comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iucino parare uictimas leuigare templi parietes. pauimenta
uerrere. uasa mundare. & scd̃m ritum legis purificari. ut esu agni
digni fierent: congregantur ineuntes consilium. quomͦ occide¬
rent dñm. non timentes seditionẽ. ut simplex sermo demonstrat:
sed cauentes ne auxilio populi de suis manibus tolleretur: Cũ
autẽ essetiħs in bethania in domo simonis leprosi: Passurus pro
omni mundo. & uniuersas nationes suo sanguine redempturus.
moratur in bethania indomo obedientie. que quondã fuit simo¬
nis lepsi: non quo leprosus & illo cempore permansisset: sed qͥa
ante leprosus fuit postea a saluatore mundatus est. nomine pͥs¬
tino ꝑmanente ut uirtus curantis appareat: Nam & in catalogo
apostoloꝵ cũ pͥstino uitio & officio mattheus publicanus appellat᷑:
qui certe publicanus esse desi erat: Quidã simonis lepsi domũ eã uolũt
intelligi partem populi. que crediderit dño. & ab eo curata sit:
Symon quoq ipse obediens dicitur. qui uixta aliam int̾pretationẽ

Expanded text:
vicino praeparare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum Legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium, quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat; sed caventes ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Cum autem Jesus esset in Bethania, in domo Simonis leprosi. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania, domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi. Non quod leprosus et illo tempore permaneret, sed qui antea leprosus, postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio, Matthaeus publicanus appellatur, qui certe publicanus esse desierat. Quidam Simonis leprosi domum, eam volunt intelligi 212 partem populi, quae crediderit Domino, et ab eo curata sit. Simon quoque ipse obediens dicitur, qui juxta aliam intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
regemꝰ eũ quare & alii iatrones. in eode loco crucifiri sunt: Ex quo ãpa¬
ret caluaria non sepulebrũ pͥmi hominis: sed locũ significare decolla¬
toꝵi lit ubi habundauit peccatũ. suꝑ abundaret gr̃a: Addam uero.
sepultei uita chebron & arbee. in tħi filii naue uolumine legimus.

Expanded text:
rrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sunt? Ex quo apparrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sunt? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollatorum, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia Dei . Adam vero sepultum juxta Hebron legi
Abbreviated transcription (Latin):
ens. portat ignominiã saluatoris: Et uenerunt in locũ qͥ dicit᷑
golgotha qd̃ est caluariȩ. locus: Audiui quenda exposuisse cal¬
uarie. locũ: in quo sepultus ẽ adam: Et ideo sic appellatũ. qͥa ibi
antiqui hominis sit conditũ capud. ⁊ hoc esse qd̾ apostolus dicat:
Surge qui dormit᷑. exurge amortius & illuminabit tibi ap̃e.
Faborabilis interp̾tatio & mulcens aurem poptili: nec tam̃ uera
Extra urbem enĩ & foris portam loca sunt: in quibꝰ truncant᷑ capita
dãpnatoꝵ: && caluariȩ. id ẽ decollatoꝵ sũpsere nomen ꝓpt̾ea autem
ibi crucifixus est dñs: ut ubi erant prius area dãnatoꝵ.ibi eri¬
gerentur uexilla martirii: Et quo mͦ ꝓ nobis maledictũ crucis
factus est. &flagellatus. & crucifiais. sic pro om̃ui salute quasi
nerius crucifigitur: Si autẽ quispiã contende uoluerit ideo
cinmibicrucifirũ: ut sanguis ciꝰ suꝑ adã tumulĩ astilaret. Int̾¬

Expanded text:
ens portat ignominiam Salvatoris. Et venerunt in locum qui dicitur ens portat ignominiam Salvatoris. Et venerunt in locum qui dicitur Golgotha, quod est Calvariae locus. Audivi quemdam exposuisse Calvariae locum, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum esse, quia ibi antiqui hominis sit conditum caput, et hoc esse quod Apostolus dicat: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te 233 Christus. Favorabilis interpretatio et mulcens aurem populi, nec tamen vera. Extra urbem enim et foras portam, loca sunt in quibus truncantur capita damnatorum, et Calvariae, id est, decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus est, et crucifixus: sic pro omnium salute quasii ideo Dominum crucifixum, ut sanguis ipsius super Adae tumulum stillaret, inte
Abbreviated transcription (Latin):
um dicentis: Harundinem quassatam ñ confringet: Et postq̃
inluserunt ei exuerunt eum clamidẽ. & induerunt eum uestim̃¬
tis suis. & duxerunt ut crucifigerent: Quando flagellat᷑ iħc &
conspuit᷑. & irridetur. non habet ꝓpͥa uestimenta: sed ea que ꝓpter
nr̃a peccata susceperat: Cum autẽ crucifigit᷑.⁊ inlusiones atq irri¬
siones põpa p̾cerierit: tunc pristinas uestes recipit: & ppriũ adsu¬
mit ornamentũ: Statim elementa turbantur: & creatori dat tes
tet. huic loco iohannis euangeliste historiã eẽ contrariã: ille enĩ
dicit. excuntem dũm de p̾torio portasse crucẽ suã. Matheus re
fert. qd̾ inuenerint hominẽ cyreneum nomine simonẽ. quẽ anga¬
riantes: inposuerunt ei crucem iħu Sed hoc intelligendum qd̵
egrediens de pretorio iħs. ipse. portauerit crucem suam postea obuiui
babuerit simonẽ. cui portandam crucẽ inposuerint: Iurta anago¬
gen uero. ctucẽ xp̃i iħu suscipiunt nationes: & peregrinus obedi¬

