comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lescenti diuiti dictũ ẽ: quã difficile qui perunas habent. in regnũ di
intrabunt. Magis cũ hȩc legis considera qr ista tibi potest mors eriꝑe.
potestas superious tollere. Deinde qi peteris paruaꝓ magnis. caduca
ꝓ ȩterius : thesauros pecuniȩ ꝓ thesauris grãe. Isti corrumpunt᷑. illi
ꝑmanent. Considera. qi hos ñ solus possides. possidet tecũ tinea. possidei
erugo que consumit pecimiã. has tibi consortes auaritia dedit. Uide
autẽ. quos tibi det grã. Debitores splendidi dũ in panib benedicent labia
iustor. & testimoniũ bonitatis illius fiet. Facit tibi debitorem patrem
dm: qui ꝓ munere quo pauꝑ adiutus ẽ foenus ex soluit. quasi boni debi¬
tor creditoris. Facit tibi debitorem filiũ. qui ait. Esuriui & dedisti michi
manducare. : sitiui & dedisti michi bibere. Hospes eram & collegis¬
tis me: nudus & operuistis me. Quod enĩ unicuiq minimor conlatũẽ

Expanded text:
lescenti diviti dictum est: Quam difficile qui pecunias habent, in regnum Dei lescenti diviti dictum est: Quam difficile qui pecunias habent, in regnum Dei intrabunt : magis cum hpotestas superioris tollere, deinde quia peteris parua pro magnis, caduca pro aeternis, thensauros pecuniae pro thensauris gratiae. isti corrumpuntur, illi permanent. considera quia hos non solus possides. possidet tecum tinea, possidet aerugo, quae consumit pecuniam. has tibi consortes auaritia dedit. uide autem quos tibi det gratia debitores: splendidum in panibus benedicent labia iustorum et testimonium bonitatis illius fiet. facit tibi debitorem patrem deum, qui pro munere, quo pauper adiutus est, faenus exsoluit quasi boni debitor creditoris. facit tibi debitorem filium, qui ait: esuriui et dedistis mihi manducare, sitiui et dedistis mihi bibere, hospes eram et collegistis me, nudus et operuistis me. quod enim unicuique minimorum conlatum est
Abbreviated transcription (Latin):
lũ nũquã diuitiis delectatus est. nũ quã gratulatus est.
lapsu mimicor suoꝵ. Si quis fecit hȩc. de summis cepit
egredi diuitiis: si nil : ex patrimonio tanto. nisi solum
fructũ nuscđiȩ repoitauit: quid de te futurũ ẽ. qui tuo nescis uti patri¬
monio: qui in sũmis diuitis dies sustines mendicitatis. qr nulla largiris.
nulli subuenis: Custos gͦ tuarũ es. ñ d̃ns facultatũ. Qui aurũ terrę info¬
dis. minister utiq eiꝰ non arbiter : s ubi thesaurus tuus. ibi & cor tuũ.
Ergo. in illo auro cor tuũ terrȩ infodisti. Uende potius aurũ. & eine
salutẽ. Uende lapidem: & eme regnũ di. Uende agrũ. & redime tib
uitã ȩternã. Uera allegor: qi uerba astruo ueritatis. Si uis ꝑfectus
ẽẽ inquit: onũa quecũq habes uende & da pauperib & habebis thesau¬
rũ in cęlo. &noli contristari cũ hȩc audis. ne dicat᷑ & tibi sicut & illi ad

Expanded text:
lum, numquam diuitiis delectatus est, numquam gratulatus est lum, numquam diuitiis delectatus est, numquam gratulatus est lapsu inimicorum suorum, si qui fecit haec de summis coepit egere diuitiis, si nihil ex patrimonio tanto nisi solum fructum misericordiae reportauit, quid de te futurum est. qui tuo nescis uti patrimonio, qui in summis diuitiis dies sustines mendicitatis, quia nulli larg-iris, nulli subuenis? Custos ergo tuarum es, non dominus facultatum, qui aurum terrae infodis. minister utique eius, non arbiter. sed ubi thensaurus tuus, ibi et cor tuum. ergo in illo auro cor tuum terrae infodisti. uende potius aurum et eme salutem, uende lapidem et eme regnum dei, uende agrum et redime tibi uitam aeternam. uera allego, quia uerba adstruo ueritatis. si uis perfectus esse, inquit omnia quaecumque habes uende et da pauperibus, et habebis thensaurum in c
Abbreviated transcription (Latin):
mor. Sinsra Ante fores meas ñ habitauit hospes estiũ autẽ memoa ne
monientr patuit. Si autẽ & peccaui in prudens. ñ celaui culpã meã. neq
reueritu sũ mulritudinẽ pleb ut ñ adnuntiarem presentoq qusa ha
pasfui su infirmu exire ostiũ meũ uacũ. Si eautione quoq ena ha
uaiĩ  ebitoris se issam sine recuperatione debiti redeldise nemora
am quidretia slla repetã. qđ in om̃i infirmo feieiuissene duicit. &
ingeniuisse se cũ uderet uirũ in necessitate. se autẽ in bonis
S tuuo sibi magis fuisse dies malori. cũse habere cerner tabeelro
induger e b ea hoe ille dicit. qui nũ quã uduȩ stcnt oculũ tabescere
qinuqua solus pane suũ manducauit. Sn ofano tradidit : quẽ
auiuentute sua nutruuit. aluit. instituit parentis affecteli
qui nũquã nudũ despexit qui morientẽ operuit. qui diel lei¬
ribus oui ũ infirmoꝵ calefecit humeros. Non oppressit pupil¬

Expanded text:
morum. et infra: ante fores meas non habitauit hospes, ostium autem meum omni morum. et infra: ante fores meas non habitauit hospes, ostium autem meum omni uenienti patuit. si autem et peccaui inprudens, non celaui culpam meam neque reueritus sum multitudinem plebis, ut non adnuntiarem praesentibus eis. si passus sum infirmum exire ostium meum uacuo sinu. cautionem quoque quam habuit debitoris scissam ;;ine recuperatione debiti reddidisse memorauit. nam quid etiam illa replicem, quod in omni infirmo fleuisse se dicit et ingemuisse. Sed tunc sibi magis fuisse dies malorum, cum se habere cerneret, et alios indigere. Si hoc ille dicit, qui numquam viduae oculum fecit tabescere, qui numquam solus panem suum manducauit et non orphano tradidit. quem a iuuentute sua nutriuit aluit instituit parentis affectu, qui numquam nudum despexit, qui morientem operuit, qui uelleribus ouium suarum infirmorum calefecit umeros, non oppressit pupil
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝓficit. Deinde ñ ipsa uos pudoris aula admoneoqaedificonds pon
nultis superare diuitias. nec tam̃ uincitis. Parietes uestitis. nudat is lom¬
nus: Ecdamat ante domũ tuã nudus & negligis. Mlanit hom o nudus
&tu sollicitus es quib marmorib paum̃ta tua uestiasin secunia pauyque¬
rit & ñ habebit. Panẽ postulat homo & equus tuus aurũ spedentibi man¬
uit.S delectant te oruam̃ta pretiosa: cũ alii frum̃ta ñ habeant. Quantũ
odues uidiciũ N sumis. Ropłs esurit. & tu horrea tua olaudis. Popłs
deploiat. & tu gemiã tuã uersas. Infelio. cuius in potestute p oterteta
animas a morte defendere. & ñ e uoluntas: Totius perłatia poterat a
utuigemia seruare. Audi plane qualis diuitẽ deceat pr̃e die ites
Liberaiu inquit pauperem de manu potentis: & orbaie ne benelerat
sauitra induebar oculus erã caecor. pes aute clauder. oerareat errinfr¬

Expanded text:
nil proficit. deinde non ipsa uos pudoris aula admonet, qui aedificando uestras nil proficit. deinde non ipsa uos pudoris aula admonet, qui aedificando uestras uultis superare diuitias nec tamen uincitis. parietes uestitis, nudatis homines. clamat ante domum tuam nudus, et neglegis: clamat homo nudus, et tu sollicitus es quibus marmoribus pauimenta tua uestias. pecuniam pauper quaerit et non habet: panem postulat homo, et equus tuus aurum sub dentibus mandit. sed delectant te ornamenta pretiosa, cum alii frumenta non habeant: quantum, o diues, iudicium tibi sumis! populus esurit, et tu horrea tua claudis: populus deplorat, et tu gemmam tuam uersas. infelix, cuius in potestate est tantorum animas a morte defendere et non est uoluntas! totius uitam populi poterat anuli tui gemma seruare. Audi plane qualis diuitem deceat praedicatio. liberaui inquit pauperem de manu potentis et orphanum. cui non eriustitiam induebar, oculus eram caecorum, pes autem claudorum; ego eram pater infir
Abbreviated transcription (Latin):
denegat᷑. Laborant ut querant. laborant ut inueniant qđ habere
ñ norunt. Miror tam̃ cur equos diuites. iactandos putetis: cũ aurum
materia magis offensionis quã cõnmendationis grã sit. Dignũ enĩ
offensionis est aurũ: & uae his qui sectant᷑ illud. Deniq benedicit᷑
diues qui inuentꝰ ẽ sine macula. & qui post aurũ ñ abiit. nec sperauit in pecu
quã quasi usitatũ. Recognoscere debemꝰ itaq quui in diuiciis porisere
comꝓbari ss uere ꝑfectus. & dignꝰ ẽ gła. Qui potuit inquir transgredi
& nest transgras. us: & facere malũ S ñfecit. Aurũ gͦ uob̾ in quo tantari
erroris illecebra est. ñ tã sua gr̃ã quã hominũ poena cõmendat. Anuosam¬
pla extollunt atria: Quȩ magis debent compungere.: qr cũ popłos caplanit
uocẽ excludunt pauperis: quamquã nichil ꝓsit audiri eã quȩ etiã audit

Expanded text:
denegatur. laborant ut quaerant. laborant ut inueniant quod habere denegatur. laborant ut quaerant. laborant ut inueniant quod habere non norunt. miror tamen, cur eo uos, diuites, iactandos putetis, cum aurum materia magis offensionis quam commendationis gratia sit; lignum enim offensionis est et aurum, et uae his qui sectantur illud. denique benedicitur diues, qui inuentus est sine macula et qui post aurum non abiit nec quam quasi usitatum recognoscere debeamus? Itaque qui in divitiis potuerit conprobari, is uere perfectus et dignus est gloria. qui potuit inquit transgredi et non est transgressus, et facere male et non fecit. aurum ergo uobis. in quo tanta erroris inlecebra est, non tam sua gratia quam hominum poena commendat. an uos ampla extollunt atria, quae magis debent conpungere, quia cum populos capiant, uocem excludunt pauperis? quamquam nihil prosit audiri eam, quae etiam audita
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicas pauꝑi noli me tangere : Nonne sic utero conceptus & natꝰ ex
utero es: quẽ admodũ & pauꝑ est natꝰ : Quidte iactas diu nobilitatis ꝓsa¬
pia ᷤ Soletis & canũ uestroꝵ origines sicut diuitũ recensere. Soletis &
equoꝵ ur̃oꝵ nobilitatẽ. sicut consulũ p̃dicare. Illȩ ex illo patre generat
est: & ex illa matre editus. Ille auo illo gaudet: ille se ꝓauis ad tollit.
S nichil istud currentẽ iuuat. non datur nobilitati palma sed cur-¬
sui. De formior ẽ uictus: in quo & nobilitas periclitat᷑. Caue igit᷑ diues
ne inte erubescant tuor merita maior. ne forte & illis dicat᷑. Cur talem
institiustis: Cur talem elegistis heredem: Non in auratis laquearibus
nec in porfireticis orbibus. heredis e̾ meritũ. Laus ista ñ hominũ s metal¬
lor ẽ : in quib homines ponunt᷑. Per egentes aurũ querit᷑. & egentibus

Expanded text:
quid dicas pauperi: noli me tangere? nonne sic utero conceptus et natus ex quid dicas pauperi: noli me tangere? nonne sic utero conceptus et natus ex utero es, quemadmodum est pauper natus? quid te iactas de nobilitatis prosapia? soletis et canum uestrorum origines sicut diuitum recensere, soletis et equorum uestrorum nobilitatem sicut consulum praedicare. ille ex illo patre generatus est et ex illa matre editus, ille auo illo gaudet, ille se proauis adtollit. sed nihil istud currentem iuuat; non datur nobilitati palma, sed cursui. deformior est uictus, in quo et nobilitas periclitatur. caue igitur, diues, ne in te erubescant tuorum merita maiorum, ne forte et illis dicatur: cur talem instituistis, cur talem elegistis heredem?\' non in auratis laquearibus nec in porphyreticis orbibus heredis est meritum. laus ista non hominum, sed metallorum est, in quibus homines puniuntur. per egentes aurum quaeritur et egentibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. Pater abraham. dic lararo ut extromũ digiti sui intinguat in
aquã. & refrigeret linguã meam : libi igitur ꝓficit quicquid mopi con¬
tuleris: tibi decrescit quicquid minueris: Te. illo quẽ pauperi dederis. cibo
pascis: qm̃ qui miseret᷑ pauperis ipse pascet᷑: & fructus iam in his ẽ miscdia.
Seminat᷑ in terra.: in cęlo germinat. Plantat᷑ in paupere: apud dđm pullulat.
Ne direris inquit d̃s. cras dabo. Qui ñ te patit᷑ dicere. cras dabo: quomͦ patit᷑
dicere. ñ dabo: Non de tuo largiris pauperi: s de suo reddis. quodenĩ com¬
mune ẽ in omniũ usũ datũ. solus usurpas. Omniũ ẽ t̾ra ñ diuitũ: s pautio¬
res qͥñ utunt᷑ suo. quã qui utunt᷑. Debitũ gͦ reddis: ñ largiris indebitum.
Ideoq tibi dicit scriptura. Declina pauperi animã tuã. & redde debitũ
tuũ: & responde pacifica in mansuetudinẽ. Quid enĩ suꝑbias diues:

Expanded text:
dicentis: pater Abraham, dic Lazaro, ut extremum digiti sui intinguat in dicentis: pater Abraham, dic Lazaro, ut extremum digiti sui intinguat in aqua et refrigeret linguam meam. tibi igitur proficit quidquid inopi contuleris, tibi crescit quidquid minueris. te illo quem pauperi dederis cibo pascis, quoniam qui miseretur pauperis ipse pascitur et fructus iam in his est. misericordia seminatur in terra, in caelo germinat, plantatur in paupere, aput deum pullulat. ne dixeris inquit deus: eras dabo. qui non te patitur dicere: eras dabo, quomodo patitur dicere: non dabo? non de tuo largiris pauperi, sed de suo reddis; quod enim commune est in omnium usum datum solus usurpas. omnium est terra, non diuitum, sed pauciores qui non utuntur suo quam qui utuntur. debitum ergo reddis, non largiris indebitum. ideoque tibi dicit scriptura: declina pauperi animam tuam et redde debitum tuum et responde pacifica in mansuetudine. Quid enim superbias, diues?
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tradidit eũ dns in potestatẽ ipsuis. Captiua gͥ opulentia e̾. pauꝑtas
libera. Seruitis diuites. hac quidem misera seruitute. quia seruitis er¬
rou. seruitis cupiditati. seruitis auaritiȩ quae expleri ñ potest. Gurges qui¬
dã insatiabił rabidior ẽ. cũ in lata demergit. & putei modo cũ erundat ceno inqͥ¬
nat᷑. terrã attrodit nichil sibi ꝓfuturã. Uel hoc exemplo uos admoneri conue¬
nit. Puteus enĩ si nichil haurias: merti otio & degeneri. situ facile corrumpit᷑.
exercitus autẽ. nitescit ad speciem. dulcescit ad potũ. Ita & aceriius diuitia¬
rũ cumulo harenosus. speciosus ẽ usu: otio autẽ. in utilis habet᷑. Diriuato
igit᷑ aliquid de hoc puteo. ignẽ ardentẽ restinguet aqua. & helemosina
resistet peocatis. Aqua autẽ statiua: cito uermes facit. Non stet thesau¬
rus tuus: ne stet ignis tuus. Istabit in te: nisi eũ operib tuȩ miseratio¬
nis aduerteris. In quantis uero sis diues incendiis considera: Tua uor ẽ

Expanded text:
psius. captiua igitur opulentia est, paupertas libera. Seruitis, diuites, ac miseram quidem seruitutem, qui seruitis errori, seruitis cupiditati, seruitis auaritiae, quae expleri non potest. gurges quidam insatiabilis rapidior est, cum inlata demergit, et putei modo cum exundat caeno inquinatur, terram adrodit nihil sibi profuturam. uel hoc exemplo uos admoneri conuenit. puteus enim, si nihil haurias, inerti otio et degeneri situ facile corrumpitur, exercitus autem nitescit ad speciem, dulcescit ad potum. ita et aceruus diuitiarum cumulo harenosus speciosus est usu, otio autem inutilis habetur. deriuato igitur aliquid de hoc puteo. ignem ardentem restinguet aqua et elemosyna resistet peccatis, aqua autem statiua cito uermis facit. non stet thesaurus tuus nec stet ignis tuus. stabit in te, nisi eum operibus tuae miserationis auerteris. in quantis sis, diues, incendiis considera. tua uox est
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. ⁊ ꝓfundũ. Altitudo gͦ & latitudo. ⁊ ꝓfundũ. Cuiꝰ eã partẽ quȩ int̾rã
illuminatos corde scire rationẽ. cur ex his omibꝰ crucis potiꝰ species ad mor¬
tem delecta sit saluatoris. Unde sciendũ ẽ. qͦd crux ista triumphus erat.
Triumpi enĩ: insigne ẽ tropheũ: Tropheũ autẽ. de uicti hostis indiciũ est.

Expanded text:
tudo tudo  nos Apostolus, illuminato corde scire rationem, cur ex his omnibus crucis potius species ad mortem delecta sit Salvatoris? Unde sciendum est, quod crux ista triumphus erat. Tropaeum enim insigne: triumphus autem devicti hostis indicium est.
Abbreviated transcription (Latin):
abeis principalit̾ ñ potest nͥ aliqua sit media sub̾a sꝑitał. q̃ capar ẽẽ diuini
sꝑspossit: uerbi gr̃a. ut si dicamꝰ lux omĩa quidẽ membra corporis illustrare
Et filius gͦ di nascit᷑ ex uirgine: ñ principalit̾ soli carni sociatꝰ. s aninia int̾ carnẽ
dmq media generat᷑. a nima gͦ media. ⁊ in secreto rationabił sꝑsarce uerbum
di capiente. absq ulla qua suspicaris iniuria. dͦs natꝰ e̾ ex iuirgine. & ideo nic¬
hil ibi turpe putandũ e̾. ubi scĩficatio sp̃s in erat. ⁊̃ anuna quȩ erat di capar
particeps fiebat. Etiã carniꝰ nichil ibi ducas inpossibile ubi aderat uirtus
altissimi.: nichil de humana fragilitate cogites. ubi plenitudo erat ditatis.
uucifixus sub pontio pilato. & sepultꝰ: descendit ad inferna. Docet apłs
ẜaulos illuminatos deb̾e ẽẽ ocłos cordis nr̃i. ad intelligendũ q̃ sit altitudo. lati¬

Expanded text:
ab eis principaliter non potest, nisi aliqua sit media substantia spiritualiab eis principaliter non potest, nisi aliqua sit media substantia spiritualisit esse. Verbi gratia, ut si dicamus, lux omnia quidem membra corporis illustrare Et Filius ergo Dei nascitur ex Virgine, non principaliter soli carni sociatus, sed anima inter carnem Deumque media generatus. Anima ergo media, et in secreta rationabilis spiritus arce Verbum Dei capiente, absque ulla quam suspicaris injuria, Deus est natus ex Virgine. Et ideo nihil ibi turpe putandum est, ubi sanctificatio spiritus inerat, et anima, quae erat Dei capax, particeps fiebat etiam carnis. Nihil ibi ducas impossibile, ubi aderat virtus altissimi. Nihil de humana fragilitate cogites, ubi plenitudo inerat divinitatis. 14. CRUCIFIXUS SUB PONTIO PILATO, ET SEPULTUS DESCENDIT AD INFERNA. Docet Apostolus Paulus, illuminatos esse debere oculos cordis nostri , ad intelligendum, quae sit altitudo, lati
Abbreviated transcription (Latin):
radios. si incȩni alicuiꝰ uoraginẽ dimittant᷑. nũqͥdnã aliqͥd ude pollutionis acqͥrt̃.
de quib sermo ẽ. & nulla materia uel obscena uł turpis adhibita ei ignẽ pollu
& incorporeã naturã quȩ suꝑ omnẽ ignẽ ⁊ suꝑ om̃e lum̃ ẽ. pollutionis aliqͥd putaᷤ
rȩ limo dicimꝰ. qd si obscenitas do reputat᷑ opꝰ suũ requirenti: multomagis ei repu-¬
tabit᷑ opꝰ istud ab initio fabricanti. & suꝑfluũ ẽ dicere cur ꝑ obscena transierit.
cũ obscena condiderit. Q ideo obscena hȩc eẽ. ñ natura s obseruantia docuit.
Ceterũ. omĩa q̃ sunt in corpore ex uno eodẽq luto formata: usib tantũ ⁊ officii
naturalib distinguunt᷑. S ne illud quidẽ ab absolutionẽ uacare huius ques¬
tionis omittã. qͦd substantia di quȩ ꝑ omĩa incorporea ẽ inseri corporib uel cap

Expanded text:
radius in coeni alicujus voraginem demittatur, nunquidnam aliquid inde pollutionis acquirit? radius in coeni alicujus voraginem demittatur, nunquidnam aliquid inde pollutionis acquirit? de quibus sermo est? Et nulla materia, vel obscoena, vel turpis adhibita ei, ignem polluiet incorporea natura, quae super omnem ignem, et super omne lumen est, pollutionis aliquid putasrae limo dicimus. Quod si obscoenitas Deo reputatur opus suum requirenti, multo magis ei reputabitur opus istud ab initio fabricanti. Et superfluum est dicere, cur per obscoena transierit, cum non possis dicere, cur obscoena condiderit. Et ideo obscoena haec esse, non natura, sed observantia docuit. Caeterum omnia quae sunt in corpore, ex uno eodemque luto 76 formata, usibus tantum et officiis naturalibus distinguuntur. Sed nec illud quidem absolutione vacare hujus quaestionis omittamus, quod substantia Dei, quae omnino est incorporea, inseri corporibus, vel capi
Abbreviated transcription (Latin):
sibile etiã fuerit do ut pareret: s indignũ uideri ut tanta illa maiestas ꝑ genita¬
les feminȩ transiret excessus. ubi quãuis nulla fuerit ex uirili aminuxtione c̃or¬
ruptio. fuerit tam̃ ipsius puerperii obscenȩ ad trectationis iniuria. Pro qͦ paulisꝑ
eis scđm sensũ suũ respondeamꝰ. Si quis uideat paruulũ in ꝓfundo cęni necari. &
ipsecũ sit uir magnꝰ ⁊ potens extremis ut ita dixerimplantis ingrediat᷑ cȩnũ &
ꝑaruulũ lib̾et morentẽ. pollutusne a te accusabit᷑ hic uir. qͦd paululũ luti calea¬
ueriti an ut misericors laudabit᷑ qͦd uitã contulerit morituro: S hȩc etiã de com¬
numi homine dicta sunt. Redeamꝰ nunc ad naturã eiꝰ qͥ natꝰ. ẽ. Quantũ putas na¬
tura solis illo inferior ẽ : Quantũ creatura sine dubio creatore. hituere nunc soł

Expanded text:
sibile etiam fuerat ut pareret: sed indignum eis videri, ut tanta illa majestas per genitasibile etiam fuerat ut pareret: sed indignum eis videri, ut tanta illa majestas per genitales feminae transiret egressus: ubi quamvis nulla fuerit ex viri commistione contagio, fuit tamen 75 ipsius puerperii obscoenae attrectationis injuria. Pro quo paulisper eis secundum sensum suum respondeamus. Si quis videat parvulum in profundo coeni necari, et ipse cum sit vir magnus et potens, extremum ut ita dixerim ingrediatur coenum, ut parvulum liberet morientem, pollutusne a te accusabitur hic vir, qui paululum calcaverit luti, an ut misericors laudabitur, quod vitam contulerit morituro? Sed haec etiam de communi homine dicta sint. Redeamus nunc ad naturam ejus, qui natus est. Quantum putas natura solis illo inferior est? quantum creatura sine dubio creatore. Intuere nunc, si solis
Abbreviated transcription (Latin):
adcredendũ difficiliꝰ. aut qͥd magis contra naturã ẽ : Hic femina e̾. Hic nature
ordo seruat᷑. hic conceptꝰ & partus tempoub suis editꝰ: ibi nusquã femineus sexus.
de spuma maris sic̃ etiã nominis ipsius cõpositio ostendit. creduit eẽ ꝓgenitã.
deucalionis & pyrrȩ lapides iactos. & hominũ ex his segetẽ natã. Et cũ hȩc tot
& talia figm̃ta crediderint: unũ eis uerũ inpossibile uidet᷑. qͦd a dolescens fe-¬
mina diuinũ germ̃ ñ hominis uicio s do inspirante conceꝑit. Qui si utiq ad
credendũ difficiles sunt: illis tot ⁊ tã turpib monstris fidem nequaꝙͣ com¬
modare debuerunt. Si uͦ faciles sunt ad credendũ.: multo ꝓmptius hec nr̃a
t ã honesta & tã scã reciꝑe. quã illa tã uidigna &. tã feda credere debiusset̃.
Sed dicent fortassis qr possibile quidẽ fuerit do ut uirgo conciperet. pos¬

Expanded text:
ad credendum difficilius, aut quid magis contra naturam est? Hic femina est, hic naturae ad credendum difficilius, aut quid magis contra naturam est? Hic femina est, hic naturae ordo servatur, hic conceptus, hic Al. et partus temporibus suis editur: ibi nusquam femineus sexus, de spuma maris, sicut et omnis ejus compositio ostendit, credunt esse progenitam. Deucalionis et Pyrrhae lapides jactos, et hominum ex his segetem natam. Et cum haec tot et alia figmenta crediderint, unum eis impossibile videtur, quod adolescens femina, divinum germen, non hominis vitio, sed Deo spirante conceperit. Qui utique si ad credendum difficiles sunt, illis tot et tam turpibus monstris fidem nequaquam commendare debuerant. Si vero faciles sunt ad credendum, multo promptius haec nostra tam honesta et tam sancta recipere, quam illa tam indigna et tam foeda credere debuissent. 12. Sed dicunt fortassis, quia possibile si fuerat Deo, ut virgo conciperet, pos
Abbreviated transcription (Latin):
creta. inseparabił substantia ditatis. Quãius solus filiꝰ nascat᷑ ex uirgine. ad est
& altissimꝰ. adẽ ⁊ sꝑs sc̃s: ut & conceptꝰ uirginis scĩficet᷑. ⁊ partus. Uerũ hȩc quia er
scripturis ꝓpħicis asserunt᷑ : possunt forte iudeos quãuiᷤᷤ sint infideles ⁊ incredu-¬
li confutare. S pagani solent ridere nos cũ audiunt p̃dicari a nob̾ uirginis
partũ: ꝓptꝰ qͦd paucis ⁊ eor obtrectationib respondendũ ẽ. Omĩs partus.
ertrib ut opinor constat. Si adultȩ etatis sit femina: si uirũ adeat. siñ sit
spm̃ dicimꝰ. salua uirginis incorruptione cõpletã. & tam̃ qͥd mirũ indet᷑ si uis
conceperit: cũ orientis auem quã fenicẽ uocant. in tantũ sine coniuge
le uidebit᷑ diuina uirtute ad totius mundi redintegrationẽ factũ: cuius ex-¬
gentilib inpossibile uideat᷑. qͥ credunt mineruã suã de cerebro iouis natã. Quid

Expanded text:
creta, inseparabilis vero substantia deitatis: et quamvis solus Filius nascatur ex Virgine, adestitus Sanctus, ut et conceptus Virginis sanctificetur, et partus. 11. Verum haec quia ex Scripturis propheticis asseruntur, possunt forte Judaeos, quamvis sint infideles et increduli, confutare. Sed pagani solent irridere nos, cum audiunt praedicari a nobis Virginis partum: propter quod paucis eorum obtrectationibus respondendum est. Omnis partus ex tribus ut opinor constat: si adultae aetatis sit femina, si virum adeat, si non sim dicimus, salva Virginis incorruptione, completam. Et tamen quid mirum videtur, si virgo conceperit, cum Orientis avem, quam Phoenicem vocant, in tantum sine conjuge le videbitur divina virtute ad totius mundi reintegrationem factum, cujus exGentilibus impossibile videatur, qui credunt Minervam suam de cerebro Jovis natam. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
cet dns ingressus e̾ mundũ. Dicit gͦ hoc mͦ. Porta autẽ quȩ respicit ad orientẽ clausa
Quid tã euidens dici de consecratione uirginis potuit: Clausa fuit in ea uirgita¬
tis porta. ꝑ ipsã introiu̾ dns ds isrł. in hunc mundũ.: ⁊ ꝑ ipsã de utero uirginis ꝓces-
sit. ⁊ in ȩt̾nũ porta uirginis clausa. seruata uirginitate ꝑmansit. Igit᷑ sp̃s sc̃s refert᷑
qi paries filiũ. & uocab̾ nom̃ eiꝰ iħm. hic enĩ saluũ faciet popłm suũ a peccatis suis.

Expanded text:
cet Dominus ingressus est mundum. Dicit ergo hoc modo: Porta autem quae respicit ad Orientem cet Dominus ingressus est mundum. Dicit ergo hoc modo: Porta autem quae respicit ad Orientem Quid tam evidens de conservatione Virginis dici poterat? Clausa fuit ea virginitatis porta: per ipsam intsit, et in aeternum porta Virginis clausa, servata virginitate, permansit. Igitur 73 Sanctus SpiritQuia paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic enim salvum faciet populum
Abbreviated transcription (Latin):
oit᷑ postea quã ꝓpositꝰ ordo fidei in effabile sacram̃tũ filii de patre
natiuitatis exposuit. nc̃ adhumanȩ salutis dignationẽ dispensationẽq
descendit:⁊ hunc quẽ supͣ dix̾ unicũ filiũ d̾i & d̃nm nc̃ dicit qr natꝰ e de¬
spũ scõ ex oraria uirgine. Mex iã int̾ hoĩes dispensationis natiuitas ẽ. illa
diuinȩ substantiȩ. Hec dignationis e̾: illa nature de spu scõ. Ex uirgine nascit᷑.
Etiã hoc in loco mundior auditꝰ requirit᷑. & purior sensus. Huic enĩ quẽ dudũ de
uirginał intellige. Eosic̃ inscĩficatione sꝑs scĩ nulla sentienda e̾ fragilitas: ita
& in partii uirginis. nulla ẽ intelligenda corruptio. Nouus enĩ huic scło datꝰ est
partꝰ. Nec inmerito. Qui enĩ in cȩł unicꝰ filiꝰ e̾. consequent̾ ⁊ in t̾ra uiucusẽ. qr &
ierechihel ꝓpłia ante formauerat: mariã figuralit̾ portã dni nominans: ꝑ quã scili¬

Expanded text:
 posteaquam propositus ordo fidei ineffabile sacramentum Filii de Patre nativitatis exposuit, nunc ad humanae salutis dignationem dispensationemque descendit: et hunc quem supra dixit unicum Filium Dei, et Dominum nostrum nunc  72 EX MARIA VIRGINE. Haec jam inter homines dispensationis nativitas est, illa divinae substantiae: haec dignationis est, illa naturae. De Spiritu Sancto ex Virgine nascitur: et jam in hoc loco mundior auditus requiritur et purior sensus. Huic enim, quem dudum devirginalis intellige: et sicut in sanctificatione Sancti Spiritus nulla sentienda est fragilitas, ita et in partu Virginis nulla intelligenda est corruptio. Novus enim huic saeculo datus est hic partus, nec immerito. Qui enim in caelis unicus Filius est, consequenter et in terra unicus est, et Ezechiel Propheta ante formaverat, Mariam figuraliter portam Domini nominans, per quam scili
Abbreviated transcription (Latin):
addidisse maiores. & iniusibilem atq in passibilẽ dixisse. Constat enĩ filii¬
ñ patrẽ in carne natũ: & ex natiuitate carnis s isibilem ⁊ passibilẽ factũ
Quantũ autẽ spectat ad illã ditatis in moitalem substantiã quȩ una ei

Expanded text:
addidisse majores, et invisibilem Patrem atque impassibilem dixisse. Constat enim Filiaddidisse majores, et invisibilem Patrem atque impassibilem dixisse. Constat enim Fili et ex carne natum: et ex nativitate carnis, Filium visibilem et passibilem factum. Quantum autem spectat ad illam deitatis immortalem substantiam, quae una ei e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ filiũ: sic̃ & apłs dicit. qi ꝑ ipsũ creata sunt omĩa uisibilia ⁊ inuisibilia. siue
troni. siue dnationes. siue principatꝰ. siue potestates. S iterũ ad hebreos
& ꝑ ipsũ creata sunt omĩa. ⁊ ipse e̾ heres omĩũ: ꝑ ipsũ gͦ & potentatum
tenet: omĩũ. qr sicut lux de luce & ueritas de ueritate. ita & de om̃po¬
tente omp̃s natus ẽ: ut in apocalypsi ioħis de seraphin scriptum est.
&o requiem ñ habebant die ac nocte dicentes. Sc̃s. Sc̃s. Sẽs. dns ds. qͥ¬
turus e nͥ iłis xꝑc filius di : His addit᷑. in iusibilem ⁊ in passibilẽ. Sciendũ. qͥd
duo isti sermones in ȩccłiȩ romane symbolo ñ habent᷑. Constat autẽ apud
nos additos hereseos causa. Sabellis. illiꝰ ꝓfecto quȩ a nr̃is patripassiana appel¬
lat᷑: ide quȩ patrẽ ipsũ uł ex uirgine natũ dicit. ⁊usibilẽ factũ. uł passũ
affirmat in carne. Ut gͦ excluderet᷑ tał impietas de patre: uident᷑ hȩc

Expanded text:
invisibilia, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates . Et iterum ad Hebraeos et per ipsum creata sunt omnia, et ipse 61 est haeres omnium, per ipsum ergo et potentatum omnium tenet. Quia sicut lux de luce, et veritas de veritate, ita de omnipotente omnipotens natus est, ut in Apocalypsi Joannis de Seraphim scriptum est: Et requiem non habebant die ac nocte, dicentes, Sanctus, sanctus, nturus est, nisi Christus Filius Dei? His additur invisibili et impassibili. Sciendum quod duo isti sermones in Ecclesiae Romanae Symbolo non habentur. Constat autem apud nos additos, haereseos caussa Sabellii, illius profecto, quae a nostris Patripassiana appellatur, id est quae et Patrem ipsum, vel ex Virgine natum dicit, et visibilem factum esse, vel passum affirmat in carne. Ut ergo excluderetur talis impietas de Patre, videntur haec
Abbreviated transcription (Latin):
sa erigi possit uita cõmunis: Hȩc autẽ idcireo in principis p̃misimꝰ: qr pag¬
ni nob̾ obicere solent. qͦd religio nr̃a quȩ quasi rationib deficit. in sola ere¬
dendi ꝑsuasione consistat. Et ideo ostendimꝰ. nec agi nec stare aliquid posse.
nͥ p̃cesserit uis credendi. Deniq ideo ⁊ matrimonia contrahunt᷑. qr creditur
successura posteritas: & pueri discendis artib traduntur. qi magistror in diᷤ¬
cipulos transfundenda credit᷑ disciplina. imperii qͦq insignia unꝰ suscipit. dũ
la nisi prius crediderit futura. nullus aggredit᷑. qͦmͦ ñ multomagis ad ag
Quientales eccłiȩ oms ista tradunt. credo in uno do patre omĩpoten¬
te & rursũ in sequenti sermone ubi nos dicimꝰ. & inxꝑo iħu unico¬

Expanded text:
dcirco in principiis praemisimus, quia Pagdcirco in principiis praemisimus, quia Pagani nobis objicere solent, quod religio nostra, quia rationibus deficit, in sola credendi persuasione consistat: et ideo ostendimus, nec agi, nec stare aliquid posse, nisi praecesserit vis credendi. Denique et matrimonia contrahuntur, quia creditur successura posteritas: et pueri discendis artibus traduntur, quia magistrorum in discipulos transfundenda creditur disciplina: et imperii insignia unus suscipit, dumla, nisi prius crediderit futura, nullus aggreditur: quomodo non multo magis ad agnrientales Ecclesiae omnes pene ita tradunt: Credo in uno Deo Patre omnipotente. Et rursum in sequenti sermone, ubi nos dicimus: et in C
Abbreviated transcription (Latin):
nouellȩ doctrinȩ sensus uideat᷑ excludi. Nostam̃ illũ ordinẽ sequimur:¬
quẽ in aquileiensi ȩccłia. ꝑ lauachri grãm suscepimꝰ. Credo gͦ primo omin¬
umi ponit᷑: sic̃ & paulus apłs ad hebreos scribens dicit. Credere enĩ primo
dicit. Nisi credideritis: ñ intelligetis. Ut gͦ intelligentiȩ tͥ aditꝰ patescat
recte primo omniũ te credere confiteris: qi nec nauẽ quis ingredit᷑.¬
& liquido ac ꝓfundo uitã cõmittit elem̃to. nͥ se prius credat posse sal¬
uari: nec agricola semina sulcis obruit. & ꝓfusius spargit in terram.
nisi crediderit uenturos imbres. affuturũ qͦq solis teporem. quib terra
confota. segetẽ multiplicata fruge ꝓducat. ac uentis spirantib nutriat¬
Nichil deniq ẽ qͦd in uita geri possit: uͥ credulitas ante p̾cesserit. Quid ergo
nurũ si accedentes add̾m credere nos pͥmo om̃iũ ꝓfitem᷑. cũ sine hoc nec ip¬

Expanded text:
novellae doctrinae sensus crederetur excludi. Nos tamen illum ordinem sequimurnovellae doctrinae sensus crederetur excludi. Nos tamen illum ordinem sequimuria lavacri gratia suscepimus. Credo igitur primo omnium 56 ponitur, sicut Paulus Apostolus ad Hebraeos scribens dicit: Credere enim primo dicit: Nisi credideritis, non intelligetis . Ut ergo intelligentiae tibi aditus patescat, recte primo omnium te credere profiteris: quia nec mare quis ingreditur, et liquido ac profundo sese committit elemento, nisi se prius credat posse salvari: nec agricola semina sulcis obruit, et fruges spargit in terram, nisi crediderit venturos imbres, affuturum quoque solis teporem, quibus terra confota, segetes multiplicata fruge producat, ac ventis spirantibus nutriatNihil denique est, quod in vita geri possit, si non credulitas ante praecesserit. Quid igitur mirum, si accedentes ad Deum, credere nos primo omnium profitemur, cum sine hoc nec
Abbreviated transcription (Latin):
damnati sunt. utine unꝰ quisq posset aduertere ꝓximi sui loquelã. Istiuͦ
qui turrẽ fidei construebant. omniũ linguarũ scientia & agnitione do¬
nati sunt: ut illud peccati. hoc fidei ꝓbaret᷑ indiciũ. S iã nob̾ etiã de
ipsis contrectandũ ẽ margaritis. inquib primo in loco. fons & origo
ipsis sermonũ uirtutib disputare: illud ñ importune cõmonendumi
puto. qͦd in diuersis eccłiis aliqua in his uerbis inueniunt᷑ adiecta. in
ȩccłia tamen
ulla illic sumpsit exordnũ. & mos ibi seruat᷑ antiquus¬
grãm baptisii suscepturi st̃. publico idẽ fideliũ popło¬
sẏmbolũ reddere: & utiq adiectionẽ unius saltim ser¬
monis eor qͥ p̃cesserunt in fide. ñ admittit auditꝰ. In ceteris autẽ locis qua¬
tũ intelligi dat᷑. ꝓpt̾ nonnullos hereticos addita quedã uident᷑. ꝑquę

Expanded text:
damnati sunt, ne unusquisque posset advertere proximi sui loquelam. Isti vero damnati sunt, ne unusquisque posset advertere proximi sui loquelam. Isti vero qui turrim fidei construebant, omnium linguarum scientia et agnitione donati sunt, ut illud peccati, hoc fidei probaretur indicium. Sed jam nobis etiam de ipsis aliquid tractandum est margaritis, in quibus primo in loco fons et origo ipsis sermonum virtutibus disputare, illud non importune commonendum puto, quod in diversis Ecclesiis aliqua in his verbis inveniuntur adjecta. In Ecclesia tamen ulla illic sumsit exordium: et mos inibi servatur antiquusgratiam Baptismi suscepturi sunt, publicSymbolum reddere; et utique adjectionem unius saltem sermonis eorum, qui praecesserunt in fide, non admittit auditus. In caeteris autem locis, quantum intelligi datur, propter nonnullos haereticos addita quaedam videntur, per quae
Abbreviated transcription (Latin):
tes quidẽ xp̃m. si ñ integris traditionũ lineis nuntiantes. Idcirco gͥ istud indici
&. in bellis ciuilib hoc obseruari ferunt. quando & armoꝵ habitꝰ par & sonꝰ uo¬
cis idem. & mos unꝰ ẽ. atq eadẽ instituta bellandi. nequa doli subreptio fiat
inditia. nominant᷑.: ut si forte occurrerit᷑ de qͦ dubitet᷑ interrogatꝰ symbolion
ꝓdat sisit hostis an socuis. Ideirco deniq hȩc ñ scribi cartulis. aut membrani
interdũ ꝑuenire etiã ad infideles solet s ex. apłoxtraditione didicisse suffi¬
ceret. discessuri igit᷑ ut diximꝰ ad p̃dicandũ. istud unanimitatis & fidei suȩ
apłi indiciũ posuerunt: ñ sic̃ filii noe discessuri ab alterutro turrem ex
garitis dnicis edificantes. quȩ neq uenti impellerent. neq flumina subu̾¬
terent: neq tempestatũ ac ꝓcellarũ turbines ꝓniouerent. Merito ergo
illi abinuicẽ separandi turrem suꝑbiȩ. ȩdificantes linguarũ confusione

Expanded text:
ed non integris traditionem lineis nuntiantes. Idcirco igitur istud indiciuue et bellis civilibus hoc observari ferunt, quoniam et armorum habitus paret; et sonus vocis, id est ut mos unus sit atque eadem instituta bellandi. Ut nequando doli subreptio fiat, indicia nuncupantur: ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum, prodat si sit hostis, vel socius. Idcirco denique haec non scribi chartulis aut membranisinterdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex Apostolorum traditione didicisse. Discessuri igitur, ut diximus, ad praedicandum, istud unanimitatis et fidei suae Apostoli indicium posuere, non sicut filii Noe discessuri ab alterutrum turrim ex garitis dominicis aedificantes: quam neque venti impellerent, neque fulmina subruerent, neque tempestatum ac procellarum turbines permoverent. Merito igitur illi abinvicem separandi, turrim superbiae aedificantes, linguarum confusione
Abbreviated transcription (Latin):
regno. potestate. hoc qđ pat̾ e̾: omĩa tam̃ hȩc ñ sine auctore sic̃ pater.
s ex patre tãquã filius. sine initio & ȩqualis habet: & cũ sit ipse
lo cogitationẽ carnał natiuitatis assumas: s memĩto hec de incorporeȩ dici substantiȩ
natura simplici. Si enĩ ut supͣ iã diximꝰ. uł in eo qͦd cor generat uerbũ. uł mens sen¬
sum. uel lux ex se parit splendorem. nichul hor requirit᷑. nec ulla in tali generatio¬
ne fragilitas gogitat᷑. quanto purius & sacratius de hor omĩũ creatore censendũ
S fortasse dicas. Ista quã memoras. insubstantiua ẽ generatio. Neq enĩ lux substan¬
tuiũ ꝓfert splendorem. aut cor substantiuũ generat uerbũ. filius autẽ di: sub¬
stantialit̾ asserit᷑ generatꝰ. Ad hȩc primo oñiũ illud dicemꝰ. q̃d etiã in cęteris reb¬

Expanded text:
regno, potestate hoc quod Pater est: omnia tamen haec non sine auctore, sicut Pater, regno, potestate hoc quod Pater est: omnia tamen haec non sine auctore, sicut Pater, sed ex Patre tanquam Filius sine initio, et aequalis habet: cumque sit ipse lo cogitationem carnalis nativitatis assumas, sed memento hoc de incorporea dici substantia et naturae simplicis. Si enim ut supra jam diximus, vel in eo quod cor generat verbum, vel mens sensum, vel lux ex se parit splendorem, nihil horum requiritur, nec ulla in tali generatione fragilitas cogitatur: quanto purius et sacratius de horum omnium creatore censendum est? Sed fortasse dicas, ista quam memoras insubstantiva est generatio: neque enim lux substantivum facit splendorem, aut cor substantivum generat verbum: Filius autem Dei substantialiter asseritur generatus. Ad hoc Al. haec
Abbreviated transcription (Latin):
sit: qđ scilicet ostendet᷑ hoc eẽ nom̃ qͦd principib ⁊ ducib conueniret: his dũ tar
popłm.⁊ de erroub heremi lib̾atũ in t̾rã reꝓmissioĩs induxit. & hic iħs dicit᷑:
qͥ popłm de ignorantiȩ tenebris eductũ & de mundi errorib euocatũ. intͦduxit
ungentꝰ crismatis consecrabantꝰ & reges. S illi uelut mortales ⁊ corruptibiles
putes qđ humana ista uocabula terrenũ te aliquid doceant: ideo subiungit
unicũ hunc. e̾e̾ unũ filiũ di dñm nr̃m. Unꝰ enĩ de uno nascit᷑. qr & splendor unꝰ ÷
lucis. & unũ ẽ uerbũ cordis. nec innumerũ pluralem defluit in corporea ge¬
neratio. nec in diuisionẽ cadit: ubi qͥ nascit᷑ nequaquã ã generante separat᷑.
Unicus ẽ ut menti sensus: ut cordi uerbũ. ut forti uirtꝰ. ut sapientia sapi¬
enti. Nã sicut solus pater sapiens ab apło dicit᷑: ita & solus filius sapi¬
entia nominat᷑. Unicꝰ gͦ filuis e̾: & cũ sit. gła. sempit̾nitate. uirtute.

Expanded text:
sit, quo scilicet ostenderetur hoc esse nomen, quod principibus et ducibus conveniret, his dumtaxatpopulum, et de erroribus eremi liberatum in terram Repromissionis induxit. Et hic Jesus, qui populum de ignorantiae tenebris eductum, et de mundi erroribus revocatum, introduxit unguento chrismatis consecrabantur et reges. Sed illi veluti mortales et corruptibiles, putes, quod humana ista vocabula terrenum te aliquid doceant, ideo subjungit, unicum hunc esse Filium Dei Dominum nostrum. Unus enim de uno nascitur, quia et splendor 63 unus est lucis, et unum est verbum cordis: nec in numerum pluralem defluit incorporea generatio, nec in divisionem cadit, ubi qui nascitur, nequaquam a generante separatur. Unicus est, ut menti sensus, ut cordi verbum, ut forti virtus, ut sapientia sapienti. Nam sicut solus sapiens Pater ab Apostolo dicitur: ita et solus Filius sapientia nominatur. Unicus ergo Filius est: et cum sit gloria, sempiternitate, virtute,
Abbreviated transcription (Latin):
lo ante ñ putabat᷑ eẽ possibile usq ad mortẽ uenisse. in mortalem aspi¬
ce nẽ : qr qͥ deuicta morte resurrexisse đr. ñ potest e̾ẽ mortalis. Sed
qͦ tu peccando deiectꝰ es. Nec creatorem omniũ d̾m inpossibilitatis ac¬
cuses. ut ibi putes opus eiꝰ caduro lapsu potuisse concludi. qͦ ille id re
paraturus ꝑuenire ñ posset. Inferna & suꝑna nob̾ dicunt᷑. qui
certe corporis circũscriptione conclusi. intra prescriptȩ nob̾ legis ter
minos continem. Dõ autẽ qͥ ubiq ẽ & nusquã de ẽ: qͦd infernũ e̾. aut

Expanded text:
lo ante non putabatur esse possibile, usque ad mortem venisse immortalem: aspice nunc, quia qui devicta 90 morte, resurrexisse dicitur, non potest esse mortalis. Sed it, usquequo tu peccando dejectus es. Nec creatorem omnium Deum impossibilitatis accuses, ut ibi putes opus ejus caduco lapsu potuisse concludi, quo ille salutem operaturus pervenire non posset. Inferna et superna nobis dicuntur, qui certa corporis circumscriptione conclusi, intra regionis praescriptae nobis terminos continemur. Deo autem qui ubique est, et nusquam deest, quid infernum est, aut
Abbreviated transcription (Latin):
hit: & in hoc nũquid putandũ ẽ. qͦd nature lini quo retę aptat᷑. ac nodis quibus
maculȩ nectunt᷑ regni cęlor substantia ꝑ omĩa conferat᷑. an adhoc solũ uidet᷑
assumpta comparatio. ut ostendet qr sic̃ retę de ꝓfundo maris pisces educit
si eadẽ e̾ẽnt ꝑ omĩa: iã ñ erempla dicerent᷑. s ipse potius res de quib agit᷑ uident᷑.
Deide etiã illud dicendũ. e̾: qđ nulla creatura talis ẽẽ potest. quał creator eius

Expanded text:
t in hoc nunquid putandum est, quod naturae lini, quo rete operamur, ac nodis quibus maculae nectuntur, regni caelorum substantia per omnia conferatur? Sed ad hoc solum videtur assumta comparatio, ut ostenderetur, quia sicut rete de profundo maris pisces adducitsi eadem essent omnia, jam non exempla dicerentur, sed ipsae potius res, de quibus agitur, viderentur. Deinde etiam illud dicendum est, quod nulla creatura talis esse potest, qualis creato
Abbreviated transcription (Latin):
a rogabat ñ ꝓ se. quid enĩ ꝓ se innocens p̃caret᷑. s ꝓ delictis nrĩs. sic̃ ipse decla¬

Expanded text:
et rogabat non pro se — quid enim pro se innocens precaretur? — sed pro delictis nostris, sicut eet rogabat non pro se — quid enim pro se innocens precaretur? — sed pro delictis nostris, sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ uitȩ magna ⁊ diuina breuitate complexus. ẽ dicens. Hȩc ẽ aut̃
uita ęt̾na. ut cognoscant te solũ ⁊ uerũ dm. & quẽ misisti iłñ xꝑni. ltẽ cũ de
ds unꝰ .ẽ. &o diliges d̾nm d̾m tuũ de toto corde tuo. & de tota anima tua.  de
tota uirtute tua. Hoc primũ. & scđ̾m simile huic. Diliges ꝓxiũ tibi: tãquã te
In his duob p̃ceptis: tota lex pendet ⁊ ꝓpħȩ. Et iterũ. Quȩcũq uolueritis ut
tantũ s. & factis. dns nos orare docuit. Ipse orans frequent᷑ & dep̃cans. & qͥd
nos fac̾e oportet erempli sui contestatione demonstrans: sic̃ scriptũ ẽ. Ipse aut̃
oratione di. Quod si ille orabat qͥ sine peccato erat: quantoniagis peccatores oꝵp¬
tet orare: & si ille ꝑtotã noctẽ iugit uigilans continuis p̾cib oiabat. quanis
nos magis in frequentanda oratione debemꝰ nocte iugilare: Orabat autẽ d̾is

Expanded text:
sacramentum uitae magna et diuina breuitate conplexus est dicens: haec est autem sacramentum uitae magna et diuina breuitate conplexus est dicens: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te solum et uerum Deum et quem misistest, et: diliges Dominum Deum tuum de toto corde tuo et de tota anima tua et de tota uirtute tua. hoc primum, et secundum simile huic: diliges proximum tuum tamquam te. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. et iterum: quaecumque uolueritis ut tantum sed et factis Deus orare nos docuit ipse orans frequenter et deprecans et quid nos facere oporteret exempli sui contestatione demonstrans, sicut scriptum est: ipse autem rnoctans in orationem Dei. quodsi ille orabat qui sine peccato erat, quanto magis peccatores oportet orare, et si ille per totam noctem iugiter uigilans continuis precibus orabat, quanto nos magis in frequentanda oratione debemus nocte uigilare! Orabat autem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
postulari: quando semel ꝓtectionẽ di aduersus malũ petamꝰ. Qua impetra¬
ta contra omia quȩ diabolus & mundꝰ operant᷑ securi stamꝰ & tuti. Quis enĩ
ei de scło metꝰ. eͥ: cuiꝰ in scło ds tutor e̾: quid mirũ fr̃s diletissimi si oratio
talis ẽ quã ds docuit. qͥ magisterio suo omnẽ p̃cẽ nrãm salutari sermone
breuiauit: Hoc iã ꝑ isaiam ꝓpħam fuerat ante p̃dictũ: cũ plenꝰ sp̃u scõ de
di maiestate ac pietate loqueret᷑. Uerbũ consũmans inquit & breuians in
iustitia. qm̃ sermonẽ breuiatũ faciet d̾ns in toto orbe terrȩ. Nã cũ di ser¬
serui atq etati p̾cepta salutis ediderit: p̃ceptor suoꝵ fecit grande compen-¬
diũ: ut in disciplina cęlesti discentiũ memoria ñ labor aret. s qđ ẽẽt simpli¬
ci fidei necessariũ uelocit̾ disceret. Et sic cũ doceret quid sit uita ȩterna.

Expanded text:
postulari, quando semel protectionem Dei aduersus malum petamus, qua inpetrapostulari, quando semel protectionem Dei aduersus malum petamus, qua inpetrata contra omnia quae diabolus et mundus operantur securi stamus et tuti. quis enim uel de saeculo metus est cui in saeculo Deus tutor est? Quid mirum, fratres dilectissimi, si oratio talis est quam Deus docuit, qui magisterio suo omnem precem nostram salutari sermone breuiauit? hoc iam per Esaiam prophetam fuerat ante praedictum, cum plenus Spiritu sancto de Dei maiestate ac pietate loqueretur. uerbum consummans, inquit, et breuians in iustitia, quoniam sermonem breuiatum faciet Deus in toto orbe terrae. nam cum Dei sersexu adque aetati praecepta salutis ediderit, praeceptorum suorum fecit grande conpendium, ut in disciplina caelesti discentium memoria non laboraret, sed quod esset simplici fidei necessarium uelociter disceret. sic cum doceret quid sit uita aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑ. Quando autẽ rogamꝰ ne in tẽptationẽ ueniamꝰ. admonem᷑ infirmita¬
tis & in becillitatis nr̃ȩ. dũ sic oramꝰ. nequis se insolent̾ extollat. nequis suꝑbe
atq arroganter aliquid assuat. nequis aut confessionis aut passionis głam
suã ducat. cũ dns ipse humilitatẽ docens dixerit. uigilate & orate. ne in¬
petit᷑. ipsius pietate prestet᷑. Post ista omĩa in consũmatione oiationis uenit
clausula : uniuersas petitiones & p̃ces nr̃as collecta breuitate concludens.
In nouissimo enĩ ponimꝰ. sed lib̾a nos a malo. cõp̃hendentes adũsa cuncta.
quȩ contra nos in hoc mundo molit᷑ inimicus. a quib potest ẽẽ fida ⁊ firma
tutela. si nos d̃s liberet. si dep̃cantib atq implorantib opem suã prestet.¬
Quando autẽ dicimꝰ libera nos a malo. nichil remanet qđ ultra debeat

Expanded text:
desuper. quando autem rogamus ne in temptationem ueniamus, admonemur infirmitadesuper. quando autem rogamus ne in temptationem ueniamus, admonemur infirmitatis et inbecillitatisatque arroganter aliquid assumat, ne quis sibi aut confessionis aut passionis gloriam suam ducat, cum Dominus ipse humilitatem docens dixerit: Vigilate et orate, ne vepetitur ipsius pietate praestetur. XXVII. Post ista omnia in consummatione orationis venit clausula universas petitiones et preces nostras collecta brevitate concludens. In novissimo enim ponimus, SED LIBERA NOS A MALO, comprehendentes adversa cuncta quae contra nos in hoc mundo molitur inimicus; a quibus potest esse fida et firma tutela, si nos Dquando autem dicimus libera nos a malo, nihil remanet quod ultra adhuc debeat
Abbreviated transcription (Latin):
Probat scriptura diumna. quȩ dicit. Uenit nabugodonosor rex babilonis
in ierłm & expugnabat illã: & dedit illã d̃ns in manꝰ eiꝰ. Dat᷑ autem
potestas aduersĩ nos malo: scd̃m nr̃a peccata. sic̃ scriptũ ẽ. Quis dedit
in direptionẽ iacob: & isrł eis qͥ p̃dabant᷑ illũ : Nonne d̾s cui peccauerunt:¬
& nolebant in uns eiꝰ ambulare. neq audire legẽ eiꝰ : ꝙ suꝑdurit suꝑ eos
irã animationis suȩ. Et iterũ salomone peccante. & apͣceptis atq auiis
dni recedente. positũ ẽ. O excitauit dns sathan: ipsi salomoni. Potestas uͦ
dupliciter aduersũ nos dat᷑: uel ad pęnã cũ delinquimꝰ. uel ad głiam
cũ ꝓbami. sic̃ idem & de iob factũ uidet᷑. manifestante dño & dicente. Ecce
omĩa que habet in manꝰ tuas do: s ipsũ caue ne tangas. Et dns in eugłio lo¬
quit᷑. tꝑre passionis. Nullã haberes potestatẽ aduersũ me: nͥ data esset tͥ

Expanded text:
probat scriptura quae dicit: uenit Nabuchodonosor rex Babyloniae probat scriptura quae dicit: uenit Nabuchodonosor rex Babyloniae in Hierusalem et expugnabat eam, et dedit eam Dominus in manu eius. datur autem pin direptionem Iacob et Israel eis qui praedabantur illum? nonne Deus cui peccauerunt et nolebant in uiis eius ambulare neque audire legem eius, et superduxit super eos iram animationis suae? et iterum Salomone peccante et a praeceptis adque a uiis Domini recedente positum est: et excitauit Dominus Satanan ipsi Salomoni. Potestas uero dupliciter aduersum nos datur, uel ad poenam cum delinquimus uel ad gloriam cum probamur: sicuti de Iob factum uidemus manifestante Deo et dicente: ecce omnia quaecumque habet in tuas manus do: sed ipsum caue ne tangas. et Dominus in euangelio loquitur tempore passionis: nullam haberes potestatem aduersum me nisi data esset tibi