comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia crediderant bene oꝑarentur. ñ quia
bent oꝑati sunt credere. mererentur. excla-¬
mauit. securus & ait. quia potest iustifi-¬
cari homo ex fide sine oꝑib legis. ut illis
magis fuerint iusti qui qd̾ faciebant ti¬
more faciebant. cũ fides ꝑ dilectionem
opetur in corde. etiam si foris ñ exit in¬
pls p̃dicans iustificari hominẽ ꝑ
fidem sine oꝑib. ñ bene intellectus
est ab cis qui sic dictum acceꝑunt ut pu¬
tarent cum semel in xp̃m credidissent eti-¬
am si male oꝑarent᷑. & facinorose flagi
q uom̃ sit intelligendus exponit.
lacuam esse fidem si ñ bene opetur. qm̃
abrahȩ exemplo etiam paulus apłs usus
est. ut pbaret iustificari hominẽ ꝑ fidem
sine oꝑib legis. Cum enĩ bona oꝑa com¬
memorat abrahȩ quȩ eiꝰ fidĩ comitata st̃:
sats ostendit apłm paulũ ñ ita ꝑ abrahã
docere iustificari hominẽ ꝑ fidem sinȩ
oꝑib. ut siquis crediderit. ñ ad eum ꝑti-¬

Expanded text:
quia crediderant, bene operarentur, non quia quia crediderant, bene operarentur, non quia bene operati sunt, credere mererentur, exclamavit securus, et ait: Quia potest justificari homo ex fide, sine operibus legis, ut illi magis non fuerint justi, qui quod faciebant, timore faciebant, cum fides per dilectionem operetur in corde, etiamsi foris non exit ans justificari hominem per fidem sine operibus, non bene intellectus est ab eis qui sic acceperunt dictum, ut putarent, cum semel in Christum credidissent, etiamsi male operarentur, et facinorose flagitquomodo sit intelligendus, exponit . vacuam esse fidem, si non bene operetur; quoniam Abrahae exemplo etiam Paulus apostolus usus est, ut probaret justificari hominem per fidem sine operibus Legis . Cum enim bona opera commemorat Abrahae, quae ejus fidem comitata sunt, satis ostendit Paulum apostolum non ita per Abraham docere justificari hominoperibus, ut si quis crediderit, non ad eum perti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ailectionẽ oꝑatur: Et quom̃ iustifica¬
tur homo ꝑ fidem sine oꝑib legis: Cit¬
didit aliquis. ꝑcepit fidi sacram̃ta. & mor¬
tuus est. Defuit opandi tempꝰ. Quid di¬
amꝰ. quia ñ est iustificatus. Plane dici¬
mus iustificatũ. credentẽ in cũ qui iusti¬
ficat impiũ. Ergo iste iustificatus est. &
oꝑatus ñ est. Impletur sententia dicentis
apłi. Arbitror iustificari hominẽ ꝑfidẽ
sine oꝑib legis. Latro qui cum dño gu¬
cifixus est. corde credidit ad iusticiã. &¬
ore confessus est ad salutem. Nam fides
que ꝑ dilectionem oꝑatur. & si ñ sit in qͦ
exteriꝰ oꝑetur: in corde tam̃ illa feruens
seruatur. Nam erant quidã in lege qui
de oꝑib legis glabantur. quȩ fortasse
ñ dilectione s timore faciebant. & uolȩ¬
bant se iustos uideri & p̃poni gentib quȩ
opus legis ñ fecerant. Apls autẽ p̃dicais
fidem gentib. cum eos qui accedebant ad
dnm uideret iustificatos ex fide. ut iam

Expanded text:
quomodo justificatur homo per fidem sine operibus legis? Credidit aliquis, percepit fidei sacramenta, et mortuus est, defuit illi operandi tempus. Quid dicimus? Quia non est justificatus? Plane dicimus justificatum, credentem in eum qui justificat impium. Ergo iste justificatus est, et operatus non est. Impletur sententia apostoli dicentis: Arbitror justificari hominem per fidem sine operibus legis. Latro qui cum Domino crucifixus est corde credidit ad justitiam, ore confessus est ad salutem. Nam fides quae per dilectionem operatur, et si non sit in quo exterius operetur, in corde tamen illa fervens servatur. Nam erant quidam in lege qui de operibus legis gloriabantur, quae fortasse non dilectione, sed timore faciebant, et volebant se justos videri, et praeponi gentibus quae opus legis non fecerant. Apostolus autem praedicans fidem gentibus, cum eos qui accedebant ad Dominum videret justificatos ex fide, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
querebat. Dic nobis scẽ apłẽ alium ali¬
quẽ manifestiorẽ locũ. ñ ubi queris im¬
mortalitatẽ. s ubi confiteris infirmita¬
tem. Et hic iam susurratur. iam contͣ¬
dicit᷑. Uidcor mͥ audire quoꝵdã cogita¬
nones. Et hic dicitur mͥ. Uerũ est. No-¬
ui quid dicturus es. Confitetur infirmi¬
pore fuisse mortalem: Sicut dicit. Ha¬
bemꝰ thesaurũ istũ in uasis fictilib. Ip-¬

Expanded text:
us. Dic nobis, sancte Apostole, alium aliquem manifestiorem locum, non ubi quaeris immortalitatem, sed ubi confiteris infirmitatem. Et hic jam susurratur, jam contradicitur. Videor mihi audire quorumdam cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirmipore fuisse mortalem, sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. ꝑficere autẽ bonũ ñ adiacet. Adiacet
uelle. ꝑficere ñ adiacet. Non dixit face¬
re. s ꝑficere. Non enĩ nichil facit. Re¬
bellat concupiscentia. & ñ consentit. De¬
lectat uxor aliena & ñ annuit. mentẽ
au̾tit. in secretariũ m̃tis intrat. Uidet
foris strepentẽ concupiscentiam. Profert
in eam sententiam: mundat conscientiã.
bo. ñ timebo qͥd faciat mͥ caro. Sicut nes
aliena: ita nec mea. Qui gͦ in se het agi
nichil facit: Multũ facit. magnũ est
qd̾ facit. s tam̃ ñ ꝑficit. Quid est enim
ꝑficere: Ubi est mors contentio tua
Inuenio gͦ legem m uolenti facere bonil
Bonũ inuenio legem. Bonũ est lex. Bo¬
nũ aliquid est lx. Unde ꝓbo: Quia
implere uolo. Inuenio gͦ legem mͥ uolen¬
s facere bonũ: qm̃ mͥ malũ adiacet. Et
hoc mͥ. Non enĩ caro ñ mea. aut de alia
substantia caro. aut de alio pͥncipio ca-¬
ro. aut anima ex do. & caro de gente te¬
nebiarum. Absit. Languor repugnat

