comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rens hostiam rationabilem. uiuam do pla¬
centẽ. Deniq eum ꝙ me romam cũ scĩs
pontificib paulino &. epiphanio eccłiasti¬
ea traxisset necessitas. quoꝵ alt̾ antioche¬
nam syriȩ. alt̾ salaminam cypri rexit eccłi¬
am. & uerecunde nobilium feminarum
oculos declinarem: ita egit scđm apłm
importune oportune. ut pudorem meum
sua suꝑaret industria. Et quia alicun tunc
nominis estimabar suꝑ studio scͥpturarũ
nunquã conuenit quin de scͥpturis aliqͥd
int̾rogaret. nec statim ad quiesceret. s mo¬
ueret e contrario questiones. ñ ut conten¬
deret. s ut querendo disceret earũ soluti¬
ones quas opponi posse intelligebat. Quid
in illa uirtutũ. quid ingenii. qͥd sc̃itatis
qͥd puritatis inuenerim. uereor dicere: ne
fidem credulitatis excedam. & tͥ maiorẽ
dolorem incutiã. recordanti quanto bo¬
no carueris. Hoc solum dicam. quod qͥcqͥd
in nob longo fuit studio congregatum. ꝙ.

Expanded text:
rens hostiam rationabilem, uiuam, plarens hostiam rationabilem, uiuam, placentem deo. Denique, cum et me Romam cum sanctis pontificibus Paulino et Epiphanio ecclesiastica traxisset necessitas — quorum alter Antiochenam Syriae, alter Salaminiam Cypri rexit ecclesiam — et uerecunde nobilium feminarum oculos declinarem, ita egit secundum apostolum inportune, oportune, ut pudorem meum sua superaret industria. et quia alicuius tunc nominis aestimabar super studio scripturarum, numquam conuenit, quin de scripturis aliquid interrogaret nec statim adquiesceret, sed moueret e contrario quaestiones, non ut contenderet, sed ut quaerendo disceret earum solutiones, quas opponi posse intellegebat. quid in illa uirtutum, quid ingenii, quid sanctitatis, quid puritatis inuenerim, uereor dicere, ne fidem credulitatis excedam et tibi maiorem dolorem incutiam recordanti, quanto bono carueris. hoc solum dicam, quod, quicquid in nobis longo fuit studio congregatum et
Abbreviated transcription (Latin):
in tantũ ut petrum intͦduceret in atri¬
um. & staret solꝰ apłoꝵs ante crucẽ. ma¬
tremq saluatoris in suam reciꝑet. ut he¬
reditatem uirginis dñi. uirginẽ dñi ma¬
trem filiꝰ uirgo susciꝑet. Annis gͥ pluri¬
mis sic suam transegit ętatẽ. ut ante se
uetulam cerneret quam adolescentulam
fuisse meminisset: laudans illud plato¬
nicum. qui philosophiam meditatonem
antiqua exemplaria: nisi quis tulerit
crucẽ suam cotidie. ꝙ secutus fuerit me.
non potest meus ẽẽ discipłs. Multoq per¬
tota die. estimati sumꝰ ut oues occisionis.
Et post multas ȩtates illa sententia: mem̃¬
to semꝑ diem mortis. ꝙ. nunquã peccabis.
disertissimiq preceptũ satyrier: uiue me¬
mor lȩti. fugit hora: hoc quod loquor in¬
de ẽ. Sio gͦ ut dicere ceperamꝰ etatẽ dux̃ &e uixit
ut semꝑ se crederet ẽẽ morituram. sic indu¬
ta ẽ uestib ut meminisset sepulchri. defe¬

Expanded text:
in tantum, ut Petrum introduceret in atriin tantum, ut Petrum introduceret in atrium et staret solus apostolorum ante crucem matremque salvatoris in sua reciperet, ut hereditatem virginis domini virginem matrem filius virgo susciperet. Annis igitur plurimis sic suam transegit aetatem, ut ante se vetulam cerneret, quam adulescentulam fuisse meminisset, laudans illud Platonicum, qui philosophiam meditationem antiqua exemplaria: Nisi quis tulerit crucem suam cotidie et secutus fuerit me, non potest meus esse discipulus, multoquetota die, aestimati sumus ut oues occisionis et post multas aetates illa sententia: memento semper diem mortis et numquam peccabis disertissimeque praeceptum satirici: uiue memor leti, fugit hora, hoc, quod loquor, inde est. sic ergo — ut dicere coeperamus — aetatem duxit et uixit, ut semper se crederet esse morituram. sic induta est uestibus, ut meminisset sepulchri, offe
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc tunc uiuentis. monasterioꝵq in
thebaidȩ pachomii. ꝙ uiduarum ac uirgi¬
num didicit disciplinam. nec erubuit
ꝓfiteri. qd̾ xp̃o placere cognouerat. Nanc
multos post annos imitata ẽ & sophronia.
& aliȩ quib rectissime illud ennianũ apta¬
ri potest: ytinam ne in nemore pelio. Huiꝰ
amicitiis fruita ẽ paula uenerabilis. in huiꝰ
nutrita cubiculo eustochium uirginitatis
decus: ut facilis estimatio sit. qualis fuerit¬
magistra ubi tales discipulȩ. Rideat for¬
sitan infidelis lector me in muliercularũ
laudib immorari. Qui si recordaret᷑ scãs
feminas comites saluatoris quȩ ministra¬
bant ei de sua substantia. & tres marias
stantes ante crucẽ mariãq ꝓprie magdale¬
uidere meruit resurgentem: se potiꝰ suꝑ¬
biȩ quã nos condemnabit ineptiarũ. qui
uirtutes ñ sexu s animo iudicamꝰ. Unde
qui ꝓpt̾ generis nobilitatẽ erat notus
pontifici. & iudeoꝵ insidias ñ timebat.

Expanded text:
adhuc tunc uiuentis monasteriaque in adhuc tunc uiuentis monasteriaque in Thebaide Pachumii et uirginum ac uiduarum didicit disciplinam nec erubuit profiteri, quod Christo placere cognouerat. hanc multos post annos imitata est Sophronia et aliae, quibus rectissime illud Ennianum aptari potest: utinam ne in nemore Pelio. huius amicitiis fruita est Paula uenerabilis, in huius nutrita cubiculo Eustochium, uirginitdecus, ut facilis aestimatio sit, qualis magistra, ubi tales discipulae. Rideat forsitan infidelis lector me in muliercularum laudibus inmorari: qui si recordetur sanctas feminas, comites domini salvatoris, quae ministrabant ei de sua substantia, et tres Marias stantes ante erucem Mariamque proprie Magdalelos Christum videre meruit resurgentem, se potius superbiae quam nos condemnabit ineptiarum, qui virtutes non sexu sed animo iudicamus. Undequi propter generis nobilitatem erat notus pontifici et Iudaeorum insidias non timebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ maxime nobilium matͦnarũ uitabat do¬
mos. ne cogeret᷑ uidere qd̾ contempserat:
orationib. & quȩ popłoꝵ frequentiã decli¬
narent. Matri in tantum obediens. ut
interdum faceret qd̾ nolebat. Nam cum
illa suum diligeret sanguinẽ. & absq fi¬
liis & nepotib uellet in fr̃ib & liberis uni¬
uersa conferre. ista pauꝑes eligebat. et
tam̃ mat̾ contraire ñ poterat: monilia
& quicqd suppellectilis fuit diuitib ꝑitu¬
ra concedens. magisq uolens pecuniam
ꝑdere quã parentis animum contͥstare.
Dulla eo tempore nobiliũ fęminarũ noue¬
rat romȩ ꝓpositũ monachoꝵ. nec aude¬
bat ꝓpt̾ rei nouitatẽ ignominiosum ut
tunc putabat᷑ & uile in popłis nom̃ assu¬
mere. Hȩc ab alexandrinis sacerdotib
papaq athanasio. & postea petro. qui ꝑse¬
cutionẽ arrianȩ hereseos declinantes. qͣsi
ad tutissimũ cõmunionis suȩ portum
romam confugerant. uitam beati antonii

