comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum etiam ꝯmodius et pulchrius suscipitur. confi¬
teri. qm̃ alicubi est. Qui enim uocibus seruire eli¬
gunt potius quam ueritati. et id solum respuendũ
putant. quod uulgaritatis aures abhorrent: iustũ
est ut in hoc quoq: a sentencia sua non declinent.
Dicant ergo si hoc aurib efferre presumãt. qm̃ d̾s
nusquam est: et non statim ex eo consequi arbi¬
trentur: qm̃ quod nusquã est. ipsum omĩno nicħ
est. Si et go conuenienter dici non potest qm̃ deus
nusquã est: quem esse. et uerius omnib que sũt
esse necesse est credi: dicant ubi est. Si enim alicu¬
bi est et ubiq: non est. est ubi est. et est ubi non ẽ
et iam localis fit deus. et termino et fine conclu¬
ditur: quod omnino impossibile est. Fatendũ est
itaq et sine dubitacione confitendũ: qm̃ diuina
natura que pro ĩmensitate sui nusquã deesse po¬
test. in omni loco ueraciter et essencialiter est: nec

Expanded text:
tum etiam commodius et pulchrius suscipitur, confitum etiam commodius et pulchrius suscipitur, confiteri quod alicubi est. Qui enim vocibus servire elegerunt potius quam veritati, et id solum respuendum putant quod aures vulgaritatis obhorrent, justum est ut in hoc quoque a sententia sua non declinent. Dicant ergo si hoc auribus efferre praesumant quod Deus nusquam est; et non statim ex eo consequi arbitrentur, quoniam quod nusquam est ipsum omnino nihil est. Si ergo convenienter dici non potest quod Deus nusquam est, quem esse et verius omnibus quae sunt esse necesse est credi, dicant ubi est. Si enim alicubi est, et ubique non est, est ubi est, et est ubi non est; et jam localis fit Deus; et termino et fine concluditur quod omnino impossibile est. Fatendum est itaque et sine dubitatione confitendum quod divina natura quae pro immensitate sui nusquam deesse potest in omni loco veraciter et essentialiter est; nec
Abbreviated transcription (Latin):
dium et pollucionũ inquinationes deum contingere
possint : si rebus omnib essencialiter uel substaneia¬
liter messe dicatur. tam friuolum est. ut nec respon¬
sione sit dignum: cum et ipse sp̃c creatus. corporeis
sordibus inquinari non possit. Si enim sp̃m sordes
corporee contingunt. dicant ipsi quomodo anima
humana in carne posita ĩmaculata esse possit: cum
carnis humane sordibus. nulla inquinacio uel pol¬
lucio maior inueniri possit. Dieant de carne lȩꝑsi.
cuius etiam contactũ homo sine horrore sustinere
non potest: quomͦ animã scãm et iustã non inqͥuet:
que intantum in ea sine pollucione uiuit. ut ex ea
etiam a pollucione emundetur. Postremo responde¬
ant quid potius concedendũ de deo estimant: uel¬
quia nusquã sit deus. uel quia ubiq sit. Quod si ab.¬
surdum omino est cnfiteri quia deus nusquã est:
cogantur necesse est ipsi suo iudicio id quod ad dic¬

Expanded text:
dium et pollutionum inquinationes Deum contingere dium et pollutionum inquinationes Deum contingere possint si rebus omnibus essentialiter vel substantialiter inesse dicatur; tam frivolum est ut nec responsione sit dignum cum et ipse Spiritus creatus corporeis sordibus inquinari non possit. Si enim spiritus sordes corporeae contingunt, dicant ipsi quomodo anima humana in carae posita immaculata esse possit, cum carnis humanae sordibus nulla inquinatio vel pollutio major inveniri possit? Dicant de carne leprosi cujus etiam contactum homo sine horrore sustinere non potest quomodo animam sanctam et justam non inquinet, quae in tantum in ea sine pollutione vivit, ut ex ea etiam a pollutione emundetur? Postremo respondeant utrum potius concedendum de Deo existimant, quod nusquam sit Deus, an quod ubique sit. Quod si absurdum est omnino confiteri quod Deus nusquam est, cogantur necesse est, ipsi suo judicio id quod ad dic
Abbreviated transcription (Latin):
esse ueraciter et essencialiter om̃e quod hic aliquid
est. et omne quod hic alicubi est. et omne qd̾ hic ali¬
quando est: qm̃ in om̃ibus est. et ubiq est. ⁊ semꝑ
est. Semper sine tempore. ubiq sine loco: in omni¬
bus sine t̃mino et diffinitione. Et nos quidem ho¬
rum considerationẽ sublimẽ nequaquã falsitatis
arguimꝰ : uerba tamen supra capacitatẽ et possibi¬
litatem minorũ. et simpliciũ intelligentie forcia
ensemus autem et omĩno ita oportere ap¬
probamus. multo sanius ꝯmodiusq uera¬
citer affirmandũ: qm̃ deus substancialit̃
siue essencialiter et proprie et uere et in omni re.
siue natura. siue essencia est. sine sui definicione. ⁊
in omni loco sine circũscriptione. et in om̃i tẽpore
sine mutabilitate. Nam id quod quidam insipientes
ĩmo solam carnẽ sapientes. et que carnis sunt so¬
lum considerantes: estimãt. quasi corporaliũ sor¬

Expanded text:
 veraciter et essentialiter omni quod hoc aliquid  veraciter et essentialiter omni quod hoc aliquid est, et omni quod hic alicubi est, et omni quod nunc aliquando est; quoniam in omnibus est, et ubique est et semper est. Semper sine tempore, ubique sine loco, in omnibus sine termino et definitione. Et nos quidem horum considerationem sublimem nequaquam falsitatis arguimus; verba tamen supra capacitatem et possibilitatem minorum, et simplicium intelligentiae fortia ensemus autem et omnino ita oportere approbamus multo sanius et commodius veraciter affirmandum quod Deus substantialiter sive essentialiter et proprie et vere: et in omni re sive natura, sive essentia est sine sui definitione; et in omni loco sine circumscriptione; et in omni tempore sine mutabilitate. Nam id quod quidam insipientes, imo solam carnem sapientes et quae carnis sunt solum considerantes existimant quasi corporalium sor
Abbreviated transcription (Latin):
nire. qui corporalis quantitatis expers est. Proptea
corpus solum in loco esse: et loco mutari ⁊ tẽpore.
Sp̃m autem creatũ in loco non esse. qm̃ corpus ñ ẽ:
nec loco mutari. sed tempore. Sp̃m autem creatorẽ
nec iu loco esse nec loco mutari. qm̃ corpus non est.
nec tẽpore mutari. qm̃ inuariabilis omĩno ẽ. Prop¬
terea soli corpori recte assignari. et hoc aliquid esse
qm̃ definitũ est: et hic alicubi esse qm̃ circũscriptũ
est: et nunc aliquando esse qm̃ uariabile ẽ. Spiritui
uero creato conuenire et hoc aliquid esse qm̃ defini¬
tus est. ⁊ nunc aliquando esse qm̃ uariabilis est: sed
non hic alicubi esse. qm̃ circũscriptus non est. qui di¬
mensionis capax non est. Creatorem autem sp̃m nec
hoc aliquid esse quia definitus non est: nec hic ali¬
cubi esse. quia circũscriptus non est. nec nune ali¬
quando esse qm̃ inuariabilis est: presentẽ tamen¬

Expanded text:
nire qui corporalis quantitatis expers est. Propterea nire qui corporalis quantitatis expers est. Propterea corpori soli in loco esse et loco mutari et tempore. Spiritui autem creato in loco non esse; quoniam corpus non est, nec loco mutari sed tempore. Spiritum autem creatorem nec in loco esse nec loco mutari, quoniam corpus non est, nec tempore mutari, quoniam invariabilis omnino est. Propterea soli corpori recte assignari; et hoc aliquid esse quoniam definitum est, et hic alicubi esse quoniam circumscriptum est; et nunc aliquando esse quoniam variabile est. Spiritui vero creato convenire; et hoc aliquid esse quoniam definitus est, et nunc aliquando esse quoniam variabilis est; sed non hic alicubi esse quoniam circumscriptus non est, qui dimensionis capax non est. Creato rem vero spiritum: nec hoc aliquid esse quod definitus non est, nec hic alicubi esse quod circumscriptus non est, nec nunc aliquando esse quoniam invariabilis est; praesentem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ambiguũ hoc ulli est de sp̃u creato: qm̃ tp̃re
uariatur scdm hec que eadem non ꝑmanent in ip¬
so. De mutacione uero loci magna inter ꝯquiren¬
tes ambiguitas generatur: qm̃ sunt qui dieunt
nullum sp̃m mutari loco posse. qm̃ locus proprie cor¬
poris sedes sit: et capacitas corporis que det̾̃minat᷑
qm̃ locus non est aliquid nec pouit aliquid locus. s¬
est quasi mane et uacuum ubi corpus est uel esse po¬
test. et non est corpus locus ipse. Nec tamen uocat᷑
locus nisi determinetur per corpus. uel quod in ipso
est scđm finem dimensionis. ubi defunt corpus ⁊ ultͣ
non est: siue scd̾m corpus qd̾ locum continet sed̾m
ipsius corporis circuscriptionẽ: qm̃ intra ipsam cor¬
pus non est. Ita nichil esse posse in loco nisi quod di¬
mensionẽ habet corporalem et circũscriptionem:
qm̃ locus scd̾m dimensionẽ corporis constat et circũ¬
scriptionẽ: et non posse ullomodo hoc sp̃ui conut¬

Expanded text:
Nec ambiguum hoc ulli est de spiritu creato, quoniam tempore Nec ambiguum hoc ulli est de spiritu creato, quoniam tempore variatur secundum haec quae eadem non permanet in ipso. De mutatione vero loci magna inter conquirentes ambiguitas generatur; quoniam sunt qui dicunt nullum spiritum mutari loco posse; quoniam locus proprie corporis sedes sit et capacitas corporis quae determinatur quoniam locus non est aliquid, nec ponit aliquid locus; sed quasi inane et vacuum ubi corpus est vel esse potest, et non est corpus ipse. Nec tamen vocatur locus nisi determinatus per corpus; vel quod in ipso est secundum finem dimensionis ubi desinit corpus et ultra non est; sive secundum corpus quod locum continet, sive secundum ipsius corporis circumscriptionem; quoniam intra ipsam corpus non est. Ita nihil posse esse in loco nisi quod dimensionem habet corporalem et circumscriptionem; quoniam locus secundum dimensionem corporis constat et circumscriptionem; et non posse ullo modo hoc spiritui conve
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non cirea rem sed in ipsa re mutat aliquid:
et ipsa tamen non fit sine mutacione locri tp̃ris:
ost has mutaciones corporũ. quib subia¬
cent que corporaliter mutantur omnia:
transimus ad sp̃ualem creaturã. mutabili¬
tatem ipsius considerantes. si qua harũ mutacio¬
num illi conueniat: et si qua alia mutacio que
extra corporum naturã fit. in illam cadat. Et
uidemus quia sp̃e omĩno non augm̃to partium
crescere potest qm̃ corpus non est. ne decrescere
diminutione. qm̃ simplex natura est: et tamen
affectu et cognicione mutatur sp̃c. et transit de
hoc in illud. et uariatur. et uicissitudinẽ susci¬
pit gaudii. doloris. et penitudinis. et uoluntatis.
et crescit sciencia. et obliuio in eum cadit. et ua¬
riat cogitaciones. et succedenter intelligit. Et est
quasi forme mutacio ista in eo. mutacio sciencie
et affectus: et sequit᷑ istam tẽporalis mutacio: ⁊
subiacet tempori ꝓpter ista que uariantur in eo.

Expanded text:
quoniam non circa rem, sed in ipsa re mutat aliquid; quoniam non circa rem, sed in ipsa re mutat aliquid; et ipsa tamen non fit sine mutatione loci et tempormutantur. Post has mutationes corporum quibus subjacent quae corporaliter mutantur omnia transimus ad spiritualem creaturam, mutabilitatem ipsius considerantes; si quarum mutationum illi conveniat, et si qua alia mutatio quae extra corporum naturam sit, in illam cadat. Et videmus quod spiritus omnino nec augmento partium crescere potest quoniam corpus non est, nec decrescere diminutione, quoniam simplex natura est; et tamen affectu et cognitione mutatur spiritus. Et transit de hoc in illud; et variatur et vicissitudinem suscipit gaudii, doloris et poenitudinis et voluntatis; et crescit scientia et oblivio in eum cadit; et variat cogitationes et succedenter intelligit; et est quasi formae mutatio ista in eo mutatio scientiae et affectus. Et sequitur istam temporalis mutatio; et subjacet tempori propter ista quae variantur in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
non est forma aliquid omĩno nisi dispositio parti¬
um in toto: et cum hec mutatur quia partes locũ
mutant. inutat᷑ forma in toto: quia dispositio par¬
tium mutatur. que est forma totius. Et ita muta¬
cio forme in toto ficri non potest sine mutacione
loci in partibus: sed non dicitur mutacio loci nͥ
cum totũ locum mutat: consistentib partib in
toto. Sic mutacio temporis sequitur mutacionem
loci et forme: et non est uiquã sine ipsis in cor¬
pore: qm̃ scd̾m has solum ordo in est et successio
que tempus uocatur. Iterũ considerandũ ẽ qm̃
ex his tribus mutacionib due extrinsecus fiunt:
qm̃ non mutant esse rei sed circa rem aliquid: hoc
est mutacio loci et temporis. Iterũ prima mutacio
scd̾ am et terciã infert: qm̃ causa illarum ẽ. Seda
autem terciam: qm̃ causa illius est. Tercia uero in¬
fertur tantũ et non infert: qm̃ est effectus solum.
Sola autem mutacio forme intrinseca uocatur:

Expanded text:
non est forma aliquid omnino nisi dispositio partinon est forma aliquid omnino nisi dispositio partium in toto; et cum haec mutatur quia partes locum mutant mutatur forma in toto, quia dispositio partium mutatur quae est forma totius. Et ita mutatio formae in toto fieri non potest sine mutatione loci in partibus. Sed non dicitur mutatio loci nisi cum totum locum mutat consistentibus partibus in toto. Sic mutatio temporis sequitur mutationem loci et formae; et non est unquam sine ipsis in corpore. Quoniam secundum has solum ordo inest; et successio quae tempus vocatur. Item considerandum est quoniam ex his tribus mutationibus duae extrinsecus fiunt; quoniam non mutant esse rei, sed circa rem aliquid: hoc est mutatio loci et temporis. Iterum prima mutatio secundam et tertiam infert, quoniam causa illarum est. Secunda autem tertiam, quoniam causa illius est. Tertia vero tantum infertur et non infert, quoniam effectus solum est. Sola autem mutatio formae intrinseca vocatur;
Abbreviated transcription (Latin):
est. et bonus. et ꝑfectus. Et nulla inuenitur mu¬
tabilitas in eo. cum omĩa genera mutabilitatis fu¬
erint in consideracione adducta: siue que in cor
mne enim corpus aut loco mutatur:
aut forma. aut tẽpore. Et que forma
mutantur: aut augmentũ suscipiunt.
aut diminutionẽ. aut alteracionẽ. Et que alte¬
racionẽ quidem suscipiunt. um illis accedere qͥe¬
quam uidetur quod non erat. aut quod erat re¬
cedere probatur: sed quod erat tantũ alteratur
et aliter habetur. ⁊ non fit sine loco mutacio hec:¬
qm̃ partes locũ transiutãt in eodẽ ꝯsistente toto.
Et non fit tamen nisi sedm locum: nec tamen dicitur
scd̾m locum ꝓpter totum quod locum non mutat:
sed apparet tantum forma alia in toto ꝓpt̾ partes
que locũ mutauerunt. Et ideo hec mutacio sed̾m
formã dicitur. qm̃ hec in toto manifeste uidetur:
et non dicitur sed̾m locum. cum tamen in partib
scd̾m locum sit: qm̃ hec manifeste non uidet᷑. Et

Expanded text:
est et bonus et perfectus; et non invenitur muest et bonus et perfectus; et non invenitur mutabilitas in eo ulla, cum omnia genera mutabilitatis fuerint in consideratione adducta; sive quae in cormutantur. Omne enim corpus aut loco mutatur, aut forma, aut tempore. Et quae forma mutantur: aut augmentum suscipiunt, aut diminutionem, aut alterationem. Et quae alterationem quidem suscipiunt non illis accedere quidquam videtur quod non erat, aut quod erat recedere probatur; sed quod erat tantum alteratur, et aliter habetur. Et non fit sine loco hoc quoniam partes locum transmutant in eodem consistente toto; et non fit tamen nisi secundum locum; nec tamen dicitur secundum locum propter totum quod locum mutat, sed apparet tantum forma alia in toto propter partes quae locum mutaverunt. Et ideo haec mutatio secundum formam dicitur; quoniam haec in toto manifeste videtur. Et non dicitur secundum locum cum tamen in partibus secundum locum sit quoniam haec manifeste non videtur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectam esse sapienciã conditoris: et opponit se
perseuerancia ipsius decoris: et qr non minuitur
quod institutũ est primũ bonum. et dicit qm̃ et̾̃na
est sapiencia eius. et minui omĩno non potest.
nec decrescit aliquando plenitudo sensus illius
a consũmacione. Et exit racio cum attestacione
sua. et uidet qm uoluntas dei eterna est. ⁊ ita
sentire bonum est: et qm̃ hoc probat opus eius
quod non mutatur: et ordo uniuersitatis idem
ꝑseuerans. Et adicit ipsa racione qm̃ nichil no¬
uum deo est: ut illud tunc uel nunc amare in¬
cipiat quod prius non nouerit. aut obliuisci siẽ
homo dilectionis antique: ut in memoriã non
ueniat quod prius cognitũ fuerat: aut trrare
bonũ estimãs qdđ malum est. ut diligat illud qd̾
non oportet: et postea quasi penitens et mutãs
cor. et affectũ uarians. cum ceperit agnoscere er¬
rorem suum: quia hec digna deo non sunt: nec
probat racio ut ita sentiamus de illo qui sapiẽs

Expanded text:
perfectam esse sapientiam conditoris. Et apponit se perfectam esse sapientiam conditoris. Et apponit se perseverantia decoris ipsius. Et quod non minuitur quod institutum est primum bonum. Et dicit quod aeterna est sapientia ejus et minui omnino non potest; nec decrescit aliquando plenitudo sensus illius a consummatione. Et exit ratione cum attestatione alia; et videt quoniam voluntas Dei aeterna est; et ita sentire bonum est. Et quoniam hoc probat opus ejus quod non mutatur; et ordo universitatis idem perseverans. Et adjicit ipsa rationem, quoniam nihil novum Deo est ut illud tunc vel nunc amare incipiat quod prius non noverit; aut oblivisci sicut homo dilectionis antiquae, ut in memoriam non veniat quod prius cognitum fuerat; aut errare bonum existimans quod malum est, ut diligat illud quod non oportet; et postea, quasi poenitens et mutans cor et affectum varians cum coeperit agnoscere errorem suum. Quia haec digna Deo non sunt, nec probat ratio ut ita sentiamus de illo qui sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
liter unũ esse. et ĩmutabiliter unum esse: ⁊
sũme unũ esse. Qd̃ enim essencialiter unum
est: uere unũ est. Qd̾ ĩmutabiliter unũ est: sũme
unum est. Qd̾ autem in utroq bonũ est: melius
est utrũq quam alterũ tantum. Et bonũ ẽ essen¬
tialiter unum esse. et ĩmutabiliter unum esse: et
utrũq esse melius est. Deus autem sũmũ bonum
est: et non potest deesse sũmo bono bonũ quod
melius est. Et suadet racio optimo dare quod me¬
lius est bonum. Et idcirco fatetur dm̃ suum et
auctorẽ suum et principiũ suum unum esse: qm̃¬
hoc est melius et uere unũ esse. qm̃ substancialiter
dit et transit. et probat qm̃ ita est: et qm̃ uariari
et mutari non potest deus omĩno. Non enim au¬
geri potest qui ĩmensus est. nec minui qui unus
est: nec loco mutari qui ubiq est. nec tempore
qui eternus est: nec cognicione qui sapientissimꝰ
ita est. Et demonstrat sũma pulchritudo operis

Expanded text:
liter unum esse, et immutabiliter unum esse, et liter unum esse, et immutabiliter unum esse, et summe unum esse. Quod enim essentialiter unum est, vere unum est: quood immutabiliter unum est, summe unum est. Quod autem in utroque bonum est, melius est utrumque quam alterum tantum. Et bonum est essentialiter unum esse; et immutabiliter unum esse; et utrumque esse melius est. Deus autem summum bonum est, et non potest deesse summo bono bonum quod melius est. Et suadet ratio optimo dare, quod melius est bonum. Et idcirco fatetur Deum suum et auctorem suum, et principium suum unum esse; quoniam hoc melius est, et vere unum esse; quoniam substantialiter dit et transit et probat quoniam ita est, et quoniam variari et mutari non potest Deus omnino. Non enim augeri potest qui immensus est; nec minui qui unus est. Nec loco mutari qui ubique est; nec tempore qui aeternus est. Nec cognitione qui sapientissimus ita est. Et demonstrat summa pulchritudo operis
Abbreviated transcription (Latin):
ta est ad eandem ueritatẽ. et dixit opus suũ aucto¬
rem unum. et concordia una. consiliũ unũ. et una
administracio. ꝓuidentiã unam: et manifestatus est
deus unus. creator unus. moderator unus ⁊ rector:
lectione diuersorũ ne turbã faceret. nec cõpositione
partium ne massam formaret. nec similitudine
multorum. ne pluralitas superflua. uel singulari¬
tas imperfecta appareret. Omnis enim unitas in si¬
militudine sola consistens plurimorũ: aut imper¬
fectionem ostendit in parte si minus habent sin¬
gula: aut superfluam geminationẽ in toto. si ꝑ¬
fecta sunt uniuersa. Et non est in his om̃ib unitas
uera. sed emulant᷑ solum hec unitatẽ: qr quodãmͦ
ipropinquant ei. sed non contingunt ad illam.
qm̃ esse unum non est: et qđ sunt uere unũ ñ sunt
sed uniunt tantũ et accedunt ad se: ⁊ fit illis simul
esse et conuenire in unũ. unum esse. Nec tam̃ uere

Expanded text:
ta est ad eamdem veritatem; et dixit opus unum et auctota est ad eamdem veritatem; et dixit opus unum et auctorem unum; et concordia una consilium unum, et una administratio providentiam unam. Et manifestatus est Deus unus, creator unus, moderator unus et rector; lectione diversorum ne turbam faceret; nec compositione partium, ne massam formaret; nec similitudine multorum, ne pluralitas superflua vel singularitas imperfecta appareret. Omnis enim unitas in similitudine sola consistens plurimorum, aut imperfectionem ostendit in parte si minus habent singula, aut superfluam geminationem in toto, si perfecta sunt universa. Et non est in his omnibus unitas vera, sed aemulantur solum haec unitatem, quia quodammodo appropinquant ei; sed non contingunt ad illam, quoniam unum non est; et quod sunt vere unum non sunt, sed uniuntur tantum et accedunt ad se. Et fit illis simul esse et convenire in unum, unum esse. Nec tamen unum
Abbreviated transcription (Latin):
quod stare non potuit cum presens fuit. indicat ali¬
quando se non fuisse priusquam fuit. Sie respondent
que foris sunt his que intus uidentur ad ueritatem
comprobandã: et auctorẽ suum clamat natura. que
se ab illo factam ostendit. Ita racio per racionẽ dm̃ ẽẽ
inuenit: et uenit racio alia que non solum dm̃ esse
sed unum esse et trinũ cõprobaret. Et primũ ꝑ se:
deinde que erant extra se facta scd̾m se. Una pietas
una deuocio. una cultura: dñm unum. et dm̃ unũ.
Sic dixit racio et ꝯprobauit in se: ne scisma men¬
tium fieret in plura principia: et non esset certa sa¬
lus. Et melius esse et consonũ magis ueritati⁊ con¬
sentaneũ magis nature. principium unũ. et finem
unum: in quem habere possent conuersionẽ que
ab illo existerent omnia. Alioquin dissipationem
esse umiuersitatis. sine capite et principio ⁊ mode¬
racione. Et clamauit illi natura foris. et contesta¬

Expanded text:
quod stare non potuit cum praesens fuit, indicat se aliquod stare non potuit cum praesens fuit, indicat se aliquando non fuisse priusquam fuit. Sic respondent qui foris sunt iis quae intus videntur ad veritatem comprobandam et auctorem suum natura clamat quae se ab illo factam ostendit. CAP. XI. Quod Deinvenit; et venit alia ratio quae non solum esse Deum, sed unum esse et trinum comprobaret; et primum per se deinde per ea quae erant extra se facta secundum se. Una pietas, una devotio, una cultura, Dominum unum et Deum unum. Sic dixit ratio et comprobavit in se, ne schisma mentium fieret in plura principia: et non esset certa salus. Et melius esse et consonum magis veritati et consentaneum naturae principium unum et finem unum in quem habere possent conversionem quae ab illo existerent omnia. Alioqui dissipationem esse universitatis sine capite et principio et moderatore. Et clamavit illi natura foris, et contesta
Abbreviated transcription (Latin):
mus om̃ibus existendi auctor esse non potuit. Non gͦ
ab alio accipere esse potuit qui omnib esse dedit:
quem ꝓpterea semper fuisse et nũquã cepisse fateri
oportet: qm̃ omne quod aliquando esse incepit. aue¬
torem habuit per quem cepit. Constat igitur nec
dubitari ullomodo potest: quia ille per quem ce¬
pit quod non semꝑ fuit. nũquã cepit. sed semper
fuit. Illum autẽ rerũ auctorẽ et primũ principiũ
hoc modo racio inuestigat: et inuentũ pietas uene¬
ratur et adorandũ fides predicat deum: Quomodo
oc autem racio inuentũ in se probat. et in¬
his que uidet extrase: quia ortum et occa¬
sum habentia cuncta sine auctore. nec ori¬
ginem habere possent. nec reparacionẽ. Que ĩ toto
aliquando cepisst idcirco dubium esse non potest: qr
in partibus suis sine cessatione cotidie et oriri uidetur
quod non est. et preterire quod est. Omne autem. qd̾
mutabile est. aliquando non fuisse necesse est: quia

Expanded text:
mus omnibus existendi auctor esse non potuit. Non ergo mus omnibus existendi auctor esse non potuit. Non ergo ab alio accipere esse potuit qui omnibus esse dedit, quem propterea semper fuisse et nunquam coepisse fateri oportet; quoniam omne quod aliquando esse incoepit auctorem habuit per quem coepit. Constat ergo nec dubitari ullo modo potest quod ille per quem coepit quod non semper fuit nunquam coepit, sed semper fuit. Illum autem rerum auctorem et primum principium hoc modo ratio investigat; et inventum pietas veneratur, et adorandum fides praedicat Deum. CAP. oc autem ratio inventum in se probat, et inhis quae videt extra se; quia ortum et occasum habentia cuncta, sine auctore nec originem habere possent nec reparationem. Quae in toto aliquando coepisse idcirco dubium esse non potest; quia et in partibus suis sine cessatione quotidie et oriri videtur quod non est et praeterire quod est. Omne autem quod mutabile est, aliquando non fuisse necesse est; quia
Abbreviated transcription (Latin):
facta erat: ut per se inuenire posset eũ a qͦ facta erat.
et scientib nichil minus esse potest. se ipsam esse aliqͥd
ignorare potest: cum ex his omnibus que in se. hoc ẽ
in corpore suo uisibilia uidet: nichil se esse. uel esse
posse uidet. Secernit ergo et diuidit se per se ab eo to¬
to quod uisibile uidet in se: et uisibilem omĩno se ẽe
uidet. in eo quod se uidet: et tamen uideri se ñ posse
biliter non uidet. Cum ergo de se dubitare ñ possit
qm̃ est. quia se ignorare non potest: cogitur ex se et
hoc credere quia aliquando se cepisse meminit: gm̃
non semꝑ est: quia se nescire non potest cũ ẽ. Cum
uero per se et inse cepisse et micium habuisse se ui¬
deat: nec hoc ignorare potest. qm̃ cum non fuit sibi
ipsi ut esset initium et subsistenciã omĩno dare ñ
lo factum est qui erat: quem idcirco ipsum ab alio
non cepisse necesse est. qm̃ qui ab alio esse cepit: pri¬

Expanded text:
Dei facta erat, ut per se invenire posset eum a quo facta erat. Dei facta erat, ut per se invenire posset eum a quo facta erat. et scientibus nihil minus esse potest, seipsam esse aliquid ignorare potest, cum ex his omnibus quae in se hoc est in corpore suo visibilia videt, nihil se esse vel posse esse videt. Secernat ergo et dividat se per se ab eo toto, quod visibile videt in se; et invisibilem omnino se esse videt in eo quod videt se, et tamen videri se non posse intelligit. Cum ergo de se dubitare non possit quoniam est quia se ignorare non potest cogitur ex se et hoc credere quod aliquando se coepisse meminit; quoniam non semper est, quia se nescire non potest cum est. Cum ergo per se et in se coepisse et initium habuisse videat, nec hoc ignorare potest. Quoniam cum non fuit, sibi ipsi ut esset initium et subsistentiam dare omnino non io factum est qui erat. Quem idcirco ipsum esse ab alio non coepisse necesse est; quoniam qui ab alio esse accepit pri
Abbreviated transcription (Latin):
unc oportet per singula que proposita sũt
currentes considerare qualiter mẽs humana
que tam longe a deo est. tanta de deo po¬
tuerit ꝯprchendere: uel racione propria directa.
uel reudacione diuina adiuta. Et primũ usq: quo
ipsa humana taeio ex insito sibi lumine ueritatis conua¬
luerit dignum est confideracione: ne si uel totũ bonum
detur negare. conuincamur grãm. aut si tollat᷑ totum
ignoranciã excusare. Itaq utrũq modum humane in¬
uestigationis ordine ꝓsequam̃: quo racio hominis uel
per se directa. uel ab his que extra se naturalia erant
uisibilia admonita: ad uerum cognoscendũ enisa est.
Et primũ quod in se erat: qm̾ et hoc illi primũ erat
In eo igitur primũ et principaliter inuisibilis deus.
quantũ ad manifestacionẽ expositum est. uideri pote¬
rat. quod illius imagini et similitudini ꝓxeimũ ⁊ cogna¬
tum magis factũ erat: hoc autem ipsa racio erat. et
mens racione utens quo ad primã dei similitudinem

Expanded text:
unc oportet per singula quae proposita sunt currentem considerare, qualiter mens humana quae tam longe a Deo est, tanta de Deo potuerit comprehendere, vel ratione propria directa, vel revelatione divina adjuta. Et primum usquequo ipsa humana ratio ex insito sibi lumine veritatis convaluerit, dignum est consideratione; ne si vel totum homini detur negare convincamur gratiam, aut si tollatur totum ignorantiam excusare. Itaque utrumque modum humanae investigationis ordine prosequamur, quo ratio hominis vel per se directa vel ab iis quae extra se naturalia erant visibilia admonita, ad verum cognoscendum enisa est.Et primum quod in ea erat quoniam et hoc illi erat primum . In eo igitur primum et principaliter invisibilis Deus quantum ad manifestationem expositum est videri poterat quod illius imagini et similitudini proximum et cognatum magis factum erat. Hoc autem ipsa ratio erat et mens ratione utens quo ad primam similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
parte constat: et quod conducit magiꝰ ⁊expedit
maius ipsum merito nominatur. Nunc autem
congregemus in unum et colligamus que
dicta sunt : qm̃ impletio omnis mandati bonũ
illi est ꝓpter quem factum est ipsum mandatũ.
et qmͣ omne bonum aut per se bonum est aut
ad aliquid. et quod per se bonum non est. et ali¬
cui bonum est. maius est bonum quã qd per se
solum est. et alicui non est bonum: et qd magis
est tantũ omne quantũ ẽ bonũ Quia manda tũ¬

Expanded text:
parte constat; et quod conducit magis et expedit, parte constat; et quod conducit magis et expedit, majus ipsum merito nominatur. Nunc autem congregemus in unum et colligamus quae dicta sunt, quoniam impletio omnis mandati bonum illi est propter quem factum est ipsum mandatum. Et quoniam omne bonum aut per se bonum est aut ad aliquid; et quod per se bonum non est et alicui bonum est, majus est bonum quam quod per se solum est et alicui bonum non est; et quod magis est tantum omne quantum est bonum. CAP. XXI. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
et alicui bonum est. illud etiam sequi necesse est
quod bonũ est. et alieui bonum est: quod manus
omĩno bonum est. quam qđ solum bonũ est. et
alicui bonum non est. Non enim bonum esset
quod bonũ non est. et alicui bonum est: nisi ex
eo esset quod bonum est. et alicui bonũ est. Itaq
quod bonum est qm̃ ipsum bonum est. bonũ non
est alicui: qmͣ ex ipso bonum non est. Et quod
bonum non est qm̃ ipsum bonum non est. bonũ
est alicui: qm̃ ex ipso bonum est. Et contingit
aliquando hoc et infine suo omĩa iudicant᷑. siue
bona sint. siue mala: qm̃ scriptura manifeste os¬
tendit quia bonũ unum et bonum ipsum aluis ẽ
odor uite in uitam. aliis odor mortis in mortem:
qm̃ ex bono malum. et ex malo bonum: et bonũ
malis ad malum. et malũ bonis ad bonum: ⁊ qd̾
bonum in toto est. maius est quam quod in parte
est solum. Et hoc probatur in hunc modũ. Omne
uniuersale bonum. maius est quam id quod in

Expanded text:
et alicui bonum est, illud etiam sequi necesse est et alicui bonum est, illud etiam sequi necesse est quod bonum est et alicui bonum est: quod majus omnino bonum est quam quod solum bonum est et alicui non bonum est. Non enim bonum esset quod bonum non est et alicui bonum est, nisi ex eo esset quod bonum est et alicui bonum est. Itaque quod bonum est, quoniam ipsum bonum est, bonum non est alicui quoniam ex ipso bonum non est; et quod bonum non est, quoniam ipsum bonum non est, bonum est alicui quoniam ex ipso bonum est. Et contingit hoc aliquando, et in fine suo omnia judicantur sive bona sint sive mala. Quoniam Scriptura manifeste ostendit quod bonum unum et bonum ipsum aliis est odor vitae in vitam; aliis odor mortis in mortem ; quoniam ex bono malum et ex malo bonum, et bonum malis ad malum, et malum bonis ad bonum. Et quod bonum in toto est majus est quam quod in parte est solum: et hoc probatur in hunc modum. Omne enim universale bonum, majus est quam id quod in
Abbreviated transcription (Latin):
uero bonum est quod ipsum bonum est: et ad
aliquid bonum eit. Bonum autem infimũ ⁊ qͣsi
extraneum est. et denominatiue solũ ⁊ conductũ
et non propriũ bonum: quod ad aliquid bonũ
est: et ipsum bonum non est. Quod enĩ ipsum est
bonum non est. sed quod ex ipso ẽ bonum est:
et idcirco scd̾m aliquem modum et ipsũ bonum
est: qm ex ipso bonum est. et ꝓdest. Et ex eo bo¬
num est esse etiam quod bonum ipsum non est:
quia nisi esset ipsum qd̾ bonũ non est. non esset
quod ex ipso bonum est. Neq idcirco p̃stant ma¬
la. qm̃ ex ipsis bonum est. sed seruiunt p̃stanti
et largienti: quia per ipsa nonẽ qd ex ipsis est.
est. et alicui bonum non est. et quod bonum non
est. et alicui bonum est. et ut ũq esse non potest.
sed e duobus alterum esse necesse est: maius bonũ
est hoc esse quod bonum est alicui etiam si ipsum
bonum non est: quam quod bonum est solum. et
alicui bonũ non est. Ex eo enim quod bonũ ñ est.

Expanded text:
vero bonum est quod ipsum bonum est, et ad vero bonum est quod ipsum bonum est, et ad aliquid bonum est. Bonum autem infimum et quasi extrarium et denominative solum et conductum et non proprium bonum; quod ad aliquid bonum est, et ipsum bonum non est. Quod enim ipsum est bonum non est, sed quod ex ipso est bonum est. Et idcirco secundum aliquem modum et ipsum bonum est, quoniam ex ipso bonum est et prodest. Et ex ipso bonum est esse etiam quod ipsum bonum non est, quia nisi esset ipsum quod bonum non est, esset quod ex ipso bonum est. Neque idcirco praestant mala quoniam ex ipsis bonum est; sed serviunt praestanti et largienti, quia per ipsa non est quod ex ipsis est.  et alicui non est bonum, et quod bonum non est et alicui bonum est et utrumque esse non potest, sed e duobus alterum solum esse necesse est; majus bonum est hoc esse quod bonum est alicui etiam si ipsum bonum non est, quam quod est bonum solum et alicui bonum non est. Ex eo enim quod bonum non est
Abbreviated transcription (Latin):
sed accidentaliter et denominatiue: qm̃ ab ipso
bonum est. Quoddam uero bonũ bonũ est. qm̃
ipsum bonum est: aliud autem bonũ bonum est.
quia alicui bonum est: et ipsum bonum non est.
Q uod ergo bonum est. et sibi bonum est. et alu
bonũ est. in toto bonum est: qd̾ aũ bonũẽ ⁊ sͥ bonũ
est. et alteri bonum non est. ex parte bonum est:
sicut quod bonũ est et alteri bonum est. ⁊ sibi bo¬
num non est. ex parte bonũ est. Est adhuc etiam¬
aliud bonum. et excelsius aliis bonis. quod uere
bonũ est. quia in se bonum est. et unuersaliter
bonum: quia ad omĩa bonum est. et omnium
bonum est. Quod enim in se bonum est. uere
bonum est. et quod omĩum bonũ est uniuersa¬
le bonum est. et omne bonum ipsum est: qm̃ bo
num omĩum ipsum est: nec extra ipsum bonũ est.
Quod autem ad se bonum non est. non uere bonũ
nec uerum bonum est: sed bonum tantum dicitur:
non quia ipsum bonum est. sed quia ex ipso bonũ

Expanded text:
sed accidentaliter et denominative, quoniam ex ipso sed accidentaliter et denominative, quoniam ex ipso bonum est. Quoddam ergo bonum, bonum est, quoniam ipsum bonum est. Aliud autem bonum est, quia alicui bonum est, et ipsum bonum non est. Quod ergo bonum est et sibi bonum est et alii bonum est, in toto bonum est. Quod autem bonum est et sibi bonum est et alteri bonum non est, ex parte bonum est, sicut quod bonum est et alteri bonum est et sibi bonum non est, ex parte bonum est. CAP. XVIliud bonum et excelsius bonis aliis quod et vere bonum est, quia in se bonum est, et universaliter bonum est, quia ad omnia bonum est, et omnium bonum est. Quod enim in se bonum est vere bonum est, et quod omnium bonum est universale bonum est. Et omne bonum ipsum est, quoniam omnium bonum ipsum est, nec extra ipsum bonum est. Quod autem ad se bonum non est non vere bonum est nec verum bonum est, sed bonum tantum dicitur, non quia ipsum bonum est, sed quia ex ipso bonum
Abbreviated transcription (Latin):
causam et modum precepti considerare oportet:
et prohibitionis scdm eundem modũ. Omne enĩ
preceptum uel prohibicio. aut ꝓpter ipsum fit cui
fit: aut ꝓpter ipsum a quo fit: aut ꝓpter alium
pro quo fit. Tota autem precepti utilitas et bonũ. siue
in eo quod faciendum precipitur. siue in eo quod eauen¬
dum mandatur. ad eum solum refertur pro quo fit.
siue idem sit ille siue alius ab eo cui fit. uel ab eo a qͦ
fit. Finis autem mandati fructus est et utilitas. ⁊ cau¬
sa et bonum quod consequitur post consũmationẽ
precepti: et hoc bonum ad eum tantũ refertur pro
quo fit preceptũ: et illius bonum esse debet impletio
terum considerandũ est. qmͣ omne quod bonum
dicitur. aut scd̾m se bonum dicitur: aut ad aliqͥd.
Quod scd̾m se bonum dicitur. substancialit̃ bonũ
dicitur : quia ipsum bonum est. Quod uero ad
aliquid et non scd̾m se bonum dicitur. non substan¬
cialiter bonũ dicitur. quia ipsum bonum non est:

Expanded text:
modum et causam praecepti considerare oportet modum et causam praecepti considerare oportet et prohibitionis, secundum eumdem modum. Omne enim praeceptum vel prohibitio aut propter ipsum fit cui fit; aut propter ipsum a quo fit; aut propter alium pro quo fit. Tota autem praecepti utilitas et bonum sive in eo quod faciendum praecipitur sive in eo quod cavendum mandatur, ad eum solum refertur pro quo fit: sive idem sit ille, sive alius ab eo cui fit, vel ab eo a quo fit. Finis autem mandati fructus est et utilitas et causa et bonum quod consequitur post consummationem praecepti. Et hoc bonum ad eum tantum refertur pro quo fit praeceptum; et illius bonum debet esse impletio terum considerandum est, quod omne quod bonum dicitur, aut secundum se bonum dicitur, aut ad aliquid. Quod secundum se bonum dicitur substantialiter bonum dicitur, quia ipsum bonum est. Quod vero ad aliquid et non secundum se bonum dicitur, non substantialiter bonum dicitur quia ipsum bonum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
do quod deus non diligit. Nonigitur in eo quia fit
quod fit uoluntatẽ dei impediunt: sed in ipso quod
fit a uoluntate dei recedunt: et mali sunt non effici¬
endo contrariũ ipsius uoluntati: sed amando contra¬
rium eius dilectioni. Et sic quidem semper uoluntas
dei impletur. et non excusantur mali. ꝓpterea qm̃
in eis et per eos uoluntas dei impletur: qm̃ non sua
uoluntate ad implendã dei uoluntatẽ diriguntur:
sed occulta ipsius dispositione. qua aliud non pos¬
sunt: ꝗd implendam uoluntatem eius conducuntur:
ed dicis. Si deus uoluit ita esse totum ut
factum est. qm̃ bonum est ita esse totum.
et non aliter esse quam factum est: cur gͦ
precepit quod factum non est. et prohibuit quod
factum est. cum bonũ utrũq sit: et factum non esse
quod factum non est. et factum esse qd̾ factum est :
Quare non potius precepit ut hoc fieret solum
quod esse bonum erat: et ut hoc solũ non fieret.

Expanded text:
do quod Deus non diligit. Non igitur in eo quia fit do quod Deus non diligit. Non igitur in eo quia fit quod fit voluntatem Dei impediunt; sed in ipso quod fit a dilectione Dei recedunt. Et mali sunt non efficiendo contrarium ipsius voluntati, sed amando contrarium ipsius dilectioni. Et sic quidem voluntas Dei semper impletur, et non excusantur mali propterea quoniam in eis et per eos voluntas Dei impletur. Quoniam non sua voluntate ad implendam Dei voluntatem diriguntur, sed occulta ipsius dispositione qua aliud non possunt ad implendam voluntatem ejus conducuntur. m: Si Deus voluit ita esse totum ut factum est quoniam bonum est ita esse totum, et non aliter esse quam factum est; cur ergo praecepit quod factum non est et prohibuit quod factum est, cum bonum sit utrumque, et factum non esse quod factum non est, et factum esse quod factum est? Quare non potius praecepit ut hoc fieret solum quod esse bonum erat; et ut hoc solum non fieret
Abbreviated transcription (Latin):
esse adipiscitur quia fit: et quod non uult esse similit
quia nonfit: et nũquã cassa est uoluntas eius ut ñ
fiat quod uult: neq infirma aliquando ut fiat qd̾
quamuis per eos uoluntas dei impltatur. uii¬
Qed fortassis iterum mali excusabiles uideant᷑
cum inala faciunt: qm̃ uoluntas dei implet̾¬
sua moscuaminmalie que faciunt. Si uoluntati
sunt: non quidem uoluntati eius resistendo. ut fiat
quod non uult. quia non possunt: sed resistere uolen¬
do quia mali sunt. Et ipsa mala uoluntas culpa est
qua aliud uolunt: facultas autem iusta. qua aliud
non possunt. Et cum uolunt quod deus uult. ñ ideo
boni sunt. quia non ꝓpter hoc uolunt quia deus uult:
et quod uolunt ipsum deus non uult: qmͣ malum
uolunt. et malum deus non uult. Approbant enum
et diligunt quod deus odit: ac per hoc deo contͣrii
sunt inali et peccatores et rei: non quidem faciendo
quod deus iuste fieri nolit: sed amando et approban¬

Expanded text:
esse adipiscitur quia fit; et quod vult non esse similiter, esse adipiscitur quia fit; et quod vult non esse similiter, quia non fit. Et nunquam cassa est voluntas ejus ut non fiat quod vult, neque infirma aliquando ut fiat quodquamvis per eos voluntas Dei impleatur. Sed fortassis iterum mali excusabiles videantur cum mala faciunt, quoniam voluntas Dei impletur etiam in malis quae faciunt. Sed voluntate sunt. Non quidem voluntati ejus resistendo ut fiat quod non vult quia non possunt; sed resistere volendo quia mali sunt. Et ipsa mala voluntas culpa est qua aliud volunt; facultas autem justa qua aliud non possunt. Et cum volunt quod Deus vult, non ideo boni sunt, quia non propter hoc volunt quia Deus vult. Et quod volunt ipsum Deus non vult, quoniam malum volunt et malum Deus non vult. Approbant enim et diligunt quod Deus odit; ac per hoc Deo contrarii sunt et mali, et peccatores, et rei. Non quidem faciendo quod Deus juste fieri noluit, sed amando et approban
Abbreviated transcription (Latin):
su caritatis. ut locum illi daret in beneplacitis suis.
Sed dicis michi. Ergo si bonũ uoluit. immo quia
bonum uoluit quod precepit. et malum qđ̾ per¬
misit non uoluit: factum est qd̾ noluit. et quod
uoluit factum non est: qm non est factum quod
precepit. sed quod prohibuit factum ẽ. Itaq factũ
mo factum est qd̾ uoluit. ⁊ non est factum nisi qd̃
uoluit : qm̃ sic uoluit fieri et sic esse ut factum
est: qm̃ bonum erat sic fieri. et sic esse ut factum
est. et non aliter esse. sed sic esse bonum erat: etiã
in eo quod bonum non erat. Et ipsum qđ bonũ
non erat non uoluit: sed esse ipsum uoluit: qm̃ id
bonum erat. Et cum factũ est id factum est quod
uoluit: qmͣ bonum erat. et hoc uoluit. Tamen
dicis. Minus habuit uoluntas eius. et minus ad¬
epta est. et minus impleta. ⁊ ĩpfecta remansit:
quia factum non est quod uoluit bonum: sed quod no¬
luit malum factum est. Non ergo consideras quoniam

Expanded text:
su charitatis, ut locum ei daret in beneplacitis suis.su charitatis, ut locum ei daret in beneplacitis suis.Sed dicis mihi: Ergo si bonum voluit imo quia voluit bonum quod praecepit, et malum quod permisit non voluit, factum est quod noluit et quod voluit factum non est; quoniam factum non est quod praecepit, sed quod prohibuit factum est, quod permisimo factum est quod voluit et non factum est nisi quod voluit, quia sic voluit, fieri, et sic esse ut factum est, quia honum erat sic fieri et sic esse ut factum est, et non aliter esse. Et sic esse bonum erat etiam in eo quod bonum non erat. Et ipsum quod bonum non erat non voluit, sed esse ipsum voluit quoniam id bonum erat. Et cum factum est, id factum est quod voluit; quoniam bonum erat, et hoc voluit. Tamen dicis: minus habuit voluntas ejus et minus adepta est et minus impleta, et imperfecta remansit; quia factum non est bonum quod voluit; et quod noluit malum factum est. Non ergo consideras quod sic
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ non est ipsum malũ: sed uult tantum bonum
et diligit. et delectatur in eo. quasi in suo et amico¬
et cognato et proximo. Et ꝓpter hoc bene sonat
et libenter accipimus cum dicitur deus uult bonũ:
quia illud tantum diligit. et non malum. cũ quo
sibi participatio nulla est neq similitudo: siue his
que sunt ab ipso. et que habent similitudinẽ cum
ipso. Itaq uult deus bonũ et non uult deus malũ:
et uult omne bonũ et omne malũ non uult: et
hoc totum suscipimus et approbamus. et dicimꝰ qr
uerũ est totum hoc qm̃ diligit quod suum ẽ totum.
et totũ suum diligit. et odit totum non suũ. Et
ideo uoluit bonum qđ precepit. et non uoluit ma¬
lum quod ꝑmisit: quia suum fuit bonũ ⁊ de suo.
et amicum sibi et suo. Et dilexit suum at appro¬
bauit et concupiuit ad se: et amauit in se deside
non fuit. neq ad se concupiuit. sed reprobauit et
renuit animo dilectionis: et non suscepit consen¬

Expanded text:
bonum non est ipsum malum. Sed vult bonum tantum; bonum non est ipsum malum. Sed vult bonum tantum; et diligit et delectatur in eo, quasi in suo cognato et amico et proximo. Et propter hoc bene sonat et libenter accipitur cum dicitur Deus vult bonum, quia illud tantum diligit et non malum cum quo sibi participatio nulla est, neque similitudo, sine his quae sunt ab ipso et quae habent similitudinem cum ipso. Itaque vult Deus bonum, et non vult Deus malum; et vult omne bonum, et omne malum non vult. Et hoc totum suscipimus et approbamus et dicimus: quod verum est hoc totum, quoniam diligit quod suum est totum: et totum suum diligit, et odit totum non suum. Et ideo voluit bonum quod praecepit, et non voluit malum quod permisit, quia suum sui bonum et de suo, et amicum sibi et de suo, et dilexit suum et approbavit, et concupivit ad se et amavit in se desiderque ad se concupivit; sed reprobavit et renuit animo dilectionis: et non suscepit in se consen
Abbreviated transcription (Latin):
sine consciencie scrupulo dicitur. deus uult bonũ:
facile recipit hoc pia mens de bono. qr malum
uult. Uidetur enim hoc solum dici cum dicit᷑ deus
uult malum: quia bonus malum diligit. et ap¬
probat quod praũu est. et amicã sibi reputat
miquitatem. et gaudet quasi de consimili: et bo¬
num putat quod malum est. Et ideo refutat hoc
pia mens. non quia quod dicitur non benedicit᷑:
solum intelligendũ est in eo quod dicitur uult deus
ialum. dicendum omĩno non est: qmͣ non approbat
illud prorsus neq estimat bonum. sed contrariũ iudi¬
cat sibi bono malum. et a suo alienum: et non deside¬
rat illud quasi conueniens. et concordiã habens cum
eo quod ipse est. et cum eo quod ab ipso est. et cũ eo
quod sibi simle est: sed extrantum et longinquum.
et omni dissimilitudine constitutũ. Et tamen uult
esse malum. et in eo non nisi bonũ uult. quia bonũ
est esse malum: et non uult ipsum malum quia

Expanded text:
sine conscientiae scrupulo dicitur: Deus vult bonum, sine conscientiae scrupulo dicitur: Deus vult bonum, facile recipit hoc pia mens de bono quod malum vult. Videtur enim hoc solum dici cum dicitur Deus vult malum, quia bonus malum diligit et approbat quod pravum est, et amicam sibi reputat iniquitatem, et gaudet quasi de consimili et bonum putat quod malum est; et ideo refutat hoc mens pia; non quia quod dicitur non bene dicitur, solum intelligendum est, in eo quod dicitur, vult Deus malum dicendum omnino non est, quoniam non approbat illud prorsus, neque existimat bonum; sed contrarium judicat sibi bono malum, et a suo alienum, et non desiderat illud quasi conveniens, et concordiam habens cum eo quod ipse est, et cum eo quod ab ipso est, et cum eo quod simile sibi est; sed extraneum et longinquum et in omni dissimilitudine constitutum. Et tamen vult esse malum, et in eo non nisi bonum vult, quia bonum est malum esse; et non vult ipsum malum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
potuit: neq ad ꝑmittendũ sine uoluntate cogi.
Igitur quod factum est uoluntate eius factum
est. etiam si ꝓpter uoluntatẽ eius factum non ẽ :
qm̃ alia factum est uoluntate. que uoluntati cꝰ
amica non est. Tamen omĩno uoluit qd̾ factum
est: qm̃ bonum est sic factum esse ut factum est.
et sic esse ut est. Quare ergo precepit ut aliter
esset. et prohibuit ne sic esset. cum bonũ sit ita
esse: et ita fuit futurũ priusquã fuit. et bene¬
placitum: quia bonum fuit ita esse. et ñ aliter
esse: Tali questione coartamur et ducimur ĩ
ambiguum. ut non facile audeamus hoc uel hoc
affirmare: uel quia deus fieri precepit qd̾ no¬
luit. uel quod noluit fieri ꝑmisit. Et tamen e
duob unum facilius approbamus: quia magis¬
uoluit quod precepit bonum. quã malũ quod ꝑ¬
misit: eum tomen quod precepit factũ non sit bo¬
num. sed malum quod ꝑmisit. Leue enim est et

Expanded text:
potuit, neque ad permittendum sine voluntate cogi. potuit, neque ad permittendum sine voluntate cogi. Igitur quod factum est voluntate ejus factum est, etiam si propter voluntatem ejus factum non est; quoniam alia factum est voluntate, quae voluntati ejus amica non est. Tamen omnino voluit quod factum est quoniam bonum est sic esse factum ut factum est; et sic esse, ut est. Quare ergo praecepit ut aliter esset et prohibuit ne sic esset, cum bonum sit ita esse, et ita futurum fuit priusquam fuit et beneplacitum, quia bonum fuit ita esse, et alitertat. Tali quaestione coarctamur et ducimur in ambignum, ut non facile audeamus hoc vel hoc aliquid affirmare, vel quod Deus fieri praecepit quod noluit, vel quod quae noluit, fieri permisit. Et tamen e duobus unum facilius approbamus, quod voluit quod praecepit bonum, quam malum quod permisit, cum tamen quod praecipit factum non sit bonum, sed malum quod permisit. Leve enim est et