Expanded text:
Et postquam illuserunt ei, exuerunt eum chlamyde, et induerunt eum vestimentis ejus, et duxerunt eum, ut crucifigerent. Quando flagellatur Jesus, et conspuitur, et irridetur, non habet propria vestimenta: sed ea quae propter nostra peccata sumpserat. Cum autem crucifigitur, et illusionis atque irrisionis pompa praeterierit, tunc pristinas vestes recipit, et proprium assumit ornatum: statimque elementa turbantur, et testimonium Creatori dat createt huic loco Joannis Evangelistae historiam esse contrariam. Ille enim dixit, exeuntem Dominum de praetorio portasse crucem suam; Matthaeus autem refert quod invenerunt hominem Cyrenaeum, nomine Simonem, quem angariantes imposuerunt ei crucem Jesu. Sed hoc intelligendum est quod egrediens de praetorio Jesus, ipse portaverit crucem suam: postea obvium habuerint Simonem, cui portandam crucem imposuerint. Juxta anagogen vero, crucem Jesu suscipiunt nationes, et peregrinus obedi
Abbreviated transcription (Latin):
dis quanta aduersum te testimonia: Iħ̃s autẽ nichil respoudere
differreretur: Habebat autẽ tunc iunctum insignem qui di¬
filius magistri eoꝵ int̾pretatur. Qui ꝓpter seditionẽ & homicidium
fuerat condennatus: Offert autẽ eis optionem pilatus dimittendi
quem uellent: latronem an iħm: non dubitans ib̃m pocius eligen¬
dum sciens eum ꝓpt̾ inuidiam traditum: Igitur causa crucis ma¬
nifeste inuidia est. Sedente illo ꝓtribunali: misit ad eum uxor
eius dicens. Nichil tib & iusto illi. multa enĩ passa sum hodi

Expanded text:
dis quanta adversum te dicunt testimonia? Jesus autem nihil respondere dis quanta adversum te dicunt testimonia? Jesus autem nihil respondere s differretur. Habebat autem tunc vinctum insignem, qui difilius magistri eorum interpretatur, qui propter seditionem et homicidium fuerat condemnatus. Offert autem eis optionem Pilatus dimittendi quem velint, latronem, an Jesum: non dubitans, Jesum potius eligendum, sciens eum propter invidiam traditum. Igitur causa crucis manifeste invidia est. Sedente autem illo pro tribunali, misit ad eum uxor ejus, dicens: Nihil tibi et justo illi: multa enim passa s
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit hsemie apocrifum: in quo hec aduerbum repperi scripta:ẜ
tamen michi uidetur magis de zacharia sũptũ testionuĩ. euan¬
gelistarũ & apostoloꝵ more uulgato. qui uerboꝵ ordine p̾teriisso.
sensus tantũ de ueteri cestamento proferunt in exemplo: ħs
autẽ stecit ante presidem. Et int̾rogaluit eum preses dicens. Tu es
rex uideoꝵ: Pilato nichil aliud criminis interro gante. nisi utrum
rex uideoꝵ sit: arguuntur impietatis uidei. qd̾ ne falso quidẽ inue¬
nire potuerĩt quod obicerent saluator. Dicit ei ib̃s. Tu dicis. Sic res¬
pondit ut & uerũ diceret: & sermo eius calũnie non pateret: Et ad ten¬
de: qd̃ pilato qui inuitus ꝓ mebat sententiam: aliqua ex parte respon¬
derit Sacerdotibus autẽ & principibꝰ respondere noluerit: indig¬
nos suo sermone uidicans:Iunc dicit illi pilatus:. non audis.
quanta aduersum ce dicunt testimonia: Echuicus quide est.
qui condẽnat iħm. sed causam refert in populum uideoꝵ: Non au¬

Expanded text:
obtulit, Jeremiae apocryphum, in quo haec ad verbum scripta reperi. Sed tamen mihi videtur magis de Zacharia sumptum testimonium: Evangelistarum et Apostolorum more vulgato, qui verborum ordine praetermisso, sensus tantum de veteri Testamento proferunt in exemplum. Jesus autem stetit ante praesidem, et interrogavit eum praeses, dicens: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud interrogante criminis, nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. Dixit illi Jesus: Tu dicis. Sic respondit ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus promebat sententiam, aliqua ex parte responderit: Sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignos suo sermone judicans. Tunc dicit illi Pilatus: Non audis quanta adversum te dicunt Al. diqui condemnat Jesum: sed causam refert in populum Judaeorum. Non au
Abbreviated transcription (Latin):
serit eos: uel ipse dñs prebens auxilium populo suo desuꝑ ambu¬
larit: Lege exodi librum: de quo plenius si uita comes fuerit dispu¬
tabimus: Transitus autem noster id phase. ita celebratur: si terra &¬
cc x.L iiii. egiptum dimictentes. ad celestia festinamus: unc congrege¬
ti sunt principes sacerdotum & seniores populi in atrium prin

Expanded text:
sserit eos. Vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambusserit eos. Vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambulaverit. Lege Exodi librum , de quo plenius, si vita comes fuerit, disputabimus. Transitus autem noster, id est, PHASE, ita celebratur, si terrena et Aegyptum dimittentes, ad coelestia festinemus. Tunc congregati sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
fieri transeat calix iste ame: Post biduum pascha facturus traden¬
dum se ut crucifigatur nouit: & non declinat tam̃ insidias. non
territus fugit: in tantũ ut etiã ceteris ire nolentibꝰ pergat intre¬
pidus. quando dicit thomas. eamus ut & nos moriamur cum eo.
& finẽ carnali festiuitati uolens imponere. umbraq transeunte.
pasche reddere ueritatem dixerit. desiderio desderaui hoc pascha
manducare. uobiscum antequam patiar: Et enim pascha nr̃m in¬
molatus est xp̃c: si tam̃ comedamus illud in arimis sinceritatis & ue¬
ricatis: Porro quod ait post biduũ pascha fiet: simplici intelligen¬
dies clarissimi luminis. ueteris ac noui testamenti: uerũ ꝓ mundo
pascha celebratur: Pascha qd̾ hebraice dicitur phase. non passione ut
pleriꝙ arbitrantur. sed a transitu nominatur: eo qđ exterminator.
uidens sanguinem inforibus israhelitarũ pertransierit. nec pereu¬

