comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ille uas electionis. qui ita xp̃m indutus
erat. ut diceret uiuo aut̃ iam ñ ego. uuit uͦ ĩ me
nos facere debemus. quib optandũ est ut infine
nr̃o. pauli principio cõparemur. Ergo. tu hũc
imitare qui dicit. Imitatores mei estote. sicut et
inchoarete puta. ne pro presenti die qd̃ de bes
seruire deo pret̾itũ imputes. Optime quesita
custodies: si semꝑ uiquiras. Dampnũ parata sen¬
bor est. s respice qd̾ promissũ est. Om̃e opus leue
fieri solet. cũ eius pretiũ cogitatur: et spes premii.
solatiũ fit laboris. Sic durus agricola. inaratũ
dui campũ. et pinguiores otio glebas. uiolento uo¬
mere scidisse se gaudet. & mirũ inmodũ ipsa oꝑis
difficultate litus. spem segetis de labore metit᷑.
Sic negotiator auidus. maria contẽpnit specta
labore. ac ꝑiculo lucrũ cogitat. et lassitudinem
simul obliuiscitur et timorẽ. Consid̾a queso mãg¬

Expanded text:
Paulus ille vas electionis, qui ita Christum indutus Paulus ille vas electionis, qui ita Christum indutus erat, ut diceret, Vivo autem jam non ego, vivit vero in menos facere debemus, quibus optandum est, ut in fine nostro, Pauli principio comparemur? Ergo tu hunc imitare qui dixit: Imitatores mei estote, sicut et inchoare te puta: ne pro praesenti die, quo debes servire Deo, praeteritum imputes. Optime quaesita custodies, si semper inquiras. Damnum parata senbor est. Sed respice quod promissum est: Omne opus leve fieri solet, cum ejus pretium cogitatur: et spes praemii solatium est laboris. Sic durus agricola inaratum diu campum, et pinguiores otio glebas violento vomere scidisse se gaudet, et mirum in modum ipsa operis difficultate laetus spem segetis de labore metitur. Sic negotiator avidus maria contemnit; spectarlabore ac periculo lucrum cogitat, et lassitudinem simul obliviscitur et timorem. Considera, quaeso, mag
Abbreviated transcription (Latin):
spũalib stimuł sẽꝑ aĩmꝰ. ÷ maiore cotidie ardore
renouandꝰ. Orationis instantia. illuminatiolectio¬
mł. sollicitudo uigiliarũ. & dutrna et nocturna
eius incitamenta sint. slichil enĩ in hoc proposito
gaudet. & crescit. cessatione torpescit. et deficit.
Cotianis ac recentibus uirtutũ incrementis.
transacto. s de reliquo metiendũ est. Quãdiu
in hoc sumus corpore nũquã nos ad ꝑfectũ uenis¬
se credamꝰ. sic enĩ melius ꝑuenit᷑. Tam diu ñ rela¬
bimꝰ retro. quãduu ad pͥora contendimꝰ. At ubi ce¬
ꝑimꝰ stare descendimꝰ. nostrũq non progredi iam
reuerti est. Cesset om̃is ignauia. et inutilis de pre¬
t̾ito labore securitas. Si uolumꝰ ñ redire. currendũ¬
dũ est. Beatus apłs dedie indiem uiuens deo. nec
bat. fr̃s ego ñ mearbitror cõprehendisse aliquid᷑
unũ aut. que quid̃e sunt retro obliuiscens ad ea
uͦ que sunt priora extendens me: addestinatũ ꝑ¬
sequiar brauiũ suꝑne uocationis dĩ. Si beatus

Expanded text:
ualibus stimulis semper animus, et majori quotidie ardore renovandus. Orationis instantia, illuminatio lectionis, sollicitudo vigiliarum, et diurna, et nocturna ejus incitamenta sunt. Nihil enim in hoc proposito gaudet et crescit: cessatione torpescit, et deficit. Quotidianis ac recentibus virtutum incrementis mtransacto, sed de reliquo metiendum. Quamdiu sumus in hoc corpore, numquam nos ad perfectum venisse credamus: sic enim melius pervenitur. Tamdiu non relabimur retro, quamdiu ad priora contendimus. At ubi coeperimus stare, descendimus: nostrumque non progredi, jam reverti est. Cesset omnis ignavia, et inutilis de praeterito labore securitas. Si volumus non redire, currendum est. Beatus Apostolus de die in diem vivens Deo non atres, ego me non arbitror conprehendisse; adhuc unum autem, quae quidem retro sunt obliviscens, ad ea vero quae sunt priora extendens me, ad destinatum persequor, ad bravium supernae vocationis D
Abbreviated transcription (Latin):
natur adño: ut illud inenãgłio legimꝰ. Qui udĩt¬
imilierẽ ad concupiscendũ eam. iã mechatus ẽ in
carde suo. Apudam̃n cui nota st̃ om̃ia. etiã antequã
siant uoluntas ꝑfecta faciendi reputat᷑. proopere
facti. Quadere debes sepe enĩ repeto. qd̾ ficri semꝑ
uolo. scripturas scãs sine int̾missione meditari.
hisq tuam implere mentẽ: et malis cogitatiõib
locũ auferens. diuinis animũ sensib occupare:
quantũq dm̃ ailigas. ex dilectione legis eiusos¬
tendere. Unde scriptura dicit. Qui timent dnm.
inquirunt qd̾ beneplacitũ est illi. Et qui dili¬
gunt eum. replebunt᷑ lege eius. Tunc senties qͣn¬
tũ te ad ipsiꝰ amorẽ adiuuet sapientia: qͣntũ sit in

Expanded text:
natur a Domino, ut illud in Evangelio legimus: Qui vinatur a Domino, ut illud in Evangelio legimus: Qui vimulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Apud Deum, cui nota sunt omnia etiam antequam fiant, voluntas perfecta faciendi reputatur pro opere facti. Qua de re debes saepe enim repeto quod fieri semper volo sanctas Scripturas sine intermissione meditari, hisque tuam replere mentem, et malis cogitationibus locum auferens, divinis animum sensibus occupare, quantumque Deum diligas, ex dilectione legis ejus ostendere. Unde Scriptura dicit: Qui timent Dominum, inquirent quod beneplacitum est illi; et qui diligunt eum, replebuntur lege ejus . Tunc senties quantum ad ejus amorem adjuvet te sapientia, quantum sit in
Abbreviated transcription (Latin):
uolare mentẽ solent. seseq tantũmͦ. uelut transe¬
undo monstrare. quas greci t pi tas ẏac uocant:
uel certe int̾ illas. que inuito. ac repugnanti ani¬
mo suggerunt᷑: qͥb menᷤ c̃ horrore qͦdã renitit᷑ ac re¬
sistit. qͥb ut ꝯtͥstat᷑ admissiᷤ. ita gaudet expulsis. hul¬
liꝰ qͥdc̃ q̃ se lenit̃ m̃ti ostẽdt᷑. ⁊ qͣsi fugiendo demonstrãt
se: nec peccatũ omnino. nec pugnaẽ. In hisautẽ
cũ quib aliquandui anima luciatur. quib re¬
sistit uoluntas. equale certamen est: aut consen¬
timus et uincim. aut respuimus et uincimꝰ. & ad¬
quirimus de expugnatione uictoriã. In illa gͦ
tantũmͦ cogitatione peccatũ est. que suggestiõi
consensũ mentis dedit: que malũ suũ blande fo¬
uet: que infactũ gestit irrũꝑe. Huiꝰ modi cogita¬
tio etiã si ex aliquo impedita casu. ñ impleat uo¬
iuntatẽ. nchilominus actione criminis condẽp¬

Expanded text:
rvolare mentem solent, seseque tantummodo vel transervolare mentem solent, seseque tantummodo vel transeundo monstrare, quas Graeci τύπους vocant; vel certe inter illas quae repugnanti ac invito animo suggeruntur, quibus mens cum horrore quodam renititur ac resistit, quibus ut contristatur admissis, ita gaudet expulsis. In illis quidem quae se leviter menti ostendunt, et quasi fugiendo demonstrant se, nec peccatum omnino nec pugna est; in iis autem cum quibus aliquandiu anima luctatur, quibus resistit voluntas, aequale certamen est. Aut enim consentimus et vincimur; aut respuimus et vincimus, et acquirimus de pugnatione victoriam. In illa ergo tantummodo cogitatione peccatum est, quae suggestioni consensum mentis dedit, quae malum suum blande fovet, quae in factum gestit irrumpere. Hujusmodi cogitatio, etiamsi ex aliquo impedita casu non impleat voluntatem, nihilominus actione criminis condem
Abbreviated transcription (Latin):
sermosit. ut ꝓferatur. ante disponit᷑. et cogitatio¬
nũ consilio discernit᷑. qd̾ futurũ est. Nides quam
dictauerit. Unde ce dñs ineuãgłio dicit. De cor¬
de hominis procedunt cogitationes male̾. adul¬
teria. fornicationes. homicidia. furta. falsa testi¬
monia. auaritia. nequitia. dolus. impudicitia.
oculus malus. blasphemia. suꝑbia. stultitia.
Hec sunt que comquinant homines. Omt̃ g̃
solet.statimq ad primã tẽptationis repugnare fa¬
ciem: & malũ antequã crescat extinguere. Nec enĩ
expectandũ est augm̃tũ eius rei. que timeri debet
a paruo. et que tanto facilius iincitur.: quanto ei
citius repugnatur. Ido clamat scriptura diuina:
om̃i custodia serua cortuũ: ex his enĩ exitus uite.¬
Distinguendũ est aut̃ int̾ illas cogitationes. quib
uoluntas fauet. quas cũ dilectione cõplectitur. et
inter eas cogitationes que tenuis umbre mͦ. pret̾¬

Expanded text:
sermo sit, ut proferatur, ante disponitur, et cogitatiosermo sit, ut proferatur, ante disponitur, et cogitationum consilio discernitur quod fururum est. Vides quam dictaverint. Unde et Dominus in Evangelio dicit: De corde hominis procedunt cogitationes malae, adulterium, fornicatio, homicidia, furta, falsa testimonia, avaritia, nequitia, dolus, impudicitia, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia. Haec sunt quae coinquinant homines . Omnis ergo solet: statimque ad primam tentationis repugnare faciem: et malum antequam crescat, exstinguere. Nec enim exspectandum est augmentum ejus rei, quae timeri debet a parvo: et quae tanto facilius vincitur, quanto ei citius repugnatur. Ideo clamat Scriptura divina: Omni custodia serva cor tuum: ex eo enim exitus vitDistinguendum est autem inter istas cogitationes quibus voluntas favet, quas cum dilectione amplectitur, et inter eas cogitationes quae tenuis umbrae modo praete
Abbreviated transcription (Latin):
animã habitisse se credat. cũ adhuc scłi res amaret.
Uult enĩ hos quib inuidet. callidissimꝰ inimicꝰ
certe retineat a profectu. Propt̃ qd̾ maxime tibi¬
sc̃arũ scripturarũ. studiũ diligendũ est: illumi¬
nanda diuinis eloquiis anima: et coruscante dei
git ille abea anima quã sermo diuimis alumi¬
nat᷑. que celestib semꝑ cogitationib occupatur:
inqua assiduũ est dei uerbũ. cuius uim nequã
sp̃c ñ potest ferre. E id circo beatus illud apłs.
spũalis belli int̾ cetera instrumenta. gladio cõꝑa¬
tut. Est aut̃ tutissimũ atq ꝑfectũ. ut assuescat
animus. sollicita semꝑ. peruigiliq custodia dis¬
cernere cogitationes suas: et adprimũ animi mo
nas cogitationes alat. uel statim extinguat malas.
ingentis aclcti incogitatione principiũ est: que¬
tinũ qd̾q opus uelut qtiadam incordis tabula de¬
pinguat antequã faciat. Nam siue iue actus siue

Expanded text:
animam habuisse se credat, cum adhuc res saeculi amaret. animam habuisse se credat, cum adhuc res saeculi amaret. Vult enim his, quibus invidet callidissimus inimicus certe retineat a profectu. Propter quod maxime sanctarum tibi Scripturarum studium diligendum est: illuminanda divinis eloquiis anima: et coruscante Dei git ille ab ea anima, quam sermo divinus illuminat, quae coelestibus semper cogitationibus occupatur, in qua assiduum est Dei verbum, cujus vim nequam spiritus non potest ferre. Et idcirco beatus illud Apostolus spiritalis belli inter caetera instrumenta gladio comparavit . Est autem futissimum atque perfectum, ut assuescat animus sollicita semper pervigilique custodia discernere cogitationes suas: et ad primum animi monas cogitationes alat, vel statim exstinguat malas. ingentis delicti in corde principium est uodque opus velut in quadam cordis tabula depingit, antequam faciat. Nam sive ille actus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
procul omĩs abanimo recedat pauor aduersa¬
riorui. ñ adiuuemus. s uincamus aduersarios.
Dant ili quidẽ consiliũ. s nrm̃ est. uel eug̾e.
uel respuere. qd̃ suggerunt. Non enĩ cogendo
s suadendo nocent: ñ extorquent a nobis con¬
seniũ. s expectunt. Unde etiã ananie dr̃. Qua¬
re temptauit cortuũ sathanas. mentiri te spũs
diabolus absq ipsius uoluntate fecisset. Ipsa
cere. Huius nequissimi est illa. uel pͥma calli¬
ditas. et ars doli plenã. fatigare cogitationibus
rudes animas. et nouellis in proposito menti¬
b deipsa int̾dũ conu̾sione afferre mexorem:
ut facue abhuiꝰ rei profectu deterreat᷑ animꝰ.
cuius initia amara cognouit. ltaq solet tam
sordidas ñ nunquã. et impias cogitationes in¬
serere menti. ut qui temptatur. dũ sitũ ulud pu¬
tat ẽẽ qd cogitat. deteriorẽ se ꝑ spm̃ immũdum
proposito arbitretur etfectũ. multoq puriorem

Expanded text:
procul omnis ab animo recedat pavor adversaprocul omnis ab animo recedat pavor adversariorum. Non adjuvemus, sed vincamus adversarios. Dant illi quidem consilium, sed nostrum est vel eligere vel respuere quod suggerunt. Non enim cogendo, sed suadendo nocent; non extorquent a nonis consensum, sed expetunt. Unde etiam Ananiae dicitur: Quare tentavit cor tuum satanas, mentiri te Spiritabsque ipsius voluntate diabolus fecisset. Ipsa XXVI.--Hujus nequissimi hostis est illa vel prima calliditas, et ars doli plena, fatigare cogitationibus rudes animas: et novellis in proposito mentibus de ipsa interdum conversatione afferre moerorem: ut facile ab hujus rei profectu deterreatur animus, cujus initia amara cognoverit. Itaque solet tam sordidas nonnumquam et impias cogitationes inserere menti, ut qui tentatur, dum suum illud putat esse quod cogitat, deteriorem se per spiritum immundum proposito suo arbitretur effectum; multoque puriorem
Abbreviated transcription (Latin):
tela nequissimi ignea extinguere: e gabeã salu¬
tis assumite. & gladiũ sp̃c qd̾ est uerbũ di. per
om̃ẽ orationẽ et obsecrationẽ. Et qm̃ de hoc bel¬
lo.licet etiam feminis triũphare. suscipe hec
arma pauli. et tanti hortatione ducis. certam
presume uictoriam. Hec enĩ si tu omia instru¬
menta possideas. secura procedis ad prelium
spũale. nec pauebis diabolũ cũ toto exertitu
suo. Cadent enĩ alatere tuo mille. & decẽ mi¬
lia a dextris tuis: ad te aut ñ appropinquabt̃.
Bcatus apłs quoq iacobus. ile miles xpisti
emeritus: ñ minore nobis auctoritate de hoc
bello uictoriam pollicetur. Subditi inquit
spĩi. auxilio sp̃c sc̃i resistamꝰ. Neq uͦ aꝑta contͣ
nos pugnat acie. nec publica nobiscũ fronte
congreditur: s dolo uincit. aut fraude: nr̃aq
contra nos utitur uoluntate. De consensu adu̾
lat gladio. Infirmus hostis est: qui ñ potest uĩ¬
cere nisi uoluntate. Procul a nobis de sꝑatio.

Expanded text:
eam salutis assumite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei, per omnem rationem et obsecrationem. Et quoniam de hoc bello licet etiam feminis triumphare, suscipe haec arma Pauli, et tanti hortatione ducis certam praesume victoriam. Haec enim si tu omnia instrumenta possideas, secura procedes ad praelium spirituale, nec pavebis diabolum cum toto exercitu suo. Cadent enim a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis: ad te autem non appropinquabunt . Beatus quoqemeritus, non minore nobis auctoritate de hoc bello victoriam pollicetur: Subditi, inquit,spiritui auxilio sancti Spiritus resistamus. Neque vero aperta contra nos pugnat acie, nec publica nobiscum fronte congreditur; sed dolo vincit ac fraude, nostraque contra nos utitur voluntate. De consensu nostrlat gladio. Infirmus hostis est, qui non potest vincere nisi volentem. Procul a nobis desperatio,
Abbreviated transcription (Latin):
sum. quantomagis inuidet tibi regna celorum:
Cuncta mͥ crede. ille nunc circũit ut beatus pe¬
trus ait. deuorandi it cupidus in modũ rugi¬
entis leonis ingreditur uel more dolosi hostis
uniuersa ꝑlustrans. explorat om̃s aditus ani¬
me tue: ansi aliqͥd infirmũ &e minus tatũ per
qd̾ possit irrepere. Rimatur nunc ille omĩa. et
singła queq ꝑtemptans. querit uulm̾ locum.
Cuius tu insidias sollicite debes preuidere: ut
cũ paulo non ignores astutias eius. Qui cũ ter¬
ribiles diaboli potestates. principatusq descͥ¬
bat. nos nichilominꝰ hortatur ad prignã: hosti¬
umq ium pandit: ut augeat sollicitudinem
militũ. N enĩ uult ẽẽ nos timidos. s paratos.
Deniq ñ fugam suadet: s arma suggĩt. ꝓpt̾ea
inquit accipite arma deĩ. ut possitis resistere
indie malo: et inom̃ib ꝑfecti stare. Ac statim

Expanded text:
sum, quanto magis invidet tibi regnum coelorum? sum, quanto magis invidet tibi regnum coelorum? Cuncta, mihi crede, ille nunc circumit, ut beatus Petrus ait , devorandi te cupidus: in modum rugientis leonis ingreditur, vel more dolosi hostis universa perlustrans, explorat omnes aditus animae tuae, an sit aliquid infirmum, et minus tutum, per quod possit irrepere; rimatur nunc ille omnia, et singula quaeque pertentans, quaerit vulneri locum. Cujus tu insidias sollicite debes praevidere, ut quae cum Paulo non ignores astutias ejus . Qui cum terribiles diaboli potestates principatusque describat, nos nihilominus hortatur ad pugnam, hostiumque vim pandit, ut augeat sollicitudinem militum. Non enim vult nos esse timidos, sed paratos; denique non fugam suadet, sed arma suggerit. Propterea, inquit, accipite arma Dei, ut possitis resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare. Ac statim
Abbreviated transcription (Latin):
iam tempore. quo pͥmũ ꝑuirginitatis professionẽ.
dño consecrata es. ad u̾sarii inte creuit odiũ et
qui aliena lucra ꝓsuis dãpnis ht̃:se amisisse duc̃
qͥcqͥd te possessurã dolet. Grandi tibi opus est
uigilantia. grandiq cura: et tanto sollicitiꝰ ca¬
uendus inimicus: quanto apud eũ ditior ẽẽ ce¬
pisti. Uacuus uiator & nudus. ñ timet latroniᷤᷤ
insidias. securus a nocturnis furib dormit
pauꝑ: etiã claustra ñ muniat. Diuiti uͦ opes
sue. latronis semꝑ imaginantur occursũ. et u¬
gi sollicitudine noctiũ somnũ adimunt. Uñ
quoq tue diuitie celestis thesaurus. ista cautio¬
ne indigent. atq custodia. Quanto ditior es:
tanto debes ẽe uigilantior. Qui plus possidet:
plus debet timere ne ꝑdat. Inuidere ñ cessat
auctor inuidie. & qui semel ado ipse proiectꝰ ẽ.
tanto maiore liuore torquet᷑: quanto aliquem
apud eũ udet clariorẽ. Qui inuidit eue parady¬

Expanded text:
jam tempore quo primum per virginitatis professionem jam tempore quo primum per virginitatis professionem Domino consecrata es, adversarii in te crevit odium, et qui aliena lucra pro suis damnis habet, se amisisse ducit quidquid te possessuram dolet. Grandi tibi opus est vigilantia, grandique cura; et tanto sollicitius cavendus est inimicus, quanto apud eum ditior esse coepisti. Vacuus viator et nudus non timet latronis insidias; securus a nocturnis furibus dormit pauper, etiamsi claustra non muniat: diviti vero opes suae latronis semper imaginantur occursum, et jugi sollicitudine noctium somnum adimunt. Unde tuae quoque divitiae, coelestis thesaurus, ista cautione indigent atque custodia. Quanto ditior es, tanto debes esse vigilantior: qui enim plus possidet, plus debet timere ne perdat. Invidere non cessat auctor invidiae: et qui semel a Deo ipse projectus est, tanto majori livore torquetur, quanto aliquem apud eum viderit clariorem. Qui invidit Evae paradi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o potes. Satis pulchrã deo crede faciem:. si homi¬
capitis. quẽ ad quisisti crismatis sacramentocũ ti¬
bi incelestis regni mystetiũ. diadema qd̾dã regalis
unctionis impositũ est. Optima ornamenta sint
auriũ. uerba dei. Ad ea sola paratus ẽẽ debet auditꝰ
uirginis. eaq preciosissimis lapidibus ante ferre.
Omnia prorsus mẽbra decorentur oꝑib sc̃itatis :
totaq uirginalis animi pulchritudo. geminati
monilis ad instar. uario uirtutũ fulgore resplen¬
deat. Tunc uͦ concupiscet rex decorẽ tuũ dicetq tͥ.
Tota formosa es proxima mea. et macula ñ ẽ inte.
& hec tibi ornamenta que dixi etiã munim̃ta
uitiũ ad animã ingreditur: et si uirtutũ ꝓpug¬
nacula ñ resistant. nostro nos repellit loco. et
continuo de hoste fit dñs. Propt̾ qd̾ scriptura
nos adhortatur et dicit. Si sp̃c potestatẽ haben¬
tis ascend̾it suꝑte: locũ tuũ ne dimiseris. Ab eo¬

Expanded text:
Christo potes. Satis pulchram Deo crede faciem tuam, si homiChristo potes. Satis pulchram Deo crede faciem tuam, si homicapitis, quod acquisivisti Chrismatis sacramento, cum tibi in coelestis regni mysterium, diadema quoddam regalis unctionis impositum est. Optima ornamenta sunt aurium, verba Dei. Ad ea sola paratus esse debet auditus virginis: eaque pretiosissimis lapidibus anteferre. Omnia prorsus membra decorentur operibus sanctitatis: totaque virginalis animi pulchritudo, gemmati monilis instar, vario virtutum fulgore resplendeat. Tunc vere concupiscet rex decorem tuum, dicetque tibi: Tota formosa es, proxima mea, et macula non est in te . Et haec tibi ornamenta quae dixi, etiam erunt munimenta vitium ad animam ingreditur: et si virtutum propugnacula non resistant, nostro nos repellit loco, et continuo de hoste fit dominus. Propter quod Scriptura nos adhortatur, et dicit: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris .
Abbreviated transcription (Latin):
incitent. mira sollicitudine formari student: et
naturalẽ corporis pulchritudinẽ ornandi arte
cõmendant. Hec ẽ illis ꝑdies singłos citra precipuaᷤ
decentib fucis colorare faciẽ implicare atiro cri¬
nẽ. & ardentes concharũ lapides. capitis honorem
facere: suspend̾e ex aurib patrimonia. brachia
ornare momilib. ac latera. inclusas auro gemmas
acollo impectus demittere. Nonminorẽ sponsus
tuus requirit ornatũ. quicũ uniuersam eccłiam.
salutaris aque lauacro purificatã. sine macula ru¬
gaq reddid̾it. cotidie cupit exm fieri pulchriore:
ut semel a iitiis peccatisq mundata. semꝑ ornet̾
decore uirtutũ. Et si hoc a tota requirit eccłia. in
qua et itiduie continent᷑ et nupte. quantũ pritd̃
expectat auirgine. que expulcherrimo hoc quo¬
dã eccłie prato. uelut angustior quidã flos uidetur
electa: Assume gͦ omnẽ illũ ornatũ. ꝑquẽ plac̾e

Expanded text:
magis incitent, mira se sollicitudine formare student, et magis incitent, mira se sollicitudine formare student, et naturalem corporis pulchritudinem, ornandi arte commendant. Haec est illis per dies singulos cura praecipua: decentibus fucis colorare faciem, implicare auro crinem, et ardentes concharum lapides, capitis honorem facere, suspendere ex auribus patrimonia, brachia ornare monilibus ac latera, et inclusas auro gemmas a collo in pectus demittere. Non minorem sponsus tuus requirit ornatum, qui cum universam Ecclesiam salutaris aquae lavacro purificatam sine macula rugaque reddiderit, quotidie cupit eam fieri pulchriorem, ut semel a vitiis peccatisque mundata, semper ornetur decore virtutum . Et si hoc a tota requirit Ecclesia, in qua et viduae continentur etnuptae: quantum, putas, exspectat a virgine, quae ex pulcherrimo hoc quodam Ecclesiae parato, velut augustior quidam flos videtur electa! Assume ergo omnem illum ornatum, per quem placere
Abbreviated transcription (Latin):
ens. statim ut uoluerit ad ista ꝑfectus ẽ. Immo
hec illi facilius facere possunt: qui recentes corpo¬
ris uires descło ad propositũ asserunt. Mores uͦ
mutare. singłasq uirtutes animi formare inse.
atq ꝑficere. grandis studii est. et longe consuetu
ꝓpt̾ que ad ipsũ propositũ uenimꝰ ñ habemus.
Tua uͦ conuersatio noua e̾ẽ debet: mira grauitas.
patientia. mansuetudo. pietas. Quicqͥd sc̃ius ẽ atq
ꝑfectius. qͥcqͥd magis te deo cõmendare potest. et ma¬
iorem incelo facere: id semꝑ sequere. id semꝑ am¬
plectere. Sponsa xp̃i. nichil debet ẽe ornatius.
Tanto maiore placendi studio opus est: quanto
maior est iie cui placendũ est. Scłi uͦ uirgines.
que se nuptiis preꝑant. et indulgentiã apłi ma¬
gis. quã consiliũ sequi malunt: magis amplectũ¬
tur incontinentie remediũ quã premiũ continẽ¬
tie. Ut sponsis placeant. eosq magis inamorẽ sui

Expanded text:
ens, statim ut voluerit, ad ipsa perfectus est: immo ens, statim ut voluerit, ad ipsa perfectus est: immo illi hoc facilius facere possunt, qui recentes corporis vires de saeculo ad propositum afferunt. Mores vero mutare, singulasque virtutes animi formare in se, atque perficere, grandis studii est, et longae consuetudpropter quae ad ipsum propositum venimus, non habemus. Tua vero conversatio nova esse debet, mira gravitas, patientia, mansuetudo, pietas: quidquid sanctius est atque perfectius, quidquid magis Deo te commendare potest, et majorem in coelo facere, id semper sequere, id semper amplectere . Sponsa Christi nihil debet esse ornatius. Tanto majore placendi studio opus est, quanto major est ille cui placendum est. Saeculi vero virgines, quae se nuptiis praeparant, et indulgentiam magis Apostoli, quam consilium sequi malunt, magisque amplectuntur incontinentiae remedium, quam praemium continentiae, ut sponsis placeant, eosque in amorem sui
Abbreviated transcription (Latin):
dantq tibi cũ sapientia sc̃itatẽ. unde scriptura
dicit. Qui querunt dĩ: inueniunt sapienti¬
am cũ iustitia. Sit aut̃ ipsa lectio temꝑata :
cui finẽ consiliũ ñ lassitudo ponat. Nam ut
immod̾ata ieiunia. et ardor abstinentie. & enor¬
mes. inordinateq uigilie. intẽ ꝑantie coarguunt᷑.
idq ininietate sui pariunt. ut hec ipsa postea qui¬
dẽ nec mediocrit̾ fieri possint: ita studiũ lectionis
irreprehensionẽ intemꝑans cadit. Qd̃ laudabile
nis quoq reb. quicqͥd modũ excesserit. uitium ẽ.
Magna est magna inquã. et que grandi studio ꝯs¬
tant. ꝑfecte uite ratio. consũmateq sapientie est
scire quid qͦd̾ insequaris modo. et ad om̃ẽ actum
preferendũ consiliũ. nichil fac̾e̾ qd̃ fecisse penite¬
at. Intra unius hore spatiũ. mutatur habitus. ie¬
iunare. abstinere. psallere. ugilare. ñ tam stu¬
dio opus hñt. quã uoluntate. Quislibet incipi¬

Expanded text:
dantque tibi cum sapientia sanctitatem. Unde Scriptura dantque tibi cum sapientia sanctitatem. Unde Scriptura dicit: Qui quaerunt Deum, inveniunt sapientiam cum justitia. Sit autem ipsa lectio temperata, cui finem consilium, non lassitudo imponat. Nam ut immoderata jejunia, et ardor abstinentiae, et enormes inordinataeque vigiliae, intemperantiae coarguuntur, idque nimietate sui pariunt, ut haec ipsa postea nec mediocriter quidem fieri possint; ita studium lectionis in reprehensionem intemperans cadit, quodque laudabile nis quoque rebus quidquid modum excesserit, vitium est. Magna est, magna, inquam, et quae grandi studio constat, perfectae vitae ratio, consummataeque sapientiae est, scire quid quo insequaris modo, et ad omnem actum praeferendo consilium: nihil facere quod fecisse poeniteat. Intra unius horae spatium mutatur habitus: jejunare, abstinere, psallere, vigilare, non tam studio opus habent, quam voluntate. Quidlibet incipi
Abbreviated transcription (Latin):
turas scãs lege. ut semꝑ memineris dei iia uerba
c̃t: quĩa legẽ suam ñ solũ sciri. s etiã impleri ui¬
bet. Hichu enĩ pudẽst facienda didicisse. et ñ
facere. Optime ut̾is lectione diuina. si eã tibi
ad hibeas specłi uicẽ. ut ibi uelut adimaginẽ
suam anina respiciat: et uel feda queq corrigat.
uel pulchra plus ornet. Lectionẽ frequent̃ inter¬
rũpat oratio:. et animã iugiter adherentẽ do.
grata uicissi tudo scĩ oꝑis accendat. Hunc te gͥ
ordo instruat celestis hẏstorie: nunc scm̃ dauid
oblectet canticũ: nunc salomonis erudiat sapi¬
entia. nunc adtimorẽ dñi increpationes inci¬
in om̃i morũ sc̃itate coniungat. Que paranda
sunt. memorie penitus insere: eaq iugi medi¬
tatione conserua. Que maturanda sunt. frequẽ¬
ter reuolue̾. ut diuinũ hostudiũ et celestis sco¬
la. et mores uirginis simul ornent. & sensũ: tra¬

Expanded text:
turas sanctas lege, ut semper memineris Dei illa verba turas sanctas lege, ut semper memineris Dei illa verba esse, qui Legem suam non solum sciri, sed etiam impleri jubet. Nihil enim prodest facienda didicisse et non facere. Optime uteris lectione divina, si tibi eam adhibeas speculi vice, ut ibi velut ad imaginem suam anima respiciat, et vel foeda quaeque corrigat, vel pulchra plus ornet. Lectionem frequenter interrumpat oratio, et animam jugiter adhaerentem Deo grata vicissitudo sancti operis accendat. Nunc te igitur ordo instruat coelestis historiae; nunc sanctum David oblectet canticum; nunc Salomonis erudiat sapientia; nunc ad timorem Domini increpationes inciin omni morum sanctitate conjungat. Quae paranda sunt, memoriae penitus insere, eaque jugi meditatione conserva; quae maturanda sunt, frequenter revolve, ut divinum hoc studium et coelestis schola, et mores simul virginis ornent et sensum, tra
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. cũq tibi inlege dñi die ac nocte medi¬
tandũ sit: debet tam̃ cͥe aliquis de t̾minatus.
et constitutus horarũ numerus. quo plemꝰ deo
uaces: & qui te ad sũmã animi intentionẽ. ue¬
lut quadã lege contineat. Optimũ gͦ est. huic
oꝑi matutinũ deputari rẽpus. id est meliorem
diei patrẽ. & usq ad horã tertiã animã cotidie
incelesti agone certantẽ. hoc uelut spũalis quo¬
dã palestre exercere ginnasio. His tu ꝑsingłos di¬
es horis. insecretiore domus parte. clauso cubicu¬
lotuo. adhibe tibi etiã inurbe solitudinẽ: et
remota paulisꝑ abhominib. propius deo iun¬
gere: aspectuiq tuorũ reddita. lectionis fructũ
etorationis ostende. Nicħl enĩ in hoc secreto
magis agere debes quã animã diuinis eloqͥis
pascere: &e quantũ ei ꝑtotã sufficere possit di¬
em. hoc eam uelut cibo pinguiore saciare. Ita scͥp¬

Expanded text:
veniat, cum tibi in lege Domini die ac nocte mediveniat, cum tibi in lege Domini die ac nocte meditandum sit ; debet tamen aliquis esse determinatus et constitutus horarum numerus, quo plenius Deo vaces, et qui te ad summam animi intentionem velut quadam lege contineat. Optimum est ergo huic operi matutinum deputari tempus, id est meliorem diei partem, et usque ad horam tertiam animam quotidie in coelesti agone certantem, hoc velut spiritualis quodam palaestrae exerceri gymnasio. His tu per singulos dies horis in secretiori domus parte ora, clauso cubiculo tuo. Adhibe tibi etiam in Urbe solitudinem, et remota paulisper ab omnibus, propius Deo jungere; aspectuique tuorum reddita, lectionis fructum et orationis ostende. Nihil enim in hoc secreto magis agere debes, quam animam divinis eloquiis pascere, et quantum ei per totam sufficere possit diem, hoc eam veluti cibo pinguiore satiare. Ita Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uare se putet: si de dignetur seruire uitiis.
abeisq suꝑari. Aquo eñi quis suꝑatur: huius
et seruus est. Quid enĩ hac animi seruitute in
digniꝰ. quidue turpius. quã cũ in eo aut dñat᷑
odiũ. aut regnat inuidia: Qũa cũ eum aut
auaritia possidet. aut captũ ira tenet. uel cer¬
te cet̾a sibi uitia uindicant: Nonẽ qd̾ sibi ali¬
quis de nobilitate gen̾is blandiat᷑. si ex meliori
parte sit famulus. Muito in digniꝰ est. mente
seruire quã corpore. Suꝑfluũ arbitror te mo¬
nere. quã parca in procedendo debeas ẽe. quã
rat᷑a. cũ te hoc etiam secularis ab infantia ho¬
nestas docuerit. et facue inteuigas io tibi
multo magis in hac uita ẽe seruandũ. quã maxi¬
me secretũ decet. Iilud aminoneo. ut ipsis qͦq
salutationib. que tibi incubiculo tuo exhi¬
bende sunt. certissimũ modũ ponas. Nonsint
nimie. neq cotidiane: ne non tam offitiũ. quã

Expanded text:
vare se putet, si dedignetur servire vitiis, vare se putet, si dedignetur servire vitiis, ab eisque non superari: a quo enim quis superatur, hujus et servus est . Quid enim hac servitute animi indignius, quidve turpius, quam cum in eo aut dominatur odium aut regnat invidia? quam cum eum aut avaritia possidet, aut captum ira tenet, vel certe caetera sibi vitia vindicant? Non est quod sibi aliquis de nobilitate generis blandiatur, si ex meliore parte fit famulus: multo est indignius mente servire, quam corpore. Superfluum arbitror te monere, quam parca in procedendo debeas esse, quam rara; cum te hoc etiam saecularis ab infantia honestas docuerit, et facile intelligas, id tibi multo magis in hac vita esse servandum, quam maxime secretum decet. Illud admoneo, ut ipsis quoque salutationibus, quae tibi in cubiculo tuo exhibendae sunt, certissimum modum ponas: non sint nimiae, neque quotidianae, ne non tam officium quam i
Abbreviated transcription (Latin):
uestire nudos. uisitare infirmos. ꝑegrinos tec
rari. qui dixit. quãdiu fecistis uni ex his fr̾ibus
meis minimis. mͥ fecistis. Tibi uͦ maxime. dum
improposito maturescat animus. ab om̃ib occu¬
pationib recedendũ est: et om̃e studiũ om̃isq
cura in ordinandis morib exhibenda. Quibus
ita uacare debes. & totã occupare mentẽ: ut ne
diuitẽ te sentias ee nec dnãm. Nobilitatis ad hoc
tantũ memineris. ut cũ claritate gen̾is. morũ
scĩtate cont̾ẽdas. et cũ nobilitate corporiᷤᷤ. animi
uirtute nobiliter proficias: magisq illa no¬
bilitate głieris. que filios dĩ et cohtredes. xp̃i
facit: ad quã si semꝑ aspicias dũ credis gaudiũ
te habere. qd̾ maius est. desinis de eo qd̾ minus
est głari. Om̃is illa preclari genis dignitas. et
illustre anitii sanguinis decus. ad animum
transferant᷑. Iue clarus. ille sublimis. ille sit no¬
bilis: ille tunc integr̃a nobilitatẽ suam ser¬

Expanded text:
vestire nudos, visitare infirmos, peregrinos tectvestire nudos, visitare infirmos, peregrinos tectrari, qui dixit, Quodcumque fecistis uni ex his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Tibi vero maxime dum in proposito maturescat animus, ab omnibus occupationibus recedendum est, et omne studium, omnisque cura in ordinandis moribus exhibenda. Quibus ita vacare debes, et totam occupare mentem, ut non divitem te sentias esse, nec dominam. Nobilitatis ad hoc tantum memineris, ut cum claritate generis morum sanctitate contendas; et cum nobilitate corporis animi virtute nobilior proficias; magisque illa nobilitate glorieris, quae filios Dei et cohaeredes Christi facit. Ad quam si semper inspicias, dum credis gaudium te habere quod majus est, desinis de eo quod minus est gloriari. Omnis ista praeclari generis dignitas, et illustre Anicii sanguinis decus, ad animam transferantur. Ille clarus, ille sublimis, ille sit nobilis; ille tunc integram nobilitatem suam ser
Abbreviated transcription (Latin):
s regendũ est. Sint gͦ mod̾ata et sc̃a. simplicia
in om̃i mentis humilitate ieiunia : que ita at¬
tenuerĩt corpus ne animã eleuent: ne res hu¬
militatis gignat suꝑbiam. et uitia de uirtute
nascantur. Ego inqͥt. cũ mͥ molesti essent. indue¬
bar cilicio. & humiliabã in ieiumo animã meã.
Uestis abiectio. cibi uilitas. ieiuni lassitudo. ex¬
tinguere debent. ñ nutrire suꝑbiam. Que res
medicine uulnus faciat: & inde sana ledat q̃q.
unde iam lesa curanda st̃ . Aut que suꝑ erit speˢ
salutis. si ipsa anime remedia sint uenena:
abstinentia tua pauꝑum refectione sit gratior.
Dñs loquitur per propħam. miscdiã uolo et ñ
sacrificiũ. In euãgłio. xp̃i uerba legimus. Beati
misericordes: qm̃ ipsi miscd̃iam consequentur.
S hãc queso curã uice tua auia. mat̾q suscipiãt::¬
ille has partes prote agant:. ille thesaurũ tuum
incelũ leuent: illarũ sit esurientes alere cybo.

Expanded text:
sed regendum est. Sint ergo moderata sancta, et simplicia sed regendum est. Sint ergo moderata sancta, et simplicia in omni mentis humilitate jejunia, quae ita attenuent corpus, ne animum elevent, ne res humilitatis gignat superbiam, et vitia de virtute nascantur. Ego, inquit, cum mihi molesti essent, induebar cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam . Vestis abjectio, cibi vilitas, jejunii lassitudo, exstinguere debent, non nutrire superbiam. Quis rem medicinae vulnus faciat? et inde sana laedat quaeque, unde jam laesa curanda sunt? Aut quae supererit spes salutis, si ista animae remedia sint venena? abstinentia tua, pauperum refectione sit gratior. Dominus loquitur per prophetam: Misericordiam volo, et non sacrificium . In Evangelio Christi verba legimus: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur . Sed quaeso hanc curam vice tua avia materque suscipiantillae has partes pro te agant, illae thesaurum tuum in coelum levent. Illarum sit esurientes alere cibo,
Abbreviated transcription (Latin):
nec patitur. Nichil unquã inte fictũ sit: ni¬
chil omnino fucatũ. Conscientiã tuã que cer
te semꝑ do patet ĩ multitudine uersari pu¬
tendas. Quicqͥd pudet dicere: pudeat etiã cogi¬
tare. Illud uͦ notũ iam om̃ib atq diuulgatũ
est. quã utilis. quãq huic proposito necessa¬
ria est ieiuniorui. et abstinentie uirtus: maxi¬
me inhis annis. inquib maior corporis estus.
inest. Non manducare itaq carnẽ. neq bibe¬
re uinũ. apłica uoce laudatũ est: qͥc quid illud
qd̾ inflamare corpus potest. qd̾ fomentũ sug¬
gerit uoluptati. castitatis amore fugiendũ est.
Nec tamen ita magno huiꝰ rei labore. grauari te
uolumus. ut subipso statim onere suc cũbas:
ꝑ qd̃ multi dũ nimio feruore mentis. rationem
ante debilitatẽ. quã sc̃itatẽ deproposito suo con¬
secuti sunt. Optimus est inom̃i re modꝰ: et lau¬
dabilis ubiq mensura. Corpus ñ frangendũ.

Expanded text:
nec patitur. Nihil umquam in te fictum sit, ninec patitur. Nihil umquam in te fictum sit, nihil omnino fucatum. Conscientiam tuam, quae certe Deo semper patet, in multitudine versari putendas. Quidquid pudet dicere, pudeat etiam cogitare. Illud vero notunt jam omnibus atque divulgatum est, quam utilis quamque huic proposito necessaria est, jejuniorum et abstinentiae virtus, maxime in his annis, in quibus corpori major aestus inest. Non manducare itaque carnem, neque bibere vinum, Apostolica voce laudatum est . Quidquid illud est quod inflammare corpus potest, quod fomentum suggerit voluptati, castitatis amore fugiendum est. Nec tamen ita magno hujus rei labore gravari te volumus: ut sub ipso statim onere succumbas, per quod multi dum nimio fervore mentis rationem sante debilitatem, quam sanctitatem de proposito suo consecuti sunt. Optimus est in omni re modus, et laudabilis ubique mensura. Corpus non frangendum,
Abbreviated transcription (Latin):
iuncas. Beatus apłs mundans animã nt̃ãm.
eamq in habitacuadũ dei preparans. clamat et
dicit. Om̃is amarituido. et ira. & indignatio. et
sermones suꝑ oleũ molles: et ipsi sunt iacula.
Corrumpunt fictis laudib leues anmas: et
stetit᷑. nec iam augeri potest. In hanc om̃s scolã.
studiũq nos dedimꝰ ut offitiũ putemꝰ illudere:
qd̾q ipsi abaliis libent̃ accipimus. id alt̾is qua¬
si qd̾dã minus offerimus: et spe recipiende lau¬
dis. eos a quib laudari uoluimus ante laudamꝰ.
Sepe adulantiũ resistimus uerbis ad faciem.
et insecreto mentis fauemus maximũq fructũ
cepisse nos ducimus. si uel fictis laudibus pre¬
ta ueritate meriti. de sola opinione curemus:
ma petimus. Beata mens est. que ꝑfecte hoc ui¬
tiũ uincit et nec adulatur aliquando nec adu¬
lanti credi᷑ que neq decipit aliũ. nec ipsa deci¬
pitur: tantũq hoc malũ nec facit aliquando

Expanded text:
vincas. Beatus Apostolus, mundans animam nostram, vincas. Beatus Apostolus, mundans animam nostram, eamque in habitaculum Dei praeparans, clamat et dicit: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et sermones super oleum molles, et ipsi sunt jacula. Corrumpunt fictis laudibus leves animas et stetit, nec jam augeri potest. In hanc omnes nos scholam studiumque dedimus, ut officium putemus illudere. Quodque ipsi ab aliis libenter accipimus, id aliis quasi quoddam munus offerimus. Et spe recipiendae laudis, eos a quibus laudari volumus, ante laudamus. Saepe adulantium resistimus verbis ad faciem, et in secreto mentis favemus, maximumque fructum cepisse nos ducimus, si vel fictis laudibus praeta veritate meriti, de sola opinione curemus, ma petimus. Beata mens est, quae perfecte hoc vitium vincit, et nec adulatur aliquando, nec adulanti credit. Quae nec decipit alterum, nec ipsa decipitur, tantumque hoc malum nec facit aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
repente clamore mutare. Auam nos humilita¬
tẽ. xp̃c docuit: qui nos ad exemplũ suũ hortatur¬
et dicit. Discite ame quia mittis sum. et humilis
corde. Qui cũ malediceretur ñ maledicebat: cũ
pateretur. ñ cõminabatur. Quã nobis humili¬
tatẽ. beatus petrus insinuat. Misericordes inqͥt.
et humiles. ñ reddentes malũ pro malo. nec male¬
dictũ promaledicto. Auferantur omnia figmenta
uerborũ cessent simulati gestus: et ante occasionẽ
dit iniurie. Hullus gͦ unquã inmente tuaul¬
usit uitii locus. nichil inte suꝑbũ. nichil arro¬
gans. nichil deniq fastidiosũ. Apud dm̃. ñ est
quicquã humilitate sublimmꝰ. Ipse loquit᷑ per
propħam. Suꝑ quẽ aliũ requiescam. nisi super¬
humilẽ & quietũ. et trementẽ sermones meos:
Nunquã ĩ iram exardescat animꝰ. qd̾ ẽ semina¬
riũ odii. Tantus mentẽ tuam repleat dei ti
mor: ut indignari om̃ino ñ audeas. et irã metu

Expanded text:
repente clamore mutare. Aliam nos humilitarepente clamore mutare. Aliam nos humilitatem Christus docuit, qui nos ad exemplum suum hortatur, dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Qui cum malediceretur, non maledicebat; cum pateretur, non comminabatur. Quam nobis humilitatem beatus Petrus insinuat: Misericordes, inquit, et humiles, non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Auferantur omnia figmenta verborum, cessent simulati gestus, et ante occasionem dit injuriae. Nullus ergo umquam in mente tua ullius sit vitii locus. Nihil in te superbum, nihil arrogans, nihil denique fastidiosum. Apud Deum non est quidquam humilitate sublimius. Ipse loquitur per prophumilem et quietum, et trementem sermones meos? et nunquam in iram exardescat animus, quod est seminarium odii. Tantus mentem Dei, ut indignari omnino non audeas, et iram metu
Abbreviated transcription (Latin):
citatis nom̃ imponunt: atq fallaci ac pessima
decepti similitudine. uiti is prouirtutib głan¬
tur. Et quanquã hec om̃ia subtilissima intelli¬
gentia debeas seꝑare. cũctasq uirtutes animi su¬
is imeis insequendo. nusquã prorsus abscedere:
precipue tam̃ fictam humilitatẽ fugiens. iliã
sectare que uera est: quã xp̃c docuit humilita¬
tem. inqua ñ sit suꝑbia inclusa. Multi enĩ huiꝰ
uirtutis umbrã. ueritatẽ eius pauci sequuntur.
ꝑ facile est eñĩ aliquẽ uestem habere contẽptam.
salutare sũmissius. manus. et genua deosculati.
inclinato interrã capite. ocłisq de iectis humili¬
tatẽ ac mansuetudinẽ polliceri. lenta uoce teninq
sermones infringere. suspirare crebruis. ad omne
uerbũ peccatorẽ. ac miserũ se clamare: & si uelleui
sermone offensus sit. continuo attollere suꝑciliũ.
leuare ceruicẽ: et delicatũ illũ oris sonũ. in sano

Expanded text:
citatis nomen imponunt, atque fallaci ac pessima citatis nomen imponunt, atque fallaci ac pessima decepti similitudine, vitiis pro virtutibus gloriantur? Et quanquam haec omma subtilissima intelligentia debeas separare, cunctasque virtutes cum suis lineis insequendo nusquam prorsus abscedere; praecipue tamen fictam humilitatem fugiens, illam sectare quae vera est, quam Christus docuit humilitatem, in qua non sit superbia inclusa. Multi enim hujus virtutis umbram, veritatem ejus sequuntur pauci. Perfacile est enim aliquem vestem habere contemptam, salutare submissius, manus et genua deosculari, inclinato in terram capite, oculisque dejectis, humilitatem ac mansuetudinem polliceri, lenta voce tenuique sermones infringere, suspirare crebrius, et ad omne verbum peccatorem ac miserum se clamare. Et si vel levi sermone offensus sit, continuo attollere supercilium, levare cervicem, et delicatum illum oris sonum insano
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ ad edificationẽ fidi. ut det głã audicutib. Sit aũser¬
mo uirginis prudens. modestus. et rarus: nec tã
eioquentia preciosus quã pudore. Miraent᷑ om̃s
tuam te tacente uerecũdiam: loquente. prudẽ¬
tiam. Mitit ac placidũ semꝑ alloquiũ ornet mix¬
ta cũ grauitate suauitas:. cũ pudore sapientia.
Sit certa atq librata. suiq oportunitate gratissi¬
ma. silentii uerbiq ratia. Nec unquã om̃ino
urginis osloquatur. ꝗd tacuisse melius sit.
sũ ingenti cautione loqui debet. cui ñ solũ malus.
s etiam otiosus sermo uitandus est. Sũma tibi
scientia. sũma noticia sit. uitia. uirtutesq distĩ¬
guere: que quã qu̾a semꝑ contraria sibi sunt:
aliqua tamen exeis tanta iungunt᷑ si militudi¬
ne. ut discerni omnino uix possint. Quã mul¬
ti eñĩ suꝑbiam libertatis loco ducunt. ad ula¬
tionẽ prohumilitate suscipiunt: malitiã pru¬
dentie amplectuntur uice: et stulticie simpli¬

Expanded text:
bonus ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus . Sit autem sermo virginis prudens, modestus et rarus, nec tam eloquentia pretiosus quam pudore. Mirentur omnes tuam, te tacente, verecundiam; loquente, prudentiam. Mite ac placidum semper eloquium tuum ornet mixta cum gravitate suavitas, cum pudore sapientia: sit certa atque librata suique opportunitate gratissima silentii verbique ratio. Nec unquam omnino virginis os loquatur, ut tacuisse melius sit. Cum ingenti cautione debet loqui, cui non solum malus, sed etiam otiosus sermo vitandus est. CAPUT XX. Summa tibi scientia sit, notitia summa, vitia virtutesque distinguere: quae quanquam semper contraria sibi sint, aliqua tamen ex eis tanta junguntur similitudine, ut discerni omnino vix possint. Quam multi enim superbiam libertatis loco ducunt, adulationem pro humilitate suscipiunt, malitiam prudentiae amplectuntur vice, et stultitiae simpli
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ offendit in uerbo. Et scriptura dicit. Mors
et uita. in manib lingue. Mentiri. atq male¬
dicere. aut iurare. lingua tua nesciat. Quia et
os qd̾ mentitur occidit aminiã. et qui maledict̃
regnũ łi ñ possidebunt. uxta apłm. Et iura¬
re. xp̃c ipse ꝓbibuit. qͥ dix̃. Ego aut̃ dico uobi. ñ iura

Expanded text:
qui non offendit in verbo : et Scriptura dicit, Mors qui non offendit in verbo : et Scriptura dicit, Mors et vita est in manibus linguae . Mentiri autem, maledicere et jurare lingua tua nesciat: quia et os quod mentitur, occidit animam ; et qui maledicunt, regnum Dei non possidebunt, juxta Apostolum : et jurare
Abbreviated transcription (Latin):
as. Nunqua detractio ex ore uirginis procedat.
Uiium satis est hominũ. et suam laudẽ que¬
rentiũ. alios uiles facere: quia alteriꝰ uituꝑati¬
one se laudari putant: et qui suo merito pla¬
cere ñ posst̃. placere uolunt incõꝑatione peio¬
rũ. Parũ diximus: ñ solũ ipsa ñ detrahas: se ne
detrahenti quidẽ aliquando credas. Pessinum
minus aurib quã lingua. fugias detractionẽ.
Scripture memor esto que dicit. Non eris con¬
sentaneus. cũ derogantib adu̾sus preximũ tuũ:
et ñ accipias suꝑ illo peccatũ. Et alibi. Sepi au¬
res tuas spinis: et noli auilire linguã nȩquam.
Accusator ẽ auditor. qui facit detractionẽ. Qui si
auertat aures. uultũ contrahat. ocłos abnuendo
contineat. male loquentẽ etiam tacens arguit:
ut discat ñ libent̃ dicere. qd̾ didicit ñ libent̃ audi¬
ti. Sollicita satis ori tuo custodiã pone. Non est
em̃ quiquã in nobis quo facilius peccare possimꝰ.

Expanded text:
as. Nunquam detractio ex ore virginis procedat. as. Nunquam detractio ex ore virginis procedat. Vilium satis hominum est, et suam laudem quaerentium, alios viles facere, quia alterius vituperatione se laudari putant; et qui suo merito placere non possunt, placere volunt in comparatione pejorum. Parum diximus: non solum ipsa non detrahas, sed ne detrahenti quidem aliquando credas. Pessimum minus auribus quam lingua fugias detractionem. Scripturae memor esto, quae dicit, Non eris consentaneus cum derogantibus adversus proximum tuum, et non accipies super illo peccatum. Et alibi, Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam . Accusator est enim auditor, qui facit detractorem: qui si avertat aures, et vultum contrahat, ac oculos abnuendo contineat, male loquentem etiam tacens arguit; ut discat non libenter dicere, quod didicerit non libenter audiri. Sollicitam satis ori tuo custodiam pone. Non est quidquam enim in nobis, quo facilius peccare possimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. et nũdũ apparuit qd̾ erimꝰ. scimus qm̃ cũ
apparuerit similes ei erimus qm̃ uidebimꝰ eũ
sicuti est: ut qͥ ht hanc spem ineo. scĩficet se sicut
nitatẽ qua donati sumꝰ frequent̾ ingerere: et
honorẽ nr̃m peccandi pudorẽ facere. Unde
cans ait. Diligite inimicos ur̃os. bene facite
his qui oderunt uos. & orate pro ꝑsequentib
et calũnientib uos. ut sitis filui patris ur̃i
qui incelis est. N est em̃ qd̾ sic homines dõ fa¬
ciat amabiles. ut pietas mentis. et bonitas. que
tanta in xp̃iano ẽe debet. ut etiã in malis abun¬
det. deiq imitet᷑ beniuolentiã: qui solẽ suũ ori¬
ri facit suꝑ bonos et malos. et pluit suꝑ iustos
et innistos. Hoc itaq uel in primis ad sit. ut ne
minẽ uel in uerbo saliẽ noceas. ut om̃ib quib¬
cũq poteris prodesse studeas. et ne uicẽ quidẽ
mali reddens ꝓalis. bona apło dicente restitu¬

Expanded text:
mus, et nondum apparuit quid erimus. Scimus quoniam cum mus, et nondum apparuit quid erimus. Scimus quoniam cum apparuerunt, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est, ut qui habet hanc spem in eo, sanctificet se, sicut nitatem qua donati sumus, frequenter ingerere, et honorem nostrum peccandi pudorem facere. Unde cans, ait: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Et: Orate pro persequentibus, et calumniantibus vos, ut sitis filii patris vestri, qui in coelis est . Non est enim quod sic homines Deo faciat amabiles, ut pietas mentis, et bonitas, quae tanta in Christiano esse debet, ut etiam in malis abundet. Deique imitetur benevolentiam, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et imini vel in verbo etiam noceas, ut in omnibus quibuscumque poteris prodesse studeas, et, ne vicem quidem mali reddens, bona pro malis restitu