Expanded text:
et maxime nobilium matronarum uitabat doet maxime nobilium matronarum uitabat domus, ne cogeretur uidere, quod contempserat, orationibus et quae populorum frequentiam declinarent. matri in tantum oboediens, ut interdum faceret, quod nolebat. nam cum illa suum diligeret sanguinem et absque filiis ac nepotibus uellet in fratris liberos uniuersa conferrei, ista pauperes eligebat et tamen matri contraire non poterat monilia et, quicquid supellectilis fuit, diuitibus peritura concedens magisque uolens pecuniam perdere quam parentis animum contristare. Nulla eo tempore nobilium feminarum nouerat Romae propositum monachorum nec audebat propter rei nouitatem ignominiosum, ut tunc putabatur, et uile in populis nomen adsumere. haec ab Alexandrinis sacerdotibus papaque Athanasio et postea Petro, qui persecutionem Arrianae hereseos declinantes quasi ad tutissimum communionis suae portum Romam confugerant, uitam beati Antonii
Abbreviated transcription (Latin):
non peccem tͥ: & illud de ꝑfecto uiro. ꝙ in
lege dñi uoluntas en. & in lege ei medita
bitur die ac nocte: meditationẽ legis non
replicando quȩ seripta sunt. ut iuideoꝵ
estimant pharisei. s in oꝑe intelligens ui¬
xta illud apłicum. siue comeditis siue bi¬
bitis siue quid agitis. omĩa in głam dñi
facientes: & ꝓpħȩ uerba dicentis. a man¬
datis tuis intellexi: ut postquã mandata
complesset. tunc se sciret mereri intelli¬
gentiam scͥpturarũ. quod ꝙ& alibi legimꝰ:
quia cępit iħc facere & docere. Frubescit enĩ
quamuis preclara doctrina quã ꝓpria rep̃¬
hendit conscientia. frustraq lingua predi¬
cat pauꝑtatẽ & docet elemosinas. qui cre¬
si diuitus tumet. uiliq oꝑtꝰ pallio. pugnat
contra tineas uestium sericarũ. Moderata ie¬
iunia. carnium abstinentia. uini odor ma
gis quã gustus. ꝓpt̾ stomachum & frequen¬
tes infirmitates. Raro ꝓcedebat ad publicũ.

Expanded text:
non peccem tibi, et illud de perfecto uiro: et in non peccem tibi, et illud de perfecto uiro: et in lege domini uoluntas eius et in lege eius medita-n bitur die ac nocte meditationem legis non replicando, quae scripta sunt, ut Iudaeorum aestimant pharisaei, sed in opere intellegens iuxta illud apostolicum: siue comeditis siue bibitis siue quid agitis, omnia in gloriam domini facientes et prophetae uerba dicentis: a mandatis tuis intellexi, ut, postquam mandata conplesset. tunc se sciret mereri intellegentiam scripturarum. quod et alibi legimus: quia coepit Iesus facere et docere. erubescit enim quamuis praeclara doctrina, quam propria reprehendit conscientia, frustraque lingua praedicat paupertatem et docet elemosynas, qui Croesi diuitiis tumet uilique opertus palliolo pugnat contra tineas uestium sericarum. moderata ieiunia, carnium abstinentia, uini odor or magis quam gustus propter stomachum et frequentes infirmitates. raro procedebat ad publicum
Abbreviated transcription (Latin):
tandem dñatu eoꝵ se caruisse lȩtent᷑. que¬
rantq alios ñ quib uxta di sententiã ser¬
uiant. s quib imꝑent. Unde ꝙ pauꝑes
eligunt. ut nomen tantum uiroꝵs hab̾e
uideant᷑. qui patient̾ riuales sustineant. si
musitauerint ilico ꝓiciendi. Nr̃a uidua
talib usa est uestib. quib obstaret frigus
non m̃bra nudaret. aurũ usq ad anuli signa¬
culum repudians. ꝙ magis in uentrib ege¬
noꝵs quã in marsupiis recondens. Nusquam
sine matre. nullum clericoꝵ aut monachoꝵ
quod amplȩ domꝰ int̾dum exigebat necessi¬
tas. uidit absq arbitris. S emꝑ in comitatu
suo uirgines ac induas. & ipsas graues fȩmi¬
nas habuit: sciens ex lasciuia puellarũ sepe
de dñarum morib iudicari. & qualis queq
sit talium consortio delectari. Diuinarum
scͥpturarũ ardor incredibilis. semꝑq canta¬
bat. In corde meo abscondi eloquia tua. ut

Expanded text:
tandem dominatu uirorum se caruisse laetentur quaetandem dominatu uirorum se caruisse laetentur quaerantque alios, non quibus iuxta dei sententiam seruiant, sed quibus imperent. unde et pauperes eligunt, ut nomen tantum uirorum habere uideantur, qui patienter riuales sustineant, si musitauerint, ilico pioiciendi. nostra uidua talibus usa est uestibus, quibus obstaret frigus, non membra nudaret, aurum usque ad anuli signaculum repudians et magis in uentribus egenorum quam in marsuppiis recondens. nusquam sine matre, nullum clericorum et monachorum — quod amplae domus interdum exigebat necessitas — uidit absque arbitris. semper in comitatu suo uirgines ac uiduas et ipsas graues feminas habuit sciens ex lasciuia puellarum saepe de dominarum moribus iudicari et, qualis quaeque sit, talium consoitio delectari. Diuinarum scripturarum ardor incredibilis, semperque cantabat: in corde meo abscondi eloquia tua, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Unde quasi rem difficillimã ac pȩne im¬
possibilem optat ꝓpħa potio qua presumit
dicens: Seati ĩmaculati in uia qui ambu¬
lant in lege dñi: immaculatos in uia huꝰ
appellans scłi. quos nulla obsceni rumoris
aura macularit. qui obꝓbrium ñ acceꝑint
aduersꝰ ꝑrimos suos. de quib saluator in
eugłio esto inquit beniuolꝰ siue bene senti¬
ens de adu̾sario tuo dum es cum illo in uia.
Quis unquã de hac muliere qͦd displiceret au¬
diuit. ut crederet: Quis credidit. ut non
magis se ipsum malignitatis & infamiȩ con¬
demnarit: Ab hac pͥmum confusa gentili¬
tas ẽ. dum om̃ib patuit quȩ ẽẽt uiduitas
xp̃iana. quam & conscientia & habitu pro¬
mittebat. Illȩ enim solent purpurisso & ce¬
russa ora depingere. sericis nitere uestib.
splendere geminis. aurũ portare ceruicib
& aurib ꝑforatis rubri maris pretiosissi¬
ma grana suspendere. fraglare muricȩ. ut

