comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diemmortis ab fuit excã ciba¬
ria queante acceꝑat mortis tẽ¬
pore ñ acceꝑit cui tam̃ lib̾to eo¬
demtestam̃to patronꝰ sic̃ ⁊ aluis
quos umus maũmisat legatũ
quĩq ded̾arit. Q̾situm ẽ au isti

Expanded text:
diem mortis afuit: ex hac causa cibaria, quae ante acceperat, mortis tempore non accepit: cui tamen liberto eodem testamento patronus, sicut et aliis, quos vivus manumiserat, legatum quinque dederat. quaesitum est, an isti
Abbreviated transcription (Latin):
spes certimũ demdustrate fu̾int
mosꝰ cenoridatus inhiis sp̃eb in¬
teingit. Idem ẜuabitur instructo¬
pͥdio legato si auid̾ spẽs mimer̃
ctum acceꝑimt. Suspenectilis

Expanded text:
es certi numeri demonstratae fuerint, modus generi datus in his speciebus intellegitur. idem seruabitur instructodio legato, si quaedam species numerum certum acceperint.Supellectilis
Abbreviated transcription (Latin):
qr destinau̾at almĩtis eiꝰ usuras
Qui societatem oĩm bonoꝵ suoꝵ
qum uidre sua ꝑ annos ampiiꝰ
quadragnita habuit. testõ eam¬
dem uxorem ⁊ nepotem ex filioe¬
quis ꝑtib hr̃ces reliquit.⁊ ita ca
uit. Item lib̾tis meis quos inuiꝰ
maũmisi ea que pr̃abatt. Qsitũ
est anqui eo temꝑequo societas
int̾ eosꝑinansit maũmissi ab
utrisq ⁊ ꝯmimes lib̾tati fcĩ sũt
ea queannuente recipiebat soli
ab hr̃d̾ legau̾at hus ubis peto fidei¬
q te ꝯnucto ut des pͥster ĩ memo¬
riam meam pedissetis meis quos

Expanded text:
quia destinaverat alimentis eius usuras Qui societatem omnium bonorum suorum cum uxore sua per annos amplius quadraginta habuit, testamento eandem uxorem et nepotem ex filio aequis partibus heredes reliquiuit: 'item libertis meis, quos uiuus manumisi, ea quae praestabam'. quaesitum est, an et qui eo tempore, quo societas inter eos permansit, manumissi ab utrisque et communes liberti facti sunt, ea quae a uiuente percipiebant soliab herede legaverat his verbis: "peto fideique tuae committo, ut des praestes in memoriam meam pedisequis meis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
den quo hr̃ois ad ꝑceptõem ad¬
des hr̃s hr̃et intentõem quid̾ de¬
functi prima facie refigari. set
auud ꝓbari non oꝑtere. quid enĩ
si cetos hr̃ces suos euitauit.⁊ qͥe¬
tamac uetondam atq ĩ idone¬
am lib̾tis consulẽs domũ sequi
dis almĩta pr̃abunt᷑. uerbis sidei

Expanded text:
dem quoque heredis ad praeceptionem addes heres haberet, intentionem quidem defuncti prima facie refragari, sed aliud probari non oportere: quid enim, si ceteros heredes suos euitauit et quietam ac uerecundam atque etiam idoneam, libertis consulens, domum sequi dis alimenta praestabuntur.Uerbis fidei
Abbreviated transcription (Latin):
stitucõis debͥi. ¶ Eibaria ⁊ nestia¬
ria ꝑfideiꝯ musum ded̾atita ad¬
iet̾at quos ub̾cos meos uͥcorpꝰme¬
um poĩtum fu̾it ibi eos morari
iubxo. ut ꝑadsentiam filuꝵ m̃aꝵ
ad sarto fagum meũ memoram

Expanded text:
. Cibaria et vestiaria per fideicommissum dederat et ita adiecerat: "quos libertos meos, ubi corpus meum positum fuerit, ibi eos morari iubeo, ut per absentiam filiarum mearum ad sarcofagum meum memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
q si conditõ exstitiss nichu ꝓpo¬
in curñ poss. ab hr̃oib sti¬
chum maũmicti uotnt eiq si
cumi eo seio moraret tibaria ⁊ ue¬
stiaria pͥstareta seio. denĩ ħ uba
adietit a teantem sei peto ut cũ
ei comꝑes sicñ ante te ñ reliq̃rit.
Q̾stum est saicho statim lib̾tatem
consetuto pri autem defuncto se
ab hiis ad quos bonaseu ꝑuene¬
runt irlicia stichocompiri d.
⁊ si placet debiutrum statim mi¬
nicia comꝑanda sit an eo temꝑe

Expanded text:
i condicio exstitisset, nihil proponi, cur non possent. Ab heredibus Stichum manumitti voluit eique, si cum Seio moraretur, cibaria et vestiaria praestari a Seio: deinde haec verba adiecit: "te autem, Sei, peto, ut, cum ei compares, si tamen te ante non reliquerit". quaesitum est, Sticho statim libertatem consecuto, prius autem defuncto Seiab his, ad quos bona Seii pervenerunt, militia Sticho comparari debet? et si placet deberi, utrum statim militia comparanda sit an eo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ duditaret᷑ quinmalieno gn̾e
eẽnt. ut puta estariũ argentum
aut penurasant togas. suppeuet¬
tili quisasscrib̾e solitus sit non
idcuto estimario ꝑt suppeuecti¬

Expanded text:
in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supellecti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cassins ap̃ intetim̃ notat onuĩa
que conata sunt ut instructior es¬
set pat̾ fangias instructo inquit
ꝯtinebuntadẽ quibibi habuit
ut instructior ẽẽt ħ etgo legato ñ
suũ instrum̃tum renquisse unde¬
turͥ pm̃ si finons sit instructus

Expanded text:
et Cassius apud Vitellium notat: omnia quae eo collocata sunt, ut instructior esset pater familias, instructo, inquit, continebuntur, id est quae ibi habuit, ut instructior esset. hoc ergo legato non suum instrumentum reliquisse videtur
Abbreviated transcription (Latin):
sit⁊ pͥmo penꝰ ñ sit ꝓ̾stita utrum
tota sũma debeat᷑. qͣi toto peno¬
tis legata tͣuffuso anu̾o qͣntitas
pͥmi estimatõis solasit tͣnsiata
dubitari põt. puto tam̃ sic uolũ¬
tatem seq̃ndam testatoris. ut
gota sũma ili postqͣm cessaue¬
rit hr̃s dare penũ uxori p̾stet᷑
hĩdis indenocione toħcenda.
arcł. Pemic̾ta cum uasis
c̾tis legatis. ⁊ consũpta necnasa
quid̾ cedunt legato exẽplo pec
ꝑlecatimandeamus ⁊ quintus
penu legata contrm̾que e sui
potinq sunt. Idem sabuł .u.ł.
ad iutetnũ stribit q haꝵ inquit
oleum fore gmim mũia mel.
cetͥaꝙ hiis similia. planemqͥt si

Expanded text:
t primo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an uero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres dare penum uxori, praestetur, heredis indeuotione coercenda.arum.Penu certa cum uasis certis legata et consumpta ne uasa quidem cedunt legato exemplo pecuomplectatur, uideamus. et Quintus penu legata contineri, quae esui potuique sunt. idem Sabinus libris ad Vitellium scribit: quae harum, inquit, oleum forte, garum muriam mel ceteraque his similia. Plane, inquit, si
Abbreviated transcription (Latin):
ris anquid hr̃s dareuissus ẽ. si
ñ dediss nuĩmosdare dã puas est.
Q̾rituran pemis legati᷑ petipos¬
sioan u̾o solum modosit ĩ p̾sta¬
cõne ⁊ si ñ p̾stet tunc qͣntitas
petat ⁊ si quid̾ semei penus sit
legata ñ ꝑsingulos annos cͥco
iuireutimurut marcellus ap̃¬
penũ qͣntitatẽu̾o⁊ peti posseha¬
bint igitur hr̃s obłatõentam¬
diu qͣnidin lis cumeo de pect
ło ꝯtestetur nisi forte aliud ip̃

Expanded text:
dare iussus est, si non dedisset, nummos dare damnatus est: quaeritur, an penus legata peti possit an vero solummodo sit in praestatione et, si non praestetur, tunc quantitas petatur. et si quidem semel penus sit legata, non per singulos annos, certo iure utimur, ut et Marcellus penum, quantitatem vero et peti posse. habebit igitur heres oblationem tamdiu, quamdiu lis cum eo de pecunia contestetur, nisi forte aliud tempus
Abbreviated transcription (Latin):
põt pettulium legari. ũ enim
unc imutile legatum pecculu
sit cum ẜuiis innotestatore de¬
cedit. cet̾m si mortis temꝑe ser¬
uus uixit pettuliũ legato ced̾e̾t.¬

Expanded text:
eculium legari potest. unc inutile legatum peculii fit, cum seruus uiuo testatore decedit: ceterum si mortis tempore seruus uixerit, peculium legato cedet
Abbreviated transcription (Latin):
ne quo eẽ non põtuasa aut̃ acces¬
sio legate penus ñ legata sunt
demq peuiñ ꝯsumpta uasa nõ
debentur. s si penus cumnasis spã¬
lit̾ sit legatauasa ñ debentur. uł
consumpta peni uładepta Si
cuiq m ꝓmptuaria sĩt legata fu¬
eruit nomĩs penus legata ẽ Itẽ
si quis solitus fructus suosuend̾e
penũ legau̾it ñ omũa eq que ꝑ
ꝯmicii causa habu̾it legasse uide̾¬
turs ea sola que inpemi sibi p̾pa¬
qͣritum ad auiniũ usumei fuffi

Expanded text:
ne quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta uasa non debentur. sed et si penum cum uasis specialiter sit legatum, vasa non debebuntur vel consumpta penu vel adempta. Si cui quae in promptuario sint legata fuerint, non omnis penus legata est. Item si quis solitus fructus suos vendere penum legaverit, non omnia, quae et promercii causa habuit, legasse videtur, sed ea sola, quae in penum sibi sepaquantum ad annuum us
Abbreviated transcription (Latin):
ea depm̃ pz̃abunt quemortis ip̃r
pr̃are outuserat & nͣtur si forte
tis eiꝰ fu̾it. Quid ergo sicum te¬
staretrlumꝰ p̾stabat plus mor
dum eam pr̃ationem seq̃ndam
que nouissima fuit. ¶ Quidam
lib̾as ans ut alnũta itaaqͣm qͦr¬

Expanded text:
aestabuntur, quae mortis tempore praestare solitus erat: quare si forte tis eius fuit. quid ergo, si, cum testaretur, minus praestabat, plus mortdum eam praestationem sequendam, quae novissima fuit. Quidam libertis suis ut alimenta, ita aquam q
Abbreviated transcription (Latin):
carii debucend̾ ꝙ eo nõie ip̃esti¬
chus ob defensionẽ iuucarii sui
dño debitor ꝯstituat᷑ ac ĩ ppoĩto
qr stichus uichil debeat ex eius
⁊̃ et pamphilid̾taxat ꝙ cte ip̃e ĩ
suo peccutio ẽẽ intelligi ñ põt.

Expanded text:
carii deducendum, quod eo nomine ipse Stichus ob defensionem vicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debeat, ex eius ed ex Pamphili dumtaxat, qui certe ipse in suo peculio esse intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
noxali iuditõ defendit ⁊ damp¬
na tuslitis estimatõem soluit
demĩ stichum testõ maũmsit
eiq peccunũ legauit. ꝙ situm
sit expectuno uł ip̃uis pamphi¬
liuł saichi deoucend̾ sit. sendit
pamphiuquid̾ de peccimo utiq
deducend̾ qͣntũtum ea sũma
eẽt. Idem est ⁊̃ si eum noce dele
expediss. Quicquid enĩ ꝓ capite¬

Expanded text:
noxali iudicio defendit et damnatus litis aestimationem soluit: deinde Stichum testamento manumisit eique peculium legauit: quaesitum sit, ex peculio uel ipsius Pamphili uel Stichi deducendum sit. respondit Pamphili quidem de peculio utique deducendum, quantacumque ea summa esse‹t›, id est etiam si eum noxae dedere expediss
Abbreviated transcription (Latin):
łaccõnum scribit. ¶ S ꝙ dixi
quisunt in uillis deputati qͦs
qͥntus mutiꝰ sic diffimebatut
eoꝵ tibatia ꝯtim̾ putet qui opꝰ
non facẽt. s mat̾ia p̾buit suo
notandi ut textoꝵ ⁊ textricũ
cibaria dr̃et contir̃. S mutiꝰ¬

Expanded text:
actionum scribit. Sed quod diximqui sunt in villis deputati. quos Quintus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putet, qui opus non facerent: sed materiam praebuit Servio notandi, ut textorum et textricum cibaria diceret contineri: sed Muci
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ind̃i legata. Item q̃situm ẽ an
ex husdem uͥbis reliqua rõnum
qͣi legata retm̾e possint autsi res
dnĩcasap̃ se habu̾ins. aut si qui
sndit supͣ sꝵnsum est. lp̃ u̾¬
ciꝑeñ est ncc̃e quia ñ sequitur
culium legatum sit uicanoꝵ eiꝰ

Expanded text:
n videri legata. Item quaesitum est, an ex isdem verbis reliqua rationum quasi legata retinere possint, aut si res dominicas apud se habuerint, aut, si qui respondit supra responsum. Vlpcipere non est necesse, quia non sequitur, culium legatum sit, uicariorum
Abbreviated transcription (Latin):
olia ficciliaicem punrbẽa quibꝰ
poĩta ednm eẽ labes trebacus
pͥutam. Ita idum putd si ita illi¬
gata sut edibut ibi ꝑpetus poĩ¬
ta sint. ¶axias mannarias qui¬
dem supellectilis im̃taris autẽ
iustrum̃ti eg̃ offiliait. labeo casel¬
lnis trebraciꝰ nentras suꝑlectilis¬
unũtati s potiꝰ instrũti putãt
redra maritina cum ẜuis qui ibi
erunt. ⁊ omĩ insttõ ⁊ fructib qui
ibierunt⁊ relquis colonoꝵ mi
tritori suo legau̾at. q̃ situm est
aupiscatores fui qui solebant ĩ
ministĩo testatoris eẽ ⁊ ubrcumi
eum seꝗm ex urbicis rõuib fũ¬

Expanded text:
bea, quibus posita aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id verum puto, si ita illigata sint aedibus, ut ibi perpetuo posita sint. Molas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias autem instrumenti esse Ofilius ait. Labeo Cascellius Trebatius neutras suppellectilis, sed potius instrumenti putant edia maritima cum seruis qui ibi erunt et omni instrumento et fructibus qui ibi erunt et reliquis colonorum nutritori suo legauit. quaesitum est, an serui piscatores, qui solebant in ministerio testatoris esse et ubicumque eum se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ labeo ⁊ pegasus recte negairat.
quia non pnistriuũto ĩ fundo
I impetare saituarum autem
labes putat eumdemũ ꝯtineri
pistorem ipastorem ⁊ tonsorem.
qui samilie rustice cã ꝑati sunc
putat ꝯtimi. Item fabami qui

Expanded text:
cte negaverunt, quia non pro instrumento in fundo ae imperare. Saltuarium autem Labeo quidem putat eum demum contineri, us etiam pistorem et tonsorem, qui familiae rusticae causa parati sunt, putat contineri, item fabrum,
Abbreviated transcription (Latin):
penectils gxpenso sonitus eratis u¬
roris suppenectaẽ legau̾at. recte
nesabinit liestem legato cessurã.
labeo offiliꝰ⁊ casetuꝰ qui añ posset
inderi uesti sappenatõne suppel¬
lectilem contineri. ¶odest̾ͥ¬

Expanded text:
ellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia non posset uideri uestis appellatione supellectilis contineri.
Abbreviated transcription (Latin):
remadmod̾urbamꝰ serimꝰ rusticꝰ
disungũtũ loco s gen̾ensus. ita
inbama penus⁊ suppetiexadusum
ur bamũnon ad locum urbanũ
aut ꝑegnitũ dirigendaẽ. Multum¬
q mt̾est penus. suppetiex eaque ĩ
urbesitan urbana legeturuł ꝓ¬

Expanded text:
emadmodum urbanus seruus et rusticus distinguitur non loco, sed genere usus, ita urbana penus et supellex ad usum urbanum, non ad locum urbanum aut peregrinum dirigenda est, multumque interest, penus et supellex ea quae in urbe sit an urbana legetur
Abbreviated transcription (Latin):
oubtatem si rõnes reodidisset
deor̾it. ⁊ s hr̃oib centum intulis¬
set. Imꝑitor igitur lr̃cum pr̃e
restripsit pecculium quid̾ ñ insi
legatum debͥi. u̾m inquit si cõ¬
dicõib ꝓscriptis parunt seruus
testatorẽ noliusse eum reti̾e.
infre. Utrumautem id dem̃
pectuliũ accipimꝰ ꝙ mortis tẽꝑe
su̾it.an u̾o ⁊ ꝙ postea accessit ap¬
plicamꝰ uł ꝙ decessĩt dethumꝰ. et
iulianꝰ auasacciprend̾ legatum
pectulii at sup̃i ẜuo legetua
tias si alirnam si ipi id tempris ⁊̃

Expanded text:
bertatem, si rationes reddidisset, dederat, et si heredibus centum intulisset. imperator igitur noster cum patre rescripsit, peculium quidem non nisi legatum deberi: "verum", inquit, "si condicionibus praescriptis paruit servus, testatorem voluisse eum retinereinferre. Vtrum autem id demum peculium accipimus, quod mortis tempore fuit, an vero et quod postea accessit applicamus vel quod decessit detrahimus? et Iulianus alias accipiendum legatum peculii ait, si ipsi servo legetur, alias, si
Abbreviated transcription (Latin):
tanum nactum posso̾nem rerũ
exceptõne doli aduersus hr̃dem
uenuendicãtem ut põt. habẽt
cuim ĩ solidis reb noluntatem¬
debetuel inchil sibi ẜnum deb̾t
significauit. uaiet ħ adiectõ qi
nuda nolimtate põt doꝰ seruore¬
mitt̾e ꝙ ei d. ¶ uicarioantem
michi legato mex incarii mei
pecculiũ ad me ꝑtineat querit᷑
⁊ putamꝰ ꝯtiñi legato incaribeiꝰ
pectuliũ infiadu̾set uoluntas
testatoris. ¶ Si ẜius⁊ incarius
eius lib̾i ẽẽ iussisunt eisq peccu¬
lia sua legata sunt u̾ba std̾m uo¬
liuitatem testatoris exandienda¬
stnttanqͣm deduob seꝑatisq
perculis testatd lecuto ⁊ sco̾m hec

Expanded text:
tarium nactum possessionem rerum, exceptione doli aduersus heredem uindicantem uti potest: habet enim in solidis rebus uoluntatemdebet uel nihil sibi seruum debere significauerit, ualet haec adiectio, quia nuda uoluntate potest dominus seruo remittere quod ei debet.Uicario autem meo mihi legato an et uicarii mei peculium ad me pertineat, quaeritur. et putamus contineri legato uicarii eius peculium, nisi adversa sit voluntas testatoris. Si servus et vicarius eius liberi esse iussi sint eisque peculia sua legata sint, verba secundum voluntatem testatoris exaudienda, tamquam de duobus separatisque peculiis testatore locuto: et secundum haec
Abbreviated transcription (Latin):
moraturexceptis quosmaũini sa
ꝙ̾aitum ẽ cumtestator ĩ eum fũ¬
dum aliqͣntulũ uinim dolus ha¬
buerit ꝙ uiius totum uendid̾it
extansa ꝑceptõis ꝑtineat. sꝵ ilb̾¬

Expanded text:
xceptis quos manumisero'. quaesitum est, cum testator in eo fundo aliquantum uini in doliis habuerit, quod uiuus totum uendideratex causa praeceptionis pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ꝓponentur extanca fide¬
ꝯmussi deb̾i Idemques itan fruc¬
tus eiuscem fundiqui in diemor¬
tis coatai mauserunt. fidei ꝯmis¬
sum cedunt cum plenissima te¬
statoris erga affinem uoluntas
ab eo quo manifestetur. ꝙ reliqͣ
tura posserendi hoc solum queren¬
duman inamfeste appareat defũt¬
tã id de quo q̃rnturdari noluisse.
¶Libto q̃m hĩdem ex ꝑtescripsit
fund ꝑ p̾ceptõem dedat in hec ilba
uabero sund̾meũ ticiamũ⁊ agel¬
lum sẽ ꝓmanũcum instrõ ⁊ hiis¬

Expanded text:
ea quae proponerentur ex causa fideicommissi deberi.Idem quaesiit, an fructus eiusdem fundi, qui ibi in diem mortis coacti manserint, fideicommisso cedant, cum plenissima testatoris erga adfinem uoluntas ab eo quoque manifestetur, quo reliqua tura posse responderi hoc solum quaerendum, an manifeste appareat defuncta id, de quo quaereretur, dari noluisse. Liberto, quem heredem in parte rescripsit, fundum per praeceptionem dedit in haec verba: habeto fundum meum Titianum et agellum
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse. nisi is a quo pet̾etur atiud
testatorem sensisse manifeste do¬
cetiat si habitatõis idẽ edificiũ
instriũtum legasset ñ cedere
aut instructa sunt᷑ cum docib¬

Expanded text:
dedisse, nisi is, a quo peteretur, aliud testatorem sensisse manifeste doceret: at si habitationis, id est aedificii instrumentum legasset, non cedere a ut instructa sunt cum dotib
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ⁊ in disciplina traditꝰ post ea
quo a fundo altiorsũ tͣciffa̾t deb̾r
¶Tyranne sororimei fund̾ meum
gr̃nũcum stabło ⁊ instrõ rustico
peliatõe ⁊ pascua quead cum simł
nusib huiꝰ possonis babiat lega¬
to ced̾ent. send̾ si prata fundo gre¬
ciauo ita ꝯũxiss uti sub uͣcra fũ¬
ꝯ diappepatõe habentur ea quo de¬
beri. ¶Instructis domib legatis
grabatũ argento r auro test̾. mor¬
ꝑitus. s in horreo tãtis ꝑcondicus.
sigcet sicuti instructa in diemor
dolia moie oliuarie ⁊ pͥlum ⁊ q̃ ꝯp¬

Expanded text:
et in disciplinam traditus, postea quo a fundo eum aliorsum transferat, deberi. "Tyrannae sorori meae fundum meum Graecianum cum stabulo et instrumento rustico pellatione etiam pascua, quae ad eum simul in usibus huius possessionis habuerat, legato cederent. respondit, si prata fundo Graeciano ita coniunxisset, uti sub una fundi appellatione haberentur, ea quoque deberi. Instructis domibus legatis crabattus argento inaurato tectus morpertus, sed in horreis tantisper conditus: significet 'sicut indolia molae olivariae et praelum et
Abbreviated transcription (Latin):
testõ quid̾ ut ꝓpon̾entur seie u¬
suꝑ fund̾ legatum u̾m ñ amplꝰ
deberi qͣm incodicillis quos sane
post oblauonẽ testam̃tarie strip¬
.ture feciss instructi appelatõne
ꝯtineri uesle semanireste osten¬
diss. Libto suo quidam predia
legauit hus u̾bis seio lib̾to meo
fundinu illũ ⁊ ulum dolegoita
ut instructi sunt cindotib et
stichus snus qui p̾diũ imũ ex hisᷤ
coluit. ⁊ reliquat᷑ ẽ ampiam ami¬
mam ex cansa sideiꝯmissi seio de¬

Expanded text:
ento quidem ut proponeretur Seiae, insuper fundum, legatum, uerum non amplius deberi, quam in codicillis quos sane post obliuionem testamentariae scripturae fecisset instructi appellatione contineri uelle se manifeste ostendisset.Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum dotibus et Stichus servus, qui praedium unum ex his coluit et reliquatus est amplam summam, ex causa fideicommissi Seio de
Abbreviated transcription (Latin):
rõm loculoꝵ in diemortis croga¬
uit stichusa pecculio suo abhr̃.¬
dib reciꝑedereat cum ex ꝯsuetu¬
dine doiniseẽt ut quicquid ã¬
plius ex suo inrõnem loculoꝵ

Expanded text:
oni loculorum in diem mortis erogauit Stichus ex peculio suo, ab heredibus recipere debeat, cum ex consuetudine domus esset, ut quidquid amplius ex suo in ratione loculorum
Abbreviated transcription (Latin):
ded̾atinstruitos cum sins mllicis
⁊ renquis colonoꝵ codicilł. ita scͥp¬
sit postea michinenit iumencese
ie sundos quosreliqui ita ut sunt¬
ut instructi rustico instrõ supelile¬
ctile percore ⁊ iulliciscum reliquis
colonoꝵ ⁊apothera hr̃e uolo. q̃si¬
tum ẽ an ⁊̃ eam que patris fami¬
lias usus cotidiaͣ cauta in fundo

Expanded text:
nstructos cum suis vilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: "postea mihi venit in mentem: Seiae fundos quos reliqui, ita ut sunt instructi rustico instrumento suppellectile pecore et vilicis cum reliquis colonorum et apotheca habere volo". quaesitum est, an etiam ea, quae patris familias usus cottidiani causa in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ que ibi maiorem ꝑtem anui¬
S inorari ⁊ hicqui in cum moran¬
di cã retiꝑe consueu̾nt legati m¬
denturat si qua consulto ĩ fundo
ꝯgesta ꝯtracta uesunt quo legͣ¬
tum cinmilaretea ñ indentur
legata eẽ. ¶Quidam cum ita
legass ullam meã ita ut ego¬
ip̃e possedi cum supeliectilem̃¬
sis mancipiis que ur deputabũ¬
tururbanis ⁊ rusticis umũsa ã¬
quein dre mortis mee ibi erunt

Expanded text:
eque ibi maiore parte anni morari et hi, qui in eum manendi causa recipere se consueuerunt, legati uidentur: at si qua consulto in fundo congesta contr‹a›ctaue sunt, quo legatum cumularetur, ea non uidentur legata esse.Quidam cum ita legasset: 'uillam meam ita ut ipse possedi cum suppellectile mensis mancipiis, quae ibi deputabuntur, urbanis et rusticis, uinis, quae in diem mortis meae i
Abbreviated transcription (Latin):
prct̾ ꝑtes hr̃oitarias dediss ꝑ par¬
ros legatarios placait. ¶Dotes
tum lib̾tis patronus testõ lega¬
ut postea todicans petit ut
moriens ꝑtes suas fundi suꝑ¬
stitib renitueret. ii instrumti

Expanded text:
rtes hereditarias dedisset, pro parros legatarios placuit. Dotes ptum libertis patronus testamento legavit: postea codicillis petit, ut morientes partes suas fundi superstitibus restituerent, nec instructi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝙ in apothetis sit ñ cedet ⁊ hoc ig
nitim. ⁊ que illic pat̾ familias qͣi
fructus ibi repõtos uruenirent.
uł malum usum quã fundi ꝯ¬
idem celsusait ⁊ suꝑlecticanos⁊¬

Expanded text:
 in apothecis sunt, non cedent: et hoc iure utimur, ut quae ibi pater familias quasi fructus ibi repositos, ut venirent vel in alium usum quam fundi cIdem Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
leuit coruenũ sendisseaebat
palos ꝑticas rastros ligones ĩstru¬
dam uxori fundͥut iustructͦ eẽt
inquo ip̃e habitabat legauit con¬
siritus de mulierib laiuficis an

Expanded text:
lebat, Cornelium respondisse aiebat palos perticas rastros ligones instrudam uxori fundum, uti instructus esset, in quo ipse habitabat, legavit. consultus de mulieribus lanificis an
Abbreviated transcription (Latin):
instructam legauit cum quib
adfixit. Qritur denstrum̃tis
debitoꝵ an ealegatars hr̃e potest
non posse.demł¬
imancipra que post testam̃tum
fcm̃ in fundim seie relictũ a te¬
statoreinducta funnidi colendi grã
uis enim ea mancipia testator
demonstrass que tunc ibi eẽnti
cumis legaret carĩ ñ unuuendi
legati s augendr cã mancipioꝵ¬

Expanded text:
instructam legavit cum omnibus adfixis: quaeritur de instrumentis debitorum, an ea legatarius habere potest. non posse.mancipia quae, post testamentum factum in fundum Seiae relictum a testatore inducta, fundi colendi gratia vis enim ea mancipia testator demonstrasset, quae tunc ibi essent cum legaret, tamen non minuendi legati, sed augendi causa mancipio
Abbreviated transcription (Latin):
ri nulitari scindat aliquid uel
fiagat.a surripiat quo casu
ñ ultra simplũ. S si senulu̾a¬
ilit uel ⁊̃ occid̾it nichil ẽ dicen¬
dum ħ noĩe alioq̾n drcemꝰ ⁊ si fu¬
gerit deducend̾ id qͣntum uilior

Expanded text:
vulneret an scindat aliquid vel frangat an subripiat? quo casu non ultra simplum. Sed si se vulneravit vel etiam occidit, nihil est deducendum hoc nomine: alioquin dicemus et si fugerit, ded
Abbreviated transcription (Latin):
quent ipĩꝑatͥfanulias ĩ mistio
ibiũeẽt legatocet̾e. ymagines
quo hee sole legate iudent que
tisaccorem ex hiis mꝓtũtiamis¬
sum ut ordmatis negociis ad pͥsti¬
mumn accum rediret legato pre¬
dierit¶ dem Rendit insttuctis lor¬

Expanded text:
ut ipsi patri familias in ministerio ibi essent, legato cedere. Imagines quoque hae solae legatae videntur, quae tis actorem ex his in provinciam missum, ut ordinatis negotiis ad pristinum actum rediret, legato praedierit. Idem respondit instructis hor
Abbreviated transcription (Latin):
omponiꝰ Ei quis creditori
suoad rogand̾ se ded̾is ⁊ aget de
dit si statu lio cui pectuliũ lega¬
tum sit hr̃s int̾m̃ creoidit id iꝑ¬
so iire detrahi ⁊ corꝑa singula ⁊̃¬

Expanded text:
m Si quis creditori suo adrogandum se dederit et agetur de dit, si statulibero, cui peculium legatum sit, heres interim crediderit, id ipso iure detrahi et corpora singula
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ caballos quimpistrinisẽent et
pistores ⁊ ĩ cauponia institutores
⁊ focaria m̃cesq que ĩ hiis tab̾is
eẽnt legata inderi. ¶ Domo in¬
structa sensum ẽ supellectilem
legatam ñ enamiua qua domꝰ
mmꝰ instructa ĩteltigi non põt.
mulier limecustos ꝓpetuo fumdo
nequid incimautagriaut fruc¬
tuũ acupẽt hicnequid cetͥoꝵ re¬

Expanded text:
nis essent, et pistores, et in cauponio institores et focariam, mercesque, quae in his tabernis essent, legatas videri. Domo instructa responsum et suppellectilem legatam, non etiam vina, quia domus vinis instructa intellegi non potest. Mulier villae custos perpetua fundo ne quid vicini aut agri aut fructuum occupent, hic, ne quid cetera
Abbreviated transcription (Latin):
lexcet̾aq si quamagro fu̾nt.
quonistructici eẽt pat̾ fatm¬
basinstrum̃to fundi noncon¬
tinecit᷑. sidomus sit iastiu¬
m̃tum legatum indendum
quid ꝯtineatur: ⁊ pegasusait.
tempestatisarende aut inten¬
si suit qui dicebat int̾ usiru¬
mĩtum ⁊ oruamũtum multum
ad tutelam domꝰ otinent. orna¬
m̃ta que ad uoluptatem sicuti
ideo porantur uento uel plu¬
a labentu accẽtum quo extin¬
guendꝙ incendiicauca ꝑatur.
Item centões siue funes ꝑticeqͦ¬

Expanded text:
lex ceteraque, si qua in agro fuerunt, quo instructior esset pater familias, instrumento fundi non continentur. Si domus sit instrumentum legatum, uidendum quid contineatur. et Pegasus ait tempestatis arcendae aut incensii fuit, qui dicebat inter instrumentum et ornamentum multum ad tutelam domus pertinent, ornamenti, quae ad uoluptatem, sicuti ideo parantur, ne aedificia uento uel pluuia laborent. Acetum quoque, quod exstinguendi incendii causa paratur, item centones sifones, pe
Abbreviated transcription (Latin):
uiariũ cum inno ⁊ uasis ⁊ in¬
strum̃to ⁊ insticutorib quos se¬
cum lir̃et ꝯsueu̾at. Quesitum
ẽcum inuo testatore insula m
qua cenacłm funt ꝙ ei legatũ
eratexusta sit. ⁊ postea biẽmũ
eodem loco ꝯstituta uona ⁊ hor
a testatore uen̾it. inĩ aũt uen¬
ditio dilata situt exeo ꝯmoda
uen̾int an uniu̾sa legata par¬
uula ꝯsequi possit. Rx. eus ĩ quib
uolinitas mutata eẽt ũ deũr

Expanded text:
cum vino et vasis et instrumento et institoribus, quos secum habere consueverat. quaesitum est, cum vivo testatore insula, in qua caenaculum fuit quod ei legatum erat, exusta sit, et post biennium eodem loco constituta nova, et hora testatore uenierit, uini autem uenditio dilata sit, ut ex eo commodo uenirent, an uniuersa legata Pardula consequi possit. respondit ea, in quibus uoluntas mutata esset, non deber
Abbreviated transcription (Latin):
suraꝵsi ex̾cerinequiret posso̾ at¬
cedit eo ꝙ cibaria uictus magis
qͣm colendi cã parerenti s ego
puto ⁊ frum̃tum ⁊ uinũ ad ciba¬
ra ꝑatum instrum̃to ꝯtin̾i ⁊ ita
Item ñ mlus uisum ẽ frum̃tũ
ꝙ serendi cã sepo̾itum ẽ instrum̃
ueluti gramina quib hus fru¬
ctus custodunit iux eas capsetus
in quib fructꝰ componutur.

Expanded text:
us exerceri nequiret possessio: accedit eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria paratum instrumento contineri: et ita item nonnullis uisum est frumentum, quod serendi causa sepositum est, instrumento ueluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
ligendi consuandigr̃a ꝑata sũt
sabmꝰ lid̾ ad iuntelliũ enident᷑
emĩat. q̃rendi ueniti hoĩes qui
miti ⁊ peccara st̾torandi cã ꝑata.
uraca que ntibia citure sunt q̃¬
suntaratra lingones sarcłi fai¬
ces putacores. bidentes⁊ si qua si¬
iiuadici possunt colngendr ꝙͣ¬
admasꝰ torcuuaria corbes falces¬
ꝙ messorit falces fenarie qͣles
uundenatorii exeptoriiq ĩ qui¬
si dõã licet defossa ñ suit ⁊ cupe qͥ¬
bdam in regionib accedt ĩstru¬

Expanded text:
gendi conseruandi gratia parata sunt, Sabinus libris ad Uitellium euidenter enumerat. quaerendi, ueluti homines qui miti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii exceptoriique, in quisi dolia, licet defossa non sint, et cuppae.Quibusdam in regionibus accedunt instru
Abbreviated transcription (Latin):
legatanũ hr̃e. Item q̃siitcum ĩ sa¬
linis quaꝵ usus fructuslegat᷑ ciłet.
uxorein extã fidti ꝯmissi usus fruc¬
tus ꝑtineat. sendit de hus legandis
que uenalia ibi eẽnt ñ sensisse testa¬
torem. Idemquesiptum eodem te¬
statũto ita cau̾wtate peto uxoruti
ex isu fructu anemi tͥ pr̃ariuoloan

Expanded text:
legatariam habere. Idem quaesiit, cum in salinis, quarum usus fructus legatus esset, uxorem ex causa fideicommissi usus fructus pertineat. respondit de his legandis, quae venalia ibi essent, non sensisse testatorem. Idem quaesiit, cum eodem testamento ita caverit: "a te peto, uxor, uti ex usu fr
Abbreviated transcription (Latin):
lios totidenq filias hr̃des isti¬
tuerat ita legass filisinarib do¬
tuũ meam instructam do lego.
dariq tubeo m̃ces ⁊ pignora anꝯ
tineantur. quas posseoit. s facue
iudicis uoluntati ꝯiectira eẽ. cet̾is¬
ꝑñs facratatib extiuatis. Cel¬
sus scribit ẜusquin fundo mora¬
rentur legatis incarios coꝵ ñ ꝯti¬
ueri tusrappareat ⁊ deiutariis eũ
mo erant ab hr̃de fiua prari uolu¬
it cautões debitoꝵ emptõesq ser¬
uoꝵ l̃ underi legatas. R̾audit. iusi
inquit ex alia ꝑte ⁊ de ẜuiseum
cogitasse apparu̾it scilicet ut eoꝵ
ẜuoꝵ ei legasse undeatur emptõ¬
nes quos ⁊ ipõs uoluitad eam ꝑti¬
nere. ¶ Si quis fundumita ut
instruci ꝰ est legau̾it ⁊ adiec̾it cũ
suꝑlectiliuel mancipiis isłima
auqua requenoĩatim expͥsta nõ
eratuttum minuit legatũ adi¬

Expanded text:
lios totidemque filias heredes instituerat, ita legasse: "filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo", merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici voluntatis coniecturapatris facultatibus examinatis.Celsus scribit seruis qui in fundo morarentur legatis, uicarios eorum non contineri, nisi appareat et de uicariis eum mo erant, ab herede filia praestari uoluit, cautiones debitorum emptionesque seruorum non uideri legatas respondit, nisi, inquit, ex alia parte et de seruis eum cogitasse apparuerit, scilicet ut eorum seruorum ei legasse uideatur emptiones, quos et ipsos uoluit ad eam pertinere.Si quis fundum ita ut instructus est legauerit et adiecerit cum supellectili uel mancipiis uel una aliqua re, quae nominatim expressa non erat, utrum minuit legatum adi
Abbreviated transcription (Latin):
s stichus cestator eiꝰ dr̃ fundi ꝓpri¬
etatem nepotib suis leganit.⁊
hr̃tes stichiextestõ eius legata¬
rusnepotib cum fund̾ tradide¬
iunt. &̾situmẽ cum nepotes
legatarii ignorau̾it ꝯditõem
fundi supͣ scripti priore testõ
datam⁊ pls qͣm temꝑe statu
su legatarus snfl̾i possitan re¬
petitõnẽ ab hr̃dib stichi eius
nepotes hr̃e possit . R. supͣ quid̾¬
de atquisitõe responsum ẽ ue¬
rum si ex alia causa acquisitõ
cessiss inderi stichum si post
mortem eoꝵ quib ꝓprietas le¬

Expanded text:
 Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legavit et heredes Stichi ex testamento eius legatariis nepotibus eum fundum tradiderunt. quaesitum est, cum nepotes legatarii ignoraverint condicionem fundi supra scripti priore testamento datam et plus quam tempore statutsu legatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes habere possint. respondde adquisitione responsum: uerum si ex alia causa adquisitio cessasset, uideri Stichum, si post mortem eorum, quibus proprietas le
Abbreviated transcription (Latin):
¶suud uerum cẽ puto cũi uinũ
cimi uafis legtatum ẽẽt ei ãpho¬
ras cados inqnib iuna diftucas¬
naunis legatos eẽ. uinũ emim ĩ
amphoras⁊cados bracm̃tedissim¬

Expanded text:
illud uerum esse puto, cui uinum cum uasis legatum erit, ei amphoras cados, in quibus uina diffusa seruamus, legatos esse: uinum enim in amphoras et cados hac mente diffun
Abbreviated transcription (Latin):
cusex tͥtico uł ex pane ꝯficitur.
nĩ ꝯtinebiti simimodonec
camũ nec cemesta ꝯtiuebitin:
net cydro melle quid ꝯditum.
uet sec putonisiauas meus te¬
statoris fuit hoenombplane id

Expanded text:
ex hordeo vel ex pane conficitur, non continebitur: simili modo nec camum nec cervesia continebitur nec hydromeli. quid conditum? nec hoc puto, nisi alia mens testantis fuit. oenomeli plane id
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ famuas qui legass ĩ eo fun¬
do habitass dubitaret n̾oportet
qͥn⁊ ancille ⁊ cete res quib pater
familiasmeo fuudo eẽt instruc
legatoctetolores simluq hoꝵ le¬
arcouche ¶Intrumento pitato

Expanded text:
o fundo habitasset, dubitari non oportere, quin et ancillae et ceterae res, quibus pater familias in eo fundo esset instructlegato cerae colores similiaque horum leet conchae. Instrumento piscat
Abbreviated transcription (Latin):
michi deoit emedio sibr sumat.
ꝙro andos p̾legata uideatur. Ꝙ.
legata loqu ins aliuo testatorẽ
uouusse ꝓbaret᷑. ¶ Ticie uxori
mee qͣntam pectiñam ad meni
stipłone dotis eiꝰ noĩe ꝑueĩt que dos ẽ¬

Expanded text:
mihi dedit e medio sibi sumat': quaero, an dos praelegata uideatur. reslegata loqui, nisi aliud testatorem uoluisse probaretur. 'Titiae uxori meae, quanta pecunia ad me inue stipulationem dotis ei
Abbreviated transcription (Latin):
tur fistiueaut canães. ⁊ crateres si
quasuntaliaad aquar salientes nͤ¬
cestaria.Item sererclaues magis
domus eẽ ꝑtem nam ⁊ inemptõem
medificio sunt siuead tempꝰdeft

Expanded text:
tur.Fistulae autem et canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus esse partem: nam et in emptione aedificio sunt posita siue ad tempus det
Abbreviated transcription (Latin):
intͥest ꝙ si fundo akenato mor¬
tuus fint quia ita legau̾it ex
terit instrũtum ẽẽ legatum.
pͥdra que c̾tã regionẽ p̾dra hu̾ĩt
⁊ instructa sit cum uino gn̾o
calendario ⁊ adierta sunt hec nͥ¬
ba. quicquid cummoriar ĩ illa
regione.⁊ quicquid in quacũq
spe erit in illa regioneuł ꝙ me¬
um erit iuuatestatriceinius
ex debitorib ꝯtem pnatꝰ uinẽte

Expanded text:
interest, quod, si fundo alienato mortuus fuerit qui ita legauit, ex terit instrumentum esse legatum.quae certa regione praedia habuerat ut instructa sunt, cum vino grano calendario, et adiecerat haec verba: "quidquid erit cum moriar in illa regione, et quidquid in quacumque specie erit in illa regione, vel quod meum erit". viva testatrice unus ex debitoribus condemnatus vivente
Abbreviated transcription (Latin):
umũ eẽt ecceptouino om̃e pe¬
num ad alum legatum ꝑtine¬
bit. ¶ Sicemumamphoaeqͣs
ueuet tibi legare sint ex testõ
agenco conseqm potes ut degu¬
stare tib liceat aut qͣnti int̾fuit
lic̾e tibi degustare ad exhibend̾
agere potes TIpianus . ł̃¬

Expanded text:
esset, excepto uino omne penum ad alium legatarium pertinebit.Si centum amphorae quas velles tibi legatae sint, ex testamento agendo consequi potes, ut degustare tibi liceat: aut, quanti interfuerit licere tibi degustare, ad exhibendum agere potes. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
Ur̃des si eis electiodata ẽ tiundem
dare debere ⁊ si nonꝯsentiãt hr̃s
extestam̃to eotenen. aulus u¬
i optio ẜui michidata ñ fu̾it et
sticho. anquid testator sine lib̾tate
legass tunc seq̃ns legatum ꝯsi¬
stit tum tota familia ad ium
idem stichũ recid̾it ⁊ qͣi pure le¬
gato util it̾sit legatum nͨ adu̾ẜrͤ
catonana si uoluntanꝰ hr̃s ĩstitu¬
tus sit. qũĩ põtante aditam hĩdi

Expanded text:
heredes, si eis electio data est, eundem dare debere: si non consentiant heredes, ex testamento eos teneri. 13 Paulus i optio servi data mihi fuerit et Sticho aliquid testator sine libertate legasset, tunc sequens legatum consistit, cum tota familia ad unum, id est Stichum recciderit, ut quasi pure legato utiliter sit legatum. nec adversatur Catoniana, si voluntarius heres institutus sit, quia potest ante aditam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
ad auos usus ut̃dum ẜmentia. ꝓ¬
inderi fulcũta si qua bare̾ut
huic reuiccĩa ctiam ea instrim̃
hiis que sunt cirtatolumpnas
celsus scribit magis supellectil
adnuanda⁊ita sabiũ ⁊ cassiũ
putare calãesañt arpagões et

Expanded text:
ad alios usus non deservientia. proinde et fulcimenta si qua habebat huic rei necessaria, etiam ea instrumenhis, quae sunt circa columnas, Celsus scribit magis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Cassium putare. Canales autem et harpagones et
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ẽptur̃ ⁊ p̾statur̃non accetũ
nũ legatum at undeamus anc̃
uase debeatur ⁊ ceisus inquit i¬
no legato ⁊̃ si ñ sit legatum cum
mata argenti cyͣphoꝵ forte uei
pecculit s qr creoibile ẽ mentem
testantis eam ẽẽ ut uolu̾it acces¬
nĩsuram umui refentes ĩ dolus
ñ puto nͥm ñ iino legato doba
deleant maxiẽ s dep̾sta ĩ cena
umana fũint aut ea suntque
pꝑ magnitudmem difficilemo¬
uentur in caupis añt siue in cu¬
puns pnto admutend̃ ẽẽ. ⁊ ea de¬
beret ma pari modo ĩmobiles m
agro nelut marinũto agrierãt

Expanded text:
m empturum et praestaturum, non acetum, num legatum sit, uideamus, an cum uasis debeatur. et Celsus inquit uino legato, etiamsi non sit legatum cum mata argenti scyphorum forte uel speculi, sed quia credibile est mentem testantis eam esse, ut uoluerit accesm uini referentes. in doliis non puto uerum, ut uino legato et dolia debeantur, maxime si depressa in cella uinaria fuerint aut ea sunt, quae per magnitudinem difficile mouentur. in cuppis autem siue cuppulis puto admittendum et ea deberi, nisi pari modo immobiles in agro uelut instrumentum agri erant
Abbreviated transcription (Latin):
Si pamphilo sno luciiticii suus
gen̾atr legatus sit derũ doꝰ pãphi¬
li postqͣm dies legati cessit eum
manumissis si quid̾titiꝰ ẜuum
uendicau̾it extinguit᷑ pamphi¬
li legatum cum ñ eẽt in hr̃o ita¬
te qui possit optari siu̾oticius
legatumas e repudiass ⁊ pamph¬
ilum optare posse legatsi ꝯstat
licet en ĩ isumissioue due ꝑso¬

Expanded text:
Si Pamphilo servo Lucii Titii servus generaliter legatus sit, deinde dominus Pamphili, postquam dies legati cesserit, eum manumississet: si quidem Titius servum vindicaverit, exstinguitur Pamphili legatum, quia non esset in hereditate qui possit optari. si vero Titius legatum a se repudiasset, Pamphilum optare posse legatum constat: licet enim manumissione
Abbreviated transcription (Latin):
cessarie sunt impense que ip̃o
nire dotem minuũt. amplius
dici põt sitanta qͣntitas dotis ꝙͣ
maritꝰ accepit ei p̾legata eẽt oꝑ¬
tere diorr̃ in eam qͣntitatem pos¬
se fidei ꝯmissum crogare q̃ ip̃o
uiredotemminuit. eẽ enĩ mnu¬
lierem legatariã nemo ẽqui du¬
bitet. s ⁊si ñ dos s ꝓ dotealiquid¬

Expanded text:
cessariae fuerunt impensae, quae ipso iure dotem minuunt, amplius dici potest, si tanta quantitas dotis, quam maritus accepit, ei relegata est, oportere dici etiam eam quantitatem posse fideicommissum erogare, quae ipso iure dotem minuit: esse enim mulierem legatariam nemo est qui dubitet. s
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł Codicilł ficeiꝯmissa
meis ⁊ auos incodicilł mantus¬
surꝰ sum fund̾ ubi mehuinari
uolo dari uolo. ut quiab hiis deces¬
ẜit portio eiꝰ reliquis acc̾scat itaut
ad nouissimũ ꝑtineat pͦttuiꝰ uo
iussii decessum ad rem p are¬

Expanded text:
m.Codicillis fideicommissa meis et quos in codicillis manumisi fundum, ubi me humari uolui, dari uolo, ut qui ab his decesserit, portio eius reliquis adcrescat, ita ut ad nouissimum pertineat: post cuius nouissimi decessum ad rem p
Abbreviated transcription (Latin):
sum passim indefructũ ⁊ siłes
portiones int̾uuas ficus palm¬
uinũ amphorariũ ameũ gre¬
cum ⁊ dincra omĩa uichil iater
iss legatum putat labeo excol¬
latõne uini amphorarii ꝙ non

Expanded text:
um passum defr‹u›tum et similes potiones, item uuas ficos palm'uinum amphorarium Aminaeum Graecum et dulcia omnia', nihil inter isset, legatum putat Labeo ex collatione uini amphorarii: quod non
Abbreviated transcription (Latin):
leganis. quid unis eẽt dixi. co¬
modiꝰ ꝯstitin eum qui sub adi¬
tõne lib̾tatem sticho det ex op¬
tione ẜ uoꝵ non cogitare desti¬
cho sicut ꝯstat non cogitare eũ
uł eleg̾o mai agam ⁊ excet̾is
nichilonimꝰ optabo. in eodem
casu q̃situm est. si optõe ẜuoꝵ
data anteꝙͣ optaret conditõ sta¬
tute lib̾tatis defeciss anstichũ
optare possit prito imuciane sẽ¬
tentie ad stłend̃ qua plac ip̃ali¬
b̾tate legatũ ꝑ m̃ conditõe statu
te lib̾tatis. quare siue uio testa¬
tore sine pͦc mortem eiꝰ ⁊ anteadi¬
tam hr̃oitatem ꝯditio stat libͥta¬
tis defecert legatimetit utile.
qr sicur pura lib̾catis ita status¬

Expanded text:
et, quid iuris esset. dixi commodius constitui eum, qui sub condicione libertatem Sticho det et optionem servorum, non cogitare de Sticho, sicuti constat non cogitare eum vel elegero, nihil agam et ex ceteris nihilo minus optabo. In eodem casu quaesitum est, si optione servorum data, antequam optarem, condicio statutae libertatis defecisset, an Stichum optare possim. puto Mucianae sententiae adsentiendum, qua placet ipsa libertate legatumtae libertatis: quare siue uiuo testatore siue post mortem eius et ante aditam hereditatem condicio statutae libertatis defecerit, legatum erit utile: nam sicut pura libertas, ita statu
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾itas uaturał hic spettanda ẽ
s id tempꝰ quo magis colono do¬
minorie eũ fructũ tolse expedit.
Ita qi cumolea nãtura pius la¬
beat redoitus qͣmsi ĩmatina le¬
gatur. ñ potest uid̾i si matura
legata ẽ in fruitũ non eẽ. al młdi

Expanded text:
maturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominove eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, non potest videri, si immatura lecta
Abbreviated transcription (Latin):
cau̾e deb̾e defensum ire hrcem ad¬
ueĩus marit ergo ⁊ maritꝰ idem
debebitcan̾e aduẽius mulierem
defensũ trisi prior agat ꝑ qͣrium
si socer filio suo exhr̃dato doteni
nurus legass. ⁊ ait agi ꝯuid̾ cum
marito exhr̃dato dedote ñ posse
ex cã legati s ñ alias eum legatũ
u̾sus muilierem defensũ iri ⁊ dif¬
fenciam facitint̾ eos cui dos pͥle
pectulio posse queĩreait hr̃dem
ñ posse qma petuliũ desit penes
sccer dote solata mulieri legatũ
mariti extinguat᷑. ⁊ dicit nrchi¬
extingi qr niclil eẽt iam ꝙa¬
a marito poss p̾starr¶ Idem q̃¬
ut sidosaui legataeẽt eamq
rogatus sit mulieri restitũe. an
lex faltidia in legato locumi ba¬
beret ⁊ dicit hr̃e. s ꝙ minꝰ est n
fidei ꝯmisso mulierem dotisac¬
tionem ꝯsetuturã. ego quero ã
ꝯmodare p̾sentatõis mħ loco le¬

Expanded text:
cavere debere defensu iri heredem adversus maritum. ergo et maritus idem debebit cavere adversus mulierem defensu iri, si prior agat. Per contsi socer filio suo exheredato dotem nurus legasset: et ait agi quidem cum marito exheredato de dote non posse, ex causa legati: sed non alias eum legatum versus mulierem defensu iri. et differentiam facit inter eum, cui dpeculio posse conveniri ait, heredem non posse, quia peculium desiit penes socer, an dote soluta mulieri legatum mariti extinguatur. et dicit extingui, quia nihil esset iam, quod marito posset praestari. Idem quaerit, si dos alii legata esset eamque rogatus sit mulieri restituere, an lex Falcidia in legato locum haberet. et dicit habere: sed quod minus est in fideicommisso, mulierem dotis actione consecuturam. ego quaero, an commoda repraesentationis in hoc le
Abbreviated transcription (Latin):
tus fit seq̃ns legatum ꝑꝑcatoni¬
anã mutile ẽ ꝙpompomiꝰ scribit
emptore hr̃ditatis postulãte
utisci ẜm optio legata sit op¬
terudend̾ eẽt an p̾tor ut id faci¬
at cog̾e debeat legatariũ q̃mad¬
mod siheres istitutus id postu¬
laret qr põt ꝑ hr̃cem id emptor
consequi ⁊ quareũ possit uon
uideo. IAabolemis .ł.¬

Expanded text:
tus sit, sequens legatum propter Catonianam inutile est. Pomponius scribit emptore hereditatis postulante, ut is, cui servi optio legata sit, optet, videndum esse, an praetor ut id faciat cogere debeat legatarium, quemadmodum si heres institutus id postularet, quia potest per heredem id emptor consequi: et quare non possit, non video. Iavolenus
Abbreviated transcription (Latin):
cio ticio deoit dotis noĩe .c. aureos
⁊ adhibunt qͥntum mutiũ qui
nich nu̾auit. s docem stipłitas
ẽ. s morte mulieris solutũ filit
inat̾monm. sera moriens testõ
suo itacauit. lucio ticio marito
meo cinmaximas grãs ago dar
uolo suꝑdotem qͣm ei deor tot
aureos. Q̾ro cum instituit lu

Expanded text:
dotis nomine centum aureos et adhibuit Quintum Mucium, qui nihil numerauit, sed dotem stipulatus est, si morte mulieris solutum fuerit matrimonium.Seia moriens testamento suo ita cauit: 'Lucio Titio marito meo, cui maximas gratias ago, dari uolo super dotem, quam ei dedi, tot aureos'. quaero, cum ins
Abbreviated transcription (Latin):
humañtam̃ erit ut ĩ hoc caũ
q̃tit semelelectione fcã fiat cõ¬
mimis. Si rerum depõitari¬
ta ⁊ ad exhibendum cum eo ap̃
q̃m depõite sunt ag̾e̾ põt. ⁊ cum
hr̃de ag̾e uti depoĩti agendo facł¬
tatem m eligendi p̾stet.

Expanded text:
humanius autem erit, ut et in hoc casu quasi semel electione facta fiat communis. Si rerum depositarsit, et ad exhibendum cum eo, apud quem depositae sint, agere potero et cum herede agere, ut is depositi agendo facultatem mihi eligendi praestet.
Abbreviated transcription (Latin):
empinus actaluis ab hĩce suo
cenuũdeducto usi fructudari
spatio hr̃s nitadesunct᷑ sit au p̾t
temusꝰ deceumi plenus fundꝰ ad
iegatarium ꝑtineat ꝙouet

Expanded text:
empronius Attalus ab herede suo cennium deducto usu fructu dari spatio heres vita functus sit, an post tempus decennii plenus fundus ad legatarium pertineat. movet
Abbreviated transcription (Latin):
i filius familas uxorem cum
hr̃et dotem ab ea acceꝑat demde
pat̾ familias st̃s dotem euit so¬
let legauit gͣuis pat̾ hr̃s ñexrit
tam̃id legatum debebitur

Expanded text:
i filius familias, uxorem cum haberet, dotem ab ea acceperat, deinde pater familias factus dotem ei ut solet legavit: quamvis patri heres non erit, tamen id legatum debebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sund̃ sine um at̾cio legass si ut̾¬
q fund uenditass sine uia lega
posset dubitan ansi p̾tea titiuit̃
omisiss uie legatum saluũ eẽt
ditõe quis surd̾ legass lnam pu¬
reaut ꝓ ꝓte sund̾ pure ⁊̃ ꝓ parte
sub conditõe.⁊uam sine ꝯditõe
s pendente ea legati dres cessiss
munẽ h̾ebant uiam sub ꝯditõe
ait̾i pure legass ⁊ pendente ꝯdin¬
one decessiss quia ait̾ius iegata¬
rius ꝑsona impedim̃to eẽt quo
minus solidus fund̾ cumiua
uendicaret᷑ Iabolen .ł.¬

Expanded text:
fundum sine uia Titio legasset, si uterque fundum uindicasset, sine uia legatposse dubitari, an, si postea Titius omisisset, uiae legatum saluum esset, e quis fundum legasset, uiam pure, aut pro parte fundum pure, pro parte sub condicione et uiam sine condicione, si pendente ea legati dies cessissetmunem habebant, uiam sub condicione, alteri pure legasse‹t› et pendente condicione decessisset, quia alterius legatarii persona impedimento esset, quo minus solidus fundus cum uia uindicaretur. 4 Iauolen
Abbreviated transcription (Latin):
retiprend̾ eẽ. ⁊ iõ elegans ẽ illa di¬
stinccõ. ut quociens cͥtinn corpne
di. s potnus hicuł nestem ułumũ¬
acũit innũ legato ced̾e siss uiui
nu̾otestator labinss plane in
mortis temꝑedollatum siht̃ ser¬
monem uestem q̃ meaent sine
dubio ꝓ conditõne accipiend̾ pu¬
to. s istichus qui menserit ꝑuto

Expanded text:
respiciendum esse. et ideo elegans est illa distinctio, ut, quotiens certum corpus di, sed potius et hic uestem uel u›uerit uinum legato cedere, si id uini numero testator habuisset. plane in mortis tempore collatum hunc sermonem 'uestem, quae mea erit' sine dubio pro condicione accipiendum puto: sed et 'Stichum qui meus erit' puto