comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cursor ipsiꝰ. cepit. Agite. penitentiã. appropin-¬
quabit enim regnũ cȩłoꝵ. Et mͥ corripit dñs
qui nolunt agere penitentiã. appropinquante.
regno celoꝵ. Regnũ cęloꝵ sicut ipse ait. ñ ueni-¬
et cum obseruatione. Et iterum ipse ait. Reg¬
num cȩloꝵ intra uos est. Prudenter gͥ accipiat
unusquisq monita p̃ceptoris. ñ ꝑdat tempus
mi scdiȩ saluatoris: que mͦ impenditur. qͣm diui
humano generi paititur. Ad hoc enĩ parcitur
homini ut conuertatur. & non sit qui damnct᷑.
Uiderit ds̃ quando uenit scłi finis. est tamen
modo tẽpus fidĩ. Einis scłi utrũ hic aliquem
nt̃m inueniat nescio. & fortasse ñ inueniet: Tem¬
pus cuiquam nr̃m ꝓximũ est quia moitales sumꝰ.
inter casus ambulamꝰ. Et si uitrei essemꝰ. minꝰ ca¬
scis timeremꝰ. Quidd fiagiliꝰ uase uitreo: Et tam̃
seruatur. & durat ꝑ secula. Et sienim casus uitreo
uasi timentur. senectus ei & febris ñ timet᷑. Nos

Expanded text:
cursor ipsius ita coepit: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum . Et modo corripit eos Dominus, qui nolunt agere poenitentiam, appropinquante regno coelorum. Regnum coelorum, sicut ipse ait, non veniet cum observatione. Et iterum ipse ait: Regnum coelorum intra vos est . Prudenter ergo accipiat unusquisque monita praeceptoris, ut non perdat tempus misericordiae Salvatoris, quae modo impenditur, quamdiu generi humano parcitur. Ad hoc enim parcitur homini, ut convertatur, et non sit qui damnetur. Viderit Deus quando veniat finis saeculi: est tamen modo tempus fidei. Finis saeculi utrum hic aliquem nostrum inveniat, nescio: et fortasse non inveniet. Tempus cuique nostrum, proximum est, quia mortales sumus. Inter casus ambulamus. Si vitrei essemus, minus casus timeremus. Quid fragilius vase vitreo? Et tamen servatur, et durat per saecula. Etsi enim casus vitreo vasi timentur, senectus ei et febris non timetur. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
audi¬
eos ar.¬
guen¬
tem
qui
faciem celi norunt ꝓbare. & tempus fidĩ reg-¬
ni cȩloꝵ appropinquantis nesciunt inuenire
ludeis autem hoc dicebat. sed etiã ad nos ser¬

Expanded text:
audieos arguentem, qui faciem coeli norunt probare, et tempus fidei regni coelorum appropinquantis nesciunt invenire. Judaeis autem hoc dicebat: sed etiam ad nos ser
Abbreviated transcription (Latin):
lus ñ ꝑsequebatur. Don diceret quid̃ me ꝑseque-¬
ris quia sursum erat. nisi esset & deorsum. Ti¬
mete xp̃m sursum. agnoscite deorsum. Habe
sur sum xp̃m largientem. hic agnosce indigen¬
tem. Hic pauper est. ibi diues est. Quod hic
pauper est xp̃c ꝓ nobis ipse loquitur. esuriui
sitiui. nudus fui. hospes fui. in carcerem fui:
& quibusdam dixit ministratis mͥ. quibꝰdam
dixit ñ mͥ ministratis. Ecce ꝓbauimꝰ xp̃m¬
pauperem: xp̃m diuitem quis nescit: & hic
ad ipsas diuitias ꝑtinebat. aquã in uunũ uer-¬
tere. Si diues est qui habet uinũ. qualis diues
& ipse homo diues ascendit in celum. sedet ad
dextetam pãtii. Sahuc tam̃ hic pauper esuit
& uerum dicunt: Agnosco pauperẽ aliquid
habentem. agnoseo & maigentẽ. S habet
quidam multũ aumm & argum O si agnoscat.
se pauperem. Quid emme moscit se paupe¬
rem si agnoscit uixta se paui. Quid enĩꝰ
Otiuitum ius habeas quicũq edes es. dei men¬

Expanded text:
lus non persequebatur: non diceret, Quid me persequelus non persequebatur: non diceret, Quid me persequeris? qui sursum erat, nisi esset et deorsum. Timete Christum sursum, agnoscite deorsum. Habe Christum sursum largientem, hic agnosce indigentem. Hic pauper est, ibi dives est. Quod hic pauper est Christus, pro nobis ipse loquitur: Esurivi, sitivi, nudus fui, hospes fui, in carcere fui. Et quibusdam dixit, Ministrastis mihi: quibusdam dixit, Non mihi ministrastis . Ecce probavimpauperem: Christum divitem quis nescit? Et hic ad ipsas divitias pertinebat, ut aquam in vinum verteret. Si dives est qui habet vinum, qualis dives et ipse homo dives ascendit in coelum, sedet ad dextram Patris: adhuc tamen hic pauper esurit,et verum dicunt. Agnosco pauperem aliquid habentem, agnosco et indigentem. Sed habet quidam multum auri et argenti. O si agnoscat se pauperem! Agnoscit se pauperem, si agnoscit juxta se pauperem. Quid enim? Quantumvis habeas quicumque dives es, Dei men
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui d̾s: s non unde homo inde d̾s. quia
uerbum homo. quia uerbum caro factum est:
d̃s manendo hominis carnẽ assumendo. adden-¬
do qd̃ non erat. ñ ꝑdendo qd̾ erat. Ergo &
modo iam passus ꝑ ipsam humilitatem. iam
mortuus. iam sepultus. iam resurrexit. iam
ascendit in celum: ibi est & sedet ad dexterã
patris. & hic est egens in pauꝑib suis. Etiã
Dico enim uobis. uidebitis celum aꝑtum. &
angelos dei ascendentes & descendentes ad fi-¬
lium hominis. Quesiuimꝰ quid esset. & diu lo¬
cuti sumꝰ. Nunquid & hodie eadem replicare
debemꝰ. Qui affuerunt recordentur. breuiter
filium hominis nisi sursum esset. ñ diceret
descendentes ad filiũ hominis. nisi deorsum es-¬
set. Ipse sursum. ipse deorsum: sursum in se.
d eorsum in sius: sursum apud patrem. deotsũ
in nobis. Unde & uox illa ad saulum. Saule
saule. quid me ꝑsequeris: Non diceret saule
saule nisi quia sut sum erat. sur sum eum sau-¬

