comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑato pr̃e eum emancipare.
restituuntur. posse ⁊ patrem
qͣiͣ hr̃dem nomine fulii post
mortem eius impetrare ceg¬
ntoem. Sin autem filius. f.
sit. qui castrense pecuuium
ad castrense peculium spectãt.
mintegrum restituendus e¬
rt quan in ꝓpͥo patnimonio
putare cur minorirem coͣm

Expanded text:
patre eum emancipare. restituuntur, posse et patrem quasi heredem nomine filii post obitum eius impetrare cognitionem. Si autem filius familias sit, qui castrense peculium ad castrense peculium spectant, in integrum restituendus erit quasi in proprio patrimonio putare, cur minori rem com
Abbreviated transcription (Latin):
complen uirleo ugorẽ ꝯ stat¬
⁊ ideo hodie inhanc usq eta¬
tem adolescentes curatorum
autilio reguntur. Nec añ rei
suc anministratio cis cõmit¬
ti debebit. quamius rem̃ suã¬
dem. Pec ꝑ lib̾os suoc rem su¬
am matunus acuratoribus
recipiant.ꝙ enim legib caue¬
tur ut singuu ann ꝑ singulo̾
lb̾os temittantur. ad hoñore
ꝑtinere diuus seuus ait. non

Expanded text:
compleri uirilem uigorem constat. Et ideo hodie in hanc usque aetatem adulescentes curatorum auxilio reguntur, nec ante rei suae administratio eis committi debebit, quamuis bene iam. Nec per liberos suos rem suam maturius a curatoribus recipiat. quod enim legibus cauetur, ut singuli anni per singulos liberos ‹r›emi‹t›tantur, ad honores pertinere diuus Seuerus ait, non
Abbreviated transcription (Latin):
iatõem a quilianam dedũcũt.
latio int̾ponitur que excon¬
sensirredditur utes d quib
nõ ẽ cogitatum. in suo statu
retuĩetur. lib̾alitatem enim
capciosam intpretatio prude̾¬
tum fregit
transigin exquiri u̾itas aut
potest. quam inspectis cogn
transactio ualet. siuel appello
untcesserit ur applłare potu̾ie
Si fidenssor ꝯuentus ⁊ ꝯdem¬
pnatus fuiss. mox reus tran¬
egiss cum eo cui fideuissor cõ¬

Expanded text:
ionem Aquilianam deducuntur.latio interponitur, quae ex consensu redditur, lites, de quibus non est cogitatum, in suo statu retinentur. liberalitatem enim captiosam interpretatio prudentium fregittransigi neque exquiri veritas aliter potest quam inspectis cognitransactio ualet, si uel appellatio intercesserit uel appellare potueris. Si fideiussor conuentus et condemnatus fuisset, mox reus transegisset cum eo, cui erat fideiussor co
Abbreviated transcription (Latin):
monio quibis co tẽpore ñ fu̾it
possitq lepticius pecumam
que menio ut hr̃oi adebitore
nmerata e conditione repete
quasi sub p̾textu biditatis ac
co ip̃e tnsegit. n negocium se

Expanded text:
i heres eo tempore non fuerit: possitque Septicius pecuniam, quae Maevio ut heredi a debitore numerata est, condictione repetere, quasi sub praetextu hereditatis acceo ipse transegit nec negotium Se
Abbreviated transcription (Latin):
qua tnsegerat ñ soluta uidica¬
ns se satisfacturum. uderap¬
pellationis mllo auo de pri¬
cipali cã discusso instam con.¬
uentcem ułuti cõfessi sequet᷑.
post dĩuisioem bonorum ⁊ e¬
ris anem singulicelitores a
acciones quas adu̾sus omnes
ꝑ pͤartib hnt impecliende ñ
erunt. si nõ suiguli ꝓ fide rei
geste totum debitum singui
dfferat ir ¶Pater qui dotror¬
ꝑmisit pãctus ẽ ut post mortẽ
suam in matrimonio sinclib̾i
stea susceptis ⁊ hr̃dib testam̃¬
to relictis ꝑ ercept̾ionem doli
ꝑcerit. cum̃ int̾ ꝯthentes ida¬
ccumsit. ut hĩdib consulatũ
⁊ illo tempore quo pat̾ alios
filios nõ habu̾it in frem siui:
suppremum udicium ꝯtuli¬

Expanded text:
qua transegerat, non soluta iudicatis se satisfacturum: iudex appellationis nullo alio de principali causa discusso iustam conventionem velut confessi sequetur. Post divisionem bonorum et aeris alieni singuli creditores a actiones, quas adversus omnes pro partibus habent, impediendae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant. Pater, qui dotem promisit, pactus est, ut post mortem suam in matrimonio sine liberis stea susceptis et heredibus testamento relictis per exceptionem doli proderit, cum inter contrahentes id actum sit, ut heredibus consulatur et illo tempore, quo pater alios filios non habuit, in fratrem suum iudicium su
Abbreviated transcription (Latin):
deniloco scribit. Sidebitoreor
tũum uissistisoluere titio cuiͣ
legatum falso debere existima¬
baos debitor pactus sit cum ti¬
tio suo debstore ꝯstitiłteneqr¬
bit. ¶ Sunt̾ debitorem⁊ eu
qui fundum pignoratum
acreclitore qĩ debitoris nego
ctuum solutoq q reliquum
deberetur fundus debitoris
functus fecit fidem pr̃are d.
recipet ⁊ ut t̾ibuta cusdẽ p̾du
debitor pendet ustumẽ. Ido:¬

Expanded text:
dem loco scribit, si debitorem tuum iussisti solvere Titio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitor constituto: neqbit. Si inter debitorem et eum, qui fundum pigneratum a creditore quasi debitoris negotctuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori functus fecit, fidem praestare debet. reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum id
Abbreviated transcription (Latin):
pactio filii nocitura no sit pa¬
tri agere uolenti dubitan ñ
oportet. NQui peciniam a ser¬
uo stipulatus e quam sibi
titius debebat. si atitio petat.
an exceptione pacti conueti
subino ueri.⁊ possit ⁊ debeat.
quia pactus iuidetur ne ati¬
me titio debuit. O si quasi
fideuĩssor intuenit ex qua cã¬

Expanded text:
pactio filii nocitura non sit patri agere uolenti, dubitari non oportet. Qui pecuniam a seruo stipulatus est, quam sibi Titius debebat, si a Titio petat, an exceptione pacti conuenti summoueri et possit et debeat, quia pactus uideatur, ne a Tiniam Titio debuit: quod si quasi fideiussor interuenit, ex qua c
Abbreviated transcription (Latin):
arus pacisseretur ut peteret
ras a debitore accepat tacite
pactus uidetur ne intra id te¬
pus sortem petat. ¶Siexalta
parte inrem eralta inꝑsonã
pactum conceptum fucrit. ue¬
uti ne ego petam uł ne a te
petatur ⁊ heres meus abom

Expanded text:
us pacisceretur, ut peteret:ras a debitore acceperat, tacite pactus uidetur, ne intra id tempus sortem petat. Si ex altera parte in rem, ex altera in personam pactum conceptum fuerit, ueluti ne ego petam uel ne a te petatur: heres meus ab om
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ꝯmissum fca eẽt ⁊ postea
cocdlicilli reꝑti sunt quero an
quantominus ex transactioẽ
Debitor cuius pignus cͥditor
distraxit cum in euo qui se
iegittium cclitoris hr̃dem
erceptione tñsactionis fr̃e cu¬

Expanded text:
fideicommissum facta esset et postea codicilli reperti sunt: quaero, an quanto minus ex transactione Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum Maevio, qui se legitimum creditoris heredem exceptione transactionis factae cu
Abbreviated transcription (Latin):
rat se soluturum ⁊ stipulanti
spopondat. postea uenditor ca¬
uerat sibi comũenisse ut con¬
tentus e̾et .xiii. ⁊ ut ea intra
pͥfinita tempora acciꝑet. debi
lucius ticius gaim seium
m̃sulanum cum quo ronem
implicitam habebat pp̃ accep¬
ta ⁊ data debitorem sͥ ꝯstituit
⁊ abeo epsam accep̃it in hec u̾¬
ba. ex rõne m̃se quam mecur
ccͣtib plurimis remansetũt.
tam habes refundam tibisiq
instrum̃tum accemissum .i.
scriptum ciiuscumq sũe
exquacumq cã ap̾me remã¬

Expanded text:
rat se soluturum et stipulanti spoponderat: postea venditor cavit sibi convenisse, ut contentus esset tredecim et ut ea intra praefinita tempora acciperet: debLucius Titius Gaium Seium mensularium, cum quo rationem implicitam habebat propter accepta et data, debitorem sibi constituit et ab eo epistulam accepit in haec verba: "Ex ratione mensae, quam mecum contractibus plurimis remanserunt atam habes, refundam tibi. si quod instrumentum a te emissum, id est scriptum, cuiuscumque summae ex quacumque causa apud me reman
Abbreviated transcription (Latin):
git qui nõ paciscitur donati¬
ons cã renictam ⁊ indubita
tam lib̾alitate remittit.
pot̾ nõ solum si aquuiana sti¬
pulatio fu̾it sub secuta: S ⁊ si
pactum ꝯuentũ fu̾it factum.

Expanded text:
git. qui vero paciscitur, donationis causa rem certam et indubitatam liberalitate remittit. potest non solum, si Aquiliana stipulatio fuerit subiecta, sed et si pactum conventum fuerit factum.
Abbreviated transcription (Latin):
ni amplius in hoc uidebatur.
Si ea que me erempto pr̃are
tibi oporteret p̃stitissem ⁊ cu
tu michi p̾cium deberes cõue¬
ne fidei ad quam ommna hec
religuntur intp̃tatio hanc
quoq conucutisem ad miitit.
nec quicquam int̾ ẽ utrum ĩ¬
tegris omnib in que obliga¬
ti cc̃mus conueniret ut ab̃co
negocio discederetur an min

Expanded text:
amplius videbatur, si ea, quae me ex empto praestare tibi oporteret, praestitissem et cum tu mihi pretium deberes, convenae fidei, ad quam omnia haec rediguntur, interpretatio hanc quoque conventionem admittit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, conveniret, ut ab eo negotio discedere
Abbreviated transcription (Latin):
me mułr inꝑtuam pecuni¬
am solutam tibi ⁊ stipulãti
michi ꝓmisit ignoranti in
quam rem mutuaretur atq
ita num̾are me tibi uissit. de¬
inde ego qr ad manum mĩ¬
moc nõ hre̾m stipulanti tibi
ꝑmisi. quesitunc̾ si eam pec¬
cunam a muliere pctam an
erceptio scnatus ꝯsulti ei pro
ius ignorau̾it muuerem in¬
t̾ceder̾it erceptio adu̾sus c̾clito¬
rem detur ne in mulierem mna¬
dati accio competat. itã m̃ichi
queq adu̾sus te ntit exceptio
detur michiq inmulicrem
accio denegetur qñ hoc obligõ
piculo mulieris futurasit. ⁊
amsoluerim. ꝯperim eam int̾¬
cessisse/ cetum si añ solumr in
dendum utrum ne nchomin
mulieri quidem exceptio adi¬
sus me dari debeat. ⁊ ego tibi
condicere pecuniam possim
an uõ ꝑinde hñdum sit ac si¬
ñitio ego pecuniam muueri
magis dicendum etistimã¬
iii.ut sic senatus ꝯsulto locꝰ
nosit sicuti ⁊ tũc cum debito

Expanded text:
me mulier mutuam pecuniam solutura tibi et stipulanti mihi promisit ignoranti, in quam rem mutuaretur atque ita numerare me tibi iussit: deinde ego, quia ad manum nummos non habebam, stipulanti tibi promisi: quaesitum est, si eam pecuniam a muliere petam, an exceptio senatus consulti ei prosamuis ignorauerit mulierem intercedere, exceptio aduersus creditorem detur, ne in mulierem mandati actio competat, ita mihi quoque aduersus te utilis exceptio detur mihique in mulierem actio denegetur, quando haec actio periculo mulieris futura sit. eam soluerim, compererim eam intercessisse: ceterum si ante soluerim, uidendum, utrumne nihilo minus mulieri quidem exceptio aduersus me dari debeat et ego tibi condicere pecuniam possim, an uero perinde habendum sit, ac si initio ego pecuniam mulierimagis dicendum existimauit, ut sic senatus consulto locus non sit: sicuti et cum debito
Abbreviated transcription (Latin):
tioni er fcõ agitatam cũ qm¬
dam iir p̾toriue decessiss du¬
ob filue suꝑstitib quorum
alt̾ impubes ẽet ⁊ alter legiiti¬
mus tutor frĩ ẽẽt ⁊ cum pat̾na
m̃ditate abstinere uẽllet. mã¬

Expanded text:
tioni ex facto agitatam. cum quidam uir praetorius decessisset duobus filiis superstitibus, quorum alter impubes esset et alter legitimus tutor fratri esset et eum paterna hereditate abstinere uellet, ma
Abbreviated transcription (Latin):
intͥcessert si in rem eius ꝙ ac¬
ceptum ẽ u̾sarctur. exocptio
senatue ꝯsutti locum nõ hab
quia nõ sit pauꝑior. Itẽm si
quid nraliter fec̾it ueluti ne
iudicatus pater eius pp̃ solõ¬
nem neraretur nõ crit tuta
senatus ꝯsuito. hon̾ib enm¬

Expanded text:
 sed in rem eius quod acceptum est versaretur, exceptio senatus consulti locum non habet, quia non fit pauperior. Item si quid liberaliter fecerit, veluti ne iudicatus pater eius propter solutionem vexetur, non erit tuta senatus consulto: oneribus en
Abbreviated transcription (Latin):
cundamditate dubitaret qͦ¬
nam male gesti tutela existi¬
marctur ꝑsuadente matre
pupul ut suo ꝑicuo adirt.¬
⁊ adut.stipniatusq de ea cã¬
ẽ indempnem se co nomine

Expanded text:
ditate dubitaret, quoniam male gesta tutela existimaretur, persuadente matre pupilli, ut suo periculo adiret, adiit stipulatusque de ea est indemnem se eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
accidit cum prima facie qui¬
dem alienam reuã autem o¬
ut ecce si ancilla ob pactrem
uib̾tatis ex ꝓmissore dato post
¶ de ꝑignorib prioris debitori
ñ ẽ cłitori noua accione opu
cum quasi ẜiiana quȩ y pothe¬
caria nocatur in husũtit sit.
nissȩ nec solutam ẽẽ pecuiã.
¶si sub ꝯditiõe uł indiem mu¬
lier ꝓalio int̾cesserit etiam

Expanded text:
accidit, cum prima facie quidem alienam, re uera autem sut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post . De pignoribus prioris debitoris non est creditori noua actione opus, cum quasi Seruiana quae et hypothecaria uocatur in his utilis sit: s nec solutam esse pecuniam. Si sub condicione uel in diem mulier pro alio intercesserit, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cet̾os forte c̾clitoros ĩdemp¬
nem hroem pr̃aret teiuq si
ponamus mulierem ĩ emp¬
tione hrditatis eo nomine
dampnum patiq debitores
hrditami soluendo nõ fuerĩt.¬

Expanded text:
 ceteros forte creditores indemnem heredem praestaret. Denique si ponamus mulierem in emptionem hereditatis eo nomine damnum pati, quod debitores hereditarii soluendo non sint
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾et. erceptõem utilẽ sors qͣ
erem debitricem manti fuisse.
nec id ccͣnum uiden debere ei
qd plactat. si qñm hoc mu¬
lier mutuata e̾ ut marito cre¬
deret nõ obstaturam excepti¬
onem si greditor ignoraucrit
in qua cã mułr mutuaretur.
qm̃ quidem psimum int̾sit
itrum cum muloit quis ab¬
mine obligatam ⁊ c̾clitor cũ¬
rass ei pecumam dotis soli
qui idem ꝑigns acciꝑet cu
mulerietiã pecuma credita de¬
bẽtur si possor c̾clitor adũsus
cam ẜuiana agentem eccipet.¬

Expanded text:
peteret, exceptionem utilem fore, erem debitricem mariti fuisse: nec id contrarium uideri debere ei, quod placeat, si quando in hoc mulier mutuata est, ut marito crederet, non obstaturam exceptionem, si creditor ignorauerit in quam causam mulier mutuaretur, quoniam quidem plurimum intersit, utrum cum muliere quis abmine obligatam et creditor curasset ei pecuniam dotis solui, qui idem pignus acciperet, mulieri etiam pecunia credita deberetur: si possessor ‹c›reditor aduersus eam Seruiana agentem excipe
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Si m̃nuer solũo idq
tibi debebam ⁊ ab ea ratam rc
te hiturum stipulatus fucro
⁊ forte te ratum nõ habente
agere ex stipulatu instituero:
excceptio senatus ꝯsulti ꝙd̃
int̾cessionib feminaꝵ fcm¬

Expanded text:
m. Si mulieri soluero id quod tibi debebam et ab ea ratam rem te habiturum stipulatus fuero et forte te ratum non habente agere ex stipulatu instituero, exceptio senatus consulti, quod de intercessionibus feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
÷ .in. describit ita id imputatu¬
rum possorem. sicau̾it sc petito¬
rem defensumir.S an ⁊ bone
fidei possor debrat ad defendend̃
cauere ⁊udendum git quia ĩco
q soluit nõ iudetur locuplet

Expanded text:
storum scribit ita id imputaturum possessorem, si caverit se petitorem defensum iri. sed an et bonae fidei possessor debeat defendendum cavere, videndum erit, quia in eo quod solvit no
Abbreviated transcription (Latin):
cepit dñim scire remad se non
ꝑtinentem possidere is qui m¬
terpellatur Qui uo p̾do ẽ ⁊ ante
litem contestatam doli noĩc te¬
nictur hic e̾ enim dosũs p̾t̾itus
ꝑinde inquid condempirãdos
sũ dolo possõm nolu̾it admitte
siue ã abalio res possideat:. siñ ĩ
totum nõ extet locum hãbebit
hec clausula unde sisit alius
possõr. abutroq hĩditas peti
possit⁊ si ꝑ multos ambula¬
uͣt possõomnes tenentur.
Utrum is solus qui possidet
fructus p̃stabit an enam is ꝙ
dolo fecit quominus posside¬

Expanded text:
epit enim scire rem ad se non pertinentem possidere se is qui interpellatur. qui uero praedo est, et ante litem contestatam doli nomine tenebitur: hic est enim dolus praeteritus. 'Perinde', inquit, 'condemnandossiue dolo possessionem noluerit admittere. siue autem ab alio res possideatur siue in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: et si per multos ambulauerit possessio, omnes tenebuntur. Sed utrum is solus qui possidet fructus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo
Abbreviated transcription (Latin):
line extimatio soluitur. cid̃
idutiliue sit quam ip̃os dedi.
deniq alias quam plures etꝰ¬
dem acis ẽt impensas ma¬
infestum ẽ/ uideamue t̃nne
ad picturarum queq ⁊ mar¬

Expanded text:
litis aestimatio soluitur, cum id utilius sit quam ipsos dedi: denique alias complures eiusdem generis esse impensas manifestum est. Uideamus tamen, ne et ad picturarum quoq
Abbreviated transcription (Latin):
separ. ut bone fidci quidem po¬
ssessores has quoq imputẽt.
p̃do autem de se querdebeat
quisciens in rem alienam in
titor ex aliena ⁊ actura iũt̾rum
facereioq ip̃m offitio uidicis
corinebitur. nam nec excep¬
tio doli .i. desidatur plane
sic pot̾ in eo differencio ẽẽ ut
bone fide quidem possõr om¬
ceret k res nõ eitet in quam fe¬
cit sicut tutor urcurator con¬
scquitur. p̃do autt᷑ nõ auter
quam sires melior sit fcã.

Expanded text:
separari, ut bonae fidei quidem possessores has quoque imputent, praedo autem de se queri debeat, qui sciens in rem alienam imptitor ex aliena iactura lucrum facere et id ipsum officio iudicis continebitur: nam nec exceptio doli mali desideratur. plane potest in eo differentia esse, ut bonae fidei quidem possessor omlicet res non exstet in quam fecit, sicut tutor uel curator consequuntur, praedo autem non aliter, quam si res melior sit.
Abbreviated transcription (Latin):
pculdubio debebit deducert ꝙ
sibi debetur sgicut aũt sump¬
tum quem fecit decdicit. itasi
facere debuit noc fecit tulpe sꝰ
reddat ronem insibone fidci po¬
ssor ẽ. tẽ enim quia quasi ieo
suam neglexit: nulliquerele sp¬
iectus ẽ ante petitam hrditate.

Expanded text:
proculdubio debebit deducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere debuit et non fecit culpe huius reddat rationem, nisi bone fidei possessor est. Tunc enim quia quasi rem suam neglexit, nulli querele subiectus est ante petitam hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ti posse hroitatem ex testamito
nobis obuenientem Siẜnue
ncat᷑ a parre domino ue peti
hiditas pot̾ si facultatem re¬
stituendarum nr̃ ht c̃te si p̃ci¬
um rermhiditananm uen¬
ditarum in peculio ẜui h̃t et
uilianꝰ existimat põsse a domi¬
no quasi auiris possorchrdi¬
tatem peti .s
conscquatur queqiudem ac¬
cio etiam ignoranti acquiret᷑¬
auł. Si adomino uł a pr̃e
qui p̾cia possidet hiditas pe¬
tatur an filio uł ẜuo mortuo
emancipato intra annum agͣi
debeat ⁊ an sibidebitum domi

Expanded text:
ti posse hereditatem ex testamento nobis obuenientem. Si serneat, a patre dominoue peti hereditas potest, si facultatem restituendarum rerum habet. certe si pretium rerum hereditariarum uenditarum in peculio serui habeat, et Iulianus existimat posse a domino quasi a iuris possessore hereditatem peti. consequatur, quae quidem actio etiam ignoranti adquireum Si a domino vel a patre, qui pretia possidet, hereditas petatur, an filio vel servo mortuo emancipato filio intra annum agi debeat? et an debitum si
Abbreviated transcription (Latin):
se nõ acturum lege aquulia an
malit integram õe sibi accio¬
nem legis aquilie omissa es¬
eias re extimatione auidice.
que electio locum ht si añ adi¬
tam hrditatem occisus sit ẜuꝰ
nam si posterip̃ĩs accio ꝓpͥa
tffecta ẽ. nec ueniet in hidita¬
tis petitioem Sip̃do dolo tx¬

Expanded text:
Aquilia, an malit integram sibi esse actionem legis Aquiliae omissa eius rei aestimatione a iudice. quae electio locum habet, si ante aditam hereditatem occisus sit servus: nam si postea, ipsius actio propria effecta est nec veniet in hereditatis petitionem. Si praedo dolo
Abbreviated transcription (Latin):
Di si ex hrdis sgipti resti¬
pulatus sit ¶uł. scribit si homi¬
nem possõr distrat̾it siquideo
nõ nocessanum h̃rditatrpetiti¬
onem hrditatis p̃cum pratu¬
tum. unputaretur enim ei si
nõ clistratiss ꝙ si necessanuor
hr̃ditatesiquidem uiut. ip̃m
prandum. sicecessent. fortassie
nec pcium. S nõ passurum i

Expanded text:
i ex re heredis scripti stipulatus sit. Iulianus scribit, si hominem possessor distraxerit, si quidem non necessarium hereditati, petitione hereditatis pretium praestaturum: imputaretur enim ei, si non distraxisset: quod si necessarium hereditati, si quidem vivit, ipsum praestandum, si decesserit, fortassis n
Abbreviated transcription (Latin):
senatue consusti melior est
b̃donis c̃a quam bone fidei po¬
słorie. quia p̾do sidolo desierit
possidcre ita ꝯdempnandus
catq si possidet nec ad ĩectum
cẽ sires int̾ierit. S nõ ẽ dub¬
um quĩn nõ debeat ẽẽ meliõ
tis conditionie quam bone
fidei possor. Itaq si pluris:

Expanded text:
senatus consulti melior est causa praedonis quam bonae fidei possessoris, quia praedo, si dolo desierit possidere, ita condemnatur atque si possideret, nec adiectum esset, si res interierit. sed non est dubium, quin non debeat melioris esse condicionis quam bonae fi
Abbreviated transcription (Latin):
cuplectior fc̃s ꝙ pot̾ repeteres fi¬
done ut caueat senssse ñ etiam
de bone fidei possõren ⁊ condicti¬
onem tn pr̃are debebit. S ⁊ pẽ¬
tit᷑or si a clitorib conueniat᷑.¬
erceptiõe u̾ti debebit. ¶ S ⁊ si
deducere nõ debebit. maxime si
id fuit debitum ꝙ natura debe¬

Expanded text:
cupletior, quia potest repetere: findone ut caueat sensisse, non etiam de bonae fidei possessore: condictionem tamen praestare debebit. sed et petitor si a creditoribus conueniatexceptione uti debebit. Sed si ipsdeducere non debebit: maxime si id fuit debitum, quod natura deb
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃  ¶ ncllanm etiam ꝑtue
⁊ partuum partus quam quã¬
et̃ fructus nõ existimantur.
quia nõ temere ancille eius rei
cã compantur ut panant. ati¬
aut possideat aut post petitã
tucre. ¶ S ⁊ pensiones que
ex locationib p̾diorim urba¬
norum ꝓcepte sunt uemant.
l alupanano. ꝑcepte t̃. nã ⁊ in

Expanded text:
 Ancillarum etiam partus et partuum partus quamquam fructus esse non existimantur, quia non temere ancillae eius rei causa comparantur ut pariant, auaut possideat aut post petitam tuere. Sed et pensiones, quae ex locationibus praediorum urbanorum perceptae sunt, venient, licet a lupana
Abbreviated transcription (Latin):
cit quoininus possidtat qm
ad ũsus possidentem. ĩlitem
niratur. Cconsuluit senatus
bone fidci possõrib ne into¬
tum dampno afficiantuiz s
inid dum taxat teneantur.
in quo locupletiores fcĩ sunt.
quenicum q igitur sum ꝑ¬
tum fec̾int erhrditate. siqͥd
dilapidauit ł ꝑdid̾int dum
sua it ab uti putant ñ p̾̃sta¬
bunt nec si donauint locup
quem naturaliter obligaue
cuplectiores fcor. quatenus
acceꝑunt. ⁊ uelut genus quo¬
dam hoc eẽ ꝑmntationie¶Si
qͣuis re sua sautus nsus sit.ꝯ¬
templatione delate sibi hr̃di¬
tatis marcellus .ł.u. E. pu

Expanded text:
cit quo minus possideat quam aduersus possidentem in litem iuratur. Consuluit senatus bonae fidei possessoribus, ne in totum damno adfici‹a›ntur, sed in id dumtaxat teneantur, in quo locupletiores facti sunt. quemcumque igitur sumptum fecerint ex hereditate, si quid dilapidauerunt perdiderunt, dum re sua se abuti putant, non praestabunt. nec si donauerint, locquem naturaliter obligauercupletiores factos, quatenus acceperunt: uelut genus quoddam hoc esset permutationis. Si quis re sua lautius usus sit contemplatione delatae sibi hereditatis, Marcellus libro qu
Abbreviated transcription (Latin):
nõt᷑m exħrditate. et nũc igi¬
tur statuti sumꝓtus utrum
exhĩditate decedent exemplo
R̾epti dun marci anexsolo pa¬
trimonio. uidendum erit et
u̾ius Ẽ ut ex solo parrimonio
decebant eaque ⁊ sinõhrs fi¬
iss ercͥgass ¶tem suem distra
xit bone fidei possor nd̃ p̃cio sit¬
fõs locuplectior. an singulas
res si nõdu usucapte sint ue¬
dicare pctitor ab emptore pos

Expanded text:
ntum ex hereditate. et nunc igitur statuti sumptus utrum ex hereditate decedent exemplo rescripti diui Marci an ex solo patrimonio, uidendum erit: et uerius est, ut ex suo patrimonio decedant ea quae et si non heres fuisset erogasset. Item si rem disxit bonae fidei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas res, si nondum usucaptae sint, vindicare petitor ab emptore pos
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Etͣiam si putauit hĩc
eas res ex hac hr̾ditate ẽẽ que
sibi delataẽ. ¶ Ꝙ si qͣme h̾rdi¬
tatem emit an uł ineum pe¬
titio hĩditatis deberet dan ne
singuł indiciis uexaretur. nẽ¬
ditorem enim teni c̾tumc̃. s
¶fingẽ nõ ertare uenditorem
uł modico uendidisse ⁊ bone
ficei possorem fuisse an por¬
tigimanus ademptorem de¬
beant ⁊ putat gauis cassius
dandam accionem utilem. Id
erit dicendum etiam si paruo¬

Expanded text:
 etiam si putauit heres eas res ex hac hereditate esse quae sibi delata est. Quid si quis hereditatem emerit, an utilis in eum petitio hereditatis deberet dari, ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et
Abbreviated transcription (Latin):
ip᷑.. s ⁊tum̃ autem omne p̾¬
cium restituere debebit bone
fidei possor an uõ ita demum
nasse ⁊ ũbum quidem p̃uenis¬
sse ambiguum c̃ solum nchoc
nõ ⁊ id ꝙ durat. ⁊ puto scq̃uẽtẽ
clausulam senatus consuit sc̃¬
quendam ec̃. si hec sit am̃bigua
ut ita demum competet sĩ fc̃s
sit locuplactior. ꝑ m̃ sinon se¬
lum p̃cium s etiam pena tardĩ
pͥcio soluto ꝑuenit pofit dici
quia locuplectior intotum fc̃s
e debere uenire l de p̃cio solum¬
moto senatus sit locutus

Expanded text:
. Utrum autem omne pretium restituere debebit bonae fidei possessor an uero ita demum,nasse. et uerbum quidem peruenisse ambiguum est, solumne hoc od durat. et puto sequentem clausulam senatus consulti, etsi haec sit ambigua, ut ita demum competat, si factus sit locupletior. Proinde si non solum pretium, sed etiam poena tardius pretio soluto peruenerit, poterit dici, quia locupletior in totum factus est, debere uenire, licet de pretio solummodo senatus sit locutus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾bũit ꝓcritionem ue susce¬
prt. remonetur abaccus. ntione.
agaouisse enim undetur qui ta¬
uit¶Silega aro hĩs extit̾it ex¬
debimus ansit subr ouendꝰ

Expanded text:
buit procurationemue susceperit, remouetur ab accusatione: adgnouisse enim uidetur, qui quauit. Si legatario heres extiterit exdebimus an sit summouendus
Abbreviated transcription (Latin):
debet de restituendo hoc debito
cum dios uenit uł conditio ex¬
narum possidet item quia debi¬
torehĩditano e xegit petitione
hr̃ditatis tenetur. rñił. ł.x.i.¬

Expanded text:
debeat de restituendo hoc debito, cum dies venerit vel condicio exriarum possidet, item qui a debitore hereditario exegit, petitione hereditatis tenetur. Vnde Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
sic accipiemus. nõ solum ia
eractam uerum ⁊ si etigi po¬
tuit nec eracta e̾ ꝙ si post pe¬
tctãm hrditatem res distraxe¬
rit. Inc ip̃e ies ueniunt. fru¬
ctusq earum s si forte tales
fiu̾nt que uł steriles erant uł
tempore peritit. ⁊ hoc distra
cte sunt uõ p̃cio fortassis. pos¬
set petitor cligere ut sibi p̃ci
⁊ usiue prentur. Ait senatus
placere a quib petitahrditas
dimunute ne ẽent: restitucie
debere.¶ Bone fidei possor si nẽ¬
did̾it res hrditarias siue exeg̃
nem. debebit pcuim pr̃are. s
ubi ht accionem sufficiet eu
accionem pr̃are. ¶S si uõdidit¬
⁊ euicta re restituit q accepit.
nõ uidebitur ad cum pueni¬
sse quam quam poss dici nec

Expanded text:
sic accipiemus, non solum iam exactam, uerum et si exigi potuit nec exacta est. Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res uenient fructusque earum. sed si forte tales fuerunt, quae uel steriles erant uel tctae sunt vero pretio, fortassis possit petitor eligere, ut sibi pretia et usurae praestentur. Ait senatus: "placere, a quibus petita hereditas deminutaeue essent, restituere debere.' bonae fidei possessor si uendiderit res hereditarias, siue exegit nem, debebit pretium praestare: sed ubi habet actionem, sufficiet eum actiones praestare. Sed si uendidit et euicta re restituit quod accepit, non uidebitur ad eum peruenisse: quamquam possit dici nec
Abbreviated transcription (Latin):
tp. Fcicedes plane a coloni
erunt cã qu̾a sunt pensiones.
Item uectuere nauium ⁊ in
trum sortem tm anͦ⁊ usuras
uelit cum piculo nominum
cognoscere. at qumn secunduo
hoc nõ obsuamus ꝙ senatus

Expanded text:
. Mercedes plane a coloniserunt causa, qua sunt pensiones: item uecturae nauium et iutrum sortem tantum an et usuras uelit cum periculo nominum agnoscere. atquin secundum hoc non obseruabimus quod senatus
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃ioiau̾it. s ñ: si c̾ciorart potut
ergo fũit qui deniciauit noc̃e¬
bit hoc aducisue bone fidei po¬
ssores nam ita senatus locutꝰ
c̃ eos quischrtes exissimassẽt.
cetum si quic scie̾ns ad se hrdi¬
tatem nõ ptinere distraxit: si¬
ne dubio nõ p̃cia nr̃ s ip̃e res
focisse ⁊ inmale fidei possorib.
at quinsenatus de his locutue¬
e qui se hiees etistimant isi
fone ad cas referãmus quas¬
distrahi erpedierat que honcra¬
bant magis hr̃ditatẽ quãm
autem senatus de hus locutus

Expanded text:
iorauerit, sed non si certiorare potuit ergo fuit qui denuntiauit, nocebit. Haec aduersus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se heredes existimassent'. ceterum si quis sciens ad se hereditatem non pertinere distraxit, sine dubio non pretia rerum, sed ipsae res fecisse et in malae fidei possessoribus: atquin senatus de his est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res rdistrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam autem senatus de his locutus
Abbreviated transcription (Latin):
uł exalia quãtũq cãtona ad
eum puenint senatus consul¬
tum soc locum habebit ⁊ si ci¬
uitati petetur. In puatorum
quoq petitionib senatus cõ¬
suitum locum hr̃e nemo est
qui ambigat i in publica cã
scmsit.non solum autem in
hr̃ditatẽ utimur senatus con

Expanded text:
 ex alia quacumque causa bona ad eum peruenerunt, senatus consultum hoc locum habebit: et si ciuitati peteretur. In priuatorum quoque petitionibus senatus consultum locum habere nemo est qui ambigit, licet in publica causa factum sit. Non solum autem in hereditate utimur senatus con
Abbreviated transcription (Latin):
ee dolo p̾tito ⁊ de fructib. dẽ q̃b
cum forma senatue consultisit
data optimum ẽ ip̃ius senatue
consuiti int̾pietationem facere
u̾bis cuis relatis. ꝓdĩc ĩdus
marcias quintus uir. bnibuo
⁊ publicus iubentius colsus.
titius enfidius mams seũmi.
consules. uba feciunt de hus q̃
imꝑator cesar traiani parthici
filius diuenerue nepos adria¬
ms augustus impr̃. maxim¬
q princeps ꝓposuit.u. nonas
martii que ꝓxime fu̾nt libel¬
lo conplexus oẽt quid fi place¬
at. de qua re ita censu̾nt.scum
ante quam ꝑtes caduce erbo¬
nis nustici fisco pet̾entur iniq
se hr̃des ẽẽ existimgnt hĩditatẽ
distraxerint placere redacte. ex

Expanded text:
de dolo praeterito et de fructibus. de quibus cum forma senatus consulto sit data, optimum est ipsius senatus consulti interpretationem facere verbis eius relatis. "Pridie idus Martias Quintus Iulius Balbus et Publius Iuventius Celsus Titius Aufidius Oenus Severianus consules verba fecerunt de his, quae imperator Caesar Traiani Parthici filius divi Nervae nepos Hadrianus Augustus imperator maximusque princeps proposuit quinto nonas Martias quae proximae fuerunt libello complexus esset, quid fieri placeat, de qua re ita censuerunt. Cum, antequam partes caducae ex bonis rustici fisco peterentur, hi, qui se heredes esse existimant, hereditatem distraxerint, placere redactae ex
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ẽẽ eristimandum qͣ
primum scient quisq cam a
se peti. ide̾ cum pumum aut
deminciatum ẽet ei. aut litt̾is
congruens inpretatio Cait se¬
nat̾us cum añquam ꝑtes cadu¬
ce fisco pet̾entur hoc euenerat᷑.¬

Expanded text:
tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se peti, id est cum primum aut denuntiatum esset ei aut litteris congruens interpretatio. Ait senatus: 'cum antequam partes caducae fisco peterentur'. hoc euenerat
Abbreviated transcription (Latin):
statam omnes incipiunt maie
fidei possõres ẽc̃. quin mimo
post controu̾siam motam q̃ q̃
enim litis contestate m̃tio fiat
insenatus consulto tñ ⁊ post mo¬
tam conadusiam omnes possõ¬
res pares fiunt ⁊ qi p̃donos te¬
nentur ⁊ hoc uire hodic utimur.¬

Expanded text:
statam omnes incipiunt malae fidei possessores esse, quin immo post controversiam motam. quamquam enim litis contestatae mentio fiat in senatus consulto, tamen et post motam controversiam omnes possessores pares fiunt et quasi praedones tenentur. et hoc iure hodie utimur
Abbreviated transcription (Latin):
natura ueniant ancc ut puta
ẽ quedam accio que inficiatõ.¬
nena crescit utrumcum suo m¬
cremento an uõ nisimpluo.
uenit ut legis aquilie: ⁊ uił.
lutirum Idem recte ait. si no¬
xali iuditio ꝯdempnatus sit¬
dedentem nore offitio uidicis

Expanded text:
natura ueniant an contra. ut puta est quaedam actio, quae infitiatione crescit: utrum cum suo incremento an uero in simplum uenit, ut legis Aquiliae? et Iulluturum. Idem recte ait, si noxali iudicio condemnatus sitd
Abbreviated transcription (Latin):
uł a ẜsemetipõ si tempore ẽẽt li¬
b̾atus peti hrditatem posse hoc
sissent. loquitur de p̾donib .i.
de hus quicum scirent ao se ñ
ꝑtinere hr̃ditatem inuascrũt
bonasibi cum nulłam ẽam ha¬
berent possidendendi. S ⁊ fru¬
ctus nõ quos ꝑceꝑiũt in quid
s quos ꝑciperent debu̾nit. eos p̃¬
staturos ¶de codom autem icꝗt̃
senatus qui abinttio m̃te p̾do¬
nie res hr̾oitanas apprehendit.
ꝙ si ab initio quidem iustam ca¬
usam hũit adipiscende possõ¬
nis. postea uõ conscius ad se ni
tñ ⁊ adcum m̾tem senatus cõ¬
sulti ꝑtinere. ꝑui ⁊ enm refert
ab iñtio quis dolose in hrdita¬
tem sit u̾satus. an postea hoc fa¬
cere ceꝑit.Scire ad se nõ ꝑtine
utrum is tmmodo uidetur ꝙ
fcm̃ siͣt. an is ⁊ qui in uire errã¬
uit. putauit enim recte fcm te¬
stam̃tum cum inutile erat.ł
cum alius cum p̾ced̾et agnatꝰ
sibi pocius defem. ⁊ nõ puto hũc

Expanded text:
 a semet ipso, si tempore esset liberatus, peti hereditatem posse: hocsissent', loquitur de praedonibus, id est de his qui, cum scirent ad se non pertinere hereditatem, inuaserunt bona, scilicet cum nullam causam haberent possidendi. Sed et fructus non quos perceperunt, inquit, sed quos percipere debuerunt, eos praestaturos. De eo autem loquitur senatus, qui ab initio mente praedonis res hereditarias adprehendit. quod si ab initio quidem iustam causam habuit adipiscendae possessionis, postea uero conscius ad se nihtamen et ad eum mentem senatus consulti pertinere: parui etenim refert, ab initio quis dolose in hereditate sit uersatus an postea hoc facere coepit. Scire ad se non pertinere utrum is tantummodo uidetur, qui factum scit, an et is qui in iure errauit? putauit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: uel cum eum alius praecederet adgnatus, sibi potius deferri. et non puto hunc
Abbreviated transcription (Latin):
tionem s oa que post adĩtão
mr̃ditatem accedunt siquidẽ
ex ip̃a brĩditate putohrditati
accedere. si extrinsecus. ñ. quia
ꝑsone possoris accedunt.

Expanded text:
tionem. sed ea, quae post aditam hereditatem accedunt, si quidem ex ipsa hereditate, puto hereditati accedere: si extrinsecus, non, quia personae possessoris accedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
obid niulam int̾posu̾it cau¬
tic nem: piacet meo casu erro
atiouem s⁊cum cessante can¬
rione repetitio datur: ꝑiculu:
ẽ ne pp̃ mopiam euie cursolu¬
tum legatum ẽ. nichil repeti
trhĩditanarm sibsatisfaci¬
at. cedat autem accionib pe¬
titoriꝗ suo ꝑilo eas excercͥeat.
siõr ĩditatis uenditione per
argentamm tc̃a pecumam
apͥnd emn ꝑdidit an petitioe
p̃it itatis teneatur quia meħ̾
ht nec consequi pot̾. s labeo pu¬
ta: eum tem̃ quia suo ꝑicuio
tur acciones petitione hĩdita¬
tis telũ. Michi autem meuo
qui mala fide possedi lãlxo¬
nis sñia placet. in alto uo qui
bone fidei possõr & actaueni

Expanded text:
ob id nullam interposuerit cautionem, placet in eo casu evicta titionem. sed cum cessante cautione repetitio datur, periculum est, ne propter inopiam eius, cui solutum est legatum, nihil repeti rerum hereditariarum sibi satisfaciat, cedat autem actionibus petitori, ut suo periculo eas exerceat. ssessor hereditatis venditione per argentarium facta pecuniam apud eum perdiderit, an petitione hereditatis teneatur, quia nihil habet nec consequi potest. sed Labeo putat eum teneri, quia suo periculo tur actiones petitione hereditatis teneri. mihi autem in eo, qui mala fide possedit, Labeonis sententia placet: in altero vero, qui bona fide possessor est, Octaveni
Abbreviated transcription (Latin):
se. s si negocium gessit hr̃dis :¬
nequaquam abhrdis enumde¬
ditatem posse qiͣ a uiris possõ¬
re. quia ħt int̾dictum unde ui
quo uictus cedere dr. S⁊ ⁊ cum
qui deiecit hr̃ditatis petitio ne

Expanded text:
sed si heredis negotium gessit, nequaquam: ab heredis enim deditatem posse quasi a iuris possessore, quia habet interdictum unde ui, quo uictus cedere debet: sed et eum qui deiecit petitione
Abbreviated transcription (Latin):
abinitio p̾cum uenire quia
nõ fuit res hĩditania que distͣͣ¬
ta ẽ. S ⁊ si senatus rerum er
hr̃ditate distractarum ñ hr̃di¬
tanarum fecit m̃tionem: restiti
itam nõ d quia nichil ap̃en
scribit. ꝙ indebitum exegit re¬
stituere cum ñ debese. nec̃ ĩpu¬
taturum ꝙ indebitum solũit.
s ⁊ sies sit reclibita hic utiq
ci ei cautione. Restituereauteo
p̃cia debebit possor ⁊ si depdite
sunt res ur deminute s utru
ita demumi restituat si bone fidci
possõr ẽ. an ⁊ si male fider ⁊ si qui¬
dem ies apud emptorem extẽt
noc de ꝑdite nec diminute sũt

Expanded text:
ab initio pretium venire, quia non fuit res hereditaria quae distracta est: sed etsi senatus rerum ex hereditate distractarum, non hereditariarum fecit mentionem, restitui tamen non debet, quia nihil apud eum ebitum exegit restituere eum non debere nec impuquod non debitum soluit. Sed si res sit redhibita, hic utique ci ei cautione. Restituere autem pretia debebit possessor, etsi deperditae sunt res uel deminutae. sed utrum ita demum restituat, si bonae fidei possessor est, an et si malae fidei? et si quidem res apud emptorem exstent nec deperditae nec demi
Abbreviated transcription (Latin):
Item si quie dolo fec̾it quo mi¬
nus possideathr̃ditatis petin¬
one tenctur / s si alius nactus
atur eum qui possidet ñ ut̾ab̃
¶It a debitore hrditatio. quasi¬

Expanded text:
tem si quis dolo fecerit, quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus iatur, eum qui possidet non liberabit. Item a debitore hereditario
Abbreviated transcription (Latin):
urpsit diffcrendum de lib̾tate
iudicium donce de mofficioso
iudicium aut inducatur aut
finemaccipiat. Ita demurm su¬
stinentur ub̾ana iudicia.siia
de inofficioso iudicium conte¬
statum c̃. ct̾um sinõ contesta¬
tur ñ expectantur ub̃ata uidi
nͥam cumi quidam luciamis
de statusuo q̃onem paciebatu
⁊ ne mãturius ꝓminciarctur
de conditione sua nolebat adu
b̾ale iudicium ire dicens susce¬
pturum se de mossicioso testa¬
m̃to iudictum ⁊ petiturum hr̃¬
ditatem qr ⁊ lib̾tatem ⁊ hr̃dita

Expanded text:
psit differendum de libertate iudicium, donec de inofficioso iudicium aut inducatur aut finem accipiat. Ita demum autem sustinentur liberalia iudicia, si iam de inofficioso iudicium contestatum est: ceterum si non contestetur, non exspectantur liberalia iudinam cum quidam Licinnianus de statu suo quaestionem patiebatur et, ne maturius pronuntiaretur de condicione sua, nolebat ad liberale iudicium ire, dicens suscepturum se de inofficioso testamento iudicium et petiturum hereditatem, quia libertatem et heredita
Abbreviated transcription (Latin):
tione hiditatis nõ ros quas
in patrimonium suum conũ
ualet quemad modum sicon¬
sumpsiss intm̃ locuplectior fõe
nõ uidebiturQait scnatue
cos ui bona fide in uasissent
que scirent ad se nõ pertinere

Expanded text:
tionem hereditatis, non res quam in patrimonium suum convervalet: quemadmodum si consumpsisset, in totum locupletior factus non videbitur. Quod ait senatus: "eos qui bona invasissent, quae scirent ad se non pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
tum an ille ratum hãt. puto
absentis nomine petendam
br̃ditatem. Ip̃uis uo nequa
templatione aitius possidet.
nisi forte quis dixent cum ra¬
tum fĩ hãt: iam ꝓcuratorem
qiͣ p̃donem eẽ. tc enĩ suo noie te¬

Expanded text:
tum an ille ratum habeat, puto absentis nomine petendam hereditatem, ipsius vero nequaqtemplatione alterius possidet: nisi forte quis dixerit, cum ratum non habet, iam procuratorem quasi praedonem esse: tunc enim suo nomine te
Abbreviated transcription (Latin):
sus fidei comiissarium dari
accionem.abhide enim peti
nõ expedit ꝑ exiguum pcuo
habentem. s ⁊ si retenta certa
quantitate restitucit rotatuᷤ
sit. id̾ erit dicẽd̾. ¶ Plane siacce¬
ta c̾ta qͣntate restituere rogatꝰ ẽ.
ñ putat papimanꝰ ab hrde petẽ¬

Expanded text:
sus fideicommissarium dari actionem: ab herede enim peti non expedit perexiguum pretium habente. Sed et si retenta certa quantitate restituere rogatus sit, idem erit dicendum. plane si accepta certa quantitate restituere rogatus est, non putat Papinianus ab herede peten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ possore possidet ⁊ sic peti
abco h̾rditatem quidam putãt
quam sĩnam nõ puto ueram.
nemo enim p̃do ẽ qui pci
num̃auit. s ut emptor umu̾¬
sitatis utilitenetur Item si
quiş a fisco hr̃ditatem qiͣ uacã¬
tem emnt. equissimum erit
utilitatem accõco adũsus e¬
uindari. ¶Ap̃ marcellum.

Expanded text:
possessore possidet: et sic peti ab eo hereditatem quidam putant. quam sententiam non puto veram: nemo enim praedo est qui pretium numeravit: sed ut emptor universitatis utili tenetur. Item si quis a fisco hereditatem quasi vacantem emerit, aequissimum erit utilem actionem adversus eum dari. Apud Marcell
Abbreviated transcription (Latin):
tulo adheret. nam si ⁊ a furio¬
so emero sciens ꝓpossore possi¬
dec. Idem in titulo ꝓ donato
quenituran quis ꝓ possore
possideat. ut puta uxor ur ma
ꝑ possõre possidere eum ⁊ ĩo
petitione hr̃ditatis tenebitũ.
michi quasi dotẽ sciens acce¬
pi⁊ si legatum michi sonitũ
ẽ ex falsa cãscientrutiq pro
possõre possidebo ¶s auteo

Expanded text:
tulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo. item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta uxor uel massore possidere eum, et ideo petitione hereditatis tenebitur. mihi quasi dotem sciens accepi. et si legatum mihi solutum est ex falsa causa scienti, utique pro possessore possidebo. Is a
Abbreviated transcription (Latin):
que omissa ẽ etiam si totam hr̃¬
clitatem ab intestato petat et
agendo de mofficioso. p̾t̾ea di¬
cendum ẽ ñ ẽẽ simnigm omͣit¬
tenti eamq̃ ex testam̃do adiit
⁊ ideo abeinco semissem ueͣn¬
dicandum ⁊ defendendum to¬
tum semissem ẽẽ auferendn qͥ

Expanded text:
quae omissa est etiam, si totam hereditatem ab intestato petat et agendo de inofficioso: praeterea dicendum est non esse similem omittenti eam, quae ex testamento adiit: et ideo ab extraneo semissem vindicandum et defendendum totum semissem esse auferendum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut titu hr̃ditatem ec̃ nr̃am ĩ
tendere possumue. ita. ⁊ seii uł
abintestato forte ꝙ siihr̃des de¬
manumisimus defunctum.
ꝙ ue parens nr manumiscrit.
nõ uo uire sunt hĩdes omnes
qui ex senatus consuttis a ut

Expanded text:
sicuti Titii hereditatem nostram esse intendere possumus, ita et Seii vel ab intestato forte quod sui heredes demanumisimus defunctum, quodve parens noster manumiserit. novo iure fiunt heredes omnes qui ex senatus consultis aut
Abbreviated transcription (Latin):
rat añ quam us ichoatur.
aliquid exea distrahere nsi ma.¬
luit ꝓ omni qͣntitate h̃dita¬
tis ł̃ rerum cius restitutionõ
ceptam diminitioneo se con¬
cessurum p̾tor edicit. ne in totũ
diminutio impedita maliquo

Expanded text:
tur, aliquid ex ea distrahere: nisi maluerit pro omni quantitate hereditatis vel rerum eius restitutione coeptam. deminutionem se concessurum praetor edixit, ne in totum deminutio impedita in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ut s keam nomine que
commodate ui depositt su̾t
nulla sir sacut accio quia ũ
t̃quum ẽ eas resttiiꝙ si ꝓ em¬
prore usucapio abhrde imple¬
ta sit. nõ ueniet in hr̃dtiatis pe

Expanded text:
t earum nomine, quae commodatae vel depositae sunt, nulla sit facile actio, quia tamen aequum est eas restitui. Quod si pro emptore usucapio ab herede impleta sit, non veniet in hereditatis pe
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Siis qui ad mittitur
adaccusationem nolit aut
no possit accrisare anscquẽs
ad mittattatur uidendum ẽ.
⁊ placint posse ut fiat incor¬
ssionilecus Euimtum ad ĩ¬
officiosi lib̃oꝵ ur parentum q̃¬
relam ꝑtinet nichil int̾est qui
sit hẽs scͥptus exlibis an egtra
extit̾m ciqui exco testam̃to in¬
stitutus fit. ꝙ de mofficioso ar
am. dinsũ dicemue si legar̾t
michieã remquam quie exeo
testamento accepat. nam si cã
agnoscam repellar a baccusa¬
tione. quid ergo si aliac uolũ¬
tatem testatoris ꝓbanerim
pitta intestam̃to ascͥpserim pꝰ¬

Expanded text:
mittitur ad accusationem, nolit aut non possit accusare, an sequens admittatur, videndum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus. Quantum ad inofficiosi liberorum vel parentium querellam pertinet, nihil interest, quis sit heres scriptus ex liberis an extraei, qui eo testamento institutus est quod de inofficioso argam. Diversum dicemus, si legaverit mihi eam rem, quam quis ex eo testamento acceperat: nam si eam adgnoscam, repellar ab accusatione. Quid ergo si alias voluntatem testatoris probaverim? puta in testamento adscripserim p
Abbreviated transcription (Latin):
nec fides ab hĩde tnsactiomi prã¬
tur inofficiosi cam in tegram
ẽẽ placuit / ei qui se filium cuis
eẽ affirmat qui testam̃to idne¬
gauit tn eum exh̾rda̾uit. de in¬
officioso testam̃tto cã sup est.
de in officioso testam̃to muiti.
dicere nec miles pot᷑. ¶ De in¬
officiõso testam̃to neposꝰ ꝯtra
patruum suum uralium scͥp¬
tum hrdem ꝓportione egerat

Expanded text:
nec fides ab herede transactioni praestatur, inofficiosi causam integram esse placuit. Ei, qui se filium eius esse adfirmat, qui testamento id denegavit, tamen eum exheredavit, de inofficioso testamento causa superest. De inofficioso testamento militis dicere nec miles potest. De inofficioso testamento nepos contra patruum suum vel alium scriptum heredem pro portione egerat
Abbreviated transcription (Latin):
cct̾um si ꝯn̾is putau̾it filiaop¬
tuiente totum testam̃tum ĩi¬
faman dicendum c̃ etiam in¬
stitutam ab in testato posse
adire hĩditatem. nec enim q̃
ex testanĩtto adut q pũtat ua¬
qui iudicium defuncti falsa
opmione motus ampletus
ẽis enim nõ indetur bonoꝵ¬

Expanded text:
ceterum si quis putauerit filia optinente totum testamentum infirmari, dicendum est etiam institutam ab intestato posse adire hereditatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat uaqui iudicium defuncti falsa opinione motus amplexus est: is enim non uidetur bono
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur testam̃ti factionem ha¬
buisse defunctus ñ cͥcłitur. nõ
idem ꝓbandum ẽ sihr̃de non
R̾dentem scd̃m p̾sentem in¬
dicatum sit. hoc enim casu ñ
c̃clitur iue exsm̃a uidicis ficri
⁊ ideo lib̾tates competunt et
legatapetuñtur.  bt so goo

Expanded text:
dicatur, testamenti factionem habuisse defunctus non creditur. non idem probandum est, si herede non respondente secundum praesentem iudicatum sit: hoc enim casu non creditur ius ex sententia iudicis fieri: et ideo libertates competunt et legata petuntur. Idem libro
Abbreviated transcription (Latin):
donatum s inter uiuos hac
donationem ht aut simimis¬
pleatur qut c̾te conferti o portẽ
idq conatum ẽ. ¶ Siquis
cum ñ possit de mofficioso q̃ri
ad querelam admissus ꝓ ꝑte
rescrridere testam̃tum teptet
⁊ umam sibi hidem eligat ccͣ q̃¬
marumsent ⁊ manumisiss.
⁊ postra quam manumisit in¬
officiosum uł innistum testm¬

Expanded text:
donatum, sed inter uiuos, hac donatione habet aut si mipleatur: aut certe conferri oportere id quod donatum est. Si quis, cum non possit de inofficioso queri, ad querellam admissus pro parte rescindere testamentum temptet et unum sibi heredem eligat, manumiserit" et manumisisset, et posteaquam manumisit inofficiosum vel iniustum test