comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cantium t̃i habent. Nam ꝓmissa cȩle¬
stia peticionib sequunt᷑: operib fugi¬
unt. Hii nonnumquã etiã lacrunas
in oratione ꝑcipiunt: s cũ post oratio¬
nis tempora eoꝵ mentẽ suꝑbia pulsauerit:
ilico in fastum elationis intumescunt.
Cũ auaritia instigat: mox ꝑ incendia aui¬
dȩ cogitationis exestuant. Cũ luxuria
temptaui̾t: in illicitis ꝓtinus desideriis
anhelant. Cũ ira suaserit: mox mansue¬
tudinẽ mentis flãma insaniȩ concremat.
Ut gͥ diximus & fletus in prece ꝑcipiunt:
& tam̃ expletis precib cũ uitioꝵ sug¬
gestione pulsantur: nequaquã ꝓ ȩterni
regni desiderio se defleuisse meminerunt.
Qd̾ aꝑte de se balaam innotuit: qͥ iustoꝵ
tabernacula conspiciens ait. Moriatur
anima mea morte iustoꝵ: & fiant no¬
uissima mea hoꝵ similia. Seo cũ com-¬
punctionis tempus abscessit: contͣ eoꝵ
uitã quib se simmilẽ fieri etiam moriendo

Expanded text:
cantium non habent. Nam promissa coelecantium non habent. Nam promissa coelestia petitionibus sequuntur, operibus fugiunt. Hi nonnunquam etiam lacrymas in oratione percipiunt, sed cum post orationis tempora eorum mentem superbia pulsaverit, illico in fastu elationis intumescunt. Cum avaritia instigat, mox per incendia avidae cogitationes exaestuant. Cum luxuria tentaverit, in illicitis protinus desideriis anhelant. Cum ira suaserit, mox mansuetudinem mentis flamma insaniae concremat. Ut ergo diximus, et fletus in prece percipiunt, et tamen expletis precibus, cum vitiorum suggestione pulsantur, nequaquam pro aeterni regni disiderio se flevisse meminerunt. Quod aperte de se Balaam innotuit, qui justorum tabernacula conspanima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed cum compunctionis tempus abscessit, contra eorum vitam, quibus se similem fieri etiam moriendo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̃ legisse se nequaꝗͣ nouit existim&:
quia culparũ suarũ diabolus sit ueniã
petiturus  Sed ille fortasse homo quẽ
leuiathan iste in mundi termino uas sibi
ꝓprium facit. quẽ attestante paulo diis
iħs interficiet sp̃ũ oris sui. & destruet
illustratione aduentus sui: territus tan¬
te maiestatis presentia. quia exercere
uires suas ñ ualet. ad preces inclinat᷑.
Q d̾ tamen de eius corpore: id ẽ iniquis
om̃ib intelligi aptius potest. Qui sero ad
peticionum uerba ueniunt: qr nẽ exse-¬
qui facta contempnunt. Vnde ꝑ eugłmn
ueritas dicit. Nouissime ueniunt reli¬
que uirgines dicentes. dñe dñe:aꝑi nob̾.
Quib ilicoꝰ respondet᷑. imen dicõ uob̃:¬
nescio uos. Sed cũ uerba potentia ad depͣ-¬
candũ cõponere dr̃: urget magis ut
qd̾ de eius corpore in futuro diximꝰ.
in hoc tempore sentiamus. St̃ namq
ñ nulli intra scãm ȩccłiam. qͥ ꝓlixas
ad dñm preces habent: seo uitã depre¬

Expanded text:
hoc, quod legisse se nequaquam novit, existimet, quia culparum suarum diabolus sit veniam petiturus? Sed ille fortasse homo, quem Leviathan iste in mundi termino vas sibi proprium facit , quem, attestante Paulo, Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illustratione adventus sui , territus tantae majestatis praesentia, quia exercere vires suas non valet, ad preces inclinatur. Quod tamen de ejus corpore, id est iniquis omnibus intelligi aptius potest, qui sero ad petitionum verba veniunt, quia nunc exsequi facta contemnunt. Unde per Evangelium Veritas dicit: Novissime veniunt et reliquae virgines, dicentes: Domine, lico respondetur: Amen dico vobinescio vos . Sed cum verba potentia ad deprecandum componere dicitur, urget magis ut quod de ejus corpore in futuro diximus in hoc tempore sentiamus. Vet. nonnulli intra sanctam Ecclesiam, qui prolixas ad Dominum preces habent, sed vitam depre
Abbreviated transcription (Latin):
uiros ac mulieres. uinctos ꝑduceret in
hierłm. Cũ flatꝰ nare reddendus trahit᷑:¬
inspiratio uocat᷑. Et illud sepe ꝑ odorẽ na¬
re deprehendimus : qd̾ oculis ñ uidemus.
Rinocerus gͦ iste nare gestabat cornu quo
postꝗͣ presentes interfecerat. absentes quȩ¬
rebat. Sed ecce omĩs ante illũ uenator ab-¬
scondit᷑ : omis homo id ẽ rationale sapiens.
opinione timoris eius effugat᷑. Ut gͦ hc̃
rinocerotã capiat: sinũ suũ uirgo. id est
secretũ suũ ipsa ꝑ se inuiolata in carne dĩ
sapientia expandat. Scriptũ quippe est.
qd cũ damascũ ꝑgeret. subito circũfulsit
illũ die media lux de cęlo: & uox facta
ẽ dicens. Saule saule: quid me ꝑsequeris as
Qui ꝓstratus in terra respondit. Quis es do¬
mine . ᷤ Cui ilico dr̃. Ego sũ iħs nara¬
renus: quẽ tu ꝑsequeris. Cirgo nimirũ
rinocerote sinũ suũ aperuit: cũ saulo

Expanded text:
viros ac mulieres, vinctos perduceret in viros ac mulieres, vinctos perduceret in Jerusalem . Cum flatus nare reddendus trahitur, spiratio vocatur, et illud saepe per odorem nare deprehendimus, quod oculis non videmus. Rhinoceros ergo iste nare gestabat cornu quo postquam praesentes interfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum venator absconditur, id est omnis homo rationale sapiens opinione timoris ejus effugatur. Ut ergo hunc rhinocerotem capiat, sinum suum virgo, id est secretum suum ipsa per se inviolata in carne Dei sapientia expandat. Scriptum quippe est quod cum Damascum pergeret; subito circumfulsit illum die media lux de coelo, et vox facta est, dicens: Saule, Saule, quid me persequeris? Qui prostratus in terra respondit: Quis es, Domine? Cui illico dicitur: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Virgo nimirum rhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo
Abbreviated transcription (Latin):
uere ad spetiem transeainus. Ille gͦ ex hoc
popło & prius in suꝑbia. & postmodũ p̃ci¬
puus testis in humilitate nobis ad mediũ
paulus ducat᷑: qui dũ contra dm̃ se quasi
de custodia legis nesciens extulit: cormu
in nare gestauit. Vnde & hoc ipsũ naris
cornu ꝑ humilitatẽ postmodũ inclinans:
dicit. Qui prius fui blasphemus. & ꝑ¬
secutor & contumel iosus: s miscđiam
consecutus sũ. quia ignorans feci. In
nare cornu gestabat : qui placiturũ se
dõ de crudesitate confidebat. sicut ipse
post modũ semet ipsum redarguens dicit.
Et ꝓficiebã in iudaismo supra multos coe¬
taneos meos ĩ gn̾e meo: habundantius emu
lator existens paternarũ meaꝵ traditionũ.
Huiꝰ autẽ rinocerotis fortitudinẽ omĩs uena¬
tor extimuit : qr sauli seuitiã unusqͥsq
p̃dicator expauit. Scriptũ nãq ẽ. Saulꝰ
aũ adhuc spirans minarũ & cedis in di¬
gogas: ut si quos inuenisset. huiꝰ uie

Expanded text:
nere ad speciem transeamus. Ille ergo ex hoc nere ad speciem transeamus. Ille ergo ex hoc populo et primus in superbia, et postmodum praecipuus testis in humilitate nobis ad medium Paulus deducatur, qui, dum contra Deum se quasi de custodia legis nesciens extulit, cornu in nare gestavit. Unde et hoc ipsum naris cornu per humilitatem postmodum inclinans dicit: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci . In nare cornu gestabat, qui placiturum se Deo de crudelitate confidebat, sicut ipse postmodum semetipsum redarguens dicit: Et proficiebam in judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum." Huius autem rhinocerotis fortitudinem omnis uenator extimuit, quia Sauli saeuitiam unusquisque predicator expauit. Scriptum namque est: "Saulus autem adhuc spirans minarum et caedis in digogas, ut si quos invenisset hujus viae
Abbreviated transcription (Latin):
impugnantes se facile sternat. Potest gͦ ꝑ
hunc rinocerotã uel certe monocerorã scili¬
cet unicornẽ ille popłs intelligi: qui dũ de
accepta lege ñ opera s solam int cunctos
homines elationẽ sumpsit: quasi uit ceteras
bestias cornu singulare gestauit. Vnde
passionẽ suã dñs ꝓpb̾a canente ꝓnuntians
ait. Libera me de ore leonis. & a cornib
unicornium humilitatẽ meã. Tot quippe
in illa gente unicornes uel certe rinocero¬
tes extiterunt: qͦt contra predicam̃ta ueri¬
tatis. de legis operib singulari ⁊ fatua ela-¬
tione confisi st̃. Seato gͦ iob sc̃ȩ eccłiȩ typũ
re tͥ: Ac si aꝑtius dicat᷑. Numqͥd illum
popłm quẽ suꝑbire in nece fidelium stulta
sua elatione consideras. sub iure tuȩ p̃di¬
eationis melinas: subaudis. ut ego. qui
& contra me illum in singulari cornu ex¬
tolli conspicio. & tam̃ mͥ cũ uoluero ꝓtinꝰ
subdo d Sed hoc melius ostendimꝰ: si de ge-¬

Expanded text:
impuimpuhunc rhinocerotem, vel certe monocerotem, scilicet unicornem, ille populus intelligi qui dum de accepta lege non opera, sed solam inter cunctos homines elationem sumpsit, quasi inter caeteras bestias cornu singulare gestavit. Unde passionem suam Dominus, Propheta canente, pronuntians, ait: Libera me de ore leonis, et de cornibus unicornium humilitatem meam . Tot quippe in illa gente unicornes, vel certe rhinocerotes exstiterunt, quod contra praedicamenta veritatis de legis operibus, singulari et fatua elatione confisi sunt, Beato igitur Job sanctae Ecclesiae typum re tibi? Ac si dicatur: Nunquid illum populum, quem superbire in nece fidelium stulta sua elatione considerans, sub jure tuae praedicationis inclinas? subaudis: ut ego, qui et contra me illum singulari cornu extolli conspicio; et tamen mihi, cum voluero, protinus subdo. Sed hoc melius ostendimus, si de ge
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ intellectus sacri eloquii multiplici ĩ quisiti¬
one uentilari : quia ⁊ terra quȩ sepius aran¬
do uertit᷑. ad frugẽ uberius aptatur. Quȩ
gͥ & aliter de rinocerote ac strutione sentimꝰ.
sub breuitate ꝑstringimus: qr ad ea quȩ ob-¬
iste qui etiã monocerus grecis exemplarib
nominat᷑. tante ẽẽ fortitudinis dr: ut nulla
uenantium uirtute capiat᷑. S sic̃ hii assert
qui de scribendis naturis animaliũ laborio¬
sa inuestigatione sudauerunt: uirgo ei pu¬
ella ꝓponit᷑. quȩ uenienti sinũ aꝑit. In quo
ille om̃i ferocitate postposita. caput deponit:
sicq ab eis a quib capi querit᷑. repente ue¬
lut eneruis inuenit᷑. Buxei quoq coloris
ẽẽ describit᷑. Qui etiã cũ elefantis quando
certam̃ aggredit᷑. eo cornu qd̾ in nare singu¬
larit̾ gestat. uentr̃e aduersantiũ ferire phi¬
bet᷑: ut cũ ea quȩ molliora sunt uulnerat:

Expanded text:
ergo intellectus sacri eloquii multiplici inquisitiergo intellectus sacri eloquii multiplici inquisitione ventilari, quia et terra, quae saepius arando vertitur, ad frugem uberius aptatur. Quae igitur et aliter de rhinocerothe ac struthione sentimus, sub brevitate perstringimus, quia ad ea quus, qui etiam monoceros graecis exemplariis nominatur, tantae esse fortitudinis dicitur, ut nulla uenantium uirtute capiatur. Sed sicut hi asserunt, qui describendis staturis animalium laboriosa inuestigatione sudauerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput deponit. Sicque ab eis, a quibus capi quaeritur, repente uelut eneruus inuenitur. Buxei quoque coloris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen ingreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, uentrem aduersantium ferire perhibetur; ut cum ea quae molliora sunt uulnerat,
Abbreviated transcription (Latin):
tate separat᷑. Modo uͦ ẽẽ in ea nec boni
sine malis: nec mali sine bonis possunt.
Hoc enĩ tp̃r coniuncta utraq pars sibi ne¬
cessario congruit: ut & mali mutentur
ꝑ exempla bonoꝵ: & boni purgent᷑ ꝑ tẽp¬
tamenta maloꝵ. Atq ideo dñs post qu̾ã
sub strutionis specie multa de hypocri¬
tarũ reꝓbatione intulit. mox ad electoꝵ
sortẽ uerba conuertit: ut qͥ in illis audi¬
erant qd̾ fugientes tolerent: in istis au¬
diant qd̾ imitantes ament. Sequitur.
prius quã hunis equi fortitudinẽ hin¬
nitumq disseramus: ab aliquib queritur
ut alit̾ etiã moralitate postposita. & rino¬
cerotis uirtus. & strutionis huius fatuitas
exponat᷑. Manna quippe ẽ uerbũ dĩ: &
quicqͥd bene uoluntas suscipientis appetit᷑
hoc ꝓfecto in ore comedentis sapit. Terra
ẽ uerbũ dĩ: quã quanto labor inquirentis
exigit. tanto largnis fructũ reddit. Debet

