comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentis tedio affecti. bona tẽporaliter
accepta conspicere: & tristiciã delinire.
Cum enim merore quodã tangi se senti-¬
unt. ȩquos aspiciunt: auri argentiq
sui metalla contemplant᷑: predia cir¬
cũeunt. Cumq ꝑ hec temporalia ocu-¬
los libenter trahunt: obortũ anunȩ
merorẽ uincunt. Unde eis & in euglio
ueritas dicit. uȩ uobis diuitib: qui
habetis consolationẽ urãm. Seo sc̃s uir
qui hoc lug& qͦd ab ȩternis gaudus¬
cecidit: consolationẽ de temporalib
non adinittit dicens: negaui consolari
animã ieã. Ac si aꝑte dicat. Qui de
temporalium amnissione non lugeo:
de temporaliũ habundautia consola¬
ri nequaꝗͣ possum. Cui tamquã si nos
audientes ista dicerenus. quio gͥ quę¬
ris qui consolari in his quę mundi sunt
rennius: ilico adiecit. Memor fui di.
& delectatus sum. Ac si aꝑte dicat. Terre¬
narũ rerũ me nec habundantia refou&:
auctoris autẽ mei quẽ adhuc uidere ñ

Expanded text:
mentis taedio affecti bona temporaliter mentis taedio affecti bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam tangi se sentiunt, equos aspiciunt, auri, argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt, cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Sed sanctus vir, qui hoc luget, quod ab aeternis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam si nos audientes ista diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his quae mundi sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiis. ad erumpnas uitȩ presentis:
ab angłoꝵ societatib uenit ad curas
necessitatũ. Pensat in qͦt iam periculis
iac& : qui prius sine periculo stare con¬
tempsit. Luget exilium qđ dampnat᷑
patit᷑ ͥ & suspirat ad cęlestis głe statũ:
quo ꝑfrui securus poss& si peccare no¬
luiss&e. Qđ bene psalmista considerans
ait. Ego dixi in pauore meo: ꝓiectus
sum a uultu oculoꝵ tuoꝵ. Contemplatꝰ
quippe interna gaudia uisionis di. & so-¬
cialem frequentiam angłoꝵ ꝑsistentium.
reduxit oculos ad ima: uidit quo iace¬
r&. qui ad hoc conditus fuerat. ut ui
cȩlestib stare potuiss&. Pensauit ubi e̾ẽt:¬
& quo deess& ingemuit. Proiectũq se
a uultu oculoꝵ đi doluit : quia in cõpa¬
ratione lucis iutimȩ. grauiores senserat
exilii sui tenebras quas tolerabat. Hinc
nullius grãm consolationis ad mittit
dicens: negaui consolari animã meã.
Nam plerumq huius scłi diuites. solent

Expanded text:
gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras quas tolerabat Vet. nullius gratiae consolationem admittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divite
Abbreviated transcription (Latin):
dantur operari. Quia gͦ nil boni oꝑis
dedimus. quo hanc sapientiam ꝑcipere
inereremur: dicat᷑ gͦ recte. nescit homo
precium eius. Qm̃ quisqͥs iã ratione utit᷑.
tanto altius sub huius sapientiȩ intelle¬
ctu se despicit. quanto eiusdẽ sapientiȩ
uerius interna cognoscit: ut indignũ se
ad hanc ꝑuenisse gaudeat: ꝑ quã gratuito
agitur. ut dignus fiat. De qua bene mox
nomine: nisi anuna humana as de qua
psalmista dicit: anima mea sicut terra
quia quisqͥs adhuc huius uite uolupta¬
tib pascit᷑: ab ȩterne sapientiȩ intellectu
separat᷑. Nam si uere saper&: expulsus
abinternis gaudiis. de ea ui qua cecidit
exilii sui cecitate luger&. Hinc namq
ꝑ salomonẽ dr. Qui appouit scientiam
apponit dolorẽ: quia quanto plus homo
ceꝑit scire quid ꝑdiderit: tauto plus
lugere incipit corruptionis suȩ senten¬
tiam quam inuenit. Considerat nãq
unde. quo lapsus est: qd a ꝑadisi

Expanded text:
datur operari. Quia ergo nil boni operis datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nescit homo pretium ejus, quoniam quisquis jam ratione utitur, tanto altius sub hujus sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se ad hanc pervenisse videat, per quam gratuito agitur ut dignus fiat. De qua bene mox nomine, nisi anima humana, de qua Psalmista ait: Anima mea sicut terra quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitate lugeret. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ secum pariter morientẽ uidit. Spem
habuit. qui regni eius aditũ postulauit
dicens: memento mei dũ ueneris in regnũ
tuum. Caritatẽ quoq in morte sua uiuacit᷑
tenuitꝰ qui fratrẽ & conlatronẽ ꝓ suili
scelere morientem. & de iuiquitate sua ar¬
guit: & ei uitã quã cognouerat predicauit
dicens. Neq tu times diñ ͥ qui in eadem
dãpnatione es s Et nos quidẽ iuste: nain
digna factis recipimus: hic uͦ nichil mali
gessit. Ille qui talis ad crucẽ uenit ex cul
p̾a: ecce qualis a cruce recedit ex grã. Con¬
ficebat᷑ dñm quẽ uidebat secũ humana
infirmitate morientẽ: quando negabant
apłi eum quẽ miracula uiderant diuina
minẽ ꝓpriis uirib astruunt: eandem
confessionẽ hominis. ab ipsius e̾e̾ uirtute
hominis suspicant᷑. Qđ si ita esset: in dĩ
laude psalinsta non dicer&. Confessio &
magnificentia opus eius. Ab eo itaq acci¬
pinus recta confiteri: a quo nob̾ et magna

