comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̾ea dixi quia de meo accipiet & an¬
nuntiabit nob̃̾. Dixi quia de codẽ
babet ꝓcedere sp̃c. de quo & ego genitus. ne
putetur sp̃c minor me uel natus de me. sicut
ego de patre. Modicum & iam non uide¬
bitis me. & iterum modicum & uidebitis me.
quia uado ad patrem. D ixerunt g̃ ex disci

Expanded text:
ea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Dixi quia de eodem habet procedere Spiritus, de quo et ego genitus, ne putetur Spiritus minor me, vel natus de me, sicut ego de Patre. Modicum, et jam non videbitis me: et iterum modicum, et videbitis me, quia vado ad Patrem. Dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut pater genuit filium. uita scili¬
cet uitam. sic ci dedit uitam ꝓcedere
de ilło. sicut & ꝓcedit de ipso. N ascitur a
patre ueritas. ꝓcedit ab utroq caritas ad sc̃i¬
ficandam creaturam. Hascitur a patre sapien¬
tia. extenditur ab utroq ad creaturas beniuo¬
lentia. Nascitur a patre consilium. exit ab
utroq ad creaturas dilectionis beneficuum:
Naseitur a patre uerbum. ꝓuenit ab utroq
benignitatis donum. S plendiuit de patre splen¬
Inspiratur enim sp̃c sc̃s a patre & filio ad sc̃ĩfi¬
candum. nec uenit sine patre & filio. quia tͥni¬
tas indiuisa. ẽ. ꝓcedit ęternalit̾ sp̃c a patte. &
filio ꝑ affecꝰtum distribuendi donationes. ꝓce¬
dit. inspiratur. nuttitur ex temꝑe ꝑ infusionẽ¬
gr̃arum. Hȩc inspiratio. bȩc temꝑalis ꝓcessio
siue missio. cotidie fit. dum cotidie diuersis
diuersa dona conferuntur. IC xIUIII.¬
Sensus. ẽ. Idipsum quod pater. ẽ. in
te. ẽ. & ego ex illo. ita quod pater filii ẽ. pater.

Expanded text:
t sicut Pater genuit Filium, vita scilicet vitam, sic ei dedit vitam procedere de illo, sicut procedit de ipso. Nascitur a Patre veritas, procedit ab utroque charitas ad sanctificandam creaturam. Nascitur a Patre sapientia; exlentia. Nascitur a Patre consilium, exit ab utroque ad creaturas dilectionis beneficium. Nascitur a Patre Verbum, provenit ab utroque benignitatis bonum. Splenduit de Patre splenInspiratur enim Spiritus sanctus a Patre et Filio ad sanctificandum, nec venit sine Patre et Filio, quia Trinitas indivisa est. Procedit aeternaliter Spiritus a Patre et Filio per affectum distribuendi donationes; procedit, inspiratur, gratiarum. Haec inspiratio, haec temporalis processio, sive missio quotidie fit, dum quotidie diversis diversa dona conferuntur. « O» Sensus est: Id ipsum quod Pater est, in me est, et ego ex illo; ita quod Pater Filii est Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
patrem: Dicebant gͦ. Quid ẽ. hoc quod dic̃
modicum: Nescimus quid loquitur.
dixit modicum. sed p̾ea manifestatũ
fuit. Nam pꝰ paululum passus ẽ. & non ui¬
derunt eũ. rursꝰ pꝰ paululum resurrexit. &
odico temꝑe non uderunt eum dum
requieuit in monumento. & modico
temꝑe iuderunt eum quando eis apparuit
in quadraguta dieb pꝰ resurrecꝰtionem.
ꝑpt̃ca modico tempe uidebitis me. quia
uado ad patiem deposita mortalitate. humanã
naturam cęlis inferens. Auos tuniꝰ.¬
od autemait. & iam non uidebitis me. sic ac¬
cipiendum. ẽ. quom̃ suꝑiꝰ uͥait. de iusticia uͦ
quia ad patrem uado. & iam non uidebitis me.
quia scilicet mortalem eum non ampluis iu¬
derent. Cognouit autem iũc quia uole¬
bant eum interrogare. & dix̃ eis. De hoc queri¬
tis inter uos quia dixi modicum & non uide

Expanded text:
bant ergo: Quid est hoc quod dicit modicum? Nescimus quid loquitur. dixit: modicum, sed postea manifestatum fuit. Nam post paululum passurus est, et non viderunt eum: rursus post paululum resurrexit, et odico tempore non viderunt eum, dum requievit in monumento: et modico tempore viderunt eum, quando eis apparuit in quadraginta diebus post resurrectionem. ea modico tempore videbitis me quia vado ad Patrem, deposita mortalitate humanam naturam coelis inferens. Quod autem ait: « Et jam non videbitis me, » sic accipiendum est quomodo superius ait: « De justitia vero quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me , » quia scilicet mortalem eum non amplius viderent. « Cognovit autem Jesus quia volebant eum interrogare, et dixit: De hoc quaeritis inter vos, quia dixi: M
Abbreviated transcription (Latin):
cena ẽ. umbraculum. in¬
de dr̃ sce no phegia. id ẽ. tauer¬
naculorum constractio uel
fixio S cenopbegia erat festiuitas in aua
mense septimo a marcio. iudei septem diebꝰ
babitabant in tabernaculis: in memoriam
ulorum. in quibꝰ patres eorum habitauerunt
in deserto. Dicuntur autem more corum
aies soptem ꝓpt̾ unam festiuitatẽ. dies festꝰ.
Iixerunt autem ad eum fr̃es eiꝰ. Transi
hinc & uade iniacam. ut & aiscipuli tus
uideant oꝑa tua que tu facis. Nemo quippe
in occuito aliquid facit. ẜ querit ipst in palã
ẽẽ. Si hec facis. manifesta te ipsum mundõ.
N eq enum frẽs eiꝰ credebant in eum. Cum
auditis fr̃es dñi. mariȩ cogitate consanguiui¬
nitatẽ. O ꝑa dm̃i diuinis laudibꝰ & non po¬
pulari fauore efferenda. ueri discipuli scie
tebant. qui credere nolentes. dabant ei consili¬
um consequendȩ sclaris glẽ. Ac si dicerent.
Mira facis. sed in abscondito. transi in uide¬
am ubi ẽ. principatus gentis. & ciuitas caput