Expanded text:
tate separatur. Modo vero esse in ea nec boni tate separatur. Modo vero esse in ea nec boni sine malis, nec mali sine bonis possunt. Hoc enim tempore conjuncta utraque pars sibi necessario congruit, ut et mali mutentur per exempla bonorum, et boni purgentur per tentamenta malorum. Atque ideo Dominus postquam sub struthionis specie multa de hypocritarum reprobatione intulit, mox ad electorum sortem verba convertit, ut qui in illis audierant quod fugientes tolerent, in istis audiant quod imitantes ament. Sequitur prius quam hujus equi fortitudinem 1010 hinnitumque disseramus, ab aliquibus quaeritur ut aliter etiam moralitate postposita, et rhinocerotis virtus, et struthionis hujus fatuitas exponatur. Manna quippe est verbum Dei, et quidquid bene voluntas suscipientis appetit, hoc profecto in ore comedentis sapit. . Terra est verbum Dei, quam quanto labor inquirentis exigit, tanto largius fructum reddit. Debet
Abbreviated transcription (Latin):
modũ uͦ bonos aꝑte despicere: ad extremũ
quoq usq ad in iuriã conditoris exilire.
Nũꝗͣ quippe illie anima quo ceciderit iacet:
quia uoluntarie semel lapsa. ad peiora
pondera suȩ iniquitatis impellit᷑: ut in
ꝓfundũ corruens sẽꝑ adhue ꝓfundius
obruat᷑. Eat gͦ hypocrita. & nunc suas
laudes appetat : postmodũ uitã proximoꝵ
p̃mat: & quandoq se in irrisione sui
conditoris exerceat: ut quo elatiora sẽꝑ
excogitat. eo se suppliciis atrotiorib ĩmer¬
gat. O quã multos tales nunc sc̃a ȩccł̃ia
tolerat: quos cũ tẽpus eruꝑit. tẽptatio
manifestat aꝑta. Qui uoluntates suas qr
contra eam modo ñ exerunt: quasi cõpli-¬
catas interim alas cogitationũ premunt.
Qiuia eñi bonis malisq hȩc uita cõmunit᷑
ducit᷑. uc̃ ȩccłia ex utroꝵq numero uisi-
bilit̾ congregat᷑: s dõ inuisibilit̾ iudicante
discernit᷑. atq in exitũ suũ ã reꝓboꝵ socie¬

Expanded text:
modum vero bonos aperte despicere, ad extremum modum vero bonos aperte despicere, ad extremum quoque usque ad injuriam conditoris exilire. Nunquam quippe illic anima quo ceciderit jacet, quia voluntarie semel lapsa, ad pejora pondere suae iniquitatis impellitur, ut in profundum corruens, semper adhuc profundius obruatur. Eat ergo hypocrita, et nunc suas laudes appetat; postmodum vitam proximorum premat, et quandoque se in irrisione sui conditoris exerceat, ut quo elatiora semper excogitat, eo se suppliciis atrocioribus immergat. O quam multos tales nunc sancta Ecclesia tolerat, quos cum tempus eruperit, tentatio aperta manifestat. Qui voluntates suas, quia contra eam modo non exerunt, quasi complicatas interim alas cogitationum premunt. Quia enim a bonis malisque haec vita communiter ducitur, nunc Ecclesia ex utrorumo invisibiliter judicante discernitur, atque in exitu suo a reproborum socie
Abbreviated transcription (Latin):
sedere referunt᷑: qr nimirũ eoꝵ corpora
& luce iusticiȩ. & castimonie candore
claruert̃. Deridet gͦ hypocrita equitẽ :
quia cũ ipse in aꝑto iniquitatis eruꝑit.
electoꝵ despicit sc̃itatẽ. Et elatus fatuos
appellat: quos pace pressus fidei callida
arte simulabat. Quis uͦ alius huiꝰ ascen¬
sor ẽ equitis. nͥ omp̃s dũs: qͥ & ea quȩ
ñ erãt preuidens condidit. ⁊ ea quȩ st̃¬
possidens regit . Ascendit quippe equitẽ:
qr iusti uniuscuiusq uiri animã possidet.
sua bene mẽbra possidentẽ. Huic gͦ hypo¬
erite deridere ẽ equitẽ: scõs despicere. De¬
ridere uͦ est ascensorem equitis: ꝓsilire
usq ad iniuriam creatoris. Quia enĩ in¬
unoquoq lapsu a minimis sẽꝑ incipitur.
& succrescentib defectib ad grauiora ꝑue¬
nit᷑÷ recte hypocrite huius iniquitas ꝑ
supposita detrimenta distinguit᷑ : ut dicat᷑
prius bonũ se qd̾ non sit ostendere: post¬

Expanded text:
sedere referuntur, quia nimirum eorum corpora sedere referuntur, quia nimirum eorum corpora et luce justitiae et castimoniae candore claruerunt. Deridet ergo hypocrita equitem, quia cum ipse in aperto iniquitatis eruperit, electorum despicit sanctitatem, et elatus fatuos appellat, quos, pace pressus fidei, callida arte simulabat. Quis vero alius hujus ascensor est equitis, nisi Omnipotens Deus, qui et ea quae non erant praevidens condidit, et ea quae spossidens regit? Ascendit quippe equitem, quia justi uniuscujusque viri animum possidet, sua bene membra possidentem. Huic ergo hypocritae deridere equitem est santos despicere; deridere vero ascensorem equitis est prosilire usque ad injuriam creatoris. 28. In unoquoque lapsu a minimis semper incipitur, et succrescentibus defectibus ad graviora pervenitur, recte hypocritae hujus iniquitas per supposita detrimenta distinguitur, ut dicatur prius bonum se quod non sit ostendere, post
Abbreviated transcription (Latin):
enim alas huius strutionis accipimus:
nisi pressas hoc tẽpore quasi cõplicatas hy¬
pochrite cogitationes. s Quas cũ tẽpus su¬
erit in altũ eleuat: qr oportunitate cõꝑta
eas suꝑbiendo manifestat. Alas in altũ
erigere ẽ: ꝑ effrenatã suꝑbiã cogitationes
aperire. Nunc aũ qr scm̃ se simulat.
qr in semet ipso stringit quȩ cogitat:
equum & ascensorem: sed equitẽ & ascen¬
sorem. Equus quippe ẽ unicuiq sc̃ȩ aĩȩ
corpꝰ suũ: qd̾ uideł nouit & ab illicitis con-¬
tiuentiȩ freno restringere:. ⁊ rursũ carita¬
tis impulsu in exercitatione boni oꝑis
relaxare. E quitis gͦ noĩȩ. animã scĩ uiri
exprimit: quȩ iumentũ corporis bene
subditũ regit. Unde ⁊ iohannes apłs in
apocalipsi dñm contemplatꝰ. ait. Et exer¬
citus qui st̃ in cęlo: sequebant᷑ eũ in eqͥs
albis. Multitudinẽ quippe scõꝵ quȩ in
hoc martyrii bello sudauerat: recte ex-¬
ercitũ uocat. Qui id circo in equis albis