Expanded text:
unde quasi rem difficillimam ac paene inunde quasi rem difficillimam ac paene inpossibilem optat propheta potius quam praesumit dicens: beati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini, inmaculatos in uia huius appellans saeculi, quos nulla obsceni rumoris aura macularit, qui obprobrium non acceperint aduersus proximos suos. de quibus et saluator in euangelio: esto, inquit, beniuolus — siue bene sentiens — de aduersario tuo, dum es cum illo in uia. quis umquam de hac muliere, quod displiceret, audiuit, ut crederet? quis credidit, ut non magis se ipsum malignitatis et infamiae condemnaret ? ab hac primum confusa gentilitas est, dum omnibus patuit, quae esset uiduitas Christiana, quam et conscientia et habitu promittebat. illae enim solent purpurisso et cerussa ora depingere, sericis nitere uestibus, splendere gemmis, aurum portare ceruicibus et auribus perforatis Rubri Maris pretiosissima grana suspendere, flagrare mure, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tribu aser. ꝙ hȩc ꝓuectȩ ętatis & diebꝰ plu¬
rimis uixeratq cum uiro suo annis septẽ
a uirginitate sua. & erat indua annis octo¬
ginta quatuor. nec recedebat de templo
ieiuniis & obsecrationib seruiens nocte
ac die. Nec mirũ si uidere meruerit salua¬
torem. que tanto labore querebat. Con¬
feramo septem annos septẽ mensibꝰ. sꝑare
xp̃m ꝙ tenere. natũ confiteri & in cruci¬
fixum credere. paruulum ñ negare. ꝙ ui¬
rum gaudere regnantẽ. Non faciam ul¬
lam int̾ scãs feminas differentiã qd̾ ñnul¬
li int̾ scõs uiros & eccłiarum pͥncipes con¬
sueuerunt facere stulte: s illo attendit
assertio. ut quarũ unꝰ ẽ labor. unum ꝙ
premium sit. Difficile ẽ in maledica ciui¬
tate & in urbe in qua orbis qnda popłs
fuit. palmaq uitioꝵ si honestis detrahe¬
rent & pura ac munda macularent. ñ
aliquã sinistri rumoris fabulã trahere.

Expanded text:
tribu Aser: Et haec provectae aetatis in diebtribu Aser: Et haec provectae aetatis in diebrimis. uixeratque cum uiro annis septem a uirginitate sua et erat uidua annis octoginta quattuor nec recedebat de templo ieiuniis et obsecrationibus seruiens nocte ac die. nec mirum, si uidere meruit saluatorem, quem tanto labore quaerebat. conferamus septem annos septem mensibus, sperare Christum et tenere, natum confiteri et in crucifixum credere, paruulum non negare et uirum gaudere regnantem: non facio ullam inter sanctas feminas differentiam, quod nonnulli inter sanctos uiros et ecclesiarum principes stulte facere consuerunt, sed illo tendit adsertio, ut, quarum unus labor, unum et praemium sit. Difficile est in maledica ciuitate et in urbe, in qua orbis quondam populus fuit palmaque uitiorum, si honestis detraherent et pura ac munda macularent, non aliquam sinistri rumoris fabulam trahere.
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ pauꝑtate ꝙ humilitate nobilior.
Orbata patris morte. uiro qͦq post nupti¬
as septimo m̃se pͥuata ẽ. Cumq eã cere¬
alis cuiꝰ clarum int̾ consules nom̃ est.
ꝓpt̾ ętatẽ & antiquitatẽ familiȩ & insignẽ
qd̾ maxime uiris placere consueuit deco¬
rem corporis ac moꝵs temꝑantiã ambiti¬
osus peteret. suasq longeuas polliceret᷑
diuitias. ꝙ ñ quasi in uxorẽ s quasi in fi¬
liam uellet donationẽ transfundere: albi¬
naq mat̾ tam clarum p̾sidiũ uiduatȩ
domꝰ ultͦ appeteret illa respondit. Si uel
dedicare. utiq maritũ quererẽ non here¬
ditatẽ. Illoq mandante posse ꝙ senes diu
uiuere. & iuuenes cito mori: elegant̾ lusit.
Iuuenis quide potest cito mori. s senex
diu uiuere ñ potest. Qua sententia rẽpu
diatꝰ exemplo cęteris fuit. ut eiꝰ nuptias
desꝑarent. Legit᷑ in eugłio sed̾m lucam.
Et anna erat ꝓphetissa filia phanuelis de

Expanded text:
facta est paupertate et humilitate nobilior. facta est paupertate et humilitate nobilior. Orbata patris morte uiro quoque post nuptias septimo mense priuata est. cumque eam Cerealis, cuius clarum inter consules nomen est, propter aetatem et antiquitatem familiae et insignem — quod maxime uiris placere consueuit—decorem corporis ac morum temperantiam ambitiosius peteret suasque longaeuus polliceretur diuitias et non quasi in uxorem sed quasi in filiam uellet donationem transfundere Albinaque mater tam clarum praesidium uiduitati domus ultro appeteret, illa respondit: \'si uelldedicare, utique maritum quaererem, non hereditatem\'. illoque mandante posse et senes diu uiuere et iuuenes cito mori eleganter lusit: \'iuuenis quidem potest cito mori, sed senex diu uiuere non potest\'. qua sentdiatus, exemplo caeteris fuit, ut ejus nuptias desperarent. Legimus in Evangelio secundum Lucam: Et erat Anna Prophetissa filia Phanuelis de
Abbreviated transcription (Latin):
G E ꝙ multum flagitas uir¬
go xp̃i pͥncipia. ut memori¬
am scȩ̃ feminȩ marcellȩ lit¬
teris recolam. ꝙ bonum qͦ
diu fruiti sumꝰ. etiam cȩte¬
ris noscendũ imitandũq
describam. Satisq doleo qd̾ hortaris
sponte currentẽ. & me arbitraris indi¬
gere precib. qui nec tͥ quidẽ in en dilecti¬
one concedam: multoq plus accipiam
quam tͥbuam beneficii. tantarũ recorda¬
tione uirtutũ. Nam & hucusq reticere.
& biennium preterire silentio. ñ fuit
dissimulationis ut male ęstimas. s tͥsti¬
ciȩ incredibilis: quȩ ita meũ opp̾ssit ani¬
mum. ut meliꝯ iudicarẽ tacere in p̾sen¬
tiarum. quã nichil dignum illiꝰ laudib
dicere. N eq uͦ marcellam tuam immo
tum decus. institutis rethoꝵ predicabo:
ut exponam illustrẽ familiam. alti san-¬
guinis decus. ꝙ steminata ꝑ consules
ꝙ prefectos pretorio decurrentia. Nichil
in illa laudabo nͥ qd̾ ꝓprium ẽ: ꝙ in eo
nobiliꝰ. qd̾ oꝑib ꝙ nobilitate contempta.

Expanded text:
 et multum flagitas, uirgo Christi Principia, ut memoriam sanctae feminae Marcellae litteris recolam et bonum, quo diu fruiti sumus, etiam ceteris noscendum imitandumque describam. satisque doleo, quod hortaris sponte currentem et me arbitraris indigere precibus, qui ne tibi quidem in eius dilectione concedam multoque plus accipiam quam tribuam beneficii tantarum recordatione uirtutum. nam ut hucusque reticerem et biennium praeterirem silentio, non fuit dissimulationis, ut male aestimas, sed tristitiae incredibilis, quae ita meum obpressit animum, ut melius iudicarem tacere inpraesentiarum, quam nihil dignum illius laudibus dicere. neque uero Marcellam tuam, immotum decus, institutis rhetorum praedicabo, ut exponam inlustrem familiam, alti sanguinis decus et stemmata per consules et praefectos praetorio decurrentia. nihil in illa laudabo, nisi quod proprium est et in eo nobilius, quod opibus et nobilitate contempta
Abbreviated transcription (Latin):
dios inuenit locũ pietas. Cumq & illam
& te ad beati apłi pauli basilicã bar¬
bari deduxissent. ut uł salutẽ uob̾
ostenderent uł sepulchrũ. in tantã
lȩticiã dr̃ erupisse. ut gr̃as ageret
do qd̾ te sibi in tegram reseruasset
quod pauꝑ em illam ñ fecisset captiuitas
sed inuenisset: qd̾ egeret cotidiano eybo.
quod saturata. xp̃o ñ sentiret esuriem.
quod & uoce & oꝑe loqueret᷑. nuda exiui
de uentre matris meȩ nuda & redeam:
sicut dño uisum ẽ ita factũ ẽ. sit nom̃
dñi benedictum. Post aliquot m̃ses sana ꝙ
integra uegetoq corpusculo dormiuit
in dño. &. te pauꝑtatulȩ suȩ. immo ꝑ te
pauꝑes reliquit heredes. claudens oculos
in manib tuis. reddens sp̃m in osculis tu¬
is: dum int̾ lacrimas tuas illa rideret. con¬
scia uitȩ bonȩ & premii futuroꝵ. Hȩc tibi
marcella uenerabilis. & hȩc tͥ principia filia
una & breui lucubratione dictaui. non elo

Expanded text:
dios inuenit locum pietas. cumque et illam dios inuenit locum pietas. cumque et illam et te ad beati apostoli Pauli basilicam barbari deduxissent, ut uel salutem uobis ostenderent uel sepulchrum, in tantam laetitiam dicitur erupisse, ut gratias ageret deo, quod te sibi integram reseruasset, quod pauperem illam non fecisset captiuitas, sed inuenisset, quod egeret cotidiano cibo, quod saturata Christo non sentiret esuriem, quod et uoce et opere loqueretur: nuda exiui de uentre matris meae, nuda et redeam. sicut domino uisum est, ita et factum est. sit nomen domini benedictum. 14. Post aliquot menses sana, integra uegetoque corpusculo dormiuit in domino et te paupertatulae suae, immo per te pauperes reliquit heredes claudens oculos in manibus tuis, reddens spiritum in tuis osculis, dum inter lacrimas tuas illa rideret conscientia uitae bonae et praemiis futurorum. haec tibi, Marcella uenerabilis, et haec tibi, Principia filia, una et breui lucubratione dictaui non eloq
Abbreviated transcription (Latin):
noctis. qͥs funera fando explicet: aut pos¬
sit lacͥmis equare dolorẽ: Urbs antiqua
ruit multos dñata ꝑ annos: plurima
perq uias spargunt᷑ in ertia passim
corpora. ꝑq domos. ꝙ plurima mortis
imago: cum interea ut in tanta confusio¬
ne rerum marcellȩ qͦ domũ cruentꝰ inctor
ingredit᷑. S it mͥ fas audita loqui. immo
ascĩs uiris uisa narrare. qui int̾fuere pre¬
sentes. qui te dicunt in ꝑiculo qͦq ei fuis¬
se sociatam. Intrepido uultu. excepisse
dicit᷑ introgressos. Cumq posceretur au¬
rum. & defossas opes uili excusaret tuni¬
ca: non tñ fecit fidem uoluntarie pauꝑta¬
tis. Cȩsam fustib flagellisq aiunt ñ sen¬
sisse torm̃ta. s hoc lacrimis. hoc pedib eo¬
rum egisse ꝓstratã. ne te a suo consortio
separarent. ne sustineret adolescentia.
quod senilis ȩtas timere ñ poterat. Xp̃c
dura corda molliuit. ꝙ int̾ cruentos gla¬

Expanded text:
noctis, quis funera fando Explicet aut posnoctis, quis funera fando Explicet aut possit lacrimis ruit multos dominata per annos plurima perque uias sparguntur inertia passim corpora perque domos et plurima mortis imago. Cum interim, ut in tanta confusione rerum, Marcellae quoque domum cruentus uictor ingreditur — sit mihi fas audita loqui, immo a sanctis uiris uisa narrare, qui interfuere praesentes, qui te dicunt in periculo quoque ei fuisse sociatam – , intrepido uultu excepisse dicitur introgressos; cumque posceretur aurum et defossas opes uili excusaret tunica, non tamen fecit fidem uoluntariae paupertatis. caesam fustibus flagellisque aiunt non sensisse tormenta, sed hoc lacrimis, hoc pedibus eorum egisse prostratam, ne te a suo consortio separarent, ne sustineret adulescentia, quod senilis aetas timere non poterat. Christus dura corda molliuit et inter cruentos gla
Abbreviated transcription (Latin):
I tua ate. quȩ aũ parasti cuiꝰ erunt:
Dum hȩc agunt᷑ in iebis. t̾ribi¬
lis de occidente rumor affert᷑.
obsideri romam. & auro salutem ciui¬
um redimi. spoliatosq rursum circũ¬
dari: ut post substantiã uitam qͦ amit¬
terent. Heret uox. & singultꝰ int̾cipiunt
uerba dictantis. Capit᷑ urbs quȩ totum
cȩpit orbem: immo fame perit anteꝗͣ.
gladio. ꝙ uix pauci qui caꝑent᷑ inuentist̃.
Ad nefandos cibos erupit esurientiũ rabi¬
es. & sua inuicẽ m̃bra laniarunt. dũ ma¬
ter ñ parcit lactenti infantię. & recipit
utero quẽ paulo ante effuderat. Nocte mo¬
ab capta ẽ. nocte cecidit murus eius. Ds
uenerunt gentes in hereditatẽ tuam. pol¬
luerunt templum scm̃ tuũ. posuert᷑ ihe¬
rusalem in pomoꝵs custodiam: posuer̃t
cadauera scõꝵs tuoꝵ ȩseas uolatilib cęli
carnes scõꝵ tuoꝵ bestiis terrȩ effuderunt san¬
guinem ipsoꝵs sic̃ aquã in circuitu ierłm:
ꝙ ñ erat qui sepeliret. Quis cladem illio

