comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ueni ꝑfidem rectã & ꝑ oꝑati¬
onẽ fidei congruã. Qui enim
iam adeo uocatus ẽ. ne cesse ẽ
ut et̃ alium uocet ne solus adre¬
munerationẽ ꝑgat. Nã & qui ad
balneum ꝑgi ut beatus gregoriꝰ
dic̃. socios habere desiderans ali¬
t qui sitit iusticiã. id est deum
omĩpotentẽ ueniat. idest accedac
ad illũ ut satietatẽ et̾uam accipiat.
ui uult accipiat aqͣm tute gratiᷤꝰ.
Id est qui desiderat frui dĩ contẽ¬
platione inqua ẽ refectio et̃ne
satietatis studeat recte uiuere
ut postea adipsã dĩ uisionẽ uale¬
at ꝑuenire. S cũ apłs dicat. neꝙ
uolentis. neq currentis. s mise¬
rentis ẽ dĩ. Quomͦ qui uult ac¬
cipit aquã uite gratis: S scien¬
duni ẽ. quia pͥus p̃uenit dĩ mise¬
ricordia ut uelimus: deinde eti
et̾nas delicias p̃uemiente se dei
gra desiderat: passib amoris ad
eas tendat. Et qui uult. id est
uolens exnolente effectus est
non suis meritis s gratiuta dĩ
uoluntate hauriat aqͣm eterne

Expanded text:
fidem rectam et per operationem fidei congruam. Qui enim a Deo jam vocatus est, necesse est ut et alium vocet, ne solus ad remunerationem pergat. Nam et qui ad balneum pergit, ut beatus Gregorius dicit, socios habere desiderans, aliEt qui silit justitiam, id est Deum omnipotentem. Veniat, id est accedat ad illum, ut satietatem aeternam accipiat. Qui vult, accipiat aquam vitae gratis, id est qui desiderat frui Dei contemplatione, in qua est refectio aeternae satietatis, studeat recte vivere, ut postea ad ipsam Dei visionem valeat pervenire. Sed cum Apostolus dicat: Neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , quomodo qui vult, accipit aquam vitae gratis? Sed sciendum est, quia prius praevenit misericordia ut velimus: deinde etiaaeternas delicias praeveniente se gratia Dei desiderat, passibus amoris ad eas tendat. Et qui vult, id est qui volens ex nolente effectus est, non suis meritis, sed gratuita Dei voluntate, hauriat aquam aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
mane citius ad fut᷑m declarat.
Ipse itaq xp̃c ẽ stella spleudida
quia ipse ẽ lux uera illuminais
omnẽ homiẽ. Et bene matut¬
ne: quia mane surrexit & dene¬
bras totius mundi fugauit. No¬
bisq claritatẽ ec̃m diei deuic¬
ta mortalitate post resurrecti¬
onẽ ultimã de monstrauit fu¬
turã. iuxta illud apł. Nox p̃cessit
dies aũt appropniquauit. G̃t

Expanded text:
mane citius affuturum declarat. mane citius affuturum declarat. Ipse atque Christus est stella splendida, quia ipse est lux vera illuminans omnem hominem . Et bene matutina, quia mane surrexit, et tenebras totius mundi fugavit, nobisque claritatem aeterni diei, devicta mortalitate, post resurrectionem ultimam demonstravit, juxta illud Apostoli: Nox praecessit, dies autem appropinquavi
Abbreviated transcription (Latin):
uibis aꝑte ostendit᷑ cuiꝰ figurã
ioħer in hac reuelatione temi¬
erit. Nlec solũ ad ipsũ ꝑtinent
ioħem. que ei dicta sunt sed ad
om̃s eccłias qͦ suꝑiꝰ septenarĩo
numero comphendunt᷑. inqͥb
una catholica idest uniu̾salis
expͥmit᷑. go sum genus
& radix dauid. Quod nichil
aliud est. nisi ego sũ exipsa na¬
tura dauid. Beata em̃ dĩ geni¬
trix destyrƿe dauid descendit.
atq idcirco ipse filiꝰ dĩ. filius
dauid ẽ. Unde ipse int̾rogais
iudeos quid uobis uidet᷑ de xͦ.
cuiꝰ filius sit hoc responsum
abeis accepit. Dauid. Et ille.
Quomͦ gͦ dauid uocat eum do¬
minum dicens. dixit dñs dño
meo sede adextris meis: Sed
alius sed idem ipse genus & ra¬
dix dauid. id ẽ. natura. Alit̃.
Ego sũ radix dauid. quia ex
mẽ dauid sũpsit untium. Et
infine tẽpoꝵ carnis materiã
sũpsi. tella splendida
& matutina. Qnͣtũ adlitterã
ꝑtinet stellã splendidã & ma¬
tutinã appellat luciferũ. qͦdũ
extremas horas noctiũ illustrat.

Expanded text:
te ostenditur, cujus figuram Joannes in hac revelatione tenuerit: nec solum ad ipsum pertinent Joannem, quae ei dicta sunt, sed ad omnes Ecclesias, quae superius septenario numero comprehenduntur, in quibus una catholica, id est universalis exprimitur. Ego sum genus et radix David. Quod nihil aliud est, nisi: Ego sum ex ipsa natura David. Beata enim Dei genitrix de stirpe David descendit, atque idcirco ipse Filius Dei, filius David est. Unde ipse interrogans Judaeos: Quid vobis videtur de Christo cujus filius sit, hoc responsum ab eis accepit: David, et ille: Quomodo ergo David vocat eum Dominum, dicens: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis? Sed alius, sed idem ipse genus et radix David, id est, natura. Aliter: Ego sum radix David, quia ex me David sumpsit initium. Et in fine temporum carnis materiam sumpsi. Stella splendida et matutina. Quantum ad litteram pertinet, stellam splendidam et matutinam appellat Luciferum, quae dum extremas horas noctium illustrat,
Abbreviated transcription (Latin):
te corruptionis liberati ago
libertatẽ & głam filiorũ dĩ
tunc ꝑuenient. qͦm in illa ex̃¬
S sciendũ nob̃ est. quia in eo
qͦd iam nullo certamine de¬
sudabunt. sed et̃na quiete
souebunt᷑ liberi erunt ac nul¬
la seruitute obuoxii. Nam &
nc ñ st̃ serui timoris. sedamo¬
ris. Due enĩ sc̃ seruitutes.
quia alit̾ timec seruus ne
uerberet᷑ ad nõ. alit̾ autẽ
filius ne pͥuet᷑ hereditate
pat̾na offendens in aliquo
pii patris oculos. Ille gͦ ser¬
uit timore. iste aũt amore.
Hac seruitute seruiunt ele¬
cti omĩpotenti deo p̾̃cauenteᷤᷤ
omnino ne eũ in aliquo of¬
fe ndant peccando.Ibi aũt
seruient illi laudando &
glorificando illũ iuxta illud
Beati qui habitant indo¬
mo tua. ⁊ uidebunt
faciem eius. id est ꝑfectam¬
eius cognitionẽ hãbebunt.
Neq enĩ hoc puerilit̾ incelli¬
gendũ ẽ. ut putemꝰ dm̃ habe¬
re faciem que corporeis oculis
possit uideri. S quia infa-¬
cie hominis cognitio ẽ. ideo