Expanded text:
quem secum pariter morientem vidit; spem quem secum pariter morientem vidit; spem habuit qui regni ejus aditum postulavit, dicens: Memento mei, cum veneris in regnum tuum . Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et conlatronem pro simili scelere morientem, et de iniquitate sua arguit, et ei vitam, quam cognoverat, praedicavit dicens: Neque tu times Deum, qui in eadem damnatione es. Et nos quidem juste; nam digna factis recipimus, hic vero nihil mali gessit . Illpa, ecce, qualis a cruce recedit ad gratiam Confitebatur Deum, quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli, qui eum miracula viderant divina minem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse hominis virtute suspicantur. Quod si ita esset, in Dei laude Psalmista non diceret: Confessio et magnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solum inuenerat qđ punir&. Lab&
inter hȩc mentis oculos ad illũ latronẽ
ducere. qui de fauce ascendit crucẽ: de
cruce paradẏsum. Intueamur qualis ad
patybulũ uenerit: & a patybulo qualis
abscessit. Uenit reus fraterno sanguine:
uenit cruentus: sed interna gr̃a est muta-¬
tus in cruce. Et ille qui mortẽ fr̃i intulit:
morientis dñi uitã predicauit dicens.
Memento mei: dum ueneris in regnum tu-¬¬
um. In cruce claui manus eius pedesq
ligauerant: nchilq in eo a pęnis liberũ.
nͥ cor & lingua remanserat. Inspirante dõ
totũ illi optulit. qđ in se liberũ inuenit:
ut iuxta hoc qđ scriptũ est. corde crede¬
r& ad iusticiamͥ ore autẽ confiteret᷑ ad
salutẽ. In corde aũ fideliũ tres sũmopere
manere uirtu tes testat᷑ apłs dicens.
Nunc aũ manẽt spes. fides. caritas. Quas
cunctas subita repletus grã. & accepit
latro: & seruauit in cruce. Fidẽ namq
habuit. qui regnaturũ dnm̃ credidit:

Expanded text:
hoc solum invenerat quod puniret. Libet hoc solum invenerat quod puniret. Libet inter haec mentis ocreducere, qui de fauce diaboli ascendit crucem, de cruce paradisum. Intueamur qualis ad patibulum venerit, et a patibulo qualis abscessit. Venit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed interna gratia est mutatus in cruce; et ille qui mortem fratri intulit, morientis Domini vitam praedicavit, dicens: Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihilque in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserant. Inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salmanere virtutes testatur Apostolus, dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas, quas cunctas subita repletus gratia, et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Deum credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Gr̃ã dĩ sum id qđ sum. Ex cuius
nimirũ aspiratione gr̃ȩ. quia uirtutũ oꝑa
ꝓtinus in corde generant᷑. ut ex libero quoq
arbitrio subsequat᷑ actio. ciui post hanc ui¬
tã retributio eterna respondeat: ilico ad¬
iecit. Et grã eius in me uacua ñ fuit. Sed
sunt nonnulli qui sanoᷤ se suis uirib exultatt:
suisq p̃cedentib meritis. redemptos se eẽ
gloriant᷑. Quoꝵ ꝓfecto assertio inuenitur
sibim& ipsi contraria: quia dũ & in nocen
tes se asserunt & redemptos: hoc ipsũ in
se redemptionis nomen euacuant. Omĩs
namq qui redimit᷑: ex aliqua ꝓcul dubio
captiuitate liberat᷑. Unde gͦ quilib& iste
redemptus est. si prius non fuit sub culpa
captiuus .s Liqu&e itaq quia multũ desipit:
quisꝗͥͥ hȩc sapit. Hominis quippe meritũ
suꝑna gr̃a non ut ueniat inuenit: sed post¬
quã uenerit facit. Atq ad indignã mentẽ¬
ueniens ds. dignam sibi exhib& ueniendo:
& facit in ea meritum qđ remuner&: qui

Expanded text:
dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae, quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam retributio aeterna respondeat, illico adjecit: Et gratia ejus in me vacua non fuit . Sed sunt nonnulli, qui se sanctos suis viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur; quorum profecto assertio invenitur sibimetipsis conttes se asserunt, et redemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redemptus est, si prius non fuit sub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec sapit. Hominis quippe meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit, facit; atqveniens Deus dignam sibi exhibet veniendo, et facit in ea meritum quod remuneret; qui
Abbreviated transcription (Latin):
nã uitã diligunt. desiderior suoꝵ inqͥ¬
etudinib feriunt᷑. Turpes cogitationes
carnalium ad ima depresse st̃: ut ad
quiets intimȩ desideriũ non leuentur.
Unde cũ mira ope pietatis ad cor ueritas
estus eicit: & post in eo uirtutũ dona
disponit. Quos bene nobis saera ȩugłu
hystoria innuit: in qua dũ ad resusci¬
tandã filiam principis inuitatus dñs¬
duceretur. ꝓtinus addit᷑. Et cũ eiecta
ess& turba. intrauit & tenuit manũ eiꝰ:
& surrexit puella. fo̾ras gͦ turba eicit᷑.
ut puella suscitet᷑: quia si non prius ã
secretiorib cordis expellit᷑ importuna
secularium multitudo curarũ
anima quȩ intrinsecus iac& mortua
non resurgit. Nam dũ se ꝑ innumeras¬
terrenoꝵ desiderioꝵ cogitationes spar¬
git: ad considerationẽ sui sese nullate¬
nus colligit. In his itaq inquietudinum
fluctib habitare sapientiã non posse
cognoscens ait: & mare loquit᷑ non est

Expanded text:
nam vitam diligunt, dum desideriorum suorum inqunam vitam diligunt, dum desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis Dominus invitatus diciduceretur, protinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit manum ejus, et surrexit puella. Foras ergo turba ejicitur ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet mortua, non resurgit. Nam dum se terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum fluctibus habitare sapientiam non posse cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est
Abbreviated transcription (Latin):
discite ã me quia mitis sum & humilis
corde: & inuenietis requiem animab urĩs.
Quid enim in hac uita laboriosius. quam
terrenis desideriis estuare. Aut quid
todiam sabbati accepit in munere: hinc
econtra est egrptus muscarũ multitu-¬
dine ꝑcussa. Popłs namq qui dm̃ seqͥt᷑.
accepit sabbatũ. id est requiem mentis:
ut nullo in hac uita desiderioꝵ carnaliũ
appetitu fatigetur. Egrptus uͦ quȩ huiꝰ
mundi speciem ten&: muscis ꝑcutitur.
Musca enim nimis insolens & inquietum
animal est: in qua quid aliud quã inso¬
lentes curȩ desiderioꝵ carnaliũ designan-¬
t᷑ as Unde alias dr̃. Muscȩ morientes: ꝑ¬
dunt suauitatẽ unguenti. Quia cogita¬
tiones suꝑfluȩ quȩ assidue in animo car¬
nalia cogitante & nascunt᷑ & deficiunt.
eã suauitatẽ qua unusquisq intrinsecus
ꝑ sp̃m unctus est ꝑdunt: qm̃ integrita.¬
te eius ꝑfrui non ꝑmittunt. E grptus uͦ
muscis ꝑcutit᷑: quia eoꝵ corda qui terre¬

Expanded text:
me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? 589 aut quid todiam Sabbati accepit in munere ; hinc e contra est Aegyptus muscarum multitudine percussa . Populus namque qui Deum sequitur accipit sabbatum, id est requiem mentis, ut nullo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero quae hujus mundi speciem tenet muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Unde alias dicitur: Muscae morientes rdunt suavitatem unguenti ; » quia cogitationes superfluae quae assidue in animo carnalia cogitante nascuntur, atque deficiunt, eam suavitatem, qua unusquisque intrinsecus per Spiritum unctus est, perdunt. Undete ejus perfrui non permittunt. Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui terre
Abbreviated transcription (Latin):
est mitt& radicẽ deorsum: & facioe fructũ
sursũ. Ac si aꝑte diceret᷑. In imis cogita¬
tio nascitur: u i sũmis retributio reddat᷑
Dicat gͦ. Ad silicem extendit manũ suã. subuᷤ¬
tit a radicib montes : quia dũ duritiam
gentium sca predicatio petiit: suꝑboꝵ
altitudinẽ funditus strauit. Quia uͦ eos
quos a cogitationib terrenis euacuat.
donis cȩlestib replet᷑ & quos infimis
curis exhaurit. suꝑnis rigat fluentis.
in duris gentilium cordib fluiuos pre¬
dicationis aperuit: sicut ꝑ ꝓpħam quoq
de irriganda dr̃ ariditate gentilium.
Posuit desertũ in stagnũ aque: & terram
sine aqua in exitus aquarũ. Atq in eugłio
ꝓmittit dñs dicens: qͥ credit in me sicut
dicit scriptura. flumina aquȩ uiuȩ de
uentre eius fluent. Qđ ꝓmissũ tc̃ audi¬
uimus: etiã nc̃ cõpletũ uidemus. Ecce
enĩ in scĩs predicatorib. & ñ ex iudȩa
ꝓgenitis ꝑ cunctã ęccłiam toto orbe
diffusam. fluenta cȩlestiũ mandatoꝵ

Expanded text:
radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat fluentis, in duris gentilium cordibus fluvios praedicationis aperuit, sicut per Prophetam quoque de irriganda dicitur ariditate gentilium: Posuit desertum in stagnum aquae, et terram sine aqua in exitus aquarum . Atque in Evangelio promittit Dominus, dicens: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent . Quod promissum tunc audivimus, etiam nunc completum videmus. Ecce enim in sanctis praedicatoribus, et non ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
si uidit eum quẽ in morte tenuit: uidere
noluit quanta uitȩ nr̃e gła de eius morte
sequeret᷑. Unde ad crudelitatẽ quoq ꝑse¬
cutionis exarsit. uerba uitȩ ꝑcipere ren¬
nuit: predicatores regni cȩloꝵ. ꝓhibendo.

Expanded text:
si vidit eum, quem in morte tenuit, videre noluit, quanta vitae nostrae gloria de ejus morte sequeretur. Unde ad crudelitatem quoque persecutio exarsit, verba vitae percipere renuit praedicatores regni coelorum, prohiben
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiꝰ uice rẽ ꝗͣ appetimꝰ possid̾e debeamꝰ. Qͥd aũ
nos dedimꝰ: ut hanc sapientiã quȩ xp̃e est
ꝑcipere mereremur .s Grã quippe redempti
sumus. Illa namq sola oꝑa male uiuendo
dedimus: quib si iusta retributio seruaret᷑.
non xp̃c. seo supplicia redderent᷑. Sed aliud
homo ꝑ iusticiã meruit: aliud ꝑ grãm accȩ¬
pit. Testet᷑ paulus. prius quã mens illius
fui blasphemus. & ꝑsecutor. & contumeli¬
osus: seo miscdiam consecutus sũ. quia ig¬
norans feci in incredulitate. Testet᷑ ꝓ qua
sapientia impii inuenti sumus : quid boni
oꝑis dedimus. quo accipere eandẽ sapien¬
tiam mereremuras Huius itaq sapientiȩ
homo precium nescit: quia quisqͥs a brutis
animalib rationis intellectu discretus est.
qm̃ suis meritis non sit saluatus intelligitꝰ
nichil se dedisse boni oꝑis ut ad fidẽ ueni¬
r& agnoscit. Q uasi enim ad ꝑtipiendam

Expanded text:
ut ejus vice rem quam appetimus possidere debeamus. Quid autem ut ejus vice rem quam appetimus possidere debeamus. Quid autem non dedimus, ut hanc sapientiam, quae Christcipere mereremur? Gratia quippe redempti sumus. Illa namque opera sola male vivendo dedimus, quibus si justa retributio servaretur, non Christus, sed supplicia redderentur. Sed aliud homo per justitiam meruit, aliud per gratiam accepit. Testatur Paulus, priusquam mens illius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . Testetur etiaSapientia, impii inventi sumus, quid boni operis dedimus quo accipere eamdem Sapientiam mereremur? Hujus itaque Sapientiae homo pretium nescit, quia quisquis a brutis animalibus rationis intellectu discretus est, quod suis meritis non sit salvatus intelligit, nihil se dedisse boni operis ut ad fidem veniret agnoscit. Quasi enim ad percipiendam
Abbreviated transcription (Latin):
metalli utiq preciosi. ꝓ immensa laude
uitrũ quoq dixit sapientiȩ non equari.s
Ipsa gͦ litterȩ difficultate cõpellimur: ut
ad sententias hoꝵ uerboꝵ mysticas uigi¬
lemus. Uir itaq sc̃s quã sapientiã contẽ¬
plat᷑: nisi eam de qua paulus apłs dicit.¬
xp̃m dĩ uirtutẽ & dĩ sapientiã as de qua
ꝑ salomonẽ scriptũ est: sapientia ȩdifica¬
uit sibi domum. Et de qua psalmista
ait: om̃ia in sapientia fecisti. Huius ni¬
mirũ sapientiȩ homo precium nescit: qr
nil dignum ȩstimatione illius inuenit.
Non aũ hoc sapientiȩ precium & ẽẽ dr &¬
nesciri. seo idcirco nesciri quia deest.
eo scilic& loquendi genere. quo in angustus
quisq deprehensus. cum remediũ subuenti¬
onis non inuenit: fateri sol&. quia qͥd faciat
nescit. Huius gͦ sapientiȩ precium nescire
est: digni oꝑis meritũ quo illã ꝑcipiat non
inuenire. Ad hoc namq precium damus:

Expanded text:
metalli utique pretiosi, pro immensa laude, metalli utique pretiosi, pro immensa laude, vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae dificultate compellimur, ut ad sententias horum verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus, quam sapientiam contemplatur, nisi eam de qua Paulus apostm Dei virtutem, et Dei sapientiam ? De qua per Salomonem scriptum est: Sapientia aedificavit sibi domum ; et de qua Psalmista ait: Omnia in sapientia fecisti . Hujus nimirum 585 sapientiae homo pretium nescit, quia nihil dignum aestimatione illius invenit. Non aunesciri, sed idcirco nesciri quia deest, eo scilicet loquendi genere, quo in angustiis quisque depressus cum remedium subventionis non invenit, fateri solet, quia quid faciat nescit. Hujus ergo sapientiae pretium nescire est, dignum operis meritum quo illam percipiat non invenire. Ad hoc namque pretium damus,
Abbreviated transcription (Latin):
dabit᷑ aurũ obrizum pro ea: nec appen¬
det᷑ argentũ in cõmutatione eius. Ad
utraq gͦ respondit: seo augendo qđ obie¬
cerat non soluendo. Cum sapientie nãq
locũ querer&. ac deinde inferius respon-¬
der&. abyssus dicit non est in me: ñ ubi
essae. seo ubi non ess&e indicauit. Rursus
cũ ab homine eius precium dicer& igno¬
rari. atq ad hoc inferius redder&. non
dabitur aurũ obrizum ꝓ ea: non qđ ess&
eius precium. sed qđ non ess& ostendit.
Cunctis autẽ liquor. qđ neq hec humana
sapientia uel teneri loco: uel emi diuitiis
potest. Sed uir sc̃s mysticis sensib plenus.
ad alia nos intelligenda transmittit: ut
Nam nisi in uerbis istis allegoriarũ secreta
rimentur: ea utiq quȩ secunt᷑. omnino st̃
digna despectui: si ex sola hẏstorica nar¬
ratione pensent᷑. Paulo post nãq dicit:
non adequabit᷑ ei aurũ uel uitrũ. Et cũ
sicut nouimus uitrũ longe atq dissimi¬
liter auro sit uiliusͥ cur post auri nom̃

Expanded text:
zum pro ea, nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ad utraque ergo respondit, sed augendo quod objecerat, non solvendo. Cum sapientiae namque locum quaereret, ac deinde inferius responderet: Abyssus dicit: Non est in me, non ubi esset, sed ubi non esset indicavit. Rursus cum ab homine ejus pretium diceret ignorari, atque ad hoc inferius redderet: Non dabitur aurum obrysum pro ea, non quid esset ejus pretium, sed quid non esset ostendit. Cunctis autem liquet quod neque haec humana sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis potest. Sed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos inteNam nisi in verbis istis allegoriarum secreta rimemur, ea utique, quae sequuntur, omnino sunt digna despectui, si ex sola historica narratione pensentur: nam paulo post dicit: « Non ad aequabitur ei aurum, vel vitrum. Et cum sicut novimus vitrum longe atque dissimiliter auro sit vilius; cur post auri nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
tempestas. Uideamus nunc inopiam
ardentis diuitis: cuius tanta habun¬
dantia fuit epulantis. Ait enĩ. Pater
abraham miserere mei : & mute lazarũ
ut intinguat extremũ digiti sui in aqu̾ã
& refriger& linguã meã: quia crucior
in hac flamina. Quib uerbis nobis ñ
hoc innotescit᷑. quia illic in tanto ardore
una tunc ad sufficientiã refrigeriĩ aquę
stilla requirat᷑: seo qđ is qui de habun¬
dantia peccauerit. illic estuante nimis
cremet᷑ inopia. Uidemus enim in uerb
diuitis: ex subtilissimo dĩ iudicio quam
digna tali culpȩ pena responderit. A¬
gente namq inopia. illic usq ad minima
petenda compulsus est: quia hic agente
tenatia. usq ad minima neganda ꝑue¬
nit. Quid retribui subtilius: quid dis¬
trictius potest.s Guttam aquȩ petiit:
qui micas panis negauit. Apprehendit
eum quasi aqua inopia. Non in merito
aquȩ tunc illa inopia comparat᷑: quia
in inferno cruciat. qui susceptos in ꝓ¬
fundis absorbens. sol& lacus nomine

Expanded text:
pia.---Videamus nunc inopiam ardentis divitis, cujus tanta abundantia fuit epulantis. Ait enim: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam quia crucior in hac flamma . Quibus verbis nobis non hoc innotescitur, quia illic in tanto ardore una tunc ad sufficientiam refrigerii aquae stilla requiratur, sed quod is qui de abundantia peccaverit, illic aestuante nimis cremetur inopia. Videmus enim in verbis divitis ex subtilissimo Dei judicio quam digna tali culpae poena responderit. Agente namque inopia, illic usque ad minima petenda compulsus est, qui hic, agente tenacia, usque ad minima neganda pervenit. Quid retribui subtilius, quid districtius potest? Guttam aquae petit, qui micas panis negavit. Apprehendit ergo eum quasi aqua inopia. Non immerito aquae tunc illa inopia comparatur, quia in inferno cruciat, qui susceptos in profundis absorbens, solet lacus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Aug& reatum culpȩ sequentis : preconium
głȩ precedentis. Nam uniuscuiusq casus
tanto maioris ẽ criminis: quanto prius¬
quã cader& maioris potuit ẽẽ uirtutis.
Dicat᷑ gͦ uidea dicat᷑ quid fuerit : & pre¬
cedentium magnitudo uirtutũ. crescat
ad cumulũ sequentiũ delictoꝵ. Locus
saphiri lapides eius: & glebe illius aurũ.
Q uid enini hoc loco ꝑ lapides: nͥ sc̃ors ac
fortium mentes accipimus In scriptura
& enim sacra aliquando lapides in malo:
aliquando uͦ in bono accipi solent. Nã cũ
lapides ꝓ insensibilitate ponunt᷑: dura ꝑ lapi¬
des corda signantur. Unde & ꝑ iohannẽ
dicit᷑. Potensꝰ est ds̃ de lapidib istis susci¬
tare filios abrahȩ. Qui uidelic& nomine
lapidũ corda gentilium designat: dura
lapideum de carne ur̃a: & dabo uobis cor
carueum. Rursum ꝑ lapides: mentes for¬
tium designari solent. Unde & ꝑ petrum

Expanded text:
Auget reatum culpae sequentis praeconium gloriae praecedentis. Nam uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto priusquam caderet majoris potuit esse virtutis. Dicatur ergo Judaea, dicatur quid fuerit, et praecedentium magnitudo virtutum crescat ad cumulum sequentium delictorum. Locus sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum. Quid enim hoc loco per lapides, nisi sanctorum ac fortium mentes accipimus? . In Scriptura etenim sacra aliquando lapides in malo, aliquando vero in bono accipi solent. Nam cum lapis pro insensibilitate ponitur, dura per lapides corda signantur. Unde et per Joannem dicitur: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Qui videlicet nomine lapidum corda gentilium designat, dura lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum . Rursum per lapides mentes fortium designari solent. Unde et per Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
transtulerunt. Quos recte quoq & inuios
uocat: quia dũ infidelitate sua obdurati
sunt. uerbis uitȩ ad cor uiã prebere no¬
luerunt. Sed iudea hec quȩ sic obduruit.
uel qualis dudũ fuerit. uel quid post
ꝑtulerit: audiamus. Sequit᷑. Terra de¬

Expanded text:
transtulerunt? Quos recte quoque et invios transtulerunt? Quos recte quoque et invios vocat, quia dum in infidelitate sua obdurati sunt, verbis vitae ad cor viam praebere noluerunt. Sed Judaea haec, quae sic obduruit, vel qualis dudum fuerit, vel quid post pertulerit, audiamus. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
runt. pes hominis egentis oblitus est:
quia in ipso initio nascentis ȩccłȩ. dũ scĩ¬
apłi cęloꝵ regnũ iudeȩ predicare uoluis¬
sent: uidentes qđ ei uichil omuino ꝓfice¬
rent. ad predicandum gentib deflex¬
erunt: sicut ipsi in suis actib dicunt.
U obis oportebat primum loqui uerbũ dĩ.
sed qm̃ repellitis illud. & indignos uos
iudicatis et̃ne uite: ecce conu̾tim᷑ ad gentes. De
quib & ꝑ psalmistam dr̃. Transferent᷑
montes in cor maris. Quia repulsi auid ea
apłi: in hoc gentilitatis scło st̃ translati.
Qui sunt gͣ qui inmensa duritia ꝓ obscuri¬
tate cordis. quasi quidã lapis caliginis
& umbra mortis a peregrinante scoꝵ popło
diuidunt᷑: nisi hii quos pes egentis homi¬
nis est oblitus. id est quos predicatores
dm̃ uidelic& ꝑ humanitatẽ pauperis.
ꝓ suꝑbiȩ suȩ tumore reliquerunt a Eoꝵq
omnino obliti st̃: dũ predicationis suȩ
semina ad solam fructificationẽ gentiũ

Expanded text:
runt, pes hominis egentis oblitus est, runt, pes hominis egentis oblitus est, quia in ipso initio nascentis Ecclesii coelorum regnum Judaeae praedicare voluissent, videntes quod ei nihil omnino proficerent, ad praedicandum gentibus defluxerunt, sicut ipsi in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . De quibus et per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris , quia repulsi a Judaea apostoli in hoc gentilitatis saeculum translati sunt. Qui sunt ergo qui immensa duritia pro obscuritate cordis, quasi quidam lapis caliginis et umbra mortis, a peregrinante sanctorum populo dividuntur, nisi hi quos pes egentis hominis est oblitus, id est quos praedicatores Domini, videlicet per humanitatem pauperis, pro superbiae suae tumore reliquerunt, eorumque omnino obliti sunt, dum praedicationis suae semina ad solam fructificationem gentium
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ confitent᷑. Unde etiam ab electoꝵ
hannes ait. Si dixerimus quia peccatũ
non habemus: nos ipsos seducimus. Qui
uidelic& corui subsannantis oculũ effo¬
diunt: quia prauoꝵ ac ꝑuicatium ho¬
minũ intentionẽ uincunt. Ex hoc itaq
testimonio. si hic quoq torrens p̾dica¬
tio deb& intelligi: lapidẽ caliginis &
umbram mortis diuidit torrens a popło
peregrinante: quia scõꝵ predicatio ob¬
duratas mentes reꝓboꝵ deserit: & ad
pia humilium se corda conuertit. Unde
pes egentis hominis & inuios. Quis hoc¬
loco alius accipitur egens homo: nisi
egenus factus est cũ diues ess& as C uiꝰ
uidelic& egentis hominis pedes scĩ pre¬
dicatores fuerunt: ꝑ quoꝵ ꝓfecto p̃sentiã
gentilitatẽ circuiens. mundũ ꝑambula¬
uit uniuersũ. De quib ꝑ ppħam dicit᷑:
& in ambulabo in eis. An pes eius ñ erat.
qui tentus in cõpedib dicebat: ꝓ qͦ lega¬
tione fuugor in catena .s Seo eoꝵ qui
umbra mortis. & lapis caliginis extite¬

Expanded text:
nem confitentur. Unde etiam ab electoruannes ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Qui videlicet corvi subsannantis oculum effodiunt, quia pravorum ac pervicacium hominum intentionem vincunt. Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes reproborum deserit, et ad pia humilium se corda convertit. Unde pes egentis hominis, et inloco alius accipitur egens homo, nisi egenus factus est dum esset dives? » Cujus videlicet egentis hominis pedes sancti praedicatores fuerunt, per quorum profectus praesentiam gentilitatem circumiens, mundum perambulavit universum. De quibus per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstite
Abbreviated transcription (Latin):
Terra gͦ de qua oriebatur panis. in loco suo
igne subuersa est: quia uidea in sem&¬
ipsa & prius habuit legem quȩ reficer& :
& post inuidiã quȩ concremar&. De cuiꝰ
adhuc descriptione subiungit᷑. Locus sa

Expanded text:
Terra ergo de qua oriebatur panis, in loco suo Terra ergo de qua oriebatur panis, in loco suo igne subversa est, quia Judaea in semetipsa et prius habuit legem quae reficeret, et post invidiam quae concremaret. De cujus adhuc descriptione subjungitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
uersa est. Panẽ uidea dare consueuerat:
quȩ legis uerba ꝑferebat. Quã uidelic&
legem. quia intelligere iã reꝓbi atq ex¬
planare non poterant: ꝓpħa hieremuias
uersa est: quia fidelium signa conspiciens
inuidię se face concremauit. Quia enĩ
semꝑ inuidia de suꝑbia nasci sol&. in
loco suo igne periit: quȩ idcirco arsit
inuidia. quia suꝑbiã non reliquit. Ter¬
ra gͦ quȩ prius panẽ habuit. post igne
subuersa est: qm̃ synagoga quȩ manda¬
ta dĩ ꝑ legem ꝓtulit: nascentẽ eccłiam
ꝑsequens. inuidie se igne consumpsit.
Annon emulationis suę facib ardebat. cũ
redemptoris nr̃i signa conspiciens ꝑ qͦsda
suos dicer&. quio facimus quia hic homo
multa signa facit ÷ uel certe uidetis qr¬
nichil ꝓficiuius eece totus mundus
post eum uadit. Uidebant unde conuer¬
ti debuerant: atq exinde ꝑuersiores fie¬
bant. Querebant extinguere: quẽ cerue-¬
bant mortuos uiuificare. In ore tenebaut
legem: seo legis ꝑsequebantur auctorem.

Expanded text:
ucta est.---Panem Judaea dare consueverat, quae legis verba proferebat. Quam videlicet legem, quia intelligere jam reprobi atque explanare non poterant, propheta Jeremias e subversa est, quia fidelium signa conspiciens, invidiae se face concremavit. Quia enim semper invidia de superbia nasci solet, in loco suo igne periit, quae idcirco arsit invidia, quia superbiam non reliquit. Terra ergo quae prius panem habuit, post igne subversa est, quoniam synagoga, quae 579 mandata Dei per legem protulit, nascentem Ecclesiam persequens, invidiae se igne consumpsit. An non aemulationis suae facibus ardebat, cum Redemptoris nostri signa conspiciens, per quosdam suos diceret: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? vel certe: Videtis qnihil proficimus. Ecce totus mundus post eum vadit. Videbant Judaei unde converti debuerant, atque exinde bant. Quaerebant exstinguere quem cernebant mortuos vivificare. In ore tenebant legem, sed legis persequebantur auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
io qđ ꝑ salomonẽ dr. Oculũ qui subsaunat
patrẽ ⁊ qui dẽpicit partũ matris suȩ: esfo¬
diant illum corui de torrentib. ꝑuersi
quippe dũ diuina iudicia reprehendunt:
subsaunant patrem. Et quilib& heretici
dũ predicationẽ sc̃ȩ eccłiȩ fecunditatẽq
illius deridendo contempnunt: qͥd aliuo
quã partũ matris despiciunt .s Quã ñ in¬
merito eoꝵ quoq matrẽ dicimus: quia
de ipsa exeunt qui contra ipsã locunt᷑:
iohanne attestante qui ait. A nobis exie¬
ruut: sed non erant ex nobis. Nã si fuis¬
sent ex nobis: mansissent utiq nobiscũ

Expanded text:
r: Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, effodiant illum corvi de torrentibus . Perversi quippe dum divina judicia reprehendunt, subsannant patrem. Et quilibet haeretici dum praedicationem sanctae Ecclesiae fecunditatemque illius deridendo contemnunt, quid aliud quam partum matris despiciunt? Quam non immerito eorum quoque matrem dicimus, quia de ipsa exeunt, qui contra ipsam loquuntur; Joanne attestante, qui ait: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum .
Abbreviated transcription (Latin):
delitas obdurat. flãmarũ fluuius a con¬
spectu ȩterni iudicis exiens. ab electors
tc̃ popło separat: ut tunc ã bonis ignis
districti examinis diuidat: quos nunc in
suis concupiscentiis tenebre uitioꝵ excecant.

Expanded text:
delitas obdurat, flammarum fluvius a condelitas obdurat, flammarum fluvius a conspectu aeterni judicis exiens, ab electorum tunc populo separat, ut tunc a bonis ignis districti examinis dividat quos nunc in suis concupiscentiis tenebrae vitiorum excaecant.
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Desiderium habens dissolui: &
cũ xp̃o ẽẽ. Et rursum. Michi uiuere
xp̃c est: & mori lucrum. Huius peregri¬
nationis pondus graue sentiebat psalmista.
cum dicer&. Heu meqͥa incolatus ms ꝓ
longatus est. habitaui cũ habitantibus
cedar: multũ incola fuit anima mea.
Ab hac eripi quã totius anihelabat: cũ suꝑ¬
nis desideriis flagrans dicer&. Sitiuit
anima mea ad dm̃ uiuum: quando ueniã
& apparebo aute faciem di. Seo hoc desi¬
derium nesciunt: qui cor in terrenis uo¬
luptatib defigunt. Dum enun sola quȩ
sunt uisibilia diligunt. ꝓfecto inuisibilia
uel si credunt ẽẽ non diligunt: quia dũ
nimis se exterius sequiuit᷑ ÷ etiã mente car¬
nales fiunt. Sumul enun in hac uita ut̃q
popłs currit᷑: seo non simul ad ꝑpetuam¬
uitã p̾uenit: quia lapidẽ caligins &
umbrã mortis. diuidit torrens ã popło
peregrinante. Ac si aꝑte dicat. Eos qͦs
modo uel infidelitas excecat. uel crude¬

Expanded text:
dicebat: Desiderium habens dissolvi, et dicebat: Desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Et rursum: Mihi vivere Christus est, et mori lucrum . Hujus peregrinationis pondus grave sentiebat Psalmista, cum diceret: Heu me! quia incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cedar, multum incola fuit anima mea . Ab hac eripi quantocius anhelabat, cum supnis desideriis flagrans diceret; Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Sed hoc desiderium nesciunt qui cor in terrenis voluptatibus defigunt. Dum enim sola quae sunt visibilia diligunt, profecto invisibilia, vel si credunt esse, non diligunt, quia dum nimis se exterius sequuntur, etiam mente carnales fiunt. Simul enim in hac vita uterque populus currit, sed non simul ad perpetuam pervenit, quia Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante. Ac si aperte dicat: Eos quos modo vel infidelitas excaecat, vel cru
Abbreviated transcription (Latin):
in se imaginẽ expressit. Q uid uͦ torrentis
nomine: nisi ille a conspectu tremendi
iudicis ꝑ ultimũ examen egrediens. atq
electos & reꝑbos diuidens ignis uocat᷑ us¬
inuudo ꝑegͥnator est popłs: nisi qui ad
sortẽ electoꝵ currens. habere se patriã
nouit in cęlestibͥ Et tantomagis illic
sperat inuenire se ꝓpria: quanto hic
cuncta quȩ pretereunt ẽẽ a se deputat.
aliena. Peregrinus itaq est popłs. om̃ium
numerus electoꝵ: qui hanc uitã qđdã sibi
exilium deputantes. ad suꝑuã patriã tota
cordis intentione suspirant. De quib pau¬
lus dicit. Confitent᷑. qͥa peregrini & hos¬
pites sunt suꝑ terram. Qui enĩ hȩc dicunt.
siguificant se patriam iquirere. Hanc
peregrinationẽ isdem quoq apłs tolerabat:
cũ dicer&. dui sumus in corpore: pere¬
griuauiur a dño. ꝑ fidem enim ambula¬
mus: & non ꝑ speciem. Huius peregrina¬
tionis erũpnas satagebat euadere: cum

Expanded text:
in se imaginem expressit. Quid vero torrentis in se imaginem expressit. Quid vero torrentis nomine, nisi ille a conspectu tremendi judicis per ultimum examen egrediens, atque electos et reprobos dividens, ignis vocatumundo perigrinatur populus, nisi qui ad sortem electorum currens, habere se patriam novit in coelestibus, et tanto magis illic sperat invenire se propria, quanto hic cuncta quae praetereunt esse a se deputat aliena? Peregrinus itaque est populus, omnium numerus electorum, qui hanc vitam quoddam sibi exsilium deputantes, ad supernam patriam tota cordis intentione suspirant; de quibus Paulus dicit: Confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram . Qui enim haec dicunt, significant se patriam inquirere. Hanc peregrinationem idem quoque Apostolus tolerabat, cum diceret: Dum sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Hujus peregrinationis aerumnas satagebat evadere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quentes: seo considerauit finẽ delinquen¬
tium ⁊ penitentiã correctoꝵ. Uidit quoq
sodomã delinquentẽ: seo considerauit finẽ
ardoris luxurię. ignẽ gehennę. Uidit
gentilitatis finẽ: quo possessa iniquitatũ
tenebris. quandoq fidei luce clarescer&.
Uidit etiã udee terminũ: quo ab ea luce
fidei quã tenebat. obduratȩ ꝑfidie se tene¬
bris cecar&. Unde adhuc congrue subdit᷑.¬
Lapidem quoq caliginis & umbrã mortis:
diuidit torrens a popło peregrinante.
ꝑ ꝓphetiam predixit ł nisi lapis caliginis
fuit s Quia & crudelitate durus extitit:¬
& infidelitate nebulosus. Qui alio quoq
uocabulo. umbra mortis đr. Umbra qͥppe
talis exprunt᷑: qualia eius rei de qua tra¬
hitur fueruit liniamenta. Quis aũ mortis
nomine: nisi diabolus uocat᷑ .De quo ꝑ
quandã misterii sui significationẽ dr̃: no.¬
men illi mors. Cuius ille popłs uibra ex¬
titit: quia iniquitatẽ illius sequens. eiꝰ

Expanded text:
quentes, sed consideravit finem delinquenquentes, sed consideravit finem delinquentium poenitentiam correctorum. Vidit quoque Sodomam delinquentem, sed consideravit finem ardoris luxuriae, ignem gehennae. Vidit gentilitatis finem, quod possessa iniquitatum tenebris, quandoque fidei luce claresceret. Vidit etiam Judaeae terminum, quod ab ea luce fidei quam tenebat obduratae perfidiae se tenebris caecaret. Unde adhuc congrue subditLapidem quoque caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante. per prophetam praedixit, nisi lapis caliginis fuit? quia et crudelitate durus fuit, et infidelitate nebulosus. Qui alio quoque vocabulo, umbra mortis dicitur. Umbra quippe alis exprimitur, qualia ejus rei de qua trahitur fuerint lineamenta. Quis autem mortis nomine, nisi diabolus vocatur? De quo per quamdam ministri sui significationem dicitur: « Nomen illi mors . » Cujus ille populus umbra exstitit, quia iniquitatem illius sequens, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & in canticis canticoꝵ eccłia ueniente
dr. Quȩ est ista quȩ ꝓgreditur. quasi auro¬
ra consurgens .s Apte enim ȩccłia aurorȩ
comparata describit᷑: quȩ ꝑ cognitionem
fidei.ã peccatoꝵ suoꝵ tenebris. in clara
luce iusticiȩ cõmutatur. Tempus gͦ posuit
teuebris: & uniuersoꝵ fine ipse considerat.
Unuersoꝵ nomine: & electos uoluit & re
ꝓbos cõprehendi. Nam bona faciens &
ordinatis ds̃. mala uͦ non faciens seo ab
iniquis facta ne morcdinate euemant
ipse disponens ⁊ considerat uniuersoꝵ finẽ
& pacienter tolerat omĩa: atq intuetur
electoꝵ terminum. quo ex inalo mutent᷑
ad bonũ. Intuet᷑ etiam reꝓboꝵ fin̾e: quo¬
de malo oꝑe. dignum se trahant ad suppli¬
cium. Uidit finẽ ꝑsequentis sauli: quo
ꝓstratus dicerae. Dñe quid me us faceres
Uidit finẽ quasi obsequentis discipuli: quo
ꝓ cõmisso scelere guit᷑ laqueo stringer&:
seq & peccantem punir&. & deterius pu-¬
niendo deciper&. Uidit niniuitas delin¬

Expanded text:
in Canticis canticorum Ecclesia veniente dicitur: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens ? Apte enim Ecclesia aurorae comparata describitur, quae per cognitionem fidei a peccatorum suorum tenebris in clara luce justitiae commutatur. Tempus ergo posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat. Universvoluit comprehendi. Nam bona faciens et ordinans Deus, mala vero non faciens, sed ab iniquis facta ne inordinate eveniant, ipse disponens, considerat universorum finem, et patienter tolerat omnia, atque intuetur electorum terminum, quod ex malo mutentur ad bonum. Intuetur etiam reproborum finem, quod e malo ocium. Vidit finem persequentis Sauli, quo prostratus diceret: Domine, quid me vis facere? Vidit finem quasi obsequentis discipuli, quod pro commisso scelere guttur laqueo stringeret , seque et peccantem puniret, et deterius puniendo deciperet. Vidit Ninivitas delin
Abbreviated transcription (Latin):
rentib plana. Ait gͦ. Profunda fluuioꝵ
scrutatus est. & abscondita ꝓduxit in lucẽ:
quia dũ suis expositorib intelligentiȩ sp̃m
infudit: antiquas ꝓphetantium obscurita¬
tes aperuit. Et hoc iam scã ȩccłia ꝑ spĩ
morses cũ popło loqueret᷑. faciem u elabat:
ut uidelic& designar& qđ ille iudeoꝵ po

Expanded text:
a fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Quia dum suis expositoribus intelligentiae spiritum infudit, antiquas prophetantium obscuritates aperuit. Et hoc jam sancta Ecclesia per Moyses cum populo loqueretur , faciem velabat, ut videlicet designaret quod ille Jud
Abbreviated transcription (Latin):
beatus iob passionis suȩ hỹstoriã p̃sciens
gentib innotescendã: dicit. Scribantur
hȩc stilo ferreo. in plumbi lãmina: uel
certe sculpantur in silice. Quid uͦ hoc in
loco montes. nisi huius scłi potentes acci¬
pimus: qui pro terrena substantia in altũ
tument us De quib psalmista ait. Tange
montes & fumigabunt. Sed montes ã ra¬
dicib sunt euersi: quia predicante sc̃ã
ȩccłia. sũmȩ huius scłi potestates in ad ora¬
tũ om̃ipotentis dĩ. ab intima cogitatione
ceciderunt. Radices enim montium sunt:
montes cadunt: quia ad colendũ diñ po¬
testates scłi ab iniis cogitationib ꝓsteruunt᷑.
Recte & enĩ ꝑ radicẽ cogitatio oceulta signat᷑.
quia ꝑ hoc qđ itus non cernit᷑. erumpit
qđ uideatur foras. Uude & in bonã par¬
tẽ ꝑ propħam dr̃. Et mutet id qđ sal¬

Expanded text:
beatus Job passionis suae historiam praesciens beatus Job passionis suae historiam praesciens gentibus innotescendam, dicit: Scribantur haec stylo ferreo in plumbi lamina, vel certe sculpantur in silice . Qui vero hoc in loco montes, nisi hujus saeculi potentes accipimus, qui pro terrena substantia altum tument? De quibus Psalmista ait: Tange montes, et fumigabunt . Sed montes a radicibus sunt eversi, quia, praedicante sancta Ecclesia, summae hujus saeculi potestates in adoratum omnipotentis Dei ab intima cogitatione ceciderunt. Radices enim montium cogitamontes cadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem cogitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per prophetam d
Abbreviated transcription (Latin):
& manduca drͣ. id est a peccato eos in qͦ
uiuunt interfice: & a se ipsis in tua illos
mẽbra conuerte. Et quia hec ęccłia cor¬
pus est dñi. ipse etiam dñs iacob uoce
leo uocat᷑ ex se. leena uocatur ex corpore:
dũ ei sub iude speciȩ dr̃. Ad predã fili
mi ascendisti: requiescens accubiusti ut
leo. & quasi leęna:. quis suscitabit eum us
predicantib prius ex illa tria milia: post¬
modũ quinq milia crediderunt. Eccłia
itaq ꝑ sẏnagogã transiit. seo ñ ꝑtransiit:
quia ex illa ad fidem paucos rapuit: sed
tam̃ illũ infidelem popłm ã ꝑfidia fun¬
ditus non extinxit. Seo qđ sepe iã dixi¬
mus: repulsa ab infidelitate iudeoꝵ. de¬
flexit ad uocationẽ gentium. Unde
adhuc de eadem leena đr̃. Ad silicem¬
extendit manũ suã: subuertit ã radici¬
b montes. Mauũ quippe ad silicẽ exten
dit: quia ad duritiã gentium suę brachi¬
um predicationis misit. Unde & isdem

Expanded text:
et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, et leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti : requiescens ut leo accubuisti, et quasi lpraedicantibus prius ex illa tria millia, postmodum quinque millia crediderunt. Ecclesia itaque per Synagogam transiit, sed non pertransiit, quia ex illa ad fidem paucos rapuit, sed tamen illum infidelem populum a perfidia funditus non exstinxit. Sed, quod saepe jam diximus, repulsa ab infidelitate Judaeorum, deflexit ad vocationem gentium. Unde adhuc de eadem leaena extendit manum suam, subvertit a radicibus montes . Manum quippe ad silicem ledit, quia ad duritiam gentium suae brachium praedicationis misit. Unde et idem
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. Sed quia repulsi apłi a synagoge
finib sunt egressi: recte uunc dr̃. Non
calcauerunt eã filii institoꝵ. Calcarent
quippe eam institorũ filii: si p̃dicatores
sc̃ĩ. eiusdẽ sẏnagoge uitia calce uirtutis
premerent. Si autẽ institores eosdem
sc̃ȩ eccłię predicatores accipimus: insti¬
uitamsecuti sunt. nil obstat intelligi.
Q ui synagogam minime calcauert̃: quia
dũ eoꝵ patres id est apłi ab illa repulsi¬
sunt: ipsi quoq ab eius uocatione cessaue¬
runt. ꝑ quã uidelic&e sẏnagogã leena ñ
ꝑtransiit: quia scã eccłia collectioni gen
tium dedita. nequaꝗͣ se ad illũ iudeȩ po¬
płin diutius occupauit. Recte aũ scã eccłia
leȩna nuncupat᷑: quia male uiuentes in ui¬
ciis. ore sc̃ȩ predicationis interficit. Unde
& ipsi primo pastori quasi huius legne
ori dr: macta & manduca. Q mactat᷑
quippe ã uita occidit᷑: id uͦ qđ comedit᷑
in comedentis corpore ꝯmutat᷑. Macta gͦ

Expanded text:
terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eosdem sanctae Ecclesiae praedicatores accipimus, institolorum viam secuti sunt, nil obstat intelligi. Qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum patres, id est apsunt, ipsi quoque ab ejus vocatione cessaverunt. Per quam videlicet Synagogam leaena non pertransiit, quia sancta Ecclesia cotium dedita nequaquam sese ad illum Judaeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur, quia male viventes in vitiis, ore sanctae praedicationis interficit. Unde et ipsi primo pastori quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe a vita occiditur, id vero quod comeditur, in c