comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃i. Ea quide que semꝑ idẽ
sebre legib nõnegent uanis sĩ¬
plicitatẽ. et ꝙ sine ullius diu̾sita¬
tis mixtur.i est. ⁊ cõtinue possitẽ¬
sacris nulla correctione egentib
onis cõ precusũ timtultũ gubͥna¬
tiua indiget sapientia exlegib
suꝑ ueniente negotus. uñ qm̃ nõ¬

Expanded text:
. Ea quidem quae semper item se habent legibus non egent variis, simplicitatem et quod sine ullius diversitatis mixtura est continue possidensacris, nulla correctione egentibusonis comprehensum tumultum, gubernativa indiget sapientia ex legibus superveniente negotiis. Vnde.
Abbreviated transcription (Latin):
logis lationẽ nos uocat. ¶S uio ⁊̃
mauis biemuo tpc̃. minui aut̃ decẽ¬
nio matrimoniũ ꝓtencut᷑.damus
illatam cotẽ aut in ꝑtẽaut ĩsolidũ
⁊ si hoc feccĩt tn̾si̾itere querelã semel
marito querẽte muliere.qr ceoit nõ
ꝓbante. ¶ Siaũt noq intridecẽniũ
qͣrͣ tacĩturnitate mariti. auferimꝰ ei
querelã. noq ei post decenniũ hax agr

Expanded text:
legislationem vocat. Si vero in maius biennio tempus minus autem decennio matrimonium protendatur, damus illatam sibi dotem aut in partem aut in solidum, et si hoc fecerit, transmittere querelam, semel marito querente et muliere quia dedit non probante. Si autem neque intra decennium queratur, taciturnitate mariti auferimus querelam, neque ei post decennium hoc ager
Abbreviated transcription (Latin):
q sub. alt̃n a pmissicẽ creditũ est. aut
ex quo oĩo obligitisut̃. ⁊i nõcõẽ debi¬
tum ꝓpͥum cuius piam fierionus. Si
uõ minus ydonei se hrẽ reliqui uide¬
ant᷑ siue õs siue quidq̃. siue in ꝑtẽ
seu insolit̾. siue ab sentes forte milld̾
tene̾ . q. acciꝑe ab alus nõ p̾otuit.sic ⁊s¬
enĩ ⁊ millis ẜuabit᷑ pactoĩs modus
Liuillii sustinebit dãpnũ actor. licet
aliꝗd int̃ se illipepĩgerĩt ignorante
isto quiht̃ eos obligatos ⁊ unus quis¬
q tenebit᷑ ꝙ ab initio scripsit. ⁊arti¬
b aut dolis aut trãs actionib p̃uari¬
can que cõstituta sũt nõsinõdos.
om̃s locis sãcimus negotuuidioẽ de:

Expanded text:
quod sub alterna promissione creditum est, aut ex quo omnino obligati sunt, et non commune debitum proprium cuiuspiam fieri onus. Si vero minus idonee se habere reliqui videantur, sive omnes seu quidam, sive in partem seu in solidum, sive accipere ab aliis non potuit. Sic enim et illis servabitur pactionis modus, et nullum sustinebit damnum actor, licet aliquid inter se illi pepigerint ignorante isto qui habet eos obligatos, et unusquisque tenebitur quod ab initio scripsit, artibus aut dolis aut transactionibus praevaricari quae constituta sunt non sinendus. omnes l
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntitis ñ mediocris utriq data est
patti ut nõ uideret᷑ hoc nuptiale lu
extrinsecus accedens qĩ exaliacãlu
crũ ficret euisꝗ acciꝑe hocogit ideo¬
qr exhac arte feĩm curentes lesioẽ.
enut aliꝙ altilucrũ. ut hoc simłr¬
ẜ uari filus ꝓpͥctate quid̃ mor ue¬
niente. ad eos ausu uo̾ solo a pd̃lu¬
crantẽ ꝯstituto. sic abstinebut᷑ oĩ
uitõ. Sic oĩ de siderio irrõnabili. sic
nec ĩuiti noc spõte sius nocebũt fi

Expanded text:
quantitas non mediocris utrique data est parti, ut non videretur hoc nuptiale lucextrinsecus accidens quasi ex alia causa lucrum fieret eius qui accipere hoc egit. Ideoque ex hac arte factam curantes laesionem eniat aliquod alteri lucrum, et hoc simari filiis, proprietate quidem mox veniente ad eos, usu vero solo apud lucrantem constituto. Sic abstinebunt omni vitio, sic omni desiderio inrationabili, sic nec inviti nec sponte suis nocebunt fi
Abbreviated transcription (Latin):
licenti ã aut mꝯpetentiuidice inter¬
ppessonẽ suscĩpienti. aut in ꝓuĩcus
husdenũtiatis clarissigmo p̃sidi aut
cõpẽtenti iudicicoge̾ ꝑsuũ offm̃ et
illos int̾eẽliti. ꝑtẽ eius fieri aut
nlłm impeom̃tum huic nr̃e legͥi
fiat hus omĩb incipientib incõtra¬

Expanded text:
licentiam aut hic competenti iudici interpellationem suscipienti, aut in provinciis his denuntiatis clarissimo praesidi aut competenti iudici cogere per suum officium et illos interesse liti et partem eius fieri, ut nullum inpedimentum huic nostrae legi fiat. His omnibus incipientibus in contra
Abbreviated transcription (Latin):
bis ipĩs p̾dem nõtespitientib de
haoc ipõquelegib uissa sut̃ melio rase¬
infixis. siuõ ueniat. ad.altĩus ꝑsone
uandis simpliciqͣdam ⁊ meliori
lege duplici hanc placuit int̾imẽ᷑
sieñ scõis mrti nuptus mułr aut
⁊̃ uir forte. adsecũcu respiciens con¬
iugẽ que ex morte lucrata sut̃. aur
⁊̃ cxreputio forte ẜuat filus. cũ uti¬
q ⁊ alus forsanerũt eis filus ex nup¬
tus seq̃ntib quomõ iustũ est eeos ꝙ
nõsolis filus legitimis moriunt᷑ nõ

Expanded text:
bis ipsis pridem non displicentibus de hoc ipso legibus visa sunt meliora seinfixis, si vero veniat ad alterius personae rvandis, simplici quadam et meliori lege duplicem hanc placuit interimere. Si enim secundis mixta nuptiis mulier aut etiam vir forte ad secundam respiciens coniugem quae ex morte lucrata sunt aut etiam ex repudio forte servat filiis, cum utique et alii forsan erunt eis filii ex nuptiis sequentibus: quomodo iustum est eos, qui in solis filiis legitimis moriuntur, non
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut siquis uoluit legitrmã suam
fecerit sobolem ⁊ nõhuit uiorẽ. tilĩ¬
ñ filior matrẽ aut filios quid ualde
diligat. mułr aũt nõ sine peccõ sit
apd̃cum neq digna sit quolib legi¬
timo noĩe ⁊ ꝓpt̾ea aut moriente nu¬
lierẽ aut legitimo uire nõdigna in
mmodeputantu. aut cã filus maligne¬
cã trict t᷑a. aut crdstuduo muliere ce¬
lata. aut afilus. iut. ilit forte eiduiti᷑
accedentib. ⁊ ne uire legitimoꝵ usũ

Expanded text:
uis voluerit legitimam suam facere sobolem et non habuerit uxorem talium filiorum matrem, aut filios quidem valde diligat, mulier autem non sine peccato sit apud eum neque digna sit quolibet legitimo nomine, et propterea aut moriente muliere aut legitimo iure non digna in matrimonio putanda, aut causa a filiis maligne tractata aut ex studio muliere celata aut a filiis aut aliter forte ei divitiis accedentibus, ne iure legitimorum usum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃oẽm dubitatã a nob ⁊ iudicib no¬
stris plogis lationẽ que oporteat.i¬
demest. fors an est pͥscis legis latoĩbꝰ
nõsine quatũ diuisioẽ. nob̾ aũt pu¬
legẽ. id simplicitatẽ cãm transponẽ

