comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torquebat᷑. negatio dimittebat᷑. Erat gͦ tunc
magnꝰ estus ꝑsequentiũ quicũq in illa tẽptati¬
one cecider̃ : tã quã ademonio meridiano cetider̃
& quanti cecider̃: Multi qͥ se sperabant sessaros
cũ dño & udicaturos illi alatere ceciderunt
ltẽ multi qͥ se sperabant ad dexterã futuros
in plebẽ scãm stipendiariã. tãquã ꝓuintiales.
qͥ annonã militib prebent. quibus dici hab&.
esuriui. & dedistis inihi manducare. Ad dexte¬
rã enĩ erunt multi. & de ipsa spe ceciderunt :¬
& plures inde quia plures ibi. Pauciores enĩ st̃¬
qui cũ dño iudicabunt: & plures sunt qui
stabunt ante illũ: sed non una condicio eorũ.
Alii ad sinistrã. alii ad dexterã. Alii ut reg¬
nent. alii ut puniant᷑. Aliiͣ audiant. ueni¬
te benedicti patris mei ꝑcipite regnũ: alu
ut audiant ite in ignẽ acternũ. qui prepa¬
ratus est dirabolo & angelis eius. Ergo arui¬

Expanded text:
torquebatur, negatio dimittebatur. Erat ergo tunc torquebatur, negatio dimittebatur. Erat ergo tunc magnus aestus persequentium. Quicumque in illa tentatione ceciderunt, tanquam a daemonio meridiano ceciderunt. Et quanti ceciderunt! Multi qui se sperabant sessuros cum Domino et judicaturos, illi a latere ceciderunt. Item multi qui se sperabant ad dexteram futuros, in plebe sancta stipendiaria tanquam provinciales, qui annonam militibus praebent, quibus dici habet, «Esurivi, et dedistis mihi manducare» ad dexteram enim erunt multi; et de ipsa spe ceciderunt, et plures inde, quia plures ibi. Pauciores enim qui cum Domino judicabunt, et plures qui stabunt ante illum: sed non una conditio eorum. Alii ad sinistram, alii ad dexteram; alii ut regnent, alii ut puniantur; alii ut audiant, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum;» alii ut audiant. «Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus» . Ergo qui «a rui
Abbreviated transcription (Latin):
Et sub alis eius sperabis scuto circũdabit te ue¬
ritaseius. non timebis atimore nocturno.
Tẽptationes ignorantiȩ timor nocturnus.
peccata scientię sagitta uolans per diem. In
nocte enĩ ignorantia intelligit᷑. in die mani¬
festatio. Sunt qui ignorantes peccant. sunt qͥ
scientes peccant. Qui ignorantes peccantiati¬
more nocturno sub plantant᷑ qui scientes
peccant: a sagitta uolante ꝑ diem ꝑcussi st̃
Hȩc autẽ cũ in grauiorib ꝑsecutionib fiunt
quousq ꝑueniat᷑ tãquã ad meridiem. quicũq
illo calore ceciderit. tã quã de monio meridi¬
anocad&. Et multi acalore isto ceciderunt
sicut iã exposuimꝰ hesterno dĩ caritati urãe.
quia feruente ꝑsetutione dictũ est. torque¬
ant̾ xp̃iani. donec negent quod &p̃iani sunt.
Cũ antea solerent confessi ꝑcuti. ad hoc postea
tor quebant᷑ ut negarent. Et cũ om̃is reus tã¬
diu torqueat᷑ quãdiu negat. xp̃ianoꝵ confessio

Expanded text:
us sperabis. Scuto circumdabit te veritas ejus; non timebis a timore nocturno.» Tentationes ignorantiae, timor nocturnus; peccata scientiae, sagitta volans per diem: in nocte enim ignorantia intelligitur, in die manifestatio. Sunt qui ignorantes peccant, sunt qui scientes peccant: qui ignorantes peccant, a timore nocturno supplantantur; qui scientes peccant, a sagitta volante per diem percussi sunt. Haec autem cum in gravioribus persecutionibus fiunt, quousque perveniatur tanquam ad meridiem, quicumque illo calore ceciderit, tanquam a daemonio meridiano cadet. Et multi a calore isto ceciderunt, sicut jam exposuimus hesterno die Charitati vestrae; quia fervente persecutione dictum est, Torqueantur Christiani, donec negent quod christiani sunt. Cum antea solerent confessi percuti, ad hoc postea torquebantur ut negarent: et cum omnis reus tamdiu torqueatur, quamdiu neget; Christianorum confessio
Abbreviated transcription (Latin):
as sub alas matris. ne a miluo rapiaris. Milui
sunt enĩ acreae potestates. diabolus & angłi
cius. Rapere uolunt infirmitatẽ nr̃am. fu¬
giamꝰ sub alas matris sapientiȩ. quia & ipsa sa¬
pientia infirmata est ꝓpt̃ nos. quia uerbum
caro factũ est Sicut infirmat᷑ gallina cũ pul¬

Expanded text:
as sub alas matris, ne a milvo rapiaris. Milvi as sub alas matris, ne a milvo rapiaris. Milvi sunt enim aereae potestates, diabolus et angeli ejus: rapere volunt infirmitatem nostram. Fugiamus sub alas matris Sapientiae, quia et ipsa Sapientia infirmata est propter nos; quia Verbum caro factum est . Sicut infirmat
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓtectione dĩ cęli cõmorabit᷑. Hoc cõmenda¬
uimus caritati urẽ. in istis uersib ne quisquã
in se spẽ ponat. sed totã spẽ suã in illo ponat.
in quo sunt uires nr̃ȩ. Ex adiutorio enĩ eius
uincimꝰ non ex nra pręsũptione. Protegit
susceptor m̃sestu. & refugiũ ineũ ds̃ m̃s spera¬
bo in eũ. Qm̃ ipse cru& me de muscipula ue¬
nantiũ & auerbo aspero Diocimꝰ quia multi
timentes. asperũ uerbũ: incidunt in muscipu
aspero incidit in muscipulã diaboli. Insultat᷑
&iã homini. quia int̾ inultos xp̃ianos melius
uiuit: & timens aspera uerba insultatorum.
inadit in laqueos diaboli. ut non sit triticũ in
area. sed paleã sequat᷑. Qui autẽ in dõ sperat:
eruit̾ amuscipula uenantiũ & a uerbo aspero.
Quomodo autẽ te ꝓtegit ds̃ : Int̾ scapulas suas
obumbrabit tibi. Id est ante pectus suũ te po¬
nit. ut alis suis te ꝓtegat. si modo cognoscas
infirmitatẽ tuã. ut quasi pullus infirmꝰ fugi¬

Expanded text:
ne Dei coeli commorabitur.» Hoc commendavimus Charitati Vestrae in istis versibus, ne quisquam in se spem ponat, sed totam spem suam in illo ponat, in quo sunt vires nostrae; ex adjutorio enim ejus vincimus, non ex nostra praesumptione. Protegit r meus es tu, et refugium meum, Deus meus, sperabo in eum; quoniam ipse eruet me de muscipula venantium, et a verbo aspero.» Diximus quia multi timentes asperum verbum incidunt in muscipul et ab aspero verbo incidit in muscipulam diaboli. Insultatur etiam homini, quia inter multos christianos melius vivit; et timens aspera verba insultatorum, incidit in laqueos diaboli, ut non sit triticum in area, sed paleam sequatur. Qui autem in Deo sperat, eruitur a muscipula venantium et a verbo aspero. Quomodo autem te protegit Deus? «Inter scapulas suas obumbrabit tibi:» id est, ante pectus suum te ponet, ut alis suis te protegat; si modo agnoscas infirmitatem tuam, ut quasi pullus infirmus fugi
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ne ꝑuenir&: angustia tẽpo¬
ris impediuit. & dilata . ẽ. pars
eius in hodiernũ diem. Hoc qui hȩriad fuistis
recordamini. qui non audistis cognoscite.
Propterea fecimꝰ ipsã lectionẽ euangelii recita¬
ri ubi dñs tẽptitus est. ꝑ ea uerba psalmi quę
nc audistis. Ideo tẽptatꝰ ẽ. ap̃s ne uincit᷑ atẽpta¬
tore ap̃ianus. Ille quippe magist̃ in om̃ibus
tẽptari uoluit quia tẽptam᷑. sicut mori uoluit qͥa
morim̾. sicut resurgere uoluit. quia resurrec¬
turi sumus. Illa enĩ quȩ ostendit in homine
qͥ factꝰ ẽ ꝓpt̃ noshomo cũ ess& ds̃ ꝑ quẽ facti sumꝰ :¬
S

Expanded text:
num perveniret, angustia temponum perveniret, angustia temporis impedivit; et dilata est pars ejus in hodiernum diem. Hoc qui heri adfuistis, recordamini, qui non adfuistis, cognoscite. Propterea fecimus ipsam lectionem Evangelii recitari, ubi Dominus tentatus est per ea verba Psalmi, quae hic audistis . Ideo tentatus est Christus, ne vincatur a tentatore christianus. Ille quippe magister in omnibus tentari voluit, quia tentamur; sicut mori voluit, quia morimur; sicut resurgere voluit, quia resurrecturi sumus. Illa enim quae ostendit in homine, qui factus est propter nos homo, cum esset Deus per quem facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tu es dñe spes mea: Altissimũ posuisti re¬
fugiũ tuũ. Quid est quod in alto est refugiũ
tuũ: Multi enũ sic sibi faciunt refugium dĩ.
quo fugiant a tẽporalib aestibus. In alto ẽ. enĩ
refugiũ dĩ ualde in occulto est quo fugias ab
ira uentura. intꝰ altissimũ posuisti refugiũ tuũ.
Non accedent ad te mala. & flagellũ non ap¬
propinquabit tabernaculo tuo. Qm̃ angelis suis
mandauit de te. ut custodiant te in om̃ib uiis
tuis In manib portabunt te. ne uinquã offen¬
das ad lapidẽ pedem tuũ. Ista sunt uerba quȩ
uit. Sed quia diligentius consideranda sunt
ne uos fatigemus. differamꝰ in crastinũ. quia
& crastino debetͣ uobis sermo. ut ab illo loco
psalmi. rursus incipianus propt̃ tediũ urm̃.
ne cũ uolumus finire res obscuras. prȩcipitemꝰ.
& non ꝑueniant ad intelligentiam uestram.¬
icut Non dusito meminisse
caritatẽ uram̃ qui hesterno die
sermoni ad fuistis: psalmũ quẽ
ceperamꝰ exponere : ad termi¬

Expanded text:
m tu es, Domine, spes mea; altissimum posuisti refugium tuum.» Quid est quod in alto est refugium tuum? Multi enim sic sibi faciunt refugium Dei, quo fugiant a temporalibus aestibus. In alto est enim refugium Dei, valde in occulto est, quo fugias ab ira ventura. Intus «altissimum posuisti refugium tuum. Non accedent ad te mala, et flagellum non approps tuis. In manibus tollent te, nequando offendas ad lapidem pedem tuum.» Ista sunt verba quae tavit. Sed quia diligentius consideranda sunt, ne vos fatigemus, differamus in crastinum quia et crastino debetur vobis sermo, ut ab isto loco Psalmi rursus incipiamus, propter taedium vestrum; ne cum volumus finire res obscuras, praecipitemus, et non perveniant ad intelligentiam vestram.icut non dubito meminisse Charitatem vestram, qui hesterno die sermoni adfuistis, psalmum quem coeperamus exponere, ne ad termi
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ ds̃ m̃s. ut qđ de reliquisti me: Longe a salu¬
tt mea. uerba delictoꝵ meoꝵ. Uidetis gͦ quid
dicat᷑ ex ꝑsona capitis.: quid ex ꝑsona corporis.
Delicta ad nos ꝑtinent: passio pro nob̾ ad caput
ꝑtin& sed ꝓpt̾ passionẽ illius pro nobis & quod
ad nos ꝑtinoe delictoꝵ soluit᷑. Sic & in isto

Expanded text:
«Deus, Deus meus, utquid me dereliquisti? Longe a salute mea verba delictorum meorum» . Videtis ergo quid dicatur ex persona capitis, quid ex persona corporis. Delicta ad nos pertinent, passio pro nobis ad caput pertinet: sed propter passionem illius pro nobis, et quod ad nos pertinet delictorum solvitur . Sic et in isto
Abbreviated transcription (Latin):
si teneatis hanc regulã. Aliquando psalmus.¬
& non solũ psalmus. sed & om̃is ꝓphetia aliquan
& non uidet᷑ inutasse ꝑsonã. quia non separat᷑
caput acorpore. sed tãquã de uno loquit᷑.
Uideat enĩ caritas ur̃a quod dico. Manifes¬
tus est certe om̃ib psalinus: ubi de passione
diũ dicit᷑. Foderunt manus meas & pedes. meos:¬
dinumetauer̃ om̃a ossa mea. Diuiser̃ sibi
uestim̃ta mea. & suꝑ uestẽ meã miser̃ sortẽ.

Expanded text:
si teneatis hanc regulam. Aliquando psalmus,si teneatis hanc regulam. Aliquando psalmus, non solum psalmus, sed et omnis prophetia, aliquandet non videtur mutasse personam; quia non separatur caput a corpore, sed tanquam de uno loquitur. Videat enim Charitas Vestra quod dico. Manifestus est certe omnibus psalmus ubi de passione Domini dicitur: «Foderunt manus meas et pedes; dinumeraverunt omnia ossa mea: diviserunt sibi vest
Abbreviated transcription (Latin):
& factus est nobis uia in peregrinatione. ut
in illo ambulantes. nec crreius. nec deficiamꝰ.
nec in latrocinantes iucidamꝰ. nec in laqueos
in ruamꝰ. qui ponunt᷑ iuxta uiã. Talem ergo
scientes xp̃m totũ atq uniuersũ simul cum
aeccła. ipsũ autẽ solũ natũ de uirgine caput
aeccłȩ: mediatorẽ scilic& int̾ dm̃ & homines.
xp̃m iħm .Ad hoc mediatorẽ. ut eos qui reces¬
serant ꝑ se reconcili&. Medius enĩ non est.
nisi int̃ duos. Recesse ramꝰ amaiestate dĩ. &
peccato nr̃o offenderamꝰ cũ. Missus est filius eiꝰ¬
mediator. qui sanguine suo soluer& peccata
r& nos ei & reconciliar&. a quo auersi in peca¬
tis nr̃is & delictis tenebam᷑. Ipse est caput
nrm̃. ipse est ds̃ acqualis patri. uerbũ dĩ per¬
homo ut recrearem᷑. Ds̃ ut facer&. homo ut
mũ. Intendat caritas ur̃a. Disciplina ẽ. ista.
& doctrina scolȩ huius. quȩ uobis ualeat non
ad unũ psalmũ intelligendũ sed ad multos:

Expanded text:
et factus est nobis via in peregrinatione; ut et factus est nobis via in peregrinatione; ut in illo ambulantes, nec erremus, nec deficiamus, nec in latrocinantes incidamus, nec in laqueos irruamus, qui ponuntur juxta viam. Talem ergo scientes Christum totum atque universum simul cum Ecclesia; ipsum autem solum natum de virgine, caput Ecclesiae, mediatorem scilicet inter Deum et homines Christum Jesum : ad hoc mediatorem, ut eos qui recesserant, per re reconciliet; medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamus eum: missus est Filius mediator, qui sanret nos et reconciliaret ei, a quo aversi peccatis nostris et delictis tenebamur. Ipse est caput nostrum, ipse est Deus aequalis Patri; sed Dehomo, ut recrearemur; Deus ut faceret, homo ut mum: intendat Charitas Vestra. Disciplina est ista et doctrina scholae hujus, quae vobis valeat non ad unum psalmum intelligendum, sed ad multos,
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc iterũ dico sicut dicit apłs. Cadem
scribere uobis. mihi quidẽ non pigrũ: uobis
fectus uir. & caputͤ & corpus Caput in illo
homine agnoscimꝰ. qui natus est de maria
uirgine. passus sub pontio pilato. sepultus
resurrexit. ascendit in cęlũ. sed& ad dexte¬
rã patris. inde illũ expectamꝰ iudicẽ uiuoꝵ
atq mortuorũ. Hoc est caput aecclesiae.
Corpus huius capitis aeccła est. non quae
hoc loco est. sed & quȩ hoc loco & per totũ
orbẽ terrarũ. Nec illa quȩ hoc tẽpore: sed
ab illo abel usq ad eos qui nascituri sunt usq
in finẽ. & credituri in xp̃m. Totus populus
scõrũ. ad unã ciuitatẽ ꝑtinentiũ. quę auitas
laboramus: illi autẽ in ciuitate copectant
aduentum urm̃ & de illa ciuitate unde pe¬
regrinam litterȩ nobis uener̃. ipsę st̃ scrip¬
turȩ quȩ nos hortant᷑. ut bene uiuam. Quid
dicã uenisse litteras: Ipse rex descendit.

Expanded text:
et nunc iterum dico: sicut dicit Apostolus, «Eadem et nunc iterum dico: sicut dicit Apostolus, «Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis fectus vir, et caput, et corpus: caput in illo homine agnoscimus, qui natus est de Maria virgine, passus sub Pontio Pilato, sepultus, resurrexit, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris, inde illum exspectamus judicem vivorum atque mortuorum; hoc est caput Ecclesiae . Corpus hujus capitis Ecclesia est, non quae hoc loco est, sed et quae hoc loco et per totum orbem terrarum: nec illa quae hoc temore, sed ab ipso Abel usque ad eos qui nascituri sunt usque in finem et credituri in Christum, totus populus sanctorum ad unam civitatem pertinentium; quae civitas laboramus; illi autem in civitate exspectant adventum nostrum. Et de illa civitate unde peregrinamur, litterae nobis venerunt: ipsae sunt Scripturae, quae nos hortantur ut bene vivamus. Quid dicam venisse litteras? Ipse rex descendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ti ur̃ȩ. quod nos sepe iterare non pig& ut
quia forte multi urm̃ lectionẽ non possunt capere
quia non eis uacat legere: aut licteras non
norunt : saltẽ assidue audiendo non obliuis¬
cant᷑ salubrẽ fidẽ suã certe ea repetendo qui¬
busdã molesti uideamur. dũ tamen quosdã
aedificemus. Nouimꝰ enĩ multosesse & me¬
moria preualentes. & lectionis diuine studi¬
osos. qui ea que dicturi sumus nouerunt. &¬
forte nos ea uolumꝰ dicere quȩ uon nouert̃.
Sed si celeriores sunt. intueaut᷑ quia cũ tar¬
diorib ambulant uiã. Quando autẽ duo
comites unã uiã ambulant. quorũ est unus
celerior. alter tardior. in potestate celerio¬
ris est. ut cũ illo ambul& tardior. non in
potestate tardioris. Quia si uell& celerior
tantũ facere quantũ potest. tardior illũ non
sequit᷑. Opus est ergo ut celerior refreu&
celeritatẽ suã. & non relinquat comitẽ tar¬
diorẽ. Hoc est ergo qͦđ dixi me sepe dixisse:

Expanded text:
quod nos saepe iterare non piget; ut quia forte multi vestrum legere non possunt, quia non eis vacat legere, aut litteras non norunt, saltem assidue audiendo non obliviscantur salubrem fidem suam. Certe ea repetendo quibusdam molesti videamur, dum tamen quosdam aedificemus. Novimus enim multos esse et memoria praevalentes, et lectionis divinae studiosos, qui ea quae dicturi sumus noverunt; et forte nos ea volunt dicere quae non noverunt. Sed si celeriores sunt, intueantur quia cum tardioribus ambulant viam. Quando autem duo comites unam viam ambulant, quorum est unus celerior, alter tardior, in potestate celerioris est ut cum illo ambulet tardior, non in potestate tardioris; quia si velit celerior tantum facere quantum potest, tardior illum non sequitur. Opus est ergo ut celerior refrenet celeritatem suam, et non relinquat comitem tardiorem. Hoc est ergo quod dixi me saepe dixisse,
Abbreviated transcription (Latin):
medrũ qui est utiq qui est. non qui .ñ est
quia dies isti de quib & illic consequent̃ dicit
ecce ueteres posuisti dies meos: non sunt. quia
non stant. noͣn manent. celerrima mutabili¬
tate transcurrunt. nec una hora in eis inuenit¬
in qua itasimus. ut non alia pars eius transierit.
alia uentura sit. nulla st& ut sit. Iili autẽ anni¬
reficim̃ exestu& anima nr̃a Illorũ dierũ desi¬
derio sitiat ardent̃ atq uehement᷑. ut illic reple¬
am̃. ibi saciem᷑. ibi dicamꝰ quod hic prȩdicimus.
saciati sumꝰ mane miscła tua. & exultauimus

Expanded text:
meorum qui est;» utique «qui est,» non qui non est. meorum qui est;» utique «qui est,» non qui non est. Quia dies isti, de quibus et illic consequenter dicit, «Ecce veteres posuisti dies meos» , non sunt, quia non stant, non manent, celerrima mutabilitate transcurrunt; nec una hora in eis invenitin qua ita simus, ut non alia pars ejus transierit, alia ventura sit, nulla stet ut sit. Illi autem annireficiemur. Exaestuet anima nostra illorum dierum desiderio, sitiat ardenter atque vehementer; ut illic repleamur, ibi satiemur, ibi dicamus quod hic praedicimus: «Satiati sumus mane misericordia tua; et exsultavimus
Abbreviated transcription (Latin):
tunc saciabunt᷑. Sicut enĩ alibiait. satiabor
sufficit. nec sufficere deb&. ne de sideriũ nrm̃
in uia remaneat. quod donec ꝑueniat extenden
dũ est repleti sumus mane miscricordia tua.
Dies ille. dies est sine fine. Simul sunt illi om̃s
dies. ideo satiant. Non enĩ succedentib cedunt.
ubi non est aliquid quod non ueniendo non¬
dũ sit. & uenuendo iã . ñ. sit. Om̃s simul sunt.
quia unus est qui stat non transit: ipsa est
aeternitas. Hi sunt dies. de quibus dicitur
Quis est homo qui uult uitã. & diligit uidere
dies bonos: hi dies & alio loco anui appellant᷑
ubi dõ dicit᷑. Tu autẽ idẽ ipse es & anni tui . ñ.
deficient. Non enĩ anni sunt qui ꝓnihilo ha¬
bent᷑. aut dies sunt qui sicut umbra declina¬
uerunt: sed dies sunt qui sunt. quoꝵ numerũ
notũ sibi fieri precabat᷑ qui dicebat notũ mͥ
nihil ulterius iã requirã. Et numerũ dierũ

Expanded text:
tunc satiabuntur: sicut enim alibi ait, «Satiabor, tunc satiabuntur: sicut enim alibi ait, «Satiabor, sufficit; nec sufficere debet, ne desiderium nostrum in via remaneat, quod donec perveniat extendendum est. «Repleti sumus mane misericordia tua; Dies ille, dies est sine fine. Simul sunt illi omnes dies; ideo satiant. Non enim succedentibus cedunt, ubi non est aliquid quod non veniendo nondum sit, et veniendo jam non sit. Omnes simul sunt, quia unus est qui stat et non transit: ipsa est aeternitas. Hi sunt dies de quibus dicitur: «Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos» ? Hi dies et alio loco anni appellantur, ubi Deo dicitur: «Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient.» Non enim anni sunt qui pro nihilo habentur, aut dies sunt qui sicut umbra declinaverunt : sed dies sunt qui sunt, quorum numerum notum sibi fieri precabatur qui dicebat, «Notum fanihil ulterius jam requiram, «et numerum dierum
Abbreviated transcription (Latin):
orantis iusticiȩ. non indignantis inpatientię
Sane quod hic positũ est deprecabilis esto. alui
uerbũ de uerbo. de precare interpretati sunt.
Sed qui ait de p̃cabilis esto. uitauit ambiguũ.
quia de precare cõmune uerbũ est. Nã & ille
dep̃cat᷑ qͥ dep̃cationẽ fundit. & ille cui fundit᷑.
bona quę futura st̃. spe anticipans & uilut facta iã
deputans. Repleti sumꝰ inquit mane miscd̾a tua.
Ergo in bis uelut nocturnis laborib & dolorib: ꝓihe
nobis accensa est sicut lucerna in obscuro loco.
donec dies lucescat & lucifer oriat᷑ in cordib
nr̃is. Beati enĩ mundi corde. qũ ipsi dm̃ ui¬
debunt. Tunc replebunt᷑ eo bono iusti. quod
nunc esuruint & siciunt. & cũ ꝑ fidẽ ambulan¬
tes peregrinant᷑ adnõ. Unde & illud
dicit᷑: replebis me lȩticia cũ uultu tuo ma¬
ne adstabunt & contẽplabunt᷑. & sicut alii dixe¬
runt interpretes. saciati sumꝰ mane miscđa tua

Expanded text:
orantis justitiae, non indignatis impatientiae. orantis justitiae, non indignatis impatientiae. Sane quod hic positum est, «deprecabilis esto;» alii verbum e verbo, «deprecare,» interpretati sunt. Sed qui ait, «deprecabilis esto,» vitavit ambiguum; quia deprecari commune verbum est: nam et ille deprecatur qui deprecationem fundit, et ille cui funditur;bona quae futura sunt, spe anticipans, et velut jam facta deputans: «Repleti sumus,» inquit, «mane misericordia tua.» Ergo in his velut nocturnis laboribus et doloribus prophetia nobis accensa est, sicut lucerna in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus nostris . Beati enim mundi corde, quia ipsi Deum videbunt. Tunc replebuntur eo bono justi, quod nunc esuriunt et sitiunt , cum per fidem ambulantes peregrinantur a Domino . Unde et illud dicitur, «Replebis me laetitia cum vultu tuo» . Mane astabunt et contemplabuntur ; et, sicut alii dixerunt interpretes, «Satiati sumus mane misericordia tua,»
Abbreviated transcription (Latin):
Conuertere dñe & de pͥcabilis esto suꝑ seruos
tuos. Uax est eorũ. uł ꝓ eis qui multa ꝑ.¬
sequente isto scło mala tolerantes. in notes¬
cunt cõpediti corde in sapientia. ut nec
tantis malis coacti refugiant ad nõ. ad hu¬
ius scłi bona Scđm autẽ illud quod alibi
scriptũ est. quousq auertis faciem tuã ame:
&iã hoc dictũ est conuertere dñe quousq
Et ut sciant qui multũ carnalit̃ dõ tribu¬
unt humani corporis foriã: auersionẽ
uultus eius. & conuersionẽ non fieri motu
simili motib corporis nr̃i: in hoc eodem
psalmo recolant superiora. Posuisti iniqͥ¬
tates nras in conspectu tuo. scłm nrm̃ in
illuminatione uultus tui. Quomodo hic
ergo dicit. conuertere ut sit propitius.
quasi faciem auertiss& iratus. cũ ibiᷤsic in¬
sinu& nra ut .ñ. auerterit faciẽ ab iniqͥtatib
& scło eorũ quib irasceret᷑. sed ea potius in con¬
spectu suo & ĩilluminatione uultus sui posue¬
rit: Quod autẽ dicit᷑ quousque: uerbũ est

Expanded text:
ousque? et deprecobilis esto super servos tuos.» Vox est eorum, vel pro eis, qui multa, persequente isto saeculo, mala tolerantes, innotescunt compediti corde in sapientia, ut nec tantis malis coacti refugiant a Domino ad hujus saeculi bona. Secundum autem illud quod alibi scriptum est, «Quousque avertis faciem tuam a me» ? Etiam hoc dictum est, «Convertere, Domine; quousque?» Et ut sciant qui multum carnaliter Deo tribuunt humani corporis formam, aversionem vultus ejus et conversionem non fieri motu simili motibus corporis nostri; in hoc eodem psalmo recolant superiora: «Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in illuminatione vultus tui.» Quomodo ergo hic dicit, «Convertere,» ut sit propitius, quasi faciem avertisset iratus; cum ibi sic insinuet iratum, ut non averterit faciem ab iniquitatibus et saeculo eorum quibus irasceretur, sed ea potius in conspectu suo et in illuminatione vultus sui posuerit? Quod autem dicitur, «quousque,» verbum est
Abbreviated transcription (Latin):
quia temporalia promitti uidentur in ue¬
teri testamento. Si autem non in ipsis an¬
nis sed in potentatibus. idest non in rebus
temporalibus sed in acternis. octoginta an¬
ni. Quod nouum testamentum in spe est
renouationis & resurrectionis in aeternũ.
& amplius eorũ labor & dolor. Id est quis¬
quis hanc fidem transgredit᷑. & amplius ali¬
quit quęrit. labores inuenit & dolores. Potest
& sic intelligi. Quia lic& in nouo testam̃to con¬
stituti sumꝰ. qđ octogenarius significat numerꝰ.
amplius hab& hȩc uita nr̃a laborẽ & dolorem.

Expanded text:
quia temporalia promitti videntur in Vequia temporalia promitti videntur in Vetere Testamento. «Si autem,» non in ipsis annis, sed «in potentatibus,» id est, non in rebus temporalibus, sed in aeternis, «octoginta anni;» quod Novum Testamentum in spe est renovationis et resurrectionis in aeternum: «et amplius eorum labor et dolor;» id est, quisquis hanc fidem transgreditur, et amplius aliquid quaerit, labores invenit et dolores. Potest et sic intelligi: Quia licet in Novo Testamento constituti simus, quod octogenarius significat numerus, amplius habet haec vita n
Abbreviated transcription (Latin):
iste psalmorũ. Hanc enĩ habent in significatio¬
ne rationẽ centũ quinquaginta: quã quindetĩ.
Qui numerus fit septẽ & octo comunctis: quoꝵ
primꝰ insinuat ꝓpt̃ sabbati obseruationẽ testa¬
mentũ uetus. secundus testam̃tũ nouũ: ꝓpter
dni resurrectionẽ. Hinc sunt in tẽplo quin¬¬
detim gradus. hinc sunt in psalmis quindecini
cantica graduũ. hinc quindecĩ cubitis summos
montes aqua diluuii superauit: & si quib
aliis locis sacratus cõmendatur hic nuinerus.
Ergo anni nr̃i inquit: sicut aranea medita¬
bantur. In rebus corruptibibus laboraͣmus.
corruptibilia opera teaa̾bamus: quae nos
secundũ isaiam prophetam minine conte¬
gebant. Dies annorum nr̃orum in ipsis
septuaguita annis. Si autem in potenta¬
tibus octoginta anni. Aliud est in
ipsis: aliud in potentatibus. In ipsis: hoc
est in annis uel diebus. ipsis quod datur in¬¬
telligi in tẽporalibus Ideo septuaginta:

Expanded text:
iste Psalmorum. Hanc enim habent in significatioiste Psalmorum. Hanc enim habent in significatione rationem centum quinquaginta, quam quindecim: qui numerus fit septem et octo conjunctis; quorum primus insinuat propter sabbati observationem Testamentum Vetus, secundus Testamentum Novum propter Domini resurrectionem. Hinc sunt in templo quindecim gradus; hinc sunt in Psalmis quindecim cantica graduum; hinc quindecim cubitis summos montes aqua diluvii superavit ; et si quibus aliis locis sacratus commendatur hic numerus. Ergo, «Anni nostri,» inquit, «sicut aranea meditabantur.» In rebus corruptibilibus laboramus, corruptibilia opera texebamus: quae nos, secundum Isaiam prophetam, minime contegebant . «Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni: si autem in potentatibus octoginta anni.» Aliud est «in ipsis,» aliud «in potentatibus. In ipsis,» hoc est in annis vel diebus ipsis quod datur intelligi in temporalibus rebus: ideo «septuaginta;»
Abbreviated transcription (Latin):
huius. quia longeui appellant᷑ boc tempore:
&iam qui septuaginta annos uixerunt usque
ad octoginta uident᷑ aliquas uires habere. his
uͦ amplius si uixeruit. multiplicatis labore
ꝯdolorib uiuunt. Sed multi intra septuagin¬
ta annos gerunt infirmissimã & erũpnosissi¬
mã senectutẽ. & sepe ultra octoginta annos
senes mirabilit̃ uigere proluti sunt. Melius
est ergo in bis numeris spuale aliqͥđ ꝑscrutareͥ¬
 Neq enĩ suꝑ filios adam ꝑquẽ unũ homnẽ pecca¬
tũ intrauit in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita¬
multo breuius uiuunt quã uixer̃ antiqui. cũ &
uitȩ ipsoꝵ irrisa sit longitudo. ubi mille anni
cõparati st̃ dieihest̾̃noatq p̃terito & horis trib
& utiq tc̃ multũ uiuebant. quando irã dĩ ꝓuo¬
cauer̃: usq ad diluuiũ quo perirent Septuaginta
porro anni & octoginta. fiunt centũ quinquagin¬
ta: quẽ sacratũ esse numerũ. satis insinuat liber

Expanded text:
hujus; quia longaevi appellantur hoc tempore hujus; quia longaevi appellantur hoc tempore etiam qui septuaginta annos vixerunt. Usque ad octoginta autem videntur aliquas vires habere: his vero amplius si vixerint, multiplicatis labore doloribus vivunt. Sed multi et intra septuaginta annos gerunt infirmissimam et aerumnosissimam senectutem, et saepe ultra octoginta annos senes mirabiliter vigere probati sunt. Melius est ergo in his numeris spirituale aliquid perscrutari. Neque enim super filios Adam, per quem unum hominem peccatum intravit in mundumulto brevius vivunt quam vixerunt antiqui; cum et vitae ipsorum irrisa sit longitudo, ubi mille anni comparati sunt diei hesterno atque praeterito, et horis tribus: et utique tunc multum vivebant, quando iram Dei provocaverunt usque ad diluvium quo perierunt. 10. Septuaginta porro anni et octoginta, fiunt centum quinquaginta; quem sacratum esse numerum satis insinuat liber
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc autẽ penã de peccato uenisse non tacens
continuo subiecit. Qm̃ defecimꝰ in ira tua. &
in indignatione tua conturbati sumꝰ. De fe¬
cimus infirmitate: conturbati sumus mortis
timore. Infirmi enĩ facti sumꝰ. & infirmitatẽ
finire trepidamus. Alter te inquit cinget.
& fer& quo tu non uis. quãuis martyriͦ ñ. pu¬
niendo sed coronando. & ipsius dĩ anima nos
in se transfigurans. tristis erat usq ad mortẽ:
dissimulasti. Seculũ nrm̃ in illuminatione
uultus tui. Subaudit̾ posuisti. In illumina¬
tione autẽ uultus tui dixit. quod superus in
dit᷑: pęnalis esse ista mortalitas. Defecisse dics
dicit. siue quod in eis deficiant homines aman¬
do quȩ transeunt. siue quod ad paucitatẽ re¬
dacti sint : quod uidet᷑ in consequentib aperi¬
re cũ dicit. Anni ur̃i sicut arauea meditabant᷑
Si autẽ iu potentatib octoginta anni. &
amplius eorũ labor & dolor. Hȩt quidẽ uer¬
ba uident᷑ exprimere breuitatẽ miseriãq uitȩ

Expanded text:
Hanc autem poenam de peccato venisse non tacens, continuo subjecit: «Quoniam defecimus in ira tua, et in indignatione tua conturbati sumus. Defecimus,» in infirmitate; «conturbati sumus,» mortis timore. Infirmi enim facti sumus, et infirmitatem finire trepidamus. «Alter te,» inquit, «cinget, et feret quo tu non vis» ; quamvis martyrio non puniendum, sed coronandum: et ipsius Domini anima nos in se transfigurans, tristis erat usque ad mortem dissimulasti. «Saeculum nostrum in illuminatione vultus tui:» subauditur, «posuisti. In illuminatione» autem «vultus tui» dixit, quod superius, «ditur poenalis esse ista mortalitas. Defecisse dies dicit, sive quod in eis deficiant homines amando quae transeunt, sive quod ad paucitatem redacti sint; quod videtur in consequentibus aperire, cum dicit: «Anni nostri sicut aranea meditasi autem in potentatibus octoginta anni, et amplius eorum labor et dolor.» Haec quidem verba videntur exprimere brevitatem miseriamque vitae
Abbreviated transcription (Latin):
in illo prȩsũpsisti. & totã sp̃e tuã in illo posu¬
isti : sequit᷑ quid. non timebis. Atimore noc¬
turno. a sagitta uolante ꝑ diem. a negotio
ꝑambulante in tenebris. aruina & demonio
iam sibi sperabant latus xp̃i tã quã iudicaturi :
& si futuros se iã sperabant adextris xp̃i. quasi
diceree illis. uenite benedicti patris mei. ꝑcipi

Expanded text:
in illo praesumpsisti, et totam spem tuam in illo posuin illo praesumpsisti, et totam spem tuam in illo posuisti, sequitur, quid? «Non timebis a timore nocturno, a sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebris, a» «ruina et daemonio jam sibi sperabant latus Christi tanquam judicaturi, etsi futuros se jam sperabant a dextris Christi, quasi diceret illis, «Venit
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid ad solũ caput dixit. non apꝓpinquabit :
Non utiq sed nec ad petrũ. nec ad paulũ. nec
ad om̃s apostolos. nec ad om̃s martẏres. qui in
torm̃tis non defecer̃. Quomodo ergo ñ apꝓ.¬
pinquabit. quia sic torti sunt: Propinquauit
carui torm̃tũ. sed non peruenit ad locũ fidei.
ltaq longe erat fides ipsorũ. a terrore torquen¬
tiũ. Torqueant. nec ad propinquabit terror
Torqueant. sed irridebunt tormentũ. prȩsu¬
mentes in illo qui prior uicit. ut ceteri uince¬
rent. & qui uincunt. nisi qui de se .ñ. prȩsũp¬
serunt: Intendat caritas ur̃a. Ad hoc eiũ
dixit om̃a superiora dic& dño susceptor m̃s
es & refugiũ meũ & sperabo in cũ: qm̃ ipse
eruit me de muscipula uenantiũ Ipse cruit
me. non ego me. lnt̾ scapulas suas obumbra¬
bit tibi. sed quando sub alis eius sperabis.
scuto circũdabit te ueritas eius. Quia ergo

Expanded text:
Numquid ad solum caput dixit, «non appropinquabit?» Numquid ad solum caput dixit, «non appropinquabit?» Non utique; sed nec ad Petrum, nec ad Paulum, nec ad omnes Apostolos, nec ad omnes martyres, qui in tormentis non defecerunt. Quomodo ergo «non appropinquabit?» cur sic torti sunt. Propinquavit carni tormentum, sed non pervenit ad locum fidei. Itaque longe erat fides ipsorum a terrore torquentium. Torqueant, nec appropinquabit terror; torqueant, sed irridebunt tormentum, praesumentes in illo qui prior vicit, ut caeteri vincerent. Et qui vincunt, nisi qui de se non praesumpserunt? Intendat Charitas vestra; ad hoc enim dixit omnia superiora. «Dicet Domino, Susceptor meus es tu, et refugium meum;» et, «Sperabo in eum; quoniam ipse eruet me de muscipula venantium. Ipse eruet me,» non ego me. «Inter scapulas suas obumbrabit tibi:» sed quando? Quando «sub alis ejus sperabis. Scuto circumdabit te veritas ejus.» Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nedicti patris mei. ꝑcipite regnũ quod uobis pa¬
ratũ est ab origine mundi. Erant ergo illo tem¬
pore multi. quando grauit̃ inferbuerat sol ꝑse¬
cutionis & demoniũ meridianũ: erant qui sibi
ꝓmittebant. quia iudicaturi erant cum xp̃o.
Non potuer̃ ferre ȩstũ ꝑsccutionis. & ceciderunt
alatere ipsius. Erant ibi alii qui non sibi ꝓmit¬
tebant sedes iudicantiũ. sed ꝑ ehᷤ mosinas ꝑmit¬
tebant sibi. quia ad dexterã futuri erant᷑ quib
dicturus erat xp̃s. Uenite benedicti patris
mei. ꝑcipite regnũ quod uobis paratũ est ab
origine mundi. Ꝙ quia multi de spe illa iudi¬
candi ceciderunt. multi autẽ & in ulto plures
de spe illa dextra cecider̃. ideo dictũ est xp̃o:
cadent alatere tuo mille. & dena milia ad extris
tuis. Et quia multi erant cũ illo. qui om̃a illa
non curarunt. cũ quibusͫ tãquã mẽbris
unus est apc̃. ad te autẽ inquit . ñ. apppinquabit

Expanded text:
nedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis panedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Erant ergo illo tempore multi, quando graviter inferbuerat sol persecutionis et daemonium meridianum, erant qui sibi promittebant quia judicaturi erant cum Christo; non potuerunt ferre aestum persecutionis, et ceciderunt a latere ipsius: erant ibi alii, qui non sibi promittebant sedes judicantium; sed per eleemosynas promittebant sibi quia ad dexteram futuri erant, quibus dicturus erat Christus, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et quia multi de spe illa judicandi ceciderunt, multi autem et multo plures de spe illa dexterae ceciderunt, ideo dictum est Christo: «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis.» Et quia multi erunt cum illo, qui omnia illa non curarunt, cum quibus tanquam membris unus est Christus: «Ad te autem,» inquit, «non appropinquabit.»
Abbreviated transcription (Latin):
de iouio meridiano. hoc ait dñs. Congregabun¬
tur ante eũ om̃s gentes. & diuid& illos ab in¬
uicẽ sicut pastor diuidit ouesab hedis. Et oues
pon& ad eatris. hedosautẽ asinistris. & iudica¬
bunt᷑. Multi erunt qui iudicabunt. sed pauci¬
ores erunt quã illi. qui ante tribunal stabunt.
Quia illi tãquã mille. illi tãquã dena milia.
Adextris positis quid dicturus est: Esuriui
& dedistis mihi manducare hospes fui & sus¬
cepistis me. Manifestũ est quia his dic&. qui
habentes substantiã huius scłi. unde ista huma¬
na faciant. tam̃ & ipsi cũ illis regnabunt. quia
nã prebentes. sub uno tam̃ imperatore & miles
& prouincialis in regno est. Miles fortis. pro¬
uincialis de uotus. Miles fortis orationib pug¬
rat aduersus diabolũ: de uotus prouintialis an¬
nonã tribuit nulitibus. Intelligat caritas ur̃a
& audiant in fine ad dexterã positi uenite be¬

Expanded text:
daemonio meridiano, hoc ait Dominus, «Congregabundaemonio meridiano, hoc ait Dominus, «Congregabuntur ante eum omnes gentes, et dividet illos ab invicem, sicut pastor dividit oves ab haedis; et oves ponet a dextris, haedos autem a sinistris;» et judicabuntur. Multi erunt qui judicabunt, sed pauciores erunt quam illi qui ante tribunal stabunt: quia illi tanquam mille, illi tanquam dena millia. A dextris positis quid dicturus est? «Esurivi, et dedistis mihi manducare; hospes fui, et suscepistis me.» Manifestum est quia his dicet qui habent substantiam hujus saeculi, unde ista humana faciant. Tamen et ipsi cum illis regnabunt: quia  Provinciales, sub uno tamen Imperatore et miles et provincialis in regno est. Miles fortis, provincialis devotus: miles fortis orationibus pugnat adversus diabolum, dovotus provincialis annonam tribuit militibus. Intelligat Charitas vestra. Et audient in fine ad dexteram positi: «Venite, be
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o. principes accđȩ sunt. ꝑfecti sunt.
Talibus dicit. Si uis esse ꝑfectus. uade
uetide om̃a tua. & da pauperibus. Quid
est uis esse ꝑfectus: Uis mecũ iudicare.
& non iudicari. Ille contristatus abscessit.
sed multi hoc fecerunt. & multi hocfaciunt
Ergo isti cũ illo iudicabunt. sed multi pro.¬
mitttnt sibi quia iudicabunt cũ xp̃o. quia dimit¬
biã quã ds̃ solus potest nosse. & non possunt cui-¬
tare dȩ moriͣ meridianũ. id est casum feruen¬
tis caloris nimiȩ ꝑsecutionis. Tales multi cũ
essent illo tẽpore. qui distribuerant om̃a sua
pauperibus. & sibi iam ꝓmittebant quia sessuri
erant cũ xp̃o. & iudicaturi gentes. feruente
calort ꝑsecutionis. tãquã ademonio incridiano
qui ala tere cecider̃. tãquã sessuri cũ xp̃o ad mun¬
dũ iudicandũ cetider̃. Adextris autẽ dicam.
qui cadunt. Nostis quia cũ apparuerit ipsum
tribunal. ubi cũ xp̃o dño iudicabunt. qui uolu¬

Expanded text:
cum Christo, principes Ecclesiae sunt, perfecti sunt.cum Christo, principes Ecclesiae sunt, perfecti sunt.ectus, vade, vende omnia tua, et da pauperibus.» Quid est, «Vis esse perfectus?» Vis mecum judicare, et non judicari. Ille contristatus abscessit ; sed multi hoc fecerunt, et multi hoc faciunt: ergo isti cum illo judicabunt. Sed multi promittunt sibi quia judicabunt cum Christo, quia dimitbiam, quam Deus solus potest nosse, et non possunt evitare daemonium meridianum, id est, casum ferventis caloris nimiae persecutionis. Tales multi cum essent illo tempore, qui distribuerant omnia sua pauperibus, et sibi jam promittebant quia sessuri erant cum Christo, et judicaturi gentes, fervente calore persecutionis tanquam a daemonio meridiano Ipsi sunt qui a latere ceciderunt: tanquam sessuri cum Christo ad mundum judicandum, ceciderunt. 10. A dextris autem dicam qui cadunt. Nostis quia cum apparuerit ipsum tribunal, ubi cum Christo Domino judicabunt qui volu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt isti: Modo planũ eritin nomineapͣi.
modo aꝑtũ erit. Quibusdã ꝓmisit xp̃c.
quia cũ illo iudicabunt. apłł scilic& qui
dimiser̃ om̃a. & secuti sunt eũ. Nam &¬
petrus ait illi. Ecce nos dimisimus om̃a &
secuti sumus te & hoc illis ꝓmisit. sedebitis
suꝑ duodeam sedes. iudicantes duodecim
tribus isrł. Nolite putare. quia ipsis solis
promis it dñs. Ubi enĩ sedebit paulus apłs.
qui plus om̃ĩb illis laborauit: si non ibi
sedebunt nisi duodecim: Ille enĩ tercius
decunus est. Nã de duodetim cecidit iudas.
in locũ autẽ ude traditoris. mathias ordina¬
decim sedes non ibi sedebit qui plus om̃ibus
laborauit: An duodetim sedes perfectio. ẽ.
tribunalis : Nã milia sedebunt: in duodecim
sedibus sedebunt. Sed unde inibi probas ait
aliquis. quia & paulus int̃ iudiceserit : Audi
sũptione qua credidit. cõputarȩ se int̃ illos.
qui iudicabunt cũ xp̃o. Qui gͦ iudicabunt

Expanded text:
sunt isti? Modo planum erit in nomine Christi, sunt isti? Modo planum erit in nomine Christi, modo apertum erit. Quibusdam promisit Christus quia cum illo judicabunt; Apostolis scilicet, qui dimiserunt omnia, et secuti sunt eum. Nam Petrus ait illi, «Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te;» et hoc illis promisit, «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Nolite putare quia ipsis solis promisit Dominus. Ubi enim sedebit Paulus apostolus, qui plus omnibus illis laboravit , si non ibi sedebunt nisi duodecim? Ille enim tertius decimus est. Nam de duodecim cecidit Judas; in locum autem Judae traditoris Matthias ordinaetae sunt duodecim sedes. Non ibi sedebit qui plus omnibus illis laboravit? An duodecim sedes perfectio est tribunalis? Nam millia sedebunt in duodecim sedibus. Sed unde mihi probas, ait aliquis, quia et Paulus inter judices erit? Audi isumptione, qua credidit, computare se inter illos qui judicabunt cum Christo. Qui ergo judicabunt
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse ꝓtegit. ipse tẽperat tẽptationes.
ipse tantũ uenire ꝑmittit. quantũ potest
ferre cui uenit. Multi ergo ceciderunt.
adȩmonio meridiano. Quã multi uultis
nosse: sequit᷑ & dicit. Cadent a latere tuo
mille. & dena milia adextris tuis. ad te
autẽ non ad propinquabit. Cui dicit᷑
queris. quando ipsũ nemo tangebat. &
dicebat. quid me ꝑsequeris: Nũ quid . ñ.
in nobis se ipsũ cõputalat quando dicebat.
qui fecit uni ex minimis meis mibi fecit :
Nonne in nob̾ se ipsũ cõputabat : Non enĩ
diuisa sunt ab in uicẽ mẽbra. caput & corpus.
Quid est caput & corpus : Saluator & aec¬
clesia. Quomodo ergodictũ cadent alate¬
re tuo mille. & dena milia ad eatris tuis :
Cadent enĩ ademonio meridiano. Magnus
illi alatere. illia dextris : Quare mille ala¬
tere. & dena milia ad extris : Quid est
a latere mille: Quia pauciores sunt mille
quã dena milia. quȩ adextris cadent. Qui

Expanded text:
quia ipse protegit, ipse temperat tentationes, quia ipse protegit, ipse temperat tentationes, ipse tantum venire permittit, quantum potest ferre cui venit. 9. «vers.» 7. Multi ergo ceciderunt a daemonio meridiano. Quam multi, vultis nosse? Sequitur, et dicit: «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis: ad te autem non appropinquabit.» Cui dicituqueris» ? Quando ipsum nemo tangebat, et dicebat, «Quid me persequeris?» numquid non in nobis seipsum computabat? Quando dicebat, «Qui fecit uni ex minimis meis, mihi fecit» ; nonne in nobis seipsum computabat? Non enim divisa sunt ab invicem membra, caput et corpus. Quid est caput et corpus? Salvator et Ecclesia. Quomodo ergo dictum est, «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis?» Cadent enim a daemonio meridiano. Magnus illi a latere, illi a dextris? Quare mille a latere, et dena millia a dextris? Quid est, a latere mille? Quia pauciores sunt mille, quam dena millia quae a dextris cadent. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
niũ meridianũ. Sagitta uolansꝑ diem qͥd̾ erat :
Qui confessus fuerit xp̃ianũ se esse. feriat᷑.
Quis fidelis eã mortis celeritatẽ declinar&:
Iilud autẽ si se confitet᷑ xp̃ianũ. non occi¬
datur : sed torqueat᷑ donec neg&. si nega¬
uerit dimittat᷑ de moniũ ineridianũ erat.
Multi ergo non negantes : in torm̃tis defi¬
ciebant. Tãdiu enĩ torquebant᷑. donec ne¬
garent. Perseuerantib autẽ in non negan¬
do xp̃m : quod facturus erat gladius uno
ictu occidendo corpus. animã ad dm̃ mit¬
tendo hoc faciebant diuturna tormenta.
Sed quis tandẽ inueniret᷑. qui duraroe ad¬
uersus tantos & tã longos cruciatus: Multi
defecer̃ & credo illi defecer̃. qui de se prȩsũp¬
serunt. qui non habitanͣt in adiutorio altis¬
simi. & in ꝓtectione dĩ cęli. Qui non dixer̃
dño susceptor m̃s es. qui non sub umbra ala¬
rũ eius sperauer̃. sed uirib suis multũ dede¬
runt deiecti sunt adõ. ut ostenderoe illis

Expanded text:
ium meridianum. Sagitta volans per diem quid erat? Qui se confessus fuerit christianum, feriatur. Quis fidelis eam mortis celeritate non declinaret? Illud autem, Si se confitetur christianum, non occidatur; sed torqueatur, donec neget; si se negaverit, dimittatur: daemonium meridianum erat. Multi ergo non negantes, in tormentis deficiebant; tamdiu enim torquebantur, donec negarent. Perseverantibus autem in non negando Christum, quid facturus erat gladius, uno ictu occidendo corpus, animam ad Deum mittendo? Hoc faciebant et diuturna tormenta: sed quis tandem inveniretur qui duraret adversus tantos et tam longos cruciatus? Multi defecerunt: et, credo, illi defecerunt qui de se praesumpserunt, qui non habitabant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli; qui non dixerunt Domino, «Susceptor meus es;» qui non sub umbra alarum ejus speraverunt, sed viribus suis multum dederunt. Dejecti sunt a Deo, ut ostenderet illis
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Uerũ tamen oculis tuis considerabis: &
retributionẽ peccatorũ uidebis. Quid . ẽ. hoc:
Quare uerũtamen: Quia licuit impiis suꝑbire
in seruos tuos. licuit impiis ꝑsequi seruos tuos
In pune ergo erit impiis. quia ꝑsecuti sunt ser¬
uos tuos: Non erit impune. Quãuis enĩ tu
ꝑmiseris. & magis inde tui coronati sint: uerũ¬
tamen oculis tuis considerabis. & retributionẽ
peccatorũ uidebis. Malũ enĩ quod uoluerunt.
non bonũ quod ꝑ nescientes actum est: cis
retribuet᷑. Modo opus est ut oculos fidei habe¬
amus. & uideamus quia exaltantur ad tempus.
& plangent in aeternũ: & quib datur potestas
in seruos dĩ tẽporalit᷑. dicet᷑ eis. Ite in ignem
acternũ. qui paratus est diabolo & angeliseius.
Sed si babeat quisq oculos sicut dixit. oculis tuis
considerabis: non est leue uidere impiũ floren¬
tẽ in hoc scło. & habere ad illũ oculos. ut consi¬
deres fide quod ille passurus est in fiue. si se non

Expanded text:
rumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» Quid est hoc? quare «verumtamen?» Quia licuit impiis superbire in servos tuos, licuit impiis persequi servos tuos. Impune ergo erit impiis, quia persecuti sunt servos tuos? Non erit impune. Quamvis enim tu permiseris, et magis inde tui coronati sint; «Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» Malum enim quod voluerunt, non bonum quod per nescientes actum est, eis retribuetur. Modo opus est ut oculos fidei habeamus, et videamus quia exaltantur ad tempus, et plangent in aeternum; et quibus datur potestas in servos Dei temporaliter, dicetur eis: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Sed si habeat quisque oculos, sicut dixit, «oculis tuis considerabis;» non est leve videre impium florentem in hoc saeculo, et habere ad illum oculos, ut consideres fide quid ille passurus est in fine, si se non
Abbreviated transcription (Latin):
rigunt᷑. Finis enĩ pręcepti caritas de corde
puro & conscientia bona & fide non ficta.
Opus ergo unũ est in quo sunt om̃a ĩ fidesquȩ
ꝑ dilectionẽ operat᷑ unde &iã dñs in euange¬
lio dicit. Hoc est opus dĩ ut credatis in eũ quẽ
ille misit. Cum igitur in isto psalmo. &
uita uetus. & uita noua. & uita mortalis. & uitauitilis.
& anni qui pro nihilo habent᷑. & diesbaben¬
tes plenitudinẽ miscđae uerȩq lȩtitiae.
idest & pęnã primi hominis. & regnum se.¬
cundi. satis aꝑteq distincta sint. ad hoc exis¬
timo hominis dĩ moysi nom̃ titulo eiꝰ inscrip¬
tũ. ut eis qͥ pie recteq scrutant᷑ scripturas. eo
modo intimaret᷑ &iã legẽ dĩ quȩ ꝑ moysen
ministrata .ẽ. ubi ꝓ bonis operib sola uł pęne
sola prȩmia t̃renorũ bonoꝵ: bonorũ ds̃ polliceri
uidet᷑. sine dubio babere sub uelam̃to tale ali¬
quid. quale iste psalmꝰ ostendit. Sed cũ quisq

Expanded text:
riguntur: finis enim praecepti est charitas de corde riguntur: finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Opus ergo unum est, in quo sunt omnia, fides quae per dilectionem operatur : unde etiam Dominus in Evangelio dicit, «Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit» . Cum ergo in isto psalmo, et vita vetus et vita nova, et vita mortalis et vita vitalis, et anni qui pro nihilo habentur et dies habentes plenitudinem misericordiae veraeque laetitiae, id est, et poena primi hominis et regnum secundi, satis aperteque distincta sint; ad hoc existimo hominis Dei Moysi nomen titulo ejus inscriptum, ut eis qui pie recteque scrutantur Scripturas, eo modo intimaretur etiam legem Dei, quae per Moysen ministrata est, ubi pro bonis operibus sola vel pene sola praemia terrenorum bonorum Deus polliceri videtur, sine dubio habere sub velamento tale aliquid, quale iste psalmus ostendit. Sed cum quisque