comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodius. ut super uenientes fratrei seorsum susciperentsint
in honore marimo ꝯstituti. Hinc ergo non estimo prbris
debitã reuerentiã cõmodare. p̃sertim cũ statutis horis ad
recidendũ nobis cũ cło uota sua ꝯueniant. et pꝰ hoc singuli
ad loca destinata ꝯcurrentes quieti operã clent. qie sedm̃
am̃ sollicitiꝰ usibiis eoꝵ necessaria ꝑuidente. Hec audiens
p̃fatus prbr̃. om̃i eũ laude dignissimũ cõpbauit.eerto dog¬
noscens quod scdm̃ dm̃ cuncta gereret. multũq releuatus
flurũ sanguinis. et hac infirmitate iã ꝓlixo tẽpore
laborabat. Hec audiens pachomiũ dĩ ẽẽ cultorẽ scãq
ꝯuersatione mirabilẽ. in super dionisiũ prbr̾m amicũ
eiꝰ esse carissimũ. rogat eũ ut sui misereatur. et quasi
ꝑ occasionẽ necessariã ad se pachomiũ conuocet. Qui p̃cib
mulieris flexus. hoc agere ñtrioratur. Eũ uenisset gͦ¬

Expanded text:
commodius, ut supervenientes fratres seorsum susciperentur, commodius, ut supervenientes fratres seorsum susciperentur, in honore maximo constituti. Hinc ergo non aestimo patribdebitam reverentiam commodari: praesertim cum statutis horis ad reddendum nobiscum Deo vota sua conveniant, et post hoc singuli ad loca destinata concurrant, quieti operam dantes, me secundum Deum sollicitius usibus 127 eorum necessaria providente. Haec audiens praefatus presbyter, omni eum laude dignissimum comprobavit, certo cognoscens quod secundum Deum cuncta ageret; multumque relevatus fluxum sanguinis, et hac infirmitate jam prolixo tempore laborabat. Haec audiens Pachomium Dei esse cultorem, sanctaque conversatione mirabilem, insuper et Dionysium presbyterum amicum ejus esse charissimum, rogat eum ut sui misereatur, et quasi per occasionem necessariam ad se Pachomium convocet. Qui precibus mulieris flexus, hoc agere non moratur. Cum ergo venisset
Abbreviated transcription (Latin):
Non recte facis abba karitatẽ frĩbus debtĩa nonequalitri mus
etibens. Qui correctionẽ eiꝰ cũ multa longanimitare. ptentia¬
q hascipiens ita respondit. Nouit dñs ꝓpositĩen eũ.et pãtup
tiliscogroscat affectio. quod nũqua cuiꝰ libeti caraniã cupiã
⁊tristar to sedicã spernert. Quomodo gͥ hoc ancdere facert
ut meũ ꝯtrame dñm ꝓuocans irritare. qui manifeste in
nous infecistis  Accipe gͦ satisfactione uenerabiles pater.
qi not uelut uitans atq spernens eosqurbuc uenuior
pociquod asseris facito. sed quia in cenobio ogregationẽ
suscepi psurimã qui nuper ꝯuersisuntet diie sos us quior¬
res esse cognosco. non nullos aut̃ noui in tantu rosius quer¬
sationis ignaros. ut nec monachoꝵ habitũ nouerittiee dẽt
quos sunt paruuli tarta simpli itate uiuentes. ut nec det¬
terã quidẽ ualeant scire uel sinistrã. id circo credidi este tẽ¬

Expanded text:
Non recte facis, abba, charitatem fratribus deditam non aequaliter omnibus Non recte facis, abba, charitatem fratribus deditam non aequaliter omnibus exhibens. Qui correctionem ejus cum multa longanimitate patientiaque suscipiens, ita respondit: Novit Dominus propositum meum, et paterna tua cognoscit affectio, quod nunquam cujuslibet animam cupiam contristari, nec dicam spernere. Quomodo igitur hoc auderem agere, ut mmihi fecistis ? Accipe itaque satisfactionem meam, venerabilis pater, quia non velut vitans atque spernens eos qui huc veniunt, hoc quod asseris facio; sed quia in coenobio congregationem suscepi, plurimos qui nuper conversi sunt, et diversos eorum mores esse cognosco. Nonnullos autem novi intantum ipsius conversationis ignaros, ut nec monachorum habitum noverint. Inter quos sunt parvuli, tanta simplicitate viventes, ut nec dexteram valeant scire, neque sinistram. Idcirco credidi esse
Abbreviated transcription (Latin):
statuta complentes. paulatĩ ꝯsuescerent ad filioꝵ munꝰ lectio¬
nis in dustria ꝑuenire. Qui cernentes se pꝰ ꝯcupiscentias suas
ire ñ posse. p̃sentiãq scĩ pachomi formidantes. sp̃u timoris
uersus in sui status in tegritate ꝑmansit. magis ac magis ad
in crem̃ta uirtutũ ad surgens. sicuti solent. in agris optima
letiꝰ efflorescere. cũ fuerint ab eis zizania radiritus amputata.
Hec aut̃ retuli. uolens ostendere quia sic̃ nichil ob est homi¬
gentes extiterint. sed nec oratio pat̃na nec ꝯdescensio eos po¬
terit ad uiuare torpentes.
eccłe tentirorũ amicissimus scĩ pachomii. cõperit ab aliquibus
quod ex alus monasterus ad eũ uenientibus ñ ꝯcedat cũ suis
fribus uesci secd eos sequestratos loca iuxta monasteris fores er¬
cipiat. Contristatiis itaq plurimũ suꝑ hac re uenit adeuati
et increpantes potiꝰ assumens animũ quã monentis aiebat.

Expanded text:
statuta complentes, paulatim consuescerent ad filiorum munus affectiostatuta complentes, paulatim consuescerent ad filiorum munus affectionis industria pervenire. Qui cernentes se post concupiscentias suas ire non posse, praesentiamque sancti Pachomii formidantes, spiritu timoris, versus in sui status integritate permansit, magis ac magis ad incrementa virtutum assurgens, sicuti solent in agris optima frumenta laetius efflorescere, cum fuerint ab eis zizania radicitus amputata. Haec autem retuli, volens ostendere quia sicut nihil obest homigentes existunt; sed nec oratio paterna, nec condescensio eos poterit adjuvare torpentes. Ecclesiae Tentyrorum, amicissimus sancti Pachomii, comperit ab aliquibus quod ex aliis monasteriis ad eum venientibus, non concedat cum suis fratribus vesci, sed eos sequestrato loco juxta monasterii fores excipiat. Contristatus itaque plurimum super hac re, venit ad eum; et increpantis potius assumens animum quam monentis, aiebat:
Abbreviated transcription (Latin):
ad breue tempus ñ nullos offendere. Igitur sicut studiũ
limus. ita neglegentia aliquoꝵ iustũ credimus intimare. ad
cautelã eoꝵ qui ista lecturisunt.
uidã monachi scdm̃ carnẽ uiuentes. nec ueterẽ hominem
curantes exuere. scm̃ pachomiũ fortit̃ affligebant. fre¬
bquenter itaq salutaribus eos monitis alloquens nullũ ꝓfec
tũ eoꝵ penitus sentiebat. Unde tristis et anrius. dño ꝓeis suꝑ¬
plicabat inpensus dicens. Dñator dñe tu p̃cepisti nobis diligere
ꝓrimos ut nosmet ipsos. Quia gͦ secreta cordis mei agnoscis.
quia nimis affligitur anima mea ꝓeis et om̃s sensus mei
turbatisunt usquequaq. Hec dicens siluit. Post aliquos uero
qies uidens quod nec ꝑ orationẽ meliores effectisunt. tterũ stanꝰ
adorationẽ. ꝓ eis dño supplicauit. et quasdã pͥuatas ac ꝓprias
regulas eis orandi atq uiuendi tradidit. ut saltĩ quasi serui

Expanded text:
ad breve tempus nonnullos offendere. CAP. XXXII.--Igitur sad breve tempus nonnullos offendere. CAP. XXXII.--Igitur slimus, ita negligentias aliquorum justum credimus intimari, ad cautelam eorum qui ista lecturi sunt. Quidam monachi secundum carnem viventes , nec veterem hominem curantes exuere, sanctum Pachomium fortiter affligebant; frequenter itaque salutaribus eos monitis alloquens, nullum penitus profectum eorum sentiebat. Unde tristis et anxius, Domino pro eis supplicabat impensius, dicens: Dominator Domine, tu praecepisti nobis diligere proximos ut nos ipsos . Quia ergo secreta cordis mei agnoscis, obsecro, quia nimis affligitur anima mea pro eis, et omnes sensus mei turbantur usquequaque. Haec dicens, siluit. Post aliquot vero dies videns quod nec per orationem meliores effecti sunt, iterum stans ad orationem, pro eis Domino supplicavit; et quasdam privatas ac proprias regulas eis orandi atque vivendi tradidit, ut saltem quasi servi
Abbreviated transcription (Latin):
gis inplerent. quantomagis ego qui tanti muneris parti¬
ceps factus sũ parentes non debeo diuine p̃ponere maiestati.
dicente dño in euuangelio qui diligit patrẽ aut matrẽ
super me non est me dignus : Dicit ei pachomius. Si ꝓbas idt
ñ expelire filimi. ñte cogo. hoc aut̃ eoꝵ est qui ꝑfecte re¬
nuntiant huic mundo. & se ipsos sibi penitus abnegant.
Oportet enĩ monachos in utiles et seculares salutationes
& colloquia uana diffugere. et his qui menbra xp̃i sunt
pia mente sociari. Siquis aut̃ passione quadã sclłi captus
dicit parentes caro mea sunt. eos diligere debeo. audiat be
carnis. Cũq non adquieuisset theodorus matrise p̃sentare.
de creuit et illa in ipso monasterio cũ xp̃i ꝑmanere uirgi¬
bus. hec apud se ꝑtractans. Si uoluntas dĩ fuerit in ter
rimas utilitates causas ceteris ad hibere. licet uideantur

Expanded text:
gis implerent , quanto magis ego, qui tanti muneris partigis implerent , quanto magis ego, qui tanti muneris particeps factus sum, parentes non debeo divinae praeponere charitati, dicente Domino in Evangelio: Qui diligit patrem aut 126 matrem super me, non est me dignus ? Dicit ei Pachomius: Si probas id tibi non expedire, fili mi, non te cogo. Hoc autem eorum est qui perfecte renuntiant huic mundo, et seipsos sibi penitus abnegant. Oportet enim monachos, inutiles et saeculares salutationes et colloquia vana diffugere, et his qui membra Christi sunt pia mente sociari. Si quis autem passione quadam saeculi captus, dicit: Parentes caro mea sunt, eos diligere debeo, audiat beacarnis. Cumque non acquievisset Theodorus matri se praesentare, decrevit et illa in ipso monasterio cum Christi permanere virginibus, haec apud se pertractans: Si voluntatis Domini fuerit, inter rimas utilitatis causa virtutes caeteris adhibere, licet videantur
Abbreviated transcription (Latin):
filius redderetur. Hanc gͦ susceperunt uirgines in mo¬
nasterio. quod auiroꝵ ut supra dictũ est haut ꝓcul ab¬
erat. Quȩ mor mittit epłas scõ pachomio. simu̾i obsecranꝰ
ut filiũ ꝓpriũ uidere ꝑmitteret. Tunc aduocans theodorũ
pachomiꝰ. ait adeũ. Comperi fili. quod huc mat̾ ttia uenenit
& te desideret uidere. eccȩ nobis et episcoporũ litteras arra¬
lit. Pirgens itaq satis facito matri. maxime ꝓpt̃̾ sc̃os ponti¬
fices qui nobis ꝑ eã dignatisunt scripta dirigere. Respon¬
dit theodorus. Prus me uenerbilis pater certũ facitoe
quod post tantã sp̃ualiũ rerũ cognitionẽ. non clabo rationẽ¬
in ddie uidicii. & qł p̃cipis faciamꝰ. F anc enĩ urta mandatũ
tp̃i cũ toto mundo deserui. & quomͦ in offensione frm̃ eã nẽ
audeo ꝯspicere. Nã si priꝰ ante manifestationẽ tante grẽ
filii leui parentes ꝓprios ignorarunt. ut iustificationẽs le¬

Expanded text:
filius redderetur. Hanc ergo susceperunt virgines in mofilius redderetur. Hanc ergo susceperunt virgines in monasterio, quod a virorum, ut supra dictum est, haud procul aberat; quae mox mittit epistolas sancto Pachomio, similiter obsecrans, ut filium proprium videre permitteret . Tunc advocans Theodorum Pachomius, ait ad eum: Comperi, fili, quod huc mater tua venerit, et te videre desideret: ecce nobis et episcoporum litteras attulit. Pergens itaque satisfacito matri, maxime propter sanctos pontifices, qui nobis per eam dignati sunt scripta dirigere. Respondit Theodorus: Prius me, venerabilis pater, certum facito, quod post tantam spiritalium rerum cognitionem, si videro ein die judicii, et quod praecipis faciam. Hanc enim juxta mandatum Christi cum toto mundo deserui. Et quomodo eam in offensionem fratrum nunc audebo conspicere? Nam si prius, ante manifestationem tantae gratiae, filii Levi parentes proprios ignorarunt, ut justificationes le
Abbreviated transcription (Latin):
desideriũ cõplere meũ dignatus es. Accedens igitur ad
hostiũ monasterii. mox ut̾ pachomiũ uidit. cepit flere
p̃ gaudio. ad quẽ uenerabilis pat̃ ait. Holi fili mi plan¬
gere. quia et ego peccator sũ. licet opiis dĩ ad gressus sĩ.
diuinũ cultũ pio zelo uehement̃ in caluit. ac ꝓcessu
temporis magna in uirtutibus in crementa ꝑcepit.
ac uerbis multũ prudens. et humilitate atq contririone
corde ualde mirabilis. in ienuiniis seduliis. in uigiliis in¬
tennis. in oratione sollicitus. Num quã penitis omittens.
tur aut̃ plurimos merore dep̃ssos. et eos qui aliquo
peccato de iuauerant. ammonitione humili atq beni¬
uersationẽ eiꝰ pachomiꝰ cernens satis eũ dilexit. & in
corde suo conseruit. audiens aut̃ mat̾ eiꝰ quod apud
beatũ pachomiũ moraretur. ad eũ ꝓtinis aduolat
deferens episcopoꝵ seripta. que p̃cipie̾bant ut ei suus

Expanded text:
desiderium meum complere dignatus es. Accedens ergo ad desiderium meum complere dignatus es. Accedens ergo ad ostium monasterii, mox ut vidit Pachomium, coepit flere prae gaudio. Ad quem venerabilis pater ait: Noli, fili mi, plangere, quia et ego homo peccator sum, licet Dei opus aggressus sim: divinum cultum pio zelo vehementer incaluit, ac processu temporis magna in virtutibus incrementa percepit.ac verbis multum prudens; et humilitate atque contritione cordis valde mirabilis, in jejuniis sedulus, in vigiliis intentus, in oratione sollicitus, nunquam penitus omittens, tur autem plurimos moerore depressos; et eos qui aliquo peccato deviaverant, admonitione humili atque beneversationem ejus Pachomius cernens, satis eum dilexit, et in corde suo conseruit. Audiens autem mater ejus quod apud beatum Pachomium moraretur, ad eum protinus advolat, secum deferens episcoporum scripta, quae praecipiebant ut ei suus
Abbreviated transcription (Latin):
dño ꝓficit: et credo quia tanti uiri recordatus sũ peccata
mea remittat uniuersa. audiens ista theodorus. accensus ẽ
animo et inter semet ipsũ ita dep̃catus ẽ dicens. Dñe ds̃ m̃s
si talis est uir iustus int̾ras. dignũ me fac ut eũ uideam.
& sequens uestigia eiꝰ. uniuersa mandata tua ꝑficiã. saliuis
q factus. bona tua que diligentibus te ꝓmisisti ꝓmerear.
Hec dicens cũ lacrimis. uincebatur animo diuino fortiter
sauciatus. Post aliquos uero dies uenit ad eos uenerabilis¬
quidã uir. pecusuis nomine. longa senectute decoratus. ut
uisitaret fratres simulq qualit̾ agerent. scire desiderans.
Quẽ ualde theodorus p̾̃cabatur. ut se comitẽ susciperet.
ferens. eũ secũ gratanter assũpsit. Cũq ꝑuenissent ad locũ.
theodoriis ad orauit dicens. Benedictus es dñe. qm̃ sic cele¬
riter orationẽ peccatoris audisti. et sicut ate poposcerã

Expanded text:
Domiuo auxiliante, profeci. Et credo, quia tanti viri recordatus sum, peccata Domiuo auxiliante, profeci. Et credo, quia tanti viri recordatus sum, peccata mea remittentur universa. Audiens ista Theodorus, accensus est animo, et intra semetipsum precatus est, dicens: Domine Deus, si talis est vir justuset sequens vestigia ejus, universa mandata perficiam; salvus quoque factus, bona tua, quae diligentibus te promisisti, promerear. Haec dicens cum lacrymis, vincebatur amore divino fortiter sauciatus. Post aliquot autem dies venit ad eos quidam venerabilis vir, Pecusius nomine, longaeva senectute decoratus, ut visitaret fratres, simulque qualiter agerent scire desiderans. Quem valde Theodorus precabatur, ut se comitem susciperet, ferens, eum secum gratanter assumpsit. Cumque pervenissent ad locum, Theodorus adoravit Dominum, dicens: Benedictus es, Domine, qui sic celeriter orationem peccatoris audisti; et sicut abs te poposceram,
Abbreviated transcription (Latin):
ut post orationẽ uespertinã cũ monachis resedisset. et diui¬
na consuete meditarentur eloquia. unus ex ȩis disputans
audiente quoq theodoro tabernaculũ ueteris testam̃ti.
et scã scõꝵ ad duos referret populos ad circũcisionẽ scilicet
atq p̃putiũ dicens quod exterius tabernaclm̃ figuram
gereret prioris populi uideorũ: interius aut̃ quidẽ scã
sc̃orũ uocationẽ p̃signaret omiũ gentiũ que et sacrati¬
oris aditus meruisset accessũ. et maiorũ misterioꝵ parti¬
ceps extitisset. Pro hostiis enĩ animaliũ. et ꝓ archa in qua
erat manna et uirga aaron que frotduerat et tabule
testamenti ꝓ tabulis testam̃ti. ꝓturibulo quoq et mensa
& candelabris. ac ꝓpitiatorio ds̃ uerbũ nobis in sua. in car¬
nãtione clem̃ter apparuit: et illuminauit nos lumine
corpus ꝓpriũ largitus ẽ ad edendũ. Hec cũ monachis qͥ p̃sen¬
tes aderant. cũ idẽ fr̃ religiose dissereret: addidit dicens.

Expanded text:
ut post orationem vespertinam, cum monachi resedissent, et divina consuete meditarentur eloquia, unus ex eis disputans, audiente quoque Theodoro, tabernaculum veteris Testamenti et sancta sanctorum ad novos referret populos, ad circumcisionem scilicet atque praeputium, dicens quod exterius tabernaculum figuram gereret prioris populi Judaeorum, interius autem, quod est sancta sanctorum, vocationem praesignaret omnium gentium, quae et sacratioris aditus meruisset accessum, et majorum mysteriorum particeps exstitisset. Pro hostiis enim animalium, et pro arca in qua erat manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti, pro thuribulo quoque et mensa et candelabro ac propitiatorio, Deus Verbo nobis in sua incarnatione clementer apparuit, et illuminavit nos lumine corpus proprium largitus est ad edendum. Haec cum monachis qui praesentes aderant, idem frater religiose dissereret, addidit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝗ multis ex causis pcibus adquieuisset ep̃i: dũ ꝓperat
ad eĩ uistũ credidit. ut ꝑit omia monusteria. que ab eo
curibantur iniuferet. Ft cũ uni ex ipsis monasternis ad
Neglegeuter in funipserat. fratres aut̃ ipsius monasterii
fun ꝑsequrebantur honorisice pfalatos. solitos ꝯcinentes.
p̃sentibus quoq defuncti pareñtibtis ac ꝓpinquis. Quĩ cum
uidissent pachomiu. ftretrũ solito de pofueruat. ut tã pro
mortus quã pse dño fuꝑplicarer.Diu moruit.oratione soli¬
ta ꝑsolur. conuersus ad fr̃sare. Sinite pr illexe. Precepitq
desuncti uestim̃ta splendida: quibus in uolatus. erat. aufer¬
i que: corã douibus fecit exuri. & ita cãdaner efferri iussir
p̃ter aliquã psalmociia atqi sepelire fratet̾. Iginit fratres
cũ parentibus a et umuersis qui t̃une aderant noui genꝰ
spectacisli. ꝯraueites: obstupefacti nimiũ. p̃cabantir senẽ.
ut consuetã super eũ psalmodiã celebrari ꝑuim eret. sũq

Expanded text:
 dum properat ad eum, justum credidit ut per iter omnia monasteria quae ab eo curabantur, inviseret. Et cum uni ex ipsis monasteriis pro negligenter consumpserat. Fratres autem ipsius monasterii funus prosequebantur honorifice, psalmos solitos concinentes, praesentibus quoque defuncti parentibus ac propinquis. Qui cum vidissent Pachomium, feretrum continuo deposuerunt, ut tam pro mortuo quam pro se Domino supplicaret. Qui mox ut orationepersolvit, conversus ad fratres ait: Desinite psallere. Praecepitque defuncti vestimenta splendida, quibus indutus erat, auferri: quae coram omnibus fecit exuri, et ita cadaver efferri jussit, ac praeter aliquam psalmodiam sepeliri. Igitur fratres cum parentibus ejus et universis qui tunc aderant, novum genus spectaculi contuentes, et obstupefacti nimium, precabantur senem, ut consuetam super eum psalmodiam celebrari permitteret. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
terit homo. nisi pus operibus dõ placuerit. Hec audiens
soror eiꝰ fleuit amariter. et conpuncta diuinitus. ad eror¬
tationẽ saluberrimã mox apulit animũ. seq xp̃o serui¬
re ꝓfessa est. Hanc gͦ mentẽ germane sue pachomiꝰ agnos¬
cens dõ grãs egit. qui ei ꝓmtam largitus ẽ uoluntatẽ. Et
ꝓtinus religioribus imperat fr̃ibus. ut ei ꝓcul ase monas¬
teriũ construant. Quod ubi factũ est et illa scdm timorẽ dĩ
urrã duceret. conuenerunt ad eã alie plurime. et breui tẽpo¬
re magne multitudinis mat̾ effecta est. Quas instruens
ac docens ut acupiditatibus carnalibus abstrahentes ad celes¬
tia et mansura semper attollerent: ipsa parit᷑ et uiuendo
et loquendo salutis eis itinera demonstrabat. Sc̃s aut̃ pa¬
chomiis cuidã petro etate iã grandeuo et ueneranda senec

Expanded text:
terit homo, nisi qui piis operibus Deo placuerit. Haec audiens terit homo, nisi qui piis operibus Deo placuerit. Haec audiens soror ejus, flevit amare: et compuncta divinitus, ad exhortationem saluberrimam mox appulit animum seque Christo servire professa est. Hanc ergo mentem germanae suae Pachomius agnoscens, Deo gratias egit, qui ei promptam largitus est voluntatem, et protinus religiosioribus imperat fratribus ut ei procul a se monasterium construant. Quod ubi factum est, et illa secundum timorem Dei vitam duceret, convenerunt ad eam aliae plurimae, et brevi tempore magnae multitudinis mater effecta est. Quas instruens et docens, ut cor a cupiditatibus carnalibus abstrahentes, ad coelestia et mansura semper attollerent, ipsa et vivendo pariter et loquendo salutis eis itinera demonstrabat. Sanctus autem Pachomius cuidam Petro, aetate jam grandaevo, et veneranda senec
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝓfert quicquã mali. nec scĩs prbis uenenato ore
prorsus obloquitur. De quare multis quidẽ scripturis dĩ
monstrabat in clignantis offensam. p̃cipue tam̃ marie
ꝓferebat exemplũ. que mox ut aduersus moisen querelas¬
& obtrectationes ostendit. ꝑfusa lepra diuinũ iudiciũ ui¬
senis p̃clarã atq sublimen. cupiensq uidere eũ admonas¬
teriũ eiꝰ aduenit. Quod ubi cogno uit pachomiꝰ. huice¬
modi responsũ ꝑ ostiariũ direxit. Ecce soror audisti
me quod uiuus et in columis existãꝰ perge gͥ in pace quod
sationẽ sequi quã teneo. ut possis apud dm̃ miscdĩam repe
tuo sedisse ꝓpositũ. p̃cipiã frĩbus meis ut ꝓcul edificent man¬
sionẽ in qua cũ disciplina uerecundiaq ꝑsistas. Hec dubi¬
to quod alias exemplo tuo dñs aduocabit. quo tecũ mane¬
ant. et ꝑte mereantur et̾ne salutis in uenire subsidium.
Hulla namq mortis requiem in corpore mortis habere po¬

Expanded text:
suo profert quidquam mali, nec sanctis patribus venenato ore suo profert quidquam mali, nec sanctis patribus venenato ore prorsus obloquitur. De qua re multis quidem Scripturis Dei monstrabat indignantis offensam, praecipue tamen Mariae proferebat exemplum, quae mox ut adversus Moysen querelas obtrectationis effudit, perfusa lepra, divinum judicium visenis praeclaram atque sublimem ; cupiensque videre eum, ad monasterium ejus advenit. Quod ubi agnovit Pachomius, hujuscemodi responsum ei per ostiarium direxit: Ecce, soror, audisti de me quod vivam et incolumis existam; perge igitur in pace, sationem sequi, quam teneo, ut possis apud Dominum misericordiam reperituo sedisse propositum, praecipiam fratribus meis ut tibi procul aedificent mansionem, in qua cum disciplina verecundiaque persistas. Nec dubito quod alias exemplo tuo Dominus advocabit, quae tecum maneant, et per te mereantur salutis aeternae invenire subsidium. Nullam namque requiem in hoc corpore mortis habere po
Abbreviated transcription (Latin):
mata ꝓpinauit. Qua ꝓpter uniuersos fr̃s sollicitius amꝰ¬
monebat. ut ñ solũ origenis cõmenta ñ legerent. sed neq
legentibus quidẽ aurẽ penitus ad mouerent. Unde fertur
aliquando reperisse uolum̃ eiꝰ et in aquã mersisse conti¬
nuo. testatur his uerbis. Hisi scirẽ dĩ nom̃ in eo esse scrip¬
tũ. in eo om̃s garrulitates blasphemiarũ eiꝰ ignibus con¬
cremasse. Ad eo recte fidei erat amator. emulatorq ue¬
ritatis. Sicut aut̃ inimicis eccłie odio ad uersabatur hos¬
tili. ita catholicorũ ꝓbabatur ad gaudere ꝓfectibus.
& ipsũ xp̃m redemptorẽ om̃iũ se in sacerdotibus
de trahentẽ cuiquã ꝓquo libet negotio cognouisset. non
solũ ñ credebat ei. sed etiã auertens mox ab eo ueluti a fa¬
cie serpentis conscitus abscedebat. il lud ei psalmo grafi
frequenter insinuans. Detrahentẽ ad uersus ꝓrimũ suũ
occulte. hunc ꝑsequebar. Hullus aiebat bonus de ore

Expanded text:
mata propinavit. Quapropter universos fratres sollicitius admata propinavit. Quapropter universos fratres sollicitius admonebat, ut non solum ipsi Origenis commenta non legerent, sed neque legentibus quidem aurem penitus admoverent. Unde fertur aliquando reperisse volumen ejus, et in aquas misisse continuo, testatus his verbis: Nisi scirem nomen Dei in eo esse conscriptum, omnes garrulitates blasphemiarum ejus ignibus concremassem. Adeo rectae fidei erat amator, aemulatorque veritatis. Sicut autem inimicis Ecclesiae odio adversabatur hostili, ita Catholicorum probabatur adgaudere profectibus, et ipsum Christum redemptorem omnium, se in sacerdotibus detrahentem cuiquam pro quolibet negotio cognovisset, non solum non credebat ei, sed etiam avertens se mox ab eo, veluti a facie serpentis concitus abscedebat, illud Psalmographi frequenter insinuans: Detrahentem proximo suo occulte, hunc persequabar . Nullus aiebat bonus de ore
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei se manifeste monstrauit. inter monachorũ agmina
ut nullũ prestantiorẽ ipsis temporibus hominẽ diceret.
Cõpertrat enĩ scãm uitã eiꝰ & ꝑsecutiones i numeras quas
erga uniuersos et maxime monachos exibebat in tento mi¬
rabatur animo. eũq toto cordis uenerabatur affectu.¬
Hec solũ hunc amalbat ardentiꝰ. sed et om̃s recte fide
uiros sũmo studio p̃ferebat. Hereticos aut̃ de testa¬
batur plurimũ. et matime origenẽ uelud blaspheraũ
ac ꝑfidũ uehementer horrebat. qui p̃uius arome letuq de¬
claratus. sub heracla uenerabili alexandrine ciuitatis ep̃o.
de eccłia ex pulsus ẽ. Quiq scẽ scripture dogmatibus ex osa
atq de testanda que ñ nullarũ corda subuerterent expo¬
sitionibus suis ãmiscuit. et sicut solent qui uenena tẽpe¬
rant amaritudinẽ contegere. sic iste ꝓpriũ iurus erro¬
ris celestiũ uerboꝵ dulcedine liniens. exiciosa rudibus dog¬

Expanded text:
non ei se manifeste monstravit, inter monachorum agmina non ei se manifeste monstravit, inter monachorum agmina um praestantiorem ipsis temporibus hominem diceret. Compererat enim sanctam vitam ejus et persecutiones innumeras, quasque, quam erga universos, et maxime monachos, exhibebat, intento mirabatur animo, eumque toto cordis affectu venerabatur. Nec solum hunc diligebat ardentius; sed et omnes rectae fidei viros summo studio praeferebat. Haereticos autem detestabatur plurimum, et maxime Origenem, velut blasphemum perfidum, vehementer horrebat: qui praevius Arii Meletiique declaratus, sub Heracla venerabili Alexandrinae civitatis episcopo, de ecclesia pulsus est, quique sacrae Scripturae dogmatibus exosa atque detestanda, quae nonnullorum corda subverterent, expositionibus suis admiscuit. Et sicuti solent qui venena temperant, amaritudinem melle contegere; sic iste proprii virus erroris, coelestium verborum dulcedine liniens, exitiosa rudibus dog
Abbreviated transcription (Latin):
mi haritatẽ ualde ꝑfectus. et in tantũ misericors. ut si
quando uidisset aliquos fraude diaboli de ceptos. cos non
uerũ dm̃ colere. sed uanis in seruire simulacͥris. suꝑ eorũ ꝑdi¬
tionẽ in gemiscebat fortiter. et ubertim lacrimas ꝓ eorũ sa¬
p̃erat. uir om̃i uirtute mirabilis. Qui cũ sollẽpniter supe¬
riores thebaide circuiret eccłias. et salutari doctrina in fide
xp̃i plebẽ instrueret. accidit ut ad loca tabenensiũ nauigio
per ueturet. Quod ubi pachomius agnouit. statĩ cũ uniuersis
psalmis et ymnis sũmũ xp̃i susceperunt pontificẽ. et erat in¬
gens multitudo fr̃m qui de aduentu eiꝰ letabantur in dño
Pachomiꝰ uero ñ se ostendit antistiti memorato. sed ex indus¬
tria subtrahens. monachorũ turbis occultauit. ex hac inde¬
licet causa: quod antefatus tentiroꝵ ep̃s de eo scm̃ athana¬
siũ sepiꝰ exorarat uirũ dicens esse mirabilẽ et uere famulũ

Expanded text:
mi charitatem valde perfectus, et intantum misericors, ut si mi charitatem valde perfectus, et intantum misericors, ut si quando vidisset aliquos diaboli fraude deceptos, eosque non verum Deum colere, sed vanis inservire simulacris, super eorum perditione ingemisceret fortiter, et ubertim lacrymas pro eorum sapraeerat, vir omni virtute mirabilis. Qui cum solemniter superioris Thebaidae circuiret Ecclesias, et salutari doctrina in fide Christi plebem institueret, accidit ut ad loca Tabennensium navigio perveniret. Quod ubi Pachomius agnovit, statim cum universis psalmis et hymnis summum Christi suscepere pontificem; et erat ingens multitudo fratrum qui de ejus adventu laetabantur in Domino. Pachomius vero non se ostendebat antistiti memorato, sed ex industria subtrahens se, in monachorum turmis occuluit, ex hac videlicet causa, quod antefatus Tentyrorum episcopus de eo sanctum Athanasium saepius exorabat, virum dicens esse mirabilem, et vere famulum
Abbreviated transcription (Latin):
uicinis locis dũ pascerent pecora. a cõmunione sacram̃ti
diutius abstinere. nec diuinorũ frm̃ lectione uoluminũ
quȩ ꝑ om̃e sabbatũ atq dñicũ sollẽpniter ubiq retitant᷑
in ut consiliũ cũ scõ pinterino tentiroꝵ ep̃o. ut in uico eoꝵ
iã pene desertũ construeretur eccłia ad quã conuenirent
et misteria diuina ꝑciperent. Quod ubi factũ est cũ nec
dũ essent ordinati clerici qui sollẽpnia plebi per agerint.
ipse ad horã conuentus ecelie cũ moniachis concur rebant
salutiferas plebi paginas religens. quia ut dixi ñdũ ibidẽ
lectores fuerant constituti. nec alii clerici. qui misteria
criter ac uerecunde lectoris in plebat officiũ. et ita m̃tis
et corporis oculos habebat in tentos. ut uicdentes eũ popli
ñ homin sed anglm crederent. Unde plures in stitutione
eiꝰ ab errore conuersi. facti sunt xp̃iani. Erat enĩ circa ꝓri¬

Expanded text:
vicinis locis, dum pascerent pecora, a communione sacramentorum vicinis locis, dum pascerent pecora, a communione sacramentorum Christi abstinere, nec divinorum frui 123 lectione voluminum, qui per omne Sabbatum ainiit consilium cum S. Aprione Tentyrorum episcopo, ut in vico eorum jam pene deserto construeretur ecclesia, ad quam convenirent, et mysteria divina perciperent. Quod ubi factum est, cum nec dum essent ordinati clerici, qui solemnia plebi peragerent, ipse ad horam conventus ecclesiae cum monachis occurrebat salutiferas plebi paginas relegens; quia, ut dixi, nondum ibidem lectores fuerant constituti, nec alii clerici, qui ministeria sacra criter ac inverecunde lectoris implebat officium, et ita mentis ac corporis oculos habebat intentos, ut videntes eum populi, non hominem, sed Dei angelum crederent. Unde plures institutione ejus ab errore conversi, facti sunt Christiani. Erat enim circa proxi
Abbreviated transcription (Latin):
esse ad obedientiã cõmonebat. ut hoc exemplo facile ꝑfectio¬
nis ad p̃henderent. celsa fastigia. corda sua in timore xp̃i
diligenter excolerent. Sic enĩ dõ potiꝰ quã sibi uiuere dũ
fructus obedientie supplices exiberent. Hic aut̃ pat̃ uene¬
rabilis quã uis esset spũalibus actibus occupatus. si quando
tamen acciderer. ut ab esset his cui cura monasterii com¬
miserat sic adinplebat omĩa solus uelut om̃iũ famulus.
& hoc agebat sine aliqua ostentatione uel iactantia. que
magnas sp̃ualiũ uirorũ solet euacuare uirtutes. Nã um¬
ma mentis humilitare cunctos ȩdificauit in dño. utiliter
un iuersa dispensans. Omĩa quoq monasteria sollicitte cir¬
cuibat. usq dũ rursus ad eosdẽ filios suos pat̾̃no repeda¬
ret affectii. quos in ueniens in opere dĩ sollicite uigilare
gaudebat. multũq ꝓfectuũ eorũ letabatur augmentis.

Expanded text:
esse ad obedientiam commonebat, ut hoc compendio facile perfectioesse ad obedientiam commonebat, ut hoc compendio facile perfectionis apprehenderent celsa fastigia, cordaque sua in timore Christi diligenter excolerent. Sic enim Deo potius quam sibi viverent, dum fructus obedientiae supplices exhiberent. Hic autem pater venerabilis, quamvis esset spiritalibus actibus occupatus, si quando tamen acciderat ut abesset is cui monasterii curam commiserat, sic adimplebat omnia solus, velut omnium famulus. Et hoc agebat sine aliqua ostentatione vel jactantia, quae magnas spiritalium virorum solet evacuare virtutes. Nam summa mentis humilitate cunctos aedificabat in Domino, utiliter universa dispensans. Omnia quoque monasteria sollicite circuibat, usque dum rursus ad eosdem filios suos paterno repedaret affectu. Quos inveniens in opere Dei sollicite vigilare, gaudebat, multumque profectuum eorum laetabatur augmentis C
Abbreviated transcription (Latin):
miscdĩe opera ꝓpriis manibus in gerebat. p̃ceteris eoꝵ m̃tes
munimine sp̃uali corroborans. Cũq infide et opere multi
ꝓficerent. et magnus fratrũ numerus augeretur. ꝓpe mo
ad eũ uenientibus et muliplicit̃ in oꝑe spuali crescentibus.
quedã conuersitionis eiꝰ uidebatur esse diuersitas. Quibus senex
iurta dictã sibi diuinitꝰ regulã. grã xp̃i semper omĩa mode¬
rante ꝓuiribus et ingeniis singuloꝵ mensuras et formas
operũ custodiri censabat. Alios quidẽ ut labore manuum
uictũ quererent. alios ut fr̃m occuparentur obsequiis nec
isdẽ cuncti temporibus uescerentur. si unꝰ quisq ꝓ labore suo uel
studio continentie moderamina rerineret. Sollicitudinẽ uͦ
totiꝰ dispensationis erga fratres atq peregrinos eidẽ cõmisit.
qui se in ordine sequebatur. Uniuersos aut̃ monachos ꝓmptos

Expanded text:
misericordiae opera propriis manibus ingerebat, prae caeteris eorum mentes misericordiae opera propriis manibus ingerebat, prae caeteris eorum mentes munimine spiritali corroborans. Cumque in fide et in opere multi proficerent, et magnus fratrum numerus augeretur, omnes pad eum venientibus, et multipliciter in opere spiritali crescentibus, magna quaedam conversationis eorum videbatur esse diversitas. Quibus senex juxta datam sibi divinitus regulam, gratia Christi se per omnia moderante, pro viribus et ingeniis singulorum mensuras et formas operum custodire censebat: aliis quidem, ut labore manuum victum quaererent; aliis, ut fratrum occuparentur obsequiis, nec iisdem cunctis temporibus vescerentur, sed unusquisque pro labore suo vel studio, continentiae moderamina retineret. Sollicitudinem vero totius dispensationis erga fratres atque peregrinos eisdem commisit, qui se in ordine sequebantur. Universos autem monachos promptos
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero quod absit in aliqua putatur esse con lapsus. de eo
uidicare nos ñ possumꝰ ds̃ enĩ iudex iustus. constituit suꝑ eos
episcopos. iudices. qui beatorũ apłoꝵ successores et imitatores
existunt. qui possint sp̃uali examine discertiere negotia sin¬
ulorũ. et eque de ȩis ferre iudiciũ. Nos aut̃ cõpatiamur
rimo pectore talibus: quia et misericordes nos dñs nr̃ esse
cõmonuit. cui supplicare iugiter oportet nenos in aliquam
temptationẽ patiatur in duci. Hec amemorato patre non
solũ dicebantur utiliter. sed & cũ omĩ sollicitudine seraabant᷑.
Si quando deniq uenisset ad eũ dericus qui sub eiꝰ uel¬
let regula uiuerȩ. dignitati eiꝰ honorẽ reddebat eccliȩ
debitum. Ille uͦ monachoꝵ seruiens institutis. tanquã patri
pachomiꝰ adeo diligebat. ut eiꝰ semper cõpateretur affec¬
tu pat̃no. Senibus ẽtiã & egrotantibus nec ñ et paruulis

Expanded text:
Si vero, quod absit, in aliquo delicto putatur esse collapsus, de eo nos Si vero, quod absit, in aliquo delicto putatur esse collapsus, de eo nos judicare non possumus. Deus enim judex justus, constituit episcopos super eos judices, qui beatorum apostolorum successores et imitatores existunt, qui possunt spiritali examini discere negotia singulorum, et aequum de eis ferre judicium. Nos autem compatiamur ex imo pectore talibus: quia et misericordes nos Dominus esse commonet , cui supplicare jugiter oportet, ne nos in aliquam tentationem patiatur induci. Haec a memorato Patre non solum dicebantur viriliter, sed et cum omni sollicitudine servabantur. Si quando denique venisset ad eum clericus, qui sub ejus regula vellet vivere, dignitati ejus honorem reddebat ecclesiae debitum; ille vero monachorum serviens institutis, tanquam patri Pachomius adeo diligebat, ut eis semper compateretur paterno affectu. Senibus etiam et aegrotantibus, necnon et parvulis,
Abbreviated transcription (Latin):
dericos uenerari. qr hoc expedit monachis nullas religiofas
appetere dignitates. Si uero reperimꝰ aliquos ex monachis ĩã
pridẽ clericos ab ep̃is ordinatos. amplectamur eoꝵ ministeriũ.
qr et in ueteri testamento ñ om̃e uulgus sacrũ p̃sumebat offi¬
ciũ. sed hi tantũ qui erant detribu leni. ad hec obsequia nas¬
cebantur. Si quando gͥ extraneus fr̃ aduenerit de quo certũ
ẽ quod sacerdotĩ fungatur officio. ñ exꝓbremus ei tanquã
qui sacratura ꝑuaserit et his ministeriis in solent᷑ in ges¬
serit. Quomoclo nãq de eo suspicabim᷑ quẽ nos ad celebranda
celestia sacram̃ta enixiꝰ obsecramis. in mo magis ut patrẽ
et nobis in hac re obedientẽ. plus uenerari conuenit. ut po¬
te qͥscoꝵ uestigia sectetur et illabatũ dõ munꝰ offerre non
cdesinat maxime si conuersatio eiꝰ expectata cunctis ẽ et ꝓbata iͦ

Expanded text:
clericos venerari, quia hoc expedit monachis, nullas autem religiosas clericos venerari, quia hoc expedit monachis, nullas autem religiosas appetere dignitates. Si vero repererimus aliquos ex monachis jam pridem clericos ab episcopis ordinatos, amplectamur eorum ministerium; quia et in veteri Testamento non omne vulgus sacrum praesumebat officium, sed hi tantum qui erant de tribu Levi ad haec obsequia nascebantur. Si quando autem extraneus frater advenerit, de quo certum est, quod sacerdotii fungatur officio, non exprobremus ei, tamquam qui sacra jura persuaserit, et his se ministeriis insolenter ingesserit. Quomodo namque hoc de eo suspicabimur, quem nos ad celebranda coelestia sacramenta enixius obsecremus? Imo magis ut patrem, et nobis in hac re obedientem, plus honorare nos convenit, utpote qui sanctorum vestigia sectetur, et illibatum Deo munus offerre non desinat, maxime si conversatio ejus exspectata cunctis est et probata.
Abbreviated transcription (Latin):
fierent. eꝓximis uiculis prbros conuocabãt. qͥ ȩis festiui¬
tatẽ leticie sp̃ualis inplerent. Non enĩ patiebatur idẽ
senex. inter eos e̾eᷤ quẽpiam. qui clericatus officio fungeret᷑.
Dicebat ęnĩ multo melius esse atq cõmodius monachis. ñ
solũ nullũ prorsus honorẽ querere pͥmatus & glẽ. uerum
etiã occasiones huiꝰcetnodi de cenobiis amputariꝰ. quã freqͤnt̃
hinc int̾ fratres contentiones. emulationes in utiles nas¬
cerentur. Sicut ȩnĩ e scintilla ignis cũ. in messem cecide¬
rit ñ cito restinguitur. et interdũ totiꝰ anni fructus ex¬
urit. ita cogitatio feralis ambitus simentes in repserit mo¬
nachorũ. ut uel primi cupiant esse uel clerici. nisi cito sug¬
gestionibus huus ardorẽ de suo corde repulerint. ilico
ꝑdent continentiã. multis laboribus ad quisitã. Oportet
ergo cũ mansuetudine et caritate cõmunicantis ap̃i ȩccłiis

Expanded text:
fierent, ex proximis viculis presbyteros convocabant, qui eis festivifierent, ex proximis viculis presbyteros convocabant, qui eis festivitatem laetitiae spiritalis implerent. Non enim patiebatur idem senex, inter eos esse quempiam, qui clericatus officio fungeretur. Dicebat enim, multo melius esse atque commodius monachis, non solum nullius prorsus honoris quaerere primatus et gloriae, verum etiam occasiones hujuscemodi de coenobiis amputare, quoniam frequenter hinc inter fratres contentiones et aemulationes inutiles nascerentur. Sicut enim scintilla ignis cum in messem ceciderit, non cito restinguitur, et interdum totius anni fructus exurit; ita cogitatio feralis ambitus, si in mentes irrepserit monachorum, ut vel primi cupiant esse, vel clerici, nisi cito suggestionis hujus ardorem de suo corde pepulerint, illico perdent continentiam multis laboribus acquisitam. Oportet ergo cum omni mansuetudine et puritate communicantes Christi ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
opis bonũ ꝑficere cũ patientia et longanimitate possiris
scoꝵ patrũ uestigia sub sequentes. ut sincerã ac dõ placitã
ꝯuersationẽ ur̃am uidentes alii ad xp̃i seruitiũ ueniant.
curãq monasterii patris. equo labore sustentent. Regulas
gͥ eis quas acceperat tradidit. scilicet ut laborarent mo¬
deratũ cibũ. uilissimũ uestim̃tũ somnũ etiã ꝯpetenrem.
Unde factũ est: ut uixta uoluntatẽ dñi qͥ om̃s homines con¬
uocat ad salutẽ.cunctaq bonoꝵ increm̃ta largitur. ad se¬
nẽ plurimi con uolarent. uolentes parit̃ cõmorari. In ter
quos erant pecusius. et corneliꝰ: paulus qͦq et pachomius
alt̃. et iohannes. qui om̃s in maculatã fidẽ beati prĩ. et
doctrinã salutiferã libent̃ inpletisunt. Statuitq ut his
qui poterant monasteri susciperent curã. et ita breu
nitas ex more deposceret. ut misterioꝵ celestiũ participes

Expanded text:
opus bonum perficere cum patientia et longanimitate possitis, opus bonum perficere cum patientia et longanimitate possitis, sanctorum Patrum vestigia subsequentes, ut sinceram ac Deo placitam conversationem vestram videntes, alii ad Christi servitium veniant, curamque monasterii patris aequo labore sustentent. CAP. XXIV.--Regulas igitur eis quas acceperat, tradidit, scilicet ut haberent moderatum cibum, vilissimum vestitum, somnum etiam competentem. Unde factum est, ut juxta voluntatem Domini, qui omnes homines convocat ad salutem, cunctaque bonorum incrementa largitur, ad senem plurimi convolarent, volentes pariter commorari: inter quos erat Pecusius, et Cornelius, Paulus quoque, et Pachomius alter, et Joannes, qui omnes immaculatam fidem beati Patris et doctrinam salutiferam libenter amplexi sunt. Statuitque ut hi qui poterant monasterii susciperent curam, et ita in bresolemnitas ex more deposceret ut mysteriorum coelestium participes
Abbreviated transcription (Latin):
merati estis et ego reficiã uos. nͥ ut iniqua ꝓicientes one¬
ra que depͥmunt genus humanũ. bono in cõmutabili
sine distractione uungamur. & ideo ꝑseueremus usq in fi¬
nẽ cũ hoc sene. ut glorificari cũ ipso in illa ꝑ henni bea¬
titudine merea. mur. Nã rectei nos instruit. dñico
ñ solũ uerbo. sed quod ẽ efficatiꝰ ꝓprio mirabilit̾ informat
eremplo. Tunc accedentes ad scm̃ pachomiũ. dicunt ei. Pat̃
uenerabilis. cur solus monasteri curã sustines: Quibus ille
respondit. Nemo iugũ subito ium̃tis inponens laborare
cõpellit. et tanto p̾mit onere quo sub fasce deficiant.
sed paulatĩ assuescit ea leuioribus exercere ante ponderibus.
usq dũ ualeant et oportune possint ad opera grauiora
mitate. Clem̃tissimꝰ aut̃ ds̃ qͥ nũquã p̃ces humilitatis mee
despexit. corcda urã in sua disciplina corroboret. ut om̃e

Expanded text:
onerati estis, et ego reficiam vos ; nisi ut iniqua projicientes oneonerati estis, et ego reficiam vos ; nisi ut iniqua projicientes onera, quae deprimunt genus humanum, bono incommutabili sine detrectatione jungamur? Et ideo perseveremus usque in finem cum hoc sene, ut conglorificari cum ipso in illa perenni beatitudine mereatur; nam recte nos instruit ad omnia, non solum verbo, sed etiam, quod est efficacius, proprio mirabiliter informat exemplo. Tunc accedentes ad sanctum Pachomium, dicunt ei: Pater venerabilis, cur solus monasterii sollicitudinem sustines? Quibus ille respondit: Nemo jugum subito jumentis imponens, laborare compellit, et tanto premit onere, quo sub fasce deficiant; sed paulatim assuescit ea, levioribus exercens ante ponderibus, usque dum valeant, et opportune possint ad opera graviora mitate. Clementissimus autem Deus, qui nunquam preces humilitatis meae despicit, corda vestra in sua disciplina corroboret, ut omne
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ ista sunt nomina. ꝑsentesus. et suris. & obsis. quibus
dĩ uerbũ pachomiiꝰ frequent̃ in sinuans multũ eos iuuuerat.
et ademulationẽ sp̃ualis operis exercebat. qui etiã contẽ¬
plantes uitã senis spetiem esse uirtutis nimis admira¬
bantur dicentes. E rrant ualde qui putant homines ex in¬
de iã anatiuitate parentũ quodã priuilegio beatos existere.
ut arbitrati libertas ad imatur. & peceatores ꝑ penitentiam
ñ possint operã dare uirtutibus. Eece enĩ manifessimã in¬
hoc uenerabili patre ꝯspicimꝰ largitatẽ. qui cũ deparentibus
ortus sit gentilibus & ꝓfanis. ad tantã beatitudinẽ se diuini
cultus ex tendit. ut omĩa xp̃i mandata ꝑfecerit. Unde certũ
ẽ. et nos et quecũq uoluerint aduiuante dĩ grã norma
scĩ uiri posse sub sequi. sicut et ipse perfectissimoꝵ patrũ
emulatus ẽ scĩtatẽ. Deniq qͥd ẽ aliud quod in euuangelio
scriptũ est dicente xp̃o uenite ad me om̃s qui laborati et

Expanded text:
quorum ista sunt nomina, Psenthessus, Suris et Obsis. Quibus Dei verbum Pachomius frequenter insinuans, multum eos juverat, et ad aemulationem spiritualis operis incitaverat. Qui etiam contemplantes, vitam senis specimen esse virtutis, nimis admirabantur, dicentes: Errant valde qui putant homines exinde jam a nativitate parentum, quodam privilegio beatos existere, ut arbitrii libertas adimatur, et peccatores per poenitentiam non possint operam dare virtutibus. Ecce enio Domini conspicimus largitatem, qui cum de parentibus ortus sit gentilibus et profanis, ad tantam beatitudinem divini cultus se extendit, ut omnia Christi mandata perfecerit. Unde certum est, et ex nobis quicunque voluerint, adjuvante Dei gratia, normam sancti viri posse subsequi, sicut et ipse perfectissimorum patrum aemulatus est sanctitatem. Denique, quid est aliud quod in Evangelio scriptum est, dicente Christo: Venite ad me omnes, qui laboratis et
Abbreviated transcription (Latin):
modo quod gesserit eristimat. Hichil auĩ diabolũ reddit ira¬
in ualidũ. sicut inimalctas de corde puro eui tam̃ ꝓbationis
uit in pace. Decuiꝰ eritie restaruis ẽ beatiis pachoniꝰ. quod mul¬

Expanded text:
momenti quod gesserit existimat. Diabolum autem nil ita reddit momenti quod gesserit existimat. Diabolum autem nil ita reddit invalidum, sicut humilitas de corde puro, cui tamen correctionis vit in pace. De cujus exitu testatus est beatus Pachomius, quod mul
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ p̃cabantur. ut diceret quis esset cui testenor
tale ꝑ hiberet. Tunc respondit pachomius. Si scirẽ eum
de quo dicturus sum. uane głe stimtlis in citari. nũquã
ꝓrsus ostenderẽ. Sed q ꝓculdubio credo quod ꝑ grãm
ti palã beatificari ñ desino. Eu quidẽ othedore et: quicuq
gram coneulcantes ut puluerẽ. Sedsi quod absit neglex¬
eritis i aliquo. coasurgens is qui so iustigus ur̃is em
aduersũ uos graui furore bachabitus. Iuuenis aut su
ꝓstrauit ininucũ & asuis sensibus. effugauit. ut nũquã
corã eo cõpareat. altaq cũ humilitate ꝑ onũa superaui
Et uos quidẽ fratres habentes opera iusticie in his que ges¬
sistis glosi ꝯfiditis. hic aut̾ quanto fortiꝰ pugnat. tanto
se deteriorẽ orãibis iucucat. ex toram̃te tota uirtine
in utilẽ se reꝓbuq pnuntians. Ideo deniq et lacrimas nibet
in ꝓmpto. qr semet ipsũ nimis bumiliat et inclinat. ne alicui

Expanded text:
plurimum precabantur ut diceret quis esset cui testimonium plurimum precabantur ut diceret quis esset cui testimonium tale perhiberet. Tunc respondit Pachomius: Si scirem eum de quo dicturus sum vanae gloriae stimulis incitari, nunquam eum ostenderem; sed quia proculdubio credo quod per Chritu palam beatificare non desino. Tu quidem, Theodore, et quicunque gratiam conculcantes ut pulverem; sed si quod absit neglexeritis in aliquo, consurgens is qui sub vestigiis vestris est, adversus vos gravi furore bacchabitur. Juveniprostravit inimicum, et a suis sensibus effugavit, ut nusquam coram eo compareat, altaque humilitate eum per omnia superavit. Et vos quidem fratres habentes opera justitiae, in his quae gessistis, gloriosi confiditis; hic autem quanto fortius pugnat, tanto se deteriorem omnibus judicat, ex tota mente totaque virtute inutilem se reprobumque pronuntians. Ideo denique et lacrymas habet in promptu, quia semetipsum nimis humiliat et inclinat, nec alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
desidiosa conuersatione negieri. Ideo quippe ista recolens
ũ erubesco flere corã omibus. qr multa facinora mea cogno¬
co. que uigibus lacrimaru fontibus debeã exprare. Quod
si ipsam misera animã meã ꝑ lam̃ta defunderẽ. nichi fa¬
cerẽ magnũ. qui nullũ ꝓ factis meis in p̃senti dignũ possũ
repperire suppliciũ. Cũq ꝑ dies singulos idẽ fr quod ante¬
meminim: ad meliora ꝑficeret. om̃iq ꝓpe moclũ in humi¬
litate superaret. ita cde eo sc̃s pachomius cepit de eo dicere.
corã om̃ibus. Testor fr̃s ac filii corã deo et scĩs angelis eius¬
qr ex quo cenobui hoc fundatũ ẽ. nullũ defribus qͥ mecu
sunt ues fuerunt humilitatẽ mea esse cognosco secutum.¬
ꝑͥ unũ tantũ modo. Luo fratres audito. nnulli putabant
hunc esse theodorũ. alii petroniũ. alii orsiñ. sũq rogaret¬
eũ theociorus uehem̃ter urgebat. aliiq maiores. exfribus

Expanded text:
desidiosa conversatione neglexi. Ideo quippe ista recolens, desidiosa conversatione neglexi. Ideo quippe ista recolens, non erubesco flere coram omnibus, quia multa facinora mea esse cognosco, quae jugibus lacrymarum fontibus debeam expiare. 129 Quod si ipsam miseram animam meam per lamenta diffunderem, nihil facerem magnum, quia nullum pro factis meis in praesenti dignum possum reperire supplicium. Cumque per dies singulos idem frater ad meliora proficeret, omnesque propemodum in humilitate superaret, ita de eoTestor vos, fratres ac filii, coram Deo et sanctis ejus angelis, quia ex quo coenobium hoc fundatum est, nullum de fratribus qui mecum sunt vel fuerunt, humilitatem meam secutum esse cognosco, nisi unum tantummodo. Quo, fratres, audito, nonnulli putabant hunc unum esse Theodorum, alii Petronium, alii vero Orseeum Theodorus vehementer urgebat. Alii quoque majores ex fratribus