comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuum eẽ sanciuit. Assuescens autẽ milites
ut sicut ipse dm̃ colerent. signo crucis eoꝵ
arma signabat. In regalibus quoq oratori¬
um fabricatus. & iam tabernaculũ ad in¬
star ecclẽ circumferebat. dum aduersus
hostes castra metar&ur quatinus nec
initinere degens ipse uel exercitus sacro
lumine priuarentur. quo decer& laudari
seruientes: quiscłm legem ecclesiasticã
sacroꝵ ordines ad implebant. Ex illo
autẽ  romanoꝵ cohortes quȩ nunc
numeri nuncupantur singulȩ fecert̃
tabernaculũ proprium . & sacerdotes
atq diaconos distributos habebant.
Diem uͦ qui dominicꝰ uocitatur quem
hebrȩi primũ uocant. greci autẽ soli
distribuunt. & qui ante septimũ est.
sos habere uacationem. & in eo tantum
orationibus occupari. Honorabat autẽ
dominicũ diem quia meo xp̃s resurrexis
s& amortuis : Alium uͦ quia in eo fuerat
crucifixus maximã nãq culturã sacra¬
tissime crucis habebat. tam ꝓhis quȩ ei

Expanded text:
tuum esse sancivit. Assuescens autem milites, tuum esse sancivit. Assuescens autem milites, ut, sicut ipse, Deum colerent, signo crucis eorum arma signabat. In regalibus quoque oratorium fabricatus, etiam tabernaculum ad instar ecclesiae circumferebat dum adversus hostes castrametaretur; quatenus nec in itinere degens ipse, vel exercitus sacro lumine privarentur, quo deceret laudariservientes, qui secundum legem ecclesiasticam sacrorum ordines adimplebant. Ex illo autem Romanorum cohortes, quae nunc Numeri nuncupantur, singulae fecerunt tabernaculum proprium, et sacerdotes atque diaconos distributos habebant. Die vero qui dominicus vocatur, quem Hebraei primum vocant, Graeci autem soli distribuunt, et qui ante septimum est sos habere vacationem, et in eo tantum orationibus occupari. Honorabat autem dominicum diem, quia in eo Christus resurrexit a mortuis; alium vero, quia in eo fuerat crucifixus. Maximam namque culturam sacratissimae crucis habebat, tam pro iis quae ei
Abbreviated transcription (Latin):
opus. I& antisiquidem eiꝰ imperio. &iam
religio ualde florebat. & intantũ &iã post
bellũ contra liciniũ gestũ felicissimꝰ fuit in
proeliis aduersus alienigenas prȩparatis. ut
&iã sarmatas uincer&. & qui uocant᷑ gothi
tunc nouissimȩ causa gr̃ȩ apud eũ foedera
celebrarent. Hȩc autẽ gens habitabat qͥdem
tc̃ transfluuium histrum. Cumq e&̃ inbel¬
lis prona & multitudine atq magnitudi¬
ne corporum armissemꝑ exercitata. aliis
quidẽ barbaris prȩualebat : solos autẽ roma¬
nos habebat sibim& repugnantes. Fertur
enĩ &iam & hoc proelio demonstratũ con¬
stantino ꝑsigna uel somnia quanta dĩ ꝓui¬
dentia reger&ur. Quicũ superass& om̃a bella
quȩ sub eosunt gesta. ueluti repensans xp̃o.
in eius religionis studio magis magisq ferue¬
bat. hanc solam fatendam & salutarẽ existi
mare subiectos iubens. Terra uͦ exsubdita
distribuit. & donationẽ ualidam inperpe¬

Expanded text:
opus. Laetanti siquidem ejus imperio, etiam opus. Laetanti siquidem ejus imperio, etiam religio valde florebat, et in tantum etiam post bellum contra Licinium gestum felicissimus fuit in praeliis adversus alienigenas praeparatis, ut etiam Sarmatas vinceret, et qui vocantur Gothi, tunc novissime causa gratiae apud eum foedera celebrarent. Haec autem gens habitabat tunc quidem trans fluvium Istrum. Cumque esset in bellis prona, et multitudine atque magnitudine corporum armis semper exercitata, aliis quidem barbaris praevalebat; solos autem habebat Romanos sibimet repugnantes. Fertur enim etiam et hoc praelio demonstratum Constantino per signa atque somnia quanta Dei providentia regeretur. Qui cum superasset omnia bella quae sub eo sunt gesta , veluti repensans Christo, in ejus religionis studio magis magisque fervebat: hanc solmare subjectos jubens. Ex terra vero subdita distribuit, et donationem validam in perpe
Abbreviated transcription (Latin):
deniq tempr̃ apud egyptios nequaquã
scđm priores sollemnitates in paganorũ
templa cubitus. sed ineccłas magis offert᷑.
quo significatur crementũ aquȩ niliacȩ.
Apud romanos autẽ tunc primũ mondeho¬
rum spectacula sunt remota. Apud phe¬
nicas
uͦ qui inlibano & heliopoli cõmorantur. fas
ulterius non fuit uirgines fornicari antequa
legitimis ungerent᷑ uiris. Nempe post turpitu¬
dinem experimenti primi nefandȩ ꝑmixtio¬
nes: sc̃ẽ uͦ domꝰ quȩ quidem magnitudinem
uidebantur habere sufficientem. corrige¬
bant᷑ aliȩ uͦ crem̃to altitudinis & latitu¬
dinis augebantur. alibi autẽ cũ non essent
a fundam̃tis aedificate fulgebant. Pecuni¬
as uͦ exregus thesauris imperator affluenti¬
us inpendebat. scribens ꝑsingulas ciuitates
epĩs atq presidib populorum ut sacer¬
dotes sicuti uellent iuberent: isti autem ꝙ¬
iubentib oboedirent. quatiꝰ cito ꝑficer&

Expanded text:
denique tempore apud Aegyptios nequaquam denique tempore apud Aegyptios nequaquam secundum priores solemnitates in paganorum templa cubitus, sed in ecclesias magis offertur, quo significatur crementum aquae Niliacae. Apud Romanos autem tunc primum monomachorum spectacula sunt remota. Apud Phoenices vero, qui in Libano ulterius non fuit virgines fornicari antequam legitimis jungerentur viris, nempe post turpitudinem experimenti primi nefandae permixtionis. Sanctae vero domus quae quidem magnitudinem videbantur habere sufficientem, corrigebantur. Aliae vero cremento altitudinis et latitudinis augebantur. Alibi autem cum non essent, a fundamentis aedificatae fulgebant. Pecunias vero ex regiis thesauris imperator 210 affluentius impendebat: scribens per singulas civitates episcopis atque praesidibus populorum, ut sacerdotes, sicuti vellent, juberent; isti autem jubentibus obedirent, quatenus cito perficeretur
Abbreviated transcription (Latin):
liberã uellent habere uacationẽ. Cumq
om̃s ad priorẽ libertatẽ & consu&os hono¬
res reuocass& etiã substantias reformauit
uniuersis. Si qui uͦ morte damnati substan¬
tia quoq nudati sunt. pręcepit ꝓiximis
generis eorum deferendas hereditates:
N ullo autẽ horum existente unã quãq
ꝓumcialem ȩcclesiam adius hereditatis
accedere. & siue apud priuatũ siue apud
aliquid comparauerant. aut donationes
acceperant. secundũ possibilẽ decentẽq
modũ seprouidere promisit. Hec igitur
sicuti dictũ ẽ imperari placuer̃ & lege
firmata sunt. insigniterq om̃a decenti
fine conpl&a. Xp̾iani uͦ tunc om̃s roma¬
noꝵ dignitates ad ministrabant. & decȩte¬
ro cunctis sacrificare negabatur. Immo¬
lationibq aut diuinationib non erat
locus. sed nec idola dedicare aut celebri¬
tates paganas agere iam licebat. plura
uero etiam ꝑciuitates gentium deanti¬
qua consu&udine mutabant᷑. Ab illo

Expanded text:
liberam vellent habere vacationem. Cumque liberam vellent habere vacationem. Cumque omnes ad priorem libertatem et consuetos honores revocasset, etiam substantiis reformavit universos. Si qui vero morte damnati, substantia quoque nudati sunt, praecepit proximis genere eorum deferendas haereditates; nullo autem horum existente, unamquamque provincialem Ecclesiam ad jus haereditatis accedere; et sive apud privatum, sive apud aliquid comparaverant, aut donationes acceperant, secundum possibilem decentemque modum se providere promisit. Haec igitur, sicuti dictum est, imperatori placuerunt, et lege firmata sunt, insigniterque omnia decenti fine completa. Christiani vero tunc omnes Romanorum dignitates administrabant; et de caetero cunctis sacrificare negabatur, immolationibusque aut divinationibus non erat locus: sed nec idola dedicare, aut celebritates paganas agere jam licebat. Plurima vero etiam per civitates gentium, de antiqua consuetudine mutabantur. Ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
silii. & abrittannico mare usq ad loca
orientis ad duxerit eũ. quatenꝰ auger&
xp̃iana religio. & qui ꝓpter dĩ cultu¬
ram durabilit̾ ꝑ manser̃ in confessionib
martyri. clariores eius honoribus
apparerent. H laec itaq concionatus
& alia multa dicens perquȩ credebat
subiectos ad cultũ religionis ad duce¬
re. infirma eẽ sanciuit quȩ contra
religionẽ fuerant cogitata uel gesta
sub ꝑsecutorib ecclesiarum. remissionẽ¬
que cunctos habere decreuit. qui propt̃
confessionẽ xp̃i migrare in insulis aut
alibi prȩt̃ uoluntatẽ ꝓpriam cõmorari
iussi sunt aut in mocallis affligi. aut
publicis operibus. aut muliebribus
aut laneficiis ministrare aut dari
curus. cũ curiales primitꝰ non fuissent.
fos autẽ quos infames illi fecerant ab infa¬
mia relaxauit. Militia uͦ priuatos insua
uoluntate reliquit utrum eẽ inschematȩ
quo fuerant. ancerte cũ honorabili qui&e

Expanded text:
silii, et a Britannico mari usque ad loca silii, et a Britannico mari usque ad loca Orientis adduxerit eum, quatenus augeretur Christiana religio; et qui propter Dei culturam durabiliter permanserunt in confessionibus martyrii, clariores ejus honoribus apparerent. Haec igitur concionatus, et alia multa dicens, per quae credebat subjectos ad cultum religionis adducere, infirma esse sancivit quae contra religionem fuerant cogitata vel gesta sub persecutoribus Ecclesiarum, remissionemque cunctos habere decrevit, qui propter confessionem Christi migrare in insulas aut alibi praeter voluntatem propriam commorari jussi sunt, aut in metallis affligi  ed. affigi, aut publicis operibus, aut mulieribus, aut lanificis ministrare, aut dari curiis cum curiales primitus non fuissent. Eos autem quos infames illi fecerant, ab infamia relaxavit. Militia vero privatos in sua voluntate reliquit, utrum esse in schemate quo fuerant, an certe cum honorabili quiete
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ mare uincer& inimicos & amissis licmiuꝰ
priuatusq thessalonice aliquanto tempr̃
mordiis imperii sui proeluis aliisq rebus
ualde ꝓuectus. & sororis constantini nup¬
tus honoratus: huius modi fine de functusẽ¬
onstantinus igit᷑ dũ ad eũ solum om̃e ro IUii¬
manorum ꝑ ueniss& imperiũ. edictis pub¬
licis ususẽ ut orientales subiecti in pauide
religionẽ colerent xp̃i: & diligent̃ diui¬
nitati ministrarent. diuinitatẽ quͥppe
solã eam crederent quȩ & reuera ẽ& & suf¬
ficient᷑ haber& om̃i tempore potestatem
Et qm̃ quitalib studerent. omia bona
uberrimȩ eis acciderent. & quȩcumq ad¬
uersa putarent. cũ meliori potius spe
fruerent᷑. qui uͦ circa dm̃ delinquerent.
cõmunit᷑ & seorsum inbellis. & inpace om̃ia
eis difficilia ꝓ uenirent. gr̃asq referens
non sibim& arrogans. adiecit in eam
legem dicens. quia ministrũ oportuũ
eũ habere dignatus fuerit ds̃ sui con¬

Expanded text:
et per mare vinceret inimicos; et amissis Licinius et per mare vinceret inimicos; et amissis Licinius privatusque Thessalonicae aliquanto tempore mordiis imperii sui, praeliis aliisque rebus valde provectus, et sororis Constantini nuptiis honoratus, hujusmodi fine defunctusonstantinus igitur cum ad eum solum omne Romanum pervenisset imperium, edictis publicis usus est, ut Orientales subjecti impavide religionem colerent Christi, et diligenter Divinitati ministrarent; Divinitatem quippe solam eam crederent quae et revera esset, et sufficienter haberet omni tempore potestatem: et quoniam qui talibus studerent, omnia bona eis uberrime accederent, et quaecunque adversa putarent, cum meliori potius spe fruerentur; qui vero circa Deum delinquerent, communiter et seorsum in bellis et in pace omnia eis difficilia provenirent. Gratiasque referens, non sibimet arrogans, adjecit in eam legem dicens: quia ministrum opportunum eum habere dignatus fuerit Deus sui con
Abbreviated transcription (Latin):
illius solius imperio. Suꝑ hȩc aut̃ pugnar
denuo contra constantinũ. spem uictoris
habebat ꝑ diuinationes & sacrificia: & seduc¬
tus ab aliquib ꝓmittentib quia bello uin-¬
cer& constantinũ. inpaganitate conuersus ẽ
Deniq &iam grecidicunt. tunc eũ exꝑtum
diuinationẽ mileti geminiq apollinis eiq
consulenti debello. respondisse demonium
ꝑhos omeͬri uersus. O. senex ualde te iuue¬
nes pugnatores obseruant. tuaq uita solu¬
ta ẽ. seu aque tesenectus excipi&. Expluri¬
mis gͦ rebus uisum mͥ ẽ dogma xp̃ianorum
diuina ꝓuidentia constitisse. tantoq ꝓcessis¬
se cremento. maxime tam̃ ex ꝑsecutione gen¬
tiliũ futura. Namq licinio ꝑsequente eccłas
in suo imperio constitutas. bellum inbithi¬
nia factũ est quo nouissimȩ pugnauerunt
inter alterutros ipse & constantinus tantoq
diuino suffragio ⁊utꝰ ẽ constantinꝰ : ut & ꝑt̾rã

Expanded text:
illius solius imperio. Super haec autem pugnaturus illius solius imperio. Super haec autem pugnaturus denuo contra Constantinum, spem victoriae habebat per divinationes et sacrificia, et seductus ab aliquibus promittentibus quia bello vinceret Constantinum, in paganitatem conversus est . Denique etiam Graeci dicunt tunc eum expertum divinationem Mileti Geminique Apollinis, eique consulenti de bello, respondisse daemonium per hos Homeri versus: O senex, valde te juvenes pugnatores observant, Tuaque vita soluta est, saevaque te senectus excipiet. Ex plurimis ergo rebus visum mihi est dogma Christianorum divina providentia constitisse, tantoque processisse cremento, maxime tamen ex persecutione gentilium futuro. Namque Licinio persequente Ecclesias in suo imperio constitutas, bellum in Bithynia factum est, quo novissime pugnaverunt inter alterutros ipse et Constantinus. Tantoque divino suffragio adjutus est Constantinus, ut per terram
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ ad terminos italorum. & hic hieman¬
tes condider̃ ciuitatem quȩ nuncupatur
emona. Aestate uͦ suꝑ ueniente cooperantib
eis prouincialib fere quadringentos stadios
arte mechanica trahentes argo ꝑterram.
ad fluuium aquilem deduxer̃. qui ꝑ miscet᷑
heridano. Heridanꝰ autẽ fauces hab& inita¬
licũ mare. Post proeliũ itaq ciuilȩ. dardanii
& macedones. & qui circa histrum tunc mora¬
Pbantur.
nec non & helles. & illiriorum gens om̃is
sub constantinũ redacta ẽ. yiu¬
orro licinius hunc fugatꝰ. cũ prius sec¬
tator fuiss& dogmatis xp̃iani. mutata
Quoluntate plurimos sacerdotũ insuȩ par¬
tis ad flix̃ imperio. multos quidem & alioꝵ
prȩtipue tam̃ decollegio militari. Nimis
enĩ xp̃ianis erat infensus propt̃ constantini
bellũ. estimans eũ posse contristari ꝓpter
calamitatẽ suȩ religionis. simul &iam arbi¬
tratus quia orarent & studerent redigi sub

Expanded text:
venerunt ad terminos Italorum; et hic hiemanvenerunt ad terminos Italorum; et hic hiemantes condiderunt civitatem quae nuncupatur Aemonia. Aestate vero superveniente, cooperantibus eis provincialibus, fere quadringenta stadia arte mechanica trahentes Argo per terram ad fluvium Aquilam deduxerunt, qui permiscetur Eridano. Eridanus autem fauces habet in Italicum mare. Post praelium itaque, Cibalae, Dardanii, et Macedones, et qui circa Istrum tunc morabantur, nec non et Hellas, et Illyriorum gens omnis sub Constantino redacta est. orro Licinius hinc fugatus, cum prius sectator fuisset dogmatis Christiani, mutata voluntate, plurimos sacerdotum in suae partis afflixit imperio, multos quidem et aliorum, praecipue tamen de collegio militari. Nimis enim Christianis erat infensus propter Constantini bellum, aestimans eum posse contristari propter calamitatem suae religionis: simul etiam arbitratus, quia oraren
Abbreviated transcription (Latin):
uelut effeminatos auersatus. expulit a suo
colloquio. credens nũquam eoscirca princi¬
pem deuotos fore. qui fuerint dĩ sui sic pa¬
ratissimȩ ꝓditores. & ideo adhuc suꝑstite
conftantio ñu&abat᷑ contra legem quẽ piã
eẽ xp̃ianũ apud eos qui ultra italiam galli¬
asq & brittanniam. & qui circa pyrieum
habitabant montẽ usq ad oceanũ hesperiũ.
Cum uͦ constantinꝰ in eiꝰ successiss& imperium.
potiuꝰ res eccłẽ defloruer̃. Maxentio enim
herculii filio ꝑempto. cũ eius pars constan¬
tino cessiss&. iam licent̃ inreligione uigebaN
qui circa tyberim fluuium & eridanũ quem
padum ꝓ uinciales appellant cõmorabantur.
& qui circa aquilem cõmanebant. inquẽ sermo
fertur ad uectam nauigio argo. & ad tyrre¬
num pelagus fuisse ꝑductam. Argo nautȩ
enĩ uentum ualidũ declinantes. non eodem
nauigio inregressione sunt usi. sed transeim¬
tes mare quod suꝑ scytasest. perhȩc flumina

Expanded text:
velut effeminatos aversatus, expulit a suo velut effeminatos aversatus, expulit a suo colloquio: credens nunquam eos circa principem devotos fore, qui fuerint Dei sui sic paratissimi proditores. Et ideo adhuc superstite Constantio non videbatur contra legem, quempiam esse Christianum apud eos qui ultra Italiam, Galliasque, et Britanniam, et qui circa Pyrenaeum habitabant montem usque ad Oceanum Hesperium. Cum vero Constantinus in ejus successisset imperium, potius res Ecclesiae effloruerunt. Maxentio enim Herculii filio perempto, cum ejus pars Constantino cessisset, jam licenter in religione vigebant qui circa Tiberim fluvium et Eridanum quem Padum provinciales appellant commorantur, et qui circa Aquilam commanebant; in quem locum sermo fertur advectam navigio Argo, et ad Tyrrhenum pelagus fuisse perductam. Argonautae enim ventum validum declinantes, non eodem 209 navigio in regressione sunt usi; sed transeuntes mare quod super Scythas est, per haec flumina
Abbreviated transcription (Latin):
alacrit̾ agebant. & cottidianis dieb auge¬
bant᷑ fauente & unanime principe mul
in concussas dñs apericulis turbisq serua¬
uit. Nam cũ ꝑsecutiones diuersas ecdẽ
in alio terrarum orbe paterent᷑. solus con¬
stantius constantini pat̾ licent̃ xp̃ianis in
sua consistere religione concessit. Deniq¬
tale aliquod eũ miraculum & memoria
dignũ egisse cognoui. Isenĩ probare uolens
quosdam in suo palatio xp̃ianos siboni &
solidi essent uiri : euocans uniuersos prę¬
cepit dicens. & si quidem uenirent ad sa¬
crificandũ & eiꝰ colerent deos. circa eum
essent. & in suo cingulo ꝑ manerent. Si uͦ
refugerent. egrederent᷑ depalatio. grãs agen¬
tes quominime punirentur. Cumq in utroq
apparuissent. alii quidẽ religionis desertores.
alii uͦ diuina pręsentib preponentes. delibe¬
raũ eis amicis & consiliariis uti. qͥ in meliorib
fideles constantesq ꝑmanserant. Alios autẽ

Expanded text:
alacriter agebant, et quotidianis diebus augealacriter agebant, et quotidianis diebus augebantur, favente et unanime principe, et inconcussas Dominus a periculis turbisque servavit. Nam cum persecutiones diversas Ecclesiae in alio terrarum orbe paterentur, solus Constantius Constantini pater licenter Christianis in sua consistere religione concessit. Denique aliquod tale eum miraculum et memoria dignum egisse cognovi. Is enim probare volens quosdam in suo palatio Christianos, si boni et solidi essent viri, evocans universos praecepit dicens, ut si quidem venirent ad sacrificandum et ejus colerent deos, circa eum essent, et in suo cingulo permanerent; si vero refugerent, egrederentur de palatio gratias agentes quod minime punirentur. Cumque in utroque apparuissent, alii quidem desertores religionis, alii vero divina praesentibus praeponentes, deliberavit eis amicis et consiliariis uti qui in melioribus fideles constanter permanserant; alios autem
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse. Insola oceani circa renũ parte reg¬
nantis. ꝓpt intentionẽ uͦ contra maxentiũ
habitam degebat initalia. Tunc romana
res publica turbabat᷑. & nonerat facile
ut brittanni. & galli conuenirent cũ illis
pora. nec ñ & leges quas pro religione sanxit.
Vt autẽ concedamꝰ facile potuisse principẽ
loqui sopatro. aut ꝑ epistolam suã consuluis¬
se ꝓ quib uell&: non ẽ tam̃ ueri simile ig¬
norasse philosophũ. quia hercules alcmene
purgatus athenis ẽ post filii necem incęre¬
ris sacris. & quia post hiphiti necem pe¬
regrinũ & amicum iniuste ꝑ emit. Cum
igitur greci in huiusmodi delictis purgati¬
ones annuntient. sufficient quȩ dicta sunt¬
& accusent demendatio eos quisopatrũ con¬
traria constantino respondisse finxer. Non
enĩ credo hȩc ignorasse tunc nobilissimũ
apud grecos eruditione litterarum.
gitur ecdesiȩ sub regimine constantini

Expanded text:
potuisse, in sola Oceani circa Rhenum parte regpotuisse, in sola Oceani circa Rhenum parte regnantis: propter intentionem vero contra Maxentium habitam degebat in Italia. Tunc Romana respublica turbabatur; et non erat facile ut Britanni et Galli convenirent cum illis pora, nec non et leges quas pro religione sanxit. Ut autem concedamus facile potuisse principem loqui Sopatro, aut per epistolam suam consuluisse pro quibus vellet, non est tamen verisimile ignorasse philosophum quia Hercules Alcmenae purgatus Athenis est post filii necem in Cereris sacris; et quia post Hyphiti necem peregrinum et amicum injuste peremit. Cum igitur Graeci in hujusmodi delictis purgationem annuntient, sufficiant quae dicta sunt, et accusent de mendacio eos qui Sopatrum contraria Constantino respondisse finxerunt. Non enim credo haec ignorasse tunc nobilissimum apud Graecos eruditione litterarum.gitur Ecclesiae sub regimine Constantini
Abbreviated transcription (Latin):
catione consuluisse philosophũ sopatrũ.
qui tẽpore illo prȩ erat insede plotini.
illumq respondisse nullam eẽ in huius¬
modi delictis purgationẽ. Constanti¬
nũ uͦ hac int̾ dictione turbatũ. inuenisse
ep̃os qui penitentia seu baptismatȩ ꝓmit.¬
terent eũ ab uniuerso posse purgari de¬
licto. Tunc gauisũ in illis qui dixerant
qd uolebat. ammiratũq dogina factum
de inde xp̃ianũ. & ad sui similitudinẽ
deduxisse subiectos. Michi autẽ uidentur
hȩc ficta abhis qui student religioni xp̃ia¬
nȩ detrahere. Crispus & enĩ ꝓpter quem
dicunt constantinũ eguisse purgatione.
uicesimo anno imperii pat̾ni defunctus ẽ.
Quicũ adhuc uiuer&. multas cum eo pro
xp̃ianis posuit leges. Secundo quippe
loco honoratꝰ imperii & cesar existens. sic̃
&iam nc̃ principũ nomina & tempora
legib sub iecta testant᷑. sopatrũ uͦ non ẽ
credibile ad conloquium constantini uenire

Expanded text:
catione consuluisse philosophum Sopatrum, catione consuluisse philosophum Sopatrum, qui tempore illo praeerat in sede Plotini; illumque respondisse nullam esse in hujusmodi delictis purgationem; Constantinum vero hac interdictione turbatum, invenisse episcopos qui poenitentia seu baptismate promitterent eum ab universo posse purgari delicto: tunc gavisum in illis qui dixerant quod volebat, admiratumque dogma, factum deinde Christianum, et ad sui similitudinem deduxisse subjectos. Mihi autem videntur haec ficta ab eis qui student religioni Christianae detrahere. Crispus etenim, propter quem dicunt Constantinum eguisse purgatione, anno 20 imperii paterni defunctus est . Qui cum adhuc viveret, multas cum eo pro Christianis posuit leges; secundo quippe loco honoratus imperii, et Caesar existens; sicut etiam nunc principum nomina et tempora legibus subjecta testantur. Sopatrum vero non est credibile ad colloquium Constantini venire
Abbreviated transcription (Latin):
certos signiferos qui in eo laborarent. quoꝵ
opus erat ut uicib humeris eũ ueherent.
& om̃s acies ita lustrarent. Fertur enĩ eoquod
aliquando quidam ferens hoc signũ repen¬
te hostib inuadentib expauiss&. dedis¬
s& q illud alteri deuehendũ. cũq se. de
proelio subtraxiss& & iacula declinass&.
subito ꝑcussus interiit. Ille uͦ qͥsacrũ susce¬
pit tropeũ. multisse iaculantib ꝑ mansit
inlesus. Mirabilit᷑ enĩ diuina regente
uirtute. sagittȩ hostium figebantur in
signo. a signifero autẽ int̾ pericula ꝓtinꝰ
e uolabant. Dicit᷑ autẽ neq alium umquã
huius signi ministrũ ut sol& in bello uul¬
Mere
mortuum: aut cladẽ captiuitatis perpessũ
necato maxentio erat enĩ annus septimꝰ
imperii constantini: inter hȩc diocletia
stantinũ eoquod aliquos genere ꝓximos
occidiss&. & co operator extitiss& in nece
filii sui crispi pęnitentia ductũ. depurifi¬

Expanded text:
certos signiferos, qui in eo laborarent; quorum certos signiferos, qui in eo laborarent; quorum opus erat ut vicibus humeris veherent illud, et omnes acies ita lustrarent. Fertur enim quidam, eo quod aliquando ferens hoc signum, repente hostibus invadentibus expavisset, dedissetque illud alteri devehendum; cumque se de praelio subtraxisset et jacula declinasset, subito percussus interiit; ille vero qui sacrum suscepit tropaeum, multis se jaculantibus permansit illaesus. Mirabiliter enim divina regente virtute, sagittae hostium figebantur in signo; a signifero autem inter pericula protinus evolabant. Dicitur autem neque alium unquam hujus signi ministrum, ut solet, in bello vulnere mortuum, aut cladem captivitatis perpessum.necato Maxentio. Erat enim annus septimus imperii Constantini. Inter haec Diocletianstantinum, eo quod aliquos genere proximos occidisset , et cooperator exstitisset in nece filii sui Crispi, poenitentia ductum, de purifi
Abbreviated transcription (Latin):
secundã expęnitentia conftitutã. clem̃tẽ
enĩ eẽ dm̃ & ueniam tribuere delinquenti¬
bus. sipaenitentiam agentes ftudeant eam
operib roborare. Hȩc sacerdotib explanan¬
tib ad miratꝰ imperator ꝓph&cias de xp̃o
ita p̃missas. iussit uiros eruditos ex auro &
lapidib prȩtiosis inuexillũ crucis trans¬
formare signũ. quod labarum uocabat᷑.
Hoc enĩ signũ bellicũ inter alia pretiosius
erat. eo quod imperatorẽ prȩcedere & ad¬
orari eũ amilitib moris e&̃. Vnde p̃cipue
constantinũ reor nobilissimũ decꝰ imperii
romani insignũ mutasse crucis. ut frequen¬
ti uisione atq cura desuescerent apriori
more subiecti & eũ solum arbitrarentur
dm̃. quẽ coler& imperator. uel quoduce
atq auxiliatore uter&ꝰ aduersus hostes.
Semꝑ enĩ hoc signũ ꝓponebat᷑ ante ordines
uniuersos. qd maxime laborantib aciebus
in proelis ad eẽ pręciebat. Constituit itaq

Expanded text:
secundam ex poenitentia constitutam; clementem secundam ex poenitentia constitutam; clementem enim esse Deum, et veniam tribuere delinquentibus, si poenitentiam agentes studeant eam operibus roborare. Haec sacerdotibus explanantibus, admiratus imperator prophetias de Christo ita promissas, jussit viros eruditos ex auro et lapidibus pretiosis in vexillum crucis transformare signum quod Labarum vocabatur. Hoc enim signum bellicum inter alia pretiosius erat, eo quod imperatorem praecedere, et adorari id a militibus moris esset. Unde praecipue Constantinum reor nobilissimum decus imperii Romani in signum mutasse crucis; ut frequenti visione atque cura desuescerent a priori more subjecti; et eum solum arbitrarentur Deum quem coleret imperator, vel quo duce atque auxiliatore uteretur adversus hostes. Semper enim hoc signum proponebatur ante ordines universos, quod maxime laborantibus aciebus in praeliis adesse praecipiebat. Constituit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ume iam opus non ess&c interprete.
quid dedõ credere conuenir&: mox die facta
sacerdotes xp̃i conuocans dedogmate consu¬
lebat. Atilli sacros libros offerentes de xpo
loquebantur.: suaq dicta exproph&icis con¬
probabant. Signũ uͦ quod apparuerat ei:
dicebant tropheũ eẽ uictoriȩ ad uersus in¬
fernum: quã uictoriam ascendens incęlos
egit. xp̃s crucifixus & mortiuis & tertia die
resurgens scdm̃ quod sperandũ eẽ dixer̃.
quia post huius uitȩ terminũ circa finẽ
sclĩ prȩsentis. om̃s homines resurgant &
inmortales existant. alii quidem ad p̾mia
rerũ quib bene uixer̃ alii ad supplicia
eo quod abeis mala sint gesta. Esse tam̃
&iam in delictis quȩ cõmittunt᷑ hic occa¬
sionẽ salutis purificationẽq peccati : ñ¬
dũ initiatis quidem baptismatis adepti¬
onem sedm̃ ecclesiasticam legem. initia¬
tis autẽ custodiam nedelinquant. Seo
quia hoc agere om̃ino paucorum scõrũꝙ
uirorum ẽ. docebant purificationẽ quoq¬

Expanded text:
ue jam opus non esset interprete, quid de Deo credere conveniret, mox die facta sacerdotes Christi convocans, de dogmate consulebat. At illi sacros libros offerentes, de Christo loquebantur, suaque dicta ex propheticis comprobabant. Signum vero quod apparuerat ei, dicebant tropaeum esse victoriae adversus infernum, quam victoriam ascendens in coelos egit Christus, crucifixus et mortuus, et tertia die resurgens, secundum quod sperandum esse dixerunt: quia post hujus vitae terminum circa finem saeculi praesentis, omnes homines resurgant, et immortales existant: alii quidem ad praemia rerum, quibus bene vixerunt; alii ad supplicia, eo quod ab eis mala sint gesta. Esse tamen etiam in delictis quae committuntur hic occasionem salutis purificationemque peccati: nondum initiatis quidem baptismatis adeptionem secundum ecclesiasticam legem, 208 initiatis autem custodiam, ne delinquant. Sed quia hoc agere omnino paucorum sanctorumque virorum est, docebant quoque purificationem
Abbreviated transcription (Latin):
saria. & cogens corpus mediocribus indi¬
gere. Castitati luxuriam subdit. iustitia
punit in iusticiam. & ueritate m̃da¬
cium. Disciplina. rerum om̃ium m̃su¬
ras participatur. cũ ꝓximis inunanimi¬
tate & cõmunione consistit. amicoꝵ

Expanded text:
naturae, et cogens corpus mediocribus indigere, castitati luxuriam subdit; justitia punit injustitiam, et veritate mendacium. Disciplina rerum omnium mensuras participatur: cum proximis in unanimitate et communione consistit; amic
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Abusiue aut̃ dicit᷑ ũbũ & sapientia.
factꝰ & ipse & existens inꝓprio dĩ uerbo &
in dĩsapientia inqua & om̃a & ipsũ fecit
ds̃. Vnde & conũtibilis ẽ & mutabilis ꝑna
turã sic̃ & imiũsa nationalia. seregrinum

Expanded text:
est; abusive autem dicitur Verbum et sapientia, est; abusive autem dicitur Verbum et sapientia, factus et ipse existens in proprio Dei verbo, et in Dei sapientia, in qua omnia et ipsum fecit Deus. Unde convertibilis est, et mutabilis per naturam, sicut et universa rationalia. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
calliditatẽ tempr cõpressam. nc̃ ꝑistos
renouare uolens. fingit quidem se quasi
ꝓistis scribere. opereuͦ demonstrat. qr
prosem& ipso talib studere festinat.
Apostatȩ uͦsunt isti arrius & achillas
cũ eisautẽ apostatauer atthalis carponiu.
alter arrius. sarmatiuꝰ. euz oius. lucius.
iuliuꝰ. menas. & helladuiꝰ. gauiꝰ secundus
& theonas qui epĩ aliquando st̃ dicti.
Ca uͦ quȩ opinantes loquunt᷑ huiusmodi
st̃. Non semꝑ inqͥunt ds̃ pat̾ fuit. ñ semꝑ
fuit dĩ uerbũ. sed fuit quando ds̃ pater
ñ fuit. Dĩ aut̃ uerbũ. exñ existentib factũ
ẽ. Existens enĩ ds̃. non existentẽ ex non
existente fec̃. Quaꝓpt᷑ fuit aliquando
quando ñfuit. creatura ẽ enĩ & factura
filiuꝰ. neq similis ẽ patri secundũ substan¬
tiam. neq uerus ẽ. neq uera sapientia eiꝰ
est. neq uerũ naturalit̾ patris uerbũ ẽ.
sed unꝰ quidẽ creaturarũ & facturarum.

Expanded text:
calliditatem tempore compressam nunc per istos calliditatem tempore compressam nunc per istos renovare volens, fingit quidem se quasi pro istis scribere; opere vero demonstrat quia pro semetipso talibus studere festinat. Apostatae vero sunt isti Arius et Achillas. Cum eis autem apostataverunt hi, Aithalis, Carponius, alter Arius, Sarmatius, Euzoius, Lucius, Julius, Menas, et Helladius, Gaius, Secundus et Theonas, qui episcopi aliquando sunt dicti. Ea vero quae opinantes loquuntur, hujusmodi sunt: Non semper, inquiunt, Deus Pater fuit, non semper fuit Dei Verbum; sed fuit quando Deus Pater non fuit. Dei autem Verbum ex non existentibus factum est. Existens enim Deus, non existentem ex non existente fecit. Quapropter fuit aliquando quando non fuit. Creatura est enim et factura Filius, neque similis est Patri secundum substantiam, neque verus est, neque vera Sapientia ejus est, nequesed unus quidem creaturarum et facturarum
Abbreviated transcription (Latin):
iniqui & xp̃o rebelles. docentes aposta¬
siam quã recte quilib& prȩcurrere sus¬
pica& ur antixp̃o. & uolui qͥdem hoc taci¬
turnitati contradere. si quomodo int̃
solos apostatas c̃sumer&  hoc malũ. & ñ
loca alia penetrando simpliciũ sordida¬
r& auditꝰ. Sed qm̃ eusebius nc̃ nicome¬
diȩ putans in se consistere causas ȩccłȩ
quia cũ reliquisso berytyorũ ciuitatẽ
& concupiss& nicomediensẽ ȩccłam
non ẽ meo ultio subsecuta. patrocinat᷑¬
&iam his apostatis & scribere ubiq
molitus ẽ cõmendans eos si quomodo
trahat aliquos ignorantes ad hanc pessi¬
mã heresim & xp̃o rebellẽ.ldeoq neces¬
sarium iudicaui: sciens quod inlege
conscriptũ ẽ. ulteruꝰ non tacere
sed uobis om̃ib indicare. quatinꝰ
&iam uos sciatis apostatas: & eoꝵ heresis
uerba nequissima caueatis. Si gͦ scribit
uobis eusebius: nec recipiatis eũ. nec
cuis seripta suscipiatis. Antiquã enim

Expanded text:
iniqui et Christo rebelles, docentes apostainiqui et Christo rebelles, docentes apostasiam, quam recte quilibet praecurrere suspicetur Antichristo. Et volui quidem hoc taciturnitati contradere, si quo modo inter solos apostatas consumeretur hoc malum, et non loca alia penetrando simplicium sordidaret auditus. Sed quoniam Eusebius nunc Nicomediae, putans in se consistere causas Ecclesiae, 215 quia cum reliquisset Berytiorum civitatem, et concupiisset Nicomediensem Ecclesiam, non est in eo ultio subsecuta: patrocinatur etiam his apostatis, et scribere ubique molitus est, commendans eos, si quo modo trahat aliquos ignorantes ad hanc pessimam haeresim et Christo rebellem. Ideoque necessarium judicavi, sciens quod in lege conscriptum est ulterius non tacere, sed vobis omnibus indicare; quatenus etiam vos sciatis apostatas, et eorum haeresis verba nequissima caveatis. Si ergo scripserit vobis Eusebius, nec recipiatis cum, nec ejus scripta suscipiatis. Antiquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ addidit. & zelũ pi&atis licinii tẽpori¬
bus demonstrauit. in hierolymis autem
post hermonẽ. machariuꝰ ordinatꝰ ẽ uir
nomine suo dignꝰ & om̃ib bonis ornatus.
Fodemq tẽpr̃ constantinopolim alexan¬
der pontificatũ sacri mysterii possidebat
apostolicis donationib ualde clarus: tc̃
igitur alexander alexandrinꝰ. Uidens
arriũ amoris iudiciarii aculeo stimulari.
& multos adblasphemias deceptos erigere
conciliaq ꝓpria celebrare. ȩcłarũ prȩ¬
sulib eiꝰblasphemiã suis litteris indicauit.
caRissions ubiꝗ us eatholicas
ȩccłȩ conministris: alexander in dño
salutem. Cum unũ catholicȩ sit corpꝰ
ȩccłȩ mandato existente insacris scrip¬
turis. ut seru& uinculũ unanimitatis &
pacis: consequens ẽ debere nr̃is scribere
& alterutris quȩ aput singulos aguntur
brũ compatiam᷑. aut c̃gaudeamꝰ ad inuͥcẽ.
In nr̃a igit᷑ parrochia nc̃ egressist᷑ uiri

Expanded text:
superaddidit, et zelum pietatis Licinii temporisuperaddidit, et zelum pietatis Licinii temporibus demonstravit . In Hierosolymis autem post Hermonem Macarius ordinatus est, vir nomine suo dignus, et omnibus bonis ornatus. Eodemque tempore Constantinopoli Alexander pontificatum sacri ministerii possidebat, apostolicis donationibus valde clarus. Tunc igitur Alexander Alexandrinus, videns Arium amoris judiciarii aculeo stimulari, et multos ad blasphemias deceptos erigere, conciliaque propria celebrare, Ecclesiarum praesulibus ejus blasphemiam suis litteris indicavit.harissimis ubique catholicae Ecclesiae comministris, Alexander in Domino salutem. Dum unum catholicae sit corpus Ecclesiae, mandato existente in sacris Scripturis ut servetur vinculum unanimitatis et pacis , consequens est debere nos scribere, et alterutris quae apud singulos aguntur brum, compatiamur aut congaudeamus ad invicem. In nostra igitur parochia nunc ingressi sunt viri
Abbreviated transcription (Latin):
duob sermonẽ exutraq parte prȩponen¬
dũ: ut non uideret᷑ ex necessitate: sed potuꝰ
partẽ. Vt autẽ euenire sol& circa cermina
uerborũ: utrimq superare nitebantur.
Arruiꝰ tam̃ nullatenꝰ ad qͥescere uolebat.
quia consubstantialis filiuꝰ & coȩternus
est patri.
monitionib: & consiliis nitebat᷑. Cũ uͦ eum
suꝑbire uidissa. & aꝑte impidatis facinora
prȩdicare: exordine sacerdotali remouit
Audierat enĩ clamante diuina lege. Noculꝰ
tuuꝰ dext̃ scandalizat te: abscide cũ & pro¬
ice abste. Hoc itaq tẽpr̃ romanȩ qͥdem
ȩccłȩ siluestriuꝰ retinacula gub̃nabat
melchiadi succedens: qui post marcelli¬
nũ clarificatũ in ꝑsecutione gentilium.
susceperat ura pontificatꝰ. Antiochiȩ uͦ
post tyrannũ eccłȩ in choante parte ui¬
talis prȩsul ex stabat: qui &iam antiquã¬
& ex multis tẽporib destructã at yrannis
ȩ dificauit eccłam. sost quẽ philogoniuꝰ
pontificatũ sumens: & reliqua ȩdificu

Expanded text:
dubiis sermonem ex utraque parte proponendum; ut non videretur ex necessitate, sed potius partem. Ut autem evenire solet circa certamina verborum, utrique superare nitebantur. Arius tamen nullatenus acquiescere volebat, quia consubstantialis Filius et coaeternus est Patri. monitionibus et consiliis nitebatur. Cum vero eum superbire vidisset, et aperte impietatis facinora praedicare, ex ordine sacerdotali removit. Audierat enim clamantem divinam legem: Si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te . Hoc itaque tempore Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius retinacula gubernabat, Melchiadi succedens, qui post Marcellinum clarificatum in persecutione gentilium susceperat jura pontificatus. Antiochiae vero post tyrannum Ecclesiae inchoante pace, Vitalis praesul exstabat . Qui etiam antiquam ex multis temporibus destructam a tyrannis aedificavit ecclesiam. Post quem Philogonius pontificatum sumens, et reliqua aedificii
Abbreviated transcription (Latin):
& alit̾ nonẽ. Hȩc dicentes & reuoluentes
scripturas scãs. frequent̃ conucimꝰ eos. &
rursus tamquã calũniantes mutabantur.
studentes ad sem& ipsos trahere qdscriptũ
ẽ. Cũ uenerit impiuꝰ inꝓfundũ malorũ
erunt quȩ plusquã dec& pręsum̃tes corru¬
erunt in in prudentiã sua: istiuͦ ꝑ om̃ia
uerba sua nitentes erigi. ad int̾netio
facti propinquiores. Qua propt᷑ & ab di¬
cati & anathemati sunt ab ȩcła. Contris¬
tam᷑ itaq pro eoꝵ ꝑditione. & maxime
quia & ipsi aliquando quȩ eccłȩ sunt
audier̃. & nc̃ ab ea ꝓsus exiliunt. ñ tamen
admiram᷑. Hoc eñĩ & hymeneuꝰ & philetus
passisunt. & ante eos uidas. Qui cũ e&̃ secutꝰ
saluatorem. postea ꝓditor factus ẽ &
apostata: sed dehis quidem ipsis nonsumꝰ
ignari. Dñs enĩ prȩdix̃. uidete nequis uos
seducat. Multi enĩ uenient in nomine
meo dicentes. quia egosũ. & tempꝰ ꝓpe ẽ.¬

Expanded text:
. Haec dicentes, et revolventes Scripturas sanctas, frequenter convicimus eos; et rursum tanquam chamaeleontes mutabantur, studentes ad semetipsos trahere quod scriptum est: Cum venerit impius in profundum malorum, erunt, quae plus quam decet praesumentes, corruerunt in imprudentiam suam. Isti vero per omnia verba sua nitentes erigi ad internecionfacti propinquiores; quapropter et abdicati et anathematizati sunt ab Ecclesia. Contristamur itaque pro eorum perditione, et maxime quia et ipsi aliquando quae Ecclesiae sunt audierunt, et nunc ab ea prorsus exsiliunt: non tamen admiramur. Hoc enim et Hymenaeus, et Philetus passi sunt, et ante eos Judas, qui cum esset secutus Salvatorem, postea proditor factus est et apostata. Sed de his quidem ipsis non sumus ignari. Dominus enim praedixit: Videte ne quis vos seducat. Multi enim venient in nomine meo dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
cetur hȩc me fictȩ conscribere : & post eã
ipsius arrii &c&eras quoq epistolas quib
utiq narratio eg& historiȩ. quatinꝰ descrip¬
turȩ ueritate testentur. & aꝑte quae sunt
gesta ꝑ doceant. Scripsit enĩ alexandrinꝰ
hȩc: constantinopoleos alexandro. XNII¬

Expanded text:
cetur haec me ficte conscribere; et post eam cetur haec me ficte conscribere; et post eam ipsius Arii, et caeteras quoque epistolas, quibus utique narratio eget historiae, quatenus de scripturae veritate testentur et aperte quae gesta sunt perdoceant. Scripsit enim Alexandrinus haec Constantinopoleos Alexandro.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o ihũ xp̃o ꝑsem& ipsum ꝓnuntiante
& ꝑ apłm designante detalib consequen¬
ter nos ꝑnos ipsos audientes impi&atem
coꝵ. anathematizauimꝰ eossicuti prȩdiximꝰ
ostendentes eos extraneos afide ȩccłaq
catholica. Indicauimꝰ autẽ & uobis dilectis¬
simi atq carissimi cõministri. nequos eoꝵ
si forte temptauerint &iam aduos uenire
suscipiatis: neq eusebio. uel cuilib& alioꝵ
scribenti ꝓeis oboediatis. Dec& enĩ nos
tamquã xp̃ianos. ut om̃s contra xp̃m lo¬
quentes & sapientes quasi dõ rebelles& ani¬
marũ corruptores. totis uirib adu̾semur.
& neq haue huiusmodi dicamus hominib
neforte & lam peccatis eoꝵ cõmunicare
uideam᷑ sicut beatus iohannes ait. Salutate
fr̃s qui apud uos sunt. salutant uos qui nob̾¬
cum sunt. TNEO DORITUS
Fonsolum autẽ hanc: sed &iam ad alexan¬
drum constantinopoleos epm missam eiꝰ
epistolam huic operi inserere non omittã.
quȩ clare om̃ia eius ostendat. nequis suspi¬

Expanded text:
risto per semetipsum pronuntiante et per Apostolum designante de talibus, consequenter nos per nosipsos audientes impietatem eorum anathematizavimus eos, sicut praediximus: ostendentes eos extraneos a fide Ecclesiaque catholica. Indicavimus autem haec vobis, dilectissimi atque charissimi comministri, ne quos eorum, si forte tentaverint etiam ad vos venire, suscipiatis, neque Eusebio, vel cuilibet aliorum 216 scribenti pro eis obediatis. Decet enim nos tanquam Christianos, ut omnes contra Christum loquentes et sapientes, quasi Deo rebelles et animarum corruptores, totis viribus aversemur; et neque ave hujusmodi dicamus hominibus, ne forte etiam peccatis eorum communicare videamur, sicut beatus Joannes ait . Salutate fratres qui apud vos sunt. Salutant vos qui nobiscum sunt. SOCRATESon solum autem hanc, sed etiam ad Alexandrum Constantinopoleos episcopum, missam ejus epistolam huic operi inserere non omittam, quae clare omnia ejus ostendat, ne quis suspi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Cũq uenientes postea qͥdam descithi
nuntiassent horã uisionis antonii : & cum¬
ueniss& cũ transitu illiuꝰ uiri. beatifi cauer̃
ambos: illũ quidẽ quia ad manifesta bona
transisse : illũ uͦ quiatantam alonge meru¬
is& cernere uisionẽ. Multoꝵ enĩ dierum
iter ẽ locorũ medio positoꝵ: quod egebat
alterut᷑. & hȩc qͥdẽ itarelatast᷑. In hoc itaq
p̃sulatu audiui ꝓbatissimȩ philosophatũ
eutycianũ qͥmbithinia circa olimpũ mora
ita ut ipseͥ constantino ꝓpt̃ uirtutẽ uitȩ

Expanded text:
nem. Cumque venientes postea quidam de Scyti nem. Cumque venientes postea quidam de Scyti nuntiassent horam visionis Antonii, et convenisset cum transitu illius viri, beatificaverunt ambos: illum quidem, quia ad manifesta bona transiisset; illum vero, quia tantam a longe meruisset cernere visionem. Multorum enim dierum iter est locorum medio positorum quo degebat alteruter. Et haec quidem ita relata sunt. In hoc itaque praesulatu audivi probatissime philosophatum Eutychianum, qui in Bithynia circa Olympum morabita ut ipsi Constantino propter virtutem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
dicere refutar&: ille uͦñ alit̾ se properatu¬
rũ nͥ cognoscer&. ꝓmittente theodoro nul¬
li se eo uiuente fore dicturũ confessus ẽ qd̃
euenit. Proximũ uͦ miraculũ. huic quoq
rei contigit qd narrabo. In iusti parentes
alicuiꝰ. acane rabidoꝑ cussũ filiũ. & pene
moriturũ obtuler̃ ei & heiulantes dep̃¬
cabant᷑ ut curaretur. Tum ille ad eos.
Non eg& inquit mea curatione. Seduos
si uultis red dere bouẽ quẽ rapiustis
dominis suis. egrotus repente sanabit᷑.
qđ etiã contigit. Nã ut restitutus ẽ bos:
passio mox recessit apuero. Quando igitꝰ
amus iste moriebat᷑ . dicit᷑ antoniũ uidis¬
se animã eiꝰ incelũ ferri. diuinis potestati¬
bus cũ psalmodia prȩcedentib eã. consu¬
lentib que eis qui circa eũ erant: causam
huiꝰ miraculi ñ abscondit. Sciebant enĩ
qm̃ aerẽ intento optutu respiciens: cum
stupore miraculi cuiꝰpiam respicer& uisio¬

Expanded text:
dicere refutaret, ille vero non aliter se properatudicere refutaret, ille vero non aliter se properaturum nisi cognosceret, promittente Theodoro nulli se eo vivente rem fore dicturum, confessus est quod evenit. Proximum vero miraculum huic quoque rei contigit quod narrabo. Injusti parentes alicujus a cane rabido percussum filium et pene mortuum obtulerunt ei, et ejulantes deprecabantur ut sanaretur. Tum ille ad eos: Non eget, inquit, mea curatione; sed vos si vultis reddere bovem quem rapuistis dominis suis, aegrotus repente sanabitur; quod etiam contigit. Nam ut restitutus est bos, passio mox recessit a puero. Quando igitur Ammonius iste moriebatur, dicitur Antonium vidisse animam ejus in coelum ferri, divinis potestatibus cum psalmodia praecedentibus eam; consulentibusque eis qui circa eum erant, causam hujus miraculi non abscondit. Sciebant enim quoniam aerem intento obtutu respiciens, cum stupore miraculi cujuspiam respiceret visio
Abbreviated transcription (Latin):
circa locũ sciti ad montẽ qui dicitur nitrię.
duob & uiginti annis ibi philosophatꝰ ẽ.
annis singulis uisitans scđo mulierẽ. Huiꝰ
itaq sacratissimi principis horũ monaste¬
riorũ multi fuer̃ digniq discipuli sicut
successiones ostendunt. Purimaq & ue¬
neranda ꝑ eũ ꝓuener̃. quȩ precipue apud
aegyptios monachos ꝑfecteq seruantur.
Nam cũ maxima diligentia ꝑ successionẽ
traditionis alterutrę curẽ uirtutes anti¬
quorũ memoriȩ tradere monachorum:
sed ame illi memorandi sunt qui ad nos
usq ꝑuener̃. Contigit igit᷑ huic uiro & the¬
odoro eiꝰ discipulo. euntib aliquem transire
theodorus ab aqua. Cũq &iam sem& ipsũ¬
nudũ erubescer&. intueri: repente diui¬
na uirtute translatus ẽ inulteriorem
ripã. Transiens uͦ thxodorꝰ aquã & uidens
nec uestẽ eiꝰ nec pe des infusos supplicabat
seni utei causam rei depromer&. Cũq ille

Expanded text:
circa locum Scyti ad montem qui dicitur Nitriae, circa locum Scyti ad montem qui dicitur Nitriae, duobus et viginti annis ibi philosophatus est: annis singulis visitans secundo mulierem. Hujus itaque sacratissimi principis horum monasteriorum multi fuerunt dignique discipuli, sicut successiones ostendunt; plurimaque et veneranda per eum provenerunt, quae praecipue apud Aegyptios monachos perfecteque servantur. Nam cum maxima diligentia per successionem traditionis alterutrae curant virtutes antiquorum memoriae tradere monachorum; sed a me illi memorandi sunt qui ad nos usque pervenerunt. Contigit igitur huic viro, et Theodoro ejus discipulo euntibus aliquem transire Theodorus ab aqua; cumque etiam semetipsum erubesceret nudum intueri, repente divina virtute translatus est ad ulteriorem ripam. Transiens vero Theodorus aquam, et videns nec vestem ejus nec pedes infusos, supplicabat seni ut ei causam rei depromeret. Cumque ille
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ eã fuiss&c exꝑtus. In principio nãq
nuptiarũ sponsã tamquã spons inthalamo
ꝑcipiens & soluscũ ca remanens ait. Nuptiȩ
quidẽ omulier nr̃ȩ usq ad hoc celebrate st̃
tempꝰ: & quale bonũ sit posse uirginẽ ꝑ ma¬
nere exsacris utteris edocebat. acseorsum
solus manere tẽptabat. Sed qm̃ deuirginita¬
te quidẽ sermones uirgo laudauerat. diuidi
autẽ ab eo graue iudicabat: malio cubiculo
dormiens annis decẽ & octocũ ea mansit.
neq tunc amonachica abstinentia se suspen¬
dens: Interea mulier uiri zelata uirtutẽ.
ȩstimauit ñ eẽ iustũ tantũ uirũ domi celari
propt̃ se. seo oportere potiuꝰ seorsum utrũq
philosophari: & obhoc supplicauit uiro.
Atille grãs agens dõꝓhuiusmodi cogitatio¬
ne mulieris: tu quidẽ inquit hanc habe
domũ. ego mͥ aliam fabricabo. Et inmeridi¬
anã partẽ deserti stagni marię ueniens.

Expanded text:
nec tamen eam fuisset expertus. In principio namque nec tamen eam fuisset expertus. In principio namque nuptiarum sponsam tamquam sponsus in thalamo percipiens, et solus cum ea remanens, ait: Nuptiae quidem, o mulier, nostrae usque ad hoc celebratae sunt tempus. Et quale bonum sit posse virginem permanere ex sacris edocebat litteris, ac seorsum solus manere tentabat. Sed quoniam de virginitate quidem sermones virgo laudaverat, dividi autem ab eo grave judicabat, in alio cubili dormiens, annis decem et octo cum ea mansit, neque tunc a monachica abstinentia se suspendens. Interea mulier viri zelata virtutem, aestimavit non esse justum tantum virum domi celari propter se, sed oportere potius seorsum utrumque philosophari, et ob hoc supplicavit viro. At ille gratias agens Deo pro hujusmodi cogitatione mulieris: Tu quidem, inquit, hanc habe domum, ego mihi aliam fabricabo. Et in meridianam partem deserti stagni Mariae veniens