comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mors. Et ita in om̃s homines ꝑtransiit:
in quo om̃s peccauerunt. Eoce habes
unũ diem mortis. quod homo trahit
de mortis ꝓpagine. Deinde crescit: in¬
cipit accedere ad rationales annos. ut
legem sapiat naturalem: quã om̃s ha¬
bent in corde fixam. Quod tibi fieri ñ
uis: alio ne feceris. Numquid hoc de
paginis discitur: & ñ in natura ipsa
quodã modo legitur : furtũ uis pati :¬
utiq ñ uis. Ecce lex in corde tuo. quod
ñ uis pati. facere noli. Et hanc legem
tͣnsgrediuntur homines. Ecce alter di¬
es mortis. Data ẽ etiam lex diuinitꝰ. ꝑ
famułu dĩ moysen. Dictum ẽ illic. Nõ
occides. ñ mechaberis. ñ falsum testi¬
moniũ dices: honora patr̃e & matrem.
Non concupisces rem ꝓximi tui: ñ con¬
scripta ẽ: & ipsa contemnitur. Eoce
tercius dies mortis. Quid restat: ue¬
nit & ȩugłium: predicatur regnum
cȩlorum: diffamatur ubiq xꝑc: mina-¬
tur gehennam: uita ꝓmittitur ȩt̃na:

Expanded text:
mors: et ita in omnes homines pertransiit, mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . » Ecce habes unum diem mortis, quod homo trahit de morte propaginem. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam. Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris. Nunquid hoc de paganis dicitur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum facere vis? pati utique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem ransgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen. Dictum est illic: « Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem, non concupisces rem proximi tui scripta est, et ipsa contemnitur, et ad tertium diem mortis. Quid restat? Venit ad Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur gehennam, vitam promittit aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
rat cresceret: quãuis tali uerbo usus sit.
quasi tunc credere inciꝑent. Non enĩ
atur siue firmetur: s ait ut credatis.
Quod intelligendum ẽ: ut amplius ro¬
Ibustiusq credatis. S eamus ad eũ. Dixit
Sgͦ thomas qui dicit᷑ didimus: ad condis¬
Scipulos. Famus & nos: & moriam᷑ cũ eo.
uenit itaq iħc: & inuenit eum quatu¬
Sor dies iam in monumento habentem.
De quatuor diebus multa quidẽ dici pos¬
sunt. sicut se habent obscura scriptu¬
rarum: quȩ ꝓ diuersitate intelligentiũ
multos sensus pariunt. Dicamus & nos:
quid nobis uideatur significare mor¬
tuus quatriduanus. Quomͦ enim in illo
cȩco intelligimus quodãmodo humanũ
genus: sic forte & in isto mortuo. multos
intellecturi sumus. Diuersis enim mo¬
dis: una res significari potest. Homo qn
nascitur. iam cum morte nascitur: quia
de adam peccatum trahit. Unde dicit
apłs. Per unum hominem peccatum
intrauit in mundum: & ꝑ peccatum

Expanded text:
rat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, rat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim atur, sive firmetur; sed ait, ut credatis: quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. 12. Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: EaVenit itaque Jesus, et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. » De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit Apostolus: « Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: sic responderunt. Dñe si dor¬
Imit: salius erit. Solet enim ẽẽ sonmnꝰ
Segrotantium: salutis indicium. Dixerat
Satitẽ iħc de morte enis: illi autẽ puta¬
Suerunt quod de dormitione somni di¬
Sceret. Tunc gͦ dixit eis iħc manifeste.
Sub obscure enim dixerat: dormit. Ait
gͦ manifeste. Lazarus mortuus ẽ. Et
gaudeo ꝓpt̾ uos ut credatis quia ñ ibi
eram: & scio quia mortiuis ẽ: & ñ ibi e¬
ram. Eger enim. ñ mortuus.: fuerat nun¬
tiatus. S quid lateret eum qui creaue¬
rat: & ad cuius manꝰ anima morientis
exierat: hoc ẽ quod ait. Gaudeo ꝓpt̾
uos: ut sciatis. quia ñ ibi eram. Ut iam
inciꝑent admirari: quia dñs potuit
dicere mortuum. quod nec uiderat nec
audierat. Ubi sane meminisse debemꝰ.
quod adhuc etiam ipsorum discipłoꝵ
qui in eũ iam crediderant. miraculis
ȩdificabatur fides: ñ ut ea quȩ ñ erat
ẽẽ inciperet:. sed ut ea quȩ iam ẽẽ cȩꝑe¬

Expanded text:
erunt, sic responderunt: Domine, si dorerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste. Subobscure enim dixerat, dormit: ait ergo manifeste, Lazarus mortuus est: et gaudeo propter vos, ut credatis; quia non eram ibi. Et scio quia mortuus est, et non ibi eram: aeger enim, non mortuus, fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat, et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait, Gaudeo propter vos, ut credatis; quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat nec audierat. Ubi sane meminisse debemus quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coepe
Abbreviated transcription (Latin):
S cum facta fuerit resurrectio: & bo¬
noꝵ gaudium amplius erit: & maloꝵ
tormenta grauiora. quando cum corpo¬
re torquebuntur. Recepti sunt in pace:
ni fideles. Om̃s tamen adhuc: in fine ac¬
cepturi sunt quod ꝓmisit ds̃. Promissa
enim est resurrectio etiam carnis. mor¬
tis consumptio. uita ȩterna cum angłis:
hoc om̃s simul accepturi sumꝰ. Nam re¬
quiem quȩ contino post mortẽ dat᷑.
si ea dignus est. tunc accipit quisq cũ
moritur. Priores acceꝑunt patͥarche:
uidete ex quo requiescunt. Posterioreᷤ
ꝓpħȩ : recentius apłi: multo recentiorẽ
scĩ martires: cotidie boni fideles. Et alii
in ista requie tam dui sunt: alii ñ tam
diu. Alii pauciorib annis: alii nec recen¬
ti tempore. Cum uͦ ab hoc somno eui¬
gilabunt: simul om̃s qͦd ꝓmissum ẽ
Saccepturi sunt. Lazarꝰ amicꝰ nr̃ dor¬
Imit: s uado ut a somno excitem eum.
IDixerunt gͦ discipuli. Quomͦ intellex¬

Expanded text:
Sed cum facta fuerit resurrectio, et boSed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora; quando cum corpore torquebuntur. Recepti sunt in pace sni fideles; omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus: promissa enim est resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum Angelis. Hoc omnes simul accepturi sumus: nam requiem quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt Patriarchae: videte ex quo requiescunt: posteriores Prophetae, recentius Apostoli, multo recentiores sancti Martyres, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie jam diu sunt, alii non tam diu, alii paucioribus annis, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt. Simul omnes quod promissum est accepturi sunt. 11. Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellex
Abbreviated transcription (Latin):
meat. ne ad ipsa iterum redeat: sic
unusquisq hominũ cũ causa sua dor¬
mit. cũ causa sua surgit. Et int̾ est.
quali custodia quisq recipiatur: ad
iudicem postea ꝓducendus. Nam &
receptiones in custodia: ꝓ meritis cau¬
sarum adhibentur. Alios ubentur
custodire lictores. humanũ & mite of¬
ficium atq ciuile: alii tradunt᷑ obti¬
onibus: alii mittunt᷑ in carcerem. Et
in ipso carcere: ñ om̃s s ꝓ meritis gra¬
uioꝵ causarum. inima carceris con¬
truduntur. Sicut gͦ diuersȩ custo¬
die agentium in officium: sic diuer¬
sȩ custodie mortuoꝵ. & diuersa meri¬
ta resurgentium. Receptus ẽ pauꝑ:
receptus est diues. S ille in sinu abra-¬
hȩ: ille ubi sitiret. & guitam aquȩ non
inueniret. Habent gͦ om̃s anime. ut
ex hac occasione instruam caritatẽ
urãm: habent om̃s animȩ cũ de hoc¬
scło exierint. diuersas receptiones suaᷤ.
habent gaudiũ bonȩ: & male torm̃ta.

Expanded text:
meat, ne ad ipsa iterum redeat: sic meat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam Charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ predicationẽ. credat mundus in
diem. Hoc gͦ ait. de conpendio: me se¬
quimini. si ñ uultis offendere. Et post
hoc dicit eis. Lazarus amitꝰ nr̃ dormit:
s uado ut a somno excitem eum. Uerũ
dixit. Sororib mortuus erat: dño dor¬
miebat. Hominibꝰ mortuus erat: qui
eum suscitare ñ poterãt. Nam dñs
tanta facilitate excitabat de sepulcͦ:
quanta tu ñ excitas dormientem de
lecto. Ergo scd̾m̃ potentiam suam
dixit dormientem: quia & alii mor
tui dicti sunt inscripturis sepe dor¬
mientes: sicut apłs dicit. De dormien¬
tibus autẽ nolo uos ignorare fres: ut
non contristemini. sicut & cȩteri qui
spem ñ habent. Ideo & ipse dormien¬
tes appellauit: quia & resurrecturos
prenuntiauit. Dormit gͦ om̃is mortu¬
us: & bonus & malus. S quomͦ int̾ est
in ipsis qui cotidie dormiunt & ex¬
surgunt. quid quisq uideat in som¬
nis. alii sentiunt leta somnia alii tor¬
quentia. ita ut euigilans dormire ti¬

Expanded text:
rum praedicationem credat mundus in rum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, Me sequimini, si non vultis offendehoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit, sed vado, ut a somno excitem eum. Verum dixit. Sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et atui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit, De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire ti
Abbreviated transcription (Latin):
medico. corripuit eos: & ait. Nonne
Sduodecim horȩ sunt diei: Si quis am¬
bulauerit in die ñ offendet. Me sequi¬
mini: si non uultis offendere. Nolite mͥ
consilium dare: quos a me consilium
oportet acciꝑe. Quo gͦ ꝑtinet. nonne
duodecim horȩ sunt diei: Qui ut diẽ
se ẽẽ ostenderet: duodecim discipulos
elegit. Si ego sum inquit dies & uos
horȩ: nũquid horȩ diei consilium dant:
Horȩ diem sequunt᷑: ñ horas dies. Si
gͦ illi horȩ: quid ibi iudas: Et ipse int̾
duodecim horas. Si hora erat: lucebat.
Si lucebat: quomͦ diem ad mortẽ tra¬
debat: Sed dñs in hoc uerbo: ñ ipsũ
iudam. s successorem ipsius preuide¬
bat. Iuda enim cadente successit ma¬
thias: & duodenarius numerus man¬
sit. Non gͦ frustra duodecmi discipu¬
los elegit dñs: nisi quia ipse spirita¬
lis ẽ dies. Sequant᷑ gͦ horȩ diem:. pre¬
dicent horȩ diem. Horȩ illustrentur
a die: horȩ illuminent᷑ a die: & ꝑ hora¬