Expanded text:
 quae autem praeparasti, cuius erunt? Dum haec aguntur in Iebus, terribilis de occidente rumor adfertur obsideri Romam et auro salutem civium redimi spoliatosque rursum circumdari, ut post substantiam vitam quoque amitterent. Haeret vox et singultus intercipiunt erba dictantis. Capitur urbs, quae totum cepit orbem, immo fame perit ante quam gladio et vix pauci, qui caperentur, inventi sunt. Ad nefandos cibos erupit esurientium rabies et sua invicem membra laniarunt, dum mater non parcit Iactanti infantiae et recipit utero, quem paulo ante effuderat. Nocte Moab capta est, nocte cecidit murus eius. Deus, venerunt gentes in hereditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum, posuerunt Hierusalem in pomcadavera servorum tuorum escas volatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem ipsorum sicut aquam in circuitu Hierusalem et non erat, qui sepeliret. ' Quis cladem illius
Abbreviated transcription (Latin):
uid sit qd̾ iđe apłs ad thessalo . xi¬
nicenses scribit : nisi discessio uene.¬
rit pͥmũ ꝙ reuelatꝰ fuerit homo peccati:
ꝙ reliqua. In pͥma ad thessalonieenses¬
epła scripserat. De temporib aũ & mo¬
mentis fr̃s ñ necesse habetis ut uobis
scribã. Ipsi enĩ diligent̾ seitis. quia di¬
es dñi sic̃ fur ita in nocte ueniet. Cum
enĩ dixerint pax & securitas: tunc
repentinꝰ illis instabit interitus. sicut
dolor in utero habentis: & ñ effugi¬
ent. Supra enĩ ad eos scripserat. Hoc
uob̾ dicimꝰ in u̾bo dñi. quia nos qͥ ui¬
uimꝰ qui residui sumꝰ in aduentu dñi
non p̾ueniemꝰ eos qui dormierunt:

Expanded text:
d Thessalonicenses scribit: nisi discessio uenerit primum etreue- latus f uerit homo peccati et reliqua. — In prima ad Thessalonicenses scripserat: de temporibus autem et momentis, fratres, non necesse habetis, ut uobis scribam; ipsi enim diligenter scitis, quia dies domini sicut fur in nocte ita ueniet. cum enim dixerint: \'pax et securitas\', tunc repentinus illis instabit interitus sicut dolor in utero habenti et non effugient. supra enim ad eos scripserat: hoc uobis dicimus in uerbo domini, quia nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵq qͥ credunt ꝙ omĩs intelligentię
sp̃ualis. ex qͦ capite corpꝰ ȩccłiȩ ꝑ suas cõ¬
pages atq iuncturas uitalem doctrinȩ
cȩlestis accipit sucũ. ut oĩa paulatĩ m̃bra
uegetent᷑. & ꝑ occultos uenarũ meatꝰ fun¬
datur defecatꝰ sanguis ciboꝵs. & ministre¬
tur atq succrescat. immo teneat᷑ tẽꝑan¬
tia corꝑis. ut de fonte capitis rigati artꝰ
crescant in ꝑfectionẽ di. ꝙ impleat᷑ salua¬
nere locutionis obseurissimȩ seribit ad
ephesios. Ueritatẽ aũ loquentes in cari¬
tate. crescamꝰ in illo ꝑ om̃ia qͥ ẽ caput

Expanded text:
dunt, et omnis intelligentiae spiritualis. Ex quo capite corpus Ecclesiae per suas compages atque juncturas, vitalem doctrinae coelestis accipit succum, ut omnia paulatim membra vegetentur, et per occultos venarum meatus, fundatur defecatus sanguis ciborum, et ministretur atque succrescat, imo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis, rigati artus crescant in perfectionem Dei, et impleatur Salvanere locutionis obscurissime scribit ad Ephesios, Veritatem autem loquentes in caritate, crescamus in illo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ipse dixit ego sum ueritas. de qͦ in psal¬
mis scͥptũ ẽ ueritas de terra orta ẽ: qͥ gͦ
caritatẽ & ueritatẽ ñ recȩꝑunt. ut salua¬
tore suscepto salui fierent: mittit illis
d̾s ñ oꝑatorẽ s ipsam oꝑationẽ id ẽ fontẽ
erroris ut credant m̃dãtio. quia m̃dax ẽ
ipse ꝙ pat̾ eiꝰ. Et si quidẽ antixp̾e de uir¬
gine natꝰ ẽẽt & pͥmꝰ uenisset in mundum:
poterant habere iudei excusationẽ ꝙdi¬
cere qd putauerint ueritatẽ. ꝙ iccirco
mendaciũ ꝓueritate suscȩꝑint. unc
autẽ ido iudicandi st̃ immo ꝓculdubio
condemnandi: quia. rꝑo ueritate contẽp¬
ta postea m̃datium id ẽ antixꝑm suscȩp¬

Expanded text:
eritas, de quo in psalmis scriptum est: ueritas de terra orta est. qui ergo caritatem et ueritatem non receperunt, ut saluatore suscepto salui fierent, mittit illis deus non operatorem, sed ipsam operationem, id est fontem erroris, ut credant mendacio, quia mendax est ipse et pater eius. et siquidem antichristus de uirgine natus esset et primus uenisset in mundum, poterant habere Iudaei excusationem et dicere, quod putauerint ueritatem et idcirco mendacium pro ueritate susceperint; nunc autem ideo iudicandi sunt, immo procul dubio condemnandi, quia Christo ueritate contempta postea mendacium, id est antichristum, suscep
Abbreviated transcription (Latin):
narrant᷑ : s peccatori conuenit. Cũq u¬
stus sub ꝑsona penitentis talia ꝓfudisset:
a do meretꝰ audire. Intelligere te faciã
ꝙ docebo te inuia hac qua ambulabis:
confirmabo suꝑ te oculos meos. In tri¬
cesimo qͦq septimo psalmo cuiꝰ titulꝰ ẽ
in cõmemorationẽ. ut doceat nos sẽꝑ pec¬
catoꝵs nr̃oꝵ memores ẽẽ debere ꝙ agere
penitentiã: tale qd legimꝰ. Non ẽ pax
ossib meis a facie peccatoꝵs meoꝵs: qm̃

Expanded text:
narrantur, sed peccatori congruit. cumque iustus sub persona paenitentis talia profudisset, a deo meretur audire: intellegere te faciam et docebo te in uia hac, in qua ambulabis; confirmabo super te oculos meos. in tricesimo quoque septimo psalmo, cuius titulus est: in commemorationem, ut doceat nos semper peccatorum nostrorum memores esse debere et agere paenitentiam, tale quid legimus: non est pax ossibus mei
Abbreviated transcription (Latin):
simul rapiem᷑ cũ illis in nubib obuiã
dño in aera: & sic semꝑ cum dño erimꝰ.
Itaq consolamini inuieẽ: in u̾bis istis.
Ouod audientes macedones ñ intellȩxe¬
runt qͦs secũ uiuentes apłs uocet. & qͥ
dicantur residui qͥ cũ illo rapiant᷑ in
nubib obuiã dño: s arbitrati sunt
dum adhuc eẽnt in corpore. & anteꝗͣ.
gustarent mortẽ. xp̃m in sua maiesta¬
te uenturũ. Quod audiens apłs rogat
ẽẽ aduentꝰ dñi saluatoris. & om̃ia ꝓpħa¬
rum docent uolumina. & eugłioꝵ fides:
qd̾ pͥmũ in humilitate uenerit. ꝙ pꝰtea
uenturꝰ sit in gła: ipso dño ꝓtestante gͦ¬

Expanded text:
 obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino erimus. Itaque consolamini invicem in verbis istis . Quod audientes Macedones, non intellexerunt, quos secum viventes, Apostolus vocet, et qui dicantur residui, qui cum illo rapiantur in nubibus obviam Domino, sed arbitrati sunt, dum adhuc essent in corpore, et antequam gustarent mortem, Christum in sua majestate venturum. Quod Apostolus audiens, rogat esse aduentus domini saluatoris et omnia prophetarum docent uolumina et euangeliorum fides, quod primum in humilitate uenerit et postea sit uenturus in gloria, ipso domino protestante
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ego ñ sum de mundo. ꝙ mundꝰ odit eos
qm̃ ñ sunt de mundo sic̃ ego ñ sũ de mun¬
do: s e contrario quasi uiuentes in mundo
decernitis. ne tetigeritis corpꝰ hoĩs mor¬
tui. nec uestim̃tũ ꝙ scabellum in qͦ sederit
mulier m̃struata. neq gustaueritis suillã
carnẽ. lepoꝵ & sepiarũ & lolliginũ. mu¬
renȩ & anguillȩ. & uniu̾soꝵ pisciũ qͥ squa¬
mas & pennulas nͨ habent ꝗ om̃ia in cor¬
ruptione ꝙ in interitu st̃ ip̃so usu. & ster
core digerunt᷑ : Esca enĩ uent̾ ꝙ uent̾ ȩscis:
ꝙ om̃e qd̾ intrat ꝑ os ñ cõmunicat hoĩem.
sed ea quȩ de nob̾ exeunt. Scd̾m p̾cepta
cor uͦ eiꝰ longe ab est ame. Frustra aũ eo¬
lunt me: docentes doctrinas ꝙ p̾cepta
dicens. Irritũ fecistis mandatũ đi. ut tra¬
ditiones ur̃as statueretis. Ds̃ enĩ dixit.
Honora patre & matrẽ: & qui maledirerit
patͥ aut matͥ. morte moriet᷑. Uos aũ dici

Expanded text:
et ego non sum de mundo o, et: \'mundus odit eos, quoniam non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo\', sed e contrario quasi uiuentes in mundo decernitis: \'ne tetigeris corpus hominis mortui, ne uestimentum et scabellum, in quo sederit mulier menstruata, neque gustaueris suillam carnem et leporum et sepiarum et lolliginum, murenae et anguillae et uniuersorum piscium, qui squamas et pinnulas non habent\', quae omnia in corruptione  uenter escis, et omne, quod intrat per os, non communicat hominem, sed ea, quae de nobis exeunt. secundum praecepta,cor uero eius longe est a me. frustra autem colunt me docentes doctrinas et praecepta dicens: irritum fecistis mandatum dei, ut traditiones uestras statueretis. deus enim dixit: honora patrem et matrem et: qui maledixerit patri et matri, morte morietur. uos autem dici
Abbreviated transcription (Latin):
habentia sapientiȩ in suꝑsticione ꝙ hu¬
militate & ñ ad parcendũ corpori.
non in honore aliquo ad saturitatem
carnis: hunc nob̾ habere sensũ uidet̾.
Curramꝰ ꝑ singła: & obscuritatẽ sensu¬
um atq u̾bors. xp̃o reserante ꝑ andamꝰ
Si baptirati estis in xp̃o. ꝙ cum xp̃o in¬

Expanded text:
apientiae in superstitione et humilitate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, hunc nobis habere sensum uidetur. curramus per singula et obscuritatem sensuum atque uerborum Christo reserante pandamus. si baptizati estis in Christo et cum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ne leuẽ putemꝰ ẽẽ tristiciã. &. modicam
quos appellat ꝙ fr̃s iuxta carne̾ : in sp̃u
ase ostendit alienos. Quors ẽ inquit ad¬
optio: quȩ significantiꝰ grece dr. yioes
m̃s pͥmogenitꝰ isrł. ꝙ filios genui ꝙ exal¬
taui: nc̃ dicit filii alieni m̃titi st̃ mͥ. Et qͦ¬
rum gła: ut de cunctis gentib eligeren¬
tur in peculiarẽ popłm di. Et quors te¬
stam̃ta unũ in littera alterũ in spũ: ut
qui priꝰ incarne seruierant cerimoniis
legis abolitȩ.postea seruirent in spũ
mandatis eugłii sempit̾ni. E t legislatio:
ad utrũq respondet. ꝙ noui ꝙ ueteris
instrum̃ti Et cultꝰ. id ẽ uera religio. Et
ne. Et ut sciremo qͥs iste sit xp̃c. causas
doloris sui uno sermone cõprehendit.
laudat iuditii ueritatẽ: ne sententia di
in ꝓpinqͦs & fr̃s suos displicere uideat᷑.
& uł austera ẽẽ uł nimia. An quib gͥ tan¬
ta fuerint bona: dolet cur nc̃ tanta mala

Expanded text:
ne levem putemus esse tristitiam, et modicam ne levem putemus esse tristitiam, et modicam quos appellat, et fratres juxta carnem, in spiritu a se ostendit alienos. Quorum est, inquit, adoptio, quae significantius Graece dicitur s meus Israhel et: filios genui et exaltaui, nunc dicit: filii alieni mentiti sunt mihi. et quorum gloria, utde cunctis gentibus eligerentur in peculiarem populum dei. et quorum testamenta, unum in littera, alterum in spiritu, ut, qui prius in carne seruierant caerimoniis legis abolitae, postea seruirent in spiritu mandatis euangelii sempiterni. et legislatio ad utrumque respondet: et noui et ueteris testamenti. et cultus, id est uera religio. et ne. et ut sciremus, quis iste sit Christus, causas doloris sui uno sermone conprehendit:  et nihilominus laudat iudicii ueritatem, ne sententia dei in fratres et propinquos displicere uideatur et uel austera esse uel nimia. in quibus igitur tanta fuerint bona, dolet, cur
Abbreviated transcription (Latin):
tum suũ dimitte. siaũ ñ uis. dele me¬
de libro tuo que scͥpsisti: ꝑspiciems eun¬
dem & moysi & pauli erga creditũ sibi
gregẽ affectũ. Pastor enĩ bonꝰ. ponit ani¬
mam suã ꝓ ouib Mexcennaris aũ cũ ui¬
derit lupũ uenientẽ fugit. qͥa ñ st̃ eiꝰ oues
enim delent᷑ de libro uiuentiũ & cũ iustis
non seribunt᷑: anathema fiunt a dño. Si¬
mulq cerne apłm quantȩ caritatis in xp̃o
sit. ut ꝓ illo cupiat mori ꝙ solꝰ ꝑire. dũ
mͦ om̃e in illũ credat hominũ genꝰ: ꝑire
aũ ñ in ꝑpetuũ s in p̾sentiarũ. Qui enĩ ꝑdi¬
derit aiãm suã ꝓ xp̃o: saluam eã facit̾.
Unde & de qͣdragesimo t̾cio psalmo assu¬
mit exemplũ .O. m̃ ꝓpt̾ te mortificamur
uent᷑ in spu: suũ sanguinẽ fundere. ut
multoꝵ aĩȩ conseruent᷑. Quod aũ anathe¬
ma int̾dũ oceisionẽ sonet: multis ueteris
instrum̃ti testimoniis ꝓbari potest. Et

