comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at qͦmͦ in cis erit corpus incorruꝑtibile si dolere potuerit. aut qͦmͦ
corruptibile si mori ñ poterit. Nlon enĩ ẽ uera uita: nisi ubi felicit̃
uiuit᷑ nec uera incorruptio. nisi ubi salus nullo dolore corũpitur.
Ubi autẽ in felix mori ñsinit᷑ ut ita dicã mors ipsa ñ moritur. &
ubi dolor ꝑpetius ñ interimit: sed affugit ipsa corruptio ñ sinitus.
anima reliquere cogitur. nec scda qua poenale corpus animã
relinquere ñ ꝑmittit᷑ homini accidiss& si nemo peccass&. Ditissima
sane om̃iũ poena erit eoꝵ qͥ p̃ter peccatũ qđ originaliter traxert̃
nullũ in suꝑ addidert̃. & in ceteris quȩ addidert̃. tanto quisq¬

Expanded text:
at, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit; aut quomodo at, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit; aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur. anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset. Mitissima sane omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt: et in caeteris qui addider
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibentur ꝓpt̾ qđ dictũ ẽ. caro & sanguis regnũ d̃i ñ possidebunt.
& tãquã exponens qͥd dixerit. neq corruptio in quit incorruptio¬
nẽ possidebit. qđ prius dix̃ caro & sanguis. hoc posterius dixit. cor-
autẽ attin& ad substantiã &iã tẽ caro erit. ꝓpter qđ & pꝰ resur¬
rectionẽ corpꝰ xp̃i caro appellata ẽ. Sed iđo ait apl̃s seminat᷑
tia subdita carne. ut nihil nob̾ repugn& ex nob̾. sed sic̃ foris ne¬
minẽ. ita nec intꝰ nos ipsos patiam᷑ inimicos.
non siberant᷑ ꝑunũ mediatorẽ dĩ & hominũ. Resurgent quidẽ
& ĩa ipsi unꝰ quisq cũ sua carne. sed ut cũ diabolo & eiꝰ angłis puni-¬
antur. utrũ sane ipsi cũ uitis & de formitatib suoꝵ corpoꝵ resur¬
gant. quȩcũq in eis uitiosa & deformia mẽbra gestart̾. in reqͥren¬
do laborare qͥd opus ẽ. Neq enĩ fatigare nos deb& in certa eoꝵ habi¬
tudo. uł pulchritudo. quoꝵ erit certa & sẽpit̾na dãnatio. nec moue¬

Expanded text:
pter quod dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: neque incorruptio, inquit, corruptionem possidebis : quod prius dixit caro et sanguis, hoc posterius dixit corrupautem attinet ad substantiam etiam tunc caro erit. Propter quod post resurrectionem cotia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nosipsos patiamur inimicos. non liberantur per unum Mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec move
Abbreviated transcription (Latin):
dantur. ita modificabit᷑ illa in una qͦq materies. ut nec aliqͥd exca
pereat & qđ alicui de fuerit ille suppleat. Qui &iã de nihilo
potuit qđ uoluit operari. Si autẽ incorporib resurgentiũ ratio¬
nabilis in ȩqualitas erit. sic̃ ẽ uocũ qͥb cantus impletꝰ hoc fi&
cuiq de materiȩ corporis sui: qđ & hominẽ reddat angłicis coeti-¬
b & nihil in conueniens eoꝵ ingerat sensib. Indecoꝵ qͥppe aliqͥd
ibi ñ erit: sed quicqͥd futurũ ẽ hoc decebit quia nec futurũ ẽ.
de formitate. sic̃ sine ulla corruptione onere difficultate. in
qͥb tanta facilitas resurgendi: quanta felicitas erit. Propt᷑ qđ &
spũalia dicta st̃. cũ ꝓculdubio corpora sint futura non sp̃s. Sed
sicut nẽ corpꝰ animale dr̃ qđ tamen corpus ñ anima ẽ: ita tunc
spũale corpuserit. corpus tam̃: non sp̃s erit. Pinde qͣntũ attin&

Expanded text:
dantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea dantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur; hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit; quia nec futurum est, deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirituale corpus erit, corpus tamen, non spiritus erit. Proinde quantum attinet
Abbreviated transcription (Latin):
particula materiȩ ꝗͣntitatẽ. cui mẽbro statuȩ redderet᷑. dũ tam̃
totũ exqͣ constituta fuerat restituta resumer&. ita ds mirabiliter
atq in esfabiliter artifex de toto qͦ caro nr̃a constiterat eã mirabili
& in effabili cęleritate restitu&. nec aliqd attinebit ad eiꝰ redinte¬
grationẽ. utrũ capilli ad capillos redeant. & ungues ad ungues
ac quicqͥd eoꝵ perierat mutetur in carnẽ & in partes alias corporis
reuocetur. Curante artificis ꝓuidentia. ne qͥd indecens fiat.
Nec illud ẽ consequens. ut id̾o diuersa statura sit reuiuescentiũ
singuloꝵ quia fuerat diuersa uiuentiũ. aut macri cũ eade acie.
aut pingues cũ eadẽ pinguidine reuiuiscant. Sed si hoc ẽ in con¬
silio creatoris. ut in effigie sua cuiꝰq ꝓprictas & discernibilis simi
litudo seruetur. In ceteris autẽ corporis bonis ęqualia cuncta red¬

Expanded text:
particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, an quidquid eorum perierat mutetur in carne, et ad partes alias corporis revocetur, curante artificis prudentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatlitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta red
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽq mutetur. Illi animȩ humanȩ puncto tẽporis redit.
quȩ illã primitꝰ ut homo fier&. crescer&. uiuer&. animauit. Ipsa¬
itaq terrena materies quȩ discedente anima fit cadauer. non
ita resurrectione reparabitur. ut ea quȩ dilabunt᷑ in alias atq
alias. aliarũ rerũ species formasq uertunt᷑: quãuis ad corpꝰ redeanͭ
unde dilapsa st̃: ad easde qͦq corporis partes ubi fuert̃ redire
necesse sit: alioquin si capillis capitis redit qđ tã crebra tonsura
de traxit. si unguib qđ totiens dẽpsit exsectio ĩmoderata &
indecens cogitantib. & id̃o resurrectionẽ carnis ñ credentib oc¬
currit informitas. Sed quẽ ad modũ si statua cuilib& solubilis
metalli aut igne liquescer&. aut contereret᷑ inpuluerẽ. aut
confunderet᷑ in massã. & eã uell& artifex rursus ex illius materiȩ
qͣntitate reparare: nihil inter eẽt ad eiꝰ integritatẽ quȩ lib&¬

Expanded text:
arnem quoque mutetur, illi animae puncto temporis redit, arnem quoque mutetur, illi animae puncto temporis redit, quae illa primitus, ut homo fieret, cresceret, animaitaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione repalias aliarum rerum species formasque vertantur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse est. Alioquin si capillis capitis reddit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ & fr̃s fidelissimi qͥ eũ uidert̃ retulert̃. & sc̃ȩ memoriȩ hie¬
ronimꝰ prb̃ scriptũ derelinquit. absit inquã ut unũ hominẽ
duplicẽ. ac ñ potius duos qđ futurũ fuerat. si gemini nascerenͭ
resurrecturos existimemꝰ. ita cetera quȩ singuli qͥq partꝰ uel
ãplius uł minꝰ aliqͥd habendo uł quada nimia de formitate mon
stra dicunt᷑. Adhumanȩ naturȩ figurã resurrectione reuocabuts:
ita ut singulȩ animȩ singula sua corpora obtineant: nullis cohe¬
rentib &iã quȩcũq coherentia nata fuerant: sed seorsũ sibi singu¬
lis sua mẽbra gestantib qͥb humani corporis conplet᷑ integritas.
Non autẽ perit dõ terrena materies : de qua mortaliũ creatur
caro sed inque lib& puluerẽ cinerẽ ue soluatur in quos lib& alitus
aurasq diffugiat. In quãcũq alioꝵ corporũ substantiã. uł in ipsa

Expanded text:
de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerde quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerronymus presbyter scriptum reliquit, absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum erat si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quae quadam nimia deforstra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas. Non perit Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum substantiam, vel in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
bitur qđ fuerat uitiatũ. ac ꝑhoc scrupulosissime qͥde int̾ doctis-¬
simos quęri ac disputari potest qđ uirũ abhomine inueniri
possit ignoro: qͣndo incipiat homo in utero uiuere. utrũ sit
quȩdã uita & occulta. quȩ ñdũ motib uiuentis appareat. Nã
negare uixisse puerperia quȩ ꝓpt̾ea mẽbratĩ exsecant᷑. ut
ciciant᷑ exuteris pregnantiũ. ne matres qͦq si mortua ibi relin¬
quant᷑ occidant in pudentia nimia uidetur. Ex qͦ autẽ in ci¬
pit homo uiuere. Exillo utiq mori iã potest. Mortuus uͦ ubi¬
cũq illi mors potuit euenire qͦmͦ ad resurrectionẽ ñ ꝑtineat
mortuoꝵ repperire ñ possũ. Neq enĩ & monstra quȩ nascuntur
& uiuunt. qͣlib& cito moriant᷑. aut resurrectura negabunt᷑. au
ita resurrectura credenda st̃. ac ñ potius correcta em̃dataq
natura. Absit enĩ ut illũ bimẽbrẽ qͥ nuꝑ natꝰ ẽ in orientẽ

