comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dus : Videamus ergo in hac electionem uram: quid ipsedñ s̃ prȩci¬
piat ut & uestris iussis & ipsius monitis ad tendamus: & reuoluem
codicem uenit ad locum. & coepit legeredicens: dixit autem dñs¬
ihs̃ discipulis suis. nescitis quia principes gentium maiores sunt
his quibus dominantur & principatum eorum gerunt: apud uor
autem non est sic: Sed siquis uoluerit interuos esse dominus sit ur̃¬
seruus : & hisdictis adiecit : Ecce in quid & urĩs iussis obtemperans
decreui primatum suscipere & dñi iussionibus obaudiens ulti¬
mum me uestrȩ caritati constituo.: ex hi larantur omnium ani¬
mae. in consensueius: Ipsa tamen omnem opusmonas terii quod
infima solebat exercere persona: suscepit in omnibus. Aquam
portare ligna concidere munditias adhibere: In eo deni que lo co
habitaculum sibi elegit. ubi hostiarius monasteri habitabat: ne
uel inipso sesuperiorem ostenderet: Sanae refectionem fratrũ

Expanded text:
dus Videamus ergo | in haec electione uestra quid ipse praecidus Videamus ergo | in haec electione uestra quid ipse praecipiat ut et uestris| iussis et ipsius monitis adtendamus Et reuoluens codicem| uenit ad locum et cepit legere dicens Dixit autem ihesus | discipulis suis nescitis quia principis gentium maiores | sunt his quibus dominantur et principatum super eos | gerunt. Apud uos autem non est sic sed si quis in uobis | uultes seprimus sit useruus Et his dic| tis adiecit Ecce inquid et uestris iussis obtemperans | decreui primatum suscipere et domini iussionibus oboediens | ultimum me uestrae caritate constituo Exilarantur | omnium animi+ consensu eius ipsa tamen omne opus | monastherio. Quod infima solebat exercere persona | suscepit in omnibus . aquam portare ligna concidere . mun| dicias adhibere. In eo denique loco habitaculum sibi elegit | ubi ustiarius monastherio manebat ne uel ipso se superio| rem ostenderet sane refeccionem fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
adorationem inueniebatur superior. efficiebatur autem omni¬
bus omnia. Tristem consolabatur. la&o congaudebat i rascentẽ
uno sermone suo mitigabat. superbientem ita suo aedificabat ex¬
emplo ut ouem subito exlupo factum credere delectar& Tantã
autem est ad nõ gratiã consecuta. ut quem cum que indolore posi¬
tum uisita ss&. sta tim omnisdolor recederet & omnis salubri¬
tas adueniret: Comites autem eius iaerntus & protus. imita¬
bant᷑ eam & erant in omnibus obtem perantesei: Tertio igitur
anno conuersionis eius. abbas qui prȩerat fratribus in eodem mo¬
nasterio migrauit ad dnm: Post cuuis ex cessum omnibus uisũ
est. ut beatam eugeniam sibi eligerent abbatem. ut praeess&¬
eis: Tunc beata eugenia metuensse faeminã contra regulam
uiris prȩponi Idem timens neom nes unzanimiter depraecantes
sperner& aitadeos: Obsecrouos ut euangelium in praesenti
adhibeatis: Quod cum fuiss& ad latum dixit: quotienscumque

Expanded text:
ad orationem inueniebatur anterior. | efficiebatur omniad orationem inueniebatur anterior. | efficiebatur omnibus omnia tristem consolabatur. | Laeto congaudebat . irascentem uno sermone suo miti| gabat Superbientem . ita suo aedificabat exemplo | ut ouem subito ex lupo factum credere delectaret. | Tantam autem a deo consecuta est gratiam ut quem| cumque in dolorem positum uisitasset . Statim omnes | dolor discenderet et omnis salubritas adueniret comi| tes autem eius . hyacintus et protus . emitabantur | eam Et erant in omnibus obtemperantes ei | Tercio igitur anno conuersionis eius abbas qui praeerat | fratribus in monastherio migrauit ad dominum post cuius abs| cessum omnibus uisum est ut beatam sibi eugeniam ele| gerent abbatem Tunc beata eugenia metuens se feminam . | contra regulam uiris praeponi item timens ne omnes un| animiter depraecantes sperneret ait ad eos obsecro uos . ut | euangelium+ praesenti adhibeatis Quod cum fuisset adlatum | dixit Quotienscumque
Abbreviated transcription (Latin):
dit factum pater. & fl&um ad consolationem reuocans. dat festa
res ponsis. & indeorum illamnumero consecrans. ex auro puro
eius fecit fusile simulacrum quod ita coepit excolere ut non mino¬
rem honorem illi quamdiis exhiberent: mater tamen eius clau¬
dia & fratres eius auitus & srrgius nulla poterant ratione conso¬
lationis recipere sederant intolerabiliter lugentes eam: Beata au
permanebat atqueita indiuinis eruditionibus profecit. ut intra
secundum annum omnes paenae scripturas dominicas memoriter
retineret: Tanta in ea erat tranquillitas animi. ut unum illam
omnesdicerent exnumero angelorum: qui senim de praehender&
quod ess& faemina. quam ita uirtus xp̃i & uirginitas in maculata
protegebit. ut imitabilis ess& &uiris Sermoenim eius erat hu¬
milis incaritate clarus in medio critate: Vitia quecarens & fa¬
cundiam fugiens omnes inhumilitate superabat: Nullus illi

