comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta interpellant: Quae turba fantas matũ :
Qui populi suggestionũ : Totum hoc in corde hu¬
mano. tamquã de uermibus corruptionis huius
scat&. E.xaggeramus morbũ. laudemus & medicũ
Non ergo te sanabit. qui fecit talem. qualis non ñ¬
egrotares. si legẽ sanitatis acceptã seruare uoluisses :
Nonne tibi & disposuit & mandauit quid tange¬
res quȩ non tangeres ad retinendã salutem e
Noluisti audire ad retinendã audi ad recipien¬
dam. Languore tuo expertus es quam ueta illae
iussiss&: lam tandem aliquando homo quod non:
tenuit monitus audiat uel expertus. Quȩ duritia ÷ͣ¬
est quã nec experientia doc& : Non ergo te sana¬
bit. qui talem fecerat. ut nũquã egrotares. si eius
precepta seruare uoluisses: Non te sanabit qui
fecit angelosrefectũ aequaturus est angelis: Non
sanabit factũ & te ad imaginẽ suã Qui fecit celũ
& terrã: sanabit te. opus est ut sanari uelis. Sanat s¬

Expanded text:
quanta interpellant? quae turba phantasmatum? quanta interpellant? quae turba phantasmatum? qui populi suggestionum? Totum hoc in corde humano, tanquam de vermibus corruptionis hujus scatet. Exaggeravimus morbum, laudemus et medicum. Non ergo te sanabit, qui fecit talem qualis non aegrotares, si legem sanitatis acceptam servare voluisses? Nonne tibi et disposuit et mandavit quid tangeres, quid non tangeres, ad retinendam salutem ? Noluisti audire ad retinendam, audi ad recipiendam. Languore tuo expertus es quam vera ille jussisset. Jam tandem aliquando homo quod non tenuit monitus, audiat vel expertus. Quae duritia est, quam nec experientia docet? Non ergo te sanabit qui talem fecerat ut nunquam aegrotares, si ejus praecepta servare voluisses? non te sanabit, qui fecit Angelos, et te refectum aequaturus est Angelis? non sanabit factum ad imaginem suam, qui fecit coelum et terram? Sanabit te; opus est ut sanari velis. Sanat
Abbreviated transcription (Latin):
Nouit quẽ ad modũ retre& quod creauit: nouit
quemadinodũ reform& quod ipse formauit. tu
tantũ sub manib medici esto. Odit enĩ repellentẽ¬
s manus suas. Non fit hoc in medici hominis mani¬
bus. ligari se uolunt homines & setari. daturi pro
incerta sanitate certũ dolorem. magnã mercedem.
¶Ds̃ te quem fecit & certus curat. & gratis.
ferto ergo manus eius o anima quae benedicis eũ.
non obliuiscens retributiones eius. Sanat enĩ om̃s
languores tuos. qui redim& de corruptione uitã
cuam. Inde sanat om̃s languores tuos quia rede¬
mit de corruptione uitã tuã. Ecce corpis quod
corrumpitur ad grauat animã. Vitam ergo ha¬
b& anima in corpore corruptibili. Qualẽ uitam:
Onera patitur. pondera sustina. Ad ipsum dm̃
cogitandũ. sicut dignũ est ab homine cogitareͥ
dm̃: quanta impediunt uelut inter pellantia de
necessitate corruptionis humanae: Quanta reuo¬
cant: Quauta a sublimi intentione detorquent :

Expanded text:
novit quemadmodum recreet quod creavit, novit novit quemadmodum recreet quod creavit, novit quemadmodum reformet quod ipse formavit: tu tantum sub manibus medici esto; odit enim repellentem manus suas. Non fit hoc in medici hominis manibus. Ligari se volunt homines, et secari; daturi pro incerta sanitate certum dolorem, magnam mercedem. Deus te, quem fecit, et certus curat, et gratis. Ferto ergo manus ejus, o anima, quae benedicis eum, non obliviscens retributiones ejus; «sanat» enim «omnes languores tuos.» 6. «Qui redimit de corruptione vitam tuam.» Inde sanat omnes languores tuos, quia redimit de corruptione vitam tuam. Ecce corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Vitam ergo habet anima in corpore corruptibili. Qualem vitam? Onera patitur, pondera sustinet. Ad ipsum Deum cogitandum, sicut dignum est ab homine cogitari Deum, quanta impediunt, veluti interpellantia de necessitate corruptionis humanae? quanta revocant? quanta a sublimi intentione detorquent?
Abbreviated transcription (Latin):
noli timere. Magni sunt inquies: sed maior est
medicus. Oinm potenti medico nullus languor
insanabilis occurrit. Tantũ tu curari tesine. ma¬
nus eius ne repellas. Nouit quid agat. non tantũ
delecteris cum fou&. sed &iam toleres cum secat.¬
s Tolera medicinalem dolorem: futuram cogitans
sanitatem. Uidete fr̃s inei in istis lauguoribus
corporis quanta homines tolerent. ut paucos dies
uicturi moriantur. & bos paucos dies incertos.
Multi enĩ post tolerantiã magnã. dolorẽ. cum
amicis secarentur : aut inter manus inedicorũ
mortui sunt. aut iam sani inruente aliqua ȩgri¬
tudine defuncti sunt. Si tam sibi propinquam
mortẽ sperarent. illos in mensos dolores suscęperent
tolerandos : tu non coleras ad incertũ. Qui promi¬
sit sanitatẽ. non potest falli. Fallitur medicus
aliquando & promittit sanitatẽ de corpore hu¬
mano. Quare fallitur: Quia non hoc curat qͦd
fecit. Ds fecit corpus tuum: ds̃ fecit animã tuã.

Expanded text:
noli timere. Magni sunt, inquies: sed major est noli timere. Magni sunt, inquies: sed major est medicus. Omnipotenti medico nullus languor insanabilis occurrit: tantum tu curari te sine, manus ejus ne repellas; novit quid agat. Non tantum delecteris cum fovet, sed etiam toleres cum secat: tolera medicinalem dolorem, futuram cogitans sanitatem. Videte, fratres mei, in istis languoribus corporis quanta homines tolerent, ut paucos dies victuri moriantur, et hos paucos dies incertos. Multi enim post tolerantiam magnorum dolorum, cum a medicis secarentur, aut inter manus medicorum mortui sunt, aut jam sani, irruente aliqua aegritudine, defuncti sunt. Si tam sibi propinquam mortem sperarent, illos immensos dolores susciperent tolerandos? Tu non toleras ad incertum: qui promisit sanitatem, non potest falli. Fallitur medicus aliquando, et promittit sanitatem de corpore humano. Quare fallitur? Quia non hoc curat quod fecit. Deus fecit corpus tuum, Deus fecit animam tuam;
Abbreviated transcription (Latin):
e tua. Non enĩ cessauit uocare. aut uocatum
neglexit instruere. aut instructũ cessauit per¬
ficere. aut perfectũ neglexit coronare. Quid di¬
cis quia es peccator: Conuertere & accipe retribu¬
tiones istas. propicius fit om̃ibus iniquitatib tuis.
Post remissionẽ peccatorũ. corpus infirmũ geris.
necesse est. Sunt quedã desideria carnaba quȩ te
titillent. & quae tibi suggerent delectationes inli¬
citas. sed de languore tuo ueniunt. Adhuc enĩ
infirmã carnẽ geris. non dum est absorta mors
in uictoriã. non dũ corruptibile hoc induit incor¬
ruptionẽ. Ad huc quibusdam perturbationibus
etiam ipsa anima quatitur: post remissionẽ peccatoꝵ.
Adhuc in periculis temptionũ uersatur. quibusdã
suggestionibus delectat᷑. quibusdam non delectat᷑
& in eis quib: delectatur. aliquando quibusdam
consentit. Capitur. languor est. sanat & omnes
Flanguores tuos. Sanabuntur om̃s languores tui:

