comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unica deuotione adhesit.
Hinc est enĩ. quod eadẽ
interrogaret discipulos
suos quem eũ esse dice¬
rent : ac petrus respon¬
deret dicens. tu es xp̃c
filius dĩ uiui: Continuo
puram eius confessionem
iuxta utriusq nominis
significantiamꝰ digna
remuneratione donauit.
sed & ipsa petri appell¬
tio quid in se sacramen
gestaret. aperuit : Primo
namq ait de sẏmone :
Beatus es sẏmon bariona.
quia caro & sanguis non
reuelauit tibi: sed pater
meus qui in cęlis est. Ac
deinde subiunxit de pe¬
tro Et ego dico tibi quia
tues petrus: & suꝑ hane
petram ȩdificabo eccłan
meã: Tues inquit petrus:
& super hanc petrã ȩdifi¬
cabo eccłam meam Tues
petriis : & suꝑ hanc petrã.
a qua tu nõmen accepi¬
sti: hoc est suꝑ meipsum.
edificabo ecclesiã meam:
Suꝑ hanc fidei ꝑfectionẽ
quã tu confessus es: ȩdifi¬
cabo eccłam meã: Acuius
q deuiauerit. quãuis sibi
magna uideatur agere :
ad ȩdificium eccłȩ meae

Expanded text:
unica devotione adhaesit. unica devotione adhaesit. Hinc est enim, quod eadem interrogaret discipulos suos quem eum dicerent esse, ac Petrus responderet, dicens: Tu es Christus, Filius Dei vivi , continuo puram ejus confessionem juxta utriusque nominis significantiam digna remuneratione donavit; sed et ipsa Petri appellatio quid in se sacramenti gestaret aperuit. Primo namque ait de Simone: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est; ac deinde subjunxit de Petro: Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; tu es Petrus, et super hanc petram, a qua tu nomen accepisti, hoc est, super meipsum, aedificabo Ecclesiam meam; super hanc fidei perfectionem, quam tu confessus es, aedificabo deviaverit, quamvis sibi magna videatur agere, ad aedificium Ecclesiae meae
Abbreviated transcription (Latin):
confortare contendunt:
Quod autẽ sẏmon filius
fuit Iohanna. idest gratiȩ
dĩ: aperte demonstrat:
quia quicquid deuotȩ
oboeditionis dño impen¬
dit : quicquid merito obȩ¬
dientiȩ prȩmii perhennis
a dño recipit. totũ hoc
nimirũ prȩueniente se
gratia super nę pie¬
tatis: ut ha bere pos¬
set accepit Ecce audistiꝰ
prius symon dictus. quo
mysterio filius sit Iohan¬
nã : Restat prȩ scrutari.
quid archani contineat
nomen: quo eũ denuo
saluator appellauit:
Tu inquit uocaberis cephã:
quod interpretatur pe-¬
trus: Neque uero petri
uocabulo quasi hebreo uel
syro. aliam inter precationẽ
quȩrere oportet. sed pro
certo nõsse. quia idem gre¬
cȩ & latine petrus : quod
syriace cephas significat :¬
& in utraq lingua nom̃
a petra diriuatum est
Uocatur autẽ petrus: ob
firmitatẽ fidei Uocat᷑
petrus: ob inuincibile
robur mentis Uocatur
petrus. quia illi solidis.¬
sime petre. de qua apłs
ait. petra autẽ erat xp̃c:

Expanded text:
confortare contendunt. Quod autem Simon filius fuit Joanna, id est, gratiae Dei, aperte demonstrat, quia quidquid devotae obeditionis Domino impendit, quidquid merito obedientiae praemii perennis a Domino recepit, totum hoc nimirum praeveniente se gratia supernae pietatis, ut habere posset, accepit. Ecce audistis,prius Simon dictus, quo mysterio filius sit Joanna; restat perscrutari quid arcani contineat nomen, quo eum denuo Salvator appellavit. Tu, inquit, vocaberis Cephas, quod interpretatur PETRUS. Neque vero Petri vocabulo, quasi Hebraeo vel Syro, aliam interpretationem quaerere oportet, sed pro certo nosce quia idem Graece et Latine Petrus quod Syriace Cephas significat, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob firmitatem fidei; vocatur Petrus ob invincibile robur mentis; vocatur Petrus, quia illi solidissimae petrae, de qua Apostolus ait: Petra autem erat Christus ,
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ scõrum consecruã
conueniret: ibiq missarũ
sollẽpnitate a prȩsule
sedis apostolicȩ celebrata:
omnibusq rite ꝑfectis.
unusquisq in sua cum
gaudio remearet Exhac

Expanded text:
omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑ hoc scrupulosissime
quidẽ in ter doctissimos
quȩrit ac disputari po¬
test. qđ utrũ ab homine
inueniri possit ignoro:
quando incipiat homo
in utero uiuere. utrũ sit
quȩdã uita & occulta: quȩ
nondũ motib uiuentis

Expanded text:
Ac per hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis
Abbreviated transcription (Latin):
dere desiderasset. dñs autẽ
magis hoc ꝑfiliũ eius salo¬
monem uellet impleri:
Nichilominus ipse dauid.
omnia quȩ ad futuram
eiusdẽ templi constructio¬
nem uel reuerentiam per¬
tinẽrent. sollicitus prȩpa¬
rare curauit: Unde etiam
cantores statͥuit. qui tem¬
pore sacrificu cotidie
psalmos cum melodia re¬
sonarent : atq animos
popłi circũ stantis ad me¬
moriam amoremq cȩle¬
stium. Non solũ sublimi¬
tate uerborũ quȩ dice¬
bantur : sed etiam suaui¬
tate sonorũ qua diceban¬
tur erigerent: Uolensq
ut crescente cultu & ma¬
gnificentia templi: decus
quoq mynisterii illius
& ministrantiũ cresceret
cętus. conuocauit omnẽ
ꝓgeniem filioꝵ a aron
& eos uidelicet qui de
Eleazar. & illos qui de
ithamar styrpe descen¬
derant. diuisitq hos in
partes uiginti quattuor:
ac de his singulis singulos
pontifices eligens. ceteros
qui in partibus erant sacer¬
dotii minoris : qui nunc
presbiteratus uocatur of

Expanded text:
dere desiderasset, Dominus autem dere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, of
Abbreviated transcription (Latin):
nuis hostiarũ sollẽpnis
Pilis camelorũ & cinctis¬
zonȩ pelliciȩ. auro textas
pontificũ post posuit stolã
Ut quid enĩ hȩc fr̃s mei: nisi
ut is qui merito iustitiae
ꝑfectioris. auctoritatem
sibi p̃dicandi asciuerat:
ipse etiã neglectu pat̾ni
quia indubius melioris
pontificatus prȩco & prȩ¬
cursor existeret: Si uero
fraternitatem ur̃am au¬
dire delectat. qui sit abia
de ic cuius uice zacharias
genus duxisse perhibetur.
hic tẽporibus dauid regis
summus erat sacerdos:
Si quidem iubente dño per
moysen : primo unus in
lege pontifex a aron est
constitutus Post cuius
mortẽ : Eleazar filius eius
sacerdotiũ suscepit: Et
hoc quoq mortuo: finees
filius eius sacerdotii sue¬
cessor extitit. Et sic usq.
adtẽpora dauid. ꝑ annos
circiter quadringentos
septuaginta: unus post
unũ extitẽre pontificatꝰ
heredes: At uero dauid Tu aut̃¬
cũ magno feruens studio
religionis. templũ dño con¬

Expanded text:
nuis hostiarum solemniis, nuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctzonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse etiam neglecto ordine quia non dubie melioris pontificatus praeco et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino con
Abbreviated transcription (Latin):
mel chisedech quippe ut
legimus sacerdos dĩ sum¬
mi. longe legalis sacer¬
dotii tempora p̾cessit:
offerens dño panem &
uinũ: Et ideo redẽptor
nr̃ sacerdos. eẽ. dicitur scđm
ordinẽ melchi sedech: quia
ablatis uictimis legalibus.
idem sacrificii genus. in
mysteriũ sus corporis &
sanguinis. in nouo testam̃¬
to offerendo instituit:
Quis ergo congruentius
trans lationẽ legalis & sub¬
stitutionẽ euangelici sacer¬
dotii: quã summi iuxta
legẽ sacerdotis filius pro¬
phetaret: Qui cũ & ipse
summus sacerdos scđm
legẽ existere posse uide
retur: maluit docente
intrinsecus in cõmutabili
ratione ueritatis. Noul sa¬
cerdotis preco: quam sue¬
cessor & heres existere
ueteris Maluit doctis
in sp̃u: uocatis in deseru
populis. noui testamenti
sacram̃ta p̃dicare : quam
ad se uenientib in tẽplũ
gloriosissimo illo tune
temporis. sacerdotii ues¬
ris officio pre esse: Pra¬
tulit longam solitudins
sitim & esuriem. conti¬

Expanded text:
Melchisedech quippe, ut Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem conti
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a dispensationis. non so¬
lum iuftus : sed & de ponti¬
ficali styrpe ortis parentib
natus asseritur. Fuit enĩ
sacerdos sicut ex lectione
euangłica audiuimꝰ nomine
Zacharias de uice abĩa.
& uxor illi de filiab daron.
& nomen eius elisabeth:
E rant autẽ iusti ambo ante
dm̃: Iustis quippe parentib
est genitus: ut eo confiden¬
tius iustitiȩ prȩcepta po¬
pulis daret. quo hȩc ipse
non quasi nouitia didicis.¬
set: sed uelut hereditario
iure a progenitoribus ac¬
cepta seruaret: Oe sacer¬
dotali prosapia ortꝰ ẽ ut eo
potentius mutationem
sacerdotii prȩconaretur.
quo ipsum ad sacerdotale
genus ꝑtinẽre clarescer&:
Redemptor & enim noster
in carne apparens. sicut
rex nobis fieri dignatꝰ est.
regnũ cȩleste tribuendo:
ita etiam pontifex factus
est. semet ipsum ꝓ nobis
offerendo hostiam dõ.¬
in odorẽ suauitatis Unde
scriptũ est: Iurauit᷑ dñs
& non penitebit eũ: tues
sacerdos inȩternũ scđm
ordinem melchi sedech

Expanded text:
a dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech .
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus: quia iħc non
credidit ei Cum ergo
sed nocte uenit: Et hoc
forte ad rem pertinet.
Addñm uenit: & nocte
uenit: Ad lucem uenit:
& in tenebris uenit
Renati autẽ ex aquã &
sp̃u scõ: quid audiunt
ab apło: Fuistis aliquan¬
do denebre. Nunc autẽ
lux in dño: sicut filii lu¬
cis ambulate Et item.
Nos autẽ qui diei sumus.
sobrii simus. Qui ergo
renati sunt: noctis fuert̃¬
& diei sunt. Tenebrae
fuerunt: & lumen sunt.
Iam credit se illis ihc:
& non nocte ueniunt
ad iħm. sicut Nchodemꝰ:
Non in tenebris quert̃
diem: Tales enĩ iam eflã
ꝓfitentur: accessit ad illos
iħe. facit in illis salutẽ. qͥa
ipse dixit: Nisi quis man¬
ducauerit carnem meã
& biberit sanguinẽ meũ:

Expanded text:
mus, quia Jesus non se credidit ei. 4. Cum ergo sed nocte venit; et hoc forte ad rem pertinet. Ad Dominum venit, et nocte venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. Renati autem ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus . Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam credit se illis Jesus, et non nocte veniunt ad Jesum sicut Nicodemus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: accessit ad illos Jesus, fecit in illis salutem: quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meu
Abbreviated transcription (Latin):
eius mysteria capere nor¬
runt. mertio supra homines
esse dicuntur: apło attestante
qui ait: Quod oculus non
uidit. Nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit:
quȩ prȩparauit ds̃ diligen¬
& oculo prę̧mitteret : mox
de se ac de suis similibus.
qui genesalẽ humanitatis
scientiã transcenderant
adiecit: Nobis autẽ reue¬

Expanded text:
ejus mysteria capere noejus mysteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligenet oculo praemitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem reve
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet sui nominis. pari¬
terq honorẽ tyberii cȩsa¬
ris. sub quo ipse regnabat:
In cuius partes ueniens iħe
iiterrogabat discipulos suos
dicens Quẽ dicunt homi¬
nes esse filiũ hominis
Non autẽ quasi nesciens.
sententiã de se uel discipłoꝵ
uel extraneorũ inquirit :
sed ideo discipłos quid de
se sentiant interrogat. ut
confessionẽ recte fidei illoꝵ.
digna mercede remuneret :
Nam sicut interrogatis
generaliter om̃ibus. petrus
respondit unus ꝓ omnib:
ita quod petro dñs respon¬
dit. in petro om̃ib respon¬
dit: Ideo quid alii de se
senuant inquirit: ut expo¬
sitis primo sententus erran¬
tiũ. discipłi ꝓbarentur ueri¬
tatẽ suȩ confessionis non
de opinione uulgata: sed
de ipso ꝑcepisse dñicȩ re¬
uelationis archano Quẽ
inquit dicunt homines c̃ẽ.
filiũ hominis: Dulchre
homines appellat eos: qui
de filio hominis tantum
loqui nouerant: qui diui¬
ntratis eius arcħana nescie¬
bant: Nam qui õuimnitatis

Expanded text:
idelicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
interrogass&e discipłos quẽ
cũ dicerent esse homines.
ut illi huersas diuersorũ
opiniores prompsissent :
Dicit illis Uos autẽ quẽ
me. eẽ. dicitis: Quasi ab
hominũ generalitate illos
sequestrans. & deos ac dĩ
filios ꝑ ad optionẽ iã factos
insinuans: iuxta illud psal¬
mistȩ Ego dixi dii estis:
& filii excelsi om̃s: Respcn¬
dens sẏmon petrus : dixii¬
uiuum appellat: ad distin¬
ctionẽ falsorũ deorũ. quos
uario delusa errore gena¬
litas: uel de mortuis sibi
hominibus instituit: uel
maiore dementia : de insen:

Expanded text:
nterrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrusvivum appellat, ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore genlitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insen
Abbreviated transcription (Latin):
OBIERMUS DUES
attentius cogi¬
tare sarcinam
¶Imeam De cuius
pondere etiam si michi
dies noctesq cogitandũ
sit : nescio quo tam̃ modo
anniuersarius dies iste
inpingit eam sensibus
meis. ut ab ea cogitanda
omnimodis dissĩmulare
non possim: & quantum
anni accedunt immo
decẽdunt : Nos quoq pro¬
pinquiores faciunt diei
ultimo. utiq quandoq
sine dubitatione uenturo:
tanto michi acrior cogi¬
tatio & stimulis ꝓlenior.
qualẽ dño dõ nr̃o ratio¬
nem possim reddere
ꝓ uobis Hoc enĩ inter¬
i est inter unumquẽq
de uobis solis reddituri
estis rationem. nos aut̃
& de nobis & de om̃ib
uobis ideo maior est
sarcina: sed bene porta¬
ta maiorẽ cõparat głam
Infideliter autẽ gesta: ad
inmanissimã precipitat
pęnam: Quid ergo michi

Expanded text:
ODIERNUS dies, attentius cogitare sarcinam meam, de cujus pondere etiamsi mihi dies, noctesque cogitandum sit, nescio quo tamen modo anniversarius dies iste impingit eam sensibus meis, ut ab ea cogitanda omnino dissimulare non possim. Et quanto anni accedunt, imo decedunt, nosque propinquiores faciunt diei ultimo, utique quandoque sine dubitatione venturo; tanto mihi est acrior cogitatio, et stimulus plenior, qualem Domino Deo nostro rationem possim reddere pro vobis. Hoc enim interest inter unumquemque de vobis solis reddituri estis rationem, nos autem et de nobis et de omnibus vobis. Ideo major est sarcina: sed bene portata majorem comparat gloriam; infideliter autem gesta ad immanissimam praecipitat poenam. Quid ergo mihi
Abbreviated transcription (Latin):
temeritas cũ istũ disposu¬
iss&e ordinẽ ueritas Animã
suã positurũ se ꝓ xp̃o pe¬
trus putabat. ꝓ liberatore
liberandus. cũ xp̃c ueniss&
animã suã positurus ꝓsuis
om̃ib in quib erat &e pe¬
trus. quod ecce iã factũ est
Nunc iã firmitas cordis ad
suscipiendã mortẽ ꝓ nomine
dñi uera ipso dominante
sumatur non falia nobis
errantibus pręsumatus:
Nunc est & uitȩ huius nõ
mecuamus interitũ. quia
resurgente dño uitȩ alte

Expanded text:
temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam positurum se pro Christo Petrus putabat, pro liberatore liberandus, cum Christus venisset animam suam positurus pro suis omnibus, in quibus erat et Petrus, quod ecce jam factum est. Nunc jam firmitas cordis ad suscipiendam mortem pro nomine Domini vera ipso donante sumatur, non falsa nobis errantibus praesumatur. Nunc est ut vitae hujus non metuamus interitum, quia, resurgente Domino, vitae alte
Abbreviated transcription (Latin):
suam fecit Nunc autem
circumdant eam flores
rosarum. in desinenter
eius ammirantes pulchri¬
tudinem inter filias hie¬
rusalem: in qua posuit
rex thronum suum: quia
concupiuit eius speciem
ac decorem Fuit enim
plena caritate & dilecti¬
one: id circo sequitur post
eam purpuratorũ exer¬
citus. & candidatoꝵ gre
ges Quam si diligentius
aspicias: nichil uirtutis. ẽ:
Nichil speciositatis. nichil
candorisegloriȩ. quod ex
ea non resplendeat Et
ideo bene circumdant eã
flores rosarũ & lilia con¬
uallium. ut uirtutes uir¬
tutibus fulciantur: & for¬
mositas decore castitatis
augeatur: Nam omnis
splendor & gła quanto il¬
lustratur fulgõre suo sub¬
limius : tanto apparet
prȩstantior claritate quo¬
rumlibet subiectorum. &
eximior prȩdicatur: Sic
& beata dĩ genitrix cuis
plantatio ac̃ si rosȩ in he¬
richo specialius refulst
& candor uirginitatis
splendidius enituit: Cir¬
cumdata officio caritatis
commendetur. quȩ super
angelorum choros exal

Expanded text:
suam fecit. Nunc autem circumdant eam flores rosarum, indesinenter ejus admirantes pulchritudinem inter filias Jerusalem : in qua posuit rex thronum suum, quia concupivit ejus speciem ac decorem: fuit enim plena charitate et dilectione: idcirco sequitur post eam purpuratorum exercitus, et candidatorum grex. XV. Quam si diligentius aspicias, nihil virtutis est, nihil speciositatis, nihil candoris gloriaeque, quod ex ea non resplendeat. Et ideo bene circumdant eam flores rosarum, et lilia convallium, ut virtutes virtutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam omnis splendor et gloria, quanto illustratur fulgore suo sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior praedicatur. Sic et beata Dei genitrix, cujus plantatio ac si rosae in Jericho, specialius refulsit, et candor virginitatis splendidius emicuit, cum circumdata officio charitatis,commendetur: quae super angelorum choros eleva
Abbreviated transcription (Latin):
S iquidẽ confessio gemina ẽẽ
dicit᷑: eoquod aliud ẽ confi¬
teri dm̃ ꝑfidẽ. & hanc om¬
nino confessionẽ caritatis
ardore ad finẽ usq uitae
retinere. Aliud sane post¬
quã plabimur conscientia
nos accusante peccati. con¬
fessione purgari. Utraq ta¬
men uirtus prȩdicatur sed
illa mirabilis ex uirtute

Expanded text:
Siquidem confessio gemina esse dicitur, eo quod aliud est confiteri Deum per fidem, et hanc omnino confessionem charitatis ardore ad finem usque vitaeretinere; aliud sane postquam prolabimur, conscientia nos accusante, peccati confessione purgari. Utraque tamen virtus praedicatur: sed illa mirabilis ex virtute
Abbreviated transcription (Latin):
inde qđ maus est iccirco
ex om̃ib xii. patriarchis
hic solus cognominatim ex¬
primitur: ut eũ sine aliqͦ
mentis scrupulo manife¬
stius recognosceres. qui ꝑ¬

Expanded text:
inde quod majus est, idcirco ex omnibus duodecim patriarchis hic solus cognominatim exprimitur, ut eum sine aliquo mentis scrupulo manifestius recognosceres, qui
Abbreviated transcription (Latin):
est homo ut in illo ess&
uitis humana natura :
cuius & nos homines pal-¬
mites esse possemus Quid
ergo est ego sum uitis

Expanded text:
est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis
Abbreviated transcription (Latin):
discamꝰ de nobhumilia senti.¬
re sẽꝑ in om̃ib: Discamꝰ humi¬
liari : quia auctor uitaę
ideo ad nos cũ esset altissimꝰ
humilis uenit iut nos humi¬
litatẽ de se doceret magi¬
ster ueritatis: quia siquis
sine humilitate uirtutes
congregat. quasi qui in

Expanded text:
discamus de nobis humilia sentire semper in omnibus. Discamus humiliari, quia auctor vitae ideo ad nos cum esset altissimus, humilis venit, ut nos humilitatem de se doceret magister veritatis. Quia si quis sine humilitate virtutes congregat, quasi qui in
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrũ sum mersũ aquis
tingueret in iordane: sp̃m
quoq sc̃m uenientẽ cerne¬
ret in columba: & attestan¬
tis uocẽ patris audiret
e cęlo Hic est ille: quem

Expanded text:
arbitrum submersum aquis tingeret in Jordane, Spiritum quoque sanctum venientem cerneret in columba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in cȩlũ nisi qui
de cęlo descendit. filius
hominis qui est in cęlo.
Miraris quia & hic erat &
in cęlo. tales fecit discipłos
suos. Paulum audi apłm
satio incelis est. Si homo
paulus apłs ambulabat
in carne in t̾ra . & conuer¬
sabatur in cęlo. ds cęli &
terre non poterat esse
& in cęlo & interra Si
ergo nemo nisi ille de¬
scendit & ascendit. quaȩ
spes est ceteris : Ea spes
est ceteris: quia ille ꝓp¬
terea descendie. ut in illo
& cũ illo unus essent. qui
per illũ ascenfuri essent.
Non dicit & seminib ait
apłs tanquam in multis.
sed tanquã in uno & se¬
mini tuo quod est xp̃c
Et fidelib ait Uos autem
he sem̃ estis. Quod dixit
unum. hoc dixit esse¬
omnes nos. Ideo in psalmos
aliquando plures cantañ.
ut ostendatur quia de
plurib fit unus. Aliquando
unus cantat. ut ostendat᷑
quid fiat de pluribus:
Propterea unus sanabatur
in illa piscina. &̃ quisquis
alius descendebat non sa¬

Expanded text:
ascendit in coelum, nisi qui ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum satio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carne in terra, et conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae non poterat esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, quae spes est caeteris? Ea spes est caeteris, quia ille propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Christus. Et fidelihae estis . Quod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sa
Abbreviated transcription (Latin):
Una diuina. Altera humana
Una ꝑquã efficeremur.
altera ꝑ quam reficerem᷑.
Ambȩ mirabiles. Illa enĩ¬
sine matre. ista sine patre:
Sed quia de Adam corpus
acceperat. quia MARIA
de adam: ipsumq corpus
suscitaturus erat. tẽfrenũ
quiddã dixerat. Soluite
tẽplũ hoc & trib diebus
suscitabo illud. Cȩleste aut̃
quiddã dixit. Nisi quis
renatꝰ fuerit ex aqua
& spũ non uidebit regnũ
filius hominis: homines
uoluit esse filios dr̃ Ipse
descendit ꝓpt nos : nos
ascendamus ꝓpt̃ ipsum.
Solus enĩ descendit & ascen¬
dit. quia hoc ait. Nemo
ascendit in cęlũ: nisi qui
de cęlo descendit. Non ergo
ascensuri sunt in cęlo quos
facit filios dĩ: A scensuri
plane. Hȩc nobis ꝓmissio
est. erunt ȩquales angłis
dĩ. Quomodo ergo nemo
ascendit nisi qui descen¬
dit Quia unus descendit
unus ascendit. Quid de
cęteris intelligendum.
nisi quia menbra eius
erunt ut unus ascendat
Propterea sequitur. Nemo

Expanded text:
una divina, altera humana: una divina, altera humana: una per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam corpus acceperat, quia Maria de Adam, ipsumque corpus suscitaturus erat: terrenum quiddam dixerat, Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud . Coeleste autem quiddam dixit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum filius hominis, et homines voluit esse filios Dei. Ipse descendit propter nos, nos ascendamus propter ipsum. Solus enim descendit et ascendit, qui hoc ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios Dei? Ascensuri plane: haec nobis promissio est, Erunt aequales Angelis Dei . Quomodo ergo nemo ascendit, nisi qui descendit? Quia unus descendit, unus ascendit. Quid de caeteris? quid intelligendum, nisi quia membra ejus erunt, ut unus ascendat? Propterea sequitur, Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Lauebatur de generatione
sp̃uali. Sequutus ait. Sic
& om̃is qui natus est ex
sp̃u. deinde fr̃s quis nr̃m
non uideat uerbigratia.
austrũ euntẽ a meridie
ad aquilonẽ. aut alium
uentũ uenientẽ aborien¬
te adoccidentẽ Quomi
ergo nescimꝰ undẽ ueniat.¬
& quo eat Quid gͦ dixit
t̃renũ quod non credebant
homines. An illud utiq¬
quod de tẽplo resuscitando
dixerat. corpus enĩ suum
de t̾̃ra acceperat & ipsa
enĩ creditũ est t̾rã suscita¬
turo. Si t̾restria inquit
dixi uobis & non creditis:
quomodo si cęlestia dixero
credetis: Hoc est si non
creditis quia tẽplũ possũ
suscitare deiectũ a uobis.
quomodo credetis quia
per sp̃m possunt homines
regenerariꝰ Et sequitur:
Et nemo ascend& in cęlũ
nisi qui de cęlo descendit.
filius hominis qui est in
cęlo. Eccs hic erat. & in
cę̧lo erat. Hic erat carne.
in cęlo erat diumitate.
Immo ubiq diuinitate.
Natus de matre. non rece¬
dens a patre. Duȩ natiui¬
tates xp̃i intelliguntur.

Expanded text:
tione spirituali: secutus ait, Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Deinde, fratres, quis nostrum non videat, verbi gratia, austrum euntem de meridie ad aquilonem; aut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus enim suum de terra acceperat, et ipsei creditum est terram suscitaturo. Si terrestria, inquit, dixi vobis et non creditis: quomodo, si coelestia dixero, credetis? Hoc est, si non creditis quia templum possum resuscitare dejectum a vobis; quomodo credetis quia per Spiritum possint homines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur;
Abbreviated transcription (Latin):
cum quȩreretur ab eis qͥd
terrenum dixerit dñs cũ
ait. Si t̾rena dixi uobis
& non creditis: quomodo
si cȩlestia dixero credetis:
Cum ergo quȩreretur a qui¬
busdam quid trenũ dixe¬
rit dñs: angustias passi
dixerunt. Quod ait. sp̃e
ubi uult spirat & uocẽ
eius audis & nescis unde
ueniat & quo eat : De uen¬
do isto dixit. Quid enim

Expanded text:
s quid terrenum dixerit Dominus, dum ait, Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si coelestia dixero, credetis? Cum ergo quaereretur a quibusdam, quid terrenum dixerit Dominus, angustias passi dixerunt, Quod ait, Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, de ist
Abbreviated transcription (Latin):
sed differebat ut de sepul¬
chro resurgeret. Pertulit
superbos seruos dñs. me¬
dicus ęgrotos. Si hoc ille.
quid illi quos oportet na¬
sci ex sp̃u: Si hoc ille ue¬
rus magister in cęlum
non hominũ tantum sed
& angłorũ. si enĩ docti st̃
angłi. uerbo dĩ docti suN
si uerbo dĩ docti sunt. quȩ¬
rite unde docti sunt &
inuenietis. In principio erat
uerbũ & uerbũ erat apud
dm̃. & ds̃ erat uerbum.
Tollitur homini ceruix.
sed aspera & dura ut ss
lenis ceruix ad portandũ
iugũ xp̃i de quo dicitur.
iugum meũ leue est. &
sarcina mea leuis est.
Et sequitur. Si terrena di¬
xi uobis & non creditis.
quomodo si dixero uobis
cȩlestia credetis Qu e
terrena dixit fr̃s. nisi
quis natus fuerit denuo:
errenũ est. Sp̃c ubi uult
spirat & uocem eius audis.
& nescis unde ueniat &

Expanded text:
sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo, non hominum tantum, sed et Angelorum. Si enim docti sunt Angeli, Verbo Dei docti sunt. Si Verbo Dei docti sunt, quaerite unde docti sunt; et invenietis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Tollitur homini cervix, sed aspera et dura, ut sit lenis cervix ad portandum jugum Christi, de quo dicitur, Jugum meum lene est, et sarcina mea levis est . 7. Et sequitur: Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Quae terrena dixit, fratres? Nisi quis natus fuerit denuo, terrenum est? Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis u
Abbreviated transcription (Latin):
EIPES
ANNUIS
tor est fides : debita reli¬
gione ueneramur : A płi
nanque. latino sermone
dicuntur missi Qui gͦ
honorant missos. mani¬
festũ est eos honorare
mittentẽ: qm̃ dignitas
quȩ defertur ministris.
illi sine dubio cuius mi:¬
nistri sunt exhibetur:
ut ait ipse saluator ad

Expanded text:
cipes annuis tor est fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad
Abbreviated transcription (Latin):
prȩmisit iustũ : ut quẽ
uides peccata delinquen¬
tium du patient̃ ferre
scias hunc quandoq etiã
districte iudicare. Hinc
per quendã sapientẽ
dicitus: Iltissimus enĩ
ast patiens redditor
Patiens enĩ redditor di¬
citur: quia peccata homi¬
nũ & patitur & reddet.
Nam quos diu ut conuer¬
tantur tolerat: non con¬
uersos durius damꝑnat:
Ad excutiendã uero mentis
nr̃ȩ desidiam. etiam ex-¬
teriora damꝑna ꝑsimi-¬
litudinẽ ad mediũm
deducuntur. ut per haeo
animus ad suã custodiam
suscitetur Nam dicitur.
Hoc autẽ scitote: quia si se¬
ret pater familias qua ho¬
ra fur ueniret. uigilaret

Expanded text:
praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus enim est patiens redditor Eccli, V, 4. Patiens enim redditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret
Abbreviated transcription (Latin):
exhortatio sub infertur
cum dicitur Et uos esto¬
te parati : quia qua hora
non putatis. Filius homi¬
nis ueniet: Nesciente
autẽ patre familias. fur
domum perfodit : quia
dũ a sui custodia spiritꝰ
dormit. in prouisa mors
bitaculũ irrumpit: &
eũ quẽ dominum domꝰ
inuenerit dormientem

Expanded text:
tatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, filius hominis veniet. Nesciente autem patrefamilias, fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors bitaculum irrumpit, et eum quem Dominus domus inve
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nulla nos ratio a
ruina illius sẽparat. qͦs
eius passionib amor li¬
gat: Facile ergo est
nunc iam cũ destructa

Expanded text:
quia nulla nos ratio a ruina illius separat quos in ejus passionibus amor ligat. Facile ergo est nunc jam, cum destructa
Abbreviated transcription (Latin):
oculus tuus Corpꝰ quip¬
pe dicit opera. quȩ pa¬
lam cunctis appãrent:
Oculũ uero. ipsam m̃tis
intentionẽ quȩ operat᷑.
& de cuius merito eadẽ
opera lucis an tenebrarũ
sint opera discernuntur.
sicut ipse consequenter
exposuit dicens Si oculuᷤᷤ
tuus fuerit simplex: totũ
corpus tuũ lucidũ erit:
Si autẽ nequã fuerit: etiã
corpus tuũ tenebrosum
erit̃ Si inquit pura re¬
ctaq intentione quaȩ
potes agere bona studue¬
ris. lucis ꝓfecto sunt
opera quȩ facis: etiã si
corã hominib imper¬
fectionis aliquid habe.¬
re uideant᷑ Qm̃ dili¬
gentib dm̃ om̃nia co¬
operant᷑ in bonum: his
qui scđm ꝓpositũ uocãti
sunt scĩ: Si autẽ ꝑuersa
est intentio quȩ p̃cedit.
prauũ est om̃e opus qđ
sequit᷑: quamuis rectum
esse uideatur Uide ergo
ne lumen quod in te. ẽ.

Expanded text:
oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent; saeculum vero ipsam mentis intentionem, qua operatur, et de cujus merito eadem opera lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere, bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiam si coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti . Si autem perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo ne lumen quod in te e
Abbreviated transcription (Latin):
morem xp̃iani orbis sequen¬
tes: annuam dedicationis
eccłe nr̃ȩ diem diuinis lau¬
dib & uigiliis studuimus
agere sollemꝑnẽ: Et hanc

Expanded text:
morem Christiani orbis sequentes, annuam dedicationem ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere solemnem. Et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ness&. Erant autẽ iusti ambo:
continuo subnectitur ante
dm̃ Et cũ adiunctũ. eẽt.
incedentes in omnib man¬
datis & iustificationib dñi:
mox infert᷑ sine querela:
Icsi aꝑte dicatur Adeo se
in actibus parit̾ & cogitati¬
onib suis circũ specte age¬
bant. ut & diuinis obtutib
in occulto: & humano foras
iudicio placerent. Iuxta
illud apłi: Prouidemus
enĩ bona. non solũ coram
dõ: sed etiã corã hominibꝰ.
t non erat illis filius. eo
quod ess& helisabeth ste¬
rilis: & ambo ꝓcessissent
in diebus suis: Diuinitus
est ꝓcuratũ.: ut sterili ma-¬
tre : & utroq parente ꝓ¬
uectioris ętatis iohannes
nasceretur. quatinꝰ etiã
ipso ortus eius miraculo
patesceret : uirũ magnȩ
iurtutis futurũ eẽ qui
nascebat᷑. ubi desinente
om̃i lasciuia concupiscen¬
tiş carnalis: constaret.
quia nulla inconceptione
causa uoluptatis: sed sola
cogitata sit sp̃ualis gr̃a ꝓlis
Sic ysaac filius ꝓmissionis.

Expanded text:
esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus ecoram hominibus . Et non erat illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsam litterã plerisque
in locis ꝑ suas traditiones
corrumpentibus. iuxta quod
eis dñs in euangłio sepius
improperare ꝓbatur Et
quid quod diu sterili geni¬
trice nascit᷑. nisi quia sex
quȩ auxilio sacerdotalis
officii sp̃ualẽ dõ subolẽ gi¬
gnere iussa. ẽ. neminẽ ad
ꝑfectũ adduxit: Quia ni¬
mirũ suis cultoribus re¬
gni cęlestis ianuas aperire
non potuit: Sed factus sub
lege auctor ipse legis: ste¬
ruitatis obprobrium legi
abstulit. qui hanc sp̃ualit̃
intelligendã monstrauit:
& suꝑnȩ beatitudinis gr̃ar
quȩ in euangłio nunc aꝑ¬
tissima lucet. in ea iã olim

Expanded text:
et ipsam litteram plerisque et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissime l
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ aduentus dominici:
& gr̃ȩ quam predicare
ueniebat: Nam & congruũ
ualde est : ut cui om̃s pro¬
phetȩ priores & patriarchȩ
uel nascendo: uel moriendo
uel uiuendo uel p̃dicando
testimoniũ ꝑhibuerunt :
hunc multo amplius prȩ¬
cursor suus qui plusquam
ꝓpħa extitit. non tantum
in uita & passione. sed in
ipsa quoq. sua natiuitate
design& Quid est enim
quod uẽteranis parentibus
natus . ẽ. lohannes. nisi quia
illius mox secutura nati.¬
uitas signabat᷑. qui sp̃ualia
noui testam̃ti ꝓferens ar¬
chana. carnalẽ legis & sa¬
cerdotu ueteris obseruan¬
tiam iam terminandam
esse doceret Quod enĩ
antiquat᷑ & senescit: ꝓpe
interitum. ẽ Quid quod
muto patre principe ui¬
delic& tunc sacerdotũ ortꝰ
est p̃cursor dñi. nisi quia
ipso apparente dño lingua
iam sacerdotu ueteris ma¬
gna ex parte a doctrina
sensus spiritualis obmatuerat:
Solam littere custodiã cu¬
rantibus ac docentib scri¬
bis & legis peritis: immo

Expanded text:
dinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo
Abbreviated transcription (Latin):
in quo.ẽ. gr̃a: Quo nomini
& totã euangłicȩ dispensa¬
tionis gr̃am quã prȩdicat :¬
& ipsum specialit̾ dñm si¬
gnat. ꝑ quẽ eadem gratia
mundo donata. ẽ Qui uͦ
natũ puerũ patris zacha¬
riae nomine magis quam
lohannem uocandũ. eẽ. de¬
cernebant: eos ꝓfecto figu¬
rant. qui dño noua gratis
munera declarante: Cupe¬
rent eũ potius consucta
sacerdotii ueteris edicta
prȩdicare Unde bene za¬
charias memor dñi inter¬
prȩtatur. quia uidelicet
memoriã antique obser¬
uationis quȩ utiq a dño
data. ẽ. figurate denuntiat:
Contendebant ergo de no¬
mine nati ꝓphetę hi qui
conuenerant: & zachariã
hunc uocari satagebant:
At contra mater uerbis &̾
pater scriptis quia ioħes
magis appellandus esse t
astruebant. Quia fuẽre
non nulli cęlestiũ sacram̃¬
torũ minus periti. qui
in primorduis euangelu
choruscantis: Carnalia ad¬
huc legalis sacerdotii sta¬
tuta simul obseruanda. ẽẽ.
decernerent: Quos ꝓcerto

Expanded text:
In quo est gratia. Quo nomine t totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto
Abbreviated transcription (Latin):
iustificati
gratis
ꝑ gr̃am ipsius. Qui & iterũ
inestimabilem eiusdem
gr̃ȩ magnitudinẽ com¬
mendans. ait. Ubi autem
abundauit peccatum.
super abundauit gratia.
Quia nimirũ quanto gra¬
uiorem dñs in electis
suis peccatorum languo¬
rem curauit : tantõ am
pliorem cunctis gratiaȩ
medentis potentiãm mon¬
strauit. Unde & exlectione
euangelica audiuimus:
quia sedentẽ in thelonȩo
matheum. ac temporalib

Expanded text:
Iustificati gratis per gratiam ipsius. Qui iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curat, tanto ampliorem cunctis gratiae medentis potentiam monstravit. Unde et ex lectione evangelica audivimus quia sedentem in telonio Matthaeum, ac temporalib
Abbreviated transcription (Latin):
turae Si enĩ unitatem
ꝓprietate specialis naturȩ:
quantomagis ubi gratiae
unitas. & corporis est
specialis natiuitas. Unitas
namq gratiȩ est : ut di¬
scipulorũ in xp̃o. de quib
ipse dixit: Pater sc̃ȩ serua
eos in nomine tuo quos
dedisti michi : ut sint unũ
sicut & nos Et item de
omnib iustis: Non ꝓ his

Expanded text:
tiae. Si enim unitatem proprietate specialis naturae; quanto magis ubi gratiae unitas, et corporis est specialis nativitas? Unitas namque gratiae est, ut discipulorum in Christo, de quibus ipse dixit, Pater sancte, serva eos in nomine tuo: quos dedisti mihi, volo ut sint unum sicut et nos. Et iterum de omnib
Abbreviated transcription (Latin):
anc quppe gr̃ȩ unita¬
tem quȩ cunctis in xp̃m
credentib seruatur. si
entũ estimatione Non
tollitur : quanto magis
cũ gr̃ȩ unitate ipsa spe¬
cialitas naturȩ. unũ effi¬
eit matre̾ & filiũ. filium
& matrẽ: Uidendũ etiã¬
est quid de his quos secũ
consequent̃ adiungit :

Expanded text:
quippe gratiae unitas, quae cunctis in Christum credentibus servatur, si entium aestimatione non tollitur: quanto magis cum gratiae unitate ipsa specialitas naturae unum efficit matrem et filium, filium t matrem? Videndum est etiam quid de his quos secum consequenter adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
filius hochorie qualis fue¬
rit postquã obut ioiadas
sacerdos. scriptura destat᷑
dicens. Quia ingressi sunt
principes uida. & adora¬
uerunt regẽ.: qui delinit
eoꝵ obsequiis. ad quieuit
eis. Et dereliquerunt tẽ
runt lucis & sculptilib¬
dotis: qui eũ in templo
dñi nutrierat & consti¬
tuerat regẽ. Qui zachariã¬
cũ ess& cõnlactaneus eius

Expanded text:
filius Ochoziae qualis fuerit, postquam obiit Joiada sacerdos, Scriptura testatur dicens: Quia ingressi sunt principes Juda, et adoraverunt regem, qui delinitus eorum obsequiis, acquievit eis; et dereliquerunt temprunt lucis et sculptilibdotis, qui eum in templo Domini nutrierat et constituerat regem. Quem Zachariacum esset collactaneus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
orias. Ioram quippe gene¬
ri se miscuerat impiissimȩ
le zabel. & ideo usque ad
tertiã generationẽ eiꝰ me¬
moria de sce natiuitatis
ordine recte tollit᷑. Ioram¬
ꝓdit hystoria. Quod ds̃ ei
dixerit. qm̃ non ambula¬
sti in uiis losaphat patris
itineris regũ isrł. imitat᷑¬
fornicari fecisti ludam.¬

Expanded text:
. Joram quippe generi se miscuerat impiissimae Jezabel: et ideo usque ad tertiam generationem ejus memoria de sanctae nativitatis ordine recte tolliturprodit historia, quod Deus ei dixerit: Quod non ambulasti in viis Josaphat patris itineris regum Israfornicari fecisti Judam
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ euus secũ. sed inter¬
fecit filiũ eiꝰ. Qui cum
noriretur . ait̃. Uideat
dĩs & requirat. Quod
ꝓfecto postea dñs testat᷑
dicens. Et requiret᷑ om̃ĩs
sanguis qui effusus est
asanguine Abel iusti
usq ad sanguinẽ zacha¬
riȩ: quem occidistis int̃
templũ &̾ altare. Suc¬
cessit igit᷑ mortuo loas
rege. fuius eiꝰ Amasias
in regnũ: qui post cedẽ
idumeorũ allatos deos
filioꝵ seyr. statuit sibi

Expanded text:
us secum, sed interfecit filium ejus. Qui cum moreretur ait, Videat Dominus et requirat . Quod profecto postea Dominus testatur dicens: Et requiretur omnis sanguis qui effusus est a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae, quem occidistis inter templum et altare . Successit igitur mortuo Joas rege filius ejus Amasias 52 in regnum, qui post caedem Idumaeorum, allatos deos fi
Abbreviated transcription (Latin):
oftendã illi salutare dĩ
esi patenter dicat Illicꝰ
it est laudis ad ȩternã
laudem sine fine man¬
suram. sed nemo appre¬
hendet illud nisi ego prȩ¬
monstrauero: Propterea
larissimȩ. quia iter sa¬
lutis nr̃ȩ in laudib est
saluatoris: hortor uos &
commoneo. in hac sacra
sollempnitate genitricis
dĩ Mariaf. Nolite cessare

Expanded text:
ostendam illi salutare Dei si patenter dicat: illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimi, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo, in hac sacra solemnitate genitricis Dei Mariae nolite cessare