comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riret᷑ occasio: in scã romana ȩccła ñ le¬
gunt᷑. Nos tam̃ cũ p̃dicta ȩccła om̃s
martyres & eoꝵ gloriosos agones qͥdõ
magis quã hominib noti sunt : omni
deuotione ueneram᷑. Itẽ uitas patrũ.
pauli. antonii. hilarionis. & omniũ
scripsit hieronimꝰ : cũ omni honore
suscipimꝰ. Itẽ actus beati siluestri apłi¬
cȩ sedis p̃sulis. lic& eiꝰ qͥ scripsit nom̃
ignoret᷑ : a multis tam̃ in urbe roma
catholicis legi cognouimꝰ. & ꝓantiquo
beati iohannis baptistȩ. nouellȩ qͥdem
relationes st̃: & ñ nulli eas catholici le¬
gunt. Sed cũ hȩc ad catholicoꝵ manus
aduenerint: beati pauli apłip̃cedat
sententia. om̃a ꝓbate : qđ bonũ ẽ tenete.
Itẽ rufinꝰ uir religiosus plurimos ȩccła¬
stici oꝑis edidit libros. ñ nullas etiã scrip¬
turas int̾p̃tatꝰ ẽ. Sed qm̃beatissimus
hieronimꝰ in aliqͥb eũ de arbitrii lib̾tate
notauit: illa sentimꝰ. quȩ p̃dictũ beatũ

Expanded text:
riretur occasio in sancta Romana Ecclesia non leguntur. Nos tamen cum praedicta Ecclesia omnes martyres, et eorum gloriosos agones qui eis magis quam hominibus noti sunt omni devotione veneramur. Item, vitas Patrum, Pauli, Antonii, Hilarionis, et omniumssimus descripsit Hieronymus cum omni honore suscipimus. Item actus beati Silvestri apostolicae sedis praesulis. Licet ejus qui conscripsit nomen ignoretur, a multis tamen in urbe Roma cathobeati Joannis Baptistae novellae quidem revelationes sunt, et nonnulli eas Catholici legunt. Sed cum hadvenerint, beati Pauli apostoli praecedat sententia: Omnia probate, quod bonum est tenete. Item, Rufinus vir religiosus plurimos ecclesiasticae operis edidit libros, nonnullas etiam scripturas interpretatus est. Sed quoniam beatissimus Hieronymus in aliquibus eum de arbitrii libertate no
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit de atrio ȩccłȩ ł de porticibus
xerit. & dm̃ omnipotentẽ in hoc con¬
tẽpserit: ꝓemunitate. deccc: solidos
ep̃o cõponat. & ipse publica pęniten¬
tia iuxta iudiciũ ep̃i multet᷑ : ut sit
honor dĩ & reuerentia sc̃oꝵ. & ut
in ȩccła legat᷑ aut cantet᷑. nisi ea quȩ
auctoritatis diuinȩ st̃: & patrum
orchodoxoꝵ sanxit auctoritas.
Nec falsa angeloꝵ nomina colant:
s ea tantũ quȩ ꝓphetica & euange¬
lica docet scriptura. idẽ Michahel.
Gabrihel. Raphahel. Ut excõmuni

Expanded text:
icibus xerit, et Deum omnipotentem in hoc contempserit, pro emunitate D. CCCC, solidos episcopo componat, et ipse publica poenitentia juxta judicium episcopi multetur, ut sit honor Dei et reverentia sanctorum, et ut ia non legatur aut cantetur, nisi ea quae auctoritatis divinae sunt, et patrum orthodoxorum sanxit auctoritas. Nec falsa angelorum nomina colant, sed ea tantum quae prophetica et evangelica docet scriptura, id est Michahel, Gabrihel, Rafahel. Nec di
Abbreviated transcription (Latin):
sepius memoratꝰ relodi & fidei religi¬
one rep̃hendit. Itẽ origenis ñ nulla
opꝰcula. quȩ uirbeatissimꝰ hieronimꝰ
ñ repudiat : legenda suscipimꝰ. Re¬
liqͣ aut̃ om̃a : cũ auctore suo dicimꝰ
e̾e̾ renuenda. Itẽ chronica eusebucȩ¬
sariensis atq eiꝰdẽ historiȩ ȩccłasticȩ
libros : quã uis in pͥmo narrationis suȩ
libro tepuerit. & post in laudib atq
excusatione origenis scismatici unum
c̃scripserit librũ : ꝓpt̃̾ rerũ tam̃ singu¬
larẽ notitiã quȩ ad instructionẽ ꝑti¬
net usq qͣq ñ dicimꝰ renuendos. Itẽ
orosiũ uirũ eruditissimũ c̃laudamꝰ.
qr ualde nob necessariã adũsus paga¬
noꝵ calũpnias ordinauit historiam :
miraq breuitate c̃texuit. Itẽ uenera¬
bilis uiri sedulii paschale opus. quod
heroicis descripsit ũsib: insigni laude
p̃ferimꝰ. Itẽ uiuenci nichilominꝰ labo¬

Expanded text:
zelo Dei et fidei religione reprehendit. Item, Origenis nonnulla opuscula quae vir beatissimus Hieronymus non repudiat, legenda suscipimus. Reliqua autem omnia cum auctore suo dicimus esse renuenda. Item, Chronica Eusebii Caesariensis, atque ejusdem Historiae ecclesiasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit, et post in laudibus atque excusatione Origenis schismatici unum conscripserit librum. Propter rerum tamen singularem notitiam, qui ad instructionem pertinent, usquequaque non dicimus renuendsium virum eruditissimum collaudamus, quia valde nobis necessariam adversus paganorum calumnias ordinavit historiam, miraque brevitate contexuit. § 25. Item venerabilis viri Sedulii paschale opus, quod heroicis descripsit versibus, insigni laude proferimus. § 26. Item Juvenci nihilominus labo
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾ti ȩccłȩ qͥ a patrocinio eiꝰ cesserua.
discedentes qͥb libet ꝑsonis ad hȩse¬
runt. si ad moniti redire c̃tẽpserint.
manu missio eoꝵ irrita sit : qr ꝑ obȩ¬
dientiȩ c̃tẽptũ. ingrati actione te
patrona. apatrocinio eiꝰdẽ nũquam
discedant: nec posteritas qͥdem eoꝵ
sic̃ pͥores canones decreuer̃. Et ne
forte lib̾tas eoꝵ in futura ꝓle ñ pa¬
teat. ipsaq posteritas naturali inge¬
nutate obnitens se se ab ȩccłȩ patrocimo
ñ subtrahat : necesse ẽ ut tã idẽ libti.
quã ab eis ꝓgeniti. ꝓfessionẽ ep̃o suo
faciant : ꝑ quã se ex familia ȩccłȩ libe¬
ros effectos e̾e fateant᷑. eiꝰq patrociniũ
ñ relinquant: s iuxta uircutẽ suam
obsequiũ ei ł obȩdientiã p̃beant :¬

Expanded text:
iberti Ecclesiae, qui a patrocinio ejus discedentes, quibuslibet personis adhaeserunt, si admoniti redire contempserint, manumissio eorum irrita sit, quia per obedientiae contemptum ingrati actione tenpatrona a patrocinio ejusdem nunquam discedant, nec posteritas quidem eorum, sicut priores canones decreverunt. Et ne forte libertas eorum in futura prole non pateat, ipsaque posteritas naturali ingenuitate obtinens, sese ab Ecclesiae patrocinio non subtrahat, necesse est tam iidem liberti, quam ab eis progeniti professionem episcopo suo faciant, per quam se ex familia Ecclesiae liberos effectos esse fateantur, ejusque patrocinium non relinquant, sed juxta virtutem suam obsequium ei, vel obedientiam praebeant
Abbreviated transcription (Latin):
endas. Itẽ gesta sc̃oꝵ martyrũ. quȩ
multiplicib torm̃toꝵ cruciatib & mi¬
rabilib c̃fessionũ triũphis irradiant :
qͥs ista catholicoꝵ dubitet. & maiora
eos in agonib fuisse ꝑpessos: nec suis
uirib s dĩ gr̃a & adiutorio uniuersa
tolerasse: s ideo scđm antiquã c̃suetu¬
dinẽ singulari cautela in scã romana
nomina penitꝰ ignorant᷑. & ab inside¬
lib aut dictis suꝑflua. aut minꝰ apta
quã reiordo fuerit. scripta e̾c putent᷑.
Sic̃ cuiꝰdã cyrici. & iulitȩ. sic̃ georgu.
alioꝵq huiꝰ modi passiones: quȩ ab

Expanded text:
as. Item, gesta sanctorum martyrum qui multiplicibus tormentorum cruciatibus, et mirabilibus confessionum triumphis irradiant. Quis ista catholicorum dubitet, et majora eos in agonibus fuisse perpessos, nec suis viribus sed gratia Dei et adjutorio universa tolerasse? Sed ideo secundum antiquam consuetudinem singulari cautela in sancta Romannomina penitus ignorantur, et ab infidelibus idiotis superflua, aut minus apta quam rei ordo fuerit esse putantur, sicut cujusdem Cyrici et Julitae, sicut Georgii aliorumque hujusmodi passiones qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qua re colligendũ ẽ: qua ultione
anima eiꝰ dãpnata sit. cuiꝰ & caro est
ab eccła ꝓiecta. Quid igit᷑ sacra loca
sepultis ꝓsunt. qͣndo hi qͥ indigni sunt
ab eisdẽ sacris locis diuinitꝰ ꝓiciunt᷑:¬
defunctoꝵ. nullomͦ intrabasilicam
sepeliant᷑: s si necesse ẽ. deforis circa
murũ basilicȩ. Nã si firmissimũ hoc
pͥuilegiũ usq nc̃ retinent galliȩ ciui¬
tates. ut nullomꝰ intra ambitũ muroꝵ
ciuitatũ. cuiꝰlib& defuncti corpꝰ sit
humatũ. qͣntomagis uenerabiliũ mar¬
tyrũ deb& reuerentia obtineri
sepelire pͣsumat. nec quisquã ossa cuiꝰ¬
lib& mortui de sepulchro suo eicere :
aut sepulturã cuiꝰquã temerario ausu
qͦ qͦmͦ uiolare. s unũ quẽq in loculo
sibi a dõ parato atq c̃cesso. aduentũ
sui uidicis p̃stolari c̃cedat. It nemo¬

Expanded text:
Ex qua re colligendum est, qua ultione Ex qua re colligendum est, qua ultione anima ejus damnata sit, cujus et caro est ab ecclesisepultis prosunt, quando hi qui indigni sunt ab eisdem sacris locis divinitudefunctsepeliantur, sed si necesse est de foris circa murum basilicae. Nam si firmissimum hoc privilegium usque nunc retinent Galliae civitates, ut nullo modo intra ambitum murorum civitatum, cujuslibet defuncti corpus sit humatum, quanto magis venerabilium martyrum debet reverentia obtineri?sepelire praesumat, nec quisquam ossa cujuslibet mortui de sepulcro suo ejicere, aut sepulturam cujusquam temerario ausu quoquo modo violare, sed unumquemque in loculo sibi a Deo parato atque concesso, adventum sui judicis praestolari concedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ in ciuitate quȩ brixa dicit᷑ fu¬
isse defunctũ. Cui eiꝰdẽ ciuitatis
ep̃s accepto p̾cio. locũ in ȩccła p̾bu¬
it : in qͦ sepeliri debuisset. Qui ui¬
delicet ualerianꝰ usq ad ȩtatẽ de¬
crepitã leuis ac lubricus extitit.
modũq suis pͣuitatib ponere c̃tẽp¬
sit. FEadẽ uͦ nocte qua sepultus ẽ:
beatꝰ Faustinꝰ martyr in cuiꝰ eccła
corpꝰ eiꝰ fuit humatũ. custodi suo
ꝓiciat hinc fetentes carnes qͣs hic
posuit : q si ñ fecerit. ipse die tri¬
gesimo moriet᷑. Quã uisionẽ custos
ep̃o timuit c̾fiteri. & rursus amino¬
Nitꝰ declinauit. Die aut̃ trigesimo.
sanꝰ atq incolumis ad lectũ redisset
subita & in opinata morte defunctꝰ ẽ:
senex uenerabilis pat̾ Uenantius
lunensis ep̃s. & magnificus liberius
uir nobilissimꝰ atq ueracissimꝰ. qͥ se
scire. suosq homines int̾fuisse tes¬
tant᷑ ei rei: quã narrant nuꝑ in ge¬
nuense urbe c̃tigisse. Ibi nãq ut
dicunt: Ualentinꝰ nomine medio

Expanded text:
icitur fuisse defunctum. Cui ejusdem civitatis episcopus accepto pretio locum in Ecclesia praebuit, in quo sepeliri debuisset. Qui videlicet Valerianus usque ad aetatem decrepitam levis ac lubricus exstitit, modumque suis pravitatibus ponere contempsit. Eadem vero nocte qua sepultus est, beatus Faustinus martyr, in cujus Ecclesia corpus ejus fuit humatum custodi suo opo, projiciat hinc fetentes carnes quas hic posuit, quia, si non fecerit, ipse die trigesimo morietur. Quam visionem custos episcopo timuit confiteri, et rursus admonitus declinavit. Die autem trigesimsanus atque incolumis ad lectum redisset, subita et inopinata morte defunctus nerabilis frater Venantius Lunensis episcopus, et magnificus Liberius vir nobilissimus atque veracissimus, qui se scire, suosque homines interfuisse testantur ei rei quam narrant nuper in Genuensi urbe contigisse. Ibi namque, ut dicunt, Valentinus n
Abbreviated transcription (Latin):
presbiter uas baptismale habeat.
Ominis pb̃r qͥ fontẽ lapideũ habere
neqͥuerit: uas c̃ueniens ad hoc solũ¬
mͦ baptizandi officiũ habeat. quod
extra ȩccłam ñ deportetur. Similit̃
ad corporale lauandũ & ad pallas
altaris ꝓpria habeant᷑uasa. in qͥbus
nihil aliud fiat. Ut nullus pb̃r nisi¬

Expanded text:
presbyter vas baptismale habeat. Omnis presbyter qui fontem lapideum habere nequiverit, vas conveniens ad hoc solummodo baptizandi officium habeat, quod extra ecclesiam non dad corporale lavandum et ad pallas altaris propria vasa habeantur, in quibus nihil aliud fiat . Ut nullus pres
Abbreviated transcription (Latin):
Et quȩcũq ligaueris suꝑ t̾rã.
er̃ ligata & in cȩlo. Et quȩcũq
solueris suꝑ t̾rã. er̃ soluta &
in cęlo. Cuidata ẽ etiã sotietas
beatissimi pauli apłi uasis elec¬
tionis. qͥ ñ diuerso sic̃ heretici
garriunt : s uno tẽpore. uno
çodẽq die. głosa morte cum
petro in urbe roma sub cȩ̨sare
Nerone agonizans coronatꝰ ẽ:
hancq omnib urbib in uni¬
uerso mundo sua p̾sentia: atq
uenerando triũpho ꝓtulert̃.
Est gͦ pͥma petri apłi sedes ro¬
mana ȩccł̃a. ñ habens maculã

Expanded text:
cunque ligaveris super terram, erunt ligata et in coelo. Et quaecunque solveris super terram, erunt soluta et in coelo. Cui data est etiam societas beatissimi Pauli apostoli vasis electionis, qui non diverso, sicut haeretici garriunt, sed uno tempore, uno eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare Nerone agonizans coronatus esthancque omnibus urbibus in universo mundo sua praesentia, atque venerando triumpho praetulerunt. Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana Ecclesia non haben
Abbreviated transcription (Latin):
deuiar̃: nec ab eiꝰ fide ł p̃dicatione se.¬
iuncti st̃: s ipsius cõmunionis ꝑ grãm
dĩ usq in ultimũ diẽ uitȩ suę fuere
participes: legendos decernimꝰ. Item
decretales epłas qͣs beatissimi p̃p. diu̾sis
tẽporib ab urbe roma ꝓdiũsoꝵ patrũ¬

Expanded text:
 fide vel praedicatione sejuncti sunt, sed ipsius communionis per gratiam Dei usque in ultimum diem vitae suae fuere participes legendos decernimus. Item, decretales epistolas quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Romana pr
Abbreviated transcription (Latin):
canonũ auctoritatẽ. ut de sepulchriᷤᷤ
& hominib sepeliendis nihil muneriᷤᷤ
exigant : nisi forte qͥ sepelit᷑ uiuens
iusserit eccłȩ in cuiꝰ atrio sepelit᷑ de
suis reb aliꝗd tribuere. aut etiã post
mortẽ illius qͥb cõmissũ ẽ eiꝰ elemo¬
sinã facere. de reb illius aliꝗd dare
sponte uoluerint. Tam̃ nullatenus
a pb̃ris illis aliꝗd exigat᷑. siue ab illis
qͥ locis & uicis p̾sunt. ꝓhibendũ etiã
scđm maioꝵ instituta. ut in ęccła
nullatenꝰ sepeliant᷑: s in atrio. aut
in porticu. aut in exedris ȩccłȩ. In fra
dñi & sanguis c̃ficit᷑. nullatenus
habeant licentiam sepelieridi:¬

Expanded text:
canonum auctoritatem, ut de sepulcris et hominibus sepeliendis nihil muneris exigant, nisi forte qui sepelitur, vivens jusserit ecclesiae, in cujus atrio sepelitur, de suis rebus aliquid tribuere, aut etiam post mortem illius quibus commissum est ejus eleemosynam facere, de rebus illius aliquid dare sponte voluerint: tamen nullatenus a presbyteris illis aliquid exigatur, sive ab illis qui locis et vicis praesunt. Prohibendum etiam secundum majorum instituta, ut in ecclesia nullatenus sepeliantur, sed in atrio, aut in porticu, aut in exedris ecclesiae. InfraDomini et sanguis conficitur, nullatenus habeant licentiam sepeliendi
Abbreviated transcription (Latin):
ad pseudo martyres ire debeat...
dꝰ martyres xp̃i: &ire ad pseudo marty¬
res. idẽ hereticoꝵ & qͦs ipsos c̃stathere¬
ticos extitisse. Hinãq alienatist̃ a dõ.
Sint gͥ anathema . qͥ ad tales accesserint.
Qđ ñ oporteat plebeiospsalmoscantari.¬
S in ȩccła cantari: nec libros p̃t̃ canonẽ¬

Expanded text:
ad pseudomartyres ire debeat. Ex martyres Christi, et ire ad pseudomartyres, id est haereticorum, et ipsos quos constat haereticos exstitisse: hi namque alienati sunt a Domino. Sint ergo anathema, qui ad tales accesserint. on oporteat plebeios psalmos in ecc
Abbreviated transcription (Latin):
mei.apocrifa. Euangelia nõe andreȩ
lucianꝰ. apocrif. Euangła quȩ falsauit
ysicius. apocrif᷑. Lib de infantia sal¬
uatoris: a pocrifus. Lib̾ de natiuitate
saluatoris. & de maria. ł obstetricȩ.
apocrifus. Lib qͥ appellat᷑ pastoris.
apocrit᷑. Libriom̃s qͦs fecit leutius
discipłs diaboli: apocrifi. Lib̃ qͥ appel¬
lat᷑ fundam̃tũ. a pocr̃f. Lib̃ qͥ appellat᷑
thesaurꝰ apocr̃f. Lib de filiab adelge¬
nesis. apocr̃f. Centimecrũ de xp̃ouir¬
gilianis cõpaginatũ uersib. a pocrif̃.
Lib qͥ appellat᷑ actꝰ teclȩ. & pauli. apocr̃.
lib̾ qͥ appellat᷑ nepotis. apocr̃. Lib̃ ꝓ
nomine signatꝰ. apocr̃. Reuelatioquȩ
appellat᷑ pauli. apocr̃. Reuelatioquȩ
lat᷑ transitꝰ scȩ mariȩ. apoc̃r. Lib̃ qui
appellat᷑ pęnitentia adã. apocrifus.
Aib̵ deogiȩ nomine gigantis qͥ post
diluuiũ cũdracone ab hereticis pug¬
nasse ꝑhibet᷑. apoc̃r. lib qͥ appellatur
testam̃tũ iob apocr̃. Lib̾ qͥ appellatur

Expanded text:
a. Evangelia nomine Andreae Lucianus, apocrypha. Evangelia quae falsavit Ysicius, apocrypha. Liber de infantia Salvatoris, apocryphus. Liber de Nativitate Salvatoris, et de Maria, vel obstetrice, apocryphus. Liber qui appellatur Pastoris, apocryphus. Libri omnes quos fecit Leutius discipulus diaboli, apocryphi. Liber qui appellatur Fundamentum, apocryphus. Liber qui appellatur Thesaurus, apocryphus. Liber de filiabus Adelgenesis, apocryphus. Centimetrum de Christo Virgilianis compaginatum versibus, apocryphum. Liber qui appellatur Actus Teclae et Pauli, apocryphus. Liber qui appellatur Nepotis, apocryphus. Libnomine signatus, apocryphus. Revelatio quae appellatur Platur Transitus sanctae Mariae apoc. Liber qui appellatur Poenitentia Adam apoc. Liber Diogiae nomine gigantis, qui post diluvium cum dracone ab haereticis pugnasse perhibetur apocr. Liber qui appellatur Testamentum Job apocr. Liber qui appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
ruinȩ ñ reparant᷑ : qr auaritia sacer¬
dotali om̃a auferunt᷑. Proqua re
c̃stitutũ ẽ ap̃senti c̃cilio. ep̃os ita
dioceses suas regere : ut nihil ex earũ
iure p̃sumant auferre. s iuxta pͥoꝵ
auctoritatẽ c̃cilioꝵ : tã de oblatio¬
nib quã de decimis. & de tributis
ac frugib tertiã c̃sequant᷑. Qđ̃si am¬
plius quippiã ab eis p̃sũptũ extiterit:
ꝑc̃ciliũ restauret᷑. appellantib ipsis
c̃ditorib. aut certe ꝓpinqͥs eoꝵ: si

Expanded text:
ruinae non reparantur, quia avaritia sacerruinae non reparantur, quia avaritia sacerdotali omnia auferuntur. Pro qua re constitutum est a praesenti concilio, episcopos ita dioeceses suas regere, ut nihil ex earum jure praesumant auferre: sed juxta priorum auctoritatem conciliorum, tam de oblationibus, quam de decimis, et de tributis ac frugibus tertiam consequantur. Quod si amplius quippiam ab eis praesumptum exstiterit, per concilium restauretur, appellantibus ipsis conditoribus, aut certe propinq
Abbreviated transcription (Latin):
felix a p̾ceptis miscđiȩ mens humana
detractet. id obseruandũ ẽ: ut scđm
statuta fidelissimoꝵ augustoꝵ. pus¬
simoꝵq pͥncipũ. qͥsqͥs expositũ col¬
liget: eccłam c̃testet᷑. c̃testationem
colligat. Nihilominꝰ de altari. dñico
die minister annuntiet ab ȩccłastico
expositũ c̾e collectũ. ut intradies .x.
ab expositionis die expositũ recipiat:
luerit ad p̾sens retribuat: aut in ꝑ¬
petuũ cũ dĩ gr̃a si uoluerit possideat.
Siqͥs expositoꝵ hoc ordine collectoꝵ
repecitor ł calũpniator extiterit: ut
homicida habendus est: De auaritia
maloꝵ cuiꝰ sitis etiã sacerdotũ m̃tes
obtinet. Multi enĩ fideliũ in amorẽ
xp̃i & martyrũ. in parrochiis ep̃oꝵ
basilicas c̃struunt. oblationes c̃scri¬
bunt : sacerdotes hȩc aufer̃. atq in
usus suos c̃uertunt. Inde ẽ qđ culto¬
ressacroꝵ deficiunt : dũ stipendia
sua ꝑdunt. Inde labentiũ basilicarũ

Expanded text:
felix a praeceptis misericordiae mens humana felix a praeceptis misericordiae mens humana detractet, id observandum est ut secundum statuta fidelissimorum Augustorum, piissimorumque principum, quisquis expositum colliget, Ecclesiam contestetur, contestationem collegat. Nihilominus de altari Dominico die minister annuntiet ab ecclesiastico expositum esse collectum, ut intra dies decem ab expositionis die expositum recipiat, luerit, ad praesens retribuat, aut in perpetuum cum Dei gratia, si voluerit, possideat. Si quis expositorum hoc ordine collectorum repetitor, vel calumniator exstiterit, ut homicida habendus est. CAP. CCIII.--malorum, cujus sitis etiam sacerdotum mentes obtinet. Multi enim fidelium in amore Christi et martyrum, in parochiis episcoporum basilicas construunt, oblationes conscribunt, sacerdotes haec auferunt, atque in usus suos convertunt. Inde est quod cultores sacrorum deficiunt, dum stipendia sua perdunt. Inde labentium basilicarum
Abbreviated transcription (Latin):
be publice annuntiet. ut si aliqua
femina clanculo corrupta c̃ceperit
& pepererit: nequaquã diabolo co¬¬
hortante filiũ aut filiã suã int̾ficiat.
s qͦcũq p̃ualet ingenio. ante ianuas
ȩccłȩ partũ deportari ibiq poni faciat:
ut corã sacerdote in crastinũ delatus.
ab aliqͦ fideli suscipiat᷑ & nutriat᷑. &¬
tali ex causa homicidii reatũ: & qđ
maiꝰ ẽ parricidiũ euadat. Nã qͥ filiũ
aut filiã int̾ficit : parricida omni.¬
Si expositꝰ ante ȩccłam cuiꝰcũq sue¬
rit miseratione collectꝰ: c̃testatio¬
nis ponat epłam. ut siis qͥ collectꝰ ẽ.
intra .x. diesquȩ sitꝰ agnitꝰq ñ fuerit:
securꝰ habeat qͥ collegit. Sane qͥ post
p̃dictũ tẽpus calũpniator extiterit :
ut homicida ȩccłastica districtione
dãpnabit᷑. sic̃ patrũ sanxit auctoritas.¬
ab omnib quȩrela ꝓcessit. eos ñ ad
miscđiam iã s canib exponi: qͦs col¬
ligere calũpniarũ metu. quã uis in¬

Expanded text:
be publice annuntiet, ut si aliqua femina clanculo corrupta conceperit, et perpererit, nequaquam diabolo coactante filium, aut filiam suam interficiat, sed quocunque praevalet ingenio, ante januas Ecclesiae partum deportari, ibique poni faciat, ut coram sacerdote in crastinum delatus, ab aliquo fideli suscipiatur et nutriatur, et tali ex causa homicidii reatum et, quod majus est parricidium evadat. Nam qui filium, aut filiam interficit, parricida omniSi expositus ante Ecclesiam cujuscumque fuerit miseratione collectus, contestationis ponat epistolam, ut si is qui collectus est intra X dies quaesitus, agnitusque non fuerit, securus habeat qui collegit. Sane, qui post praedictum tempus calumniator exstiterit, ut homicida ecclesiastica districtione damnabitur, sicut Patrum sanxit auctoritas.ab omnibus querela processit, eos non ad misericordiam jam, sed canibus exponi, quos colligere calumniarum metu, quamvis in
Abbreviated transcription (Latin):
seu in atriũ ȩccłȩ. aut in officinas re¬
gulariũ fratrũ. ł in curtẽ. aut in do¬
ꝓemunitate tenent᷑: nemo abstra¬
here audeat. neq inde donare ad
ȩccłarũ: pacẽ & uitã ac mẽbra ei cũ
iuram̃to obtinere studeant. tam̃
legitime cõponat qͥcꝗd iniq fecerat:¬
& si in secutor magistris ȩccłȩ oboe¬
dire noluerit. canonice c̃stringatur:¬
confugerint. tradi ñ debere: s loci
reuerentia & int̾cessione defendi.
Siqͥs aut̃ mancipia clericoꝵ ꝓsuis
mancipus ad ȩccłam c̃fugientib cre¬
diderit occupanda : ꝑ om̃s ȩccł̃as di¬
diũ facit. qͥcꝗd ꝓ emunitate uiolata
em̃dandũ ẽ : altario soluat᷑ cuicũꝙ
fuerit ȩccła illa: De fugientib ad ȩccłam.

Expanded text:
seu in atrium ecclesiae, aut in officinas regularium fratrum vel in curtim, vel in doimmunitate tenentur, nemo abstrahere audeat, neque inde donare ad ecclesiarum pacem et vitam ac membra ei cum juramento obtinere studeant. Tamen legitime componat quidquid inique fecerat, et si, insecutor magistris Ecclesiae obedire noluerit, canonice constringaturconfugerint, tradi non debere, sed loci reverentia et intercessione defendi. Si quis autem mancipia clericorum pro suis mancipiis ad Ecclesiam confugientibus crediderit occupanda, per omnes Ecclesias didium facit, quidquid pro emunitate violata emendandum est. altario solvatur, cujuscunque fuerit Ecclesia ill
Abbreviated transcription (Latin):
clerico. a diabolo uexato.
x eodẽ qͦq tẽpore qͥdã aqͥnensis
ȩccłȩ clericus. dȩ monio uexabatur:
qͥ auenerabili uiro constantio ȩccłȩ
eiꝰ antistite ꝑmulta fuit martyrum
loca transmissus. ut sanari potuisset.
Sed sc̃i dĩ martyres noluer̃ ei sanita¬
tis donũ tribuere: ut quanta e̾et in
benedicto gr̃a demonstrarent. Ductꝰ
dens: antiquũ hostẽ de obsesso homi¬
ne ꝓtinꝰ expulit. Cui sanato p̃cepit
dicens. Uade & post hȩc carnẽ ñ co¬
medas. & ad sacrũ ordinẽ nũquã ac¬
cedere p̃sumas. Ouacũq aut̃ die sacrũ
ordinẽ temerare p̾sũpseris: stat̃ iuri
diaboli iterũ manciparis. Discessit
itaq clericꝰ sanꝰ. ac sicut terrere sol&
animũ pęna recens : ea quȩ uirdi pͣ¬
cepit. interim custodiuit. Cũ gͦ post
annos multos. om̃s pͥores illius de hac
luce migrassent: & minoressuos sibim&
suꝑponi in sacris ordinib cerneret :
uerba uiri dĩ quasi ex longo tẽpore ob¬

Expanded text:
. Ex eodem quoque tempore quidam Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio Ecclesiae ejus anstistite per multa fuit martyrum loca transmissus, ut sanari posset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductusdens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit dicens: Vade, et post haec carnem non comedas, et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas. Quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris, statim juri diaboli iterum manciparis. Discessit itaque clericus sanus ac sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praecepit interim custodivit. Cum ergo post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore ob
Abbreviated transcription (Latin):
apło ubi ait ad corinthios: Conueni¬
entib uob̾ in unũ. Scda lectio sic
uos ignorare fr̃s. In parascheuȩ . us.
lectiones de lam̃tatione hieremiȩ.
ir epła ad hȩbreos: Festinemꝰ ingredi
est. In sabbato scõ: mͦi. lectiones de la¬
m̃tatione hieremiȩ. & uͦs. de tractatu
sc̃i augustini. in psalmo henti. Exaudi¬

Expanded text:
ola ad Corinthios: Convenientibus vobis in unum. Secunda lectio sic vos ignorare fratres. In parasceve tres lectiones de lamentatione Hieremiae, in Epistola ad Hebraeos: Festinemus ingrediest. In Sabbato sancto, tres lectiones de Lamentatione Jeremiae; et tres De tractatu sancti Augustini in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
atq ȩccłȩ patrocinio cõm̃dati existunt.
sic̃ regulȩ antiquoꝵ patrũ c̃stituert̃:
sacerdotali defensione acuiꝰlibet in¬
solentia ꝓtegant᷑. siue in statu lib̾tatis
eoꝵ: seu in peculio qđ habere noscunt᷑:¬
tos: siqͥs in seruitutẽ ł in obsequiũ. ł ad
colonariã c̃ditionẽ in pͥmere tẽptaue¬
rit: anim aduersione ȩccłastica coher¬
ugitiuos etiã seruos eccłasticos. domos
suas aut familias deserentes: qͥ etiam
si reuocati fuerint. teneri ñ possunt :¬
simili ratione ab ep̃o si uoluerit. aut
milus ȩccłȩ ad ẽdẽpnationẽ suã face¬
inferat. Tales igit᷑ lib̃tos: successor ep̃s.
absq aliqua obpositione adius ȩccłȩ

Expanded text:
atque Ecclesiae patrocinio commendati existunt, sicut regulae antiquorum Patrum constituerunt, sacerdotali defensione a cujuslibet insolentia protegantur, sive in statu libertatis eorum, seu in peculio quod habere noscunttos, si quis in servitutem, vel in obsequium, vel ad colonariam conditionem vi premere tentaverit, animadversione ecclesiastica coerugitivos etiam servos ecclesiasticos, domos suas aut familias deserentes, qui etiam si revocati fuerint, teneri non possint simili ratione, ab episcopo si voluerit, aut miliis ecclesiae, ad condemnationem suam faceinferat. Tales igitur libertos successor episcopi absque aliqua oppositione ad jus ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
no cȩsare c̃stantini filio c̃gregatã. me
diante tauro p̃fecto: exx tc̃ & in ȩt̃nũ
c̃sitem᷑ c̾e dãpnatã. Itẽ itinerarii no¬
mine petri apłi qđ appellat᷑ sc̃ĩ cle¬
m̃tis libri.uiii. apocrifi. Actꝰ nomine

Expanded text:
o Caesare Constantini filio congregatam, mdiante Tauro praefecto, ex tunc et in aeternum confitemur esse damnatam. Item Itinerarii nomine Petri apostoli, quod appellatur sancti Clementis, libri VIII, apocryphi. Actus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
sustinebit.: De clericis. qͥ documenta
qͥb ȩccłȩ possessio firmat᷑ distrahunt.
Siqͥs uͦ declericis docum̃ta qͥb ȩccłȩ
possessio firmat᷑. aut subpͥmere aut
negare. aut aduersariis fortasse tra¬
dere. dãpnabili & punienda obsti¬
natione p̃sũpserit. qͥcꝗͥd ꝑ absentiã
docum̃toꝵ damni ȩccłȩ illatũ ẽ: &¬
de ꝓpͥis facultatib reddat. & com¬

Expanded text:
II. De clericis qui documenta, quibus ecclesiae possessio firmatur, distrahunt. Si quis vero de clericis documenta, quibus Ecclesiae possessio firmatur aut supprimere, aut negare, aut addere damnabili et punienda obstinatione praesumpserit, quidquid per absentiam documentorum damni ecclesiae illatum est de propriis facultatib
Abbreviated transcription (Latin):
insolent̃ nouerit expetendũ. Ca uero
quȩ ȩccłasticis ȩdificuis attributa suns:
huic operi ueracit᷑ p̃rogata. locoꝵ doce¬
at instauratio manifesta scoꝵ: ꝙr nefas
ẽ si sacris ȩdib destitutis. in lucrũ suũ
p̾sul ĩpendia his designata c̃uertat.
Ipsã nihilominꝰ asscriptã pauperibus
portionẽ. quã uis diuinis rationib se
dispensasse monstraturꝰ ee̾ uideatur:
tam̃ iuxta qđ scriptũ ẽ. ut uideant
oꝑa ur̃a bona. & glorificent p̾atrem

Expanded text:
petendum. Ea vero quae ecclesiasticis aedificiis attributa sunt, huic operi veraciter praerogata, locorum doceat instauratio manifesta sanctorum, quia nefas est, si sacris aedibus destitutis, in lucrum suum praesul impendia his designata convertat. Ipsam nihilominus ascriptam pauperibus portionem quamvis divinis rationibus se dispensasse monstraturus etiam videatur, tamen juxta quod scriptum est: Ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
Sde iure tituli sui qͦlibet mͦ aurũ. ar¬
gentũ. ł gemmnas. uestes qͦq si sunt: ł
si accesserint aliqͣ mobilia adornam̃ta
diuina. aliꝗd in ꝑpecuũ alienare tẽp¬
tauerit: donator. alienator. ac uen¬
ditor: honoris sui amissione multet᷑.
rationis necessitate cõpulsus. in suo
clero aut ubi forte ñ ẽ pb̃r. de reb
ȩccłasticis aliꝗd p̾sũpserit uendere . res
ipsas ȩccłȩ ꝓprie restaurare cogat᷑. &
furti aut latrocinii reus. suo priuetur¬

Expanded text:
de jure tituli sui quolibet modo aurum, argentum, vel gemmas, vestes quoque, si sunt, vel si accesserint aliqua mobilia ad ornamenta divina, aliquid in perpetuum alienare tentaverit, donator, alienator ac venditor, honoris sui amissione mulctetur. rationis necessitate compulsus, in suo clero inscio clero, aut ubi forte non est presbyter, de rebus ecclesiasticis aliquid praesumpserit vendere, res ipsas ecclesiae propriae restaurare cogatur, et furti aut latrocinii reus suo
Abbreviated transcription (Latin):
beati basilui. capadoceni ep̃i. Itẽ opꝰ¬
cula beati athanasu. alexandrini ep̃i.
Itẽ opꝰcula beati iohannis c̃stantino¬
politani ep̃i. Itẽ opꝰcula beati theophi¬
li. alexandrini ep̃i. Itẽ opꝰcula beati
cyrilli. alexandrini ep̃i. Itẽ opꝰcula
beati hilarii. pictauiensis ep̃i. Itẽ opꝰ¬
culabeati ambrosii. mediolanensis ep̃i.
Itẽ opꝰcula beati augustini. ipponere.¬
giensis ep̃i. Itẽ opꝰcula beati ieronimi
pb̃ri. Itẽ opꝰcula ꝓsperi. uiri religiosis¬
simi. Itẽ epła beati leonis p̃p. ad flaui¬
anũ c̃stantinopolitanũ ep̃m destinata:
cuiꝰ textũ qͥspiã siusq ad unũ iota dis

Expanded text:
beati Basilii Cappadoceni episcopi. Item, opbeati Basilii Cappadoceni episcopi. Item, opscula beati Athanasii Alexandrini episcopi. Item opuscula beati Joannis Constantinopolitani episcopi. Item opuscula beati Theophili Alexandrini episcopi. Item opuscula beati Cyrilli Alexandrini episcopi. Item opuscula beati Hilarii Pictaviensis episcopi. Item opuscula beati Ambrosii Mediolanensis episcopi. Item opuscula beati Augustini giensis episcopi. Item opuscula B. Hieronymi presbyteri. Item opuscula Prosperi viri religiosissimi. Item epistola B. Leonis papae ad Flavianum Constantinopolitanum episcopum destinata. Cujus textum quispiam si
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a romana ȩccła post illas ueteris. ł
noui testam̃ti qͣs regularit̃ suscepimꝰ.
etiã has suscipi ñ ꝓhibet scripturas.
patrũ. mediante maximo c̃stantino
aug̃. in qͣ arrius hereticꝰ c̃dẽpnatꝰ ẽ
cãm synodũ c̃stantinopolitañ. medi¬
ante theodosio seniore aug̃: inqͣ ma
cedonius hereticꝰ debitã dãpnatioñ excep̃
Scãm sẏnodũ ephesinã. in qͣ nestorius
dãpnatꝰ ẽ cũ c̃sensu beatissimi cȩles¬
lia destinato. Scãm sy nodũ calcido¬
nensẽ. mediante marciano aug̃: &
anatholio c̃stantinopolitano ep̃o. in
qͣ nestoriana & euticiana heresis simul
cũ dioscoro eiꝰq cõplicib dãpnatȩ st̃.
Sed & si qͣ st̃ c̃cilia a scĩs patrib hactenꝰ
instituta p̃t̃ istoꝵ .iiͦiͬ. auctoritatem :¬
& custodienda. & recipienda decreuimꝰ.
Iã nc̃ subiciendũ de opusculis scõrum
patrũ. quȩ in ȩccła catholica recipiunt᷑.
Opuscula beati cypͥani martyris. &
cartaginensis ep̃i. Itẽ opusculabeati

Expanded text:
Romana Ecclesia post illas Veteris vel Novi Testamenti quas regulariter suscipimus, etiam has suscipi non prohibet Scripturas. Patrum, mediante maximo Constantino Augusto, in qua Arius haereticus damnatus est. Sanctam synodum Constantinopolitanam, mediante Theodoscedonius haereticus debitam damnationem excepit; sanctam synodum Ephesinam, in qua Nestorius damnatus est consensu beatissimi Papae Coeleslia destinato; sanctam synodum Chalcedonensem, mediante Marciano Augusto et Anatolio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutychiana haereses simul cum Dioscoro t concilia a sanctis Patribus hactenus instituta, praeter istorum quatuor auctoritatem, et custodienda et recipienda decrevimus. Jam nunc subjiciendum de opusculis sanctorum Patrum, quae in Ecclesia catholica recipiuntur. Opuscula beati Cypriani martyris, et Carthaginensis episcopi. Item, opuscula beati
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ placuit ut pb̃ri ñuendant sumant
rẽ ȩccłȩ ubi st̃ ẽstituti nescientib ep̃is
suis. qͦmͦ & ep̃is ñ liceat uendere p̃dia
ȩcclȩ ignorante c̃cilio ł pb̃ris suis.
Non habenti gͦ necessitatẽ. nec ep̃o
tituli sui usurpare Ut nullus ordi

Expanded text:
Item placuit ut presbyteri non vendant rem Item placuit ut presbyteri non vendant rem Ecclesiae, ubi sunt constituti, nescientibus episiscopis non liceat vendere praedia Ecclesiae, ignorante concilio vel presbyteris suis. Non habenti ergo necessitatem, nec episcopo tituli sui usurpare. CAP. CLXXI
Abbreviated transcription (Latin):
tione digne corripiatur.: De ep̃o.
p̃s qͥ mancipiũ iuris ȩccłȩ siderat.¬
ñ retento ȩccłastico patrocinio ma¬
nu mitti desiderat : duos meriti ciꝰdẽ
inueniat᷑ definitio cõmutantis. Tc̃
enĩ liberã manu missionẽ sine pa¬
trocinio ȩccłȩ c̃cedere poterit: qr
eũ quẽ lib̾tati tradere disponit.
iã iuri ꝓpͥo acqͥsiuit. Huiꝰ modi aut̃
libto aduersus ȩccłam cuiꝰ iuris ex¬
titit. accusandi ł testificandi dene
get᷑ licentia. Qđ si p̃sũpserit : pla¬
cet ut stante cõmutatione in ser.¬
Consensus totius c̃cilii definiuit. ut
sacerdotes qͥ aut ressuas ȩccłȩ relin
quunt. aut nihil habentes aliqua
tam̃ p̃dia aut familias ȩccłiis suis
c̃qͥr̃ liceat illis aliqͦs de familus
eiꝰdẽ ȩccłȩ manu mittere. iuxta res
collage modũ quẽ antiqui canones
decreuer̃: ita ut cũ peculio & poste¬
ritate sua si ingenui sunt. sub patro¬
cinio ȩccłȩ maneant. utilitates in iun

Expanded text:
tione digne corripiatur. CAP. tione digne corripiatur. CAP. pus qui mancipium juris Ecclesiae non retento ecclesiastico patrocinio manumitti desiderat, duo meriti ejusdem inveniatur definitio commutantis; tunc enim liberam manumissionem sine patrocinio Ecclesiae concedere poterit, qui eum quem libertati tradere disponit jam juri proprio acquisivit. Hujusmodi autem liberto adversus Ecclesiam cujus juris exstitit accusgetur licentia. Quod si praesumpserit, placet ut stante commutatione in serConsensus totius concilii definivit, ut sacerdotes qui aquunt, aut nihil habentes, aliqua tamen praedia, aut familias Ecclesiis suis conquirunt. Liceat illis aliquos de familiis ejusdem Ecclesiae manumittere, juxta rei collatae modum, quem antiqui canones decreverunt, ita ut cum peculio et posteritate sua, si ingenui sunt, sub patrocinio Ecclesiae maneant, utilitates injunc
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs eiꝰ c̃secrar̃: cuiꝰcũq muneris p̃cio.
ł cõmutationis cõmertio iterũ iN
scł arẽ seruitutẽ redigant᷑. cũ cano¬
nica auctoritas seruos fugitiuos tan¬
tũ mͦ distrahi ꝑmittat : & ideo om̃s
rectores eccłarũ sũmopere caueant.
ne unius elemosina. alterius peccatũ
fiat. Et ẽ absurdũ ut ex ȩccłastica dig¬
nitate seruus decedens. humanȩ ob¬
suꝑ p̃carus ȩccłasticis fieri nec ratio
sinit: nec auctoritas qͦlib&mͦ ꝑmittit. li¬
Qũo p̃cepta in iure ȩccłastico firmare
indignũ uidicat᷑. necesse ẽ ut maiestas
regia ñ nisi ab ȩccł asticorectore petat᷑.
Idẽ aut̃ custos eccłȩ sollertissime ca¬
ueat. ne sui ordinis & eccłasticȩ com¬
munionis forte immemor: contra
auctoritatẽ p̃ceptũ regiũ ꝓ qͣcũq
ad sentatione fieri petat. Qui & si
fecerit: ñ audiat᷑. Si aut̃ & obtinu¬
erit: regia discretione & episcopa¬
li iudicio idem rescindat᷑. & petitor
iniustus: ꝓ pͥncipis iniusta sugges¬

Expanded text:
muneris pretio vel commutationis commercio, iterum in secularem servitutem redigantur, cum canonica auctoritas servos fugitivos tantummodo distrahi permittat, et ideo omnes rectores Ecclesiarum summopere caveant, ne unius eleemosyna alterius peccatum fiat. Et est absurdum ut Ecclesiastica dignitate servus decedens, humanae obs Ecclesiasticis fieri nec ratio sinit, nec auctoritas quolibet modo permittit. Quoniam praecepta in jure ecclesiastico firmare indignum judicatur, necesse est ut majestas regia non nisi ab ecclesiastico rectore petatur. Idem autem custos Ecclesiae solertissime caveat, ne sui ordinis et Ecclesiasticae communionis forte immemor, contra auctoritatem praeceptum regium pro quacunque assentatione fieri petat. Qui etsi fecerit, non audiatur. Si autem et obtinuerit, regia discretione, et episcopali judicio idem rescindatur, et petitor injustus, pro principis injusta sugges
Abbreviated transcription (Latin):
fieri pͣsumant᷑: nisi quantũ de quali¬
tate c̃uenienti dat᷑ ex ꝓpͥo. duplum
accipiat᷑ ex reb ȩccłȩ : in suo tantũ
qͥ dederit nomine. si res ꝓpͥas & ȩccła¬
sticas usu fructuario tenere uoluerit.
Si aut̃ res ꝓpͥas ad pͣsens dimiserit.
ex reb eccłasticis triplũ fructuario
usu in suotantũ qͥs nomine sumat.
qr sic eas quẽq tractare ut alienarũ¬
largitorem: Ex eodem.
nulla potestate qͥs cogatur facere
ñ uult c̃tra utilitatẽ & rationẽ. prȩ¬
stitũ de ꝓpͥo facere beneficium:¬

Expanded text:
fieri praesumantur, nisi quantum de qualifieri praesumantur, nisi quantum de qualitate convenienti datur ex proprio, duplum accipiatur ex rebus Ecclesiae, in suo tantum qui dederit nomine, si res proprias et Ecclesiasticas usu fructSi autem res proprias ad praesens dimiserit, ex rebus ecclesiasticis triplum fructuario usu in suo tantum quis nomine sumat; quia sic eas quemque tractare oportet ut alienalargitorem. Et a nulla potestate quis cogatur facere non vult contra utilitatem et rationem praestitum de proprio facere beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
Soror scĩ Benedicti. sepulta ẽ in sepul¬
chro qđ ipse sibi p̾parauerat: ut quoꝵ
mens una sẽꝑ fuit in dño. eoꝵ quoq
corpora sepultura ñ separaret. Ita in
pͥmo conubio c̃iuncti. qr una & eadẽ
caro ẽ : in uno sepulchro sepeliantur:¬
De rebus immobilibus ecclesiae.
Uulli liceat alienare rẽ immobilem
ȩcdȩ siue domũ siue agrũ. siue hortũ.
siue rusticũ mancipiũ: neq creditorib
specialis hypothecȩ titulo obligare.
Ailienationis aut̃ uerbum contineat
c̃ditionẽ. donationẽ. ꝑmutationẽ. &
emphitheos eos ꝑpetuũ c̃tractũ. Sed
om̃s omnino sacerdotes: ab huiꝰmodi
alienatione abstineant. pęnastim̃tes:
quas leoniana c̃stitutio minatur.:
onẽ c̃trahere : liceat hoc facere ei. di¬
uina pragmatica sanctione ab eo pro¬
ęcclesiarum. ut non ualeant.
t p̃cariȩ. & cõmutationes. tẽpore ui¬
duatarũ ȩccłarũ factȩ abhis qͥ loca
ep̃oꝵ occupauerant: rescindant᷑. &
cũ auctoritate eccłastica ł ciuili. si

Expanded text:
epulcro quod ipse sibi praeparaverat ut quorum mens una semper fuit in Domino, eorum quoque corpora sepultura non separaret. Ita in primo connubio conjuncti, quia una et eadem caro est, in uno sepulcro sepelianturDe rebus immobilibus Ecclesiae. Nulli liceat alienare rem immobilem Ecclesiae, sive domum, sive agrum, sive hortum, sive rusticum mancipium, neque creditoribus specialis hypothecae titulo obligare. Alienationis autem verbum contineat conditionem, donationem, permutationem et emphyteoseos perpetuum contractum. Sed omnes omnino sacerdotes ab hujusmodi alienatione abstineant, poenas timentes, quas Leoniana constitutio minatur. Cmutationem contrahere, liceat hoc facere ei divina pragmatica sanctione ab eo proleant. Ut precariae et commutationes, tempore viduatarum Ecclesiarum factae, ab his qui loca episcoporum occupaverant, rescindantur, et cum autoritate Ecclesiastica, vel civili, si
Abbreviated transcription (Latin):
parroechias ł possessiones. manere inc̃¬
cussas illis ep̃is qͥ eas retinere noscunt᷑.
& maxime si ꝑtricenniũ eas absq ui
obtinentes. sub dispensatione rexert.
Qđ si intra tricenniũ facta fuerit de
his alt̾catio. licere eis qͥ se lȩsos assert̃ :
apud scãm sẏnodũ ꝓuinciȩ de his mo¬
llud etiã ad necti placuit. ut ñ debeat.
si qđ absit facultates ȩccłȩ nec ñ & dio¬
ceses ab aliis qͥb.q possident᷑ ep̃is: iure
sibi uendicent qđ tricennalis lex con¬
clusit. qr & ultra .xxxx. annos nulli liceat
ꝓ eo appellare: qđ legũ tẽpus excludit:¬

Expanded text:
parochias vel possessiones manere inconcussas illis episcopis qui eas retinere noscuntur, et maxime si per tricennium eas absque vi obtinentes, sub dispensatione rexerunt. Quod si intra tricennium facta fuerit de his altercatio, licere eis qui se laesos asserunt, apud sanctam synodum provinciae de his mollud etiam adnecti placuit ut si, quod absit, facultates Ecclesiae, nec non et dioeceses ab aliis quibusque possidentur episcopis, jure sibi vindicent quod tricennalis lex conclusit, quia et ultra triginta annos nulli liceat pro eo appellare, quod legum tempus excludit
Abbreviated transcription (Latin):
t cõmutationes rerũ ȩccłasticarũ
ualde caueant᷑. & subtilissime si
aliqͦ mͦ fieri debent inspiciantur.
Ouȩ aut̃ in c̃sulte factȩ st̃: iuxtade.¬
cretũ canonicũ hilarii p̃p. qͣs in licite
decessor ep̃s admiserit. ł ab aliis in.¬
licite cõmissȩ st̃: ab eo qͥ successor. ẽ.
emendentur.: De eadem re:¬
Uscã synodo decretũ ẽ: & imperialis
auctoritas denuntiat. ne cõmutati¬
ones rerũ ł mancipioꝵ ȩccłasticoꝵ
quȩ libet ꝑsona sine licentia & con¬
sensu regio p̾sumat facere:: De ȩcele
qͥsquã nisi ad lib̾tatẽ comutet. cipiiꝰ.¬
ui delicet ut mancipia quȩ ꝓȩccłas¬
tico homine dabunt᷑: inȩcclłȩ seruitute
ꝑmaneant. & ȩccłasticꝰ homo qͥ com¬
mutat᷑ ꝑpetua lib̾tate fruatur.
Qđ enĩ semel dño c̃secratũ ẽ: ad
humanos usus iã transferri ñ potest.
Nit enĩ lex. Siqͥs mutauerit. & qđ

Expanded text:
t commutationes rerum ecclesiasticarum valde caveantur, et subtilissime si aliquo modo fieri debent, inspiciantur. Quae autem inconsultae factae sunt, juxta decretum canonicum Hilarii papae, quas illicite decessor episcopus admiserit, vel ab aliis illicite commissae sunt, ab eo qui successor est emendentur. CAA sancta synodo decretum est, et imperialis auctoritas denuntiat, ne commutationes rerum, vel mancipiorum ecclesiasticorum quaelibet persona sine licentia et consensu regio praesumat facere. CAP. CLXXIIquisquam, nisi ad libertatem commutet, videlicet ut mancipia quae pro ecclesiastico homine dabuntur, in ecclesiae servitute permaneant, et ecclesiasticus homo qui commutatur, perpetua libertate fruatur. Quod enim semel Domino consecratum est, ad humanos usus jam transferri non potest. Ait enim lex: Si quis mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittant᷑ eccłastici: ad hereticorum
cymiteria. ł ad ea quȩ ab eis appel¬
lant᷑ martyria. orationis causa ł sani¬
tatis accedere. Sed huiꝰ modi si fideles
fuerint : certo tẽpore cõmunione
pͥuari. Pęnitentes aut̃. & confitentes
se deliquisse: c̃uenit suscipi. Qđ non

Expanded text:
mittantur ecclesiastici ad hereticorum ministeria vel ad ea, quae ab eis appellantur martyria, orationis causa vel sanitatis accedere. Sed huiusmodi, si fideles fuerint, certo tempore communione privari; paenitentes autem et confitentes se deliquisse convenit suscipi. Item cap
Abbreviated transcription (Latin):
& ebrictates fiant. ibi risus & plausus
& uerba turpia: ibi rixȩ & c̃tentiones
resultent. Qđ quã sit dõ contrariũ:
dñs iħc demonstrat. Qui cũ inuenis¬
set in tẽplo uendentes & ementes. &
nũmularios sedentes: facto funiculo
de resticulis. om̃s eiecit de tẽplo. Si
enĩ ea quȩ licite uendi uidebantur
intẽplo. & ad hoc emebant᷑ ut in eodẽ
tẽplo offerrent dño ipse foras eiecit.
ꝗqͥd putas de tã pestifera p̾sũptione
& dĩ c̃tẽptu fiet: Et si ñ solũ sacerdo¬
tib s etiã omnib clęricis p̃cipit᷑. ne
tab̾nas ingrediant᷑. qͥs audire potest.
ut ȩccłȩ dĩ tab̃nȩ fiant : Itaq int̾dicit
ꝑom̃a sẏnodus. ne hoc in posterũ ulla¬
tenꝰ fiat. Qđ si factũ fuerit: pbr depo¬
nat᷑. laici cõmunione pͥuati. ab ȩccła¬

Expanded text:
et ebrietates fiant, ibi risus et plausus et ebrietates fiant, ibi risus et plausus et verba turpia, ibi rixae et contentiones resultent. Quod quam sit Deo contrarium, Dominus Jesus demonstrat. Qui cum invenisset in templo vendentes et ementes, et nummularios sedentes, facto funiculo de resticulis, omnes ejecit de templo. Si enim ea quae licite vendi videbantur in templo, et ad hoc emebantur, ut in eodem templo offerrentur Domino, ipse foras ejecit, quid putas de tam pestifera praesumptione et Dei contemptu fiet? Et si non solum sacerdotibus sed etiam omnibus clericis praecipitur, ne tabernas ingrediantur: quis audire potest ut Ecclesiae Dei tabernae fiant? Itaque interdicit per omnia synodus ne hoc in posterum ullatenus fiat. Quod si factum fuerit, presbyter deponatur, laici communione privati ab Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ad remissionẽ peccatoꝵ. ad uitã:
ȩternã. Siqͥs hȩc transgressus fuerit:
qr dm̃ omnipotentẽ c̃tẽpnit. & qͣntũ
om̃s cõmunicent : qͥ noluerint ȩccła¬
sticis carere liminibus. Sic enĩ & apłi
siñ cõmunicauerit. sumpsimus dñe
ex sacerdotali catalogo. facta oblati¬
one ñ cõmununicauerit. aut causam
dicat : & si rationabilis fuerit. ueniã
c̃sequat᷑ : aut si ñ dixerit. cõmunione
pͥuet᷑: tãquã qͥ popło causa lȩsionis
p̃ter orandi & psallendi dõ cultum.
penitꝰ nihil agat᷑.: ut nomini huic. &
opera iugiter impensa concordent:
c idẽ in ȩccłiis agapẽ fieri : nec intra
Ut nulli ep̃i ł clȩrici in ȩccła c̃uiuent᷑.
nisi forte transeuntes hospitii neces¬
sitate illic reficiant᷑. Populi etiã. ab
huiꝰ modi c̃uiuus quantũ fieri potest
ibiq ꝑ caupones uinũ uendant. aut
uendere ꝑmittant: & ubi tantũ modo¬
orationes & uerbũ diuinũ dĩq laus
debuerit resonare. ibi cõmessationes

Expanded text:
itam aeternam. Si quis haec transgressus fuerit, quia Deum omnipotentem contemnit, et quantum s communicent qui noluerint ecclesiasticis carere liminibus. Sic enim et Apossi non communicaverit: « Sumpsimus, Domine, ex sacerdotali catalogo, facta oblatione, non communicaverit: aut causam dicat, ut, si rationabilis fuerit, veniam consequatur; aut si non dixerit, communione privetur, tanquam qui populo causa laesionis ter orandi et psallendi Deo cultum penitus nihil agatur, ut nomini huic et opera jugiter impensa concordent. , id est, in Ecclesiis agapen fieri, nec intra Ut nulli episcopi vel clerici in Ecclesia conviventur, nisi forte transeuntes hospitii necessitate illic reficiantur. Populi etiam ab hujusmodi conviviis, quantum fieri potest, ibique per caupones vinum vendant, aut vendere permittant, et ubi tantummodoorationes et verbum divinum, Deique laus debuerit resonare, ibi comessationes
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs a fidelib accipiunt. pauꝑũ & hospi¬
tũ & ꝑegrinoꝵ ee stipendia : & ñ quasi oͦ¬
suis. s qͣsi cõm̃datis uti. De qͥb omnib
sciant se rationẽ posituros in c̃spectu
di. & nisi eas fidelit̾ pauꝑib & his qui
p̾missi st̃ admi nistrauerint: dãpna
passuros. Quãlit̾ uͦ dispensari debe¬
ant : canones sc̃i instituunt. scilic&
ut .iiiͬ. partes inde fiant: una ad fabri¬
cã ȩccłȩ releuandã. altera pauꝑibus
distribuenda : tertia pb̃ro cũ suis cle¬
ricis habenda. quarta ep̃o reseruanda
ut qͥcqͥd ex inde iusserit. prudenti con¬

Expanded text:
a fidelibus accipiunt, pauperum et hospitum et peregrinorum esse stipendia, et non quasi suis, sed quasi commendatis uti. De quibus omnibus sciant se rationem posituros in conspectu Dei, et nisi eas fideliter pauperibus et his qui praemissi sunt administraverint, damna passuros. Qualiter vero dispensari debeant, canones sancte instituunt. Scilicet, ut quatuor partes inde fiant, una ad fabricam ecclesiae relevandam, altera pauperibus distribuenda, tertia presbytero cum suis clericis habenda, quarta episcopo reservanda, ut quidquid exinde jusserit, prudenti con