comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ de omnibꝰ ad eũ ꝑtinentibus suꝑus loqͦre¬
tur: ab eo loco uͥ ait: Manifestaui nom̃ triũ
hominibꝰ qͦs dedisti mͥ: s de his tantũ qͥ eũ
cũ illa diceret audiebant, Ab ipso itaq ora¬
tionis euis exordio. uͥ sublenatis ocuł ĩ cęlũ
dix̃. pat̾ uenit hora clarifica filiũ tuũ ut fi

Expanded text:
non de omnibus ad eum pertinentibus superius loquerenon de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi sublevatis oculis in coelum, dixit, Pater, venit hora, clarifica Filium tuu
Abbreviated transcription (Latin):
ut scͥptura impleat᷑. iudam significans qui tra¬
didit cum: Ex isto quippe duodenario numero
apłoꝵ: solus ꝑit: demde subiung̃: Nẽ aũ ad
te uenio Uñ manifestum ẽ euni de corꝑali suca
dixisse p̾sentia. cum essem eum eis ego seruabã
eos: ireluti iam cum eis ea p̾sentia ñ esset: Eo
modo enĩ significare uoluit ascensionẽ suã
mor futurã: de qͣ dix̃: Nẽ aũ ad te uenio Itu¬
rusutiq ad dextam patris unde uenturꝰ est¬
ad uiuos ⁊ mortuos iudicandos p̃sentia itidem
corꝑali: scłm ficlĩ regulam. sanamq doctri¬
nam: Nam p̾sentia sp̃ali cum eis erat utiq
futurꝰ pꝰ ascensionẽ suam: & cum tota eccłia
sua ĩ hoc mundo. usq in consuminationẽ scħ¬
& quos relicturꝰ fuerat absentia corꝑali. ut
eos cum patre seruaret p̾sentia spiritali Post
uͦ acdiungit ⁊ cet̾os suos. uͥ diẽ: N ꝓ his aũ
rogo tantũ: s. ⁊ ꝓ eis qui ereditutri sunt ꝑ uer¬
bum eoꝵ inme. ubi manifestiꝰ ostendit. quod

Expanded text:
us perditionis, Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numero periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit: Nunc autem ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicare, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam; nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem set quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod
Abbreviated transcription (Latin):
rã: ex hortatꝰq fuisset ut confiderent qm̃
ipse uic̃ mundũ. ⁊ co qui erat ad illos fermo¬
ne fiuito. deinde ad patrẽ u̾ba direx̃. eto¬
rare iam cepit: Sic eiĩ euangłista sequit᷑
dicens Hec locutꝰ ẽ iħs: & subleiratis in cȩ¬
lum ocuł dix̃: Pat̾ uenit hora: clarifica fi¬
lium tuũ: Pot̾at dñs unigenitꝰ ⁊ coet̾nꝰ patͥ.
in forma serui ot ex forma serut si hoc opꝰ
esset orare silentio: s ita se patͥ exhiberi
uoluit p̾catorẽ ut meminisset se nr̃m esse
ipsos sermocinatio. s etiã ꝓ ipsis ad patrẽ
oratio: discipuloꝵ ẽ ȩdificatio: Et si illoꝵ
qui hȩc dicta aderant audituri. ꝓfecto et
nr̃a. qui fueramꝰ conscripta lecturi: Qua¬
ꝓpt̃ hoc quod ait. pat̾ uenit hora clarifica
filium tuum. ⁊ ostendit ce̾ tempꝰ ⁊ quid qñ
facerit uł fieri sineret. ab illo eẽ dispositum
te uenisse .s dõ potius ordinante: nec siderea
necessitas xͥ conexinit passionẽ: absit enĩ ut sy¬

Expanded text:
ram, exhortatusque fuisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutus est Jesus, et subleica Filium tuum. Poterat Dominus Unigenitus et coaeternus Patri in forma servi et ex forma servi, si hoc opus esset, orare silentio; sed ita se Patri exhibere voluit precatorem, ut meminisset nostrum se esse ipsos sermocinatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem oratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecturi. Quapropter hoc quod ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ostendit omne tempus, et quid quando faceret vel fieri sineret, ab illo esse dispositum te venisse, sed Deo potius ordinante. Nec siderea necessitas Christi connexuit passionem: absit enim ut si
Abbreviated transcription (Latin):
serat ñ iam in ꝓu̾biis locuturũ: s palã de
patre anmuncraturũ: Eadem quippe tpsiꝰ ũba:
in ea hora palã se annunciaturũ illis esse de pa¬
tre: quod eis utiq iam intelligentibꝰ ñ esset
in suoꝵ sp̃italium cordibꝰ ⁊ dĩ filius ⁊ sp̃s sc̃s.

Expanded text:
 sed palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset in suorum spiritualium cor
Abbreviated transcription (Latin):
ante passionẽ loquebat᷑ magna eũ
paruis. s sic̃ oportebat ut magna
Odicerent᷑ ⁊ paruis:
qr ñdum accepto spũ scõ qͥmadmodũ eũ pꝰ eiꝰ
resurrectionẽ uł ipso nsufflante uł desuꝑ acce¬
ꝑunt. humana mag̃ qͣm chuina sapiebant: mul¬
tis indiciis ꝑ totũ euangłiũ declarat᷑. Uñ ⁊ hoc
est qͦd in ista lectione dixer̃. Ait enĩ euangłista:
Dicũt ei discipidi eiꝰ: Eece nẽ palã loqͥris: ⁊ ꝓũbi¬
um nullum dicis Nẽ scuuꝰ qr nosti omina: ⁊ ñ

