comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt perfidẽ & bonã operationẽ: illicnonuiuent ꝑ
resurrectionẽ: Iales utiq & hic uiuentes mortui sunt
inanima . & totidie &iã ad mortẽ transeunt. quando
ab hac uita migrantes in inferno dãpnant᷑ & infuturo
morientur: quando non adhoc resurgent utpostea
uiuant : sed ut acceptis corporib iterũ ad mortem
transeant sempit̃nã & iamñ st̃ uicturi donec con¬
seri mortiuerunt. & nũquã auita separati uiuere
potert̃ Mortui quippe erant ante : sed indieiudicu
mors illorum non accipiet t̃minũ sed augmentum.
qui auidelic& intoto istotẽpore quouoluunt᷑ mille
anni. noluerunt audire uocẽ filiidĩ ut uiuerent :
N as mortes duas. dñs in euuangło manifestat: Dep̃senti
enĩ. quasci in anima postpeceatum surgunt aduitã
diẽ. Uenit hora & nunt ẽ: quando mortui audient
uocem filiidĩ. & qui audierint uiuent: Deilla autem:

Expanded text:
ent per resurrectionem. Tales utique et hic viventes mortui sunt in anima, et quotidie etiam ad mortem transeunt, quando ab hac vita migrantes, in inferno damnantur, et in futuro morientur, quando non ad hoc resurgent ut postea vivant, sed ut acceptis corporibus iterum ad mortem transeant sempiternam. Et non sunt victuri donec conseri mortui erunt, et nunquam a vita separati vivere poterunt. Mortui quippe erant ante, sed in die judicii mors illorum non accipiet terminum, sed augmentum, quia videlicet in toto ipso tempore quo volvuntur mille anni, noluerunt audire vocem Filii Dei, ut viverent. Has mortes duas Dominus in Evangelio manifestat. De praesenti enim, quia sancti in anima post peccatum surgunt ad vitam, dicit: Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ illuminabit eã Ipseenĩ ds̃ qͥnc̃ illuminat m̃tes
fideliũ ꝑfidẽ. ipseiã tc̃ multo magis illuminabit:
cũ eũ uidere meruerint facie ad faciem: Hinc ipsẽ
eget lucerna. hoc ẽ igne corporali illuminari: Illa aĩti
tiȩ dr̃: Candor ẽ. enĩ lucis et̃nȩ: Quȩlux utiq inp̃senti
uideri nequid: undedñs ad morsen dic̃: Nenĩ uidebit
me homo & uiu&: ET AMBUIAB UII gentes ꝑlum̃ eius:
Lum̃ eccłe xp̃s ẽ. Vnde ꝑ esaiã dr̃ Surge illuminare
hierus alẽ: qr uenit lum̃ tuũ: Haecaut uerba. ñ ad futu¬
ritẽporis remunerationẽ : sed ad p̃sentis laborẽ refe¬
renda eẽ. satis eluc&: Neq enĩ iãtc̃ scĩ in ambulando
laborabt̃. sed post laborẽ beatȩ uiuentes qͥ escent: Nunc
solumine. hoc ẽ. in ipsiuꝰ dĩ c̃tẽplatione: ETREGES

Expanded text:
i illuminabit eam. Ipse enim Deus, qui nunc illuminat mentes fidelium per fidem, ipse jam tunc multo magis illuminabit, cum eum videre meruerint facie ad faciem. Hinc ipse deget lucerna, hoc est igne corporali illuminari. Illa autem tiae dicitur: Candor enim est lucis aeternae . Quae lux utique in praesenti videri nequit. Unde Dominus ad Moysen dicit: Non enim videbit me homo et vivet . Et ambulabunt gentes per lumen ejus. Lumen EcJerusalem, quia venit lumen tuum . Haec autem verba non ad futuri temporis remunerationem, sed ad praesentis laborem, referenda esse satis elucet. Neque enim jam tunc sancti in ambulando laborabunt, sed post laborem beate viventes quiescent. Nunc so lumine, hoc est, in ipsius Dei contemplatione. Et reges
Abbreviated transcription (Latin):
spũs cõ: qr in habitabit ille eccłam regendo &ista
inhabitabit illũ ineo quiescendo: In quascilicetman¬
sione .i. indiuinitatis ꝓtectione. trib: qualitatibus
uigebit: qt habebit ibi eẽ felicit̃ & nosse scam tri¬
nitatẽ ꝑ fecte. & eã quã nouerit diligere caste: In
his aũt trib beatitudinũ qualitatib: om̃is sũma
beatitudinis c̃sistit: ETCIUITAS ñ eget sole. neq
luna. ut luceant in ea: Haec hierusalẽ q̃ inp̃senti
agit᷑ indie frui lumi nesolis. in nocte uero lumine
lune: Illaaũt cęlestis hierus alẽ. nihilhorũ indige¬
bit: qr uerũ habebit lum̃. qđ ñsolũ corpora. sed &iã

Expanded text:
sancto, quia inhabitabit ille Ecclesiam regendo, et ista inhabitabit illum in eo quiescendo. In qua scilicet mansione, id est in divina protectione, tribus qualitatibus vigebit, quia ibi habebit esse feliciter, et nosse sanctam Trinitatem perfecte, et eam quam noverit, diligere caste. In his autem tribus beatitudinum qualitatibus omnis summa beatitudinis consistit. Et civitas non eget sole neque luna, ut luceant in ea. Haec Jerusalem quae in praesenti agitur, in die fruitur lumine solis, nocte vero lumine lunae: illa autem coelestis Jerusalem nihil horum indigebit, quia verum habebit lumen, quod non solum corpor
Abbreviated transcription (Latin):
spũali intellectu intima cordissui disponere se iactat:
& unus super ẽ : Quinarius siquidẽ numerꝰ ꝑtinet adcor

Expanded text:
uali intellectu intima cordis sui disponere se jactat. et unus superest. Quinarius siquidem numerus pertinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
illa q̃ facta ẽ. adiohannẽ. nichilaliud intelligit᷑: nint̾na inspi¬
ratio qua ds̃inspĩrat cordib fideliũ utaccedant adeũ luxta
ñ gressib: corpori. sed passib fidei &mentis: Necmirũ supse
xp̃s dese tãquã de alio loquit᷑. cũ & sc̃ĩ inscripturis sepissime
dese quotiens magnadicunt. sic loquuntꝰ. quasi dealio:. linde ÷
Frat morses mitissim suꝑom̃s quimorabant᷑ int̾ra. & iob.
Virerat intrahus nomine iob. &cet̃ usq simplex arectꝰ &
recedens amalo: Etipserohannes: Hic est discipulꝰ ille quẽ dili¬
cȩlut its: Benequoq ipsa uox ñ det̃ra sed decelo sonuit: quia¬
quidetere decerri loquitꝰ. &cet: Qduero siquis. stantis
iupramare & suꝑ terri. superius expositu ẽ. EIHABII
AUANGLII dicsic utdaret mͥ librũ: lubentis quippe di
accedunt fide a diuotione ad xp̃m. poscentis sibidari librũ
abeo qui aperat oramutoꝵ. et linguas infantiũ facit discrtos

Expanded text:
illa quae facta est ad Joannem nihil aliud intelligitur, nisi interna inspiratio qua Deus inspirat cordibus fidelium ut accedant ad eum, juxta non gressibus corporis, sed passibus fidei et mentis. Nec mirum si ipse Christus de se tanquam de alio loquitur, cum et sancti in Scripturis saepissime de se quoties magna dicunt, sic loquuntur quasi de alio. Unde est, Erat Moyses vir mitissimus super omnes qui morabantur in terra . Et Job: Vir erat in terra Hus nomine Job, simplex, rectus ac recedens a malo . Et ipse Joannes: Hic est discipulus ille quem diligebat Jesus . Bene quoque ipsa vox non de terra, sed de coelo sonuit, quiaqui de terra est, de terra loquitur. Quod vero sequitur, stantis supra mare et supra terram, superius expositum est. Et abii ad angelum, dicens ei ut daret mihi librum. Jubentis quippe Deim, id est, accedunt fide et devotione ad Christum, poscentes sibi dari librum ab eo, qui aperit ora mutorum, et linguas infantium facit disertas.
Abbreviated transcription (Latin):
secretis re condere uisceribus: NUibi notandũ. quia ñdic̃ ac¬
cipi &bibe illũ. sed deuora .i. manduca auide: Scriptura
eni sacra. inquibda locis ẽ. potꝰ. inquib dã uero cibus: In
rebus obscurioribus que intellegi sine expositore n possunt.
cib est Quia ueluti mandendo. legendo & ruminando su¬
quã scĩ apłi & ipse ioħ. iatunc aperta cognoscerent disaca¬
menta. tam̃ quia adhuc expositione indigebant. qualiter
adeu ꝑtinerent nequaquã dr̃ iohannibibe. sed deuora : Acsi

Expanded text:
ribus. Ubi notandum quia non dicit, accipe et bibe illum, sed devora, id est manduca avide. Scriptura enim sacra in quibusdam locis potus est, in quibusdam vero cibus. In rebus obscurioribus, quae intelligi sine expositione non possunt, cibus est, quia veluti mandendo, legendo, et ruminando suquam sancti apostoli, et ipse Joannes aperte cognoscerent Dei sacramenta, tamen quia adhuc expositione indigebant, qualiter ad eum pertinerent, nequaquam dicitur Joanni bibe, sed devora, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ille figurã gerebat: Dicit ergo: Uidi mulierem
id ÷ malorũ congregationẽ. ebriã desanguine scõrũ
id ẽ repletã uindictã desanguine scõ & desanguine
marꝙ: rũ ihũs In hoc uersu tã udei. quã &iã gentiles com¬
prehendunt᷑: Illi enĩ fudert̃ sanguinẽ ꝓpħarũ. istiaut

Expanded text:
 Dicit ergo: Vidi mulierem, id est malorum congregationem, ebriam de sanguine sanctorum, id est repletam vindicta de sanguine sanctorum, et de sanguine martyrum Jesu. In hoc versu tam Judaei quam etiam gentiles comprehenduntur: illi enim fuderunt sanguinem prophetarum, isti aut
Abbreviated transcription (Latin):
cepit sem diaboli quasi adulteri. id t̃ prauã eius
quia adulter & meretrix: unũ corpꝰ effici meruert
reliquid imitatores: Sic̃ enĩ sem̃ iustorũ imitatores
dicunt᷑ bonorũ. unde est. generatiorectorũ benedic&.
sic sem̃ impiorũ dicunt᷑ imitatores illorũ: Ideoque¬
babylon in auctores trans gressionũ. mat̾ appellatꝰ

Expanded text:
cepit semen diaboli, quasi adulteri, id est pravam ejus cepit semen diaboli, quasi adulteri, id est pravam ejus uia adulter et meretrix unum corpus effici meruerunt. reliquit imitatores. Sicut enim semen justorum imitatores dicuntur bonorum, unde est, Generatio rectorum benedicetur: et sic semen impiorum dicuntur illorum imitatores. Ideoque Babylon in auctores
Abbreviated transcription (Latin):
simulat se eẽ qđ n est .i. ostendit se aureũ calicem.
cum sit plena iniquitate & abominatione. nesuper¬
stitio erroris. pallio simulationis falleret incautos.
extitulo frontis solliciti reddunt: cũ ibi babylon
confusio scribitur : Unde uidendũ. quare ipsũ nom̃
inqua aliud uidet᷑. & aliud intelligit. Opera itaq
babylonis quibusdã sunt infronte. quibus dã in
mysterio: Simpliciorib quidẽ quieã puidere &
intelligere npossunt mysteriũ ẽ. qr occulta sunt
eis q̃ amultitudine reproboꝵ reproberit geratur
interius. Perfectiorib: aut̃ infronte nom̃ suum
ostendit : quidom̃a eiꝰ opera facile cognoscunt. Et
ideo nom̃ eiꝰ in fronte quidẽ ẽ. sedtam̃ in mysterio
scribitur. quia quibusdã in aperto ostendit᷑ qui¬
busdam inmysterio. claudit᷑ Magna dr̃ babylon
ꝓpt̃ multitudinẽ reproboꝵ. ł ꝓpt̃ enormitatẽ sceleruĩ
Mater fornicationũ .i. radix om̃iũ omtt malorum
iam & peccatũ amuliere cępit initium: Quȩ sus¬

Expanded text:
 est, id est ostendit se aureum calicem, cum sit plena iniquitate et abominatione, ne superstitio erroris pallio simulationis falleret incautos, ex titulo frontis solliciti redduntur, cum ibi Babylon, id est confusio, scribitur. Unde videndum quare ipsum nomen in qua aliud videtur, aliud intelligitur. Opera quippe Babylonis quibusdam sunt in fronte, quibusdam in mysterio. Simplicioribus quidem qui ea praevidere et intelligere non possunt, mysterium est, quia occulta sunt eis, quae a multitudine reproborum gerantur interius. Perfectioribus autem in fronte nomen suum ostendit, quia ejus omnia opera facile cognoscunt, Et ideo nomen ejus in fronte quidem est, sed tamen in mysterio scribitur; quia quibusdam in aperto ostenditur, quibusdam in mysterio clauditur. Magna dicitur Babylon propter multitudinem reproborum, vel propter enormitatem scelerum. Mater fornicationum, id est radix omnium malorum; nam et peccatum a muliere cepit initium, quae sus
Abbreviated transcription (Latin):
&iã illoꝵ dãpnationẽ: Quȩ habet capita .uii. & cornua .x.
id est om̃s reges superbos & om̃a regna illi subiecta:
BESTIA quã uidisti. fuit & non est: Bestia diabolus:
sic̃ sepe dictũ ÷÷ qui fuit abexordio sełiun hoc mundo.
ibiq tenuit principatũ usq addnĩ aduentũ & in cor¬
dibus hominũ malepotiebat᷑ potestatis imperio:
Sed post quã xp̃s uenit. & insua moste destruxit
mostis imperiũ. abstulit ei potestatẽ & eiecit eũ
foras: Ideoq iã non .ẽ: qui cõparatione prioris po¬
tentiae. p̃sens illius potestas nulla ẽ: Euit ergo in
p̃cedentib menbris: non ẽ. Insequentibus: ETASCEN¬
SURA EST de abysso: hoc est deprofunditate ꝑfidice
iudȩorũ nascetur: luxta illudi Eiat dan. coluber in
uia: Notandũ aut̃ qđ dic̃ ascendet: ꝗr uidelicet ab
IBIT. id ÷ indãpnatione ꝑpetua. iuxta illud: Quem
dñs ais int̾ficiet spũ orissui: Qđ & generalit̃ de

Expanded text:
damnationem. Quae habet capita septem, et cornua decem; id est omnes reges reprobos, et omnia illi regna subjecta. Bestia quam vidisti fuit et non est. Bestia diabolus est, sicut saepe dictum est, qui fuit ab exordio saeculi in hoc mundo, ibique tenuit principatum usque ad Domini adventum, et in cordibus hominum male potiebatur potestatis imperio. Sed postquam Christus venit, et in sua morte mortis destruxit imperium, abstulit ei potestatem, et ejecit eum foras, ideoque jam non est, quia comparatione prioris potentiae, praesens illius potestas nulla est. Fuit ergo in praecedentibus membris, non est in sequentibus. Et ascensura est de abysso, hoc est, de profunditate perfidiae Judaeorum nascetur, juxta illud: Fiat Dan coluber in via . Notandum autem quod dicit ascendet, quia videlicet ab ibit, id est in damnationem perpetuam. Juxta illud: Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui . Quod et generaliter de
Abbreviated transcription (Latin):
aldoctrinã bestia aperit ossuũ adblas phremias: Vielcerte¬
quianc̃ ꝑmenbrasua metufidelis popłi aꝑteñ psumens blas¬
phemare. os ei ohstruit. psalmista dicente: Obstructum ẽ.
os loquentiũ iniquitate: Infuturo os aperiredr̃ quando
ꝑ ipsũ hominẽ dãpnatũ. seculari potentia c̃tra dnm &
eccłam eleuatꝰ. publice ausus fuerit blasphemarenom
ci: Illud scilic&. dequo paulꝰ apls dic̃: Ept qđ ds̃ illũ ex¬
om̃ib blasphemia inueniet᷑: & tab naculu eiꝰ subauð blas¬
phemat: idt in ipsã carnẽ redeptoris nri inqua habitat omis
plenitudo diuinitatis. dicens ñ hȩc ita sehabere. sed signũ fuisse.
&ꝑ demonũ potestatẽ tanta agere potuisse: Seaut̃ cfitebit᷑
uere ee. filiũ dĩ & filiũ hominis: ita ut sedeat intemplodi
tãquã sit ds̃. &qr inse diuinitate habitare dic& idcirtoalĩ

Expanded text:
ad doctrinam, bestia aperiet os suum ad blasphemias. Vel certead doctrinam, bestia aperiet os suum ad blasphemias. Vel certequia nunc per membra sua metu fidelis populi aperte non praesumens blasphemare, os suum obstruitur, Psalmista dicente: Obstructum est os loquentium iniquitatem . In futuro os aperire dicitur, quando per ipsum hominem damnatum saeculari potentia contra Deum et Ecclesiam elevatus, publice ausus fuerit blasphemare nomen ejus, illud scilicet, de quo Paulus dicit: Propter quod et Deus exomnibus blasphemia invenitur. Et tabernaculum ejus, subauditur blasphemabit, id est, ipsam carnem Redemptoris nostri, in qua habitat omnis plenitudo divinitatis, dicens, non haec ita se habere, sed signum fuisse, et per daemonum potestatem tanta agere potuisse, se autem confitebitur vere esse Filium Dei et filium hominis, ita ut sedeat in templo Dei tanquam sit Deus. Et quia divinitatem in se habitare dicit, idcirco etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cipales: denarius ad decalogũ legis. binarius adduo dilecti¬
onis p̃cepta: Id circo itaq siue in om̃i tẽpr̃ p̃sentis uitȩ. siue
aiã subantixp̃o in superabiles existunt. qr quattuor librid
cuuangłi. fulti: & quattuor. principalib: uirtutib roborati:
decalogũ legis operecõplent: & duo dilectionis p̃cepta cus¬
todiunt. diligentes dnmdm̃ extoto corde suo. & ꝓrximũ sic̃
scipsos. Nã & qđ om̃e tẽpꝰ huiꝰ uitȩ designet᷑ ꝑ quadragesimũ¬
scđm numerũ.: hinc patet qđ filii isrł quad ragesima scđa
mansione ingressist̃ t̾rã reꝓmissionis: Notandũ quippe est
om̃ib qđ ꝑipsumiter israhelitici popłi psens uita signifi¬
iperit ora reproboꝵ adblasphemandũ dm̃. uł dĩ seruos. ipse
tc̃ aperiet os corporalit̃ cũ illo dãpnato homine habita¬
tarũ in p̃sentia carnis apparens os suũ aperuit: Sed agnꝰ

Expanded text:
cipales. Denarius ad Decalogum legis, binarius ad duo dilecticipales. Denarius ad Decalogum legis, binarius ad duo dilectionis praecepta. Idcirco itaque, sive in omni tempore praesentis vitae, sive etiam sub Antichristo, insuperabiles existunt, quia, quatuor libris Evangelii fulti, quatuorque principalibus virtutibus roborati, Decalogum legis opere complent, et duo dilectionis praecepta custodiunt, diligentes Dominum Deum ex toto corde suo, et proximum sicut seipsum, nam et quod omne tempus hujus vitae designetlii Israel quadragesima et secunda mansione ingressi sunt terram repromissionis. Notandum quippe est omnibus, quod per ipsum iter Israelitici populi praesens vita signifiit ora reproborum ad blasphemandum Deum vel Dei servos, ipse tunc aperiet os corporaliter, cum in illo damnato homine habitatarum, in praesentia carnis apparens, os suum aperuit. Sed agnus
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. neq Inmiraculoꝵ fraude in retro actis tẽporibus
similis ei apparuit: ETDATUMA ESIOS LOQUENS magna
& blasphemias. Diuino & iustodĩ ludicio. ad illudendos ami
ñqr bona: sedqꝵ in audita & t̾ribilia & blasphemias loquet
adõ ut hoc faceret .i. ꝑ missũ ẽ illi: Talequippeẽ hoc: quale
& illud. induratũ ẽ corpharaonis: ET DATA EST illipotis¬
menses st̃ : atq idcirco specialit̃ in his m̃sib. ultimũ tempꝰ
& ꝑsecutio significat᷑ antixp̃i: Generalit̃ aũt: om̃e tempꝰ¬
huiꝰ scłi. ad nĩ p̃dicatione. usq ad finẽ scłi. sic̃ & supra ꝑ dies
mille ducentis XI. Quiaergo ꝑ quadraginta duos m̃ses
om̃ẽ tẽpꝰ quodiaholꝰ c̃tra eccłam pugnat. si ueoiã quo
aꝑtesolutꝰ. acrius pugnabit intelligit᷑ uidendũ ẽ in ipsius
numeri natura. quare ñ eos uincat: Constatenĩ hic numerꝰ
exdenario. quatnario & binario. Quattuorergo referur
ad quatuor libros euuangłii: siue ad quattuor urtutes prin¬

Expanded text:
potentia, neque in miraculorum fraude in retroactis temporibus similis ei apparuit. Et datum est ei os loquens magna et blasphemias. Divino et justo Dei judicio ad illudendos animnon quia bona, sed quia inaudita et terribilia. Et blasphemias loquetua Deo ut hoc faceret, id est permissum est illi. Tale quippe est hoc, quale et illud: Induratum est cor Pharaonis. Et data est illi potesmenses sunt, atque idcirco specialiter in his mensibus ultimum tempus et persecutio significatur Antichristi. Generaliter autem omne tempsupra per dies mille ducentos sexaginta. Quia ergo per quadraginta duos menses omne tempus, quo diabolus contra Ecclesiam pugnat, sive etiam quo aperte solutus acrius pugnabit, intelligitur, videndum est in ipsius numeri natura, quare eos non vincat. Constat enim hic numerus ex denario, quaternario, et binario. Quatuor ergo referuntur ad quatuor libros Evangelii, sive quatuor virtutes prin
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. ipsi reprobi odient seipsos: Qđ triplicit̾ potest
intelligi: Dum enĩ reprobi mala opera faciunt. se¬
ipsos odiunt : qt scriptum ẽ: Quidiligit iniquitatẽ.
odit animã suã: Quiaunde reprobi seamant uo¬
luntatessuas sequendo: inde odisse conuincuntur:
Quisquis ergo diligit iniquitatem odit animã suam.
qm̃ male amando animã suam odit iusticiã. & ideo
animã suam aptat ad suscipiendã futurȩ famis mi¬
seriam: Alit̃: Reges & bestia odient fornicariã : ꝗm̃
amatores istius scłi odio inuicẽ sepersecunt᷑. qr dũqͥs
alium ad altiora uidet ascendere quo ipsenon potest.
sunt: Hinc paulus apłs dic̃: Inuicẽ inuidentes. in¬
ucem odientes: Uelcerte cum uiderint se miseri iam¬
in iudicio constitutos & dãpnatos. odient seipsos quod
peccauerunt. & post peccatum penitentiã non egerunt:
Sednihil ꝓderit tunc odisse malũ qđ fecerunt: quando
ipsomalo carere non poterunt: ETDESOLATA EACIESS

Expanded text:
hoc est, ipsi reprobi odient seipsos. Quod tripliciter potest hoc est, ipsi reprobi odient seipsos. Quod tripliciter potest intelligi; dum enim reprobi mala opera faciunt, seipsos odiunt, quia scriptum est: Qui diligit iniquitatem, odit animam suam; quia unde reprobi se amant voluntates sequendo, inde odisse se convincuntur. Quisquis enim diligit iniquitatem, odit animam suam; quoniam male amando animam suam, odit justitiam, et ideo aptat animam suam ad suscipiendam futurae famis miseriam. Aliter: reges et bestia odient fornicariam, quoniam amatores hujus saeculi odio se invicem persequuntur, q ad altiora ascendere, quo ipse non potest, sunt. Hinc Paulus apostolus dicit: Invicem invidentes, invicem odientes . Vel certe cum viderint se miseri in judicio constitutos et damnatos, odient seipsos quod peccaverunt et post peccatum poenitentiam non egerunt. Sed nihil proderit tunc odisse malum quod fecerunt, quando ipso malo carere non poterunt. Et desolatam facient
Abbreviated transcription (Latin):
fideles ꝑbonorũ operũ executionẽ: ET DIXIT MITI:
A QUAS QUAS UIDISTI ubi meretrix sedet. popłi ft̃ &
gentes & linguȩ: Hic exponitur qđ superius fuerat
p̃missũ. qđ scilicet bestia suꝑ aquas multas. Quae aque
multȩ sicut hic dicitur popłi multist᷑ exom̃ib gen¬
tibus & popłis & linguis adiabolo deceptis maxime
per libidinẽ quȩ ẽ mat̾ om̃iũ malorum: Meretrix
enĩ super aquas sedet: quia dominationis regnum.
libido uitiorũ in reprobis tenet Uelcerte quia ipsũ¬
regnũ antiqui hostis. ex multitudine popłoꝵ infastusu¬
perbie eleuatur. ideo meretrix super aquas multas se¬
dere dicitur : ET DECẼ CORNUA quȩ uidisti. & bestia.
hiodient fornicariam: cum ipsa regna. quȩ percornua
designant᷑ utsupra dictum est sint bestia .i. om̃e corpus
diaboli . & bestia sit ipsa meretrix .i. omis multitudo
reproborũ : Decẽ cornua. ł bestia odient fornicariã

Expanded text:
fideles per bonorum operum exsecutionem. Et dixit mihi: fideles per bonorum operum exsecutionem. Et dixit mihi: Aquas quas vidisti, ubi meretrix sedet, populi sunt et gentes et linguae. Hic exponitur quod superius fuerat praemissum, quod scilicet bestia super aquas multas sedet. Quae aquae multae, sicut hic dicitur, populi multi sunt, ex omnibus gentibus et populis et linguis a diabolo decepti, maxime per libidinem, quae est mater omnium malorum. Meretrix enim super aquas sedet, quia dominationis regnum libido vitiorum in reprobis tenet. Vel certe quia ipsuregnum antiqui hostis ex multitudine populorum in fastu superbiae elevatur, ideo meretrix super aquas multas sedere dicitur. Et decem cornua quae vidisti in bestia, hi odient fornicariam. Cum ipsa regna, quae per cornua designantur, ut supradictum est, sint bestia, id est omne corpus diaboli, et ipsa bestia sit meretrix, id est omnis multitudo reproborum, decem cornua, vel bestia, odient fornicariam,
Abbreviated transcription (Latin):
caput eius in carne apparuit: Sedhanc potestatem
post bestiam .i. insublectione illius tamquã menbra
tudinis habent. ipsitribuent dicentes: Libi grãs agimꝑ
quia quicquid habemꝰ ate accepimi: HI CŨ AQNO
pugnabunt. & uerbo &opere. ut fideles a fidẽ illius sepa¬
rent: ET ARNUS uincet illos. ꝗz c̃stantiã dabit suis
ut ante possint occidi quã afide xp̃i separari. quidicit:
E audete. quia ego uici mundum: Uel uincet eos
quando dãpnabit eos cũ capitesuo diabolo: QM DĨS
DOMINORŨ EST: & rexregũ: Acsidiceret : Et sirȩꝓbi
głam filioꝵ dĩ amittent : tam̃ dominiũ eiꝰ ñ euadent.
sed semꝑ eũ dnm sustinebunt: Utit᷑ enĩ eis adutili¬
hunc sensũ: nabugodonosor seruus dĩ uocat᷑: Et sp̃s
cum illosunt electi & uocati & fideles sub auditur.
ꝓpterea reges exsuperat: Electi indĩ p̃destinatione
ante mundi c̃stitutionẽ: uocati per apłoꝵ p̃dicationẽ:

Expanded text:
caput ejus in carne apparuit. Sed hanc potestatem caput ejus in carne apparuit. Sed hanc potestatem post bestiam, id est, in subjectione illius tanquam membra, tudinis habent, ipsi tribuent dicentes: Tibi gratias agimus, quia quidquid habemus, a te accepimus. Hi cum Agno pugnabunt, et verbo et opere, ut fideles a fide illius separent; et Agnus vincet illos, quia constantiam dabit suis, ut ante possint occidi, quam a fide Christi separari, qui dicit: Gaudete, quia ego vici mundum . Vel vincet eos quando damnabit illos cum capite suo diabolo. Quoniam Dominus dominorum est, et Rex regum. Ac si diceret: Etsi reprobi gloriam filiorum Dei amittent, tamen dominium ejus non evadent, sed semper eum Dominum sustinebant; utitur enim eis ad utilihunc sensum Nabuchodonosor servus Dei vocatur, et spiritus ectus. Et qui cum illo sunt electi et vocati et fideles, subauditur propterea reges exsuperant. Electi in Dei praedestinatione ante mundi constitutionem vocati per apostolorum praedicationem,
Abbreviated transcription (Latin):
nondum acceperunt Temporib antixp̃i decẽ
regna erunt interra. sic̃ liber danihel ꝓphetȩ testat᷑:
ed sic̃ idem danihel dic̃. quartũ regnũ erit int̾ra. qđ
ma ius erit om̃ib regnis. & deuorabit uniuersã t̾ram
& conculcabit. & cõminuet eã: Porro cornua decem.
ipsius regni decẽ reges ert̃: Exquib illetres intficiã
regẽ iudelic& degipti. regẽ africe. & ethopie: etteri
aũt subdent se illi. & potestatẽ tãquã reges unahora ac¬
cipient postbestiam: Una hora. intelleguntur tres anni
& dimidius. quibus ipsi cũ capitesuo regnabunt postbes¬
tiam. id ÷ secundi ab eo inhonore & dignitate erunt. Ac¬
cȩpta ab ipso capite: Et illi quidẽ reges iã regnant in
auis. & pro auis .i. insuis similib. sed tam̃ ad cõparatio¬
nem illius extreme potentiȩ. necdũ regnũ perfecte
accepert̃. sic̃ & regnũ eccłe erat quidẽ ante aduentũ
redẽptoris inmundo. sed tunc amplius surrexit. cum

Expanded text:
nondum acceperunt. Temporibus Antichristi decem nondum acceperunt. Temporibus Antichristi decem regna erunt in terra, sicut liber Danielis prophetae testatur, sed sicut idem Daniel dicit, quartum regnum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, et conculcabit et comminuet eam. Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt, e quibus ille tres interficiet, regem videlicet Aegypti, regem Africae, et Aethiopiae, caeteri autem subdent se illi. Et potestatem tanquam in reges una hora accipient post bestiam. Una hora intelliguntur tres anni et dimidius, quibus ipsi cum capite suo regnabunt. Post bestiam, id est, secundi ab eo in honore et dignitate erunt, accepta ab ipso capite. Et illi quidem reges jam regnant in avis et proavis, id est in suis similibus, sed tamen ad comparationem illius extremae potentiae, necdum perfecte regnum acceperunt, sicut et regnum Ecclesiae: erat quidem ante adventum Redemptoris in mundo, sed tunc amplius surrexit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus & subsequentib. cũ ipsa quȩ non ẽ. adhuc seduentu¬
ra est sic̃ diximꝑ. iuncta fuerit corpori suo. hoc est antixpõ
in nouissimo tempr̃ & septima erit qr deeodem genere &
octaua erit. quia septuplum transcendet maliciã. & hypo¬
crisin menbrorum diaboli. quinunc st̃ ł fuert̃: Ad ni¬
chil enĩ aliud appellauit octauã que septima erat.
nisi ut ostenderet quia septies tantũ tunc domina¬
bitur antixp̃s incorpore suo cũ solutus fuerit. quam
nunc faciat. sic̃ & dñs dũ in euuangło deuno malig¬
no spũ loqueret᷑. ut ostenderet quia uno ꝓseptẽ usus
est. statim subnectit. Tunc inquit uadit & assumit
septẽ alios sp̃s nequioresse . Qui utiq nondiceret septẽ
alios: nisi inuno &iam septẽ uolusset intelligi Et
IN IN TERITŨ uadit: De eodẽ corpore diaboli dic̃.
qđ proculdubio cũ capite suo peribit. cũ dies iudi¬
cii aduenerit. dicente dño: Ite in ignẽ at̾nũ & c&̃
Et decẽ cornua quȩ uidisti. decẽ regesst̃: qui regnum

Expanded text:
tibus et subsequentibus, cum ipsa quae non est adhuc, sed ventura est, sicut diximus, juncta fuerit corpori suo, hoc est Antichristo, in novissimo tempore. Et septima erit, quia de eodem genere; et octava erit, quia septuplum transcendit malitiam et hypocrisim membrorum diaboli, qui nunc sunt vel fuerunt. Ad nihil enim aliud appellavit octavam, quae septima erit, nisi ut ostenderet quia septies tantum tunc dominabitur Antichristus in corpore suo, cum solutus fuerit, quamque nunc faciat. Sicut et Dominus dum in Evangelio de uno maligno spiritu loqueretur, ut ostenderet quia pro septem unus est, statim subnectit: Tunc, inquit, vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se . Qui utique non diceret septem alios, nisi in uno etiam septem voluisset intelligi. Et in interitum vadit. De eodem corpore diaboli dicit, quod proculdubio cum capite suo peribit cum dies judicii advenerit, dicente Domino: Ite in ignem aeternum, etc. Et decem cornua quae vidisti decem reges sunt, qui regnum
Abbreviated transcription (Latin):
his contraria : omi modis refugim: Quȩ st̃ amara. dis¬
sona. foetida. aspera. & turpia: Accedente uero detate
matura hi quinq reges superius dicti desinunt. & suc¬
cedit alius rex aut intellectꝰ aut error: Hisunt &iã
quinq uiri. dequib dñs mulieri samaritane dic̃. quinq
uros habuisti. & nc̃ quẽ habes non est tuus uir: qr error

Expanded text:
his contraria omni modo refugimus, quae sunt amara, dishis contraria omni modo refugimus, quae sunt amara, dissona, fetida, aspera et turpia. Accedente vero aetate matura, hi quinque reges superius dicti desinunt, et succedit alius rex, aut intellectus, aut error. Hi sunt etiam quinque viri, de quibus Dominus Samaritanae dicit: Quinque viros habuisti, et nunc quem habes no
Abbreviated transcription (Latin):
nemo peribit. quos ab initio mundi ds̃ saluandos pre¬
destinauit: Dequib apłs: Quos p̃sciuit & p̃destina¬
uit conformes fieri claritatis sue: Nouit enim ds̃
quibus dicturus est: ite inignem aeternum. & quibus
uenite benedicti patris mei: UIOENTES bestiã id ÷
diabolum. que erat inpotentia magna. Ante aduen¬
semet ipsum necdũ apparuit: ETHICEST sen sus
Quihabet sapientiã: hoc ẽ intellectus. estilli necessarius
in hocloco. qui habet sapientiã hoc ẽ. intellegentiam.
unaquaq specie genꝑplerumq posse inueniri sicut hic
Qđ enĩ ẽ. bestia. hoc .uii. capita & uii. montes. septẽq.
reges .i. uniuersa malorũ pars.quȩ in prepositis tãqũ
in regibus constat. & subiectis plebibus QUIN QUE
CECIDE RUNT÷ Inquinq regibus: accipe quinq sensus
corporis. qui infantiã nr̃am regunt. quia naturalit̃ lena
tactu appetimus. sapora amami canora & consona quȩ¬
rimꝑ odoriferis delectamur. & pulchris uisu: Reliqua

Expanded text:
quos ab initio mundi Deus salvandos praedestinavit, de quibus Apostolus: Quos praescivit et praedestinavit conformes fieri claritatis suae . Novit enim Deus quibus dicturus est: Ite in ignem aeternum; et quibus: Venite, benedicti Patris mei . Videntes bestiam, id est diabolum. Quae erat in potentia magna ante advensemetipsum necdum apparuit. Et hic est sensus: Qui habet sapientiam, hoc est, intellectus est illi necessarius in hoc loco. Qui habet sapientiam, hoc est intelligentiam. unaquaque specie genus plerumque posse inveniri, sicut hic. Quod enim bestia, hoc septem capita, et septem montes, septemque reges, id est universa malorum pars, quae in praepositis tanquam in regibus constat, et subjectis plebibus. Quinque ceciderunt. In quinque regibus accipe quinque sensus corporis, qui infantiam nostram regunt, quia naturaliter lenia tactu appetimus, sapora amamus, canora et consona quaerimus, odoriferis delectamur et pulchris visu. Reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
generalit̃ ingenere humano intelligi potest: Quia
& unũ quẽq nr̃m. & &iã totũ genꝰ humanũ intenera
atate. hi quinq sensus regunt: Adueniente Autẽ
maturãtate. succedit. intellectus legitimꝑ uir.: aut
adulterinus qui est error: iste est rex dequo hic loquitur
sermo diuinus: Unus inquit est: Acsidicat᷑: Et ad per¬
sectã etatẽ intellegendi uenert̃: & tam̃ errorẽ suũ suꝑse
regnare uoluerunt: & iste ẽ. rex totius corporis diaboli
quis qͥs talis est. Unde dequibusdã dm̃ cognoscentibus
&tam̃ errorẽ sequentibus: dic̃ apłs: Cũ cognouissent
nugt̃ inuanitatib suis. & c&: Qđ aut sequit᷑. alius ñdũ
sestius regnaturus ẽ ꝑseipsum: Dequo sequit᷑: Et
CUM UENE RIT oportet illum breui tempr̃ regnare
id÷ trib: annis & dimidio: Unde & dñs in euuangło
dic̃: Nisi ad breuiati fuissent dies illi: ñ fuisset salua
om̃is caro sed ꝓpt̃ electos breuiabunt᷑: ETBESTIA¬

Expanded text:
liter de genere humano intelligi potest, quia et unumquemque nostrum, et etiam totum genus humanum in tenera aetate, hi quinque sensus regunt. Adveniente autem matura aetate, succedit aut intellectus legitimus vir, aut adulterinus, qui est error. Iste est rex de quo loquitur sermo divinus: Unus, inquit, est, ac si dicatur: Et ad perfectam aetatem intelligendi pervenerunt, et tamen errorem, suum super se regnare voluerunt. Et iste est rex totius corporis diaboli, quisquis talis est; unde de quibusdam Deum cognoscentibus, et tamen errorem sequentibus dicit Apostolus: Cum cognovissent nuerunt in vanitatibus suis, etc. Quod autem sequitur, alius nondum festius regnaturus est per seipsum. De quo sequitur: Et cum venerit, oportet illum brevi tempore regnare, id est, tribus annis et dimidio. Unde et Dominus in Evangelio dicit: Nisi abbreviati fuissent dies illi, non fuisset salva omnis caro, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
in habitantes terrã In habitantes terrã. repbi¬
intelleguntur. quimente terrã in habitant. & terrenis
rebus inherent per desiderium animi: Hi cum uiderint
dãpnatũ diabolum cui crediderunt ꝗ maxime hoc
adeos pertinet qui antixpm prodõ sunt recepturi ad¬
mirabuntur. dicentes ad inuicem: Ecine erat spes
nr̃a Etad ipsum se uertentes dicent: Ecce qui pu
tauimꝑ te ẽẽ xp̃m decepti sumꝰ dũ modo tedãpnari
uidemi: QVORŨ NONSUN nomina scripta in libro¬

Expanded text:
inhabitantes terram. Inhabitantes terram, reprintelliguntur, qui mente terram inhabitant, et terrenis rebus inhaerent per desiderium animi. Hi cum viderint damnatum diabolum, cui crediderunt, quia maxime hoc ad eos pertinet qui Antichristum pro Deo sunt recepturi, admirabuntur dicentes ad invicem: Haeccine erat spes nostra ? Et ad ipsum se convertentes dicent: Ecce qui te putavimus Christum, decepti sumus, dum modo te damnari videmus. Quorum non sunt scripta
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmã uocẽ aꝑiunt innocertes.
Fiunt diserti laude: qi suerant
ĩperiti sermone. Offert̃ dno pͥmi¬
tias lingne: nouos oris ĩmolant
fructus: uerboꝵ pͥncipia lbant.

Expanded text:
mam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant.
Abbreviated transcription (Latin):
iunt interea pueri
sine magistro diserti: docti si¬
ne doctore: periti sine erudito¬
re. Agnoscunt xp̃m. p̃dicant
dñm: non quẽ ꝑsuasio huma¬
na do cuerat: sed quẽ diuii¬

Expanded text:
iunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divi
Abbreviated transcription (Latin):
non poterat. głias di cũ gaudio
resonabat. Norunt laudare
xp̃m. qͥ loqͥ ñ nouerant. fiunt
periti laude. qͥ fuerant ̃ periti
sermone. Ostendunt laudibus
dñm. suffragiis p̃dicant xp̃m.¬

Expanded text:
non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant
Abbreviated transcription (Latin):
scãrũ gentiũ fidelissima pacientia: Soluet᷑ enim
modico tempore. & totis uirib seui& contra electos
ut in illis &dĩ potentiã notafaciat. qui ñ potert̃ unci
tanto eius impetu: & ille suam in firmitatẽ. & pro¬
priam inpotentiã erubescat: Iamquã eidicat᷑ adõ
exprobrantis uoce: Uidequã infirmussis: qui apu¬
ellis uinceris: ET UIDI sedes. & sedert̃ supereas. & iu¬
dicium datum ẽ. illis: Throni grece : latine dr̃ sedes :
Persedes uero: generalis eccła exprimit᷑: Persessores
omnes quiperfectam uitã illorum sunt imitati: Nã
dehis sedib psalmista dic̃ Illic sederunt sedes: lpsi
enĩ st̃ sedes : quia ineoꝵ cordib ds̃ sedet. & ipsi sedebt̃¬
iniudicio: quia aliorum facta iudicabunt: Etisti cum

Expanded text:
sanctarum gentium fidelissima patientia. Solvetur enim sanctarum gentium fidelissima patientia. Solvetur enim modico tempore, et totis viribus saeviet contra electos, ut in illis et Dei potentia nota fiat qui non poterunt vinci tanto ejus impetu, et ille suam infirmitatem et propriam impotentiam erubescat, tanquam ei dicatur a Deo exprobrantis voce, Vide quam infirmus sis, qui a puellis vinceris. Et vidi sedes et sederunt super eas et judicium datum est illis. Thronus Graece Latine dicitur sedes. Per sedes vero generalis Ecclesia exprimitur. Per sessores omnes qui perfectam vitam illorum sunt imitati. Nam et his sedibus Psalmista dicit: Illic sederunt sedes. Ipsi enim sunt sedes, quia in eorum cordibus Deus sedet, et ipsi sedebin judicio, quia aliorum facta judicabunt. Et isti cum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nunc alligatus alesione fidelium cohibet᷑: sic
&iam tunc solutus a seductione illoꝵ iustutis potentia
cõprimetur: Etmillequidem anni . quantũ ad electos
pertinet. omne tempus istius uitȩ significant. usq ad
finem scłi: Quantum aũt adreprobos: usq ad regnũ
antixp̃i: Tunc illequasi exi& seducere: quia cõpara¬
tione illius seductionis. istaquȩ nunc agit᷑ seductio
esse denegatur: Qđ siquis inquirit curds̃ quẽ semel
alligauit. solui modico temporeuoluit Sianie quȩ¬
ritur dic̃ beatus ambrosius cito respondeo. & ut dĩur¬
tus & diaboli infirmitas manifestetur: Uirtus dĩ in hoc:
qđ scĩ aiã inter flagella & tribulationũ angustias.
constanter infide perseuerant: Infirmitas aut̃ dia¬
boli in hoc: qđ &iã apuellis & infantibuincit᷑ : Sienĩ
numquã solueretur : minus appareret eius ma¬
ligna atq crudelis potentia. minus &iã probaretꝰ᷑

Expanded text:
sicut nunc alligatus, a laesione fidelium cohibetur, sic sicut nunc alligatus, a laesione fidelium cohibetur, sic etiam tunc solutus, a seductione illorum virtutis potentia deprimetur. Et mille quidem anni, quantum ad electos pertinet, omne tempus istius vitae significant, usque ad finem saeculi: Quantum autem ad reprobos, usque ad adventum Antichristi. Tunc ille quasi exiet seducere, quia comparatione illius seductionis, ista quae nunc agitur seductio esse denegatur. Quod si quis inquirit, cur Deus quem semel alligavit, solvi modico tempore voluit: Si a me quaeris, dicit beatus Ambrosius, cito respondeo, et ut Dei virtus, et diaboli infirmitas manifestetur virtus Dei, in hoc, quod sancti etiam inter flagella et tribulationum angustias constanter in fide perseverant. Infirmitas autem diaboli in hoc quod etiam a puellis et infantibus vincitur. Si enim nunquam solveretur, minus appareret ejus maligna atque crudelis potentia, minus etiam probaretur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seducat amplius gentes. donec consument᷑ milleanni :
grauis ad soluendũ oritur questio: Sienĩ ille idcirco
ligatus est neseducat amplius gentes. quomodo coti¬
die contratot homines pugnat quos & seducit . dũ adui¬
tiaruere facit: Sed sciendum quia nunc gentes in
xpm credentes. & si ad tempus uidetur seducere. ñ tam̃
seducit adhoc ut aet̾nalit̾ pereant. hi qui indĩ predes¬
tinatione sunt saluandi: Etideo a toto pars intellegen¬
daest: quȩ scilicet non potest seduci Istȩ enĩ sunt gen¬
tes. dequib: pat̾ ad eum dicit: Postula ame: & dabotͥ
gentes: Post hec. id ÷ post mille annos. ut a toto sicut
supra partem intellegamt. qm̃ demille annis adhuc
restant tres anni. & dimidius. oportet illum solui mo¬
dico tempore .i. pertres annos & dimidiũ: Sed nec tunc
seducerepoterit eos quiad uitã sunt predestinati: sed
eos quos antequã solueretur seductos tenebat: Quia

Expanded text:
non seducat amplius gentes donec consummentur mille anni. non seducat amplius gentes donec consummentur mille anni. Gravis ad solvendum oritur quaestio: si enim et ille idcirco ligatus est, ne seducat amplius gentes, quomodo quotidie contra tot homines pugnat, quos et seducit, dum ad vitia ruere facit? Sed sciendum quia nunc gentes in Christum credentes, et si ad tempus videtur seducere, non tamen seducit ut aeternaliter pereant hi, qui in Dei praedestinatione sunt salvandi, et ideo a toto pars intelligenda est, quae scilicet non potest seduci. Istae enim sunt gentes, de quibus ad eum Pater dicit: Postula a me et dabo tibi gentes .-- Post haec, id est post mille annos, ut a toto sicut supra partem intelligamus, quoniam de mille annis adhuc restant tres anni et dimidius, oportet illum solvi modico tempore. Id est per tres annos, sed nec tunc seducere poterit eos qui ad vitam sunt praedestinati, sed eos quos antequam solveretur, seductos tenebat. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quostenet. ł ex his quos amisit. quiadelectoꝵ nume¬
rum ꝑtineant Nec ipse diabolus. nec menbrailluiꝰ
scirepossunt : sed illesolus: aquo inclusus tenet᷑: Aliquando
enĩ quidã ex his qui enis eẽ uidebant᷑. subito adelectoꝵ
numerum transeunt: Aliquando uero ex his quido¬
minium eius euaserant. ad eum quẽ deseruerant re¬
currunt: Nlabuit enĩ ipsepetrũ subse: quando nega¬
uit xp̃m. & dauid quando adulteriũ simul ꝑpetrauit
& homicidium: Sed signum positum fuit super illũ.
quia preuidere non potuit. qđ uterq perpaenitentiã
aduitam reuersurus ess& . & dĩ misericordiã consecu¬
turus: Quia itaq nescit quipertineant ad illum.
qui ad xp̃m. idcirco &iã ea quȩ sub ipsosunt: quasi
sub signaculo reclusa custodiuntur : Acperhoc agit᷑.
ut nec ille quisint eius ad plenũ cognoscat: nec nosqͥ
sint xp̃i scire ualeamus: Uerum in hoc qđ sequit᷑ ut

Expanded text:
ex his quos tenet, vel ex his quos amisit, qui ad electorum numeex his quos tenet, vel ex his quos amisit, qui ad electorum numerum pertineant, nec ipse diabolus nec membra illius scire possunt, sed ille solus a quo inclusus tenetur. Aliquando enim quidam ex his qui ejus esse videbantur, subito ad electorum numerum transeunt: aliquando vero ex his qui dominium ejus evaserant ad eum quem deseruerant revertuntur. Habuit enim ipse Petrum sub se, quando negavit Christum: et David, quando adulterium simul perpetravit et homicidium, sed signum positum fuit super illum, quia praevidere non potuit, quod uterque per poenitentiam ad vitam reversurus esset, et Dei misericordiam consecuturus. Quia itaque nescit, qui pertineant ad illum, qui ad Christum, idcirco etiam ea quae sub ipso sunt quasi sub signaculo reclusa custodiuntur. Ac per hoc agitur, ut nec ille qui sint ejus ad plenum cognoscat, nec nos qui sunt Christi scire valeamus, verum in hoc quod sequitur: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
surgens solidã figuram reddit: Et ideo hic numerus
propter sui perfectionẽ. omne significat hoc presens
totum proparte positum est: quia mille anni quantũ¬
lib& tempus ecclesiȩ exprimunt. id ÷ usq ad regnũ an¬
trep̃i In hoc tempore ligatus ẽ diabolus in abesso.i.
in cordib infideliũ. & hominũ peruersorũ. ubi & lata
&regnat. usq ad aduentum antixp̃i. quando soluetꝰ
desuo carcere. & procedet adapertas blasphemias &
persecutiones: Sedmirum ẽ: quomodo in abissũ mitti
dr̃. cum ibiante e&̃: Quia uidelicet iuxta qđ sȩpe su¬
perius dictum est: eiectus a fidelibus. atrocius coepit
dominari insuis: ET CLAUSIT. Id ÷ potestatẽ egredi illi
interdixit. nealibi gressus nequitiȩ extendat. nisiquo
occultum & iustum dĩ iudiciũ permuiserit: Et signauit
super illum .i. sigillauit. ut ea &iã quȩsubse habet lateant
illum: In hoc enim diabolus signatus ẽ : quia qui sint u

Expanded text:
surgens solidam figuram reddit. Et ideo hic numerus surgens solidam figuram reddit. Et ideo hic numerus propter sui perfectionem omne significat tempus hoc ptotum pro parte positum est, quia mille anni quantumlibet tempus Ecclesiae exprimunt, id est usque ad regnum Antichristi. In hoc tempore ligatus est diabolus in abysso, id est, in cordibus infidelium et hominum perversorum, ubi et latet et regnat usque ad adventum Antichristi, quando solvetur de suo carcere, et procedet ad apertas blasphemias et persecutiones. Sed mirum est quomodo in abyssum mitti dicitur, cum ibi ante esset, quia videlicet juxta quod saepe superius dictum est, ejectus a fidelibus atrocius coepit dominari in suis. Et clausit, id est, potestatem egrediendi illi interdixit, ne alibi gressus nequitiae extendat, nisi quo occultum et justum Dei judicium permittat. Et signavit super illum, id est sigillavit, ut ea etiam quae sub se habet, lateant illum. In hoc enim diabolus signatus est: quia qui sint vel
Abbreviated transcription (Latin):
fortior illo superueniens uicerit illũ : fostẽ ligat. uni¬
uersa arma eius aufert. & spolia distribu&: Ipseenim¬
apparens incarnis humilitate. primũ fortẽ alligauit.
deinde eos qui fuert̃ uasairȩ fecit uasa miscđȩ: Draco
serpens. diabolus. & satanas. licet pluras int nomina
unum tamen eundemq hostem significant: Quidraco
appellatur propter nocendi maliciam : serpens ꝓpt̃
fallendi astuciam: Antiquus propter iniqua & exer¬
citata consilia. quib abinitio nocerenondesinit: Dictꝰ
quoq diabolus .i. deorsum fluens. quia cotidie decor¬
satanas .i. contrarius appellat᷑: ET LIGAUIT eũ per
annos mille. & misit eũ in abyssum: Millenariuds
numerus. inscriptura properfectione ponit᷑ rer. Unde
e erebi quod mandauit inmille generationes: Nam
&e secundum secularẽ sapientiã perfectus est⁊ quiacon¬
tat exdenario insemultiplicato Decies enĩ deni cen¬
tum fiunt: Quȩiamfigura quadrata. sed planaes ł:
Decies aũt centummille. quinumerus in altitudinem

Expanded text:
ns vicerit eum, fortem ligat et universa arma ejus aufert, et spolia ejus distribuit . Ipse enim in carnis humilitate apparens, primum fortem alligavit, deinde eos qui fuerunt vasa irae fecit vasa misericordiae, Draco, serpens, diabolus et satanas licet plura sint nomina, unum tamen eumdem hostem significant. Qui draco appellatur propter nocendi malitiam, serpens, propter fallendi astutiam, antiquus, propter iniqua et exercitata consilia, quibus ab initio nocere non desinit. Dicitur quoque diabolus, id est deorsum fluens, quia quotidie de corsatanas, id est contrarius appellatur. Et ligabit eum per annos mille, et misit eum in abyssum. Millenarius numerus in Scriptura pro perfectione rei ponitur. Unde est: Verbi quod mandavit in mille generationes . Nam et secundum saecularem sapientiam perfectus est, quia constat ex denario in se multiplicato. Decies enim deni centum fiunt. Quae jam figura non quadrata, sed plana est. Decies autem centum mille, qui numerus in altitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
homo factus paulominus ab angłis minoratus ẽ Clauis
aũt abyssi : discretio intelligitur. quads̃ omp̃s aliquando
reprobos seui repermittit contraeccłam quantũ scit utile.
&iterum netantũ noceant quantũ uolunt: aditũ egre¬
diendi & nocendi eis adimit: Habyssus enĩ. profunda & te¬
nebrosa significat cordaimpiorũ hominũ: Et sicut ex
claue aperitur ostiũ. & iterũ clauditur: sic diabolꝰ uel
eius menbra. modo seiuire ꝑmittunt᷑. modo aũt exirȩ ꝓ¬
hibentur: Percatenã uero : in euitabilis dĩ potestas expri¬
mitur. quȩ om̃a cingit. om̃a cõplectitur. Quã habet in ma¬
nu. hoc est in potestate uerbi. perqđ omnia factast: ꝑ quã
ipse iustutes & mira cula fecit. ꝑquam &iã ds̃ pat̃ omnia
operatus est cȩlestia terrestria. iusibilia & inuisibilia in
hac manu .i. inuirtute uerbisui habet &ium discretio¬
nis. quacuncta suo moderamine tẽperat. & potestatẽ
ineuitabilem qua omniacingit atq complectitur:

Expanded text:
homo factus, paulominus ab angelis minoratus est. Clavis autem abyssi, discretio intelligitur, qua Deus omnipotens aliquando reprobos saevire permittit contra Ecclesiam, quantum scit utile: et iterum ne tantum noceant quantum volunt, aditum egrediendi et nocendi eis adimit. Abyssus enim profunda et tenebrosa significat corda impiorum hominum, et sicut ex clavi aperitur ostium et iterum clauditur, sic diabolus, vel ejus membra modo saevire permittuntur, modo exire prohibentur. Per catenam vero, inevitabilis Dei potestas exprimitur, quae omnia cingit, omnia complectitur, quam habet in manu, hoc est in potestate Verbi per quod omnia facta sunt, per quam ipse virtutes et miracula fecit, per quam etiam Deus Pater omnia operatus est, coelestia, terrestria, visibilia et invisibilia. In hac manu, id est in virtute Verbi sui habet, et vim discretionis, quo cuncta suo moderamine temperat, et potestatem inevitabilem, qua omnia cingit atque complectitur.