Expanded text:
cena est umbraculum; inde dicitur scenopegia, id est, tabernaculorum constructio vel fixio. Scenopegia erat festivitas, in qua mense septimo a Martio Judaei septem diebus habitabant in tabernaculis in memoriam illorum, in quibus patres eorum habitaverunt in deserto. Dicuntur autem more eorum dies septem, propter unam festivitatem dies festus: Dixerunt autem ad eum fratres ejus: Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua quae facis. Nemo quippeit, et quaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo. Neque enim fratres ejus credebant in eum. Cum auditis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem. Opera Domini divinis laudibus et non populari favore efferenda, veri discipuli sciebtebant, qui credere nolentes, dabant ei consilium consequendae saecularis gloriae. Ac si dicerent: Mira facis, sed in abscondito, transi in Judaeam, ubi est principatus gentis et civitas caput
Abbreviated transcription (Latin):
Ia .ẽ. gła mundi quam semꝑ affectatis. sem
ꝑẽ. parata. E go autem cum acceꝑo tempus
litate. iusticias indicabo. Modo enun non
ẽ. tempus iudicandi. s iniquos tolerandi.
Non potest mundus odisse uos. me autem
odit. quia ego testimonium ꝑbibeo de illo.
quia oꝑa eiꝰ mala sunt. N on accuso qui¬
dem mundum apua patrẽm .s. arguo de
peccatis. & ideo nunc nonẽ. tempꝰ nicum . s
ur̃m: quia uos mundi amatores & falsi te¬
stes. dicitis bona mala. & mala bona. U os
ascendite ad diem festum hunc. Ego non as¬
cendam ad dicm festum istum. quia meum
tempus nondum impletum ẽ. Non ẽ. pre¬
ceptum s ꝑmissio. quod dicit. ascendite ad
dicm festum. hunc ubi bumanam głam
queritis. ubi extendere carnalia gaudia uul¬
tis. Tempꝰ autem glẽ meȩ manebit mȩter¬

Expanded text:
 gloria mundi quam affectatis, semper est parata. Ego autem cum accepero tempus leta, justitias judicabo . Modo enim non est tempus judicandi, sed iniquos tolerandi. Non potest mundus odisse vos, me autem odit, quia testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt. Non accuso quidem mundum apud Patrem, sed arguo de peccatis, et ideo nunc non est tempus meum, sed vestrum, quia vos mundi amatores et falsi testes, dicitis bona mala, et mala bona. Vos ascendite ad diem festum hunc. Ego non ascendo ad diem festum istum, quia meum tempus nondum impletum est. Non est praeceptum, sed permissio quod dicit, ascendite ad diem festum hunc, ubi humanam gloriam quaeritis, ubi extendere carnalia gaudia vultis. Tempus autem gloriae meae manebit in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
rebit. ubi matheus dicit sustinebit. Et n¬
utrunq respicit ad diabolum. cui male acqui-¬
rentes diuitias aderendo sustinent illum.
Deo dico tiobis. ne solliciti sitis animȩ ur̃e quid
manducctis. neq corpori ur̃o quid induamini.
mento hoc accipiendum ẽ. quia de sp̃ua-¬
libꝰ semꝑ debemus. ẽẽ. solliciti. Labor exercendꝰ¬
ẽ. d: sollicitudo ẽ. tollenda de carnalib. Qui-¬
dam addunt neq auid bibatis. N onne
anima plus ẽ. quam esca. & coepꝰ plus quam
uestimentum: Sensus ẽ. Qui p̃stitit maio¬
ra. p̃stabit & minora. Aus ustinus.¬

Expanded text:
rebit, ubi Matthaeus dicit, sustinebit. Et utrumque respicit ad diabolum, cui male aquirentes divitias adhaerendo, sustinent illum. deo dico vobis, nec solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. mento hoc accipiendum est, quia de spiritualibus semper debemus esse solliciti. Labor exercendus, sed sollicitudo est tollenda, de carnalibus quidam addunt, neque quid bibatis. « Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? » Sensus est: Qui praestitit majora, praestabit
Abbreviated transcription (Latin):
lucas uoluit intelligi. Deinde adiungit de pa-¬
ne cotidiano. de remissione peccatoꝵ. de temptati-¬
one uitanda. relinquens. sed libera nos a malo.
ut sciat unusquisq se liberari a malo. ex eo quod
ñ infertur in temptationem. Quoid etiam uult
hec littera. Sed libera. Non enim ibi ẽ. & libera.
tanquam una sit peticio. ut cum dr̃. noli hoc
sel boc.

Expanded text:
Lucas voluit intelligi. Deinde adjungit de paLucas voluit intelligi. Deinde adjungit de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda, relinquens, sed libera nos a malo, ut sciat unusquisque se liberari a malo, ex eo quod non infertur in tentationem. Quod etiam vult haec littera, sed libera. Non enim ibi est, et libera, tanquam una sit petitio, ut cum dicitur noli hoc, sed hoc.
Abbreviated transcription (Latin):
spũ & corꝑe ꝑfecte atꝙ: immortaut̃. ꝑmanebunt.
Et hic mehoantur quantumq ꝓticimus augen¬
tur in nobis. Panis ũ cotudianus ideo dic̃tus ẽ. qͥa
hic ẽ necessaruis. Et fortasse ulõ dicłus ẽ. panis
ñ potus. quia panis in frangendo & mandenddo
in aumento uertitur. sicut scripture aꝑiendo &
dissereiilo. animam pascunt. Potus autem para¬
tus sicut ẽ. transit in corpꝰ. ite bie panis sit ueritas
cum aliquanto labore. tunc autem potus cum
nullo labore disputandi. Hic ẽ. etram quam po¬
scimus remissio. ubi ẽ. commnissio peccatorum.
Hic temptationes. quȩ nos ad peccandum nel
alliciunt uel impellunt. Hic denia malum un-¬
de cupimus uberari. Iilic autem nichil istoꝵ ẽ.
Lucas uͭ in oratione dñica. petiones non septem
sead quinq complexus ẽ. in quibꝰ illas septem in¬
telligit contineri. Nomen qiuippe di scificatur in
spũ. regnum autem eius in carnis resurrectione
uenturum ẽ. Terciam gͥ petecionem in his duabꝰ

Expanded text:
pore perfecte atque immortaliter permanebunt. Et hic inchoantur, quantumcunque proficimus, augentur in nobis, panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius. Et fortasse ideo dictus est panis, non potus; quia panis frangendo et mandendo in alimentum vertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt. Potus autem paratus sicut est, transit in corpus, ut hic panis sit veritas cum aliquanto labore, tunc autem potus cum nullo labore disputandi. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum unde cupimus liberari, illic autem nihil istorum est. Lucas vero in oratione Dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est, in quibus illas septem intelligit contineri . Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, regnum autem ejus in carnis resurrectione venturum est. Tertiam ergo petitionem in his duabus
Abbreviated transcription (Latin):
inteltigas. trib dieb & trib noctibꝰ. id ẽ. infra
tͥa spatia. que constant ex tͥbꝰ diebꝰ & tͥbꝰ noc¬
tibꝰ. fuit filius hominis in sepulcro quasi
in corde terre.
on erant isti uidei digni uidere signũ
de cȩlo. s de ꝓfiuido inferni: quod signi¬
ficauit ionas. in hoc quod naufragus fuit.
cȩtoa sorbente noratus. In eo uͭ quod de ma¬
tris abysso ac mortis fauce lib̾atus fuit. dedit
signum incarnationis xꝑi. a morte resusci-¬
tandi. Discipłis autem suis dedit dñs sig¬
num decelo. quando in monte trassiguratꝰ
ẽ. Exhac quippe similitudine ostendit uide¬
os ad instar ninuutarum peccatis grauib
inuolutos. & subuersioni si non penituerĩt
ẽẽ. ꝓrimos. Quod si penituerint. indulgen¬
tiam consecaturos.

Expanded text:
 tribus noctibus, id est infra tria spatia, quae constant ex tribus diebus et tribus noctibus fuit Filius hominis in sepulcro, quasi in corde terrae. BEDA. Non erant isti Judaei digni videre signum de coelo, sed de profundo inferni: quod significavit Jonas in hoc, quia naufragus fuit, cetoque sorbente voratus. In eo vero quod de maris abysso ac mortis fauce liberatus fuit, dedit signum incarnationis Christi a morte resuscitandi. Discipulis autem suis dedit Dominus signum de coelo, quando in monte transfiguratus est . Ex hac quippe similitudine ostendit, Judaeos ad instar Ninivitarum peccatis gravibus involutos, et subversioni si non poenituerint esse proximos. Quod si poenituerint, indulgentiam consecuturos.
Abbreviated transcription (Latin):
unc. id ẽ. in temꝑe illo responderunt ei.
hoc ẽ. subiunxerunt uꝰ uerba etꝰ. Les
⁊emptantes de celo ut lucas scri. Beda.¬
bit. signum querunt. quasi que uiderant
ligna non fueruit. Uel ignem de sublimi ueni¬
re cupiebant. sicite tempe betyȩ duo quinqͣ¬
genarii in igne de cȩlo sunt pempti. uel con¬
tra consuetudinem terrȩ uliꝰ estiuo temꝑe mugi¬
te tonitrua. coruscare fulguta. ymbres ruere.
sicut sub samuele actum ẽ. quasi non possent¬
& illa calumpniari. & dicere ex occultis & ua¬
riis acris passionibꝰ accidisse. At tu qui ca¬
iumpniaris ea que oculis uides. manu tõnes.
utaitate sentis. quid facies de his que de cȩlo
uenerint: Utiq respondebis. & magos in egỹp.¬
to multa signa fecisse de cȩlo.

Expanded text:
unc, id est in illo tempore, responderunt ei, hoc est, subjunxerunt post verba ejus. Tentantes, de coelo, ut Lucas scribit, signum quaerunt, quasi quae viderant, signa non fuerint. Vel ignem de sublimi venire cupiebant sicut tempore Eliae duo quinquagenarii in igne de coelo sunt perempti , vel contra consuetudinem terrae illius, aestivo tempore mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, sicut sub Samuele actum est , quasi non possent et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, qui feceris de iis quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃figuratum fuerat a moyse. Caro inquit
non manducandum sanguinẽ. Mas ister.¬
Noe gͥ nobis cybus & potus sp̃uaus. inde uox
iubilationis & sonus epulantis. quia sinc int̾¬
missione quadam mentis masticatione rumi¬
namus carnem xp̃i & sanguinem. p̾cium. ẽẽ.
nr̃e redemptionis. & uiam uitȩ immortalis.
in qua nec sitis nec esuries erit. A nimalautẽ
quod ñ ruminat. inmundumẽ. Aususti¬
nus in libro tercio de doetrina xp̾iana.

Expanded text:
aefiguratum fuerat a Moyse: Caro, inquit, non manducandum sanguinem. Itigitur nobis cibus et potus spiritualis, inde vox jubilationis et sonus epulantis; quia sine intermissione quadam mentis masticatione ruminamus carnem Christi et sanguinem pretium esse nostrae redemptionis, et viam vitae immmortalis, in qua nec sitis nec esuries erit. Animal autem quod non ruminat, immundum est. Augustinus libro tertio De doctrina Chri
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. eccłȩ sponsus ẽ. & eccła unius sponsi idẽ. xp̃i
si pudicitia conseruetur. dampnatio ñ timetur.
Sed in uirginali &e uiduali continentia excellen-¬
tia muneris amplioris expetitur. qua expetita
& electa & uoti debito oblata. iam ñ solum nup-¬
tias capesccre. sed etiam si ñ nubant nubere uel-¬
le dampnabile ẽ. Nam ut hoc demonstret apłs
ñ ait cum in delitiis degerint. in xp̃o nubunt
seil dampnatur. ꝓpositi fraus. dampnatur fracti
uoti fides. dampnatur non susceptio a bono infe¬
riore. sed ruina a suꝑiore. Postremo cdampnantur.
tales. ñ quia coniugalem fidem posterius inie-
ñ. ẽẽ. nuptias. sed potius aduteria. ñ mͥ uiden-¬
tur satis diligent̃ considerare. quid dicant. Fal
ut quippe eos similituto neritatis. Mas :¬

Expanded text:
id est Ecclesiae sponsus est, et Ecclesia unius sponsi id est Christi id est Ecclesiae sponsus est, et Ecclesia unius sponsi id est Christi si pudicitia conservatur, damnatio non timetur; sed in viduali et virginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur; qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum nuptias capessere, sed etiam si non nubatur, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus, non ait, cum in deliciis egerint in Christo, nubunt,sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta voti fides, damriore, sed ruina bono ex superiore. Postremo damnantur tales, non quia conjugalem fidem posterius inierunon esse nuptias, sed potius adulteria, non mihi videntur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
licebat uni multas habere irores. ut popłs dĩ au¬
geretur contigit s nunc minime uet. quia popls
aĩ iam auctus ẽ. Tunc etiam p̃ceptum erat ut
nnusquisq de tͥbu sua urorem duceret. ne tribꝰ
ꝑmiscerentur. & ne transiret possessio unius in
possessione alterius. quia terra ꝑ trib diuisa erat.
Aunc autem institutum ẽ. ab ȩccła rit ñ de sua.
sead alia ꝓsapia uxorem qius ducat. irt augeatur
karitas. quia ꝑuxorem quam quis ducit. totam
uluis ꝓgeniem magis diligit. Coniugium ũ fa¬
cit manifestus consensus legitimarum ꝑsonarum.
Nulta amppe sunt que conuigium impediunt.
infirmitate siue defectu menbrorum. seu frigidi¬
tate naturȩ. Coigii bona sunt fides. spes
ꝓlis. sacramentum. Fides thori ẽ. uinculum pu¬
dicitiȩ. ul ẽ. pactio coniuigalis. qra neutri licet
ante mortem alterus alii commisceri. In spẽ plis
ẽ. ut susceptus filius religiose educetur. Sacra

Expanded text:
licebat uni multas habere uxores, ut populus Dei aulicebat uni multas habere uxores, ut populus Dei augeretur contigit; sed nunc minime licet, quia populus Dei jam auctus est. Tunc etiam praeceptum erat, ut unusquisque de tribu sua uxorem duceret, ne tribus permiscerentur, et ne transiret possessio unius in possessionem alterius, quia terra per tribus divisa erat . Nunc autem institutum est ab Ecclesia, ut non de sua, sed de aliena prosapia uxorem quis ducat, ut augeatur charitas; quia per uxorem quam quis ducit, totam illius progeniem magis diligit. Conjugium vero facit manifestus consensus legitimarum personarum. Multa quippe sunt quae conjugium impediunt, infirmitate, vel defectu membrorum, seu frigiditate naturae. Conjugii bona sunt, fides, spes prolis, sacramentum, fides thori est vinculum pudicitiae, id est, pactio conjugalis, qua neutri licet ante mortem alterius alii commisceri. In spe prolis est, ut susceptus filius religiose educetur. Sacram
Abbreviated transcription (Latin):
etiam int̾ infideles. Inde ẽ. illud iohaunis ad he-¬
rodem. Non licet tͥ babere uxorem fr̃is tui. Ad¬
ulteriun enim erat ut ait iohannes crisostomꝰ
suꝑ illum locum. Pbilippus namq fr̃ herodis
maritus heroiliadis erat. & gener patͥs eius are¬
tbȩ regis. ut ieronimus ibulem asserit. Quoid etiã
int̾ fidelem & infidelem coniuigiim fit. docet
apłs ddicens. Siquis fr̃b̃t uxoren infidelem & bec
consentit habitare cum illo. ñ dimittat illam.
Est autem conuguim uiri & feminȩ federatio le¬
gituna. ꝑ quam licet eis ad usum carns ꝑmisce¬
ri. scdm diuinas & hnmanas leges. Nota in
coniugio sç̃ triuitatis uestigium. E st enun
uir pͥncipium unde mulier. utrumq pͥncipiũ.
unde ꝓcedit tercium. C oniugium insticutum ẽ.
in parachyso ante peccatum. ad officuun. ꝓcie¬
andi. p̃ peccatũ ũ etiam reiedium ẽ. ad eui¬
tandam formeationẽ. Quod autem legis tempe

Expanded text:
etiam inter infideles. Inde est illud Joannis ad Heetiam inter infideles. Inde est illud Joannis ad Herodem: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Adulterium enim erat, ut ait Joannes Chrysostomus super illum locum. Philippus namque frater Herodis, maritus Herodiadis erat, et gener patris ejus Aretae regis, ut Hieronymus ibidem asserit. Quod etiam inter fideApostolus, dicens: Si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam . Est autem conjugium viri et feminae foederatio legitima, per quam licet eis ad usum carnis permisceri, secundum divinas et humanas leges. Nota in conjugio sanctae Trinitatis vestigium. Est enim vir principium, unde mulier, utrumque principium, unde procedit et tertium. Conjugium institutum est in paradiso ante peccatum ad officium procreandi, post peccatum vero, etiam remedium est ad evitandam fornicationem. Quod autem legis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
recepit dñs uxorem ñ dimitti debere excepta
causa fornicationis ꝙ si dimissa fuerit ma¬
nere innuptam. Quicquid uiris iubetur. hoc
consequent redundat ad feminas. Neq enim¬
adulttra uror dimittenda ẽ. & uir mechus teuen¬
dus. Auȩ sunt leges cesarum. alie xp̃i. Apud
illos in uiris pudicitie frena laxantur. apud nos
auoi ñ licet feminis eque ñ licet uiris. & eadem
seruitus pari conditione censetur. Aus ustinꝰ.¬
Ue cum scͥptum sit ꝑilidisti omuem qui forni¬
catur abs te. non ẽ. fornicatio tantum stu-¬
pri. sed gen̾aliter:. quȩ alege dĩ aberrare facit. Igit᷑.
si aliquem cogat uxor sacrificare ulolis uel aliis
scclerib communicare. causa huiusmodi fornca¬
tionis utiq dimittenda ẽ. uixta illud. Si oculꝰ
tuus scandalitat te. erue cum & pice abs te.
rum crimuub applicare. ñ ẽ abicienda
illiuis modi fornicationis causa. Coniugium enĩ
bonum naturale ẽ. quod diffunditur int̾ om̃s.

Expanded text:
ecipit Dominus uxorem non dimitti debere excepta causa fornicationis, et si dimissa fuerit, manere innuptam . Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Aliae sunt leges Caesarum, aliae Christi. Apud illos in viris pudicitiae frena laxantur, apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris: et eadem servitus pari conditione censetur. Et cum scriptum sit: Perdidisti omnem qui fornicatur abs te ; non est fornicatio tantum stupri, sed generaliter quae a lege Dei aberrare facit. Igitur si sceleribus communicare, causa hujusmodi fornicationis utique dimittenda est, juxta illud: Si oculus tuus scandalizat te, erue eum et projice abs te. rum criminibus applicare, non est abjicienda istiusmodi fornicationis causa. Conjugium enim bonum naturale est, quod diffunditur inter omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata inbabitantium in breui destruendam.
cum p̃sertu in p̃formationem eccłȩ quȩ mag-¬
ne causa aliqua nos inducat iurare ꝑ creaturas.
celsitudine nec non pulcritudine sua scãs
animas significat. in quibꝰ ds̃ iudicat. sp̃ualis
enum uidicat omnia. & a nemine iudicatuR.
Terra uͦ scabellum pedum euis nuncupat᷑.
quia mistice significat peccatores. qui ꝑ iusti-¬
ciam in infimus ordinantur & sub lege puni¬
Consuetudinem remouens. uitȩ nr̃ȩ ne-¬
gõdia inueritate constituit. & ab iecto fallendi
affec̃ tu. simplicitatem loquendi p̃scribit. ut
quod ẽ. ẽe̾: quod non c̃. non. cẽ. dicamus. Mag̾.¬
unc enun ẽ. secmo nr̃. est est. non non. cum ge

Expanded text:
peccata inhabitantium in brevi destruendam peccata inhabitantium in brevi destruendam cum praesertim in praeformationem Ecclesiae, quae magausa nos inducat jurare per creaturas. celsitudine nec non pulchritudine sua sancta animas significat , in quibus Deus judicat. Spiritualis enim judicat omnia, et a nemine judicatur . Terra vero scabellum pedum ejus nuncupatur, quia mystice significat peccatores, qui per justitiam in infimis ordinantur, et sub lege puniconsuetudinem removens, vitae nostrae negotia in veritate constituit, et abjecto fallendi affectu, simplicitatem loquendi praescribit ut, quod est, esse, quod non est, non esse dicamus. Tunc est enim sermo noster: Est, est; non, non, cum ge
Abbreviated transcription (Latin):
N lege p̃ceptum ẽ. non uirari nisi ꝑ dm̃. non
quoil bonun sit. sed ne iudei pessima consue¬
tudine uirantes ꝑcreaturas crederent eas uene¬
randas. Euangelium autẽ ñ recipit iuramen-¬
tum. cum omnis fidelis sermo ꝓuireuirando sit.
qui sepe iuirauit dicens. ecce coram dõ quia
ridiculosa ẽ. Iurauit etiam dicens. Cotidie mo
rior ꝑ urãm głam. Dñs p̃cepit ñ iurare nisi
necessitate. ut cum uidentur homines pigri
ad credeudum. Unde ñ dixit malum. est. sed
a malo. id. ẽ. si cogeris uirare. de necessitate
infirmitatis eorum quib aliquid suades uenit.
Tu enim non peccas qui bene uteris uiratione.
que quamius bona ñ sit. tamenẽ. necessaria.
sed ile peccat cuius infirmitate tu iurare co¬
Hoc addidit. suꝑstitionem ueteris contu¬
matiȩ condempnans. Erat enim uideis religio
sui. quib in dĩ contumeliam. uen̾ationem
uirando deferebant. Quid enum momenti erat
urare ꝑcelum sedem dĩ. ꝑterram scabellum
pedum eius. ꝑ ibrłm urbem ob insolentiam &.