Expanded text:
ante passionem loquebatur magna cum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerentur et parvis, quia nondum accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem, vel ipso insufflante, vel desuper, acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, ut multis indiciis per totum Evangelium declaratur. Unde et hoc est, quod in ista lectione dixerunt. Ait enim Evangelista: Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullu
Abbreviated transcription (Latin):
fica filtum tuum. s. acdlidit &ẽ ut filiꝰ tuuf
tuus clarificet te: merito querit᷑ qͦͣmͦ patrẽ
elarificauit filius.⁊ eum sempit̾na claritas pa¬
tris nec diminiita fu̾it in forma humana.
nec augeri potuerit in sua ꝑfectione diui¬
na: S inse ipsa claritas patris: nec minui
nec augeri pot̃. apud homines aũ ꝓ euldu¬
bio minor erat: qñ in iudea tantiimmͦ dĩ
Si aut̃ tantum mͦ mortuus fuisset filius nec
resurrexisset : ꝓculdubio nec apatre clari¬
ficatꝰ esset. nec patrẽ clarificasset. Nẽ gͦ re¬
surreetione clarificatꝰ a patre: resurrecti¬
onis suȩ p̃dicatione clarificat patrẽ: Hoc
quippe aꝑit ordo ipse ũboꝵ. Clarifica inqͥt
filium tuum: ut filiꝰ tuus clarificet te:
T̃ainqͣm dic̃et Resuscita me: ut innotescas
coto orbe ꝑme: Dem̃ magus magisq pan¬
dens qͦm clarificet patrem filius ⁊ sicut
dectisti ei inquit potestatẽ omnis carnis.
ut onme qͦd dedisti ei det eis uitã ȩt̾nã:

Expanded text:
fica Filium tuum, sed addidit etiam ut Filius tuus clarificet te, merito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest: apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aet
Abbreviated transcription (Latin):
mõ: nota feci uob̾ Quibꝰ ait postea: Miclta
habeo adhuc uob̾ dic̃e.: s ñ potestis illa por¬
tare mͦ Qui enim certis ⁊ unmnutabilibꝰ cau¬
sis omnia futura p̃destinauit: quod futurũ
ẽ fecit Nam ⁊ ꝑ ꝓpħam dictum de illo ẽ :

Expanded text:
nota feci vobis : quibus ait postea, Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit: nam et per prophetam dictum de illo est,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ gͥ recte possimꝰ dicere. qͦd eũ ad natu¬
ram dĩ ñ ꝑtiieat humana natura ⁊ ⁊ ao¬
ꝑsonam tam unigeniti filii dĩ ꝑ gr̃am
ꝑtinet humana natura: & tantã grãm.
ut nulla sit maior nulla ꝓrsus equalis: Neq
enim illam susceptionem hominis ulla me¬
rita p̃cesser̃: s ab illa susceptione merita eiꝰ
cuncta ceꝑunt. Manet gͦ filius in dilectione
qua eum dilig̃ pat̾: ⁊ idõ seruauit p̃cepta
eus Qd ẽ enim ⁊ ille hõ.⁊ nͥ qͦd ds̃ ẽ suscep

Expanded text:
e quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susc
Abbreviated transcription (Latin):
datum ẽ. qua diligimꝰ inuicem : Nõne ẽ
⁊ aliud mauis:⁊ ut diligamꝰ dm̃: aut uͦ
de sola nob̾ dilectione mandauit: ut
alia ũ requiramus : Tria tam̃ cõmendat
apłs dicens: manent aut̃ fides spes ha¬
ritas. tria hec: maior aũ his haritas:
& si in karitate hoc ẽ indilectione co¬
cluduntur duo illa p̃cepta: maior tam̃
dicta ẽ esse. ñ sola: de fide gͥ nobis
qͣm multa mandata s̃: qͣm multa de spe. Qs
pot̾ cuucta colligere. quis enumerando suf¬
ficere. S utueam᷑ quod ait idẽ apłs: Ple¬
intudo legis haritas: uͥ gͦ haritas ẽ. quid ẽ
quod possit deesse: Uͥ aũ ñ est quid ẽ qͦd po
ssit ꝓdesse. s demon credit: nec diligit. Ne¬
mo dilig̃: qui ñ credit frustͤa quidẽ: s tñ
pot̾ sꝑare ueniam qui ñ diligit: Nemo tñ¬

Expanded text:
datum est, qua diligimus invicem? Nonne est datum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod posssit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uocaremini cum uocandi ame p̾sei¬
remini: s fit ⁊ in uob̾. cum hoc efficum mni
qui ñ fuistis: hoc ẽ inquit p̃ceptũ meũ.
ut diligatis iniuicẽ sic̃ dilexi uos: Siue
dicatur p̃ceptũ siue manclatũ : ex uno
ũbo greco utrumq int̾p̃tat᷑. qͦd est eͤns¬
to aNͥ.. Iam uͦ istam sentenciam ⁊ antea
dixerat: de qua me uob̾ ut potui dispiitasse
meminisse debetis: Ibi enim sic ait. Man¬
cdatum nouumi do uob̃. ut diligatis ĩuicẽ
sic̃ dilexi uos: ut ⁊ uos diligatis inuicem:
nͥ qͦd ibi manclatum inquit nouum do uo¬
bis ⁊ hic aut̃. hoc ẽ inquit mandatum
meum: Ibi tamqͣm ñ fu̾it ante tale man¬
datum: hic tanqͣm ũ sit aliud eiꝰ manda¬
tum: S ibi dictũ ẽ nouum. ne in uetu¬
state nr̃a ꝑseueremꝰ: hic dictum ẽ meũ.
ita dix̃ hoc ẽ mantlatum meum. uelut
ñ sit aliud: quid putamꝰ fr̃s nũ Num¬
quidnam solum eius de ista dilectione mã¬

Expanded text:
quam vocaremini, cum vocandi a me praesciquam vocaremini, cum vocandi a me praesciremini. Sed sit et in vobis, cum hoc efficiemini qui non fuistis. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandaverbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . nisi quod ibi mandatum novum, inquit, do vobis; hic autem, hoc est, inquit, mandatum meum. Ibi tanquam non fuerit antea tale mandatum, hic tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus; hic dictuita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione man
Abbreviated transcription (Latin):
in illo eiꝰ gaudio metꝰ esse potãt: ne forte
ñ fieret qͦd se facturum ẽẽ p̃sciebat: S neq
cum id facere cepit qͦd se facturum ẽẽ p̃sci¬
uit : gaudium eiꝰ quo beatꝰ ẽ creuit: a ho¬
quin beatior factꝰ est qr nos fecit: absit
hoc fr̃s: Dei beatitudo quia nec minor fue¬
rat sine nob̾: ñ fit maior ex nob̾: Siaudiũ
gͥ eius de salute nr̃a. qͦd in illo semꝑ fuit cũ
p̃sciuit ⁊ p̃destinauit nos: cepit esse ĩ nob̃
qñ uocauit nos: Et hoc gaudium merito
nr̃m dicimꝰ : quo ⁊ nos beati futuri sumꝰ:
S ħ gaudium nr̃m creseit ⁊ ꝓficit: ⁊ ad fu¬
am ꝑfectionẽ ꝑseu̾ando ꝑtenait: Ergo u¬
choat᷑ in fide renascentium. implebit᷑ in
p̃mo resurgentium: Ecce ĩnde dictũ ex¬
istimo: hȩc locutꝰ sum uob̾ ut gaudiuni
meum in uob̃ sit. ⁊ gaudium urm imple¬
atur. In uob̃ sit meum: impleat᷑ ur̃m:
Semꝑ enin erat meum plenum: ⁊ ante¬

