comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
co. Nĩ. Non imꝑo s memoro
ut ue̾cundemini. & debetis
necesse sit ut stultos statuatis
idices. & hii tñ potiꝰ statuen¬
di st̃. qmͣ ad fideles iudices ea¬
tͣ si desunt sapientes. Sic inqͣ
ñ ẽ sapiens. s fr̃ cum frẽ in uidi
Scłaria gͥ. Quia dix̾at apłs eos posse de his minimis iu¬
dicare. det̾mminat qui ad hunismodi negocia diffimenda sit̾
constituendi. scił contẽptibiles qui st̃ in eccłia. maiores enim

Expanded text:
 Non impero, sed memoro, ut verecundemini, et debetis em suum, ut ita necesse sit ut stultos statuatis judices. Et hi tamen potius statuendi sunt, quam ad infideles judices catur, si desunt sapientes; sic, inquam, non est sapiens. Sed frater cum fratre in judicia. Quia dixerat Apostolus eos posse de his minimis judicare, determinat, qui ad hujusmodi negotia definienda sint constituendi, scilicet, contemptibiles qui sunt in Ecclesia. Majores enim
Abbreviated transcription (Latin):
ptt istriptum est. In authiochiꝗerm pͥmum postascũ¬
honemdomini appellatisunt xͥ ani. sicut legtur in aca¬
bus apłorum. adũsus etiam im pietatem arrianorum
nouam talinomine signiticauerunt. Hoc enim uotat᷑
honuosion. quoa est unius eiꝰdemq substantie. Nam
s om̃is nouitas ꝓphana esset: ñ adomino diceretur
mandatum nonum do uobis. nec testam̃tum appellare¬
tur nouum. nec cantaret uniuersa ecclia canticum nouũ.
Et deuttãs etiam oppositiones scientie falsi nominis idẽ.
que falsonomine icientia dr̾: qͣm scientiam quidamꝓ
mittertes quifidem quasi imꝑmam rident extiderutt
afide. semꝑmanentes. nrcafidem & ñ qͣm intus. Nichil
enim sit amant isi. qͥnstretuam ꝓmiteat. ce fiaem
rerum uerarum quas credere paruuli p̃cipiuntur. uelut
imꝑitiam deridere. Et ut hec custodias. Grã sit tecum am̃

Expanded text:
perit scriptum est. In Antiochia enim primum post Ascensionem Domini appellati sunt Christiani, sicut legitur in Actibus apostolorum. Adversus etiam impietatem Arianorum on rem novam tali nomine significaverunt. Hoc enim vocatur homousion, quod est unius ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, non a Domino diceretur: Mandatum novum do vobis , ut testamentum appellaretur novum, nec cantaret universa Ecclesia canticum novum. Et devitans etiam oppositiones scientiae falsi nominis, id est quae falso nomine scientia dicitur. Quam scientiam quidam promittentes, qui fidem quasi imperitiam rident, exciderunt a fide, semper manentes circa fidem, et nunquam intus. Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere, et fidem rerum verarum quam parvuli credere praecipiuntur, velut imperitiam deridere. Et ut haec custodias, gratia sit tecum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
ine consilio au
esset. sed uolunta
orsitanenim
ideo discessit ad
ro. si se inclinae &
ob secrat. Filio meo¬
dico quem genui
infide cumessem
inuinculis. & ideo
tenerius eum dili¬
go. qui tibi aliqñ
lenda. nunc autem
recipe affectum. O
tatis spem. quem
ineo significet re
iangłii sine consilio
autem id est sine¬
consensu tuonichil
uolui facere. ut bo
Quasi. Ideo suscipe illum. quia utilis
fuit fuga eius. for¬
sitan enira ideo
discessit ad horam
ate ut recipes illũ¬

Expanded text:
ine consilio autesset, sed voluntarium. Forsitan enim ideo discessit ad ro, si se inclinat et obsecrat. Filio meo, quem genui in fide, cum essem in vinculis. Et ideo tenerius eum diligo, qui tibi aliquanlendo, nunc autem recipe affectum. Ontatis spem, quem in illo significet revangelii. Sine consilio autem, id est consensu, tuo nihil volui facere, ut bonQuasi dicat: Ideo suscipe illum, quia utilis fuit fuga ejus. Forsitan enim ideo discessit ad horam a te, ut reciperes illu
Abbreviated transcription (Latin):
u autemillum
ut mea uiscera sus¬
cipe. que megouo¬
lueram mecum
detinere. ut prote
michi ministraret
inuinculiseuͣngłii.¬

Expanded text:
u autem illum ut mea uiscera suscipe; quem ego uolueram mecum detinere, ut pro te mihi ministraret in uinculis euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
om̃num. offerens
unam hostiam que¬
saluare potest per
& irgnat in sempternum indertera deauidẽ inpotioril¬
insempiternum
sedet indextera
dei. de cetero expe¬
donec ponantur inimici eius scabellum pedum eiꝰ. idest¬
plene subitiantur & appareant subiectiei. Hoc etiam
modo potest facere. sed patitur usq ad comimine iudi¬
cum uͭ iramiei uere scabellum eiuis erunt. quia & si mͦ
repugnant ei. & ñ uideantur subici. tunt omnib appa¬
reburit eisubiecti. tnuis imꝑio suberunt penis. Una
enim. Id eo unam taritum hostiam optalit. quia una
na enim obla
insempit̃̾num.

Expanded text:
omnium offerens unam hostiam, qusalvare potest perascit et regnat, in sempiternum in dextera Dei, id est in potioriin sempiternum sedit in dextera Dei de cetero expedonec ponantur inimici eius scabillum pedum eius plene subjiciantur et appareant, subjecti ei. Hoc et modo potest facere; sed patitur usque ad commune judicium, nisi inimici vere scabellum ejus erunt, quia et si modo repugnant ei, et non videantur subjici tunc omnibus apparebunt ei subjecti cujus imperio suberunt poenis. Una enim. Ideo unam tantum obtulit hostiam, quia una na enim oblatin sempiternum.
Abbreviated transcription (Latin):
illud ẽẽ faciendum. aliqñ illud: sed aiscerñe debemus
qñ illud. & qñ illud. aliqñ enim debes corriꝑe peccantem
inter te ct ip̃msolum. ut dñs in euuanglio ait : aliq̃n co¬
ram om̃ib ut ceteri timeant illud. Et si aliqñ illud aliqñ
illud fecerimus: concordiam scͥpturarum tenebimis. atq
infaciendo ñ errabimus. S dicit mͥ aliquis. Qñdo faciã
illud. q̃n illud: Intendite. ce uidete. quid qñ facere debea¬
mus. seil utinam facere pigriñsimns. Qndo inte peccaũit.
corripe eum inter te ce ip̃m solum. Qnare: Quia inte pecca¬
uit. Aina est inte peccauit: Tuscis quod peccauit. Qñ gͦ in
te percauit. idẽ. qn tuscis qͦd peccanit. tunc secreto argue.
ne si publice argueris. ñ sis corret̾tor sed ꝓditor. ut nistus
ioseph demaria fec̃. solus suspicans adult̾ium. Qñ autẽ
palam peccatur. palam arguendum ẽ. Ut autem p̃sbiter
non accusetur. testoꝵ coram deo patre. & domino ih̃u qui
uidicabit. & angłis