Expanded text:
dit factum pater: et fletum ad consolationem revocans, dat festa dit factum pater: et fletum ad consolationem revocans, dat festa responsis, et deorum illam numero consecrans, ex auro puro ejus fecit fieri simulacrum: quod ita coepit excoli, ut non minorem honorem quam diis suis exhiberent. Mater tamen ejus Claudia, et fratres Avitus et Sergius, nulla poterant ratione consolationem accipere, sed erant intolerabiliter lugentes eam. CAPUT IX.perma| nebat Atque ita in diuinis erudicionibus profecit Vt in| tra secundum annum omnes paene scripturas domi| necas memoriter reteniret Tanta in ea inerat tranquil| litas animi ut unam illam omnes dicerent ex numero . an| gelorum Quis enim depraehenderet quod esset femina. | quam ita uirtus christi et uirginitas inmaculata pro| tegebat ut inimitabilis . esset et uiris sermo enim eius . | erat humilis in caritate clarus in mediocritate . uiciis | carens et facundiam fugiens omnes in humilitate supe| rat Nullus illi
Abbreviated transcription (Latin):
si sumus quo protus & iacritus auferentes eugeniam abierunt :
Basterna igitur iumentis perambulantibus & pueris praeeunti¬
bus uacua peruenit ad matrem: Videntes autem eminus properan¬
tes pueros & bas ternam uenientem occurrunt cumgaudio uni¬
uersi : & inuenientes uec tatorium uacuum omnessimul mugitũ
red diderunt: sit repente totius ciuitatis strepitus: Qui sonim
audirepotuerat praefectum filiam carissimam perdi disse : Era
que planctus mestimabilis. & fl&us in mensus legebant q uni¬
uersi in confuso. parentes filiam sororem fratres. serui dominam
& tenebantur omnes merore. & infinita tribulatione: sit perto¬
tam prouinciam inqui sitio: Interrogantur aruspices : In quirun
turphytones sacrificiis quoque & sceleratis superstr tionibus
daemonia interrogantur ut ubi deueniss& eugenia indicarent.
Hoc solum dicebant omnes quod eam dii decaelo rapuissent: Credi¬

Expanded text:
ud tempus, quo Protus et Hyacinthus auferentes Eugeniam, abierunt. ud tempus, quo Protus et Hyacinthus auferentes Eugeniam, abierunt. Basterna igitur, jumentis ambulantibus et pueris qui praeibant, vacua pervenit ad matrem. Videntes autem eminus properantes pueros, et basternam venientem, occurrerunt cum gaudio universi; et invenientes vectorium vacuum, omnes simul mugitum reddiderunt, fit quoque repente totius civitatis strepitus. Quis enim audire poterat praefectum filiam charissimam perdidisse? Erque planctus instimabilis fletus inmensus | Lugebant uniuersi inconfuso Parentes filiam sororem | fratres serui dominam et tenebat uniuersos meror ot | Infinita animi tribulatio fit per totam proutur pithones: sacrificiis quoque et sceleratis superstitionibus daemonia interrogantur, ut quo venisset Eugenia indicarent. Hoc solum omnes dicebant, quod eam deinde coelo rapuissent. Credi
Abbreviated transcription (Latin):
Vnus ex his protus dicitur alius iacrntus egouero eugenius nun¬
cupor: Cuibeatus holonus ait: rec tetͥ eugonius. uocar silirilit̃
enimagis & confortatur cortuum: Profide ergoxp̃i recte uocaris
uidimus & qualiter huc ueneris & quid istitibi sint non me pas sus est¬
dñs praeterire: sed & hoc mihi reuelari dignatus est. quod gratis
tatis prȩmium & praesentis temporis blandimenta fallacia respu¬
endo : Scito autem teprocastitate multa passurã sed nonte de ser&illo
cuite ex integro tradidisti: ad protum uero & iacrntum conuersus
ait: Incorpore seruitutis positi ingenuam dignitatem animi tenu¬
istis fortiter & tenetis : Vnde uobis metacente i psed ñs xp̃s loqui tur
dicens: Amendico uobis. iam nondico uosseruos sed amicos: Vnde
sentientes monitis salu taribus simul adgloriam peruenistis accep¬
sic inuirili habitu permanere : & non eum deseruerunt quousque
baptis matis scĩ ficatione purgatos monasterior ad quod festina¬

Expanded text:
bus meis Protus dicitur, alius Hyacinthus, ego vero Eugenius nuncupor. Cui beatus Helenus dixit: Recte te Eugenium vocas: viriliter enim agis, et confortetur cor tuum pro fide Christi. Ergo recte vocaris vidimus, et qualiter huc veneris: et quod isti tui sint, non me passus est praeterire. Sed hoc mihi Dominus revelare dignatus est, quod gratisstatis praemium, et praesentis temporis blandimenta fallacia respuendo. Scito autem, te pro castitate multa passuram: sed non te deseret ille, cui te ex integro tradidisti. Ad Protum autem et Hyacinthum conversus, ait: In corpore servitutis positi, ingenuam dignitatem animi tenuistis fortiter et tenetis. Unde vobis, me tacente, Christus Dominus loquitur, dicens: Amen dico vobis, jam non dicam vos servos, sed amicos . Unde miter consensistis monitis Salvatoris, simul ad gloriam pervenietis it eam sic in virili habitu permanere; et non eum deseruerunt, quousque baptismatis sanctificatione instructi, monasterio ad quod festina
Abbreviated transcription (Latin):
refero quime praeuidere fecisti huiusrei notitiam: Tunc conuocari
ad sepraecepit pueros. & ad praehendens manum eugeniae fudit ora¬
tionem: quamcum cõnpless& tulit seque st᷑atim eos. & gratissimo uul¬
tu quid nam dicerentur interrogat. uel cuius nationisessent credi
dit inquirendum: Ad haec eugenia : Ciues inquit romanisumus:

Expanded text:
re| fero qui me praeuenire fecisti huius rei noticiam | Tunc conuocari re| fero qui me praeuenire fecisti huius rei noticiam | Tunc conuocari ad se praecipit pueros et adpraehendens+| manum eugeniae fudit orationem Quam cum conplisset | tulit sequestratim eos . Et gratissemo uultuo quinam dice| rintur interrogat Vel cuius nationis essent Creddit inquirendum. Ad haec Eugenia respondit: Cives, inquit, Romani sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
requi euit sc̃ seps &iussit sibi ad sextam praeparari. ut diuina¬
mrsteria caelebrar& &dum ad sextam coepiss& nona ad refecti¬
onem ieiunantium oportunum prouenir&: Requi escens autem
sc̃s ep̃s somnium uidit inquo ad simulacrum femina educebatur ut ili
tem ͤ h: ut loquarcum dea uestra: & cum eum permi ssissent loqui.
dixitei: Cognoscete creaturam dĩesse & descende & noli permitti
cadorare : Atilla his auditis descendit & secuta est eum dicens:
ad eum e tropius cum quo fuerat locuta eugenia &dixitei: Trespu¬
eruli fratres unianimi terculturam simulacrorum relinquentes.
xp̃o serui entium num ero inisto monasterio sesociaredesiderant
hi hodie uestigiatua pro sequentes huc ingressi sunt poscentesqr¬
me cum lacrimis exorauerunt ut mereantur notitiȩ tuae beatitudi¬
nis releuari: Tunc beatus helenus ait: gratiastibi inquit ihũ bone

Expanded text:
Requieuit episcopus et iussit sibi ad sextam | praepari ut diuinaRequieuit episcopus et iussit sibi ad sextam | praepari ut diuinam isteria celebraret Et dum a sexta | coepisset non ad refectione ieiunantium oportune proueniret+ | “R”equiescens “aute”m episcopus somnium uidit in quo ad simulachrum | feminae ducebatur . ut ilte mihi ut loquar cum | dea uestra+ Et cum me permisissent loqui dixi ei cognus| cete creaturam dei esse et discende et noli permittere te | adorare. Ad illa his auditis discendit et secuta est me+. | dicens ad eum | eutropius cum quo fuerat locuta eugenia et dixit ei | Tres pueroli fratres uniminiter culturam simulachrum | relinquentes christo seruientium nomero in isto monastherio | se sociari desiderantes . et hodie uestigia tua prosequentes | huc ingressi sunt Poscentes quem ecum lacrimis exorauerunt | ut mereantur noticia tuae beatitudinis releuari | Tunc beatus helinus . ait Gracias tibi inquid ihesu bone
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua parte uiolatis : Vt tereas quoque introir& similiter impe¬
rauit: Sed tereas reluctare coepit & fugere : A tubi inuitum illũ
populus ignibus tradidiss&. statim eum circumdans flamma coe¬
pit  exurere & inmittens sebeatus helenus lic& sem iustũ
uiuum tamen eum eripuit : quem cum dedecore elimꝗuit populus
a finibus regionis huius: Hunc autem sicut uid&is cottidie quo¬
idolisenim conuerti uolumus ad xpm & quia simul hoc defini¬
uimus & fratressumus Etiam hoc ab eodem impetrareuolumus
utnum quam nos patiatur abal terutrom separari: At illenunc
inquit silete quousque ingressus monasterium ad quod pergit
pauldlum requiescat. &dum oportunum fuorit htimabo eiom¬
nia secundum uerbum tuum: Inter ea dum ad pro pinquas s&
monasterioi ad quod pergebat ecce & illi egrediuntur obuiam
intrat & eugenia cum lacinto & proto comitibus suis. es tantũ nota
cum quo sermonem habuerat : Perfectis itaque matutinis laudibus

Expanded text:
aliqua parte violatis, ut Zareas quoque intraret, similiter imperabat. Sed Zareas reluctare coepit et fugere. At ubi invitum illum populus in ignibus tradidit, statim eum circumdans flamma coepit exurere. Et immittens se sanctus Helenus, licet semiustum, vivum tamen eripuit: quem cum dedecore eliminavit populus de finibus regionis hujus. Hunc sicut videtis, quotidie quoidolis enim conuerti uolumus | ad christum et quia simul hoc definiuimus et fratres sumus | etiam hoc ab eo+ impetrare uolumus ut numquam nos | patiatur ab alterutro seperari. Ad ille nunc inquid | silite quousque ingressus monasterium ad quod pergit | “p”aulolum requiescat et dum oportunum fuerit inti| mabo ei omnia secundum uerbum tuum. interea dum | adpropinquasset monasterio ad quod per| gebat. Ecce illi egrediuntur . obuiam intrat et eugenia cum hyacinto et proto comitibus suis | Tantum ei nota cum quo sermone habuerat Perfectis itaque | matutinis laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
uirginalis. Na scitur xp̃s exfemina. ut sicut adam decipientem ꝑeuam
diabolum non potinit p̃dicare : it adiabolus aduentantem ꝑ mariã dm̃
non de p̃henderet eẽ p̃sentem. Parturit igicur femina salutem mundi ut
quȩ extiterat fomes iniquitatis. fieret ministra ustitiae. Et per quã
mors sibi in hunc mundũ aditum patefecit. ꝑeam ad nos uita haberet
ingressum: At que ut ostenderet creator humanigeneris utriusq sexus curã
habere &utrumq seuelle saluare uirnascitur & ꝓcedit exfemina : quatinꝰ
aduerteremus nullã esse apud dm̃ interuirũ ac feminã in ꝑipienda sa¬
lute distantiam. Curaut non tota deuotione credamus salutarem
puerum nascipotuisse deuirgine : qui ꝑfectũ hominem credimus depulue¬
refuisse formatum : Exultemur ergo fratres et lactemur celebrantes
ad uitam. Lactus est enim homo ñ ut sibi uiueret qui austor ẽ uitȩ sed ut mar¬

Expanded text:
virginalis. Nascitur Christus ex femina, ut sicut Adam decipientem per Evam virginalis. Nascitur Christus ex femina, ut sicut Adam decipientem per Evam diabolum non potuit praecavere, ita diabolus adventantem per Mariam Deum non deprehenderet esse praesentem. Parturit ergo femina salutem mundi; ut, quae exstiterat fomes iniquitatis, fieret ministra justitiae, et per quam mors sibi in hunc mundum aditum patefecit, per eam ad nos vita haberet ingressum. Atque ut ostenderet Creator humani generis utriusque sexus curam habere, et utrumque velle salvare; vir nascitur, et procedit ex femina, quatenus adverteremus, nullam esse apud Deum inter virum ac feminam in percipienda salute distantiam. Cur autem non tota devotione credamus, salutarem puerum nasci potuisse de virgine, qui perfectum hominem credimus de pulvere fuisse formatum? Exsultemus ergo, fratres, et laetemur, celebrantes ad vitam. Factus est enim homo, non ut sibi viveret, qui auctor est vitae, sed ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
tempora conp̃hendunt hodie cȩli terrarumq dñs ꝓlibertate seruorũ.
formã induit seruituas. Hodie nouam feminei sexus głam peperit uirgo
Et quod uniuersa nobis cũ creatura miratur natus est homo non ꝑ hominẽ
ꝓcreatus sed quãuis nouum uideatur. non tamen incredulũ qđ xp̃s inutiro
marie sine generante conceptus est. quidedõ patre sine conceptione ꝓcessit.
Quod enim ds̃ est solius patris unigenitus : qđ homo est solius matris est filius
atque ideo illũ qui expatre ds̃ est: t ex matre homo. Hoc estdm̃ & ho
minem unum dñm confitemur. Hoc aũt torum factum est ut & ds̃
ꝑcarnem hominis mesterium salutaris susciperet passionis & homo
ꝑ uirtuitm dĩ aeternitatis suȩ reciperet dignitatem. Nascitur itaq xp̃s
ex maria ut & sexus femineus hominem daret. &dm̃ ꝓderet integritas

Expanded text:
tempora comprehendunt. Hodie coeli terrarumque dominus pro libertate servorum tempora comprehendunt. Hodie coeli terrarumque dominus pro libertate servorum formam induit servitutis. Hodie nova feminei sexus gloria peperit virgo, et quod universa nobiscum creatura miratur, natus est homo, non per hominem procreatus. Sed quamvis novum videatur, non tamen incredulum, quod Christus in utero Mariae sine generante conceptus est, qui de Deo Patre sine conceptione processit. Quod enim Deus est, solius Patris est Unigenitus; quod homo est, solius matris est filius: atque ideo illum, qui ex Patre Deus est, et ex matre homo est, hoc est, Deum et hominem, unum Dominum confitemur. Hoc autem totum factum est, ut Deus per carnem hominis mysterium salutaris susciperet passionis, et homo per virtutem Dei aeternitatis suae reciperet dignitatem. Nascitur 42 itaque Christus ex Maria, ut et sexus femineus hominem daret, et Deum proderet integritas
Abbreviated transcription (Latin):
nutritur in terra. Cuius mrsterii beatus dauid ad nuntians nouita tem
onine hominum genus ad concentũ canticis spiritalis inuitat dicens. Cantate
quid tam nouum quã ut concipiente & parturiente femina : in lesa uirgi¬
nitas ꝑmanere : & talis reuera saluatorem mundi decebat ingressus. ut
qui humani generis ueniebat peccata mundare. prȩceteris mundius nas¬
omnis debet cantare terra: niqui uniuerso terrarum orbi delictorum
ueniam et spem sempiternȩ salutis inuexit: Magnificemus ergo fr̃s Rm̃i
dnm̃ ac dm̃ nr̃m psallamus ei atq cantemus. Dignum est enim. iut eorum
prȩcipuȩ laudibus honoretur. quos propru corporis passione et sangui
naduentu dominico fr̃s Rem̃i : cui honorem debitũ psenti festiuitate defe¬
rimus multimoda cȩlestiũ mesteriorũ gratiã reuelatur. Hodieenim
hoc est infine temporũ editus estille. cuius aeternitatem nulla scłorũ

Expanded text:
nutritur in terra. Cujus mysterii beatus David annuntians novitatem, nutritur in terra. Cujus mysterii beatus David annuntians novitatem, omne hominum genus ad concentum cantici spiritualis invitat, dicens: Cantate Quid tam novum, quam concipiente, et parturiente femina, illaesam virginitatem permanere? Et talis revera Salvatorem mundi decebat ingressus, ut, qui humani generis veniebat peccata mundare prae caeteris mundius nasomnis debet cantare terra, nisi qui universo terrarum orbi delictorum veniam et spem sempiternae salutis invexit? Magnificemus ergo, fratres, Dominum ac Deum nostrum, psallamus ei, atque cantemus: dignum est enim, ut eorum praecipue laudibus honoretur, quos proprii corporis passione, et sanguiatres carissimi, cujus honorem debitum praesenti festivitate deferimus, multitudo coelestium mysteriorum gratia revelatur. Hodie enim, hoc est, in fine temporum editus est ille, cujus aeternitatem nulla saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
gratia. Illic gloria nature. hic misterium uoluntatis. Quid ergo fratres¬
hoc ꝓfundũ cȩlestis consilii ualeat aestimare. qđ in mortalitatis dñs in¬
corrupteq substantiȩ : ut conditione carnis mortem suscipere. Promor¬
talibus possit defemineo utero nulla corporeȩ generationis lege conap
conceperat in uiolata ꝓferret. Obuoluitur prȩcerta pannis & ponitur
in prȩscpi. Vtilitas ista in fantis. pritiosũ dies sacrameatum In pannis
cum nostras infirmitates : nr̃a se indicat suscepisse peccata. Quod uero
in prȩsipi ubi pastus est animalium sua collocari nenbra ꝑmirtit. In ae¬
ternam refectionem uescendũ amortalibus suum corpus ostendit
uid illud dicam qđ interras angelica multitudo descendens uagientem
paruulum gloriosa laude ꝓsequitur : stupet enim omnis creatura
tam grande miraculum qđ umus idemq eeds̃ regnat incelo : & homo

Expanded text:
gratia. Illic gloria naturae, hic mysterium voluntatis. Quis ergo, fratresgratia. Illic gloria naturae, hic mysterium voluntatis. Quis ergo, fratres, profundum hoc coelestis consilii valeat aestimare, quod immortalitatis dominus incorruptaeque substantiae, ut conditione carnis mortem suspicere pro mortalibus possit, de femineo utero, nulla corporeae generationis lege conceptconceperat, inviolata proferret? Obvolvitur praeterea pannis, et ponitur in praesepi. Vilitas ista infantis pretiosum Dei est sacramentum. In pannis enim nostras infirmitates, nostra se indicat suscepisse peccata. Quod vero in praesepi, ubi pastus est animalium, sua collocari membra permittit, in aeternam refectionem vescendum a mortalibus suum corpus ostendit. Quid illud dicam, quod in terras angelica multitudo descendens, vagientem puerum gloriosa laude prosequitur? Stupet enim omnis creatura tam grande miraculum, quod unus idemque et Deus regnat in coelo et homo
Abbreviated transcription (Latin):
gaudis tanta desalute lȩtemur atq: angelicis nos uocibus sociantes
honore debito mrsteria semꝑ xp̃i uirtutesq: laudemus¬
dĩ altitudo testatur : sed eo magis nobis xp̃ĩsunt ueneranda mrsteria
quo magnitudine sui : capacitatem ingemi mortalis excedunt. Et ideo
fratres cũ ad nuntietur nobis serapiternus ille uingenitus dĩpatris ciu
subiacent om̃a. & ꝑquẽ craata sunt uniuersa: subfine temporũ nasc
uoluisse defemina : in fantiã perpeti: nr̃ȩ carnis subicere consortia:¬
tantȩ dignationis gratiã non debemus examinare : sed credere.
Nec discutere : sed mirari. Quidenim est aequius. quid urtam congruii
quã ut in rebus diuinis urm potentiam magis sequamurdĩ quã sapi¬
Nec enim natiuitas hominis inminuere aut separare indiscrete maiesta¬
tis poterat unitatem. Quod ds̃ dedõ patreꝓcessit: in effabilis ac ꝑmanen¬
tis est sccritum uirtutis. Quod homonatus est exfemina nr̃e salutis est

Expanded text:
gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria semper Christi, virtutesque laudemusDei altitudo testatur. Sed eo magis nobis Christi sunt veneranda mysteria, quo magnitudine sui capacitatem ingenii mortalis excedunt. Et ideo, fratres, cum annuntiatur nobis sempiternus ille Unigenitus Dei Patris, cui subjacent omnia, et per quem creata sunt universa, sub fine temporum nasci voluisse de femina, infantiam perpeti nostrae carnis; tantae dignationis gratiam non debemus examinare, sed credere; nec discutere, sed mirari. Quid enim est aequius, quidve tam congruum, quam ut in rebus divinis omnipotentiam magis sequamur Dei, quam sapiNec enim nativitas hominis imminuere, aut separare indiscretae majestatis poterat unitatem. Quod Deus de Deo Patre processit, ineffabilis ac permanentis est secretum virtutis quod homo est natus ex femina, nostrae salutis est
Abbreviated transcription (Latin):
dĩfilius non in spatiosis domibus auratisq: laqueariis: sed infide cre¬
dentiũ requiescit. hune ergo xpm̃ iħm surgentem ubera. nascentiũ
in fantũ more uagientẽ uilibus circũdatum pannis iacentem uilius¬
in prescpio angelicaministeria prosequuntur : &omnis cȩlestis ex¬
ercitus multitudo miratur consona cum uoce conlaudans & dicens
Gloria in excelsisdõ et pax interra hominibus bonȩ uoluntatis. Gloriautiq
dõ quidesperatis mortalibus munus aeternȩ salutis exhibuit : et pax ho¬
minibus bonȩ uoluntatis : Quos certamin& suo xp̃s suoq proelio in
regnum proprium diabolica de captiuitate euangelicus intonat sermo
cũdicitur Vta in excelsisdõ : et pax in terra hominibus qđ idem ipse
dĩfilius & apud angelos gloriosus est in excelsis et bonȩ uoluntatis homi¬
nibus pacem prestat interras : Propterquod dilectissimi conpetentib

Expanded text:
Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide creDei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc ergo Christum Jesum sugentem ubera, nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, jacentem in praesepe, angelica ministeria prosequuntur, et omnis exercitus multitudo miratur, consona cum voce collaudans et dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos certamine suo Christus, suoque praelio in regnum proprium diabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloria in excelsis Deo, et pax in terra hominibus, etc., quod idem ipse Dei Filius, et apud angelos gloriosus est in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Deinde ut legitur panitur in prȩsepi. quia ut ait cuangelistan
non erat illis lõcus indiuersorio Nequem fratres ista ꝑ moueant.
quia omnis hȩc insaluatore uilitas. p̃tiosissimum nr̃e salutis est sa¬
cramentũ. Ni dete enim quanta sapientia collocari xp̃s dicitur᷑ p̃sepi
qui grmina quadam gratia humanigeneris et esca erat futurus & pastor
Quibene in prȩsepio ponitur ut ad pabula ꝑenins uitȩ : spiritaliũ ouium gre¬
gres : agnicrlestis balatus inuitet. Non erat inquid eis locus indiuerso¬
rio Numquid tante illius erant angustiae mansionis utnati subhora
paruuli menbra non caperet : sed idarco mrstico refertur sermone
nonit ueniri locum indiuersorio : quia ingressus mundũ xp̃s fidem in qua
possit requies se̾re non inuenit : ut ait ipse in e uangelio dicens Filius aut᷑
hominis non habet ubicaput relinet. Vnde aduertimus quia uni cus

Expanded text:
suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur in praesepe, qui gemina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus
Abbreviated transcription (Latin):
qui in exordio mundi. omni potenti manu demasculo operatis est feminam
Sed hanchumilitatem nascendi uirginalis matris sublimat integritas. Et quã¬
uis natus xp̃s. femineo ut insans. lactȩ pascatur. tamen ut rerũ potens
uirgineis nutritur uberibus. Atq ut primũ illũ in hasscđi ꝓcellas & flustu¬
antis sentiam mundi uterus maternus effudit. uilissimis circũdatur pan¬
nis. Pannis induitur ille pronobis quicũ crearet om̃a terras luce ꝑfudit:
Cȩlum sideribus ad ornauit. et ignea solem claritate uestiuit. Obuoluit᷑
quidem pannis. sed hi panni noua stella radiante munerantur a magis
& exultantibus angelis honoratur. Et ut nouerimus unuiersa hȩc ꝑmyste¬
rium uel fieri ueddio hic qui pannis circũ uoluitur ab initio desinupa¬
tris aeternoq thalamo salutarium muiptiarum sponsus uenit aecęlo
sicut ait uenerandus dauid. ipse tam quã sponsus ꝓcedens dethalamo

Expanded text:
qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannis siquidem induitur ille pro nobis, qui cum crearet omnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo
Abbreviated transcription (Latin):
io seph & ait ad illam. Ecce concipies in utero & paries filium: & uocabunt
nomen eius iłim Ils autem carissimi latino sermone saliator dicitur
E ccequaliter scinuicem cancordantibus sententiis testimonia diuina confirmaN
et cũ p̃dicantũ diuersa sint tempora : non tamendiuersa narratio. Nam partũ
uirginis quẽ ille p̃dixerat iste testatur. Quis igitur dedunnitate xp̃i. quis
deredemptione cunctetur quẽ &isaias ꝓfitetur dm̃. et gabrihel ad nuntiat
siluatorem : quis intactȩ puerperȩ aluum dubitet floruisse. qđ uno penȩ
ore adq eodem spũ ꝓloquuntur euangelista angelus & propheta ubi tanti
talesque sunt testes non erubescit ueritas sed auditor incredulus confutat᷑.
Sed iam uideamus quas pronobis natus ꝑferat xp̃siniurias. quibusue rersus
in iuriȩ ille uirtutibus decorentur. &ante oma femineo sexi concipi patitur