Expanded text:
rruptionis liberati, ad libertatem et gloriam filiorum Dei tunc pervenient, quomodo in illa quiSed sciendum est nobis, quia in eo quod jam nullo certamine desudabant, sed aeterna quiete fovebuntur, liberi erunt, ac nulla servitute obnoxii. Nam et nunc non sunt servi timoris, sed amoris. Duae enim sunt servitutes, quia aliter timet servus ne verberetur a Domino, aliter autem filius ne privetur haereditate paterna, offendens in aliquo pii patris oculos. Ille enim servit timore, iste autem amore. Hac servitute serviunt electi hic omnipotenti Deo, praecaventes omnino, ne eum in aliquo offendant peccato. Ibi autem servient illi, laudando et glorificando illum, juxta illud: Beati qui habitant in domo tua . Et videbunt faciem ejus. Id est perfectam cognitionem ejus habebunt. Neque enim pueriliter hoc intelligendum est, ut putemus Deum habere faciem, quae corporeis oculis possit videri, sed quia in facie hominis cognitio est, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
male dedõ loquunt᷑.
icic qui testimoniũ ꝑhibet iu¬
storum. scilicet uerborum. Aq
eciam. idest. sic fiat. & comple¬
ant᷑ omĩa que suꝑius dicta s̃.
eniocito adiudicandũ et

Expanded text:
male de Deo loquuntur. Dicit qui testimonium perhibet istorum, subauditur verborum atque Etiam, id est, sic fiat, ut compleantur omnia quae superius dicta sunt. Venio cito, ad judicandum et
Abbreviated transcription (Latin):
sic isti grauiori pena plecten¬
di sunt. qͥ studio uoluntate acq
amore fallaciis in laqueant᷑.
Hi om̃s suꝑus dicti eruit foriᷤᷤ
hoc est ab aditu celestis ierłm
repellent᷑ cũ audieruit. Disce¬
dite ame maledicti.
go iħc misi angłm meũ testifi

Expanded text:
sic et isti graviori poena plectensic et isti graviori poena plectendi sunt, qui studio, voluntate atque amore, fallaciis illaqueantur. Hi omnes superius dicti, erunt foris, hoc est, ab aditu coelestis Jerusalem repellentur, cum audierint: Discedite a me, maledicti . Ego Jesus misi angelum meum testifi
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥs introierit saluabitur.
Cũ enĩ qͥ libet fideliũ. ꝑ ora p̃¬
dicacoꝵ aditũ intrant regni
celoꝵ. nimirũ ꝑ illũ ingredi¬
untur qui ꝑora illoꝵ loquit᷑.
oris canes. idest iudei. he-¬
retici ceteriq increduli. qui
contͣ eccłiam latrant. Et ue¬
ne fici. id est malefici siue magi.
Et impudici. id est inuerecun¬
de peccantes. & homicide diu̾¬
so modo hominẽ interficientes.
Et ydolis seruientes hoc ẽ si¬
mulatra quedã ꝓdõ colentes.
siue etiã plus terrena qͣm dm̃
diligentes. t om̃ĩs anrat mͣda¬
cium & facit illud. Multi em̃
faciunt mdaciũ. sed tam̃ non
amant m̃daciũ. qͥa studio atq
amore peccandi non mͣtiunt᷑.
Quod m̃datiũ purgat᷑ oꝑe mi¬
sericordie sicut dictum ẽ suꝑiꝰ
de obstetricib hebreoꝵ. S sic̃
isti intal mͣdatio nisi em̃dati¬
onis studitĩ subsequat᷑ ꝑditio¬
ne non carent. scͥptura dicente
ꝑdes om̃s qui locunt᷑ m̃daciũ.

Expanded text:
si quis introierit, salvabitur . si quis introierit, salvabitur . Cum enim quilibet fidelium per ora praedicatorum aditum intrant regni coelorum, nimirum per illum ingrediuntur, qui per ora illorum loquitur. Foris canes, id est Judaei, hretici, caeterique increduli, qui contra Ecclesiam latrant. Et venefici id est, malefici sive magi, et impudici id est, inverecunde peccantes. Et homicidae diverso modo homines interficientes. Et idolis servientes, hoc est, simulacra quaedam pro Deo colentes, sive etiam plus terrena quam Deum diligentes. Et omnis qui amat mendacium, et facit illud. Multi enim mendacium faciunt, sed tamen non amant mendacium, quia studio atque amore peccandi non mentiuntur. Quod mendacium purgant opere misericordiae, sicut dictum est superius de obstetricibus Hebraeorum. Sed sicut isti in tali mendacio, nisi emendationis studium subsequatur, perditione non carent, Scriptura dicente: Perdes omnes qui loquuntur mendacium ,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporalit᷑ ex matre. Uude pautꝰ.
xp̃c finis legis adiusticiã omni
credenti. Principiũ quoq nonad
ꝑtinet. que ex illo supserunt
initium. De .a. ioħes dicit. In pͥn¬
cipio erat uerbũ & omĩa ꝑipsũ
facta sunt. De.io. uͦ qui ẽ finis
elemͣtoꝵ apud grecos. sic̃ . &.a.
pͥncipiũ. Uerbũ caro factũ
est. & hobitauit innobis. In
his totus salutis xp̃iane sum¬
ma confistit. ut scilicet inuno
capite suo. omĩa possidebunt. Un¬
de suꝑiꝰ cũ p̃misisset & ego sitien¬
ti dabo aqͣm uite gratis illiꝰ co
adiunxit. Quicerit possidebit
hec. t portis. id est ꝑportas. ꝑ
apostolos uidelicet ceterosq do¬
cłiam. ꝑ ipsoꝵ orationes & soluti¬
onẽ ingrediemͣ regnũ celorum.
De his portis psalmista dic̃. Aꝑite
mͥ portas iusticie. Statimq unã
pͥncipalem portã. adqm etiã
iste ꝑtinent manifestat subden¬
do. Hec porta dñi iusti intrabt̃
ineã. Hec eñĩ porta xpͣm signifi¬
cat qui dic̃ ego sũ ostiũ & ꝑme

Expanded text:
temporaliter ex matre. Unde Paulus: Christus finis legis ad justitiam omni credenti . Principium quoque non adpertinet, quae ex illo sumpserunt initium. De alpha Joannes dicit: In principio erat Verbum, et, omnia per ipsum facta sunt . De omega vero, qui est finis elementorum apud Graecos, sicut et alpha principium: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . In his totius salutis Christianae summa consistit, ut scilicet in unocapite suo omnia possidebunt. Unde superius cum praemisisset: Et ego sitienti dabo aquam vitae gratis, illico adjunxit: Qui vicerit, possidebit haec. Et portis, id est per portas, per apostolos videlicet, caeterosque doclesiam, per ipsorum ora et solutionem ingrediemur regnum coelorum, de his portis Psalmista dicit: Aperite mihi portas justitiae . Statimque unam principalem portam, ad quam etiam istae pertinent manifestat, subdendo: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam. Haec enim porta Christum significat, qui dicit: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
inqͤm transfixerunt.
t dixit mͥ. Ne signaueris u̾¬
ba ꝓpħie huius. Quare hic
dixit ne signaueris. id ẽ ne
sigillaueris. neclauseris u̾¬
ba libri huiꝰ cũ inmedia huiꝰ
orationis serie dictũ sit ioħi.
signa que loquuta st̃. ui.
tonitrua. & noli eascribe:
Na uidelicet malis & con¬
tẽptorib signanda & clau¬
denda atq abscondenda st̃
diuina mysteria. Unde ẽ.
ne miseritis margaritas ur̃as
ante porcos. fidelib aũt manife¬
standa st̃ diuina eloqͥa. Unde
dñs dic̃. Nobis datũ ẽ nosse my¬
sterium. ceteris aũt inparabo¬
lis. Dicit᷑ itaq ꝓpt̃ infideles sig¬
& noli ea scribere. Propt̾ fide¬
les aũt scribe que uides. & ne
Uel certe qͥd inpͥncipio huiꝰ reue¬
lationis dicit᷑ ioħi scribe que
uides. id ẽ qͦd uisurus es. inme¬
dio uͦ signa que loquuta sunt.
qui cũ gaudio & auiditate re¬
cepturi erant dñi sermonẽ.
Deinde etiã qͦsdã futuros in
quib habundat iniquitas & re¬