Expanded text:
in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos; et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus: sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in um existimo: Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. In vobis sit meum, impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
puł suis hec locutꝰ sum uob̾: ut
gaudium meum in uob̾ sit. et
gaudium ur̃m impleatur: Qd
est gaudium xxpĩ in nob̾: nͥ qͦd dignatur
gaude de nobis: & quiͦd ẽ gaudium nr̃m
quod diẽ implendum.⁊ nͥ eiꝰ hrẽ consortiũ. ͤ¬
ꝓ pt̃ quod beato petro dix̾at: Siñ lauero te.
ñ habebis partẽ mecum: Gaudium gͦ eiꝰ
m nob̾: gr̃a ẽ qͣm prestitit nob̾: ipsa est et
gautlium nr̃m: S de hac ille etiã ex ȩt̃ni¬
tate gaudebat: qñ nos elegit ante mundi¬
constitucionem: nec recte possumꝰ dic̃e qͦd
gaulium eius plenum ñ erat: N enĩ ds̃
imꝑfecte aliqñ gaudebat: S illud eiꝰ gau¬
dium in nob̾ ñ erat:⁊ qr nec nos in quibus
esse posset iam eramꝰ: nec qñ ẽẽ cepimus.
cum illo esse cepimus: In ipso aũ semꝑ erat:
qui nos suos futuros certissima suȩ p̃scientiȩ
u̾itate gaudebat: ꝓm̃ gaudium ĩa ipse
ꝑfectum de nob̾ habebat : quõ p̾sciendo nos
⁊ p̃destinando gauelebat. Neq enim ullus

Expanded text:
um vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quid est gaudium Christi in nobis, nisi quod dignatur gaudere de nobis? Et quid est gaudium nostrum quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? Propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum . Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est et gaudium nostrum. Sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante constitutionem mundi . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat: non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat. Sed illud ejus gaudium in nobis non erat: quia nec nos in quibus esse posset jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat: neque enim ullus
Abbreviated transcription (Latin):
aliud p̃cep̃ faciamꝰ : qm̃ quicquid ẽ aliud hic
habemꝰ: discernit᷑ quippe ista dilecꝰtio: ab
ea dilectione qua se inuicẽ diligt̃ homines
sic̃ homines Nã ut discerneret᷑: ad iunctũ
ẽ sic̃ dilexi uos utquid enĩ nos dilig̃ xp̃s:¬

Expanded text:
ipit, faciemus, quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilex
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ diligamꝰ: ut dilectionẽ ñam discer¬
namꝰ a cet̃is. quiñ ad hoc inuicẽ sdiligt̃: qr
nec diligt̃: Qui aũ se ꝓpt̾ hñclũ dm̃ dili¬
gunt: ipsi se diligc̃: Ergo ut se diligant.
dm̃ diligant: ñ est hec dilectio in omibꝰ ho¬
mimbꝰ: Pauci se ꝓpt̾ea diligt̃: ut sit ds̃ oĩa

Expanded text:
discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus o
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hoc m̃e głȩ tribuamꝰ. tanqͣm hoc ex nob̾
ut uideant oꝑa ur̃a bona:ͥ ne a semet ipsis
putarent esse bona oꝑa sua: mox addidit.
⁊ głificent patrem ur̃m qui in cęlis ẽ An
hoc enim głificat᷑ pat̾ ut fructum pluri¬
mum afferamus. ⁊ efficiam᷑ xͥ discipuli a

Expanded text:
 nostrae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ut videant opera vestra bona; ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater ut fructum plurimum affe
Abbreviated transcription (Latin):
as Is magisq saluator gr̃am
qua saluamur discipuł loq̃n¬
do cõm̃dans.Im hoc inquit
clarificatꝰ ẽ pat̾ ms̃ ut fruc¬
Itum plurimum afferatis. ⁊ efficiammni mĩ

Expanded text:
agis magisque Salvator gratiam qua salvamur discipulis loquendo commendans: In hoc, inquit, clarificatus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis et efficiamini mei
Abbreviated transcription (Latin):
nete ĩ dilectione mã. ñ apparet qͣm cdixerit
dilectionẽ: utrum qua diligimꝰ eum. an qͣ
ipse nos dilig̃: s ex ũbo suꝑiore dmoseitur:
dixerat quippe: ⁊ ego dilexi uos sui ũbo
continuo subiungͤit: Manete in cdilectione
mea Illa gͦ qua dilex̃ eos Qdẽ gͦ manete ĩ
dilectione mea:⁊ nͥ manete in gr̃a mea: Et
quid ẽ si p̃cepta mã seruau̾itis. manebitis in
dilectione mea: nͥ ex hoc scietis qͦd in dile¬
ctione mea qua uos diligo manebitis. si mea¬
p̃cepta seruabitis.: Nõ g ut nos diligat priꝰ
eiꝰ p̃cepta seruamꝰ: s nͥ nos diligat p̾cepta eiꝰ
seruare ñ possumꝰ: hec ẽ gr̃a que humilibꝰ¬

Expanded text:
nete in dilectione mea, non apparet quam dixerit nete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea: illa ergo qua dilexit nos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus; sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilib
Abbreviated transcription (Latin):
ut fructum afferamꝰ in uite hoc ẽ infihio:
⁊ efficiamur eus discipuh manete inquit
in ilectione mea: Quomͦ manebimus: Au¬
di qͥd sequit᷑ Si p̃cepta mea inquit serita¬
ueritis: manebitis indilectone mea dile¬
ctio fac̃ p̃cepta seruare: aut p̃cepta ser¬
uata faciunt dilectionem: S quis ambi¬
gat qͦd dilectio p̃cedit: Uñ enim p̃cepta
seruetnõ nt̃: qui ñ diligit: ed gͦ ait si p̃¬
cepta nrã seriaũitis manebitis in mea di
lechone: ostendit ñ uñ dilectio gn̾etur.
s ui monstret᷑: tanꝗ̃ diceret: Nolite uos
putare in dilectione mea manere: si ñ seruatis
p̾cepta mea: Si enim seruaueritis: manebitis:
hoc est. hinc apparebit qͦd ĩ dilectione mea
manebitis. si m̃a p̾cepta seruabitis: ut nemo
se fallat dicendo qͦd eum diligat. si eiꝰ p̾cepta
ñ seruat: Nam in tantum eum cdiligimꝰ: in
qͣntum eiꝰ p̃cepta seruamꝰ: In qͣntum aut̃ mi¬
nꝰ seruamꝰ. minꝰ diligimꝰ⁊ qͣmius qͦd ait ma¬

Expanded text:
ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. 3. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manetur, sed unde monstretur, tanquam diceret: Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea. Si enim servaveritis, manebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus. In quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
nabunt eũ morte. & traclent eum gentibꝰ
& illudent ci. & conspuent eũ. & flagel¬
labunt eum. & int̾ficient eum. & t̾cia die
hic mortem crucis uellet intelligi. s qͦd
eum uidei fuissent gentibꝰ tradituri. ħ¬
est romanis: Nam pilatꝰ romanꝰ erat: e¬
umq in uidea romam p̃sidem mise¬
rant. Ut gͦ iste sermo iħu impleret᷑ .i. ut
eum sibi traditum g̾s int̾ficerent. quod
iħs futurum esse p̃dixerat.⁊ idõ pilatꝰ qui
romanꝰ uidex erat. cum uellet rectłe ude
de fita morte p̃dixit. ut eum a uideis tra¬
ditum int̾ficerent gs minore scelere ꝗͣ
iudei qui se isto mͦ ab eius int̾fectione ue¬
lut alienos facere uoluer̃: ñ ut eoꝵ in¬
nocentia. s ut dem̃tia monstraretur

Expanded text:
ent eum Gentibus; et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia die hic mortem crucis vellet intelligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, est, Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eum qui in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat, ideo Pilatus, qui Romanus Judex erat, cum vellet eum redderede sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent gentes, minore scelere quam Judaei, qui se isto modo, ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed dementia monstraretur.
Abbreviated transcription (Latin):
so hoc dicis: an alii tibi dixer de me Sei¬
ebat itaq dominꝰ ⁊ quod ipse int̾rogauit.¬
& quod ille responsurꝰ fuit: s tam̃ dici uo¬
luit. ñ ut ipse sciret. s ut scribetur qͦd nos
uoluit ut sciremus: Respondit pilatus:
Numquid ego uideus sum: Sens tua et
pontifices tradider̃ te mͥ Quid fecisti:

Expanded text:
so hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti
Abbreviated transcription (Latin):
cercdotum ñ ꝑ se ipsos s ꝑ eos quos miser̃ ad
comphendendum .xͫ. quid aliud quã ipsi
in suȩ uissionis potestatẽ uener̃: sic omnes
qui crucifigendum xͥ impiis uocibꝰ damp¬
nauer̃: ñ quidem ꝑ se ipsos eum. s tam̃ ip̃si
ꝑ illum qui eoꝵ clamore ad hoc nefas impul¬
tem crucis hic uelimꝰ acciꝑe. tamqͣm idõ dixe¬
ruit uidĩ nob̾ ñ licet int̾ficere qiqͣm. qr int̾¬
fici aliud ẽ aliud crueifigi: ñ iuudeo quomͦ
id possit conseq̃nt̾ intelligi: cum hoc ad pila¬
ti ũba respontłint. quibꝰ eis dixerat accipite
eum uos. se scłm legẽ ur̃am udicate eum:
Numqͥti gͦñ eum pot̾ant acciꝑe. & ipsi eũ
crucifigere: si ꝑ tale genꝰ supplici i int̾fectio¬
nem cuiusqͣm uitare cupiebant. Quis aũ
ñ uideat qͣm sit abfurdum eis licere qͣm qͣni
crucifigere: quibꝰ ñ licet quem qͣmi int̾fice¬
re. Quid est quod ipse dominꝰ eandẽ mortẽ
siam .i. mort̾e crucis. & int̾fecꝰtionẽ uo

Expanded text:
 eos quos miserant ad comprehendendum Jesum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen ipsi per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impultem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd inferiori. p̃statur illi a suꝑiore:
Seruiat dño suo: ne conculcetur a ser¬
quȩ p̃dicat᷑ ꝑ totum mundum horrẽ¬
tibꝰ iiinicis: & uͥuincuntur murmu¬
rantibus. iuͥ p̃ualent seuientibus: hec
est religio xp̃iana. ut colat᷑ unus d̃s
ñ multi dii: qr ñ faẽ animã beatam
nͥ itnꝰ d̃s Participatione dĩ fit beata: Ñ
participatione sc̃ȩ animȩ fit beata in¬
firura animia: nec participatione an¬
głi fit beata scã anim̃a Si quęrit beata
esse infirma anima: querat unde beata sit
sancta amina: Non. enim beatus efficeris
ex angelo tu : Sed unde angelus. inde
et tu: His premissis atq firmissime consti¬
tutis. auiniã rationalem ũ beatificari nͥ adõ.

Expanded text:
aliquid inferiori, praestatur illi a superiore. aliquid inferiori, praestatur illi a superiore. Serviat Domino suo, ne conculcetur a serquae praedicatur per totum mundum, horrentibus inimicis; et ubi vincuntur, murmurantibus; ubi praevalent, saevientibus. Haec est religio christiana, ut colatur unus Deus, non multi dii; quia non facit animam beatam nisi unus Deus. Participatione Dei fit beata. Non participatione sanctae animae fit beata infirma anima, nec participatione angeli fit beata sancta anima: sed si quaerit beata esse infirma anima, quaerat unde beata sit sancta anima. Non enim beatus efficeris ex angelo tu; sed unde angelus, inde et tu. 6. His praemissis atque firmissime constitutis, animam rationalem non beatificari nisi a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m dñs iħs in hoc lo co magnum
quicdlam insinuare uolens intentis ⁊ in¬
funde capacibꝰ : incapaces aũ excitare ad
studium. ut ñdum intelligentes bene
uiuendo capaces fiant: insinuauit nobis
animã humauã e m̃tẽ rationabilem quȩ
inest homini ũ in est pecori. ñ uegetari.
ñ beatificari. ñ illuminari. nͥ ab ipsa sub¬
stancia dĩ: ẜamq animã fac̾e aliqͥd ꝑ cor¬
pus &e de corꝑe. atq hab̃e subiectũ cor¬
tium qͦddam auimȩ & corꝑis in hac uita
atq conplexii. delectari animã lenitis.
uł contristari corꝑis offensis sensibꝰ: bea¬
titudinem aũ eius qua fit beata ipsa a¬
nima. ñ fieri nͥ participatione illiꝰ uitȩ
semꝑ uiue incomimutabił &et̾neq sub¬
stantiȩ qͦd ds ẽ: ut qm anima quȩ infe¬
rior dõ ẽ. id quod ipsa inferius ẽ hoc ẽ
cotpꝰ faciͣuiuere.⁊ sic eandẽ anuirã ñ fa¬
cĩat beate uiuere. nͥ qͦd ipsa anima su
& suꝑior quam anima ds: anma ut p̾stet

Expanded text:
 Jesus in hoc loco magnum quiddam insinuare volens intentis, et infundere capacibus, incapaces autem excitare ad studium, ut nondum intelligentes bene vivendo capaces fiant, insinuavit nobis animam humanam et mentem rationalem, quae inest homini, non inest pecori, non vegetari, non beatificari, non illuminari, nisi ab ipsa substantia Dei: eamque animam facere aliquid per corpus et de corpore, atque habere subjectum cortium quoddam animae et corporis in hac vita atque complexu, delectari animam lenitis, vel contristari offensis corporis sensibus; beatitudinem tamen ejus qua fit beata ipsa anima, non fieri nisi participatione illius vitae semper vivae, incommutabilis, aeternaeque substantiae, quae Deus est: ut quomodo anima quae inferior Deo est, id quod ipsa inferius est, hoc est corpus, facit vivere; sic eamdem animam non faciat beate vivere, nisi quod ipsa anima est et superior quam anima Deus. Praestat
Abbreviated transcription (Latin):
&e ũbum unus ds̃: Illuc ꝑge anima contemp¬
tis cet̾is uł etiam transcemis: illuc ꝑge:. Nichil
potentius ista creatura que mens dr rationa¬
lis: nichil hac creatura sublimius: Quicqͥd
supͣ istam ẽ: tam creator ẽ Dicebam aũ qe ũ¬

Expanded text:
erbum unus Deus. Illuc perge, anima, contemptis caeteris, vel etiam transcensis; illuc perge. Nihil potentius ista creatura, quae mens dicitur rationalis, nihil hac creatura sublimius: quidquid supra istam est, jam Creator est. Dicebam aute
Abbreviated transcription (Latin):
teramꝰ infirmi &e humi repentes atting̾e dm̃:
numquid relinq̃ndi eramius.s absit: Semet¬
ipsum exinaniuit. formã serui accipiens.
Nõ formã dĩ amittens Factꝰ gͦ ẽ hõ qui erat
d̃s: accipiendo qͦd ñ erat. ñ amittendo qͦd erat
Ita factus ẽ homo ds̃: lbi habes aliquid ꝓpt̾ in¬
firmitatẽ tuam: ibi habes aliquid ad ꝑfe
id qͦd ds̃ est : dota p̃dicatio dispensatioq ꝑ xͫ
erat. C orpꝰ ex infirmitate: anima ex iniqͥtate:¬

Expanded text:
teramus infirmi et humi repentes attingere Deum, numquid relinquendi eramus? Absit. Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Non ergo formam Dei amittens. Factus est ergo homo qui erat Deus, accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat: ita factus est homo Deus. Ibi habes aliquid propter infirmitatem tuam, ibi habes aliud propter id quod Deus est. Et tota praedicatio dispensatioque per erat; corpus ex infirmitate, anima ex iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
grauat anunam: &e depͥmit trena in¬
habitacio seusum multa cogitãtẽ
Ne forte gͦ pͣossimꝰ sensũ nr̃um a
multis colligere ad unum. & eiuil¬
sum amultis releuare ad unum:
Qd quidem ñ pot̾imꝰ ut clixi. nͥ adiuuet
ille qui ad se uult leuari animas nr̃as
& contingamꝰ ex aliqua parce qͦmͦ u̾bũ

Expanded text:
gravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Ne forte ergo possimus sensum nostrum a multis colligere ad unum, et evulsum a multis relevare ad unum quod quidem non poterimus, ut dixi, nisi adjuvet ille qui ad se vult levari animas nostras, et contingamus ex
Abbreviated transcription (Latin):
& intelligite quȩ sit uita aetĩra Et quia
ꝓpt̾ moẏsen uolebant repudiare xp̃m tã¬
quam adũsarium institutis p̾ceptisq moy¬
si: rursus eosden ipse conuineit tãqͣm
de alia lucerua. Oumes euum homines
lucernȩ: qr ⁊ accendi posst̃ ⁊ extingui:
Et lucernȩ quidemr cum sapiunt. iucent
&. spii feruent: Nam ⁊ ipsi ardebant et
extincꝰtȩ st̃. et iam̃ putent. ꝑ inanser̃ enl

Expanded text:
 intelligite quae sit vita aeterna. Et quia ropter Moysen volebant repudiare Christum, tanquam adversarium institutis praeceptisque Moysi; rursus eosdem ipse convincit tanquam de alia lucerna. 3. Omnes enim homines lucernae, quia et accendi possunt et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent: nam et si ardebant et exstinctae sunt, etiam pu
Abbreviated transcription (Latin):
ille ñ lucerna: Nõ enim accencditur ⁊ ex¬
tinguitur : qd sic̃ pat̾ ht̃ uitã in semet ip¬
so. sic dedit filio hab̾e uitam ĩ semet ipso
si sunt lumine ueritatis. &e feruent spũ
caritatis. & suppetit illis oleum gr̃e dei:
Si ñ essent lucernȩ: ñ diceret en dñs

Expanded text:
accenditur et exstinguitur: quia sicut Pater habet vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso.si sunt lumine Veritatis, et fervent Spiritu charitatis, et suppetit illis oleum gratiae Dei. Si non essent lucernae, non d
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ filio suo ꝑ ipsũ filium suum Indi¬
cat ds̃ filium: indicat se ꝑ filium: Ad
hunc si potuit hõ ꝑuenire: nec lucer¬
nis indigebit. & uere fodiendo altius
bitum: Scio enim quid distulerim.
ñ abstulerim: & dñs clignatꝰ ẽ donare
etram hodie loqui ad uos Recordami¬
ni qͦd reposcere debeatis.⁊ si forte aliqͦ
iͦ seruata pietate ⁊ salubri humilita¬
tate. extendamꝰ nos ñ adũsus dm̃ s ad
dm̃.⁊ & leuemꝰ ad eum animã nr̃am
effundentes eam suꝑ nos : sic̃ ille ĩ psal¬
mo eui cdicebat᷑. uͥ ẽ dĩ tius: hec inquit
meditatꝰ fum. & effudi suꝑ ie am¬
contͣ dm̃ : qe & hoc dictum ẽ ad te diie

Expanded text:
 Filio suo: per ipsum Filium suum indicat Deus Filium, indicat se per Filium. Ad hunc si potuerit homo pervenire, nec lucernis indigebit, et vere fodiendo altius,bitum scio enim quid distulerim, non abstulerim, et Dominus dignatus est donare etiam hodie loqui ad vos, recordamini quid reposcere debeatis, si forte aliquo modo servata pietate et salubri humilitate, extendamus nos non adversus Deum, sed ad Deum; et levemus ad eum animam nostram, effundentes eam super nos, sicut ille in Psalmo, cui dicebatur, Ubi est Deus tuus? Haec, inquit, meditatus sum, et effudi super me ancontra Deum; quia et hoc dictum est, Ad
Abbreviated transcription (Latin):
nunt eã sub modio. s suꝑ candelabrũ:
ut omnibꝰ qui ĩ domo st̃ luceat: S qͥd si
apłos ñ dix̃ luc̾nam. s accensores luc̾nȩ
qͣm ponerent suꝑ cancdelabrum: Audi
qr ipsos dix̃ luc̃nam: Sic luceat iquit
lum̃ ur̃um corã hominibꝰ: ut uiclentes
bona oꝑa ur̃a. głificent ñ uos. s patrem
urũm qui in ecel ẽ Ergo ⁊ moyses ꝑhi

Expanded text:
ub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sed quid, si Apostolos non dixit lucernam, sed accensores lucernae quam ponerent super candelabrum? Audi quia ipsos dixit lucernam. Sic luceat, inquit, lumen vestrum coram hominibus, ut videntes bona opera vestra glorificent, non vos, sed Patrem vestrum qui
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dei: scandalirent᷑ potur
hoc psalmo. quã edificent᷑. N
breuiter quãqͣm eũ cũ cant.
audiuimus. quia breius ẽ cu
magno a deo qualia continet

Expanded text:
s Dei, scandalizentur potius in hoc psalmo, quam aedificentur. Nam breviter quanquam eum, cum cantaretur, audivimus, quia brevis est, curro pro magno a Deo, qualia continet
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui ea ꝓpriis aurib audi¬
erunt: sed in illis trib apłis
umuersa eccłia didicit. quic¬
quid eoꝵ & aspectus uidit. & au¬
ditus accepit. Confirmetur
ergo scđm p̃dicationem sacra¬
tissimi eugłii om̃iũ fides: et
nemo de xp̃i cruce per quam
mundus redemptus est. eru¬
bescat. Nec ideo quisquã aut
pati pro iusticia timeat. aut de
ꝓmissoꝵ retributione diffidat:.
quia per laborem ad requiem.
& per mortem transitur ad ui¬
tam: Cũ omnẽ humilitatis
nr̃e infirmitatem ille suscepe¬
rit. in quo si in confessione & di
lectione ipsius permanemus:
& quod uicit uincimus. & qd
ꝓmisit accipimus: quia siue
ad facienda mandata. siue ad¬

Expanded text:
sunt, qui ea propriis auribus audierunt, sed in illis tribus apostolis universa Ecclesia didicit quidquid eorum et aspectus vidit et auditus accepit. Confirmetur ergo secundum praedicationem sacratissimi Evangelii omnium fides, et nemo de Christi cruce, per quam mundus redemptus est, erubescat. Nec ideo quisquam aut pati pro justitia timeat, aut de promissorum retributione diffidat, quia per laborem ad requiem, et per mortem transitur ad vitam: cum omnem humilitatis nostrae infirmitatem ille susceperit, in quo si in confessione et in dilectione ipsius permaneamus, et quod vicit vincimus, et quod promisit accipimus. Quia sive ad facienda mandata, sive
Abbreviated transcription (Latin):
erexit. Liuent & inuident: &
persequunt᷑. Memento dñe fi¬
lioꝵ edom: in diem iherłm. Di¬
cit diem iherłm quo laborauit.
quo captruata est. an diem il¬
lum felicitatis iherłm quo li¬
beratur. quo peruenit quia¬
eternitati sociatur.: Memento
inquit dñe: noli obliisci fili¬
orũ edom. Quoꝵ: Dicentrũ
Seuacuate euacuate: usq ad
fundamentũ in ea. Istũ ergo
diem memento:quando euer¬
tere illi uolebant iherłm. Quã¬
tas enim persecutiones passa ẽ
eccłia: quomodo dicebant filii
edom.id est carnales homines
subditi diabolo & angłis eius.
colentes lapides & ligna. seqͣn¬
tes concupiscentias carnis. extin¬
guite xp̃ianos. tollite xp̃ianos:
nec unus remaneat. euertite
usq ad fundamentũ: Nonne
dicta sunt hec: Et cũ ista dice¬
rentur persequentes imꝓbati
sunt: martires coronati sunt.
Dicentiũ euacuate euacuate:
usq ad fundamentũ in ea. fi¬
lii edom dicunt. euacuate eua¬
cuate: & d̃s dicit. seruate. Cuiꝰ

Expanded text:
exit. Vivunt, et invident, et persequuntur. 19. «Memento, Domine, filiorum Edom, in diem Jerusalem.» Diem Jerusalem quo laboravit, quo captivata est; an diem illum felicitatis Jerusalem, quo liberatur, quo pervenit, quo aeternitati sociatur? «Memento,» inquit, «Domine,» noli oblivisci, «filiorum Edom.» Quorum? «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Istum ergo diem memento, quando evertere volebant illi Jerusalem. Quantas enim persecutiones passa est Ecclesia! Quomodo dicebant filii Edom, id est carnales homines, subditi diabolo et angelis ejus, colentes lapides et ligna, sequentes concupiscentias carnis: Exstinguite Christianos, tollite Christianos, nec unus remaneat; evertite usque ad fundamentum! Nonne dicta sunt haec? Et cum ista dicerentur, persequentes improbati sunt, martyres coronati sunt. «Dicentium, Evacuate, evacuate, usque dum fundamentum in ea.» Filii Edom dicunt, «Evacuate, evacuate;» et Deus dicit, Servite. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
lite p̃sumere: nolite libenter
colloqui cũ cupiditatib ur̃is.
Hostis maior est: occidatur ad
petram. Breius hostis est:eli¬
datur ad petram. Et maioreᷤᷤ
in petra occidite: & minores
ad petram elidite. Petra uin¬
cat. In petra edificamini si ñ
uultis colli. aut a flumine aut
a uentis: aut a pluuia. Si uul¬
tis armati esse contra tempta¬
tiones in scło: crescat & robore¬
tur desideriũ iherłm ȩternȩ
in cordib ur̃is. Transiet cap¬
truitas. ueniet felicitas: dam¬
nabitur hostis extremus . et
cũ rege sine morte triumpha

Expanded text:
lite praesumere: nolite libenter lite praesumere: nolite libenter colloqui cum cupiditatibus vestris. Hostis major est, occidatur ad petram: brevis hostis est, elidatur ad petram. Et majores ad petram occidite, et minores ad petram elidite. Petra vincat. In petra aedificamini, si non vultis tolli aut a fluvio, aut a ventis, aut a pluvia. Si vultis armati esse contra tentationes in saeculo, crescat et roboretur desiderium Jerusalem aeternae in cordibus vestris. Transiet captivitas, veniet felicitas, damnabitur hostis extremus, et cum rege sine morte triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
nem illi retribuent: Quam
retribuit nobis. Paruuli eius
Qui sunt paruuli babilonie:
Nascentes male cupiditate.
Sunt enim qui cũ ueteri cupi¬
ditate rixantur. Quando na¬
scitur cupiditas: Antequam
robur faciat aduersũ te mala
consuetudo. Cũ paruula ẽ enĩ
cupiditas: nequa qͣm prauȩ con¬
suetudinis robur accipiat. Cũ
paruula est: allide illam. Sed
times ne elisa non moriatur:
rando non cessent: uobis inui¬
cem cantate cantica syon. Quã
libenter audistis. tam libentiꝰ
agite quod audistis. si ñ uul¬
tis esse salices babiloniȩ. pasti
de fluminib eius. & fructum
nullũ afferentes: sed suspirate
in eternam iherłm. Quo p̃ce¬
dit spes ura: sequatur uita ũra.
modo cãput est. Gubernat nos
modo desuper. amplectetur se¬
cum: in illa ciuitate erimus e
quales angłis dei. Non aude¬
remus hoc suspicari de nobis:
nisi promitteret ueritas. Hoc
ergo concupiscite fr̃es: hoc die
noctuq cogitate. Quicquid fe

Expanded text:
nem ei retribuent? Quam nem ei retribuent? Quam retribuit nobis. Parvuli ejus Qui sunt parvuli Babyloniae? Nascentes malae cupiditates. Sunt enim qui cum vetere cupiditate rixantur. Quando nascitur cupiditas, antequam robur faciat adversum te mala consuetudo, cum parvula est cupiditas, nequaquam pravae consuetudinis robur accipiat; cum parvula est, elide illam. Sed times ne elisa non moriatur; rando non cessent; vobis invicem cantate cantica Sion. Quam libenter audistis, tam libentius agite quod audistis; si non vultis esse salices Babyloniae, pasti de fluminibus ejus, et fructum nullum afferentes. Sed suspirate in aeternam Jerusalem; quo praecedit spes vestra, sequatur vita vestra: modo caput est; gubernat nos modo desuper: amplectetur secum in illa civitate; aequales erimus Angelis Dei. Non auderemus hoc suspicari de nobis, nisi promitteret Veritas. Hoc ergo concupiscite, fratres, hoc die noctuque cogitate. Quidquid de
Abbreviated transcription (Latin):
futurus cruis iherłm. & in p̃¬
destinatione dei iam ciris. sed
adhuc captiuus ad tempus.
quid discit amare nisi quod
insusurrauerint parentes:
Instruunt & docent illũ aua¬
ritiam: rapinas. mendatia
cotidiana: diuersas culturas
idoloꝵ & demonioꝵ: remedia
illicita p̾cantationũ. & ligatu¬
rarũ. Quid facturus est ad¬
huc infans. ania tenera. at¬
tendens ad maiores quid agãt.
nisi ut quod eos uiderit facere
hoc sequatur: Babilonia ꝑse¬
cuta est paruulos nos: sed deus
oedit nobis agnitionem sui iã
grandibꝰ. ut non sequeremur
errores parentũ nr̃oꝵ: quod et
tunc cõmemoraui p̃dictũ a pro¬
pheta. Ad te gentes uenient
ab extremo terrȩ: & dicent. ue¬
re mendaciũ coluerunt patreᷤ
nr̃iꝰ. uanitatem que illis non
profuit. Iam iuuenes dicunt
qui occisierant paruuli sequen¬
do ipsas uanitates. ꝓiciendo au¬
tem uanitates. & reiuuiscendo
in dm̃ ꝓficiant: & retribuant
babiloniȩ. Qualem retributio¬

Expanded text:
futurus civis Jerusalem, et in prfuturus civis Jerusalem, et in praedestinatione Dei jam civis, sed interim captivatus ad tempus, quando discit amare, nisi quod insusurraverint parentes? Instruunt et docent illum avaritiam, rapinas, mendacia quotidiana, diversas culturas idolorum et daemoniorum, remedia illicita praecantationum et ligaturarum. Quid facturus est adhuc infans, anima tenera, attendens ad majores quid agant, nisi ut quod eos viderit agere hoc sequatur? Babylonia ergo persecuta est parvulos nos; sed Deus dedit nobis agnitionem sui jam grandibus, ut non sequeremur errores parentum nostrorum. Quod et tunc commemoravi praedictum a propheta: «Ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Vere mendacium coluerunt» «patres nostri, vanitatem quae illis non profuit» . Jam juvenes dicunt, qui occisi erant parvuli sequendo ipsas vanitates: projiciendo autem vanitates, et reviviscendo in Deum proficiant, et retribuant Babyloniae. Qualem retributio
Abbreviated transcription (Latin):
& filia iherłm: hoc moRe
appellatur eccłia. & filii eccłiȩ:
ꝓpter successionem dicitur fi¬
lia: ꝓpter prelationem dicit᷑
mater. Fuit prima babilonia¬
quedam. Numquid ipse po¬
pulus in ea permansit Per
successionem babiloniȩ: facta¬
s est filia babilonis. O filia ba¬
s bilonis infelix tu: beatus qui
retribuet tibi retributionem
tuam. Infelix tu: beatus ille.
s qui retribuet tibi retributio¬
snem tuam: quam retribuisti
nobis. Quam retributionem
dicit: Ad hoc claudit psalmus.
Beatus qui tenebit: & allidet
infantes tuos ad petram. Illã
dicit infelicem. Beatus autem
qui retribuet ei retributionẽ
quam retribuit nobis. Que¬
rimus quam retributionem.
est recributio. Quid enim
nobis fecit babilonia ista:
Iam cantauimus in illo psal¬
mo. Sermones iniquoꝵ pre¬
ualuerunt aduersũ nos. Quã¬
do enim nati fumus. paruos
nos inuenit ista confusio scłi
huius: & suffocauit nos errore
uiuersoꝵ. uanis opinionib ad¬
huc infantes. Natus infans

Expanded text:
t filia Sion, hoc more appellatur Ecclesia et filia Ecclesiae. Propter successionem dicitur filia, propter praelationem dicitur mater. Fuit prima quaedam Babylonia; numquid ipse populus in ea permansit? Per successionem Babyloniae facta est filia Babylonis. O «filia Babylonis infelix» tu! «Beatus qui retribuet tibi retributionem tuam.» Infelix tu, beatus ille. s qui retribuet tibi retributionem tuam quam retribuisti nobis.» Quam retributionem dicit? Ad hoc claudit Psalmus: «Beatus qui tenebit et elidet infantes tuos ad petram.» Illam dicit infelicem, beatum autem qui retribuet ei retributionem quam retribuit nobis. Quaerimus, quam retributionem: est retributio. Quid enim fecit nobis Babylonia ista? Jam cantavimus in illo psalmo: «Sermones iniquorum praevaluerunt adversus nos» . Quando enim nati sumus, parvulos nos invenit ista confusio saeculi hujus; et offocavit nos errorum diversorum vanis opinionibus adhuc infantes. Natus infans
Abbreviated transcription (Latin):
Non illuc pertinet edom. serti¬
net illuc iacob: qui caruit cibo¬
illo carnali & sumpsit honorẽ
spiritalem. Ille uero factꝰ ẽ ini¬
micus. Omnes carnales spiri¬
talib inimici sunt. Omnes ta¬
les concupiscentes p̾sentia: in¬
sequuntur eos quos uident
meditari ȩterna. Contra hos
iste respiciens iherłm. & roganꝰ
dm̃ ut eruatur de captiuitate.
quid dicit: Memento dñe fi¬
lioꝵ edom. Libera nos a carna¬
libus. ab illis qui imitantur
illũ edom: qui fr̃es maiores
sunt. sed hostes sunt. Prius
nati sunt: sed posterns nati ui

Expanded text:
Non illuc pertinet Edom; pertiNon illuc pertinet Edom; pertinet illuc Jacob, qui caruit cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem. Ille vero factus est inimicus. Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident meditari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et rogans Deum ut eruatur a captivitate, quid dicit? «Memento, Domine, filiorum Edom.» Libera nos a carnalibus, ab eis qui imitantur illum Edom, qui fratres majores sunt, sed hostes sunt. Prius nati su
Abbreviated transcription (Latin):
esse incipit. Si se conuertit a cap¬
tiuitate babiloniȩ. in reditu
iherłm renouatur: & fit reno¬
uatio quedam scđ̃m nouũ et
interiorem hominem: & fit mi¬
nor tempore maior potestate.
Ergo esau om̃s carnales: iacob
electi: maiores illi reprobati.
Uult & ipse eligi᷑ fiat minor.
T̃dom autẽ appellatus est. de
cibo quodam lenticrlȩ rubro:
id est roseo quodam cibo. Bene
cocta erat lenticula. erat defri¬
cata concupiuit ille esau a fra¬
tre suo iacob. & cessit illi prima¬
tũ suũ: uictus concupiscentia
manducandȩ illius lenticulȩ.
Iue cessit cibũ uoluptatis: & sũp¬
sit honorem dignitatis. Ita ex
placito quodam inter eos fac¬
tum est. ut ille maior ille mi¬
nor sit: ut maior seruiat mi¬
nori: & appellatus est edom. In¬
terp̃tatur autẽ quantũ dicũt
qui illam linguam nouerũt:
edom sangnis. Nam & puni¬
li mirari si ad sanguinem per¬
tinent om̃s carnales. Caro & san¬
gis regnũ dei non possideb̃t.

Expanded text:
esse incipit. Si se convertat a capesse incipit. Si se convertat a captivitate Babyloniae in reditum Jerusalem, renovatur, et fit renovatio quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor tempore, major potestate. Ergo Esau omnes carnales, Jacob electi, majores illi reprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et appellatus est Edom . Interpretatur autem, quantum dicunt qui illam linguam noverunt, Edom, Sanguis: nam et Punili mirari: ad sanguinem pertinent omnes carnales. «Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt» .