comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cerce dauid nullomͦ recte dicitur¬
t᷑ indacuniurare debuisse se esse facturũ: qđ
postea cerneret se facere ñ debere.
Unde constat. qđ ñ omia quȩ a sc̃is uł
iustis uiris legimꝰ facta tranfferre
debemꝰ in mores: sed etiã hinc dis¬
cere quã late pateat. ⁊ ad quos usq
cupatus fuerit hõ in aliqͦ delicto:
uos qͥ sp̃itales estis instruite huius
modi in sp̃u lenitatis: intendens
te ipsũ ne ⁊ tu tempteris. Preoccu¬
patioẽs eñi sunt istȩ in quib delin¬
quit᷑: dũ qͥd faciendũ sit aut ad
horã ñ uidet᷑ aut ⁊ qͥ uiderit uin¬
cit᷑. ut scilicet fiat peccatũ. cum
uel latet ueritas ł compellit in¬
est: ego autẽ carnalis sũ. Ergo
carnalis apłs qͥ aliis dicebat. uos
qͥ sp̃itales estis instruite huiusmo¬
di: in sp̃u lenitatis: Alios tanquã
sp̾itales alloquit᷑ & ipse carnalis ẽ
S qͥd dix̾ ipsis spͣitalib qr ñdũ erant
celesti ⁊ angłica: nundũ erant in

Expanded text:
certe Dauid nullo modo recte dicitur iurare debuisse se esse facturum, quod postea cerneret se facere non debere. unde constat, quod non omnia, quae a sanctis uel iustis uiris legimus facta, transferre debemus in mores, sed etiam hinc discere, quam late pateat et ad quos usque delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. praeoccupationes enim sunt istae, in quibus delinquitur, dum, quid faciendum sit, aut ad horam non uidetur aut et qui uiderit uincitur, ut scilicet fiat peccatum, cum uel latet ueritas uel conpellit ins. Ergo carnalis Apostolus, qui aliis dicebat, Vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis? alios tanquam spirituales alloquitur, et ipse carnalis est? Sed quid dixit et ipsis spiritualibus, quia nondum erant coelesti et ang
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ab inuicẽ ira portat᷑. Ad diuer¬
sũ autẽ infirmitatis genꝰ aliud exẽ¬
plũ uidendũ ẽ: ueluti siqͥs in se lo¬
quacitatẽ uicerit. ⁊ ꝑtinatiã ñdũ
uicerit: alius uͦ adhuc loquax s iã
ꝑtinax ñ sit: debet ille huius loqͣ¬
citatẽ. ⁊ iste illius ꝑtinatiã. donec
illud in illo. ⁊ hoc in isto sanet᷑ ka¬
ritate portare. Par quippe infirmi¬
tas in duob si uno accidat tpr̃e. to¬
lerare se inuicẽ ñ ualent cũ adu̾sũ
se intendunt. Nã aduersũ aliquẽ
terciũ ⁊ duo irati sibi conueniunt¬
& se tolerant: quãꝗͣ nec tolerare. sed¬
& quasi incũbunt sibi: quã si unus

Expanded text:
enim ab inuicem ira portatur. ad diuerenim ab inuicem ira portatur. ad diuersum autem infirmitatis genus aliud exemplum uidendum equacitatem vicerit, et pertinaciam nondum vicerit alius vero adhuc loquax, sed jam pertinax non sit; debet ille hujus loquacitatem, et iste illius pertinaciam, donec illud in illo, et hoc in isto sanetur, charitate portare. Par quippe infirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare se invicem non valent, cum adversum se intenditur. Nam adversus aliquem tertium et duo irati sibi conveniunt, et se tolerant: quaet quasi incumbunt sibi, quam si unus
Abbreviated transcription (Latin):
qr necesse ẽ unũ ẽẽ qui ceteros p̃ce¬
dens ñ ante se habeat cui cap̃t incli¬
net. uicib dicunt᷑ id agere: ut lassat᷑
sui capitis onere ille qui p̃cedit post
om̃s redeat: & ei succedat cuius fere.¬
bat capt cũ ipse pͣiret. Ita inuicem
onera sua portantes fretũ transernt.
donec ueniant ad t̾rȩ stabilitatem
Istã ceruoꝵ naturã fortasse intende
dũ oneris amici portatio. Nec tam̃
inuicẽ portaremꝰ onera nr̃a.: si unum
ra sua sustinent. aut unũ infirmita¬
tis genus. S diuersa tp̃ra ⁊ diuersa
genera infirmitatis: faciunt ut
onera nr̃a inuicẽ portare ualeamꝰ.
Uerbi gr̾a: irã fr̃is tẽ portab̾. cũ ali
aduersus eũ ñ trasceris: ut rursũ
eo tpr̃e qͦ te ira p̃occupauerit. ille
te lenitate ⁊ tranqͥllitate subportet.
Hoc exemplũ ad id ꝑtinet cũ diu̾sa
sunt tp̃ra portantiũ onera sua: quã¬
ius ipsa sit infirmitas. In ambob

Expanded text:
quia necesse est unum esse, qui ceteros praecequia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt, donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intender quemadmodum oneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum ra sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id pertinet, cum diuersa sunt onera portantium onera sua, quamuis ipsa non sit infirmitas; in ambobus
Abbreviated transcription (Latin):
quã hoc loco ubi apłs ait inuic̃e one¬
ra ur̃a portate: & sic ad implebitis legẽ
xp̃i. Hanc eñĩ legẽ xp̃i dicere intelli¬
gitur: qua ipse d̾ns p̃cipit ut nos inui¬
cẽ diligamꝰ: tantũ in ea sententia p̃cep¬
ti pondus constituens. ut diceret. Iti
hoc cognoscit᷑ qm̃ discipłi mei estis
si uos inuicẽ diligatis. Huius autem
dilectiõis officiũ ẽ: inuicẽ onera ur̃a
portate. Sed hoc officiũ. ñ ẽ sempitnũ
Sercduicet sane ad beatituidinẽ sẽpit̾na
in qua nulla er̃t onera nr̃a quȩ in¬
uicẽ portare iubeam᷑. Nunc uͦ cũ
in hac uita id÷ in hac uia sumus.
onera nr̃a portemꝰ: ut ad eã uitã quȩ
caret omi onere ꝑueniamus. Sĩc eñĩ dẽ
ceruis ñnulli taliũ rerũ cognitio¬
nũ studiosi scripsert: cũ fretũ ad
insulã transeunt pascuarũ gr̃a: sic
se ordinant ut onera capitũ suoꝵ
quȩ gestant in cornib suꝑ inuicem
portent: ita ut posterior suꝑ anteri¬
orẽ ceruice ꝓiecta capt collocet. Et

Expanded text:
 inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. hanc enim legem Christi dicere intellegitur, qua ipse dominus praecipit, ut nos inuicem diligamus, tantum in ea sententia praecepti pondus constituens, ut diceret: in hoc cognoscitur, quoniam discipuli mei estis, si uos inuicem diligatis. huius autem dilectionis officium est: inuicem onera uestra portate. sed hoc officium non est sempiternum; perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera I nostra, quae inuicem portare iubeamur. nunc uero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s ⁊ discerne causã meaͬ de gente
ñ sc̃a. Illud enĩ iudiciũ damiiatio¬
nis ẽ: hoc discretioĩs. Et multa
alia sunt uerba quȩ ñ habent unã
significationẽ. sed diuersis locis
congruent̃ posita diuerso mͦ intel¬
ligunt᷑. & aliquando cũ expositiõe
dicunt᷑ ut ẽ illud. Nolite pueri ef¬
fici sensib sed malicia paruuli esto.¬
te: ut sensib ꝑfecti sitis. Hoc enim
breuit᷑ clausa sententia dici potu¬
it: nolite esse pueri. s estote pueri
Et illud. Siqͥs putat se sapientẽ esse
in uob̾. in hoc scło stultus fiat. ut
sit sapiens. Quid enĩ aliud dixit:
quã ñ sit sapiens ut sit sapiens
Aliquando autẽ clausȩ ita dicunt᷑
ut exerceant inqͥrentẽ: ut ẽ qđ ait

Expanded text:
scerne causam meam de gente non sancta. illud enim iudicium damnationis est, hoc discretionis. Et multa alia sunt uerba, quae non habent unam significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando cum expositione dicuntur — ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, ut sensibus perfecti sitis. hoc enim breuiter clausa sententia dici potuit: "nolite esse pueri, sed estote pueri"; et illud: si quis putat se sapientem esse in uobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens, quid aliud dixit quam non sit sapiens, ut sit sapiens"? — aliquando autem clause ita dicuntur, ut exerceant inquirentem; ut est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
Uos inqͥt qui sp̃itales estis instrui¬
te huiusmodi in sp̃u lenitatis in¬
tendens te ipsũ ne ⁊ tu tempteris.
Ecce quã sp̃italẽ iã appellauit etatẽ.
timuit illi tẽptatioĩs fragilitatem.
Unde posset tẽptari sp̾̃italis: De si
ñ ex m̃te: utiq ex carne. Sp̃italis
sp̃italis: idemq carnalis. Ecce sp̃italis.
m̃te seruio legi đi. Ecce carnał. carne
autẽ legi peccati. Idem ipse ⁊ sp̃italis &
carnalis. Idem plane. Quandui hic

Expanded text:
os, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. Spiritualispiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ẽ illi. In different̃ tam̃ plerũq
dicunt᷑ ut ⁊ peccatũ nomine delicti. ¶ Ex se¬
& delictũ nomine peccati appelletur
Neq enĩ cũ dicit᷑ in baptismo fierire¬
missio peccatoꝵ ñ fit etiã delictoꝵ ñ ad
tam̃ utrũq dicit᷑: q in illo nomine
utrũq intelligit᷑. Sic ⁊ dñs ait. pro
multis effundi sanguinẽ suũ: in re
in sanguine ipsius delictoꝵ ñ fieri
remissionẽ: Itẽ qđ scriptũ ẽ apud
apłm nã iudiciũ qͥdẽ ex uno in con-¬
dempnationẽ gr̃a uͦ ex multis delictis¬

Expanded text:
eorum. Indifferenter autem plerumque dicuntur, ut et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appelletur. Neque enim cum dicitur in Baptismo fieri remissio peccatorum, non fit etiam delictorum: nec tamen utrumque dicitur, quia in illo nomine utrumque intelligitur. Sic et Dominus ait, pro multis effundi sanguinem suum in remiin sanguine ipsius delictorum non fieri remissionem? Item quod scriptum est apud Apostolum, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
illud. qm̃ tu scisti inprudentiã meã
Continuo quippe secutus adiunxit.
& delicta mea a te ñ sunt abscondita:
uelut alio mͦ repetens eandẽ sententiã.
Nec ab eadẽ ratione discordat qđ pau¬
lo ante cõmemoraui apłi dictũ.: si p̃¬
occupatus fuerit hõ in aliquo delicto.
hinc enĩ qđ p̃occupatũ dic̃: inprudent᷑
lapsũ eẽ significat. Peccatũ uͦ ad scien¬
tẽ ꝑtinere. apłs iacob tanꝗͣ definiens¬

Expanded text:
illud: quoniam tu scisti inprudentiam meam; continuo quippe secutus adiunxit: et delicta mea a te non sunt abscondita, uelut alio modo repetens eandem sententiam. nec ab eadem ratione discordat quod paulo ante commemoraui apostoli dictum: si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto; hinc enim quod praeoccupatum dicit, inprudenter lapsum esse significat. peccatum uero ad scientem pertinere apos
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Qd qͥde si diceret. certũ diceret.
qͥa ⁊ uoluntas nr̃a agit aliquro. N enĩ
uoluntas nr̃a nichil agit: s sola ñ sufficit.
M aluit tam dicere oramꝰ. ut ipsã gram
cõmendaret. ut intelligerent illi. quan¬
do nͣ faciunt aliqͥd mali. nͣ sola sua uo¬
luntate se uitare malum: s adiutorio
d̃i implere qd̾ iussum ẽ. Ergo fr̃s qͣndo
p̃cipit᷑. agnoscite uoluntatis arbitͥum.
qnͣdo oratur qd̾ pͣcipitur. agnoscite
gr̃e beneficium. Utrumq enim. in
scripturis habee. EXPLIC

Expanded text:
uobis. quod quidem si diceret, certum diceret, quia et uoluntas nostra agit aliquid; non enim uoluntas nostra nihil agit. sola non sufficit. maluit tamen dicere: oramus, ut ipsam gratiam commendaret, ut intellegerent illi, quando non faciunt aliquid mali, non sola sua uoluntate se uitare malum, sed adiutorio dei implere quod iussum est. Ergo, fratres, quando praecipitur, agnoscite uoluntatis arbitrium, quando oratur quod praecipitur, agnoscite gratiae beneficium. utrumque enim in scripturis habes: et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeat: Nũ gͥo poterit fides saluare eũ.
Dicit etiã. qͥa fides sine oꝑib mortua ẽ.
Qe usq gͥ fallunt᷑. qͥ de fide mortua sibi uitã
pauli illa sententia. plane ad intelligndũ
difficilis. uͥ ait. Fundam̃tũ enĩ aliud nemo
potest ponere. p̃ter id qd̾ positum ẽ: qd̾¬

Expanded text:
 poterit fides salvare eum? Dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est . Quousque ergo falluntur, qui de fide mortua sibi vitam Pauli illa sententia, plane ad intelligendum difficilis, ubi ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: nͥ de spũ xͥ. Inde ẽ qd̾ exponenᷤ
nobis paulus apłs hunc panẽ: unꝰ pamiᷤ
inquit unũ corpꝰ multi sumꝰ. O sacra¬
m̃tum pietatis: o signũ unitatis : o uin-¬
culũ caritatis. Qͥ uult uiuere. habet
ubi uiuat: habet uñ uiuat. Accedat cre¬
dat: in corporetur ut uiuificetur. Non
abhorreat a cõpage m̃broꝵ: ñ sit putre
m̃brũ qd secari mereat᷑: ñ sit distortum
de qͦ erubescatur. Sit pulchrũ. sit aptũ
sit sanum: hereat corpori: uiuat deo
de dõ. Hc̃ laboret interra: ut postea

Expanded text:
d exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea
Abbreviated transcription (Latin):
& aliꝰ ꝓpħa dic̃ ad eũ qͥ carnalit̃ ẽ isrł. Nc̃¬
ñ accipiam de manibꝰ ur̃is. Ecce qd̾ ẽ scd̃m
ordine̾ aaron. Cur aut̃ hoc ñ accipiat: addit
& dic̃. Quia ab ortusolis usq ad occasum głi¬
ficatũ ẽ nom̃ meũ in gentibꝰ: ⁊ in om̃i loco
incensũ offert᷑ nomini meo ⁊ hostia pura:¬

Expanded text:
 alius propheta dicit ad eum qui carnaliter est  alius propheta dicit ad eum qui carnaliter est non accipiam de manibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, et dicit: Quia ab ortu solis usqficatum est nomen meum in nationibus, et in omni loco incensum admouebitur nomini meo et hostia pura
Abbreviated transcription (Latin):
accipit uitulos: neq de gregibꝰ eiꝰ hyrcos.
Iste immolat do sacͥficium laudis: ñ scd̃m
ordinẽ aaron. s scd̃m ordinẽ melchisedech:
qd̾ in eo psalmo positũ ẽ. quẽ dñs iħe ine
uuangłio de se scͥptũ e̾e testat᷑. querens a iu¬
deis respondentibꝰ xp̃m filiũ eẽ dauid: qd̾
solũ de illo carnalit nouerant. quomͦ eũ dã
in spũ dixerit dñm. Tc̃ enĩ huius psalmi cõ¬
memorauit exordium. Dt̃x̃ dñs dño meo sede
adextͥs meis: donec ponã inimicos tuos scabel¬
uit dñs ⁊ ñ penitebit eũ: tu es sacerdos in et̃¬
nũ scđm ordinẽ melchisedech. Nouerunt qͥ
legunt qͥo ꝓtulerit melchisedech: qñ bene¬
dixit abraham. Et si iã sunt participes eus:
uident tale sacͥficiũ nunc offerri dõ toto
orbe terrarum. Dei autẽ iuratio. increduloꝵ
ẽ in crepatio: & qd̃ dm̃ ñ penitebit. significatio
ẽ. qr hoc sacerdotiũ ñ mutabit. Mutauit
qͥppe sacerdotium scđm ordinͣe aaron. Unde¬

Expanded text:
accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedec. Quod in eo psalmo positum est, quem Dominus Jesus in Evangelio de se conscriptum esse testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, quod solum de illo carnaliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit exordium: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabel non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Noverunt qui legunt, quid protulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem Aaron. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nomine xp̃i ⁊ ꝓspe uite eterne. ⁊ ꝑ manen
tolerauerit. maior ei merces dabitur: qr
si cesserit diabolo cũ illo dampnabitur.
a domino. ut ñ ꝑmittat seruos suos temꝑ¬
tari supͣ qͣm possunt sustinere. Eeramꝰ Eͦ¬

Expanded text:
i et pro spe uitae aeternae et permanens tolerauerit, maior ei merces donabitur, quia, si consenserit diabolo, cum illo damnabitur. mpetrant a domino, ut non permittat seruos suos temtari ultra quam possunt sustinere." CXCI. E
Abbreviated transcription (Latin):
in dm̃. sic ⁊ de uino fr̃s. recolite uñ fit umũ.
Grana multa pendent ad botrũ: s liquor
granoꝵ inunicate confunditur. Ita dñs itt¬
xp̃c nos significauit: nos ad se ꝑtinere uolut
Mistium pacis ⁊ unitatis nr̃e: in sua mensi
consecrauit. Qͥ accipit misterium unitatis
& ñ tenet uinculum pacis: ñ misterium
accipit ꝓse. s testimonium contra se. Nulli
ẽ aliqͥtenꝰ ambigendũ. tc̃ unuquẽq fidehũ
corporis sanguinisq dominici participem
fieri. qñ in baptismate m̃brũ corporis xp̃i
efficit᷑. Nec alienari ab illius panis calicisq
consortio: etiã si anteqͣm panẽ illũ comedat
illiꝰ participatione ac beneficio ñ pͥuatur.
certa consecratione mysticꝰ fit nob̃ ñ nas¬
citur. Pinde qd ñita fit. qͣmuis sit panis
& calix. alim̃tũ ẽ refectionis. ñ sacram̃¬
tũ religionis: nͥ qd̾ benedicimꝰ. gr̃asq agim
dño in om̃i eiꝰ munere: ñ solum spãh.

Expanded text:
in Domino ; sic et de vino. Fratres, recolite unde fit vinum. in Domino ; sic et de vino. Fratres, recolite unde fit vinum. Grana multa pendent ad botrum, sed liquor granorum in unitatem infunditur. Ita Dominus Christus ut significaret nos ad se pertinere, voluit mysterium pacis et unitatis nostrae in sua mensa s. Qui autem accipit mysterium unitatis et non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se. Nulli est aliquatenus ambigendum, tunc unumquemque fidelium corporis sanguinisque dominici participem fieri, quando in baptismate membrum corporis Christi efficitur, / nec alienari ab illius panis calicisque coillius participatione ac beneficio non privatur, certa consecratione mysticus fit nobis, non nascitur. proinde quod non ita fit, quamuis sit panis et calix, alimentum est refectionis, non sacramentum religionis, nisi quod benedicimus gratiasque agimus domino in omni eius munere non solum spiritali,
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ. Uos estis corpꝰ xp̃i: ⁊ menbra. Si gͦ
uos estis corpꝰ xp̃i ⁊ menbra: misteriũ
urm in m̃sa dñi positum ẽ. Misterũ Ex libro¬
ur̃m accipitis. Ad id qͦd estis am̃ respon contra¬
detis: & respondendo subscribitis. Adis faustum¬
brum corporis xp̃i: ut uerũ sit amen.
Quare gͦ in pane: Nichil hic de nr̃o
Cũ de isto gͦ sacram̃to loqueret᷑: ait. ub eũg¬
Unꝰ panis. unũ corpꝰ. multi sumus.
Intelligite. ⁊ gaudete. Unitas. pietas. ue¬
ritas. caritas. unꝰ panis. unũ corpꝰ multi
Recolite enĩ qr panis ñfit de uno gͣno
s de multis. Qñ exorcizabamins: qͣs Ex sermd
qͥsi cocti estis. Estote qd̾ uidetis: ⁊ acci fn̾a. ĩi¬
pite qd̾ estis. Hoc apłs de pane dixit. paschȩ¬
Iã de calice qͥd intelligerems: etiã non
dictũ satis ostendit. Sic̃ enĩ ut sit species
uisibił panis. multa gͣna ĩunũ conspar-¬
gunt᷑. tamq̃m illuo fiat qd de fidelibꝰ
ait scͥptura sc̃a. erat illis anima ⁊ cor unum

Expanded text:
m estis corpus Christi et membra . Si ergo vos estis corpus Christi et membra, mysterium vestrum in mensa Domini positum est, mysterium vestrum accipitis, ad id quod estis. Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis enimbrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro Cum de isto sacramento loqueretur, ait: Unus panis, unum corpus multi sumus . Intelligite, et gaudete. Unitas, pietas, veritas, caritas: unus panis, unum corpus multi sumus. Recolite enim quia panis non de uno grano fit, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi si cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc ApJam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consparguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta: Erat illis anima una, et cor unum
Abbreviated transcription (Latin):
catio ẽ corporis dñi: Aria unꝰ panis.
unũ corpꝰ multi sumus: om̃s cñi de
uno pane participamur: ⁊ ꝓpter hoc
subiunxit: uidece isrł scđm carnem.
Nonne qͥ de sacͥficiis manducant. socii
st̾ altaris . Ut intelligerent ita se ĩã
socios ẽẽ corporis xͥ: quẽadmodũ ilh so¬
cii st̃ altaris. Et qr ut hoc diceret ab
nis eiꝰ sic̃ cõmemoraiti sũpsit exordiũ. Extr̃¬
ne putarent idõ ñ ẽt̾ curandũ si de sacͥ psalmi¬
ficiis ederent ydoloꝵ ꝙr ydolũ nichil xc ui¬
est. existimantes sibi hec uelud suꝑflua
ñ nocere: confirmauit qͥdẽ ⁊ipse nicħ
esse ydolum. nec id̾osista ꝓhibere qr
ydoł ĩmolantur q̃ ñ habent sensum.
sed q quȩ ĩmolant inquit. id est
ẏdoloꝵ cultores demoniis ⁊ ñ do ĩmolant.
nolo uos socios demonioꝵ fieri. Istũ sensũ
batur. Nã sisacͥficia q̃ in illo tpr̃e lege of¬

Expanded text:
io est corporis Domini? Quia unus panis et unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane participamus . Et propter hoc subjunxit, Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Ut intelligerent ita se jam socios esse corporis Christi, quemadmodum illi socii sunt altaris. Et quia ut hoc diceret, ab nis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum batur. Nam si sacrificia quae in illo templo
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ unitatis corporis ⁊ sanguinis xͥ. alicub
cotidie. aliculi certis intͣuallis dierꝵ in¬
sumitur: qͥbdã ad uitã. quibꝰdã ad exigũ
Res ui ipsa cuiꝰ sacram̃tũ ẽ õĩ homini ad
uitã. nulli ad exitium. qͥcũq etꝰ particep
& potu id appetant homines ut ñ esuriant
neꝙ sitiant. hoc ueracit᷑ ñ prestat nisi
iste cybꝰ ⁊ potus qͥ cos a quibꝰ sumitur
immortales ⁊ incorruptibiles fac̃: Id est
societas ipsa scõꝵ ubi pax erit ⁊ unitas ple¬
stłc xp̃c corpꝰ ⁊ sanguinẽ suũ in ei ᷤ rebꝰ
cõm̃dauit. q̃ ad unũ aliqͥd rediguntur
ex multis. Nãq aliud in unũ ex multis
gͣnis conficitur. aliud inunũ ex multis

Expanded text:
id est unitatis corporis Christi et sanguinis alicubi quotidie, alicubi certis intervallis diersumitur, quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium; res vero ipsa, cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant: hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est, societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas pestus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Aliud namque in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s de uno pane participamus. Quia
passꝰ ẽ ꝓ nobis. cõm̃dauit nob̃ inisto sacra¬
m̃to corpꝰ ⁊ sanguinẽ suum : qd̾ etiã fec̃
nos sumꝰ. Recordamini. Et uos ñ fuisti.
& creati estis. Ad areã dominicã cõportat
estis laborib houm: id: anmintiantun
euũgłium. tͥturati estis. Qndo cathecu
mini differebamini. in horreo seruaba¬
mini: nomina ur̃a dedistis: cepistis
moli ieiuniis ⁊ exorcismis. Postea ad
aqũa uenistis & consꝑsi estis: & panis
dominicus facti estis. Ecce qđ accepistiᷤ.
sic unũ estote uos diligendo uos. te¬
nendo unã fidẽ. unã sp̃em. indiuiduã
karitatẽ. Hcretici qñ hoc accipiunt
testimonium contra se accipiunt: ꝙr
illi quer̃t diuisionẽ cũ panis iste indi¬
cet unitatẽ. Sic ⁊ uinũ in multis ra-¬
cemis fuit: & modo munum ẽ. Uinũ ẽ
insuauitate calicis: pꝰ p̃ssurã corculariᷤ.
Et uos pꝰ illa ieiunia. pꝰ labores. post
uos estis in m̃sa: & ibi estis uos ĩcalice.

Expanded text:
Quia passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus et sanguinem suum; quod etiam fecit nos sumus. Recordamini, et vos non fuistis, et creati estis. Ad aream dominicam comportati estis: laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium, triturati estis. Quando Cameni differebamini, in horreo servabamini, nomina vestra dedistis, coepistis moli jejuniis et exorcismis; postea ad aquam venistis, et conspersi estis, et panis dominicus facti estis. Ecce, quod accepistis. sic unum estote vos, diligendo vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam caritatem. Haeretici, quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiunt, quia illi quaerunt divisionem, quum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo unum est, unum est in suavitate calicis post pressuram torcularis. Et vos post illa jejunia, post labores, post vos estis in mensa, et ibi vos estis in calice,
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑet caro. qd̾ dixit panẽ carnẽ: Uo¬
cat᷑ caro qđ ñ capit caro: ⁊ id̾o magi
ñcapit caro. qr uocatur caro. Hoc enĩ
exhorruerunt. hoc ad se multum ẽẽ
dixerunt: hoc ñ posse fieri putauert̃¬

Expanded text:
caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro; et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc ad se multum esse dixerunt, hoc non posse fieri putaver
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ in sacram̃to. ⁊ manet integer totꝰ
incelo: manet integer totus incorde tuo.
Totꝰ enĩ erat apd̃ pat̾em: qñ uenit in
uirginẽ. Impleuit illam: nec recessit
ab illo. Ueniebat in carnẽ ut eũ man-
ducarent homines: ⁊ manebat integer
apd patrẽ ut angelos pasceret. Qed enĩ
sciatis fr̃s. ⁊ qͥscitis. ⁊ qͥ nescitis. scire de¬
betis. qͣndo xp̃c factꝰ eͣ homo: panẽ
angłoꝵ manducauit homo. Unde. qͦmͦ.
q̃uia. quib meritis. qͣ dignitate. panẽ
angłor manducaret homo: nͥ creator
angłoꝵ fieret homo Hoc qd̾ us

Expanded text:
catur in sacramento, et manet integer totus in coelo, manet integer totus in corde tuo; totus enim erat apud Patrem, quando venit in Virginem. Implevit illam, nec recessit ab illo; veniebat in carnem, ut eum homines manducarent; et manebat integer apud Patrem, ut angelos pasceret. Quod enim scitis, et qui scitis et qui nescitis scire debetis. Quando Christus factus est homo, panem angelorum manducavit homo. Unde, quomodo, qua via, quibus meritis, qua dignitate panem angelorum manducaret homo, nisi creator angelorum fieret homo? Item s
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dictũ ẽ: qd̾ fid̾ ei forte sufficiat.
S fides instructionẽ desiderat. Dic̃ enĩ
ꝓpħa. Nisi credideritis. ñ intelligetis.
Potestis gͦ dicere. mͦ mͥ. Precepisti ut
credamꝰ: expone ut intelligamꝰ. Potest
enĩ in animo cuiꝰ qͣm cogitatio tał uel

Expanded text:
hoc dictum est, quod fidei forte sufficiat; sed fides instructionem desiderat. Dicit enim propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Potestis ergo dicere mihi: Praecepisti ut credamus, expone ut intelligamus. Potest enim animo cujuspiam cogitatio talis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsacͥficant. nͣ sacͥficent nͥ demonibus.
Non enĩ ait apłs qͥ sacͥficant. s q̃ sacri¬
ficant. ł sicͣ ame positũ tͣ immolant:
illi scilicet qͥ ydola colunt. q̃ sacrificant
demonibꝰ ⁊ ñ dõ sacrificant siue ĩmo¬
lant: ⁊ id̾o subiunxit. Nolo autẽ uos so¬
latͥa ꝓhibebat. ꝓptͣ qd̾ eis ostendere uo¬
luit ita illos socios fieri demonioꝵ. si
ydolochita sacͥficia manducauerint:
quomͦ isrł carnał socius erat altaris.
intemplo qͥ desacͥficiis manducabant.
dilectissimi mͥ: fugite ab ydoloꝵ cult᷑a.
Deinde secutꝰ adiunxit. ad qd̃ sacͥficiũ
debeant ia ꝑtinere. dicens. Oxasi pru-¬
dentibꝰ dico: iudicate uos qo̾ dico. Ex libͦ¬

Expanded text:
ficent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos solatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico,
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. Certe scͥptum ẽ. Patientia opꝰ per¬
fectum habet. Qd̃ erit aut̃ opꝰ patientie.
si nichil adu̾si patiamur: Cur gͦ mala tĩ¬
poralia ꝑpeti retusamꝰ: Anforte ꝑfici for¬
midamꝰ.: S ed plane oremꝰ ⁊ ĩ gemiscamꝰ¬

Expanded text:
novit. Certe scriptum est, Patientia opus perfectum habet : quod autem erit opus patientiae, si nihil adversi patiamur? Cur ergo mala temporalia perpeti recusamus? An forte perfici formidamus? Sed plane oremus et ingemiscam
Abbreviated transcription (Latin):
nfans lactatꝰ ẽ. nutͥtꝯ ẽ: creuit: ad
iuuemilẽ etatẽ ꝑductꝯ ẽ: a udeis ꝑsecu¬
tione̾ passꝰ ẽ: ligno suspensꝰ ẽ: in lig¬
no interfecł ꝯ ẽ : sepultus ẽ: t̃cio die
resurrexit. Qͦ dic uoluit in celum as¬
cendit : illuc leuauit corpꝰ suum: un
ẽ uenturꝰ ut iudicet uiuos ⁊ mortuos.
Ibi ẽ mͦ sedens ad dexteram patris. Quo¬
habet calix: quom̃ ẽ sanguis eiꝰ: Ista
fr̃s ido dicuntꝰ sacramͣta : qr in eis aliud
uidet᷑. aliud intelligitur. Qd̃ uidetur

Expanded text:
nutritus est, crevit, ad juvenilem aetatem perductus est, a Judaeis persecutionem passus est, ligno suspensus est, in ligno interfectus est, sepultus est, tertia die resurrexit, quo die voluit in coelum ascendit, illuc levavit corpus suum, inde est venturus, ut judicet vivos et mortuos, ibi est modo sedens ad dexteram Patris. Quohabet calix, quomodo est sanguis ejus? Ista, fratres, ideo dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
exitũ : Qyando temptamur intramꝰ.
qñ uncimꝰ temptationẽ eximꝰ. Aydi
introitũ: audi exitum. Uasa figuli ꝓ¬
bat fornax ait scͥptura: ⁊ hominee
iustos temptatio tͥbulationis. Sic st̃ hoĩes
iusti: quomͦ uasa figuli. Necesse ẽ ut uasa

Expanded text:
«exitum?» Quando tentamur, intramus: quando vincimus tentationem, eximus. Audi, «introitum;» audi, «exitum. Vasa figuli probat fornax,» ait Scriptura, «et homines justos tentatio tribulationis» . Si sic sunt homines justi, quomodo vasa figuli; necesse est ut vasa
Abbreviated transcription (Latin):
qr a conualle plorationis ascendimꝰ cantan¬
tes canticũ gͣduum: & custodic dñs int̾itũ
ut salui intremꝰ. Sana fide simꝰ qͣndo ac¬
t̃rebit . nulla concupiscentia saltẽ sollicita
Ecce introitus tuus custoditur. Qnͣdo ñ
tͥ sinit᷑ accedere temptationẽ qͣm ñ potes
ferre: introitũ tuũ custodit. Uide si custod̾
⁊exitum. S faciet inquit cũ temptatione
etiã exitum. ut possitis sustinere. Non aũ¬

Expanded text:
nvalle plorationis ascendimus cantantes Canticum graduum; et custodit Dominus introitum, ut salvi intremus. Sana fide simus quando acterrebit, nulla concupiscentia saltem sollicitabstis ferre.» Ecce introitus tuus custoditur; quando non tibi sinit Deus accidere tentationem quam non potes ferre, introitum tuum custodit: videte si custodit et exitum. «Sed faciet,» inquit, «cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere» . Nu
Abbreviated transcription (Latin):
fides tua. manꝰ dexterȩ tue: id: potestas
q̃ tͥ data ẽ ut sis int̾ filios di. manꝰ ẽ dex-¬
terc tuȩ. S qͥd ualet ipsa potestas qͣm
accepit homo. nͥ dñs ꝓtegat: Ecce cre¬
didit: iã ambulat infide: infirmus ẽ:
int̃ temptationes agitatur : int molestia ᷤ
int̃ carnales corruptiones: int̾ suggest Eͦ x libre¬
ones cupiditatis: int̾ u̾sutias ⁊ laqueo ᷤ de catheci¬
inimici. Ꝙ habet potestatẽ. credidit: andi

Expanded text:
anus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici.
Abbreviated transcription (Latin):
MI Ne futuris temptationib deficiat infir¬
mꝯ nec falsa spe decipiendꝰ ẽ: nec t̾rore
frangendꝰ. Dic ei. Prepara aĩãm tuam
ad temptationẽ. Et forte incipit labi
contremiscere. nolle accedere: habes a
liuo. Fideł ds qͥ ñ uossinat temptari
supra q̃m potestis ferre. Illud enĩ ꝓmittẽ
& pͣ dicere uenturas passiones. infirmũ
confirmare ẽ: tim̃ti aut̃ nimium ⁊ ex
hoc det̾rito cũ polliceris miscdiam dei.
ñ qr temptationes deerunt. s qr ñ per
ligare ᷤ Sunt em̃ qͥ cũ audierint fut᷑aᷤ
tͥbulationes. armant se magis: & qͣsi
potũ suum sitiunt. Paruã enĩ sͥ putant
necessario uenientib temptationibus
qͣs ꝓpͥe oportet uenire xp̃iano. quas
nemo sentit nͥ qͥ uoluerit uere ẽẽ xp̃i¬

Expanded text:
in futuris tentationibus deficiat infirmus, nec falsa spe decipiendus est, nec terrore frangendus. Dices ei: Praepara animam tuam ad tentationem, et forte incipit labi, contremiscere, nolle accedere. Habes et aliud: Fidelis Deus qui non vos sinet tentari supra quam potestis ferre . Illud enim promittere, et praedicere venturas passioconfirmare est. Timenti autem nimium, et ex hoc deterrito, cum polliceris misericordiam Dei, non quia tentationes deerunt, sed quia non ligare est. Sunt enim qui cum audierint venturas tribulationes, armant se magis, et quasi potum suum sitiunt: parvam enim sibi putant necessario venientibus tentationibus, quas proprie oportet venire christiano; quas nemo sentit, nisi qui voluerit esse vere christi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. nͥ corpꝰ xꝑi. Intelligite fr̃s mei
qͥd dixerim. Homo es. ⁊ sp̃m habes. n
corpꝰ habes. Sp̃m dico q̃ aĩa uocatur.
qͣ constat qd̾ homo es. Constas enĩ ex
amma ⁊ corpore. Habes itaq spiritũ
inuisibilẽ: corpꝰ uisibile. Dic mͥ qͥd exqͦ
uiuat: sp̃c tuus uiuit ex corpore tuo.
an corpꝰ tuũ de sp̃ũ tuo: Respondet
om̃is qͥ uiuit: qͥ aut̃ hoc ñ potest respon¬
dere nescio siuiuit. Qͥd respondet õĩs
qͥ uiuit : Corpꝰ utiq meũ uiuit de sp̃u
meo. Uis gͦ ⁊ tu uiuere de spũ xp̃i. In

Expanded text:
vivit, nisi corpus Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de
Abbreviated transcription (Latin):
finis autẽ scłoꝵ tamq̃m senectꝰ uetis
hominis. cũ totũ genꝰ humanũ taqͣm
unũ hominẽ constitueriᷤ.sexta etate
si gnatur q̃ dñs uenit. Sunt enĩ etates
sex etiã in uno homine: infantia. pu¬
eritia. ad olescentia. iuuentꝰ. grauitaᷤ
& senectꝰ. Prima gͥ generis humani etaᷤ
ẽ. ab adã usq ad noc: scđa a noe usq¬
ad abraham: qͥ articuli euidentissimi st̃¬
& notissimi. Tercia ab abraham usq ad
dautd: sic enim matheus euuangelista
partitur. Qarta a dauto usq ad transmi¬
grationẽ in babyloniam: quinta a tͣnsmi¬
gratione inbaby loniam usq ad aduen-¬
tũ dñi. Sexta ab aduentu domini us¬
q ad finẽ scłi sꝑanda ẽ: qͣ ext̃ior ħõ
tanqͣm senec tute corrumpitur. qͥ etiã
uetus dr̃. & intior renouat᷑ dedie ĩdiẽ. Ex libro¬
Inde requies sempiterna ẽ : q̃ signifi d̃ baptismo¬
cat᷑ sabbato. Huic rei congruit. qd̾ paruuloꝵ
homo sexto die factꝰ ẽ ad ymaginẽ .uͦ.¬

Expanded text:
utem saeculorum tanquam senectus veteris hominis, cum totum genus humanum tanquam unum hominem constitueris, sexta aetate signatur, qua Dominus venit. Sunt enim aetates sex etiam in uno homine; infantia, pueritia, adolescentia, juventus, gravitas, et senectus. Prima itaque generis humani aetas est ab Adam usque ad Noe. Secunda, a Noe ad Abraham: qui articuli sunt evidentissimi et notissimi. Tertia, ab Abraham usque ad David: sic enim Matthaeus evangelista partitur . Quarta. a David usque ad transmigrationem in Babyloniam. Quinta, a transmigratione in Babyloniam usque ad adventum Domini. Sexta, ab adventu Domini usque in finem saeculi speranda est: qua exterior homo tanquam senectute corrumpitur, qui etiam vetus dicitur, et interior renovatur de die in diem . Inde requies sempiterna est, quae significatur sabbato. Huic rei congruit quod homo sexto die factus est ad imaginem e
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uͦ dic̃. figure nr̃e fuert̃. ⁊ infigura
contingebant illis. ostendit iam ñ opꝰ
ẽẽ ut cũ res ipsas manifestatas agimus
figurarum p̃nuntiantiũ celebration:
seruiamꝰ. Uñ dic̃ alio loco. Nemo gͦ
uos iudicet in cybo aut in potu. aut in
parte diei festi. aut neomenie. aut sab¬
batoꝵ : qd̾ ẽ umbra futuroꝵ. Hic etiã
dũ dic̃ nemo uos in eis iudicet: de¬
monstrat ꝙͣ ñ sit necesse ut iã hȩc ob¬
seruentur. Cũ autẽ dic̃ qd̃ ẽ umbra fu¬
turoꝵ: ostendit qͣm oportuerit ut illo
tpr̃e obseruarentur: qͦ ista quȩ nob̾
iam manifestata eluxerunt ꝑ tales um-¬
bras figurarum futura p̃dicebantur

Expanded text:
cum uero dicit: figurae nostrae fuerunt et: in figura cum uero dicit: figurae nostrae fuerunt et: in figura contingebant illis, ostendit iam non opus esse, ut, cum res ipsas manifestatas agimus, figurarum praenuntiantium celebrationi seruiamus. unde dicit alio loco: nemo ergo uos iudicet in cibo aut in potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hic etiam cum dicit: nemo uos in eis iudicet, declarat, quam non sit necesse, ut iam haec obseruentur; cum autem dicit: quod est umbra futurorum, ostendit, quam oportuerit, ut illo tempore obseruarentur, quo ista, quae nobis iam manifestata eluxerunt, per tales umbras figurarum futura praedicebantur
Abbreviated transcription (Latin):
gratia. si concupisces. p̃ceptum est
uite agende: circumcides om̃em mascłm
octauodiep̃ceptũ ẽ si gnificandȩ uite. Ex
hac quippe imꝑitia. manichei. ⁊ om̃s
qͥbꝰ displicent littere uet̾is testam̃ti.
qͥcqͥd d̾s mandauit pͥori ppło ad cele¬
brandã umbrã fut᷑oꝵ ñ intelligentes
& ea m̃ ñ obseruari anĩadũtentes.
ex more p̃sentis tpr̃is illa rep̃hendunt.
q̃ utiq illi tempori congruebant. qͦ ista
q̃ nẽ manifestata sunt uentura significa¬
rent᷑. S qͥd dicturi st̃ adu̾sꝯ apłm qͥait:¬
hec om̃ia infigura contingebant illis:
Scͥpta st̃ autẽ ꝓpt̃ nos: in qͥs finis scłoꝵ ob¬
uenit. Ecce ipse aꝑuit. cur ille littere
accipiant᷑ a nob̃: ncur illa rerũ signa
iã necesse ñ sit ut obseruentur a nob̾.
Cũ enĩ dic̃. scͥpta sunt ꝓpt̃ nos. ꝓculdu¬
bio demonstrat. qͣnta a nob̃ cura legen¬
da ⁊ intelligenda.⁊ in qͣnta auctoritate
habenda sint: ꝙ ꝓpt̾ nos utiq scͥpta st̃.

Expanded text:
gratia: Non concupisces , praeceptum est agendae vitae; Circumcides omnem masculum octavo die , praeceptum est significandae vitae. Ex hac quippe imperitia Manichaei, et omnes quibus displicent litterae Veteris Testamenti, quid quid deus mandauit priori populo ad celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis illa reprehendunt quae utique illi tempori congruebant, quo ista quae nunc manifesta sunt . uentura significarentur. sed quid dicturi sunt aduersus aposthaec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit? ecce ipse aperuit, cur illae litterae accipiantur a nobis et cur illa rerum signa iam necesse non sit ut obseruentur a nobis. cum enim dicit: scripta sunt propter nos, procul dubio demonstrat, quanta nobis cura legenda et intellegenda et quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique scripta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
futura figuranda ⁊ p̃nuntianda decer-¬
neret: magisq desidium eoꝵ de no¬
uo testam̃to erat: s presens func tio
corporał ad significanda noua uentura
pollicitationibꝰ uetibꝰ p̃bebat᷑: ita il¬
loꝵ hominũ ñ tantum lingua s ⁊ uita
ꝓpħica fuit. Carnał autẽ populꝰ ꝓ¬
missis uite temporał inherebat: Deqͦ¬
t eisd̃ tam̃ etiã populo nichilominꝰ significa

Expanded text:
futura figuranda et praenuntianda decerfutura figuranda et praenuntianda decerneret, magisque desiderium eorum de noua testamento erat; sed praesens functio corporalis ad significanda noua uentura pollicitationibus ueteribus praebebatur. ita illorum hominum non tantum lingua, sed et uita prophetica fuit. carnalis autem populus promissis uitae praesentis inhaerebat. de quo tamen etiam populo nihilominus signi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ aut̃ ꝓpt̃ nos: in qͦs finis scłoꝵ obuenit.
Non gͦ uetꝰ testam̃tũ ad conseq̃ndas illa ᷤ¬
ꝓmissiones. s ad intelligendas ineis nous
testam̃ti p̃nuntiationes accipimꝰ. Uet̾is
qͥppe testificatio. fidẽ nouo conciliat.
Uñ dñs postea ꝙͣ resurrex̃ a mortius.
seq ñsolũ intuendum discipłoꝵ ocłis
s etiã contrectandũ manibꝰ optulit.
ne qͥd tam̃ eũ suis mortalibꝰ ⁊ carnalibꝰ
sensibꝰ falla cit̾ agi arbitrarent᷑: magis
eos de ueterũ libroꝵ testificatione fir-¬
mauit dicens. Oportebat om̃ia impleri
quȩ scͥpta sunt in lege moysi. ⁊ ꝓpħis.
& psalmis de me. Nonitaq spes nr̃a in-
temporalium rerũ ꝓmissione defixa ẽ.
qñquidẽ nec ipsos illius tpris sc̃os &
sp̃ales uiros. patͥarchas ⁊ ꝓpħas. his ter¬
renis reoꝰ fuisse deditos credimꝰ. Intel¬
ligebant enim reuelante sibi spu dei.
qͥd tempori illi congrueret: ⁊ quibus
modis d̾s ꝑ illas om̃s res gestas ⁊ dictas.

Expanded text:
 in quos finis saeculorum obuenit. non ergo uetus testamentum ad consequendas illas promissiones, sed ad intellegendas in eis noui testamenti praenuntiationes accipimus; ueteris quippe testificatio fidem nouo conciliat. unde dominus posteaquam resurrexit a mortuis seque non solum intuendum discipulorum oculis sed etiam contrectandum manibus obtulit, ne quid tamen cum suis mortalibus et carnalibus sensibus fallaciter agi arbitrarentur, magis eos de ueterum librorum testificatione firmauit dicens: oportebat inpleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me. non itaque spes nostra in temporalium rerum promissione defixa est, quandoquidem nec ipsos illius temporis sanctos et spiritales uiros, patriarchas et prophetas, his terrenis rebus fuisse deditos credimus; intellegebant enim reuelante sibi spiritu dei, quid tempori illi congrueret et quibus modis deus. per illas omnes res gestas et dictas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ parte positum. Apłs cñĩ sic̃ reuera erat
quosdã eoꝵ dixit hoc fecisse ñ totũ po Ex lib̾ cẽ¬
płm: ubi ait. Neq ydolis seruiamꝰ sic̃ inimicũ
Qd aut̃ lusui pueril tã simile ẽ. ꝙͣ ydola ꝓpħars¬
colere. qͣndo ⁊ apłs ad hoc retulit hoc
genꝰ suꝑstitionis cũ ait. neq ydolis
tũ eͣ. sedit ppłs manducare ⁊ bibere: n

Expanded text:
pro parte positum. apostolus enim, sicut reuera erat, quosdam eorum dixit hoc fecisse, non totum populum, ubi ait: neque idolis seruiamus sicut d autem lusui puerili tam simile est, quam idola colere; quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis tum est, Sedit populus manducare et biber
Abbreviated transcription (Latin):
auditis: dm̃ negare unigenitum audetis
Nic ds trinitas dic̃. Ego sum qͥ sũ: &ñ
cũ sit immutabilis ueritas: Quis nos¬
suꝑ om̃e genus serpentium. calcare spiritit
fideli ad significanda peccata quoꝵ uenc¬
no inuisibiliter moriebant᷑. uisibiles serpt¬
tes qͥbꝰ ammonerent᷑ ĩmisit: & plaga eñ¬
datoria. mortes animarũ morte corporis

Expanded text:
auditis, Deum negare unigenitum audetis. Hic Deus Trinitas dicit: Ego sum qui sum, et non cum sit immutabilis veritas, cui super omne genus serpentum calcare spiritualiter fideli ad significanda peccata, quorum veneno invisibiliter moriebantur, visibiles serpentes quibus admonerentur, immisit; et plaga emendatoria mortes animarum, mortibus corporum
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͥs inuitauit : Qͦs inuitauit: Et quid
p̃parauit: Inuitauit dñs seruos: & pre¬
parauit eis ꝙẏbum se ipsum. Qisaudeat
manducare dñm suum: Et tamen ait.
Nec occidit᷑ ut manducet᷑: s mortuos
uuificat. Qñ manducat᷑ refic̃. s ñ defiõ.
ne forte finiamꝰ illum: & postea qđ man-¬
Uiuit manducatꝰ: ꝙr resurrexit occisus

Expanded text:
Quis invitavit? quos invitavit? et quid praeparavit? Invitavit Dominus servos, et praeparavit eis cibum seipsum. Quis audeat manducare Dominum suum? et tamen ait: nec occiditur ut manducetur, sed mortuos vivificat quando manducatur. Reficit, sed non deficit. ne forte finiamus illum, et postea quem manvivit manducatus, quia resurrexit occ
Abbreviated transcription (Latin):
stabunt ad sinistrã ex om̃ib gentibus.
q̃ sempit̾nis dampnanda suntꝰ ignibus:
Qͥs aut̃ utruslibet sexꝰ homo. non
mallet gladio trucidari. etiã illo modo
qͣ trucidauit finces sacerdos fornicarios:
in ipso complexu nefarie uoluptatis. ter¬
ribile constituens aou̾sꝰ execrandas libi-¬
dines ultionis exemplum: ꝓpt qd̾ maxime
d̾o placuit: Ois in qͣm ñ mallet talĩ gene̾
mortis int̾fici: Qͥs ñ postremo igne con-¬
sumi: ł ferinis morsibꝰ ꝑ ipsa puden-¬
da laniari : qͣm mitti in gehennã ignis

Expanded text:
stabunt ad sinistram ex omnibus gentibus, stabunt ad sinistram ex omnibus gentibus, quae sempiternis damnanda sunt ignibus? s autem utriuslibet sexus homo non mallet gladio trucidari, etiam illo modo quo trucidavit Sacerdos Phinees fornicarios in ipso complexu nefariae voluptatis, terribile constituens adversus exsecrandas libidines ultionis exemplum, propter quod maxime Deo placuit, quis, inquam, non mallet tali genere mortis interfici? Quis non postremo igne consumi, vel ferinis morsibus per ipsa pudenda laniari, quam mitti in gehennam ignis
Abbreviated transcription (Latin):
erit concilio. Qͥ autẽ dixerit fatue. reꝰ
erit gehenne ignis. Qid tã paruum in
peccatis. qͥm fr̃i dicere fatue: Qu id tã
magnũ in suppliciis. qͣm gehenna ignis:
uinitus: qͣnte dm̃ crudelitatis argueret:
Qͥs autẽ ñ dico lapidari. s ꝑ singulos
artꝰ. ĩmo ꝑsingula corporis frusta pau¬
latĩ atq minutatim uiuens ⁊ sentiens di¬
laniari consumiq maluisset. ꝙͣ gehennȩ
ignib mancipari: Absit tam̃ ut crudeli¬
telligens utriusq ce̾ unũ. ⁊ eund ẽ dm̃
in lege terrentẽ carnalibꝰ in euũglio
sp̃alibꝰ penis: ⁊ ibi ⁊ hic fidełe. nus qͣm
crudełẽ. Ita ẽ in omiũ hominũ qͥ puni¬
unt᷑ uł corripiuntur inueteri testam̃to.
longe mitioribꝰ qͣm legunt᷑ in euũgłio
corporalibꝰ penis. Qd̃ enĩ diluiũ cõparari
et̃mꝰ ignibus potest: que cedes. q̃ uulnera.
caꝵ strepitu inflat insanꝰ: qͣsi ñ innu¬
merabilia milia cotidie moriant᷑ toto
orbe trarũ. S transitoria ista corporis

Expanded text:
erit concilio; qui autem dixerit, Fatue, reus erit gehennae ignis . Quid tam parvum in peccatis, quam fratri dicere, Fatue? Quid tam magnum in suppliciis, quam gehenna ignis? vinitus, quantae Deum crudelitatis argueret? Quis non autem, non dico lapidari, sed per singulos artus, imo per singula corporis frusta, paulatim atque minutatim, vivens et sentiens dilaniari consumique maluisset, quam gehennae ignibus mancipari? Absit tamen ut crudelitelligens utriusque esse unum et eumdem Deum, in Lege terrentem carnalibus, in Evangelio spiritualibus poenis; et ibi et hic fideest iste in omnium hominum qui puniuntur vel corripiuntur in Veteri Testamento, longe mitioribus quam leguntur in Evangelio, corporalibus poenis. Quod enim diluvium comparari aeternis ignibus potest? quae caedes? quae vulnera? buccarum strepitu inflat insanus, quasi non innumerabilia millia quotidie moriantur toto orbe terrarum, sed transitoria ista corporis
Abbreviated transcription (Latin):
emporaliũ qͥdẽ rerum ꝓmissiones tis¬
tamͣto ueteri contineri. ⁊ id̾o uetꝰ testam̃tũ
net testam̃tũ. s in illis temporalibꝰ. figurs
fuisse futuroꝵ q̃ implerentur in nobis inqͥ
finis scł̃oꝵ obuenit. ñ suspicio mea. s apl̃it
intellectꝯ ẽ. dicentt apło. cũ de talib loq̃¬
retur. Hec omia figure nr̃e fuert̃. Et it̾um

Expanded text:
emporalium quidem rerum promissiones Testamento Veteri contineri, et ideo Vetus Testamentum net Testamentum: sed in illis temporalibus figuras fuisse futurorum, quae implerentur in nobis, in quos finis saeculorum obvenit, non suspicio mea, sed apostolicus intellectus est, dicente Paulo, cum de talibus loqueretur, Haec omnia figurae nostrae fuerunt; et i