comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum pauptas facilius sit dõ quã thesaurꝰ
acceptior. Maledicti inquit qͥ declinanł
a mandatis tuis. Supͣ dixerat ne abscon¬
das a me mandata tua. & ido quasi reuela¬
ta sibi mandata cognoscens. condemnat
eos qui declinauerint a mandatis cȩlestibꝰ.
Et bene dixit. qui declinant. Directũ
enim mandatũ est: ido ab eo nemo defle¬
ctat. Mouet aut̾e qua ratione. hoc dixerit.
ne abscondas a me mandata tua: Quod
enim absconditur obscurũ fit & occultũ
cum supra dixerit mandatũ dñ lutidum
illuminans oculos. Si lucidũ mandatum
qͦ modo absconditur. cũ lucernã nemo po¬
nat sub modio: Nisi forte lucidũ est unũ
mandatũ: multa autẽ mandata abscondi¬
ta sunt. Ham iudicia tua inquit: sicut
abyssus multa: Non iudicium sicut abys¬
sus. sed iudicia dicuntur. Uide aut̃e ordi¬
nem. Supra ait ne. repellas me a man¬
datis tuis. in sequenti ait. ne abscondas
a me mandata tua. hic ait. maledicti qͥ

Expanded text:
cum paupertas facilius sit deo quam thesaurus cum paupertas facilius sit deo quam thesaurus acceptior. Maledicti, inquit, qui declinant a mandatis tuis. supra dixerat ne abscondas a me mandata tua et ideo quasi reuelata sibi mandata cognoscens condemnat eos, qui declinauerint a mandatis caelestibus. et bene dixit \'qui declinant\'; directum enim mandatum est, ideo ab eo nemo deflectat. Mouet autem, qua ratione hic dixerit: ne abscondas a me mandata tua. quod enim absconditur, obscurum fit et occultum, cum supra dixerit: mandatum domini lucidum, in luminans oculos. si lucidum mandatum, quomodo absconditur, cum lucernam nemo ponat sub modio ? nisi forte lucidum est unum mandatum, multa autem mandata abscondita sunt. nam iudicia tua, inquit, sicut abyssus multa: non \'iudicium sicut abyssus\', sed \'iudicia\' dicuntur. Uide autem ordinem. supra ait: ne repellas me a mandatis tuis, in sequenti ait: ne abscondas a me mandata tua, hic ait: maledicti qui
Abbreviated transcription (Latin):
non ab hominib neq ꝑ hominẽ : sed per
inm xp̃m. Et pene deceꝑat. ita ut stimu¬
lum carnis suȩ qui se humiliabat rogaret
auferri:. Sed bonus dñs qui paulũ infir¬
mitatib uellet facere fortiorem. adhibu¬
it ei angłm sathanȩ: ut suis diabolꝰ arti¬
bus uinceretur. Non mentiebat᷑ pharise.¬
us. immo etiã uera dicebat: Seil om̃is qui
se exaltat. etiam si uera dicat offendit. De¬
niq ꝓbabilior phariseus ingressus ẽ tẽplũ.
qũa publicanꝰ. & tam̃ condemnatꝰ exiuit
Quantũ crim̃ suꝑbiȩ. ut ei etiam adulte¬
ria preferantur. Deniq dñs qͥ aliis donat.
suꝑbis resistit. Et tanqmͣ congredit᷑ his
qui se exaltant. sibiq hoc certam᷑ ułndicat
Et qui aliis compatit᷑. arrogantes in cre.¬
pat. quia nichil grauius qũa ut fr̃s nr̃os
paupes suꝑbo oculo despiciamꝰ. conforme ᷤᷤ
nobis intolerabili repellamꝰ fastidio:. nr̃a
indignos grã iudicantes. quia sunt inopes.

Expanded text:
non ab hominibus neque per hominem, sed per non ab hominibus neque per hominem, sed per Iesum Christum. et paene deceperat, ita ut stimulum carnis suae. qui se humiliabat, rogaret auferri. sed bonus dominus. qui Paulum infirmitatibus uellet. facere fortiorem, adhibuit ei angelum satanae, ut suis diabolus artibus uinceretur. non mentiebatur Pharisaeus, immo etiam uera dicebat; sed omnis qui se exaltat, etiamsi uera dicat, offendit. denique probabilior Pharisaeus ingressus est templum quam publicanus et tamen condemnatus exiuit; quantum crimen superbiae, ut ei etiam adulteria praeferantur! Denique dominus, qui aliis donat, superbis resistit et tamquam congreditur his, qui se exaltant, sibique hoc certamen uindicat et, qui aliis conpatitur, adrogantes increpat, quia nihil grauius, quam ut fratres nostros pauperes superbo oculo despiciamus, conformes nobis intolerabili repellamus fastidio, nostra indignos gratia iudicantes, quia sunt inopes,
Abbreviated transcription (Latin):
rauit ne peccaret. sicut peccauit publicanꝰ:
Quantũ laborauit. ut bis in sabbato ieui¬
naret: Quantũ laborauit ut decim̃ã
daret om̃ium quȩ adquireret: Quis no-¬
strum hȩc facit: Q uanti habent posses¬
siones & soli ineubant fructib. & soli sibi
messem recondunt: Aduertit hoc diabo¬
lus & ꝑfudit eum ulcere graui. ut ñ time¬
ret caput. mente carnis inflatꝰ: & in eo in
quo laudabilis fore crederetur. ibi reprehen-¬
sibilior iudicaretur: Agebat enim gr̃as dõ.
qđ non eẽt raptor. ad uiter. iniustꝰ. Quam
noxie ei luctatꝰ est serpens. & grauib eum
spiris ligauit. Suꝑiorem fecit: ut de altio¬
re. deiceret Inferiorem se prebuit. ut subli¬
miorẽ casu grauiore ꝓsterneret. Mala riui¬
na ẽ arrogantiȩ. quȩ suꝑiorem sũbruit.
Mala hȩc lucta serpentis: quase in pluri¬
mos torquet anfractꝰ. Inflare uolebat &
paulũ. Quem paulũ:Illum utiq apłm.

Expanded text:
rauit, ne peccaret; sicut peccauit publicanus! rauit, ne peccaret; sicut peccauit publicanus! quantum laborauit, ut bis in sabbato ieiunaret! quantum laborauit, ut decimam daret omnium quae adquireret! quis nostrum haec facit? quanti habent possessiones et soli incubant fructibus et solis sibi messes recondunt! aduertit hoc diabolus et perfudit eum ulcere graui, ut non teneret caput mente carnis inflatus et in eo, in quo laudabilis fore crederetur, ibi reprehensibilior iudicaretur. agebat enim gratias deo, quod non esset raptor adulter iniustus. quam noxie ei luctatus est serpens et grauibus eum spiris ligauit! superiorem fecit, ut de altiore deiceret, inferiorem se praebuit, ut sublimiorem casu grauiore prosterneret. mala ruina est adrogantiae, quae superiorem subruit, mala haec lucta serpentis, qua se in plurimos torquet anfractus. Inflare uolebat et Paulum. quem Paulum? illum utique apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
ab apło indignaturꝰ equalem similemq se
estimari dõ. Scriptum ẽ enim. cum reue-¬
latus fuerit homo iniquitatis & filius inte.¬
ritꝰ: qui aduersatur & extollitur sup̃ om̃e
qđ dicitur d̾s. Magister gͥ similem p̃sumit.
hic suꝑiorem: Idoꝙ & dñs ad discipulos su¬
os dixit. ma iora his facietis. ut quib serpenᷤ
plus ademerat qũa ipse amiserat: maiora
axp̃e facere donaret. quã ipse in terris fece¬
rat. In se enim uoluit principem mundi
fallere: in discipulis triumphare. Itaq a
tanto uolens crimine uindicare humanũ
genꝰ introduxit phariseum & publicanũ
i templo orantes. & docuit etiam si bona
cecera habeat. qd magis suꝑbus offendat
qua humilis. qui nulla uirtutũ dote sub-¬
nixus sit. Studet enim supplantare. diabo¬
lus ponis oꝑibus intentos. Quantũ labo-¬
rauit phariseus ille ne raperet aliena. ne.
in iustꝰ eẽt. ne adulteraret. Quantũ labo¬

Expanded text:
ab apostolo indignaturus aequalem similemque se ab apostolo indignaturus aequalem similemque se aestimari deo. scriptum est enim: cum reuelatus fuerit homo iniquitatis et filius interitus, qui aduersatur et extollitur supra omne quod dicitur deus. magister igitur similem praesumit, hic superiorem. ideoque et dominus ad discipulos suos dixit: maiora his facietis, ut, quibus serpens plus ademerat quam ipse amiserat, maiora Christus facere donaret quam ipse in terris fecerat; in se enim uoluit principem mundi fallere, in discipulis triumphare. Itaque a tanto uolens crimine uindicare humanum genus introduxit Pharisaeum et publicanum in templo orantes et docuit, etiamsi bona cetera habeat, quod magis superbus offendat quam humilis, qui nulla uirtutum dote subnixus sit: studet enim subplantare diabolus bonis operibus intentos. quantum laborauit Pharisaeus ille, ne raperet aliena, ne iniustus esset, ne adulteraret! quantum labo
Abbreviated transcription (Latin):
sea etiam geminato desiderio. concupiscensᷤ
remissionẽ tribuere peccatoꝵ. Concupi¬
scamꝰ gͦ & nos desiderare iudicia di. Bona
conscientia cum examinatur: ꝓbatur: Et
concupiscamꝰ desiderare. in om̃i tempore.
ut nullum momentũ bonȩ pretereat uacu-¬
um cupiditatis: Sequitur uersus quintꝰ
ncrepasti suꝑbos. maledicti qͥ declinant a
mandatis tuuis. Cum dñs ua̾c ꝑ obȩdien-¬
tiam genꝰ humanũ redemerit. iusticiam
reformarit. serpens autẽ ꝑ mobedientiam
peccatum introduxerit. quiduicii habeat
suꝑbia: hinc ȩstimare possumꝰ. Cuius
auctor diabolus ẽ: quẽ. inducit ꝓpħa dicen-¬
tem. Ponã thronũ meum suꝑ nubes: & ero
similis altissimo. Itaq cum sit nequissimꝰ.
ut honorẽ non dederit dño dõ nr̃o: peio¬
res tam̃ discipulos erudiuit. Iile enim sie
se exaltauit ut uellet ȩquari & similis esse.
altissimo. discipulus aut̃ẽ eiꝰ significatur

Expanded text:
sed etiam geminato desiderio concupiscens sed etiam geminato desiderio concupiscens remissionem tribuere peccatorum. concupiscamus ergo et nos desiderare iudicia dei—bona conscientia quae, cum examinatur, probatur-et concupiscamus desiderare in omni tempore, ut nullum momentum bonae praetereat uacuum cupiditatis. Sequitur uersus quintus: increpasti superbos; maledicti qui declinanta mandatis tuis. cum dominus Iesus per oboedientiam genus humanum redemerit, iustitiam reformarit, serpens autem per inoboedientiam peccatum introduxerit, quid uitii habeat superbia hinc aestimare possumus, cuius auctor diabolus est, quem inducit propheta dicentem: ponam thronum meum supernubes et ero similis altissimo. itaque cum sit nequissimus, ut honorem non dederit domino deo nostro, peiores tamen discipulos erudiuit. ille enim se sic exaltauit, ut uellet aequari et similis esse altissimo, discipulus autem eius significatur
Abbreviated transcription (Latin):
pni desiderare iudicia tua in om̃i tempo¬
ptNon dixit concupiui iudicia. sed dixit¬
concupiui desiderare: Sicut enim uitam
uniere. plus est qua uiuere. uiuere. nãꝙ
cominune etiam huiꝰ est uite. uita autem
uiuere beatoꝵ ẽ: sic concupiscere ut desi¬
deremꝰ iudicia dĩ. plus est quã desiderare.
iudicia: C oncupiscimꝰ desiderare. quasi
non sit potestatis nr̃ȩ desiderium: sed gr̃e
di Cum enim dñs oblectari nos uiderit
cupiditate. desiderii uidicioꝵ suoꝵ: sobri¬
um auget affectum. Cum autẽ peccamꝰ:
non concupiscimꝰ desiderare iudicia dei:
Neq enim egrotꝰ uri desiderat uel incen¬
di. ut possit recipere sanitatẽ R efugitqͥ
grauius egrotat ne uratur. ne incidatur.
ne alligetur. ne abstineat a cibo. Qui
autẽ salutarẽ habet ualitudinẽ: medico
securus occurrit. Unde etiam añs non
ociose ait. desi derio desideraui hoc pascha
manducare uobiscũ. Nonsolum desideraniᷤ.

Expanded text:
piui desiderare iudicia tua in omni tempopiui desiderare iudicia tua in omni tempore-. Non dixit \'concupiui iudicia\', sed \'concupiui desiderare\'. sicut enim uita uiuere plus est quam uiuere — uiuere namque commune etiam huius est uitae, uita autem uiuere beatorum est —, sic concupiscere, ut desideremus iudicia dei, plus est quam desiderare iudicia; concupiscimus enim desiderare, quasi non sit potestatis nostrae desiderium, sed gratiae dei. cum enim dominus oblectari nos uiderit cupiditate desiderii iudiciorum suorum, sobrium auget affectum; cum autem peccamus, non concupiscimus desiderare iudicia dei. neque enim aegrotus uri desiderat uel incidi, ut pcssit recipere sanitatem. refugit qui grauius aegrotat, ne uratur, ne incidatur, ne alligetur, ne abstineatur a cibo; qui autem salutarem habet ualitudinem, medico securus occurrit. unde etiam dominus non otiose ait: desiderio desideraui hoc pascha manducare uobiscum, non solum desiderans,
Abbreviated transcription (Latin):
dinis scłaris. sed etiam auinculis caritatis
humane. Uincula complura sunt in hoc
scło: Uincula sunt desideria uiuendi. uin¬
cula sunt oblectamenta uoluptatũ. U in¬
cula sunt honoꝵ: uincula coniugii. De.¬
niq dicit tͥ bonꝰ magister: solutus es ab
uxore. ne quȩsieris uxorem. Nec tamen
peccat qui uxorem accepit. sed in nectit sibi
uincula mentis: quia sollicitꝰ est quomꝰ
placeat uxori. Beatior eẽt: si do soli place¬
re desideraret. Carnis autẽ: quia ligatꝰ
est quis ut non habeat corporis potestatẽ.
Ergo quia mandatũ est qđ legis oraculo.
& apłico sermone depitum ẽ: ne quis uxo¬
rem. diuitias. honorẽ. necessitudines dõ
preferat. qͥ autẽ pretulerit fit obnoxius
uidicus di. ideo prius poposcit ne abscon¬
aat ab eo ai mandata sua. Q ui enum man¬
aati cognouerit & custodierit. non refugit
uudicia diuina: sed desiderat: Meritoꝙ tan¬
quam reuelatis sibi mandatis ait. Concu¬

Expanded text:
dinis saecularis, sed etiam a vinculis charitatis dinis saecularis, sed etiam a vinculis charitatis humanae. Vincula complura sunt in hoc saeculo: uincula sunt desideria uiuendi, uincula sunt oblectamenta uoluptatum, uincula sunt honorum, uincula coniugii. denique dicit tibi bonus magister: solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem. nec tamen peccat qui morem acceperit, sed innectit sibi uincula mentis, quia sollicitus est quomodo placeat uxori — beatior esset, si deo soli placere desideraret -, carnis autem, quia ligatus est qui sui non habeat corporis potestatem. ergo quia mandatum dei est, quod legis oraculo et apostolico sermone depromptum est, ne quis uxorem diuitias honorem necessitudines deo praeferat, qui autem praetulerit, fit obnoxius iudiciis dei, ideo prius poposcit, ne abscondat ab eo deus mandata sua. qui enim mandata cognouerit et custodierit, non refugit iudicia diuina, sed desiderat meritoque tamquam reuelatis sibi mandatis ait: \'concu
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita aduena. qui potest dicere: nr̃a
autem conuersatio in celis est. Qui suam
habet in dño portionem. qui potest dolere
qd aiutuᷤ uiuat in terris. qui uitȩ huius
longeuitate lassatur. cui plixitas habitati¬
onis huiꝰ fastidio fit: quã sc̃s auersatur &
dicit. ue his qui habitant in terra: qͥ dissol¬
ui non timet. & si soluatur presumit se cũ
xp̃o futurũ. hic uere pegrinus in terra c̃
qui scõꝵ est ciuis & domesticꝰ di. & thesau¬
rum sibi condit in celo. Non utiq is exi¬
ens de egypto in hanc intelligibilẽ egyp¬
tum remeare. desiderat. nec depositȩ sene.¬
dutis & mortis pauescit confinia. nec hor¬
rea struit messib recondendis. iam alieniꝰ
uicturꝰ etatib. sed sola iliues uirtutũ fecun
ditate. ea sibi congregat quȩ nec mors
possit auferre. Ueritoq dicit. Concupi¬
uit anima desiderare iudicia tua: in om̃i
tempore. Quod utiq non facit: nͥ liber
a uinculis. non solum a uinculis sollicitu¬

Expanded text:
in hac terra aduena. qui potest dicere: nostra autem conuersatio in caelis est, qui suam habet in domino portionem, qui potest dolere, quod diutius uiuat in terris, qui uitae huius longaeuitate lassatur, cui prolixitas habitationis huius fastidio sit, quam sanctus auersatur et dicit: uae his qui habitant in terra, qui dissolui non timet et, si soluatur, praesumit se cum Christo futurum. hic uere peregrinus in terra est, qui sanctorum est ciuis et domesticus dei et thesaurum sibi condit in caelo. non utique is exiens de Aegypto in hanc intellegibilem Aegyptum remeare desiderat nec depositae senectutis et mortis pauescit confinia nec horrea struit messibus recondendis, iam alienis uicturus aetatibus, sed sola diues uirtutum fecditate, ea congregat, quae sibi nec mors possit auferre. 32. Meritoque dicit: Concupivit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore. Quod utique non facit nisi liber a vinculis, nec solum a vinculis sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
gesserunt: Non utiq Uidebat enim
caritatem etiam inimicissimis deferendã.
cum uenisset eugłii p̾dicator. Unde arbi¬
tror quia qͣsi medicꝰ uelit eos ipsos sanare
qui leserint. ut iniquitatis suȩ contẽpla¬
tione. conuenti. de ꝓpriis flagitiis erube¬
scant. In quo ñ solum ꝓpheticam incipiuis
ꝓbare. patientiã. uerũm etiã emendare in.¬
solentiã suam: Pudor enim plerumq
correctio ẽ nr̃i. & dum incipit nos pudere
commissi. ne dutius pudeat deserere quȩ
erubescenda sunt admonem᷑. Non gͦ ma-¬
ledicit ꝓpheta. sed qͣsi bonus medicꝰ uult
illos cognoscere quid fecerint. ut cum in
suam conscientiam receꝑint qͣnta suoꝵ
sit colluuies delictoꝵ incipiant erubes¬
cere. erubescentes autem possint priori-¬
bus renuntiare peccatis. Considera mͥ

Expanded text:
gesserunt? non utique; uidebat enim gesserunt? non utique; uidebat enim caritatem etiam inimicissimis deferendam, cum uenisset euangelii praedicator. unde arbitror quia quasi medicus uelit eos ipsos sanare qui laeserint, ut iniquitatis suae contemplatione conuenti de propriis flagitiis erubescant, in quo non solum propheticam incipiunt probare patientiam, uerum etiam emendare insolentiam suam. pudor enim plerumque correctio est nostra et, dum incipit nos pudere commissi, ne diutius pudeat, deserere quae erubescenda sunt admonemur. non ergo maledicit propheta, sed quasi bonus medicus uult illos cognoscere quid fecerint, ut, cum in suam conscientiam receperint quanta suorum sit con- luuies delictorum, incipiant erubescere, erubescentes autem possint prioribus renuntiare peccatis. considera m
Abbreviated transcription (Latin):
erope ẽ uerbũ in ore tuo. & in corde tuo.
Et maxime hanc meditationẽ sacerdo¬
tib necessariam ostendit. ad titũ scribenᷤ.
quia debet ep̃s amplecti eũ qui scãm do-¬
ctrina est fidelem sermone. ut potens sit
exhortari ĩ doctrina sana. & eos qui con
tradicunt arguere. Quod utiq sollici¬
tȩ atq intentȩ meditationis ẽ: ñ leuit᷑
tenuȩ. ñ ꝑfunctorie. lectionis. Et ad
simotheum scribens ait. Attende lecti-¬
oni. exhortationi. doctrinȩ. Lectio enim
frequens. nec int̾missione aliqͣ destituta.
doctrine. munꝰ oꝑatur: Quod aute po-¬
scit ut uiuat. frequent᷑ ostendimꝰ huiꝰ
corporis uit᷑a. uere uitȩ. gram ñ habere.
sed illam uerã uitam fore cuiꝰ bona unꝰ¬
quisq scõꝵ credit se uidere in terra ui¬
uentium. Qd credimꝰ nos uisuros. ñ p̾sens
inp̃ceptis tuis. Suꝑus autẽ ait idem
ꝓpheta. Si reddidi retribuentib mͥ mala.
Nunquid ille maledicit his qͥ in se iniqͣ

