comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate: & in tota uirtute sua. Hunc gͦ filii
audite me. & nolite manere hic: s quacũq
die sepelieritis matrẽ ur̃am circa me in uno
sepulcro. ex eo dirigite gressus ur̃os ut exe¬
atis hinc. Uideo enĩ quia iniquitas eiꝰ finẽ
dabit ei. Factum ẽ autẽ post obitũ matris
suȩ tobias abscessit ex nineue cum uxore sua
suos. inuenitq eos incolumes in senectute
bona. Et curam eorũ gessit: & ipse clausit
oculos eorum: & omnem hereditatem domus
raguhel ipse ꝑcẽpit. Uiditꝙ quintam gene¬
rationẽ. filios filioꝵ suoꝵ: & completis annis
nonaginta snouẽ in timore dm. cum gaudio
sepelierunt eũ omnis cognatio eiꝰ. & omnis
generatio eiꝰ. in bona uita. & insancta con¬
uersatione ꝑmansit: ita ut accepti essent¬
iam deo qua hõib. & cunctis habttatoribus
pud hebreos liber iudith inter agyo¬
grapha legitur: cuius auctoritas ad
roboranda illa quȩ in contentionẽ
ueniunt minus idonea iudicatur: chaldeo
tam̃ sermone conscͥptus. int̾ historias com¬

Expanded text:
a virtute sua nunc ergo filii audite me et nolite manere hic sed quacumque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulchro ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc video enim quoniam iniquitas eius finem dabit ei factum est autem post obitum matris suae Tobias abscessit ex Nineven cum uxore sua suos invenitque eos incolomes in senectute bona et curam eorum gessit et ipse clausit oculos eorum et omnem hereditatem domus Raguhel ipse percepit viditque quintam generationem filios filiorum suorum et conpletis annis nonaginta et novem in timore Domini cum gaudio sepelierunt eum omnis cognatio eius et omnis generatio eius in bona vita et sancta conversatione tam Deo, quam hominibus, et cunctis habitantibus Apud Hebraeos liber Judith inter apocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias com
Abbreviated transcription (Latin):
iungimur. Tercia autẽ transacta noc¬
te: in nr̃o erimus coniugio. Pilii quippe
scõrũ sumus: & non possumus ita conuingi.
sicut gentes quȩ ignorant d̃m. Surgentes
autem pariter: instant᷑ orabant ambo simuł.¬
ut sanitas daretur eis. Dix̃q tobias. Onẽ
ds patrum nr̃oꝵ. benedicant te cęli & terre

Expanded text:
iungimur tertia autem transacta nociungimur tertia autem transacta nocte in nostro erimus coniugio filii quippe sanctorum sumus et non possumus ita coniungi sicut et gentes quae ignorant Deum surgentes autem pariter instanter orabant ambo ut sanitas daretur eis dixitque Tobias Domine Deus patrum nostrorum ben
Abbreviated transcription (Latin):
terȩ tobiȩ tradidit dicens. Ds̃ abraham
& deus ysaac. & ds iacob sit uobiscum: &
ipse coniungat uos. impleatq benedictionẽ
suam in uobis. Et accepta carta fecerunt
conscriptionem conuigii: & post hȩc epula¬
ti sunt benedicentes dm. Uocauitq ad
se raguhel annam uxor̃e suã: & p̃cepit ei
ut p̃parar& alterum cubiculum. Q intͦ¬
duxit in co sarram filiam suã: & lacrima¬
ta ẽ. D ix̃q ei. I orti animo esto. filiami.
Dñs cęli det tibi gaudium: ꝓ tedio quod
ꝑpessã es. Postquam uͦ cęnauerunt: intͦ¬
duxerunt uiuenem ad eam. Pecordatus
itaq tobias sermonum angłi: protulit de
cassidile suo partem iecoris. posuitq eam
suꝑ carbones uiuos. Tunc raphahel an-¬
gelus app̃hendit demoniũ: & religauit eũ
in deserto superioris egyꝑti. Tunc hor¬
tatus ẽ uirginẽ tobias: dixitꝙ ei. Sar¬
ra exsurge. dep̃cemur dm̃ hodie & cr̃as. &
scđm cras: quia istis tribus noctibus deo

Expanded text:
terae Tobiae tradidit dicens Deus Abraham terae Tobiae tradidit dicens Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob sit vobiscum et ipse coniungat vos impleatque benedictionem suam in vobis et accepta carta fecerunt conscriptionem coniugii et post haec epulati sunt benedicentes Deum vocavitque ad se Raguhel Annam uxorem suam et praecepit ei ut praepararet alterum cubiculum et introduxit in eum Sarram filiam suam et lacrimata est dixitque ei forti animo esto filia mi Dominus caeli det tibi gaudium pro taedio quo perpessa es postquam vero cenaverunt introduxerunt iuvenem ad eam recordatus itaque Tobiacassidili suo partem jecoris, posuitque eam super carbones vivos. Tunc Raphael angelus apprehendit daemonium, et religavit illud in deserto superioris Aegytatus est virginem Tobias dixitque ei Sarra exsurge deprecemus Deum hodie et cras et secundum cras quia istis tribus noctibus Deo
Abbreviated transcription (Latin):
guhel. & cum lacrimis osculatus ẽ eũ: &
plorans supra collũ eiꝰ. dixit. B enedictio sit
tibi fili mi: quia boni & optimi uiri filiꝰ es.
Et anna uxor euis & sarra filia ipsorum
lacrimatȩ sunt. P ostquam auten. locuti
st̃: p̃cepit raguel occidi arietẽ: & parari
conuiuium. Cumq hortaretur eos discum¬
bere ad prandium: tobias dix̃. Hic ego
hodie non manducabo neq bibã: nisi pri¬
us peticio. iem meam confirmes. ut ꝓmittas
michi dare sarram filiam tuã. Quo au¬
dito uerbo raguhel expauit: sciens quid
nutar& & non dar& ullum petenti respon-¬
sum: dixit ei angłs. Holi timere dare
illam isti: quoniam huic timenti dm̃. debe
tur coniunx filia tua. propterea alius non
potuit habere illam. T unc dixit raguhel
Non dubito quod ds p̃ces & lacrimas meas
in conspectu suo admiserit: & credo quoniã
ideo uos fecit ad me uenire ut ista cog
noli dubium gerere: quod tibi cam tradã
Et apprehendens dexteram filiȩ suȩ: dex¬

Expanded text:
guel, et cum lacrymis osculatus est eum, et guel, et cum lacrymis osculatus est eum, et plorans supra collum ejus, dixit: Benedictio sit tibi, fili mi, quia boni et optimi viri filius es. Et Anna uxor ejus, et Sara ipsorum filia, lacrymatae sunt. Postquam autem locuti sunt, praecepit Raguel occidi arietem, et parari convivium. Cumque hortaretur eos discumbere ad prandium, Tobias dixit: Hic ego hodie non manducabo neque bibam, nisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Saram filiam tuam. Quo audito verbo, Raguel expavit, sciens quid nutaret, et non daret petenti ullum responsum, dixit ei angelus: Noli timere dare eam isti, quoniam huic timenti Dtur coniux filia tua propterea alius non potuit habere illam tunc dixit Raguhel non dubito quod Deus preces et lacrimas meas in conspectu suo admiserit et credo quoniam ideo vos fecit ad me venire ut ista coninoli dubium gerere quod tibi eam non tradam et adprehendens dexteram filiae suae dex
Abbreviated transcription (Latin):
bis cum ea. Ipsa autem nocte : incenso ieco¬
re piscis fugabitur demonium. Secunda uͦ
nocte: in copulatiõe scõꝵ patriarcharũ admit¬
teris. Tercia autem nocte benedictionẽ
consequeris. ut filii ex uobis incolumes ꝓcre¬
entur. Transacta autem t̾̃cia nocte. acci¬
pies uirginẽ cum timore dñi: amore filioꝵ
magis quã libidinis ductus. ut in semine a¬
brahȩ benedictionem in filus consequaris. In¬
gressi sunt autem ad raguelem: & suscepit eos
raguel cum gaudio. Intuensq tobiam raguel:
dixit annȩ uxori sue. Quam similis ẽ iuue¬
nis iste consobrino meo Et cum hȩc dixis¬
s&s: ait. Unde estis uiuenes fr̃s nr̃i: At
illi dixerunt. Ex triþu neptalim sumus:
ex captiuitate nineue. Dixitq ilł raguel.
Hostis tobiam fr̃em meu: Qui dixerunt.
Nouimus. Cumq multa bona loqueretur
de eo: dixit angłs ad raguel. Tobias de quo
interrogas: pater huius ẽ. Et misit se ra¬

Expanded text:
bis cum ea ipsa autem nocte incenso iecobis cum ea ipsa autem nocte incenso iecore piscis fugabitur daemonium secunda vero nocte in copulatione sanctorum patriarcharum admitteris tertia autem nocte benedictione consequeris ut filii ex vobis incolomes procreentur transacta autem tertia nocte accipies virginem cum timore Domini amore filiorum magis quam libidinis ductus ut in semine Abrahae benedictionem in filiis consequaris ingressi suRaguel cum gaudio. Intuensque Tobiam Raguel, dixit Annae uxori suae: Quam similis est juvenis iste consobrino meo! Et cum haec dixisset, ait. Unde estis, juvenes fratres nostri? At illi dixerunt: Ex tribu Nephthali sumus ex captivitate Ninive. Dixitque illis Raguel: Nostis Tobiam fratrem meum? Qui dixerunt: Novimus. Cumque multa bona loqueretur de eo, dixit angelus ad Raguelem: Tobias, de quo interrogas, pater istius est. Et misit se Ra
Abbreviated transcription (Latin):
& hic hab& filiam nomine sarram. sed neq mas¬
culum neq feminã ullũ hab& aliũ p̃t̾ eam.
Tibi debetur omnis substantia eius: & oportet
eam te accipere coniugẽ. Pete gͦ eam a patre
euis: & dabit tibi eam uxorẽ. Tunc respondit
tobias & dixit. Audio quia tradita ẽ uiris¬
septem: & mortui sunt. Sed & hoc au¬
diui. quia demonium illos occidit. Timeo
g ne forte & mͥ hȩc eueniant: & cum sim
unicus parentib meis. deponam senecꝰ tutrͣ
illorum cum tristicia ad inferos. Tunc
angelus raphael. dixit ei. Audi me: &
ostendam tibi qui sunt quib p̃ualere
potest demoniũ Hii namq qui conuigium
ita suscipiunt. ut dm̃ ã se sua m̃te excludatĩ:¬
& sue libidini ita uacent sicut equus & mulꝰ
in quibus non ẽ intellectus. habet potestatẽ
demoniũ suꝑ eos. Tu autem cum accẽperis
eam: ingressus cubiculum ꝑtres dies continens
esto ab ea. & nichil aliud nisi orationib uaca¬

Expanded text:
et hic habet filiam nomine Sarram sed neque maset hic habet filiam nomine Sarram sed neque masculum neque feminam ullum habet alium praeter eam tibi debetur omnis substantia eius et oportet te eam accipere coniugem pete ergo eam a patre eius et dabit tibi eam uxorem tunc respondit Tobias et dixit audio quia tradita est viriset mortui sunt sed et haec audivi quia daemonium illos occidit timeo ergo ne forte mihi haec eveniant et cum sim unicus parentibus meis deponam senectutem illorum cum tristitia ad infernum tunc angelus Rafahel dixit ei audi me et ostendam tibi qui sunt quibus praevalere potest daemonium hii namque qui coniugium ita suscipiunt ut Deum a se sua mente excludant et suae libidini ita vacent sicut equus et mulus in quibus non est intellectus habet potestatem daemonium super eos tu autem cum acceperis eam ingressus cubiculum per tres dies continens esto ab ea et nihil aliud nisi orationibus vaca
Abbreviated transcription (Latin):
cutus ẽ eum: & mansit prima mansione iux¬
ta fluuium tẏgris. & exiuit ut lauar& pedes
suos: & ecce piscis inmanis exiuit ad deuoran¬
dum eũ. Quem expauescens tobis: clama¬
uit uoce magna dicens. Domine: inuãdit
eius: & trahe eum ad te. Quod cum feciss&. at¬
traxit eum in sicco: & palpitare cepit ante pe¬
des eius.Tunc dixit ei angelus. Exentera
hunc piscẽ: & cor eius. & fel. & iecur repone tibi.
Sunt enim hȩc necessaria: ad medicamenta uti¬
lit᷑. Quod cum feciss&: assauit carnes eius. & se¬
cum sustulerunt in uia. Cetera salierunt. quȩ
sufficerent eis: quousq ꝑuenirent in rages ciui¬
tatem medorũ. Tunc interrogauit tobias an¬
gelum. & dixit ei. Obsecrote azarias frat᷑. ut
dicas michi quod remedium habebunt ista. qͣ
fumus eius extricat omne genus demoniorum
osie a uiro. siue a muliere: ita ut ultra non
amus: Respondensq angelus. ait. Est hic ra
guhel nomine propinquus uir de tribu tua:

Expanded text:
cutus est eum et mansit prima mansione iuxcutus est eum et mansit prima mansione iuxta fluvium Tigris et exivit ut lavaret pedes suos et ecce piscis inmanis exivit ad devorandum eum quem expavescens clamavit voce magna dicens Domine invadet ejus, et trahe eum ad te. Quod cum fecisset, attraxit eum in siccum, et palpitare coepit ante pedes ejus. Tunc dixit ei angelus: Exentera hunc piscem, et cor ejus, et fel, et jecur repone tibi: sunt enim haec necessaria ad medicamenta utiliter. Quod cum fecisset, assavit carnes ejus, et secum tulerunt in via - caetera salierunt, quae sufficerent eis, quousque pervenirent in Rages civitatem Medorum. Tunc interrogavit Tobias angelum, et dixit ei: Obsecro te, Azaria frater, ut dicas mihi, quod remedium habebunt ista, quafumus ejus extricat omne genus daemoniorum, sive a viro, sive a muliere, ita ut ultra non amus? Respondensque aguhel nomine propinquus vir de tribu tua
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sanum ducam: & sanum tibi reducã filium
tuũ. N espondens autẽ tobias dixit. B eneam¬
buletis: & sit dominus in itinere ur̃o. & angłs
eius comitetur uobiscũ. Tunc paratis omnibꝰ
quȩ erant in uia portanda: fecit tobias uale
patri suo & matri suȩ : & ambulauerunt
ambo simul. Cumꝙ profecti essent: cepit
flere mat̾ eius & dicere. B aculũ senectitis
nr̃e tulistr: & transmisisti a nobis. Numquã
esset ipsa pecunia: pro qua misisti eũ. Suffici¬
ebat nobis pauꝑtas nr̃a : ut diuitias computare¬
mus. hoc quod uidebamus filium nrm. D ixitq
tobias Holi flere. Saluus ꝑueni& filius nost̃.
& saluus reuertetur ad nos. & oculi tui uidebt̃
eum. Credo enim quod angelus dñi bonus co¬
mitetur ei: & bene disponat omnia quȩ ctrca
ipsum geruntur. ita ut cum gaudio reuertat᷑
ad nos. Ad hanc uocem cessauit mat̾ eiꝰ flere:
& tacuit. Drofecꝰtus ẽ autem tobias. & canis se¬

Expanded text:
Ego sanum ducam, et sanum tibi reducam filium Ego sanum ducam, et sanum tibi reducam filium tuum. Respondens autem Tobias, ait: Bene ambuletis, et sit Deus in itinere vestro, et angelus ejus comitetur vobiscum. Tunc paratis omnibus, quae erant in via portanda, fecit Tobias vale patri suo et matri suae, et ambulaverunt ambo simul. Cumque profecti essent, coepit mater ejus flere, et dicere: Baculum senectutis nostrae tulisti, et transmisisti a nobis. Numquam fuisset ipsa pecunia, pro qua misisti eum. Sufficiebat enim nobis paupertas nostra, ut divitias computaremus hoc, quod videbamus filium nostrum. Dixitque ei Tobias: Noli flere, salvus perveniet filius noster, et salvus revertetur ad nos, et oculi tui videbunt illum. Credo enim quod angelus Dei bonus comitetur ei, et bene disponat omnia, quae circa eum geruntur, ita ut cum gaudio revertatur ad nos. Ad hanc vocem cessavit mater ejus flere, et tacuit profectusque est Tobias et canis se
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ingressus toblas: indicauit uniuersa
hec patri suo. Suꝑ quȩ admiratus patͣ: rogat
ut introir& ad eum. Ingressus itaq salutauit
eum: & dixit. Gaudiũ tibi semꝑ sit: Q tobias
ait. Quale michi gaudiũ erit: qui in tenebͥs
sedeo. & lum̃ cęli non uideo: Cui ait iuuenis.
Forti animo esto: in proximo ẽ ut a deo cu¬
reris. Dixit ttaq illi tobias. Humquid pote¬
ris ꝑducere filiũ meũ ad gabelũ. in ragẽs ciui
tatem medorũ: E t cum redieris: restituã
tibi mercedẽ tuã. Et dixit angłs. Ego ducã
& reduc̃a eũ ad te. Cui tobias respondit.
Rogo te indica michi: de qua domu. aut de
qua tribu escu. Cui rafahel angelus ait.
Genus queris mercennarii: an ipsũ mercennari¬
um qui cum filio tuo eat: SSed ne forte sollici¬
tum te reddlam: ego sum azarias ananĩe mag¬
n filius. Et tobias respondit. Ex magno ge¬
nere estu. S ed peto ne irascaris: qͦd uoluerim
cognoscere genus tuum. Dixit autem illi angłs.

Expanded text:
tunc ingressus indicavit universa tunc ingressus indicavit universa haec patri suo super quae admiratus pater rogat ut introiret ad eum ingressus itaque salutavit eum et dixit gaudium tibi semper sit et Tobias ait quale mihi gaudium erit qui in tenebris sedeo et lumen caeli non video cui ait iuvenis forti animo esto in proximo est ut a Deo cureris dixit itaque illi Tobias numquid poteris perducere filium meum ad Gabtatem Medorum? et cum redieris, restituam tibi mercedem tuam. Et dixit ei angelus; Ego ducam et reducam eum ad te. Cui Tobias respondit: Rogo te, indica mihi, de qua domo, aut de qua tribu es tu? Cui Raphael angelus dixit: Genus quaeris mercenarii, an ipsum mercenarium, qui cum filio tuo eat? Sed ne forte sollicitum te reddam, ego sum Azarias Ananiae magni filius. Et Tobias respondit: Ex magno genere es tu. Sed peto ne irascaris quod voluerim cognoscere genus tuum. Dixit autem illi angelus:
Abbreviated transcription (Latin):
michi faciam pat̾: quomodo autẽ hanc pe¬
cuniam inquiram ignoro. Ille me nescit:
& ego illum ignoro. Quod signũ dabo
ei: Sed neq uiam ꝑ quã ꝑgatur illuc: ali¬
quando cognoui. Tunc pat̾ suus respondit illi:
& dixit. Cyrographum quidem illiꝰ penes me
habeo: quod dum illi ostenderis. statim restitu&
Sed ꝑge nc̃ & inquire tibi aliquẽ fidelẽ uirũ
qui eat tecum salua mercede sua. dum adhuc
uiuo: ut recipias eam. Tunc egressus tobias: in
tum ad ambulandum. Q ignorans qͦd ange¬
lus dei essee: salutauit eum & dixit. Unde
te habemus bone iuuenis: At ille respondit.
Ex filiis isrł. Et tobias dix̃ ei. Hosti uiam
que ducit in regionẽ medorũ: Cui respon¬
dit. Noui. & omnia itinera eiꝰ frequent̾ ambu¬
laui: & mansi apud gabelum frẽm nr̃m. qui
moratur in rages medorũ. quȩ postta ẽ ĩ mon¬
te ecbathanis. Cui tobias ait. Sustine me
obsecro: donec hȩc ipsa nuntiem patri meo

Expanded text:
mihi faciam pater quomodo autem hanc pemihi faciam pater quomodo autem hanc pecuniam inquiram ignoro ille me nescit neque ego illum quod signum dabo illi sed neque viam qua pergatur illuc aliquando cognovi tunc pater suus respondit illi et dixit chirografum quidem eius penes me habeo quem dum illi ostenderis statim restituet sed perge nunc et inquire tibi aliquem fidelem virum qui eat tecum salva mercede sua dum adhuc vivo ut recipias ea tunc egressus Tobias invetum ad ambulandum et ignorans quod angelus Dei esset salutavit eum et dixit unde te habemus bone iuvenis at ille respondit ex filiis Israhel et Tobias dixit ei nosti viam quae ducit in regionem Medorum cui respondit novi et omnia itinera eius frequenter ambulavi et mansi apud Gabelum fratrem nostrum qui moratur in Rages civitate Medorum quae posita est in monte Exbathanis cui Tobias ait sustine me obsecro donec haec ipsa nuntiem patri meo
Abbreviated transcription (Latin):
Ouod abalio odis fieri tͥ: uide ne aliquando¬
tu alteri facias. Panẽ tuũ cũ egenis &
esurientib comede: & ne uestimtis tuis
nudos tege. Panem tuũ & uinũ tuũ super
sepulturam iusti constitur: & noli ex eo
manducare & bibere cũ peccatorib. Consi¬
dera semꝑ: a sapiente ꝑquire. Omni tp̃r
benedic dm̃: & pete ab eo ut uias tuas di¬
rigat: & omnia consilia tua in ipso ꝑma¬
neant. Indico etiam tibi fili mi dedisse
me decẽ talenta argenti dum infantulus
esses gabelo in rages ciuitate medorũ: &
cyrographũ eius apud me habeo. & ideo per¬
quire quomodo ad eũ ꝑuenias. & recipias
ab eo supͣmemoratũ pondus argenti. & re-¬
stituas ei cẏrographum suũ. Noli time¬
re fili mi: pauperem quidẽ uitã gerimus:
s multa bona habebimus si tumuerimus
dm: & recesserimus ab omni peccato. & fece¬
rimus bene. Tunc tobias respondit patͥ
suo: & dixit. Omnia quecumq p̃cepisti

Expanded text:
Quod ab alio oderis fieri tibi, vide ne tu aliquandoQuod ab alio oderis fieri tibi, vide ne tu aliquando alteri facias. Panem tuum cum esurientibus et egenis comede, et de vestimentis tuis nudos tege. Panem tuum et vinum tuum super sepulturam iusti constitue et noli ex eo manducare et bibere cum peccatoribus consilium semper a sapiente perquire omni tempore benedic Deum et pete ab eo ut vias tuas dirigat et omnia consilia tua in ipso permaneant indico etiam tibi fili mi dedisse me decem talenta argenti dum infantulus esses Gabelo in Rages civitate Medorum et chirografum eius apud me habeo et ideo perquire quomodo ad eum pervenias et recipias ab eo supra memoratum pondus argenti et restituas ei chirografum suum noli timere fili mi pauperem quidem vitam gerimus sed multa bona habemus si timuerimus Deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene tunc Tobias respondit patri suo et dixit omnia quaecumque praecepisti
Abbreviated transcription (Latin):
passa sit propt̾ te. in utero suo. Cũ autẽ
lies eam circa me. Omnibus aũ diebus
uitȩ tuȩ in mente habeto dnmͣ: & cauene
quando peccato consentias. ut pͣtermitias
mosinã : & noli tere faciem tuam ab
ullo paupere. ita enim fi&e. ut nec a te au̾¬
tatur facies dñi Quomodo potueris: tta
esto mise ricors. Si multum tibi fuerit ha¬
bundant᷑ tribue: si exiguũ fuerit. etiam exi¬
guum libent̾ imꝑtiri stude. P remiũ enĩ
bonum tibi thesaurizas in die necessitatis:
quoniam elemosina ab omni peccato & a
morte liberat. & ñ patietur animam ire in te¬
nebris. E idutia magna ẽ coram sũmo deo
elemosina: omnib facientib eã. Attende
tͥ fili ab omni fornicõne: & p̃t̾ uxorẽ tuã
mittas. In ipsa enim: inttiũ sumpsit omĩs
ꝑditio. Quicũq aliquid tibi operatus fu¬
erit. mercedẽ statĩ ei restitue: & merces mer¬
cennarii tui apud te omnino ñ maneat.

Expanded text:
passa sit propter te in utero suo. Cum autem passa sit propter te in utero suo. Cum autem lies eam circa me. Omnibus autem diebus vitae tuae in mente habeto Deum: et cave, ne aliquando peccato consentias, et praetermittas emosynam, et noli avertere faciem tuam ab ullo paupere: ita enim fiet, ut nec a te avertatur facies Domini. Quo modo potueris, ita esto misericors. Si multum tibi fuerit, abundanter tribue: si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter impertire stude. Praemium enim tibi bonum thesaurizas in die necessitatis. Quoniam eleemosyna ab omni peccato et a morte liberat, et non patitur animam ire in tenebras. Fiducia magna erit coram summo Deo eleemosyna omnibus, qui faciunt eam. Attende tibi, fili, ab omni fornicatione, et praeter uxorem tuam mittas: in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. Quicumque tibi aliquid operatus fuerit, statim ei mercedem restitue, et merces mercenarii tui apud te omnino non remaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
conseruasti me. Non ẽ autem in hominis
potestate consilium tuum: hoc autẽ ꝓ certo
hab& omnis qui colit te. quia uita eius si in
probatione fuerit coronabitur: si autẽ ĩ tri¬
bulatione fuerit liberabitur. & si in corruptio¬
ne fuerit. ad miscdiam tuã uenire licebit.
enim delectaris in ꝑditionib nr̃is: quia post
tempestatem tranquillũ facis. & post lacrima¬
tionem & fletum exultationem infundis. sit
nomen tuum deus benedictum in scła. In illo
tempore exaudite sunt pͣces amborũ in con-¬
spectu głȩ sumini dei: & missus ẽ angłs dni
tȩ. Igitur cum tobias putar& orationẽ suam
exaudiri ut mori potuss&: uocauit ad se
tobiam filium suum. dixitq ei. Audi fili
mi uerba oris mer: & ea in corde tuo quasi
fundamenta construe. Cum acceperit d̃s
animam
meam: cor¬
pus meum sepeli. & honorem
habebis matri tuȩ̃. omnib diebus uitȩ eiꝰ.
Memor ẽẽ debes. quȩ & quanta ꝑicula

Expanded text:
conservasti me non est enim in hominis conservasti me non est enim in hominis potestate consilium tuum hoc autem certum habet omnis qui colit te quia vita eius si in probatione fuerit coronabitur si autem in tribulatione fuerit liberabitur et si in correptione fuerit ad misericordiam tuam pervenire licebit non enim delectaris in perditionibus nostris quia post tempestatem tranquillum facis et post lacrimationem et fletum exultationem infundis sit nomen tuum Deus Israhel benedictum in saecula in illo tempore exauditae sunt preces amborum in conspectu gloriae sumtatae.  Cap. IV. Igitur cum Tobias putaret orationem suam exaudiri ut mori potuisset, vocavit ad se Tobiam filium suum, dixitque ei: Audi, fili mi, verba oris mei, et ea in corde tuo, quasi fundamentum construe. Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli; et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae ejus: memor enim esse debes, quae et quanta pericula
Abbreviated transcription (Latin):
mus suȩ. & tribus dieb ac tribus nocꝰtibus
non manducauit neq bibit: sed in oratione
ysistens lacrimis dep̃cabatur dñm: ut ab¬
isto improperio liberar&e eam. Factũ
ẽ autẽ tercia die dum compleret orationẽ:
benedicens dominum dixͣ. Benedicꝰtũ ẽ no-¬
men tuum deus patrum nrͣoꝵ: qui cum ira¬
tus fueris miscđiam facies. & in tempore tri¬
bulationis peccata dimittis his qui inuocant
te. Ad te domine faciem meam conuerto:
ad te oculos meos conuerto. Peto domine ut
de uinculo improperii huius absoluas me:
aut certe desuꝑ terram eripias me Tu scis
dñe quia numꝗͣ. concupiui uirum: & mundã
seruaui animam meam ab omni concupis¬
centia. N uiquam cum ludentib miscui me:
neq cum his qui in leuitate ambulant parti¬
cipẽ me p̃bui. Uirum autem cum timore tuo.
non cum libidine mea: consensi suscipere. Et
aut ego indigna fui illis. aut illi forsitan mͥ
digni non fuerunt: quia forsitan uiro alio

Expanded text:
mus suae: et tribus diebus, et tribus noctibus mus suae: et tribus diebus, et tribus noctibus non manducavit, neque bibit: sed in oratione persistens, cum lacrymis deprecabatur Deum, ut abisto improperio liberaret eam. Factum est autem die tertia, dum compleret orationem benedicens Dominum, dixit: Benedictum est nomen tuum, Deus patrum nostrorum: qui cum iratus fueris, misericordiam facies, et in tempore tribulationis peccata dimittis his qui invocant te. Ad te, Domine, faciem meam converto, ad te oculos meos dirigo. Peto, Domine, ut de vinculo improperii hujus absolvas me, aut certe desuper terram eripias me. Tu scis, Domine, quia numquam concupivi virum, et mundam servavi animam meam ab omni concupiscentia. Numquam cum ludentibus miscui me: neque cum his, qui in levitate ambulant, participem me praebui. Virum autem cum timore tuo, non cum libidine mea consensi suscipere. Et, aut ego idigni non fuerunt quia forsitan viro alio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uiȩ tuȩ miscđia & ueritas. & iuditiũ. Et
nc̃ domine memor esto mei: ne uindictã sumas
de peccatis meis. neq reminiscaris delicta mea
uel parentum meorũ: qm non obediuimus pͣceptis
tuis. & traditi sumus in direptionẽ. & captiuita¬
tem. & mortt̃. & in fabulã. & in improperium
omnib nationib in quibus disꝑsisti nos. E t
nunc domine magna iuditia tua: quia non
tuam fac mecum: & p̃cipe in pace recipi sp̃m
meum. Expedit enim michi mori magis quã¬
uiuere Eadem itaq die contigit. ut sarra filia
raguel in ciuitate medorũ. & ipsa audir& impro¬
perium ab una ex ancillis patris sui: quoniam tra¬
dita fuerat seꝑtẽ uiris. & demon nomine as¬
modeus occider& eos. mox ut ingressi fuissent ad
eam. Ergo cum pro culpa sua increparce puel¬
lam: respondit ei dicens. Amplius ex te non
uideamus filium aut filiam suꝑ t̃rã: int̾fecꝰtrix
uirorũ tuorũ. Numquid & me occidere uis. sic̃¬

Expanded text:
omnes viae tuae, misericordia, et veritas, et judicium. Et omnes viae tuae, misericordia, et veritas, et judicium. Et nunc, Domine, memor esto mei, et ne vindictam sumas de peccatis meis, neque reminiscaris delicta mea, vel parentum meorum quoniam non oboedivimus praeceptis tuis et traditi sumus in direptionem et captivitatem et mortem et in fabulam et in inproperium omnibus nationibus in quibus dispersisti nos et nunc Domine magna iudicia tua quia non m voluntatem tuam fac mecum et praecipe in pace recipi spiritum meum expedit enim mivivere. Eadem itaque die contigit, ut Sara filia Raguelis in Rages civitate Medorum, et ipsa audiret improperium ab una ex ancillis patris sui, quoniam tradita fuerat septem viris, et daemonium nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam. Ergo cum pro culpa sua increparet puellam, respondit ei, dicens: Amplius ex te non videamus filium aut filiam super terram, interfectrix virorum tuorum. Numquid et occidere me vis sicu
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ suȩ. Ham sicut heato iob insultabant
reges: ita isti parentes & cognati eiꝰ. & irrideban
uitam eiꝰ dicentes. Ubi est spes tua: pro qua
elemosinas & sepulturas faciebas: Tobias
uero. increpabat cos dicens. Nolite ita loqui:
quoniam filii sanctorum sumus. & uitam illã
exspectamus quam deus daturus ẽ his qui fidẽ
suam numquã mutant ab eo. Anna uͦ uxor eiꝰ
ibat ad textrinum opus cotidie: & de labore
manuum suarum uicꝰtũ quẽ consequi potuiss&
deferebat. Unde factum ẽ ut hedum capra¬
rum accipiens: detuliss& domi. Quius cum
uoce balantis uir eius audiss&: dixit. Uidete
ne furtiuus sit: reddite eum dominis suis. qͥa
non licae nobis edere ex furto aliquid. aut
contingere. Ad hec uxor eius irata: respondit.
Manifeste uana facta ẽ spes tua: & elemosinȩ
tuȩ modo paruerunt. Atq his & aliis huius¬
modi uerbis: exprobrabat ei. Tc̃ tobias in¬
gemuit: & cepit orare cũ lacrimis dicens. Iustꝰ
es domine & omnia iuditia tua iusta st̃: &

Expanded text:
beato Iob insultabant reges ita isti parentes et cognati eius et inridebant vitam eius dicentes ubi est spes tua pro qua elemosynas et sepulturas faciebas Tobias vero increpabat eos dicens nolite ita loqui quoniam filii sanctorum sumus et vitam illam expectamus quam Deus daturus est his qui fidem suam numquam mutant ab eo Anna vero uxor eius ibat ad textrinum opus cotidie et de labore manuum suarum victum quem consequi poterat deferebat unde factum est ut hedum caprarum accipiens detulisset domi cuius cum vocem balantis vir eius audisset dixit videte ne forte furtivus sit reddite eum dominis suis quia non licet nobis ex furto aliquid aut edere aut contingere ad haec uxor eius irata respondit manifeste vana facta est spes tua et elemosynae tuae modo paruerunt atque his et aliis huiusmodi verbis exprobrabat ei tunc Tobias ingemuit et coepit orare cum lacrimis dicens iustus es Domine et omnia iudicia tua iusta
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ enim ut uiuentes seruiamꝰ nabugodono¬
sor regi magno. & subditi simus tibi: quam mo¬
rientes cum interitu nrõ. ipsi seruitutis ur̃ȩ
dampna patiamur. Omnis ciuitas nr̃a. om̃is¬
ta boũ. greges ouiũ. caprarumq. equorũ. ca¬

Expanded text:
us est enim ut viventes serviamus Nabuchodonous est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno, et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamur. Omnis civitas nostra, omnisnta boum, gregesqu
Abbreviated transcription (Latin):
& obtinuit omnem munitionẽ. Effregit au
ciuitatem opinatissimam melothi: p̃dauitꝙ
om̃s filios tharsis. & filios ismahel qui erant
contra faciem deserti: & ad austrũ t̾rę cęleon.
& transirt eufratẽn. & uenit ad mesopotamĩ.
& fregit om̃s ciuitates excelsas quȩ erant ibi.
ã torrente mambre usq qͦ ꝑueniat᷑ ad ma-¬
re. & occupautt t̃minos eiꝰ. a cilitia usq ad
fmes iafẽio. qui sunt ad austrum: abdux̃ꝙ
om̃s filios madian. ac p̃dauit omnẽ locupleta¬
tionem eoꝵ: omsꝙ resistentes sibi occidit ĩ
ore gladii. Et post hȩc descendit in cãpos
damasci in dieb messis: & succendit omnia
sata. omnesq arbores ac uineas fecit incĩdi:
& cecidit timor illius suꝑ omnes in habitantes
t̾rã. Tunc miserunt legatos suos. uniuersarũ
urbium & ꝓuinciarum reges ac principes sy¬
rie scilica mesopotamiȩ. & sẏriis iobal. & libie.
at̾q cilitiȩ. Qui uenientes ad olofernẽ: dixx
rt᷑. Hesinat indignatio tua circanos: meli¬

Expanded text:
 obtinuit omnem munitionem effregit autem civitatem opinatissimam Meluthi praedavitque omnes filios Tharsis et filios Ismahel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon et transiit Eufraten et venit ad Mesopotamiam t fregit omnes civitates excelsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata omnesque arbores ac vineas fecit incidi et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram tunc miserunt legatos suos universarum urbium et provinciarum reges ac principes Syriae scilicet Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae qui venientes ad Holofernem dixrunt: Desinat indignatio tua circa nos: meli
Abbreviated transcription (Latin):
galileam: in campo magno hesdrȩlon. & ad
omnes qui erant in samaria: & trans flumen
iordanem. usq ierusalem. & omnem terram
iesse: quousq ꝑueniatur ad montes ethiopie
Ad hos om̃s misit nuntios nabugodonisor rex
assẏrioꝵ : qui omnes uno animo contradixert
& remisert̃ eos uacuos. ac sine honore ablecert᷑.
Tunc indignatus ẽ nabugodonosor rex ad

Expanded text:
po magno Hesdraelon et ad po magno Hesdraelon et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indignatus est Nabuchodonosor r
Abbreviated transcription (Latin):
rex medorum subiugauerat
multas gentes imperio suo:
& ipse ȩilificauit ciuitate
potentissimã. quã appel¬
lauit igbathanis. Ex
Slapidib quadr̃atis &
sectis fecit muros eius: in altitudinem cu¬
bitorum septuaginta. & in latitudinẽ cubi¬
torũ triginta. Purres uͦ eius: posuit in
altitudinem cubitorum centum. Per qradrũ
uero earum: latus utrumq uicenoꝵ pedũ
spatio tenebatur. P osuitꝙ portas eius
in altitudine turriũ: & głabatur quasi
potens in potentia exercitus sui: & ingła
quadrigarum suarum. Anno igit᷑ duode¬
cimo regni sui nabugodonosor rex assyri¬
orũ. qui regnabat in nineue ciuitate mag¬
na. pugnauit contra arfaxat: & obt̾iuit
eum in campo magno qui appellatur ragaui.
circa eufraten & tygrin & sadasan. incãpo
erioch regis elicorum. Tunc exaltatũ ẽ
regnum nabugodonosor: & cor eius eleuatũ
ẽ. Et misit ad omnes qui habitabãt in ci¬
litia. & damasco. & libano: & ad gentes quȩ
sunt in carmelo & cedar. & inhabitantes

Expanded text:
rex Medorum subiugaverat multas gentes imperio suo et ipse aedificavit civitatem potentissimam quam appellavit Igbathanis ex lapidibus quadratis et sectis fecit muros eius in altitudine cubitorum septuaginta et in latitudine cubitorum triginta turres vero eius posuit in altitudinem cubitorum centum per quadrum vero earum latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur posuitque portas eius in altitudine turrium et gloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui et in gloria quadrigarum suarum. Anno igitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Nineve civitate magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau, circa Eufraten et Tigrin et Hiadas, in campo Eregnum Nabuchodonosor, et cor ejus elevatum est, et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia, et Damasco, et Libano, et ad gentes, quae sunt in Carmello, et Cedar, et inhabitan
Abbreviated transcription (Latin):
tterũ reȩdificabitur. ibiꝙ reuertentur om̃s
timentes dm: & relinquent gentes idola sua
& uenient in ierłm. & inhabitabunt eam: &
gaudebunt in ea omes reges terrȩ. adorantes
regẽ isrł. Audite gͦ filu mei: patrẽ ur̃m. Ser¬
iute dño in ueritate: & inquirite ut faciatis

Expanded text:
iterum reaedificabitur ibique revertentur omnes iterum reaedificabitur ibique revertentur omnes timentes Deum et relinquent gentes idola sua et venient in Hierusalem et inhabitabunt in ea et gaudebunt in ea omnes adorantes regem Israhel audite ergo filii mei patrem vestrum servite Domino in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
dendam claritatem ierusalẽ. Portȩ ierłm ex
saphyro & smaragdo ȩdificabuntur: & ex lapide
p̃cioso omnis circuitus murorũ eiꝰ. Ex lapide
candido & mundo omnes plateȩ eius fternen¬
tur. & ꝑ uicos eius alleluia cantabitur. He¬
sermones tobiȩ. Et postea quam illuminatus
ẽ uixit annis quadraginta duob: & uidit
filios nepotum suorum. Completis itaq an¬
nis centum duob: sepultus ẽ honorifice in in¬
niuen. Quinquaginta namq sex annorum
oculoꝵ lum̃ amisit: seragenarius uero recẽpit.
Reliquum uͦ uite suę in gaudio fuit. &
cum bono ꝓfectu timioris dei ꝑrexit in pace.
In hora autem mortis sue. uocauit ad se to¬
biam filium suũ: & septem iuuenes filios eiꝰ
nepotes suos. dixitq eis. Prope erit interi¬
tus in niniue: non enim excidit uerbũ dei.
& fr̃s nr̃i qui disꝑsi sunt ã t̾ra isrł. reuerten¬
tur ad eam. O mnis autẽ deserta terra eiꝰ
replebitur: & domus dei quȩ in ea incensa ẽ

Expanded text:
dendam claritatem Hierusalem portae Hierusalem ex sapphyro et zmaragdo aedificabuntur et ex lapide pretioso omnis circuitus murorum eius ex lapide candido et mundo omnes plateae eius sternentur et per vicos eius alleluia cantabitur besermones Tobi et posteaquam inluminatus est vixit annis quadraginta duobus et vidit filios nepotum suorum conpletis itaque annis centum duobus sepultus est honorifice in Nineven quinquaginta namque et sex annorum oculorum lumen amisit sexagenarius vero recepit reliquum vero vitae suae in gaudio fuit et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace in hora autem mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum et septem iuvenes filios eius nepotes suos dixitque eis prope erit interitus Nineven non enim excidit verbum Dei et fratres nostri qui dispersi sunt a terra Israhel revertentur ad eam omnis autem deserta terra eius replebitur et domus Dei quae in ea incensa est
Abbreviated transcription (Latin):
thulia cuntate sua: & sepultus ẽ illic cum
patribus suis. Erat autem udith relicta eiꝰ
uidua. iam annis tribus & m̃sibus sex: & in su¬
perioribus domus suȩ fecit sibi secretum cu¬
biculũ: in quo cum puellis sius clausa moraba¬
tur. & habens suꝑ lumbos suos cilitium ienina¬
bat omnibus dieb uitȩ suȩ: p̃t̾ sabbata & neo¬
menias. & festa domus israhel. Erat autem
eleganti aspectu nimis: cui uir suus reliquerat
diuitias multas. & familiam copiosam. ac posses¬
siones armentis boum. & gregibus ouium ple-¬
nas: & erat hȩc in omnib famosissima. quomi¬
am timebat dm ualde. nec erat qui loqueret᷑
de illa uerbum malum. Hec itaq cum audis¬
set qm̃ orias promisiss& quod transacto quin¬
to die trader& ciuitatem: misit ad p̃sbiteros
chabri & charmin: & uenerunt ad illã & dixit
illis. Quod hoc ẽ uerbũ in quo consensit or̃s¬
as ut tradat cuutatem assyriis: si intͣ quinq

Expanded text:
thuliam civitatem suthuliam civitatem supatribus suis. Erat autem Judith relicta ejus vidua jam annis tribus, et mensibus sex. Et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum, in quo cum puellis suis clausa morabatur, et habens super lumbos suos cilicium, jejunabat omnibus diebus vitae suae, praeter sabbata, et neomenias et festa domus Israel. Erat autem eleganti aspectu nimis, cui vir suus reliquerat divitias multas, et familiam copiosam, ac possessiones armenti boum et gregibus ovium plenas. Et erat haec in omnibus famosissima, quoniam timebat Dominum valde, nec erat qui loqueretur de illa verbum malum. Haec itaque cum audisset, quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: quod est hoc verbum, in quo censentit Ozias, ut trada
Abbreviated transcription (Latin):
& noli tradere confitentes te populo qui igno¬
rat te: ut nondicant int̾ gentes ubi c̃ ds̃ eorũ.
Et cum fatigati his clamorib & his fletibus
lassati siluissent: exsurgens orias infusus lacͥ¬
mis dixit. E quo animo estote fr̃s: & hos qͥn¬
q dies exspectemus a dno miscđiam: forsitan
enim indignationem suã abscid&: & dabit głã
nomini suo. Si autem transactis quinq dieb
ñ uenerit adiutorium: faciemus hec uerba que
locuti estis. Et factum ẽ cum audiss& hec uer¬
ba iudith uidua quȩ erat filia merari. filii
idox. filii ioseph. filii orie. filii elai. filii lamnor.
filii gedeon. filii rafom. filii acttob filii melchię.
filui enam. filii nathame. filii salathiel. filii sỹ¬
meon. filii ruben: & iur eius fuit manasses. qͥ
mortuus ẽ in dieb messis hondearię. Instabat
enim suꝑ alligantes manipłos in campo: & ue¬
nit estus suꝑ capud eus. & mortuus ẽ in be¬

Expanded text:
et noli tradere confitentes te, populo qui ignoet noli tradere confitentes te, populo qui ignorat te, ut non dicant inter gentes: Ubi est Deus eorum? Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrymis, dixit: Aequo animo estote, fratres, et hos quinque dies exspectemus a Domino misericordiam. Forsitan enim indignationem suam abscindet, et dabit gloriam nomini suo. Si autem trannon venerit adiutorium faciemus haec verba quae locuti estis et factum est cum audisset haec Iudith vidua quae erat filia Merari filii Idox filii Ioseph filii Oziae filii Elai filii Iamnor filii Gedeon filii Rafoin filii Acitob filii Melchiae filii Enam filii Nathaniae filii Salathihel filii Symeon filii Ruben et vir eius fuit Manasses qui mortuus est in diebus messis hordiariae instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius et mortuus est in Be
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uendidit nos deus in manibus eorum: & idco
non ẽ qui adiuuet. cum prost̾namur aute oculor
eoꝵ: in siti & perditione magna. Et nc̃ cengre¬
gate uniuersos qui in ciuitate st̃: ut sponte nos
tradamus om̃s popħ holoferm. Meliꝰ ẽ emm:
t captiui benedicamus dominum uiuentes: qmͣ
moriamur. & simus obprobrium om̃i carni. cũ uide¬
amus uxores nr̃as. & infantes nr̃os mori ante ocu¬
los nrõs. Contestamur hodie celũ & terrama
đm patrum nr̃oꝵ. qui ulciscitur uos scđm peeca¬
ta nr̃a. ut iam tradatis ciuitatẽ in manu milicie
holofernis. & sit finis noster breuis in ore gladis
qui iongioi eñicitur inariditate sitis. It cum
hec dixissent. factus ẽ fletus & ululatus mag¬
nus in ecciȩsia magna omnib: & ꝑmultas¬
horas una uoce clamauerunt ad dnm̃ dicñtes
Peccauimus cum patribus nr̃is: iniuste egimus
iniquitatem fecimus. Iu quia pius es miserere
nr̃i: aut in tuo flagello uindica iiquitates nr̃as.

Expanded text:
hoc vendidit nos Deus in manibus eorum et ideo hoc vendidit nos Deus in manibus eorum et ideo non est qui adiuvet cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione magna et nunc congregate universos qui in civitate sunt ut sponte nos tradamus omnes populo Holofernis melius est enim ut captivi benedicamus Deum viventes quam moriamur et simus obprobrium omni carni cum videamus uxores nostras et infantes nostros mori ante oculos nostros contestamur hodie caelum et terram et Deum patrum nostrorum qui ulciscitur nos secundum peccata nostra ut iam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis et sit finis noster brevis in ore gladii qui longior efficitur in ariditate sitis et cum haec dixissent factus est fletus et ululatus magnus in ecclesia omnibus clamaverunt ad Deum, dicentes: Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras,
Abbreviated transcription (Latin):
nec in sagitta confidunt. sed montes de¬
fendunt illos. & muniunt illos colles.
in pͣcipitio constiruti. Ut gͦ sine con¬
gressione pugnę possis eos supcrare:
pͥone custodes fontium ut non hauri
ant ex eis. & sine gladio int̾ficies eos:
uel certe fatigati tradent ciuitatẽ suã.
quam putant in montibus posita suꝑari
non posse. Et placuerunt uerba hec
coram holoferne. & coram omnib satelliti¬
b eius: & constituit ꝑ girum centenari¬
os. ꝑ singłos fontes. Cumq ista custo¬
dia ꝑ dies uiginti fuissa expleta. de¬
fecerunt cifterne & collectiones aquarũ
omnibus inhabitantib in bethulia. tta
ut non eẽt intra ciuitatẽ unde satiaren¬
tur uł una die: quoniam ad mensuram
dabatur populis aqua cotidie. Tunc
ad oriam congregati omnes uiri femineq iu¬
ienes & paruuli. simul omnes una uoce dixert᷑
Iudicet ds inter nos & te: quoniam fecistiinnos
mala. nolens loqui pacifice cum assyriis. & pyt

Expanded text:
nec in sagitta confidunt, sed montes denec in sagitta confidunt, sed montes defendunt illos, et muniunt illos colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium, ut non hauriant aquam ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent civitatem suam, quam putant in montibus positam superari non posse. Et placuerunt verba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel una die quoniam ad mensuram dabatur populis aqua cotidie tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos mala nolentes loqui pacifice cum Assyriis et propter
Abbreviated transcription (Latin):
liã. E rant autem pedites bellatorũ centũ
uentutis: omnes parit᷑ parauerunt se ad pug¬
nam. contra filios isrł. Et uenerunt ꝑ crẽ¬
p̃idinẽ montis usq ad apicẽ qui respici
isrł ut uiderunt multitudinẽ illorum. pro¬
strauerunt se suꝑ terra: mittentes c̾merẽ suꝑ
capita sua. unanimes orantes. ut ds isrł mise¬
ricordiam suã ostender& suꝑ popłm suũ Et
assumentes arma sua bellica. sederunt ꝑ
loca que angusti itineris tr̃amitẽ dirigt̃.
inter montuosa: & erant custodientes ea to¬
ta die & nocte Porro holofernis dum
circuit ꝑ girum. repperit quod fons qͥ
influebat aqueductũ illorum a parte
australi extra ciuitatẽ diriger&: & inci¬
di p̃cepit aqueductũ eoꝵ. Erant tam̃
non longe a muris fontes: ex quibus furtĩ
uidebantur haurire aquã. ad refocillan¬
dum potius quam ad potandũ. Sed filii
ammon & moãb accesserunt ad holofer¬
nem dicentes. Filii isrł ñ in lancea

Expanded text:
liam erant autem pedites bellatorum centum liam erant autem pedites bellatorum centum uventutis omnes pariter paraverunt se ad pugnam contra filios Israhel et venerunt per crepidinem montis usque ad apicem qui respiciIsrahel, ut viderunt multitudinem illorum, prostraverunt se super terram mittentes cinerem super capita sua, unanimes orantes ut Deus Israhel misericordiam suam ostenderet super populum suum et adsumentes arma sua bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa et erant custodientes ea tota die et nocte porro Holofernis dum circuit per gyrum repperit quod fons qui influebat aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret incidi praecepit aquaeductum eorum erant tamen non longe a muris fontes ex quibus furtim videbantur haurire aquam ad refocilandum potiAmmon et Moab accesserunt ad Holofernem, dicentes: Filii Israel, non in lancea
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem: & faciem tuorum scoꝵ attende
& ostende quia non derelinquis presumen¬
tes de te: & p̾sumentes de se. & de sua uir¬
tute gloriantes humilias. Em̃ito ĩtaq fle¬
tu. & ꝑ totum diem populorũ oratione
compłeta: consolati sunt achior dicentes.
Os patrum nrorum cuiꝰ tu uirtutẽ p̃di¬
casti. ipse tibi hanc dabit uicissitudinem:
ut eorum magis tu interitum uideas. Iũ
uͦ dominus q̃s nr̃. dederit hanc libertate᷑
seruis siuis. sit & tecum ds in medio nr̃i sicut
placuerit tibi: ita ut cum tuis omnib con¬
uerseris. Tunc orias finito concilio. sus¬
cepit eum in domum suã: & fecit cęnã mag¬
nam. & uocatis om̃ib p̃sbiteris simul ex¬
pleto ieiunio refecerunt. P ostea uͦ conuo¬
catus omnis populus. ꝑ totam noctẽ intra
ecclesiã orauerunt: petentes auxiliũ ã deo
isrł. Holofernis autẽ altera die p̃cẽpit ex¬
erc̃itibus s es: ut ascenderent contͣ bethu¬

Expanded text:
humilitatem et faciem tuorum sanctorum adtende humilitatem et faciem tuorum sanctorum adtende et ostende quia non derelinquis praesumentes de te et praesumentes de se et de sua virtute gloriantes humilias finito itaque fletu et per totum diem populorum oratione conpleta consolati sunt Achior dicentes Deus patrum nostrorum cuius tu virtutem praedicasti ipse tibi hanc dabit vicissitudinem ut eorum magis tu interitum videas cum vero Dominus Deus noster dederit hanc libertatem servis suis sit et tecum Deus in medio nostri ut sicut placuerit tibi ita cum tuis omnibus converseris tunc Ozias finito consilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et vocatis omnibus presbyteris simul expleto ieiunio refecerunt postea vero convocatus omnis populus et per totam noctem intra ecclesiam oraverunt petentes auxilium a Deo Israhel Holofernis autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethu