comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bulatiõib tundit᷑: eiꝰ lapides
cotidie qͥdrant᷑. Et ipsa: ciui¬
tas. scilicet sc̃a eccłia. que reg¬
nat᷑a incelo adhuc laborat in
Et uos tãꝗͣ lapides uiui sr̃ ȩdi¬
ficamini. Et paulꝰ ait. Dĩ agͥ¬
cult᷑a. di edificatio estis. Quȩ ui¬
delicet ciuitas habet hic in sc̃orũ
morib magnũ iã ȩdificiũ suũ.
Inedificio qͥppe lapis lapide por
tero. Sic itaq sic insc̃a ȩccłia unꝰ¬
qͥsq & portat alterũ: & portat᷑
ab alto. Nã uicissi se ꝓximi tole¬
rant. ut ꝑ eos edificiũ caritatis
surgat. Hinc eni paulꝰ admonet
dicens. Inuice onera ur̃a portate.
& sic adimplebitis legẽ xp̃i. Cuiꝰ
legis uirtutẽ deniuitians ait.
plenitudo legis caritas. Si enĩ
qͥs uicaria dilectio ꝑpatientiã ñ
coniungit: Inedificio aut̃ ut
p̃diximꝰ lapis qͥ portat portat᷑.
qr sic̃ ego iã mores corũ tolero.

Expanded text:
 tunditur, ejus lapides quotidie quadrantur. Et ipsa est civitas, scilicet sancta Ecclesia, quae regnatura in coelo adhuc laborat in Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini . Et Paulus ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Quae videlicet civitas habet hic in sanctorum moribus magnum jam aedificium suum. In aedificio quippe lapis lapidem portero. Sic itaque, sic in sancta Ecclesia unusquisque et portat alterum, et portatur ab altero. Nam vicissim se rant, ut per eos aedificium charitatis surgat. Hinc enim Paulus admonet, dicens: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Cujus legis virtutem denuntians, ait: Plenitudo legis charitas . Si enimquos vicaria dilectio per patientiam non conjungit? In aedificio autem, ut praediximus, lapis qui portat portatur, quia sicut ego jam
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. merita õiũ ex sua diuimi¬
tade tͣnscendit. Unde & recte
mons suꝑ uerticẽ montiũ dr:
qꝙ excels ex diuinitate sua
mons sr̃ uerticẽ montiũ dr̃. ip¬
se hic mons excels nimis. eẽ.

Expanded text:
vitam, merita omnium ex sua divinitate transcendit. Unde et recte mons super verticem montium dicitur, quia excelsus ex divinitate sua mons super verticem montium dicitur, ipse hic mons excelsus nimis esse
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ pͥmã qͥnto captiuitatis pͥ¬
oris anno locutꝰ. ẽ. atq hanc ulti¬
niã uicesimo & qͥnto anno factã
fuisse describit: ꝓfecto patec qđ
uiginti annis locutiõis suȩ moraᷤ
usq ad ultima eiꝰ uisiõis uerba te¬
tendit. Nec mouere quẽpiã debet
qđ in medio ꝓpħie suȩ uolumine
cũ de babilonico rege loqueret᷑.
uicesimi ac septii anni memo¬
riã fecit.Quilo co cũ nichil de tp̃re
suȩ captiuitatis int̾serit. aꝑte de¬
monstrat. qͥa eiꝰ regis tẽpora descri
in exordio anni decima m̃sis tẽpꝰ
siplicit̾ expͥmit: ut ex ipso qͦq
tẽpore incorde audientiũ iuxta
litterã u̾bi radicẽ figat. exqͦ sp̃u¬
ales fructꝰ pͦ modũ ꝓferat. Notan

Expanded text:
isionem primam quinto captivitatis prioris anno locutus est, atque hanc ultimam vigesimo et quinto anno factam fuisse describit, profecto patet quod in viginti annis locutionis suae moras usque ad ultimae visionis suae verba tetenderit. Nec moyere quempiam debet quod in medio prophetiae suae volumine, cum de Babylonico rege loqueretur, vigesimi ac septimi anni memoriam facit. Quo in loco cum nihil de tempore suae captivitatis interserit, aperte demonstrat, quia ejus regis tempora describIn exordio anni, decima mensis, tempus simpliciter exprimit, ut ex ipso quoque tempore in corda audientium juxta litteram verbi radicem figat, ex qua spiritales fructus postmodu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ cuncta stare iuxta littͥa nulla¬
tenꝰ ualent. Qmͦ enĩ totũ simul
edificiũ calamo. id ẽ. sex cubitis
& palmo m̾surat᷑. & portȩ edifi¬
cii. in xiͦiii. cubitis. frontes uͦ por¬
tarũ inlx. cubitis extendunt᷑:
Porta enĩ inciuitate :: frontes
uͦ inportis. Et nulla recipi ratio
net ab eo qđ continet᷑. Inscrip¬
t᷑a autẽ sacͣ & ea qͦ accipi scdm
ystoriã posst̃. plerũq sp̃ualit̾
intelligenda st̃: ut & fides ha

Expanded text:
Quae cuncta stare juxta litteram nullatenus valent. Quomodo enim totum simul aedificium calamo, id est sex cubitis et palmo mensuratur, et portae aedificii in quatuordecim cubitis, frontes vero portarum in sexaginta cubitis extenduntur? Porta enim in civitate est, frontes vero in portis. Et nulia recipi ratio net ab eo quod continetur. In Scriptura autem sacra et ea quae accipi secundum historiam possunt, plerumque spiritaliter inte
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾ẽ istoricũ nichil sonat: Facta
ẽ suꝑ me manꝰ dñi. & adduxit me
illuc inuisioĩb dñi. & adduxit me
int̾rã isrł. Qđ dixerat adduxit me
illuc: hoc replicans subdidit. ad¬
duxit me int̾rã isrł. Ait enĩ. Fac¬
ta ẽ. sr̃ me manꝰ dñĩ & adduxit me
illuc inuisiõib dm̃. Manꝰ & em̃ uir¬

Expanded text:
nat? Facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc in visionibus Dei; adduxit me in terram Israel. Quod dixerat, Adduxit me illuc, hoc replicans subdidit: Adduxit me in terram Israel. Ait enim: Facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc in visionibus Domini. Man
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ ꝙ eiꝰ opꝰ ẽ. parit̾ enumerauit:
Si enĩ iuxta solã litt̾a loqͦbat᷑:
dicturꝰ luminare minꝰ priꝰ lu¬
minare maiꝰ pone debuit. ut
ante solẽ & pͦlunã atq stellas
fundatas ẽẽ. ꝑhib̾et. S qr iuxta
intellectũ mysticũ loqͦbat᷑. ut
lunã sc̃ãm eccłiã & stellas scos¬

Expanded text:
ariter enumeravit? Si enim juxta solam historiam loquebatur, dicturus luminare minus: prius luminare majus dicere debuit, ut ante solem et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas ho
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa hac die facta ẽ. suꝑ me manꝰ
dñi. & addicit me illuc. Dicturꝰ
mistica narrationẽ historicã p̾mit¬
tit. ut figat extẽpore. qđ credat᷑ ex
reuelatione. Notandũ uͦ qđ in exor¬
dio libri huiꝰ qͦ anno ꝓpħare cepit
indicauit. infine uͦ inseruit. qͦ ex¬
tremã uisionẽ uidit. ita ut agnoᷤᷤ¬
ci ualeat. inqͦt annis ꝓpħiȩ suc¬

Expanded text:
ipsa hac die facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc. » Dicturus mystica, narrationem historicam praemittit, ut figat ex tempore quod credatur in revelatione. Notandum vero quod in exordio libri hujus quo anno prophetare coepit, indicavit. In fine vero inseruit quo extremam visionem vidit: ita ut cognosci valeat in quot annis p
Abbreviated transcription (Latin):
Sol iustitiȩ ñortꝰ÷ nob̃. Dicente
gͦ lunã & stellas qͣs tu fundasti.
& t̃n tacendo solẽ qͥ factꝰ:: indica¬
uit qr soli illi locutꝰ ẽ qͥ ñ solũ
solẽ & lunã atq stellas corpo¬
ralit̾. s etiã lunã eccłiã. atq stel¬
las scõs õs. sp̃ualit̾ fecit. Si gͦ cũ
aliqͥd deẽ. istorie. aꝑta ratioẽ¬

Expanded text:
Sol justitiae non ortus est nobis. Dicendo ergo, Lunam et stellas quas tu fundasti , et tamen tacendo solem qui factus est, indicavit quia illi Soli locutus est qui non solum solem et lunam atque stellas corporaliter, sed etiam lunam Ecclesiam atque stellas sanctos omnes spiritaliter fecit. Si ergo cum aliquid deest
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ qđ psalmista ait. Qm̃
uidebo cȩlos tuos oꝑa digitto¬
rũ tuorũ. lunã & stellas qͣs tu
fundasti. Ecce enĩ in exteriori
descriptiõe stat sermo ratiõis.
stellȩ abeo creatȩ atq funda¬
te st̃. S si hoc psalmuista
iuxta sola ext̾iora oꝑa & ñ etiã¬

Expanded text:
novimus quod Psalmista ait: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum, lunam et stellas, quas tu fundasti . Ecce enim in exteriori descriptione stat sermo rationis, stellae ab eo creatae atque fundatae sunt. Sed si hoc Psalmista juxta sola exteriora opera, et non etia
Abbreviated transcription (Latin):
pͦꝗͣ ꝑcussa ÷ ciuitas. ipsa hac
die. Qđ ẽ. enĩ qđ ꝑhanc uisionẽ
ultinã omps d̾s ea ipsa die
face̾. qͣ die inꝑcꝰsa ciuitate irã
iusticie ĩpleuit. nͥ qđ illa diui¬
nitas qͦ indiu̾sitatis motũ &
mutabilitatẽ ñ ducit᷑. ea ipsa
luce iusticie afflictos ac peni¬
tentes uiuificat. qͥ suꝑbientes
ac rigidos ꝑcutit: Premisso
itaq uisioĩs suȩ tepore: sub¬

Expanded text:
percussa est civitas, ipsa hac die. Quid est enim quod per hanc visionem ultimam omnipotens Deus ea ipsa die facere, qua die in percussa civitate iram justitiae implevit, nisi quod illa diae in diversitatis motum et mutabilitatem non ducitur, ea ipsa luce justitiae afflictos ac poenitentes vivificat, qua superbientes ac rigidos percutit? Praemisso itaque visionis suae tempore, sub
Abbreviated transcription (Latin):
uoniã multis curis p̃m̃ti.
desideriis placuit petere. ut sal¬
tẽ extrema eiꝰ uisio qͦ ei facta ẽ de
edificio in monte c̃stituto. ꝗͣ &
cunctis ÷ uisionib eiꝰ obscurior.
parere necesse: uoluntati. s duo
st̃ qͦ iuhac re ꝑturbant animũ
meũ. Unũ qđ hȩc eadẽ uisio
tantȩ obscuritatis nebuł tegit᷑:
ut uix inea aliqͥd intellectu in¬
t̃ luc̾e uideat᷑. Aliud qđ iã aigul¬
fu longobardorũ regẽ ad obsi¬
dionẽ nr̃a sũmoꝑe festinantẽ:
padũ tͣnsire cognouimꝰ. Unde
ac misticis sensib penetͣre qͥd
ualeat mens misera. timoris
sui ꝑturbati. onibꝰ occupata.
Ento enĩ circa t̾rena plꝰ angit᷑.
tanto in us qͦ st̃ cȩlestia minꝰ ui¬
det: ꝓeo qđ curis suis extͣ se
ducit᷑. Et ualde intꝰ minor ẽ: qͥa¬
sic̃ scriptũ ẽ depͥmit t̾rena in habi¬
tatio sensũ multa cogitantẽ. Que
suo alueo exsiccat᷑. S tn int̾ hȩc
adẽ suꝑna gr̃a. & si m̃tẽ meã pon¬
da cogitationũ mearũ depͥmunt:¬

Expanded text:
uia multis curis prementionis vestris desideriis placuit petere, ut saltem extrema ejus visio, quae ei facta est de aedificio in monte constituto, quae et cunctis est visionibus ejus obscurior, parere necesse est. Sed duo sunt quae hac in re perturbant animum meum. Unum, quod haec eadem visio tantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid, intellectu interlucente, videatur. Aliud, quod jam Agilulphum, Langobardorum regem, ad obsidionem nostram summopere festinantem, Padum transisse cognovimus. Unde ac mysticis sensibus quid valeat mens misera, timoris sui perturbationibus occupata. Quanto enim circa terrena plus satagit, tanto in his quae sunt coelestia minus videt: pro eo quod curis suis extra se ducitur, valde intus minor est: quia scriptum est: Deprimit terrena inhabitatio senssuo alveo exsiccatur. Sed tamen inter haec adest superna gratia. Et si mentem meam cogitationum mearum pon
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. mala ꝓximoꝵ fer¬
re nolumꝰ. om̃s scõs iã deb̾e
ẽẽ decernimꝰ: dũ ẽẽ nolumꝰ
qͦd ex ꝓxiiis portemꝰ. Sed
hac in re luce clariꝰ patet
dum malos portare reniu¬
mus. quã multũ adhuc ip¬
si de bono minꝰ habeamus.
fuerit & cum malis bonus.
hic beatꝰ iob de semet ip¬
so asserit dicens. Er̃ fui dra¬
conũ. & sotius strutionum.
pulis dic̃. In medio nationiᷤᷤ

Expanded text:
ximorum ferre nolumus, omnes sanctos jam debere esse decernimus, dum esse nolumus quod ex proximis portemus. Sed hac in re luce clarius patet, dum malos portare renuimus, quam multum adhuc ipsi de bono minus habeamus. fuerit et cum malis bonus. Hinc beatus Job de semetipso asserit, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . pulis dicit: In medio nat
Abbreviated transcription (Latin):
g u̾ba mea ad eos. si forte
audiant & qͥescant: qͥa irri¬
tatores st̃. Omnis qͥ peccat.
qͥd aliud quã conditoris
sui in se iracundiã irritate
Et scimꝰ qͥa qͦtiens actu. qͦ¬
tiens u̾bo qͦtiens cogitatione
delinquimꝰ: dm̃ contͣ nos to

Expanded text:
ba mea ad eos, si forte audiant et quiescant, quia irritatores sunt. » Omnis qui peccat, quid aliud quam conditoris sui in se iracundiam irritat? Et scimus, quia quoties actu, verbo, quoties cogitatione delinquimus, Deum contra no
Abbreviated transcription (Latin):
mutare locũ conam᷑. secretũ
uitȩ remotioris eligere. uide¬
licet ignorantes quia si desit
sp̃s: non adiuuat locus. Idẽ
eiũ loth de quo loquimur:
in sodomis sc̃s extitit. ̃ mon¬
te peccauit. Quia antẽ loca
mentẽ ñ muniunt: ipse ho¬
mani generis pͥmꝰ testat᷑
parens. qui & in paradyso
cecidit. S minꝰ st̃ om̃a que
loquimur ex t̾ra.Nam si locꝰ
saluare potuisset: sathar
de cęlo ñ cadet. Unde psalim¬
sta ubiq in hoc mundo tẽp¬
tationes ẽẽ conspiciens: que¬
sunt locũ qͦ fugeret. s sine
deo inuenire ñ potuit nu

Expanded text:
mutare locum conamur, secretum vitae remotioris eligere, videlicet ignorantes, quia si desit spiritus, non adjuvat locus: idem enim Loth de quo loquimur in Sodomis sanctus exstitit, in monte peccavit . Quia autem loca mentem non muniunt, ipse humani generis primus testatur parens, qui et in paradiso cecidit. Sed minus sunt omnia quae loquimur ex terra, nam si locus salvare potuisset, Satana de coelo non caderet. Unde Psalmista ubique in hoc mundo tentationes esse conspiciens, quaesivit locum quo fugeret, sed sine Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uos caꝑe diuinitatis
eiꝰ mysteria ñ posse pensa¬
ui. sola uobis humanitatis
no. aliqͣndo uͦ in malo di¬
ci dubium ñ ẽ: quia & le¬
tum carm̃. & lugubre car¬
men dicere possumꝰ. S nos
scͥpt̾e sacre usũ sequentes. qͦ
pene sẽꝑ carmen ponere iN
ꝓsꝑis solet: hoc in loco ꝓ
bona parte dictũ carmen
lib̾asset: scriptũ ẽ. Tunc mo¬
yses cũ filiis isrł ceciit car¬
men dño. Et cũ dainid in¬
ctoriã de hostib fecisset:

Expanded text:
Quia vos capere divinitatis Quia vos capere divinitatis ejus mysteria non posse pensavi, sola vobis humanitatis no, aliquando vero in malo dici dubium non est, quia et laetum carmen, et lugubre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte dictum carmen liberasset, scriptum est: Tunc Moyses et filii Israel cecinerunt carmen Domino . Et cum David victoriam de hostibus feci
Abbreviated transcription (Latin):
creto cognita stͥ. Cȩlum hoc
gͦ & corãm nobis extendit᷑.
& tam̾ in aquis suꝑiora eiꝰ
contegunt᷑: quia & quȩdã
sacri eloquii iam nob̾ per
dam quȩ solis angelis esse
possunt manifesta nobis
adhuc seruant᷑ occulta. De
quib tamen occultis iam
partem ꝑ sp̃ualem intelli¬
dullitꝰ amamꝰ. & in multiᷤ
sp̃ualib sensib qͦs iam co¬
gnouimꝰ ueritatis pabulo
pascimur. Dicat᷑ gͦ. qui erat
scriptꝰ intꝰ & foris: quia in
sacro eloquio & dictis occul¬
tiorib atq sublimioribꝰ sa¬
tiant᷑ fortes. & p̃ceptis aꝑti¬
orib nos paruuli nutrim᷑.
Vnde scriptum ÷. Montes ex¬
celsi ceruis. petra refugiũ
hermatiis.Habeant enĩ cer¬
ui montes intelligentiȩ. qͥ
iam contẽplationis saltus
dare nouerunt. S petra re
fugium sit herinatiis. quia
ligere alta ñ possumꝰ. in pe¬
tre nr̃ȩ refugio id ÷ in xp̃i
fide saluamur. Tnde & qͥbu̾¬
dam dr̃. Nichil me iudicaui
hunc crucifixũ. c si diceret.

Expanded text:
creto sunt cognita. Coelum ergo creto sunt cognita. Coelum ergo hoc et coram nobis extenditur, et tamen in aquis superiora illius conteguntur, quia quaedam sacri eloquii jam nobis per dam, quae solis angelis possunt esse manifesta, nobis adhuc servantur occulta. De quibus tamen occultis jam partem per spiritualem intellidullitus amamus, et in multis spiritalibus sensibus, quos jam cognovimus, veritatis pabulo pascimur. 31. Dicat ergo: Qui erat scriptus intus et foris, quia in sacro eloquio et dictis occultioribus atque sublimioribus satiantur fortes, et praeceptis apertioribus nos parvuli nutrimur. Unde scriptum est: Montes excelsi cervis, petra refugium herinaciis . Habeant enim montes intelligentiae, qui jam contemplationis saltus dare noverunt. Sed petra sit refugium herinaciis, quia ligere alta non possumus, in petrae nostrae refugio, id est, in Christi fide salvamur. Unde et quibusdam dicitur: Nihil me judicavi hunc crucifixum . Ac si diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
disponit. Intus quia cęlestia
pollicet᷑. foris autẽ quia ⁊̾¬
rena contẽptibilia qualit̾
sint uł in usu habenda uł
ex desiderio fugienda p̾ci¬
pit Alia namq de secretiᷤᷤ
cȩlestib loquit᷑. alia uͦ iN
exterioribꝰ actionib iubet.
Et ea qͥdem quȩ foris p̾ci¬
pit patent: s ea quȩ de ini¬
ternis narrat. plene app̃¬
hendi nequeunt. Unde scͥp-¬
tum ẽ. Extendens cęlũ sic̃
pellem. qui degis in aqͥs su¬
periora eiꝰ. ꝗd em̃ cęli nõie.
nisi sacra scriptura signat᷑.
de qua nobis & sol sapien¬
quia ꝑ scriptores suos car¬
nis lingua formatũ. ante
ocłos nr̃os ꝑ u̾ba doctorũ
exponendo displicat᷑. Quid
bus scriptum ẽ. Et aquȩ que
suꝑ cęlos sunt. laudent no¬
men dñi. Huiꝰ gͦ celi suꝑiora
dñs in aquis tegit. quia alta
sacri eloquii. id ÷ ea quȩ de
natura diuinitatis uł etermᷤ
gaudus narrat. nobis adhuc
nescientib solis angłis in se¬

Expanded text:
disponit. Intus, quia coelestia disponit. Intus, quia coelestia pollicetur; foris autem, quia terrena et contemptibilia qualiter sint vel in usu habenda vel ex desiderio fugienda praecipit. Alia namque de secretis coelestibus loquitur, alia vero exterioribus actionibus jubet. Et ea quidem quae foris praecipit patent, sed illa quae de internis narrat plene apprehendi nequeunt. Unde scriptum est: Extendens coelum sicut pellem, qui tegis in aquis superiora ejus . Quid enim coeli nominisi sacra Scriptura signatur? de qua nobis et sol sapienquia per scriptores suos carnis lingua formatum, ante oculos nostros per verba doctorum exponendo displicatur; ibus scriptum est: Et aquae, quae super coelos sunt, laudent nomen Domini . Hujus ergo coeli superiora Dominus in aquis tegit, quia alta sacri eloquii, id est ea, quae de natura divinitatis, vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in se
Abbreviated transcription (Latin):
minaiit Ntania in medio
tritici. & abiit. Cum autem
creuisset herba & fructum
fecisset: tunc apparueruñ
& tizania. Et reliqͣ quȩ cari¬
tas ur̃a etiam me tacente
reminiscit᷑. S librũ quem
inuolutũ ostendãt expan¬
dit: cum hoc qͦd ꝑ enigina¬
ta loquebat᷑ exposunt di-¬
cens.Qui seminauit bonũ
num uͦ semen. hi filii suñ
gͦ colligunt᷑ titania & igni
comburunt᷑ sic erit in con¬
sũmatione scłi. Inuolutꝰ aut̃
liber expandit᷑: qͣndo hoc
quod obscure ꝓlatum fuerat.
ꝑ latitudinẽ intellectꝰ aꝑit᷑.
expandit. qͣndo in discipłis
egit. quod scriptũ ẽ. Tũnc a¬
peruit illis sensũ ut indelli¬
gerent scripturas. De quo
adhuc libro subdit᷑. Qui erat
scriptus intꝰ & foris l ber enĩ
sacri eloquii intꝰ scriptꝰ ÷ ꝑ
allegoriã. foris ꝑ hystoriã. Intꝰ¬
tem ꝑ sensũ litt̾e simplicẽ
adhuc infirmantib congru¬
entem. Intꝰ qͦd inuisibilia ꝑ¬
mittit. foris. quia insibiliã
p̾ceptoꝵ suoꝵ rectitudine

Expanded text:
ania in medio trilici, et abiit. Cum autem crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania , et reliqua quae charitas vestra etiam me reticente reminiscitur. Sed librum quem involutum 1261 ostenderat expandit cum hoc quod per aenigmata loquebatur exposuit dicenum semen, hi filii sunt iguntur zizania et igni comburuntur, sic erit in consummatione saeculi. » Involutus itaque liber expanditur, quando hoc quod obscure prolatum fuerat, per latitudinem intellectus aperitur. expandit quando in discipulis egit quod scriptum est: « Tunc aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas. » De quo adhuc libro subditur: « Qui erat scriptus intus et foris. » Liber enim sacri eloquii intus scriptus est per allegoriam foris, per sensum litterae simplicem, adhuc infirmantibus congruentem. Intus, quoniam invisibilia promittit: foris, quia visibilia praeceptorum suorum rectitudine
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco debet indelligi Ne
autem in scriptura sacra se¬
pius de ȩt̾no luctu quã pre¬
senti solet intelligi. Unde scͥp¬
tum ẽ. Ne impio in malo. re¬
tributio enĩ manuũ eiꝰ fiet ei.
E beatꝰ iob loquit᷑ dicenꝰ. Si
impiꝰ fuero. ue mͥ ẽ Si audem
iustus: ñ leuabo caput. satu¬
ratꝰ afflictione & miseria. Iu-¬
stoꝵ enim afflictio tẽpora¬
lis ẽ.Te gͦ qͦd dixit. a dempo¬
rali afflictione distinxit: qͥ
& iustum afflictionẽ. & ĩpiũ
ue hab̾e ꝑhibuit. ꝓ semet ip¬
sam ueritas quoq dicit. Ue¬

Expanded text:
hoc loco debet intelligi. 33. Vae hoc loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dicens: Si impius fuero, vae mihi est; si autem justusratus afflictione et miseria . Justorum enim afflictio temporalis est. Vae ergo quod dixit a temporali afflictione distinxit qui et justum afflictionem, et impium vae habere perhibuit. Et per semetipsam Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
inficit animũ. ut tabescat
delectatione praui oꝑis. assi¬
di iniqͥtate sermonis. Seqͥt᷑.
ne offendant᷑: ne fortasse ꝑ
eos ille ꝓuocet᷑ ad irã. qͥ eors
corda semꝑ inhabitat. Nam
sic̃ suꝑiꝰ dictum ÷ si malo ᷤ of¬
fendimꝰ. timere minime de-¬
bemꝰ. quia illiᷤᷤ nr̃a actio dis¬
plicet: quib nec iusticia ere¬
atoris placet. Quid gͦ tim̃dũ:
si nob̾ ingrati st̃ qͥ deo amabi¬
les ñ sunt: Unde recte nc̃ dr̃
Uerba eoꝵ ne timeas. & uul¬
tum eoꝵ ne formides: quia
domꝰ exasꝑans ẽ. Ac si aꝑte¬

Expanded text:
inficit animum, ut tabescat inficit animum, ut tabescat delectatione pravi operis, et assidui iniquitate sermonis. Sequiturne offendantur, ne forte per eos ille provocetur ad iram, qui eorum corda semper inhabitat. Nam, sicut superius dictum est, si malos offendimus, timere minime debemus, quoniam illis nostra actio displicet, quibus nec justitia creatoris placet. Quid ergo timendum est, si nobis ingrati sunt, qui Deo amabiles noh sunt? Unde recte nunc dicitur: Verba eorum ne timeas, et vultus eorum ne formides, quia domus exasperans e
Abbreviated transcription (Latin):
cum quesunt dicens. Esto
mͥ in dm̃ ꝓtectorẽ. & in lo¬
cum munitũ ut saluũ me
facias. Tolerandi gͦ ubiq st̃
proximi. qͥa abel fieri non
ualet. quẽ cayn malicia ñ
si fortasse corrigi ñ ualen:
cum ipsi a sua malicia ñ
mutant᷑ eos qui sibi con¬
iuncti fuerint ꝑu̾taĩs. Inde
laulꝰ ait. Corrumpunt bo¬
nos mores. colloquia mala.
Et sic̃ ꝑ salomonẽ dr̃. Noli
esse amicus homini iracun¬
do. nec ambules cũ uiro fu¬
rioso: ne forte discas semi¬
tas eiꝰ. & sumas scandalũ
animȩ tuȩ. Sicut gͦ ꝑfecti
fugere.quia & eos sepe ad
rectitudinẽ trahunt. & ipsi
ita infirmi qͥq societatẽ
declinare debent prauoꝵ.
ne mala quȩ frequent̾ as¬
piciunt & corrigere ñ ua¬
lent: delectent᷑ initari Sic
enĩ u̾ba ꝓximoꝵ audiendo
cotidie sumimꝰ m̃te. sic̃ flan¬
do atq respirando aerem
trahimꝰ corpore. E sic̃ mal
aer assiduo flatu tractꝰ in.¬
ficit corpꝰ: ita ꝑu̾sa locutio
assiduc audita infirmantiũ

Expanded text:
cum quaesivit dicens: Esto mihi in Deum protectorem et in locum munitum, ut salvum me facias . Tolerandi ergo ubique sunt proximi, quia Abel fieri non valet, quem Cain malitia non si fortasse corrigi non valentcum ipsi a malitia sua non mutantur, eos qui sibi conjuncti fuerint pervertant. Unde Paulus ait: Corrumpunt mores bonos colloquia prava . Et per Salomonem dicitur: Noli esse amicus homini iracundo, nec ambules cum homine furioso, ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae . Sicut ergo perfecti fugere, quia et eos saepe ad rectitudinem trahunt, et ipsi ita infirmi quique societatem declinare debent pravorum, ne mala quae frequenter aspiciunt, et corrigere non valent, delectentur imitari. Sic enim verba proximorum audiendo quotidie sumimus in mente, sicut flando atque respirando aerem trahimus corpore. Et sicut malus aer assiduo flatu tractus inficit corpus, ita perversa locutio assidue audita, infirmantium
Abbreviated transcription (Latin):
ctrinã altissimi. & uisiones
ommipotentis uidet: qui ca¬
dens aꝑtos habet oculos. Ca¬
dens aꝑtos oculos habuit:
qui rec̾tum qͦd diceret uidit.
s recte uiuere contempsit.
Cadens uidelicet in ꝑu̾so oꝑe.
ud quod possit intelligi.
cur beatꝰ xrechiel qͥ ad pre¬
dicationẽ mittit᷑ esse exaspe¬
rans ꝓhibet᷑. Nisi enĩ ad lo¬
quenda u̾ba cũ mittebatur
obȩdiret: ommpotentẽ do¬
minũ sic̃ popłs de ꝑuerso
oꝑe. sic ꝓpħa de suo siler̃io
exasperasset. Nam sic̃ mali
ideo dm̃ exasꝑant. qͥa loquitͭ
uł faciunt mala: ita ñnũꝗͣ
bom exasꝑant. quia reticen
bona. Illis itaq culpa ẽ ꝑu̾¬
sa agere: istis recta reticere.
In hoc gͦ cũ malis etiã bo¬
ni simul dm̃ exasꝑant. qͥa
cũ ꝑu̾sa ñ increpant: eis ꝑ
suũ silentiũ ꝑficiendi li¬
centiã p̾stant. Seqͥt᷑. Aꝑi

Expanded text:
ctrinam Altissimi, et visiones ctrinam Altissimi, et visiones omnipotentis videt, qui cadens apertos habet oculos . Cadens apertos oculos habuit, qui rectum quod diceret vidit, sed recte vivere contempsit. Cadens videlicet in perverso opud quod possit intelligi cur beatus Ezechiel, qui ad praedicationem mittitur, esse exasperans prohibetur. Nisi enim ad loquenda verba cum mittebatur obediret, omnipotentem Dominum sicut populus de perverso opere, sic propheta de suo silentio exasperasset. Nam sicut mali ideo Deum exasperant quia loquuntur vel faciunt mala, ita nonnunquam boni exasperant, quia reticent bona. Illis itaque culpa est perversa agere, istis recta reticere. In hoc ergo cum malis etiam boni simul Deum exasperant, quia cum perversa non increpant, eis per suum silentium proficiendi licentiam praestant. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
pacientiã. ꝑ p̃dicatores autẽ
suos u̾bũ nob̃ exhortationis
p̃rogat. Omnis autẽ qͥ p̃dicat
recta: si audit᷑. iram irritati
creatoris suꝑ p̾uaricatione po¬
puli placat. Unde necesse ẽ ut
ipse ñ debeat agere malũ. qͦd
solet in popło furorẽ condito¬
ris irritare. Propt̾ qͦd etiã sub¬
dit᷑. Tu autẽ fili hominis au¬
di quęcunq loqͣr ad te: & no¬
li c̾ẽ exasꝑans sic̃ domꝰ exasꝑa
trix ẽ. Id ÷ mala que fieri ẽ¬
sꝑicis ipse ñ facias. ne hoc qͦd
prohibere mitt̾is ipse com¬
mictas. Omnis & enĩ p̃dica¬
tor intenta semꝑ debet m̾¬
te pensare: ne qͥ missus ÷ lap¬
sos erigere. ipse in pͣuitate
oꝑis cum lapsis cadat. & Pau¬
li hunc apłi sententia feriat
dicentis. In quo alterũ iudicaᷤ.
te ipsũ condẽpnas. Unde Ba¬
laam dei sp̃u replet᷑ ad loqͦn¬
dum.
s tam̃ in carnali uita. suo
sp̃u retentꝰ: de semet ipso lo¬
quit᷑ dicens. Dixit auditoꝵ
sermonũ dei. qui nouit do¬

Expanded text:
dicatores autem suos verbum nobis exhortationis prorogat. Omnis autem qui recta praedicat, si auditur, iram irritati creatoris super praevaricatorem placat populum. Unde necesse est ut ipse non debeat agere malum quod solet in populo furorem conditoris irritare, propter quod etiam subditur: « Tu autem, fili hominis, audi quaecunque loquor ad te, et noli esse exasperans, sit. 26. Id est, mala quae fieri conspicis, ipse non facias, ne hoc quod prohibere mitteris ipse committas. Omnis etenim praedicator intenta semper debet mente pensare ne qui missus est lapsos erigere ipse in pravitate operis cum lapsis cadat, et Pauli hunc sententia feriat dicentis: In quo alterum judicas teipsum condemnas . Unde Balaam Dei spiritu repletus ad loquendum, sed tamen in carnali vita suo spiritu detentus, de semetipso loquitur, dicenssermonum Dei, qui novit do
Abbreviated transcription (Latin):
designant᷑. Lber autẽ inuo¬
lutꝰ ÷ scripturȩ sacrȩ elo¬
quiũ obscurum: qͦd ꝓfun¬
funditate sententiarũ in¬
uoluit᷑. ut ñ facile sensu
omniũ penetret᷑. S coram
ꝓpħa liber expandit᷑. qͥa
coram p̾dicatorib sacri elo¬
quii obscuritas aꝑit᷑. Inuo¬
lutũ librum manꝰ dei por¬
rexerat: cum apłis dicebat.
Simile ẽ factum regnũ cȩ¬
lors homini qͥ seminauit
bonũ sem̃ in agro suo. Cũ
autẽ dormirent homines.

Expanded text:
em involutus est Scripturae sacrae eloquium obscurum, quod profunditate sententiarum involvitur, ut non facile sensu omnium penetretur. Sed coram propheta liber expanditur, quia coram praedicatoribus sacri eloquii obscuritas aperitur. Involutum librum manus Dei porrexerat, cum apostolis dicebat: Simile factum est regnum coelorum homini qui seminavit bonum semen in agro suo. Cum aut
Abbreviated transcription (Latin):
si affligi modo penitendo no¬
lumꝰ: ue postmodũ sine fine
sentiamꝰ: Nec nos uulnerũ
nr̃oꝵ multitudo in desꝑati¬
onẽ depͥmat: qͥa maior est
potentia medici. quã mag¬
nitudo languoris nr̃i. Quid
est enĩ quod reparare ad sa¬
lutem ñ possit. qui potuit
omnia ex ichilo creare:
Anigenitꝰ quippe ẽ om̃ipo¬
tentĩ patri coȩt̾nus. qui cũ
eo uiuit & regnat in unita¬

Expanded text:
si affligi modo poenitendo nosi affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim quod reparare ad salutem non possit, qui potuit omnia ex nihilo creare? Unigenitus quippe est omnipotenti Patri coaeternus, qui cum eo vivit et regnat in unita
Abbreviated transcription (Latin):
p̾paratꝰ ÷ diabolo. & angłis
eius. In hoc itaq uolumine
cuncta quȩ ȩdificent. om̃ia
quȩ erudiant scripta conti¬
nent᷑. Peccasti enĩ. & iam te
pęnitet illicita ꝑpetrasse.
ut ad agendã pęnitentiam
docearis: ibi inuenis lam̃ta.
Spe cęlestiũ gaudioꝵ m̃tẽ
releuare defideras: ibi ad con-¬
solationẽ tuã inuenis carm̃.
Sin uͦ mala ꝑpetrasti & hȩc
te ꝑpetrasse ñ penitet. s cer¬
uicem m̃tis erigis. ad nullaᷤ
penitentiȩ lam̃tationes meli¬
naris. nulla cęlestium gaudi¬
orũ expectatione corrigeris:
uelis nolis ibi scriptum au¬
dit᷑us es ue: ut is quẽ nec ti¬
mor ad pęnitentiã humili¬
at. nec spes ad suꝑna p̾mia
exaltat. dampnationis suȩ iã
nunc pęnã ꝓspiciat: & sine
excusatione in et̾nũ suppli
enigilemꝰ ad huiꝰ u̾ba uolu¬
minis. & mala quȩ nos egis¬
se meminimꝰ fletib punia¬
mus: ut ꝑ lam̃ta penitenie
ꝑuemamuᷤ ad carm̃ uitȩ. ne

Expanded text:
paratus est diabolo et angelis paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicevigilemus ad hujus verba voluminis, et mala quae nos egisse meminimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne
Abbreviated transcription (Latin):
in excelsis deo. & in derra
pax hominib bonȩ uo¬
luntatis. S si adhuc p̾sen¬
ti scło mente inheres: si
adhuc t̾renis uoluptatibꝰ
delectaris. amare ñ potes
gaudia ȩt̾na quȩ audis.
Cognosce gͦ in hoc uolu¬
mine ue quod in eo scrip¬
tum ÷ atq ab animo ꝑ
timorẽ expelle quȩ ndi¬
ligis: ut possis ex iudicio
carm̃ amare qͦd legis. Ibi qͥp¬
pe sub uniꝰ dampnati spe¬
cie multitudo omnis expri¬
mit᷑ reꝓboꝵ: cũ uoce ueri¬
& pedibꝰ. mitcite eũ in tene¬
bras exteriores. ibi erit fletꝰ
reꝓbi in exteriores tenebraᷤᷤ
cadunt. quia nc̃ in interio¬
res suas se sponte deiecert̃:
ne ueritatis lum̃ nec cre¬
dendo. nec bene oꝑando se¬
querent᷑. In quib ligatiꝰ ma¬
unt᷑: quia nc̃ dũ tempꝰ ope
oꝑatione noluerunt. Ibi de
ue reꝓboꝵ scriptũ ẽ. Uermiᷤ¬
eoꝵ ñ moriet᷑. & ignis eoꝵ ñ
extinguet᷑. Ibi dampnatis ac
repulsis dr̃. Discedite a me
maledicti in ignẽ ȩt̾nũ. qui

Expanded text:
in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . » Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluntatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna, quae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce Veriac manibus, mittite eum in tenebras exreprobi in exteriores tenebras cadunt, quia nunc in interioribus sua se sponte dejecerunt, ut veritatis lumen nec credendo nec bene operando sequerentur. In quibus ligatis peuntur, quia nunc dum tempus oper bona actione noluerunt. Ibi vae reproborum scriptum est: Vermion morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Ibi damnatis ac repulsis dicitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quendo dulcedinẽ mellis
ꝓponunt. s occulte ferien¬
do uulnꝰ inferunt. Ista uͦ fa¬
cientes exardescunt sicuit
ignis in spinis. quia ꝑ flã¬
mas detrahentiũ. ñ iustoꝵ
uita comburit᷑: s siquȩ in
eis ẽẽ poterant peccatorum
spinȩ concremant᷑. Dicat᷑ gͦ.
Increduli & subu̾sores st̃ tecũ.
& cũ scorpionibꝰ habitas. In¬
creduli scilicet deo. subu̾so¬
res uͦ infirmantib ꝓximis.
scorpiones autẽ etiam for¬
tib ac robustis: quibꝰ & si
in facie contͣdicere ñ p̃su-¬
munt. ex occulto tam̃ uul¬
nus derogationis inferunt.
Increduli quippe simul
subu̾sores & scorpiones st̃:
qͥa & audita ea quȩ dei st̃
non credunt. & eos qͦs p̾ua¬
lent a bonis morib subu̾¬
tunt: & qͦs flectere ñ ualeñ.
occultis machinationibꝰ fe¬
riunt. Qua in re qͦq hoc no¬
tandũ est: qͥa cum ꝓpħȩ¬

Expanded text:
quendo dulcedinem mellis quendo dulcedinem mellis proponunt, sed occulte feriendo vulnus inferunt. Ista vero facientes exardescunt sicut ignis in spinis, quia per flammas detrahentium non justorum vita comburitur, sed si quae in eis esse poterant peccatorum spinae, concremantur. Dicatur ergo: Increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Increduli scilicet Deo, subversores vero infirmantibus proximis, scorpiones autem etiam fortibus et robustis. Quibus etsi in facie contradicere non praesumunt, ex occulto tamen vulnus derogationis inferunt. Increduli quippe simul et subversores et scorpiones sunt, quia et audita ea quae Dei sunt non credunt, et eos quos praevalent a bonis moribus subvertunt, et quos inflectere non valent occultis machinationibus feriunt. 22. Qua in re hoc quoque notandum est, quia cum p
Abbreviated transcription (Latin):
rum pena sua ñ sufficit.qͥ
agunt ne soli moriant᷑. At
si fortasse iustũ quẽpiam
tantȩ iam uirtutis inuene¬
rint ut ei loqui contͣria ñ
p̾sumant: qͥa subu̾sores e̾ẽ
ñ possunt. statĩ scorpioneᷤᷤ
fiunt. Scorpio enĩ palpan¬
do incedit. s cauda ferit. Nec
mordet a facie. s a post̾ioribꝰ
nocet. Scorpiones gͦ st̃ om̃s
blandi & malitiosi. qͥ bonis
qͥdem in facie ñ resistunt:
s mox ut recesserint dero¬
gant. alios qͦs ualuerint in¬
flamant.Queq posst̃ noxia
ĩmittunt. mortifera inferre
occulte ñ desmnunt.Scorpio¬
nes gͦ st̃ qͥ blandi & innoxii
in facie uident᷑. s pͦ dorsum
portant. unde uenenũ fun-¬
dant. Qui enĩ in occuldo fe¬
riunt: qͣsi mortẽ latent̾
trahunt. Ande etiã ꝑ psal¬
mistã dr̃. Circundederunt.
me sic̃ apes. & exarser̃t sic̃
ignis in spinis. Apes enĩ in
ore mel habent. in aculeo
caudȩ uulnꝰ. Et om̃s qͥ lingͣ
blandiunt᷑ s latent̾ ex mali¬
tia feriunt. apes st̃: qͥa lo¬

Expanded text:
rum poena sua non sufficit, qui agunt ne soli moriantur. At si fortasse justum quempiam tantae jam virtutis invenerint, ut ei loqui contraria non praesumant, quia subversores esse non possunt, statim scorpiones fiunt. Scorpio enim palpando incedit, sed cauda ferit; nec mordet a facie, sed a posterioribus nocet. Scorpiones ergo sunt omnes blandi et malitiosi, qui bonis quidem in faciem non resistunt, sed mox ut recesserint derogant, alios quos valuerint inflammant, quaeque possunt noxia immittunt, mortifera inferre occulte non desinunt. Scorpiones ergo sunt qui blandi et innoxii in facie videntur, sed post dorsum portant unde venenum fundant. Qui enim in occulto feriunt quasi mortem latenter trahunt. Unde etiam per Psalmistam dicitur: Circumdederunt me sicut apes, et exarserunt sicut ignis in spinis . Apes enim in ore mel habent, in aculeo caudae vulnus. Et omnes qui lingua blandiuntur, sed latenter ex malitia feriunt, apes sunt, quia lo
Abbreviated transcription (Latin):
bis qui ridetis. qm̃ flebitis.
Et ue pregnantib & nutri¬
entib in illis dieb. Pensan¬
dum gͦ nobis ÷ qͦm̾ hȩc tria
in sacro uolumine scripta
sint: lam̃tationes. carm̃.
& ue.Tamentationes inde¬
licet: quia in eo scripta ÷
pęnitentia peccatoꝵ.Car¬
men uͦ. quia ibi p̾̃nunci¬
ant᷑ gaudia iustoꝵ Ne autẽ:
quia illic exp̃ssa ẽ dãpna¬
tio reꝓboꝵ. At gͦ peccata
punias. lege quȩ in hoc uo¬
lumine scripta st̃ lamenta.
Seindite corda ur̃a & ñ ue¬
stimenta ur̃a. Et rursum.
ur in luctum conũtatur. &
gaudiũ in merorẽ. Uĩ autẽ
de ꝓmissione gaudii seqͦntiᷤᷤ
hilarescas: cognosce quȩ in
hoc uolumine scripta suñ.
te.Et sicut ꝑ quendã sapi¬

Expanded text:
bis qui ridetis, quoniam flebitis . » Et: « Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . » Pensandum ergo nobis est, quomodo haec tria in sacro volumine scripta sint: « Lamentationes, carmen, et vae. » Lamentationes videlicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum; carmen vero, quia ibi pronuntiantur gaudia justorum; vae autem, quia illic expressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumine scripta sunt lamenta, « Scindite corda vestra et non vestimenta vestra . » Et rursus: vester in luctum vertatur, et gaudium in moerorem . » Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, causam cognosce, quia in hoc volumine scripta sunt te . » Et sicut per quemdam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
do tͥ. Aꝑimꝰ os nr̃m: cum
recta loquim᷑. Et comedi¬
mus quȩ a dño accipimuᷤ:
quia & tribuit᷑ & augetur
in nr̃is sensib cib uĩte cũ
& attraxi sp̃m. Non enim
sp̃m attraheret: nͥ os aꝑi¬
ret: quia nͥ ad p̃dicandũ
proximis se impenderet.
sp̃ualis doctrinȩ in eo gr̃a
ñ creuisset. Sequit᷑. Et mdi.¬

Expanded text:
 28. Aperimus os nostrum cum recta loquimur; et comedimus quae a Deo accipimus, quia et tribuitur et augetur in nostris sensibus cibus vitae, cum et attraxi spiritum . Non enim spiritum attraheret, nisi os aperiret, quia nisi ad praedicandum proximis se impenderet, spiritalis doctrinae in eo gratia non crevisset. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
hannẽ dicitur mensura hominisq̃ est angłi: Quia usq ad
altitudinẽ illã głe homo ꝑducitur in qua solidatos se angłi
letantur. Latitudo ergo edificii tanta est. quanta et altitudo:
Quia elecłi quoq qui modo in imis laborant: quandoq illis
beatissimis spiritib ñ erunt. inequales. Sed nos inter hec rede¬
amus ad mentẽ: ac totis medullis cordis dm̃ diligamus et ꝓ¬
ximũ. Dilatemur in affectu caritatis. ut exultemus in gła
celsitudinis : Compatiamur ꝑ amorẽ ꝓrimo. ut coniunga¬
mur ꝑ cognitionẽ deo. Condescendamus fr̃ib minimis in
terra ut coequemur angłis in celo: Quia uir qui sua ina¬
gine redemptorẽ signat mensus est latitudinẽ edificii
calamo una alutudinẽ quoq calamo uno. Nunc igitur mo¬
res perpensat: oꝑa. cogitaciones considerat: ut sine fine post¬
modum retributionem reddat. iħc. xp̃c dñs unigenitus pa¬

Expanded text:
annem dicitur: Mensura hominis quae est angeli . Quia usque ad annem dicitur: Mensura hominis quae est angeli . Quia usque ad illam altitudinem gloriae homo perducitur, in qua solidatos se angeli laetantur. Latitudo ergo aedificii tanta est, quanta et altitudo, quia electi quique qui modo in imis laborant, quandoque illis beatissimis spiritibus non erunt inaequales. Sed nos inter haec redeamus ad mentem, ac totis medullis cordis Deum diligamus et proximum. Dilatemur in affectu charitatis, ut exaltemur in gloria celsitudinis. Compatiamur per amorem proximo, ut conjungamur per cognitionem Deo. Condescendamus fratribus minimis in terra, ut coaequemur angelis in coelo, quia vir qui sua imagine Redemptorem signat, mensus est latitudinem aedificii calamo uno, altitudinem quoque calamo uno. Nunc igitur metitur mores, pensat opera, cogitationes considerat, ut sine fine postmodum retributionem reddat Jesus Christus Unigenitus Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ad caritatẽ proximi:. Latitudo ad intelligentia contẽplatoris:
Sed latitudo et altitudo edificii uno calamo mensuratur: Qui¬
a uidelicet unaqueq anima quantũ lata fucrit in amore ꝓxi¬
mi tantum et alta crit in cognitionẽ dei. Dũ enĩ se ꝑ amorem
uita dilatat. per cognitionẽ superius exultat: Et tantũ super
semet ipsum excelsa fit. quantum iuxta se in pronimi amorẽ
tendit: Et quia edificiũ quod inhabitat ds̃ ex angłica simulet
natura humana ꝑficitur. ꝑ hoc quod angl̃ica creatura fursum
est et humana adhuc deorsũ: potest ꝑ latitudinẽ atq altitu¬
dinẽ edificii. ueraq hec creatura signari: Quia ista adhuc
in imis degit. illa uero in sublimib ꝑmanet: Sed uno calamo
mensuratur utraq quia humilitas hominũ quandoq ad
equalitatẽ ꝑducit angłoꝵ. Unde scriptũ estineq nubent neq¬
nubentur. sed erunt sicut angłi dei in celo: Et unde per io¬

Expanded text:
ad charitatem proximi, aad charitatem proximi, aSed latitudo et altitudo aedificii uno calamo mensuratur, quia videlicet unaquaeque anima quantum lata fuerit in amore proximi, tantum et alia erit in cognitione Dei. Dum enim se per amorem juxta dilatat, per cognitionem superius exaltat, et tantum super semetipsam excelsa fit, quantum juxta se in proximi amorem tendit. Quia aedificium quod inhabitat Deus, ex angelica simul et humana natura perficitur per hoc quod angelica creatura sursum est, et humana adhuc deorsum. Potest per latitudinem atque altitudinem aedificii utraque haec creatoris signari, quia ista adhuc in imis deget, illa vero in sublimibus permanet: sed uno calamo mensuratur utraque, quia humilitas hominum quandoque ad aequalitatem perducitur angelorum, unde scriptum est: Neque nubent, neqnubentur, sed erunt sicut angeli Dei in coelo . Et unde per Jo
Abbreviated transcription (Latin):
mentib quib utraq eadẽ uita est ad agendũ. amabilis: esse
non debet ad audiendũ grauis. Sequitur. et mensus est la¬
titudinẽ edificii calamo uno: altitudinẽ quoq calamo uno Om¬
nipotens ds qui nec in magnis tenditur. nec in minumis angus¬
tatur : sic de tota simul eccła loquitur. ac si de una anima lo¬
quatur. Et sepe quod ab eo de una anima dicitur. nil obstat
si de tota eccła intelligatur. Latitudo itaq edificii ad caritatẽ
ꝑtinet: De qua psalmista dicit. Latũ mandatũ cuũ nimis.
Nichil enĩ latius quã om̃s insinu oͣris recipere: et nullas od̾i
angustias sustinere. Pic quippe lata est caritaflit in ampli-¬
tudine dilectionis sue. capere etiã inimicos possit. Unde et
precipitur diligite inimicos ur̃os: bencfacite his quiꝰ oderunt
uos. Considerandũ quoq nobis est. quia latitudo: in equalitate :
altitudo uero in sublimitate tenditur. Latitudo ergo ꝑtinet

Expanded text:
mentibus, quibus utraque eadem vita est ad agendum amabilis, esse mentibus, quibus utraque eadem vita est ad agendum amabilis, esse non debet ad audiendum gravis. Sequitur: IBID.-- Et mensus est latitudinem aedificii calamo uno, altitudinem quoqnipotens Deus qui nec in magnis tenditur, nec in minimis angustatur: sic de tota simul Ecclesia loquitur, ac si de una anima loquatur. Et saepe quod ab eo de una anima dicitur, nil obstat si de tota simul Ecclesia intelligatur. Latitudo itaque aedificii ad charitatem pertinet, de qua Psalmista dicit: « Latum mandatum tuum nimis . » Nil enim latius quam omnes in sinu amoris recipere, et nullas odii angustias sustinere. Sic quippe lata est charitas, ut in amplitudine dilectionis suae capere etiam inimicos possit. Unde et praecipitur: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos . Considerandum quoque nobis est quia latitudo in aequalitate, altitudo vero in sublimitate tenditur. Latitudo ergo pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
factum est silentiũ in celo quasi media hora. Celum quippe
est anima usti: sicut ꝑ propħam dñs dicit Celum michi se¬
dis est : Et celi enarrant głam dei. Cum ergo quies contempla¬
tius uite agtur in mente. silentium sit in cels. Qiua cerrenoꝵ
actuũ strepitus quiescit a cogitacione. ita. ut ad secretũ inti¬
mũ aurẽ animus adponat. Sed quia hec quies mentis esse
in hac uita ꝑfecta non potest: nequaqũa ora integra factũ
in celo silentiũ dicitur. sed quasi mediauit᷑: Neq ip̃sa media
plene sentiatur cũ premitutur quosi: Quia mox ut se animꝰ
subleuare coperit. et quietis intime lumine ꝑfundi: redeunte
ei cogitacionũ strepitu de semetipso confunditur. et confusus
cecatur. Uita igitur contemplatiua quȩ illic hora quasi me¬
dia dicitur: apud hiezechiel propħam non cubitus sed palmꝰ
re cupimus. paulolatius ꝑ ercessũ locuti sumus. Sed bonis

Expanded text:
Factum est silentium in coelo, quasi media hora . Coelum quippe Factum est silentium in coelo, quasi media hora . Coelum quippe est anima justi, sicut per prophetam Dominus dicit: Coelum mihi sedes est . Et, Coeli enarrant gloriam Dei . Cum ergo quies contemplativae vitae agitur in mente, silentium fit in coelo, quia terrenorum actuum strepitus quiescit a cogitatione, ut ad secretum intimum aurem animus apponat. Sed quia haec quies mentis esse in hac vita perfecta non potest, nequaquam hora integra factum in coelo silentium dicitur, sed quasi media hora, ut neque ipsa media hora plene sentiatur, cum praemittitur quasi, quia mox ut se animus sublevare coeperit, et quietis intimae lumine perfundi, redeunte citius cogitationum strepitu, de semetipso confunditur, et confusus caecatur. Vita igitur contemplativa quae illic hora quasi media dicitur, apud Ezechielem prophetam non cubitus, sed palmus re cupimus, paulo latius per excessum locuti sumus. Sed bonis
Abbreviated transcription (Latin):
uero eiuis hoc est quod soliũ: Quia eternus rex ibihabitat. ubi
sedet. Nos ergo templũ illius sumus in quoꝵ mentib habitare
dignatur : Sed eaquȩ sub eo erant implebant templũ: Quia qͥs¬
quid de illo modo conspicitur adhuc non est ipse sed sub ipso
est. Sic iacob angłm uidit. et uidisse se dm̃ fatetur: Quia etcũ
miłteria eius conspicimus. iam multũ est quod suꝑ nosinec¬
ipsos leuamur. Notandum ucro quod dicitur implebant:.
satisfacit: Ut si adhuc malus non potest. iam tamen minus
quod uidet ã miretur. a ergo quȩ sub eosunt implent templũ.
quia sicut dictum eit et cum mens in contemplatione prose¬
cerit: non iam quod ipse est. sed id quod sub ipso est contem¬
platur. In qua uidelicet contemplatione iam quietis interne
gustus contingitu: cuius quia quedã quasi pars est. et per¬
fecta esse nunc non potest. Recte in apocalipsin scriptum est

Expanded text:
vero ejus hoc est quod solium, quia aeternus Rex ibi habitat ubi vero ejus hoc est quod solium, quia aeternus Rex ibi habitat ubi sedet. 1329 Nos ergo templum illius sumus, in quorum mentibus habitare dignatur. Sed ea quae sub eo erant implebant templum, quia quidquid de illo modo conspicitur, adhuc non est ipse, sed sub ipso est. Sic Jacob angelum vidit, et vidisse se Dominum fatetur , quia cum ministeria ejus conspicimus, jam multum est quod super nosmetipsos levamur. Notandum vero quod dicitur: Implebant tsatisfacit, ut si adhuc majus non potest, jam tamen minus quod videt admiretur. Ea ergo quae sub eo sunt implent templum, quia, sicut dictum est, et cum mens in contemplatione profecerit, non jam quod ipse est, sed id quod sub ipso est contemplatur. In qua videlicet contemplatione jam quietis internae gustus contingitur. Cujus quia quaedam quasi pars est, et perfecta nunc esse non potest, recte in Apocalypsi scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sed quodam modo sub illa speculatur anima unde refõta pro¬
gloriã ꝑtingat. Sic nãq isaias cum se dm̃ uidisse fateretur.
dicenf. In anino quo mortuus est rex orias uidi dñm se¬
dentem suꝑ solium excessum et eleuatum : protinus adiunxit et
ea quȩ sub erant implebant templum. Quando orias rer super¬
bus ac presumptor moritur. dñs uidetur: Quia cum mundi
huius elatio adesiderio mentis occiditur. tunc ipsa mens dei
głam contemplatur. Et notandum quod dñs suꝑ solium ex¬
celsum et elcuatũ sedet. Quid namq est eius solium. nisi crra¬
tura angłica uel humana : cui per intellectũ quẽ dedit presi¬
det. Quod uidelicet solium excelsũ et eleuatũ dicit. Quia et
natura humana ad celestẽ głam eleuata proficit. Et creatura
angłica dum multis spiritib cadentib iam solidata est in ce¬
lo.ne cadat. inde et eleuata est. unde et confirmata.: Templũ

Expanded text:
sed quiddam sub illa speculatur anima, unde refota prosed quiddam sub illa speculatur anima, unde refota progloriam pertingat. Sic namque Isaias cum se Dominum vidisse fateretur, dicens: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, protinus adjunxit: Et ea quae sub eo erant implebant templum . Quando Ozias rex superbus ac praesumptor moritur, Dominus videtur, quia cum mundi hujus elatio a desiderio mentis occiditur, tunc ipsa mens Dei gloriam contemplatur. Et notandum quod Dominus super solium excelsum et elevatum sedet. Quid namque est ejus solium, nisi creatura angelica vel humana, cui per intellectum quem dedit praesidet? Quod videlicet solium excelsum et elevatum dicitur, quia et natura humana ad coelestem gloriam elevata proficit, et creatura angelica dum multis spiritibus cadentibus jam solidata est in coelo ne cadat, inde elevata est unde et confirmata. Templum