comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem⁊ uirgam in baculum: ĩmo
in malleum. diabolica obstinati¬
one conuertunt. Deniq thesauri¬
zant sibi iram in die irȩ. Ira aut
accumulata. quid nisi furor. d¬
Seccauerunt peccatum diaboli:
et diaboli sententia ꝑcelluntur.
Lie ęxiam quamuis mitius qui¬
busoam filiis irȩ. qui nati in ira
non expectauerunt renasci in
gr̃a: nempe mortui in quo et na-¬
ti. irȩ filii ꝑmanebunt. Ire bi¬
xerim non furoris: quia ut piis¬
sime creditur. & humanissime
gemitur: mitissime sunt penȩ.
torum quo addicti sunt aliunde
trahentium. Ergo in furore dia¬
bolus iudicarus ẽ. quia inuen-¬
taẽ iniquitas eius ab odium:
hominis autẽ adiram ⁊ & ideo in
ira corripitur. Ita omnis altitudo
contrita ẽ. & quȩ inflat. & que p̃¬
cipitat: patre nimirũ relante ꝓ
filio. Utrobiq si quidem inturia
filii ẽ. et deusurpata potentia
abuersus uirrutem dei quȩ
ip̃e ẽ: & de presumpta scien¬
tia aliundȩ quam asapientia

Expanded text:
rem, virgam in baculum, imo rem, virgam in baculum, imo in malleum diabolica obstinatione convertunt. Denique thesaurizant sibi iram in die irae . Ira autem accumulata quid nisi furor? Peccaverunt peccatum diaboli, et diaboli sententia percelluntur. Vae etiam, quamvis mitius, quibusdam filiis irae, qui nati in ira, non exspectaverunt renasci in gratia! Nempe mortui in quo et nati, irae filii permanebunt. Irae dixerim, non furoris; quia ut piissime creditur, et humanissime gemitur, mitissimae sunt poenae totum quo addicti sunt aliunde trabentium. 4. Ergo in furore diabolus judicatus est, quia inventa est iniquitas ejus ad odium; hominis autem ad iram, et ideo in ira corripitur. Ita omnis altitudo contrita est, et quae inflat, et quae praecipitat, Patre nimirum zelante pro Filio. Utrobique siquidem injuria Filii est, et de usurpata potentia adversus virtutem Dei, quae ipse est; et de praesumpta scientia aliunde quam a sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
qui se putat aliquid eẽ cum in¬
chil sit: ip̃e se seducit. Uerum
utraq altitudo deiecta ẽ: s in
homine mitius. iudicante ita
illo qui omnia facit in pond̾e
& mensura. Nam angło in furo¬
re punito. immo damn̾ato: homo
iram n tantum sensit: & non furo¬
rem. Nempe cuim uatus fuerit.
misediȩ recordatus ẽ. Propter hoc
semen eius filii irȩ & non furoris:
usq in hodiernum diem. Si nõ
nascerer filius irȩ: non opꝰ eẽt
renasci. Si furoris nascerer:
aut non contigisser. aut non
profuisset renasci. Ulis uibere
furoris filium. a Sĩ uidisti sa¬
thanam tamquam fulgur caten-¬
tem deçelo. quod ẽ in inpetu furo¬
furoris precipitanum: et cognoui¬
sti de furore dei. Demiq non ẽ re¬
cordatus miscdie suȩ: quia eum
iranis fuerit miscdiȩ recordabit᷑:
non cum iam usq ad furotem ex¬
arserit. Lit filiis diffidentiȩ. his
quoq qui ex abam sunt. qui na¬
ti irȩ filii. ipsi sibi iram in furo¬

Expanded text:
qui se putat aliquid esse, cum nqui se putat aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . 3. Verum utraque altitudo dejecta est, sed in homine mitius, judicante ita illo qui omnia facit in pondere et mensura. Nam angelo in furore punito, imo damnato, homo iram tantum sensit, et non furorem. Nempe cum iratus fuit, misericordiae recordatus est. Propter hoc semen ejus filii irae, et non furoris, usque in hodiernum diem. Si non nascerer filius irae, non opus esset renasci; si furoris filius nascerer, aut non contigisset, aut non profuisset renasci. Vis videre furoris filium? Si vidisti Satanam tanquam fulgur cadentem de coelo, quod est in impetu furoris praecipitatum; et cognovisti de furore Dei, Denique non est recordatus misericordiae suae; quia cum iratus fuerit, misericordiae recordabitur, non cum jam usque ad furorem exarserit. Vae filiis diffidentiae! his quoque qui ex Adam sunt, qui nati irae filii, ipsi sibi iram in furo
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus dicebatur. Testimoniũ
illis ꝑhibeo quod zelum deihñt:
elatam pater non sustiner. Iat̃
enim diligit filium ⁊ et omnem
altitudinem extollentem se ad¬
uersus scientiam uerbi. semꝑ
inꝑnitu habet deice̾atq destru̾e
siue immĩtendo zelum. siue in¬
tendendo: quorum alterum mi¬
sericordiȩ. ałim iudicii ẽ. Utinã
omnem in me extollentiam com¬
primat ⁊ imino deiciat. & ad ni-¬
chilum redigat: non accensus
furor. s infusus amor. Utinam
discam non suꝑbire: s unctionem
potius quam ultione magistra.
Domine ne in furore tuo arguas
me. sicut angłm extollentem se in
çelo: neq in iratua corripias me.
sicut hominem in paradyso. hm¬
bo iniquitatem mediati sunt al¬
titudinem affectantes: ille po-¬
tentiȩ: iste scientiȩ. Ueniq credi¬
dit insipiens mulier pollicen-¬
ti. s seducenti: eritis sicut dii
scientes bonum et malum. Iam
se se ante seduxerat: cui ꝑsuase¬
rat similem fore altissimo. Nam

Expanded text:
de quibus dicebatur: Testimonium de quibus dicebatur: Testimonium illis perhibeo quod zelum Dei habenelatam Pater non sustinet. Pater enim 1508 diligit Filium, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Verbi, semper in promptu habet dejicere atque destruere, sive immittendo zelum, sive intendendo: quorum alterum misericordiae, alterum judicii est. Utinam in me omnem extollentiam comprimat, imo dejiciat, et ad nihilum redigat, non accensus furor, sed infusus amor! Utinam discam non superbire, sed unctione potius, quam ultione magistra! Domine, ne in furore tuo arguas me, sicut angelum extollentem se in coelo: neque in ira tua corripias me, sicut hominem in paradiso. Ambo iniquitatem meditati sunt, altitudinem affectantes; ille, potentiae; iste, scientiae. Denique credidit insipiens mulier pollicenti, sed seducenti: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Jam sese ante seduxerat, cui persuaserat similem fore Altissimo? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
quasi multos unum. Nec ad mul¬
titudinem multus erit. nec ad pa-¬
ucitarem rarus. ẽrit. nec ad diuer¬
sitatem diuisus: nec restrietus ad
unum: nec anxius ad euras ⁊ nec
ꝑturbatus seu turbulentus ad sol¬
licitudines. Sic sane uni intentus.
ut detentus: non sic pluribus. ut
distentus. Deinde quod ut proba¬
re suauissimum. ita probasse rarł¬
tanta beniuolentia patris u̾bi. er¬
ga bene affectam et bene composi¬
tam animam: quod quidẽ ip̃m
sua tali benedictione p̃uenerint
et p̃parauerint sibi sua quoq pre
dignentur presentia: & ita ut ñ¬
non modo ad eam ueniant. s enã
mansionem apud eam faciant.
Non enim sufficit exhiberi: insi
&e copiam sui prebeant. Quid est
uenire ad animam uerbum: Eru¬
dire in sapientia. Quid ẽ patrem
uenire.d ꝯfficere ad amorem sapi¬
entiȩ: ut dice possit. & amatrix
facta sum forme illius. Patris di¬
ligere ẽ: & ibeo patͥs aduentus ex
infusa dilectione probatur. Quid

Expanded text:
quasi multos unum. Nec ad mulquasi multos unum. Nec ad multitudinem multus erit, nec ad paucitatem rarus; nec ad diversitatem divisus, nec restrictus ad unum; nec anxius ad curas, nec perturbatus seu turbulentus ad sollicitudines. Sic sane uni intentus, ut non detentus; sic pluribus, ut non distentus. Deinde, quod ut probare suavissimum, ita raristanta benevolentia Patris Verbi erga bene affectam et bene compositam animam quod quidem ipsum sua tali benedictione praevenerint et praeparaverint sibi, sua quoque dignentur praesentia, et ita, ut non modo ad eam veniant, sed etiam mansionem apud eam faciant . Non enim sufficit exhiberi, nisi et copiam sui praebeant. Quid est venire ad animam Verbum? Erudire in sapientia. Quid est Patrem venire? Afficere ad amorem sapientiae, ut dicere possit, quia amatrix facta sum formae illius . Patris diligere est: et ideo Patris adventus ex infusa dilectione probatur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
id quidem penes deum: iu uͦ
audi qualem te ẽẽ oporteat. si
talis uis eẽ. Q uob tamen dixe¬
rim. non quasi exꝑtus: s qua¬
si exꝑiri cupiens. Ua michi ani¬
mam nichil amantẽ p̾ter dm̃:
et quod ꝓpter deum amandũ
ẽ: cui uiuere xp̃c non tantum
sit. s et diu iam fuerit ⁊ eui
stubii & ocii sit prouidere
dominum in conspectu suo
semꝑ ÷ cui sollicite ambulare
cum domĩno deo suo. non di¬
co magna. s una uoluntas
sit. & facultas non desit: da
inquam talem anima: & ego
non nego dignam sponsi eu¬
ta ÷ magestatis respectur⁊ dominan-¬
tis fauore: sollicitudine gub̾nan-¬
tis. Et si uoluerit głari: non erit
insipiens: tantum ut qui głatur.
in domino głetur. Ita in quo mul¬
ti audent. audet & unus: s alia
ratione. Nempe scãm multitudinẽ
cause supradicte fidemtem faciunt:
seãm animam duplex quedam ratio.
Primo quidem quod habeat in na-¬
tura simplissima sponsi duinitas.
quasi unum respicere multos: et

Expanded text:
id quidem penes Deum; tu vero id quidem penes Deum; tu vero audi, qualem te esse oporteat, si talis vis esse. Quod tamen dixerim, non quasi expertus, sed quasi experiri cupiens. Da mihi animam nihil amantem praeter Deum, et quod propter Deum amandum est; cui vivere Christus non tantum sit, sed et diu jam fuerit; cui studii et otii sit providere Dominum in conspectu suo semper; cui sollicite ambulare cum Domino Deo suo, non dico magna, sed una voluntas sit et facultas non desit: da, inquam, talem animam, et ego non nego dignam sponsi cura, majestatis respectu, dominantis favore, sollicitudine gubernantis: et si voluerit gloriari, non erit insipiens; tantum ut qui gloriatur, in Domino glorietur. Ita in quo multi audent, audet et unus, sed alia ratione. 2. Nempe sanctam multitudinem causae supradictae fidentem faciunt, sanctam animam duplex quaedam ratio. Primo quidem quod habeat in natura simplicissima sponsi divinitas quasi unum respicere multos, et
Abbreviated transcription (Latin):
ignoramus: nisi prius suꝑ u̾¬
bo abscondito oratum fuerit.
ad eum qui aꝑit et nemo clau¬
bit ÷ sponsum ȩccłie ieħum xp̃m¬
ileetus meus
michi: et ego
illi. Hanc uo-¬
cem uniuer¬
sali eccłie ser¬
mo suꝑior
assignauit.
ꝓpter factas sibi a deo ꝓmissio¬
nes uitȩ eius quȩ nunc ẽ pari-¬
ter et futurȩ. De anima ꝓposi-¬
ta questio ẽ: quia non potest
sibi arrogare una quod uniu̾¬
sitas audeat. nec aliquo modo
ad se trahere illam. Si non li¬
cet: referamus oportet ita ad
eccłiam ⁊ ut nullatenus ad ꝑ¬
sonam. Nec modo hanc. het
reliquas uoces similes huic lo¬
quentes grandia : u̾bi gracia
ꝑior ꝑstrinxit. ¶ uod siquis
licere purat: ego ñ abn uno.: s int̾ ẽ
cui. Non enim cuicumq. Prorsus
ht̃ ȩxcłia dei spirituales suos. qui
non modo fideliter. s et fiduciali¬
ter agant in eo.cum deo quasi
cum amico loquentes: testimo¬
nium illis ꝑhibente conscienti¬
a glȩ huius. Qui nam illi siint

Expanded text:
ignoramus, nisi prius super veignoramus, nisi prius super verbo abscondito oratum fuerit ad eum, qui aperit, et nemo claudit, sponsum Ecclesiae Jesum Dilectus meus mihi, et ego illi . Hanc vocem universali Ecclesiae sermo superior assignavit, propter factas sibi a Deo promissiones vitae ejus, quae nunc est, pariter et futurae, de anima proposita quaestio est; quia non potest sibi arrogare una, quod universitas audeat, nec aliquo modo ad se trahere illam. Si non licet, referamus proinde oportet ita ad Ecclesiam, ut nullatenus ad personam; nec modo hanc, sed et reliquas voces similes huic, loquentes grandia, verbi gratia:erior perstrinxit. Quod si quis licere putat, ego non abnuo; sed interest, cui: non enim cuicunque. Prorsus habet Ecclesia Dei spirituales suos, qui non modo fideliter, sed et fiducialiter agant in eo, cum Deo quasi cum amico loquentes, testimonium illis perhibente conscientia gloriae ejus. Quinam illi sint,
Abbreviated transcription (Latin):
et intendit michi⁊ siue etiam
dñs sollicitus ẽ mer: uel sique
sunt eiusmodi uoces aliȩ atq
aliȩ. quȩ duinum quendã
affectum ac singularẽ fauorẽ
erga aliquit similit expͥmere
uideantur. nichil horum a se ali¬
enum putabit. cui ratio p̾sum̃¬
di. domini constitutio ẽ: preser¬
tim cum non alt̾am uideat sp̃o¬
sam. alt̾amue ȩccłam. eui pos¬
sint fieri. que non possunt nõ
fieri. Ergo de ȩccłia paret: quod
in nullo illa omnia sibi aptare
uerebitur. De una anima que¬
ritur. etiam si sit spiritualis
et sc̃a: liceat ne illi ullo modo
aud̾e in talibus. Neq enim
p̃rogatiuas omnẽs unius illꝰ
catholicȩ multitudinis ob qͣm
omnia fiunt. una de multi¬
tudine arrogabit sibi: quan¬
talibet emineat sc̃itate. Et idõ
difficillius ut senno ego in¬
uenietur. si tamen inuenietur:
quomodo possit licere: Uunde
necessarium reor alio istud ser¬
mone temptari: nec modo ing¬
gredi uias scrupulosȩ disputã¬
tionis. quarum ad huc exitum

Expanded text:
etiam: Dominus sollicitus est mei ; vel si quae sunt ejusmodi voces aliae atque aliae, quae divinum quemdam affectum ac singularem favorem erga aliquid similiter exprimere videantur: nihil horum a se alienum putabit, cui ratio praesumendi Domini constitutio est, praesertim cum non alteram videat sponsam, alteramve Ecclesiam, cui possint fieri quae non possunt non fieri. Ergo de Ecclesia patet, quod in nullo illa omnia sibi aptare verebitur. De una anima quaeritur etiam, si sit spiritualis et sancta, liceatne illi ullo modo audere in talibus. Neque enim praerogativas omnes unius illius catholicae multitudinis, ob quam omnia fiunt, una de multitudine arrogabit sibi, quantalibet emineat sanctitate. Et ideo difficilius, ut sentio ego, invenietur 1507, si tamen invenietur, quomodo possit licere. Unde necessarium reor, alio istud sermone tentari, nec modo ingredi vias scrupulosae disputationis, quarum adhuc exitum
Abbreviated transcription (Latin):
ego ipsius uoluntati. Ille michi
et non alteri. qm̃ una sum colum¬
ba eius: ego illi & non alteri. nec
enim audio uocem alienorum:
nec enim acquieseo dicentibus mͥ.
ȩcce hic ẽ xp̃o. aut ecce illie ẽ. Hoc
eccłia. Quĩd singulis quisq nr̃mᷤ
Futamus ne in nob̾ quempiã eẽ
cui aptari queat quod dicitur.
Quid dixi in nob̾. d Ego autem et
de quouis intra ȩccłiam constituto.
siquis hoc querat: nou omnino
rep̾̃hendendum censuerim. Nee
enim una uiius ratio ẽ: atq mul¬
torum. Beniq non ꝓpter animã
unam. s ꝓpter multas in unam
eccłiam colligendas. in unicam
astringendas sponsam: deus tam
multa fecit et ꝑtulit. cum oꝑatus
ẽ salutem in medio t̾rȩ. Carissima¬
ẽ illa una uni÷ non adherens alt̃i
sponso: non cedens alteri sponse
Quid ista non audeat. aput tam
abitiosum amatorem.d Quid nõ
ab illo sꝑec. qui se quesiuit e cȩlo:
uocauit a ffinibus terre. d Nec mͦ

Expanded text:
ego illius voluntati; ille mihi, ego illius voluntati; ille mihi, et non alteri, quoniam una sum columba ejus; ego illi, et non alteri: nec enim audio vocem alienorum; nec enim acquiesco dicentibus mihi: Ecce hic est Christus; aut: Ecce illic est . Haec Ecclesia. 4. Quid singulus quisque nostrum? putamusne in nobis quempiam esse, cui aptari queat quod dicitur? Quid dixi, in nobis? Ego autem et de quovis intra Ecclesiam constituto si quis hoc quaerat, non omnino reprehendendum censuerim. Nec enim una unius ratio est, atque multorum. Denique non propter animam unam, sed propter multas in unam Ecclesiam colligendas, in unicam astringendas sponsam, Deus tam multa et fecit et pertulit, cum operatus est salutem in medio terrae. Charissima illa est una uni, non adhaerens alteri sponso, non cedens alteri sponsae. Quid ista non audeat apud tam ambitiosum amatorem? Quid non ab illo speret, qui se quaesivit e coelo, vocavit a finibu
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus ẽ mei ⁊ nec se existimat
errare cum item dicit. dñs ret̾¬
buet pro me: et siquid ẽ aliud
quod curãdi cͥca ipãm significa-¬
re uideanur. Inde ẽ quod anm̃
sabaoth dilectum suum dicit:
o eum qui cum tranquillita¬
te iudicat omnia. sibi inten¬
dere głatur.. Quid ni głetur.
Audiuit illum dicentem sibi.
lumquid mater potest obliui¬
sci ut non misereatur filio u¬
t̾ri sui. decsulla oblita fuerit:
ego tamen non obliuiscar tui.
Deniq occłi domini suꝑ iustoᷤ.
et quid sponsa⁊ nisi congrega¬
tio iustorum. d Quid ip̃a : nͥ
generatio querentium dñm.
querentium faciem sponsi. d¬
Non enim illȩ intendit huic:
&e non ista illi. Propt̃ea utrũq
ponit dicens: ille michi et ego illi.
Iue quia michi quia beuignus et
misericors ẽ: ego illi quia non sũ
ingrata. Ille michi grãm ex grã. ẽgo
illi grãm ꝓ gr̃a. Ille mee liberationi.
ego illius honori. Iue saluti meẽ:

Expanded text:
sollicitus est mei . Nec se existimat sollicitus est mei . Nec se existimat errare, cum item dicit: Dominus retribuet pro me ; et si quid est aliud, quod curam Dei circa ipsam significare videatur. Inde est quod Dominum sabaoth dilectum suum dicit, et eum qui cum tranquillitate judicat omnia , sibi intendere gloriatur. Quidni glorietur? Audivit illum dicentem sibi: Nunquid mater potest oblivisci, ut non misereatur filio uteri sui? Et si illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui . Denique oculi Domini super justos . Et quid sponsa, nisi congregatio justorum? Quid ipsa, nisi generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem sponsi? Non enim ille intendit huic, et non ista illi. Propterea utrumque ponit, dicens: Ille mihi, et ego illi. Ille mihi, quia benignus et misericors est; ego illi, quia non sum ingrata. Ille mihi gratiam ex gratia, ego illi gratiam pro gratia; ille meae liberationi, ego illius honori; ille saluti meae,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem urãm proicientes in
eum: quoniam ipsi cura ẽ de
uob̾. n non tibi uidetur ueluti hĩ
uerbis dictũ÷ intendite illi. quia ip¬
se intendit uob̃.  Et obserua apłm
petrũ eius enĩ uerba sunt: si ñ ipse¬
et uerborum sponse obseruaue.¬
erit ordinem. Nempe non ait
omnem sollicitndineuram ꝑhiciẽ¬
tes iñ eum: ut ipsi cura de uob̃
non modo quam dilecta. s et qd̵
prius dilecta fuerit. Constat ad
eam non ꝑtinere de uerbo quod
de bubus dixit apls: nam curã
illius habet qui dilexit illam &
semetipsum dedit ꝓ illa. Non¬
ne hȩc ẽ ouis erians⁊ cuis cu¬
ra ę̧tiam suꝑnorum curȩ gre-¬
gum p̾lata ẽ. S Deniq illis ex¬
positis pastor descendit ad istã⁊¬
quesuit diligenter: inuentã
non redurit. s reportauit: no¬
ua de illa. & cum illa intulit
celis festa gaudiorum: ppłis
angłorum inuitatis ad sollẽ¬
nitatem. Quid ergo. d̾ Propis
curam illius non habebit. id¬
Ideo non confundiur dic̾e dñs

Expanded text:
tudinem vestram projicientes in tudinem vestram projicientes in eum, quoniam ipsi cura est de vobis . 1505 Annon tibi videtur veluti his verbis dictum, Intendite illi, quia ipse intendit vobis? Et observa apostolum Petrum ejus enim verba sunt si non et ipse verborum sponsae observaverit ordinem. Nempe non ait: Omnem sollicitudinem vestram projicientes in eum, ut sit ipsi cura de vobis;non modo quam dilecta, sed et quod prius dilecta fuerit. 3. Constat ad eam non pertinere de verbo, quod de bobus dixit Apostolus: nam curam illius habet qui dilexit illam, et semetipsum dedit pro illa. Nonne haec est ovis illa errans, cujus cura etiam supernorum curae gregum praelata est? Denique illis expositis, pastor descendit ad istamquaesivit diligenter, inventam non reduxit, sed revexit: nova cum illa et de illa intulit coelis festa gaudiorum, populis angelorum invitatis ad solemnitatem . Quid ergo? propriis curam illius non habebit? Ideo non confunditur dicere: Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tur enim: & ego illi. Insolens
uerbum: & ego illi. Nec minus
insolens. Ailectus mẽus michi:
nisi quod utroq insolentius.
utrumq simul. O quid audec
cor purum. et conseientia bona.
ce fioes non ficta. Osichi inqͥt
intenoit. Itane huic intenta
ẽ illa magestas. eui gub̃uatio
parit̃ et amniinstratio uniu̾¬
sitatis incumbit ⁊ & cura se¬
culorum ad sola transfertur
& desideri i huius. d Ita pla¬
ne. Ip̃a ẽ enim eccłia electoꝵ:
de quibus apłs. Omnia in¬
quit ꝓpter electos. Et cui dubi¬
um. quod grã & miscdia uei
sit in scõs eius ⁊ et respectus
in electos illius. d Ergo ꝓui¬
dentiam cet̾is creat̾is non ne¬
gamus: curam sponsam uen¬
cura ẽ deo. .d. Nec dubium quin
idem possũmis dicere de ȩquis:
de camelis: de elephantis⁊ et de
cunctis bestiis t̾rȩ: similiter et
de piscibus maris. et uolatilibus
çeli ÷ postremo de omni re quȩ ẽ
suꝑ terram: solis sane exceptis qͥ¬
bus dicitur. Omnem sollicitu¬

Expanded text:
tur enim: Et ego illi . Insolens tur enim: Et ego illi . Insolens verbum, et ego illi. Nec minus insolens, dilectus meus mihi: nisi quod utroque insolentius utrumque simul. 2. O quid audet cor purum, et conscientia bona, et fides non ficta! Mihi, inquit, intendit. Itane huic intenta est illa majestas, cui gubernatio pariter et administratio universitatis incumbit; et cura saeculorum ad sola transfertur et desiderii hujus? Ita plane. Ipsa est enim Ecclesia electorum, de quibus Apostolus: Omnia, inquit, propter electos . Et cui dubium, quod gratia et misericordia Dei sit in sanctos ejus, et respectus in electos illius? Ergo providentiam caeteris creaturis non negamus: curam sponsa vincura est Deo? Nec dubium quin idem possimus dicere de equis, de camelis, de elephantis, et de cunctis bestiis terrae: similiter et de piscibus maris, et volatilibus coeli; postremo de omni re quae est super terram, solis sane exceptis, quibus dicitur: Omnem sollici
Abbreviated transcription (Latin):
AuDIte iam qd̃
heri distulimus:
audite gauoium
meum quod sen¬
si. Et uestrumẽ.
audite gauden¬
tes. In uno uer
bo sensi hoc. sponse & quasi o¬
doratus abscondi: eo uobis
hodie festiuius exibendum.
quo tempestiriius. Sponsa
locuta ẽ: & dixit sponsus intẽ¬
dere sibi. Que ẽ sponsa÷ et qͥs
nrͣ ẽ: illa si audeo dicere uos su¬
mus. cum reliqua quidem mu¬
ltitudine captiuorum. quos
ip̃ȩ nouit̃. uaudeamus. uła
nr̃a hec ẽ: nos sumus in quos
intendit deus. Quanta tam̃
disparitas. Quid t̃rigene et
filii hominum coram illo. S Se¬
cundum ꝓpħam sic sibi quasi
non sint: & quasi nichilum et
inane reputati sunt ei. Quit
sibi g uult ista int̃ tam dispa¬
res comparatio. d Aut illa in
inmensum gloriatur: aut is
in inmensum amat. Quam¬
ad mirabile ẽ. quod illius in¬
tentionem ista sibi quasi ꝓpriã
uendicat: dicens dileetus meus
michi. Nec eo contenta tamen.
ꝑgit amplius głari. respono̾e
se illi quasi ex ȩquo: morem
griere: repende uicem. Sequi¬

Expanded text:
Audite jam quod heri distulimus, audite gaudium meum quod sensi. Et vestrum est: audite gaudentes. In uno verbo sponsae sensi hoc, et quasi odoratus abscondi, eo vobis hodie festivius exhibendum, quo tempestivius. Sponsa locuta est, et dixit sponsum intendere sibi. Quae est sponsa, et quis est: et illa, si audeo dicere, nos sumus, cum reliqua quidem multitudine captivorum, quos ipse novit. Gaudeamus: gloria nostra haec est; nos sumus in quos intendit Deus. Quanta tamen disparitas. Quid terrigenae et filii hominum coram illo? Secundum prophetam, sic sunt, quasi non sint, et quasi nihilum et inane reputati sunt ei . Quid sibi ergo vult ista inter tam dispares comparatio? Aut illa in immensum gloriatur, aut is in immensum amat. Quamadmirabile est, quod illius intentionem ista sibi quasi propriam vindicat, dicens: Dilectus meus mihi? Nec eo contenta tamen, pergit amplius gloriari, respondere se illi quasi ex aequo, morem gerere, rependere vicem. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
re mitis: s xpͥi hab̾e merita.
Quibus tamen se indignos red-¬
dimit. si iungere sua non neque¬
rint. s neglererint: quod qui¬
dem ꝑicłm iam ad ulte eratis ẽ.
Merita ꝓinde habere cures: ha¬
bita dat᷑a nou̾is᷑ fructum sꝑaue¬
ris domini miscdiam: et om̃e
ꝑiculum euasisti pauꝑtatis.
ingratitudinis p̃sumptionis.
Pernitiosa pauꝑtas penuria
meritorum: p̃sumptio autem
spiritus. fallaces diuiciȩ. Et idõ
diuicias et pauꝑtates nedederis
mͥ dnie : ait sapiens. ẜelix ȩccłia.
cui nec merita sine p̃sumptiõe:
nec presumptio absq meritis
deẽ. Habet unde p̃sumat: s nõ
m̾ita. Habet mita: s ad ꝓmeren¬
dum. non ad p̃sumendu. Ipsũ
non p̃sum̾e nonne ꝓmereri ẽ:S
Ergo eo p̃sumit securius quo
non psumit: et non ẽ quo con¬
fundatur in u̾bo glłȩ⁊ cui it¬
multa mat̾ies głandi. mise¬
ricordiȩ dñi multȩ: et u̾tas¬

Expanded text:
re meritis, sed Christi habere merita. re meritis, sed Christi habere merita. Quibus se tamen indignos reddunt, si sua jungere non nequiverint, sed neglexerint. Quod quidem periculum jam adultae aetatis est. Merita proinde habere cures; habita, data noveris; fructum speraveris, Dei misericordiam: et omne periculum evasisti paupertatis, ingratitudinis, praesumptionis. Perniciosa paupertas, penuria meritorum; praesumptio autem spiritus, fallaces divitiae. Et ideo divitias et paupertas ne dederis mihi, Domine, ait Sapiens . Felix Ecclesia, cui nec merita sine praesumptione, nec praesumptio absque meritis deest. Habet unde praesumat, sed non merita: habet merita, sed ad promerendum, non ad praesumendum. Ipsum non praesumere, nonne promereri est? Ergo eo praesumit securius, quo non praesumit: et non est quod confundatur in verbo gloriae, cui multa materies gloriandi. Misericordiae Domini multae, et
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃orum laudare deum: s de est
laudi. si desunt qui dicant. Tran¬
siuimiuis ꝑ ignem et aquam: et
ediuristi nos in refrigerium. Fe
lix ꝓinde in sua uniuersitate eccłia.
cuiiuis omnis głatio inpar ẽ causȩ:
non prohis tantum quȩ illi iam
facta sunt. s prohis quoq quȩ de
illa adhuc oportet fieri. Namde
meritis quid sollicita sit. ein de ꝓ¬
posito dei. firmior suppetit securi¬
orq głandi ratio. d Non potest se
ip̃m negare deus. neq non fac̾eq̃
iam fecit. ut scriptum ẽ: qui fecit
quȩ futura sunt. Faciet. faciet: nec
deerit suo ꝓposito deus. Sic non ẽ
quid iam queras quibus meritis
sꝑemus bona: presertim cum au¬
audias apud ꝓpħam. Non ꝓpter
uos. s ꝓpter me ego faciam: dicit
dñs. Sufficit ad meritum: scire
quod non sufficiant merita. S
ut ad meruum satis ẽ de m̾itis
non presumere: sic carere mits.
satis ad iudicium ẽ. Porro infã¬
tium renatorum neminẽ care-¬

Expanded text:
ipsorum laudare Deum: sed deest ipsorum laudare Deum: sed deest laudi, si desint qui dicant: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium . 6. Felix proinde in sua universitate Ecclesia, cujus omnis gloriatio impar est causae, non pro his tantum quae illi jam facta sunt, sed pro his quoque quae de illa adhuc oportet fieri. Nam et de meritis quid sollicita sit, cui de proposito Dei firmior suppetit securiorque gloriandi ratio? Non potest se ipsum negare Deus, neque non facere quae jam fecit, ut scriptum est, qui fecit quae futura sunt . Faciet, faciet, nec deerit suo proposito Deus. Sic non est quod jam quaeras, quibus meritis speremus bona, praesertim cum audias apud prophetam: Non propter vos, sed propter me ego faciam, dicit Dominus . Sufficit ad meritum scire, quod non sufficiant merita. Sed, ut ad meritum satis est de meritis non praesumere, sic carere meritis satis ad judicium est. Porro infantium renatorum neminem care
Abbreviated transcription (Latin):
minum. Tu putas deum nr̃m
totam habiturum suȩ gle laudẽ⁊
donee ueniant qui inconspectu
angłorum psallant sibi: letari
sumus pro diebus quibus nos
humiliasti annis quibus uidimꝰ
mala. d hoc genus leticiȩ cęli ne-¬
scierunt nisi ꝑ ecełie filios: hoc
nemo unquam letatur. qui nũ-¬
quam non letatur. Oportune pꝰ
tristiciam gaudium subit : post
laborem quies: pꝰ naufragium
portus. Bacet cunctis securias:
s ei magis qui timuit. Iocunda
omnibus lux: s euadenti de po-¬
testare tenebrarum iocundior.
Transsisse de morte ad uitam:
uitȩ grãm duplicat. Pars mea
hȩc in celesti comiiuio: & seorsũ
dicere exꝑtem mee beatitudiniꝰ
ipãm beatam uitam: nisi si dignet᷑
fateri. quod ꝑ caritatem ea in me
fruitur. & ꝑ me. Aliquid sane uide
t̃ oẽ ꝑfecti omni illi accessisse ex me:
neq hoc parum. Deniq gaudent
angłi. ad penitentiam peccatoris.
Quod si deliciȩ angłorum lacrime
meȩ ÷ quid deliciȩ. d̾ Omne opus

Expanded text:
minum . Tu putas Deum nostrum minum . Tu putas Deum nostrum totam habiturum suae gloriae laudem, donec veniant qui in conspectu angelorum psallant sibi: Laetati sumus pro diebus quibus nos humiliasti, annis quibus vidimus mala? Hoc genus laetitiae coeli nescierunt, nisi per Ecclesiae filios; hoc nemo unquam laetatur, qui nunquam non laetatur. Opportune post tristitiam gaudium subit, post laborem quies, post naufragium portus. Placet cunctis securitas, sed ei magis qui timuit. Jucunda omnibus, lux, sed evadenti de potestate tenebrarum jucundior. Transisse de morte ad vitam, vitae gratiam duplicat. Pars mea haec in coelesti convivio, et seorsum dicere expertem meae beatitudinis ipsam beatam vitam, nisi si dignetur fateri, quod per charitatem ea in me fruitur, et per me. Aliquid sane videtur etiam perfectioni illi accessisse ex me, neque hoc parum. Denique gaudent angeli ad poenitentiam peccatoris. Quod si deliciae angelorum lacrymae meae, quid deliciae? Omne opus
Abbreviated transcription (Latin):
Queris ad quid. d Ad uidendum
in bonitate electorum suoruu:
ad letandum in leticia gentis suȩ:
ut lauderur cum hereditatȩ sua.
Nec parum hoc opꝰ existimes: ut¬
nullum dico tibi remanebit opꝰ
ꝑfectum. si hoc nutauerit. Nso¬
ne de statu et consũmatione ȩccłie
finis omnium pendet.d ẽolle
hanc: & frustra inferior ista crea¬
tura. reuelationem filiorũ dei
expectat. Tolle hanc: et neq pat-¬
archȩ. neq ꝓpħe. aliqui consũma-¬
buntur: cum paulus asserat
deum ita ꝓuidisse pro nob̾: ne
sine nob̾ consũmarentur. eolle
hanc: et ip̃a scõrum angelorum
ꝓ imꝑfectione sui mimeri gła
gclaudicabit: nec dei ciuitas de
sui integritate gaudebit: Unde
g implebitur ꝓpositum dei. et
misterium uoluntatis eiꝰ: ma-¬
gnumq illud pietatis sacramen¬
tum. d. Unde postremo dabis michi
infantes ec lactentes: quorum ex
ore laudem suam ꝑficiat deus.a
Celum non habet infantes: habet
quasi conplendam a ꝓpha inui-¬
tantur dicente: laudate puerido¬

Expanded text:
d videndum in bonitate electorum suorum, ad laetandum in laetitia gentis suae, ut laudetur cum haereditate sua . Nec parum hoc opus existimes: nullum, dico tibi, remanebit opus perfectum, si hoc nutarit. Nonne de statu et consummatione Ecclesiae finis omnium pendet? Tolle hanc, et frustra inferior ista creatura revelationem filiorum Dei exspectat. Tolle hanc, et neque patriarchae, neque prophetae aliqui consummabuntur, cum Paulus asserat, Deum ita providisse pro nobis, ne sine nobis consummarentur . Tolle hanc et ipsa sanctorum angelorum pro imperfectione sui numeri gloria claudicabit, nec Dei civitas de sui integritate gaudebit. 5. Unde ergo implebitur propositum Dei, et mysterium voluntatis ejus, magnumque illud pietatis sacramentum? Unde postremo dabis mihi infantes et lactentes, quorum, ex ore laudem suam perficiat Deus? Coelum non habet infantes, habet quasi complendam a Propheta invitantur, dicente: Laudate, pueri, Do
Abbreviated transcription (Latin):
sius: non intremus siluam hanc
profundi sacramenti. nisi clatralucȩ
diei. Iam enim disputante me
longius inclinata ẽ dies. dum
ĩuiti abstrahimur ab his liliis: nec
um omne detrahit odor florum.
Osodicum quid restare iudenir de
presenti capitulo. at istud madicũ
reconditum nimis: sicut ce cetera u¬
niuersa carminis huius. Sed qui
reuelat misteria. aderit ut confido
cum pulsare ceꝑimus: & non clau¬
det ora loquentium se. cui familia¬
re magis ẽ reserare clausa. sponsus

Expanded text:
sus: non intremus silvam hanc sus: non intremus silvam hanc profundi sacramenti, nisi clara luce diei. Jam enim disputante me longius, inclinata est dies; dum inviti abstrahimur ab his liliis. Nec um omne detraheret odor florum. Modicum quid restare videtur de praesenti capitulo. At istud modicum reconditum nimis, sicut et caetera universa carminis hujus. Sed qui revelat mysteria aderit, ut confido, cum pulsare coeperimus: et non claudet ora loquentium se, cui familiare magis est reserare clausa, sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
uigiliis. de oratione. de lectione. de
oꝑe manuum. postremo de omni
obseruantia monachi. ubi inue¬
nitur uoluntas sua in ea. et non
obedientia magistri sui: id ipsum
sentio. Ninime prorsus obseruã¬
tias illas. et sibonas in se. tamen
inter lilia. idẽ. inter uirtutes cen¬
suerim deputandas: sedaudiet a
ꝓpħa quȩ eiusmodi ẽ. Numquia
tale ẽ obsequium quod elegi dicit
dominus: Et adaet. In die bonoꝵ
tuorum: inueniuntur uolunta¬
tes tuȩ. Grande malum ꝓpria uo¬
luntas: quia fit ut bona tua. bo
na non siint. Oportet ꝓinde lilia
fiant quȩ huiꝰsmodi sunt: quia
nichil omnino quod ꝓpa inqui¬
natũ sit uoluntate. gustabit is
qui pascitur inter lilia. Sapientia
ẽ ubiq attingens ꝓpter mundici¬
am suam: & nil inquinatum ĩ
eam incurrit. Ita ergo int̾ lilia
pasci amat sponsus: ĩdẽ. apud mũ¬
da et nitida corda. Sed quousq dͦ
Donec aspirer dies: & inelinentur
umbre. Ombrosus locus ẽ. & condẽ¬

Expanded text:
vigiliis, de oratione, de lectione, de vigiliis, de oratione, de lectione, de opere manuum, postremo de omni observantia monachi, ubi invenitur voluntas sua in ea, et non obedientia magistri sui, id ipsum sentio. Minime prorsus observantias illas, etsi bonas in se, tamen inter lilia, id est inter virtutes, censuerim deputandas; sed audiet a propheta, qui ejusmodi est: Nunquid tale est obsequium quod elegi, dicit Dominus? et addet: In die bonorum tuorum inveniuntur voluntates tuae . Grande malum propria voluntas, qua fit ut bona tua tibi bona non sint. Oportet proinde lilia fiant, quae hujusmodi sunt, quia nihil omnino, quod propria inquinatum sit voluntate, gustabit is qui pascitur inter lilia. Sapientia est ubique attingens propter munditiam suam, et nil inquinatum in eam incurrit . Ita ergo inter lilia pasci amat sponsus, id est apud munda et nitida corda. Sed quousque? Donec aspiret dies, et inclinentur umbrae. 1519 Umbrosus locus est hic et conden
Abbreviated transcription (Latin):
se. Deniq non resperit ad cam mu¬
nera: quod non recte ambularee
cum fr̃e suo. Teste sc̃o ꝓpħa. enam
abhominabatur salbata c&e neome-¬
mas. & sacrificia iudeorum ⁊ ita
ut manifeste protestaretur odisse
ea anĩmam suam: & dicebat. Cum
ueniretis ante conspectum mneum:
quis quȩ siuit ea de manibus ur̃is. d
Credo non redolebant lilia manus
ille: & ꝓpterea respuebat munus ex
& non inter spinas. Quid ni spi-¬
nosas habebant manus quibus
aiebat ÷ manus ur̃e sanguine ple¬
ne sunt.ᵈ Et manus esau pilose
erant. spinosis similes: ideo non
sunt admissȩ ut ministrarent sco.
Oereor. ne et int nos aliqui sint.
quorum non accĩpter munera
sponsus: eo quod non redoleant lilia.
Et enim si in die ieiunii mei inue¬
niatur uoluntas mea. non tale
ieiunium elegit sponsus: nec sapie
illi ieiunium meum: quod non
lilium obedientiȩ. sed uitium ꝓpͥe
uoluntaris sapit. Ego autem non
solum de ieiunio. sed de silentio. de

Expanded text:
se . Denique non respexit ad Cain muse . Denique non respexit ad Cain munera , eo quod non recte ambularet cum fratre suo. Teste sancto propheta, etiam abominabatur sabbata, et neomenias, et sacrificia Judaeorum, ita ut manifeste protestaretur odisse ea animam suam, et dicebat: Cum veniretis ante conspectum meum, quis quaesivit ea de manibus vestris? Credo, non redolebant lilia manus illae et propterea respuebat munus ex t non inter spinas. Quidni spinosas habebant manus, quibus aiebat: Manus vestrae sanguine plenae sunt Et manus Esau pilosae erant, spinosis similes; ideoque non sunt admissae, ut ministrarent Sancto. 14. Vereor ne et inter nos aliqui sint, quorum non acceptet munera sponsus, eo quod non redoleant lilia. Etenim si in die jejunii mei inveniatur voluntas mea, non tale jejunium elegit sponsus, nec sapit illi jejunium meum, quod non lilium obedientiae, sed vitium propriae voluntatis sapit. Ego autem non solum de jejunio, sed de silentio, de
Abbreviated transcription (Latin):
nis actibꝰ eoꝵ qui in dilectione ac¬
quie scent illi. D eniq usu loq̃nti¬
di sermo impletus tunc dicitur.
cum fuerit mancipatus effectrii :
compleantur. Sed audi ipsum quo
se dicat cibo ali. Meus cibus inquit
ẽ: ut faciam uoluntatem patris
mei. Uerbum uerbi ẽ. aꝑte indicã¬
tis eẽ suum cibum factum bonum:
si tamenĩuenit uld̃ inter lilia. hoc
ẽ inter uirtutes. Alioquin si extͣ
detur cibus: non tangit illum is
qui pascitur inter lilia. Uerbi cau¬
sa. non recipit ȩlemosinam de ma¬
nu raptoris. seu feneratoris: sed nec
de ypoc̾te quidem. qui cum facit
elemosinam. facit tuba cani antese:
ut glorificetur ab hominibus.
Sed neq illius orationem aliqͦ
modo exaudiet. qui amat orare ĩ
angłis platearum: ut ab homini¬
bus uideatur. Nempe oratio pec¬
catoris execrabilis erit. Srustra
quoq offerat munus suum ad
altare: qui conscius ẽ sibi. quod fr̃¬
suꝑ suus habet aliquid aduersũ

Expanded text:
nis actibus eorum, qui in dilectione acnis actibus eorum, qui in dilectione acquiescent illi. Denique usu loquendi sermo impletus tunc dicitur, cum fuerit mancipatus effectui: qucompleatur. 13. Sed audi ipsum quo se dicat cibo ali. Meus, inquit, cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei . Verbum Verbi est aperte indicantis, esse suum cibum factum bonum; si tamen invenerit illud inter lilia, hoc est, inter virtutes. Alioquin si extradetur cibus, non tanget illum is, qui pascitur inter lilia. Verbi causa, non recipit eleemosynam de manu raptoris seu feneratoris; sed nec de hypocritae quidem, qui cum facit eleemosynam, facit tuba cani ante se, ut glorificetur ab hominibus. Sed nec illius orationem aliquo modo exaudiet, qui amat orare in angulis platearum, ut ab hominibus videatur . Nempe oratio peccatoris exsecrabilis erit . Frustra quoque offerat munus suum ad altare, qui conscius est sibi quod frater suus habet aliquid adversum
Abbreviated transcription (Latin):
& satis fore reor. non modo ꝓloci
explanatione: sed &e ꝓ fine sermonis.
Sermo dei ueritas ẽ: & ip̃e sponsꝰ.
Nostis hoc: audite cetera. Is cum
auditur. & minime obeditur illi.
uacuus interim & ieiunus quo¬
dãmodo remanet: omnino tristi
& querulus quod prolatus in ua-¬
cuum sit. Si autem obeditum fu¬
erit: nonne tibi uerbum uidebi-¬
tur in quandam excreuisse corpu-¬
lentiam. quia uerbo opus accesit.
iit pote refectum quibusdam fruc-¬
tibus obendientiȩ. iusticiȩ frugibᷤ
Inest quod in apocalipsi loquit᷑.
Ecce sto. ad ostĩum & pulso: siqͥs
audierit uocem meam. & aꝑuei̾t
ianuam. introibo ad illum: & cena¬
bo cum eo. & ipe mecum. uidenir
approbari hic sensus & apud ꝓpłim
sententia domini ubi dicit. quod
uerbum suum non reuerteretur
ad eum uacum: sed ꝓsperabitur.
& faciet ad quod misit illud. Non
reu̾tet inqͥt ad me uacuum uel ie-¬
iunum: sed quasi prospere in
om̃ibus agens. saturabitur bo¬

Expanded text:
 satis fore reor non modo pro loci  satis fore reor non modo pro loci explanatione, sed et pro fine sermonis. Sermo Dei veritas est, et ipse sponsus. Nostis hoc; audite caetera. Is cum auditur, et minime obeditur illi, vacuus interim et jejunus quodam modo remanet, omnino tristis et querulus, quod prolatus in vacuum sit. Si autem obeditum fuerit, nonne tibi verbum videbitur in quamdam excrevisse corpulentiam, quia verbo opus accessit, utpote refectum quibusdam fructibus obedientiae, justitiae frugibus? Inde est quod in Apocalypsi loquitur: Ecce sto ad ostium, et pulso: si quis audierit vocem meam, etanuam, introibo ad illum, et coenabo cum eo, et ipse mecum . Videtur approbari hic sensus et apud prophetam sententia Domini, ubi dicit quod verbum suum non revertetur ad se vacuum, sed prosperabitur, et faciet ad quae misit illud . Non revertetur, inquit, ad me vacuum vel jejunum, sed quasi prospere in omnibus agens, saturabitur bo
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus. Alioquin quomodo
stabit. quoniam ip̃e prior dilexit
hoc nec ip̃e in deo. nec deus in eo ẽ.
Hȩc dicta siint ad dandam differen¬
tiam inter conexionem. qua pater
& filius unum sunt. & illam qua
adherens deo anima unus spiritus
ẽ: ne forte quia legitur de homine
manente in caritate. quia in deo
maner &e deus ineo. & item de filioꝙ
nichilominus in patre sit. & pat̃
in ip̃o ÷ par putat᷑ur adoptati pre-¬
rogatiua & unici. His gͦ absolutis
recurrendum nobis ad illum qui
pascitur inter lilia: quia inde ex¬
cursus hic factus ẽ usq hue: inrũ¬
nam nos ociose uos iudicabitis.
Et iam quid̾ loci ipsius duos intel¬
lectus posueram. siue quod uirtu¬
tutibus pascitur canditatorum qͥ
uirtus & candor ẽ. siue quod pecca.¬
tores recipit ao penitentiam incor¬
pore suo quod ẽ eccłia ⁊ pro quibus
sibi incorporandis se ipsum fecit
peccatum. qui peccatum non feẽ.
ut destrueretur corpus peccati. cui
aliquando complantati fuere

Expanded text:
dilectus. Alioquin quomodo dilectus. Alioquin quomodo stabit, quoniam ipse prior dilexit hoc nec ipse in Deo, nec Deus in eo est. Haec dicta sint ad dandam differentiam inter illam connexionem, qua Pater et Filius unum sunt, et illam qua adhaerens Deo anima, unus spiritus est, ne forte quia legitur de homine manente in charitate, quia in Deo manet, et Deus in eo; et item de Filio, quod nihilominus in Patre sit, et Pater in ipso; par praerogativa adoptati putaretur, et Unici. 11. His ergo absolutis, recurrendum nobis ad illum qui pascitur inter lilia, quia inde excursus hic factus est usque huc: utrumnam non otiose, vos judicabitis. Et jam quidem loci ipsius duos intellectus posueram, sive quod virtutibus pascitur candidatorum, qui virtus et candor est; sive quod peccatores recipit ad poenitentiam in corpore suo, quod est Ecclesia, pro quibus sibi incorporandis se ipsum fecit peccatum, qui peccatum non fecit, ut destrueretur corpus peccati, cui aliquando complantati fuere
Abbreviated transcription (Latin):
munio uoluntatum: & consensus
in caritate. selix unio si erꝑiaris:
nulla sicomparaueris. Nox experti.
Michi autem adherere deo bonumẽ.
Bonum plane: si onnnii ex parte adhe¬
seris. Quis ẽ enim qui perfecte ãhe̾t
deo ⁊ nisiqui in deo manens. tanquã
dilectus a deo. deum nichilominus
in se traxit. uicissim diligendo: Eigo
mutuaq dilectione inuiscerati alte-¬
rutrum sibi: per hoc deum in homi-¬
ne. & hominem in deo eẽ. haud du¬
bie dixerim. Sed homo quidem ab
ȩtno in deo tamquam abeterno di-¬
lectus ⁊ qui tamen si ex illis sit qui
dicunt: quia dilexit &e gratificaũ
nos. in dilecto filio suo ante mun¬
di constiturionem. Deus uero in
homine: ex quo dilectus ab homine.
Et si ita ẽ. homo quidem in deo ẽ.
& quando in homine deus non ẽ:
deus autem in homine non ẽ. qui
non sit in deo. Manere enim in di¬
lectione non potest. & si forsitan ad
tempus diligat non dilectus: po¬
test nondum autem diligere etiã

Expanded text:
munio voluntatum, et consensus munio voluntatum, et consensus in charitate. Felix unio, si experiaris; nulla, si comparaveris. Vox experti: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Bonum plane, si omni ex parte adhaeseris. Quis est qui perfecte adhaeret Deo, nisi qui in Deo manens, tanquam dilectus a Deo, Deum nihilominus in se traxit vicissim diligendo? Ergo mutuaque dilectione inviscerati alterutrum sibi, per hoc Deum in homine, et hominem in Deo esse haud dubie dixerim. Sed homo quidem ab aeterno in Deo, tanquam ab aeterno dilectus, si tamen ex illis sit qui dicunt quoniam dilexit et gratificavit nos in dilecto Filio suo ante mundi constitutionem ; Deus vero in homine, ex quo dilectus ab homine est. Et si ita est, homo quidem in Deo est et quando in homine Deus non est; Deus autem in homine non est qui non sit in Deo. Manere enim in dilectione non potest, etsi forsitan ad tempus diligat non dilectus; potest autem nondum diligere etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quia non sunt. Una enim illis ut
dictum ẽ & essentia & uoluntas. Ue¬
ro uni non ẽ consensus : non compo¬
stio. non copulatio: aut tale aliquit.
Duas eẽ oportet ad minus uoluntates.
ut sit consensus: duas eque essentias.
ut sit coniunctio: siue unitio per
consensum. Horum nichil in patre
& filio: quippe nec eẽntias duas. nec
duas habentibus uoluntates. Una
ẽ uiraq res illis. uel potius ut p̃¬
fatum me meniini. unum duo ista
in illis. unum &e cum illis sunt:
acꝑ ħ ip̃isicut in comprehensibiliter.
manentes. uere oe singularit unum
sunt. Siquis tamen inter parrem
& filium dicat ẽẽ consensum. non
contendo: dum modo non uolunta¬
tum unionem. sed unitatem intel¬
ligat uoluntatis. At qui deum &
hominem quia propriis extant.
ac distant. & uoluntatibus & sub¬
stantiis. longe aliter in se alterutrũ
manere sentimus: idẽ. non substã¬
tiis confusos. sed uoluntatibus
consentaneos. Et hec unio ipsis cõ¬

Expanded text:
oluntatum, quia non sunt. Una enim illis, ut oluntatum, quia non sunt. Una enim illis, ut dictum est, et essentia, et voluntas; uni vero non est consensus, non compositio, non copulatio, aut tale aliquid. Duas esse oportet ad minus voluntates, ut sit consensus; duas aeque essentias, ut sit conjunctio sive unitio per consensum. Horum nihil in Patre et Filio, quippe nec essentias duas, nec duas habentibus voluntates. Una est utraque res illis; vel potius, ut praefatum me memini, unum duo ista in illis, unum et cum illis sunt; ac per hoc ipsi sicut incomprehensibiliter, manentes, vere et singulariter unum sunt. Si quis tamen inter Patrem et Filium dicat esse consensum, non contendo, dummodo non voluntatum unionem, sed unitatem intelligat voluntatis. 10. Atqui Deum et hominem, quia propriis exstant ac distant et voluntatibus et substantiis, longe aliter in se alterutrum manere sentimus, id est, non substantiis confusos, sed voluntatibus consentaneos. Et haec unio ipsis com
Abbreviated transcription (Latin):
tas: per unus uero inter deum &
hominem. non hec. sed consentanea
quedam affectionum pietas designa¬
tur. Cum adiectione tamen eriam
pater & filius sanissime dicuntur
unus uerbi causa. unus deus. unus
dominus: & quicquid aliud ẽ. quod
citur. Siquidem non ẽ illis diuersa
diuinitas. siue magestas: non ma-¬
gis quam substantia. uel essentia.
uel natura. Nempe hȩc ip̃a omnia
si pie consideres. non diuersa. siue
diuisa in illis: sed unum sunt.
Minus dixi: unum sunt ce eum il¬
lis. Quid illa unitas quara multa
corda uniun: & multȩ animȩ una
leguntur. d Nec censenda ut reor no¬
mine unitatis comparata huic. q̃
non multa unit. sed unum singu¬
lariter signanat. Ergo singularis
ac sumina illa ẽ unitas. que non u¬
nitione constat: sed extat etnitate.
Nec sane hanc spiritualis illa pre¬
facta manducatio facit: quia nec
fit. Est enim. Msulrominus eam
facere putanda ẽ essentiarum qua-¬
liscumq coniuncrio. seu consensio.

Expanded text:
tas, per unus vero inter Deum et tas, per unus vero inter Deum et hominem non haec, sed consentanea quaedam affectionum pietas designatur. Cum adjectione tamen etiam Pater et Filius sanissime dicuntur 1517 unus; verbi causa, unus Deus, unus Dominus, et quidquid aliud est, quod citur. Siquidem non est illis diversa divinitas sive majestas, non magis quam substantia, vel essentia, vel natura. Nempe haec ipsa omnia, si pie consideres, non diversa seu divisa in illis, sed unum sunt. Minus dixi: unum sunt et cum illis. Quid illa unitas, qua multa corda unum, et multae animae una leguntur? Nec censenda, ut reor, nomine unitatis, comparata huic, quae non multa unit, sed unum singulariter signat. Ergo singularis ac summa illa est unitas, quae non unitione constat, sed exstat aeternitate. Nec sane hanc spiritualis illa praefata manducatio facit, quia nec fit. Est enim. Multo minus eam facere putanda est essentiarum qualiscunque conjunctio, seu consensio v
Abbreviated transcription (Latin):
stantiale: & consentibile. Quamquã
si aduertisti. satis tibi per unum
& unus. ipsarum quoq innuitur
differentia unitatum: quoniam
quidem. nec patri & filio unus:
nec homini ce deo unum poterit
conuenire. Non possunt dici pͥater
& filius. quia ille pater. & ille filiꝰẽ
unum tamen dicuntur et sune: qd̃
una omnino illis. & non sua cui
q substantia ẽ. Quod contra homo
& deus. quia unius non sunt
substantiȩ uel nature. unum qui¬
dem dici non possunt. unus tam̃
spiritus certa & absoluta ueritate
dicuntur: si sibi glutino amoris
inhereant. Quam quidem unitate.
non tam essentiarum coherentia
facit: quam coniuentia uolũpta.¬
tum. Patet ni fallor satis. non mͦ
diuersitas. sed disparitas unitatũ:
una in una. altera in diuersis exi¬
stente essentiis. Quid tam distans
a se. quam unitas plur ium & inꝰ
Ita inter unitates ut dixi. disterii¬
nant unus ce unum ⁊ quod ꝑ unũ
quidem in patre & filio essentiȩ uni-¬

Expanded text:
stantiale et consentibile. Quanquam, stantiale et consentibile. Quanquam, si advertisti, satis tibi per unus et unum, ipsarum quoque innuitur differentia unitatum; quoniam quidem nec Patri et Filio unus, nec homini et Deo unum poterit convenire. Non possunt dici unus Pater et Filius, quia ille Pater, et ille Filius est: unum tamen dicuntur et sunt, quod una omnino illis, et non cuique sua substantia est. Quo contra homo et Deus, quia unius non sunt substantiae vel naturae; unum quidem dici non possunt, unus tamen spiritus certa et absoluta veritate dicuntur, si sibi glutino amoris inhaereant. Quam quidem unitatem non tam essentiarum cohaerentia facit, quam conniventia voluntatum. 9. Patet, ni fallor, satis non modo diversitas, sed et disparitas unitatum, una in una, altera in diversis existente essentiis. Quid tam distans a se, quam unitas plurium et unius? Ita inter unitates, ut dixi, disterminat unus et unum, quod per unum quidem in Patre et Filio essentiae uni