comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Debreus ñ babet dinuttite ut maledicat. sed
tantũ malecdicat. Abisai solus dixerat uadã
& amputabo capud eiꝰ: & dauid adabisai
s ad ioab respondit dicens. Quid mͥ ⁊ uob̾
filii sarme:. Ic si diceret. Nunqͥd uultis in¬
terficere istũ. sicut interfecistis abuer.
Sub auditur quare sic fecerit ñ dñs sed
seniei. Semei qͥ maledirit dauid: ipse ẽ
ut bebrei dicunt nabaath pat᷑ ihero¬
boam. Qui filĩ seniei dr: & inzelo doniꝰ
saul maledicebat dauid. Nomĩ uͦ aui eiꝰ
fraun. filii iosepb exticit. Unde & idem
semei ad dauid dicit. Prinius quoq ue¬
i hodie de omini cribu ioseph.
um aut̃ uenisset chusai arachites auncuss
dauid ad absalon: locutꝰ ẽ adeũ. Salue rex
salue rex. Ad qm absalon. hec ẽ inquit
gratia ad amnicum tuuui:
Iabebreo legit᷑. hec inquit miscđia tua
adanncum tuũ. Quod ñ asfir mando sed
uegando ꝓmintiandũ ẽ. Et ẽ seusus. Mli¬
sericordia ẽ aut dici debet: quod dauid

Expanded text:
rviae? Dimittite, ut maledicat, » sed tantum maledicat. Abisai solus dixerat: « Vadam, et amputabo caput ejus; » et David ad Abisai et ad Joab respondit dicens: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? » Ac si diceret: Nunquid vultis interficere istum, sicut interfecistis Abner? Subauditur, quare sic fecerit, non Dominus, sed Semei. Semei, qui maledixit David, ipse est ut Hebraei dicunt Nabaath, pater Jeroboam, qui filius Gemini dicitur, et in zelo domus Saul maledicebat David. Nomen vero avi ejhraim filii Joseph exstitit, unde et idem Semei ad David: « Primus quoque veni hodie de omni tribu Joseph . » « Cum autem venisset Chusai Arachites, ami cus David, ad Absalom, locutus est ad eum: Salve, rex, salve, rex. Ad quem Absalom: Haec est, inquit, gratia ad amicum tuum. » In Hebraeo legitur: « Haec, inquit, misericordia tua ad amicum tuum; » non affirmando, sed negando pronuntiandum est. Et est sensus: Misericord
Abbreviated transcription (Latin):
parictes deauratos etiã olosericũ fulgeret:
s uci̾d̾e mysterii cuiꝰ ostiola congruam
significationẽ ante archã atq ingressũ
oracłi appensũ: ut sic̃ ostiola congrius
horis apiebantur: sic ⁊ uelũ reuelaret᷑.

Expanded text:
parietes deauratos etiam holosericum fulgeret. parietes deauratos etiam holosericum fulgeret. Sed in ejusdem mysterii, cujus et ostiola, congrua significatione, ante arcam atque ingressum oraculi appensum, ut sicut ostiola congruis horis aperiebantur, licet velum revela
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe inscĩs suis ac ꝑfectis exercent. illi
ycipue qͥb fideliũ cura cõmissa ⁊ claues
regni celoꝵ st̃ date. omm debent soller¬
tia insistere: ut quantũ gradu p̾mi¬
nent cet̾is: tautũ ⁊ merito p̃cellant
bone actionis. Habet nãq inse pictam
cherubĩ sculptã: cũ angłicã interris
uitã qntũ mortalib possibile ẽ. im̃ite¬
cũ dona suꝑne retͥbutionis fira semꝑ
intentione meditant᷑. Palma nãq manus
uictͥcis ornatꝰ ẽ. Habent a naglifa ualdeꝓ
minentia: cũ certissima bonor oꝑum do¬
cum̃ta. & que nemo insinistrã partẽ inter¬
ỹtari ullatenus uale.t. cunctis se se intuen¬
tib ostendunt. Et bec om̃a st̃ auri laminis
oꝑta: cũ sic̃ sepe dictũ i semꝑ dicendum ẽ
cet̾is uirtutũ florib specialiꝰ inmaguis ec¬
cłe m̃bris fulgor suꝑ eminet amoris. his
ostioł ctiã uelũ fuisse additũ uerba dierũ
narraut. fecit qͦ uelũ inqͥt ex ihacuicto.
purpa. coccino. ibisso: & intexuit ei che¬

Expanded text:
ctis exercet illi praecipue, quibus fidelium cura commissa, et claves regni coelorum sunt datae, omni debeant solertia insistere, ut quantum gradu praeeminent caeteris, tantum et merito praecellant bonae actionis. Habent namque in se picturam cherubim sculptam, cum angelicam in terris vitam quantum mortalibcum dona supernae retributionis fixa semper intensione meditantur. Palma namque manus victricis ornatus est. Habent anaglypha valde prominentia, cum certissima bonorum operum documenta, et quae nemo in sinistram partem interpretari ullatenus valeat, cunctis sese intuentibus ostendunt. Et haec omnia sunt auri laminis operta, cum sicut saepe dictum et semper dicendum est caeteris virtutem floribus specialius in magnis Ecclesiae membris, fulgor supereminet amoris. His ostiolis etiam velum fuisse additum Verba dierum narrant: « Fecit quoque velum, inquit, ex hyacintho, purpura, cocco et bysso, et intexuit ei che
Abbreviated transcription (Latin):
congrue uirtꝰ expͥmit̾ amoris. De qͦ miran¬
tes dixere qͥ cũ dño ambulauerant discipłi.
Non ne cor nr̃m ardens erat uinob̾ dũ lo¬
queret᷑ inuia: & aꝑiret nob̾ scͥptas: Bissus
qͥ deterra uirenti germine uascit᷑. ⁊ lon¬
go artificũ exercitio natiuũ exuit uiro¬
rem. atq ad albentẽ ꝑducit᷑ speciẽ: con¬
grue castigationẽ carnis nr̃e insinuat.
Cuiꝰ quasi humorẽ ingentẽ exsiccari
iubet apłs dicens. Mortificate menbra
ur̃a que st̃ suꝑ terrã. fornicationẽ. im

Expanded text:
congrue virtus exprimitur amoris. De quo mirancongrue virtus exprimitur amoris. De quo mirantes dixere qui cum Domino ambulaverant discipuli, « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis scripturas? » Byssus quae de terra virenti germine nascitur, et longo artificum exercitio nativum exuit virorem, atque ad albentem perducitur speciem, congrue castigationem carnis nostrae insinuat: cujus quasi humorem ingentem exsiccari jubet Apostolus, dicens: « Mortificate membra vestra quae sunt super terram, fornicationem,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris nr̃i donata ẽ. Unde ⁊ bapti¬
zato eo celi aꝑti st̃: ut ostendet᷑ qͥa per
moriente illo incruce idẽ uelũ scissũ ẽ.
mediũ. asũmo usq deorsũ: ut aꝑte doce¬
ret᷑ qͥ fig̾e legales iã cunc ad finẽ uenis¬
sent. ac ueritas eugłu archanascelestia
& ipse celi ingressus ñ adhuc ꝓpħand̾
ac figuralit̾ significand̾. s iã iãq esset
ꝓrime omnib aꝑiendꝰ. qͥ ab initio mun¬
di usq adio temporis infide ueritatis
de niundo cñsierunt. Bene ide uelum
sub qͦ moracłm intrabat: ex iacincto
purpura. coccino ⁊ bisso factũ eẽ. eiq che¬
rubim interti eẽ memorant᷑. I acuictus
qͥppe qͥ celi colorẽ intat᷑: suꝑnor desidus
apte cõparat᷑. Purpã que sangͥne conchilior
conficit᷑. & sangͥneã ipsã p̃fert speciẽ: ñ in¬
ierito sacram̃tũ dm̃ce signat passionis.
qͦs nos intueri crucẽ urãm portando de¬
bemius. Coccino qd̾ rubeo colore fłamescit:

Expanded text:
Salvatoris nostri donata est; unde et baptizato eo, coeli aperti sunt, ut ostenderetur quia per moriente illo in cruce, idem velum scissum est medium a summo usque deorsum, ut aperte doceret quia figurae legales jam tunc ad finem venissent, ac veritas Evangelii arcanaque coelestia, et ipse coeli ingrfiguraliter significandus: sed jamjamque esset proxime omnibus aperiendus, qui ab initio mundi usque ad id temporis in fide veritatis de mundo transierunt. Bene idem velum, sub quo in oraculum intrabatur, ex hyacintho, purpura, cocco et bysso factum esse, ei quoque Cherubim iquippe qui coeli colorem imitatur, supernorum desideriis apte comparatur. Purpura, quae sanguine conchiliorum conficitur, et sanguineam ipsam praefert speciem, non immerito sacramentum Dominicae significat passionis: quod nos intueri crucem nostram portando debemus. Cocco, quod rubeo colore flammescit,
Abbreviated transcription (Latin):
se uenire inuitans dixit. Uenite ad me
om̃is qͥ laboratis & onerati estis. & ego refici¬
amuos. Ceterũ om̃s qͥse agnoscunt in
angustia constitutos uicioꝵ. nec habent
latitudinẽ caritatis. & oppressi st̃ ere alie¬
no. hoc ẽ censu peccator quẽ ex soluebant
diabolo. qñ exhibuert̃ menbra sua ser¬
uire iniqͥtati ad iniqͥtatẽ. necesse ẽ ut a¬
maro animo. hoc ẽ ut digne penitentiã¬

Expanded text:
ans dixit: « Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . » Caeterum omnes qui se agnoscunt in angustia constitutos vitiorum, nec habent latitudinem charitatis, et oppressi sunt aere alieno, hoc est, censu peccatorum, quem exsolvebant diabolo, quando exhibuerunt membra sua servire iniquitati ad iniquitatem: necesse est ut amaro sint animo, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ regni ñerit finis. & dñabit᷑ a mari
usq ad mare. Sotestas eiꝰ pocestas ẽ et̃na:
& regnũ eiꝰ alteri ñ dabitur.
reris inp̃sidio: s uade int̾ram uida.
Nro modo hic introducitur gad
ꝓpħa cũ inp̃cedentib eiꝰ nulla
facta fuerit mentio. Sic itaq hic intro¬
ducitur. sic̃ helias ꝓpħa in loco ubi dr̃
Et dixit helias thesbites de habitatorib
galaad. Exore itaq dñi gad ꝓpħa da¬
uid dixit. ut ñ moraretur int̾ gentes
& int̾ra polluta. s in t̾ra uida rediret.
& ibi uixta uoluntatẽ dñi persectitio¬
nem inmicorum ferret.
Dixitq doech idumeus ad sauil.

Expanded text:
 erit finis, et dominabitur a mari usque ad mare potestas ejus, potestas aeterna, et regnum ejus alteri non dabitur .reris in praesidio: sed vade in terram Juda. » Miro modo hic introducitur Gad propheta, cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Sic itaque hic introducitur, sicut Elias propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaad. Ex ore itaque Domini Gad propheta David dixit, ut non moraretur inter gentes, et in terra polluta, sed in terram Judam rediret, et ibi juxta voluntatem Domini, persecutionem inimicorum ferret. « Dixitque Doeg Idumaeus ad Saul
Abbreviated transcription (Latin):
lomon seruire quẽquam: s erant uiribelli¬
tores & ministri eiꝰ ⁊ pͥncipes. ⁊duces & relq̃.¬
niuersũ ppłm qͥ ñ fuerunt de filus ir
fecit pacificus nr̃ tributarios: cũ eosqͥ
ñ sunt infilioꝵ numero. s inseruili con¬
ditione positi. inpotestate sua continet.
& singulis utitur ad ꝓpriũ seruitiũ Su
enĩ udei siue gentiles. siue heretici inei
dñatione consistunt: qͥa ipse uniuersor
dñator est. ꝙ eis utitur ad suã utilitaĩ
bus suis solacia prebent. Defilus autem
isrł hoc est qͥ ñ ancille filii sunt. s liben
quos ipse filius dei sangiuine suo libetus
non constituit salomon nr̃ seruire qł¬
quam: qͥa neminem cogit ritu gentl
uuere. neminẽ cerunonias ueteris lqͥs
temporib noui testamenti seruare:
uiros bellatores esse. qͥ contra sp̃itales
nequitias scuto fidei & gladio sp̃c dis
cent: & minustros suos fieri. hoc ẽ sp̃itale
obscqͥuũ iubonis oꝑib sͥ p̃bere. Et pͥncipes &

Expanded text:
viri bellatores et ministri ejus, et principes, et duces. » Universum populum, qui non fuerunt de filiis Israel, fecit Pacificus noster tributarios, cum eos, qui non sunt in filiorum numero, sed in servili conditione positi, in potestate sua continet, et singulis utitur ad proprium servitium. Sive enim Judaei, sive gentiles, sive haeretici, in ejus dominatione consistunt, quia ipse universorum dominator est, et eis utitur ad suam voluntatem, rebus suis solatia praebent. De filiis autem Israel, hoc est, qui non ancillae filii sunt, sed liberae, quos ipse Filius Dei sanguine suo liberavit, non constituit Salomon noster servire quemquam, quod neminem cogit ritu gentilium vivere, neminem caeremonias veteris legis temporibus Novi Testamenti servare; sed viros bellatores esse, qui contra spirituales nequitias scuto fidei et gladio Spiritus dimicent, et ministros suos fieri, hoc est, speciale obsequium in bonis operibus sibi praebere, et principes et
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i gr̃a legis dñi scientiã habere merent᷑.¬
ipsi & semetipsos & alios bene regere pos¬
sunt:. Qumquagesimo gͦ die post pascha
inueteri testamento lex in monte syna tri¬
buta ẽ: & innouo super apłos & eos qui
cum ipsis erant. sp̃c paraclitꝰ uenit.

Expanded text:
cti gratia legis Domini scientiam habere merentur, et semetipsos et alios bene regere possunt. Quinquagesimo ergo die post pascha in Veteri Testamento, lex in monte Sina tributa est. Et in Novo super apostolos, et eos qui cum ipsis erant, Spiritus paracletus venit.
Abbreviated transcription (Latin):
rbes uͦ quas edificasse salomon dr.
hoc ẽ mello & murũ iberłm ⁊erer.
mageddo & garer. bethoron. baalath. &
palmiram: sc̃ẽ eccłe decorẽ significant:
quã uerus salomon in iocunditate reg¬
ni sui adlaudem & sempit̾nã letitiam sͥ
p̃ꝑ auit. Incerp̃tatur mello ad impletio:
ezer seꝑatus uł scificatꝰ. mageddo cena¬
culum eiꝰ: gazer p̃cisio uł diuisio. becho¬
ron domꝰ montiũ: & baalach ascendes i

Expanded text:
rbes vero, quas aedificasse Salomon dicitur, hoc est, Mello et murum Jerusalem, Ezer, Mageddo, et Gaser, Bethoron, Baalath, et Palmiram, sanctae Ecclesiae decorem significant, quam verus Salomon in jucunditate regni sui ad laudem et sempiternam laetitiam sibi praeparavit. Interpretatur autem Mello adimpletio; Ezer, separatus, vel sanctificatus; Mageddo, coenaculum ejus; Gazer, praecisio, vel divisio; Bethoron, domus montium; et B
Abbreviated transcription (Latin):
guli inqͥb holocausta lauabant᷑ qͣd ragͥta
batos capiebat. Qd̾ uͦ seqͥtur. erat qͣtuor
cubitoꝵ: siue in altitudine seu ulatitu¬
dine significet. intellectꝰ mysterii in ꝓi¬
tuẽ. Iuter enĩ unꝰ quatuor erat cubitoꝵ:
ẽ debet institui: uł certe ꝓpt̃ quatuor mun¬
di plagas qͥb lauacrũ salutis ministrat᷑.
dicente psalmigrapho. qs redemit de ma¬
nu inimici de regionib congregaunit eos
a solis ortu ⁊ occasu abaqͥlone ⁊ maru
Qõ uͦ supͣdixit. parit̃q habebat unũ cu¬
bitũ & dimidiũ. ⁊ neq ibi altitudinẽ an
amplitudinẽ significaret adiecit: udet᷑
qͥa fundũ ipsiꝰ luteris uniꝰ eẽ ãplitudinis
uoluerit intelligi. Qd̃ ex m̃sura nͥ fallor
basis in qͣ positus erat qͥsq lut̃ facillime
conitur: que ita describitur.
Nsũmitate autẽ basis erat quedã rotun¬
ditas uniꝰ & dimidii cubiti. ita fabrefada
ut luter desuper posset imponi.
atitudo gͦ fundi inluterib uniꝰ erat

Expanded text:
aginta batos capiebant. Quod vero sequitur: Eratque quatuor cubitorum, sive in altitudine, sive in latitudine significet, intellectus mysterii in promptu est. Luter enim unus quatuor erat cubitorumest, debet institui; vel certe propter quatuor mundi plagas, quibus lavacrum salutis ministratur, dicente Psalmographo: Quos redemit de manu inimici, de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab Aquilone et mari . Quod vero supra dixit: Pariterque habebat unum cubitum et dimidium; et neque ibi altitudinem an amplitudinem significaret, adjecit, videtur quod fundum ipsius luteris unius esse amplitudinis voluerit intelligi.basis, in qua positus erat quisque luter, facillime conjicitur, quae ita describitur: In summitate basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
care. cuiꝰ regnũ sempit̾nũ & potestas eiꝰ
alteri ũ dabitur. Quadragenariꝰ enim
niuner qͥ ex quaterdenis constat: pleni¬
tudinẽ temporũ & rerũ ꝑsignificatio¬
uemi siguificat.

Expanded text:
regnum, regnum sempiternum, et potestas ejus alteri non dabitur. Quadragenarius enim numerus, qui ex quater denis constat, plenitudinem temporum et rerum perfectionem significat.
Abbreviated transcription (Latin):
nebulosus. in quo sedit dauid ꝓpter
chermel: qͥ inscͥyturis carmelus appellat᷑.
Sic enĩ appellatur uicꝰ hodie uideorũ.
unde fuit nabal carmelus. S & unꝰ de põ¬
teris chaleb dictus ẽ ⁊ iph. Lege paralipo¬
menon. Ergo ut dictũ ẽ suꝑiꝰ deiuris ceile.
ꝓdiderunt saul: & cũ eo mortẽ eiꝰ me¬
ditati st̃ qͥ intͣpretant᷑ germinantes.
seu florescentes. significant uideos. Qui
cũ iuregno t̾reno germinare appetebãt
apud pͥncipes suos tractabant denece sal¬
ualtoris. qualit̃ eũ ꝑdiscipłm suũ ꝓditũ
app̾henderent. & p̃sidi ad int̾ficiendum
trauerent. Significant etiã & ꝑfidos qͦsq¬

Expanded text:
nebulosus, in quo sedit David prope Charmelum, qui in Scripturis Carmelus appellatur. Sic enim appellatur vicus hodie Judaeorum: unde fuit Nabal Carmelius. Sed et unus de posteris Caleb dictus est Ziph. Lege Paralipomenon . Ergo, ut dictum est superius de viris Ceilae, odiderunt Saul, et cum eo mortem ejus meditati sunt, qui interpretantur gemmantes seu florescentes. Significant Judaeos, qui cum in regno terreno germinare appetebant, apud principes suos tractabant de nece Salvatoris: qualiter eum per discipulum suum proditum apprehenderent, et praesidi ad interficiendum traderent . Significant etiam et perfidos quosq
Abbreviated transcription (Latin):
uitis: ipsi tantũmͦ ingrediant᷑. qr scĩficati
sunt: ⁊ om̃e reliquũ uulgus obseruet cus¬
todias dñi. Leuite autẽ circũdẽt regem.
habentes singuli arma sua: ⁊ cet̃a. Quod
sequit᷑ de eodẽ. ꝓdux̃q filiũ regis. ⁊ posu¬
it suꝑ eum diadema. ⁊ testimoniũ: in dia¬
demate insigne capitis regiũ. in testimo¬
nio designat decreta legis dei: quib quid
agere rex debeat. qualiter uiuere. p̃cipit᷑.
Deniq in libro uerborũ dierũ aꝑtius. et
imposuerũt inqͥt ei diadema: dederũtq
in manu eius tenendã legem. Et magne
utiq erat. salutarisq prudencie: ut pꝰ
tirannice impieq necem regine. succedenti
in regnũ filio regis legitimi. cũ ipso regni
habitu. simul disciplina legis dei seruanda
ꝯmitteret᷑ : ut qui se prelatũ populo regen-¬
do uideret: ipse se regendũ diuinis legib
subdi debere meminisset:¬

Expanded text:
itis. Ipsi tantummodo ingrediantur, quia sanctificati itis. Ipsi tantummodo ingrediantur, quia sanctificati sunt, et omne reliquum vulgus observet custodias Domini, levitae autem circumdent regem, habentes singuli arma sua, » etc. Quod sequitur de eodem: Produxit filium regis, et posuit super eum diadema et testimonium, in diademate insigne capitis regium, in testimonio designat decreta legis Dei, quibus quid agere rex debeat, qualiter vivere praecipitur. Denique in libro Verborum dierum apertius: Et imposuerunt, inquit, ei diadema, dederuntque in manu ejus tenendam legem ; et magnae utique erat salutarisque prudentiae, ut post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedenti in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, ut qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divinis legibus subdi debere meminisset
Abbreviated transcription (Latin):
per quã de tẽplo ad palaciũ descendebat᷑.
sicut infra dicit᷑. Duxcerũtq regẽ de do¬
mo dñi. et uenerũt per uiã porte scuta¬
riorũ in palaciũ. et sedit supra thronũ
regũ : ubi et porta sizur. ⁊ domus messa
que cũ porta scutariorũ nominant᷑. esse
uidentur. Scutarios autẽ tutores regis
appellat. testante libro paralipomenon:
qui cũ roboam scuta erea ꝓ aureis fecisse
ꝯmemorasset: adiecit. Et tradidit illos
principib scutariorũ: qui custodiebant
uestibulũ palacii. In quo uidelicet libro:
distinctius hec cũcta replicant᷑. Tercia pars
ur̃m qui ueniunt ad salbatũ sacerdotum.
et leuitarũ. ⁊ ianitorũ. erit in portis: ter
cia uero pars ad domũ regis: et t̃cia in
porta que appellatur fundam̃ti. Om̃e uͦ
reliquũ uulgus: sit in atriis domus dñi.
Nec quisquã alius ingrediatur domum
dñi. nisi sacerdotes. ⁊ qui ministrãt de le-¬

Expanded text:
per quam de templo ad palatium descendebatur, per quam de templo ad palatium descendebatur, sicut infra dicitur: Duxeruntque regem de domo Domini, et venerunt per viam portae scutariorum in palatium, et sedit super thronum regum. Ubi etiam porta Seir, et domus Messa, quae cum porta Scutariorum nominatur, esse videntur. Scutarios autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon; qui cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit: Et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec cuncta replicantur: Tertia pars vestrum, qui veniunt ad Sabbatum, sacerdotum, et Levitarum, et janitorutia vero pars ad domum regis, et tertia in porta quae appellatur Fundamenti. Omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini, nec quisquam alius ingrediatur domum Domini, nisi sacerdotes, et qui ministrant de lev
Abbreviated transcription (Latin):
gendi circa nouũ regem exercitus et eos
suscepit: et illos qui iam suã septimanam
ministrando ĩpleuerãt. ne abirent retinuit.
Qͥ alios quoq leuitas de cũctis urbibus.
iuda simul et principes familiarũ isrł
missis in hoc centurionib iherosolimã con-¬
gregauerat: ut uerba dierũ narrãt. Quos
educturus filiũ regis tali raciõe distinxit:
ut om̃s qui impleuerãt sabbatũ. ⁊ eg̃ssuri
erant. in duas diuisi partes. regẽ in interi¬
orib atrii locis armati circũstarẽt: reliqͣ
uero multitudo. idest hi qui ñ erãt de stir-¬
pe leui. exteriores atriorũ ianuas contra
furorẽ regine.si quid forte aduersi molire¬
tur custodirẽt: porro hii qui nuper ad
sabbatũ uenerãt sacerdotes. leuite ⁊ iani¬
tores in tres diuisi partes. domũ regis. id ẽ
palaciũ obseruarent: ne uel hoc regina
collecto exercitu contra regem defenderet:
seruarent et portã scutariorũ habitaculi.

Expanded text:
gendi circa novum regem exercitus, et eos, gendi circa novum regem exercitus, et eos, suscepit, et illos, qui jam suam septimanam ministrando impleverant, ne abirent, retinuit. Qui alios quosque Levitas de cunctis urbibus Juda simul, et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus Hierosolymam, congregaverat, ut Verba dierum narrant, quos educturus filium ut omnes qui impleverant sabbatum, et egressuri erant, in duas divisi partes regem in interioribus atrii locis armati circumstarent. Reliqua vero multitudo, id est hi qui non erant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae si quid forte adversi moliretur custodirent. Porro hi qui nuper ad sabbatum venerant sacerdotes, levitae et janitores, in tres divisi partes, domum regis, id est palatium observarent, ne vel hoc regina collecto exercitu contra regem defenderet. Servarent et portam scutariorum habitaculi,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos: et assumentes singuli uiros suos
qui ingrediebant᷑ sabbatum. cũ his qui
egrediebant᷑ a sabbato: uener̃t ad ioiadam
sacerdotem. Qui dedit eis hastas et arma
regis dauid: que erant in domo dñi. Et ste¬
terunt singuli habentes arma in manu sua:
a parte templi dextera usq ad partẽ sinis¬
tram altaris et edis. circa regem. Hec autẽ
quomͦ facta sunt. et in quib locis. si quis
ea que superius de atriis domus dñi dicta
sunt bene ꝯmemorauerit: ita intelligere
potest. S ne fastidiũ faciamus lectori: his
omissis que iam exposita sunt. ad illud qd̾
de diuisione turbe dictũ est ueniamꝰ. Cuius
rei. racio talis est. Erant autem sortes ui
ginti quatuor. et sacerdotũ. et leuitarum.
et ianitorũ. qui per totidẽ septimanas sͥ
ex ordine succederẽt. salbato noua turma
intrante ad officiũ: et post sabbatũ ea que
prima septimana ministrauerat domum
redeunte. S pontifex ꝓpter necessitatẽ au¬

Expanded text:
sacerdos. Et assumentes singuli viros suos, sacerdos. Et assumentes singuli viros suos, qui ingrediebantur sabbatum, cum his qui egrediebantur a sabbato, venerunt ad Joiada sacerdotem: qui dedit eis hastas et arma regis David, quae erant in domo Domini. Et steterunt singuli habentes arma in manu sua a parte templi dextra usque ad partem sinistram altaris et aedis circum regem. » Haec autem quomodo facta sint et in quibus locis, si quis ea quae superius de atriis domus Domini dicta sunt bene commemoraverit, ita intelligere potest. Sed ne fastidium faciamus lectoribus, omissis quae jam exposita sunt, ad illud quod de divisione turbae dictum est, veniamus. Cujus rei ratio talis est. Erginti quatuor, et Sacerdotum, et Levitarum, et Janitorum, qui per totidem septimanas sibi ex ordine succederent, sabbato nova turma intrante ad officium, et post Sabbatum ea, quae proxima septimana ministraverat, domum redeunte. Sed hic pontifex proponit necessitatem au
Abbreviated transcription (Latin):
torũ manẽs. cotidie facit augm̃tũ corporis
sui: donec tẽpore iudicii sceptrũ regni. et
potenciã aduersus eos extollat qui eũ de¬
primere uolebant: et interfectricẽ scõrum
eternis deputauerit penis:
nno autẽ septimo misit ioiada.⁊
assumẽs centuriones ⁊ milites. intro¬
duocit ad se in templũ dñi. pepigitq cũ
eis fedus: ⁊ adiurans eos in domo dñi . os¬
tendit eis filiũ regis: et p̃cepit illis dicens.
Iste est sermo. quẽ facere debetis. Tercia
pars ur̃m introeat sabbato. et obseruet ex¬
cubitũ domus regis. tercia autem pars sit
ad portã sizur : ⁊ tercia pars ad portam
que est post habitaculũ scutariorũ: ⁊ cus¬
todietis excubitũ domus messa. Due uero
partes e uobis om̃s egredientes sabbato.
custodiant excubias domus dñi circa regẽ:
templi interficiatur: eritisq cum rege in
troeunte et egrediente. Et fecerũt centuri¬
ones iuxta omĩa que p̃ceperat eis ioiada

Expanded text:
torum manens, quotidie facit augmentum corporis torum manens, quotidie facit augmentum corporis sui, donec tempore judicii, sceptrum regni et potentiam adversus eos extollet, qui eum deprimere cogitabant, et interfectricem sanctorum aeternis deputaverit poenis. « nno autem septimo misit Joiada, et assumens centuriones et milites, et introduxit ad se in templum Domini, pepigitque cum eis foedus, et adjurans eos in domo Domini, ostendit eis filium regis, et praecepit illis dicens: Iste est sermo, quem facere debetis. Tertia pars vestrum introeat sabbato, et observet excubias domus regis; tertia autem pars sit ad portam Sur, et tertia pars sit ad portam quae est post habitaculum scutariorum, et custodietis excubias domus Messa. Duae vero partes e vobis omnes egredientes sabbato custtetroeunte et egrediente. Et fecerunt centuriones juxta omnia quae praeceperat eis Joiada
Abbreviated transcription (Latin):
uidens mortuũ filiũ suũ: surrex̃. ⁊ int̾fe¬
cit omne semen regiũ. S iosaba filia regis
interficeret᷑. Eratq cum ea in domo dñi
clam sex annis: qr iosaba uxor erat io¬
iade pontificis. Athalia igitur hec que sem̃
dauid extinguere moliebatur. ⁊ regiam
stirpem delere. bene impietatẽ exprimit
sinagoge: que ꝑ nequitiã mentis seminis
dauid. hoc est xxp̃i insidiatrioc erat. ⁊ odiũ
contra eũ semꝑ in corde gerebat: que ali¬
quando regnare uidebatur. cũ legis ceri¬
monias tẽporaliter obseruabat. Int̾p̾tat᷑
athalia tẽporalis dñi. S iosabe strenui.¬
tate que interp̃tatur saturitas dñi. idest
uidelicet in quo est memoria nominis dñi:
ne ꝑ crudelitatẽ seuientis hostis interimat᷑
in cordib electorũ. magisq nutritur in do¬
de quo patris uox ait. hic est filius meus
dilectus. in quo michi bene cõplacuit. Cuius
domus est scã ecclesia. ubi in sancta fide elec¬

Expanded text:
videns mortuum filium suum, surrexit et interfevidens mortuum filium suum, surrexit et interfecit omne semen regium. Sed Josaba filia regis interficeretur, eratque cum ea in domo Domini clam sex annis, quia Josaba uxor erat Joiadae pontificis. » Athalia igitur haec, quae semen David exstinguere moliebatur, et regiam stirpem delere, bene impietatem exprimit Synagogae, quae per nequitiam mentis, seminis David, hoc est Christi, insidiatrix erat, et odium contra eum semper in corde gerebat, quae aliquando regnare videbatur cum legis caeremonias temporaliter observabat. Interpretatur Athalia temporalis Domini. Sed Josaba strenuitate quae interpretatur saturitas Dicet, in quo est memoria nominis Domini, ne per crudelitatem saevientis hostis interimatur in cordibus electorum. Magis nutritur in dode quo Patris vox ait: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Cujus domus est sancta Ecclesia, ubi in sancta fide elec
Abbreviated transcription (Latin):
bis eum de medio fr̃m suorum. ⁊ introdu¬
ces in interius cubiculũ: tenẽsq lenticulã
olei fundes super caput eus. ⁊ dices. Hec di¬
cit dñs. Unxi te regem suꝑ isrł: ⁊ cetera.
De hinc refertur in historia hac regum
qualiter iheu dñs ordinauerit ad exstir¬
pendam domũ haab. ⁊ sacerdotes baal in¬
terficiendos: qui et ꝑcussit ioram regem
isrł ⁊ ahariam regem iuda. ⁊ ihezabel
impiissimã reginã de palacio in ihertael
p̃cipitari fecit. Iheu enim tipice potest de¬
signare gentiũ principatũ: quem dñs ac
redẽptor noster destinauit. ut in sacrile¬
ga ciuitate. que prophas et ipsum dñm
propħarum occidit. ⁊ apłos eius ꝑsecuta
est uindictam exerceret. ⁊ eam ulcione
iusta ꝑimeret: atq sacerdotiũ uanũ qd¬
post xp̃i aduentũ in aniter habuerat
que sanguinẽ scõrum semꝑ siciebat. de
regni culmine precipitaret: ac rectores
illius int̾ficeret. Athalia uero mat̾ aharie

Expanded text:
bis eum de medio fratrum suorum, et introdubis eum de medio fratrum suorum, et introduces in interius cubiculum, tenensque lenticulam olei, fundes super caput, et dices. Haec dicit Dominus: Unxi te regem super Israel, » etc. Dehinc refertur in historia hac Regum qualiter Jehu Dominus ordinaverit, ad exstirpandam domum Achab et sacerdotes Baal interficiendos. Qui et percussit Joram regem Israel, et Ochoziam regem Juda, et Jezabel impiissimam reginam de palatio in Jezrahel praecipitare fecit. Jehu enim typice potest designare gentium principatum, quem Dominus ac Redemptor noster destinavit, ut in sacrilega civitate quae prophetas et ipsum Deum prophetarum occidit, et apostolos ejus persecuta est, judicia exerceret, et aemulatione justa perimeretpost Christi adventum inaniter habuerat,quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret, ac rectores ipsius interficeret. Athalia igitur hae
Abbreviated transcription (Latin):
Dux iste tipũ tenet scribarũ ⁊ phariseo¬
rum: qui habentes clauem sciencie. nec ipsi
introierũt per fidem in eccłam catholicam:
et eos qui introire uolebant ꝓhibuerãt. Ad
quos ipsa ueritas ait. ue uobis scribe ⁊ pha¬
risei ypocrite: qr clauditis regnũ celorum
ante homines. uos enim non intratis: nec
introeuntes sinitis introire. Quẽ ꝯculcauit
turba in porta: qr inutiliter ante ostium
fidei stabat: ⁊ gressũ introeunciũ impedie¬
bat. Unde merito conculcatus. hoc ẽ exami¬
ne iusti iudicis dãpnatus: perpetuas mit¬
tetur in tenebras. Nam ⁊ dñs in eugło ait.
Si sal euanuerit. ad nichilũ ualet ultra
nisi ut mittatur foras: et conculcetur
ab hominibus:¬
eliseus autem propheta uocauit
unũ de filiis ꝓpħarurn ait illi.
accinge lũbos tuos. ⁊ tolle lenticulã olei
hanc inmanu tua: ⁊ uade in ramothgala¬
ad. Cũq ueneris illuc: uidebis iheu filium
iosaphat filii namsi. Et ingressus suscita¬

Expanded text:
» Dux iste typum tenet Scribarum et Pharisaeo» Dux iste typum tenet Scribarum et Pharisaeorum, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introierunt per fidem in Ecclesiam catholicam, et eos qui introire volebant prohibuerant. Ad quos ipsa Veritas ait: « Vae vobis, Scribypocritae, quia clauditis regnum coelorum ante homines. Vos enim non intratis, nec introeuntes sinitis introire . » Quem conculcavit turba in porta, inutiliter ante ostium fidei stabat, et gressum introeuntium impediebat. Unde merito conculcatus, hoc est, examine justi judicis damnatus, perpetuas mittetur in tenebras. Nam et Dominus in Evangelio ait: « Si sal evanuerit, ad nihilum valet ultra, nisi ut mittatur foras, et conculcetur ab hominibusEliseus autem prophetes vocavit unum de filiis prophetarum, et ait illi: Accinge lumbos tuos, et tolle lenticulam olei hanc in manu tu, et vade in Ramothgalaat. Cumque veneris illuc, videbis Jehu filium Josaphat, filii Namsi, et ingressus suscita
Abbreviated transcription (Latin):
unde ecclesie usib bene instructi deseruire
possint. Frequent̃ ergo talib dñs ⁊ ingenii
acumen: et uere sapiencie donũ largitur.
Qͥ bene quatuor esse memorant᷑: ut a qua-¬
tuor euuangłiorũ erudicione imbuti. in
qͣtuor mundi partib fidei ueritatẽ p̃dicẽt.
Legitur enim in euuangłio. qd̾ dñs cum
publicãnis et peccatorib manducaret: et
mulier que erat in ciuitate peccatrix. la¬
crimis eius lauaret pedes. et capillis suis
tergeret. ⁊ ungento ungeret: matheum
ex publicano apłm et euuangłistã fecit.
Apparuitq post resurrõnẽ suam primo
marie magdalene : de qua eiecerat septem
demonia. Illa uadens: nunciauit his qͥ cum
ea fuerãt. lugentib et flentibus. Porro ducẽ
illum suꝑ cuius manũ rex incubuerat. et
propħe uerbis diffidebat. cõstitutũ ad por-¬
tam ꝯculcauit turba in introitu ⁊ mortu¬
us est: iuxta qd̾ locutus fuerat uir dei.

Expanded text:
unde Ecclesiae usibus bene instructi deservire unde Ecclesiae usibus bene instructi deservire possint. Frequenter ergo talibus Dominus, et ingenii acumen, et verae sapientiae donum largitur. Qui bene quatuor esse memorantur, ut a quatuor Evangeliorum eruditione imbuti, in quatuor mundi partibus fidei veritatem praedicent. Legitur enim in Evangelio , quod Dominus cum publicanis et peccatoribus manducaret, et mulier quae erat in civitate peccatrix, lacrymis ejus lavaret pedes, et capillis suis tergeret, et unguento ungeret, Matthaeum ex publicano apostolum et evangelistam fecit. Apparuitque post resurrectionem suam, primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia: illa vadens nuntiavit his qui cum ea fuerant lugentibus et flentibus . « Porro ducem illum, super cujus manum rex incubuerat, et prophetae verbis diffidebat, constitutum ad portam, conculcavit turba in introitu, et mortuus est, juxta quod locutus fuerat vir Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
me. ⁊ comedite bonũ: et delectabitur in
crassitudine anima ur̃a. Inclinate aurem
urãm et uenite ad me: audite. ⁊ uiuet
anima ur̃a. Perturbatis hostib ⁊ in fugam
uersis. subiungit scriptura. qd quatuor
uiri leprosi abissent in castra. sirorũ: ⁊ nul¬
lum ibi repperientes. comederint ⁊ biberĩt:
ablatisq inde auro ⁊ argento. ⁊ uestibus
absconsisq. postea ꝯpũcti. in ciuitatẽ hoc
adnunciauerint: atq salutis huius indi¬
cia p̾stiterint. Qͥd ergo sunt lepsi isti: nisi
qui uariis uiciis dediti. uel diuersis errorib
impliciti: feditatẽ ex interna peste educen¬
tes. ostendũt in cute: Hos dñs sepe ꝯuertẽs
ad fidem. ⁊ mundãs ab errore infidelitatis:
uere salutis nuncios efficit. Ingressi itaq
leprosi in castra sirorũ. comederũt ⁊ bibe¬
runt.⁊ aurũ atq argentũ inde asporta-¬
uerũt: cũ despecti istius mundi meditacio¬
ni philosophie oꝑam dantes. ⁊ sensus sub¬
tilitatẽ. ⁊ locutionis uenustatẽ adquirunt:

Expanded text:
ur in crassitudine anima vestra. Inclinate aurem vestram, et venite ad me, audite, et vivet anima vestra . » Perturbatis hostibus et in fugam versis, subjungit Scriptura, quod quatuor viri leprosi abissent in castra Syrorum, et nullum ibi reperientes, comederint et biberint. Ablatisque inde auro et argento ac vestibus et absconsis, postea compuncti, in civitatem hoc annuntiaverint, atque salutis hujus indicia praestiterint. Qui ergo sunt leprosi isti, nisi qui variis vitiis dediti, vel diversis erroribus impliciti, foeditatem ex interna peste educentes ostendunt in cute? Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et mundans ab errore et vitiis verae salutis nuntios efficit. « Ingressi itaque leprosi in castra Syrorum, comederunt et biberunt, et aurum atque argentum inde asportaverunt. » Cum despecti istius mundi, meditationi philosophiae operam dantes, sensus subtilitatem, et locutionis venustatem acquirunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã in multis corrũpebatur. donec ue¬
niret ipse qui legem dedit: et per sancte
trinitatis fidem. decalogũ legis. in moysi
et propħarũ dictis spiritaliter obseruandũ
doceret̃. uocauitq rex ioas ioadã pontifi¬
cem et sacerdotes: dicens eis. Quare sartha
tecta. non instauratis templi: Nolite ergo
amplius accipere pecuniã iuxta ordinem
ur̃m: sed in restauracionẽ tẽpli reddite eã:¬

Expanded text:
gentiam in multis corrumpebatur, donec vegentiam in multis corrumpebatur, donec veniret ipse qui legem dedit, et per sanctae Trinitatis fidem Decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis spiritaliter observandum empli vocavitque rex Ioas Ioiada pontificem et sacerdotes dicens eis quare sarta tecta non instaurastis templi nolite ergo amplius accipere pecuniam iuxta ordinem vestrum sed ad instaurationem templi reddite ea
Abbreviated transcription (Latin):
dis sui infer̃t in tẽplum dñi: accipiãt illã
sacerdotes iuxta ordinẽ suũ. ⁊ instaurẽt
sarthatecta domus. si quid necessariũ uide¬
rint in restauracione. Mandat rex noster
doctoribus suis ut accipiant omnẽ pecu¬
niam que a pretereuntib offertur in tẽ¬
plum dñi pro precio anime. et uoto cor¬
dis sui: cum quicquid a p̃tereuntib ius¬
tis sciencie spiritualis uel bonorũ exem¬
plorum in thesaurũ dñi collatũ est. per
sacerdotũ hoc est predicatorũ officia. ad
instauracionẽ tẽpli spiritalis ꝯ fferat᷑:
quatinus ibi quodcũq scissũ per errorẽ
uel peruicatiã inuenerint. restaurẽt: ne for¬
te per negligentiã magistrorũ depereat
multitudo auditorũ. Qd̃ autẽ sequitur.
igitur usq ad uicesimũ terciũ annũ regis
ioas non instaurauer̃t sacerdotes sartha
tecta templi : significat quod ante aduen¬
tum saluatoris. licet doctrina legis in gen-¬
te iudea fuerit : tam̃ per doctorũ negli¬

Expanded text:
s sui inferunt in templum Domini, accipiant illam sacerdotes juxta ordinem suum, et instaurent sarta tecta domus, si quid necessarium viderint instauratione, » etc. Mandat rex noster de doctoribus suis, ut accipiant omnem pecuniam, quae a praetereuntibus offertur in templum Domini pro pretio animae et voto cordis sui, cum quidquid a praetereuntibus justis, scientiae spiritalis vel bonorum exemplorum in thesaurum Domini collatum est, per sacerdotum, hoc est, praedicatorum officia ad instaurationem templi spiritalis conferatur, quatenus ibi quodcunque scissum per errorem vel per vitia invenerint restaurent, ne forte per negligentiam magistrorum depereat multitudo auditorum. Quod autem sequitur: « Igitur usque ad vicesimum tertium annum regis Joas non instauraverunt sacerdotes sarta tecta templi, » significat, quod ante adventum Salvatoris licet doctrina legis in gente Judaica fuerit, tamen per doctorum negli
Abbreviated transcription (Latin):
rituali magnifice repleuit: atq ad predi¬
dicandũ eugłm suum in gentib direxit.
Nobisq precepit. ita dicens. Diligite inimi¬
cos urõs. et bene facite his qui oder̃t uos:
ut sitis filii patris ur̃i qui in celis est:

Expanded text:
ritali magnifice replevit, adque praeritali magnifice replevit, adque praedicandum Evangelium suum in gentibus direxit ; nobisque praecepit, ita dicens: « Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui vos oderunt, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
nr aꝑiat oculos cordis nr̃i: ut consideremꝰ
⁊ cognoscamꝰ. qr om̃s qui confidũt in illũ
non ꝯfundentur. Porro heliseus oraũ dñm
dicens. ꝑcute obsecro gentẽ hanc cecitate.
ꝑcussitq cos dñs ne uiderẽt: iuxta uerbũ
helisei. Bonũ ergo illis est quos oculus su¬
us scandalizat. ut eruatur ⁊ ꝓiciat᷑ ab eis:
quatinꝰ intuitꝰ suꝑbie ⁊ malicie obturet᷑:
et oculus sane fidei ac simplicitatis aꝑiat᷑.
Unde dicit apłs. Si quis inter uos uidet᷑
ꝑcutiã eos pater mi : Et ille ait. Non
ꝑcuties. Neq enim cepisti eos gladio aut
arcu tuo: ut ꝑcutias. Pone panẽ ⁊ aquã
coram eis. ut comedãt ⁊ bibant: ⁊ uadãt
ad dñm suũ: ⁊ cet̾a. Post quã aũ heliseus
hostes in samariã adduxit. non eos occidi
ꝑmisit: sed refectionẽ magnã ciborum
illis preparans. dimisit illos in pace. Et
saulum diu contra stimulũ calcitrantem
primũ dñs excecauit. deinde sapiencia spi-¬

Expanded text:
noster aperiat oculos cordis nostri, ut consideremus noster aperiat oculos cordis nostri, ut consideremus et cognoscamus « quia omnes, qui confidunt in illum, non confundentur . » « Porro Eliseus oravit Dominum, dicens: Percute, obsecro, gentem hanc caecitate. Percussitque eos Dominus ne viderent juxta verbum Elisei. » Bonum ergo illis est quos oculus suus scandalizat ut cruatur et projiciatur ab eis , quatenus intuitus superbiae et malitiae obturetur, et oculus sanae fidei ac simplicitatis aperiatur. Unde dicit Apostolus: « Si quis inter vos videtur percutiam eos, Pater mi. Et ille ait: Non percuties. Neque enim coepisti eos gladio, aut arcu tuo, ut percutias: Pone panem et aquam coram eis, ut comedant et bibant, et vadant ad Dominum suum. » Postquam ergo Eliseus hostes in Samariam adduxit, non eos occidi permisit, sed confectionem magnam ciborum illis praeparans dimisit in pace. Et Saulum diu contra stimulum calcitrantem primum Dominus coecavit; deinde scientia spi
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽs. xͥ famulis insidias preparat: nocte ꝑ¬
fidie excecatꝰ. bellũ contra eccłam gerit. Con¬
surgẽs autẽ diluculo minister uiridei egres
qui ꝓpter pusillanmitatẽ cordis sui penas
uerentur corporales. Quib propħa respon¬
dit. Noli timere. Plures enĩ nobiscũ sunt:
quã cum illis. Et saluator discipulis ait.
Inmundo p̃surã habebitis: sed confidite
qr ego uici mundũ. Et item. Nolite inqͥt¬
timere eos qui occidũt corpus. ⁊ pꝰ hec non
habent quid faciant uobis: quin potiꝰ eũ
timete qui potest et animã ⁊ corpus ꝑde¬
re in gehennã. Et petro dñs in passione
sua ait. An putas qr ñ possũ rogare patrẽ
meũ: et exhibebit mͥ plusquã duodecim
legiones angelorũ:¬
umq orasset heliseus ait. Dñe aꝑi
oculos eius. ut uideat. Et aperuit
dñs oculos pueri. et uidit: et ecce mons
plenꝰ equorũ et curruũ igneorũ. in circu¬
itu helisei. Et ualde necesse ẽ. ut heliseus

Expanded text:
fidens, Christi famulis insidias praeparat, nocte pfidens, Christi famulis insidias praeparat, nocte perfidiae excaecatus, bellum contra Ecclesiam gerit. « Consurgens autem diluculo, minister viri Dei egresqui propter pusillanimitatem cordis sui, poenas verentur corporales, quibus propheta respondit: « Noli timere, plures enim nobiscum sunt quam cum illis . » Et Salvator discipulis ait: « In mundo pressuram habebitis, sed confidite, quia ego vici mundum . » Et item: « Nolite timere eos, inquit, qui occidunt corpus, et post haec non habent quid faciant vobis: quin potius eum timete, qui potest et animam et corpus perdere in gehennam , » et Petro Dominus in passione sua ait: « An putas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi plus quam duodecim legiones angeloruumque orasset Heliseus ait Domine aperi oculos huius ut videat et aperuit Dominus oculos pueri et vidit et ecce mons plenus equorum et curruum igneorum in circuitu Helis
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ miit cũ seruis suis dicens.
In loco illo ⁊ illo. ponamꝰ insidias. Misit ita¬
q uir dei ad regem isrl̃: dic̃es. Caue ne tͣnse¬
as in locum illũ: qr ibi siri in insidiis sunt.
Misit itaq rex isrł ad locum quẽ dixerat
ei uir dei: ⁊ p̃occupanit eũ. ⁊ obseruaũ se ibi:
et cetera. Quem congruentius hic rex sirie.
quã potestatẽ significat terrenã: que sepe
suꝑbe senciens. popłm dei. hoc est filios lucis
ꝑsequit᷑: S ipsi per ueri helisei dñi scilicet
nr̃i doctrinã. insidias inimicorũ p̃cauere
edocent᷑: ut est illud. Estote inquit pruden
tes ficut serpentes: et simplices sicut colũbe.
Attendite ait a falsis propħis. Hoc quippe
agnoscẽs mundana potencia ipsũ ꝓpħam
int̾ficere disponit: cũ xp̃m in cordibus
electorũ extinguere festinat. Misit ergo
illuc rex sirie equos ⁊ currus. ⁊ robur exer¬
citus : qui cũ uenissẽt nocte. circũdederũt
ciuitatẽ. Om̃is ergo qui nequicie armis con¬

Expanded text:
consiliumque iniit cum servis suis, dicens: In loco illo et illo ponamus insidias. Misit itaque vir Dei ad regem Israel dicens: Cave ne transeas in locum illum, quia ibi Syri in insidiis sunt. Misit itaque rex Israel ad locum quem dixerat ei vir Dei, et praeoccupavit eum, et observavit se ibi, » etc. Quem congruentius hic rex Syriae, quam potestatem significat terrenam, quae saepe superbe sentiens populum Die, hoc est, filios lucis persequitur? Sed ipsi per Elisei Domini videlicet nostri doctrinam insidias inimicorum praecavere edocentur, ut est illud: « Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae Attendite, ait, a falsis prophetis . » Hoc quippe agnoscens mundana potentia ipsum prophetam interficere disponit, cum Christum in cordibus electorum exstinguere festinat. « Misit ergo illuc rex Syriae equos et currus et robur exercitus. Qui cum venissent nocte, circumdederunt civitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
domũ prout singulis opus esset offerrẽt.¬
unde necesse est ut considerẽt hii qͥ spiri¬
tualem pecuniã uerbi dei. ad dispensan¬
dum conseruis suis oꝑariis scilicet diuinis
accipiebãt. quanta fide. quantaq discreci-¬
one illis opus est quibus racio de eadem
pecunia reddenda est: ut studeãt ñ minꝰ
fideles in sp̃ualibus inueniri quã isti in cor¬
poralibus fuerant inuenti. secuniã uero ꝓ
delicto ⁊ pecuniã pro peccatis non infere¬
bant in templũ dñi : qr sacerdotũ erat. Hec
sentencia ostendit. qd̾ non quis proprio ar¬
bitrio facile se credere debet: sed magis
sciat quod confessio peccatorũ ⁊ peniten¬
cia sacerdotũ iudicio ꝑagenda est. qͥ habẽt
scienciã discernendi inter mundũ ⁊ im¬
mundũ. ⁊ lepre maculã diiuidicare. aut
condẽpnare: aut mundũ discernere:

Expanded text:
domudomuUnde necesse est, ut considerent hi, qui spiritualem pecuniam verbi Dei ad dispensandum conservis suis, operariis scilicet divinis accipiunt, quanta fide quantaque discretione illis opus est, quibus ratio de eadem pecunia reddenda est: ut studeant minus fideles in spiritalibus invenire, quam isti in corporalibus fuerant inventi. « Pecuniam vero pro delicto, et pecuniam pro peccatis, non inferebant in templum Domini, quia sacerdotum erat. » Haec sententia ostendit, quod non quis proprio arbitrio facile se credere debet, sed magis sciat, quod confessio peccatorum et poenitentia sacerdotum judicio peragenda est, qui habent scientiam discernendi inter mundum et immundum, et leprae maculam dijudicare, et aut condemnare, aut mundum discernere
Abbreviated transcription (Latin):
ribula autẽ illos figurate demõstrant. qui
mundã or̃onem ex consciencia pura. ⁊ fide
non ficta offerũt deo: et cum propħa dice¬
re possunt. Dirꝯgatur oracio mea sicut
incensũ in cõspectu tuo dñe. Tube autem
quid aliud sunt. quã predicatores sancti:
qui in toto orbe terrarũ uocẽ euuangłice
propħam dicitur. Clama ne cesses. quasi
tuba exalta uocẽ tuam: et adnuncia po¬
pulo meo scelera eorũ. ⁊ domui iacob pec¬
cata eorũ. Et psalmista. In omnẽ terram¬
ait exiuit sonus eorũ: et in fines orbis
terre uerba eorũ. Sequit᷑. Et non fielur
racio his hominib qui accipiebant pecuns¬
am ut distribuerẽt eam artificibus: sed in
fide tractabant eam:
euotionẽ ostendit eorũ de quib
sermo est: quia tantũ studii in re¬
ligione habuerint. ut nullus dubitauerit
quin pecuniã dñi sine alicuius fraudis
suspicione tractarẽt: et hanc de erario fi¬
deliter sublatã artificib ad muniendam

Expanded text:
ribula autem illos figurate demonstrant, qui ribula autem illos figurate demonstrant, qui mundam orationem ex conscientia pura et fide non ficta offerunt Deo, et cum propheta dicere possunt: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Tubae autem quid aliud sunt quam praedicatores sancti, qui in toto orbe terrarum vocem Evangelicae  dicitur: Clama, ne cesses; quasi tuba exalta vocem tuam, et annuncia populo meo scelera eorum, et domui Iacob peccata eorum. Itait, exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Sequitur: « Et non fiebat ratio his hominibus, qui accipiebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam, » etc. Devotionem ostendit eorum de quibus sermo est, qui tantum studii in religione habuerint, ut nullus debitaverit quin pecuniam Dsuspicione tractarent, et hanc de aerario sublatam fideliter artificibus ad muniendam
Abbreviated transcription (Latin):
dorum uasorũ in ministeriũ dm̃i. alia pa-¬
randorũ lignorũ ⁊ saxorũ in edificiũ domꝰ:
quia alia debet esse qoctrina qua rudes im¬
buuntur ad fidem: et alia qua iam ꝑfecti
instruunt᷑ ad sciencie plenitudinẽ. Bene
autem uasa domus dñi illi possũt intelligi.
qui iam apti sunt ad capienda munera di¬
uina: ⁊ habiles sunt ad ministeriũ dei. Nã
hidrie eos significare possunt: qui aquam
sapientie diuine in se continẽt. Fuscinule
quoq doctores sp̃uales: quorũ officiũ ẽ
corpus et sanguinẽ dñi credentib distri¬
buere. infidelibus abnegare: necnon ⁊ sp̃u¬
alem alimoniã uerbi cuiq prout ꝯuenit
disꝑtiri: qr sunt in uerbis dei nonnulla.
que nr̃e humilitati reuelare. ad nr̃e epu¬
las refectionis concedere dignatus ẽ. Sũt
item alia tante ꝓfunditatis. que sc̃i spiritꝰ
solumm᷑ sciencie pateant: nostre uero capa¬
citatis per omĩa mensurã tͣnscendãt. Thu¬

Expanded text:
dorum vasorum in ministerium Domini, alia padorum vasorum in ministerium Domini, alia parandorum lignorum et saxorum in aedificium domus. Quia alia debet esse doctrina qua rudes imbuuntur ad fidem, et alia qua jam perfecti instruuntur ad scientiae plenitudinem. Bene autem vasa domus Domini illi possunt intelligi qui jam apti sunt ad capienda munera divina, et habiles fiunt ad ministerium Dei. Nam hydriae eos significare possunsapientiae divinae in se continent. Fuscinulae quoque doctores spirituales, quorum officium est corpus et sanguinem Domini credentibus distribuere, infidelibus abnegare, necnon et spiritualem alimoniam verbi, cuique prout convenit, dispartiri. Quia sunt in verbis Dei nonnulla, quae nostrae humilitati revelare, ad nostrae epulas refectionis concedere dignatus est. Sunt item alia tantae profunditatis, quae sancti Spiritus solummodo scientiae pateant, nostrae vero capacitatis per omnia mensuram transcendant. Thu