Expanded text:
potest, transeat a me calix iste . Post biduum pascha facturus, tradenpotest, transeat a me calix iste . Post biduum pascha facturus, tradendum se ut crucifigatur novit, et tamen non declinat insidias, non territus fugit: intantum ut etiam, caeteris ire nolentibus, pergat intrepidus, quando dicit Thomas: Eamus et nos, et moriamur cum eo . Et finem carnali festivitati volens imponere, umbraque transeunte, paschae reddere veritatem, dixerit: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum, antequam patiar . Etenim pascha nostrum immolatus est Christus, si tamen comedamus illud in azymis sinceritatis et veritatis . Porro quod ait: Post biduum pascha fiet, simplici intelligendies clarissimi luminis, veteris ac novi Testamenti, verum pro mundo pascha celebratur. Pascha, quod Hebraice dicitur PHASE  , non a 211 passione ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur: eo quod exterminator videns sanguinem, in foribus Israelitarum pertransierit, nec percu
Abbreviated transcription (Latin):
uni de his fratrib meis minimis. michi fecistis. Libera nobis erat
intelligentia qd in omni paupere xp̃c esuriens pasceretur: Niciens
potaretur: hospes induceretur in tectum: nudus uestiretur.
infirmus iusitaretur: clausus carcere haberet solacium colloquer¬
tis: seo ex hoc qđ sequitur. quã diu fecistis uni de his fatrir neis
minimis michi fecistis. non mͥ uidetur generalit̾ dixisse. de pauperi¬
bus. sed de his qui pauperes spũ sunt: ad quos tendens manus
dixerat. fratres mei & mater mea hi sunt qui faciunt uoluntatẽ
patris mei  Et ibunt in supplicium eternum: usti aut̃ in uitam
eternam: Prudens lector intende qd & supplicia eterna sint: et
uita perpetua metum deinceps non habeat ruinarum:
t factum est cum consummaset iħs sermone bos om̃s: dixit
discipulis suis Scitis quia post biduum pascha fiet: & filiꝰ
hominis tradetur ut crucifigatur: Erubescant qui putant salua¬
torẽ tumuisse mortem & passionis pauore dirisse. pater si potest

Expanded text:
uni de minoribus his, nec mihi fecistis. Libera nobis erat intelligentia, quod in omni paupere Christus esuriens pasceretur, sitiens potaretur, hospes induceretur in tectum, nudus vestiretur, infirmus visitaretur, clausus carcere haberet solatium colloquentis. Sed ex hoc quod sequitur: Quamdiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis, non mihi videtur dixisse generaliter de pauperibus, sed de his qui pauperes spiritu sunt, ad quos tendens manum, dixerat: Fratres mei et mater mea hi sunt, qui faciunt voluntatem Patris mei . Et ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Prudens lector, attende quod et supplicia aeterna sint, et vita perpetua metum deinceps non habeat ruinarum. Et factum est, cum consummasset Jesus sermones hos omnes, dixit discipulis suis: Scitis quia post biduum pascha fiet: et Filius hominis tradetur, ut crucifigatur. Erubescant qui putant Salvatorem timuisse mortem, et passionis pavore dixisse: Pater, si fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid ego rabi: Et blandientis iungit affectum: siue incredulitatis
signum: Ceteri enim qui non erant prodituri dicunt. Numquid
ego sum dñe: Iste qui proditurus erat non dñm. sed magistrum
uocat. quasi excusationẽ habeat. si dño denegato. saltim magistrii
prodiderit: Et ait illi: Tu dixisti. Eadem responsione confutatus
est proditor: qua pilato postea responsurus est. Cenantibus¬

Expanded text:
Nunquid ego sum, Rabbi? et blandientis jungit affectum sive incredulitatis Nunquid ego sum, Rabbi? et blandientis jungit affectum sive incredulitatis signum. Caeteri enim qui non erant proditores dicunt: Nunquid ego, Domine? Iste, qui proditor erat, non Dominum, sed magistrum vocat; quasi excusationem habeat, si Domino denegato saltem magistrum prodiderit. Et ait illi: Tu dixisti. Eadem responsione confutatus est proditor, qua Pilato postea responsurus est. Sed n
Abbreviated transcription (Latin):
orbos ou suo temeritate & inprudentia. qua proditurus erat. etiã
manum cũ magistro mittit in parapside: ut audatia bonã cons¬
tum de eo: U e autẽ homini illi: ꝑ quem filius hominis tradetur
Hec primo nec scd̾o correptus a ꝓditione. retrahit pedem. sed patien¬
tia dñi nutrit inpudentiam suam. & thesaurizat sibi irã in die
ire: Pena p̃dicitur. ut quem pudor non uicerat: corrigant denun¬
tiata supplicia: Quod autẽ sequitur. bonũ erat illi si natus non fu¬
isset homo ille. non ideo putandus est ante fuisse quam nasceret᷑: quia
nulli posset esse bene. nisi ei qui fuerat: sed simplicit̾ dictum est
multo melius esse non sub sistere. Respondens autẽ uidas qui
qͥ male subsistere
Quia ceteri tristes & ualde tristes in terrogauerant. nũqͥd ego sũ anẽ:
Ne tacendo se prodere uideretur: & ipse similit̾ interrogat. quem
conscientia remordebat: qui manum audacter miserat in parapside.

Expanded text:
temeritate et impudentia qua proditurus erat, illam temeritate et impudentia qua proditurus erat, illam manum cum Magistro misit in paropside, ut audacia bonam constur. Vae autem homini illi, per quem Filius hominis tradetur. Nec primo, nec secundo correptus a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae . Poena praedicitur, ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Quod autem sequitur: Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille: Non ideo putandus est ante fuisse, quam nasceretur, quia nulli possit bene esse, nisi ei qui fuerit: sed simpliciter dictum est, multo melius esse, non subsistere, quam male subsistere. Respondens autem Judas, qui male subsistere.Quia caeteri tristes, et valde tristes, interrogaverunt eum: Nunquid ego sum, Domine? ne tacendo se prodere videretur, et ipse simpliciter interrogat quem conscientia praemordebat, qui manum audaciter miserat in paropsidem.
Abbreviated transcription (Latin):
predirerat. & de proditore predixͦit: dans locum penitentiȩ: ut cum
intellexisset sciri cogitationes suas. & occulta consilia: peniteret eũ
facti sui. Et tamen non designat specialit̾: ne manifeste. coargutus
inpudentior fieret: Mittit crimen in numero: ut agat conscius
penitentiã: Et contiristati ualde: ceperunt singuli dicere:
Numquid ego sum dñc: Et certe nouerant undecim apostoli quod
nicbil tale contra dnm̃ cogitaret: sed plus credunt magistro quã
sibi: & timentes fragilitatem suam. tristes in terrogant de pecca¬
to: cuiꝰ conscientiam non habebant. Et ipse respondens ait:
Qui intingit manũ mecũ in ꝑarapside : hic me tradet: Omira dei
ꝑacientia: Primum dixerat unus urm̃ me traditurus est. perseuerat
in malo proditor. manifestius arguit. & tam̃ nomen ꝓpͥe non desig¬
uat: Iudas ceteris contristatis. & retrahentibꝰ manum. & int̾dicentibꝰ

Expanded text:
praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intelfacti sui. Et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam. Et contristati valde coeperunt singuli dicere: Nunquid ego sum, Domine? Et certe noverant undecim apostoli, quod nihil tale contra Dominum cogitarent. Sed plus credunt magistro quam sibi; et timentes fragilitatem suam tristes interrogant de peccato, cujus conscientiam non habebant. Et respondens ait: Qui intingit mecum manum in paropside, hic me tradet. O mira Domini patientia! Primum dixerat: unus vestrum me traditurus est. Perseverat proditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat. Judas caeteris contristatis, et retrahentibus manum, et interdicenti
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris testamenti. noua scriptura conseruat: frequent̾ legimus
dixit ille illi. & in loco illo. & illo. qd̾ hebraice dicitur felmoni & hel¬
moni: & tam̃ nomen personarũ. locoꝵq non ponitur . Quoꝵ icd̃¬
circo uocabula pretermissa sunt ut omnibꝰ qui pascha facturi sũt
libera festiuitatis occasio panderetur: Et fecerunt discipuli
sicut constituit eis iħs. & parauerunt pascha. In alio euangelista
scriptum est. quod inuenerunt cenaculum magnum ft̾ratum
atq mundatum: & ibi parauerunt ei. Uidetur autẽ michi cena
in sublimi loco recipit saluatorem: paulo idipsũ loquente. quod
ea que ante pro lucro putabat. quasi purgamenta quisquiliasꝙ¬
contempserit. ut dignum dño hospicium prepararet. Uespe¬
re autẽ facto. discumbebat cum discipulis suis. Omnia sic ait
uidas: ut tollatur suspicio proditoris: Et edentibꝰ illis: dirit:
Amen dico uobis: quia unus ur̃m me traditurus est. Qui de passion

Expanded text:
veteris Testamenti nova Scriptura conservat. Frequenter legimus: Dixit ille illi, et in loco illo et illo; quod Hebraice dicitur PHELONI ELMONI  , et tamen personarum locorumque non ponitur nocirco vocabula praetermissa sunt, ut omnibus qui Pascha facturi sunt, libera festivitatis occasio panderetur. Et fecerunt discipuli sicut constituit illis Jesus, et paraverunt Pascha. In alio Evangelista scriptum est , quod invenerunt coenaculum magnum, stratum atque mundatum, et ibi paraverunt ei. Videtur autem mihi coenacin sublimi loco recipit Salvatorem, Paulo idipsum loquente , quod ea quae ante pro lucro reputabat, quasi purgamenta quisquiliascontempserit, ut dignum Domino hospitium praepararet. Vespere autem facto, discumbebat cum duodecim discipulis suis. Omnia sic agit Judas, ut tollatur suspicio proditoris. Et edentibus illis, dixit: Amen dico vobis: 215 quia unus vestrum me traditurus est. Qui de passione
Abbreviated transcription (Latin):
lagella pecratoꝵ: & illo flagellato nos au̾berisꝰ liberarem̃: dicente
siptura adiustũ uirũ: fiagellũ ñ adꝓpinquabit cab̾nacło tuo

Expanded text:
flagella peccatorum , illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, 231 dicente flagella peccatorum , illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, 231 dicente Scriptura ad virum justum: Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo
Abbreviated transcription (Latin):
filios uiõs. Tunc dimisit eis barrabam: iħm autẽ flagellatũ tradi¬
dt eis ut crucifigeretur: Garrabas latro qui seditiones faciebat in tur¬
bis. qui homicidioꝵ auctor erat: dimissus est populo uideoꝵ. idẽ dia¬
bolusqui usq hodie regnat in eis: & idcdo pacẽ habe. ñ possunt Ins
autẽ a uideis traditꝰ. absoluit᷑ ab uxoie pilati: & ab ipso p̾side uistus
appellat᷑: & centurio conficet᷑ qd uere filiꝰ dei sit: Querat erudit᷑
lector quo mͦ sibi conueniat pilatum laiusse manus suas: & dixisse
mundus sum a sangumne iusti huiꝰ. & postea flagellatũ tradidisse
ibm ut crucifigerit᷑. Sed sciendum romanis eũ legibiis ministrasse¬
qb̾ legibꝰ sancitũ ẽ. ut qͥ crucisigit᷑: pͥuꝰ flagellis uͥberet᷑. T radicus e
itaꝙ ib̾s mnilitibus u̾berandus: & ilud sacratissimũ corpꝰ. pectus ae
capar. flagella secuerunt: Hoc aut̃ factũ ẽ ut qͥa scͥptũ erat. multa

Expanded text:
filios nostros. Tunc dimisit illis Barrabbam, Jesum autem flagellatum tradidit eis ut crucifigeretur. Barrabbas latro, qui seditiones faciebat in turbis, qui homicidiorum auctor erat, dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui usque hodie regnat in eis, et idcirco pacem habere non possunt. Jesus autem a Judaeis traditus, absolvitur ab uxore Pilati, et ab ipso praeside justus appellatur. Et centurio confitetur quod vere Dei Filius sit. Quaerat eruditus lector, quomodo sibi conveniat Pilatum lavisse manus suas, et dixisse: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, et postea flagellatum tradidisse Jesum ut crucifigeretur? Sed sciendum est Romanis eum legibus ministrasse, quibus sancitum est, ut qui crucifigitur, prius flagellis verberetur. Traditus est itaque Jesus militibus verberandus, et illud sacratissimum corpus, pectusque Dei capax, flagella secuerunt. Hoc autem factum est, ut quia scriptum erat: Multa
Abbreviated transcription (Latin):
bus qui in agro cõmorantur. in duabus que parit̾ molunt.
rum dei: uel ceteras hereses que aut de utroq destamento. aut
de altero uidentur molere farinã doctrinarum suarum:
Et cum unum nominis. xpͤiani ꝓpositum habeant: non e¬
andem m̃cedem recipient: aliis assumptis. & aliis derelic̃
igilate ergo quia nescitis¬
Itis.
qua hora dñs u̾r uenturus sit. ꝑspicue ostendit. qua¬
resupradixerit. de die aũ illa nemo scit. neq filus homi¬
nis neq angłi. nisi pater solus: quod non expediat scire a¬
postolis. ut pendulȩ expec̾tationis incerto semper eum
credant esse uenturum. quẽ ignorant quando uentur
sit. & non dix̃. quia nescimus qua hora uenturꝰ sit dñs
set nescitis: p̾missoq patͥsfamiliȩ eremplo. cur reticeat con¬
sũmationis diem manifestius docet dicens. Estote para¬
ti quia nescitis qua hora filius hominis uenturus est.¬

Expanded text:
bus qui in agro commorantur, et in duabus quae pariter molunt, bus qui in agro commorantur, et in duabus quae pariter molunt, rum Dei: vel caeteras haereses, quae de utroque Testamento, aut de altero videntur molere farinam doctrinarum suarum: et cum unum nominis Christiani propositum 201 habeant, non eamdem mercedem recipient: aliis assumptis, et aliis derelictis. Vigilate ergo, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit. Illud autere supra dixerat: De die autem illa nemo scit, neque Filius hominis, neque angeli, nisi Pater solus, quod non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerti semper eum credant esse venturum quem ignorant. Quando dixit venturus sit, et non dixit: Quia nescimus qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis, praemissoque patrisfamiliae exemplo, cur reticeat consummationis diem manifestius docet, dicens: Estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum sit. surget enĩ gens contra gentem. & regnum
contra regnum. & erunt pestilentie & fames & terrȩ motus
& nunc ea futura memorentur que pacis indicia sunt: Sed
estimandum uixta apostolum qd post pugnas & dissentiones.
pestilentias. fames. & terre motus & cetera. quibꝰ genus uastat᷑
humanum. breuis sub secuta sit pax que quieta omĩa reꝑ¬
mittat: ut fides credentium conpbetur utrũ transactis ma¬
lis uidicem sperent esse uenturum. Hoc est enim qd in paullo
legimus: Quando direrint pax & securitas: tunc repentin
eis suꝑueniet interitus. sicut dolor parturientis: & non effu¬
unus relinquetur: Oue molentes in mola: una assumetur
& una relinquetur: Tunc inquit duo erunt in agro: quande
tempore ui delicet consummationis atq uidicii. duo parit̾ in¬
agro inuenientur. eundem babentes laborem. & quasi parem
sementem: sed fructus laboris non eque recipientes: Dueq mo¬
lentes simul erunt: alteraassumetur & al terareliquetur: In duo¬

Expanded text:
scriptum sit: Surget enim gens in gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae, et fames, et terraemotus ; et nunc ea futura memorantur, quae pacis indicia sunt. Sed aestimandum juxta Apostolum, quod post pugnas, dissensiones, pestilentias, fames, terraemotus, et caetera quibus genus vastatur humanum, brevis subsecutura sit pax quae quieta omnia repromittat, ut fides credentium comprobetur, utrum transactis malis sperent judicem esse venturum. Hoc est enim quod in Paulo legimus: Quando dixerint, Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus , sicut dolor parturientis, et non effuunus relinquetur. Duae molentes in mola: una assumetur, et una relinquetur. Tunc, inquit, duo erunt in agro, quando, tempore videlicet consummationis atque judicii, duo in agro pariter invenientur eumdem habentes laborem, et quasi parem sementem, sed fructus laboris non aeque recipientes. Duae quoque molentes simul erunt: una assumetur, et una relinquetur. In duo
Abbreviated transcription (Latin):
inferendum: Si nouissimum diem tempoꝵ ignorat: et ig¬
norat penultimum: et retrorsum om̃s. Non enim potest
fieri. ut qui primum ignorat. sciat quid scđm sit. Igitur
causa reddenda est. cur ignorare dicatur. A. postolus super
saluatore. scribit: In quo sunt om̃s thesauri sapientie.
& scientie. absconditi. Sunt ergo om̃s thesauri in xp̃o
sapientiȩ. & scientie: sed absconditi sunt: Quare. abscon¬
diti: P ost resurrectionem interrogatus ab apostolis de die
uidicii manifestius respondit. Non est uestrum scire tẽ
dicit noñ ur̃m scire. ostendit qd ipse sciat: sed non expediat
nesse apostolis: ut semꝑ incerti de aduentu iudicis. sic coti¬
die uiuant. quasi die alia iudicandi sint: Deniq &ꝰ sequẽs
euangelii sermo. idipsum cogit. intelligi: Dicens quoq
patrem solũ nosse: in patre. conprehendit & filium: Om¬
nibus enĩ patet filii nomen: Sicut autẽ in diebus¬

Expanded text:
inferendum: Si novissimum diem temporum ignorat, iginferendum: Si novissimum diem temporum ignorat, ignorat et pene ultimum, et retrorsum omnes.Non enim potest fieri, ut qui primum ignorat, sciat quid secundum sit. Igitur causa reddenda est cur ignorare dicatur. Apostolus super Salvatore scribit: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Sunt ergo omnes thesauri in Christo sapientiae et scientiae, sed absconditi sunt. Quare absconditi sunt? Post resurrectionem interrogatus ab apostolis, de die manifestius respondit: Non est vestrum scire tempuando dicit, non est vestrum scire, ostendit quod ipse sciat, sed non expediat nosse apostolis, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die 200 alia judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi, dicens quoque Patrem solum nosse: in Patre comprehendit et Filium. Omnis enim pater, filii nomen est. Sicut aute
Abbreviated transcription (Latin):
terraq non fuerit: De die autẽ illa & hora nemo fert neq angłi
celoꝵ: nisi pater solus: In quibusd̾̃a latinis codicibus additũ est¬
neq filius: cum in grecis & maxime. adamantis. & pierii exemplarib
quasi ignorantia magistri. gła discipuloꝵ sit: & dicunt: Non
potest equalis esse: qui nouit. & qui ignorat: Contra quos. bre¬
uiter ista dicenda sunt. Gum om̃ia temꝑa fecerit iħs. hoc est
uerbum dei. onuĩa enĩ per ipsum facta sunt. & sine ipso fac
tum est nichil: in ominibus aut̃ temporib etiã dies iudieii sit:
qua consequentia potest eius ignorare. partem. cuiꝰ totum no¬
uerit: Hoc quoq dicendum est: Quid est mauis: noticia patͥs
an uidicii: Si magis nouit. qd̃ omne: ignorat qd̾ minus est:
Scriptum legimus. Omnia que patris sunt: michi tradita sunt:
Si omĩa pat̾ris filii sunt: qua ratione unius diei sibi noticiã
reseruauit: & noluit eam cõmunicare cum filio: Sed & hoc

