comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluator mundi. qui ẽ. xp̃c dñs in ciuuitate da¬
uit. Qnũ ppło fidelium de euuictis diuersi¬
tatib gentium congregando ȩternum gau-¬
dium nuntiatur. Cum nox ẽẽt non ait ait¬
angłs hac nocte. ded hodie quia gaudiũ
magnum nuntiabat. Ubi autẽ tristia ge¬
runtur. noctis mentio solet fieri. ut ibi.
Scandalum hac nocte patienuni. Et boc
uobis signum. Inuenietis infantẽ pannis
inuolutum & positum in p̃sepio. Signũ
salutis ẽ. fidelib humilitas saluatoris. quȩ ẽ.
opposita suꝑbiȩ. ꝑ quam moes. Et subito
facta ẽ. cum angelo multitudo miliciȩ cȩlestis
laudantium dm̃ ac dicentium. Głã maltissi¬
nus dõ. & interra pax hominib bonȩ uoluu¬
tatis. Uno euangelitante angelo. multitu¬
do in consonam laudẽ ꝓrumpit. S officium
suum dõ impendens. & nos instituens. ut
quociens sacram erudittonem ex frĩs ore au-¬
dinus. dõ laudes corde. ore. oꝑe redilamus.
Bene militiȩ oelestis dic̃tum ẽ. quia illi mili¬

Expanded text:
itate David. Omni populo fidelium de cunctis diversitatibus gentium congregando, aeternum gaudium nuntiatur. Cum nox esset, non ait Angelus, hac nocte; sed, hodie quia gaudium magnum nuntiabat. Ubi autem tristia geruntur, noctis mentio solet fieri, ut ibi: Scandalum hac nocte patiemini . Et hoc vobis signum: Invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Signum salutis est fidelibus, humilitas Salvatoris, quae est opposita superbiae, per quam mors. Et subito facum Deum et dicentium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Uno evangelizante angelo, multitudo in consonam laudem prorumpit, et officium suum Deo impendens et nos instituens, ut quoties sacram eruditionem ex fratris ore audimus, Deo laudes corde, ore, opere reddamus. Bene militiae coelestis dictum est quia illi mili
Abbreviated transcription (Latin):
mundus totus. Et uos mundi estis. sed
ñ om̃s. Sciebat enum quisram eẽt qui tradẽt.
cum. ꝓpt̾ea dix non estis mundi omnes. Post¬
quam gͦ lauit pedes eoꝵ. accepit uestimenta
sua. Et cum recubuisset iterum dix eis. Sci¬

Expanded text:
mundi estis, sed on omnes. Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum. Propterea dixit: Non estis mundi omnes. Postquam ergo lavit pedes eorum, accepit vestimenta sua. Et cum recubuisset, iterum dixit eis: Sci
Abbreviated transcription (Latin):
Respondens autem petrus ait illi. Et si om̃s
scancdalitati fueriit inte. ego nunquam scan¬
dalitabor. I qui tecum paratus sum & in cat¬
cerem & in mortemire. A Animam meam
ꝓte ponam. R espondit iħc. Animam tuam
hac nocte antequam gallus cantet ter. me ne¬
Ctiam si oportuerit me mori tecum. ñ te negabo.

Expanded text:
Respondens autem Petrus dixit illi: Etsi omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor: quia tecum paratus sum, et in carcerem, et in mortem ire. Animam meam pro te ponam. Respondit ei Jesus: Animam tuam hac nocte, antequam gallus cantet, ter me neEtiamsi oportuerit me mo
Abbreviated transcription (Latin):
puli etꝰ. & inuenerunt sicut dixit eis & pa¬
esꝑe autem facto. uenit & discumbebat cũ
duodecim discipulis suis. Et edentib illis
dix. Lcelxiiii. Desiderio desidaui hoc
pascha manducare uob̾cum. antequam pa-

Expanded text:
vitatem, et invenerunt sicut dixit eis, et pae autem facto, venit, et discumbebat cum duodecim discipulis suis. Et edentibus illis, dixit: Desiderio desideravi hoc Pascha
Abbreviated transcription (Latin):
significat quod de p̃dictis seu aliis expositionib
particulatim colligitur. uel cuiuslibet magist᷑
sententiam. Cum enim scriptum sit sp̃m nolite ex¬
tinguere. ꝓphias nolite spernere. bene a quolibet
raitaq sententiarum positio. in compositionem
uerborum merito excusabit. Aug¬

Expanded text:
significat, quod de praedictis seu aliis expositionibus significat, quod de praedictis seu aliis expositionibus particulatim colligitur, vel cujuslibet magistri sententiam. Cum enim scriptum sit: Spiritum nolite exstinguere, prophetias nolite spernere : bene a quolibet ra itaque sententiarum positio, incompositionem verborum merito excusabit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
otum facitius lectori quod expositio¬
nis lucem sumpsimus a ieronimo.
cam ũ ab ambrosio & beda: in iohan¬
nem ab augustino. & enis abreuiatore albiuo. Insup
etiam opus illuminant. augustinus de concordia
euangelistarum. augustinus de uerbis dñi. aus̾
rii. iohannis crisostomi & aliorum plurimorum.
Ubi g̃ sententiarum incisiones aliquantulum pro-¬
lixe sunt. expositorum nomina. uel prunas silla¬
bas uel literas affiximus in margine. aut suꝑsen-¬
tentiarum principia. ut uel sic discernatur. quȩ
cuius auctoris sit sententia. Hoc equidem Raba-¬
nus hoc et beda fecere. potiora scõrum dicta suaui
eloquio colligentes. uelut apes ad mellificandum
dulcissimos flores. Igitur .i. lutera lec tori desig¬
net ieroninum suꝑ matheum: a. littera. au-¬
gustinum suꝑ iohannem. & suꝑ sermonem dñi
in monte habitum: s. uͦ bedam suꝑ lucam. in
quo ambrosũ expositio claro sermone explicat᷑.
Hoi siquidem maxime secuti sitmus. M. uͦ littera

Expanded text:
otum facimus lectori quod expositionis lucem sumpsimus ab Hieronymocam vero, ab Ambrosio et Beda; in Joannem, ab Augustino et ejus abbreviatore Albino. Insuper etiam opus illuminant Augustinus De concordia evangelistarum, Augustinus De verbis Domini, Augrii, Joannis Chrysostomi, et aliorum plurimorum. Ubi ergo sententiarum incisiones aliquantulum prolixae sunt, expositorum nomina vel primas syllabas sive litteras affiximus in margine, aut super sententiarum principia, ut vel sic discernatur quae cujus auctoris sit sententia. Hoc equidem Rabanus, hoc et Beda fecere, potiora sanctorum dicta suavi eloquio colligentes, velut apes ad mellificandum dulcissimos flores. Igitur H littera, lectori designet Hieronymum super Matthaeum, A littera, Augustinum, super Joannem, et super sermonem Domini in monte habitum, B vero, Bedam super Lucam, in quo Ambrosii expositio claro sermone explicatur. Hos siquidem maxime secuti sumus. M vero littera
Abbreviated transcription (Latin):
& occiderent. Dicebant autẽ. Nan in die fe¬
sto. Ne forte tumultus fieret in ppło. Iesx.
ui debuerant uicino pascha iuctunas pa¬
rare. parietes templi leuigare. pauunenta
nerrere. uasa mundare. uieunt consilium
quomͦ occidant dñm . Ideo autem nolebant
in die festo consentire neci euis. quod tam̃
fecerunt. rc ppłs qui diligebat eum. insur¬
geret illis. & defenderet inuocentem.
unc abiit unus de duodecim qui dr̃ uidas¬

Expanded text:
cciderent. Dicebant autem: Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. HIERON. Qui debuerant vicino pascha victimas parare, parietes templi levigare, pavimenta verrere, vasa mundare, ineunt consilium quomodo occidant Dominum. Ideo autem nolebant in die festo consentire neci ejus, quod tamen fecerunt, ne populus qui diligebat eum, insurgeret illis, et defenderet innocentem. Tunc abiit unus de duodecim, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. celebrari p̃ceptꝰ. Unam quippe diem agno
immolato ad uesꝑam. septem ex ordine dies
secuntur arimorum. quia itĩe semel ꝓ nobis
passus. ꝑ omne tempus quod septem dieb
agitur. in azimis sinceritatis & ueritatis p̃ci¬

Expanded text:
est celebrari praeceptus. Unum quippe diem, agno est celebrari praeceptus. Unum quippe diem, agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur azymorum, quia Jesus pro nobis semel passus, per omne tempus quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis prae
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorem passionis timore dixisse.
pater si ficri potest transeat a me calix iste.
Nam p̃sciit se tralendum nec territus
fugit. Post biduum id .ẽ. pꝰ duos duos dies.
celebraturi erant iudei suum pascha.¬
iudelicet quarta decima luna
oc sanc inter uetus pascba & atuna di¬
stat. quod pascha solus dies appellatur.
in quo agnus occidebatur ad uesꝑam. hoc .ẽ.
quartadecua luna pͥmi mensis: quintade¬
cuna autem luna quando egressus. ẽ. ppłs ille
de egypto succedel  festiuitas at imorum.
Cuuis scptem dieb id. ẽ. usq ad uicesimam.
pͥman eiusdem mensis diem ad uesꝑam. ẽ.
statuta sollempnitas. Ucrum euangłii scrip¬
tura indifferent̃ & diem azimorum ꝓ pascha
&x ꝓ dieb arimoꝵ ponere pascha solet. unde
lucas. dies festus aramorum qui dicitur pa¬
seba. Item iohannes cum pͥmo azimorum
ait. Et ipsi non introierunt u purium ut
non contaminarentur. sed manducarent pas¬
lcba. quia &s paschȩ dies in atimis pan̾ibus

Expanded text:
Salvatorem passionis pavore dixisse; Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Nam praescivit se tradendum, nec territus fugit. Post biduum, id est, post duos dies celebraturi erant Judaei suum pascha,idelicet quartadecima luna Hoc sane inter vetus pascha et azyma dstat, quod pascha solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis; quintadecima autem luna, quando egressus est populus ille de Aegypto, succedebat festivitas azymorum. Cujus septem diebus, id est, usque ad vigesimam primam ejusdem mensis diem, ad vesperam est statuta solemnitas. Verum Evangelii scriptura indifferenter et diem azymorum pro pascha, et pro diebus azymorum ponere pascha solet, unde Lucas dicit, dies festus azymorum qui dicitur pascha. Item Joannes, cum primo azymorum ait: Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha , quia et pascha dies in azymis panibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta argenteos. Et exinde querebat oportunita¬
tem. ut eum traderet siue turbis. Remigiꝰ.
udas unus de duodecim. numero ñ merito.
corꝑe non animo. a pͥncipib non inuita¬
tur. nulla necessitate constrin-¬
gitur. sed ꝓpͥa sponte sccleratȩ mentis miit con¬
silium. Nec in uenditione magistri certam
postulat summam. ut de cara re. sed quasi
uile tradens mancipium in potestate po¬
suit ementium. B¬
ulti hodie uidȩ scelus exhorrent. nec ta¬
men cauent. Nam cum ꝓ muneribo
falsum testimonium dicunt. ꝓfecto ueritatẽ
negando. dñm pecunia uendunt. Cum so¬
cietatẽ fraternitatis discordiȩ peste cominacu¬
ciendum quia ios eph non ut multi
putant scđm septuaginta interp̃tes.
iiiginti aureis uenditus. ẽ. sed uixta ebraicã
ueritatem. uiginti argenteis. Negenimn p̾o¬

Expanded text:
t exinde quaerebat opportunitatem, ut eum traderet sine turbis. REMIG. Judas unus de duodecim, numero, non merito; corpore, non animo, a principibus non invitatur, nulla necessitate constringitur, sed propria sponte sceleratae mentis iniit consilium. Nec in venditione magistri certam postulat summam de chara re, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate posuit ementium. BMulti hodie Judae scelus exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum testimonium dicunt, profecto veritatem negando, Dominum pecunia vendunt; cum societatem fraternitatis discordiae peste commacuSciendum, quia Joseph, non ut multi putant, secundum septuaginta interpretes, viginti aureis venditus est , sed secundum Hebraicam veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
rece latrria dicitur seruitus illa quȩ soli dõ
conuienit ñ ereaturȩ. U̾nde ydolatrȩ nun¬
cupantur hii qui sacrificia quȩ miai dõ debent
idolis impendunt. Dulia autem ẽ. seruitus cõ¬
munis. siue do. siue homunũ. Uude etiam ser¬
uus dr̃ latine. quoa dulos dr̃ grece. Lubemur g̃
ꝑ caritatem scruire inuicem. quod grece ẽ. duliũ.
et dõ soli quod grece ẽ. latrium. L Et consũma¬
ta omi temptatione. M. L. Tune reliquit eũ
diabolus usq ad tempus. R.UI. M .XULI.
Erata cum bestiis. M. Et ecce angłi accesserunt

Expanded text:
ece latria dicitur servitus illa, quae soli Deo convenit, non creaturae. Inde idololatrae nuncupantur hi, qui sacrificia quae uni Deo debent, idolis impendunt. Dulia autem est servitus communis sive Deo sive homini. Unde etiam servus dicitur Latine, quod dulos dicitur Graece. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quod Graece est dulium; et Deo soli, quod Graece est latrium. L. Et consummata omni tentatione, tunc reliquit eum diabolus usque ad tempus. M. L. Eratque cu
Abbreviated transcription (Latin):
dies uelanni septies ducuntur. mutiplicem
eiꝰdem requiei abundantiam designnt. in qua
pͥmum illud sublime datur electis Ac quo apłs
ait. Q uod oculus ñ uidit. nec aurs audiuit.
nec in cor hominis ascendit. quȩ p̃prauit d̃s
diligentib se. Bene sc̃ĩ sp̃s gr̃a sepformis descͥ¬
pitur. quia nimirum & ꝑ eiꝰ insputionem ad
requiem ꝑuenitur. & in eiꝰ plenaꝑceptione
uera requies possidetur. Porro ips dies uel an¬
nus quinquagesimꝰ qui septimans septẽ supẽ.¬
us. tempꝰ futurȩ resurrectionis ulicat. in quo
illa requies qua nunc auunȩ fruuit᷑ electoꝵ.

Expanded text:
dies vel anni septies ducuntur, multiplicem dies vel anni septies ducuntur, multiplicem ejusdem requiei abundantiam designant, in qua primum illud sublime datur electis, de quo Apostolus ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Bene sancti Spiritus gratia septiformis describitur, quia nimirum et per ejus inspirationem ad requiem pervenitur, et in ejus plena perceptione vera requies possidetur. Porro ipse dies vel annus quinquagesimus, qui septem septimanis supelis, tempus futurae resurrectionis indicat, in quo illa requies qua nunc animae fruuntur electoru
Abbreviated transcription (Latin):
uinquagesima die pꝰ occisionem agni
data c̃. lex. & quinquagesima die pꝰ resur¬
rectionem nr̃i redemptoris data ẽ. gr̃ã scĩ sp̃c.
centum iuiginti discipulis in cȩnaculo. Meri¬
to ꝑhunc numerum sunima pax indicatur.
quia quinquagesimꝰ aimꝰ in lege iubeleus. id
ẽ. dimittens siue mutatꝰ. appellari uissꝰ ẽ. in qͥ
populꝰ ab om̃i oꝑe quiesceret. om̃ium debita
laxarentur. serui liberi redirent. annus ipse
maiorib sollempniis ac laudibꝰ diuinis eini¬
nentior cȩteris ex isteret. Ideo numerꝰ quinqua¬
genariꝰ siguificationi ȩternȩ quietis aptatue.
quia ex septẽ septimanis & monade ꝑficitur.
Sex dieb in lege popuł oꝑari. septima qmesee
sex annis arare. metere. septima iussus ẽ. cessa¬
re. quia & dñs sex dieb mundi ornamentum
ꝑfecit. septimo requieuit. Quib om̃ib mystieẽ
aminonemur. quod qui in hoc secło quod sex
sabbatum in futuro. id ẽ. in requiem a dño
inducuntur ȩternam. Quod auter septem

Expanded text:
uinquagesima die post occisionem agni data est lex , et quinquagesima die post resurrectionem nostri Redemptoris data est gratia Spiritus sancti centum viginti discipulis in coenaculo . » Merito per hunc numerum summa pax indicatur, quia quinquagesimus annus in lege jubilaeus , id est dimittens sive mutatus, appellari jussus est, in quo populus ab omni opere quiesceret, omnium debita laxarentur, servi liberi redirent, annus ipse majoribus solemniis ac laudibus divinis eminentior caeteris existeret. Ideo numerus quinquagenarius significationi aeternae quietis aptatur quia ex septem septimanis et monade perficitur. Sex diebus in lege populus operari, septima quiescere; sex annis arare, metere, septimo jussus est cessare , quia et Dominus sex diebus mundi ornamentum perfecit, septimo requievit. Quibus omnibus mystice admonemur quod qui in hoc saeculo, quod sex Sabbatum in futuro, id est, in requiem a Domino inducuntur aeternam. Quod autem septem
Abbreviated transcription (Latin):
& malum. Anaritia enun recte dr̃ sublimitas
ambitionis. Sic etiam temptauit dũm. sed
uictus recessit. Dauid Goliath trib lapidib de
pͥia fuerit. quȩ media. quȩ ue ultuna. & in qua¬
S forma temptator accesserit. an in sua ꝓpͥa. anin
specie hominis assumpta. ñ multum refert ig¬
quando ñ p̃nalet in temptatione. a nobis rece¬
dit usq ad aliud tempus. Becda in mareum.
nter bestias dñs cõmoratur. ut homo. minist̾io utit̃
anglico ut ds̃ Et nos cum in beremo sc̃ȩ conũ-¬
sationis bestiales hominum mores toleramꝰ.
ministerium angeloꝵ meremur. a quib corꝑe
soluti ad eterna gaudia trausferamur.

Expanded text:
et malum. Avaritia enim recte dicitur sublimitas et malum. Avaritia enim recte dicitur sublimitas ambitionis. Sic etiam tentavit Dominum, sed victus recessit. David Goliath tribus lapidibus de prima fuerit, quae media, quaeve ultima, et in qua forma tentator accesserit, an in sua propria, an in specie hominis assumpta, non multum refert igquando non praevalet in tentatione, a nobis recedit, usque ad aliud tempus. BEDA in Marcum.  Inter bestias Dominus commoratur, ut homo; ministerio utitur angelico, ut Deus. Et nos cum in eremo sanctae conversationis bestiales hominum mores toleramus, ministerium angelorum meremur, a quibus corpore soluti, ad aeterna gaudia transferamur.
Abbreviated transcription (Latin):
&s ministrabant ei. Beda.¬
onsũmatã omnẽ temptationẽ dicit. quia biis
tribus temptationib contiuentur origines omĩ¬
um uitiorum. iob̃e attestante qui ait. Om̃e quod
in mundo ẽ. concupic̾entia carnis ẽ. & concupi¬
scentia ocułorum. & suꝑbia uitȩ. Et in euange¬
lica parabola tribꝰ reꝓbi negotiis ab ȩternȩ uitȩ
tapib excluduntur. Primus dix̃. Uillam emi et¬
cet̾a. Alter dix. luga boum emi quinq Alius dix̃.
Uxorem duxi. Uxoris appetitus ad concupiscentiã
ꝑtinet. sieut gula. Uillȩ emptio. ad auaritiam
& suꝑbiam. P robatio quinq uigoꝵ refertur ad
concupiscentiã oculoꝵ. ubi curiositas ẽ. & uana
gła. Triplici telo hostis. totidem arma defensi-¬
onis oppone. ut concupiscentia carnis pellatur
ieuinio. auaritia clemosinis. iartantia precibꝰ.
diabolus gula. in uetito pomo. Uana gła suꝑa-¬
uit eum. dicens. eritis sicut dii. Auaritia etiã
su ꝑauit eum. quando dix̃. scientes bonum

Expanded text:
istrabant ei. onsummatam omnem tentationem dicit, quia his tribus tentationibus continentur origines omnium vitiorum, Joanne attestante, qui ait: Omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae . Et in evangelica parabola tribus reprobi negotiis ab aeternae vitae dapibus excluduntur. Primus dixit: Villam emi, etc. . Alter dixit: Juga boum emi quinque. Alius dixit: Uxorem duxi . Uxoris appetitus ad concupiscentiam pertinet, sicut gula. Villae emptio, ad avaritiam et superbiam. Probatio quinque jugorum, refertur ad concupiscentiam oculorum, ubi curiositas est et vana gloria. Triplici telo hostis totidem arma defensionis oppone, ut concupiscentia carnis pellatur jejunio, avaritia eleemosynis, jactantia precibus.diabolus gula in vetito pomo; vana gloria superavit eum, dicens: Eritis sicut dii . Avaritia enim superavit eum, quando dixit, scientes bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi dicat. Si in sp̃u dĩ eicio demonia.
sine aubio sciatis aditum regni cȩlestis pa-¬
tefactum credentib̾. Digitus dĩ ẽ. quem con-¬
sessi sunt magi. qui contra moysen & aaron
signa faciebant dicentes. digitus dĩ ẽ. iste.
quo & tabulȩ lapideȩ scͥptȩ sunt in monte
syna. Ipse enim scripsit. qui scribenda dic
donorum. quȩ in eo dantur unicuiq ꝓpͥa.
siue hominum sine angeloꝵ. In nullis
enim menbris magis apparet particio

Expanded text:
Quasi dicat: Si in Spiritu Dei ejicio daemonia, Quasi dicat: Si in Spiritu Dei ejicio daemonia, sine dubio sciatis aditum regni coelestis patefactum credentibus. Digitus Dei est, quem confessi sunt magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei est iste , quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina. Ipse enim scripsit, qui scribenda dictdonorum quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris magis apparet participatio partitio
Abbreviated transcription (Latin):
non malignitas sed meȩ uirtutis simplci.¬
tas apparet. testes mei erunt quod in sp̃u sc̃o
eicio demonia. Et erunt ur̃i iudices de
hoc quod mͥ imponitis ꝑ beelzebub opari.
U ei exocistȩ qui filii ur̃i sunt & demones fu¬
gant ab obsessis. iudices ur̃i erunt non po¬
testate ut mei discipnti. s comꝑatione. dũ
iui expulsionem demonum dõ assignant.
uos secizebub pͥncipi demoniorum. Por¬
ro si in digito dĩ eicio demonia. ꝓfecto ꝑuenit
i ego in sr̃u dĩ eicio demones. nec alit̃
possunt filii ur̃i eicere. ꝓculdubio ꝑne¬
ilt i uos regnum dĩ. quo subuertitur reg¬
num diaboli. cum quo & uos subuertimini.
Regnum dĩ ẽ. pocestas aua dampnantur
impii. & a fidelbꝰ secernuntur. Ieronimꝰ¬
el ita. Regnum dĩ uel seipsum signi¬
ficat. de quo alibi dicit. regnum dĩ int̾
uos ẽ. & medius stat int̾ uos quem uos nes¬
citis: uel regnum scͥpturȩ ablatum a iudeis
& trailitum nobis. uel regnum cȩlorum.

Expanded text:
non malignitas, sed meae virtutis simplicinon malignitas, sed meae virtutis simplicitas apparet, testes mei erunt, quod in Spiritu sancto ejicio daemonia. Et erunt vestri judices de hoc quod mihi imponitis per Beelzebub operari. Vel exorcistae, qui filii vestri sunt et daemones fugant ab obsessis judices vestri erunt, non potestate ut mei discipuli, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principe daemoniorum. « Porro, si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit i ego in Spiritu Deipossunt filii vestri ejicere, procul dubio pervenit in vos regnum Dei, quo subvertitur regnum diaboli, cum quo et vos subvertimini. Regnum Dei est potestas qua damnantur impii, et a fidelibus secernuntur. Vel ita: Regnum Dei vel seipsum significat, de quo alibi dicit: Regnum Dei intra vos est ; et: Medius stat intra vos quem vos nescitis Vel regnum Scripturae ablatum Judaeis, et traditum nobis, vel regnum coelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dꝑ cogitationes phariseoꝵ respon. Ieronimꝰ.¬
dit. ut uel sic compellerentur credere. Iuxta
litt̾am patet auod omne regnum solidum
& firmum si ꝑpartes anuditur. cum alii ab
aliis uel ꝑununtur uel oppͥmuntur. in solitu¬
dinem redigitur: uacuatum ab habitatoribꝰ.
quod matheus ponit. Concoridia namq
paruȩ res crescunt. discordia maximȩ dila¬
buntur. Quo autem bec sp̃ualit̾ tendant
exponit. Si autem & sathanas in seipiũ
dirusus ẽ. quomͦ stabit regnum ipsus:
N on pocest stare s: finem ut. quia dicitis
in beelzebub eicere me demonia.Be .o.a.¬
lgant quod uelint. Si sathanas satha¬
nan non potest eicere. niebil contra
añm dicunt. Si autem potest. reccdant
a regno eius quod diuisum stare non pocesti
cistas gentis illius significat. uel aplos
ex corum stirpe generatos. Quasi dicat.
Si infiliis urĩs expusionem aemonum
dõ attͥbuitis: quare in me non idem facitis:
pli qui sunt ignobilia & con Be da.¬
temptibilia huuis mundi. in quib

Expanded text:
d cogitationes Pharisaeorum respondit, ut vel sic compellerentur credere. Juxta litteram patet, quod omne regnum solidum et firmum, si per partes dividitur, cum alii ab aliis vel perimuntur vel opprimuntur, in solitudinem redigitur, vacuatum ab habitatoribus.quod Matthaeus ponit. Concordia namque parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. Quo autem haec spiritualiter tendant, exponit: Si autem et Satanas in seipsum divisus est, quomodo stabit regnum ipsius? » Non potest stare, sed finem habet, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia. Eligant quod velint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum dicunt. Si autem potest, recedant a regno ejus, quod divisum stare non potest nxorcistas gentis illius significant, vel apostolos ex eorum stirpe generatos. Quasi dicat: Si in filiis vestris expulsionem daemonum Deo attribuitis, quare in me non idem facitis? Apostoli, qui sunt ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
harisei autem dicebant. In be¬
eitebub pͥncipe demonioꝵ hic
eicit demones. Be o a¬
urbis minus eruditis fac¬
ta dñi mirantibꝰ scribȩ
& pharisei sinistra interp̃tatione de factis añi
laborabant. attͥbuentes nuracula eiꝰ bcel ⁊ ebub.
qui ds̃ erat acharon. B eel ipse ẽ. baal. ⁊ ebub
autem musca uocatur. Nec uixta quelam
mendosa exemplaria .l. littera uel .d. in fine ẽ.
nominis iegenda s: s. B eeldebub autem uir
muscarum. siue habens muscas interp̾tatur.
ob sordes uidelicet immolaticii cruoris. ex
cuius spurcissimo ritu nel nomine. pͥncipẽ
demoniorum cognominabant. Nota qͥa
ninus rex conditor mnuiȩ selo patͥ statuã
consecrauit. eiq diuinos honores constituit.
Cuius simulachri similitudinem chaldei
suscipientes sel uocabant. inde palestini
suscipientes saal dicebant. moabitȩ seelphe¬
gor. Iudei autem unius dlĩ cultores ꝓpt̾ deri¬
sionem gentium beelz ebus appellabant. as¬
serentes in hoc simulacro pͥticipem demoni¬

Expanded text:
harisaei autem dicebant: In Beelzebub principe daemoniorum hic ejicit daemones. » Turbis minus eruditis facta Domini mirantibus, Scribae et Pharisaei sinistra interpretatione de factis Domini laborabant attribuentes miracula ejus Beelzebub, quod deus erat Accaron. Beel ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Haec juxta quaedam mendosa exemplaria, l, littera, vel d in fine est nominis legenda. Sed b, beel, zebub, aut vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Nota quod Ninus, rex conditor Ninives Belo patri statuam consecravit, eique divinos honores constituit. Cujus simulacri similitudinem Chaldaei suscipientes, Bel vocabant. Inde Palaestini suscipientes, Baal dicebant. Moabitae Beelphegor, Judaei autem, unius Dei cultores propter, derisionem gentium, Beelzebub appellabant, asserentes in hoc simulacro principem daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
Uaines ait. ecce agnus dĩ. Moriturus tamn
requisunt ꝑ discipłos mos. Tu es qui uentu¬
rus es. an auum expectamus: In quo osten¬
ditur quia uenisse redemptorem nouerat.
s an ꝑ seipsum in infernum descenderet. du-
pietatis & amoris non infudelitatis. neo
ic̃i cre diderunt. xp̃m moritunim. U̾nde bͥn¬
ceps fidei petius ait Abat ate añe nonert tͥ¬
iendo. ut uidentes signa crelant. Scanda¬
ium enuim patiebantur. auia audierant
itm s̃poni magistio suo. Hoc autem inno¬
tuit uͥayxcrunt. Rabbi cui testimonium
pribusti. ecce hic baptitat. & om̃s uenint
aa eum. Iii ip̃sa autem hora curauit
multos a langoribꝰ &s plagis. & sp̃itibꝰ malis.
& cȩcis multis donauit uisum. Et respon¬
dens adix̃ ilus. Esuntes nuntiate iobanni
q̃ uidistis & auilistis. quia cȩxi uident. clau¬
ai ambulant. leꝓsi mundantur. surdi au¬
auint. mortui resurgunt pauꝑes euangeli¬
tantur. Aa scandaium nuntiorum refi¬
tinitur bȩc. non aud int̾rogata. Paupes

Expanded text:
nnes ait: Ecce Agnus Dei . Moriturus tamen requisivit per discipulos suos: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? In quo ostenditur, quia venisse Redemptorem noverat; sed an per seipsum in infernum descenderet, dubitabat. pietatis et amoris, non infidelitatis, nec sancti crediderunt Christum moriturum. Unde princeps fidei Petrus ait: Absit a te, Domine, non erit tlendo, ut videntes signa, credant. Scandalum enim patiebantur, quia audierant Jesum praeponi magistro suo. Hoc autem innotuit, ubi dixerunt: Rabbi, cui testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum . In ipsa autem hora curavit multos a languoribus et plagis et spiritibus malis, et caecis multis donavit visum. Et respondens, dixit illis: Euntes, renuntiate Joanni quae vidistis et audistis, quia caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, pauperes evangelizantur. Ad scandalum nuntiorum referuntur haec, non ad interrogata. Pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit scanilalitatus in me. H ylarius.¬
ic respondit dñs de humilitate mortis
suȩ. Beati uidencet sunt. quorum fi¬
dei nichi temptamenti afferet crux. mors.
scandalo castigat. & eidem iobanni quod que¬
rebat exponit. quia ds ẽ. saluos faciendi & dñi

Expanded text:
fuerit scandalizatus in me. Hic respondit Dominus de humilitate mortis suae. Beati videlicet sunt, quorum fidei nihil tentamenti afferet crux, mors, rfidiae scandalo castigat, et eidem Joanni quod quaerebat, exponit; quia Deus est salvos faciendi, et Domi
Abbreviated transcription (Latin):
regnabit. infuturo de exilio ad głam uocans.
Hinc ysaias. Et pacis ñ erit finis. Domum ia¬
cob totam eccłam dicit. quȩ ꝑfidem & confessio¬
nem xp̃i. ad patͥarcharum ꝑtinet sortem. &s u
his qui de bona radice patͥarcharum nati sunt.
& in illis qui de oleastro gentium excisi. in bonã
oliuam iudeorum sunt inserti. Dix̃ autem ma¬
ria ad angelum. Quomͦ fiet istud. qm̃ uirum
ñ cognosco: Non ait unde hoc sciam. secl qͣm
fiet. quia non dubitabat de uerbis angeli. Legerat.
ecce uirgo concipiet. & pariet filium. sed quomͣ
fieret non legerat. nec ab angelo audierat Et res¬

Expanded text:
regnabit, in futuro de exsilio ad gloriam vocans. regnabit, in futuro de exsilio ad gloriam vocans. Hinc Isaias: Et pacis non erit finis . Domum Jacob, totam Ecclesiam dicit, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem: et in his qui de bona radice patriarcharum nati sunt, et in illis qui de oleastro gentium excisi, in olivam bonam Judaeorum sunt inserti . Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? Non ait: Unde hoc sciam? sed: Quomodo fiet? quia non dubitabat de verbis angeli. Legerat: Ecce virgo concipiet et pariet filium ; sed quomodo fieret non legerat, nec ab angelo audierat. Et res
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum nouitate terretur. Uirginum quippe ẽ.
ad om̃s uiri ingressus pauere. om̃sq uuiril asfatꝰ
uereri. Maria gͦ nouam benedictionis formulã
mirabatur. quȩ nusquam ante lecta fuerat. Et
ait angelus ei. Ne timeas maria. inuenisti enim
gr̃am apud dm̃. E amiliarius quasi notam
uocat eam ex nomine. suadens ei ñ timere. Inne¬
nistigrãm. tocuis gr̃ȩ auctorem conceptura. Unde
sequitur. Ecce concipies in utero & paries filiũ.
et uocabis nom̃ ens ih̃m. Concipies & incor-¬
rupta manebis: paries. & uirginitatis ñ patieris
detͥmentum. Ihc saluator siie salutaris interp̃¬
tatur. quia saluum facturus erat popłm suum
a peccatis. Hic erit magnus & filius altissimi
uocabitur. & dabit illi dñs ds̃ sedem lauid pa-¬
sedem dauid. ut gentem cui dauid tempaliter
gubernacula p̃buerat. ipse ꝑpetuum uocaret
aid regnum. Quod antem filius altissimi & da-¬
uid patrem habere dr̃. indicab naturis dĩ ui¬

Expanded text:
verborum novitate terretur. Virginum quippe est, verborum novitate terretur. Virginum quippe est, ad omnes viri ingressus pavere, omnesque viri affatus vereri. Maria ergo novam benedictionis formulam mirabatur, quae nusquam ante lecta fuerat. Et ait angelus ei: Ne timeas, Maria: invenisti enim gratiam apud Deum. Familiarius, quasi notam, vocat eam ex nomine, suadens ei non timere. Invenisti gratiam, totius gratiae auctorem conceptura. Unde sequitur: Ecce concipies in utero et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Concipies, et incorrupta manebis; paries, et virginitatis non patieris detrimentum. Jesus salvator sive salutaris interpretatur, quia salvum facturus erat populum suum a peccatis. Hic erit magnus et Filius Altissimi vocabitur, et dabit illi Dominus Deus sedem David patsedem David, ut gentem cui David temporaliter gubernacula praebuerat, ipse perpetuum vocaret ad regnum. Quod autem Filius Altissimi, et David patrem habere dicitur, in duabus naturis,
Abbreviated transcription (Latin):
maris ebreice. dña siraice. quia & lucem salutis &
dñm muudo edidit. edocta ꝑangelum. cum econ¬
tra suasu diaboli femina seducta. peccati tenebras
et seruitutem intulerit. Ambrosius.¬
ystice. Mlaria desponsata sed iurgo. txpus eccłȩ
ẽ. quȩ ẽ. iminaculata seil nupta. Concipit nos iur¬
go sed sp̃u. parit nos uirgo sine gemitu. Et
ingressus angelus ail eam dixit. Aue gr̃a plena
dñs tecum. benedicta tu in mulieribus. Uigist̃¬
xã plena erat uitiorum exclusione. ueritatis cog¬
nitione. uirtutis amore. quȩ prima int̾ feminas
uirginitatis głosum nunus optulit dõ. Dñs
tecum in mente. dñs tecum in utero. dñs tecum
inaurilio. cuius templum sc̃m es Suꝑ om̃s femi¬
nas benedicta ẽ. quam parit̃ angeli & homines
nenerantur. tanquam dĩ matrem & uirginem.
ue cum audisset turbata ẽ. in sermone euis. & co¬
gitabat qualis. ẽẽt. ista salutatio. Ams̃nosus¬
irso uiri salutationis ignara. et B eda.¬

Expanded text:
maris Hebraice; domina, Syriace, quia et lucem salutis et maris Hebraice; domina, Syriace, quia et lucem salutis et Dominum mundo edidit, edocta per angelum: cum econtra suasu diaboli femina seducta, peccati tenebras et servitutem intulerit. Mystice, Maria desponsata, sed virgo, typus Ecclesiae est, quae est immaculata, sed nupta. Concipit nos virgo, sed spiritu; paruit nos virgo sine gemitu. Et ingressus angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena. Dominus tecum; benedicta tu in mulieribus. Gratia plena erat in vitiorum exclusione, veritatis cognitione, virtutis amore: quae prima inter feminas virginitatis gloriosum munus obtulit Deo. Dominus tecum in mente, Dominus tecum in utero, Dominus tecum in auxilio, cujus templum sanctum es. Super omnes feminas benedicta est, quam pariter angeli et homines venerantur tanquam Dei matrem et virginem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. BEDA. Virgo viri salutationis ignara,
Abbreviated transcription (Latin):
Hensem sertum martium intellige. cuius uice¬
simo quinto die saluator traditur conceptus &
passus. Iccirto angeli pͥuatis nomĩnibus censent̃.
ut ꝑuocabula quid ministraturi ueniant osten¬
datur. Gas riel g̃ dĩ foetitudo dr̃. quia illumm
nuntiat. qui aerias potestates debellaturus erat.
Os multas quippe causas uirgo adesponsata fuit
Primo quia cognata erat ioseph. ut ꝑeum origo
uirginis cognosceretur. quia ambo erant de do-¬
mo aauid. & moris ẽ. scriptinȩ feminarum gene-¬
alogiam non texere. Deuide ne uelut adultera lapi¬
daretur a uideis. tercio. ut in egyptum fugiens so¬
latium itiri. et integritatis haberet custodiam.
quarto. ne partus eius pateret diabolo. Ambriosi.¬
itaq quia lubrica fama pudoris ẽ. noluit dñs
ortus sui fidem matris inuiriis astruere. sed potiꝰ
aliquos de suo ortu quam de mat̾s pudore dubita¬
re ꝑmisit. In quo et impudicis uirginib occasio
tollitur. ue dicant matrem dñi fuisse infamatã.

Expanded text:
ensem sextum, Martium intellige, cujus die 25 Salvator traditur conceptus et passus. Idcirco angeli privatis nominibus censentur, ut per vocabula quid ministraturi veniant ostendatur. Gabriel ergo Dei fortitudo dicitur; quia illum nuntiat, qui aerias potestates debellaturus erat. Ob multas quippe causas virgo desponsata fuit. Primo, quia cognata erat Joseph, ut per eum origo virginis cognosceretur, quia ambo erant de domo David, et moris est Scripturae feminarum genealogiam non texere. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis. Tertio, ut in Aegyptum fugiens, solatium viri et integritatis haberet custodiam. Quarto, ne partus ejus pateret diabolo. Itaque quia lubrica fama pudoris est, noluit Dominus ortus sui fidem matris injuriis astruere; sed potius aliquos de suo ortu, quam de matris pudore dubitare permisit. In quo et impudicis virginibus occasio tollitur, ne dicant matrem Domini fuisse infamatam.
Abbreviated transcription (Latin):
iliator nascatur. qui regnat mȩternum. et ẽ. sacer¬
dos sodm cedinem melcbisedecb. Dir̃ autem
maria E cce ancilla dñi fiat mͥ seđm uerbum
tuum. Et discessit ab illa angelus. Quȩ mater
dñi eligitur. ancillam se numcupat. suȩ conditio¬
nis et diune dignationis ꝑ omnia memor. et cũ
magna deuotione ꝓmissum angeli optat impleri.
Augustinus in sermone qui sic incipit. Legiꝰ¬
mus & fideliter retinemus.

Expanded text:
diator nascatur, qui regnat in aeternum, et est sacerdiator nascatur, qui regnat in aeternum, et est sacerdos secundum ordinem Melchisedech . Dixit autem Mariae: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum, et discessit Angelus ab illa. Quae mater Domini eligitur ancillam se nuncupat, suae conditionis et divinae dignationis per omnia memor et cum magna devotione promissum angeli optat impleri, Augustinus in sermone qui sic incipit: Legimus et fideliter retinemus.
Abbreviated transcription (Latin):
senectute sua. et hic mensis ẽ. sextus illi que uo¬
catur sterilis. quia ñ erit impossibile ap̃ dm̃ om̃e
uerbum. Oedo . ẽ. Et ecce. et pro etiam ipsa
elisabech cognata tua. concepit filiũ. Ne iurgo
se parituram diffidat. accipit exemplum sterilis¬
anus pariturȩ. ut discat omnia dõ possibilia:
eti am in his quiȩ naturȩ ordim uidentur cont̾ria.
eł alit̃. Nlon quasi incre dulam. Magister.¬
exemplis hortatur angelus ad fidem. sed
credenti que audierat ampliora replicat miracu¬
ia. nt quȩ dm̃ uirgo erat paritura. p̃cursorem
quoq de ami sterili nasciturum cognosceret.
crendum quod aaron qui de B eda.¬
ieui uxorem accepit. de tribu uida elisa¬
Dech sorore m naason. & ioiada pontifex uxorem
habuit de tribit regali iosabeth filiam ioram. ⁊ hos
itaq nec non ꝑalios. utieꝙ tribus regalis & sacerdo¬
talis conuinctȩ fuerunt. Hinc maria & elisabeth
corgnate erant. & congrut ut de utraq tribu me-¬

Expanded text:
sis est sextus illi, quae vocatur sterilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. BEDA. Ordo est: Et ecce et  pro etiam ipsa Elisabeth cognata tua concepit filium. Ne virgo se parituram diffidat, accipit exemplum anus sterilis pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam in eis quae naturae ordini videntur contraria. Vel aliter: Non quasi incredulam exemplis hortatur angelus ad fidem, sed credenti quae audierat ampliora replicat miracula, ut quae Deum virgo erat paritura, praecursorem quoque de anu sterili nasciturum cognosceret. Sciendum quod Aaron qui de Levi, uxorem accepit de tribu Juda Elisabeth sororem Naasson: et Joiada pontifex uxorem habuit de tribu regali Josabeth filiam Joram. Per hos itaque nec non per alios, utraeque tribus, regalis et sacerdotalis, conjunctae fuerunt. Hinc Maria et Elisabeth cognatae erant; et congruit ut de utraque tribu me
Abbreviated transcription (Latin):
mensib elisabeth occultat conceptum. siue quia
moyses legifer quinq libris nusteria xp̃i parabo¬
latim designat. seu quia ipsa lex xꝑi dispensationẽ.
figurat. Et quia incarnatio xp̃i serta seculi etate
aillegis inpletionem futura erat. recte. serto men¬
se a conceptione iohannis. nasciturum saluatorẽ
angeluis aaariȩ nuntiat.