Expanded text:
mihi, perficere autem bonum non adjacet. Adjacet velle, perficere non adjacet. Non dixit, facere; sed, perficere. Non enim nihil facis. Rebellat concupiscentia, et non consentis; delectat uxor aliena, et non annuis, mentem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam, profers adversus eam sententiam, mundans conscientiam. bo; non timebo quid faciat mihi caro. Sicut nec aliena, ita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non perficit. Quid est enim perficere? Ubi est, mors, contentio Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum. Bonum invenio legem; bonum est lex, bonum aliquid est lex. Unde probo? Quia implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat
Abbreviated transcription (Latin):
lis est. ego autẽ carnalis sum. ñte enim
spiritalis. corpore carnalis. qnͣdo totus
spiritalis: Cum seminatur corpꝰ anima¬
le. surget corpus spiritale. Modo gͦ qͣn¬
do feruet mortis contentio. ñ qd̃ uolo
ago. ex parte spiritalis. ex parte carna-¬
lis. Ex parte meliore spũalis: ex parte
inferiore carnalis. Adhuc confligo. ñ
concupiscentie ñ consentio. & post con-¬
cupiscentias meas ñ eo: tam̃ adhuc con¬
cupisco. Et utiq etiam in ipsa parte
ego in m̃te. ego in carne. Non enĩ duȩ
naturȩ contrarie. s ex utroq unus ho-¬
mo. quia unꝰ ds a quo factus est homo.
cati. S tam̃ nollem esset in m̃bris meis
lex ulla peccati. Quia gͦ nollem & tam̃ est:
ñ qd̾ uolo ago. quia concupisco & nolo.
Non qd̃ uolo ago. s qd̾ odi illud facio. Qd
odi: Concupiscere. Odi concupiscere.
& tam̃ ago illud ex carne. ñ ex m̃te. Qͦa

Expanded text:
lis est, ego autem carnalis sum: mente enim lis est, ego autem carnalis sum: mente enim spiritualis, corpore carnalis: quando totus spiritualis? Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. concupiscentiae non consentio, tamen adhuc concupiscentias meas non eo; tamen adhuc concupisco: et utique etiam in ipsa parte ego in mente, ego in carne. Non enim duae naturae contrariae, sed ex utraque unus homo: quia unus Deus, a quo factus est homo. cati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente: Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui spiritales estis inquit. instruite huiꝰ¬
modi in spũ lenitatis. intendens teipsum
ne & tu tẽpteris. Ecce quẽ spu̾alem iam
appellauit ȩtatem. timuit illi tẽptatio¬
nis fragilitatem. Unde posset temptari
spiritalis: Et si ñ ex m̃te. tamen ex carne.
autem ex parte mortali carnalis. idem
spiritalis. idemq carnalis. Ecce spiri-¬
talis. m̃te seruio legi dĩ. ecce carnalis.
carne autẽ legi peccati. Idem gͦ ipse spi-¬
ritalis & carnalis. Idem plane. qmͣdiu
hic uiuit sic est. Noli mirari quisqͥs es¬
qui carnalib concupiscentiis cedis atq
consentis. qui eas uł bonas uł malas putas.
ad explendã libidinis satietatem. uł certe.
sic uides malas ut cis tam̃ cedendo consen¬
tias: & quo ducunt sequaris. & omĩa quȩ
suggerunt ꝑpetres. totus carnalis es tu.
Tu quisqͥs talis es. totus carnalis es. Si autẽ
aliud qd̾ item lex iubet. post concupiscen-¬
uolo ago. Ecce mortis contentio. scimꝰ
quia lex spiritalis est. ego autẽ carnalis

Expanded text:
qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. autem ex parte mortali carnalis: idem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, sic est. quicumque carnalibus concupiscentiis cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem aliud quod item Lex jubet, Post concupiscenuquia lex spiritualis est; ego autem carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
catũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ est mortẽ. Apłi
u̾ba sunt. Uidete & attendite. Itaq lex
quidẽ scã. Quid tam scm̃: qm ñ concupis¬
ces: Non esset mala legis p̃uaricatio. nͥ
ipsa esset bona. Si enĩ ñ esset bona. ñ esset
malũ p̃uaricari rem malam. quia uͦ ma-¬
lũ est cã p̃uaricari: gͦ bona est. Quid tam
bonũ qmͣ ñ concupisces: Lex gͦ scã. & man¬
datũ scm̃. & iustũ & bonũ. Quomͦ satiat.
quomͦ inculcat. qͣsi contra calumniatores
clamat. Quid dicis manicheȩ e ex quȩ
data est ꝑ moysen mala est: Mala est di¬
cunt. O portenta. o frontẽ. Tu dixisti se¬
mel mala. Audi apłm dicentẽ. Lex qui¬
dem sc̃ã. & mandatũ scm̃ & iustũ & bonũ.
Taces aliqnͣdo: Qd̾ gͦ bonũ est inquit. mͥ

Expanded text:
um est mortem. Apostoli verba sunt; videte et attendite. Itaque lex quidem sancta. Quid tam sanctum, quam Non concupisces? Non esset mala legis praevaricatio, nisi ipsa esset bona. Si enim non esset bona, non esset malum praevaricari rem malam. Quia vero malum est eam praevaricari, ergo bona est. Quid tam bonum, quam Non concupisces? Lex ergo sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quomodo satiat? quomodo inculcat? Quasi contra calumniatores clamat. Quid dicis, Manichaee? Lex quae data est per Moysen mala est? Mala est, dicunt. O portenta! o frontem! Tu dixisti semel, Mala: audi Apostolum dicentem, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Taces aliquando? Quod ergo bonum es
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ est: Intendat caritas ur̃a. magnum
altũq mysteriũ. Felices eritis si intellec¬
tum dilexeritis. ad dilectum ꝑueneritis.
nos essemꝰ iusticia dĩ in ipso. Quomodo:
Audite legem. Qui nouerunt sciunt qd̃
dico. & qui ñ nouerunt. legant. uel

