comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cerui magni spiritales. transcendentes
in cursu omia spinosa uepriũ. atq sil¬
uarũ. Qui ꝑficis inqͥt pedes meos sic̃ cerui:
&e suꝑ excelsa statuens me. Teneant mon¬
tes altos. alta precepta dĩ. sublimnia cogi¬
tent: teneant ea quȩ multũ eminent
in scripturis: iustificent᷑ in sũmis. Cer¬
ui enĩ: sunt illis montes altissimi. Quid
de humilibꝰ bestiis: qͥd delepore: quid
de ericio: lepus minutũ animal. & in¬
firmũ: ericius etiam spinosũ minor co¬
rum. Illud animal timidũ: illud animal
spuus cooꝑtũ. Spinȩ enĩ qͥd significant
nͥ peccatores : qui peccat cotidie. etiã si ñ
magua peccata: minutissimis spinis coo¬
ꝑtus ẽ. In eo qđ timet lepus ẽ. in eo qđ
minutissimis peratis oꝑit᷑ ericius ẽ. &
ñ potest tenere excelsa illa & ꝑfecta precepta.
Iuli enim moutes altissin: ceruis. Quid gͦ isti.
lepus & ericius ꝑeunt: non. Sic enim monteᷤ

Expanded text:
Cervi, magni, spirituales, transcendentes Cervi, magni, spirituales, transcendentes in cursu omnia spinosa veprium atque silvarum. «Qui perficit,» inquit, «pedes meos sicut cervi, et super excelsa statuet me» . Teneant montes altos, alta praecepta Dei; sublimia cogitent, teneant ea quae multum eminent in Scripturis, justificentur in summis: cervis enim sunt illi montes altissimi. Quid de humilibus bestiis? quid de lepore? quid de ericio? Lepus minutum animal et infirmum, ericius etiam spinosum: illud animal timidum, illud animal spinis coopertum. Spinae quid significant, nisi peccatores? Qui peccat quotidie, etiamsi non magna peccata, minutissimis spinis coopertus est. In eo quod timet, lepus est; in eo quod minutissimis peccatis operitur, ericius est: et non potest tenere excelsa illa et perfecta praecepta. Illi enim «montes altissimi cervis.» Quid ergo? isti pereunt? Non. Sic enim «montes
Abbreviated transcription (Latin):
tuta. Quanti fluctꝰ. contunderunt petram
nrãm dñm iħi xp̃m: elisi sunt in illum
iudei: illi fracti sunt. ille integer mansit.
id÷ in isto mari. ubi ñ potest nͥ ꝓcellas
tempestatesq sentire: ut nulli uento
oedat nulli fluctui: sed omĩa excipiat¬
& integer maneat. Ergo fulicȩ domus:
ae fortis ẽ & humilis. Non habet doniũ
fulica in excelsis: nichil illa domio firmiꝰ
&e nichil ẽ humiluis. In cędris quidẽ
nidificant passeres: ꝓpt̾ presentem ne¬
cessitatẽ: sed petram illã habent ducem
quȩ fluctibꝰ tundit᷑ & non frangit᷑. Inu¬
tant᷑ enun xp̃i passiones. Et si forte cȩ¬
dri libani iratȩ fuerint. & aliqͥd mole¬
stiȩ uł scandali seruis dĩ in ramis suis
commouerint: uolabt̃ quidẽ inde pas¬
seres: sed ue cedro remanenti sine nidis
passerum. Passeres enim ñ naufragabt̃
ñ ꝑibunt: qr fulioȩ domiꝰ dux ẽ corum.
Quid gͦ sequit᷑: montes altissimi ceruis.

Expanded text:
tuta. Quanti fluctus contuderunt petram tuta. Quanti fluctus contuderunt petram nostram, Dominum Christum? Elisi sunt in illum Judaei; illi fracti sunt, ille integer mansit. id est in isto mari, ubi non potest nisi procellas tempestatesque sentire, ut nulli vento cedat, nulli fluctui, sed omnia excipiat, et integer maneat. Ergo fulicae domus et fortis est, et humilis. Non habet domum fulica in excelsis; nihil illa domo firmius, et nihil humilius. In cedris quidem nidificant passeres, propter praesentem necessitatem: sed petram illam habent ducem, quae fluctibus tunditur, et non frangitur; imitantur enim Christi passiones. Et si forte cedri Libani iratae fuerint, et aliquid molestiae vel scandali servis Dei in ramis suis commoverint, volabunt quidem inde passeres; sed vae cedro remanenti sine nidis passerum. Passeres enim non naufragabunt, non peribunt; quia «fulicae domus dux est eorum.Quid ergo sequitur? «Montes altissimi cervis.»
Abbreviated transcription (Latin):
cedri libani satiabunt᷑: quas planta¬
uit dñs. Om̃s nobiles. excelsi. fideles.
id÷ illic in udris libani passeres nidi¬
ficabunt: p̾bebunt ramos facultatũ
suarum colligendis minutis sp̃italib.
Prebent ista: faciunt hȩc cedri libani
quas plantauit dñs. Faciunt: & libẽ¬
t̃ faciunt. Nouer̃ quid faciant: noue¬
rͣ qͥd accipiant. S passeres quãuis in
cedris libani nidificabunt: fulicȩ do¬
inꝰ dux ẽ corum. Que ẽ fulice domꝰ: fu¬
lica sic̃ om̃s nouimus: marina aus ẽ.
Uł ui stagnis ẽ: uel in mari ẽ. habet
quandam domũ. ñ facile in litore t̾re.
aut nunquam: sed inhis quȩ in me¬
dio aquȩ sunt. Plerũq gͦ. in petris:
quas aqua circundat. Intelliginꝰ gͦ:
petram ẽẽ idoneam fulicȩ domum.
Nusquam fortius & firmius habitat:
quam in petra. In quali petra: in
mari constituta. Et si tundit᷑ fluctibꝰ.
franget tam̃ fluctꝰ: ñ frangit᷑ petra.
hoc habet magnum petra: in mari consti¬

Expanded text:
cedri Libani satiabuntur, quas plantacedri Libani satiabuntur, quas plantavit Dominus, omnes nobiles et excelsi fideles. Illic, id est in cedris Libani, passeres nidificabunt; praebebunt ramos facultatum suarum colligendis minutis spiritualibus. Praebent ista, faciunt haec cedri Libani quas plantavit Dominus; faciunt, et libenter faciunt; noverunt quid faciant, noverunt quid accipiant. Sed passeres quamvis in cedris Libani nidificabunt, «Fulicae domus dux est eorum.» Quae est fulicae domus? Fulica, sicut omnes novimus, marina avis est; vel in stagnis est, vel in mari est. Habet quamdam domum non facile in littore terrae, aut nunquam; sed in iis quae in media aqua sunt: plerumque ergo in petris quas aqua circumdat. Intelligimus ergo petram esse idoneam fulicae domum, nusquam fortius et firmius habitat, quam in petra. In quali petra? In mari constituta. Etsi tunditur fluctibus, frangit tamen fluctus, non frangitur: hoc habet magnum petra in mari consti
Abbreviated transcription (Latin):
as copias quib uidentur excelsi. & pre¬
bent illas seruis dĩ. Dant agros. dant
hortos. edificant eccłas monasteria:
colligunt passeres ut in cedris libuni ni¬
disicent. Passeres gͦ satiantur codri libu¬
ni quas plantauit dñs: &e illie passeres
iudificabunt. Attendite totam t̾ram:
si nonita ẽ ut loquerer. Ista ñ solum
credidi: sed & uidi. Dedit mͥ intellectũ:
ipsum exꝑim̃ͣtum. In t̾rogate latissimas
t̾ras qui nostis: & udete in qua muil¬
tis cȩdris libani. passeres illi dequib
locutus sum indificant. Sed tam̃ fr̃s
mei: ipsi passeres sp̃itales sunt. Q uãuis
nidificent in cedris libani: non ꝓ mag¬
no habere debent cedros libuni. & pu¬
tare illos eẽ. suꝑiores. a quib eorum
necessaria complentur. Passeres enĩ sunt
illi autẽ cȩdri libani sunt. Ergo fulice
domus: dux ẽ passerum. Quãuis in ce¬
dris libani. nidificent passetes: ñ tam̃
cedri libani duces sunt passerum. Ecce

Expanded text:
as copias, quibus videntur excelsi, et praeas copias, quibus videntur excelsi, et praebent illas servis Dei; dant agros, dant hortos, aedificant ecclesias, monasteria, colligunt passeres, ut in cedris Libani nidificent passeres. Ergo satiantur «cedri» «Libani quas plantavit» Dominus, et «illic passeres nidificabunt.» Attendite totam terram, si non ita est. Ut loquerer ista, non solum credidi, sed et vidi; dedit mihi intellectum ipsum experimentum. Interrogate latissimas terras qui nostis, et videte in quam multis cedris Libani passeres illi, de quibus locutus sum, nidificant. 17. Sed tamen, fratres mei, ipsi passeres si spirituales sunt, quamvis nidificent in cedris Libani, non pro magno habere debent cedros Libani, et putare illos esse superiores, a quibus eorum necessaria complentur. Passeres enim sunt; illae autem cedri Libani sunt. Ergo «fulicae domus dux est» passerum. Quamvis in cedris Libani nidificent passeres, non tamen cedri Libani duces sunt passerum. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Petrus ut sequeret᷑ dnm: nouimꝰ qd
piscator erat. quid potuit dimutere: uel
frat̃ eiꝰ andreas. uel filii zebedei ioħs &
iacob etiam ipsi piscatores. Et tam̃ qͥd
dixerunt. Ecce nos dimisimus omnia: &
secuti sumus te. Non ei dix̃ dñs. oblitꝰ est
pauꝑtatem tuam. Quid dimisisti. ut totũ
mundum acciꝑes: multũ dimisit. fr̃s mei.
multum dimisit: qui ñ solum dimisit
quicqͥd habebat : sed eciam quicqͥd habere
cupiebat. Quis eram pauꝑ ñ turgescit in
spem huiꝰ scłi quis ñ cotidie cupit auge¬
re qđ habet: ista cupiditas p̃cisa ẽ: ibat
in uniisũ. accepit modum. & nichil dimis¬
ciunt hoc multi. Ista faciunt qui pa¬
rum habent: & ueniunt & fuint passe¬
res utiles. Muuiti uident᷑: quia ñ babent
altitudinem dignitatis scłaris. Nidifi¬
cant in cedris libani. Et enim & cedri li
telligit suꝑ egenum & pauꝑem: atten¬
dunt res suas. uillas suas. & om̃s suꝑflu¬

Expanded text:
sit. Petrus ut sequeretur Dominum, novimus quod sit. Petrus ut sequeretur Dominum, novimus quod piscator erat, quid potuit dimittere? Vel frater ejus Andreas, vel filii Zebedaei Joannes et Jacobus, etiam ipsi piscatores ; et tamen quid dixerunt? «Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te» . Non ei dixit Dominus: Oblitus es paupertatem tuam; quid dimisisti ut totum mundum acciperes? Multum dimisit, fratres mei, multum dimisit, qui non solum dimisit quidquid habebat, sed etiam quidquid habere cupiebat. Quis enim pauper non turgescit in spem saeculi hujus? quis non quotidie cupit augere quod habet? Ista cupiditas praecisa est: ibat in immensum, accepit modum, et nihil dimisciunt hoc multi: ista faciunt qui parum habent, et veniunt, et fiunt passeres utiles. Minuti videntur, quia non habent altitudinem dignitatis saecularis: nidificant in cedris Libani. Etenim et cedri Libtelligit super egenum et pauperem;» attendunt res suas, villas suas, et omnes superflu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt passeres : aues quidẽ: & uolatilia
celi sunt pisseres. Sed minuta uolatilia: so¬
lent dici passeres. Sunt gͦ quidã spiritales:
idificantes in cedris libani. Id ÷ sunt qui¬
dami serui dĩ audientes in euangłio. dunit¬
tȩ om̃a tua. uel uende onuã tua & da
pauꝑibꝰ: & habebis thesaurum in cęlis: &
ueni sequere me. Et ñ tantũ audier̃ hoc:
magni: sed audier̃ &e parui. Et uoluert̃
hoc facere & parui. et ẽẽ spiritales: ñ
iungi uxorib ñ macerari cura filiorum.
ñ habere ꝓprias sedes quib deligarentur.
duuiser̃ isti passeres : inmuti enimi scłi huiꝰ.
passeres uidentur. Quid dimiser̃: qͥd mag¬
num duiser̃: Alius se conuercit. dum¬
sit cellam patris sui in opem. uix unũ le¬
ccũ & unã archã. conuertit se tam̃ factus ẽ
passer. Quesiuit spiritalia: bene. optue.
Non illi insultemꝰ. non illi dicamꝰ: nichil
dimisisti. Non suꝑbiat: qui multa dimi¬

Expanded text:
Qui sunt passeres? Aves quidem et volatilia Qui sunt passeres? Aves quidem et volatilia coeli sunt passeres, sed minuta volatilia solent dici passeres. Sunt ergo quidam spirituales nidificantes in cedris Libani: id est, sunt quidam servi Dei audientes in Evangelio, «Dimitte omnia tua,» vel, «vende omnia tua, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» . Et non tantum hoc audierunt magni, sed audierunt et parvi, et voluerunt hoc facere et parvi, et esse spirituales; non jungi uxoribus, non macerari cura filiorum, non habere proprias sedes quibus deligarentur, runt isti passeres? Minuti enim saeculi hujus passeres videntur. Quid dimiserunt? quid magnum dimiserunt? Alius se convertit, dimisit cellam patris sui inopem, vix unum lectum et unam arcam. Convertit se tamen, factus est passer, quaesivit spiritualia. Bene, optime; non illi insultemus, non dicamus: Nihil dimisisti. Non superbiat qui multa dimi
Abbreviated transcription (Latin):
ld ÷ gr̃a ducta de t̾ra. Ligna campi: plebes po¬
płorum. Et cedri libani quas plantauit. Cedri
libani: potentes in scło. Et ipsi satiabuntur.
ꝑuenit panis & uinũ &e oleum. ip̃i ad senato¬
res. ad nobiles. adreges: satiati sunt ligna
campi. Prius humiles satiati sunt: deinde
etiam liluni sed quas plantauit ipse. Cedri:
religiosi fideles. Tules enim plantauit. Nã
ipii sunt cȩdri libani: qr conterit dñs
cedros liluni. Libanus enim mons ẽ: ubi iste
arbores. etiam scdm litteran annossime st̃
&e excellentissime. libanus aut̃. int̃pretatur
sic̃ legimꝰ in eis qui ista scripser᷑: candidati
gentis in pompis suis. Sunt ibi ꝯdri li
quam ñ plantauit pat̾ mĩs: eradicabitur.
Ubi passeres nidificabunt: in odris libani.
lam audiimus quȩ sint oedri libant: no¬
biles scłi excelsi genere. opibꝰ honoribꝰ. Et
ipse cedri satiantur: illȩ tanĩ quas ipse plã¬
tauit. In his cedris: passeres nidificabunt.

Expanded text:
 gratia educta de terra. «Ligna campi,» plebes populorum. «Et cedri Libani quas plantavit.» Cedri Libani, potentes in saeculo, et ipsi satiabuntur. Pervenit panis, et vinum, et oleum Christi ad senatores, ad nobiles, ad reges; satiata sunt ligna campi. Prius humiles satiati sunt, deinde etiam cedri Libani, sed «quas plantavit» ipse: piae cedri, religiosi fideles; tales enim plantavit. Nam et impii sunt cedri Libani, quia, «Conteret Dominus cedros Libani» . Libanus enim mons est; ibi istae arbores etiam secundum litteram annosissimae sunt et excellentissimae. Libanus autem interpretatur, sicut legimus in eis qui ista scripserunt, Candidatgentis in pompis suis. Sunt ibi cedri Li«quam non plantavit Pater meus, eradicabitur» omus dux est eorum.» Ubi passeres nidificabunt? In cedris Libani. Jam audivimus quae sint cedri Libani, nobiles saeculi, excelsi genere, opibus, honoribus: et ipsae cedri satiantur, illae tamen quas plantavit ipse. In his cedris passeres nidificant.
Abbreviated transcription (Latin):
creatura tua. Qua creatura tua repleta
ẽ t̃ra: Om̃ib arborib & fruccetis. om̃i¬
b animalib & pecorib. &e uniuerso
ipso genere humano: repleta ẽ t̃ra cre¬
atura tua. Uidimꝰ. nouimus. legimꝰ. a¬
gnoscimꝰ. laudamꝰ: & in his p̃dicamus.
et in his nec sufficumꝰ laudare tantũ
quantũ abundat ex bona inspectione
cor nr̃m . S & illã magis creaturã debe¬
mꝰ attendere: unde dic̃ apłs. Si qua gͥ¬
Ingentib omĩs idolatria: in ipsis udȩ¬
is omĩs illa seruitꝰ legis. omĩa illa sacri¬
fitia p̃nuntiantia p̾sens sacrificiũ. A¬
bundabat tc̃ uetustas hominis: ueñ
qui renouaret opꝰ suũ. uenit qͥ cõfla¬
ret argentũ suũ. qͥ formaret monetã
suã. Et attendimꝰ plenã t̾rã. ep̃ianis cre¬
dentib in dm̃. auertentes se a pͥoribꝰ¬
suis im mundiciis. & idolatria. ab spe
p̃tita ad spẽ noui scłi: & eoce ñdũ ẽ in¬

Expanded text:
Qua creatura tua repleta est terra? Omnibus arboribus et frutetis, omnibus animalibus et pecoribus; et universo ipso genere humano, repleta est terra creatura Dei. Videmus, novimus, legimus, agnoscimus, laudamus, et in his praedicamus; et in his non sufficimus laudare tantum, quantum abundat ex bona inspectione cor nostrum. Sed ad illam magis creaturam debemus attendere, unde dicit Apostolus, «SIn Gentibus omnis idololatria, in ipsis Judaeis omnis illa servitus Legis, omnia illa sacrificia praenuntiantia praesens sacrificium. Abundabat tunc vetustas hominis; venit qui renovaret opus suum, venit qui conflaret argentum suum, qui formaret monetam suam, et attendimus plenam terram Christianis credentibus in Deum, avertentibus se a prioribus immunditiis suis et idololatria, a spe praeterita ad spem novi s
Abbreviated transcription (Latin):
erũpens: clausa ẽ in corde sȩuitia. Nã
om̃s siue pusilli. siue magni. atuma¬
lia pusilla. & magna. quȩ mͦdolent tẽ¬
pla clausa eẽ. aras euersas. simulachra con-¬
fracta. leges latas. ut sacrificare idolis capi-¬
tale sit crim̃: om̃s qui dolent hec. in mari
sunt adhuc. Quid gͦ. nos ad patriã qua i¬
turi sumꝰ ꝑ ipsũ mare: sed in ligno noli
timere ꝑiculũ. Lignũ te portat: qđ cõtinec
scłm. Ergo atcendice. Hoc mare magnũ &
spaciosũ: ibi repentia quorũ ñ ẽ numerꝰ.
Animalia pusilla & magna. Noli time¬
re.noli t̾reri: desidera patriam. intelli¬

Expanded text:
in corde saevitia. Nam omnes sive pusilli, sive magni, «animalia pusilla et magna,» quae modo dolent templa clausa esse, aras eversas, simulacra confracta, leges latas ut sacrificare idolis capitale sit crimen; omnes qui dolent haec, in mari sunt adhuc. Quid ergo nos? ad patriam qua ituri sumus? Per ipsum mare, sed in ligno. Noli timere periculum; lignum te portat quod continet saeculum. Ergo attendite: «Hoc mare magnum et spatiosum, ibi repentia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Noli timere, noli terreri; desidera patriam, intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt m̃te unuiersũ mundũ. t̾rã. mare.
&e celũ. & uidentes omĩa pulchra. disposi¬
ta. ordinata. currere. digeri generibꝰ. ful¬
ciri seminib. mutare successorib. curre¬
re temporibꝰ: placet eis in his artifex. ut &
ipsi placcant in artificȩ. artifici. & exclamãt
p̃magno gaudio. quia uere huic letitie
nichil comꝑari potest. Quã magnificata
st̃ oꝑa tua dñe: omĩa in sapientia fecisti.
Ubi ẽ ipsa sapientia. in qua omĩa fecisti:
quo sensu attingitur: quo oculo uidetur:
quo studio queritur: qͦ merito possidetur:
quo putatis. nisi gr̃a sua: qui donauit ut
simus: donet ut boni suus. Donat conuer¬
sis. Qui antequam conuerterent᷑. & auersi
irent pꝰ uias suas. nonne quȩsiuit eos: nõ¬
ne descendit: ñne uerbũ caro factum ẽ &e
habitauit in nob̃: ñne ascendit lucernã
carnes suȩ dum penderet in eruce. et
quȩsiuit ꝑditam dragniã: quęsiuit &

Expanded text:
ciunt mente universum mundum, terram, mare ciunt mente universum mundum, terram, mare et coelum, et videntes omnia pulchre disposita, ordinata currere, digeri generibus, fulciri seminibus, mutari successionibus, currere temporibus placet eis in his artifex, ut et ipsi placeant in artificio artifici; et exclamant prae magno gaudio, quia vere huic laetitiae nihil comparari potest: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Omnia in sapientia fecisti.» Ubi est ipsa sapientia in qua omnia fecisti? quo sensu attingitur? quo oculo videtur? quo studio quaeritur? quo merito possidetur? Quo putatis, nisi gratia sua? Qui donavit ut simus, donat ut boni simus. Donat conversis, qui antequam converterentur, et cum aversi irent post vias suas, nonne quaesivit eos? nonne descendit? nonne Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ? nonne accendit lucernam carnis suae, dum penderet in cruce, et quaesivit perditam drachmam ? Quaesivit et
Abbreviated transcription (Latin):
tiã facta sunt: Non gͦ exigit ds̃ intelleccũ de
equo & mulo: sed hominibꝰ dicit: uolite cẽ
sic̃ equus & mulus quib ñ ẽ intellectꝰ. Quod
equo natura ẽ: honuni crim en ẽ. Hoc gͦ di¬
cit ds̃. Non exigo parcicipationem sapien¬
die mess ab eis quȩ non feci. ad inaginẽ
meam: sed ubi feci inde exigo: &usum eiꝰ
rei postulo. quã donaui. Homines gͦ red¬
dentes dõ quȩ dĩsunt. si cesari reddunt
qd cesaris ẽ: idest reddentes cesari imagine
ad artificem suũ & ad lum̃ unde sunt & ad
calorem quendã sp̃ĩtalem unde feruescũt.
&e unde remoti frigescunt. & unde recidẽ¬
tes contenebrant᷑. & quo reuertentes illu¬
minant᷑. quia pie illi dixer̃. Tu illumi¬
nab̃ lucernã meã dñe: ds̃ m̃s illumina te¬
nebras meas. Discussis tenebris t̃renȩ stulti¬
tiȩ. aperientes os & dĩcentes sp̃m. erigunt
ut dixi fidentem oculũ cordis. & currũspi¬

Expanded text:
tiam facta sunt? Non ergo exigit Deus intellectum de tiam facta sunt? Non ergo exigit Deus intellectum de equo et mulo: sed hominibus dicit, «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quod equo natura est, homini crimen est. Hoc ergo dicit Deus: Non exigo participationem sapientiae meae ab eis quae non feci ad imaginem meam; sed ubi feci, inde exigo, et usum ejus rei postulo, quam donavi. Homines ergo reddentes Deo quae Dei sunt, si Caesari reddunt quod Caesaris est ; id est, reddentes Caesari imaginemad artificem suum, et ad lumen unde sunt, et ad calorem quemdam spiritualem unde fervescunt, et unde remoti frigescunt, et unde recedentes contenebrantur, et quo revertentes illuminantur: et quia pie illi dixerunt, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» ; discussis tenebris terrenae stultitiae, aperientes os et ducentes spiritum, erigunt, ut dixi, fidentem oculum cordis; et circumspi
Abbreviated transcription (Latin):
tia. & quicqͥd non nouit sapientia: & tam̃
in creatura dĩ ẽ: in sapientia factũ ẽ. & ꝑ
sapientiam faccum ẽ. Qui cognoscunt sa¬
pientiam: luc̃e habent. Sapientiã qui ñ
cognoscunt: habent tam̃ artificẽ sapien¬
tiam. cũ sint ipsi decenti in sapientia. Et
qui eã lum̃ habent: etiam arcificem ha¬
bent. Non qͥcũq artificem habent: etiam
lucẽ habent. Et quidẽ in hominibꝰ mul¬
ti st̃ qui eius participes fiunt: & sapien¬
tes uocant᷑. multi eiꝰ exꝑtos: stulti nomi¬
nant᷑. ꝓpt̃ hoc icioso nomine stulti
nomunant᷑: qr si studeant sapientiȩ. si
petant. si quęrant. si pulsent: possunt
ꝑuenire ad eius participationẽ. Non enĩ
naturȩ: sed negligentiȩ denegat᷑. Sunt
etiã aliȩ creaturȩ. quȩ ñ possunt fieri
participes sapientiȩ: sic̃ om̃s bestiȩ. omĩa
pecora. om̃s arbores: quȩ nec sensum ha¬
bent ullũ. Nũqͥd quia participes sapĩȩ¬
ẽẽ ñ possunt. idõ nͣ a sapientia & ꝑ sapien¬

Expanded text:
ovit sapientiam, et tamen in creatura Dei est, in sapientia factum est, et per sapientiam factum est. Qui cognoscunt sapientiam, lucem habent sapientiam; qui non cognoscunt, habent tamen artificem sapientiam, cum sint ipsi detenti insipientia: et qui eam lucem habent; etiam artificem habent; non quicumque artificem habent, etiam lucem habent. Et quidem in hominibus multi sunt qui ejus participes fiunt, et sapientes vocantur; multi ejus expertes, stulti nominantur. Propter hoc vitioso nomine stulti appellantur, quia si studeant sapientiae, si petant, si quaerant, si pulsent, possunt pervenire ad ejus participationem: non enim naturae, sed negligentiae denegatur. Sunt autem aliae creaturae, quae non possunt fieri participes sapientiae; sicut omnes bestiae, omnia pecora, omnes arbores, quae nec sensum habent ullum. Numquid quia participes sapienesse non possunt, ideo non in sapientia et per sapien
Abbreviated transcription (Latin):
leonũ qͦs deuorent. Ipse leo: maior pͥnceps
om̃iũ taliũ leonũ. Quid de illo dictũ ẽ:
Nescitis quia aduersarius ur diabolus
tanquã leo rugiens cucuit quȩrens quẽ
deuoret: Idõ quęrentes a dõ escam sibi.
qr nec temptari quis potest a diabolo:
nͥ ꝑmiitente dõ. Iob sc̃s. ante diabolum
erat: & tam̃ longe ab illo erat. Aspectu
ante illum: potestate remotꝰ ab illo.
Quando audẽt tẽptare uł carne uł fa¬
cultates eius quas possidebat. nisi ac¬
cepisset potestatem: quare aut̃ dant᷑
potestates: aut ad dãpnandos impios:
aut ad ꝓbandos pios uiste. Hoc totum
dñs agit: & in nemine habet diabolus
potestatẽ. uel in aliqͥd eius: nͥ ille con¬

Expanded text:
leonum quos devorent. Ipse leo major, princeps leonum quos devorent. Ipse leo major, princeps omnium talium leonum, quid de illo dictum est? «Nescitis quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret» ? Ideo «quaerentes a Deo escam sibi;» quia nec tentari quis potest a diabolo, nisi permittente Deo. Job sanctus ante diabolum erat, et tamen longe ab illo erat: aspectu ante illum, potestate remotus ab illo. Quando auderet tentare vel carnem, vel facultates ejus quas possidebat, nisi accepisset potestatem? Quare autem datur potestas? Aut ad damnandos impios, aut ad probandos pios. Juste hoc totum Dominus agit; et in neminem habet diabolus potestatem, vel in aliquid ejus, nisi ille con
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑ & qđ ñ uult. Ille aut̃ ñ pateret᷑
nͥ ei placeret: id ÷ nisi agnosceret occasũ
suũ. Non occideret: qr ipse. ait. potesta¬
tẽ habeo ponendi animã ineã & pote¬
statẽ habeo iterũ sum̃di eã. Nemo toł¬
lit a me: s ego ipse eam pono a me. Er¬
go agnouit occasũ suũ. Sol agnouit¬
occasũ suũ. Et quid: cũ occidit sol. c̃
passus ẽ dñs: factȩ st̃ quȩdã tenebrȩ in
apłis. Defecit spes eorum: quib primo
magnꝰ & redẽptor om̃iũ uidebat᷑. Qua¬
re: Posuisti tenebras & facta ẽ nox: ibi
ꝑtransibt̃ om̃s bestiȩ siluȩ. Catuli leo¬
nũ rugientes ut rapiant: quęrentes
a dõ escam sibi. Quid intelligã sp̃italit̃
catulos leonum: nisi sp̃italia nequitiȩ:
quid intelligam. nͥ mala dȩmonia: quȩ
contẽptibilia. Ista demonia: seducere ani-¬
mas quer̃. Sed ubi sol ñ ortꝰ ẽ: tenebrȩ e¬
nim st̃. Et cũ tenebre sunt: quȩt̃ catuli

Expanded text:
patitur et quod non vult. Ille autem non pateretur, patitur et quod non vult. Ille autem non pateretur, nisi ei placeret: id est, nisi agnosceret occasum suum, non occideret; quia ipse ait, «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse eam pono a me» . Ergo, «agnovit occasum suum.» 22. «vers.» 20, 21. Et quid, cum occidit sol, cum passus est Dominus? Factae sunt quaedam tenebrae in Apostolis, defecit spes eorum, quibus primo magnus et redemptor omnium videbatur. Quare? «Posuisti tenebras, et facta est nox: ibi pertransibunt omnes bestiae silvae. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes a Deo escam sibi». Quid intelligam spiritualiter catulos leonum, nisi spiritualia nequitiae ? quid intelligam nisi mala daemonia, quae uaedam contemptibilia. Ista daemonia seducere animas quaerunt, sed ubi sol non ortus est; tenebrae enim sunt. Et cum tenebrae sunt, quaerunt catuli
Abbreviated transcription (Latin):
fictũꝰ & auferet. se a cogiationibꝰ quȩ
sunt sine intellectu. Non gͦ ille solorit᷑ im¬
piis: ñ orit᷑ malis. At uͦ de isto sole. quid
dictum ẽ : qui facit solem fuum oriri suꝑ
bonos & malos. & pluit suꝑ iustos & iniui¬
stos. Ergo de illo sole iustitie: nescio qͥd
significat psalmꝰ iste scdm nusteriũ. Nã
uidemꝰ ista fieri in creatura: etiã scđm spe¬
ciem rerũ uisibiliũ. Sol agnouit occasũ
suum. Quid÷. sol agnouit occasũ suum:
xp̃c agnouit passionẽ suam. Occasus xp̃i:
passio xp̃i. Sed nunqͥd sic sol occidit ut
ñ oriat᷑: Nũquid qͥ dormit ñ adiciet ut
unde ostendimꝰ. qi agnouit. hoc ẽ pla¬
cuit ei: Quid enĩ ñ nouit as: qͥd enĩ nõ
nouit. xp̃c: Et tam̃ dicturꝰ ẽ in fine qͥ¬
bꝰdam. ñ noui uos. Quomͦ gͦ ibi ñ noui¬
cetis: sic & hic agnouit occasũ suũ. pla¬
cuit illi occasus suus. Si enĩ ei displi¬
ceret. quomͦ pateret᷑: homini enĩ qr ñ
ẽ illi soletiam si displiceat passio sua:

Expanded text:
t se a cogitationibus quae sunt sine intellectu» . Non ergo sol ille oritur impiis, non oritur malis. At vero de isto sole quid dictum est? «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Ergo de illo sole justitiae nescio quid significat psalmus iste secundum mysterium; nam videmus ista fieri in creatura etiam secundum speciem rerum visibilium: «Sol agnovit occasum suum.» Quid est, «Sol agnovit occasum suum?» Christus agnovit passionem suam: occasus Christi, passio Christi. Sed numquid sic sol occidit, ut non oriatur? «Numquid qui dormit, non adjiciet ut unde ostendimus quia agnovit, hoc est, placuit ei? Quid enim non novit Deus? quid non novit Christus? Et tamen dicturus est in fine quibusdam: «Non novi vos» . Quomcetis; sic et hic, «agnovit occasum suum,» placuit illi occasus suus. Si enim ei displiceret, quomodo pateretur? Homini enim, quia non est ille sol, etiamsi displiceat passio sua,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tangit montes & fumigabt̃. O teria
exultalus de bonitate tua. tͥ retribuebas uires
oppulentiȩ tuȩ: ecce respicit dñs & facit te
tremere. Respiciat te: & faciat te tremere.
Melior ẽ tremor humilitatis: quam confi¬
dentia suꝑbiȩ. Uidete qͦmͦ aspitiat ds̃ ter¬
rani: & faciat eam treniere. Ad t̾ra qͣsi p̾ui¬
entem sibi & exultantem loquit᷑ apłs: cũ
timore &e tremore ur̃am ipsorũ salutẽ oꝑa¬
muni. Cũ timore & tremore. Ds enim ẽ qui

Expanded text:
t.» O terra, exsultabas de bonitate tua, tibi tribuebas vires opulentiae tuae; ecce respicit Dominus, et facit te tremere. Respiciat te, et faciat te tremere: melior edentia superbiae. Videte quomodo aspiciat Deus terram, et faciat eam tremere. Ad terram quasi praefidentem sibi et exsultantem loquitur Apostolus: «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Cum timore et tremore: Deus enim est qui
Abbreviated transcription (Latin):
reddamiꝰ: qui ũ reddidit quicqͥd mali fece
gaudioq recolitis. & exclamauer̃ cũ psal¬
mo uiscera cordis nr̃i ce dixer̃: Quã magnifi¬
cata sunt oꝑa tua dñe omĩa in sapientia
fecisti: repleta ẽ t̾ra creatura tua. Quicqͥd

Expanded text:
reddamus, qui non reddidit quidquid mali fecerreddamus, qui non reddidit quidquid mali fecergaudioque recolitis, exclamaverunt cum Psalmo viscera cordis nostri, et dixerunt: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Omnia in sapientia fecisti: repleta est terra cre
Abbreviated transcription (Latin):
emunt ic aritas ur̃a. cũ sit unꝰ
sermo dĩ in scripturis om̃ibꝰ di¬
laͬtꝰ. & ꝑ multa ora sc̃oꝵ unum
uerbũ sonet: qd cum sit in pͥncipio ds̃
apud dm̃. ibi ñ habet sillabas. qr ñ ha¬
bet tpra. Nec mirandũ uob̃ sit. qr ꝓpter
infirmitatẽ nram̃ descendit ad particu¬
las sonorũ nr̃orũ. cũ descenderit ad su¬
scipiandã infirmitatẽ corpis nri. istũ
tam̃ psalmum iã multos nob̃ fecisse sermo¬
nes. misteriaq ipsa quȩ hic clausa tenent᷑.
ut pulsautib aꝑientur. atdulisse nob̃ non
paruas ꝑ aliquod dies moras temporis cũ ꝓ¬
nuntiant᷑. cũ cõm̃dant᷑. cum clausa eẽ mon¬
strant᷑. cũ aꝑunt᷑. cũ eruunt᷑. cũ ostendunt᷑.
Ac ꝑ hoc memnit ut dixi caritas ur̃a: nec p̃¬
terito die ad eiꝰ t̾minũ psalii nos ꝑuenire
potuisse. & distulisse. In hunc diem uoluit
dñs & tempus redditionis nob̃ exhibere: &
me debitorem. debito satisfacere. & exaucco¬
res secutiores efficere. Det gͦ ipse bonũ qđ

Expanded text:
ra, cum sit unus sermo Dei in Scripturis omnibus dilatatus, et per multa ora sanctorum unum Verbum sonet, quod cum sit in principio Deus apud Deum, ibi non habet syllabas, quia non habet tempora; nec mirandum nobis sit, quia propter infirmitatem nostram descendit ad particulas sonorum nostrorum, cum descenderit ad suscipiendam infirmitatem corporis nostri : istum tamen psalmum jam multos nobis fecisse sermones, mysteriaque ipsa quae hic clausa tenentur, ut pulsantibus aperirentur, attulisse nobis non parvas per aliquot dies moras temporis, cum pronuntiantur, cum commendantur, cum clausa esse monstrantur, cum aperiuntur, cum eruuntur, cum ostenduntur; ac per hoc meminit, ut dixi, Charitas vestra, nec praeterito die ad ejus terminum psalmi nos pervenire potuisse, et distulisse in hunc diem. Voluit Dominus et tempus redditionis nobis exhibere, et me debitorem debito satisfacere, et exactores securiores efficere: det ergo ipse bonum quod
Abbreviated transcription (Latin):
nolite cogitare qͦm aut qͥd loquamuni.
Non enĩ uosestis qͥ loquimini: s. sp̃s pa¬
tris ur̃i qͥ loqͥt᷑ in uob̾. Nolite uob̃ tri¬
buere fortitudinem. Si ur̃a ẽ in qͥt. &
mea ñ ẽ: duritia ẽ. ñ fortitudo. Auferes
sp̃m eorũ & deficient: & in puluerẽ su¬
ũ conuertent᷑. Emittes sp̃m tuũ &cre¬
abunt᷑. Ipsius enĩ sumꝰ sigm̃tũ dix̃ apłs.¬

Expanded text:
quid loquamini: non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis» . Nolite vobis tribuere fortitudinem. Si vestra est, inquit, et mea non est; duritia est, non fortitudo. «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur: emittes spiritum tuum, et creabuntur. Ipsius eni
Abbreviated transcription (Latin):
ñdũ in illa requie que ꝓmittit᷑. ñdũ cõ¬
firmatis uectibꝰ portarum iħerłm: sed
adhuc in ꝑegrinatione intuentes mũ¬
dũ istũ totũ. Et undiq homines cur¬
rentes ad fidem tũtes gehennas. cõtẽ¬
puentes mortẽ. amantes uitã et̃nam.
sꝑnentes p̃sentẽ: & tali spectaculo cõ¬
plecti.
gaudio dicimꝰ: repleta ẽ t̾ra creatura tua.
hoc aut̃ scłm. adbuc tẽptationũ fluctibꝰ
quatit᷑. adhuc tempestatib & ꝓcellis tri-¬
bulationũ. & tumoꝵ turbat᷑. Hac tam̃ it
minet᷑ licet mare. & tumeat fluccibꝰ ꝓ
cellasq parturiat: hac itur datũ ẽ nob̃
lignum in quo nauigemꝰ. repleta ẽ t̃ra cre-¬
atura tua. S ed ñdũ sumꝰ in t̾ra uiuenti¬
ũ: adhuc ista t̾ra morientiũ ẽ. Clamamꝰ
aut̃ & dicimiꝰ spes mea tu es. portio mea¬

Expanded text:
in illa requie quae promittitur, nondum confirmatis vectibus portarum Jerusalem ; sed adhuc in peregrinatione intuentes mundum istum totum, et undique homines currentes ad fidem, timentes gehennas, contemnentes mortem, amantes vitam aeternam, spernentes praesentem, et tali spectaculo completi gaudio dicimus, «Repleta est terra creatura tua.» 4. Hoc autem saeculum adhuc tentationum fluctibus quatitur, adhuc tempestatibus et procellis tribulationum et tumorum turbatur: hac tamen itur. Minetur licet mare, et tumeat fluctibus, procellasque parturiat; hac itur, datum est nobis lignum in quo navigemus: «Repleta est terra creatura tua.» Sed nondum sumus in terra viventium, adhuc ista terra morientium est; clamamus autem, et dicimus: «Spes mea
Abbreviated transcription (Latin):
niuersa implebunt᷑ bonitate. Non ma¬
nu sua: s manu tua aꝑta. Auerdente
autẽ de faciem tuã: turbabunt᷑.S qua¬
re hoc facis: quare auertis faciẽ tuam.
ut turbent᷑. auferes spm̃ eorũ. & defici¬
ent. Sp̃s eorũ: suꝑbia eorũ erat. Głantur.
sibi tribuunt. seipsos iustificant. Auer¬
te gͦ faciẽ tuam ut turbent᷑: aufer
sp̃m eorũ & deficiant. clament ad te
cito. ex audi me dñe. defecit sp̃s ñs. ne
auertas faciem tuã a me. Auferes sp̃m
eorũ & deficient: & in puluerẽ suũ cõ¬
uertent᷑. Inuenit se homo pęnitens de
peccato suo. qr ñ habebat uires ex se. &
confitet᷑ dõ dicens. se eẽ t̃ram & cinerẽ.
O suꝑbe. conuersus es in puluerẽ tuũ.
ablatꝰ ẽ sp̃s tiuis. iã ñ te iactas. ñ te extol¬
lis. ñ te uistificas. Nides qr de puluere
factꝰ es: & auertente faciẽ suã dño. in tuũ
puluerẽ recedisti. Roga gͦ. cõfitere pulue

Expanded text:
niversa implebuntur bonitate;» non manu sua, sed manu tua aperta: «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» 13. Sed quare hoc facis? quare avertis faciem tuam, ut turbentur? «Auferes spiritum eorum, et deficient.» Spiritus eorum, superbia eorum erat: gloriantur, sibi tribuunt, seipsos justificant. A verte ergo faciem tuam, ut turbentur: aufer spiritum eorum, et deficiant; clament ad te, «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus. Ne avertas faciem tuam a me» . «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur.» Invenit se homo poenitens de peccato suo, quia non habebat vires ex se; et confitetur Deo, dicens se esse terram et cinerem. O superbe, conversus es in pulverem tuum , ablatus est spiritus tuus; jam non te jactas, non te extollis, non te justificas; vides quia de pulvere factus es, et avertente faciem suam Domino, in tuum pulverem re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetatem ꝑ quam refectꝰ es: Et uerbũ
caro factum ẽ: & habitauit in nob̾. Ce¬
tera: similitudines sunt. Intellige. esto
scripturȩ capax: ut aliud uideas obici
oculis tuis: aliud innui cordi tuo. Sol
gͦ. ille. iã securi dicimꝰ sol iustitie. ñ sine
causa impiis ñ orit᷑: & si uolunt. Ipsa
enĩ sapientia dicit. Quȩrent me mali.: &
ñ inuenient. Quęrent: & ñ inuenient.
Et quare: Oder̃ enĩ sapientiam. Ipsa
sapientia loquit᷑ & dicit. querent me
nuali c ñ inuenient: oder̃ enũ i̾apientiã.
Si g̾ oder̃. quare quex̃: quȩt̃. ñ ut fru

Expanded text:
 quam refectus es? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Caetera similitudines sunt. Intellige, esto Scripturae capax, ut aliud videas objici oculis tuis, aliud innui cordi tuo. 21. Sol ergo ille, jam securi dicimus, sol ille justitiae, non sine causa impiis non oritur, etsi volunt: ipsa enim Sapientia dicit, «Quaerent me mali, et non invenient. Quaerent, et non invenient.» Et quare? Oderunt enim sapientiam. Ipsa Sapientia loquitur, et dicit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Si ergo oderunt, quar
Abbreviated transcription (Latin):
cũ enĩ uideret paulũ ista ñ eẽ quęsitu¬
rũ: p̃uidit ne dãpnaret quȩsiturum.
Et p̃buit exemplũ infirmo. Quomͦ
cũ uideret niultos ꝓnos. & gaudentes
ituros ad martirium passionis. exultaturos in
ipsa passione. forteᷤᷤ centenarios. niaturos ad
horreum. quorundã tam̃ infirmorũ qͦs uide¬
buit posse conturbari uentura passione.
nedificerent tam̃ sed potiꝰ uoluntatẽ hu¬
maniam. uoluntati creatoris conuingerent:
ipsorum ꝑsonam uoluit susciꝑe in passio
nẽ xp̃c dicens. Tristis ẽ auiia mea usq ad
mortem. Et iterum. Pat̾ si fieri potest: tran¬
seat ame calix iste. Docuit qͥd eẽt dicturꝰ
infirmꝰ: sed secutꝰ ostendit. quid facere de¬
beret infirmꝰ. Ueruntam̃ ñ qđ ego uolo:
sed qđ tuuis pat̾. Quomͦ gͦ in passione.
infirmorũ ꝑsonam sustinuit. pͣfiguratã¬

Expanded text:
Cum enim videret Paulum ista non esse quaesituCum enim videret Paulum ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum videret multos pronos et gaudentes ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed potius voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passione Christus, dicens, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et iterum, «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Docuit quid esset dicturus infirmus, sed secutus ostendit quid facere deberet infirmus: «Verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Quomodo ergo in passione infirmorum personam sustinuit
Abbreviated transcription (Latin):
estote ad ista fr̃s mei: & inuenietis mul¬
torum dĩ seruorum indigentiam: tã¬
tũ ut uelitis inuenire. Sed quia dele¬
ccat uos excusatio. qua uultis dicere.
nesciebamꝰ: ꝓpterea ñ inuenitis. Ipse
dñs loculos habebat. qͦ mittebant᷑
necessaria & possidebant᷑ nũmi. ꝓpter
usus eorum qui cũ illo erant. & eius. Nõ
uoluit esurire ꝓpt̾ te: ne tu esurias in
illo qͥ pauꝑ factꝰ ẽ. cũ diues eẽt. ut illiꝰ
p̃auꝑtate nos ditaremur. Habuit enĩ lo¬
culos. & diccũ ẽ de quibꝰdam femuns re-¬
ligiosis. qđ ambulabant qua ibant pedes
eiꝰ euangłiantes: e munstrabant ei de
substantia sua. Nominant᷑ illȩ muli¬
eres in euangłio: ubi erat quȩdã etiam
quȩ fiebant. futurꝰ erat paulus. nicħ
tale aliquando quȩrens: e omĩa ꝓuin¬
cialibꝰ donans. S qr multi infirmi ista
quȩsituri erant: magis infirmoꝵ ꝑso¬
nã suscepit. xp̃c. Sublimiꝰ paulus: nũ¬

Expanded text:
estote ad ista, fratres mei; invenietis mulestote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non Voluit esurire propter te, ne tu esurias in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos; et dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangelio, ubi erat quaedam etiam is . Vide quae fiebant. Futurus erat Paulus nihil tale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius Paulus, nu
Abbreviated transcription (Latin):
rit dictum ẽ. om̃i petenti te da: sic de
illo quẽ tu debes querere dictum est.
Sudec elemosina in manu tua: donec
inuenias iustũ cui eã tradas. Cũ enim
dandũ sit & istis pauꝑibꝰ petentibꝰ.
ñ eium abeis inhibuit as elemosinas.
cũ xp̃c de ipsis dicat: qͣndo facis epu¬
lũ. conuoca claudos. cecos. debiles. ñ
habentes unde tͥ reddant. Retribuet᷑
autẽ tͥ in resurrectione iustorũ. Uoca &
ipsos: pasce & ipsos. Lepulare cũ illi epu¬
lant᷑: delectare cum illi saginant᷑. Illi em̃
pane tuo: tu iustitia dĩ. Nemo uob̃ dicat.
p̃ceptũ ẽ a xp̃o ut seruo dĩ decur: mendi¬
co ñ decur. Absit ꝓrsus. Impius ista loqͥ¬
t᷑. Da illi: sed multomagis illi. Ille etũ
pecit: & in uoce petentis. agnoscis cui
des. Ille aut̃ quantũ minꝰ petit: tanto
magis uigilandũ tͥ ẽ ut p̾ocupes peci¬
turum. Aut forte mͦ ñ peciturũ: & ali¬
quando dampnaturũ. Itaq curiosi

Expanded text:
rit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de rit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» : voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi
Abbreviated transcription (Latin):
cum tu accipias pacem. Et si enim ñ
quęrit datũ: sed requirit fruccum:
quęre tam̃ ne quis indigeat. Eit noli
dicere. si petierit: dabo. Expetas gͦ ut
petat. Sic pascis bouem dĩ: quomodo
tran seunte mendicũ. Illi petenti das:
qr scriptum ẽ om̃i petenti te da. De i¬
sto quid scriptũ ẽ: beatꝰ qui intelli¬
git suꝑ egenũ e pauꝑem. Quȩre: cui
des. Beatus enim qͥ intelligit suꝑ ege¬
nũ & pauperẽ: qͥ p̃ocupat uocem p̾eti¬
turi. Si sic int̾ uos indigent milites
xp̃i ut etiam petant: uidete ne uos
sudicent antequam petant. Quomͦ
inquis quȩro: esto curiosus. esto ꝓuidꝰ.
ꝓspice. attende. unde quisq uiuat.
unde se transigat. unde habeat. Non
reprehenditur: ista curiositas tua. Ter¬
ra eris. ꝓ duceus fęnum ium̃tis: & her¬
bam seruituti hominũ. Curiosus esto:
& intellige suꝑ egenũ & pauꝑemi. Aliꝰ
ad te uenit ut petat: alium tu p̃ueni
ne petat. Sic̃ eium de illo. qui te que¬

Expanded text:
cum tu accipias pacem: etsi enim non cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quae
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ: ut possit fieri qđ dictum ẽ in e¬
uangłio: ut & ipsi recipiant uos in tab̃¬
nacula ȩt̃na. Uide de feno qͥd facias: iu¬
de de re itili qͥd emas. Ut recipiant in qͥt¬
uos: in tab̾nacula et̃na. Ubi er̃ ipsi: il¬
luc uos recipiant. Quare hoc: quia qui
suscipit ustum in nomine iusti: mer¬
cedem iusti accipiet. Et qͥ suscipit ꝓpħam
in nomine ꝓpħȩ: mercedem ꝓpħe accipi¬
et. Et qͥ dederit calicem aquȩ frigidȩ
uni ex his minimis tantũ in nomine
discipłi: am̃ dico uob̃ ñ ꝑdet merce¬
dem suam. Quam meroadẽ ñ ꝑdet::
recipiant in tab̾nacula ȩt̾na. Quis ñ
festinet: quis ñ alacrius currat: Si t̾rae¬
stis. rigamini de fruccu oꝑm dĩ: ne di¬
catis. non ẽ cum quibꝰ faciamꝰ. Predicato¬
res uerbi. ium̃ta triturantia: homine ᷤᷤ
seruientes. ñ indigent nr̃i. Quaͤre ta¬
m̃: nequis indigeat. Postremo. & qui
ñ indiget: inueniat in te qđ nolit ac¬
ciꝑe. Accipit enim bonam uoluntatẽ.

Expanded text:
fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evangelio: «Ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna» . Vide de feno quid facias, vide de re vili quid emas. «Ut recipiant vos,» inquit, «in tabernacula aeterna:» ubi erunt ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: et qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet: et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis, tantum in nomine discipuli; amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
do magnũ ꝓcuratorẽ. magnã potestatẽ
illiꝰ ẽẽ arbitrant᷑. quia qͥd ꝑdiderit nesci¬
Sunt:
Et tam̃ fr̃s mei. ostiarius ille de qͦ p̃dixi ad
similitudinẽ domꝰ magnȩ huiꝰ trene potest
aliqͥd facere nesciente dño suo. & turbari aliquẽ
illo non iubente: iste aut nec ad illam ianuam
positus ẽ. qua intramꝰ ad dñm. Xp̃c ẽ enun il¬

Expanded text:
agnum procuratorem; magnam potestatem illius esse arbitrantur, quia quid perdiderit nesciunt. Et tamen, fratres mei, ostiarius ille de quo dixi, ad similitudinem domus magnae hujus terrenae, potest aliquid facere nesciente domino suo, et turbare aliquem illo non jubente: iste autem nec ad illam januam positus est, qua intramus ad Deum. Christus est enim il
Abbreviated transcription (Latin):
ditis sibi potestatibꝰ: ut qͦsdã habeat &¬
ad mundandas cloacds. A sũmis atq ꝓcu¬
ratoribꝰ usq ad extrema ista. & infima
nuiͣsteria. quam multi st̃ gradus: Si gͦ
aliqͥs magnꝰ ꝓcurator offendat. & pena
dñi sui. uerbi gr̃a. fiat ostiariꝰ in extre
testatem. uolentes intrare. ł exire ꝑtur¬
bet scdm modũ potestatis quẽ accepit a¬

Expanded text:
ditis sibi potestatibus, ut quosdam habeat et ditis sibi potestatibus, ut quosdam habeat et ad mundandas cloacas: a summis procuratoribus usque ad extrema ista et infima ministeria quam multi sunt gradus. Si ergo aliquis magnus procurator offendat, et poena domini sui, verbi gratia, fiat ostiarius in aliquo testatem, volentes intrare vel exire perturbet, s
Abbreviated transcription (Latin):
ditas. hanc habet homo in potestate. cu¬
piditatem nocendi: uoluntatẽ ad ꝑnici¬
em. Si aut̃ cuiquã nocere potuerit: ñ
głetur. ñ ipse nocuit. Data ẽ ei potestas.
Seinel diccũ ẽ sententia firma ẽ ñ ẽ po¬
testas nͥ a dõ Quid gͦ tinies : u aqͥs sit dra¬
co. in mari sit draco: illic transiturꝰ es.
Sic ẽ fictꝰ: ut iuludatur hic. Adhẽ locũ
ordinatus ẽ: ui his sedibꝰ deputatꝰ ẽ. Si
magnũ aliqͥd illi putas eẽ has sedes. qr
bit᷑ eius głiatio: dãpnatio ẽ. Similitudi¬
nem accipite breuit᷑: qr re uera magnũ
aliquid ẽ. hoc nosse & intelligere. Do¬
mũ magnã aliquã putate: totã istam
anministrationẽ creature. Domꝰ ista
magna habet dñm. habet seruos: & iui¬
psis seruis. habet circa se ꝓximos sibi in
apparatib meliorũ uestiũ. thesauroꝵ hor¬
reorum. magnarũ possessionũ. habet e¬
tiam seruiͦs in insinus ministeriis ita sub¬

Expanded text:
ditas. Hanc habet homo in potestate cuditas. Hanc habet homo in potestate cupiditatem nocendi, voluntatem ad perniciem. Si autem cuiquam nocere potuerit, non glorietur; non ipse nocuit, data est ei potestas. Semel dictum est, sententia firma est: «Non est potestas, nisi a Deo» . Quid ergo times? In aquis sit draco, in mari sit draco; illac transiturus es. Sic est fictus ut illudatur, hic ad hunc locum ordinatus est, in his sedibus deputatus est. Magnum aliquid illi putas esse has sedes, quia r ejus gloriatio, damnatio est. 10. Similitudinem accipite breviter; quia revera magnum aliquid est hoc nosse et intelligere. Domum magnam aliquam putate totam istam administrationem creaturae: domus ista magna habet dominum, habet servos, et in ipsis servis habet circa se proximos sibi in apparatibus melioribus vestium, thesaurorum, horreorum, magnarum possessionum; habet etiam servos in infimis ministeriis, ita sub