Expanded text:
terraque non fuerit? De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli terraque non fuerit? De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, nisi neque Filius, cum in Graecis et maxime Adamantii nostri exemplaribus quasi ignorantia magistri gloria discipulorum sit, et dicunt, non potest aequalis esse qui novit et qui ignorat. Contra quos breviter ista dicenda sunt: Cum omnia tempora fecerit Jesus, id est, Verbum Dei. Omnia enim per ipsum facta sunt et sinetum est nihil , in omnibus autem temporibus, etiam dies judicii sit: qua consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Hoc quoque dicendum est: Quid est majus, notitia Patris, an judicii? Si majus novit, quomodo ignorat quod minus est? Scriptum legimus. Omnia quae Patris sunt, mihi tradita sunt . Si omnia Patris Filii sunt, qua ratione unius sibi diei notitiam reservavit, et noluit eam communicare cum Filio? Sed et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ner fuerit. & folia nata: scitis quia iam prope. est estas: &
reliqua: Sub exemplo arboris. docuit consummationis ad¬
uentum: Quo modo inquit quando teneri fuerĩt caulicu
ligetis estatis aduentum: & fauonii ac ueris introitum:
Ita cum hec omĩa que scripta sunt uideritis: nolite puta¬
re iam adesse consummationẽmnundi: sed quasi prochemia & precur¬
sores quosdam uenire. ut ostendant qd prope sit. & in ianuis:
Amen dico uobis qm̃ non preteribit generatio ista donec omĩa
hec fiant: Supra diximus generationes bonoꝵ: & e contrario ma¬
loꝵ esse singulas Igit᷑ aut omne hominũ significat genus: aut
specialit̾ iudeoꝵ. Celum & terra transibunt: uerba autẽ
mea ñ p̃teribunt: Celum & terra transibunt inmutatione non
abolitione sui: alioquin quo modo sol obscurabitur. & luna non
dabit lumen suũ. & stelle. cadent de celo. si celum in quo ista sunt

Expanded text:
ner fuerit, et folia nata, scitiner fuerit, et folia nata, scitianuis. Sub exemplo arboris, docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, quando teneri fuerint in arborligitis aestatis adventum, et Favonii ac Veris introitum: ita cum haec omnia quae scripta sunt, videritis, nolite putare jam adesse consummationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire; ut ostendant quod prope sit et in januis. Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia ista fiant. Supra diximus generationes bonorum, et econtrario malorum esse singulas. Igitur aut omne genus hominum significat, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Coelum et terra transibunt immutatione, non abolitione sui: alioquin quomodo sol 199 obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent, si coelum in quo ista sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
conmouebuntur ga stra cadent de celo uirtutesq celoꝵ
mouebuntur non diminutione. Esimis alioquin legimus
solem septuplum habiturum luminis: sed cõparatione. ue.
totum orbem rutilat: & luna que secundũ est luminare. &
stelleque ad solatium noctis accense. sunt om̃sq uirtutes quas
angeloꝵ muxitudines intelligimus in aduentũ xp̃i in teneb.
reputabuntur: Decutiatur suꝑciliũ eoꝵ qui se sanctos arbi¬
trantes prȩsentiam udicis non formidant: Et tunc pa
cis intelligamus. ut uideant uixta zachariam & iehannem
udei quem conpunxerunt: aut uexillũ uictoriȩ triũphan¬
tisin Hunc plangent om̃s tribus terre: Pangent hii qui
mittet angelos suos cum tuba De hac tuba & apostolus lo¬
quitur: & in apocalysi iohannis legimus: & in ueteri testa¬
mento tubȩ ductiles ex auro & aȩrȩ argentoq fieri precipi¬
untur: ut sublimia doctrinarum resonent sacramenta: Rb
arbore aut fici discite. parabolam: Cum iam ramus euis te¬

Expanded text:
n suum; et stellae cadent de coelo et virtutes coelorum commovebuntur . Non diminutione luminis alioquin legimus solem septuplum habiturum luminis, sed comparatione veraetotum orbem rutilat, et luna quae secundum est luminare, et stellae quae ad solatium noctis accensae sunt, omnesque virtutes, quibus angelorum multitudines intelligimus in adventu Christi inter tenebras reputabuntur, decutiatur supercilium eorum qui se sanctos arbitrantes praesentiam judicis non formidant, et tunc incis intelligamus ut videant, juxta Zachariam et Joannem, Judaei quem compunxerunt. Aut vexillum victoriae triumphantis, quia tunc plangent omnes triminos eorum. De hac tuba et Apostolus loquitur : et in apocalypsi Joannis legimus : et in veteri Testamento , tubae ductiles ex auro, et aere argentoque fieri praecipiuntur; ut sublimia doctrinarum resonent sacramenta. Ab arbore autem fici discite parabolam: cum jam ramus ejus te
Abbreviated transcription (Latin):
duum pascha fat̾uruis. & tradendus cruci. & inludendus ab homi¬
nibus & aceto & felle potandus recte promittit glouam trinmphã¬
tis: ut secutura scandala pollicitacionis premio cõpensaret. Et
notandum qd̾ qui in maiestate ceruendus est: filius hominis sit:
Quodq sequitur. statuet oues quidem a dextris suis. hedos autem
a sinistris: uixta illud intellige qđ alibi legis. E. or sapientis in dertera
eius & corstulti in sinistra eiꝰ: Et supra in eodẽ euangelio Nesciat
iibentur ad dexteram hedi hoc ẽ peccatores ad sinistram: qui sẽꝑ
pro peccato offeriuitur in lege: Nec dicit capras que possunt ba¬
uacro: omnes gemellis fecibus & sterilis nulla inter eas: ses hecdos
lacuiũ animal & petulcum: & feruens semꝑ ad coitum: Uenite
benedicti patris mei: possidete paratum uobis regnum. aconsti

Expanded text:
duum Pascha facturus, et tradendus cruci, et illudendus ab hominibus; et aceto ac felle potandus, recte praemittit gloriam triumphantis, ut secutura scandala, pollicitationis praemio compensaret. Et notandum quod qui in majestate cernendus est, Filius hominis sit. Quodque sequitur: Statuet oves quidem a dextris suis, haedos autem a sinistris, juxta illud intellige, quod alibi legis: Cor sapientis in dextra ejus, et cor stulti in sinistra illius . Et supra in hoc eodem Evangelio: Nesciat ustorum stare jubentur ad dexteram: haedi, hoc est, peccatores, ad sinistram, qui semper pro peccato offeruntur in Lege . Nec dixit, capras, quae possunt havacro, omnes gemellis fetibus, et sterilis nulla inter eas ; sed haedos, lascivum animal et petulcum, et fervens semper ad coitum. Venite, benedicti Patris mei, possid
Abbreviated transcription (Latin):
facientẽ. Plenuis inculcat & replicat. quare de die consũ¬
mationis & hora nec angłos nec se scire predixerit.set
solũ patrem: qd̾ non expediat scire apostolis: Et exemplum
tationem sollicitȩ mentis interserit: ut spe premioꝵ ministrẽt
conseruis intempore suo eybaria doctrinarum. Si aũ dixe¬
rit malus seruus ille in corde suo. moram facit dñs meus ue¬
nire. & ceꝑit ꝑcutere conseruos suos: ꝙ reliqua. Ea suꝑioribus¬
pendet. quod sicut sollicitus seruus. et semꝑ aduentum dñi
p̃stolaus tradit conserius ꝙybaria intempore suo. ꝙ postea su¬
ꝑ om̃ia bona patͥsfamiliȩ constituitur. ita econtrario qui upx¬
ta ezechiel dicit. in tempore longuo fiet istud. & non putat
cito deum esse uenturum factus securior uacat epulis atq lu¬
xurie: & non lenẽ patrẽfamilias. sed seuerissimũ sentiet iudicẽ¬

Expanded text:
eum. Plenius inculcat et replicat, quare de die consummationis et hora nec angelos, nec se scire praedixerit; sed solum Patrem, quod non expediat scire apostolis: et exemplum tationem sollicitae mentis interserit, ut spe praemiorum ministrent conservis in tempore suo cibaria doctrinarum. Si autem dixerit malus servus ille in corde suo, moram facit dominus meus venire, et coeperit percutere conserpendet quod sicut sollicitus servus et semper adventum Domini praestolans, tradit conservis cibaria in tempore suo, et postea super omnia bona patrisfamiliae constituetur, ita e contrario qui juxta Ezechielem dicit: In tempora longa fiet istud , et non putat cito Dominum esse venturum, factus securior vacat epulis atque luxuriae, et non lenem patremfamilias, sed severissimum sentiet judice
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium. quia uoluntate non peccat uirgo suscipitur : in lege quasi cor
discipull autẽ eiꝰ esurientes coeperunt uellere spicas. & manducare
E in alio quoq euangelista legimus. ꝓpter nimiam inportunitatẽ . uescertir
quitã babebant Locũ. & itõ quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum
manibus confricant: & mediam consolantur: uttȩ austerioris indiciũ ẽ.
non preparatas acpilas ses cibos simplices quȩrentium PhaRissi aUtẽ
uidentes dixer unt ei Ecce discipuli faciunt᷑ qͦd non uc& eis sabbnt nebion¬
as qui or ceteros recipant apłos paulũ quasi transgressoet̃ legisrepudunt

Expanded text:
Evangelium, quia voluntate non peccavit, virgo suscipitur: in lege quasi corEvangelium, quia voluntate non peccavit, virgo suscipitur: in lege quasi coripuli autem ejus esurientes coeperunt vellere spicas et manducare, etc. Ut in alio quoque Evangelista legimus propter nimiam importunitatem ne vescendi quidem habebant locum, et ideo quasi homines esuriebant; quod autem spicas segetum manibus confricabant et inediam consolabantur, vitae austerioris indicium, non praeparatas epulas, sed cibos simplices quaerentium. Pharisaei autem videntes dixerunt ei: Ecce discipuli tui faciunt quod non licet eis facere sabas, qui cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant
Abbreviated transcription (Latin):
quia seqͥtus ee eui uoluerit filuis reuclaren aliudest nature equalitate
Meduia onera isse peceati & tacarias ꝓpheta testatur: iniquitat᷑e dicens.
sedere suꝑ talentũ plũbi: & psal mista complorat: iniqͥtates mee adgra¬
uatae sunt suꝑ me: uel certe eos qui iugo legis grauissimo pre uẽ bature
uomodo leuius lege euangeliũ: cũ inlege homioium in eu angelio ira d̾apnet᷑
Sira ratione euangelii gr̃a facicior. cũ in lege adulteriñ in euangło coneu¬
piscentia puniatur s In lege multa precepta sunt. quȩ apostolus ñ posse
compler plenissime do c&ꝰ Inlege opera reqͥruntur: quȩ qͥ fecerit uiu&
ineis In euangelio uoluntas reqͥritur: quȩ si &iam effectum non habuerit
tam̃ prȩmiũ non ammtetit. Cuangłium ea p̃cipit quȩ possumꝵ ne scilicos concu¬
piscamꝑ: hoc in arbitrio nr̃or. Sex cũ uoluntat es nonpuniat. punit effectũ: ne
at ulterium facias Finge inpersecutione aliqu̾a uirginẽ prostit uttã. hȩc apit

Expanded text:
quia sequitur: « Et cui voluerit Filius revelare. » Aliud est naturae aequalitate onera esse peccati et Zacharias propheta testatur, dicens iniquitatem sedere super talentum plumbi : Et Psalmista complorat: Iniquitates meae aggravatae sunt super . Vel certe eos qui jugo legis gravissimo premebantur Quomodo levius Lege Evangelium, cum in Lege homicidium, in Evangelio ira damnetur? Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in Lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In Lege multa praecepta sunt, quae Apostolus non posse compleri plenissime docet . In Lege opera requiruntur, quae qui fecerit, vivet 75 in eis. In Evangelio voluntas quaeritur: quae etiamsi effectum non habtamen praemium non amittit. Evangelium ea praecipit quae possumus: ne scilicet concupiscamus; hoc in arbitrio nostro est. Lex, cum voluntatem non puniat, punit effectum: ne adulterium facias. Finge in persecutione aliquam virginem prostitutam: haec apud
Abbreviated transcription (Latin):
ualde dicentes. Quis ergo poterit saluus esse: Clementia sua
seueritatẽ sentenciȩ temperauit dicens. Quȩ apud homines
impossibilia: apud deum possibilia sunt. Iunc respondens
petrus dixit ei. Ecce nos reliquimus omĩa: et secuti sumꝰ
te. Quid ergo erit nobis: Grandis fiducia. Petrus piscator
erat: diues non fuerat: cibos manu et arte querebat: tam̃
loquitur confident̃. reliquimꝰ omĩa. Et quia non suffi¬
cit tantũ relinquere. iungit quod ꝑfectum est: et secuti
sumus te. Fecimus quod iussisti. Quid igitur nobis dabis p̾mii :¬

Expanded text:
atem dicti, Quis ergo salvus fiet? clementia sua atem dicti, Quis ergo salvus fiet? clementia sua severitatem sententiae temperavit, dicens: Quae apud homines impossibilia, apud Deum possibilia sunt. Tunc respondens Petrus, dixit ei: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te: Quid ergo erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit tantum dimittere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Fecimus quod jussisti, quid igitur nobis dabis praemii
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur. non dixit impossibile est diuites intrare regna celo¬
rum sed difficilẽ. Ubi difficile ponitur: non ĩpossibilitas pre¬
tenditur: sed raritas demonstratur. Et itertim dico uobis
facilius est camelum ꝑ foram̃ acus transire: quã diuitẽ int̾¬
re in regno celorũ. Hoc dicto ostendit᷑ non difficile esse: sed
impossibile. Si enim quomodo camelus non potest transire
per foramen acus. sic diues introire non potest in regna ce¬
lorum: nullus diuitũ saluus erit. Sed si legamus ysaram quo¬
modo cameli madian et zephan ueniant ad ihrłm cum do¬
nis. atq muneribus. et qui prius curui erant. et uiciorum
prauitate distorti. ingrediantur portas ihrłm: uidebimus
quomͦ et isti cameli qͦuib diuites cõparantur. cum deposu¬
erint grauem sarcinã peccatorũ. et totius corporis prauita¬
tem. intrare possint per angustã et artam uiam. quȩ di¬

Expanded text:
nuntur, non dixit: Impossibile est divites intrare in regnum coelonuntur, non dixit: Impossibile est divites intrare in regnum coelorum, sed difficile. Ubi difficile ponitur, non impossibilitas praetenditur; sed raritas demonstratur. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coeloruimpossibile. Si enim quomodo camelus non potest intrare per foramen acus, sic dives intrare non potest in regna coelorum, nullus divitum salvus erit. Sed si legamus Isaiam, quomodo cameli Madian et Epha veniant Jerusalem cum donis atque muneribus : et qui prius curvi erant, et vitiorum pravitate distorti, ingrediantur portas Jerusalem, videbimus quomodo et isti cameli, quibus divites comparantur, cum deposuerint gravem sarcinam peccatorum, et totius corporis pravitatem, intrare possint per angustam portam, et arctam viam, quae du
Abbreviated transcription (Latin):
tempnitur: quã uoluptas. Multi diuitias relinquentes: do¬
minum ñ secunt᷑. Sequitur autẽ dnm. qui imitator aus est:
et ꝑ uestigia eius graditur. Qui enim dicit se in xp̃m cre¬
dere: debet quomodo ille ambulauit et ipse ambulare.
clxxIIii. Abiit tristis: erat enim habens poisessiones multas. Hec ẽ
tristicia. que ducit ad mortẽ. Causaq tristiciȩ redditur
quod habuerit possessiones multas: idest spinas et tribu¬
los. quȩ sem̃tẽ dominicã suffocauerĩt. Iħc autem dixit
discipulis suis. Amen dico uobis quia diues difficile intra¬
bit in regnum celorũ. Et quomodo abraham yscac et
iacob diuites intrauer̃t in regnũ celorũ: et in euangelio ma-¬
theus atq zacheus diuitiis derelictis. dñ testimonio p̃dican¬
tur: Sed considerandũ: quod eo tempore quo intrarunt.
diuites esse desierunt. Tam diu ergo non intrabunt: quam
diu chuites fuerint. Et tamen quiã difficulter diuiciȩ contẽp¬

Expanded text:
temnitur, quam voluptas. Multi divitias relinquentes, Dotemnitur, quam voluptas. Multi divitias relinquentes, Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare . Abiit tristis, erat etristitia, quae ducit ad mortem. Causaque tristitiae redditur, quod habuerit possessiones multas, id est, spinas los, quae sementem Dominicam suffocaverunt. Jesus autem dixit discipulis suis, Amen dico vobis quia dives difficile intrabit in regnum coelorum. Et quomodo Abraham, Isaac, Jacob divites intraverunt in regnum coelorum? et in Evangelio Matthaeus, Zachaeus divitiis derelictis Domini testimonio praedicantur. Sed consideran dum quod eo tempore quo intraverunt, divites esse desierant. Tandiu ergo non intrdiu divites fuerint. Et tamen quia difficulter divitiae contem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs possit deo iubere. contraria. Dicit illi adolescens. Omĩa
hec custodni: quid adhuc michi deest : Mentitur adolescens.
Si enim hoc quod positũ est in mandatis. diliges ꝓocimũ tuũ
sicut te ipsum opere cõplesset: quomͦ postea au̾diẽns. uade et
uende quȩ habes et da pauꝑibus. tristis recessit: Quia habe¬
bat poñessiones multas. Si uis ꝑfectus esse uade uen¬
de quȩ habes et da pauꝑibus. et habebis thesaurũ in celo:⁊
ueni sequere me. In potestate nr̃a est utrum uelimꝰ esse ꝑfecti.
Tamen quicũq perfectus esse uoluerit. debet uendere que
habet. et non ex parte uendere sicut ananias fecit et saphira.
sed totum uendere: et cum uendiderit. dare omne pauꝑib:
et sic sibi p̃parare thesaurum in regno celorũ. Nec hoc ad per¬
fectionem sufficit. nisi pꝰ contẽptas diuitias saluatorẽ sequatur.
id est relictis malis. faciat bona. Facilius enim sacculus con¬

Expanded text:
Dominus possit Deo jubere contraria. Dicit illi adolescens: Omnia Dominus possit Deo jubere contraria. Dicit illi adolescens: Omnia haec custoaivi, quid adhuc mihi deest? Mentitur adolescens; si enim hoc quod positum est in mandatis: Diliges proximum tuum sicut te ipsum, opere complesset, quomovende quae habes, et da pauperibus, tristis recessit, quia habebat possessiones multas? Si vis perfectus esse, vade,e habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. In potestate nostra est, utrum velimus esse perfecti. Tamen quicumque perfectus esse voluerit, debet vendere quae habet: et non ex parte vendere, sicut Ananias fecit et Sapphyra ; sed totum vendere: et cum vendiderit, omne dare pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. 149 Et hoc ad perfectionem non sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis, faciat bona. Facilius enim sacculus con