Expanded text:
mensibus Elisabeth occultat conceptum, sive quia mensibus Elisabeth occultat conceptum, sive quia Moyses legifer quinque libris mysteria Christi parabolatim designat; seu quia ipsa lex sibi Christi dispefigurat. Et quia incarnatio Christi sexta saeculi aetate ad legis impletionem futura erat, recte sexto mense a conceptione Joannis nasciturum Salvatorem angelus Mariae nuntiat.
Abbreviated transcription (Latin):
charias ingreditur templum. quia sacerdotum ẽ.
intelligere dĩ sc̃uarium. & intrare in illud ꝑ intel-¬
lectum. Foris erat multitudo. quia dum mistica pe-¬
net̾re nequit. necesse ẽ. ut doctorum monitis hu-¬
milit̃ intendat. Dum altari tymiama imponit.
nasciturum iohannem cognoscit. quia dum doc¬
lores diina lectione inflammantur. gran dĩ
quasi de uulua elisabeth ꝓdituram repperiunt.
Et boc ꝑ angelum. quia lex ẽ. cedinata ꝑ angelos.
in manu mediatoris. Non credens mutus fit:
quia mutus ẽ. qui sp̃ualem sensum in littera ñ
intelligit. Nec quasi magister talis ualet docere
ppłm. sea quasi mitibus innut. quia nec rationẽ
attendit sacrificiorum. nec curat scire dicꝰta ꝓpb̃a¬
rum. Muto zacharia concipit elisabeth iohannẽ.
quia licet pontifices & pharisei nec intrent inte-¬
riora legis. nec auditores int̾re ꝑmittant. interi¬
ora tam̃ legis sacramentis xꝑi habundant. Quinꝙꝰ

Expanded text:
charias ingreditur templum; quia sacerdotum est charias ingreditur templum; quia sacerdotum est intelligere Dei sanctuarium, et intrare in illud per intellectum. Foris orat multitudo; quia, dum mystica penetrare nequit, necesse est ut doctorum monitis humiliter intendat. Dum altari thymiama imponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctores divina lectione inflammantur, gratiam Dquasi de vulva Elisabeth prodituram, reperiunt. Et hoc per angelum, quia lex est ordinata per Angelos in manu mediatoris . Non credens, mutus fit; quia mutus est, qui spiritualem sensum in littera non intelligit. Nec quasi magister, talis valet docere populum, sed quasi nutibus innuit; quia nec rationem attendit sacrificiorum, nec curat scire dicta prophetarum. Muto Zacharia, concipit Elisabeth Joannem; quia, licet pontifices et Pharisaei nec intrent interiora legis, nec auditores intrare permittant, interiora tamen legis sacramentis Christi abundant. Quinque
Abbreviated transcription (Latin):
cura sit ne quid turpe de quo erubescere de¬
beant admittant. ostendit elisabeth. quȩ de dono
dĩ erubescit. & uerecundatur concepisse in anili
etate. ne in senectute libidini uacasse uideat᷑. quȩ
etiam in uiuentute nullatenus oxercenda ẽ. nͥ
causa sobolis uel uitandȩ fornicationis. B eda.
llegorice ꝑ tachariam sacerdotium udeoꝵ.
ꝑ elisabeth iex signatur. quȩ sacerdotum do¬
ctrinis exercitata. quasi uirili auxilio sp̃uales
filios dõ  gignere debebat. Seo quasi sterilis erat.
quia neminem ad ꝑfectum ducebat. nec ianuam
celi apiebat. Ambo erant iusti. quia bona fuit lex.
et bonum sacerdotium temꝑe suo. Ambo ꝓcesse-¬
runt in diebus siis. quia legalis deuotio temꝑe
moy si quasi in adolescentia cum sacerdotio flo¬
ruit. seã adueniente xp̃o. & lex & sacerdotium
in senecta fuerunt. cum & sacerdotiĩ ordo ꝑambi¬
tiones & contentiones pontificum confusus. &
lex ꝑ phariseorum t̾ditiones p̃uaricata fuit. ⁊a¬

Expanded text:
cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant, admittant, ostendit Elisabeth, quae de dono Dei erubescit, et verecundatur concepisse in anili aetate, ne in senectute libidini vacasse videatur, quae etiam in juventute nullatenus exercenda est, nisi causa sobolis vel vitandae fornicationis. BEDA. Allegorice per Zachariam, sacerdotium Judaeorum; per Elisabeth, lex signatur, quae sacerdotum doctrinis exercitata, quasi virili auxilio, spirituales Deo filios gignere debeat. Sed quasi sterilis erat, quia neminem nihil ad perfectum ducebat , nec januam coeli aperiebat. Ambo erant justi, quia et bona fuit lex, et bonum sacerdotium tempore suo. Ambo processerant in diebus suis, quia legalis devotio tempore Moysi, quasi in adolescentia cum sacerdotio floruit; sed, adveniente Christo, lex et sacerdotium in senecta fuerunt, cum et sacerdotii ordo per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et lex per Pharisaeorum traditiones praevaricata fuit. Za
Abbreviated transcription (Latin):
rosstomn menonẽ mnii uirtute ex alto. Umbra uͦ fit a lumine¬
in &e corꝑe. cum quodlibet umbraculigenus int̃
nos et solem opponinus. quo luceni nobis to¬
lerabiliorem reddamus. Itaq lux incorporea
diuinitatis inatura sua inuisibilis. ut quo¬
quomͦ posset in nr̃a iuderi substantia. infir¬
mitatis nr̃ȩ uelamen. id ẽ. humanam natu-¬
feretur tͥ. et ita ipse sp̃c sc̃s. cuins ẽ. ounua bona
distribuere. et conseruare. atq optimo fine confir¬
mare. unde uirtus altissimi dr̃. obtimbrabit. qͣsi
umbraculum uidelicet corpus humanum de car¬
ne tua formabit. splendori lucis ȩt̾nȩ. hoc ẽ. dĩ sa¬
.pientiȩ. Et hoc fiet tͥ. id ẽ. ad inmensam głam tui.
quȩ p̾ceteris aluminaberis. dõq quod nas¬
cetur ex tesc̃m. uocabit᷑ filius dĩ. B eda.
os et si scĩ efficimur. ñ tam̃ sc̃i nasciur.

Expanded text:
ni virtute ex alto . Umbra vero fit a luminerpore, cum quodlibet obumbraculi genus inter nos et solem opponimus, quod lucem ejus nobis tolerabiliorem reddamus. Itaque lux incorporea divinitatis, in natura sua invisibilis, ut quoquomodo posset in nostra videri substantia, infirmitatis nostrae velamen id est, humanam natuferetur tibi; et ita ipse Spiritus sanctus, cujus est omnia bona distribuere et conservare, atque optimo fine confirmare, unde virtus Altissimi dicitur: obumbrabit, quasi umbraculum videlicet corpus humanum de carne tua formabit splendori lucis aeternae, hoc est, Dei sapientiae, Et hoc fiet tibi, id est ad immensam gloriam tui, quae prae caeteris illuminaberis. Ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. BEDA. Nos etsi sancti efficimur, non tamen sancti
Abbreviated transcription (Latin):
cxluiiii
cliui
clxiii
clxiiui
clxo
clxxii
clxxiui
clxxiiii
clixo
clxxui
clxxuni
clrxx
clexxu
clxxxuui
clrxxo
clrxxoi¬

Expanded text:
CLVIII CLIX CLXIII CLXIIII CLXV CLXXII CLXXIII CLXXIV CLXXV CLXXVI CLXXVIII CLXXX CLXXXII CLXXXIII CLXXXV CLXX
Abbreviated transcription (Latin):
seo int̾ eccłasticas num̃andũ
bystorias. Nam& ipsi sacrȩ
scripturȩ interp̃ti leronimo uisumẽ. ex ex
pleraq testimonia usurpare. ⁊ ipsum in lati-¬
num grecumq sermonẽ tͣnsferre. Falsa uero
euangl̃ia lueas in sua p̃fatione refellit.

Expanded text:
sed inter ecclesiasticas numerandum historias: nam ipsi sacrae Scripturae interpreti Hieronymo visum est ex eo et pleraque testimonia sumere, et ipsum in Latinum Graecumque sermonem transferre. Falsa vero Evangelia Lucas in sua praefatione refellit.
Abbreviated transcription (Latin):
redicauit in finib ⁊abulon & neptalim. ubi
pͥma captiuitas isrł fuerat ab assyriis. & ex
hiis duabus tͥbubus ñ nullos uocauit apłos unde
in psalmo. P rincipes ⁊abulon. pͥncipes nepta
Terram ⁊abulon intel

Expanded text:
edicavit in finibus Zabulon et Nephthali, ubi prima captivitas Israel fuerat ab Assyriis, et ex his duabus tribubus nonnullos vocavit apostolos. Unde in psalmo; Principes Zabulon, et principes Nephthali . Terram Zabulon intel
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi qui stat & audit eum. gaudio gau¬
det ꝓpt̾ uocẽm sponsi. Slat qui se bumiliat.
Uide iobannẽ stantem᷑. Non sum inquit dignꝰ
coerigiam calciam̃tieiis soluere. Omnis ȩccl̃a
uirgo appellata ẽ. Diuersa enim dona dĩ sunt.
ut qui castitatẽ ñ habet corꝑis. castitatem habeat
amimȩ. Quȩ autẽ ẽ. mentis uirginitas: Integra
fudes. solida spes. sincera karitas. De castitate ilicit¬

Expanded text:
onsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Stat, qui se humiliat. Vide Joannem stantem. Non sum, inquit, dignus corrigiam calceamenti ejus solvere. Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa enim dona Dei sunt, ut qui castitatem non habet corporis, castitatem habeat animae. Quae autem est mentis virginitas? Integra fides, solida spes, sincera charitas. De castitate Ec
Abbreviated transcription (Latin):
trans in enon iuita Salin. auia aquȩ mul¬
tȩ erant illis. & aueniebant & laptrabantur.
Nondum enim missus fuerat in carcerẽ iobannes
babundant. Salin ũ oppidum ẽ. uit̾ iorda¬
fem situm. ubi olim melehiseaceh regnauit. Si
iohannes nullum baptitasset p̃ter adnm. diceret᷑
quoa melioe fuiset eius baptismus baptismo diu
qui multos baptitauit. A XX UII.¬
actai ẽ gͥ questio ex discipulis iohannis
cum iudeis de purificationes.
sittebat iobannes ad xp̃m baptrari: qui

Expanded text:
ta Salim, quia aquae multae erant illic. Et adveniebant et baptizabantur. Nondum enim missus fuerat in carcerem Joannes. abundant. Salim vero oppidum est juxta Jordanem situm, ubi olim Melchisedech regnavit . Si Joannes nullum baptizasset praeter Dominum, diceretur quod melior fuisset ejus baptismus baptismo Domini, qui multos baptizavit. A. 27X Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Mitteb
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis terrenus. tales & terreni. idẽ. mortales a
mortali. & pena inobedientiȩ aampnati. nsi
gr̃a celi remedium sit contra. hanc quippe dã¬
pnationem. paulopꝰ uocat ȩuangelista iram dĩ
suꝑ ineredulos manentem. Quod dieitur qui
de celouenit ex ponit illud. qui desursum uenit.
ut ꝑ sursum intelligatur cȩlum. Qni de cȩlo
uenit in mundum. unde psalmista. a sũmo
celo egressio euis. quod in bymno sic explanat᷑.
egressus eius a patre: suꝑ omnes ẽ. ut pote cȩlestis
pat᷑ ȩqualis. Et quia celestis ẽ: uera & celestia
ilocet. Et hoc ẽ. quod sequitur. Et quod udit
cui omnia mida & aꝑta sunt. hoc testatur.
Sed quia uidere quodamm̃ ã nobis ꝓcedit.
audimus autem ab aliis. ut intelligas filium
iudere a patre. a quo babet idipsum quod est.
idleo sic decerminat. Quõd uidit idẽ. cognouit.
& audiuit. hoc ẽ. a patre intellexit. boc testat᷑.

Expanded text:
Qualis terrenus, tales et terreni , id est, mortales a Qualis terrenus, tales et terreni , id est, mortales a mortali, et poenae inobedientiae damnati, nisi gratia coeli remedium sit contra. Hanc quippe damnationem paulo post vocat evangelista iram Dei super incredulos manentem. Quod dicitur, qui de coelo venit, exponit illud, qui de sursum venit, ut per sursum intelligatur coelum. Qui de coelo venit in mundum. Unde Psalmista: A summo coelo egressio ejus , quod in hymno sic explanatur: Egressus ejus a Patre, super omnes est, utpote coelestis, Patri aequalis. Et quia coelestis est, vera et coelestia docet. Et hoc est quod sequitur: Et quod vidit, cui omnia nuda et aperta sunt, hoc testatur. Sed quia videre quodammodo a nobis procedit, audimus autem ab aliis: ut intelligas Filium videre a Patre, a quo habet id ipsum quod est, ideo sic determinat. Quod vidit, id est cognovit; et audivit, hoc est, a Patre intellexit, hoc testa