Expanded text:
bitur quod fuerat vitiatum. Cbitur quod fuerat vitiatum. Csimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem nono resurrecturi. Neque enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, qui nuper natus est in Oriente,
Abbreviated transcription (Latin):
mortiu st̃ atq morient᷑ nullom deb& dubitare xp̃ianꝰ. Unde
pͥmo occurrit de auortiuis fętib quęstio qͥ iã quidẽ nati st̃
in uteris matrũ : sed ñdũ ita ut iã possent renasci. Si enĩ
resur recturos cos dixerimꝰ de his qͥ iã formati st̃ tollerari potest
ut cũq qđ dr̃. In formes uͦ ab ortꝰ quis ñ ꝓcliuius perire arbitre¬
tur. sic̃ semina quȩ concepta ñ fuerint. sed quis negare audeat.
& si affirmare ñ audeat. id acturã resurrectionẽ ut quicqͥd
formȩ defuit impleat᷑. atq ita non desit ꝑfectio quȩ accessura
erat tẽpore. quẽ ad modũ ñ erant uitia quȩ accesserant tẽpore
ut neq in eo qđ aptũ & congruũ dies allaturi fuerant natura
fraudaret᷑. neq in eo qđ aduersũ atq contͣriũ dies attulerãt
natura turpetur sed integretur qđ ñdũ erat integrũ. sic̃ instaura-¬

Expanded text:
mortui sunt et morientur nullmortui sunt et morientur nullprimo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potest tur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaura
Abbreviated transcription (Latin):
solũ si peccauimꝰ ut ignoscat ꝓpt̃ qđ dicimꝰ dimitte nob debita
nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Uerũ &iã ne peccemus
ut regat. ꝓpt̾ qđ dicimꝰ. ne nos inferas intẽptationẽ. ille rogandꝰ
ẽ cui dr̃ inpsalmo. dñs illuminatio mea & salus mea. ut illumi¬
firmitate ñ agit᷑. quia & pudor timor ẽ displicendi dũ plus de¬
lectat hominũ ęstimatio quã iustitia qua se quisq humiliat
pęnitendo.
nde ñ solũ cũ agitur pęnitentia: uerũ &iã ut agatur di mi-¬
dens contẽpnit. tantã diuini muneris largitatẽ & in hac obsti¬
natione m̃tis diẽ claudit extremũ: reus ẽ illo in remissibili
difficili in qͦda. ꝓpt̾ hoc solũ conscripto libello. enucleatissim e
reuixert̃. iterũq st̃ mortui sed in ȩt̃nã uitã sic̃ xp̃i ipsius resur¬
rexit. quẽ admodũ possi breuiter disputare. & om̃ib quȩstionib
quȩ de hac remoueri assolent satisfacere non in uenio. resurrec¬

Expanded text:
ignoscat, propter quod dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; verum etiam ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in tentationem ; ille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illumifirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei mitam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili difficili in quodam propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam sicut Christi ipsius resurrectio, quemadmodum possibiliter sit disputare, et in omnibus quaestionibus quae de hac re moveri solent satisfacere non invenio. Resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus uelle possimꝰ. Sic̃ g anima nr̃a & iã nc̃ nolle infelicitatẽ
ita nolle iniqͥtatẽ sẽꝑ habitura ẽ. sed ordo p̃ter mittendus non
fuit. in qͦ ds̃ uoluit ostendere: Quã bonũ sit animal rationale
qđ &iã ñ peccare possit: quãuis sit melius qđ peccare ñ possit.
Sic̃ minor fuit in mortalitas. sed tam̃ suit. Inqua poss& & ĩa ñ
mori. quauis maior futura sit in qua non possit mori. Illã natu¬

Expanded text:
prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua posset etiam non mori, quamvis major futura sit in qua non possit mori. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ positione mortis ad meliora ꝑducere. ubi iã ñ solũ peccatũ
cõmittere. sed nec uoluntatẽ poss& habere peccandi si ad ꝑmanen¬
dũ sine peccato. sic̃ factus erat ꝑpetuã uoluntatẽ habiturũ eẽ
p̃sciss&. Quia uͦ cũ male usurũ libero arbitrio: hoc ẽ peccaturũ
eẽ p̃sciebat: ad hoc potius p̃parauit uoluntatẽ suã. ut bene ipse
facer& & iã de male faciente. ac sic hominis uoluntate mala ñ
oportebat prius hominẽ fieri: ut & bene uelle poss& & male. Nec¬
iã gratis si bene. nec inpune simale. Postea uͦ sic erit. ut male
uelle ñ possit. nec ido libero carebit arbitrio. Multo qͥppe libe¬
rius erit arbitriũ qđ om̃ino ñ poterit seruire peccato. Neq enĩ
culpanda ẽ uoluntas. aut uoluntas ñ ẽ. aut libera dicenda ñ ẽ.
qua beati eẽ sic uolumꝰ. ut eẽ miseri ñ solũ nolimꝰ. sed nequaquã

Expanded text:
interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voluntas mala al.oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, auolumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc qͥppe ds̃ bonũ iudicauit. ut orationib humiliũ dignaretur
salutẽ p̃stare sublimiũ. Qđ utiq iã uidemꝰ impletũ isto locutio¬
nis mͦ. & dñs ẽ usus in euangelio ubi ait pharisçis. decimatis mentã
& rutã & ciminũ & om̃e holus. Neq enĩ pharisȩi. & quȩcũq aliena
hic om̃e holus om̃e holerũ genꝰ. ita & illic om̃s homines om̃e homi¬
nũ genus intelligere possumꝰ & quocũq alio mͦ intelligi potest:
dũ tam̃ credere ñ cogamͣ aliqͥd om̃ĩpotentẽ uoluisse fieri factũq
non eẽ : qͥ sine ullis ãbiguitatib in cęlo & int̾ra. sic̃ eũ ueritas can¬
tat. om̃a quȩcũq uoluit fecit. fecto facere noluit. qđcũq ñ fecit.
Qua ꝓpt̃ &iã primũ hominẽ dssinea salute inqua conditꝰ erat
custodire uoluiss&. eũq oportuno tẽpore post genitos filios sine

