comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
difficultatib custodit᷑: curandũ
ualde : ne ocio torpescat: eurandũ.
ne mcitatione oꝑis uicio elationis
ultant cũ cognoscunt q̃ faciant.s
cũ faciunt q̃ cognouerunt: & si in¬
telligendo ꝯ gaudent muneri largi¬
toris. merentes tũ cõsiderant debitũ
oꝑis: ut uidelicet actione ꝑsoluatl.
qd eis p̃rogatũ ÷ in cognitione. Stultꝰ
nãq: ẽ debitor: qͥgaudens pecunias
mutua accipit. & tẽpꝰ qͦ reddere debeat
ñ attendit. Moderat᷑ aut̃ letitiã acci¬
piendi: qñ sollerti ꝓuidentia: etiã cõ¬
sticutũ tẽpꝰ reddendi cogitatur. In¬

Expanded text:
ndum quippe est ne otio torpeat, curandum ne in exercitatione operis vitio elationis sultant cum cognoscunt 702 quae faciant, sed cum faciunt quae cognoverant; et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
diunt: hoc ꝑ elationẽ potiꝰ ꝗͣ ꝑ ueritatẽ
cristimant plata. Ex suis eni corcdib¬
uba ustoꝵ pensant: & dicihumilit̃
posse uera bona ñ estimant. Sic̃ enĩgͣnis
culpa ẽ sͥ hoc hoĩem arrogare qd ñ
sic plerũq nulla culpa ẽ. si humilit̾bo¬
nũ dicat qd̾ ÷. Unde sepe ꝯtĩgit. ut

Expanded text:
diunt, haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibrba justorum pensant, et dici humiliter posse verba bona non existimant. Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut
Abbreviated transcription (Latin):
subita subtilit̾ degustamꝰ. Tc̃ gͦ uerũ
ĩ qd̃ de dõ cognoscimꝰ: cũ plene nos
aliqͥd de illo cognoscere ñ posse sentimꝰ.
Uñ bñ illic subdit᷑ Qd̃ cũ audiss helyaᷤ.
oꝑuit uultũ suũ pallio. & ing̃ssus stecit¬

Expanded text:
subita subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est, quod de Deo cognoscimus cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: Quod cum audisset Elias, operuit vultu
Abbreviated transcription (Latin):
patefaciunt: ostendũt malignis sp̃ib:
qͣsi insidiantib hostib q̃ predentur.
Quoꝵ ꝓfecto uitã illa cunctis necissi¬
ma erechiȩ culpa figuraũ: qͥ postꝗͣ una
p̃ce & sub uniꝰ noctiᷤᷤ s̃pacio centũ octogin¬
ta qͥnq milia hostiũ angl̃o feriente ꝓstra

Expanded text:
patefaciunt, ostendunt malignis spiritibus patefaciunt, ostendunt malignis spiritibus quasi insidiantibus hostibus, unde praedentur. Horum ergo vitam illa cunctis notissima Ezechiae culpa figuravit, qui postquam una prece et sub unius noctis spatio centum octoginta quinque millia hostium, angelo feri
Abbreviated transcription (Latin):
accipimꝰ : qͥ cogitationes sua mexqͥren¬
om̃e enĩ qd hipocritȩ faciunt: occultiᷤ
ti aut̃. has secũ taciti in cogitationib
ũsant. Gaudent se p̃cipuoᷤ inhumana
estimatione claruisse: cũq inf̾lati fauo¬
rib apd̾ semet ipsoᷤ intumescunt: sepe
mirant᷑ taciti &̃ ipsi qd s. uidericoti¬
die semet ipsis altiores cupunt. ac mi¬
ris ĩuentionib in oꝑe excrescunt: qͥa
sic̃ uͥtutes om̃e uiciñ eneruant. sic ar¬
rogantia roborat. Cogit nãq nitẽ u-¬
uetescere a cõtͣ uires ualere: qi & qđ̵ ne¬
gat uigoᷤ ualitudinis: imꝑat amor
laudis: Yn & factis suis ut diximꝰ ar¬
bitros inqͥrunt. Siuͦ eoꝵ oꝑitestes
dec̃e ꝯtingat: narrant ip̃si q̃ gesserĩt
Cũq efferri fauorib ceꝑuit: sepe eisdẽ
suis oꝑib q̃ egisse se refert̃. m̃tiendo
aliqͥd adiungunt. Cũ uͦ & uera dic̃t.
hec ddicendo aliena faciunt: qi quesitiᷤ
remunerati fauorib ab eoꝵ intima
retͥbutione uacuanit᷑. In eo qd̾ bona fua

Expanded text:
arum cogitationes suas in exquirenomne enim quod hypocritae faciunt, occultis ti autem secum taciti in cogitationibus versant, gaudent se precibus in humana veste actione claruisse. Cumque inflati favoribus apud semetipsos intumescunt, saepe mirantur taciti etiam ipsi quod sunt, videri quotidie semetipsis altiores cupiunt, ac miris inventionibus in opere excrescunt: quia sicut virtutes omne vitium enervant, sic arrogantia roborat: cogit namque mentem juvenescere, et contra vires valere: quia et quod negat vigor valetudinis, imperat amor laudis. Unde et factis suis, ut diximus, arbitros inquirunt; si vero operi testes deesse contingat, narrant ipsi quae gesserint. Cumque efferri favoribus coeperint, saepe eisdem operibus suis, quae egisse se referunt, mentiendo aliquid adjungunt. Cum vero et vera dicunt, haec dicendo aliena faciunt, quia quaesitis remunerati favoribus, a vera et intima retributione vacant. In eo enim quod bona sua
Abbreviated transcription (Latin):
Q qr ꝑ moysent̾rorẽ legi ꝓtulit: qͣsi ꝑ pu¬
erũ uirgã misit. ꝑ legẽ qͥpe uirgã ds̃
tenuerat: cũ dicebat. Siqͥ  hȩc uł illa
fecerit: morte moriat. A pecc̃i gͥ mor¬
te. timor suscitare ñ ualuit: s ad statũ
uitȩ aspirata manscietudiniꝰᷤ gr̃a erex̃
S puer cũ bacło mortuũ suscitate non

Expanded text:
r Mosen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. A peccati igitur morte, timor suscitare non valuit, sed ad statum vitae apparata mansuetudinis gratia erexit. Sed puer cum baculo mortuum susci
Abbreviated transcription (Latin):
dix. qͦ tẽpore mori ipse merebat᷑: ꝑ lar
distulit. qͦ an seł̾a ipse p̾sciuit. Plec ꝓpħa¬
qͥ fallax qi tẽpꝰ mortiꝰ inotuit. qͦuir ille
mori merebat᷑ : nec dñica ĩstituta ꝯuulsa
s̃. q ut ex largitate dĩ anni uitȩ cresce
augnito p̾scientie fuit intꝰ statutrm.

Expanded text:
it, quo tempore mori ipse merebatur. Per ldistulit, quo ante saecula ipse praescivit: nec p fallax quia tempus mortis innotuit, quo vir ille mori merebatur: nec dominica statuta convulsa sunt: quia ut ex largitate Dei anni vitae cresceraugmento praescientiae fuit intus statutum.
Abbreviated transcription (Latin):
añs. Sic sic nimirũ hipocritȩ pꝰqͣm
magnis uͥtutib excrescunt: qi cauere
malignoꝵ sp̃uũ infidias negligũt. &
cȩlari i eisdẽ iͥtutib nolt: bona sua
ostendendo hostiũ faciunt: & ꝓdenteᷤ
subito amittunt: qͥcqͥd chuciꝰ stud enteᷤ¬

Expanded text:
nus . Sic sic nimirum hypocritae, postquam magnis virtutibus excrescunt, quia cavere malignorum spirituum insidias negligunt, et celari in eisdem virtutibus nolunt, bona sua ostendendo, hostium faciunt, et prodentes subito amittunt quidquid diutius studente
Abbreviated transcription (Latin):
mici tͣdit᷑ : qi om̃e bonũ qd ꝑ cõcupis¬
centiã laudis ostendit᷑. occulti adu̾sari
iuri mancipat᷑. Hostes nãq: ad rapinã
ꝓuocant: qͥsuas eoꝵ notitiȩ diuitia
denudãt. Quousq enĩ ab et̾nȩ pale se¬
curitate disungim᷑ : ĩ latnũ ĩsidiantiu
it᷑ ambulamꝰ. Qui gͦ in itinere
deprȩdari formidat: necesse est
Omiseri qͥ asfectantes laudes hoũr in
semet ipsis dissipant fructꝰ laboꝵ : cñq
se ostencde alieniᷤ ocłiꝰ appetunt: dãnatł
qd̾ agunt. Qͦs nimirũ malignispẽ cũ¬

Expanded text:
bus traditur, quia omne bonum quod per concupiscentiam laudis ostenditur occulti adversarii juri mancipatur. Hostes namque ad rapinam provocat, qui suas eorum notitiae divitias denudat. Quousque enim ab aeternae patriae securitate disjungimur, in latronum insidiantium iter ambulamus. Qui ergo in itinere depraedari formidat, abscondat necesse est miseri, qui affectantes laudes hominum, in semetipsis dissipant fructus laborum! Cumque se ostendere alienis oculis appetunt, damnant quod agunt. Quos nimirum maligni spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
designauit. Ascensionis eͦ suȩ dñs prȩ¬
nuncio & testes habuit. unũ an legẽ
aliũ sub lege: ut qnͣdoq ueniret ipse
qͥueracit̾ celos penetrare potuisset.
nde & ipse ordo in eoꝵ qͦ utroꝵq
subleuatione ꝑ q̃dã increm̃ta diffinguit᷑.
Uã enoch tͦnslatꝰ: helyaᷤ uͦ ad celũ sub

Expanded text:
t. Ascensionis suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse, qui veraciter coelos penetrare potuisset, unde et ipse ordo in eorum quoque utraque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
dine q̃ dext̾a eiꝰ dr̃. sinistrã ñ habet:
qr simul oĩa ꝯtuet᷑. simul cuncta as¬
picit: ea ui in qͣ & bonꝰ sp̃s & malus
iuit. exercitũ cęli a dextͥs o a sinis
ipsi quãui ab etherto celo ex pulsi ⁊: ad huc
tam̃ in aereũ celũ demorant᷑: sic̃ paulꝰ
ait. Cõtͣ sp̃ũalia nȩqͥtiȩ incelestibus.

Expanded text:
extra ejus dicitur sinistram non habet, quia simul omnia contuetur, simul cuncta aspicit ea vi, in qua et bonos spiritus et malos vidit. Exercitus coeli a dextris et a sinistipsi quamvis ab aethereo coelo expulsi sunt, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, sicut Paulus ait: contra spiritalia nequitiae in coelestibus.
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥuitã reꝓbã ñ mutat. a ꝑpetͣndis
pecc̃iꝰ animũ ñ au̾tit: cũ a ꝓpħa aliqͥd
reqͥrit. illa audit dõ disponente. q̃ me¬
ret᷑ audire damnandꝰ. Ecce enĩ ut unũ
uł duo de młtis loqͣm᷑. ab oĩpotentĩ
di cultu domꝰ isrł sub idoloꝵ seruitute

Expanded text:
 vitam reprobam non mutat, et a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit Deo disponente, quae merebitur audire damnandus. Ecce enim ut unum vel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum servitute
Abbreviated transcription (Latin):
rens lex dicit. Non obturabis os bo¬
ui trituranti. Quoꝵ quid noᷤ aꝑta
oꝑa cernimꝰ: s apd̾ districtũ iudicẽ
q̃ illo posteriꝰ maneant in occulta re¬
tributione. nescimꝰ. Qͥ tam̃ cõdescen¬
sionis se patientia diluendis ꝓximoꝵ
cõfessionib p̃parant: uelut ante fo¬
res tẽpli luterẽ portant: ut qͥsͥs intͣ¬
re gt̾nitatis ianuã intit᷑: tẽptationeᷤᷤ
suas m̃ti pastoris indicet: & qͣsi in

Expanded text:
is os bovi trituranti . 20 Quorum quidem nos aperta opera cernimus, sed apud districtum judicem quae illos posterius maneant in occulta retributione nescimus. Qui tamen cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum confessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant; ut quisquis intrare aeternitatis januam nititur, tentationes suas menti pastoris indicet, et quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
genua anbaal: ut dĩ n solũ se reman¬
sisse cognosceret. elationiᷤ głam q̃ ei
de singularitate surgere pot̾at. eui¬
pe myst̾ia suꝑna cognouerat. Qͥs gͦ
diffĩcile fuit agnoscere in hoc mũdo
fidelit̾ dõ famulos & alios remanfisse:
S hine sollert̾ intuendũ ẽ. ocłos cordi
elatio ꝗͣ nȩquit̾ claudat: qr qͥ humili
& occulta dĩ nouerat. elatꝰ & aꝑta

Expanded text:
genua ante Baal, ut dum non solum se remansisse cognosceret, elationis gloriam quae ei de singularitate surgere poterat, declipe mysteria superna cognoverat. Quid ergo difficile fuit agnoscere in hoc mundo fideles Deo famulos et alios remansisse? sed hinc solerter intuendum est, oculum cordis elatio quam nequiter claudat, quia qui humilis et occult
Abbreviated transcription (Latin):
tum: S aliud ẽ celũ aeriũ: aliud celũ¬
unde & aues gli dicimꝰ. q eã uolitare
inaera uidemꝰ. In celũ itaq aeriũ helyaᷤ
subleuatꝰ ẽ ÷ ut insecreta quadã t̾rȩ re¬
gione repente duceret᷑: uͥ in magna iã
carnis & sp̃c quiete iuiueret. qͦadusq ad
finẽ mundi redeat: & mortiᷤ debitũ sol

Expanded text:
lum aereum, aliud aeUnde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et morti
Abbreviated transcription (Latin):
nosmet ipsos in ĩtellectu p̾mere nr̃o
debemꝰ: ne conem plꝰ saꝑe ꝙͣ. oportet
saꝑe. s saꝑe ad sobrietatẽ: ne dum
nimis inuisibilia discutimꝰ. aberre¬
mus : ne in illa natura ĩ corporca.
corporei luminis aliqͥd queramus.
Aurẽ enĩ intendłe & faciẽ oꝑire:: uocẽ
int̾inis substantiȩ audire ꝑ m̃tẽ: &. tñ
ab om̃i specie corporea ocłos cordis¬
au̾tere : ne qͥd sͥ in illa corporale ani¬
mꝰ fingat : q̃ ubiq tota & ubiq mn¬
circũscripta est. In expositione

Expanded text:
ipsos intellectu nostro premere debemus, ne conemur plus sapere, sed sapere ad sobrietatem; ne, dum nimis invisibilia discutimus, aberremus, ne in illa natura incorporea, corporei luminis aliquid quaeramus; aurem enim intendere, et faciem operire, est vocem interioris substantiae audire per mentem, et tamen ab omavertere, ne quid sibi in illa corporale animus fingat, quae ubique tota et ubique incircumscripta est. Nos itaque
Abbreviated transcription (Latin):
signat᷑: Nã magistͥ nimirũ uigilanteᷤᷤ
scientia quid̃ . s uita dormientes. audito¬
res suo ͤ qͦ ꝑ uigiliaᷤ p̃dicationis nutri¬
unt: dũ qd̾ dicunt facere negligunt.
ꝑ somnũ teporis occidunt: & negligen¬
do oppͥmunt. qͦs alere u̾boꝵ lacte uide¬
bant᷑. Unde plerũq ipsi dũ rephensi¬
biles nequeunt. alieno  sͥ attrahere co¬
nant᷑: qͣtiꝰ dii bonoᷤ se habere seqͣces
ostendunt: apd̾ uidicia hoĩũ exeust
mala q̃ agunt: & qͣsi subditoꝵ uita
mortiferã tenent negligentiã. U̾n
um. quęsiuit alienũ: s tñ uerã ma¬
tremo examinans ira cistricti nidiciᷤ
demonstrat. U bi & illd̾ ẽ sollert᷑ in¬

Expanded text:
stri nimirum vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos, quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt, facere negligunt, per somnium torporis occidunt, et negligendo opprimunt, quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque, dum ipsi reprehensibiles nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt: et quasi subditorum vita mortiferam tegant negligentiam. Unde um, quaesivit alienum. Sed veram matremo examine, ira districti judicis demonstrat. Ibi et illud est solerter in
Abbreviated transcription (Latin):
suscitantẽ mortuoᷤ. uent᷑a quȩq p̃ui¬
dentẽ: & ecce rursꝰ aĩo oce̾rit. qͦ pauo¬
re ante unã mulierculã fugit. Consi¬
dero uirũ timore ꝑculsir de manu
dñi mortẽ pet̾e. nec acciꝑe: de manu
mulierisᷤᷤ mortẽ fugiendo uitare.
Quȩrebat enĩ mortẽ dũ fuger&s dicenᷤ.
sufficit mͥdñe. tolle qͣso aĩam meã:
neq enĩ melior sũ ꝙͣ patres mei.
Uñ enĩsic potenᷤᷤ ut tot illaᷤs uͥtutes
faciat: uñ sic ĩfirmꝰ ut ita feminã ꝑ¬
timescat : nͥ qr dispensationiᷤᷤ suꝑne
nutu m̃sura occulti libraminiꝰ appenis.
ut ipsi sc̃ĩ dĩ hoĩes & młtũ ualeant ꝑ po¬
tentiã dĩ: & rursũ qͣda insura modera

Expanded text:
suscitantem mortuos, ventura quaeque praevidentem, et ecce rursus animo occurrit, quo pavore ante unam mulierculam fugit. Considero virum timore perculsum de manu Dei mortem petere nec accipere, de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem fugere, dicens: « Sufficit mihi, tolle animam meam, neque enim melior sum quam patres mei. » Unde ergo sic potens, ut tot illas virtutes faciat? Unde sic infirmus, ita ut feminam pertimescat, nisi quia dispensationes superni nutus mensura occulti libraminis appenduntur, ut ipsi sancti homines et multum valeant per potentiam Dei, et rursum quadam mensura modera
Abbreviated transcription (Latin):
subtilissima ꝯtẽplatione ueritatiᷤ.
qͣnta ignorantia hõ tegat᷑ agnoscit.
Uultui nãq palliũ suꝑducere ẽ: ne alti¬
ora mens quȩrere audeat. hane cõsi-¬
deratione ꝓpͥȩ infirmitatis uelare:
ut nequaꝗͣ intelligentiȩ odoᷤᷤ uł tra
se p̃cipitant̾ aꝑiat: s ad hoc qd̃ app̃¬
hendere ñ ualet reuerent̾ claudat.
Qͥ hȩc agens. in speluncȩ ostio stetisse
describit᷑. Qs nãq spelunca nr̃a ẽ:
nͥ hec corruptionis habitatio. in qͣ adhuc
ex uetustate retinem : S cũ aliqͥo ꝑ¬
cuꝑe de cognitione diuinitatiᷤᷤ incipi¬
mꝰ: qͣsi iã in speluncȩ nĩe ostio stamꝰ.
Na enĩ ꝓgredi ꝑfecte ñ possumꝰ. ad
cognitionẽ tn ueritatis inhiantes. iã
aliqͥd de lib̾tatis aura captamꝰ.
In ĩgressu gͦ spelunce stare ẽ : repsĩo
nr̃e corruptionis obstaculo ad cogni¬
tionẽ tñ ueritatis inciꝑe exire. yñ
& nube in tab̃nacło descendente. isrłitȩ
e longinqͣ cernentes: in papilionũ

Expanded text:
ma contemplatione veritatis, quanta ignorantia homo tegatur, agnoscitur. Vultum namque pallio operire est, ne altiora mens quaerere audeat, hanc consideratione propria infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valeat, reverenter claudat; quia haec agens, in speluncae ostio stetisse describitur. Quid namque spelunca nostra est, nisi corruptionis haec habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Et cum aliquid percipere de cognitione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae ostio stamus. a enim progredi profecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare, est represso nostrae corruptionis obstaculo, ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nube in tabernaculo descendente, Israelitae e longinquo cernentes, in papilionum
Abbreviated transcription (Latin):
Manꝰ gͥ cd̃i aliqͣndo nõ nob̃ ꝑ adu̾sa insi¬
nuat: q̃ etiã nescientes noᷤ in ꝓsꝑoᷤ
portat: qr dũ destituti cade incipimꝰ.
& tñ adiuti retinem: & doctna fit qd̾̃
in lapsũ trepidamꝰ: & custodia qd̾ in
statu ꝑmanemꝰ. Hemo gͦ se alicuiꝰ
ibi repente eneruit̾ obruit᷑. ubise
uir di cõtͣ altare samariȩ ad ꝓpħandũ
directꝰ. p̃sente rege auctoritatẽ libe
uocis exercuit. et̾oẽq regiᷤ extensũ
brachiũ in rigorẽ mirabilit̾ astrix̃.

Expanded text:
adversa insinuat, quae nescientes nos in prosperis portat. Quia destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur; et doctrina fit, quod in lapsu trepidavimus, et custodia, quod in statu permanemus. Nemo ergo se alicujus ibi repente enervatus obruitur, ubi se vir Dei, contra altare Samariae ad prophetandum directus, praesente rege, auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigore mirabiliter astrinxit,
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptor nr̃ pie nõ respicienꝰ copecc̃oriᷤᷤ
humiliat: & ei quã amiserat intelli¬
gentiã reformat. Lignũ mergit & fer¬
rũ releuat: & qr cor affligit & scien¬
tiã reparat. Unde bñ alia tͣusiatiõe
dr: qd ꝯfregit lignũ atq iactauit: ⁊
sic ferrũ sustulit. Lignũ nãq cõ¬
fringe ÷: cor ab elatione cõterere.
Lignũ ad ima iactare ẽ: elatũ corin
cognitione ut diximꝰ ꝓpͥe infirmitats
humiliare. Atq ilico ferrũ ad suꝑfi¬
ciẽ rediit: qr ad usũ exercitationis
pͥstinũ ĩtelligentiȩ recurrit. gͣ qm̃¬

Expanded text:
Redemptor noster, pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat. Lignum mergit, et ferrum revelat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene alia translatio , dicit quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare, est elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentia recurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ & in cestam̃to uet̾i dũ sens uz
mysticoᷤᷤ litt̾ȩ uelamine cooꝑtoᷤ. int̾
obscuraᷤ allegoriaꝵ caligine inuestiga¬
re despiciunt: debitũ fidi suȩ mysteri¬
nebula doctrinȩ suȩ uocẽ dns ꝓtulit:
cũ de se etiã aꝑta narrauit. Ed ẽ enĩ

Expanded text:
tamento Veteri dum sensus mysticos litterae velamine coopertos inter obscuras allegoriarum caligines investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerinebula doctrinae suae vocem Dominus protulit, cum de se etiam aperta narravit. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
duos filios auferente creditore amit¬
teret. helisei ꝓphe dictis obȩdiuit:
& ex eo qd̾ parũ olei habebat ꝑuasa
uacua esfudit: q̃ cuncta post usq
ad sũmũ replȩta s̃: & ex eoꝵ replẽ¬
tione mulier a crȩditoris sui debito

Expanded text:
duos filios auferente creditore amitteret, prophetae dictis obedivit, et ex eo quod parum olei habebat, per vasa vacua effudit, quae cuncta post usque ad summum repleta sunt, et ex eorum repletione mulier a credito
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ. alt̾ uͦ apd̃ hoĩes laudẽ habere
ꝑmittit᷑. S falsamat̾. eũ quẽ ñ genuit.
occidi ⁊ occide ñ metuit: qr arrogan¬
tes magistri. & caritatis ignari. si plȩ¬
nissimũ nom̃ laudis ex alienis discipłis
cõseͥ nequeunt: eoꝵ uitã crudelit̾ in¬
sequnt᷑. Inuidiȩ enĩ face succensi. nolt̃
aliis annuere: qd̾ se cõspiciunt ñ posse
possidere. Unde & illic ꝑu̾sa mulier
clamat : nec miꝰ sit. nec istiꝰ. Ut enĩ
diximꝰ : qͦs sͥ obseqͥ ñ uident ad głam
tẽporalẽͥ eoᷤaliis inuident uiu̾e ꝑ carita¬
tẽ. Uera aut̃ mat̾ satagit ut eiꝰ filiuis
dunt ueraces magist᷑ discipłis. ut ex
eoꝵ discipuliᷤ alii quid magistri lau¬
dẽ habeant: si tn integritatẽ uitȩ idẽ

Expanded text:
meritum, alter vero apud homines laudem habere permittitur. Sed falsa mater, eum, quem non genuit, occidi non metuit; quia arrogantes magistri, et caritatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere, quos conspiciunt se non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat : nec meus sit, nec istius. Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident, ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit, ut ejus filius dunt veraces magistri, ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant; si tamen integritatem vitae iide
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. adiunctũ ẽ. Reliqͥ mͥ septẽ milia
baal. Certũ ẽ qd cordis siu ocłm ꝑela¬
tionis tenebras extinguit: qͥ cũrec¬
ta agit. cõsiderare melioꝵ merita
negligit. At cont᷑ magno humili¬
tatis radio seme ipsũ illuminat. qͥ
alioꝵ bona subtilit̾ pensat: qr dũ ea q̃
ipsẽ fecerit. facta foris ab aliis ꝯspicit:
eũ qͥ de singłaritate intꝰ erũꝑe nitit᷑.
suꝑbiȩ tumorẽ p̃mit. Hinc ẽ qd̾ uoce¬

Expanded text:
 adjunctum est: Reliqui mihi septem millia Baal. --Certum est quod cordis sui oculum per elationis tenebras exstinguit, qui cum recta agit, considerare meliorum merita negligit. At contra magno humilitatis radio semetipsum illuminat, qui aliorum bona subtiliter pensat, quia dum ea quae ipse fecerit, facta foris et ab aliis conspicit eum qui de singularitate intus erumpere nititur, superbiae tumorem premit. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib t᷑ctar̾: adiunctũ ẽ. de pęni¬
tentia dõ ꝓ bethsabee. Adhuc in
seͥptura sacra uiroꝵ taliũ. id ÷
ad̃ & petri peccata s̃ indita: ut
cautela minoꝵ sit. ruina maioꝵ
Ad hoc uͦ tro utroraq illic & pęniten¬
tia infinuat᷑ & uenia: ut spes pere¬
untiũ. sit recuꝑatio ꝑditoꝵ. De
statu gͦ suo dd cadente. nemo su¬
ꝑbiat : de lapsu etiã suo dđ sugen¬
te. nemo desperet. Eece ꝗͣ mirabi¬
lit̾ scͥptura sacra eodẽ u̾bo suꝑboᷤᷤ
p̃mit: qͦ u̾bo humiles leuat.
nã nãq rẽ gestãretulit: & diu̾somͦ.
suꝑboᷤᷤ quid̃ ad humilitatis formi¬
diuẽ: humile ᷤᷤ uͦ ad spei fiduciã re
uocauit. O inestimabile noui ge
subleuando arentia infundit᷑. De
maloꝵ nos lapsut̾ruit: s de repa¬
ratione nustoꝵ roboraũ. Sic qͥppe
seꝑ sic no ᷤ dniine dispensationis
miscłia & suꝑbientes repͥmit: &
ne ad desꝑationẽ corruamꝰ. fulcit
S qr exigente causa dd̃ ad mediũ de¬
ducto. tanti facinoris memoriã

Expanded text:
 adjunctum est: De poenitentia David pro Bethsabee. --Ad hoc in Scriptura sacra virorum talium, id est David et Petri peccata sunt indita, ut cautela minorum sit ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur et venia; ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat. De lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo superbos premit, quo humiles levat. Unam namque rem gestam retulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis formidinem, humiles vocavit. O inaestimabile novi gensublevando arentia infundit. De majorum nos lapsu terruit, sed de reparatione roboravit. Sic quippe semper, sic nos divinae dispensationis misericordia et superbientes reprimit, et ne ad desperationem corruamus, fulcit. Sed quia exigente causa, David ad medium deducto, tanti facinoris memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
salu. Facta qͥppe p̃positoꝵ oriꝰ gla¬
dio ferienda ñ s̃: etiã cũ recte repre¬
hendenda iidicant᷑. Si qͣndo uͦ cõtͣ
M ul in minimis lingua labit᷑: necẽẽ
ẽ ut ꝑ afflictionẽ pęnitentiȩ cõpͥmat᷑:
qͣtinꝰ ad semet ipsũ redeat: ut cũ p̃po¬
siti potestati deliquerit: eiꝰ cõtra se

Expanded text:
itorum oris gladio ferienda non sunt, etiam si recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatenus ad semetipsum redeat, ut cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se
Abbreviated transcription (Latin):
magisteriũ in examine caritatis appro¬
bat᷑: & sola totũ reciꝑe meruit. q̃ qͣsi
totũ cessit: qr fideles p̃positi ꝓ eo qd̃ ex
bonis discipłis suis ñ sobũ aliis laudẽ ñ
iuident. s utilitatẽ eis etiã ꝓuectꝰ ex¬
orant: ipsi & integroᷤ &. uiuentes filios
recipiunt: q̃ñ in sup̃mo examine ex eoꝵ
uita ꝓfectȩ retͥbutionis gaudia cõse-¬
quunt᷑¬

Expanded text:
e charitatis approbatur, et sola tantum recipere meruit, quae quasi totum concessit: quia fideles praepositi pro eo quod ex bonis discipulis suis, non solum aliis laudem non invident, sed utilitatem eis etiam provectius exorant ipsi, et integros et viventes filios recipiunt, quando in superno examine ex eorum vita perfectae retributionis gaudia consequunt
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib respectꝰ intimȩ largitatis
illumtuat. hãc ꝓtinꝰ etĩa lubricȩ cogi¬
tationes tͣbant : ut q̃ subleuata im¬
menso lumine exultat. etiã taẽpta¬
tione pulsata qͥd sit ĩueniat. Sic
helyas & uisitatꝰ desuꝑ fermone gelos
serta fugienꝰ unã mulierẽ expauit.
Dic paulꝰ ad t̾ciũ celũ ducit᷑. paracdy si
penctͣns secreta cosiderat: & tñ ad
semet ipsũ rediens cõtͣ carnis bellũ
laborat: legẽ aliã in m̃briᷤ sustinet.
cuiꝰ in se rebellione fatigari sp̃s le
mun̾e subleuat. & abstracto ad pau¬
lulũ. ipsũ sͥ hoiẽm demonstrat.
Qd̃ eousq ꝓculdubio patim : qͦ det̾sa
sunditꝰ labe peccati. ad ꝓmissȩ in¬
corruptione substantia reformem̃¬

Expanded text:
respectus intimae claritatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exultat, etiam tentatione pulsata, quid sit, inveniat. Sic Helias, et visitatus desuper, sermone coelosserta fugiens, unam mulierem expavit . Sic Paulus ad tertium coelum ducitur, paradisi penetrans secreta considerat ; et tamen, ad semetipsum rediens, contra carnis bellum laborat, legem aliam in membris sustinet, cujus in se rebellione fatigari spiritusmunere sublevat, et abstracto ad paululum, ipsum sibi hominem demonstrat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo, detersa funditus labe peccati, ad promissae incorruptionis substantiam reformem
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ magistroꝵ uita uire rep̃hendit᷑:
ri appetaᷤᷤ: aut quẽ imitari despicis:
uenerari ꝯtemnaᷤ. Subtilis etenĩ uia
tenenda ẽ rectitudinis & humilitatiᷤͤᷤ.
ut sic rep̃hensibilia magistroꝵ facta
displiceant. qͣtinꝰ subdicoꝵ mens ad

Expanded text:
Si autem magistrorum vita jure reprehenditur, ri appetas, aut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, q
Abbreviated transcription (Latin):
qr nȩ in uia comederet ꝓhibitioniᷤ
dẽ uia & seductꝰ comedit. & pastꝰ in¬
teriit: Qua in re qͥd subtili cõsi¬
deratione colligimꝰ: qͥd ut ita dix̾im
formidandũ suspicam̃: nͥ qd̾ forsitan
mox soliditate qͣssatꝰ ẽ: & inde eĩ
oꝑe culpa subripuit. uñ gła ĩ corde
surrex̃ : ut ꝓpħȩ falsi u̾bis deceptꝰ
disceret: qr nequaqͣm ꝓpris forti¬
tudinis fuerit. qd̾ ad u̾ba regiᷤ resti

Expanded text:
ia comederet, prohibitionis dem via, et seductus comedit, et pastus interiit. Qua in re, quid subtili consideratione colligimus: quid, ut ita dixerim, formidandum suspicamur, nisi quod forsitan mox soliditate quassatus est; et inde ei in opere culpa subrepsit, unde gloria in corde surrexit, ut prophetae falsi verbis deceptus disceret, quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit, quod ad regi
Abbreviated transcription (Latin):
acta regentiũ: ut sp malo gregis ⁊̃
ufrsboni delinqͣt uita pastoriᷤ. Ile
enĩ dõ attestante laudatꝰ. ille suꝑ¬
tumore repentinȩ elatiõs̃ ĩflatꝰ. ppłm
numerando peccauit: & tñ iundic̃¬
tam ppłs dd̃ peccante suscȩpit. Curħ:
Qa nidelicis scłm meritũ plebiũ: dis¬
ponunt᷑ corda rectoꝵ. Iustꝰ uͭ uidex
peccantis uiciũ ex ipsoꝵ aĩadu̾sione
corripuit: ex qͦꝵ causa peccauit.
S qr ipse sua scił uoluntate suꝑbienᷤ
a culpa alienꝰ ñ fuit: uindictã cul¬
pȩ etiã ipse suscepit. Nã ira seiuenᷤ

Expanded text:
acta regentium, ut pro malo gregis etiam viri boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatus ; ille suptumore repentinae elationis inflatus, populum numerando peccavit, et tamen vindictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc? quia videlicet secundum meritum plebium disponuntur corda regentium. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse sua scilicet voluntate superbiens a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam ipse suscepit. Nam ira saevien
Abbreviated transcription (Latin):
fauillãq ꝑpendunt: s tñ corã hõib ui
les apparere refuguint. & contͣ hoc qd̾
de se int̾iꝰ cogitant: qͣsi rigida extiꝰ uenu¬
se introrsꝰ qͣsi ex ipso meritoostensȩ hu¬
militatiᷤᷤ intumescunt: & tatomagiꝰ in
corde elati s̃: qͣnto ampliꝰ inspecie ela¬
tionẽ p̃munt. Quȩ utͣq uniꝰ elationis
bella magna dõ circũspectione dep̃hen-¬
dit: mira uirtute suꝑauit. Qa enĩ de
semet ipso nitꝰ humilia sentiens: hono¬
rem extiꝰ ñ quęrit : insinuat dicens.
Quidã. & uilior fiã. E qr ꝑ hoc qd̾ uilẽ se
ext̾iꝰ p̃buit: nequaqm int̾iꝰ intumescit:
adiungit: eroq humiliᷤ inoculiᷤᷤ mei̾.
Acsi dicat. Qualẽ me ext̾iꝰ despiciensex¬
hibeo: talẽ me interuis attendo.
Qd gͦ acturi s̃ qͦ doctrina ñ leuat. si
blamd ex carne sua uenturũ redẽptorẽ
nouerat. eiꝰq gaudia ꝓpħandonuntia¬
bat: & tñ in semet ipso ceruicẽ cordiˢ
ualida discretionis calce depͥmebat

Expanded text:
pendunt, sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venuse introrsus quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella magna David circumspectione deprehendit, mira virtute superavit. Quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, insinuat, dicens: Ludam et vilior fiam. Et quia per hoc, quod vile enequaquam interius intumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me et interius attendo. ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat; et tamen in semetipso cervicem cordis valida discretionis calce deprimebat,
Abbreviated transcription (Latin):
audact᷑ hec stulti rephendunt. E qͥd
ẽ iustũ de sua cõdescensione uelle
corrigere: n inclinatã archã suꝑba
rep̃hensionis manu releuare: Qd ẽ
iustũ de incognita locutione rep̃hen¬
dere: nͥ motũ eiꝰ fortitudinis erroriᷤᷤ
lapsũ putare : U ꝑdit uitã qͥ archã
di tumide subleuat: qr nequaꝗ quiᷤᷤ
scõꝵ corrigere recta p̃sumeret. nͥ
de se priꝰ meliora sensiss. Unde &le¬

Expanded text:
ehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis manu relevare? Quid est justum de incognita locutione reprehendere, nisi motum ejus fortitudinis erroris lapsum putare? Sed perdit vitam qui arcam Dei tumide sublevat, quia nequaquam quis sanctorum corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora sensisset. Unde et Le
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatib afflictꝰ ac fugienᷤᷤ. reatũ
culpȩ quã ꝑpetͣuerat ex soluit. Sic
nossunda a culpa pͥmi parentis ab¬
soluim: s tñ reat᷑ eidẽ culpȩ diluen¬
tes. absoluti qͦ adhuc carnalit̾ obimꝰ:
qr delicta nr̃a. siue ꝑ noᷤ. seu ꝑsemet¬
ipsũ resecat: etiã cũ relaxat. Ab elec̃¬
tis enĩ suis iniqͥtatũ maculaᷤᷤ studet
tẽporali affuctione t̾gere: qͣ in eis

Expanded text:
cruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae quod perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvit, sed tamen reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus, quia delicta nostra sive per nos sive semetipsum resecat, etiam cum relaxat; ab electis enim suis iniquitatum studet maculas temporali afflictione tergere, quas in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsqͥs u̾boꝵ cõtumeliis pssus. cũ uir¬
tutẽ patientiȩ seruare ñ sufficit. Ad
factũ ad memoriã reducat. Quẽ cũ
semei tot cõuiciis urgeret. & armati
ꝓceres ulcisci cõcenderent: aitͤ Iuid
mͥ & uob̃ filii sariuȩ : Dimittite eũ÷
ut maledicat. Dñs enĩ p̃cepit ei: ut
malediceret dd. E qͥs ẽ qͥ audeat dic̾e.

Expanded text:
quis verborum contumeliis pressus, cum virtutem patientiae servare non sufficit, David factum ad memoriam reducat, quem cum Semei tot conviciis urgeret, et armati proceres ulcisci contenderent, ait: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum, ut maledicat. Dominus enim praecepit ei ut malediceret
Abbreviated transcription (Latin):
gitatione elati s̃: ꝑ carnis luxuriã
incorporiᷤ corruptione cadere: ee qmͣ
cogitatione tacita ex deliberata
elatione peccare. S cũ minꝰ tpi suꝑ¬
bia credit᷑: minꝰ uitat᷑. Luxuriã uͦ
eo magis erubescunt hõies: qͥ simł¬
omñs tͣpẽ nouerunt. Unde fit plerq:
ut ñnulli pꝰ suꝑbiã in luxuriã cor¬
ruenteᷤ ex aꝑto casu malũ culpe la¬
tentis erubescant: & tẽ etiã maioracor-¬
rigunt: cũ ꝓstͣti in minimis guiꝰ cõfũ¬
dunt᷑. Reos enĩ se int̾ minora cõspiciunt:
qͥse libero ᷤᷤ int̾ gͣmora crediderunt.
Pia gͦ dñi dispensatione laxatoᷤ. ñ nũqͣm
malignꝰ sp̃c de culpa ad culpã tͣbit: &
dũ pł ꝑcutit: inde eũ quẽ ceꝑat amit¬
tit: atq uñ uicisse credit᷑: inde suꝑat᷑.
Cõsiderare libet: intͣ munitũ gr̃ȩ sinĩr.
qͣnto ds̃ miscdiȩ fauore noᷤ cõtinet.
E cee qͥ de uirtute se extollit: ꝑ uiciũ
ad humilitatẽ redit. Qͥ uͦ acceptiᷤ uir¬

Expanded text:
gitatione elati sunt, per carnis luxuriam in corporis corruptione cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur, luxuriam vero eo magis erubescunt homines, qomnes turpem noverunt. Unde fit plerumque ut nonnulli post superbiam in luxuriam corruentes ex aperto casu malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrigant, cum prostrati in minimis gravius confunduntur. Reos enim se inter minora conspiciunt, qui se liberos inter graviora crediderunt. Pia ergo Domini dispensatione laxatus nonnunquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit. Et dum plus percutit, inde eum quem acceperat amittit; atque unde vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet intra munitum gratiae sinum, quanto Deus misericordiae favore nos continet. Ecce qui de virtute se extollit, per vitium ad humilitatem redit. Qui vero acceptis vir
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥt ẽ qd in basib nec leones sine bub:
ne boues sine leonib fiuint: Quid
enĩ aliud designant bases in tẽplo:
nͥ sae̾dotes inecłia: Qui dͥũ sollicitu¬
dinẽ regiminis tolerant: qͣsi more
basiũ suꝑimpositũ onꝰ portant. Inba¬
sib gͥ cherubin expͥmit᷑: qr decet ni¬
mirũ. ut sac̾dotũ pectora plenitud¬
ne scientiȩ sit referta. ł leones aut̃¬
t̾ror uł horror seueritatis: ꝑ boue uͦ
patientia manscretudiniᷤ figurãt᷑.
taq in basib nec leones sine bub nee
boues sine leonib expͥmunt᷑: qi seꝑ i
sac̾dotali pectore cũ t̾rore seueritati
custo diri debet uirtꝰ mansuetudini.
ut & irã mansuetudo cõdiat: & eandẽ
mansuetudinẽ ne fortasse dissoluta
sit. zelꝰ districtionis accendat.

Expanded text:
Sed quid est quod in basibus nec leones sine bobus, nec boves sinc leonibus fiunt? Quid enim aliud, designant bases in templo, nisi sacerdotes in Ecclesia? Qui dum sollicitudinem regiminis tolerant, quasi more basium superimpositum onus portant. In basibus ergo cherubim exprimuntur, quia decet nimirum ut sacerdotum pectora plenitudine scientiae sint referta. Per leones autem terror severitatis, per boves vero patientia mansueItaque in basibus nec leones sine bobus, nec boves sine leonibus exprimuntur, quia semper in sacerdotali pectore cum terrore severitatis custodiri debet virtus mansuetudinis, ut et iram mansuetudo condiat, 1502, et eamdem mansuetudinem, ne fortasse dissoluta sit, zelus districtionis accendat.
Abbreviated transcription (Latin):
ponam. Hic etenĩ tundim̃: ut illic sine
rep̃hensione ueniamꝰ. Hic malleꝰ. hic
securis hic om̃ia tunsionũ resonant
ferram̃ta: in domo aut̃ cdi nulli ictꝰ
sionũ fremitꝰ cõticescunt. Lequa qͣm
ibi malleꝰ ꝑcutit: qr nulla aĩadu̾sio
asfligit. Hequaꝗͣ securis incidit:
qr recȩpcoᷤ interiꝰ. nulla foras seueri¬
tatis sententia ꝓicit. Hequaqm gͦ
ferram̃ta ꝑstrepunt: qr nec quelibet
minima ult iã flagella sentiunt᷑. Ca¬
pides gͦ extͣ tunsi s̃: ut in cõstruc̃¬
tione tẽpli dñi absq mallei sonitupo¬
nerent᷑: qr uidel̃ nc̃ foras ꝑflagella
tundim: ut int̾ in tẽplũ dñi p̾ost¬
ficatione cõcordia caritatis liget.¬

Expanded text:
enim foris tundimur, ut illic sine reprehensione inveniamur. Hic malleus, hic securis, hic omnia tunsionum resonant ferramenta; in domo autem Dei nulli istus sionum strepitus conticescunt.ibi malleus percutit, quia nulla animadversio affligit. Nequaquam securis incidit, quia receptos interius nulla foras severitatis sententia projicit. Nequaquam ferramenta perstrepunt, quia nec quaelibet minima ultra jam flagella sentiuntur. pides ergo extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur, quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postficatione concordia charitatis liget
Abbreviated transcription (Latin):
postqͣm dñs erroris nr̃i tenebras
luce suȩ cognitionis illustrau̾it
hit. & recȩdendo cõcuti tẽptatione
ꝑmittit. Si enĩ pꝰ uirtutũ munera
nulla tẽptatione cõcutit᷑: hoc se ha¬
bere animꝰ ex semet ipso gloriatur.
firmitatẽ suã humilit̾ agnoscat: ꝑ ae¬
cȩssũ gr̃e ad alta sustollit᷑: & ꝑ recessũ
qͥd ex semet ipsosit ꝓbat᷑. Qd̾ bñ nob
ex historia sacrȩ lectionis innuit᷑: qr

Expanded text:
postquam Dominus erroris nostri tenebras luce suae cognitionis illustrat, mohit, et recedendo concuti tentatione permittit. Si enim post virtutum munera nulla tentatione concutitur, hoc se habere animus ex sfirmitatem suam humiliter agnoscat, per accessum gratiae ad alta sustollitur, et per recessum quid ex semetipso sit probatur. Quod bene nobis ex historia sacrae lectionis innuitur , qua
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iã intͥnsecꝰ cõcupiscentia dominat᷑
& illecebratꝰ animꝰ ad usꝰ suo ᷤ. sensus
corporeoᷤ famulari more ꝙ rannidiᷤ
erigit: siusq uoluptatib ocłoᷤ seruire
cõpellit: atq ut itadicã: fenestraᷤ
luminis. ad tenebras aꝑit cȩcitatiᷤ.
nde & sc̃iuiri cũ sinstͣ pulsari
delectatione se sentiunt. ipsa ꝑ q̃
formȩ species ad m̃tẽ ingreditur
discipline magist̾io lumina restru¬
gunt: ne pͣuȩ cogitationis uisio le¬
nocinata famulet᷑ : q̃ siumꝗͣ subtilit̾
custodirinegligit᷑. cogitationiᷤᷤ im¬
munditia ꝓtinꝰ ad oꝑtionẽ tͣnsit.

Expanded text:
autem intrinsecus concupiscentia dominatur, autem intrinsecus concupiscentia dominatur, et illecebratus animus ad usus suos sensus corporeos famulari more tyrannidis exigit, suisque voluptatibus oculos servire compellit, atque, ut ita dicam, fenestras luminis ad tenebras aperit caecitatis. Unde sancti viri cum sinistra pulsari delectatione se sentiunt, ipsa, per quae formae species ad mentem ingreditur, disciplinae magisterio lumina restringunt, ne pravae cogitationis visio lenocinata famuletur. Quae si unquam subtiliter custodiri negligitur, cogitationis immunditia protinus ad operationem transit.
Abbreviated transcription (Latin):
de cõcupiscentia dd in bechsabee.
Adhuc carnis corruptibilis pondere
gͣuati. nequaqͣm ualemꝰ sic iiuere:
ut nulla no ᷤ possit culpȩ delectatio pul¬
sare. S aliud ẽ nolentẽ tangi: aliud
cõsentientẽ animũ ꝑimi. Sc̃i aut̃ uiri
tanto uigilantiore se circũspectione
custodiunt. qnͣto se pulsari sinistͥs
motib uł tͣnsitorie dedignant᷑: ut
siqͥd fortasse cor illicitũ cõcupisceret.
p̃ssꝰ ꝑ disciplinȩ magisteriũ ocłs ui¬
dere recusaret. Sic̃ enĩ sepe ꝑ ocłoᷤ¬
tͥnsecꝰ. cõpellit sͥ extͥnsecꝰ ocłoᷤ deseruire.
Nã plerũq res quęlibet ĩnocenti m̃te
respicit. s ipso cõspectu animus. cõ¬
cupiscentiȩ gladio cõfodit᷑. Nõ enĩ dõ
uriȩ cõuigẽ. ido studiose respexit qr
cõcupiuerat: s potiꝰ iõ ꝯcupiuit qr ĩ¬
caute respexit. ⁊ it uͦ recte retͥbuti¬
onis examine: ut qͥ ext̾iori negligent̾
utit᷑: int̾iori ocło ñ ĩiuste oecetur. Sepe

Expanded text:
De concupiscentia David in Bethsabee. --Adhuc carnis corruptibilis pondere gravati nequaquam valemus sic vivere, ut nulla nos possit culpae delectatio pulsare. Sed aliud est nolentem tangi, aliud consentientem animum perimi. Sancti autem viri tanto vigilantiores se circumspectione custodiunt, qmotibus vel transitorie dedignantur, ut si quid forte cor illicitum concupisceret, pressus per disciplinae magisterium oculus videre recusaret: sicut enim saepe ellit sibi extrinsecus, oculos deservire. Nam plerumque res quaelibet innocenti mente respicitur, sed ipso conspectu animus concupiscentiae gladio confoditur. Non enim David Uriae conjugem ideo studiose respexit, quia concupierat, sed potius ideo concupivit, quia incaute respexit. Fit vero rectae retributionis examine, ut qui exteriori negligenter utitur, interiori oculo non injuste caecetur. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
fixꝰ. alienã cõiugẽ & appetiuit & abstu¬
lit: cuiiꝰ culpã digna u̾bera s̃ secuta:
& malũ qd ꝑpet᷑uit ꝑ penitentiȩ lam̃¬
ta correxit. Qͥ cũ longe pꝰ contͣ hosti¬
um cuneo ᷤᷤ sederet: aquã bibere ex
eoꝵ cist̾na ex deudio uoluit. Cuiꝰ lec¬
timiliteᷤ int̾ cat̾uaᷤ adu̾santiũ mediaᷤᷤ
erũpentes: aqmͣ quã desidauerat il¬
lesidetulert̃: s uir flagellis eruditꝰ.
semet ipsũ ꝓtuiꝰ cũ pericło militũ
aquã desiderasse rep̃hendit: eãq
dño fundens libauit: sic̃ illic scͥptũ ẽ.
libauit eã dño. In sacͥficio qͥppe dñi
effusa aqͣ cõu̾sa ẽ : qr aquã cõcupis¬
centiȩ mactauit ꝑ penitentiã rep̃¬
hensionis suȩ. Qͥ g̃ qͥndã ꝯ cupiscere¬

Expanded text:
appetivit et abstulit: cujus culpam digna verbera sunt secuta, et malum quod perpetravit per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cisterna ex desiderio voluit: cujus electi milites, inter catervas adversantium medias irrumpentes, aquam quam rex desideravit illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus, semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: Libavit eam Domino . In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit per poenitentiam remissionis suae. Qui ergo quonda
Abbreviated transcription (Latin):
nũ es. Mundus in se ẽẽ a uiciis debet.
qͥ curat aliena corrigere: ut t̾rena ñ
cogitet. ut desideriis infirmis nõ
succubant qͣtmꝰ tanto ꝑspicaciꝰ aliis
fugienda uideat. qͣnto hȩc ipse ꝑ
scientiã & uitã ueriꝰ declinat : qr ne

Expanded text:
uod mundus in se esse a vitiis debet, qui curat aliena corrigere: in terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succumbat, quatenus tanto perspicacius aliis fugienda praevideat, quanto haec ipse per scien
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑ illã p̃dicari declarauit. Uriã
tñ ad domũ ire dd̃ cõmonet. pedes
lauare: qr incarnatꝰ dñs tieniens. ii¬
cdaico ppło p̃cepit ut ad cõscientiã re¬
deat. & sordes oꝑũ fletib t̾gat: ut sp̃ua¬
lit̾ mandata legis intelligat: & pꝰ tantã
duritiã p̃ceptoꝵ. fontẽ baptismatis in¬
ueniens. ad aquȩ laborẽ recurrat.
S urias qͥ archã dñi eẽ sub pelłib memi
ta ddĩ in sacͥficiis carnalib uideo: &
redire ad cõscientiã ꝑ sp̃ualẽ intelli¬
gentiã ñ reqͥro. Quasi enĩ archã eẽ sub
pellib dicit: qr p̃cepta dĩ ñ nͥ ad ex¬
hibendũ ministeriũ sacͥficii carnaliᷤ
intelligit. Hunc tñ eciã redire ad do¬
mũ nolentẽ. dd̃ ad m̃sã uocat: qr qͣm¬
uis udaicꝰ ppłs ad cõscientĩa reu̾ti cõ

Expanded text:
er illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet, pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens, Judaico populo praecepit, ut ad conscientiam redeat, et sordes operum fletibus tergat, ut spiritualiter mandata legis intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem recurrat. 56. Sed Urias, qui arcam Dei esse sub pellibus meminta Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro. Quasi enim arcam esse sub pellibus dicit, qui praecepta Dei non nisi ad exhibendum ministerium sacrificii carnalis intelligit. Hunc tamen etiam redire ad domum nolentem David ad mensam vocat; quia quamvis Judaicus populus ad conscientiam re
Abbreviated transcription (Latin):
edificabis mͥ tẽplũ: qr uir sanguinũ es.
Dei aut̃ tẽplũ edificat: qͥ corrigendiᷤᷤ
atq instruendis ꝓximoꝵ m̃tib ua¬
cat. Templũ qͥppe di nos sumꝰ: qͥ ad
uerã nitã ex eiꝰ habitatione cõstrui¬
mur. paulo at testante qͥ ait. Templũ
qͥ adhuc actib carnalib incubat. ne¬
cesse ẽ. ut instruere sp̃ualit̾ ꝓximoꝵ¬

Expanded text:
uia vir sanguinum es . Dei autem templum aedificat, qui corrigendis atque instituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum  adhuc actibus carnalibus incubat, necesse est, ut instruere spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
fortia. Oͥ de eiꝰ factis ab aliis sentiat᷑ ig¬
noro: ego clauid plus saltantẽ stupeo ꝗ
pugnantẽ. Pugnando qͥppe hostẽ sub¬
didit: saltando aut̃ corã dño semet¬
ipsũ uicit. Quẽ michol filia saul adhus
ex tumore regii generis insana. cũ
humiliatũ despiceret dicens. quã
głosus ficit hodie rex isrł: discooꝑienᷤ
st ante ancillas seruoꝵ suoꝵ. & nudatꝰ

Expanded text:
fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur igfortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro; ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem. Pugnando quippe hostem subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol, filia Saul, adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam gloriosus fuerit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas se
Abbreviated transcription (Latin):
sua irrisꝰ ẽ. Intueri libet qnͣta uirtu¬
tũ munera dauid ꝑceꝑat: atq in hiis
om̃ib qmͣ forti se humilitate serua¬
bat. Quẽ eni ñ extolłet ora leonũ
frangere: ursoꝵ brachia dissipare:
despectis priorib fr̃ib eligi. reꝓbato
rege ad regni gub̾nacula ungi: tim̃¬
dũ ctinctis imo lapidẽ goliã st̾nere. a
rege ꝓposita extinctis allophilis nume¬
rosa s̃putia. reportate: ꝓmissũ tan¬
dem regnũ ꝑciꝑe. cunctũ isrłiticũ
ppłm sine ulla cõtͣdictione possidere.
ante archã saltat. Oo qi corã archa
saltare ut crȩdit᷑ uulgi mos fuerat:
rex se in diuinũ obsequiũ ꝑ saltatũ
rotat. Eece quẽ quẽ dñs cunctis singu¬
temnit. Non potestas regni ad menis¬
riã teducit᷑. ñ subiectoꝵ oculiᷤᷤ uiles¬
nore cȩt̾is ante eiꝰ archã qͥ honorẽ de¬
derat. recognoscit. Corã dõ egit
uilia uł extrema: ut illa ex humi¬
litate solidaret: q̃ corã hõib gesserat

Expanded text:
ur, intueri libet quanta virtutum munera David perceperat, atque in his omnibus quam forti se humilitate servabat . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita, extinctis Allophylis, numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere ? ante arcam saltat. Et quia coram arca saltare, ut creditur, vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio per saltum rotat. Ecce, quem Dominus cunctis singuo contemnit. Non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis saltcaeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret quae coram hominibus gesserat