comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥncipio ferebat᷑ suꝑ aquas.
⁊ ui uificabat omĩa. qui de pa¬
tre egreditur. & ꝓpt̾ socetatem
nature a filio mittit᷑. dicente.
Expedit uobis ut ego uadã: nͥ
enĩ ego iero ꝑachtus ñ ueniet.
ad uos: sin aũ ego iero mittã
eũ aduos. De quo rursũ ait. Cũ
uenerit paraclitꝰ quẽ ego mittã
uobis a patre. sp̃m ueritatis qͥ
a patre egredit᷑. Nec scandali¬
zet quenquã si sꝑc egredi dicat᷑
ex patre: cũ etiã filiꝰ de se dire¬
rit. Ego de patre exiui: ⁊ ueni
Neq enĩ a meipso ueni: s ille
misit me. De hoc sꝑu loquebat᷑.
Rogabo patrẽ meũ ⁊ aliũ para¬

Expanded text:
in principio ferebatur super aquas, et vivificabat omnia: qui de Patre egreditur, et propter societatem naturae, a Filio mittitur dicente, Expedit vobis ut ego vadam. Nisi enim ego iero, Paracletus non veniet ad vos: sin autem ego iero, mittam eum ad vos . De quo rursum ait: Cum venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui de Patre egreditur . Ne scandalizet quempiam, si Spiritus egredi dicatur ex Patre, cum etiam Filius de se dixerit: Ego de Patre exivi, et veni; neque enim a meipso exivi, sed ille me misit . De hoc Spiritu loquebatur: Rogabo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
uiã facite p̾pło reuertenti: & oĩa
de mecho scandala tollite. Ac ne
incredibile uideret᷑. ex ponit po¬
tentiã suã. quod excelsus ⁊ magnꝰ
facile possit penitentibꝰ ueniã
tribuere: ⁊ iustũ sit. ut creator
misereat᷑ creature sue. Propt̾
que iungit quod iratus sit. &
contristauerat ppłm suũ. id circo
se fecisse: quia peccauerit. & ini¬
quitatis auariqã habuerit. nec
nna fuerit iniquitate contentꝰ.
s sẽꝑ addiderit peccã peccatis.
Et ꝑcussi inquit eũ ad breue ut
sanarẽ: ⁊ abscondi subauditur
faciem meã ut mag̃ me deside¬
raret. ⁊ diceret. Ostende faciem
tuã ⁊ salui erimꝰ. Indignatus q
sũ. Q uod ille sentiens. tristis in¬
cessit. dicens. Tota die tͥstis ingre¬
diebar. E ambulauit merens.
siue conuersus in uia corchs fui.
ut ñ ad faciem bomiñ. s in corde¬

Expanded text:
Viam facite populo revertenti, et omnia de medio scandala tollite. Ac ne incredibile videretur, exponit potentiam suam, quod excelsus et magnus facile possit poenitentibus veniam tribuere, et justum sit, ut Creator misereatur creaturae suae. Propter quae jungit, quod iratus sit et contristaverit populum suum: idcirco se fecisse quia peccaverit, et iniquitatis avaritiam habuerit, nec una fuerit iniquitate contentus; sed semper addiderit peccata peccatis. Et percussi, inquit, eum ad breve, ut sanarem, et abscondi, subauditur, faciem meam, ut magis me desideraret, et diceret: Ostende faciem tuam et salvi erimus . Indignatusque sum; quod ille sentiens, tristis incessit, dicens: Tota die tristis ingrediebar . Et ambulavit moerens, sive conversus in via cordis sui, ut non ad faciem homin
Abbreviated transcription (Latin):
xi eũ ad me. quẽ prius eieceram.
& reddidi ei ꝯsolationẽ ueram.
Multe enĩ false st̃ ꝯsolationes. qͥbꝰ
genus decipit᷑ humanũ. Siue ꝯso¬
latꝰ sũ lugentes eiꝰ : dicens in eugłio.
beati lugentes: qm̃ ipsi ꝯsolabunt᷑.
Quod q sequit᷑. creaui ffrictũ la¬

Expanded text:
ad me, quem prius ejeceram, et reddidi ei consolationem veram. Multae enim falsae sunt consolationes, quibus genus decipitur humanum. Sive consolatus sum lugentes ejus, dicens in Evangelio: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Quodque sequitur: Creavi fructum la
Abbreviated transcription (Latin):
meã relinquo uob̾. E hoc ẽ qͦd
nc̃ ait. pacẽ suꝑ pacẽ. Non uni
tantũ genti. s om̃i mundo. his
his qͥ exr isrł credere uoluerũt:
de quibꝰ dicit ⁊ apłs. Uobis qͥdẽ
oportebat p̾dicare uerbũ cħ: s
quia indignos uos iudicastis sa¬
lute : ecce conu̾tim᷑ adgentes.
Qui scribens ad ephesios. ⁊ de po¬
pulo circ̾cisioĩs atq gentilum
plenissime disputans intulit.

Expanded text:
elinquo vobis . Et hoc est quod nunc ait: Pacem super pacem; non uni tantum genti, sed omni mundo: his his qui ex Israel credere voluerunt. De quibus dicit et Apostolus: Vobis quidem oportebat praedicari verbum Dei; sed quia indignos vos judicastis salute; ecce convertimur ad gentes . Qui scribens ad Ephesios, et de populo Circumcisionis atque Gentilium plenissime disputans, intulit:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ in naribꝰ meis: & flatus om̃i¬
potentis qui docet me. Cũ gͦ a
me egrediat᷑ sp̃c i flatu atq in¬
spiratiõe mea cuncta uegeten¬
tur. ⁊ uiuant. ñ ẽ iustũ perire
eos mȩt̃nũ. qui meo flatu ac
esse aiunt sp̃m. quo omis mund̾̃
inspirat᷑. & regitur. & cuncta hñt
noticiã cħ. quẽ iuxta stoycos in¬
signis poeta describens ait. Prin¬
cipio cȩlũ ac t̾ras. cãposq liquen¬
tes. lucentẽq globũ lime. titanaq

Expanded text:
qui est in naribus meis, et flatus omnipotentis qui docet me . Cum ergo a me egrediatur spiritus, et flatu atque inspiratione mea cuncta vegetentur et vivant, non est justum perire eos in aeternum, qui meo flatu ac esse aiunt spiritum, quo omnis mundus inspiratur et regitur; et cuncta habent notitiam Dei, quem juxta Stoicos insignis poeta scribens, ait : Principio coelum ac terras camposque liquentes, Lucentemque globum lunae, T
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ habitet: qui utiq ubiq dif¬
fusus ẽ. & a qͦ omĩa continentur.
s excelsa. & cȩlos. ⁊ scõs. merito
incelligamꝰ atq uͥtutibꝰ. Iste ẽ
enĩ qui habitat in cȩlo: de quo
in eugłio scͥptũ ẽ. Nemo ascendit
in cȩlũ nͥ qͥ descendit de celo: filiꝰ
hominis qͥẽ in cȩlo. Iste requies¬
cit in scĩs. & habitat in humilibꝰ.
dr. Sacͥficiũ d̾o sp̃c contribulatꝰ:
cor contͥcũ ⁊ humilatũ ds non
despicis. Ipse pusillanimis dat
pacientia. ut in angustiis consti¬
tuti. spe futuroꝵ tͥbulationem
sustineãt. Ipse dat uitã. utiq his
qui peccõ mortui erãt: de qͦ dicit᷑.
apud te ẽ fons uite. Qui loquit᷑
in eugłio. Ego sũ uita. ⁊ iu̾tas ⁊
uia. Non in sẽpit̾nũ litigabo:

Expanded text:
tantum habitet, qui ubique diftantum habitet, qui ubique diffusus est, et a quo omnia continentur: sed excelsa et coelos, Sanctos merito intelligamus atque Virtutes. Iste est enim qui habitat in coelo, de quo in Evangelio scriptum est: Nemo ascendit in coelum nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Iste requiescit in sanctis et habitat in humilibus r: Sacrificium Deo, spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non despicit . Ipse pusillanimis dat patientiam, ut in angustiis constituti, spe futurorum, tribulationem sustineant. Ipse dat vitam, utique his qui peccato mortui erant. De quo dicitur: Apud te est fons vitae . Qui loquitur in Evangelio: Ego sum via, veritas et vita . Non
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ in salutẽ. Et exx humilibꝰ
excelsos facit: qͥ suꝑbis resistit
⁊ humilibꝰ dat gr̃am ut eos ele¬
uet. & habitet in excelsis. Facelsꝰ
enĩ dñs . & humila ꝓspicit. Et
in eugħo angłi clamitãt. bła in
ercelsis dõ: & suꝑ t̾ram parr. Et
rursũ in psalmis. Laudate dnni
de cȩlis. laudate eũ in ercelsis. E
Sci estote: qm̃ ego sc̃s sũ. Et qͦmͦ
in ꝑuersã animã ñ ingredit᷑ sa¬
pientia. neq habitat in corꝑe
subdito peccatis: sic sc̃s in scĩs
habitat: ⁊ ubic̃q sordes fuerĩt.
ñ pot̾ habitare m̃ditia. dicente
sco ad dñm. Tu aũ in scĩs habitaᷤᷤ
laus isrł. Uñ ⁊ nos in oratione
audemꝰ dicere. Pat̾ nr̃ qͥ es in ce¬
lis scĩficet᷑ nom̃ tuũ. Et in scło
psalmo legimꝰ. ¶ habitat inceleᷤ
eos. Xp̃c enĩ ñ in his habitat
qui terreni st̃: s in his qui supͣ¬
celestes. qui enarrãt głam dñi.
ñ more iudaico debeniꝰ accipere.
ut d̾s ullo claudat᷑ loco . &. in cȩlo

Expanded text:
factus est in salutem , etiam humilibus excelsus fiat. Qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam : ut eos elevet et habitet in excelsis. Excelsus enim Dominus, et humilia prospicit . Et in Evangelio Angeli clamitant: Gloria in excelsis Deo, et super terram pax . Et rursum in Psalmis: Laudate Dominum de coelis: laudate eum in excelsis . Et m ego sanctus sum . Et quomodo in perversam animam non ingreditur sapientia, neque habitat in corpore subdito peccatis : sic sanctus in sanctis habitat; et ubicumque sordes fuerint, non potest habitare munditia, dicente sancto ad Dominum: Tu autem in sancto habitas, laus Israel . Unde et nos in oratione audemus dicere: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum. Et in secundo psalmo legimus: Qui habitat in coeus enim non in his habitat qui terreni sunt, sed in his qui supercoelestes, qui enarrant gloriam Domnon more Judaico debemus accipere, ut Deus ullo claudatur loco et in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ & dicẽt. hi uidelcet qͥ posside¬
bt̃ terrã: & hereditate conseq̃nt᷑
montẽ scm̃ dĩ. Nec er̃t ꝓpͥa salu¬
te contenti: s etiã cȩteros ad do¬
cendos pͦpłos ꝓuocabt̃. Symina¬
chus hc̃ locũ ita int̾pretatꝰ est.
Qͥ aũ confidit in me. possidebit
t̾rã & hereditate consequetur
montẽ sc̃m meũ. & dicet. uiam
rectã facite. ⁊ relqua: eoqͥo ipse
qͥ terrã montẽ q possederit. cete

Expanded text:
sidebunt terram, et haereditate consequentur montem sanctum Dei. Nec erunt propria salute contenti: sed etiam caeteros ad docendum populos provocabunt. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Qui autem confidit in me, possidebit terram, et haereditate consequetur montem sanctum meum, et dicet: Rectam viam facite, et reliqua. Eo quod ipse qui terram montemque possederit, caete
Abbreviated transcription (Latin):
ieiuniũ acceptabile. Ac ne uide¬
atur reꝓbare ieiunũ. quod ipse p̃¬
ceꝑat. Docet qͦmͦ ieumandũ sit:
mimo añꝙͣ doceat quid sequantur.
intimat qͥd debeãt declinare. Ut
audiat᷑ inquit in excelso clamor
ur. Ne adorationẽ deferatis clamo¬
rem. orantes insinagogis ⁊ angu¬
lis platear̃. ut ab hominibꝰ uideami¬
ni. ⁊ eleuetis uocẽ in excelso. & cũ
phariseo qui dñ iuditio condẽp¬
natur. ur̃a ieiunia ⁊ oꝑa p̃dicetis.
Propt̃ que dñs phariseoꝵ reprõ¬
bans orationẽ. docet discipłos qͦmͦ
orare debeant. clauso sui pectoris
cubicło. ut soli loquant᷑ dõ. qui
potest silentiũ cordis audire: ut
clament in cordibꝰ suis abba pat̃.
⁊ ñ externinent faqes suas. s
lauent aqua ⁊ caput unguant

Expanded text:
ptabile. Ne videatur reprobare jejunium, quod ipse praeceperat, docet quomodo jejunandum sit: immo antequam doceat quid sequantur, instruit quid debeant declinare: Ut audiatur, inquit, in excelso clamor vester. Ne ad orationem deferatis clamorem, orantes in synagogis et angulis platearum, ut ab hominibus videamini , et elevetis vocem in excelsum, et cum Pharisaeo, qui Domini judicio condemnatur, vestra jejunia et opera praedicetis . Propter quae Dominus Pharisaeorum reprobans orationem, docet discipulos quomodo orare debeant , clauso pectoris sui cubiculo, ut soli loquantur Deo, qui potest silentium cordis audire; ut clament in cordibus suis, Abba pater ; et non exterminent facies suas, sed lavent aqua, et caput ungant
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ fecĩ. Dñs qͥm excelsis ha¬
bitat ⁊ humiha respicit. cuiꝰ nom̃
ẽ sc̃m. & requiescit in sc̃ĩs. qͥ susten¬
tat afflictos ⁊ uitã tribuit oppres¬
sis: hec locutꝰ ẽ. Nõ sẽꝑ irascar.
nec iugit̾ indignabor: quia ad
hoc ꝑcutio ut emendem: iđo oc¬
cido ut uiuificẽ. Misereor enim
creature mee. & quos ipse condi¬
di: in ȩt̾nũ perire ñ paciar. Sp̃c
quoq m̃s. qui ex me egredit᷑.
siue qui uirta hebraicũ. aquilãq¬
⁊ simmachũ. & theodotionẽ. cunc̾¬

Expanded text:
eci. Dominus qui in excelsis habitat, et humilia respicit, cujus nomen est sanctum, et requiescit in sanctis: qui sustentat afflictos, et vitam tribuit oppressis , haec locutus est: Non semper irascar, nec jugiter indignabor. Qui ad hoc percutio, ut emendem, ideo occido, ut vivificem. Misereor enim creaturae meae; et quos ipse condidi, in aeternum perire non patiar. Spiritus quoque meus, qui ex me egredietur, sive qui juxta Hebraicum, Aquilam, Symmachum et Theodotionem, cunc
Abbreviated transcription (Latin):
lestẽ: ⁊ ad multa milia angłoꝵ
celis. Possumꝰ terrã ⁊ montẽ dñi
quẽ sc̃ possessuri st̃. & scripturas
scãs intellige̾. quas auferendas a
iudeis dñs cõminat᷑ dicens. Aufe¬
ret᷑ a uobis regnũ d. ⁊ tradet᷑
genti facienti fructꝰ eiꝰ: ut inue¬
niant in eis illũ montẽ. de qͦ in ħ
tisq doctoribꝰ ȩccłȩ. ut quicqd
asperũ uidet᷑ atq difficile sua
int̃pretatioẽ dissoluãt. ⁊ intelli¬
gentie uiã p̃beat. omĩaq tollãt
de medio scandala: ut p̾płs dñi
absq ullo impechm̃to. quod legit
intelligat: ⁊ in timore dĩ ꝓfiqat.
De his uiis ⁊ ioħs baptista dice¬

Expanded text:
coelestem, et multa millia Angelorum coelis . Possumus terram et montem Domini, quem sancti possessuri sunt, et Scripturas sanctas intelligere, quas au ferendas a Judaeis, Domino comminatur, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et tradetur genti facienti fructus ejus ; ut inveniant in eis illum montem, de quo in hoc tisque doctoribus Ecclesiae, ut quidquid asperum videretur atque difficile, sua interpretatione dissolvant, et intelligentiae viam praebeant, omniaque tollant de medio scandala ut populus Domini absque ullo impedimento quod legit intelligat, et in Dei timore proficiat. De his viis et Joannes Baptista dice
Abbreviated transcription (Latin):
Nultaq alia de utroq testam̃to.
que nc̃ longũ ẽ repetere. Hoc so¬
lum dicimꝰ. quod idem ꝓpħa de
hoc sp̃u ⁊ flatu parit̾ sit locutus.
Hȩc dicit dñs ds qui fecit celũ.
Et pꝰ paululũ. Qui dat flatũ pͦpło

Expanded text:
ultaque alia de utroque Testamento quae nunc longum est repetere. Hoc solum dicimus, quod idem Propheta de hoc Spiritu et flatu pariter sit locutus: Haec dicit Dominus Deus qui fecit coelum. Et post paululum: Qui dat flatum populo
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiã. ⁊ filios iniqͦs ⁊ semen
adulteroꝵ: atq meretͥcis. Postq
uenit ad hierłm. cui ea ꝓbrat for¬
nicationẽ eiꝰ coqͦd dilatauerit cu¬
bile amatoribꝰ suis. ⁊ susce ꝑit eos
manu aꝑta. & ornaui̾t se cunc̾
ut ꝑegrinis quõq amatoribus
frueret᷑. Qua increpatiõe finita:
uenit ad eos qͥ confidunt in dño.
quibꝰ terrã montẽq ꝓmiserat.
possidendũ: & quoꝵ reu̾sioni it

Expanded text:
telligentiam, et filios iniquos, et semen adulterorum atque meretricis: post quae venit ad Jerusalem, cui exprobrat fornicationem ejus, eo quod dilataverit cubile amatoribus suis, et susceperit eos manu aperta, et ornaverit se cuncti ut peregrinis quoque amatoribus frueretur. Qua increpatione finita, venit ad eos qui confidunt in Domino, et quibus terram montemque promiserat poss
Abbreviated transcription (Latin):
no credite. aut metuãt ꝑicłm
ysaic pelago nainganti. accidere
uideo. Dum enĩ in offenso cursu
uela tendunt᷑. ⁊ securis nautar̃
manibꝰ sulcans equoris cãpos ca¬
rina delabitur. subito languoris
turbo consurgens. tantis undarũ
molibꝰ & collisorũ int̾ se fluctuu
fragore resonante. pauida ami¬
corũ corda ꝑterruit: ut dicere
cogerentur. Magister saluos nos
fac perimus. Quã obrẽ. eustochiũ
in toto orbe terrar̃ unicũ nobihta¬
tis ⁊ uirginitatis exẽplũ. ñ sileãt

Expanded text:
no creditae, aut metuant periculum,Isaiae pelago naviganti accidere video; dum enim inoffenso cursu vela tenduntur, et securis naturarum manibus, sulcans aequoris campos carina delabitur, subitus languoris turbo consurgens, tantis undarum molibus et collisorum inter se fluctuum fragore resonante, pavida amicorum corda perterruit, ut dicere cogerentur: Magister, salvos nos fac, perimus . Quamobrem, Eustochium, in toto orbe terrarum unicum nobilitatis et virginitatis exemplum, non sileat
Abbreviated transcription (Latin):
sire ad hierechihel. cũ ego ⁊etatis
⁊ corꝑis imbecillitate confectꝰ. nota¬
rioꝵq penuria. qͥ me possint su¬
is ministeriis adiuuare. in eode
adhuc luto hesitem. & uix par¬
tem ysaiȩ mediã in hoc uolu¬
mine finiturum me esse credã.
Q uod si te orante compleue

Expanded text:
re ad Ezechiel, cum ego et aetatis et corporis imbecillitate confectus, notariorumque penuria, qui me possent suis ministeriis adjuvare, in eodem adhuc luto haesitem, et vix partem Isaiae mediam in hoc volumine finiturum esse me credam. Quod si, te orante, compleve
Abbreviated transcription (Latin):
& factus obediens patri usq ad
mortẽ. mortẽ aũ crucis. Et ꝓpt̾ea
donauit ei nom̃ suꝑ om̃e nom̃.
ut saluaret sͥ credentes dextera
sua: & indignatio eiꝰ que erat con¬
tra adu̾sarios. di pͤpłm liberaret.
Siue eruit credentes in brachio
suo: os furore suũ ultra ñ distu
nẽ iudeoꝵ: ꝓ quo cȩteri interp̃¬
tes contentionẽ transtulerunt.
qͥ om̃i studio nitebant᷑. ut iunctũ
p̃płm ñ dimitterẽt. Miseratioñ
dñi recordabor. laudẽ dñi super:
om̃ibꝰ q̃ reddidit nob̾ dñs. ⁊ suꝑ

Expanded text:
Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, et propterea donavit ei nomen super omne nomen, ut salvaret sibi credentes dextera sua; et indignatio ejus quae erat contra adversarios, Dei populum liberaret. Sive eruit credentes in brachio suo, et furorem suum ultra non distulnem Judaeorum: pro quo caeteri interpretes, contentionem transtulerunt; qui omni studio nitebantur, ut vinctum populum dimitterent. Miserationum Domini recordabor; laudem Domini super omnibus quae reddid
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ diligt̃ aduentũ dñi ⁊ saluatoris
nr̃i. Nec ẽ int̾ bonũ ⁊ iustũ ut he¬
retici uolunt ulla distantia: eode
scͥbente. Ergo lex scã ẽ. c manda¬
licet bonitas ingenere. iusticia in¬
telligat᷑ in spetie. Quã ob rem scri¬
bit ad romanos. Uix enĩ ꝓ iusto
qͥs morit᷑. Nã ꝓbono forsitan qͥs
audeat mori. Et dixit. Uerun¬
tamen pͦpłs m̃s ẽ. filii ñ negantes:

Expanded text:
qui diligunt adventum Domini et Salvatoris nostri . Nec est inter bonum et justum, ut haeretici volunt, ulla distantia, eodem scribente: Ergo lex sancta est, et mandalicet bonitas in genere, et justitia intelligatur in specie. Quamobrem scribit ad Romanos: Vix enim pro justo quis moritur: nam pro bono forsitan quis audeat mori . Et dixit: Verumta
Abbreviated transcription (Latin):
di ñ potest. ⁊ de utero uͥginali
tantũ candorẽ habuit. quantũ
nullus fullo pot̃ facere super
terrã. sanguine cruentata sit.
Magis tͥ clem̃tia conuenit quã
crudehtas : mag̃ candor ꝙͣ cruor.
Qpꝰ respondit dñs. ñ uno u̾siculo
ut prius. s multis uerbis: ut oĩa
doceret ignorantes. ne rursũ
quer̾e cõpellant᷑. Tortular
calcaui solus: ⁊ de gentibꝰ ñ est
uir mecũ. Calcaui eos infurore.

Expanded text:
ndi non potest, et de utero virginali ndi non potest, et de utero virginali tantum candorem habuit, quantum nullus fullonum possit facere super terram, sanguine cruentares? Magis enim tibi clementia convenit, quam crudelitas: magis candor, quam cruor. Quibus respondit Dominus, non uno versiculo, ut prius, sed multis verbis: ut omnia doceat ignorantes, ne rursum quaerere compellantur. Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. Calcavi eos in furore
Abbreviated transcription (Latin):
ne iuditiũ. De quo ⁊ psalmista
dicebat. Ds̃ iuditũ turũ regida.
⁊ iusticiã tuã fiho regis. ͥ loqͦͣ
iustitiã: ut malis mala. ⁊ bonis
retribuã bona. Qͥ ueni pugna¬
re contra adu̾sarias potestates
⁊ captiuis p̃dicare remissionẽ. &
uinctos de carcere liberare: ut
adu̾sarii penas. & captiui sen¬
tiant lib̾tatẽ. QUare gͦ rubrũ
ẽ indum̃tũ tuũ: ⁊ uestim̃ta tua
sicut calcantiũ in torculari. Lex.
Quare rubra st̃ uestim̃ta tua.
⁊ indum̃ta tua sicut calcantis tor¬
cular. plenũ ⁊ conculcatũ:
Ibi nc̃ dicit᷑ rubrũ: in hebreo le¬
git᷑ edom. Ergo ⁊ supͣ. ubi scͥbit᷑
edom. ubi ñ loci uocabulũ ẽ s
nomen sanguinis. Rursũ aũ an¬
geli sascitant᷑ ⁊ dicunt. Didicimꝰ
quod tusis qͥ loqueris iusticiam.
n salus omniũ in tuo sit iuditio
constituta. Nc̃ scire uolumus. qua¬
re uestim̃ta tua sint uelut mus¬
to tincta: aut qͥd cause extiterit
ut tunica q̃ desuꝑ texta ẽ ⁊ scm¬

Expanded text:
quo et Psalmista dicebat: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui loquor justitiam: ut malis mala, et bonis retribuam bona; qui veni pugnare contra adversarias potestates, et captivis praedicare remissionem, et vinctos de carcere liberare, ut et adversarii poenas, et captivi sentiant libertatem. Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua sicut calcantium torcular? LXX: Quare rubra sunt vestimenta tua, et indumenta tua sicut calcantium torcular, plenum conculcatum? Ubi nunc dicitur, rubrum, in Hebraeo legitur EDOM . Ergo et supra ubi scribitur Edom, non loci vocabulum est, sed nomen sanguinis. Rursum autem Angeli sciscitantur et dicunt: Didicimus quod tu sis, qui loqueris justitiam, et salus omnium in tuo sit judicio constituta. Nunc scire volumus, quare vestimenta tua sint velut musto tincta, aut quid causae exstiterit, ut tunicam quae desuper texta est, et sci
Abbreviated transcription (Latin):
Et retribuit undictã inimicis:
⁊ odientibꝰ se restituet. Circũ¬
speri ⁊ ñ erat auxiliator: que¬
siui ⁊ ñ erat qͥ adiuuaret. Qui
⁊ in psalmo dixerat. Et expec̃¬
taui qͥ contͥstaret᷑ ⁊ ñ fuit. & qͥ
consolaret᷑. ⁊ ñ inueni. Ipse enĩ
cũ esset. in forma d̾i. ñ ẽ rapmã
arbitratꝰ equalis esse dõ: s se exi

Expanded text:
Et retribuet vindictam inimicis, et odientibus se restituet. Circumspexi, et non erat auxiliator: quaesivi, et non erat qui adjuvaret . Qui et in psalmo dixerat: Et exspectavi qui contristaretur, et non fuit, et qui consolaretur, et non inveni . Ipse enim cum esset in forma Dei, non est rapinam arbitratus aequalem se esse Deo, sed semeti
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchas. moysen ⁊ ꝓpħas:
s meũ corpꝰ assumat : in mea
carne u̾set᷑. Uerbũ caro fiat. &
sic oscłet᷑ me. habitans in me:
ut sit hemmanuel. Nequaquã
gͥ ut legatꝰ. nec ut angłs. s ipse
saluauit eos. qui receperunt
salutẽ: ñ operũ merito. s cari¬
tate d. Sic enĩ d̃s dilex̃ mun-¬
dũ ut filiũ suũ iigenitum
daret: ut oĩs qͥ crediderit in eũ
ñ pereat. s habeat uitã ȩt̃nam.
Quod si prudens lector. tacta
cogitati oe responderit. quare
multi ñ st̃ saluat. si ipse salua¬
uit eos. & dilexit. & peꝑcit filiss
suis. & redemit eos sanguine suo.
suscepit q & exaltauit assũptos:
infert᷑ causa ꝑspicua. Ipsi aũ ñ
credidert̃. ⁊ eracerbauert̃ sp̃m¬

Expanded text:
per Patriarchas, Moysen, et Prophetas, per Patriarchas, Moysen, et Prophetas, sed meum corpus assumat, in mea carne versetur, Verbum caro fiat, et sic osculetur me habitans in me, ut sit Emmanuel. Nequaquam igitur ut legatus, nec ut Angelus, sed ipse salvabit eos qui receperunt salutem: non operum merito, sed charitate Dei. Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quod si prudens lector tacita cogitatione responderit; quare multi non sunt salvati, si ipse salvavit eos, et dilexit, et pepercit filiis suis, et redemit eos sanguine suo, suscepitque et exaltavit assumptos? infertur causa perspicua. Ipsi autem non crediderunt, et exacerbaverunt Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet᷑. ñ legatꝰ neq angłs. S
ipse salua uit eos: de qͦ in suo di¬
cemꝰ loco. Dixit gͥ ds. qui iustꝰ ẽ
iudex domui isrł: & austeritatẽ
iusticiȩ clem̃tia mitigat iudican¬
tis. Genui quidem filios. & exal
filii nominati: ñ ꝑibt̃ in per¬
petuũ. Srme sꝑnere ⁊ negare
desierint. sentient saluator ẽ.
qͥ in oĩ tͥbulatioe eoꝵ ipse tri¬
bulatus ẽ. Siue ñ ẽ tͥbulatus: ut
parũꝑ eos desereret. & nudatꝰ au¬
xriho suo cogeret ad rogandum.
Uel certe nequaquã tͥbulauit eos.
s e contrario ceteris ꝑ sequentibꝰ
adiutor fuit. Misitq angłm suũ.
qui eos de ꝑicło liberaret. Aut urx
scõs uiros saluare uoluit pͦpłm
suũ : uer̃ ipse descendit ad oues
ꝑditas domꝰ isrł. ut ouem mor¬
bidam suis humeris reportaret.
⁊ draginã q̃ perierat inueniret
⁊ litxurioso fihio reu̾tenti letꝰ
occurreret. Propt̃ quod sponsa
dicit in cantico canticoꝵ. Oscu¬
let᷑ me oscħs oris sui. Nequagͣ.

Expanded text:
n legatus, neque Angelus, sed ipse salvavit eos: de quo in suo dicemus loco. Dixit igitur Deus qui justus est judex domui Israel, et austeritatem justitiae clementia mitigat judicantis: Genui quidem filios et exaltfilii nominati, non peribunt in perpetuum; si me spernere et negare desierint, sentient Salvatorem: quia in omni tribulatione eorum ipse tribulatus est. Sive non est tribulatus, ut parumper eos desereret, et nudatos auxilio suo cogeret ad rogandum. Vel certe nequaquam tribulavit eos, sed e contrario, caeteris persequentibus, adjutor fuit, misitque Angelum suum, qui eos de periculo liberaret. Aut juxsanctos viros salvare voluit populum suum; verum ipse descendit ad oves perditas domus Israel, ut ovem morbidam suis humeris reportaret, et drachmam quae perierat inveniret, et luxurioso filio revertenti laetus occurreret. Propter quod sponsa dicit in Cantico Canticorum: Osculetur me osculis oris sui. Nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
in inimicũ: ipse pugnauit contͥeos.s
Ubi nos int̾pretati sumꝰ in om̃i tri¬
bulatiõe eoꝵ ñ ẽ tͥbulatꝰ. qͦd he¬
braice dr. lo. & ẽ negantis ad u̾biũ
& ꝓ. ñ. legi potest. ⁊ ipse. ut sit
sensus. In oĩ tͥbulatioe eoꝵ ipse

Expanded text:
eos. Ubi nos interpretati sumus: In omni tribulatione eorum non est tribulatus, quod Hebraice dicitur LO, et est negantis adverbium, pro non, legi potest et ipse, ut sit sensus: In omni tribulatione eorum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
acceptũ: ⁊ diem retͥbutiois dõ nr̃o.
st nc̃ t̾ntam in malã quã inbo¬
nã. In malã: dies enĩ ultionis in
corde meo. In bonã. annꝰ redẽpti¬
onis mee uenit: ut eo tp̃r quo
pumunt᷑ adu̾sarii. di pͦpłs libere¬

Expanded text:
 diem retributionis Deo nostro; et nunc tam in malam quam in bonam. In malam: Dies enim ultionis in corde meo. In bonam: Annus redemptionis meae venit; ut eo tempore quo puniuntur adversarii, Dei populus liberare
Abbreviated transcription (Latin):
uersus ẽ eis in mimicũ. & ipse
debellauit eos. Ler. Et dixit.
Nõ pͦpłs m̃s filii nequaquã reꝓba¬
bunt: & factus ẽ eis in salutẽ.
ex oĩ tͥbulatiõe eoꝵ. Nõ legatꝰ
neq angłs. s ipse saluauit eos:
eoquod diligeret illos. & parceret¬

Expanded text:
versus est eis in inimicum, et ipse debellavit eos. LXX: Et dixit: Non populus meus, filii nequaquam reprobabunt. Et factus est eis in salutem ex omni tribulatione eorum: non legatus, neque Angelus, sed ipse salvavit eos, quod diligeret illos,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rȩ iuideȩ ad salutẽ ꝓuocentur
angustiȩ: s auditũ fiat in extre¬
mis terre. ut passionẽ creatoris
totus m̃dus audiat. Dicite inqͥt
filiȩ syon. Que uel ido appellat᷑
filia syon: quia pͥmũ orta ẽ ex
iudeis. Et de qͣ dicit᷑ in cantico can

Expanded text:
terrae Judaeae ad salutem provocentur terrae Judaeae ad salutem provocentur angustiae, sed auditum fiat in extremis terrae, ut passionem omnium Creatoris totus mundus exaudiat. Dicite, inquit, filiae Sion. Quae vel ideo appellatur filia Sion, quia primum orta est ex Judaeis, de qua dicit i
Abbreviated transcription (Latin):
conspiciant. s in habitu sentiãt.
iudicantis : qñ ueniet suꝑ nubes.
cũ angłoꝵ multitudine. ut red¬
dat unicuiq scđm opus suum.
Nos aũ scłm ceptã explanati¬
onẽ possumꝰ ħ ⁊ in pͥmo aduen¬
tu intelligẽ: ut dicamꝰ p̃cipi apo¬
stolis ⁊ apłicis uiris. ut ingre¬
diant᷑ ⁊ transeãt ꝑ portas qͥbꝰ
infernus ñ p̃ualet: & omĩa tol¬
lant impedim̃ta de uia: ut absq
aliqͦ scandalo p̾płs ȩccłam salua¬
toris introeat. Uñ ⁊ ioħs clama¬
bat in heremo. Ego sũ uooc cla¬
mantis in deserto: sic̃ dicit ssa¬
ias. Parate uiã dñi: rectas faci¬
te semitis eiꝰ. Omĩs uallis imple¬
bitur. & omis mons ⁊ collis hu¬
mihabit᷑. Aliisq uerbis nc̃ idem
sensus dicit᷑. Eiigit lapides ȩccła¬
sticus uͥ: cũ omnẽ emollit de
idem baptista dicebat. Potens
credentibꝰ separat. Que ne pu¬
tarent uidei de se diq. iungit᷑.
Leuate sigñ in gentes. ⁊ ad po¬
pulos natioñ: ut nequagͣ. unius

Expanded text:
conspiciant, sed in habitu sentiant judicantis, quando veniet super nubes cum Angelorum multitudine, ut reddat unicuique secundum opus suum. Nos autem secundum coeptam explanationem possumus haec et in primo adventu intelligere, ut dicamus praecipi Apostolis et Apostolicis viris, ut ingrediantur et transeant per portas quibus infernus non praevalet, et omnia tollant impedimenta de via, ut absque aliquo scandalo populus Ecclesiam Salvatoris introeat. Unde et Joannes clamabat in eremo. Ego sum vox clamantis in deserto, sicut Isaias dixit: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus: omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur . Aliisque verbis nunc idem sensus dicitur, Elegit lapides vir Ecclesiasticus, qui omnem emollit de idem Baptista dicebat: Potens credentibus separat. Quod ne putarent Judaei de se dici, jungitur: Levate signum in gentes, et ad populos nationum, ut nequaquam unius
Abbreviated transcription (Latin):
nit. P eo aũ qͦd nos int̾pretati su¬
mus. suꝑ oĩbꝰ q̃ reddidit nobis
dñs. qͦd potest in bonã ⁊ i malã
partẽ accipi: syminachus mani¬
festius in bonoꝵ posuit retͥbu¬
toẽ dices. Pomĩbꝰ in qͥbꝰ bene fe¬
cit nob̾.: ⁊ ꝓ multitudine boni¬
tatis ꝙͣ suꝑ domũ isrł exercuit.

Expanded text:
pretati sumus: Super omnibus quae reddidit nobis Dominus, quod potest et in bonam et malam partem accipi, Symmachus manifestius in bonorum posuit retributione, dicens: Pro omnibus, in quibus benefecit nobis, et pro multitudine bonitatis, quam super domum Israel exercuit.
Abbreviated transcription (Latin):
domũ. & custodierit ciuitatẽ: in
uanũ uigilabit qͥ ȩdificat. & cus¬
todit eã. Ipse enĩ uirtutẽ tͥbuet.
ut faciamꝰ fortitudinẽ: & possi¬
mus dicere. fortitudo mea ⁊ auxi¬
liũ. ⁊ refugiũ meũ. in die maloꝵ
meoꝵ: q̃ in p̃senti loco. ñ ꝓ uitiis
atq pecc̃is. S ꝓ angustiis debemꝰ

Expanded text:
um, et custodierit civitatem, in vanum vigilat qui aedificat et custodit eam . Ipse enim virtutem tribuet, ut faciamus fortitudinem, et possimus dicere: Fortitudo mea et auxilium, et refugium meum in die malorum meorum . Quae in praesenti loco, non pro vitiis atque pec
Abbreviated transcription (Latin):
tionis m̃bra : & ea ne lacmosa
sit expositio. breuit disseramus.
Pressus pondere maloꝵ. in nullo
qͥ facit miscłiam in mihia diligen¬
tibꝰ se: & extendit miscđiã suã
his qͥ cognoscunt eũ. Ex qͦ osten¬
ditur diligentibꝰ & cognoscentibꝰ

Expanded text:
tionis membra, et ea, ne laciniosa sit expositio, breviter edisseramus. Pressus pondere malorum, in nullqui facit misericordiam in millia diligentibus se, et extendit misericordiam suam his qui cognoscunt eum. Ex quo ostenditur, diligentibus et cognoscentibus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & debellauit eos: ipse recordatꝰ
yses in heremo dep̃catꝰ ẽ dicens.
Aut dimitte eis hanc naxã: aut
si ñ facis. dele me de lbro tuo quẽ
scͥpsisti. Ueteris gͥ hystoriȩ recor¬
datus ysaias dict. Ubi ẽ ille mo¬
Ubi pastor oniũ. Ubi ille qͥcũ
ceteris pastoribꝰ gregis dñi uigi¬
lauit: qui imperauit. & posuit
sp̃m cħ oratiõe ⁊ p̃cibus suis in
grege dñi. Aut certe ita intelli¬
gendũ ẽ. Ubi ẽ illa clem̃tia dñi
qua quondã misertꝰ ẽ pło suo.
ut sp̃c quoq sc̃i gr̃am tͥbueret

Expanded text:
et debellavit eos: ipse recordatusyses in eremo deprecatus est, dicens: Aut dimitte eis hanc noxam: aut si non facis, dele me de libro quem scripsisti . Veteris igitur Isaias recordatus historiae, dicit: Ubi est ille Moubi est pastor ovium? Ubi ille qui cum caeteris pastoribus gregis Domini laboravit? Qui impetravit, et posuit Spiritum Dei oratione et precibus suis, in grege Domini? Aut certe ita intelligendum: ubi est illa clementia Domini, qua quondam misertus est populo suo, u
Abbreviated transcription (Latin):
scđłm multituchnẽ iusticie suȩ.
Finito ut nos arbitram pͥmo.
ut pleriq estimant scdo salua¬
toris aduentu. in qͦ sub habitu
iudicantis immo pugnantis.
cidantis. cruentꝰ uictor describit᷑:
incipit alia perycope. in qua ex

Expanded text:
secundum multitudinem justitiae suae. Finito, ut nos arbitramur primo, ut plerique aestimant secundo Salvatoris adventu, in quo subauditur, judicantis, immo pugnantis vcidantis, cruentus victorque describitur: incipit alia περικοπή, in qua ex
Abbreviated transcription (Latin):
fugiet dolũ: & recedit a cogitatio¬
nibꝰ stultis. Et recordatꝰ ẽ derũ:
eos de mari. cũ pastoribꝰ gregis
sui: Ubi ẽ qͥ posuit inmedio eius
sp̃m sc̃ĩ sui: Qͥ dur̃ ad dexteram
moysen brachio maiestatatis suȩ:
qͥ scidit aquas añ cos. ut faceret

Expanded text:
fugiet dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Et recordatus est dierum eos de mari cum pastoribus gregis sui? ubi est qui posuit in medio ejus Spiritum sancti sui? Qui eduxit ad dexteram Moysen brachio majestatis suae: qui scidit aquas ante eos, ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
ret. immo dnm̃ negaret. Quodq
sequit᷑ & aspersus ẽ sangus eor
suꝑ uestim̃ta mea. ⁊ omĩa indu¬
menta mea pollui: nequaꝙͣ sic
intelligendũ. ut demones ⁊ adu̾¬
sarias potestates sanguinẽ habẽ
credamꝰ. Sed tͦpologice accipien¬
da st̃ omĩa: qñ clem̃tissimꝰ d̃s̃ ad
crudiendũ ppłm suũ ⁊ captiuita¬
tis uinculis liberandũ. hostis fi

Expanded text:
t, immo Dominum negarit . Quodque sequitur: Et aspersus est sanguis eorum super vestimenta mea, et omnia indumenta mea pollui, nequaquam sic intelligendum, ut daemones et adversarias potestates sanguinem habere credamus: sed tropologice accipienda sunt omnia, quando clementissimus Deus ad erudiendum populum suum, et captivitatis vinculis liberandu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpenis ponit᷑ atq torm̃tis: q̃n
iheremias in lam̃tatioĩbꝰ plan
gens euersionẽ ihrłm. loquit᷑.
Tortular calcauit dñs ugmi
filie iuda: ido ego ploro. In bo¬
nã partẽ scͥbunt᷑ psalmi ꝓ tor¬
cularibꝰ: octauus ⁊ octogesimꝰ
tertius. De quibꝰ in suis locis si
uita comes fuerit: dño p̾bente.
dicet᷑. Hoc torcular in qͦ ⁊ ma¬
lis supphicia. ⁊ bonis p̃mia asal¬
uatore calcant᷑. solus ipse calca¬
uit: nullũq habuit adiutorẽ.
Neq enĩ angłs aut archange¬
lus. throni. dñatioẽs. aut ulla
cȩlestiũ potestatũ. humanũ
corpus assumpsit. ⁊ ꝓ nobis pas¬
sus ẽ. & conculcauit aduersa¬
rias fortitudines. atq antͥust:
nͥ ille qͥ loquit᷑ in psalmo. Sal¬

Expanded text:
Pro poenis ponitur atque tormentis, ut Pro poenis ponitur atque tormentis, ut Jeremias in gens eversionem Jerusalem loquitur: Torcular calcavit Dominus virgini filiae Juda, ideo ego ploro . In bonam partem inscribuntur psalmi pro torcularibus octavus et octogesimus tertius. De quibus in suis locis, si vita comes fuerit, Domino praebente, dicetur. Hoc torcular, in quo et malis supplicia, et bonis praemia a Salvatore calcantur, solus ipse calcavit, nullumque habuit adjutorem. Neque enim Angelus, aut Archangelus, Throni, Dominationes, aut ulla coelestium potestatum, humanum corpus assumpsit, et pro nobis passus est, et conculcavit adversarias fortitudines, atque contrivit: nisi ille qui loquitur in psalmo: Sal
Abbreviated transcription (Latin):
torcular calcaui solus. int̾preta¬
ti st̃. plenũ conculcatũ : quod
mag̃ suꝑiori capitulo iungendũ
est : ꝙͣ ut sit sequentis pͥncipiũ.
Cetera sic transtuler̃t. Et de
gentibꝰ uͥ ñ ẽ mecũ. Et conculca¬
ui eos in furore meo: ⁊ confre¬
gi eos quasi terrã: & deditri san¬
guinẽ eoꝵ in terrã. ⁊ omia uesti¬
menta inqͥnaui. Dies enĩ retͥ¬
butionis uenit eis: ⁊ annꝰ re-¬
dẽptionis adest. Aspexi ⁊ ñ erat
auriliator: consideraui. ⁊ nullꝰ
qͥ p̃beret auxihũ. Et eruit eos
brachiũ meũ : ⁊ furor m̃s adue¬
nit. Et conculcaui eos in ira mea.
⁊ deducri in t̾ram sanguinẽ eoꝵ.
Pro tortulari. quod hebraice
dicit᷑. seth. theodotio ipsũ u̾bũ
hebraicũ posuit. Fura. s melius
in hoc loco sẏmmachus quẽ ⁊
nos secuti sumꝰ. Uerbũ enĩ fora.
ambiguũ ẽ: & tã torcular quã
lagunculã plerũq significat. Di¬
cendũ ẽ itaq de torculari. quod
in congregatiõe nouoꝵ fructuũ.

Expanded text:
calcavi solus, interpretati sunt, plenum conculcatum, quod magis cum superiori capitulo legendum est, quam ut sit sequentis principium. Caetera sic transtulerunt. Et de gentibus vir non est mecum, et conculcavi eos in furore meo, et confregi eos quasi terram, et deduxi sanguinem eorum in terram, et omnia vestimenta mea inquinavi. Dies enim retributionis venit eis, et annus redemptionis adest. Aspexi, et non erat auxiliator: consideravi, et nullus qui praeberet auxilium; et eruit eos brachium meum, et furor meus advenit, et conculcavi eos in ira mea, et deduxi in terram sanguinem eorum. Pro torculari quod Hebraice dicitur GETH , Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHURA . Sed melius in hoc loco Symmachus, quem et nos secuti sumus. Verbum enim PHURA ambiguum est, et tam torcular, quam lagunculam plerumque significat. Dicendum est itaque de toin congregatione novorum fructuum.
Abbreviated transcription (Latin):
firma atq munita. Quod de
ihrłm accipimꝰ: que firmissimꝰ
muris fuit ante circũdata. in
qua passus ẽ dñs: uel de infer¬
no. de qͦ in quinquagesimo nons
i centesimo septimo psalmo scrip¬
tũ ẽ. Q uis deducet me in cuiitatẽ
munitã: In qua clause st̃ aĩȩ mor¬
tuoꝵ: as cirtundata ẽ fortissimis
custodiis. Sciendũq qͦd uixta hys¬
toriã bosra ñ sit in edom: s in mo¬
ab. Sequit᷑. Sic formosus instola
sua: gradiens in multitudine for¬
titudinis suȩ. De qͦ ⁊ quadragesi¬
mus quartꝰ psalmꝰ canit. formos

Expanded text:
firma atque munita: quod vel de Jerusalem accipimus . quae firmissimis muris fuit ante circumdata, in qua passus est Dominus; vel de inferno, de quo in quinquagesimo nono et in centesimo septimo psalmo scriptum est: Quis deducet me in civitatem munitam ? in qua clausae sunt animae mortuorum, et circumdata est firmissimis custodiis. Sciendum quoque quod juxta historiam BOSRA non sit in Edom, sed in Moab. Sequitur: Sic formosus in stola sua, gradiens in multitudine fortitudinis suae. De quo et quadragesimus q
Abbreviated transcription (Latin):
n om̃s future generationes sus¬
cipient sementẽ. doctrine ch.
nequaquã illud dicentes. in qͦ
ppłs prius circuncisionis erra¬
at dicens. Qd enĩ aliud nisi se¬
ien querit ds: Om̃is qͥ uiderit
es pͥma fronte cognoscet: quia
sc̃i sit cui bñdixit dñs. Qis eni
exrdine uitȩ. mansuetudine.
comnentia. hospitahtate. cunc̾¬
tis q uͥtutibꝰ ñ intelligat pͦpłm
d̃: ⁊ quis ñ ẽ contͣrio deteste¬
tur uentas israhelis manus.
aduersũ quos imprecat᷑ ꝓpħa di¬
cens. imple dñc facies eoꝵ ignomi¬
nia: G audens gaudebo in dño.¬

Expanded text:
 omnes futurae generationes suscipient sementem doctrinae Dei: nequaquam illud dicentes, in quo populus prius circumcisionis errabat dicens: Quid enim aliud, nisi semen quaerit Deus? Omnis qui viderit eos, prima fronte cognoscet, quia semen sit cui benedixerit Dominus. Quis enim ex ordine vitae, mansuetudine, continentia, hospitalitate, cunctisque virtutibus non intelligat populum Dei? Et quis non e contrario detestetur cruentas Israelis manus, adversum quos imprecatur Propheta, dicens: Imple, Domine, facies eorum ignominia . Gaudens gaudebo in Do
Abbreviated transcription (Latin):
ioħe scriptũ ẽ. Fuit hõ missus a
d̾o : cui nom̃ erat ioħs. Hic uenit.
ut p̃beret testimoniũ luq: ut
om̃s crederẽt ꝑ eũ. Nec statim
in culpa ẽ. si plures credere no¬
luert̃: s uoluntas uenientis hec
fuit: ut om̃s crederẽt. & salua¬
rent᷑. Sin aũ. qͥ exasꝑauerit. &¬
dm̃ exasperat : quia eiꝰdem sp̃c
sc̃s. cũ patre fihoq naturȩ est.
Quã ob rem apłs p̾cipit. Nolite
subdito peccatis: ⁊ in ꝑu̾sã ani¬
mã ñ ingrecht᷑ sapientia. Uñ
dauid conscientia peccoꝵ. ne sp̃m¬

Expanded text:
missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit, ut praeberet testimonium luci, ut omnes crederent per eum . Nec statim in culpa est, si plures credere noluerunt, sed voluntas venientis haec fuit, ut omnes crederent et salvarentur. Sin autem qui exasperaverit et m exasperat: ejusdem Spiritus sanctus cum Patre Filioque naturae est. Quamobrem Apostolus praecipit: Nolite subdito peccatis: et in perversam animam non ingreditur sapientia . Unde et David conscientia pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ribus ur̃is: ⁊ nc̃ de eodem diqt᷑.
quod post passione ad patrẽ cru¬
entus ascenderit. necessitate co¬
pellim᷑. omĩa q̃ dicunt᷑ in pͥmo ac¬
cipere saluatoris aduentu. Neq
enĩ fieri potest. quod pleriq ur̃oꝵ
consũmahoe monstrare: ut inxͦ
filie sion saluator. cuiꝰ merces
cũ eo ẽ. & opus illiꝰ corã illo &s
egressus ẽ iustus ut splendor. &¬

Expanded text:
ribus vestris ; et nunc de eodem dicitur, quod post passionem ad Patrem cruentus ascenderit, necessitate compellimur, omnia quae dicuntur, in primo accipere Salvatoris adventu. Neque enim fieri potest, quod plerique nostrorum consummatione monstrare, ut in Chfiliae Sion Salvator, cujus merces cum eo est, et opus illius coram illo; et egressus e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpte̾a sca̾m assũptionẽ carnis ⁊
passionẽ crucis dicit᷑ ad eũ. Ut
intinguat᷑ pes tuus in sangui¬
ne. & sub uide uocabulo in ge¬
nesi ꝓpħat᷑. Iuda te laudant fr̃s
tui. Manus tue in ceruicibꝰ mi

Expanded text:
pterea secundum assumptionem carnis, et passionem crucis dicitur ad eum: Ut intingatur pes tuus in sanguine . Et sub Judae vocabulo in Genesi prophetatur, Juda, te laudabunt fratres tui: Manus tuae in cervicibus i
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ habeat. p̃rudens lector in¬
quirat. E go qͥ loquor iusti¬
ciã: ⁊ ꝓpugnator sũ ad saluandũ..
Lorx. Ego qui loquor iusticiã:
⁊ iuditiũ saluatoris. R espon¬
dit dñs in t̾rogantibꝰ angłis. Que¬
ritis qͥ sim qͥ ad cȩlos cruentus

Expanded text:
 habeat prudens lector inquirat. Ego qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum. LXX: Ego qui loquor justitiam, et judicium salutaris. Respondit Dominus interrogantibus Angelis: Quaeritis qui sim, q
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Quotqͦt susceperunt eũ.
dedit eis potestatẽ ut filii cħ̾ fie¬
rent. Quid ẽ aũ qͦd iubent᷑ ma¬
gistri atq doctores. syon filiȩ
nuntiare. Ecce saluator tuus
uenit: qͥ dicit᷑ in hebraico iħc.¬

Expanded text:
cepit. Quotquot enim susceperunt eum, dedit eis potestatem ut filii Dei fierent . Quid est autem quod jubentur magistri atque doctores Sion filiae nuntiare? Ecce Salvator tuus venit, qui in Hebraico dic
Abbreviated transcription (Latin):
continent᷑. signa intelligamꝰ atq
mirabilia: ꝓ quibꝰ ponunt᷑ sepe uir¬
tutes. ut ibi. Głam meã alteri ñda¬
bo: nec uͥtutes meas sculptilibus.
Et alibi. Uirtutes eiꝰ in insulis ñti¬
abunt. uelgentibꝰ totiꝰ m̃di. ł ȩcle¬
siis q̃ firma mole fundate st̃: a fe¬
riunt᷑ potiꝰ quã subu̾tunt᷑. Int̾dũ
uirtꝰ neqͣꝙͣ ꝓ fortitudine accipit᷑.
atq mirachs. s ꝓ conu̾satione bo
trate in scientia ur̃a uͥtutẽ: &
pauli. si qͣ uͥtꝰ. & si qua laus. Iurta
quod in alio loco dr. Melior ẽ ste¬
rihtas cũ uirtute. Prior uirtuts

Expanded text:
continentur, signa intelligamus atque miracula, pro quibus ponuntur saepe virtutes, ut ibi: Gloriam meam alteri non dabo, nec virtutes meas sculptilibus . Et alibi: Virtutes ejus in insulis nuntiabunt, vel gentibus totius mundi, vel Ecclesiis quae firma mole fundatae sunt, et feriuntur potius quam subvertuntur. Interdum virtus nequaquam pro fortitudine accipitur atque miraculis: sed pro conversatione bontrate in scientia vestra virtutem ; et Pauli: Si qua virtus, et si qua laus . Juxta quod et in alio loco dicitur: Melior est ster
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m ⁊ redeptũ a dño: qͥ redẽpti
st̃ xxp̃i sanguie. Ipsa qͦq ciui¬
tas nequaꝙͣ. appellabit᷑ derelic̾¬
la. ut prius uocata fuerat: uel
in iudeis ꝓpt̾ negationẽ. uel in
gentibꝰ ꝓpt̃ idolatͥam: s reqͥsita.
ut hebraice dr prura : ut ꝓ augm̃¬
tis ⁊ uarietate uirtutũ. noua sẽꝑ

Expanded text:
no, qui redempti sunt Christi sanguine. Ipsa quoque civitas nequaquam appellabitur derelicta, ut prius vocata fuerat, vel in Judaeis, propter negotiationem? vel in gentibus, propter idololatriam, sed requisita, ut Hebraice dicitur DRUSA ; ut pro augmentis et varietate virtutum, nova se
Abbreviated transcription (Latin):
cas brutoꝵ animannũ uerte¬
ret᷑. Hoc ẽ aũ triticũ & hoc uiñ.
qͦd ñ comedunt nͥ laudantes do¬
minũ: & ñ bibent nisi in atriis
scĩs eiꝰ: de qͦ dñs in passione dice¬
bat. Amen dico uob̾. ñ bibã de
genimine uitis huiꝰ. donec illud
bibã nouu in regno patͥs mei. Qe
ex parte explent᷑ in ȩccłia: qñ
dicit dñs discipłis suis. Bibite
amici mei ⁊ inhebriamini fr̃s.
Quod uinũ letificat cor homiñ:
y inplena luce atq meridie bi¬
bitur a ioseph cũ fr̃ĩbꝰ suis. Et
cõplebit᷑ pleniꝰ : qñ replebitur
t̾ra benedichonibꝰ dñi. Triticũ
quoq de quo panis cȩlestis ef¬
ficitur: illud ẽ de qͦ loqͥt᷑ dñs.
Caro mea uere ẽ cibꝰ. Rursũ q
de uino. Et sanguis m̃s uere est
potus. T ransite transite ꝑpor¬
tas: p̃parate uiã pͦplo meo. Pͤlanũ
facite iter: & eligite lapides. Ele¬
uate sigñ ad pͦpłos. Ecce dñs auch

Expanded text:
cas brutorum animantium vertecas brutorum animantium verteretur . Hoc est autem triticum, et hoc vinum, quod non comedent nisi laudantes Dominum, et non bibent, nisi in atriis sanctis ejus, de quo Dominus in passione dicebat: Amen amen dico vobis, non bibam de genimine vitis hujus, donec illud bibam novum in regno Patris mei . Quae ex parte complentur in Ecclesia, quando dicit Dominus discipulis suis: Bibite, amici mei, et inebriamini, fratres, quod vinum laetificat cor hominis . Et in plena luce atque meridie bibitur a Joseph cum fratribus suis . Et complebitur plenius, quando inebriabitur terra benedictionibus Domini. Triticum quoque de quo panis coelestis efficitur, illud est, de quo loquitur Dominus: Caro mea vere est cibus. Rursumque de vino: Et sanguis meus vere est potus . Transite, transite per portas, praeparate viam populo, planum facite iter, et eligite lapides, elevate s
Abbreviated transcription (Latin):
entia. Iurat aũ quod tͥticũ ⁊ uiñ
ihrłm. nequaꝗͣ. cedat in hostiũ
cibos. nec alienigene labore ilhꝰ
ꝑfruant᷑: s quic̃q in lacrimis
seuerint. in gaudio metant. Et
qͥ messuerint. ab iectisq paleis.
purũ frum̃tũ in horrea congre¬
gauerint. ipsi comedãt labores
patrẽ intelligimꝰ mansiones. Si
de futura in regno cȩloꝵ accipi¬
mus beatitudine: ł certe ęccłas
in toto orbe diuisas. in qͥbꝰ plan¬
tati. postea in domo dñi florebimꝰ.
Qñ aũ dicit. nequaꝗͣ ultra dabo
triticũ tuũ mimicis tuis. & uin̾
tuũ alienigene ñ bibent. in quo
laborasti: ostendit laborẽ ante
nibus fuisse possessa. qñ int dm̃
⁊ idola fluctuabãt: qñ eis dicebat
helyas. Usq qͦ claudicatis utroq
pede  Si dñs ẽ ds: seqͥmini illũ.¬
Si aũ baal: seqͥmini illũ. Et uixta
typicã hẏstoriã q̃ in iudicũ libro
narrat᷑. ueniebant madianste.
n usq ad garã fructus illiꝰ deuas¬
tabant: ita ut cibꝰ homiñ in es¬

Expanded text:
entia . Jurat autem quod triticum et vinum Jerusalem nequaquam cedat in hostium cibos, nec alienigenae labore illius pertruantur; sed quicumque in lacrymis seminaverint, in gaudio metant, et qui messuerint, abjectisque paleis, purum frumentum in horrea congregaverint, ipsi comedant labores Patrem intelligimus mansiones, si de futura in regno coelorum accipimus beatitudine, vel certe Ecclesias in toto orbe divisas, in quibus plantati, postea in domo Domini florebimus. Quando autem dicit: Nequaquam ultra dabo triticum tuum inimicis tuis: et vinum tuum alienigenae non bibent, in quo laborasti, ostendit laborem antea nibus fuisse possessa, quando inter Deum et idola fluctuabant, quando eis dicebat Elias: Usquequo claudicatis utroque pede? si Ds est Deus, sequimini illum . Et juxta typicam historiam, quae in Judicum libro narratur, veniebant Madianitae, et usque ad Gazam fructus ejus devastabant, ita ut cibus hominum in es
Abbreviated transcription (Latin):
alieni uinũ tuũ in quo laborasti.
bibent ea in atriis scis meis.
muros tuos constitui custodes.
qͥ perpetuo ñ tacebt̃. qͥbꝰq p̃cipiã.
ut ñ quã orare desistãt nͥ impetra

Expanded text:
ieni vinum tuum in quo laborasti: bibent ea in atriis sanctis meimuros tuos constitui custodes, qui perpetuo non tacebunt, quibusque praecipiam, ut numquam orare