comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic intelligat᷑ qd̾ dictum ÷ in spũ scõ¬
Solent quitpe ita loqͥscripture. Int̾fecert̃
in gladio. id÷ gladio: succendert̃ in igni
io: igni: ⁊ accepit itło cultͦs petrinos
in qͥbꝰ circũcideret filios isrł. Sed qui

Expanded text:
ut sic intelligatur quod dictum est, In Spiritu sSolent quippe ita loqui Scripturae, Interfecerunt in gladio: id est, gladio. Succenderunt in igni : id est, igni. Et accepit Jesus cultros petrinos, in quibus circumcideret filios Israel : i
Abbreviated transcription (Latin):
discretio sp̃ium. Discretio sane dif¬
mii. ficillima ẽ: cũ sp̃c malignꝰ qͣsi tranquillꝰ
agit: ac sine uexatione aliꝗͣ corporis as¬
sumpto humano sꝑu dic̃ qo pocest. Qñ Ex lib̾ d̾
etiã uera dic̃ ⁊ utilia p̃dicat tͣnsfigurans t̾nitate¬
se sic̃ scͥptũ ÷ uelut angłm lucis: ad hoc .xu.
ut eum illi in manifestis boniꝰ cͤditũ fui̾t
seducat ad sua: hoc discerni ñ arbitror
nͥ ddonoillo deqͦ ait apłs. cũ de diu̾sis
dĩ muneribꝰ loqueretur: alii diiudicatio
spũum. Ñ enĩ magnũ ẽ cc̃̾ eũ dinoscere.
cũ ad aliqͣ ꝑuenerit ł ꝑ dicerit. q̃ sunt
cont᷑ bonos mores. ł regulã fidei: tc̃ enĩ
a multis discernitur. Illo aut̃ dono in
ipso p̾mordio qͥmultis adhuc bonus
apparet. continuo diiudicat᷑ anmalꝰ

Expanded text:
s est. Discretio sane difficillima est, cum spiritus malignus quasi tranquillus agit, ac sine aliqua vexatione corporis assumpto humano spiritu dicit quod potest; quando etiam uera dicit et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est: uelut angelum lucis, ad hoc, ut, cum illi in manifestis bonis creditum fuerit, seducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus, cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a mipso primordio quo multis adhuc bonus apparet, continuo dijudicatur an malus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ donationes curationum. ⁊ oꝑationes uir¬
tutũ. uͥ ẽ utiq ⁊ expulsio demonioꝵ
Cũ uͦ adiungit ⁊ dic̃. diuidens ꝓpͥa unicu¬
iq ꝓut uult᷑. nonne manifestat etiã sc̃i
sp̃c potestatẽ: s a patͤ ⁊ filio plane indi-¬
uiduam. G hec ita dicuntur. ut tam̃
inscparabił intelligatur oꝑatio tͥnitatis:
ita ut cũ oꝑatio patͥs dr̃. ñ eã sine filio
et spũ sc̃o intelligatur oꝑari: ⁊ cũ oꝑatio
filii ñ sine patre ⁊ spũ sc̃o. ⁊ cũ operatio

Expanded text:
nes virtutum, ubi est utique et expulsio daemoniorum. Cum vero adjungit et dicit, Dividens propria unicuique prout vult ; nonne manifestat etiam sancti Spiritus potestatem, sed a Patre et Filio plane individuam? Si ergo haec ita dicuntur, ut tamen inseparabilis intelligatur operatio Trinitatis; ita ut cum operatio Patris dicitur, non eam sine Filio et Spiritu sancto intelligatur operari; et cum operatio Filii, non sine Patre et Spiritu sancto; et cum operatio
Abbreviated transcription (Latin):
exẽpla ł cauenda ł imitanda. ⁊ ꝓpter
qͣrũq rerũ q̃ nr̃is accõmodata st̃ usibꝰ
necessaria docum̃ta. hystorica cognitioe
colligimꝰ. De his gͦ sermo cũ fit: eum
sermonẽ scientiȩ puto discernendum
ã sermone sapientie: ad ꝙͣ ꝑtinent ea
q̃ ñ fuert᷑. nec futura st̃. s sunt: ⁊ ꝓpt̃¬
etitatẽ in qͥst. ⁊ fuisse. n ẽs. ⁊ futura eẽ
dicunt᷑. sine ulla mutabilitate tempoꝵ.
Non enĩ sic fuerunt ut ec̃ desinerent. aut
sic futura sunt qͣsi nẽ ñ sint: s io ipsum
ee̾ semꝑ habuerunt. semꝑ habitura scint.
Manent autẽ ñ tanqͣm in spaciis locoꝵ
fixa ueluti corpora: s innatura incorpo-¬
rali sic intelligibilia p̃sto st̃ m̃tis aspectibꝰ.
sic̃ ista in locis uisibilia ⁊ contrectabilia
corporis sensibꝰ. Fecit d̃s celos

Expanded text:
exempla vel cavenda, vel imitanda, et propter quarumque rerum quae nostris accommodata sunt usibus necessaria documenta, historica cognitione colligimus. 23. De his ergo sermo cum fit, eum scientiae sermonem puto, discernendum a sermone sapientiae, ad quam pertinent ea quae nec fuerunt, nec futura sunt, sed sunt, etitatem in qua sunt, et fuisse et esse et futura esse dicuntur, sine ulla mutabilitate temporum. Non enim sic fuerunt ut esse desinerent, aut sic futura sunt quasi nunc non sint: sed idipsum esse semper habuerunt, semper habitura sunt. Manent autem, non tanquam in spatiis locorum fixa veluti corpora: sed in natura incorporali sic intelligibilia praesto sunt mentis aspectibus, sicut ista in locis visibilia vel contrectabilia corporis sensibus. Non autem s
Abbreviated transcription (Latin):
linguaꝵ. Et hec om̃ia tanꝙͣ stelle. Om̃ia
enĩ hec oꝑatur unꝰ atq idẽ sp̃c. diuidens
ꝓpͥa unicuiq ꝓut uult: ⁊ faciens apparere
sẏdera in manifestationẽ ad utilitatẽ. Ser¬
mo aut̃ scientiȩ qͣ continent᷑ oĩa sacͣm̃ta
q̃ uariantur tpr̃ibꝰ tanqͣm luna ⁊ cȩtere
noticie donoꝵ. quȩ deinceps tanꝙͣ stelle
cõmemorata sunt: qͥntũ differunt ab illo
candore sapientie q̃ gaudet p̃dictꝰ dies
tantũ in pͥncipia noc̾tis st̃. His enĩ sunt
necessaria. qͥb illȩ prudentissimuis seruꝰ tuꝰ
ille qͥ sapientiã loqͥtur int̾ ꝑfectos. Am¬
inał aut̃ homo tãqͣm paruulus in xp̃o
lactisq potator. donec roboret᷑ ad sol¬
dũ cybũ. ⁊ aciẽ firmet ad soł aspectum.
ñ habeat desertã noctẽ suã: s luce lunȩ

Expanded text:
t haec omnia tamquam stellae. omnia enim haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout uult et faciens apparere sidera in manifestatione ad utilitatem. sermo autem scientiae, qua continentur omnia sacramenta, quae uariantur temporibus tamquam luna, et ceterae notitiae donorum, quae dcommemorata sunt, quantum differunt ab illo candore sapientiae quo gaudet praedictus dies, tantum in principio noctis sunt. His enim sunt necessaria, quibus ille prudentissimus servus tuus ille qui sapientiam loquitur inter perfectos . Animalis autem homo tanquam parvulus in Christo lactisque potator, donec roboretur ad solidum cibum, et aciem firmet ad solis aspectum, non habeat desertam noctem suam, sed luce lunae
Abbreviated transcription (Latin):
missimã tenent. tanꝙͣ infra celos terre
nomine figurant᷑. Et qr inbaptismo
que acceꝑunt in concussa credulitate
consistunt: roo dictũ ÷ firmauit terrã
suꝑ aquas. Itẽ qr scͥptũ ẽ de dño xp̃o
qd̃ in illo st̃ om̃s thesauri sapientie et
scientiȩ absconditi: hec aut̃ duo. id:
sapientiã ⁊ scientiam distare int̃se ali¬
qͥd alia qͦq scͥpturarũ testant᷑ elo qͥa.
maxime loquente sco iob: uͥ quodãmͦ
singula definiuntur. Ait enĩ. dix̃ aut̃
hoi. ecce pietas : sapientia. abstinere

Expanded text:
missimam tenent, tanquam infra coelos terrae nomine figurantur. Et quia in Baptismo quem acceperunt, inconcussa credulitate consistunt; ideo dictum est, «Firmavit terram super aquas.» Item quia scriptum est de Dominod in illo sint «omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi» ; haec autem duo, id est sapientiam et scientiam, distare inter se aliquid, alia quoque Scripturarum testantur eloquia, maxime loquente sancto Job, ubi quodammodo singula definiuntur; ait enim, «Dixit autem homini, Ecce pietas est sapientia, abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
in nocte huius scħ cautȩ prudenterq
u̾sari: ut abstinendo qͥsq ab iniqͥtate
ñ confundat᷑ tenebͥs ꝓprii munẽs luce
uarictatẽ in hominib dĩ uellet os tclat᷑ i¬
tendere: hec in pͥmis duo posuit dicens. Aui
qͥdẽ dat᷑ ꝑ sp̃m̃ sermo sapientie: hoc ẽt arbi¬
tror sole̾ in potestatem diei: alii sermo scie
fides in eodẽ sꝑu: alii curationũ donatio in
uno sꝑu: alii oꝑationes uirtutum. alii ꝓpħia.
alii diiudicatio spũum: alii gena linguaꝵ.
alii int̃p̃tatio sermonũ. Nichil enim hoꝵ est.¬

Expanded text:
in nocte hujus saeculi, caute prudenterque versari ; ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris, proprii muneris luce varietatem in hominibus Dei vellet ostendere, haec in primis duo posuit dicens, «Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae;» hoc esse arbitror, «Solem in potestatem diei: Alii sermo scienfides in eodem Spiritu, alii curationum donatio in uno Spiritu, alii operationes virtutum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii int
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sis hominib tanꝙͣ officia quoꝵq m̃¬
broꝵ: ad huc inquit suꝑ eminentiorẽ itiã
uob̃ demonstro. Et cep̃ loqͥ de caritate.
Preposuit eã lingͥs h ominũ ⁊ angłoꝵ:
p̃posuit miracuł fidei : p̃posuit scientie.

Expanded text:
diversis hominibus, tanquam officia quorumque mediversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
sermo sapientiȩ. alii sermo scientit secundũ
eundẽ sp̃m. alii fides in eodẽ spũ: alii dona¬
tio curationum in uno sꝑii.: alii oꝑatio uir¬
tutũ in eodẽ spũ. Multa gͦ dantur ad ma¬
infestationt̃. s tu forte eoꝵ om̃ium q̃ dixi
nichil habes. Si amas: ñ nichil habes. Si
enĩ amas unitatẽ: etiã tͥ habet. qͥsqͥs in illa
aliqͥd habet. Tolle inuidiam: & tuum est
uidet in corpore: s numquid soli sibi ocł
uidet: Et manui uidet. ⁊ pedi uidet. ⁊
cȩtis m̃b̃s uidet. Non em̃ si aliquis ictꝰ in
pedẽ ueniat: au̾tit se oculs inde ut ñ pre¬
caueat. Rursꝰ sola manꝰ oꝑatur in corpore.
S numqͥd soli sͥ oꝑatur: Et ocło operatur.
Nam si ictus aliquis ueniens ñ eat ĩ manũ
s tantum in faciem: nũ qͥd dic̃ manꝰ non
moueo: qr ñ tendit ad me : Sic pes ambu¬
lando: om̃ib m̃bris militat. Menbra gt̾a
tacent. lingua om̃ibꝰ loquitur. Habemꝰ
Na ipse apłs cũ dixisset diu̾sa dona dari

Expanded text:
sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim aliquid habet, tolle invidiam et tuum est videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus loquitur. HabemusNam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari
Abbreviated transcription (Latin):
ntate Habet enim ⁊ scientia modũ suum¬
patimo. Bonum. si qd̾ in ea inflat ł inflare asso¬
let. ȩt̾noꝵ caritate uincatur: q̃ ñ inflat.
s ut scimus edificat. Sine scientia
quippe nec uirtutes ipse qͥb recte ui¬
uitur posst̃ haberi: ꝑ qͥs hec uita mi-¬
sera sic gub̃natur: ut ad illã q̃ uere
utimur temporalib rebꝰ. ⁊ illa sapi-¬
entie. hȩc scientiȩ deputat᷑. Quã uis
enĩ ⁊ illa q̃ sapientia ÷ possit scientia

Expanded text:
 Habet enim et scientia modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt haberi, per quas haec vita misera sic gubernetur, ut ad illam quae verutimur temporalibus rebus, et illa sapientiae, haec scientiae deputatur. Quamvis enim et illa quae sapientia est, possit
Abbreviated transcription (Latin):
guit.: licet ñ ibi explicet qͥd int̾sit. &
unde possit utrũꝙ dinosq. Uerum
scͥpturaꝵ sc̃aꝵ multiplicẽ copiã scrutatus.
inuenio scͥptum ee̾ in libro iob: eodẽ scõ
uiroloquente. Ecce pietas ẽ sapientia: ab¬
stinere autẽ a mał scientia ẽ. In hac diffe¬
rentia intelligendũ ÷ ad contemplationẽ
sapientiã: ad actionẽ scientiam ꝑtinere.
ꝑietatẽ quippe hoc loco posuit dei cultũ:
habet ista sententia in codicibꝰ grecis
Et qͥo: inet̾nis excellentius qͣm ds: curꝰ
soluis immutabit ẽ natura: Et qͥs ÷ cultꝰ

Expanded text:
guit, licet non ibi explicet quid intersit, et unde possit utrumque dignosci. Verum Scripturarum sanctarum multiplicem copiam scrutatus, invencto loquente: Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis scientia est. In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam, ad actionem scientiam pertinere. Pietatem quippe hoc loco posuit Dei cultum, habet ista sententia in codicibus graecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cultus
Abbreviated transcription (Latin):
conuenitis ad manducandũ inuicẽ expec̾tate
si qͥs esurit domi manducet ut ñ ad iudicũ
conueniatis: statĩ subtexuit. Cetera autem
cũ uenero ordinabo. Hinc intelligi datur
qr multũ erat. ut in epła cis totũ agendi
ordine̾ insinuaret. que uniu̾sa ꝑ orbem
seruat eccła. ab ipso ordinatum c̾e̾: qd̾
nulla hoꝵ diu̾sitate uariat᷑. De spiritalibꝰ¬

Expanded text:
conuenitis ad manducandum, inuicem expectate; si quis esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur, quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem seruat ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla morum diuersitate uariatur. Sed nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
atq itd m̃bra cętera diu̾sis officiis concor eũ głi¬
dit᷑ distͥbuta. Q tam̃ cũ sam sumus una s Iohani¬
neq diu̾sa. nec alibi maiore alibi minore: xx uiiii¬
s cũ sint ipsa disparia cõmuni ⁊ pari sa-¬
lute congaudent. Huius corporis. cap̃t
ẽ xxp̃c. Huiꝰ corporis unitas. nr̃o sacͥficio
cõm̃datur. Qd̾ breuit̃ significauit apłs
dicens: unꝰ panis unũ corpꝰ multi sumꝰ.

Expanded text:
atque ita membra cetera diuersis officiis concorditer distributa. quae tamen, cum sani sumus, una neque diuersa nec alibi maiore alibi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili salute congaudent. huius corporis caput est Christus, huius corporis unitas nostro sacrificio commendatur, quod breuiter significauit apostolus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut breuit respondeã nec ullas nuptias
debeo dampnart: nec cis uerecundiam
numerositatis auferre. S ne cuiꝙͣ bre¬
uitas huius responsionis mee forte displi Ex lib.¬
ceat. ub̃ius disputantẽ rep̃hensorẽ meũ d pollens¬
audire paratus sũ. Fortassis em̃ affert a tium.

Expanded text:
ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare nec eis uerecundiam numerositatis auferre. sed ne cuiquam breuitas huius responsionis meae forte displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratu
Abbreviated transcription (Latin):
s sp̾alit̃ uirũ: cui eccła ipsa cuiꝰ m̃brast̾
comunx ẽ: q̃ fidi. spei. ⁊ karitatis integͥ¬
tate. ñ in solis uirginib scĩs. s etiã ĩ uiduᷤ
& conugatis fidesib tota uirgo ẽ. Um¬
u̾se quippe eccłȩ cuius illa om̃ia m̃brast̃.
castã exibere. xp̃o. Nouit aut̃ ille conui¬
gẽ uirginẽ sine corruptione fetare:
quẽ in ipsa etiã carne potuit mater
sine corruptione ꝓcreare. Qua ꝓpt̃¬
a ꝓposito meliore lapse si nupserint
lapss & runas a castitate sanctiore q̃
uouetur do. adult̃iis c̾e peiores. Si enĩ
qd̾ nullomͦ dubitandum ẽ ad offensio¬
nẽ xp̃i ꝑtinet. cũ menbrũ eiꝰ fidem ñ
seruat marito : qͣnto grauis offenditur
cũ illi ipsi ñ seruatur fides. in eo qd̃ exi¬
git oblatum. qui ñ exegerat offerendum:
s consilio cõmonitus uouit: tantomag̃
fraudatio uoti auget iniquitatẽ: qͣnto
e t̃ciis & qͥrtis. ⁊ ultra plurib nuptiis
solent homines mouere questionẽ. Uñ

Expanded text:
spiritaliter uirum: cui ecclesia ipsa, cuius membra sunt, coniux est, quae fidei, spei, caritatis integritate non in solis uirginibus sanctis, sed etiam in uiduis et coniugatis fidelibus tota uirgo est. uniuersae quippe ecclesiae, cuius illa omnia membra sunt, castam exhibere Christo . Novit autem ille conjugem virginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. Fit autroposito meliore lapsas, si nupserint,lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est, ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto tis et de ultra pluribus nuptiis solent homines mouere quaestionem. unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singula oꝑa dicebat᷑ uidit d̃s̃ oĩa. qr bonũ
est. Ubi autẽ omia nominata sunt additum ẽ
ualde: ⁊ dictum ẽ. uidit d̃s omia quȩ fecit.
& ecce bona ualde. Menbra enĩ meliora sin¬
gula. ꝙͣ alia singula: s meliora simmul om̃ia
ꝙͣ quelibet singula. Xp̃i itaq te docꝰtͥna sana
in eiꝰ corpore sanã faciat ꝑ ciꝰ grãm: ut co
qd̾ aliis melius habes incorpore ⁊ sp̃ũ. it ẽ
ipse sp̃c tuus qͥ corpori dominat᷑ nec extollat
insolenter. nec discernat inscienter.

Expanded text:
per singula opera dicebatur: uidit deus quia bonum est. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae fecit, et ecce bona ualde. meliora enim quaedam singula quam alia singula; sed meliora simul omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in eius corpore sanam te faciat per eius gratiam, ut id. quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus, qui corpori dominatur, nec extollat insolenter nec discernat inscienter.
Abbreviated transcription (Latin):
duiydicat. Dõs dixit participatione ñ
natura: gr̃a qͣ uoluit facere dõs. Qantꝰ
ds ẽ: qͥ fac̃ dõs: Aut qͣles dii sunt.
qͦs fac̃ homo: Qỹa ille magnꝰ dõs fa-¬
ciendo. tã isti nichil qͥ ab homine facti
st̃. D̾s uerꝰ facͣ dõs credentes inse: qͥbꝰ
dedit pocestatẽ filios di fieri. Et idõ ipse

Expanded text:
Deos» dixit participatione, non natura; gratia, qua voluit facere deos. Quantus Deus est qui facit deos? Aut quales dii sunt quos facit homo? Quam ille magnus deos faciendo, tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Deus verus facit deos credentes in se, quibus dedit potestatem filios Dei fieri . Et ideo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Ueq enĩ uos paganos dicimꝰ. aut scis euũ głii¬
ma paganoꝵ: s hab̾e cũ eis qͥndã simi s iohẽ¬
litudinẽ: eõ qd̾ multos colatis deos. Ueꝵ pͥmo
uos eis esse longe deteriores. qd̾ illi ca
colunt q̃ sunt: s ꝓ diis colenda ñ sunt.
Sunt enĩ ⁊ ydola. s ad salutẽ nicħ sunt.
& qͥ colit arborẽ ñ quidẽ orando seb ad¬
orando. ñ id colit qd̾ nusꝙͣ ẽ: s qđ ita
colendum ñ ẽ. Ipsa etiã demonia uñ

Expanded text:
ue enim uos paganos dicimus aut schisma paganorum, sed habere cum eis quandam similitudinem, eo quod multos colatis deos; uerum uos eis esse longe deteriores, quod illi ea colunt, quae sunt, sed pro diis colenda non sunt; sunt enim et idola, sed ad salutem nihil sunt. et qui colit arborem, non quidem arando, sed adorando, non id colit, quod nusquam est, sed quod ita colendum non est. ipsa etiam daemonia, unde
Abbreviated transcription (Latin):
pagani essetis: ł in eoꝵ genẽ qͥ corpora co¬
lunt. & si ñ colenda. s tamen uera.
ipso factũ c̃ nichil. putare aliqͥd e̾e̾ nichil
Peccatũ quidẽ ñ ꝑ ipsũ factum c̃. ⁊ ma-¬
nifestũ ẽ qͥa pec̃em nichil ẽ: & nichil
fiunt homines cũ peccant. Et y dolum
ñ ꝑuerbũ factum ẽ. Habet qͥdẽ qͣndam
formã humanã. s ipse homo ꝑ uerbum

Expanded text:
pagani essetis uel in eorum genere, qui corpora copagani essetis uel in eorum genere, qui corpora colunt, etsi non colenda, sed tamen uera. ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo
Abbreviated transcription (Latin):
& luna. ⁊ cetera sydera. om̃ia hec mani .uͦ.¬
feste ocuł apparent. atq ipsis sensibus
p̃sto sunt: q̃ cũ pagan tanꝙͣ d̾os colunt.
ł tanqͣm partes unius magni dĩ. nam
unulsũ mundũ qͥcd̃a eoꝵ putant maxinũ
dm̃. ea colunt que sunt: cũ quib qñ agimꝰ
ut ea ñ colant. ñ eis dicimus qõ nulla sint.
s qd̾ colenda ñsint: cisq colendũ hoꝵs
om̃ium conditort̃ dm̃ inuisibilẽ suademꝰ.
cuius solius participatione beatus homo
fieri potest. qd̾ om̃s uelle nemo ambigit.
S qr ñ nulli eoꝵ inuisibilẽ ⁊ incorporeã
creaturam colunt. qd̾ ÷ & anima. mensq
humana: tam̃ qͥa nec huiusmodi cͥature
participatione fit homobeatꝰ. ille ñ solum
qͦsolo fruens beatus fit cultor eiꝰ: & qͦ
solo ñ fruens om̃is mens misera ẽ. qͣlibet
re alia ꝑfruatur. Uos autẽ cũ colatis que
om̃ino ñ sunt. s ur̃arum fallacium fabu¬
larum uanitate finguntur: ꝓpinguiores
ẽẽtis uere pietatis ac religionis si saltem

Expanded text:
t luna, et caetera sidera, omnia haec manifesta oculis apparent, atque ipsis sensibus praesto sunt. Quae cum Pagani tanquam deos colunt, vel tanquam partes unius magni dei; nam universum mundum quidam eorum putant maximum deum: ea colunt quae sunt. Cum quibus quando agimus, ut ea non colant, non eis dicimus quod nulla sint, sed quod colenda non sint: eisque colendum horum omnium conditorem deum inuisibilem suademus, cuius solius participatione beatus homo fieri potest: quod omnes uelle nemo ambigit. sed quia nonnulli eorum inuisibilem et incorpoream creaturam colunt — quod est et anima mensque humana — tamen, quia nec eiusmodi creaturae participatione fit homo beatus, ille non solum quo solo fruens beatus fit cultor eius, et quo solo non fruens omnis mens misera est, qualibet re alia perfruatur. uos autem cum ea colatis, quae omnino non sunt, sed uestrarum fallacium fabularum uanitate finguntur, propinquiores essetis uerae pietati ac religioni, si saltem
Abbreviated transcription (Latin):
Iddendo sicuti sunt. eos intelliꝰ uoluit¬
i. qͥ digne etiã dicuntur. ita sane ut latͥa
sed ea q̃ t ad religionẽ ꝑtinere intelli¬
d̾s : illi aut̃ qͥ dicuntur dii etiã si quist̃
uͥ merito dicunt᷑. ꝓhibiti sunt maledici:
ñ iussi sunt sacͥficiis ł ullis latrie obse¬
& rex magnꝰ suꝑ om̃s dos. St̃ gͦ diĩ
suꝑ quos sit magnꝰ d̾s̃ nr̃. cui iubila¬
niꝰ. cui exultamus. cui laudes cantic
dicimus. Sunt: s ñ nob̃ Apłs enĩ ait.
Nã ⁊ sist̃ qͥ dicuntur dii siue in cęlo
siue interra. quẽadmodũ st̃ dii multi¬

Expanded text:
enim "sicuti sunt" eos intellegi uoluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane. ut λατρεsed ea, quae ad religionem pertinere intelledeus. illi autem qui dicuntur dii, etiam si qui sunt qui merito dicuntur, prohibiti sunt maledici, non iussi sunt sacrificiis uel ullis latriae obse rex magnus super omnes deos.» Sunt ergo dii super quos sit magnus Deus noster, cui jubilamus, cui exsultamus, cui laudes cantici dicimus; sunt, sed non nobis. Apostolus enim ait: «Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, quemadmodum s
Abbreviated transcription (Latin):
hic cognitꝰ ẽ abeo. Nescientes unde
habeant qđ sunt. stulte uirgines sunt.
meritoq foris crunt: qr int̾ne affectum
gratie ñ secum ferunt. Qñ gͥtales reppe-¬
reris. ñ tͥ ꝑsuadeant inanitatẽ uasoꝵ
suoꝵ: s tu eis potius plenitudinem.
Uñ ait apłs. Qsquis se putat aliquid sci¬
re: ñ dũ scit qũcadmodũ oportet scire.
Et mox ostendens qͥd dixerit. qͥsqͥs aut̃
inqͥt diligit dm̃. hic cognitus ÷ ab eo.
Nec sic dic̾e uoluit cognouit eũ: s di¬
cendo cognitꝰ ẽ ab illo. exp̃ssiꝰ uoluit
cõm̃dare etiã hoc ab illo nob̃ ee ut eum
diligamus. Caritas autẽ dĩ diffunditur
in cordib nr̃is. ñ ꝑ nos ipsos. s ꝑ sp̃m scm̃¬

Expanded text:
non sunt, sed quia nescientes, unde habeant, quod sunt, stultae uirgines sunt meritoque foris erunt, quia internae affectum gratiae non secum ferunt. Quando ergo tales reppereris, non tibi persuadeant inanitatem uasorum suorum sed tu eis potius plenitudinem. unde ait apostolus: Quisquis se putat aliquid scire, nondum scit, quem ad modum oportet scire; et mox ostendens, quid dixerit: Quisquis autem, inquit, diligit deum, hic cognitus est ab illo. nec sic dicere uoluit: Cognouit illum, sed dicendo \'cognitus est ab illo\' expressius uoluit commendare etiam hoc ab illo nobis esse, ut eum diligamus. caritas enim dei diffunditur in cordibus nostris non per nos ipsos sed per s
Abbreviated transcription (Latin):
Scĩa inflat: caritas aut̃ ñ emulat᷑. ñ ĩtlat᷑.
Sic itaq adhibeat᷑ scientia tanqͣm machi¬
na quedã ꝑ qͣm structura karitatis assurgas.
q̃ manet in eternum. etiã cũ scientia destru¬
et᷑ : q̃ ad fine̾ caritatis adhibita. multũ ẽ

Expanded text:
s aedificat . Charitas autem non aemulatur, non inflat. s aedificat . Charitas autem non aemulatur, non inflat. Sic itaque adhibeatur scientia tanquam machina quaedam, per quam structura charitatis assurgat quae maneat in aeternum, etiam cum scientia destruetur ; quae ad finem charitatis adhibita multum est
Abbreviated transcription (Latin):
&& illuminatorẽ. Hunc ita egentẽ. ⁊ dolentẽ
scientia ñ inflat: quia caritas edificat. Pre¬
posuit enim scientiã scientiȩ: preposuit scre
infirmitatẽ suã magis ꝗͣm scire mundi me-¬
nia. fundam̃ta terrarũ. ⁊ fastigia celoꝵ.
& hanc apponendo scientiã. apposuit dolorẽ.
dolorẽ ꝑegͥnationis sue. ex desidio pat̾e sue.
& conditoris eiꝰ beati di sui. Hec om̃iatr̃s.¬
sumꝰ. qr cognouimus patͤm. Om̃ia ista qͣsi
cognitionẽ com̃dant: karitatẽ ñ cõm̃dant:
Si cognouimꝰ. amcinus. Nam cognitio sine
karitate. ñ saluos fac̃. Scientia inflat. ca¬
ritas edificat. Si confiteri nultis ⁊ ñ amare
incipitis d emonib similes c̾ẽ. Confitebant᷑
demones filium dĩ : & dicebant. Qld nob̃
& tͥ. Et repellebantur. Confitemini. & am¬
plectimini. Illi enĩ timebant de iniquitatib
suis: uos amate dimissorẽ iniqͥtatũ ur̃arũ.

Expanded text:
et illuminatorem: hunc ita agentem et dolentem et illuminatorem: hunc ita agentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat ; praeposuit enim scientiam scientiae, praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi moenia, fundamenta terrarum, et fastigia coelorum: et hanc apponendo scientiam, apposuit dolorem ; dolorem peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et conditoris ejus beati Dei sui. In hoc gensumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquitatum vestrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
angłm sathane a qͦ colaphizaret. ¶
colaphizatur: caput eiꝰ tunditur ne
erigatur. Et ibi de scientia metus erat
inflationis. hoc ẽ elationis. Ait enim. In
magnitudine reuelationũ mearum ne Ex libro¬
extollar. Ibi gͦ metuenda ẽ elatio. uͥ erat ad ianu
terrestͥum cȩlestiumq reiꝵ magni esti¬
mare solet genus humanũ: in qͦ ꝓfecto
meliores sunt qͥ huic scientiȩ p̃ponunt
nosse semet ipsos: laydabiliorq: anmus
cui nota ẽ ł infirmitas sua. ꝙͣ qui ea non
respecta. uias sẏderũ scrutatur etiã cog¬
niturꝰ. aut qͥ iã cognitas tenet. ignorans
citatꝰ. atq in ciꝰ amore corã se uiluit. ad eũꝙ¬
uolens intrare nec ualens. eoq sͥ lucente
attendit inse. inuenitq se. suãq egͥtudine
illius munditie cõtemꝑare ñ posse cognoui
flere dulce habet. ⁊ eum p̃cari. ut etiã atq
etiã misereatur. donec exuat totã miseriã
salutis accepto. ꝑ eiꝰ unicũ saluatorẽ hominiꝰ

Expanded text:
angelum satanae, a quo colaphizaretur? Qui angelum satanae, a quo colaphizaretur? Qui colaphizatur, caput ejus tunditur, ne erigatur: nam et ibi de scientia metus erat inflationis, hoc est elationis. Ait enim: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Ibi ergo metuenda erat elatio, ubi magnarum terrestrium coelestiumque rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans citatus, atque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dulce habet, cumque deprecari, ut etiam atque etiam miscreatur, donec exuat totam miseriam,salotis, per ejus unicum Salvatorem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
inflat. caritas uͦ edificat. Qł recte alit̃
ñ intelligitur: nͥ scientiã tunc ꝓdesse cũ
caritas in ẽ. Sine hac autẽ inflare: id ẽ
insuꝑbiam inanissimȩ qͣsi uentositatis
extollere. E st gͦ in demonibus scientia si¬
ne caritate: & id̾o tam inflati. hoc ẽ tã
suꝑbisunt. Scientia ait apłs inflat.¬
Qͥd gͦ: Scicntiam fugere debetis: &
electuri estis nichil scire potiꝰ ꝙͣ inflari:
Ut qͥo uobis loquimur: simelior ẽ ig¬
norantia qͣm scientia: Ut qͥd uob̾ dis-¬
putamus : Ut qͥd ista distinguimus:
Ut qͥd qd̾ nostis ãmonemꝰ. qd̾ ñ nostis
inferimus : si scientia cauenda ÷ ne ĩflec:
Ergo amate scientiã: s anteponite ca-¬
ritatẽ. Siscientia sola sit: inflat. Quia Ex tr̃
flari. Ibi gͦ inflat scientia: uͥ karitas .iͦ¬
ñ edificat. U autẽ edificat solidata ẽ.
ñ ẽ ibi inflatio. uͥ petra ẽ fundam̃tum.
elatio: ut ꝓptͣ hoc uitium. etiã tantꝰ ille
apłs appositũ sͥ eẽ dice̾t stimulũ carnis

Expanded text:
inflat, caritas uero aedificat; quod recte aliter non intellegitur, nisi scientiam tunc prodesse, cum caritas inest; sine hac autem inflare, id est in superbiam inanissimae quasi uentositatis extollere. Est ergo in daemonibus scientia sine caritate, et ideo tam inflati, hoc est tam superbi sunt, Quid ergo? scientiam fugere debetis, et electuri estis nihil scire potius quam inflari? Utquid vobis loquimur, si melior est ignorantia quam scientia? utquid vobis disputamus? utquid ista distinguimus? utquid quod nostis admonemus, quod non nostis inferimus, si scientia cavenda est, ne inflet? Ergo amate scientiam, sed anteponite charitatem. Scientia si sola sit, inflat. Quia vero flari. Ibi ergo inflat scientia, ubi charitas non aedificat: ubi autem aedificat, solidata est. Non est ibi inflatio, ubi petra est fundamentum. etiam tantus ille Apostolus appositum sibi esse diceret stimulum carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan ⁊ patrẽ meum sciretis. Ille qͥ omma
scit. qñ dic̃ forsitan. ñ dubitat s increpat.
Attende em̃ quomͦ increpatiue dicat᷑ ipsum
forsitan: qd̾ uidetur u̾bum ẽt̾ dubitationis
idõ dubitante qr nesciente. Cũ uͦ dr̃ adeo uer¬
bũ dubitationis. cũ dm nichil utiq lateat.
illa dubitatione arguitur infidelitas: non
quas certas habẽt. aliqͣndo increpatiue¬
cũ corde ñ dubitent: uelut sundigneris
seruo tuo & dicas. contempnis me: consi-¬
dera. forsitan dñs tuussum. Hinc ⁊ apłs¬
ad qͦsdã contẽptores suos loquens ait. Puto
aut᷑. qd ⁊⁊ ego spm dĩ habeo. Qͥ dic̃ puto.
dubitare uidetur. S ille increpabat: ñ
dubitabat. Et ipse dñs iħc xp̃c alio loco
increpans infidelitatẽ fut᷑am humani ge¬
neris: cũ uenerit in qͥt filius homini¬
putas inuemet fidẽ interra: De his aut̃ hie

Expanded text:
forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis; ideo dubitante, quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum utique nihil lateat, illa dubitatione arguitur infidquas certas habemus, increpativecum corde non dubitemus. Velut si indigneris servo tuo, et dicas: Contemnis me, considera forsitan, dad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit, puto, dubitare videtur: sed ille increpabat, non dubitabat. Et ipse Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominiputas, inveniet fidem in te
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ : m̃sura karitatis. sic̃ dñs ait. ma¬
iorẽ hac caritatem nemo habet. ꝙͣ ut a¬
nimã suã ponat quis ꝓ amicis suis: siue
potiꝰ qi sic̃ mors animã auellit a sensibꝰ
corporis. sic caritas a concupiscentiis car-¬
nalib Huic subseruit scientia cũ ẽ utił
nã sine illa inflat. Qd̃ uͦ illa edificando
impleuerit: nichil ibi ista inane qd̃ inflet
inueniet. Utilẽ porro scĩam definiendo
demonstrauit: ubi cũ dixisset. ecce pietas
ẽ sapientia. continuo subiunxit. abstine̾
qͥd: scientia inflat: Sola. sine caritate.
Id̾o adiinxit: caritas uͦ edificat. Ad de gͦ
scientie karitatẽ. ⁊ utił erit scientia. ñ ꝑse

Expanded text:
ura caritatis, sicut dominus ait: Maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat; quod uero illa aedificando impleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi. cum dixisset: Ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: Abstinere quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate: ideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non pe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inflatur. Quid÷ autem pictas: nͥ d̾i
cultus: Et uñ ille colitur: nͥ karitate:
Caritas enim de corde puro. ⁊ conscientia
bona. ⁊ fide ñ ficta. magna ⁊ uera uirtꝰ ẽ.
qr ipsa ÷ & finis precepti. M crito dictũ ẽ¬

Expanded text:
ns dicit : « Quid autem pietas nisi Dei cultus? et unde colitur nisi ex caritate? Caritas igitur de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, magna et vera virtus, quia ipsa est et finis praecepti.--Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
contingebant illis. siue in his qͥ scirent
siue in illis qui illa nescirent. nichil altud
esse qͣm ꝓphetia xp̃i. ex quo nasce̾tur etiã¬
tpr̃e necessarium fuit in isrł ñ haberet.
mortuo uiro quesiuit alterũ de qͦ haberet.
Hac itaq bis coniuncta. id̾o anna uniuira
qd̾ quidẽ scͥptura reticendo reliquit incer-
scdas nuptias recusauit: qr nouerat iam
continendi. nec coniugalib fetandis uis-¬
n huic sc̃e nubendo exibuit ministerium.
ñ audeo iã dicẽ beatiorẽ fuisse annȩ uidu¬
itatẽ. qͣm illius fecunditatem. Quia enĩ¬

Expanded text:
contingebant in illis, siue in his qui scirent contingebant in illis, siue in his qui scirent siue in his qui illa nescirent, nihil aliud esset quam propheta Christi, ex quo nasceretur etiatempore necessarium fuit, in Israhel non haberet, mortuo uiro quaesiuit alterum, de quo haberet. hac itaque bis coniugata ideo Anna uniuira uidua quod quidem scriptura reticendo reliquit incertusecundas nuptias recusauit, quia nouerat iam continendi nec coniugalibus fetandis uiset huic scientiae nubendo exhibuit ministerium, non audeo jam dicere beatiorem fuisse Annae viduitatem quam illius fecunditatem. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uearis: nec ita extollas bonum tuum.
ut qd malũ ñ ẽ. tanꝙͣ malũ cͥmineri
alienum: s tanto magis gaude bono
tuo. quantomagis uides ñ tantum illo
deuitari mala. s quedã etiã bona suꝑari. Item e¬
Ab his autẽ illicitis ualde longe : q̃ uoti¬
se libertate obstrinxit: ⁊ ut sibi etiã li¬
cita ñ licerent. ñ imꝑio legis. s consilio
castitatis effecit. Et bonum ẽ pudicicia
conugalis: s melius bonũ ẽ ꝯtinentia
uidualis. Hoc gͦ illius bom sũmissione
honorat᷑. ñ illud bonum melioris huiꝰ
annã beatiorẽ. cũ illa bis mipserit. hec
uni uiro cito uiduata diu uixerit. con-¬
tinuo etiã te meliorẽ putes ẽt qͣm Ruth.
Alia quippe ꝓpħicis temporib sanctaꝵꝵ
feminaꝵ dispensatio fuit. qͣs nubere
obedientia ñ concupiscentia cõpellebat.
ut ꝓpagaretur ꝓ̾płs d̾i in qͦ ꝓmittebãt᷑¬
ꝓpħe di: cũ ⁊ ipse popłs ꝑ ea q̃ infigura

Expanded text:
uearis; nec ita extollas bonum tuum, uearis; nec ita extollas bonum tuum, ut quod malum non est, tamquam malum crimineris alienum, sed tanto magis gaude tuo bono, quanto magis uides non tantum illo deuitari mala, sed quaedam bona etiam superari. mAb his autem inlicitis ualde longe est, quae uoti libertate se obstrinxit et sibi etiam licita ne licerent non imperio legis, sed consilio caritatis effecit. et bonum est pudicitia coniugalis, sed melius bonum est continentia uidualis. hoc ergo melius illius boni submissione honoratur, non illud bonum melioris huius Annam beatiorem, cum illa bis nupserit, haec uniuira cito uiduata diu uixerit, continuo etiam te meliorem putes esse quam Ruth. Alia quippe propheticis temporibus sanctarum feminarum dispensatio fuit, quas nubere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut propagaretur populus dei, in quo praemitterenti, cum et ipse populus per ea. quae in figura
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ si dormierit uir eus liberata t̃: cui uult
nubat tm in dño. B eatior autẽ erit. si sic per¬
manserit. scđm meum consilium. Satis
ostendit beatam ẽt in dño etiã pꝰ m̃ortẽ uts
itum nubentẽ fidelẽ. s in eodẽ dño uiduam
beatiorẽ. hoc : ut scͥpturarũ ñ tantũ uetis
uerũ etiã exemplis loqͣr: beatã cẽ ruth.
s anna ẽe̾ beatiorẽ. Qͣ ꝓpt̾ hoc pͥmũ
oportet ut noueris bono qd̾ elegisti
ñ dampnari scdas nuptias. s inferius
honorari. Nam sicut bonũ sc̃e uirgini-¬
tatis qd̃ elegit filia tua. ñ dampnat
unas nuptias tuas: sic nec uiduitaᷤ tua
cutus qͣm scd̾as. Hinc enim maxime ca-¬
tafrigarum & nouatioꝵ hereses tumu¬
erunt : qͣs buccis sonantib ñ sapientibꝰ
etiã t̃tullianus inflauit: dũ scdaᷤᷤ nuptiaᷤᷤ
tamꝙͣ illicitas maledico dente conciđ.
qͣs om̃ino licitas apłs sobͥa m̃te concedit.
Ab hac sanitate docꝰtrinȩ. nulliꝰ in¬
docti. nullius docꝰti disputatione mo-¬

Expanded text:
r eius, liberata est: cui uult nubat, tantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium, satis ostendit beatam esse in domino etiam post mortem uiri iterum nubentem fidelem, sed in eodem domino uiduam beatiorem: hoc est, ut scripturarum non tantum uerbis, uerum etiam exemplis loquar, beatam esse Ruth, sed Annam beatiorem. Quapropter hoc primum oportet ut noueris, bono, quod elegisti, non damnari secundas nuptias, sed inferius honorari. nam sicut bonum sanctae uirginitatis, quod elegit filia tua, non damnat unas nuptias tuas, sic nec uiduitas tua cuiusquam secundas. hinc enim maxime Cataphrygarum ac Nouatianorum haereses tumuerunt, quas buccis sonantibus, non sapientibus etiam Tertullianus inflauit, dum secundas nuptias tamquam inlicitas maledico dente concidit, quas omnino licitas apostolus sobria mente concedit. ab hac sanitate doctrinae nullius indocti, nullius docti disputatione mo
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. illud melius: qm̃ utrũq expedit. minꝰ
aliud. matus aliud. At uͦ de coniuge ĩfideli di¬
mittenda ł ñ dimittenda qm̃ unũ hoꝵ non
expedit. aliud expedit. dici ñ opordet qui di-¬
mittit bñ fac̃. n qui ñ dimittit melius facit:
s dici oportet ñ dimittat ⁊ ñ dimiitat: qr &¬
si licet. ñ expedit. Sic gͦ dicẽ possumꝰ melus¬

Expanded text:
fieri, illud melius, quoniam utrumque expedit, minus aliud, magis aliud; at uero de coniuge infideli dimittendo uel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet: qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit, sed dici oportet: non dimittat, quia etsi licet, non expedit. sic ergo possum
Abbreviated transcription (Latin):
ordine conuigali. ñ ẽ in homine impro-¬
bandꝰ affectꝰ : etiã ipsũ tam̃ laudabilius
transcendit ⁊ uincit. celestia cogitans am-¬
q̃ ñ se continet nubat: q̃ ñ cepit delib̾e̾t:
que adgressa ẽ ꝑseueret. Nulla adu̾sario
detͣ occasio: nulla xp̃o subtͣhat᷑ oblatio.

Expanded text:
ordine conjugali, non est in homine improbandus affectus: etiam ipsum tamen laudabilius transcendit et vincit coelestia cogitans ani non continet, nubat; quae non coepit, deliberet; quae adgressa est, perseueret: nulla aduersario detur occasio, nulla Christo subtrahatur oblatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccat si nubat. Si se ñ continet: nubat: Hac
itaq conditione ñ se continere ꝑmittitur.
ut tam̃ nubat. Si gͦ elegerit nubere. cogi
ñ pot̃ continere. Sic gͦ ista incontinens
compeslitur nubere: ut possit qd̃ ñ continec

Expanded text:
 dicitur, Si se non continet, nubat ; hac utique conditione non continere permittitur, ut tamen nubat. Si ergo elegerit nubere, cogi non potest continere. Sicut ergo ista incontinens compellitur nubere, ut possit quod non continet
Abbreviated transcription (Latin):
tur. t̃cie dampnentur. Na ego sic̃ ĩ exor¬
dio sermonis huius ammonui: ñ audeo
plꝰ saꝑe ꝗͣ oportet saꝑe. Qͥs em̃ sum qͥ
putẽ diffiniendum. qd̃ nec apł̃m uideo
diffinisse: Ait em̃. Mulier alligata est

Expanded text:
sicut in exordio sermonis hujus admonui, non audeo plus sapere quam oportet sapere . Quis enim sum, qui putem definiendum, quod nec Apostolum video definisse? Ait enim: Mulier alligata est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ aut̃ bono male uti malum ẽ: sic malob̃
paruuloꝵ uti bonũ ẽ. Duo gͥ hȩc bonum n malũ. ⁊ alua
duo uss bonus. ⁊ usꝰ malus. sibimet adiuncta
.iiiͦiͬ. differentias faciunt. Bene utitur bono
continentiam dedicans dõ: male utit᷑ bono
continentiã dedicans ydolo: male utit᷑ malo
concupiscentiam relaxans adult̾io: bñ utitut
malo. concupiscentiam restringens conubio.
Si c̃ gͦ melius: bñ utibono. qͣm bñ uti malo.
cũ sit utrũq bonum: ita qͥ dat uirginẽ san
bene facit. ⁊ qͥ ñ dat nuptum melius facit.

Expanded text:
sicut autem bono male uti malum est, sic malo bene uti bonum est. duo igitur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus et usus malus, sibimet adiuncta quattuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nuptum melius facit.
Abbreviated transcription (Latin):
spũ. ampliorẽ innuptar̃ ⁊ in corpore ⁊ ĩ spiria
scificationẽ intelligi uoluit: ñ corpꝰ nuptarũ
om̃i sc̃ificatione pͥuauit. Disce itaq bonũ tuñ
inmom̃to qͣ didicisti bonũ tuũ plꝰ laudari
qr illud bonũ qͦ sit hoc melius. qͣmsi aliter hoc
bonum ẽẽ ñ posset. nͥ illud malũ eẽt. aut om̃ris
ñ ee̾t. Habent oculi in corpore magnũ hono¬
rẽ. s minorẽ haberent si soli essent: & alia
minoris honoris m̃bra ñ eẽnt. In cęlo ipso sua

Expanded text:
arum et in corpore et in spiritu sanctificationem intellegi uoluit, non corpus nuptarum omni sanctificatione priuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memento quod didicisti. bonum tuum plus laudari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua
Abbreviated transcription (Latin):
apłs de patre loqui cũ dic̃. seruet uir¬
ginẽ suã. ⁊ det nuptum uirginẽ suam:
& cet̾a hoc mͦ. uͥ ñnulli intellexerunt
uirginẽ suã. uirginitatẽ suã: nulla tam̃
hoc simili scͥpturar locutiõe demonstͣnt
tret᷑. q̃ inferiorib gͣdib p̃cipiuntur: ut
u̾bi gr̃a si cęlibẽ amplexus: uitam. & se
castrauit ꝓpt̾ regnũ cȩloꝵ. qͥcqͥd de uxore
diligenda ⁊ regenda sc̃i libri p̃ciptunt.
ñ ꝓprie s translate accipi oportere con¬
tendat: ⁊ quisqͥs statuit seruare ĩnuptã
uirginẽ suam tanqͣm figuratã locutionẽ
conet᷑ int̃pretari: ꝙr scͥptũ ÷ trade filiam
obseruationib intelligendarũ scͥpturaꝵꝵ
ut sciamꝰ alia om̃ib cõmuniter precipi:
alia singulis quib q generib ꝑsonarum :
ut ñ solũ ad uniu̾sum statũ yalitudims Er lib̾ de¬
s etiã ad suã cuiusq m̃bri ꝓpͥã ĩfirmitatem sc̃a uidui

Expanded text:
s de patre loqui, cum dicit: seruet uirginem suam, et: det nuptum uirginem suam et cetera hoc modo. ubi nonnulli intellexerunt uirginem suam uirginitatem suam; nulla tamen hoc simili scripturarum locutione demonstrant. tretur quae inferioribus gradibus praecipiuntur, ut uerbi gratia, si caelibem amplexus est uitam et se castrauit propter regnum caelorum, quidquid de uxore diligenda et regenda sancti libri praecipiunt, non proprie, sed translate accipi oportere contendat; et quisquis statuit seruare innuptam uirginem suam, tamquam figuratam locutionem conetur interpretari qua dictum est: trade filiamobservationibus intelligendarum Scripturarum, ut sciamus alia omnibus communiter praecipi, alia singulis quibusque generibus personarum; ut non solum ad universum statum valetudinis, sed etiam ad suam cujusque membri propriam infirmitat
Abbreviated transcription (Latin):
toris nr̃i. manauit p̃ciũ decoris ur̃i: s de-¬
coris int̾ioris. Om̃is eñi pulcͥtudo filie regis
intͥnsecus. Nac pulcͥtudine illi placete: hãc
pulcͥtudinẽ studiosa cura ⁊ sollicita cogi-¬
tatione componite. Namat ille fallaciaꝵx
fucos: ueris uitas delectat᷑: ⁊ ille si qd̾
legisti agnoscis. ueritas uocat᷑. Ego sum
placete illi ex illo: uiuite in illo cũ illo¬
n de illo: affectib ueris ⁊ scissima karitate
a turo tali amate amari. Porro hoc ad uti

Expanded text:
toris uestri manauit pretium decoris uestri, sed detoris uestri manauit pretium decoris uestri, sed decoris interioris; omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. hac pulchritudine illi placete; hanc pulchritudinem studiosa cura et sollicita cogitatione conponite. non amat ille fallaciarum fucos, ueris ueritas delectatur; et ille, si quod legisti agnoscis, ueritas uocatur; ego sumplacete illi ex illo; uiuite in illo cum illo, de illo. adfectibus ueris et sanctissima castitate a uiro tali amate amari. Audiat haec ui
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita: q̃st̾ mundi. quom placeat uiro¬
Nait sollicita ẽ ea quȩ st̃ mundi ut scã ñ sit
s certe minor.ẽ. diuina sc̃itas ex ea parte cu¬
rarũ. qͣmundana cogitatur uoluptas. Ecqͥd
itaq intentionis animi etiã inhiᷤ rebꝰ ̃pendeõ
quib placendũ ee̾t uiro: colligere debet
placeat q̃ domino placet: & utiq tanto ẽ
beatior. qͥnto ci plus placet. Quanto autẽ
magis cogitat ea q̃ st̾ mundi: tanto minus
placet. Placetͤ itaq ei tota intentione.
specioso forma p̃filiis hominũ. Eiꝰ enim
gr̃a illi placetis. q̃ diffusa c̃ ĩ labiis cuis.
Pacete illi ea quoq parte cogitationis:
quȩ occuparet᷑ mundo. ut placcret᷑ uiro.
Placete illi qͥ displicuit mundo: ut placen¬
tes ei liberemini ex mundo. Hc̃ em̃ speci-¬
osũ forma p̃filiis hominũ uidert̃ homines
incruce passionis: ⁊ nͣ habuit speciẽ neq
decorẽ: s facies eiꝰ abiecta. ⁊ deformis po¬
sitio eiꝰ. Ex hac tam̃ deformitate redemp¬

Expanded text:
st quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. non ait: sollicita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodamplaceat, quae domino placet. et utique tanto est beatior, quanto plus ei placet; quanto autem magis cogitat ea quae sunt mundi, tanto minus placet. placete itaque tota intentione specioso forma prae filiis hominum. eius enim gratia illi placetis, quae diffusa est in labiis eius. placete illi ea quoque parte cogitationis, quae occuparetur mundo, ut placeretur uiro. placete illi, qui displicuit mundo, ut placentes ei liberarentur ex mundo. hunc enim speciosum forma prae filiis hominum uiderunt homines in cruce passionis, et non habuit speciem neque decorem, sed facies eius abiecta et deformis positio eius. ex hac tamen deformitate redemp
Abbreviated transcription (Latin):
uasi infirmiori ⁊ subiecto tͥbuite honorem.
qͥsi coheredib gr̃e. Et illas alloquens sub¬
ditas ẽẽ uiris suis. exemplo sare adhortatur.
Nã sic q̃dã inquit sc̃ẽ mulieres ꝗ̃ in domino¬
sꝑabant ornabant se obseguentes uiris suis.
quomͦ sara obȩdiebat abrahe dñm illum
uocans: cuiꝰ facte estis filie bñfaciente

Expanded text:
vasi infirmiori et subjecto tribuite honorem, vasi infirmiori et subjecto tribuite honorem, quasi cohaeredibus gratiae. Et illas at loquens, subditas esse viris suis exemplo Sarae ad hortatur: Nam sic quaedam, inquit, sanctae mulieres, quae in Deum sperabant, ornabant se, obsequequomodo Sarra obaudiebat Abrahae, dominum illum uocans, cuius factae estis filiae benefacientes