Expanded text:
ur est? Intendat Charitas vestra magnum altumque mysterium. Felices eritis, si intellectum dilexeritis, et ad dilectum perveneritis. nos essemus justitia Dei in ipso. Quomodo? Audite Legem. Qui noverunt, sciunt quod dico: et qui non noverunt, legant, vel
Abbreviated transcription (Latin):
gim tanqm̃ dõ hortante ꝑ nos: obsecra¬
Pro illo uos obsecramus reconciliari deo.
Et sequitur. Eum qui ñ nouerat peccatũ
d̾s cui uos obsecramꝰ reconciliari. eũ qui
ñ nouerat peccatũ. id est xp̃m dm. eum

Expanded text:
gimur, tanquam Deo hortante per nos: obsecrapro illo vos obsecramus, reconciliari Deo. Et sequitur: Eum qui non noverat peccatum. Deus cui vos obsecramus reconciliari, eum qui non noverat peccatum, id est Christum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
caũ mundi. Qd̾ peccatum: Om̃e peccatũ.
om̃e nr̃m pecatũ damnauit. S de quo
pieato: Ipse ñ habebat peccatũ. De illo
sictum est. qui peccatũ ñ fecit. nec inuen¬
uis est dolus in ore eius. Nullũ ꝓrsus. nec
abendo nec acdendo. Nullũ peccatũ ha¬
Dt. nec originale. nec ꝓpͥe inquitatis.
giniẽ. urgo demonistiat. Conusatio
uͦ eius scã satis ostendit eum nichil fecis¬
se. unde dignus esset morte. Ideo ait.
E cce uenit pͥnceps huiꝰ mundi diabolũ
significans. & in me nichil inueniet.
Non inueniet. qre me occidat pͥnceps mor¬
tis. Et quare gͦ moreris: S ut sciant
om̃s quia uoluntatẽ patris mei facio. ea¬
mus hinc. Et ꝑrexit ad passionem mor¬
tis. Mortẽ uoluntariã. ñ necessitatis. s
arbitrii. Potestatẽ habeo ponendi ani¬
mam meã. & potestatẽ habeo iterũ su

Expanded text:
Omne peccatum, omne nostrum peccatum damnavit. Sed de quo peccato? Ipse non habebat peccatum: de illo dictum est, Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Nullum prorsus, nec trahendo, nec addendo: nullum peccatum habuit, nec originis, nec propriae iniquitatis. Originem virgo demonstrat; conversatio vero ejus sancta satis ostendit nihil eum fecisse unde dignus esset morte. Ideo ait: Ecce venit princeps hujus mundi diabolum significans, et in me nihil inveniet. Non inveniet quare me occidat princeps mortis. Et quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, eamus hinc . Et perrexit ad passionem mortis, mortem voluntariam, non necessitatis, sed arbitrii. Potestatem habeo ponendi animam meam, et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
liberauit. Lex itaq ista quȩ t̾cio loco no¬
minata est: ipsa est lex quȩ data est ppło
ꝑ moysen in monte sẏna. Ipsa dicitur
lox factoꝵ. Ipsa in mari nouit ñ subue¬
nire. Iubere nouit. ñ iuuare. Ipsa ẽ que
dixit. ñ concupisces. Unde dicit apłs.
Concupiscentiã nesciebam. nͥ lex diceret
ñ concupisces. Et quid mͥ ꝓfuit. qͥa lex
dicit ñ concupisces: Occasione accepta
peccatũ ꝑ mandatũ fefellit me: & ꝑ illud
occidit. Prohibitus sũ concupiscere. nec
impleui iussa. s uictus sum. Ante legem
sui peccator. accepta lege factus sum p̃ua¬
est gͦ & ista lex: quia & ipsam rep̃hendug
manichei. quomͦ carnẽ. De illa dicit apłs.
Itaq lex quidẽ scã. & mandatũ sc̃m & iustũ
& bonũ est. Qd̃ enĩ bonũ est. mͥ factum est

Expanded text:
liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio noliberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio nominata est, ipsa Lex quae data est ptur lex factorum. Ipsa minari novit, non subvenire; jubere novit, non juvare. Ipsa est quae dixit, Non concupisces. Unde dicit Apostolus, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Et quid mihi profuit, quia Lex dixit, Non concupisces? Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Prohibitus sum concupiscere, nec implevi jussa, sed victus sum. Ante legem fui peccator: accepta lege factus sum praevaest ergo et ista lex quia et ipsam reprehendunt Manichaei, quomodo carnem. De illa dicit Apostolus: Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est
Abbreviated transcription (Latin):
Recte omĩno. Quẽadmodũ enĩ: Legitime
factũ est ut homo qui noluit obedire dño
suo: ñ ei seruiret caro ipsiꝰ. Supra te dñs
tuus. infra te caro tua. Seruias meliori:
ut seruiat tͥ inferior. Contẽpsisti suꝑi-¬
orẽ: torqueris ab inferiore. Ista gͦ lex
peccati: ipsa est & mortis. Per peccatum
enim mors: qua die manducaueritis:
te liberauit. Primũ indulgentiã om̃i-¬
um peccatoꝵ dedit. Ipsa est enĩ lex : de
qua in psalmo dicit᷑ dõ. Et de lege tua
miserere mei. Lex miscdĩe. lex fidĩ ñ
factoꝵ. Quȩ est gͦ lex factoꝵ: Lam au¬
distis legem fidi bonã. lex sp̃c uite libe¬
rauit te a lege peccati & mortis. Audi¬
stis & aliam legẽ peccati & mortis. Qd̾̃
enim impossibile erat legis. in quo in¬
firmabatur ꝑ carnẽ. Hȩc gͦ lex tercio
loco quȩ nominata est: nescio quid qͣsi
ñ implet. Lex autem illa sp̃c uitȩ im¬
pleuit. quia te de lege peccati & mortis

Expanded text:
Recte omnino. Admodum enim legitime Recte omnino. Admodum enim legitime factum est ut homo qui noluit obedire Domino suo, non ei serviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, te liberavit? Primo omnium indulgentiam peccatorum dedit. Ipsa est enim lex, de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . Lex misericordiae, lex fidei, non factorum. Quae est ergo lex factorum? Jam audistis legem fidei bonam: Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Audistis et aliam legem peccati et moenim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem. Haec ergo lex tertio loco quae nominata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis
Abbreviated transcription (Latin):
go languor est. sanatur & ñ est. Discor¬
dia mͦ quȩ est in spũ & carne. ꝓ concor¬
dia laborat. Sp̃c ideo laborat ut caro
cum illo concordet. quẽadmodũ si in
una domo litem inter se habeant uir
& uxor. ad hoc debet laborare uir ut
domet uxorẽ : domata uxor subiuge¬
tur uiro. subiugata uxore uiro. fiat
das ipsas leges. Intueamini eas. & discer¬
nite. Satis nobis necessaria est ista discre-¬
tio. Lex inquit sp̃c uitȩ. Ecce una lex.
Liberauit te a lege peccati & mortis. Ecce
alitra lex. Et sequitur. Qd̃ enĩ impossi¬
bile erat legis: in quo infirmabat᷑ ꝑ car¬
dixit. Lex sp̃c uite liberauit te a lege pec¬
cati & mortis. Istam ñ dixit inualidam
fuisse ad efficiendũ. Liberauit te inquit
bona. liberauit te a lege ista mala. Lex
cnĩ mala que est: Uideo aliam legẽ in
m̃bris meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ.
& captiuantẽ me in lege. peccati quȩ est
in m̃bris meis. Quare & ipsa lex dicta est:

Expanded text:
go languor est: sanatur, et non est. Discorgo languor est: sanatur, et non est. Discordia modo quae est in spiritu et carne, pro concordia laborat; spiritus ideo laborat, ut caro cum illo concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habeant vir et uxor; ad hoc debet laborare vir, ut domet uxorem. Domata uxor subjugetur viro; subjugata uxore viro, fiat das ipsas leges. Intuemini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritliberavit te a lege peccati et mortis, ecce altera lex. Et sequitur: Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per cardixit? Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Istam non dixit invalidam fuisse ad efficiendum: Liberavit, inquit, tbona liberavit te ab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quare et ipsa lex dicta est?
Abbreviated transcription (Latin):
legi m̃tis eoꝵ. & captiuare uult mentẽ :
tam̃ quia ꝑ gram̃ baptismatis & lauachrũ
regenerationis solutus est. & ipse reatus
cũ quo eras natus. & quicqͥd antea consen¬
sisti malȩ concupiscentie. siue quolibet
flagitio. siue quolibet facinore. siue qua¬
libet mala cogitatione. siue qualibet
mala locutione: omĩa deleta sunt in il¬
lo fonte quo seruus intrasti. unde liber
existi. Quia gͦ hec ita sunt. nulla gͦ nc̃
condemnatio his qui sunt in xp̃o ũu.
Nulla est nunc: antea fuit. Ex uno om̃s
in condemnationẽ. Hoc malũ fecerat ge¬
neratio: s hoc bonũ fecit regeneratio.
s reũ te ñ facit. Liberatus es ab illo. liber
pugna. S uide ne uincaris: & iterum
fias seruus. Laboras pugnando. s leta¬
beris triumphando. Ergo ne putetis
ꝓpter hoc qͣsi duas ex diu̾sis pͥncipiis
esse naturas. sicut insaniunt manichei.
qd̃ quasi ñ sit caro ex deo: falsum est.
Utrũq ex deo est. S natura humana
ista in semetipsa meruit de peccato. Er¬

Expanded text:
lt mentem: tamen quia per gratiam Baptismatis et lavacri regenerationis solutus est et ipse reatus, cum quo eras natus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet facinore, sive qualibet mala cogitatione, sive qualibet mala locutione, omnia deleta sunt in illo fonte, quo servus intrasti, unde liber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu. Nulla est nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit regeneratio. sed reum te non facit. Liberatus es ab illa; liber pugna; sed vide ne vincaris, et iterum fias servus. Laboras pugnando, sed laetaberis triumphando. propter hoc quasi duas ex diversis principiis esse naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in semetipsa meruit ex peccato. Er
Abbreviated transcription (Latin):
in similitudinẽ carnis peccati: ñ in carne
peccati. In carne quidẽ. s ñ in carne pec¬
cati. Cetera gͦ om̃ĩs hominũ caro peccati.
sola illiꝰ ñ caro peccati. quia ñ cũ mater
concupiscentia s gr̃a concepit. tam̃ ha¬
bens similitudine̾ carnis peccati. Unde

Expanded text:
cati: non in carne cati: non in carne peccati. In carne quidem, sed non in carne peccati. Caetera ergo omnium hominum caro, caro peccati: sola illius, non caro peccati; quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit: tamen habens similitudinem carnis peccati; unde
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatum est mortẽ t apparcat peccatũ.
& fiat supra modũ peccatũ delinquens ꝑ
mandatũ. Idõ suꝑ modũ. Qnͣdo delin¬
quebat sine mandato: minus erat. Ql¬
do delinquit ꝑ mandatũ: excedit modũ
Qnͣdo enim ñ ꝓhibetur quis: putat quia
bene facit. Prohibitus incipit nolle fass¬
re. m . Uincitur. trahit᷑. subiugatus
Lam restat illi grãm inuocare: quia ñ
potuit legem seruare. Ac ꝑ hoc lex illa
de qua dictum est. lex enĩ sp̃c uite. libe¬
rauit te a lege peccati & mortis. lex est
Oꝑum est lex. quȩ iubet ñ iuiuat. Lex que
tibi ostendit. ñ tollit peccatũ. Ab alia le
ge tͥ ostendat᷑ peccatum : ab alia tollatur.
Qd̾ enim impossibile erat legis in quo infir¬
mabatur ꝑ carnẽ. Debellabat enĩ caro tua.
subiuigabat te caro tua. Audiebat legem:
& plus incitabat concupiscentiam tuam.
Infirmabat᷑ gͦ lex litterȩ ꝑ carnẽ. ac ꝑ hoc
impossibile erat legi litterȩ. liberare a le-¬
ge peccati & mortis. Misit ds filiũ suũ

