comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. eum. id omnes populi
bunt non se s dñm. quia ho¬
nor tuus millo ẽ. et beatitudo
ti in mimribus uultum tuũ
dep̃cabuntur diuites plebis.
Uenit ad scłm mod̾i ĩquo
suꝑius desponso dicit. Incẽde
ꝓsre ꝓcede et regna. Hic autẽ
dignitas ẽ ecc̃e. deuotu̾s ppłs
domino supplicare. Et sicut
ibi potentia sponsi describitur.
ita et hic gła sponse de xp̃i hono¬
te declaratur. Tnus cinitas ẽ
non longe ab iherosolimis ꝯs¬
tituta. s filiarum istius ciuita
nificare fĩdelium. Non enim
sola tirus filias ꝓtulit fideles.
s etiam totiꝰ mudi adunata
liũsitas. Qua ꝓpt̃ hoc scema
dicitur a parte totum. Filie
itaq gentium in muneribus
uultum dep̃cantur ecc̃e. quãdo
clemosinas pia uoluntate dis¬
tribunt. Ip̃a sunt eĩ immera.
que diuinitati nimium ꝓbãt᷑
accepta. Tunc enim in iltu
tendimus: quando maiestatẽ
xp̃i pus fletibus ex oramus.
Omnes cliuites plebis. iim¬

Expanded text:
bunt eum, id est omnes populi bunt eum, id est omnes populi bunt non te, sed Dominum; quia honor tuus in illo est, et beatitudo ri in muneribus vultum tuum deprecabuntur, omnes divites plebis. Venit ad secundum modum, in quo superius de Sponso dicit: Intende, prospere procede, et regna. Hic autem dignitas est Ecclesiae devotos populos Domino supplicare; et sicut ibi potentia Sponsi describitur, ita et hic gloria Sponsae de Christi honore declaratur. Tyrus civitas est non longe ab Jerosolymis constituta: sed filiarum istius vocabulo nificare fidelium. Non enim sola Tyrus filias protulit fideles, sed etiam totius mundi adunata diversitas. Quapropter hoc schema dicitur A parte totum. Filiae itaque gentium in muneribus vultum deprecantur Ecclesiae, quando eleemosynas pia voluntate distribuunt. Ipsa sunt enim munera, quae Divinitati nimium probantur accepta. Tunc enim in vultutendimus, quando majestatem Christi piis fletibus exoramus. Omnes divites plebis, jun
Abbreviated transcription (Latin):
dus laudis quem suꝑiꝯ diximꝰ.
ab fpetie. Rex itaq iste saluato:
ẽ dominus qui concupiuit cc̃cã
p̃uaricationis culpa in sorte dỹ¬
aboli constitutam. quam sꝑetio¬
sam fecit ip̃e. non cepperit. Feda
erat cum eam tenebat mnuasor.
pulchra fc̃a ẽ. cum ad suaͣm reme¬
auit auctorem. de qua legitur.
Que ẽ ista que ascendit pallia¬
ta: Et considera quod hec spon¬
sa quasi si mili laudatur initio.
sicut suꝑius de sponso ẽ dictum.
Spetiosus forma p̾filis homũ.
S ille inspetie sua habete dicto
ẽ pulchritudinem singularẽ.
Hoc ũo ideo pulchra ẽ. quia s
cam sotiauit sponsus. Sic co¬
quamuris ip̃is lincis et sponsa
laudetur. Sequitur. Quia ip̃e
ẽ dominus deus tuus. Põ ille
quem patrem clicebas. nõ ille¬
qui te fecerat tenebrosam. s
iste ẽ dominus deus tuus. qͥ
pristinam sub mouens foctita¬
tem. pulchritudinem tͥ contu¬
lit miptialem. Infertur quoq
sententia salutiris. et adora¬

Expanded text:
dus laudis quem superius diximus dus laudis quem superius diximus a specie. Rex itaque iste Salvator est Dominus, qui concupivit Ecclesiam praevaricationis culpa in sorte diaboli constitutam, quam speciosissimam fecit ipse, non reperit. Foeda erat, cum eam tenebat invasor: pulchra facta est, cum ad suum remeavit auctorem. De qua legitur, quae est ista quae ascendit dealbata ? Et considera quod haec Sponsa quasi simili laudatur initio, sicut superius de Sponso dictum est: Speciosus forma prae filiis hominum. Sed ille in specie sua habere dictus est pulchritudinem singularem; haec vero ideo pulchra est, quia sibi eam sociavit Sponsus. Sic toquamvis ipsis lineis et Sponsa laudetur. Sequitur, Quia ipse est Dominus Deus tuus. Non ille quem patrem dicebas, non qui te fecerat tenebrosam; sed iste est Dominus Deus tuus, qui pristinam submovens foeditatem, pulchritudinem tibi contulit nuptialem. Infertur quoque sententia salutaris: Et adora
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba ueniamus. Stanti ergo
ad dextam dñi ubi beatorum
mis auclita cred̾et. et credita
gratulatione dicendum est:
qm̃ sponsus qui tꝰ ꝓmittebat᷑
aduenit. in quo e amor gła et
gaudium tuum. Sequitur.
Et inclina aurem tuam. quod
oportebat ccc̃am facere. ut hono
na effĩce conuenticula pagano¬
rum. siue suꝑstitiones in sanis¬
simas iudeorum. domum ba¬
byloniam significat. que ꝯtra
ecc̃am xp̃i nequissimis incolis
gaudet. et in hoc mundo possides
confust plebis animum. partẽ
s uindicat ꝑditorum. Patris
tui dołum dicit. qui reuera illã
confusionis domum sołm no¬
miis sui interp̃tationẽ nosci¬
tur possioere. Si considera quod
occ̃a tunc ibi morabatur. cumce¬
lestis sponsi grãm non haberet.
unde et fusca legitur. Tunc aũt
nimio pulchritudinis decore:
ꝑfusa c̃ quando eam dominus
de gentibus ẽ dlignatus cligẽ.¬
Qm̃ concupunt rex spẽm tuã.
quia ip̃e c̃ domius deus tuuꝰ.
et adorabunt eum. Hic ẽ mo¬

Expanded text:
verba veniamus. Stanti ergo verba veniamus. Stanti ergo ad dexteram Domini, ubi beatorum nus audita crederet, et credita gratulatione dicendum est: quoniam Sponsus qui tibi promittebatur advenit, in quo est amor, gloria, et gaudium tuum. Sequitur, et inclina aurem tuam; quod oportebat Ecclesiam facere, ut honorna effice conventicula paganorum, sive superstitiones insanissimas Judaeorum. Domum Babyloniam significat, quae contra Ecclesiam Christi nequissimis incolis gaudet; et in hoc mundo possidens confusae plebis animum, partem sibi vindicat perditorum. Patris tui, diabolum dicit, qui revera illam confusionis domum secundum nominis sui interpretationem noscitur possidere. Sed considera quod haec Ecclesia tunc ibi morabatur, cum coelestis Sponsi gratiam non haberet; unde et fusca legitur: tunc autem nimio pulchritudinis decore perfusa est, quando eam Dominus de gentibus est dignatus eligem concupivit Rex speciem tuam: quia ipse est Dominus Deus tuus, et adorabunt eum. Hic est mo
Abbreviated transcription (Latin):
quando suꝑ clucta speties au¬
ti in aliqua materia glutina¬
tur. Ideo suꝑ uirtutes alias
gr̃a karitatis apparuit. quia
omnia eius fulgur excellit.
Addidit. Circum amicta:.
uanctate. Perscrutemur air
ecc̃a dei deuesti uarietate lau¬
detur. cui totum simplex cõue¬
nit atq unum. S hic uarie¬
tatem aut linguas multipli¬
cos significat. quia omnis gẽs
sccłm suam patriam mocc̃a pͥs¬
allit auctori. aut uirtutum
pulcherrimam diu̾sitatem.
ra penitentium. Ista ẽ ergo
dñi ex omnib gentibus pia
itur. Audi filia et uide et in¬
clina aurem tuam et obliuis¬
cete ppłin tuum et domum
frĩs tui. Sponsi laude canta¬
ta minc sponse p̾conia totidẽ
moclis. s longe summissius
atq humiliter offeruntur.
Nicebat enim uł scclõ gradu
in laudatam nõ telinquere.
que talia ac tanta meruit co¬
pulatione gaudere. Irimꝰ
ergo istiꝮ landis modus est
aspetie sicut insuꝑiori u̾̃su de¬
claratur. Nunc ad exponẽda

Expanded text:
quando superducta species auquando superducta species auri in aliqua materia glutinatur. Ideo autem supra virtutes alias gratia charitatis apparuit, quia omnia 153 ejus fulgor excellit. Addidit, circumamicta varietate. Perscrutemur cur Ecclesia Dei de vestis varietate laudetur, cui totum simplex convenit atque unum. Sed hic varietatem, aut linguas multiplices significat, quia omnis gens secundum suam patriam in Ecclesia psallit auctori; aut virtutum pulcherrimam diversitatem. ra poenitentium. Ista est ae ex omnibus gentibus pia . Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui. Sponsi laude cantata, nunc Sponsae praeconia totidem modis, sed longe submissius atque humiliter offeruntur. Decebat enim vel secundo gradu illaudatam non relinquere, quae tali ac tanta meruit copulatione gaudere. Primus ergo istius laudis modus est a specie, sicut inferiore versu declaratur. Nunc ad exponenda
Abbreviated transcription (Latin):
enim sponsi pulchritudo lauda¬
ta ẽ. pea untus eius asserta ter¬
ciosedes ip̃nis potestas que na¬
nata ẽ. Et quia imptiale gau¬
dium agebatir odoris suauis
simi sub misticis interp̃tatio¬
nibus noscuntur adhioitaᷤ.
Quarto clicitur ip̃ius quoq
regine unde ueniat mirabił
puichritudo. Tunc ad cliumã
dext̃am ornata p̃tiosis urtuti¬
bꝯ collocatur. ut om̃is anima
porrecta celestia nota conspici¬
at. sciatq qualem un intertis
debeat exhibere reuerentiam.
quam incelo sic inteltigit ho¬
noratam. Ip̃a ẽ regina que
nn canticis canticorum dicit.
Osculctur me osculo oris sui.
et cet̾a que misticis enigina¬
tibus ile textus eloquitur.
et considera quia sedem suꝑiꝯ
laudauit dñi saluatoris. Hic
aurato. Aurum ad caritatis
debemus aptare fulgorem.
Queͣ untute circumdata scã
resplendet ecc̃a. Et ne solam
ibi intelligeres ẽẽ karitate.
inuestitu dixit de aurato nõ
aureo. He auratum eĩ cdicimꝰ.

Expanded text:
enim Sponsi pulchritudo laudaenim Sponsi pulchritudo laudata est, postea virtus ejus asserta, tertio sedes ipsius potestasque narrata est. Et quia nuptiale gaudium agebatur, odoris suavissimi species sub mysticis interpretationibus noscuntur adhibitae. Quarto dicitur ipsius quoque Reginae unde veniat mirabilis pulchritudo. Tunc ad divinam dexteram ornata pretiosis virtutibus collocatur, ut omnis anima porrecta, coelestia vota conspiciat, sciatque qualem illi in terris debeat exhibere reverentiam, quam in coelo sic intelligit honoratam. Ipsa est Regina quae in Canticis canticorum dicit: Osculetur me osculo oris sui , et caetera quae mysticis aenigmatibus ille textus eloquitur. Et considera quia sedem superius laudavit Domini Salvatoris: hic aurato. Aurum ad charitatis debemus aptare fulgorem, qua virtute circumdata sancta resplendet Ecclesia. Et ne solam ibi intelligeres esse charitatem, in vestitu, dixit, deaurato, non aureo. Deauratum enim dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui int̾ quadrupedia et sẽsu
płimo ualet. et temperanter
miscitur femine sue et con¬
iuge scd̾a non utitur: hoc
pudicis feminis decenter
aptatum ẽ. quia ille ĩdomi¬
bus eburneis mansisse nos
ũunt doctissimi patres au¬
gustinus atq iheronimꝰ.
Ex quibus te delectaũunt
dicit. icł ad te non ꝓprio cur¬
rere iudicio. s tua delectatio¬
ne ꝑducte sunt. filie regum.
siue hominum fidelium qͥ
regunt corpora sua et ꝓctu¬
cunt filias que sacto baptis¬
mate gen̾atur. siue impe¬
rantium qd frequent̃ con¬
tigit. ut relicto palatii do¬
minatu sobolis principum
eligant diuina seruitia. ad¬
co enim addidit in honore
tuo. ut religiosam mentẽ
tali designaret inditio. Hõ
enim in honore patrum su
li totum relatione desctib.
que figura clicitur charac¬
tersmos. Hec latine ficut
sepe diximus descriptio uł
informatio nominatur.
Ante ocilos enim in telli¬
gentie reddit que aspectu
corporeo non indentur. Prius

Expanded text:
qui inter quadrupedia et sensu qui inter quadrupedia et sensu plurimo valet, et temperanter miscetur feminae suae, et conjuge secunda non utitur; hoc pudicis feminis decenter aptatum est, quia illae in domibus eburneis mansisse noscverunt doctissimi Patres Augustinus et Hieronymus. Ex quibus te delectaverunt, dicit, id est ad te non proprio cucurrerunt judicio, sed tua delectatione perductae sunt. Filiae regum, sive hominum fidelium qui regunt corpora sua, et perducunt filias quae sacro baptismate generantur; sive imperantium; quod frequenter contingit, ut relicto palatii dominatu soboles principum eligant divina servitia. Ideo enim addidit, in honore tuo, ut religiosam mentem tali designaret indicio. Non enim in honore patrum suoli totum relatione describitur. Quae figura dicitur characterismos, Latine sicut saepe diximus descriptio vel informatio nominatur. Ante oculos enim intelligentiae reddit quae aspectu corporeo non videntur. Prius
Abbreviated transcription (Latin):
abscondi. Ab hoc g̾ uestimẽto.
id incarnationis archano:
congrue uenisse dicitur mir¬
ra. guita. et cassia. Mirra mor¬
tem significat. quam proho¬
minum salute suscepit. Gut¬
ta ũo que dicitur amoniaca.
duricias curat aliqua neces¬
sitate contractas. que pulc¬
hre incarnatiomi dñi compa¬
ratur. quia cluritiam cordis
tis inclicatur. qm̃ hoc herbe
genus aquosis locis clicitur
odor mest suauis. ut merito
scẽ incarnationi et uirtus
herbarum. et odoris suairi¬
tas comparetur. sicut ĩ can¬
ticis canticorum sponsa cli¬
cit. Post odorem unguento¬
rum tuorum curremus.
a ꝑsona sponse laus summit᷑
xp̃i. Nicit enim pph̾a. Unde
uenetat sponse głiosissima:
pulchritudo. que ad dñi dex¬
tãm locata consistit. ił a do¬
mibus eburneis quod signi¬
ficat ornata palatia que co¬
pioso ebore uestiuntur. Sed
ebur non ad solas diuitias
intelligamus aptatum. S
qm̃ elephans cuius hec ossa
sunt nimie castitatis asserit᷑.

Expanded text:
abscondi. Ab hoc ergo vestimento, abscondi. Ab hoc ergo vestimento, id est incarnationis arcano congrue venisse dicitur myrrha, gutta et casia. Myrrha mortem significat, quam pro hominum salute suscepit. Gutta vero quae dicitur ammoniaca duritias curat ab aliqua necessitate contractas. Quae pulchre incarnationi Domini comparatur, quia duritiam cordis tis indicatur, quoniam hoc herbae genus aquosis locis dicitur odor inest suavis, ut merito sanctae incarnationi et virtus herbarum et odoris suavitas comparetur, sicut in Canticis canticorum Sponsa dicit: Post odorem unguentorum tuorum curremus .a persona Sponsae laus sumitur Christi. Dicit enim propheta unde veniat Sponsae gloriosissima pulchritudo, quae ad Domini dexteram locata consistit; id est a domibus eburneis, quod significat ornata palatia, quae copioso ebore vestiuntur. Sed ebur non ad solas divitias intelligamus aptatum, sed quoniam elephas, cujus haec ossa sunt, nimiae castitatis asseritur,
Abbreviated transcription (Latin):
autem dictum ẽ p̃consortibꝰ
qm̃ hanc benedictionem sup̃
omne humanum genus:
cognoscitut accepisse. ut unc¬
tus singulariter ceteros un¬
gete debuiss. In illo eĩ fons
est beneclictionis. aquo ꝓut
ip̃i uisum fu̾it ꝑ uniũsos elec¬
tos competent emanat.S
hec omnia carni conueniũt.
cui piissimum et głiosissimũ
ũbum unitum ẽ pro salute
cunctorum. Sequitur. Mir¬
ra et gutta et cassia auestim̃¬
tis tuis. Seꝑe cdiximus spe¬
ties t̾renarum rerum. indici¬
a nob̾ celestium demonstra¬
re uirtutum. quia non po¬
tãmus quicquã de illa ma¬
iestate cognoscete: nisi nobis
de ip̃a aliquto ꝑ mundanas
similitudines apparetet E
ideo post̾iora uersiculis istiꝰ
prima fronte declaremus.
ut nomina que p̾ceclunt¬
clarsus elucescant. scdm dñi:
corpus qd tam deitatis fuisse
cognoscitur uestimentum. Nã
sicut uestibus cooperiuntur
membra mortalium. ita et
maiestas ũbi infidelium ocuł
carnis uelamine uidebatur

Expanded text:
autem dictum est, prae consortibus autem dictum est, prae consortibus m hanc benedictionem supra omnes humanum genus cognoscitur accepisse, ut unctus singulariter caeteros ungere debuisset. In illo enim fons est benedictionis, a quo, prout ipsi visum fuerit, per universos electos competenter emanat. Sed haec omnia carni conveniunt, cui piissimum et gloriosissimum Verbum unitum est pro salute cunctorum. Sequitur, myrrha, et gutta, et casia a vestimentis tuis. Saepe diximus species terrenarum rerum indicia nobis coelestium demonstrare virtutum, quia non poteramus quidquam de illa majestate cognoscere, nisi nobis de ipsa aliquid per mundanas similitudines appareret. Et ideo posteriora versiculi istius prima fronte declaremus, ut nomina quae praecedunclarius elucescant. Sanctum Domini corpus quoddam Deitatis fuisse cognoscitur vestimentum. Nam sicut vestibus cooperiuntur membra mortalium, ita et majestas Verbi infidelium oculis carnis velamine videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis qualitatibus eodem tẽ¬
pore non ẽ muno locus. nec
potest ip̃o momento ibi ni¬
grum uideri. ubi candor in¬
senderit sedetit. Ham et pre¬
sentia lucis. noctis absentia
est: sic ueritatis amor. est
odium falsitatis. Unde a
quibꝯdam pulchre definitũ
est. Substantia ẽ contrario¬
rum capax s non uno tẽpo¬
re.S his rebus. que p̃mia
Proptẽa unxit te deus deus.
ficat et sacerdotem. quia di¬
gnitates iste sumebantur.
ꝑ sacratissimas unctiones.
Nam et ip̃m nomen xp̃i. a
sc̃o crismate uocitatur. Sed
ab illa parte unctus dicitur.
qua dispensatione et natꝰ
uari. Repetitio autem ista
qd̾ dicit deus deus: p̃conium
magne dilectionis ostendit.
mentis tuis. Dupplici modo.
unctionem illam scãm ꝓue¬
nisse significat. Oleo letitie
ẽ. pc̃ci maculam non habere.
unde se conscientia semꝑ exhi¬
larat. quando milla recorda¬
tionis asperitate mordetur.
p̃ consortibus tuis. p̃filiis
hominum dicit. quos et ip̃e
in euanglio fr̃s appellat. Ideo

Expanded text:
sis qualitatibus eodem tempore non est in uno locus, nec potest ipso momento ibi nigrum videri, ubi candor insederit. Nam et praesentia lucis noctis absentia est, sic et veritatis amor est odium falsitatis. Unde a quibusdam pulchre definitum est: Substantia est contrariorum capax, sed non uno tempore. Sed his rebus quae praemia ropterea unxit te Deus Deus tem significat et sacerdotem, quia dignitates istae sumebantur per sacratissimas unctiones; nam et ipsum nomen christi a sancto chrismate vocitatur. Sed ab illa parte unctus diqua dispensatione et natusvari. Repetitio autem ista, quod dicit: Deus, Deus, praeconium magnae dilectionis ostendit. bus tuis. Duplici modo unctionem illam sanctam provenisse significat. Oleum laetitiae est peccati maculam non habere, unde se conscientia semper exhilarat, quando nulla recordationis asperiPrae consortibus tuis, prae filiis hominum dicit, quos et ipse in Evangelio fratres appellat. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
remur. Intuendum est u̾o
psalmum hunc quartũ esse.
eorum qui de passione et te¬
surrectione dominica. b̾uit
faciunt mentionem. Diui¬
siopsalint
Er uniũsum psalmũ.
ũba sunt dm̃ saluato¬
ris. Iorimo ing̾ssu p̃catur ꝑa¬
trem. ut de malis ĩminentib
liberetur. ac deinde exaucli¬
tum se indubitanter exultat.
Scdo reddit ad passionẽ suã.
actumq rei ꝑallusiones uari¬
as mirabili narratione descri¬
bit. Tertio geñaliteragit gr̃as
rum p̾mia et malorum retri¬
butiones suꝑius audierunt.

Expanded text:
remur. Intuendum est vero remur. Intuendum est vero psalmum hunc quartum esse eorum qui de passione et resurrectione dominica breviter faciunt mentionem. Divisio psalmi. Per universum psalmum rba sunt Domini Salvatoris. Primo ingressu precatur Patrem ut de malis imminentibus liberetur, ac deinde exauditum se indubitanter exsultat. Secundo redit ad passionem suam, actumque rei per allusiones varias mirabili narratione describit. Tertio generaliter agit gratirum praemia, et malorum retributiones superius audierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a magna. in ppłõ graui lau¬
dabote. Conclusio psalmi.
Aruus quidem psalmus.
s celestis doctiie ub̾t̃ate
repletus ẽ. habens inuersibus
grãm breuitatis: et insensibꝰ
extensas omninolatitudies.
hic enim sc̃e resiurectionis
grã dicitur. hic passio dñiglõ¬
sa memoratut. ut milla tcibu¬
latio passionis terreat. quos
resintectionis spes magna le¬
tificat. Et intuete ꝓpter gr̃a
nouitatis hic ordinem fuisse
conũsum. ut inciꝑet aresur¬
rectione quam post passionẽ
dĩ constat euenisse. Explic̾
psalmus .xxix. Incipit psal
mus .xxx. Infinẽ psalmꝰ dcł.
Erba que titurus con¬
quentet diximus ẽẽ teferẽda.
cui totus hic psalmus aꝑtan¬
ctus ẽ: quando eius passionẽ
resiurectionemq decantat.
Loqui enim ex nr̃a humilita¬
te dignatus ẽ. qui etiam sus¬
tinuit humani corporis pas¬
sionem. Per sua nos eloquia:
bonus magister erudiens. at
et nos imiitantes terum celes¬
tium disciplinã. humiles hac
deuoti nr̃i capitis dicta seque¬

Expanded text:
esia magna; in populo gravi laudabo te . Conclusio psalmi. Parvus quidem psalmus, sed coelestis doctrinae ubertate repletus est: habens in versibus gratiam brevitatis, et in sensibus extensas omnino latitudines. Hic enim sanctae resurrectionis gratia dicitur, hic passio Domini gloriosa memoratur; ut nulla tribulatio passionis terreat, quos resurrectionis spes magna laetificat. Et intuere propter gratiam novitatis hic ordinem fuisse conversum, ut inciperet a resurrectione, quam post passionem Domini constat evenisse. EXPOSITIO IN PSALMUM XXX. In finem psalXX. In finem psalmus David. erba quae titulus conquenter diximus esse referenda, cui totus psalmus aptandus est, quando ejus passionem resurrectionemque decantat. Loqui enim ex nostra humilitate dignatus est, qui etiam sustinuit humani corporis passionem: per sua nos eloquia bonus Magister erudiens, ut et nos imitantes rerum coelestium disciplinam, humiles ac devoti nostri capitis dicta seque
Abbreviated transcription (Latin):
I. psalmus dauid.
ta. alii contineant pau¬
ciora: omnes tamen ad super¬
ne considerationis munera
ꝑducuntur. ut ip̃a uarietas. nec
fastidium faciat: nec ques ne
cessaria cõmonere desistat. Ios¬
almus ergo sicut sepe dictũ ẽ
fignificat melos celestium ũ¬
borum qd de sursum nobis
resonare sentiti. sicut hic dic¬
turus ẽ. Piscerne causam meã
degente non scã. uł cetã. Hauid
autẽ fortissimum et desiderabi
mus iste dirigitur. dum mens
quatinus desiderium dñi sin¬
gularit̾ appetatur. ita hic p̃mo¬
net ne mundana possimus tti¬
bulatione confundi. s in atriis
dñi dicit eẽ gandendum. egri¬
tudinibus mr̃is ualde necessa¬
tiam. ꝓbans quã totiens nob̾
pius medicꝯ ingerit potionẽ.
Diuisio psalmi.
Dalmum istimi umisqͥs¬
q ficelium sibi compe
tu nouissimo quo iudicaturus
ẽ muncdum: ab infidelium cõ¬
sortio lib̾etur. Scdo introitut̃
se ad dñi altare confichit. ubi tã¬
tum modo beatis accessus est:

Expanded text:
XLII. Psalmus David. ta, alii contineant pauciora; omnes tamen ad supernae considerationis munera perducuntur; ut ipsa varietas nec fastidium faciat, nec quae sunt necessaria commonere desistat. Psalmus ergo sicut saepe dictum est significat melos coelestium verborum, quod desursum nobis resonare sentitur; sicut hic dicturus est: Discerne causam meam de gente non sancta, etc. David autem fortissimum et desiderabilmus iste dirigitur, dum mens quatenus desiderium Domini singulariter appetatur; ita hic praemonet, ne mundana possimus tribulatione confundi, sed in atriis Domini dicit esse gaudendum: aegritudinibus nostris valde necessariam probans, quam toties nobis pius medicus ingerit potionem. Divisio psalmi. Psalmum istum unusqe fidelium sibi compettu novissimo, quo judicaturus est mundum, ab infidelium consortio liberetur. Secundo introiturum se ad Domini altare confidit, ubi tantummodo beatis accessus est
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatem remediumq
tacuisse. petens ute sue fi¬
nem debere cognoscere. si
forte incarnationem dñi
etiam corporeis oculis uid̾e
mercretur. Oc do ꝑsyllogis¬
mum quinq ꝑtitum timo¬
rem uanum ꝓbat eẽ mor¬
talium. qm̃ sunt omnia ĩ
potestate dñi constituta.
Tertio rogat ut ei delicta
noxia dimittantur. quate¬
mis uita eiꝰ ꝓspero sine ⁊¬
claudatur.

Expanded text:
utilitatem remediumque tacuisse: petens vitae suae finem debere cognoscere, si forte incarnationem Domini etiam corporeis oculis videre mereretur. Secundo per syllogismum quinquepartitum timorem vanum probat esse mortalium, quoniam sunt omnia in potestate Domini constituta. Tertio rogat ut ei delicta noxia dimittantur, quatenus vita ejus prospero fine claudatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o dño. salutarit᷑ credimꝰ. deita¬
tis et humanitatis. que ĩ unã ꝑsõa.
ꝑ infinita scła ĩ cõmutabilit̃ ꝑseue¬
rat. quod ideo frequent̃ repetendũ ẽ.
quia uitalit̾ ⁊ auditur semꝑ et cte¬
ditur. Diuisio psalmi.
N prima naitationẽ pscilmi huiꝰ.¬

Expanded text:
credimus, Deitatis et humanitatis, quae in unam personam per infinita saecula incommutabiliter perseverant. Quod ideo frequenter repetendum est, quia vitaliter et auditur semper et creditur. Divisio psalmi. In prima narratione psalmi hu
Abbreviated transcription (Latin):
inlicetur: ꝓpt̾̃ explanationẽ
tamen tituli breuiter exponẽ¬
da cognoscitut. Cum dauid
a filio suo absalon crudeli bel¬
lo pmeretur. amicum fuum
chusi fecit ꝓclinoscendo consi¬
lio ad eius castra migrare. ut
quicquid ad ũsus eum agẽt᷑.
sibunet secreti indicaret. Nã
et ip̃m nomen. p̃dictam indi¬
cat causam. Chusi enim prẽ
augustino docente incerpre¬
tatur suentium. quod reu̾a
fidelis cius exercuit.: quando
illi secretiꝰ ꝓ futura mandaũ.
Fitii autem gemimi filius
dextere interp̃tatur. quod
bene adip̃m refectur. quia
saluti eius necessaria ꝓditioe
consuluit. Sic dominus nr
in mectio iudeorum silẽtiu
misit: cum misteria sc̃e ĩcar¬
nationis assumpsit. Perfi¬
dis enim tãqͣm silentium
turo mistetio dñi ꝓpħa canta¬
uit: quia sicut dauid filii sui
ab salon a se geniti et et edu¬
cati iniustam ꝑsecutionem
ꝑturit: ita dominus liberati
a se ppłi atq mitriti furorẽ. de¬

Expanded text:
indicetur, propter explanationem indicetur, propter explanationem tamen tituli breviter exponenda cognoscitur. Cum David a filio suo Abessalom crudeli bello premeretur, amicum suum Chusi fecit pro dignoscendo consilio ad ejus castra migrare: ut quidquid adversus eum ageretur, sibimet secretius indicaret. Nam et ipsum nomen praedictam indicat causam. Chusi enim, Patre Augustino docente , interpretatur silentium: quod revera fidelis ejus exercuit, quando illi secretius profutura mandavit. Filius autem Jemini, filius dexterae interpretatur. Quod bene ad ipsum refertur, quia saluti ejus necessaria proditione consuluit. Sic Dominus noster in medio Judaeorum silentium misit, cum mysteria sanctae incarnationis assumpsit. Perfidis enim tanquam silentium turo mysterio Domini propheta cantavit, quia sicut David filii sui Abessalom a se geniti et educati injustam persecutionem pertulit, ita Dominus liberati a se populi atque nutriti, furorem de
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignoscatur expostulat. O
in estimabilis pietas creato¬
ris. Reus ꝓse sententiam:
dici fecit. qm̃ ip̃e se uehemẽtiꝰ
accusauit. S nequaꝙͣ qui¬
libet callidus oratorum hec
auidice obtinere potuit. que
ute simplicitate plenius a
dm̃i pietate ꝓmetuit. Hec
uacat quod incalculo senari¬
o quem inlisciplina nume¬
rorum constat ẽẽ ꝑfectum :¬
ꝑsonam penitentis aptauit.
Ipõ enim die hominem crea
muncdum uenire dignatꝰ
ẽ. Sexto etiam die crucifi¬
gi ꝓhominum salute decte¬
uit. ut hec supputatio et ho¬
minis mitium: et ab solutõẽ
pcc̃orum aptissime conciñe
uideatur. Nam de penitẽtie
utilitate et uirtute atq gtͣa:
beatus augustinus inter co¬
piosos libros dehac re ubi lo¬
cum repperit. negligendum
cẽ non credidit. tamen uno
uolumine mirabilit et bre¬
uitet solita uniuacitate trac¬
Incipit psalmus. Uii. psalmꝰ
dauid quem cantauit dño
pro uerbis chusi filii Gemini.
Namus hec causa in
scclo libro regum lati

Expanded text:
ut ignoscatur expostulat. O ut ignoscatur expostulat. O inaestimabilis pietas Creatoris! Reus pro se sententiam dici fecit: quoniam ipse se vehementius accusavit. Sed nequaquam quilibet callidus oratorum haec a judice obtinere potuit, quae iste simplicitate plenus a Domini pietate promeruit. Nec vacat quod in calculo senario, quem in disciplina numerorum constat esse perfectum, personam poenitentis aptavit. Ipso enim die hominem creavmundum venire dignatus est: sexto etiam die crucifigi pro hominum salute decrevit; ut haec supputatio et hominis initium, et absolutionem peccatorum aptissime continere videatur. Nam de poenitentiae utilitate et virtute atque gratia, beatus Augustinus inter copiosos libros, de hac re, ubi locum reperit, negligendum esse non credidit; tamen uno volumine mirabiliter et breviter solita vivacitate tracIN PSALMUM VII. Psalmus David, quem contavit Domino pro verbis Chusi filii Jemini. Quamvis haec causa in secundo libro Regum latius
Abbreviated transcription (Latin):
quentur. Conclusio psalmi.
Icet in omnibus psalmis
intelligentie studium
adidere debeamus. qm̃ inde
uite nr̃e maxima subsidia cõ¬
quiruntur: tamen peniten¬
tium estimo magnoꝑe per¬
scrutandos. qui humano ge¬
neti uelut competens medi¬
cina p̃stantur. Inde enim :¬
animarum saluberrima
lauacra suscipimus. inde
pctis mortui reuiuiscimus
inde iugentes ad et̾na gau¬
dia ꝑuenimus. Est enim
qoͣdam iudiciale gemis: iq
reus conspectibus iudicis pre¬
sentatus assistit. poc̾m suumi
do dissoluens. sumũ gemis:
defensionis afferens. quod se
ip̃e condempnat. Lic non ẽ
accusator extraneus: s ipse
ĩpugnator ẽ suus. Meretur
ueniam: quia se non extusat
aculpa. Hec pot̾ alitet agi sb̾
tali uiclice: cui pcc̃a milius p̃¬
ualet abnegare. Hic coniec¬
tura cessat: hic finis non que¬
ritur. hic cetere qualitatis
spetie desunt. qm̃ omnia lu¬
cłda ueritate pancluntur. So¬
la ẽ ergo necessaria que dicit᷑
confessio. cum reus non id
quod factum ẽ defendit : s

Expanded text:
quenter . Conclusio psalmi. Licet in omnibus psalmis intelligentiae studium adhibere debeamus, quoniam inde vitae nostrae maxima subsidia conquiruntur, tamen poenitentium aestimo magnopere perscrutandos, qui humano generi velut competens medicina praestantur. Inde enim animarum saluberrima lavacra suscipimus, inde peccatis mortui reviviscimus, inde lugentes ad aeterna gaudia pervenimus. Est enim quoddam judiciale genus, in quo reus conspectibus judicis praesentatus assistit, peccatum suum do dissolvens, summum genus defensionis afferens, quo se ipse condemnat. Hic non est accusator extraneus, sed ipse impugnator est suus. Meretur veniam quia se non excusat a culpa; nec potest taliter agi sub tali judice, cui peccata nullus praevalet abnegare. Hic conjectura cessat: hic finis non quaeritur: hic caeterae qualitatis species desunt, quoniam omnia lucida veritate panduntur. Sola est ergo necessaria quae dicitur concessio, cum reus non id quod factum est defendit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat. sicut in euangelio
ip̃e testatur dicens. Sicut p̃r
habet uitam insemetipso: sic
dedit et filio habetre in semet¬
ipso. Sequitur ꝓbatio senten¬
tie suꝑioris. Aũtisti faciem tu¬
am ame: et fc̃s sum conturba¬
tus. Ac si diceret. Tumichi de¬
disti scdm camem que habeo. ut
te aũso fierem conturbatus. ho
autem cdicens: puiciosas homi¬
num clationes inc̾cipit. Nam
quemadinoclum pcc̃or de se au¬
deat p̃sumere. cum in macula¬
ta scĩtas uirtutem sͥ hac decorẽ
a domino p̃stitum fuisse fateat᷑:
Hoc argumentum intopicis dr
a consequentib. Hamcum a¬
uertit faciem suam diuinitas:
consequens erat ut carnis tur
modo lin ima sententia ẽ. Nã
hec ẽ addeum clamare: quod
deum fuisse dep̃catum. Que

Expanded text:
faciebat, sicut in Evangelio faciebat, sicut in Evangelio ipse testatur dicens: Sicut Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso . Sequitur probatio sententiae superioris: Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Ac si diceret: Tu mihi dedisti secundum carnem quae habeo, ut te averso fuerim conturbatus. Haec autem dicens perniciosas hominum elationes intercipit. Nam quemadmodum peccator de se audeat praesumere, cum immaculata sanctitas virtutem sibi ac decorem a Domino praestitum fuisse fateatur? Hoc argumentum in topicis dicitur a consequentibus. Nam cum avertit faciem suam Divinitas, consequens erat ut carnis turbmodo Deum, una sententia est. Nam hoc est ad Dominum clamare, quod Deum fuisse deprecatum? Ve
Abbreviated transcription (Latin):
gliosissimam causam.⁊ que
illo in tempore secum cogi¬
tauetit. piꝯ doctor edicit. p
utdeamus que sit ista habũ¬
dantia. ꝑ quam senullateno
mouendum ẽẽ ꝓfitetut. Ha¬
bundantia erat filio semꝑ
uirginis marie. quod uet¬
bum caro factum ẽ. et ha¬
bitauit innobis. Quid eñi
llla grã copiosius. que habẽ
meruit plenitudinem decta¬
tis. sicut dicit apls. inquo
habitauit omnis plenitudo
diuinitatis corporalitet:
id uetissime substantialit᷑.
etatq ꝑfecte. Iure ergo di¬
cebat in et̾ium se moui non
posse:cui fua maiestas confidẽ¬
tie dona p̃stabit. Pomine in¬
tus: In hoc ũsu cuident̃ expo¬
nit. unde ila fuenit habundã¬
tia. que non potuit cõmoueti.
Intutem quippe se dehuma¬
na natura habuisse nõ dicit:
s desuꝑsibi asserit contribu¬
tam. Nam decorem ip̃ius
pbt uuid exemplum. Spe¬
tiosus forma p̃filiis hominur.
S ista imaculata et sole cla¬
tior humanitatis pulchritu¬
do copulata ubo ututem ac¬
cepit. qua miracula magna

Expanded text:
quae illo tempore secum cogitaverit, pius doctor edicit. Nunc videamus quae sit ista abundantia, per quam se nullatenus movendum esse profitetur. Abundantia erat Filio semper virginis Mariae, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quid enim illa gratia copiosius, quae habere meruit plenitudinem Deitatis? Sicut dicit Apostolus: In quo habitavit omnis plenitudo Divinitatis corporaliter , id est verissime, substantialiter atque perfecte. Jure ergo dcebat, in aeternum se moveri non posse, cui sua majestas confidentiae dona praestabat. Vetus. In hoc versu evidenter exponit, unde illa fuerit abundantia, quae non potuit commoveri. Virtutem quippe se de humana natura habuisse non dicit, sed desuper sibi asserit contributam. Nam decorem ipsius probat illud exemplum: Speciosus forma prae filiis hominum . Sed ista immaculata et sole clarior humanitatis pulchritudo, copulata Verbo virtutem accepit, qua miracula magna
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ: qui in umbra moꝵr¬
tis quasi indensa poc̃orum
caligine ilsabamur. Non eĩ
nos illius memores fuimꝰ
qui nos creauit: s ille nr̃i po¬
tius quos redemit. sic̃ ipse
in euangelio dicit. Hõ uos
me elegistis. s ego elegi uos
Et toeo confitenda et glis¬
canda
ẽ memoria scĩtatis eius. que
humanum genus in recorda¬
tionem suam deducens. quod
nos saluare potuiss effecit.

Expanded text:
natus est, qui in umbra mornatus est, qui in umbra mortis, quasi in densa peccatorum caligine versabamur. Non enim nos illius memores fuimus, qui nos creavit; sed ille nostri potius, quos creavit; sicut ipse in Evangelio dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Et ideo confitenda et glorificanda est memoria sanctitatis ejus, quae humanum genus in recordationem suam deducens, quod nos salvare potuisset effecit.
Abbreviated transcription (Latin):
xisti ab inferis animã meã.
saluasti me adesçendentibꝰ
mlacum. Quid dicimus
ip̃e toties clamat ad inferos
se humana lege ꝑductum.
ex indeq animam suam
potentie sue diuinitatis
abstractam. Et uide quia
abstractam dicit. scilicet qm̃
claustris inf̾erni cdruptis:
ad celum usq ꝑducta ẽ. Pes¬
cendentes u̾o in lacum funt:
qui insclĩ istius iniquitate
uersantur. Et beneclixit
descendentib. quas inꝑfũdũ
euntibus. qui p̃ssi pondere
pocorum. altissima ꝓfundita¬
te deuorantur. Sd quomodo
saluatus ẽ quem constat oc¬
cisum: Satuatus ẽ utiq a
talibus. id  ab eorum cõmu¬
nione lib̾atus ẽ. cum resur¬
rexit amortis. et mors ei
ultra nocere non potuit.
re. ut resurgente capite mẽ¬
bra letarentur maximecũ
spes eorum tali clispensatio¬
ne firmata sit. qm̃ et ip̃os ꝯs¬
tat inleticia resurgere. quos
contigit eius pdicatione cre¬
didisse. Memerie scĩtatis ei
dixit. quia nrl memor ẽẽ clig¬

Expanded text:
xisti ab inferis animam meam; xisti ab inferis animam meam; salvasti me a descendentibus in lacum. Quid dicimus ipse toties clamat ad inferos se humana lege perductum, exindeque animam suam potestate suae divinitatis abstractam. Et vide quia abstractam dicit; scilicet quoniam claustris inferni diruptis, ad coelum usque perducta est. Descendentes vero in lacum sunt qui in saeculi istius iniquitate versantur. Et bene dixit, descendentibus, quasi in profundum euntibus, qui pressi pondere peccatorum, altissima profunditate devorantur. Sed quomodo salvatus est, quem constat occisum? Salvatus est utique a talibus, id est ab eorum communione liberatus est, cum resurrexit a mortuis, et mors ei ultra nocere non potuit. re, ut resurgente capite membra laetarentur, maxime cum spes eorum tali dispensatione firmata sit: quoniam et ipsos constat in laetitia resurgere, quos contigit ejus praedicationi credidisse. Memoriae sanctitatis ejus dixit, quia nostri memor esse dig
Abbreviated transcription (Latin):
in anisq letitia. inpenitudiẽ
nus tristiciamq conũsa est.
dum eum pot triduum uide¬
runt resingere. quem spera¬
uerant cõmimem interitu
repperisse. Delectasti u̾o posu¬
it. ꝓ delectar fecisti. Que fig̾a
dicitur exallage. quotiens:
aut genus aut u̾bi declina¬
tioconnitatur. Suꝑ me aũt
dixit. pꝯtqͣm de hoc mundo
transiuit: tunc eñĩ et inimi¬
ci tristes effecti sunt: et deuo¬
ti gaudio magno floruerũt.
Domine deus meus clama¬
ui adte et sanasti me. Quẽ¬
admodum sanatus ẽ qui:
non legitur egrotasse: Secd
occulte ille egtotabat. quã¬
do uniũsum hominem sua
incarnatione suscepit. qui
etat obnoxius et morbis et
mortibus. S quia in illo sa¬
nati suus: sanatum se ip̃e
ꝓfitetur. Tuncenim salua¬
tus ẽ dominus xp̃c. quando
carnem fragilitatis nr̃e te¬
surgendo inet̾ne uite gau¬
dia collocauit. et om̃s salui
fcĩ sunt. qui in ip̃o fidelit̾ cre
diderunt. Domine abstra¬

Expanded text:
inanisque laetitia in poenitudinem inanisque laetitia in poenitudinem illis tristitiamque conversa est; dum eum post triduum viderunt resurgere, quem speraverunt 96 communem interitum reperisse. Delectasti vero posuit, pro delectare fecisti. Quae figura dicitur hypallage, quoties aut genus, aut verbi declinatio commutatur. Super me autem dixit, postquam de hoc mundo transivit; tunc enim et inimici tristes effecti sunt, et devoti gaudio magno floruerunt. Vers. 2. Domine Deus meus, clamavi ad te, et sanasti me. Quemadmodum sanatus est, qui non legitur aegrotasse? Sed occulte ille aegrotabat, quando universum hominem sua incarnatione suscepit, qui erat obnoxius et morbis et mortibus. Sed quia in illo sanati sumus, sanatum se ipse profitetur. Tunc enim salvatus est Dominus Christus, quando carnem fragilitatis nostrae resurgendo in aeternae vitae gaudia collocavit; et omnes salvi facti sunt, qui in ipso fidelers. 3. Domine, abstra
Abbreviated transcription (Latin):
mine qm̃ susce¬
pisti menec
delectasti ĩnni¬
cos meos super
agit: ꝑ dispensationem qua
resurrexit amortuis. Nam
exaltabo dicit. latiꝰ innotes¬
cere facio. quod sca ũbi incar¬
natione głosa resurrectione
completum ẽ. Quanti enim
ante hoc tempus dñm sp̃ua¬
liter cognoscere potuerunt.
nisi eius aduentum u̾itas
ꝓmissa claruiss: Sz homo
ideo ex altare uoluit nomẽ
altissimi: qm̃ ab eodem cons¬
tat assumptus. Nam quẽ¬
ad modum potuiss aut occul¬
ta dei ꝓdete. aut iudicia futu¬
ra nartare: nisi untute celes¬
tl qua p̾ualuit. sua ꝑatrisq
secreta reuelare: Sequitur
non nilla questio. Hec de¬
lectasti mimicos meos suꝑ
me. Quomodo enim non
sunt delectati inimicleius.
quando eum cholaphizan¬
tes clicebant. ꝓphetiza nob̾
xp̃e. quis ẽ qui te ꝑcussit : Et
iterum stantes ante cruoẽ:
dicebant. Ua. qui destruit tẽ¬
etiam non sunt delectati. qͣn¬
do suꝑ uestimenta eius mise¬
runt sortem: S hec fugitiua

Expanded text:
suscepisti me, nec delectasti inimicos meos super agit per dispensationem, qua resurrexit a mortuis. Nam exaltabo dicit, latius innotescere facio, quod sancta Verbi incarnatione gloriosaque resurrectione completum est. Quanti enim ante hoc tempus Dominum spiritualiter cognoscere potuerunt, nisi ejus adventu veritas promissa claruisset? Sed homo ideo exaltare valuit nomen Altissimi, quoniam ab eodem constat assumptus. Nam quemadmodum potuisset aut occulta Dei prodere, aut judicia Dei futura narrare, nisi virtute coelesti, qua praevaluit, sua Patrisque secreta revelare? Sequitur nonnulla quaestio: Nec delectasti inimicos meos super me. Quomodo enim non sunt delectati inimici ejus, quando eum colaphizantes dicebant: Prophetiza nobis, Christe, quis est qui te percussit ? et iterum stantes ante crucem dicebant: Vah! qui destruit temetiam non sunt delectati, quando super vestimenta ejus miserunt sortem? Sed haec fugitiva
Abbreviated transcription (Latin):
quid confitebitur tibi puluis.
aut anuntiabit uitatẽ tuã:
Inmaculata ũbi incarnatio.
ceptis p̾cibꝰ ꝑseuetat. Ab ipsa
enim parte dicitur. si descende¬
ro incormptionem. id putre¬
factionem. cui lege generali
cuncta carosubiecta est. Qualis
erit spes fidelium. qui me sub
triduana celertate. tesurgere
ctecliderunt.: Ioctit ergo nõ ut
non moriatur. s ne caro ip̃iꝰ
corruptione resoluta. nullu
signum ꝓmisse maiestatis
ostendat. ꝓpt̃ illud quod dicit
alibi. Non dabis scm̃ tuum
uidere corruptionem. Et inci¬
piat non cẽ utilitas mundi.
in salutifero sanguine dñice
passionis. Confessio u̾ohic
cladem significat. quam utiq
offerte non possunt. qui ĩꝓul¬
uerem cõmuni morte soluũt᷑.
Sequitur. aut anmintiabit.
uitatem tuam: Illam uidelie.
quam pot tesiurectionẽ disci¬
pulis dixit. Ite pclicate hoc euã¬
gelium omni cteatute. qui cte¬
didetit et biptizatus fuerit. sal¬
uus erit. Qui autem non cte

Expanded text:
fitebitur tibi pulvis, aut 97 annuntiabit veritatem tuam? Immaculata Verbi incarnatio coeptis precibus perseverat. Ab ipsa enim parte dicitur: si descendero in corruptionem, id est ad putrefactionem, cui lege generali cuncta caro subjecta est; qualis erit spes fidelium, qui me sub triduana celeritate resurgere crediderunt? Petit ergo non ut non moriatur, sed ne caro ipsius corruptione resoluta nullum signum promissae majestatis ostendat, propter illud quod alibi dicit: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem ; et incipiat non esse utilitas mundi in salutifero sanguine dominicae passionis. Confessio vero hic laudem significat, quam utique offerre non possunt qui in pulverem communi morte solvuntur. Sequitur, aut annuntiabit veritatem tuam? Illam videlicet quam post resurrectionem discipulis dixit: Ite, praedicate hoc Evangelium omni creaturae: et qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit; qui a
Abbreviated transcription (Latin):
ttiduum fidelium tutba cõ¬
gemuit. et muncli istius na¬
tura concussa ẽ. ut et ip̃e or¬
bis cum humano genete.
dm̃i lugete inderetur exitiũ.
Matutirum u̾o dicimus.
quando discedentib tene¬
bris crepuscutum cepetit
elucere quo tempore resur¬
rectio dñi euangelio teste
uulgata ẽ. Pe qua parte be¬
atis creuisse constat sine.
ctubitatione leticiam. Sic ĩ
uno uersu tantarum rerũ
ingens explicat a ꝑfectio ẽ.¬

Expanded text:
triduum fidelium turba contriduum fidelium turba congemuit, et mundi ipsius natura concussa est, ut et ipse orbis cum humano genere Domini lugere videretur exitium. Matutinum vero dicimus, quando discedentibus tenebris crepusculum coeperit elucere. Quo tempore resurrectio Domini, Evangelio teste, vulgata est: de qua parte beatis crevisse constat sine dubitatione laetitiam. Sic in uno versu tantarum rerum ingens explicata perfectio e
Abbreviated transcription (Latin):
et uita in uosuntate eius.
ad uespum demorabitur:
fletus. et ad matutinum le¬
ticia. Partibus suis intelli¬
gamus hunc ũsum. inquo
malorum retributionem.
iustorum p̃mia. passionis:
sue tristiciam. resintectionis
leta cominemorat. eoq fit.
ut cum fuerint distincta. nes¬
ciunt confusionis iniuriã.
Scł cum ira nr̃a ficut legitut
mortem operetur: in primo
comate ꝑtropologiam hoc
de domino dicitut. quia re¬
uera indignatio illiꝰᷤ mors
ẽ utiq pc̃coris. Pignatio eĩ
ẽ. quando nos clement̃ sus¬
cipit. indignatio cum nos
euenit. que de ira humana
ꝓcedit. Sequitur. Q uita
in uoluntate eius. Nichil
pot̾ dici p̾ibantius. Nã sic̃
in indignatione mors: ita
in uoluntate eius uita ẽẽ
dinoscitut. que tamen non
in meritis m̃is. s in ip̃ius
uoluntate consistit. Hoc
argumentum intopicis
dicitur ex contranio. Adiec̃
Ad uesperum demorabitur
fletus. Uesperimi dicimꝰ.
cum ꝑ acto die sol occidit.
remptus. Tunc enim uere
demoratus ẽ fletus. dum ꝑ

Expanded text:
e ejus: ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia. Partibus suis intelligamus hunc versum, in quo malorum retributionem, justorum praemia, passionis ejus tristitiam, resurrectionis laeta commemorat; eoque fit, ut cum fuerint distincta, nesciant confusionis injuriam. Sed cum ira nostra, sicut legitur, mortem operetur, in primo commate per tropologiam hoc de Domino dicitur, quia revera indignatio illius mors est utique peccatoris. Dignatio enim est, quando nos clementer suscipit; indignatio cum nos evenit, quae de ira humana procedit. Sequitur, et vita in voluntate ejus. Nihil potest dici praestantius. Nam sicut in indignatione mors, ita in voluntate ejus vita esse dignoscitur; quae tamen non in meritis nostris, sed in ipsius voluntate consistit. Hoc argumentum in topicis dicitur ex contrario. Adjecit, ad vesperum demorabitur fletus. Vesperum dicimus, cum peracto die sol occidit, remptus. Tunc enim vere demoratus est fletus, dum per
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aparte membrorum quasi
uoce laudabo. qd ab solute cre¬
clitur ẽẽ uenturum. cum illa
ciuitas ihtłm fuerit declicata.
quando iustis omnibus inde¬
ficiens ꝓmittitur p̾lmodia. Sic
enim frequenter ꝓmittit se
facere xp̃c. quod facturus est
illucl. Confitebor tͥ domine ĩ

Expanded text:
est a parte membrorum, quasi est a parte membrorum, quasi eterna te voce laudabo. Quod absolute creditur esse venturum, cum illa civitas Jerusalem fuerit dedicata, quando justis omnibus indeficiens promittitur psalmodia. Sic enim frequenter promittit se facere Christus, quod facturus est illud: Confitebor tibi, Domine, i
Abbreviated transcription (Latin):
ti me letitia. Perpende u̾bu.
Precinxisti cingulum signi¬
ficat. quod adiudicis ꝑtinet
dignitatem. Han cuncta po¬
testas in ip̃o uocabulo noscitur
constituta. Dic eñ cunctum
clicimus iudicem. quando
eiꝯ fasces honoresqz declaramꝰ.
Et inde quia nop cdicit cĩnxis¬
deus meus in eternum con¬
fitebor tibi. De suꝑioribus pẽ¬
det iste uersiculus. Ideo enim
p̃cinctum se dicit eẽ letitia: ut
humanitas cantaret deitati.
que ẽ eius gła. Cantare aũt
diximus ad mentis letitiam
maiestas ẽ aquo audiuit. ħ
ẽ filius mens dilectus. ĩ quo
michi bene complacuit. Et
quia semel pro mundi salu¬
te compunctꝰ. icł crucifixꝯẽ
nilli se ulterius subiacere:
memorat passioni. quippe qͥ
carnis fragilitate deposita. in
maiestatis sue gła ꝑseuerat.¬
amortiis iam non moritur.
mors ei ultra nõ dominabit᷑.
S ne p̃dictam cantilenam
putares existete temporalem:
in et̾num se confiteri dicit. Cõ¬
fitebor autem hic accipienctũ

Expanded text:
ti me laetitia. Perpende verbum ti me laetitia. Perpende verbum praecinxisti; cingulum significat quod ad judicis pertinet dignitatem. Nam cincta potestas in ipso vocabulo noscitur constituta. Sic enim cinctum dicimus judicem, quando ejus fasces honoresque declaramus. Et vide quia non dixit cinxisDeus meus, in aeternum confitebor tibi. De superioribus pendet iste versiculus. Ideo enim praecinctum se dixit esse laetitia, ut humanitas cantaret Deitati, quae est ejus gloria. Cantare autem diximus, ad mentis laetitiam majestas est, a quo audivit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Et quia semel pro mundi salute compunctus, id est crucifixus est, nulli se ulterius subjacere memorat passioni; quippe qui carnis fragilitate deposita, in majestatis suaea mortuis, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . Sed ne praedictam cantilenam putares existere temporalem, in aeternum se confiteri dicit. Confitebor autem hic accipiendum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ adiutor meus. Uenit ad
tc̃iam nartationem. inqua iã
de sua resintectione gaudes.
efne beatitudinis gratificatõe
mulcetur.Sz quemadmoduz
factus sit adiutor. ip̃e conseq̾nt̃
exponit. et ideo nr̃a u̾ba non de¬
bent adici: ut cursus ip̃e dictoꝵ.
ꝓpria magis expositione decla¬
retur: Hoc scema dicitur efexe¬
gesis. latine explanatio. ubi
priora dicta. uerb̃ subsequen
um et p̾cinxisti me leticia.
Pianctus ad mortem attinet.
gaudium adresurrectionem.
qd̾ iam utrumq constat imp¬
letum. Saccus ũo ẽ textrina:
grossissima atq asꝑa. ĩ huma¬
nos usus laboresq deputata.
qui carni humane congruen¬
ter aptatur. Conscisus e ergo
saccus. icl corpus ip̃ius. cum pro
nob̾ ip̃e mori dignatus ẽ. Ante
eius quippe exitium: mors nos
tortuosis ligaminibus am¬
biebat. et uelut aliquod fig¬
mentum. in solubui carcere
tenebat inclusum. S ut ĩtel¬
ligas saccum ꝓ tristitia mor¬
tis fuisse positum. contra hũc
clicit de resurtectione p̃ciuxis¬

Expanded text:
est adjutor meus. Venit ad tertiam narrationem, in qua jam de sua resurrectione gaudens, aeternae beatitudinis gratificatione mulcetur. Sed quamadmodum factus sit adjutor, ipse consequenter exponit; et ideo nostra verba non debent adjici, ut cursus ipse dictorum propria magis expositione declaretur. Hoc schema dicitur epexegesis, Latine explanatio, ubi priora dicta verbis subsequentum, et praecinxisti me laetitia. Planctus ad mortem attinet, gaudium ad resurrectionem; quod jam utrumque constat impletum. Saccus vero est textrina grossissima atque aspera, in humanos usos laboresque deputata, qui carni humanae congruenter aptatur. Conscissus est ergo saccus, id est corpus ipsius, cum pro nobis ipse mori dignatus est. Ante ejus quippe exitium, mors nos tortuosis ligaminibus ambiebat, et velut aliquod frumentum insolubili carcere tenebat inclusos. Sed ut intelligas saccum pro tristitia mortis fuisse positum, contra hunc dicit de resurrectione: Praecinxis