comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eque hoc petre
sileam : quod multi
Nunc qui hicdenarni¬
ensiciuitate ad sunt:
mihisedulo testifican¬
tur: Codemnamq
gothorum tempore :¬
Cum pracp̾fatus rex
totila narnis uenis see :
Ei uir uitae uene raebilis
cassius eius urbis ep̃s
occurrit: Cuiquia
excons parsione semꝑ¬
facies rubere consue¬
uert: Hoc rex totila
non consparsionis eẽ
credidit. sed assiduae
potationis: eum que
omnimodo des pexit:
Sedomnipotens ds̃. ut
quantus uir es s& qui
dispitiebatur osten¬
der& : IN Narniens icã¬
po quorex aduenenit:
ma lignus sp̃r corem
omni exercitu : eius
spatarium Inuasit.
eum q uex artcrudeli¬
tercoepit .⁊
Quicumlante regis ocu¬
los adueneraendum
uirum cassium fuis¬
see adductus: hunc
abeo uir dñi orcetione
facta : signocrucis ex¬
pulit: qui incum ingre¬
di ulterius non proce¬
p̾sumpsiti
Sicq: factumẽ : ut rex
barbarus seruũ dĩ
ab illoiam die uenerd¬
recur excordequem
des pectum ualde iu¬
dicabat exfacie:
Nam quia uirum tantae
uistutis uidit: ergaeũ

Expanded text:
eque hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semfacies rubere consueuerat, hoc rex Totila non conspersionis esse credidit sed assiduae potationis, eum- que omnimodo despexit. Sed omnipotens Deus, ut quantus uir iste esset, qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum
Abbreviated transcription (Latin):
iII. De Constantio
aquinae ciuitatir ep̃s
fuit: quinuperpͦ¬
decessoris mei tem:¬
pore beatae memorie
Iohannis pap& de func¬
tus ẽ:
hunc propheciat habu¬
isse sp̃m multi testan¬
tur : qui eum familia¬
riter scire potueruNT
Cuius intermulta hoc
referunt relfgiosi uent¬
cesq uiri. qui praeeseni¬
tes fuerunt: quodir
die obitus sui cuma.
circum stantib ciuib
ut pote discessurus.
patertamamabilis
amarissime plange¬
naur. eum flendore¬
quisierunt dicentes:
Quem postte pater
habebimus
Quib ipse pater per
respondit dicens
Post constantium mo¬
lionem: Postmolionẽ.
fullonem:
Quode functo eius eccle¬
siae pastorelem susce¬
pit curem andreas
diaconus illius. qui quor¬
dam instabulis itinerũ
cursum seruauenat
equorum:: Atque
hoc exhacuita sub¬
traocto epis copatus
ordinem loupius sor¬
titus ẽ : qui in eadem
urbe fullo fuent :
Quo adhuc superstite
immanitate uastati
funti ut post mostẽ¬
illius nec quis ep̃rfie¬
r& Nec quib fieri¬

Expanded text:
III. De Constantio III. De Constantio Aquinae civitatis episcopus fuit, qui nuper praedecessoris mei tempore beatae memoriae Joannis papae defunctus est. Hunc prophetiae habuisse spiritum multi testantur, qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote discessurus Pater tam amabilis amarissime plangeretur, eum flendo requisierunt, dicentes: Quem post te, Pater, habebimus? Quibus ipse Pater per respondit, dicens: Post Constantium, mulionem; post mulionem, fullonem. Quo defuncto, ejus Ecclesiae pastoralem suscepit curam Andreas diaconus illius, qui quondam in stabulis itinerum cursum servaverat equorum. Atque hoc ex hac vita subducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersitus est, qui in eadem urbe fullo fuerat. Quo adhuc superstite,immanitate vastati sunt, ut post morteillius nec quis episcopus fieret, nec quibus fier
Abbreviated transcription (Latin):
Mox que desuo habitacu¬
lo non solum eandem
dĩ famulamisedomnẽ
quoq feminam: quae
in eiur illicobsequio
habitabant expulit:
Ineodem uenotemplo
apollinis beatiandirae
a postolirepente orae¬
torium fecit : atq illa
omni temptationecar¬
nis funditus caruit:
Iudacum uero cuius
uisione atq: increpa¬
tione saluatus ẽ: ad
a ecernam salutem
traexit Mamsacrer¬
mentis fidei inbutũ
atq aqua baptis matis
emundatum: adscãe
ecclesiae gremium
perduxit
Sicq factum ẽ : ut hebre¬
us udem dums alutis
alienȩ consul& : per¬
uenir& ad suam:
Et omni potens ds̃ inde
alterum adbonam ui¬
tam perducerat : unde
inbonauita alterum
custodis sec
eshaec
gesta quã Maudiui
& mecum mihi pracpbe
Unique sic oportet.
& dedĩ nos semper mise¬
rõctione confidere : &
denostra infirmitate
formidare :
Ecce enimpareedisi cae¬
drum concussum audi¬
uimus: sed non euulsi:
quatinus infirmis nobis
&deeius concussione
nas catur timor : & de
eius stabilitate fiducia

Expanded text:
Moxque de suo habitacuMoxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omnipotens Deus inde alterum ad bonam vitam perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. Res haec gesta quam audivi, et metum mihi praebet Utique sic oportet et de Dei nos semper miseratione confidere, et de nostra infirmitate formidare. Ecce enim paradisi cedrum concussam audivimus, sed non evulsam, quatenus infirmis nobis et de ejus concussione nascatur timor, et de ejus stabilitate fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
rio sgnatum uiderũt
minentesq dixerunt:
V& uae. uas uacuum
& signatum
Quib hocrenuntianti¬
b Cuncta illa malig¬
noruin sp̃uum turba
dis paruit::
Iud acus uero qui haec
uideroet ilico surnxit.
atq ad cpm subfesti¬
natione peruenit:
Quem in ecclesia sua
repperiens. seor sum
tulit: qua temptatio¬
ne urguereur inqui¬
siuit: Cui confiteri
ep̃s temptationem suã
uere fͦundatus noluit̃:
Cum uero ille dicer&e :
quod in illatalidĩ famu¬
la precui amoris oculos
Iniecissecfatque e hec
ep̃s negar& adiunxit¬
edicens:
Quarenegas quod in qui¬
rens. qui ad hocusque
ues pere hesternoper¬
ductus es : ut posteriora.
illius alapa ferires ͦ
A quae nimirum uerba
depracehensums e ep̃s
intuens. humiliter
confessus ẽ quod pri¬
us pestinaciter negauit.:
Cuius ruinae & ueregun¬
diae is demiudaeus con¬
solens : qualiter hoc
cognouiss&: uel quae
inconuentu maligno¬
rum sp̃uum de eo audis¬
s& indicauit :
quodille cognoscens¬
nus in orationem dedit:

Expanded text:
rio signatum viderunt, rio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxitdicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, qualiter hoc cognovisset, vel quae in conventu malignorum spirituum de eo audivisset, indicavit. Quod ille agnoscensnus in orationem dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
medium prosiliuit.
qui in andreae ep̃iani¬
mumperspeciem scĩ¬
monialis feminae
quae inepiscopio
eius habitabat : quan¬
tã temptationẽ carnis
commouis sec a peruit:
Cum hoc uero malignus
qui prageratsp̃siN¬
hianter audiree: &
tantõ sibi factum
lucrum grande cre
Ile sp̃s qui haec eadem
fatebatur adiuncxit.
Quia usq ab hoc quoq
die pr&crito uesper¬
tina horae eius mentẽ
tracxerit: ut interga
eius dem sc̃imonialis
feminaeblandiens
alapamdane:
Tunc malignur sp̃r atq:
humanig eneris anti¬
quus inimicus exorta¬
tur huncblande . ẽ: ut
perficer & quod coepis¬
s& : quatinus ruinae
illius singularem in¬
ter caxeros palmam
tener&.
Cumq: iudaeus qui ad¬
uenerat hoc uigilans
cerner& & magnae
formidinis anxi&ate
palpitana : ab eodem
sp̃u qui cunctis illic
obsequentibus proee¬
ereet iussumẽ: ut
requirerent quis nã
ẽ& ille qui lacerein
templo eodem proce¬
sumpsis sex:
Quem malignis p̃sper¬
gentes & subtilius in¬
tuentes: crucis miste¬

Expanded text:
medium prosiliit, medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per speciem sanctimonialis feminae, quae in episcopio ejus habitabat, quantam tentationem carnis commovisset aperuit. Cum vero hoc malignus qui praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto sibi factum lucrum grande credlle spiritus, 292 qui haec eadem fatebatur, adjunxit quia usque ad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis myste
Abbreviated transcription (Latin):
mentis cius inprime¬
re: ut illectus nefan¬
da cogitaret:
Quad amuero die: Iuda¬
us quidam excampa¬
niae pastib: romam
ueniens : appiae car¬
pebat iter
quiad fundanum cliuũ¬
perueniens: Cum
lamdiem uesperas¬
cere cernerat: & quo
delinare possee mi¬
nime reperiret :
iuxta apolli nis tem¬
plum fuit. Ibiq: ad
manendum contu¬
lit : qui ipsum loci
illius sacrilegium ꝑ¬
times cens: quam uis
fidem erucis minime
haberet signotamen
crucis munire cura¬
uit: Nocte autem
media ipso solitudinis
pauore turbatus. per¬
uigil iacebat: & repen¬
te conspiciens: uidit
malignorum sp̃uum
turbam: quasi in sobse¬
quium cuius dam potes¬
tatis prap̾ ire: Eum
uero quicaateris prace¬
perat. in eiusdem gremio
lociconsedisse :
ꝗuicoepit singulorum
spũum obsequentium
sibi causas accusquiȩ
discutere : quatđnus
unus quisque quantũ
nequitiae egis sed in¬
uenireo
Cumq: singulis p̃s ad
exquis itionem eius
exponerent: quid ope¬
rati contra bonos
fuissent: VNus IN

Expanded text:
mentis ejus imprimementis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivuperveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo declinare posset minime reperiret, juxta Apollinis templum fuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis pavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas actusque discutere, quatenus unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent, unus in
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ecce dumfacta
fostium uirorum nar¬
ro: repente ad memonã¬
uenit. quiderga andre¬
am fundanae ciuita¬
tis ep̃m diuina miseri¬
cordia fecerit :
Quod tamen adhocle¬
gentibus ud ualeat ex¬
opto : quatinus qui
corpus suum continen¬
tiae dedicant: habita¬
recum feminis non pͣ¬
sumant : Neruina
menti tanto repen¬
tina subrepat : quan¬
to adhoc qð male
concupiscitur. eiam
pracpͥsentia concupi-¬
tȩ formae famulatur .:
Necres ẽ dubia quam
narro : quia paenetan¬
ti in ea cestessunt:
quanti& eiusdemloci
habitatores exsistunt:
Hicnamq: uenercebilis
uir: cum uitam multis
plenam uirtutib du¬
cer& seque subsacers¬
dotali custodia in con¬
tinentiae arce custo¬
diret
Quandams cĩmonialẽ
feminam quam secũ
prius habuerat. Nolu¬
it abepis copis uicur&
repellere: sed cestur
desua eiusq: continen¬
da secum hanc permi¬
sithabitare :
Exquare actum est
ut antiquus hostis
apud eius animum adi¬
tum temptationis ex¬
quirert Nam coepit
speciem illius oculis

Expanded text:
ed ecce dum facta fortium virorum narro, repente ad memovenit quid erga Andream Fundanae civitatis episcopum divina misericordia fecerit. Quod tamen ad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. Hic namque venerabilis vir cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacerdotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius oculis
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis aqua secu¬
t&ẽ. It aut funditus
locum consu&i cursus
deserer&: &ibi sibi alue¬
um ubi traccto per
dñi signum fecerat
uindȩcar&e & quaeq
essent alimentis ho¬
minum profutura :¬
sata uel plantata
ultr& non lederot
rabilis iir uenantũ
ep̃i aliud mirae culũ
relatione cognoui:
qđ inplacentina
urbe perhib& gestũ :
quoduir quoq ueroe¬
cissimus iohannes in
hac modo romana
ciuitate locum p̃fec¬
toriũ seruans qui
in eadem placentina
urbe ẽ ostus & nutri¬
tus. Itaut ep̃s memo¬
raet quiagestum fue¬
rit ad testatur
Ineanamq: ciuitate
sabinum nomine
fuisse asserunt
mirece uistutis epm
Cuidum die quadã
suus diaconus nun¬
tiass& quod cursus
suipadus alueum
egressus. ecclesiae
agros occupass& :
Totaq illiclocanu¬
triendis hominib¬

Expanded text:
fluminis aqua secufluminis aqua secuta est, ita ut funditus locum consueti cursus desereret, et ibi sibi alveum, ubi tracto per Domini signum fecerat, vindicaret, et quaeque essent alimentis hominum profutura sata vel plantata ultra non laederetrabilis viri Venantii episcopi aliud miraculum relatione cognovi, quod in Placentina urbe perhibet gestum; quod vir quoque veracissimus Joannes in hac modo Romana civitate locum praefectorum servans, qui in eadem Placentina urbe est ortus et nutritus, ita ut episcopus memorat, quia gestum fuerit attestatur. In ea namque civitate Sabinum nomine fuisse asserunt mirae virtutis episcopum. Cui dum die quadam suus diaconus nuntiasset quod cursus sui Padus alveum egressus Ecclesiae agros occupasset, totaque illic loca nutriendis hominib
Abbreviated transcription (Latin):
SedNeque hoc sileã
quod narmente uiro
uenerabilefuenantio
lunensi ep̃oime ante
biduum contigit ag¬
nouis se.
Luc anael namq: ec¬
clesiae sibi m& pro¬
pinque fuis selminre
uistutis uirum frig¬
dianum nomine nar¬
Cuius hoc lopinatissi¬
mum a cunctis illic
habitantibus testatir
memoraerł miraecu¬
lum: quod ausarit
fluuius qui iuxta
urbis illius muros
influebat :  saepe
inundatione facta
cursus sui alueum
egressus per agros
diffundi consueuentt:
& quaeq: sata acplan¬
tata repperir&e
euesteret:
Cumq hoccrebrofiẽ¬
ree : & magna eiusdẽ
loci incolas necessi¬
tas urguena dato
studio operis : eum
perlocaalia deriua¬
reconatisunt:
sed quam uis diutius
laboratum fuissgo
a proprio alueo de¬
flecti non potuito
Tuncuir dñi frigdia¬
nus roestrum sibi par¬
uulum fecit: ad alurũ
fluminis accessit:
& solus oratione In¬
cubuit: Atq eidẽ
flumini preecipi¬
ens ut sequeretur:
perloca quaeq: eiuisa
sunt:
Rastrum perterram
tracxit: Quem relicto
alueo proprio tota

Expanded text:
Sed neque hoc sileam, quod narrante viro venerabili Venantio Lunensi episcopo me ante biduum contigit agnovisse. Lucanae namque Ecclesiae, sibimet propinquae, fuisse mirae virtutis virum Frigdianum nomine narcujus hoc opinatissimum a cunctis illic habitantibus testatur memorari miraculum, quod Auseris fluvius, qui juxta illius urbis muros influebat, saepe inundatione facta cursus sui alveum egressus per agros diffundi consueverat, ut quaeque sata et plantata reperiret everteret. Cumque hoc crebro fieret, et magna ejusdem loci incolas necessitas urgeret, dato studio operis, eum per loca alia derivare conati sunt. Sed quamvis diutius laboratum fuisset, a proprio alveo deflecti non potuit. Tunc vir Domini Frigdianus rastrum sibi parvulum fecit, ad alveum fluminis accessit, et solus orationi incubuit; atque eidem flumini praecipiens ut se sequeretur, per loca quaeque ei visa sunt rastrum per terram traxit. Quem relicto alveo proprio 296 tota
Abbreviated transcription (Latin):
senti. Cui tamen ad
inferendam mostẽ
uenenum quidem
corporaele defuit
sed hunc inconspectu
a exerni iudicis uene¬
nums uae malitiae
occidit.
IRASUNT HAEC:
& nostris ualede
stupenda temporib:
Sedtalis eius dem uiri
uita perhib&tur: ut
qui conuersationẽ
cius agnouerit: uir¬
tutẽ non debeat miretrs:¬

Expanded text:
sent. Cui tamen ad sent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae occidit. ira sunt haec, et nostris valde stupenda temporibus; sed talis ejusdem viri vita perhibetur ut qui conversationem ejus agnoverit, virtutem non debeat mirar
Abbreviated transcription (Latin):
in longums enium uita
trecherecur : eius archi¬
diaconus ambitione
ad ipiscendi epis copa¬
tũ accensus. eumextin¬
guere ueneno molitꝰ ẽ.
Quicum uini fusoris
eius animum corrupis¬
s& : ut mixtũ uino ei¬
ueneni poculum prxe¬
pberet refectionishor
Cumiamuirdĩ ad eden¬
dumdis cumber& : ei
praeͥmiis corruptus
Nuer hoc quod ab archi¬
diacono eius acceperat:
ueneni poculum obtu¬
lit Cuistatim uene¬
rbilir. ep̃s dixit
Bibetu hoc quod mihi
bibendum pncebes:
Tremes actus puer.
de pedephensum se ẽc
sentiens: maluit mo¬
riturur bibere : quã
poenas proillatanti
homicidii culpa tole¬
nẽre: Cumq sibi
ad ot calicem ducerge:
Vir dñi conpescuit di¬
cens: Non bibas : da
mihi egobibo : sedua¬
de dicei qui tibi illud
dedit: Egoquidem
uenenum bibo: sedtu
F acto igitur signocru¬
securus : Eademꝰ que
hore in loco alio quo
inerat anchidiaco¬
nuneius de functus ẽ
Acsiper osep̃i ad ar¬
chidia coniuiscen&
illa uenena transis¬

Expanded text:
in longum senium vita in longum senium vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu Facto igitur signo crusecurus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidiaconi viscera illa venena transis
Abbreviated transcription (Latin):
Agiosiuiri appolia epro¬
uintiae pastib cogniti:
hoc quod apud multo¬
rum notitiam longelateq:¬
que per crebuit: De
sabino canus in aeurbis
ep̃oscestarisolent:
Quia indemuir longoiã
senio oculorum lumen
amiserat: Itaut omni¬
modo nibil uiderat
Quemrexgothorum toti¬
la propheciae habere
sp̃mlaudiens minimae
credidit: sed probare
studuit quod audiuit
Quicum incis dem partib
deuenis set: hunduir.
dñi ad prandium roga¬
uit: Cumq iamuentũ
esset ad mens amrex
dircumbere noluit:
sed ad sabini uenerabi¬
lis uiridexteramsedit :
Cum uero eidem patri
puer exmore uinipocu¬
lum preberet rexs¬
lenter manum tecendit :
calicem abstulit: eum¬
q perse ep̃o uicepueri
pracebuit : utuideret
an sp̃uproletnte dis¬
cerneret: quis ei poculũ
preceberet
sunc uirdĩ accipiens ca¬
licemꝰ sed tamenminis¬
trum non uidens dixit:
uiuat ipsamanus
Dequo uerborex la&us
erubuit ÷ quiaquam¬
quaerebat inuenit:
Huius autem ueneraebi¬
lis: uiri cum adexem¬
plum uitaessequentiũ

Expanded text:
igiosi viri Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canusinae urbis episcopo testari solent, quia idem vir longo jam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetiae habere spiritum audiens, minime credidit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in iisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque jam ventum esset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Sabini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri 288 puer ex more poculum vini praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit, eumque per se episcopo vice pueri praebuit, ut videret an spiritu providente discerneret quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei, accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: Vivat ipsa manus. De quo verbo rex laetatus erubuit, quia quamquaerebat invenit. Hujus autem venerabilis viri, cum ad exemplum vitae sequentium
Abbreviated transcription (Latin):
tando satagebat. Florẽtꝰ uͦ sĩplicitatiat¬
Non longe aũ erat monasterium ꝗd rec¬
toris sui morte fuerat destitutum ex qͥ
sibi monachi eundẽ eutitiũ p̃cẽ uolue¬
punt. Q eorũ p̃cibꝰ ad quiescens multisan¬
nis monasteriũ rex̃. discipulorũ qͣ qs
Aĩas instudio scẽ cõu̾satiõis ex̾cuit. Aene
oeanłũ in qͦ prius habitauerat solt
Reman̾e potiusset illic uenabilẽ uirũ
florentiũ reliqͥt in qͦ dum solus ha¬
bitaret die qͥdã sese ĩ orõne ꝓstrauit
atq oĩpotenti adño petut ut sibi
illic adhabitandũ ad solam̃ donare
dignaret᷑. Q mox ut cõpleuit oratio¬
nẽ: oratoriũ ingͤssꝰ ante sores ursũ
monstͣret aperte dabat intelligi
quod uiri dei obsequium ue¬
nisset. Quod uir quoque
domini protinus agnouit
et quia in eadem ceila¬
quinq: pemans erant:
quas somnino deerat
quiipas cer&l& custodi¬
ree: Cidemiur soprare¬
p̾cepitdicens: Vade.
eice: adsextam uero¬
Coepit hoditaq Indesi¬
nanter agi: Iniungeba¬

Expanded text:
tando satagebat; Florentius vero simplicitati atNon longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habitandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quoque Domini protinus agnovit. Et quia in eadem cellaquinque pecudes remanserant, quas omnino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, ejice, adCoepit itaque hoc indesinenter agere. Injungeba
Abbreviated transcription (Latin):
profutura aqua eius¬
dem fluminis tene¬
re : uenerabilis uitae
sibinus ep̃s respon¬
ditdicens
Vade & dic ei : mandat
tibi ep̃s: ut te
conpescas : & ad pro¬
prium alueum redeas :
Quod dia conus eius
audiens : dispexit &
inrisit
Tuncuir dñi arcessi¬
tonotario dictauit
dicens: Sabinusdrũ
istis ulterius non
exeas : Nectemaes
eccles iae ledere p̃¬
sumas: Atq: eidẽ
notario sub iuncxit
dicens:
Vadehocscribe: & iN
aquã eiusdem flumi¬
nis proice.:
Quo facto sc̃iuiri prce¬
pceptum suscipiens :
statimse aterris flu¬
cuit: atq: ad propriũ
alueum reuersa exi¬
re ulteriur in locaea¬
dem ñ prap̾sumpsity
Qua inrepere quid
aliud quamin oboedi¬
entiũ hominum du¬
ritia confunditur.
quando inuistutesihũ
tionabile scĩuiri prace

Expanded text:
profutura aqua ejusdem fluminis teneret, venerabilis vitae Sabinus episcopus respondit, dicens: Vade, et dic ei: Mandat tibi episcopus ut te compescas, et ad proprium alveum redeas. Quod diaconus ejus audiens, despexit et irrisit. Tunc vir Dei, accersito notario, dictavit, dicens: Sabinus Domiistis ulterius non exeas, nec terras Ecclesiae laedere praesumas. Atque eidem notario subjunxit, dicens: Vade, hoc scribe, et in aquam ejusdem fluminis projice. Quo facto, sancti viri praeceptum suscipiens, statim se a terris Ecccuit, atque ad proprium alveum reversa, exire ulterius in loca eadem non praesumpsit. Qua in re, Petre, quid aliud quam inobedientium hominum duritia confunditur, quando in virtute Jesu ionabile sancti viri prae
Abbreviated transcription (Latin):
clamorib coepit imi¬
tari rugitus leonum:
balatus pecorum:
rugitus asinorum
sibilcis serpentium
porcorumstridores
& sciricum: Cumre¬
pentedatiur totbestia
rum uocib: excitatus.
surnecit uehementer
inatus : & contretanti¬
quum hostem magnis
coepit uocib: clamare
dicens.: Bene tibi con¬
tigitmis er:Tuillequi
dixisti: ponamsedẽ
meam ad aquilonem :¬
& ero similis altissi¬
mo : Ecceper super¬
biam tuam porcis &
soricibus similis fac¬
tupes : & qui imitari
do indigne uoluisti:
ecceut dignur es: bes¬
tuͦs imitaris
Ad quam eius uocem
ut itadicam. deiectio¬
nemsuã malignus sp̃s
erubuit: ANNon
erubuit : quia eandẽ
domum ad exhibenda
monstra quae con¬
sueuerãt. ulterius
non intrecuit
sicq postmodum fide¬
lium habitaculum
Factaẽ :
Quiadum ea unus ue¬
raciterfidelis ingres¬
sus ẽ: ab ea protenus
mendax sp̃s atq infi¬
delir abscessit:
sedo posteiam ut pri¬
or& taceamus : ad
ea quae dieb nostris.
sunt gesta ueniendũ ẽ¬

Expanded text:
clamoribus coepit imiclamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, rugitus asinorum, sibilos serpentum, porcorum stridores et suricum. Cum repente Datius rum vocibus excitatus surrexit, vehementer iratus, et contra antiquum hostem magnis coepit vocibus clamare, dicens: Bene tibi contigit, miser, tu ille es qui dixisti: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo ; ecce per superbiam tuam porcis et soricibus similis factus es; et qui imitari Deum indigne voluisti, ecce, ut dignus es, bestias imitaris. Ad quam ejus vocem, ut ita dicam, dejectionem suam malignus spiritus erubuit. An non erubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque postmodum fidelium habitaculum facta est, quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Sed oportet jam ut priora taceamus, ad ea quae diebus nostris sunt gesta veniendum e
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uidelicecerne¬
rent : quida gapitus
facere inuistutẽ di
ex adiutorio peeri
potuis set
DE DAtIOMedio¬
lanensi Ep̃o
E rusdem quoque
principis tempore:
cum datius mediola¬
nensis urbis ep̃s causa
fidei exactus: ad cons¬
tantinopolitanam
urbem perger&: cho¬
rinthũ deuenit:
quidum largamdomũ
adhospitandumquae¬
reret qua comitatũ
illius totum ferre
potuiss &: & uix inuer¬
niree aspexiteminus
domum congruentis
magnitudinis: eam¬
q: sibi pracpͥpantri ad
hospitandum iussit:
Cumq: eius dem loci
Incolae dicerent In ea
hunc manere non posse :¬
quia multis lamannis
hanc cadiabolus
in habitarec atque
ideo uacua remansit :
Viruenerabilis datius
reipondit dicens :
Immo ideo hospitari in
domo eadem debemus:
num inhabitationẽ
repulit: In ea sibiigitia
partri praecepit :
securusq: illam anti¬
qui hostis cestamina
toleraturus intrõeuit:
Itaq intempestatȩ
noctis silentio cum
uir dĩ quies cerecanti¬
quus hostis inmensis
uocibus magnis que

Expanded text:
cum videlicet cernecum videlicet cernerent quid Agapitus facere in virtute Domini ex adjutorio Petri potuissetDe Datio Mediolanensi episcopo. 285 Ejusdem quoque principis tempore cum Datius Mediolanensis urbis episcopus causa fidei exactus, ad Constantinopolitanam urbem pergeret, Corinthum devenit. Qui dum largam domum ad hospitandum quaereret, quae comitatum illius totum ferre potuisset, et vix inveniret, aspexit eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi praeparari ad hospitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolae dicerent, in ea hunc manere non posse,quia multis jam annis hanc diabolus inhabitaret, atque ideo vacua remansisset, vir venerabilis Datius respondit, dicens: Imo ideo hospitari in domo eadem debemus, num inhabitationem repulit. In ea igitur sibi parari praecepit, securusque illam, antiqtoleraturus intravit. Itaque in tempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis inmensis vocibus magnisque
Abbreviated transcription (Latin):
uir quoque beatissi¬
mus agapitus huius
scae romanae eccle¬
siae pontifex: Cui
dõ dispensante de¬
seruio adiustinia¬
num principem ac¬
cessit: Cui adhuc
pergenti quadam
die ingreciarum
iam pastibus curaen¬
dus oblatus ẽ muti
& clodus: qui neque
ulla uerba edere:
Neq exterrat umquã
surgere ualebat:
Cumq: hunc propin¬
qui illius flentes ob¬
tusissent : Vir dñi
solliciterequis iuit:
ancurationis illius
haberentfidem
Cuidum inuistute dĩ
ex auctoritate p&ri
fixam salutis illius
spemhabere sedicerent:
Protenus ueneraen¬
dusuir oraetionilN¬
cubuit : & missarũ
solemnia exorsus
sacrificium incons¬
pectu dĩ omnipoten¬
tis immolauit:
Quoperacto : ab alta¬
ri exiens clodima¬
num tenuit : atq
adsistente & aspi¬
ciente populo: eum
mox aterrae inpro¬
prus gressib: erexit:
Cumq: ei dominicum
corpur inosmitte¬
r&e: illa diumut a ad
loquendum lingua
solutaẽ
Miretisomnes flere
procegaudio coepe¬
runt : eorum q men¬
tes ilico mecur et
reuerentia inuasit :

Expanded text:
ir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mirati omnes flere prae gaudio coeperunt, eorumque mentes illico metus et reverentia invasit,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem & ubique illic
cos discurrere scimus:
Ipseres pondit:
Reducite mesecuri
nolite m&uere: sed
festine mesepilire
Mox autem ut sepul¬
tum corpus meum
fuerit ex loco eodẽ
sub omnifestinatio¬
ne discedite.:
De functiigiturcon¬
pus: In pos uerunt naui
Cumq: populonium
tenderent: collecto
in nubib acre inmen¬
sanimis pluuia eru¬
pit. sed ut cunctis
patescer&: cuius uiri
corpus nauls illa
postaree: per illum
maris spatium quod
abhelba insula usq
populonium duode
cim milib: distat
circa ut recq: nauis
latert procellosa
ualdepluuia dnĩ cen¬
una pluuiae gutta ñ
cecidit:
Peruenereitaq: adlo¬
cumderici&s epulture¬
roce traediderunt cor¬
pus sacerdo tissui:
cuius pracpceptas er¬
uantes ad nauem subõi
festinationer euersi
sunt:
Quam mox ut intritre
potuerunt. In eodem
loco ubi uir dñi sepul¬
tus fuerat: langobar¬
dorum dux crudelissi¬
quiministrossuos a.
sepultur&resuae loco
subfestinatione disce¬
dere prcecepit:¬

Expanded text:
eadem et ubique illic eadem et ubique illic eos discurrere scimus'? ipse respondit: 'Reducite me securi, nolite metuere; sed festine me sepelire curate. Mox autem cum sepultum corpus meum fuerit, ex loco eodem sub omni festinatione discedite'. Defuncti igitur corpus inposuerunt navi. Cumque Populonium tenderent, collecto in nubibus aere, inmensa nimis pluvia erupit. Sed ut cunctis patisceret, cuius viri corpus navis illa portaret, per illud maris spatium, quod ab Helba insula usque Pcim millibus distat, circa utraque navis latera procellosa valde pluvia descenuna pluviae gutta non cecidit. Pervenerunt itaque ad locum clerici, et sepulturae tradiderunt corpus sacerdotis sui. Cujus praecepta servantes, ad navem sub festinatione reversi sunt. Quam mox ut intrare potuerunt, in eumdem locum ubi vir Domini sepultus fuerat, Langobardorum dux crudelissiqui ministros suos a sepulturae suae loco sub festinatione discedere praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
humanabestiarum:
Tunc populus qui adix¬
spectaculum uenenat
mostis magnoclamo¬
reuersus ẽ in admi¬
nãtione uener&tionis.
Tunc ad eiur reuerenti¬
amicolendum rexipse
permotus ẽ.:
Quippe cum quo suꝑno
iudicio actum fuenat
ut quidm̃s equi prius
incusto dienda uita
ep̃i noluit : saltimad
mansuecudinembes¬
tianssequae recur:
Cuirei hi qui tune praer¬
t̃sentes fuerunt adhuc
non nullis suꝑ sunt : ea¬
que cumomni illicpo¬
pulo seuidiss estestan¬
tur
Dequoetiamiuro aliud
quoq: mire culum
uenantio lunen siep̃o
Narninte cognoui:
Ineanam que popo¬
lonii ecclesiacui p̃¬
er&eti sepulchrum
sibi prap̃pantuit
sed cum langobar do¬
rumgens In italiã
ueniens. cuncta uas¬
tãssent: adhelbã
insulam recessit
Qui inruente aegri¬
tudine ad mostem
ueniens: clericis suis
sibisobsequentibus
pracecepit dicens.:
Insepulchromeo quod
mihi populonii pa¬
rcui. me ponite :
Cuiilli cum dicerent.
corpus tuum illuc
reducere qualiter
porsumus : qui a lan¬
gobar dis teneriloca

Expanded text:
humana bestiarum. Tunc populus, qui ad expectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admiratione venerationis. Tunc ad eius reverentiam colendam rex ipse permotus est; quippe cum quo superno iudicio actum fuerat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltim ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui rei hii qui tunc praesentes fuerunt, adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo se vidisse testantur. De quo etiam viro aliud quoque miraculum Venantio Lunensi episcopo narrante cognovi. In ea namque Populonii ecclesia, cui praeerat, sepulchrum sibi praeparavit. Sed cum Langobardorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Helbam insolam recessit. Qui inruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: 'In sepulchro meo, quod mihi Populonii paravi, me ponite'. Cui illi cum dicerent: 'Corpus tuum illuc reducere qualiter possumus, qui a Langobardis teneri loca
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quia uera esset
catholica fides agno¬
uit : sed egentis suae
timore ꝑterritus:
achancper uenire non
meruit .⁊
quiob osta aegritudi¬
ne aclextrema per¬
ductus: leandro ep̃o
quemprius uebemen¬
etharedum segem
filium quera insua
heres sclĩquebat
commendase curacuit:
ut in ipsoquoq talia
facer&: qualia infra¬
tre illius suis exosta¬
tionib feciss& : qua¬
uiidelicor conmenda¬
tione expl&a: defunc¬
tus est : ꝑ¬
Dostcuius mostem
re hare lũs rex non
patrem ꝑfidum sed
filetrem mastriem¬
sequens ab arrianae
here seos prouitate
conuersus ẽ: totã¬
q: uuisi gotharum
gentẽ : Ita ad ueroẽ
per duxit fidem
ut nullum suoregno
militare permicter&:
qui segnodĩ hostis
exsistere perber&hi

Expanded text:
Nam quia vera esset catholica fides agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehemenecharedum regem filium, quem in haeresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia et in fratre illius suis cohortationibus fecisset. Quavidelicet commendatione expleta, defunctus est. Post cuius mortem Reccharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyremsequens, ab Arrianae hereseos pravitate conversus est, totamque Wisigotharum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis exis
Abbreviated transcription (Latin):
US TINIANIQuOq
Lagusti temporib
dum contra catho¬
licorũ uitã ExΟr¬
ta auuandalis
arriana persecu¬
tio inafrica uehe¬
menter insanire
qul dam in defensio¬
ne ueritatis ep̃i
fostiter per sist en¬
es: ad medium suNt
deducti.:
Quos uuandalorum
rex uerbis aͦmune¬
ribus flectere ad
perfidiã ñ ualeris

Expanded text:
ustiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non valens
Abbreviated transcription (Latin):
tor factus ẽ : qui froc¬
ter est mastyris
uius hunc quoque.
merita adiuuant :
ut adomni potentis
dĩgremium tam
multos reducat.:
Quain se consideran¬
dum nobis ẽ : quia
totum hocagi nequa¬
quã posset : si hermi¬
nigildsrex proue¬
ritate most uui non
fuiss& :
Namficut scriptũ
est: Nisignenum
frumenti cadens
interra mostuum
fuerit ipsum solũ
man& : si autem
mostuum fuerit
multum fructum
affest: hoc fieri
uidemus in membris.
quod factum scimus
incapite:
enimgente unus ẽ¬
mostuus: ut multi
&dum unum granũ
fideliter cecidit:
adobtinendam fi¬
dem animarum
seges multa sur¬
rexit

Expanded text:
tor factus est, qui frater est martyris, cujus hunc quoque merita adjuvant, ut ad omnipotentis Dei gremium tam multos reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam posset, si Herminigildus rex pro veritate mortuus non fuisset. Nam sicut scriptum est: Nisi granum frumenti cadenin terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Hoc fieri videmus in membris, quod factum scimus in capite. enim gente unus mortuus est, ut multi dum unum granum fideliter cecidit ad obtinendam vitam animarum, seges multa surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
pedemligauit : eam¬
ꝙ saxo ex paste alte¬
roc adfixit: ne eiul¬
titclicer& progredi.
quam cathenae eius¬
dem quantitas ten¬
debatur :
Quoduiruitae uene¬
racbilis benedictus
audiens: Cuius su¬
perius memoriam
feci: ei ꝑ discipulũ
suummandare curoe¬
uit : siseruus dĩ es:
nonte teneat catena
ferri sed ca tenaxp̃is
Aquam uocẽ mast᷑inus po¬
nus eandem conpedẽ soluit:
sednumquam post modũ
solucumte cendi
Sco funis in quo adau¬
riendã aquã situla
dependebat crebro⁊
rumpebatur :u
Inde factum ẽ : ut ean¬
dem catenam quã ex
pedesuo uir dñi solue¬
nit eius discipulipe¬
terent : eamq funiad

Expanded text:
pedem ligavit, eampedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendiSed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi ad
Abbreviated transcription (Latin):
dignar&ur exire : qua¬
tinus ipserui turm
rupem exmonte potu¬
iss& euellere : atq in
specusuo dĩ famulus
lam securus habitan&:
Cumq: hoç uirdĩ nequa¬
quã ad quiescer&: ei
quod poss& ut facer&
prececepit: ut ipse in
cellaesuae remotiore
sitamen ingens molis
ruer& dubium non
eract: quod simul.&
specum destrucr&:
& mastinum necar&:
Itaq dumea quaeuent¬
ratmultitudo cona¬
r&ur: siposs et sinepe¬
riculo uiridĩ ingens
illud quod desuper
incubuerat saxum
leuare : cunctis uiden¬
tibus repente res ual¬
de admirabilis con¬
tigit: quiamole ipsa
quam conabãtur cul¬
lere subito ab eidẽ
labonaentibus euulsa.
ne speluncae mastini
tectum tang ereͭs altũ
dedit: & quasi serui
dĩ laesionem fugiens
longius caccidit:
quod ad iursum omni¬
potentis dĩ angelico
ministerio actum in¬
tellegit: quidiuina
prouidentia disponi
omnia fideliter credit:
Hic cum prius in eodẽ mono¬
secontulit: nec dum
clauso specu habitans.
cathena sibi fenta

Expanded text:
dignaretur exire, quadignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potusset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea
Abbreviated transcription (Latin):
In loco quippe eodem:
tanta mons ipse alti¬
tudine excreuit: ut
arbusta ingentia quae
exeadem ualle prode¬
unt: exmonte aspici¬
entib: quasi frutecta
eẽuideantur:
Perturbati itaq: suit
cunctiqui ueniebaN:
summaq: cura quae¬
situm ẽ: sicubicor¬
pus elapsipueripo¬
tuis sent in uenire :
Quis enim aliudnisi ex¬
tinctum creder&
quis uel corpus ad ter¬
ramintegrumꝑuenis¬
iesus picarxur:
Duminter positis ubiq
scopulis in pastib dis¬
cerpipotiuss&.
Se drequisitus puer:
iualle inuentus est:
Vonsolum uiuus: sed
&iã in columis.
Tunc cunctis patenter
innotuit: quod ideo
laedi non potuit : quia
hunc incasu suo mastini
orctio post auit:
INspecu uero illius
magna desuꝑrupis
eminebat :
quaecum ex paste exigua
monti uider&ur ad¬
fixa: mastini cellae
prominens casũsuũ
cotidiae & illius interi¬
tum rui turoc minabatiR:
Ahũc mascator inlus¬
trisuiri armentarii
nepcis. Cum magnarus¬
ticorum multitudine
ueniens: procecabatur:
ut uirdi despecu eodẽ

Expanded text:
In loco quippe eodem In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ultra mulierem
non uider&:
Non quiasperneba¬
tur sexum : sed ex
contemplata spe¬
ciae temptationis
incurrere m&uebat
uitium:
Quod quaedã mulier
audiens : audacter
ascendit montem:
atq: ad eius specum
inpudenter proru¬
pit At illepaulo
longius intuens:
& uenientis ad se
muliebria indu¬
menta conspiciens:
sese in oractionem
dedit: intema facie
depracessit: & cousq
prostratus iacuit:
quo in pudens mulier
a fenestra cellulaȩ
illius. fatigata rece¬
quae die eodem mox
ut demontedes cen¬
dit: uitam finiuit
Vt exmostis eius sen¬
tentia dar&ur intel¬
legi: quia ualde om¬
nipotentidõ displi¬
cuit: quod eius famu¬
lum. aus& in probo
contristauit:
Mlio quoq: tempore.
dummulti ad hunc
selegios adeuotione
concurrerent : atq:
asta e&x semita quae
indeuexomontis
Latere adeius cel¬
lulã properaentes
ducebat : Puerpar¬
uulus incaute gro¬
diens: ex eodem mon¬
tececidit: &usq ad
uallem corruit:
quae sub montedẽ
sitãquasi in prosin¬
do conspicitur.

Expanded text:
ut ultra mulierem ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata receQuae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pellere exeo specu.
molitus e:
Namamicam sibibes¬
tiã serpentem scili¬
c& ingressus: hunc
ab eadem habitat io¬
ne. ei cere factoter¬
rore conatus ẽ .:
Coepit & enimserpens
inpelunca uenire
solus cum solo :
Eoq orante: seance
illum sternere : & cũ
cubante pariter cu¬
bare :
Seduirs c̃s omninoin¬
perterritus : eius
orimanum uel pedẽ
extendebat dicens:
silicentiã accepisti
ut ferias ego non pro¬
hibeo:
Cumq: hoc continue
per triennium age¬
r&ur: Diequadam
antiquus hostis tan¬
ta hac eius fostitudine
uictus infremuit:
seq perde uexum
montis latus inprace¬
cipitium serpens de¬
dit: omniaq: arbus¬
talocullius flamma
exse exeunte concre¬
mauit:
Qui in eo quod montis
latu romne conbus¬
sit : Cogente omni¬
potentedõ monstrao¬
re conpulsus ẽ : quan¬
Tae uistutis fuerat
qui uictus abscede¬
bat
Perpende quaeso
iste uir dñi inquo
montis uestice st&it .
quicums erpente ꝑ
triennium iacuit
securus.:
sionis suae tempor
primo decreuerat:

Expanded text:
pellere ex eo specu pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus. Psionis suae tempore primo, decreverat