comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille de sua & patris arqualitate dix¬
erat. pro blasphemia deputabant.
Considerandum ttero quod dicunt.
Tu homo eu̾ sis. facis te ipsum dm̃.
E cce infideles iudȩi intelbexerunt.
quod arriani adhuc intellegere
negligunt. Ideo quod dñs dixerat
ego & pater unru sumus intelbex¬
erunt. non posse dici unũ. nisi ubi
essa ȩqualitas. Quod isti iderrco ꝓ¬
blasphemia receperant quia cum
tantũ homineꝰ esse credebant dm
nullatenus credete uolebant. Res¬
pondit illis iħo. Nonne scriptũ est
in lege ur̃a. ego dixi du estis: In
bege ur̃a dicit. in bege uobis data.
S ed & hoc notandum quod hoc psal¬¬
migraphi testimoniũ in lege seriptũ
dicit quia nimtrũ om̃s soripturę
aliquando lex appellantur generali
uocabtilo. non trumquã distincte
per se lex accipitur &e aprophecis
distiaguitur sicut ipse dñs alibi
dicit. lex & ꝓphetȩ usq ad iohem.
Plerumq in tria eadem distribu¬
untur seripturę: ut est illud.

Expanded text:
ille de sua et Patris aequalitate dixille de sua et Patris aequalitate dixerat, pro blasphemia deputabant. Considerandum vero quod dicunt, Tu homo cum sis, facis teipsum Deum. Ecce infideles Judaei intellexerunt, quod Ariani adhuc intelligere negligunt. Id enim quod Dominus dixerat, Ego et Pater unum sumus, intellexerunt non posse dici unum, nisi ubi esset aequalitas: quod isti pro blasphemia idcirco receperant, quia eum tantum hominem esse credebant, Deum nullatenus credere volebant. Respondit eis Jesus: Nonne scriptum est in lege vestra, Ego dixi, Dii estis ? In lege vestra, dixit, in lege vobis data. Sed et hoc notandum, quod hoc psalmographi testimonium in lege scriptum dicit, quia nimirum omnes Scripturae aliquando lex appellantur generali vocabulo, nonnunquam distincte per se lex accipitur, et a prophetis distinguitur, sicut ipse Dominus alibi dicit: Lex et prophetae usque ad Joannem . Plerumque in tria sanctae distribuuntur Scripturae, ut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidiȩ infaniã quam sit de testanda
monstraitit. ged iudei qui eatenus¬
loquentẽ dum quasi patrentet au¬
dierant eu dixissoe. ego & pater
unuͥ sumus. amplius uim uerboꝵ
eiꝰ ferre non uabentes. quia ipsa
lapidea corda gestabant. ad lapi¬
des cucurrerunt. Nan sequititr.
Sustulerunt. lapides rudei ut lapi-¬
darent cũ. Utrũ quia ille nec tẽ
ferientia brachia suio nutu conti¬
nuit. & adhuc cos alloquitur.
Respondit cis iħe. Multa bona
opera osteitdi uobis ex patre meo. ui¬
delic& in sanitatibus infirmorum.
in assidua exhibitione doctrinȩ &
miraculorũ. Quae uniuersa ex
patre se dicit ostendisse. ut se indi-¬
caret eius ꝑ om̃ia głãm requirere.
Propter quod inquit corũ mȩ lapida¬
tis: Et responderunt ei. De bono
opere non lapidantus te: sed doblas-¬
phemia. Quamquã inuiti & nolen¬
tes confitentur. nec possunt negare
multorũ beneficiorũ bona sibi axpo
inpensa fuisse. sed miseri quioquid

Expanded text:
praevidit insaniam, quam sit detestanda, praevidit insaniam, quam sit detestanda, monstravit. Sabelliuloquentem Dominum quasi patienter audierant, cum dixisset: Ego et Pater unum sumus, amplius vim verborum ejus ferre non valentes, quia ipsi corda lapidea gestabant, ad lapides cucurrerunt. Nam sequitur: Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent eum. Verum quia ille nec tunc  ferientia brachia suo nutu continuit, et adhuc eos alloquitur. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo. Videlicet in sanitatibus infirmorum, in assidua exhibitione doctrinae et miraculorum, quae universa ex Patre se dicit ostendisse, ut se indicaret ejus per omnia gloriam quaerere. Propter quod, inquit, eorum opus lapidatis me? Et responderunt ei: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia. Quanquam inviti et nolentes confitentur, nec possunt negare multorum beneficiorum bona sibi a Christo impensa fuisse, sed miseri, qui quod
Abbreviated transcription (Latin):
mais est om̃ib Idcirco idem iohes
loquututus de uerbo dĩ transcendit
omt̃m angelicam & humanã crea
turã. & sic ꝑuenit ad illud quod
maius est om̃ib & dixit. in pͥnci¬¬
pio crat uerbũ. Hoc uero quod dĩ
silius habuit ante scła ꝑ diuinitatẽ.
accepit ex tempore ꝑhumanitate̾.
Et nemo potest rapere de manu patris
mei. Supra dixit non rapt& quris¬
quã de maniu mea: hic dicit nrmo
potest rapere de manu patris inei.
ut liquido intelligeremus.
uirtutem suã esse patris. atq idro¬
xp̃m se esse credendũ. qui nori ut
cteri scĩ ꝑ grãm acceperit ex tẽ pote.
sed uerus semꝑ extiterit dĩ filius.
Quod & iam subsequenti sententia
ostendit cũ dicit. Eigo & pater.
unũ sumꝰ. Unũ inquit sumus.
una nobis substantia. una druini¬
tas. perfecta aequalitas. Quibus
uerbis non solum iudeorũ quẽstio¬
nem qui temptantes anipse esset
xpͣc uiterrogabant absoluit. uerũ
& iam hereticorũ quos nouit futuros

Expanded text:
majus omnibus est. Idcirco idem Joannes majus omnibus est. Idcirco idem Joannes locuturus de Verbo Dei, transcendit omnem angelicam et husic pervenit ad illud quod majus est omnibus, et dixit: In principio erat Verbum. Hoc vere vero quod Dei Filius habuit ante saecula per divinitatem, accepit in tempore per humanitatem. Et nemo potest rapere de manu Patris mei. Supra dixit: Non rapiet eas quisquam de manu mea. Hic dicit: Nemo potest rapere de manu Patris mei, ut liquido intelligeremus hoc, virtutem suam, esse et Patris, atque Christum se esse credendum qui non, ut caeteri sancti, per gratiam acceperit ex tempore, sed verus semper exstiterit Dei Filius. Quod etiam subsequenti sententia ostendit cum dicit: Ego et Pater unum sumus. Unum, inquit, sumus, una nobis substantia, una divinitas, perfecta aequalitas. Quibus verbis non solum Judaeorum quaestionem, qui tentantes an ipse esset Christus interrogabant, absolvit, verum etiam haereticorum quos futuros
Abbreviated transcription (Latin):
ut coru animas axpͥo alirnas effiec¬
rent. uel cum superati constantia
morientiũ corpora illorũ aut iquis
exutenda tradebant. aut aquis
dissoluenda in mergebant. tangiuã
facultatem. Sed nremo potest
rapere de manu eiꝰ. qui scoͬs incer¬
tamina ut uincant adiuuat. &
uictotes in cȩlis coronat. Quibus
& iam uerbis illorũ redarguit
temeritatẽ. qui sibi mortis laquad
tetenderant. Stultissime eni de
cius nece cogitabant. cũ non solũ
in ipsum nihil possent agere. uttũ¬
&iam neminem de suis possent
auferre. Uerum ne hȩc dictndo
suam uideretur głãm quȩrere.
totam hanc potentiã ad patrem
reseit subiungens. Pater ms qd
dedit nribi maius om̃ibus est. hoc
quod ds̃ pater mediatori diꝰ & ho¬
minũ dedit marus est om̃ibus. qͥu
dedit illi ut sit erus unigenuitus
filius. nec natura dissimilis. nes
utitute inftrior. nec tempore
posterior & hoc gignendo dedo
quiꝗ ds̃ dm̃ genuit. hoc est quod

Expanded text:
ut eorum animas a Christo alienas efficeut eorum animas a Christo alienas efficerent; vel eum superati constantia morientium, corpora eorum aut ignibus exurenda tradebant, aut aqua dissolvenda immergebant, tanquam afacultatem. Sed nemo potest rapere de manu ejus, qui sanctos inter certamina ut vincant adjuvat, et victores in coelis coronat. Quibus etiam verbis illorum redarguit temeritatem, qui sibi mortis laqueos tetenderant; stultissime enim de ejus nece cogitabant, cum non solum in ipsum nihil possent agere, verumetiam neminem de suis possent auferre. Verum ne haec dicendo suam videretur gloriam quaerere, totam hanc potentiam ad Patrem refert, subjungens: Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est. Hoc quod Deus Pater mediatori Dei et hominum dedit, majus omnibus est. Dedit illi, ut sit ejus unigenitus Filius, nec natura dissimilis, nec virtute inferior, nec tempore posterior. Et hoc gignendo dedit, quia Deus Deum genuit: hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad gaudia sempiternȩ uitae felictt
intrando Vnde sequitur. Eit ego
uitã acternã do eis. Hȩc sunt illa
quae pollicitus est datutu ouibus
suis. nulla uniquã ariditate mar-¬
centia. sed indefectiua anienitate
uernantia. Et non peribunt
inquit in arternum. quia pastor
eorũ & saluator talis ẽ: apuid que
nihil om̃ino possit perire. Vide¬
bantur quidem penit sc̃i marcyres
oculis instpientiũ. cũ hanc morta¬
len uitã ꝑ torutenta amittebant.
sed non peribant in aeternui. qͥa
soluti uinculis carnis debita sibi
prȩmia axp̃o pertipirbant. Unde¬
& consequenter adiungit. Eit non
rapiet eas quisquã de manu mea.
id est de potestate mea. Elos enim
quos senel prȩdestinando xp̃s assup¬
serit. nulla uis diabolicȩ tempta¬
tionas. non inmanitas humanae
ꝑsequutionis. de potestate eiꝰ potes
auferre. Nani & si sunt qui post
percepta gram de numero ouiu̾
xp̃i peteunt. hi certe in dei oculis
ours non futrurit. Nitebantur qui¬
dem ꝑ sequutores rapere pios conses.

Expanded text:
audia sempiternae vitae feliciter intrando, unde sequitur: Et ego vitam aeternam do eis. Haec sunt illa pascua quae pollicitus est se daturum ovibus suis, nulla unquam ariditate marcescentia, sed indefectiva amoenitate vernantia. Et non peribunt, inquit, in aeternum, quia pastor eorum et salvator talis est, apud quem nihil eorum omnino possit perire. Videbantur quidem perire sancti martyres oculis insipientium, cum hanc mortalem vitam per tormenta amittebant: sed non peribant in aeternum, quia, soluti vinculis carnis, debita sibi praemia a Christo percipiebant. Unde consequenter adjungit: Et non rapiet eas quisquam de manu mea, id est, potestate mea. Eos enim quos semel praedestinando Christus assumpserit, nulla vis diabolicae tentationis, non immanitas humanae persecutionis de potestate ejus potest auferre. Nam et si sunt quidam qui post perceptam gloriam de numero ovium Christi pereunt, hi certe in Dei oculis oves non sunt. Nitebantur quidem persecutores rapere pios confesso
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. Etrgo hos qui in se nobe¬
bant credere dicebat non esse ex ouib
suis. quia uidebat aeternȩ ia perdi.¬
tioni prȩparatos: nec sui sanguinis
ptȩcio ad uita perpetuã comparandos.
O ues meȩ uocem neã audrunt. & ego
agnosco cas & sequuntur me. Ulsitato
more scę scriptutȩ cognoscere. pro
eligere ponitur. Unde scriptum eͦ.
Nouit dñs. qui funt cius. Neserre ueto
ꝓim probare. Illud eñi ds̃ ignorat.
quod dignũ atternę uitȩ ñ apꝓbat.
Unde impiis in iuditio dicturus est.
nescio uos. Oues ergo xp̃i uocrꝰ ciꝰ
audiunt. quia pręceptis illius ex
animo obediunt. & ipse eas cognoscit.
dicit elegit nos ante mundi consti.¬
tutionem. ut effemus scĩ & in macu¬
lati in conspectu eiꝰ. Nequunt᷑ aut̃e
eu & hic mansurtudinis & innoeritiȩ.

Expanded text:
veniunt. Ergo hos qui in se creveniunt. Ergo hos qui in se credere nolebant, dicebat non esse ex ovibus suis, quia videbat jam aeternae perditioni praeparatos, nec sui sanguinis pretio ad vitam perpetuam comparandos. Oves meae vocem meam audiunt, et ego agnosco eas, et sequuntur me. Usitato more sanctae Scripturae agnoscere pro eligere ponitur. Unde scriptum est: Novit Dominus qui sunt ejus . Nescire vero pro improbare. Illud enim Deus ignorat, quod dignum aeternae vitae non approbat. Unde impiis in judicio dicturus est: Nescio vos . Oves ergo Christi vocem ejus audiunt, quia praeceptis illius ex animo obediunt. Et ipse eas cognoscit, dicit: Elegit nos ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus. Sequuntur autem eu
Abbreviated transcription (Latin):
Taniquam dicer&. Eigo semꝑme filiũ
dĩ esse operũ attestatione ꝓnuntio.
sed uos ur̃a in fidelitate cȩcati. nrec
mihi loquenti creditis. nec opera
quae facio attendere uultis. quȩ
si digne consideraretis: diꝰ me esse
O pera inquit quȩ ego facio in nomine
patris mei: ipsa testimoniũ ꝑhibent
deme. Eat nota quod suorũ oꝑu̾
onrem głãm dõ patri ascribit. cũ
ca in cius se nomine facete asserit.
Ipsa ergo opeta quȩ factebat. cȩcos
inliminando. paralyticos sanitati
restituendo. de paucis panibus multa
milia hominũ reficitudo. mortuos
& iam quatriduanos quoq fȩtidos
ad uitam reuocando. tpsa in quam
opera testimoniũ teddebant quod
ess&e uerus filius dĩ. cuius gloriã
in om̃ib suis oꝑibus requirebat.
Sed uos non creditis. Causam cur
non crederent ineredentes subdit.
quia non eflis exotrib mtis. Oues
suas fidedes & sibi obsequentes dicit
qui eũ pastorem diligunt & secunt᷑.
atq ad pascua acternȩ satretatis

Expanded text:
et: Ego me Filium Dei esse semper operum attestatione pronuntio; sed vos vestra infidelitate caecati, nec mihi loquenti creditis, nec opera quae facio attendere vultis. Quae si digne consideraretis, Dei Filium me esse Opera quae, inquit, ego facio in nomine Patris mei, ipsa testimonium perhibent de me. Et nota quod suorum operum omnem gloriam Deo Patri ascribit, cum ea in ejus se nomine facere asserit. Ipsa ergo opera quae faciebat, caecos illuminando, paralyticos sanitati restituendo, de paucis panibus multa millia hominum reficiendo, mortuos etiam, quatriduanos quoque et fetidos, ad vitam revocando: ipsa inquam opera testimonium reddebant, quod esset verus Filius Dei, cujus gloriam in omnibus operibus suis requirebat. Sed vos non creditis. Causamque cur non crederent reddens, subdit: Quia non estis ex ovibus meis. Oves suas, fideles et sibi obsequentes dicit, qui eum pastorem diligunt et sequuntur, atque ad pascua aeternae satietatis
Abbreviated transcription (Latin):
modo tamen ita crescit çecła eius
Ita cñi dignatus est percuncta
diffundere. ut & iam susur tetur¬
sed sed ucit turbas. sed clarius per¬
sonat bonus est. Nam notia hereses
in angulis occulte susurrat xpe
est adoptiuus: sed clarius uniuer¬
salis sc̃ę ecclãe uox resonat xps est
filius dĩ. Propius sibilant quoq
om̃ium unanimitas clamat. xp̃s
egregio predicatore qui ait. Quo¬

Expanded text:
modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, ita eam dignatus est per cuncta diffundere, ut etiam susurretur: Seducit turbas; sed clarius personet, bonus est. » Nam nova haeresis in angulis occulte susurrat: Christus est adoptivus. Sed clarius universalis sanctae Ecclesiae vox resonat: Christus Filius est Dei proprius. Sibilant quoque omnium unanimitas clamat: Chrisegregio praedicatore, qui ait: Quo
Abbreviated transcription (Latin):
De contentione. Quȩ fuit contentio:
Quidam enim dieebant qutia bonus
est: alii aut̃ dicebant non. sed sedu¬
cit turbas. De oñib eius serus
hoc dicitur modo quicuniq emin&
in aliqua gła. Alu dicunt bonus
est: alii non. sed seducit turbas.
Unde hoc Quia uita nr̃a abscondita
est cu xp̃o in dõ. hoc patitur corpus
xpͥi usq in finem scłi amundi ama.¬
toribus. quod tunc passus est atude.¬
gram intrmitrationibus. Ncedum
frumentũ apaltis segregatiꝰ est. ut
grana frumenti congregintur in
horrea. & paleę comburantur in¬
igne arterno. Quod dictum est
ergo de dño ual& ad consolationt᷑
de quocumq hoc dictum furnt
xpͣiano. Nemo tanten palam loque¬
batur dẽ illo propter metũ iudrorũ
corum apparebat tamquã atidorũ
fluuioram: sed sęducit turbas
clarius sonabant: bonus est pressius
susurrabant. Modo autẽ fratres
quamuis nondum uenerit illa gła
api quae nos arternos factura est.

Expanded text:
De contentione. Quae fuit contentio? De contentione. Quae fuit contentio? « Quidam enim dicebant: quia bonus est. Alii autem dicebant: non, sed seducit turbas. » De omnibus ejus servis hoc dicitur modo, quicunque eminent in aliqua gratia. Alii dicunt, « bonus est: » alii, « non, sed seducit turbas. » Unde hoc? quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo. Hoc patitur corpus Christi usque in finem saeculi a mundi amatoribus, quod tunc passus est a Judaeorum murmuratoribus. Necdum frumentum a paleis segrega tum est, ut grana frumenti congregentur in horrea, et paleae comburantur igni aeterno. « Quod dictum est ergo de Domino, valet ad consolationem, de quocunque hoc dictum fuerit Christiano. Nemo tamen palam loquebatur de illo propter metum Judaeorum, eorum apparebat, tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant; bonus est, pressius susurrabant. Modo autem, fratres, quamvis nondum venerit illa gloria Christi, quae nos aeternos factura est;
Abbreviated transcription (Latin):
nero priori occultus. modo uero
melior populo manifestus. quia qͦđ
ille popuilus in unibra agebat. nos
manifesta luce facimus. lic&
quidam intelli gere uelint hanc
dñi responsionem qua ait. ego non
ascendo ad drem festum hunc ad
passionem illius ꝑtinere : quia
xps non in festiuitate scenophegyȩ.
sed in festiiritate paschali qua aguus
occidi solebat crucem ascendit.
udei autem quȩrebant eum in die
festo. antequã ascenderet. Priores
enim fres ascenderunt & non tuinc
ascendit ille quando illi pritabant
& uolebant. ut iam hoc impleretur
quod ait. non adhuc ad est ad quẽ
uos uultis primũ uel scdm̃ diem.
Ascendit autẽ postea ut euuange.¬
lium loquitur mediante dre festo.
id est cũ iã illius diei festi tot dies
pręteriti essent quot remansissent.
Ipsam enim festiuitatem quantum
intelligendum est dieb plurimis
celebrant. Dicebant ergo. Elbi
est ille. Et murmur multus
erat de eo in turba. Unde murniur:

Expanded text:
vero priori occultus, modo vero vero priori occultus, modo vero meliori populo manifestus. Quia quod ille populus in umbra agebat, nos vero manifesta luce facimus. Licet quidam intelligere velint, hanc Domini responsionem, qua ait: « Ego non ascendo ad diem festum hunc , » ad passionem illius pertinere: quia Christus non in festivitate scenopegiae, sed in festivitate paschali, qua agnus occidi solebat, cruce ascendit. « Judaei autem quaerebant eum in die festo, » antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille quando illi putabant et volebant ut jam hoc impleretur quod ait: Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo, id est cum jam illius diei festi tot dies praeterissent, quod remansissent. Ipsam enim festivitatem quantum intelligendum est, diebus plurimis celebrant. « Dicebant ergo: Ubi est ille? Et murmur multum erat de eo in turba. » Unde murmur?
Abbreviated transcription (Latin):
Uos ascendite ad diem festũ hunc.
Quid est hunc: Ubi głam humani
queritis. Quid est hunc.Ubi¬
etendert uultis carnalia gaudia.
noi atterna cogitare. Eigo non
qecado addixm festum bunc: quia
meuns tempus nondum impletuni
aita noñdum utuit. Ipse enim dres
sostus inis non dieb istis peteurrens
atrausitus. sed permanens in ģcnũ.
psẽ enti festiuitas gaudium fint fine.
iettrnitas sine labe. strenitas sine
nubt. Hȩc cum dixiss&. ipse ꝑmansit
ingalilea. Ut autẽ ascenderunt
fiscius tunc & ipse ascendit ad ditm
festum non manifeste: sed quasi in
non gloriari temporaliter. sed aliquid¬
datro salubriter. & corrigere homi¬
nts de dit festo aeterno ammoriere.
ab amore scłi auertere. & ad din con¬
uestere. Quid est autẽ quasi latent᷑
ascendit ad arem festũ Non uacat
& hoc dñi opris. Nam om̃es dies
festi iudȩorum infigura futrunt
ideo xp̃s latenter ascendebat in
cis. quia xpͥs latuit in illis. Populo

Expanded text:
Vos ascendite ad diem festum hunc. Vos ascendite ad diem festum hunc. « Quid est hunc? Ubi gloriam humanam quaeritis. Quid est hunc? Ubixtendere vultis carnalia gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum emeae, nondum venit. Ipse erit dies festus meus, non diebus istis praecurrens et transiens, sed permanens in aeternum: ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad festum, non manifeste, sed quasi in non gloriari temporaliter, sed aliquid salubriter docere, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, ab amore saeculi avertere, et ad Deum convertere. Quid est autem quod quasi latenter ascendit ad diem festum? Non vacat et hoc Domini opus. Nam omnes dies festi Judaeorum, in figura fuerunt. Ideo Christus latenter ascendebat in eis, quia Christus latuit in illis: populo
Abbreviated transcription (Latin):
& querit ipse in palam esse. Dih
facis. manifestas te ipsum minas
Nam his uerbis ostenditur głam llus
carnaliter quȩrere eos quasi dnso
facis mirabilia. sed abscondite Pa
in iudeam. ut principatus grite
& ciuitas caput regni uideam
mtrabilia tua. idest in notescert
aꝑte om̃ibus ut laudari possis ab
om̃ibus. Quid ergo adhee añsib
nondum aduenit. tempus auten
dicit. Postquã uenit plenitudo ta¬
poris. misit ds filium suum. Tenpus
uero glãe xp̃i necdum uenit cum
hȩc loquritus est: quod illi uidentur
quȩ tere. qui ei suadebant ire in
tudȩam miracula facere. mundo
in notescere. ne latens ignobilis
putaretur. Sed ilbe uoluit alti¬
tudinem humilitate pręcedere.
& ad tpsam celsitudinem ꝓhumili¬
tatis uiam ꝑuenire. Tempus autꝰ
utͣm. id .ẽ. mundi gła semper est
paratu. Etrit en̾i tempus glãc. ut
qui uenit in humilitate. utnier
in altitudint. Qui uenit iudi¬
catidus. teniet iudicaturus. Qui
uenit occidi amortuis. ueniet
iudicare de uiuis & mortuis

Expanded text:
n palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo. Nam his verbis ostenditur gloriam illius carnaliter quaerere eos; quasi dixissent: Facis mirabilia, sed abscondis te; transi in Judaeam, ut principatus gentis et civitas caput regni videant mirabilia tua. Innotesce, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Quid ergo ad haec Dominnondum advenit, tempus autem dicit, postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Tempus vero gloriae Christi necdum venit, cum haec locutus est. Quod illi videbantur quaerere, qui ei suadebant ire in Judaeam, miraculum facere, mundo innotescere, ne latens ignobilis putaretur. Sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatis viam pervenire. « Tempus autem vestrum, id est, mundi gloria, semper est paratum. Erit enim tempus gloriae, quia qui venit in humilitate, veniet in altitudine; qui venit judicandus, veniet judicaturus; qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis.
Abbreviated transcription (Latin):
dic nobis palã. Iudei xp̃m purum
tantũ hominem futurum & regem
ꝗeteris ex celsiorem uentur̃ credt̃.
quod & iam postere eorũ tisq inprę¬
suscipiant dementissime arbitrari
non cessant. Uolebant ergo ut se
xp̃m. ec̃. diceret. quatinus possent
cum quasi augusto repugnante᷑.
& imperiũ sibi usurpantem. ptę¬
Qua propter dñs ita prudenter ac
temperate suam responsi orrem
circumtulit. ut & illis aditum
calupniae obstrueret. & quia ipse
xp̃cẽ futuris fidelibus suis aperta
uoce panderet. Respondit euim
eis dicens. Icoquor uobis & nͥ creditis¬

Expanded text:
dic nobis palam. Judaei Christum purum dic nobis palam. Judaei Christum purum tantum hominem futurum, et regem caeteris excelsiorem venturum crediderunt, quod etiam posteri eorum usque in praesuscipiant, dementissime arbitrari non desinunt. Volebant ergo ut se Christum esse diceret, quatenus possent eum quasi Augusto repugnantem, et imperium sibi usurpantem, praeQuapropter Dominus ita prudenter ac temperate suam responsionem circumtulit, ut illis aditum calumniae obstrueret, et quia ipse Christus est, futuris fidelibus aperta voce pandere auderet. Respondit enim eis dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
porticũ quib illud templũ cinge¬
batur nomine tentpli appellare.
Si ergo tunc dĩ filius intemplo inque
sanguis brutorũ animaliũ fundebat
uoluit corporaliter ambulare.
multomagis nunc domũ suae ȩccłẽ
talis atq terrenus state solebat.
perambulare non despexit. multo
magis penetralia nr̃orũ cordrum
suae prȩsentia maiestatis dignabit᷑
illustrare. si tanteii mentes nr̃as por¬
ticum esse salomonis idest si eas ti¬
dicente. Uos estis templum dĩuiui.
Ctreudederunt ergo eũ tudei. & dix¬
erunt ei. Quotisq animã nr̃am
tollis : Si tũ es xp̃s: dic nobis palã.
Apparet cur premistrit euuange¬
lista hyemps erat. Ccitrum dedert̃
eni dñm non studio agnoscendac
ueritatis. sed gr̾a ingerendȩ temp¬
tationis. & struendȩ calumpiiȩ ut
inuenirent quomodo accusarent.
santur quod animas eoru incertos
ac suspensos cos dimtttendo tollera&
qui adhoc uererat. ut animas in
sc eredentiũ saluar&. Si tu esxpͥs.

Expanded text:
porticus quibus templum illud cingeporticus quibus templum illud cingebatur, nomine templi appellari. Si ergo tunc Dei Filius in templo, in quo sanguis brutorum animalium fundebatur, voluit corporaliter ambulare, multo amplius nunc domum suae ecclesiae, talis atque terrenus, stare solebat, perambulare non despexit, multo magis penetralia cordium nostrorum suae praesentia majestatis dignabitur illustrare: si tamen nostras mentes porticum Salomonis, id est, si eas tidicente: Vos estis nt ergo eum Judaei, et dixerunt ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Apparet cur praemiserit evangelista, hiems erat. Circumdederunt eum Judaei, non studio agnoscendae veritatis, sed gratia ingerendae tentationis, et struendae calumniae, ut invenirent quomodo eum accusarent. santur, quod animas eorum incertos ac suspensos eos dimittendo tolleret, qui ad hoc venerat, ut animas in se credentium salvaret. Si tu es Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris seruata est. sicut ex hac¬
scĩ cuuangelii lectione datur intl¬
ligi. Ucrum hȩc obseruatio ab illis
cepta. salubriter nunc in sea gdi
utnerabiliterq habtri dinoscitur.
cum ꝑ annos sibi tugiter succedten
tes anniuersaria dedicationis at¬
clesiȩ dics diuinis laridib a populo
fidelium deuote satis excolitur
tantoq perpensius ac maiore stuo
cȩlebratur. quanto esse gratissima
redemptori non dubitatur adeo ut
in hac die ipsum templũ intrare
& diuinitatis suae mysteria popło
pandere dignatus sit. Sane per
asperitatẽ hẏemis diritia denotat
infidelitatis. quae in mentib: quo¬
rundam iudeorũ tunc erat. quib
conueniebat illud quod dñs alibi
dicit. qm habundauit iniquitas.
refrigescae caritas multora. Et am¬
brlabat iħe in templo in porticu
salomonis. Porticum salomonis
dicit. in qua rex ille quondã po¬
tentissimus ad ad orandum stare
solitus erat: atq ideo ex ciꝰ nomine
cognominari cȩperat. Solent autꝰ

Expanded text:
salvatoris servata est, sicut ex sancti evangelii lectione datur intelligi. Verum haec observatio ab illis coepta, salubriter nunc in Ecclesia, venerabiliterque haberi dignoscitur, cum per annos sibi jugiter succedentes, dies anniversaria dedicationis ecclesiae divinis laudibus a populo fidelium devote satis excolitur tantoque propensius ac majori studio celebratur, quanto esse gratissima redemptori non dubitatur adeo ut in hac die ipsum templum intrare, et divinitatis suae mysteria populo pandere dignatus sit. Sane etenim per asperitatem hiemis, duritia denotatur infidelitatis, quae in mentibus quorumdam Judaeorum tunc erat, quibus conveniebat illud quod Dominus alibi dicit: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Et ambulabat Jesus in templo, in porticu Salomonis. Porticum Salomonis dicit, in qua rex ille quondam potentissimus ad adorandum stare solitus erat, atque ideo ex ejus nomine cognominari coeperat. Solent autem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam abraham & loth frẽs sunt dicti.
cum abraham patruus esset loth.
Et laban & iacob frc̾s sunt dicti. cũ
ess& laban auunculus iacob. Cum
ergo audieritis fres dñi marię cogi¬
tate consanguinitatẽ. non iterum
parientis ullam propagiieni.
Dixinus frẽs qui fuerint. audiamꝰ
quid dixerint. Iransi hinc & uade
in iudȩam. ut & discipuli tui ui¬
deant opera tua quae facis.
Isti enim fres idest consanguinei. xpͣm
consanguineũ habere potuerunt.
E redere autẽ in cuni ips propuga
fastidit unt. ideo conitinuo ciuimd

Expanded text:
Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, cum Abraham patruus esset Lot. Et Laban et Jacob fratres sunt dicti, cum esset Laban avunculus Jacob. Cum ergo audieritis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem, non iterum parientis ullam propaginem. Diximus fratres qui fuerint, audiamus quid dixerint: « Transi hinc, et vade in Judaeam, ut discipuli tui videant opera tua quae facis. Isti enim fratres, id est, consanguinei Christum consanguineum habere potuerunt. Credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
OT INTIRMITATI
ntę prebebat exemplum
non ipse perdiderat potes.¬
tatem̃ sed nrãm consolatur fragi¬
litatem. F ututũ erat ut dixi
ut aliquis fidelis etus abscorider&e
se nt apersecutoribus inutniret᷑.
Et ne illi procrimint obiecretur
latibulum prȩcessit in capite
quod in membris confirmatetut.
tem habeo ponendi animan ineam.
& potestatem habeo ⁊ terũ sumendi cã.
Hanc potestatem ostendit dum uoluit.
dum ad uoctm illius retro ceciderunt.
qui cum cum armis uenerunt ad pię¬
in tabernaculis sub ramis arborum
habitare diebus stptem iubebantur
ad memoriam habitationis illo rum
in heremo. iste erat dies festus quem
iudȩi inagna sollempnitate eelebra¬
bant: uelut reminiscentes benefici¬
orum dñi. qui cos eduxit de terra
argypti. Dies festus more iudȩorum
dicitur non unus dies. sed quot quot
illius festiuitatis furrunt. quasi
unum diem festum propter unius
festiuitatis consurtudinem nomi¬
nare solebant. Dixerunt ergo ad
sc̃ȩ mariȩ semꝑ uirginis dicebant᷑

Expanded text:
oc infirmitati nostrae praebebat exemplum. Non ipse perdiderat potestatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat, ut dixi, ut aliquis fidelis ejus absconderet se, ne a persecutoribus inveniretur; et ne illi pro crimine objiceretur latibulum, praecessit in capite, quod in membris confirmaretur. tem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Hanc potestatem ostendit dum voluit, cum ad vocem illius retro ceciderunt qui eum cum armis venerunt apprein tabernaculis sub ramis arborum habitare diebus septem jubebantur ad memoriam habitationis 533 illorum in eremo. Iste erat dies festus quem Judaei magna solemnitate celebrabant, velut reminiscentes beneficiorum Domini, qui eos eduxit de terra Aegypti. Dies festus more Judaeorum dicitur, non unus dies, sed quotquot illius festivitatis fuerunt, quasi unum diem festum propter unius festivitatis consuetudinem nominare solebant. Dixersanctae Mariae semper virginis dicebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
NCENIA ELU¬
Rali numero uocabatur
festiuitas dedicationis
templi. qua populus iudeorum
exantiqua patrũ consuetudite
ꝑ annos singulos cębebrate solebat.
Encenia namq grece initiare uel
inchoare dicitur. Uttũ non ab re
esse credendũ est quod sc̃s cuuan¬¬
gelista tempus quoq quo ista de¬
dicatio facta est intimare curauit
dictiis. & hiemps erat. Per hoc
quippe ostendit quod hȩx enceiua
non ad prinã templi dedicatione
sed ad cam quae ultima fuit ꝑtin&.¬
Tertio namq templũ tpsũ dedicatũ
in scĩs litteris inurnimus. Prima
siquidem cius dedicatio asalomorre¬
autumpni tempore facta ẽ. Scdã
atorobabel & hiesu sacerdode mia

Expanded text:
ncaenia plurali numero, vocabatur festivitas dedicationis templi, quam populus Judaeorum ex antiqua patrum consuetudine per annos singulos celebrare solebat. Encaeniare namque Graece initiare, vel inchoare Latine dicitur. Verum non ab re esse credendum est, quod sanctus evangelista tempus quoque quo ista dedicatio facta est, intimare curavit, dicens: Et hiems erat. Per hoc quippe ostendit, quod haec encaenia non ad primam templi dedicationem, sed ad eam quae ultima fuit pertineret, ter namque templum ipsum dedicatum in sanctis litteris invenimus. Prima siquidem ejus dedicatio a Salomoneautumnali tempore facta est. Secunda Zorobabel et Jesu sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
RS AUIICOS ET
diuites alterutrũ conuiuia
cȩlebrare non quasi scelus inter¬¬
dicit. sed sicut extera necessita¬
tis humanȩ cõmercia ubi &
peccatores peccatoribus fęntrant᷑
ut recipiant arqualia: ad pro¬¬
nitrenda uitę cȩlestis pręmia til
ualere ostendit. Peniq subiungi
Ne forte & ipsi te reinuitent. & fiat
tibi retributio. Non ait & fiat
tibi peccatum. sed & fiat inquit
tibi retributio. Cui simibe est
quod alibi dicit. Et si bene
feceritis his qui uobis benefici¬
unt. quae uobis est gr̃a: Neq
hic dicit peccatũ est uobis. sed
qu e uobis est gratia. Siquidem
& peccatores hoc faciunt. quauis
sint quȩdam mutua frum ami¬
corum cognitorũ uicinorũq
diuitu conuiiria: quȩ non solum
in prȩsenti retributionem sed &
dampnationem ꝑcipiant in futur
Deniq ab apło inter opera tenrbra¬
rum adnumerantur. sic ut in die
inquit honeste ambulemus: non
in cõmessationibus & ebrietatibus
Commessationes quippe sunt luxu¬

Expanded text:
 amicos et divites, alterutrum convivia celebrare, non quasi scelus interdicit, sed sicut caetera necessitatis humanae commercia, ubi et peccatores peccatoribus fenerantur, ut recipiant aequalia, ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Denique subjungit: Ne forte et ipsi te reinvitent, et fiat tibi retributio. Non ait, Et fiat tibi peccatum, sed, Et fiat, inquit, tibi retributio. Cui simile est quod alibi dicit: Et si bene feceritis iis qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia ? Neque hic dicit, Peccatum est vobis, sed, Quae vobis est gratia? Si quidem et peccatores hoc faciunt. Quamvis sunt quaedam mutua fratrum, amicorum, cognatorum, vicinorumque divitum convivia, quae non solum in praesenti retributionem, sedamnationem percipiant in futuro. Denique ab Apostolo inter opera tenebrarum adnumerantur: « Sicut in die, inquit, honeste ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus . » Comessationes quippe sunt luxu
Abbreviated transcription (Latin):
rpsi enims parati apopulo iudeorũ.
simulachris mutorũ animalium.
id est uaccis aureis animarũ suarã
decus adduxerant. Uenerat autem
ninientu fidei xp̾ianȩ & incorrap¬
tȩ teligionis adduceret. Non en̾i
est inquit sanis opus medicuis. sed
male babentibus. Etrgo eorum
fidem sitit. ꝓ quib sanguine fudit.
Dixit ergo ad eam iħs. Mulrer. da
mihi bibere. Et ut noueris quid
sitiebat dnsnr. post paululũ ueniunt
discipuli eius. qui perrexerant in
ciuitatem ut eybos emerent
Dicunt ei. Rabbi manduca. Ille
aut᷑ dixit cis. Eigo habro escam

Expanded text:
Ipsi enim separati a populo Judaeorum Ipsi enim separati a populo Judaeorum simulacris mutorum animalium, id est, vaccis aureis animarum suarum decus addixerant. Venerat autem nimentum fidei Christianae et incorruptae religionis adduceret. Non enim est, inquit, sanis opus medicus, sed male habentibus . Ergo eorum fidem sitit, pro quibus sanguinem fudit. Dixerat ergo ad eam Jesus: « Mulier, da mihi bibere. » Et ut noveris quid sitiebat Dominus noster, post paululum veniunt discipuli ejus, qui perrexerant in civitatem, ut cibos emerent. « Dicunt ei: Rabbi, manduca. Ille autem dixit eis: Ego habeo escam
Abbreviated transcription (Latin):
iste uisibilis declinari in occasum.
sibilium amorẽ homo interior te.¬
creatus ad interiorem lucem quȩ
Quod aut̃ fatigatus uenit ad puteu̾
infirmitatem carnis significat
Quod sedit humilitatem. quia & in¬
becillitatem carnis pro nobis susce¬
pit. & homo hominib tam humi-¬
liter appaitre dignatus est. De
hac infirmitate carnis. ꝓpħa dicit.
Homo in plaga positus. & sciens ferre
in becillitatẽ. De hrimilitate uero.
apłs loquitur dicens. Humiliauit
se. factus subditus usq ad mortem.
quã quã illud quod sedit. qm sobent
sedere doctores possit alio intellecte
non humilitatis modestiam sed ma¬
gistri demonstrare ꝑsonam. D ed
quȩri potest quare amuliere sama
gra uenerat bibere postula uerit.
cum ipse postea spiritalis fontis
affluentiam se petentibus dare
posse predicauerit. Ded scilicet
sitrebat ds̃ mulieris illius fidem.
quȩ qm samaritana erat. & solebat
samaria idolatriȩ imagint sustintre.

Expanded text:
iste visibilis declinare in occasum: iste visibilis declinare in occasum: sibilium amorem, homo interior recreatus, ad interiorem lucem quae Quod autem fatigatus venit ad puteum, infirmitatem carnis significat; quod sedit, humilitatem, quia et imbecillitatem carnis pro nobis suscepit, et homo hominibus tam humiliter apparere dignatus est. De hac infirmitate carnis Propheta dicit: Homo in plaga positus, et sciens ferre imbecillitatem; de humilitate vero Apostolus loquitur dicens: Humiliavit se, factus subditus usque ad mortem . Quanquam illud quod sedit, quoniam solent sedere doctores, possit alio intellectu non humilitatis modestiam, sed magistri demonstrare personam. Sed quaeri potest quare a muliere Saratia venerat, bibere postulaverit, cum ipse postea spiritualis fontis affluentiam se petentibus dare posse praedicaverit. Sed scilicet sitiebat Deus mulieris illius fidem, quae quoniam Samaritana erat, et solebat Samaria idololatriae imaginem sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
quod in om̃ibus scripturis summa
uigilantia custodiri oportet. ut
scđm fidem sit sactamenti diuini
expositio. Hota igitur diei fexta
uenit ad puteum dñs nͣr. Uideo
in puteo tenebrosam ꝓfunditatem.
Ammoneo ergo intelli gere mundi
huius infimas partes. id est terrenas
ꝑagitur. sexta aetate senectute
conducitur. Qua serectute ut dixi
humani generis dñs nr creator
& reparator aduenit. ut moriente
scilic& urteri homure nouum in
se constitueret quem exutũ luto
terreno in terris. in cębestia regna
tranferret. Eargo nunc puteus
ut dictum est mundi huius ter¬
tenum laborem & etrorem. tenebrosa
profunditate significat. Et qnͣm
exterior ẽ homo urtus & nouus
interior. dictum est ab apło & si¬
exterior homo nr̃ corrumpitur¬
sed interior renouatur de die indieꝰ:
R ectissime om̃ino qm om̃ia uisibilia
ad exterioraem homine̾ ꝑtirent.
Hora sexta ueuit dñs ad puteũ ⁊dest¬
in nredio die. unde iam incipit sol

Expanded text:
quod in omnibus Scripturis summa quod in omnibus Scripturis summa vigilantia custodiri oportet, ut secundum fidem fit sacramenti divini expositio. Hora igitur diei sexta, venit ad puteum Dominus noster. Video in puteo tenebrosam profunditatem: admoneo ergo intelligere mundi hujus infirmas partes, id est terrenas, onditione peragitur, sexta aetate senectute concluditur. Qua senectute, ut dixi, humani generis Dominus noster creator et reparator advenit, ut moriente scilicet veteri homine, novum in se constitueret, quem exutum luto terreno, in coelestia regna transferret. Ergo nunc puteus, ut dictum est, mundi hujus terrenum laborem et terrorem tenebrosa profunditate significat. Et quoniam exterior est homo vetus, et novus interior, dictum est ab Apostolo: « Et si exterior homo noster corrumpitur, interior autem renovatur de die in diem. Rectissime omnino, quoniam omnia visibilia ad exteriorem hominem pertinent, Hora sexta venit Dominus ad puteum, id est, medio die, unde jam incipit sol
Abbreviated transcription (Latin):
UNI AUTEU
dicit cuangelista
in quo prędio erat foris
iacob addidit. Ih̃s inquit fatigatus
& itinete. sedebat supra puteum.
quem ses ia cob ioseph filio suo dere¬
liqutrat. Quod prȩdiũ non ta ioseph
quam xp̃o arbitror derelictum. cuiꝰ
figuram sc̃s ioseph patriarcha porta¬
uit. quem uere sol adorat & luna.
& om̃s stellȩ benedicunt. Ad hoc
prędium ideo uenit dnis. ut sama-¬
ritani qui hereditatem sibi patriar.¬
chȩ isrł uendicate curprebant ag-¬
noscerent possessorem suum. & con¬
utiterentur ad xpͣm qui legitimus
patriarchȩ heres est factus. Dicit
minus diligenter minusq sobrie
interprȩtando asserunt plerũq
pro salute pernietem. & ꝓ cogni-¬
tione ueritatis errorem. Inter¬
quȩ illud est sacramentũ quod
sctiptum est dñm hora diei sexta
uenisse ad puteũ lacobꝰ fessumq
ab itinere tesedisse. amiuliere
samaritana potum petisse. &
gtera quae in eodem loco discuti¬
enda & pertractanda dicuntur.
De qua re id primum tenendum ẽ.

Expanded text:
um autem dixit evangelista in quo praedio erat fons Jacob, addidit: « Jesus autem, fatigatus ex itinere, sedebat sic supra » puteum, quod sanctus Jacob Joseph filio suo dereliquerat. Quod praedium non tam Joseph quam Christo arbitror derelictum: cujus figuram sanctus Joseph patriarcha portavit, quem vere sol adorat et luna, et omnes stellae benedicunt. Ad hoc praedium ideo venit Dominus, ut Samaritani, qui haereditatem sibi patriarchae Israel vindicare cupiebant, agnoscerent possessorem suum, et converterentur ad Christum qui legitimus patriarchae haeres est factus. Dicit minus diligenter, minusque sobrie interpretando, afferunt plerumque pro salute perniciem, et pro cognitione veritatis errorem. Interque illud est sacramentum, quod scriptum est Dominum hora diei sexta venisse ad puteum Jacob, fessumque ab itinere resedisse, a muliere Samaritana potum petisse, et caetera quae in eodem loco discutienda et pertractanda dicuntur. De qua re id primum tenendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauit. & ad mulieris testimo
nium crediderunt samaritani.
& rogauerunt eum ut apud cos
maneret. & mansit ibi biduo et
plures crediderunt. Et cum est¬
didissent. dicebant mulieri. non
um propter uerbum tuũ credimus.
sed ipsi cognouimus & scimus. quia
he est uere saluator mundi. Primo
per famam. postea per prȩsentiam.
S le igitur hodie cum cis qui foris st̃:
quam ab illa muliere. hoc est ȩccłã
adnuntiante ad xp̃m iteniunt &
geduit per istam famam. Manet
apud eos biduo. hoc est dat illis duo
prȩcepta caritatis. E.t multo
plures credunt in cum firmius.
qm ipse uere est saluator mundi.

Expanded text:
nuntiavit, et ad mulieris testimnuntiavit, et ad mulieris testimnium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret. Et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum credidissent, dicebant mulieri: « Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. » Primo per famam, postea per praesentiam, sic agitur hodie cum eis qui foris sunt, et noquam ab illa muliere, hoc est, Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt, et credunt per istam famam. Manet apud eos biduo, hoc est dat illis duo praecepta charitatis. Et multo plures credunt in eum firmius, quoniam ipse vere est Salvator mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
messis. Quid inde factum est.s
Deipsa messe eiecta sunt pauca
grana. & seminauerunt orbem
terrarum & surgit alia messis.
quae in fine scłi metenda est
Ad istam ergo nressem: non apłi
sed angeli mittuntur. Messores
inquit. angłi sunt. Ista ergo
messis crescit itter ziz aniam.
& expectat purgari in finẽ. Illa
uero messis iam matura erat. quo
prius missi sunt discipuli ubi pr¬
phetȩ laborauerunt. Ped tamen
uidete quid dictum sit. simul
sed gaudium pariter perfruentus
mercede simul acceptiri sunt
uitam arterna. Ex cruitate
aut illa. multi crediderunt in
dixit mihi om̃ia quęcumq feci.
Cum urnissent autẽ ad illum
samaritani. togautrunt ut apud
eos maneret. & mansit ibi duos
dies. & multo plures crediderunt
propter sermonem ciꝰ. & mulien
dicebant: quia iam non propter
tuam loquelam credimus. ⁊psi en
audiumus et scimus. quia hic est
uere saluator mundi. Et hoc pau¬
lulum animaduertendum est. quia
lectio terminata est. Multer pͥma

Expanded text:
 matura messis. Quid inde factum est?  matura messis. Quid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum; et surgit alia messis, quae in finem saeculi metenda est. Ad istam ergo messem non apostoli, sed angeli mittuntur. Messores inquit angeli sunt. Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat purgari in fine. Illa vero messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen videte quid dictum sit, « At ssed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi suam, vitam aeternam. Ex civitate autem illa multi crediderunt in dixit mihi omnia quaecunque feci. Cum venissent autem ad illum Samaritani, rogaverunt ut apud eos maneret; et mansit ibi duos dies; et multo plures crediderunt propter sermonem ejus; et mulieri dicebtuam loquelam credimus, ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima
Abbreviated transcription (Latin):
ait. uideo quia propheta es. & in.
cipit inquitere quod illã solebat
mouere. Contentio quippe fu¬¬
erat inter samaritanos & iudxos.
quia iudei in templo a salomone
fabricato ad orabant dñm. sama¬
ritani longe in de positi non in eo
adorabant. Ex eo rudȩi meliores
esse lȩtabantur. quia in templo ad¬
orabant dm̃. Non en̾i coutuntur
iudei samaritanis. quia dicebant.
Quomodo uos lȩtamini. & ideo uos
nobis meliores. ee. perhibetis. quia
templũ habetis quod nos non ha-¬
bemus. Numquid patres nr̃i qui
dõ placirerunt. in templo a dora-¬
utrunt: Nonne ui isto monte
ad orauerunt ubi nos nunc sumus:
Melius ergo nos inquiunt in hoc
monte dm̃ rogamus. ubi patres
nri rogauerunt. CContendebant
utriq ignari. quia urrũ non haben¬¬
tes: illi pro templo. isti pro monte
inflammabantur aduersus inuice̾.
Dñs tamen modo doc& mulierem.
tamquã cuius uir cȩperit pręsens
esse. Dicit ei multer. Dñe uideo

Expanded text:
ait: « Video quia propheta es tu, » et ait: « Video quia propheta es tu, » et incipit quaerere quod illam solebat movere. Contentio quippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Dominum. Samaritani, longe inde positi, non in eo adorabant. Ex eo Judaei meliores esse laetabantur, quia in templo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis, quia dicebant: Quomodo vos laetatis, et ideo vos nobis meliores esse perhibetis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nos sumus? Melius ergo nos, inquiunt, in hoc monte Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia virum non habentes, illi pro templo, isti pro monte inflammabantur adversus invicem. Dominus tamen modo quid docet mulierem, tanquam cujus vir coeperit praesens esse? Dicit ei mulier: Domine, video
Abbreviated transcription (Latin):
relicta hẏdria discessit. neglrgent
prȩtercundũ . ẽ. Hydria enim.
fortasse amorem scłi huiꝰ significat:
id est cupiditatem quam sibi homi¬
nes de tenebrosa profunditate
cuius imaginem puteus gerit.
in eius appetctũ in ardescunt.
sicut de aqua illa qui biberit
sitiet iterũ. O portebat autem
ut xp̃o crecdens scło renuntiaret.¬
& relicta hydria cupiditatem
sȩcularem se reliquisse monstraret.
non solum corde credens ad iustitiã.
sed &iam ad salutem. ore confessura
Ci epit uentre uir. nondum plene
Et rat quidem & prophã. Nam de
se ipso ait. Non est propħa sine
honore : nisi in patria sua. Item de
illo dictum est ad moysen. Propham
eis suscitabo de fratribus eorũ. simile᷑
tui. Sinilem scilic& ad formam
carnis. non ad eminentiam mauesta.¬
tis. Etgo inuenimus dumͦ ihm.
dictũ per propħam. Ptoinde iam
non multũ errat mulier illa. uideo
inquit quia ptopheta estu. Incipit
uirũ adulterũ excludere quando

Expanded text:
relicta hydria discessit, negligenter relicta hydria discessit, negligenter praetereundum est. Hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est, cupiditatem, qua sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, in ejus appetitum inardescant, sicut de aqua illa qui biberit, inquit, sitiet iterum . Oportebat autem ut Christo credens, saeculo renuntiaret, et relicta hydria cupiditatem saecularem se reliquisse monsnon solum corde credens ad justitiam, sed etiam ad salutem ore confessura et praedicatura « Coepit venire vir, sed nondum plene Erat quidem et propheta; nam de se ipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Item de illo dicteis suscitabo de fratribus eorum similem tui . » Similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam majestatis. Ergo invenimus Dominum Jesum dictum prophetam. Proinde jam non multum errat mulier ista. « Video, » inquit, « quia propheta es tu. » Incipit virum adulterum excludere, quando