comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uienimlocum p̃dicationis suscipit.
mala in ferrenon deb& sedtolerare
Vt ex ipsa sua mansu&udine irã saeui¬
entium mitig& & peccatorum uulne¬
ra inaliisipse ad flictionib uulnera¬
cura spiritalia p̃cepta ꝑscrutantꝰ sed q̃
intellegendo pen&rant. uiuendo
conculcant. Nepentedocent quod ñ
opere sed meditationedidicerunt
Et quos uerbis p̃dicanto perib: inpue¬
nant Nemoquippeamplius. in eccle
sia noc& quam qui ꝑuersȩagens. nomen
temnamq: huncredar guere nullus p̃¬
sumit A quam qui ppelimpidissimã
pastores bibunt. cum fluenta uerita¬
tis recte intellegentes hauriunt Sed
tionis studiamale ui uendo corrumpe¬
bibunt. cum subiectiquiq non sec tant᷑
uerba q̃ audiunt sedsola q̃ conspiciun
epempla prauitatisimitantꝰ quanto
aliorum Illidebent curã pastoralem
suscipere quiiam in suo corpore sciuN
fluxa luxoriȩ domare. Ut dum aliis
fostia p̃dicant ipsia derideriis mollib
eneruiter non succumbant Siquan
do doctorezelus rectitudinĩ s ecigit

Expanded text:
ui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneracura spiritualia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt, et quod verbis praedicant moribus impugnasia nocet, quam qui, perverse agens, nomen tem namque hunc redarguere nullus prt . Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sednctae meditationis studia male vivendo corrumpedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. a illi debent curam pastoralem suscipere qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae domare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bendo zelus rectitudinis exigit
Abbreviated transcription (Latin):
non stabit Necesse ẽ enim. ut uenian
scindala Uerum tamen uaeilli
hominiꝑ quemscandalum uenit
auł. ap̃ dix̃. Omnia quidem mnun¬
dasunt sed malumẽ : homini quiꝑ
offendiculum manducat In pacẽ
autemuo cauitnos dr̃ Nonenimẽ
dirrensionis ds̃ sed pacis. Pax fra¬
trib & caritas cum fideadõpatre

Expanded text:
eniant scandala . Verumtamen vae homini illi per quem scandalum venit . PAULUS. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum manducat . In pace autem vocavit nos Deus . Non enim dissensionis est Deus, sed pacis . Pax fratribus, et charitas cum fide, a Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat uthic uellaudes uel mune¬
ris mercedem recipiat a& naꝓcul
dubiomercede sepriuat Sic exer¬
ceatꝰ zelus rectitudinis contrapraua
acta ꝓximorum quatenus inferuore
districtionis nullo modorel inquatur
istus mansu&udinir Sacerdor¬
enim ñ distata populo quando nul
laeuitae suae merito uulgitranscen¬
ditactionem N ulla arsdo cerep̃¬
sumat᷑ nisi intenta prius meditatio¬
nedircatꝰ Cum primȩ t̃ adolescen¬
tas ueluuentutis nr̃ae tempora
nob ad huc inp̃dicatione cesrandũ ẽ
U tuomer linguaenrac y scinderen aude¬
antterram cordiralieni ectraude¬

Expanded text:
praedicat, ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. ceatur zelus rectitudinis contra prava acta proximorum quatenus in fervore districtionis nullo modo relinquatur virtus mansuetudinis. Ira etenim lo vitae suae merito vulgi transcendit actionemaesumitur, nisi intenta prius meditatioquia cum prima sunt adolescentiae vel juventutis nostrae tempora, nobis adhuc a praedicatione cessandum est, ut vomer linguae nostrae proscindere non audeat terram cordis alieni. Quoad
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq quidum mentirẽ senesciunt
qui nondidicerunt. docere concupescunt
Qui pondus magisteriitanto leuius aesti¬
mant. quantoui magnitudinis illius
ignorant Saepeenim quinequa quã
spiritalia p̃cepta cognouer̃cordis se
medicos ꝓfiterinonm&uunt Qui
dumpigmentorum uimnesciuntuide¬
rime dicina carnis nonerubescunt

Expanded text:
rum, qui dum mentiri se nesciunt, quae non didicerunt docere concupiscunt: qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius n saepe qui nequaquam spiritalia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt: dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliosi. Corripe ꝓximum
antequam commineris & dalocum
timorialtissimi Peccatorhomo.
diuitauit correptionem Quiodit
increpationem uestigium ẽ pecca¬
toris: Nam quitim& dm̃. con¬
eniter castigatus exhi b&
reuerentiã castiganti. Aspe¬
tita temnimiae increpationis offen¬
sus nec increpationem recipit nec
salutem Sustenent a equanimit
ut infirmos quo semendare nonpo¬
tuerint castigatos blande pi&atepor¬
tandi sunt qui increpare ꝓsiia infir¬
initate non possunt Prodiuersitate pec¬
cantium alii postandi sunt. alii castigan¬
di qui a modusdiuersus ẽ peccatorum
unc enim ꝓpteruos melius corrigimꝰ
cum ea q̃benegessisse credent male

Expanded text:
contumeliosi . Corripe proximum contumeliosi . Corripe proximum antequam commineris, et da locum timori Altissimi Peccator homo devitat correptionem . Qui odit correptionem, vestigium est peccatoris . Nam qui timet Deum, conBROSIUS. Leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti: aspera autem increpatione offensus, nec increpationem recipit, nec salutem. Sustenta aequanimiter, ut infirmos, quos emendare non potueris, castigatos. Blanda pietate portandi sunt qui increpari pro sua infirmitate non possunt. Pro diversitate peccantium, alii portandi, alii castigandi sunt, quia modus diversus est peccatorum. Tunc enim protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se cred
Abbreviated transcription (Latin):
pacatissimum e xercitatis ꝑ eam redd&
ciplinam patristui. & nedemittas legẽ
matristuae. ut addatꝰ gratia. capitituo
& torques collotuo Tenedisciplinã
nedimit tas eam. custodi illam. quia
ipsat̃ uitatua Accipe disciplinam
& nolite abicere eam. Noli arguere
derisorem neoderitte. Argue sapi¬
enti & diligitte Quidiligit discipli¬
nam. diligit scientiam Qui autem
odit increpationes insipiens ẽ. Uiauita
custodientidisciplinam Qui autemin¬
crepationes relinquit errat Aegestas
& ignominia ei qui deserit disciplinã
ui autemad qui escit argenti gloria¬
bitur Stultus inrid& disciplinam pa¬
tris sui. qui autem custodit increpatio
apud prudentem quamcentum pla¬
gcapud stultum Hiẽs filiursi rachđ
Virprudenr& disciplinatus. non mur¬
murabit correptus Priusquamin¬
terroges neuituperes quem quam
& cum in terrogaueris corripeiustȩ
Quio ditcor reptionem. minu&. uita.
orripeamicum. sae peenimfit com¬
missio & noni nomni uerbo credas
illum Est correptiomendax. Inore

Expanded text:
exercitatis per eam reddit ciplinam patris tui, et non dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua . Accipite disciplinam, et nolite abjicere eam. Noli ergo arguere derisorem, ne oderit te . Argue sapientem, et amabit te . Qui diligit disciplinam, diligit scientiam . Qui autem odit increpationem, insipiens est . Via vitae custodienti disciplinam . Qui autem increpationes reliquerit, errat . Egeui deserit disciplinam . Qui autem acquiescit arguenti, gloriabitur . Stultus irridet disciplinam patris sui: qui autem custodit increpationapud prudentem, quam centum plagae apud stultum . JESUS SIRACH. Vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus . Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste . Qui odit correptionem, minuetur vita . Corripe amicum, saepe enim fit commissio, et non omni verbo credas . Est correptio mendax in ira
Abbreviated transcription (Latin):
Peritus anteuiam. sic lingua in rephensi¬
bilis Quaeritur ut doctus. merito sus¬
cipiatur Caput ẽ astis docerequod fa¬
cias In nocens enimabsq: sermone con¬
uersatio Quanto exemplo ꝓdest tan¬
tosilentionocent Latratucanum ba¬
culumq pastoris. luporum rabiesde:¬

Expanded text:
peritus'. Ante uita, sic lingua irreprehensibilis quaeritur, ut doctus merito suscipiatur. Perdit enimperitus'. Ante uita, sic lingua irreprehensi INNOCENS ENIM et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam et latratu canum, baculoque pastoris, luporum rabies de
Abbreviated transcription (Latin):
deb& eẽ & magister. Nec inecclesiis
quam uis sersit pastoris sibi nomen
ad sumereaudeat. nisi possit docere
trinaenum quam de ficit sed quanto
ampliur duplicatur. & cum subiecta sibi ar¬
uaerigit. num quam fontis unda siccatur

Expanded text:
esse debeat et magister: nec in Ecclesiis quamvis sanctus sit, pastoris sibi nomen assumere, nisi possit docere ia numquam deficit; sed quanto amplius duplicatur. Et cum subjecta sibi arva riget, numquam fontis unda siccatur
Abbreviated transcription (Latin):
Quiigiꝰ loqui sapienternititur. magno¬
perem&uat necius cloquium audi¬
endium unitas confundatꝰ. Taler
locus beneregitur. cumis quip̃ ẽ. uitis
potius quam fratrib dominatur
Vecerse est ut cum peccatiuulnꝰ an sub¬
ditis corrigendo restringimur
magna sollicitudine &iam distrio¬
tio ipsamoder&. Quatenussiciu¬
ra disciplinae contradelinquentes
eperceat. ut pi&atisuiscera ñ amit

Expanded text:
Qui igitur loqui sapienter nititur, magnopere metuat ne in ejus eloquio audientium unitas confundatur. Hinc locus bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potius quam fratribus dominaturecesse est, ut cum peccati vulnus in subditis corrigendo restringitur, magna sollicitudine etiam ipsa districtio moderetur, quatinus sic iura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amit
Abbreviated transcription (Latin):
Qui desiderio cupiditatis exaestuant
flatudiabolicȩ inspirationisurunt᷑
Eusebiurđ. Pecuniȩ cupiditatis po¬
pulorum corda mostalium superat
& iam fraternam nec essi tudinem uiolat
nuitas patrum dicit. Nihilꝓdest pe¬
cuniam non habere siuoluntas fuerit
possedendi Tantum habeamꝰ inquan¬
tum necessitas poscit. non quantum
cupiditas concupescit. Nihilydest
eẽnuditas. cuin ẽ. cupiditas

Expanded text:
Qui desiderio cupiditatis aestuant, Qui desiderio cupiditatis aestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. EUSEBIUS. Pecuniae cupiditas populorum corda mortalium superat, etiam fraternam necessitatem violat. EX VITIS PATRUM. Nihil prodest pecuniam non habere, si voluntas fuerit possidendi. Tantum habeamus, quantum necessitas poscit, non quantum cupiditas concupiscit. Nihil prodest ei nuditas cui inest cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
ralis sequen lotes. & sinitidi sunt foris.
fulgo repotentiae intusta menuacuis.
clatione suꝑbiȩ Qui ad p&endis ho¬
norib scłi aut ꝓsperitatib: mundi
instanter desudat labore & hic& in
futurum uacuus inuenitꝰarequiae
Nemo potest spiritalia bella sus cipere
nisi prius carnise domuerit cupidi¬
tates Non potest ad contem plandũ
dm̃ menseẽ libera cum desideriis
huius mundi. & cupiditatib in hiat
quem puluis claudit Omni peccato
peior ẽ a uaritia & amorpecuniar᷑
Cupidita somnium criminũ materiaẽ
Sienim succidit᷑ radixcriminum non
pullulant c&erisoboles peccatores¬
Num quam satiari nouit cupiditas Semꝑ
auarus egit Quantoq magis ad quirit
tantoamplius q̃rit Pleriq potentes
tanta cupiditatis rabiȩ in flammantꝰ
ut de confiniis suis pauperes excluduN
ẽ. mirum quod morientes inferni
ignib deputent᷑ quiuiuentes flãmã
cupiditatis suae minime extinexer̃

Expanded text:
ralem sequentes, etsi nitidi sunt foris ralem sequentes, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, intus tamen vacui sunt elatione superbiae. Qui in appetendis honoribus saeculi, aut prosperitatibus mundi instanter desudat laborare, hic et in futuro vacuus invenietur a requie. Nemo potest spiritualia bella suscipere, nisi prius carnis edomaverit cupiditates. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, cum desideriis huius mundi et cupiditatibus inhiat.quem pulvis claudit. Omni peccato pejor est avaritia, et amor pecuniarum. Cupiditas omnium criminum mater est. Ergo si succiditur mater criminum, non pullulant caeterae soboles peccatoruNunquam satiari novit cupiditas, semper avarus eget; quantumque magis acquirit, tantum amplius quaerit. Plurimi potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confinibus suis pauperes excludant. Non est mirum quod morientes in inferni ignibus deportentur, si viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
malorũ cupiditas quam qui apƿ&entes
errauerunt a fide & in seruer̃ se dolo¬
rib multis Sał .đ. Semiteom̃ saua¬
ri. animas possedentium rapiunt.
Aquȩ fustiuȩ dulciorer r̃ & panis abr¬
conditus suauior. Stateradolosa.
ab hominatio apuddm. & pondus a equũ
uoluntas ei. Quauisẽ. hominipanis
mendacii. postea implebitꝰ os ei. calculo
naci si neratione ẽ substantia. Inso¬
lubilis oculis cupiditas. in paste ini¬
quitatis non satiabit᷑. donec consumat
are faciens animã suam Quiaedi¬
ficat domum suam. in p̃sidiis alienis.
qua sicolligit lapides suos in hie me
Multidatio sunt inauricasus & facta
ẽ. inspecieipsius ꝑditio illorum
Amb̃r.đ. Porrocupiditas atq suꝑbia¬
intantum unum .ẽ malum. ut nec suꝑb sine
cupiditate. nec sine suꝑbia possitcupidus
inuenire Isidr̃ dix̃. Erauien imdolo¬
reamit tunt᷑ qui cũ magnoamore habentꝰ.
Minus autem carendodolemꝰ. quodminus
pos sedendo diligimꝰ. Cloria&empo¬

Expanded text:
ntes, erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . SALOMON. Semitae omnis avari animas possidentium rapiunt . Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Statera dolosa abominatio est apud Deum, et pondus aequum voluntas ejus . Suavis homini panis mendacii, postea implebitur os ejus calculo naci, sine ratione est substantia . Insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis, non satiabitur, donec consumat arefaciens animam suam . Qui aedificat domum impendiis alienis, quasi qui colligit lapides suos in hieme . Multi dati sunt in auri casus, et facta est in specie illius perditio illorum. AMBROSIUS. Porro cupiditas atque superbiain tantum unum est malum, ut nec superbus sine cupiditate, nec sine superbia possit cupidus inveniri. ISIDORUS. Gravi enim dolore amittuntur, quae cum magno amore habentur. Minus autem amittendo dolemus, quod minus possidendo diligimus. Gloriam tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Vel poene terreant quosp̃mia noninui¬
tat Audiat de regno quodam& Au¬
diat de supplicio unus quisq quodti¬
meat Vt siamoradregnum nouabi¬
ter accipient iusti. quotieni
desuis excessib: arguntur
pleriq malisimiles siburt
malum defendunt quiblanda
uerba castigatus non corrigit᷑ aoti¬
uneces see ut arguatꝰ uindolore
enimabscidenda s. quaeleniter sana¬
ennon possunt᷑ Quiam monitus
seer&ocorrigi depeccato nes legri pub¬
liccarguen duse. Vt uulnus quod
occultȩ sanari nescit mani festedebeatert¬
dare Palam sunt arguendi qui palã
nocent Vt dum̃ a ꝑta obiurgationesa¬
nantꝰ hi qui eosimitando deliquerant
corrigantur Dumunus corripitur
plurimie mendant᷑ elius ẽ ut ꝓiul¬
torem saluationem unꝰ condemn& quã
ꝑuniur licentiam multi periclitentur

Expanded text:
vel poenae terreant quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeatter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Plerumque mali, similes sibi in malo, defendunt. Qui per blanda verba castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. Quia admonitus secreto, corrigi de peccato negligit, publice arguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Palam sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Melius est ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur
Abbreviated transcription (Latin):
malis punit ꝑturbationem mentis
non infest Haec enimiusta & necer¬
saria iracundia q unusquisq: in hir
in quib: errauit & ꝑperamgessit
indignatur. & sem& ipsum accusat
nuitas patrumdicit Oculuracundi
turbulenti& sanguinei & iracundia
cordisnuntii. Uulpes in habitant
animae quȩ memor ẽ malitiae
& bestiae. cubent in turbulento corde
Sicier enimpalearum fumus contꝰbat
oculum sic memoriamalitiae. intẽ¬
poreorationis. Iracundioratio ab¬
ominatatymiama & psalmodia.
i racundi sonus horribilir Omne
enimbu num in pedimentumẽ tristi¬
tia Nimis tristans homo p̃moure
sensum a diuini cogitationis intuitu
necoratio nemmundam emittit
aliquando Uincula pedũ in pedim̃¬
tacursori
Et tristitia in pedimentum ẽ uisionidiuinȩ
Vuiuinctus ẽ. a tristitia. iam superatus ẽ.
ab aliisuitiir Uentus ualidissimus
non mouit turrim. & animamsine
iranon mouit indignatio A quamo¬
u& ꝑ uiolentias uentorum & ira con¬

Expanded text:
malos punit, perturbationem mentis malos punit, perturbationem mentis non infert. Haec est enim justa et necessaria iracundia, quae unusquisque in iis in quibus erravit et perperam gessit, indignatur et semetipsum incusat. EX VITIS PATRUM. Oculi iracundi, turbulenti et sanguinei, sunt iracundi cordis nuntii. Vulpes inhabitat animam quae memor est malitiae, et bestiae cubant in turbulentis corde. Sicut enim palearum fumus conturbat oculum; sic memoria malitiae in tempore orationis. Iracundi oratio abominata thymiamata, et psalmodia iracunda sonus horribilis. Omnis enim boni impedimentum est tristitia. Nimis tristans homo non movet sensum ad divinae cogitationis intuitum, nec orationem mundam emittet aliquando. Vincula pedum impedimenta cursoris, et tristitia impedimentum est visioni divinae: qui vinctus est a tristitia, jam superatus est ab aliis vitiis. Ventus validissimus non movet turrem, et animam sine ira non movet indignatio. Aqua movetur per violentias ventorum, et iracundus con
Abbreviated transcription (Latin):
minis inmutat faciemillius. siue in
bona siue in mala. Uestigiumcor¬
dirboni & faciembonam difficile
inuenies & cum labore. Nonẽ caput
nequius suꝑ caput colubri & ñ ẽ ira
na silue sic &ignis exardescit Et se¬
cundumuis tutem hominis siciracun¬
nimo in dignatio Ira autem ẽ cuius
amaritudo & furorspecies s̃. Quae
furore extincto desiderat ultionem
& eum quem decepis seputat uultle¬
dere Creg̃r đ. In de enim diabolus
in alterius corderixe malum sol& in¬
mit tereunde alterum conspicit pi& a¬
tis negutium fecisse. In nr̃o enimbono
operealiquando cauendum ẽ. scanda¬
lum ꝓximi aliquandouͦ ꝓnihilorepu¬
tandum Quanto enim sine peccato
possumus uitare ꝓximorum. scanda¬
lum debemus Si autẽ deueritate scan¬
dalum sumitꝰ utilius ꝑmittit᷑ nasci
s candalum quamueritas relinquitur
sidorurdix̃. Site p̃occupa ueritira. mi¬
tiga eam In libro clementir dicit Illa
iramala ẽ ubi mentem tꝰbat utrec¬
tum consilium ꝑdat. Illa uͦ i raquae