Expanded text:
illud esse faciendum, aliquando illud. Sed discernere debemus quando illud, et quando illud. Aliquando enim debes corripere peccantem inter te et ipsum solum, ut Dominus in Evangelio ait; aliquando coram omnibus, ut caeteri timeant illud. Et si aliquando illud, aliquando illud fecerimus concordiam Scripturarum tenebimus, atque in faciendo non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando faciam illud, quando illud? Intendite et videte quid quando facere debeamus, sed utinam facere pigri non simus: quando in te peccaverit, corripe eum inter te et ipsum solum. Quare? quia in te peccavit Quid est in te peccavit? Tu scis quod peccavit. Quando ergo in te peccavit, id est quando tu scis quod peccavit, tunc secreto argue, ne si publice argueris, non sis corrector, sed proditor, ut justus Joseph de Maria fecit solus suspicans adulterium. Quando autem palam peccatur, palam arguendum est, ut autem presbyter non accusetur. Testor coram Deo, Patre et Christo Jesu, qui judicabit, et angelis
Abbreviated transcription (Latin):
tim ex hebreis ad qͦs ꝑtinet ab̃ba. parcun exgentib
unus grex ⁊ unus pastor. cui eccłie bonus magister
cõpatiens in se ostendit filios eiꝰ scił martires ñ deb̾e
desꝑare. si qua forte tempore passionis eoꝵ. ex huma¬
na fragilitate tͥsticia irrepit. cum eã inncerint uo¬
luntati p̃ponendo uoluntatẽ. Elegant᷑ gͦ ⁊ ñ frustra
duarum linguarum u̾ba posuit. ꝙ idem significan¬
tia ꝓpt̾ uniu̾sum ppłm qͥ de uideis ⁊ gentib in uni¬
tatem fidĩ ẽ uocatus. Sequit᷑. Ipse enĩ. ⁊c̾. Quasi:

Expanded text:
tim ex Hebraeis, ad quos pertinet, Abba, partim ex gentibuesset grex, et unus pastor; cui Ecclesiae bonus magister compatiens in se ostendit filios ejus, scilicet martyres, non debere desperare, si qua forte tempore passionis eorum, ex humana fragilitate tristitia irrepit cum eam vicerint, voluntati suae praeponendo voluntatem Dei. Eleganter ergo, et non frustra duarum linguarum verba posuit, et idem significantia propter universum populum, qui de Judaeis et gentibus in unitatem fid
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ẽ amor m̃s. & ẽ seruus qͥ timet penã: s ñ dili¬
git iusticiam. Et qr de timorib fit m̃tio. sciendũ
est p̃t̾ naturalem timorẽ qui om̃ib in est. qua¬
tuor eẽ timores. scił mundanũ qui malꝰ ẽ ⁊ ñ a d̾o
ꝙ seruilem qui bonꝰ ẽ ⁊ a d̾o ẽ. s ñ sufficiens. &. ini¬
tialem qͥbonus ẽ & sufficiens. & castum qui bonꝰ
ẽ⁊ ꝑficiens. de quo hic agitur. ipe enim generat
nos filios. Sequit᷑. in quo clamamꝰ. Qĩ. dedit
spm̃ adoptionis. in quo .i. ꝑ quem nos liberi. de
untroqꝙ ppło in eccłia cõslect clamamꝰ intense ñ¬
ingrati de iusticia. Clamor iste cordis ẽ ñ labioꝵ. in¬
tus sonat aurib dĩ. quasit᷑ susanna clauso ore. labi¬
isq ĩmotis clamabat. Iudei qͥdẽ clamabãt alba. gen

Expanded text:
 servus qui timet poenam, sed non diligit justitiam. Et quia de timoribus fit mentio, sciendum est praeter naturalem timorem, qui omnibus inest, quatuor esse timores, scilicet: mundanum, qui malus est nec a Deo; et servilem, qui bonus est et a Deo, sed non est sufficiens; initialem, qui bonus est et sufficiens; et castum, qui bonus est et perficiens, de quo hic agitur: Ipse enim generat nos filios Dei. In quo clamamus. Hoc itspiritum adoptionis, in quo, id est per quem nos liberi, de utroque populo in Ecclesia collecti, clamamus intense, scilicet non ingrati. Clamor iste cordis est non labiorum, intus sonat auribus Dei, qualiter Susanna clauso ore labiisque immotis clamabat. Judaei quidem clamabant: Abba; gen
Abbreviated transcription (Latin):
o misit. S int̾ mala penalia &̃ malis multa p̃stitit bo¬
na. ⁊ tandẽ hoĩem quẽ ꝯmissio pecc̃oꝵ diabolo subdi¬
dit. remissiõe pecc̃oꝵ donata ꝑ sanguinẽ. rͥ eruit adia¬
bolont sic iusticia uinceret᷑ diabolꝰ ũ potentia. S qua
te dignũ inuenuret. occidit eũ tñ ⁊ ittiq iustũ ẽ ut debi¬
tores qͦs tenebat. liberi dimittant᷑ in eũ credentes. quẽ
sine ullo debito occidit. Id̾o aũ potentia uincere noliit
qr diabolꝰ uicio ꝑu̾sitatis sue amatorẽ potentie.⁊ deser¬
tor oppugnatorq iusticie. in qͦ hoĩes magis eũ imitant᷑

Expanded text:
misit, sed inter mala poenalia, etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commistio peccatorum diabolo subdidit, remissione peccatorum donata, per sanguinem Christi eruit a diabolo, ut sic justitia vinceretur 24 diabolus, non potentia. Sed qua te inveniens, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. q̃ẽ ercarne urã. ꝑ qua humanũ dico qr maiora debe¬
rem dicere si possetis ferre. qr plꝰ seruitutis debetis ĩticie
qͣm pecc̃o. s parco infirmitati urẽ. ñ erigens plꝰ boni
Sicut enĩ exhi

Expanded text:
 vestra, pro qua humanum dico, quia majora deberem dicere si possetis ferre, quia plus servitutis debetis justitiae quam peccato; sed parco infirmitati vestrae non exigens plus boni Sicut enim, e
Abbreviated transcription (Latin):
clarificetur. qͥa nec¬
A ctam nob̾ orantib õi¬
um est fides. idest om̃s sunt credituri. sed tan¬
MalO. tum p̃ordinati inuitam et̾nam. uł predestina¬
ti madoptionem filiorum. Ideo antem deus ꝑorationes credñ¬
tium ñ dum credentes credere facit. ut ostendat quia ipse
facit. N emo enim est tam imꝑitus. tam ingemo tarclus.
qui ñ uideat dm̃ facere. quod rogari se p̃cepit ut faciat.
Et sciendum quia posse hab̾e fidem. sicut posse habere cari¬
p̃ꝑatur. aliis ñ p̃ꝑatur adomino. discernendum est quidue¬
mat de miscdia eius. & quid de iudicio. Uniũse enim ine
domimi miscłia & ueritas. In uestigabiles gͥ sunt. & mi
sccłia qua gratis lib̾at. & ñitas qua iuste nucticat. Fidelis
piant & amalo custo dieruos. Contidimꝰ autem. Quasi. ħ¬

Expanded text:
clarificetur, quia nec, etiam vobis orantibus, omnium est fides, id est non omnes sunt credituri, sed tantum praeordinati in vitam aeternam, praedestinati in adoptionem filiorum. Ideo autem Deus per orationes credentium, nondum credentes credere facit, ut ostendat quia ipse facit. Nemo est enim tam imperitus, tam ingenio tardus, qui non videat Deum quod rogari se praecipit, ut faciat. Et sciendum quia posse habpraeparatur, aliis non praeparatur a Domino, discernendum est quid veniat de misericordia ejus, quid de judicio. Universae enim viae Domini misericordia et veritasericordia, qua gratis liberat, et veritas, qua juste judicat. Fidelis piant, et a malo custodiet vos. Confidimus autem. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
substantia inplebe. ut discerent lib̾tatem suam ñ amitere
bñ & salomon: raro inquit inferes pedem ad arituum tuũ
ne satiatus tui ođit te. Quienim frequent ad alienam men¬
sam conuenit ocio deditus. ad uletur necesse est pascenti se.
num religio nr̃a ad hb̾tatem homines ꝓuocet. Unde & add¬
dit. Nam. & ceta.

Expanded text:
substantia in plebe, ut discerent libertatem suam non amittere. substantia in plebe, ut discerent libertatem suam non amittere. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum tuum, ne satiatus tui oderit te . Qui enim frequenter ad alienam mensam convenerit otio deditus, aduletur necesse est pascenti se, cum religio nostra ad libertatem homines advocet. Unde subdit: Nam, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ me habri.
in quo imitandus
sum: qͦd inillis non
uidetis. Quasi. Non¬
est opuis ut exponã
uob̾illam traditio¬
nem quia cam sci¬
inquieti fuimus unt̃
uos ut illi qui aliena negotia curant uagantes hac & illac.
neq gratis manducauimꝰ panem sumptur ab aliquo sed
fuimts in labore contra gratis: & fatigatione. Quasi. Ille
labor fuit usq ad fatgationem. N os dico nocte &e die ope¬
rantes contra hoc quod supra dixit abaliquo oꝑantes ai¬
co nequemurm gͣuaremus. & ne quis diceret eum ideo
isti multomagis debent uinere de Iabore suo. qui ñ habẽt
hanc potestatem. Non id eo inqͣm ñ accepimꝰ. sed ideo ut
d aremus nosmet ip̃os formam uob̾ adimitandum nos idẽ.
ut nos imitaremin nos. & ocium dimitc̃etis. Ecce ꝓalia cau
tam̃ si negligi ceꝑiit a magistro. non facile ꝓficient au
p̃coniss remimerandisunt. qͣui negligentib magistris de
solis ũbis ꝓficinte. A płs gͦ forma erat hiis quitennes erãt

Expanded text:
quomodo me habui in quo imitandus d in illis non videtis. Quasi est ut exponam vobis eam traditioquia eam sciinquietus fui inter vos, ut illi qui aliena negotia curant vagantes hac et illac. Nec gratis panem manducavimus sumptum ab aliquo: sed fuimus in labore contra gratis et fatigatione. Quasi dicat: Ille labor fuit usque ad fatigationem. Nos dico, nocte et die operantes, contra hoc quod supra dixit ab aliquo. Operantes dico, ne quem vestrum gravaremus, et ne quis diceret eum ideo isti multo magis debent vivere de labore suo qui non habent hanc potestatem. Non ideo, inquam, non accepimus, sed, ideo ut daremus nosmetipsos formam vobis ad imitandum nos, id est ut imitaremini nos, et otium dimitteretis. Ecce pro alia tamen si negligi coeperint a magistro, non facile proficient auconiis remunerandi sunt qui negligentibus magistris de solis verbis proficiunt. Apostolus ergo forma erat his qui tenues erant
Abbreviated transcription (Latin):
fumare. ꝓcellas quoq a
tomteua. oe uoces tubar̃¬
audientes & dicebatur
eis longe state a moute¬
q si bestiaetiam tecig̾it

Expanded text:
fumare, procellas quoque et tonitrua, et voces tubaraudientes. Et dicebatur eis longe stare a mont si bestia etiam tetigerit
Abbreviated transcription (Latin):
Ia me. qr gͣuis ẽ medicina infirmo. Q ido rogauit me¬
M. dicum ut auferret qd̾ apposuãt. qr molestũ erat ut
cum medicꝰ apponit uiscerib aliqd̃ forte epithuna molestũ
&e ardens qͦ curandꝰ ẽ ille cuiꝰ itiscera tuinebat̾ iogat ille me¬
dicum cum illo medicam̃to cruciari ceꝑit ut auferat. me¬
dicꝰ aũ consolat᷑ &e monet patientiã. qr nouit ẽ utile q̃d̾
apposuit. Sic ⁊ apłs ait. rogaui diim ut disced̾ẽt stimulꝰ
.i. rogati medicũ ut auferret molestũ epichuira ꝙ mͥ appo¬
suerat. s audiui uocẽ medici. ⁊ dñs mͥ meliuis ꝓuudẽs dix̾¬
mͥ ꝑ inspiratõnem ł ꝑ angłm. o paule suffic᷑ tͥ gr̃a mea.
te de infideli fide

Expanded text:
ia gravis erat medicina infirmo, et ideo rogavit medicum, ut auferret quod apposuerat, quia molestum erat: ut cum medicus apponit vulneribus aliquod forte epithima molestum et ardens quo curandus est ille cujus viscera tumebant, rogat ille medicum, cum illo medicamento cruciari coeperit, ut auferat; medicus autem consolatur et monet patientiam, quia novit esse utile quod apposuit. Sic et Apostolus ait: rogavi Dominum ut discederet stimulus, id est rogavi medicum ut auferret molestum epithima quod mihi apposuerat, sed audivi vocem medici. Et Dominus melius mi inspirationem vel per angelum: O Paule, sufficit tibi gratia mea, te de infideli fide
Abbreviated transcription (Latin):
aecur unꝰquisq urm in noĩe dm̃.⁊ c̾. Agunt &̃ hoi̾es penitenti¬
am si pt baptimũ ita peccauin̾t ut excõmunicari ⁊ pꝰt ea res¬
ciliari meantur. sic̃ agunt in omib eccłiis illi qui ꝓpͥe peni¬
tentes appellant᷑. E st &̃ penitentia bonoꝵ ⁊ humilium fide¬
lumi pene cotitiana in qͣ pectora tuudt̾ dicentes dimte
nob̾ debita nra ⁊ cͥ. Non enm nob̃ ea dimitti petimꝰ q̃ dimissa
ñ dubitamꝰ in baptismo. s illa q̃ humane fragilitati qͣmius
parua tñ crebra subrepunt. q̃ si collecta contͣ nos fuĩnt. ita
nos gͣnabt̃ ⁊ oppͥmẽt sic̃ unũ aliqd̃ gͣue ł grande pecc̃m. Qd
enĩ uit̾est ad naufragiũ. an tino grandi fluctu naus oꝑiat᷑ ⁊

Expanded text:
e vestrum in nomine Domini, etc. . Agunt etiam homines poenitentiam, si post baptismum ita peccaverint, ut excommunicari, et post reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus Ecclesiis illi qui proprie poenitentes appellantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium pene quotidiana, in qua pectora tundunt, dicentes: Dimitte nobis debita, etc. . Non enim nobis ea dimitti petimus, quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt: quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment, sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu navis operiatur et
Abbreviated transcription (Latin):
entiã pͥmã inemorat q̃ ad mores ꝑtinet. qi di illos portauit.
qi impatientes. egros. ut adhibita potestate signoꝵ. qͣi medi-¬
di signa apłi in signis ⁊ ꝑdigus.i. in ininorib ⁊ maiorib mira¬
cłis. ⁊ uͥtutib m̃tis scił in castitate ⁊ aliis. uł ħt̾a ita distingue¬
⁊ ꝑdigium st̃ in ħis q̃ cont᷑ nat᷑am fiunt. uͥtus uͦ in his q̃ ꝯtͣ

Expanded text:
entiam primam memorat quae ad minores pertinet, quia diu illos portavit, quasi impatientes aegros, ut habita potestate signorum quasi medidi signa apostoli; in signis et prodigiis, id est in minoribus et majoribus miraculis, et virtutibus mentis, scilicet in castitatet prodigium sunt in his quae contra naturam fiunt. Virtus vero in his quae
Abbreviated transcription (Latin):
FilIIS. spñalib. uos aũ thesaurizatis pseudo apłis. s po¬
tius parentes spũales debent filus spũalib thesaurizare di
Icarnalib filuis faciunt. Carnales utiq patres filiis congͣgãt
nam spũales dignũ ẽ ut a filiis suptꝰ accipiant ad sustentan¬
udam uitam. Hic aũ in tm̃ ꝓbat se nolle acciꝑe. ut tnsferat
causam carnał patͥs ad sp̃ualem. & dic̃ ñ solu̾se ꝓ salute eoꝵ¬
di uelle impend̾e sua. s &ẽ mori ꝑatum. unde subd̾. Ego aũ. ł ẽnĩ.

Expanded text:
iritualibus. Vos autem thesaurizatis pseudoapostospirituales debent filiis spiritualibus thesaurizare divcarnalibus filiis faciunt. Ambrosius Carnales utique patres filiis congregant; nam et spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem, et dicit non solum se pro salute eorum velle impendere sua, sed etiam mori paratum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ẽad eum temptandũ sathanas. ⁊ ꝑcussit eum uulu̾e. ĩniund̃
enim ꝑmitcebat᷑. s sc̃s ꝓbabat᷑. Sic gͦ angłs ille sathane ꝓmiᷤᷤ¬
dinem ut quidã auint. Temptatõ aũ cui ñ consentit᷑ ñ ẽ pecc̾m
s mat̾ia excende uͥtutis. Hoc intellige dictũ de temptatiõe q̃
fit ab hoste ũ acarne q̃ pecc̾m ẽ ueniale. ⁊ si ci ñ consentiat᷑.

Expanded text:
e. Immundus enim permittebatur, sed sanctus probabatur. Sic ergo angelus ille Satanae permisdinem, ut quidam aiunt. Tentatio autem cui non consentitur, non est peccatum, sed materia exercendae virtutis. Hoc intellige dictum de tentatione quae fit ab hoste, non a carne: quae peccatum est veniale, si ei non consentia
Abbreviated transcription (Latin):
Nõta ꝙ eraudit᷑ diabolꝰ petens iob tẽptandũ. ⁊ ñ exaudit᷑ apłs
petens stimulũ remouendũ. Exaudiuit eũ quẽ disposuerat
dampnare. ⁊ ñ exaudunt eũ quẽ uolebat sauare. Nam ⁊ eger
petit multa a medico q̃ medicꝰn dat. ñ exaudit ad nolunta¬
tẽ ut cxaudiat ad sanitatẽ. ita ⁊ dñs ñ eraudiuit paulum
ad tioluntatẽ. Non c̾ magnũ a do exaudiri ad uoluntatem
s ad utilitatẽ. Aliqñ d̾s iratus dat ꝙ. petitis. cũ si ea q̃ ds lau¬
dat & ꝓmittit ab eo pecitis. securi petite. illa enim ꝓpicio d̾o
concedunt᷑. Qñ aũ petitis tẽporalia. cum mõdo petite ⁊ cũ
tremore. illi cõmittite. ut si ꝓsint det. si scit obeẽ ñ det. Qͥd.N.

Expanded text:
Nota quod exauditur diabolus petens Job tentandum, et non exauditur Apostolus, petens stimulum removendum. Exaudivit eum quem disposuerat damnare, et non audivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico quae medicus non dat; non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ita et Dominus non exaudivit Paulum ad voluntatem. Non est magnum a Deo exaudiri ad voluntatem, sed ad utilitatem. Aliquando Deus iratus dat quod petitis. Cum vero ea quae Deus laudat et promittit ab illo petitis, securi petite. Illa enim propitio Deo conceduntur, quando autem petitis temporalia, cum modo petite, et cum timore illi committite, ut, si prosint, det, si scit obesse non det Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
N on est bonus nͥ diligendo se &e alios. Hon est fulelis salu¬
briter. nͥ ea fide que ꝑdiledionem oꝑatur. Non est man¬
suetus. cui dilectio non moderatur. Non corttinet se quis
abeo uude turpat᷑. insi diligat nñ honestit᷑. Meritͥo gͦ cari¬
tatem sic sepe cominendat. quasi sola sit p̃cipienda que ñ
potest haberi sine ceteris quib ħo efficitur bonus. Ad ũsus
est posita. sed minstis. non est adũsus hurusmodi sed ꝯtra¬
mala. Qui autem.
Quasi. Contra malos¬
posita est̾ ler. bois
antem imposita est¬
crux: quod ita ait.
Qui autem surit x¬
quos necesse est seqͣ
operuin & concupis¬
centiis desideriorum. Congruit enum nr̃e
trurem nobis faciamus. In hacquidem ceuce semꝑ in hac m¬

Expanded text:
non est bonus, nisi diligendo; non est fidelis salunon est bonus, nisi diligendo; non est fidelis salubriter, nisi ea fide quae per dilectionem operatur; non est mansuetus, cui dilectio non moderatur; non continet se quis ab eo unde turpatur, nisi diligat unde honestatur. Merito igitur charitatem sic saepe commendat quasi sola sit praecipienda, quae non potest haberi sine caeteris quibus homo efficitur bonus Adversus est posita, sed injustis, non est adversus hujusmodi, sed cmala. Qui autem. Quasi dicat: Contra malosposita est lex; bonis autem imposita escrux, quod ita ait: Qui autem sunt quos necesse est sequioperum, concupiscentiis desideriorum. Congruit enim nostrcrucem nobis faciamus. In hac quidem cruce semper in hac v
Abbreviated transcription (Latin):
TA. longammitas expect̾ationis: bonitas. ic est¬
dulcedo animi. benignitas largitas rerum. mansuetudo
quod non in tractabilis. sed potuis tractabilis est quis: fi¬
des: de in uisibilib certitudo: modestia quod modum in
diclis uł infactis. seruat: continentia quod etiam alicitis
se abstinet. castitas. qñrecte utitur licito. Ai̾tende quod
in enumeratione fenctunm sp̃c. capud uͥtutum p̃misit. id
est caritatem. Que enim alia inter frnctus sp̃c debuit te¬
nere pͥmatum nͥcaritas. sine qua uͥtutes cetere ñ reputabun¬
tur ẽẽ uirtutes. & ex qua nascuntur uniũsa bona: De in¬
de sequuntur meũbra. ex isto capite ex orta. & religata. s.
gaudium. pax. & ceterã. que sine ea non possunt ꝓdẽẽ.
Non enim bene gaudet. qui ñ diligit bonum: unde gau¬
det. Non habet pacem uerancum aliquo. nͥ eum diligat
Non est longaniinis perseuerant̾ expectando. nͥ ferueat
ailigendo. Non est benignus nͥ diłigat. cui opitulatur.

Expanded text:
 longanimitas exspectationis; bonitas, id eslcedo animi; benignitas, id est largitas rerum; mansuetudo, quod non intractabilis, sed potius tractabilis est quis; fides, de invisibilibus certitudo; modestia, quod modum in dictis vel in factis servat; continentia, quod etiam a licitis se abstinet. Castitas, quando recte utitur licito. Attende quod in enumeratione fructuum spiritus, caput virtutum praemisit, id est charitatem. Quae enim alia inter fructus spiritus debuit tenere primatum nisi charitas, sine qua virtutes caeterae non reputabuntur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa bona? Deinde sequuntur membra ex isto capite exorta et religata, scilicet gaudium et pax, etc., quae sine ea non possunt prodesse. Non enim bene gaudet, qui non diligit bonum unde gaudet; non habet pacem veram cum aliquo, nisi eum diligat; non est longanimis perseveranter exspectando, nisi ferveat diligendo; non est benignus nisi diligat cui opitulatur;
Abbreviated transcription (Latin):
ait qui hec omna fece¬
riit. uł simul habue¬
rint. sed qui talia a¬
gunt. quia etiam sin
est. si tales post quantalibet temꝑa. lib̾ati regnum dei pos¬
sidebunt. Sed quia falsa non est ꝓfecto regnum deiñpossi¬

Expanded text:
ait, qui haec omnia feceaut simul habuerint, sed qui talia agunt, quia etiam singest, si tales post quantalibet tempora liberati, regnum Dei possidebunt, sed quia falsa non est, profecto regnum Dei non possi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficit quod oꝑando¬
incipit. quia ip̃e ut
uelimus oꝑatur incipiens. qui uolentib¬
Cum autem uoluiiis. & sic uolumꝰ ut ꝑficiamus. nobis co¬
oꝑatur. tamen sine illo uł oꝑante. ut uelimiis. uł cooꝑan¬
te cum uolumnis. ad bona pietatis oꝑa nichil ualemus. Dec¬
ficiet dico usq indiem xp̃i iħu idest usq ad finem uite qͦ¬
deus uidebitur. Uł ꝑficiet in uob̾ ꝑsuccessionem usq indiẽ

Expanded text:
ficit quod operaincipit, quoniam ipse ut uelimus operatur incipiens qui uolentibcum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumficiet dico, usque in diem Christi Jesu, id est usque ad finem quo Deus videbitur. Vel, perficiet in nobis, per successionem, usq
Abbreviated transcription (Latin):
amposuit. Uł refer¬
tur ad illud quod su¬
desiderare illos esse
sotios gaudii sui. &¬
det̾minat hic quomͦ
nacu piditate. non car¬
nali affectu. sed amo¬

Expanded text:
posuit. Vel refertur ad illud quod sudesiderare illos esse socios gaudii sui, erminat hic quomodo cupiditate, non carnis affectu, sed Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i idest quotiens
memor ur̃i fio: qđ¬
utiq sum incunctis
or̃onib meis habitis
semꝑ congrius tem¬
ꝑib:. gras ago dico

Expanded text:
ri, id est quoties memor vestri fio. Qutique sum, in omnibus orationibus meis, habitis semper, congruis temribus. Gratias dico
Abbreviated transcription (Latin):
more xp̃i ñ humano. ut eos participes habeat¬
¶El. indomino. Et hoc etiam oro ut caritas ur̃a
magis ac magis abundet idẽ crescat ⁊ h ĩ oĩ scĩa ⁊ ĩ õĩ sensu
scł ut sciant in quib dm̃ &e ꝓximum diligere debeant:
c& cum scierint habeant sensum &e memoriam ce anmad¬
ũsionem inom̃ib reb & ita habundet id est in tantum eres¬
cat caritas ur̃a inscientia. ut ꝓbetis idest ut probare &e dis¬
cernere sciatis. non solum que suit bona. & que mala.
sed etiam inter bona que sint potiora. ut post ꝓbationem.
o discretionem sitis sinceres in uob̾. idẽ sine oꝑib corruptio¬
ins: & qtitum ad proximum sine offensa ce hoc ꝑseueranter
usq indiem xp̃i id est usq ad finem uite. Et quia non suffi¬
eit abstinere amalo nͥ fiat quod bonum est addit. Repleti
Qnasi N on solum sitis sine malis. sed etiam sitis repleti fru¬
ctu insticie idest bonis oꝑib que sunt fructus insticie. que

Expanded text:
more Christi non humano, ut eos participes habeat in Domino. Et hoc etiam oro, ut charitas vestra magis ac magis abundet, id est crescat, et hoc in scientia et in omni sensu, scilicet ut sciant in quibus Deum et proximum diligere debeant, et cum scierint habeant sensum et memoriam et adversionem in omnibus rebus, ita ut abundet, id est in tantum crescat charitas vestra in scientia, ut probetis, id est ut probare et discernere sciatis non solum quae sunt bona et quae mala, sed etiam inter bona quae sunt potiora, ut post probationem et discretionem, sitis sinceri in vobis, id est sine operibus corruptionis; et, quantum ad proximum, sine offensa: et hoc perseveranter, usque in diem Christi, id est usque ad finem vitae. Et quia non sufficit abstinere a malo nisi fiat quod bonum est, addit: repleti. Quasi dicat: Non solum sitis sine malis, sed etiam sitis repleti fructu justitiae, id est bonis operibus quae sunt fructus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
est mͥ hoc seutire ꝓ om̃ib uobis idẽ sicut iustum est me.
ita uelle de uobis. Aliud emm nondebin sentire ae tam bo¬
nis. Et exponit causam. eo quod habeam uos non insolis
labiis. sal incorde idest inintimo caritatis affectu. qua desi¬
derio uos om̃s etiam minores in futuro ẽẽ sotios idest ut in
futuro sitis socĩ gaudii nr̃i idẽ remunerationis eterne ini¬
te: & hoc desidero dum laboro. & inuinculis meis ꝙ inde¬
fensione eungłii contra impugnatores &e confirmatione
infirmorum indoctrina euangłii. Et est sensus. Memor
ur̃i sum. & bonum nob̾ desidero siue sim innctus sciens
quoq uos uinctos eẽ. sine sim defendetis einigłim q ⁊ noᷤ
facitis. siue confirmem infirmos in eungłio. Testis enim
deus. Et hoc est quod
ait. testis enum mͥ est
to affectu cupiam uos¬
om̃s ẽẽ in insceribus
xp̃i iħu idẽ in intimo
amore xͥ. ut ab eo ꝑfe

Expanded text:
stum hoc sentire pro omnibus vobis, id est sicut justum est me ita velle de vobis. Aliud enim non debui sentire de tam bonis. Et exponit causam, eo quod habeam vos, non in solis labiis, sed in corde, id est in intimo affectu charitatis, qua desidero vos omnes, etiam minores, in futuro esse socios, id est ut in futuro sitis socii gaudii mei, id est remunerationis vitae aeternae. Et hoc desidero, dum laboro, in vinculis meis et in defensione Evangelii, contra impugnatores, et confirmatione infirmorum in doctrina Evangelii. Et est sensus: Memor vestri sum, et bonum vobis desidero, sive sum vinctus, sciens quoque vos esse vinctos; sive sim defendens Evangelium, quod et vos facitis; sive confirmem infirmos in Evangelio. Testis enim Deus. Et hoc est quod ait: testis enim mihi est nto affectu, cupies esse in visceribus Christi, id est in intimo amore, u
Abbreviated transcription (Latin):
mone ur̃a que est
nicastis infide & opi¬
communia fecistis m¬
eunͣgłio exaltando.
ce hoc apmo die con¬
& ideo a modo magis¬
standum est. Confi¬
dens. Quasi. Depre¬
cor ut stetis. & sum
confidens idẽ confido¬
hoc ip̃m fieri a nob̾
quod precor: &e non¬
stra. Confido dico ñ¬
in uob̾ sed indeo quia
uob̾ opns bonum co¬
oꝑans ꝑficiet. Cooꝑan¬

Expanded text:
estra, quae est nicastis in fide et ocommunia fecistis elio exaltando, et hoc a primo die con ideo amodo magistandum est, confidens. Quasi dcor ut stetis, et sum confidens, id est confidhoc ipsum fieri a vobis quod precor, et nonstra. Confido dico,in vobis, sed in Deo, quia vobis opus bonum, cooperans perficiet. Coo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc cũ seruiretis peccato. ne̾ aũ
cũ ꝯu̾si estis lib̾ati estis a pecc̃o cui¬
tunc serui eratis. Nota qd̾ supra¬
dix᷑ nos liberos fuisse iusticie ñ li¬
b̾atos. nc̃ aũ a pecc̃o ñ liberos dic̃¬

Expanded text:
tunc, cum serviretis peccato. Nunc vero cum conversi estis, liberati estis a peccato, cutunc servi eratis. Nota quod supradixit eos liberos fuisse justitiae, non linunc autem a peccato non liberos dic
Abbreviated transcription (Latin):
ũitas euͣngłii apud gentes nonmaneret. sed om̃s uidara¬
rent. & iaeo hic ubi ad afsertionem p̃dicationis sue confere¬
bat. nullatenꝰ uoluit cedere. ut ũitas p̃icationis monstrare¬
tur. Et nota qͥa inhisomnib. & se cõmendat. or legemñ
cessit eircuitidendo titum ne occasionem daret eis qui si ne
illa cͥcuicisione dicebant c̃clentes saluos ẽẽ non posse. &
ad deceptionem gñtium hoc etiã paulum sentire iactabant.

Expanded text:
itas Evangelii apud gentes non maneret, sed omnes 144 judaizarent. Et ideo hic ubi assertionem praedicationis suae conferebat, nullatenus voluit cedere, ut veritas praedicationis monstraretur. Et nota quia in his omnibus se commendat, et legem non cessit circumcidendo Titum, ne occasiilla circumcisione dicebant credentes saluos esse non posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire iactarent.
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰp̃dicationem syrie &e ci¬
licie cum questio eẽt de¬
lege utrum tenenda ẽẽt
de uideis erat. assumꝑto
dicare. Ascendi autem non
solum mea dispositione. s¬
scd̾m reuelationem dei. &
non dico didici abillis tan¬
qͣm maiorib. sed contuli
cum eis tanqͣm amicis ce¬
qđ predico in

Expanded text:
praedicationem Syriae et Ciliciae, cum quaestio esselege utrum tenenda esset de Judaeis erat. Assumpto dicare. Ascendi autem, non solum mea dispositione, sundum revelationem Dei. Et non dico didici ab illis taa majoribus, sed contuli cum eis, tanquam amicis d praedico in
Abbreviated transcription (Latin):
istos ficit. littera hoc inditat qͥa cessit. & historia factum excla¬
mat. Q nom᷑ enim ad horam negaret se cessisse. eum ꝓpter uidooᷤᷤ
nec ad horam cessisse. qui nũqͣm inucciretur cessisse. Nec enĩ¬
ad horam cessit. qui nuqͣm cessit. Qd si aliqñ cescit. quomͦ
net ad horam: Cur nondicit se cessisse ꝓpter falsos fr̃es si per
se facturꝰ erat : Aut enim cessurꝰ ꝓpter falsos frẽs non tessit.
aut ñ cessurus. ꝓpter falsos fr̃s cessit. Unum enim exhis anob
restat intelligi. Cessit gͦ muttus ñsporte. ꝓpter illos faciens. qd̾
ꝑse ñ faceret. humilians se legi eͥtumciso chimotheo. ut dolus
& scandlalum iudeorum cessaret. quiparati erant commouere
tumultum. & selitionem. sullum filium iudex in cͥcumcisum
tere eos cierumtidi. S iudei credentes cͥcumcidebant filios.¬
rat. Uñ nectitus compulsus est cͥcumcidi. qui de gretis id est gñ¬

Expanded text:
istos fecit. Littera hic indicat quia cessit, et historia factum exclaistos fecit. Littera hic indicat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim ad horam negaret se cessisse, cum probetur proptnec ad horam cessisse, qui nunquam inveniretur cessisse. Nec ad horam cessit, qui nunquam cessit. Quod si aliquando cessit, quomodo nec ad horam? Cur etiam propter falsos fratres, si per se facturus eaut non cessurus propter falsos fratres cessit. Unum enim ex his duobus restat intelligi. Cessit ergo invitus, non sponte, propter illos faciens quod per se non faceret, humilians se legi circumciso Timotheo, ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium Judaeae incircumcisum tere eos circumcidi. Sed Judaei credentes circumcidebant filiosrat. Unde nec Titus est compulsus circumcidi, qui de Graecis vel gen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat apł uideos. qͥa credentes cͥrumtidebant filios suos. At¬
tende diligenter quod ambrosius illam litt̾am imꝓbat. qͣ
compulsum cͥcumeidi. & subicit dicens: s ꝓpter sub intͦeun¬
tes falsos fres & cet̾a. quib uerbis quid iam sonat nͥ quia
ad horamcossit ꝑꝑter islos: Si añ ꝓpter illos falsos fres non
cessit sict̾ legitur inquibꝰdam coditib ñ inuoluntate ñ cessit.
nam cessurum se significauit si illi ũ eẽnt. sed ꝑpter illos sub¬
intͤluctos falsos frẽs ñ cessit. Si gͦ cedendum non fint quare
falsi frẽs dicuntur. quorũ beneficio non fecit. quod faciendũ
ñ erat: Ergo si hoc est bñficium p̃stiterunt apło. qͥa horum
causa ñ cessit. cum cedere non deberet. Cur gͥ exploratores dicti
sunt. si hoc illum facere uolebant qđ facturis erat: gs ꝓpter
istos non fecit. Sin aũ non erat facturus. sine dubio propt̃

Expanded text:
enim erat apud Judaeos, quia credentes circumcidebant filios suos. Atenim erat apud Judaeos, quia credentes circumcidebant filios suos. Attende diligenter quod Ambrosius illam litteram improbat, compulsum circumcidi. Et subjicit dicens: Sed propter subintroductos falsos fratres, etc., quibus verbis quid jam sonat nisi quia ad horam cessit propter illos? Si autem propter illos falsos fratres non cessit, sicut legitur in quibusdam codicibus, non voluntate non cessit; nam cessurum se significavit, si illi non essent; sed propter illos subintroductos falsos fratres non cessit. Si ergo cedendum non fuit, quare falsi fratres dicuntur, quorum beneficio non fecit quod faciendum non erat? Ergo si hoc est, beneficium praestiterunt Apostolo, quia horum causa non cessit, cum Ecclesiae non deberet. Cur igitur exploratores dicti sunt, si hoc illum facere volebant quod facturus erat? sed propter istos non fecit. Sin autem non erat facturus, sine dubio propter
Abbreviated transcription (Latin):
idolatͥa de testanda est cum illam ds fieri p̾ceꝑit. hauc sa¬
thanas ꝑsuaserit. Ideo gͦ non fecit intito quod intimotheo.
ri. Uł sccłm aliam litt̾am: quidam enim latini codices non
pulsus cͥcumcidi. sed alibi ad horam cessimus subiectioni. ut
mcͥtumeisione timothei. Reddit aũ causam qua compulsꝰ
est fac̾e quod nolebat. scił pro scandalo indeorum p̾uemẽs
calumpnias falsorum fratrũ. qui parati erant cõmouer
seditionem. si illum filium iudee in cͥcũcisum ordmaret
ep̃m. Et hoc est qdł ait. Cessimus dico ꝓpter falsos fratres
sub intro euntes in loco uͥ ego eum timotheo &e aliis eram. qͥ
ut nos redigent inseruitutem legis. Q cum facere nequi¬
rent. popłm contra nos excitare moliebantur. & idõ cessimꝰ
sribiectioni eorum. cͥtuicidendo timotheum. Ad horam cessi¬
mus ita ut ũitas eungłi ꝑmaneat apud uos. que habet qđ
neq cͥcumeisio aliquia confert. nec p̃putium. Sed fides hec

Expanded text:
idololatria detestanda est: cum illam Deus fieri praeceperit, hanc Satanas persuaserit. Ideo ergo non fecit in Tito quod in Timotheo, ri. Vel secundum aliam litteram. Quidam enim Latini codices non  est compulsus circumcidi, sed alibi ad horam cessimus subjectioni, ut in circumcisione Timothei. Reddit autem causam quare compulsus est facere quod nolebat, scilicet pro scandalo Judaeorum, praeveniens calumnias falsorum fratrum, qui parati erant commovere seditionem, si illum filium Judaeae incircumcisum ordinaret episcopum: et hoc est quod ait, cessimus, dico, propter falsos fratres qui subintroierunt in locum ubi ego cum Timotheo et aliis eram, quihristo Jesu, id est ut nos redigerent in servitutem legis: quod cum facere nequirent, populum contra nos excitare moliebantur: et ideo cessimus subjectioni eorum, circumcidendo Timotheum; ad horam cessimus, ita ut veritas Evangelii permaneret apud nos, quae habet quod neque circumcisio aliquid confert, neque praeputium, sed fides: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝑfectis. Aliqñ enm aliquid ueri tacere licet. Ne fortȩ.
Quasi. Ido contuli cum eis. ne forte inuacuum currerem.¬
tionis uͦ opus appellat. cursum protorrenti eloquio. S neq.
Quasi. N on solum incollatione apꝓbatus sum. sed etiã titꝰ¬
me cum erat cum
pulsus est circũci

Expanded text:
da perfectis. Aliquando enim aliquid veri tacere licet. Ne forte. Quasi dicat: Contuli cum eis, ne forte in vacuum curreremtionis vero opus appellat cursum, pro torrenti eloquio: sed neque. Quasi dicat: Non solum in collatione probatus sum, sed etiam Titmecum erat, cum pulsus est, rati
Abbreviated transcription (Latin):
um. & dextras accepit. qͥa idẽ ũbum cum eis. & siñ ꝑeos ha¬
buit. Ip̃a enim collatio. unam docͥtne speciem extussa om̃i
rasse legitur & misisse ad sacerdotes ut se eis ostendent. ñ
absur. de intelliguit᷑ illi qui scientiam uere fidei ñ habenteᷤ.
uarias doctnas ꝓfitentur erroris. N ulla porro falsa l octri¬
na est que non aliqua uera int̾misceat. U era gͦ falsis in ordi¬
nate ꝑmixta in una doctna significat lepra. que nnuis
corporis colorem diũsis locis uariat. atq maculat. Nt ergo
apłi predicatio ab omni corruptionis lepra lib̾amonstrare
eccłia ei qui non fuerat tum dño. Seorsumaũ. Qiͣ. Contuli
Seorsum autẽ¬

Expanded text:
um, et dextras accepit, quia illud verbum cum eis, etsi non per eos haum, et dextras accepit, quia illud verbum cum eis, etsi non per eos habuit. Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem excussa omni rasse legitur, et misisse ad sacerdotes ut se eis ostenderent, non absurde intelliguntur, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una doctrina significant lepram, quae unius corporis colorem diversis locis variat atque maculat. Ut ergo Apostoli praedicatio ab omni corruptionis lepra libera monstrareteret Ecclesia ei qui non fuerat cum Domino. Seorsum autem. Quasi seorsum, Hie
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gͦ qđ ait. & contuli eum ilł. ostendit
se non habuisse securitatem eungłii. nͥ auctoritate petri
ẽẽt. & aliorum roboratum. Apłs enim paulus post xͥ assensio¬
nem de celo uocatus si non apłis cominunicaret ce cum eis
euͣngłium conferret. quo eiꝰdem societatis ẽẽ appareret. eccł̃ia
illi omnino non crederet. S eum cognouissent eum hoc
illi oꝑabantur. ita eum dño cõmendante auctoritatem
his inquit tm̃ rogo. idẽ pro discipulis qui cum illo tunc erãi
futuri erant. Qt quot enim pꝰca crediłunt ueum. credidert̃¬
ꝑũbum eoꝵ scił apłorum id est ꝑ euͣngłium. Quisqͥs enim
in xp̃m credit euͣn głio credit. quod dictum est eẽ ũbum eorũ.
qui ab eis est pͥmitus ac precipue p̃dicatum. Iam enim ab ip̃is
p̃dicabatur. qñ ꝑreuelationem xp̃i ip̃m uerbum eorum pau¬
lus accepit. & ꝑhoc ũbum & si non per eos. cum accepisset
adco illud. credidit paulus. Uñ & contulit cum illis enͣngłi¬

Expanded text:
hoc ergo quod ait, et contuli cum illis, ostendit se non habuisse securitatem Evangelii, nisi auctoritate Petri esset et aliorum roboratum. Apostolus enim Paulus post Christi ascensionem, de coelo vocatus, si non apostolis communicaret, et cum eis Evangelium conferret, quo ejusdem societatis esse appareret, Ecclesia illi omnino non crederet, sed cum cognovissent eum hoc illi operabantur, ita eum Domino commendante auctoritatem ipse dixit: Non pro his, inquit, tantum rogo, id est pro discipulis qui cum illo tunc erant,futuri erant; quotquot enim postea crediderunt in eum, crediderapostolorum, id est per Evangelium. Quisquis enim in Christum credit, Evangelio credit: quod dictum est esse verbum eorum, quia ab eis est primitus ac praecipue praedicatum. Jam enim ab ipsis praedicabatur, quando per revelationem Christi ipsum verbum eorum Paulus accepit, et per hoc verbum, et si non per eos. Cum accepisset a Deo illud, credidit Paulus: unde et contulit cum illis Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃oritatis eẽ ñ priblice coram
om̃ib ne sidelib ex iudea.
qui putabant legem esse
seruandam fidei scandalũ
nasceretur. Seorsum etiã
gentilis neq compulsus
uos galathe cͥtumtidi. ut
ultro agr̃a recedentes ad
titus ñ est compulsus cir¬
cumcidi. sed neq ad horã
in aliquo cessimus. quasi
conuncti de lege subiectio¬
nieorum. ut eis subicia¬
m᷑ qui legalia saluti necel¬
saria p̃dicabant. Cum
aũ alibi cesserit. ut incir¬
cumcisione timothei cur
non hic cessit: Respon¬
dit &e ait. Propt̾ falsos
fr̃es qui sefingunt ami¬
latenter intͦductos a indis.
Qui enĩ infideles ꝑse ñ
pot̾ant per falsos frẽs
moliebant᷑. quos sub
specie religions uimise¬
rant ut explorarent qͦ
lib̾tas est nob̾ infide xͥ.
Uñ subdit. Qui scił falsi

Expanded text:
ctoritatis, non publice coram omnibus, ne fidelibus ex Judaea, qui putabant legem esse servandam, fidei scandalum nasceretur. Augustinus Seorsum etiam gentilis. Neque compulsus vos Galatae, circumcidi? cur ultro a gratia recedentes ad Titus non est compulsus circumcidi, sed neque ad horam, in aliquo, cessimus, quasi convicti de lege, subjectioni eorum, ut eis subjiciamur, qui legalia saluti necessaria praedicabant. Cum autem alibi cesserit, ut in circumcisione Timothei, cur non hic cessit? Respondet et ait: Propter falsos fratres, qui se fingunt amilatenter introductos a Judaeis. Quod enim infideles per se non poterant, per falsos fratres moliebantur; quos sub specie religionis immiserant, ut explorarent quae libertas esset nobis in fide Christi. Unde subdit: Qui, scili
Abbreviated transcription (Latin):
deus tantum:
Honne et gen¬
tium. Immo
et gentium.
Om̃quidem u¬
nus est ds qui
iustificat. circũ¬
cisionem ex fi¬
de. et preputi-¬
um per fidem.
Legem ergo de¬
Ibsit. Sed legẽ

Expanded text:
Deus tantum? nonne et gentium? Immo. Et gentium. Quoniam quidem unus est Deus qui justificat circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem. Legem ergo deAbsit; sed legem
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾ium gr̃e dei. Uł si audistis dispensationem gr̃e dei.
que data est mͥ in uob̃. idẽ apłatum ꝑ quem diũsis adiũsa
a ꝑte notum fac̾tum est michi adeo sacram̃tum id ẽ occul¬
tum dei. sicut supͣ scripsi inbrem id est inbreuitate uͥ dix̃.
mam modico s̾mone ꝑstrir̃it ñ tam totum quod nouerat
ꝓferens. qm ostñdens exmodico quid taceret. Uñ subdit.
Prout. Qnasi. Et si breuiter seͥpsi. tam̃ aꝑte ꝓut potestis
attendere. legentes intelligere. Auid: Scił prudentiani me¬
am idẽ scientiam in agnoscendo mist̾io xp̃i. id ẽ in cognoseñ¬
do hoc occulto quo gentes saluande sunt ꝑxp̃m. quod mi

Expanded text:
 si autem dispensationem gratiae quae data est mihi in vobis, id est apostolatum quem diversis diversa cure, sed aperte notum factum est mihi a Deo sacramentum, id est occultum Dei, sicut supra scripsi in brevi, id est in brevitate, ubi dixmam permodico sermone perstrinxit, non tam totum quod noverat proferens quam ostendens ex modico quid taceret. Unde subdit: Prout; quasi dicat: Et si breviter scripsi, tamen aperte, prout potestis attente legentes intelligere. Quid, scilicet prudentiam meam, id est scientiam, in agnoscendo mysterio Christi, id est in cognoscendo hoc occulto, quo gentes salvandae sunt per Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicam ũbum salutis:
ꝓ uob̾ dico si tamen¬
audistis idest intel¬
lexistis dispensatio¬
innobis id est apła¬
tum dispensatum mͥ
adeo. qui scit quare¬
me ad hoc officium

Expanded text:
dicavi verbum salutis. Pro vobis dico, si tamenaudistis, id est intellexistis, dispensatioin vobis, id est aptum dispensatum mihi a Deo, qui scit quareme ad hoc officium
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt cansa iatt̾antie. si inaꝑtum ꝑiculum se p̃cipitaret.
& deum temptaret. quod diabolicum est. Sancti enim
quam diuhabent quid fatiant nondebent temptare¬
deum. secdcedere. Ut et domiinꝰ locum dedit iudeis. qui
etiam suis precepit dicens. Si uos ꝑsecuti fum̃nt inimam
ciuitatem fugite inaliam. In isibilem enim. Quasi.
bat tanqm᷑mndens id est ac si uideret sustinnit & in eo
confidit expectans quod ꝓmiserat. & ideo non timnit.
Item mõyses fide idest ꝑfidem celebrauit pascha quod
causa transitus fu
Iqria sic cralidit popsimn saluandum. scił &e illos apha
raone &e nos adia¬
bolo: et celebrauit
effusionem sangu
liminare domus.
geret eos sanguine exterritus. quoo
utiq factum est in
ligura libandorum ꝑsanguinem x¬
i. Item fide idest
ꝑtidem qua crede¬
bant deo ꝓmitten¬
ti transierunt per
mare rubrum tan¬
qͣm ꝑaridam terrã
et ne uidetur factũ¬
tasia fuisse: addit.
Quod exꝑtiegyptii
ꝑbaptismum fideles
submersis. Fide etiã
qmͣ isrlite habebãt

Expanded text:
tantiae, si in apertum periculum se praecipitaret, et sic Deum tentaret, quod diabolicum est. Sancti enim quandiu habent quid faciant, non debent Deum tentare, sed cedere, ut et Dominus locum dedit, qui etiam suis praecepit, dicens: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Invisibilem enim. Quasi dbat, tanquam videns, id est ac si videret, sustinuit, et in eo confidit exspectans quod promiserat, et ideo non. Item, Moyses fide, id est per fidem, celebravit Pascha, quod causa transitus furedidit populum salvandum, scilicet, et illos a raone, et nos abolo. Et celebravit effusionem sanguiminare domus, geret eos, sanguine exterritus; quod utique factum est in figura liberandorum per sanguinem Christi. Item, fide, id fidem qua credebant Deo promittenti, transierunt per mare Rubrum tan aridam terram, et ne videretur hoc catasia fuisse, addit: Quod experti Aegyptii per baptismum fideles submersis. Fide, etiam i Israel habebant,