Expanded text:
in quem transfixerunt . in quem transfixerunt . Et dixit mihi: Ne signaveris verba prophetiae hujus. Quare hic dixit, ne signaveris, id est, ne sigillaveris, ne clauseris verba libri hujus, cum in media hujus orationis serie dictum sit Joanni: Signa quae locuta sunt septem tonitrua, et noli ea scribere? Quia videlicet malis et contemptoribus signanda et claudenda atque abscondenda sunt divina mysteria. Unde est: Ne miseritis margaritas vestras ante porcos . Fidelibus autem manifestanda sunt divina eloquia. Unde Dominus dicit: Vobis datum est nosse mysterium regni lis . Dicitur itaque propter infideles: Siget noli ea scribere, propter fideles autem. Scribe quae vides, et: Ne Vel certe, quod in principio hujus revelationis dicitur Joanni: Scribe quae vides, quae visurus es, in medio vero: Signa quae locuta sunt qui cum gaudio et aviditate recepturi erant Domini sermonem: deinde etiam quosdam futuros, in quibus abundat iniquitas et re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã ꝓhibet ioh̃em ne se
de ne feceris conseruus tuꝰ
sũ & fratrũ tuoꝵ. Ex quib
uerbis satis supradictũ ẽ.
Quod uidelicet ipse angłs
ideo pedes habere dicit᷑. et
quod timuerit ꝓprit aduen¬
tũ filii dĩ adorari abhoĩe.
qͥ suꝑse sciebat iaͣ eẽ hoĩem.
cũ nichil tale legamus in
ueteri testam̃to uͥ freqͣnt᷑
qͥdem legimꝰ angłos ab ho¬
minib adoratos nec phibi¬
tos. Sed mirũ ualdeᷤ ẽ cur
ioh̃i contͣ int̾dictũ angłi
scđo eũ adorare uoluerit.
Iã enĩ simili mͦ se adorare uetu¬
erat. unũq dm̃ adorandũ eeͣ
docuerat. Ad qͦd dicendũ. qͥa
aut magno uisionũ stupore.
ꝑculeꝰ oblitꝰ fuerat eorũ que
supͣ audierat. aut certe pocest
eẽ repeticio pͥoris sententie.
eum adora. id est ñ creat᷑e
s creatori honoris reuerentiã
offer. Nota uͦ qͦd sepe angłs
ioħi fut᷑a p̃dixit. & multaeti¬
am in hoc libro repperiuntur
& integri uersꝰ ysaie & raca-¬
riunt᷑. Unde ẽ. Uidebunt

Expanded text:
 Joannem ne se de ne feceris. Conservus tuus sum et fratrum tuorum. Ex quibus verbis satis supradictum est, quod videlicet ipse angeluatque ideo pedes habere dicitur, et quod timuerit post adventum Filii Dei adorari ab homine, qui super se sciebat jam esse hominem, cum nihil tale legamus in Veteri Testamento, ubi frequenter quidem legimus angelos ab hominibus adoratos, nec prohibitos. Sed mirum valde est cur Joannes contra interdictum angeli secundo eum adorare voluerit. Jam enim simili modo se adorare vetuerat, unumque Deum adorandum esse docuerat. Ad quod dicendum, quia aut magno visionum stupore perculsus, oblitus fuerat eorum quae supra audierat, aut certe potest esse repetitio prioris sententiae. Deum adora. Id est non creaturae, sed Creatori honoris reverentiam offer. Nota vero quod saepe angelus Joanni futura praedixit, et multa etiam in hoc libro reperiuntur et integri versus Isaiae et Zachariuntur. Unde est: Videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuentionib suis. Inqua senten¬
tia aꝑte ostendit᷑ p̃cessisse culpã
deqͥbusdã dic̃. qͥ cũ cognouissen
qͦd tradidit illos ds̃ inreꝓbum
sensũ. ut faciant qͣ ñ conueni¬
unt. Dicat᷑ itaq qui nocec sib¬
ipsi substantia. id est qui non
uult uerba dĩ audire. noceat
adhuc. id ẽ. ꝑmaneat inpeni¬
tens & peccatis p̃teritis coniun¬
sordescat adhuc. id est addete¬
riora labat᷑. Dũ eni qͥs tempus
penitentie accipit & inpemteis
ꝑmanet ipsũq inpeccatũ con¬
uertit. ipse remediũ gratie
uertit in augm̃tũ culpe. Et qͥa
ñ uult deserere malũ ut ui¬
uat. auget unde moriat᷑. De
quib paulus dicit. ut imple¬
ant peccata sua semꝑ.
t iustus ꝑfidem iustificet᷑ ad¬

Expanded text:
inventionibus suis . In qua sententia aperte ostenditur praecessisse culpam de quibusdam dicit: Qui cum cognovissenquod tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Dicatur itaque, qui nocet, sibiipsi subauditur, id est, qui non vult verba Dei audire, noceat adhuc, id est, permaneat impoenitens, et peccatis praeteritis conjunsordescat adhuc, id est ad deteriora labatur. Dum enim quis tempus poenitentiae accipit, et impoenitens permanet, ipsumque peccatum convertit ipse remedium gratiae convertit in augmentum culpae. Et quia non vult deserere malum ut vivat, auget unde moriatur. De quibus Paulus dicit: Ut impleant peccata sua semper .-- Et justus per fidem justificetur ad
Abbreviated transcription (Latin):
nomini singularit᷑ fed seruis
pluralit̾ dic̃ ostendenda qͣ
oportet fiericito. In quib
uerbis. ostendit utiq non
uni speci alit̃ ioħi. s om̃ĩ
um se uti  licati in ioħ̾e
generalit̃ ꝓspexisse. quia
quod ioħi dicitur. omnib
eccłie fidelib congruit. Qe
sunt aũt que oportet fieri
cito: ltiq remune ratio scõꝵ.

Expanded text:
non uni singulariter, sed servis non uni singulariter, sed servis pluraliter dicit ostendenda quae oportet fieri cito. In quibus verbis ostendit, utique, non uni specialiter, Joanni, sed omnium in se utilitati in Joanne generaliter prospexisse, quia quod Joanni dicitur, omnibus Ecclesiae fidelibus congruit. Quae sunt autem quae oportet fieri cito? utique remun
Abbreviated transcription (Latin):
uir ꝓximũ suũ dicens. cogno¬
scet dnm̃ qͥa om̃s scient me a
minore usq admaiorẽ: s om̃s
et̾ne sapientie inherentes
ꝑfecta scientia fulgebunt.
t regnabunt cũ capite suo
inscła scłorum. Et dixit mͥ.
Haut dubium qͥn angłs qui
hec illi ostendebat
ec uerba que scilicet abin¬
itio libri dicta uel ostensa tͥ st̃. fi¬
delissima sunt. Quia quicquid
tibi dictum ẽ. ueraciter imple¬
bit᷑. Et uera sunt. qͥa adõ uero
bes fi eri ut aliquo mͦ dubitet
de his que subtanta confestati-¬
one ꝓnuntiant᷑ eẽ uerissima.
qͥ loquutꝰ est ꝓpħis. ip̃se misit
angłm suũ ostendere ioħi. &
in illo om̃i eccłie que oportet
fiericito. Nomine sp̃s. tota tͥm¬
tas intelligit᷑ que ipsũ angłm
misit. Qui natura quidem an¬
gł s fuit. s incarnati uerbi so
suam attendens nat᷑am io¬
hannẽ ne sedebeat adorare
phibet. Notantũ aũt quodin
initio istius libri dixit. & si¬
gnificauit mittens ꝑ angłm
suũ seruo suo ioħi. hic uero

Expanded text:
nosce Dominum, quia omnes scient me a majore usque ad minorem . Sed omnes aeternae sapientiae inhaerentes, perfecta scientia fulgebunt. Et regnabunt cum capite suo in saecula saeculorum. Et dixit mihi. Haud dubium quin angelus qui haec illi ostendebat: Haec verba quae scilicet ab initio libri dicta vel ostensa tibi sunt. Fidelissima sunt quia quidquid tibi dictum est, veraciter implebitur. Et vera sunt quia a Deo vero sipiens fieri, ut aliquo modo dubitet de his, quae sub tanta contestatione pronuntiantur esse verissima. qui locutus est prophetis, ipse misit angelum suum ostendere Joanni, et in illo omni Ecclesiae quae oportet fieri cito. Nomine spiritus tota Trinitas intelligitur, quae ipsum angelum misit, qui natura quidem angelus fuit, sed incarnati Verbi soluando suam attendens naturam, Joannem ne se debeat adorare prohibet. Notandum autem quod in initio istius libri dixit et significavit, mittens, per angelum suum servo suo Joanni. Hic vero
Abbreviated transcription (Latin):
t nom eiꝰ infrontibꝰ eorum.
Per frontẽ sic̃ suꝑiꝰ dictũ est.
expͥmit᷑ fides. S cũ ibi iam
ñ sit fides. aut spes. quid
sibi uult quod electi nomͣ
dei infrontib hab̾e ꝑhibet᷑:
S sciendũ qͥa fides hic ꝓ re¬
muneratione fidĩ posita ẽ.
Que remuneratio concẽpla¬
tio oĩpotentis dĩ erit. Cuo
eñi acceꝑit eccł̃ia quod per
fidẽ credidit recte ipsum
iuicissitudo temporis. uł eti¬
am tribulatio angustie qͦ
sepe ꝑ noctẽ figurat᷑. ħ ec
namq supͣ iam dixerat sed
inrepeticione uerbi demon¬
strat. qm appetendũ sit lum̃ illud
quod tociens loqͤndo inculcat.
t non egebit lumine
lucerne. neq lumine solis. Nẽ
humana infirmitas adexer¬
cenda diurna oꝑa noctis qui¬
ete reddit᷑ idonea. Utit᷑ etiã
innocte lucerna ꝓconsolati¬
one. Tunc aũt qndo erit ds
omĩa inomĩb qui ẽ lux uera
om̃s illuminans. non egebit
lumine lucerne uł lumine
solis. Unde sequit᷑
uoniam dominus ds̃ illumi¬

Expanded text:
tum in frontibus eorum. Per frontem sicut superius dictum est exprimitur fides. Sed cum ibi jam non sit fides aut spes, quid sibi vult, quod electi nomen Dei in frontibus habere perhibentur? Sed sciendum, quia fides hic pro remuneratione fidei posita est, quae remuneratio contemplatio Dei omnipotentis erit. Cum enim acceperit Ecclesia, quod per fidem credidit, recte ipsum vicissitudo temporis, vel etiam tribulatio angustiae, quae saepe per noctem figuratur. Haec namque supra jam dixerat, sed in repetitione verbi demonstrat, quam appetendum sit lumen illud, quod totiens loquendo inculcat. Et non egebunt lumine lucernae neque lumine solis. Nunc humana infirmitas ad exercenda diurna opera, noctis quiete redditur idonea, utitur etiam in nocte lucerna pro consolatione: tunc autem quando erit Deus omnia in omnibus, qui est lux vera omnes illuminans, non egebit lumine lucernae vel lumine solis. Unde sequitur: Quoniam Dominus Deus illumi
Abbreviated transcription (Latin):
ctum. sed om̃is eccłia electoꝵ
benedicet᷑ insuis habitatori¬
bus cũ audierint. Henite be¬
dicti patris mei. ꝑcipite
regnum.Sed sedes dei & ag¬
ni in illa erunt. Suꝑius u¬
nam sedem posuerat. dequa
& dixerat se uidisse emana¬
re flumen aque uite. nunc
aũt pluralit᷑ sedes introdu¬
cit dicens. sedes dĩ in illa e¬
runt. Sed hoc significant
plures sedes quod una. id
est omnẽ electoꝵ eccłiam.
Que scilicet ꝓpt̃ unitatem
fidĩ inuna sẽde ꝓpt̾ diuer¬
sitatẽ gentiliũ inplurib
ex pͥmĩtur. Unde & suꝑiꝰ¬

Expanded text:
ctum, sed omnis Ecclesia electorum ctum, sed omnis Ecclesia electorum benedicetur in suis habitatoribus, cum audierint: Venite, benedicti patris mei , etc. Sed sedes Dei et Agni in illa erunt. Superius unam sedem posuerat, de qua et dixerat se vidisse emanare flumen aquae vivae: nunc autem pluraliter sedes introducit, dicens: Sedes Dei in illa erunt. Sed et hoc significant plures sedes, quod una, id est omnem electorum Ecclesiam, quae scilicet propter unitatem fidei in una sede propter diversitatem gentium in pluribus exprimitur. Unde et su
Abbreviated transcription (Latin):
more quod fuisset delecta¬
tus. ꝑ inenses quib ipsũ
lignũ fructus affert et̾nitas
intelligit᷑. Per annos. ut an¬
ni tui non deficient. ł men¬
ses uͦ. ut ẽ illud ysaie. & erit
mensis ex mense ꝑdiem. ut
duodecim fructus reddit.
quia ipsa merces beate im¬
mortalitatis que ꝑfructus
designat᷑. quaq electi fru¬
untur. nullũ terminum
habet sed sine fine manet.
igula ligna reddentia
fructũ suũ. In hoc fructũ
suũ reddent. qm mercedẽ
t folia ligni ad sanitatẽ
gentiũ. folia ligni laudes
in telligunt᷑ sc̃orum deqͥbꝰ
psalmista beati qͥ habitañ
indomo tua. Que laudes ad
sanitatẽ gentiũ ꝓficient. cũ
earum corda ꝑpetua creato¬
ris laus replens nullã in eis
fatigationẽ nullã lassicudi¬
nem nullã tristitiã sinit in¬
eẽ. t omne maledictũ non
erit inea ampliꝰ. Inp̃senti ec¬
cłia malectum ẽ. scilicet ge¬
gus humanũ qͥ incam male¬
dictionẽ ꝑceꝑunt. In illa sc̃õꝵ
societate nullũ erit maledi¬

Expanded text:
ore, quo fuisset delectatus. Per menses, quibus ipsum lignum fructus affert, aeternitas intelligitur: Per annos, ut, anni tui non deficient : per menses vero, ut est illud Isaiae : Et erit mensis ex mense: per diem, ut duodecim menses fructus reddit, quia ipsa merces beatae immortalitatis, quae per fructus designatur, quaque electi perfruuntur, nullum terminum habet, sed sine fine manet. Singula ligna reddentia fructum suum. In hoc fructum suum reddent, quoniam mercedem Et folia ligni ad sanitatem gentium. Folia ligni, laudes intelliguntur sanctorum, de quibus Psalmista: Beati qui habitant in domo tua . Quae laudes ad sanitatem gentium proficient, cum eorum corda perpetua Creatoris laus replens, nullam in eis fatigationem, nullam lassitudinem, nullam tristitiam sinit inesse. Et omne maledictum non erit in ea amplius. In praesenti Ecclesia maledictum est, scilicet genus hominum, qui in Cain maledictionem perceperunt. In illa societate sanctorum, nullum erit maledi
Abbreviated transcription (Latin):
tute inuͥtutẽ. Electi em̃ semꝑ
sunt inꝓfectu uͥtutũ. qͥa cotidie
uichoant & ꝑmomͣta tẽporum
uͥtutib uͥtutes addunt.
cce uenio cito adiudicandum
scilicet & merces mea mecum ẽ.
reddere unicuiq scđm oꝑa sua.
Hec locutio. & electos admeliora
ꝓficere. & reꝓbos hortat᷑ amalis
recedere neꝑeant sine fine excui¬
satione. Que uerba expositione
non indigent qͥa ipsa se expla
postqͤm nullus. pͥ¬

Expanded text:
tutem. Electi enim semper sunt in profectu virtutum, quia quotidie inchoant, et per momenta temporum virtutibus virtutes addunt. Ecce venio cito, ad judicandum scilicet. Et merces mea mecum est, reddere unicuique secundum opera sua. Haec locutio et electos ad meliora proficere, et reprobos hortatur a malis recedere, ne pereant sine excusatione. Quae verba expositione non indigen quia ipsa se explanpost quem nullus. P
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ angłi uident. dequibus
dñs dicit. Angłi eoꝵ semꝑ
uident faciem patris mes
qui incelis ẽ. de hac autẽ
uisione. quomͦ scilicet sit
intelligenda. satis supͣdic
mo nr̃ uidere neqͥt interiorẽ
qͣndomagis dm̃ conspicere
to ẽ subtilior anima nr̃a:
idest ꝑfectam eiꝰ ut dictũ ẽ
habebunt cogitationẽ ut
impleat᷑ qͦd dñs ait. Beati

Expanded text:
vident, de quibus Dominus dicit: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est . De hac autem visione quomodo scilicet sit intelligenda, satis supradicmo noster videre nequit interiorem, quanto magis Deum conspicere to est subtilior anima nostra? id est perfectam ejus ut dictum est habebunt cognitionem, ut impleatur q
Abbreviated transcription (Latin):
cet filius. & sp̃s sc̃s. & sponsa. id
ẽ scã eccłia. dicunt cuilibet fide¬
h. Ueni addm̃ scilicet gressibꝰ
fidei & passib amoris. Iuxta il¬
lud. Accedice adeum & illumi¬
iramini. Sp̃c id est ds̃ dicit hoc

Expanded text:
et Spiritus sanctus. Et sponsa, id est sancta Ecclesia, dicunt, cuilibet fideli: Veni ad Deum, scilicet gressibus fidei et passibus amoris, juxta illud: Accedite ad eum et illuminamini . Spiritus, id est Deus, dicit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nius intra solidos parietes
ad discipulos intrauit.
nullus utiq qualit̾ a di
filio compleretur raciõe
mentis ꝓꝯterat compre¬
hendere sicut est illud
generationem eius quis
enarrabit.: Et ego fle¬
bam multum quia nemo¬
iohannes ista uidebat ille
liber de quo supͣdictũ est.
ꝑ mysterium natiuitatis
passions resurrectionis as-¬
censionis ꝙ aduentũ sp̃e
scĩ fuerit reuelacus eur
se flesse dicat eo quod
nullus sit inuentus qui
librum posset aperire.
s sciendum quia non ex
sua ꝑsona beatus iohanneᷤᷤ
s ex ꝑsona patrum uete¬
ris testamenti flet. qui
flebant desiderances ad¬
uencum filii di in mundu
quorum unus dicebat.
utinam disrumperes cẽ¬
los ꝙ uenires a faciȩ tua
montes turbarentur. Uñ
ꝙ dñs in euangelio disci¬
pulis. B eati inquid oculi
qui uident que uos ui¬
decis. Dico enim uobis qͥa
multi propħe ꝙ. cetera.¬

Expanded text:
nuis, intra solidos parietes nuis, intra solidos parietes ad discipulos intravit? Nullus itaque qualiter a Dei Filio compleretur ratione mentis poterat comprehendere, sicut et illud: Generationem ejus quis enarrabit? . Et ego flebam multam qui a nemoJoannes ista videbat, iste liber de quo supra dictum est, per mysterium nativitatis, passionis, resurrectionis, ascensionis, et adventus Spiritus sancti fuerit revelatus, cur se flevisse dicat? eo quod nullus sit inventus qui librum posset aperire. Sed sciendum est quia non ex sua persona beatus Joannes, sed ex persona Patrum Veteris Testamenti flet, qui flebant desiderantes adventum Filii Dei in mundum, quorum unus dicebat: Utinam disrumperes coelos, et venires, a facie tua montes turbarentur . Unde et Dominus in Evangelio discipulis: Beati inquit oculi qui vident quae vos videtis: dico enim vobis, quia multi prophetae et r
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝙͦ psalmis. E t nemo
poterat ueq incele ideͣ
iangłis neq interra idẽ
in hominibꝰ neq umfer̃¬
no id est in animabus iã¬
a corpore exemptis ape¬
rire librim id est mys¬
teria scͥpturarum rese¬
rare quia nec dũ ple¬
nitudo temporis uenit
quando talia preco le¬
gis impleri flagitabat.
quod uͦ diciturꝰ neq res¬
picere illum. mirum ẽ
dixerit uidi indextera
sedentis libriun. Si enĩ
nemo neq incelo neq
int̾ra neq sub terra
poterat respicere libr̃.
quomodo ille potuit eum
uidere. aut ubi fuit. aut
uum quid ei soli concessũ
est quod nemini aut ho¬
minum aut angelorum
ꝑ missum est. s respicere
hic positum est pro eo qd
est digne comprehendere.
Quis enim angelorũ uel
hominum comp̃hendere
potest quomodo ille cir¬
cum inscͥptus & iuuificator
spiritus intra uterũ matͥs
uirginis sit animatus. qͦ¬
modo ipse post resurrecdi¬
onem uerum corpus ꝙ pal¬
pabile habens clausis ia¬

Expanded text:
tis et Psalmis. Et nemo tis et Psalmis. Et nemo poterat, neque in coelo, id est in angelis, neque in terra, id est in hominibus, neque in inferno, id est in animabus jam corpore exemptis, aperire librum, id est mysteria Scripturarum reserare, quia necdum plenitudo temporis advenerat, quando talia praeco legis impleri flagitabat. Quod vero dicitur: Neque respicere illum, mirum est; superius: Vidi in dextera sedentis librum. Si enim nemo neque in coelo, neque in terra, neque sub terra poterat respicere librum, quomodo ille poterat eum videre? Aut ubi fuerit, aut nunquid ei soli concessum est, quod nemini aut hominum aut angelorum permissum est? Sed respicere hic positum est, pro eo quod est digne comprehendere. Quis enim angelorum vel hominum comprehendere potest, quomodo ille incircumscriptus et vivificator spiritus intra uterum virginis sit animatus? Quomodo ille post resurrectionem verum corpus et palpabile habens, clausis ja
Abbreviated transcription (Latin):
plura loquitur. Et uidi
angłm fortem p̃dicantẽ
uoce magna. Quis ẽ iste
angelus. uimirum qui¬
libet doctor ueteris testa¬
menti. labia enim sacerdo¬
tis custodiunt seientiam.
ꝙ legem requirunt exore
eius quia angłs diũ ex¬
ercituum est. Angłi quip¬
pe ueteris testamenti. id
est scĩ proph̃e ꝙ patriar¬
che. requirebant auxie
quis posset legem sp̃irita¬
liter intelligendam rese¬
rare. Quod autem dicit
quis est dignus aperire
librum ꝙ soluere signa¬
cula eius. pͣposterus est¬
ordo. Prius enim dicit
librum aperiri. ꝙ sic eius¬
signacula reuolui. cum
prius signacula sitire¬
uoluenda postiaq liber
aperiendus. Quod tamen
ita factum est. quia pͥꝰ
dñs librum aperuit
id est scͥpturam ueteris
testamenti inse factus
homo compleuit unde
ipse dicit. non ueni sol¬
uere legem s ad implere.
ꝙ sic demum surgils a mor¬
cuis reserauit sigilla quͣ
discipulis suis apperuit
quȩ scͥpta erant᷑ de illo
in lege moysi & prophe¬

Expanded text:
plura loquitur stylo. Et vidi plura loquitur stylo. Et vidi angelum fortem, praedicantem voce magna: Quis est angelus? Nimirum quilibet doctor Veteris Testamenti. Labia enim sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Angeli quippe Veteris Testamenti, id est, sancti prophetae et patriarchae requirebant anxie quis posset legem spiritualiter intelligendam reserare. Quod autem dicit, quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus, praeposterus ordo est? Prius enim dicit librum aperire, et sic signacula ejus resolvi, cum prius signacula sint resolvenda, posteaque liber aperiendus est. Quod tamen ita factum est, quia prius Dominus librum aperuit, id est Scripturam Veteris Testamenti in se factus homo complevit, unde ipse dicit: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et sic demum resurgens a mortuis reseravit sigilla, quando discipulis suis aperuit quae scripta erant de eo in lege Moysi et prophe
Abbreviated transcription (Latin):
foris. exparte deputaturꝰ
intus. Quartus quoq de
dõ apud quem non est tͣns¬
mutacio. nec uicissitudinis
obumbratio. uterq sensus
intus debet accipi. Pax
euim di exuperat omnẽ
sensum. ꝙ eius clementiã
qua de Efiguratim multa
narrauit. nullus compe¬
tenter atangit. Quintꝰ¬
uͦ porro inparabolis uer¬
borum diffusus. quibꝰdã
etiam gestum littere in¬
mutans. ꝙ de peccatis ꝙ
adulteriis hominũ. uel
prophetiam operũ. uel
secreta spiritalium sensu¬
um multa p̃signans intꝰ
modis om̃ib est reputan¬
dum. sextus etiam de ge¬
mino saluatoris aduentũ
certis claret. cestirnonus
foris inpromptu phsitus. cer¬
tis intus latet occultus ut
ꝙ dubitationem auferat.
ꝙ fides exerceat: Septunꝰ
ad extremum in p̃dopcis
uite agende forss inpre¬
ceptis autem figlrande
intus latet. hos modos
ante redemptionis quide
tempus absconditos. ipso
uero redemptoris temꝑe
beatus ambrosius lucu¬
lenti & pulchri stilo quã¬

Expanded text:
foris, ex parte deputatur foris, ex parte deputatur intus. Quartus quoque de Deo, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio, uterque sensus intus debet accipi. Pax Dei exsuperat omnem sensum , et ejus clementiam, quae de se figuratim multa narravit, nullus competenter attingit. Quintus porro in parabolis verborum diffusus, quibusdam etiam gestum litterae imitans, et de peccatis et adulteriis hominum, vel prophetiam operum, vel secreta spiritualium sensuum multa praesignans, intus modis omnibus est reputandus. Sextus etiam de gemino Salvatoris adventu, certis claret testimoniis, foris in promptu positus, certis intus latet occultus, ut et dubitationem auferat, et fideles exerceat. Septimus ad extremum in praeceptis vitae agendae foris, in praeceptis autem vitae figurandae intus latet. Hos modos ante Redemptionis quidem tempus absconditos, ipso vero redemptoris temporsanctus Ambrosius luculento et pulchro quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ malachiam dicit. Acce¬
dam aduos iniudicio.
ꝙ ero testis uelox male¬
ficis. ꝙ ad ulteris ꝙ ꝑ uiris
ꝙ reliqͣ. Septimus modꝰ
qui geminam p̃ceptorũ re¬
tinet qualitatem. id est ui¬
tȩ agende. uiteq figurand̃.
Et quidem agende uitȩ pͣ¬
cepta nunc usq manent
ut est diliges dñm dm cuũ
ex toto corde ꝙ proximum
tuum sicut te ipsum uel
cetera talia quȩ etiã nũc
euangelica auctoritate ser¬
uari uibentur. uitȩ uero
figurandȩ manifestata ue¬
ritate transierunt. ut est
circumcisi. sabbatum. obla¬
tio uictimarum. quȩ sicut
dictum est cessante umnbͣ
inueritatẽ spiritalit̾ ꝑagũ¬
tur. S quia hic liber intꝰ
ꝙ foris scͥptus fuisse asserit᷑.
uidendum est de his.Un.
modis qui debeant intus
qui formsecus reputari. Pri¬
mus itaq hẏstoricꝰ idẽq
simplex. nichil inse mistic̃
retinens. totus est foris.
Secundꝰ allegoricus. totus
omuino int̾us. tereiꝰ uero
utriusq geminam inse cõ¬
tinens for̾mam. ex parte

Expanded text:
per Malachiam dicit: Accedam ad vos in judicio, et ero testis velox maleficis et adulteris et perjuris Israel. Septimus modus est, qui geminam praeceptorum retinet qualitatem, id est vitae agendae vitaeque figurandae. Et quidem agendae vitae praecepta nunc usque manent, ut est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, et proximum tuum sicut teipsum , vel caetera talia, quae etiam nunc evangelica auctoritate servari jubentur. Vitae vero figurandae manifesta veritate transierunt, ut est circumcisio, sabbatum, oblatio victimarum, quae sicut dictum est, cessante umbra, in veritate spiritualiter peraguntur. Sed quia hic liber intus et foris scriptus fuisse asseritur, videndum est de his septem modis, qui debeant intus, qui forinsecus reputari. Primus itaque historicus, idemque simplex, nihil in se mysticum retinens, totus est foris. Secundus allegoricus, totus omnino intus. Tertius vero utriusque geminam in se continens formam, ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
seniorem quemlibet pa¬
trem ueteris testamenti.
debemus accipere. qui ad¬
uentum filii di p̃nunci¬
ans ceteris consolationẽ

Expanded text:
seniorem quemlibet patrem Veteris Testamenti debemus accipere, qui adventum Filii Dei praenuntians, caeteris consolatione
Abbreviated transcription (Latin):
mino saluatoris aduentu
quo uigilans discretio est¬
ad hibenda nec ut prima
accipiatur pro secundo.
auł secundus pro primo
ciius uidei ignari igno¬
rancie cecitate nunc usq
laborant. nescientes quia
ad primum. quia ad scdm
euis ꝑtineat aduentum.
Primus itaq humilitatis
sibi uindicat locum. un¬
de est prophetam uobis
suscitabit dñs de fratribꝰ¬

Expanded text:
mino Salvatoris adventu, quo vigilans discretio adhibenda est, ne aut primus accipiatur pro secundo, aut secundus pro primo. Cujus Judaei ignari, ignorantiae caecitate nunc usque laborant, nescientes quid ad primum, quid ad secundum ejus pertineat adventum. Primus itaque humilitatis sibi vindicat locum, unde est: Prophetam vobis suscitabit Deus de fratrib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ steterunt proeo.
quod est stabunt quia
preteritum tempus
est positum hic pro
futuro suꝑ pedes suos.
Quantum sit hoc futu¬

Expanded text:
 steterunt. Pro eo quod est stabunt, quia praeteritum tempus est positum hic pro futuro. Super pedes suos. Quantum autem sit hoc futu
Abbreviated transcription (Latin):
qui hanc bestiam adorant.
Quia neq in seculari potẽ¬
tia neq inmiraculorum
fraude in retro actis tempo

Expanded text:
qui hanc bestiam adorant, quia neque in saeculari potentia, neque in miraculorum fraude in retroactis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ulus tam̃ infine scłi pugna:¬
bit. qnͣdo diuino iudicio
solutus ꝓpͥis uirib efferabi¬
tur qͣndo signis & miraculis
castra scõrum ꝑturbare ni¬
sus fuerit. Tunc parit̾ be¬
stia.reges. & exercitus eorũ
pugnabunt cum xp̃o et eius
exercitu: qͥa uno uoto unaq
uoluntate reꝓbi aduersus ex¬
clesiam firmabunt᷑ cum ꝑ
damnatum illum hominem
antiquus hostis inseculari po¬
tentia se eriget. Tunc enim
unammi crudelitate repbi
cum suo capite contra eccłiã
erigent᷑. nullumq membrũ
iniquoꝵ a sui capitis uolun¬
tate in hac ꝑsecutione dicre¬
pauit. t adprehensa est
bestia ꝓeo quod ẽ app̃hende¬
tur. Quia p̃teritum tempus
ꝓfuturo hic positum ẽ & pseu¬

Expanded text:
dius tamen in fine saeculi pugnadius tamen in fine saeculi pugnabit, quando divino judicio solutus propriis viribus efferabitur, quando signis et miraculis castra sanctorum perturbare nisus fuerit. Tunc pariter bestia, reges et exercitus eorum pugnabit cum Christo, et ejus exercitu, quia uno voto unaque voluntate reprobi, adversus Ecclesiam firmabuntur, cum per damnatum hominem, antiquus hostis in saeculari potentia se eriget: tunc enim unanimi crudelitate reprobi cum suo capite, contra Ecclesiam erigentur, nullumque membrum iniquorum a sui capitis voluntate, in hac persecutione discrepabit. Et apprehensa est bestia. Pro eo quod apprehendetur, quia praeteritum tempus pro futuro hic positum est. E
Abbreviated transcription (Latin):
tum & ętñam omnium fideliũ
refectionẽ. Que cena recte ma¬
gna uocat᷑. quia uidelicet
& gentiles ⁊ iudei aduitam
ȩternam. p̃ordinati. tunc cre¬
dent.⁊ adhanc cenam ueni¬
ent: ut comedent carnes re¬
gum⁊ cederoꝵ. idest ut exo¬
mnibꝰ conditionibꝰ⁊ qͣlitatibꝰ
adsidem xp̃i conuertant. ⁊ in
corpus suum quod ẽ eccłia tra¬
hiciant. ⁊ uidi bestiam &
reges terrȩ & exercitus eorum
congregatos ad faciendũ p̃liũ
cum illo qui sedebat inequo
& cum exercitu eius. Bestia ut
supͣdictum ẽ. aliquando diabo¬
lum malorum pͥncipem. ali
hoc loco bestia cdiaboli cũ suo
homine assũpto intelligitur.
Reges uͦ &. exercitus eorum
ppositi cum subiectis eorum
malis designant᷑. Hifaciunt
bellum contraxp̃m & eius fi¬
deles blasphemiis. obꝓbriis.
tribulationibꝰ. ⁊ miraculis pu¬
gnãtes. Et qͣmuis abipso dm̃
aduentu diabolus cum suis
membris bellum certaminis
contra eccł̃iam in ierit. uali¬

Expanded text:
tum, et aeternam omnium fidelium tum, et aeternam omnium fidelium refectionem. Quae coena recte magna vocatur, quia videlicet et gentiles, et Judaei ad vitam aeternam praeordinati tunc credent, et ad hanc coenam venient, ut comedant carnes regum et caeterorum, id est ut ex omnibus conditionibus et qualitatibus ad fidem Christi convertantur, et in corpus suum, quod est Ecclesia, trajiciantur. Et vidi bestiam et reges terrae et exercitus eorum congregatos ad faciendum praelium cum illo qui sedebat in equo, et cum exercitu ejus. Bestia, ut supra dictum est, aliquando diabolum malorum principem, aliqhoc loco bestia, diabolus cum suo homine assumpto intelligitur. Reges vero et exercitus eorum, praepositi cum subjectos eorum malis designantur, hi faciunt bellum contra Christum et ejus fideles, blasphemiis et opprobriis, tribulationibus et miraculis pugnantes. Et quamvis ab ipso Domini adventu, diabolus cum suis membris bellum certaminis contra Ecclesiam inierit, vali
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccł̃ie trahunt. sicq quasi
mactantes eos cometlunt.
t carnes om̃ium
liberorũ & seruorũr & pusil¬
lorum. ac magnorũ. Liberi
sunt ugines carne. Serui
aũt conuigio obligati. qͥb
apłs dicit. Cum serui eẽtis
peccato liberi fuistis iusticie.
idest alieni fuistis a iusticia.
ꝓpusillos uulgus ignobile¬
ꝑmagnos uͦ. phylosophy & di¬
uites huiꝰ scłi. Exhis omnib
ab exortu qͥdem sc̃e eccł̃ie p̃pa¬
rat᷑ sed infinẽ tempoꝵ ab un¬
dantius p̃parabit᷑ qͣndo non
solum gentiles sed etiã iudex
occurrent. et ad xp̃m conuer¬
tent᷑. Unde & ista specialit᷑
adillud tempus referre pos¬
sumus. Angłs itaq insole.
helyas. & enoch intelligunt᷑
inaꝑta luce xp̃m p̃dicantes.
Licet eñi ꝑsecutiones iudeli¬
cet ab antixp̃o sustineant in¬
latas tam constant & mani¬
feste p̃dicabunt xp̃m dicentes
sociis uidelicet p̃dicatoribus.
Uenite adcenã magnã dĩ oĩ¬
potentis. id est adeccliȩ conuen¬

Expanded text:
Ecclesiae trahunt, sicque quasi Ecclesiae trahunt, sicque quasi mactantes eos comedunt. Et carnes omnium liberorum ac servorum et pusillorum ac magnorum. Liberti sunt virgines carne. Servi autem conjugio obligati, quibus Apostolus dicit: Cum servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae , id est alieni fuistis a justitiaur vulgus ignobilePer magnos vero, philosophi et divites hujus saeculi. Ex his omnibus ab exortu quidem sanctae Ecclesiae praeparatur, sed in fine temporum abundantius praeparabitur, quando non solum gentiles, sed etiam Judaei occurrent, et ad Christum convertentur. Unde et ista specialiter ad illud tempus referre possumus. Angelus itaque in sole, Elias et Enoch intelliguntur, in aperta luce Christum praedicantes. Licet enim persecutiones videlicet ab Antichristo sustineant illatas, tamen constanter et manifeste praedicabunt Christum, dicentes sociis videlicet praedicatoribus, Venite ad coenam magnam Dei omnipotentis, id est ad Ecclesiae conven
Abbreviated transcription (Latin):
ut est illud. & uidebit om̃ĩs
caro salutare dei. Neq enm
caro sine auimabꝰ filium dei
uidere potuit. sed carnis uel
anime nomine totus homo
intelligit᷑. idest a parte totũ.
ita gͦ & hic fit cum dicit᷑. ut
manducetis carnes regum
& tribunorum. Quo in loco
diuerse hominũ qualitates
prehendunt᷑. Sunt quippe
meccłia reges sunt & tribu¬
ni. idest comites & ceteri
pͥncipes nobiliores: Sunt
fortes uiri bellicosissimi ad
hi designant᷑. qͥ pͥus erant uo¬
luptuosi & luxuria comqui¬
nati. Deqͥbus ꝓpħia dicit. E¬
qui emissarii facti sunt in¬
samientes infeminas. Et in
psalmis ipse dñs admonet
dicens. Nolite fieri sicut
equus & mulus. quibꝰ non
ẽ intellectus. ꝑ sessores aũt
heresi arcas intelligere pos¬
sumꝰ. Qdum eloquiorũ sci¬
entia carualib eminent.
quasi suꝑbruta ammalia
consident eisq iure pote¬
statis ad quodlibet facinus
abutunt᷑. Sed aliqͣndo tales
scĩ sua doctrina adfidem xͥ
conuertuit. & ad bonitatẽ

Expanded text:
ut illud: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque encaro sine animabus Filium Dei videre poterit, sed carnis vel animae nomine totus homo intelligitur, id est a parte totum. Ita ergo et hic fit cum dicitur, ut manducetis carnes regum et tribunorum. Quo in loco diversae hominum qualitates prehenduntur: Sunt quippe in Ecclesia reges, sunt et tribuni, id est comites et caeteri principes nobiliores, sunt fortes viri bellicosissimi ad hi designantur, qui prius erant voluptuosi et luxuria coinquinati, de quibus propheta dicit: Equi emissarii facti sunt insanientes in feminas . Et in Psalmis ipse Dominus admonet, dicens: Nolite fieri sicut equus et mulus quibus non est intellectus . Per sessores autem haeresiarchas intelligere possumus, qui dum eloquiorum scientia carnalibus eminent quasi super bruta animalia insident, eisque jure potestatis ad quodlibet facinus abutuntur. Sed aliquando tales sancti sua doctrina ad fidem Christi convertunt, et ad bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
lat scõs incelesti uita degen¬
tes. Que bene ꝑmediũ celuor
uolare dicunt᷑. quia non t̃re¬
nis rebus inherent sed mͣte
ut dictum ẽ. celestia petunt
et ubiq p̃dicando discurr̃t.
hoc ẽ quod dicit ꝑmedium
celum. idest ꝑ mediã eccłiã.
Dequib ysaias dicit. E st̃

Expanded text:
lat sanctos in coelesti vita degentes. Quae bene per medium coelum volare dicuntur, quoniam non terrenis rebus inhaerent, sed mente, ut dictum est, coelestia petunt, et ubique praedicando discurrunt. Hoc est quod dicit per medium coelum, id est per mediam Ecclesiam. De quibus Isaias dic
Abbreviated transcription (Latin):
praui intelligunt᷑. Que sint
aũt signa. quȩ pseudo ꝓpħ̃e
fecerint quia inuno multi
intelligunt᷑: suꝑuis dictum ẽ
iiter que etiam iguem fecer̃t
descendere decȩlo. Coram be¬
stia dicit. quia uͥcumq fuerint
isti ministri antixp̃i ita ea
facient. quȩ illi placere co¬
gnouerint: quasi semꝑ incon¬
spectu illius constant ⁊ ab eo
indeant᷑. Et his signis subiciet

Expanded text:
pravi intelliguntur. Quae sint autem signa quae pseudopropheta fecerit, quia in uno multa intelliguntur, superius dictum est, inter quae etiam ignem fecerit descendere de coelo. Coram bestia dicit quia ubicunque fuerint ipsi ministri Antichristi, ita ea facient, quae illi placere cognoverint, quasi semper in conspectu illius consistant, et ab eo videantur. Et his
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ om̃ipotentis. Quid ꝑcęnã
nisi conuiuiũ intelligitur
ȩt̃ne refectionis. Hocat ergo
aues adcenam. id est omnes
scõs ad epulas regni uenturi.
dicens. Henite credendo &
bona faciendo. congregami¬
ni adcenam dĩ om̃ipotentis.
idest ad cõmune conuiuiũ
et̾ne refectionis. Ut man¬
ducetis carnẽ regũ. & car¬
de & manduca. idest occide
in hominib infidelitatem¬
& traice incorpus tuũ qͦd ẽ¬

Expanded text:
Dei omnipotentis. Quid per coenam, nisi convivium intelligitur aeternae refectionis? Vocat ergo aves ad coenam, id est omnes sanctos ad epulas regni venturi, dicens: Venite credendo et bona faciendo. Congregamini ad coenam Dei omnipotentis, id est ad commune convivium aeternae refectionis. Ut manducetis carnes regum et carde et manduca , id est, occide in hominibus infidelitatem, et in corpus tuum, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
sit in ꝑsonis. unitas est in
maiestate. qui erat ante
omia secula ꝙ qui est ĩmu¬
tabilis sicut psalmista di¬
eit. cu autem id̃e ipse es.
ꝙ qui uenturus est ad u¬
dicium ut reddat unicu¬
iq iuxta opera sua: quo
in loco questio oritur. cur
iudelicet scã animalia cũ
triuitatem p̃miserint sub¬
iungunt qui uenturus est.
Nr̃a quippe fides habet
quod iniudicio solum mͦ
persona filiĩ iudebitur.
quia inea forma. qua iudi¬
catus est iudicabit. ꝙ pat̾
non iudicat quemꝙͣ. sed
omne iudicium dedit fi¬
lio. S sciendum est quia¬
ibi cum illo erit. pariter
pater ꝙ sp̃c̃ sc̃s. inunita¬
tis diuinitate. ꝙ ipsa in¬
uisibilis trinitatis nat᷑a.
ꝑ assumptam filii huma

Expanded text:
sit in personis, unitas est in majestate, qui erat ante omnia saecula, et qui est immutabilis, sicut Psalmista dicit: Tu autem idem ipse es . Et venturus est ad judicium, ut reddat unicuique juxta opera sua. Quo in loco quaestio oritur cur videlicet sancta animalia cum trinitatem praemiserint, subjungunt qui venturus est. Nostra quippe fides habet, quod in judicio solummodo persona Filii videbitur, quia in ea forma qua judicatus est judicabit: et Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio illic cum illo erunt pariter Pater et Spiritus sanctus in unitatis divinitate, et ipsa invisibilis Trinitatis natura, per assumptam Filii huma