comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ posse ẽẽ ꝑfectũ. Quando enĩ
dicit. si uis ꝑfectus ẽẽ uende om̃ia quȩ
habes & da pauꝑib ꝙ ueni sequere me:
ostendit homine̾ si uoluerit ꝙ fecerit
quȩ p̾cepta sunt. posse ẽẽ ꝑfectũ att
alidissimo quide pugno me ꝑ eussisti.
ita ut caligo mͥ ante oculos obu̾sari cȩ̨¬
ꝙ iecirco ñ potuit. Tu aũ ostende mͥ qͥ
ꝙ uoluerit & potuerit. qd̾ nc̃ pollicitꝰ
es. crit̾ Quȩ enĩ me cogit necessitas osten¬
dere qui ꝑfecti fuerint. cũ ꝑspicuũ sit
posse ẽẽ ꝑfectos exeo qd̾ uni a saluatore
sit dictũ. ꝙ ꝑ unũ om̃ib. si uis ẽẽ ꝑfectꝰ¬
atticꝰ ergiu̾saris: ꝙ in eode luto hȩsitas.
Aut enĩ qd̾ fieri potest aliquando fac̾tũ
est: aut sinunqu̾ã factũ ẽ. fieri ñ posse
concede. critobQuid ultra differo: Sc̃p.¬
turarũ auctoritate uincendꝰ es. Ut cȩte¬
ra pret̾mittã. nonne his duob testimo¬
niis tͥ imponet᷑ silentiũ. in quib iob ꝙ

Expanded text:
sse perfectum. Quando enim dicit: Si vis perfectus esse, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, sequere me, ostendit hominem, si voluerit, et fecerit quae praecepta sunt, posse esse perfectum. A. Validissimo quidem pugno me percussisti, ita ut caligo mihi ante oculos obversari coeet idcirco non potuit. Tu autem ostende mihi, qui et voluerit et potuerit, quod nunc pollicitus es. C. Quae enim me cogit necessitas ostendere, qui perfecti fuerint, cum perspicuum sit posse esse perfectos, ex eo quod uni a Salvatore sit dictum, et per unum omnibus, si vis esse perfectus. A. Tergiversaris: in eodem luto haesitas. Aut enim quod potest fieri, aliquando factum est: aut si numquam factum est, fieri non posse concede. 12. C. Quid ultra differo? 704 Scripturarum auctoritate vincendus es. Ut caetera intermittam, nonne his duobus testimoniis tibi imponetur silentium, in quibus Job et
Abbreviated transcription (Latin):
on de natura quero. s de actu. Quis enĩ
dubitat dm om̃ium creatorẽ: Hoc mͥ
respondeas uelim. Qd̃ agis bonũ. tuũ
est andei : critob Meũ ꝙ di. ut ego oꝑer
ꝙ illȩ adiuuet. atticꝰ. ⁊ qͦmͦ hȩc om̃iũ
opinio ẽ. qd̾ di auferas grãm. ꝙ qͥcqͥd
homines agimꝰ ꝓpriȩ tantũ asseras uo¬
luntatis: critob̾ Miror attice. cur erro¬
ris alieni a me causã rationẽq flagites.
& id queras qd̾ scriptũ nͦ ẽ. cũ ꝑspicuũ
sit qd̾ scripserim. Dixi hominẽ sine pec¬
cato ẽẽ si uelit. Nunqd addidi absq di
gr̃ã: atticꝰ ed ex eo qd̾ ñ addidisti. uide¬
ris negare. critob Immo ex eo qd̾ ñ nega¬
ii. dixisse estimandꝰ sum. Neq enĩ quic¬
quid ñ dicimꝰ. negare arbitrandi sumꝰ.
atticꝰ onfiteris gͥ posse homine̾ sine
peccato ẽẽ si uelit cum di gr̃a: crit̾. Non
solũ fateor. s ꝙ lib̾e ꝓclamabo. atticus

Expanded text:
Non de natura quaero, sed de actu. Quis enim Non de natura quaero, sed de actu. Quis enim dubitat Deum omnium Creatorem? Hoc mihi respondeas velim: quod agis bonum, tuum est, an Dei? C. Met ille adjuvet. A. Et quomodo haec omnium opinio est, quod Dei auferas gratiam, et quidquid homines agimus, propriae tantum asseras voluntatis? C. Miror, Attice, cur erroris alieni a me causam rationemque flagites, et id quaeras quod scriptum non est, cum perspicuum sit quod scripserim. Dixi hominem sine peccato esse posse, si velit. Numquid addidi, absque Dei gratia? A. Sed ex eo quod non addidisti, videris negare. C. Immo ex eo quod non negavi, dixisse existimandus sum. 698 Neque enim quidquid non dicimus, negare arbitrandi sumus. A. Confiteris ergo, posse hominem sine peccato esse, si velit, cum Dei gratia? C. Non solum fateo
Abbreviated transcription (Latin):
ic michi critobole. attieꝰ.¬
Uerum ẽ qd̾ ate scͥp¬
tum audio. posse
hominẽ sine pecca¬
to ẽẽ si uelit: ꝙ faci¬
lia di ẽẽ precepta:¬
Uerũ attice:
s ñ eode sensu ab
emulis accipit᷑. qͦ ame
dictum est. uid enĩ ambiguitatis in di¬
cto ẽ. ut diu̾sȩ intelligentiȩ tribuat᷑ occa¬
sio: Nec quero ut de utroq parit̾ respon¬
deas. Duo enĩ ate ꝓposita sunt: unũ. posse
hominẽ sine peccato e̾ẽ si uelit: alterũ. fa¬
cilia di ẽẽ p̾cepta. Licet gͦ simul dicta sint.
tam̃ ꝑ partes singłas disserant᷑ : ut quors
una uidet᷑ fides. nulla sit in sententiar
diuersitate contentio. critobol Ego attiçe
dixi hominẽ absq peccato ẽẽ si uelit. ñ
ut quida maledici calumniant᷑ absq di
gr̃a. qd̾ etiã cogitasse sacrilegiũ ẽ: s sim¬
plicit̾ posse si uelit. ut subaudiat᷑ cũ cdi
auctor ẽ dñs:crit̾. Nequaquã ita ut
estimas. s si quid in me boni habeo. illo
suggerente ꝙ adiuuante complet᷑.

Expanded text:
ic mihi, Critobole, verum est quod a te scriptum audio, « Posse hominem sine peccato esse, si velit, et facilia Dei esse praeceptaerum, Attice, sed non eodem sensu ab aemulis accipitur, quo a me dictum est. A. Quid enim ambiguitatis in dicto est, ut diversae intelligentiae tribuatur occasio? Nec quaero ut de utroque pariter respondeas. Duo enim a te proposita sunt. Unum, posse hominem sine peccato esse, si velit: alterum, facilia Dei esse praecepta. Licet ergo simul dicta sint, tamen per partes singulas disserantur, ut quorum una videtur fides, nulla sit in sententiarum diversitate contentio. C. Ego, Attice, dixi hominem absque peccato posse esse, si velit, non ut quidam maledici calumniantur, absque Dei gratia quod etiam cogitare sacrilegium est, sed simpliciter posse, si velit, ut subaudiatur cum Dei auctor est Deus? C. Nequaquam ita ut autumas. Sed si quid in me boni habeo, illo suggerente et adjuvante completur. A.
Abbreviated transcription (Latin):
Oapłe paule ignosce mͥ. quasi homuncu¬
lo mea uitia confitenti. si audact᷑ inter¬
rogem. Dicis te necđu accepisse. ꝙ nec¬
dum comp̾hendisse. & necdu ẽẽ ꝑfectũ.
ꝙ p̾teritors semꝑ obliuisci. & ad priora
te extendi. si qͦm possis occurrere in re¬
surrectione mortuoꝵ. ꝙ consequi bra¬
uiũ suꝑnȩ uocationis. Et qͦmͦ statim in¬
fers: quotqt gͦ ꝑfecti hoc sapiamꝰ. siue¬
sapim Diuersa enĩ sunt exemplaria.
Qui d sapimꝰ ꝙ siue sapiamꝰ: Nos ẽẽ ꝑfectos.
comp̃hendisse qd ñ comp̾hendimꝰ. acce¬
pisse qd̾ ñ accepimꝰ. ẽe̾ ꝑfectos qui nondu
nos ẽẽ confiteri. s necđu comp̾hendisse.
necdu accepisse. Hȩc ẽ hominis uera sa-¬
pientia. imꝑfectũ ẽẽ se nosse : atq ut ita¬

Expanded text:
ole Paule, ignosce mihi quasi homunculo mea vitia confitenti, si audacter interrogem. Dicis te necdum accepisse, et necdum comprehendisse, et necdum esse perfectum, et praeteritorum semper oblivisci, et ad priora te extendi; si quo modo possis occurrere in resurrectione mortubrum, et consequi bravium supernae vocationis. Et quomodo statim infers: Quotquot ergo perfecti Al. add. susapiamus? diversa enim sunt exemplaria: et quid sapimus, sive sapiamus, nos esse perfectos? comprehendisse quod non comprehendimus, accepisse quod non accepimus, esse perfectos qui nondumnos esse confiteri, et necdum comprehendisse, necdum accepisse. HAEC EST hominis vera sapientia, imperfectu
Abbreviated transcription (Latin):
fiteberis hominẽ in ꝑpetuũ uitare pecca¬
ta ñ posse. crit̾. Qm̃ urges me ut dem
qd̾ dare ñ debeo: illud queso considera
quod dñs dixerit. facilis camelũ ꝑ foram̃
acus intrare posse. quã diuitẽ in regno
nem prudentem ꝓposuisse testimoniũ
qd̃ contͣ se faciat. In hoc enĩ ñ quo fieri
possit dietũ e: s impossibile impossibli
comꝑaratũ. Quomͦ enĩ camelꝰ ñ potest

Expanded text:
fiteberis hominem in perpetuum vitare peccafiteberis hominem in perpetuum vitare peccata non posse. C. Quoniam 703 urges me, ut dem quod dare non debeo, illud, quaeso, considera, quod Dominus dixerit facilius camelum perforamen acus intrare posse, quam divitem in regnumnem prudentem proposuisse testimonium, quod contra se faciat. In hoc enim non quod fieri possit, dictum est, sed impossibile impossibili comparatum. Quomodo enim camelus non pote
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. D iodorus id solũ posse fieri dicit. qͦd aut sit
rum. aut uerũ futurũ sit. ꝙ quieqͥd fu¬
turũ sit. id fieri necesse e̾ẽ. quic qͥd aũ nͥ
sit futurũ. id fieri ñ posse: crisippꝰ uͦ. ꝙ
quȩ ñ sunt futura posse fieri dicit: ut
frangi hoc margaritũ. etiã si id nũ qu̾a
Cum aũ futura incerta sint om̃ia. ꝙ mari¬
me ea quȩ nunquã facta sunt. ꝑspicuũ
est. eos id futurũ dicere qd̾ ñ sit futurũ
ȩccłiaste hanc confirmante sententiam:
possibilia d̾s mandata dederit. an im¬
possibilia atticꝰ. erno quo tua tendat
assertio. s de hoc in posteriorib disseren¬
dum ẽ: ne dum miscemꝰ questionib
questiones. obscurã audientib intelli¬
gentiã relinquamꝰ. Reseruato gͥ hoc qd̾
fatemꝰ. possibilia dm dedisse mandata.
ple quod ꝓposueras. posse hominẽ sine
peccato ẽẽ si uelit. Aut enĩ dãs eos qͥ po¬
tuerint: aut si nullꝰ potuit. liquido con¬

Expanded text:
est. Diodorus id solum posse fieri dicit, quod aut sit est. Diodorus id solum posse fieri dicit, quod aut sit verum, aut verum futurum sit. Et quidquid futurum sit, id fieri necesse esse. Quidquid autem non sit futurum, id fieri non posse. Chrysippus vero et quae non sunt futura, posse fieri dicit: ut frangi hoc margaritum, etiam si id numquam fCum autem futura incerta sint omnia, et maxime ea quae numquam facta sunt, perspicuum est eos id futurum dicere, quod non sit futurum; Ecclesiaste hanc confirmante sententiam: possibilia Deus mandata dedit, an impossibilia? A. Cerno quo tua tendat assertio. Sed de hoc in posterioribus disserendum est, ne dum miscemus quaestionibus quaestiones, obscuram audientibus intelligentiam relinquamus. Reservato igitur hoc quod fatemur possibilia Deum dedisse mandata, ple quod proposueras, posse hominem sine peccato esse si velit. Aut enim dabis eos qui potuerunt; aut si nullus potuit, liquido con
Abbreviated transcription (Latin):
medicus: s interim ñ sum. Possum fab̾:
s necdum didici. Quicqͥd gͥ possum. licet
necdũ sim. tam̃ ero si uoluero. atticꝰ¬
ud st̃ artes. aliud id qd̾ suꝑ artes. M edi¬
cina ꝙ fabrica ꝙ artes ceterȩ inueniunt᷑
in plurimis: sine peccato aũ ẽẽ ꝑpetuo.
diuinȩ soliꝰ ẽ potestatis. Itaq aut da ex¬
emplũ qui absq peceato fuerint in ꝑpetu¬
um. aut si dare ñ potes. confitere imbecil¬
litatẽ tuã. & noli ponere in cęlo os tuũ.
ut ꝑ ẽẽ ꝙ ẽẽ posse. stultoꝵ illudas auribꝰ.
Quis tͥ enĩ concedet posse hominẽ facere.
qd̾ nullꝰ unqua hominũ potuerit: An
tu dialecticis ne imbutꝰ quidẽ es: Si enĩ
potest homo. ñ posse tollit᷑. Sinautẽ
non potest: posse subu̾tit᷑. Aut conce¬
de mͥ aliqu̾e potusse qd̾ fieri posse con¬
tendis: aut si nullꝰ hoc potuit. inuitꝰ
teneberis nullũ posse quod possibile
iactitas. Int̾ diodorũ & crisippũ ualen¬
tissimos dialecticos tͦ epy natoy. ista contentio

Expanded text:
medicus, sed interim non sum: possum esse faber, sed necdum didici. Quidquid igitur possum, licet necdum sim, tamen ero si voluero, etcud sunt artes, aliud id quod per artes est. Medicina et fabrica, et artes caeterae inveniuntur in plurimis: sine peccato autem esse perpetuo, divinae solius est potestatis. Itaque aut da exemplum qui absque peccato fuerint in perpetuum: aut si dare non potes, confitere imbecillitatem tuam, et noli ponere in coelum os tuum, ut per esse, et esse posse, stultorum illudas auribus. Quis enim tibi concedet, posse hominem facere quod nullus umquam hominum potuerit? Ne tu dialecticis imbutus quidem es? Si enim potest homo, non posse tollitur. Si autem non potest, posse subvertitur. Aut concede mihi aliquem potuisse, quod fieri posse contendis: aut si nullus hoc potuit, invitus teneberis, nullum posse, quod possibile jactitas. Inter Diodorum et Chrysippum valentissimos dialecticos περὶ δυνάτου ista contentio
Abbreviated transcription (Latin):
centis: ꝙ t̾rib milib & qͣmdiucũq se uolue¬
it obseruare. attieDie gͦ simplicit̾ pos¬
se hominẽ in ꝑpetuũ sine peccato ẽẽ si ue¬
lit. Possumꝰ ne om̃e qd̾ uolumꝰ: erit̾ Neq¬
quã. Neq enĩ possum quicqͥd uoluero:
s hoc solum dico posse homine sine pec¬
cato e̾e̾ siuelit. atticꝰ Queso ut mͥ respon¬
deas. Hominẽ me putas an beluã: crit̾
Si de te ambigo utrũ homo an belua sis:
ipse me beluam confitebor. atcicꝰ Ei gͦ
ut dicis homo sum. qͦmͦ cũ uelim ꝙ satis
cupiam nͨ peceare. delinquo: crit̾ uia
uoluntas imꝑfecta ẽ. Si enĩ uere uelles.
uere utiq ñ peccares. Atticꝰ Ergo tu qui
me arguis n uere cuꝑe. sine peccato es:
quia uere cupis: critobQuasi ego de
me dicã. que peccatorẽ ẽẽ confiteor:
ꝙ ñ de paucisq raris. si qui uoluerint

Expanded text:
centis, et tribus millibus, et quamdiucumque se voluecentis, et tribus millibus, et quamdiucumque se volueit abstinere. A. Dic ergo simpliciter posse hominem in perpetuum esse sine peccato si velit. Possumusne omne quod volumus? C. Nequaquam. Neque enim possum quidquid voluero; sed hoc solum dico, hominem sine peccato posse esse, si velit. A. Quaeso ut mihi respondeas. Hominem me putas, an belluam? C. Si de te ambigo, utrum homo, an bellna sis, ipse me bellnam confitebor. A. Si ergo, ut dicis, homo sum, quomodo cum velim, et satis cupiam non peccare, delinquo? C. Quia voluntas imperfecta est. Si enim vere velles, vere utique non peccares. A. Ergo tu qui me arguis non vere cupere, sine peccato es, quia vere cupis? C. Quasi ego de me dicam, quem peccatorem esse confiteor, et non de paucis et raris, si qui voluerint
Abbreviated transcription (Latin):
at blasphemare. Uerũ suꝑ hoc qͥd senti¬
as. nulli dubiũ ẽ. ꝙ p̾stigia confessionis
tuȩ aꝑtissima luce claruerunt. Nunc
reu̾tam᷑ ad id unde disserere cepimꝰ.
Dic mͥ si tͥ uidet᷑ hoc qd̾ cum di adiutorio
paulo ante dicebas posse hominẽ ñ pec¬
care si uelit. in ꝑpetuũ dicas. an ad tempꝰ
ꝙ breue: critob Suꝑflua int̾rogatio est.
Si eni ad tempꝰ ꝙ breue dixero: nichilo¬
minꝰ refert᷑ ad ꝑpetuum: Quic qͥd enĩ ad
breue dederis. hoc concedes ꝙ in pe¬
tuum. atticꝰuid dicas ñ satis intelli¬
go. critob̾ Itane durꝰ es. ut manifesta ñ
sentias: att̃. on me pudet nescire qd̾¬
nescio. & de qͦ futura ẽ disputatio. debet
int̾ utrũq conuenire que sensũ habe¬
at. crit̾. Ego hoc assero qui potest se¬
uno die abstinere apeccato. posse ꝙ alte
ro: qui duob posse ꝙ trib: qui trib
posse ꝙ triginta: atq hoc ordine & tre¬

Expanded text:
at blasphemare. Verum super hoc quid sentiat blasphemare. Verum super hoc quid sentias, nulli dubium est, et praestigia confessionis tuae apertissima luce claruerunt. Nunc revertamur ad id, unde disserere coepimus. Dic mihi, si tibi videtur, hoc quod cum Dei adjutorio paulo ante dicebas, posse hominem non peccare si velit, in perpetuum dicas, an ad tempus et breve? 701 C. Superflua interrogatio est. Si enim ad tempus et breve dixero: nihilominus referetur ad perpetuum. Quidquid enim ad breve dederis, hoc concedes et in perpetuum. A. Quid dicas, non satis intelligo. C. Itane durus es, ut manifesta non sentiasnescio. Et de quo futura est disputatio, debet inter utrumque convenire quem sensum habeat. C. Ego hoc assero, qui potest uno die se abstinere a peccato, posse et aro; qui duobus, posse et tribus; qui tribus, posse et triginta, atque hoc ordine posse tre
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ m seͥpturarũ testimonia replicanda
sunt. qͦmͦ ꝑ singła di a scĩs flagitet᷑ auxi¬
lium. ꝙ in singłis oꝑib suis illo adiu¬
tore & ꝓtectore uti desiderent. Lege
totũ psalteriũ om̃s scorum uoces nichil
erit nͥ ad d̾m in cunctis oꝑib dep̾catio.
Ex qͦ ꝑspicue ostendit᷑. te aut di negare
grãm quã tollis in partib: aut si in
partib dederis quod nequa qua te uel¬
le manifestũ ẽ. in nrãm sententiã tnͣs¬
ire. qui sic liberũ hominib seruamꝰ ar¬
bitriũ. ut di ꝑ singła adiutoriũ ñ nege
mus critob Captiosa eͦ ista conclusio
& de dialecticoꝵ arte descendens. Michi
aũ nullꝰ auferre poterit liberi arbitrii
potestatẽ. ne siin oꝑib meis ds semꝑ ex¬
titerit. ñ mͥ debeatur merces. s ei qui
in me oꝑatꝰ ẽ. attieꝰ ruere liberi ar¬
bitrii potestate. ut cont᷑ d̾m armes lin¬
guã tuã. ꝙ in eo te liberũ ꝓbes.si tͥ lice¬

Expanded text:
nunc mihi Scripturarum testimonia replicanda nunc mihi Scripturarum testimonia replicanda sunt, quomodo per singula Dei a sanctis flagitetur auxilium et in singulis operibus suis, illo adjutore et protectore uti desiderent. Lege totum Psalterium, omnes sanctorum voces, nihil erit, nisi ad Deum in cunctis operibus deprecatio. Ex quo perspicue ostenditur, te aut Dei negare gratiam, quam tollis in partibus; aut si in partibus dederis, quod nequaquam te velle manifestum est, in nostram sententiam transire, qui sic liberum homini servamus arbitrium, ut Dei per singula adjutorium non negema.--C. Captiosa ista est conclusio, et de dialecticorum arte descendens. Mihi autem nullus auferre poterit liberi arbitrii potestatem, ne, si in operibus meis Deus adjutor exstiterit, non mihi debeatur merces, sed ei qui in me operatus est. A. Fruere liberi arbitrii potestate, ut contra Deum armes linguam tuam, et in eo te liberum probes, si tibi lice
Abbreviated transcription (Latin):
datũ sit uoluntati uł facere quid uł ñ
facere. atticꝰ ormitat gͥ ds in oꝑib
nr̃is. semel data liberi arbitrii potestate:
nec orandꝰ ẽ ut in singłis reb nos iuuet.
cum uoluntatis nr̃ȩ sit ꝙ ꝓprii arbitrii.
uł facere si uolumꝰ uł ñ facere si nolumꝰ:
beri arbitrii potestate nr̃ȩ uoluntati
om̃ia de relicta sunt attieꝰrgo ut dixi
non debeo a do ꝑ singula auriliũ dep̾cari
qd̾ semel meo datũ est uditio: erit̾. Si in
om̃ib ille cooꝑat᷑. ñ ẽ meũ s eiꝰ qui adiu¬
uat. immo qui in me oꝑat᷑. p̾sertim eũ
absq eo facere nichil possim. attic̾ Orote:
ñ legisti. ñ ẽ uolentis neq currentis. s
miserentis ẽ di: Ex qͦ intelligimꝰ nr̃m¬
quide ẽẽ uellȩ & currere. s ut uoluntas
nr̃a compleat᷑ & curs. ad di miscdiam
ꝑtinere: atq ita fieri ut & in uoluntate
nr̃a ꝙ in cursu liberũ seruet᷑ arbitrium.
& in consum matione uoluntatis & cursꝰ.
dłi cuncta potentiȩ relinquant᷑. Scilicet

Expanded text:
datum sit voluntati, vel facere quid, vel non facere. A. Dormitat ergo Deus in operibus nostris, semel data liberi arbitrii potestate: nec orandus est, ut in singulis operibus nos juvet, cum voluntatis nostrae sit et proprii arbitrii, vel facere si volumus, vel non facere si nolumus.beri arbitrii potestate, nostrae voluntati omnia derelicta sunt. A. Ergo, ut dixi, non debeo a Deo per singula auxilium deprecari, quod semel meo datum est judicio? C. Si in omnibus ille cooperatur, non est meum, sed ejus qui adjuvat, immo qui in me cooperatur: praesertim cum absque eo facere nihil possim. A. Oro te, non legisti: Non enim volentis neque currentis, sed miserentis est Dei ? Ex quibus intelligimus nut voluntas nostra compleatur et cursus, ad Dei misericordiam pertinere, atque ita fieri, ut et in voluntate nostra et in cursu, liberum servetur arbitrium, et in consummatione voluntatis et cursus, Dei cuncta potentiae relinquantur. Scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
faciliora ꝓposui. ut te inminorib exer¬
cerẽ. Quid ad illud dicere potes. qͦd qua¬
us sis ingeniosꝰ. nulla ualebis arte sub¬
uertere᷑. Primũ ponã de ueteri testa¬
m̃to. deinde de nouo. Ueteris testam̃ti
pͥnceps moyses ẽ: noui dñs atq salua¬
tor. Moyses loquit᷑ ad ppłm. Perfecti
eoꝵ qui obedire non possunt. s eiꝰ qui
impossibilia precepit. atticꝰ ic locus
apud imꝑitos & scͥpturarũ sc̃arum me¬
ditationẽ usũq & scientiã ñ habentes.
uidet᷑ opinioni tuȩ pͥma fronte blan¬
diri: cȩterũ discusso facile soluit᷑. ꝙcũ
testimonia seͥpturarũ aliis cõparaue¬
ris testimoniis. ne sibi sp̃s sc̃s ꝓ qualita¬

Expanded text:
faciliora proposui, ut te ad majora exercerem. Quid ad illud dicere potes, quod quamvis sis ingeniosus, nulla valebis arte subvertere? Primum ponam de veteri Testamento, deinde de novo. Veteris Testamenti princeps Moyses est; novi, Dominus atque Salvator. Moyses loquitur ad populum: Perfecti eorum qui obedire non possunt, sed ejus qui impossibilia praecepit. A. Hic locus apud imperitos, et Scripturarum sanctarum meditationem usumque et scientiam non habentes, videtur opinioni tuae prima fronte blandiri. Caeterum discussus facile solvitur. Et cum testimonia Scripturarum aliis comparaveris testimoniis, ne sibi Spiritus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim culꝑa imꝑantis ẽ. s eoꝵ qui
audierunt imꝑiũ. Quod utiq potuisse
fieri ex iusticia eiꝰ qui imꝑabat agnoscitꝰ¬
tua. ipsa consequentia & rerum ordine
inuitꝰ hoc loqueris: Si enim potest
quoꝵ in lege ñ fuit ꝑfecta iusticia. sed̾m
illud apłi. Om̃s enĩ peccauerunt &

Expanded text:
Neque enim culpa imperantis est, sed eorum qui audierunt imperium, quod utique potuisse fieri ex justitia ejus qui imperabat, agnoscitutua, ipsa consequentia et rerum ordine invitus hoc loqueris. Si enim potest quorum in Lege non fuit perfecta justitia, secundum illud Apostoli: Omnes enim peccaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
scutum ꝙ frameã et bellum: diapsalma:
apud symmachum. ptͦ clipeum et gladiũ
et bellum: similit̾ diapsalma: ꝓ quo apud
aquilã. ptͦ clipeũ et gladiũ et bellũ. semꝑ:
apud quintã editionẽ pͦt scutũ et rumphe
am et bellum semꝑ: in sexta uͦ. p̾t scutũ et
gladium et bellũ. infinem: eratq rursum
in hebraico pt om̃ala am̃a qd̾ ẽ ce bellũ. sela
Et in eode psalmo p̾t illũ locũ. ut saluos faci¬
at mites t̾rȩ. diapsalma: apud syminachũ
similit̾ diapsalma: et apud aquilam semꝑ.
necnon et apud quintã: in sextauͦ. in finẽ.
et in hebraico erat pꝰt ameares quod ẽ mites
terrȩ. sela: atq ita cũ talem uniꝯ cuisq editi¬
onis opinionẽ repperissemꝰ: hȩc annotauimꝰ
Utrum aũ cuiꝰda musicȩ cantilenȩ aut rithini
immutationẽ qui int̾pretati sunt diapsal
derelinquo. Hucusq orisenes. Cuis nos
maliumꝰ in hac disputatione dũtaxat im¬
peritiam sequi. quã stultã habere scientiã

Expanded text:
scutum et frameam et bellum \'diapsalma\', apud Symmachum post clipeum et gladium et bellum similiter diapsalma\\ pro quo apud Aquilam post clipeum, gladium et bellum \'semper\', apud quintam editionem am et bellum, semper. » In Sexta vero, post « scutum et gladium et bellum, in finem. » Eratque rursum in Hebraico post UMALAMA, quod est, et bellum, SELA. Et in eodem Psalmo post illum locum, « ut salvos faciat mites terrae, Diapsalma: » 139 apud Symmachum similiter Diapsalma: et apud Aquilam, semper: necnon et apud Quintam. In Sexta vero, in finem. Et in Hebraico erat post ANIE ARES, quod est, mites terrae, SELA. Atque ita cum talem uniuscujusque Editionis opinionem reperissemus, haec annotavimus. Utrum autem cujusdam musicae cantilenae, aut rythmi immutationem, qui interpretati sunt Diapsalmderelinquo. 7. Hucusque Origenes, cujus nos maluimus in hac disputatione dumtaxat imperitiam sequi, quam stultam habere scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
& aduentum dñi illustrationemq fulgoris
eius. elementis ardentib & mundo ꝑeunte
trepident: Quos ex illis fore timeo de quib
premonet dñs. Multi enĩ dicent in illa die.
homines scilicet de illa carnali arrogantia
qua homines seducebant. & ñ tam coram
d̾o quã ad huc apud semetipsos iusti. dñe
dñe nonne in nomine tuo ꝓpħauimus. &
in nomine tuo uirtutes magnas fecimus:
Et tc̃ ego nirabo illis & dicam. non noui
uos: discedite a me oꝑarii imquitatis. Di¬

Expanded text:
et aduentum Domini inlustrationemque fulgoris et aduentum Domini inlustrationemque fulgoris eius elementis ardentibus et mundo pereunte trepident ! quos ex illis fore timeo, de quibus praemonet Dominus: multi enim dicent in illa die — homines scilicet de illa carnali arrogantia, qua homines seducebant, et non tam coram Deo quam adhuc apud semet ipsos iusti — Domine, Domine, nonne in nomine tno prophetauimus et in nomine tno uirtutes magnas fecimus? et tunc ego inrabo illis, et dicam: non noni nos, discedite a me, operarii iniquitatis. di
Abbreviated transcription (Latin):
nauerit peccatori. ut peccatum quod morte di¬
gnũ erat. tẽporaria castigatione purgaret. Auanie
de paulo dr querelã de ꝑsecutione eiꝰ cum timo¬
re facienti. ego monstrabo illi quanta patie¬
tur ꝓpt̾ nom̃ meum. ut cum paulus ibi
solueretur uͥ ligasset ꝑsequendo. xp̃m: mox
patiendo ꝓ. xͦ tribulatus usq ad mortem.
in resurrectione głificatus existeret. Ita fit
quia miscd̃ia & ueritas p̾eunt semꝑ faciem
dei: ut si in tempore ab ingemiscente uolun¬
tariũ sacͥficiũ. ut ueritas in miscdia fiat. con¬
tribulati sp̃us. & contriti cordis offertur. in
fine miscd̾ia iudicio preferatur. Dñs iħc
uenturus in gła di patris & credicur & sꝑa¬
tur. iudicare uiuos & mortuos a cuiꝰ aspe¬
ctu ut scͥptura testatur fugiet celum & t̾ra.
& existunt homines. qui nec ꝓpt̾ ignoran¬
tiam ut non dicam ꝓpt̾ conscientiam. iu¬
dicio suꝑuenturo subiectos eẽ se iudicent.

Expanded text:
naverit peccatori, ut peccatum quod morte dinaverit peccatori, ut peccatum quod morte dignum erat, temporaria castigatione purgaret. Ananiae de Paulo dicitur, querelam de persecutione ejus cum timore facienti: Ego monstrabo illi quanta patietur propter nomen meum : ut cum Paulus ibi solveretur, ubi ligasset persequendo Christum, mox patiendo pro Christo, tribulatus usque ad mortem in resurrectione glorificatus existeret. Ita fit quia misericordia et veritas praeeunt semper faciem Dei , ut si in tempore ab ingemiscente voluntarium sacrificium, ut veritas in misericordia fiat, contribulati spiritus et contriti cordis offertfine misericordia iudicio praeferatur. Dominus Christus uenturus in gloria Dei Patris et creditur et speratur iudicare uiuos et mortuos, a cuius adspectu, ut Scriptura testatur, fugiet caelum et terra; et existunt homines, qui nec propter ignorantiam, ut non dicam propter oonscientiam, iudico superuenturo subiectos esse se iudicent
Abbreviated transcription (Latin):
culta tenebrarũ & manifestabit consilia cor¬
dium. & tẽ laus erit unicuiq a deo. Alioqͥn
si in potestate ẽ hominis. ut liberũ se ipse
faciat a peccato suo: aut ñ est iudex. xp̃c
aut frustra ẽ. Sed dicis. Ego dixi hominẽ
sine peccato scdm hunc sensum. Peccator cũ
ingemuerit tc̃ saluus erit: boc ẽ tẽ ad salu¬
tem incipiet ꝑtinere. tamen sine peccato sta¬
tim non erit. Dñs enĩ cum intrasset domũ
⁊achei credentis ait. hodie salus hinic domu
facta ẽ. Nlunqͥd si unus credidit. statim
uniu̾sa domus familia sine peccato fuit.
cui tunc utiq maiore domꝰ credente. untiũ
salutis intrauit: Nam & daind cum peccas¬
set ingemuit. Et quamuis meruisset au¬
dire onnissum sͥ ẽẽ delictũ. multo tamen
postea id ipsum exilio & plurimo expiauit
opprobrio. ut manifeste & pena in p̃senti ted¬
dita. & remissio in futurũ reddenda uideat᷑.
& ꝑ hoc deus multũ miscd̾ie ingemiscenti do¬

Expanded text:
culta tenebrarum, et manifestabit consilia corculta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo . Alioquin si in potestate hominis est, ut liberum se ipse faciat a peccato suo: aut non est judex Christus, aut frustra est. 14. Sed dicis: Ego dixi hominem sine peccato, secundum hunc sensum: Peccator cum ingemuerit, tunc salvus erit, hoc est, tunc ad salutem incipiet pertinere: tamen sine peccato statim non erit. Dominus enim, cum intrasset domum Zachaei credentis, ait: Hodie salus domui huic facta est . Numquid si unus credidit, statim universa domus familias sine peccato fuit, cui tunc utique major domus credenti initium salutis intravit? Nam et David cum peccasset ingemuit. Et quamvis meruisset audire dimissum sibi esse delictum, multo tamen postea idipsum exsilio, et plurimo expiavit opprobrio: ut manifeste et poena in praesenti reddita et remissio in futurum reddenda videatur: et per hoc Deus multum misericordiae ingemiscenti do
Abbreviated transcription (Latin):
dđo peccauert̃. ex his que scͥpta in ubris. recipientes
scłm oꝑasua. cur meũ circa me presumo
rudicium. si me scio etiam de ipso iudicandũ:
Aut si libri illi sacri nunquã nͥ in iudicio ap¬
ꝑiendi. parit̾ uite nr̃e bona malaq suscipi-¬
unt. examen iudicii in pondere p̾bituri.
quomͦ sine examine in hac uita & ante mor¬
tem abolitos ẽẽ cognoscimꝰ. quos non solum
post mortem uerũ etiam post resurrectionẽ
legimꝰ ꝓferendos: Ego ĩ potestate habui
peccare. liberari a peccato in potestate non
habeo. p̃cari meũ ẽ. absolui ñ meũ. Ubi
uͦ peccato me dedi. seruus factus sum accu
satoris. reus iudicis. Possum ꝓpt̾ assidua¬
rũ precũ p̃missa suffragia de bono iudice
spem ferre : innocentẽ sine timore conscientiã.
ante ꝓmulgationẽ sententie uendicare ñ possum.
Dicit enĩ apłs. Nolite ande tempꝰ quid iudica¬
re. donec ueniat dñs qui & illuminabit oc¬

Expanded text:
Deo peccauerunt, ex his, quae scripta sunt in libris, recipientes Deo peccauerunt, ex his, quae scripta sunt in libris, recipientes secundum opera sua: cur meum circa me praesumo iudicium, si me scio etiam de ipso iudicandum? aut, si libri illi sacri numquam nisi in iudicio aperiendi, pariter uitae nostrae bona malaque suscipiunt, examen iudicii in pondere praebituri: quomodo sine examine in hac uita et ante mortem abolitos esse cognoscimus, quos non solum post mortem uerum etiam post resurrectionem legimus proferendos ? ego in potestate habui pecoare, liberari a peccato in potestate non habeo. precari meum est, absolui non meum. ubi uero peccato me dedi, seruus fsatoris, reus judicis. Possum propter assiduarum precum praemissa suffragia de bono judice spem ferre: innocentem sine timore conscientiam ante promulgationem sententiae vindicare non possum. Dicit enim Apostolus: Nolite ante tempus 600 quid judicare, donec veniat Dominus, qui et illuminabit oc
Abbreviated transcription (Latin):
re peccata nͥ solus deus. & hic abolita ẽẽ
iudicat que dm̃ nesciant dimisisse: Eoce
inflatus sp̃u carnis tue. tanquã suꝑ nicħ
sit libero suꝑb arbitrio głaris & dicis.
peccator sum qͥa uolo pecco dũ uolo:
cũ autẽ rursum uoluero possum ẽẽ sine
peccato. Qđ dicis pecco cũ uolo uerũ ẽ: qͥa &
qͦd oꝑe ñ feccris cogitatione fecisti. Rursus
cũ uolo ñ pecco durũ quidem ac difficile nec
.sẽꝑ ad oĩa subest. sed tam̃ aliquando fieri posse
ñ dubiũ est. At uͦ posse ẽẽ sine peccato qͥ ali¬
auando peccauerit impossibile ẽ absq sola
st̃ tͥ peccata tua. Qđ suadeor credere qͥa ꝑ¬
mictor audire. Possum gͦ ẽẽ sine peccato in
hac dumtaxat corruptione qua inuimus:
N on suscipio. ñ p̃sumo. ñ audeo.Si enĩ dauid
orat ad dñm. tͥ soli peccaui & malũ corã te feci & scd̾m
apocalipsin ioħis. iudicandi st̃ mortui. ex his que corã

Expanded text:
re peccata nisi solus Deus.?; et hic abolita esse re peccata nisi solus Deus.?; et hic abolita esse iudicat, quae Deum nesciat dimisisse! Ecce inflatus spiritu carnis tuae, tamquam super nihil sit, libero superbus arbitrio gloriaris et dicis \'peccator sum quia uolo; pecoo dum uolo; cum autem rursum uoluero, possum esse sine peccato\'. quod dicis \'pecco cum uolo\' uerum est, quia et quod opere non feceris, cogitatione fecisti; rursus cum uolo, non pecco\' durum quidem ac difficile, nec semper omni subest, sed tamen aliquando fieri posse non dubium est; at uero posse esse sine peccato qui aliquando peccauerit, inpossibile est absque sosunt tibi peccata tua. quod suadeor credere, quia permittor audire: possum ergo esse sine peccato, in hac dumtaxat corruptione, qua uiuimus, non suscipio, non praesumo, non audeo\'. si enim Dauid orat ad Deum tibi soli peccaui et malum coram te feci et secundum Apocalypsim Iohannis iudioandi sunt mortui ex his, , quae coram
Abbreviated transcription (Latin):
cato cum dĩ adiutorio. Tu dicis. potest homo.
ego dico potest deus. Tres in camino pueros
estuans introrsũ flamina ñ lesit. Quis eoꝵ
quod contra naturam faccũ ẽ potuit: Utrũ¬
ne ipsi an quartus in medio eoꝵ similis fi¬
lio dei : leꝓsus exclamat dñe si uis potes me
mundare. ꝑossibilitate uoluntatẽ mani fe¬
stans. uoluntatẽ possibilitate confirmans.
Ipse est enĩ solus. cui cũ uelit posse subsistit.
Accesserunt ad eum ceci ut illuminarent᷑.
gnũ iudicat. siqͥs hec filiũ dei posse cre¬
diderit. & britanicꝰ nr̃ mox ut uoluerit se
posse confidit: fideli paralitico dñs dicit.
constans esto fili. dimissa sunt tͥ peccata
tua. & nunc nouus magist̾. minist̾q men¬
sarũ. remissionẽ peccatoꝵ de sua magis ausus
ẽ possibilitate p̾sumere. nec de dño expectat
audire. Scͥbȩ ñ intelligentes ueritatẽ uerũ¬
murmurant & dicunt. qͥs potest dimitte¬

Expanded text:
cato cum Dei adiutorio. tu dicis \'potest homo\', cato cum Dei adiutorio. tu dicis \'potest homo\', ego dico potest Dens. tres in camino pueros aestuans introrsum flamma non laesit. quis eorum quod contra naturam factum est potuit: utrumne ipsi an quartus in medio eorum similis filio Dei ? leprosus exclamat: Domine, si uis, potes me mundare, possibilitate uoluntatem manifestans. uoluntatem possibilitate confirmans. ipse est enim solus, cui, cum uelit, posse subsistit. aocesserunt ad eum caeci, ut inluminarentur gnum iudioat, si quis haeo filium Dei posse crediderit; et Britannicus noster mox, ut uoluerit, se posse confidit! fideli paralytico Dominus dicit: constans esto, fili: dimissa sunt tibi peccata tua; et nunc nonus magister ministerque mensarum remissionem peccatorum de sua magis ausus est possibilitate praesumere, nec de Domino expectat audire! scribae non intellegentes ueritatem murmurant et dicunt: quis potest dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
duob in cooꝑatione quoo uni facilet̃.
frustraq se gr̃a diuinitatis int̾serit. ubi
fatetur se homo qd̾ facile possit. si uelit.
ui uolenti facilia ẽẽ mandata dixisti. at
ego etiam illud assero qͦd & difficilia dicas
cco adiutorio suo temptet ascͥbere quod
solus ꝑ uoluntatẽ homo potuisset implere.
Aut tolle homini si uelit. & gr̃ȩ asscͥbe qͦd
possit. aut qͥa homini tribuis posse cum ue¬
lit. remoue simulatam gr̃e palpatamq nec
cohereutẽ participationem. & midam ex a¬
bundantia cordis ꝓfitere blasphemiam.
Sed mearũ ista partiũ non sunt latius indaga¬
re : p̃sertĩ unde beatissimi patres augustinus
& ieronimꝰ plenissimã conuiete hereseos ꝓba¬
tionem occidentalib ꝓuinciis tradiderunt.
Ad ꝓpositã suprã redeã questionẽ. ad quam ñ
fiducia suscitatus ingemi s iniuria motus ac̃¬
cessi. Dicis posse ĩ hoc scło ẽẽ hominẽ sine pec¬

Expanded text:
duobus in operatione, quod uni facile est, duobus in operatione, quod uni facile est, frustraque se gratia diuinitatis interserit, ubi fatetur se homo, quod facile possit, si uelit. tu uolenti facilia esse mandata dixisti, at ego etiam illud adsero, quod et difficilia dicas cto adiutorio suo temptet adscribere, quod solus per uoluntatem homo potuisset implere. aut tolle homini si uelit et gratiae adscribe quod possit ant, quia homini tribuis posse cum uelit, remoue simulatam gratiae palpatam nec cohaerentem participationem et nudam ex abundantia cordis profitere blasphemiam. Sed mearum ista partium non snnt latius indagare, praesertim unde beatissimi patres Augustinus et Hieronymus plenissimam conuictae haereseos probationem ocoidentalibus prouinciis tradiderunt. ad propositam supra redeam quaestionem, ad quam non fiduoia suscitatus ingenii sed iniuria motus acoessi. dicis, posse in hoc saeculo esse hominem sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
uit: aut testimoniũ falsoꝵ testiũ añs iħe in
qua tacit approbaiit. Qđ si apud uos p̃
negasse dixisse ẽ. & ta cuisse clamasse ẽ. frust: Qđ
arguor testib & testificatione confirmo
si alt̃ audire potuit qd̾ meus serino non
dixit. S concedo ut quod nequaquã dixe¬
ris ꝓ dicto accipiendum putes. Quid agimus
ex eo. quod inuementes ex sensu diuersitatẽ
sermonis iuncturis discordib ñ coherent. qd̾
ipsa quoq pagina discrepantia inter se ũba
tonimus de hac eadem sententia in epła
quam ad thesiphontem sc̾ͥbit exposuit:
nouissime quasi e grauissimo somno erꝑ¬
giscens adicis ñ sine adnuitorio dei. In hoc
enim repugnat tͥ ipsa ueritas & reclamat.
Quid ꝑ fastidiosum tumorẽ nausiantemq
uerecundiã. ñ necessariũ tibim ore tuo
adiutorium dei detines. qͥ facilia tibi arbi¬
traris cuncta: Suminis labiis me honoris
cor autẽ tuũ longe ẽ a me. Non ẽ opus

Expanded text:
uit , aut testimonium falsorum testium Dominus Iesus, uit , aut testimonium falsorum testium Dominus Iesus, quia tacuit, adprobauerit. quodsi apud uos non negasse dixisse est et tacuisse clamasse est, frustra Dauid arguor, testibus et testificatione confirmo, ei alter audire potuit, quod meus sermo non dixit. sed concedo, ut quod nequaquam dixeris pro dicto accipiendum putes. quid agimus ex eo, quod inuenientes ex sensu diuersitatem sermonis, iuncturis discordibus non cohaerent, quod ipsa quoque pagina discrepantia inter se uerba r Hieronymus de hac eadem sententia in epistula, quam ad Ctesiphontem scripsit, exposuit, nouissime quasi e grauissimo somno expergescens adicis: non sine adiutorio Dei. in hoc enim repugnat tibi ipsa ueritas et reolamat. quid per fastidiosum tumorem nausiantemque uerecundiam non necessarium tibi ia ore tuo adiutorium Dei detines, qui facilia tibi arbitraris cuncta? summis labiis me honoras, cor autem tuum longe eat a me. non est opus
Abbreviated transcription (Latin):
tionem mundi. & in alio loco de spũ scõ. sic
ait. Expedit uobis ut ego eam. Nam si
ñ abiero ñ ueniet consolator ille ad uos.
Si autẽ iero: mittam eum ad uos. Infelix
O homo scd̾m ueritatẽ sententie di. pater
& ĩ hac tanta diuine maiestatis circumstan¬
tia audes dicere. gr̃a quidem di aoniuan¬
te si meu possibilitate sum quod sumn: aseis
enum nunc. post hanc sociã antiquo eirseri
em̃dationẽ. potest homo sine peccatore ci
dĩ adiutorio. quãquã in libro tuo quẽ cesu¬
monioꝵ ticulatione signasti. hec ipsa fenter¬
tia hoc mͦ seͥpta sit: ponse hominẽ fiaes peca¬
to aẽ. & facile dei mandata custodire pue¬
lit. Nulla ibi grã dĩ. nullũ adiutorium
nominatũ ẽ. quamlibet crebro dicas de
grã dei ñ ideo negaui qͥa ñ dixi: s ideo qrxs¬
se accipiendus sum quia non negaui. Qua¬
si uͦ & susanna ideo de adulterio confesa
credenda sit. quia arguentib aliis ñ nega¬

Expanded text:
tionem saeculi. et alio loco de Spiritu Sancto sic tionem saeculi. et alio loco de Spiritu Sancto sic ait: expedit uobis, ut ego eam: nam si non abiero, non ueniet consolator ille ad uos; si autem iero, mittam eum ad uos. Infelix, o homo, secundum ueritatem sententiae Dei! Pater tor, et in hac tanta diuinae maiestatis circumstantia audes dicere: \'gratia quidem Dei adiuuante sed mea possibilitate sum quod sum\'! adseris enim nunc post hanc sociam antiquo errori emendationem: potest homo sine peccato esse cum Dei adiutorio; quamquam in libro tuo, quem Testimoniorum titulatione signasti, haec ipsa sententia hoc modo scripta sit, posse hominem sine peccato esse et facile Dei mandata custodire, si uelit. nulla ibi gratia Dei, nullum adiutorium nominatum est, quamlibet crebro dicas de gratia Dei: non ideo negaui, quia non dixi, sed ideo dixisse accipiendus sum, quia non negaui. quasi uer et Susanna ideo de adulterio confessa credenda sit, quia arguentibus aliis non nega
Abbreviated transcription (Latin):
dere confiteri. Ideo enim generalit̾ ab uni¬
possibilia sunt. Atq alibi docet dicens. Sine
me nichil potestis facere. Pot̃ gͦ oĩa in hoĩe qͥ utiq po¬
test oĩa. Porro autẽ qͥd suꝑbit t̾ra & cinis. ut di¬
cat. Homo potest. cũ ds possit: Clamat apłs.¬
gr̃a eiꝰ sum qđ sum. & gr̃a eiꝰ in me egena uon
fuit. s habundantiꝰ illis omnib laboraui.
Non ego autẽ. s gr̃ã dĩ metũ. Quid incaute
p̃sumptor aspicis. qͥa dixerit. mecũ : Acten
ẽ. cuius ẽ uere & uelle & ꝑficere ꝓ bona uo¬
luntate. & tam̃ uoluntate hominis Unde
& ille confisus ẽ ut diceret. mecũ. qui dixerat.
ñ ego. In uoluntate gͦ hominis gra diuine
uirtutis oꝑat᷑. qͣ & hoc ipsum uelle donauit.
ta conscientia hominis ꝓficetur ut dicat. ñ
dñi p̃dicantis. nemo uenit ad mȩ nͥ quem
pat̾ attraxerit. Et rursum alibi. Ego autem
uobiscu sum oĩb dieb usq ad consumina¬

Expanded text:
dere confiteri. ideo enim generaliter ab unidere confiteri. ideo enim generaliter ab unipossibilia sunt . Atque alibi docet, dicens: Sine me nihil potestis facere . Potest ergo omnia in homine: qui utique potest omnia. Porro autem quid superbit terra et cinis, ut dicat, homo potest, cum Deus possit? Clamat Apos non fuit, sed abundantius illis omnibus laboraui: non ego autem, sed gratia Dei mecum. quid, inoaute praesumptor, aspicis, quia dixerit \'mecum\'? attendest, cuius est uere et uelle et perficere pro bona uoluntate et tamen uoluntate hominis. unde et ille confisus est, ut diceret mecum\', qui dixerat non ego. \' in uoluntate ergo hominis gratia diuinae uirtutis operatur, quae et hoc ipsum uelle donauit. ita conscientia hominis profitetDomini praedicantis: Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit . Et ruuobiscum sum omnibus diebus usque in consumma
Abbreviated transcription (Latin):
abacuch. ut ieiuno int̾ esurientes feras
iusto prandium ministraret. ut uulga¬
ta narratedicio in mom̃to diei a iudea in
babiloniam translatum fuisse ꝓtinus
ac relatum: Quis hoc xͥamis ui cor suũ
uł in athomo cogitationis admittat. qui
sciat lazarũ quatriduanũ mortuum feten¬
tib membris. ac liquida iam intra semet
pelle fluitantib dm̃i deuoto ꝓsiluisse serintio.
qui legerit cecũ a natiuitate eundemq iam eta¬
tẽ habentẽ. uel factis subito. uel refectis urgu¬
isse luminib qui ꝓbauerit uentos. fluctus. ac
tẽpestatis: simulq inuicẽ elementa rirantia.
diũce increpationis audito mansuetasse p̃cepto.
qui credat petrũ carnali sarcina grauem &
ter dñm continuo negaturũ suꝑ fluctus tu¬
midos pendulis incessisse uestigus: Itaq
uniu̾sos homines arbitror. uł qui excellenti
fide & sapientia p̾diti sunt. uel qui se alit̾
habent. hoc qd̾ d̾s oĩa potest. uenerari. cre¬

Expanded text:
Abacuc, Abacuc, iusto prandium ministraret, ut uulgata narrat editio, in momento diei a Iudaea. in Babyloniam translatum fuisse protinus ac relatum? quis hoc Christianus in cor suum uel in atomo cogitationis admittat, qui sciat Lazarum quadriduanum mortuum fetentibus membris ac liquida iam intra semet pelle fluitantibus Domini deuoto prosiluisse seruitio; qui legerit caecum a natiuitate eundemque iam aetatem habentem uel factis subito uel refectis uiguisse luminibus; qui probauerit uentos fluctus ao tempestates simulque inuicem elementa rixantia dominicae increpationis audito mansuetasse praecepto; qui credat Petrum, carnali sarcina grauem et ter Dominum continuo negaturum, super tumidos fluctus pendulis incessisse uestigiis? Itaque uniuersos homines arbitror, uel qui excellenti fide et sapientia praediti sunt uel qui se aliter habent, hoc, quod Deus omnia potest, uenerari\' cre
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Utriq siquidẽ presumptione cordis.
dei potentie derogarunt. uel illi dum
ignem alienũ quasi hoc indigeret deus
offerunt uł isti dum resistentes moysi in
t̾ram repmissionis introduci se posse diffi¬
dunt. Deus oĩa potest: & que uult semꝑ
potest. Quã potens in faciendo de inchilo.
tam facilis in ꝑficiendo de facto. Ipsi enĩ
subest cũ uelit posse. Hoc indulta scđm
turalis intelligit. hoc ordinatissimꝰ mun¬
di motus ostendit. Quis enim gentiliũ
hoc audeat dicere. cui in ꝓspectu semꝑ st̃
celi t̾req ac maris elementa distincta: Qs
iudeoꝵ hoc suspicari queat. ad quem tradi¬
te ꝑ moysen legis scientia quant lacũq ꝑue¬
ncrit. cũ scͥptũ & agnoscat & credat. nuda
discissis rubri maris fuictib ꝓfunda pa¬
tuisse. & tutũ iter in pelago pediti p̾buis¬
se t̾reno. diuisumq iordanẽ resupinis in fon¬
corpore heliam euectum flãmei currus
igne nec lesum. uł p̾paratis omistũ escis

Expanded text:
dum. Utrique siquidem praesumptione cordis dum. Utrique siquidem praesumptione cordis Dei potentiae derogarunt, vel illi dum ignem alienum, quasi hoc indigeret Deus, offerunt, vel isti dum resistentes Moysi in terram repromissionis introduci se posse diffidunt. Deus omnia potest, et quae vult, semper potest. Quam potens in faciendo de nihilo, tam facilis in perficiendo de facto. Ipsi enim subest, cum velit, posse . Hoc indulta secunturalis intelligit, hoc ordinatissimus mundi motus ostendit. Quis enim gentilium hoc audeat dicere, cui in prospectu semper sunt coeli terraeque ac maris elementa distincta? quis Judaeorum hoc suspicari queat, ad quem traditae per Moysen legis scientia quantulacumque pervenerit, cum scriptum et agnoscat et credat, nuda discissis Rubri maris fluctibus profunda patuisse, et tutum iter in pelago pediti praebuisse terreno ; divisumque Jordanem resupinis in foncorpore, Heliam evectum flammei currus igne, nec laesum ; vel praeparatis onustum escis
Abbreviated transcription (Latin):
qualicumq u̾bo ẽẽ me liberũ reor. Liberũ
fide ur̃a. liberum mea conscientia. ipsius
u̾bi ambiguitate discussa conabor exqui¬
rere. hi qui ita nos respondisse asserunt.
qualit̾ ipsi int̾rogasse uideantur. For¬
sitan ꝑ modum int̾rogationis eoꝵ ar¬
chanũ dognnatis denudabitur. ut reciꝓcis ferien¬
dis uulnerib. emissorẽ suũ remissa cercius
tela castigent. Ait enĩ a nob̾ responsum: nec
cum di adiutorio potest homo ẽẽ sine pecca¬
to. Hoc si quisquã hominũ ita dicendum
putet. & sub infirmitate hominis dm̃ non
posse confirmet. & om̃ipotentie dĩ aliquid
impossibile suspicetur. in om̃i creatura ce¬
lestiũ & t̾restrium & infernoꝵ: hunc non
tantum sententia mea dixerim blasphemũ.
anathema detestandũ. s etiam uel in exem¬
plo nadab & abiu diuino igne damnandũ.
uł iuxta ꝑdicionẽ dathan atq abiron. hy¬
atu t̾re receptum uiuũ ad inferna mergen¬

Expanded text:
qualicumque verbo esse me liberum reor, liberum qualicumque verbo esse me liberum reor, liberum fide vestra, liberum conscientia mea, ipsius verbi ambiguitate discussa conabor exquirere, hi qui ita nos respondisse asserunt, qualiter ipsi interrogasse videantur. Forsitan per modum interrogationis ipsorum arcanum dogmatis denudabitur ut reciprocis feriendo vulneribus, emissorem suum remissa certius tela castigent. Ait enim a nobis esse responsum, « nec cum Dei adjutorio potest homo esse sine peccato. » Hoc si quisquam hominum ita dicendum putet, ut sub infirmitate hominis Deum non posse confirmet, et omnipotentiae Dei aliquid impossibile suspicetur, in omni creatura coelestium et terrestrium et infernorum, hunc non tantum sententia mea dixerim blasphemum, anathema detestandum, sed etiam vel in exemplum Nadab et Abiu divino igne damnandum , vel, juxta perditionem Datan et Abyron , hiatu terrae receptum vivum ad inferna mergen
Abbreviated transcription (Latin):
temere credita an maliciose ficta. an ignate
subaudita uideantur. xͦ iudici discutienda com¬
m̃do. Absit a me unquã. ut ego pauꝑ peccator igno
om̃ipotentie dei. & apud uniũsos seruos eiꝰ ca¬
tholicos. simplicitas & ꝓbatio sat ẽ. Testem in¬
uoco dm̃ suꝑ animam meam beatissimi sacer¬
dotes. scͥbentib hec eadem uob̃ mecũq testan¬
tib nullam me in illo conuentu ur̃o ore
hoc ẽ. etiam cum adiutorio dĩ ñ posse homi
nẽ ẽe sine peccato. Satisfactum etiam couten¬
tioni opinionis ignare uob̾ id̾o uolo ne forte a
uobis quidem non auditũ. a me tam̃ dictũ
putantes. testimonio laboretis ambiguo.
Uulgo autẽ rumoriq ꝓpterea nedum cp̃m
m̃tiri posse ñ crederet : alia innocentẽ crude
uel in accusatione susanne uel in lapida¬
tione nabuthe. Et ne forte quis nesciat
ĩ ierosolimã minquam ad effundendũ san
gella militum defusse. Nẽ qm̃ ab hoc

Expanded text:
temere credita, an malitiose ficta, an ignare temere credita, an malitiose ficta, an ignare subaudita videantur, Christo judici discutienda commendo. Absit a me umquam, ut ego pauper, peccator, ignoomnipotentiae Dei, et apud universos servos ejus catholicos, simplicitas et probatio, sat est. Testem invoco Deum super animam meam, beatissimi sacerdotes, scribentibus vobis haec eadem mecumque testantibus, nullam me in illo conventu vestro ore hoc est, « etiam cum Dei adjutorio non posse esse hominem sine peccato. » Satisfactum etiam contentioni opinionis ignarae a nobis ideo volo, ne forte a vobis quidem non auditum, a me tamen dictum putantes, testimonio laboretis ambiguo: vulgo autem rumorique propterea, ne dum episcopum mentiri posse non crederet, alia innocentem credulvel in accusatione Susannae, vel in lapidatione Nabuthae? 9. Et ne forte quis nesciat, in Hierosolymam numquam ad effundendum sanggella militum defuisse, nunc quoniam ab hoc