comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tra: nos quid bibamus. norunt fideles.
Si speciem uisibilem intendas: aliud ẽ.
Si intelligibilem significationẽ: eundem
potum spiritalem biberunt. Quot quot
gͦ illo tempore crediderunt. uel abrahȩ.
uel isaac. uel iacob. uel moysi. uel aliis
antibus. oues erant: & xꝑm audierũt.
Non alienam uocem: s ipsius audierunt.
Iudex fuerat in precone. Quia & quando
udex loquit᷑ ꝑ p̃conem: exceptor ñ facit.
Preco dixit: s uidex dixit. Alii sunt ergo
quos ñ audierunt oues. in quibus non
erat uex xꝑi: errantes. falsa dicentes.
inania garrientes. uana fingentes. mi¬
seros seducentes. Quid est gͦ quod dixi.
Maior hȩc questio est. Quid habet obscu¬
rum: & ad intelligendum difficile: Au
pastoris erat expressa: ipso ore pastoris.
Si enim ꝑ ꝓphas uox pastoris erat: qͦn¬
tomagis uocem pastoris ꝓferebat lin¬
gua ipsa pastoris: Non om̃s audierũt.
S quid putamus: Qui audierunt. ouẽ

Expanded text:
tra; nos quid bibamus norunt fideles. tra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis antibus, oves erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Aud magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses ductor ꝑ mare rubrum: significat
xꝑm. Populus transiens: significat fide¬
les. Mors egiptiorum: significat aboliti¬
onẽ pecc̃oꝵ. In signiᷤᷤ diuersiᷤ ead̾e fides. Sic
in signis diuersis:. qͦmͦ in u̾bis diu̾siꝰ. Qͥa u̾ba
sonos mutant ꝑ tempora: & utiq nichil¬
sunt aliud uerba quam signa. Signifi¬
cando enim uerba sunt. Tolle significa¬
tionem uerbo: strepitus inanis est. Sig¬
nificata gͦ sunt omĩa. Numquid ñ eadẽ
credebant: ꝑ quos hȩc signa ministraban¬
tur. ꝑ quas eadem quȩ credimus. ꝓpħata
prenuntiabantur.: Utiq credebant. S
illi uentura ẽẽ: nos autem uenisse. Ideo
&e sic ait. Eundem potum spiritalem bibe¬
runt. Si spiritalem: eundem. Nam cor¬
poralem: non eundem. Quid enim illi
bibebant: Bibebant enim de spiritali se
quenti petra. Petra autem erat. xꝑc.ui
nitur. Et illi ꝓ magno sacramento eitisd̾e
xꝑi biberunt aquam ꝓfluentem depe¬

Expanded text:
Moyses ductor per mare Rubrum significat Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christusnitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de pe
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m xꝑm iħm natum ex uirgine̾. uenis¬
se in carne:. passum eẽ. resurrexisse: in
cȩlum ascendisse. Totum hoc sicut uer¬
ba audistis preteriti temporis: imple¬
tum ẽẽ iam credimꝰ. In eius sunt fidei
societate nobiscum & illi patres: qui
crediderunt de uirgine nasciturum.
passurum. resurrecturum. in cȩlum as¬
censurum. Illos autem ostendit apłs:
ubi ait. Habentes autem eundem sꝑm
fidei: sicut scriptum est. Credidi ꝓpt̾ qͦd
locutus sum: & nos credimꝰ. ꝓpt̃ qͦd & lo¬
quimur. ꝓpħa dixit. credidi ꝓpt̃ quod
locutus sum: apłs dicit. & nos credimꝰ
ꝓpt̾ quod & loquim᷑. Ut scias autem qͦd
una sit fides: atidi dicentem. Haben¬
tes eundem sꝑm fidei: & nos credius.
Sic & in alio loco. Nolo enim ignorare
uos frẽs. quia patres nr̃i om̃s sub nũbe
fuerunt: & om̃s ꝑ mare transierunt:
be & in mari. Et omne eandem escam
spiritalem manducauerunt: & om̃s
eundem potum spiritalem biberunt.
Mare rubrum: significat baptismum.

Expanded text:
m Christum natum ex Virgine, venisse in carne, passum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . Propheta dixit, Credidi, propter quod locutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, be et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum;
Abbreviated transcription (Latin):
e illuminato illo qui na¬
tus ẽ cȩcus: sermo ad u¬
dȩas dni exortus est. Hu¬
ic itaq lectioni hodier̃¬
nam ẽẽ contextam: scire debuit & cõ¬
Imoneri caritas ur̃a ᷤ Cum enim dñs
Idixisset. in iudicium enĩ ego in hũc
mundum ueni. ut qui ñ uident u¬
deant. & qui uident cȩci fiant. qͦd eo

Expanded text:
De illuminato illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui viden
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est utiq bonum. Talis gͦ egressus. ñ
posset a bono pastore laudari: ut dice¬
ret. & ingredietur & egredietur. & pas¬
cua inueniet. Est gͦ aliquis ñ solum in¬
gressus. uerum etiam egressus bonus:
ꝑ ostium bonum quod est xꝑc. Sed
qui sit iste laudabilis. & beatus eg̃ssꝰ:
possem quidem dicere ingredi nos.
quando interius aliquid cogitamus:
egredi autem. quando exterius ali¬
quid oꝑamur. Et qm̃ sicut dicit apłs.¬

Expanded text:
non est utique bonum. Talis ergo egressus non non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possim quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius aliquid operamur; et quoniam, sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
uocat nominatim. & educit eas hinc
ad uitam ȩt̾nam: nͥ qui nouit nomi¬
na predestinatoꝵ: Unde ait discipu¬
lis suis. Gaudete: qm̃ nomina ur̃a
scripta sunt in cęlo. Hinc enim eas uo
cat nominatim. Et quis alius eas emit¬
tet: nͥ qui earum peccata dimittet. ut
eum sequi duris liberatȩ uinculis pos¬
sint: Et quis eas precessit quo eum
sequantur: nisi qui surgens a mortu¬
is iam ñ moritur. & mors ei ultra non
uolo ut ubi ego sum. & ipsi sint mecũ.
Unde illud quod ait. ego sum ostium.
ꝑ me siquis introierit saluabitur. &
Singredietur & egredietur. & pascua in¬
ueniet: in hoc euidenter ostendit ñ¬
solum pastorem. s etiam oues intrare
ꝑ ostium. S quid ẽ. ingredietur & egre¬
dietur: & pascua inueniet: Ingredi
quippe in ęccłiam ꝑ ostium xꝑm: ual¬
de bonum est. Exire autem de eccł̃ia.
sicut ait iste ipse ioħs eugłista in epła
sua. ex nobis exierunt. s ñ erant ex nob̾:

Expanded text:
vocat nominatim, et educit eas hinc vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum » ? Unde illud est quod ait: « Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostenditsolum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Ingredi quippe in Ecclesiam per ostium Christum, valde bonum est: exire autem de Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ;
Abbreviated transcription (Latin):
aut exposui uobis: aut tractaui uo¬
biscum. Si qui minꝰ intellexerunt: ma¬
neat pietas. & reuelabitur ueritas. Qui
autem intellexerunt. ñ se extollant
quasi celeriores suꝑ tardiores: ne ex¬
tollendo se exorbitent: & faciluis ꝑue¬
niant tardiores. Om̃s autem ꝑducat :¬
cui dicimꝰ. Deduc me dne in uia tua:
& ambulabo inueritate tua. Per hoc
gͦ quod exposuit d̾ns quia ipse ẽ ostiũ:
intremus ad ea quȩ proposuit nec expo¬
suit. Et pastor quidem quisnam sit
quamuis ñ dixerit in ista lectione qͦ
hodie recitata est: tam̃ in ea quȩ seqͥt᷑
aꝑtissime dicit. Ego sum pastor boniis.
Quod & si non diceret: quẽ alium p̃ter
ipsum intelligere deb̾emus in eis uer-¬
bis ubi ait. qui intrat ꝑ ostium. pastor
Sẽ ouium. huic ostiaruis aperit. & o¬
ues uocem eius audiunt. & ꝓpͥas oues
I ꝓprias oues emiserit ante eas uadit. &
Soues illum sequuntur quia sciunt uo¬
cem eius: Quis enim alius oues ꝓprias

Expanded text:
aut exposui vobis, aut tractavi voaut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat cui dicimus: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . 14. Per hoc go quod exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit: et oves vocem ejus audiunt; et proprias oves proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves eum sequuntur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Qui ꝑseuerauerit usq in finem:
hic saluus erit. Bona uox frẽs: uera. pa¬
storalis. Ip̃a ẽ uox salutis: in tabernacu¬
lis iustorum. Nam facile ẽ audire xꝑm:
facile ẽ laudare eugłium: facile est ac¬
clamari disputatori. Perseuerare usq
in finem: hoc ẽ ouium uocem pasto¬
ris audientium. Temptatio accidit :¬
ꝑseuera usq in finem. usq inqũe finẽ
ꝑseuerabis : Quousq finiasuiam. Qm¬
dui enim ñ audis xꝑm. adu̾sarius
tuus ẽ in ista uia: hoc ẽ in ista morta¬
li uita. Sed quid dicit: Concorda cũ
aduersario tuo cito: dum es cum eo
in uia. Audisti: credidisti: concordasti.
Si aduersabaris: concorda. Si tibi p̃sti¬
tum ẽ concordare: noli ulterius litiga¬
re. Quando enim finiatur uia: nescis.
S tamen scit ille si ouis es: & si ꝑseue¬
raueris usq in finem saluus eris. Ac ꝑ
hoc istam uocem ñ contemnunt sui:
ñ audiunt alien. Ut potui. ut ipse
donauit. ꝓfundam multum q̃stionẽ

Expanded text:
tem: « Qui perseveraverit usque in finem, tem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem. Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quandiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris, concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inqũa uox aliqua pastoris. inqua ouẽ
ñ audiunt alienos: in qua non oues. ñ
audiunt xꝑm. Quȩ ẽ ista uox: Qui ꝑ¬
seuerauerit usq in finem: hic saluus erit.
hanc uocem ñ negligit ꝓprius: ñ audit
alienus. Nam & ille hoc ei predicat. ut
ꝑseueret apud ipsum usq in finẽ: s ñ
apud eum ꝑseuerando ñ audit hanc uo¬
cem. uenit ad xꝑ̃m: audiuit alia. &
alia uerba. illa & illa. omĩa uera.Sana
omĩa: int̃ quȩ omĩa. ẽ & illa uox. Qui
ꝑ seuerauerit usq in finem: hic saluus
erit. Istam qui audierit: ouis est. S au¬
diebat illam nescio quis. & desipuit:
refriguit: audiuit alienam. Si p̃desti¬
natus est: ad tempꝰ errauit: in ȩternũ
ñ peribit. Redit ut audiat quod neglex¬
it: faciat quod audiuit. Si enim de
his ẽ. qui p̃destinati sunt: & errorem
ipsius ds p̃sciuit. & conuersionẽ futu¬
ram. Si aberrauit: redit ut audiat
uocẽ illam pastoris: & sequatur dicen¬

Expanded text:
est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, et non apud Deum perseverando, non audit hanc vocem: venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa omnia, vera sana omnia, inter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicen
Abbreviated transcription (Latin):
git nos in ipso: ante constitutionẽ mundi.
Scd̾m istã gͦ p̃scientiã d̾i & p̃destinationẽ qͣm
multȩ oueᷤ foriᷤ qͣm multi lupi intꝰ ꝙ qͣm młtȩ
oues intus. & quã multi lupi foris:
auid est quod dixi: quã multȩ oues
foris: Quam multi mͦ luxuriant᷑. casti
futuri. Qũã multi blasphemant. xꝑm:
credituri in xꝑm. Quã multi se ine¬
briant: futuri sobrii. Quã multi ra¬
piunt res alienas: donaturi suas. Ge¬
rumtam̃. mͦ alienam uocem audiunt:
alienos sequunt᷑. Item qũã multi intꝰ
laudant: blasphematuri. Casti sunt
fornicaturi. Sobrii sunt: se uino postea
sepulturi. Stant: casuri. Non sunt o¬
ues. De predestinatis enim loquim᷑: de
his loquimur. quas nouit dns qui sunt
eius. Et tamen ipsi qua dui recte sapiũt:
xꝑi uocẽ audiunt. Ecce audiunt ipsi:
ñ audiunt illi. Et tamen scđm p̃desti¬
nationẽ. ñ oues isti: & oues illi. Adhuc
manet questio: quȩ mͥ interim nunc ui¬
detur ita posse dissolui. Est aliqua uox.

Expanded text:
ante constitutionem mundi . » Secundum istam ergo praescientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinatis enim loquimur; de his loquimur, quos « novit Dominus qui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox,
Abbreviated transcription (Latin):
imus exposuimꝰ: quidam ex phari¬
Iseis dixerunt. Numquid & nos cȩci
sumus: Quibus respondit. Si cęci ẽẽ¬
tis: ñ haberetis peccatum. Nunc autẽ
Idicitis quia uidemꝰ: peccatum ur̃m ma¬
net. his uerbis subunxit: ea quȩ ho¬
Sdie cum recitarentur audiumꝰ. Am̃
Samen dico uobis. qui ñ intrat ꝑ ostiũ
Sin ouile ouium. sed ascendit aliunde:
Sille fur ẽ & latro. Dixerunt enim: se
cȩcos non ẽẽ. Uidere autem tunc pos¬
sent: si oues xꝑi eent. Unde sibi usur¬
pabant lumen: qui furebant cont᷑
diem: Propt̃ illorum gͦ uanã & suꝑ¬
bam & insanabilem arrogantiam.
dns iħc ista contexuit: in quibus nos¬
salubriter si aduertamꝰ ad monuit.
Multi enim sunt qui sodm quandã
uitȩ huius consuetudinẽ dicuntur
boni homines. boni uiri. bone femi¬
nȩ. innocentes. & quasi obseruantes
ea quȩ in lege p̃cepta sunt. deferentes

Expanded text:
arisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. Hoc ẽ. si ds̃ clarificatus ẽ in eo
quia ñ uenit facere uoluntatẽ suã.
s uoluntatem eius qui misit eum:
& d̾s clarificauit eum in semet ipsq.
ut natura humana in qua est filius
hominis. quȩ a uerbo ȩt̃no suscep¬
ta ẽ. etiam immortali et̃nitate do¬
netur. Et continuo inquit elarifi
cabit eum. resurrectionẽ scilicet suã.
ñ sicut nrãm in fine scłi. s continuo
futuram: hac ad testatione p̃dicens.
psa ẽ enim clarificatio. de qua ȩuuan¬
gelista iam dixerat. quod paulo ante
cõmemoraui: quia ꝓpterea ñdũ erat
sꝑc datus. illo itaq nouo modo. in eis
quib fuerat eo modo pꝰ resurrectionẽ
credentib dandus: quia iħc ñdum
erat clarificatus: id ẽ ñdum fuerat
mortalitas immortalitate uestita.
uideri. nc̃ clarificatus ẽ filius homi¬
nis: ut quod ait nunc. ñ ad imminẽ¬
tem passionem. s ad uiciña resurredi¬
oñe ꝑtinere credatur: tamqmͣ fuerit

Expanded text:
ipso. » Hoc est: si Deus clarificatus est in eo, ipso. » Hoc est: si Deus clarificatus est in eo, qui non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit eum, et Deus clarificavit eum in semetipso; ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur: « Et ccabit eum, resurrectionem scilicet suam, non sicut nostram in fine saeculi, sed continuo futuram hac attestatione praedicens. Ipsa est enim clarificatio de qua evangelista jam dixerat, quod paulo ante commemoravi, quia propterea nondum erat spiritus datus, illo utique novo modo in eis quibus fuerat eo modo post resurrectionem credentibus dandus, quia Jesus nondum erat clarificatus, id est, nondum fuerat morvideri, Nunc clarificatus est Filius hominis; ut quod ait nunc, non ad imminentem passionem, sed ad vicinam resurrectionem pertinere credatur, tanquam fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ clarificatus ẽ filius hominis: qũe¬
admodum ñ ẽ dictum. petra signifi
regni: aut zizania significabant fi¬
lios maligni: s dictum ẽ. bonũ sem̃
hi sunt filii regni: ⁊ izania aut̃ẽ filii
maligni. Sicut gͦ loqui solet scͥptu¬
ra res significantes tamqm illas quȩ
significantur appellans: ita locutus
est dns dicens. nunc clarificatus est
filius hominis. postea qũã separato
inde nequissimo. & secũ remanenti¬
bus scĩs. significata ẽ głificatio eius:
quando separatis iniquis. manebit
in ȩt̾nitate cum scĩs. Cũ autẽ dixisset.
nunc clarificatus ẽ filius hominis:
adiunrit. Et ds̃ clarificatus ẽ in eo.
Ipsa est enim clarificatio filii homi¬
nis: si ds̃ clarificatur in eo. Si enim
ñ ipse in seipso. s ds̃ in illo clarifica¬
tur: tunc illum ds̃ in se clarificat.
Deniq tamqm ista exponens adiun¬
git: & dicit. Si ds̃ clarificatus est in
eo: & ds clauificauit eum in semet¬

Expanded text:
Nunc clarificatus est Filius hominis: quemNunc clarificatus est Filius hominis: quemadmodum non est dictum, Petra significregni, aut, zizania significabant filios maligni, sed dictum est, Bonum semen hi sunt filii regni; zizania autem, filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans; ita locutus est Dominus dicens, Nunc clarificatus est Filius hominis: posteaquam separato inde nequissimo, et secum remanentibus sanctis, significata est glorificatio ejus, quando separatis iniquis manebit in aeternitate cum sanctis. 3. Cum autem dixisset, Nunc clarificatus est Filius hominis; adjunxit, Et Deus clarificatus est in eo. Ipsa est enim clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. Si enim non ipse in seipso, sed Deus in illo clarificatur, tunc illum DDenique tanquam ista exponens adjungit, et dicit: « Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificavit eum in semet
Abbreviated transcription (Latin):
bus innitamur. Uideo hic aliquid:¬
quod prefiguret magnũ aliquid. fri¬
it uidas: & clarificatus ẽ iħe. Exiit fi¬
lius ꝑditionis: & clarificatus ẽ filius
hominis. Ille quippe exierat: ꝓpt̃ que
dictum eis erat. & uos mundi estis.
s ñ om̃s. Exeunte itaq immundo.
om̃s mundi remanserunt: & cũ fuo
mundatore manserunt. Tale aliquid
erit. cum uictus a xꝑo tͣnsierit hic
mundus. & nemo in ppło xꝑi rema¬
nebit immundꝰ: cum zizaniis a triti¬
co separatis. iusti fulgebunt sieut sol
in regno patris sui. Hoc futurum p̃¬
uidens dñs. & nunc significatum ẽȩ
contestans: discedente uda. tamqm
tizaniis separatis. remanentib tam¬
qũa tritico apłis scĩs: nunc inquit
clarificatus ẽ filius hominis. Tamq̃
diceret. Ecce sum in illa mea clarifi¬
catione. quȩ erit ubi maloꝵ nullus
erit: ubi bonorum nullus perit. Sic
autem ñ ẽ dictum. nc̃ significata ẽ
clarificatio filii hominis: s dictũ ẽ.

Expanded text:
bus innitamur. bus innitamur. quod praefiguret magnum. Exiit Judas, et clarificatus est Jesus: exiit filius perditionis, et clarificatus est filius hominis. Ille quippe exierat, propter quem dictum eis erat, et vos mundi estis, sed non omnes. Exeunte itaque immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore manserunt. Tale alerit cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus; cum zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda tanquam zizaniis separatis, remanentibus tanquam tritico Apostolis sanctis, Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis: tanquam diceret, Ecce in illa mea clarificatione quod erit, ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, Nunc significata est clarificatio Filii hominis; sed dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cum exisset nox: Quid ait redẽp¬
tor: eum exisset uenditor: Nunc
inquit clarificatus ẽ filius hominis.
Quare nunc: Numquid quia exiit
qui tradat: quia imminent qui te¬
neant & occidant: Itane nunc cla¬
rificatus ẽ. quia ꝓpe ẽ. ut amplius
humilietur: quia iam impendit. ut
alligetur. ut iudicetur. ut condem¬
netur. ut irrideatur. ut crucifigat᷑.
ut interimatur: Heccine ẽ clarifica¬
tio: an potius humiliatio: Nonne qñ
miracula faciebat. ait tam̃ de illo iste
ndum erat głificatus: Tunc gͦ ñdum
erat głificatus. cum mortuos suscita¬
ret: & nunc ẽ głificatus cum mortu¬
is ꝓpinquaret: Nondum erat glifica¬
tiis faciens diuina: & glificatus est
passurus humana: Mirum. si hoc d̾s
illorum magister significabat. & do¬
cebat. His uerbis. altius ẽ ꝑserutan¬
dum altissimi dictum: qui se aliqͦn¬
tum manifestat ut inueniamꝰ: & ite¬
rũ occultat ut inquiramus: & de in¬
uentis adinuenienda. tamqmͣ passi¬

Expanded text:
cum exisset nox? Quid ait Redempcum exisset nox? Quid ait Redemptor, cum exisset venditor? Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis. Quare nunc? Numquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneant et occident? Itane nunc clarificatus est, quia prope est ut humilietur amplius: cui jam impendet ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut interimatur? Haeccine est clarificatio, an potius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de illo iste nondum erat glorificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum mortuis propinquaret? nondum erat glorificatus faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum, si hoc Deus ille magister significabat et docebat his verbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda tanquam passi
Abbreviated transcription (Latin):
hic sunt utiq semꝑ discentes: cum
uͦ de hac uita exierint. iam ñ erũt
discentes: s erroris sui mercedẽ reci¬
pientes. Sic enim dictũ est semꝑ dis¬
centes & ad ueritatis scientiã numꝗͣ.
peruenientes: tanquã diceret᷑. semꝑ am¬
bulantes. & nũquã ad uiã peruenientes.
Nos autẽ semꝑ ambulemꝰ in uia:
donec eo ueniamus. quo ducit uia
Nusqũa in ea remaneamus: donec
ꝑducat ubi maneamus. Atq ita &
querendo tendimꝰ: & inueniendo
ad aliquid ꝑuenimus. Et ad id
quod restat. querendo & inueni¬
endo tnͣsimus: quousq ibi fiat fi¬
nis querendi. ubi ꝑfectioni ñ suꝑ¬
est intentio ꝓficiendi. Hȩc p̃locu¬
tio dilectissimi intentam fecerit
it ante passionẽ. Profundus est
enim. Et utiq ubi multũ labora¬
turus ẽ disputator: ñ remissus de¬
bet ẽẽ auditor. Quid gͦ ait dñs
postea qũã uidas exiit: ut citius
faceret quod erat facturus. hoc
ẽ d̃ñm traditurus : Quid ait dies ÷

Expanded text:
hi sunt utique discentes. Cum hi sunt utique discentes. Cum vero de hac vita exierint, jam non erunt discentes, sed erroris sui mercedem recipientes. Sic enim dictum est, semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes, tanquam diceretur, sembulantes, et ad viam nunquam pervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via; nusquam in ea remaneamus, donec perducat ubi maneamus: atque ita, et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, dilectissimi, intentam fecerit it ante passionem: profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus debet esse auditor. 2. Quid ergo ait Dominus posteaquam Judas exiit, ut citius faceret quod erat facturus, hoc est, Dominum traditurus? Quid ait dies,
Abbreviated transcription (Latin):
quęratur occultus ẽ: ut inuentus
quęratur inmensus ẽ. Unde alibi
dr. Querite faciem eius semꝑ. Sa¬
ciat enim querentem in quantu ca¬
pit: & inuenientẽ capatiorem facit:
ut rursus querat impleri ubi plꝰ
capere cȩꝑit. Non gͦ ita dictum ẽ.
querite faciem eius semꝑ. quẽadmo¬
dum de quibdam. semꝑ discentes
& ad ueritatis scientiam nunqm
ꝑuenientes: s potius sicut ille ait.
cum consũmauerit homo. tunc
incipit : donec ad illam uitam ue¬
niamus. ubi sic impleam᷑. ut capa¬
tiores ñ efficiamur: quia ita ꝑfecti
erimus. ut iam ñ ꝓficiamꝰ. Tunc
enim ostendetur nobis: quod fuffi¬
cit nobis. Hic autem semꝑ quera¬
mus: & fructus inuentionis. ñ sit
finis inquisitionis. Neq enim ꝓp¬
terea ñ semꝑ quia hic tantũ: s ido
hic semꝑ dicimꝰ ẽẽ quȩrendum. ne
aliquando hic putemꝰ ab inquisiti¬
one cessandum. Nam & de quibus
dictũ ẽ. semꝑ discentes. & ad ueri¬
tatis scientiam nũqm ꝑuenientes.

Expanded text:
ltus est, ut inventus quaeratur, immensus est. Unde et alibi dicitur: Quaerite faciem ejus semper . Satiat enim quaerentem in quantum capit, et invenientem capaciorem facit, ut rursus quaerat impleri, ubi plus capere coeperit. Non ergo dictum est, quaerite faciem ejus semper, quemadmodum de quibusdam, semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes ; sed potius sicut ille ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod sufficit nobis. Hic autem semper quaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum: sed ideo hic dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam et de quibus dictum est, semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes,
Abbreviated transcription (Latin):
ost ꝓmissionẽ sꝑc sc̃i. ne
quisqͣm putaret qd ita
eum dñs daturus fuerat
uelut ꝓ se ipso. ut ñ &
ipse cum eiᷤᷤ ẽẽt futurus:
adiecit atq ait. Non relinqm uos orpha¬
nos: ueniam ad uos. Orphani: pupilli
sunt. Illud enim grecũ eiusdem rei no¬
m̃ ẽ: hoc latinũ. Nam & in psalmo uͥ
legimus. pupillo tu eris aduitor: grecꝰ
habet orphano. Qmuis gͦ nos filius d̾ĩ
suo patͥ ad optauerit filios. & eund̾e pa¬
tr̃e nos uoluerit habere ꝑ grãm. qui eiꝰ
pat̾ ẽ ꝑ natur̃a: tamen etiã ipse circa
phanos: ueniam ad uos. Hinc ẽ qd̾ etiã
sponsi filios nos appellat: ubi dicit. Ue¬
niet hora ut auferatur ab eis sponsus:
& tunc ieiunabunt filii sponsi. Quis
& dicit. Adhuc modicũ & mundus ĩa
me ñ uidet. Quid enĩ: tunc uidebat¬
eũ mundꝰ. quando quid̾e mundi nomi¬
ne uult intelligi eos de quibꝰ suꝑus ẽ
locutus dicens de sꝑu scõ. qũẽ munrdꝰ
acciꝑe ñ potest: quia ñ uidet eũ neq cog

Expanded text:
ost promissionem Spiritus sancti ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui ejus Pater est per naturam; tamen etiam ipse circa phanos; veniam ad vos. Hinc est quod etiam sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet hora ut auferatur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt filii sponsi . Quis dicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc eum videbat mundus; quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus superius est locutus, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cog
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc enim ad hoc dilexit ut credamꝰ:
& mandatum fidei teneamus. Tunc ad
hoc diligat ut uideamus: & ipsa uisio¬
ne mercedem fidei capiamus: quia &
nos nunc diligimis credendo. quod ui¬
debimus: t̃c̃ aut̃ẽ diligemus. uidendo
quod credimꝰ¬

Expanded text:
Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus: quia et nos nunc diligimus, credendo quod videbimus; tunc autem diligemus, videndo quod credim
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse in nobis: quia tunc ꝑficietur¬
hoc ipsũ. qd̾ nc̃ inchoatum ẽ iam ꝑ ip¬
sum: ut sit in nobis & nos in ipso. Qui
habet inquit mandata mea & seruat ea:
ille ẽ qͥ diligit me. Qui habet in memo¬
ria & seruat in uita: qui habet in ser¬
monib & seruat in morib: qui habet
audiendo. & seruat faciendo: aut qͥ h̃t
faciendo. & seruat ꝑseuerando: ipse
ẽ inquit qui diligit me. Oꝑe ẽ demon¬
stranda dilectio: ne sit infructuosa no¬
minis appellatio. Et qui diligit me in¬
quit. diligetur a patre meo: & ego dili¬
gam eũ: & manifestabo ei me ipsũ. Qd
ẽ diligam: Tanqm tunc dilecturus
sit. & nc̃ ñ diligat: Absit. Quomͦ enim
nos pat̾ sine filio: aut filuis sine patre
diligeret: Quomͦ cũ inseparabilit̾ oꝑen¬
tur: separabilit̾ diligunt: S ad hoc dix̃
diligam eũ: ad quod sequit᷑. & manife¬
stabo me ipsum ei. Diligam & manife¬
stabo: id ẽ ad hoc diligam ut manifestẽ.

Expanded text:
et ipse in nobis; quia tunc et ipse in nobis; quia tunc hoc ipsum quod nunc inchoatum est jam per ipsum, ut sit in nobis, et nos in ipso. Qui habet, inquit, mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus: qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando: ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixit, diligam eum, ad quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo; id est, ad hoc diligam, ut manifestem.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. Quia enĩ uiuit ille: & nos uiuemꝰ.
Nam sicut ꝑ nos mortẽ habere potuimꝰ:
ñ sic & uitam ꝑ nos habere possumus.
In illo die inquit uos cognoscetis quia
ego sum in patre meo: & uos in me. &
ego in uobis. In quo die: nͥ de quo ait. &
uoᷤᷤ uiuetiᷤ. . Tẽ enim erit: ut possimus
uidere quod credimus. Nam & nc̃ ẽ in
nob̾: & nos in illo. S nc̃ credimꝰ. t̃c etiã
cognoscemus: qũauis & nc̃ credendo no¬
uerimꝰ: s tũc contemplando noscemꝰ. Qmͣ¬
dui enim sumꝰ in corpore quale nẽ est.
id est corruptibile qd aggrauat animã:
peregrinam᷑ a dño. Per fidem enĩ ambu¬
lamus: ñ ꝑ speciem. Tunc gͦ ꝑ speciem:
quia uidebimus eum sicuti ẽ. Nam si eti¬
Si autẽ uꝑc in nob̾: corpꝰ quide mortiũ
ciã. Qtua uͦ & nos etiam nc̃ in illo sumꝰ:
satis ostendit ubi dicit. Ego sum uitis.
uos palmites. In illo gͦ die qñ uiuemꝰ
ea uita. qua mors ab sorbebitur: cognoᷤ¬
cemus quia ipse in patre & nos in ipso

Expanded text:
 vivit ille, et nos vivemus. Nam sicut per nos mortem potuimus, non sic et vitam per nos habere possemus. In illo die, inquit, Vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait, Et vos vivetis? Tunc enim erit ut possimus videre quod credimus, nam et nunc est in nobis, et nos in illo: sed hoc nunc credimus, tunc etiam cognoscemus; quamvis et nunc credendo noverimus, sed tunc contemplando noscemus. Quamdiu enim sumus in corpore quale nunc est, id est corruptibile quod aggravat animam, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Tunc ergo per speciem, quoniam videbimus cum sicuti est . Nam si etiobis, corpus quidem mortuum tiam . Quia vero et nos etiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet futurã. & nrãm in scłi fine uen¬
tur̾a. ouob uerbis p̾sentis temporis &
futuri. elegant̃ breuit̃q ꝓmisit: quia
ego inquit uiuo. & uos uiuetis. Quia
ille uiuit: ideo & nos uiuemus. Per ho¬
minẽ quippe mors: & ꝑ hominẽ resur¬
rectio mortuoꝵ. Sicuit enĩ in adam om̃s
moriuntur: sic in xꝑo om̃s uiuificabun¬

Expanded text:
scilicet mox futuram, et nostram in saeculi fine venturam, duobus verbis praesentis temporis et futuri, eleganter breviterque promisit. Quia ego, inquit, vivo, et vos vivetis: quia ille vivit, ideo et nos vivemus. Per hominem quippe mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
carneis oculis in carne conspieuum: ñ
aut̃ẽ uidebat qͦd in carne uerbũ latebat.
uidebat hominẽ: ñ uidebat dm̃. uide¬
bat indum̃tum: ñ uidebat indutum.
S qm̃ pꝰ resurrectionẽ etiam ipsã car¬
nẽ suã. qm ñ solum uidendam. uerũ
etiã contrectandã demonstrauit suis.
noluit demonstrare ñ suis: hinc for¬
tasse intelligendĩi ẽ ẽẽ dictũ. Adhuc
modicum & mundꝰ me iam ñ uidet :
uos autẽ uidebitis me. quia ego uidebi
ẽ quia ego uiuo. & uos uiuetis: Cur
de p̃senti se dixit uiuere. illos autẽ de
futuro ẽẽ uicturos: nͥ quia uitã etiam
carnis utiq resurgentis qualis in ipso
p̃cedebat. & illis ẽ pollicitus secuturã.
& quia ipsius mox futura erat resur¬
rectio p̃sentiᷤᷤ posuit tp̃ris u̾bũ. ꝓpt̾ sig¬
nificandã celeritatem: illoꝵ autẽ qm̃¬

Expanded text:
carne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, noluit demonstrare non suis; hinc fortasse intelligendum est esse dictum, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videbitis me; quia ego vivo, t, quia ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis utique resurgentis. qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et quia ipsius mox futura erat resurrectio, praesentis posuit temporis verbum propter significanda
Abbreviated transcription (Latin):
tem illis omnib ur̃is p̃cedentibus
factis etiam crucifige crucifige cla¬
mastis: audite quid contra uos pro¬
pheta elamat. filii hominũ dentes
eorum arma & sagittȩ: & lingua
eoꝵ machera acuta. Ecce quib ar-¬
mis. quib sagittis. qua machera itũ
int̾fecistis: qnͣdo uobis int̾ficere qũe¬
quã ñ licere dixistis. Hinc ẽ qd̾ cum
ad comprehendum iħm cum sacer¬
dotib ñ uenissent pͥncipes s misissẽt
lucas tamen ȩugłista ait in eode nar¬
rationis suȩ loco. Dixit autem ad eos¬

Expanded text:
tem illis omnibus vestris praecedentibus tem illis omnibus vestris praecedentibus factis, etiam Crucifige, Crucifige, clamastis, audite quod contra vos etiam Propheta clamat, Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent, Lucas tamen evangelista in eodem suae narrationis loco: Dixit autem,
Abbreviated transcription (Latin):
qũa. An ñ int̾ficiebant: quẽ int̾fici¬
endu offerebant: An forte crux ñ
int̾fecit: Sic desipiunt: qͥ ñ sectant᷑¬
s insectantur sapientiam. Quid est
autem. nobis ñ licet interficere quẽ¬
quã: Si malefactor ẽ. cur ñ licet:
Nonne lex eis precipit: ne malefacto¬
rib presertim qualẽ istum ꝑutabãt.
a suo deo seductorib parcant: Sed
intelligendũ ẽ eos dixisse ñ sibi lice¬
tatem. quẽ celebrare iam cȩꝑant:
ꝓpt̾ quẽ etiã de ingressu pretorii conta¬
minari metuebant. Itane obduru¬
istis falsi israhelitȩ: Itane omñe sen¬
sũ nimia malicia ꝑdidistis: ut idõ
uos a sanguine innocentis impol¬
lutos ẽẽ credatis. quia eum funden¬
du alteri tradidistis.Numqͥd &
pilatus illum. qui potestati eius a
uobis ingeritur occidendus: suis est
manib occisurus: Si ñ eum uoluistĩ¬
occidi:. si ñ insidiati estis ei: si ñ uob̃
tradendũ pecunia comparastis: si
ñ comprehendistis: uinristis: addux¬

Expanded text:
An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectanted insectantur sapientiam. Quid est autem, Nobis non licet interficere quemquam? Si malefactor est, cur non licet? Nonne Lex eis praecepit, ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licetatem, quem celebrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus, suis est maniboccidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum pecunia comparastis, si non comprehendistis, vinxistis, addux
Abbreviated transcription (Latin):
niores. Quasi ad latronem existis &
cȩtera. Sicut gͦ pͥncipes sacerdotũ
ñ ꝑ se ipsos. s ꝑ eos quos miserant ad
comp̃hendendum iħm. quid aliud
quã ipsi in suȩ iussionis potestates
uenerunt: sic om̃s. qui crucifigen¬
dum xꝑm impiis uocib clamauer̃t.
ñ quidem ꝑ se ipsos eum. s tam̃ per
illũ. qui eorum clamore ad hoc ne¬
fas impulsus ẽ occiderunt. Quod uͦ¬

Expanded text:
es: Quasi ad latronem existis , et caetera. Sicut ergo principes sacerdotum non per seipsos, sed per eos quos miserant ad comprehendendum Jesum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen ipsi per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impulsus est, occiderunt. 5. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ligi: s quod eum iudei fuissent gen¬
tibus tradituri. hoc ẽ romanis. Nam
pilatus romanus erat: eumq in iude¬
am romani presidem miserant. Ut gͦ
iste sermo iħu impleretur. id est ut eũ
sibi traditum gentes int̾ficerent. qd̾
ihs futurũ ẽẽ predixerat: ideo pilatꝰ
qui romanꝰ uidex erat cum uellet red¬
dere iudeis. ut scđm legem suam udi¬
carent eum: noluerunt eũ acciꝑe
dicentes: nobis ñ licet int̾ficere quẽqꝙͣ.
Ac sic impletus ẽ sermo iħu. qũe de
sua morte predixit: ut eum a iudeis
traditum int̾ficerent gentes. minore
scelere quã iudei: qui se isto mͦ ab eius
int̃fectione. uelut alienos facere uolu¬
erunt: ñ ut eoꝵ innocentia. s ut de¬
mentia monstretur. Explieit sermo
Ntrouut gͤ iterum in pretoriũ pilatꝰ:

Expanded text:
ligi, sed quod eum Judaei fuissent Genligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatus qui judex Romanus erat, cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia monstraretur. TRACTATUS ntroivit ergo iterum in praetorium P
Abbreviated transcription (Latin):
qua eẽt morte moriturus: si mortẽ
crucis hic uelimus acciꝑe. tanqm id̾o
dixerint iudi nobis ñ licet int̃ficere
quẽquã. quia int̾fici aliud ẽ. aliud
crucifigi: ñ uideo quomͦ id possit
consequent̃ intelligi: cum hoc ad pi¬
lati uerba responderent quib eis
dixerat accipite eum uos. & scdm
legem urãm iudicate eum. Nũquid
gͦ ñ eum poterant acciꝑe. & ipsi eũ
crucifigere: si ꝑ tale genus suppli¬
eii int̾fectionẽ cuiusqmͣ uitare cu¬
piebant: Quis autẽ ñ uideat quã sit
absurdum eis licere quẽqũa crucifige¬
re: quib ñ licet qũeqm int̾ficere: Qd
quod ipse dñs eandem mortẽ suã id est
mortem crucis etiam int̾fectionẽ uocat.
sicut legimus apd̃ marcũ ubi ait. ecce
ascendimus iherusolimã & filius ho¬
minis tradetur pͥncipibus sacerdotũ.
& scribis. & tradent eum gentib &¬
illudent ei. & conspuent eũ. & fla¬
gellabunt. & int̾ficient sum: & tercia
ñ quod hic mortem crueis uellet in tel¬

Expanded text:
em crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem vocat, sicut legimus apud Marcum, ubi ait: « Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et damnabunt eum illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia rte moriturus: non quod hic mortem crucis vellet intel
Abbreviated transcription (Latin):
mimica destruetur mors. Oportet gͦ
corruptibile hoc induere incorruptionẽ :¬
& mortale hoc induere immortalitatẽ.
ta est mors in uictoria. ubi est mors conten¬
tio tua: Quid est ubi ẽ mors contentis
tua: Caro concupiscebat adu̾sus sꝑm. &
iugebat. Ubi est mors contentio tua:
Iam uiuemus : iam ñ moriem᷑ in illo qui pro
nobis mortuus est & resurrexit. Ut qui ui¬
uunt inquit iam ñ sibi uiuant. sed ei
qui ꝓ ipsis mortuus est. & resurrexit.
Precemur medicũ saucii: portem᷑ insta¬
bulum curandi. Ille est enim qui ꝓmit¬
tit sanitatem. qui miseratus ẽ in uia se¬
mi uiuo. a latronibus derelicto: infudit
oleum & uinũ: curauit uulnera. leua¬
uit in ium̃tum: ꝑduxit instabulum:
stabulario cõmendauit. Cui stabulario:
forte illi qui dixit ꝓ xꝑo legatione fun¬
gimur. Dedit etiam duos nummos: qui
inpenderent᷑ saucio curando. forte ip¬
pore in qua sauctus sanatur stabulums

Expanded text:
inimica destruetur mors. Oportet enim inimica destruetur mors. Oportet enim corruptible hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: pta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua » ? Quid est, Ubi est, mors, contentio tua? Caro concupiscebat adversus spiritvigebat. Ubi est, mors, contentio tua? Jam vivemus, jam non moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et resurrexit: ut qui vivunt, inquit, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Precemur medicum saucii, portemur in stabulum curandi. Ille est enim qui promittit sanitatem, qui miseratus est in via semivivum a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera, levavit in jumentum, perduxit in stabulum, stabulario commendavit. Cui stabulario? Forte illi qui dixit, Pro Christo legatione fungimur . Dedit etiam duos nummos, qui impenderentur saucio curando : forte ipclesia hoc tempore, in qua saucius sanatur, stabulum