comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re quod uolunt. ꝑhas tam̃ eas aunas
intellige posstmius. que amina ha
complexib & uoluptatib seꝑate. astul¬
tis hominib repudiant᷑. & despectin
habent᷑. Tales autem qina sapientes ft̃
&e bona tantum agere desidant. quic¬
quid uonere noluerint. eorum iudicio
relinquat᷑. Si uͦ uxor uł uoto uł uiram̃¬
to se obligau̾it. ut ieiumo uł alia ab¬
stinentia affligat animã suam: nͥ ma¬
ritus hoc auctiens confestim interdire¬
rit reddlere oportebit. Hoc autem qͥd¬
aliud significare uidetur: nͥ quia pro¬
positorum iudicio. subditorum uita tem¬
ꝑari debeat: Quib si bonum aliquod
quos filii isrł ex p̃cepto dñi pugnanteᷤ
eos incerunt. om̃sq int̾fecerunt. Int̾
quos &e balaam & qͥncs pͥncipes eorum
occiti sunt. Nullusq ex eis remansit.
preter uͥgines tantum: quas filii isrł¬
sibi reseruantes manserunt cum eis
extra castra septem dieb scd̾m quod ius
alias gentes dei popło adũsantes: demo¬
num exercitum & uuitiorum multitudi¬

Expanded text:
re, quod volunt. Per has tamen eas animas intelligere possumus, quae a mundi hujus complexibus et voluptatibus separatae a stultis hominibus repudiantur, et despectui habentur. Tales autem, quia sapientes sunt, et bona tantum agere desiderant, quidquid vovere voluerint, earum jndicio relinquatur. Si vero uxor vel voto vel juramento se obligaverit, ut jejunio vel abstinentia alia affligat animam suam, nisi maritus hoc audiens confestim interdixerit, reddere oportebit. Hoc autem nihil significare videtur, nisi quia praepositorum judicio subjectorum vita temperari debeant: quibus si bonum aliquid quos filii Israel ex praecepto Domini pugnantes, eos vicerunt, omnesque interfecerunt, inter quos et Balaam et quinque principes illorum occisi sunt, 193 nullusque ex eis remansit, praeter virgines tantum, quas filii Israel reservantes, manserunt cum eis extra castra septem diebus, secundum hoc,alias gentes, Dei populo adversantes, daemonum exercitum, et vitiorum multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde &e fubditur. quod puella que
ritus audiens ñ contradixerit: rea erit
& quicqͥd ꝓmiserit eam redlere opor¬
tebit. Si uero audiens contradixerte:
ñ tenebitur niram̃to. Iste enim panis.
& mariti. eccł̃ie pͥncipes ẽẽ uidentur:
quorum singule eccł̃ie uxores ce filie ft
Uxores quidem quia de eorum semnne
pariunt. filie uͦ. quia eorum misteri
regenerant᷑. Horum gͥ est uota discersir.
& uram̃ta indicare. Nemo gͥ agere ĩ¬
sumat. quecumq eccl̃ie rectores nit̾di¬
cunt. eticmn si ea uou̾it. etiam si aliquis
iurau̾it. In usta enim uota: irrita c̃e

Expanded text:
Unde et subditur: Quod puella, quaritus audiens non contradixerit, rea erit, et quidquid promiserit eam reddere oportebit; si vero audiens contradixerit, non tenebitur juramento. Isti enim patres et mariti, Ecclesiae principes esse videntur, quorum singulae et uxores, et filiae sunt. Uxores quidem, quia de eorum semine pariunt; filiae vero, quia eorum ministerio regenerantur. Horum ergo est vota discernere, et juramenta judicare. Nemo ergo agere praesumat, quaecunque Ecclesiae doctores interdicunt, etiam si ea noverit aliquis. I
Abbreviated transcription (Latin):
intelligant᷑. sine quib ad laudem
offerendam. labia mouere nescimuᷤ.
Offeramꝰ autem & arietem unum.
uctimam ductus ñ aꝑuit os suum.
Huic aũ arieti uingamꝰ septem agnos.
id est septem sc̃i sp̃c gr̃as in eo esse semꝑ¬
q manere doceamꝰ. Sepe autem iam
diximus. qͥd ꝑ decimam homo intelli¬
gatur: siquidem ip̃e est dragma de¬
cima. ip̃e ẽ & ouis centesinia. Unde
etiam ñ solum decima. sed & decima
decime dici potest.Si enim de centum
ouib decimam dari uolueris: decem
dabis. Decies enim decem: centum fi¬
unt. Huiꝰ aũ decime: ouis centesima
decima est. Est gͥ homo decima deci¬
me. Quod autem etiam simila ditat᷑
farine additur ferm̃tum: Qd nͥ panis
dicit᷑ arimus: S unde panis: Norme
de simila: Simila gͥ ħo. Hec autem
simila oleo spargit᷑: quia dei mia.⁊¬

Expanded text:
intelligantur, sine quibus ad laudem proferendam labia movere nescimus. Offeramus autem et arietem unum, victimam ductus non aperuit os suum. Huic autem arieti jungamus septem agnos, id est septem S. Spiritus gratias; in eo esse, semperque manere debemus. Saepe autem jam diximus quid per decimam intelligatur; siquidem ipse est drachma decima, ipse est ovis centesima, unde etiam non solum decima, sed et decima decimae dici potest: si enim centum ovibus decimam dare volueris, decem dabis: decies enim decem centum fiunt; hujus autem decimae ovis centesima decima est: est ergo homo decima decimae. Quod autem simila dicatur farinae additur fermentum? Quid nisi panis dicitur azymus? Sed unde panis, nonne de simila? Simila ergo homo. Haec autem simila oleo spargitur, quia Dei mi
Abbreviated transcription (Latin):
gulos. Holocaustum suaiissimi odoris¬
est atq incensi domino. Libam̃ta aũ
uini que ꝑ singłas fundenda sunt
nictimas: ista erunt. Media pars hin
num. Hoc erit in holocaustum ꝑ om̃s
m̃ses. qui sibi anno uertente succecłt.
Hyrcus quoq offeretur dño ꝓpec̃co.
in holocaustum semptt̃num cum liba¬

Expanded text:
gulos holocaustum suavissimi odoris atque incensi est Domino libamenta autem vini quae per singulas fundenda sunt victimas ista erunt media pars hin num hoc erit holocaustum per omnes menses qui sibi anno vertente succedunt hircus quoque offeretur Domino pro peccatis in holocaustum sempiternum cum liba
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝑ duos agnos: nͥ duo testam̃ta
intelligimꝰ. inquib omne sacͥficium
laudis ce iubilationis plenissime con¬
tinetur. Hos autem mane & uesꝑe. im
mo septies in die offert eccłia: scłm il¬
tremitates: totus dies rectissime intelli¬
gi possit. His autem duob agnis ad¬
ditur decima simile & ini. & olei qͣita

Expanded text:
agnos, nisi duo testamenta intelligimus? in quibus omne sacrificium laudis, et jubilationis plenissime continetur. Hos autem mane et vespere, imo septies in die offert Ecclesia, secundum iltremitates, totus dies rectissime intelligi possit. His autem duobus agnis additur decima similae, et vini, et olei, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cum hos ab assiriis captos ẽẽ sciamus:
¶As sumpta parabola it̾m locutꝰ est.
Hen quis uieturus est qñ ista faciet ds:
Uenient intrierib de itilia. suꝑabunt
assirios. uastabunt q hebreos: & ad ex¬
tremum etiam ip̃i ꝑibunt. Et hoc qui¬
dem completum ẽẽ indemus. Scimus
enim romanos tranimare nauib ad¬
uectos. & has & alias multas gentes
suo imꝑio subiugasse. Quod qͥdem
iam ꝑisse dicerem: si ñ ad huc eos de¬
t̾ius ꝑrturos putarem:¬

Expanded text:
cum hos ab Assyriis captos esse sciamus? cum hos ab Assyriis captos esse sciamus? « Assumpta parabola iterum locutus est. Heu quis victurus est, quando ista faciet Deus? Venient in triremibus de Italia, superabunt Assyrios, vastabuntque Hebraeos, et. ad extremum etiam ipsi peribunt. » Et hoc quidem completum esse videmus. Scimus enim Romanos trans mare navibus advectos, et has, et multas alias gentes suo imperio subjugasse, quos quidem jam periisse dicerem, si non adhuc deterius perituros esse putarem
Abbreviated transcription (Latin):
de isrł & cetera. Ip̃e enim in illo popło
p̃cunctis regib & fortitudine. & sc̃i¬
tate. clarior fuit. Ip̃e ꝑcussit moab¬
& mensus est eum funiculo coequans
terre. Quere hoc in libris regum. Ip̃e
quoq nastarit filios eth: ꝑ quos chana¬
ra reꝓmissionis habitauerant. intelli¬
g̃e debemus. De quo & rebecca ingenesi
loquit᷑ dicens. Tedet me uiuere ꝓpter
filias eth. & si acceꝑit iacob uxorem de
Et posuit mea custodes. statuit q p̃si¬
dium. & fact̾a est imiuersa idumea
dauid seruiens. Est aũ seir in idumea.
Iymq uidisset
amalech: assumpta ꝑabola ait.
Drincipium gentium amalech: cuiꝰ
extrema ꝑdentur. Et hos enim sicut
& illos suꝑauit dauid. Nidit quoq
cineum. &e assumpta parabola ait.
Robrstum quidem est habitaculum
nium: sed si inpetra posueris nidum
tium. & fueris electus de stirpe cham.
capiet te. Quid enim aliud queram᷑:

Expanded text:
de Israel, » etc. Ipse enim in illo populo de Israel, » etc. Ipse enim in illo populo cunctis regibus, et fortitudine, et sanctitate clarior fuit. Ipse percussit Moabt mensus est cum funiculo, coaequans terrae. Quaere hoc in libris Regum. « Ipse quoque vastavit filios Heth, » per quos Chanara promissionis habitaverant, intelligere debemus. De quo et Rebecca in Genesi loquitur, dicens: « Taedet me vitae propter filias Heth, et si acceperit Jacob uxorem de « Et posuit in Idumaea custodes, statuitque praesidium, et facta est universa Idumaea David serviens . » Est autem et Seir in Idumaea. « Cumque vidisset Amelec, assumpta parabola, ait: Principium gentium Amelec, cujus extrema perdentur. » Et hos enim, sicut et illos superavit David. « Vidit quoque 190 Cinaeum, assumpta parabola, ait: Robustum quidem est habitaculum tuum, sedet si in petra posueris nidum tuum, et fueris electus de stirpe Cin, capiet te. » Quid enim hic aliud quaeramus,
Abbreviated transcription (Latin):
tiet duces moab. uastabit q om̃s filios
sech. & erit idumea possessio eiꝰ. here¬
ditas seir. cedet inimicis sins. Isrł nͦ for¬
titer aget. De iacob erit qui dominet᷑.
& ꝑdat reliquias ciuitatis. Balaam
enim quia scienter peccat. deo de se re¬
ctissime dicit. quod cadens aꝑtos ocłos
habeat. Sicut econtra ille clausis ocłis
cadit: qui nesciens & ignoranter peccat.
Qd autem ait uidebo eum sed ñ modo.
intuebor illum sed ñ ꝓpe: de ultimo
nidicio intelligi potest. qͣndo boni &
mali om̃s astabimꝰ: ante tͥbunal xp̃i.
De quo statu sub inferens ait. Oriet᷑
stella ex iacob: quia totus mundus illu¬
minabit᷑. Et consurget uͥga de ifrahel
qua stultorum imꝑitia corriget᷑. Hoc
de isrł scłm carnem originem ducẽs.
cunctis mundi nationib dominat᷑.
Et ip̃e quidem ꝑdet reliquias ciuita¬
om̃s iniqui: solis bonis in eiꝰ edificia
introductis. Potest aũ & iuxta litt̃am
intelligi: de dauid hoc quod dr᷑. Orie¬
tur stella ex iacob: ce consurget uͥga

Expanded text:
tiet duces Moab, vastabitque omnes filios Seth, et erit Idumaea possessio ejus, haereditas Seir cedet inimicis suis: Israel vero fortiter aget. De Jacob erit, qui dominetur, et perdat reliquias civitatis. » Balaam enim, quia scienter peccat, ideo de se rectissime dicit: Quod cadens apertos oculos habeat, sicut econtra ille clausis oculis cadit, qui nesciens et ignoranter peccat. Quod autem ait: « Videbo eum sed non modo, intuebor illum, sed non prope, » de ultimo judicio intelligi potest, quando et boni, et mali omnes astabimus ante tribunal Christi, de quo statim subinferens ait: « Orietur stella ex Jacob, » quia totus mundus illuminabitur; « et consurget virga de Israel, » quia stultorum imperitia corrigetur. Hoc de Israel secundum carnem originem ducens, cuncEt ipse quidem perdet reliquias civitaomnes iniqui, solis bonis in ejus aedificia introductis. Potest autem et juxta litteram intelligi de David hoc, quod dicitur: « Orietur stella ex Jacob, et consurget virga
Abbreviated transcription (Latin):
bit donec denoret p̾dam: & occisorum¬
ris. Sufficere tͥ debrierat quod semel
dixit. cuiis uoluntas nec sacrfficiis. nͨ
locorum mutatione mutatur. Unde ma¬
nifestum est quia ñ sponte popło dei
benedicis. sed qm̃ benedic̾tionem ꝓhib̃e
ñ uales. Doles quia ñ est idolum inia¬
cob: ideo ꝙ tuo nefando consilio actũ
est: ut postea sacͥficarent beelphegor.
Dominꝰ eduxit eum de egypto: cuins
fortitudo similis est rinocerotis. qm
singłari om̃ipotentia om̃ia suꝑat. sit
hoc animal uno cornii quicqͥd inuacliti
ꝓsternit. Et qͣmuis ñ sit ycdolum nͥm
iacob: suo tam̃ temꝑe dicet᷑ de illo. qͥl
aureos argenteos ligneosq oꝑatus esti.
uenies. Leom autem hic popłs comꝑa¬
tur. & p̃lam deuorasse. sangͥinemqs
brbisse refertur. quod qui ñ inteligu
ce hos &e regum &e machabeonm libro
legat. in quib qͣm multum sangnis
sermonum dei. qui uisionem om̃i poten
tentora tua isrł. ut ualles nemorose. ut

Expanded text:
bit donec devoret praedam, et occisorumbit donec devoret praedam, et occisorumris? Sufficere tibi debuerat, quod semel dixit, cujus voluntas nec sacrificii, nec locorum mutatione mutatur; unde manifestum est, quia non sponte Dei populo benedicis, sed quia benedictionem prohibere non vales. Doles, quia non est idolum in Jacob; ideoque nefando tuo consilio factum est ut postea sacrificarent Beelphegor. Dfortitudo similis est rhinocerotis, quoniam singulari omnipotentia omnia superat, sicut et hoc animal uno cornu quidquid invadit, prosternit. Et quamvis modo non sit idolum in Jacob, suo tamen tempore dicetur de illo, quod aureos, argenteos, ligneosque deos operatus sit. nvenies. Leoni autem hic populus comparatur, et praedam devorasse, sanguinemque bibisse refertur, quod qui non intelligit, et hos, et regum, et Machabaeorum libros legat, in quibus quam multum sanguinisermonum Dei, qui visionem Omnipotentitentoria tua Israel, sicut valles nemorosae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
similia. In illo enim popło balaam
non suo. sed dei sp̃u iam totam eccle¬
siam uidebat. ynde &e se illiꝰ morte
mori. & ei similis fieri optabat. Bea
nͥ ittͥusq testam̃ti altos. difficiles & fi¬
guratos sermones intelligamꝰ: Ad hos
gͥ accedat. hos indeat. & legat quicũ¬
q dei popłi uitam conũsationem. glo
terra uiuentium. Nec reputabit᷑ int̾
gentes sine baptismate morientes.
catur. Iterum balaam assumpta pa¬
rabola art. Sta balat ce asculta audi
fili sephor. Non est ds quasi homo uͭ
m̃tiatur: uec ut filiꝰ hominis ut mute¬
tur. Dixit gͦ & ñ faciet: Locutus est e
ñ implebit: Ad benedicendum addu¬
ctus sum benedictionem ꝓhibere ñ ua¬
leo. Non est ydolum in iacob: nec nide¬
cum eo est: & clangor uictorie regis in
illo. Deus eduxit eum de egypto: ecuius
fortitudo similis est rinocerotis. Non
est angurium in iacob: ce isrł quodi oꝑa
tus sit ds. Eece popłs ut liena consir¬
get & quasi leo erigetur. Non accuba¬

Expanded text:
nim populo Balaam non suo, sed spiritu Dei, jam totam Ecclesiam videbat; unde et se justi morte mori, et ei similis fieri optabat: « Benisi utriusque testamenti altos, difficiles et figuratos sermones intelligamus? Ad hos ergo accedat, hos videat et legat, quicunque Dei populi vitam, conversationem, glorterra viventium. Non reputabitur inter gentes, sine baptismate morientes; catur. « Iterum Balaam assumpta parabola ait: Sta, Balac, et ausculta; audi, fili Sephor. Non est Deus quasi homo, ut mentiatur, nec ut Filius hominis, ut mutetur. Dixit ergo, et non faciet? Locutus est, et non implebit? Ad benedicendum adductus sum, benedictionem prohibere non valeo. Non est idolum in Jacob, nec videcum eo est et clangor victoriae regis in illo Deus eduxit eum de Aegypto cuius fortitudo similis est rinocerotis non est augurium in Iacob nec divinatus sit Deus. Ecce populus, ut leaena consurget, et quasi leo erigetur. Non accuba
Abbreviated transcription (Latin):
uidentib tam pelle & carnib eiꝰ. qͣm
sanguine &e fimo flamine tracditis.
Quid enim ꝑ hanc uaccam: nͥ xp̃i car¬
nem intelligimꝰ: Que bene quidem
rupha dr᷑. ut pote ꝓprio sangͥne cruen¬
tata. Est autem & etatis integre: q̃m
in iuuentute passus est dominꝰ. Nul¬
la autem in ea macula est. quia sicrit
de saluatore nr̃o scͥptum est pett̾ni ñ
fecit. nec inuentus est dolus inore eius.

Expanded text:
 tam pelle et carnibus ejus, quam sanguine, et fimo flammae traditis. » Quid enim per hanc vaccam, nisi Christi carnem intelligimus? Quae bene quidem rufa dicitur, utpote proprio sanguine cruentata. Est autem et aetatis integrae, quia in juventute passus est Dominus. Nulla autem macula in ea est; quia sicut de Salvatore nostro scriptum est: « Pec
Abbreviated transcription (Latin):
enim balaam se ip̃m opturatum. & ex¬
cecatum dicit. cunuis oculi ñ aꝑiuntur:
nͥ in eiꝰ ruina & dampnatione. Nemo
enim est cuis oculi adueritatem cog¬
noscencdam: uel post mortem ñ aꝑian¬
tur. Tab̾nacula aũ hominũ. collectioẽs.
singulasq eccłias dicit. que qm̃ uirtu¬
tib & sapientia & sc̃itate habundant:
ualle nemorose & orto irriguo. & cedriᷤᷤ
comꝑantur. De situla aũ illius fluit
aqua. de cuiꝰ pectore semꝑ manat. inde¬
ficiens sapientia. Semen autem illiꝰ
erit inaquas multas: ꝑ quas ex illo
popło multas gentes fieri designat.
Extollet᷑ ꝓpter agag rex eiꝰ. Primus
enim huiꝰ popłi rex fuit saul: qui sic̃
legit᷑ in libris regum pugnauit cont᷑
agag regem amalech. Pro quo in suꝑ¬
biam eleuatus quasi ad głam sun tͥum¬
phi eum reseruaiit. & deo inobediens
fuit. qui ab homine usq ad pecus to¬
tum amalech delere p̃cepit. Inde &
regnũ amisit: ut de eiꝰ stirpe rex ult̾iꝰ ñ nasc̾et᷑.

Expanded text:
enim Balaam se ipsum obturatum, et excaecatum dicit, cujus oculi non aperiuntur, nec in ejus ruina et damnatione. Nemo enim est, cujus oculi ad veritatem cognoscendam vel post mortem non aperiantur. Tabernacula autem, hominum singulares Ecclesias dicit, quae quoniam virtutibus, et sapientia, et sanctitate abundant, valli umbrosae, et horto irriguo, et cedris comparatur. De situla autem illius fluit aqua, de cujus pectore semper manat indeficiens sapientia. Semen autem illius erit in aquas multas, per quas ex illo populo in multas gentes fieri designat; extolletur propter Agag rex ejus. Primus enim hujus populi rex fuit Saul qui, sicut legitur in libris Regum, pugnavit contra Agag regem Amalec, pro quo in superbia elatus, quasi ad gloriam sui triumphi eum reservavit, et Deo inobediens fuit, qui ab homine usque ad pecus totum Amalec delere praecepit, unde et regnum amisit, ut de ejus stirpe rex ulterius non nasceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ iubentis admonet᷑. Init gͥ bala¬
ausus aliã uiã inuenit. ne ꝓmissa pecu¬
nia pͥuaretur. Hoc autem diximus: ut
qͣntum sit auaricie malum intelliga¬
tur. Uerba autem balas  sacͥficia ba¬
laam alius exponat. Ego enim ineis
De summis silicib uidebo eum: &e de
collib consiłabo illum. Popłs solus
habitabit & inter gentes ñ reputabi¬
tur.Qui dinumerare possit pulue¬
rem iacob & nosse num̃um strrpis is

Expanded text:
prius jubentis admonetur. Ivit ergo Balaprius jubentis admonetur. Ivit ergo Balafuit, aliam viam invenit, ne promissa pecunia privaretur. Hoc autem diximus, ut quantum sit avaritiae malum, intelligatur. Verba autem Balac, et sacrificia Balaam alius exponat; ego enim in eis CAPUT XXIII. « De summis silicibus videbo eum, de collibus considerabo illum. Populus solus habitabit, et inter gentes non reputabitur. Quis dinumerare possit pulverem Jacob, et nosse n
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Quod autem ait. & in batulis
suis. hoc audiant illi qui baculos
hñt. & uł baculos abitiant. uł pute¬
os focdeant. In eo enim quod isti pͥmu¬
pes cum baculis suis puteum fodiebãt.
eos qui baculos habent. idest eccłie re¬
gimina. scãrum scͥpturarum ꝓfunda
scrutari. & incunctis sitientib uniã
aqͣm ꝓpinare iubebant. Quod autẽ
suꝑuis significari diximꝰ ꝑ chanane¬
os. quos cdeleuit isrł id ip̃m significa¬
tur per seon regem amorreorum. & ꝑ
og regem basan. Illa gͥ expositio hic
quoq sufficiat.
equitur aũ de balaan qui cupidi¬
tate ductus. unt ad balac filium
sephor ut malecdicet filiis isrł. Cum
enim dominꝰ ei priꝰ ne illuc iret inter¬
diceret: cernens eum nimium eundi
cupidum. postea abire ꝑmisit. tam̃
ne popło maleclicẽt int̾dixit. In felices
gͥ. qui in malis desicdiis a dño exaudi¬
unit᷑. Et qm̃ auari facili cupilitate
decipiunt᷑. it̾um &e miraculo asine¬
loquentis. & angłi uoce idip̃m qͦd

Expanded text:
m ait, in bacillis suis; hoc audiant, qui baculos habent, et vel baculos abjiciant, vel puteos fodiant. In eo enim, quod isti principes cum baculis suis puteum fodiebant, eos, qui baculos habent, id est Ecclesiae regimina, sanctarum Scripturarum profunda scrutari, et cunctis sitientibus vivam aquam propinare jubebant. Quod autem superius significari diximus per Chananaeos, quos delevit Israel, idipsum significatur per Sehon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan. Illa ergo expositio hic quoque sufficiat.equitur autem de Balaam, qui cupiditate ductus ivit ad Balac filium Sephor, ut malediceret filiis Israel. Cum enim Dominus et prius ne illuc iret, interdiceret, cernens eum nimirum eundi cupidum, postea abire permisit, tamen ne populo malediceret, interdixit. Infelices ergo, qui in malis desideriis a Domino exaudiuntur; et quoniam avari facile cupiditate decipiuntur, et miraculo asinloquentis, et angeli voce, idipsum quod
Abbreviated transcription (Latin):
lii isrł sicut inmari rubro dño ꝓeis
dimicante uictores extiterunt: sic eti¬
am uincerent intorreritib arnon.
Amorreos aũ quia duri erant ce fortes.
metaforice scopulos uocat. His tam̃
uictis & humiliatis. in eorum finib
requieuer̃t filii isrł. idest infra ipsos
t̾minos amorreorum ce moabitarum.
Preceꝑat enim dominꝰ filiis isrł ne
tang̾ent filios moab & arnon. qͥa fue¬
rant filis loth. Similiter aũ nec filios
esau qui habitabant inseir & edom.
Ex eo loco aũ apparuit puteus: suꝑ qͦ
locutus est dominꝰ ad moysen. Congͥ¬
ga popłm &e dabo ei aquam. Tunc ce¬
cinit isrł carm̃ istud. Ascendat price¬
us concinnabant. Puteus quem fode¬
riuit pͥncipes e p̃parauert duces mł¬
titudinis indatore legis ee in baculis
sins. Iste enim puteus nouum testam̃¬
tum est quem eccłie pͥncipes. apłi uide¬
licet & doctores indatore legis. idest¬

Expanded text:
lii Israel, sicut in mari Rubro, Domino pro eis lii Israel, sicut in mari Rubro, Domino pro eis dimicante, victores exstiterunt, sic et vincerent in torrentibus Arnon. Amorrhaeos autem, quia duri erant et fortes, metaphorice scopulos vocat. His tamen victis et humiliatis, in eorum finibus requieverunt filii Israel, id est infra ipsos fines Amorrhaeorum et Moabitarum. Praeceperat enim Dominus filiis Israel, ne tangerent filios Moab et Amor, qui fuerant filii Loth. Similiter autem nec filios Esaan, qui habitabant in Seir et Edom. « Ex eo autem loco apparuit puteus, super quo locutus est Dominus ad Moysen: Congrega populum, et dabo ei aquam. Tunc cecinit Israel carmen istud: Ascendat puteus; canite ei. Puteus quem foderunt principes, et paraverunt duces multitudinis in datore legis, et in baculis suis. » Iste puteus Novum Testamentum est, quem Ecclesiae principes, apostoli videlicet et doctores in datione legis
Abbreviated transcription (Latin):
ctis uiuentib nequiores igne & furore
crudelitatis om̃ia suꝑant. Et isti qui¬
dem eorum animas ꝑdunt: & contra
eos maxime possunt. qui contra xp̃m
mmurare. eiq male uiuendo detrahe¬
re ñ cessant. Qui gͥ ab his serpentib
ꝑcussi fuerint: currant ñ ad serpen¬
tem. sed ad similitudinem serpentis.
curant ad eum qui iniqͥtatem ñ fecit.
&e tñ inter iniquos deputatus est. Qui
in similitudinem carnis pectati apparn¬
it: uit de pectato dampnaret peccatum
incarne. Qui nunt exaltatus est in
ligno salutis: ut illum deic̃et qui priꝰ
n lignum concupiscentie ascencłat.
enit deinde ppłs contra arnon ĩsi¬
nes amorrei siqͥdẽ arñ t̾minꝰ ẽ duu¬
aens moabitas ce amorreos. Unde dr᷑
inlibro bellorum domimi. Sic̃ fecit in
mari rubro: sic faciet intorrentib ar¬
non. Scopuli torrentium inclinati ft̃
ut requiescerent marnon. & recum¬
b̾ent infinib moabitarum. hoc inqͥt
scͥptum erat in libro bellorum dm̃.
quem nos quidem ñ habemꝰ. qm̃ fi¬

Expanded text:
ctis viventibus nequiores, igne et furore credulitatis omnia superant, et isti quidem eorum animas perdunt, et contra eos maxime possunt, qui contra Christum murmurare eique male vivendo detrahere non cessant. Qui ergo ab his serpentibus percussi fuerint, currant non ad serpentem, 188 sed ad similitudinem serpentis, currant ad eum, qui iniquitatem non fecit, et tamen inter iniquos deputatus est: « Qui in similitudinem carnis peccati apparuit, ut de peccato damnaret peccatum in carne : » qui nunc exaltatus est in lignum salutis, ut illum dejiceret qui prius in lignum concupiscentiae ascenderat. Venit deinde populus contra Arnon, in fines Amorrhaei; « siquidem Arnon terminus est divens Moabitas et Amorreos unde dicitur in libro bellorum Domini sicut fecit in mari Rubro sic faciet in torrentibus Arnon scopuli torrentium inclinati sunt ut requiescerent in Ar et recumberent in finibus Mscriptum erat in libro bellorum Domini, quem nos quidem non habemus, quoniam fi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in ducit. A scendit g̃ aaron suꝑ mon¬
tem hor. ibicꝑ iubente deo mortins
est. Hor enim lum̃ int̾pretatur. Me¬
rito gͥ in monte luminis morttur. qͥ
tenebras fugiens. ad lumen & ael gle¬
elaritatem festinait.
uoto se dño obligans ait. Si dederis
popłm istum inmanu mea: delebo
urbes eiꝰ. Tradidit gͥ ei dominꝰ chana¬
neum: quem ille int̃fecit subuetsis
urbib eiꝰ. Chananeus enim iste dia¬
bolus est qui contra nos in pͥmo ho¬
mine pugnauit. & uicit. & ñ par¬
uam a nobis p̾dam tulit dum ip̃a
nos immortalitare pͥuauit. Contra
hunc autem uoto obligati sumus:
quicumq ad fidem uenientes. aq
abͤnũtiantes ad u̾sꝰ eũ arma suscepi¬
mus. Tociens gͥ eum int̾ficimꝰ. eiꝰ ꝙ
urbes subũtimꝰ: quotiens ad fidem in¬
credulos &e ad penitentiam pet̾tores
inc aũ narratur quod popłs
iam mnere ce labore fatigatꝰ:
murmuraũit contra moysen. Inde
&e dominꝰ misit in eos ignitos serpen¬

Expanded text:
tem inducit. Ascendit igitur Aaron supra montem inducit. Ascendit igitur Aaron supra montem Hor, ibique, jubente Domino, mortuus est. Hor enim lumen interpretatur; merito ergo in monte luminis moritur, qui tenebras fugiens ad gloriae claritatem festinat. Cvoto se Domino obligans, ait: si dederis populum istum in manu mea, delebo urbes ejus. Tradidit ei Dominus Chananaeum, quem ille interfecit, subversis urbibus ejus. Chananaeus iste diabolus est, qui contra nos in primo homine pugnavit, et vicit, et non parvam a nobis praedam tulit, dum ipsa nos immortalitate privavit. Contra hunc autem voto obligati sumus, quicunque ad fidem venientes, eique abrenuntiantes, adversus eum arma suscepimus. Toties ergo eum interficimus, ejusque urbes subvertimus, quoties ad fidem incredulos, et ad poenitentiam peccatores Hinc autem narratur quod populus jam itinere et labore fatigatus murmuravit contra Moysen. Unde et Dominus misit in eos ignitos serpen
Abbreviated transcription (Latin):
eqiitur autem de eo quod ppłs
ueniens in desertum sin deficien¬
te aqna ũsus est inseditionem contra
nob̾ aquam pot̾imus eicere. Percussit¬
ꝙ uir bis silicem:. &e egresse sunt aque
largissue. Dix̃q dominꝰ ad moysen
& aaroni. Quia ñ credistis m ut sc̃ifica¬
retis me coram filiis isrł: non introdu¬
cetis hos popłos int̾ram qͣm dabo eis.
Qnͣtum enim fides possit. qͣntumq
incredulitas noceat. hoc in loco aꝑtissi¬
me demonstrat᷑. Hec autem in exodo
exposuimꝰ. Qmͣmis enim hoc & illud
miraculum ñ idem sit: ittͥusq tamen
expositio est eadem. Magisq ad hũt
locum illa expositio: qͣm ad illum ꝑti¬
nere uidetur. Ualde aũ nob̃ tim̃dum
est ne & nos increduli simus: dum
hos tantos uiros ꝓpter unnis rei incre¬
dulitatem in tantum discrim̃ uenis¬
se uidemꝰ. Hoc tam̃ &e illis adutilita¬
tem: & nobis accidit ad exemplum.
Ytilis est enim illa mors que hominẽ
a labore soluit: & ingardium &e qͥe¬

Expanded text:
equitur autem de eo quod populus veniens in desertum Sin, deficiente aqua, versus est in seditionem contra vobis aquam poterimus ejicere? Percussitque virga bis silicem, et egressae sunt aquae largissimae. Dixitque Dominus ad Moysen et Aaron: quia nretis me coram filiis Israel, non introducetis hos populos in terram quam dedi eis. » Quantum enim fides possit, quantumque incredulitas noceat, hoc in loco apertissime monstratur. Hoc autem in Exodo exposuimus. Quamvis enim hoc et illud miraculum non idem sit, utriusque tamen expositio eadem est; magisque ad nunc locum illa expositio, quam ad illum pertinere videtur. Valde autem nobis timendum est, ne et nos increduli simus; dum hos tantos viros propter unius rei incredulitatem in tantum discrimen venisse videmus. Hoc tamen et illis ad utilitatem, et nobis accidit ad exemplum. Utilis est enim illa mors, quae hominem a labore solvit, et in gaudium, et in quie
Abbreviated transcription (Latin):
telliguntur: cineres uacce combuste
ꝓpeccato ita & ibi peccatum intelligit᷑.
hostia pro peccato. Et in eo quidem qđ¬
uirias aquas suꝑ cineres ponebant. hanc
doctrinam uiutficatͥcem ꝑ illos cineres¬
significari quodammꝰ innuebant. He
autem aque ab homine mundo &e cũ
ysopo sparguntur: qm̃ quicumq hanc
doctnam predicat. & mundus esse de¬
bet. & suꝑ illam petram radicatus. &
fundatus de qua dicitur. petra autem
erat xp̃c. In petra enim naturalit nasci¬
tur ysopus. Sic gͦ homo mundus puri¬

Expanded text:
telliguntur cineres vaccae combustae telliguntur cineres vaccae combustae pro peccato; ita et ibi peccatum intelligitur hostia pro peccato. Et in eo quidem vivas aquas super cineres ponebant, hanc doctrinam vivificatricem per illos cineres quodammodo innuebant. Haec autem aqua ab homine mundo cum hyssopo spargitur, quoniam quicunque hanc doctrinam praedicant, et mundus esse debet, et super illam petram radicatus, et fundatus, de qua dicitur: « Petra autem erat Christus . » In petra naturaliter nascitur hyssopus. Sic ergo homo mundus puri
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ siue qͥa cadauͭ pͥmi hõis ꝙͣ diabolꝰ occidit.
nascendo tetigerunt. siue quia ip̃i im
multis peccando & pec̃c̃orib adherendo.
se ipsos ꝑemerunt. Os autem mortui
tang̾e est: de doctͥna heretici hominis
unam qͥmlibet partem susciꝑe. Sepul¬
chrum uͦ mortii tangit: qui totum eiꝰ
librum fetore & putredine plenum.
uenerat᷑ & recipit. Qualiter aũ ee isti
mundari debeant audiamꝰ.
ollent de emerib combustionib
atq peccati. & mittent aquas in¬
uas suꝑ eos inuasis inquib cũ hõ mũdꝰ
tiserit: ysopum. asꝑget ex eo omne
tentorium. & cunctam suppellectilem.
&e homines huiꝰ cemodi contagione pol¬
lutos. atq hoc mͦ mundus lustrabit in¬
mundum tercio &e septimo die. Expra¬
tusq die septimo lauabit ce se ce ue¬
stim̃ta sua. & immindus erit usq ad
uesꝑam. Hoc enim quod apłs ait. eñ
qui ñ nouerat pectatum: ꝓ nobis pecia¬
tum fecit. ex hoc loco sumpsisse arbit᷑¬
mur. Sicut enim hic cineres peccati in¬

Expanded text:
i hominis, quem diabolus occidit, nascendo tetigerunt, sive quia ipsi in multis peccatoribus adhaerendo, se ipsos peremerunt. Os autem mortui tangere, est de doctrina haeretici hominis unamquamlibet partem suscipere. Sepulcrum vero mortui tangit, qui totum ejus librum fetore et putredine plenum veneratur et suscipit. Qualiter autem et isti mundari debeant, audiamus. « Tollent de cineribus combustionis, atque peccati, et mittent aquas vivas super eos in vas, in quibus cum homo mundus tinxerit hyssopum, asperget ex eo omne tentorium, et cunctam suppellectilem, et homines hujuscemodi contagione pollutos, atque hoc modo mundus lustrabit immundum tertio, et septimo die: expiatusque die septimo lavabit et se, et vestimenta, et immundus erit usque ad vesperum. » Hoc enim, quod Apostolus ait: « Qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit , » eum ex hoc loco sumpsisse arbitramur. Sicut enim hic cineres peccati in
Abbreviated transcription (Latin):
ex hac aqua die t̾cio. & septima. c& nũ
dabitur. Si die t̾cio asꝑsus ñ fũit. sep¬
timo ñ pot̾it munclari. Quicumq enĩ
ex adam nascitur. calauer hommis
tetigit: quia pͥusqͣm cadauer & mor¬
tis legib subditus ẽẽt. neminem gene¬
rasse legitur. POpter hoc gͥ qͣntum ad
se om̃is ħo septem dieb est immundꝰ.
quia nͥ aqua baptismatis regen̾atur.
numqͣm est mundus. Unde hic dictͦ
tercio. quatinꝰ sub terna mersione bap¬
tiratus. illuminari adomino merea
sp̃c scĩ confirmetur. Quare aũ die sep¬
timo emundari ũ potest. qui die t̾co
hac aqua asꝑsus ñ fũit. nisi qͥa ab¬

Expanded text:
ex hac aqua die tertio, et septimo, et sic mundabitur; si die tertio aspersus non fuerit, septimo non poterit emundari. » Quicunque ex Adam nascitur, cadaver hominis tetigit, quia priusquam cadaver, et mortis legibus subditus esset, neminem generasse legitur. Propter hoc igitur, quantum ad se, omnis homo septem diebus est immundus, quia nisi aqua baptismatis regeneretur, nunquam est mundus. Unde hic dicitur, tertio, quatenus sub trina immersione baptizatus illuminari a Domino mereatSpiritus sancti confirmetur. Quare autem die septimo emundari non potest, qui in die tertio hac aqua aspersus non fuerit. nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
filiis urł̃. Sed quare uir iste qͥ mundꝰ¬
eligitur postquã cineres qͥ ce ip̃i mundi
sunt portat. & aqua abluitur. mũ¬
dus dr᷑. nͥ foitasse qͥa qͣntum ad alio
comꝑationem mundus est. Qntumaĩ
ad ꝑfectionem. qͣm diu mirit munds
ẽ. Quis enĩ głabit᷑ mũdũ se hr̃e cor: afra

Expanded text:
filiis Israel. Sed quare vir iste, qui mundfiliis Israel. Sed quare vir iste, qui mundeligitur, postquam cineres, qui et ipsi mundi sunt, portat, et aqua abluitur, immundus dicitur? Nisi fortasse, quia quantum ad aliorum comparationem mundus est; quantum autem ad perfectionem, quandiu vivit, mundus non est? Quis enim gloriabitur mundum se habere cor? Astra
Abbreviated transcription (Latin):
tra castra in loco purissimo. ut sint
multitudimi filiorum isrł incustodi¬
am. & in aqm asꝑsionis. quia ꝓpec¬
cato uacca combusta est. Cumq laũt
qui uacce portaũit cineres uestim̃ta
sua: immundus erit usq ad uesꝑam.¬
Qͥd enim ꝑ ciñes nacce:. nͥ xp̃i reliqͥe
significantur᷑. Que sint autẽ eiꝰ reli¬
manducauit: sumens reliquias de¬
dit eis & dixit. hec sunt ũba que lo¬
tutus sum apud uos manẽs. Has gͦ
discipłis dereliquit. collegit uir mũ¬
dus. cetus uidelicet apłicus. Notan¬
dum aũ quia neq sacerdos. neq ille
qui uaccam combrrit: sed solus iste
qui ciñes colligit. nir mundus drͦ.
Ducunt gͥ apłi ciñes uacce: idest
euuͣngłicam p̾dicationem extra castra
iudeorum. & effundunt eos in loco
purissimo. idest ineccłia gentium
nolentes iam dare sc̃m̃ canib. & mit¬
tere margaritas ante porcos. Et ma¬
gis quidem xͥ uerba sunt nobis in
custodiam & in aquam asꝑsionis.
& mundationis qmͣ illi cmeres ẽẽnt

Expanded text:
loco purissimo, ut sint multitudini filiorum Israel in custodiam, et in aquam aspersionis, quia pro peccato vacca combusta est. Cumque laverit, qui vaccae portaverat cineres, vestimenta sua, immundus erit usque ad vesi reliquiae designantur? Quae sint autem ejus relimanducavit, sumens reliquias, dedit eis, et dixit: Haec sunt verba, quae locutus sum apud vos manens . » Has ergo discipulis dereliquit, collegit vir mundus, coetus videlicet apostolicus. Notandum autem, quia neque sacerdos, neque ille, qui vaccam comburit, sed solus ille, qui cineres colligit vir mundus dicitur. Ducunt ergo apostoli cineres vaccae, id est apostolicam praedicationem extra castra Judaeorum, et effundunt eos in loco purissimo, id est in Ecclesia gentium, nolentes jam dare sanctum canibus, et mittere margaritas ante porcos. Et magis quidem Christi verba sunt nobis in custodiam, et in aquam aspersionis, et emundationis, quam illi cineres essent
Abbreviated transcription (Latin):
strat. qui dei &e ꝓximi dilectione in¬
flammant᷑. Merito gͥ hec simul cum
do &e memorando magno igne interiꝰ
succendunt᷑. Tociens enim lignum
cedrinum. ysopꝰ. & coctus. cum uacca
ex uritur: quotiens illi qui ꝑ hec sig¬
nificantur. xp̃i passionis memores do¬
sacerdotem autem qui uaccam imino¬
lat. & ꝑhominem qui eam comburit.
non solum cayphas. & ille impus po¬
płs qui tunc temꝑis erat: uerrim eti¬
am totris populus iudeorum. om̃sq
corum sacerddotes qui ers ingenere &
inmalitia succedent. rectissime signifi¬
cantur. Et isti quidem ĩmundi erunt
finem intelligii᷑. Tunc enim lauabͣt
uestim̃ta sua: tunc aqua baptismatis
int̾ius & ext̾ius purificabunt faciem
suam. tunc incastra ingredientur
& ꝑfidem ad eccłiam conũteritur. Se¬
cundum illud. Conũtentur ad ues

Expanded text:
strat, qui Dei et proximi dilectione instrat, qui Dei et proximi dilectione inflammantur. Merito ergo haec simul cum do, et memorando, magno igne interius succenduntur. Toties enim lignum cedrinum, et hyssopus, et coccus cum vacca exuritur, quoties illi, qui per haec significantur, Christi passionis memores, dosacerdotem autem, qui vaccam immolat, et per hominem, qui eam comburit, non solum Caiphas, et ille impius populus, qui tunc temporis erat, verum et totus populus Judaeorum omnesque eorum sacerdotes, qui eis et in genere, et in malitia succederent, rectissime significantur. Et isti quidem immundi erunt mundi finem intelligimus; tunc enim lavabunt vestimenta sua, tunc aqua baptismatis interius et exterius purificabunt faciem suam; tunc castra ingredientur, et per fidem ad Ecclesiam convertentur, secundum illud: « Convertentur
Abbreviated transcription (Latin):
rum corꝑa cremantur extra castra. Ita
& iħc ut sc̃ĩficaret ꝑ sinim sangͥnem
popłm: exita portam passus est. Sẽd
quid illud significasse putabimꝰ. qͦd
sacerdos tingens digitum in sangͥne
eiꝰ. contra fores tab̾naculi. septies asꝑ¬
gebat. nͥ forte hoc quod iudei. claman¬
tes dixerunt. sang̾s eiꝰ suꝑ nos & suꝑ
filios nr̃os: Bene aũ hoc septies fiebat.
qm̃ parentes & filii & nepotes. & qui¬
tur obnoxii. Quia enim ñ sunt dies
nͥ septem. qd septies fit. cunctis dieb
fieri intelligit᷑. Lignum quoq cedri¬
num & ysopum coctumq bistinctum
sacerdos mittet inflaminam que uac¬
cam uorat. Et tunc demum lotis ue¬
stib ce corꝑe suo ingredietur incastra
commacłatusq erit usq ad uesꝑam.
Lignum enim cedrinum quod impu¬
tͥbule est redolentisq nature. sanctos
significat. Ysopus quoq qui in petra
nat᷑aliter nascitur: eos designat quo¬
rum xp̃c est fundam̃tum. Similit̃
autem & coccus bistinctus. eos demon¬

Expanded text:
ora cremantur extra castra: ita et Jesus, ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est . » Sed quid illud significasse putabimus, quod sacerdos tingens digitum in sanguine ejus contra fores tabernaculi septies aspergebat? nisi forte hoc, quod Judaei clamantes dixerunt: « Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . » Bene autem septies fiebat, quia parentes et filii, et nepotes, et quinentur obnoxii. Quia enim non sunt dies, si septem, quod septies fit, cunctis diebus fieri intelligitur. Lignum quoque cedrinum, et hyssopum, coccum bis tinctum sacerdos mittet in flammam, quae vaccam vorat, et tunc lotis vestibus, et corpore suo ingredietur in castra, commaculatusque erit usque ad vesperam. Lignum autem cedrinum, quod imputribile est, redolentisque naturae, sanctos significat: hyssopus quoque, qui in petra naturaliter nascitur, eos designat, quorum Christus est fundamentum. Similiter autem et coccus bis tinctus eos demon
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm anime uirtus ce fortitudo sigissca¬
tur. Carnes uͦ eorum surit sacerdotum sĩ
&e pet̾tusculum consecratum. & armus.
qm sic ꝑtinet ad sacerdotem sc̃arum ui¬
tas predicare. sicut & consilia dare. &
onera portare. De hominis aũ pͥmoge¬
nitis iam suꝑius diximus. Que qͥdem
post unum mensem qͥnq siclis redimũ¬
tur: quatinꝰ post qͣm baptuant᷑ &e deo
offeruntur. qͥno sui corꝑis sensus sie si¬
is sacerdotib tradant. ut iam ñ uolup¬
tatib sed dño seruiant.
recipitur autẽ leuitis ut ip̃i qͦc
pͥmitias offerant. decimam uideli¬
cet partem detimarum que eis apopł̃o
offerebant᷑. Unde mantfestum est non
semꝑ pͥmum aliquid pͥmitias signiti¬
care. Detimas artem ideo damꝰ. qm̃ ip̃i
decime sumus: nos enim sumus dragma
decima. nos sumus & oins centesima.
Quod enim centesimum est ddecunum
est. Nos sumus ce detimus ordo: qm̃ &e
nouem sunt ordines angłorum. Qnͣdo

Expanded text:
quem animae virtus et fortitudo significaquem animae virtus et fortitudo significatur. Carnes vero eorum sunt sacerdotum, sicut et pectusculum consecratum et armus, quia sic pertinet ad sacerdotes sanctorum vitas praedicare, sicut et consilia dare, et onera portare. De hominis autem primogenitis jam superius diximus, quae quidem post unum mensem, quinque siclis redimuntur; quatenus postquam baptizantur, et Deo offeruntur, quinque sui corporis sensus sic sacerdotibus tradant, ut jam non voluptatibus, sed Deo serviant. Praecipitur autem levitis ut ipsi quoque primitias offerant, decimam videlicet partem decimarum, quae eis a populo offerebantur. Unde manifestum est non semper primum aliquid primitias significare. Decimas autem ideo damus, quoniam ipsi decimae sumus: nos enim sumus drachma decima, nos sumus et ovis centesima; quod enim centesimum est, decimum est: nos sumus et decimus ordo, quoniam novem sunt ordines angelorum. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
patione soli ħetiti seꝑantur quia im¬
mundi sunt. qͣmuis & ip̃i sacerdo¬
tum filii sunt.
Recepit autem dñs ut omnia
animal ĩmundum redimatur. Mun¬
da uͦ ñ redimantur. Quorum sangui¬
nem fundet sacerdos suꝑ altare. o
ad ipem adolebit. carnes uͦ illiꝰ ert̃
sicut pectusculum consecratum. &e
armus. Quid enim ꝑmogenita. nͥ fi¬
dem & animam intelligemus. que
nimirum prima &e p̾cipua & cario¬
ra surtt: Hec aũ sacerdotum ẽẽ dicũ¬
tur. qm eorum ministerio &e fides &
anime deo offeruitur. Aliter enim
nemo baptizatur. nͥ priꝰ fidem & ani¬
mam suam sacerdotib offerat. Ani¬
mal autem inmundum redimitur:
quia fides & anima uiolata peniten¬
tie precio restituuntur. Munda uͦ ñ
redimuntur. sed offerutur. qm̃ nou
indiget redemptione. qm̃ lib̾um est¬
ce nulli obnoxium seruititi. Sangui
autem illorum suꝑ altare funcͥtarr: qñ
illorum uita &e anma domino reaclit
Delectatur autem ds in eorum aclipe. ꝓ

Expanded text:
patione soli haeretici separantur, quia impatione soli haeretici separantur, quia immundi sunt, quamvis et ipsi sacerdotum filii sint. Praecipit autem Dominus ut omnia animal immundum redimatur, munda vero non redimantur. Quorum sanguinem fundet sacerdos super altare, et adipem adolebit, carnes vero illius erunt, sicut pectusculum consecratum et armus. Quid enim per primogenita nisi fidem et animam intelligimus, quae nimirum prima, praecipua, et chariora sunt? Haec autem sacerdotum esse dicuntur quoniam eorum ministerio et fides et animae Deo offeruntur. Aliter enim nemo baptizatur, nisi prius fidem et animam suam sacerdotibus offerat. Animal autem immundum redimitur, quia fides et anima violata poenitentiae pretio restauratur. Munda vero non redimuntur, sed offeruntur, quia non indiget redemptione quod liberum est, nullique obnoxium servituti. Sanguis autem illorum super altare funditur, quoniam illorum vita et anima Deo redditur. Delectatur autem Deus in illorum adipe, per
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ita ad ipsos ꝑtĩe significatur.
Comedebant aũ illud in scũario: qm̃
occultiora diuina myst̾ia incorien¬
tri fidelium exponere debemus: in
quo ñ sint uͥ mares qui ce infide ce
intellectu sint fortiores. Hoc enu
soli ordini sacerdotali ordinatum &
consecratum est.
optulerint filii nrł tͥ decli & fili¬
is & filiab tuis iure ꝑpetuo. Qͥ muns¬
dus est indomo tua uescetur ex eis.
Primitie namq ñ tm̃ pͥma. sed &e
meliora queq intelligi possunt. Unde
in exodo auri ce argenti. & geminarũ
pͥmine leguntur. Om̃s gͥ pͥmitie sacer¬
dotum sunt. eorumq filiorum & filia¬
rum. qm̃ quetumq fidelia sunt que¬
q inu̾tutib morib ꝙ precipua. sacer¬
dotum sunt. illorum qui ab ens ꝑ aꝙͣ
baptismatis generant᷑. & regeneran¬
tur. siue mascł̃i sĩt siue femine. id est
siue ꝑfecti. siue minus ꝑfecti. Ormes¬
enim unam fidem unamq doctrinã
participant. Ab hac autem partiti¬

Expanded text:
sacramenta ad ipsos pertinere significatur. sacramenta ad ipsos pertinere significatur. Comedebant autem illud in sanctuario, quia occultiora divina mysteria in conventu fidelium exponere debemus, in quo non sint nisi mares, qui et fide, et intellectu sint fortiores. Hoc enim soli ordini sacerdotali consecratum et dedicatum est. obtulerint filii Israel, tibi dedi et filiis, et filiabus tuis jure perpetuo; qui mundus est in domo tua vescetur ex eis. » Primitiae namque, non tantum prima, sed et meliora quoque intelligi possunt. Unde in Exodo auri, et argenti, et gemmarum primitiae leguntur. Omnes ergo primitiae sacerdotum sunt, 185 eorumque filiorum et filiarum, quoniam quaecunque fidelia sunt, quaeque in virtutibus moribusque praecipua, sacerdotum sunt, et illorum qui ab eis per aquam baptismatis generantur et regenerantur. Sive masculi sint, sive feminae, id est sive perfecti, sive minus perfecti, omnes unam fidem unamque doctrinam participant. Ab hac autem partici
Abbreviated transcription (Latin):
Hec enim ad sacerdotes ꝑtinent. & que¬
cumq intra uelum sunt. Non solum
enim ep̃i & sacerdotes: uerum etiam
& ceteri ordines cłicorum iniquitatẽ
sc̃uarii totiuscꝑ eccłie pec̾ta sustient.
&e portant. Magnum utiq onuis. &
graue ad ferendum. Multum ꝙ necessa¬
rim eẽt: utt ꝓpriis imquitatib careret.
qui aliorum portat iniquitates. cetos¬
q a pec̾corum pondere subleuare preci¬
quitates flere iubemur. Interdicitur
aũ leuitis aduasa scũarii & ad altare
accetłe. neforte ea que ep̃orum sunt
temere usurpare p̾sumant.
ocutusq est dñs acd aaron. Om̃is
oblatio && sacͥficium &e quiccͥid ꝓpeceo
atq delicto recdclitur mͥ: & cecdet in scã
scõrum. tuum erit. & filiorum tuorũ.
in scũario comedes illucd. Mares tm̃
elant ex eo: quia consecratum est tͥ.
Sicut enim om̃s decime leuitarum
erant: ita om̃s pͥmitie om̃sq oblatio¬
nes. & om̃ia sacͥficia erant. sacerdotum.
In quo sicut & in cẽtis omña maiora

Expanded text:
cerdotes pertinent, et quaecunque intra velum sunt. Non enim episcopi et sacerdotes, verum etiam caeteri ordines clericorum iniquitatem sanctuarii totiusque Ecclesiae peccata sustinent et portant. Magnum utique onus et grave ad ferendum; multumque necessarium esset ut propriis iniquitatibus carerent, qui aliorum portant iniquitates, caeterosque a peccatorum pondere sublevare praecim iniquitates flere jubemur. Interdicitur autem levitis ad vasa sanctuarii, et ad altare accedere, ne forte ea, quae episcoporum sunt, temere usurpare praesumant. « Locutusque est Dominus ad Aaron: Omnis oblatio, et sacrificium, et quidquid pro peccato atque delicto redditur mihi, et sedit in Sancta sanctorum tuum erit, et filiorum tuorum, in sanctuario comedes illud. Mares tantum comedent ex eo, quia consecratum est tibi. » Sicut enim omnes decimae levitarum erant, ita omnes primitiae, omnesque oblationes, et omnia sacrificia erant sacerdotum: in quo sicut et in caeteris omnia majora
Abbreviated transcription (Latin):
ciantur. Pom̃ib enim eos laborare
oportet: qui manꝰ om̃ium ferunt. Et¬
qͦd om̃ium manus intab̾naculo ag̾e
debuerant: hoc illi soli faciunt. q
om̃ium manꝰ in se susceprint. Et Ia¬
ron quidem offert eos domino: qm̃
ep̃orum est reliquos ordines &e conse¬
trare &e ideo offerre. S quid ꝑ cuos
boues suꝑ quos leurte manus suas po¬
nunt: nͥ corpus & animam intelliga¬
mus: Qui eium corpꝰ & aminam fu¬
am sapient̃ domat. & ab omm praua
concupiscentia compescit: ille nui¬
rum his bob suꝑ capita manꝰ suas te¬
net. Horum enim sapiens domity
apłs erat: qui ait. Castigo corpus me¬
um ce insernitutem redigo. Si auten
sic domiti fueririt. tunc moyses. idest
saluator nr̃ alt̾um offeret ꝓpeccato. al
t̾um in holocaustum. quatinꝰ eorum
sacͥficio & peccata soluentur. & dei gr̃a
suscipiat᷑. Breuit̃ aũt in hoc libro desa¬
crificiis discere disposuimꝰ qm̃ ĩ leuiti¬
co de eis plenissime disputauimꝰ. Napꝑ

Expanded text:
iciantur: pro omnibus enim eos laborare iciantur: pro omnibus enim eos laborare oportet qui manus omnium ferunt, etuod omnium manus in tabernaculo agere debuerant, hoc illi soli faciant qui omnium manus in se susceperunt. Et Aaron quidem offert eos Deo, quoniam episcoporum est reliquos ordines et consecrare et Deo offerre. Sed quid per duos boves, super quos levitae manus suas ponunt, nisi corpus, et animam intelligimus? qui enim corpus et animam suam sapienter domant, et ab omni prava concupiscentia 179 compescunt, illi nimirum his bobus super capita manus suas tenent. Horum enim sapiens domitor Apostolus erat, qui ait: « Castigo corpus meum, et in servitutem redigo . » Si autem sic domiti fuerint, tunc Moyses, id est Salvator noster alterum offert pro peccato, et alterum in holocaustum, quatenus eorum sacrificio et peccata solvantur, et Dei gratia suscipiatur. Breviter autem in hoc libro de sacrificiis dicere disposuimus, quoniam in Levitico plenissime disputavimus. Neque