Expanded text:
mortem? Ut appareat peccatum; ut fiat supra modum peccatum, delinquens per mandatum. Ideo, supra modum. Quando delinquebat sine mandato, minus erat: quando delinquit per mandatum, excedit modum. Quando enim non prohibetur aliquis, putat quia bene facit. Prohibitus, incipit nolle facere: vincitur, trahitur, subjugatur: jam restat illi gratiam invocare; quia non potuit legem servare. 7. Tres leges. Ac per hoc lex illa, de qua dictum est, Lex enim spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis, lex est operum lex, quae jubet non juvat: lex quae tibi ostendit, non tollit peccatum. Ab alia tibi lege ostenditur peccatum, ab alia tollitur.d enim impossibile erat Legis, in quo infirmabatur per carnem. Rebellabat enim caro tua, subjugabat te caro tua; audiebat Legem, et plus incitabat concupiscentiam tuam. Infirmabatur ergo lex litterae per carnem: ac per hoc impossibile erat legis litterae liberare a lege pecc
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃. xp̃m. Ds̃ xp̃m fecit ꝓ nobis peccatũ.
Non dixit fecit ꝓ nobis peccantẽ. s fecit
eum peccatũ. Si nefas est dicere peccasse.
tam̃ ñ possumꝰ apło contradicere. ñ ci
possumꝰ dicere quid est qd̃ loqueris. Si

Expanded text:
s Christum fecit pro nobis peccatum. Non dixit, Fecit pro nobis peccantem; sed, fecit eum peccatum. Si nefas est dicere peccasse tamen non possumus Apostolo contradicere. Non ei possumus dicere: Quid est quod loqueris? S
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ oꝑe milicie debitũ redditur. ñ donat
Ideo dixit stipendiũ peccati mors: ut mor¬
tem peccato ñ immerito illatam s debi¬
tam demonstraret. Grã uͦ si ñ gratis est.
grã ñ est. Intelligendũ est gͥ etiam ipsa
hominis bona merita esse dĩ munera.
Quib cum uita ȩt̾na redditur. qͥd nisi¬

Expanded text:
pro opere militiae debitum redditur, non donatur: ideo dixit, Stipendium peccati mors; ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Gratia vero nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera; quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ bonũ ago: Quia concupiscentiȩ ma-¬
se ñ consentio. Ago bonũ. & ñ ꝑficio
bonũ. Et concupiscentia hostis mea
agit malũ. & ñ ꝑficit malũ. Quomͦ
ago bonũ. & ñ ꝑficio bonum: Ago bo¬
num cũ malȩ concupiscentie ñ consen-¬
tio: s ñ ꝑficio bonũ. ut omĩno ñ con¬
cupiscam. Rursꝰ gͦ & hostis mea quomͦ
agit malũ & ñ ꝑficit malum: Agit ma¬
lum: quia mouet desideriũ malũ. Non
ꝑficit malũ: quia nemo trahitur ad
malũ. Et in isto bello est tota uita scõꝵ.¬
Ideo iste miles. & quodãmͦ in isto bello
exertitatissimꝰ. tam exercitatus ut esset
& dux. cũ laboraret in hoc bello contra

Expanded text:
go bonum ago? Quia concupiscentiae malae non consentio: Ago bonum, et non perficio bonum: et concupiscentia hostis mea agit malum, et non perficit malum. Quomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non perficit malum? Agit malum, quia movet desiderium malum: non perficit malum, quia me non trahit ad malum. Et in isto bello est tota vita sIdeo iste miles et quodam modo in isto bello exercitatissimus, tam exercitatus, ut esset et dux, cum laboraret in hoc bello contra
Abbreviated transcription (Latin):
gentib pͥmũ & grande ꝑiculũ est.
uidetur apłs rep̃hendere. & culpare le¬
gem dĩ. Dicit aliquis. Absit hoc ab an
nus audeat de apło suspicari: Et tam̃
fr̃s mei u̾ba ista male intellecta. fomitẽ
insamȩ furoris manicheoꝵ subministra-¬
uerunt. Manichei enĩ legẽ dĩ ꝑ moy sen
datã. dicunt ñ a dõ datam. & eam eugłio

Expanded text:
gentibus primum et grande periculum est Apostolus reprehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit hoc ab aninus audeat de Apostolo suspicari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intellecta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen datam, dicunt n
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ tam ꝑtinens ad uitam. qm ñ
concupisces: Hoc cẽ in mortẽ. Pecca¬
tũ enĩ occasione accepta ꝑ mandatũ fe¬
fellit me. & ꝑ illud occidit. Concupis¬
centiam terruit. ñ extinxit. Fecit timo¬
re pene. ñ amore iusticie. Qͥd gͦ: Qd
dubitamꝰ ad hoc datam eẽ legem. ut in¬
ueniret se homo: Qnͣdo enim ds̃ ñ ꝓ¬
hibebat a malo. latebat se homo. Ui-¬
res suas languidas ñ inuenit. nͥ qñdo
legem. ꝓhibitionis accepit. Scimꝰ in¬

Expanded text:
n concupisces? « hoc esse in mortem. » Peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non exstinxit: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo. Vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ñ inuenio. Uideo aliam legem in
m̃bris meis repugnantẽ legi m̃tis mee. &
captiuantẽ me in lege peccati quȩ est in
m̃bris meis. Quando audis repugnantẽ.
qnͣdo audis captiuantẽ. bellũ ñ agnos-
futura est. docet idem apłs dicens. Opor-¬
tet corruptibile hoc induere incorruptio-¬
nẽ. & mortale hoc induere immortalita¬
tem. Cũ autẽ corruptibile hoc induerit
incorruptionẽ: & mortale hoc induerti
immortalitatẽ. ubi est uox triumphi:
Tunc fiet sermo qͥ scͥptus est. Absorta est in
uictoriã. Dicant triumphantes. Ubi
est mors contentio tua: Dicemꝰ gͦ. qnͣ¬
doq dicemꝰ. Et ipsũ qnͣdoq ñ erit lon¬
ge: ñ enim tantũ remanet scl̃o. qͣntum
est: quia ipsa concupiscentia cũ qua na¬
ti sumꝰ finiri ñ potest qmͣdiu uiuimus.
Cotidie minui potest. finiri ñ potest. Per
ulam dictũ est hoc nr̃m corpus mortis:
De ipsa dicit apls. Condelector enĩ legi
dĩ scd̾m interiorẽ hominẽ. Uideo autẽ

Expanded text:
m legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quando audis repugnantem, quando audis captivantem, bellum non agnosct: sed quia futura est, docet te idem apostolus, dicens: Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Cum autem corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non erit longe. Non enim tantum remanet de saeculo, quantum est, quia ipsa concupiscentia, cum qua nati sumus, finiri non potest quamdiu vivimus: quotidie minui potest, finiri non potest. Per illam dictum est hoc nostrum mortis corpus. De ipsa dicit Apostolus: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Video autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut respondeat᷑ tibi. grã dĩ ꝑ iũm xp̃m¬
dnm̃ nrm. Non enĩ sic liberaberis de cor-¬
pore mortis huiꝰ: ut hoc corpꝰ ñ habeas.
Habebis. s iam ñ mortis huiꝰ. Ipsum erit̃.
s ñ ipsum erit. Ipsum erit quia ipsa ca-¬
ro erit: ñ ipsum erit: quia mortale ñ
eit. Sic sic liberaberis a corpore mortis.
uti mortale hoc induat immortalitatẽ.
& corruptibile hoc induat incorruptio¬
Sicut in adam om̃s moriunt᷑. Inde est qd̃
gemis. in de est qd̃ cũ morte confligis. in-¬
de est corpꝰ mortis huiꝰ. S sicut in ada
om̃s moriunt᷑: sic & in xp̃o om̃s uiuifi¬
cabunt᷑. Uiuificatus accepto corpore.
immortali. ubi dicas. ubi est mors con¬
tentio tua. liberatus eris a corpore mor¬
tis huiꝰ. ñ tam̃ in uirtute tua. s gr̃a dĩ¬

Expanded text:
ut respondeatur tibi, Graut respondeatur tibi, Granostrum. Non enim sic liberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat incorruptiogemis. In Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis, inde est quod cum morte confligis, inde est corpus mortis hujus. Sed sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Vivificatus accepto corpore immortali, ubi dicas, Ubi est, mors, contentio tua? liberatus eris a corpore mortis hujus: non tamen virtute tua, sed grati
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere. quia de corpore mortis huiꝰ
liberaberis: Respondet tͥ apłs si sensum
eiꝰ cepimꝰ. immo quia dño adiuuante
Scio quid loquar. Paganos dicis liberari
a corpore. mortis huiꝰ: quia ueniet dies
ultimꝰ uitȩ huiꝰ. Soluuntur ad tempꝰ
a corpore mortis huiꝰ. Ueniet dies qnͣdo
om̃s qui sunt in monum̃tis audient uo-¬
cẽ eius. & ꝓcedent qui bona fecerunt in
resurrectionẽ uitȩ. Ecce liberati a corpo¬
re mortis huiꝰ. Qui male fecerunt: in
resurrectionẽ iudicii. Ecce redierunt ad
corpora mortis huiꝰ. Corpus mortis huiꝰ
redit ad impiũ: nec inde aliqnͣdo soluet᷑.
Tunc ñ erit uita ęt̾na. s mors et̾na. quia
potes. exdama & dic. Miser ego homo:
quisme liberabit a corpore mortis huius:
Respondet᷑ tibi. Securus efficieris. ñ de te.
s de dño tuo. Securus efficieris de pigno¬
re tuo. Spera cum xp̃o regnum xp̃i. iam
pignus tenens sanguinẽ xp̃i. Dic. dic. qͥs
me liberabit de corpore mortis huius:

Expanded text:
tribuere, quia de corpore mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae: ecce liberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit vita aeterna, sed mors aeterna, quia potes, exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pignore tuo. Spera cum Christo regnum Christi, jam pignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis hujus?
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ꝓcul dubio liherabit. Quid est qd̃
ꝓ magno gemis: Quid est qd̾ dicis. quis
me liberabit: Mortalis loqueris. mo¬
nturus loqueris. Separatio mortis a car-¬
ne qͣndoq uentura est: ꝓpt̾ breuitatem
uite ñ longe est. Propt̾ cotidianos casus.
qndo sit nescis. Ergo siue festines. siue
lardes: om̃is uita humana breuis est.
Quis ꝓ magno gemis & dicis. quis me li-¬
birabit de corpore mortis huiꝰ: Grã¬

Expanded text:
mus procul dubio liberabit. Quid est quod mus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? CA
Abbreviated transcription (Latin):
Uidco aliam legẽ in m̃bris meis repugnan¬
tem legi m̃tis meȩ. & captiuũ me ducentẽ.
in lege peccati quȩ est in m̃bris meis. Cap¬
tiuũ: s ex carne. Captiuum: s ex parte.
Nam mens repugnat: & condelectatur le¬
gi dĩ. Sic enim intelligere debemꝰ. sic de
scipso apłs loquitur. Lam gͦ si mens non
consentit peccato titillanti. suggerenti.
blandienti. si mens ñ consentit. qm̃ ha-¬
bet alias interiꝰ delectationes suas oble¬
dationib carnis nulla ex parte. conferen-¬
das. si gͦ ñ consentit. & est in me quidd̃ã
ñ est in te: Nunqͥd illud qd̃ mortuum
tam̃ in carne. Miser homo. Non in m̾̃te
homo. & in carne ñ homo. Quis enim
unqm carnẽ suam odio habuit: Miser
ego homo. quis me liberabit de corpore
mortis huius: Qͥd est hoc fr̃s: Quasi
carere uult corpore. Quid festinas: Si
tantũ ibi est intentio tua ut corpore ca-¬
reas. mors qñdoq uentura est: & te a
corpore isto mortis dies adueniens ulti¬

Expanded text:
in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est in me quiddam mnon est in te? Numquid illud quod mortuum tamen in carne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ulti
Abbreviated transcription (Latin):
rus erat ñ noui uos. Prorsꝰ etiã hic hoc
intelligo: qd̾ enim operor ignoro. Qura
ñ facio. ignoro. Non enĩ ego operor il¬
lud: s id qd̃ habitat in me peccatum.
Idco ignoro. quia ñ ego facio. sicut dictũ
iniuste puniebat. Quia uͦ iuste punie¬
bat. nouerat qd̃ puniebat. Et tam̃ pet¬
catũ ñ nouerat: quia peccatũ ñ fecerat.

Expanded text:
rus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod enim operor, ignoro: quia quod non facio, ignoro. Non enim ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Ideo ignoro: quia non ego facio, sicut dictum injuste puniebat. Quia vero juste puniebat, noverat quod puniebat. Et tamen peccatum non noverat, quia peccatum non fecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
bona est. Non implet legem infirmitas
mea: s legẽ laudat uoluntas mea. Ergo
si qd̾ nolo hoc ago. ideo consentio legi
sentire. Ne aliquis iam in apło peccan¬
di sibi querat exemplũ. & det malum
exemplũ: ñ qd̾ uolo inquit ago. Quid
enim lex dicit: Non concupisces. Et
ego nolo concupiscere & tam̃ concupisco:
qͣmuis concupiscentiȩ incȩ assensũ non
p̃beam: qmuis post eã ñ eam. Resisto
enĩ. Auerto mentẽ. nego arma. teneo
m̃bra. & tam̃ fit in me qd̾ nolo. Qd̃ ñ
uult & lex: nolo cum lege. Qd̃ ñ uult
in carne. ego sum in m̃te. S magis ego
sum in m̃te qm in carne. quia enĩ ego
sum in m̃te. ego sũ in regente. Mens enĩ
regit. caro regitur. Et magis sum ego
in eo qd̾̃ rego. qmͣ in co quo regor: quia
Iam redemptus. qui fui ante sub peccato
uenundatus. iam accepta gra saluatoris
ut m̃te condelecter legi dĩ. ñ ego operor
illud. s qd̾ habitat in me peccatum. Scio

Expanded text:
o. Non implet legem infirmitas mea: sed Legem laudat voluntas mea. Ergo si quod nolo, hoc ago; ideo consentio legi,sentire: ne aliquis jam in Apostolo peccandi sibi quaerat exemplum, et det malum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et tamen concupisco; quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non vult, in carne, ego sum in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia jam redemptus, qui fui antea sub peccato venumdatus, jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio
Abbreviated transcription (Latin):
gnipendis ipsiꝰ honorẽ. audi qͥd ei medi-¬
cus opposuerit ad tumorẽ. Audi. ñ me.
Ipsum audi confitentẽ : ut sentias docen
Ic extollaris scẽ apłe. Tu ne extollaris
adhuc cauendũ est: quid mͥ inquit di-
cis tu & tu: Audi qͥd sum: & noli altũ
saꝑe s time. Audi qͦmͦ breuis agnꝰ in¬
grediatur. ubi aries sic ꝑiclitatur. In
magnitudine in qͥt reuelationũ mearũ¬
ne extollar. datus est mͥ stimulus carnis
angls sathane qui me colafrzet. Qua-¬
lem tumorẽ tumuit. qͥ mordacissimũ
epithema accepit: Iam gͦ mͦ dic. quia
tanta erat in illo iusticia. qͣnta est in
angłis scĩs. An forte & angłs sc̃s in cȩ-¬
lo ne extollatur accipit stimulũ angłm
sathane a quo colafizetur: Absit hoc
aplos scõs homines agnoscamꝰ. Uasa
electa s adhuc fragilia. adhuc in hac
d nm̃ ter. ut ab illo iste stimulus auferre¬
tur nec auditus est ad uoluntatẽ quia ex¬
auditus est ad sanitatẽ : forte ñ indecen¬
ter ipse loquitur ubi dicit. lex spiritalis

Expanded text:
gnipendis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. Audi confitentem, ut sentias docentNe extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ncis tu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in hac num ter rogavit, ut ab illo iste stimulus auferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non indecenter ipse loquitur, ubi dicit, Scimus
Abbreviated transcription (Latin):
unus: Unꝰ ad mortẽ. unus ad uitam.
Homo pͥmꝰ ad mortẽ. homo scd̃s ad uitã.
S quare ad mortẽ ille homo: Quia tan¬
tum homo. Quare ad uitã iste homo:
concupiscit. Ideo ñ qd̃ uułt agit. Nun
quid illa mala concupiscentia trahebat
apłm ad fornicationẽ & adulteria: Ab¬
sit. Non ascendant tales cogitationes
in cor nr̃m. Luctabatur. ñ subiugaba¬
tur. S quia nolebat nec hoc habere
contra qd̃ luctaretur. idõ dicebat ñ qd̃
uolo ago. Concupiscere nolo. & tam̃
concupisco. Non gͦ qd̃ uolo ago. Con¬
stituit tͥ ante oculos pugnã suam: ne
timeres tuam. Si enim hoc ñ dixisset
consentires. tam̃ cum eam moueri us¬
deres. forsitan de te despares & diceres.
Si ad dm̃ ꝑtinerem. ñ sic mouerer. Uias
apłm pugnantẽ. & noli te facere. as¬

Expanded text:
unus: unus ad mortem, unus ad vitam. unus: unus ad mortem, unus ad vitam. Homo primus ad mortem, homo secundus ad vitam. Sed quare ad mortem ille homo? Quia tantum homo. Quare ad vitam iste homo? cquid illa concupiscentia mala trahebat Apostolum subjugatum ad fornicationem et adulteria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. Non ergo quod volo, ago; stituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset bconsentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pugnantem, et noli te facere de
Abbreviated transcription (Latin):
ta est hec lex. qnͣdo contẽpta & transgres¬
sa est pͥma lex. Que est pͥma lex: Quam
in paradyso accepit homo. Nonne nudi
lex in m̃bris repugnans legi m̃tis: Fe¬
cit homo factũ puniendũ: & inuenit
motũ pudendũ. Manducauerunt con¬
tra int̾dictũ: & aꝑti sunt oculi eoꝵ. Qͥ
enim: Priꝰ in paradyso clausis uł cetis
oculis oberrabant: Absit. Nam unde
adam nomina posuit uolatilib & besti¬
is. qnͣdo ad cũ cuncta animalia adducta
sunt: Quib nomina imponebat. si ñ
uidebat: Deinde dictũ est uidit muli¬
er lignum. quia placet oculis ad uiden¬
dũ. Ergo aꝑtos oculos habebant. & nu¬
di erant. & ñ confundebantur. Aꝑti ft̃
autẽ oculi eoꝵ ad aliqͥd qd̃ nunqͣm sen¬
serant. qd̃ in motu sui corporis nunqͣm
dũ. Consuerunt inquit folia ficulnce.
& fecerunt sibi succinctoria. Qd̃ texert̃.
ibi senserunt. Ecce unde trahit᷑. origi¬
nale peccatũ. Ecce unde nemo sine pic
cipi uoluit. quẽ uirgo concepit. Soluit

Expanded text:
 ista lex, quando contempta et transgressa est prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonne nudi lex in membris repugnans legi mentis? Fecit homo factum puniendum, et invenit motum pudendum. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. Quid enim? prius in paradiso clausis vel caecis oculis oberrabant? Absit. Nam Adam unde nomina imposuit volatilibus et bestiis, quando ad eum cuncta animalia adducta sunt ? Quibus nomina imponebat, si non videbat? Deinde dictum est, Vidit mulier lignum, quia placeret oculis ad videndum. Ergo oculos apertos habebant; et nudi erant, et non confundebantur. Aperti sunt autem oculi eorum ad aliquid quod nunquam senserant, quod in motu sui corporis nunquamdum. Consuerunt, inquit, folia ficulnea, et fecerunt sibi succinctoria . Quod texerunt, ibi senserunt. Ecce unde trahitur originale peccatum, ecce unde nemo nascitur cipi voluit, quem virgo concepit. Solvit
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ in uotis nr̃is. in uoluntate nr̃a. in ora¬
done nr̃a. qnͣdo dicimꝰ ne nos inducas
in tẽptationem s libera nos amalo. hoc
ntiq cupimus. ut nec ipsa mala deside¬
la existant de carne nr̃a. s qͣmdiu hic
luiumꝰ. efficere ñ ualemꝰ. Propt̾ hoc
At pficere. autẽ bonum ñ in¬
lienio. F acere inquit inucnio. ñ con¬
sentire malo desiderio: ꝑficere ñ inue¬
nio. ñ habere malũ desideriũ. Restat
gͦ in hac pugna. ut m̃te ñ consentiente.
malis concupiscentiis seruias legi dĩ. car-¬
ne autẽ concupiscente s te ñ seruiente
seruias legi peccati. Agit caro desideria
sua. age tu tua. Non opprimunt᷑. non
extinguntur a te desideria eiꝰ. ñ extin¬
guat tua. ut in certamine labores. non
uictus traharis. Nulla gͦ condemnatio
est. nunc his qui sunt in xp̃o r̃u. Et
si habent desideria carnis quib ñ con¬

Expanded text:
stris, in voluntate nostra, in oratione nostra, qua dicimus: « Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo ; » hoc utique cupimus, ut nec ipsa mala desideria existant de carne nostra; sed quandiu hic vivimus, efficere non valemus. Propter hoc ait: Perficere autem bonum non invenio. Facere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere non invenio: non habere malum desiderium. Restat ergo in hac pugna, ut mente non consentiente malis concupiscentiis, servias legi Dei; carne autem concupiscente, sed te non consentiente, servias legi peccati. Agit caro desideria sua, age et tu tua. Non opprimuntur, non exstinguuntur a te desideria ejus; non exstinguat tua: ut in certamine labores, non victus traharis. 3. Coest nunc his qui sunt in Christo Jesu. Et si habent desideria, etc., usque ad to
Abbreviated transcription (Latin):
rectione ubi ait. in resurrectione mor¬
tuoꝵ neq nubent neq uxores ducent.
de scis quia paulus apłs angłi iusticiã
& ꝑfectionẽ ñdum habebat. Non fa-¬
ris: Dic ubi dixisti. ñ qd̃ uolo ago. s qd̃
odi illud facio. existunt qui dicant qd̃
alium nescio quẽ in te transfigurautris.
laborantẽ. deficientẽ. uictũ. captiuum.
Tu mͥ dic de te. tibi nemo dubitat quia
sum arbitrox ñdum app̃hendisse. Et
iam acceꝑim. aut iam ꝑfectus sim. Ad¬
huc contradicit᷑ & dicitur. Dicebat issa
apłs. quia ñdũ ꝑuenerat ad immorta¬
utatẽ: ñ quia ñ dum ꝑuenerat ad iusti¬
cie ꝑfectionem. Iam gͦ tam iustꝰ erat
quã sunt angłi. s ñdum imortalis
sicut st̃ angłi. Sic inquiunt. sic est. ꝓrsꝰ.
Modo dixisti. tam erat iustus qm sunt
angłi: s ñdũ immortalis sicut st̃ anglĩ.
Ergo ꝑfectionẽ iusticiȩ iam tenebat. s

Expanded text:
ctione, ubi ait: In resurrectione mortuorum neque nubent, neque uxores ducent; de scis quia Paulus apostolus angeli justitiam et perfectionem nondum habebat? Non faris. Nam ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia sum non arbitror apprehendisse. Et jam acceperim, aut jam perfectus sim . Adhuc contradicitur et dicitur: Dicebat ista Apostolus, quia nondum pervenerat ad immortalitatem; non quia nondum pervenerat ad justitiae perfectionem. Jam ergo tam justus erat quam sunt Angeli, sed nondum immortalis sicut sunt Angeli. Sic, inquiunt, sic est prorsus. Modo dixisti: Tam erat justus quam sunt Angeli, sed nondum immortalis sicut sunt Angeli. Ergo perfectionem justitiae jam teneba
Abbreviated transcription (Latin):
pareat peccatum : ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ est
mortẽ. Mors ñ est lex : s peccatum est
mors. Iam dudũ autẽ dixerat. sine lege
peccatũ mortuũ est. ubi uos ammonue¬
ram. quia mortuum dixit. absconditũ
est. latet. ñ apparet. Modo uidetequã
uere ita dictum sit. Peccatũ inquit ut
appareat peccatũ. Non dixit ut sit. qͥa
erat qͣndo ñ apparebat peccatũ. Qͥd est.
ut appareat peccatum: Quia concupis¬
centiã nesciebam : nͥ lex diceret ñ concu¬
pisces. Non ait concupiscentiã ñ habe¬
bam: s concupiscentiã nesciebam. Sic
etiã hic ñ ait ut sit peccatũ. s ut appare¬
at peccatũ: ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ est mortẽ.
Q uã mortẽ. Ut fiat supra modũ pecca¬

Expanded text:
pareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. » Mors non est lex, sed peccatum est mors. Jamdudum autem dixerat , « sine lege peccatum mortuum est, » ubi dixeramus, quia mortuum dixit, absconditum, est; latet, non apparet. Modo videte, quam vere ita dictum sit: « Peccatum, » inquit, « ut appareat peccatum. » Non dixit, ut sit, quia erat, et quando non apparebat peccatum. Quid est, ut appareat peccatum? Quia « concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret; Non concupisces. » Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum, sed « ut appareat peccatum; per bonum mihi operatum est mortem. » Quam mortem? « Ut fiat supra modu