Expanded text:
homo qui Deus. Sed non unde homo, inde Deus. Deus, quia homo qui Deus. Sed non unde homo, inde Deus. Deus, quia Verbum: homo, quia Verbum caro factum est; et Deus manendo, et hominis carnem assumendo; addendo quod non erat, non perdendo quod erat. Ergo et modo jam passus per ipsam humilitatem, jam mortuus, jam sascendit in coelum, ibi est et sedet ad dexteram Patris: et hic est egens in pauperibus suis. Etiam Dico enim vobis, videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis . Quaesivimus quid esset, et diu locuti sumus: numquid et hodie eadem replicare debemus? Qui adfuerunt recordentur: breviter Filium hominis, nisi sursum esset: non diceret, descendentes ad Filium hominis, nisi et deorsum esset. Ipse sursum, ipse deorsum: sursum in se, deorsum in suis; sursum apud Patrem, deorsum in nobis. Unde et vox illa ad Saulum, Saule, Saule, quia me persequeris . Non diceret, Saule, Saule, nisi quia sursum erat. Sursum eum Sau
Abbreviated transcription (Latin):
Siusdem enĩ potentiȩ est facere de lapide pa-¬
lem. s ñ fecit. ut uoluntatẽ contemneret tẽp¬
atdris. Aliter eñ temptator ñ uincitur. nisi
aontemnatur. & cum uicisset diabolum temp¬
adrem. uenerunt angeli & ministrabant ei.
ii gͣ tantũ poterat:. quare illud ñ fecit. &
oe fecit:Lege. immo recole quod m̃ audisti.
uando fecit hoc iad est de aqua uinũ. qͥd ad¬
lidit ecĩuglista: Et crediderunt in cũ discipu¬
li eius. Nunquid tunc diabolus fuerat crediturus S
est. dormiuit. comp̃hensus
est: cesus est. crucifixus est. occisus est. Ista
est uia. ambula ꝑ humilitatem: ut uenias ad
eternitatem. D̾s xp̃c patria est quo imus. ho¬
mo xp̃c uia est qua imus. Ad illum imus. ꝑ illũ
imus. Quid timemꝰ. ne erremꝰ. Non recessit a
patre. & uenit ad nos. Ubera sugebat & mun-¬
dum regebat. in presepi iacebat: angelos pasce.¬
bat. Deus & homo. idem d̾s qui homo. idem

Expanded text:
Ejusdem enim potentiae est facere de lapide paEjusdem enim potentiae est facere de lapide panem: sed non fecit, ut voluntatem contemneret tentatoris. Aliter enim tentator non vincitur, nisi contemnatur. Et cum vicisset diabolum tentatorem, venerunt Angeli, et ministrabant ei . Qui ergo tantum poterat, quare illud non fecit, et hoc fecit? Lege, imo recole, quod modo audisti, quando fecit hoc, id est, de aqua vinum: quid addidit Evangelista? Et crediderunt in eum discipuli ejus. Numquid tunc diabolus fuerat crediturus? Cest, dormivit, comprehensus est, caesus est, crucifixus est, occisus est. Ista est via: ambula per humilitatem, ut venias ad aeternitatem. Deus Christus patria est quo imus: homo Christus via est qua imus. Ad illum imus, per illum imus: quid timemus ne erremus? Non recessit a Patre, et venit ad nos. Ubera sugebat, et mundum continebat. In praesepi jacebat, et Angelos pascebat. Deus et homo, idem Deus qui homo, idem
Abbreviated transcription (Latin):
sic uir per quem deletum est peccatum d̾e fe¬
mina sine uiro. Per illum sumꝰ. per hunc sur¬
gimus. Qx quid in ipsis nuptũs fecitꝰ De aqua
unum. Q uid potentiꝰ. Qui poterat talia facere
dignatus est indigere. Qui fecit de aqua tunũ.
potuit facere & de lapidib panem. Sadem po¬
tentia erat. sed tunc diabolus temptauit: ido
axp̃c non fecit. Scitis enim quia quando temp
Sfuriuit enĩ quia & hoc dignatꝰ est: quia & hoc
ad humilitatẽ ꝑtinuit. Esuriuit panis sicat
defecit uia. sicut uulnerata est sanitas. sicut
aortua est uita. Cum gͦ esuriret ut nostis.
at illi temptator. Si filiꝰ dei es: dic lapidib
istis ut panes fiant. & respondit temptatori.
doctns te respondere temptatori. Ad hoc em̃
pugnat imꝑator. ut milites discant. Qiud
iespondit. Non in pane solo uiuit homo. sed
n om̃i uerbo di. Et non fecit de lapidib pa-¬
nes. qui utiq sic potuit facere de aqua uinũ.

Expanded text:
sic vir, per quem deletum est peccatum, de fesic vir, per quem deletum est peccatum, de femina sine viro. Per illum ruimus, per hunc surgimus. Et quid in ipsis nuptiis fecit? De aqua vinum. Quid potentius? Qui poterat talia facere, dignatus est indigere. Qui fecit de aqua vinum, potuit facere et de lapidibus panem. Eadem potentia erat: sed tunc diabolus tentavit, ideo Christus non fecit. Scitis enim quia quando tentaEsurivit enim, quia et hoc dignatus est, quia et hoc ad humilitatem pertinuit. Esurivit panis, sicut defecit via, sicut vulnerata est sanitas, sicut mortua est vita. Cum ergo esuriret, ut nostis, ait illi tentator: Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant. Et respondit tentatori, docens te respondere tentatori. Ad hoc enim pugnat imperator, ut milites discant. Quid respondit? Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Et non fecit de lapidibus panes, qui utique sic potuit facere, sicut de aqua vinum.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes didicistis. & assidue etiã nos te¬
uobis: qd̾ medicina tumoris hominis husil¬
uitas est xp̃i. Non entm perisset homo. nisi suꝑ¬
ham suscepisset. Inicium enĩ sicut scͥptura dicit
oñs peccati. est suꝑbia. Contra micium peccati.
nicium iusticiȩ necessariũ fuit. Si gͦ micium
om̃s pecati suꝑbia. unde sanaretur tumor su-¬
ꝑbiȩ. nisi d̾s dignatꝰ esset humilis fieriꝰ Oru¬
bescat homo essẽ suꝑbus. q̃m factus est humilis
ͥs. Nam quando dicitur homini ut humiliet se
delignatur. & ut uelint homines uindicari
quando leduntur suꝑbia facit. quia humiliari de¬
ilignantur. Uindicari uolunt. quasi pena cuiq
prodesse possit aliena. Hesus & miuriã passus
uindicari uult: de aliena pera querit sibi me-¬
dicamentum. & acquirit grande tormentum.
prebens nobis uiam. si tamen dignemur ambu-¬
nit ad nuptias. qui cum apud patrem esset in-¬
stituit nuptias. Quomͦ facta est prima mulier
ꝑ quam uenit peccatum de turo sine femina

Expanded text:
dentes didicistis, et assidue etiam nos mivobis; quod medicina tumoris hominis, humilitas est Christi. Non enim perisset homo, nisi superbia tumuisset. Initium enim, sicut Scriptura dicit, omnis peccati, superbia . Contra initium peccati, initium justitiae necessarium fuit. Si ergo initium omnis peccati superbia; unde sanaretur tumor superbiae, nisi Deus dignatus esset humilis fieri? Erubescat homo esse superbus; quoniam factus est humilis Deus. Nam quando dicitur homini ut humiliet se, dedignatur: et ut velint homines vindicari quando laeduntur, superbia facit. Cum humiliari dedignantur, vindicari volunt: quasi poena cuique prodesse possit aliena. Laesus et injuriam passus, vindicam vult: de aliena poena sibi quaerit medicamentum, et acquirit grande tormentum. tus est, praebens nobis viam: si tamen dignemur ambunit ad nuptias: qui cum apud Patrem esset, instituit nuptias. Quomodo facta est prima mulier, per quam venit peccatum, de viro sine femina:
Abbreviated transcription (Latin):
cati. Iem gͦ ipse & spiritalis & carnalis. Idem
plane. Quam du hic uiuit sic est. Noli mi-
cedis atq consentis. qui eas uel bonas putas ad
explendam libidinis saturitatẽ. uel certe sic iam
uides malas ut eis tam̃ cedendo consentias: &
quo ducunt sequaris. & ea quȩ male suggerus
ꝑpetres. Totus carnalis es tu quisqͥs talis. totꝰ
carnalis es. Si autẽ concupiscis quidẽ qd̾ lex
uetat cum dicit ñ concupisces. seruas tamen
aliud qd̃ item lex iubet. post concupiscentias
tuas ñ eas: mente spiritalis es. carne carnalis.
Aliud est enĩ ñ concupiscere. aliud post con-¬
cupiscentias suas ñ ire. Non concupiscere om̃i¬
no ꝑfecti est: post concupiscentias suas ñ ire
pugnantis est. luctantis est. laborantis est.
Ubi feruet pugna. quare desꝑatur uictoria:
Quando erit uictoria: Quando absorbet̃ mors
in uictoriam. Tunc enĩ uox erit triumphan-¬
tis. ñ sudor pugnantis. Que futura est uox

Expanded text:
cati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem cati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, sic est. CAPUT VI. cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidem, quod Lex vetat, cum dicit, Non concupisces ; servas tamen aliud quod item Lex jubet, Post concupiscentias tuas non eas : mente spiritualis es, carne carnalis. Aliud est enim, non concupiscere; aliud, post concupiscentias suas non ire. Non concupiscere, omnino perfecti est; post concupiscentias suas non ire, pugnantis est, luctantis est, laborantis est. Ubi fervet pugna, quare desperatur victoria? Quando erit victoria? Quando absorbebitur mors in victoriam. Tunc enim vox erit triumphantis, non sudor pugnantis. Quae futura est vox
Abbreviated transcription (Latin):
silia. adhuc in hac carne peregrinantes:
ondum in celesti patria triumphantes. Eigo
auferret᷑. nec auditꝰ est aã uoluntatem
lex spiritalis est: ego autẽ carnalis sum.
carnalis apłs. qui aliis dicebat uos qͥ
itales estis instruite huimodi in sp̃u le¬
nitatisꝰ Auos tanq̃m spirttales allo quit᷑. & ip.¬
se carnalis est: Sed quid dixit & ipsis spirtta¬
ꝑfectione cȩlesti & angłica. nondũ erant in il¬
lius patriȩ securitate. s in huiꝰ ꝑegrinationis
sollicitudine uersabantur. Quid eis dixit.
Certe spiritales eos uocauit. Uos inquit qui spi¬
ritales estis instruite huimodi in sp̃u lenitatis.
intendens te ipsum ne & tu tempteris. Eoce
quam spiritalem iam appellauit etatẽ. timuit
illi tẽptationis fragilitatẽ: unde possit tẽp¬
tari spiritalis & si ñ ex mente. utiq ex carne.
idemq carnalis. Ecce spiritalis: mente ser¬
uio legi dĩ. Ecce carnalis: carne autẽ legi pec¬

Expanded text:
fragilia; adhuc in hac carne peregrinantes, fragilia; adhuc in hac carne peregrinantes, nondum in coelesti patria triumphantes. Ergo auferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum.Apostolus, qui aliis dicebat, Vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis? alios tanquam spirituales alloquitur, et ipse carnalis est? Sed quid dixit et ipsis spirituafectione coelesti et angelica, nondum erant in illius patriae securitate, sed in hujus peregrinationis sollicitudine versabantur? quid eis dixit? Certe spirituales eos vocavit: Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi pec
Abbreviated transcription (Latin):
dis ipsiꝰ honore audi quid ei medicꝰ apposuerit.
ad tumorẽ. Audi ñ me. ipsum audi. Audi con¬
fitentem: ut sentia docer¬
tem. Audi. & ne magnitudine reuelationũ me-¬
arum extollar. Ecce iam possum dicere apło
paulo. Ne extollaris sc̃ẽ apłe. tu ne extollaris
uhuc cauendum est: tu ne extollaris adhuc
dendũ est: tu ne extollaris adhuc huic infir¬
duitati medicina querenda est: Quid mͥ inquit
sapere sed time. Audi quomͦ breuis agnꝰ ingre-¬
diatur. ubi aries sic periclitatur. Ne magni¬
dudine inquit reuelationũ mearum extollar.
datus est stimulus mͥ carnis meȩ angeius sa¬
hanȩ qͥ me colaphiret. Qualem tumorẽ ti¬
nuit qui mordacissimũ epithema accepit
am gͥ m̃ dic quia tanta in illo erat iusticia.
din celo ne extollatur. accipit stimulũ ange¬
lm sathanȩ a quo colaphiretur: Absit hoc
sc̃s angelis suspicari. Homines sumꝰ. apł̃os
homines agnoscamꝰ. uasa electa s adhuc

Expanded text:
dis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit dis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. Audi confitentem, ut sentias docentem. Audi: Et ne magnitudine revelationum mearum extollar. Ecce jam possum dicere apostolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ne extollaris, adhuc timendum est? Tu ne extollaris, adhuc huic infirmitati medicina quaerenda est? CAPUT sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, elus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
or mͥ audire quoꝵdam cogitationes. & hic dici¬
tur mͥ. Uerum est: noui qͥd dicturꝰ es. Confitẽt᷑
infirmitatẽ s carnis ñ mentis. confitet᷑ infir¬
mitatẽ s corporis ñ animi. In animo est autẽ
yfecta iusticia. ñ in corpore. Nam quis ignorat
ntiq apłm in corpore fuisse fragilem corpore
fuisse mortalem sicut dicit. habemꝰ thesaurum
stum in uasis fictilib. Quid tibi gͦ cum uase
fidili: De thesauro aliquid loquere. si aliquid
minꝰ habuit. Si erat qd̃ ei ad aurum iusticiȩ
possit addi inueniamꝰ. ipsum audiamꝰ: ne in¬
iuriosi existimemur. Et ne magnitudine re.¬
uelationũ mearum apłs dicit. in magnitu.¬
dine reuelationũ mearum ne extollar. Hempe
hic agnoscitis apostolũ habentẽ magnitudi-¬
nem reuelationũ. & timentẽ elationis preci¬
pitium. Ut gͦ noueritiᷤ quia & ipse apłs qui uo-¬
lebat alios saluos facere adhuc curabat᷑. ut no¬
neris quia & ipse adhuc curabat᷑. si magni pen¬

Expanded text:
cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirmitatem, sed carnis, non mentis; confitetur infirmitatem, sed corporis, non animi: in animo autem est perfecta justitia, non in corpore. Nam quis ignorat utique Apostolum in corpore fuisse fragilem, corpore fuisse mortalem, sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus ? Quid tibi ergo cum vase fictili? De thesauro aliquid loquere. Si aliquid minus habuit, si erat quod ei ad aurum justitiae posset addi, inveniamus. Ipsum audiamus, ne injuriosi existimemur. Et ne magnitudine revelationum mearum, Apostolus dicit: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Nempe hic agnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; si magnipen
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñ ego operor illud: sed id qd̾ in me ha-¬
bitat peccatũ. Inuenio gͣ legẽ mͥ uolenti facere
bonũ. Bonam inuenio legem. bonũ est lex: bo.¬
nium aliquid est lex. Unde probo: Quia imple¬
st uolo. Inuemio gͥ legem mͥ uolenti facere bonũ.
q̃m mnͥ malum adiacet. Et hoc mͥ. Non enim
caro ñ mea. aut de alia substantia caro. aut
De alio pͥncipio caro: aut anima ex deo. &
caro de gente tenebrarum. Absit. languor re¬
pugnat᷑ sanitati. Semiuiuus iacebat in uia.
cuatur adhuc: sanent᷑ om̃s languores eiꝰ. Non
uod uolo ago. sed quod ocui illud facio. Si au¬
em quod nolo ego illud facio. inuenio gͣ legẽ
olenti mͥ facere bonũ: qm mͥ malum adiacet.

Expanded text:
eror illud, sed id quod in me habitat peccatum. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum. Bonum invenio legem; bonum est lex, bonum aliquid est lex. Unde probo? Quia implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat sanitati. Semivivus jacet in via , curatur adhuc, sanantur omnes languores ejus . Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo ego, illud facio; invenio ergo legem volenti mihi facere bonum, quoniam mihi malum adjacet.
Abbreviated transcription (Latin):
tem auertis. in secretariũ mentis intras. Uide fo¬
ris strepentẽ concupiscentiã. profer aduersus
cam sententiã: mundans conscientiã. Nolo in-¬
quis. ñ facio. Puta quia delectat ñ facio. ha¬
beo cui condelecter. Condelector enim legi di
scd̾m interiorẽ hominem. Quid tũ dei
carne tua tumultuaris. Quid delectationes stul-¬
tas. temporales. fluxas. uanas. noxias. tumul¬
tuose suggeris. & eas quasi garrula mͥ narras.
Harrauerunt mͥ iniusti delectationes. Inde est
& ista concupiscentia. Narrat mͥ delectationes
sed ñ sicut lex tua dñe. Condelector enĩ legi
pei. ñ de me s de gr̃a di. Tu concupiscentia
in carne tu tumultuaris. mentẽ tibi ñ subdis.
In deo sperabo. non timebo quid faciat mͥ caro.
Me me hoc est mente ñ consentiente. tumul¬
tuatur caro. In deo inquit sꝑabo. ñ timebo
quiad̃ faciat mͥ caro: sicut nec aliena. ita nec
mea. Qui gͦ in se hȩc agit. nichil facit: Nul¬
tum facit. magnũ est qd̾ facit: sed tamen non

Expanded text:
tem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam, profers adversus eam sententiam, mundans conscientiam. Nolo, inquis, non facio. Puta quia delectat, non facio, habeo cui condelecter. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Quid tu de carne tua tumultuaris? Quid delectationes stultas, temporales fluxas, vanas, noxias, tumultuose suggeris, et eas quasi garrula mihi narras? Narraverunt mihi injusti delectationes. Inde est et ista concupiscentia. Narrat mihi delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Condelector enim legi Dei: non de me, sed de gratia Dei. Tu concupiscentia in carne tumultuaris, mentem tibi non subdis. In Deo sperabo; non timebo quid faciat mihi caro . Me, me, hoc est, mente non consentiente, tumultuatur caro. In Deo, inquit, sperabo; non timebo quid faciat mihi caro. Sicut nec aliena, ita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ penas. Corpꝰ mortis huiꝰ redit ad impiũ.
nec ind̾e aliq̃ndo soluetur. Tunc ñ erit uita
ȩterna. s mors ęterna: quia pena ęterna. Tu¬
autem ap̃iane roga q̃ntum potes. exclama
& dic. Miser ego homo. quis me liberabit
de corpore mortis huiꝰ . Respondet᷑ tibi. Secu¬
rus efficeris. ñ de te: sed de dño tuo. Securus
efficeris de pignore tuo. spera cum xp̃o regnũ
xp̃i: iam pignus tenes sanguinẽ xp̃i. Dic dic
quis me liberabit de corpore mortis huiꝰ. ut
Non enĩ sic liberaberis de corpore moruis huiꝰ
ut hoc corpꝰ ñ habeas. Habebis. sed ñ mortis
huiꝰ. Ipsum erit. s ñ ipsum erit. Ipsum erit
quia ipsa caro erit. ñ ipsum erit: quia morta.¬
le ñ erit. Sic sic liberaberis a corpore mortis
huiꝰ. ut mortale hoc induat immortalitatẽ.
& cortuptibile hoc induat incorruptionẽ.

Expanded text:
. Corpus mortis hujus redit ad impium, . Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit vita aeterna, sed mors aeterna, quia poena aeterna. exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pignore tuo. Spera cum Christo regnum Christi, jam pignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? ut Non enim sic liberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat incorruptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ris. moriturus loqueris. Separatio mentis a
carne quandoq uentura est: ꝓpter breuitatẽ
uitȩ nunqͣm longe est: ꝓpter cotidianos casus
quando sit nescis. Ergo siue festines siue tar-¬
des. om̃is uita humana breuis est. Ottia ꝓ
magno gemis & dicis. quis me liberabit de cor¬
timo a carne soluentur: Non illo die Acon¬
pore morus huiꝰ liberant᷑. Tu quid est qd̾ ꝓ-
liberaberis: Respondet tibi apłs. Si sensum
eius cepimꝰ. immo quia dño adiuuante sine
dubio cepimꝰ: respondet tibi apłs & dicit.
Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a cor¬
pore mortis huiꝰ. quia ueniet dies ultimꝰ uitȩ
huiꝰ : & soluentur ad tempꝰ a corpore mortis
huiꝰ. Ueniet & dies quando om̃s qui sunt in
monumentis audient uocẽ eiꝰ. & ꝓcedent qui
ben& fecerunt in resurrectionẽ uitȩ. Ecce
liberati boni a corpore mortis huiꝰ. Qui ma-¬
le fecerunt. in resurrectionẽ iudicũ. Ecce redi¬

Expanded text:
ris, moriturus loqueris. Separatio mentis a ris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de cortimo a carne solventur? non illo die a corpore mortis hujus liberabuntur? Tu quid est quod pro liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, sine dubio cepimus; respondet tibi Apostolus, et dicit: Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae: ecce liberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redi
Abbreviated transcription (Latin):
pate. Nam mens repugnat. & condelectatur
di. Sic enĩ inteligere debemꝰ. si adcipso
postolus loquit. Iamꝰ g̃ si mens ñ consentit
aato titillanti. suggerenti. blandienti. si
ens ñ consentit q̃m habet alias interius de-¬
lectationes suas. delectationib carnis nulla ex¬
parte conserendas: si gͦ ñ consentit & est in me
mens uiua ñ tonsentit. Nunquid ipsa mors ñ
est in te . Nunqͥd illud qd̾ mortuũ est ñ ꝑtinet
ad te Adhuc est tibi contentio. Quid etiam
in mente. tamen in carne miser homo. Hon enĩ
in mente homo. & in carne ñ homo. Muis
enim unqͣm carnẽ suam odio habet: Niser
ego homo. quis me liberabit de corpore mortis
huiꝰ. ꝯuid est hoc frẽs: Quasi carere uult¬
apostolus corpore. Quid festinas õ paule: Si
tantũ ibi est intentio tua ut corpore careas.
mors quandoq uentura est: & te ab isto cor-¬
pore morus dies adueniens ultimꝰ ꝓculdubio
liberabit. Ouid est qd̾ ꝓ magno gemis: Suid
est qd̃ dicis. quis me liberabit: Mortalis loque¬

Expanded text:
electatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est in me mens viva non consentit. Numquid ipsa mors non est in te? Numquid illud quod mortuum est, non pertinet ad te? Adhuc tibi est contentio. Quid etiam in mente, tamen in carne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loque
Abbreviated transcription (Latin):
Nelle enĩ adiacet m̃. Scio. Suid scisꝰ qua
ñ habitat in me: hoc est in carne mea bonuĩ
Iam dudũ dixeras. qd̾ oꝑor ignoro. Si ignors.
quom̃ scis: Modo dicis ignoro. mͦ dicis scio łgo
quom̃ te intelligam: nescio. An hoc est qd̃ i¬
telligo. Ubi enim ait qd̾ operor ignoro. dyat
ignoro ñ approbo. ñ accepto. ñ mͥ placet. ñ con¬
sentio. ñ laudo. Non enĩ & ap̃o eos ignora¬
bit quib dicturus est: ñ nou uos. Ptorsus
etiam hoc intelligo. Quod enĩ operor ignoro.
quia qd̾ ñ facio ignoro. Non enĩ ego operos il¬
lua. s ia quod in me habitat peccatũ. Ideo
agnoro quia ñ ego facio. sicut dictũ est de do¬
mino: eum qui ñ nouerat peccatũ. Quia est
ñ nouerat  Ergo ñ nouerat quod arguels
ñ nouerat qd̾ puniebat: Si gͦ ñ nouerat. qe
puniebat. miuste pumebat. Quia uͦ iuste pl¬
mebat. nouerat quod puniebat. & tamet¬

Expanded text:
cet. Scio. Quid scis? Quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Jamdudum dixeras, Quod operor, ignoro. Si ignoras, quomodo scis? Modo dicis, Ignoro; modo dicis, Scio: ego quomodo intelligam, nescio. An hoc est quod intelligo? Ubi enim ait, Quod operor, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod enim operor, ignoro: quia quod non facio, ignoro. Non enim ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Ideo ignoro: quia non ego facio, sicut dictum est de Domino, Eum qui non noverat peccatum . Quid est, non noverat? Ergo non noverat quod arguebat? non noverat quod puniebat? Si ergo non noverat quod puniebat, injuste puniebat. Quia vero juste puniebat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. quia ꝑ unũ hominẽ mors: & ꝑ unũ
hominẽ resurrectio mortuoꝵ. Sicut in adam
om̃s moriuntur: Inde est qd̃ gemis. In adam
om̃s moriunt᷑. inde est qd̾ gemis. inde est qd̃
cum morte confligis. inde est corpꝰ mortis hu-¬
uis. Sed sicut in adam om̃s moriuntur. sic &
in xp̃o om̃s uiuficabuntur. Uiuificatꝰ accep¬
to corpore immortali. ubi dicas ubi est mors
contentio tua. liberatus eris a corpore mortis
huiꝰ. ñ tamen uirtute tua: s gr̃a ddi ꝑ iãm
dominum.

Expanded text:
unum hominem mors, et per unum hominem resurrectio mortuorum. Sicut in Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis. In Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis, inde est quod cum morte confligis, inde est corpus mortis hujus. Sed sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Vivificatus accepto corpore immortali, ubi dicas, Ubi est, mors, contentio tua? liberatus eris a corpore mortis hujus: non tamen virtute tua, sed gratia Dei Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi apłõ: alium testem ñ quero. Suspican¬
sc̃e apłe de teipso. ubi nemo dubitat: quia de
teipso loqueris. Nam ubi dixisti ñ qd̾ uolo
ago. sed qd̾ ocu illuã facio. existunt qui di¬
Tu mͥ dic dde te: ubi nemo dubitat. quia lon¬
queris de te. Fratres. ait apłs: ego mȩipsam ĩ
arbitror app̃hendisse. & quid facisꝰ Unũ
autẽ quȩ retro oblitus. in ea quȩ aute sunt ex¬

Expanded text:
nisi Apostolo, alium testem non quaero; suspicannisi Apostolo, alium testem non quaero; suspicanhi, sancte Apostole, de te ipso, ubi nemo dubitat quia de te ipso loqueris. Nam ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui diTu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia loqueris de te. Fratres, ait Apostolus, ego me ipsum non arbitror apprehendisse. Et quid facis? Unum autem, quae retro oblitus, in ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
cium agnouit: bellum indixit̃. captiuitatem
inuenit.S forte aliquis homo. ñ apłs. Qtud
gͦ dicimꝰ fr̃es meiꝰ Non habet ullam concupis¬
centiam apłs in carne sua quam habere nollet.
cui tamen existenti. titillanti. suggerenti. solli¬
citanti. estuanti. temptanti. ñ consentiret
Dico caritati ur̃ȩ. Si crediderimꝰ apłm null̃
prorsus habuisse infirmitatẽ concupiscents
cui reluctaretur. multũ de illo credimꝰ. atq
utinã ita sit. Non enĩ nos inuidere oportet
apłis. sed apostolos imitari. Uerũptamen
km̃i audio ipsum apłm confitentẽ. nondũ
eum ad tantã ꝑfectionẽ iusticiȩ ꝑuenisse
quantã esse in angłis credimꝰ. quoꝵ angeloꝵ
equalitatẽ speramꝰ: si ad quod uolumꝰ ꝑueni¬
amus. Quid enĩ aliud dñs nobis ꝓmittit in
resurrectione ubi ait. in resurrectione mortu-¬
oꝵ neq nubent neq uxores ducent. ñ enim
paulũs angeli iusticiã & ꝑfectionẽ noncũ

Expanded text:
tium agnovit: bellum indixit, captivitatem tium agnovit: bellum indixit, captivitatem invenit. Sed forte aliquis homo, non Apostolus. Quid ergo dicimus, fratres mei? Non habebat ullam concupiscentiam Apostolus in carne sua, quam habere nollet; cui tamen existenti, titillanti, suggerenti, sollicitanti, aestuanti, tentanti non consentiret? Dico Charitati vestrae, si crediderimus Apostolum nullam prorsus habuisse infirmitatem concupiscentiae cui reluctaretur, multum credimus de illo: atque utinam ita sit. Non enim invidere nos oportet Apostolis, sed Apostolos imitari. Verumtamen, charissimi, audio ipsum Apostolum confitentem, nondum eum ad tantam perfectionem justitiae pervenisse, quantam in Angelis esse credimus: quorum Angelorum aequalitatem speramus, si ad hoc quod volumus perveniamus. Quid enim aliud nobis Dominus promittit in resurrectione, ubi ait: In resurrectione mortuorum neque nubent, neque uxores ducent; non enim apostolus angeli justitiam et perfectionem nondum
Abbreviated transcription (Latin):
illud facio. ñ de altero s de seipso dicit. quid
sumꝰ intellecturi fr̃es mei: Ita ne apłs paulus
nolebat uerbi gr̃a facere adulteriũ. & faciebat
adulteriũ: Holebat esse auarus. & erat aua¬
rus. uis autẽ nr̃m audeat tali se induere
blasphemia. ut de apło hoc sentiat: Forte
gͦ alius est aliquis. forte ta es. Aut tu es: aut
ille est: aut ego sum. Si gͦ aliquis nr̃m est: ip¬
sum quasi de ipso audiamꝰ. & ñ irati nos corti¬
gamus: Si autẽ ipse est.forte enĩ & ipse est
non sic intelligamꝰ qd̾ dixit ñ quod uolo ago.
sed quod odi illud facio. tanqͣm uellet esse cas¬
tus & esset adulter. aut uellet esse misericors
& esset crudelis: aut uellet esse pius & esset
impius. Non ad hoc accipiamꝰ. ñ enĩ qd̃ uolo
hoc ago: sed̾ quod oc̃i illud facio. Sed ad quidͤ¬
Uolo ñ concupiscere. & concupisco. Lex qͥd di¬
cit. Non concupisces. Homo legẽ audiuit. ui.¬

Expanded text:
illud facio, non de altero, sed de se ipso dicit: quid illud facio, non de altero, sed de se ipso dicit: quid sumus intellecturi, fratres mei? Itane apostolus Paulus nolebat, verbi gratia, facere adulterium, et faciebat adulterium? nolebat esse avarus, et erat avarus? Quis autem nostrum audeat se induere tali blasphemia, ut de Apostolo hoc sentiat? Forte ergo alius est aliquis: forte tu es, aut tu es, aut ille est, aut ego sum. Si ergo aliquis nostrum est, ipsum quasi de ipso audiamus, et non irati nos corrigamus. Si autem ipse est, forte enim et ipse est; non sic intelligamus quod dixit, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio, tanquam vellet esse castus, et esse adulter; aut vellet esset misericors, et esset crudelis; aut vellet esse pius, et esset impius. Non ad hoc accipiamus, Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. CAPUT IVolo non concupiscere, et concupisco. Lex quid dixit? Non concupisces. Homo Legem audivit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Suid gͦ. Quiã dubitamꝰ ad hoc datam esse le¬
gem ut inueniret se homo: Ouando eñ d̾s ñ
prohibebat ã malo. latebat se homo. Uires suas
languiadas ñ intiẽnit. nisi q̃ndo legem ꝓhibiti¬
oms accepit. Inuenit g̃ se in malis. inuenit se
quo fugit se. Quocumq enĩ fugerit se: sequit̃
se. Et quid ei prodest de se muento scientia.
lectione quȩ hocdie recitata est: ille qui mue¬
nit se. Scimꝰ inquit quia lex spiritalis est: ego
autem carnalis sum: uenundatꝰ sub peccato. Od̾
enim oꝑor: ignoro. Non enĩ quod uolo hoc ago.
s qd̾ odi illud facio. Querit̃ hoc loco magna
diligentia quis intelligat᷑. utrũ ipse apłs qui lo¬
quebatur. an alium aliquẽ in se tnsfigurauit quẽ.
tangeret in se: sicut dixit quodã loco. Hȩc autẽ
om̃ia tͣnsfiguraui in me & apollo ꝓpter uos: ut
a nobis discatis. Si gͦ apłs loquitur qd̃ nemo du¬
bitat. & cum dicit ñ qd̃ uolo ago. s quod odi

Expanded text:
Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse LeQuid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse Legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo: vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit. Invenit ergo se, in malis invenit se. Quo fugit se? Quocumque enim fugerit se, sequitur se. Et quid ei prodest de se invento scientia, lectione, quae hodie recitata est, ille qui invenit se. Scimus, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor, ignoro. Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Quaeritur hoc loco magna diligentia quis intelligatur, utrum ipse Apostolus qui loquebatur; an alium aliquem in se transfiguravit, quem tangeret in se, sicut dixit quodam loco: Haec autem omnia transfiguravi in me et Apollo propter vos, ut in nobis discatis . Si ergo Apostolus loquitur quod nemo dubitat, et cum dicit, Non quod volo ago; sed quod odi,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatum est in me om̃em concupiscentiã. Sine
apparet. ego autẽ uiuebam aliquando sine
lege. Adueniente autẽ mandato peccatũ re¬
uixit. ego autẽ mortuus sum: & inuentum
est mͥ mandatum qd̾ erat in uitam. qͥd enĩ¬
esse in mortẽ. Peccatum enĩ occasione accepta
ꝑ mandatum fefellit me: & ꝑ illud occidit.
Concupiscentiã terruit ñ extixit. terruit
ñ oppressit. Fecit timorem penȩ. ñ amorem
iusticiȩ. Itaq lex inquit quidem sca: & manda¬
tum sc̃m & iustũ & bonũ. Q uod gͥ bonum
est. mͥ factum est morsꝰ Absit. Non̾ enim lex
mors: sea peccatũ mors. Suid g̾ͦ ex occasione
mandati: Sed peccatum ut appareat peccatũ .
latebat enĩ quando mortuũ dicebat᷑: ꝑ bonũ
mͥ oꝑatum est mortẽ. ut addita p̃uaricatio¬
ne fiat supra modũ peccator aut peccatum ꝑ
mandatũ. quia p̃uaricatio peccato ñ adaderet᷑
si ñ esset mandatũ. Alio enim loco dicit aꝑte
idem apłs. Tłbi enĩ lex ñ est: nec preuaricatio.

Expanded text:
me omnem concupiscentiam. sine t. ego autem uiuebam aliquando sine lege. adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat in uiesse in mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me et per illconcupiscentiam terruit, non exstinxit; terruit, non oppressit; fecit timorem poenae, non amorem justitiae. Itaque, inquit, lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Non enim lex mors, sed peccatum mors. Quid ergo ex occasione mandati? Sed peccatum ut appareat peccatum - latebat enim quando mortuum dicebatur: per bonum mihi operatum est mortem; ut, addita praevaricatione, fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum; quia praevaricatio peccato non adderetur, si non esset mandatum. Alio enim loco dicit aperte idem apostolus: Ubi enim lex non est, nec praevaricatio .
Abbreviated transcription (Latin):
me qd nolo. Quod ñ uult lex nolo. cum lege
ego sum in carne. ego sum in mente. s magis
ego sum in mente ꝗi carne. qͥa ego sũ in carie
ego sum ĩ mente. ego sum in regente. mens
enu regit. caro regitur. & magis sum ego in co
quod rego qͣm in eo in quo regor. quia gͦ magis
autem iam ñ ego oꝑor illud. Dunc autẽ quid
est. Nunc autẽ iam redemptꝰ qui fui antea
sub peccato uenundatꝰ. iam accepta gr̃a salua¬
toris ut mente condelecter legi dĩ ñ ego operor
illud. s quod habitat in me peccatũ. Scio enĩ
quia ñ habitat i me: iterum gͦ in me: audi

Expanded text:
me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; ego sum in carne, ego sum in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo magis am non ego operor illud. Nunc autem, quid est? Nunc autem, jam redemptus, qui fui antea sub peccato venumdatus, jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me. Iterum
Abbreviated transcription (Latin):
cere ñ consentirẽ legi. & om̃ino ab illa uolun¬
tatis ꝑuersitate diuersus existerẽ. Dicente enĩ¬
lege ñ concupisces. si & ego uellem concupisce¬
re. ñ consentirẽ legi di. Quid mͦ: ꝯuia dicis
o lex: Non concupisces. & ego nolo concu¬
piscere. Et ego nolo. quod ñ uis nolo. Ideo
consentio. quia qd̾ ñ us nolo. Non implet
legem infirmitas mea. s legem laudat uo¬
luntas mea. Ergo si quod nolo hoc ago. idõ
consentio legi quia nolo qd̃ ñ uult: ñ quia
ago quod nolo. Ipsum enĩ agere concupisce¬
re est: ñ concupiscentiȩ consentire. ne aliqͥs
iam in apło peccandi sibi querat exemplum.
& det malum exemplum. Non quod uolo ago.
Quid enĩ lex dicit. Hon concupisces. & ego
nolo concupiscere & tam̃ concupisco. qͣmuis
concupiscentiȩ meȩ assensum ñ prebeam. qͣm¬
uis post eam ñ eam: resisto enim. aueito men¬
tem. nego arma. teneo menbra: & tamen fit in