Expanded text:
 tua. Non enim cessavit vocare, aut vocatum  tua. Non enim cessavit vocare, aut vocatum neglexit instruere, aut instructum cessavit perficere, aut perfectum neglexit coronare. Quid dicis? Quia es peccator? Convertere, et accipe retributiones istas; «propitius fit omnibus iniquitatibus tuis.» Post remissionem peccatorum corpus infirmum geris: necesse est sint quaedam desideria carnalia quae te titillent, et quae tibi suggerant delectationes illicitas; de languore tuo veniunt. Adhuc enim infirmam carnem geris, nondum est absorpta mors in victoriam, nondum corruptibile hoc induit incorruptionem : adhuc quibusdam perturbationibus etiam ipsa anima quatitur post remissionem peccatorum; adhuc in periculis tentationum versatur, quibusdam suggestionibus delectatur, quibusdam non delectatur, et in eis quibus delectatur, aliquando quibusdam consentit, capitur. Languor est; «sanat» et «omnes languores tuos.» Sanabuntur omnes languores tui,
Abbreviated transcription (Latin):
dis memineris. Sic ergo benedicat anima tua dnm
ut non obliuiscatur om̃s retributiones eius. Au¬
dite om̃s retributiones eius. QUI PROPITIUS
FIT OOOS IIgUItAtIBOSTΟΙΕ QUΙ
SANAT OM̃S LANGUORES TUOS. QUIREDI¬
MET DE CORRUPTIONE UITAM TUAM gUI¬
CORONAT TE IN OnSERATIONE ET OSERI¬
CORDIA. QUI SATIAT IN BONIS DESIOS¬
RIUMTOGO RENOUABITOR SICOT AQUI¬
LXΙOUENTUSTUA. Ecce retributiones
Quid debebat᷑ peccatori nisi suppliciũ : Quid
debebat᷑ blasphemo nisi gehenna ignis ardentis:
Non ipsa retribuit. ne expauescas. ne
ex horrescas. ne sine amore timeas. noli obliuise
om̃s retributiones eius bonas. Et mutare. iam
non experiaris retributiones. Quid dicã malas :
Si iustas non malas. Ate ergo mala. adõ autem ba¬
nec haec quae pateris mala: mala sunt. Si enim
iusta sunt. bona sunt. Sed tib pacienti haec
mala sunt: non uis ut mala sint tibi. quȩ iusta
sunt dĩ. non sit mala in conspectu dĩ iniquitas¬

Expanded text:
dis memineris. Sic ergo benedicat anima tua Dominum, dis memineris. Sic ergo benedicat anima tua Dominum, ut non obliviscatur omnes retributiones ejus. i omnes retributiones eius, qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes langores tuos, qui redimet de corruptione uitam tuam coronat te in miseratione et misericordia. Qui satiat in bonis desiderium tuum: renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Ecce retributiones. Quid debebatur peccatori, nisi supplicium? quid debebatur blasphemo, nisi gehenna ignis ardentis? Non ipsa retribuit: ne expavescas, ne exhorrescas, ne sine amore timeas. Noli oblivisci omnes retributiones ejus bonas; et mutare jam, ne experiaris retributiones ejus: quid dicam? malas? Si justas, non malas. Ad te ergo malas; ad Deum autem nec haec quae pateris mala, mala sunt: si enim justa sunt, bona sunt; sed tibi patienti haec mala sunt. Non vis ut mala sint tibi, quae justa sunt Dei? Non sit mala in conspectu Dei iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
risede agricolȩ s retribuisti si spinas: de tuo op¬
tulisti Ueritatẽ retribue. in ueritate dm̃
lauda. Si de tuo uolueris. mentieris: Qui lo¬
quitur mendatiũ. de suo loquit᷑. Sed qui
loquit᷑ mendatiũ de suo loquit᷑. qui loquit᷑
ueritatẽ de dõ loquitur. Quid est autẽ acci¬
pere calicẽ salutaris. nisi passionẽ diũ imitarię
Hoc martyres fecerunt. hoc superbientib dix̃
& sedes sublimes iam querentib & conuallem
plorationis deuitantib : qui uolebant sedere unꝰ
ad dexterã & alius ad sinistrã. Quid ergo aite
Potestis bibere calicẽ quẽ ego bibiturus sum e
lam ergo martyr paratus ad uictimã scãm dicit.
s calicẽ salutaris accipiã. Accipram calicem xp̃i:
sbibam passionẽ xp̃i. Caue ne deficias: sed no¬
s̃ men dñi in uocabo. Qui ergo defecerunt: dnm̃
non inuocauerunt : de sua fortitudine presũp¬
yserunt. Tu sic redde. ut te accepisse quod red¬

Expanded text:
ris, de agricolae fructu retribuisti; si spinas, de tuo obris, de agricolae fructu retribuisti; si spinas, de tuo obtulisti. Veritatem retribue, in veritate Dominum lauda: si de tuo volueris, mentieris. Qui loquitur mendacium, de suo loquitur . Si qui loquitur mendacium, de suo loquitur; qui loquitur veritatem, de Dei loquitur. Quid est autem accipere calicem salutaris, nisi passiones Domini imitari? Hoc martyres fecerunt. Hoc superbientibus dixit, et sedes sublimes jam quaerentibus, et convallem plorationis devitantibus, qui volebant sedere, unus ad dexteram, alius ad sinistram. Quid ergo ait? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Jam ergo martyr paratus ad victimam sanctam dicit. «Calicem salutaris accipiam:» accipiam calicem Christi bibam passionem Domini. Cave ne deficias. Sed «nomen Domini invocabo.» Quid ergo defecerunt, Dominum non invocaverunt; de sua fortitudine praesumpserunt. Tu sic redde, ut te accepisse quod red
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ut tu proficias non ut ille sublimetur.
Non est omnino quod illi retribuere: & quod
exigit non tibi sed sibi exigit. Tibi proderit:
tibi seruatur. Non hoc ate amat quod illum
augeat. sed quod te ad illũ perducat. Propterea
quȩrebant martyres. deficiebant quodã modo
non inueniendo & dicebant. Quid retribuam
dño pro om̃ibus quae retribuit mibi: & non
inuenerunt quid retribuerent. nisi calicem
salutaris accipiam. & nomen dtũ in uocabo.
Quid retribues dño : Cogitabas enĩ. & non in¬
ueniebas : Calicẽ salutarem accipram. Quid cali¬
cem salutarem. Nonne ipse dñs dedit : De
tuo aliquid retribue si potes. Non dixerim
ne feceris: noli de tuo retribuere. non uult
te ds̃ de tuo sibi retribui. Si de tuo retribues.
peccatũ retribues. Om̃a enĩ quae habes. ab illo
habes. Tuum peccatũ habes. non uult sibi retri¬
bui de tuo. de suo uult. quomodo agricolȩ
de terra quã sominauit: si segetem attule¬

