comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
assumpte fu̾int eam insꝑiciãt
⁊ si quid̾ uł om̃s uł due renũcia¬
u̾int p̾gnancem iuderi. tunc
ꝑsuadend̾ mulierierit ut ꝑm̃
tustodem admittat. atq si iꝑã
hoc desid̾ass ꝙ si euxa non fu¬
erit sciat maritꝰ ad ĩiuidiam e¬
stimatõem q suam ꝑtinere
ut nõ min̾ito possit uderrcap¬
tasse hoc ad anquã imulictis m¬
uitiam. si autemuł om̃s uł płss¬
uaia cansa custodiendi ent.¶
sexhoc rescpto eidẽtissime
apparet senatus .c. deliberis agi.¬
uoscendis locum ñ habuisse. si
mulier dissimularet se p̾gnã¬
temuł etiam negaret. nec in¬
m̾ito. partus enim anteqͣm e¬
datur misueris portio ẽ uel uis¬
tenur. ¶ post editum plane
ꝑtum a muliere iam põt ma¬
tituruire suo filium ꝑ inter¬
dcm̃ desid̾are. aut exhiberi sibi
aut di cere ꝑnutti exrra ordin¬
em. Igitur princeps in cansa

Expanded text:
ptae fuerint, eam inspiciant. et si quidem uel omnes uel duae renuntiauerint praegnatem uideri, tunc persuadendum mulieri erit, ut perinde custodem admittat atque si ipsa hoc desiderasset: quod si enixa non fuerit, sciat maritus ad inuidiam existimationemque suam pertinere, ut non immerito possit uideri captasse hoc ad aliquam mulieris iniuriam. si autem uel omnes uel pulla causa custodiendi erit'. Ex hoc rescripto euidentissime apparet senatus consulta de liberis agnoscendis locum non habuisse, si mulier dissimularet se praegnatem uel etiam negaret, nec immerito: partus enim antequam edatur, mulieris portio est uel uiscerum. post editum plane partum a muliere iam potest maritus iure suo filium per interdictum desiderare aut exhiberi si‹bi› aut ducere permitti. extra ordinem igitur princeps in c
Abbreviated transcription (Latin):
dias meo ꝯclam ne ꝑiures mu¬
licres lib̾e sint qͣm .x. ancille
q sex. hee ^ que nitus future e
erunt extuciant᷑ om̃s. in eo con¬
claui ne qua p̾gnans sitir cria
licet quia tenebrẽ ad subiciend̾
Saꝑtiores sunt. ¶ Quod natũ
erit hiisad quos ea res ꝑtinet
ꝓcuratorb ne coꝵ si insꝑicere
uolet ostendat. Ap̃ eum edrcat᷑
parens inchil uissĩt. aut is apud
quem uolu̾it educari cunam ñ
retipiet ap̃ quem educẽt causa
cognita ꝯstituam. ¶ Is aucem¬
ap̃ quem educabit quod natũ
erit quod ad tͥum mensiũ sit
bis in m̃se ex eo temꝑe quod ad
sexinensium sit semel ĩmen¬
sea sexinensib quoad annicu¬
lus fiat. alt̾nis mensib ab ãm¬
culo quoad fari possit. semel ĩ
m̃sib .ui. ubi uolet ostendat.
Sicmi uentrem inspici custodi¬
riueadeẽ ꝑtui licitum ñ erit.
fcm̃ ne quid̾ erit quominus
ita ea fiant uti supͣ conphens¬
um est ei quod natum erit pos¬
sessionem causa cognita nõdalo
siue ꝙ natum erit ut supra

Expanded text:
mulieres liberae sint quam decem, ancillae quam sex. hae quae intus futurae erunt excutiantur omnes in eo conclaui, ne qua praegnas sit. tria ilicet quia tenebrae ad subiciendum aptiores sunt. 'quod natum erit, his ad quos ea res pertinet procuratoribusue eorum, si inspicere uoparens iusserit aut is, apud quem uoluerit educari, curam non recipiet: apud quem educetur, causa cognita constituam. is apud quem educabitur quod natum erit, quoad trium mensum sit, bis in mense, ex eo tempore quoad sex mensum sit, semel in mense, a sex mensibus quoad anniculus fiat, alternis mensibus, ab anniculo quoad fari possit, semel in sex mensibus ubi uolet ostendat. si cui uentrem inspici custodiriue adesse partui licitum non erit factumue quid erit, quo minus ea ita fiant, uti supra comprehensum est: ei quod natum erit possessionem causa cognita non dabo. siue quod natum erit, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cum equitate heres descendat
caritateq sanguñis singuloꝵ
desid̾ia ꝑpend̾e̾ indicem ẽẽ oꝑt.
Idem i lib̾is quo exhibendis a
parentib dicendum ẽ ergo et
matrem cogemꝰ p̾sertun uulge
q̃sitos liberos alere. nec nec nõ
uam pr̃ exhibeat᷑. si constit̾it eã¬
filius possit se exhibere extimare
iudicer desẽt nec nõ debeant ei a¬
lim̃ta decern̾e. demq idem ꝑius
ita spsit adiciãte ꝯpetentes in¬
dices alite a patre tuo uibent ꝓ
tudine es ut oꝑͣis sufficeñ possis.

Expanded text:
 aequitate haec res descendat caritateque sanguinis, singulorum desideria perpendere iudicem oportet. Idem in liberis quoque exhibendis a parentibus dicendum est. Ergo et matre‹m› cogemus praesertim uolgo quaesitos liberos alere nec non uam pater exhibeat, si constiterit afilius possit se exhibere, aestimare iudices debent, ne non debeant ei alimenta decernere. denique idem Pius ita rescripsit: 'Aditi a te competentes iudices ali te a patre tuo iubebunt tudine es, ut operis sufficere non possis'.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑtimi ꝓfocat. s is quiabicit
E⁊̃ qui alimomã denegat.⁊ isqui
puꝑlicis locis mĩe causa exponit
qͣm i p̃e non habeit
dem. Piquis aliberis ali desid̾et
uł siliberi uta patre exhibeancur
uidex de ea re cognostetꝭ Seutrum
eos tm̃ lib̾osqu sunt ĩ põtate co¬
gant quis exhibere an uero etiam
eirrancipatos ułalia causa sui ui¬
ris constitutos iudeno̾ eũ. ⁊ magis
puto ⁊̃ si non sunt lib̾i ĩ põtate.
aiendos aꝑentib ⁊ incemutua ꝑ

Expanded text:
um praefocat, sed et is qui abicit et qui alimonia denegat et is qui publicis locis misericordiae causa exponit, quam ipse non habet. Si quis a liberis ali desideret uel si liberi, ut a parente exhibeantur, iudex de ea re cognoscet. Sed utrum eos tantum liberos qui sunt in potestate cogatur quis exhibere, an uero etiam emancipatos uel ex alia causa sui iuris constitutos, uidendum est. et magis puto, etiamsi non sunt liberi in potestate, alendos a parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ex persona filii maiꝰ peculĩ
sit. ⁊ sic totum est pr̃and̾ muli¬
eri ꝙ estm peculio. qr adhͦ fit
ꝙ uxori debeatur. ¶Maritũ
in reodenda dote de dolo malo
⁊ culꝑa cauere oportet ꝙ si
dolo malo fec̾it quominꝰ re¬
stituere possit dampnandũ
eum qͣntimułr in litem iu¬
Srau̾t qr ĩuitis nob̾ res nras
alius retinere ñ naiet. ¶ Si
post oiuortium res dotales de¬
t̾iores facte sint. ⁊ nirm reddẽ¬
dadote moram fec̾it om̃i m̃o¬
ip̃e detrimentum p̃abit.
¶Si qui dotalium snoꝵ ĩ fuga
erĩt cauered maritus se eos
iuri bomarbitratu ꝑsecutoꝵ
⁊ restitutuꝵ. ¶ Siuirin qn¬
q̃unum locaũit fundum ⁊ pꝰ
pͥmum forteannũ diuortiũ
int̾uenerit. sab̾ait. ñ alias fũ¬
dum mulier reodi oꝑtere ꝙͣ
nus anni locatõem maritus
pret̾ primumannũ ex locati

Expanded text:
ex persona filii, maius peculium fit, et sic totum est praestandum mulieri quod est in peculio, quia adhuc sit quod uxori debeatur. Maritum in reddenda dote de dolo malo et culpa cavere oportet. Quod si dolo malo fecerit, quo minus restituere possit, damnandum eum, quanti mulier in litem iuraverit, quia invitis nobis res nostras alius retinere non debeat. Si post divortium res dotales deteriores factae sint et vir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit. Si qui dotalium servorum in fuga erunt, cavere debebit maritus se eos viri boni arbitratu persecuturum et restituturum. Si vir in quinquennio locaverit fundum et post primum forte annuinteruenerit, Sabinus ait non alias fundum mulieri reddi oportere, quam nius anni locationem maritus praeter primum annum ex locati
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem fierr. ¶St u̾o non ꝓ¬
hibuit eam cõmodarearbitb
iudicis modicum tempꝰ ei ĩdł¬
geri cautõnem p̾bentr. ¶ Si
bona mulieris ꝓ ꝑte sint pu¬
blicata suꝑest mulieri relique

Expanded text:
ctionem fieri: si uero non prohibuit eam commodare, arbitrio iudicis modicum tempus ei indulgeri cautionem praebenti. Si bona mulieris pro parte sint publicata, superest mulieri reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
suriosus sic arator eiꝰ uolũtate
filie dotem pet̾e pon̾t. aut sicur¬
atoriscoꝑia ñ sitag̾e̾ filie ꝑint¬
tend̾ est. caueriq oꝑtebit de ra¬
to Idem dicend̾ ẽ ⁊ si ab hostib p̃r

Expanded text:
furiosus sit, curator eius uoluntate filiae dotem petere poterit: aut si curatoris copia non sit, agere filiae permittendum erit cauerique oportebit de rato. Idem decernendum est et si ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
pet ꝙ quid hodie magis usur¬
patmr. nec ferenda ẽ mulier si
dicat magis se uelle dilatõem
pati qͣm in rep̾sentatõne dedu¬
ctionem. ¶Siueaut̃ mariti
siũ aut̃ uxons ꝑiculo dos fu̾it
nich̾ominꝰ legitimo tempore
deberet solu̾emaritꝰ. ¶ Simr¬

Expanded text:
quod quidem hodie magis usurpatur: nec ferenda est mulier, si dicat magis se uelle dilationem pati quam in repraesentatione deductionem. Siue autem mariti siue uxoris periculo dos fuit, nihilo minus legitimo tempore debet soluere maritus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ħ possit ꝯueniri. ⁊ si quid̾ tm̃ ĩ
seruos uxoris seuus fu̾it ꝯstat
Nͣ suos est naͣtiuuł adhucdicẽd̾ ẽ
tio coħ̾cendam. ꝙͣus .n. diligẽ¬
gat qͣm u peb suisexigͣ it nec¬

Expanded text:
 possit conueniri. et si quidem tantum in seruos uxoris saeuus fuit, constat in suos est natura talis, adhuc dicendum est cio coercendam: quamuis enim diligengat, quam rebus suis exig
Abbreviated transcription (Latin):
pram mariti mulierag̾e uesit.
nũ exactõnem dotis initiũ acci¬
pere ponamꝰ. ⁊ ꝯstat exiñ dotis
accõm ꝯpet̾e ex quo eindentis¬
sime apparu̾is mariti faculta¬
temad dotis exactionẽ non suf¬
ficere. ¶ Si exhedato marito
mułragat magis ẽ ut exdie
adice pr̃is ħ̾editatis incipiat ei
dotisexactio. ¶Quotiens mu¬
lieri satis dandum ẽ de solutõne
dots p̾t cccum tempꝰ si maritꝰ
satis dare ñ possit tuc dedut¬
to ꝯmodo temꝑis ꝯdemꝑnatio¬

Expanded text:
piam mariti mulier agere uolet, unde exactionem dotis initium accipere ponamus? et constat exinde dotis exactionem competere, ex quo euidentissime apparuerit mariti facultates ad dotis exactionem non sufficere. Si exheredato marito mulier agat, magis est, ut ex die aditae patris hereditatis incipiat ei dotis exactio. Quotiens mulieri satisdandum est de solutione dotis post certum tempus, si maritus satisdare non possit, tunc deducto commodo tem
Abbreviated transcription (Latin):
palam ẽ. siũ ip̃i dos data sit. siũ
alii ex uoluntatematiti ł sub¬
iecto unri eiꝰ łñ subiecto. ¶ Si
filius fam̃ sit maritꝰ ⁊ tos socero
data sitadu̾sus socer̃aget p̃ia¬
nesi filiodata sit. si quid̾ iussu
soceri adhuc absolute socertene¬
bit᷑ ꝙ si filio data sic ñ uissu pr̃is.
sab̾a cassins responder̃ nic̾ominꝰ¬

Expanded text:
siue alii ex uoluntate mariti uel subiecto iuri eius uel non subiecto. sed si filius familias sit maritus et dos socero data sit, aduersus socerum agetur. plane si filio data sit, si quidem iussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit non iussu patris, Sabinus et Cassius responderunt nihilo min
Abbreviated transcription (Latin):
tatemexactã ꝯmimẽ dotem ꝯsu¬
mat patri ⁊ iuna eał mortua ac¬
tio suꝑest ut dos ip̃isoluat᷑. cet̾m
mulier soluto m̾m̾io egentem
reũ dotis ꝑ nouatõem decepta as
egit. ⁊ si omissa sit de rato sat̾datõ¬

Expanded text:
tatem exactam communem dotem consumat, patri et uiua ea et mortua actio superest, ut dos ipsi soluatur. quod mulier soluto matrimonio egentem reum dotis per novationem decepta accegerit, etsi omissa sit de rato satisdat
Abbreviated transcription (Latin):
is aliq̃m reputatur ei id ꝙ expen
mlto mag̾sit idem dicend̾ si soẽ
agat de dote deb̾e rõnem hr̃ eiꝰ qͦ¬
ꝙ ĩ ip̃m impensũ ẽ. siue ip̃e maritꝰ
hoc fetit. siue filie ħ faciat dedit.
s ⁊ siñ p̃r exꝑiret. s pͦt mortẽ eius
filia sola de dote ag̾et idemer̃ dicẽ¬
dũ cum .ii. doli excepiõin sit de
dote accõni ut ĩ cct̾is fideibone iu¬

Expanded text:
suis aliquem, reputatur ei id quod expmulto magis idem dicendum est, si socer agat de dote, debere rationem haberi eius quod in ipsum impensum est, siue ipse maritus hoc fecit siue filiae ut faciat dedit: sed et si non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iu
Abbreviated transcription (Latin):
dotisexactio. ¶Quotiens mu¬
licri satis dandum ẽ de solutõne
dotis p̾t ccͣcum temp᷑ si maritꝰ
satis dare ñ possit tunc dedut¬
to ꝯmodo temꝑis ꝯdempnatio
residui rep̾sentatur. ¶ Srficũ
maritus satisdare possit nollet¬
eum insolidum ꝯdempnandũ
mela ait. ñ habita rõne ꝯmodi
tp̃ris. Iudicisergo officio ꝯuẽit¬

Expanded text:
io. Quotiens mulieri satisdandum est de solutione dotis post certum tempus, si maritus satisdare non possit, tunc deducto commodo temporis condemnatio residui repraes‹en›tatur: sed si, cum maritus satisdare posset, nollet, in solidum eum condemnandum Mela ait non habita ratione commodi temporis. iudicis igitur officio
Abbreviated transcription (Latin):
menbranaꝵ ⁊ ꝓculꝰ scribunt hoc
iustum eẽ. ¶ Item si mułr ex pro¬
missione ꝯueĩatur mag̾ placuit
defendendã eam ꝑ exceptõnem.
idem ꝓculusait sicuti ꝯ socia fuit.
dabitur ei exceptõ ꝙͣuis iure q¬
li sit obligata. Suniudicõ do¬
tis uidex ignorantia uius lapoꝰ
ꝯdempnau̾it maritũ in solidum
neratiꝰ scribit dolli exceptõe eum
uti oꝑtere anunit . es ꝙtutũ fore.
op̃. Etiam filios mulieris qui
pr̃i hedes extiter̃ in idꝙ face possĩt
ꝯdempuandos labeo ait.licet
ĩ dotalib reb ñ solum dolũ set
exigenda. qͣmꝙͣ eum d̾taxat do
aiebat si dolo mariti res dotales
uir̾issent. ⁊ alioqͥn soluendo ñ eẽt
ꝙͣuis utcħi dolo feciss eiꝰ quominꝰ
soluendo eẽt ꝑ m̃ eũ dampnant̾
eĩ rei dotaus noĩe ĩ qua dolũ fetis¬
set atq si dolo eiꝰ fcm̃ eẽt qͦ mniꝰ
fac̾e̾ possit cet̾m si cͣm ea int̾itum
rei dotał dolus mauꝰ⁊culpa mari¬
ti absit accõnes solas qͣs eo nõie qiͣ

Expanded text:
membranarum et Proculus scribunt hoc iustum esse. Item si mulier ex promissione conveniatur, magis placuit defendendam eam per exceptionem: idem et Proculus ait: sicuti cum socia fuit, dabitur ei exceptio, quamvis iure civili sit obligata. Si in iudicio dotis iudex ignorantia iuris lapsus condemnaverit maritum in solidum, Neratius Sabinus doli exceptione eum uti oportere aiunt eaque tutum fore. . Etiam filios mulieris, qui patri heredes exstiterunt, in id quod facere possunt condemnandos Labeo ait. Licet in dotalibus rebus non solum dolum, sed et exigenda. quamquam eum dumtaxat dolaiebat, si dolo mariti res dotalis interisset et alioquin soluendo non esset, quamuis nihil dolo fecisset, quo minus soluendo esset, eius rei dotalis nomine in qua dolum fecisset, atque si dolo eius factum esset, quo minus facere possit. ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomine quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Item si uoluntate̾ soliuis filie
ꝑmittat᷑ ꝑmanebit dotis acc̃o
integra pr̃i s utrumq ut
agat solus an ut adumeta qͦ
filiȩ ꝑsona exꝑiri possit.⁊ pu¬
to nͥ eam acconi admissam ꝙͣ¬

Expanded text:
acta. item si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit dotis actio integra patri: sed utrum ut et agat solus an et ut adiuncta quoque filiae persona experiri possit? et puto nec eam actionem amissam
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ hec si filia dicat se prĩꝯsentire
⁊ añ litis ꝯtestatõm mutau̾it
denegandam accõm.si tam cpis
ꝑsona pr̃is situt u̾end̾ sit.ne ac¬
ceptã dotem ꝯsumat. iõ offm̃
uidicis int̾ponend̾ ẽ qͣtenꝰ ⁊ filie

Expanded text:
 haec si filia dicat se patri consentire et ante litis contestationem mutauerit denegandam actionem, si tam turpis persona patris sit, ut uerendum sit, ne acceptam dotem consumat: ideoque officium iudicis interponendum est, quatenus et filiae
Abbreviated transcription (Latin):
fiat.⁊ qͣtuor ñsib mat̾moni
ta uinde̾nna statim fundrim
ũ solum ꝑtem duodetimam
sium quo docale p̾dium fuit
ex mcede q̃ debebitur᷑ portõem
retiebu᷑. ¶ Item si messes
eiusanniquo diuortiũ fcm̃¬

Expanded text:
fiat et quattuor mensibus matrimoniuta uindemia statim fundum unon solum partem duodecimam sum, quo dotale praedium fuit, ex mercede quae debebitur portionem retinebit. Item si messes eius anni, quo diuortium f
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Aa causa est defensoris
ꝙ plac̾et sufficient᷑ uderi defen¬
disse. si cm̃ uxori p̃raret qͣntum
ꝯseq̃retur su p̃m maritum con¬
ueniss. ¶Elegant̾ q̃rit põp̃.i.¬

Expanded text:
Alia causa est defensoris, quem placet sufficienter uideri defendisse, si tantum uxori praestet, quantum consequeretur, si ipsum maritum conuenisset. Eleganter quaerit Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
beris cinitatem maxime sit
necessarium.
maritus alii eam ab inicio
stipulanti ꝓmitt̾e. nͥ ħ ei nich
noceat. nam si ĩcõmodum ali¬
ꝙ maritꝰ suspectum ħt. ñ deb̾e
eum cogialii qͣm uxori ꝓmit¬
teredicend̾ ẽ. hec si sui iu̾ris
fiuiedos ẽ. deniq pr̃ nonalit̾
qͣm ex uoluntate filie pet̾e do¬

Expanded text:
beris ciuitatem maxime sit necessarium. maritus alii eam ab initio stipulanti promittere, nisi hoc ei nihil nocet: nam si incommodum aliquod maritus suspectum habet, non debere eum cogi alii quam uxori promittere dicendum est. haec si sui iuris mfiliae dos est: denique pater non aliter quam ex uoluntate filiae petere do
Abbreviated transcription (Latin):
pꝑ seuitiam furoris. ł qr lib̾os
nonhãt ꝓcreande sobolis cu¬
pidine tenta ẽ. licentia erit
ꝯpoti m̃tis ꝑsone furenti nũ¬
cium mittere. ut nulliꝰ culpa
Sinaũ in seuissimo furore
muliere ꝯstituta maritꝰdiri¬

Expanded text:
 saeuitiam furoris uel, quia liberos non habet, procreandae subolis cupidine tenta est: licentia erit compoti mentis personae furenti nuntium mittere, ut nullius culpa Sin autem in saeuissimo furore muliere constituta maritus diri
Abbreviated transcription (Latin):
limtate filie inderi exꝑiti pa¬
trem. si furiosam filiam ħt.
s si absens filia sit dicend̾ erit
ñ ex noluntate enis id fcm.
cauend̾q ẽ ratam rer filiã

Expanded text:
luntate filiae uideri experiri patrem, si furiosam filiam habesed si absens filia sit, dicendum erit non ex uoluntate eius id factum cauendumque ratam r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincie denunciare magiatꝰ
tañ de facultatib tutoꝵ uoi¬
nitut ip̃e daret. uideamꝰ an et
quatemis teneantur: ⁊ extat
dun marci rescriptum quo uo¬
luit eos qͥnasi p̾sidi renunciãt.
non ꝑtnde tenenatq su pr̃ de¬
dissent. s si deceperunt fortea
lu petuniam faisam renũciã¬
satis eoꝵ exigere mu̾it ñ dubi¬
tamus teneri eos etiam s p̾ses
plo eorum qui pretorem instͥe
magrãtus nomina electa dede¬
rint presidran ea que ab alio p̾¬
su tem̾ qiͣ dolo uel lata culpa
u̾sati sint. ¶ Non tantum
pupilli s ⁊̃ successores eoꝵ sub si¬
diariapossuntag̾e̾. ¶ Si curato¬
res funtimmꝰ idoneidati dicẽ¬
dum est enim magr̃atus oꝑt̾e¬
ten̾i si ex suggestu eoꝵ uei̾ nõi¬
b ab eisacceptis preses ded̾it. S
⁊ si ad eos remisuit ut ipĩdent
tabitim ⁊̃ si om̃io tutoruei cu¬
rator datus non fit. s ita demũ
ten̾etur si monitiñded̾int. iõ¬

Expanded text:
uinciae denuntiare magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat diui Marci rescriptum, quo uoluit eos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiasatis eos exigere iussit, non dubitabimus teneri eos, etiamsi praeseplo eorum qui praetorem instruumagistratus nomina electa dederint praesidi an ea, quae ab alio prsi dolo uel lata culpa uersati sunt. Non tantum pupilli, sed etiam successores eorum subsidiaria agere possunt. Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent tatur etiam, si omnino tutor uel curator datus non sit: sed ita demum tenentur, si moniti
Abbreviated transcription (Latin):
to non paruerunt. ¶ Sciendum
autem si magrãtus municipales
distulerint in successores uel si
satisartõnem data oꝑa trax̾int
quo ad successores suosaccipiãt
nichil eis ꝓdessesduns adrramis
rescripsit. ⁊̃ et meo qui electus ẽ

Expanded text:
to non paruerunt. Sciendum autem est, si magistratus municipales distulerint in successores suos uel si satisdationem data opera traxerint quoad successores accipiant, nihil eis prodesse. Diuus Hadrianus rescripsit etiam in eum, qui electus est
Abbreviated transcription (Latin):
alterum mopem decessisre.
aiterum in sokd̾ ꝯueut̃ satiͤ
pupillo fecisse. et querebat᷑¬
an tutor istean tutoristeadũ¬
sus magũm ti micipalem
hrẽ possit aliqua accõne cum
sciret cum tutore suo satis ñ
exactum eẽ. dicebam cum ꝯ
tutore satis pupillo factũ sit
neq pupalum ad mags̃atꝰ
redire ꝓosse neq tutorem. ꝙ
minꝙͣ tutor aduersus magrã¬
nus habeat accõm. senatus .x
ꝯsiritũ pupilłum subuenit
presertim cum sit quod tuto¬
ri imputetur. ꝙ satisa ꝯtuto¬
renon exigit uel suspectum
ñ fecit. si sĩt ut ppositus ina¬
gistratib eum nõ cauisse.

Expanded text:
alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire posse neque tutorem, cum numquam tutor aduersus magistratus habeat actionem: senatus enim consultum pupillo subuenit: praesertim cum sit, quod tutor‹i› imputetur, quod satis a contutore non exegit uel suspectum non fecit, si scit, ut proponitur, magistratibus eum non cauisse.
Abbreviated transcription (Latin):
edicti equitas non ẽ ambigu ẽẽ d¬
arie contrabentes decipiant᷑ cat
dum falsus tutor ad hibetur:.
uerbaantem edicti hecsunt. ꝙ
eo auciore inquip̾nt qui tutor
non fu̾it. ¶ uerb edicti uułra
d̾s ¶Quid enim si fuit tutoris
tamen fuit qui auctoritatem
accõmodare non potiit. ꝓuta
furiosus uel ad aliam regionẽ
partem ed icti¶Quid eñtm fi
duo tutores alter falsus alter
uenis auctoritatem accõmoda¬
uerunt nõne nalebit quod ge¬
stumẽ. ¶Item ħ ediccum l
singinariter scriptum sit. si m̃

Expanded text:
edicti aequitas non est ambigua, ne contrahentes decipiantur, dum falsus tutor adhibetur. Uerba autem edicti haec sunt. 'Quod eo auctore' inquit 'qui tutor non fuerit'. uerbis edicti multa desunt: quid enim si fuit tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus uel ad aliam regionem partem edicti: quid enim si duo tutores, alter falsus, alter uerus auctoritatem accommodauerint, nonne ualebit quod gestum est? Item hoc edictum licet singulariter scr
Abbreviated transcription (Latin):
res non erant. tamen Iocum h
si pro tutore negocia gerens a
ħiturum id quod hiisancto¬
rib gestum est tuncenim na¬
lebit pro pretoris tutione non
i põuire.Ait pretor si id aus¬
torignorauit dabom integrũ
restitutõm. scieriti non subue¬
uit. m̾ito qm̃ ip̃e se decepit.
qui auxilio non indigeret stĩa
ei non nocer ut puta si pupil¬
lus tum puprio egit. nam cũ¬

Expanded text:
res non erant, tamen locum hasi pro tutore negotia gerens auhabiturum id, quod his auctoribus gestum est: tunc enim ualebit per praetoris tuitionem, non ipso iure. Ait praetor: 'si id actor ignorauit, dabo in integrum restitutionem'. scienti non subuenit, merito, quoniam ipse se decepit. qui auxilio non indiget, scientia ei non nocet, ut puta si pupillus cum pupillo egit: nam cu
Abbreviated transcription (Latin):
qui dolo maĩo adhibuit. aut
quid̾ compete cet̾isq succes¬
sorib. in eos uero non reddr la¬
beo scribit nec in ip̃m post an¬
num qm̃ ⁊ faccum puunt
⁊ in dolum ꝯcupiuntur.¶Et
ad u̾sus eas ꝑsonas que aueno
exieris aut resusu capta sit.
omia inꝯmoda ꝓm̃ sustin̾e
debet ac si illo tempore uero
tutore auctore gessisset.

Expanded text:
ur quidem competere ceterisque successoribus, in eos uero non reddi Labeo scribit nec in ipsum post annum, quoniam et factum puniunt et in dolum concipiuntur: et aduersus eas personas, quae alieno exierit aut res usucapta sit, omnia incommoda perinde sustinere debet, ac si illo tempore uero tutore auctore egisset.
Abbreviated transcription (Latin):
neq tutorem habere potest.
ꝓtutele accio cessat. Sumili
modo ⁊ si eius qui nund̾ natꝰ
est. niam ut ꝓtutore quis ge¬
rat eam ẽẽ ꝑsonam oportet.
cuius etas recipiat tutorem.
io est inplb̾em ẽẽ oportet. s
erit negocioꝵ gestoꝵ actio.
Si curator inpub̾i a pretore
datus uegocia gessit. an quasi
pro cucore gessit teneatur. Ꝙ̾¬
ritur.⁊ estuerius cessare hanc
accõm quia officio curatoris
functus ẽ. ¶ Si quis tamen
ꝯtutor non eẽt compulsus a
pretoreuel a preside dum seꝑe
putat tutorem gessĩt tutelã
uidenduman apud tutorem
teneatur. et magis estut ꝙͣuis
compulsus gessit cum tucor
non eẽt ac iste curator non qͣt
tutor s qͣi curator gessit. ¶ In
ꝓtutele iudicio usure quo ue
muiti s utrum solum modo
iii id qd̾ gessit tenebit᷑. an u̾o
in id ⁊̃ quod gerere debuit. ⁊ si

Expanded text:
e tutorem habere potest, protutelae actio cessat: simili modo et si eius, qui nondum natus est. nam ut pro tutore quis gerat, eam esse personam oportet, cuius aetas recipiat tutorem, id est impuberem esse oportet. sed erit negotiorum gestorum actio. Si curator impuberi a praetore datus negotia gesserit, an, quasi pro tutore gesserit, teneatur, quaeritur. et est verius cessare hanc actionem, quia officio curatoris functus est. si quis tamen, cum tutor non esset, compulsus a praetore vel a praeside, dum se putat tutorem, gesserit tutelam, videndum, an pro tutore teneatur. et magis est, ut, quamvis compulsunon esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit. In protutelae iudicio usurae quoque veniunt. Sed utrum solummodo in id quod gessit tenebitur an vero in
Abbreviated transcription (Latin):
tutele accionẽ nccͣio pretorꝓposu¬
it namq plerumq inc̾tum est
utrum quis tutor anuero quasi
tutor pro tutore adim̾strau̾it tu¬
telam. idcirco in utrumq casmn
accõm scripsit. ut siue tutorest
siue non sit quigessitaccione ta¬
men tenetur. Solent enĩ mag¬
ni errores int̾tid̾e ut disc̾m faci¬
le non possit utrum quis tutor
ucrum quid̾ tutor fu̾it. ⁊ tũnc gͥ¬
gessit an uero non fu̾it ꝓ tuto¬
re tñ mun̾e sumitussit. ¶ Pro
tutore autem negocia gerit qui
mu̾e tutoris fung̾it in reĩpub̾iꝰ
siue se putet tutorem sinescit
non ẽẽ ⁊ fingittauĩ esse̾ ꝓinde
⁊ si sernus qͣ tutor eg̾it dinus
seueruc rescripsit dand̾ in dñm

Expanded text:
tutelae actionem necessario praetor proposuit: nam quia plerumque incertum est, utrum quis tutor an vero quasi tutor pro tutore administraverit tutelam, idcirco in utrumque casum actionem scripsit, ut sive tutor est sive non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, utrum quis tutor utrum quis tutor fuerit et sic gesserit, an uero non fuerit, pro tutore tamen munere functus sit. Pro tutore autem negotia gerit, qui munere tutoris fungitur in re impuberis, siue se putet tutorem, siue scit non esse, finget tamen esse. Proinde et si seruus quasi tutor egerit, diuus Seuerus rescr
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad huc eat in pubes. qr
semꝑ legitia tutela testam̃¬
tatie ceoit. ¶ Si testam̃to sb
ꝯditõne tutor antus sit. demde
alius medro tenꝑx ex inquisi¬
tione dicend̾ est eẽ locum tu
tele iudicio existente conditõ¬
ne quia tutor ẽẽ desuit. ¶ S
si quis testm̃ usq ad cempꝰ¬
datus fu̾it idem erit dicend̾̃.
et gn̾aliter ꝙ tͣreditum est
pupiltum cum tutore fuo
agere tutele ñ posse hacteuꝰ
uerum ẽ si eadem tuteia sit.
absindu etum erat agtorẽ
łnegõꝵ pupilli reposcet ĩ qͣm
ad huc ꝑ seueraret. in qͣm aũt

Expanded text:
qui adhuc erat impubes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit. Si testamento sub condicione tutor datus sit, deinde alius medio tempore ex inquisitione, dicendum est locum esse tutelae iudicio existente condicione, quia tutor esse desinit. Sed et si quis testamento usque ad tempdatus, idem erit dicendum. Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus uerum est, si eadem tutela sit: absurdum enim erat a tutore otiorum pupilli reposci, in qua adhuc perseueraret. in qua aut
Abbreviated transcription (Latin):
ptius de suo aliquid pupillis
impendant. dum sciu̾it se re¬
cepturos id qͣ impend̾erint.
¶Hetaccio non solum tutori ue¬
rum ⁊̃ ei qui ꝓ tutore negocia
tor sit uł pupilli uel adolescen¬
tis uel furiosi uel ꝓdigr dicend̾
est ⁊̃ hiis ꝯtrarium iudiciu¬
dandum. Idem in curatore qr

Expanded text:
ptius de suo aliquid pro pupillis impendant, dum sciunt se recepturos id quod impenderint. Haec actio non solum tutori, verum etiam ei, qui pro tutore negotiptius de suo aliquid pro pupillis impendant, dum sciunt se recepturos id quod impenderint. Haec actio non solum tutori, verum etiam ei, qui pro tutore negotia
Abbreviated transcription (Latin):
esse dic̾e̾tur audicium dabo. ũ
qͣnti res ea erit i tauta pecu¬
na condempnet. ¶ Non sẽ¬
per tutorꝯuenitur nec sliffi¬
cit si sciens auctor fuit. uerum
ita demuni si dolo malo auc¬
torfuit. Quid si compiatꝰ
autmetu ne tompessetur au¬
ctoritatem accõmodauit. nõ¬
ne debebit eẽ excusatus. ¶ ꝙ
ait pretor qͣnti cares erit ma-¬
gis pnto non penam s u̾itatẽ
hiis uͥbis ꝯtinerr ¶ Domponiꝰ
in hac iudicio rõnem haberet
quos facturus ẽ auctor restitu

Expanded text:
sse dicetur, iudicium dabo, ut quanti ea res erit, tantam pecuniam condemnetur". Non semper tutor convenitur nec sufficit, si sciens aucto fuit, verum ita demum, si dolo malo auctor fuit. quid si compulsus aut metu, ne compelleretur, auctoritatem accommodaverit, nonne debebit esse excusatus? Quod ait praetor "quanti ea res erit", magis puto non poenam, sed veritatem his verbis continerin hoc iudicio rationem haberi, quos facturus est actor restitut
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Nuni pupillus iute¬
le accõm ecͣ tutoremalt̾m cutori
quem uidex in solidum ꝯdemp¬
nau̾it cessit. qͣnnuis postea iudr¬
catum frat tañ accio data non
nit̾cidit. quia pro parte ꝯdemp¬
nati tuioris non tutela reddita

Expanded text:
m. Cum pupillus tutelae actione contra tutorem alterum tutori, quem iudex in solidum condemnauit, cessit, quamuis postea iudicatum fiat, tamen actio data non intercidit, quia pro parte condemnati tutoris n
Abbreviated transcription (Latin):
cendumest non oportet eur
usuras a pupilo exig̾e. ¶ Qͥo
ergo si de repupillan non po¬
tut sibi soluere. quia erat depo¬
sita ad predioꝵ comꝑatõnem.
si quidem non postulauit a ꝑͦ¬
tore. aut ꝓmatur pecunma uel
ħ minꝰ deponatur sib ĩputet
si uero ħ desida̾uit nec mpetia¬
int dicendum ẽ non deꝑireu
suras eius in ꝯtrario iudiciot
Sufficit tutori bene ⁊ diligen
ter negocia gessisse.⁊ sieuen¬
tum adu̾sum babu̾it ꝙ gestũ
est. ¶Indicio ꝯtrario tutele pr̃a
tutelam si negociis tutele tẽ¬
constitutꝰ estiuel uentris erat
curator ¶S ⁊si non ꝓ tuto¬
re negocia gerebat deset ueĩ
re ꝙ ante impeusum ẽ deduꝰ¬
turenim in tutele iudicio sũ¬
ptus quoso fec̾it in rem ꝑu¬
ꝑilli. sic tamen si ex bona fide
accõm ꝑpetuam eẽ palam ẽ
⁊ heredr ⁊i heredem darr ce¬
teros q suctessores ⁊ ad quos¬
tus eo loco haberi debet quo es¬
set firuta tutela ⁊ sicut accões
patitu ꝑinde ac si pupillus:

Expanded text:
cendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere. Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad praediorum comparationem? si quidem non postulauit a praetore, ut promatur pecunia uel hoc minus deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est non deperire ei usuras in contrario iudicio. Sufficit tutorter negotia gessisse, etsi eventum adversum habuit quod gestum est. Iudicio contrario tutelae prae post tutelam, si negotiis tutelae temconstitutus est, vel ventri erat curator: sed et si non pro tutore negotia gerebat, debet venire quod ante impensum est: deducuntur enim in tutelae iudicium sumptus, quoscumque fecerit in rem pupilli, sic tamen, si ex bona fide actionem perpetuam esse palam est, et heredi et in heredem dari ceterosque suctus eo loco haberi debet, quo esset finita tutela, et sicut actiones patitur perinde ac si pupillus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium eẽ ei opmor. ¶Hãc
actõnem dandam placet.⁊ si
tutele iudicio non agaturꝰ. ⁊¬
enum ñ tinqͣm pupillus id¬
cuto agere tutele non iuult.
quianichil ei debetur ĩmo plꝰ¬
plus in ein impensum est ꝙͣ
quod ez ab est. nec impediendꝰ
est tutor ꝯtranie agere.

Expanded text:
icium esse ei opinor. Hanc actionem dandam placet et si tutelae iudicio non agatur: etenim nonnumquam pupillus idcirco agere tutelae non vult, quia nihil ei debetur, immo plus in eum impensum est, quam quod ei abest, nec impediendus est tutor contrario agere.
Abbreviated transcription (Latin):
uiutuari ut ꝓ pupilio ex ista
canta ꝓrogaret. uel a quib pu¬
pillõ lib̾au̾it uel quib caruit
tutor. si nimiũ ꝓfunt puꝑillo
petiũam ẽẽ exsolutam. ¶Pla¬
nesi forte tutor aliquid petiũẽ
debiit fenerare aliquid ip̃e ꝓ
pupillo soluitnet ip̃ensuras
ꝯsequitut. nec pupilio pr̃abit
quare ⁊ si musus suos ꝯu̾tit de¬
inde aliquid impendit in rem

Expanded text:
mutuari, ut pupillo ex iusta causa prorogaret, uel his a quibus pupillum liberauit, uel quibus caruit tutor, si nimium profuit pupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si forte tutor aliquid pecuniae debuit faenerare, aliquid ipse pro pupillo soluit, nec ipse usuras consequitur nec pupillo praestabit. Quare et si in usus suos conuertit, deinde aliquid impendit i
Abbreviated transcription (Latin):
adoleu̾it agend̾ cum eo ẽ eius
quid̾ temporis ꝙ estante emã¬
cipatõnem in qͣntum facere
potestenis ueto ꝙ est post emã¬
cipatõm est in solidumtum ꝑ
patreuero d̾ taxat de petulio.
man̾e eium adu̾sus eiunt post
pub̾tatem de peculio actionem

Expanded text:
agendum cum eo eius quidem temporis, quod est ante emancipationem, in quantum facere potest, eius uero, quod est post emancipationem, in solidum, cum patre uero dumtaxat de peculio: manere enim aduersus eum etiam post pubertatem de peculio actionem:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnĩmo si medio temꝑe soluẽ¬
do ẽẽ desiert. imputabitur ꝯ¬
tutorib cur non egerint cũ
eo. ¶ Si tiitori curator sitad¬
unictus qͣmins suspecto postu
torman. ¶S ⁊ si fi̾t tutor
ꝯfuscatus adusus fiscum dan-¬
dam ẽẽ accionem ꝯstat ei qui
loco eius curator datus sit. nel

Expanded text:
quin immo si medio tempore solvendo esse desierit, imputabitur contutoribus, cur non egerunt cum eo. Si tutori curator sit adiunctus quamvis suspecto postultor maneret. Sed et si fuerit tutor confiscatus, adversus fiscum dandam esse actionem constat ei qui loco eius curator datus sit vel
Abbreviated transcription (Latin):
sit tutele aginon põt. sintur
autem̃ non solum ꝑub̾tate. s
etiam inorte tutoris uł puꝑu¬
li. ¶ Etiam filium famibas
enancipatum si tucelam ad¬
inmnistres ⁊̃ directo teneri in¬
banus putat. Si adhuc inpu
actione. quod in tutele est ac¬
tione. dum inpubes est is cuiꝰ
depõitam apatre pupili uel
ꝯmodatam uonreddat ñ tm̃
ꝯmodati s depõiti uerum tu¬
tele quo tenetur: ⁊ si accepit
peccumam ut reodat. plerisq
placinit eam petinuam nel de¬
poĩt uel ꝯmodati accione repe¬

Expanded text:
t: finitur autem non solum pubertate, sed etiam morte tutoris vel pupilli. Filium familias emancipatum, si tutelam administret, etiam directo teneri Iulianus putat. Si adhuc impubactione, quod in tutelae actione, dum impubes est is cuius depositam a patre pupilli uel commodatam non reddat, non tantum commodati uel depositi, uerum tutelae quoque tenetur. et si acceperit pecuniam, ut reddat, plerisque placuit eam pecuniam uel depositi uel commodati actione repe
Abbreviated transcription (Latin):
tio danda erit. aut si is quiegit
sanis dedit. S an triplicatõ cu¬
ratori ꝑfrtura eẽt index exti
inabit᷑nam si curator sequenᷤ¬
si pecm̃am qm ex ꝯdem puatõ¬
ne consecutus fu̾at in rem fu¬
riosi uͥtisset doli criplicatõ ob¬
stabis. ¶ Quesitum ẽ analu̾i
ex curatorib furiosi recte sol¬
uetur uel an imus recte rem

