuius uitae? cum ipsi doctores ante fuerint senectute ac morte confecti quam constituerint quomodo uiui deceat. cuius ueritatis indagatricem profiteri potes, qui saepe testaris,neminem ? quid ergo te magistra illa uitae docuit? an ut potentissimum consulem maledictis incesseres eumque hostem patriae uenenatis orationibus faceres? sed omittamus illa quae possunt excusari fortunae nomine. studuisti nempe philosophiae et quidem sic, ut nullus umquam diligentius, quippe qui omnes cognoueris disciplinas, sicut ipse gloriari sol
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus traditur disputasse. Sed dũ is hõiru quent extollere
prm ipãm depore ssit Nlen est emĩ magna si ab hõie potrut᷑ ĩ ueni
Uerũ potest ut poete dari uenia. It ille idem idem perfectus orator
idem sup̾mus pħus nec grecos rep̾hendam quoꝵ leuitatẽ stiuper
accusat et tam sequit᷑ ipam sapĩaui quã alias donũ alias ĩuelũ
deoꝵ uotat poetice figuratũ Laudat ĩ faciem Grauiter eciam
queritur extitisse aliquos qui eam uituperarit Quisꝙͣ ne ĩq̃t
uituperate uite paretem et hoc parricidio se ĩquinare audat
et tam ĩie ingratus esse: Nos ergo marce tulli parricide
sumus et ĩsuendi te iudice in culleũ qui phiam negamꝰ parẽie
esse uite antu qui aduer sus deũ tam ipie ingratus es: non huut
cius effigiem ueneratis in capitolio sedentem sed ilłũ qui secit¬
mondũ hoĩem ꝙ generauit. Qui sapĩam quaq ip̃am inter

Expanded text:
rum natura primus traditur disputasse. ita dum hominem quaerit extollere, rum natura primus traditur disputasse. ita dum hominem quaerit extollere, rem ipsam depressit: non est enim magna, si ab homine potuit inueniri. uerum potest ut poetae dari uenia. at ille idem perfectus orator, idem summus philosophus, ne Graecos reprehendam quorum leuitatem semper accusat et tamen sequitur, ipsam sapientiam, quam alias donum, alias inuentum deorum uocat, poetice figuratam laudat in faciem. grauiter etiam queritur extitisse aliquos qui eam uituperarent. quisquamne inquit uituperare uitae parentem et hoc parricidio se inquinare audet et tam inpie ingratus It esse? nos ergo, Marce Tulli, parricidae sumus et insuendi iudice in culleum, qui philosophiam negamus parentem esse uitae, an tu, qui aduersus deum tam inpie ingratus es, non hunc cuius effigiem ueneraris in Capitolio sedentem, sed illum qui mundum fecit hominemque generauit, qui sapientiam quoque ipsam inter
Abbreviated transcription (Latin):
quibus ut sensus Ita beneficu nichil est
It quid ut illa corporis aluũẽta sut sic aĩe sapĩa Nectius
itaq lucretius cũ eũ laudat qui sapĩam p̾mus ĩueit Sedi
Hot mepte quia eã ab soĩe ĩuẽtam putauit quasi uxio rã alicubi
iatẽtam hõ ille quẽ laudabat ĩuenerit canquã tibias ad fontem
ut poete auĩt Ꝙ sic repertorẽ sapĩe ut dc̃ũ laudauit Ita ciũi dicit
Nemo ut opmor eoit mortali corpore cretus Nlã secati ueluti
ipa petit marestas cognta reꝵ dicendũ est deus ille fuit dous
N̾tlite ĩeuũ. Tamĩe non erat sic landandus deus ꝙ sapicutiã
⁊uenit ard ꝙ soĩeiu feserit qui posset capere sapieutĩa Minuit
em̃ laudem qui portem laudat ex toto Sed ille ut hoiem lauda¬
uit qui taueꝵ ob id ip̃m deberet prodes hr̃i ꝙ sapere ĩuenert
Nam sic ait stõne decebat hñt hoĩem mũo diuũ dignatier esse
Unde apparet aut pythagoram uolui sse saudare qui se prinius

Expanded text:
quibus ut sensus ita beneficii nihil est: atquin ut illa corporis alimenta sunt, sic animae sapientia. Rectius itaque Lucretius, cum eum laudat qui sapientiam primus inuenit, sed hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam alicubi iacentem homo ille quem laudabat inuenerit tamquam tibias ad fontem, ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dicit: nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi — tamen non erat sic laudandus deus, quod sapientiam inuenerit, sed quod hominem fecerit qui posset capere sapientiam: minuit enim laudem qui partem laudat ex toto. sed ille ut hominem laudauit, qui tamen ob id ipsum deberet pro deo haberi, quod sapere inuenerit: nam sic ait: nonne decebit hunc hominem numero diuum dignarier esse? unde apparet aut Pythagoram uoluisse laudare, qui se primus
Abbreviated transcription (Latin):
nõu intelligat ab eigrotis es in aliquo dolore positis esse hoc
disputatũ: Quid t̾am ridicułũ ꝙ id habere pro sumo beno
quad medicus possit date: Dolendũ est eigo ut fruam᷑ bono
et quid̃ grauiter ac sepe ut sit postea non dolere Iociẽdius.
Mistrrimꝰ est iggr̃ que nũꝙͣ doluit qr bono caret quẽ nos
felicissum putabanus quia malo caruis ¶ Ad hc uanidate
non louge abfuit qui oĩo nchil dolere sumũ bonẽi dixit
Na preter ꝙ om̃e aĩal doloyie est fugiens quis potest abi
ot bouũ prestare qd̾ nobis ut eueniat nichil allud possuues
ꝙͣ optade: Sũmũ aũt houũ non potest efficere quẽꝙͣ beatũ
isi seiuper fuerit iii ip̃is potestate. Hoc aũt non uirtus oĩs
non doctria non labor srd natura ip̃a cũctis ac̃antibus
prestat ¶Qui uolu ptatem cũ honestate iũxerũt cõioem
Hãt essugere uoͣluerũt sod effecerũt repugnas bouũ Quĩ
aui uoluptati deditus est/ honestate careat nedẽe est Qui
honestati scudet uoluptate caret¬

Expanded text:
non intellegat ab aegrotis et in aliquo dolore positis esse hoc disputatum? quid tam ridiculum quam id habere pro summo bono, quod medicus possit dare? dolendum est ergo, ut fruamur bono, et quidem grauiter ac saepe, ut sit postea non dolere iucundius. miser- rimus est igitur qui numquam doluit, quia bono caret: quem nos felicissimum putabamus, quia malo caruit. ab hac uani- tate non longe afuit qui omnino nihil dolere summum bonum dixit, nam praeter quod omne animal doloris est fugiens, quis potest sibi hoc bonum praestare, quod nobis ut eueniat, nihil aliut possumus quam optare? summum autem bonum non potest efficere quemquam beatum, nisi semper fuerit in ipsius potestate: hoc autem 11011 uirtus homini, non doctrina, non labor, sed natura ipsa cunctis animantibus praestat. qui uoluptatem cum honestate iunxerunt, communionem hanc effugere uoluerunt, sed effecerunt repugnans bonum, quoniam qui uo-luptati deditus est, honestate careat necesse est, qui honestati studet, uoluptate. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
nores. Galuant᷑ cuncti: nũc unius obmẽ¬
ritum. Quod placet deo patri ÷ quomodo
displicet tibi mater dilecta: Calicem quẽ
dedit mͥ pater ⁊ nõ uis ut bibam illum:
Noli flere iilier: noli plange̾ speciosiliĩi
mater. Nnte desero nõ te uerelinquo: tecũ
sim tetũ ero. om̃i tp̃re sccui̾r. Ei scd̾m car¬
tatem sun: fui et ero. semꝑ immortalis et
ĩpassibilis. Bene scis unde ꝓcessi et uen.
Quare igit᷑ tristaris ⁊si illuc unde descendi¬
reputabit᷑ filiꝯ: curam habebit tui ⁊t erit
ip̃c solatium fidelissimũ tibi. Inde iohãne.
ĩtuitu ait. Ecce mater tua. E y ẜuãs e̾

Expanded text:
tores salvantur cuncti nunc, unius ob metores salvantur cuncti nunc, unius ob meritum. Quod placet Deo Patri, quomodo displicet tibi, mater dilecta? Calicem quem dedit mihi Pater , non vis ut bibam illum? Noli flere, mulier, noli flere, dulcissima mater. Non te defero, non te derelinquo, tecum sum, tecum ero omni tempore saeculi; si secundum cartatem fui, sum et ero semper immortalis et impassibilis. Bene scis unde processi et veni. Quare ergo tristaris si illuc ascenreputabitur tibi filius, curam habebit tui, et erit tibi solatium fidelissimum. Inde Joannem intuitus ait: Ecce mater tua , ei servies,
Abbreviated transcription (Latin):
tius michi quã te amplexando in cruce tecũ
tuã mortem. Tu michi pater ⁊ tu michi-
mater : tu michi sꝑonsus ⁊ tu michi filius.
tu iͥ om̃ia eras. Nũc orbor patre ⁊ uiduor
uel cõcilium prestabit. Itili dilectissĩc
omũa possibilia sũt tͥ ÷ sed si nõ uis ut
moriar tecũ: relinque mithi aliquod obe¬
occulis at uultu annuens ait. Mulier¬
cissuna mollis ad fleudũ ⁊ mollis ad dolen¬
dimi: tu scis qr ad hoc ueni ⁊ de te carnem
assũpsi ⁊ ut per crucis patibulum saluarẽ
genus humianũ. Quomodo ergo implebut᷑
scripture: Scis eĩ ꝙ oportet ue pati pro sa¬
licte generis humani. Die nãq t̾cia resur¬
gam: tibi et discipulis meis patenter. appa¬
rens. Desine flere: doloreui depone ⁊ quia
ad pactrẽ uado: głiam paterne maiestatis
ꝑcipiendã ascendo ⁊ ymo cõgratulare mͥ qr¬
ieii ouem errãtem ꝙͣ tam longo tempore
perdidi. Moritur. unus ⁊ ut inde reuiniscat

Expanded text:
tttuam mortem. 702 3 Tu mihi pater, tu mihi mater, tu mihi sponsus, tu mihi filius, tu mihi omnia eras. Nunc orbor patre et matre, viduor et consilium ultra praestabit, fili charissime? Omnia possibilia sunt tibi. Sed si non vis ut moriar tecum, mihi relinque aliquid beoculis et vultucod. homulus, ad flendum mollis, ad dolendum! Tu scis quia ad haec veni et de te carnem assumpsi, ut per crucis patibulum salvarem genus humanum. Quomodo implebuntur Scripturae? Scis enim quia oportet me pati pro salute generis humani, sed die tertia resurgam tibi, et discipulis meis patenter apparens. Desine flere, dolorem depone, quia ad Patrem vado, gloriam paternae majestatis percipiendam ascendo. eni ovem errantem, quam tam longo tempore perdidi. Moritur unus, et ut idem totus reminiscatur