Expanded text:
enim alas hujus struthionis accipimus, nisi pressas hoc tempore quasi complicatas hypocritae cogitationes? Quas cum tempus fuerit, in altum elevat? quia opportunitate comperta, eas superbiendo manifestat. Alas in altum erigere est per effrenatam superbiam cogitationes aperire. Nunc autem quia sanctum se simulat, quia in semetipso stringit quae cogitat, equum et ascensorem, sed equitem et ascensorem ejus. Equus quippe est unicuique sanctae animae corpus suum, quod videlicet novit et ab illicitis continentiae freno restringere, et rursum charitatis impulsu in exercitatione boni operis relaxare. Equitis ergo nomine anima sancti viri exprimitur, quae jumentum corporis bene subditum regit. Unde et Joannes apostolus in Apocalypsi Dominum contemplatus ait: Et exercitus qui sunt in coelo, sequebantur eum in equis albis . Multitudinem quippe sanctorum quae in hoc martyrii bello sudaverat, recte exercitum vocat: qui idcirco in equis albis
Abbreviated transcription (Latin):
NA. RE¬
POS T
funera pignorum. post uulnera
solantium. post suscepta fortit̾ iacu¬
la tot doloꝵ. de tanta uirtute con

Expanded text:
na repost funera pignorum, post vulnera solantium, post suscepta fortiter jacula tot dolorum, de tanta virtute con
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quia ꝑ infirmitatis uerecundiam.
plerumq grauioris ẽ certaminis cõmissa
peccata ꝓdere: quã non admissa uitare.
Et unũqd̾q malum quauis robustius ui¬
tet᷑: tam̃ humilius ꝓdit᷑. Beatus gͦ iob
qui tot magnis operib fultus confiteri
culpam ñ erubuit: ostendit in uirtutib
quã hunuilis fuit. Sed quia ex humili-¬
tate uera secura semꝑ auctoritas nascit᷑.
ut tanto foris nil metuat. quanto ad
rerũ culmina animus elatiome ꝑ ela-¬
tionis desiderium ñ anhelat: expressa
confessione peccati. recte subiungitur.

Expanded text:
enim quod per infirmitatis verecundiam enim quod per infirmitatis verecundiam plerumque gravioris est certaminis commissa peccata prodere quam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione peccati, recte subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: qui se & inter aduersarios
nouerat uiuere: & tamen non uerebat᷑
culpas uoce confessionis aperire. Sed
notandũ qd̾ suꝑius uirtutes suas loquit᷑:
inferius peccatum fatet᷑. Hinc enĩ liqͥdo
demonstrat: quã uera de bonis suis dix.¬
erat. qui noluit tacere de malis. Modo
uirtutes suas indicat: modo culpã quia
tat. Unde certissime appar&. quantę
munditię in omm̃ipotentis dĩculis fu¬
erit: qui & uitauit mala ne q niter&.
& tamen quȩ eum cõmittere contigit
homini ũ abscondit: quatinus ei &
iusticiȩ sit gła declinasse peccatũ: &
iusticie custodia. qd̾ non potuit declina-¬
re. ꝓdidisse. Uideatur uir iste cuilib&
magnus uirtutib suis : m̃ͥ certe sublimis
appar&e etiam in peocatis suis. Mirent᷑
in eo qui uolunt castitatis continentiã:
mirent᷑ in eo integritatẽ iusticiȩ: mirent᷑
uiscera pietatis: ego in eo ñ minime ad¬
miror confessionẽ humillimã peccatoꝵ.
quã tot sublimia gesta uirtutũ. Scio

Expanded text:
ostendit, qui se et inter adversarios noverat vivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius peccatum fatetur. Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Modo virtutes suas indicat, modo culpam, quiatat. Unde certissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne tamen quae eum committere contigit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis suis. Mirentur in eo qui volunt castitatis continentiam, mirentur integritatem justitiae, mirentur viscera pietatis; ego in eo non minus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio
Abbreviated transcription (Latin):
dũ studiose nunc seruire nobis inuicẽ ꝑ
caritatẽ nitim᷑: quandoq cũ uero dño cõ-¬
nulli. qui in eo qd̾ officium predicationis
exhibent. aliis inuident bonũ qd̾ habent:
atq ideo iam ueracit ñ habent : quib¬

Expanded text:
dum studiose nunc servire nobis invicem per dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem nitimur, quandoque cum vero Domino com Sed sunt nonnulli qui in eo quod officium praedicationis exhibent, aliis invident bonum quod habent, atque ideo jam veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
iectoꝵ debemus cordi. Ecce uir sc̃s tot
in hoc scło pignorib obstrictus. inter
occupationes innumeras. liber ad studi¬
ũ p̃dicationis fuit. qͥ fructus terrȩ nũꝙͣ.
sine pecutua comedit: qr nimirũ sub¬
ditis uerbũ bone aomonitionis reddi¬
dit. a quib fructũ corporeȩ seruitutis
accepit. Hoc nãq deb& om̃ipotenti dõ
omis qui preest popło. hoc qͥ multis.
hoc qͥ paueiorib preest: ut sic debita
ministeria a subditis exigat: quatinus
ipse etiã qͥd semꝑ admouitionis debeat
sollicitus adtendat. Om̃s nãq qui sub
dispensatione conditoris. uicario nob minist̾id
iungunur: sub uno ac uero domino. qͥd nob̃
aliud nisi inuicem serui sumꝰ d Cũ gͥ is
qͥ subest seruit ad obsequiũ: restat ꝓ¬
culdubio ut is qͥ preest seruiat ad
uerbũ. Cũ is qui subest ussis obrẽperat.
oport& ut is qui preest curã sollicitudi¬
nis ac pietatis impendat. Sicq fit. ut

Expanded text:
jectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot jectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero Domino, quid nobis aliud 726 nisi invicem servi sumus? Cum igitur is qui subest servit ad obsequium, restat procul dubio ut is qui praeest serviat ad verbum. Cum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiastica largitate consecunt᷑ : seo ex¬
hortationis ministeria debita ñ ĩpendu̾t.
Contra quos adhuc exemplum scĩ uiri rec¬
te subiungit᷑: cũ ab eo ꝓtinus subuifert᷑.¬
i fructus eius comedi absq pecunia. fru¬
ctus & enĩ terrȩ absq pecunia comedere
ẽ : ex ȩccłia quidẽ sumptus accipere. seo
prebere. De qua uidelic& p̃dicatione:
auctoris uoce dr̃. Oportuit te cõmit¬
tere pecuniã meã nũmulariis: & ue-¬
niens ego recepissem utiq qd̾ meũ erat
cũ usura. Terre gͥ fructus absq pe-¬
cunia cõmedit: qui ęxcłiastica cõmoda.
ad usum corporis ꝑcipit: sed ex horta¬
tionis ministerium popło ñ impendit.
Q uid ad hȩc nos pastores dicimꝰ. ꝗͥ aduen¬
tũ distͥcti iudicis p̾currenteᷤ officiũ quidẽ
p̃conis suscipimus : sed aluñta ȩccłiastica
muti manducamus us Exigimꝰ qd̾ nr̃o
debet᷑ corpori : sed ñ impendimꝰ qd̾ sub-¬