Expanded text:
tio danda erit: "aut si is qui egit tio danda erit: "aut si is qui egit satisdederat". sed an replicatio curatori profutura esset, iudex aestimabit: nam si curator sequens pecuniam, quam ex condemnatione consecutus fuerat, in rem furiosi uertisset, doli triplicatio obstabit.Quaesitum est, an alteri ex curatoribus furiosi recte soluetur uel an unus rem
Abbreviated transcription (Latin):
uliꝰ.ł. Consilio ⁊ opera cu¬
ratoris tucri debet non solum
patrimõtum s ⁊̃ corpusac sa¬
lucem finosi. ¶Curator de¬
menti datus decreto int̾posito
uti satis daret non camt ⁊ tñ
quasdam res de bonis eius legi¬
tuno modo alienauit. Si here¬
des dementis easdem res uendi¬
centur quas curalgor alenaũ
⁊ exceptio opponet᷑ si non cura
tor uendid̾it replicatõ dande¬
bet aut si sat̾datõne int̾poĩta
scõm dec̾cum non uendiderit.
Quod si expretio accepto cura¬
tor creditores furios dimisit tͥ¬
plicacisdoli tutos possonͣes pr̃a¬
bit. ¶ Cum dem̃tis curatorẽ
quia satis nondedͤat ⁊res male
adnũstraret. ꝓconsul remou̾it
a bonis aliumq loco eius sb̾sti¬
tuerit curatorem ⁊ hic post̾ior¬
cum nec ip̃e satis dediss eg̾it c̃
remoto negõꝵ gestoꝵ. postea¬
q ħ edes dementis cum eodem
negõꝵ gestoꝵagant. ⁊ is excep¬
tõne rei iudicateuit̾ se ⁊ cura¬
torem utatur. ħedib replica¬

Expanded text:
um. Consilio et opera curatoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi. Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et excetor uendiderit', replicatio dari debet 'aut si satisdatione interposita secundum decretum uendiderit'. quod si pretio accepto curator creditores furiosi dimisit, triplicatio doli tutos possessores praestabit. Cum dementis curatorem, quia satis non dederat et res male administraret, proconsul remouerit a bonis aliumque loco eius substituerit curatorem, et hic postcum nec ipse satisdedisset, egerit cum remoto negotiorum gestorum, posteaque heredes dementis cum eodem negotiorum gestorum agant et is exceptione rei iudicatae inter se et curatorem utatur: heredibus replica
Abbreviated transcription (Latin):
ltrum om̃i modo. anita si fut᷑u
eẽt ut nnsi pater aliquid testõ
os habeat yte ꝓdigus. ¶ potu¬
it tamen pr̃ aͣuas ꝓuidere ne¬
potib suis. si eos uississ eẽ hr̃
des ⁊ ex heredasset filium. eiq
quod suffic̾et alimenitorum
noĩe ab eis certimi legasset ad¬
dita causa nccĩtate q iudici
sui. ¶ aut si non habuit i po¬
testate nepotes qm̃ emancipa¬
toiam filio uati finssent. sub
condicõne eos heredes institu̾e
tect᷑atoris seq̃ndum ẽ. neꝙ̃ p̃r
umniuincu. idoneũ ꝑutau̾it.
furiosi auenat. si idad admũ¬
at et õdonandicausa auenet
neq traditio quicqͣm ualebit
nisi ex magra utilitate furio

Expanded text:
trum omnimodo, an ita, si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testameos habeat iste prodigus? Potuit tamen pater et alias providere nepotibus suis, si eos iussisset heredes esse et exheredasset filium eique quod sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, necum vitium idoneum putaverit. furiosi alienat, si id ad adminat: et ideo si donandi causa alienet, neque traditio quicquam valebit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ fundum quem uend̾e̾ nul¬
tis mou̾e nos non põt cum uti¬
q profructuuu pietio modo
pietium ĩuenturs sit. ¶ Qͣm¬
qͣm autemn distrahere neq
obligare tutor pupillare pre
decieto p̾toris non iure distraħe¬
errorep lapsus uendid̾it ⁊ pre¬
tium acceptum ceditorib pa¬

Expanded text:
e fundum, quem uendere uultis, mouere nos non potest, cum utique pro fructuum modo pretium inuenturus sit'. Quamquam autem neque distrahere neque obligare tutor pupillare praeddecreto praetoris non iure distraerrore lapsus uendiderit et pretium acceptum creditoribus pa
Abbreviated transcription (Latin):
pensaꝵ babeat s bona sua dila¬
c̾ando ⁊ dissipando ꝓfudit. cura¬
torei eis dare exemplo furiosi.
et tam diu erit anbo incu¬
ratõnem quidiuuł furiosus
sanitatem uel itle sanos mo¬
resreceꝑit. ꝙ si eueuit ip̃o uire
desinunt eẽ in põtate curatoꝵ.
Curatio autem eł cuibonis ĩ¬
terdicitur filio uegabatur ꝑ¬
micrenda. s extat diui pii res¬
criptum filio pottus curatõm
ꝑmitendam in ꝑatre furiosi

Expanded text:
pensarum habet, sed bona sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem ei dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu vel furiosus sanitatem vel ille sanos mores receperit: quod si evenerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatorum. Curatio autem eius, cui bonis interdicitur, filio negabatur permittenda: sed extat divi Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso, si
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ipõ iure neq curatores
s pro tutore negocia gerunt.
uel ꝓ curatore eos non posse di¬
strahere res pupilloꝵ uel ado¬
lescentium iuilla dubitatio
olescentis uidend̾ est uttum
iure uet̾i alebit uenditõ. an
haric orõnem ad uuttemꝰ ⁊ pu¬
to quia de pupillis pͥnceps

Expanded text:
sunt ipso iure neque curatores, sed pro tutore negotia gerunt uel pro curatore, eos non posse distrahere res pupillorum uel adulescentium nulla dubitatio ulescentis, uidendum est, utrum iure ueteri ualebit uenditio an hanc orationem admittemus. et puto, quia de pupillis princeps
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli uładolescentis p̾dio ne¬
nundato si eo noĩe ap̃ iundicem
tuteie ueritilis accõis estimia¬
tio facta est. eaq soluta uendi¬
cio predii ex eqͥtate inhĩbeat᷑.

Expanded text:
pupilli vel adulescentis praedio venumdato, si eo nomine apud iudicem tutelae vel utilis actionis aestimatio facta est eaque soluta, vindicatio praedii ex aequitate inhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui qiͣ pupillaris distractus ẽ
uenditio uaiet. ¶ Si fundus
pupillo pignoratus sit anuẽ¬
dere tutores possint hunc enĩ
qiͣ debitoris hoc estauenumn
uendunt sitam̃ impetrau̾at
pupitus uei pat̾ eis ut iure
dommi posideant conseans
erit dr̃e non possedistrahi qͣiͣ
pouumm pupiliare idemq ⁊si
su̾it ex causa damꝑm infecti
uissus possidere. ¶ Si fundus
legatus nel ꝑ fidei ꝯmissum
suerit relictus sero apupislo
ħtdemstituto. an tutores resti
rem suam legauit cessare orõ¬
nem. si u̾o de repupilli dicen¬
dum ẽ locum enit orõmi nec ĩ¬
consulto p̃toriᷤ alienare posse.¬
Si pupilius stiplaͣti spoponde¬
rit an soluere possit alioquiu
si pat̾stipłati fund̾ spopondit
successĩt q puputus in stipła¬
tum fortiudicet᷑ sine pretoris
aucͣte posse eum reodere. Idem¬
q ⁊ si iuire hr̃ditario alici suc¬
cessit qui erat obligatus ead̾ q¬
rõne. ¶ Et si parens fundum
uendidituel quis alius cui pu¬
pillus successit põt dici pupit¬

Expanded text:
tus est, uenditio ualet.Si fundus pupillo pigneratus sit, an uendere tutores? hunc enim quasi debitoris, hoc est alienum uendunt. si tamen impetrauerat pupillus uel pater eius, ut iure dominii possideant, consequens erit dicere non posse distrahi quasi praedium pupillare. idemque et si fuerit ex causa damni infecti iussus possidere.Si fundus legatus uel per fideicommissum fuerit relictus Seio a pupillo herede instituto, an tutores restiti quidem rem suam legauit, cessare orationem, sin uero de re pupilli, dicendum erit locum esse orationi nec inconsulto praetore posse alienare.Si pupillus stipulanti spoponderit, an soluere possit sine praesi pater stipulanti fundum spoponderit successeritque pupillus in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum reddere. idemque et si iure hereditario alii successerit, qui erat obligatus.Eadem ratione et si parens fundum uendidit uel quis alius, cui pupillus successerit, potest dici pupil
Abbreviated transcription (Latin):
prinato uenditore madit mi¬
ꝑaali bñficio opus ẽ ut ox rescͥ¬
pto pignus confirmetur.
alterius pupili ait̾i pupillo
fudus ut comꝑatus isq pu¬
pillo uel minori traditus sic
an pignoris obligatõnẽ ẜ sit
fundus sit emptus. et magis
est ut saluum sitius prgno¬
põtatis ⁊ distrahi fundus pupil¬
ci rerum pupillarium a p̾tore
quis põt. ⁊ ius pignoris ccit̾siũ

Expanded text:
priuato uenditore inciderit, imperiali beneficio opus est, ut ex rescripto pignus confirmetur. alterius pupilli alteri pupillo fundus sit comparatus isque pupillo uel minori traditus, an pignoris obligationem possit fundus sit emptus? et magis est, ut saluum sit ius pignopotestatis et distrahi fundus pupilti rerum pupillarium a praetore quis potest et ius pignoris contrahitur, siue
Abbreviated transcription (Latin):
ita legauit. quod mͥ ticnis d me¬
uio beres meusdato. qued michi
meniꝰ d seio dato. husubis hone¬
rat heredem. nam cum accõnes
suas beresmemo p̾stit̾itadu̾sus
Sticum in debitur meuꝰ fcõ eiuis
lib̾atus eẽ ⁊ id cirto seio heres te¬
tiebitur. ¶ Siisqui imũ reum
habebat qd̃. is sui deb̾et ⁊ duob
insolidum seꝑatun legass. ho¬
neratur heres duob satiffacere
uuatcõnem cedendo. alteri pet
pͥuaiet. smautem in postiore scͥp¬

Expanded text:
ita legauit: 'quod mihi Titius debet, maeuio heres meus dato. quod Maeuius debet, Seio dato'. his uerbis onerat heredem: nam cum actiones suas heres Maeuio praestiterit aduersus Titium, uidetur Maeuius facto eius liberatus esse et idcirco Seio heres tenebitur. Si is qui unum reum habebat quod is sibi deberet duobus in solidum separatim legasset, oneratur heres duobus satisfacere uni actione cedendo, alteri pecupraeualet: sin autem et in posteriore sc
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃. Suta sitadscriptum. si cͥ
legauero semel beres ei dato uł
semel debeatur.⁊ idem duas qͣn¬
titates adscripserit uł duos fũ¬
dos. anutrimmq debeat᷑. ⁊ ait a¬
risto umum uideri legatum

Expanded text:
um Si ita sit adscriptum: "si cui legavero bis, semel heres ei dato" vel " ut semel debeatur", et eidem duas quantitates adscripserit vel duos fundos, an utrumque debeatur? et ait Aristo unum videri legatum
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ꝯmitti patris uł dñ potest.
motus patrem filiꝰ cruus heres
falcidra. qm̃ ex ꝑsona sua sibi
legata finit deinde dre legance¬
dente heres tibi extitero liberũ
mͥ ẽẽ labeo an. ex meo legato ã
legatum ⁊ si uoluero eam rem
ex ineo legato ad meꝑtinere
ut cota mea sit ex ħeditario le¬
gato pet̾e eamͥ posse ꝓculus ait.
Si quis leruos quoi gdib hr̃et
duo quo mortuus fu̾it ħedem d¬
are michi dãpnau̾it. ratum eẽ
glegatum ⁊ angustias temporis¬
S uichil legato nocere. ¶Regła
uiris cunus ita ẽ que efficit ut
quib ip̃is legare possumꝰ eoꝵ qͦ
tis nouissime scipture ualent
qi mutari causa p̾ͥcedentis lega¬
ti uł die uł ꝯditõne uł in totum
a dim̾e potesti s si sub alia⁊ alia

Expanded text:
fidei committi patris uel domini potest motus patrem, cuius filius heresFalcidia, quoniam ex persona sua sibi legata fuerit, deinde die legati cedente heres tibi exstitero, liberum mihi esse Labeo ait, ex meo legato an legatum: si uoluero, eam rem ex meo legato ad me pertinere, ut tota mea sit, ex hereditario legato petere eam posse. Proculus ait, si quis servos quos Gadibus haberet duo quo mortuus fuerit heredem dare mihi damnaverit, ratum esse legatum et angustias temporis nihil legato nocere. Regula iuris civilis est, quae efficit, ut quibus ipsis legare possumus, eorum tis nouissimae scripturae ualent, quia mutari causa praecedentis legati uel die uel condicione uel in totum ademptione potest. sed si sub alia et alia
Abbreviated transcription (Latin):
S semel dunitaxat optare p̾stimꝰ.
labeo aitcum certa resaut ꝑso
totum deberi trebratiũ uero sꝵ¬
disse ꝑtem deberi cassius scribit.
sic ꝙ ueruis est. ¶ cum fund̾ cõ¬
mimis legatus sit. ⁊ ñ adiecta ꝑ¬
cortione s meum nominau̾it
ul̾. S tichumqͥ meusert cum
moriar heres mens dato magis ꝯ
ut si totum alenau̾it legatũ
debeatur. que testatoris mortis
tempore fuit.
angm̃tum legatario accede̾t.¬
lioum obligati fuissent. quid
pet̾e. idemerit ⁊ si alter ꝑtem sol

Expanded text:
 semel dumtaxat optare possumus. Labeo ait, cum certa res aut pertotum deberi. Trebatium vero respondisse partem deberi Cassius scripsit, quod et verius est. Cum fundus communis legatus sit non adiecta portione, sed "meum" nomum "Stichum, qui meus erit cum moriar, heres meus dato": magis ut, si totum alienaverit, legatum debeatur, quae testatoris mortis tempore fuerit augmentum legatario cedlidum obligati fuissent. quid petere. idem erit et si alter partem sol
Abbreviated transcription (Latin):
let. nair⁊ si ita scripsero ꝙ ticio
ꝙ infra legatum erit ñ ualebit
nam ⁊ eum sermonẽ quo p̾sẽ¬
tia legata data in diẽ ꝓferuntur.
ad p̾ea quo scripta legata ꝑtin̾e
placuit. uoluntas ergo facit qd̾
in testõ scriptum ualeat. ał. iũ
atq si stichus legatus eẽt¬

Expanded text:
let: nam si ita scripsero: 'quod Titio lego', quod infra legatum erit, non ualebit. nam et eum sermonem, quo praesentia legata data in diem proferuntur, ad postea quoque scripta legata pertinere placuit. uoluntas ergo facit, quod in testamento scriptum ualeat. 13 Idem atque si ‹St›ichus legatus e