Expanded text:
tum suum, dimitte; sin autem non uis, dele metum suum, dimitte; sin autem non uis, dele mede libro tuo, quem scripsisti, perspiciemus eundem et Moysi et Pauli erga creditum sibi gregem affectum. pastor enim bonus ponit animam suam pro ouibus, mercennarius autem, cum uiderit lupum uenientem, fugit, quia non sunt eius oues.enim delentur de libro uiuentium et cum iustis non scribuntur, anathema fiunt a domino. simulque cerne apostolum, quantae caritatis in Christo sit, ut pro illo cupiat mori et solus perire, dum modo omne in illum credat hominum genus, perire autem non in perpetuum, sed inpraesentiarum. qui enim perdiderit animam suam pro Christo, saluam eam Unde, et de quadragesimo tertio Psalmo assumit exemplum: Quoniam propter te mortificamur ventur in spiritu; suum sanguinem fundere, ut multorum animae conserventur. Quod autem anathema interdum occisionem sonet, multis veteris Instrumenti testimoniis probari potest. Et
Abbreviated transcription (Latin):
xta carnem. ꝙ relia᷑. Si enĩ tantȩ eꝰ in
dño caritatis. ut nec metu mortis nec
spe uitȩ. nec ꝑsecutione nec fame. nec
nuditate nec ꝑ iculo. nec gladio possit
separari a caritate .xp̃i. & si angłi qͦq
ꝙ potestates. & uł p̾sentia uł futura. &
om̃s cȩloꝵs fortitudines. & excelsa parit̾
ac ꝓfunda. ꝙ uniu̾sa simul creatura in
gruat. qd̾ nequaquã potest fieri. tam̃
non separet᷑ acaritate di quã habet in
x p̃o inu que ẽ ista tanta mutatio ĩmo
in audita prudentia: ut ꝓ caritate xp̃i
nolit hab̾e xpm̃: Et ne ei forsitan non
credamꝰ: urat & confirmat in xp̃o. &
conscientiȩ suȩ testem inuocat spm scm
in corde. ñ qui ad horã pungat & transe¬
at. s qui uigit̾ in corde ꝑmaneat. Quo
tendit ista tͥsticia: Ad qͥd ꝓficit incessa¬
bilis dolor: Optat anathema ẽẽ a xp̃o
sy ꝑire ut alii salui fiant. Sed s conside¬
remo moysi uocẽ rogantis đm ꝓ popło
iudeoꝵ atq dicentis. si dimittis eis pec ea¬

Expanded text:
xta carnem et reliqua. si enim tantae est in dominum caritatis, ut nec metu mortis nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortitudines et excelsa pariter ac profunda et uniuersa simul creatura ei ingruat — quod nequaquam potest fieri —, tamen non separetur a caritate dei, quam habet in Christo Iesu, quae est ista tanta mutatio, immo inaudita prudentia, ut pro caritate Christi nolit habere Christum? et ne ei forsitan non credamus, iurat et connrmat in Christo et conscientiae suae testem inuocat spiritumin corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. quo tendit ista tristitia ? ad quid proficit incessabilis dolor? optat anathema esse a Christo et perire, ut alii salui fiant. sed si consideremus Moysi uocem rogantis deum pro populo Iudaeorum atque dicentis: si dimittis eis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nib bonȩ uoluntatis. Facit enĩ ds an¬
gelos suos sp̃s: ꝙministros suos ignem
urentẽ. Et ut sciamꝯ eos semꝑ qui cole¬
bant idola. licet in templo hostias uide¬
rent᷑ offerre. ñ d̾o eas obtulisse s angłis.
per ierechiel plemꝰ discimꝰ. D edi eis
iustificationes ñ bonas. ꝙ p̾cepta ñ bo¬
na. Non enĩ sanguinẽ hyrcorũ ꝙ tau¬
roꝵs querit d̾s: s sacͥficiũ dñi ẽ sp̃s con¬
tribulatꝰ. cor contͥtum ꝙ humiliatũ ds
non despicit. Et ꝓpterea quia uitulũ
fecerunt in choreb. ꝙ coluerunt sydus
di sui rempham. de qͦ in ꝓpħa amos ple¬
niꝰ disseruimꝰ. & adorauerunt figuras
quas ipsi fecerunt : tradidit eos ut ser¬
uirent miliciȩ cȩli. quȩ nunc ab apło
sensꝰ & miseranda suspitio: dm crełe
hẏrcoꝵs atq tauroꝵ sanguine delecta¬
ri. & nidore thimiamatis.quẽ sepe hoĩes
declinamꝰ. Quod aũ sequitur. si mortu
estis cũ rꝑo ab elem̃tis mundi huiꝰ. qͥd
adhuc tanquã uiuentes in mundo de¬

Expanded text:
tatis. facit enim deus angelos suos spiritus et ministros suos ignem mentem. et ut sciamus semper eos, qui colebant idola, licet in templo hostias uiderentur offerre, non deo eas obtulisse, sed angelis, per Hiezechihel plenius discimus: dedi eis iustificationes non bonas et praecepta non bona. non enim sanguinem hircorum et taurorum quaerit deus, sed sacrificium domini est spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum deus non despicit. et propterea, qui uitulum fecerunt in Choreb et coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae caeli, quae nunc ab apostolo sensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe homines declinamus. quod autem sequitur: si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid adhuc tamquam uiuentes in mundo de
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. Cumq hucusq deuios calles blasphe
miȩ suȩ potuerit in uenire : in consequen¬
tib impingit & corruit. Quomͦ enĩ ꝓ pa¬
tre qͥs audet mori. & ꝓ filio uix morit᷑: cũ
locũ. hoc potest dicere qd̾ in ueteri lege
in qua iusticia ẽ uix pauci inuenti sint
qui suũ fuderint sanguine̾: in nouo aũ
instrum̃to in qͦ bonitas ẽ atq clem̃tia.
innumerabiles extiterint mr̃es. Sed ex
eo qd̾ posuit. forsitan qͥs etiã audeat mo¬
ri: & pendulo gradu sententiã tẽꝑauit.
inueniri posse ñnullos qͥ audeant mori
ꝓ ȩugłio: ostendit ñ sic accipiendũ. s ex su¬
periorib & inferiorib sensũ loci huiꝰ de¬
bere tractari. Dicens enĩ paulꝰ apłs se gła

Expanded text:
pater. cupater. cu potuerit inuenire, in consequentibus inpingit et corruit. quomodo enim pro patre quis audet mori ct pro filio uix moritur, cumlocum, hoc potest dicere, quod in ueteri lege, in qua iustitia est, uix pauci inuenti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles extiterint martyres. sed ex eo, quod posuit: forsitan quis etiam audeat mori et pendulo gradu sententiam temperauit, inueniri posse nonnullos, qui audeant mori pro euangelio, ostendit non sic accipiendum, sed ex superioribus et inferioribus sensum loci huius debere
Abbreviated transcription (Latin):
ctione. ut metamꝰ benedictionẽ. Qui enĩ
parce seminauerit. parce & metet. ui¬
uo sensu accipiendu sit qd̾ in epła
legimꝰ ad romanos: uix enĩ ꝓ iusto
quis morit᷑. nã ꝓ bono forsitan qͥs audeat
mori. Quȩ hereses ex occasione huiꝰ testi¬
monii qd̾ intelligunt. diu̾so quiđe errore
s pari impietate blasphemant. Martion
enĩ qͥ iustũ dm & creatorẽ legis facit et
terũ iustũ & alterũ bonũ. Et ꝓ iusto asserit
uł nullos uł paucos oppetisse mortẽ: ꝓbo
no aũ id ẽ xp̃i patre. innumerabiles mr̃es
extitisse. Porro arriꝰ iustũ ad xp̃m refert.
de qͦ dictũ ẽ. d̾s iuditiũ tuũ regida ꝙ iusti¬
ciam tuã filio regis. & ipse de se in eugłio.
non enĩ pat̾ uidicat quẽqu̾a s om̃e iuditi¬
um dedit filio. & ego sic̃ audio ita iudico:
bonũ aũ dm patrẽ. de qͦ ipse filiꝰ confitet᷑.
qͥd me dicis bonũ. nemo ẽ bonꝰ. nͥ solꝰ ds

Expanded text:
ctione, ut metamus benedictionem; qui enim ctione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet. Quo sensu accipiendum sit, quod in epistula legimus ad Romanos: uix enim pro iusto quis moritur; nam pro bon a forsitan quis audeat mori. - Duae hereses ex occasione huius testimonii, quod non intellegunt, diuerso quidem errore, sed pari inpietate blasphemant. Marcion enim, qui iustum deum et creatorem legis facit et terum iustum et alterum bonum. et pro iusto adserit uel nullos uel paucos obpetisse mortem, pro bono autem, id est Christo, innumerabiles martyres extitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, de quo dictum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis ipse de se in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio et: ego, sicut audio, ita iudico —, bonum autem deum patrem, de quo ipse filius confitetur: quid me dicis bonum? nemo est bonus nisi unus deus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ di ẽ iniquus erat uillicꝰ. qͥbene quide
offerebat s ñ bene diuidebat: credens
in patrẽ s filiũ ꝑsequens. habens dm pa-
dentior itaq fuit paulꝰ apłs intransgres¬
sione legis.filiis qͦnd̾a lucis: qui in legis
obseruatione uersati. xp̃m qͥ dĩ patris ue¬
rum lum̃ ẽ ꝑdidert̃. Ambrosi mediola¬
uensis ep̃c qd de hoc loco senserit. in cõ¬
mentariis eiꝰ leg̾e poteris. O aigenis ꝙ
didimi in hanc parabolam explanationẽ
inuenire ñ potui : & utxũ abolita sit tẽpo¬
rum uetustate an ipsi ñ scripserint. incer¬
tum habeo Michi uxta pͥorẽ int̾p̾tationẽ
hoc uidet᷑. qd̾ de iniqͦ mãmona debeamꝰ
nob̾ amicos face̾ ñ qͦslibet pauꝑes. s eos
qͥ nos possint reciꝑe in domos suas. ꝙ in
ȩt̾na tab̾nacula: ut cũ eis parua p̾buerimꝰ.
recipiamꝰ ab illis magna: & dantes aliena.
nr̃a suscipiamꝰ : & seminemꝰ in benedi¬

Expanded text:
quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium persequens, habens deum omdentior itaque fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perdiderunt. Ambrosius, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedi
Abbreviated transcription (Latin):
se in lege iustificandos: doc̾e legem aboli¬
tam. ꝓpħas preterisse. & q̃ antea ꝓ lucro
fuerant. reputare in stercora. Uocauit itaq
duos de plurimis debitoribꝰ. pͥmum qui
debebat centũ batos olei. eos uidelicet qͥ
fuerant ex gentib congregati. & magna
quinquagenariũ. qui ꝓpͥe penitentiũ ẽ ui¬
xta iubeleũ. & illã in eugłio parabolã: in
qua alteri quingenti. alteri qͥnqͣginta de¬
narii dimittunt᷑. Sed̾m aũ uoeauit. ppłm
iudeoꝵ qui tͥtico mandatoꝵ di nutͥtꝰ erat.
ꝙ debebat ei centenariũ numerũ: ꝙ coe¬
git ut de centũ octoginta faceret. idẽ
erederet in dñi resurrectionẽ que octaui
diei numero continet᷑. & de octo complet᷑
decadis. ut de sabbato transirent ad pͥmã
sabb̃i. Obhanc causã ad ño p̾dicat᷑ qd̾ be¬
ne fecerit & ꝓ salute sua in eugłii elem̃tiã
de legis austeritate imitatꝰ sit. Quod si que¬
sieris quare uocet᷑ uillicꝰ iniqͥtatis: in lege

Expanded text:
se in lege iustificandos, docere legem abolise in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege,
Abbreviated transcription (Latin):
gelistarũ in unũ opꝰ dicta conpingens. in¬
genii sui nob̾ monim̃ta dimisit: hȩc suꝑ
hac parabola in sius cõm̾tariis ẽ locutus
paulꝰ qͥ ad pedes samalielis saeras litteras
didicit: legem dĩ susceꝑat dispensandam.
Qui cum cepisset credentes in xp̃o ꝑsequi.
ligare. occidẽ. & omnẽ dñi sui dissipare
sub̃̾am: correptꝰ a dño ẽ. Saule saule qͥd
me ꝑsequeris: Durũ ẽ tͥ eont᷑ stimulũ cal¬
citrare. Dixitq in corde suo. Quid faciã
qͥa magist̾ fui & uillicꝰ. cogor ẽẽ discipłs
&. oꝑario: Fodere ñ ualeo: oĩa enĩ manda¬
ta legis q̃ terrȩ incubabant cerno destru¬
cta. & legẽ &. ꝓpħas usq ad ioħem bapti¬
stam ẽẽ finitos. Mendicare erubesco: ut
qui doctor fuerã iudeoꝵ cogar a gentib
ꝙ a discipło anania salutis ꝙ. fidi m̃dicare
ne mea. recipiant me xp̃iani in domos
suas. Cepitq eos qͥ pͥꝰ u̾sabant᷑ in lege. ꝙ
sic in xp̃o crediderant ut arbitrarentur

Expanded text:
gelistarum in unum opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus:Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calciister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicarne mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur