comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uxores. neq enim ultra mori poterunt .s. sunt
sicut angłi dĩ incelo. & filii sunt dĩ. cum sint
filii resurrectionis. Quia u resurgant mortui
ñ legistis in libro moysi suꝑ rubum. quia dic¬
tum ado. quom dixerit illi ds. Ego sum ds̃
abrabam. ds̃ ysaac. ds iacos. Nonẽ. d̃s mortu¬
orums uiuorum. Omnes enum uiuunt ei.
Uoig̃ multum erratis. Et audicutes turbȩ.
mirabantur in doctrina eiꝰ. L. Respondentes
aute quidam scͥbarum: dixerunt. Ad agister.
benedixisti
harisei autem uidentes quia silentium
imposuisset saducheis. conuenerunt ĩ
unum. Et accessit unus de scribis legis
doctor temptans cum & dicens. Magist̃. quod
ẽ. maudatum magnum in lege: Ait illi iħc.¬

Expanded text:
runt, sed sunt sicut angeli Dei in coelo: et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Quia vero resurgant mortui, non legistis in libro Moysi, supra rubum, quia dictum est a Deo, quomodo dixerit illi Deus: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob ? Non est Deus mortuorum, sed vivorum: omnes enim vivunt ei. Vos ergo multum erratis. Et audientes turbae, mirabantur de doctrina ejus. Respondentes autem quidam scribarum, dixerunt: Magister, bene dixisti. harisaei videntes quia silentium imposuisset Sadducaeis, convenerunt in unum. Et accessit unus de Scribis, legis doctor, tentans eum, et dicens: Magister, quod est mandatum magnum in lege? » Videlic
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. tulerunt septem sportas plenas.
Septem sporte quȩ suꝑant. sunt altiora p̃cep¬
ta uel consilia. Quȩ multitudo non potest
attingere seruando. s: tantum illi qui maiori
sporte uinco & palmarum folus solent conteri.
merito in sc̃orum significatione ponuntur.
Iuncꝰ quippe suꝑ aquam nascitur. & electi radiẽ
cordis ne ab amore ȩttrnitatis arescat. in ipso
uitȩ fonte collocant. ꝑalma uctricẽ ornat ma¬
num & electi mundi uctores. memoriã ȩternȩ
ꝑxtͥributionis in corde retaient: Ambrosuis

Expanded text:
mentis tulerunt septem sportas plenas. mentis tulerunt septem sportas plenas. Septem sportae quae superant sunt altiora praecepta vel consilia. Quae multitudo non potest attingere servando, sed tantum illi qui majori sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significationem ponuntur. Juncus quippe super aquam nascitur, et electi radicem cordis ne ab amore aeternitatis arescant, in ipso vitae fonte collocant. Palma victricem ornat manum, et electi mundi victores memoriam aeternae retributionis in corde retinent. Cur au
Abbreviated transcription (Latin):
ad agendas semꝑ dõ gr̃as. cum uel in carne re¬
ficimur uel manima. Sin septem panibꝰ
qui non leguntur fuisse hordeacei. septiformis
gr̃a noui testamenti signatur. quid in pisci¬
culis nisi scõs conditores illius scripturȩ acci-¬
pimus. uel illos quorum fidem& uitam &.
passiones ipsa scriptura continet. qui de tur¬
bulentis huiꝰ scłi fluctibꝰ erepti & consecrati.
refcctionem nobis internam exemplo suȩ uitȩ
uel mortis prebuere. ne mbuiꝰ mundi excurfu
deficiamus: Et comederunt omnes & satu¬
ratisunt. Comedimus attente audiendo.
& exempla intucndo: saturamur memoriȩ
recondendo. & oꝑando. Huic refectioni con¬
gruit illud psalmistȩ. Edent pauꝑes & satu¬
rabuntur. & laudabunt dñm qui requirunt
cum. Quod enim manducaris populus sati¬
atur. significat famem in ꝑpctuum ab elec-¬
tis repellaendam. quando non esuriet qui ac¬
ceꝑit cybum xp̃i. Et quod suꝑfuit de frag¬

Expanded text:
ad agendas semper Deo gratias, cum vel in carne read agendas semper Deo gratias, cum vel in carne reficimur vel in anima. Si enim in septem panibus qui non leguntur fuisse hordeacei septiformis gratia Novi Testamenti signatur, quid in pisciculis, nisi sanctos conditores illius Scripturae accipimus, vel illos quorum fidem et vitam et passiones ipsa Scriptura continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti et consecrati, refectionem nobis internam exemplo suae vitae vel mortis praebuere, ne in hujus mundi excursu deficiamus. « Et comederunt omnes et saturati sunt. » Comedimus attente audiendo, et exempla intuendo; saturamur, memoriae recondendo et operando. Huic operationi congruit illud Psalmistae: « Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum . Quod enim manducans populus satiatur significat famem in perpetuum ab electis repellendam, quando non esuriet qui acceperit cibum Christi. Et quod superfuit de frag
Abbreviated transcription (Latin):
nit & corꝑalit etiam si indigent curantur. Mas̃.¬
ystice p̃dicatores ꝓfectum mirantes ȩccłş dict̃.
Unde nobis tanta facundia. ut tot milibꝰ tamq
auidis auditoribꝰ sufficcre possimus in huiꝰ
mundi descrto: At uͭ septem panres idẽ. sep¬
tem dona sp̃c sc̃ĩ sufficiunt omnibꝰ ad iunc-¬
ta apłica uuctoritate. quasi paucorum pisci¬
um sapore. qui nos reficiunt exemplo suȩ uitȩ
ui uͭ ad septem panes ꝑtinent. iam non supͣ
tęnum sedere. s terram p̃mere iubentur.
In nouo enim testamento. ipsam quoꝙ terram
& facultates temꝑales. ut ꝑfecti simus relin-¬
quere p̃cipimur. Et accipiens scptem pa¬
nes & pisces. & grãs agens fregit & dedit disci¬
pulis suis &e disciprli dederunt populo. Dñs
dedit panes discipulis ad diuidendum turbȩ.
id ẽ. doctrinam sp̃ualem. E regit panes il ẽ.
aꝑuit sacramenta seipsum scilicet qui panis
ẽ. iuitȩ. Gras egit. ut ostenderet quantum̃ gau¬
deat de salute hominum & ut nos informaret

Expanded text:
t corporaliter etiam, si indigent, curantur. Mystice praedicatores profectum mirantes Ecclesiae dicunt: Unde nobis tanta facundia, ut tot millibus tamque avidis auditoribus sufficere possimus in hujus mundi deserto. At vero septem panes, id est septem dona Spiritus sancti sufficiunt omnibus adjuncta apostolica auctoritate, quasi paucorum piscium sapore, qui nos exemplo suae vitae Qui vero ad septem panes pertinent, jam non supra fenum sedere, sed terram premere jubentur. In Novo Testet facultates temporales, ut perfecti simus, relinquere praecipimur. Et accipiens septem panes et pisces, et gratias agens fregit et dedit discipulis suis, et discipuli dederunt populo. Dominus dedit panes discipulis ad dividendum turbae, id est, doctrinam spiritualem. Fregit panes, id est, aperuit sacramenta, seipsum scilicet qui panis est vitae. Gratias egit, ut ostenderet quantum gaudeat de salute
Abbreviated transcription (Latin):
tatis qua illis ĩc apparebat. ut nullus
corum auderet non solum negare. scil nec du¬
bitare. & ideo stultum ẽẽ ⁊ ĩterrogare.
t uenit iĩc & accepit panem & dedit.
eis. Et piscem similiter. Fecit dñs
prandium septem discipulis de pisee suꝑposito
prunis. & de aliis quos cȩꝑant. Piscis assus. xp̃c
ẽ. passus. Ipse ẽ. & pnis qui de celo descendit
Piscem & panem comedit. ut nobis ostenderet
quia & passionem in humanitate ꝑtulit. & re
dinem. Ppt̃ quod dictum. ẽ. afferte de piscibꝰ.
ut om̃s qui hanc spem gerunus ꝑ illum septe¬
narium niunerum discipuloꝵ ꝑ quem potest
nr̃a unuiersitas intelligi. tanto sacramento
nos communicare nossemus. & eidem beatitu¬
dini sociari. A C CXXUI.¬
oc iam tercio manifestatus ẽ. itĩc disci¬
pulis. cum surrexisset a mortus. Qͦ d
non ad ipsas demonstrationes. sed ad dies re¬
fe̾tre debemus. In dic resurrectionis non se¬
mel uisꝰ ẽ. tantum. p̃ dies octo apparuit ubi
thomas fuit. Hodie etiam quando hoc de

Expanded text:
atis, qua illis Jesus apparebat, ut nullus eorum auderet non solum negare, sed nec dubitare, et ideo stultum esset interrogare. t venit Jesus et accepit panem, et dedit eis, et piscem similiter. Fecit Dominus prandium septem discipulis de pisce superposito prunis, et de aliis quos ceperant. Piscis assus, Christus est passus. Ipse est et panis qui de coelo descendit. Piscem et panem comedit, ut nobis ostenderet, quia et passionem in humanitate pertulit, et dinem. Propter quod dictum est: afferte de piscibus, ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest nostra universitas intelligi, tanto sacramento nos communicare possemus, et eidem beatitudini sociari. A. 226X Hoc jam tertio manifestatus est Jesus discipulis, cum surrexisset a mortuis. Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus. In die resurrectionis non semel visus est tantum, post dies octo apparuit ubi Thomas fuit, hodie etiam quando hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
computatione ab uno usq ad seipsum.
ita ꝑuenit ad centum quinquaginta tres.
Unus & duo & tres & quatuor & quinq & sex¬
& septem & octo & nouem & decem. & uudecĩ¬
& duodecim. & tredecim & quatuordecim &

Expanded text:
computatione ab uno usque ad seipsum, ita pervenit ad centum quinquaginta tres. unus, duo, tres, quatuor, quinque, sex, septem, octo, novem, decem, undecim, duodecim, tredecim, quatuordecim,
Abbreviated transcription (Latin):
el alit̃. Piuiua nitens subuertere domumi
iliabolus ẽ. Euimina sunt antixp̃i uenti.
sp̃uales nequitiȩ in celestibꝰ Hylarius.
rib quippe modis diabolus impugnat. car¬
nis scilicet concupiscentia. ext̾iorib mun¬
dĩ oblectamentis. uel ꝑ se cum uniuersos uentos
impulsionum laxat. Pluua concupiscentiȩ
qua quisq temptatur:. paulatin rigorem fidei
emollit. quod siñ p̃ualet. suꝑueniunt flumi¬
na & uenti idẽ. falsorum fr̃um
imꝓbitas. & aꝑta exteriorum impugnatio. Mas̾.¬
ec tͥa dicuntur in luca. fluminis inundatio.
et aubi portt inftri. Unde illud. Porte inferi
ñ p̃ualebunt aduersus eccłam. Eluminis nãq
impetus ietificat cuutatẽ di. sc̃ificanit taber-

Expanded text:
el aliter: Pluvia nitens subvertere domum, diabolus est, flumina sunt Antichristi, venti, spirituales nequitiae in coelestibus. HILARIUS. Tribus quippe modis diabolus impugnat, carnis scilicet concupiscentia, exterioribus mundi oblectamentis, vel per se, cum universos ventos impulsionem laxat. Pluvia concupiscentiae qua quisque tentatur, paulatim rigorem fidei emollit: quod si non praevalet, superveniunt flumina et venti, id est, falsorum fratrum improbitas et aperta exteriorum impugnatio. Haec tria dicuntur in Luca fluminis inundatio ; et alibi: Portae inferi. Unde illud: Portae inferi non praevalebunt adversus Ecclesiam . Fluminis namque impetus laetificat civitatem Dei, sanctificavit
Abbreviated transcription (Latin):
i discipłs dñm secuturus arguitur de re-¬
Inuntiatione domi. quid fiet illis qui nul-¬
la utilitate domum reuisere ñ timent. quam
reliquerant: Manum cuilibet in aratrum
mutere ẽ. quasi quodam compunclionis in-¬
strum̃to ligno & ferro dincȩ passionis duriti-¬
am sui cordis atterere. atq ad ꝓferenddos oꝑum
bonorum fructus aꝑire. Quod siquis excolere
incipiens cum uxore loth aa relicla uitia respi¬
cere delecletur. futuri regni munere pͥuat᷑.¬

Expanded text:
i discipulus Dominum secuturus arguitur de renuntiatione domus, quid fiet illis, qui nulla utilitate domum revisere non timent, quam reliquerant? Manum cuilibet in aratrum mittere, est quasi quodam compunctionis instrumento, ligno et ferro Dominicae passionis duritiam sui cordis atterere, atque ad proferendos operum bonorum fructus aperire. Quod si quis excolere incipiens, cum uxore Lot ad relicta vitia respicere delectetur , futuri regni munere privat
Abbreviated transcription (Latin):
Unico autem filio incarnato.
dat ñ ad mensuram. E qua¬
te non nuccba duĩ loquitur. Qtalis gͣ
ipse celestis ẽ. tales ab eo celestes fuint. ia ẽ. ꝑ
obeilientem obedientes. ꝑ immortalem im-¬
mortales. Inde ẽ. quod sequitur .a XXXI.
ui credit in filium dĩ habet uitã ȩt̃nam.
Qui autẽ incredulus ẽ. filio. ñ uidebit

Expanded text:
Unico autem Filio incarnato dat non ad mensuram, quare nonnisi verba Dei loquitur. Qualis ergo ipse coelestis est, tales ab eo coelestes fiunt, id est, per obedientem obedientes, per immortalem immortales. Inde est quod sequitur. A. 31X Qui credit in Filium, habet vitam aeternam. Qui autem incredulus est F
Abbreviated transcription (Latin):
ed quomͦ apłi intelligere potuerunt dñm uel¬
le p̃cetire eos. nisi quia indiuersum ibrit.:
Quis hoc mẏstice ñ aduertit: Quum g̾
uolebat p̃terire quos confirmauit: nisi quia
illa uoluntas p̃cereundi ad eliciendũ illũ ca¬
morẽ ualebat. cui subueniri oportebat:
M.R.A. E

Expanded text:
ed quomodo apostoli intelligere potuerunt Dominum velle praeterire eos, nisi quia in diversum ibat? Quis hoc mystice non advertit? Quomodo ergo volebat praeterire quos confirmavit, nisi quia illa voluntas praetereundi, ad eliciendum illum clamorem valebat, cui subveniri oportebat. M. R. A. E
Abbreviated transcription (Latin):
t sciendum quia similit᷑ circumuenit
satbanas ꝑnimiam duritiã. ut pecca¬
tores ꝑeant desꝑando. quomodo in nimia
remissione corrigendo. U nile salomon. Non
declines ad derteram neq ad sinistram.

Expanded text:
t sciendum quia similiter circumvenit Satanas per nimiam duritiam, ut peccatores pereant desperando, quomodo in nimia remissione corrigendo. Unde Salomon: « Non declines ad dexteram neque ad sinistram .
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sẽbȩ & pbarisei. nouum uestimentum
& nouum uinum euglii p̃cepta. quȩ iidei
sustinere non possunt. ne maior scissitra fiat.
istat autem int̃ nouum uinum. ẜ eda.¬
& nouum pannum. quia uino reficnnur.
uestimento indiuinur. Sp̃ualit g̃ uestim̃

Expanded text:
sunt Scribae et Pharisaei; novum vestimentum et novum vinum, Evangelii praecepta, quae Judaei sustinere non possunt, ne major scissura fiat. BEDA. Distat autem inter novum vinum et novum pannum, quia vino reficimur, vestimento induimur. Spiritualiter ergo vestim
Abbreviated transcription (Latin):
cęli & comederunt ea. Alia autẽ cecidł̃unt in
petrosa. uͥ ñ habebant terram multam. Et con¬
timio exorta sunt. quia ñ habebant altitudi¬
nem terrȩ. Sole autẽ orto estuauerunt. & quia
ñ habebant radicem aruerunt. Alia autẽ cȩci¬
derunt in spinas. & creuerunt spinȩ. & suffo

Expanded text:
et comederunt ea. Alia autem ceciderunt in petrosa: ubi non habebant terram multam: et continuo exorta sunt: quia non habebant altitudinem terre. Sole autem orto estuaverunt: et quia non habebant radicem: aruerunt. Alia autem ceciderunt in spinis: et c
Abbreviated transcription (Latin):
liam pposuit eis dicens. Cui simile ẽ
regnum dĩ &. cui simile ex istimabo illud:
Aut cui parabolȩ comꝑabimꝰ illud: Si¬
mile grano sinapis. quod acctpiens homo se¬
minauit in hortum suum. q̃d minimũ qͥdẽ¬

Expanded text:
lam proposuit eis dicens- Cui simile est regnum Dei, et cui simile esse aestimabo istud? Aut cui parabolae comparabimus illud? Simile est grano sinapis, quod accipiens homo, seminavit in hortum suum: quod minimum e
Abbreviated transcription (Latin):
in moyse bapticati sunt in nube & in mare.
& omnes eandem escam sp̃ualem maniluca¬
ucrunt. S pualem utiq eandem. nam cor¬
adiungit. Et om̃s eundem potum sp̃ualẽ
biberunt. Aliud illi aliud nos. s specie uisi¬
bili q̃d tñ hoc idẽ significaret uirtute sp̃uali.
Quom̃ eundem potum: Bibebant inquit
de sp̃uali conscauenti cos petra. Petra autẽ
signo. uerus xp̃c in uetbo & in carne. E t quo¬
mͦ biberunt: ꝑcussa ẽ. petra de uirga bis.
quod significat duo ligna crucis. Hic ẽ gͦ pa¬
nis de cęlo desceniens. ut si quis ex eo mandu¬
cauerit ñ moriatur mȩternum. s quod ꝑti¬
net ad uirtutẽ sac̾menti ñ ad uisibile sacra¬
mentum. qui manducat incorde ñ qui pre¬
mit dente. Hic. id ẽ. in hoc loco ẽ. panis. &
conseauent determinat quis panis.

Expanded text:
in Moyse baptizati sunt in Moyse baptizati sunt  Omnes eandem escam spiritalem manducaverunt. Spiritalem utique eandem, nam coram nos. Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt; aliud illi, aliud nos; sed specie visibili: quod tamen hoc idem esset virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? « Bibebant, inquit, de spirituali consequente eos petra. Petra enim signo, verus Christus in verbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis, quod significat duo ligna crucis. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis ex eo manducaverit, non moriatur in aeternum, sed quod pertinet ad virtutem sacramenti, non ad visibile sacramentum, qui manducat in corde, non qui premit dente. Hic, id est, in hoc loco est panis, et consequenter determinat quis panis.
Abbreviated transcription (Latin):
bitis: An quia patres manducauerunt man¬
na: Quare mortui sunt: Quia quod uide¬
bant credebant. quod ñ uidebant ñ intellige¬
bant. Bene gͦ dicuntur patres nr̃i. quia si¬
nules illorum estis. De morte animȩ loquitur.
nam corpalit om̃s mortui sunt & iusti & inui¬
sti. Iustiautẽ non sc̃m anuam mortui sunt.
quia uisibilẽ cibum sp̃ualit intellexerunt.
ut moyses & aaron. Nos etiam hodie uisi¬
bilem cybum accipimus .s auud ẽ. sacram̃¬
tum. auud uirtꝰ sacramenti. quod multi de
altari accipint & moruintur. Ũnde apłs.
ludicium sͥ manducat & bibit. Non
bucella dominica uenenum fuit udȩ. cum
in cum inimicꝰ intrauit. s: bonum male
malꝰ accepit. E rgo panẽ celestẽ sp̃ualit man¬
idueate. Hunc panc̃ significauit manna. hunc
panẽ significat altare dĩ. Sacramenta in sig¬
nis diuersa funt. in re quȩ significat᷑ paria
sunt. Audi apłm. Patres nr̃i omnes sub nu¬
be fuerunt & omnes ꝑ mare tͣnsierunt & oẽs

Expanded text:
bitis? An quia patres manducaverunt manna? Quare mortui sunt? Quia quod videbant, credebant; quod non videbant, non intelligebant. Bene ergo dicuntur patres vestri, quia similes illorum estis. De morte animae loquitur: nam corporaliter omnes mortui sunt, et justi et injusti. Justi autem non secundum animam mortui sunt, quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, ut Moyses et Aaron. Nos etiam hodie visibilem cibum accipimus, sed aliud est sacramentum, aliud est virtus sacramenti: quod multi de altari accipiunt et moriuntur. Unde Apostolus: Judicium sibi manducat et bibit . Non buccella Dominica venenum fuit Judae, cum in eum inimicus intravit , sed bonum male malus accepit. Ergo panem coelestem spiritualiter manducare, hunc panem significavit manna, hunc panem significat altare Dei. Sacramenta in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Audi Apostolum: Patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
credit in me babet uitã ȩt̾̃nam᷑. Hoc ẽ.
babet me aui sum uita et̃na. Reuelare se
uoluit quid. cẽt udelicet uita. Est autem
credere in dm̃ ꝑ fidem & dilectionẽ couniri
illi. & tendere in ipsum unitando eum.

Expanded text:
eternam. Hoc est, habet me qui sum vita aeterna. Revelare se voluit quid esset, videlicet vita. Est autem credere in Deum, per fidem et dilectionem couniri illi et tendere in ipsum imitando eum.
Abbreviated transcription (Latin):
rum. uel pluralit in ꝓpħis. quia iobel ponit
uerba & alii cum eo sententiam. Om̃s homi¬
nes illiꝰ regni. id ẽ. xp̃ianȩ fidei erunt docibi¬
les dĩ. quia & si bomines foris locuntur. tam̃
sotus d̃s intꝰ sensum aꝑit. intꝰ instruit ueri¬
tatis agnitione & amore. Et ita quicumq
audit & discit a patre. uenit ad me. Sed ne
quis se excuset sic. nunquam uidi patrẽ. q̃mͦ
disco ab eo: Subdit. Alx¬
Eoo uidi pattẽ non uos. & tam ñ uenitis¬
ad me. nisi tracti a patre. Trabi a patre ẽ. disce¬
re a patre. aiscere a patre ẽ. audire a patre. au¬
dire a patre ẽ. audite uerbum patris id ẽ. me.

Expanded text:
rum vel pluraliter in prophetis, quia Joel ponit verba, et alii cum eo sententiam. Omnes homines illius regni, id est, Christianae fidei, erunt docibiles Dei , quia etsi homines foris loquantur, tamen solus Deus intus sensum aperit, intus instruit veritatis agnitione et amore. Et ita quicunque audit et discit a Patre, venit ad me. Sed ne quis se excuset sic, Nunquam vidi Patrem, quomodo disco ab eo? Subdit: AEgo vidi Patrem, non vos, et tamen non venietisad me, nisi tracti a Patre. Trahi a Patre, est discere a Patre; discere a Patre, est audire a Patre; audire a Patre, est audire verbum Patris, id est, me.
Abbreviated transcription (Latin):
habent lumen indeficiens. nec oꝑa ꝑpetira.
Igit᷑ anima uirginalis non debet mediocb
esse contenta. ne arescat. sed ꝑfectas habere
urtutes. ut lumen habeat sempiternum.
Responderunt prudentes dicentes. Ne
forte non sufficiat nobis & uobis. ite potius
ad uendentes & emite uobis. Hoc non
de auaritia sed de timore respondebunt.
licet habeant oꝑa uirtutum ante iudicẽ
fulgentium. Neq enim poterunt in die
iudicii alioꝵ uirtutes alioꝵ uitia subleuare.
sead unusquisq. ꝑ seipso erit sollicitus. U nus¬
quisq ꝓ se rationem reddet. nec crit opus
testimonio apud scientem omna. Pru¬
dentes ornant sensus suos. in quib oleum
scientiȩ recipiunt. & uenditur hoc oleum
multo p̃cio. ac difficili labore conquiritur.
quando in elemosinis cȩterisq uirtitib &
consiliis magistorũ intendunt. domu

Expanded text:
habent lumen indeficiens nec opera perpetua. habent lumen indeficiens nec opera perpetua. Igitur anima virginalis non debet mediocribus esse contenta, ne arescat; sed perfectas habere virtutes, ut lumen habeat sempiternum. Responderunt prudentes, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. Hoc non de avaritia, sed de timore responderunt, licet habeant opera virtutum ante judicem fulgentium. Neque enim poterunt in die judicii aliorum virtutes, aliorum vitia sublevare, sed unusquisque pro se erit sollicitus. Unusquisque pro se rationem reddet, nec erit opus testimonio apud scientem omnia. Prudentes ornant sensus suos, in quibus oleum scientiae recipiunt, et venditur hoc oleum multo pretio, ac difficili labore conquiritur, quando in eleemosynis caeterisque virtutibus et consiliis magistrorum intendunt. AU
Abbreviated transcription (Latin):
os autem dicunus inedia nocte. ul ẽ.
nullo scieute. quia dies dñi sicut fur
innocte ita ueniet. Nox. ẽ. ignorantia de qua
de quo apłs dicit. Canet tuba & mortui resur¬
gent. Iune surrexerunt omnes uirgies
illȩ. & ornauerunt lampades suas. Magist᷑.¬
reterita ꝓ futuris legenda sunt: hoc mͦ.
C lamor factus. ẽ. id . ẽ. fiet. T̃ unc sur¬
geut omnes. & ornabunt rationib reddendis
oꝑa sua. recordando qualit̃ oꝑatȩ sint. E a¬
tuȩ autem sapientib dixerunt. Date nobis de
oleo ur̃o. quia lampades nĩȩ extinguantur
corum facta fulciuntur aliena laude.
cadem subtracta deficiunt. Dicent gͥ
tatuȩ sapientib desiderio mentis. Date nobis
quia nunc cognoscimus ꝑoꝑa nr̃a quȩ non
lucent ante uidentem omuia. quia meluis
collocaiuistis głam ur̃am in conscientiis
plens fructum boni oꝑis in conscientia po-¬
nit. minus ũ ꝑfectus in gła. Te ronimꝰ.
uȩ lampades suas quȩruntur extuiꝰ¬
gui ostendunt eas in parte lucere. sed non

Expanded text:
os autem dicimus media nocte, id est, nullo sciente, quia dies Domini sicut fur in nocte, ita veniet . Nox est ignorantia, de quade quo Apostolus dicit: Canet enim tuba, et mortui resurgent . Tunc surrexerunt omnes virgines, illae, et ornaverunt lampades suas. Praeterita pro futuris legenda sunt hoc modo: Clamor factus est, id est fiet. Tunc surgent omnes, et ornabunt rationibus reddendis opera sua recordando qualiter operatae sint. Fatuae autem prudentibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Quorum facta fulciuntur aliena laude, eadem subtracta deficiunt. Dicent ergo fatuae sapientibus desiderio mentis: Date nobis quia nunc cognoscimus per opera nostra, quae non lucent ante videntem omnia, quia melius collocavistis gloriam vestram in conscientiis piens fructum boni operis in conscientia ponit; minus vero perfectus, in gloria. Quae lampades suas queruntur exstingui, ostendunt eas in parte lucere, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
falso sua scripta p̃notasse. sed& sasilidis atq ap¬
nefanda dognaticabant cũgłia sui nõis errore
feda reliquerunt. Int̾que notandum ẽ. quod dr̃
euangelium uixta hebreos. quo scilicet utunt᷑
natarei. ñ int̾ apocnfas sed int̾ ȩccłasticas nume¬
randum hystorias. nani& ipsi sacrȩ scripturȩ in¬
terp̃ti ier onimo uisum ẽ. ex eo pleraq testimonia
sumere: & ipsum in latinum grecumq sermonẽ
tͣnsferre. Falsa uͭ enangelia lucas in sua p̃fatione
refellit.
Hucusq beda.
uingͥ pret̃ quatuor libros euangelii quintum
quo utuntur nararei recipiat eccła. ñ absonũ
uidetur ẽũgl̃m compendiose nos reciꝑe in uno
oꝑe theophili ep̃i. uel taciani. seuammonũ alexan¬
drini. aut aliis cuius libet congruo componentis
ordine unam ex quatuor narrationem. Ad euan-¬
gelii tbeologiam sane credendam. tum extesti-¬
moniis scõrum. tum exsententiis magistrorum

Expanded text:
falso sua scripta praenotasse, sed et Basilides atque Apfalso sua scripta praenotasse, sed et Basilides atque Apnefanda dogmatizabant, Evangelia sui nominis errore foeda reliquerunt. Inter quae notandum est quod dicitur Evangelium juxta Hebraeos, quo scilicet utuntur Nazaraei, non inter apocryphas, sed inter ecclesiasticas numerandum historias: nam ipsi sacrae Scripturae interpreti Hieronymo visum est ex eo et pleraque testimonia sumere, et ipsum in Latinum Graecumque sermonem transferre. Falsa vero Evangelia Lucas in sua praefatione refellit. » Hucusque Beda. Cum igitur praeter quatuor libros Evangelii quintum quo utuntur Nazaraei, recipiat Ecclesia, non absonum videtur, Evangelium compendiose, nos recipere in uno opere Theophili episcopi, vel Taciani, seu Ammonii Alexandrini, aut alius cujuslibet, congruo componentis ordine unam ex quatuor narrationem. Ad Evangelii theologiam sane credendam tum ex testimoniis sanctorum, tum sententiis magistrorum
Abbreviated transcription (Latin):
cuma fribus cogeretur ut scriberet: ita facturũ
se respondisse. si indiclo ienuuo in cõmune om̃s
dm̃ p̃carentur. Quo expleto: eructauit in pͥnei¬
pio erat uerbum. ꝙ cȩt̃a. B eda in marcum:
um romanȩ urbi dĩ lumen p̃dicante petro apłõ
fuisset exortum adeo delectabantur mentes audi¬
entium in diuino sermone: ut nulla sacietas cis
ĩde fieret. Unde marcum discipłm euis exoraueruns.
ut quȩ ille p̃dicabat ipse scripturȩ traderet. quo
domi forisq in hiuscemodi uerbi meditationib
ꝑmanerent. Quod multum placint petro. s le¬
mens in sexto dispositionum libro hxc ita gesta
describit.ut Beda uit lucam:
is nificat in ꝓenuo lucas eam sͥ marime causã.
ȩuangelii fuisse scribendi. ne pseudo ȩuangeli¬
stis facultas ẽẽt. p̃dicandi falsa. qui sub nomne
apłorum conati sunt inducere sectas ꝑfidiȩ. Deniq
ñtulli thomȩ. alii Barcholomei. quidam mathie
aliqui etiam duodecim apłorum titulo reꝑiunt᷑.

Expanded text:
cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si, indicto jejunio, in commune omnes Deum precarentur. Quo expleto, eructavit: In principio erat Verbum, etc. Beda in Marcum: « Cum Romanae urbi Dei lumen, praedicante Petro apostolo, fuisset exortum, adeo delectabantur mentes audientium in divino sermone, ut nulla satietas eis inde fieret. Unde Marcum discipulum ejus exoraverunt, ut quae ille praedicabat, ipse Scripturae traderet, quo domi forisque in hujuscemodi verbi meditationibus permanerent. Quod multum placuit Petro. » Clemens in Libro IV dispositionum haec ita gesta describit. Beda in Lucam: ignificat in prooemio Lucas, eam sibi maxime causam Evangelii fuisse scribendi, ne pseudoevangelistis facultas esset praedicandi falsa, qui sub nomine apostolorum conati sunt inducere sectas perfidiae. Denique nonnulli Thomae, alii Bartholomaei, quidam Matthiae, aliqui etiam duodecim apostolorum titulo reperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
me causam qui in ih̃m crediderant ex iuide-¬
is. & nequaquam legis umbram seruabant. suc¬
cedente euangeli ueritate. matheus euangeliũ.
eilidit. Sic enim pͥusquã transiret cum aliis
apłis ad gentes. ȩccłiis de iudea quod p̃dicauerat
uerbo. firmauit seripto. ne falsi p̃dicatores. s eccła¬
rum ꝑuersores. aliquos suꝑseminarent errores.¬

Expanded text:
me causam, qui in Jesum crediderant ex Judaeis, et nequaquam legis umbram servabant, succedente Evangelii veritate, Matthaeus Evangelium edidit. Sic enim priusquam transiret cum aliis apostolis ad gentes, Ecclesiis de Judaea quod praedicaverat verbo, firmavit scripto, ne falsi praedicatores et Ecclesiarum perversores, aliquos superseminarent errores.
Abbreviated transcription (Latin):
autem. quasi p̃strigium dr̃. eo quod p̃strin¬
gat aciem oculorum. cuius inuentor mer¬
curius dr̃ fuisse. I ercium uͦ. ẽ. quia
corpus xꝑi in humana forma impassibili. in¬
corruptibili localit̃ & inuisibilit̃ in cęlo .ẽ. quo¬
usq in iudicio omnib appareat. Hinc ieroni¬
mus in minori breiuiario psalmo centesimo
tricesimo ocꝰtauo. Exurrexi & adhuc sum te¬
cum. Tempus significat quo adhuc. ẽ. ad dex¬
teram patris. donec ueniat iudicare uiuos
& mortuos. Augustinus in cantieum graduũ.
psalmo centesuno uicesimo septimo. Absens. ẽ.
Ldem septuagesimo quinto capitulo iahannus.
S ursum. ẽ. dñs. sed etiam hic. ẽ ueritas. Corpꝰ
enim dñi in quo resurrexit uno loco. ẽe. potest.
ueritas exꝰ ubiq diffusa. ẽ. Idem psalmo sep¬
tuagesimo quinto. Si pattem uel filium scãm
diuinitatẽ cogitas ubiq p̃sens ẽ. Si autem
filium sic intelligis quom uisus. ẽ. in carne

Expanded text:
autem quasi praestigium dicitur, eo quod praestinautem quasi praestigium dicitur, eo quod praestingat aciem oculorum, cujus inventor Mercurius dicitur fuisse. Tertium vero est, quia corpus Christi in humana forma impassibili, incorruptibili, localiter et invisibiliter in coelo est, quousque in judicio omnibus appareat. Hinc Hieronymus in minori Breviario psalmo centesimo trigesimo octavo: Exsurrexi et adhuc tecum sum: « Tempus significat, quo adhuc est ad dexteram Patris, donec veniat judicare vivos et mortuos. » Augustinus in Canticum graduum psalmo centesimo vigesimo septimo: « Absens est, » Idem septuagesimo quinto capitulo Joannis: « Sursum est Dominus, sed etiam hic est veritas. Corpus enim Domini in eo resurrexit uno loco esse potest, veritas ejus ubique diffusa est. » Idem psalmo septuagesimo quinto: « Si fratrem vel Filium secundum divinitatem cogitas, ubique praesens est. Si autem Filium sic intelligis, quomodo visus est in carne
Abbreviated transcription (Latin):
reus erit corꝑis & sangunis dñi. & ita iudici
um sibi manducat & bibit. Leronuꝰ suꝑ il¬
lud apłi. Si in liniteo uel in uase sordido
mittere nullus audet. quantomagis in corde
posluto. quam immunditiam d̃s suꝑ omina
execratur. Nam & ioseph iustus ꝓptera in
sindone munda & noua inuoluit. quia p̃ti¬
gurabat corpꝰ dñi accepturos tam mundam
deb̾e mentem habere. quam nouam.
ciłm . ẽ. quod uisibiles species panis &
uini sensib nr̃is subiacent. equȩ pꝰ con¬
iecrationem ut ante. Oculis enim sine om̃i
delusione ceruius. & formam & colorẽ tain
panis quam uini. gustu & odoratu absq fal¬
latia ꝓbamus saporem. tactu calidum uel
frigidum. molle uel durum sentimus. au¬
rib fractionem ꝑcipimus. Unde ambrosiꝰ.
Nichil falsum putandum. ẽ. in sacrificio
ueritatis. ueluti fit magorum p̾stigiis. uͥ
delusione quadam falluntur oculi. ut uide¬
atur. ẽẽ. quod non. ẽ. omnino. Prestigiumn

Expanded text:
reus erit reus erit um sibi manducat et bibit . Hieronymus supra illud Apostoli. « Si in linteo vel in vase sordido nullus mittere audet, quanto magis in corde polluto, quam immunditiam Deus super omnia exsecratur? Nam et Joseph justus propterea in sindone munda et nova involvit, quia praefigurabat corpus Domini accepturos tam mundam mentem debere habere quam novam. Secundum est, quod visibiles species panis et vini sensibus nostris subjacent aeque post consecrationem ut ante. Oculis enim sine omni delusione cernimus et formam et colorem tam panis quam vini, gustu et odoratu absque fallacia probamus saporem, tactu calidum vel frigidum, molle vel durum sentimus, auribus fractionem percipimus. Unde Ambrosius: « Nihil falsum putandum est in sacrificio veritatis, veluti fit magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videatur esse quod non est, omnino. » Praestigium
Abbreviated transcription (Latin):
nu dñi. & cito transit passionis unpetus. sic̃
potus eito transigitur. Predicta comestione ro¬
boratus occurrit. & ꝓponitur calix. hunc ui¬
dentes desiderant & situint. Primo. ẽ. calix
deinde sitis. Banc sequitur potus. sitientes
erum potant. Telix ebrietas sequitur potum.
pquam homo a terrenis alienatus. cȩlestibus
conformatur. Inebriationem sequitur dormi-¬
tio. dormitionem quies. Multi enim dor-¬
muint qui non quiescunt. Quietem sequit᷑
uita ȩt̾̃na. ut optineat in ipsa re qd̾ iã habet
inspe. Sane tria distingui oportet. quȩ
& scĩ docꝰtores comunit̃ asserunt & eccła fir¬
miter tenet. Unum ẽ. quod panis & uinũ
ꝑ consecrationen uertuntur in uerum corpꝰ
& sanguinem xꝑi. Transit itaq esca corꝑis ĩ
escam anuȩ. cybus uentris in cybum men-¬
tis fidelis & sp̃ualis: quappt̃ uaticum appel¬
latur. Seil apło teste quicumq manduca-¬
uerit panem uel biberit calicem dñi indigne.

Expanded text:
nu Domini, et cito transit passionis impetus, sicut nu Domini, et cito transit passionis impetus, sicut potus cito transigitur. Praedicta comestione roboratus occurrit et proponitur calix, hunc videntes desiderant et sitiunt. Primo est calix, deinde sitis, hanc sequitur potus, sitientes enim potant. Felix ebrietas sequitur potum, per quam homo a terrenis alienatus, coelestibus confirmatur. Inebriationem sequitur dormitio, dormitionem quies. Multi enim dormiunt, qui non quiescunt. Quietem sequitur vita aeterna, ut obtineat in ipsa re quod jam habet in spe. Sane tria distingui oportet, quae et sancti doctores communiter asserunt, et Ecclesia firmiter tenet. Unum est, quod panis et vinum per consecrationem vertuntur in verum corpus et sanguinem Christi. Transit itaque esca corporis in escam animae, cibus ventris in cibum mentis fidelis et spiritualis; quapropter viaticum appellatur. Sed Apostolo teste: Quicunque manducaverit panem vel biberit calicem Domini indigne,
Abbreviated transcription (Latin):
rari. fides. cogitatio. intelligentia. memoria.
amor. imitatio. adhesio. homo quippe qui co-¬
medit. pͥus bucellam pans sumit. & inde po-¬
nit in os & deutib terit. & ꝑ saluiam de capite
descendentem fit eybus ille glutibilis. & sicĩ
uentrem descendit. inde corpus roboratur.
& sp̃c sustentatur. Bucella panis.ẽ. portio fidei
quam ponit d̃s in ore cordis. Hane sequitur co-¬
gitatio. quȩ inquirit terit. apud se frequent̃
reuoluit. Deinde intelligentia. quȩ panem
tritum glutibilem reddit. Cum auxilio sali¬
ue id ẽ gr̃ȩ descendentis de capite xꝑo intelli¬
gentiam transit. & descendit in uentrem. id. ẽ.
memoriam. memoria nutrit amorem. amor
ducit ad imitationem. imitatio facit plenã
adhesionem. Unde. qui adheret dõ unus sp̃e
ẽ. cum eo. Hoc pane confirmatus homo potest
calicem bibere. id ẽ. passionem sustinere. &
cibum potus sequitur. Calix. ẽ. passio in ma¬

Expanded text:
rari: fides, cogitatio, intelligentia, memoria, rari: fides, cogitatio, intelligentia, memoria, amor, imitatio, adhaesio. Homo quippe qui comedit, prius buccellam panis sumit, et inde ponit in os et dentibus terit, et per saiivam de capite descendentem, fit cibus ille glutibilis, et sic in ventrem descendit: inde corpus roboratur, et spiritus sustentatur. Buccella panis est portio fidei, quam ponit Deus in ore cordis. Hanc sequitur cogitatio, quae inquirit, terit, apud se frequenter revolvit. Deinde intelligentia, quae panem tritum glutibilem reddit. Cum auxilio salivae, id est, gratiae descendentis de capite Christo per intelligentiam, transit et descendit in ventrem, id est, memoriam, memoria nutrit amorem, amor ducit ad imitationem, imitatio facit plenam adhaesionem. Unde qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum eo . Hoc pane confirmatus homo potest calicem bibere, id est passionem sustinere, et cibum potus sequitur. Calix est passio in ma
Abbreviated transcription (Latin):
Sola realis bonoꝵ ẽ. tantum. qui & si sub uisi¬
bili sacram̃to carnem xp̃i non sumant. tam̃
fide & dilectione panem cęlestem
manducant. & ei couniuntur. Ũ nde augu¬
stinus. Quid paras dentes & uentrem:
Crede. & manducasti. R ealis uͭ & sacram̃ta¬
lis comestio unguntur. cum accipientes in
pane quod pependit in ligno. accipientes
in calice quod manauit de latere. ꝑtingant
mente usq ad esum panis uitȩ. Oris inꝗͦ
ꝑceptio & incorpatio quȩ ẽ. inassumendo
euebaristiam. sacram̃tum. ẽ. comestionis
cordis. qua sicut uerbis ieronimi p̃dictum
ẽ. manducauimus cum dño carnem sitam.
& bibimus cum eo sanguinem suum. hoc
ẽ. ꝑ esficatiam carnis sue & sanguinis sui
manenus in eo & ipse in nobis. Itaq alii acci¬
piunt corpꝰ dñi ad mortem. quia non attin¬
gunt panem uitȩ: alii accipuuit ad uitam.
quia conniuntur cum uerbo uitȩ.
t comestione sp̃uali septem debent conside¬

Expanded text:
Sola realis, bonorum est tantum, qui etsi sub visiSola realis, bonorum est tantum, qui etsi sub visibili sacramento carnem Christi non sumant, tamen fide et dilectione panem coelestem manducant, et ei couniuntur. Unde Augustinus: « Quid paras dentes et ventrem? Crede et manducasti. Realis vero et sacramentalis comestio junguntur, cum accipientes in pane quod pependit in ligno, accipientes in calice quod manavit de latere, pertingunt mente usque ad esum panis vitae. Oris, inquam, perceptio et incorporatio, quae est in assumendo eucharistiam, sacramentum est comestionis cordis: qua, sicut verbis Hieronymi praedictum est, manducamus cum Domino carnem suam, et bibimus cum eo sanguinem suum. Hoc est, per efficaciam carnis suae et sanguinis sui manemus in eo, et ipse in nobis. Itaque alii accipiunt corpus Domini ad mortem, quia non attingunt panem vitae, alii accipiunt ad vitam, quia couniuntur cum Verbo vitae. In comestione spirituali septem debent conside
Abbreviated transcription (Latin):
quo nemo potest cantare nisi in eccł̃a. Quot¬
quot in xꝑo baptitamur. panem comedimꝰ
angłorum. & audimus dũm p̃dicantem.
meus cybus. ẽ. ut faciam uoluntatem eiꝰ qui
misit me. Iaciamus gͥ uoluntatem eius qͥ
no eccls sangumiem suum.
odus consecrandi ꝑtinet ad gradum
sacerdotii ad locum ueri sacrificũ:
qui scilicet ñ .ẽ. extra catholicam ęc¬
cłam. & ad ipsuis sermonem dñi. Est enu
sacerdotis. uerba dñi ꝓferre cum intentione
consecrandi. & in ꝑsona eccl̃ȩ dicere offerimꝰ
odus etiam sumendi. tͥplicit̃ duuditur.
Comestio cium alia fit cee. & ẽ. sacra¬
mentalis. alia fit corde & ẽ. realis. alia fit ore
& corde. in altero sacramentum. in altero res
sacramenti. Sola sacram̃talis tantum maloꝵ
ẽ. qui & si iusibili specie clem̃torum corpꝰ xꝑi
accipi o ant. tam̃ quia nec uere credunt
nec diligunt. panc celesti couniri ñ possunt.

Expanded text:
quod nemo potest cantare nisi Ecclesia. Quotquod nemo potest cantare nisi Ecclesia. Quotquot in Christo baptizamur, panem comedimus angelorum, et audimus Dominum praedicantem: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me . Faciamus igitur voluntatem ejus qui no Ecclesiae sanguinem suum. Modus consecrandi pertinet ad gradum sacerdotii, ad locum veri sacrificii, qui scilicet non est extra Catholicam Ecclesiam, et ad ipsius sermonem Domini. Est enim sacerdotis, verba Domini proferre cum intentione consecrandi, et in persona Ecclesiae, dicere: offerimus. Modus etiam sumendi tripliciter dividitur. Comestio enim alia fit ore, et est sacramentalis; alia fit corde, et est realis; alia fit ore et corde: in altero fit sacramentum, in altero res sacramenti. Sola sacramentalis, tantum malorum est, qui etsi sub visibili specie elementorum corpus Christi accipiant, tamen quia nec vere credunt, nec diligunt, pani coelesti couniri non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod sit ꝓpͥus effectus incarnationis uerbi.
& finalis causa dominicȩ passionis. Hinc
ieronimus paulȩ & eustochio in epłam
ad ephesios. Duplicit̃ sanguis xp̃i & caro
intelligitur. uel sp̃uaus illa atq diuina de
qua ipse dicit caro mea uere. ẽ. cybus. &
sanguis m̃s uere. ẽ. potus. & nisi manduca¬
ueritis carnem meam & sanguinem meũ
biberitis. non habebitis uitam ęternam.
uel caro & sanguis quȩ crucifira ẽ. & qui
militis esfusꝰ . ẽ. lancea. Idem ad ebidiam
iu libro duodecim questionum. Audiamus
panem quem fregit dñs discipulis corpꝰ eius:
& unum sanguinem er. Dñs ipse ẽ. conuiua
& conuiuium: ipse comedens & qui comedit᷑.
Iuius bibimus sanguincm & sine ipso potare
non possumus. Cotidie in sacrificus ciꝰ de
genimine uitis uere & uinca soreth. quȩ inter¬
p̃tatur electa. rubentia musta calcamus. &
nouum uinum ex his bibumus in regno pa¬
tris. id ẽ. in eccła. non in uetustate litt̾ȩ. seo
in nouitate sp̃c. cantantes canticum nouum

Expanded text:
rnationis Verbi et finalis causa Dominicae passionis. Hinc Hieronymus Paulae et Eustachio in Epistolam ad Ephesios: « Dupliciter sanguis Christi et caro intelligitur, vel spiritualis illa atque divina, et de qua ipse dicit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus ; et: Nisi manducaveritis carnem meam, et sanguinetis, non habebitis vitam aeternam ; vel caro et sanguis quae crucifixa est, et qui militis effusus est lancea. » Idem ad Ebidiam in libro duodecimo Questionum: « Audiamus panem quem fregit Dominus discipulis corpus ejus, et vinum sanguinem ejus. Dominus ipse est conviva et convivium, ipse comedens et qui comeditur; illius bibimus sanguinem, et sine ipso portare non possumus. » Quotidie in sacrificiis ejus de genimine vitis verae et vinea Soreth, quae interpretatur electa, rubentia musta calcamus, et novum vinum ex his bibimus in regno Patris, id est, in Ecclesia, non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus, cantantes canticum novum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc semel oblato. eursum pͥor ille ꝑ
Quodq fuit signum p̃sens effectus ab e
Quis locꝰ aurorȩ pꝰquam sol uenit ad
Q uis locꝰ. ẽ. uotis teneat c̾um nauita p¬
ortum:
Tex aurora fuit. bos & capra uota fu
Crux sol crux portus. hȩe est. ea p̃teri
Crux clausit templum. erux soluit eniginatae
Sub cruce cessat ephod. & deficit unctior
P arcat hebreus oui. caro carues abstulit.
Mortuus ille semel licet ultra ñ mori
Idem cotudie sine uulnere sacrifie
P anis in altari. õs in cruce nil dubit
Hoc uerbo uitȩ fieri uita ipsa fat
Hac in carne nichil carnale. nichil ue cru
Ordo sacer. bona traditio. pia uictuna p¬
U ude ꝓcul facinus ꝓculborror ꝙ usꝰ in
Quo factus sanguis liquor.ẽ. uitale lau
Dam qͥa peccantes medicina semꝑ eg
Hȩc datur ad uitã. sed si reus hunc uere
Qui pat̾s ad dextram sedet. & mactat᷑ in

Expanded text:
Hoc semel oblato, cursum prior ille peregit. Hoc semel oblato, cursum prior ille peregit. Quodque fuit signum, praesens effectus abegit. Quis locus aurorae, postquam sol venit ad ortum? Quis locus est votis, teneat cum navita portum? Lex aurora fuit, bos et capra, vota fuere. Crux sol, crux portus, haec est, ea praeterire. Crux clausit templum, crux solvit aenigmata legis. Sub cruce cessat ephod, et deficit unctio rParcat Hebraeus ovi, caro carnes abstulit arae. acrificare, Mortuus ille semel, licet ultra non moriatur. Idem quotidie sine vulnere sacrificatur. Panis in altari, Deus in cruce nil dubitetur Haec verbo vitae fieri vita ipsa fatetur, Haec in carne nihil carnale, nihilve cruentOrdo sacer, bona traditio, pia victima p. Unde procul facinus, procul horror et usus inanis.  sacrum, Quo factus sanguis liquor est in tale lavacrum. Nam quia peccantes medicina semper eHaec datur ad vitam, sed si reus hunc verearis, Qui Patris ad dextram sedet, et mactatur in
Abbreviated transcription (Latin):
multi. sed uix notari possunt. qui cum dam¬
pnato serengario idem sentiunt. & tamen
eundem cum eccła dampnant. In hoc uide¬
lcet dampnant eum. quia formam uerboꝵ
ȩccłȩ abiciens. nouitate sermonis scandalũ
mouebat. Non sequebatur ut dicunt usũ
scripturarum. qui passim res significantes
tanquam significatas appellant. p̃sertun ĩ
sacramentis. ut eorum uirtutes expͥmant.
Auis uͦ latent̃ imponunt quod ũ intelligant
tropos & figuratas locutiones. ideoq miscra¬
bili morte animȩ signa ꝓ reb accipiant. Lilud
quoq maxime derident. quod pauis & uini
species. quidam dicunt in aere apparere. qui¬
dam uͦ sensꝰ corꝑis falli pꝰ conuersionem pa¬
nis & uni in caruẽ & sanguinem xꝑi. Egre¬
guis autem quidam uersificator. sane sensit
Ant̃ utrumq dui fuit alter sacͥfic
Ritus. & obtinuit um qualẽcũq pi¬
andi.
Agus enu legis caruales diluit
Agnum p̃signans qui nos lauat hostia f¬
actus.

Expanded text:
multi, sed vix notari possunt, qui cum dammulti, sed vix notari possunt, qui cum damnato Berengario idem sentiunt, et tamen eumdem cum Ecclesia damnant. In hoc videlicet damnant eum, quia formam verborum Ecclesiae abjiciens, nuditate sermonis scandalum movebat. Non sequebatur, ut dicunt, usum Scripturarum, quae passim res significantes tanquam significatas appellant, praesertim in sacramentis, ut eorum virtutes exprimant. Alii vero latenter imponunt, quod non intelligant tropos et figuratas locutiones, ideoque miserabili morte animae signa pro rebus accipiant. Illud quoque maxime derident quod panis et vini species quidam dicunt in aere apparere; quidam vero sensus corporeos falli, post conversionem panis et vini in carnem et sanguinem Christi. Egregius autem quidam versificator sane sensit,Inter utrumque diu fuit alter sacrificandi Ritus, et obtinuit vim qualemcunque piandi. Agnus enim legis, carnales diluit actus. Agnum praesignans, qui nos lavat hostia factus.
Abbreviated transcription (Latin):
tractatur. frangitur: in sugulis portionibꝰ
totum suscipitur & integrum. Corpus xp̃i
incorruptibile ẽ. uerum corpꝰ xp̃identibꝰ
atteritur & transglutitur. L ege fidem seren¬
garii. quam sibi firmauit ȩccła sub nicholao
papa. & ita. eẽ. inuenies. Igitur salubri consi¬
deratione ueritatis interp̃tatio ꝑquitenda. ẽ.
absit enim quod sc̃a ȩccła contraria credat. cũ
talia p̃dicat. Ds̃. ẽ. simplex & incorꝑea iratura.
d̃s. ẽ. homo. Ds̃ ipsa ȩternitas. ẽ. d̃s de uirgine
natus. ẽ. Ds̃. ẽ. immortalis. d̃s in cruce mortu¬
us. ẽ. Ds̃. ẽ. inmensus. d̾̃s in sepulero iacuit.
Ds̃. ẽ. immutabilis. illocalis. d̃s a morte sur¬
rex̃. celos ascendit.
Sic ex officio commentatoris uel ad eligendum
uel ad euitandum plurima ꝓponentis. sal¬
uapace ȩccłȩ quoruindam notabimus oppi¬
nionem. Uirtus enu sese diligit asꝑnat᷑q
contraria. nec uitari uitium nisi cognitũ
pocest. Sunt non uulli immo forsitam

Expanded text:
tractatur, frangitur, in singulis portionibus totum suscipitur et integre. Corpus Christi incorruptibile est; iterum, corpus Christi dentibus atteritur et transglutitur. Lege fidem Berengarii, quam sibi firmavit Ecclesia sub Nicolao papa, et ita esse invenies. Igitur salubri consideratione veritatis interpretatio perquirenda est: absit enim quod sancta Ecclesia contraria credat, cum talia praedicat: Deus est simplex et incorporea natura, Deus est homo, Deus ipsa aeternitas es immortalis, Deus in cruce mortuus est, Deus est immensus, Deus in sepulcro jacuit, Deus est immutabilis, illocalis, Deus a morte surrexit, coelos ascendit. Hic ex officio commentatoris, vel ad eligendum, vel ad evitandum plurima proponentis, salva pace Ecclesiae, quorumdam notabimus opiniones. Virtus enim sese diligit, aspernaturque contraria, nec vitare vitium nisi cognitum potest. Sunt nonnulli, imo forsan
Abbreviated transcription (Latin):
dem a diabolo temptari nisi dõ ꝑmit¬
tente. Sathanas expetit bonoᷤᷤ ad cribrandũ
hoc ẽ. anhelat ad afflictionem eorum. Dñs
rogat ꝓ petro non ut non temptetur. sed ut
pꝰ lapsum negationis ad statum pͥstinum re¬
surgat. Est enim scĩs utile temptationibꝰ
examinari. ut uel temptati quam fortes fue¬
rint appareant. uel cognita ꝑ temptationem
sua infirmitate. fortiores fieri discanit. & sic
cum ꝓbati fucrint. accipiant coronam uitȩ.
t tu auquando conuersꝰ confiria frẽs
tuos. Exemplo tuȩ penitentiȩ con¬
firma frẽs tuos. ne desꝑent pꝰ peceatum con¬
uersi ad me. AC xxu.
ilioli adhuc modicum uobiscum sum.
ntequam moriar in. Augustinus.

Expanded text:
dem a diabolo tentari, nisi Deo permittente. Satanas expetit bonos ad cribrandum, hoc est, anhelat ad afflictionem eorum. Dominus rogat pro Petro, non ut non tentetur, sed ut post lapsum negationis ad statum pristinum resurgat. Est enim sanctis utile, tentationibus examinari, ut vel tentari quam fortes fuerint, appareant, vel cognita per tentationem sua infirmitate, fortiores fieri discant, et sic cum probati fuerint, accipiant coronam vitae. t tu aliquando conversus, confirma fratres tuos. Exemplo tuae poenitentiae confirma fratres tuos ne desperent, post peccatum conversi ad me. A. 125X Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Antequam moriar, in hac in