Expanded text:
medico; corripuit eos, et ait, Nonne medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere: nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Quo ergo pertinet, Nonne duodecim horae sunt diei? Quia ut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, numquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non dies horas. Si ergo illi horae, quid ibi Judas? Et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat; si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non ergo frustra duodecim discipulos elegit Dominus, nisi quia ipse spiritualis est dies. Sequantur ergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per hora
Abbreviated transcription (Latin):
lis est. Cui dixerat beatus es: illi dic̃.
redi retro satanas. Quia beatus ñ a
se erat. S unde: Quia ñ tibi reuelau̾
caro & sanguis. s pater m̃s qui in cęlis
est. Ecce unde beatus es: ñ de tuo. sed
demeo. Non quia pat̾ ego: sed quia om¬
nia quȩ habet pat̾. mea sunt. Si beatꝰ
de ipsius dni: satanas de cuius: Ibi di¬
cit. Rationem quippe reddidit beati¬
tudinis. ut diceret ñ caro & sanguis re
uelauit tibi hoc: s pater m̃s qui incȩ¬
lis est. Hȩc ẽ causa beatitudinis tuȩ.¬
Quod uͦ dixi. redi post me satanas: au¬
di etiam huius rei causam. Non enim
sapis quȩ dei sunt: sed quȩ sunt homi¬
nis. Nemo gͦ se palpet. de suo. satanas
ẽ: de dei beatus est. Quid ẽ enim de suo:
nisi de peccato suo: Tolle peccatũ qͦd ẽ
tuũ: iusticia inquit de meo ẽ. Quid
enim habes. quod ñ accepisti: Cumgͦ
uellent dare consilium homines deo.
discipuli magistro. serui dño. egroti

Expanded text:
lis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, lis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae.Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti
Abbreviated transcription (Latin):
quasi adhuc nox ẽ. Inuocemus diem.
ut expellat noctem: & cor lumine il¬
lustret. Quid enim dñs dicere uoluit.
quantum m uidetur. quantũ sub lucet
altitudo ꝓfunditasq sententiȩ: redar¬
guere uoluit illoꝵ dubitationẽ & in¬
fidelitatem. uoluerunt enim consiliũ
dare dño ne moreretur: qui uenerat
mori. ne ipsi morerentur. Sic etiam
quodã alio loco. petrus sc̃s diligens
dnm. s adhuc ñ plene intelligens cur
uenissec. timuit ne moreretur: & uitȩ
displicuit. idẽ ipsi d̃ño Nam cum
indicaret discipulis quid eẽt iheroso¬
limis a iudeis passurus: respondit pe¬
trus int̾ cȩteros: & ait. Absit a te d̃ne:
ꝓpitius tibi esto: ñ fiet istud. Et conti¬
nuo dns. Redi post me satanas: ñ enĩ
sapis quȩ dei sunt. s quȩ hominũ. Et
paulo ante confitens filium dei:. lau¬
dem meruerat. Audierat enim. Beatꝰ
es symon bariona: quia ñ tibi reuela¬
uit caro & sanguis: s pat̾ m̃s qui incȩ-¬

Expanded text:
quasi adhuc nox est. Invocemus diem, quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut expellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum sublucet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quod esset Jerosolymis passurus a Judaeis, respondit Petrus inter caeteros, et ait, Absit a te, Domine, propitius tibi esto, non fiet istud. Et continuo Dominus, Redi post me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: audierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coe
Abbreviated transcription (Latin):
quousq quatriduum compleretur. Nõ
frustra:. nisi quia forte. immo quia cer¬
te. & ipse numerus dierum. intimat
Saliquod sacram̃tum. Deinde post hȩc:
dicit discipulis suis. famus inuidȩã
Siterum. Ibi pene fuerat lapidatus: qͥ
ꝓpterea inde discessisse uidebatur. ne
lapidaretur. Discessit enim ut homo:
s in redeundo quasi oblitus infirmita¬
tem. ostendit potestatem. Camus in¬
Squit in iudȩam. Deinde hoc dicto: ui¬
dete quẽad modum discipuli territi
Sfuerint. Dicunt ei discipuli. Ralbi.
Inunc querebant te lapidare iudȩi: &
Siterum uadis illuc: Respondit iħc.
Nonne duodecim horȩ sunt diei: Quid
sibi uult ista responsio: Illi dixerunt.
iterum illuc uadis. ut te lapident:
Sft dñs. Nonne duodecim horȩ sunt
Sdiei: Siquis ambulauerit in die non
Soffendet: quia lucem huius mundi
Suidet. Si autem ambulau̾it nocte. of¬
fendet: quia lux ñ ẽ in eo. De die qui
dem locutus est: s in nr̃a intelligentia

Expanded text:
quo usque quatriduum compleretur. Non quo usque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus, in Judaeam iterum. Ubi pene fuerat lapidatus, qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo; sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. Denique hoc dicto videte, quemadmodum discipuli territi fuerint. Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc quaerebant te lapidare Judaei, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim sunt horae diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi dixerunt: iterum vadis illuc, ut te lapident? Jesus. Nonne duodecim hore sunt diei. Si quis ambulaverit in diem non offendet: quia lucem hujus mundi videt? Si autem ambulaverit in noctem: offendet quia lux non dem locutus est, sed in nostra intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa mors. ñ erat ad mort̾ẽ: s potius
ad miracłm. Quo facto. crederent ho¬
mines in xꝑm: & uitarent uerã mor¬
tẽ. Sane uidete. quẽ ad modum tan¬
quã ex obliquo dns d̾m se dixit: ꝓpter
quosdã qui negant filium dei esse.
Nam sunt heretici: qui hoc negant.
quod filius dei sit ds̃. Ecce audiant.
Infirmitas hȩc inquit ñ ẽ ad mortem:
s ꝓ gła dei. Qua gła: Cuius: Dei: Au¬
di quod sequit᷑. Ut glorificet᷑ filius dĩ.
Infirmitas hec gͦ inquit. ñ ẽ ad mortẽ:
qũa: Per illam infirmitatẽ. Diligebat
Sautẽ iħc martham: & sororẽ eius mari¬
am & lazarum. Ille languens. illȩ
tristes. om̃s dilecti: s diligebat eos
& languentium saluator. immo etiã
mortuorum suscitator. & tristiũ conso¬
lator. Ut gͦ audiuit quia infirmatur:
tunc quidem mansit in eodem loco du¬
ob dieb. Nunciauerunt gͦ illi. Man¬
sit illic ille. Tamdiu tempꝰ ductũ est.

Expanded text:
et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant Filium Deum esse. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. Ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei. Qua gloria? cujus Dei? Audi quod sequitur: Ut glorificetur Filius Dei. Infirmitas ergo haec, inquit, non est ad mortem, quam? Per illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illae, mansit illic ille. Tandiu tempus ductum est,
Abbreviated transcription (Latin):
eus: Dñe: ecce quẽ amas. infirmatur.
Non dixerunt ueni. Amanti enim:
tantum modo nuntiandum fuit. Nõ
ausȩ sunt dicere. ueni & sana: ñ au¬
sȩ sunt dicere. ibi iube. & hic fiet. Cur
enim ñ & istȩ: si fides illius centurio¬
nis inde laudatur: Ait enim. Non sũ
dignus ut intres sub tectum meum:
s tantum dic uerbo. & sanabitur pu¬
er m̃s. Nichil horum istȩ: s tantũmͦ.
dñe ecce quẽ amas infirmatur. Suffi¬
cit ut noueris: ñ enim amas. & dese¬
ris. dicit aliquis. Quomͦ ꝑ lazarum
peccator significabatur: & a dño sic
amabatur: Audiat eum dicentem.
Non ueni uocare nistos: sed peccato¬
res. Si enim peccatores ds ñ amaret:
de cęlo ad terras ñ descenderet. Au
Idiens autem iħc: dixit eis. Infirmi¬
Stas hȩc ñ est ad mortem: s ꝓ gła dĩ
ut glorificetur filius dei. Talis glori¬
ficatio ipsius: ñ ipsum auxit. s nobis
ꝓfuit. Hoc gͦ ait ñ ẽ ad mort̾ẽ: quia

Expanded text:
ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. Non dixerunt, Veni: amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere, Veni, et sana: non ausae sunt dicere, Ibi jube, et hic fiet. Cur enim non et istae, si fides illius Centurionis inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum istae, sed tantummodo, Domine, ecce quem amas infirmatur. Sufficit ut noveris; non enim amas, et deseris. Dicit aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad terras non descenderet. 6. Audiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, non est ad mortem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
itaq iam: & qm̃ multa in hac lectio¬
ne manifesta sunt. expositionem
in singulis ñ queramus: ut necessa¬
ria ꝑtractemus. Frat autem quidã
languens lazarus abethania. de
castello mariȩ & marthȩ. In suꝑiore¬
lectione meministis. qͦd dns exiit de
manibus eorum qui lapidare illũ
uoluerant. & discessit transiordanẽ:
ubi ioħes baptizabat. Ibi gͦ d̾no con¬
stituto. infirmabatur in bethania
lazarus: quod castellum erat ꝓxi¬
mũ iherosolimis. Maria aut̃e erat qͦ
unxit d̾nm ungento. & extersit pe¬
des eius capillis suis: cunus frãt lara¬
rus infirmabat᷑. Miserunt gͦ soro¬
res eius ad eum: dicentes. Iam intelli¬
gimus quo miserunt: ubi erat dñs.
Qm̃ absens erat transiordanẽ scilicet:
miserunt ad dnm nuntiantes quod e¬
grotaret frat̃ earũ: ut si dignaretur
ueniret. & eum ab egritudine liberare.
Iue distulit sanare: ut possit resusci¬
tare. Quid gͦ nuntiauerunt sorores

Expanded text:
itaque jam; et quoniam multa in hac lectioitaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidam languens, Lazarus a Bethania, de castello Mariae et Marthae lectione meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum, dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, ubi erat Dominus: quoniam absens erat, trans Jordanem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum: ut si dignaretur veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo renuntiaverunt sorores
Abbreviated transcription (Latin):
Dicis ei: noli facere. Quando te audit
quẽ terra sic premit: & tabe corrum¬
pitur & mole consuetudinis pregra¬
uatur: Nec ad ipsum tamen resusci¬
tandum: minor fuit uirtus xꝑi. Noui¬
mꝰ. uidimꝰ: cotidie uidemiis homines
pessima consuetudine ꝑmutata uiue¬
re melius. quã uiuunt qui rep̾hen¬
debant. Detestabaris hominẽ: ecce iꝑ¬
sa soror lazari si tam̃ ipsa est. quȩ pe¬
des dñi unxit ungento. & t̾sit capil¬
lis suis quos lauerat lacrimis. meliꝰ
suscitata est. quam fr̃ eius. De mag¬
na malȩ consuetudinis mole. libera¬
ta ẽ. Erat enim famosa peccatrix. Et
de illa dictum ẽ. Dimittentur ei pec¬
cata multa: q̃m dilexit multum. Ui¬
demus multos: nouimꝰ multos: nemo
desperet: nemo de se p̾sumat. Et des¬
perare malum ẽ: & de se p̃sumere. Sic
noli desperare: ut eligas de quo debe¬
as presumere. Ergo & dñs lazarum
fuscitauit. Audistis qualem: id ẽ qͥd
significet lazari resurrectio. Legamꝰ

Expanded text:
Dicis ei, Noli facere. Quando te audit Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. Novimus, vidimus, quotidie videmus homines, pessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum Dominus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrectio. Legamus
Abbreviated transcription (Latin):
Talem animã resuscitare se significãs
dñs. resuscitauit illam puellam quȩ
ñdum erat foras elata: s in domo mor¬
tua iacebat. quasi peccatũ latebat. Si
autem ñ solum malȩ delectationi con¬
sensisti. sed etiam ipsũ malũ fecisti: qͦsi
mortuum extra portam extulisti. Iam
foris es: & mortuus elatus es. Tamen &
ipsum dñs resuscitauit: & reddidit ui¬
duȩ matri suȩ. Si peccasti. peniteat te:
&e resuscitabit te dns. & reddet eccłiȩ
matri tuȩ. Tercius mortuus lazarus:
ẽ genus mortis humanȩ quod mala
consuetudo appellatur. Aliud ẽ enim
peccare: aliud peccandi confuetudi¬
nẽ facere. Qui peccat & continuo cor¬
rigitur. cito reuiuiscit: quia ñdum ẽ
implicatus consuetudine: ñ ẽ sepultus.
Qui autem peccare consueuit sepultꝰ
est: & bene de illo dicitur. fetet. Inci¬
pit enim habere pessimã famã: tan¬
quã odorem teterrimũ. Tales sunt
om̃s assueti sceleribus. ꝑditi moribus.

Expanded text:
Talem animam resuscitare se significans Talem animam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puellam quae nondum erat foras elata, sed in domo mortua jacebat, quasi peccatum latebat. Si autem non solum malae delectationi consensisti, sed etiam ipsum malum fecisti; quasi mortuum extra portam extulisti: jam foris es, et mortuus elatus es. Tamen et ipsum Dominus resuscitavit, et reddidit viduae matri suae. Si peccasti, poeniteat te: et resuscitat te Dominus, et reddet Ecclesiae matri tuae. Tertius mortuus est Lazarus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi consuetudinem facere. Qui peccat et continuo corrigitur, cito reviviscit: quia nondum est implicatus consuetudine, non est sepultus. Qui autem peccare consuevit, sepultus est, et bene de illo dicitur, fetet: incipit enim habere pessimam famam, tanquam odorem teterrimum. Tales sunt omnes assueti sceleribus, perditi moribus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ꝑde quicquid habes. ut uiuas
exiguo tempore in labore sollicitus:
s da pauꝑi unde habes. ut uiuas semꝑ
sine labore securus. Accusant nos ama¬
tores uite temporalis: quã nec cum uo¬
lunt. nec qũa dui uolunt habent. Et
nos inuicem ñ accusamus: tam pigri.
tam tepidi. ad capessendam uitam
ȩt̾nam. Quam si uoluerimus habebi¬
mus: cum habuerimus ñ amittimus.
Hanc autem mortẽ quã timemꝰ: etiã
suscitat ne moriam᷑ in ȩt̾num: bene
intelligimus tres illos mortuos quos
in corporibus suscitauit. aliquid sig¬
nificare & figurare de resurrectionibꝰ
animarũ quȩ fiunt ꝑ fidem. Resusci¬
tauit filiam archisinagogi: adhuc in
triduanum. Intueatur quisq animã
suã. Si peccat: moritur. Peccatũ mors
animȩ est. S aliquando in cogitatio¬
ne peccatur. Delectauit quod malũ ẽ:
consensisti. peccasti. Consensio illa: oc¬
cidit te. S intus est mors: quia cogi¬
tatum malum ñdum ꝓcessit infactũ.

Expanded text:
dicit, Perde quidquid habes, ut vivas dicit, Perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed, Da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quamdiu volunt habent: et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capessendam vitam aeternam, quam si voluerimus habebimus, cum habuerimus non amittemus; hanc autem mortem quam timemus, etiamsuscitat, ne moriamur in aeternum; bene intelligimus tres illos mortuos quos in corporibus suscitavit, aliquid significare et figurare de resurrectionibus animarum quae fiunt per fidem: resuscitavit filiam archisynagogi adhuc in arum sepultum quatriduanum. Intueatur quisque animam suam: si peccat, moritur; peccatum, mors est animae. Sed aliquando in cogitatione peccatur. Delectavit quod malum est, consensisti, peccasti; consensio illa occidit te: sed intus est mors, quia cogitatum malum nondum processit in factum.
Abbreviated transcription (Latin):
moriturus: & ñ laborat ne peccet ho¬
mo in ȩt̃num uicturus. Et cum labo¬
rat ne moriatur: sine causa laborat.
Id enm agit. ut multũ mors differat᷑:¬
ñ ut euadatur. Si autẽ peccare nolit. ñ
laborabit. & uiuet in et̾num. O si posse¬
mus excitare homines. & cum ipsis pa¬
riter excitari: ut tales eẽmus amatore
uitȩ ꝑmanentis: quales sunt homines
amatores uitȩ frigientis. Quid ñ fac̃
homo sub mortis ꝑicło constitutis:
Gladio impendente ceruicibꝰ ꝓdider̃t
homines: quic quid sibi unde uitierẽt
reseruabant. Qͥs ñ continuo ꝓdidit. ne ꝑ¬
cuteret᷑: & post ꝓditionẽ. fortasse ꝑcussus ẽ.
Qs ñ ut uiueret continuo ꝑdere uoluit un¬
de uiueret: eligens uitã mendicantẽ. quã
celerem mortem: Cui dictũ est nauiga
ne moriaris: & distulit: Cui dictum
est. labora ne moriaris: & piger fuit:
Leuia ds̃ iubet ut in ȩc̃num uiuamꝰ:
& obedire negligimus. Non tibi deus

Expanded text:
moriturus, et non laborat ne peccet homoriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatn ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sunt homines amatores vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur? Et post proditionem fortasse percussus est. Quis non, ut viveret, continuo perdere voluit unde viveret, eligens vitam mendicantem quam celerem mortem? Cui dictum est, Naviga ne moriaris; et distulit? Cui dictum est, Labora ne moriaris; et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus; et obedire negligimus. Non tibi Deus
Abbreviated transcription (Latin):
quando om̃s qui in monum̃tis sunt.
audient uocem eius: & ꝓcedent qui
bene fecerunt. ad resurrectionem uitȩ:
qui male egerunt. ad resurrectionem
iudicii. Tres tamen mortuos a dno re¬
suscitatos: in eugłio legimus. Et forte
ñ frustra. Dñi quippe facta: ñ sunt
tantũmodo facta. s signa. Si gͦ signa
sunt: p̃t̾ id quod mira sunt. aliquid
ꝓfecto significant. Quorum factoꝵ sig¬
nificationẽ inuenire aliquanto ẽ ope¬
rosius: qũa ea legere uel audire. Ad¬
mirantes audiebamus tamqm magni
miraculi spectaculo ante nr̃os oculos
constituto. cum eugłium legeretur:
quẽ ad modum reuixerit lazarus. Si
attendamus mirabiliora oꝑa xꝑi: om¬
nis qui credit resurgit. Si attendamꝰ
om̃s & intelligamus de testabiliores
mortes: om̃is qui peccat moritur. Sed
mortem carnis om̃ĩs homo tumet: mor¬
tem animȩ pauci. Pro morte carnis
quȩ sine dubio quandoq uentura ẽ.
curant om̃s ne ueniat: inde est qd̾
laborãt. Laborat ne moriatur homo

Expanded text:
in monumentis sunt, audient vocem ejus: et procedent qui bene fecerunt, ad resurrectionem vitae; qui male egerunt, ad resurrectionem judicii . 2. Tres tamen mortuos a Domino resuscitatos in Evangelio legimus, et forte non frustra. Domini quippe facta non sunt tantummodo facta, sed signa. Si ergo signa sunt, praeter id quod mira sunt, aliquid profecto significant: quorum factorum significationem invenire, aliquanto est operosius, quam ea legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mirabiliora opera Christi, omnis qui credit, resurgit: si attendamus omnes, et intelligamus detestabiliores mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo
Abbreviated transcription (Latin):
strarent. Nam & de ⁊acharia hoc dr̃.
factum ẽ autẽ cũ sacerdotio fungeret᷑
in ordine uicis sue ante dm: scdm con¬
suetudinẽ sacerdocii sorte exiit ut in¬
censum poneret. ingressus in templũ
dñi. Hinc apparet plures eos fuisse:
& uices suas habuisse. Nam incensũ
ñ licebat ponere: nisi sũmo sacerdoti.
Et forte etiam annũ unum plures ad¬
ministrabant. quib alio anno alii suc¬
cedebant: ex quibꝰ sorte exibat quis.
ut incensum poneret. Quid ẽ gͦ quod
ꝓpħauit caiphas: Quia iħc moriturus
erat ꝑ gente: & ñ tantũ ꝓ gente. s ut fi-¬
lioᷤ d̾i qͥ erant disꝑsi congͣgaret in unũ hoc
ȩuuangłista addidit. Nam caiphas de
sola iudeorum gente ꝓpħauit. in qua
erant oues. de quibus ait ipse dñs. Nõ
sum missus: nisi ad oues quȩ perier̃t
domus isrł. S nouerat eugłista eẽ¬
alias oues quȩ ñ erant de hoc ouili:
quas oportebat ad duci. ut eẽt unũ

Expanded text:
strarent. Nam et de Zacharia hoc dicitur: strarent. Nam et de Zacharia hoc dicitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse: nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti . Et forte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex quibus sorte exibat quis, ut incensum poneret. Quid est ergo quod hetavit Caiphas? Quia Jesus moriturus erat pro gente; et non tantulios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. Hoc evangelista addidit; nam Caiphas de sola Judaeorum gente prophetavit, in qua erant oves, de quibus ait ipse Dominus: Non sum missus nisi ad oves, quae perierunt domus Israel . Sed noverat evangelista alias oves quuci, ut essent unum
Abbreviated transcription (Latin):
timuerant: ne si om̃s in xꝑm crederẽt.
nemo remaneret qui aduersus roma¬
nos ciuitatem dei templumq defende¬
ret. Qm̃ contra ipsum templũ. & contͣͦ
suas paternas leges: doctrinã xꝑi eẽ
sentiebant. Unus autem ex ipsis caiphas
cum eẽt pontifex anni illuis: dix̃ eis.
Vos nescitis quicquã nec cogitatis: qͥa
Sexpedit nobis ut unus moriatur homo¬
pro popło: & ñ tota gens pereat. Hoc
autem asemet ipso ñ dixit: s cum eẽt
pontifex anni illius ꝓpħauit. Hic do¬
cemur: etiam ꝑ homines malos. ꝓphe¬
tiȩ sꝑm futura p̃dicere. Quod tamen
ȩugłista diuino tribuit sacramento:
quia pontifex fuit. id ẽ sũmus sacerdoᷤᷤ.
Potest autem mouere quomͦ dicatur
pontifex anni illuis. cum ds̃ unũ con¬
stituerit sũmum sacerdotem: cui mor¬
tuo unus succederet. S intelligendũ
est. ꝑ ambitiones & contentiones inter
iudȩos postea constitutum. ut plures
eẽnt: & ꝑ annos singulos uicibꝰ mini¬