Expanded text:
n lege praeceptum est, non jurari nisi per Deum, non quod bonum sit, sed ne Judaei pessima consuetudine jurantes per creaturas, crederent eas venerandas . Evangelium autem non recipit juramentum, cum omnis fidelis sermo pro jurejurando siqui saepe juravit, dicens: Ecce coram Deo, quonridiculosa est. Intravit etiam dicens: Quotidie moriam vestram . Dominus praecepit non jurare nisi necessitate, ut cum videntur homines pigri ad credendum. Unde non dixit: Malum est, sed a malo, id est si cogeris jurare, de necessitate infirmitatis eorum quibus aliquid suades, venit. Tu enim non peccas, qui bene uteris juratione: quae, quamvis bona non sit, tamen est necessaria; sed ille peccat, cujus infirmitate tu jurare coHoc addidit, superstitionem veteris contumaciae condemnans HILAR. Erat enim Judaeis religio, sui, quibus in Dei contumeliam venerationem jurando deferebant. Quid enim momenti erat, jurare per coelum sedem Dei, per terram scabellum pedum ejus, per Jerusalem urbem, ob insolentiam et
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentute mea. exaltatus artẽ humiliatꝰ sum
& conturbatus. Merito cum rubore penitens
nouissimum locum in eccła tenet. qui se suꝑ
alios exaitat plus quam debet. Sedeum
uocatus fueris uade recumbe in nouissimo lo¬
co. ut eum uenerit qui te inuitauit. dicat ͥ

Expanded text:
juventute mea, exsultatus autem, humiliatus sum juventute mea, exsultatus autem, humiliatus sum et conturbatus . Merito cum rubore poenitens novissimum locum in ecclesia tenet, qui se super alios exaltat plus quam debet. Sed cum vocatus fueris ad nuptias, recumbe in novissimo loco, ut cum venerit qui te invitavit, d
Abbreviated transcription (Latin):
locum. & tunc incipias cum rubore nouissi¬
mum locum tenere. Intendens quomͦ de
pͥmis accubitib laborent. uel intendens in doc¬
trina sua quomͦ debeant accubitus in ȩccła
eligere. docet humilitatẽ non solum aput dm̃.
s etiam apito homines. Et qm hec ammoni¬
tio ab euangelista uocatur parabola. intuen¬
dum. ẽ. quid signet. Nuptiȩ sunt. coniuncꝰtio
uicesimo pͥmo capitulo. S imile factum. est
regnum cȩlorum homini regi. qui fecit nup¬
tias filio suo. Ad bas nuptias quiliber inuita¬
tus. ia ẽ. eccłẽ menbris coniunclus. ñ discum¬
bat in pͥmo loco. hoc. ẽ non extollat se glando
de meritis suis. quasi sublimior cȩteris. Stude¬
at ueste nuptiali uestiri. hoc . ẽ. fulgore uirtu
tum coruscare. s cum humilitate. Honoratio¬
ri inuitato dat locum. qui de aliis meliora
cognoscens. quicquid de sua oꝑatione celsum
sentiebat. paruum reputat. & cum ꝓph̃a se hu-¬
miliat dicens. Pauꝑ sum ego & in laborib a

Expanded text:
locum. Et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. » Intendens quomodo de primis accubitibus laborent vel intendens in doctrina sua quomodo debeant accubitus in Ecclesia eligere docet humilitatem non solum apud Deum sed etiam apud homines. Et quoniam haec admonitio ab evangelista vocatur parabola, intuendum est vicesimo primo capitulo: Simile factum est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. Ad has nuptias quilibet invitatus, id est Ecclesiae membris conjunctus, non discumbat in primo loco, hoc est, non extollat se gloriando de meritis suis, quasi sublimior caeteris. Studeat veste nuptiali vestiri, hoc est, virtutum fulgore coruscare, sed cum humilitate. Honoratiori invitato dat locum, qui de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, parvum reputat et cum Propheta se humiliat, dicens: Pauper sum ego, et in laboribus a
Abbreviated transcription (Latin):
ae ulua. Quicumq humiliauerit se sicut par¬
uulus hic. e. maior in regno cȩlorum. Pulere
dr̃. tunc erit tͥ gła. ne nunc ad plenum uelis
recipe. quod tͥ seruatur infine. Hine salomon
nt. Hereditas ad quam festinatur in pͥncipio.
benedictione carebit in nouissimo. In hac etiã
uita humilis sublimatur in ȩccła ad maiora
exaltat humiliabitur. & qui se humi¬
uat exaltabitur. Qui sc incaute de meri¬
tis aueuat. humiliabitur a año. & si non corã
hominib & qui ꝓuide se de benefactis humi¬
uat. exaltabitur ab eo.L Ci xxx.
icebat autẽ ei qui se mureaue̾rat. Cñ
facis pͣndium aut cęnam. noli uocare
amicos tuos neq frẽs tuos. neꝙ cognatos neq

Expanded text:
e sicut parvulus, hic est major in regno coelorum . Pulchre dicit, tunc erit tibi gloria, ne nunc ad plenum velis recipere quod tibi serviatur in fine. Hinc Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, benedictione carebit in novissimo . In hac etiam vita humilis sublimatur Ecclesia, ad majora se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, etsi non coram hominibus; et qui provide se de benefactis humiliat, exaltabitur ab eo. L. 180X Dicebat autem et ei qui se invitaverat: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuo
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes. debiles. claudos. cȩcos. & ueatus eris.
quia ñ habent retͥbuere tͥ. Retͥbuetur enum tͥ
in resurrectione iustorum. Pauꝑes non
habent subaudis unde possint retribuere tͥ.
d̾s autẽ retͣbuet. Amicos & frẽs non quasi sce¬
lus intercieit. s ad ꝓmerenda uitȩ cȩlestis pre¬
mia nil ualere ostendit. Unde alibi. Si bene
feceritis hiis qui uolns reresaciuit. quȩ uob̾
ẽ gr̾ie si quidem & peccatores hoc faciunt.¬

Expanded text:
 claudos; et beatus eris, quia non habent retribuere tibi. Retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. Pauperes non habent, subaudis unde possint retribuere tibi; Deus autem retribuet. Amicos et fratres non quasi scelus interdicit, sed ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Unde alibi: Si bene feceritis his qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qui uel absciduntur. uel ꝑsuasione here¬
tica sumnulant castitatẽ. sub ficta religione. S
nulli horum trium ꝓmittitur p̃mium. nisi
qui se castrat ꝓpt din. Unde infert hortando
milites suos. qui potest capere capiat. ut umis¬
quisq consideret. utrum uirginalia possit
implere precepta.Cl.¬

Expanded text:
sunt, qui vel absciduntur, vel persuasione haeresunt, qui vel absciduntur, vel persuasione haeretica simulant castitatem sub ficta religione. Sed nulli horum trium promittitur praemium, nisi qui se castrat propter Deum. Unde infert hortando milites suos: Qui potest capere, capiat, ut unusquisque consideret, utrum virginalia possit implere praecepta C
Abbreviated transcription (Latin):
oc ẽ. non casu uel fortura uirgines fiunt.
s qui a dõ petunt uirginitatem. & laborant
ut accipiant. In aliis exꝑiri possumus:
qualia sint ante quam habeamus. in uro¬
re minus licet. Itaq non expedit nubere.
cum nullomͦ. nisi ꝓpt̾ fornicationem di¬
mitenda sit uxor. Si fuerit iracunda.
ebriosa. si uirgatrie & maledica. seu auod¬
ubet huius modi: uelimus nolumus sustirien¬
da ẽ. Cum cnim uberi cẽmus. uoluittate
nos subiecimus seruituti. Sunt enim curui¬
chi. qui de matris utero sic nati sunt. Et sunt
eunuchi. qui facti sunt ab hominibꝰ. Et sunt
cunuchi qui scipsos Distrauerunt ꝓpt̾ regnũ
celorum. Qui potest caꝑe cipiat.
riplex genus ẽ. eunuchorum. duo cirnali¬
um. tercium sp̃uale. D uobꝰ pͥmis nullũ
omnino debetur p̃mium: tercio generi pro¬
mutitur. quia cum uiri. ẽẽ. possint. uolun¬
tate fiunt cunuchi. In pͥmo genere sunt eu¬
nichi. qui tam frigide naturę dicuntur. ut
ubidinem non appetant. In secundo genere

Expanded text:
oc est, non casu vel fortuna virgines fiunt, sed qui a Deo petunt virginitatem, et laborant ut accipiant. In aliis experiri possumus qualia sint antequam habeamus, in uxore minus licet. Itaque non expedit nubere, cum nullo modo nisi propter fornicationem dimittenda sit uxor. Si fuerit iracunda, ebriosa, si jurgatrix et maledica, seu quidlibet hujusmodi, velimus nolimus, sustinenda est. Cum enim liberi essemus, voluntate nos subjecimus servituti. Sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt. Et sunt eunuchi, qui faeunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum. Qui potest capere, capiat. Triplex est genus eunuchorum, duo carnalium, tertium spirituale. Duobus primis nullum omnino debetur praemium; tertio generi promittitur; quia, cum viri esse possint, voluntate fiunt eunuchi. In primo genere sunt eunuchi, qui tam frigidae naturae dicuntur, ut libidinem non appetant. In secundo genere
Abbreviated transcription (Latin):
tor: Cum gͦ esuriciis quesiuut poma. significauit
se aliud aliquid quertre. Quȩ enun culpa arboris
infecunditas. cum eam maledixit: Illorum
culpa.ẽ. sterilitas. quoꝵ uoluntate.ẽ. fȩcunditas.
Nec de existiatione famȩ & sermonum. pompa.
s: de testimonio actionum ꝓbat᷑ bomo. sicut nec
de florib ac foliis cognoscitur arbor.s de fructu.
Iudea gͦ quȩ uerba scripturȩ sine oꝑib sonabat.
digna fuit uitione punita. quam uitare debuit.
arboris sterilitate ꝑterrita. Auud gͥ intelligamꝰ
significari in miraculis xp̃i: quam sint ipsa nura¬
cula.¬
H ẏ larius

Expanded text:
tor? Cum ergo esuriens quaesivit poma, significavit tor? Cum ergo esuriens quaesivit poma, significavit se aliquid aliud quaerere. Quae enim culpa arboris infecunditas, cum eam maledixit? Illorum culpa est sterilitas, quorum voluntate est fecunditas. Nec de existimatione famae et sermonum pompa, sed de testimonio actionum probatur homo, sicut nec de floribus ac foliis cognoscitur arbor, sed de fructu. Judaea ergo quae verba Scripturae sine operibus sonabat, digna fuit ultione punita, quam vitare debuit, arboris sterilitate perterrita. Aliud igitur intelligamus significari in miraculis Christi, quam sint ipsa miracula HILARIUS
Abbreviated transcription (Latin):
tib pͥora decidunt. solutis eorum radicibus.
Si tam̃ inciderit. ut in sinu uirgularum he-¬
rentes ñ decidant a radicib. poma cȩtera ma-¬
turitate p̾ueniunt. Igitur ꝓpͥa.ẽ. synagoge
similitudo. Primos enum fructus quos ab ex¬
ordio ꝓtulerat. grossoꝵ amisit exemplo. quia
plebem eius inutilem. fulelis & usq ad con¬
summationem tempoꝵ manens ppłs genti¬
um ꝓtrusit. Uerumptatũ eredentes pͥmi ex
isrłꝰ aplĩ. & inter legem e euangelium grossoꝵ
mͦ inherentes. cȩteros resiurectionis gła &
mandata transgrediens. impudentiȩ suȩ fe
ditates & turpitudinum confusionẽ. infruc¬
tuosis. eẽt uerboꝵ uelamentis tanquam fici
u autẽ dicit xp̃m ꝓpt̾ea tantum fecisse mira¬
cula. ut non. cẽnt nisi miracula. potest etiã
dicere illum Nesciuisse quod non. ẽẽt tempꝰ
pomoꝵ. quando quesunt ficꝰ in arbore. Os
gͦ nouerat arboris cultor. non nouerat arboris erea¬

Expanded text:
tibus, priora decidunt, solutis eorum radicibus. tibus, priora decidunt, solutis eorum radicibus. Si tamen inciderit, ut si sinu virgularum haerentes, non decidant a radicibus, poma caetera maturitate praeveniunt. Igitur propria est Synagogae similitudo. Primos enim fructus quos ab exordio protulerat, grossorum amisit exemplo; quia plebem ejus inutilem fidelis usque ad consummationem temporum manens populus gentitrusit. Deinde credentes primi ex Israel apostoli, inter legem et evangelia, grossorum modo inhaerentes, resurrectionis gloria et mandata transgrditates, et turpitudinum confusionem infructuosis esset verborum velamentis tanquam fici  autem dicit Christum propterea tantum fecisse miracula, ut non essent nisi miracula; potest etiam dicere illum nescivisse, quod non esset tempus pomorum, quando quaesivit ficus in arbore. Quod ergo noverat arboris cultor, non noverat arboris Crea
Abbreviated transcription (Latin):
nitur.
suriens uenit ad ficum. sitiens uenerat ad pu¬
teum. ueritatẽ humanȩ caruis in utroq osten¬
dens. simulq insinuans. quia salutẽ hominũ
esuriebat. & fidem ȩccłȩ sitiebat. estuans ad in¬
credulitatẽ isrłs.
Rsor. ẽ. synagoga. quȩ erat uixta uiani. legẽ
enim habebat. ꝑolia sunt strepitus traditio¬
num. phariseicarum. & iactatio legis & ornatꝰ
uerboꝵ. Potuit saluator eadem uirtute qua
arborem siccauit. etiam mimicos suos siccare.
nisĩ expectaret penitentiam. Amplius.
goga. ꝓpt̾ similitudiẽ multoꝵ granoꝵ. Secꝰ
uiam. id .ẽ. uixta mundum. Ideo xp̃c in syna¬
goga fructum non inuenit. quia scđm mun-¬
dum iuuebat. qui comnunis transitus. est
omnium nascẽtium.Hylarius.
Roori fici. flos primus in pomis .ẽ. quȩ eõ¬
muniter grossa nuncupantur. Postea inter¬
nȩ fecunditatis uirtuit ex uberante. eius dẽ
formȩ poma ꝓrumppunt. ꝙ usq ad maturita¬
tẽ fructuum ꝓuehuntur. Quib ꝓrumpen¬

Expanded text:
nitur. Esuriens venit ad ficum, sitiens venerat ad puteum, veritatem humanae carnis in utroque ostendens, simulque insinuans, quia salutem hominum esuriebat, et fidem Ecclesiae sitiebat, aestuans ad incredulitatem Israelis. Arbor est Synagoga, quae erat juxta viam: legem enim habebat. Folia sunt strepitus traditionum Pharisaicarum, et jactatio legis et ornatus verborum. Potuit Salvator eadem virtute qua arborem siccavit, etiam inimicos suos siccare, nisi exspectaret poenitentiam. HILARIUS. agoga, propter similitudinem multorum granorum; secus viam, id est, juxta mundum. Ideo Christus in Synagoga fructum non invenit, quia secundum mundum vivebat, qui communis transitus est omnium nascentium. HILARIUS. Arbori fici flos primus in pomis est, quae communiter grossa nuncupantur. Postea internae fecunditatis virtute exuberante, ejusdem formae poma prorumpunt, et usque ad maturitatem fructuum provehuntur. Quibus prorumpen
Abbreviated transcription (Latin):
nis meȩ angłs sathanȩ qui me colapbidet.¬
Aut ad corrigenda peccata sicut maria sororaãron
in heremo. ob uerba temeritatis ꝑcussa ẽ. lepra.
& paralẏ ticꝰ iste. aut ail glam dĩ saluantis siuie
ꝑ seipsum sine ꝑfainulos suos. sicut cecꝰ natꝰ
qui nec peccauit nec parentes eius. s ut ma¬
filius dĩ ꝑ eum. aut ad inchoationem damp¬
nationis ȩternȩ. quod reꝓborum ẽ. ꝓprium. si¬
cut antiocbus & herodes. qui afflictionum
miseria ostenderunt quid passuri. ẽẽnt ꝑpe¬
tuo in gebenna. Quibꝰ congruit illud ꝓph̃ȩ
Duplici contricꝰtione contere eos. Et ceꝑuis¬
cogitare scͥbȩ & pharisci aicentes. Quis ẽ. hic
qui loquitur blasphennas: Quis uotest
dimittere peccata nisi solus d̃s: Uerum di-¬
cunt scͥbȩ. quia ipse solus potest dimittere.
qui ꝑ eos quoq dimittit. quibꝰ potestatem
dimutendi tͥbuit. Putabant dñm blas phe¬
mare arrogando sͥ quod dĩ ẽ. s eoꝵ cogitati¬

Expanded text:
nis meae angelus Satanae nis meae angelus Satanae aut ad corrigenda peccata, sicut Maria soror Aaron, in eremo ob verba temeritatis percussa est lepra , et paralyticus iste aut ad gloriam Dei salvantis, sive per ipsum sive per famulos suos, sicut caecus natus qui non peccavit, nec parentes ejus, sed ut maFilius Dei per eum , aut ad inchoationem damnationis aeternae: quod reproborum est proprium, sicut Antiochus et Herodes, qui afflictionum miseria ostenderunt, quid passuri essent perpetuo in gehenna. Quibus congruit illud prophetae: « Duplici contritione contere nos . i dicentes: Quis est hic qui loquitur blasphemias? Quis potest dimittere peccata nisi solus Deus? » Verum dicunt Scribae quia ipse solus potest dimittere qui per eos quoque dimittit quibus potestatem dimittendi tribuit. Putabant Dominum blasphemare arrogando sibi quod Dei est, sed eorum cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
aralyticum quem sanauit ñ ꝓsua fide cum
sensu careret. s ꝓfide offerentium uocauit fi¬
lium. ideo quia dimissa sunt ei peccata sua.
Ntuendum auantum ualet fules Beda.¬
ꝓpͥa. si tantum ualuit auena. Quigͦ pecca
to grauatur. ailhibeat ȩccłam quȩ ꝓ eo p̃cet᷑.
Hic datur intelligi. plerasq corpoꝵ debilitates
eucnire ꝓpt̃ peccata. Et uleo forsitan prius
dimittuntur peccata. ut causis debilitatis
ablatis. sanitas restituatur. Hinc ẽ. quod bic
paraiyticꝰ in luca uocatur homo quasi pecca¬
tor. & alii paralitico ad piscinam idẽ. Ecce
sanus factus es iam noli peccare. ne. deterius
t̾ auauid contingat. Quinq autem suis
differentiȩ causarum. ꝓ qͥuibꝰ in bac uita mo-¬
lestiis corꝑalibꝰ affligimur. Ant enim ad me¬
rita augenila ꝑ patientiam. iusti in infirmi-¬
tate corꝑis grauantur. ut ios & tobias. & mar¬
tyres. aut ad custodiam uirtutum ne supbi¬
ant. ut paulus ait. De magnitudo reuelati¬
onum extouat me. datus ẽ. mͥ stimulus car¬

Expanded text:
aralyticum quem sanavit non pro sua fide cum sensu careret, sed pro fide offerentium vocavit filium, ideo quia dimissa sunt ei peccata sua. Intuendum quantum valet fides propria, si tantum valuit aliena. Qui ergo peccato gravatur, adhibeat Ecclesiam quae pro eo precetur. Hic datur intelligi, plerasque corporum debilitates evenire propter peccata. Et ideo forsitan prius dimittuntur peccata, ut causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Hinc est quod hic paralyticus in Luca vocatur homo, quasi peccator , et alio paralytico ad piscinam dicitur: « Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . » Quinque autem sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi infirmitate corporis gravantur, ut Job et Tobias et martyres, aut ad custodiam virtutum, ne superbiant, ut Paulus, qui ait: « Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus car
Abbreviated transcription (Latin):
ciamantium si filius dĩ ẽ. descendat de cruce:
labefecit. Recte arguuntur. qui p̃sente xp̃o
timebant. unde pꝰresurrectionẽ etiam audi-¬
erunt quidam ex ipsis. O stulti & tardi cor-¬
de ad credendum. inoninibꝰ quȩ locuti sunt
ꝓph̃ȩ. Nobis autem sepe nauigantibꝰ quasi
int̾ equoris fremitus obdorint dñs. quando
int̾ medios uirtutum nistis crebrescente uel
immundoꝵ sp̃utim uel hominum prauoꝵ
uel cogitationum impetu. fidei splendor ob-¬
tenebrescit. spei celsitudo contabescit. amo-¬
ris flamina refrigescit. S: tunc necesse ẽ.
ut ad dm̃ recurramus. q̃tinus ad tranquil¬
litatẽ nos reducat. & portũ salutis indulge-¬

