comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiae quantũ propinqui
PCTRUS. Uolo atq
hoc omnino ex posco:¬
ERECORIUS
fiuit uir uitae uenera¬
bilis bonefatius nomine :
qui ine aciuitate quae
ferentis dicitur. epis¬
copatũ officiotenuit :
moribur impleuit Nob
huiusmulta miracula
is qui ad huc super . ẽ
gaudentiur prsbt
narrat : qui in eius ob
ual& de illo quaeque
ueratiur dicere : quanto
ei hunc contigit᷑ inter¬
esse: Huius ecclesiȩ
grauis ualde pau¬
pestas inerat quae
bonis mentibus esse
sol& custos humili¬
tat is:. Nihilque aliud
ad omne stipendiũ:
nis iunam tantum mo¬
do uineam babebat
Quae quodamdie it a
graendine inruente
uastata est: ut in ea
paucis uitibus uix
parui rariq: reecemi
remanerent : Quã
cum pracedictus uir
reuerentissimus bone¬
fatius ep̃r fuirs & ingres¬
sus: magnas omnipo¬
tentidõ gractias r&u¬
lit : quia in ipsa sua
adhuc in opia sese an¬
gustarqͥ cognouit
sed cumiam tempus exi¬
ger&: ut ipsi quoque
ircemi quiremanse¬
nnt matur escere

Expanded text:
tiae quantum propinqui? tiae quantum propinqui? PETR. Volo, atque hoc omnimodo exposcoREGORIUS. Fuit vir vitae venerabilis Bonifacius nomine, qui in ea civitate quae Ferentis dicitur episcopatum officio tenuit, et moribus implevit . Hujus multa miracula is qui adhuc superest Gaudentius presbyter narrat. Qui nutritus in valet de illo quaeque veracius dicere, quanto eis hunc contigit interesse. Hujus Ecclesiae gravis valde paupertas inerat, quae bonis mentibus esse solet custos humilitatis, nihilque aliud ad omne stipendium, nisi unam tantummodo vineam habebat: quae quodam die ita grandine irruente vastata est, ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. Quam cum Dei praedictus vir reverentissimus Bonifacius episcopus fuisset ingressus, magnas omnipotenti Deo gratias retulit, quia in ipsa sua adhuc inopia sese angustiari cognovit. Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi qui remanserant, maturescere
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quod egop&re in¬
tuliꝰ concite ual& ꝓbari
Ceste & enim nosti quia
ad abrecham dñs dixit :
rat patrẽ multarũ
gentium constitui.te
Cui runsum promisit
dicens: benedicamtibi
& mult iplicabo semen
tuum sicut stellas caeli:
& uelud harena quae
ẽ in litore maris: Ex
quanea peste constat:
quia omnipotens ds̃
semen ab rachae multi¬
plicare perisa ac prae¬
distiñ auerat: Et tamen
scriptum ẽ: Deprore¬
catus. ẽ isa ac dñm
prouxoresua eoquod
es s& sterilis : qui ex¬
audiuit eum : et dedit
conceptum rebeccae:
siergo multiplicatio
generis abnaohae per
is aac praedistinata fuit
Curconiugem sterilem
accepit : sed nimirũ
constat. qui a prace dis¬
tinatio prcecibus im¬
pl&cur : quando is in
quo ds̃ multiplicar e
semen abrahae prace¬
distina ueraet: oratio¬
ne obtinuit: ut filiũ
habere põtuiss&¬
cr&tum ratio a peruit
Nihil mihi dubi&atis
remansit:¬
tibi aliquid detusciae
partibus narremiñ
ut cognoscas quales
in eauiri fuerint &
omni potentis dĩ noti¬

Expanded text:
Hoc quod ego, Petre, intuli, concite valet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham Dominus dixit: Irat: Patrem multarum gentium constitui te . Cui rursum promisit, dicens: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est in littore maris . Ex qua re aperte constat quia omnipotens Deus semen Abrahae multiplicare per Isaac praedestinaverat, 184 et tamen scriptum est: Deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisscretum ratio aperuit nihil mihi dubietatis remansittibi aliquid de Tusciae partibus narrem, ut cognoscas quales in ea viri fuerint, et omnipotentis Dei noti
Abbreviated transcription (Latin):
quiaborationesosoens¬
Noxautem uulpis redidi¬
ais allina qua or e tenebat
dimisit: At qupsa mo¬
piens ante cius ceulos
interrem cȩcidit
DeaRua Ualde
mirum quod ex audire
p̃nceces in ses penentiũ
ariaminreb uilibdig¬
naturdẽ : GREUE RI
Noc pere ex magna
conditoris nostridis¬
pensatione agitur : ut
per minima quae ꝑcipi¬
mus spercremaiore
debeamus ⁊ exauditus
namq est in r̃ebuulib
puer sc̃s & simplex: ut
in paruis discer& quadũ
dedõ proce sumere in
magnis petionibus
Plac& quod dicis
Alius quoque uitae uene¬
recbilir in esdem
pastib fuit. fostuna¬
tus nomine : Tudesti
quiineffugandis spiri¬
tibualmensȩ uiftutis

Expanded text:
ab oratione surgensMox autem vulpes rediit, gallinam quam ore tenebat dimisit, atque ipsa moriens ante ejus oculos in terram cecidit. PETR. Valde mirum quod exaudire preces in se sperantium etiam in rebus vilibus dignatur Deus. GREGOR. Hoc, Petre, ex magna Conditoris nostri dispensatione agitur, ut per minima quae percipimus, sperare majora debeamus; exauditus namque est in rebus vilibus puer sanctus et simplex, ut in parvis disceret quantum de Deo praesumere in magnis petitionibus Placet quod diciAlius quoque vir vitae venerabilis in eisdem partibus fuit Fortunatus nomine, Tudertinae qui in effugandis spiritibus immensae virtus nomine, Tuderti
Abbreviated transcription (Latin):
Aut macri cũ eadẽ macie: Aut pingues cũ eadẽ pingue¬
dine reuiuiscant: Sedsi ẽ. inconsilio creatoris ut effigie
sua cuiꝰq: ꝓpͥetas & discernibilis similitudo seruetur
Inceteris aut̃ corporis bonis aqualia cuncta reddant᷑:
Ita aedificabitur illa in uno qͦq materies : ut nec aliqͥd
exea ꝑeat. & qđ alicui defuerit ille suppleat: qͥ&iã
denichilo potuit ꝙ uoluit oꝑari Si aut̃ incorporib
resurgentiũ rationabilis in equalitas erit. sic̃ ẽ.
corporis sui. ꝙ & hominẽ reddat angelicis cȩtib
&nihil inconueniens eorũ ingerat sensibus:¬