Expanded text:
ecclesiastica largitate consequuntur, sed execclesiastica largitate consequuntur, sed exhortationis ministeria debita non impendunt. Contra quos adhuc exemplum sancti viri recte subjungitur, cum ab eo protinus subinferti fructus ejus comedi absque pecunia. - Fructus enim terrae absque pecunia comedere est, et Ecclesiae quidem sumptus accipere, sed praebere, de qua videlicet praedicatione Auctoris voce dicitur: « Oportuit te committere pecuniam meam nummulariis, et veniens ego recepissem utique quod meum erat cum usura . Terrae igitur fructus absque pecunia comedit, qui ecclesiastica commoda ad usum corporis percipit, sed exhortationis ministerium populo non impendit. Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiastica muti manducamus? Exigimus quod nostro debetur corpori, sed non impendimus quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
ingemiscere: qͣnto iã edocti sunt non
dolere de suis. Omĩs gͦ qͥ preest si
ꝑuersa in subditis exerc&. contͣ hc̃
terra clamat. & sulci deflent: quia
contra eius iniusticiã rudes quidẽ
popli in murmurationis uocib erũ¬
punt: s ꝑfecti quiq ꝓ prauo eiꝰ oꝑe
sese in fletib affligunt. Qd̃q impe¬
riti clamant& ñ dolent: hoc ꝓba¬
tioris uitȩ subiecti deflent & tacent.
Cũ clamante gͥ terra sulcos plangere
ẽ : ꝑ hoc uncde multitudo fidelium
iuste contra rectorẽ querit᷑. uberioris
uitȩ homines ad lam̃ta ꝑuenire.
Sulei itaq & ex terra sunt: & tam̃ ã
terrȩ uocabulo distinguunt᷑ : quia
hii qͥ in scã ȩcclia mentẽ suã labore
sacrȩ meditationis excolutit: ceteris
fidelib tanto meliores sunt: quanto ꝑ
accepta semina fecundiores operũ fru¬
ges reddunt. Et sunt ñ nulli qͥ scĩs
plebib prelati. uitȩ quidẽ stipendia ex

Expanded text:
ingemiscere, quanto jam edocti sunt, non ingemiscere, quanto jam edocti sunt, non dolere de suis. Omnis ergo qui praeest, si perversa in subditis exercet, contra hunc terra clamacontra ejus injustitiam rudes quidem populi in murmurationis vocibus erumpunt, sed perfecti quique pro pravo ejus opere sese in fletibus affligunt, quodque imperiti clamant et non dolent, hoc probatioris vitae subjecti deflent et tacent. Cum clamante ergo terra sulcos plangere est per hoc unde multitudo fidelium juste contra rectorem queritur uberioris vitae homines ad lamenta pervenire. Sulci itaque et ex terra sunt, et tamen a terrae vocabulo distinguuntur, quia hi qui in sancta Ecclesia mentem suam labore sanctae meditationis excolunt, caeteris fidelibus tanto meliores sunt, quanto per accepta semina fecundiores operum fruges reddunt. Et sunt nonnulli qui, sanctis plebibus praelati, vitae quidem stipendia ex
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ fruges ad sacietatẽ parit. Et sunt
ñmuilli qui nullo lectionis. nullo exhor¬
tationis uomere ꝓscissi: quȩdã bona
quasi terra necdũ exarata. Sunt uͦ
ñ nulli qͥ ad audiendũ semꝑ atq reti¬
nendũ. scĩs p̃dicationib ac meditationi
b intenti: a priori mentis duritia
quasi quodã linguȩ uomere scissi. se¬
mina exhortationis accipiunt: & fru¬
ges boni oꝑis ꝑ sulcos uoluntariȩ af¬
flictionis reddunt. Sepe uͦ contuigit.
ut hii qͥ p̾sunt iniuste aliqua faciant:
fitq ut ipsi subiectis noceant. qͥ ꝓdes¬
se debuerunt. Quȩ dũ rudes quiq
conspiciunt. cõmoti contra rectorem
murmurant: nec tam̃ ualde ꝓximis
ꝑ cõpassionẽ condolẽt. Cũ uͦ hii qui iã
aratro lectionissadtriti st̃. atq ad
frugẽ bom oꝑis exculti. grauari uel
in minimis innocentes aspiciunt: ꝑ
cõpassionẽ ꝓtinus ad lam̃ta uertunt᷑:
qr uelut sua plangunt. ea quȩ proxi¬
tanto sciunt de aliis corporalib damnis

Expanded text:
ro fruges ad satietatem parit. Et sunt nonnulli qui nullo lectionis, nullo exhortationis vomere proscissi, quaedam bona, quasi terra necdum exarata. Sunt vero nonnulli qui, ad audiendum semper atque retinendum sanctis praedicationibus ac meditatibus intenti, a priori mentis duritia, quasi quodam linguae vomere scissi, semina exhortationis accipiunt, et fruges boni operis per sulcos voluntariae afflictionis reddunt. Saepe vero contingit, ut hi qui praesunt, injusta aliqua faciant, sicque ut ipsis subjectis noceant qui prodesse debuerant. Quae dum rudes quique conspiciunt commoti contra rectores murmurant, nec tamen valide proximum per compassionem dolent. Cum vero hi qui jam aratro lectionis attriti sunt, atque ad frugem boni operis exculti, gravari vel in minimis innocentes aspiciunt, per compassionem protinus ad lamenta vertuntur; quia velut sua plangunt ea, quae proxitanto sciunt de alienis corporalibus damnis
Abbreviated transcription (Latin):
terrenarũ rerũ dispensatio ꝓ utilitate
subditoꝵ suscipi eredit᷑: quando is qui
p̃est anhelare ꝑ auaritiã uidet᷑. Unde
fit. ut ad ipsa etiam pauea bona que
fieri inter multa mala considerant.
ñ laudes seo gemitus reddant: atq
infirmantes murmurent. dũ ꝑpenduis

Expanded text:
terrenarum rerum dispensatio pro utilitate terrenarum rerum dispensatio pro utilitate subditorum suscipi creditur, quando is qui praeest anhelare per avaritiam videtur. Unde fit ut ad ipsa etiam pauca bona, quae fieri inter multa mala considerant, non laudes, sed gemitus reddant; atque infirmantes murmurent, dum perpendunt
Abbreviated transcription (Latin):
respondeant mala maiora. Quãuis hoc
intelligi & alit̾ potest. In frum̃to quippe
spiritale opus qd̾ mentẽ reficit : in hor¬
deo autẽ terrenarũ rerũ dispensatio fi
gurat᷑. In qua sepe dum seruire infirmis
atq carnalib cogimur. quasi sua ium̃tis
alimenta p̃paramus: atq ipse nr̃oꝵ u¬
sus operum. quasi more ordei. hab&
aliqͥd de acdinixtione palearũ. Et ple¬
rumq contiugit. ut rector qui preest.
dũ iniusta ꝯtra subditos exerc&.. dũ nullo
bonos blandimento refou&e. dũ qd̃ ẽ
grauius bene oꝑantes quosq ex inuidia
affligit: etiã quȩdã bona aliquando
faciat. ac si frumentũ serat. seseq in dis¬
pensandis terreiis reb ñnũquã ñ aua-¬
ritiȩ studio. seo ꝓ utilitate carnalium
misceat: & sic eiusdẽ laboris fructum
uelut messem hordei expecta. Sed
subiecti quiq ꝓ eo qd̃ in maximis gra¬
uant᷑. gaudere in eiꝰ bonis minimis ne¬
queunt: quia nec hoc opus plac&. qd̃

Expanded text:
respondeant mala majora. Quamvis hoc respondeant mala majora. Quamvis hoc intelligi et aliter potest. In frumento quippe spiritale opus, quod mentem reficit, in hordeo autem terrenarum rerum dispensatio 727 figuratur. In qua saepe dum servire infirmis atque carnalibus cogimur, quasi sua jumentis alimenta praeparamus, atque ipse nostrorum usus operum quasi more hordei habet aliquid de admistione palearum. Et plerumque contingit ut rector qui praeest, dum injusta contra subditos exercet, dum nullo bonos blandimento refovet, dum, quod gravius est, bene operantes quosque ex invidia affligit etiam quaedam bona aliquando faciat, ac si frumentum serat, seseque in dispensandis terrenis rebus nonnunquam non avaritiae studio, sed pro utilitate carnalium misceat, et sic ejusdem laboris fructum velut messem hordei exspectet. Sed subjecti quique pro eo quod in maximis gravantur, gaudere in ejus bonis minimis nequeunt, quia nec hoc opus coram Deo p
Abbreviated transcription (Latin):
tia se maledictionis adstruigit : sequit᷑¬
Pro frumento oriat᷑ mͥ tribulus: & ꝓ hor-¬
deo spina. Ac si aꝑte dicat. Si iniustũ
qͥd erga subditos gessi. si exegi debita.
& ipse qd̾ debui ñ impendi÷ si exercitatio¬
nẽ uoni oꝑis aliis inuidi: ꝓ bonis quȩ ui
ȩternũ reficiunt. retribuant᷑ m̃ in iudi¬
cio mala quę pungunt. Pro frum̃to
quippe tribulus. & ꝓ hordeo spina orit᷑.
cũ in retributione ultina de qua remu¬
neratio laboris querit᷑. punctio doloris
inuenit᷑. Et notandũ qd̃ sicut a frum̃to
hordeum distat. quãuis utrũq reficiat:
sic ã tribulo spina. quãuisautrumq
pungat : quia tribulus mollior. & ad
pungendũ semꝑ ẽ durior spina. Ait gͦ.
Pro frumento oriat᷑ mͥ tribulus: & ꝓ hor¬
deo spina. Ac si patenter dicat. Egisse¬
me quidẽ & magna.bona & minima
scio: sed si non ita est. ꝓ bonis magnis ma¬
la minima: & ꝓ bonis minimis inichi

Expanded text:
tia se maledictionis adstringit, sequittia se maledictionis adstringit, sequitpro frumento tribulus, et pro hordeo spina.---Ac si aperte dicat: Si injustum quid erga subditos gessi, si exigi debita, et ipse quod debui non impendi, si exercitationem boni operis aliis invidi, pro bonis quae in aeternum reficiunt, retribuantur mihi in judicio mala quae pungunt. Pro frumento quippe tribulus, et pro hordeo spina oritur, cum in retributione ultima, de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod sicut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat, sic a tribulo spina, quamvis sit utrumque quod pungat, quia tribulus mollior, et ad pungendum semper durior est spina. Ait ergo: Pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina. Ac si patenter dicat: Egisse quidem et magna me et minima bona scio, sed si non ita est, pro bonis magnis mala minima, et pro bonis minimis mihi
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui minori loco positi. quo ualent
relo. quanto possunt oꝑe. ad eruditio.¬
nẽ scȩ ȩccłie in p̃dicationis grã cooperant᷑.
Quos uidelic& huius terrę agricolas hoc
ẽ non affligere. eoꝵ laborib ñ inuidere:
ne rector eccłiȩ dũ soli sibi ius p̃dicationis
uendicat: etiã aliis recte p̾dicantib in¬
uidia se mordente contradicat. Pia &¬
enĩ pastoꝵ mens qr ñ ꝓpriam głam sed
auctoris quęrit: ab om̃ib uult adiuua¬
ri qd̾ agit. Fidelis namq predicator.
optat si fieri ualeat: ut ueritatẽ quã so¬
lus loqui not sufficit. ora cunctoꝵ soneis.
Unde cũ iosue duob in castris remanentib
atq ꝓphetantib uell& obsistere: recte ꝑ
moysen đr. Quid emularis ꝓ me as Quis
tribuat ut om̃is popłs ꝓpħet&: & det
eis diĩs spm̃ suũ as Prophetare quippe om̃s
uoluit: qui bonũ qd̾ habuit aliis ñ inui¬
dit. Quia gͥ beatꝰ iob cuncta hȩc suspen¬
sa intulit. & si ea minime fecerit. senten¬

Expanded text:
hi qui, minori loco positi, quo valent zelo, quanto possunt opere, ad eruditionem sanctae Ecclesiae in praedicationis gratia cooperantur. Quos videlicet terrae hujus agricolas hoc est non affligere, eorum laboribus non invidere, ne rector Ecclesiae dum soli sibi jus praedicationis vindicat, etiam aliis recte praedicantibus invidia se mordente contradicat. Pia etenim pastorum mens, quia non propriam gloriam, sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem quam solus loqui non sufficit ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, recte per Moysen dicitur: Quid aemularis pro me? Quis tribuat ut omnis populus prophetet, et det eis Dominus spiritum suum ? Prophetare quippe omnes voluit, qui bonum quod habuit aliis non invidit: Quia igitur beatus Job cuncta haec suspensa intulit, et si ea minime fecerit senten
Abbreviated transcription (Latin):
c& positionẽ sui corporis. dũ uerba intrin¬
secus loquentis audir&. nequaꝗͣ. nobis
tanta cura exprimer&: si a mẏsteriis ua¬
care cognouiss&. In scriptura enĩ sacra
iusti uiri non solum qd̾ dicunt ꝓphetia
ẽ: seo etiã plerumq qd̾ agunt. Uir itaq

Expanded text:
cet positionem sui corporis, dum verba intrincet positionem sui corporis, dum verba intrinsecus loquentis audiret, nequaquam nobis tanta cura exprimeret, si a mysteriis vacare cognovisset. In Scriptura enim sacra justi viri non solum quod dicunt prophetia est, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
quando in tritura ꝑsecutionis tot uerbe¬
ra ꝑtulit: & tam̃ nequaꝗͣ. palearũ more
inminutꝰ ẽ : sed granum integrũ mansit.
Paulisꝑ quippe in unaquaq anima ut ita
dicam. internȩ gr̃ȩ humor exuberat.
ut herba in frugem crescat. Nemo gͦ
quelib& proxunum cũ adhuc berbã
uid& : de frumento desper&. Ab herba¬
rũ quippe foliis quȩ huc illucq mollit᷑
defluunt: surgentia frugũ grana soli
te ad se dño. aum positionẽ nobis sui
corporis insinuare studuit: hȩc meritoꝵ
incrementa signauit. Ait enim. Audiui
natus suꝑ faciem meã: uultusq ms here¬
bat terrȩ. Et ecce mauus tetigit me.
& erexit me suꝑ genua mea. & suꝑ arti¬
culos manuum mearũ: & dixit ad me.
Danihel uir desideriorũ. intellige uerba
quȩ ego loquar ad te: & sta in gradu tuo
N unc enĩ missus sum adte. Cumq dixis¬
s& mͥ sermonẽ istum: steti tremens. &e
ait ad me. Noli metuere. Quã uideli¬

Expanded text:
in tritura persecutionis tot verbein tritura persecutionis tot verbera pertulit, et tamen nequaquam palearum more imminutus est, sed granum integrum mansit. Paulisper quippe in unaquaque anima, ut ita dicam, internae gratiae humor exuberat, ut herba in frugem crescat. Nemo ergo quemlibet proximum, cum adhuc herbam videt, de frumento desperet. Ad herbarum quippe foliis, quae huc illucque molliter defluunt, surgentia frugum grana solidte ad se Domino, dum positionem nobis sui corporis insinuare studuit, haec meritorum incrementa signavit. Ait enim: Audivi eam, vultusque meus haerebat terrae. Et ecce manus tetigit me, et erexit me super genua mea, et super articulos manuum mearum, et dixit ad me: Daniel vir desideriorum, intellige verba quae ego loquor ad te, et sta in gradu tuo; nunc enim missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens, et ait ad me: Noli metuere . Quam videli
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat ueritas dicens. Sic ẽ regnũ
dĩ. quẽ adiodũ siͤiact& homo sementẽ in
terram. & dormiat & exsurgat nocte ac
diȩ: & semen germin& & increscat. dũ
nescit ille. Cuius nuirũ seminis incre¬
menta denuntians: adiungit. Ultro enĩ
terra fructificat: Primũ herbã: deinde
spicas : deinde plenum frumentũ in spica.
Cuius ꝑuectus quoq etiã finẽ subrogat
diceus. E cũ ã se ꝓduxerit fructus. stati
mittit falcem: qm̃ uenit tempus messis.
Eoce ueritatis uoce ꝑ qualitates frugum:
distincta st̃ incrementa meritoꝵ. Ait
enim. Primũ herbam: deinde spicas:
deinde plenũ frumentũ in spica. An tĩ
herba adhuc tunc fuerat petrus: cũ ab
ancillȩ ore subito unius flatu sermonis
inflexus ẽ u Iam quidẽ ꝑ deuotionẽ ui-¬
ridis: seo adhuc ꝑ infirmitatẽ tener.
Plenum uͦ frumentũ in spica inuentus est:
quando ꝑsequentib principib resistebat
dicens. O bedire oport& do magis quam

Expanded text:
demonstrat Veritas, dicens: Sic 721 est regnum demonstrat Veritas, dicens: Sic 721 est regnum Dei, quemadmodum si jaciat homo sementem in terram, et dormiat, et exsurgat nocte ac die, et semen germinet, et increscat, dum nescit ille . Cujus nimirum seminis incrementa denuntians, adjungit: Ultro enim terra fructificat, primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum in spica. Cujus profectus quoque etiam finem subrogat, dicens: Et cum ex se produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam venit tempus messis. Ecce Veritatis voce per qualitates frugum distincta sunt incrementa meritorum. Ait enim: Primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum in spica. An non herba adhuc tunc fuerat Petrus cum ab ancillae ore subito unius flatu sermonis inflexus est, jam quidem per devotionem viridis, sed adhuc per infirmitatem tener. Plenum vero frumentum in spica inventus est quando persequentibus principibus resistebat, dicens: Obedire oportet magis Deo quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singulos gradus meos ꝓnuntiabo illũ.
De his quippe meritorũ gradib ꝑ psalmistã
dr. Ambulabunt de uirtute in uirtutẽ.
De his iterũ scam̃ excłiam contemplans.
ait. Ds̃ in gradib eius dinoscet᷑: dũ sus¬
cipi& eam. Neq enĩ sicut dictũ est. re¬
pente ad sũma ꝑuenit᷑: seo ad uirtutũ
celsitudinẽ ꝑ incrementa mens ducitur.
Hinc nainq est qd̾ ꝓpħa isdem iterũ dicit.
Exercitatus sum: & defecit paulisꝑ sp̃s ms̃.
sura ꝓficimus: quanto in nobis cotidie
de di spũ uirtus crescit: tanto nr̃ sp̃s de¬
ficit. Qui sp̃s erroris quia ñ ã nobis subi¬
to penitus amputat᷑: bene paulisꝑ defe¬
cisse ꝑhibet᷑. Tunc uͦ in do plene ꝓficimꝰ.
cũ a nobis ipsis funditus defecerimus.
heȩ itaq crescentium mensurȩ uirtutũ:
scĩ uiri uocib gradus dicunt᷑. E lectus
& enim quisq ã rudimenti sui prius tene¬
ritudine inchoans: ad robusta postinodũ
& fortia conualescit. Qd̃ aꝑte in euglio

Expanded text:
 singulos gradus meos pronuntiabo illum. - De his quippe meritorum gradibus per Psalmistam dicitur: « Ambulabunt de virtute in virtutem . » De his iterum sanctam Ecclesiam contemplatus ait: Deus in gradibus ejus dignoscitur, dum suscipiet eam . Neque enim, sicut dictum est, repente ad summa pervenitur, sed ad virtutum celsitudinem per incrementa mens ducitur. Hinc namque est quod Propheta idem iterum dicit: Exercitatus sum, et defecit paulisper spiritussura proficimus, quanto in nobis quotidie de Dei spiritu virtus crescit, tanto noster spiritus deficit. Qui spiritus erroris, quia non a nobis subito penitus amputatur, bene paulisper defecisse perhibetur. Tunc vero in Deo plene proficimus, cum a nobis ipsis funditus defecerimus. Hae itaque crescentium mensurae virtutum, sancti viri vocibus gradus dicuntur. Electus etenim quisque a rudimenti sui prius teneritudine inchoat, ad robusta postmodum et fortia convalescit. Quod aperte in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
menter. Nam sunt nonnulla. quȩ in ipsa
quoq familiarum conuersatione corrigi
nequeunt. sine culpa corrigentis: atq
ideo cũ uel corrigentẽ inquinant. uel ñ
omnimodo hec agentes grauant: magna
magisteriĩ arte dissumulanda sunt: ipsaq
hac dissimulatione toleranda. Quȩ con-¬
tra nos illata citius corde laxamus:
si nr̃a circa proximos errata cognoscimꝰ
Unde bene quoq ꝑ salomonẽ ar. Cunctis

Expanded text:
menter. Nam sunt nonnulla quae in ipsa menter. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quoque familiarium conversatione corrigi nequeunt sine culpa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, magna magisterii arte dissimulanda sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda. Quae contra nos illata citius a corde laxamus, si nostra circa proximos errata cognoscimus. Unde bene quoque per Salomonem dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ nimirũ sententia: potest quoq ꝑ
mysterium ex uoce redemptoris in¬
telligi. Uiri quippe eius tabernaculi
de caruib illius saturari cupierunt.
uel iudei scilico ꝑsequentes. uel
gentiles credentes: Quia & illi mo¬
liti sunt corpus illius quasi consu-¬
mendo extinguere: & isti esurientẽ
mentẽ suã desiderant ꝑ cotidianũ im¬
saciare. Sed nunc solius hystoriȩ uirtu-¬
tẽ sequentes: pensemus quanta fortitu-¬
dine scĩ uiri animus extra intraq solli¬
citus ad omĩa partit᷑. Qui si iniuste a-¬
gentib aut uiquã ꝑ silentium cederae.
aut ꝑ rectitudinẽ non contrair&: ꝓfecto
aduersarios non habuiss&. Sed ui eo qd̃
uias uite tenuit: exoptatores suȩ mor¬
tis inuenit. fo̾ris patentes aduersarios
ꝑtulit: intus latentes. Minor ẽ aũ uirtꝰ
certaminis. foris quẽpiam uidere inala
quȩ super&: & utus qd̾ toler& ñ habere.
ꝑfectȩ autẽ magnitudinis laus ẽ. aduersa
ꝑpeti: & exterius fortiter. & interius de¬

Expanded text:
Quae nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes, quia et illi moliti sunt corpus illius, quasi consumendo, exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum imsatiare. Vet. XII. Sed nunc solius historiae virtutem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius fortiter, et interius cle
Abbreviated transcription (Latin):
si quibusdã gradib ascendamus. Ipsa
enim fides quȩ ad bona alia ꝑfecte capes-
cenda nos imbuit. plerumq in exordiis suis
& nutat & solida ẽ: & iã certissime ha¬
bet᷑: & tam̃ de eius fidutia adhuc sub du¬
bitatione trepidat᷑. Pars namq eius priꝰ
accipit᷑: ut in nobis postmodũ ꝑfecte com¬
pleatur. Si enim certo gradu in credentis
mente ñ ꝓficer&: requisitus i eugłio pat̃
sanandi p̾ueri non dixiss&. Credo dñe:
adiuua incredulitatẽ meã. Adhuc gͦ as¬
cendebat ad fidẽ quã iã ꝑceꝑat : qui uno
eodemq tp̃r clamabat &iã se credere.
& adhuc ex incredulitate dubitare. Hinc
est etiã qd̾ redemptori nr̃o a discipulis dr̃.
auge nob fidẽ : ut quȩ iã accepta ꝑ initiũ
fuerat: quasi ꝑ augmenta graduũ ad ꝑ-¬
eẽ bonoꝵ operum sol& magistra. anhe¬
lanti menti ꝑ incrementa tribuit᷑: ut
ad eã ꝓculdubio magni moderaminus
gradib ascendat᷑. Qdꝰ bene hierechiel

Expanded text:
si quibusdam gradibus, ascendamus. Ipsa si quibusdam gradibus, ascendamus. Ipsa enim fides, quenda nos imbuit, plerumque in exordiis suis et nutat et solida est. Et jam certissime habetur, et tamen et ejus fiducia adhuc sub dubitatione trepidatur: pars namque ejus prius accipitur, ut in nobis postmodum perfecte compleatur. Si enim certo gradu in mente credentis non proficeret, requisitus in Evangelio Pater sanandi pueri non dixisset: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Adhuc ergo ascendebat ad fidem, quam jam perceperat, qui uno eodemque tempore clamabat, et jam se credere, et adhuc ex incredulitate dubitare. Hinc est etiam quod Redemptori nostro a discipulis dicitur: Auge nobis fidem : ut quae jam accepta per initium fuerat, quasi per augmenta graduum ad peesse bonorum operum solet magistra, anhelanti menti per incrementa tribuitur, ut ad eam procul dubio magni moderaminis gradibus ascendatur. Quod bene Ezechiel
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ timeamus agnoscimus. plus nobis de
do ꝑ internã gram infundit᷑ qd̾ amemus :
quatinus & contemptus nr̃ paulisꝑ tran-¬
seat in timorẽ. & timor transeat in cari-¬
tatẽ : ut quia querenti nos dõ ꝑ contẽp¬
tũ resistunus. ꝑ timorẽ fugimus: & con-¬
tẽptu quandoq & timore postposito.
inheremus. Appositis gͥ quasi quibusdã
gradib ꝓuectus nr̃i. mentis pedem prius
ꝑ timorẽ in uno ponuus. & postmodũ
ꝑ caritatẽ ad alta amoris leuamur: ut ab
eo qd̾ quisq tum&. reprimat᷑ ut timeat :¬
& ab eo qd̾ iam metuit. subleuet᷑ ut p̾su¬
mat. Hos autẽ uirtutũ gradus non mag¬
ni laboris ẽ prendere. cũ ab una ad alte
res indig&. cũ mens pensare nitit᷑. in una
eademq uirtute. quib ꝓfectus sui gra-¬
dib eleuet᷑. Ut enĩ prima elementa uir.¬
tutũ. fidem scilic& & sapientiã loquar:
obtineri singula ꝑfecte nequeunt: nͥ
ad hȩc distinctis ordinatisq modis. qua-¬

Expanded text:
quod timeamus agnoscimus, plus nobis de quod timeamus agnoscimus, plus nobis de Deo per internam gratiam infunditur quod amemus; quatenus et contemptus noster paulisper transeat in timorem, et timor transeat in charitatem, ut quia quaerenti nos Deo per contemptum resistimus, per timorem fugimus, et contemptu quandoque et timore postposito, inhaeremus. Appositis igitur quasi quibusdam gradibus profectus nostri, mentis pedem prius per timorem in imo ponimus, et postmodum per charitatem ad alta amoris levamus, ut ab eo quo quisque tumet, reprimatur ut timeat, et ab eo quod jam metuit, sublevetur ut praesumat. Hos autem virtutum gradus non magni laboris est prehendere, cum ab una ad alterres inindiget, cum mens pensare nititur, in una eademque virtute quibus profectus sui gradibus elevetur. Ut enim prima elementa virtutum, fidem scilicet et sapientiam, loquar, obtineri singula perfecte nequeunt, nisi ad haec distinctis ordinatisque modis, qua