Expanded text:
t faciem illius, sive in bonum, sive in malum . Vestigium cordis boni, et faciem nonam, difficile invenies et cum labore . Non est caput nequius super caput colubri, et non est ira na sylvae, sic ignis exardescit; et secundum virtutes hominis, sic iracunnimo indignatio. Ira est, cujus amaritudo et furor species sunt, quae furore exstincto desiderat ultionem, et eum quem recepisse putat, vult laedere. GREGORIUS. Inde enim diabolus in alterius corde rixae malum solet immittere, unde alium conspicit ad pietatis negotium excitari. In nostro enim bono opere, aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo reputandum. Quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate sumitur scandalum, utilius permittitur nasci scandalum quam veritas relinquatur. HIERONYMUS. Si te praeoccupaverit ira, mitiga illam. EX LIBRO CLEMENTIS. Ira illa mala est, ubi mentem turbat, ut rectum consilium perdat. Illa vero ira quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui dignatus ẽ. totumdare decimã
anobis dignatur rep&ere non sibi
sed nobis sinedubio ꝓfuturum :
Vn de ꝓpha&a dicit. Primitiasare
a&uae & torcularistui ñ tardabis
offerremihi. Sitardius da repec
catum .ẽ. quan tomagis peius est.
non de dirse : Demilitia denegotio¬
deartificio redde decimas: Cũ enim
decimasdando & terrena& cȩlestia possir
muneraꝓmereri: Quare ꝑ a uaritiã dupli¬
Ci tebenedictione defraudas: Haec
enimẽ dñi iustissima consu&udo. ut si
tuillidecimam nondederis. tuaddeci¬
mam re uoceris. Dabis impiomiliti
qđ non uisdare sacerdoti. Benefacere
dr̃semꝑparatus .ẽ. sed hominum ma¬
litia ꝓhi b&ł Decimae & enim exdebito
requirunt: Et qui eadare noluerit.
res alienas inuasit: Et quantipau¬
peres in locir ubi ipsehabitat. illo de¬
cimas non dante mostui fuerint: tan¬
torum homici diorum reus ant&ribu¬
nal. a& niiudicisa ppecrebit. Quiarẽ
ad nõ pauperib delegatam suisusib

Expanded text:
qui dignatus est totum dare, decimam qui dignatus est totum dare, decimam a nobis dignatur repetere, non sibi, sed nobis sine dubio profuturam. Unde propheta dicit: Primitias arae et vineae torcularis tui non tardabis offerre mihi catum est, quanto magis peccatum est non dedide artificio, redde decimas. Cum enim decimas dando, et ex terrenis coelestia possis promereri, quare per avaritiam duplici te benedictione defraudas? Haec est enim Domini justissima consuetudo, ut si tu illi decimam non dederis, tu ad decimam revoceris. Dabis impio militi quod non vis dare sacerdoti. Benefacere Deus semper paratus est sed hominum malitia prohibetur. Decimae enim ex debito requirantur, et qui eas dare noluerit, res alienas invasit. Et quanti pauperes in locis ubi ipse habitat, illo decimam non dante, fame mortui fuerint, tantorum homicidiorum reus ante tribunal aeterni judicis apparebit, quia rem a Deo pauperibus delegatam suis usibus
Abbreviated transcription (Latin):
Minumenim nob dñs ad la&itiã cordis
ñ ad ebri&atemdonauit: Priminãq
homines. ꝑuinum maxi mamdebi li¬
tatem corporis contraxer̃. nec potue¬
runt consequi pristinam firmitatẽ
quia non temperauerunt gulȩ ar¬
dorem: Ebrio sus putat se aliquid
optimamagerecum fuerit p̃cipicia
deuolutus In omnib teex hibeso¬
XXIIIII. DEDECIMIS
ñrdicit in eugło. Omnem decima¬
tionemuram distribuite. Ipseper
ꝓpha&am loquitur In festeomnem
decimam in horreo meo. ut sitcib in
mas sumerea populo secundum legẽ
id .ẽ. a fratrib: suis. Hila remenim
datorem diligit dr̃ Salomon dix̃
Alii diuidunt ꝓpria & ditiores funt.
Alurapiunt non sua. & semꝑinegesta¬
remfacuultũtus. & exultatione sc̃ĩ¬
fica decimastuas. Da altissimum
secundum datum ei & in bonooculo
tum redd& tibi Aũg .đ. Decimȩ
enimtributa sunt egentiu manimar
uodsi decimam dederis non solum
abundantiam fructuum recipier

Expanded text:
Vinum enim Dominus nobis ad laetitiam cordis, Vinum enim Dominus nobis ad laetitiam cordis, non ad ebrietatem donavit. Plurimi namque homines per vinum maximam debilitatem contraxerunt, nec potuerunt consequi pristinam firmitatem, quia non temperaverunt gulae ardorem. Ebriosus putat se aliquid optimum habere, cum fuerit in praecipitia devolutus. In omnibus te exhibe soXVI. De decimis. ominus dicit in Evangelio: Omnem decimationem vestram distribuite. Ipse per prophetam loquitur: Inferte omnem decimam in horreum meum, ut sit cibus in um habent decimas sumere a populo secundum legem, id est a fratribus suis; hilarem enim datorem diligit Deus. Salomon dixit: Alii dividunt propria et ditiores fiunt; ii rapiunt non sua, rem fac vultum, et in exsultatione sanctifica decimas . Da Altissimo secundum datum ejus, et in bono oculotum reddet tibi . AUGUSTINUS. Decimae enim tributa sunt egentium animarum: quod si decimas dederitis, non solum abundantiam fructuum recipieti
Abbreviated transcription (Latin):
euertit : similiter fugiamus ut uinũ
Ventrem distentum cibo &uinipotio
quitur Quic quid seminanum uolis¬
tatum ẽ uenenum potat: Ambrosius
nfirmum stomachũ modera tuscib
& uinum confostat: Ebri&a sautem
corpus debilitat Plerumq enimgula
& abundantia uini turpiter in luxo¬
riam soluit Uinum quippe ñ repu¬
tatur inusum. seddamnat᷑ in excessũ
siđr đ Ebri&as autem ꝑt̾bationẽ
gignitmentis furo rem cordis. flã¬
mamlibidinis : Ebri&asitamentẽ
alienat. utubisit nesciat Vnde&iã
malum non sentit᷑ quod ꝑebri& atẽ
committit᷑. Plerisq laus ẽ multũ
bibere & non in ebriari Audiant hi
aduersum sedicentem ꝓph&am
Vae qui potentes estis adbibendumuinũ.
& uirifostes. ad miscendame bri&atẽ
Non solumex uinoi n ebriantꝰ hominer
sed &iamex c&eris potandigenerib:
qua euario modo conficiunt᷑ Basił đ
Sic enĩ piscis sep̃parat ut gluttiatȩ scã
ita ebriosus inuinum suscipit inimicũ

Expanded text:
evertit, similiter fugiamus ut vinum. evertit, similiter fugiamus ut vinum. Ventrem distentum cibo, et vino etquitur. Quidquid est seminalium voluptatum, est venenum potatum. AMBROSIUS. Infirmum stomachum moderatus cibus et vinum confortat, ebrietas autem corpus debilitat. Plerosque enim gula et abundantia vini turpiter in luxuriam seducunt. Vinum quippe non reputatur in usu, sed condemnatur in excessu. ISIDORUS. Ebrietas autem perturbationem gignit mentis furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas autem ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat: unde etiam malum non sentitur quod ebrietate committitur. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus quae vario modo conficiuntur. BASILIUS. Sicut enim piscis se praeparat ut glutiat escam, ita et ebriosus in vino suscipit inimicum.
Abbreviated transcription (Latin):
non erit sapiens : Neintuearis uinũ
quando flauescit cumsplenduerit
in uitro color ei ingreditꝰblande
sed innouissimomordebit ut colu¬
ber & sicut regulus uenena diffun¬
dit Nullum secr&umẽ ubi regnat
Operarius ebriosus non locupl& abit᷑
Et quis ꝑrit modica paulatim decidit
Vinum & mulieres a postatare faciũn¬
sapientes & arguent sensatos Suffici¬
ensẽ homini crudito uinu mexiguum
in dormiendo non laborabirabillo:
nec senties laborem Diligentes inui nũ
noli puocare. Multo s enimec termi¬
nauit Uinum. a maritudo animae
sobrium erit : Vinum in iocunditate
moderate potatum. sanitar& corpori
& animae: Uinum multũ potatũ in¬
ritationem. &iram& ruinas multas
facit. Sicͦ ignis ꝓbatferrum durũ.
sicuinum cordã suꝑboꝵ arguit.
Hieronimꝰ .đ. Vbi cumq saturitas &
ebri&as fuerit ibi libido dominat᷑
Neligiosus num quam uinum redoleat
nec audiat illud philo sopi. hoc ñ .ẽ
osculum porrigere. sed ꝓpinare
Quic quidinebriat & statum mentis

Expanded text:
non erit sapiens . Nec intuearis vinum quando flavescit, et cum splenduerit in vitro color ejus: ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundit . Nullum secretum est ubi regnat Operarius ebriosus non locupletabitur, et qui spernit modica, paulatim decidit . Vinum et mulieres apostatare faciunsapientes, et arguunt sensatos . Sufficiens est homini erudito vinum exiguum, in dormiendo non laborabis ab illo, nec senties dolorem . Diligentes vinum noli provocare, multos enim exterminat vinum Ibid. Amaritudo animae,sobrius eris. Vinum in jocunditatem moderate potatum sanitas est et corpori et animae vinum multum potatum inritationem et iram et ruinas mufacit . Sicut ignis probat ferrum durum, sic vinum corda arguet . HIERONYMUS. Ubicunque saturitas atque ebrietas fuerit, ibi libido dominatur. Religiosus nunquam vino redoleat, ne audiat illud Philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed propinare. Quidquid inebriat, et statum mentis
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit resi pescat. Satis deligatim se
palpat. qui uult sine laboreuitia supe¬
rare: Per fecterenuntiat uitio: qui
occasionẽ euitat ꝑ p& rando peccatd̃
Vitia uͦcor distui. reuela Nonnum quã
hominem suauitia ꝑsequunt᷑. quiani¬
mirum qui prius uolendo easi bi fecit
socia ea postrasentit & iampolenssti¬
mulosa: Dupliciter ẽ. autemcrimi¬
nis reus. qui& ad mittit sceleraꝑuo
luntatem. & defenditea ꝑ contumaciȩ
tumorem Inuicem sibi succrescunt
uitia ut dum unumabierit succedat
aliui: Aliquan doutiliter peccator
inminimis uitiis ut maiora utilius
qua cuistutib nonuitus excluduntus¬
ragerminat qđ abs consumẽ in ea
sic & caro p̃inguis ꝓducit uitium
uobis ne foste grauentꝰ cordaura¬

Expanded text:
cecidit, resipiscat. Satis delicate se cecidit, resipiscat. Satis delicate se palpant, qui volunt sine labore vitia superare. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Vitia vero cordis tui revela. Nonnunquam hominem sua persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa dupliciter. Est autem criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem et defendit ea per contumaciae tumorem. Invicem sibi succrescunt vitia, ut dum unum abierit, succedat e. 5. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius quae virtutibus, non vitiis, excluduntura germinat quod absconsum est in ea, sic et caro pinguis producit vitium. vobis, ne forte graventur corda
Abbreviated transcription (Latin):
de hominum cogitationes maleꝓce¬
dunt. Adulteria fornicationes. homi¬
cidia fusta. auaritia. Nequitia. In pu¬
dicitia. Ocules maldr Blasphemia :
Suꝑbia stultitia. Omnia haec mala
ab intus ꝓcedunt & cõmunicanthominẽ¬
Pauł ap .dix̃. Nonergoregn& peccatũ
inn romortali corpore ut ꝑboediatis
concupis centiĩs eius Sał. dix̃.
niquitates suae capiunt impium . & fu¬
constringit᷑ Aũg.đ. Nulla caroexul¬
tat indõ q̃ uiuit inuitiis Hieronimđ
Non purgant᷑ malauitior um henisiex
conparationeuis tutum Mala arbo¬
ris nodo clauus. autcuneus infigen¬
dus ẽ. Non poterunt in diem iudieri
aliorum uistutes aliorum uitia sub:¬
leuare Circumdatienim uitis. ñ pos¬
s untuidereuis tutes: Omneuitium
expelleabanimatua ut uistute sanimȩ
tutum. uitia superemꝰ Om̃senim homi¬
nes uitis nr̃is fauemus & quod ꝓpria
facimus uoluntãte. ad naturȩ refere¬
Recedens homoa dõ statim uitiorum
tradit᷑ potestatȩ Ut dum potestate pa¬
titur intentauitia reuestendo unde

Expanded text:
nt cogitationes malae, procedunt adulteria, fornicationes, homicidia, furta, avaritiae, nequitiae, dolus, impudicitia, oculus malus, blasphemiae, superbia, stultitia. Omnia haec mala ab intus procedunt, et communicant homine. Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupiscentiis ejus . SALOMON. Iniquitates suae capiunt impium, et fuconstringitur . AUGUSTINUS. Nulla caro exsultat in Deo, quae vivit in vitiis. HIERONYMUS. Non purgantur mala vitiorum, nisi ex comparatione virtutum. Malo arboris nodo, malus clavus, aut cuneus infigendus est. Non poterunt in die judicii, aliorum virtutes, aliorum vitia sublevare. Circumdati enim vitiis, non possunt videre virtutes. Omne vitium expelle ab anima tua, ut virtutes animae tutum vitia superemus. Omnes enim homines vitiis nostris favemus: et quod propria facimus voluntate, ad naturae feriRecedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃dicatione non suscipies neꝑ eum
quumplere remnonual& illiqui p̃¬
ual& obsistas ⁊nđor dix̃. Nihil
stultitia peiur nihilinsipientiadẽ¬
terius. nihilignauia turpius
Ignorantia uitiorumnutrixẽ. Ig¬
norantiae enim quid sitculpedig¬
num non sentit. Insipiens. assiduȩ
peccat. Indocturenim. facile decipitꝰ.
tultus inuitio citodilabitur. XXU¬

Expanded text:
in praedicatione non suscipies, nec per eum in praedicatione non suscipies, nec per eum qui implere non valet, illi qui praevalet obsistas. ISIDORUS. Nihil stultitia pejus, nihil insipientia deterius, nihil ignavia turpius. Ignorantia vitiorum nutrix est. Ignorantia enim, quid sit culpa dignum non sentit. Ipeccat. indoctus enim facile decipitur. Stultus in vitia cito dilabitur. Pru
Abbreviated transcription (Latin):
os illorum Confusio patris est in
filio indisciplinatoQuidoc& fa¬
tuum. quasi qui congluttinat testa
umstulto non multumloquaris.
& cum insen satoneabieris Hare¬
nam & sal. & mas sam ferrifacili¬
us ẽ postare. quam hominemin¬
prudentem & fatuum & impium
Pcordia fatui quasi rota carri & qua¬
si axus uersatus. sic cogitatus stulti
Melior ẽ hõmo qui abs condit stultit¬
am suam quam qui absconditsa¬
rabuntur Non cominunicescũ
homine indocto nemale: deꝓge¬
nieualoquatꝰ Hieronimus đ¬
tultilo quiumenim & obscurũ¬
non dec& eẽ xpianum Dec& aut
sermoneeꝰi sale eẽ conditum. ut
gratiam. apudaudientes habeat.
Iuic quidenimamens loquitur uos¬
ciferatio & clamorem appellandus
Helarius dix̃. Stultus iuxta infir¬
mitate sua sentit. & iux tainbe¬
cillitatem naturae suae sapit
Cregr dix̃. Si cut necauris escas.
INecgut tur uerba cognoscit. lta
nec stultus quisq sententiã sapi¬
enti ae intellegit. Fatuocum sapientib

Expanded text:
os illorum . Confusio patris est de os illorum . Confusio patris est de filio indisciplinato . Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Cum stulto non multum loquaris, et cum insensato ne abieris . Arenam, et sal et massam ferri, facilius est portare, quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium. Praecordia fatui, quasi rota carri; et quasi axis versatilis, sic cogitatio stulti . Melior est homo qui abscondit stultitiam suam, quam qui abscondit saonderabuntur . Non communices homini indocto, ne male de progente tua loquatur . HIERONYMUS. Stultiloquium enim et scurnon decent Christianum. Decet autem sermonem ejus sale esse conditum ut gratiam apud audientes habeat. Quidquid enim amens loquitur, vociferatio et clamor est appellandum. HILARIUS. Stultus juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sentit. GREGORIUS. Sicut nec auris escas, nec guttur verba agnoscit, ita nec stultus quisque sententiam sapientiae intelligit. Fatuum cum sapientibus
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur Quo modopulch as frus¬
trahab& clau dustibias sicincedens. ẽ
inore stultorum parabola. Si c̃ qui
mittit lapidem in aceruum mercuri
ita quitribuit insipienti honorem
Si contuderis stultum inpila quasi
tipsanas ferienti de suꝑpilononau¬
seinsipienssit om̃sstultos aestimat
Labiainsipientis. p̃cipitabunt eum
nitium uerborum ei stultitia & no¬
uis simioris illius error pessimꝰ
uerbi pasturit fatuus tam quã geni¬
cui pastus infantis. Sagit ta infixa in¬
femore canis. sic uerbum incor destul¬
ti Datus insipientis nonerit utilis
sibi oculi enimillius. septemplices
sunt. Exiguadabit & multam ꝓpe¬
rabit. & aꝑtio. orisillius infamatioẽ
Fatuononeritamicur. & non erit gra¬
tiabonis illius. Quienimedunt pa¬
nemfatui. falsi linguae sunt Exore
fatui reꝓbabit᷑ parabola non enim
illa dicit intempore suo Corfatui.
quasiuas confractum. &omnem
sapientiam non tenebit. Narratio
fatui. quasi sarcina inuia. Conpe
cor illorum. & in corda sapientiũ

Expanded text:
ultum quomodo pulchras frustra habet claudus tibias sic indecens est in ore stultorum parabola sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii ita qui tribuit insipien. Si contuderis stultum in pila, quasi ptisanas feriente desuper pilo, non ause insipiens sit, omnes stultos aestimat . Labia insipientis praecipitabunt eum, initium verborum ejus stultitia et novissimus oris illius error peuerbi parturit fatuus tanquam gemitus partus infantis. Sagitta infìxa femori canis, sic uerbum in corde stuli . Datus insipientis non erit utilis tibi, oculi enim illius septemplices sunt: exigua dabit et multa improperabit, et apertio oris illius infamatio est . Fatuo non erit amicus, et non erit gratia in bonis illius . Qui enim edunt panem fatui, falsae linguae sunt . Ex ore fatui reprobabitur parabola, non enim illam dicet in tempore suo . Cor fatui quasi vas confractum, et omnem sapientiam non tenebit narratio . Narratio fatui quasi sarcina in via . Compcor illorum, et in corde sapientum
Abbreviated transcription (Latin):
Vnus quidemiter sed ꝑueniendi muluꝰ
conpendia qui ꝓficere stud& giam¬
sigradum ꝑfectionis adtingat.c̃
tamen inuenit quoereseat. & ꝑdier su¬
gulos scipsum melion fiata utinõ
potest & iustutes simul didiuties
tummalitia & zizania contendit
frumentum Ambrosius dix̃
Non potest mens regmurahabere
uistutum nisi prius excusserit
iugumuitiorum Creg dix̃.
Ocientia & enimuistusẽ. Humili¬
Stas & iam custos uistutis Sẽsquis¬
q &iam cum ꝑuersa menterequi¬
ritut abonitatis suaestudionon
mutatur Inuidia dĩ socios habe¬
tutes difficile consurgimus ad
uitia sinelabore dilabimur occul¬
tauistutis platione. Crandes enĩ
sudores in ꝑtimur ut ad cȩlum
conscendereualeanꝰs Si ẽpaulatĩ
homo aminimis uitur in maximis ꝓ¬
ruit. Ita gradatimadeaq̃ sunt ex¬
celsa consurgit. Qui autem in ordi
neuistutes conp̃henderenititur cito
pereclitat᷑. Haec ẽ causa inrerum
natura. Vt qui cumq uelociter ad ꝓfec¬
tumtendunt si ne dubio celerit finiunt᷑

Expanded text:
Unum quidem iter, sed perveniendi multa compendia. Qui perficere studet, etiamsi gradum perfectionis attingat, semper tamen invenit quod crescat, ut per dies singulos seipso melior fiat. Nemo potest et virtutes simul et divitias tem malitia, et zizania confundit frumentum. AMBROSIUS. Non potest mens regnum habere virtutum, nisi prius excusserit jugum vitiorum. GREGORIUS. Scientia etenim virtus est, humilitas autem custos virtutis. Sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. In via Dei socios habetutes difficile confugimus, ad vitia sine labore labimur. Occultae virtutes pro elatione sunt. Grandes enim sudores patimur, ut ad coelum conscendere valeamus. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maxima proruit, ita gradatim ad ea quae sunt excelsa consurgit. Qui autem virtutes inordinate comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quicunque velociter ad perfectum tendunt sine dubio celeriter finiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dio stulto. Nondecent stulto uerba
conposita. nec principem labiamen¬
tientes Expeditmagisursa occur¬
rereraptir fo&ib quam fatuo con¬
fidenti sibi instultitia. Quid ꝓdest
haberediuitias stulto. cum sapientia
emere non poss&. Homostultus plau¬
d& manib: cum spoponderit ꝓamico
sũo Stultus sitacuerit sapiens pu
tabitꝰ. et si conpresserit labia suain¬
tellegens Osstulti contritio eiꝰ & la¬
bia illius ruinȩ animae ei. Stulttia
hominis supplantat gressur eius & coñ¬
tradm̃ feru& animum suuma eres pon

Expanded text:
dium stulto . Non decent stultum verba dium stulto . Non decent stultum verba composita, nec principem labium mentiens . Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua . Quid prodest habere divitias stulto, cum sapientiam emere non possit ? Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Stultus si tacuerit, putabitur sapiens: et si compresserit labia sua, intelligens . Os stulti, contritio ejus: et labia illius ruina animae ejus . Stultitia hominis supplantat gressus ejus, et contra Deum fervet animo suo . Ne respon
Abbreviated transcription (Latin):
res depeccatõ securum faciat. quã
tum pensatꝰ iudicio p̃humano Neq¬
enimum quamopost& paenitentem
habere depeccatis securitatem. Nã
securitas nez legentiam parat Neg¬
transacta reducit. Isiđr dix̃. Incestũ
Et ideo festinandumẽ. nefoste dubitan
temmors repentina praeueniat
aesarius đ. Quanto sumus securidep̃¬
teritis. tantosimus solliciti defuturis
Omnia enimcrimina uel peccatacito
adnusreuestuntꝰ si non cotidiebonis
operib: expugnantur XXIlau¬
uerba mea & non facitea similis ẽ
ta sunt mundi elegit dr̃ ut confundat
sapientes. Susten&e eniminsipienter
cumsitisipsisapientes. Salomondix̃. Stul¬
ti ea quae sibi sunt noxia cupient. & in pru¬
dentes odibunt scientiam Stultur
ceditur labiis Stultur labiis uerbera¬
sutus. caelatscientiam Corinsipien¬
tium. ꝓuocabit stultitiam. Qui autẽ
fatuus ẽ. aperit stultitiam suam
Corstultorum dis simile erit. Stultur
pascitur in peritiam S tultitia. zau¬

Expanded text:
res de peccato securum faciat, quamvres de peccato securum faciat, quamvtum pensatur judicio, non humano. Neque unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas inducit negligentiam, negtransacta reducit. ISIDORUS. Incertum Et ideo festinandum est ad tem mors reCAESARIUS. Quantum sumus securi de praeteritis, tantum simus solliciti de futuris. Omnia enim crimina vel peccata cito ad nos revertuntur, si non quotidie bonis operibus expugnentur. CAPUverba meadi elegit Deus, ut confundat sapientes . Sustinetis enim insipientes, cum sitis ipsi sapientes . SALOMON. Stulti ea quae sunt sibi noxia cupiunt, et imprudentes odio habuerunt scientiam . Stultus caeditur labiis, stultus labiis verberasutus celat scientiam, cor insipientium provocabit stultitiam . Qui autem fatuus est, aperit stultitiam suam . Cor stultorum dissimile erit . Stultus pascitur imperitia . Stultitia gau
Abbreviated transcription (Latin):
credamureẽ uenturum q̃ quando
uenturus sit ignoramur Omnis
hostircallidus mentem cum peccato sup¬
plantat cum deruina afflictares picit
securitas pe ifereblanditꝰ seducit
Iuiigitꝰ mentem secururẽ ꝑ p&ratis iniqui¬
tatib ipsenbitestis. ẽ. quiain nocens ñ . ẽ.
Cum qunens securaredditꝰ incorpore. anim
pacornoscit᷑ numquam debono opere
incaute animus la&at᷑. Horamu ulti¬
mam dñs noster idcirconob uoluit ẽẽ
in cognitam. ut semppos sit ẽẽ suspecta
Vt dum illa uidere nom possumꝰ. ad illã
sine intermissione p̃paremur
Isiđor dix̃. Neq iustus desiaiustitia con¬
fidat Neq peccator. dedĩmisericordia
disper& Sedhabeat in cordes pem
pariter & m&um Sicsper& miseri¬
cordiam. utiustitiam in&uat Sic
spes indulgentiae erigat. ut m&us¬
gehenne semꝑaffligat. Quamuis
quisq sit iustus. num quam necer¬
seẽ ut in hacuita sit securus.
uamuis sc̃arum conuersatio ꝓbabi¬
lirsit in cestum tamen hominib
qua sint finedistinati Nullate

Expanded text:
credamus esse venturum, quem, quando venturus sit, ignoramus. Omnis hostis callidus mentem cum peccato supplantat: et cum de ruina afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Qui igitur mente securus est perpetratis iniquitatibus, ipse sibi testis est quia innocens non est. Cumque mens secura redditur in corpore, animus pa agnoscitur, nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Horam vero ultimam Deus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam videre non possumus, ad illam nos sine intermissione praeparemus. ISIDORUS. Neque justus de sua justitia confidat, neque de Dei misericordia desperet, sed habeat in corde spem pariter et metum: sic speret misericordiam, ut justitiam metuat; sic sit spes indulgentiae, ut metus affligat. Quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut in hac vita sit securus. Quamvis sanctorum conversatio probabilis sit, incertum tamen hominibus est quo sint fine destinati. Nulla
Abbreviated transcription (Latin):
intellegere festin& ea qua eiampotuit
intellegere opereimplere Scire autẽ
dõ ad ꝓbare ẽ. nescire enim reꝑbare
Scripturae sacrȩ intellegentiae quȩ si
incunctir ess& apesta uilescer&. Et tan¬
tomaioredulcedine inuenta reficit. quan¬
tomaiorelaborefatigat animamquae¬
sita Qui uerba dĩ audit semꝑoc ulos cor¬
dis ponere ad exitum deb& & si necessa¬
tione meditare: quando a p̃sentiuita exe¬
at. atq: ada & nagaudia ꝑueniat In libro
sapientiae dicit: Melior ẽ sapientia
quamnuires. & uirprudens magis quam
fostis Multitudo autem sapientiae. sa¬
nitas ẽ orbisterrarum Omneauarum
in conparatione sapientiae harena ẽ exi¬
gua Neminem autem diligit dñs: nisi eum
quicum sapientia in habitat Inđor dixit
mnis qui secundum dm̃ sapiens ẽ. beatus ẽ
Beatauita cognitiodiuinitatis ẽ. Cogni

Expanded text:
intelligere, festinet ea quae jam potuit intelligere, festinet ea quae jam potuit intelligere, opere implere. Scire autem, Deo approbare est. Nescire autem, reprobare. Scripturae sacrae intelligentia si in cunctis esset aperta, vilesceret, et tantum majore dulcedine inventa reficit, quantum majore labore fatigat animam quaesita. Qui verba Dei audit, semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari, quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna gaudia pertingat. EX LIBRO CLEMENTIS. Melior est sapientia quam vires, et vir prudens magis quam fortis. Multitudo autem sapientiae sanitas est orbis terrarum. Omne aurum in comparatione sapientiae arena est exigua. Neminem enim diligit Dominus, nisi eum qui cum sapientia habitat. ISIDORUS. Omnis homo qui secundum Deum sapiens est, beatus est. Beata vita, cognitio Divini
Abbreviated transcription (Latin):
tiae sed nonẽ suꝑtimentidm̃. Homo
sc̃s. in sapientiaman& sicut sol.
Uamstultur sicͦ luna in mutatur
Capiens non oditmandat᷑a & iustitias
Vir sapiens. plebem sua merudit
Sapientia inore fideli. conplantabitꝰ¬
Virperitus multos erudit. & animae
Et quiminoratꝰ. actu. sapientia ꝑcipi&
Sapientia omnium antiquorum ex qui¬
rit sapiens Sapiens occulta ꝓuer¬
biorum ex quirit. & in abs conditir
parabolarum conuersatur Sapiens
bona & mala in hominib temptauit
Aũg đ. Doc tiutstelle fulgebunt:¬
enim tibi mensam spiritalem
Vbienimẽ sapientiae possersio ibi
amormulieris excluditꝰ. Hie roni¬
mus dix̃. Multo enimẽ melius uera
rustice. quam dirresta falra ꝓferrae
Sapientes mundi ideo descripturas sacras
despiciunt. quia ear non ex maiestate sen¬
suum sed ex uerborum indicant uilitate
Cregr đ Sapientiaẽ timeredm̃ ab nega¬
re autem seipsum amalir. Prima sapien¬
tia ẽ uita remalum secunda sapientia ẽ
facerebonum Quirquis ergouultaudita

Expanded text:
st super timentem Deum . Homo sanctus in sapientia manet sicut sol, nam stultus ut luna mutatur Sapiens non odit mandata et justitias . Vir sapiens plebem suam erudit . Sapientia in ore fidelium plantabitVir peritus multos erudiuit, et animae et qui minoratur actu, sapientiam percipiet . Sapientiam omnium antiquorum exquiret sapiens . Sapiens occulta proverbiorum exquiret, et in absconditis parabolarum conversabitur . Sapiens bona et mala in omnibus tentabit . AUGUSTINUS. Docti ut stellae fulgebuntrabis tibi mensam spiritalem. Ubi enim sapientis possessio, ibi amor mulieris excluditur. HIERONYMUS. Multo melius vera rustice quam diserte falsa proferre. Sapientes mundi ideo Scripturas despiciunt sacras, quia eas non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant vilitate. GREGORIUS. Sapientia est timere Deum, abnegare autem seipsum a malis. Prima sapientia est vitare malum. Secunda sapientia est facere bonum. Quisquis autem vult audita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Nullus sapientiam dĩ plenerecipit.
nisi quis cabomni abstrahere actionum
cura contendit. Tunc autem rectedm̃
cornoscimꝰ. quando eum ꝑfecte scire
non denegamur Nullus autem incul
pamaior ẽ. quã ille qui dm̃ nescit Inues¬
tigationemuri multorumẽ quaerere
sed paucorum inuenire Omnir sapi¬
entia. scientia &opinationes. consistit
Melior ẽ autẽ exscientiauiuens quamex
opinatione sententia. Namilla uerat᷑
& recteuiuere Quod siutrumq non ua¬
lemus melius ẽ ut beneuiuendo studi
quã multi scienda sequamur Nonenĩ
ꝑtin& ad beatitudinem consequendam¬
hominem scientiarerum Nec eẽ beatõ
multascire. sed ẽe magnumbeatũ uiuere
nemnon uenerantur. Ideo cȩcantur
diuinoiudiciopunienda coniit tere
& in poena commissi facinoris facinꝰ
deeriur addere Nihilsa pientia¬
meliur pihil prudentiadulciur
D& enendominoratꝰ. Targiendo re¬
dundantior ẽ scientia Et dumplus
confestur plusabundat. Ciprianꝰđ
Iuomodo enim sapiens uel patiens eẽ

Expanded text:
est. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere vitiorum cura contendit. Tunc autem recte Deum cognoscimus, quando eum perfecte scire nos denegamus Nullus autem major in culpa est, quam ille qui Deum nescit. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum invenire. Omnis sapientia et scientia ex opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens, quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium, quam multa sciendi sequamur. Non enim pertinet ad beatitudinem consequendam scientia rerum. Nec est beatum multa scire, sed est magnum beate vivere. nem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius adderemelius, nihil prudentia dulcius, retinendo minoratur. Larga redundatio est scientia, et dum plus confertur, plus abundatur. CYPRIANUS. Quomodo enim sapiens, vel patiens esse