Expanded text:
cere; non consentirem legi, et omnino ab illa voluncere; non consentirem legi, et omnino ab illa voluntatis perlege, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non consentio legi Dei. Quid modo? quid dicis, o lex? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et ego nolo; quod non vis, nolo: ideo consentio, quia quod non vis, nolo. Non implet legem infirmitas mea: sed Legem laudat voluntas mea. Ergo si quod nolo, hoc ago; ideo consentio legi, quia nolo quod non vult, non quia ago quod nolo. Ipsum enim agere concupiscere est, non concupiscentiae consentire: ne aliquis jam in Apostolo peccandi sibi quaerat exemplum, et det malum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et tamen concupisco; quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in
Abbreviated transcription (Latin):
trariȩ. s ex utroq unꝰquisq homo: quia unꝰ
deus a quo factꝰ est homo. Igitur ipse ego. ego
ipse mente seruio legi di: carne autẽ legi pec¬
cati. Mente ñ consentio legi peccati. s tamen
nollem ut esset in menbris meis lex ulla peccati.
Quia gͦ nollem & tam̃ est: ñ quod uolo ago.
quia concupisco & nolo. ñ quod uolo ago: s qd
odi illud facio. Quid odi: Concupiscere. Odi
concupiscere. & tam̃ ago illud carne ñ mente
facio. consentio legi q̃m bona est. Quid est hoc.
si quod nolo hoc facio. consentio legi qͣm bona
est : Consentires legi. si quod uelles faceres
Facis quod lex odit. quomͦ consentis legiꝰ Pror-¬
sus si quod nolo hoc facio. consentio legi qm̃
bona est. Quom. ꝯuia iubet lex ñ concupisces.
Ouia uolo ego  Non concupiscere. Uolendo
quod uult lex. consentio legi qm̃ bona est. Si
diceret lex ñ concupisces & ego uellem concupis-¬

Expanded text:
trariae, sed ex utraque unus homo: quia unus trariae, sed ex utraque unus homo: quia unus Deus, a quo factus est homo. Igitur ipse ego, ego ipse, mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente non consentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente: facio; consentio legi, quoniam bona est. Quid est hoc, Si quod nolo, illud facio; consentio Legi, quoniam bona est? Consentires legi, si quod vellet faceres: facis quod lex odit, quomodo consentis legi? Prorsus, Si quod nolo, hoc facio; consentio legi, quoniam bona est. Quomodo? Quia jubet lex, Non concupisces, Quid volo ego? non concupiscere? Volendo quod vult lex, consentio legi, quoniam bona est. Si diceret lex, Non concupisces, et ego vellem concupis
Abbreviated transcription (Latin):
qui scͥptus est: absorta est mors in uictoriã.
U bi est mors contentio tua. ubi est mors acu¬
leus tuus: u̾bi est. Eoce erat & ñ est. Ubi est
mors contentio tua: Ecce mortis contentio. ñ
quod uolo ago: ecce mortis contentio. scimꝰ quia
lex spiritalis est: ego autẽ carnalis sum. Si gͦ
stolus dicit scimꝰ quia lex spiritalis est. ego
do totꝰ spiritalis: Cum qd̾ seminat᷑ corpꝰ ani¬
male. resurget corpꝰ spiritale. Modo gͥ qndo
feruet mortis contentio. ñ qd̾ uolo ago. ex par¬
te spiritalis. ex parte carnalis. Ex parte mello-¬
re spiritalis. ex parte inferiore carnalis. Aahuc.
confligo. nondũ uici. Nagnũ mͥ est: qd̾ ñ uia
Hon qd̃ uolo ago. s qd̾ odi illud facio. Quiã
facisꝰ Concupisco. Q si concupiscentiȩ ñ consei-¬
tio. & si post concupiscentias meas ñ eo: tamei
ahuc concupisco. Et utiq etiam in ipsa par
carne. Sed quidꝰ Igitur ipse ego. quia ego in
mente: ego in carne. Non enĩ duȩ naturȩ con-¬

Expanded text:
qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Ubi est? Ecce erat, et non est. Ubi est, mors, contentio tua? Ecce mortis contentio: Non quod volo ago. Ecce mortis contentio: Scimus quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Si ergstolus dicit, Scimus quia lex spiritualis est, ego  Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: magnum mihi est n hoc ago; quod odi, illud facio. Quid facis? Concupisco. Etsi concupiscentiae non consentio, etsi post concupiscentias meas non eo; tamen adhuc concupisco: et utique etiam in ipsa partcarne. Sed quid? Igitur ipse ego: quia ego in mente, ego in carne. Non enim duae naturae con
Abbreviated transcription (Latin):
lectionem de scĩ apl̃i pauli epła qui ser-¬
inoni affiustis audistis. illam lectionẽ sequitur
quȩ hodie recitata est. Adhuc ille uersat diffi-¬
cilis & periculosus locus. quem uobis in aduto-¬
rio dñi d̃i nr̃i quantũ me religioso apud eum
adiuuatis affectu: ꝓ uirib quas uiuare dignat᷑.
exponere & enodare suscepimꝰ. Patientiã m pre-¬
beat caritas ur̃a. ut si habeo ꝓpter obscuritatẽ
rerũ difficilem disputationẽ: habeam saltim fa-¬
cilem uocẽ. Si enĩ sit utrũq difficile. multum
laboratur: & utinam ñ sine causa laboretur.
Ut autẽ prosit labor ñr. sit patiens auditꝰ ũr:
Siua legẽ ñ culpat apłs. hesterna die audien-¬
tib quantũ existimo satisfecunꝰ. Ibi qͥppe ait.

Expanded text:
lectionem de sancti apostoli Pauli Epistola, qui sermoni adfuistis, audistis: illam lectio sequitur quae hodie recitata est. Adhuc versatur ille difficilis et periculosus locus, quem vobis in adjutorio Domini nostri, quantum me religioso apud eum adjuvatis affectu, pro viribus quas dare dignatur, exponere et enodare suscepimus. Patientiam mihi praebeat Charitas vestra, ut si habeo propter obscuritatem rerum difficilem disputationem, saltem habeam facilem vocem. Si enim utrumque sit difficile, multum laboratur: et utinam non sine causa laboretur. Ut autem prosit labor noster, sit patiens auditus vester. Quia Legem non culpat Apostolus, hesterno die audientibus, quantum existimo, satisfecimus. Ibi quip
Abbreviated transcription (Latin):
tionis dei in xp̃o t̃u. Supra iam diexerat. ñ
quia iam acceꝑim aut iam ꝑfectus sum. Uel¬
huc contradicitur. & dicitur. Dicebat ista apł
quia nonciũ ꝑuenerat ad immortalitatẽ. en
quia nondũ pͥuenerat ad iusticiȩ ꝑfectionen
Iam̃ g̃ tam iustꝰ erat qͣm sunt angeli seiui¬

Expanded text:
tionis Dei in Christo Jesu. Supra jam dixerat: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim . Adhuc contradicitur et dicitur: Dicebat ista Apostolus, quia nondum pervenerat ad immortalitatem; non quia nondum pervenerat ad justitiae perfectionem. Jam ergo tam justus erat quam sunt Angeli