comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le. ut aut duas lucernas aut duos soles
quasi duos deos sub hoc exemplo indu¬
claritatem solis de eodem sole fulgente
lum de lumine consignes. ut inmatce
miiglendorem claritatis ostendas. qͦd ex
co ꝓpha dixerit ap̃ te ẽ fons uitȩ & in lumi¬
ne tuo uidebimꝰ lum̃. uel salomoneũ dicit
candor ẽ lucis ȩt̾nȩ & spec uluisine macula
dĩ maiestatis. et imago bonitatis illiꝰ uel apłs
sit. quȩ de eodem sole ꝓcedit. S ed quanta
ad hec responderi possunt. que lites ge¬
nerent: quod apłs prohibet. Longum
ẽ dicere. qͥppecũ constet lum̃ illud quod d̾s
eꝰ estimari cõprehendi et definir inpos¬
se. nec uere ex his aliqͥd quȩ in hoc mun¬
do sunt maiestati diuinȩ cõꝑari. quia
nichil de omĩb istis quȩ uidentur aut
dñr scđ̾m id qͦd ds ẽ condignasimili¬
tudine estimari potest. qͥppe cũ in ip¬
sis intellectib & sensib maior sit. Ido̾
prȩmonuit ut diuinitatem substan¬

Expanded text:
le; ut aut duas lucernas, aut duos soles, le; ut aut duas lucernas, aut duos soles, quasi duos deos sub hoc exemplo indurnae, vel claritatem solis de eodem sole fulgentem, lumen de lumine consignes, ut in matricem lium vero in splendorem claritatis ostendas; quod de eo Propheta dixerit: Apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ; vel Salomon, cum dicit: Candor est lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius ; vel Apossit, quae de eodem sole procedit. Sed quanta ad haec responderi possunt quae lites generant, quod Apostolus prohibet , longum est dicere: quippe cum constet lumen illud quod Deus est, aestimari, comprehendi et definiri non posse: nec vere aliquid ex his quae in hoc mundo sunt, majestati divinae comparari; quia nihil de omnibus istis quae videntur aut dicuntur, secundum id quod Deus est, condigna similitudine aestimari potest, quippe cum ipsis intellectibus et sensibus major sit. Ideo praemonuit ut divinitatem substan
Abbreviated transcription (Latin):
intimabant. Hec ẽ autem nominis ratio.
ut in patre& filio unitatem sub̾ȩ eredat.
licet rẽ ipsam quȩ ẽ inȩnarrabilis defii¬
re ñ possis: ut siue lum̃ de lumine dicas.
mꝰ tam̃essentiȩ patrem et filiũ credas.
& de eo ipso qͦd pater ẽ. filiũ intelligas.
Nãsi aliquã comꝑationem de his reb
quȩ uidentur in eo facias de ipsa dissum¬
litudine rerũ ñ rationem ostendes s alt¬
cationem disputat ions̃ induces. ut cuiꝰ
uoce descͥptũ est.cui me cõꝑabitis ac ꝑin¬
de ds ciu assimilari nchil potest suffici¬
at credi qd ipse sentitur. quem ipse cre¬
dise uoluit ñ indicari. Demiq si de hoc
ipso qđ mecũ ꝓfiteris ad aliquã similitũ¬
dinem uelis in dõ conferre. nescioanqt̃
cõpaueris possis ex p̾ssius definire ait pu¬
ta cũ dicis lumex lumine si adexplanan¬
dũ illud scrupulosa narratione cogaris
quero quomͦ lum̃ ex lumine credas. utrũ
lucernã ex lucerna. uel quasi solemer so¬

Expanded text:
intimabant? Haec est autem nominis ratio, ut in Patre et Filio unitatem substantiae credas, licet rem ipsam, quae est inenarrabilis, definire non possis; ut sive lumen de lumine dicas, nius tamen essentiae Patrem et Filium credas: et de eo ipso quod Pater est, Filium intelligas. Nam si aliquam comparationem de rebus his quae videntur, in eo facias; ipsa dissimilitudine rerum non rationem ostendes, sed altercationem disputationum induces, ut cujus voce descriptum est: Cui me comparabitis ? Ac proinde Deus cui assimilari nihil potest, sufficiat credit, quod ipse sentitur, quem ipse credi se voluit, non indicari. Denique si de hoc ipso quod mecum profiteris, ad aliquam similitudinem velis in Deo conferre, nescio an quod comparaveris, possis expressius definire: ut puta cum dicis lumen ex lumine, si ad explanandum illud scrupulosa narratione cogaris, quaero quomodo lumen ex lumine credas? Utrum quasi lucernam ex lucerna, vel quasi solem ex so
Abbreviated transcription (Latin):
usr ae nrõsemicat uisus sibisaltis e ula qͥs
ñ uidetur infir mitatis est iles qu uno
o culos nubiũterit obscuritas. pdratrse
em de spudi uirgo concepit & qđ con¬
cepit hoc peꝑit. idẽ dm hominisisout
iã dixisociatũ sicut ipse doriti rasuort
nascitur de carne caro ẽ &s qđ nascutur

Expanded text:
ue ad nostros emicat visus, sibi salva est; quia quod non videtur, infirmitatis est nostrae quorum oculos nubium texit obscuritas: ita probat se enim de Spiritu Dei Virgo concepit, et quod concepit, hoc peperit, id est, Deum homini suo, ut jam dixi, sociatum, sicut ipse dixit: Quod nascitur de carne, caro est; et quod nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
qđ natũ est factui intelligit eo qđ & nos
a dõ geniti appellemur. qͦs constat esse
facturã. Uelsi arrianꝰ ñ es& uerũ filiũ
de uero patre natũ ñ factũ agnoscis eur
eũ cũ patre unã substantiã dicis: Frus
tratimes homo ꝓfiteri qđ credis. & frus¬
tracredis suta ñ credis et merito hereticꝰ
denotaris. Et quanquã ñ imnutaueris
dictũ qͦ putaris ꝓhibuisse dĩ filiũ nun¬
cupari factura s cũ subiungis sicuti ali¬
qͥd hor qđ factũ est ex aꝑto ostendis ñ
ob hoc facturã dici noluisse quasi ñ debe¬
at facfus intelligi s. ñ ita factũtt¬

Expanded text:
quod natum est, factum intelligit; eo quod et nos quod natum est, factum intelligit; eo quod et nos a Deo geniti appellemur, quos constat esse facturam. Vel si Arianus non es, et verum Filium de vero Patre natum, non factum agnoscis; cur non eum cum Patretra times, homo, profiteri quod credis; aut frustra credis, si ita non credis, et merito haereticus denotaris. Et quanquam non immutaveris dictum, quo putaris prohibuisse, Dei Filium nuncupari facturam; sed cum subjungis, Sicuti aliquid horum quod factum est, ex aperto ostendis non ob hoc facturam dici noluisse, quasi non debeat factus intelligi; sed non ita factu
Abbreviated transcription (Latin):
Adorant inquit eũ om̃s angũ dĩ. Et dauid
Oñs reges ad orabunt eũ. Qđ quidem in
septuris ñ diceretur. sed qͥa ipse ẽ sermo
filiꝰ omĩum opifex. S ed dicis omousyon
nominari ñ oportere: qͥa in scpturis di¬
uinis ñ contineatur. Q uȩro et egoho¬
mo qͥ hoc ꝓhibes si ido nominar i nͦ debet
qͥa scpͥtũ ñ ẽ. anqͥaita crediñliceat. Qe
siita credendũ ẽ. cur ñ ita profitendums:
Corde eiĩ inquit apło creditiir ad iistici¬
Q ore autem confessio fit ad salutem. A ut
sudo nomiandũ non ẽ quia nec ita cre¬
dendũ obtinuit arrianȩ labis assertio
que ido patrem& filiũ unꝰ substantiȩ de¬
negauit qͥa filiũ dĩ mͦex nichilo. m ex pa¬
tre se ab alia substantia quando uoluit &
quomͦ uoluit et unde uoluit factũ indu¬
cit: dũ mͦ aliunde eũ ꝙ ñ de eo qđ pat̾ est
extitisse confingat. Queni et si natum
dicit. s hoc dicto genꝰ quiarur sus om̃e

Expanded text:
Adorent, inquit, eum omnes angeli Dei . Et David: Adorent, inquit, eum omnes angeli Dei . Et David: Omnes reges adorabunt eum . Quod quidem in Scripturis non diceretur, sed quia ipse est Sermo Filius omnium opifex. Sed dicis ὁμοούσιον, nominari non oportere, quia in Scripturis divinis non contineatur. Quaero et ego, homo, qui hoc prohibes; si ideo nominari non debet, quia scriptum non est, an quia ita credi non liceat? Quod si ita credendum est, cur non ita profitendum? Corde enim, inquit Apostolus, creditur ad justitiam: ore autem confessio fit ad salutem . Aut si ideo nominandum non est, quia nec ita credendum; obtinuit Arianae labis assertio, quae ideo Patrem et Filium unius substantiae denegavit, quia Filium Dei modo ex nihilo, modo ex Patre, sed ab alia substantia, quando voluit, et quomodo voluit, et unde voluit factum inducit; dummodo aliunde eum, et non de eo quod Pater est, exstitisse confingat. Quem etsi natum dicit, sed hoc dicto tenus; quia rursum omne
Abbreviated transcription (Latin):
seruierunt creaturȩ potiꝰ quã creatori qͥ
ẽ benedic tus d̾s in scła. Hec ẽ inquã illa sa¬
pientia di. quȩ dicit. Ego ex ore altissimi
filius dĩ ꝑ quem omĩa et in qͦ omĩa. quia
ut apłs dixit in ipso constituta sunt omĩa
in cȩlis & in t̾ra. uisibilia et inuisibilia. si¬
ue throni siue dñationes. siue uirtutes. si¬
ue pͥncipatus. siue potestates. O mina ꝑ
ipsũ & in ipso condita sunt. et ipse ẽ ante
omĩa a omĩa in ipso constant. Hec et sa¬
lomoncũ sit inquit una omia potens&
ꝑmanens in se. omĩa innouat. et ꝑ natio¬
nes in animas sc̃as se transfert. Quod con¬
firmans apłs ait in interiorem homi¬
nem habitare xꝑm. ut ꝑ quem a pͥncipio
omĩa facta sunt. ꝑ ipsũ & in fine cuncta
sub stantiȩ nom̃ ob hoc potiꝰ quã creatorẽ
adorant. seruantes eadem utiq quȩ apłs.¬
qͥ dixit ut ii nomine inũ om̃s genu flec¬
tant cęlestiũ terrestriũ & infernorũ. et
omĩs lingua confiteatur. Et moẏses.

Expanded text:
reaturae potius quam creatori, qui est benedictus Deus in saecula . Haec est, inquam, illa Sapientia Dei, quae dicit: Ego ex ore Altissimi Filius Dei per quem omnia, et in quo omnia; quia ut Apostolus dixit: In ipso constituta sunt universa in coelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationesipatus, sive Potestates: omnia per ipsum, et in ipso condita sunt: et ipse est ante omnia, et omnia in ipso constant . Hinc et Salomon: Cum sit, inquit, una, omnia potest; et permanens in se, omnia innovat, et per nationes in animas sanctas se transfert . Quod confirmans Apostolus ait in interiore homine habitare Christum; ut per quem a principio omnia facta sunt, per ipsum et in fine cuncta substantiae nomen ob hoc potius quam creatorem adorant, servantes eadem utique quae Apostolus dixit: Ut in nomine Jesu omnes genu flectant, coelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua confiteatur . Et Moyses:
Abbreviated transcription (Latin):
seonidẽ umꝰ substantiş uocabulu i inueni¬
ra finge hoc interimsie sit eo qđ ubicuq
aris. idẽ dier dõ. lum̃ ex lumine. Efice
ad hec dicis: A ut totũ mecũ tene. aut
totũ omitte. Si enĩ uniꝰ substantiȩ uoca¬
bulu inde times dicere qͥa scptũ n ẽ. time¬
re identidem debes dm̃ ex đõ & lum̃ ex
lumine ꝓfiteri. Sed ego ꝓbo dm ex dõ.¬
& lum̃ de lumine. et unius substantie
uocabulũ insepͥturis dñicis contineri.
Cũ enĩ ipse di filiꝰ qͥ đs ẽ in ȩuangłio suo
dicat ego de patre exiui: uire & merito
đm de do ꝓfitemur.qͥa de do patre filiũ
di dim uerũ de dõ uero natũ esse cognos¬
cimꝰ. s ñ eo genere ut nos dusumꝰ appella¬
ti. uelut moyses pharaonis ds̃ ẽ dictus.
Sed qͥa uerꝰ ẽ filiꝰ. de uero patre natꝰ est:
uere et confident̃ ds de dõ dicendus ẽ
sic et lum̃er lumine qđ sc̃ptun ẽ mecũ

Expanded text:
nius substantiae vocabulum non inveniri; finge hoc interim sic sit, eo quod ubicumque aris, id est, Deum ex Deo, lumen ex lumine: quid ad haec dicis? Aut totum mecum tene, aut totum omitte. Si enim unius substantiae vocabulum inde times dicere, quia scriptum non est; timere identidem debes Deum ex Deo, et lumen ex lumine profiteri. Sed ego probo Deum de Deo, lumen de lumine, et unius substantiae vocabulum in divinis Scripturis contineri. Cum enim ipse Dei Filius, qui Deus est in Evamerito Deum de Deo profitemur, quia de Deo Patre Filium Dei Deum verum de Deo vero natum esse cognoscimus. Sed non eo genere, ut nos dii sumus appellati , vel ut Moyses Pharaonis deus est dictus : sed quia verus est Filius, de vero Patre natus est; vere et confidenter Deus de Deo dicendus, et sic lumen ex lumine. Quod scriptum non
Abbreviated transcription (Latin):
sũ qͦd ẽ hocẽ substantiȩ eiꝰ rei qui defendi¬
tur esse qdđ tam̃ iã dictũ ẽ quantũ & quile
sit. nec m̃te concipi. nec sensuestimarinec
aĩo definiri potest: dum mͦ constet esse
qđ esse creditur. ut de eo ipso qͦd ds ẽ inde
sit filiꝰ. uerus sit filiꝰ & uerus sit pat̾ infi¬
lio et filiꝰ in patre. Hoc erit omousyon
id ẽ uniꝰ substantiȩ cũ patre. sic̃ ipse dñs
ait. Ego in patre et pat in me. Et ego&
pater unũ sumꝰ. Et. ego de do patre exi¬
ui. Et. qͥ me uidet. uidet & patrẽ. Non

Expanded text:
 hoc est substantia rei, quae esse defenditur; quod tamen jam dictum est, quantum et quale sit, nec mente concipi, nec sensu aestimari, nec animo definiri potest; dummodo constet esse quod esse creditur; ut de eo ipso quod Deus est, inde sit Filius, ut verus sit Filius, et verus sit Pater in Filio, et Filius in Patre. Hoc erit ὁμοούσιος, id est, unius substantiae cum Patre, sicut ipse Dominus ait: Ego in Patre et Pater in me ; et: Ego et Pater unum sumus ; et: Ego de Patre exivi ; et: Qui me videt, videt
Abbreviated transcription (Latin):
pls ostendit. S i enim sanguis hir¬
corum & taurorũ et cinis uitule asper¬
sus inquinatos scificat ad carnẽ emun¬
dandam. quanto magis sanguis xp̃i qui
latum do. Ergo sempiternus est sp̃s.¬
leriq arbitrati sunt unguentum xꝑi
oleũ leticiȩ nuncupatus ẽ: quo plurima¬
rũ redolente copula grãrum uerũ illuĩ
ds omp̃s pater unrit principem sacer¬
dotũ: qui ñ ut alii intypo unctus ex le¬
ge sed & scđ̾m legem unctus in corpore
& in ueritate supra legem uirtute scĩ
sp̃s er patre plenus ẽ. Hoc est oleum le¬
ticie de quo dicit propha Unxit te
d̾s d̃s tuus oleo leticie pre consortib tuis.
Demiq petrus unctum spũ dicit x pm

Expanded text:
postolus ostendit: Si enim sanguis taurorum et hircorum, et cinis vitulae aspersus inquinatos sanctificat ad carnem emundandam; quanto magis sanguis Christi, latum Deo ! Ergo sempiternus est Spem arbitrati sunt unguentum Chrioleum laetitiae nuncupatum est, plurimarum redolente copula gratiarum: verum illum Deus omnipotens Pater unxit principem sacerdotum, qui non ut alii in typo unctus ex lege, sed et secundum legem unctus in corpore, et in veritate supra legem virtute sancti Spiritus ex Patre plenus est. 101. Hoc est oleum laetitiae, de quo dicit propheta: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Denique Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. Hoc quippe diuinũ in eo quia
caro peccatũ non fecit. nec in eo suscep¬
ti corporis natura peccauit. Nã quid
mirũ si ñ peccauit sola diuinitas. cum
peccandi incentiua ñ habeat : Si autẽ
solus ersors peccat d̾s̃ : omnis utiq cre¬
atura ꝑ naturã sui ut diximus obnoria
potest ẽẽ peccato.

Expanded text:
factus est ? Hoc quippe divinum in eo, quia factus est ? Hoc quippe divinum in eo, quia caro peccatum non fecit, nec in eo suscepti corporis creatura peccavit. Nam quid mirum, si non peccavit sola divinitas, cum peccandi incentiva non habeat? Si autem solus exsors peccati Deus, omnis utique creatura per naturam sui, ut diximus, obnoxia potest esse peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃o. Ergo & tuerucifige peccatum.
ut moriaris peccato. Qui enĩ pecca¬
to moritur. do uiuit. Uiuas ei qui
proprio filio ñ peꝑcit. ut in illius cor¬
pore nras crucifigeret passiones. Pro
nobis enĩ mortuus est xꝑc. ut nos in
illius rediuiuo corpore uiueremus.
Mortua ẽ gͦ in illo ñ uita nr̃a. s cul¬
pi. Qui peccata inquit nr̃a ꝑtulit in
corpore suo suꝑ lignũ. ut a peccatis
nr̃is seꝑaticũ iusticia uiuamus. cuns
uulnere plagarũ sanati sumꝰ. Lignũ
gͥ illud crucis uelut quędam nr̃e nauis
salutis. uec tura nr̃a non pęna es ł¬
Alia enĩ salus ñ est nisi uec tura salutis
ȩterne. dũ mortem erpetendo ñ sentio.
dũ pęnã contẽnendo ñ patior dũ me¬
tũ nescio negligendo. Quis est gͥ cuus
iuilnere plagarũ sanatisumꝰ. nisi dĩis
xp̃c de qͦ id prophauit isaias quii pla¬
ga eiꝰ nr̃a medicina est: De qͦ paulus a¬
postolus in epłis suis scripsit. Qui pec¬
catũ ñ cognouit. sed pro nobis peccitũ

Expanded text:
109. Ergo et tu crucifige peccatum, ut moriare peccato; qui enim peccato moritur, Deo vivit: vivas ei qui Filio proprio non pepercit; ut in illius corpore nostras crucifigeret passiones. Pro nobis enim mortuus est Christus, ut nos in illius redivivo corpore viveremus. Mortua est ergo in illo non vita nostra, sed culpa: Qui peccata, inquit, nostra pertulit in corpore suo super lignum; ut a peccatis nostris separati, cum justitia vivamus, cujus vulnerecrucis velut quaedam nostrae navis salutis vectura nostra est, non poena; alia enim salus non est, nisi vectura salutis aeternae. Dum mortem expetendo, non sentio: dum poenam contemnendo, non patior: dum metum nescio, negligendo. 111. Quis est igitur cujus vulnere plagarum sanati sumus, nisi Chris de quo idem prophetavit Esaias quia plaga ejus nostra medicina est : de quo Paulus apostolus in Epistolis suis scripsit: Qui peccatum non cognovit, sed pro nobis peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ta morerentur. Suscepit enim qͦd
ñ erat ut celaret quod erat. celauit
quod erat ut temptaretur in eo. & re¬
dimeret quod ñ erat. ut ad id quod
erat ꝑ id quod ñ erat. nos uocaret.
O diuinum crucis illius sacramentum
in qua heret infirmitas. uirtus libera
ẽ: affliguntur uitia eriguntur trophea.
Unde qͥdam sẽs ait. Confige clauis
atimore tuo car nes meas: ñ ferreis cla
uis sed timoris & fidi. Uehementior
ẽ enim uirtutis strictura: quã penę.
Deniq petrũ cum is usq in atr ium
principis sacerdotũ dñm sequeretur
quȩ nemo ligauerat. fides uinrerat.¬

Expanded text:
ta morerentur. Suscepit enim quod ta morerentur. Suscepit enim quod non erat, ut celaret quod erat: celavit quod erat, ut tentaretur in eo, et redimeretur quod non erat; ut ad id quod erat, per id quod non erat, nos vocaret. 108. O divinum crucis illius sacramentum, 623 in qua haeret infirmitas, virtus libera est, affiguntur vitia, eriguntur tropaea! Unde quidam sanctus ait: Confige clavis a timore tuo carnes meas ; non ferreis clavis, ait, sed timoris et fidei: vehementior est enim virtutis strictura, quam poenae. Denique Petrum, cum usque in atrium principis sacerdotum Dominum sequeretur , quem nemo liga
Abbreviated transcription (Latin):
dum eruit. maiestate fȩtorem mortis
aboleuit. Et ideo apostolus ait. & p̃i
enim bonus odor sumus đo: utiq
de spiritalib significans se locutum¬
significat unguentũ. Ergo unguen
quod unguentũ dicatur & sp̃s. Sed
plenius: cũ de unitate nominis dicere
cȩperimus. Tam̃ quia hic quoq inci¬
dit pulcherrimus locus: ne sine corol¬
lario eũ preterire uideamur. accipi¬
ant quia & pater dicitur sp̃s. sicut ĩ
ẽ creaturȩ corpus. hoc est sꝑs. S ed
ñ confusus cũ patre & filio sp̃s sanctꝰ:
uerũ & a patre distinctus et filio.
Non enim sp̃s sc̃s est mortuus qͥ mori
ñ potuit. qui carnem ñ suscepit. nec
mortis capar esse potuit sempiterua
diuinitas: sed mortuus scđin cirnem
pit ex uirgine: ñ in eo qđ habebat
ex patre. In eo enĩ mortiuis. in quo
ñ potuit crucifigi: quia carnem et
ossa ñ habuit. sed crucifixiis est fi
lius di. qui carnem & ossa suscepit.
ut in illa cruce nr̃ȩ carnis tẽptam̃¬

Expanded text:
dum exuit, moestae fetorem mortis dum exuit, moestae fetorem mortis abolevit. Et ideo Apostolus ait: Christi enim bonus odor sumus Deo ; utique de spiritalibus significans se locutumsignat unguentum. Ergo unguentquod unguentum dicatur et Spiritus.plenius, cum de unitate nominis dicere coeperimus . Tamen quia hic quoque incidit pulcherrimus locus, ne sine corollario eum praeterire videamur, accipiant quia et Pater dicitur spiritus, sicut in est creaturae corpus, hoc spiritus est: sed non confusus cum Patre et Filio Spiritus sanctus, verum et a Patre distinctus et a Filio. Non enim Spiritus sanctus est mortuus, qui mori non potuit; quia carnem non suscepit, nec mortis capax esse potuit sempiterna divinitas: sed mortuus est secundum pit ex Virgine: non in eo, quod habebat ex Patre; in eo enim mortuus, in quo utem sanctus non potuit crucifigi, qui carnem et ossa non habuit: sed crucifixus est Dei Filius, qui carnem et ossa suscepit; ut in illa cruce nostrae carnis tentamen
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s est. Et pulchre oleum leticiȩ dir it
ne creaturam putares. O lei enĩ huiꝰmͦi
natura est: ut nequaquã naturȩ alteriꝰ
humido misceatur. Leticia quoq non
corpus ungit. sed intima cordis illumi¬
nat: sicut ꝓpħa dixit. Dedistileticiam
in corde meo. Ergo cũ laudat oꝑam qui
oleum uellet cum creatura humidiore
confundere quia cũ olei leuior natura
sit cȩteris residentib aliis eleuata secer¬
nitur: quo mͦ putant ista deterrimi cau¬
pones oleũ leticiȩ cũ ceteris creaturis sua
posse fraude confundi. cũ utiq ñ que¬
ant incorporeis corporea. increatis crea¬
ta misceri. Et bene oleũ leticiȩ dicitur
qͦ uuctus ẽ xꝑs: neq enim usitatũ fuit
ei oleum & cominune querendũ quo aut
uulnera curantur aut estus leuatur. cũ
fomentũ uulnerũ suorum salus mundana
non quereret. nec refectionem corporis
fatigati uirtus sempiterna de posceret.
Nec mirum si habet oleũ leticie qui fe¬
cit ex ultare morituros. tristicia mun¬

Expanded text:
st. 102. Et pulchre oleum laetitiae dixit, ne creaturam putares; olei enim hujusmodi natura est, ut nequaquam naturae alterius humido misceatur. Laetitia quoque non corpus ungit, sed intima 622 cordis illuminat, sicut propheta dixit: Dedisti laetitiam in corde meo . Ergo cum ludat operam, qui oleum velit cum creatura humidiore confundere: quia cum olei natura levior sit caeteris, residentibus aliis, elevata secernitur: quomodo putant isti deterrimi caupones oleum laetitiae cum caeteris creaturis sua posse fraude confundi; cum utique non queant incorporeis corporea, increatis creata misceri? 102. Et bene oleum laetitiae dicitur, quo unctus est Christus; neque enim usitatum fuit, ei oleum et commune quaerendum, quo aut vulnera curantur, aut aestus levatur: cum fomentum vulnerum suorum salus mundana non quaereret, nec refectionem corporis fatigati virtus sempiterna deposceret. 103. Nec mirum si habet oleum laetitiae, qui fecit exsultare morituros, tristitia mun
Abbreviated transcription (Latin):
dulitas fatigauit. Non offenditur
tamen: si modo uenias. Petit bibere
daturus. Bibit autem non aquam
pretermeantis riuuli sed salutem tu¬
am.bibit affectum tuũ. bibit calicẽ
hoc est passionem illam tuorum cri¬
minuni redemptricem: ut tu sitim
istius mundi sacri potus cruore re¬
stinguas. S ic abraham: dm̃ postea¬
quam puteũ fodit emeruit. S ic
isaac dum ad puteum ambulat:
uemientem illam in typo ecclesiȩ
accepit ux orem. E idelis ad pute¬
um: infidelis ad lacum. Deniq
in lacu iezabel se cruore lauerunt

Expanded text:
dulitas fatigavit. Non offenditur dulitas fatigavit. Non offenditur tamen, si modo venias: petit bibere, daturus. Bibit autem non aquam praetermeantis rivuli, sed salutem tuam: bibit affectum tuum, bibit calicem, hoc est, passionem illam tuorum criminum redemptricem; ut tu sitim istius mundi, sacri potus cruore restinguas. 166. Sic Abraham Deum posteaquam puteum fodit, emeruit . Sic Isaac dum ad puteum deambulat , venientem illam in typo Ecclesiae accepit uxorem . Fidelis ad puteum, infidelis ad lacum. Deniqueices in lacu Jezabel se cruore laverunt
Abbreviated transcription (Latin):
tate sua scindunt: & unitatem diuinę
potestatis indiuiduam seꝑare cupien¬
tes saclego mor su p̃ciosum fidei uelam̃
obrodunt. Funditur aqua si arrius
dentem impresserit: effluit si aculeu
suum in alicuius uas fotinus infireri.
Uile figmentum sumus. cito uitia sen¬
timus: sed nemo dicit figulo. Quid
me fecisti sic: Nam & si uile uas nr̃m
aliud tamen in honore. aliud in contu¬
melia ẽ. Noli gͦ aꝑire lacum tuũ. noli
fodere uitiis atq crimimbus: ne quis
dicat. Lacũ aperuit & effodit illum:
et incidit in foueam quam oꝑatus ẽ.¬
Si iũm queris: contritos lacus dese¬
re . X ꝑc enim non ad lacũ sed ad pu¬
teum sedere consueuit. Ubi enim sa¬
maritana illa quȩ credidit. illa quę
aquam haurire cupiebat inuenit.
Quamuis mane uenire debueras. ta¬
men si seriuᷤ ueneris etiam si sexta ho¬
ra: iñm fatigatum ex itinere inueni¬
es. Fatigatiis est. sed in te: quia te diu
quesiuit. Tua illum tamdiu incre¬

Expanded text:
tate sua scindunt; et unitatem divinae tate sua scindunt; et unitatem divinae potestatis 634 individuam separare cupientes, sacrilego morsu pretiosum fidei velamen obrodunt. Funditur aqua, si Arius dentem impresserit: effluit, si aculeum suum in alicujus vas Photinus infixerit. Vile figmentum sumus, cito vitia sentimus. Sed nemo dicit figulo: Quid me fecisti sic ? Nam etsi vile vas nostrum, aliud tamen in honore, aliud in contumelia est. Noli ergo aperire lacum tuum, noli fodere vitiis atque criminibus, ne quis dicat: Lacum aperuit, et effodit eum: et incidit in foveam, quam operatus esum quaeritis, contritos lacus deserite; Christus enim non ad lacum, sed ad puteum sedere consuevit. Ibi eum Samaritana illa quae credidit, illa quae aquam haurire cupiebat, invenit . Quamvis mane venire debueris, tamen etiamsi serius veneris, etiam sexta hora Jesum fatigatum ab itinere invenies. Fatigatus est, sed in te; quia diu te quaesivit, tua illum tamdiu incre
Abbreviated transcription (Latin):
trans rima peccati ȩternę uitę distil¬
let humorem. Doce nos dñe iÑui. do¬
ce sicut docuisti apłos tuos dicens.
Nolite thesaurizare uobis thesauros
in t̾ra ubi erugo & tinea extermi¬
nat: et ubi fures effodiunt & furan¬
tur. Furem uidelicet immundum
sp̃m esse significat: qui in bonorũ
oꝑum luce gradientib ñ possit ob¬
ripere. In tenebris autem scłar iuncu¬
piditatum & inter oblectamenta teris¬
trium si quem ceꝑit uoluptatũ. omni
uirtutiseternę flore dispoliat. Et id̃o
dñs dicit. Thesauritate uobis thesau¬
ros in cęlo ubi neq erugo neq tinea ext̾¬
minat: et ubi fures ĩ effodiunt & fu¬
rantur. Ubi enim fuerit thesaurus tu¬
us. illic erit & cortuũ. Erugo nr̃a: las¬
ciuuia est. Erugo nr̃a: libido est. Eru¬
go nr̃a lururies ẽ.quȩ flagitiorũ sor¬
dib ac iem mentis obducunt. Tinea
rur sus nr̃a arrius est. tinea nr̃a fotinꝰ
est: qui scm̃ eccłiȩ uestimentum impre¬

Expanded text:
trans rima peccati, aeternae vitae distiltrans rima peccati, aeternae vitae distillet humorem? Doce nos, Domine Jesu, doce sicut docuisti apostolos tuos, dicens: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea exterminat, et ubi fures effodiunt et furantur . 163. Furem videlicet immundum spiritum esse significat, qui in bonorum operum luce gradientibus non possit obrepere: in tenebris autem saecularium cupiditatum, et inter oblectamenta terrestrium si quem ceperit voluptatum, omni virtutis aeternae flore despoliet. Et ideo Dominus dicit: Thesaurizate vobis thesauros in coelo: ubi neque aerugo neque tinea exterminat; et ubi fures non effodiunt et furantur. Ubi enim fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. 164. Aerugo nostra lascivia est, aerugo nostra libido est, aerugo nostra luxuria est, quae flagitiorum sordibus aciem mentis obducunt. Tinea rursus nostra Arius est, tinea nostra Photinus est, qui sanctum Ecclesiae vestimentum impie
Abbreviated transcription (Latin):
uersitate magnitudinis questionem.
Nam etiam in hoc nobis seriptura pro¬
sperit. Dicit enim dĩ filius. Qui bibe¬
rit de aqu quã ego dabo ei: fiet in eo
fons aquę salientis in uitam ȩternam.
tudinis unitatem: nec posse xp̃m eti¬
am a ꝑfidis fontem negari. cũ fons
dicatur & sp̃s. Et sicut flum̃ dicitur
sp̃s. ita et pater dixit. ecce ego decurro
in uos sicut fluuius pacis: & sicut tor¬
rens inundans głam gentium. Quis
autem dubitet flum̃ esse uitȩ dĩ filiũ.
de quo eternę uitȩ flumina ꝓfluebãt:
Bona gͦ aqua. sp̃italis grã. Quis hunc
fontem dabit pectori meo: In me
saliat. in me fluat uitę largitor et̃¬
nȩ. Suꝑfluat in nobis fons iste non
effluat. Dic it enim sapientia. Bi¬
be aquam de tuis uasis & de puteoꝵ
tuorũ fontibus. inq plateis tuis su¬
ꝑfluant aquę tuę. Quomͦ hanc aqm
tenebo ne effluat ne labatur: Quo¬
mͦ uas meũ conseruabo. ne qua pene¬

Expanded text:
versitate magnitudinis quaestionem. versitate magnitudinis quaestionem. Nam etiam in hoc nobis Scriptura prospexit; dicit enim Dei Filius: Qui biberit de aqua, quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . tudinis unitatem, nec posse Christum etiam a perfidis fontem negari; cum fons dicatur et Spiritus. Et sicut flumen dicitur Spiritus, ita et Pater dixit: Ecce ego decurro in vos, sicut fluvius pacis, et sicut torrens inundans gloriam gentium . 633 Quis autem dubitet flumen esse vitae Dei Filium, de quo aeternae vitae flumina profluebant? 162. Bona ergo aqua, spiritalis gratia: quis hunc fontem dabit pectori meo? In me saliat; in me fluat vitae largitor aeternae. Superfluat in nobis fons iste, non effluat. Dicit enim sapientia: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus, inque plateis tuis superfluant aquae tuae . Quomodo hanc aquam tenebo, ne effluat, ne labatur? Quomodo vas meum conservabo, ne qua pene
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ubertate letificat: N̾ ec moue¬
at quod uel hic dix it flumina. uel
alibi septem sp̃s. His enim scĩficatio¬
nibus septem sp̃italium sic ut isaias
dirit significatur plenitudo uirtu¬
tũ.sꝑs sapientiȩ & intellectus. sp̃s
consilii atq uirtutis. sp̃s cognitio¬
nis atq pietatis. sp̃s timoris domini.
Unum gͦ flum̃: sed multi sp̃italiũ
donorũ meatus. Hoc gͥ flum̃: ex it de
fonte uitȩ. N ec hic rursus sensũ tu¬
ũ ad inferiora detorqueas: quia quę¬
dam diuersitas uidetur ẽẽ fontis &
fluminis. Et tam̃ ad omĩa ꝓsperit
scriptura diuina: ne infirmitas hu¬
mani caꝑetur ingenii uilitate ser¬
monũ. Proponas tͥ licet quod uis:
flum̃ e fonte est. uniꝰ cam̃ nature. u¬
niꝰ splendoris & gr̃ȩ. Dic sane et tu
sꝑm sc̃m unius cũ filio dĩ & do patre
esse substantię. unius claritatis & głe.
Cpum fidele compendiũ de unitate
uirtutis: nec uerebor aliquam de di¬

Expanded text:
tionis ubertate laetificat! 159. Nec movetionis ubertate laetificat! 159. Nec moveat quod vel hic dixit flumina , vel alibi septem spiritus ; his enim sanctificationibus septem spiritalium, sicut Esaias dixit , significatur plenitudo virtutum: spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii atque virtutis, spiritus cognitionis atque pietatis, spiritus timoris Dei. Unum ergo flumen, sed multi spiritalium donorum meatus. Hoc igitur flumen exit ex fonte vitae. 160. Nec hic rursus sensum tuum ad inferiora detorqueas, quia quaedam diversitas videtur esse fontis et fluminis; et tamen ad omnia prospexit Scriptura divina, ne infirmitas humani caperetur ingenii vilitate sermonum. Proponas tibi licet quodvis flumen, e fonte est; unius tamen naturae, unius splendoris et gratiae. Dic sane et tu Spiritum sanctum unius cum Filio Dei et Deo Patre esse substantiae, unius claritatis et gloriae. Capiam fidele compendium de unitate virtutis, nec verebor aliquam de di
Abbreviated transcription (Latin):
quoq creaturę comꝑatione pre uidi¬
cent discant non solũ aquam s etiam
tum ẽ. Flumina de uentre eiꝰ fluent
aquę uiuȩ: hoc autem dicebat de spũ
men mar imum. quod scđm hebroos
de itt̃u fluxit internis: ut ore isaiȩ se¬
pe accipimus propħatum. Magnũ
hoc flum̃ quod fluit semꝑ& nunqua
deficit. N ec solum flumen: sedetiam ꝑ¬
fusi impetus et magnitudinis recduna an¬
tis. sicut etiam dauid dixit quia flumi
cuiꝰ fluuii terrestris abluitur: sed ille
ex uitȩ fonte ꝓcedens sꝑs sc̃s. cuius
nos breui satiamur haustu in illis cę¬
lestib thronis. dominationib & po¬
testatib angłis & archangłis redun¬
dantius uidetur effluere: pleno sep¬
tem uirtutũ sꝑitalium feruens me¬
atu. S ienim fluuius riparũ editis
suꝑ fusus ex undat. quanto magis sp̃s
omẽm suꝑ eminens creaturam cũ re¬
liqua tanquam inferiora nr̃ȩ m̃tis arua
p̃stringat. cȩlestem illam creaturarũ
naturam effusiore quadam scĩfica¬

Expanded text:
quoque creaturae comparatione praejudicent, discant non solum aquam, sed etiatum est: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem 632 dicebat de Spiritu, men maximum, quod secundum Hebraeos de Jesu fluxit in terris, ut ore Esaiae accepimus prophetatum . Magnum hoc flumen, quod fluit semper, et numquam deficit. Nec solum flumen, sed etiam profusi impetus, et magnitudinis redundantis, sicut etiam David dixit: Quia flumincujus fluvii terrestris abluitur: sed ille ex vitae fonte procedens Spiritus sanctus, cujus nos brevi satiamur haustu, in illis coelestibus Thronis, Dominationibus et Potestatibus, Angelis et Archangelis redundantius videtur effluere, pleno septem virtutum spiritalium fervens meatu. Si enim fluvius riparum editis superfusus exundat, quanto magis Spiritus omnem supereminens creaturam, cum reliqua tamquam inferiora nostrae mentis arva perstringat, coelestem illam creaturarum naturam effusiore quadam sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
pater sanctificet uos. ut inte
pater scĩfica eos in ueritatẽ. De filio au¬
tem idem apłs dirit. Qui factus est
nobis sapientia a do & iusticia. et
scĩficatio & redemptio. Uides quia
factus ẽ scificatio. sed factus ẽ nobis.
ñ ut ille mutaret quod erat. sed ut nos.
G ras agere debemꝰ dõ semꝑ pro uobis
fr̃s dilec tissumi adõ: quia elegit nos
d̾s primitias in salutem. in scĩficati¬

Expanded text:
pacis sanctificet vos, ut integPater, sanctifica eos in veritate . 26. De Filio autem idem Apostolus dixit: Qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Vides quia factus est sanctificatio? Sed factus est nobis; non ut ille mutaret quod erat, sed ut nos Gratias agere debemus Deo semper pro vobis, fratres dilectissimi a Domino; quia elegit vos Deus primitias in salutem, in sanctificati
Abbreviated transcription (Latin):
quid mirũ si sxtficat singulos ipse
scificatione ñ indigens ftedundans qi¬
do tantam ut diri maiestatem eiꝰ acce¬
pimus. ut tanquam digitus a corpore
nem ñ ad unitatem potestatis putat
esse referendũ.as ꝓfecto in eã amen¬
tiã cadet ut tanquam in unam uelut
corporis formam patrem & filium et
distinctiones quasdam figurare m̃broꝵ.
Sed accipiat ut sepiꝰ dixi ñ inęqualitatẽ
sed unitatem potestatis. hac testificati¬
one signari: quando quidem quȩ opera
di sunt eadem sint oꝑa manuũ. eadem
etiam legerimꝰ oꝑa esse digitor. Scrip¬
tũ est enĩ. Cęli enarrant głam di. et
oꝑa manuũ eiꝰ annunciat firmam̃tum.
Et alibi Iͥ nitio terrã tu fundasti dñe &
oꝑa manuum tuarum sunt cęli Quia

Expanded text:
quid mirum si sanctificat singulos ipse sanctificatione non indigens, sed redundans; quando tantam, ut dixi, majestatem ejus accepimus, ut tamquam digitus a corpore, nem, non ad unitatem potestatis putat esse referendum, is profecto in eam amentiam cadet, ut tamquam in unam velut corporis formam Patrem et 671 Filiudistinctiones quasdam figurare membrorum. 31. Sed accipiant, ut saepius dixi, non inaequalitatem, sed unitatem potestatis hac testificatione signari; quandoquidem quae opera Dei sunt, eadem sint opera manuum, eadem etiam legerimus opera esse digitorum. Scriptum est enim: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum ; et alibi: Initio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt coeli .
Abbreviated transcription (Latin):
conuer si ut sꝑitali intellectu quasi
in quodam speculo scripturarum
dñi głam uideremus. nunc ab hac
gła quȩ nos conuertit ad dñm in
illam cȩlestem głam reformamur.
Ergo cum dñs sit ad quem conuerti¬
mur. dñi autem sp̃s sit a quo refor¬
se enĩ conuersos suscipit qͥ refor¬
mat Nam quomͦ quos ñ susceperat.
reformaret. Quanquã quid ader¬
pressionemquęrimus uocis. ubier¬
niaris. unitatem ñ inficieris. Si uni¬
taten uis secernere potestatis. dũm
iꝑsum spiritum confitear is

Expanded text:
conversi, ut spiritali intellectu quasi conversi, ut spiritali intellectu quasi in quodam speculo Scripturarum Domini gloriam videremus, nunc ab hac gloria quae nos convertit ad Dominum, in illam coelestem gloriam reformamur. Ergo cum Dominus sit ad quem convertimur, Dominus autem Spiritus sit a quo reforse enim conversos suscipit, qui reformat. Nam quomodo quos non susceperat, reformaret? 103. Quamquam quid expressionem quaerimus vocis, ubi exniaris, unitatem non inficiaris: si unitatem vis secernere, potestatis Dominum ipsum Spiritum confiteris.
Abbreviated transcription (Latin):
t dauid de ipso dicit. S p̃s tuus
ca resultet. Filius di uenit. & quia
ñdum infuderat sꝑm par uulos¬
nos quosdam degere sine spiritu
declarauit. S ꝑm dixit esse uentu¬
rũ qui faceret ex par uulis fortio¬
res. increm̃to uidelicet sꝑitalis ȩta¬
tis. Quod ideo posuit ñ quo uirtu¬
tem sꝑs anteferret: sed ut in cog¬
nitionem trinitatis ostenderetꝰ
plenitudinem esse uirtutis. Neces¬
se est gͥ aut quartũ aliquem dica¬
tis quem sentire p̃ter sꝑm debea
quia scriptũ est. Dñs autem sꝑs est.
Quod utiq dictũ de spuscõ totius se¬
ries lectionis ostendit. Et ideo apłi¬
ca consideremus eloquia Q uotiens
legitur moyses inquit. uelam̃ positu
est suꝑ cor eoꝵ Cũ uero conuersi fu¬
erint ad dnm: auferetur uelamen.
Dñs autem sꝑs est. Ubi autem sps dñi
ibi libertas. Non solũ itaq spiritũ
dñm dirit. sed etiam addidit. Ubi
om̃s reuelata facie głam dñi specu¬
lantes. ad eandem imaginem refor

Expanded text:
t David de ipso dicit: Spiritus tuca resultaverit. Filius Dei venit, et quia nondum infuderat Spiritum, parvulos quosdam nos degere sine Spiritu declaravit. Spiritum dixit esse venturum, qui faceret ex parvulis fortiores, incremento videlicet spiritalis aetatis. Quod ideo posuit, non quo virtutem Spiritus anteferret, sed ut in cognitione Trinitatis ostenderet plenitudinem esse virtutis. 100. Necesse est igitur aut quartum aliquem dicatis, quem sentire praeter Spiritum debeatquia scriptum est: Dominus autem Spiritus est . Quod utique dictum de Spiritu sancto totius series lectionis ostendit. Et ideo Apostolica consideremus eloquia: Quoties legitur Moyses, inquit, velamen positum est super cor eorum: cum vero conversi fuerint ad Dominum, auferetur velamen. Dominus autem Spiritus est: ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas . 102. Non solum itaque Spiritum dominum dixit, sed etiam addidit: Ubi omnes revelata facie gloriam Domini speculantes, ad eamdem imaginem reform
Abbreviated transcription (Latin):
meri sit numerũ autem ñ recipiat di¬
stas teinitatis ȩternȩ: sieut pro¬
posito eclaratur exemplo.
ec eo taꝰ solo loco trinitatem
uidemꝰ lomine diuinitatis ex¬
pressam. sed tum plerisq locis si¬
cut et supra dirimꝰ tum marime.
in his epistolis quas ad thessaloni¬
censes apłs scripsit diummitatem at¬
q dominatũ patris & filii et spiri¬
tus scĩ euidentissime declarauit.

Expanded text:
meri sit, numerum autem non recipiat dimeri sit, numerum autem non recipiat distate Trinitatis aeternae, sicut proposito 685 declaratur exemplo. tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam, sed cum plerisque locis, sicut et supra diximus, tum maxime in his epistolis quas ad Thessalonicenses Apostolus scripsit, divinitatem atque dominatum Patris et Filii et Spiritus sancti evidentissime declaravit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed quid ueremini. An illud
quod oblatrare consuestis. ne
tres faciatis deos. Absit. Ubienĩ
una ditas intelligitur. unus ds dr̃.
N eq enim cũ filium d̾m dicimꝰ duos
deos dicimꝰ. Nai sicũ ditatem sꝑs
confitemini putatis tres deos dici:
gͦ & cum ditatem filii dicitis quia
non potestis eã negare. duos induci¬
tis deos Necesse ẽ igitur iuxta sen¬
tentiam nrãm si d̾m ꝑsonȩ unius
ñ unius naturȩ nom̃ putatis. aut
duos dicatis aut d̾m filiũ de nege¬
tis Sed excusemus uos ab inscientia:
& si ñ excusemꝰ aculpa. Et enĩ scd̾m
nrãm sententiã quia unus ds una
diuinitas et unitas intelligitur po¬
cestatis: sicut unũ dm̃ dicimꝰ. & patrẽ
uero ditatis nomine confitentes. nec fi¬
lium denegantes: ita etiam scm sp̃m
a dĩtatis ñ excludimꝰ unitate. & tres
deos ñ asserims s negamꝰ. quia plura¬
litatẽ ñ unitas facit. s diuisio potesta¬
tis. Quomͦ enim pluralitatem recipit
unitas diuinitatis. cũ pluralitas nu¬

Expanded text:
ed quid veremini, an illud quod oblatrare consuestis, ne tres faciatis deos? Absit; ubi enim una deitas intelligitur, unus Deus dicitur. Neque enim cum Filium Deum dicimus, duos deos dicimus. Nam si cum deitatem Spiritus confitemini, putatis tres deos dici: ergo et cum deitatem Filii dicitis, quia non potestis eam negare, duos inducitis deos. Necesse est igitur juxta sententiam vestram, si Deum personae unius, non unius naturae nomen putatis, aut duos deos dicatis, aut Deum Filium denegetis. 93. Sed excusemus vos ab inscientia, etsi non excusamus a culpa. Etenim secundum nostram sententiam quia unus Deus, una divinitas, et unitas intelligitur potestatis. Sicut unum Deum dicimus, et Patrem vero deitatis nomine confitentes, nec Filium denegantes; ita etiam Spiritum sanctum a deitatis non excludimus unitate, et tres deos non asserimus, sed negamus; quia pluralitatem non unitas facit, sed divisio potestatis. Quomodo enim pluralitatem recipit unitas divinitatis; cum pluralitas nu
Abbreviated transcription (Latin):
losophi. requiro quid faciant. soli in
sius gymnasus remanserunt. Uide
quam fides argumentis p̃ponderet.
Illi cotidie a suis consortib deserunt᷑.
qui copiose disputant. isti cotidie
crescunt qui simpliciter credunit. Non
creditur philosophis: creditur pisca¬
torib. Non creditur dialecticis: cre¬
ditur publicanis. Iui uoluptatib &
deliciis orbem ligarunt. isti ieuiniis
& dolorib exuerunt. Plures itaq iã
li deos appellant dispares sexi. dissi¬
miles potestate: isti trinitatem asse¬
runt differentis diuinitatis. & dissi¬
milis potestatis. Illi deoꝵ suoꝵ. p̾n¬
& isti xp̃ĩn cepisse ex tempore menti¬
untur. Nonne ex pbilosophia om-¬
nem unpietatis sue traxerunt co¬
lorem:Iui tamen quod ueneran¬
tur amplificant. isti dei filium cre¬
aturam asserunt esse. qui deus

Expanded text:
losophi, requiro quid faciant. Soli in losophi, requiro quid faciant. Soli in suis gymnasiis remanserunt. Vide 461 quam fides argumentis praeponderet. Illi quotidie a suis consortibus deseruntur, qui copiose disputant: isti quotidie crescunt, qui simpliciter credunt. Non creditur philosophis, creditur piscatoribus: non creditur dialecticis, creditur publicanis. Illi voluptatibus et deliciis orbem ligarunt, isti jejuniis et doloribus exuerunt. Plures itaque jam li deos appellant dispares sexu, dissimiles potestate: isti Trinitatem asserunt differentis divinitatis, et dissimilis potestatis. Illi deorum suorum prinet isti Christum coepisse ex tempore mentiuntur. Nonne ex philosophia omnem impietatis suae traxerunt colorem? Illi tamen quod venerantur, amplificant: isti Dei Filium creaturam asserunt esse, qui Deus
Abbreviated transcription (Latin):
diius ex utero filium. ex corde creda¬
mus uerbum. quia ñ plasmatus mani-¬
bus. sed ex patre natus. ñ artificis opꝰ:
sed ꝓgenies est parentis. Et ideo qui
dicit hic est filius m̃s. ñ dixit hic est
temporalis. non dixit hec est creatura
mea. hȩc factura mea. Hic seruus m̃s.
sed hic filius m̃s quem uidetis in gła.
Hic est d̾s abraham. ds ysaac. ds iacob.
qui apparuit in rubo moysi. de quo
moyses ait. Qui est misit me. Non pa¬
ter in rubo. non pater in heremo. sed
filius moysi locutus est. Demiq de
ipso stephanus dicit. Hic est qui fuit
gem dedit. ipse qui locutus est moy¬
si dicens. Ego sum d̾s abraham. dꝰ
ysaac. ds iacob. Hic est gͦ d̾s patriar¬
charum. hic est d̾s ꝓphetarum. Filiũ
gͣ legimus. mens tua ꝑcipit lectio¬
nem: edat lingua confessionem. Au¬
fer hinc argumenta ubi fides querit᷑.
in ipsis gẏmnasiis suis iam dialectica
taceat. Non quero quid loquant᷑ phi¬

Expanded text:
dimus ex utero Filium, ex corde Verbudimus ex utero Filium, ex corde Verbum, credamus quia non plasmatus manibus, sed ex Patre natus: non artificis opus, sed progenies est parentis. 83. Et ideo qui dicit: Hic est Filius meus, non dixit: Hic est temporalis; non dixit: Haec est creatura mea, haec factura mea, hic servus meus; sed hic Filius meus, quem videtis in gloria. Hic est Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, qui apparuit in rubo Moysi, de quo Moyses ait: Qui est, misit me . Non Pater in rubo, non Pater in eremo: sed Filius Moysi locutus est. Denique de ipso Stephanus dixit: Hic est qui fuit est ergo qui Legem dedit, ipse qui locutus est Moysi, dicens: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob . Hic est ergo Deus patriarcharum, hic Deus est prophetarum. 84. Filium ergo legimus: mens tua percipit lectionem, edat lingua confessionem. Aufer hinc argumenta, ubi fides quaeritur: in ipsis gymnasiis suis jam dialectica taceat. Non quaero quid loquantur phi
Abbreviated transcription (Latin):
beret. non illos s apm interrogauit.
Nam & si trib parabat obsequium:
uinus tamen exspectabat imꝑium.
Sed qm̃ uel tabernaculoꝵ numerum
deferendum trib simpliciter estima¬
uit: emendatur dei patris auctorita¬
te. dicentis. Hic est filius m̃s dilectis¬
simus: ipsum audite. Id est. quid con¬
seruos tuos cum dño socias tuo: Hic
est filius m̃s. Non moyses filius. non
helyas filius: sed hic filius: Sensit e¬
mendationem apłs. ꝓcidit in faciem
consternatus. patris uoce & filii clari
tate. sed eleuatur a filio. qui iacentes
erigere consucuit. Unum uidet. solum
uidet dei filium. Recesserunt enĩ ser¬
uuli. ut solus dñs qui solus designa¬
batur filius. iuderetur. Quid gͥ sibi
uoluit illa uisio. non ȩqualitatem xp̃i
seruoꝵq significans. s mysteriũ sig¬
nans. nisi ut appareret nobis quod lex
& ꝓphetȩ cum eugłio congruentes. sem¬
piternum dei filium quẽ annuntiaue¬
rant reuelarent: Eirgo & nos cum au¬

Expanded text:
beret, non illos, sed Christum interrogavit; beret, non illos, sed Christum interrogavit; nam etsi tribus parabat obsequium, unius tamen exspectabat imperium. Sed quoniam vel tabernaculorum numerum deferendum tribus simpliciter aestimavit, emendatur Dei Patris auctoritate dicentis: Hic est Filius meus dilectissimus, ipsum audite , id est: Quid conservos tuos cum Domino socias tuo? Hic est Filius meus. Non Moyses filius, non Elias filius: sed hic Filius. Sensit emendationem apostolus, procidit in faciem, consternatus Patris voce, et Filii clartate: sed elevatus a Filio, qui jacentes erigere consuevit, unum vidit, solum vidit Dei Filium. Recesserunt enim servuli, ut solus Dominus, qui solus designabatur Filius, videretur. » VIII. Igivoluit illa visio, non aequalitatem Christi servorumque significans, sed mysterium signans, nisi ut appareret nobis quod Lex et Prophetae cum Evangelio congruentes, sempiternum Dei Filium, quem annuntiaverant, revelarent? Ergo et nos cum au
Abbreviated transcription (Latin):
filii sermo deficit. sed etiam in oꝑib
dei. Scriptum est enim. Omĩa oꝑa
euis in fide. Opera gͦ in fide. genera¬
tio sine fide: Et discutimus quȩ ñ
uidemus. qui ubemur credere magiᷤ
quam discutere quȩ uidemus: i-¬
Quasi sempiternus. quasi uerbum.
quasi splendor lucis ȩternȩ. quia si¬
mul splendor operatur ut nascitur.
Apł̃i istud exemplum est. ñ meum.
Noli gͦ credere quod fuerit uel mo¬
mentũ aliquod. quo fuerit sine sapi¬
entia d̾s. aut sine splendore lux. No¬
li arriane ex nr̃is estinare diuina: s
diuina crede. ubi humana ñ inuenis.
Rex gentilis. in igne cum trib pue¬
ris hebreis. quarti quasi angłi uidit
figuram. & quia piestare p̾utabat
angłis dei filium. quem ñ legit. sed
credidit. uidicauit. Abraham quoq
tres uidit. & unum adorauit. Petrus
in monte moysen & heliam cũ filio dĩ
iudit. nec errauit innatura. nec erra¬
uit in gloria. Deniq quid facere de¬

Expanded text:
Filii sermo deficit, sed etiam in operibus Filii sermo deficit, sed etiam in operibus Dei. Scriptum est enim: Omnia opera ejus in fide . Opera ergo in fide, generatio sine fide? Et discutimus quae non videmus, qui jubemur credere magis quam discutere, quae videmus. CAQuasi sempiternus, quasi Verbum, 460 quasi splendor lucis aeternae, quia simul splendor operatur, ut nascitur. Apostoli istud exemplum est, non est meum. Noli ergo credere quod fuerit vel momentum aliquod quo fuerit sine sapientia Deus, aut sine splendore lux . Noli, Ariane, ex nostris aestimare divina: sed divina crede, ubi humana non invenis. 80. Rex gentilis in igne cum tribus pueris Hebraeis quarti quasi angeli vidit figuram: et quia praestare putabat angelis, Dei Filium, quem non legit, sed credidit, judicavit . Abraham quoque tres vidit, et unum adoravit . 81. Petrus in monte Moysen et Eliam cum Filio Dei vidit, nec erravit in natura, nec erravit in gloria. Denique quid facere de