Expanded text:
timuerunt, ne, si omnes in Christum crederent, timuerunt, ne, si omnes in Christum crederent, nemo remaneret qui adversus Romanos civitatem Dei templumque defenderet: quoniam contra ipsum templum et contra suas paternas leges, doctrinam Christi esse sentiebant. Unus autem ex ipsis Caiphas, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: Vos nescitis quidquam, nec cogitatis quia expedit vobis ut unus homo moriatur pro populo, et non tota gens perautem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit. Hic docemur etiam per homines malos prophetiae Spiritum futura praedicere: quod tamen Evangelista divino tribuit sacramento, quia pontifex fuit, id est, summus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Deus unum constituerit summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet. Sed intelligendum est, per ambitiones et contentiones inter Judaeos postea constitutum ut plures essent, et per annos singulos vicibus mini
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: crediderunt in eum. Quid̃ã autẽ
Sex ipsis abierunt ad phariseos. & dixe¬
runt eis qͤ fecit iħc. Non om̃s ex iudeis
qui conuenerant ad mariam. credide¬
runt: s tam̃ multi. Quidam uͦ ex eis
siue ex uidȩis qui conuenerant. siue ex
iudȩis qui crediderant. abierunt ad
phariseos: & dixerunt eis quȩ fecit iħc.
Siue annuntiando ut ipsi crederent:
siue potius ꝓdendo. ut seuirent. Sed
quomͦlibet & a quibꝰlibet. ad pharise¬
os ista ꝑlata sint: collegerunt pontificẽ
mus. Plus enim ꝑditi homines cogita¬
bant. quomͦ nocerent ut ꝑderent: quã
quomͦ sibi consulerent ne perirent. Et
tamen timebant: & quasi consulebant.
IDicebant enim. Quid faciemus: quia
Shic homo multa signa facit: Si dimitti¬
Smus eum sic: om̃s credent in eum. Et
Suenient romani: & tollent nrm & locũ
utrumq amiserunt. Nam & romani pꝰ
dñi passionem & głificationẽ. tulerunt
alibi dictum ẽ. filii autẽ regni huius:
ibunt in tenebras exteriores. Hoc autem

Expanded text:
tem ex ipsis abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus. « Non omnes ex Judaeis qui convenerant ad Mariam, crediderunt: sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis qui convenerant, sive ex eis qui crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt eis quae fecit Jesus; sive annuntiando, ut et ipsi crederent; sive potius prodendo, ut saevirent. Sed quomodolibet, et a quibuslibet, ad Pharisaeos ista prolata sunt. CAPUT XXVIII. Pontifices mus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo nocerent ut perderent, quam quomodo sibi consulerent ne perirent: et tamen timebant, et quasi consulebant. Dicebant enim: Quid faciemus? Quia hic homo multa signa facit: si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum utrumque amiserunt. Nam et Romani post Domini passionem et glorificationem tulerunt alibi dictum est: Filii autem regni hujus ibunt in tenebras exteriores . Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩos: sed abiit in regionẽ uixta de¬
sertum in ciuitatem quȩ dicit᷑ ephrem.
S& ibi morabatur cum discipulis suis:
ñ quia potentia eius defecerat: in qua
utiq si uellet & palam udȩis conuersa¬
retur & nichil ei facerent: s in hominis
infirmitate. uiuendi exemplum disci¬
płis demonstrabat: in quo appareret
ñ ẽẽ peccatum. si fideles eius qui sunt
menbra eius. oculis ꝑsequentiũ se sub¬
traherent: & furorem sceleratorum
latendo potius deuitarent. qũa se offe¬
rendo magis accenderent.
rorimũ autẽ erat pascha iudeoꝵ.

Expanded text:
in regionem juxta desertum, in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non quia potentia ejus defecerat, in qua utique si vellet, et palam Judaeis conversaretur, et nihil ei facerent; sed in hominis infirmitate vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo appareret non esse peccatum, si fideles ejus qui sunt membra ejus, oculis persequentium se subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent, quam se offerendo magis accenderent. roximum erat Pasc
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Leticia: animi diffusio. Tristicia:
animi contractio. Cupiditas: animi
ꝓgressio. Timor: animi fuga ẽ. Diffun¬
deris enim animo: cum delectaris. Con¬
traheris animo: cum molestaris. Pro¬
grederis animo: cum appetis. Fugis
animo: cum metuis. Ecce unde ille¬
mercennarius uiso lupo dicit᷑ fugere.
quia mercennarius ẽ. Quid ẽ. mercen¬
narius est: Temporalem mercedem
querens: & in domo in ȩt̃num ñ habi¬
tabit. Sunt hic adhuc querenda & dis¬
cutienda uobiscum: s onerare uos ñ
est consilii. Dñica enim cibaria: con¬
seruis ministramus. In pascuis dñicis
oues pascimus: & simul pascimur. Si¬
cut ñ est negandum quod necessari-¬
um ẽ: sic ñ est cor infirmũ pabuli
multitudine p̃grauanđu. Non sit gͦ
molestum caritati ur̃ȩ: quia omĩa qͦ
hic discutienda adhuc arbitror. hodie
non discutio. s iterum nobis in nomine
dm diebus reddendi sermonis. eadem
lectio recitabitur: & diligentius illo ad¬

Expanded text:
sunt: laetitia, animi diffusio; tristitia, sunt: laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio; cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris; progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum metuis. Ecce unde mercenarius ille viso lupo dicitur fugere. Quia mercenarius est. Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem lectio recitabitur, et diligentius, illo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ipse. Quis est mercennarius: Qui
uidet lupum uenientem & fugit: qui
ñ libere audet arguere. fcce nescio
quis peccauit: grauit̃ peccauit: incre¬
pandus est: excõmunicandus ẽ. Sed
excõmunicatus. immicꝰ erit: insidi¬
abitur: nocebit cum poterit. Iam ille
dat quod sectatur humanȩ amicitiȩ
cõmoditatem. & inimicitiarum huma¬
narum incurrat molestiam: tacet. non
corripit. fece lupus oui guitur appre¬
hendit: diabolus fideli adulterium ꝑ¬
suasit: tu taces. ñ increpas. O mercenna¬
ri: lupum uenientem uidisti & fugisti.
Respondit forte. & dicit. Fcce hic sum:
non fugi. Fugisti: quia taciusti. Tacu¬
isti: quia timusti. fuga animi: timor
est. Corpore stetisti: sꝑu fugisti. Quod
ille non faciebat: qui dicebat. & si cor¬
pore absens sum. sꝑu uobiscum sũ. Quo¬
modo enim sꝑu fugiebat: qui etiam cor¬
pore absens. fornicatores litteris argu¬
ebat:. Affectiones nr̃ȩ: motꝰ animorum

Expanded text:
est ipse. « Quis est mercenarius qui est ipse. « Quis est mercenarius qui vidit lupum, et fugit? Qui cantem non libere audet arguere. Ecce nescio quis peccavit, graviter peccavit, increpandus est, excommunicandus est. Sed excommunicatus, erit inimicus, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam ille , ne perdat quod sectatur, humanae amicitiae commoditatem, et inimicitiarum humanarum incurrat molestiam; tacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit. Diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas. O mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondit forte, et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti, quia timuisti. Fuga animi timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti, quod ille non faciebat, qui dicebat: Etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum . Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum
Abbreviated transcription (Latin):
quando ꝑsecutionẽ patiebantur: Ex¬
pone nobis o dñe. uidi in epł̃a fugien¬
tem paulum: ꝑ murũ in sporta sub-¬
missus ẽ: ut manus ꝑsequentis eua¬
deret. Non gͦ illi cura fuit de ouib:
quas lupo ueniente deserebat: fuit
plane. Sed eas pastori in cȩlo sedenti.
orationibus comm̃dabat: se autem
utilitati earum fugiendo seruabat.
sicut quodamloco ait. Manere in car¬
ne necessarium ꝓpt̾ uos. Ab ipso namq
pastore om̃s audierant. Si uos ꝑsecu¬
ti fuerint in una ciuitate: fugite in
aliam. Hanc quȩstionem nob̾ dñs dig¬
netur exponere. Dñe tu dixisti eis.
quos fideles pastores ẽẽ utiq uolebas:
qͦs tua menbra ẽẽ formabas. Si uos ꝑse¬
cuti fuerint: fugite. Iniuriam gͦ illis
facis: quando reprehendis mercenna¬
rios qui uident lupũ uenientem. &
fugiunt. Rogamꝰ indices nob̃: quid¬
habeat altitudo quęstionis. Pulsemꝰ
aderit qui aꝑiat se: ostiarius ostii qd̵

Expanded text:
quando persecutionem patiebantur? Exquando persecutionem patiebantur? Expone nobis, o Domine. Vidi in Epistola fugientem Paulum: per murum in sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat: se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Hanc nobis quaestionem Dominus dignetur exponere. Domine, tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra esse formabas, Si vos persecuti fuerint, fugite. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamhabeat altitudo quaestionis. Pulsemus, aderit qui aperiat; sed ostiarius est ostii, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rebant: Sed quid adungat adtendi
ueritas. a filiis ueritate ad nuntietur.
filii ȩt̾nam hereditatem patris patien¬
t̃ expectant. Mercennarii temporalẽ
mercedem conducentes: festinant̾ exop¬
tant. Michi humana gła cui mercen¬
siue occasione. siue ueritate. xꝑc ad
nuntietur. Uidimus qui sit etiam mer¬
cennaruus. Quis ẽ lupus. nisi diabolꝰ.
Et quid dictum ẽ de mercennario:
Cum uiderit lupum uenientẽ fugit:
quia ñ sunt eius oues ꝓpriȩ: nec ei
cura ẽ de ouibus. Numquid talis e¬
rat apłs paulus: Absit. Numquid
talis petrus: Absit. Numquid tales
cȩteri apłi excepto iuda filio ꝑditio¬
nis : Absit. Pastores gͦ illi: Plane pa¬
stores. Et unde unus pastor: iam diri.
Pastores: quia menbra pastoris. Illo ca¬
pite gaudebant: sub illo capite con¬
cordabant. Uno sꝑu in unius corporis
conpage iuuebant: ac ꝑ hoc om̃s ad
unum pastorem ꝑtinebant. Si gͦ pasto¬
res ñ mercennarii: quare fugiebant

Expanded text:
rebant? Sed quid adjungat, attenditrebant? Sed quid adjungat, attenditveritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercesive occasione, sive veritate Christus annuntietur. 7. Vidimus qui sit etiam mercenarius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus Paulus? Absit. Numquid talis Petrus? Absit. Numquid tales caeteri Apostoli, excepto Juda filio perditionis? Absit. Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quare fugiebant