comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de ur. ꝓmucia conͣ regit agñt adhib̾e
debent ⁊ feriatis dicbe custodias andi¬
n posse Rptũ est. itt ut moxios da¬
mittat ⁊ nocentes qui duriore a ĩad¬
n̾sione indigent differat.

Expanded text:
te provinciae quam regit agunt, adhibere debet. Et feriatis diebus custodias audiri posse rescriptum est, ita ut innoxios dimittat et nocentes, qui duriorem animadversionem indigent, differat.
Abbreviated transcription (Latin):
ex cõcilio tntoꝵ pr̃is morte itẽ pup¬
ulle am sui mortẽ eream cc̃cetum
est. legeantẽ testam̃taria. nã de ra
tris ouidẽ. testõ pupillis ag̾e dimis
uaspafianus ꝑmisit ¶S i si nõ exhi¬

Expanded text:
item pupillae avi sui mortem exsequi, concessum est lege testamentaria. Nam et de patris quidem testamento pupillis agere divus Vespasianus permisit. Sed iste non exhi
Abbreviated transcription (Latin):
nen sb̾scͥpcõ. q̃ res ad id innẽta est.
nefacite qmi ꝑsinat ad eccusacõm
cũ sciat inłtar sibi accusacõm nõ fu
nib quib quis lib̾atus est. nõ d p̾
ses pati eũdem accusari. ⁊ ita diuus¬

Expanded text:
men subscriptio. quae res ad id inventa est, ne facile quis prosiliat ad accusationem, cum sciat inultam sibi accusationem non finibus, quibus quis liberatus est, non debet praeses pati eundem accusari,
Abbreviated transcription (Latin):
accepiss re integra creditor
nisi ꝓsolidoeius fi̾et. S ifi
dueꝰ fundos u̾bi gr̃a ꝓdebito
dedit. euicco aniofundo: rem¬
anet integͣ obligacõ. tuncg
timatum fundum insolutũ
de est reꝑleatur. ¶Cem.¬
ccoritate solutumest. si que¬
ratur quotempore fit loan¬
plecior. cempus quo agitur
inspicitur. aut si excepcõ doli
mali opposica ei noceat: tempꝰ
quo agit᷑s pectatur. plane ut ce¬
uola aiebat ⁊̃ siꝑierit res atĩ
licem ꝯcestatam: int̾dum qiͣ
lauplecior frũs sit intelligitire
id est si necessariam remsibi
xturus. Nam hoc ip̃o quo non
rest paupior factus: locup lecł¬
orest sic ⁊ infiliofa. puta ͨ ab¬
at macedonium cessare siĩ
nccͣias cãs filius mutuam ie¬

Expanded text:
 re integra creditor, nisi pro solido eius fieret. Sed et si duos fundos uerbi gratia pro debito dederit, euicto altero fundo remanet integra obligatio. tunc timatum fundum in solutum deest repleatur. ctoritate solutum est, si quaeratur, quo tempore sit locupletior, tempus quo agitur inspicitur: et ut exceptio doli mali posita ei noceat, tempus quo agitur spectatur. Plane, ut Scaeuola aiebat, etiamsi perierit res ante litem contestatam, interdum quasi locupletior factus intellegitur, id est si necessariam sibi remturus: nam hoc ipso, quo non est pauperior factus, locupletior est. sic et in filio familias putabat Macedonianum cessare, si in necessarias causas filius mutuam
Abbreviated transcription (Latin):
qm ex stipulatu agatur. s seł
actum sit: ⁊ pecita .x. fuerint ãꝑ¬
lius mel solui non potest.Icez
sim̾ aut ticiostipulatus fu̾odari
deinde petamz amplius cicio sol¬

Expanded text:
m ex stipulatu agatur: sed si semel actum sit et petita decem fuerint, amplius mel solui non potest. Item si mihi aut Titio stipulatus fuero dari, deinde petam, amplius Titio sol
Abbreviated transcription (Latin):
dueobligacões collantur io
momento. ueluci siquis pig¬
nus ꝓdebito uendid̾it credito¬
ri. Euenit eminut exuendi¬
to tollatur obligacõ: ⁊ deuit
Icemsipupitio qui sinetuto¬
ris aucte mutuam peccuma
accepit legatum acreditore
fuerit sb̾ ꝯdicõne: sieam pecã
num̾ au̾it. In duas cãs uidexi
⁊ ut infalcidiam hedi impude¬
tur ⁊ ꝯdicõnis gr̃a ut legatu¬

Expanded text:
duae obligationes tollantur uno momento: ueluti si quis pignus pro debito uendiderit creditori: euenit enim, ut et ex uendito tollatur obligatio et debiti. item si pupillo, qui sine tutoris auctoritate mutuam pecuniam accepit, legatum a creditore fuerit sub ea condicione, si eam pecuniam numerauerit, in duas causas uideri , ut in Falcidiam heredi imputetur, et condicionis gra
Abbreviated transcription (Latin):
meama debitorib peccumi¬
a mexegit. anle̾s meus retĩ¬
n̾e expecilo eius. id ꝙ eregͥ pꝰ¬
sit q̃ritur. Et᷑ siꝗdempͥmoadi¬
tum Redidacemeregit pecuũa
dubidari nonꝑẽt d qrͣ depecłi

Expanded text:
meam a debitoribus pecunias exegit: an heres meus retinere ex peculio eius quod exegit possit, quaeritur. et si quidem post aditam hereditatem exegerit pecuniam, dubitar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ me quis solu̾it creditor
meo. licet ignoranteme: accipi¬
quiritur i accio pignorantĩ¬
cia. Itemsiquis soluit legaca
debent discedere legatariide pꝰ¬
sessione alioquin uascitur he¬

Expanded text:
 me quis soluerit creditori meo, licet ignorante me, adquiritur mihi actio pigneraticia. item si quis soluerit legata, debent discedere legatarii de possessione: alioquin nascitur he
Abbreviated transcription (Latin):
spensatorem meũcescim¬
cõ lib̾um ẽe iussi. ⁊ pecubum
eilegaui: is pruo mortem
accione. anutilit̾ agam si
caueam de indemñe futurũ
Q̾ quidẽ egonon puto nax

Expanded text:
spensatorem meum testamento liberum esse iussi et peculium ei legaui: is post mortem actione, an utiliter agam, si caveam te indemnem futurum. quod quidem ego non puto: nam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ obligacum manebit. At sud
alium fideinssorem dederit. at
ica tel̾edem institu̾it recci existi¬
mari ait sublataobligacõeeiꝰ
eam a po̾ mĩmularium quoa
ꝓpbaretur deposuernir tui ꝑicu¬

Expanded text:
us obligatum manebit. at si idem alium fideiussorem dederit atque ita heredem te instituerit, rectius existimari ait sublata obligatione eius, eam apud nummularium, quoad probaretur, deposuerim, tui pericu
Abbreviated transcription (Latin):
cum rei. ꝑ .c. ab ẽet. accõe qua
lib̾atus sit deindeannus pretͥ¬
iit an fideiusso libatur ꝙ inli¬
ano non placelat ⁊ quidem
sicum fidenissore exꝑlundi põt¬
as uon fuit s lꝰ casu imp̃mfi¬
deuissoremexedicto accõm res¬
tutudebe quemad̾m inen fide¬
iussorem: qui loĩem ꝓmissuz
ocidit. ¶Qui ꝓ te apuo ticiu¬

Expanded text:
one qua liberatus sit, deinde annus praeterierit, an fideiussor liberano non placebat, et quidem si cum fideiussore experiundi potestas non fuit: sed hoc casu in ipsum fideiussorem ex edicto actionem restitui debere, quemadmodum in eum fideiussorem, qui hominem promissum occidit. Qui pro te apud Titiu
Abbreviated transcription (Latin):
legatariumitm̃dem est Et
si dampnatus fun alicui nen¬
dere uł locare. Namuendendo
uł locando ⁊ lib̾atur excestam̃¬
to lẽs. ⁊ obligat sibi legatariũ

Expanded text:
legatarium. tantundem est et si damnatus fuerit alicui uendere uel locare: nam uendendo uel locando et liberatur ex testamento heres et obligat sibi legatarium.
Abbreviated transcription (Latin):
e rrorem ⁊ anteqͣm ꝯdic̾et: cõ¬
dicõ extitͥit. Illud nuillo modo
dici ꝯuemet. si mortuo sticho &¬
dicõ deficiat. lib̾ari debitorem
coͣnis siuiuente eo de fecent
lib̾aretur qnͣdo istocasu ulło
tempore ꝑfecte. hominẽ En
fec̾is. plliͦquin. ꝓpeerit ut ĩsi

Expanded text:
er errorem et antequam condiceret, condicio exstiterit, illud nullo modo dici conueniet, si mortuo Sticho condicio deficiat, liberari debitorem, quamuis, si uiuente eo defecerit, liberaretur, quando isto casu nullo tempore perfecte hominem meum feceris: alioquin prope erit, ut eti
Abbreviated transcription (Latin):
dib ꝓuinciaꝵ ne paciantur ẽẽ col¬
logia illicta sũ sodalicia neue mi¬
lutes collegia incastus hẽant. s ꝑ¬
mutitur tenmorid stiꝑem mẽstru¬
am cõferre di tr̃ serł nimẽse

Expanded text:
dibus prouinciarum, ne patiantur esse collegia sodalicia neue milites collegia in castris habeant. sed permittitur tenuioribus stipem menstruam conferre, dum tamen semel in mense
Abbreviated transcription (Latin):
stellionatus rens erit ¶Itẽ siqnis in¬
postinam fen̾t. uł colusionẽ ĩ nerẽ
nic titulo hoc crimẽ locũ ht̃ necest
opus sp̃es em̾iare ¶ pena antẽ stelli¬
onatus ulła sima est. cũ riec lum̃
cuinẽ sit ¶olent autem ex hoc exͣ or¬
dinẽ plecti dimumodo nõ debeat
opus metalli. hec pena in plebeis¬
mailiguo honore poĩti ad tempꝰ re¬
legacõ uł ab ordine mocõ remitẽ
da:. qui m̾ces sb̃pͥssit spałr hoc cr̃ie¬

Expanded text:
stellionatus reus erit. item si quis imposturam fecerit uel collusionem in necem o criminis hoc crimen locum habet, nec est opus species enumerare. Poena autem stellionatus nulla legitima est, cum nec legitimum crimen sit. solent autem ex hoc extra ordinem plecti, dummodo non debeat opus metalli haec poena in plebeisin aliquo honore positi, ad tempus relegatio uel ab ordine motio remittenda est. Qui merces suppressit, specialiter hoc crim
Abbreviated transcription (Latin):
.s. si aliud cmiẽ nõ si qd̃ obiciatur
ficit. ibi stenonatũ obiciemus ¶ Max¬
nue autem in hnc locum b̃t. si quis
forte tem alii obligatam dissimula¬
ta forte obligacõe ꝑ calmoitatẽ aln dis

Expanded text:
 si aliud crimen non sit quod obiciatur: ficit, illic stellionatus obiciemus. maxime autem in his locum habet: si quis forte rem alii obligatam dissimulata obligatione per cal
Abbreviated transcription (Latin):
¶bigei cum durissime puimũt᷑ ad
ei̾tent equol de gregib uł lones de
armmentis ab ducentes ¶Cet̾m signis
bonem ob errantẽ ur eanos in soli¬
tudine relictos abdux̾a . nõ ẽ abige¬
pram uł uenietem ab dux̾it. nõ tã
gͣuiter qũqm maioea aĩatia abigi

Expanded text:
bigei cum durissime puniuntur, aexercent, equos de gregibus uel boues de armentis abducentes. ceterum si quis bouem aberrantem uel equos in solitudine relictos abduxerit, non est abigepram uel ueruicem abduxit, non tam grauiter quam qui maiora animalia abigunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Retor ait anꝰ dolo malo sepł crũ i¬
oiatũ ẽẽ dicetur. in eũ infcm ind̾m
dabo ut ei ad qnẽ ꝑtincat qnͣti obcã
rem equũ intebitur cõderapnetur
¶Sinẽo erit adqnẽ ꝑtineas. sũ ag̾e

Expanded text:
etor ait: 'Cuius dolo malo sepulchrum uiolatum esse dicetur, in eum in factum iudicium dabo, ut ei, ad quem pertineat, quanti ob eam rem aequum uidebitur, condemnetur. si nemo erit, ad quem pertineat, siue age
Abbreviated transcription (Latin):
ci lapides pon̾e in dõ futuros. qd̾ siqͥs
enm agrũ cotisset malo loco ꝑi¬
tunis cẽ ⁊̃ ũiodii᷑ eoꝵ qui scopulos
h̃t. ut nemo ad eum agrũ accedẽ
audeat crudelitatem timens eoꝵ
exeqm solent giͣnt᷑ usq ad penam
capitis. qr ⁊ ip̃a res mortẽ ꝯmĩatur

Expanded text:
 lapides ponere indicio futuros, quod, si quis eum agrum coluisset, malo leto periturus esset insidiis eorum, qui scopulos habet, ut nemo ad eum agrum accedere audeat crudelitatem timens eorum exequi solent grauiter usque ad poenam capitis, quia et ipsa res
Abbreviated transcription (Latin):
frica. uñ fu̾at uñ fu̾at ⁊ urbe ⁊ ita¬
uca sõportebit autẽ eqne ⁊ meffrac¬
tores ⁊ incet̾os sb̃scͥptos cã cognita
statui. ꝓut admulũ sugg̾it. dũmͦ
ne quis in plebeio. oꝑis pn. penã

Expanded text:
a, unde erat, et urbe et Italia. oportebit autem aeque et in effractores et in ceteros supra scriptos causa cognita statu‹i›, prout admissum suggerit, dummodo ne quis in plebeio operis publici poenam
Abbreviated transcription (Latin):
diminis: ut delocis saciis. ur de
iocis rengionis. de rebr: hõim
mt̾dcã reddimtur. aut de hiisq̃
sunt alians aut de hus qne
nlliꝰ sũt ¶ Que sũt nullius hee
dis ur deducendis int̾dc̃a con¬
petunt. ¶Que sũt alimus: hec
sunt. antpublica aut sigłoꝵ.
¶Publica de locis publicis. Que

Expanded text:
diuinis, ut de locis sacris uel de locis religiosis. de rebus hominum interdicta redduntur aut de his, quae sunt alicuius, aut de his, quae nullius sunt. quae sunt nullius, haec endis ducen‹d›is interdicta competunt. quae sunt alicuius, haec sunt aut publica aut singulorum. publica: de locis publicis, de u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ frautator titeiussori suo
scientiacceptum tulit. S
⁊ reus non ignorau̾it ut
tenebitur. simmus is qui
lcierit. u trũ ille qui accey¬
uidend̾ ẽ anin reum ⁊̃ si

Expanded text:
 fraudator fideiussori suo scienti acceptum tulerit, si et reus non ignoraverit, uterque tenebitur, si minus, is qui scierit. si tamen ille, cui accepviden
Abbreviated transcription (Latin):
tur peꝑit nͣua eẽ dubitacõm quĩ
ptus restitumõ debeat ¶Smilo cũ
alienaretur p̾gnãt fu̾it posse di
ciꝑtum quo t estitui oportere.¬
¶ Fructus antẽuł finido cohesicie

Expanded text:
rerit, nullam esse dubitationem, quin partus restitui non debeat: si vero, cum alienaretur, praegnas fuerit, posse dici partum quoque restitui oportere. Fructus autem fundo cohaesisse
Abbreviated transcription (Latin):
auss emptor conueri p
ement. is aut̃ qui toloma¬
lo emit boua fite & enĩti
It p̃cor que luciꝰ ¶p̃.
ticius frantandita suc̃te
te in bonis in quib de ea
re agitur fecit illaił sieo
noĩe quitemagitur acc̃o
ei ex etc̃o meo compete ẽẽ¬

Expanded text:
us emptor conueniri emerit: is autem, qui dolo malo emit, bona fide autem ementi Ait praetor: "Quae Lucius Titius fraudandi causa sciente te in bonis, quibus de ea re agitur, fecit: ea illis, si eo nomine, quo de agitur, actio ei ex edicto meo competere e
Abbreviated transcription (Latin):
huic locum fore. ¶ Siex
constitucõne driumarai
bona sunt adita alicui li¬
ditendum erit acc̃o tessa¬
re. Ita .n. sutedit ut
rata sint que pr̃ fam̃ges¬

Expanded text:
huic locum fore. Si ex constitutione divi Marci bona sint addicta alicui lidicendum erit actionem cessare: ita enim succedunt, ut rata sint, quae pater fam
Abbreviated transcription (Latin):
scit satͣfciũ ẽ nunquid de¬
ficiat accõ quia qui suꝑ¬
sunt nonsunt fraudatĩ
⁊ hic̃ puto ꝓbandum nõ
tam̃ si dicat ariquis offõ
ꝙ de betur ei quem sciocte¬
ditorem audiendus erit
ut acc̃o elitat ¶ Si frauta¬
uenierunt non in lonis
sat ħ acco. ¶ Si quid in
frautem creditorum fe¬
cĩt filius quise potat ab¬
stin̾e ⁊ integium sit resti¬
tutus ꝙ se miscũat ut si
quid̃ hr̃s fecit uolunta

Expanded text:
scit, satisfactum est? numquid deficiat actio, quia qui supersunt, non sunt fraudati? et hoc puto probandum: non tamen si dicat aliquis: "offero, quod debetur ei, quem scio creditorem", audiendus erit, ut actionem eludat. Si fraudavenierint, non est in bonisaec actio. Si quid in fraudem creditorum fecerit filius, qui se poterat abstinere, et in integrum sit restitutus, quod se miscuerat, vel si quis fecit volunta
Abbreviated transcription (Latin):
taus fuit inquo uiure
teueri potuerunt ⁊ siñ
deducte sunt. ¶Si con¬
dicõnar fu̾i obligacõ
cum sua condiccone
sii diem cum sua die
enda ẽ si tm̃ ea erat aui
dies finitur pot̃ dicires

Expanded text:
tus fuit, in quo usurae deberi potuerunt etiam non deductae. Si condicionalis fuit obligatio, cum sua condicione, si in diem, cum sua die . si tamen ea erat, cuius dies finitur, potest dici res
Abbreviated transcription (Latin):
dñs teneatur ⁊ ait labe¬
o hactems eum teneti
ut restituat ꝙ ad le ꝑue¬
nit aut ut dũ tarat de
peculio tampnetur ut
uquid in rem eius usũ-
ẽ eam in filio fam̃ ꝓba

Expanded text:
it Labeo hactenus eum teneri, ut restituat quod ad se pervenit aut dumtaxat de peculio damnetur vel si quid in rem eius versum est. eadem in filio familias
Abbreviated transcription (Latin):
creditorum. iabro ait oĩo
reucandum. si frautati
sunt creditores quia pu¬
pilli ignorancier que ꝑ
etarem contigit nond
eẽ tampnosa creditori¬
b ⁊ ipi lucrosa ecqruir̾
utimur. sinuli moto di

Expanded text:
creditorum, Labeo ait omnimodo revocandum, si fraudati sint creditores, quia pupilli ignorantia, quae per aetatem contingit, non debet esse captiosa creditoribus et ipsi lucrosa: eoque iure utimur. Simili
Abbreviated transcription (Latin):
urori uł uror suto remi¬
serit u̾ior snĩa ẽ nullam
fieri touacõnem eristu¬
ancum ꝙ sine dubio in
srautem creditorum fiat
ta morte sui fccei com¬
missum heditatis pr mr̃¬
ne filio suo soluto a pot̃¬
ate resituit omissarõne
falcidie plenam fitem
⁊ debitara pietatem se¬

Expanded text:
uxor uiro remiserit, uerior sententia est nullam fieri donationem existimantium. quod sine dubio, si in fraudem creditorum fiat, ta morte sua fideicommissum hereditatis maternae filio soluto potestate restituit omissa ratione Falcidiae, plenam fidem ac debitam pietatem se
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e fecisse ⁊ iufficient cõ¬
petentes adu̾sus eũ ac¬
cones ⁊ eniinfilii credi¬
tores ⁊̃ prĩs sunt credito¬
res enm eusdem gep̾is

Expanded text:
ipse fecisse et sufficient competentes aduersus eum actiones. etenim filii creditores etiam patris sunt creditores, cum eius generis
Abbreviated transcription (Latin):
tandum sit uemelioris
condicõnũ sint qũ cet̾i
creditor es. ⁊ disiigumꝰ¬
an nõn ut si per gratit¬
cacom tutorum reuore tur
adeand̃ portom qm̃ cec̃i
creditores tuenunt laturi
siũ iuste eregent credito¬
ex accõm uit̾ior res det̾ior

Expanded text:
andum sit, ne melioris condicionis sit quam ceteri creditores? an distinguimuan non, ut, si per gratificationem tutorum, revocetur ad eandem portionem, quam ceteri creditores fuerint laturi: sin vero iuste exegerit, cete
Abbreviated transcription (Latin):
srautacõnis cã gesta eit
cum eo qui erandemũ
ignorauit de hiis curato¬
ui bonoꝵ ur ei suide ea
re accõ dare oportebit
uit quo edicto consu lu¬
it creditorib renotando

Expanded text:
raudationis causa gesta erunt cum eo, qui fraudem non ignoraverit, de his curatori bonorum vel ei, cui de ea re actionem dare oportebit,uit, quo edicto consuluit creditoribus revocando
Abbreviated transcription (Latin):
paratore seu̾o ⁊ anconi¬
timur. ¶Ee ait p̾cor inc̾¬
te te sĩc accipinius te ꝯcio
⁊ sraudem ꝑticipante nõ
n. si simpłr scio illumtre¬
ditores hr̃e u̾sufficit ad
contentẽdum teneũ in
fiaudis e. ¶ Sĩquis parti
qui sct aliꝯm̃ creditores
tõ ip̃e pupillus ignora¬
uit uiteamus an accõni
locus sit ut sc̃a turoris
noceat. Item ⁊ incurato¬
re furioli ⁊ adolesscentis
⁊ puto hactemis istis no¬
cͥe consciãm tutorum sũ
turatorum quatenus qui¬
demad eos ꝑueit. ¶ Pici¬

Expanded text:
 Antonitimur. Quod ait praetor "sciente", sic accipimus "te conscio et fraudem participante": non enim si simpliciter scio illum creditores habere, hoc sufficit ad contendendum teneri eum in fraudis est. Si quis particqui scit aliquem creditores t, ipse pupillus ignoravit? videamus, an actioni locus sit, ut scientia tutoris noceat: idem et in curatore furiosi et adulescentis. et putem hactenus istis nocere conscientiam tutorum sive curatorum, quatenus quid ad eos pervenit. P
Abbreviated transcription (Latin):
ditores sue necgligencie
expũsum fe debeant.
Q uid ergo sicum meo eñt
ut bona tebitoris meiue¬
nirent soisut micħ pecum¬
am an accõne reucrmi pꝰ¬

Expanded text:
ditores suae neglegentiae expensum ferre debeant. quid ergo, si, cum in eo essent, ut bona debitoris mei uenirent, soluerit mihi pecuniam, an actione reuocari
Abbreviated transcription (French):
sescit ⁊ uiuu̾sa bonasua
alienauit intłłigũd̾ est
frautantorum sreditoꝵ
consilium ruisse iõq
suos frautare uell q nmͣo¬

Expanded text:
se scit et uniuersa bona sua alienauit, intellegendus est fraudandorum creditorum consilium habuisse: ideoque suos fraudare uellet,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis cansa res donataẽ
⁊ꝯualint qui tonanit uidẽ¬
⁊ siquid̃m qmi sic donauit
ut si mors contigiss. cũth
ut iam nũc br̃et redd̾et no
ꝑ g̾e reddiss pocest defendi

Expanded text:
mortis causa res donata est et conualuit qui donauit, uidenet si quidem quis sic donauit, ut, si mors contigisset, tunc hut iam nunc haberet, redderet, regre redisset, potest defendi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat ꝙ amore iice recepis¬
s pocius amͣ dedisse mauilt
nat illum demde pocius ꝙͣ
hr̃dem suũ gͦ qui mortis eñ¬
am donat qua ꝑce se cogi¬

Expanded text:
cogitat atque amore uitae recepisse potius quam dedisse mauult:nat, illum deinde potius quam heredem suum'.Ergo qui mortis causa donat, qua parte se cogi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ mortis oausa donac̃onũ
ait cum quis imminẽte ꝑ¬
icło ꝯmotus itadonat ut.
statim fiat accipientis ¶ T¬
touaconis ut siquis ꝑicło
mortis nõ sĩc det ut sfacim
faciat acapiẽtis. ¶S tñt

Expanded text:
em mortis causa donationum ait, cum quis imminente periculo commotus ita donat, ut statim fiat accipientis. tdonationis ait, si quis periculo motus non sic det, ut statim faciat
Abbreviated transcription (Latin):
queratur. ¶ Sem
dod cebicon acceptũ fcñt
ẽ mortis causa si conualu̾¬
it donacor ⁊̃ temꝑelib̾ato
ei pot̾it condici. Namq ac¬
ceꝑtłone int̾uemente habi¬
cum est amr̾ p̾stine obligo̾¬

Expanded text:
quaeratur. 24 Idem uod debitori acceptum factum esset mortis causa, si conualuerit donator, etiam tempore liberato ei potest condici: namque acceptilatione interueniente abitum ab iure pristinae obligat
Abbreviated transcription (Latin):
tusuenict adiudicem ad
ex emplum inc̃dc̃i ꝙ fruc¬
tuario ꝓponit᷑ defendend
erit qiͣ loco põssorĩs ꝯstitr¬
cus qui usum cenacłiac¬

Expanded text:
atus ueniat ad iudicem, ad exemplum interdicti, quod fructuario proponitur, defendendus erit quasi loco possessoris constitutus qui usum cenaculi ac
Abbreviated transcription (Latin):
morcem id efficiat ułĩquis
ꝓfilio uł fre suo morience do¬
nec memo ea cond̾one ut si
dat᷑ sͥ res si decesẜit maueat
mͥ mortis cansa debitorem
tun c̾dicori met delegaius¬

Expanded text:
mortem id faciat: ueluti si quis filio uel fratre suo moriente donet Maeuio ea condicione, ut, si datur sibi res, si decesserit, maneat mihi mortis causa debitorem tuum creditori meo delegau
Abbreviated transcription (Latin):
Si filius prĩs iuissu uotim¬
date douauit ꝑnde est ac
si pr̃ ip̃e douan̾it aue si mã
uolũtate meam rem tuo
noĩe ticio dones donaturi

Expanded text:
s familias patris iussu aut uoluntate donauit, perinde est, ac si pater ipse donauerit aut si mea uoluntate rem meam tu nomine tuo Titio dones.Donari
Abbreviated transcription (Latin):
moriam uetustas excedit n¬
¶ ap̃ alphenũ u̾o telatũ est eã
fossam exqua ad inferiorem
fund̾ a qua descendit cogen¬
d̾ eẽ uicinũ pͤgare. sũ excet
fosse memoria. sũ nõ extet ꝙr
⁊ ip̃e ꝓuto ꝓbandum ¶It en

Expanded text:
moriam uetustas excedit. Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Epẜunt manapus ꝯmis¬
sis res peculiares nõ oẽ in
nõ fũit sũ uenalia. Rñ usu¬
nouicia mancipia fuut
nõ eciam uet̾ana. Sũt at

Expanded text:
erunt mancipiis commissis res peculiares non esse innon fuerit siue uenalia siue usunouicia mancipia fuerint, non e
Abbreviated transcription (Latin):
capiant᷑. quia aliꝙͣ dona¬
cõnis int̾uen̾t thoc genus
qd̃ nis in mortis oansa co¬
nacõnibus u̾sari pomp̃ a
it ⁊ in pͥutat ut si itado¬
põm sequi. Labo ait siqͥs
u rem alienam donau̾it
inq eam aĩptus magnos
posse ĩne ad u̾sus enm hr̃e

Expanded text:
capiatur, quia aliquid donationis interueniret. et hoc genus quaestionis in mortis causa donationibus uersari Pomponius ait et magis putat ut, si ita dopionem sequi. Labeo ait, si quis mihi rem alienam donaverit inque eam sumptus magnos posse me adversus eum habere
Abbreviated transcription (Latin):
aque pluuie arcende susceptil
fund̾ alienau̾it is cum quoat¬
tum eẽt.⁊ dep̾t̾ito dampno
⁊ deoꝑe restituendo id statu̾e
iuidicem deb̾e ꝙ iudicaret. ac si
ulła alieuacio fc̃a eẽt. Nam et
fundo alienato nicħoꝰ idici¬
um mauere ⁊ dampni racõm
uenire eciam eiꝰ ꝙ pꝰ eius ali¬
enacõnem contig̾it ¶ Id̃m iuł

Expanded text:
aquae pluuiae arcendae susceptum fundum alienauerit is cum quo actum esset, de praeterito damno et de opere restituendo id statuere iudicem debere, quod iudicaret, si nulla alienatio facta esset: nam et fundo alienato nihilominus iudicium manere et damni rationem uenire etiam eius, quod alienationem conti
Abbreviated transcription (Latin):
in dati ⁊ oꝑis nõ restituinoĩe
tampnandꝰ sit ut nihac acc̃o¬
ne dampmi infecti fiataumer᷑
p̾dii ex quo dampnũ mutuat᷑
płes dñi sũt ⁊ cum uno eoꝵa
gat̾. l opus ex quo dampnũ
fut᷑um sit indiuiduũ sit ⁊ ip̃e

Expanded text:
i dati et operis non restituti nomine damnandus sit, ut in actione damni infecti fiat, cum eius praedii, ex quo damnum metuatur, plures domini sint et cum uno eorum agatur? licet opus, ex quo damnum futurum sit, indiuiduum sit et ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
tũe debebit dampnũ nõ sarciet.¬
¶ Eelsus scribit siquid̾m ip̃ẽ fe¬
ai ano tibi aqua pluma noce¬
at mea inpensa tolle meco¬
gend̃ ¶ Siquis alius qui ad
me nõ ꝑtiti suffic̾e ut ꝑaci¬
ar te colłe. ¶ S ⁊si ẜuus mens
quid̃m note dedere deb̾o ꝙ u̾o

Expanded text:
tituere debebit, damnum non sarciet. Celsus scribit, si quid ipse feci, quo tibi aqua pluvia noceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui ad me non pertinet, sufficere, ut patiar te tollere. sed si servus meus qu
Abbreviated transcription (Latin):
B ait exͣ cãm donacomes¬
se daluim offoꝵ m̾cedes
lit pnta si tibi affuerosi
quis ded̾it pauũ mutuam
ticio reddendam senciu¬

Expanded text:
bit extra causam donationum esse talium officiorum mercedes ut puta: si tibi adfuero, si quis dederit pecuniam mutuam Titio reddendam Sei
Abbreviated transcription (Latin):
ullo caũ a seu̾ci ⁊ pp̃ ulłam
aliam cãm facit qm nt
lib̾alitatem ⁊ munificen¬
ciam ex̾ceat. hec ꝓpͥe dõa¬
cio applłat᷑ dat aliquis ut
tũt demũ acripientis fiat
cum aliquid secutũ fuit¬
ut statim quid faciat ac¬
aꝑientis si dam̃ ut aliquis
fcm̃ fũit a ut non fu̾it id
uelit ad se reu̾ti ħ nõ ꝓpe
çio est que obcondone sol

Expanded text:
ullam aliam causam facit, quam ut liberalitatem et munificentiam exerceat: haec proprie donatio appellatur. dat aliquis, ut tunc demum accipientis fiat, cum aliquid secutum fueritut statim quidem faciat accipientis, si tamen aliquid factum fuerit aut non fuerit, uelit ad se ‹r›euerti, non proprie tio est, quae sub condicione sol
Abbreviated transcription (Latin):
licano nõ ex ħ edc̃o. s exge¬
n in iurie uł furciag̾ean
possit ⁊ placet posse. Id̾m
pomp̃. quoq scribit est .n.
absurdum meliorem eẽ
fectam opinari ¶ Familie no¬
aui n nũo familiaꝵ sunt

Expanded text:
licano non ex hoc edicto, sed ex gei iniuriae vel furti agere, an possit? et placet posse, idque Pomponius quoque scribit: est enim absurdum meliorem essefectam opinari. Familiae noqui in numero familiarum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aca uendicõẽ cet̾iq successo¬
Namactori moram suam no¬
cere deb̾e maiftm̃ est mneas
causa est. ⁊ sociꝰ eius quiopus
fecit. si ip̃ẽ actor nõ fu̾it Id̃mq
indonato fudo legato ne. ẽ.¬

Expanded text:
ta uenditio est ceterique successonam actori moram suam nocere debere manifestum est. in eadem causa est etiam socius eius qui opus fecit, si ipse auctor non fuit: idemque in donato fundo legatoue e
Abbreviated transcription (Latin):
aditum aluite hãt alt̾ius
sit qmͣ cuius ẽ id cui suꝑpõi
mũ ꝑtez ne domus fuerit
tor singłi p̾cium ꝙ domus
tente au̾tetur aqua  A qm
pluuiam dicimus. dẽ celo
cadit atq ymbre exccescit
sine ꝑse ħ aqͣ celestis noceat¬
ut lãbo uł tub̾o ait siue cũ
alia mixta sit. ¶ Hec autẽ
accio locum ħt nidãpno
non dum fc̃o ope tñ iam
h̃t quociens manfacto
oꝑe agro aqua nocitura
aut si conpͥmendi ¶ꝑsi nͣ ã¬
qua noceat ea accone nõ
ꝯtenetur. ¶Neracius scͥbit
oꝑus ꝙ quis fecit ut aqͣi¬
te palude in agrnm eius
refluere sol si ea palus a¬
qua pluuia amꝑliatur e
aq repulsa aqua eo opere
agris uicinis noceat aque
pluuie accõne coget᷑ tollere.¬
¶De co oꝑe ꝙ agri colendi⁊
c̃a aracco fcm ẽ quintus

Expanded text:
aditum aliunde habeat, alterius sit, quam cuius est id cui superpositmum partemve domus fuerit tor singuli pretium, quo domus e auertetur aqua. aquam pluuiam dicimus, quae de caelo cadit atque imbre excrescit, siue per se haec aqua caelestis noceat, ut Tubero ait, siue cum alia mixta sit.Haec autem actio locum habet in damno nondum facto, opere tamen iam  quotiens manu facto opere agro aqua nocitura aut si comprimendo redundaqua noceret, ea actione non continentur.Neratius scribit: opus, quod quis fecit, ut aqte palude in agrum eius refluere solet, si ea palus aqua pluuia ampliatur eaque aqua repulsa eo opere agris uicini noceat, aquae pluuiae actione cogetur tollere.De eo opere, quod agri colendi causa aratro factum sit, Quintus
Abbreviated transcription (Latin):
ur pseur ꝑalios qnib hoc
mandailit qui maximos
fructus exredempt̃onenet¬
tigaliũ ꝯ seqũt ᷑ Si postea
tauto locan nõ possunt ip¬
si ea pͥorib pensionib sur¬

Expanded text:
 per alios quibus hoc mandauerit. Qui maximos fructus ex redemptione uectigalium consequuntur, si postea tanto locari non possunt, ipsi ea prioribus pensionibus sus
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tas impedietur. s qui primi fũt
lib̾ierunt donec creditorib suũ sol
maioris p̾cii sit. is qui ante noĩatus
sit nec sufficiat postenorem rec̾hi in
ẜuitutem. prior autem sufficiet. nã¬

Expanded text:
libertas impedietur, sed qui primi sunt, liberi erunt, donec creditoribus suum solmaioris pretii sit is qui ante nominatus sit nec sufficiat posteriorem retrahi in seruitutem, prior sufficiat: na
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnus si satem in unũ ħ cõꝓmiẜit
eum ingͣtũ accusan. s om̃ cõsen¬
sum nc̃carm. si sint eiuidem gͣduĩ¬
sipr̃ lib̃tum uni ex filiis assigna¬
int solum eum acaisare poite mr¬

Expanded text:
ius, si saltem in unum hoc commiserit, eum ut ingratum accusari, sed omnium consensum necessarium, si sint eiusdem gradus.Si pater libertum uni ex filiis adsignauerit, solum eum accusare posse
Abbreviated transcription (Latin):
brdam pͥᷤ darelicenciam ꝓ eolitigate
nt puta parenti. qui dicat film̃ in sua
põitate ẽẽ ¶Lam ⁊ sinõ ut filius pro
eolitigabit. s ⁊ si inpõttate nõ sit parẽ¬
untoꝵ eandem facstatem dari. nec.ti.¬

Expanded text:
rsonis dari licentiam pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filius, pro eo litigabit. sed et si in potestate non sit, parenuitorum eandem facultatem dari: ne
Abbreviated transcription (Latin):
bi infrandem creditoꝵ mãumatitur
lib̾ ẽẽ ꝓhibetur sñ dies soluende petcu¬
me iam cessit. sũ in diem ur sb̾cõdici¬
onedebitum. diu̾sa cã estiegati sb̃cõ¬
dicõne rebcti. nam añaqmi᷑ cõdicõ
ertit̾it int̾ creditores legatanns iste

Expanded text:
 fraudem creditorum manumittitur liberque esse prohibetur, siue dies soluendae pecuniae iam cessit, siue in diem uel sub condicione sit debitum. diuersa causa est legati sub condicione relicti: nam antequam condicio extiterit, inter creditores legatarius iste
Abbreviated transcription (Latin):
ipriuatus coactus appͦ man. etur¬
mis it amͣuis uolunitatem accomo¬
dau̾it tã nõ erit lib̾ nam ⁊ diuus
marcus ꝓhibuit. ex hac clamacõne
ppłi mãuutĩe ¶Item nõ sit lib. si¬

Expanded text:
i priuatus coactus a populo manumiserit, quamuis uoluntatem accommodauerit, tamen non erit liber: nam et diuus Marcus prohibuit ex adclamatione populi manumi
Abbreviated transcription (Latin):
lĩe qmͣ en̾ni. igiur ut ei psit qui eũ
cõꝑami sciens qõ amis ignorauit.
testõ. lib̾ ẽẽ dicatur qd̾ testamẽtum
a familia negatus ẽẽ dicatur. ¶Cum
enĩ meo sit iste ut supplicio forte fit
differtur lib̾ale nrõm donec constes
de morte enis qui necatus est ¶ Appare¬
bit enĩ utrũ supplicõ afficiendus fit
an nõ ¶Si qis inẜuitute nilbtatẽ
ꝓclamat petitoris ꝑtem fustinet. si
antem exlibtate mẽnitutem peta¬
tur. is ꝑtera actoris sustinet qui ẜmĩ
in ẜintutẽan cõtͣ agatar. ⁊ fi forte ap¬
parebit enm qui delib̾tate fua litigat
ĩlib̾tate sñ dolo malofinsse is qui se do¬
riimu ditit actoris ꝑtes sustinebit ⁊ne¬

Expanded text:
it: euenit igitur, ut ei prosit qui eum comparauit sciens, quod alius ignorauit.Stestamento liber esse dicatur, quod testamentum a familia necatus esse dicatur: cum enim in eo sit iste, ut supplicio forte sit differtur liberale iudicium, donec constet de morte eius, qui necatus est: apparebit enim, utrum supplicio adficiendus sit an non.Si quis ex seruitute in libertatem proclamat, petitoris partes sustinet: si uero ex libertate in seruitutem petatur, is partes actoris sustinet qui seruuuitutem aut contra agatur. et si forte apparuerit eum, qui de libertate sua litigat, in libertate sine dolo malo fuisse, is qui se dominum dicit actoris partes sustinebit et ne
Abbreviated transcription (Latin):
fuitutẽ debi. si nõ diu inlib̾tate in¬
oratꝰ fuiss .i. nõ minus decenno pla¬
ne ea que infraudem fisci in fumus
eins collata fũint sunt renocanda¬
si sbcõdicõne peccunia aticui debe

Expanded text:
seruitutem debere, si non diu in libertate fuisset, id est non minus decennio: plane ea, quae in fraudem fisci in sinus eius collata sunt, reuocanda.Si sub condicione alicui pecunia de
Abbreviated transcription (Latin):
cõsẽns est ut cum idẽ petat excepcõ¬
ni rei nidicate obiciatur replicacõ¬
¶ Sicui u̾o placeat nõ ꝓdesse hẽbit
uctus est nullius erit aneins eius
ẽẽ debeat cũ qno actum fit an pocius

Expanded text:
consequens est, ut, cum idem petat, exceptioni rei iudicatae obiciatur replicatio: si cui vero placeat non prodesse, is habebit victus est, nullius erit an eius esse debeat, cum quo actum sit, an potius
Abbreviated transcription (Latin):
amͣ dampna ius dande lib̾tatiseũ
amisisse. ¶uł ait ¶ Sipostea qm̃ fili
o ꝑmilit pr̃. mãutintt̾e filius igno¬
rans prem decesasse maĩumisit.
uolente pr̃e siliũ mãuufisse ĩtelłr¬

Expanded text:
amnatione ius dandae libertatis eum amississe.Iulianus ait, si postea, quam filio permisit pater manumittere, filius ignorans patrem decessisse manumisit uuolente patre filium manumississe
Abbreviated transcription (Latin):
Icns integris ract̾tatib cod̾icilłios
dicur ded̾it optim̃i nõ pt̃ ꝯuo minus
lege enacencia ubtates int̾plarẽtur
nam cõciliũ testatoris frandulenta
nõ eo tpre obenatur quo codicm

Expanded text:
is integris facultatibus codicillos dicillis dederit, optineri non potest, quo minus lege libertates interpellarentur: nam consilium testatoris fraudulentum non eo tempore obseruatur, quo codicilli
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾i ꝓnũciatum est. de inprudencia¬
topa eius qui di̾na duob testimo¬
mnap̾buit. cuius ⁊ta anceps fitesua
dubitandum est.¶ Qui se ꝓminte
gessit ur uniatis insignib usus ẽ.
uł fło duplomate mas cõmeanit
ꝓ admissi qualitate gͣuissue pn

Expanded text:
teneri pronuntiatum est. de inpudentia eius, qui diuersa duobus testimonia praebuit, cuius ita anceps fides uadubitandum est.Qui se pro milite gessit uel illicitis insignibus usus est uel falso duplomate uias commeauit, pro admissi qualitate grauissime p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diui scm ad qtim̃ colonũ. n.
glũ sus cos qui nc alũta decer¬
nantur sin copia pstn̾ antñ fa¬
⁊ in suande cã pupillus in poff
mbentur ¶tẽ siquis tutor da¬
tus ñ optat solet edc̃s cuocan no¬
uissucꝙsi copia su nõ fec̾it
ut suspectũ nmom obhec ip̃m¬

Expanded text:
 diui Seueri ad Atrium Clonium: nam aduersus eos, qui, ne alimenta decernantur, sui copiam perseuerant non fareique seruandae causa pupillus in posseiubentur. Item si quis tutor datus non compareat, solet edictis euocari, nouissimeque si copiam sui non fecerit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qr pot erpriorigistuntili acti¬
onc oucum cefsabit postulaci¬
datus frandulent᷑ uersatus sit
dcm̃ tutor datus an postulan sa¬
poctus ꝓpt̾ frandes in curã atim¬
ssas poffit dubitan põt. ⁊ si ꝗdẽ
habet ꝯtutores ñ pot̾it postul an¬

Expanded text:
 potest ex priore gestu utili actione conueniri, cessabit postulatidatus fraudulenter uersatus sit, deinde tutor datus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admissas possit, dubitari potest. et si quidem habet contutores, non poterit postula
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis cͥmine si minꝰ fuiti¶ q̃¬
ctus postulan ⁊ cũ pofsit tutele
dice cefsarc suspecti accusacee
qr tutle agi pofsit depõit offai¬
cio ⁊ alio sumpto. Itan ait qr¬
end̾. ⁊ si ꝓponas anqũẽ desisse

Expanded text:
ditatis crimine, si minus, furti. Quctus postulari. et cum possit tutelae dicere cessare suspecti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto. Idem erit quaerendum et si proponas aliquem desisse
Abbreviated transcription (Latin):
ns uł affinitatis pupillo cõ¬
uinctus sit. uł si pronus pupil¬
li lib̾ti tutelam gent.⁊ quiscoꝵ
atutela iioneñdindeatur op¬
gi qͣm cũdan nota fides estima

Expanded text:
nis vel adfinitatis pupillo coniunctus sit vel si patronus pupilli liberti tutelam gerit et quis eorum a tutela removendus videatur, opgi q
Abbreviated transcription (Latin):
ttend est. ne oñ int̾est id agcit
quoqua corrupta fideinqsicõ¬
ns tutor ꝯstituaturan bona fi¬
de ꝯstitutũ ⁊ uclud p̃eonem bom
alienis incumbtr. hic ergono
qi suspectus itmouebr s rut¬
tctur pumendo ca ponia qua so¬
lent affici a tuccla cormptisi¬
nistus p̾toris recdimerũt. ¶ tut¬

Expanded text:
ttendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum uelut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergo non quasi suspectus remouebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis ministeriis praetoris redemerunt. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ticio familie opetit.caucionẽ a
racc̃c doli .i. ercepcionis putoiꝰ¬
tedesidan. qmius nemo aliul
tĩor ex familia illa suꝑsit. ¶ Si
ꝗdam sunt prca emacipati fc̃ta¬
n potest an hn quoq recte fidci.¬

Expanded text:
titio familiae competit. cautionem autem ratione doli mali exceptionis puto iuste desiderari, quamuis nemo alius ulterior ex familia supersit. Si quidam sint postea emancipati, tractari potest, an hi quoque recte fidei
Abbreviated transcription (Latin):
iraꝙ sicum forte trrs er famili
codem uł disꝑi gͣdu satis⁊ uniit¬
liqursse. nam postqͣm pantũ ⁊
uoluntaticcti condicione de¬
ficiunt. ¶ G oci si uno er famili¬
a b̃rde mitituto ille fundꝰ aͣnco
petetur ac sincmo de familia hr¬
scriptus ⁊ racc̃e doli enpcionis ce¬

Expanded text:
 cum forte tres ex familia eodem uel dispari gradu, satis erit uni reliquisse: nam postquam paritum est uoluntati, ceteri condicione deficiunt. Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extrapetetur, ac si nemo de familia herscriptus est, ratione doli exceptionis ce
Abbreviated transcription (Latin):
legitur solucio prior nõ pumit
dem ꝑttmn aliquo modo suam
plires in uno fundo dimimin
ns intalectu s m dinisionc cor¬
poris oꝑtinẽt nõ idcm irndetur
cum duobꝰ testĩs gtn alit homo
icgatur. nam qui soluatt alto
ne̾natus ab alto hrde idem solui
no potit cadon quoq racio stip¬
ulacionis ÷ homis cr̃ logatu
oromis ꝯpeudio singłos ꝯtinit¬
hominos uit qd ab ĩncio nõ ⁊

Expanded text:
legetur, solutio prior non peremit dem partem aliquo modo suam  neque plures in uno fundo dominium iuris intellectu, non diuisione corporis optinent. Non idem respondetur, cum duobus testamentis generatim homo legatur: nam qui soluente alteostea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum orationis compendio singulos homines
Abbreviated transcription (Latin):
debitori suo c̃clitor etitit benes s
planc audiendocnt coh̾rs si ꝓb¬
arcpossit ea mente testators here¬
dem institinfse firm sunm ut ⁊¬
tentus institõc fidci ꝯmisso absti¬
nore debct. ¶In testõita scriptũ:
gaioscio illud ⁊ illud hrs mciiᷤᷤ
dato ⁊ te se rogo fideiq tueman¬
dont ca mea omnia que supscr¬
pta sunt recldas sineulla mora
citam fidon scius acomodass m
cil cipoc̃e potent. si hns u̾bis pa¬
idco cit ꝯucuisse minꝰ leges esti¬
Dprdes nõmatim. enum̾ati da¬
requid dampnati sũt ꝓprius est
bet ut acquenturm legato prest¬

Expanded text:
debitori suo exstitit heres. sed plane audiendus erit coheres, si probare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione fideicommisso abstinere deberet. In testamento ita scriptum est: "Gaio Seio illud et illud heres meus dato. et te rogo, Sei, fideique tuae mando, uti ea omnia quae supra scripta sunt reddas sine ulla moracitam fidem Seius accommodasset, nihil ei prodesse potest, si his verbis paideo circumvenisse minus leges existiedes nominatim enumerati dare quid damnati sunt, propius est, bet, ut exaequentur in legato praest
Abbreviated transcription (Latin):
iitatibꝰ legan potest ⁊ quod al
ponorem orn̾atumq cuntatis
ptinct. ad ornatum putaꝙ adĩ¬
struend forum. theatrum. stadiũ
legatum fi̾nt ad honoreputa qꝙ
ad munꝯ edend̾. uenacionem uel
nidos scemcos ludos c̃tensos itlic

Expanded text:
itatibus legari potest etiam quod ad honorem ornatumque civitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum venationemve ludos scenicos ludos circenses relic
Abbreviated transcription (Latin):
dum. s cancõc cracta qnͣto amp¬
ꝯmitti si prius legatamis doces
it ante dare qͣm si fiuctus legat¬
anus pccpiss c̾te ent legatamis
aucdicidosi udit totum fid
pr̃art. si deiestituendocaneatur

Expanded text:
dum, sed cautione exacta quanto ampcommitti, si prius legatarius decesit ante dare, quam fructus legatarius percepisset: certe erit legatarius audiendus, si velit totum fundum praestare, si de rest
Abbreviated transcription (Latin):
erca aliꝗdcepierit sinc dubio
solibrdi deꝑit. ¶Si suus lega¬
tus sit ⁊ moram hrs fec̾it pic¬
si debilem forte tradat inchilo
in crigendo golegato. alioqn⁊̃

Expanded text:
ierit, sine dubio soli heredi deperit. Si servus legatus sit et moram heres fecerit, pericsi debilem forte tradat, nihilo in exigendo eo legato, alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
te tic rogo fidaq tue ꝯmittont
margantas quas tibipignori
dectiũendas ⁊ dedluctooi debito
tuo ꝙ ampliꝯ ent idom̃e filieme¬
erestituas crea scuptura filĩã a

Expanded text:
Titi, rogo fideique tuae committo, uti margarita, quae tibi pignori dedi, vendas et deducto omni debito tuo quod amplius erit id omne filiae meae restituas". ex ea scriptura filiam a
Abbreviated transcription (Latin):
solet dec̾neirnspectũ facultatũ
ꝯctatis eoꝵ qui instinũtim. s si
egon sint pupilli desuo eos ałc
tntor nõ ꝯpellitur. ⁊ si forte pꝰ
dec̾ta alim̾ita adegestatẽ fint
pupillus pcluctus dimimuide¬

Expanded text:
solet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur.Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui
Abbreviated transcription (Latin):
cri nõ possunt cutor anmenta
pͥstitit. nam cũ bone fidc indi¬
pillum aut sb̃stitutũ cius qui
posse cũ tutore agi tiglesi tale
officiũ prct̾inisit. ¶ officiotut¬
oris incumbit ⁊̃ racc̃es actus
si nõ fecit. aut fcas nõ cribet hoc¬

Expanded text:
eri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudipillum aut substitutum eius querposse cum tutore agi tutelae, si tale officium praetermiserit.Officio tutoris incumbit etiam rationes actus si no
Abbreviated transcription (Latin):
olicc̃e tutores dati an se excus
est cãs crcusacõms circre. secl
u̾m est nõ ante c̃ẽ tutorem ꝙͣ
diesnet nam nec antiqͣm¬
alita sit hrditas. qr igiturer
cocem testõiam gesta fint tute
la qui crcusatus ⁊ alias abfu¬

Expanded text:
condicione tutores dati an se excusaest causas excusationis exercere. sed verum est non ante esse tutorem, quam diesadita sit hereditas. quia igitur ex eodem testamento iam gesta fuit tutela et qui excusatus est alias afu
Abbreviated transcription (Latin):
us alim̃toꝵ decnendoꝵ pud¬
pilli p̾tori ꝯpetitut ip̃c mocctur
quam simiam tutores ncl cu¬
tatores ad alm̃ta pupissua
adolcscortibꝰ prair debrant. mo¬
dum a pr̃imonii spectam d cũ
alim̃ta dec̾nt. ⁊ d statu̾c tam
modateut nõ uinũ sum itttii¬
tum primoniim alm̾ita decer

Expanded text:
us alimentorum decernendorum pupillis praetori competit, ut ipse moderetur, quam summam tutores uel curatores ad alimenta pupillis uel adulescentibus praestare debeant.Modum autem patrimonii spectare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere tam moderate, ut non uniuersum reditum patrimonii in alimenta decer
Abbreviated transcription (French):
actõs cc̃ ostat. ⁊ idcoͦsiue tutc̃e
fint actum de racõmb distral¬
est. ¶ Hunc tñtatorem quint¬
coꝑit prcimĩa pupillarm fuiti
teneri pip̃. a t qui ⁊ si furti ten¬
caturhic actoc ꝯuentus finiti

Expanded text:
actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de rationibus distrahest.Hunc tamen tutorem, qui intercepit pecuniam pupillarem, et furti teneri Papinianus ait: qui etsi furti teneatur, hac ac
Abbreviated transcription (Latin):
us pitos qui tuttlam gatir
cepaunt in ꝯsiliũ priãpis as¬
honor delatus finẽ cti tpris at
cia romedonialiũ bret cursdẽ
curator decto p̾sidis ac p̾toris

Expanded text:
s peritos, qui tutelam gerere coeperunt, in consilium principum adhonor delatus finem certi temporis ac cia Romae domicilium haberet, eiusdem curator decreto praesi
Abbreviated transcription (Latin):
si lib̾os int̾ea suscepit aut alia
hecima tutela sit idconec excu¬
saccem ci ꝯpetͣr nec agi tutelecb
prius tp̃c posse ¶ S srta scup¬
tum in testõ fint. ticius tutor

Expanded text:
si liberos interea susceperit aut aliam haec una tutela sit: ideo nec excusationem ei competere nec agi tutelae ob prius tempus posse.Sed si ita scriptum in testamento fuit: 'Titius tutor
Abbreviated transcription (Latin):
nec cipti libri scribi.ude nonĩ
utile qntur si libri legati sunt
an nõ ꝯtineantur nõ dum p̾se¬
quamuestis appssonc nõ dumde¬
dum malligati uł ornati ꝯtin¬
ebũtur. ꝓuide. ⁊ nõ dum gluti¬

Expanded text:
nec coept‹i› scribi libri.Unde non male quaeritur, si libri legati sint, an contineantur nondum perscquam uestis appellatione nondum denondum malleati uel ornati continebuntur: proinde
Abbreviated transcription (Latin):
mentaul lactioa uł siła ul bur¬
dones. Itẽ mancipia alia puelle
fortassis quas sibi comatas
mulieres crornant. s ⁊ si forte
uirilia ci q̃dam donau̾it quodã¬
moco cã eius pata indebuntur

Expanded text:
umenta uel lectica uel sella uel burdones. item mancipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornant.Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo eius causa parata uidebuntur
Abbreviated transcription (Latin):
armanũ solum uł annaria cõ¬
tinebũtur. anño libri quoꝙ ꝯti¬
nebũtur quentur ⁊ elogant̾ ner
oream biblotecam q̃nt alios
nbros sicut dicimꝰ bibliotecam
cinisse. ¶ Oigitur sgibit sabmꝰ
ubros bibliotetam nõ sequinõ

Expanded text:
armarium solum uel armaria continebuntur an uero libri quoque contineantur, quaeritur. et eleganter Neruoream bibliothecam emit': alias libros, sicuti dicimus 'bibliothecam emisse'.Quod igitur scribit Sabinus libros bibliothecam non sequi,
Abbreviated transcription (Latin):
almis ntinenõ debeat Si post
diuorcm̃res dotales detiores fce
sint ⁊ uimitddendadotemora
fcc̾it oĩmodo detͥmentũ ip̃e pr̃ab¬
it ¶ Si qui dotaliũ suor ĩ fuga

Expanded text:
alius retinere non debeat. Si post divortium res dotales deteriores factae sint et vir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit. Si qui dotalium servorum in fuga
Abbreviated transcription (Latin):
mulicii poffit nstiti. põt a uel
cancõibꝰ int̾põitis ut sicut potest
cam paciaturul sise accõmoda¬
ĩnt dñs ꝓprictatis uolente toi
młri osticuiatur usuffr.nã aut
cos actũ fint darenã ⁊ singe boc
ip̃m mulicirm posse ꝓprieratis
tur. quippe si morã nõ fecifs pci¬
um fructũ młrsrdi suorliq

Expanded text:
mulieri possit restitui: potest autem vel cautionibus interpositis, ut sic ut potest eam patiatur, vel, si se accommodavit dominus proprietatis, volente eo mulieri constituatur usus fructus: nam aut eos actum fuerit, dare. Nam et finge hoc ipsum mulierem posse proprietatis tur: quippe si moram non fecisset, pretium fructus mulier heredi suo reliq
Abbreviated transcription (Latin):
nacione acceffunt a pristina o¬
bligacione nõ ꝓhibendos quo
minus debitum prtant.Lar¬
gius cipianꝰ osuluit alũp¬
no c̾tam pecumam patronũ te¬
stamento legafse deq care test¬
am̃coita cauisse pccuma quã
ticio lib̾to ⁊ alumpno meoleg
am uolo cẽpenes publiũ meurũ
tes quantũ a in sumptũ ei statu¬
end̾ sit tu publimem cũ patiis a¬
o satis acciꝑe debunt soluentes e

Expanded text:
uatione abscesserunt a pristina obligatione, non prohibendos, quo minus debitum petant. Largius Eurippianus consuluit alumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque ea re testamento ita cauisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes Publium Maeuiumtes: quantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, Publi Maeui, cum patris aio satis accipere debuerint soluentes ea
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ si doloeus fcm cẽt quo
minꝰ facẽposs. ¶ Cet̾m sic̾ca
inf̾icum redotalis colus. in.
⁊culpa manti absit. actões so¬
las quas eiꝰ nõie qimantus
habet pr̃andas młii ułti fur

Expanded text:
 si dolo eius factum esset, quo minus facere possit. Ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomine quasi maritus habet, praestandas mulier
Abbreviated transcription (Latin):
nitus sit ⁊ scco dos data sit ad¬
ĩsus secum agctur plane si
filio data sit si quid̃ uissu scci
adhuc ab solute soc̾ tenebitur
ꝙ si filio data sit ñ iusmupatu¬

Expanded text:
ritus et dos socero data sit, adversus socerum agetur. Plane si filio data sit, si quidem iussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit non iussu pat