Expanded text:
hoc, ut tu proficias, non ut ille sublimetur. hoc, ut tu proficias, non ut ille sublimetur. Non est omnino quod illi retribuere: et quod exigit, non sibi, sed tibi exigit; tibi proderit, tibi servatur. Non hoc a te amat, quod illum augeat, sed quod te ad illum perducat. Propterea quaerebant martyres, deficiebant quodammodo non inveniendo, et dicebant, «Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi?» Et non invenerunt quid retribuerent, nisi, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo» . Quid retribues Domino? Cogitabas enim, et non inveniebas: «Calicem salutaris accipiam.» Quid? «calicem salutaris» nonne ipse Dominus dedit? De tuo aliquid retribue, si potes. Non, dixerim; ne feceris, noli de tuo retribuere; non vult Deus de tuo sibi retribui. Si de tuo retribuis, peccatum retribuis. Omnia enim quae habes, ab illo habes: tuum peccatum solum habes. Non vult sibi retribui de tuo, de suo vult. Quomodo agricolae, de terra quam seminavit, si segetem attule
Abbreviated transcription (Latin):
pecus. Quid retribues dño pro eo quod suꝑ om̃a
pecora & suꝑ om̃a uolatilia fecit te. ad imaginẽ
& similitudinẽ suam Noli quȩrere quid ei
retribuas. similitudinẽ ipsius illi retribue. Nonplus
uerit. Numiũ suũ exegit : tu autẽ pro gratus agen¬
dis. pro humilitate. pro obsequio pro cultu re¬
ligioso idest pro his om̃ibus bonis quae debeas
dõ tuo. pro bonis quae accepisti. quae dixi retri¬
biusti blasphemias. Quid ergo ille : Confitere :
ignosco. Retribuam & ego sed non quod pro¬
malis tu retribiuisti. Tu retribuisti mala pro
bonis. & ego retribuo bona pro malis. Cogita
ergo anima om̃s retributionis dĩ: cogitando
quid illi offeres forte exeniorũ : Quid mune¬
rum: Quid sacrificiorũ : Qm̃ non obliuisceris
retributiones eius. Hoc sacrificio delectatur:
benedic anima dum̃. Sacrificium laudis glori¬
ficauit me : immola dõ sacrificiũ laudis. & red¬
÷ de altissimo uota tua. Laudari se uult ds̃. &

Expanded text:
pecus. Quid retribues Domino, pro eo quod super omnia pecus. Quid retribues Domino, pro eo quod super omnia pecora et super omnia volatilia fecit te ad imaginem et similitudinem suam ? Noli quaerere quid ei retribuas: similitudinem ipsius retribue illi, non plus quaerit; nummum suum exigit . Tu autem pro gratiis agendis, pro humilitate, pro obsequio, pro cultu religioso, id est, pro his omnibus bonis quae debebas Deo tuo, pro bonis quae accepisti, quae dixi, retribuisti blasphemias. Quid ergo ille? Confitere, ignosco. Retribuo et ego, sed non quod tu retribuisti: tu retribuisti mala pro bonis; ego retribuo bona pro malis. 4. Cogita ergo, anima, omnes retributiones Dei, cogitando quid illi offeres forte xeniorum? quid munerum? quid sacrificiorum? Quoniam non oblivisceris retributiones ejus, hoc sacrificio delectatur: «Benedic, anima, Dominum. Sacrificium laudis glorificabit me: immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua» . Laudari se vult Deus; et
Abbreviated transcription (Latin):
in uitã aeternã in ueni& ȩam. Uoluerunt enim
retribuere: qui: & quid: & cui Homines minis¬
teriũ suũ. usq ad mortẽ dõ retribuerunt. quid
quod ille non donauerit: Quid dederunt qͦd
non acceperint Retribuit ergo mihi ille uere¬
solus qui solus donat. sed non retribuit peccatis
nr̃is. Nam retributiones nobis aliae dicebant᷑.¬
& aliae redditae sunt. Noli inquit obliuisci.
om̃s retributiones eius. Non tributiones. sed
retributiones Aliud enĩ dibebatur & redditũ
est quod non debatur. Unde & ille. Quid
retribuã dño pro om̃ibus inquit. quae retribu¬
it mibie Non ait quae tribuit mibi. sed quȩ
retribuit mihi. Retribuisti tu mala probonis:¬
& rotribuit ipse bona pro malis. Quomodo re¬
tribuisti tu homo dõ inala pro bonis: Qui priusfu
blasphemus & persecutor & in iurtosus. Retri¬
buisti blasphemuas. pro quibus bonis: Primo qͥa
es. sed est & lapis. Deinde quia uiuis. sed uiuit &¬

Expanded text:
in vitam aeternam inveniet eam» . Voluerunt enim in vitam aeternam inveniet eam» . Voluerunt enim retribuere: qui? et quid? et cui? Homines ministerium suum usque ad mortem Deo retribuerunt. Quid, quod ille non donaverit? Quid dederunt, quod non acceperint? Retribuit ergo ille vere, qui solus donat: sed non retribuit peccatis nostris; nam retributiones nobis aliae debebantur, et aliae redditae sunt. «Noli,» inquit, «oblivisci omnes retributiones ejus:» non tributiones, sed «retributiones.» Aliud enim debebatur, et redditum est quod non debebatur. Unde et ille: «Quid retribuam Domino, pro omnibus,» inquit, «quae retribuit mihi» ? Non ait, quae tribuit mihi; sed, «quae retribuit mihi.» Retribuisti tu mala pro bonis; retribuit ipse bona pro malis. Quomodo retribuisti tu, o homo, Deo mala pro bonis? Qui prius fuisti blasphemus, et persecutor, et injuriosus , retribuisti blasphemias. Pro quibus bonis? Primo, quia es: sed est et lapis. Deinde, quia vivis: sed vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ benedicat dñm. noli obliuisci om̃s retribu¬
tiones eius. Si obliuisceris. tacebis. Non autẽ
poterunt ante oculos tuos esse retributiones
dñi. nisi ante oculos tuos fuerint peccata cua.
Non sit ante oculos tuos delectatio preteriti:
poccati. sed sit ante oculos tuos dap̾natio pecca¬
ti. Dãp̃natio ate. remissio adõ. Haec enĩ re¬
tribuit dñs. ut possis dicere. Quid retribuam
dño pro om̃ibus quae retribuit mihi: Hoc enĩ
considerantes martyres. quorũ autẽ memoriã
hodie celebramus & om̃s omnino scĩ qui uitam
istam contẽpserunt. sicut audistis in epistola
iohanus animas suas pro fratrib: posuerunt. quȩ
est ꝑfectio caritatis. dicente dño. Maiorẽ cari¬
tatẽ iremo hab&. quã ut animã suã ponat pro
amicis suis. Hoc ergo considerantes scĩ martires.
contẽpserunt animas suas hic ut ibi eas uiuenirers.
sequentes uerba dñi dicentis. Qui anunã suã amat
perd& eam & qui perdiderit eam ꝓpter me:

Expanded text:
semper Dominum. «Noli oblivisci omnes retributiones ejus.» Si oblivisceris, tacebis. Non autem poterunt ante oculos tuos esse retributiones Domini, nisi ante oculos tuos fuerint peccata tua. Non sit ante oculos tuos delectatio praeteriti peccati, sed sit ante oculos tuos damnatio peccati: damnatio a te, remissio a Deo. Haec enim retribuit Dominus, ut possis dicere: «Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi» ? Hoc enim considerantes martyres, quorum etiam memoriam hodie celebramus, et omnes omnino sancti qui vitam istam contempserunt, et sicut audistis in Epistola Joannis, animas suas pro fratribus posuerunt , quae est perfectio charitatis, dicente Domino, «Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis» : hoc ergo considerantes sancti martyres, contempserunt animas suas hic, ut ibi eas invenirent, sequentes verba Domini dicentis, «Qui amat animam suam, perdet eam; et qui perdiderit eam propter me,
Abbreviated transcription (Latin):
capis uide quid ait apostolus. Siue manducatis si¬
ue bibitis. om̃a in głam dĩ facite. Audeo dicere nͣ
cũ dormis. benedicat anima tua dnm̃. Non te
excit& cogitatio flagitii. non te excit& dispositio
furti non te excit& condicta forte corruptio
In nocentia tua & iamin dormiente. uox est ani ñ¬
mae tuae. Benedic anima mea dñm. & omiua

Expanded text:
capis; vide quid ait Apostolus: «Sive manducatis, sicapis; vide quid ait Apostolus: «Sive manducatis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite» . Audeo dicere: cum dormis, benedicat anima tua Dominum. Non te excitet cogitatio flagitii, non te excitet dispositio furti, non te excitet condicta forte corruptio. Innocentia tua etiam in dormiente vox est animae tuae. «Benedic, anima mea, Dominum; et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
interiora sua alloquit᷑ homo ut benedicant dnm.
& dicit eis. Om̃a interiora mea nometi scm̃ eius
benedicite. Quaeris quae sunt interiora tua. ipsa ñ¬
anima tua. Quod ergo ait benedic anima mea dnm:
hoc ait om̃a interiora mea nomen scm̃ eius. subaudit᷑
enĩ benedicite. Clama uoce. si est homo qui au¬
diat. Sile uoce. quando non est qui audiat.
Interiora tua. nũquã de est qui audiat. Itaq so¬
nabat iam dudum benedictio de ore nr̃o. & haec
ipsa uerba cantabamus. benedic anima mea dñm.
& om̃a interiora mea nomen scm̃ eius. Quantum :¬
satis fuit tempori. cantauimus & siluimꝰ. Nũ qid
in teriora nr̃a silere debent benedictionẽ dñie
Altern& pro tempore sonoꝰ suo̾. cũ perpetua sit
uox in teriorũ. Cum conuenis ad aeccłam hẏmnũ
dicere. sonit uox tua laudes dĩ. distinxisti quan¬
tũ potuisti. discessisti. son& anima tua laudes dĩ.
Negotiũ agis. laud& dm̃ anima tua. Cybumcũ÷

Expanded text:
Interiora sua alloquitur homo, ut benedicant Dominum, Interiora sua alloquitur homo, ut benedicant Dominum, et dicit eis: Omnia interiora mea nomen sanctum ejus benedicite. Quaeris quae sunt interiora tua? Ipsa anima tua. Quod ergo ait, «Benedic, anima mea, Dominum;» hoc ait, «omnia interiora mea, nomen sanctum ejus:» subauditur enim, Benedicite. Clama voce, si est homo qui audiat: sile voce, quando non est qui audiat; interiora tua nunquam deest qui audiat. Itaque sonabat jamdudum benedictio de ore nostro, et haec ipsa verba cantabamus: «Benedic, anima mea, Dominum; et omnia interiora» «mea, nomen sanctum ejus.» Quantum satis fuit tempori cantavimus, et siluimus: numquid interiora nostra silere debent a benedictione Domini? Alternet pro tempore sonus vocum, perpetua sit vox interiorum. Cum convenis ad ecclesiam hymnum dicere, sonat vox tua laudes Dei: Dixisti quantum potuisti, discessisti; sonet anima tua laudes Dei. Negotium agis; laudet Deum anima tua. Cibum
Abbreviated transcription (Latin):
Audiamus etgo. audiat ipsa anima nr̃a. conside¬
r& om̃a quibus excitetur ne pigrasit in benedic¬
tione dñi. & uideat an iustũ sit quod ei dicitur.
benedic anima mea dnm̃. Uideat si debeat aliud
benedicere. preter dnm̃. Benedic inquit anima
s̃mea dnm̃. Repetit hoc & expressiusdicit quid
dixerit benedic anima mea dnm. Et omaa
INTERIORΑ MΕΑ NOMΕΜ SCM̃ CIUS Puto
quia non ad interiora corporis loquitur:
puto eum non hoc dicere ut pulmo nr̃ & iecur
& siqua sunt in testina carnis erumpant in uo¬
cẽ benedictionis dñi. Est quidem pulmo pecto¬
ris nr̃i quasi follis quidã anhelans spm̃ reciprocũ.
qui sp̃s concepti aeris in uocẽ & sonũ exprimitur:
cũ uerba dirigimas. Nec potest aliqͥd uocis
sonare ab ore nr̃o. nisi quod pulmo expressus
emiserit. Sed non hinc agit᷑ hoc totũ ad aures
hominũ. Hab& aures ds̃. hab& sonum cor.

Expanded text:
Audiamus ergo, audiat ipsa anima nostra, consideAudiamus ergo, audiat ipsa anima nostra, consideret omnia quibus excitetur, ne pigra sit in benedictione Domini; et videat an justum sit quod ei dicitur, «Benedic, anima mea, Dominum:» videat si debet aliud benedicere praeter Dominum. «Benedic,» inquit, «anima mea, Dominum.» 2. Repetit hoc, et expressius dicit quod dixerat, «Benedic, anima mea, Dominum: et omnia interiora mea, nomen sanctum ejus.» Puto quia non ad interiora corporis loquitur; puto eum non hoc dicere, ut pulmo noster et jecur, et si qua sunt intestina carnis, erumpant in vocem benedictionis Domini. Est quidem pulmo pectoris nostri quasi follis quidam anhelans spiritum reciprocum, qui spiritus concepti aeris in vocem et sonum exprimitur, cum verba digerimus; nec potest aliquid vocis sonare ab ore nostro, nisi quod pulmo expressus emiserit: sed non hinc agitur; hoc totum ad aures hominum. Habet aures Deus, habet et sonum cor.
Abbreviated transcription (Latin):
te propt̾ resurrectionẽ carnalem filios. Ante¬
cessit iacob iosepb ad aegyptũ. & ait patrisuo
& fratrib suis. Ego preueni. prepare uobis
escas. Precedant ergo filii tui. precedant te ope¬
ra tua. Quales filios premiseris. tales sequeris¬
in om̃i eius consolatione. in om̃i correptione.
in om̃i grã quã donare dignatus est. in indul¬
gentia qua nobis non hoc reddidit quod debebat.
in om̃ib operibus eius benedicat anima nostra
dñm. Hoc enĩ cantauimus. inde incipit psalmꝰ
de quo loquem donante ipso quod possumꝰ. quẽ
nr̃a anima benedicit. Unusquisq urm excita
ipse unus homo animã suã & dicat ei be¬
nedic anima mea dñm Obaudit. obtem¬
perat. facit haec. persuadet᷑ ei. non ex
donis nr̃is. sed ex illius quẽ benedicit anima nr̃a.
Suscepit enũ psalmus iste ostendere nobis quare
benedicat anima nr̃a dnm. quasi ei respondiss&
anuna sua. Quare mbi dicis benedic dum̃:

Expanded text:
te. Propter refectionem carnalem, filius antete. Propter refectionem carnalem, filius antecessit Jacob in Aegyptum, et ait patri suo et fratribus suis: «Ego praeveni praeparare vobis escas» . Praecedant ergo filii tui, praecedant te opera tua: quales filios praemiseris, tales et sequerisin omni ejus consolatione, in omni correptione, in gratia quam donare dignatus est, in indulgentia qua nobis non hoc reddidit quod debebat, in omnibus operibus ejus, benedicat anima nostra Dominum. Hoc enim cantavimus; inde incipit Psalmus, de quo loquemur, donante ipso, quod possumus, quem nostra anima benedicit. Unusquisque nostrum exipse unus homo animam suam, et dicat ei: «Benedic, anima mea, Dominum.» Obaudit, obtemperat, facit hoc, persuadetur ei, non ex donis nostris, sed ex illius quem benedicit anima nostra. Suscepit enim psalmus iste ostendere nobis quare benedicat anima nostra Dominum, quasi ei respondisset anima sua: Quare mihi dicis, Benedic Dominum?
Abbreviated transcription (Latin):
certe laborauerunt serui ipsius. Quanta pertulit
quanta audiuit moyses pro hominibus non intratu¬
ris in teriã promissionis: luttareͥnt noui filueorũ.
quid significat intrarunt noui homines: ueteres. ñ
intrabunt. Inde tamen intrarunt duo. unus & uni
nouitate idest filiorũ. Eigo filii seruorũ tuorũ
in habitabunt. Filu seruorũ. opera seruorũ sunt
:Nemo ibi habitabit. nisi per opera sua. Quid
igit᷑ est: & filii habitabunt. Nemo glorietur
se habitaturũ. si dicit se seruũ dĩ & opera ñ. hab&
Non etũ habitabunt. nisi filu. Quid est gͦ filii
seruorũ tuorũ in habitabunt: Serui per opera¬
sua in habitabunt. serui per filios suos in habitabt̃.
Noli ergo eẽ sterilis. siuis habitare. Premitte
fȩtus quos sequaris. premittendo non efferendo
filu tui te deducant ad terrã promissionis. ter¬
rã uiuentiũ non morientiũ. Cum hic uiuis in
hac peregrinatione illi antecedant. suscipient

Expanded text:
certe laboraverunt servi ipsius. Quanta pertulit, certe laboraverunt servi ipsius. Quanta pertulit, quanta audivit Moyses pro hominibus non intraturis in terram promissionis? Intrarunt filii eorum, quid significat? Intrarunt novi homines, veteres non intrarunt. Inde tamen intrarunt duo, unus et unimni illa novitate, id est filiorum. Ergo, «Filii servorum tuorum inhabitabunt. Filii servorum,» opera servorum sunt; nemo ibi habitabit, nisi per opera sua. Quid igitur est, et filii habitabunt? Nemo glorietur se habitaturum, si dicit se servum Dei, et opera non habet; non enim habitabunt nisi filii. Quid est ergo, «Filii servorum tuorum inhabitabunt?» Servi per operasua inhabitabunt, servi per filios suos inhabitabunt. Noli ergo esse sterilis, si vis habitare; praemitte fetus quos sequaris, praemittendo, non efferendo. Filii tui te deducant ad terram promissionis, terram viventium, non morientium: cum hic vivis in hac peregrinatione, illi antecedant, suscipiant
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ibi futuri sint non nos: Aut si nos filii sumus
seruorũ quia fili sumus apostolorũ. quid dicturi
sumus: Quae nam tandẽ audatia tam felix fili¬
orũ sub nascentiũ & recenti successione gloriantiũ
quae audeat dicere nos ibi erimus. apostoli ibi non
erunt : Absit boc apietate filiorũ. absit a fide
paruulorũ. absit ab intellegentia grandiũ. Ibi ert̃
& apostoli. Arietes precedunt. agni sequuntur.
Quare ergo filii seruorũ tuorũ & ñ. de cõpendio
serui tuicꝰ & illi serui tui. & filii eorũ serui tui.
& istorũ filii nepotes illorũ quid nisi serui tuie
Om̃s competdio includeres si diceres. serui tui in¬
habitabunt. Uideamus quid nos uoluerit amino¬
nere. Qenĩ quiddã gestum ͦ sñ priorib saeculis:
per quadraguita annos filii isrł triti sunt in here¬
mo nullus eorũ intrauit in terrã promissionis. sed
filii ipsorũ intrauerunt. Sane quia ita recordam̃.

Expanded text:
nostri ibi futuri sint, non nos? Aut si nos filii sumus nostri ibi futuri sint, non nos? Aut si nos filii sumus servorum, quia filii sumus Apostolorum, quid dicturi sumus? Quaenam tandem audacia tam infelix filiorum subnascentium, et recenti successione gloriantium, quae audeat dicere: Nos ibi erimus; Apostoli ibi non erunt? Absit hoc a pietate filiorum, absit a fide parvulorum, absit ab intelligentia grandium. Ibi erunt et Apostoli: arietes praecedunt, agni sequuntur. Quare ergo, «Filii servorum tuorum;» et non de compendio, Servi tui? Et illi servi tui, et filii eorum servi tui, et istorum filii nepotes illorum, quid, nisi servi tui? Omnes compendio includeres, si diceres: Servi tui inhabitabunt. Videamus quid nos voluerit admonere. Est enim quiddam gestum in prioribus saeculis. Per quadraginta annos filii Israel attriti sunt in eremo: nullus eorum intravit in terram promissionis, sed filii eorum; intrarunt sane, quia ita recordamur,
Abbreviated transcription (Latin):
non factũ & mouentẽ sed manentẽ. & quomodo
intelligi a carne & sanguine potest ego sũ qui
sum Tu uero idem es. & anni tui ñ deficient :
Sed nos ad illos annos cũ ins pannosis annis quid
sumus: & illi qđ sunt : Nec tamen desperare
debemus. lam enĩ magnitudine quadã & excel¬
lentia sapientiae dixerat ego sũ qui sum. & tam̃
ad nos consolandos ego sum inquit ds̃ abraham
& ds̃ isaac & ds̃ iacobꝰ Ꝙnos abrahȩ semen sumꝰ:
& nos quãuis abiecti quamuis terra & cinis. in
illo speramus. Serui sumus: sed propter nos
ad hos annos stantes. in quib non in circuitu so¬
lis peragunt᷑ dies. sed man& & quod est sicuti est.
do ibi esse possumus. dic. Audi & uide. utruin
debeas desperare. Audi quod sequitur. Fi lii
SERGORŨ TOORUM INUASITABUNT. Ubi in ha¬
bitabunt nisi in annis non deficientibus: Filii ser
rũ tuorũ. Metuendũ ne nos serui dĩ simus & filu

Expanded text:
non factum; et moventem, sed manentem; et quomodo non factum; et moventem, sed manentem; et quomodo intelligi a carne et sanguine potest, «Ego sum qui sum: Tu vero idem ipse es, et anni tui non deficient.» Sed nos ad illos annos cum his pannosis annis quid sumus? Et illi qui sunt? Nec tamen desperare debemus. Jam enim magnitudine quadam et excellentia sapientiae dixerat, «Ego sum qui sum;» et tamen ad nos consolandos, «Ego sum,» inquit, «Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob:» et nos Abrahae semen sumus : et nos quamvis abjecti, quamvis terra et cinis, in illo speramus. Servi sumus; sed propter nos ad hos annos stantes, in quibus non circuitu solis peraguntur dies, sed manet quod est sicuti est, do ibi esse possimus dic. Audi, et vide utrum debeas desperare; audi quod sequitur: «Filii servorum tuorum in habitabunt.» Ubi nisi in annis non deficientibus? «Filii serrum tuorum:» metuendum ne nos servi Dei simus, et filii
Abbreviated transcription (Latin):
resurgent incorrupti. & nos iminutabimur.
male surg& mortale. Seminat᷑ corruptibile :¬
surg& incorruptibile. Mutationẽ itaq expec¬
tamus ita peribunt caeli: & inmutabunt᷑ cieli.
Sed fortasse scõrũ corpora. non recte dicuntur
caeli. Si non portant dm̃ non sint caeli. Ꝙ un¬
de inquit mihi probas quia non portant deumę
Usq adeo non excidit tibi glorificate & portate
dm̃ in corpore ur̃o: Ergo tales caeli peribunt:
sed non in aeternũ: peribunt : Ut mutentur.
An non hoc dicit psalinus: Lege sequentia.
& om̃s sicut uestimentũ ueterescent. & sicut oꝑ¬
toriũ mutabis eos & mutabuntur. tu autẽ idem
ipse es. & anni tui non deficient. Uestem audis.
cooꝑtoriũ audis. sed aliud quã corpus intelligis.
Spereinus ergo &iam mutationẽ corporũ nr̃oꝵ:
sed tamen ab illo qui erat & ante nos & manet
post nos. a quo sumus quod sumus. ad que uenie¬
mus cũ fuerimus. mutantẽ non mutatũ. facientẽ

Expanded text:
resurgent incorrupti, et nos immutabimur.» resurgent incorrupti, et nos immutabimur.» , resurget immortale; seminatur corruptibile, resurget incorruptibile. Mutationem itaque exspectamus: ita peribunt coeli, et immutabuntur coeli. Sed fortasse sanctorum corpora non recte dicuntur coeli? Si non portant Deum, non sint coeli. Et unde, inquit, mihi probas quia portant Deum? Usque adeone excidit tibi, «Glorificate et portate Deum in corpore vestro» ? Ergo tales coeli peribunt, sed non in aeternum; peribunt ut mutentur. An non hoc dicit Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis eos, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient.» Vestem audis, coopertorium audis, et aliud quam corpus intelligis? Speremus ergo etiam immutationem corporum nostrorum, sed tamen ab illo qui erat et ante nos, et manet post nos; a quo sumus quod sumus, ad quem veniemus cum fuerimus mutati; mutantem, non mutatum; facientem,
Abbreviated transcription (Latin):
angeli etiã mundo igne flagrante. & erit in¬
cendiũ mundi non incendons scos dĩ. Quod fuit
caminus regis tribus pueris. hoc erit ardens
mundus iustis in trinitate signatis. Forte hic
caelos & iam non inportune intellegimꝰ ipsos
iustos sẽõs dĩ. in quib manens ds̃ intonuit pre¬
quendã modũ peribunt: Scđ̾m quẽ modum:
Scđ̾m uestimentũ. Quid est scđm uestunentũ :
Scđm corpus. Uestimentũ enĩ animȩ corpus.
Dñs etũ uestimentũ nominauit ubi ait. nonue
anima plus est quã esca & corpus quã uestimen¬
tũ  Quomodo ergo perit uestimentũ : Et si
exterior homo nr̃ corrumpitur. sed in terior
renouatur de die indiem. Ergo ipsi peribt̃
sed scđm corpus. tu autẽ permanes. Si ergo
scđm corpus peribunt ubi ergo resurrectio car¬
nis: Ubi exempłu membrorũ quod prȩcessit in
capite: Ubuius audire mutabit᷑ : non tale erit
quale fuit. Audi apostolũ dicentẽ. Et mortui

Expanded text:
Angeli, etiam mundo igne flagrante; et erit inAngeli, etiam mundo igne flagrante; et erit incendium mundi, non incendens sanctos Dei: quod fuit caminus regis tribus pueris , hoc erit ardens mundus justis in Trinitate signatis. 14. Forte hic coelos etiam non importune intelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praequemdam modum peribunt? Secundum quem modum? Secundum vestimentum. Quid est, secundum vestimentum? Secundum corpus. Vestimentum enim animae corpus; Dominus enim vestimentum nominavit, ubi ait: «Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum» ? Quomodo ergo perit vestimentum? «Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» . Ergo ipsi peribunt, sed secundum corpus: «Tu autem permanes.» Si ergo secundum corpus peribunt, ubi ergo resurrectio carnis? ubi exemplum membrorum quod praecessit in capite? ubi? Vis audire? Mutabitur; non tale erit quale fuit. Audi Apostolum dicentem: «Et mortui
Abbreviated transcription (Latin):
pauit. ac sic utiq cęli perierunt propinqui
terris. Caeli scđm quos dicunt᷑ aues caeli.
Sunt autẽ & caeli caelorũ superiores in firma¬
mento. sed utrũ & ipsi perituri sunt igne an
hi soli caeli qui etiam diluuio perierunt discep¬
tatio est aliquanto scupulosior inter doctos.
nec facile maxime in angustia temporis expli¬
cari potest. Dimittamus ergo eam uel diffe¬
ramus. nouerimus tamen perire ista. dm̃ manere¬
 Et si manent quedã cũ dõ quae facta sunt a
dõ non manent in se sed in dõ. non recedendo
a dõ. Quid eñ dicturi sumus fr̃s quod angeli
perituri sunt igne quo incendetur mundus :
Absit Sed quid dicemus quod angelos ds̃ non
fecerit : Absit. Sed quid dicemus & unde essent
si non ab illo factiessent: Ipsedix̃ & facta st̃
ipse mandauit & creata sunt. Dictũ est enim
hoc cũ operũ eius cõmemoratio fier&. in quibus
& angłi nominati sunt. Ergo erunt cum illo

Expanded text:
pavit; ac sic utique coeli perierunt propinqui pavit; ac sic utique coeli perierunt propinqui terris: coeli, secundum quos dicuntur aves coeli. Sunt autem et coeli coelorum superiores in firmamento: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potest. Dimittamus ergo eam vel differamus; noverimus tamen perire ista, Deum manere. Et si manent quaedam cum Deo, quae facta sunt a Deo, non manent in se, sed in Deo, non recedendo a Deo. Quid enim? dicturi sumus, fratres, quod Angeli perituri sunt igne, quo incendetur mundus? Absit. Sed quid? dicemus quod Angelos Deus non fecerit? Absit. Sed quid dicemus? Et unde essent, si non ab illo facti essent? «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt» . Dictum est enim hoc, cum operum ejus commemoratio fieret, in quibus et Angeli nominati sunt. Erunt ergo cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uerbo dixit faciamus hominẽ ad imnaginẽ
& similitudinẽ nram. quasi manu uidet᷑ fecisse.
Audȩ ergo. opera manuum tuarũ sunt caeli.
Ecce quod uerbo fecit. utiq etiam manib fecit.
quia uirtute sua. quia potestate sua fecit. Ad¬
tende potius quid fecerit : & noli querere quo¬
modo fecerit. Multũ est ad te cõprebendere
quomodo fecerit. cum te ipsũ sic fecerit ut pri¬
ussis seruus obediens. & postea fortasse amicus.
Intellegens ergo opera manuũ tuarum sunt
caeli. ipsi peribunt tu autẽ permanes. a perte
dixit hoc apostolus petrus. Caeli erant olim
de aqua & per aquã constituti dĩ uerbo per
quem qui factus est mundus aqua inundatus
deperiit. Terra autẽ & cali qui nunc sunt:
eodem uerbo repositi sunt igni reseruandi
lam ergo dixit perisse caelos per diluuium:
perisse autem nouimus caelos scđm quantitatẽ
& spacia aeris huius. Excreuit enĩ aqua. &
totam istã capacitatẽ ubi aues uolitant occu¬

Expanded text:
d imaginem d imaginem et similitudinem nostram» ; quasi manu videtur fecisse. Audi ergo: «Opera manuum tuarum sunt coeli.» Ecce quod verbo fecit, utique etiam manibus fecit; quia virtute sua, quia potestate sua fecit. Attende potius quid fecerit, et noli quaerere quomodo fecerit. Multum est ad te comprehendere quomodo fecerit, cum teipsum sic fecerit, ut prius sis servus obediens, et postea fortasse amicus intelligens. Ergo, «Opera manuum tuarum sunt coeli.» 13. «Ipsi peribunt; tu autem permanes.» Aperte dixit hoc apostolus Petrus: «Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti Dei verbo; per quae» «qui factus est mundus, aqua inundatus deperiit: terra autem et coeli qui nunc sunt, eodem verbo repositi sunt igni reservandi» . Jam ergo dixit perisse coelos per diluvium: perisse autem novimus coelos secundum quantitatem et spatia aeris hujus. Excrevit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant, occu
Abbreviated transcription (Latin):
rierant. Illic deb& esse desideriũ: sed tamen
ut uerbosis. ut male garrulis. ut calũ pniosis su¬
surrantibus. detractorib respondeam. ideo mibi
annuntia exiguitatẽ dierũ ieorũ: & ne ine
reuoces in dimidiũ dierũ meorũ. ut ante me
auferas de terra: quã totus orbis euuangelio
repleatur. contra responsionẽ dñi mei dicentis
Oportet predicari hoc euuangeliũ in toto or¬
be terrarũ in testimoniũ om̃ibus gentibus & tunc
ueni& finis. Quid ad haec fr̃s : Plana sunt mani¬
festa sunt. Ds fundauit terrã scimus. opera ma¬
nuum eius sunt caeli. Ne putetis enĩ quasi aliud
dm̃ facere manu. aliud uerbo. Quod facit uerbo:
hoc facit manu. Non enĩ distinctus est corporeis
mẽbris qui dixit. ego sũ qui sũ. Ꝙ forte uerbũ
eius est. manus eius. Certe manus eius est uirtus
eius. Quia enĩ dixit fiat firmamentũ & factum
est. Firmamentũ uerbo intelligitur fecisse.

Expanded text:
rierant: illic debet esse desiderium. Sed tamen rierant: illic debet esse desiderium. Sed tamen ut verbosis, ut male garrulis, ut calumniosis, susurrantibus, detractoribus respondeam, ideo «mihi annuntia exiguitatem dierum meorum; et ne me revoces in dimidium dierum meorum,» ut ante me auferas de terra, quam totus orbis Evangelio repleatur, contra responsionem Domini mei, dicentis: «Oportet praedicari hoc Evangelium in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis» . Quid ad haec, fratres? Plana sunt, manifesta sunt: Deus fundavit terram, scimus; opera manuum ejus sunt coeli. Ne putetis enim quasi aliud Deum facere manu, aliud verbo. Quod facit verbo, hoc facit manu; non enim distinctus est corporeis membris, qui dixit, «Ego sum qui sum.» Et forte verbum ejus est manus ejus. Certe manus ejus est virtus ejus. Quia enim dictum est, «Fiat firmamentum,» et factum est firmamentum; verbo intellig
Abbreviated transcription (Latin):
quae fecisti. Principro terrã tu fundasti dñe
ET OPERA MANOUM TUANŨ SUNT CAELI
IPSI PERIBONTTO AUTẼ TERMANES ET
OMNES SICUT UESTIOENTŨ UETEREͣSCENT
ET SICUT OPERTORIUMMTABIS EOS ET
idem ipse es. &quã uis etiã ipsa non essent nisi
exte & perte & inte. tamen non quod ipse es.
Tu enĩ idem ipse es. ET AMMITUI NON DERI¬
CIENT. Illi anni tui non deficient qui eruiit
bbaec ergo sciens exiguitatẽ dierũ meorũ quere¬
rem ate : Nisi scirem om̃s dies scłi ab initio
usq in finẽ. exiguos eẽ. in cõparatione aeter¬
nitatis tuae. Noui ergo unde in terrogaue¬
rim. non se extollant heretici quasi exiguidies
fuer int aeccłe toto orbe diffuse. Nlam & usq
di sunt: anni illi qui erunt in generatione ge¬
nerationũ : H amandi. in desiderandi. ħs suspiran¬
dum: Propt̃ hos in unitate ꝑmanendũ: propter
hos quicquid hereticorũ mali est deuitandum.
propt̃ hos perditis respondendũ: Propter hos
lucrandi qui errauerant: & reuocandi qui pe¬

Expanded text:
aeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes; et omnes sicut uestimentum ueterescent, et sicut opertorium mutabis eos, et idem ipse es.» Et quamvis etiam ipsa non essent nisi ex te, et per te, et in te, tamen non quod ipse es: «Tu» enim «idem ipse es. Et anni tui non deficient.» Illi anni tui non deficient, illi anni on deficient. Haec ergo sciens, exiguitatem dierum meorum quaererem a te, nisi scirem omnes dies saeculi ab initio usque in finem exiguos esse in comparatione aeternitatis tuae. Novi ergo unde interrogaverim. Non se extollant haeretici, quasi exigui dies fuerint Ecclesiae, toto orbe diffusae; nam et usque di sunt. Anni illi qui erunt «in generatione generationum,» hi amandi, hi desiderandi, his suspirandum; propter hos in unitate permanendum, propter hos quidquid haereticorum mali est devitandum, propter hos perditis respondendum, propter hos lucrandi qui erraverant, et revocandi qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
one erit. quȩ de om̃ibus generationibus colligitur
& in unã redigitur. Ipsa particeps erit aeternitatis
tuae: cetere generationes implendis temporib ge¬
nerantur : ex quib illa in aeternũ regeneratur.
mutata uiuificabitur. Erit idonea portare te uires
accipiens ate. In generatione generationũ anni

Expanded text:
one erit, quae de omnibus generationibus colligitur, one erit, quae de omnibus generationibus colligitur, et in unam redigitur; ipsa particeps erit aeternitatis tuae. Caeterae generationes implendis temporibus generantur, ex quibus illa in aeternum regeneratur; mutata vivificabitur, erit idonea portare te, vires accipiens a te. «In generatione generationum anni
Abbreviated transcription (Latin):
enoch. Transut illa generatio. uenit diluiũ
remansit una domus. Et illa generatio dedit
aliquos. ipsum noe & duos filios eius. & tres
nurus eius. In tota enĩ domo ista octonaria:
solus unus peccator inuentus est. Accessit nume¬
rus superiori generationi. Deinde de tribus
filiis noe tãquã trib mensuris farinae impletus
est orbis. electus abrabam isaac iacob sc̃i uiri
patriarchae placuerunt dõ. Dedit & illa gene¬
ratio sequentes & iã generantes: deder̃ ꝓphaeas
suras farinae. quousq fermentet᷑ totũ. Tempo¬
ribus in terra carnis illius fuerunt apostoli fuer̃
scĩ. post illos alii scĩ. & nunc in nomine xp̃i quicũq
sunt scĩ & post nos quicũq erunt. & usq in finẽ
 seculi quicũq sc̃ĩ. De tot generationibus colliges
om̃s scãs proles om̃iũ generationũ & facies inde
unã generationẽ. In ista generatione generatio¬
nũ anni tui. idest aeternitas illa in illa generati¬

Expanded text:
Enoch. Transiit illa generatio, venit diluvium, Enoch. Transiit illa generatio, venit diluvium, remansit una domus. Et illa generatio dedit aliquos, ipsum Noe, et tres filios ejus, et tres nurus ejus: in tota enim domo ista octonaria solus unus peccator inventus est. Accessit numerus superiori generationi. Deinde de tribus filiis Noe, tanquam de tribus mensuris farinae, impletus est orbis. Electus est Abraham, Isaac, et Jacob; sancti viri, patriarchae, placuerunt Deo . Dedit et illa generatio sequentes etiam generantes, dederunt Prophesuras farinae, quousque fermentaretur totum . Temporibus in terra carnis illius fuerunt Apostoli, fuerunt sancti; post illos alii sancti: et nunc in nomine Christi quicumque sunt sancti, et post nos quicumque erunt, et usque in finem saeculi quicumque sancti. De tot generationibus colliges omnes sanctas proles omnium generationum, et facies inde unam generationem: «In» ista «generatione generationum anni tui,» id est, aeternitas illa in illa generati
Abbreviated transcription (Latin):
ei non dũ tempus. Quare non dũ tempus:
quia factu est & tempus. Quomodo factũ tẽ
pus: Om̃ã per ipsũ facta sunt. & sine ipso fac¬
tum est nihil. Ouerbũ ante tempora per quod
facta sunt tempora: natũ & in tempore cũ sit
ui̾a acterna. uocans temporales. faciens ȩternos.
haet generatio generationũ. Generatio enim
uadit. generatio uenit. Ꝙ uidetis generatio¬
nes hominũ sic. ẽẽ. in terra tainquã in arbore
folia: sed in arbore oliue. uel lauri. uel cuiusq
alterius quae toto tempore fronde uestita. ẽ
Sic tãquã folia genus humanũ terra portat:
plena est hominibus: sed dũ aliis morientibus
alii nascendo succedunt: Semper enĩ arbor
illa ueste uiridior nata est. sed subter adten¬
de quã multa calces arida folia. Ergo fuit
generatio sub adã transut nati sunt uide
quidã futuri participes aeternitatis dĩ etiã
illo tempore. Inde enĩ ab el. inde seth. inde

Expanded text:
et nondum tempus. Quare nondum tempus? et nondum tempus. Quare nondum tempus? Quia factum est et tempus. Quomodo factum est et tempus? «Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» . O Verbum ante tempora, per quod facta sunt tempora, natum et in tempore, cum sit vita aeterna, vocans temporales, faciens aeternos! Haec generatio generationum. Generatio enim vadit, et generatio venit . Et videtis generationes hominum sic esse in terra, tanquam in arbore folia; sed in arbore olivae, vel lauri, vel cujusque alterius quae toto tempore fronde vestita est. Sic tanquam folia genus humanum terra portat: plena est hominibus, sed dum aliis morientibus alii nascendo succedunt. Semper enim arbor illa veste viridi ornata est: sed subter attende quam multa calces arida folia. 11. Ergo fuit generatio sub Adam, transiit. Nati sunt inde quidam futuri participes aeternitatis Dei etiam illo tempore: inde enim Abel, inde Seth, inde