comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat nescientes ꝓnuntiauerunt.
Dix̃ enĩ hoc dñs: qr locũ si tñ locꝰ
dicendus ẽ. id ẽ sinũ patͥs. unde
nũquã discedit unigenitꝰ filiꝰ
ñ illi nouerant: nec cogitare ido¬
nei erant. Uin erat xp̃c. un non
recessit xp̃c: quo rediturus erat
cordi humano cogitare: ne dũ
lingua explicare: Hoc gͦ illi.
ñ cognoui seruiuit mͥ: ĩ obauditu
auris obaudiuit michi. Illi non
audier̃t in quoꝵ oculis fuit: illi
audierunt. in quoꝵ aurib sonuit
Iilius enĩ ȩccłię uenture de gentib
typũ gerebat mulier: quȩ flurũ
sanguinis patiebat᷑. Tangebat ce
ñ uidebat᷑: nesciebat᷑. & sanabatur.
Figura quippe erat: qđ dñs int̾roga¬
uit quis me tetigit. Quasi igno¬
rans: ignoratã sanauit. Sic fecit &
gentib. Non eũ didicimꝰ in carne:
& meruimꝰ carnẽ eiꝰ manducare:
& in carne. eiꝰ m̃bra esse. Quare:
Quia misit ad nos. Quos: Prȩcones
suos: discipulos suos: seruos suos:
redeptos suos quos creauit: s qͦs

Expanded text:
untiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen dicendus est locus, id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi erat Christus, unde non recessit Christus; quo rediturus erat cordi humano cogitare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: tangebat, et non videbatur; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi ignorans ignoratam sanavit : sic fecit et Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos? Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos
Abbreviated transcription (Latin):
dere cupiebant. frat quȩda turba
quȩ suã egritudinẽ cito uidit:
& illiꝰ medicinã sine dilatione
cognouit. Uidete: quid sibi dixe¬
rit turba ipsa cõmota miraculis.
Nũ quid .xp̃c cũ uenerit᷑: plura sig¬
na facturus ẽ: Utiq si duo non
erant: hic ẽ. Credidert̃ gͦ in eum:
dita multitudinis fide. & eo mur¬
mure quo xp̃c głificabat᷑: miser̃t
ministros. qͥ eũ app̾henderent.
Quẽ app̾henderent: Adhuc nolen¬
tẽ. Quia gͦ ñ poterant app̃hende¬
re nolentẽ: missi sunt ut audi¬
rent docentẽ. Quid docentẽ: Dix̃
gͦ iħc. Adhuc modicũ tẽpus uob¬
tem mͦ nolo: Quia adhuc modi¬
cũ tẽpus uob̃cũ sũ: & tẽ uado ad
eũ qui misit me. Implere debeo
dispensationẽ meã: & sic ꝑuenire
ad passionẽ meã. Queretis me ce
ñ inuenietis: & ubi sũ ego. uos ñ¬

Expanded text:
. Erat quaedam turba quae suam aegritudinem cito vidit, et illius medicinam sine dilatione cognovit. Videte quid sibi dixerit turba ipsa commota miraculis: Numquid Christus cum venerit, plura signa facturus est? Utique si duo non erunt, hic est. Crediderunt ergo in eum dita multitudinis fide, et eo murmure quo Christus glorificabatur, miserunt ministros, ut apprehenderent eum. Quem apprehenderent? Adhuc nolentem? Quia ergo non poterant apprehendere nolentem, missi sunt ut audirent docentem. Quid docentem? Dicit ergo Jesus: Adhuc modicum tempus vobhuc modo nolo? Quia adhuc modicum tempus vobiscum sum: et tunc vado ad eum qui me misit. Implere debeo dispensationem meam, et sic pervenire ad passionem meam. 9. Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos n
Abbreviated transcription (Latin):
qm natareus uocabit᷑. G p̃dixert̃.
ũn sit. Rursus si locũ natiuitatis
eiꝰ quęramꝰ. tã quã inde sit ubi na¬
tus ẽ: nec hoc latebat iudȩos. ꝓpt̃
scripturas quȩ ista p̃dixerant. Nã
cũ eũ uisa stella magi quęrerenł
adorare:uenert ad herode. & di¬
xert̃ quid quęrerent: & qͥd uellen.
Ille aũ conuocatis eis qui legẽ scie

Expanded text:
m Nazaraeus vocabitur . Ergo praedixerunt unde sit. Rursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Nam cum eum visa stella Magi quaererent adorare, venerunt ad Herodem, et dixerunt quid quaererent et quid vellent: ille autem convocatis e
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas
ur̃a pristinis ser
ascendit ad diẽ festũ. ñ qr time
bat ne teneret᷑. cuiꝰ potestas erat
ne teneret᷑: s ut significaret etiã
in ipso die festo qui cęlebrabat᷑ a
uidȩis se occultari: & suũ ẽẽ my¬
steriũ. Hodierna enĩ lectione appa¬
ruit potestas: que putabat᷑ timi¬
ditas. Loquebat᷑ enĩ palam in die
festo: ita ut mirarent᷑ turbȩ. &
dicerent qđ audiuimꝰ. cũ lectio
legeret᷑. Nonne hic ẽ. quẽ quęre¬
bant int̾ficere: Et ecce palam

Expanded text:
eminit Charitas vestra pristinis sermascendit ad diem festum, non bat ne teneretur, cujus potestas erat ut non teneretur, sed ut significaret etiam in ipso diJudaeis, se occultari, et suum esse mysterium: hodierna ergo lectione apparuit potestas, quae putabatur timiditas; loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur, Nonne hic est quem quaerebant interfi
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ xp̃e cũ uenerit nemo scit
uñ sit. nͥ qr utrũq p̃dicauerant
& p̃nuntiauerant scripturȩ: Se¬
cundũ hominẽ p̾dixerant scrip¬
turȩ un ẽẽt: scdm dm latebat
impios. & quȩrebat pios. Ad hoc
nemo scit un sit: qr hane in illis
opinionẽ generauerat qđ ꝑ ysa¬
iam dictũ ẽ. Generationẽ aũ eiꝰ
quis enarrabit: Deniq & ipse do¬
minꝰ. ad utrũq responditꝰ et qr
nouerant eũ un ẽẽt. & qr ñ no¬
uerant: ut adtestet᷑ ꝓphetiȩ sc̃ȩ¬

Expanded text:
erit, nemo scit unde sit, nisi quia utrumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et quia noverant eum unde esset, et quia non noverant; ut attest
Abbreviated transcription (Latin):
tia ñ tenebat᷑. Deinde ñ plene
intelligentes illiꝰ potentiã: puta¬
uerunt pͥncipũ ẽẽ scientiã. quod
ipsi cognouerant eunde ẽẽ xp̃m:
ideo peꝑcert̃ ei. quẽ tantoꝑe occi¬
dendũ quęsiert̃. Deinde illi ipsi
apud seipsos qui dixerant. nũquid
cognouert̃ pͥncipes qr hic ẽ xp̃c:¬
fecerunt sibi questionẽ. qua eis ui¬
deret᷑ ñ ipse eẽ xp̃c. Adiungentes

Expanded text:
a non tenebatur. Deinde non plene intelligentes illius potentiam, putaverunt principum esse scientiam, quod ipsi cognoverant eumdem esse Christum: ideo pepercerunt ei, quem tantopere occidendum quaesierunt. 2. Deinde illi ipsi apud seipsos, qui dixerant, Numquid cognoverunt principes quia hic est Cfecerunt sibi quaestionem qua eis videretur non ipse esse Christus: adjungentes
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ: dubitationẽ auferamꝰ. intelligentiã
differamꝰ. hoc ẽ. ut etiã si quid sit nesci¬
mus: bonũ tñ & uerũ ẽẽ minime dubi¬
temꝰ. Et ego fr̃s qui suscepi loqui uobis:
cogitandus sũ a uob̾. qui susceꝑim. & quȩ
susceꝑim. Suscepi enĩ tractanda. diuina
hõ: spiritalia. carnalis: ȩt̃na. mortalis.
Etiã a me kĩni longe sit uana p̃sũptio:
si uolo sanꝰ in domo di conuersari. quȩ

Expanded text:
erimus, dubitationem auferamus, intelligentiam erimus, dubitationem auferamus, intelligentiam differamus; hoc est, ut etiam si quid sit nescimus, bonum tamen et verum esse minime dubitemus. Et ego, fratres, qui suscepi loqui vobis, cogitandus sum a vobis qui susceperim, et quae susceperim: suscepi enim tractanda divina homo, spiritualia carnalis, aeterna mortalis. Etiam a me, charissimi, longe sit vana praesumptio, si volo sanus in domo Dei conversari, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ds̃ erit maior. quia placet tibi:
s tu minor. si displicet tͥ. Aduersus
hanc aũ eoꝵ calũpniã. uenientẽ uel
de ignorantia. uel de malitia loquit᷑
dñs. ñ oĩno qđ capiant: s uñ agitent᷑.
& conturbent᷑: & fortasse uel conturba¬
ti. medicũ querant. Dicebat aũ. quȩ scri¬
berent᷑: ut etiã a nob postea legerent᷑.
U iderinꝰ gͦ qͥd in udȩoꝵ cordib factum
sit. cũ hȩc audirent. qͥd in nob̾ fiat. cũ
natȩ st̃ hȩreses & quȩdã dogmata per¬
uersitatis inlaqueantia aĩas. & in ꝓfun¬
dũ p̃cipitantia: nͥ dũ scripturȩ bonȩ in¬
telligunt᷑ ñ bñ: & qđ in eis ñ bñ intelli¬
git᷑. etiã tẽmere & audacter asserit᷑. Itaq
ad quȩ capienda paruuli sumꝰ. & corde
pio & cũ tremore. sic̃ scriptũ ẽ: hanc te¬
nentes regulã sanitatis: ut qđ scđm fi¬
dem qͣ imbuti sumꝰ intelligere ualueri¬
mꝰ tãquã de cibo gaudeamꝰ: qđ aũ scłm

Expanded text:
Non enim Deus erit major, quia placet tibi; Non enim Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam, venientem vel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed unde agitentur et conturbentur, et fortasse vel conturbati medicum quaerant. Dicebat autem quae scriberentur, ut etiam a nobis postea legerentur. Viderimus ergo quid in Judaeorum cordibus factum sit, cum haec audirent: quid in nobis fiat cum nate sunt hereses et quedam dogmata perversitatis illaqueancia animas et in profundum precipitancia, nisi dum scripture bone intelliguntur non bene. Et quod in eis nondum intelligitur, eciam temere et audacter asseritur. Itaquad que capienda parvuli sumus et corde pio cum timore, sicut scriptum est. Hanc tenentes regulam sanitatis, ut, quod secundum fidem, qua imbuti sumus, intelligere valuerimus, tamquam de cibo gaudeamus, quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes eugłista inter consortes &e cõ¬
participes suos alios eugłistas. hoc p̃ci¬
puũ & ꝓpriũ donũ accepit a dño. cuius
suꝑ pectus in conuiuio discũbebat: ut
ꝑ hoc significaret qr secreta altiora de
intimo eiꝰ corde potabat: ut ea diceret
de filio dĩ. quȩ pariuiloꝵ m̃tes fortas¬
sis intentas excitare possint: implere
aũ ñdũ capãces ñ possint. Granduisculis
aũ quibꝰq m̃tib & ad ętatẽ quandam
interius uirilẽ ꝑuenientib. dat aliqͥd
uerbis his: quo & exerceant᷑ & pascant᷑.
Audistis cũ legeret᷑: & un sermo iste uene¬
rit meministis. Hesterno enĩ die lectũ
ẽ. qł ꝓpterea uolebant iħm iudei int̾¬
ficere: qr ñ solũ soluebat sabbatũ s c̃e
patrẽ suũ dicebat dm: ȩqualẽ se facieis
do. Qd uideis displicebat. hoc ipsi patri
placebat. hoc sine dubio placet etiã eiᷤs.
qui honorificant filiũ. sic̃ honorificant
patrẽ: qr si eis ñ placeat. displicebunt.

Expanded text:
oannes evangelista inter consortes et comparticipes suos alios evangelistas, hoc praecipuum et proprium donum accepit a Domino super cujus pectus in convivio discumbebat , ut per hoc significaret quia secreta altiora de intimo ejus corde potabat, ut ea diceret de Filio Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis his, quo et exerceantur, et pascantur. Audistis cum legeretur, et unde sermo iste venerit meministis. Hesterno enim die lectum est, quod propterea volebant Jesum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicare grãm di: Qui gͦ ñ uult cre¬
dere in filiũ: ira dĩ manet suꝑ eũ. Quȩ
ira: De qua dicit apłs. fuimꝰ enĩ & nos na¬
tura filii irȩ: sic̃ & cȩteri. Om̃s gͦ silii irȩ.
qr de maledicto mortis uenientes. Crede
in xp̃m factũ ꝓ te mortalẽ: ut eũ capi¬
as immortalẽ. Quando enĩ cȩꝑis eiꝰ im¬
mortalitatẽ: nec tu eris mortalis. liuie¬
bat: moriebaris: mortuus ẽ ut uiuas. At¬
tulit grãm di: abstulit irã di. Ds̃ bibit
mortẽ: ne mors biberet hominem.¬

Expanded text:
communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult crecommunicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant. Uidebant carnẽ: s maiestas
latebat. Qd uidebant discipuli qͥ amaue¬
runt: uidert̃ & iudei qui crucifixert̃ Intꝰ
gͦ erat totꝰ ille. Et sic intꝰ in carne: ut a¬
pud patrẽ maneret: ñ enĩ deseruit patrẽ:
qñ uenit ad carnẽ. Carnalis cogitatio ñ
capit qđ dico. Differat intellectũ: & ĩci¬
piat a fide: Audiat qđ sequit᷑. Qui credit
ĩ filiũ: habet uitã ȩt̾nã. Qui aũ incredulꝰ
ẽ filio. ñ uidebit uitã: s ira dĩ manet suꝑ
eũ. Non dix̃ ira dĩ uenit ad eũ: s ira dĩ
manet suꝑ eũ. Om̃s qui nascunt᷑ morta¬
les. habent secũ urã di. Quã irã di: Quã
excepit primus adam. Si enĩ peccauit
pͥmus hõ. & audiuit morte morieris. fa¬
ctus ẽ mortalis ille. & cȩpimꝰ nasci mor¬
tales Cũ ira di nati sumꝰ. Uenit inde fi¬
lius ñ habens peccatũ: & indutꝰ ẽ carne.
indutꝰ ẽ mortalitate. Si ille nob̾cũ cõ¬
municauit irã dĩ: nos pigri sumꝰ cũ illo

Expanded text:
as latebat. Quod videbant discipuli qui amaverunt, viderunt et Judaei qui crucifixerunt. Intus ergo erat totus ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit Patrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitaeum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ indutã carne. ñ oppressam carne.
Manens enĩ ds apud patrẽ. apud hoies fa¬
ctus ẽ hõ: ut tu ꝑ illũ qui ad te factus
ẽ hõ fieres talis. qualis capit dm̃. Non enĩ
hõ poterat caꝑe dn. Uidere poterat hõ
hominẽ: caꝑe dm ñ poterat. Unde ñ pote¬
rat caꝑe dm̃: Quia oculũ cordis un cape¬
ret. ñ habebat. Erat gͦ aliquid intꝰ sauciũ:
& aliquid foris sanũ. Corporis oculos ha-
bebat sanos: cordis habebat saucios. factus
ẽ ille hõ ad corporis oculũ: ut credens in
eũ qui uideri corporalit̾ potuit: curre-¬
res ad eũ ipsũ uidendũ. quẽ spiritaliter
uidere ñ poteras. Ianto tẽpore uob̾cũ sũ.¬

Expanded text:
tem indutam carne, non oppressam carne. tem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui ad te factus est homo, fieres talis qualis capit Deum. Non enim homo poterat capere Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos hbebat sanos, cordis habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum, ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum, quem spiritaliter videre non poteras. His ver
Abbreviated transcription (Latin):
dixert̃ ei. Dne: ostende nob̾ patrẽ: & sufficit
nob̾. Tãquã dicerent. Iã nouimꝰ te: & bñdi¬
ostendisti te nob: s patrẽ ñdũ nouimus:
ꝓpterea cor nr̃m ardet & satagit concupis¬
centia quadã scã uidendi patͥs tui: qui te
misit. Ipsũ nob ostende: & nicħ ampliꝰ a te
deside rabimꝰ. Sufficit enĩ nob̃ cũ ille sue¬
rit demonstratꝰ. quo maior ẽẽ nemo pot᷑.
Bona concupiscentia. bonũ desideriũ . s par¬
uus intellectus. Atendens enĩ ipse dñs iħc.
paruos magna quęrentes. & se ipsũ magnũ
int̾ paruos. paruũ int̾ paruos: ait philippo
qui hoc dixerat. uni ex discipulis. Canto
tẽpore uob̾cũ sũ. & ñ cognouistis me phi¬
lippe: Posset hic philippus respondere. Cogno¬
uimꝰ te. s nũquid diximꝰ tͥ ostende nob te:
Te cognouimus: s patrẽ quȩrimus. Subie¬
cit statĩ. Qui me uidet: uidet & patrẽ.
Si gͦ ȩqualis patͥ missus ẽ: ñ eũ ȩstimemꝰ
ex infirmitate carnis:s cogitemꝰ maiesta¬

Expanded text:
it nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benediostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parvus intellectus. Attendens enim ipse Dominus Jesus parvos magna quaerentes, et se ipsum magnum inter parvos, et parvum inter parvos, ait Philippo qui hoc dixerat, uni ex discipulis: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Posset hic Philippus respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patrem quaerimus. Subjecit statualis Patri missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majesta
Abbreviated transcription (Latin):
& qui sint lapsuri nouit ds: & numera¬
ti sunt om̃s do futuri in uitã ȩt̾nam:
&e nouit iã illũ ppłm distinctũ. Et si ip¬
se nouit. & ꝓpħis dedit nosse ꝑ sp̃m suũ:
dedit & ioħi. Attendebat gͦ ioħs: ñ oculo
suo. Nam quantũ ad ipsum ꝑtinet.
t̾ra ẽ: & de t̾ra loquit᷑. Sed in ea gratia
sp̃c quã accepit a do: uidit quendam
ppłm impiũ. infidelẽ. Attendens illũ in
infidelitate sua: ait. Testimoniũ eiꝰ qui
uenit de cȩlo: nemo accepit. Quorũ
nemo: Forũ qui ad sinistrã futuri st̃:

Expanded text:
uri, novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
habet quo pulset: habet a quo quęrat.
habet a quo petat. habet a quo acci¬
piat. Qui de cȩlo uenit supra om̃s est:
& quod uidit & audiuit hoc testat᷑. &
testimoniũ eiꝰ nemo accepit. Si nemo.
ut quid uenit: Quoꝵdã gͦ nemo. Est:
quidã ppłs prȩparatꝰ ad irã dĩ. dãpnan¬
dus cũ diabolo. Hoꝵ nemo. accepit testi¬
moniũ axp̃i. Nã si omnino nemo. nullus
hõ: quid ẽ qđ sequit᷑. qui accepit eiꝰ te¬
stimoniũ signauit quia ds uerax est:
Certe gͦ nemo Sed tu ipse dicis. qui ac-¬
cepit testimoniũ eiꝰ. signauit qi ds ue¬
rax ẽ. Responderet fortasse int̾rogatꝰ

Expanded text:
habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus neut quid venit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accepit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo. Quid est quod sequitur? « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Certe ergo non nemo, si tu ipse dicis: « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Responderet ergo fortasse interrogatus
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ds loquens linguã ñ quȩreret. & genꝰ
edoquutionis ñ assumeret: quomͦ auditꝰ
ẽ a filio. cũ ipsũ filiũ sit loquutꝰ ds: Qͦ¬
mͦ enĩ tu uerbũ qđ loqueris in corde
habes. & apud te ẽ. & ipsa conceptio spi-¬
ritalis ẽ. nã sic̃ aĩa tua sp̃s ẽ: ita &e uer¬
bũ qđ concepisti sp̃s ẽ ñdũ enĩ accepit
sonũ ut ꝑ syllabas diuidat᷑: s manet in
conceptione cordis & in spectaculo m̃tis:
Sic dds edidit uerbũ. hoc ẽ genuit siliũ.
Et tu quidẽ ex tẽpore gignis uerbum
etiã in corde: ds̃ sine tẽpore genuit si¬
liũ. ꝑ quẽ creauit omĩa tẽpora. Cũ gͦ
uerbũ dĩ filius sit. filius aũ locutꝰ est
nob̃. ñ uerbũ suũ s uerbũ patͥs: se nob̾
loqui uoluit. qui uerbũ patͥs loque
bat᷑. Hoc gͦ qͣn decuit & oportuit. di¬
ait ioħs: quomͦ potiumꝰ. nos exposiumꝰ.
Cui ad cor ñdũ ꝑuenit dignꝰ de tanta
re intellectus: habet quo se conuertat

Expanded text:
ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut stet: Cogitatio tn tua manet: & de
ipsa cogitatione manente. dicis multa
uerba transeuntia. Quid dicimꝰ fr̃s: Os̃
cũ loqueret᷑ adhibuit uocẽ: adhibuit
sonos: adhibuit syllabas: Si adhibuit
ista: qua lingua loquutꝰ ẽ: Hebrea. an
greca. an latina: Ibi necessariȩ linguȩ:
ubi distinctio gentiũ. Ibi aũ nemo pot̾
uerbũ qđ dicas. Dicã enĩ si potero qđ
in nobis attendamus: non unde illud
cõp̃hendamꝰ: qñ gͦ concipis uerbũ quod
ꝓferas. rẽ uis dicere: & ipsa rei conceptio
in corde tuo. iã uerbũ ẽ. Nondũ ꝓcessit:
s iã natũ ẽ in corde: & manet ut ꝓcedat.
Attendis aũ ad quẽ ꝓcedat: cũ qͦ lo quarie.
Si latinꝰ ẽ. uocẽ latinã quęris: si grecus ẽ:
uerba greca meditaris: si punicus ẽ atten¬
dis si nostilinguã punicã. Ero diuersitate¬
gͦ auditoꝵ diuersas linguas adhibes: ut
ꝓferas uerbũ conceptũ. Illud aũ qđ cor¬
de conceꝑas: nulla lingua tenebat᷑. Cũ

Expanded text:
ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ait & audiuit hoc loqͥt᷑. Habet enĩ & patrẽ:
ipse filius q̃i. Hab& & patrẽ: & audit a patre.
Et quod audit apatre qͥd est: Quis hoc ex-¬
plicat: Quando lingua mea. quando cor
meum sufficere potest: uel cor ad intelli¬
gendum. uel lingua ad proferendum:
Quid est quod filius audiuit a patre: For¬
te filius uerbum patris audiuit. Im mo
filius uerbum patris est. Uidetis quẽad¬
modũ hic fatiget᷑ omĩs conatus humanꝰ:
uidetis quẽadmodũ hic deficiat oĩs coniec¬
tura pectoris nr̃i: & oĩs intentio mentis ca¬
ligantis. Audio dicentẽ scͥpt᷑am. qͥa filiꝰ h loqͥt᷑
qđ audit a patre: & rursus audio dicen¬
tẽ scriptuiã. qr ipse filiꝰ uerbũ patͥs est.
In pͥncipio erat uerbũ: & uerbũ erat
apud d̃m: & ds erat uerbũ. Nos loquim᷑
uerba uolantia. & transeuntia. Maox ut
sonuerit ore tuo uerbũ tuũ: transit. ꝑ¬
agit strepitũ suũ: & transit in silentium.
Nũquid potes sequi sonũ tuũ: &e tenere

Expanded text:
dit et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem Scripturam quia Filius hoc loquitur, quod audit a Patre; et rursus audio dicentem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere
Abbreviated transcription (Latin):
aĩȩ st̃ multoꝵ hominũ: E si se diligunt:
una aĩa ẽ. Sed possunt dici & multȩ
aĩȩ. possunt in hominib qr ñ ẽ tanta
duos aut tres dõs ñ licet. dicas. Hinc tͥ cõ-¬
m̃dat᷑ suꝑ eminentia & sũmitas caritatis
tanta: ut maior ẽẽ ñ possit. Quẽ enim
misit ds̃: uerba dĩ loquit᷑. Hoc utiq de
xp̃o dicebat: ut se ab illo distingueret
Quid enĩ: Ipsũ ioħem ñne ds misit: An
ñ ipse dix̃ missus sũ an eũ. & qui me
misit baptizare in aqua Et de illo di

Expanded text:
animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aq
Abbreviated transcription (Latin):
rens patri. simul cũ illo ds unus ẽ: Iudi¬
te alterũ testimoniũ. Nostis quã multi
credidert̃. qn oĩa quȩ habebant ad pe¬
des apłoꝵ uendita posuert̃: ut distribu¬
eret᷑ unicuiq sic̃ opus erat. Et de illa con¬
gregatione scõꝵ. quid dicit scͥptura: frat
illis aĩa una: & cor unũ in dño. Si cari¬
tas de tot animis fecit animã unã & de
tot cordib fecit cor unũ: quanta ẽ cari¬
tas inter patrẽ & filium: Maior utiq potest
ẽẽ: quã int̾ illos homines quib erat cor
unũ. Si gͦ multoꝵ fr̃m cor unũ ꝓpt̾ cari¬
tatẽ:  multoꝵ fr̃m aĩa una ꝓpt̃ caritatẽ :
ds pat̾ & d̃s siliꝰ dicturꝰ es qͥa duo dii st̃.: Si
duo dii st̃: ñ ẽ ibi sũma caritas. Si enim
hic tanta caritas ẽ. ut animã tuam &
animã amici tui unã animã faciat: qͣmͦ
ibi ñ ẽ unꝰ ds. pat̾ & filiꝰ: Absit. ut hoc
sentiat. sides ñ ficta. Prorsus quantũ ex¬
cellat caritas illa: hinc intelligite. Multȩ

Expanded text:
rens Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multotatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae
Abbreviated transcription (Latin):
s qr missus sum ante illũ. Qui habet
sponsam. sponsus ẽ. Amicus aũ sponsi
qui stat & audit eũ: gaudio gaudet
ꝓpt̃̾ uocẽ sponsi. Non sibi gaudiũ fecit
dde se. Qui eni uult gaudere de se: tristis
erit. Qui aũ de do uult gaudere. sẽꝑ
gaudebit: qi ds sempit̾nꝰ ẽ. Uis habere
gaudiũ sempit̾nũ: Inhere illi qui sem
gaudet. Amicus sponsi ait. ñ ꝓpt̾ uo
cẽ suã & stat & audit eũ. Si gͦ cadit:
ñ audit eũ. De illo enĩ quodã qui ce¬
cidit dictũ ẽ: & in ueritate ñ stetit. De diabo¬
lo dictũ ẽ. Gͣ stare deb& amicꝰ sponsi & audire.
Qͥd ẽ stare: ꝑ manere in gr̾a eiꝰ quã accepit.
& audit uocẽ ad quã gaudeat. Sic erat ioħs.Nlo
u̾at un gaudebat ñ sibi arrogabat. qđ
ipse ñ erat Sciebat illuminatũ se: non

Expanded text:
. Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit: qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempgaudet amicem suam. Et stat et audit eum. Si ergo cadit non audit eum. De illo quondam qui cecidit dictum est, et in veritate non stetit, de diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejus quam accepit, et audit vocem ad quam gaudeat. Sic erat Joannes: noverat unde gaudebat, non sibi arrogabat quod ipse non erat; sciebat illuminatum se, non
Abbreviated transcription (Latin):
Illi qui ad dexterã futuri st̃: illi quib
dicet᷑. uenite benedicti patͥs mei ꝑcipi¬
te regnũ qđ uob̃ paratũ ẽ ab origine¬
mundi. Attendit ergo in sp̃u diuisionẽ:
in genere aũ humano cõmixtionẽ: Et
qd ñdũ locis separatũ ẽ: separauit in¬
tellectii. separauit cordis aspectu: & uidit
duos ppłos infideliũ & fideliũ. Attendit
tulit se a sinistra. & aspexit ad dexterã
& secutus ait. Qui accepit testimoniũ
eiꝰ. signauit quia ds uerax ẽ. Quid ẽ sig¬
nauit qr ds uerax ẽ. nͥ hõ m̃dax ẽ. & ds̃¬

Expanded text:
i quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab originemundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax e
Abbreviated transcription (Latin):
lut ds crescit. qui semꝑ ꝑfectus manet:
quẽ ad modũ si curarent᷑ alicuiꝰ oculi ex
pͥstina cęcitate: &e incipet uidere paulu¬
lum lucis: & alia die plus uideret. t̾cia
die ampliꝰ. iuideret᷑ illi lux crescere: lux
tñ ꝑfecta ẽ. siue ipse uideat siue ñ ui¬
deat. Sic ẽ interior hõ. Eficit quide ĩ dõ:

Expanded text:
lut Deus crescit, qui semper perfectus manet. lut Deus crescit, qui semper perfectus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus oculi ex pristina caecitate, et inciperet videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere: lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
nutꝰ: xp̃c in cruce exaltatꝰ: ut & ibi appa¬
reret quid ẽ. illũ oportet crescere. me
autẽ minui. Deinde natꝰ ẽ xp̃c. cũ ĩã incipe¬
rent crescere dies: natꝰ ẽ ioħs. qͣndo cȩꝑunt
minui dies: & attestata ẽ ipsa cͤatura & ipsȩ pas¬
siones u̾bis ioħis dicentis. Illu̾ oportet cres¬
cere: me autẽ minui. Crescat gͦ in nob gła d̾i.
& minuat᷑ gła nr̃a: ut in do cͤscat & nr̃a. hoc
enĩ dic̃ apłs: hoc dic̃ scͥpt᷑a sc̃a. Qͥ glat᷑: in dño
głet᷑. In te uis głari: crescere uis: s malo
tuo male crescis. Qui enĩ male crescit:
iuste minuit᷑. Crescat gͦ ds: Qui semꝑ ꝑse¬
ctus ẽ: crescat in te. Quanto enĩ magis
intelligis dm. & quantomag̃ capis: iudet᷑
in te crescere ds. In se aũ ñ crescit: sed
semꝑ ꝑfectus ẽ. Intelligebas enĩ modicũ:
intelligis hodie ampliꝰ: intelliges cras mul¬
to ampliꝰ. lum̃ ipsũ di crescit in te. Ita ue¬

Expanded text:
nutus, Christus in cruce exaltatus; ut et ibi appanutus, Christus in cruce exaltatus; ut et ibi appareret quid est, Illum oportet crescere, me autem minui. Deinde natus est Christus cum jam inciperent crescere dies, natus est Joannes quando coeperunt minui dies. At testata est ipsa creatura et ipsae passiones verbis Joannis dicentis, Illum oportet crescere, me autem minui. Crescat ergo in nobis gloria Dei, et minuatur gloria nostra, ut in Deo crescat et nostra. Hoc enim dicit Apostolus, hoc dicit. In te vis gloriari? crescere vis: sed malo tuo male crescis. Qui enim male crescit, juste minuitur. Crescat ergo Deus qui semper perfectus est, crescat in te. Quanto enim magis intelligis Deum, et quanto magis capis, videtur in te crescere Deus: in se autem non crescit, sed semper perfectus est. Intelligebas heri modicum, intelligis hodie amplius, intelliges cras multo amplius: lumen ipsum Dei crescit in te; ita ve
Abbreviated transcription (Latin):
se. Uenit ille hõ ut minueret᷑ hõis gła:
& augeret᷑ gła cdĩ. Et enĩ uenit ille sine
peccato. & inuenit om̃s cũ peccato. Sed
sic uenit ille ut dimitteret peccata: ds
largiat᷑ hõ confiteat᷑. Et enĩ confessio hõis:
humilitas hõis: Miseratio di: altitudo di.
Si gͦ uenit ille hõi dimittere peccata:
agnoscat hõ humilitatẽ suã: & ds faciat
misccłiã suã. Illũ oportet crescere. me
aũ minui: hoc ẽ. illũ oportet dare. me
aũ acciꝑe illũ oportet głificari. me aũ
consiteri. Intelligat hõ gradũ suũ. & con-¬
fiteat᷑ dõ: & audiat apłm dicentẽ hõi
suꝑbienti ce elato. extollere se uolenti.
Quid enĩ habes quod non accepisti. Si
aũ accepisti: quid głaris quasi ñ acceꝑis:
Intelligat gͦ hõ qi accepit. qui uolebat
suũ dicere qd ñ ẽ eiꝰ. & minuat᷑. Bonũ
ẽ enĩ illi: ut ds in illo głificet᷑ Ipse in se
minuat᷑: ut in dõ augeat᷑. Hȩc testimonia¬
nificauert̃ xp̃e & ioħs. Nã ioħs capite mi¬

Expanded text:
se; venit ille homo ut minueretur hominis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venit ille sine peccato et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis humilitas hominis: miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimittere homini peccata, agnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciat misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me autem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato, extollere se volenti: Quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Intelligat ergo homo qsuum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est illi enim ut Deus in illo glorificetur; ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur. Haec testimoniapite mi
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ sibi tribuerent qđ a se ñ habebat̃:
s ei a quo accẽꝑant. Non aũ agendo gr̃ãs.
insipientes facti st̃. Ergo ds qđ dederat
gratis: tulit ingratis. Noluit ẽẽ hoc ioħs:
gratus ẽẽ uoluit: Confessus ẽ accepisse se.
& gaudere se dix̃ ꝓpt̃ uocẽ sponsi: & ait.
Hoc gͦ gaudiũ meũ impletũ ẽ. Illũ opor¬
tet crescere: me aũ minui. Quid ẽ hoc:
Illũ oportet exaltari: me aũ humiliari.
Quomͦ crescit iħc: Qͦmͦ crescit d̾s: ꝑfectus
ñ crescit. Ds autẽ nec crescit. nec minuitur.
Si enĩ crescit: ꝑfectꝰ ñ ẽ. Siminuit᷑: as ñ est.
I ħc autẽ d̾s quomͦ crescit: Si ad etatem:
qr dignatꝰ ẽ ẽe hõ & fuit puer. ł cũ sit
uerbũ dĩ: infans in p̃sepe iacuit: cũ
ipse matrẽ suã condiderit: lac infantiȩ
de matre suxit. Quia creuit gͦ iħe eta¬
te carnis: ideo forte dictũ ẽ illũ opor¬
tet crescere me aũ minui. S quare o¬
coeui erant. Sex menses inter se habe¬

Expanded text:
 a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter vocem sponsi, et ait, Hoc ergo gaudium meum impletum est. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc? Illum oportet exaltari, me autem humiliari. Quomodo crescit Jesus? quomodo crescit Deus? Perfectus non crescit. Deus autem nec crescit, nec minuitur. Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me autem minui. Sed quare coaevi erant: sex menses inter se habe
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ in hunc mundũ. Si gͦ omnẽ
hominẽ. &e ipsum ioħem: quia ce ipse de
hominib. Et enĩ quãuis nemo exsurre¬
xerit maior ioħe in natis mulierũ: unꝰ
tñ & ipse ex his qui nati sunt ex mulie¬
rib Nũquid cõparandus ẽ ei qui quia
uoluit natꝰ ẽ: & ideo nouo partu: qr no¬
uus natꝰ. Ambȩ enĩ generationes dñi
inusitatȩ st̃: & diuina & humana. Di¬
uina ñ habet matrẽ: humana ñ habet
patrẽ. frgo unꝰ de cȩteris ioħs. s tñ ma¬
ioris gr̃ȩ: ita ut in natis mulierum
nemo exsurgeret maior illo: tantam
ñ dignũ tñ soluere corrigiã calciam̃ti
ipsiꝰ. Hinc audiuit iã multa caritas urã:

Expanded text:
hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem; quia et ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra:
Abbreviated transcription (Latin):
Quare gͦ illũ oportet crescere: me aũ mi
sit adhuc crescit: Iam ab ipsa ȩtate uer¬
gere incipiunt hoĩes & declinare ad gra¬
uiorẽ ętatẽ: & inde ad senectutẽ. Sed &
si pueri essent ambo: ñ diceret illũ opor¬
tet crescere me aũ minui: s diceret simul
lam distingunt ȩtatẽ. Magis illud inue¬
nit lectio quã aspectio. Quid gͦ ẽ. illum
oportet crescere: me aũ minui: Dagnũ

Expanded text:
e, me autem mta annorum sit, adhuc crescit? Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul lam distinguunt aetatem; magis illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum op
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs uͦ excellentis gr̃ȩ missus ante ipsũ.
illuminatꝰ ab illo qui lum̃ est. De ioħe
enĩ dictũ ẽ. Non erat ille lum̃: s ut
testimoniũ ꝑhiberet de lumine. Pocest
quide dici lum̃: & bndicit᷑. x ipse lum̃:
s illuminatũ ñ illuminans. Aliud ẽ
enĩ lum̃ qđ illuminat: aliud lum̃ qđ
illuminat᷑. Nã & oculi nr̃i lumina cdi¬
cunt᷑: & tñ in tenebris patent. & ñ uideñ.
Lum̃ aũ illuminans. a se ipso lum̃ ẽ: &
sibi lum̃ ẽ: ñ indiget alio lumine ut
lucere possit: s ipso indigent cȩtera ut
luceant. Confessus est gͦ ioħs sic̃ audistis.
quia cũ discipulos multos faceret iħc &
ꝑferret᷑ ad eũ. uelut qui indignaretur.
quasi inuido enĩ narrauert. ecce ille fa¬
cit plures discipulos quã tu: ille confes¬
sus ẽ quid ẽẽt. & inde meruit ad ipsum
ꝑtinẽre. qr ñ ẽ ausus se dicere qđ ẽ ille.
Hoc gͦ dix̃ ioħs. Non potest hõ accipere

Expanded text:
o excellentis gratiae missus ante ipsum; illuminatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dici lumen, et bene dicitur et ipse lumen; sed illuminatum, non illuminans. Aliud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen est, et sibi lumen est, et non indiget alio lumine ut lucere possit, sed ipso indigent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est ausus se dicere quod est ille. Hoc ergo dixit Joannes, « Non potest homo accipere
Abbreviated transcription (Latin):
git ioħem: Et tñ ñ oĩa dedit in manu erꝰ.
Pat̃ ñ diligit paulũ: Et tñ ñ oĩa dedit in
manueiꝰ. Pat̃ diligit filiũ: s quomͦ pat̃ filiũ:
ñ quomͣ dñs seruũ. Quom̃ unicũ: ñ quomͦ
adoptatũ. Itaq oĩa dedit in manu eiꝰ. Qd
ẽ oĩa: Ut tantus sit filiꝰ. quantꝰ ẽ pat̃. Ad
ȩqualitatẽ enĩ sibi genuit eũ: cui rapina
ñ eẽt. in forma di ẽẽ ȩqualẽ dõ. lat̾ diligit
filiũ: & oĩa dedit in manu eiꝰ Ergo cũ ad
nos dignatꝰ ẽ mittere filiũ: ñ putẽmꝰ aliqͥd

Expanded text:
git Iohannem? et tamen non omnia dedit in manu eius. git Iohannem? et tamen non omnia dedit in manu eius. Pater non diligit Paulum? et tamen non omnia dedit in manu eius. Pater diligit filium, sed quomodo pater filium, non quomodo dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad n
Abbreviated transcription (Latin):
quid om̃s dona habent sanitatũ: Nũquid
om̃s linguis loquunt᷑: Nũquid om̃s int̃¬
p̃tant᷑: Aliud habet ille. & aliud habet¬
iste. Et qđ habet iste: ñ habet ille. Men¬
sura ẽ: diuisio quȩdã donoꝵ ẽ. Ergo hõĩb
ad m̃surã dat᷑ & concordia ibi unũ corpꝰ
facit. Quomͦ aliud accipit manꝰ ut oꝑet᷑:
aliud oculus ut uideat: aliud auris ut
audiat: aliud pes ut ainbulet: aĩa tam̃
una ẽ quȩ agit oĩa. in manu ut opet᷑: in
pede ut ambulet. in aure ut audiat. in
oculo ut uideat: sic st̃ etiã diuersa dona
fideliũ. tãquã m̃bris ad m̃surã cuiq ꝓpͥã
distributa. Sed xp̃c qui dat: ñ ad m̃suram
accipit. dudi eñi adhuc qđ sequit᷑: quia
de filio dixerat. ñ enĩ ad m̃surã dat ds
sp̃m. sat̃ diligit siliũ: e oĩa dedit ĩ manu
eius. Adiecit. omnia dedit in manu eiꝰ.
ut nosses & hic qua distinctione dictũ sit:
pat̃ diligit filiũ. Quare eñi: Pat̾ ñ dili¬

Expanded text:
quid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus ad mensuram datur, et concordia ibi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet; anima tamen una est quae agit omnia, in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat: sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propriam distributa. Sed Christus qui dat, non ad mensuram accipit. 11. Audi enim adhuc quid sequitur; quia de Filio dixerat, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum: Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Adjecit, Omnia dedit in manu ejus, ut nosses et hic qua distinctione dictum sit, Pater diligit Filium. Quare enim? Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quẽ enĩ misit ds: uerba dĩ loquit᷑. Ipse ẽ.
d̾s uerax: & misit illũ ds. Ds̃ misit d̃m Iun¬
ge ambos: unꝰ ds. Ds uerax. missus adeo.
De singulis int̾roga. ds: & de ambob int̾ro¬
ga. ds: non singuli dõ. & ambo dii: s singu-¬
lus quisq ds: & ambo ds. Tanta enĩ ibi ẽ
caritas sp̃s scĩ: tanta pax unitatis. ut de

Expanded text:
. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Ipse est Deus verax, et misit illum Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ille derlerit qui hõ ñ ẽ. Hoc gͦ sequit᷑
Et dicit ioħs. Hoc gͦ gaudiũ meũ imple¬
tũ ẽ. Qđ ẽ gaudiũ ipsius: Ut gaudeat
ad uocẽ sponsi. Impletũ ẽ in me Habeo
gr̃am meã: plus ñ mͥ assumo: ne & qđ
accepi amittã. Qđ ẽ hoc gaudiũ: Gaudio
gaudet ꝓpt̃ uocẽ sponsi. Intelligat gͦ hõ
ñ se debere gaudere de sapientia sua:s
de sapientia quã accepit a đo: Nicħ plus
querat: & ñ amittit qđ inuenit. Multi
ipsis. Quia qđ notũ ẽ ci ait. manifestum
est illis. Ds̃ enĩ illis manifestauit. De
quib dã ingratis. impiis. audite quid
dicat. Ds̃ enĩ illis manifestauit. Inuisi¬
bilia enĩ eiꝰ a creatura mundi ꝑ ea quȩ
facta sunt intellecta conspiciunt᷑: sem

Expanded text:
erit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi ipsis: « Quia quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifestavit. » De quibusdam ingratis, impiis, audite quid dicat: « Deus enim illis manifestavit. Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quae facta su
Abbreviated transcription (Latin):
& de t̾ra loquit᷑: ioħs est. Et hoc ẽ totũ
ioħs: de t̾ra ẽ & de t̾ra loquit᷑. Totum
testimoniũ qđ ꝑhibet de.xp̃o: de t̾ra
loquit᷑. Nam uoces łi audiunt᷑ a ioħe.
ubi testimoniũ ꝑhibet de . xp̃o. Quomͦ
gͦ de t̾ra loquit᷑. Sed de hoĩe dicebat:
Quantũ ad ipsum hominẽ ꝑtinet: de
seorsum ẽ gr̃a di : seorsũ ẽ natura hoĩs.
Modo naturã hoĩs int̾roga. Nascit᷑ de crescit:
usitata ista hominũ discit. Quid nouit nͥ
terra: De t̾ra. humana loquit᷑ humana
nouit. humana sapit. Carnalis carnalit̃
estimat: carnalit̾ suspicat᷑. Ecce ẽ totꝰ hõ.
Ueniat grã di. illuminet tenebras illiꝰ sic̃
dicit. Tu illumina lucernã meã dñe.
ds mñs illuminabis tenebias meas. Assumat
mentẽ humanã: conuertat᷑ ad lucẽ suã:

Expanded text:
t de terra loquitur; Joannes est. Et hoc est totum, Joannes de terra est, et de terra loquitur? totum testimonium quod perhibet de Christo, de terra loquitur? non voces Dei audiuntur a Joanne, ubi testimonium perhibet de Christo? Quomodo ergo de terra loquitur? Sed de homine dicebat. Quantum ad ipsum hominem pertinet, dseorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam:
Abbreviated transcription (Latin):
dam: ubi ñ ꝑdimꝰ amicũ: ñ time¬
mus ininicũ. Vbi uiuemꝰ cũ bono
affectu. sine ullo defectu: ubi ne¬
mo nascit᷑. qr nemo morit᷑: ubi ne¬
mo iã ꝓficit. qr nemo deficit᷑. ubi
ñ esurit᷑. & ñ sitit᷑. s satietas ẽ un¬
mortalitas: & cibus ueritas. Hȩx
habentes ꝓmissa & ad nouũ te

Expanded text:
dam, ubi non perdimus amicum, non timedam, ubi non perdimus amicum, non timemus inimicum; ubi vivimus cum bono affectu, sine ullo defectu; ubi nemo nascitur, quia nemo moritur; ubi nemo jam proficit, et nemo deficit; ubi non esuritur, et non sititur, sed satietas est immortalitas, et cibus veritas. Haec habentes promissa, et ad