Expanded text:
prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et eos qui concitae atque intentae meditationis est, non perfunctoriae lectionis. et ad Timotheum scribens ait: adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. lectio enim frequens nec intermissione aliqua destituta doctrinae munus operatur. Quod autem poscit ut uiuat, frequenter ostendimus huius corporis uitam uerae uitae gratiam non habere, sed illam ueram uitam fore, cuius bona unusquisque sanctorum credit se uidere in terra uiuentium. quod credimus nos uisuros, non praesein praeceptis tuis. superius ait idem propheta: si reddidi retribuentibus mihi mala. numquid ille maledicit his qui in se iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
Instigantis enĩ aliquẽ blanda quȩdamẽ
exhortatio. quȩ certantẽ studio laudis as¬
cendat. & uelut qͣdam consolatione demuil¬
ceat. ne laboꝵ asꝑitate reuocet᷑. Sequit
uersus quintꝰ. U eniant mͥ miseratie¬
nes tuȩ & uiua. quia lex tua meditalis
matꝰ. Cui lex dĩ meditatio ẽ. huic p̾sto
fust miscdiȩ ut uiuat inȩtermũ:. Quo.
enimbeatus quis potest eẽ. sine mise¬
ratione diuina: Beatus autẽ qui ĩ lege.
ani die ac nocte meditatur: Sed qͥ medi¬
tatur in lege: exuditur in lege. Et qu̾e
iex erudieiꝰ. añs erudiuit qͥ lõcutꝰ ẽ legẽ
Iaoq scriptũ est. Beatus quẽ tu erudieris
ane & de lege tua docueris eũ. Discamꝰ
q̃ & nos in lege meditari. Non auocem᷑
siłarib illecebris. ñ occupem̃ impedim̃tis
sed semꝑ ad legem simꝰ attenti. Scriptũ
ẽ enim. os iusti meditabitur sapientiã.
& lingua eiꝰ loquetur uidiciũ. Hoc in
ueteri testam̃to. Audi dicentẽ & ĩ nouo.

Expanded text:
Instigantis enim aliquem blanda quaedam est Instigantis enim aliquem blanda quaedam est exhortatio, quae certantem studio laudis accendat, et velut quadam consolatione demulceat; ne laborum asperitate revocetur. 39. Sequitur versus quintus: Veniant mihi miserationes tuae et uiuam, quoniam lex tua me meditatio mea est. cui lex dei meditatio est, huic praesto sunt misericordiae, ut uiuat in aeternum. quomodo enim beatus quis potest esse sine miseratione diuina? beatus autem qui in lege domini die ac nocte meditatur. sed qui meditatur in lege eruditur in lege et quem lex erudierit dominus erudiuit, qui locutus est legem. ideoque scriptum est: b e at u s quem tu erudieris, domine, et de lege tua docueris eum. discamus ergo et nos in lege meditari, non auocemur saecularibus inlecebris, non occupemur inpedimentis, sed semper ad legem simus adtenti. scriptum est enim: os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo:
Abbreviated transcription (Latin):
consolatio nr̃a: Tanta uiapłicȩ peticionis
rogat ut consolationẽ accipiat a ño in
omni tribulatione. qͦ ñ solum ipse induat
tolerantiã. uerum etiam alios consoletur
ut & ipsi possint ꝓpriȩ mentis angustuas
sustinere. Si gͥ ipse in om̃i tribulatione
idoneus fueris approbatꝰ. tunc demũ dign
eris qui consolationẽ accipias in om̃ĩ tn¬
bulatione. Et tam̃ non in om̃i passione
diuina consolatio ẽ Sed quȩ passio ꝑ xp̃m¬
autẽ addidit. scd̃m uerbũ tuũ seruotuo
Ipse enĩ dñs ꝓ suo nomine pliantib aux.¬
ilium pollicetur dicens. cũ gͦ tradent uos
nolite cogitare. quomͦ aut quid loqͣmi¬
ni. Oabitur uobis in illa die qͥd loqͣmim
Non enim uos estis qui loquimini. s pat
m̃s qͥ loquit᷑ in uobis. Ergo ne impares
simꝰ certamini. diuinũ semꝑ oremnꝰ aux¬
ilium. ut nobis tribuat adhortatione.
Si enim habeamꝰ eũ qui nos hortetur
non facile cedimꝰ. Mleriq aute habemꝰ
qui consoletur nos. N ec abhorret a uers

Expanded text:
consolatio nostra. tanta ui apostolicae petitionis rogat, ut consolationem accipiat a domino in omni tribulatione, quo non solum ipse induat tolerantiam, uerum etiam alios consoletur, ut et ipsi possint propriae mentis angustias sustinere. si igitur ipse in omni tribulatione idoneus fueris adprobatus, tunc demum dignus eris qui consolationem accipias in omni tribulatione. et tamen non omnis passio digna consolatione est, sed quae passio pautem addidit: see u n dum uerbum tuum seruo tuo. ipse enim dominus pro suo nomine proeliantibus auxilium pollicetur dicens: cum ergo tradent uos, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini; dabitur nobis in illNon enim vos estis qui loquimini, sed Pater meus qui loquitur in vobis . Ergo ne impares simus certamini, divinum semper oremus auxilium, ut nobis tribuat adhortationem. Si enim habeamus eum qui nos exhortetur, non facile cedimus. 38. Plerique autem habent: Qui consoletur nos, nec abhorret a vero.
Abbreviated transcription (Latin):
to asꝑiores tanqmͣ iratus exercet: In cȩlo
igitur ꝑmanet. quia inde deiectus est
diabolus. In terras non ꝑmanet. quia hu-¬
ic totus aduenit. Et uide utrũ hic ꝑma-¬
nere uerbum possit in nobis. ubi tantos
laqueos aiabolus asꝑͥgͣit. qui dum eẽt in
celo. nec ibi uerbũ poterat ꝑmanere. De¬
niq quia & ipse uerbum n tenuit. cęcidit
ẽcelo. In cęlo gͦ uerbum ꝑmanet. qđ scđ̃m¬

Expanded text:
to asperiores tamquam iratus exercet. In coelo to asperiores tamquam iratus exercet. In coelo igitur permanet Verbum; quia inde dejectus est diabolus: in terra non permanet; quia huc totus advenit. Et vide utrum hic permanere Verbum possit in nobis, ubi tantos laqueos diabolus aspersit, qui dum esset in coelo, nec ibi Verbum poterat permanere. Denique quia et ipse Verbum non tenuit, cecidit e coelo. 11. In coelo ergo Verbum permanet, et
Abbreviated transcription (Latin):
ris reprimant. Utilior sepe tristicia est.
quȩ comite solet habere grauitatẽ. Nun¬
quid ulla mipso ẽsoie preuaricatior. Aon
qotia unos cursus suos seruatt d unquid
contunos nouit luna desectus. & comissi
qnro ae serit ministerii: Isdem nempe
uicib annus redit. eodem statu reparatur.
aorib: iuna nocturnis. & lux eiꝰ in tenebreᷤᷤ
micat. S tellarũ nitensium rutilat globꝰ.
sollemmq statione & conuersione acai¬
mutatione funguntur Iex una diuersis
constitutoꝵ semel uices cursuũ custodire.
nec fines transire p̾scriptos. Manet ipsa
immutabilis demutatio. & conuersio uer-¬
tere ordinẽ suum nescit. Unit omnium
obedientiam discretis munerib. indiscretã
prescriptȩ constitutionis tenere conc ordi-
nas de cęlo cecidit. Non habebat in celolo¬
cum ꝓpterea cęcidit. Quo cecidit. nisi in
terras : Ido hic adulteria. homicidia ebri-¬
etates abundare ceꝑunt. Inde exclusus
acrior ad nos uenit. & temptationes soli-¬

Expanded text:
ris reprimat. utilior saepe tristitia est, ris reprimat. utilior saepe tristitia est, quae comitem solet habere grauitatem. numquid ulla in ipso est sole praeuaricatio ? nonne cotidianos cursus suos seruat? numquid continuos nouit luna defectus et commissi munus deserit ministerii? isdem nempe uicibus annus redit, eodem statu reparantur doribus luna nocturnis, et lux ejus in tenebris micat. Stellarum nitentium rutilat globus, solemnique statione et conversione ac demutatione funguntur. Lex una diversis, constitutorum semel vices cursuum custodire, nec fines transire praescriptos. Manet ipsa immutabilis demutatio, et conversio vertere ordinem suum nescit. Una omnium obedientia, discretis muneribus indiscretam praescriptae constitutionis tenere concordiam.ia satanas de coelo cecidit: non habebat in coelo locum, propterea cecidit. Quo cecidit nisi in terras? Ideo hic adulteria, homicidia, ebrietates abundare coeperunt. Inde exclusus acrior ad nos venit, et tentationes soli
Abbreviated transcription (Latin):
infunditur terris atq alitur. larga fęcun¬
ditas cęlo. Annus labitur ꝑdies & menses
& tempora hiberni atq hiemis. ueris quoꝙ
& purȩ digestus gtatis De cȩlo uitȩ tuȩ
inagine cape: Etiam qnͣdo ñ germinas
fructũ. sere tam semen ad fructũ. Sunt
semina quȩ de cęlo sunt. & seruntur in
terris. est etiam suꝑna uindemia. Unde
ait ꝓpheta. Serite uobis ad iusticia. uin¬
demiate ad fructũ. Et qnͣdo non florent
oꝑa tua. foue tain semina tua. ne lasciui¬
endo luxurient. Qd luxuriat in flore
sermonis. tenuatur & hebetatur ĩ fructir
Fructus ipsos usq ad maturitatẽ decoque:
lmitatores etiam ipsius cęlestis simꝰ elem̃tr
Non semꝑ sole feruet ardenti. Frequentir
nubib texitur. pluuiis uehementib inbor-¬
rescit. iactis nuib terram tegit. Nongͦ
sit in te quoq diuturna lasciuia. Succedat
mesta senilium curarũ tempora. & tanqmͣ
incana maturitas agrũ hunc tui corpo¬

Expanded text:
infunditur terris atque alitur larga fecuninfunditur terris atque alitur larga fecunditas. caelo annus labitur per dies ac menses et tempora autumni atque hiemis, ueris quoque et purae digestus aestatis. de caelo uitae tuae imaginem cape; etiam quando non germinas fructum, sere tamen semen ad fructum. sunt semina quae de caelo sunt et seruntur in terris. est etiam superna uindemia, unde ait propheta: serite uobis ad iustitiam, uindemiate ad fructum. et quando non florent opera tua, foue tamen semina tua, ne lasciuiendo luxurient. quod luxuriat in flore seminis, tenuatur et hebetatur in fructu. fructus ipsos usque ad maturitatem decoque. Imitatores etiam ipsius caelestis simus elementi: non semper sole feruet ardenti, frequenter nubibus priusquam, pluuiis uehementibus inhorrescit, iactis niuibus tegit terram. non ergo sit in te quoque diuturna lasciuia; succedant maesta senilium curarum tempora et tamquam incana maturitas agrum hunc tui corpo
Abbreviated transcription (Latin):
pretercuntis excludit. Quomͦ autẽ ꝑma¬
net uerbum in cęlo. si psum celum p̃terit:
Et quomͦ possunt stare culmina. si cadait
fundamenta:. Aut quomͦ ꝑmanere babi¬
tator in habitatione sua. nͥ & habitatio
ꝑseueret: Sed forte illud occurrat quia
scriptũ est: erit cȩlum nouũ. U erum ne
sicabsolubile. quia nec in hoc potest pmi¬
nere. quod preterit. nec illud potest dici
mansisse. qdđ ceꝑit: Tinea intellectũ tuum
scindet. si putes uerbum sicut cęlũ ue ina¬
pere uel pterire. Unde si uirtute ꝓphetici
sensus cognoscere uolumꝰ. primũ in his que
uisibilia & sensibilia sunt. & hic uel locum
consideremꝰ. ut ex eo quȩ sunt intelligibilla
manifestemꝰ. Si uerbum d̃ĩ in cȩlo pma¬
net. imitemur cęlũ. ubi ꝑmanet uerbu.
Permanet ordo sollennis cȩlestiũ statutoꝵ
& beneficioꝵ añi. Crebrȩ uices. sollenib
munerib ꝑseuerant. Suꝑnis nempe uel
pluuiis. uel calore. uel fotu aeris huius

Expanded text:
praetereuntis excludit. quomodo autem permapraetereuntis excludit. quomodo autem permanet uerbum m caelo, si ipsum caelum praeterit? et quomodo possunt stare culmina, si cedant fundamenta, aut quomodo permanere habitator in habitatione sua, nisi et habitatio perseueret ? sed forte illud occurrat, quia scriptum est: erit caelum nouum. uerum nec sic absolubile, quia nec in hoc potest permanere quod praeterit nec illud potest dici mansisse quod coeperit. tinea intellectum tuum scindet, si putes uerbum sicut caelum uel incipere uel praeterire. Unde, si uirtutem prophetici sensus cognoscere uolumus, primum in his quae uisibilia et sensibilia sunt ethicum consideremus, ut ex eo quae sunt intellegibilia manifestemus. si uerbum dei in caelo permanet, imitemur caelum ubi permanet uerbum, permanet ordo sollemnis caelestium statutorum et beneficiorum domini crebrae uices sollemnibus muneribus perseuerant. supernis nempe uel pluuiis uel calore uel fotu aeris huius
Abbreviated transcription (Latin):
mine cum iudicatur dñs non dixit. Et
infra. Me ore altissimin exibunt mala. Hu¬
militas gͦ quȩ a dño est. plena iusticię. ple¬
na est equitatis. quia non exeunt mala de
ore dni. Deniq qui humiliabatur adnõ
dicebat. humiliatus sum & saluũ me fecit:.
Ergo sicut prudent᷑ considerandũ est qnͣ¬
do humilitas a dnosit causa ꝓbationis.
qnͣdo etiam ipsa abhomine inferende
humilitatis impressio. quȩ tam̃ ipsa solet
patientia & magnanimitate tolerari. ita
etiam sapienter considerandy
quid sit in ęternũ. in cęlo u̾¬
bumdi ꝑmanere. uel sicut
aliqui codices habent. ĩ scłm
suit. qđ diuerse. int̾pretati sunt tͣnslato¬
uerba autẽ mea ñ preteribunt: In scłm
cst oꝑa mundiistius p̃teribunt. & tempo¬
ra ꝑmanebunt. Alius qui spiritalis ẽ &
auudicat uerba legis. in eternũ inquit
dñe ꝑmanet uerbum tuũ in cęlo. Eterni¬
tas enim uerbi manentis. opinione uerbi

Expanded text:
minem cum iudicatur, dominus non dixit, et minem cum iudicatur, dominus non dixit, et infra: de ore altissimi non exibunt mala. humilitas ergo, quae a domino est, plena iustitiae, plena est aequitatis, quia non exeunt mala de ore domini. denique qui humiliabatur a domino dicebat: humiliatus sum, et saluum me fecit. Ergo sicut prudenter considerandum est, quando humilitas a domino sit causa probationis, quando etiam ipsa ab homine inferendae humilitatis inpressio, quae tamen ipsa solet patientia et magnanimitate tolerari, ita etiam sapienter considerandum, quid sit in aeternum in caelo uebum domini permanere uel, sicut aliqui codices habent, in saeculum, suit, quod diuerse interpretati sunt translatouerba autem mea non praeteribunt? in saecuest opera mundi istius, praeteribunt et tempora permanebunt. alius qui spiritalis est et diiudicat uerba legis: in aeternum, inquit, domine, permanet uerbum tuum in caelo; aeternitas enim uerbi manentis opinionem uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
bere. qđ etiam in cęlo ꝑmanet ac ꝑseuerat:
Seruagͦ uerbum dĩ. & serua in corde tuo.
Et ita serua. ne obliuiscaris. Serua lege
ani & meditare. ne iustificationes dnide
tuo cordde labant᷑. Docet te litt̾ȩ int̾pretatio. ut
serueᷤ diligent Docet re ꝓpħa in subditiᷤᷤ dicen. Nisi qͥa
lex tua meditatio mea ẽ. tc̃ forsitam ꝑissẽ ĩ humilita¬
te mea. In ȩternum non obliuiscar iustifi-¬
cationu tuarũ. Legis gͦ meditatio facit.
ut tempora tribulationis tẽpora quib humi-¬
luiamur aliquib aduersis. sustinere & tole¬
rart possimꝰ ut neq humiliato nimis neq
deiecto frangamur affectu. Deniq dñs ñ
frangi nos humilitate usq ad desꝑatione
uilt: sed usq ad correptione. Unde & iere¬
mias ꝓpheta subhac littera in threns ait.
ut humiliaret sub pedib om̃s uinctos
terrȩ. & declinaret iuditium uiri. contra
faciem altissimi:. Ad condeminandũ ho¬

Expanded text:
bere quod etiam in caelo permanet ac perseuerat. bere quod etiam in caelo permanet ac perseuerat. serua ergo uerbum dei et serua in corde tuo et ita serua, ne obliuiscaris. serua legem domini et meditare, ne iustificationes domini de tuo corde labantur. docet te litterae interpretatio, ut serues diligenter, docet te propheta in subditis dicens: nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea; in aeternum non obliuiscar iustificationum tuarum. legis ergo meditatio facit, ut tempora tribulationis, tempora quibus humiliamur aliquibus aduersis, sustinere et tolerare possimus, ut neque humiliato nimis neque deiecto frangamur affectu. denique dominus non frangi nos humilitate usque ad desperationem uult, sed usque ad correptionem. Unde et Hieremias propheta sub hac littera in Threnis ait: ut humiliaret sub pedibus omnes uinctos terrae et declinaret iudicium uiri contra faciem altissimi, ad condemnandum ho
Abbreviated transcription (Latin):
spem in homine. Sed mͥ salus ꝑ hominẽ
uenit. Uide tam quid scriptura uetꝰ dixerit:
Et homo ẽ quis cognoscet eum: Ille gͥ homo.
nͨ humanamͥ s diuina potestate. omma
peccata donauit ds̃ in corpore. dñis ine
mundũ reconlians sibi. que redimebat a
culpa. Thesaurus nr̃ preciosus. intellectus
est. Si terrenꝰ intellectus fuerit. si fragilis.
heretica eũ tinea & impietatis erugo cõn¬
sumet. Leuemꝰ gͦ & erigamꝰ sensus nr̃os.
N ec impossibile iudicemꝰ ut hȩc humani
corporis infirmitas ad cogitationẽ my¬
sterioꝵ cęlestium ꝓuehatur. cum iam ad
nos dñs uic in quo absconditi scientiȩ sapi¬
entişꝙ thesauri erant. diuina sua misera-¬
tione descenderit. ut clausa
reseraret. aꝑiret latentia.re¬
uelaret occulta. Ueni gͦ dñe
ci sermonis ianuam. Multis
enim clausa ẽ: & si prima specie aꝑta uide¬
atur
N ȩternuo inquit adñe. ꝑmanet uerbũ
tuũ in cęlo. Uides etiam inte ꝑmanere de-¬

Expanded text:
habet i n homine, sed mihi salus per hominem habet i n homine, sed mihi salus per hominem uenit. uide tamen quid scriptura uetus dixerit: et homo est, e t quis cognoscet eum? ille igitur homo non humana mihi, sed diuina potestate omnia peccata donauit, deus in corpore dominus Iesus, mundum reconcilians sibi quem redimebat a culpa. Thesaurus noster pretiosus intellectus est. si terrenus intellectus fuerit, si fragilis, haeretica eum tinea et impietatis aerugo consumet. leuemus ergo et erigamus sensus nostros nec inpossibile iudicemus, ut haec humani corporis infirmitas ad cognitionem mysteriorum caelestium prouehatur, cum iam ad nos dominus Iesus, in quo absconditi erant scientiae sapientiaeque thesauri, diuina sua miseratione descenderit, ut clausa reseraret, aperiret latentia, reuelaret occulta. ueni ergo, do prophetici sermonis ianuam; multis enim clausa est, etsi prima specie aperta uideatur. In aeternum, inquit, domine, per manet uerbum tuum in caelo. uides etiam in te permanere de
Abbreviated transcription (Latin):
stituamꝰ cęlestib Eloquia enim dñi elo-¬
quia casta. ut in his mysterioꝵ cęlestium
immaculata & pudica sinceritas. spiritali
int̾pretatione resplendeat. Non adulte¬
rina quadam opinione misceamꝰ terrena
diuinis. & illud in uiolabile. sacramentũ
ꝓpheticȩ uisionis aut phennis oraculi. na-¬
turȩ nr̃ȩ estimatione uiolemꝰ. Ido enim
addidit. argentũ igne examinatũ. ꝓbatu
terrȩ. purgatũ septuplũ. ut tanqmͣ bom
numularii spu examinemꝰ ꝓphetici sermo¬
nis argentu. secernentes dñi pecuniã. atq
ab om̃i labe terrena salutaris fontis infu-¬
sione purgantes. ut xp̃o digne sentire. ui¬
deamur. quiait. Nolite thesaurnare uobi ᷤ
in terra. ubi erugo & tinea exterminat.
s thesauritate uobis in cęlo. Thesaurus
tuus est fides. pietas miscđia Thesaur tuuis
xp̃e est. Noli eum estimare de tertis.
hoc ẽ de creaturis. quia dñs totius creatu¬
rȩ est. Maledictus inquit homo. qͥ habet

Expanded text:
stituamus caelestibus - eloquia enim domini elostituamus caelestibus - eloquia enim domini eloquia casta —, ut in his mysteriorum caelestium inmaculata et pudica sinceritas spiritali interpretatione resplendeat. non adulterina quadam opinione misceamus terrena diuinis et illud inuiolabile sacramentum propheticae uisionis aut perennis oraculi naturae nostrae aestimatione uiolemus. ideo enim addidit: argentum igne examinatum, purgatum terrae, probatum s eptuplum, ut tamquam boni nummularii spiritu examinemus prophetici sermonis argentum, secernentes domini pecuniam atque ab omni labe terrena salutaris fontis infusione purgantes, ut Christo digne sentire uideamur, qui ait: nolite thesaurizare uobis in terra, ubi aerugo et tinea exterminat, sed thesaurizate uobis in caelo. Thesaurus tuus est fides pietas misericordia, thesaurus tuus Christus est. noli eum aestimare de terris, hoc est de creaturis, quia dominus totius creaturae est. maledictus, inquit, homo qui spem
Abbreviated transcription (Latin):
ameo littera .xi. incipit. cuiꝰ inter.¬
pretatio. cor: uel ut alia habet intͤpreta
posetuo. Unde uidetur ammonere uel
oduderit hȩc intelligenda. ue solliaite ser¬
uinda precepta:. Nam hoc statim primus
uersuculus ammonet. Cor & eium sibi
mundũ creari in supiorib bic ꝓpbeta ut
legimus postulauit. cor sibi prudens dari.
orauit a dño filius salomon: Qui g̃ habet
cor mundĩ. qͥ habet cor prudens. ipse in¬
telligit seriem subditoꝵ uersuũ atq uirtu¬
tum. Unde & alibi inuenimꝰ cor solũ. idẽ.
uel singulare uel quod nulla illecebra se¬
culi huiꝰ impediat. & carnis possit inter¬
turbare sapientia. Qui autẽ habet cor
seruat mandata di. quemadmodũ legisti.
mariaq conseruabat om̃i a dñi saluato¬
ris in corde suo uel dicta uel facta: Carcũde-¬
mus gͦ cor nr̃m. Nichil corporeũ. nichilui-¬
le queramꝰ. Uile autẽ om̃e terrenũ. Nichil
gͥ terrenũ. nichil scłare. nichil corporeum.
nichil leue aut mutabile. in eloquiis con¬

Expanded text:
abd littera duodecima incipit, cuius interpretatio \'cor\' uel, ut alia habet interpretatio, \'seruo\'. unde uidetur admonere uel prudenter haec intellegenda uel sollicite seruanda praecepta. nam hoc primus statim uersiculus admonet; cor etenim sibi mundum creari in superioribus hic propheta, ut legimus, postulauit, cor sibi prudens dari orauit a domino filius huius Salomon. qui ergo habet cor mundum, qui habet cor prudens, ipse intellegit seriem subditorum uersuum atque uirtutem. unde et alibi inuenimus \'cor solum\', id est uel singulare uel quod nulla inlecebra saeculi huius inpediat et carnis possit interturbare sapientia. qui autem habet cor, seruat mandata dei, quemadmodum legisti de Maria, quae conseruabat omnia domini saluatoris in corde suo uel dicta uel gesta. Circumcidamus ergo cor nostrum, nihil corporeum, nihil uile quaeramus; uile autem omne terrenum. nihil ergo terrenum, nihil saeculare, nihil corporeum, nihil leue atque mutabile in eloquiis con
Abbreviated transcription (Latin):
us sum. Ille enim dicit qui adheret dõ to¬
tis sensib. qui aliud cogitare non nouert
Ille. hac uoce. utitur qui potest dicere. os¬
tende. nobis patre & sufficit nobis. Nun¬
quid hac uoce utitur auidus pecuniȩ.
honoris. potestatis: Multis ñ est satis
dm scire. & quidem plurib. Tanti po¬
puli. tantȩ nationes. tanti diuites. pau¬
ẽ illis exiguus. & angustatꝰ ẽ illis. non
ẽ satis di filius in quo sunt ommia:
Deniq ille diues in eugłio cui dictum
ẽ. si uis ꝑfectus ẽẽ uendde. omia quȩ ba¬
bes & dapauꝑib. dm̃ sibi ñ suffictre iudi¬
cauit Deniq & contristatꝰ est quasi pl
eẽt relinquere. & iuberetur qđ minus
eẽt eligere: Ille gͦ aicit tuus sum. qui
dicere potest. ecce omnia reliquimꝰ. &
secuti sumꝰ te. Rpłoꝵ itaꝙ uox ista eł

Expanded text:
us sum\'. ille enim dicit, qui adhaeret deo tous sum\'. ille enim dicit, qui adhaeret deo totis sensibus, qui aliud cogitare non noueric. ille hac uoce utitur, qui potest dicere: ostende nobis patrem, et sufficit nobis. numquid hac uoce utitur auidus pecuniae honoris potestatis ? multis non est satis deum scire, et quidem pluribus. tanti populi, tantae nationes, tanti diuites paua omnes est, illis exiguus et angustus est, illis non est satis dei filius in quo sunt omnia. denique ille diues in euangelio, cui dictum est: si uis perfectus esse, uende omnia quae habes et da pauperibus, deum sibi non sufficere iudicauit. denique et contristatus est, quasi quod plus esset relinquere iuberetur, quod minus esset eligere. ille ergo dicit: \'tuus sum\', qui dicere potest: ecce omnia r eliquimus et secuti sumus te. Apostolorum itaque uox ista est,
Abbreviated transcription (Latin):
tutis uinculo obnoxii tenebamur Ille.
agnus patrum populũ liberauit. ille ag¬
nus uocauit ad libertatem: Ille. agnus
maris ꝓfunda solidauit. ut egyptum
transire possemꝰ. Quotiens gͦ pascha cele¬
bramꝰ meminisse debemꝰ ueteris seruitu¬
tis. & nouȩ libertatis. quid fuerimꝰ. &
quid acceꝑimus. Non enim potest plane
quis inteligere quod accepit. nͥ memines
grauium nexib delictoꝵ. quib pbasas
ille teterrimꝰ non unius egypti sca sci
istius princeps. uinculo scruitutis graus
nos tenebat astrictos. Non obliuis cam
in ȩcernum. ut cum uenerimꝰ in illam uee
terrã repmissionis ubiẽ regio uiuoꝵ me
minerimꝰ. quanta hic nobis pharao ausꝰ
intulerit: quod ppessi in hoc sumꝰ scło qͥ¬
bus tandem erepti malis & agamꝰ gratis
cripienti nos dño niu. qui ꝑturbatorẽ
omium fecit ee captiuu. Sequitur utrsꝰ
& cõmunis uidetur. sed paucoꝵ est satis
Rarus est enim qui potest dicere do. tu¬

Expanded text:
tutis uinculo obnoxii tenebamur, ille tutis uinculo obnoxii tenebamur, ille agnus patrum populum liberauit, ille agnus uocauit ad libertatem, ille agnus maris profunda solidauit, ut Aegyptum transire possemus. quotiens ergo pascha celebramus, meminisse debemus ueteris seruitutis et nouae libertatis, quid fuerimus et quid acceperimus\'. non enim potest plene quis intellegere quid acceperit, nisi meminerit grauium nexibus delictorum, quibus Pharao ille taeterrimus, non unius Aegypti, sed saeculi istius princeps, uinculo seruitii grauis nos tenebat adstrictos. non obliuiscamur in aeternum, ut, cum uenerimus in illam uere terram repromissionis, ubi est regio uiuorum, meminerimus quanta hic nobis Pharao dirus intulerit, quot perpessi in hoc simus saeculo, quibus tandem erepti malis, et agamus gratias eripienti nos domino Iesu, qui perturbatorem omnium fecit esse captiuum. Sequitur uersus facilis uox et communis uidetur, sed paucorum est. satis rarus est enim qui potest dicere deo: \'tu
Abbreviated transcription (Latin):
speciem iustificatur. Ergo sc̃s ꝓp̾heta qͥ
adhuc in legis iustificatione uiuebat.
uidebat autẽ fulgore eugłii. qͣsi meror
ueteris discipline. legi tanqm pedagogo
utili gra reseruabat. Considera alique
excedentem ex ephebis. in diuitiis & ho¬
norib constitutũ. pedagogosuo hono¬
rificentiam reseruante. cuius officiis
informatũ se ẽe cognosceret. ut ad ma-¬
turiorẽ regere possit etatemr. Monet
siquidem etiam iꝑsalex ut his qui nobis ali¬
quando ꝓfuerunt. nequaqmͣ debeamꝰ esse.
ingrati. N am sicut habemꝰ in ueteri te.¬
stamento pascha celebratu est in egẏpti fi¬
nib. cum adhuc sub rege pharao positi
patres nri deplorarent misere. seruitutis
inuiriam. & postea liberati rursus in ter-¬
ra reꝓmissionis pascha celebrarunt. suꝑi¬
us ad cõmonitionẽ. posterius ad recorda¬
tionẽ. Si quis gͦ interrogat hebreum
qua ratione. in egypto celebratũ est: re-¬
spondebit quia pharao regi adhuc serui¬

Expanded text:
speciem iustificatur. ergo sanctus propheta, qui speciem iustificatur. ergo sanctus propheta, qui adhuc in legis iustificatione uiuebat, uidebat autem fulgorem euangelii, quasi memor ueteris disciplinae legi tamquam paedagogo utili gratiam reseruabat. considera aliquem excedentem ex ephebis in diuitiis et honoribus constitutum paedagogo suo honorificentiam reseruantem, cuius officiis informatum se esse cognosceret, ut maturiorem regere posset aetatem. Monet siquidem etiam ipsa lex, ut his, qui nobis aliquando profuerint, nequaquam esse debeamus ingrati. nam sicut habemus in ueteri testamento, pascha celebratum est in Aegypti finibus, cum adhuc sub rege Pharao positi patres nostri deplorarent miserae seruitutis iniuriam, et postea liberati rursus in terra repromissionis pascha celebrarunt, superius ad commonitionem, posterius ad recordationem. si quis ergo interogat Hebraeum, qua ratione in Aegypto celebratum est, respondebit: \'quia regi Pharao adhuc serui
Abbreviated transcription (Latin):
nuatos ieiunio lectionis temptationum
tempꝰ inueniat. Quod si athleticis epu-¬
lis pastam anima nr̃am potuerit in ue.¬
nire. si sit eugłicus sucus in nobis. si apłi¬
cis escis maturitas nr̃e mentis. thoros
animȩ robusta solidauerit. si frequenti
meditatione memoria tenax preceptoꝵ
cȩlestium. parata tempꝰ exempla deꝑinse.¬
rit. nulla temptationũ poterit nos ꝑtur.¬
bare. congressio. Sequitur uersꝰ quintꝰ.
apłm pedagogus ẽ paruuloꝵ. donec ꝑfe¬
cte fidĩ ad maturiorẽ quandã ueniamꝰ
etatem. In lege autẽ mandata sunt. ui¬
stificationes. testimonia. iusticiȩ precep¬
ta Uiuificabimur gͦ in lege. Unde apłs
ait. Lex autẽ non ẽ ex fide. sed qui facit il¬
lam. uiuet in ca: Sed quia idem supraait.
qm in lege nemo iustificatur. intelligis
utiq quia iustificatio legis species est &
imago. ñ ueritas. Scd̾m ueritatẽ gͦ & ꝑfe.¬
ctionem nemo iustificatur in lege. scd̃m

Expanded text:
nuatos ieiunio lectionis temptationum nuatos ieiunio lectionis temptationum tempus inueniat. quodsi athleticis epulis pastam animam nostram potuerit inuenire, si sit euangelicus sucus in nobis, si apostolicis escis maturitas nostrae mentis toros, animae robusta solidauerit, si frequenti meditatione memoria tenax praeceptorum caelestium parata ad tempus exempla deprompserit, nulla temptationum poterit nos perturbare congressio. Sequitur uersus quintusm paedagogus est paruulorum, donec ad perfectae fidei maturiorem quandam ueniamus aetatem. in lege autem mandata sunt, iustificationes, testimonia, iustitiae, praecepta; uiuificamur ergo in lege, unde apostolus ait: lex autem non est ex fide, sed qui facit illam uiuet in ea. sed quia idem supra ait: quoniam in lege nemo iustificatur, intellegis utique quia iustificatio legis species est et imago, non ueritas. secundum ueritatem ergo et perfectionem nemo iustificatur in lege, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit exhibere. quo fr̃s ipse. ñ fuisset ex¬
ꝑtus. Deniq hoc munere & patre recłpit.
& frem pia fraude quęsut. Quid gͥ ali¬
ua melius diceret sc̃s ioseph qm istud
ad dnm . nͥ quia lex tua meditatio mea
est: tunc forsitan ꝑissem in humilitate.
mea: Fertur ꝓphetȩ cuidam & pleriq
ferunt. qđ ysaie in carcere posito cum
mole imminentis urgeretur exitii. dix¬
isse diabolum. Dic quia nͨ a dño locutꝰ
es quȩ dixisti. & om̃ium in te mentes af¬
fectusq mutabo. ut qui indignantur
iniuriam. absolutione conferant: Sed
ille gratius iudicauit ꝓ ueritate. suppli¬
cium. qmͣ ꝓ adulatione beneficiu. Quod
utiq non fecisset. nͥ meditatione legis
fuisset exercitatus. Sit nobis gͦ cotidia¬
na lectio ꝓ exertitio. ut quȩ legimus
meditemur imitari. In hac desudemus
uirtutu palestra. ut cum increpuerint
temptamenta. ñ tanqm᷑ in exercitatos.
ñ tanqmͣ exꝑtes ciboꝵ spiritaliu: & atte¬

Expanded text:
uoluit exhibere quo fratres ipse non fuisset exuoluit exhibere quo fratres ipse non fuisset expertus. denique hoc munere et patrem recepit et fratrem pia fraude quaesiuit. quid ceret sanctus Ioseph quam istud ad dominum: nisi quia lextua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea? Fertur prophetae cuidam — et plerique ferunt quod Esaiae in carcere posito —, cum mole inminentis urgeretur exitii, dixisse diabolum: \'die quia non a domino locutus es quae dixisti, et omnium in te mentes affectusque mutabo, ut, qui indignantur iniuriam, absolutionem conferant\'. sed ille gratius iudicauit pro ueritate supplicium quam pro adulatione beneficium. quod utique non fecisset, nisi meditatione legis fuisset exercitatus. Sit nobis ergo cotidiana lectio pro exercitio, ut quae legimus meditemur imitari. in hac desudemus uirtutum palaestra, ut, cum increpuerint temptamenta, non tamquam inexercitatos, non tamquam expertes ciborum spiritalium et adte