comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lectis: ut si forte tanquã discedentes a deo hoc
fecissent. ut apostate effecti & contͣ mandatũ
dei gerentes expugnarent᷑ a reliquis filiis isrł
sin alit̾ ut noscerent causam. Illi uͦ satisfaciunt
de ara & dicunt. Scimꝰ qͥa altare uerũ ẽ apud¬
uos uͥ iħe habitat. nos autẽ feciitꝰ hoc altare asi¬
militudinẽ illiꝰ altaris qd apud uos ẽ extruen
dũ. ut apud nos figura & imago ueri altaris ha¬
beatur. ne forte inquit crastino placcat uobis di¬
cere qͥa iordanis finitimꝰ ẽ int̾ nos & uos. & ipse
det̾minat. & ideo ñ habebitis portionẽ in altari
nr̃o. Hec illi responsa misert̃. S uideamꝰ nos quid
facti huiꝰ continet sacram̃tũ. Prior ppłs cucuni¬
cisionis in ruben qui fuerat pͥmogeuitꝰ designa¬
tur. S & ingad qͥ & ipse pͥmogenitꝰ ẽ ex lia. & ma¬
nasse nichilominꝰ pͥmogenitꝰ. Qđ autẽ dico pͥmo¬
genitus. scđm tempus loquor. Hec gͦ diciuit᷑ ne

Expanded text:
is tribubus electis, ut si forte tanquam discedentes a Deo hoc is tribubus electis, ut si forte tanquam discedentes a Deo hoc fecissent, velut apostatae effecti, et contra mandatum Dei gerentes, expugnarentur a reliquis filiis Israel; sin aliter, ut noscerent causam. Illi vero satisfaciunt de ara et dicunt: Scimus quia altare verum est, Jesus apud vos habitat; nos autem fecimus altare hoc ad similitudinem illius altaris quod apud vos constructum est, ut apud nos figura et imago veri altaris habeatur, ne forte crastino, inquit, placeat vobis dicere quia Jordanis finitimus est inter nos et vos et ipse decernit, et ideo non habetis portionem in altari nostro. Haec illis responsa miserunt. Sed videamus quid facti hujus continet sacramentum. Prior populus circumcisionis in Ruben, qui fuerat primogenitus, designatur; sed et in Gad, qui et ipse primogenitus est ex Zelfa; et Manasse nihilominus primogenitus. Quod autem dico primogenitus, secundum tempus loquor. Haec ergo dicuntur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
aut studioꝵ cotib elimatꝰ. s ex illa petta descendens
que de moute sine manib abscisa ẽ. & orbẽ t̾re comple¬
iħe conuocat filios ruben & filios gad. & dinudiã
tribũ manasse. qͥ secũ militauerant ad hostes isrłi¬
ticos suꝑandos. & dimiitit eos ire ad hereditatẽ suã.
gentiũ introierit. & que reꝑinissa sunt eis a dño
iħu ꝑceꝑint illi qui ꝑ moysen eruditi & instructi
fuerant. & qui nobis in certamine positis auxilia
orationib & p̃cib detulerunt. qͥa ñdũ reꝓmis¬
siones consecuti st̃. expectantes ut etiã uocatio
munerib que accipiunt ab iħu ut unusqͥsq
habitet in pace. om̃i bello atq om̃i impugua¬
tione cessante. Post hec lectũ ẽ uobis quia
filii tuben & fili gad & dimidia trib manas¬
se qui erant trans iorddanẽ arã ecdificassent in
gentẽ. filii uͦ istł reliqͥ ignorantes quare hec a¬

Expanded text:
aut studiorum cultibus elimatus, sed ex illa petra descendens aut studiorum cultibus elimatus, sed ex illa petra descendens quae de monte sine manibus abscisa est, et orbem teJesus convocat filios Ruben, et filios Gad, et dimidiam tribum Manasse, qui secum militaverant ad hostes Israeliticos superandos, et dimittit eos ire in haereditatem suam, gentium introiret, et quae repromissa sunt eis a Domino Jesu reciperent illi qui per Moysen eruditi et instructi fuerant, et qui nobis in certamine positis auxilia orationibus et precibus detulerant; et quia nondum repromissiones consecuti sunt, exspectantes ut etiam nostra vmuneribus quae accipiunt ab Jesu, ut unusquisque habitet in pace, omni bello atque omni impugnatione cessante. Post haec lectum nobis est quia filii Ruben, et filii Gad, et dimidia tribus Manasse, qui erant trans Jordanem, aedificarent aram ingentem; filii vero Israel reliqui, ignorantes quare haec a
Abbreviated transcription (Latin):
carnaliũ immnundicias retinere: Oportet gͦ
post digressionẽ tubri maris. id ẽ post gr̃am
ita demũ egiptiacis carere possimꝰ opꝓbrus. Po¬
nuntur gͦ ille ipse machere petrine. & cultri
lapidei. quib scdo circũcisi sumꝰ ab iħu: in eo
loco que petut iħc & accepit. In loco quẽ posse¬
dit in anima iusti. in ipso recondit & mache¬
ras. Sepe ostendimꝰ macherã u̾bũ di dictũ. qͦ
uerbo absciduntur & purgantur peccata de
animis audientiũ hec gͦ uirtꝰ u̾bi diuini recondi¬
t̃ in eo loco cuidatur sermo scientiȩ & sermo sa-¬
pientie. ut oportuno tẽpore aĩa illa que ꝑ donũ
ferat istas macheras in eccłia. & circũcidat
eos socdo qͥ scda indigent cirtũcisione. Quod autẽ
dicit petrinas macheras hoc ẽ ex saxo cultros & ñ
ex ferro artificis oꝑe fabricatos. illud ostendit
qđ sermo hic di qui cirtũtidere de auditoꝵ cor¬
dib immundicias potest ñ est ex arte gͣmmatica
uł rethorica ueniens. neq doctoꝵ malleis edomitus.

Expanded text:
carnalium immunditias obtinere? Oportet ergo post egressionem Rubri maris, id est, post gratiam ita demum Aegyptiacis carere possimus opprobriis. Ponuntur ergo illae ipsae machaerae et cultri lapidei, quibus secundo circumcidimur ab Jesu, in eodem loco quem petit Jesus et accipit; in loco quem possidet in anima justi, in ipso recondit et machaeras. Saepe ostendimus machaeram verbi Dei dictum, quo verbo abscidantur et expurgentur peccata de anima audientium. Haec ergo virtus verbi divini reconditur in eo loco cui datur sermo scientiae et sermo sapientiae, ut opportuno tempore anima illa quae per donum ferat machaeras in Ecclesia, et circumcidat secundo eos qui secunda indigent circumcisione. Quod autem dicit petrinas machaeras, hoc est, de saxo cultros, et non ferro artificis opere fabricatos, illico ostendit quod sermo Dei, qui circumcidere auditorum cordibus immunditias potest, non est ex arte grammatica vel rhetorica veniens, neque doctorum malleis edomitus,
Abbreviated transcription (Latin):
mo nr̃ uiuens sit & efficax & acutior suꝑ omnẽ
loquim᷑ ad uos cutũcidat omnẽ immundiciam.
resecet impuritates. abscidat uicia de auditotib
& amputet om̃e qͦ uis m̃tis & efficatia naturalis
obtegit᷑. & sic ꝑ u̾bũ dĩ qd ñc machera petrina
stuli opꝓbriũ egipti a uobis hodie. No gͦ ꝓdest

Expanded text:
omnem loquimur ad vos circumcidat omnem immunditiam, resecet impuritatem, excidat vitia de actoribus, et amputet omne quo vis mentis et efficacia naturalis obtegitur; et sic per verbum Dei, quod nunc machaera petrina abstuli opprobrium Aegypti a vobis. Quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
militib in dunsionẽ spolioꝵ ducuntur ad
sortẽ. s optima queq & p̾cipua eis uirtutũ
merito decermint᷑. cet̃i uͦ utuntur sorte. so¬
lo iure uictorie. ita mͥ uidetur & dñs m̃s ihc¬
tp̃c facturꝰ. Quosdã enĩ qͦs scic ab undantꝰ
quã cetetos laborasse. & quoꝵ gesta magnifica
sublimesq uirtutes ipse cognoscit. illis p̃cipu¬
os quosq & exinnos atq ut ita audeã dicere
sumles sibi honores dec̾it ꝓgłosos. Aut ñ tibi
indetur simmile aliquid Osue beatitudinis
kiñis suis conferre discipłis cũ dicit. pat̾ uo¬
lo ut uͥ ego sũ & isti sint mecũ: Et cũ iterũ
dicit qͥa sedebitis & uos suꝑ duodecim thronos
pat̾ & ego inte. ut & isti in nobis unũ sint:
Hec oĩa ñ sorte descendunt. s electionis p̾roga
tiua donant᷑ ab eo qui corda & m̃tes homi¬
nĩ uidet solus. qui nos qͦq etiã si ñ int̾ exi¬
imios & clectos atq illos qͥ supra sortẽ st̃. in

Expanded text:
militibus in divisione spoliorum ducuntur ad militibus in divisione spoliorum ducuntur ad sortem, sed optima quaeque et praecipue eis virtutum merito decernuntur, caeteri vero utuntur sorte solo jure victoriae, ita mihi videtur Dominus meus tus facturus. Quosdam enim, quos scit abundantius quam caeteros laborasse, et quorum gesta magnifica sublimesque virtutes ipse cognoscit, illis praecipuos quosque eximios atque, ut ita audeam dicere similes sibi honores decernit et glorias. An non tibi videtur simile aliquid suae beatitudinis cbarissimis suis conferre discipulis, cum dicit? Pater, volo ut ubi sum ego, et isti sint mecum ; et cum iterum dicit: Quia sedebitis et voPater, et ego in te, ita et isti in nobis unum sint . Haec omnia non sorte descendunt, sed dilectionis prativa donantur ab eo qui corda et mentes hominum videt solus. Qui nos quoque, etiam si non inter eximios et electos, atque illos, qui supra sortem sunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
plicari hereditas. & exiguis illis uidelicet qui
etiam si mimero multi st̃: uite tam̃ sue in¬
dignitate & uilitate exigui habentur. & exigua
hereditaᷤ poni. P ex sortẽ inquit erit heredita¬
tis distributio. Hoc qͥdẽ pͥcipitur. s cũ ue¬
mo ad scͥpt᷑as. uideo ipsum moisen cui ista¬
ditatis ruben & gad & dimidie trib manas¬
se. Et iħc naue extra sortẽ dat heredita¬
tẽ tribin iuda. & caleph extra sortẽ dat
manasse. in cet̾is sors mittitur. Et pͥma sors
beniamin ꝓcedit. & inde iã tribuũ reli¬
quarũ. Unde puto qd̾ & in illa regni celoꝵ
beata hereditate erunt aliqui qͥ ñ ueniunt
ad sortẽ. neq cũ cct̾is quãuis sint sc̃i nume¬
rabuntur. s erit egregia quedã & exunia
eorũ hereditas. sic̃ calebh ex tribu uda. & iħu
ipsius filii naue. Sic̃ enĩ uerbi causa. cũ post
p̃liũ uictorib ꝓuincie partiuntur & spolia.
egregii quiq & eximii bellatores ñ cũ cet̾is

Expanded text:
plicari haereditas, et exiguis illis, videlicet, qui plicari haereditas, et exiguis illis, videlicet, qui etiam si numero multi sunt, vitae tamen suae indignitate et vilitate exigui habentur, exigua haereditas poni. Per sortem, inquit, erit haereditatis distributio. Hoc quidem praecipitur. Sed cum venio ad Scripturas, video ipsum Moditatem Ruben, Gad, et dimidiae tribui Manasse : Jesus quoque Nave, extra sortem dat haereditatem tribui Judae, et Caleb extra sortem dat Manasse. In caeteris sors mittitur. Et prima sors Benjamin procedit, et inde jam tribuum reliquarum. Unde puto quod et illa regni coelorum beata haereditate erunt aliqui, qui non venient ad sortem, neque cum caeteris quamvis sint sancti numerantur; sed erit egregia quaedam et eximia eorum haereditas, sicut fuit Caleb et tribus Juda, et Jesu ipsius filii Nave. Sicut fit enim, verbi causa, cum post praelium victoribus provinciae partiuntur et spolia, et egregii quique et eximii bellatores non cum caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ꝓpt̾ ium̃ta sua accipiant aliqͥd t̾re¬
que urbib contigua ẽ & ad hecet ciuitatib
potest tam̃ adhuc & alio mͦ intelligi ser¬
mo iste qͥ dicit ut plurib multiplicetur
hereditas. Unus enĩ iustus scłm hoc qđ ac¬
ceptũ ẽ deo ꝓ plurib babet᷑. Deniq & scͥptũ est.
Pet unũ sapientẽ habitabitur ciuitas. tribus
autẽ inquoꝵ desolabunt᷑. Et unus iustus ꝓ
toto mundo reputat᷑. inqͥ autẽ etiã si mul¬
ti sint. exigui & ꝓ ichilo ducunt᷑ apud dm̃.
re stellas. ita erit sem̃ tuũ. In quo & hoc in¬
tuere. quomͦ iustus intus est. & in interiorib
semꝑ consistit. qͥa intus in abscondico orat
patrem. Et omnis gła filie regis. id est ani¬
me regalis intrinsecus ẽ. s tam̃ ds educit
eã foras cũ res postulat. & rerũ uisibiliũ
ratio deposcit. Potest gͦ & hoc mͦ multis istis
qͥ sunt sic̃ stelle celi in multitudine multi¬

Expanded text:
ipsi propter jumenta sua accipiunt aliquid teripsi propter jumenta sua accipiunt aliquid terquae urbibus contigua est, et adhaeret civitatibus. Potest tamen adhuc et alio modo intelligi sermo iste, qui dicit, ut pluribus multiplicetur haereditas. Unus enim justus, secundum hoc quod acceptus est a Deo, pro pluribus habetur. Denique et scriptum est: Per unum sapientem habitabitur civitas: tribus autem iniquorum desolabuntur. Et unus justus pro toto mundo reputatur; iniqui autem etiam, si multi sunt, exigui et pro nihilo ducuntur apud Dominum. otes dinumerare stellas, ita erit semen tuum. In quo et hoc intuere, quomodo justus intus est, et in interioribus semper consistit, quia intus in abscondito orat Patrem; et omnis gloria filiae Regis, id est, animae regalis, intrinsecus est. Sed tamen Deus educit eum foras, cum res postulat, et rursum visibilium ratio deposcit. Potest ergo et hoc modo multis istis qui sunt sicut stellae coeli, multitudine multi
Abbreviated transcription (Latin):
paucos & multos. colligamꝰ indicia. Pone
omnẽ humani generis numerũ. et ex uni¬
uersis gentib elige fideles. sine dubio pau¬
ciores erunt quã sint uniuersi. Tũ deinde
ex fideliĩ muero elige meliores. certũ est
qđ multo inferior numerꝰ remanebit. Et
iterũ ex ipsis qͦs elegeris. elige rursũ ꝑfecti¬
ores. pauciores ꝓfecto repꝑies. Et quanto
amplius eligendo ꝓcesseris. tanto exiguos &
paucissimos inuemes. usqueqͦ ad ultimũ uc¬
niaᷤ ad unũ. qͥ confident̃ dicat. qͥa ampliꝰ quã
ent. Pauci autẽ exiguũ aliquid de t̾ra con¬
sequentur. quia plus in dño habent. Alii
autẽ nichil omnino t̾rene hereditatis accipi¬
ent. siqͥ digni fuerint sacerdotes st̃ & mi¬
nistri dĩ. hoꝵ enĩ ex integro ipse dñs he¬
reditas erit. Et quis ita beatus. ut uel
int̾ paucos exiguũ t̾re accipiat. uł int̾ ele¬
ctos sacerdotes & ministros solũ dñm caꝑe
hereditatis sorte mereatur: licet etiam

Expanded text:
paucos et multos, colligamus indicia. Pone paucos et multos, colligamus indicia. Pone omnem humani generis numerum et ex universis gentibus elige fideles. Sine dubio pauciores sunt, quam sunt universi. Tum deinde ex fidelium numero elige meliores. Certum est quod multo inferior numerus remanebit. Et item ex ipsis quos elegeris, elige rursum perfectiores. Profecto reperies, quanto amplius eligendo processeris, tanto exiguos et paucissimos invenies, usquequo ultimo venias ad unum aliquem qui confidenter dicat: quia amplius quam ent. Pauci autem exiguum aliquid de terra consequentur, quia plus in Domino habent. Alii autem nihil omnino terrae accipient, si qui digni fuerint sacerdotes esse et ministerio Dei. Horum enim ex integro ipse Dominus haereditas erit. Et quis ita beatus est, ut inter paucos exiguum terrae accipiat, vel inter electos sacerdotes et ministros solum Deum capere haereditatis sorte mereatur? Licet enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. quã pauci sunt qͥ saluant᷑. ꝙ itẽ in alis
uͥ multiplitat᷑ iniqͥtas refrigescit caritas multoꝵ
ñ paucoꝵ. S & in archa que a noe constructa ẽ
uͥ m̃sure celitꝰ dant᷑ in inferixibꝰ trecentoꝵ cubi¬
toꝵ ponitur longitudo. & qͥnquaginta latitudo.
U bi uͦ textus ciꝰ ad altiora consurgit in angustũ
cogit᷑. & paucoꝵ cubitoꝵ conclusione colligitur.
ita ut fĩiitas eiꝰ in umꝰ cubiti spaciũ consũ¬
metur. ꝓpt̾ea in inferiorib qͥdẽ uͥ lata & spa-¬
ciosa habebant᷑ loca. uł bestie uł pecudes erant
locate. in suꝑiorib uͦ aues. in sũmis autẽ que
angustiora & artiora erant ibi homo rationa¬
bilis collocatur. ipse uͦ uertex in unũ cubitũ
colligit᷑. Omnia enĩ ad monadẽ rediguntur.
que tam̃ trinitatis sacram̃tũ in numcro tre¬
centoꝵ cubitoꝵ designat. Et hinc sacram̃to
ꝓximꝰ pouitur homo. ut pote rationabilis
& di capax. S & iude que sit differentia int̾

Expanded text:
t item in aliis: Ubi multiplicatur iniquitas, refrigescit charitas multorum , non paucorum. Sed in arca quae a Noe constructa est, ubi mensurae coelitus dantur in inferioribus trecentorum cubitorum ponitur longitudo, et quinquaginta latitudo. Ubi vero textus ejus ad altiora consurgit, in angustum cogitur, et paucorum cubitorum conclusione colligitur, ita ut summitas ejus in unius cubiti spatium consummetur. Propterea quod in inferioribus quidem ubi lata et spatiosa habebantur loca, vel bestiae vel pecudes erant locatae; in superioribus vero aves; in summis autem, quae angustiora et arctiora erant, ibi homo rationabilis collocatur. Ipse vero vertex in unum colligitur cubitum. Omnia enim ad monadem rediguntur. Quae tamen Trinitatis sacramentum in numero trecentorum cubitorum designat. Et huic sacramento proximus ponitur homo, ut pote rationabilis et Dei capax. Sed et inde, quae sit differentia inter
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ docet. ut siqua tribus numerosior habe¬
tur in ppłis. maiora t̾re spacia sortiatur. Si
qua autẽ minore hominũ numero censet᷑.
breuiore possessione contenta sit. S qm̃ t̾re
cimus tenere & imaginẽ futuroꝵ bonoꝵ.
ac formã celestis illiꝰ que fidelib & sc̃ĩs sꝑa

Expanded text:
quod docet, ut si qua tribus numerosior habetur in populis, majora terrae spatia sortiatur. Si qua autem minor hominum numero censetur, breviore possessione contenta sit. Sed quoniam cimus tenere et imaginem futurorum bonorum, ac formam coelestis illius, quae a fidelibus et sa
Abbreviated transcription (Latin):
tur indicari. qͥ nullis corporee nature obstacłiˢ
hebetati. s omniũ uisibiliũ głam suꝑgressi. in
sola sͥ sapientia di & in uerbo eiꝰ uiuendi usũ
erercitiũq posue Erunt. qͥ corporeũ nichil
reqͥrunt. nichil rationis alienũ. Concu pierunt

Expanded text:
tur indicari, qui nullis corpore naturae obstaculis tur indicari, qui nullis corpore naturae obstaculis hebetati, sed omnium visibilium gloriam supergressi, in sola sibi sapientia Dei et verbo ejus, vivendi usum exercitiumque posuerunt, qui corporeum nihil requirun
Abbreviated transcription (Latin):
danẽ. nec transit omnino iordanẽ. s extra
iordanẽ dat t̾rã ñ fluentẽ lac & mel. s peco¬
rib aptã & muta aĩalia & irrationabiles pe¬
cudes meliꝰ quã rationabiles homines nu
p̃ om̃i t̾ra. E moyses qͥdẽ hereditatẽ ñ dat in
clero. nec sorte distribuit. nec potest ꝑ ple¬
bes & domos ac familias & nomina merita
singłoꝵ. diuiua sorte pensare. Hoc solus fa¬
cit iħc. cui om̃e iudiciũ pat̾ tradidit. Ipse
scit qͦmͦ ppłm suũ ñ solũ ꝑ tribus & famili¬
as & domos. uerũ & ꝑ nomina unũquẽq
digna & cõpetenti mansione dispenset. St̃ tam̃
aliqͥ in istis qͥ conditionẽ sortis suꝑeminent.
& omnino nec adducunt᷑ ad sortẽ. Om̃s le¬
uite id ẽ om̃s qͥ intente & indesinent̃ ꝑmanent
in ministerio di. & ꝑingiles in seruicio eiꝰ.
excubias gerunt. sortẽ int̾ cetos ñ accipiunt
s nec om̃ino in t̾ra t̃ sors eoꝵ. s. ipse dñs sors
eis. & hereditas ẽe memorat᷑. ꝑ hos illi mͥ uiden¬

Expanded text:
anem, sed extra Jordanem. Dat terram non fluentem lac et mel, sed pecoribus aptam. Et muta animalia atque irrationabiles pecudes, melius quam rationabiles homines nutprae omni terra. Et Moyses quidem haereditatem non dat in clero, nec sorte distribuit, nec potest per plebes et domos ac familias et nomina, merita singulorum divina sorte pensare. Hoc solus facit Jesus, cui omne judicium Pater tradidit. Ipse scit quomodo populum suum non solum per tribus ac familias et domos, verum et per nomina, unumquemque digna et competenti mansione dispenset. Sunt tamen aliqui in istis qui conditionem sortis supereminent, et omnino nec adducuntur ad sortem. Omnes Levitae, id est, qui intente et indesinenter permanent in ministerio Dei, et pervigiles in servitio ejus excubias gerunt, sortem inter caeteros non accipiunt. Sed nec omnino in terra est sors eorum, sed ipse Dominus sors eis, et haereditas esse memoratur. Per hos illi mihi viden
Abbreviated transcription (Latin):
rantiã delictoꝵ. scd̾s nc̃ ppłs qͥ in lapsoꝵ locũ
tediurua generatione successit uocat ad nu¬
merũ. & qđ de illis pͥorib dictũ ñ fuerat. de
his łr. Postea enĩ quã ꝑ trib & plebes do¬
mosq ac familias collectꝰ ẽ numerus. dicit
añs ad moysen. His tribuet᷑ t̾ra in soitẽ¬
in sortẽ. & criguis exignã dabis hereditatẽ.
Si de pͥorib dictũ fuisset. qͥa his distribuetur
t̾ra in sortẽ. falsũ utiq fuisset. qͥa cecider̃t̃ illi
in deserto ꝓpt̾ delicta sua. Qđ gͦ pͥmis ñ ẽ
dictũ. postremis dr. quib & cuncta que ꝓnuit¬
tunt᷑ impleta st̃. Hec autẽ nolo putes solius
historie textu concludi. Mysteria st̃. que ꝑ le¬
gis imaginẽ conscͥbunt᷑. Reꝑbatur em̃ pͥor po¬
płs qͥ ẽ in circũcisione. & introducit᷑ scc̃s qͥ con¬
gregat᷑ ex gentib. & ipse ẽ qͥ hereditatem

Expanded text:
 qui in lapsorum locum rediviva generatione successit, vocatur ad numerum, et quod de illis prioribus dictum non fuerat, de his dicitur. Postea enim quam per tribus et plebes domosque ac familias collectus est numerus, dicit Dominus ad Moysen: His distribuetur terra in sortein sortem, et exiguis exiguam dabis haereditatem. Si de prioribus dictum fuisset et quia his distribuetur terra in sorte, falsum utique fuisset, quia ceciderunt illi in deserto propter delicta sua. Quod ergo primis non est dictum, postremis dicitur, quibus et cuncta quae promittuntur, impleta sunt. Haec autem nolo putes solius historiae textu concludi: mysteria sunt, quae per legis imaginem conscribuntur. Reprobatur enim prior populus, qui est in circumcisione, et introducitur secundus, qui congrega
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. & uͥ ẽ cor eoꝵ. ibi ẽ & thesautꝰ eoꝵ. Isti gͦ
hereditatẽ ñ habent in t̾ris. s suꝑgrediuntur
celi summa fastigia & ibi semꝑ in dño semꝑ
in uerbo eiꝰ. semꝑ in sapientia & in uolunta¬
te scientie eiꝰ deliciabunt᷑. Hic eis cib hoc
erit poculũ. iste diuicie. hoc erit regnũ. Ta¬
les gͦ erunt & ex his erunt illi qͥb hereditas
ipse dñs erit. Qui autẽ inferiores st̃. nec in
istũ ꝓfectuũ uerticẽ ꝑuenert̃. hereditatẽ t̾re
accipient. licet sublimioris aliciuĩ & potentio
ris. Terra enĩ iiuentiũ reꝓmittit᷑. quẽ utiq iccir¬
co t̾ra uiuentiũ dr. qđ nesciat mortẽ. Et ĩsti
quidẽ magni. & isti beati. s beatiores illi qͥ iã
ñ ꝑ specłm & in enigmate. neq in substantus
corporalib s facie ad faciẽ dm̃ uidebunt. sã¬
pientie illuminatione radiati. & diuinitatis
capaces ꝑ puritatẽ cordis effecti portionẽq suã
ñ in creatura s in creatore habentes. qͥ ẽ suꝑoĩa¬

Expanded text:
 ubi est cor eorum, ibi est et thesaurus eorum . Isti ergo haereditatem non habent in terris, sed supergrediuntur coeli summa fastigia, et ibi semper in Domino, semper in verbo ejus, semper in sapientia et in voluntate scientiae ejus deliciantur? Hic eis cibus, hoc erit poculum; istae divitiae, hoc erit signum. Tales ergo erunt, et in his erunt illi, quibus haereditas ipse Dominus erit. Qui autem inferiores sunt, nec ad istum profectuum verticem pervenerunt, haereditatem terrae accires: terra enim viventium repromittitur quae utique idcirco terra viventium dicitur quod nesciat mortem. Et isti quidem magni et isti beati: sed beatiores illi, qui jam non per speculum et in aenigmate, neque in substantiis corporalibus, sed facie ad faciem Deum videbunt, sapientiae illuminatione radiati, et mirae divinitatis capaces per puritatem cordis effecti, portionemque suam non in creatura, sed in creatore habentes, qui est su
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ii qua ita scbit᷑. Omnis qui peccatũ facit. ex
tabulo natus ẽ. Si omins qui peccatũ facit ex dia¬
bulo natus ẽ. totiens ex diabolo nascunͣ. quotiens
peccamꝰ. Infelix ille qui semꝑ generat᷑ a ⁊abulo.
rursũq multũ beatꝰ qͥ ex d̃o semꝑ nascitur. seq
enĩ semel dicã iustũ ex dõ natũ. s ꝑ singła uirtu¬
nius possit ꝓbari. etiã de saluatoris nr̃i cotidia¬
na natiuitat᷑e dicamꝰ. liquide id de iustis optinen¬
tes. qđ in dño p̾cesserit. Saluator nr̃ splendor est
głe. Splendor aũ non semel nascit᷑. & deinceps desi¬
int nasci. s qͦtienscũq ortũ fuerit lum̃ ex qͦ splen¬
dor orit᷑. totiens orit᷑ & splendor. Splendor gle
saluator nr̃ sapientia ẽ di. Sapientia uͦ splendor ẽ
lucis et̾ne. Si gͥ saluator nr̃ semꝑ nascit᷑. & iccuto
dicit ante om̃is colles generat me. ñ ut quidã
male legunt genuit. si semꝑ ex patre nascit᷑ dñs.
etiã tu in similitudinẽ eiꝰ. si tam̃ adoptionis

Expanded text:
ui peccatum facit, ex diabolo natus est . » Si omnis qui peccatum facit ex diabolo natus est, toties ex diabolo nascimur, quoties peccamus: infelix ille qui semper generatur a diabolo, rursumque multum beatus qui ex Deo semper nascitur. Neque enim semel dicam justunius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, liquido id in justis obtinentes quod in Domino praecesserit. Salvator noster splendor est gloriae, splendor autem non semel nascitur, et deinceps desinit nasci: quotiescumque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor gloriae. Salvator noster sapientia est Dei. Sapientia vero splendor est lquidam male legerunt « generavit. » Si semper ex patre nascitur Dominus, etiam tu in similitudinem ejus, si tantum adoptionis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ neq moysi credidert᷑. dũ in xp̃o ñ credunt.
ad qͦs saluator ait. si crederetis moysicredetĩ etiã mͥ.¬
qͦmͦ meis uerbis credetis: Itaq illi moysi ñ cre¬
didert̃. nos uͦ credentes in xp̃o credimꝰ testam̃¬
to qđ traditũ ẽ ꝑ moysen. Et ad nos dr ne male¬
dicti fiamꝰ. Maledictus homo qͥ ñ audierit uer¬
ba testam̃ti huiꝰ. qd mandaui patrib ur̃is. Ergo
illi maledicti st̃: neq enĩ aucdiert̃ testam̃tũ qđ
mandauit ds̃ patrib. In die inqͥt qua echuixi
uos de t̾ra egipti. de fornace fertea. Et nos edux̃
deus de t̾ra egipti. de fornace ferrea. maxime iu¬
xta intelligentẽ id qđ scͥptũ ẽ in iołiis apocalip
& exieris de ea tu sis egrediens ex t̾ra egipti de for¬
nace ferrea. & tͥ dicat᷑. audite u̾ba mca. & facite
iuxta hec oĩa. Deinde reꝓmissio dĩ ẽ ad audien

Expanded text:
qui neque Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt, qui neque Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt, ad quos Salvator ait: « Si crederetis Moysi, crederetis utis? » Itaque illi in Moysen non crediderunt, nos vero credentes in Christo, credimus Testamento quod traditum est per Moysen. Et ad nos dicitur ne maledicti fiamus: « Maledictus homo qui non audierit verba Testamenti hujus quod mandavit patribus vestris. » Ergo illi maledicti sunt? Neque enim audierunt Testamentum quod mandavit Deus patribus. « In die, inquit, qua eduxi eos de terra Aegypti, de fornace ferrea. » Et nos eduxit Deus de terra Aegypti, de fornace ferrea maxime juxta intelligentem id quod scriptum est in Joannis Apocalypset exieris de ea, tu sis egrediens ex terra Aegypti de fornace ferrea, et tibi dicatur: « audite vocem meam et facite juxta haec omnia. » Dein
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ. & patrũ suoꝵ pͥoꝵ: Dupplices habemus pa¬
tres. & una sp̃es ẽ pessimoꝵ patrũ. Si quidẽ ante¬
quã crederemꝰ. diabolus pat̾ nr̃ fuit. ut sermo eu¬
angłicus ostendit dicens. Nos de rabulo patre na¬
ti estis. Cũ aũ credidimus. facti sumꝰ filiicdi. Si gͦ
post hec peccauerimꝰ. conu̾timꝰ nos ad inqͥtates ũ¬
simplicit᷑ pacrũ. s patrũ pͥoꝵ. Ad ꝓbationẽ autẽ
eiꝰ rei qͥa dupplices habeamꝰ patres. utim̃ et da¬
ind testimoto in quadragesimo quarto psalmo
ita dicentis. Audi filia & uide. & inclina aurẽ
tuã. & obliuscere ppłi tui & domꝰ patris tui.
Pat̃ dicit. obliuiscere domꝰ patris tui. Quasi pat̾¬
ẽ qui p̃cipit. audi filia. Ergo duplices nr̃i patreᷤ
sunt. S obliuiscere inqͥt domũ patris tui pͥo¬
ris. Sigͥ oblitꝰ pͥus domꝰ pat̾scui pͥoriꝰ rursus fuerisᷤ¬

Expanded text:
ices habemus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos de diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur non ad iniquitates simpliciter patrum, sed paejus rei. quia duplices habemus patres, utemur et David testimonio in quadragesimo quarto psalmo ita dicentis: « Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populi tui et domum patris tui . » Pater dicit, oblivisceris domum patris tui, quasi pater quippe coepit, « audi filia. » Ergo duplices nostri patres sunt: sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui p
Abbreviated transcription (Latin):
ante aduentũ suũ quẽ hominib manifestauit.
Erat quippe cũ moyse. cũ isaia. cũ oĩb scĩs. Quomͦ
enĩ poterant effari sermonẽ di. sine ipsus sermo¬
nis aduentu: Hec aũ nos qͥ eccłastici sumꝰ. magis
debemꝰ adũtere. qͥ uolumꝰ eundẽ dm̃ ẽẽ legis. &

Expanded text:
ante adventum suum, quem omnibus manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. Quomodo enim poterant effari sermonem Dei sine ipsius sermonis adventu? Haec autem nos qui ecclesiastici sumus magis debemus advertere, qui volu
Abbreviated transcription (Latin):
qua saluator docint dicens. beati mites. qm̃ ipsi
possidebunt t̾rã. Deinde ad hec que dixerat ł̃s
ꝓpha respondit. id ẽ ad id qd̃ ait. maledictus
homo qui ñ audierit uerba testam̃ti huiꝰ. &
dicit. Et respondi & dixi. fĩat dñe. Qd est
ds. maledictus homo qͥ ñ audierit ũba testam̃

Expanded text:
Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Deinde ad haec quae dixerat Deus, propheta respondit, id est ad id quod ait: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus : et dicit: Et respondi, et dixi: Fiat, Domine. Quid est Deus: Maledictus homo
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dñi. pret̾ eũ de qͦ ait euangłista. In pͥncipio
Hoc aũ scire debemꝰ qͥa hec sit utilitas credentium.
si sermo ad singłos qͦsq fiat. Quid enĩ mͥ ꝓdest
si descendat in mundũ. & ego eũ ñ habeam: Edi¬
u̾so autẽ etiã si ad uniu̾sũ mundũ ñ ueniat. &¬
ego fuero similis ꝓpħarũ. habeo eum. Dicã aũ qͥa
& ad moysen. & ad ieremiã. & isaiam. & ad sin¬

Expanded text:
ista: « In principio Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad singulos quosque fiat. Quid mihi enim prodest, si descendat in mundum et ego eum non habeam? E diverso autem etiam si ad universum mundum non veniat, et ego fuero similis prophetarum, habeo cum. Dicam autem, quia et ad Moyse, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad sin
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ ẽ ppłs. Ipsi enĩ emulati st̃ inquit me suꝑ
ñdm̃. De illis dicit. itritauert̃ ine in idolis suis.
& ego emulabor eos suꝑ ñ gentẽ. in gentẽ aut̃ in¬
sumus. & annuntiat᷑ iustitia ppło qͥ nascit᷑ ex
gentib. Iste enĩ ppłs subito nascitur. Et in ꝓ¬
aut̃ gens insimul. quando saluator ascendit ad
celos. & credidert̃ una die qͥnq milia. & alia die
addita st̃ tria milia. Uere tc̃ fuit cernere ppłm¬
istũ insimul natũ sermone di. & repente ste¬
risẽ parturientẽ ad quã dr. Letare sterilis que
ñ paris. crũpe & dama que ñ parturis. quia
plures filui deserte magis quã eiꝰ que habet ui¬
rũ. Deserta eccłia a lege. desecta erat ado. ha¬
bens aũ uirũ sinagoga. legẽ habebat & dm̃.
Qud gͦ pollicet᷑ deus: Eritis mͥ in ppłm. & ego
ero uobis in dm̃. Non ẽ omniũ ds. s eoꝵ tantũ

Expanded text:
 « Ipsi enim aemulati sunt, inquit, me super non Deum. » De illis dicit: « Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem: in gentem enim insumus, et annuntiatur justitia populo, qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur: et in pt gens in semel. Quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia , et alia die addita sunt tria millia: vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem, parturientem, ad quam dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe et clama quae non partplures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . » Deserta Ecclesia a Lege, deserta erat et a Deo, habens autem virum Synagoga Legem, habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? « Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. » Non est omnium Deus, sed eorum tantum
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃i iħu xͥ cotporalit̾ factã. & toto mundo illiexisse.
quando uerbũ caro factũ ẽ & habitauit in no¬
bis. Oportet aũ nosse. qm̃ & ante quã corpꝰ assu¬
meret. ad scõs qͦsꝙ descenderit. & post hanc p̃¬
sentiã corporalẽ ad celos uictor ascendens. rursꝰ
ad nos ueniat. Si uis huiꝰ rei caꝑe argum̃tum:
ausculta qđ đr. Sermo qͥ factus ẽ suꝑ iere¬
miã adño dicens. audi. & rł. Quis eñ ẽ hic ser¬
io qui factus ẽ a dño. siue ad ieremiã. siue ad¬

Expanded text:
sti corporaliter factam, et toti mundo illuxisse, quando Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Oportet autem nosse, quoniam et antequam corpus assumeret ad sanctos quoque descendit: et post hanc praesentiam corporalem ad coelos victor ascendens, rursus ad nos veniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausculta quod dicitur: Sermo qui factus est super Jeremiam a Domino, dicens: Audi, et reliqua. Quis enim est hic sermo qui fact
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmereri. qđ de pͥorib bellatorib scͥbit᷑. tre
& non mutiuit quisquã de filus isrł in lin¬
gua sua. Uides gͦ qͥa qͥ sub iħu militat inco¬
limiis debet redire de p̾lio. nec usquã debet
ex iacłis maligni ignitis uulnꝰ acciꝑe. ñ in cor¬
de pollui. ñ in cogitatione macłari. ñ ꝑ irã.
ñ ꝑ cupiditatẽ. ñ ꝑ aliã quãlibet occasionẽ lo¬
cũ demonicis uulnerib dare. Qd̾ autẽ addi¬
dit qͥa nullus mutiuit in lingua sua. hoc in
uidet᷑ ostendi qͥa de uictoria se nemo iactauit.
ñ mutiunt. Qd̃ bene intelligens apłs paulus dice-¬
bat. Non ego autẽ. s grã dł̃i que mine ẽ. Puto au¬
tẽ. qͥa adhoc respiciat & illud dñi mandatũ quo ait.
Cũ autẽ feceritiᷤ hec oĩa. dicite qͥa serui inutiles su¬
mus. qđ debuinꝰ facere fecimꝰ. Et in hoc enim¬
iactantiã. S martion & ualentinꝰ & basilides cete¬

Expanded text:
promereri quod de prioribus bellatoribus scribitur: « Et promereri quod de prioribus bellatoribus scribitur: « Et non mutivit quisque de filiis Israel in lingua sua. » Vides ergo quia qui sub Jesu militant incolumes debent redire de praelio, nec unquam debent ex jaculis maligni ignitis vulnus accipere, non in corde pollui, non in cogitatione maculari, non per iram, non per cupiditatem, non per aliam quamlibet occasionem locum daemonicis vulneribus dare. Quod autem addidit quia nullus mutivit in lingua sua, hoc mihi videtur ostendi quia de victoria se nemo jactavit, n mutiunt. Quod bene intelligens apostolus Paulus dicebat: Non ego autem, sed gratia Dei quae in me est . Puta autem quia ad hoc respiciat illud Domini mandatum quo ait : Cum autem feceritis haec omnia, dicite quia servi inutiles sumus, quod debuijactantiam. Sed Marcion, ac Valentinus, et Basilides, caete
Abbreviated transcription (Latin):
scientie sue & eas de quib nc̃ pedetẽptĩ conam᷑
tanquã ꝑ specłm & in enigmate aliqua ex par¬
te contueri & inspicere figuras plemꝰ nobis re¬
serare & ꝑfectius dignaretur aꝑire. Uideres
quomͦ nobis clarescerit. cuiꝰ potissimũ ex sp̃ua-¬
lib hostib his qͥ nẽ impugnant isrł. sp̃ualẽ
figurã tenuit iste pͥnceps de mageda. & ille de
lachis. & ille de lemina. aut cuiꝰ intͣ menet¬
ipsũ uicii uł erroris qͥb anima implicatur for-¬
mam tenent singłi qͥq eoꝵ qͦs iħu duce int̾fe¬
cit ppłs di. hu uidelicet qui audiunt man¬
data nꝰ & p̾cepta custodrunt. qͥb ipse tribuit
facultatẽ calcandi suꝑ serpentes & scorpiones
& suꝑ omnẽ uirtutẽ inimici. Oremꝰ gͦ ut &
nr̃i pedes tales sint. tam speciosi. tam ualidi. qͥ
possint calcare ceruices inimicoꝵ. qͥ possint ita
caput calcare serpentis. ut calcaneũ nr̃m mor¬
dere ñ possit. Q enim pugnat sub iħu duce
aduersũ contrarias potestates. debet etiã illud

Expanded text:
scientiae suae, et eas de quibus nunc pedetentim conamur, tanquam per speculum et in aenigmate, aliqua ex parte contueri et inspicere figuras, plenius nobis reserare, et perfectius dignaretur aperire. Videres quomodo nobis claresceret, cujus potissimum ex spiritalibus hostibus his qui nunc impugnant Israel, spiritalem figuram tenuit ipse princeps de Maceda, et ille de Lachis, et ille de Lebna, aut cujus intra memetipsum vitii vel erroris quibus anima implicatur, formam tenent singuli quique horum quos Jesu duce interficit populus Dei: hi videlicet qui audiunt mandata ejus, et praeceptum custodiunt, quibus ipse tribuit facultatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem potestatem inimici. Oremus ergo ut et nostri pedes tales sint, tam speciosi, tam validi, qui possint calcare cervices inimicorum, qui possint ita calcare caput serpentis, ut calcaneum nostrum mordere non possit. Qui enim pugnat sub Jesu duce adversus contrarias potestates, debet etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
Que t̾ra tẽ a peccatorib & pessimis meolis ac regi¬
b tenebatur. Uenit in istã t̾rã iħc cũ exercitu
dñi & istłiticis ducib expugnat om̃s. interimit.
optinet. & ob uictorie meritũ accipit eoꝵ reg¬
na qͦs uicit. Tibi ꝑ euangłia non ꝓmittuntur
gna ñ st̃ uacua. nec mania. Habent habita¬
ibi dicebat iħc. qͥa bellũ uobis erit adũsum
amotreos & phereteos. & eueos. & iebuseos. si¬
milit tͥ etiã hic paulus denuntiat dicens. Non
erit uobis pugna adũsũ carnẽ & sanguinẽ. id est
ñ sic pugnabimꝰ sic̃ pugnauert̃ antiqͥ. nec int̾ris
nobis aduersus homines habenda st̃ p̾lia. s
aduersũ pͥncipatus. aduersũ potestates. aduer
telligiꝰ inqͥbꝰ locsꝰ huiꝰcȩmodi sint tibi mouenda certa-¬
mina. Aut si tͥ ñ sufficit intellectꝰ. nͥ etiã loca
ipsa manifesta tͥ uoce signent᷑. audi in conseq̃n¬

Expanded text:
quae terra tunc a peccatoribus et pessimis incolis ac regibus tenebatur. Venit in istam terram Jesus cum exercitu Domini et Israeliticis ducibus, expugnat omnes, interimit et obtinet, et ob victoriae meritum accipit eorum regna quos vicit. Tibi per Evangelia non promittuntur unt vacua et inania: habent habitaibi dicebat Jesus quia bellum vobis erit adversus Amorrhaeos et Pherezaeos, et Hevaeos, et Jebusaeos, similiter hoc etiam tibi Paulus denuntiat, dicens: Non erit vobis pugna adversus carnem et sanguinem, id est, non sic pugnabimus sicut pugnaverunt antiqui, nec in terris nobis adversus homines habenda sunt praelia, sed adversus principatus, adversus potestates, advertelligis in quibus locis hujusmodi sunt tibi movenda certamina; aut si non tibi sufficit intellectus, nisi etiam loca ipsa manifesta tibi voce signentur, audi in consequen
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ quẽ nobis concesserat sẽꝑ habeamus. Cũ ita¬
q uicłi & omnis domus isrł indigni extitert̃
deo. & ꝓiecti sunt ab eo. nobis ꝓ illis accinctus¬
ẽ deus. Neq enĩ putandũ ẽ cinccoriũ abicien¬
tẽ mansisse incinctũ. Statĩ ut illos ꝓiecit. alios
sͥ conteruit. Hoc cinctoriũ eccłia ẽ de gentib
congregata. que scire debet. quia si pͥorib ñ
peꝑcit deus. nec sͥ parcet si deliquerit. si ñ fue¬
rit digna lumbo eiꝰ si ñ adherens dño unus sp̃e

Expanded text:
is concesserat, semper habeamus. Cum itaque Judaei, et omnis domus Israel indigni exstiterint Deo, et projecti sint ab eo, nobis pro illis accinctus est. Neque enim putandum est, cinctorium abjicientem mansisse incinctum: statim ut illos projecit, alios sibi contexuit. Hoc cinctorium Ecclesia est de Gentibus congregata: quae scire debet, quia si prioribus non pepercit Deus, nec sibi parcet, si eum dereliquerit, si non fuerit digna lumbo ejus, si non adhaerens Domino, unus spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
modũ. in mortib sepe. A iudeis quinqͥes qua¬
dragenas una minꝰ accepi. Ter uirgis cesus fũ
semel lapidatus sũ. ter naufragium passus
sũ. Discamꝰ differentias głarũ. & non nullos
ẽẽ qui suꝑ his głent᷑ que rubore digna sint.
quoꝵ scd̾m apłm gła in confusione. In his
qui ppe głantur: que cũ faciunt latebras
& secieta ꝑqͥrut. Post hec consideremꝰ. qͥd de
cinctorio p̃ceptũ sit. Hoc dicit dũs. Hade &
accipe cinctoriũ lineũ. & cutũda lumbos
tuos: & ꝑ aquã non transibis. Et accepi cineto¬
riũ scłm p̃ceptũ dñi ad ine dicens. accipe
cinctotiũ qđ cirta lũbos tuos ẽ. & uada ad
eufraten. & absconde illud in cau̾na petre.
Post dies uenit ꝓpħa. & accepit cinctoriũ de
loco uͥ infoderat illud. Et ecce cõputruerat
animi sui de hoc loco sͥ p̃sumeret intellectũ
dans añs int̃pretationis occasionẽ. addidit
dicerus. Sicut eñ adheret cinctoriũ citta
lũbos bominis. sic adglutinaui ad me domũ ifrł

Expanded text:
Judaeis quinquies quadragenas una minus accepi, ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium passus sum ? Discamus differentias gloriarum, et nonnullos esse qui super his glorientur, quae rubore digna sunt, quorum gloria est in confusione. In his quippe gloriantur, quae cum faciunt, latebras, et secreta perquirunt . Post haec consideremus quid de cinctorio praeceptum sit. Haec dicit Dominus: Vide et accipe tibi cinctorium lineum, et circumda lumbos tuos, et per aquam non transibis. Et accepi cinctorium secundum verbum Domini ad me dicens: Accipe cinctorium, quod circa lumbos tuos est, et vade ad Euphratem, et absconde illud in caverna petrae . Post dies venit propheta, et accepit cinctorium de loco ubi infoderat illud, et ecce computruerat, animi sui de hoc loco sibi praesumeret intellectum, dans Dominus interpretationi occasionem, addidit dicens: Sicut enim adhaeret cinctorium circa lumbos hominis, sic agglutinavi ad me domum Israe
Abbreviated transcription (Latin):
ob causã. lege erechiel. & intellige qͥmodo as
indeat᷑ in corpote. & quã ob iẽ a lũbis eꝰ usq ad pe¬
des ignis appareat. & a lũbis eiꝰ usq ad caput ele¬
ctrũ. tc̃ poteris etiã p̃sentis scͥpture iuenire ra¬
tionẽ. quare inferiores partes di ignee st̃. Renes
generationis. & lũbi igne censent᷑. Oĩa qͥppe que
ex coitu & uoluptate sunt indigent purgatio¬
ne. & ipsa pugatio imiixta t̃ supplicio. Ea si
que a renib in suꝑiora consurgunt. & libiditus
oꝑa sua uirtute tnscenchunt. quasi quedã mate¬
quippe electrũ auro ẽẽ pretiosius. Qiia gͥ exẽ¬
plis scͥptuta utitur. ut ostendat suꝑtiũ di corpꝰ
ẽẽ magnisicũ. & inferũ uilius. itirco nc̃ intro¬
duxit dm̃ ex igne & electro subsistentẽ. Ex qͦ
unusqͥsq nr̃m tuxta exordiũ natiuitatis fue
a penis. acruciatu recedentib. Aduingit gͦ circa
lũbũ suũ cinctoriũ lineum. Cur: Nt ostenda¬

Expanded text:
ob causam? Lege Ezechielem, et intellige quomodo Deus videatur in corpore, et quamobrem a lumbis ejus usque ad pedes ignis appareat, et a lumbis usque ad caput electrum : tunc poteris etiam praesentis Scripturae invenire rationem, quamobrem inferiores Dei partes igneae sunt. Renes generatione, et lumbi igne censentur. Omnia quippe quae ex coitu, et voluptate sunt, indigent purgatione, et ipsa purgatio immixta est supplicio. Ea vero quae a renibus in superiora consurgunt, libidinis opera sua virtute transcendunt, quasi quaedam matequippe electrum auro esse pretiosius. Quid igitur exemplis Scriptura utitur, ut ostendat supernum Dei corpus esse magnificum, et inferius vilius? Idcirco nunc introduxit Dominum ex igne et electro subsistentem. Ex quo unusquisque nostrum juxta exordium nativitatis suae a poenis, a cruciatu abscedentibus. Adjunge ergo circa lumbum tuum cinctorium lineum. Cur? ut ostenda
Abbreviated transcription (Latin):
indigemꝰ. ut pectam᷑. ut lauem᷑. ut colotẽ t̾re ex
abiciamꝰ. Auiꝰ qͥppe color generationis in lino ẽ:
aliꝰ cũ fuerit ad oꝑa mundatꝰ. Generationis co¬
lor obscurior ẽ: & nigro uicmꝰ. oꝑis aũ lucidior.
Tale inquã nescio quid & nobis in exordio eue¬
int. Nigri sumꝰ. quando generatnͣ. Quando
credimiꝰ. quando in cantico canticoꝵ dicimus.
nngra sũ & speciosa. ethiopib sumlẽ animã

Expanded text:
indigemus, ut pectamur, ut lavemur, ut colorem terrae indigemus, ut pectamur, ut lavemur, ut colorem terrae abjiciamus. Alius quippe color generationis in lino, et alius est cum fuerit opere mundatum. Generationis color obscurior est, et nigrum dicimus, operis autem lucidior. Tale, inquam, nescio quid et nobis in exordio evenit. Nigri sumus quando regeneramur, quando credimus, quando in Cantico canticorum dicimus: « Nigra sum et speciosa ; » Aethiopibus similem animam
Abbreviated transcription (Latin):
aestate narrar. S cũ peccauerimꝰ ut cmccoriũ
istud ꝓpħa deposuit. & abiecit illud in eufra¬
ten fliunũ ut ibidẽ cõputresceret. sic & nos
nabiciet a lũbis suis ds. & ꝓiectos relinquet ad
eufraten fluuiũ mesopotamie. uͥ assitu ha¬
bitant mimici isrł. uͥ babilonii. & ibi cõputre¬
scemꝰ. Cur enĩ tantis in toto orbe fluminib pre¬
tmissis. de iudea ad eufraten ꝓpħam tͣnsmittit.
nͥ ut sacratũ iuxta ium nominis doceat intel¬
lectũ. Post hec querimꝰ. quare cinctoriũ li¬
neũ dicat᷑. Linũ e t̾ra nascitur. Nam cũ sem̃
i humũ fuerit abiectũ. pͥmũ ngͣmine ꝑui¬
lulat. deinde ut infinita pretereã. demessum
transfert̃ domũ. pectit᷑. lauat᷑. terit᷑. tundit᷑. &¬
ingenti ut ita dicã oꝑa excutit᷑. q̃ tale fiat ex qͦ¬
possit cinctoriũ aut aliud qͥd in usus neressarioᷤᷤ
cõparari. Et nos gͦ uniũsi qͥ generationẽ habemꝰ¬
e t̾ra. qui in cinctoriũ di pectim᷑. multa cuta

Expanded text:
 peccaverimus, ut cinctorium illud propheta deposuit, et abjecit illud in Euphratem fluvium, ut ibidem computresceret: sic et nos abjiciet a lumbis suis Deus, et projectos relinquet ad Euphratem fluvium Mesopotamiae, ubi Assyrii habitant inimici Israel, ubi Babylonii, et ibi putrescemus. Cur enim tantis in toto orbe fluminibus praetermissis, de Judaea ad Euphratem propheta transmittit, nisi ut sacramentum juxta vim nominis doceat intellectum? Post haec quaerimus quare cinctorium lineum dicatur. Linum ex terra nascitur; nam cum semen ejus in humum fuerit abjectum, primum in gramine pullulat, deinde ut infinita praeteream, demessum transfertur domum, pectitur, lavatur, teritur, tunditur, et ingenti ut ita dicam opera excutitur, quo tale fiat ex qpossit cinctorium aut aliud quid in usus necessarios comparari. Et nos ergo universi qui generationem habemuse terra, qui in cinctorium Dei plectimur, multa cura
Abbreviated transcription (Latin):
acamꝰ aũ & in reliquis necessariã cotrectionẽ. quã
ut mͥ uidetur in morali loco debemꝰ acciꝑe.
Confundemim agłatione ur̃a: ab opꝓbrio
in conspectu dĩ. Multa t̾ in quib glantes
insipientiã nĩam ostendimꝰ. Uerbi gr̃a. si qͥi mul
ad eũ. Confundemini agłatione uĩa. Siqͥ iacta¬

Expanded text:
deamus autem et reliquis necessariam correptionem, quam, deamus autem et reliquis necessariam correptionem, quam, ut mihi videtur, in morali loco debemus accipere: Confundimini a gloriatione vestra, ab opprobrio in conspectu Domini . Multa sunt in quibus gloriantes insipientiam nostram ostendimus. Verbi gratia, si qui in multad eos: Confundimini a gloriatione vestra. Si qui jacta
Abbreviated transcription (Latin):
patient᷑. Plus a me erigit᷑ ꝗͣ adiacono. plus adi¬
acons ꝗͣ a laico. Quͦi totius eccłie arcẽ optĩnet
uidelicet ut is cui fuerant multa cõmissa¬
aiebat. Sic nos existimet homo ut ministtos
.xͥ. & dispensatores sactam̃toꝵ dĩ. hic iã queri¬
tur int̾ dispensatotes. ut fidelis quis inueni
tura cognouerat loquebat᷑. Quis putas ẽ fidelis
dispensator &. sapiens. quẽ constituit dñs suꝑ
familiam suam. dare in tempore cibaria con¬
seruis suis. Et post pusillũ causatꝰ de quib dã
dispensatorib intulit dicens. Si aũ incipias
malus seruus dicere. morat᷑ dñs nĩs uenire. &
ceꝑit cedere seruos & ancillas. & comedere &
bibere & inebriari. ueniet dñs serui illiꝰ in¬
die qua ñ sꝑat. & hora qua uescit. & diuidet
illũ. & partẽ illiꝰ cũ infidelib ponet. hec
ꝓ eo qd scͥptũ est. cleri eoꝵ ũ ꝓderunt eis. Ui¬

Expanded text:
patientur. » Plus a me exigitur quam a diacono, plus a dipatientur. » Plus a me exigitur quam a diacono, plus a diacono quam a laico. Qui vero totius Ecclesiae arcem obtinet tolus Paulus, videlicet ut is cui fuerant multa coaiebat: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores sacramentorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatura cognoverat, loqueretur: Quis putas est fidelis dispensator et sapiens, quem constituit Dominus super familiam suam, dare in tempore cibaria conservis suis? Et post pusillum causatus de quibusdam dispensatoribus intulit dicens: Si autem incipiat malus servus dicere: Moratur dominus meus venire, et coeperit caedere servos et ancillas, et comedere, et bibere, et inebriari, venit det hora qua nescit, et dividit illum, et partem illius cum infidelibus ponit . Haec in eo quod scriptum est: Cleri eorum non proderunt eis. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta uoluntatẽ sc̃pt᷑arũ. neq iuxta fidei ueritatẽ
ꝑfert̾ eloq̾a dĩ. seminant tͥticũ et metunt spina ᷤ.
Hoc heretici faciunt. qͥ legunt scͥpt᷑as. et spinaᷤ ñ
de libris scĩs. s de ꝓp̾is sensib metunt. leri eoꝵ
¶ bo int̃prȩtationẽ eoꝵ.¬
consentiens eandẽ ꝓfero. ñ quasi ipse repꝑerim. s
reꝑta iã repetens. ut mͥ parit̾ uobisq conducat
si tam̃ que dicenda st̃ intentꝰ aminꝰ excipiat. Nos
nẽ cleticatꝰ & meream᷑ parit & habeamꝰ. Qagͥ¬
st̃ qͥdã derici ñ ita uiuentes ut & ipsi et ordine
capiant fructũ. & ornam̃to fue sint dignitati.
iccirco auint qͥ exposuert̃ qđ ꝓpħa nc̃ dixit. cle¬
rici eoꝵ ñ ꝓderunt eis. Utilitas qͥppe dericatꝰ
non in eo ẽ si aliqͥs in agmine sedeat presbiteroꝵ
de nobis ẽẽ dictũ. & nos & uos cõmonet du¬
na maiestas ut iuxta scͥpt᷑arũ p̃cepta uiuamꝰ.
Et si sic expedit dicere. potentes potent̃ torm̃ta

Expanded text:
arum, neque juxta fidei veritatem profert eloquia Dei, seminat triticum, et metit spinas. Hoc haeretici faciunt qui legunt Scripturas, et spinas non de libris sanctis, sed de propriis sensibus metunt. Cleri eorum robo interpretationem eoruconsentiens eamdem profero, non quasi ipse repererim, sed reperta jam repetens, ut mihi pariter, vobisque conducat: si tamen quae dicenda sunt, intentus animus excipiat. Nos nem clericatus et mereamur pariter, et habeamus. Qt quidam clerici non ita viventes, ut et ipsi ex ordine suo capiant fructum, et ornamento suae sint dignitati, idcirco, aiunt qui exposuerunt prophetam hunc, dixit: « Clerici non proderunt eis. » Utilitas quippe clericatus non in eo est, si aliquis in agmine sedeat presbyterorude nobis esse dictum: et nos et vos commonet divina majestas, ut juxta Scripturarum praecepta vivamus, etsi sic expedit dicere: « potentes potenter tormenta