Expanded text:
scilicet ut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguescilicet ut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaeqcorporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
de &ate nihil. eẽ. questionis existimo: qm̃si ue
in ea resurrecturi creduntur: adq ꝓfecto. eent
si uiuerent annis ꝓcedentib ꝑuenturi: qͥa sinat᷑am
resurrectio reparabit: aliqͥd de. eẽ. plenitudini
naturae non poterit: Qđ &iam p̃dictus doctor
similit̃ fieri : & dehis qui ꝓuecta aetate moriuntur
inqua iuuenis fuit : debilitate senectutis ablata.
Aut si hoc magis congruit illo scło beato. in qͦom̃s scĩ
sine ullo beatitudinis sui defectu uicturi sunt:
ut aliqua aetatũ differentia ibi futurasit sicibierit
ut inpedim̃to aut dede corisine fine regnantib
ñ sit: Itẽq: subiungit. ꝙde &ate diximꝰ hocidem
de statura licet intelligi : VT RṼ AEQUALES
estatura corporis inqua om̃s generalit̃ resurrec¬
turi sunt: beatissimꝰ agustinꝰ manifesta dissertione
ꝓnuntians dicit : Nẽ consequens : ut ideo diuersa stat᷑a sit
reuiuiscentiũ singulorũ : qͥa fuerat diuersa uiuentiũ:

Expanded text:
de aetate nihil esse quaestionis existimo, quoniam sde aetate nihil esse quaestionis existimo, quoniam sin ea resurrecturi esse credantur, ad quam profect si naturam resurrectio reparabit, aliquid deesse plenitudini naturae non poterit. » Quod etiam praedictus doctor similiter fieri et de his qui provecta aetate moriuntur in qua juvenis fuit, debilitate senectutis ablata. Aut si hoc magis congruit illi saeculo beato, in quo omnes sancti sine ullo beatitudinis suae defectu victuri sunt, ut aliqua aetatum differentia ibi futura sit, sic erit ibi, ut impedimento aut dedecori sine fine regnantibus non sit. » Itemque subjungit: « Quod de aetate diximus, hoc idem de statura licet intelligi. » CAPUT XXI. Utrum aequales e statura corporis in qua omnes resurrecturi sunt, beatus Augustinus manifesta dissertione pronuntians dicit : « Non est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium, quia fuerat diversa viventium:
Abbreviated transcription (Latin):
maiora corpora redigenda ꝑ ibit demultorũ corporib:
plurimũ: Cũ ipse nec capillũ ꝑiturũ eẽ ꝓmiserit :
restat ergo ut suã recipiat qͥsq: m̃surã : quẽ ł habuit
iniuuentute &iã si senex sit mortuus. ł fuerat habit᷑us.
si ñ . eẽt. ante de functus: Atq: illud ꝙ cõmemorauit apłs
ut nec infra nec ultra iuuenilẽ formã resurgant
diffinier̃ ẽẽ &iam scłi huius doctissime homines iuuen¬
tutẽ : Quȩ cũ fuerit spatio ꝓpͥo t̃minata : Inde iã hominẽ¬
inde trim̃ta uergere grauioris ac senilis atatis:
&atis plenitudinis xp̃i : Resurgent ergͦ homines
tam magni corpore. ꝗuł erant ł futurierant &ate
iuuenili : ꝗuis nihil oberit &iã sierit in fantilis
ł senilis corporis forma ubinecm̃tis. nec ipsius corporis
sequent̃ adiungit: Siquis in eo corporis mͦ inqͦde functꝰ ÷
resurrecturũ unũ quẽq: contendit : Non ẽ cũ illo
laboriosa contradictione pugnandũ : Iulianus qͦq

Expanded text:
maiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus ut nec ultra nec citra juvenilem formam resurgant definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem, quae cum fuerit spatio proad detrimenta vergere gravioris ac senilis aetatis:aetatis plenitudinis Christi. Resurgent ergo omnes tam magni corpore, quam erant, vel futuri erant aetate juvenili. Quamvis nihil oberit, etiamsi erit infantilis vel senilis corporis forma, ubi nec mentis nec ipsius coetiam si quis in eo corporis modo in quo defunctus est resurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contrad
Abbreviated transcription (Latin):
Hit ex hoc beatissimꝰ agustinꝰ: neq enĩ adiudicium
Nuiuorũ & mortuorũ pat̃ ipse uenturus. ẽ Nectam̃
recedet a filiopat̃ : qͦmͦ ergo ñ ipse uenturus ÷ qͥañ
ipse uidebitur in iudicio: Videbt̃ inquẽ pupugerunt :
forma illa erit iudex :q: stetit subiudice : Illa
iudicabit q iudicata ẽ: Iudicata ẽ iniq iudicabitiuste :
Nã &cũꝓpheticis lit teris ad nouissimũ iudicium
faciendũ dñs legit᷑ ẽe uenturus : tam̃ &sieiꝰ alia
distinctio nomponatur: tantũ mͦ ꝓpt̃ ipsũ iudiciũ ap̃s
deb& intellegi: quia & si pat̃ iudicabit ꝑaduent ũ filii
hominis iudicabit : Nã &ipse ꝑsuae p̃sentiae manifestationẽ
ñ iudicat quẽꝗ: sed omne iudiciũ dedit filio: qͥ manifestabit᷑
homo iudicaturus sic̃ homo ÷ iudicatus :
aut̃ greci sedesdicunt: Sc̃ iergo ꝗ lib& ipsi sint
sedes dĩ iuxta qđ scriptũ .ẽ anima iusti sedes sapientiae
ipsitam̃ sedes habelit̃ in quib: xp̃o iudicante sessuri sunt

Expanded text:
x hoc beatissimus Augustinus : « Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater venturus est, nec tamen recedet a Filio Pater. Quo ergo modo non ipse venturus est? Quia ipse non videbitur in judicio: Videbunt in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice; illa judicabit quae judicata est. Judicata est enim inique, judicabit juste. n propheticis litteris ad nouissimum iudicium faciendum Deus legitur esse uenturus, etsi eius alia distinctio non ponatur, tantummodo propter ipsum iudicium Christus debet intellegi, quia etsi Pater iudicabit, per aduentum filii hominis iudicabit. Nam ipse per suae praesentiae manifestationem non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit Filio, qui manifestabitur homo iudicaturus, sicut homo est iudicatus. autem Graeci sedes dicunt. Sancti ergo, quamlibet ipsi sint sedes Dei, juxta quod scriptum est: Anima justi sedes est sapientiae , ipsi tamen sedes habebunt, in quibus Christo judicante sessuri sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
icut alios eẽ dixximꝰ qͥcũ xp̃o iudices consedebt̃: Ita alii
Deẽ sedendi sunt : quieorũ consedentiũ examine iudi¬
centꝰ᷑ : Duae sunt enĩ differentiae: uel ordines hominũ
iniudicio collectorũ: hoc ẽ electorũ &rȩꝓborũ. qͥ tam̃
inquatuor diuiduntur ꝑfectorũ. ordo .ẽ. unꝰ. Qcũ dño iudicat
de qͥb: dñs ait: sedebitis & uos suꝑ sedes duodecim. hi ñ iudi¬
cantur & regnant : Alius qͦq: ordo ẽ. electorũ qͥb: dicitur:
esuriui & dedistismͥ i anducare: hĩ iudicant᷑ : & regnant:
item reꝓborũ ordines duost̃: unuseorũ quiextra eccłam
inueniendi sunt: hĩ non iudicabuntur & ꝑeunt. Deqͥb &iã
psalmista ait : Non resurgent impii iniudicio. Alt̃ qͦq
ordoreꝓborũ .ẽ eorũ qui iudicabunt᷑ & ꝑeunt : qͥb: dicitur:

Expanded text:
Sicut alios esse diximus, qui cum Deo judices considebunt, ita alii Sicut alios esse diximus, qui cum Deo judices considebunt, ita alii esse credendi sunt, qui eorum considentium examine judicantur. Duae enim differentiae vel ordines hominum erunt in judicio collectorum, hoc est electorum et reproborum, qui tamen in quatuor dividuntur. Perfectorum ordo est unus, qui cum Deo judicat, de quibus Dominus ait: Sedebitis et vos super sedes duodecim . Hi non judicantur, sed regnant. Alius quoque est ordo electorum, quibus dicetur: Esurivi et dedistis mihi manducare . Hi judicantur et regnant. Item reproborum ordines duo sunt. Unus eorum qui extra Ecclesiam inveniendi sunt. Hi non judicantur et pereunt: de quibus et Psalmista ait: Non resurgent impii in judicio . Alter quoque ordo reproborum est, qui judicabuntur et peribunt, quibus dicetur:
Abbreviated transcription (Latin):
gruentia. Aut ideo qͥd offendit quia paruũ .ẽ. aut ideo¬
paruũ qui animiũ : ꝓinde nulla erit deformitas quem
facit in congruentia partiũ ubi &q: prauas t corrigent᷑
& qđ minꝰ.ẽ quamdecet. Vnde creator nouit. inde sup
tate detrahetur: huius igitur doctoris prudentissima
definitione instructi restat. ut & illos quoscũ senis
digitis manuũ & pedũ. oculis nr̃is inspeximꝰ: ñ cũ ea
deformitate resurrecturos. eẽ. credamꝰ sed corporis
inte gritate seruata cũ eodigitorũ numero: Illos. eẽ
futuros qͥ corporaliũ partiũ congruentiã seruat :
Congruentiã enĩ corporaliũ partiũ dico sic̃ debita
nascendi ordine agit᷑ : ut in unoqͦq homine duost oculi
duae aures . qͥnidigiti manuũ: quiniqͦq: &iã pedũ
digiti habeantur : Nulla numerositate adiecta
ł minorata. quae in firmitatẽ inferat partiũ :
fuerat: de ordine futuRi iudicii.

Expanded text:
gruentia, aut ideo quid offendit, quia parum est, aut ideogruentia, aut ideo quid offendit, quia parum est, aut ideoquia nimium. Proinde nulla erit deformitas, quam facit incongruentia partium, ubi et quae parva sunt corrigentur, et quod minus est quam decet, unde creator novit inde supptate, detrahetur. » Hujus ergo doctoris prudenti definitione eruditi, restat ut et illos quos cum senis digitis manuum et pedum oculis nostris inspeximus, non cum ea deformitate resurrecturos esse credamus, sed corporis integritate servata cum eo digitorum numero illos esse futuros, qui corporalem partium congruentiam servant. Congruentiam enim corporalium partium dico, sicut debito ordine nascendi agitur, ut in unoquoque homine duo sint oculi, duae aures, quini digiti manuum, quini etiam digiti pedum habeantur, nulla numerositate adjecta vel minorata, quae deformitatem inferat partium, inerat,
Abbreviated transcription (Latin):
duriores: Siigitur tot &tanta exunosemine¬
&ꝑ has speties distinctast: & tam̃ inforina remaneant
coniuncta: quid inirũ. Si possit omp̃s ds̃ in illa
resurrectione mortuorũ. carnẽ hominis distinguere
acarne bestiarũ : ut unꝰ idẽq: puluis lupi & leonis. eẽt¬
Qd qͥ dehacuita debiles exierunt. cũ suis
in tec&is cnẽbRis iRESuRRections putu&isint:
iquis debilis corpore truncatꝰ confractꝰq dehac
uita exierit: non dubiũ qđ debita inte gritate
ut quicqͥd in illo aut infirmicas turpe : aut aliȩna
efficit crudelitas debile: ita hoc inmor talitatis
pulcritudo reformet: ut nec suꝑ flua indecora: Nec
detracta uideant᷑ ibi. eẽ deforma: Ita enĩ exhoc ait
scĩssimꝰ Agustinꝰ: ñ . ẽ. macris pinguib:q: metuendũ. neibi¬
&iam tales sint. quales si possint nec hic. eẽ. uoluissent:
Omnis enĩ corporis pulcritudo. est partiũ congruentia
quadã colorissui suauitate : ubi aut̃ non .ẽ. partiũ con¬

Expanded text:
duriores? Si igitur tot et tanta ex uno semineduriores? Si igitur tot et tanta ex uno semine per species distincta sunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit omnipotens Deus in illa resurrectione mortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, ut unus idemque pulvis et non requi de hac vita debiles exierunt, cum suis integris membris in resurrectione futuri sint. Si quis, debilis corpore, truncatus confractusque de hac vita exierit, non dubium quod debita integritate ut quidquid in illo aut infirmitas turpe, aut aliena effecit crudelitas debile, ita tunc hoc immortalitatis pulchritudo reformet, ut nec superflua, indecora, nec detracta, videantur ibi esse deformia. Ita enim ex hoc ait beatissimus Augustinus : « Non est macris pinguibusque metuendum ne ibi tales sint, quales si possent nec hic esse voluissent. Omnis enim corporis pulchritudo est partium congruentia cum quadam coloris sui suavitate. Ubi autem non est partium con
Abbreviated transcription (Latin):
uiuer&. Amauit: hancqͦq: questionẽ beatꝰ gregoriu
insuis tractatib: ꝓponens parit̃ & exponens ait :
Sepeqͥdã obicere inanem questiunculit̃ solent.
Quadicunt : Carnẽ hominis lupus comedit. lupũ
leo deuorauit: leo moriens ad puluerẽ redit
cũpuluis ille suscitatur : qͦ modo caro hominis alupi
&leonis carne diuiditur: Quib: quid respondere¬
aliud debemꝰ: nisi ut pius cogitent qualit̃ in ħmundo
uenerint. & tunc inuenies qualit̃ resurgunt:
Certe tu homo qͥloqueris : Aliquando in matris ut̃o
spuma sanguinis fuisti: Ibi quippe expatris semine
& matris sanguine paruus acliquidus glob: eras:
Dic rogo sinosti qualit᷑ ille humor seminis in ossibus
durauit.: qualit̃ in medullis liqͥdus remansit:
Qualit̃ inneruis solidatus. ẽ Qualit̃ in carnib:
creuit : Qualit̃ incute extensus: E. Qualit̃ in ca¬
pillis atq: unguib: distinctus: Ita ut capilli molliores
carnib &ungues. eent. teneriores ossib: carnib:

Expanded text:
viveret, animavit. » Hanc quoque quaestionem beatus Gregorius viveret, animavit. » Hanc quoque quaestionem beatus Gregorius in suis tractatibus proponens pariter et solvens ait : « Saepe objicere inanem quaestiunculam solent, qui dicunt: Carnem hominis lupus comedit, lupum leo devoravit, leo moriens ad pulverem rediit: cum pulvis ille suscitatur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dialiud debemus, nisi ut prius cogitent qualiter in hunc mundum venerint, et tunc invenient qualiter resurgant? Certe tu homo qui hoc loqueris, aliquando in matris utero spuma sanguinis fuisti, ibi quippe ex patris semine et matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic, rogo, si nosti, qualiter ille humor seminis in ossibus duruit, qualiter in medullis liquidus remansit, qualiter in nervis solidatus est, qualiter in carnibus crevit, qualiter in cute extensus est, qualiter in capillis atque unguibus distinctus, ita ut capilli molliores carnibus, et ungues essent teneriores ossibus, carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sp̃itales carnalib: ñ egebł : haec siqͥdẽ iulianꝰ pome¬
rius : cȩcerorũ plurimorũ doctorũ euidens definitioe
hoc adstrui. ꝙ in illa fut᷑ae gloria resurrectionis ubi
nulla corporis scĩs deformitas: nulla qͦq doloris aut
laboriserit aduersitas : non sit qͦq: tegminũ necessa¬
rius usus qͥb erit ꝑ om̃a & in omnibus dep̃s:¬
ẽdhi&ñc a Bestus coaeduntur aut diues¬
sa laniatione truncantur. Resuroentes
inteoRitatẽsui corꝑoꝵis obtinebunt
onꝑit dõ ait sc̃s agustinꝰ t̃rena materies
Dequa mortaliũ creatur caro : sed inquẽ lib&
puluerẽ cinerẽque soluatur : Inquos libet alitus
aurasq: diffugiat : Inquãcũq aliorũ corporũ
substantiã. uł in ipsa elem̃ta uertat᷑ : in quorũcũq
animaliũ aut &iã hominũ crbũ cedat carnẽq:
mutetur : Illianimae humanȩ puncto temporis¬
reditq: illã pͥmitus ut homo fier&. crescer&.

Expanded text:
tamen spiritales carnalibus non egebunt. » Haec siquidem Julianus Pometamen spiritales carnalibus non egebunt. » Haec siquidem Julianus Pomerius. Caeterum plurimorum doctorum evidens definitio, hoc astruit: « Quod in illa futura gloria resurrectionis, ubi nulla corporibus sanctis deformitas, nulla quoque doloris aut laboris erit adversitas, non sit quoque tegminum necessarius usus, quibus erit omnia et in omnibus Chrisnc a bestiis comeduntur, aut diversa laniatione truncantur, resurgentes integritatem sui corporis obtinebunt. « Non perit Deo, ait sanctus Augustinus , terrena materies, de qua mortalium creatur caro; sed in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium aut etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur, illi animae humanae puncto redit, quae illam primitus ut homo fieret, cresceret,
Abbreviated transcription (Latin):
effecta carnalia reqͥr&: Aut nulla in resurrectione
quae sic scõs uestiant. ut nulla eos sui sollicitud inẽ :
illius futurae beatitudinis securitate distendant
dedit me : Niest im̃tũ salutis ait idem doctor ad carnẽ
indum̃tũ uͦ iustitiae ad animã referens: Item sequitur
idem doctor: Qdsiita .ẽ. & siconcedatur resur gentes
uestim̃tis usuros nec talia illiser̃ qualia fuisse legunt᷑
israhelitica uestim̃ta : quiaquis in quad raginta
annos diuina uoluntate seruata sint: t am̃ solita
uetustate consũinata sunt : Nec qualia fuer̃ inqͥbus
quae &ipsa in nihilũ deqͦ erant ꝓtempore sũpta solutast:
Sed forte talia er̃ qͣlib: dñs resurgens uestitꝰ apparuit :
sitam̃ & illa ñ fuer̃ ad tempꝰ ꝓpt̃ uisus humanos ad sũpta
sed ꝓpͥa qm̃si ibi er̃ quecũq: ł qualia cũq fuerint
spĩtaliũ corporũ. sp̃italia er̃: acsic. et sinudi ñ erunt

Expanded text:
effecta, carnalia non requiret, aut nulla in resurrectione effecta, carnalia non requiret, aut nulla in resurrectione quae sic sanctos vestiant, ut nulla eos sui sollicitudine in illius futurae beatitudinis securitate distendant: dedit me » , vestimentum salutis idem doctor ad carnem, indumentum vero justitiae ad animam referens. Item sequitur idem doctor: Quod si ita est, et si concedatur resurgentes vestimentis usuros, non talia illis erunt, qualia fuisse leguntur Israelitica vestimenta , quia quamvis in quadraginta annos divina voluntate servata sint, tamen solita vetustate consumpta sunt. Nec qualia fuerunt in quibus sunt, quae et ipsa in nihilum, de quo erant pro tempore sumpta, soluta sunt; sed forte talia erunt qualibus Dominus resurgens vestitus apparuit : si tamen et illa non fuerunt ad tempus propter usus humanos assumptaia. Quoniam si ibi erunt, quaecunque vel qualiacunque fuerint, spiritalium corporum spiritalia erunt: ac sic etsi nudi non erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
consuler& sedut uera incarne se dubitantib resurrexissẽ
aliqͥd carnis crbi ñ sũ mer& : sumpsit aut̃ ut & confirmar &
eorũ fidẽ : qu& coeꝑat fluctuare : & sibi ñ facilitatem
sed necessitatẽ manducandi ostender& de fuisse :¬
Ilurimorũ doctorũ sententiis difinitũ. eẽ
non ambigo ꝙresurrectionis illius ultimae gloria
non sint corporib necessaria tegum̃ta: ubinec infir¬
mitas ulla erit. unde possit caro in corruptibilis
&inmutabilis occidi. nec aliꝙpeccatũ decogatur
anima beata confundi : Intantũ ut maiores nr̃i
definiunt. Eos quitalia credunt id . ẽ. quidicunt resus¬
citatos uestim̃tis egere : Omã bona quaedicuntur
futura eosdẽ posse non credere: & tam̃ sier̃ ibi
ut qͥdã causantur quaedã tegum̃ta ue laminũ : utiq
in corruptibilia corpora incorruptibilib uestim̃tis
ñ genere sed qualitate mutata: neq: sp̃s sed spĩtalise