Expanded text:
clamantium: Si Filius Dei est, descendat de cruce , clamantium: Si Filius Dei est, descendat de cruce , labefecit Recte arguuntur qui praesente Christo timebant, unde post resurrectionem etiam audierunt quaedam ex ipsis: « O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophetae . » Nobis etiam saepe navigantibus quinter aequoris fremitus obdormit Dominus, quando inter medios virtutum nisus, crebrescente vel immundorum spirituum, vel hominum pravorum, vel cogitationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Sed tunc necesse est ut ad Deum recurramus, quatenus ad tranquillitatem nos reducat, et portum salutis indulge
Abbreviated transcription (Latin):
tenga ceitatim mundi fastus iactantibꝰ. tempꝰ
aominicȩ passionis aduenit. Unde marcus
hoc sero gestum fuisse ꝑhuibet. ut uerisolis oc¬
cubitum non solum dñi dormitio s etiam ipsa
hora significaret. Quo ascendente puppim
crucis. ut sonnum mortis caꝑet. fluctus blas¬
pbemantium aemoniacis extitati. ꝓcellis as-¬
surgunt. Quibꝰ non eiꝰ patientia turbatur. s.
discipłoꝵ imbecillitas ꝑiclitatus. Teronimꝰ¬
xppis. mortuis pelubꝰ uiuos con in marcum.
tegit. &. fluctus arcet. & ligno solulatur. quȩ
inniunt cruce & morte adñi ȩccłam saluari.
ꝑceruical intellige coepꝰ. cui diuinitas sicut
caput inclinata recumbit.Be a.¬
uscitant dñm discipłi ne ꝑerant. quia maxi¬
mis uotis resurrectionem querebant. Uentũ cliis¬
tesurgens dñs increpauit. auia diaboli suꝑ-¬
biam strauit: dum eiꝰ imꝑium destruxit.
Tempestatẽ aquȩ cessare fecit. quia rabiem

Expanded text:
terga certatim mundi fastus jactantibus tempus terga certatim mundi fastus jactantibus tempus Dominicae passionis advenit. Unde Marcus hoc sero gestum fuisse perhibet, ut veri solis occubitum, non solum Domini dormitio, sed etiam ipsa hora significaret. Quo ascendente puppim crucis ut somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium daemoniacis excitati procellis assurgunt. Quibus non ejus patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas periclitatur. Puppis mortuis pellibus vivos contegit et fluctus arcet, et ligno solidatur, quae innuunt cruce et morte Domini Ecclesiam salvari. Per cervical intellige corpus cui divinitas, sicut caput inclinata, recumbit. Suscitant Dominum discipuli ne pereant, quia maximis votis resurrectionem quae rebant. Ventum resurgens Dominus increpavit, quia diaboli superbiam stravit, dum ejus imperium destruxit. Tempestatem aquae cessare fecit, quia rabiem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & imꝑio ac sacramento passionis suȩ lib̾at
suscitantes. Itaq suȩ ꝑsonȩ utramq naturam
iliguatus ẽ. ostendere: aormieus ut hõ. mare coher¬
cens ite ds̃. P orro bomines mirati sunt di
centes adinuicem. Quis aut qualis ẽ. hic:
Quia& uentis imꝑat & in ari& obediunt ei.
Necle appellantur homines quieumq: poten¬
tiam saluatoris nondum nouerant. siue nau¬
tȩ accipiantur. siue aui qui m naui erant. sine
etiam ipsi discipti.B
llegorice mare accipitur estus buius scli.
nauicula passionis arbor: cuiꝰ beneficio
fideles aduiti. mundi fuictus transcendunt.
& allitus patriȩ cȩlestis ꝑueniunt. De hoc
quod discipuli cum dño nauiculam ascen¬
dunt: albi significationem aꝑit diceus. Si
quis uult pꝰme uenire abneget semetipsum
& tollat cruicem suam cotidie & sequatur me.
Discipulis nauigantibꝰ xp̃c dormit. dͥa fideli¬
Uꝰ in spe quietis ꝑpetuȩ scłm calcantibꝰ. & post

Expanded text:
tur, et imperio ac sacramento passionis suae liberat tur, et imperio ac sacramento passionis suae liberat suscitantes. Itaque suae personae utramque naturam dignatus est ostendere dormiens ut homo, mare coercens uttant animantia, sed majestate qua Deo centes ad invicem: Quis aut qualis est hic, quia et ventis imperat et mari, et obediunt ei? Recte appellantur homines, quicunque potentiam Salvatoris nondum noverant, sive nautae accipiantur, sive alii qui in navi erant, sive etiam ipsi discipuli. Allegorice, mare accipitur aestus hujus saeculi. Navicula, passionis arbor, cujus beneficio fideles adjuti, mundi fluctus transcendunt, et ad littus patriae coelestis perveniunt, de hoc quod discipuli cum Domino in naviculam ascendunt, alibi significationem aperit, dicens: Si quis vult post me venire abneget semetipsum et tollat crucem suam et sequatur me. Discipulis navigantibus Christus dormit, quia fidelibus in spe quietis perpetuae saeculum calcantibus, et post
Abbreviated transcription (Latin):
Slam: secuti funt eum dis¬
cipłi eiꝰ. Et ecce motus mag¬
nus factus ẽ. in mari: ita
ut nauicula oꝑiretur fluctib Ipie uͭ erat
in puppi: siꝑ ceruical dormiens. Mas̃.¬
eruical ar̃ uel puluillus uel quoillibet
alnul substratum ceriuci recumbentis
ail dormiendum. Nauicula uidebatur oꝑiri
& impleri fluctibꝰ. qua re tantomagis timor
conturbat discipules. Et accesserunt & susci¬
tauerunt eum dicentes. Dñe saiua nos: purꝰ
Et dicit eis. Quid timidi estis modice fidei:
Tunc surgens ĩmꝑauit uento & mari. Et
aix. tace a obmutesce. & facta ẽ. tranquillitas
magna. Licet diuersis uerbis euangelistȩ
narrent. una tamen sententia ẽ & totũ dici
potuit. Comminatur uento & mari deqͥ dẽ.
Tu dominaris potestati maris. Te ronu.¬
Tor errore bereticoꝵ imꝑaiit qui omina¬
putant animantia: s maiestate quadõ
sunt sensibilia: nobis insensibilia. Huius
signi typum in iona iegius. quod dñs cȩ¬
teris piclitantibꝰ securus ẽ. & dormit. & suscita¬

Expanded text:
discipuli ejus: Et ecce motus magnus factus est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Ipse vero erat in puppi, super cervical dormiens . » Cervical dicitur vel pulvillus, vel quodlibet aliud substratum cervici recumbentis ad dormiendum. Navicula videbatur operiri et impleri fluctibus, quare tanto magis timor conturbat discipulos. « Et accesserunt et suscitaverunt eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Et dicit eis Jesus: Quid timidi Tunc surgens imperavit vento et mari, et dixit: Tace et obmutesce, et facta est tranquillitas magna. Licet diversis verbis evangelistae narrent, una tamen sententia est, et totum dici potuit. Comminatur vento et mari, de quo dicitur: Tu dominaris potestati maris . Non errore haereticorum iputant animantia, sed majestate qua Deo sunt sensibilia, nobis insensibilia. Cujus signi typum in Jona legimus, quod Dominus caeteris periclitantibus secutus est, et dormit et suscita