comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinctum singillatim & uidit ds̃ quod ess& bonum. sed ipsius magis futura intercetera
iniuersaliter laudando reseruetur. anquia prȩsciebat ds̃ hominem peccaturum
nec in suȩ imaginis perfectione mansurum. non singillatim sed cum caeteris eum
icere uoluit bonum uelut lmitans quid ess& uenturum. homo igitur ante peca¬
tum & in suo utique genere bonus erat. sed scriptura prae termisit hocdicere ut potius
illud dicer& quod futurum aliquid praenuntiar&: Dsenim naturarum optimus
onditor peccantium uero iustissimus ordinatorest. ut &iamsiqua singillatimfiun
de linquendo de formia. sempertamen cumeis uniuersitas pulchrasit. Et factum est
uespere & manedies sextus. Igitur perfecti sunt caeli & terra & omnis ornatus eorum
Senarium numerum constat esseperfectum: quia primus sius partibus impletur
sexta uidelic& quod est unum & tertiaquae sunt duo. & dimidia quae sunt tria.

Expanded text:
junctum singillatim: Et vidit Deus quod esset bonum, sed ipsius magis factura inter caetera junctum singillatim: Et vidit Deus quod esset bonum, sed ipsius magis factura inter caetera universaliter laudanda reservetur; an qui praesciebat Deus hominem peccaturum, nec in suae imaginis perfectione mansurum, non singulatim, sed cum caeteris eum dicere voluit bonum, velut intimans quid esset futurum. Homo igitur ante peccatum, et in suo utique genere bonus erat, sed Scriptura praetermisit hoc dicere, ut potius illud diceret, quod futurum aliquid praenuntiaret. Deus enim naturarum optimus conditor, peccantium vero justissimus ordinator est, ut etiam si qua singulatim fiunt delinquendo deformia, semper tamen cum eis universitas pulchra sit. Et factum est vespere et mane dies sextus. Igitur perfecti sunt coeli et terra et omnis ornatus eorum. Senarium numerum constsexta videlicet quod est unum, et tertia quae sunt duo, et dimidia quae sunt tria.
Abbreviated transcription (Latin):
semper permaneat nequecibis corporalibus quippequilnuita spiritali nullierun
egẽre possit Nam quod angeli cumpatriarchis manducassent legitur. Non indi¬
gentiȩ causa sed benignitatis agebant. ut uidelic& haec agendo dulcius hominibus qui¬
bus apparebant congruerent. Dñs quoque postresurrectionem manducauit cum
discipulis nonut indigus refectionis. sedutueram se post mortem recepisse carnem mons¬
rar&. Et factumeflta. Idest ut dominaretur homo cunctisquae interra ue laqui
creata sunt & ut facultatem potestatemque edendi defructibus terrae cum uolati lib
ieli & animantibus terrae perciper&. Viditds̃ cuncta quae fecit & erant ualde
bona. Quia de singulis dioperibus singillatim fuerat dictum quod uider& eaesse bona
recte in conclusione perfectis omnibus positum est cum additamento. quia uidit cuncta
uefecit &erant ualdebona. Sed quaeritur merito quare de homine facto nonsit ad¬

Expanded text:
statu permaneat, neque cibis corporalibus, quippe qui in vita spiritali nulli erunt statu permaneat, neque cibis corporalibus, quippe qui in vita spiritali nulli erunt egere possit. Nam quod angeli cum patriarchis manducasse leguntur, non indigentiae causa, sed benignitatis agebant, ut videlicet haec agendo dulcius hominibus quibus apparebant congrueret. Dominus quoque post resurrectionem manducavit cum discipulis, non ut indigus refectionis sed ut veram se post mortem recepisse carnem monstraret. Et factum est ita, id est, ut dominaretur homo cunctis quae in terra vel aquis creata sunt, et ut facultatem potecoeli et animantibus terrae perciperet. Viditque Deus cuncta quae fecit, et erant valde bona. Quia de singulis Dei operibus sigillatim fuerat dictum quod videret ea esse bona, recte in conclusione, perfectis omnibus, positum est cum additamento quia vidit cuncta quae fecit, et erant valde bona. Sed quaeritur merito, quare de homine facto non sit ad
Abbreviated transcription (Latin):
nia eimortis expers acdoloris exister&. doneccorporalibus incrementis illam usque
perductus aetatem quae conditori placer&. Tum creata progenie multa huius¬
modi iam iuuentute ipso sumer& &iam deligno uitae ex quoperfecte in mortalis effe
sustentacula cibi corporalis ulterius nulla requirer&. Sicergo inmortalis & incorrup¬
tibilis est conditacaro primorum hominum uteandem suam in mortalitatem atque
ncorruptionem perobseruantiam mandatorum dĩ custodiremus. In quibus man¬
datis & hoc erat ut delignis paradisi concessis uescerentur. ab interdictiautem se esu
temperarent. perhorum edulium indite sibi mortalitatis dona conseruarent
in illius tactu ruinam mortis inuenirent. Sic uero incorruptibilis & in mortalis
infine erit caro nostra. ut ad similitudinem angelicȩ sublimitatis in eodem stacu

Expanded text:
oniae, mortis expers ac doloris existeret, donec corporalibus incrementis ad illam usque oniae, mortis expers ac doloris existeret, donec corporalibus incrementis ad illam usque perductus aetatem quae Conditori placeret; tum creata progenie multa hujusmodi jam, jubente ipso, sumeret etiam de ligno vitae, ex quo perfecte immortalis effectus, sustentacula cibi corporalis ulterius nulla requireret. Sic ergo immortalis et incorruptibilis est condita caro primorum hominum, ut eamdem suam immortalitatem atque incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodirent; in quibus mandatis et hoc erat, ut de lignis paradisi concessis vescerentur, ab interdicti autem se esu temperarent, per horum edulium inditae sibi immortalitatis dona conservarent, in illius tactu ruinam mortis invenirent. Sic vero incorruptibilis et immortalis in fine erit caro nostra; ut, ad similitudinem angelicae sublimitatis, in eodem semper
Abbreviated transcription (Latin):
ec lupus insidias explorabat ouilia circum. Nec serpenti puluis panis eiuserat.
sed uni uersa concorditer herbis uirentibus ac fructibus uescebantur arborum. Sane
interhaec nec praetereunda nascitur questio. quomodo & inmortalis sit factus homo
prae aliis animantibus. & nihilominus acceperit communiter terrenam cum illis
alimoniam inquatuendum nobis est quia alia est inmortalitas carnis quam in pr¬
ma conditione in adam accepimus. aliaquam nos inresurrectione perxp̃m accep¬
peccar& sin autem peccar& moreretur. Ita uero in mortales erunt filii resurre¬
tionis cumerunt aequales di angelis ut nec mori ultra nec peccare possent. Ideoq
ironostra postresurrectionem nulla eg& refectione ciborum. quia nulla ei suppe¬
tit a fame uellassitudine uel alia qua lib& infirmitate defectio. Caro autem adȩ
intepeccatum ltaest in mortalis creata: ut adminuculis aduta temporalis alim¬

Expanded text:
nec lupus insidias explorabat ovilia circum, nec serpenti pulvis panis ejus erat, nec lupus insidias explorabat ovilia circum, nec serpenti pulvis panis ejus erat, sed universa concorditer herbis virentibus ac fructibus vescebantur arborum. Sane inter haec nec praetereunda nasci quaestio quomodo et immortalis sit factus homo prae aliis animantibus, et nihilominus acceperit communiter terrenam cum illis alimoniam. In qua intuendum nobis est quia alia est immortalitas carnis quam in prima conditione in Adam accepimus, alia quam nos in resurrectione per Christum accepon peccaret; sin autem peccaret, moreretur. Ita vero immortales erunt filii resurrectionis cum erunt aequales angelis Dei, ut nec mori ultra, nec peccare possint. Ideoque caro nostra post resurrectionem nulla eget refectione ciborum, quia ei nulla suppetit a fame, vel lassitudine vel alia qualibet infirmitate defectio. Caro autem Adae ante peccatum ita est immortalis creata, ut, adminiculis adjuta temporalis alim
Abbreviated transcription (Latin):
tibus: Post quam enim ipse suo conditori subditus essenoluit: perdidit domini¬
uin eorum quae suo conditor iuri subiecerat. Denique intestimonium primȩ
creationis. legimus uirisscĩs atque humi liter dõseruientibus. & aues obsequi¬
um prebuisse &rictus cessisse bestiarum : & uenenum nocere non potuisse ser¬
pentium. Dixitque ds̃. Eccedediuobis omnem herbam afforentem semen
superterram & uniuersa ligna quaehabent insem& ipsis sementem generissũi
ut sint uobis inȩscam & cunctis. animantibus terrae. omnique uolucri & uniuersis
quae mouentur interra . & inquibus est̃ anima uiuens. ut habeant aduescendum
lam hic pat& quod ante reatum hominis: nihil noxium terra protulit nullam her¬
bam uenenatam nullam arborem sterilem. cum manifeste dictum sit quod omni
herba & uniuersa ligna data hominibus acuolatilibus terrae quoque animantibus

Expanded text:
tibus, postquam enim ipse suo conditori subjectus esse noluit, perdidit dominitibus, postquam enim ipse suo conditori subjectus esse noluit, perdidit dominium eorum quae suo conditor juri subjecerat. Denique in testimonium primae creationis, legimus viris sanctis atque humiliter Deo servientibus et aves obsequium praebuisse, et rictus cessisse bestiarum, pentium. Dixitque Deus: Ecce dedi vobis omnem herbam afferentem semen super terram, et universa ligna quae habent in semetipsis sementem generis sui ut sint vobis in escam, et cunctis animantibus terrae quȩ mouentur in terra, et in quibus est anima uiuens, ut habeant ad uescendumJam hic patet quod ante reatum hominis nihil noxium terra protulit, nullam herbam venenatam, nullam arborem sterilem cum manifeste dictum sit, quod omnis herba et universa ligna data hominibus ac volatilibus, terrae quoque animantibus
Abbreviated transcription (Latin):
urginitatis segloriam potiusquam nuptias diligere probaret. Et dominaminipis¬
cibus maris & uolatilibus caeli & uniuersis animantibus quae mouentur superterrã
lerito quaeritur inquam ut ilitatem homo dominatum inpisces & uolucres & ani
mantia cuncta terrae perceperit. uel quos adusus quaeuesolatia sint haec creata
omini sinum quam peccar&. cui sicut sequentia scripturae huius declarant
non haec adȩscam sedherbae solum & arborum sunt fructus in prima conditione
concessi Nisi forte dicendum est quia peccaturum praesciebat ds̃ hominem & morta¬
lem peccando futurum quem in mortalem ipsecreauit: ideoque ea illi solatia pr¬
mordialiter instituit. quibus suam fragilitatem mortalis poss& tueri uelalimentum
udelic& ex his uel in dumentum uellaborum siue ltineris habens ad iumentum.
Nec quaesitum dignumest : quare non &iam nunccunctis homo dominetur animan¬

Expanded text:
virginitatis se gloriam potius quam nuptias diligere probaret. Et dominamini pisvirginitatis se gloriam potius quam nuptias diligere probaret. Et dominamini piscibus maris, et volatilibus coeli, et universis animantibus quae moventur super terram. Merito qmantia terrae cuncta perceperit, vel quos ad usus quaeve solatia sint haec creata homini, si nunquam peccaret, cui sicut sequentia Scripturae hujus declarant non haec ad escam, sed herbarum solum et arborum sunt fructus in prima conditione concessa. Nisi forte dicendum est quia peccaturum praesciebat Deus hominem, et mortalem peccando futurum, quem immortalem ipse creavit. Ideoque ea illi solatia primordialiter instituit, quibus suam fragilitatem mortalis posset tueri, vel alimentum videlicet ex his, vel indumentum, vel laborum sive itineris habens adjumentum. Nec quaesitu indignum est quare non etiam nunc cunctis homo dominetur animan
Abbreviated transcription (Latin):
& feminȩ perficienda. Si autem benedictionedi crescit ac multiplicatur genus
humanum : quanta sunt maledictione digni qui prohibent nubere &idispositionem
caelestis de creti quasi ad iabolo repertam condemnant. Non ergodamnandȩ st̃
nuptiȩ quas ad propagationem generis humani terramque replendam supernae
gratia benedictionis instituit. sed magis honoranda maiore est digna benedictione
uirginitas : quae postquam repletaest terra hominibus castamente simul & corpore
ignum quocum que ierit. id est dñm ihm incaelestibus sequi & canticum nouum
quod nemo alius potest ei cantare desiderat. Dsnamque acdñs noster qui in primor:¬
lo mundi nascentis feminam exuiri latere formauit ut mutua illorum coniunctio¬
ne terram esse implendam docer&. ipse infine sacculi ad sumpsit uirum decarne
uirginis totius contagionis expertem. tota diuinitatis plenitudine perfectum : ut

Expanded text:
et feminae perficienda. Si autem benedictione Dei crescit ac multiplicatur genus et feminae perficienda. Si autem benedictione Dei crescit ac multiplicatur genus humanum; quanta sunt maledictione digni, qui prohibent nubere, et dispositionem coelestis decreti quasi a diabolo repertam condemnant? Non ergo damnandae sunt nuptiae, quas ad propagationem generis humani, terramque replendam, supernae gratia benedictionis instituit; sed magis honoranda, majore est digna benedictione virginitas, quae postquam repleta est terra hominibus, casta mente simul et corpore Agnum quocunque ierit, id est, Dominum Jesum in coelestibus sequi, et canticum novum, quod nemo alius potest ei cantare, desiderat. Deus namque ac Dominus noster, qui in primordio mundi nascentis feminam ex virili latere formavit, ut mutua illorum conjunctione terram esse implendam doceret, ipse in fine saeculi assumpsit virum de carne Virginis, totius contagionis expertem, tota divinitatis plenitudine perfectum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ecundum id quod & ipsa habebat mentem rationalem. sed addendum hoc deilla
non putauit scriptura quod propter unitatem coniunctionis &iam in illa intelle¬
gendum reliquit : Immo in omni quod dehis ortum est genere humano intellege¬
dum esse signauit. Omnis enim homo &iam nunc in quantum ratione utitur
imaginem in sedĩ hab&. Vndedicit iohannes. Erat autem lux uera quae in lum¬
nat omnem hominem uenientem inmundum. Ipsum estenim lumendequo
psalmista gloriatur in dño dicens. signatum est supernos lumen uultus tui dñe
Et quidem apte in hoc loco masculus & femina creatiesse comme morantur.
tam & si modus eiusdem creationis necdũ referatur ut habeat uidelic& locum
congruum sermo diuinae benedictionis:de quo sequitur. Bone dixitquo illis
&ait. Crescite & multiplicamini & replete terram. & subicite eam: Haec& enim
multiplicatio hominum &repletio terrae: non nisi per coniunctionem erat maris

Expanded text:
secundum id quod et ipsa habebat mentem rationabilem; sed addendum de illa secundum id quod et ipsa habebat mentem rationabilem; sed addendum de illa hoc non putavit Scriptura, quod propter unitatem etiam conjunctionis in illa intelligendum reliquit, imo in omni quod de his ortum est genere humano intelligendum esse signavit. Omnis enim homo etiam nunc in quantum ratione utitur, imaginem Dei in se habet. Unde dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in mundum . Ipsum est enim lumen de quo Psalmista gloriatur Domino dicens: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et quidem apte in loco hoc masculus et femina creati esse commemtametsi modus ejusdem creationis necdum referatur ut videlicet habeat locum congruum sermo divinae benedictionis, de quo sequitur: Benedixitque illis, ait: Crescite et multiplicamini, et replete terram, et subjicite eam. Haec etenim multiplicatio hominum et repletio terrae non nisi per conjunctionem erat maris
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ propterquam trinitatem dictum es̃ adimaginem nostram unumdm̃ accii¬
amus propter quod dictum est ad imaginem dĩ. Masculum & feminam creauit
eos : plenius in sequentibus unde & quomodo protoplastos feceritds exponetur
Sednunc breuitatis causa tantum creatireferuntur. ut sextidiei operatio acseptimi
dedicatio cumc&eris explicetur : acsic extempore liberius & haec & alia praeter¬
nissa quaeerant relatudigna dicantur. Masculum autem unum & feminam
in primis creauit ds̃ unam: non ut animantia caetera quae insingulis generibus
ionsingula sed plura creauit: ut perhoc humanum genus artiore ad inuicem co¬
pula caritatis constringer&: quod se ex uno totum parente ortum esse meminis¬
& Cuius causa unionis scriptura sacra cum dixiss& & creauit ds̃ hominem adima
noluit addere adlmaginemdi creauit eos. & femina enim adimaginem dĩ creata est

Expanded text:
itum sanctum, propter quam Trinitatem dictum est ad imaginem nostram, unum Deum accipiitum sanctum, propter quam Trinitatem dictum est ad imaginem nostram, unum Deum accipiamus, propter quod dictum est ad imaginem Dei. Masculum et feminam creavit eos. Plenius in sequentibus, unde et quomodo protoplastos fecerit Deus exponitur. Sed nunc brevitatis causa tantum creati referuntur, ut sexti diei operatio ac septimi dedicatio cum caeteris explicetur, ac sic ex tempore liberius et hoc et alia praetermissa quae erant relatu digna dicantur. Masculum autem unum et feminam in primis creavit Deus unam, non ut animantia caetera, quae in singulis generibus non singula, sed plura creavit, ut per hoc humanum genus arctiore ad invicem copula charitatis constringeret, quod se ex uno totum parente ortum esse meminisset; cujus causa unionis Scriptunoluit addere, ad imaginem Dei creavit eos. Et femina enim ad imaginem Dei creata est,
Abbreviated transcription (Latin):
& creata quaeque in mundo recte gubernare. & eius quicuncta creauit possit actio¬
ne perfrui. In quo honore positus si non intellexerit ut beneagat. eisdem ipsis
Quod prius dixerat ad imaginem suam. confirmationis gritu
geminauit addendo adimaginemdi creauitillum. utdiligentius inculcar& no¬
bis quales adõ factisumus & spem recipiende di imaginis artius mentibus nostris
infiger& : Nequi in imaginedĩ ambulamus uane conturbemur thesauritantes
incerto diuitiarum: sed expectemus potius dñm sitientes quando uenia mus
& pareamus ante faciem eius. Certe quia cum apparuerit similes ei erimus. qm̃
uidebimus eum sicutiest. Quod autem nuncdicitur ad imaginemdĩ creauit illum
cum superius dictum sit faciamus ad imaginem nostram. significat quod non id
agat illa pluralitas personarum ut plures deos credamus. sed patrem & filium oi spͥm

Expanded text:
et creata quaeque in mundo recte gubernare, et ejus qui cuncta creavit posset agnitioet creata quaeque in mundo recte gubernare, et ejus qui cuncta creavit posset agnitione perfrui. In quo honore positus, si non intellexerit ut bene agat, eisdem ipsis it illum. Quod prius dixerat, ad imaginem suam, confirmationis gratia geminavit, addendo, ad imaginem Dei creavit illum, ut diligentius inculcaret nobis quales a Deo facti sumus, et spem recipiendae Dei imaginis arctius nostris mentibus infigeret ne qui in imagine Dei ambulamus, vane conturbemur, thesaurizantes in incerto divitiarum, sed exspectemus potius Dominum sitientes quando veniamus et pareamus ante faciem ejus, certi quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Quod autem nunc dicitur, ad imaginem Dei creavit illum, cum superius dictum sit faciamus ad imaginem nostram, significat quod non id agat illa pluralitas personarum, ut plures deos credamus, sed Patrem et Filium et Spir
Abbreviated transcription (Latin):
in altum cuncta prona atque prostrata sunt: iuxtaquod quidam poetarum pul¬
herrime acuerissime dixit. Pronaque conspectant animalia caetera terram
Os hominis sublimededit: caelumque uidere. Iussit. & erectos ad sidera tollere uul¬
us Congriutergo &corpus eius animȩ rationabili Nonsecundum liniamen¬
ta figurasque membrorum. sed potius secundum id quod in caelum erectumest
ad intuenda quae incorpore ipsius mundi superna sunt: sicut anima rational
inea deb& erigi quae inspiricalibus natura maxime excellunt ut quae sursũ
sunt sapiat nonquae superterram Bene autem additur. Et praesit
piscibus maris & uolatilibus caeli & bestiis uniuer sȩterrȩ. omnique reptili quod
mouetur interra: Quianimirum in hoc maxime factusesthomo adlmaginem
dĩ inquo inrationabilibus antecellit : capaxui delic& rationis conditus. perquan

Expanded text:
in altum cuncta prona atque prostrata sunt, juxta quod quidam poetarum pulin altum cuncta prona atque prostrata sunt, juxta quod quidam poetarum pulcherrime ac verissime dixit: Pronaque cum spectent animalia caetera terram, Os homini sublime dedit, coelumque videre, Jussit et erectos ad sidera tollere vultus. Congruit ergo et corpus ejus animae rationabili, non secundum lineamenta figurasque membrorum, sed potius secundum id quod in coelum erectum est, ad intuenda quae in corpore ipsius mundi superna sunt, sicuti anima rationalis in ea debet erigi, quae in spiritalibus natura maxime excellunt, ut quae sursum sunt sapiat, non quae super terram. Bene autem additur. Et praesit piscibus maris et volatilibus coeli, et bestiis, universaeque terrae, omnique reptili quod movetur in terra; quia nimirum in hoc maxime factus est homo ad imaginem Dei, in quo irrationabilibus antecellit: capax videlicet rationis conditus, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
conditornosternatus ex uirgine. creatus incorruptibiliter atque in commutabilit̃
ad imaginem di Immunis omnis delicti &plenus omnis gratiae & ueritatis.: ut lina¬
ginem nobissuam acsimilitudinem exemplissius restaurar& &donis: Ipse e se
enim nouus homo ueraciter secundum dm̃creatus. quinimirum ltaueram de
adam carnis substantiam sumpsit : ut nilde illo uiti sordentis traher& Cuius ex¬
mpla procaptu nostrosequi . cuius adherere donis. cuius obtemperare mandatis.
hocest imaginem dĩ quam inueteri homine perdidimus recuperare in nouo:
Ionergo secundum corpus. sed secundum intellectus mentis adimaginem dĩ cre¬
acus est homo Quam quam & in ipso corpore habeat quandam proprietatem
uae hoc indic& quod erecta statura factus est. ut hoc ipso am moneretur Nonsibi
terrena esse sec tanda uelut pecoraquorum uoluptas omnis exterraest. Vnde

Expanded text:
conditor noster, natus ex Virgine, creatus incorruptibiliter atque incommutabiliter conditor noster, natus ex Virgine, creatus incorruptibiliter atque incommutabiliter ad imaginem Dei, immunis omnis delicti, et plenus omnis gratiae et veritatis, ut imaginem in nobis suam ac similitudinem exemplis suis restauraret et donis. Ipse est enim novus homo veraciter secundum Deum creatus, quia nimirum ita veram de Adam carnis substantiam sumpsit, ut nihil de illo vitii sordentis traheret: cujus exempla pro captu nostro sequi, cujus adhaerere donis, cujus obtemperare mandatis, hoc est, imaginem Dei quam in veteri homine perdidimus, recuperare in novo. Non ergo secundum corpus, sed secundum intellectum mentis ad imaginem Dei creatus est homo. Quanquam et ipse in corpore habeat quamdam proprietatem quae hoc indicet, quod erecta statura est factus, ut hoc ipso admoneretur, non sibi terrena esse sectanda, velut pecorum, quorum voluptas omnis ex terra est; unde
Abbreviated transcription (Latin):
gelis ado dicipoterat faciamus hominem adimaginem & similitudinem nr̃am:
quia nulla prorsus ratiosinit. utdĩ & angelorum unam esse eindemque imaginem
siue similitudinem credamus. In quo autem sit homo factus ad imaginem & simi¬
litudinem dẽ testatur a postolus cumnos sollerter ammon&. ut hancquam in pri¬
mo parente perdidimus pergratiam eiusdem conditoris recuperemus in nobis.
Reno uamini inquit spũ mentis uestrae. & induite nouum hominem qui secundũ
dm̃ creatusest: Iniustitia & scĩtate & ueritate. Creatus estergo adam nouus homo
gratiae sui conditoris qui aeternaliter acpersecte iustus & sc̃suerus existit. Qui q mp
cherrimam hanc nouicatem insediuinȩ iiaginis peccando corrupit : corruptam q
exseprosapiam generis humani procre auit. Venit secundus adam. idest dñs ipse &

Expanded text:
gelis a Deo dici poterat Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, gelis a Deo dici poterat Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, quia nulla prorsus ratio sinit ut Dei et angelorum unam esse eamdemque imaginem sive similitudinem credamus. In quo autem sit homo factus ad imaginem et similitudinem Dei, testatur Apostolus, cum nos solerter admonet ut hanc quam in primo parente perdidimus, per gratiam ejusdem Conditoris recuperemus in nobis. Renovamini, inquit, spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est, in justitia, sanctitate, et veritate . Creatus est ergo Adam novus homo gratiae sui Conditoris, qui aeternaliter ac perfecte justus, sanctus et verus existit: qui quoniam pulcherrimam hanc novitatem in se divinae imaginis peccando corrupit, corruptamque ex se prosapiam generis humani procreavit unde venit secundus Adam, id est, Dominus ipse et
Abbreviated transcription (Latin):
formatione mystice erat insinuata. quando dicebatur & dixit ds̃ fiat. & fecit ds̃.
ciudit ds̃ quod ess& bonum. Nunc autem manifestius haec ipsa insinuatur cumdict
faciamus hominem adimaginem & similitudinem nostram: Etrecte. quia donec
quidoceretur nonerat. In profundo fuit abdita praedicatio de itatis : Vlbi uero coepit
hominis expectare creatio. seuela taest fides . & euidenter dogia ueritatis emicuit.
eo enim quod dicitur faciamus: unaostenditur trium operatio personarum:
In eo uero quod sequitur adimaginem & similitudinem nostram: una & aequalis
substantia. eiusdem scae trinitatis indicatur. Quomodo enim una ess& imago acsi¬
eiusdem potestatis ess&gloria trinitatis: aut quomodo diceretur faciamus.¬
itrium inuna deitate personarum cooperatrix uirtus non ess& : Neque enim an¬

Expanded text:
formatione mystice erat insinuata, quando dicebatur: et dixit Deus: Fiat, et fecit Deus; et formatione mystice erat insinuata, quando dicebatur: et dixit Deus: Fiat, et fecit Deus; et vidit Deus quod esset bonum. Nunc autem manifestius haec ipsa insinuatur, cum dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, et recte, quia donec is qui doceretur non erat, in profundo fuit abdita praedicatio Deitatis; ubi vero coepit hominis exspectari creatio, revelata est fides, et evidenter dogma veritatis emicuit. In eo enim quod dicitur. Faciamus, una ostenditur trium personarum operatio; in eo vero quod sequitur, ad imaginem et similitudinem nostram, una et aequalis substantia ejusdem sanctae Trinitatis indicatur. Quomodo enim una esset imago et siejusdem potestatis esset gloria totius Trinitatis? aut quomodo diceretur Faciamus, si trium in una deitate personarum cooperatrix virtus non esset? neque enim an
Abbreviated transcription (Latin):
singula iuxtagenus &speciesiuas. Prae uidebatur enim futura eiuscreatio. qui non solũ
suo generi similitudini congruera &specie. sed &iam ad imaginem sui creatoris acsi¬
militudinem fieret. Cuius nobilitati creationis &iam hoctestimoniumdat. quoc
non sicut incaeteris creaturis dixiads̃ fiat homo & factus esthomo. uel producat terra
hominem & produxit terra hominem. sed prius quam fier& faciamus hominem
dicitur: ut uidelic& quia rationabilis creatura condebatur. quasicum consilio
facta uider&ur. quasi perstudium de terra plasmatur. & inspiratione conditoris
urtute sp̃s uitalis erigitur. ut scilic& nonperiussionem uocis. sed per dignitatem
operationis exister&. quiad conditoris imaginem fiebat: Cum autem dicitur
iciamus hominem adimaginem & similitudinem nostram: unitas scae trinitatis
aperte commendatur: si quidem eadem indiuidua trinitas in prȩcedente rerum

Expanded text:
singula juxta genus et species suas. Praevidebatur enim futura ejus creatio qui non solum suo generi similitudine congrueret et specie, sed etiam ad imaginem sui Creatoris ac similitudinem fieret: cujus nobilitati creationis etiam hoc testimonium dat, quod non sicut in caeteris creaturis dixit Deus: Fiat homo, et factus est homo; vel: Producat terra hominem, et produxit terra hominem; sed, priusquam fieret, Faciamus hominem dicitur, ut videlicet quia rationabilis creatura condebatur, quasi cum consilio videretur facta. Quasi per studium de terra plasmatur, et inspiratione Conditoris in virtute spiritus vitalis erigitur, ut scilicet non per jussionem vocis, sed per dignitatem operationis existeret, quia ad Conditoris imaginem fiebat. Cum autem dicitur faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, unitas sanctae Trinitatis aperte commendatur. Si quidem eadem individua Trinitas in praecedente rerum
Abbreviated transcription (Latin):
auxilii qui sicutcarnem ex carne. Ita ex anima animamestimant procrea ricũ uocabulo
aran non abraham & loth: sed familiae eorum & uernaculi Intellegendi sunt : Nã ipsos
in ime diximus cotus homo de signour: Animas autem fecisse idest animas procreasse in
lem inlustrẽ: chananeus autem tuncerat interra: apparuitq dñs abram & dixit ei:
seminituod abo terram hanc. qui aedificauit ibi altare dño
Supra legitur quia cõmorantem adhuc inaran abraham dñs ad locutus est: eumq mul¬
tiplicibenedictione ꝓmissa ex inde abire & interrã quam ipsi monstrar& uenire precepit:

Expanded text:
auxilii qui sicut carnem ex carne, ita ex anima animam aestimant procreari: cum vocabulo auxilii qui sicut carnem ex carne, ita ex anima animam aestimant procreari: cum vocabulo aran non Abraham et Loth, sed familiae eorum et vernaculi intelligendi sunt: nam ipsos ut diximus, totus homo designetur. Animas autem fecisse, id est, animas procreasse inllem illustrem: Chananeus autem tunc erat in terra. Apparuitque Deus Abram, et dixit ei: Semini tuo dabo terram hanc. Qui aedificavit ibi altare DSupra legitur quia commorantem adhuc in Haran Abram Dominus allocutus est, eumque multiplici benedictione promissa, exinde abire, et in terram quam ipse monstraret, venire praecepit:
Abbreviated transcription (Latin):
quia non humanȩ ingenio sapientiȩ qua sit actionum bonarũ uia incaedendum potes
inuestigari. sed illius est in omnib: ducatus expetendus cuidicit psalmista : Tenuisti
manũ dexterã meã & inuoluncate tua deduxistime & cumgloria ad sumpsistime
Iulit ltaq sara iuxorem suam & lochfilium fracrissui uniuersamque substantiam
quã possederant & animasquas fecerant in aran . & egressi sunt utirene intrãchanaan:
Quod dixic animas quas fecerant proeo positũ e ut dicerent filios quos genueran
Sol& enim inscripturis homo aliquando animȩ soliusaliquando carnis nomine slius bidioiri: In
sic̃ dictũ es Anima quae peccauerit ipsamorietur: Carnis ut in psalmo dte om̃is caro
ueni&. Cumneq carosine anima ad dm̃uenire neq si ne carne possit anim apticare.
sod propt̃ unã partẽ totus homo signetur : Neque ex hac sententia qiuicquã habent

Expanded text:
quia non humanae ingenio sapientiae, qua sit actionum bonarum via incedendum, potest quia non humanae ingenio sapientiae, qua sit actionum bonarum via incedendum, potest investigari, sed illius est in omnibus ducatus expetendus, cui dicit Psalmista: Tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . Tulit itaque Sarai uxorem suam, et Loth filium fratris sui, universamque substantiam quam possederant et animas quas fecerant in Haran; et egressi sunt ut irent in terram Chanaan. Quod dixit animas quas fecerunt pro eo positum est, ut diceret filios quos genuerant. Solet enim in Scripturis homo aliquando animae solius, aliquando carnis nomine solius indicari. Animae, sicut dictum est: anima quae peccaverit, ipsa morietur ; carnis, ut in Psalmo: at te omnis caro veniet , cum neque caro sine anima ad Deum venire, neque sine carne possit anima peccare, sed propter unam partem totus homo signetur. Neque ex hac sententia quidquam habent
Abbreviated transcription (Latin):
quiest incaelis. Audifilia & uide & inclina aurem tuam & obliuiscerepopulum tuum
&domũ patristui. Vnde bene arandequa egressusest abraham ira interpretatur.
Chana un ad cuius terrã inuitatur. mutatus siue negotiator dicitur. Nonergo solus
abraham cum fratresuolothegressus. ẽdearan ut uenir& interrachanaan. sed &com̃sele¬
tiquenati sunt lauacro regenerationis exeunt profecto de aran exeunt ueniunt que
interrã chanaan. sed & om̃ selecti cum iram primi reatus inuitae suae statu abdicata
onsuetudine uitiorum uirtutibus operãdent & felicissimo cõmertio temporalibus
insistant laboribus ut a&na premia consequantur. terrenas diuitias spernant ut ps¬
sint accipere caelestes. humanigaudia regni contemnant. ut inregnodĩ partẽ habrre
mere antur. haecest enim terra quam sedñs sequacibus suis monstracurũ esse ꝓmisit

Expanded text:
qui est in coelis: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum qui est in coelis: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui : unde bene Haran, de qua egressus est Abraham, Ira interpretatur. Chanaan, ad cujus terram invitatur, Mutatus sive Negotiator dicitur. Non ergo solus Abraham cum fratre Loth egressus est de Haran, ut veniret in terram Chanaan, sed et omnes electi qui nati sunt lavacro regenerationis, exeunt profecto de Haran veniuntque in terram Chanaan; sed et omnes electi cum iram primi reatus in vitae suae statu, abdicata consuetudine vitiorum, virtutibus operam dant, et felicissimo commercio temporalibus insistunt laboribus, ut aeterna praemia consequantur; terrenas divitias spernunt, ut possint accipere coelestes; humani gaudia regni contemnunt, ut in regno Dei partem habere mereantur. Haec est enim terra quam se Dominus sequacibus suis monstraturum esse promisit:
Abbreviated transcription (Latin):
psius in lustratus & adiutus inpender&. Etomnibus quo: eisdem promissionis here dibus
simili ordineuitã ducendam. eẽsignar&. Nam & hoc quod ille iussus exut deterra & cog¬
natione & dedomopatrissui uniuersis promissionis ipsius filiis in quibus & nossumus constat
mitandum. Egredimur quippe deterra nra cum carnis uoluptates abdicamus. De cog¬
nationenra cum uiciis omnibus cum quib: natisumus inquantum hominibus possibileest
ios exuere studemus. Dedomopatris nr̃icum ipsum mundum relinquere cũ principe suo
do abolo. uitae caelestis amore contendimus. Omnes enim propter reatum primȩ¬
praeuaricationis filiidiaboli nascimur inmundum. sed ꝑgratiam regenerationis quiq
ad semen abrahȩ ꝑtinemꝰ filii diefficimur. dicente nobis idest eccdesiȩ suae patre nr̃o

Expanded text:
ipsius illustratus et adjutus impenderet, et omnibus quoque eisdem promissionis haeredibus ipsius illustratus et adjutus impenderet, et omnibus quoque eisdem promissionis haeredibus simili ordine vitam ducendam esse signaret. Nam et hoc quod ille jussus exiit de terra et cognatione et de domo patris sui, universis promissionis ipsius filiis, in quibus et nos sumus, constat imitandum. Egredimur quippe de terra nostra, cum carnis voluptates abdicamus; de cognatione nostra, cum vitiis omnibus cum quibus nati sumus, in quantum hominibus possibile est, nos exuere studemus; de domo patris nostri, cum ipsum mundum relinquere cum principe suo diabolo vitae coelestis amore contendimus. Omnes enim propter reatum praevaricationis primae filii diaboli nascimur in mundo; sed per gratiam regenerationis quique ad semen Abrahae pertinemus, filii Dei efficimur, dicente nobis, id est, Ecclesiae suae, Patre nostro
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem benedictionis heredem reliquid moriens. De quo ut breui terdicam septuagin¬
ta quia septies denisunt perfectionem bonȩ designant actionis. cum mandata declo¬
gi pergratiam sp̃s scĩ quae septi formis a propho&a de scribitur implemus. Quibusquinq:
super adiciuntur ut incunctis corporis nr̃i sensibus eadem diuina precepta iuuante sp̃s
gratia fuciamus. septuaginta &quinq annorum erat abra ham quando aid preceptũ
siue promis sadni exiensde aran terram repromissionis intrauit. utostenderoiur quia &s ip¬
seperauxilium sp̃s. anathematitatis erroribus babiloniȩ conuersationis preceptadi ser¬
uar&. Echoc inomni quod ueluiuendo uł audiendo ulgustando uel tangendo gerebat.
Nequid prorsus insuo corpore e& quod nonoboedientiae preceptorum cae lestium donosp̃s

Expanded text:
ejusdem benedictionis haeredem reliquit moriens: de quo ut breviter dicamus, septuaginejusdem benedictionis haeredem reliquit moriens: de quo ut breviter dicamus, septuaginta quia septies deni sunt, perfectionem bonae designant actionis, cum mandata decalogi per gratiam Spiritus sancti, quae septiformis a propheta describitur, implemus: quibus quinque superadjiciuntur, ut in cunctis nostri corporis sensibus eadem divina praecepta, juvante Spiritus gratia, faciamus. Septuaginta et quinque annorum erat Abram quando ad praeceptum sive ad promissa Domini exiens de Haran, terram repromissionis intravit; ut ostenderetur quia et ipse per auxilium Spiritus, anathematizatis erroribus Babyloniae conversationis, Dei praecepta servaret; et hoc in omni quod vel vivendo vel audiendo vel gustando vel tangendo gerebat, ne quid prorsus in suo corpore esset, quod non obedientiae praeceptorum coelestium dono Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
fideles &iustiom̃s. illauitae moralis scientia utebantur. quia uelnatura duce noueran
ul parentum doctrina originaliter traxerunt. N uncautẽ cognitionem peroperũ
&iamuenturi incarne saluatoris in quo e& benedictio & salus omnibus sc̃ĩs uentura.
& his uidelic& qui in carnationem eius prius nascendo precederent & nobis quiposte¬
rius natiper nomen eius dem dñiihũ. Vt petrusait. Credimꝰ saluariquẽ ad modũ alilli
Egressus est ltaque abram sicut preceperat eidñs. Et iuitcumeo lot septuaginta quin¬
q: annorumerat abram cumegreder&urde aran.
lar& ex hoc numero annorum abrahae quia uiuente adhuc patre ut supra expositũ ẽ
de aran exierat. Numerus autemiste septuagintaquinq: annorũ mysticus esse nonẽ
dubitandum dum in eo & ipse promissionem diuinȩ benedictionis accepit: & isa acfiliũ

Expanded text:
fideles et justi omnes illa vitae moralis scientia utebantur, quam vel natura duce noverant, fideles et justi omnes illa vitae moralis scientia utebantur, quam vel natura duce noverant, vel parentum doctrina originaliter traxerunt: nunc autem cognitionem per operam etiam venturi in carne Salvatoris, in quo esset benedictio et salus omnibus sanctis ventura, et his videlicet qui incarnationem ejus prius nascendo praecederent, et nobis qui posterius nati per nomen ejusdem Domini Jesu, ut Petrus ait, credimus salvari quemadmodum et illi. Egressus est itaque Abram sicut praeceperat ei Dominus, et ivit cum eo Loth. Septuaginta quinque annorum erat Abram cum egrederetur de Haran. Claret ex hoc numero annorum Abrahae, quia vivente adhuc patre, ut supra expositum est, de Haran exierat. Numerus autem ille septuaginta et quinque annorum mysticus esse non est dubitandum, dum in eo et ipse promissionem divinae benedictionis accepit, et Isaac filium
Abbreviated transcription (Latin):
tuo benedicentur familiae terrae. Vteni a postoli uerbaloquar inlumbis abrahae erat
maria iam tunc dequa nasciturus eraexp̃s quando haec dicebantur ad eum. & mira
superne dispensatio seueritatis acpietatis. conuenienter ad opus superbum homines pluri¬
midiuidi ab inuicem perdiuersas linguas & cognationes meruerunt. Rel inquensue r
prouinciam illam unus & sponte adimperium dm̃ exultans. Omnes insegentes quie in
uiriis erant priuinciis alinguis diuisae. commnuni benedictione recolligendas. audiuit
Notandum sane quod lic& anatiuitate abrahȩ tertia a&as mundi conputari sõleat.
hocta menoraculo dnĩ ad abraham specialicer secundum ipsam sufficientiamierũ
tertiae &atissunt consecrata primordia. Si quidem tunc semensem anationibus secr&ũ
& nasciturus ex eo saluator omnium gentium predictus est: Vsq: ad hoc enumntempus

Expanded text:
tuo benedicentur familiae terrae: ut enim Apostoli verbis loquar, in lumbis Abrahae erat tuo benedicentur familiae terrae: ut enim Apostoli verbis loquar, in lumbis Abrahae erat Maria jam tunc, de qua nasciturus erat Christus, quando haec dicebantur ad eum. Et mira supernae dispensatio severitatis ac pietatis. Convenientes enim ad opus superbum homines, plurimi dividi ab invicem per diversas linguas et cognationes meruerunt: relinquens vero provinciam illam unus, et sponte ad imperium Domini exsulans, omnes in se gentes, quae in variis erant provinciis ac linguis divisae, communi benedictione recolligendas audivit. Notandum sane quod licet a nativitate Abrahae tertia aetas mundi computari soleat, hoc tamen oraculo Domini ad Abraham specialiter secundum ipsam sufficientiam rerum, tertiae aetatis sunt consecrata primordia: siquidem tunc semen sanctum a nationibus secretum, et nasciturus ex eo Salvator omnium gentium praedictus est: usque ad hoc enim tempus
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& idumeorum &heorum quidech&ura secunda eius post sarram coniugeerant
nascituri populorum dicit insequentibus ad eum
Faciamq: te crescere uehementissimȩ & ponam ingentibus atque inte benedicentur uni¬
uerse cognationesterrȩ Haecest maior superiore aclonge prȩstantior ꝓmissio bene¬
dictionis. Illa enim terrena haec est caelestis. quia nimirum illa ꝓpagationem car¬
nalis isrł ista spiritalis significat. Illa populi eius quideeo secundum carnem natus
est. haeceius quide uniuersis cognationibus terrȩ in xp̃o saluatur. In qui bussunt &
illi quicumq exeo scđm carnemnati &iam pietatem fideieius lmi tari uoluerunt
quibus omnibus dicit a poscolus paulus. Si autemuosxpiergo abraḩ semenestis. qd ergo
ait acque incebonedicentur uniuersie cognationesterrae. Tale est acsidicer& & insemine

Expanded text:
videlicet, Idumaeorum, et eorum qui de Chettura secunda ejus post Sarram conjuge erant videlicet, Idumaeorum, et eorum qui de Chettura secunda ejus post Sarram conjuge erant nascituri populorum, dicit in sequentibus ad eum: Faciamque te crescere vehementissime, et ponam in gentibus, atque in te benedicentur universae cognationes terrae. Haec est major superiore ac longe praestantior promissio benedictionis. Illa enim terrena, haec coelestis est: quia nimirum illa propagationem carnalis Israel, ista spiritalis significat: illa populi ejus qui de eo secundum carnem natus est; haec ejus qui de universis cognationibus terrae in Christo salvatur, in quibus sunt et illi quicunque ex eo secundum carnem nati, etiam pietatem fidei ejus imitari voluerunt: quibus omnibus dicit apostolus Paulus: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Quod ergo ait: atque in te benedicentur universae cognationes terrae, tale est ac si diceret, et in semine
Abbreviated transcription (Latin):
in aran. Quomod o ergo tunccũdedomopatris de terra quoque & cognatione dequa
egressus eẽ uidebatur nuncexire iubetur . nisi forte intellegendum qđd eo proposito
ut supra iam diximus deterra & cognatione sua cum parente exierat. ucad hanc
re conciliatis chaldeis ȩuo sequente redir&: Cum nunc ad nõ precipiatur ut arep¬
tenda chaldea propositũ mentis auertat. Nec non & ab in habitatione mesõpotamue
mentem simul & corpus auferit. Relictaq: terra in quaciuitas superbiae facta ac dr̃o iud¬
cante confusaest. uenir& interrã inquagratiam supernȩ benedictionis acciper&
nouam que exse acmeliorem ꝓgeniem fidei &oboedientiae suae merito ꝓcrear&
Quod enim ait faciamq: te ingentẽ magnã. ad populum isrł propriae pertin&. Nam
de alia rum generatione nationum quae deillo similit̃ erant oriturȩ isra helitarum

Expanded text:
in Haran. Quomodo ergo tunc cum domo patris de terra quoque et cognatione, de qua jam in Haran. Quomodo ergo tunc cum domo patris de terra quoque et cognatione, de qua jam egressus esse videbatur, nunc exire jubetur? Nisi forte intelligendum quod eo proposito, ut supra jam diximus, de terra et de cognatione sua cum parente exierat, ut ad hanc, reconciliatis Chaldaeis, aevo sequente rediret: cui nunc a Domino praecipitur ut a repetenda Chaldaea propositum mentis avertat, nec non et ab inhabitatione Mesopotamiae mentem simul et corpus auferat, relictaque terra in qua civitas superbiae facta, ac Domino judicante confusa est, veniret in terram, in qua gratiam supernae benedictionis acciperet, novamque ex se ac meliorem progeniem fidei et obedientiae suae merito procrearet. Quod enim ait, faciamque te in gentem magnam, ad populum Israel proprie pertinet. Nam de aliarum generatione nationum quae de illo similiter erant oriturae, Ismaelitarum
Abbreviated transcription (Latin):
coniunxit. ut de inceps ex quo coepiss& liberũ narrandideabraham & lothspatium
haber& aran autem ciuitas est mesopotamiae transedissam. quaeusq: hodie carra
dicitur: Apud romanos crassi consulis interitu. apud nos patriartharum habitatio¬
ne insignis. quae &iam in libro scĩpatristhobiae hospitio raphahelis archange li
nobilitate refertur. Dixit autem dñs ad abram. Egredere deterratua & decog¬
nationetua &domopatristui interram quã monsera uerotibi. faciamq: teingen
magnã & benedicamtibi & magnifi cabo nom̃tuum erisq benediccus.
Quia distincte loquens dñs terram cognationem & domum patrisdicit. terra abrahȩ
intellegendaest in regione chaldeorum undeiam recesserat. Cognatio eius frat
nachorcum familia sua quemiam relinquerat. Domus patris. inquatunc maneli

Expanded text:
conjunxit, ut deinceps ex quo coepisset liberum narrandi de Abraham et Loth spatium conjunxit, ut deinceps ex quo coepisset liberum narrandi de Abraham et Loth spatium haberet. Haran autem civitas est Mesopotamiae trans Edissam, quae usque hodie Charra dicitur, apud Romanos Crassi consulis interitu, apud nos patriarcharum habitatione insignis: quae etiam in libro sancti Patris Tobiae hospitio Raphaelis archangeli nobilitata refertur. Dixit autem Dominus ad Abram: Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui in terram quam monstravero tibi, faciamque te in gentem magnam, et benedicam tibi, et magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Quia distincte loquens Dominus, terram, cognationem et domum patris dicit, terra Abrahae est intelligenda in regione Chaldaeorum, unde jam recesserat: coguatio ejus, frater Nachor cum familia sua, quam jam reliquerat: Domus patris, in qua tunc manebat
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabat quidem cum achaldeis profuger& Ire interram chana an. Sed cum
aran perueniens oportunam in ea sibi suisque atutam achaldeorum insecutione
sedem repperit. ulterius terram chanaan ad peregrinandum in uisere super se¬
dit. Sed inciuitate ad quam peruenerat ad mortem usque pertransit . It autnefilo
quidem abram acnepote loth inde ad preceptum dñĩ exeuntibus ipse exeapedem
mouere curar&. Nã quod dicitur ibidem cum haber& ducen tos &quinq: annos
ea defunctus. longo post abscessionem eorum tempore factum esse constat : Si quidẽ
abram qui septu a genariopatrenatus est septuagintaquinq: erat annorum cume¬
rec dearan. qui suntannicentum qua draginta quinque. Hacergo uoratopatris
Veneruntque usq: haran & habitauerunt ibi. Et facti sunt diesthare ducentorum
thare ante abscessum abrahȩ preoccupando aduentui ipsius & habitatione in aran

Expanded text:
cogitabat quidem cum a Chaldaeis profugeret, ire in terram Chanaan: sed cum cogitabat quidem cum a Chaldaeis profugeret, ire in terram Chanaan: sed cum Haran perveniens, opportunam in ea sibi suisque ac tutam a Chaldaeorum insecutione sedem reperit, ulterius terram Chanaan ad peregrinandum invisere supersedit, sed in civitate ad quam pervenerat ad mortem usque pertransiit: ita ut ne filio quidem Abraham ac nepote Loth inde ad praeceptum Domini exeuntibus, ipse ex ea pedem movere curaret. Nam quod dicitur ibidem, cum habuerit ducentos et quinque annos, esse defunctus, longo post abscessionem eorum tempore factum esse constat. Si quidem Abraham, qui septuagenario patre natus est, septuaginta quinque erat annorum, cum exiret de Haran, qui sunt anni centum quadraginta quinque. Hac ergo aetate patris veneruntque usque Haran, et habitaverunt ibi, et facti sunt dies Thare ducentorum Thare ante abscessum Abrahae praeoccupando adventui ipsius et habitationi in Haran
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis quae non paris & cocr Decebatenim ut quae infiguram uniqe fidei acspeinit̃
unumerait filium depromissione paritura. non hunc inchaldea pon in me sopotamia
sed incerra promissionis generar&
ulit ltaque thare abram filium suum & lothfilium aran. filium filusu & sarunurũ
suam uxorem abram filiisui &eduxite os deurchaldeorum ut irent in terramchanaan
Vletus trans latio hab& quiaeduxit eos deregione chaldeorum quia nullam omnino ques¬
tionem hab&. Quod uero uixca hebraicam ueritatem dicitur quiae duxeriteos deur
idest deigne uł incendio chaldeorum. potesclta recto intellegi quode duxeriteosdeilli
regione ubiignis colebatur. proeo uedicer&ur eduxit eos deidolatria chaldeorum.
quod uero dicitur utirent incerram chana anscatimq subiungitur cieo¬

Expanded text:
sterilis quae non paris , et caetera. Decebat enim ut quae in figuram unicae fidei ac spei nostrae sterilis quae non paris , et caetera. Decebat enim ut quae in figuram unicae fidei ac spei nostrae unum erat filium de promissione paritura, non hunc in Chaldaea, non in Mesopotamia, sed in terra promissionis generaret. Tulit itaque Thare Abram filium suum et Loth filium Aran, filium filii sui, et Sarai nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit eos de Ur Chaldaeorum, ut irent in terram Chanaan. Vetus translatio habet, quia eduxit eos de regione Chaldaeorum, quod nullam omnino quaestionem habet. Quod vero juxta Hebraicam veritatem dicitur, quia eduxit eos de Ur, id est de igne vel incendio Chaldaeorum, potest ita recte intelligi, quod eduxerit eos de illa regione ubi ignis colebatur, pro eo ut diceretur, eduxit eos de idololatria Chaldaeorum. Quod vero dicitur ut irent in terram Chanaan, statimque subjungitur vene