Expanded text:
em dubitatam et nobis et iudicibus nostris per legislationem quae oporteat adem est forsan esse priscis legislationibus non sine quadam divisione, nobis autem pulege ad simpl
Abbreviated transcription (Latin):
ominũ: Nonerũ possibile neqr por¬
tabise est omĩnosine iudice relinqͥ
ꝓuiciastatuto quid̃ qĩ aliꝗd ab eo
qui anobordinatꝰ est ut ciꝰ impłeat
locũ hoĩnẽ forsan rerũ nõ habentẽ ex

Expanded text:
omnium. Non enim possibile neque portabile est omnino sine iudice relinqui provinciam, statuto quidem quasi aliquo ab eo qui a nobis ordinatus est, ut eius impleat locum, homine forsan rerum non habente ex
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ Pyouimus pridem ponentes
logẽ de electione mãdatoꝵ ⁊ fide¬
iussor ⁊ spõsoꝵ multas hñtes ⁊ in
coẽm utiles nrĩs subiectis legis la¬
tiones ĩpresentiuõ ⁊ aliud nob̾ui¬
sũest. egere quadã explanatione
fecto ⁊ mnutili ꝯsistente. si quis enĩ¬

Expanded text:
ponentes legem de electione mandatorum et fideiussorum et sponsorum multas habentem et in commune utiles nostris subiectis legislationes. In praesenti vero et aliud nobis visum est egere quadam explanatione fecto et inutili consistente. Caput I
Abbreviated transcription (Latin):
nauẽ comꝑare aut fabricarraut re¬
cõpare aut comũsors aned̾ificare.
enioĩb pͥores existi posteriores credito¬
res quor pecunus ẽpta aut inouata
des est cis qui ⁊̃ multũ antiquiores sut᷑.

Expanded text:
navem comparare aut fabricare aut reparare aut domum forsan aedificare enim omnibus priores existunt posteriores creditores, quorum pecuniis empta aut renovata res est, his qui etiam multum antiquiores sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suos restituere ⁊intiq̃ ingenuitater
⁊ iun legitimo ut sub potestate cĩcon¬
sistant nich̾ alegutimis fuus deferen¬
tes quofcõ et hoc filios fiuihĩ modi ad¬
di natẽ digestiones ⁊opiniones ihis
qui logitimos nõhunt filios curimi

Expanded text:
uere naturae et antiquae ingenuitati et iuri legitimo, ut sub potestate eius consistant nihil a legitimis filiis differentes; quo facto ex hoc filios frui huiusmodi addi naturae digressiones et opiniones in his qui legitimo
Abbreviated transcription (Latin):
mentes ẜm pat̾ne ꝯͣstitutõis uirtutẽ
bene crclusa sut̃ mrẽ publicã rursus
initroducait᷑ erua pp̃bis a nobis sanctnꝰ
atq manifestis quoꝯueniãt mõ adci¬
sire nies desuccessioẽ suꝑ talibẽ dicẽ¬
dũ. Nam sic̃ inceti̾s ab mitio logitim
ualentimiano ⁊ gratinianodiue me¬
morie bmis placuit humanũ aliꝗd
agere circa naturiles. ⁊ si quid sit na¬
turaliũ patri legitima soboles i ntia
eos untia dignos eẽ fecerut ⁊ hac cũ
sua matre nõdonar nerultimadari
cubine uo̾ solũmõhisꝗ nõ h̾ant uti¬

Expanded text:
ndum paternae constitutionis virtutem bene exclusa sunt in rempublicam rursus introducantur. Quapropter his a nobis sancitis atque manifestnsire, nihil de successione super talibus est dicendum: nam sicut in ceteris ab initio legitimiValentiniano et Gratiano divae memoriae primis placuit humanum aliquid agere circa naturales: et si quidem sit naturalium patri legitima soboles, una uncia eos dignos esse fecerunt, et hac cum sua matre, non donari neque ex ultima daricubina vero solummodo his qui non habent uti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ descentente deproiũtia ante qͣm
adueniat tp̃s ⁊ fraudando em̃olum̃¬
tis que cũ acciꝑe oportet tonre de¬
ponat cingłm. teponetaũt eũ du
successor accesẜit inꝓuinciã ante
grediant᷑. Que omnã custodiri ase¬
de tue celsitudinis imꝑpetuũ uolu¬
mꝰ ⁊ mox ut cognouis astitisse eum
ꝓuncie er illo tñs ponere emolum̃¬
ta insuccessorẽ alioquin ministra¬

Expanded text:
 discedente de provincia, antequam adveniat tempus, et fraudando emolumentis quae eum accipere oportet donec deponat cingulum. Deponet autem eum, dum successor accesserit in provinciam, ante grediatur. Quae omnia custodiri a sede tuae celsitudinis in perpetuum volumus, et mox ut cognoveris adstitisse eum provinciae, ex illo transponere emolumenta in successorem, alioquin ministra
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate moriens restituet filie ꝓpͥe¬
eñĩpãt᷑ dotẽ aut m̃at᷑̾ forte ꝓfilia sua
hanc ĩ illa aũ obtulit marito ⁊ defuc̃¬
tus est uir mobs. dem̃ patre aut ma¬
tre mortu̾is. exĩgit᷑ ⁊ que nupsit cõ¬
ferre suã cotem aut minus tm̃ acciꝑe.
siqͣuit̾ iuir ydoneus est cãundiq ab¬
solutaẽ. siuõ nulliꝰ alt̾iusdnã con¬
sistit. illa nisi actionũ que ccͣ maritũ
sũt. at ille minus ydoneus est. ⁊ ob¬
itiat᷑ millieri qd̃ iamtata sit tos ꝓ
ea. Illa ud̾ actionẽ conferat nullũ
hñtem penitus est effectũ sẽgis.
cã nobis digna putita est. ⁊ noui¬
mus quid̃ iam ĩpłimis iudicus
duritiã posteasic iudicatã.⁊ muili¬
erẽ coactã ꝯferre totẽ. aut certe re¬
putare ꝓse datam ex qua nullum
ci omĩo ꝯtigit effectũ ipĩs reb re

Expanded text:
cessitate moriens restituet filiae proprieenim pater dotem aut mater forte pro filia sua, hanc autem illa obtulit marito, et defunctus est vir inops; deinde patre aut matre mortuis exigitur et quae nupsit conferre suam dotem aut minus tantum accipere. Si quidem vir idoneus est, causa undique absoluta est; si vero nullius alterius domina consistit illa nisi actionum quae contra maritum sunt, at ille minus idoneus est, et obiciatur mulieri quod iam data sit dos pro ea, illa vero actionem conferat nullum habentem penitus effectum, legis causa nobis digna putata est. Et novimus quidem iam in plurimis iudiciis duritiam postea sic iudicatam, et mulierem coactam conferre dotem aut certe reputare pro se datam, ex qua nullum ei omnino contigit eff
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe eas ⁊ gub̾nare ⁊ scd̾m decẽ¬
tẽ modũ ⁊ sicuti nrãꝯstitũtiodici
siquid̾ sue potestatis ⁊ ꝑfecteeta.¬
tis mulierẽ sibi met culpã inferat.
cur mox uiro incohante male sut¬
stãtiea utinõ ꝑcepiti ⁊ auxiliata ẽ
sibi. sic enĩ habitura erat in colłoĩs
⁊ sine patris uolũtate hoc agere ñ
poterat. siquid̾ audiens patrẽ hec
dixit ⁊ ꝯtestataẽ. utꝯsentiret ei ⁊¬

Expanded text:
eas et gubernare et secundum decentem modum et siculi nostra constitutio dixit, si quidem suae potestatis et perfectas aetatis mulier est, sibimet culpam inferat, cur mox viro incohante male substantia uti non percepit et auxiliata est sibi: sic enim habitura erat in collation sine patris voluntate hoc agere non poterat, si quidem adiens patrem haec dixit et contestata est, ut consentiret ei e
Abbreviated transcription (Latin):
aĩor forte oblatõ fui̾t. ⁊ collatio
crici illam utitur spemerpatris in¬
obedientiã n moue̾ uolentis neq
ꝑmittentis ei mouẽ. tũc ⁊̃ eam per
semet ip̃am filiã moue̾ ⁊ nõhrẽ oc¬

Expanded text:
aior forte oblatio fuerit, et collatio circa illam vertitur spem ex patris inoboedientia neque movere volentis neque permittentis ei movere, tunc eam per semet ipsam filiam movere,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuari. alis omĩb p̃ualere mulierẽ.
semel offerentes dotẽ ꝓfilia subpõte¬
state. iut siue quit̃ potestatis reu̾sionẽ
aut isemetipm̃ ficiẽntẽ quesitũ est̃
apd̃. aliquos sicõpetens ẽ moriente ge¬
negenero ⁊ rem̃cante aid patit᷑ cote que
abeoditaest. hãc patrẽ semel offeren¬
tẽ posse ad scd̃as uetuente filia nupti¬
as minue᷑. aũt hoc nõ face̾ cogitanteor.
qr semel alic̾nata est ab euis subri. set
ipã m̃sura ei nubenti rursus cure tã¬
quãsi nec ꝯtigisset uiduatã. hoc eñi

Expanded text:
rivari: aliis omnibus praevalere mulierem ssemel offerentes dotem pro filia sub potestate, aut suae quidem potestatis, reversionem autem in semet ipsum facientem, quaesitum est apud aliquos, si competens est moriente genero et remeante ad patrem dote quae ab eo data est, hanc patrem semel offerentem posse ad secundas veniente filia nuptias minuere, aut hoc non facere, cogitantem quia semel alienata est ab eius substantia, sed ipsa mensura ei nubenti rursus dare, tamquam si nec contigisset viduatam. Hoc enim nobis
Abbreviated transcription (Latin):
lucro muliens. nõ iustũ gͥ estimauios
ho ec̃. s⁊ simulier indiuisionẽ hit̃ ꝗ
dẽ eũ precipuũ ante nuptias conati
reliquas tan qͣm studuerit pat̾̃ lecẽ
filiam. quidem̃ egerit᷑. si nõ cõtigi¬
sset scd̃is eam nuptus copłari. Set
manere eũdem geneꝵ uinũ aut qͦ¬
modo futurus erat minuere dotẽ
uma sedatã. aut ꝓpͥum illius lu¬
crũ suam facere ⁊ indotẽ scd̃i uiri
deduce̾. cũ utriq oportẽt eam inꝑa¬
fernis hoc hr̃e᷑. et forsan pp̃hanc cãm
ditõri nubere uiro. nõsolũ.xxx. libri
cxlargitate pat̾̃na oblatũ est ma¬
nẽte integro hec aut̃ sãcimus siet
in qua pͥus fuit. sinaũt fortuita
quedã clades minu̾e eius subai.
ut neq uiolenti sit possibile eque
m̃sure qͣmpͥus daret rursus dotẽ.
ꝓbetur a patre fortuita diminu¬
tio sube patris tũc nõ ampliuscogi
patrẽ dare scdõ filiã umgentẽ. nisi
inquãtum sube uirtus est.s lucrũ
quid̃ prioris ãte nuptialis conati

Expanded text:
. Non iustum igitur aestimavimus hoc esse, sed similiter in divisione habere quidem eam praecipuum antenuptialis donatioreliquas, tamquam studuerit pater laedere filiam. Quid enim egerat, si non contigisset secundis eam nuptiis copulari, sed manere eundem generum vivum? aut quomodo futurus erat minuere dotem iam a se datam, aut proprium illius lucrum suum facere et in dotem secundi viri deducere? cum utique oporteret eam in paraphernis haec habere, et forsan propter hanc causam ditiori nubere viro, non solum triex largitate paterna oblatum est manente integro. Haec autem sancimus, si et in qua prius fuit. Sin autem fortuita quaedam clades minuerit ei substantiam, ut neque volenti sit possibile aequae mensurae quam prius dare rursus dotem, et probetur aperte fortuita diminutio substantiae patris, tunc non amplius cogi patrem dare secundo filiam iungentem nisi in quantum substantiae virtus est; sed lucrum quidem prioris antenuptialis
Abbreviated transcription (Latin):
mediã untiã relinꝗ aut cõnari ꝯce¬
dimꝰ.siuõfilios nõhuit quispiã le¬
gitimos aut q̃mqͣm ascendentiũ qͣm¬
ius nec̃ĩtas est legis relinquẽ ꝑtem
dos. ⁊̃ diuitẽ int̾ eos quocũq uolui̾nt
mõ res ⁊ donatoẽs aut ꝑsmplices aut
añ nuptiales aut ꝑdotes aut ꝑ aliuz
q̃mlub modũ logittimũ suas ĩ illos
tummiꝰ. reliqm̃ uo̾tantotã in nat᷑ales
filios habent relinquẽdi licentiam.

Expanded text:
mediam unciam relinqui aut donari concedimus. Si vero filios non habuerit quispiam legitimos aut quemquam ascendentium, quibus necessitas est legis relinquere partdes, et dividere inter eos quocumque voluerint modo res, et per donationes aut simplices aut antenuptiales aut per dotes aut per alium quemlibet modum legitimum suas in illos tuimus, reliquam vero totam in naturales fi
Abbreviated transcription (Latin):
l. cõmoraridies publice apparentẽ
aministratioẽm ia̾ministrans aliqͣm
militarẽ uscuulẽ aut ⁊̃ remot  abei
relinquat ꝓunciã ammistraris ꝗd̃¬
camadhuc dũs relinquat cit̾ nr̃a

Expanded text:
 commorari dies publice apparentem administrationem administrans aliquam militarem vel civilem aut etiam remotus ab ea relinquat provinciam, administrans quidem adhuc eam dum relinquit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minos muttẽ que uocant᷑ int̃ołta.
n remouẽ quid̃ p̃sites ipõs aut aut
mõaseͣ iͣt agere aut hc deg̾ere aut
aliquaᷤᷤ ilias pͥus ne ꝓiuncias pati¬
am uisinos ⁊ qͥ uecũq fortipͥtis et
blandientib hoĩb cõsccũta sut̃. sitꝰ
uelocit᷑ at aministratioẽm ire cuiuis
ne iudice mancat.oante solũdies

Expanded text:
terminos mittere quae vocantur interdicta, neque removere quidem praesides, ipsos autem aut morose iter agere aut hic degere aut ad aliquas alias prius ire provincias, patriam visuros et quaecumque fortuitis et blandientibus hominibus consueta sunt, sed velociter ad administrationem ire cuius ne iudice maneat; sed ante duos
Abbreviated transcription (Latin):
alus indote ualeat. sicut enũ tnsi de¬
dit ꝑdilationẽ dotẽ negationẽ ci
ct nuptiał donationis inferimus
ita ut si uoluit dare ⁊ p᷑cepturus
erstũdio recus aui̾t erceptionẽ tamꝰ¬

Expanded text:
aliis in dote valeat. Sicut enim nisi dederit per dilationem. dotem, negationem ei antenuptialis donationis inferimus, ita vel si voluerit dare et percepturus ex studio recusaverit perceptionem, dam
Abbreviated transcription (Latin):
set. aut ⁊̃ agrũ emiss nõ possit tali¬
a pͥuilegia mulierib opponẽ. Infir¬
mitatẽ nãq mulierbris natẽ. ⁊ satis
nouimꝰ. ⁊ qr facile circũuentiones fu¬
nullo sinicus mõ sufficit erũq lu¬
cris cadut. ⁊ si pͥor ante nuptialis crã¬
cõ inueniat᷑. ⁊ sufficiens quodã exsiet
mus. ⁊ cirea ipã coit̃ ꝑiculũ sustinẽ.

Expanded text:
se aut etiam agrum, non possit talia privilegia mulieribus opponere. Infirmitatem namque muliebris naturae et satis novimus et quia facile circumventiones fnullo sinimus modo: sufficit quia lucris cadunt, etsi prior antenuptialis donatio inveniatur, et sufficiens quoddam extet mus et circa ipsam dotem periculum sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊la fiat cuea res minoꝵ custodie ⁊ p̃ci¬
pue ut cũ subtilitate descriptiones
fuit p̃sente quoq el arissimo scribã
cuidetilib curacõmissa ẽ. ⁊ alus qui
ꝯsucte talib int̾ueniunt᷑ subtilit᷑
⁊ fideuissionib dãdis. ⁊ oĩb a agen

Expanded text:
a fiat circa res minorum custodiae, et praecipue ut cum subtilitate descriptiones fiant, praesente quoque clarissimo scriba, cui de talibus cura commissa est, et aliis qui consuete talibus interveniunt, subtiliter et fideiussionibus dandis et omnibus agen
Abbreviated transcription (Latin):
morienti illud certũ est ⁊ a nob̾ sanc¬
ttumẽ qr si aliquid appareat rer̃ pͥ¬
oris aut scd̾e dotis uł ante hoc necc̃iur
filios pͥoris aut scdẽ hrẽ. aut sim ori¬
ulegio iuoigens. siuo nics apparet
rarius qi retũ. aut aliqͣ quid̃ appareant.
aliqͣ nõdesint siue suꝑstites siue muli¬
cres lepudio forsan pͥore niruodissolu¬
to . Iopeĩti mulien cõtẽ suͣlcͣ defuncte
sirt. silus cristẽtib ãbe aut ̃ una caꝵ¬

Expanded text:
illud certum et iam a nobis sancitum est, quia si aliquid appareat rerum prioris aut secundae dotis, hoc necessarium filios prioris aut secundae habere, aut si moriivilegio indigens. Si vero nihil appareat utriusque rerum, aut aliqua quidem appareant aliqua vero desint, sive superstites sint mulieres, repudio forsan priore matrimonio dissoluto et competenti mulieri dote, sive defunctae sunt filiis existentibus ambae aut
Abbreviated transcription (Latin):
butionẽ br̃ditatis tantã unicuiq
filioꝵ ẜuare ex lege partẽ᷑ qͣu inta
fuit pͥusquã donatoẽm p̾r infiliu
aut filios quos ea honorauit facẽt.
sicem̃ nicħ ult̾ius intonatoĩb qͥue̾¬

Expanded text:
one hereditatis tantam unicuique filiorum servare ex lege partem, quanta fuit priusquam donationem pater in filium aut filios, quos ea honoravit, faceret. Sic enim nihil ulterius in donationibus que
Abbreviated transcription (Latin):
pietate sit positalut enĩ nõ inuirie¬
tur ĩ aliquo honor indm̃s a nob̾sanc¬
tita sut. ut er nc̃ ualeat᷑ tua celsitudi¬
ne manifesta faciente hnc legẽ in ꝓ¬
fecto huiꝰ felicissi ẽ ciuitatis cui hoc cure

Expanded text:
r lex super pietate sit posita: ut enim non iniurietur in aliquo honor in deum, haec a nobis sancita sunt, ut ex nunc valeant, tua celsitudine manifesta faciente hanc legem in pfecto huius felicissimae civitatis, cui haec cur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alus cũ illa nãq nature amor pͥuscir¬
ci filios sine suspitioẽ fagiat qͣmpłimũ
tẽ io̾ete nõ est matͥrẽib derogant̃. Idõ¬
suas res sicuti pͥus ⁊ tema fibi ⁊ tueri fili¬
os ⁊ talẽ pscriptionẽ nõ formitare.

Expanded text:
 aliis: eam illam namque naturae amor pius circa filios sine suspicione faciat quam pluritem, recte non est matribus derogandum. Ideosuas res, sicuti prius schema fuit, et tueri filios et talem praescriptionem non formidare.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. N uꝑscripsimus legẽ suꝑcu
ratu minor malignantesqui circa
cos fui̾t ex fre quẽtib litib que apd̃
nos agitant᷑ mucmientes quati nus
nlłs obligit᷑ cristens unuorib aut
obligatos cos brẽ sedicens curãerer¬
cereat ne fors in inpotestate ter̾ factꝰ
agitaliꝗd arca minorẽ malignita¬
tis ⁊ ler ipã rata nob̾ fit et ex p̃senti
ta est ccͣ nrãm intentionẽ. ab. aliꝗb
nõ recte hiꝰconstitutõ nolumiꝰ ⁊ legẽ¬

Expanded text:
scripsimus legem super cum minorum, malignitates quae circa eos fiunt ex frequentibus litibus quae apud nos agitantur invenientes, quatenus nullus obligatus existens minoribus aut obligatos eos habere se dicens curam exerceat, ne forsan in potestate rerum factus agat aliquid circa minorem malignitatis. Et lex ipsa rata nobis sit et ex praesenti ta est contra nostram intentionem ab aliquibus non recte huiusmodi constitutio, volumus in lege
Abbreviated transcription (Latin):
pendisser  Anteqm ad euis ueniss m¬
monium pͥoris uxoris dotẽ ⁊ nõcẽtiustũ
inuentꝰ est reliquisse iuir qmtũ suffi¬
ceret soli scd̾e totẽ eam ꝑtere. illos
au̾t exspensã iãdotẽ ꝑcipe. s filu nu¬

Expanded text:
pendisset et ante quam ad eius venisset matrimonium prioris uxoris dotem, et non esse inventus est reliquisse vir quantum sufficeret soli secundae doti, eam perdere, illos autem expensam iam dotem percipere; sed fil
Abbreviated transcription (Latin):
augmentũ illi lege hac facimus.
Bitaq dicimꝰ cefilus gratis cristẽ¬
tibreis nõ degrͣtis ⁊ quib pat̾ iustã
et legitimam ingratitudinẽ infert.
nãsi hoc itase hrẽ appariũt ⁊ appro¬
bent᷑ ingratutudĩs eause sint ea q̃
lege deingratis parata sũt rata nicb̾
hac nrãlegis latioẽ minuenda. erue
igitur placucrũt nob̾ ⁊ ꝑbãt sacrã¬

Expanded text:
egi hoc facimus. Haec itaque dicimus de filiis gratis existentibus eis, non de ingratis et quibus pater iustam et legitimam ingratitudinem infert. Nam si hoc ita se habere apparuerit et approbentur ingratitudinis causae, sint ea quae lege de ingratis posita sunt rata, nihil hac nostra legislatione minuenda. Quae igitur placuerunt nobis et per
Abbreviated transcription (Latin):
¶nõ ualentib filus ꝗdon atoĩbꝰ
honorati sut dicẽ ꝯtẽptos. quid̃ eẽ
ĩmmensis his don atoĩb iuderi aut
abstine̾ pat̃na hr̃ditate.o n co¬
gendis quid̃ ꝯtenti sũt conationib
susciꝑe hroit᷑atẽ. Neccitatẽ. iut hñ¬
tib omĩb modis ꝯplere fratrib¬

Expanded text:
non valentibus filiis qui donationibus honorati sunt dicere contentos quidem esse inmensis his donationibus, videri autem abstinere paterna hereditate, sed neque cogendis quidem, si contenti sunt donationibus, suscipere hereditatem, necessitatem autem habentibus omnibus modis complere fratrib
Abbreviated transcription (Latin):
pumcit iudice mi isttrio miti
et cuis res quas põstea habuisse
batus fui̾t. monasterio riquon
tritur co rapetere. suid rursus reli¬
querit mor sterũi. tunccum r¬
der ꝓuncit in qua muentꝰ fucrit
teneit. ⁊ subdito sibi offitio ꝯmo

Expanded text:
ciae iudice in monasterio mitti, et res, quas postea habuisse probatus fuerit, monasterio in quo mittitur competere. Si vero rursus reliquerit monasterium, tunc eum iudex provinciae in qua inventus fuerit teneat et subdito sibi officio co
Abbreviated transcription (Latin):
Qui auõ cognouimus coq iliqui pͥo¬
ris ꝯstuutionis cipitulũ qd̾ deꝑ mu¬
tationis conpetentiũ rerum scissimis
que nos quid̃ ascĩssima ecc̃ã acciꝑe.
his aut̃ hocdare huic adgressi sunt.
multi quidã similib petitionib utẽ¬

Expanded text:
o cognovimus quod aliqui prioris constitutionis capitulum, quod de permutatione competentium rerum sanctissimis que nos quidem a sanctissima Ecclesia accipere, his autem haec dare, hinc aggressi sunt multi quidam, qui similibus petitionibu
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ indesiitũ est lege c̾tes ꝯsistũt
militie qus cũ uendi.ant obligari
possut. nos iuĩt ex maiorib cãmoside¬
rantes scimꝰ qr exãn̾tiquis tp̃rib nõ
noĩa oiõ ãtiqua ⁊ tefitientia intalib.
ferclunt᷑ paulatim uõ imꝑatores in¬
t̃pellantiũ creditoꝵ miserati bec p̃br

Expanded text:
um est lege, et certae consistunt militias quaecumque vendi aut obligari possunt. Nos autem ex maioribus causam considerantes scimus, quia ex antiquis temporibus non nomina omnino antiqua et deficientia in talibus ferebantur; paulatim vero imperatores interpellantium creditorum miserati haec pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥum robur habentib licentia sit sã¬
ctissimis eccłus ⁊ ueneribilib domi¬
bus adinucẽ ⁊ empbiteᷤsim agert ꝑ¬
petu ã decreto qunppe hu fatiento ercep¬
ta quid̃ his scĩssimamaiore ecca. in

Expanded text:
proprium robur habentibus, licentia sit sanctissimis ecclesiis et venerabilibus domibus adinvicem et emphyteusim perpetuam agere, decreto quippe hoc faciendo, excepta quidem hac sanctissima
Abbreviated transcription (Latin):
ad ip̃m mutauit auit. ut militia illi
emeret᷑. alio quĩ alus ꝯditorib non
ꝓiite dumꝰ. hoc s si quid̃ filui fuerint.
ant uror desuncti istos oĩb p̃poniosꝰ
modis. ut adeat nos ⁊ẜ muissionẽ¬

Expanded text:
ad hoc ipsum mutuavit, ut militia illi emeretur. Alioquin aliis creditoribus non prompte damus hoc: sed si quidem filii fuerint aut uxor defuncti, istos omnibus praeponimus modis, ut adeant nos et se
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ tuã loc ualidissime custo¬
dire. et siquid quit̃ ꝯsuctudo ẽ. dare
eos quiordinant᷑ insanctissima ma¬
iore ecc̃a hoccos p̃bere. nicħ eide his
que dant᷑ insci̾ssima maiore eccan¬

Expanded text:
titudinem tuam hoc validissime custodire, et si quid quidem consuetudo est dare eos qui ordinantur in sanctissima maiore ecclesia, hoc eos praebere nihil enim de his quae dantur in sanctissima maiore ecc
Abbreviated transcription (Latin):
etropolitã lax ꝯsiderari ⁊ si reuera ꝓro¬
uitũ fui̾t cũuire uirando qr utile est
utriq parti hocagiratũ cẽt ⁊ uase. ⁊
nõ egere. n spãliuissione. necdium¬
o pigramitico typo haibentib quip¬
pe hisqui ad talia ꝯuemũt magni
um fiat aut aliꝗd p̃ter utilitatẽ u¬
truisq gerat᷑ partis. nã ⁊̃ maledic¬
ta hobis oĩum terribilia t̃minebt̃¬

Expanded text:
metropolitam haec considerari, et si revera probatum fuerit cum iureiurando, quia utile est utrique parti hoc agi, ratum esse et valere, et non egere neque speciali iussione nec divino pragmatico typo: habentibus quippe his qui ad talia conveniunt magni um fiat aut aliquid praeter utilitatem utriusque geratur partis. Nam etiam maledicta his omnium terribilia imminebun
Abbreviated transcription (Latin):
fui̾t fugientisi nõ erequat᷑ aut creq̃nᷤ¬
nõ uincat cͣim. ⁊ ibi oĩa agiquecũ¬
merhibitionẽ decreuimꝰ definitum¬
ucro. auꝑ afideuissorib exigendũ
⁊cundũ ei qui deductꝰ est ꝓbendo¬
quoq ab illo ⁊ iore uirando usq¬
adtãxatoem ut siuiraust se ⁊ am
pluis expendisse. ⁊oc pecipiat.ut¬

Expanded text:
ciam, forte declinare hanc observationem, sancimus hic iudicem aut gloriosissimum nostrum quaestorem sacris nostris ministrantem litteris, si quid tale agere iubeatur, non aliter ad aliam exhiberi provinciam reum, antequam fideiussorem praebeat actor in iudicio, in quod futures est reum deducere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tpt̃. si uo̾ latinis quibrdãtotius car¬
te ꝯsistant ordo. ⁊ latinis quid̃ per¬
scribat᷑ tpẽ impositis illis incertis
elem̃tis clariorẽ tñordinẽ bñtibꝰ
lttͣis quas liceat oĩb legere oiõ su¬

Expanded text:
tempus; si vero latinus quidam totius chartae consistat ordo, latinis quidem perscribatur tempus, interpositis illis incertis elementis, clariorem tamen ordinem habentibus litteris, quas liceat omnibus legere omnino sy
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimas husquitales fideuisso¬
reserigũt. in suꝑ ⁊ ipõs ficeuissores
sine obligatione recedere.⁊ nullã
inferri eis necc̾itatẽ ꝑsonaꝵ p̃si:¬
ptiones set in p̃senti ꝯpimusci¬
delẽ quãtam ⁊ ĩportabilẽ quadã¬
dã. a nob fieri castitatẽ.qr eñ cos
fideuissores acciꝑe ꝓbibuimꝰ. in¬
uenisse illos. altãuiã ad impieta
⁊ tiupioꝑatioẽ cessabũt. Mułres
aũt eristens tes miscras. ⁊ sic male
se ductas pie agere seputare. si ĩ¬
pie egerĩt. ⁊ ut custediant uis ui¬
randũ ꝓpea suã ꝓstitu̾e castitatẽ
cũo porteret agnoscere: qr huiꝰ mo¬
di transgͣsiones magis placeret
dcoqͣm iuris uixandi obẜuationes
nõcñi siquis ab. aliquo uis uitandũ
acciꝑet. qr accidet sorsitan. aut at¬
ulterabit᷑ aut aliquid agit tale illi¬
citũ. oportet ẜuariuis uiranduor.
ut pote cũsit itaturpe ⁊ illicituor.¬
⁊ ad ꝑditionẽ ducens ideoq liceat
mulicrilicet huiꝰ modi ius uiran¬

Expanded text:
novissimas his qui tales fideiussiones exigunt, insuper et ipsos fideiussores sine obligatione recedere et nullam inferri eis necessitatem personasenti comperimus crudelem quandam et inportabilem cadam a nobis fieri castitatem. Quia enim eos fideiussorem accipere prohibuimus, invenisse illos aliam viam ad impietatet turpi operatione cessabunt, mulieres autem existentes miseras et sic male seductas pie agere se putare, si impie egerint, et ut custodiant iusiurandum propterea suam prostituere castitatem: cum oporteret agnoscere quia huiusmodi transgressiones magis placent deo quam iurisiurandi observationes. Non enim si quis ab aliquo iusiurandum acceperit, quia occidet forsan aut adulterabitur aut aliquid aget tale illicitum, oportet servari iusiurandum, utpote cum sit ita turpe et illicitum et ad perditionem deducens. Ideoque liceat mulieri, licet huiusmodi iusiuran
Abbreviated transcription (Latin):
amũstrator sit. iube oĩ modo eriteri
rcũ tanqͣm peioꝵ. ⁊ ptne su accusa¬
at s cutus sit aquotũ iuidict siuo
ersacraforte forma. aut uissione
aut ⁊ ab aliquo aministratont ut
adillutenũtiare ut deducit᷑. ab illo.
ne cã maneat auctori. undiq desola¬
ta iudice agene. aliꝗd nõ ualente co
qd̃ nondũ. apd̃cum fcãsit ꝯtestatio
litis illo ꝯtentpnẽte legẽ ⁊ uiraĩtũ
suũ manifestatioẽ sua. ⁊ auctore eł̃
oc̃m legituũ. adiutoriũ relinq̃nte.
Igit nelatente co ⁊ tãdata ⁊ exibi¬
tioẽ ⁊ cĩ maneat suspẽsa crammet
ut potuit uider in qͣmt̾ran. ab isse
dr̃. et det indutias c̃tas. ut nisi icrie
asoccinrerit. libam᷑ tñ huiꝰ reifiduti¬
am haberes si ñ forte studio auctoris
impediat᷑. nit uenire ꝓhibeat᷑ tũc¬

Expanded text:
imodo exhiberi reum tamquam periurum et paene sui accusaet, sed datus sit a quodam iudice, sive ex sacra forte forma aut iussione aut etiam ab aliquo administratore, ad illum nuntiare, ut deducatur ab illo, ne causa maneat actori undique desolata, iudice agere aliquid non valente eo quod nondum apud eum facta sit contestatio litis, illo contemnente legem et iuramentum suum manifestationem suam, et actorem extra omne legitimum adiutorium relinquente. Igitur ne latente eo et tardata exhibitione causa maneat suspensa, examinet ut potuerit iudex, in quam terram abisse dicitur, et det indutias certas, ut nisi intra eas occurrerit liberam tamen huius rei fiduciam habens, si non forte studio actoris impediatur aut venire prohibeatu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s u̾rã ce̾claratidebiti ip̃m qĩ posses¬
sionẽ missũ. hrẽ res debiticã ẜum¬
di. ⁊ tũc sille occurrerit. cẽ ei prius.
soluet dõpnũ. ⁊ tẽ recipiens rei᷑ ⁊ fide¬
uissorẽ p̃stant ꝑsequat᷑ ꝯcã ¶ op̃

Expanded text:
suram declarati debiti, ipsumque in possessionem missum habere res debiti causa servandi. Et tunc, si ille occurrerit, omne ei prius salvet damnum, et tunc recipiens res et fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
oopr. Punmi sepe csicunquib¬
dãoranioms obẜuantes domib aut
⁊̃ forte ab aliquib pͥus instituti mi¬
nstrat᷑ eis ab aliquib sollẽpnes
ex pense demñ seꝑant semet ipõs adu¬
uinis oĩo sacramẽtis ꝑꝑ quas ipĩ nõ

Expanded text:
os. Plurimi saepe clerici quibusdam oratoriis observantes domibus aut etiam forte ab aliquibus prius instituti ministrantur eis ab aliquibus sollemnes expensae, deinde separant semet ipsos divinis omnino sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
petere ꝑ mitiũt cãm ar̃te machi¬
nant᷑. maxime erecutorib talia
dolose ad inuenientib ⁊ mox ut ob¬
lata fui̾t quelibet ãmonitio forte
neq libellodato niuditiali ullaca¬
utione deducũt hoĩem inuitũ ad
iudicẽ datũ. N⁊ nich̾ scientẽ cõpellut̃
facẽlitis cõtestationẽ ut semei sb̾
litis ꝯtestatoẽm ꝯsticutꝰ obligetur
⁊ nullã hãt licentiã. n refutare̾ ĩu¬
dicẽ. naliũ simul uidicẽ petẽ. cũ
forte suspectus iudex sit. ⁊ sic agut̃
que uolut̃. ⁊ subsuis artib hoĩcm
cõstituentes. quo uolũt mõ dẽ eo
hoc ẽ u̾ñgeniti ut siue repudiare
uolui̾t. siue ⁊ cũ eoaliũ indicẽ petẽ
licentiã hãt hoc facere. aut forte co¬
gnoscere debitũ. ⁊ lib̾art ab ad uer¬
sarii su cõtẽptione. anncibilit̾. et
nõ ꝑcalir̾pniã ⁊ circũuentionẽ sub

Expanded text:
permittunt, causam arte machinantur, et maxime executoribus talia dolose adinvenientibus, et mox ut oblata fuerit quaelibet admonitio, forte neque libello dato neque iudiciali ulla cautione, deducunt hominem invitum ad iudicem datum et nihil scientem compellunt facere litis contestationobligetur et nullam habeat licentiam neque refutare iudicem neque alium simul iudicem petere, cum forte suspectus iudex sit; et sic agunt quae volunt et sub suis artibus hominem constituentes quo volunt modo de eo aghoc est viginti, ut sive repudiare voluerit sive et cum eo alium iudicem petere, licentiam habeat hoc facere aut forte cognoscere debitum et liberare se ab adversarii sui contentione amicabiliter, et non per calumniam et circumventionem su
Abbreviated transcription (Latin):
itaq dñis eicõ iunctoꝵ alt̃ dotem
aut añ nuptialẽ donatoẽm facie¬
ns mops. aut uir aut mulier in¬
ueniati ⁊ moriens quid̃ aut uir. aũ
femina locuples sit ille nõ uł illa
suꝑstites pͥauꝑ eristat. Nansia¬
liunde forsan kit no offerentẽ do¬
tẽ.. aut nõdantẽ ꝑꝑ nuptias dona¬
tionẽ nõerit iuistũ grauare filios

Expanded text:
coniunctorum alter dotem aut antenuptialem donationem non faciens inops aut vir aut mulier inveniatur, et moriens quidem aut vir aut femina locuples sit, ille vero vel illa superstes pauper existat. Nam si aliunde forsan habeat, non offerentem. dotem aut non dantem propter nuptias donationem non erit iustum gravare filios
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ponere legẽ. de demilitia ꝙꝓ¬
pe spectabiliũ scilenticarioꝵ ꝓpͥe
ribindotatis. dem̃ morientes ⁊ fili¬
os quid̃ ex lege uocatos ad pat̃na
hereditatẽ. oulieres ant licet deci¬
es milies instatu legittime cõiugis
manserĩt. ittñ eoꝙ nõsit fcã urdos.¬

Expanded text:
onem ponere legem: de militia quippe spectabilium silentiariorum proprie ribus indotatis, deinde morientes, et filios quidem ex lege vocatos ad paternam hereditatem, mulieres autem, licet decies milies in statu legitimae coniugis manserint, attame
Abbreviated transcription (Latin):
uigĩti.sic oñ agere tanꝗ̃sineq a¬
binitio fcãsit quedũ ꝯtestatio litis.
Oi siuĩo semel repudians uidicẽ aliũ
accepit nõ sinmꝰ ei. ⁊ eũ qui petitus
est rursus reputiare. Sicut cñĩ cͥius
fiat. abhac maxime disꝑant cuu¬
tate licentiã cẽ. etiam ⁊ nõ fcãlitis
ꝯtestatioẽ adirerauctorẽ statutũ ui¬

Expanded text:
sic omnia agere, tamquam si neque ab initio facta sit quaedam contestatio litis. Caput IV Si vero semel repudians iudicem alium acceperit, non sinimus ei et eum qui petitus est rursus repudiare. Sicut enim eius cufiat, ab hac maxima dispareant civitate, licentiam esse etiam non facta litis contestatione adire actorem statutum
Abbreviated transcription (Latin):
rem iudice metro poleos illius ꝓuĩ
si ptuuit referens. ⁊ in suꝑ exuici¬
nis maioribrcingulis ⁊ undiq hoc
agẽntẽ siue uidersiue pͥuatus sit
memorata castigari pena.⁊ durri

Expanded text:
rem iudicem, metropoleos illius provisi probaverit, referens, et insuper ex vicinis maioribus cingulis: et undique hoc agentem, sive iudex sive privatus sit, memorata castigari poena et dari
Abbreviated transcription (Latin):
um quid̃ ingredientẽ. ipd̃ iudicẽ
⁊ boc docentẽ repentẽ dinutti iu¬
re uirando aũt eiuis iudicet᷑ de oibꝰ
expensis quas ꝓtulit circa uiã ⁊ cir¬
ca ꝑegrinã habitatõem.⁊ hus ui¬
dices addicant actorẽ cõuenientẽ
fiust᷑a. ¶ et qm̃ mos est nõ aliter
fieri exibutẽs aut p̃sentationes
nisi actores fideuissores cͣcrtã qͣnti
plus aliquid decsauĩt certãtm̃ qnͣti¬
tate definita auid ice. qm leges ta¬
ratioẽm uocant. ⁊̃ hoc suꝑ exigi ut

Expanded text:
d iudicem et haec docentem repente dimitti, iureiurando autem eius iudicetur de omnibus expensis quas pertulit circa viam et circa peregrinam habitationem, et his iudices addicant actorem convenientem frustra. Et quoniam mos est non aliter fieri exhibitiones aut praesentationes, nisi actores fideiussores certa quantitplus aliquid declaraverit, certa tamen quantitate definita a iudice, quam leges taxationem vocant, etiam hoc superexigi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
crã ntãm p̃bitis ꝯstitutionẽ ⁊ sub¬
scribe libello qui appellat᷑ responsio
cũ futura celebrari ꝯtestatio litis
ap̃iudicẽ int̾rogaret fugienteor
si .xx. dies trsicrut̃ delib̾atioĩs ⁊ illũ

Expanded text:
cram nostram praebitis constitutionem, subscribere libello qui appellatur responsiocumque futura est celebrari contestatio litis apud iudicem, interrogari fugientem, si viginti dies transierunt deliberationis, et illum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimimꝰ. s: maiorẽ adioctionẽ eis ĩ¬
fiscans ille aũt eam logib oromatis
⁊exornãs. siue ⁊̃ tertia pͥncipia fir¬
ma quilibet imꝑucesarẽ maxintũ
et augustũpĩ. ⁊ ita rẽ.p. nob̾ inue

Expanded text:
imimus, sed maiorem adiectionem eis inificans, ille autem eam legibus ordinans et exornans; sive etiam tertia principia sumat quilibet imperii, Caesarem maximum et Au
Abbreviated transcription (Latin):
orpre Plurmi adcuntes nrãm
decent potestatẽ. quicribent᷑ aut̃
ab aliquib aut ⁊̃ malias ꝓtrahũ¬
tur ꝓuintias aut exsacra nrã uis¬
sicẽ. aut exdecretis iuditialib ⁊ am
isiam quid̃ pp̃hec agunt᷑ coactiuo̾
uissionib aut decretis exibent᷑ pro¬
inte quĩeos eribent ⁊ cautiones exi¬
gentes quiitricertũ tp̃c ueniunt
id det̾minatũ iuditiũ huquiab
eis cõuenti sũt. ip̃i remaneant in

Expanded text:
lurimi adeuntes nostram docent potestatem, quia exhibentur ab aliquibus aut etiam in alias protrahuntur provincias aut ex sacra nostra iussione aut ex decretis iudicialibus, et ad miseriam quidem per haec aguntur, coacti vero iussionibus aut decretis exhibentur; proinde qui eos exhibent etiam cautiones exigentes, quia intra certum tempus veniunt ad determinatum iudicium hi qui ab eis conventi sunt, ipsi rem
Abbreviated transcription (Latin):
oop̃r. Inhonestas pignorões et
odibiles suꝑ hiis eractiones. plu¬
rime quid̃ ⁊ alie leges odio hñt. p̃¬
cipueaũt a nos pͥosite. s nescimꝰ
q̃mat modũ cãlicet tantis castig¬
ti logis latoĩb ad hait p̃sumit᷑ ⁊¬

Expanded text:
o. Inhonestas pignorationes et odibiles super his exactiones plurimae quidem et aliae leges odio habent, praecipue autem a nobis positae; sed nescimus quemadmodum causa licet tantis castigata legislationibus adhuc praesumit
Abbreviated transcription (Latin):
ges ⁊ haꝵcelebrationẽ ꝯtinue
maneat ĩmortał dum mormem¬
quis littis hocdeclarãt obẜuetur
moĩb iuditõ. ut post illas littaͣs
antiquitatis alias subdant .i. has
gestoꝵ tpc̃. ut nõ fatigent᷑ requi¬
rentes idipẽ. deince errantes expec¬
tent donec hoĩem quecũꝙ ꝯꝑiat̃¬

Expanded text:
ges et harum celebrationem continue maneat immortalis, dum memquis litteris hoc declarant, observetur in omni iudicio, ut post illas litteras antiquitatis alias subdant, id est gestorum tempus: ut non fatigentur requirentes id tempus, deinde errantes expectent, donec hominem quemcu
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ hus p̃poni. Uñ sanccimꝰ ⁊ cos
quicũ gestis mĩstrãt siue inuiditus
sine ubicũq ꝯficiunt᷑ acta ⁊ tabellio¬
nes quioiõ qualib formadocum̃toa
cõscribut᷑ in hac magnaciuitate siue
ĩalus gentib oĩb quib nos p̃side᷑ de¬
dit deus hoc modo inciꝑe in docum̃tis
imꝑu illius sacratissimi augusti et
imꝑris ãnototo. ⁊ post illã inferre cõ¬
sulis applłoem. quim illo ãnoest ⁊ t̃tio
loco indoõem m̃sem ⁊ diẽ. sicem̃ p oĩa
cõsulatus ordine ⁊ reliquaobẜuatoẽ
int̃positadocum̃tis. inadust̾ata hoc
ualde ꝯstituũtur. siquasiero. ap̃oriẽ¬
tes abitatoris aut alios hoĩes obẜuatõ
custodiat᷑ inciuitatũ t̃prib neqr bu¬
sequat᷑ nero sicutidcm̃ est. cõsul ⁊ in

Expanded text:
I Vnde sancimus et eos quicumque gestis ministrant, sive in iudiciis sive ubicumque conficiuntur acta, et tabelliones qui omnino qualibet forma documenta conscribunt sive in hac magna civitate sive in aliis gentibus, quibus nos praesidere dedit deus, hoc modo incipere in documentis: "Imperii illius sacratissimi Augusti et imperatoris anno toto", et post illa inferre consulis appellationem qui illo anno est, et tertio loco indictionem, mensem et diem. Sic enim consulatus ordine et reliqua observatione interposita documentis inadulterata haec valde constituuntur. Si qua vero apud Orientis habitatores aut alios homines observatio custodiatur in civitatum temporibus, neque husequa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhanc sacrã declirata sut logẽ ⁊ in
hac mariã ciuitate ⁊ inꝓuĩtus u¬
niu̾sis quib p̃est manifesta ꝯsti¬
tuat. ut nullus p̃sumat alit̾ nu¬
merare tpẽ. aut aliud agere. s ita

Expanded text:
nc sacram declarata sunt legem, et in hac maxima civitate et in provinciis universis quibus praeest manifesta constituat, ut nullus praesumat aliter numerare tempus aut aliud agere, sed ita
Abbreviated transcription (Latin):
ticãpꝓcede sanccõem dicentẽ alit agi
sequat᷑ leͣ gẽ nos era uolumꝰ opti¬
nere ꝙ nr̃e uolut̃ leges. sicm̃ sub
ipplłone lis fiat iudexquit̾ suscipi¬
at modis oĩb oblatã applłatõnẽ
nicħ penitꝰ excusans in quib oĩoli¬
cet applsart. auxiliũ uo̾cͣ. applłoẽs¬

Expanded text:
onem dicentem aliter agi, sequatur legem. Nos enim volumus obtinere quod nostrae volunt leges. Si enim sub appellatione lis fiat, iudex quidem suscipiat modis omnibus oblatam appellationem nihil penitus excusans, in quibus omnino licet appellare, auxilium vero circa appe
Abbreviated transcription (Latin):
super hoc et usuram tertiamcẽ¬
tesi me agnoscere pocimiarum
aut rerumque non accipere ꝑ
cum quihus secumdum hũc
modum lesus est ualuit. et ne¬
qr aliquis apponat defensioneᷤ
Quia qui presens est ei exactio¬
nis dominodanti defensionẽ
aut cepositum aut malus recipe¬
re propniam. non enimominb
est facile fu deiussorem prebere:
nostris legibus nullam defen¬
sionem omnino ratam cẽ po¬
nentibus. nisi cum ficeuissio¬
ne fiãt fideuissorẽs uero om¬
nnodandum ydoncum non
facile neq possibile passum.
et ꝓptere⁊ igitur mobseruan¬
tiam nostrorum subiectorum
uolumus hec custodin ãmodo
et decetero omniterapore ut in¬
mortale sit huius nostie santi¬

Expanded text:
super hoc et usuram tertiam censuper hoc et usuram tertiam centesimae agnoscere pecuniarum aut rerum, quas non accipere per eum is qui secundum hunc modum laesus est valuit. Et neque aliquis opponat defensiones, quia praesens est ei exactionis domino danti defensionem aut in depositum aut in aliis recipere propria. Non enim omnibus est facile fideiussorem praebere, nostris legibus nullam defensionem omnino ratam esse ponentibus nisi cum fideiussore fiat, fideiussorem vero omnino dandum idoneum non facile neque possibile passim est. Propterea igitur in observantiam nostrorum subiectorum volumus haec custodiri amodo et de cetero omni tempore, ut immortale sit huius nostrae sancti
Abbreviated transcription (Latin):
occasio huic rerei seuius ⁊ oifficili¬
us illud est. multisemm domos
deposidentibus quim hac felicissi¬
maciuitate in bacciti non uiden i¬
tur mor futuris sunt persionis
ab inquilmis accipere cilumpni¬
antur per interdictiones inquili¬
nis dixigentes ut nõ inferant e¬
is. illi uero ultro eas suscipienteᷤ
ules amagnahas fuerint ciuita¬
te.⁊ decidit oid pensionum numi¬
steriohusquibus hoc forsan solo
nutriuntur secumtum quod oc¬
currentes inciuilibus annonis
aliquam habeant causamadob¬
norium sibi non obcomat. mꝰ¬
liberalibus autem et persitateo
omĩ plenis aspiret iterdictioni¬
bus congnoscat erum quisitale.a¬
liquid egerit. ⁊ per occasioneo eiꝰ
iccidentis ipse sustinerebit picu¬
lum. mox qui int̃dictionem ini¬
quinis ad ministrantib panẽ
miserit aut suspenderit.annonã.¬
nichil enimborum agi omnino
uolumus. Set exquo interoit¬
tiones egerit. sancimus eum om¬
nem dãpnum saricire dnõ reꝵ

Expanded text:
occasio. Huic autem rei severius et difficilioccasio. Huic autem rei severius et difficilius illud est. Multi enim domos possidentibus in hac felicissima civitate inbatiti invidentes mox futuris pensiones ab inquilinis accipere calumniantur per interdictiones inquilinis dirigentes, ut non inferant eis; illi vero ultro eas suscipientes ules a magna hac fiunt civitate, et decidit omnino pensionum ministratio his qui ex hoc forsan solo nutriuntur, secundum quod occurrentes in civilibus annonis aliquam habeat causam ad obnoxium sibi, non obdormiat, inliberalibus autem et perversitate omni plenis adspiret interdictionibus: cognoscat enim, quia si tale aliquid egerit accidens ipse sustinebit periculum, mox quod interdictionem inquilinis et ministrantibus panem miserit aut suspenderit annonam.Nihil enim horum agi omnino volumus, sed ex quo interdictiones egerit, sancimus eum omne damnum sarcire domino rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
nigne. quod sitale aliquit ege¬
rit oĩo enuim oportet non sola
delictorum nos contentos eẽ
prohitione: set ctiam nmo¬
rem inferre iustũ transgresso¬
rib siue perditionẽ contigert
rerum aut pocunaꝵ fieri et f
prohibetur suie alium quem¬
cumq fortuitum casum ip̃m
respicere: qui contestationeor
dixit. in superetiam ex quo fcã
est huius modi cõtestatio usu¬
ras pocuniarum usq tertiam
centes ime agnoscere probi¬
bentem accipere ꝓpriam non
solum siaurum quod depositu
fuerit. restituit uero prohibitũ.
quod. Set ⁊ si aliesint᷑ res. ut t
timore stultoꝵ simulet persoꝵ
maligne uersandi cursum in de¬
⁊ aspicere ⁊ constituere scd̃mle¬
gem pre uidimus. ¶ uidemus
eis qui ministrant publicas. an¬
noras. ⁊ theͣsseras accipiut ab
annonarm prefecto uolentes
suspendi aministratione eos qui
hoc solumodo fors. in nutriuntur.
de frautari administrationem.
per quam omnis tribuitur uite

Expanded text:
agere. Quodsi tale aliquid egeagere. Quodsi tale aliquid egerit omnino enim oportet non sola delictorum nos contentos esse prohibitione, sed etiam timorem inferre iustum transgressoribus, sive perditionem contigerit rerum aut pecuniarum fieri et hoc probetur sive alium quemcumque fortuitum casum, ipsum respicere qui contestationem direxerit; insuper etiam ex quo facta est huiusmodi contestatio, usuras pecuniarum tertiam centesimae agnoscere prohibentem accipere propria, non solum si aurum fuerit quod depositum est restitui vero prohibitum, sed et si aliae sint res: ut hoc timore stultorum simul et perversorum maligne versandi in deet aspicere et constituere secundum legem praevidimus. Videmus rdicentes eis qui ministrant publicas annonas et tesseras accipiunt ab annonarum praefecto, volentes suspendi administrationem et eos qui ex hoc solummodo forsan nutriuntur defraudari administratione, per quam ei omnis tribuitur vitae