comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
odfacitinturba qui solus est: Plcura sunt autt̃ generamonachõ cenu¬
bite quos nos in commune uiuentes possimus appellare cenubium enimpluri¬
morumest: Anchor itce sunt qui postanubi alt̃ uitamdeferta p&unt & solihabi¬
tant ꝑ deserta &cebeo quod procul abhominibus recesserunt talinomine
nuncupantur. sed anchoritae heliam. &iohannẽ cenubitae : a postolos imi¬
tantur. Herimitae hu sunt qui&ca nchorita ab hominum conspecturemo¬
tiheremum ade fertee: solitudiner a ppetenter panherimurdicitur qua siremotum : Abbu aũt
sirunnomen significat. in littinum pater quod pouilus romanis exporsuit dicens in quo clama¬
nur abbapater inuno nomine duobur ur surlintuir dieitenim abba sirono mine patre. & rur¬
surlactine nominat idem patrem:
triquippenomine cognomen scetatoribus datumest : Xp̃ianautẽ olim
aiudeir quasi obproprio narartiuoc abantur proco quod dñs noster atq saluator dui

Expanded text:
d facit in turba qui solus est? Plura sunt autem genera monachorum. 2. Coenod facit in turba qui solus est? Plura sunt autem genera monachorum. 2. Coenobitae, quos nos in commune viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. 3. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta; et ab eo quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur; sed anachoritae Eliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. 4. Eremitae ii sunt qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. 5. Abba autem Syrum nomen, significat in Latinum pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit, dicens: In quo clamamus: Abba, pater, in uno nomine duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rurLatine nominat itidem patrem. tri quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. Christiani autem olim a Iudaeis quasi opprobrio Nazaraei vocabantur, pro eo q
Abbreviated transcription (Latin):
ferarudicuntur adepostandis citertis quando legendum est euangelium aut sa¬
crificium offerendum tecenimaccenduntur luminaria ab eis. & depostantur ñ
adeffundangandas tenebras dumsoleodem tẽ porerutil&. sed ad signum lae¬
titiae demans trandum ut subtipoluminis corporalir illa lux ostenda¬
tur dequa in euangeliolegitur erat luxuera. quat inlumin& omnẽ
hominem uenientẽ in hunc mundum: Eorcistece : in latinum exgre¬
co adiurantes siue increpantes uocantur inuocantenim. suꝑat ta cominosuel
egrediatur Abeis : Ostia rii idem &ianitores qui in u&eri testa¬
mento electisunt Ad custodia templi ut nonigreder&ur eum in mun¬
dus in omnire dictiautem hostiarii. quod p̃sint hostustempli ipsienim tenentes¬
claue momnia intus extraque custodiunt adque interbonos & malos ha¬
bentes iudicium fide lesrecipiunt respuunt in fideles
singulccritas dr̃ ergosifolitarius interp̃tatur uocabulum monachiquid¬

Expanded text:
ferarii dicuntur, a deportandis cereis quando legendum Evangelium est, aut saferarii dicuntur, a deportandis cereis quando legendum Evangelium est, aut sacrificium offerendum. 30. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur de qua in Evangelio legitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. 31. Exorcistae ex Graecegrediatur ab eis. Ostiarii idem et ianitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem clavem, omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, fideles recipiunt, respuunt infideles. singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lcctionerenimin templođi Afidelibus i psi surcipiunt &leuitis suꝑ ponendas
Altariburdestrunt hu a p̃hebrtos nathanti uocantur Lectores alegando : Psal¬
mistae Apseclmis canendir uocati illienim p̃dicant populis quidsẽquantur istica¬
nunt ut exitent Ad conpunctionem animos audientiumlic& & quidamlectorer
ita misseranter pronuntiant ut quosdam adluctum laementationemq con¬
pellant idem &iam. & pronontiatoresuocantur quod prorroadnuntiant tantae
neͥm & tamclaraerit eorumuox ut quamuir longe possitorum aures ad inple¬
ant. Cantor autẽ uocatur quia uoce modolatur incantu: Huius duo generadi¬
cuntur iarte musica sicut eadocti homines latinidicere potuorunt p̃centor &
succentor. p̃centor scilic& quiuocem p̃mittit incantu: Succentor Autem qui
subsequenter canendorer pond&: Concentor Autemdicitur qui consonat qui
autẽ non consonat nec concinit nec concentor erit : A coliti gece latine ectero¬

Expanded text:
lationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas lationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huius duo genera dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et succentor. Praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu. Succentor autem, qui subseautem non consonat, nec concinit, nec concentor erit. 29. Acolythi Graece, Latine cero
Abbreviated transcription (Latin):
senior interpr&atur non proa &ate uel decrepita senectute sed propter ho¬
norem & dignitatem quam acciperunt praesbiter inominantur . Ideo aũt & praes¬
biterisacerdotes uocantur quia s a crumdant sicut &ep̃is quilic& sint sacer dotes
tamen pontificatus apicem nonhabent : quia neccrismate frontemsignant nec
paraditum spm̃ dant quod solis deberiepis copis lectio actuum a postolorum de mons¬
trat unde & apudu& eresidemep̃i& presbiteri fuerunt quia illud nomendig¬
nitatis est hoc&atis. Leuitȩ ex nomine auctorisuocati. deleuienim leuitae ex¬
ostisunt a quibus intemplo dĩ misticis acramentiministeria explebantur : hu
grecediacones. latineministridicuntur : quia sicut in sacer dote consecratio ita
india conoministeriidispensatiohab&ur: Ippodiacones grece quornas subdȩ¬
aconerdicimus quideosic appellantur quia subiacent p̃ceptur&officus leui

Expanded text:
senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter hosenior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres idem episcopi et presbyteri fuerunt, quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levi
Abbreviated transcription (Latin):
patur ipse cnimefficit sacer dotes Atq leuitas ipseomnes ordines eccle¬
siasticos disponitipse. quodunus quisque facedebeat ostendit anit ca
utrex ess& &iam sacerdos uel pontifex unde & romani inperator es
Antestes sacer do sdictus ab eo quod antestat primus estenim mor dine
ecclesiae & suꝑ senullum hab& : Sacerdus autem nomen hab& conpos¬
situm ex greco & latino quasi sicut enimrex aregando Ita sacerdos
a scĩ ficando uocatus est consecraenim & scĩficat sacerdotes aĩgentilium
fbamines dicebantur hi in capitae habebant pilleum in quoeratbre
uis iurga de suꝑ habens lanae aliquid. quod cum perestumferre nom possent. filotantũ
capita ligare coeperunt: namnudis eospenitus capitibus incederene faserat.: Vnde
&a filo quolitebantur flaminesdictisunt quasi filamines uerum festis diebus filode¬
positopilleumin ponebant prosacerdotueminentia. Praesbiter grece. latine

Expanded text:
patur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclepatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unuut rex esset etiam sacerdos et pontifex. Unde et Romani imperatores 10. Antistes sacerdos dictus est, quod ante stat: primus est enim in ordine Ecclesiae; supra se nullum habet. § 11. Sacerdos autem nomen habet compositum ex graeco et latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est: consecrat enim et sacrificat. Sacerdotes autem gentilium flamines divis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine
Abbreviated transcription (Latin):
subiectisunt. sine quibus nibil reliquos epis agerelic&. sol¬
licitudo enim totius prouinciae. ipsis conmissa est. omnes su
periurde signati ordines uno eodemq uocab lo epis nominantur
sed inde priuato nomine quidatꝰ utuntur ꝓp̃t distinctionempo¬
testatum quam singulariter acciperunt : Patriarcha pa¬
ter principes: Archonenim princepr: Archi epĩs princeps
episcoporum m& ropolitanus episcopatus autẽ uocabulumindo
ductum est quod illequi suꝑ efficitur suꝑ intendat curam scili¬
c& subditorum gerens scopinenim latint intendere dicitur
epĩs autem grece. latine speculatores hiterp̃tantur nam speculatorest
p̃possitus in ecclesia dictus eoquod speculatur atq prospitiat populorum
infrasẽ possitorum mores & uita : Pontifex princeps sacerdotum estqua
uia sequentium̃ ipse & summus sacerdos ipse pontis ex maximus noncu¬

Expanded text:
subiecti sunt, sine quibus nihil reliquos episcopos agere licet. Solsubiecti sunt, sine quibus nihil reliquos episcopos agere licet. Sollicitudo enim totius provinciae ipsis commissa est. Omnes autem superius designati ordines uno eodemque vocabulo episcopi nominantur, sed inde privato nomine quidam utuntur, propter distinctionem potestatum quam singulariter acceperunt. Patriarcha pater principum. Ἄρχων enim princeps. Archiepiscopus princeps episcoporum. Metropolitanus. Episcopatus autem vocabulum inde dictum, quod ille, qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Σκοπεῖν enim Latine intendere dicitur. Episcopi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia; dictus eo quod speculatur, atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium. Ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
Autem matyrii genera unuminapta passione. Alterum in occulta. ani¬
miuistute Nammulti hostes insidias tollerantes & cunctis carnali¬
bus desiderur resistentes ꝑ hoc quod se omni potentidõ incorde macta¬
uerunt &iam pacis temporiae martures. facti sunt. quietiam siꝑ
sequutionis tempores exister &. mastyres eẽ potuerunt
ros &clericos hinc appellatos quia matheus sorteelectus
Equem primum ꝑapostolos legimur ordinatum. cleros enim
grecesors uel hereditas dicitur propterea. dicti sunt clerici quia
desorte suntdñi ł quia d ñĩ partẽ habent. generaliter autem clerici
nuncupantur omnes qui in ecclesia. xp̃i deseruiunt quorumgra¬
p̃tatur quia primum id est apostolicum r&in& locum &ideo quia
summohonore fungitur tali nomine censetur sicut romanus an¬
thiochinus. & alc exandrinus: Archi epĩr grecouocabulo quod
sit summus episcoporum ten&enimuicem a postolicam & p̃sid&

Expanded text:
sunt martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta anisunt martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se Omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam, si persecutionis tempore existerent, martyres esse potueruet clericos hinc appellatos, quia Matthias sorte electus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum. Κλῆρος enim Graece sors vel hereditas dicitur. Propterea ergo dicti clerici, quia de sorte sunt Domini, vel quia Domini partem habent. Generaliter autem clerici nuncupantur omnes qui in ecclesia Christi deserviunt, quorum graretatur, quia primum, id est apostolicum, retinet locum; et ideo, quia summo honore fungitur, tali nomine censetur, sicut Romanus, Antiochenus et Alexandrinus. Archiepiscopus Graeco vocabulo quod sit summus episcoporum. Tenet enim vicem apostolicam et praesidet
Abbreviated transcription (Latin):
manur suas dicenr in nocensegosum a sanguine iustihuius: Pylatus os
malleatores: Barrabba filius magistrieorum absq: dubio iudeorumma¬
gistriquiest diabulus homicidi auctor quiurq hodie regnat ineis :
Aunde & testimonia grece martoria puncupantur. testes ideo uoca¬
ti sunt quia propter testimonium xp̃i passiones sustenuerunt. &us¬
q: ad mostẽ proueritate cestauerunt quo uero nontestes. quod latine
uti iui.q possimus sed grecemartures appellamuse amilariuret¬
clesiae Auribur hoc grecum uerbum sonat sicut & multa gre
nomina quaȩ ꝓlatinis utimus : Martorum primus in nouo
testamento stephanur fuit qui hebreo sermone inter ptatur porma
quod prior fuerat in mastyrio. ad inmitationem fidelium. Idemaũ
ut quod sẽquer&ur mre uaticinio quodam futurs priur inuocabulo
resonar& passus estenim & quoduo cabatur Accipit stephanus enim co¬
ronadicitur humiliter lapidatur sed sublimiter coronatus : Quo sunt

Expanded text:
manus suas, dicens: Innocens ego sum a sanguine hujus Justi . 9. PILATUS, os manus suas, dicens: Innocens ego sum a sanguine hujus Justi . 9. PILATUS, os malleatoris, gistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodie regnat in eis. unde et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pro veritate certaverunt. 2. Quod vero non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Graecum verbum sonat, sicut multa Graeca nomina, quae pro Latinis utimur. 3. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit qui sermone Hebraeo interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio 339 ad imitationem fidelium: idem autut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret; passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur, humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. 4. Duo autem
Abbreviated transcription (Latin):
sã adabgarum regem: Iudas scariothis ł auico aquao ortus est ł extri¬
bu i sachar uocabulum sumpsit quodam p̃sagio futuri incondempnationẽ
sui ischar enim interptatur merces ut significar&ur p̃tium proditor is quo
uendidit dñm sicut scriptum est. & acciperunt m ercedem mcam xerex ar¬
sine cogomino solus habetur interptaturdonatus ut subaudiatur proui¬
da ipseenim in lococius electus ẽ aba postolis cum ꝓduobus sor smittere¬
tur: Marcur excelsurmandato utiq ꝓpt̃ euangelium: Altis simi quod
predicatur : Lucas ipse consurgens siue ipse eleuans: Barrabas fili¬
us ꝓph&e uel filius consolationis:
disermone autem siromaria dñanuncupatur & puchre
Aquia d ñm genuit : Elizab&h. deimei saturitas uel dĩmei iura¬
mentum: Magdalene turris: Martha in ritans ł prouocans sermo¬
tum condemnauit quamuis hoc mysterio ꝓph&ali ad nuntiassa: Pon
tius declinans consilum utiq enim iudaeorum acceptaenim a qualauit

Expanded text:
quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui; Issachar enim interpretatur merces, ut significaret pretium proditoris, quo vendidit Dominum, sicut scriptum est: Et acceperunt mercedem meam triginta arsine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Juda; iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. 22. MARCUS excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. 23. LUCAS, ipse consurgens sive ipse elevans, eo quod elus prophetae, vel filius consolationis. di. Sermone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermotum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. PTIUS, declinans consilium, utique Judaeorum; accepta enim aqua lavit
Abbreviated transcription (Latin):
Srophetiae Autẽ genera .VIi. sunt primumgenus extasir quod est mentis ex cessus
sicut iudit p&rus uas illud summis sum decaelo instuporementis cum uarus anima¬
unum sẽcundum oculos corporis sicut uidit abraha .ii. uiros subiliee mambre & moyses
gneminrubo & discipuli transfiguratum dnm̃ in monte intermoysen & heliam &
ca&era huius modi: Alterum secccuntum sp̃m quo in maginamur eoquae ꝑcorpus sen¬
timus sicut uidit p&rur discumillum submitti decelo cumuariis animalibus & sicut
esauirdm̃ in sede altir sima noncorporaliter sed spiritaliter uidit nonenundm̃ forma
corporta circuinterminat sed quẽ ad modum figurae nonproprio multa dñr sta

Expanded text:
etam in gentibus posui te.' Prophetiae autem genera septem sunt. Primum genus ecstasis, quod est mentis excessus; sicut vidit Petrus vas illud summissum de caelo in stupore mentis cum variis animaUnum secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Heliam, et cetera huiusmodi. Alterum secundum spiritum, quo imaginamur ea quae per corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut Esaias Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine fidei nominati sunt hic est ia cobfilius tebedei frater. iohannis
qui post ascensionem dnĩ abherode manifestatur ocissus: Ia cobial pheiob
distinctionem prioris cognominatus quidicitur filius zebedei sicut iste filius
aphei cognomentũ igitur ambo apatre sumpserunt istrest ia cobminos qui
in euangelio fr̃dñĩ nominatur quiamaria uxor aphei soror fuit matris

Expanded text:
magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
plenaspũde signacur sicut&dedñõ noui murdixir se. salamonem sp̃ientiae aedificauit
sibidomum. &itxciditcolumnas uii.q. tamen .uii. una cẽ non ambigitur. dicente

Expanded text:
plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit
Abbreviated transcription (Latin):
dir fidedis ud nuprenatur inter p̃tecri porest : Catacuminurdictus ꝓeo qui a obuedoetrinam
fidciaudit nicedumta menbabtismnũ recepit NAmcato cuminus greccouditar interp̃tatur:
Comp&ens uocator quipostinstructionẽfidoi conpetitgratiuam xp̃iinde a petendo compe&den¬
teruocati: Laicus popularur latoitnim grece populur dicitur. Proseliter id est Aduc¬
na &cirtumcirsur quimis cebatur populodi grecũ est:
dun totum non enimsicut conuenticulaber&icorum haliquibus regionum
pastiburcoar tantur scdptotũterrarũ orbemdilatata. diffunditur quodetiam
a postolus aoꝓbat aoromanosdicns gratia sa godõmco proomnibur uobis quia fidesues¬
tra adnuntiatur huniuer somundo hinc&uni uersitas ab uno cognominata est
ꝓpt̃ quo dinunitatt̃ collegitur unde dñr in cuangelioqui mecũ noncollegit spargit
Cur ecelesia cumuncesit Aiohanne. ui. scribuntur nisiutune catholica septiformi

Expanded text:
delis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro eo, quod adhuc doctrinam fidei audit, necdum tamen baptismum recepit. Nam κατεχούμενος Graece auditor interpretatur. Conpetens vocatus, quia post instructionem fidei conpetit gratiam Christi; inde et a petendo conpetentes vocati. Laicus popularis. Λαός enim Graece populus dicitur. Proselytus, id est advena et circumcisus qui miscebatur populo Dei, Graecum eον, id est secundum totum. Non enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus adprobat ad Romanos dicens1, 8: 'Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis, quia fides vestra adnuntiatur in upropter quod in unitate colligitur. Unde Dominus in Evangelio ait: Qui mecum non colligit, spargit . Cur autem, Ecclesia cum una sit, a Joanne septem scribuntur? nisi ut una Catholica septiformi
Abbreviated transcription (Latin):
amo ia niuo catiꝙ ad teemitatur nudi tatẽ unde & nudiorant & nudunter se
mares. foeminaeq conueniunt : Cai ani ꝓ inde sic appellati. quõ cam aoo¬
hominem fuirse sadiuis tutẽ dĩ eẽ arbitranttr : Angeliciuocati. quia ange iuscolunt
Apostolici h. sibinomenideo p̃sumpserunt quo dnihil possedentes ꝓprium nequa quã
recipiant eor quialiquid in hocmundo utuntur : Cerdoniani Acer done quodam
nominant quiduo principia contraria adserunt : Marcionistae Amarcione

Expanded text:
amiani vocati, quod Adae imitentur nuditatem; unde et nudi orant, et nudi inter se amiani vocati, quod Adae imitentur nuditatem; unde et nudi orant, et nudi inter se mares feminaeque conveniunt. Caiani proinde sic appellati, quoniam Cain adohominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. Angelici vocati, quia angelos colunt. Apostolici hoc sibi nomen ideo praesumpserunt, quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiunt eos qui ali quid in hoc mundo utuntur. Cerdoniani a Cerdone quodam nominati; qui duo contraria principia adserunt. Marcionistae a Marcione
Abbreviated transcription (Latin):
suirdogmatibus signunt : Carpocratianiacarpocratte quodamdicuntur
quidixit xp̃m hominẽnẽ fuir s&antũ. & deutroq sexu progenitũ: Cirinti¬
tus filiumndi confiteantur omniata menu&erir legircustodiunt : Opbitae. A colubro no¬
minati sunt colubere nim grece: ophi dicontꝰ coluntenim. serpentẽipsumdicentes in pa¬
radis sodixisse uistutis cognitionem : Valentiani Aualentino quodamplatonico. sec¬
dĩerratoris induxit xp̃m quoq: deuirginonibil corporis Ad sumpsirse sed ptã quasi
pfistulam trontsirse adseruit : Appellitae quorum appelles princeps fuit quicreato¬
remangelumnercio quem glorio sunsuperioris difaciens dm̃legis i srł illumigneũ¬
adfirmans Appellate quorũ auctor appelles quidixit xp̃m non dm̃ in ueritate
sed hominẽ in phantarsia apparuisse: Ar contiaci aprincipibur Appellan
tur quiuniuersitatẽ quã dr̃ condidit opera cẽ Arcangelorũ defendunt: Ad¬

Expanded text:
suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit Christum hominem fuisse tantum, et de utroque sexu progenitum. Cerinthilatus, Filium Dei confiteantur, omnia tamen veteris Legis custodiunt. 353 10. Ophitae a colubro nominati sunt. Coluber enim Graece ὅφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes ipsum in paradisum induxisse virtutis cognitionem. 11. Valentiniani a Valentino quodam Platonicae secDei Creatoris induxit: Christum quoque de Virgine nihil corporis assumpsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. 12. Apellitae, quorum Apelles princeps fuit, qui creatorem angelum neaffirmans. Apellitae quorum auctor Apelles, qui dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Arctur, qui universitatem, quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
dam&iamher&ici quideeccdesia recesserunt ex nomine suorũ Auctorum
Inominantur qui dam uero excctisis. qua se logenter instituerunt: Simoni¬
oanidicti A simonae magiae disci plinae perito ciip&rus inactibur a pos¬
tolorunimaledixit. proeo quodapostolis. spr scĩ gratiam pecuniae mercuoluirs& hu
dicunt ereaturam. Non adõ sed a uirtute quadam suꝑna i createõ Nenandruni
amencen dromago discipulo simonir nuncupati quimundum non adõ. seda bangelis
factũ ao seruit: Bassilidiani Aba silide Appelati qui inter cacteras. blasphemias
passum ih̃mabnegauit : Nicolecita edicti. Anico latodiacono ecclesiae. hieru¬
solimorũ quicumstephano & caeteris. Constitutus est ap&ro. qui ꝓpt̃ pulchri¬
tudinemre linquens uxorem ut quiuell& et uter&uruersaest in stu prũtalis uon¬
su&udo ut inuicem coniugia commotarent quos lo hanner in a pocalipsi in probat
se ita appellar euoluerunt animamnatur adĩ cẽdicunt bonum & malum dm̃

Expanded text:
am haeretici, qui de Ecclesia recesserunt, ex nomine suorum auctorum nuncupantur; quidam vero ex causis quas elegentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone magicae disciplinae perito, cui Petrus in Actibus apostolorum maledixit, pro eo quod ab Apostolis Spiritus sancti gratiam pecunia emere voluisset. Hi dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. Menandriani a Menandro mago, discipulo Simonis nuncupati; qui mundum non a Deo, sed ab angelis factum asserunt. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas blasphemias passum Iesum abnegavit. Nicolaitae dicti a Nicolao, diacono ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et ceteris constitutus est a Petro; qui propter pulchritudinem relinquens uxorem, ut qui vellet eam uteretur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem coniugia commutarentur. Quos Iohannes in Apocalypsi inprobat iam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse dicunt, bonum et malum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
napi. Nafanum greci. nos radicem uo-¬
camus. eoquod totus deorsum nititur
dum reliqua halera in sũma magis ꝓ¬
siliant. cilius semine macerato quisqͥs¬
suas manus infeterit. serpentes impune
tractabit: Si quidem ex ipsuis radice etiã
ȩbur albescit Incibo quoq uenenis re-¬
sistit: Nam contra uenena Nadices. nu-¬
ces. lupini. citrum. apium prosunt .s.
contra futurum ñ contra acceptum ue¬
nenum Unde et aput ueteres ante a-¬
lias epulas hec solebant mensis appon̾e:
liactuca clicta est. quod abundantia la¬
ctis exuberet. seu quia lacte nutrienti᷑
feminas implet Ftec in uiris ueneris
usum coercet: Lactuca agrestis quã
serralium nominamus. quod dorsum
euis in modum serre est: Intubus gre¬
pata ex una urbium palestine. que
ascalon dicit᷑. unde prius aduecta est
Allium dictum. quia olet᷑ Ulpicum
appellatum. qd̃ allii odorem habeat.
faseloᷤ uocari aiunt. a faselo insula greciȩ

Expanded text:
napis. Raphanum Graeci, nos radicem vonapis. Raphanum Graeci, nos radicem vocamus eo quod totus deorsum nititur, dum reliqua olera in summa magis prosiliant: cuius semine macerato quisqsuas manus infecerit, serpentes impune tractabit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescit. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena hujus radices, nuces, lupini, citrium, apium prosunt, sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis apponi. 11. Lactuca dicta est, quod abundantia lactis exuberet, seu quia lacte nutrientes feminas implet. Haec et in viris Veneris usum, coercet. Lactuca agrestis est quam sarraliam nominamus, eo quod dorsum ejus in modum serrae est. 12. Intubus Graepata ex una urbium Palaestinae, quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. 14. Allium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum, quod allii odorem habeat. Phaselus vocari aiunt, a Phaselo insula Graeciae,
Abbreviated transcription (Latin):
soluendiq naturã habeat: Cuius suco
si quis se oleo mixto ꝑunxerit: ab apib
negat᷑ feriri: folia eus ex oleo trita et
imposita scorpionibus credunt᷑ afferre
torporem: Pastinaca uocata. qd̃ enis ra¬
dix p̃cipuus pastus sit hominis. Est enĩ
odoratu iocunda cibo delectabilis: Na¬
pa dicta a rapiendo .i. comp̃hendendo Et
aũ radice amplior napo. sapõre dulcior. et fo¬
lio tenin Napis a similitudine rape uo¬
catus. nisi qd̃ foliis latior. et radicis eius¬
gustus subacrior est Naminis autẽ affi-¬
nitas in utrisq inde pene cõmunis. quia
utriusq semen in alterum uicissim mir¬
tat᷑: Nam rapa in aliosono ut emiliamis
ait ꝑ bienniũ mutat᷑ in napum: Alio
uero. napus transit in rapam: Na pocaur¬
lis ex duobus holeribus compositũ nom̃
habet. quia dum sit sapare napo similiᷤᷤ
ñ in radice s in tirso conscendit ut cauliꝰᷤ.
Sinapis appellat᷑. quod foliis sit similis

Expanded text:
solvendique naturam habeat. Cuius sucus, solvendique naturam habeat. Cuius sucus, si quis se oleo mixto perunxerit, ab apibus negatur feriri. Folia eius ex oleo trita et inposita scorpionibus creduntur afferre torporem. Pastinaca vocata quod eius radix praecipuus pastus sit hominis: est enim odoratu iucunda, cibo delectabilis. Rapa dicta a rapiendo, id est conprehendendo. Est autem radice amplior napo, sapore dulcior, et folia tenui. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod foliis latior et radicis gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa in alio solo, ut Aemilianus ait8, 2, per biennium mutatur in napum; alio vero napus transit in rapam. Napocaulis ex duobus oleribus conpositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrso conscendit, ut caulis. Sinapis appellatur, quod foliis sit similis
Abbreviated transcription (Latin):
infelix lolium dicunt. quod sit inutilẽ
et infecundum: fenum dictum. qd̃ ab eo
flãma nutrit᷑: fos enĩ flãma est Mamipu¬
lum dicimus fascem feni: Et dictum ma-¬
nipulum. qd̃ manum impleat.
quod semꝑ ibi aliquid oriat᷑. Nam cũ
alia t̾ra semel in anno aliquid creat. orcꝰ
nunquã sine fructu est holus ab alendo
dictum. eo qd̃ primum homines holerib
alerent᷑. antequam sruges et carͥes ȩ de¬
rent. Tantum enĩ pomis arborum et
holeribus alebant᷑. sicut animalia herbis:
caulis est generalit̃ herbarũ uel holerũ
medius frutex. qui uulgo tirsus dicit᷑
quod a t̾ra sursum conscendat. a quo diri¬
uatum est ut specialit̃ quoddã genꝰ ho-¬
lerum caulis diceret᷑. quia tirsus ipsins
amplius deteris holeribus coalescit .i. cres
enĩ sũmitas holerum uł arborum. in qͣ
iugens uirtꝰ naturalis est. Malua ex
parte greco uocabulo appellatur . a po¬
Toyma licin. eo quod molliendi aluum

Expanded text:
infelix lolium dicunt, quod sit inutile infelix lolium dicunt, quod sit inutile et infecundum. Faenum dictum quod eo flamma nutritur; φῶς enim flamma est. Manipulum dicimus fascem faeni: et dictum manipulum quod manum inpleat. quod semper ibi aliquid oriatur. Nam cum alia terra semel in anno aliquid creet, hortus numquam sine fructu est. Olus ab alendo dictum, eo quod primum homines oleribus alerentur, antequam fruges et carnes ederent. Tantum enim pomis arborum et oleribus alebantur, sicut animalia herbis. Caulis est generaliter herbarum vel olerum medius frutex; qui vulgo thyrsus dicitur, quod a terra sursum conscendat; ex quo derivatum est ut specialiter quoddam genus olerum caulis diceretur, quia thyrsus ipsius amplius ceteris oleribus coalescit, id est crescenim summitas olerum vel arborum, in qua vegens virtus naturalis est. Malva ex parte Graeco vocabulo appellatur ἀπὸ τοῦ μαλάσσειν, eo quod molliendi alvum
Abbreviated transcription (Latin):
tinguit᷑ uestis. dicta quia mentit᷑ alienũ
na colores: Alga nascitur in aquis stanti
bus. ita deniq nom̃ sumpsit ab algore a¬
quȩ. uł quod alliget pedes. quia crassa est.
nascunt᷑. Ex quibis ulua .i. alga mollis. et
quodammͦ fungus licta ab uligine: Tipꝰ
uͦ que se ab aqua inflat. unde etiã ambici¬
osorum et sibi placentium hominũ tumar
tipiis dicit᷑ Carex herba acuta et duris¬
sima sparto similis de qua uirgilius: Et
carice pastꝰ acuta: Spartꝰ frutex uirgos
sine folis. ab asꝑitate uocatꝰ: Uolumina
enĩ funiũ que ex eo fuint aspera sunt:
Gram̃ a situ potus dictũ quad plurimꝰ
dicunt. licet omnis herba gram̃ uocet᷑ ab eo
qd germinet᷑. sicut robur omnis lignicutis
et species. ab eo qd̃ sit sirmissima: filix a
singularitate solii dicta: deniq ex una
urgula altitudine cubitali una scissa
falia gignit᷑. res implicata uelut penna:
luena. lolium. ⁊ixania. quam poete sẽꝑ

Expanded text:
tinguitur vestis, dicta quia mentitur alienumtinguitur vestis, dicta quia mentitur alienumna colores. Alga nascitur in aquis, segetis similis. Ita denique nomen sumpsit ab algore aquae; vel quod alliget pedes, quia crassa est, nascuntur. Ex quibus ulva, id est alga mollis et quodammodo fungus, dicta ab uligine. Typhus vero, quae se ab aqua inflat. Unde etiam ambitiosorum et sibi placentum hominum tumor typhus dicitur. Carex herba acuta et durissima, sparto similis. De qua VergiliusGeorg. 3, 231: Et carice pastus acuta. Spartus frutex virgosus sine foliis, ab asperitate vocatus. Volumina enim funium, quae ex eo fiunt, aspera sunt. Gramen a situ potius dictum, quod plurimis  vocaverunt. Licet omnis herba gramen vocetur, ab eo quod germinetur; sicut robur omnis ligni cutis et species, ab eo quod sit firmissima. Filix a singularitate folii dicta. Denique ex una virgula altitudine cubitali una scissa folia gignitur, res inplicata velut pinna. Avena. Lolium. Zizania, quam poetae semper
Abbreviated transcription (Latin):
bulum sumpsit. Uiticella herba a la¬
tinis appellata. quod sicut uitis quidquid proxi¬
mum habuerit appͣhendit: Corimbis quos a.¬
nullos appellamus Butalmon florẽ habet ero¬
ceum. oculo similem. unde et a grecis nom̃
accepit: Est autẽ caule molle. foliis coriandri
similibus: Nascitur uixta muroᷤᷤ auitatum:
flomoᷤᷤ quam latim uerbascum uocant. qua¬
rum altera est masculus albidioribus foliiᷤ.
atq angustioribus. altera femina folus latio¬
ribus atq nigris: ferula uocata a medulla.
nam ilum uarro tradit esse ferule medullã
quam apodelon greci uocant: Non nulli a
feriendo ferulam uocant. Ad hanc enĩ pueri
et puelle uapulare solent. huius sucus gal¬
banum est. Papirium dictum quod igni
et cereis est aptum: Piron enĩ greci ignem
tur sine nodo de quo enmius. Querunt
inscirpo soliti quod dicere nodum: Et in pro¬
uerbiis. Qui inimicis est etiã inscirpo no¬
dum querit: fucus genus herbe est de qͣ

Expanded text:
bulum sumpsit. Viticella herba a Labulum sumpsit. Viticella herba a Latinis appellata quod sicut vitis quidquid proximum habuerit, adprehendat corymbis, quos anulos appellamus. Bupthalmos florem habet croceum, oculo similem; unde et a Graecis nomen accepit. Est autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur iuxta muros civitatum. Phlomos, quam Latini verbascum vocant; quarum altera est masculus, albidioribus foliis atque angustioribus, altera femina, foliis latioribus atque nigris. Ferula vocata a medulla: nam illam Varro tradit esse ferulae medullam, quam ἀσφόδελον Graeci vocant. Nonnulli a feriendo ferulam dicunt. Ad hanc enim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est. Papyrum dictum quod igni et cereis est aptum; πῦρ enim Graeci ignem tur, sine nodo; de qua EnniusSat. 70: Quaerunt in scirpo, quod soliti dicere, nodum. Et in proverbio: 'Qui inimicus est, etiam in scirpo nodum quaerit.' Fucus genus herbae est de qua
Abbreviated transcription (Latin):
lopendios. eoqd̃ folia ipsius scolopendro ani¬
mali sint similia. nascit᷑ in humidis pe¬
tris Uoluus appellatꝰ. qd̾ sit radix eius uolir¬
bilis et rotunda. Stoecas. in insulis stoe cadib
nascit᷑. unde ex nuncupat᷑ Cielaminos gre¬
&e dicta a quodam qui cidos uocatus est. qui
primus uirtutem huius herbe inuenit.
siue quod habeat radicem rotundam: Gre-¬
ci enĩ cicla rotundum uocant: cuius ra-¬
dix aut sucus si uino fuerit admixtus ebri¬
os facit Nascit᷑ in locis siluosis et agris: Am¬
pelos leuce siue brionia quam latini ui-¬
tẽ albam uocant. uł a qualitate coloris
uel quod radix enis contrita. ⁊ corpori in-
fricata. teneriorem et candidiorem cutẽ
reddat. Nam et sucus bacarum eius lac
uberibus siccis reddit: Ampelos melena.
id ÷ uitis nigra. eademq labrusca. folia
ederȩ similia. in omnibus maior quam
uitis alba. bacas similit̾ habens. que in
maturitate nigrescit. unde et uoca-¬

Expanded text:
lopendrios, eo quod folia ipsius scolopendro anilopendrios, eo quod folia ipsius scolopendro animali sunt similia. Nascitur in humidis petris. 88. Volvus appellatus, quod radix ejus volubilis sit, et rotunda. 363 Staechas in insulis Staechadibus nascitur, unde et nuncupatur. 89. Cyclaminus Graece dicta a quodam, qui Κύκλος vocatus est, qui primus virtutem hujus herbae invenit sive quod habeat radicem rotundam. Graeci enim κύκλον rotundum vocant. Cujus radix, aut succus, si vino fuerit admistus, ebrios facit. Nascitur in silvosis locis, et agris. 90. Ampelos leuce, sive bryonia, quam Latini vitem albam vocant, vel a qualitate coloris, vel quod ejus radix contrita, fricata teneriorem et candidiorem cutem reddat. Nam et sucus bacarum eius lac uberibus siccis reddit. Ἄμπελος μέλαινα, id est vitis nigra, eademque labrusca: folia hederae similia; in omnibus maior quam vitis alba: bacas similiter habens, quae in maturitate nigrescunt, unde et voca
Abbreviated transcription (Latin):
capitis et stoma chi incendium miti¬
gat. idẽ et uua lupina pꝑ semen enuis
uue simile Polignos quam latini herbã
sanguinariam uocant. quod missa in
naribus sanguinem moueat: Ambro¬
sia quam latini apium siluaticum uo
iatini ab effectu herbam salutarem uo¬
cant. folia feniculi similia atq aspera
go neptam uocauerunt inaioris uirtutis.
et uehemens in calore: Genicularis herba
subtnit᷑ obscorpionum ium repellendam
Gladiolus quod folus sit gladii similibur
tirso cubrtali. floribus purpureis. Uerbas¬
latini a colore albucium uocant. Scilla
quod nocens sit. de qua suꝑsticio gentiliũ
dicit. quod si in tegra ad lim̃ suspendit᷑
omnia mala fugat Camipetõ a grecis
dicta: quod t̾re adhereat. et odorẽ pini
habeat. hanc latim cucurbiturẽ uo¬
cant. quod ex parte odorem cucurbite re¬
ferat Sasisagria nascit᷑ in amenis locis
Splenos dicta. qd̃ splenẽ auferat. siue sco¬

Expanded text:
olorum capitis et stomachi incendium mitiolorum capitis et stomachi incendium mitigat. Idem et uva lupina, propter semen eius uvae simile. Polygonos, quam Latini herbam sanguinariam vocant, quod missa in naribus sanguinem moveat. Ambrosia, quam Latini apium silvaticum vocrinus, quam Latini ab effectu herbam salutarem vocant, cujus folia feniculi sunt similia, atque aspera, go nepetam, vocaverunt, majoris virtutis, et vehemens in calore. 362 83. Genicularis herba substernitur ob scorpionum vim repellendam. Gladiolus, quod sit foliis gladii similibus, thyrso cubitali, floribus purpureis. 84. VerbasLatini a colore Albutium vocant. Scylla, quod nocens sit, de qua superstitio gentilium dicit, quod si integra ad limen, suspendatur, omnia mala fugat. 86. Chamaepitys a Graecis dicta, quod terrae adhaereat, et odorem pini habeat. Hanc Latini cucurbitularem vocant, quod ex parte odorem cucurbitae referat. 87. Staphysagria nascitur in locis amoenis. Asplenos dicta, quod splenem auferat, sive sco
Abbreviated transcription (Latin):
lore sanguineo. unde etiã pictoribus
ad purpuram esficiendã usus est: Came.¬
leon. que latine uiscaro uocat᷑. eo qd̃
occultoꝰ ut canna sicut dicit᷑ fossa ce ca
que occulta est. Hec potui data int̾fi¬
cit. Hanc in carcere socrates bibit et
e xpirauit. ꝑsius dicte. Sorbicio tollit
quem dura cicuta: Nec dum homini¬
bus uenenũ sit : capellas efficit pingues
nes . Fiomos quidam latini herbam
lunarem uocant ab eo ꝗd ad licimia
faciat. eadem et lucubroᷤ. qd̾ lucẽ p̃beat
umibris. Prrecron grece dicta. qd̃ habeat
radicemꝰ incendiosam. atq coarceruã.
tẽ. Altea. malua a gretis. siue mal¬
ue uiscus. S altea qd̾ in altũ surgit. et
uiscus qd̃ glutinosa est. Origanon qd
cabulum sumpsit. quod comam foli¬
orum ad radium solis circum actam
conuertit. Fam greci solẽ titan uocant
mallonẽ. ex quo confectum est. ut titi¬
mallum diceret᷑ Hunis pecies septẽ di¬
uersis in locis nascentes: Strignos. quȩ la.¬

Expanded text:
lore sanguineo, unde etiam pictoribus lore sanguineo, unde etiam pictoribus ad purpuram effingendam usui est. 70. Chamaeleon, quae Latine Viscarago vocatur, eo quod occultos, ut canna; sic dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit. Hanc in carcere Socrates bibit, et expiravit. Persius: Dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pingues. nes. 73. Phlomos, quam Latini herbam lucernalem vocant, ab eo quod ad lychnia proficiat. Eadem et lucubros, quod lucem praebeat umbris. 74. Pyrctron, Graece dicta, quod habeat radicem incendiosam, atque coacervantem. 75. Althea, malva agrestis, sive malvae viscus, sed althea, quod in altum surgit, et viscabulum sumpsit, quod comam foliorum ad radium solis circumacta convertat. Nam Graeci solem τιτᾶνα vocant, μαλλὸν comam; ex quo confectum est ut titimallum diceretur. Huius species septem diversis in locis nascentes. Strychnos, quae La
Abbreviated transcription (Latin):
tis morbis subueniat. Nascit᷑ in montib
et duris locis: Scamonia quam latini a¬
gridium uocant. herba suco plena que
colligitur sub cauata radice Demiq t̾rã
rotunda cauitate fodiunt: Tũ suppositiᷤᷤ
aut cocleis ant nucis foliis excipit᷑ sucus
atq siccatꝰ aufert᷑. Seniet aũ sepius pro¬
babilis ex misia asie. huic contrarius atq
niculi similibus. tirso bipalmis. Citocacia
uocata. quod uentrẽ cito depurgat. quã
uulgus corrupte ci tocociam uocant: Lap¬
ꝑa dicta qd habeat caulem ingentem
ꝑ t̾ram dispositam: hec herba a grecis
reat ob aspitatem sui Hascit᷑ uixta mu¬
ros. Capillum ueneris uocatum. siue qd¬
elapsos post alopiciam capillos recreat.
uel qd capillorum fluores coercet uł qd̃
sit uirgulis nigris lenibus cum splendo¬
re quasi capilli: Nascit᷑ in a quosis locis:
Plubia dicta. qd radix eius sit rubra. un¬
radix contrita digitos insiat Est enĩ co¬

Expanded text:
tis morbis subveniat. Nascitur in montibus tis morbis subveniat. Nascitur in montibus et duris locis. 359 64. Scammonia, quam Latini acridium vocant, herba succi plena, quae colligitur sub cavata radice. Denique terram rotunda cavitate fodiunt; tum suppositis, aut cochleis, aut nucis foliis excipitur succus, atque siccatus aufertur. Venit autem saepius probabilior ex Mysia Asiae. Huic contrarius, atquniculi similis, thyrso bipalmis. Citocatia dicta, quod ventrem cito depurget, quam vulgus corrupte citocotiam vocat. 66. Lappa dicta, quod habeat caulem ingentem per terram disposita. Haec herba a Graecisreat ob asperitatem sui. Nascitur juxta muros. 67. Capillus Veneris vocatus, sive quod delapsos post alopeciam capillos recreat, vel quod capillorum fluores coercet, vel quod sit virgulis nigris lenibus cum splendore, quasi capilli. Nascitur in aquosis locis. 68. Rubia dicta, quod radix ejus sit rubra, unchusa, cujus radix contrita digitos inficit. Est enim co
Abbreviated transcription (Latin):
et uerbena quia pura Paliurus herba as¬
perrima et spinosa: Strucios quã quidã
herbam lanariam uocant. eo quod pleriq
lanan ex ea lauant. nascit᷑ lociscultis: Sple¬
nos dicta qd splenẽ auferat: Cimicia ꝑꝑ simi¬
litudinem cimicis clicta. unde etiã greci¬
corionem uocauerunt. nascit᷑ in locis asꝑis
atq incultis: Marrubium quod greti pras.¬
sium dicunt uocatum ꝑꝑ a maritudiẽ
nascit᷑ in campis Poleium aput in dos
ticam uirtutem calefacit et deducit.¬
grecum nomen. cuius probabilius est quod
in ponti regione nascit᷑. unde et absinthiũ
ponticum nominat᷑ Simpatꝰ grece dictꝰ
eoquod tantam in radice uirtutẽ habeat
ut frusta carnis asꝑsa in cacabo coagulet:
Polipodion herba. cuius radix hirta atq
erinita ut est polippus. ex quo diriuatũ ÷
ut polipodion diceret᷑: Nascit᷑ in teneris pe¬
trarum terris. suie quercis uicinis: Poliõ
a grecis. a latinis ominimorbia. quod mul¬

Expanded text:
et verbena, quia pura. Paliurus, herba aset verbena, quia pura. Paliurus, herba asperrima et spinosa. Struthios, quam quidam herbam lanariam vocant, eo quod plerique lanam ex ea lavent. Nascitur in locis cultis. Splenos dicta quod splenem auferat. Cimicia, propter similitudinem cimicis dicta: unde et eam Graecio κόριον vocaverunt. Nascitur in locis asperis atque cultis. Marrubium, quem Graeci πράσιον dicunt, vocatum propter amaritudinem. Nascitur in campis. Puleium apud Indos ticam, calefacit, et deduciGraecum nomen, cujus probabilius est quod in Ponti regione nascitur, unde et absinthium Ponticum nominatur. 61. Symphyton Graece dictum, eo quod tantam in radice virtutem habeat, ut frusta carnis aspersa in cacabo coagulet. 62. Polypodium, herba cujus radix hirta, atque crinita, ut est polypus, ex quo derivatum, ut polypodion diceretur. Nascitur in teneris petrarum terris, sive quercubus vicinis. 63. Polion a Graecis, a Latinis omnimorbia, quod mul
Abbreviated transcription (Latin):
serpillus uocat᷑ pro eo qd̃ ipsuis radices lon¬
ꝗe serpant: Eadem et matris animola : ꝑpqd
menstrua moueat Aristolacia dicit᷑. qd̃
mulieribus fȩtis optima sit. Nam suꝑsessa
partum. matricem benesicio uaporis expur¬
gat. Fuius herbe genera sunt duo. quarũ
una aristolacia rotunda dr᷑ ꝑꝑ qd̃ rotundam
radicem habeat. altera aristolacia longa qr
radicem longuam hẽ cum ramis et folis
longioribus. quam etiam et dactilion uo-¬
cant. qd̾ sit radice robore ligitali et longa:
Erigonon a grecis dr̃. qd uere primo senescat.
unde et eum latini senicionẽ uocant: Nas¬
cit᷑ ꝑmacerias: Psilios dicta. quod semen simi¬
le pulicis habeat. unde et eam latii puli¬
cartam uocant Gerabotana iõ agreris hoc
nomen accepit. qd remedus ac ligamentiᷤ
hominũ et purificacianib sacerlotum
a gentilibus apta probaret᷑: unde etiã ponti¬
fices sagmen appellant quasi sancimen Hhec

Expanded text:
serpillus vocatur, pro eo quod radices ipsius lonserpillus vocatur, pro eo quod radices ipsius longe serpant. Eadem et matris animula, propter quod menstrua moveat. Aristolochia dicitur quod mulieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum matricem beneficio vaporis expurgat. Huius herbae genera sunt duo; quarum una aristolochia rotunda dicitur, propter quod rotundam radicem habeat; altera aristolochia longa, quia radicem longam habet cum ramis et foliis longioribus; quam etiam et dactylitin vocant, quod sit radice robore digitali et longa. Erigeron a Graecis dicitur, quod vere primo senescat: unde et eam Latini senicionem vocant. Nascitur per macerias. Psyllios dicta quod semen simile pulicis habeat: unde et eam Latini herbam pulicarem vocant. Hierobotane ideo a Graecis hoc nomen accepit quod remediis ac ligamentis hominum et purificationibus sacerdotum a gentibus apta probaretur. Unde et eam pontifices sagmen appellabant, quasi sancimen; haec
Abbreviated transcription (Latin):
a gentilibus consecrata est. unde et ñcu¬
pata Grece enĩ cliana artemis dicitur:
Camimelos grece clicta. quod malimati¬
an adorem habeat. sitq breuis t̾req
incina. Camidrios a grecis appellata
quod sit b̾iuis et per t̾ram strata et mi¬
nuta foliis paruissimis:: Peon quidã
medicus fuit a quo peonia herba ꝑi-¬
betur inuenta ut homerus dicit. Hãc
quidam glisidem uocant. quod dulcis sa¬
poris sit. uł pentorobinam a noͣmero
granorim. uelut ellii clactilosa a digi¬
torum similitudine. Nascit᷑ in siluis:
Baglosos a grecis dicta eoqd̃ folia asꝑri¬
ma ad modum linque bouis habeat.
que mirum in modum obsapientiã
nutriendam uino infundenda a ue¬
teribus memorat᷑. conuiuii quoq hilaritatẽ
p̃bere fert᷑. pro olere ȩtiã sumit᷑ Arnoglosoᷤ.
Id÷ agni lingͥa que a romanis plaritago dr᷑.
qd planta eius cito adhereat t̾re: hanc multi
pra olere uescunt᷑ Erpillus que aput noᷤ

Expanded text:
a gentibus consecrata est, unde et nuncua gentibus consecrata est, unde et nuncupata; Graece enim Diana Ἄρτεμις dicitur. Chamaemelos Graece dicta quod mali Matiani odorem habeat sitque brevis terraeque vicina. Chamaedrys a Graecis appellata quod sit brevis et per terram strata et minuta foliis parvissimis. Paeon quidam medicus fuit, a quo Paeonia herba perhibetur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobinam a numero granorum; vel, ut alii, dactylos a digitorum similitudine. Nascitur in silvis. Buglossos a Graecis dicta eo quod folia asperrima ad modum linguae bovis habeat. Quae mirum in modum ob sapientiam nutriendam vino infundenda a veteribus memoratur. Convivii quoque hilaritatem praebere fertur: pro olere etiam sumitur. Arnoglossos, id est agni lingua, quae a Romanis plantago dicitur, quod planta eius cito adhaereat terrae. Hanc multi pro olere vescuntur. Herpyllos, quae apud nos