Expanded text:
Joseph, et ait ad illam: Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabunt Joseph, et ait ad illam: Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabunt nomen ejus Jesum . Jesus autem, carissimi, Latino sermone Salvator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem spiritu proloquuntur evangelista, angelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis natus perferat Christus injurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
corrigitur : correctionelȩtatur. Et in hoc carissimi quanta erga huma¬
num genus omni potentais
patris dispensatio est. quanteue benig¬
nitas ut quem iudicem
p̃parabat incredulis hunc credituris
nr̃a omnium habet natalem: qui qui pruulegia primȩ nanuitatis amisi¬
mundo hominem: quem oonsuscepit ab homine. Quod est hoc miraculũ
fr̃s ÷ nascitur caro decarne. nontamen generata. ꝑ carnem. Et se creto quo¬
dam in conp̃hensoq conceptui procedit de martali femina progenies. Nec
partus quã coitus non foedauit. Ait ille nondã futurorũ conscius ifuias po¬
men eiꝰ emmanuhel : ꝗđ est inter ptum nohiscumds̃. Atque ut auertam noui
acurteris testamenti. unum eẽ consensum unumq consilium: Ait etiam
beatissimus lucas dominicȩ generationis relator egregius dicens. Missus
est angelus gabrihol adõ. ad uirginem desponsatam uero cui nomen erat

Expanded text:
corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humacorrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias pomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ille redemptionis Opus enim gratiȩ quonos ds̃ unigenitus saluos
feat: conceptus in utero coepit ipsumq opus gratiȩ desepulehro resuscita¬
tus impleuit. Conceptus inutero factus est particeps mortis nostre: re¬
surgens de sepul chro. fect nos participes uitȩ suae Nimnc itaq om̃s dñimn
exoremus ut sicut in istodie gaudium suo populo tribuit : ad illum quoqi
diem omnes cumgiudio et pace perducat populum suum anfide & cari¬
tate cistodiat.¬
ustissime fratres festiuitate p̃sentis dici inomne seguudiũ totus ubique
suscitat mundus quia hodiȩ ꝓmissus a scłis uni uerso orbi : udex ortus est &
redemptor. Et necesscest ut in commune nos im̃s qui futuri examinis. resur¬
rectionisq promisse salutarem suscepimus fidem habramus metum quidẽ
deiudice sed deredemptore lartitiam. Omnis namq: fidelis animatimore

Expanded text:
tionis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos tionis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custodiat.ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore
Abbreviated transcription (Latin):
illũ nos catiuatos tenuit : ꝑ istũ nos liberatos amisit Primus adam nos auc¬
tor extrat culpȩ : Nouissimus adam. nobis austor extitit gratiȩ. Ille deli¬
mo plasmatus terrenos ꝓtulit. ste despũ scõnatus cȩlestes effecit. Perillũ
lit peccati maculam: cũ qua nasceremur ad supplicium:
isteno nobis contulit iustificationis gratiam ut renasceremur ad
regnum Perillum nosfilios scđ generatio carnalis fecit : ꝑ istũ nos filios
dĩ regeneratio spiritalis exhibuit. Ille nos uitiis subdidit Iste nos flo¬
rere iurtutibus fecit. Ille nos uitio deiecit qui primus ceadit istenos
ꝑuirtutes eleuat qui primus ascendit. Ille quippe primus ceadit in in¬
fernum. iste primus conscendit incelum. Interea fratres hmm̃i dignũ ẽ
ut indie dominicȩ natiuitatis: diem quoq dominie resurrectionis sol¬
natus est mori : dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est uisita¬

Expanded text:
illum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis aucillum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illumt peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; tulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominicae Nativitatis diem quoque dominicae Resurrectionis sonatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visita
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli sedustã de prauauit mentem : In secundo aut̃ hominis matre:
gratia dĩ et mentem integram seruauit et caruem. Menti contulit firmis¬
simã fidem. carm abstulit omuino libidiaem. Qm̃ igitur miserabilit̃
propeccato dampnatus est homo : ideo sine peccato miscrabi liter natus
est ds̃ homo. Adtendite fratres medicinalis gratue lintas diuina
nobis benigntate monstratas. Iunc ad euam angelus malus accessit
ut ꝑeam homo quẽ ds̃ fecerat adõ separaretur. Nunc aũt ad mariam
bonus angelus uenit : ut ra humanȩ nature dẽ unigenitus uniretur:
Venit ad ruam diabolus utuidim nobis m alignus auferret : Venit ad ma¬
riam gabrihel ut uitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi homi¬
nis culpam : cȩpit diabolus homini dominari ꝑ secundi hominis gratiam coe¬
pit ab homine superari. Super primo suꝑbus subsequendo captiuus. Per

Expanded text:
diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coepit diabolus homini dominari, per secundi hominis gratiam coepit ab homine superari: super primum superbus, sub secundo captivus. Per
Abbreviated transcription (Latin):
Homo dm̃ contempnens adõdiscessit : ds̃ hominem diligens: ad homines uenit.
Dilexit impium ut faceret iustũ: dilexit infirmũ : ut faceret sanum. Dilex̃
ꝑ uersũ ut faceret rectum. Dilex̃ mortuum : ut faccret uiuum. Et quidam¬
plius dicam quando quidem ds̃ unigmnitus humanã naturam tantũ dilexit
ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret. uerum etiam in scip¬
so suꝑ om̃s bonos angelos in patris dexteram conlocare : Natura enim
quȩ in primo homone amalo angelo captiusta fuerat. ipsa nunc insecun¬
do homine suꝑ om̃s bonos angelos regnat. Natura quae in primo homi¬
ne mundũ peccato polluit. ipsa in secundo homine mundũ apeccatomun¬
dauit. Primus homo de terra terrenus. secundus homo decȩlocȩlestis
Primum hominem mulier corrupta mente decepit : Scđm hominem uir¬
go in corrupta uirginitate concepit. In primd hominis coniuge nequitia

Expanded text:
Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filius detiero dõ dĩ uerus etunus cũ patre naturalit̃ ds̃. semꝑ exseipso scõs
angelos pascit sed tamen angelicam naturã dĩ filius non accepit. Vt aut̃ suã
caritatem d̃ cõmendaret in nobis. filius ei naturã nram suscepit ex nobis
Et ds̃ unigenitus qui panis angelorum ut etiam hominiseipsũ faceret panẽ
simul hominis & animã suscepit : & carnem Ac cepit utramq ueram
utramq scãm utramq itum mundam. Accepit animã nr̃am sineini¬
quitate. Accepit carnem nram̃ dũ montalitate. Accepitrunimã iustã
ꝑquã niũs animabus iustitiam redderet : Carnem uero propterea digna¬
tus est habere mortalem̃ ut scđm ipsam moriens mortem uinceret. scđm
ipsam etiam resurgeret. perquã nosta quoq corpora sus aitaret.
Magnum mesterium dilectissimi fratres magnum diuinȩ dilectionis indiciũ

Expanded text:
Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium.
Abbreviated transcription (Latin):
aeternus ds̃ uerus dedõ uero: Xp̃s indie temporis sponsus procedens detha¬
lamo suo. Dies aeternitatis xp̃s angelos creans Dies in tempore : xp̃s̃ homi nes
saluans. Dies aeternitatis xp̃s incȩlo scõs angelos pascens Dies temporis. Xp̃s
homines interra reficiens. Vt enim panem angeloꝵ manducaree homo crea¬
tor angeloꝵ factus est homo ut rosq pascens & integer ꝑ manens. Quambonꝰ
panis qui & angelos pascit ꝑspeciem ut deipso satientur in patria : & nos pascit
ꝑfidem nedeficiamus in uia : Ille panis quiscipsũ dat angelis. ad gaudiũ sta¬
bilitatis scipsũ dedit hominib: ad remediũ sanitatis. Et qui est angeloꝵ esca.
nobis factus ẽ medicina. Veruitam hic dilectissimi fratres attendite mag¬
nitudinem gratiȩ & agno scte quid ds̃ homini dignatus est p̃rogare . Xp̃senĩ

Expanded text:
aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thaaeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim
Abbreviated transcription (Latin):
nem diem. Gratiam qua certodie conapit & certo die dignatus estnasa
demigitur minoratius paulominus abangelis. indie factus est hominum
qui coaeternus & aequalis dõ patri dies scõrum semꝑ est angelaꝵ. Dcipsoquip¬
pe propheta dicit. Bene nuntiate dedie indiem falutare cuis. Quid est diẽ
dedie nisi filium depatre : Estigitir depatrefilius dedie dies sed tamen
pater & filius nonduo dies sed unus ẽdies. Est depaire filius de dõds̃ Pater
tanien & filius nonduodiĩ sed unus est ds̃. Vnus igitur dies aeternitatis
simul pater & filius a nobis agnoscitur : Indie aũti temporis solus filius inuenitur
dĩ manens Xp̃s indie temporis unigenitus formã serui accipiens. Xp̃s dies
aeternus diues ꝑmanens. ut conderet nos Xp̃s indie temporis pauꝑfactus
Xp̃s indie temporis uerbum caro facturo deutero uirginis matris. Xp̃s dies

Expanded text:
nem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. nem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus et aequalis Deo Patri, dies sanctorum 553 semper est angelorum. De ipso quippe propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus s Verbum caro factum de utero virginis matris. Christus dies
Abbreviated transcription (Latin):
sibili : Mutabilis deincõmutabili opus deopifice : decreatore creatura. de fac¬
tore factura: Paruus deimnenso tempbralis deȩterno : humilis de al¬
tissimo plasmatus elimo. deillo qui om̃a creauit exnihilo : Cuius est ine¬
narrabilis omnipotentia : quanos gratuita bonitate fecit : Nec minus tamen
in enarrabilis gratia. quanos omnipoteneissima miseratione saluauit : Qui
et opus creatrics omnipotentiȩ gratis fecit. &opus gratiȩ saluatricis om¬
nipotenter in pleuit. Illic habens potestatem condendi & regendi creaturã
suam. hic habens potestatem ponendi & sumendi ꝓ nobis animã suam. Omni¬
potentiã uero nunc uero dicimus qua uerbũ qđ in principio erat & apud dm̃
erat & ds̃ erat fecit omne qđ erat : Gratiam uero quia uerbũ caro factũ est¬
uenit quererere ecsaluũ facere qđ perierat. Ommi potentiam qua fecit om¬

Expanded text:
sibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de facsibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit om