comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nia celebramꝰ. iõ apłs monet
mulieres hr̃e uelam̃ ꝓpt̾ angłos.
nec dubitari licet uͥ corꝑis dnĩci
i sanguinis mist̾ia geruntur:
qͥ monum̃tũ qͦ uenabile corpꝰ¬

Expanded text:
nia celebramus. Ideo Apostolus monet mulieres habere velamen propter angelos. Nec dubitari licet, ubi corporis Dominici et sanguinis mysteria geruntur, qui monumentum, quo venerabile corp
Abbreviated transcription (Latin):
ut admisso uiro mulier exdudat᷑:
a salute neq admissa muliere. uir
excludat᷑. Reõdit aũ causã qd̃
dicit. laudo uos: ic̃. Iam ñ ex aucto¬
ritate tͣditionis ꝙͣ. neglexant sua¬
det u̾tatẽ: s ex nata᷑ q̃ docet. ut

Expanded text:
ut, admisso viro, mulier excludatur a salute, neque, admissa muliere, vir excludatur. Reddit autem causam quod, dicit: Laudo vos, etc. Ideo non ex auctoritate traditionis quam neglexerant suadet veritatem, sed ex natura quae docet
Abbreviated transcription (Latin):
poraliũ. ĩmod̾ato ꝓg̾ssu niis in
ext̾iora ꝓlabit᷑: ꝯsentiente capite
refrenante: illa q̃ inspelunca con-¬
silii p̃sidet uirili portione: ꝑu̾sa
ẽ imisera domꝰ: uͥ mulier dñat᷑ ĩ
mones. et̾norsq uisio: ab ipso
&̃ uiro cũ coniuge adĩstar pͥmors
parentũ uetitũ manducante: sub¬
trahit᷑. ut lum̃ ocłoꝵ eiꝰ ñ sit cum
illo: ⁊ sic ab illa illustratione uĩta¬
tis mox ambo nudati: aꝑtiꝰ ocłis
conscie ad uidendũ ꝙͣ. indecori ⁊
ĩhonesti st̃: tanꝗͣ. folia dulcium
fructuũ: sine ipsis fructibi. sñ
ut male uiuentes: bñ loq̾noo
ẽ ꝓserpente infĩor portio rõnis:

Expanded text:
pars immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente capite refrenante, illa quae in specula consilii praesidet virili portione, perversa est et misera domus ubi mulier dominatur in mones, aeternorumque visio ab ipso etiam viro cum conjuge ad instar primorum parentum vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo, et sic ab illa illustratione veritatis mox ambo nudati apertis oculis conscientiae ad videndum quam indecori et inhonesti sunt, tanquam folia dulcium fructuum sine ipsis fructibus, id eut male viventes bene loquendoest pro serpente, inferior portio rationis
Abbreviated transcription (Latin):
occ̃rere aliqͥd qd̃ ñ sit nob̃ cõe
cũ bestiis iñ incipit rõ. uͥ iã hõ
int̾ior possit ignosci. Rationis
aũ pars suꝑior et̾nis rõnib
cõspiciendis. ł ꝯsulendis ad¬
herescit. Portio uͦ media adhe¬

Expanded text:
occurrere quod non sit nobis commune cum bestiis, ibi incipit ratio; ubi homo interior iam possit agnosci. Rationis autem pars superior eternis rationibus conspiciendis vel consulendis adherescit, portio inferior ad
Abbreviated transcription (Latin):
mina cũ uiro. Mulier cũ uiro
.i. tota illa sub̾a una est ymago
dĩ. qi nat᷑a ipsa huana adyma¬
ginẽ dĩ facta ẽ: ⁊ymago dei est.
upsa tota ẽ ymago dĩ. qi ĩ utͦq¬

Expanded text:
mina cum viro, et mulier cum viro, id est tota illa substantia una est imago Dei, quia natura ipsa humana et ad imaginem Dei facta est et imago Dei, et ipsa tota e
Abbreviated transcription (Latin):
monendo: loqͦr infirmis qͥ st̃
int̾ uos. Ut supͣ locut᷑. pru. i uoᷤ¬
ipsi iudicate. q̃ dico: an ua ibona
sint. qd̾̃ ꝑ siłitudinẽ ⁊ exemplũ:
noui sacͣm̃ti ostendit. uͭt faciliꝰ¬
suadeat. qr cui u̾ba ñ satisfaciũt:
solent exempla suad̾e. ait itaq¬

Expanded text:
monendo, loquor infirmis qui sunt inter vos ut supra locutus sum. Pruipsi judicate quae dico, an vera et bona sint: quod per similitudinem et exemplum novi sacramenti ostendit, ut faciliusuadeat, quia cui verba non satisfaciunt, solent exempla suadere. Ait itaq
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ &̃ ħeticis. ñ ut eoꝵ appbemus
errores: s ut catholicã doctͥnã adu̾s̾
eoꝵ insidias asserentes: uigilan¬
tiores & cautiores simꝰ. ꝓst̃ gͦ nob̾¬
licos excitando. Iõq diuina ꝓui¬
dentia ħeticos ẽẽ multos ꝑmutit:
ut cũ insultant nob̾. ⁊ int̾rogant
nos q̃ nescimꝰ: ł sic excutiamꝰ pi¬
gritiã: idiuinas scͥptãs nosse
cupiamꝰ. Uñ ait. Oportet heses
eẽ. Non uult apłs nec optat ut
qr utile ẽ. ad qͥd ẽ utile: sub¬

Expanded text:
go haereticis, non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et cautiores simus, licos excitando. Ideoque divina dentia haereticos esse multos permittit, ut cum insultant nobis et interrogant nos quae nescimus, et sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Unde ait: Oportet haereses esse. Non vult Apostolus nec optat ut quia hoc utile est. Ad quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut subsist̾et hõ. ymago dĩ factꝰ
ẽ. s qi ñ oiõ eqͣlis fiebat: illa
ymago dĩ tanꝗͣ. ñ ab illo nata.
s ab illo c̾ãta. huiꝰ rei sigt̾ande
causa. Ita eẽ ymago dĩ dicit᷑:
ut ad ymaginẽ fact eẽ ñ sileat᷑.
qr ñ ẽ ei equalis: s qͣdã siłitu¬
dine accedit. Non i locoꝵ int̾

Expanded text:
ut subsisteret homo imago Dei factus est, et quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab illo creata, hujus rei significandae causa ita esse imago Dei dicitur, ut ad imaginem factus esse non sileatur, quia non est ei aequalis, sed quadam similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ utebant᷑ antiqͥ: iad huc oẽ
utunt᷑ płiq alicubi qͦ totũ
caput obuoluebat᷑. ⁊ ẽ pene
simile uelamini mulierum.
ñ debet abscondi. Incongruũ
uidet᷑ ĩ uiro. Hir i adimaginẽ
dĩ fact᷑ ẽ: ñ mulier. S que ẽ¬
eo omĩa st̃ sic ex isto om̃s homines
eẽnt. ut umiꝰ dĩ ĩuisibilis: unꝰ hõ
uisibilis imaginẽ gerat. ĩ t̾ris ut
unꝰ ds̃ ĩ uno hoĩe: auctoritatẽ uniꝰ
pͥncipii. uid̾et᷑ conseruare: ad con¬
fusionẽ diaboli. qͥ neglecto uno
dõ: sͥ dinũ usurpare uoluit.
Inde gͥ uir ẽ imago dĩ. qi sic̃ ex
dõ st̃ om̃ia:. sic ex adam õs hoĩes.
⁊ sic: ꝯseruat auctoritatẽ sui pͥn¬
cipii. qd̾ ab uno dõ st̃ oĩa: contͣ
illũ qͥ ds̃ eẽ uoluit. Hel ĩ hoc ht̃¬
ĩ morte dormientis origo eccłe
de latẽ ade nata ẽ sͥ sponsa. qr
iñ assũpta ẽ costa de qͣ formata

Expanded text:
quo utebantur antiqui, et adhuc etiam utuntur plerique alicubi, quo totum caput obvolvebatur, et est pene simile velamini mulierum. non debet abscondi. Incongruum videtur in viro. Vir enim ad imaginem Dei factus est, non mulier. Seo omnia sunt, sic ex isto omnes homines essent, ut unius Dei invisibilis unus homo visibilis imaginem gerat in terris, ut unus Deus in uno homine auctoritatem unius principii videretur conservare ad confusionem diaboli, qui neglecto uno Deo sibi dominium usurpare voluit. Inde igitur vir est imago Dei, quia sicut ex Deo sunt omnia, sic ex Adam omnes homines: et sic conservat auctoritatem principii, quod ab uno Deo sunt omnia, contra illum qui Din morte dormientis origo Ecclesde latere Adae nata est sibi sponsa, quia inde sumpta costa de qua formata
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si ñ putatis. ⁊ ꝯfunditis. id est
erubesc̾e facitis eos qͥ ñ hñt: Utiq
facitis. Nota. Qsi. Qd̃ eccl̃a hoĩes
st̃. de quib dicit᷑. Ht exhib̾et sͥ
głosã eccłam. hoc tñ noĩe uocari.

Expanded text:
et si non putatis, et confunditis, id est erubescere facitis eos qui non habent, utique facitis. Nota quod in Ecclesia homines sunt de quibus dicitur: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam ; hoc tamen nomine vocari
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩ actib ⁊ ꝯu̾satione ur̾a: lau¬
det᷑ ds̃. Si ii ħ recte fiunt: lau
des st̃. Non solũ gͥ uox tua sonet
tes: ut nũꝗͣ sileas. Si ix ore cla¬
mas: ⁊ fraudẽ cogitas. siluisti
dm̃ ⁊ cũ blasphemat᷑ ds̃ de ma-¬
lo oꝑe tuo: blasphemas dm̃.
Si gͥ qd̾ manducas ⁊ bibis ad re¬
fectionẽ corꝑis sumis reꝑationẽ
q m̃broꝵ: grãs agens ei. qͥ tͥ. p̃

Expanded text:
ut in actibus conversatione vestra laudetur Deus. Si enim haec recte fiunt, laudes Dei sunt. Non solum igitur vox tua sonet tas ut nunquam sileas. Si enim ore clamas, et fraudem cogitas, siluisti Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis ad refectionem corporis sumis, et reparationem membrorum gratias agens
Abbreviated transcription (Latin):
marcescentib florib. s et̾nis ꝯserta
gẽmis. ĩ modũ regalis diadematiᷤ
sp̃alis corona seruat᷑. Et qi talis
corona seruat᷑: gͥ ego sic .i. tã legi¬
currit: qui talia facit. ut ex quib
sꝑare. ⁊ ex aliis possit desꝑare. hoc
aliis ĩ exemplũ. Seqͥt᷑. Sic pugno

Expanded text:
marcescentibus floribus, sed aeternis conserta gemmis in modum regalis diadematis, spiritualis corona servatur. Et quia talis corona servatur, igitur ego sic, id est tam legicurrit, qui talia facit, ut ex quibusdam sperare, ex aliis possit desperare. Hoaliis in exemplum. Sic pugno,
Abbreviated transcription (Latin):
te: & ꝑ xp̃o ds̃ iõ in signũ lib̾¬
tatis uir ñ debet hab̾e uelũ:
qd̃ ẽ subiectionis signũ. Qͥa uir
etiã om̃is potens ł sapiens orais.
aliqͥd adeo aut ꝓphetizans.i scͥp¬
turas reserans. uelato ca: qͣsi ñ
sit lib̾e m̃tis. deturpat caput
suũ .i. turpe ẽ ei illud face̾ ue¬
lato.ca. In aliis ii uͥ opꝰ ẽ: potest
uelare. s non: dũ iudici suo se

Expanded text:
ignum libertatis, vir non debet habere velum, quod est subjectionis signum, quia vir omnis, etiam potens vel sapiens, orans aliquid a Deo, aut prophetans, id est Scripturas reserans, velato capite, quasi non sit liberae mentis, deturpat caput suum, id est turpe est ei illud agere velato capite. In aliis enim, ubi opus est, potest velare, sed nond
Abbreviated transcription (Latin):
ñ placeo. Si i ad sit bonꝰ ĩtellec¬
tor piꝰq pulsator: patebit utr̃ q
⁊ nulla int̾ se repugnantia re¬
pellet: intrantẽ. Illud etiam ñ¬
s placebat oĩ gm̾ hoĩũ qd̃ xp̃i¬

Expanded text:
n placeo. Si enim adsit bonus intellector piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. Illud etiam nid placebat
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione ꝯscĩa mea sit lib̾a:
qͥd op̃ ẽ ut puter causa uen̾ãtio
gendo gras dõ participo .u. edo:
Qo blasphemor.i.cur cado in
blasphemiã. imꝑitors ꝓ eo qd̃
gr̾̃as ago: ⁊ qr ħ mala ꝯtingunt

Expanded text:
devotione conscientia mea sit libera, quid opus est ut puter causa venerationagendo gratias Deo, participo, id est edo, quid blasphemor, id est cur cado in blasphemiam imperitorum, pro eo quod gratias ago, et quia haec mala contingunt
Abbreviated transcription (Latin):
dalo fratrũ comedunt ydoloti¬
ta: ymitatores ydoli. Telo ix in-¬
uidie sathanas ydolatͥa inue¬
nit. ut hoĩes negando dm̃ ydo¬
lis seriuant. ⁊ c̾ator sͥ debitum
zelare dñm. uñ male cedit eis cũ
nec fortiores eo sint. Uñ subdit.
Nũqͥd fortiores illiꝰ sumꝰ: ut ualea¬
mꝰ ei resistere: noi mi̾a licent:

Expanded text:
fratrum comedunt idolothyta imitatores diaboli. Zelo enim invidiae Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum idolis serviant, et Creator sibi debitum zelare Dominum, unde male cedet eis, cum non fortiores eo sint. Unde subdit: Nunquid fortiores sumus illo, ut valeamus ei resistere? Non omnia mihi licent,
Abbreviated transcription (Latin):
ydolũ nicħ ẽ confirmat. ⁊ydolũ
ꝑiculosiꝰ ẽ. Nã si t̾m ydola cołent:
siue adiuuandũ. siue ad nocendũ.
s malis sp̃ib est insita malitia
q̃dam: ⁊ maliuolentia nocendi
nob̾ olo autẽ uos socios fieri¬

Expanded text:
d dico, fugite a cultura idolorum. Quid ergo? colitur, qui est pejor idolo. Et quia sive ad juvandum sive ad nocendum, sed malis spiritibus est insita malitia quaedam, et malevolentia nocendi nobis. Nolo autem vos. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
aruspicũ. & augurũ. atq ligature.
iremedia q̃ fiunt inp̾cantatio¬
reb suspendentis. ⁊ alligandis
nec illi ab hoc gn̾e ꝑnitiose suꝑ¬
sticionis seg̾gandi st̃: qͥ genethlia¬
ci obnataliũ dier̃ consid̾ationes:
nc̃ aũ uulgo mathamathici uo¬
cant᷑. qͥ conant᷑ actionũ euenta
p̃dicẽ. Iõ nolo. qr ñ po.bi.ca. dñi.¬

Expanded text:
 ligaturae et remedia quae fiunt in praecantatiorebus suspendendis et illigandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui conantur actionum eventa praedicere. I
Abbreviated transcription (Latin):
si̾.s. ut nubat. qr uͥgo ñ uult
qr ñ peccat custos. si nubat uͥgo.
peccat: custos eiꝰ uideat᷑ pecca¬
re. Iõ dico: si oportet ñ peccat.
Nã de isto alio patet. ꝗͥa bene
ei fomitẽ nuptiarũ. statuit di¬
co: firmꝰ. in ꝓposito: si curans¬

Expanded text:
icet ut nubat, quia virgo non vult quia non peccat custos, si nubat virgo. peccat, custos ejus videatur peccare. Ideo dico, si oportet, non peccat. Nam de isto alio patet, quia bene ei fomitem nuptiarum. Augustinus Statuit, dico, firmus in proposito su
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃o. Hidete dico. Nõ ne i qͥ edunt
hostias. illas legis .s. carnał isrł par.¬
st̃ altaris: Sunt utiq Sic qͥ edunt
carnẽ xͥ. ⁊ sanguinẽ eiꝰ bibunt: par¬
uno pane ⁊ uno calice ꝑcipientes
sumꝰ conformes corꝑis x. sic qui
edunt. hos. ydolis oblatas: sunt
par. altaris erroris .i. demonis. oe

Expanded text:
. Videte, dico, nonne enim qui edunt hostias illas legis, scilicet carstinus Sunt utique. Sic qui edunt carnem Christi et sanguinem ejus bibunt, paruno pane et uno calice percipientes sumus conformes corporis Christi, sic qui edunt hostias, idolis oblatas, sunt participes altaris erroris, id est daemonis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bono aĩo. Nimis autẽ amando
sñam suã: ł ĩuidendo melioribꝰ
usq ad p̃cidende cõmunionis.
⁊ condendi scismatis. ł heresis.
Sacͥlegiũ ꝑuenire: diabolica p̃¬
sũptio ẽ. In nullo autẽ saꝑe¬

Expanded text:
bono animo. Nimis autem amando sententiam suam, vel invidendo melioribus usque ad praecidendae communionis, et condendi schismatis, vel haeresis sacrilegium pervenire, diabolica praesumptio est; in nullo autem a
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ iñ capiat. p̃t cibaria. Alibi
optat᷑ eand̾ rẽ in qua coherendi
sortẽ meruit. fio elit̃ dispensare
participib suis. hic aũ dispensa¬
tio talis ĩtelligit᷑: ut qͣsi seruus
alienũ dispenset. Uñ ipse nicħ
capiat: p̃t̃ cibaria. Alibi uͦ: ut
dictũ ẽ. dispensator dr̃. qͥ ut filiꝰ
ministrat euangłũ: coh̾edib suᷤ

Expanded text:
nde ipse capiat praeter cibaria. Alibi optatus eamdem rem, in qua cohaeredi sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Hic autem dispensator talis intelligitur, ut quasi servus alienum dispenset, unde ipse nil capiet praeter cibaria. Alibi vero, ut dictum est, dispensator dicitur, qui ut filius ministrat E
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ:⁊ si st̃. qͥ dicant᷑ dii. siue in
eosa ĩtelligi noluit: qͥ de igne
diis ñ maledices. ł detrahes. s ñ st̃
uissi sacͥficiis. ł ullis latͥa obseqͥis
honorari ł pot̾ etiã de nũcupati

Expanded text:
 sive in Eos enim intelligi voluit qui digne Diis non maledices, vel detrahes. . Sed non sunt jussi sacrificiis, vel ullis latriae obsequiis hono
Abbreviated transcription (Latin):
Nel uir dr eẽ imago dĩ qr pͥnci¬
palit̾ cat᷑ ẽ: ad imaginẽ dĩ. in qͦ
nat᷑alit᷑ ampliꝰ ꝙͣ ĩ muliere: iuget
⁊i attende diligent᷑. qd̃ hic dicit᷑
imago dei: & ingenesi legitur
factꝰ ad ymaginẽ dĩ. Ubi dicit᷑.
faciamꝰ hoĩẽ ad ymaginẽ ⁊ siłi¬
ttdinẽ nr̃a. i nota etiã qd̃ płali¬

Expanded text:
go Dei, quia principaliter creatus est ad imaginem Dei in quo naturaliter amplius quam in muliere viget Et attende diligenter quod hic dicitur imago Dei; et in Genesi legitur: Factus ad imaginem Dei , ubi dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et nota etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
R. Inp̃cedentib abstinẽ alicitis.
inductione similiuĩ: ⁊ exemplo
suo docuit. hic exemplo iudeoꝵ
qͥ negligentia sua offenderunt:
nos sollicitos fac̃ ostendens antiqͦs¬

Expanded text:
. In praecedentibus abstinere a licitis inductione similium, et exemplo sui docuit. Hic, exemplo Judaeorum qui negligentia sua offenderunt, nos sollicitos facit, ostendens antiq
Abbreviated transcription (Latin):
peccemꝰ. sic̃ illi. ne siłit̃ ꝑeamꝰ.
Illos is tangit qͥ ĩ ydolio epula¬
bant᷑. putantes se ĩmunes a cri-¬
mine. ne efficiamini dico: sicut
qͥb̾dam ex ipsis fuert̃. quẽ ad̾m
scͥp. ẽ. in exodo de illis. Sedit ppłs¬

Expanded text:
peccemus sicut illi, ne similiter pereamus. Illos enim tangit qui in idolio epulabantur, putantes se immunes a crimine. Non efficiamini dico, sicut quidam ex ipsis fuerunt, quemadmodum scriptum est in Exodo de illis: Sedit p
Abbreviated transcription (Latin):
a se. Ad eo ꝙ stat: qͥ stat. a se ca¬
dit: qͥ cadit. Iõ ait. Hideat ne ca.
peccando. ł peccare alios facien¬
do. ut illi qͥ psum̃tes de scĩa:
cũ scandalo fratrũ edebant y¬
dolotita: ⁊ de doctͥna pseudo

Expanded text:
a se. A Deo enim stat qui stat, a se cadit qui cadit. Ideo ait, videat ne cadat peccando, vel peccare alios faciendo. Ut illi qui praesumentes de scientia, cum scandalo fratrum edebant idolothyta, et de doctrina pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾ent. hñtes fidẽ que pꝰea reue¬
mina ꝑcussio: duo ligna cruciᷤ
sig̾cat. de petra educta ẽ aqua:
accedente uͥga. qr ligno crucis¬
sig̾tantia earũ rerũ qͣs sigc̃ant

Expanded text:
ligerent, habentes fidem quae postea revemina percussio, duo ligna crucis significat. De petra educta est aqua accedente, virga; quia ligno significantia, earum rerum quas significant
Abbreviated transcription (Latin):
figam signat᷑. quã ipsa figa̾: ut
regnũ celoꝵ meliꝰ ẽ qm t̾ra ꝓ¬
missionis: ita ĩ malis longe peiꝰ
ẽ qd sig̾cat᷑: quã figa sigc̾ans. ut
gehenna peior est: qͣntũlibet
atroci pena cẽꝑali. om̃s i pene
minores st̃ gehenna:⁊ iõ: uigilan
maiore cauenda. t ñ simꝰ cõ

Expanded text:
figuram signatur quam ipsa figura, ut regnum coelorum melius est quam terra promissionis, ita in malis longe pejus est quod significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena temporali. Omnes enim poenae minores gehenna, et ideo vigilantia majore ca
Abbreviated transcription (Latin):
pars ẽ unꝰ. nec maiꝰ aliqͥd om̃s: ꝙͣ
singłi. Cu nẽpe dixisti. unũ dm̃
ĩgenita simplȩx: hꝰ aũ uͥtutis ꝗͣ.
sĩplicẽ eẽ dixisti: nũqͥd partes st̃.
bonitas. sap̃ia. clem̃tia. ⁊ potentia:
Si dixĩs: partes st̃. sĩplex gͦ uͥtꝰ ex
partib ꝯstat. q̃ te diffimente: unꝰ¬

Expanded text:
pars est unus, nec majus aliquid omnes, quam singuli. Tu nempe dixisti unum Deum ingenita simplex. Hujus autem virtutis quam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonitas, sapientia, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente un
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Imitatores mei. Qsi dico ut
sitis sine offensione & ĩ hoc: ut
nullũ offendatis. Imita. mei. es.
res x qͥ nullũ offendit: s õs salua¬
re uenit. In ẽccła nãq gͣdꝰ st̃ ordina¬
illi qͥ exẽplo p̃cedunt: nũqͥd ne¬
minẽ secunt᷑: Si neminẽ secunt᷑:
errabunt. Secunt᷑ gͦ: & illi ali
guit illos: suas tͣditiones ñ ser¬
uantes. qr illoꝵ aliqͥ uiri uelato
capite: ⁊ alique mulieres: ñ ue¬

Expanded text:
s. Imitatores mei. Quasi dicat: Dico, ut sitis sine offensione. In hoc, ut nullum offendatis, imitatores mei eChristi, qui nullum offendit, sed omnes salvare venit. In Ecclesia namque gradus sunt ordinailli qui exemplo praecedunt, nunquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo et illi aliqin quibus arguit illos suas traditiones non servantes, quia illorum aliqui viri velato capite, et aliquae mulieres non ve
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: isͥ sũpt᷑ deberi: ⁊ tñ absti¬
nuit. ne uideret᷑ euangłii uenoi¬
tor ⁊ ne u̾bi dei cursũ apd̃ imꝑi¬
tos ĩ malã suspitionẽ decidens
ĩpediret: noluit acciꝑe qd̃ ei
iure dnĩco debebat᷑. Nec iõ qr
noluit: utiq m̃tit᷑ ẽ. Non s dix̃.
ñ sͥ deberi. s deberi ostendit. &¬
debito se usũ ñ eẽ: nec oĩo uti
uelle ꝓfessus ẽ. eo ipso: factꝰ in¬
firmis ĩfirmꝰ. Non ẽ gͦ fallax:
ce u̾supellis simulatio. s omib
ꝯgruit: eiꝰ misericors cõpassio.
portatq ĩ firmitatẽ eoꝵ in cõpas¬
sionis siłitudinẽ ñ fallens eos¬
in m̃datii fictione. Ita eis .s. Iudeo
s cũ aĩo cõdolentis cogitat: qͦ¬
mͦ sͥ uellet seruiri: si egrotaret.
igentib canq̃. gentilẽ: non iõ
tanꝗͣ misericorditer illa simula.¬
similia uideis. sic̃ nec ea q̃ fecit si¬
affectu .i. ñ oĩa mala eoꝵs fallacit᷑
agendo: s oĩũ malis tãꝗͣ sua eẽnt.
miscd̾it᷑ medicando. aliis agens:

Expanded text:
dixit, et sibi sumptus deberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret. Noluit accipere quod ei jure Dominico debebatur: nec ideo quia noluit utique mentitus est. Non enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit, et debito se usum non esse, nec omnino uti velle professus est, eo ipso factus infirmis infirmus. Non est ergo fallax et versipellis simulatio, sed omnibus congruit ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in compassionis similitudine, non fallens mendacii fictione, ita eis, scilicet sed cum animo condolentis cogitat, quomodo sibi vellet serviri, si aegrotaret. et gentilibus tanquam gentilem, non ideo quod misericorditer illa simulavsimilia Judaeis, sicut nec ea quae fecit siaffectu, id est non omnia mala eorum fallaciter agendo, sed omnium malis tanquam sua essent mi
Abbreviated transcription (Latin):
Ita facite ut dixi. hoc aũ deb̾e fĩ:
debetis abstine̾. Actende qd̃ de
reb ñ laudandis: trahunt᷑ multe
siłitudines ut ĩ euangłio de iniqͦ
iudice: qͥ uiduã nolebat audire. ⁊
de illo pigro qͥ ñ ꝓpt̃ amicitiã. sed
tedio uictu cõpulsꝰ panes cõmodat
petentice inpsalmo dat᷑ siłitud o
de marso qͥ ĩcantat: ut educat as¬
pidem de teneb̾sa cau̾na. Ita ihic
tñ inde siłicudo trahit᷑. Seqͥt᷑. Et

Expanded text:
Ita facite ut dixi, haec autem debere fieri, debetis abstinere. Attende quod de rebus non laudandis trahuntur multae similitudines, ut in Evangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et de illo pigro qui non propter amicitiam, sed taedio victus panes commodat petenti; et in psalmo datur similitudo de marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna. Et ita hinc tamen inde similitudo trahitur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quib ñ coutunt᷑ iudei: factꝰ sũ.
qͣsi eẽm sublege. dũ ñ negat le¬
gem eẽ a deo: s ex ea docet xp̃m.
sic̃ mulier samaritana ꝑ legẽ
docta: dixit. Scio qͥa messias
uenit. cũ tñ ego ipse. ñ eẽm sub
lege seruilit: iqͣre eis ita fact̃
telligunt᷑. Sunt aũ ex origine
ꝑsarũ ⁊ assirioꝵ qͦs rex assyrioꝵ:
sublatis filiis isrł posuit ad ĩ¬
colenda loca samarie. Et factꝰ
sũ: his qͥ sine le. erat̃ .i. gentib:
tãq̃. sñ. le .ẽ. Dũ eis assentit scd̾¬

Expanded text:
quibus non coutuntur Judaei, factus sum quasi essem sub lege, dum non negat legem esse a Deo, sed ex ea docet Christum, sicut mulier Samaritana, per legem docta, dixit: Scio quia Messias venit. Cum tamen ego ipse non essem sub lege serviliter. Et quare eis ita factustelliguntur. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel, ad incolenda loca Samariae posuit. Et factus sum his qui sine lege erant, id est gentibus, tanquam sine lege essem, dum eis assentit s
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ ẽ. qr si alit̾ facẽm de lici¬
to dãpnabilis eẽm: ⁊de actione
grãrũ uituꝑarer. abĩꝑitis qͥ pu¬
taret᷑ me sentire ydolũ: aliqͥd
magnũ eẽ. Qd̃ ne ꝯtingat: mag
ita ago ut de eo qd̃ lib̾e licet
dãpner: ꝓ̃pt̃ aliũ qͥ inde aliqͥd

Expanded text:
tendum est, quia si aliter facerem, de licito damnabilis essem; et de actione gratiarum, vituperarer ab imperitis qui putarent me sentire idolum aliquid magnum esse: quod ne contingat, magnita ago ut de eo quod libere licet damner propter alium, qui inde aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
patiar penuriã: ꝗͣ abutar po¬
testate. qd̃ utiq face̾m: si sũptu¬
osũ c̾dentib euangłiũ eẽ ĩpor¬
tune exigendo. ł indisc̾te accipi¬
endo monstre. uñ: forte hoc con¬
tingẽt. qd putarẽt ad hoc sibi
ꝑ qͣd̃: etiã uigor eũgłice auctori¬
tatis: ⁊ arguendi lib̾tas torpescẽt.

Expanded text:
patiar penuriam, quam abutar potestate: quod utique facerem, si sumptuosum credentibus Evangelium esse importune exigendo, vel indiscrete accipiendo monstrarem. Unde forte hoc contingeret, quod putarent ad hoc sibi per quod etiam vigor evangelicae auctoritatis, et arguendi libertas torpesceret.
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmodis oĩũ seruirẽ. Seruũ
oĩũ se factũ dicit: dũ se ꝑ humi¬
litatẽ. similẽ oĩũ imbecilliũ ex¬
hibuit. ut eos ꝑ patiam firma¬
ret. ad salutẽ futam: confouens
lis: sciens oiũ causas: iuulnã:
magna inoustria cõfouet illoᷤᷤ
⁊ ꝯpatit̃. Factꝰ ẽ gͦ iudeis: tanꝗͣ¬

Expanded text:
ervum omnium se factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium imbecillium exhibuit, ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens lis, sciens omnium causas et vulnera, magna industria confovet illos, et compatitur. Factus est ergo Judaeis tan
Abbreviated transcription (Latin):
stinete ab oĩ societate ydolatͥe.
ne ꝑ hoc: nascat᷑ ĩ dm̃ tẽptatio.
Nemo gͦ sit assiduus: ĩ ydolio.
nil sꝑet de eo. De eo ix sꝑare ẽ:
de dõ dubitare. ut &e saul relicto
dõ: qͥ ei fuat. ꝓ delicto irat᷑: ad
ydolatͥam rediit. sꝑans aligiud
de ea cui cẽ in p̃senti obfuit:
n ĩfut᷑ũ gehennã ultricẽ gen̾a¬
uit. Ideo apłs istos hortat᷑ fug̾e:
ab ydolatrie suꝑsticione.s. ł ne co¬
medant sapientes: ydolotita cũ
offendicło infirmoꝵ quib ydola¬
tre uid̾ent᷑. ł ne ipsi infirmi ydo
prudentib ⁊ iõ: uos ipsi iudicate
.i. diligent᷑ iudicate q̃ dico .s. hec.¬

Expanded text:
stinete ab omni satietate idololatriae, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo ergo sit assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo Apostolus istos hortatur fugere ab idololatriae superstitione, scilicet ne comedant sapientes idolothyta cum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idolprudentibus. Et ideo vos ipsi judicate, id est diligenter dijudicate quae dico, sc
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃ponẽ ĩ exemplũ. ut sic̃ ille ab¬
stinet a licitis ꝓ scandalo fr̃m uitã¬
do: ita ⁊ illi abstineant. Ipse ii apłi¬
ca dignitate potestatẽ hñs: ñ oꝑa¬
rimanib s de euangłio uiuẽ ne
quẽ t̾n accipiendo scandaliraret:
abstinuit. Qsi. abstinete. ab hoc¬
licito: qr ⁊ ego habeo lib̾tatẽ acci¬
piendi stipendia:⁊ tñ ñ accipio.
Et uẽ habeo lib̾tatẽ. Nũqͥo enĩ.
Non sũ lib: acciꝑe: Utiq lib̾ sũ
acciꝑe. qi licet mͥ ꝗd̃ ⁊⁊ aliis apłis
.s. de euangłio uiuẽ. hoc isi sic in
minꝰ de eo sensert̃ corinchii. Uñ

Expanded text:
se proponere in exemplum, ut sicut ipse abstinet a licitis pro scandalo fratrum vitando, ita et illi abstineant. Ipse enim apostolica dignitate potestatem habens non operari manibus, sed de Evangelio vivere, ne quem tamen accipiendo scandalizaret, abstinuit. Quasi dicat: Abstinete ab hoclicito, quia et ego habeo libertatem accipiendi stipendia, et tamen non accipio. Et vere habeo libertatem. Nunquid enim non sum liber accipere? Utique liber sum acc de Evangelio vivere. Hoc etsi sic indminus de eo senserunt Corinthii. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
satorie utiq simulabat se uideũ.
S aug᷑ dicit. hõc fĩ cũ passione
miscd̾ie: ñ simulatione ut qͥ mi¬
nistrat egͦto fit qͣsi eger ñ cũ se
febres hab̾e m̃tit᷑: s cũ aĩo ꝯdo¬
lentis cogitat. qͦ mͦ sͥ seruire uelit:
si egͦtaret. Ait i auo̾: ita. fact᷑ sũ
ita hoc dix̃. ut se finge̾t iuideũ:
sic̃ qͥdam putant. Lib̾e iy illa fe¬
cit. sic̃ ait. Circũcisus qͥs uocatꝰ
ẽ: ñ ad ducat p̃putiũ .i. non sic
uiuat: qͣsi p̃putiũ adduxĩt. ⁊ ali¬
illa q̃ ñ intelligentib ⁊ parum
atendentib finxisse putat᷑ est.
ad ducẽ p̃putiũ .i. noluit ita uiuẽ.
ac si cͥc̃cisꝰ ñ eẽt. hõc i iã ĩ potestate
habebat.: ⁊ sub lege qd seruilit̃ ñ
erat. Uẽ gͦ ñ ficte: ut uideꝰ qd̾ erat:
uixit sic̃ nec fallacit᷑. gentilẽ se
finxit: s licite omib cibis qͦs oẽ
dãpnãt iudei ꝑmisit uti. cui oĩs
c̃ãtã dĩ: ñ simulate. s ue̾ bona erat.
pit. ut illis simplex: istis eẽt du¬

Expanded text:
satorie itaque simulabat se Judaeum. Sed Augustinus dicit hoc fieri compassione misericordiae, non simulatione: ut qui ministrat aegroto, sit quasi aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi velit si aegrotaret. Ait enim Augustinus ita: Facita hoc dixit, ut se fingeret Judaeum, sicut quidam putant. Libere enim illa fecit, sicut ait: Circumcisus quis vocatus est, non adducat praeputium , id est non sic vivat quasi praeputium adduxerit. Et aliilla quae non intelligentibus, et parum attendentibus finxisse putatus est.adducere praeputium, id est noluit ita vivere, ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat, et sub lege quidem serviliter non erat. Vere ergo non ficte ut Judaeus quod erat, vixit, sicut nec fallaciter gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere bona erat. pit, ut illis simplex, istis esset du
Abbreviated transcription (Latin):
Nã isi st̃. qͥ di. dii. participatione
deitatis. ut scĩ siue ĩ celo. iã recep¬
ti: ut qͥ de corpe exierint. siue in
tos dico deos: s in ui̾tate diisunt.
Siqͥd̾ młti st̃ dii participatione dĩ¬

Expanded text:
nam etsi sunt qui dicantur dii, participatione deitatis, ut sancti, sive in coelo, jam recepti, ut qui de corpore exierunt, sive in tos, dico deos, sed in veritate Dei sunt, siquidem multi sunt dii, participatione dei
Abbreviated transcription (Latin):
lud̃e .i. ludos facẽ. ĩ uenãtione
ẽ ludo pueroꝵs simile. Facilis
itaq ad lusũ est pueritia. Qͥd
aũ lusui puerili tã simile ẽ:
mur. ut aliqui ĩ uob̃ faciunt.
sicut quidam ex ip. for. sunt.
cũ madia̾nitis mulierib & iõ

Expanded text:
d est ludos facere in veneratione est ludo puerorum simile. Facilis utique ad lusum est pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est mur, ut aliqui in vobis faciunt, sicut quidam ex ipsis fornicati cum Madianitis mulieribus, et i
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ĩclinarent᷑ ut seruitiũ reli¬
gionis que gc̃e lit̾gia. ł latͥa dr̃.
angłis exhib̾ent: s noĩe officii
multo utiliꝰ uocant᷑ .s. angłi qͥ
latine dñr nũtii ut ille colat᷑:

Expanded text:
hoc inclinarentur, ut servitium religionis quae liturgia vel latria dicitur, angelis exhiberent, sed nomine officii multo utilius vocantur angeli, qui Latine dicuntur nuntii, ut ille colatur,
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ sue uolũtatis. meliꝰ fac̃.
qͥa ⁊ apd̾ dm̃ mĩtũ illi collocat.
malo. ibi uͦ: bñ utit᷑ bono. Du̾o
.s. usus bonꝰ. iusꝰ malꝰ. sibimet
adiuncta .iiiͬ. diffẽntias faciunt.
bñ utit᷑ aliqs bono: ꝯtinentiã
dedicans dõ. Male utit᷑ qͥs bo¬
no: ꝯtinentiã dedicans ydolo.
Male utit̾ malo: ꝯcupiscentiã
relaxans adult̾i̾o. bñ utit᷑ ma¬
lo: cõcupiscentias restͥngens
conubio. Sic̃ gͦ meliꝰ ẽ bñ uti
bono: ꝗͣ. bñ uti malo: cũ utr̃q¬
sit bonũ. Ita qͥ dat uͥginẽ suã¬

Expanded text:
potestatem suae voluntatis, melius facit, quia apud Deum meritum illi collocat, malo, ibi vero bene utitur bono. Duo, usus bonus et usus malus, sibimet adiuncta quattuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem sua
Abbreviated transcription (Latin):
cãtꝰ ẽ. Hoc sigc̃ans: qr de celis uen¬
turꝰ erat: qͥ sp̃alit̃ pascẽt. uñ ce
manna. Rius dnĩco die uenit de
celo: ad saturitatẽ popłi. Iõq scd̾
hoc &̃ recte escã.⁊ potũ illoꝵ dic̃¬
qr dĩ uͥtute ex ea fluebat aqua.
secute st̃ eos. sic xp̃c ĩ deserto huiꝰ
mũdi suos comitat᷑. ł de petͣ ꝯseq̾n¬
te .i. secutãm uĩtatẽ significante
de qͣ suboit. Petͣ aũ erat xͦ.ĩ signo.¬

Expanded text:
icans quia de coelis venturus erat, qui spiritualiter pasceret. Unde et manna prius Dominico die venit de coelo ad saturitatem populi. Ideoque secundum hoc recte escam, et potum illorum dictute ex ea fluebat aqua csecutae sunt eos; sic Christus in deserto hujus mundi suos comitatur. Vel, de petra consequente, id est secuturam veritatem significante. De qua subdit: Petra autem erat Chris
Abbreviated transcription (Latin):
dõ seruiatis. Non ut si iꝯtinen
nis. Non hoc dico ut laq̃ũ uob
initiã. s hoc dico: adid tendens.
qd̃ honestũ ẽ.s. ut hõ sit castꝰ aĩo¬
turpe sit ꝯuigiũ. s qr hoc ho-¬
nestiꝰ ẽ: & qd̃ facilitatẽ p̃beat.
t᷑pe eẽ monstͣuit: s qd̃ honesto
erat honestiꝰ: gen̾alis honesti
nͥ qd mag̃ honestũ ẽ: Sic̃ ergo
bono meliꝰ: ibeato beatiꝰ est:
sic honesto honestiꝰ ẽ: qd hones¬
tũ uoluit appellare. Siquis

Expanded text:
Deo serviatis, non ut, si incontinentnis. Non hoc dico ut laqueum vobis injiciam, sed hoc dico, quod honestum est, ut homo sit castus coturpe sit conjugium, sed quod hoc honestius et facilitatem habeat turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius, generalis honesti nisi quod magis honestum. Sicut ergo bono melius, et beato beatius est, sicut honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fornicõnis oꝑe ac tẽꝑe nĩ licet aĩo.
Sic i totꝰ hõ absorbet᷑ a carne:
ut iã ñ dici possit ipse animꝰ suus
eẽ. s simł tot̾ hõ: dici possit caro.
ut & scd̃m hoc: recte dici possint.
duo n ĩ carne una. Hec qͥd dicta
st̃ de speciali fornicõne hꝰ corꝑis.
Uerũ qͥa ñ mͦ forncõ ĩ sacris lit̾is

Expanded text:
in fornicationis opere ac tempore non licet animo. Sic enim totus homo absorbetur a carne, ut jam dici non possit, ipse animus suus est, sed simul totus homo dici possit caro. Ut secundum hoc recte dici possint duo esse in carne una, haec quidem dicta sunt de speciali fornicatione hujus corporis. Verum quia non modo fornicatio in sacris litteris
Abbreviated transcription (Latin):
de nuptiis. de qͥb illi q̃sierant.
hic agit de ydolotitis .i. ĩmola¬
ticiis ydolors ĩqͥb adeo ĩdiscre¬
tũ usũ qͥdam habebant. ut ex
eo aut scandalirarent᷑: aut saltĩ
confundarent᷑ infirmi: & ipsi qͥ
licitis in ordinate utebant᷑: eccł̃ia-¬
sticã in se formã ꝯfund̾ent: ut
unitatẽ scind̾ent. Scientes i oĩa
ẽẽ ex c̾ãtione munda: ĩmolata
ydolis corã infirmis: ĩ ydolo mai-¬
putabant eos ed̾e subuenãtione
ydoli. i exemplo eoꝵs subuenã¬
tione ydoli edebant. Illos gͥ. in
aliis ñ fuit opꝰ querẽ. qr de istis
scitis: ut ego ⁊ hoc ẽ qd̃ ait. De
scimꝰ. Qsi ego scio: i uos scitis ego
eos maiorib qͥ habentes scĩam:
cũ offendicło minoꝵ edebant.
qͦs pͥmũ arguit nec sufficient᷑ stire
dicit qr offendicłum ꝓx̾i ñ uita¬
bant. Alii aũ ignari: subuenãtio¬
ne ydoli edebant. Scientia ĩflat.

Expanded text:
de nuptiis, de quibus ipsi quaesierant. Hic agit de idolothytis, id est immolatitiis idolorum, in quibus adeo indiscretum usum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate utebantur, ecclesiasticam in se formam confunderent, et unitatem scinderent. Scientes enim omnia ex creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manputabant eos edere sub veneratione idoli, et exemplo eorum sub veneratione idoli edebant. Illos igitur aliis non fuit opus quaerere, quia de istis scitis ut ego. Et hoc est quod ait: De si dicat: Ego scio, et vos scitis aeque eos majoribus, qui habentes scientiam cum offendiculo minorum edebant: quos primum arguit, nec sufficienter scire dicit, quia offendiculum proximi non vitabant. Alii autem ignari sub veneratione idoli edeban
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in mũdo sit. siłitudinẽ hñs ydo¬
lũ ir hic appellat. spẽm ꝗͣ. ñ ui¬
dit ocłs: s animꝰ gͥ fingit. Ut siqͥ
hũanis m̃bris: caput canis. ł arie¬
tis formet. ł ĩ uno habitu hoĩs
ms̃ otiosa: icuriosa reppit: ideo
distincte dictũ ẽ in lege. Non fa¬
cies ydolũ. neq oẽm siłitudinẽ
rei.Siłitudo uͦ ẽ: cũ aliis exhis.

Expanded text:
 in mundo similitudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis mtis formet, vel in uno habitu hominimens otiosa et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neque omnem similitudinem rei . Similitudo vero est cum aliquid ex his
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ utrũ ⁊ hoc simulate fec̾it. qd̾ si
absurdissimũ atq falsissimũ ẽ:
gͦ & illa ĩqͥb iudeoꝵ consuetudim
ꝯgruebat: lib̾tate prudenti. non
necessitate seruili. ł dispensatione
fallaci: agebat. Cur iy oleastro in¬
serto uĩtatẽ seruauit: inatalib
ramis nescio qd dispensatoriuĩ
simulationis uelam̃ obtendit:
Ita cẽ cũ dicit. Qͥs ĩfirmat᷑. i ego
ñ infir. ñ infirmitatẽ altiꝰ simu¬

Expanded text:
hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissimum est, ergo et illa in quibus Judaeorum consuetudini congruebat, libertate prudenti, non necessitate servili, vel dispensatione fallaci agebat. Cur enim oleastro inserto veritatem servavit, et naturalibus ramis nescio quod dispensatorium simulationis velamen obtendit? Ita etiam cum dicit: Quis infirmatur, et ego non infir
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ. huanũ ut diuinũ. putaret
ꝯtẽpnendũ: adiecit. Puto aũ. qd̃
ait dicens. Si me scuetis: forsitã
⁊ patrẽ meũ sciretis. Et alibi.
Cũ uenĩt filiꝰ hoĩs. putas ĩueni¬
guit᷑ ĩfidelitas. sĩ opinat᷑ diuimi

Expanded text:
tanquam humanum et non divinum putaret contemnendum, adjecit: Puto autem quod at dicens: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis . Et alibi: Cum venerit Filius hominis, putas inveniguitur infidelitas, non op
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe. M eliꝰ ẽ ix scire ĩfirmitatẽ nr̃a:
ꝗͣ. nat᷑as rerũ. lau̾dabilior ẽ animꝰ.
cui nota ẽ infirmitas sua: ꝙ̃. qͥ
ea ñ respecta. syd̾um uias scruta¬
t᷑. & t̾rarũ fundam̃ta. ⁊ celoꝵ fasti¬
apponit. apponit ⁊ dolorẽ: ꝑegͥma¬
tionis ex desid̾io patͥe ⁊ ꝯditoris.
debeat uti: ne noceat alii. Ipsõs¬

Expanded text:
e infirmitatem nostram, quam naturam rerum. Laudabilior enim est animus cui nota est infirmitas sua, quam qui ea non respecta, siderum viam scrutatur, et terrarum fundamenta, et coelorum fastiapponit, apponit dolorem peregrinationis ex desiderio patriae et conditoris. debeat uti, ne noceat alii.
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃uos suꝑbire contͣ ignaros. Scĩa
extollit. Caritas uͦ q̃ ñ inflat. edi¬
ficat. infirmos. q̃ qd̃ eis obeẽ pot̃.
dimitit: ⁊ ideo: eam habete. non in¬
flantẽ scĩam. ad dĩte scientie: cari¬
tatẽ: ⁊ utilis erit scĩa. Pse ix ĩutilis
ẽ scĩa. cũ caritate utilis ẽ. P se in¬
flat ĩ suꝑbiã ut demones qͥ g̾co

Expanded text:
facit vos superbire contra ignaros. Scientextollit; charitas vero, quae non inflatur, aedificat infirmos: quae quod eis obesse potest dimittit. Et ideo eam habete, non inflantem scientiam. Addite scientiae charitatem, et utilis erit scientia. Per se enim inutilis est scientia, cum charitate utilis est; per se infla
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi. ꝯcedo uiro hab̾e uxorem:
fit̾int. Uir reddat debitũ uxori.
subici in hac causa: dicit. uͭ una
sit uoluntas eoꝵ in lege nat᷑e.
Ideo alt̃ alt̾i reddat debitũ. qͥa
mulier ñ ht potestatẽ sui corpis.

Expanded text:
cat: Concedo viro habere uxorem, fuerint, vir reddat debitum uxori, nvicem sibi subjici in hac causa dicit, ut una sit illorum voluptas in lege naturae. Ideo alter alteri reddat, quia mulier non habet potest
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: ꝙͣ̃ angłors. Angłi is: sine car¬
ne uiuunt. uͥgines uͦ ĩ carne tͥum¬
phant. Iñ ẽ: ꝗd̃ ĩ tab̾nacło dm̃ sup¬
p̃mũ oꝑim̃tũ erat de pellibus
iacinetins. ꝑ qõ incelligit᷑ celibũ
throno: ita qͥ ĩ carne uͥgineam
puritatẽ seruant: suꝑ celestib
similant᷑. Hii st̃ qͥ cũ mulierib¬

Expanded text:
ine carne vivunt, virgines vero in carne triumphant. Inde est quod in tabernaculo Domini supremum operimentum erat de pellibus hyacinthinis, per quod intelligitur caelibum throno, ita qui in carne virgineam puritatem servant, supercoelestibus similantur. Hi sunt qui cum mulierib
Abbreviated transcription (Latin):
no. ꝑ hoc is qd̃ ait fr̃: osteñdit qd̾
cũ infideli ł gentili: ñ ꝓhibuit ci¬
bũ sumẽ. qͥ etiã alibi ait. Siquis
uocat uos ex infidelib ad cenã:
⁊uultis ire: oẽ qd appositũ fu̾i̾t.
manducatẽ. Dice̾ndo aũ noĩat᷑:

Expanded text:
 hoc enim quod ait frater, ostendit quod cum infideli et gentili non prohibuit cibum sumere. Qui etiam alibi ait: Si quis vocat vos ex infidelibus ad coenam, et vultis ire, omne quod appositum fuerit manducate . Dicendo autem nominatur,
Abbreviated transcription (Latin):
fid elt̾ reced̾e. Nã si dimitt̾e tales
iub̃̾ent᷑ a d nõ: nullꝰ eẽt locꝰ ꝯsilii
admonentis apłi. ne hoc fieret.
uxores dimitt̾e alienigenas. ꝑ quas
ibant ad deos alienos. ñ ille ꝑ ma¬
ritos ad qͥrebant᷑ dõ. Recte utiq hoc
p̃cipit. qi ñdũ tanta gr̃a saluatoris
illuxãt: iꝑ moy sen dñs iusserat:
ne qͥs uxorẽ alienigenã duceret.
Derito gͦ qͦs duxant dño ꝓbibente:

Expanded text:
fideles recedere. Nam si dimittere tales juberentur a Domino, nullus esset locus consilii admonentis Apostoli, ne hoc fieret. uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos ; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte itaque hoc praecepit, quia nondum tanta gratia Salvatoris illuxerat. Et per Moysen Dominus jusserat, ne quis uxorem alienigenam duceret . Merito ergo quas duxerant Domino prohibente,
Abbreviated transcription (Latin):
sed̾e uͦ: ꝑmisse st̃. Deniq pͥme
nuptie: sub bñdictione dĩ cele¬
brant᷑: sublunit᷑. scd̃e uͦ: etiã in
p̃senti carent gła. Nubat dico: e
hoc t̾m in dño. faciat .s. sine t̾pitu¬
dinis suspitione. ⁊ uiro sue reli¬
gionis nubat. Nel ita ꝯtinua.

Expanded text:
missae sunt. Denique primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter, secundae vero etiam in praesenti carent gloria. Nubat dico, et hoc tantum in Domino, faciat scilicet sine turpitudinis suspicione, et viro suae religionis nubat. Vel ita continua;
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis discedit: discedat. Qd̃ si
mutat ĩfioe lẽ ꝯsentientẽ. habi¬
tare. Qd si ĩ fideł uir. ł mulier:
discedit. odĩo fidĩ. discedat. ñ
ꝓ eo fi dem fideł deserat. Co
nͥ mͦ  mulier ĩfidelis rectissi
ñ ero uxor tua nͥ mͥ de latͦcinio
diuitias ꝯgãs. nͥ solita lenocima
dalirat: fortit᷑ amputat. Non ẽ¬
seqͥ infidelẽ: odio fidĩ discedentẽ.
s quãdui ĩ pace simul ẽẽ possunt.
ñ seꝑent᷑. s si ĩ eo pot̾unt uocari:
ĩ eo manendũ ẽ. & iõ: ait. ñ ẽ sub¬
iectꝰ qi ñ debet᷑ reue̾ntia ꝯugii . ei:

Expanded text:
i mittat infidelem consentientem habitare. Quod si infidelis, vir vel mulier, discedit, odio fidei, discedat, non pro eo fidem fidelis deserat. Eo enim modo mulier infidelis rectissimn ero uxor tua nisi mihi de latrocinio divitias congeras, nisi solita lenocinia dalizat fortiter amputat. Non essequi infidelem odio fidei discedentem. Sed quandiu in pace simul esse possunt non separentur, si in eo poterant vocari, in eo manendum est. Et ideo ait non est subject
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse monendo. Conunx i fi¬
delis: licite pot̾ relinq̃re ĩ fidelẽ.
Idolatria n: & q̃libet noxia suꝑ
fieri oiõ ñ licet. hoc aũ fieri licet.
ñ expediat: ne ꝓpt̃ ꝯugiũ seꝑa-¬
tionis: ipsã doctͥnã salutis hoĩes
offensi exhorreant: int̾cedit apłs.

Expanded text:
dixisse. Conjux enim fidelis licite potest relinquere infidelem. Idololatria enim et quaelibet noxia supefieri omnino non licet: hoc autem fieri licet. non expediat, ne propter conjugum separationes ipsam doctrinam salutis homines offen
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥs alit̾ agat: ñ sit tnͣsg̾ssor sic̃
.ipꝰ de uͥginib ꝯsulit. Manet
gͦ qd̾ ẽ lucrandi occasio: cũ pos¬
set licite relinq̃re. s ñ expedit.
C̃unc i ñ expedit. id qd licitũ est:
qͣn ꝑmittit᷑ qͥd s usus ipsiꝰ potesta¬
tis: aliis affert ĩpedim̃tũ salutis.
sic̃ est illud: uñ iãdiu loqͥmur .s.¬

Expanded text:
si quis aliter agat non sit transgressor, sicut et post de virginibus consulit. Monet ergo quod est lucrandi occasio, cum posset licite relinquere, sed non expedit. non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis affert impedimentum salutis, sic
Abbreviated transcription (Latin):
pã s ꝓpt̾ nuptias: accipit ueniã.
Quo cͥca: etiã hinc st̃ laudabiles
nuptie. qr oẽ illud qd̾ ñ ꝑtinet ad
se: ignosci faciũt ꝓpt̾ se. Neq ir
iste cõcubitꝰ q̃ seruit᷑ ꝯcupiscentie.
agit᷑ ut impleat᷑ fetꝰ quẽ postulante

Expanded text:
pam, sed propter nuptias accipit veniam. Quocirca etiam hinc sunt laudabiles nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur, ut impleatur fetus quem pos
Abbreviated transcription (Latin):
mutat uxorẽ suã. nͥ cã fornicõnis.
p̃t̃ quã: ñ debet uir dimittẽ uxorẽ
qi facẽt eã mechari. qd̃ si illa est
adult̾a: ipse ñ facit s adult̾am di¬
ne ducat aliã ł recõciliet᷑ uxori.
Similis i forma: seruat᷑ ĩ iuiro ⁊
ĩ muliere. Amb̾r tñdicit. iõ ñ suib¬
dit hoc de uiro sic̃ de muliere:
qr licet uiro aliã ducẽ. qr infĩor

Expanded text:
mittat uxorem suam, nisi causa fornicationis. Praeter quam non debet vir dimittere uxorem, quia faceret eam moechari. Quod si illa est adultera, ipse non facit, sed adulteram dine ducat aliam, vel reconcilietur uxori. Similis enim forma servatur in viro, et in muliere. Ambrosius tamen dicit: Ideo non subdit hoc de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere, quia inferior
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ ut & si alt̾i eoꝵ ꝑpetua
ꝯtinentia placeat. nͥ ex alt̾iꝰ ꝯsen¬
su: non possit. ⁊ ad hoc: uxor non
alterutrũ negent. ne ꝑ hoc ĩci¬
dant ĩ dãpnabiles corruptelas.
Redd̾e is debitũ ꝯuigale: nulliꝰ
ẽ cͥminis. Exig̾e aũ ultͣ neces¬

Expanded text:
servitutem; ut etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alterius consensu, non possit. Sed ad hoc, uxor non alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra gene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsensꝰ maritał de p̃senti ꝑ u̾ba
exp̃ssus. scd̃ illud nicholai pape.
Sufficiat solꝰ scd̃ leges eoꝵ con¬
sensus: de quors cõiunctionib
agit᷑. qͥ si solꝰ ĩ nuptiis defu̾it: cetã
&ẽ cũ ipso coitu celebrata frustrã
⁊ iłłd̃. Non defloratio uͥginitatiᷤᷤ.
s pactio ꝯuigalis. matͥmoniũ

Expanded text:
sensus maritalis de praesenti per verba expressus, secundum illud Nicolai papae: Sufficiat solus secundum legem eorum consensus, de quorum conjunctionibus agitur. Qui si solus in nuptiis defuerit, caetera etiam cum ipso coitu celebrata frustrantiam illud: Non defloratio virginitatis, sed pactio conjugalis matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
itaq bonũ est: mulierẽ ñ tang̾e qd̃
debet om̃is fidelis: pͥncipalit᷑ obser¬
uare. t̾n siqͥs adhuc płꝰ est de sua
infirmitate sollicit̾: ꝙ̃. de dñi uir-¬
tute secur̾. si concinentiã ñ nouit:
uxore utat᷑. S qͣr nuptie tales
eẽ pottiert̃. sint tales q̃les scõꝵe
patrũ fuert̃. ut carnis ꝯcupiscen

Expanded text:
bonum est mulierem non tangere, quod debet omnis fidelis principaliter observare. Tamen si quis adhuc plus est de sua infirmitate sollicitus quam de Domini virtute securus, si continentiam non novit, uxore utatur. Sed quia nuptiae tales esse potuerunt, sint tales quales sanctorum p
Abbreviated transcription (Latin):
mundo: ꝗd̾ cũq aliud pecc̾m
a cõcupiscentia carnali alienũ.
extͣ corpꝰ peccat ut hoc sit: qd̃ dictũ
sit. Oẽ peccatũ qd̾ cũq fecĩt homo:
cupiscentia peccat: s huana tẽp

Expanded text:
mundo, quodcunque aliud peccatum a concupiscentia carnali alienum fextra corpus peccat, ut hoc sit quod dictum est, omne peccatum quodcunque fecerit homo c
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ex bonis eiꝰ faciant bona: non
mali fiant. q̃ bona ne putent᷑ ma¬
la: bonis dant᷑. Itẽq tollunt᷑. ut
ꝓbent᷑. Ne uͦ putent᷑ magna ł sũ¬
ma: dant᷑ & malis. Itẽq eis tollunt᷑.

Expanded text:
 ex bonis ejus faciant bona, non mali fiant: quae bona ne putentur mala, bonis dantur. Itemque tollentur ut probentur, ne vero putentur magna vel summa, dantur et malis. Itemque eis tolluntur
Abbreviated transcription (Latin):
git .i. qͥ ꝯtinet. ĩmopeccat qͥ sic agit.
qr aliqͣ culpa ẽ ibi s leuis. ꝓpt̃
hꝰ mͦi peccata: oportet nos cotidie.
crebroq orare ad dñm. ce dicẽ. Di¬
qd̃ ꝑmittit᷑ infirmitati: aliud qd̾
p̃cipit᷑ fidei. qd̃ ostendit ex eo qd̾
mito infirmitati. Non ẽ laudabi¬
le: s uemale. S forte aliqͥs dicet.
Si hoc scd̾ ueniã ꝯcessit apłs gͦ¬

Expanded text:
git, id est qui continet, imo peccat qui sic agit. Quia aliqua culpa est ibi, sed levis. Propter hujusmodi peccata, oportet quotidie crebroque orare Dominum et dicere: Diquod permittitur infirmitati, aliud quod praecipitur fidei. Quod ostendit ex eo quod ermitto infirmitati, non est laudabile, sed veniale. Sed forte aliquis dicet, si hoc secundum veniam concessit Apos