Expanded text:
Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena um genus, ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocunque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo et in terra, sicut et Veritas cantat, omnia quaecunque voluit fecit , profecto facere noluit quodcunque non fecit. Quapropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine
Abbreviated transcription (Latin):
humiles. doctos. in doctos. integri corporis. debiles. ingeniosos.
tardi cordes. fatuos. diuites. pauperes. mediocres. mares. feminas.
in fantes. pueros. adulescentes. iuuenes. seniores. senes. in linguis
om̃ib. in morib om̃ib in artib om̃ib. in ꝓfessionib om̃ib. in
uoluntatũ. & conscientiarũ uarictate in numerabili constitu
fieri uelit. & ido faciat quia omp̃s uelle in aniter ñ potest qđcũq
uoluerit: Prȩceperat enĩ apłs ut oraretur ꝓ om̃ib hominib: &
specialiter addiderat. ꝓregib & his qͥ insublimitate sunt. qͥ puta¬
ri poterant fastu & suꝑbia sȩculari fidi xp̃ianȩ humilitatẽ ab¬
horrere. Pinde dicens. Hoc enĩ bonũ ẽ corã salutari nr̃o do. Id
ẽ ut &iã ꝓtalib orctur. statĩ ut desperationẽ toller& addidit:¬
qͥ om̃s homines uult saluos fieri. & in agnitionẽ ueritatis uenire.

Expanded text:
humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum vavelit, et ideo faciat, quia omnipotens velle inaniter non potest quodcumque voluerit? Praeceperat enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleros fieri, et in agnitionem veritatis venire .
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ quẽ uult obdur&: nec iniq aliqd facit. nec nisi uolens quic¬
quã facit. & om̃a quęcũq uult facit. Ac ꝑhoc cũ audimꝰ. & insacris
literis legimꝰ. qđ uelit om̃s homines saluos sieri. quãuis certũ sit
nob̃. ñ om̃s homines saluos fieri: Non tam̃ ido debemꝰ omĩpoten¬
tissimȩ di uoluntati aliqͥd de rogare. sed ita intelligere qđ scriptũ
ẽ. qͥ om̃s homines uult saluos ficri. tãquã diceret᷑. nullũ hominẽ
fieri saluũ. nisi quẽ ficri ipse uoluerit. Non qđ nullus sit homi-¬
nũ. nisi quẽ saluũ fieri uelit. Sed qđ nullus fiat: nisi quẽ uelit.
Et ido sit rogandus ut uelit. quia necesse ẽ ficri si uoluerit.
nullus ẽ hominũ. qͥ ñ illuminet᷑. Sed quia nisi abipso nullus
facere noluit. apud eos quos dicit acturos fuisse pęnitentiã si
feciss&. sed ut om̃s homines om̃e genꝰ humanũ in telligamꝰ ꝑ quascũq
differentias distributũ. Reges. priuatos. nobiles. ignobiles. sublimes

Expanded text:
judicium quem vult obduret, nec inique aliquid facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecunque vult, facit. Ac per hoc cum audimus, et in sacris litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum snobis, non omnes salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod dictum est, qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam si diceret nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus isse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes,
Abbreviated transcription (Latin):
adiutoriũ p̃beretur. Sic̃ enĩ mori ẽ in hominis potestate cũ ue-¬
lit. Nemo ẽ enĩ qͥ ñ se ipsũ ut nihil aliud dicã uł ñ uescendo
possit occidere. Ad tenenda uͦ uitã uoluntas ñ satest si adiuto¬
ria. siue alim̃toꝵ. siue quorũcũq tutaminũ de sint. Sic homo
in paradyso ad se occidendũ relinquendo iustitiã. idoneus erat
le. nisi ille qͥ cũ fecerat aduiuar&. Sed pꝰ illã ruinã maior ẽ miscda
morte peccatũ: nec om̃ino ꝑse ipsũ. sed ꝑsolã di gram quȩ in fide
xp̃i posita ẽ liberat᷑. ut uoluntas ipsa sic̃ scriptũ ẽ ad nõ p̃paretur :
qua cetera di munera capiant᷑ ꝑquȩ ueniat᷑ admunꝰ ȩt̃nũ. Unde¬

Expanded text:
 mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam idoneus erat ple, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinam major est misericordia orte peccatum. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, a Domino praeparetur , qua caetera Dei munera capiantur, per quae veniatur ad munus aeternum. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
infert & dicit. Igitur ñ uolentis. neq currentis. sed miserentis ẽ
di. Ambo itaq gemini natura filii ire nascebant᷑. Nullis qͥđe
operib ꝓpͥis: sed originaliter ex adã uinculo dãnationis obstricti.
sibi eẽ gloriandũ: qđ in eađe causa ide supplicũi ñ incurrit.
sed de diuinȩ grȩ largitate. quia ñ uolentis neq currentis. sed mi¬

Expanded text:
infert, et dicit, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est infert, et dicit, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii irae nascebantur , nullis quidem operibus propriis, sed originaliter ex Adam vinculo damnationis obstricti. sibi esse gloriandum, quod in eadem causa idem supplicium non incurrit; sed de divinae gratiae largitate: quia n
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ ei. quia maior serui& minori. Propter qđ adhibuit alterũ
ꝓpheticũ testimoniũ ubi scriptũ ẽ. Iacob dilexi: esau autẽ odio
habui. Sentiens autẽ quẽ admodũ poss& hoc qđ dictũ ẽ ꝑmo-¬
uere eos qͥ penetrare in telligendo ñ posst. hanc altitudinẽ grȩ
qͥd g̃ dicemꝰ. ait. Nũqͥd iniqͥtas ẽ apud đm . Absit. Iniquũ
enĩ uidet᷑: ut sine ullis bonoꝵ malorũue operũ meritis unũ
ds̃ diligat:. oderit alterũ. Qua in re si futura oꝑa uł bona huiꝰ
uł mala illius quȩ ds̃ utiq p̃sciebat uell& intelligi. nequaquã
quęstionẽ imo nullã quã solui opus eẽt facer& quęstionẽ.
mox ut ꝓbar& nulla hoc iniqͥtate dĩ fieri. Moysi enĩ dicit mi¬
serebor inquit cuiꝰ misertꝰ fuero. & miscdam p̃stabo: cui misertꝰ
fuero. Quis enĩ. nisi insipiens đm iniquũ put&. siue iudiciũ
poenale ingerat digno: suie miscđam p̾st& indigno: Deniq

Expanded text:
tum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum tum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala illius, quae Deus utique praesciebat, vellet intelligi, nequaquam quaestionem; imo nullam, quam solvi opus esset, faceret quaestionem.  inquit: Moysi enim dicit, miserebor cujus misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Quis enim nisi insipiens Deum iniquum putet, sive judicium poenale ingerat digno, sive misericordiam praestet indigno? Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ: quotiens inquit uolui congregare filios tuos sic̃ gallina
pullos suos & noliusti: tãquã d̃ĩ uoluntas superata sit hominũ
uoluntate. & infirmissimis nolendo impedientib ñ potuerit
facere potentissimꝰ qđ uolebat: & ubi ẽ illa om̃ipotentia qua
in cęlo & int̾ra om̃a quȩcũq uoluit fecit: si colligere filios hirłm
uoluit & non fecit. an potius & illa quidẽ filios suos abipso colli-¬
gi noluit: sed ca qͦq nolente filios eiꝰ collegit ipse quos uoluit: qͥa
in cęlo & interra ñ quȩđa uoluit & fecit: quęda uͦ uoluit & ñ fecit
sed om̃a quȩcũq uoluit fecit. Quis porro tã impie desipiat ut
dicat dm̃ malas hominũ uoluntates. quas uoluerit qͣndo uolue¬
rit ubi uoluerit inbonũ non posse conuertere: Sed cũ facit:
locutꝰ quib ñdũ natis nec aliqd agentib boni scu mali. ut scđm
electionẽ ꝓpositũ di maner&. non exoperib sed ex uocante dic¬

Expanded text:
 Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit; sed omnia quaecumque voluit, fecit. dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dic
Abbreviated transcription (Latin):
ta mala & si ñ talia in aꝑtã consuetudinẽ iã uenert̃. ut ꝓhis
ñ solũ ex cõmunicare aliquẽ laicũ ñ audeamꝰ sed nec clericũ
de gradare unde cũ exponerẽ ante aliquos annos epłam. ad
galathas in eo ipso loco ubi ait apł̃s. timeo uos ne forte sine
causa laborauerĩ in uob̃ exclamare conpulsus sũ: uȩ peccatis
hominũ quȩ sola inusitata exhorrescimꝰ. Usitata uͦ ꝓ quib
abluendis filii dĩ sanguis effusus ẽ quãuis tã magna sint ut
om̃ino claudi contͣ se faciant regnũ di. sepe uidendo om̃a
tolerare. sepe tolerando ñ nulla &iã facere cogim᷑ atq utina
odñe non om̃a quȩ ñ potuerimꝰ ꝓhibere faciamꝰ. sed uide uirũ
me in moderatꝰ dolor in caute aliqͥd conpulerit dicere. Hoc¬
nc̃ dicã qđ qͥde & in alus opusculoꝵ meoꝵ locis. sepe iã dixi.
uab ex causis peccamꝰ. aut ñdũ uidendo qđ facere debeamꝰ:

Expanded text:
ta mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his ta mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus, Timeo vos ne forte sine causa laboraverim in vobis; exclamare compulsus sum: « Vae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus » ! Sed videro utrum me immoderatnunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi: Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere debeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
seruare & menses & annos & tẽpora: sic̃ obseruant qͥ certis
dieb siue m̃sib aut annis uolunt uł nolunt aliqͥd in choare:
eo qđ scđm uanas doctrinas hominũ fausta uł infausta existi-¬
ment tẽpora: nisi huiꝰ mali magnitudinẽ extimore apłi pen¬
saremꝰ. qͥ talib ait. timeo uos ne forte sine causa laborauerĩ
in uob̃: Huc accedit qđ peccata quãuis magna & horrenda
cũ in consuetudinẽ uencrint aut parua aut nulla eẽ credunt᷑
usq ad eo ut non solũ non occultanda: uerũ &ia p̃dicanda ac
diffamanda uideant᷑ qͣndo sicut scriptũ ẽ. laudat᷑ peccator
indesideriis animȩ suȩ. & qͥ iniqua gerit. benedicit᷑. Talis in
diuinis libris iniqͥtas: clamor uocatur. sic̃ habes in esaiã ꝓphe¬
tã de uinea mala. expectaui inquit ut facer&s. iudiciũ. fecit
autẽ iniqͥtatẽ & ñ iusticiã sed clamorẽ. Unde ẽ illud in
publice uelud lege frequentabant᷑. Sic nr̃is tẽporib ita mul¬

Expanded text:
enses, et annos, et tempora, sicut et observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis volunt vel nolunt aliquid inchoare, eo quod, secundum vanas doctrinas horum, fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus qui talibus ait: Timeo vos ne forte sine causa laboria. Huc accedit quod peccata, quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam praedicanda ac diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita mul
Abbreviated transcription (Latin):
dũ e ne quisqua existim& in fanda illa crimina qualia
qͥ agunt regnũ di non possidebunt coudie ꝑpetranda. &
elemosinis cotidie redim̃da. In melius ẽ qͥppe uita mutan¬
da. & ꝑelemosinas de peccatis p̃teritis ẽ ꝓpitiandus ds: ñ¬
ad hoc emendus quodãm ut ea sẽꝑliccat inpune cõmitte¬
re: Nemini enĩ dedit laxamentũ peccati quãuis miseran-¬
do deleat iã facta peccata. si non satis factio congrua negle
qͥb hȩc uita non ducitur cotidiana oratio fideliũ satis facit
Eorũ ẽ enĩ dicere pater nr̃ qͥ es incęlis qͥ iã patri tali rege-¬
nerati st̃ exaqua & spũ sco. del& omĩno hȩc oratio minima
cotidiana peccata. del& & illa aquib uita fideliũ &iã scele¬
rate gesta sed pęnitendo in melius mutata desce. dit.
si quẽ admodũ ueraciter dr̃ dimitte nob̃ debita nr̃a: qm̃
non de st̃ quȩ dimittantur ita ueracit̃ dicat᷑. sic̃ & nos¬

Expanded text:
dum est ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt , quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius est quippe vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Dad hoc emendus quodam modo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi : quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligquibus haec vita non ducitur, quotidiana fidelium oratio satisfacit. Eorum est enim dicere, Pater noster qui es in coelis, qui jam Patri tali regenerati sunt ex aqua et Spiritu . Delet omnino haec oratio minima et quotidiana peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit: si quemadmodum veraciter dicitur, Dimitte nobis debita nostra, quoniam non desunt quae dimittantur; ita veracit
Abbreviated transcription (Latin):
relinquendus. in qͦ is qͥ assumeret᷑ agnoscer& qͥd sibi ꝑiudiciũ debe-¬
retur: nisi miscđa subuenir&. cur ille potius quã iste fuerit ad sũp-¬
tus. cũ causa eẽt una abobus. cur apud quosda non factȩ sint uir-¬
tutes. quȩ si factȩ fuissent. egissent illi homines pęnitentiã: & factȩ
sint apud eos qͥ ñ fuerant credituri : Aꝑtissime nãq dñs dicit.
Ue tibi cororam & uȩ tibi bahsaida. quia si in tyro & sidone factet
eeñt uirtutes quȩ factȩ st̃ in uob: olim incilicio & cinere pęniten¬
tiã egissent. Nec utiq in iuste ds̃ noluit saluos fieri. cũ possent
salui eẽ si uellent. Tc̃ in clarissima sapientiȩ luce uidebit᷑. qđ nc̃
& ĩmutabilis & efficacissima sit uoluntas di. qua multa possit &
ñ uelit. Nihil autẽ uelit qđ ñ possit. Quãq sit uerũ qđ inpsalmo¬

Expanded text:
relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientie immutabilis efficacissima sit uoluntas Dei, quam multa possit et non uelit, nihil autem uelit quod non possit. Cap. 40. Idem in l
Abbreviated transcription (Latin):
nare nos conuenit: sed ꝓfecto uincim᷑ nisi diuinitꝰ aduiuemur
ut ñ solũ uideamꝰ qͥd faciendũ sit: sed &iã accedente sanitate
delectatio iustitię uincat in nob̾ earũ rerũ delectationes: qͣs
uł habere cupiendo uł ãmittere metuendo. scientes uidentesq
peccamꝰ. lã ñ solũ peccatores qđ eramꝰ &iã cũ ꝑignorantiã pecca¬
bamꝰ. uerũ & iã legis p̃uaricatores cũ id ñ facimꝰ qđ faciendũ¬

Expanded text:
nit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo, scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ curass& inserere. Siquem uͦ mou& qͦd ñ om̃s &i
dehis qui iã uocatisunt ad scđum grãm idest ad recte
uiuendi donũ ꝑ uenire mereantur. sic dñs in eugłio dicit.
Multi uocati. pauci uͦ electi. Hinc intelligat quale sit
qͦd c̃tra dĩ grãm defensare molitur. qͥ de libero sibi blandiu
arbitrio. Quicũq enĩ diuinȩ uocationis munere derelicto
ad impiã rurs defluxere ꝑsidiã ipsis di gr̃a deserente
adinplendũ qͦd uoluerant sufficit arbitriũ. Uide enĩquẽ
płs m̃s. & testificabor tibi. Quideos uolebat audire quib cum
testificatione loquebat᷑ : quid utiq isi mandata uitȩ : sicut
alius ꝓpheta dicit. Audi isrł mandata uitȩ. Sed quȩ sunt
ista mandata : p̾salmus sub iungit & sequitur. Ego enĩ sum
dñs dĩ tuus. qͥ eduxite de terra ȩgypti: & hȩc esse mandata
uitȩ inoratione qua discipulos patri cõm̃dat ostendit dñs¬

Expanded text:
testimonium curasset inserere. Si quem vero movet quod non omnes, etiam de his qui jam vocati sunt, ad secundam gratiam, id est, ad recte vivendi donum pervenire mereantur, sicut Dominus in Evangelio dicit, Multi sunt vocati, pauci vero electi : hinc intelligat, quale sit quod contra Dei gratiam defensare molitur, qui de libero sibi blanditur arbitrio. Quicumque enim divinae vocationis munere derelicto, ad impiam rursus defluxere perfidiam, ipsis, Dei gratia deserente, ad implendum quod voluerant suffecit arbitrium. Vide enim quempopule meus, et testificabor tibi. Quid eos volebat audire, quibus cum testificatione loquebatur? Quid utique, nisi mandata vitae? sicut alius propheta dicit, Audi, Israel, mandata vitae . Sed quae sint ista mandata vitae, Psalmista subjungit, et sequitur: Ego enim sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Et haec esse mandata vitae, in oratione qua discipulos suos Patri Dominus commend
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ habens iudicari apud iniquos & non apud scõs. Q
paulo post. Secularia gͥ iuditia si habueritis inquit
eos qͥ contẽptibiles st̃ in eccła. hos collocate. ad reueren
infideles. Nã & hic poss& putari iudiciũ habere ad ũsud
alterũ ñ eẽ peccatũ: sed tantũmͦ id extͣ eccłam uelle

Expanded text:
tium habens judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Et paulo post: Saecularia igitur judicia si habueritis, inquit, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate. Ad reverentinfideles! Nam et hic posset putari judicium habere adversus alteru
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ sua. & do tẽplũ suũ & conditori ciuitas sua. quȩ
tota hic accipienda ẽ. non solũ exparte qua peregrina¬
tur interris. a solis ortu usq ad occasũ laudans nomen
đni. & post captiuitatẽ uetustatis cantans canticum
nouit. NUerũ &iã exilla quȩ in cęlis sẽꝑ exquo condi¬
ta ẽ cohesit dño. nec ullũ malũ sui casus exꝑta ẽ. hȩc
in scĩs angłis beata ꝑsistit. & suȩ parti peregrinanti: sic̃
oport& opitulatur. quia utraq una erit consortio et̃¬
nitatis. & nc̃ una ẽ uinculo caritatis. quȩ tota instituta
ẽ ad colendũ dm̃ unde nec tota nec ulla pars eiꝰ uult
se coli ꝓdo. nec cuiquã eẽ ds ꝑtinenti ad tẽpłu di qđ
ȩdificatur exdiis. quos facit non factus ds. ac ꝑhoc sp̃s
sc̃s si creatura non creator eẽt. ꝓfecto creatura rationalis
eẽt. Ipsa ẽ enĩ sũma creatura. &ido in regula sidi non

Expanded text:
domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non factus Deus. Ac per hoc Spiritus sanctus si creatura, non creator, esset, profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non
Abbreviated transcription (Latin):
male egert̃ in resurrectionẽ iudicui aliqͣndo & in bono
scdm̃ qđ dictũ ẽ. ds in nomine tuo saluũ fac & in uir¬
tute tua iudica me. Per iudiciũ qͥppe dĩ fit ipsa bonor
malorũq discretio ut liberandi amalo non ꝑdendi cũ
malis boni addexterã segregentur. ꝓpter qđ ille clamat.
iudica me ds̃. & qͥd dixerit uelut exponens. & discerne
inquit causa meã de gente non scã. Cũ autẽ de iħu¬
xp̃o filio d̃ĩ unico dño nr̃o. qđ ad breuitatẽ confessionis
ꝑtin& dixerimꝰ. adiungimꝰ sic credere nos & in spm̃
scm̃. ut illa trinitas cõpleatur quȩ ds̃ ẽ. deinde sca cõme¬
moratur eccł̃a unde datur intelligi rationalẽ creatu¬
rã ad hierłm liberã ꝑtinere. post cõmemorationẽ crea¬
toris id ẽ sũmȩ illius trinitatis fuisse subdenda. qm̃
quicqͥd de homine xp̃o dictũ ẽ adunitatẽ ꝑsone uni¬
geniti ꝑtin&. Rectus itaq confessionis ordo poscebat
ut trinitati sub iungeretur eccła tãquã habitatori

Expanded text:
onem judicii : aliquando et in bono, secundum quod dictum est, Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bonorum malorumque discretio, ut liberandi a malo, non perdendi cum malis, boni ad dexteram segregentur . Propter quod ille clamabat, Judica me, Deus: et quid dixerat velut exponens, Et discerne, inquit, causam meam de gente non sancta . CAPUT LVIo Filio Dei unico Domino nostro, quod ad brevitatem Confessionis pertinet, dixerimus, adjungimus sic credere nos et in Spiritum sanctum, ut illa Trinitas compleatur, quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori
Abbreviated transcription (Latin):
uicqͥd gͥ gestũ ẽ in cruce xp̃i. in sepultura. in resur¬
rectione tertiȩ diei. in ascensione in cęlũ. & sedere ad
dexterã patris. ita gestũ ẽ ut de his rebus non mystice
tantũ dictis: sed &iã gestis configuraret᷑ uita xp̃iana
quȩ hic gerit᷑. Nã ꝓpter eiꝰ cruce̾ dictũ ẽ. Qui autẽ iħu¬
xp̃i st̃ carnẽ suã crucifixert̃ cũ uitus & concupiscentus.

Expanded text:
ur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sessione ad dexteram Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: « Qui autem Christi sunt, carnem suam c
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in oratione dr̃. dimitte nob debita nr̃a sicut & nos di-¬
mittimꝰ debitorib nr̃is. ꝓculdubio uerba sponsionis huiꝰ
implẽtur si homo qͥ nondũ ita ꝓficit. ut iã diligat inimi-¬
cũ. tamen qͣndo rogatur ab homine qͥ peccauit in eũ.
ut ei dimittat. dimittit excorde. Quia &ia sibi roganti
& nos dimittimꝰ rogantib debitorib nr̃is.
mouet᷑ ut rog&. non ẽ adhuc de putandus inimicus.
ut cũ diligere sit difficile. sic̃ difficile erat qͣndo inimi¬
titias exercebat. Quisquis autẽ roganti & peccati sui.
penitenti ñ ex corde dimittit. nullomͦ existim& ad ño
sua peccata dimitti. qm̃ m̃tiri ueritas non potest. Qũẽ
uͦ euangelii lateat auditorẽ siue lectorẽ quis dixerit
ego su uia ueritas & uita: qͥ cũ docuss& orationẽ hanc in
ca positã sententiã uehem̃ter cõm̃dauit dicens. Si enĩ

Expanded text:
cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dicum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti et nos dimittimus rogantibus debitoribus nostris. movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dsua peccata dimitti, quoniam mentiri veritas non potest. Quem vero Evangelii lateat auditorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea posit
Abbreviated transcription (Latin):
errando mala ꝓbonis. cũ reddere mala xp̃ianꝰ non debeat
nec ꝓmalis. Nulta itaq st̃ genera clemosinarũ quȩ cũ
ẽ maiꝰ qua excorde dimittimꝰ qđ in nos quisq peccauit.
Oiniꝰ enĩ magnũ ẽ erga eũ eẽ beniuolũ. siue &ia bencficũ
qͥ tibi nihil mali fecerit. illũ multo grandius & magnificess¬
tissime bonitatis ẽ. ut tuũ qͦq inimicũ diligas & ei qͥ tibi
malũ uult & si potest facit tu bonũ sẽꝑ uelis faciasq qđ
possis. audiens dicentẽ iħm. diligite inimicos ur̃os bene
facite eis qͥ uos odert̃. & orate ꝓeis qͥ uos ꝑsequunt᷑. Sed
qm̃ ꝑ fectoꝵ st̃ ista filioꝵ dĩ qͦ quide se deb& om̃is fidelis ex¬
tendere & humanũ animũ ad hunc affectũ orando dm̃.
secũq agendo luctandoq ꝑducere. tam̃ quia hoc tã magnũ
bonũ tantȩ multitudinis non ẽ. qͣntã credimꝰ exaudiri:

Expanded text:
errando mala pro bonis, cum reddere mala christianus non debeat errando mala pro bonis, cum reddere mala christianus non debeat nec pro malis. Multa itaque genera sunt eleemosynarum, quae cest majus qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccavit. Minus magnum est erga eum benevolum esse sive etiam beneficum qui tibi nihil mali fecerit, illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Deum, Diligite inimicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequum perfectorum sunt ista filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri,