comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animal significant᷑ in mundi ꝓpͥo
uicio ñ natura: qui cũ libenter
audiant uerba sapientiȩ: postea
de his omĩno ñ cogitant. Qͦd
enĩ utile audieris uelut ab intes¬
tino memorie tanquã ad os co-¬
gitatiois recordandi dulcedine
reuocare: qd ẽ aliud quã spitalit᷑
unt: illoꝵ anunaliũ genere fi¬
gurant᷑. Unde ⁊ ipsa a talibus
carnib abstinentia: tale niciũ nos
cauere pͣmonuit. Cũ eñi thesaurus
desiderabilis sit ipsa sapientia: de
hac numdicia ruminandi ⁊ ĩmun¬
dicia nͣ ruminandi alio loco ita¬
scriptũ eͥ. Thesaurus desidabilis
reqͥescit in ore sapientis: uir aut̃
stultus gluttit illud. S pͥori pͦpło¬
multa talia ñ tantũ audienda:
uerũ etiã obseruanda pͣcepta suÑ.
Tempus eiũ erat qͦ ñ solum dictis.
s etiã factis ꝓpħari oporteret: ea
quȩ posteriore tpͣre fuerant reue
auctoritas est commendata.¬
Oorĩa munda mundis: am̾iẽ
terra ⁊ plenitudo eius. Omnis

Expanded text:
animal significantur, inmundi proprio animal significantur, inmundi proprio uitio, non natura; qui cum libenter audiant uerba sapientiae, postea de his omnino non cogitant. quod enim utile audieris, uelut ab intestino memoriae tamquam ad os cogitationis recordandi dulcedine reuocare quid est aliud quam spiritaliter unt, illorum animalium genere figurantur; unde et ipsa a talibus carnibus abstinentia tale uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesaurus desiderabilis sit ipsa sapientia, de hac munditia ruminandi et inmunditia non ruminandi alio loco scriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illum. hae multa talia non tantum audienda, uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis, sed etiam factis prophetari oporteret ea, quae posteriore tempore fuerant reuelauctoritas commendataomnia munda mundis; domini est terra et plenitudo eius; omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ibro I estamͣto ueteri ubi qdã cibi
fiustũe arnu̾ ꝓhibent᷑ cur nͣ sit contra¬
ria ista sententia qua dicit apłs.
omnia munda mundis.
& omis creatura di bona ẽ: si pos¬
sunt intelligant hoc apłm de¬
ipsis dixisse naturis. Illas autẽ
litteras ꝓpt̃ quasdã p̃figuratioes
tempori congruentes. Anmalia
quȩdã ñ natura s significatione
inmunda dixisse. Itaq uerbi gr̃a
si de porco ⁊ agno reqͥrat᷑ utrũq
natura mundũ ẽ: qr om̃is creatura
dĩbona ẽ. Quadã uͭ significatioe
agnus mundus ẽ porcus in mun¬
dus: tanꝗ. si stultũ ⁊ sapientẽ dice¬
res utrũq hoc uerbũ uatura uo¬
cis ⁊ litteraru ⁊ sillabarũ quib
stultus ininundũ dici potest: non
natura sui s. qm qͥddã inmundũ
significat. Et fortasse qđ ẽ in rerũ
figuris. porcus. hoc .ẽ. in rerũ ge¬
mundũ quippe illud animal in
lege positũ est. eo qđ ñ ruminet
Non autẽ hoc euis uiciũ. sed natura ẽ
Sunt autẽ homines qui ꝑ hoc

Expanded text:
 Testamento Veteri, ubi quidam cibi carnium prohibentur, cur non sit contraria ista sententia, qua dicit Apostolus: Omnia munda mundis, et omnis creatura Dei bona est, si possunt, intelligant hoc Apipsis dixisse naturis, illas autem litteras propter quasdam praefigurationes tempori congruentes animalia quaedam non natura, sed significatione immunda dixisse. itaque, uerbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis creatura dei bona est; quadam uero significatione agnus mundus, porcus immundus est. tamquam si stultum et sapientem diceres, utrumque hoc uerbum natura uocis, litterarum et syllabarum, quibus stultus. inmundum dici potest, non natura sui, sed quoniam quiddam inmundum significat. et fortasse quod est in rerum figuris porcus, hoc est in rerum gemundum quippe illud animal in lege positum est eo, quod non ruminet; non autem hoc eius uitium, sed natura est. sunt autem homines, qui per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
isi. tantũ innotescit angłis qđ abscon¬
str̃os ditũ ẽ: uerũ etiã hic eis apparet
nirũ ẽ si nͣ omĩa quȩ dicit᷑ d̃s tãqͣ.
ad pͣsens tempus cognoscere ĩdeo
dicit᷑ qr cognosci facit: siue ab
angłis siue ab hoĩnib Alodus qͥp¬
pe iste locutiõis cũ ꝑ efficientẽ id
qd̃ efficit᷑ significat᷑ crebro inue¬
nit᷑ in scripturis sc̃is: maxime cũ

Expanded text:
 tantum innotescit Angelis quod absconditum est, verum etiam hic eis apparet, mirum est, si non omnia, quae dicitur deus tamquam ad praesens tempus cognoscere, ideo dicitur, quia cognosci facit, siue ab angelis siue ab hominibus. modus quippe iste locutionis, cum per efficientem id quod efficitur significatur. creber est in scripturis sanctis, maxime c
Abbreviated transcription (Latin):
Snistra inqͥt eius sub capite
meo. Non enĩ me deserit ⁊ in
tp̃ralib necessariis. sed tamͣ ipsa
sinistra sub capite erit. Non capi¬
ti p̃ponet᷑ sederit sub capite.
Et dextera eius amplectetur me:
pollicens uitã eternã. Ita em̃ si¬
nistra sub capite. dextera suꝑ cap̃t
implet᷑ qđ scriptũ ẽ. Promissione
habens uitȩ p̃sentis ⁊ future. Quid
inpͣsenti: Sinistra sub capite. Q
in futuro: Dextera eius complec¬
tet᷑ me. Tempori necessaria q̃ritis
quęrite pͥmũ regnũ d̃ĩ id ÷ dexter̃
& hec om̃ia apponent᷑ uob̾. Habe¬
tis ⁊ hic inqͥt diuitias ⁊ głiã: & in
futuro uitã eternã. Et sinistra
continebo infirmitatẽ ur̃ãm: &
dextera coronabo ꝑfectionẽ ur̃am.
An forte apłi relinquentes omnia
sua. aut pauꝑib qđ habebant
distribuentes : Sine diuitiis in he
scło remansert & ubi ẽ illa pro¬
missio sinistrȩ: accipient in hoc
scło septies tantũ:: Multiplicat¬
onẽ ꝓmisit. & reuera qͥd desit

Expanded text:
nistra ejus sub capite meo. Non me deserit et in temporalibus necessariis, sed tamen ipsa sinistra sub capite erit, non capiti praeponetur, sed erit sub capite. Et dextera ejus amplectitur me, pollicens vitam aeternam. Ita enim sinistra sub capite, dextera super caput, impletur quod sic dictum est, promissionem habens vitae praesentis et futurae.» Quid in praesenti? «Sinistra sub capite.» Quid in futuro? «Dextera ejus complectetur me.» Tempori necessaria quaeritis? «Quaerite primum regnum Dei,» id est, dexteram; «et haec omnia apponentur vobis» . Habebitis hic, inulo vitam aeternam: et sinistra continebo infirmitatem vestram, et dextera coronabo perfectionem vestram. An forte Apostoli relinquentes omnia sua, aut pauperibus quod habebant distribuentes, sine divitiis in hoc saeculo remanserunt? Et ubi est illa promissio sinistrae: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum»? Multiplicationem promisit. Et revera, quid desit
Abbreviated transcription (Latin):
de sermoñ duci intemptationẽ: aliud ẽ tẽpta¬
nullus potest: Siue sibi ipsi sicut
scriptũ eͣ qui non ẽ temptatus qua¬
lia scit: siue aliis sic̃ apłs dicit. ⁊ tẽp¬
tationẽ ur̃am in carne mea ñ spre¬
uistis. Hinc enĩ eos firmos ẽe cog
ritate deflexi. Nã dõ noti sumus &
ante om̃s temptatioẽs.: qui scit omĩa
ante quã fiant. Sed sic̃ angłm di ex
ipse loquit᷑ in sc̃is suis. dicente apło.

Expanded text:
nduci in temtationem, aliud temtanullus potest, siue sibi ipse, sicut scriptum est: qui non est temtatus, qualia scit? siue aliis, sicut apostolus dicit: et temtationem uestram in carne mea non spreuistis. hinc enim eos firmos esse cogn sunt a caritate deflexi. nam deo noti sumus et ante omnes temtationes, qui scit omnia, antequam ipse loquitur in sanctis suis, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ aeris ⁊ humoris ad uariandas te¬
poꝵ qualitates in siderũ ordinatissi¬
ma conuersione notati sunt. de qͥb
dictũ ẽ cũ conderent᷑. & sint in sig¬
nis ⁊ tp̃rib ⁊ in dieb ⁊ in annis. Sci

Expanded text:
tus aeris et humoris ad uariandas tetus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibus et in diebus et in annis. si
Abbreviated transcription (Latin):
siue m̃sib siue annis uolunt uel
nolunt aliqͥd inchoare. eo qđ scd̃m
uanas doctrinas hominũ fausta uł
infausta estimant tp̃ra: nisi magni¬
tudinẽ ex timore apłi pensaremus:
qͥ talib ait. timeo uos ne forte sine¬
se libro causa laborauerĩ in uobis: Nori¬
ad ianu itaq dies obseruamꝰ ⁊ annos ⁊ mͣses
ioi. ⁊ tpra: ne audiamꝰ ab apło timeo uos
ne forte sine causa laborauer̃i in uob̾.
Fos enĩ culpat qͥ dicunt. Non ꝓficis¬
car qr posterus ẽ aut qr luna sic fer¬
tur: uel ꝓficiscar ut ꝓspera cedant.
qr ita se habet positio sẏderũ. Non¬
agã hoc m̃se cõmertiũ. qr illa stelli
mͥ agit m̃sem : uel agã qr suscepit mͣ ien¬
sem. Non plantẽ hoc anno uineam. iuiarii.¬
qr bissextus ẽ. Non aut̃e qͥsquã sapi¬
ens arbitrat᷑ obseruatores tempoꝵ re¬
phendendos qͥ dicunt. Non ꝓficiscar
tempus seminandi ẽ qđ ymbribus
autumnalib tͣra saciata ẽ: uel siqui
forte alii naturales effectus circa mo¬

Expanded text:
us, sive annis, volunt, vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta aestimant tempora, nisi magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui nunc talibus ait: Timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis.  non itaque dies obseruamus et annos et menses et tempora, ne audiamus ab apostolo: Timeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia posterus etur, vel proficiscar ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar \'Tempus seminandi est, quod imbribus autumnalibus terra satiata est\', uel si qui forte alii naturales effectus circa mo
Abbreviated transcription (Latin):
enchiri rent᷑. nisi in scripturis demonstraren¬
tur opinione grauiora. Quis cñi di¬
centẽ fr̃i suo fatue reum gehenne
putaret: nͥ ueritas diccret: Cui tam̃
uulneri subiecit continuo medici¬
nã: preceptũ frat᷑nȩ reconciliationis
adiungens. A ox quippe ait. Si gͦ
offeres munus tuũ ad altare. ⁊ cȩtera.¬

Expanded text:
rentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo: Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens; mox quippe ait: Si ergo offers munus tuum ad altare, et
Abbreviated transcription (Latin):
discentes. ⁊ ad ueritatis scientiã nũ¬
quã ꝑuenientes: sed potiussic̃ ille
ait cũ consũmauerit hõ tẽ incipit:
donec ad illam uitã ueniamꝰ. ubi
sic impleam ut capaciores ñ effici¬
am: qr ita ꝑfecti erimus ut iã ñ ꝓfi¬
ciamus. Tunc enĩ ostendit᷑ nobis.
qđ sufficit nob̃̾. Hic autẽ semꝑ ꝗͣ¬
ramꝰ: & fructus inuentioi̾s ñ sit finis
inqͥsitiõis. Neq enĩ ꝓpterea ñ sẽꝑ
qr hic tantũ: sed id̾o hic semꝑ di¬
cimꝰ ẽẽ quęrendũ. ne aliquando
hic putemus ab inqͥsitione cessan¬
dũ. Nã ⁊ de quib dictũ ẽ semꝑ
discentes ⁊ ad ueritatis scientiam
ñquã ꝑuemientes: hic sunt utiq
semꝑ discentes. Cum uͭ de hac ui¬
ta exierint: ĩã ñ erunt discentes.
s erroris sui mercedẽ recipientes.
Sic enĩ dictũ ẽ semꝑ discentes ⁊ ad
ueritatis scientiam ñ quã ꝑueni
Nusquãm in illa remaneamꝰ. donec
ꝑducat ubi maneamaus: atq ita
& querendo tendimꝰ ⁊ inuenien

Expanded text:
discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes ; sed potius sicut ille ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod sufficit nobis. Hic autem semper quaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum: sed ideo hic dicimus esse quaerendum, ne inquisitione cessandum. Nam et de quibus dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes; hic sunt utique semper discentes; cum vero de hac vita exierint, jam non erunt discentes, sed, erroris sui mercedem recipientes. Sic enim dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nusquam in illa remaneamus, donec perducat ubi maneamus. Atque ita et quaerendo tendimu
Abbreviated transcription (Latin):
uit qͥ diabolũ uicit: & ne illa quę
futura erant sc̃i capitis mẽbra in
ȩternũ suppliciũ secũ traheret: eũ
iusticiȩ pͥus deinde potentiȩ uin¬
culis alligauit. Ipse itaq diabolus
ẽ appellata captiuitas : quã capti¬
uauit qͥ ascendit in altũ ⁊ dedit
dona hominib uel accepit in

Expanded text:
uia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in
Abbreviated transcription (Latin):
quib su sufficiens ẽẽ. Scio ⁊ habun¬
dare noui ⁊ penuriã pati: omĩa pos¬
sũ in eo qͥ me confortat. Ueru̾tam̃
uos bene fecistis. usib meis mittere.
Sed ut oftenderet in eo qđ illi bene¬
fecert qͥd ipse quȩreret. ne inter
illos ẽẽt qͥ seipsos pascunt ñ ꝯues:
ñ tã suȩ gaudenit subuentũ necessi¬
tati: quã illoꝵ gratulat᷑ fecunditati.
Quid gͦ ibi quęrebat: dlon qr q̃ro
inqͥt datũ: sed reqͥro fructũ. NIon¬
ut ego inqͥt explear: sed ne uos¬
datũ s inqͥro fructum: id÷ quod
quęro datũ ur̃um ñ hoc quęro:
s fructũ u̾rũ. Hoc enĩ indicio
apparere poterat quantũ ꝓfecissent
in dm̃. cũ id libent᷑ facerent. qđ
ñ ꝓpt̾ gaudiũ de munerib sed
ꝓpter cõmunionẽ karitatis. ab eis

Expanded text:
ciens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Nonut ego, inquit, explear, sed ne vosdatum, sed inquiro fructum, id est: quod quaero datum uestrum, non hoc quaero, sed fructum uestrum. hoc enim indicio apparere poterat, quantum profecissent in deum, cum id libenter facerent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem caritatis ab ei
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s in cõmune om̃ib membris xp̃i
multa dona quȩ sint quibusq ꝓpria
diuidunt᷑. Non enĩ singuli quiq ha¬
bent omĩa: sed hi illa alii alia: quãuis
ipsũ donũ a qͦ unicuiq ꝓpͥa diuidunt᷑
om̃s habeant. id est sp̃m sc̃m. Nam &
alibi cũ multa dona cõmemorasset:
onũa inqͥt hȩc oꝑat᷑ unus atq idem
set ascendit in altũ captiuauit cap¬
tiuitatẽ. dedit dona hominib: qđ

Expanded text:
sanctus, in commune omnibus membris Christi sanctus, in commune omnibus membris Christi multa dona, quae sunt quibusque propria, dividuntur. Non enim singuli quique habent omnia, sed hi illa, alii alia: quamvis ipsum donum a quo cuique propria dividuntur omnes habeant, id est, Spiritum sanctum. Nam et alibi cum multa dona commemorasset, Omnia, inquit, haec operatur unus atque idem set: ascendit in altum, captiuauit captiuitatem, dedit dona hominibus: quod
Abbreviated transcription (Latin):
Notissimũ est autẽ dñm iħm cũ post
resurrectionẽ a mortuis ascendissec
in cȩlũ. dedisse sp̃m sc̃m: quo ĩpleti
qui crediderant. lingius omniũ gentiũ
loquebant᷑. Nec moueat qđ ait dona:
non donũ. Id enĩ testimoniũ de psal¬
mo posuit. Hoc autẽ. in psalmo ita legi᷑
Ascendisti in altũ. captiuasti captiuitatẽ
accepisti dona in hominib. Sic enĩ plures
codices habent. ⁊ maxime greci: & ex
ebreo sic interpͣtatũ habemus. Dona itaq
dix apłs quẽadmodũ ꝓpħa: non donũ
Sed cũ ꝓpħa dixerit accepisti in hoĩnib
co altero : qr in utroq ẽ diuni sermonis
auctoritas. sensus plenissimus redderet᷑
Utrũq enĩ uerũ est. & qr dedit hominib
& qr accepit in hominib Dedit hõmib
tanquã caput membris suis: accepit
in hominib idem ipse in mẽbris suis
Propter quȩ mẽbra sua clamauit de
de quib mẽbris suis ait. quando
uni ex minimis meis fecistis mͥ fecistis.
int̾ra. Porro autẽ dona ob hoc ambo

Expanded text:
st autem, Dominum Jesum, cum post resurrectionem a mortuis ascendisset in coelum, dedisse Spiritum sanctum, quo impleti qui crediderant, linguis omnium gentium loquebantur. Nec moveat quod ait, dona; non, donum: id enim testimonium de Psalmo posuit. Hoc autem in Psalmo ita legitur: ascendisti in altum, captiuasti captiuitatem, accepisti dona in hominibus. sic enim plures codices habent, maxime graeci, et ex hebraeo sic interpretatum habemus. dona itaque dixit apostolus quemadmodum propheta, non donum. sed cum propheta dixerit: accepisti i n hominibuco altero — quia in utroque est diuini sermonis auctoritas — ut sensus plenissimus redderetur. utrumque enim uerum est, et quia dedit hominibus et quia accepit in hominibus. dedit hominibus tamquam caput membris suis; accepit in hominibus idem ipse, utique in membris suis, propter quae membra sua clamauit de et de quibus membris suis ait: quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. accepit in terra. porro autem dona ob hoc ambo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. ñ cñĩ ad m̃surã dat ds spiritum:
Audi apłm dicentẽ. scd̾m mͣsurã donatiõs
xp̃i. Hominib ad m̃surã dat: unico filio
non dat ad mensurã. Quom̃ hominib
ad msuram: Alii qͥdẽ dat᷑ ꝑ sp̃m ser¬
mo sapientiȩ: alii sermo scientiȩ scđm¬

Expanded text:
on enim ad mensuram dat Deus spiritum. Audi Apostolum dicentem: Secundum mensuram donationis Christi hominibus ad mensuram dat. Unico Filio non dat ad mensuram; quomodo hominibus ad mensuram. Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae se
Abbreviated transcription (Latin):
priȩ tam̃ ad sp̃m scm intelligit᷑ ꝑtinere.
pse eñi eͣ sp̃c adoptiõis filioꝵ in quo
clamamꝰ abba pater: ut ei possimus
dicere dimitte nob̾ debita nr̃a. Et in
hoc cognoscimꝰ fic̃ ioħes apłs ait. qmͣ¬

Expanded text:
prie tamen ad spiritum sanctum intellegitur pertinere. ipse enim spiritus adoptionis filiorum, in quo clamamus: abba pater, ut ei possimus dicere: dimitte nobis debita nostra. et in hoc cognoscimus, sicut Iohannes apost
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ꝰ sed potius ꝓpt illud qđ desuꝑ sempit᷑¬
nũ sꝑat fides que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ in
ꝓfundo autẽ. pars illa ligni quȩ in tͣre
abdito defixa latet. sed inde confurgit
ome illud qđ eminet sic̃ ex occulta d̾i
uoluntate uocat᷑ homo ad participatio¬
nẽ tantȩ gr̃e: alius sic. alius autẽ sic. Suꝑ¬
eminentẽ uͦ scientiȩ karitatẽ. xp̃i: eam

Expanded text:
tur sed potius propter illud, quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem pars illa ligni, quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit omne illud, quod eminet, sicut ex occulta dei uoluntate uocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic alius autem sic; supereminentem uero scientiae caritatem Christi ea
Abbreviated transcription (Latin):
ba apłi pauli sic intelligere soleo.
In latitudine bona oꝑa karitatis. in
longitudine ꝑseuerantiã usq in finẽ:
in altitudine spem cȩlestiũ p̃mioꝵ.
in ꝓfundo inscrutabilia iudicia d̾i
unde ista gr̃a inhomines uenit: &
hunc intellectũ coaptare etiã sacra¬
m̃to crucis: ut in latitudine accipi¬
atͣ transuersũ lignũ qͦ extenduntur
manꝰ ꝓptꝰ operũ significationẽ: in
longitudine ab ipso usq interrã
ubi totũ corpꝰ crucifixũ stare uidet᷑
qđ significat ꝑsistere. hoc ẽ longa¬
nimit̾ ꝑmanere: in altitudine ab
ipso transuerso ligno.sursũ uersus
quo capt̾ eminet ꝓpt̾ expectationẽ
suꝑnoꝵ ne illa oꝑa eius bona atq
in eis ꝑseuerantia ꝓpt̾ beneficia d̃ĩ sex epła¬

Expanded text:
ba apostoli Pauli sic intellegere soleo: in latitudine bona opera caritatis, in longitudine perseuerantiam usque in finem, in altitudine spem caelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia iudicia dei, unde ista gratia in homines uenit, et hunc intellectum coaptare etiam sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transuersum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudubi totum corpus crucifixum stare uidetur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus, quod ad caput eminet, propter expectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseuerantia
Abbreviated transcription (Latin):
ulti emĩ dicunt credo. sed fides
sine oꝑib ñ saluat. Opus aut̃¬
. ficdi ipsa dilectio ẽ dicente paulo a¬
Oꝑa qͥdẽ tua p̃terita ante quã crede¬
res uel nulla erant: uel si bona ii¬
bant᷑ in ania erant. Si cñi nulla erant
sic eras quasi homo sine pedib aut
uexatis pedib ambulare nͥ ualens.

Expanded text:
ulti enim dicunt: credo; sed fides sine operibus non salvat. Opus autem fidei ipsa dilectio est, dicente Paulo aOpera quidem tua praeterita, antequam crederes, vel nulla erant, vel si bona videbantur, inania erant. Si enim nulla erant, sic eras quasi homo sine pedibus aut vexatis pedibus ambulare non valens.
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus ꝑ reges ñ seuit: ideo xp̃ia¬
ni ñ patiuntur ꝑsecutionẽ. Si mor¬
tuus eͣ diabolus: mortue st̃ ꝑsecuti¬
ones. Si autẽ ille aduersarius nr
uiuit: unde temptatioes ñ sugge¬
rit. Unde ñ seuit: Unde ñ minas.
aut scandala ꝓcurat: O si incipias
pie uiuere: ui deb̾ qr omĩs qͥuult

Expanded text:
diabolus per reges non saevit, ideo Christiani non patiuntur persecutionem. Si mortuus est diabolus, mortuae sunt persecutiones; si autem ille adversarius noster vivit, unde non tentationes suggerit? unde non saevit? unde non minas aut scandala procurat? O si incipias pie vivere, videbis quia omnis qui vult
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ patiuntur. Om̃s mali ꝑsecunt᷑
bonos: ñ ferro ⁊ lapidib sed uita
⁊ morib Nũquid aliqͥs sem̃ loth
ꝑsequebat᷑ in sodomis: Nemo illi
molestus erat: & tam̃ int̾ impios uiue¬
bat: ut̾ inmundos. suꝑbos blasphe¬
mos. Persecutione̾ patiebat᷑: ñ ua¬
pulando s malo uidendo. Quisqͥs
me audis. ⁊ ñdu uiuis in xp̃o pie.:
incipe in xp̃o pie uiuere. & ꝓbas
qd̾ dico. Deniq apłs cũ coͬmemo¬
raret ꝑicula sua. periculis inqͥt
in mari. pericuł in fluminib ꝑi¬
cđis in deserto. ꝑicuł in latronib.
periłis in falsis fr̃ib Cetera peri¬
cula qͥescere possunt: pericula
bor ẽ mores tolerare contrarios.
quib qui ñ offendit᷑ parũ ꝓficit.
Tantũ eñĩ torquet iustũ iniqͥtas alie¬
na: quantũ recedit a sua. Mali

Expanded text:
Omnes mali persequuntur bonos, non ferro et lapidibus, sed vita et moribus. Numquid aliquis sanctum Lot persequebatur in Sodomis? Nemo illi molestus erat: et tamen inter impios vivebat, et inter immundos, superbos, blasphemos, persecutionem patiebatur, non vapulando, sed malos videndo. Quisquis me audis, et nondum vivis in Christo pie, incipe in Christo pie vivere, et probas quod dico. Denique Apostolus cum commemoraret pericula sua: Periculis, inquit, in mari, periculis in fluminibus, periculis in deserto, periculis in latronibus, periculis in falsis fratribus . Caetera pericula quiescere possunt, pericula bor est, mores tolerare contrarios: quibus qui non offenditur, parum proficit. Tantum enim torquet justum iniquitas aliena, quantum recedit a sua. CXXI
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ huius scłi: quã d̾s ipse scło non
ꝓmisit: Ille pͣdicit labores suꝑ labo¬
res usq in finẽ uenturos ipsi scło: &
tuiuis ab ipsis laborib exceptũ esse
xp̃ianũ: Quia xxp̃ianus ẽ: aliqͥd plus
placet pastor tua quȩrens ñ quȩ ihu
pie uiuere ꝑsecutionẽ patientur.
bundabunt tͥ om̃ia bona: & si filios
nͣ habes suscipies ⁊ enutries om̃s &
nemo tͥ moriet᷑. Heccine ẽ ȩdificatio
tua: Attende qͥd facias: ubi ponas.¬
Suꝑ harenã ẽ quẽ constituis: uentu¬
rus ẽ ymber. influxurus ẽ fluuus.
flaturus est uentus: impingent
domũ istã ⁊ cadet. & fiet ruina eiꝰ
magna. Leua de harena: pone
suꝑ petrã. In xxp̃o sit. quẽ uisesse
xpͣianũ. Attendat ad passioẽs xp̃i
indignas.: attendat illũ sine ullo
peccato quȩ ñ rapuit exsoluentem.¬

Expanded text:
citatem hujus saeculi quam Deus ipsi saeculo non citatem hujus saeculi quam Deus ipsi saeculo non promisit; ille praedicit labores super labores usque in finem venturos ipsi saeculo, et tu vis ab ipsis laboribus exceptum esse Christianum? quia Christianus est, aliquid plus placet pastor sua quaerens, non quae Jesu pie vivere, persecutionem patientur: bundabunt tibi omnia bona; et si filios non habes, suscipies, et enutries omnes, nemo tibi morietur. Haeccine est aedificatio tua? Attende qSuper arenam est quod constituis. Venturus est imber: influxurus est fluvius, flaturus est ventus, et impingent in domum istam, et cadet, et fiet ruina ejus magna. Leva de arena, pone supra petram: in Christo sit, quem vis esse Christianum. Attendat ad passiones Christi indignas: attendat illum sine ullo peccato, quae non rapuit, exsolventem
Abbreviated transcription (Latin):
acia ⁊timore: & p̃para animã tua adt̾ep¬
tationẽ. Qui hȩc enĩ loquit᷑ confortat
infirmũ. ⁊ ex infirmo facit firmũ: ut
ñ ille cũ crediderit. ꝓspera huius scłi
speret. Si enĩ doctus fuerit sꝑare ꝓs¬
pera scłi: ipsa ꝓsperitate corrumpit᷑:
suꝑ uenientib aduersitatib sauciat᷑.
aut fortassis extinguit᷑. Non gͣ eũ edi¬
ficat suꝑ petrã qͥ sic edificat: sed suꝑ
harenã ponit. Petra autẽ erat. xp̃c.
liciȩ conquirendȩ. Confortat᷑ infirmꝰ.
cũ ei dr. Spera quidẽ temptationes
huius scłi: sed ab ont̃ib te eruet dnͣs.
si ab illo ñ recesserit retro cortiui
Na ai confortandũ cor tiͣ uenit ille
pati: uenit ille mori: uenit sputis
iliniriuenit spinis coronarl uenit
ohꝓbria bibere: uenit postremo lig¬
no configi. Omĩa hec ille ꝓte: tu
qui tim̃tes hos ledere corã quib lo¬
quunt᷑ ñ solũ ñ p̃parant ad imminen¬
tes temptatiões.s: etiã ꝓmittunt feli¬

Expanded text:
a et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Qui enim hoc loquitur, confortat infirmum et ex infirmo facit firmum: ut non ille, cum crediderit, prospera hujus saeculi speret. Si enim doctus fuerit sperare prospera saeculi, ipsa prosperitate corrumpitur, supervenientibus adversitatibus sauciatur, aut fortassis exstinguitur. Non ergo cum aedificat super petram, qui sic aedificat, sed super arenam ponit. Petra autem erat Christuliciae conquirendae. Confortatur infirmus, cum ei dicitur: Spera quidem tentationes hujus saeculi, sed ab omnibus te eruet Deus: si ab illo non recesserit cor tuum. Nam ad confortandum cor tuum venit ille pati, venit ille mori, venit sputis illiniri, venit spinis coronari, venit opprobria vivere, venit postremo ligno configi. Omnia haec ille pro te; tu qui timentes hos laedere quibus loquuntur, non solum non praeparant ad imminentes tentationes, sed etiam promittunt feli
Abbreviated transcription (Latin):
dierũ eius derelinquent eu: & in no¬
iussimis suis erit insipiens: id: qu
pͥmo tanquã ꝑpollicitationẽ ⁊ osten¬
tationẽ excellentis sapientiȩ sedu¬
cebat. erit insipiens id÷ apparebit
insipiens. Eis quippe quib primo
sapiens erat. tt̃ erit insipiens ciul
apparebit: qr dementia eius notatrl

Expanded text:
eum et in nouissimis suis erit insipiens. id est qui primo tamquam per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est adparebit insipiens. eis quippe, quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum adparebit. quia dementia eius nota erit
Abbreviated transcription (Latin):
corde meo. Non enĩ ait in corpore
meo. Sed rursus qͣm cogitantur
inmutabilia diuina ꝓmissa⁊ qd̾
eis perire nullus potest: ideo seqͥt᷑
in illo psalmo. Consolatioẽs tue
locundauert animã meã. Dolor
autẽ ipse qui fit in cordib pioꝵ.
fiue falsoꝵ. ꝓdest dolentib qm̃ de
caritate descendit qua eos perire
nolunt. nec impedire alioꝵ salutẽ.
Deniq magne consolationes fiunt
etiã de correptionib eoꝵ quȩ pioꝵ
animas tanta iocunditate ꝑfun¬
dunt: quantis dolorib de sua ꝑ¬
ditione cruciauert. Sic in hoc Ex tr̃e¬

Expanded text:
corde meo. Non enim ait: In corpore corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantur inmutabilia diuina promissa, eteis perire nullus potest: ideo sequitur in illo psalmo: Consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Dolor autem ipse, qui fit in cordibus piorum, siue falsorum, prodest dolentibus, quoniam de caritate descendit, qua eos perire nolunt nec inpedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Sic in hoc sae
Abbreviated transcription (Latin):
qui foris sunt non seuientib undetͣ
ẽẽ tranquillitas. ⁊ reuera ẽ. pluri¬
mũq consolatioĩs affert maxime
infirmis. non tam̃ desunt immo
multi sunt intus qͥ corda pie uiuen¬
tiũ siuis ꝑditis morib cruciant: qm
ꝑ eos blasphemat᷑ .xpͣianũ ⁊ catholi¬
cũ nom: qđ quanto ẽ karius eis qͥ¬
uolunt pie uiuere in xp̃o: tantoma¬
gis dolent qđ ꝑ malos intus positos
fit: ut minus quã pioꝵ m̃tes desi¬
derant diligat᷑. Ipsi qͦq heretici cũ
cogitant᷑ habere nom ⁊ sacram̃ta
xpiana:⁊ scripturas ⁊ pfessionein:
magnũ dolorẽ faciunt in cordib pi¬
eoꝵ dissensioẽs hesitare coguntur.::¬
& multi maledici etiã in his inuemi
morib ⁊ errorib hominũ ꝑsecutio¬
nẽ patiunt᷑ qͥ uolunt in xp̃o pie ui¬
uere. etiã nullo infestante. neq
uexante corpꝰ illoꝵ. Paciunt᷑ quip¬
pe hanc ꝑsecutione. ñ in corporib
sed in cordib Unde illa uox est
Sc d̾m multitudinẽ doloꝵ meoꝵ in

Expanded text:
qui foris sunt, non saeuientibus uidetur esse tranquillitas et re uera est plurimumque consolationis adfert, maxime infirmis: non tamen desunt, immo multi sunt intus, qui corda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant; quoniam per eos blasphematur Christianum et catholicum nomen; quod quanto evolunt pie vivere in Christo, tanto magis dolent, quod per malos intus positos fit, ut minus quam piorum mentes desiderant, diligatur. Ipsi quoque haeretici, cum cogitantur habere nomen et sacramenta Christiana et scripturas et professionem, magnum dolorem faciunt in cordibus pieorum dissensiones haesitare coguntur et multi maledici etiam in his inueniumoribus et erroribus hominum persecutionem patiuntur, qui uolunt in Christo pie uiuere, etiam nullo infestante neque uexante corpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in
Abbreviated transcription (Latin):
cat. fuerunt tribulatioẽs apud pa¬
tres nr̃os. apđ nos ñ sunt. Si putas
te ñ habere tribulationes: ñdũ ce¬
pisti ẽẽ xp̃ianus. Et ubi ẽ uox apłoꝵ
s i om̃s qui uolunt in xp̃o pie uiue¬
re: ꝑsecutiones patient᷑: Si gͦ non
pateris ullã ꝓ xꝑo ꝑsecutionem:
sũ autẽ ceꝑis in xp̃o pie uiuere:
ingressus es torcular. Prepara te ad
pressuras. sed noli ẽẽ aridus: ne de
pressura nichil exeat. Om̃s qui¬
ni scc̃m xꝑm pie uolunt uiuere. necẽt ẽ¬
i patiant᷑ ohpbria: necẽe̾ est̃ contẽpnant᷑ ab his
plm̃ impie uiuere: quoꝵ felicitas tota t̃¬
rena ẽ Irridentur illi qui felicitatẽ
uocant quã ocłis uidere ñ possunt.
& dicit᷑ eis. Quid credis insane ui¬
des qđ credis: Reuersus ẽ aliquis
ab inferis: & retulit tibi qͥd ibi agit᷑
Ecce. qđ ego amo uideo ⁊ fruor. Bes¬
piceris qr speras qđ ñ uides: & despi¬
cit te ille qui quasi tenet qđ uid et.

Expanded text:
cat: Fuerunt tribulationes apud patres nostros, apud nos non sunt. Si putas te non habere tribulationes, nondum coepisti esse christianus. Et ubi est vox Apostoli: Sed et omnes qui volunt in Christo pie vivere, persecutiones patientur Si ergo non pateris ulCum autem coeperis in Christo pie vivere, ingressus es torcular; praepara te ad pressuras; sed noli esse aridus, ne de pressura nihil exeat. 5. t vivere, necesse est patiantur opprobria, necesse est contemnantur ab his qui nolunt pie vivere, quorum felicitas tota terrena est. Irridentur illi qui felicitatem vocant quam oculis videre non possunt, et dicitur eis: Quid credis, insane? Vides quod credis? Reversus est aliquis ab inferis, et retulit tibi quid ibi agitur? Ecce ego quod amo video, et fruor. Despiceris, quia speras quod non vides; et despicit te ille, qui quasi tenet quod videt.
Abbreviated transcription (Latin):
te detinuerit a peccatorib relinqnͣ¬
tib legẽ dĩ. Illo enĩ sp̃u iuius qͦdie¬
tũ ẽ. Uidi insensatos ⁊ tabescebam
Pia ẽ ista tristicia ⁊ si dici potest bea¬
ta miseria: uiciis aliens tribular
ñ implicari: merere ñ herere.: dolo¬
re contrahi ñ amore attrahi. Heci
ꝑsecutio quã patiunt᷑ om̃s qͥ uolat
mordace̾ uerãq sententiã. Quid
enĩ sic ꝑsequit᷑ uitã bonoꝵ quan
uita iniquoꝵ: Non cũ cogitini¬
tari qđ displicet. s cũ cogit dolcre
qđ uidet.⁊ qm̃ corã pio uiuens im¬
pie. ⁊ si ñ obligat consentientẽ. ei¬
ciat sentientẽ. Nã sepe ⁊ diu ĩpior
corporib a scłarib potestatib &
quoꝵlibet uexationib parcit᷑. por

Expanded text:
te detinuerit a peccatoribus relinquentibus legem dei; illo enim spiritu uiuis, quo dictum est: Vidi insensatos et tabescebam. pia est ista tristitia et, si dici potest, beata miseria uitiis alienis tribulari non implicari, maerere non haerere, dolorpersecutio quam patiuntur omnes qui volunt mordacem veracemque sententiam . Quid enim sic persequitur uitam bonorum, quam uita iniquorum. non cum cogit imitari. quod displicet, sed cum cogit dolere. quod uidet, quoniam coram pio uiuens impie, etsi non obligat consentientem, cruciat sentientem? nam saepe et diu impiorum corporibus a saecularibus potestatibus et quorumlibet uexa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdix. congregaunt quȩ ñ peperit.
faciens diuitias suas ñ cũ uidicio Per¬
dix eni nimis contenciosũ animał.
notũ ẽ quanta auiditate ipsius con¬
tentioĩs currat in laqueuͣ. Non eñ
disputare amant heretici. s qͦquo
mͦ suꝑare impudentissima ꝑucatia:
ut congregent sicͥ hic. dix quȩ ñ pepe¬
rerunt. Xp̾ianos eni qͦs maxime xpͣ
nomine seducunt. iã ꝑ ipsius xp̃i
eiungłiũ natos inueniunt: & facunt
illos diuitias suas. ñ sane cuͣ ndicio:
s cũ temeritate inconsiderata: Non
enĩ intelligunt ibi ẽẽ uerã ⁊ salubr̃
⁊ quodãmͦ germanã atq radicalan
xp̃ianã societatẽ: unde istossepara.

Expanded text:
perdix, congregauit, quae non peperit, faciens diuitias suas non cum iudicio. perdix enim, nimis contentiosum animal, notum est, quanta auiditate ipsius contentionis currat in laqueum. non enim disputare amant haeretici, sed quoquo modo superare inpudentissima peruicacia, ut congregent, sicut hic dixit quae non pepererunt. christianos enim, quos maxime Christi nomine seducunt, iam per ipsius Christi euangelium natos inueniunt et faciunt illos diuitias suas, non sane cum iudicio, sed cum temeritate inconsiderata. non enim intellegunt ibi esse ueram et salubrem et quodam modo germanam atque radicalem christianam societatem, un
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiã ubi ẽent boni ⁊ mali: donec
infine sicͣ area uentilata purgetur.
Qđsi ita ẽ: in ipsa eccłia id:÷ in ipsa
domo magna erant uasa incontu¬
meliã. quoꝵ sermo ut cancer serpebat.
Im̃ib consideratis puto me non¬
iͥ temere dicere alios ita ẽẽ in domo
d̾i ut ipsi etiã sint eadẽ domꝰ d̃i quȩ
no. d̾r edificari suꝑͣ petrã. quȩ unica
colũba appellattir: quȩ sponsa pul¬
chra sine macula ⁊ ruga. & hortus
conclusus. fons signatus. puteus aq̃
uiuȩ paradysus cũ fructu pomoꝵ¬
testatẽ ligandi ac soluendi. Panc
domũ siqͥs corripientẽ. corrigentemq
contẽpserit. sit tͥ inqͥt sic ethnicus
& pliblicanꝰ. De hac domo dr dñe¬

Expanded text:
ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat.mnibus consideratis, puto me non temere dicere, alios ita esse in domo Dei, ut ipsi etiam sint eadem domus Dei, quae dicitur aedificari super petram , quae unica columba appellatur , quae sponsa pulchra sine macula et ruga , et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum fructu pomotestatem solvendi et ligandi. Hanc domum si quis corripientem corrigentemque contemserit, sit tibi, sicut ethnicus et publicanus. De hac domo di
Abbreviated transcription (Latin):
nullom eẽ ꝓptͣ cõmixtionẽ maloꝵ
ab unitatȩ eccłiȩ recedendũ: ubi de¬
clarat quã fit sc̃s. ⁊ illa quã meruit
martẏrii claritate dignissimꝰ: ait
Quantus arrogantiȩ tumor ẽ. qual¬
ta humnulitatis ⁊ lenitatis obliuio. &
arrogantiȩ suȩ quanta iactatio: ut
qͥs audeat. aut facere posse se credat
qđ nec apłis concessit dns. ut zirama
a frum̃to putet se posse discernere.
aut quasi ipsi paleã facere. ⁊ aream
purgare concessũ sit. paleas conetur¬
atritico separare: cũq apłs dicat in
domo autẽ magna ñ solũ sunt uasa
aurea ⁊ argentea. s ⁊ lignea. ⁊ fictilia.
contempnere ⁊ abicere:⁊ dãpnare.
quando ñ nͥ in die dñi uasa lignea
dnum ardoris incendio concremet᷑.
a fictilia ab eo cui data ẽ ferrea uir
qui tanꝗͣ. maloꝵ consortiũ deuitantes
se ab unitate diruperant: ostendit
magnã domũ quam dixͣ apłs ubi es¬
sent ñ solũ aurea uasa ⁊ argentea. s
& lignea ⁊ fictilia ñ se intellexisse nͥ

Expanded text:
er commixtionem malorum ab unitate ecclesiae recedendum, ubi declarat quam sit sanctus et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis obliuio et arrogantiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse se credat, quod nec apostolis concessit dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere aut, quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetura tritico separare, cumque apostolus dicat: \'in domo autem magna non solum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea contemnere et abicere et damnare, quando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirgqui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi
Abbreviated transcription (Latin):
niat. Nenit hora: in qͦ om̃s qͥ in mo¬
num̃tis st̃. Quid euidentuis: quid
exp̃ssius: Corpora sunt in monum̃¬
tis: animȩ ñ sunt in monum̃tis. nec
enĩ attendentes uerba quȩ assidue
tes quom̃ dicat᷑. arbitrati sunt iam
factã ẽẽ resurrectionẽ: nec ullã ul¬
terius in fine tempoꝵ ẽe sperandã.
Ex quib est inqͥt hymeneus ⁊ philetꝰ
qͥ circa fidẽ aberrauert: dicentes re-
eos arguens detestat᷑ qui tam̃ dicit
nos resurrexisse cũ xpͣo. Unde: nͥ qr
hoc ꝑ fidem ⁊ spem ⁊ dilectionẽ fac¬
tũ eẽ dicit in nob̾ scđm pͥmitias sꝑs.
Sedq spes quȩ uidet᷑ ñ ẽ spes: & ideosi
qd ñuidemus speramus ꝑ pacientiam¬
expectamus: restat utiq redemp¬
tio corporis nr̃i. quã expectantes in
nobismet ipsis ingemuscimꝰ. Unde
est ⁊ illud. Spe gaudentes: in tribu¬

Expanded text:
ia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid evidentius? quid expressius? Corpora sunt in monumentis: animae non sunt in monumentis, nec enim adtendentes uerba, quae assidue tes, quatenus dicantur, arbitrati sunt iam factam esse resurrectionem nec ullam ulterius in fine temporum esse sperandam, ex quibus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes reeos arguens detestatur, qui tamen dicit nos resurrexisse cum Christo. unde, nisi quia hoc per fidem et spem et dilectionem factum esse dicit in nobis secundum primitias spiritus? sed quia spes, quae uidetur, non est spes et ideo, si, quod non uidemus, speramus, peexspectamus; restat utique redemptio corporis nostri, quam exspectantes in nobismetipsis ingemiscimus. Unde et illud: Spe gaudentes, in tribu
Abbreviated transcription (Latin):
tus conclusus: fons signatus. pute¬
us aquȩ uiuȩ: paradysus cũ fruc¬
tu pomoꝵ. Hoꝵ munera concessa
diuinitus partĩ sunt ꝓpͥa. sicut in
hoc tp̃re infatigabilis caritas. &
in futuro uita ȩterna: partĩ uͦ cũ
malis ꝑuersisq comunia: sic̾ut
omia cetera. in qͥuib st̃ sacro sc̃a

Expanded text:
tus conclusus, fons signatus, putetus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera concessa diuinitus partim sunt propria, sicut in hoc tempore infatigabilis caritas et in futuro uita aeterna, partim uero cum malis peruersisque communia, sicut omnia cetera, in quibus sunt et sacrosancta
Abbreviated transcription (Latin):
huc carnales ⁊ animales. ꝓuectus
suos instanter exercent: & ut cibo
sp̾italiũ fiant idonei scõꝵ myste¬
rioꝵ lacte nutriunt᷑. ea quȩ in pͣ¬
uis morib p̾płari etiã etiã iudicio
manifesta sunt in di timore deui-¬
tant. & ut minꝰ minusq reb t̾re¬
nis ⁊i tp̃ralib delectent᷑ iugilan¬
tissime satagunt. regulã ficdi diligent᷑
inqͥsitã firmissime tenent. & siqͥd ab
ea deuiant. cito auctoritate catholica
corrigunt᷑. quãuis in eius uerbis pro
sensu carnali uariis adhuc fantasma¬
tũ concursib fluctuent. Sunt etiã
qͥdã ex eo numero qͥ adhuc nequit᷑
uiuant: aut etiã in heresib uel in
gentiliũ suꝑstitionib iaceant: & tam
etiã illic nouit dñs qui sunt eius.
Nãq in effabili pͣscientia di multi qͥ
foris uident᷑ intus sunt: & multi qͥ
intus uident᷑. foris st̃. Ex illis ergo
om̃ib qͥ ut ita dicã intrinsecus &
in occulto intus ft̃. constat ille hor¬

Expanded text:
huc carnales et animales provectus huc carnales et animales provectus suos instanter exercent, et ut cibo spiritualium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitant et, ut minus minusque rebus terrenis et temporalibus delectentur, uigilantissime satagunt, regulam fidei diligenter inquisitam firmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc nequiter uiuant aut etiam in haeresibus uel in gentilium superstitionibus iaceant, et tamen etiam illic nouit dominusquisunteius. namque in illa ineffabili praescientia dei multi qui foris uidentur intus sunt et multi qui intus uidentur foris omnibus, qui, ut ita dicam, intrinsecus et in occulto intus sunt, constat ille hor
Abbreviated transcription (Latin):
Pla uit ipsos ⁊ uocauit: qͣs autẽ uocaũ
ipsos ⁊ iustificauit. qͦs aut̃ iustificaũ.
ipsos ⁊ głificauit: de ouib istis nec
lupus rapit. nec fur tollit: nec latro
intͣficit. Securus ẽ de numero earͣ.
qui ꝓ eis nouit qđ dedit. Qyme
sunt. de quib dictũ ẽ nouit dñs
qui sunt eius. ipse ẽ ortus conclusus.
fons signatus: puteus aquȩ uiuȩ.
paradysus cũ fructu pomoꝵ. Ex
hoc numero qͥdã spitalit᷑ uiuunt.
& suꝑeminentẽ uiã karitatis in¬
grediunt᷑ & cũ pͣoccupatu homi¬
ne in aliqͦ delicto instruunt in sp̃u
tent᷑. & cũ forte ⁊ ipsi poccupant᷑.
repͥmit᷑ in eis aliquantulũ. ñ aut̃
extinguit᷑ karitatis affectus: rur¬
susq insurgens ⁊ in ardescens pri¬
stino cursui restituit᷑. Norunt enĩ
dicere. Dormitauit anima mea p̃
tedio: confirma me in uerbis tuis.
Cũ autẽ aliqͥd alit̾ sapiunt. id quoq
illis in caritatis flagrantia ꝑma¬
nentib nec rumpentib uinculũ
pacis. ds reuelauit. Quidã uͦ ad.¬

Expanded text:
vocavit: quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit : » de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Esunt, de quibus dictum est: nouit dominus qui sunt eius, ipse est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. ex hoc numero quidam spiritaliter uiuunt et supereminentem uiam caritatis ingrediuntur et, cum praeoccupatum hominem in aliqet cum forte et ipsi praeoccupantur, reprimitur in eis aliquantulum, non autem exstinguitur charitatis affectus, rursusque insurgens et inardescens pristino cursui restituitur. Norunt enim dicere, Dormitavit anima mea prae taedio; confirma me in verbis tuis . Cum autem aliquid aliter sapiunt, id quoque illis in charitatis flagrantia permanentibus, nec rumpentibus vinculum pacis, Deus revelabit . Quidam vero ad
Abbreviated transcription (Latin):
loco eius requescit dñs eius. s in
aliqͦ utiq secretiori honoracioriq
loco. sic d̾s ñ in omĩb qͥ in domo
eius st̃ habitat. Nonemĩ habitat
in uasis contumeliȩ: sed locus scͣs cius
sunt qͦs habitare facit unius modi.
uel unius moris in domo. Neuasis¬
aureis & argenteis in dõm̃o magua
constitutis. sensũ cẏpͥani secutus su
qui hȩc accipit in bonis: in malis aut̃
lignea ⁊ fictilia: ad illa referens quos
dictũ ẽ alia qͥde̾ in honorẽ: ad hȩc aut̃
qđ dictũ ẽ alia uero in contumeliã
scilicet aurea ⁊ argentea: & rursusm
utrisq quȩdã in contumeliã. non

Expanded text:
nus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus qui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, vel unius moris in domo. aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. scilicet aurea et argentea, et rursus in utrisque quaedam in contumelia,- non
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo. hoc ẽ expeccato accidisse.
qd̾ ille ꝑsuasit. Heq enĩ ob aliud
potestatẽ habere mortis uerissime
diceret᷑. Unde ille qͥsine peccato
abolus. qui potestatẽ mortis habe
bat. ⁊ in me nichil inuemiet. idẽ
peccati: ꝓpt̾ qđ homines mori fecit.
Et quasi diceret᷑ ei quare gͦ morieris:

Expanded text:
diabolo, hoc est ex peccato, accidisse, quod ille persuasit; neque enim ob aliud potestatem habere mortis uerissime diceretur. unde ille qui sine ullo peccato abolus, qui potestatem habet mortis in me nihil inucniet, id est peccati, propter quod homines mori fecit. et quasi diceretur ci: \'quare ergo moreris?\'
Abbreviated transcription (Latin):
Ichi autẽ absit głiari: nͥ in cru¬
ce dñi nr̃i iħu xp̃i. Poterat¬
diceret. Sed dixit in cruce. Ubi
mundi philosophus erubuit: ibi
thesaurũ is qi apłs repperit. Non
contempnendo uile inuoluchrũ:
ꝑuenit ad p̾ciosũ inuolutũ. Absit

Expanded text:
i, inquit, absit gloriari, nisi in cruce Domini Jesu Christi. Poteratdiceret: sed dixit, in cruce. Ubi mundi philosophus erubuit, ibi thesaurum Apostolus reperit: non contemnendo vile involucrum, pervenit ad pretiosum involutum. Absit
Abbreviated transcription (Latin):
erat qͥ dicebat. mundus mͥ crucifi¬
xiis eͣ: & ego mundo. Ipsa morte
mortui erant quib dicebat: mortus
enĩ estis. ⁊ uita ur̃a abscondita ẽ cũ¬
xp̃o in dõ. IN quantũ di sapien¬
tiã ꝑ quã facta sunt omĩa spiritalit᷑
intelligimus. in tantũ carnalibus
affectib morim: ut mortuũ nobis
hunc mundũ deputantes nosq
ipsi huic mundo moriam᷑: & dicamus
qđ ait apłs. Mundus mͥ crucifixus
est ⁊ ego mundo. De hac enĩ morte.:
itẽ dicit. Si autẽ mortui estis cũ xp̃o:
qͥd adhuc uelut uiuentes de hoc mun¬
do decernitis. Non ergo inmerito
nemo potest faciem id:÷ ipsã manifes¬
tationem sapientiȩ dĩ uidere. ⁊ uiuere.
Ipsa est em̃i species cui contemplandȩ
suspirat omĩs qͥ affectat diligere d̾m
ex toto corde. ex tota mͣte. ⁊ ex tota ani¬
ma. ad quã contemplandã etiã ꝓri¬
mum quantũ potest edificat qui di

Expanded text:
erat qui dicebat, «Mundus mihi crucifierat qui dicebat, «Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo» : ipsa morte mortui erant quibus dicebat, «Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cu nunc in quantum Dei Sapientiam per quam facta sunt omnia, spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque ipsi huic mundo moriamur, et dicamus quod ait Apostolus, Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . De hac enim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decenemo potest faciem, id est, ipsam manifestationem sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, ad quam contemplandam, etiam proximum, quantum po