Expanded text:
consuleret, sed ut vera carne se dubitantibus resurrexisse mconsuleret, sed ut vera carne se dubitantibus resurrexisse maliquid carnalis cibi non sumeret; sumpsit autem, ut confirmaret eorum fidem quae coeperat fluctuare, et sibi non facultatem, sed necessitatem ostenderet defuissePlurimorum doctorum sententiis definitum esse non ambigo quod in resurrectionis illius ultimae gloria non sint corporibus necessaria tegumenta, ubi nec infirmitas ulla erit, unde possit caro incorruptibilis atque immortalis occidi, nec aliquod peccatum unde cogatur anima beata confundi: in tantum, ut majores nostri definiant eos qui talia credunt, id est, qui dicunt resuscitatos vestimentis egere, omnia bona quae dicuntur futura eosdem posse non credere. Et tamen si erunt ibi, ut quidam causantur, quaedam tegumenta velaminum, utique inconon genere sed qualitate mutata, nec spiritus sed spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
Resuecentes crBiacpotus cura sollicrtet.
Iecessitatẽ crbi ac potus. naturanr̃a quã diu
corruptibilis in hoc subẽ corpore patitur
cũ merito corruptionis ac mortalitatis suae languen¬
tiae id .ẽ uelud quaedã medic am̃ta pͥbentur :
Cũ aut̃ facta fuerit resurrectio corporũ: sum̃ di ibi¬
erbi acpotus necessitas nulla erit : quae corruptioni
tantũ in hacuita tribuitur : Nã in corruptione
ł in mortalitate quae pͦ hancuitã .ẽ. futura utetur :
Et enĩ iuxta ꝙiulianꝰ pomerius ait : Omni corrup¬
tione acmortalitate consũpta: nonibi erit ulla
carnis infirmitas sed natura: hicergo ubi pot . ẽ. caro
mori. cybo ac potu iuuanda . ẽ. nemorti succũbat:
in illa ħs uita ubimori ñ poterit: Nihil requirere
alimoniae : quia in mortalem nec famis potest necsitis
occidere : qđ si nob̾ econtrario illud obicitur. ꝙ pͦ
& obhoc exemplo eius resurgentes cõmessuri credant᷑
sed potentia. Nec ut infirmitati carnissuae¬

Expanded text:
resurgentes cibi ac potus cura sollicitet. resurgentes cibi ac potus cura sollicitet. Necessitatem cibi ac potus natura nostra, quandiu corruptibilis in hoc subest corpore, patitur, cum merito corruptionis ac immortalitatis suae languenti eidem velut quaedam medicamenta praebentur. Cum autem facta fuerit resurrectio corporum, in sumendo cibo ac potu ibi necessitas nulla erit, quae corruptioni tantum in hac vita tribuitur; nam incorruptione vel immortalitate, quae post hanc vitam futura est, utetur. Etenim juxta quod Julianus Pomerius ait : « Omni corruptione ac mortalitate consumpta, non ibi erit ulla carnis infirmitas, sed natura. Hic ergo ubi potest caro mori, cibo ac potu juvanda est, ne morti succumbat; in illa autem vita ubi mori non poterit, nihil requiret alimoniae, quia immortalem nec fames potest nec sitis occidere. » Quod si nobis e contrario illud objicitur, quod ob hoc exemplo ejus resurgentes comesturi credantur; « sed potentia; nec ut infirmitati carnis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam xp̃s dñs demuliere temptatus quae amissis
septẽ uiris qͦs habuerat hinc ipsa qͦq: transisset :
cCũ quȩreretur abeo. in resurrectione cui eorũ
potissimũ redderetur . respondit : qđ in resur¬
rectione nec feminas nubent nec uiri uxores
accipient: ex quib sacratissimis uerbis aꝑtissime
patet: ꝙ ibi nec sexus sed concubitus desit : Nec
carnissit natura mutanda. sed eius concupiscentia
finienda : Nambeatus agustinꝰ hanc questionem
insuis tractatib uersans: melius mait. saꝑe uident᷑
qui utrũq: sexũ inresurrectione. eẽ. ñdubitant :
Non enĩ ibi libido erit: quae confusionis . ẽ. causa:
nanpͥusq peccassent nudierant : & non confun¬
debantur .uir. & femina: corporib: ergo illis¬
uitia detrabentur:: natura seruabitur:: Non. ẽ
aut̃ uitiũ sexus femineus sed natura: quae tune
quidẽ a concubitu & apartu in munis erit: qͥita¬
ap̃dicto uiro digestus erit: ut p̃ceptor nr̃ sacer

Expanded text:
Nam Christus Dominus de muliere tentatus, quae amissis Nam Christus Dominus de muliere tentatus, quae amissis septem viris quos habuerat, hinc quoque ipsa transisset, cum quaereretur ab eo in resurrectione cui eorum potissimum redderetur, respondit: Quod in resurrectione nec feminae nubant, nec viri uxores accipiant . Ex quibus sacratissimis verbis apertissime patet quod ibi non sexus, sed concubitus desit; nec carnis sit natura mutanda, sed ejus concupiscentia finienda. Nam et beatus Augustinus hanc quaestionem in suis tractatibus versans : « Melius mihi, ait, sapere videntur, qui utrumque sexum resurrecturum non dubitant. Non enim ibi libido erit, quae confusionis est causa. Nam priusquam peccassent nudi erant, et non confundebantur vir et femina. Corporibus ergo vitia detrahentur, natura sautem uitium sexus femineus, sed natura, quae tunc quidem et a concubitu et a partu inmunis erit; aedicto viro digestis, erit, ut praeceptor noster sacer
Abbreviated transcription (Latin):
corruptione ł difficultate uł onore : Ita sine ulla defor¬
mitate in quib: ut ait sc̃s agustinꝰ tanta facilitas quanta
felicitas erit : Nã idem doctor ipsas ꝗq cicatrices
incorporib: martrrũ : posse quidẽ uideri doc&.
Sed sine ullo deformitatis intuitu. id fieri ꝑhib&:
Nonenim utidem doctor egregius ait deformitas
in eisdẽ corporib: sed dignitas erit : & quaedã quãuis
in corpore : ñ corporis seduirtutis pulchritudo fulgebit:
De ꝓbi sane utrũ unius statura andiuersae
Qfuturisint suꝑfluo quaeritur: qndo ineis qͥa
beata luce & abillo doctore. domꝰ &t̃nae aliȩni
manebt̃ : statura quae decora solet. eẽ. exquiritur :
quia iuxta ꝙ quidã sapiens ait. Vbieritdentium
ramꝰ ei inuirũ ꝑfectũ : om̃s feminas inuirili sexu
resurgere credunt: ꝓeo ꝙuir exlimo: mulier uͦ
exuiri latere factasit: Nos aut̃ catholicorũ
magistrorũ sententiis eruditi. hoc credimus:
acredemit : utrũq: &iã resurrectione restituet:

Expanded text:
sine ulla deformitate. In quibus, ut ait sanctus Augustinus, tanta erit facilitas, quanta felicitas. Nam idem doctor ipsas quoque cicatrices in corporibus martyrum posse quidem videri docet, sed sine ullo deformitatis intuitu id fieri perhibet. « Non enim, ut idem doctor egregius ait , deformitas in eisdem corporibus, sed dignitas erit: et quamvis quaedam in corpore, non corporis, sed virtutis pulchritudo fulgebit. t. Reprobi sane utrum unius staturae an diversae futurae sint, superfluo quaeritur, quando in eis qui a beata luce et ab illo decore domus aeternae alieni manebunt, statura, quae decori esse solet non exquiritur, quia, juxta quod quidam sapiens ait, ubi erit dentium ramus ei in virum perfectum , omnes feminas in virili sexu resurgere credunt, pro eo quod vir ex limo, mulier vero ex viri latere facta sit. Nos autem catholicorum magistrorum sententiis eruditi, hoc credimus, ac redemit, utrumque in resurrectione restituet.
Abbreviated transcription (Latin):
animata atq uiuentia : ñ solũ nũꝗ morte dissolui sed
inae t̾norũ qͦq igniũ durare torm̃tis: Itẽ pͦ aliqua
dici anima cuꝰ p̃sentia corpus uiuit & geritur : & dolorẽ
patipotest amori non potest : Ecce inuenta res ẽ qua
cũs ensũ doloris habeat᷑ mortalis ẽ: hoc igit᷑ erit tc̃etiã
in corporib damnatorũ ꝙ nunceẽ scimꝰ in animis hominũ:
qđ cũ ita sit qͥd ad huc nobis ait rerũ poscuntur exempla
qͥb doceamꝰ: ñ . ẽẽ incredibile ut hominũ corpora sem
dediuersitate pos narũ ꝓdiuersitate merrtoRũ.
¶Si tissima omniũ poenaerit eorũ: quip̃t̃ pecca. Luii.
ñdo hic minorem habuit iniqͥtatẽ : Nã omnino negari.
ñ potest : &iã ipsũ at̃nũ ignẽ ꝓdiuersitate meritorũ
quãuis malorũ : Aliis leuiorẽ : Aliis futurũ eẽ grauio
siue ipsius uisatq: ardor ꝓpaena digna cuiꝰq uarietur :

Expanded text:
animata atque uiuentia non solum numquam morte dissolui, sed animata atque uiuentia non solum numquam morte dissolui, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? nolunt enim ippe animus, cuius praesentia corpus uiuit et regitur, et dolorem pati potest et mori non potest. Ecce inuenta res est, quae, cum sensum doloris habeat, inmortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnQuod cum ita sit, quid adhuc nobis, ait , rerum poscuntur exempla, quibus doceamur non esse incredibile ut hominum corpora sempDe diversitate poenarum pro diversitate meritorum. Mitissima omnium poena erit eorum qui praeter peccatum uanto hic minorem habuit iniquitatem. Nam omnino negari  est etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate meritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ÷ qđ dic̃ discernere populũ suũ
& malos tãꝗoues abedis : Nã oues tunc statuet adextris:
dicit õdoc̃s qͥ tc̃ ñfuerint inuenti in libRo
uitȩ seRipti insiacnũ ienis mittantuR:
inuenti in libro uitae scripti: mittantur instagnũ
ignis: & haȩcqͥdem dicens nonait. dm̃ pati obliuionẽ
ut quasi librihuiꝰ recitatione: possit nescita noscere
nescit eosds̃: seu in hoc libro legit ut sciat: sed potius
ipsa eiꝰ p̃sentia de illis qua falli ñ potest lib̵ ẽ uitae :
in quo sunt scripti : idẽ. ante p̃cogniti: qͣdione iMpio¬
Rũ corꝑora durem abso: sua consuinatione :¬
c̃s agustinꝰ multis & uariis exemplorũ generib¬
S
agens: id ꝓcerto ad seuerasse dinoscitur. qđ
impiorũ corpora absque sui consũmatione & sempit᷑nis
ignib: ardeant : Et ea ipsa corpora conbusio igni ũ
ñ ad sumat : qͥa & sẽpit̃no igne ardebt̃: & mori omnino
ñ put er̃ : quidigit᷑ ait idem doctor Ostendã unde
conuincantur increduli: posse humana corpora

Expanded text:
Quid est quod dicit. Discernere populum suum? a malis, tanquam oves ab haedis. Nam oves tunc statuet a dextris suis, qui tunc non fuerint inventi scripti in libro vitae, in stagnum ignis mittantur. inventi in libro vitae conscripti, mittantur in stagnum ignis. Et haec quidem dicens, non ait Deum pati oblivionem, et quasi libri hujus revolutione nescita cognoscere;nescit Deus eos, et in hoc libro legit, ut sciat; sed ipsa ejus praescientia de illis, quae falli non potest, liber est vitae, in quo sunt scripti, id est, ante praecogniti. » CAPrum corpora durent absque sui consumptione. Sanctus Augustinus multis et variis exemplorum generibus agens , id pro certo asseverasse dignoscitur, quod impiorum corpora absque sui consumptione et sempiterno igne ardeant, et ea ipsa corpora combustio ignium non absumat; quia et sempiterno igne ardebunt, et mori omnino non poterunt. « Quid igitur? » ait idem doctor . « Ostendam unconuincantur increduli, posse humana corpora
Abbreviated transcription (Latin):
electorũ ap̃odño p̃dicente: Ibt̃ impii insuppliciũ aet̃nũ:¬
huncordinẽ legimꝰ ubisignant̃ ex pressũ ẽ: prius enĩ
diaboli acsuorũ omniũ paena refertur & dicit᷑. Mors & in¬
fernꝰ missus ÷ instagnũ ignis : pꝰhinc descõrũ beatitudine
futura subiungitur : &uidicaelũ nouũ & t̾rã nouã : qͥb
uerbdatur intelligi. ꝙ iusto dĩ iudicio pͥus peccatorib:

Expanded text:
supplicium aeternumhunc ordinem legimus, ubi signanter expressus est. Prius enim de diaboli ac suorum omnium poena refertur, et dicitur: Mors et infernus missi sunt in stagnum ignis : post inde de sanctorum beatitudine futura subjungitur: Et vidi coelum novum, et terram novam . Quibus verbis datur intelligi quod justo Dei judicio prius pe
Abbreviated transcription (Latin):
munera p̃miorũ. Qdpinito iudicio incipiet. eẽ
caelũ nouũ et teRra noua
It ait beatissimꝰ agustinꝰ. ꝑ acto finitoq iudicio
tunc ẽẽ. desinet hoccaelũ & hac t̃ra: qñdo incipiet¬
ẽẽ caelũ nouũ & t̃ranoua : Mutatione nãq: rerũ
ñ om̃imͦ interitu. transibit hicmundus : Vnde apłs
Resuroentes sedtantũ sẽi fasuirisunt:
Iuxta ꝙ inqͦrundã codicib: legimꝰ: peccatores &impii
quis resurgentes incorruptibiles & in mortales sint :
Tam̃ in t̃ra noua omnino ñerunt: quia ab illa in muta¬
tione scõrũ ꝓrsus alieni futuri sunt: Nãcũ apłsdicat
Om̃s quidẽ resurgemꝰ sed ñ om̃s inmutabim : Resurrec¬
tionẽ om̃ib generalit̃ insinuat. eẽ. fut᷑am : inmutationẽ

Expanded text:
UT XLVII. Quod finito judicio incipiat esse coelum novum et terra nova. Ut ait beatissimus Augustinus , peracto finitoque judicio, tunc eesse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde et apt. Juxta quod in quibusdam codicibus legimus, peccatores et impii, quamvis resurgentes immortales et incorruptibiles sint, tamen in terra nova omnino non erunt, quia ab illa immutatione sanctorum prorsus alieni futuri sunt. Nam cum Apostolus dicat: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur , resurrectionem omnibus generali
Abbreviated transcription (Latin):
hoounis ł depena mortis eua post peccatu
iuste damnatus est.
rimus homo eanaturae qualitate creatꝰ. Et
ut in mortalitatis ac mortis admodũ capax
Nec sic in mortalis fi eret ut &iam sipeccar& mori
ñ posset. Necita mortalis utsi noluissec peccare
morti suc cũberet: Arbitrii quoq: liberate donatꝰ :÷
ut iure beatus eet̃ qui noluisset peccare cũ posset:
aut miser quicũ potuisset: uitare peccatũ: ñ aliqͣ
necessitate sed ꝓpͥa uoluntate peccasset: & quia
ñ recte factũ nec peccatũ dici potest: sine alicuiꝰ
custodia ł desertione p̃cepti. In paradiso p̃ceptũ
constitutus accepit. ut quiposse ñ mori et posse
mori. habuit innatura. aut ex secutione p̃cepti
uitalis ꝓbatus oboediens sic fier& in mortalis.
ut mori ultra non posset: Aut p̃uaricatione eius
ut mortem uitare non posset: haecmͥ uidetur
causa. qua primus homo p̃ceptum accepit
& iusta. eẽ pana quȩ peccđti merito suae
hominis apellata : Nam cũ primus

Expanded text:
hominis , vel de poena mortis, qua post peccatum juste damnatus sit. Primus homo ea naturae qualitate creatus est, ut immortalitatis et mortis admodum capax, nec sic immortalis fieret, ut etiamsi peccaret, mori non posset; nec ita mortalis, ut si noluisset peccare, morti succumberet. Arbitrii quoque libertate donatus est, ut jure aut beatus esset qui noluisset peccare cum posset, aut miser, qui cum potuisset peccatum vitare, non aliqua necessitate, sed propria voluntate peccasset. Et quia nec recte factum, nec peccatum dici potest sine alicujus custodia vel desertione praecepti, in paradiso praeceptum constitutus accepit, ut qui posse non mori, et posse mori habuit in natura, aut exsecutione praecepti vitalis probatus obediens, sic fieret immortalis, ut mori ultra non posset; aut praevaricatione ejus ut mortem vitare non posset. Haec mihi videtur causa, qua primus homo praeceptum accepit: et justa poena esse, quae peccanti merito suae hominis appellata. Nam cum primus
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus : ut ex illius uerbis locus iste iosaphat.
intellegi debeat melius lector agnoscas: dicit enĩ¬
eorũ. hocẽ eorũ qͥmei nominis confessione censent᷑:¬
Tunc om̃s aduersariosmeos deducã inualle iosa fath
subsequitur oꝑe: isti tales id ẽ. quos aut incredulas
nationes aut de mones dic̃ : Non iudicabunt᷑ in montib
non incam pestrib sed in ꝓfundo &deorsũ ut

Expanded text:
audiamus, ut ex illius verbis locus iste Josaphat, intelligi debeat, melius lector agnoscat. Dicit eneorum, hoc est, qui mei nominis confessione censentunc omnes adversarios meos deducam in vallem Josaphat, subsequitur opere: Isti tales, id est, quos aut incredulas nationes, aut daemones dicit, non judicabuntur in montibus, non in campestribus, sed in profundo et deorsum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ieatissimus ciprianus doctorclarus & martrr
securitas excire hinc latũ : exire int̃p̃ssuras &an¬
gustias gloriosũ : claudere in mom̃to oculos qͥbus
homines uidebantur &mundus : &apire eosdem
quanta uelocitas: det̾ris repente subtraheris
ut in regnis caelestibus reponaris: haec oportet
mñte & cognitione cõplȩfi : haecdie ac nocte meditari:
tanti ergo doctoris exortatione: instructi ueracit᷑
tenere debemus : qđ nequaq pꝰmortẽ uisione dt̃
fraudabimur : sed eo cũ letitia ꝑfruemur: si hic in bene¬
placitis sibi opib: uixerimus: odteapus &diẽ¬
at que dicentib quod signũ aduentustiu erit
& consumationis scłi: Respondisse eundem dñĩndm̃ legimꝰ:
dedie aut̃ illo & hora nemoscit: Neque angeli incalo:
neq filius nisi pat̃ solus: quãꝗ hoc ipsũ qđ se dicit nescirt
non arbi trandus ẽ. hoc ipse filius ignorare. sed qđ sie
sciat ut noll& aliis dicere: namdũ dicat idẽ dñs
ꝑprophetã. Dies enĩ ultionis incorde meo. Indicat seqde

Expanded text:
eatissimus Cyprianus, doctor clarus, et magisecuritas, exire hinc laetum, exire inter pressuras et angustias gloriosum, claudere in momento oculos, quibus homines videbantur et mundus, et aperire eosdem quanta velocitas. Repente terris subtraheris, ut in regnis coelestibus reponaris. Haec oportet mente et cogitatione complecti, et die ac nocte meditari. » Tanti ergo doctoris exhortatione instructi, veraciter tenere debemus quod nequaquam post mortem visione Dei fraudabimur, sed eo cum laetitia perfruemur, si hic in beneplacitis sibi actibus vixerimus. CAPUT atque dicentibus: Quod signum adventus tui erit, t consummationis saeculi? respondisse eumdem Dominum legimus: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater solus . Quanquam hoc ipsum quod se dicit nescire, non arbitrandus est hoc ipsum Filius ignorasse, sed quod sic sciat, ut nolit aliis dicere. Nam dum dicit ipse Dominus per prophetam: Dies ultionis in corde meo , indicat se quidem
Abbreviated transcription (Latin):
celsus. ex enim ꝓualde poniar sicut
eximius quasi ualde eminens: Sextum
tiae nomen uereten&. hoc enim nomen
ad scm̃ morsen ꝑ angelũ est delatũ. quȩ¬
rentienim quod e& nomen eius qui eum
pergere p̃cipiebat ad populũ ex aegip¬
to liberandũ respondit. Egosum qui sum
& dices filiisisrł. Qui est misit meaduos
Tamquã ineius cõparatione quiuiuere est
quia in cõmutabilis est eaquȩ commutabilia

Expanded text:
celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. Sextum tiae nomen vere tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum. Quaerenti enim quod esset nomen eius, qui eum pergere pto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos; tanquam in ejus comparatione, qui vere est, quia incommutabilis est, ea quae mutabilia
Abbreviated transcription (Latin):
iode iode. Decimũ uero sadai Ĩ Nunc rogo
uthorum omniũ rationem atq: interp̃tatio¬
nem de quib: dixisti quare uocent᷑ mihi
exponas. R Scđm quod legifaciam quod
petisti Primũ apud ebreos dĩ nomen sicut
dixi eldicitur. quod aludm̃ alii & himo
ficiens ad om̃a perp& randa. Scđm nom̃
eloi tertiũ eloe qđ utrũq: inlaunũ
greta appellatione translatũ. Nam
ds̃ grece theos dicit᷑ idesttimor. Vnde¬
& tractũ est nomen ds̃ quod cum colentibus
scm̃ adquam trinitatẽ &iam reliqua
quod uertitur in latinũ exercituũ siue
uirtutũ de quo in psalmo ab angelis dicitur
enim in huius modi ordinatione uirtutes mul¬
tae. ut angeli archangeli. principatus &
potestates. cunctiq: cȩlestis militiae ordi¬
nes quorũ tamen & illedñs est. Om̃ senim
sub ipsos eiusq dominatui subiacent:
quintũ elion. quod int̃ pretat᷑ in latinũ
riaeius. Excelsus aut̃ dictus proualde

Expanded text:
Jode Jode; decimum vero Sadai. Inter. Nunc rogo Jode Jode; decimum vero Sadai. Inter. Nunc rogo ut horum omnium rationem atque interpretationem, de quibus dixisti, quare vocentur, mihi exponas. Resp. Secundum quod legi, faciam quod petisti. Primum apud Hebreos Dei nomen, sicut dixi, El dicitur, quod alii Deum, alii aethimolficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, Eloi, tertium Eloe, quod utrumque in LatinuGraeca appellatione. Nam Deus Graece theos dicitur, id est timor. Unde tractus est Deus, quod eum colentibus ritum sanctum. Ad quam Trinitatem etiam reliqua quod vertitur in Latinum exercituum sive virtutum, de quo in Psalmo ab angelis dicitur enim in huius mundi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt eiusque dominatui subiacent. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum ria eius.' Excelsus autem dictus pro valde
Abbreviated transcription (Latin):
tum pergit spiritꝰ. Sed de his superioribus
modis pate ueritas quaredicant spiritꝰ de
hac quoq: quod solspirit̃ dicit̃ non declaratur
quaredicatur. testante beato aguftino
quiait Dicant qui possunt. & reliqua
IHlisita expletis supplico caritatemtuamut
mihi ueraciter aperias si inscis scripturis plu
qui ad oranteũ inspũ & ueritate oport& ad¬
orare. Dicunt᷑ enim dona gratiaruni sp̃s.
sicut e uangelistatestatur cũ uerbis dñi quia it
flumina deuentre eius fluenta quae uiuȩ
subiungit. hoc aut̃ dicebat despũ quem ac¬
cepturi erant credentes in eũ. Hoc modo
sps̃scs mentiũ habitator. eẽ dicit᷑ sicut
ratione spirituũ. Nunc uolo utdicas mihi
quibus nominib: inscripturis sacris ds̃ uoc&
ris & enim sacris decłmnomina dĩ habere
hebreos nomendĩ el dicitur. Secundum
eloi. Tertiũ eleo quartũ sabaoth. quintũ
elion. Sextũ eiei. Septimũ adonai. Octa¬
uum ia. Nonum tetra grãmaton. quodest

Expanded text:
tum pergit spiritus . Sed de his superioribus modis patet veritas, quae dicuntur spiritus; de hoc quoque, quod sol spiritus dicitur, non declarat, quare dicatur, teste beato Augustino, qui ait: Dicant qui possunt, et reliqua. Inter. His ita expletis, supplico charitatem tuam, ut mihi veraciter aperias, si in sanctis Scripturis plurqui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare . Dicuntur enim dona gratiarum spiritus, sicut evangelista testatur cum verbis Domini, qui ait: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae; subjungit: Hoc autem dicebat de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum . Hoc modo Spiritus sanctus mentium habitator esse dicitur, sicut ratione spirituum, nunc volo ut dicas mihi, quibus nominibus in Scripturis sacris . . . . r. Resp. Decem nomina Deus habere . Primum apud Hebreos nomen Dei El dicitur; secundum Eloi; tertium Eloe; quartum Sabaoth; quintum Elion; sextum Eiei; septimum Adonai, octavum Ja; nonum tetragrammaton, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
septem stellis dies nominatisunt ELdeoenĩ
ex his septẽ stellis nomina dierũ gentiles de¬
der̃ . qui a ꝑ easdẽ aliquid sibies fici ex istima¬
uer̃ dicentes habere a solespiritũ alun a corpͥ
amercurio ingeniũ & linguã. a uenereuo¬
luptatẽ amarte sanguinẽ dioue tẽperan¬
tiam. a saturno humorẽ. Talis quippe exti¬
tit gentiliũ stultitia. quisibi fixer tãndicu
sabb atidicit᷑ : quia pud nos dies dominicus ẽ
R Tertia sab bati t̃tiareria ẽ quã diẽ
martis uocant I Quidȩ quarta: R Quar¬
gentiles saturnadica uer̃ & saturnũ nomina¬

Expanded text:
VII stellis dies nominati sunt? Resp. Ideo enim VII stellis dies nominati sunt? Resp. Ideo enim ex his VII steliis nomina dierum gentiles dederunt, quia per easdem aliquid sibi effici existimarunt, dicentes, habere a sole spiritum, a luna corpus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Jove temperantiam, a Saturno humorem; talis quippe exstitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam ridiculsabbati dicitur, qui apud nos dies Dominicus est Tertia sabbati tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Inter. Quid est quarta? Resp. Quargentiles Saturno dicaverunt, et Saturnum  I
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ dierũ dicamus. sicut & in lege di¬
uina scriptũ est. factũ est ues pere & mane
diesunus L Dic mihi quib: horis scđm con¬
suetudinẽ unius cuiusq gentis rationẽ
inchoat dies R Scđm aegrptios incipit
ab occasusolis scđm persas ab ortusolis:
scđm athenienses a sexta horadiei. scđm
romanos uero unedia nocte. Vnde& tio
gallicinium est quorũ uor diei ostendit
p̃eniũ. quardo e me sonitus af flatus fit¬
nomin aromani quib: dã desiderib: sacra¬
uerunt ĩ Quaratione R Primũ enĩdies
asoleappellauer̃. qui princeps estomnium
siderũ sicut &idẽ dies caputẽ cunctorũ dierũ
Secđm aluna quae soli & splendore & magni¬
tium abstella martis quaeues ꝑ appellatur:
Quartũ abstella mercurii quam qui dam
candidum circulũ dicunt. Quintũ abstella
la quã luciferũ asserunt quae ht̃ omniasi¬
dera pluslucis hab&. Septimũ uero abstel¬
ferturex plere cursũ suum i Quareab his

Expanded text:
numerum dicamus dierum, sicut et in lege dinumerum dicamus dierum, sicut et in lege divina scriptum est: Factum est vespere et mane dies unus. Inter. Dic mihi, quibus horis secundum consuetudinem uniuscujusque gentis rationem inchoat dies? Resp. Secundum Aegyptios incipit ab occasu solis; secundum Persas ab ortu solis; secundum Athenienses a sexta hora diei; secundum Romanos a media nocte. Unde et tunc gallicinium est, quorum vox diei ostendit praeconium, quando et mesonyctius afflatus fitnomina Romani quibusdam sideribus sacraverunt. Inter. Qua ratione? Resp. Primum enim diem a sole appellaverunt, qui princeps est omnium siderum, sicut et idem dies caput est cunctorum dierum. Secundum a luna, quae soli et splendore et magnitium ab stella Martis, quae vesper vocatur. Quartum a stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum ab stellala, quam Luciferum asserunt, quae inter omnia sidera plus lucis habet. Septimum vero a stelfertur explere cursum suum. Inter. Quare ab his