comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Em quosdã. tales qui in¬
ducunt alios ad fenerã¬
dũ ał nõ feneraturos. te¬
nentur in solid̾. Si a̾ ał
erant fen̾aturi. nõ tenẽ¬
tur nisi inquantũ ad e¬
os puenerit. egocdo sñ
puidicio ꝙ in neuiro ca¬
su tenẽtur nͥ ĩ ꝙͣtũ ad
eos peruenent hii
qui taliter induct̃.
alios ad su̾rand̾ et fe¬
melior est ꝯditio tãliũ
in ħ caũ. quam in rapt¬
na ł furto uͥ qͥs prestant¬

Expanded text:
m quosdam: Talis qui inducunt alios ad fenerandum, alias non feneraturos, tenentur in solidum. Si autem alias erant feneraturi, non tenentur nisi quantum ad eos pervenerit. Ego credo sine preiudicio, quod in neutro casu tenentur, nisi inquantum ad eis pervenerint, hi qui taliter inducunt alios ad fenerandum et melior est conditio talium in hoc casu, quam in rapina vel furto, u
Abbreviated transcription (Latin):
eos perueni̾t de malefi¬
tio. et ħ idõ qr rapina tił
fit. qui patit᷑ dãpnũ. s u
uit ad c̾ditorẽ. nec ĩuenio
hiꝰ ĩductores. ad repetẽd̾ n¬

Expanded text:
eos pervenerit de maleficio. Et hoc ideo, quia rapina vel fit, qui patitur damnum, sed ad creditorem, nec invenio i inductores, ad repetendum u
Abbreviated transcription (Latin):
quid si scitur ꝑsona tͥ
est absñs ui remotis ꝑti¬
b ł nestit᷑ ĩ quo loco sit
tum et non ti¬
dalum nec peri¬
tulum. taliter sol¬
uentis. ał sufficit.
ꝙ fiat restitutio
illi aquo sunt
recepte usure.

Expanded text:
quid si scitur persona cui est absens in remotis partibus, vel nescitur in quo loco sit? tum et non tidalum nec periculum taliter solventes. Alias sufficit quod fiat restitutio illi a quo sunt recepte usure.
Abbreviated transcription (Latin):
neri in soled̾. Quid de illo
qui ꝯsulit alicui ꝙ fene¬
ret᷑. Itẽ quid d̾ illo qui dat
amico suo łꝯsanguineo
peccuniã ł ꝯmodat gͣtis
ut ea feneret᷑. stẽ quid de
illo ⁊ qui ꝯͣhit societarẽ

Expanded text:
neri in solidum. Quid de illo qui consulit alicui ut quid de illo qui dat amico suo vel consanguineo pecuniam vel commodat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem
Abbreviated transcription (Latin):
symoniacus no¬
toriꝰ et fornicator
notoriꝰ et symo¬
macus in ordi¬
ne l occultus.
oruidã sũt sus¬
pensi quo ad se
et non quo ad a¬
lios ut sacerdo¬
tes. occultaᷤ pec¬
cantes. alu quo
ad alios et non
quo ad s̃e ut cler¬
ci peregrini

Expanded text:
simoniacus notorius et fornicator notorius et simoniacus in ordine, licet occultus. Quidam sunt suspensi quo ad se et non quo ad alios, vel sacerdotes occulte peccantes; alii quo ad alios et non quo ad se, ut clerici peregrini
Abbreviated transcription (Latin):
iuidetur inmine
re c non est alia
soło nisi ꝙ restitu¬
at fructus talit̾
expendit dũ erat
in mortali dũ tñ
illos indebitos uł¬
in licitos. usus ex
alio aut si defrau¬
dauit ecc̃a suam.
seruicio debito ita¬

Expanded text:
Videtur innuere quod non est alia solutio, nisi quod restituat fructus sic expendit, dum erat in mortali; dum tamen illos debitos vel licitos usus expo aut si defraudavit ecclesiam suam servitio debito, ita
Abbreviated transcription (Latin):
constitutus siue
sit beneficiatur
siue non tenet᷑
sacro officium
est adnexum.
uñ et subdiaco¬
no dr̃ in ordina¬
tione sua. inde
si hac tenus fru¬
sti tardus ad et
isti sũpnolentus.
am̃o sis iugilans.
nec credo ꝙ p̃poc

Expanded text:
constitutus. Et sive sit beneficiatus sive non tenetursacro officium est annexum. Unde et subdiacono dicitur in ordinatione sua: Vide si hactenus fuisti tardus ad eccisti somnolentus, modo sis vigilans. Nec credo quod
Abbreviated transcription (Latin):
clesie. potest tñ distingui u¬
trum hiꝰ uidei aliquid hãnt
de laborib et industrus sus
et tunc hĩ persona pos¬
sit ab eis recipi aut nichil
hẽant insi de usura. et tunc
non sit honestum talia ab
eis recipi l et in hoc casu ũ
peccarent qui hoc acciperẽt
usq ad quantitatẽ dampni

Expanded text:
casibus Potest tamen distingui, utrum huiusmodi Iudei aliquid habeant de laboribus et industriis suis, et tunc huiusmodi personalia possunt ab eis recipi, aut nihil habeant nisi de usura, et tunc non sit honestum talia ab eis recipi. Licet etiam in hoc casu non peccarent qui hoc acciperent usque ad quantitatem damni
Abbreviated transcription (Latin):
nunquis possunt
auferri eis filiise
eorum ad bapti¬
ulti non debent
nisi ꝯsenserint
sponte baptiz ari.
illos qui non sũt
domini eorum s
si ueni nominis
serui sunt uidei
sicut et sunt. sic¬
canaan seruus
sit fratrum suoꝵ
credo ꝙ principes
quoꝵ sunt serui
uidei possunt eis
auferte filios.a¬
dei a̾ qͥ lege mosaicam
ad litterã tenẽt se cut̃¬
tidẽtes. et alia legalia
fatiᵈ ͣ Dñt iudei a nõi

Expanded text:
nunquid possunt auferri eis filii eorum ad baptiulti non debent, nisi consenserint, sponte baptizari illos qui non sunt domini eorum, sed si veri nominis servi sunt Iudei, sicut et sunt, ihanaan, servus sit fratrum suorum, credo quod principes quorum sunt servi Iudei, sicut possunt eis auferre filiosi legem mosaicam ad literam tenent, se circuncidendo et alia legalia faciendo. Dicti Iudei a nomi
Abbreviated transcription (Latin):
eꝯͦ. Uł si est uetula uxor
et si est suspecta de incon¬
tinẽtia licentiet uir̃ ⁊ ꝓ
mittat in manu ł p̃sen¬
tia ep̃i ꝯtinẽtiã ⁊ sic po¬
terit uir intrare ał nõ
possit intrare religoem
uiro sene ⁊ ñ suspettode

Expanded text:
el si est vetus uxor et non est suspecta de incontinentia, licentiet virum et promittat in manu vel presentia episcopi continentiam. Et sic poterit vir intrare, alias possit intrare religionem, viro sene et non suspecto de
Abbreviated transcription (Latin):
credo de illo qui emut an¬
ñ ex cupiditate
ħ faciat. snt ex lutro mo¬
d̾ato sibi ꝓuid̾at max᷑ c̃
aluid genus negotiatõ¬
nis nõ nouit nec ał h̃t
uñ sustentetur

Expanded text:
credo de illo qui emit ann ex cupiditate hoc faciat, sed ut lucro moderato sibi provideat, maxime cum aliud genus negotiationis non novit, nec alias habet unde sustentetur
Abbreviated transcription (Latin):
te intelligatur
ditate. qñ aũt laicus non
excupiditate. s ut ꝓuide¬
at sibi et suis emat aliqͥd
ut poste carius uendat sũ
armonã siue aliud. non
⁊̃ si rem aliꝙͣ emat ut eã
per suam in dustriã me¬
liorat eamł mutata for¬
ma uendat caruis quã

Expanded text:
atum iunt. Quando autem laicus non ex cupiditate, sed ut provideat sibi et suis, emat aliquid, ut post carius vendat, sive annonam sive aliud, non etiam si rem alienam emat, ut eam per suam industriam melioratam vel mutata forma vendat carius quam
Abbreviated transcription (Latin):
ũ est mutuũ ⁊ emptor
fatit fructus suos sũ ꝑtc¬
lo usure. lz uenditor iux̃
uenditoĩs forͣm postea
recuꝑet p̾diũ. ⁊ ħ intelli¬
gas nisi in fraude̾ usuta¬
rꝰ ualoris rei. It̃ ex eo qd̾
aliqͥ ꝑsoliũ ultra sũmã
receptã. puta fuit ir̃edi¬
ta pro .c. et est in pacto
qd̃ t̃ rescindet᷑ uenditõ
reddant᷑ .C.xx. It̃ ex eo
qd̃ emptor ꝯsueuit ex̾ce

Expanded text:
 est mutuum et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem usura valoris rei. Item ex eo quod aliquid persolvitur ultra summam receptam, puta fuit vendita pro centum et est in pacto, quod cum rescindetur venditio, reddantur CXX. Item ex eo quod emptor consuevit exe
Abbreviated transcription (Latin):
tana᷑ et sñ necc̃i¬
tate siemm de¬
fenderint se nel
socios necc̃ario
lzaliquis. eẽt a
defendentib in¬
terfcũs ex alia
ꝑte reliqui qͥ ñ¬
interfecissent
nec interfectore
adiuuissent ñ
eẽnt ir tegłares
l uoluntatem
occidendi huĩs¬
sent qr lex ꝓmo¬
cionis fcm requi¬

Expanded text:
tarie et sine necessitate. Si enim defenderent se vel socios necessario, licet aliquis esset a defendentibus interfectus ex alia parte, reliqui interfuissent nec interfectores adiuvissent, non essent irregulares, licet voluntatem occidendi habuissent, quia lex promotionis f
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliqͣ. Sol tñ dici coĩter
a doctorib. qd̾ si utr̃q iura¬
m̃tũ sollempuit̾ fc̃m est e¬
qͣlit̾ obligat. Si & alterũ
ter mag̃ est obligatꝰ quo¬
ad eccãm sollempnit᷑ iurãs

Expanded text:
lium? Solet dici communiter a doctoribus, quod si utrumque iuramentum solenniter factum est, equaliter obligat. Si autem alterum  magis est obligatus quoad ecclesiam solenniter iurans
Abbreviated transcription (Latin):
non distinguit hic aqͦ fiat ista denũciatõ. nec dec̾tal¬
intlłigas et de effractorib ecc̃aꝵ qui simiłr ip̃o ur sũt
exꝯmunicati et app̃ ab soluendi. Simiłr cũ quis ꝑ mo¬
lenciã multũ enormia ꝯmittit ĩ ecc̃a diruendo alta¬
re ł frangendo crucẽ ł enormit tractando corp̃ xͥ ł si

Expanded text:
non distinguit hic a quo fiat ista denunciatio, nec decintelligas etiam de effractoribus ecclesiarum, qui similiter ipso iure sunt excommunicati et a papa absolvendi. Similiter cum quis violentiam multum enormem committit in ecclesia, diruendo altare vel frangendo crucem vel enormiter tractando corpus
Abbreviated transcription (Latin):
indicendi. ¶Incen  ant intendi facit alit incendi¬
arus consilium amlum scienter impe
alienum ta. si enĩ aliquis¬
ꝓpriam suamdimũ. aut
ret resua abiendo non
ceueretur pena incendia¬
tii nisi dolo malo ħ fac̾er.¬
.s. ut per icendiũ rei sue¬
aliena bona incenderent᷑¬

Expanded text:
incendit, supple aut incendi facit aut incendiauxilium scienter impealienum, nam si aliquispriam suam domum aut ret re sua abutendo, non eneretur pena incendiii, nisi dolo malo hoc facert ut per incendium rei suliena bona incenderent
Abbreviated transcription (Latin):
quin incidat in
canonem qui ĩ¬
cendit sacrum lo¬
cum et quin sit
excoĩcandus qui
incendit priua¬
ad poc̃m autem
excusat non ato¬
to s atanto

Expanded text:
quin incidat in canonem qui incendit sacrum locum et quando sit excommunicatus qui incendit privaad peccatum autem excusat non a toto, sed a tanto
Abbreviated transcription (Latin):
corrigendos agat benig¬
nolencia qͣm seueritas
plus coartacio qͣm ꝯmo¬
cio. plus caritas qͣm po¬
nunari magisqͣm ꝯsu¬
le subditis. placet. ĩflat¬
honor in superbiã. et ꝙ
tendit ad noxam.¬

Expanded text:
corrigendos agat tua benevolentia quam severitas, plus cohortatio quam commotio, plus charitas quam pominari magis quam consulere subditis placet, honor inflat superbiam, et quod tendit ad noxam
Abbreviated transcription (Latin):
dam id dispensature
fc̃m fiisse. aui distĩgt̃
quib assentio. qr sire¬
manet in scło ille qui
ded̾at pecuꝰ ñ est ei restiͦ
fatienda s ecc̃e ut sͣ. Si uͦ
transeat ad religionẽ. uꝑ¬
de illo monastĩo rr̃aseat¬

Expanded text:
dispensative factum fuisse. Alii distinguunt, quibus assentio, quod si remanet in seculo ille qui dederat pecuniam, non est ei restitutio facienda, sed ecclesie ut supra. Si vero transeat ad religionde illo monasterio ad aliu
Abbreviated transcription (Latin):
eueniet. ꝓculduͦ
et᷑ peccãt qͥ scribũt
ea aũ portãt aut
donant aũ uẽd̾t
dõ fui̾nt sĩplices
ꝙ ignorancia eol
debeat excusare
q̃ nõ excusat sisr̃
hoc funt amoĩti
de carminatucib
et carminatorib
qui carminant
anĩalia: Nunqͥd
peccãt mortalit.¬
tiosũ dñt aa do¬
cent aũ faciũt
s tm̃ utuntur
licitis p̃cib et ad¬
iuratoĩb sicuti
ꝑ passionẽ et cru¬
cem et similia. ñ
c̾do ꝙ peccẽt morͣ¬

Expanded text:
eveniet, proculdudio Et peccant qui scribunt ea aut portant aut donant aut vendunt adeo fuerint simplices, quod ignorantia eos debeat excusare, que non excusat, si super hoc fuerint admoniti de carminatricibus et carminatoribus qui carminant animalia; nunquid peccant mortalittiosum dicunt aut docent aut faciunt, sed tantum utuntur licitis precibus et adiurationibus, sicuti per passionem et crucem et similia, non credo quod peccent mor
Abbreviated transcription (Latin):
trib modis de hoc constare potent. uno modo si sic agit publi¬
ce sic trahit sic ꝯuenit et conuenitur. sicut laicus uadit in
exercitũ et talliatur et sustin alia honera laicalia. aliomͦ.
si amonit̾ t̾cio ꝙ se corrigat. ñ
uult se corrig̾e et ab aposta
aut ał ꝯfitetur ĩ iure coram
lr au̾ retin̾e priułm cłicale

Expanded text:
tribus modis de hoc constare poterit. Uno modo: si quis sic agit, publice contrahit; si convenit et convenitur sicut laicus, si vadat in exercitum et talliatur et sustinet alia onera laicalia. Alio modo: si admonitus tertio, quod se corrigat, non vult se corrigere et ab apostasaut alias confitetur in iure coram liter aut retinere privile
Abbreviated transcription (Latin):
suis enĩ huiꝰ ꝯuigati clici
de foro sint ecc̃astico. et qͦ¬
ad multa. ututitur priu¬
legio cłicali s nõ quo ad ordĩes¬
om̃s post mod̾ iuscipiẽdos
uł ecc̃astica bñficia optiꝰͣ
¶Fecit se pilitem. tał
non tenetur portare con¬
suram aut habitum ele¬
dimissa milicia. iterum
rediret ad clericatum gau¬
deret priuilegio elericali.

Expanded text:
sius enim huiusmodi coniugati clerici de foro sunt ecclesiastico et quoad multa utuntur privilegio clericali, sed non quoad ordines postmodum suscipiendos vel ecclesiastica beneficiafecit se militem, talis non tenetur portare tonsuram aut habitum cledimissa militia iterum rediret ad clericatum, gauderet privilegio clericali,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣs sͣ exp̃ssimꝰ. cumq ex sola libidĩe uiuẽdi laicałr et nõ
rõnabili cã cłicatũ dimittit mortałr peccat et si de hoc
constaret. ad satiffacionem compelli deberet
¶Siinis officiis qͣntũ assidue ełicus bñficiatꝰ residere
debeat in ecc̃a ł p̃benda aũ hostͥis canonicis et officiis in
ecõa intereẽ. ad arbitriũ boni iuri limitandꝰ e. ł scd̾m rõ¬

Expanded text:
asibus. Cum autem ex sola libidine vivendi laicaliter et non rationabili causa clericatum dimittit, mortaliter peccat et si de hoc constaret, ad satisfactionem compelli deberetcasibus Quod assidue clericus beneficiatus residere debeat in ecclesia vel prebenda et in horis canonicis et officiis in ecclesia interesse, ad arbitrium boni viri limitandum est
Abbreviated transcription (Latin):
pote si q̃rat ab eo idexqͥd
d fac̾e de isto deplyuso in
tali uel tali cã crimine si
ex eiꝰ guisione seqͣtur mors
ꝯtrahinr udegularitas ẽ
fui̾t inculpa sic. Erndeo.¬

Expanded text:
utpote si querat ab eo iudex, quid debeat facere de isto deprehenso in tali vel tali crimine. Si ex eius responsione sequatur mors, contrahitur irregularitas, cum fuerit in culpa sic re
Abbreviated transcription (Latin):
receptãs a si de¬
fendat. furẽ aũ
dolo malo celar
tiue restitutio.
ał nõ tenetur.
nͥ ꝙͣtũ de illa re
huit et sibi re

Expanded text:
Receptans autem, si defendat furem aut dolo malo celat tive restitutio; alias non tenetur, nisi quantum de illa re habuit et sibi re
Abbreviated transcription (Latin):
añ oĩa aduocatus ne pe¬
tat emolum̃tũ sũ salar¬
ũ ẽ graui dampno liti-¬
ulłm fatiat partũ t̃ uti¬
gatore ꝙ in ꝓpriã recep̃

Expanded text:
ante omnia advocatus, ne petat emolumentum sive salarium cum gravi damno litinullum faciat pactum cum litigatore, quem in propriam recepit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pena raptoris mulie
F ẜ leges est ut capite
pimiatur et eius sb̾a
rapte applicet᷑ si ingemi¬
ã rapuit. ꝑi uͦ ancillãr

Expanded text:
pena raptoris mulierem secundum leges est ut capite puniatur et eius substantia rapte applicetur, si ingenuam rapuit; si vero ancillam vel
Abbreviated transcription (Latin):
mediate ł ĩmediate᷑. principi hñti sr̃ se superioꝵ prĩ¬
ceps ille nõ põt dare auctoritatẽ subdito suo mouẽdi
qͣ eũ arma s auctoritas supenoris prĩcipis e̾ requroẽda
maxĩe si ille ĩ iuirians ꝑtiuet mediate ł umediates aͣd
urnsdictionẽ illꝰ suꝑioris principis cũ gͣ uasallus co
defendat cũ modamine inculpate tutele. nõ peocat.
impuguare. tñ reg̾e auctoritate propria. non potit.
ppͣ tñ fcã demnciatoe de excessu regis si rex nolit a
pectato desist̾e̾. poss regẽ exꝯmuicare et crescente ꝯ¬
tinacia dare anc̾coritatẽ mouendi arma cͣc eũ. cũ¬

Expanded text:
mediate vel immediate principi habenti super se superiorem, princeps ille non potest dare auctoritatem subdito suo movendi contra eum arma, sed auctoritas superioris principis est requirenda, maxime si ille iniurians pertinet mediate vel immediate ad iurisdictionem illius superioris principis. Cum ergo vasallus comdefendat, cum moderamine inculpate tutele, non peccat. Impugnare tamen regem auctoritate propria non poterit. Papa tamen facta denunciatione de excessu regis, si rex nollet a peccato desistere, posset regem excommunicare et crescente contumacia dare auctoritatem movendi arma contra eum. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ tñ pͥmo granius peccãt
co tetũ hic ad restrtionẽ
fatiendã c̾te ꝑsoẽ. S debẽt
erogare tale lutr in usut
tur caristia int̾ra. ⁊ ui¬
det uictualia extrahi. S
quͣ nephandas beluas de¬
testandos qui ea intentẽe
emũt aureas ł alias me¬
netas ł res uenales ⁊ p̾ci¬
pue manalia ut de ta¬
lib caristiã inducãt. ꝯt̾¬

Expanded text:
us peccant co teneri hic ad restitutionem faciendam certe persone, sed debent erogare tale lucrum in usus tur caristia in terra et videt victualia extrahi de quam nefandas belluas detestandos, qui ea intentione emunt aureos vel alias monetas vel res venales et precipue victualia, ut de talibus caristiam inducant. It
Abbreviated transcription (Latin):
Lunquid pos
de decimis sius
ł de successione
parentũ ł aliũ¬
de sibi datas. post̾.
su̾ sit socieratis
sũ locatoĩs et ꝯ¬
ductoĩs. caueãt
a ꝯdicionib et
pactis illicitis. si
eciam hãnt mł¬
ta pascua et e¬
pectora ut pas¬
cantur ibi etħ
faciant ad ni¬
tatões suã et
pauperũ ñ cͥdo
s petrent. si a
hĩ peccora e¬
mant ad ħ ut
tradant ad cre¬
mentũ ł ut a¬
liquid agant
in standẽ ne¬
gociatoĩs illi¬
citum est.

Expanded text:
umquid possde decimis suis vel de successione parentum vel aliunde sibi datas, possunt, sive sit societatis sive locationis et conductionis, caveant a conditionibus et pactis illicitis. Si etiam habeant multa pascua et epecora ut pascantur ibi, si hoc faciant ad netationem suam et pauperum, non credo quod peccent. Si i pecora emant ad hoc ut tradant ad crementum, vel ut aliquid agant in fraudem negotiationis, illicitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Frror. cui nõ resistitur
approbatur et ueritas e¬
im. minime defensatur.
opprimitur negligere qͥꝑ
pe cũ possis perturrare ꝑ¬
uersos nisi aliud est qͣm
fouere. nec caret scrupulo
societatis occuste qui ma¬
nifesto facinori desiũt

Expanded text:
Error, cui non resistitur, approbatur, et veritas, cum minime defensatur, opprimit cum possis, perturbare peruersos, nihil est aliud quam fouere: nec caret scrupulo societatis occulte, qui manifesto facinori desinit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Remittat. Hic
non uidetur. tu¬
tum nisi scribat
superiori uerira¬
uit qr eo ip̃so ex¬
ponet innocentẽ
morti nec credo
ħ ẽe faciendum
et pociꝰ deberet o¬
omĩa mala tõ¬
ł̾are ꝙͣ innocẽtẽ
scienter ad mor¬
tẽ. uel ad mnuti¬
lacionẽ Dempna¬

Expanded text:
 remittat. Hoc non videtur tutum, nisi scribat superiori veritanovit, quia eo ipso exponeret innocentem morti. Nec credo hoc esse faciendum et potius deberet omnia mala tolerare quam innocentem scienter ad mortem vel ad mutilationem condemna
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ uidex ñ deb iudica¬
tiã qmͣ apportauit de do¬
mo. s scd̾ iura et allega¬
ta et ꝓbata corã ip̃o dũ
sedebat pro tribunali

Expanded text:
d iudex non debet iudicatiam, quam apportavit de domo, sed secundum iura et allegata et probata coram ipso, dum sedebat pro tribunali
Abbreviated transcription (Latin):
uñ .uͥ. non cuiq
datur ut postiss
Immo uetatur
addictus pene
surdus. ꝑuerac¬
tor harene lu¬
minib cassus.
mułr. mulie¬
bria passus. ad¬
dictus pene est¬

Expanded text:
ntur: Non cuique datur, ut postulet, immo vetatur addictus pene, servus, puer, actor arene, luminibus cassus, mulier, muliebria passus. Addictus pene
Abbreviated transcription (Latin):
Iuimo põt frat̾ totam he¬
ditatem suam si liberos
non hãt uel patrem aut
matrem extraneo dare et
extraueũ heredem institu¬
ere nec habebit suꝑ euis
q̃relam de inofficioso tes
des in fames aut tupes

Expanded text:
immo potest totam hereditatem suam, si liberos non habeat, aut patrem vel matrem extraneo dare et extraneum heredem instituere, nec habebit frater eius querelam de inoffi inofficides infames aut turpes
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Creditores. creditores
sunt quib testator ali¬
quid dare tenebatur ex
ex maleficio legataru
uon sunt. quib ex me¬
ra lib̾alitate. aliquid
relinquitur ĩ testam̃to

Expanded text:
 Redonensis Creditores sunt, quibus testator aliquid dare tenebatur ex ex maleficio. Legatarii vero sunt, quibus ex mera voluntate aliquid relinquitur in testamento
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ partib designatis pe¬
lnu Arͣtus: Si testator
ab uno h̾ede legauit c̾ono¬
ri h̾editario ⁊pensãdi aĩo
tũc eĩ hes ille usq ad qnͣ¬
titatẽ legati honꝰ debit a¬

Expanded text:
 partibus designatis peQuartus, si testator ab uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati on
Abbreviated transcription (French):
crepando doleat loqũdo
iustruat oꝑando. Sit ꝑ¬
ticeps laboris qͥ ꝑticeps
ułt fĩ gaudii. Doceat ꝑse¬
u̾entiã. caueat ne corm¬
at ne uuiste ꝑdat ꝑ᷑ate

Expanded text:
 etiam increpando. Doleat loquendo, instruat operando, sit particeps laboris qui particeps vult fieri gaudii; doceat perseverantiam; caveat, ne corruat, ne juste perdat pote
Abbreviated transcription (Latin):
si huc ł ad iauanne partes
nec dicend arnulfũ cogno¬
uitis occurr̾e. uos adorso eĩ
sicut uiros fortes condecz
laborare

Expanded text:
si hic vel ad Ravennates partes nec dicendum Ariulfum cognoveritis excurrere, vos a dorso eius, sicut viros fortes condecet, laborate
Abbreviated transcription (Latin):
sione cũ non ꝯtineant nͥ
uerba emuͣmgłii. s super¬
sticiosũ est il credatur qd
minus hant efficatie si scribantur post lectũ euu᷑m¬
głiũ. aut post missã. aũ alia die. ꝙͣ cum si ꝓferantur:¬

Expanded text:
sione, cum non contineantur nisi verba evangelii. Sed superstitiosum est, si credatur quod minus habeant efficacie si scribantur post lectum evangelium aut post missam, aut alia die quam si scribantur
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uel purgationem
deprehenderim heresy. siue
fessionem propriam. uel ꝑ
testes. in quo casu. non par¬
titur ei nec quo ad utam
nec quo ad bona. si aũt abs
cidat et occulte penitens. re¬
uertatur ad ecc̃am. parcet᷑
ei quo adutrumq.
structionem. si indigeat.

Expanded text:
tionem vel purgationem deprehenditur in heresi, sive fessionem propriam vel per testes, in quo casu non parcitur ei nec quoad vitam nec quoad bona. Si autem absqcidat et occulte penitens revertatur ad ecclesiam, parcetur ei quoad utrumque.structionem, si indigeat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Publicus latro ille e qui¬
agros militũ ł priuatorũ¬
de nocte populatur et itine¬
publicas q̃ qͣi loca sacra hũ¬
t̾e sua deecc̃a extrahere et
punire sicut nõuit .h. xuii¬

Expanded text:
Publicus autem latro ille eagros militum vel privatorde nocte populatur et itinepublicas, que quasi loca sacra hte sua de ecclesia extrahere et punire, sicut notavit H
Abbreviated transcription (Latin):
ptore. Consulo aut sat¬
fcõ de usur̃. petat᷑ uenia
ad cautelã adebitore quia
forte pp̃ p̾missa ec̃t ei ali¬
¶In sũ nota qd̃ uxor usu¬
rarii ⁊ familia debẽt pro¬

Expanded text:
forte Consulo autem ut satisfacto de usuris petatur venia ad cautelam de debitore, quia forte preter premissa esset ei aliIn summa nota quod uxor usurarii et familie debent pro
Abbreviated transcription (Latin):
toatus est ⁊ fiuctus ꝑcepto
et re empta de petuꝰ fe¬
nebri: ad ħ ditunt qͥdã
ex radice corrupta ꝓcedt̃
ait leo ut bono ꝑagant᷑
exitu q̃ malo st̃ inthoa¬
nsurã accipit raptua
usuras q̃r̾e ł frauda¬
re aut ruꝑe uͥl int̾est
S in rapina ⁊ furto i¬
ur᷑ ad ista teñ. exͣ. de

Expanded text:
cratus est et fructus perceptos ex re empta de pecunia funebri. Ad hoc dicunt quidam ex radice corrupta procedunt ait Leo, ut bono peragantur exitu, que malo sunt inchoausuram accipit, rapinam Usuras querere vel fraudare aut rapere nihil interest. Sed in rapina et furto videtur ad ista teneri, e
Abbreviated transcription (Latin):
domum suam ł p̃dium opportuit pp̃ hoc distrahere
uiliori precio quam ualeret. et aliam domũ condu
emũgit sarguinẽ elicit.
Dicamus ⁊̃ aliis ꝙ tẽat᷑
usurariꝰ restitue quicꝙy
ultra sortẽ accep a debi¬
tore occõe sortis. pacto p̾¬
oedente ł intsitt̃e corrup

Expanded text:
domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori pretio quam valeant et aliam domum conducemungit, sanguinem elicit, dicamus cum aliis, quod teneatur usurarius restituere quidquid ultra sortem accepit a debitore, occasione sortis, pacto precedente vel intentione corrup
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e ad usum suũ aut si opportu̾it eum accipere ad nsu
gociatus e̾ et lucratus. a¬
iñ emit p̃dium et fructus
percepit. nec luerũ: nec
fructus hiꝰ tenetur resti¬
tuere idẽ ⁊ credo de lucro
hĩto de re furtiua ł rapta.
per negociatõez aut per
ꝯparationẽ redditꝰ ł p̃du
fcãm. de re hiꝰ furtiua aũ
rapta

Expanded text:
cere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usurgotiatus est et lucratus aut emit inde predium et fructus percepit nec lucrum nec fructus huiusmodi tenetur restituere. Idem etiam credo de lucro habito de re furtiva vel rapta per negotiationem aut per comparationem redditus vel predii factam de re huiusmodi furtiva aut rapta
Abbreviated transcription (Latin):
et asserebat se liber̃ cũ
int̾rogabã de hoc ł forte ꝓ¬
babat hoc ꝑ falsos tester
et corruptos. Si doꝰ uolu¬
erit ex grã eũ climitt̾e.
spoliabr̃ tatꝙͣ indigñꝰ
et tulis hĩtu ꝙ̃ furtiue ac¬
cepit et ꝑestitue dño. ar

Expanded text:
et asserebat se liberum cum interrogabatur de hoc vel forte probabat hoc per falsos testes et corruptos, si dominus noluerit eum ex gratia dimittere, spoliabitur tanquam indignus vel vilis habitu quem furtive accepit et
Abbreviated transcription (Latin):
eas ꝯnutt̾e debent ex quo nõ funt ibi reddi¬
tus aũ ꝓuentꝰ. iusti et tenẽtur ad inter ẽẽ
ilł qui per hꝰ hiꝰ prepositos tałr sunt spolia¬
ti. ħ a intlłigo de ilł preposins qui redduut
iuira debedelł añ minorib quoꝵ est. offitiũ

Expanded text:
eas committere debeant, ex quo non sunt ibi redditus aut proventus iusti et tenentur ad interesse illis qui per huiusmodi prepositos taliter sunt spoliati. Hoc autem intelligo de illis prepositis qui reddunt iura. De bedellis aut minoribus, quorum est officium
Abbreviated transcription (Latin):
uiant. ne talia
paciantur er te¬
nentur ad resti¬
tutõez omĩũ ta¬
liũ si pꝰsint. niec
uendi et peccãt
dñĩ qui tales p̃¬
posituras. uen¬
dunt aũ ad tm̃¬
d̾ aliquos ꝯpel¬
lunt cum gris¬

Expanded text:
nt ne talia patiantur, tunc tenentur ad restitutionem omnium talium si possint, nec vendi et peccant domini qui tales preposituras vendunt, aut ad emendum aliquos compellunt, cum gr
Abbreviated transcription (Latin):
possunt hiꝰaffi
cia exͥcere sñ pes¬
cato morli. pociꝰ
debent omĩa mi¬
la tolare ꝙͣ sic
peccare er pecrẽt
pp̃ faciendam
grãm alicm
us. aũ si mlnis
aũ terrorib al¬
quid excorq̃ent
au̾ quosdã gca¬
uent ut alii t

Expanded text:
possunt huiusmodi officia exercere sine peccato mortali, potius debent omnia mala tolerare, quam sic peccare et peccant propter faciendam gratiam alicui rius. Aut si minis et terroribus aliquid extorqueant aut quosdam gravent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ł aliis caĩs q̃ ad honestatem
eiꝰ ꝑtinere uidentur.
minus suus leuit̾ face po¬
terat. faciat ei difficile.¬
¶Possibile reddat ei ĩ poss.¬
bile et qr nõ sufficit absti¬
nere amalonͥ fiat bonũ
mino suo prestet¬

Expanded text:
 aliis causis quae ad honestatem ejus pertinere videntur; minus suus leviter facere poterat, faciat ei difficilepossibile, reddat impossibile. Et quia non sufficit abstinere a malo nisi fiat bonum, mino suo preste
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit p̾sũptõ in Irium p̃¬
sertim cũ dicatur ꝙ in lon¬
gissimis. p̃scriptoib nõ op¬
portet ꝓbari titulũ set ex
lapsu temporis p̃sumit᷑ ti¬
tulus ĩt̾uenisse qui allega¬
t᷑ ꝯsuetudĩe ĩ hoĩb suis qͥ
de mobłibꝰ eoꝵ capiunt
qnͣtũ et qñ uolunt et cum
suspicantur eos uelle tran¬
liant eos. nunqͥd excusar
postͥ ꝑ ꝯsuetudinẽ et an tenentur ad restitutionẽ et ñ

Expanded text:
ta sit presumptio in contrarium, presertim cum dicatur quod in longissimis prescriptionibus, non oportet probari titulum, sed ex lapsu temporis presumitur titulus intervenisse qui allegatur consuetudine in hominibus suis, quod de mobilibus eorum capiunt quantum et quando volunt et cum suspicantur eos velle tranliant eos: numquid excusari possunt per consuetudinem? Et an tenentur ad restitutionem? Et an
Abbreviated transcription (Latin):
tre in exertitũ indictũ ab
ecc̃a ł principe itra h̾etioos
ł paganos nec de suo abs
auxilũl pet̾e mod̾atũ. It si
in g̾m ł bello iusto ex ꝑte
sua sit captus ay hostib
nec pot̾ solu̾e redep̃tiem
petitã ab eo absq gram
dampno. It suiells tre ad
pͥncipẽ ꝓ obtutedo p̾ułio¬

Expanded text:
ire in exercitum indictum ab ecclesia vel principe contra hereticos vel paganos, nec de suo absqauxilium petere moderatum. Item si in guerra vel bello iusto ex parte sua sit captus ab hostibus, nec potest solvere redemptionem petitam ab eo, absque gravi damno. Item si vellet ire ad principem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it et tenent t̾ram que
aliquando fuit xanorũ
ñ obligant fideles. nisi ꝯ
dicerẽ de illis sarracenis
raꝵ qͣs tenẽt. hii ⁊ d̾ qͥb¬
tuendi et dommandi. nõ
sunt defrandati nec spoliã¬
di illa qiͣ possõne auctori¬
tate alicinus persone pri¬

Expanded text:
verunt et tenent terram que aliquando fuit christianorum, non obligant fideles, nisi codicerem de illis sarracenis rrarum quas tenent. Hi etiam de qtuendi et damnandi, non sunt defraudandi, nec spoliandi illa quasi possessione, auctoritate alicuius private per
Abbreviated transcription (Latin):
¶Alia causa similis. sunt enĩ quedã cãe nsitate et ap¬
tat filiam suam aut filiũ facit militẽ aut releuat fõ¬
iicos et augendo fõdum
sit ditior iam pͥus põt par¬
c̾e subditis qͣm aũ et cum
facit filiũ militẽ potentior
ẽ ad defendend̾ t̾ram. ñ c̾do
ꝙ dãpnãdi sint qui talia
si tũ aliquid ꝯsuetũ e̾. et
si ad arbitriũ exigi ꝯsue¬
uit. cum mod̾ anime exi¬
ganur¬

Expanded text:
dicit alia similis. Sunt enim quedam cause usitate et apando dominus maritat filiam suam aut filium facit militem, aut relevat feumicos et augendo feudum fit ditior, iam plus potest parcere subditis quam ante, et cum facit filium militem, potentior est ad defendendum terram, non credo quod damnandi sint qui talia Si tamen aliquid consuetum est et si ad arbitrium exigi consuevit, cum moderamine exigatur
Abbreviated transcription (Latin):
u. Ponat ⁊̃ unusqͥsq glaoi¬
castroꝵ transiens de porta
un portã nͨ parcat frĩ pro¬
ximo ł amito qui statum
ꝯtilui uilipensis moꝵ uł
uite abicit honestatẽ. Uñ
ẜuat in tonsura uestib ⁊
alus modestiã tłicale. Hi

Expanded text:
. Ponat etiam unusquisque gladicastrorum transiens de porta in portam nec parcat fratri proximo uel amico. qui statutis concilii uilipensis morum uel uite abicit honestatem. uel non obseruat in tonsura. uestibus & aliis modestiam cleri
Abbreviated transcription (Latin):
nib. Nunquidi
sacrificet deo nũ
ne ut fiat diues
ł similia faciat.
nunquid ĩcurrit
irregularitatem
aut qui de sacra
dicta facit sorti¬
legiũ ł baptizat
ymagines: ꝙo.¬
enormia pp̃ ydo¬
latria autsp̃ e
normẽ supestici¬
onẽ l sint occul¬
ta generant ir
talib ꝙ peccant
dispensationem
ñ tamen p̃cise di¬
cendumest eis ꝙ
al non sit eis sa¬
lus et absoluẽdi
sunt or pectato
neut et benͤ hebunt. nec sũt hiꝰ ꝑsone ꝓhibende a
talib nͥ forte timeat᷑ ꝙ ad exẽplũ lloꝵ. indiscreti suꝑ¬

Expanded text:
ibus Nunquid sacrificet deo nummne, ut fiat dives vel similia faciat, nunquid incurrit irregularitatem? aut qui de sacramtium, facit sortilegium vel baptizat imagines enormia propter idolatriam aut propter enormem superstitionem, licet sint occulta, generant irrtalibus, quod petant dispensationem. Non tamen precise dicendum est eis, quod alias non sit eis salus et absolvendi sunt de peccatonent et bene habebunt. Nec sunt huiusmodi persone prohibende a talibus, nisi forte timeatur quod ad exemplum illorum indiscreti
Abbreviated transcription (Latin):
et aliqiud asportent parati uim in ferre si aliqui re¬
sust̾ent et credo ꝙ effractor eccẽ iudicandus & qui dolo
suffoderit aut iutream a
ferraturã aut hostia aũ
cardines a uectes dũ tenẽt
hostia firmanta aut ip̃m

Expanded text:
et aliquid asportent, parati vim inferre si aliqui resisterent. Et credo quod effractor ecclesie iudicandus est, qui dolo suffoderit aut vitream aut seraturam aut ostia aut cardines aut vectes, dum tenent ostia firmata aut ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
deatur loqui nisi de ilł qui
publice frangunt ecc̃as.
qr tñ lex distinguens int̾
nos. atrociores dicat ẽẽ noc
blicus effractor et ꝙ a pp
solo est absoluendus post¬
quam fuit ꝑ eccł̾iam deũ¬
ciatus

Expanded text:
deatur loqui de illis qui publice frangunt ecclesias, quia tamen lex distinguens inter nos, atrociores dicat esse noctblicus effractor et quod a solo papa est absolvendus, postquam fuerit per ecclesiam denunciatus
Abbreviated transcription (Latin):
d. Quid si ante¬
ꝙͣ ꝯpellatur uel
exequatur huiꝰ
ꝓpositum sũ uo¬
tum nolũtaria
cognoscatur a
marito. siquid ꝯ¬
ita astruix̾it se
ad oseruanciam.
regularẽ. ꝙ fec̾it

Expanded text:
 Quid si antequam compellatur vel exequatur huiusmodi propositum sive votum, voluntaria cognoscatur a marito, nunquid cita astrinxerit se ad observantiam re
Abbreviated transcription (Latin):
regulan. s non
c̾do ꝙ possit insi
obliget se ad ob¬
seruanciã. re¬
gularẽ et sollẽp¬
nit̾ temutet se¬
culo et omĩ pro¬
prietati ita ꝙ
teneatur ad il¬
la tua usitata
q̃ sunt inqͣl re¬

Expanded text:
regulari. Sed non credo quod possit, nisi obliget se ad observantiam regularem et solenniter renunciet seculo et omni proprietati, ita quod teneatur ad illa tria usitata que sunt in qualibet re
Abbreviated transcription (Latin):
matĩam. Una est alitꝰ re¬
i donatis gratis fc̃a in¬
ecc̃e ł et frã cã mortis
q̃ hodie ad exͫ ⁊ instat le¬
gadoꝵ redacta est. ut idẽ
iurii sit inutroq Inst̃.
les ad altare uł manũ
lac̾cotis. ¶ Sñt aͥ dande
l̃ac̾doti prochiali tm̃ ꝑ¬

Expanded text:
materiam. Una est alicuius rei donatio, gratis facta inecclesie facta causa mortis, que hodie ad exemplum et instar legatorum redacta est, ut idem iuris sit in utroque. les ad altare vel ad manum sacerdotis. Sunt autem dande sacerdoti parochiali t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtractus aũ ui¬
siułr dubita¬
tur utrũ p̃ciosi¬
ora sut futura nec ne. nõ est usura. si a ui̾si
ꝓ aliis totidẽ in estate soluendis qñ solet
hiꝰ moneta requm auiatorib aut .xc. mar

Expanded text:
tractus, aut verisimiliter dubitatur, utrum pretiosiora sint futura, necne, non est usura. Si autem vepro aliis totidem in estate solvendis, quando solet huiusmodi moneta requiri a viatoribus aut XX mar
Abbreviated transcription (Latin):
si in hoc cau gener posses¬
sionem ubi taliter obli
concedat alii recepta ab
eo summa q̃ ꝓmissa fue¬
rat ei ꝓ dote. nunqͥd po¬
terit. ille lucr fac̾e fruct᷑
perceptos usq dum solu¬
ta fuerit peccuma p̃dc̃a
sicut poterat gener. so
si gener anmo donãdi
transfert. ius totum ꝙr
tractum peccume quã
accepit ab eo. s qr ꝯsan¬
fructus lucri facere. nec
est ille contractus ueri
nominis mutuun. nnisi
ductum sit in pactum

Expanded text:
 in hoc casu? Si gener possessionem sibi taliter oblig habet, concedat alii, recepta ab eo summa que promissa fuerat ei pro dote, numquid poterit illi lucrifacere fructus perceptos, usque dum soluta fuerit ei pecunia predicta, sicut poterat gener? Respondeo: Si gener animo donandi transfert ius totum quod tractum pecunie quem accepit ab eo, sed quia consanfructus lucrifacere nec est ille contractus veri nominis mutuum, nisi ductum sit in pactum
Abbreviated transcription (Latin):
dici. quando secuus hiꝰ bona fide intrauerat monastiũ.
credens seee libetum ał uidetur domino restituendus.
si uelit dominus
nasterio ex odio forte uel tancore uel alia dc̃a. nõ u ꝙ
agitur qr hic non ẽ nisi dare lnũam euagationis et dis

Expanded text:
dici quando servus huiusmodi bona fide intraverat monasterium, credens se esse liberum; alias videtur domino restituendus, si velit dominici quando servus huiusmodi bona fide intraverat monasterium, credens se esse liberum; alias videtur domino restituendus, si velit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Inuentariũ. scriptura
ta dies a morte testatoris
uel postꝙͣ scit se ẽẽ hedem
institutum et describere
ibi om̃s res defuncti sub
annũ si remote sũt res.
et tunt nõ tenebitur cre¬
tũ suerit u hereditate ał si non fecerit inuẽtanũ:

Expanded text:
Inventarium scriptura a triginta dies a morte testatoris vel postquam scit se esse heredem institutum et describere ibi omnes res defuncti sub annum si remote sunt res, et tunc non tenebitur cretum fuerit in hereditate. Alias, si non fecerit inventarium,
Abbreviated transcription (Latin):
inte sue uel usq ad mriennium uel semptennium milita¬
bit in terram sc̃am et tene
as hiꝰ personas p̃ponderare d¬
debeat cominunis utilitas
uel priuata. credo pp̃m pocuis
ẽẽ consulendum in ħ casu ꝙẜ
aliquid temie diffiniendum.
Quis si aliquis crucesignatꝰ
uel aluis nouit ꝙ expend̾et
uł nitteret in subsidium t̾re
sc̃e centum marchas. post ea
ingreditur religionem nun
quid est liberatus oĩo Ro. sic
quo ad laborem peregrinati¬
onis. non quo ad peccunam
preteritam qr nec ep̃t nec ab¬
bas nec alius absq sp̃ali li¬
centia p᷑p põt nuitare nota
terre sc̃e. nec ipso uire mutã¬
tur per ingressum religioniᷤ
nisi quo ad laborem peregri¬
dubio uerum est ꝙ per ingressum religionis.
liberantur a uoto crucis. S nunquid idem de
rege et imperatore. duce uel comite uel alio¬

Expanded text:
ite sue vel usque ad triennium vel septennium militabit in terra sancta et tenebas huiusmodi personas preponderare debeat communis utilitas vel privata, credo papam potius esse consulendum in hoc casu quam aliquid temere diffiniendum. Quid si aliquis cruce signatus vel alias vovit quod expenderet vel mitteret in subsidium terre sancte C marcas postea ingreditur religionem, nunquid est liberatus omnino? Respondeo: sic quoad laborem peregrinationis, non quoad pecuniam predictam, quia nec episcopus nec abbas nec alius absque speciali licentia pape potest mutare vota terre sancte, nec ipso iure mutantur per ingressum religionis, nisi quoad laborem peregridubio verum est, quod per ingressum religionis liberantur a voto crucis. Sed nunquid idem de rege et imperatore, duce vel comite ali
Abbreviated transcription (Latin):
leges q̃ ꝑu̾itisit usuras
exigi rõe int̾esse ł rõe mo¬
re bõe st̃ ⁊approbãde si
sane intlłigant᷑ ut dici
t᷑ usurarii restituere n¬
suras a iure ⁊ a iudite.
rarii: ip̃o ĩe ft̃ exꝯ̃cati¬

Expanded text:
leges que permittunt usuras exigi ratione interesse vel ratione more, bone sunt et approbande, si sane intelligantur, ut dixitur usurarii restituere usuras a iure et a iudice. rarii, ipso iure sunt exc
Abbreviated transcription (Latin):
nouam istos
non audõ con¬
dempnare si
ad hoc muitu¬
ent ut ꝓximo
subuemant
dum modo nõ
auferant ei li¬
bertatom libe¬
randi se intum
soluendo uet̾em
uel si ꝓbabilit̾
dubitetur utr̃
plus nel muiꝰ¬

Expanded text:
nsis Istos non audeo condemnare, si ad hoc mutent ut proximo subveniant, dummodo non auferant ei libertatem liberandi se interim solvendo veterem vel si probabiliter dubitetur utrum plus vel mi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniałr qr recedit a ꝓposi¬
tũ ĩ ip̃o fui̾t obligauit se
ad perpetuo inuend̾ ĩ re¬
cu ergo mortuumꝰ uxore
sublat̾ fit ĩ ĩpedim̃tũ . uo

Expanded text:
ecedit a propositum in ipso fuerit obligaverit se ad perpetue vivendum in reCum ergo mortua uxore sublatum sit impedimentum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯplłi põt et peccat morta¬
liter si non redit. quod er¬
go sequit ꝙ nõ e̾ cogendus
in uitus intelligend̾ e. ad
peticionẽ eoꝵ ad qͦs in tra¬
uit quibus se subic̾e nõ¬

Expanded text:
li potest et peccat mortaliter si non redit. Quod ergo sequitur, quod non est cogendus invitus, intelligendum est ad petitionem eorum ad quos intravit, quibus se subi
Abbreviated transcription (Latin):
nicatus fui̾t et aliꝰ publice.
Quid si ut̾q nõ petita lnĩa
ab altero intret monast̾iũ.
nũquid potu̾nt se mutuo
ni neut̾ põt dr̃e se ab alt̾o
spoliatũ et nt̾q intͣado re¬
nunciauit uiri ꝙ hẽbat
in reliquo et ium exigendi
debitum. unde uotũ utii¬
usq tenuit. ⁊ quo ad exi¬
gendũ et quo ad redoendum
debitum. Quid si ut̾q c̾dẽs
altum ẽẽ mortuũ intrat
mõast̾iũ nunquid tompta¬

Expanded text:
nicatus fuerit et alius publice. Quid si uterque non petita licentia ab altero intret monasterium, nunquid potuerint se mutuo re se ab altero spoliatum et uterque intrando renunciavit iuri quod habebat in reliquo et iuri exigendi debitum, unde votum utriusque tenuit quoad exigendum et quoad reddendum debitum. Quid si uterque credens alterum esse mortuum intret monasterium, nunquid compa
Abbreviated transcription (Latin):
et raptor nõ deducunt
expensas. nec operas suas.
ꝙ tñ intlłigo. si agatur
in foͣr idicii. in foro aũt
pnĩali. nõ c̾do huic rigorẽ
aliꝙ̃ locupletari cũ dãpno

Expanded text:
et raptor non deducunt expensas nec operas suas; quod tamen intelligo, si agatur in forma iudicii. In foro autem penitentiali non credo hunc rigorem aliquem locupletari cum damno
Abbreviated transcription (Latin):
p̃potende ex quo pend totus ex̾citus crucesignatoꝵ et de cu¬
uis absencia desolabitur: Quid ⁊ si uouit ꝙ toto tempore

Expanded text:
potente, ex quo pendet totus exercitus cruce signatorum et de eius absentia desolabitur? Quid si vovit quod toto tempore
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui cum iuuant aut
ip̃m ꝓsequentẽ rem suam
impẽdiunt. potĩt de ilł re¬
tiuere et indempuitati sue
ꝯsułe qͣntum sua interest
sicut qui ꝑ sequitur furẽ
de reb ipius suris qͣs secũ
ducit aut portat siq̃ pot̾i̾t
apprehendẽ dũ ꝑsequitur

Expanded text:
 qui eum iuvant, aut ipsum prosequentem rem suam impediunt, poterit de illis retinere et indemnitati sue consulere quantum sua interest, sicut qui prosequitur furem de rebus ipsius furis quas secum ducit aut portat, si quas potest apprehendere dum persequitur
Abbreviated transcription (Latin):
quis comedit aut bibit aũ
dormnt in terram aut se
preparat ad repellendum
aduersariũ suum de possõ¬
ne male occupata aut ad recuperendam predam ab

Expanded text:
quis comedit aut bibit aut dormit interim aut se preparat ad expellendum adversarium suum de possessione male occupata, aut ad recuperandam predam ab
Abbreviated transcription (Latin):
si quispiã aduersus ma¬
th̾aticos. uelit scribere un¬
peritus matheseos. lisui p
disputans. si ignorat dog¬
mata philosophoꝵ¬

Expanded text:
si quispiam adversum mathematicos velit scribere, imperitus matheseos, risui patdisputans, si ignorat dogmata philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
¶Turbat. acumen legẽ¬
tium ex defic̾e cogit qui
eos alegẽdis secularib
libris omnimõ extimat
prohibendos

Expanded text:
Turbat acumen legencium et deficere cogit, qui eos a legendis secularibus libris omnimodis estimat prohibendos
Abbreviated transcription (Latin):
¶Scesse. non distinguit a quib concesse. uiirum ab
ecc̃a uel a laicis. uñ credo ꝙ sine abi ecc̃a sũ alaicis perpe¬
tuo sit infend̾ concesse. sufficit soluis epĩ ꝯsensus ab¬
sq auctoritate capituli ad hoc ꝙ ꝯferantur alicui ecc̃e
uel teligioso loco ꝙ tam̃
u̾m est sia tempore ex quo
nõ extat memoria tałr sĩt¬
ꝯcesse et añ ꝯciliũ lat̾añ

Expanded text:
sibus Nec distinguit a quibus concesse, utrum ab ecclesia vel laicis. Unde credo quod, sive ab ecclesia sive a laicis perpetuo sint in feudum concesse, sufficit solius episcopi consensus absque auctoritate diocesani ad hoc quod conferantur alicui ecclesie vel religioso loco. Quod tamen verum est, si a tempore ex quo non extat memoria, talitncesse et ante concilium Lateran
Abbreviated transcription (Latin):
potest esse eccitatiua. Sed eadem ratione pos¬
sem dare pecuniã episcopo ut pecũma uonꝰ
titatiuũ ad dandã prebendã: sed ad cognoscendo
merita p̃stantis propt̾ obsequiũ esuib cogni¬
tis dauda p̾staͣnͣda pro ip̃is si ꝑ ipso seruitio. qr
sicut dicit eantor parisieñ curie p̾latoꝵ pro¬
batoria clericoꝵ pecua ã si daret᷑ ep̃o ab alliquo

Expanded text:
em, sed excitativam. Sed eadem ratione possem dare pecuniam episcopo, ut pecunia non citativum ad dandam prebendam. Sed ad cognoscenda merita prestantis obsequium, quibus cognitis danda est prebenda pro ipsis, non pro ipso servitio. Quia sicut dixit Cantor Parisiensis, curie prelatorum probat
Abbreviated transcription (Latin):
dum eam nec exigitur ꝙ
se supponat alicii abbati
uel priori qr primus mo¬
nachus sine omni abbate
uel priore monachus fuit

Expanded text:
dum eam, nec exigetur quod se supponat alicui abbati vel priori, quia primus monachus sine omni abbate vel priore monachus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ statim cũ
fuit excoĩcatus.
erant absolutiͦ
luti erant ab ex¬
ibitione eorum
fidelitate sicut¬

Expanded text:
tionem, statim cum fuerit excommunicatus, erant absoluti? luti erant ab exhibitione eorum fidelitas, s
Abbreviated transcription (Latin):
tabũt eos qr credũt se tot̃
amisisse: Quid ⁊̃ de ilł qui
nõ resignarent in manu
to uel pro parte añ nesci¬
tur cui facienda e̾ restimu¬
tõ Nunquid tales sũt in
statu saluandoꝵ: sro t̾do¬
ꝙ nõ. opportet enĩ tꝑ bona
tor quicquid põt. ut damp¬
inficatis satiffaciat. si no¬
manu penitenciarii d
dum tamen alias pã
ratus sit ad arbin¬
um eius uel altenius
bomi iuri satiffacere

Expanded text:
itabunt eos quia credunt se totum amisisse? Quid etiam de illis, qui non resignarent in manu to vel pro parte, quando nesciunt cui facienda est restitutio? Numquid tales sunt in statu salvandorum? Credo quod non. Oportet enim quod bona iat quicquid potest, ut damnificatis satisfaciat, si nomanu penitentiarii, dum tamen alias sit paratus ad arbitrium eius vel alterius boni viri satisfacere
Abbreviated transcription (Latin):
c.i. Si u̾o licite rei dabat
discipline u̾berabat dis¬
cipłm ł deponebat aͥs fe¬
sic nicc̃iam inticeb᷑at et
siłia ħ et si adhibũ dib¬

Expanded text:
 Si vero licite rei dabat discipline verberabat discipulum vel deponebat aliquis fesibi necessariam incidebat et similia. Hic si adhibuit dil
Abbreviated transcription (Latin):
tabił. potãt eĩ euad̾e ab¬
s̃q occisione et tc̃ est reꝰ
eiuitabił quia occidit hoͤ¬
hoĩem sũ odii medita ͤ
ĩmo c̃ dolore aĩ se ⁊ sua
lib̾ando c̃ alr̃ ñ pot̾at e¬

Expanded text:
tabilis; poterat enim evadere absque occisione et tunc est reus evitabilis, quia occidit hominem sine odii meditatione, immo cum dolore animi, se et sua liberando, cum aliter non poterat e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de ꝯfilio sim
quis q̃renti in
occid̾e nõ animo
ꝑsuadendi s ex¬
ponendi quidĩ
hoc caũ sentiret.
deret. nõ cͥdo ꝙ fi¬
eret irreguiaris
lz ille cui talr
num postea
interficeret. Ex
ꝯfidencia illius

Expanded text:
n de consilio simpcui querenti in occidere, non animo persuadendi, sex exponendi quid in hoc casu sentiret, deret, non credo quod fieret irregularis, licet ille cui taliter num postea interficeret ex confidentia illius
Abbreviated transcription (Latin):
suas carnis tu¬
en et p̃uenire
in feriendo.S
nunquid licet
as temporales
non. sicut nouͣ¬
cidiis suscepimꝰ
ubi dixit ꝙ licet
clicuł lacronẽ
possit capere ut
res suas recupe¬
ret non tũ eum
ligare eilz aut
tenere . cũ res su¬
as alias saluas¬

Expanded text:
suas armis tueri et prevenire in feriendo. Sed numquid licet as temporales non, sicut nocidio, suscepimus, ubi dixit quod, licet clericus latronem possit capere, ut res suas recuperet, non tamen ligare aut tenere, cum res suas alias hab
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ restituᵈ illi a quo in¬
iuriose acceptũ est si
tiquũ ⁊ nouũ d̾ mͦ recipi¬
ens fatiat iᵈ pp̃ qd̃ fuit
cẽt isti a quib ẽxigitur
e debẽt adire st hoc iu¬
ꝙ cessate ⁊̃ illa cã cessat
ĩ eis obligõ ł illo sĩ ẜuã

Expanded text:
 et illi a quo iniuriose acceptum est, si tiquum et novum, dummodo recipiens faciat ilud propter quod fuit ceret, isti, a quibus exigitur, vel debent adire super hoc iuquod cessante in illo causa cessat in
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S ymago. ibi uiris. femias subditas et
peni famulas. lex ẽẽ uoluit uxores.¬
subatitur uiro .i. capiti suo eiusdẽ crimins
rea ẽ cuius et nͣ
si nõ suo

Expanded text:
gustinus: Viris feminas subditas et pene famulas lex esse voluit uxores.subiicitur viro, id est capiti suo, eiusdem criminis rea est cuius et vir, si non suo
Abbreviated transcription (Latin):
de p̾cepto abĩs badit re¬
mam uł est in scolis. sĩ¬
quid ibi pot̾ fac̾e eł̾ea¬
dit ei liñaz standi ĩ scol
r eundi romã intlłr ei
ꝯcessisse lũa fatiẽdi
ea q̃ honesti scolares et

Expanded text:
recepto abbatis vadit Romam vel est in scholis; numquid ibi potest faceredit ei licentiam standi in scholis vel eundi Romam, intelligitur ei concessisse licentiam faciendi ea que honesti scholares et