comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nastra di exaltabo soliũ meũ: sede¬
Ibo in monte testam̃ti. in lateribꝰ
Naquilonis. ascendam suꝑ altitudi¬
Sñe nubiũ simił ero altissimo.
Pro eo qͦd nos int̾pretati sumꝰ
ob facilitatẽ intelligentiȩ. qͦmͦ
ris. in hebraico ut uerbũ expri¬
mamꝰ ad uerbũ. legit᷑. qͦmͦ ceci¬
disti de cȩlo: ulula fili diluculi.
Significat᷑ aũ aliis uerbis luci
qͥ quondã sic fuerit głosus. ut
fulgori luciferi cõꝑatꝰ sit. Sic̃
inquit lucifer discutiens tene¬
bras. ardens ⁊ rutił illucescit:
sed cecidisti in terra gentium
uulneratarũ. qͥ ꝑ suꝑbiã loque¬
baris. Tantã potentiã consecutꝰ
sũ: ut cȩlũ mͥ restet  sydera:
ut sub pedibꝰ meis suꝑna debe¬
ant subiacere: quãꝗͣ iudei ce¬
lũ ⁊ astra di se uelint intelligi.
eoqͦd sequit᷑. sedebo in monte testa

Expanded text:
sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Pro eo quod nos interpretati sumus ob facilitatem intelligentiae: Quomoris, in Hebraico, ut verbum exprimamus ad verbum, legitur: Quomodo cecidisti de coelo, ulula fili diluculi. Significatur autem aliis verbis lucifqui quondam sic fuerit gloriosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; s videbatur; sed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui per superbiam loquebaris: Tantam potentiam consecutus sum, ut coelum mihi restet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant subjacere. Quamquam Judaei coelum et astra Dei se velint intelligi, ex eo quod sequitur: Sedebo in monte testa
Abbreviated transcription (Latin):
Ngła moab. suꝑ om̃i pͦpło multo:
parius ⁊ modicus neqͣꝗͣ multꝰ.
Prophetia ista ut supͣ diximus
mortuo achaz contra moabi¬
tas dirigit᷑. regnante ezechia
sub qͦ .a. tribꝰ a sennacherib re¬
ge assyrioꝵ in captiuitatẽ duc̃¬
te st̃. Itaq sicut m̃cennariꝰ solis
expectat occubitũ. & diebꝰ ac noctibꝰ
finẽ oꝑis prestolat᷑ ut statutã m̃ce¬
dem accipiat: sic ⁊ pꝰ tres annos
moab assyrio ueniente delebitur.
⁊ iux pauci relinquent᷑ in terra.
qͥ subrutas habitent ciuitates. &
desertos agros exerteant. Potest
⁊ de babylonia captiuitatẽ p̃dici.
qͦd pꝰ captã hierłm. ⁊ transitũ an¬
noꝵ triũ. moab a chaldeis uastan

Expanded text:
a Moab super omni populo multo, parvus et modicus nequaquam multus. Prophetia ista, ut supra diximus, mortuo Achaz contra Moabitas dirigitur, regnante Ezechia, sub quo decem tribus a Sennacherib rege Assyriorum in captivitatem ductae sunt. Itaque sicut mercenarius solis exspectat occubitum, et diebus ac noctibus finem operis praestolatur, ut statutam mercedem accipiat: sic et post tres annos et Moab, Assyrio veniente, delebitur, et vix pauci relinquentur in terra, qui subrutas habitent civitates, et desertos agros exerceant. Potest et de Babylonica captivitate praedici, quod post captam Jerusalem, et transitum annorum trium,
Abbreviated transcription (Latin):
sophonias pleniꝰ loqͥt᷑. Lauda filia
syon. iubila isrł: letare & erulta
in omĩ corde filia hierłm: quia
abstulit dñs iuditiũ tuũ. auertit
inimicos tuos. Significat aũ tẽpꝰ
qͦ cyrus reac ꝑsarũ captiuũ ppłm
bierłm redire ꝑmisit. Lege ezxe
librũ aggeũq ⁊ zachariã. qͣn
sub rorobabel ⁊ hiesu sacerdote
magno. ezra ⁊ neemia altare.¬

Expanded text:
Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sion; jubila, Israel; laetare et exsulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire permisit. Lege Esdrae librum , Aggaeum et Zachariam , quando sub Zorobabel, et Jesu sacerdote magno, et Esdra, et Neemia, altare
Abbreviated transcription (Latin):
uocant: aut demonũ genera
intelligunt. P ululis quoq ip
sum uerbũ hebraicũ hibim
soli. latr. onocentauros transtu¬
lerunt. Syrene aũ theirreim¬
uocant᷑: quas nos aut demonas
aut monstra quedam. ł certe
dracones magnos int̾pretati
st̃. qͥ cristati st̃ ⁊ uolantes: per
que om̃ia uastitatis ⁊ solitudi¬
nis signa monstrant᷑. quod tan¬
ta sit depopulatio urbis qͦnda
potentissime: ut p̃ multitudine
demonũ ac bestiarũ. nulł in eam
audeat pastoꝵ idr deserti appe-¬
titor intrare. Didicimꝰ a qͦdam
fr̃e ȩlamita qͥ de illis finibꝰ egre¬
diens. nc̃ hierosolimis uitã exrigĩt
monachoꝵ. uenationes regias ẽẽ
in baby lone : & omĩs generis be¬
stias muroꝵ eiꝰ tantũ ambitu co¬
enda sit. Post captiuitatẽ qͥppe
hierłm ñ multũ tẽpꝰ in medio¬
fuit: u a mȩdis ꝑsisq uastata ẽ.
Miserebit᷑ enĩ dñs iacob. ⁊ eliget
Nadhuc de isrł: & requiescere eos
faciet suꝑ humũ suã: De hoc

Expanded text:
vocant: aut daemonum genera vocant: aut daemonum genera intelligunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum soli Septuaginta onocentauros transtulerunt. Sirenae autem quas nos aut daemones, aut monstra quaedam, vel certe dracones magnos interpretati sumus, quod cristati sunt et volantes: per quae omnia vastitatis et solitudinis signa monstrantur: quod tanta sit depopulatio urbis quondam potentissimae, ut prae multitudine aemonum ac bestiarum nullus in eam audeat pastor, id est, deserti appetitor intrare. Didicimus a quodam fratre Elamita qui de illis finibus egrediens nunc Hierosolymis vitam exigit monachorum, venationes regias esse in Babylone, et omnis generis bestias murorum ejus tantum ambitu coenda sit. Post captivitatem quippe Jerusalem, non multum tempus in medio, et a Medis Persisque vastata est Miserebitur enim Dominus Jacob, et eliget adhuc de Israel, et requiescere eos faciet super humum suam. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ibi bestie. & replebunt᷑ domus
eoꝵ. draconibꝰ. u habitabunt
structiones upilosi saltabunt
ibi: & respondebunt ulule in
edibus eiꝰ. i syrene in delubris
uoluptatis. In tantũ babylon
uastata erit atq deserta. ut
ne ad pascua quidẽ arm̃toꝵ
n pecoꝵ utilis ẽ. Non enĩten¬
det ibi arabs sarracenꝰq tento¬
ria : nec pastores pꝰ uestigia gre-¬
gũ fessi labore qͥescent: s int̾
parieti nas ⁊ angustias ueterũ
runarũ habitabunt. sibim. qͦd
soli. latr. bestias transtulerunt:
alii ipso nomine quod apud he-¬
breos scriptũ ẽ. uolentes genera
demonũ intelligi.ł fantasmata.
Et replebunt᷑ in qͥt domꝰ eoꝵ
ut nos dixrimꝰ draconibꝰ ut aqͥla
transtulit typhonibꝰ. ut sym¬
machus ohim. ipsũ uerbũ he¬
braicũ exprimens. Lara uͦ & the¬
odotio clamores ł sonitꝰ int̃p̃¬
tati st̃. Quodq seqͥt᷑. pilosi sal¬
tabunt ibi ł incubones. ł tau¬
ros siluestres. ł quosda homi¬
nes qͦs ñnulli fatuos ficarios

Expanded text:
bi bestiae, replebuntur domus eorum draconibus, et habitabunt ibi struthiones, et pilosi saltabunt ibi. Et respondebunt ululae in aedibus ejus, et Sirenae in delubris voluptatis. In tantum Babylon vastata erit atque deserta, ut ne ad pascua quidem armentorum et pecorum utilis sit. Non enim tendet ibi Arabs Saracenusque tentoria, nec pastores post vestigia gregum fessi labore quiescent: sed inter parietinas et angustias veterum ruinarum habitabunt SIIM  : quod soli LXX bestias transtulerunt: alii ipso nomine quod apud Hebraeos scriptum est, volentes genera daemonum intelligi vel phantasmata. Et replebuntur, inquit, domus, ut nos diximus, draconibus: ut Aquila transtulit, typhonibus, ut Symmachus OHIM  , ipsum verbum Hebraicum exprimens: LXX vero et Theodotio clamores, vel sonitus interpretati sunt. Quodque sequitur: Pilosi saltabunt ibi, vel incubones, ros sylvestres quosdam homines, quos nonnulli Faunos, Sicarios
Abbreviated transcription (Latin):
rantiũ. quomͦ uastato om̃ium
u ipse uastatꝰ sit. Quod aũ ait.
uinctis eiꝰ ñ apperuit carcerẽ.
magnitudo crudelitatis et im¬
pietatis exxprimit᷑: ut etiam
uinctos teneret in carcere. qͣsi
ñ sufficerẽt miseris catene. nͥ
illos ⁊ tenebrarũ horror inclu¬
deret. Om̃s reges gentiũ uni¬
uersi dormiert̃ in gła uir in
domo sua: tu aũ ꝓiectꝰ es de sepul¬
chro uio qͣsi styrps mutił. pollutꝰy

Expanded text:
rantium, quomodo vastator omnium et ipse vastatus sit. Quod autem ait: Vinctis ejus non aperuit carcerem? magnitudo crudelitatis et impietatis exprimitur, ut etiam vinctos teneret in carcere: et non sufficerent miseris catenae, nisi illos et tenebrarum horror includeret. Omnes reges gentiam, universi dormierunt in gloria, vir in domo sua. Tu autem projectus es de sepulcro tuo q
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: imiu̾si respondebunt u dicẽt tͥ.
Hec emphaticos legenda st̃. ⁊ sce¬
nȩ modo: ñ qͦd facta sint. s qͦd
fieri potuerint: nͥ forte animas
regũ quas int̾fecerat ecrultantes
regi babylonio occurrisse credamꝰ
Solatiũ enĩ maloꝵ ẽ: cũ inimicos
uiderint eoꝵ sustinere torm̃ta.
Et tu uulneratꝰ eᷤ sicut nos: nr̃i
dauer tuũ. Subt̃ te sternet᷑ ti¬
nea: & oꝑim̃tum tuũ erunt uer¬
mes. S ermo potentiũ u pͥncipũ
t̃rȩ qͦs supͣ cedros ⁊ abietes appella¬
rat ad regẽ babyloniũ dirigit᷑ in
inferis constitutũ. Iam ñ dolemꝰ
nos fuisse succisos: cũ ⁊ tu eadem
securi corrueris. Om̃is potentia
tua ⁊ in cęlũ eleuata suꝑbia. ad
terrã detracta ẽ. Ergone tuũ ca-¬
dauer tinea sustentauit. ⁊ scãten¬
tiũ oꝑiet uermiũ multitudo.
Senties morte hominis uilitatẽ.
qͥ di in te potentiã p̾ferebas. Quo¬
Smodo cecidisti de cȩlo lucifer qͥ

Expanded text:
num universi respondebunt, et dicent tibi. num universi respondebunt, et dicent tibi. Haec emphatic ῶs legenda sunt et scenae modo; non quod facta sint, sed quod fieri potuerint: nisi forte animas regum quos interfecerat, insultantes regi Babylonio occurrisse credimus. Solatium enim malorum est, cum inimicos viderint eadem sustinere. Et tu vulneratdaver tuum, subter te sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes. Sermo potentium et principum terrae, quos supra cedros et abietes appellarat, ad regem Babylonium dirigitur in inferis constitutum. Jam non dolemus nos fuisse succisos, cum et tu eadem securi corrueris. Omnis potentia tua, et in coelum elevata superbia, ad terram detracta est. Ergone et tuum cadaver tineam sustentabit, et scatentium operiet vermium multitudo? Senties per mortem hominis vilitatem, qui Dei in te potentiam praeferebas. Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in furore gentes ꝑsequentẽ crude¬
lit̾: cũquieuit ⁊ siluit om̃is terra.
gauisa ẽ ⁊ eccultauit. Uax ista
i tͥbutis cuncta depopulans. contͥtꝰ
sit. redactꝰ in nichili: ille in quã
qͥ fuit baculus impioꝵ. qͥ sceptrũ
⁊ uͥga regalis om̃s furibunda per¬
cutiens. cuiꝰ plaga ñ poterat susti¬
neri qͥ fugientes q̃ꝙ crudeliter
ꝑsequebat᷑. qͦmͦ conqͥeuit ⁊ humi¬
liatꝰ ẽ : n ad ruinã eiꝰ om̃is t̾ra con
emittens. Abietes qͦq letate
st̃ suꝑ te. ⁊ cȩdri libani. Ex qͦ dor¬
misti. ñ ascendet qͥ succidat nos.
Per abietes u cedros libani. pͥnci¬
pes gentiũ intellige: quia nabu¬
chodonosor ꝑcutiente suocisi st̃.
qͥ ⁊ ipsi in uoce leticie erũpentes di¬
cunt. Ear qͦ ad inferna deductꝰ es:
nulł aliꝰ potuit inueniri qͥ mag¬
nos potentesq succideret. Infer¬
aduentꝰ tui. Suscitauit tͥ gygantes :
om̃s pͥncipes t̾rȩ. Surrexerunt
de soliis suis cuncti pͥncipes natio¬

Expanded text:
in furore gentes, persequentem crudeliter: conquievit et siluit: omnis terra gavisa est et exsultavit. Vox ista e terrarum, et tributis cuncta depopulans, contritus sit et redactus in nihil. Ille, inquam, qui fuit baculus impiorum, qui sceptrum et virga regalis omnes furibunde percutiens, cujus plaga non poterat sustineri, qui fugientes quoque crudeliter persequebatur: quomodo conquievit et humiliatus est, et ad ruinam ejus omnis terra consemittens? Abietes quoque laetatae sunt super te et cedri Libani: Ex quo dormisti, non ascendit qui succidat nos. Per abietes et cedros Libani principes gentium intellige, qui Nabuchodonosor percutiente succisi sunt, qui et ipsi in vocem laetiticunt: Ex quo ad inferna 177 deductus es, nullus alius potuit inveniri, qui magnos potentesque succideret. Inferadventus tui suscitavit tibi gigantes: omnes principes terrae surrexerunt de soliis suis: cuncti principes natio
Abbreviated transcription (Latin):
fracta sit : qͦd bacuł qͥ te ferire
solitꝰ erat. uideat᷑ morte contͥtꝰ.
qͦs coluber int̾fectꝰ. ꝓ qͦ enĩ no¬
centior nascit᷑. ez echias reguł
quẽ greci uocant basiliscũ. qͥ te
suo aspectu int̾ficiat:⁊ sꝑu oris
occidat. ¶mͦ enĩ nulla auis regłi
aspectũ pot̾ illesa transire. sed
quã ꝓcul fuerit eiꝰ ore sorbetur.
ita ⁊ tu a conspectu regis erechie
totꝰ ꝑibis. & pulchre seruauit
methaphorã. Quia enĩ ser¬
pentẽ ⁊ regulũ nomin auerat.¬

Expanded text:
fracta sit; quod baculus qui te ferire fracta sit; quod baculus qui te ferire solitus erat, videatur morte contritus; quod coluber interfectus. Pro hoc enim nocentior nascetur Ezechias regulus, quem Graeci vocant basiliscum, qui te suo aspectu interliciat, et spiritu oris occidat. Quomodo enim nulla avis reguli aspectum potest illaesa transire: sed quamvis procul fuerit, ejus ore sorbetur: ita et tu a conspectu regis Ezechiae totus peribis. Et pulchre servavit metaphoram: quia enim serpentem et regulum nomin
Abbreviated transcription (Latin):
p̃liandũ cont᷑ eã. ⁊ reliqͣ q̃ scripta
cõmemorat. Igit᷑ sub achaꝵ usq
ad p̃sentẽ locũ quẽ nc̃ eaoponere
nitim᷑. omĩa q̃ in medio posita st̃
uaticinata cognoscimꝰ. Qͦ mor¬
tuo. quartꝰ id ultimꝰ succedit ere¬
chias: sub qͦ om̃is usq ad finẽ terit᷑
Nliber. Ne leteris phylistea om̃is
Stu: qm̃ cõminuta ẽ uirga ꝑ cussoris
S tur. De radice enĩ colubri egredi¬
Setur regulus:  sem̃ eiꝰ absorbens¬
N uolucrẽ. Naturale ẽ qͦd dicimꝰ.
Mortuo rege aduersarũ gentiũ
sẽper letant᷑ inimic: ex rebꝰ no¬
uis bella ciuilia n seditiones ad
telligimꝰ phẏlisteos e uicino fuis¬
se letatos ⁊ insultasse regionibꝰ¬
isrł. qͦd maturo rege ꝑdito ere¬
chie uiueni subiacerent. Philiste
ficat. quos alienigenas uulgata
scribit ȩditio: cũ hoc ñ uniꝰ gen¬
tis. s om̃iũ ext̾narũ gentiũ uo¬
cabulũ sit. Ne inqͥt leteris o phi¬
listea tu. ne insultes pͦpło meo.
qͦs ꝑcussoris tui achar uirga con¬

Expanded text:
praeliandum contra eam, et reliqua quae Scriptura commemorat. Igitur sub Achaz usque ad praesentem locum, quem nunc exponere nitimur, omnia quae in medio posita sunt, vaticinata cognoscimus: quo mortuo quartas, id est, ultimus succedit Ezechias, sub quo omnis usque ad finem texitur liber. Ne laeteris Philisthaea omnis tu, quoniam comminuta est virga percuradice enim colubri egredietur regulus, et semen ejus absorbens volucrem. Naturale est quod dicimus: mortuo rege adversarum gentium, semper laetantur inimici, ex rebus novis bella civilia et seditiones ac telligimus Philisthaeos e vicino fuisse laetatos, et insultasse Israeli, quod maturo rege perdito, Ezechiae juveni subjacerent. Philisthatinos significat, quos alienigenas Vulgata scribit editio: cum hoc non unius gentis, sed omnium externarum gentium vocabulum sit. Ne, inquit, laeteris, o Philisthaea, ne insultes populo meo, quod percussoris tui Achaz virga con
Abbreviated transcription (Latin):
periora ⁊ orb̾ qͥ hebraice dicitur
lon intelligenda sit. Di koymene
enĩ in lingua nr̃a habitatã sonat.
⁊ habitata ꝓpt̾ ingentẽ p̃płi mul¬
titudinẽ babylon đr: ut ubi p
fuerat innunerabilis tͥba p̾płoꝵ
ibi sit uastitas ⁊ habitatio bestiaꝵ.
P reciosiorenim uir auro: i homo
ioꝵ babylonis mala: ut habitato¬
re deserta redigat᷑ in solitudiẽ
Preciosũ aũ cr om̃e qͦd rarũ ẽ.
minũ raritate app̃hendere le

Expanded text:
qui Hebraice dicitur lon intelligenda sit. Οἰκουμένη enim lingua nostra habitatam sonat; et habitata propter ingentem populi multitudinem Babylon dicitur: ut ubi prius fuerat innumerabilis turba populorum, ibi sit vastitas et habitatio bestiarum. Pretiosior erit vir auro, et homo id est, Babylonis mala: ut habitatore deserta redigatur in solitudinem. Pretiosum autem dicitur omne quod rarum est; minum ra
Abbreviated transcription (Latin):
aufer obꝓbriũ nr̃m. Et in samu¬
helis uolumine continet᷑. Ser¬
mo dñi erat p̃tiosus in diebus
alus id⁊ rarus. Nota qͦo in ebra¬
ico ꝓ generali auro ophar ẜ
obrrio ophir scriptũ ẽ. S uꝑ
hoc celũ tͣbabo. ⁊ mouebit᷑ t̾ra
de loco suo ꝓpt̾ in dignationẽ

Expanded text:
aufer opprobrium nostrum . Et in Samuelis volumine continetur: Sermo Domini erat pretiosus in diebus illis , id est rarus. Nota quod in Hebraico pro generali auro PHAZ , pro obrizo OPHIR , scriptum est. Super hoc coelum turbabo, et movebitur terra de loco suo: propter indignationem
Abbreviated transcription (Latin):
nacherib regẽ assyrioꝵ qͥ sama¬
riã iudeãq uastauit. ⁊ excepta
hierłm deleuit ꝑ circuitũ omĩa ⁊
longe pꝰ futuris uicina consociat:
ut imminens auferat᷑ metꝰ. quia
dicere poterant audientes. Nos pre
scłis uentura ꝓmittit. Est gͥ ordo
ꝓphetiȩ. Quãꝙͣ pꝰ annos plurimos
babylon destruenda sit. ⁊ om̃e
penitus styrpis assyrioꝵ ⁊ chal¬
dee seminariũ disꝑdendũ: tam̃
ñ ut timeatis uicinã captiuita¬
credendũ ẽ. qͦd sua estimatio ñ
fallat᷑. ⁊ qͦd m̃te concepit irritũ
ñ fiat. Hoc aũ humano loqͥtur
affectu: qͦd scilicet ñ fallat᷑ qͥ fal¬
li ñ pot̃. Conterã inqͥt assyriũ
in t̾ra mea ⁊ in montibꝰ meis con

Expanded text:
Samariam Judaeamque vastavit, et excepta Jerusalem, delevit per circuitum omnia; et longe post futuris vicilia consociat, ut imminens auferatur metus: quia dicere poterant audientes: Nos praesaeculis ventura promittit. Est igitur ordo prophetiae, quamquam post annos plurimos Babylon destruenda sit, et omne penitus stirpis Assyriorum et Chaldaeae seminarium disperdendum: tamen ut non timeatis vicinam captivitacredendum est quod sua aestimatio non fallatur, et quod mente conceperit, irritum non fiat. Hoc autem humano loquitur affectu, quod scilicet non fallatur qui falli non potest: Conteram, inquit, Assyrium in
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ triste sit. t̾ra moueat᷑. ele¬
m̃ta qͦq omĩa irã creatoris cog-¬
Nnoscãt. Et erit quasi damnula
⁊fugiens: & quasi ouis. ⁊ ñ erit qͥ
congreget. Babẏloniũ signi¬
ita pauid̾ ad irruptionẽ medoꝵ
ꝑsarũq fugiat quasi dãmula

Expanded text:
coelum triste sit, et terra moveatur, elementa quoque omnia iram Creatoris agnoscant. Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis, et non erit qui congreget. Babylonium signiita pavidus ad irruptionem Medorum Persarumque fugiat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
li. Dñs ⁊ uasa furoris eiꝰ: ut disꝑ¬
dat omnẽ t̾ram. M ędorũ atq
ꝑsarũ describit᷑ impetꝰ: quod
multis secũ auxiliis congregatiᷤ.
dño eoꝵ ecercitũ p̾cedente ad
uastitatẽ ueniant babylonis.
ut disꝑdant omnẽ terrã: ñ qͦd
totũ orbẽ uastauerĩt : s omnẽ
terrã babylonis ⁊ chaldeorum.
Idioma ẽ enĩ sc̃e script᷑e. ut om¬
nem terrã illiꝰ significet ꝓuinciȩ.
de qua sermo ẽ. ¶s quidã ñ intel¬
ligentes. ad omnẽ t̾rarũ subuer¬
sionẽ trahunt. Ululate quia
ꝓpe ẽ dies dñi: quasi uastitas a
dño ueniet. Apostropha fit
ad pͦpłm chaldeoꝵ. ut uentura
mala fletibꝰ resonent: ne de ru¬
ma ambigant ciuitatis. cũ uasta¬
tor adueniat. Propt̃ hoc om̃s
manꝰ dissoluent᷑. & om̃e cor hoĩs
tabescet ⁊ conteret᷑. Tortiones
⁊ dolores tenebunt. quasi partu

Expanded text:
li. Dominus et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. Medorum atque Persarum describitur impetus: quod multis secum auxiliis congregatis, Domino eorum exercitum praecedente, ad vastitatem veniant Babylonis, ut disperdant omnem terram: non quod totum orbem vastaverint, sed omnem terram Babylonis et Chaldaeorum. Idioma est enim Sanctae Scripturae, ut omnem terram illius significet provinciae, de qua sermo est: quod quidam non intelligentes, ad omnium terrarum subversionem trahunt. Ululate, quia prope est dies Domini: quasi vastitas a Domino veniet. Apostropha fit ad populum Chaldaeorum, ut ventura mala fletibus resonent: nec de ruina ambigant civitatis, cum Dominus vastator adveniat. Propter hoc omnes manus dissolventur, et omne cor hominis tabescet et conteretur. Torsiones et dolores tenebunt:
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ ordmẽ ꝑsequentes.: medos esse
dicimꝰ : de quibꝰ in consequentibꝰ
apertius script᷑a testat᷑. dicens.
Ecce ego suscitabo suꝑ eos medos.
qͥ argentũ ñ querant. neq aurũ
uelint. Nec mirũ simedos ad sub¬
uersionẽ babylonis scĩficatos uo¬
cet: cũ ꝑ hieremiã ipsũ nabucho¬
donosor. quia eiꝰ imꝑio seriuiebat.
destruens p̃uaricatricẽ hierłm.
seruũ suũ ⁊ colũbam dixerit.
Porro qͦd ait. fortes meos exultan¬
tes in gła mea. ostendit eos ñ suiᷤ
uiribꝰ s di ira tã sublimis regni
Spotentiã subuertisse. U ox mul¬
Ntitucdnis in montibꝰ. quasi p̾płoꝵ¬

Expanded text:
riae ordinem prosequentes, Medos esse riae ordinem prosequentes, Medos esse dicimus. De quibus in consequentibus apertius Scriptura testatur, dicens: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint. Nec mirum si Medos ad subversionem Babylonis sanctificatos vocet, cum per Jeremiam ipsum Nabuchodonosor, quia ejus imperio serviebat, destruens praevaricatricem Jerusalem, servum suum et columbam dixerit. Porro quod ait: Fortes meos, et exsultantes in gloria mea, ostendit eos non suis viribus, sed Dei ira tam sublimis regni potentiam subvertisse. Vox multitudinis in montib
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ uideb̾ eã. Ac consolationẽ
gͦ pͦpłi udeor babyloniis ruina
p̃dicat᷑: quod qͦmͦ niniue metro¬
polis assyrior. quoꝵ reges phul
u teglatphalasar & salmanassar.
⁊ sennacherib. decẽ tͥbus ceperãt
chaldeo uastante subuersa est.
ita etiam hec q̃ contͣ dñm suꝑbi¬
erit. medoꝵ atq ꝑsarũ impetu
subuertat᷑. S. uꝑ montẽ cali¬
gosũ leuate signũ: eraltate uo¬
cẽ. leuate manũ. M ontẽ cali¬
gosũ siue tenebrosũ. quod hebra¬
biam intellige. St̃ montes te¬
nebrosi. tͥsticiã ⁊ caliginẽ p̃fe¬
rentes: de qͥbus u hieremias
ut iubente dño ⁊ exaltata nuim¬
tioꝵ manu uentura babiloni
captiuitas p̃dicet᷑. Et ingredi¬
ant᷑ portas duces. Ego mandau
sc̃ificatis meis. ⁊ uocaui fortes
meos in ira mea. exultantes in
gła mea. Principes ⁊ grgantes
uuxta latr translatores eusebiꝰ
uirtutes angłicas int̾pretatꝰ ẽ:¬
⁊ pessimos demones qͥ ad eu̾sionẽ
babylonis missi st̃. Nos aũ hysto¬

Expanded text:
non videbis eam . Ad consolationem ergo populi Judaeorum, Babylonis ruina praedicitur, quod quomodo Ninive metropolis Assyriorum, quorum reges Phul, et Theglathphalasar, et Salmanasar, et Sennacherib, decem tribus ceperant, Chaldaeo vastante, subversa est: ita etiam haec, quae contra Deum superbierit, Medorum atque Persarum impetu subvertatur. In montem caliginosum elevate signum, exaltate vocem, levate manum. Montem caliginosum, sive tenebrosum, quod Hebrabiam intellige. Isti sunt montes tenebrosi, tristitiam, et caliginem praeferentes, de quibus Jeremias ut jubente Deo, et exaltata nuntiorum manu, ventura Babyloni captivitas praedicetur. Et ingrediantur portas duces: ego mandavi sanctificatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea exsultantes in gloria mea. Principes, et gigantes juxta LXX Translatores Eusebius virtutes Angelicas interpretatur, et pessimos daemones, qui ad eversionem Babylonis missi sunt. Nos autem histo
Abbreviated transcription (Latin):
NUS
LONIS
di¬
ysaias
filius
amos. Uerbũ hebraicũ massa
ł onus. ł pondus intelligi pot̃.
n ubicũq p̃positũ fuerit. mi¬
narũ plena st̃ q̃ dicunt᷑. Uñ
miror laix translatores in re
tͥsti uoluisse ponere iusionẽ.
Sed de hoc alias: nc̃ qͦd cepimꝰ
exequam᷑. Babilon fuit metͦ¬
polis chaldeoꝵ. cuiꝰ re nabu¬
chodonosor cunctis usq ȩthi¬
opiã gentibꝰ suꝑatis. int̾ cete¬
ras uastauit ⁊ iudeã: duiq

Expanded text:
nus lonis, diIsaias, filius Amos. Verbum Hebraicum MESSA , vel onus, vel pondus, intelligi potest. Et ubicumque praepositum fuerit, minarum plena sunt quae dicuntur. Unde miror LXX Translatores in re tristi voluisse ponere visionem; sed de hoc alias. Nunc quod cepimus exsequamur: Babylon fuit metropolis Chaldaeorum, cujus rex Nabuchodonosor cunctis usque ad Aethiopiam gentibus superatis, inter caeteras vastavit et Judaeam, diuque
Abbreviated transcription (Latin):
mũ suũ stupebit : facies cõbuste
uultꝰ eoꝵ. Hoc expositione ñ
indiget: s breuit̾ indicat᷑. qͦd
tantũ maloꝵ pondus incũbat.
ut pugnatoꝵ. baby lonis soluant᷑
manꝰ. ni cor pauore languescat.
i in more parturientiũ femi¬
narũ dolor torqueat uiscera.
i unꝰqͥsq alteriꝰ querat auxxiliũ
luridam faciem pallore circũ¬
plus putemꝰ. Ecce dies dñi
ueniet crudelis. ⁊ indignatio¬
nis plenꝰ. ⁊ ire furorisq ad po¬
nend̾a t̾ram in solitudinẽ

Expanded text:
s combustae vultus eorum. Hoc expositione non indiget: sed breviter indicatur, quod tantum malorum pondus incumbat, ut pugnatorum Babylonis solvatur manus, et cor pavore languescat, et in morem parturientium feminarum dolor torqueat viscera, et unusquisque alterius quaerat auxilium, luridam faciem pallore circumplus putemus. Ecce dies Domini venit crudelis et indignationis plenus, et irae furorisque, ad ponendum terram in s
Abbreviated transcription (Latin):
obtenebratꝰ ẽ sol in ortu suo. S
luna ñ splendebit in lumine suo
Uerbũ hebraicũ. chrile. latr oria¬
na transtulerunt. Hebreus qͦq qͦ
Est aũ sensus. qͦd cũ dies dñĩ cru¬
delis aduenerit. ⁊ furor eiꝰ un¬
uersa uastarit. p̃timoris magni¬
tudine mortalibꝰ cuncta tene¬
brescãt. ⁊ sol ipse ⁊ luna ⁊ astra
rutilantia suũ uideant᷑ negare
fuligorẽ. Uñ  cȩlũ sacco induit᷑.
qͦo scilicet tenebre cuncta ope¬
riant. i p̃mentibꝰ malis nichil
aliud sentiant homines. nͥ qͦd
mens uidere cõpellit. Et uisi¬
tabo suꝑ orb̾ mala. & cont᷑ impi¬
os iniqͥtatẽ eoꝵ: & qͥescere faciã
suꝑbiã infideliũ.⁊ arrogantiam
fortiũ humiliabo. Et ex hoc
loco. ⁊ ex suꝑiori ubi scriptũ ẽ.
qͦd obtenebrescat sol in ortu suo .i
luna caligine cõpleat᷑. i stelle ful¬
gorẽ retrahant. u totiꝰ orbis iniqͥ¬
tas uisitet᷑. Quidã putant ñ de
babylonis riuna. s de m̃di consũ

Expanded text:
 sol in ortu suo, et lunae non splendebit in lumine suo. Verbum Hebraicum CHISILE LXX ὠρίωνα transtulerunt. Hebraeus, quo Est autem sensus, quod cum dies Domini crudelis advenerit, et furor ejus universa vastarit, prae timoris magnitudine mortalibus cuncta tenebrescant, et sol ipse et luna astraque rutilantia suum videantur negare fulgorem. Unde et coelum sacco induitur, quod scilicet tenebrae cuncta operiant, et prementibus malis, nihil aliud sentiant homines, nisi quod mens videre compellit. Et visitabo super orbis mala, et contra impios iniquitatem eorum: et quiescere faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. Ex hoc loco et ex superiore, ubi scriptum est, quod obtenebrescat sol in ortu suo, et luna caligine compleatur, et stellae fulgorem retrabant, et totius orbis iniquitas visitetur, quidam putant non de Ba
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ nescire me dicã. S qñ
tͥ potero ꝑsuadere. me ñ potu¬
isse magis quã noluisse. quoꝵ
alterũ imbetillitatis ẽ. alte¬
rũ suꝑbiȩ : Qͥbus abductꝰ cau¬
sis : malui a te ingeniũ meũ
quã uoluntatẽ queri: breuit̾q
annotabo que didici funda¬
m̃ta iaciens scripturarũ. Ce¬
terũ si aut tu uolueris. aut spa-¬
annuerit. sꝑuale supͣ struendũ
est ȩdifitium. ut imposito cul¬
mine ꝑfecta ȩccłe sacram̃ta mon¬
stremꝰ. Proposuisti de ysaia ui¬
sione babilonis ⁊ philistiim.⁊¬
moab. ⁊ damasci. egyptiq &¬
desertimaris. ⁊ idumee ⁊ ara¬
biȩ. & uallis uisionis. & tyri:
quas si latius nitar erponere.
multis libris opꝰ erit: ⁊ eracͥ¬
toris mei nauigatio. in annũ
alterũ differet᷑. Itaq ut uis
singłis testimoniis breues sen¬
tentiolas coaptabo: ut ñ tam
exponã qͥd sentiã. ꝙͣ paucis uer
bis sentienda dimittã. Dictamꝰ
Nolumꝰ enĩ nr̃a laudari: sed

Expanded text:
tionem nescire me dicam? et quando tionem nescire me dicam? et quando tibi potero persuadere, me non potuisse magis quam noluisse: quorum alterum imbecillitatis est, alterum superbiae? Quibus adactus causis, malui a te ingenium meum quam voluntatem quaeri: breviterque annotabo quae didici, fundamenta jaciens Scripturarum. Caeterum si aut tu volueris, aut spaannuerit, spiritale supra struendum est aedificium, ut imposito culmine, perfecta Ecclesiae ornamenta monstremus. Proposuisti de Isaia Visionem BabMoab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, et Vallis visionis, et Tyri: quas si latius nitar exponere, multis libris opus erit, et exactoris mei navigatio in annum alterum differetur. Itaque ut vis, singulis testimoniis breves sententiolas coaptabo, ut non tam exponam quid sentiam, quam paucis verbis tibi sentienda dimittam. DictamusNolumus enim nostra laudari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
PAPA
amabilis
& lumen
karitatis
u nom̃. ac
mͥ om̃ium
qͦs t̾rage¬
nuit a¬
mantissi¬
me ꝑ litteras flagitabas. ut t
decẽ uisiones que in ysaia ob¬
scurisime st̃ hystorica erposi¬
tione dissererẽ. ⁊ omissis nr̃oꝵ cõ¬
mentariis qͥ uarias opiniones
secuti multa uolumina condi¬
derunt. hebraicã panderẽ ue¬
ritatẽ : meq retractantẽ ⁊ mo¬
lestissimũ explanationũ genꝰ
in tẽpꝰ aliud differentẽ sepissi¬
me cõmonebas. Hoc aĩi anno
misisti filiũ nr̃m eracleũ diaco¬
nũ. qͥ me manu conserta in uis
geret. ¶d gͥ faciã : Subeã ne
opus. in qͦ uiri eruditissimi su¬
dauerunt: Origenẽ loquor &
ousebium pamphili. quoꝵ alt̾
liberis allegoriȩ spaciis euaga¬
tur. i int̃pretatis nominibꝰ
singłoꝵ ingeniũ suũ facit
ȩccłȩ sacram̃ta : alt̃ hystoricã
expositionẽ tytulo reꝓmittes.
int̃dũ obluuiscit᷑ ꝓpositi. n in
origenis scita concidit an ta¬
ceã. n aꝑte huiꝰ generis exposi¬

Expanded text:
papa Amabilis, columen charitatis et nomen, ac mihi omnium quos terra genuit amantissime, per litteras flagitabas, ut tibi decem visiones quae in Isaia obscurissimae sunt, historica expositione dissererem, et omissis nostrorum Commentariis, qui varias opiniones secuti, multa volumina condiderunt, Hebraicam panderem veritatem: meque retractantem, et molestissimum explanationis genus in tempus aliud differentem, saepissime commonebas. Hoc autem anno misisti filium nostrum Heraclium diaconum, qui me manu conserta in jus geret. Quid igitur faciam? subeamne opus in quo viri eruditissimi sudaverunt, Origenem loquor, et Eusebium Pamphili, quorum alter liberis allegoriae spatiis evagatur, et interpretatis nominibus singulorum, ingenium suum facit Ecclesiae sacramenta, alter historicam expositionem titulo repromittens, interdum obliviscitur propositi, et in Origenis scita concedit? An taceam, et aperte hujus generis exposi
Abbreviated transcription (Latin):
asteriscis iungit᷑. paries cȩcidit.
Eythii int̃pretant᷑ plaga consũ¬
mata atq ꝑfecta: chaldei in
hoc loco. quasi ubera. assyrii ar-¬
guentes. syim. ethymologiam
nec nos potuimꝰ inuenire. & &ȩ¬
teri int̾pretes ipso ut apud he¬
breos scribit᷑ nomine transtule¬
runt. Dicit᷑ gͦ ad tẏrũ. quod li¬
cet ad cithios ire contendat. &
angustiarũ suarũ plagã uitare
ꝑfectã. & iã ibi requiem inueni¬
re ñ ualeat. rursum ⁊ cupiat
ire ad chaldeos. ⁊ ubertate eoꝵ
ac rerũ omium habundantia
desolatos arguentibꝰ assyriis
eoꝵ sterilitatẽ: iuxta quod apłs tra¬

Expanded text:
asteriscis jungitur: paries ejus cecidit. asteriscis jungitur: paries ejus cecidit. Citii interpretantur plaga consummata sive perfecta: Chaldaei in hoc loco, quasi ubera: Assyrii, arguentes. Siim etymologiam nec nos potuimus invenire, et caeteri interpretes ipso quo apud Hebraeos scribitur nomine transtulerunt. Dicitur ergo ad Tyrum, quod licet ad Citios ire contendat, et angustiarum suarum plagam vitare, perfectam etiam ibi requiem invenire non valeat. Rursumque si cupiat ire ad Chaldaeos, et ubertate eorum ac rerum omnium abundantia desolatos, arguentibus Assyriis eorum sterilitatem, juxta quod et A
Abbreviated transcription (Latin):
se dño saluatori. Omĩs aũ ani¬
ma que in scłi fluctibꝰ posita ẽ.
& circũfert᷑ omĩ uento doctrinȩ
chanaan appellanda ẽ. quod in-¬
terpretat᷑ quasi fluctuans siue
cõmotio. Uñ ⁊ ad senẽ adulterũ
dicit᷑. Semen chanaan ⁊ ñ iuda.
species decepit te. Prodest gͥ tro
⁊ eiꝰ angustiis robur perire cha¬
naneũ. ut dicat᷑ habitatoribus
eius quod ultra ñ ualeant in¬
uirias facere. & oppͥmere iniqͥta¬
te uirginẽ filiã sydonis. Q uicũq
a diabolo captꝰ in diuersoꝵ per¬
turbatioẽ uitioꝵ. ẽ. tradit᷑ in con¬
tumelias ignominiȩ. ut polluat
corpus uoluptatibꝰ ⁊ turpitudine.
iste filiꝰ ł filia ẽ sydonis. Et hoc
sciendũ quod sabaoth in hebrai
addita sit de hebraico. S̾i ieris
in cythios. neq ibi requies tͥ: et
si ad terrã chaldeoꝵ. ⁊ ipsa ua¬
stata ẽ ab assyriis. Idq sequitur¬
de theodotionis ȩditione sub aste¬
riscis additũ ẽ. fundauit eã. sy¬
im statuert̃ ꝓpugnacła eiꝰ : & absq¬

Expanded text:
se Domino Salvatori. Omnis autem anima quae in saeculi fluctibus posita est, et circumfertur omni vento doctrinae, Chanaan appellanda est, quae interpretatur quasi fluctuatio, sive commotio. Unde, et ad senem adulterum dicitur: Semen Chanaan et non Juda, species decepit te . Prodest igitur Tyro et ejus angustiis robur perire Chananaeum, ut dicatur habitatoribus ejus quod ultra non valeant injurias facere, et opprimere per iniquitatem virginem filiam Sidonis. Quicumque a diabolo capitur in diversorum perturbatione vitiorum, et traditur in contumelias ignominiae, ut polluat corpus voluptatibus, et turpitudine, iste filius vel filia est Sidonis: Et hoc sciendum quod sabaoth in Hebraicaddita sit. Si ieris in Citios, neque ibi erit requies tibi; et si ad terram Chaldaeorum, et ipsa vastata est ab Assyriis. de Theodotionis editione, sub asteriscis additum est: Fundavit eam Siim, statuerunt propugnacula ejus: s
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ gaudii atq leticiȩ in luctum
lacrimasq uertendũ. Mare enim
hoc ultra ñ poterit nauigari: sed
omĩa congelascent. & coloniȩ tirioꝵ.
captiue ducent᷑ in penas. Nulli enĩ
alii similes st̃ qͥ habitant in insula
ista. nͥ negotiatoribꝰ siue translato¬
ribꝰ qͥ circũferunt᷑ omi uento doctri¬
nȩ. ⁊ de aliis ad alia uitia transeũt.
Habitamꝰ aũ in insula. quã diu tẽp¬
tationibꝰ huiꝰ scłi tundim: & ex oĩ
parte nr̃a insula atq nauicła ma-¬
ris ferit᷑ fluctibꝰ. Huiꝰ aũ insulȩ
negotiatores de sydone st̃. que int̾¬
pretat᷑ uenatrix. & in qua habitãt

Expanded text:
tionem gaudii atque laetitiae in luctum tionem gaudii atque laetitiae in luctum lacrymasque vertendam. Mare enim hoc ultra non poterit navigari; sed omnia congelascent: et coloniae Tyriorum captivae ducentur in poenas. Nulli enim alii similes sunt qui habitant in insula ista, nisi negotiatoribus, sive translatoribus qui circumferuntur omni vento doctrinae, et de aliis ad alia vitia transeunt. Habitamus autem in insula, quamdiu tentationibus hujus saeculi tundimur: et ex omni parte nostra insula atque navicula maris feritur fluctibus. Hujus autem insulae negotiatores de Sidone sunt, quae interpretatur venatrix, et in qua habi
Abbreviated transcription (Latin):
lxa breuit᷑ percurramꝰ. Tyrus lin¬
gua hebrea sor dicit᷑: & in nr̃o ser¬
mone transfert᷑ angustia. Omĩs
gͥ anina uitiis occupata & prauis
cogitationibꝰ. Sor appellari potest.
Ululate naues chartaginis. quia
periert̃ ⁊ ultra ñ uenert̃. de chy
tioꝵ t̾ra ducta captiua ẽ. Cui simi¬
les facti sunt habitatores insule.
negotiatores tyrii transfretantes
mare : In aquis multis negotiator.¬
sem̃ quasi messiũ illatarũ. negoti¬
atores gentiũ. Pro chartagine in
hebreo scribit᷑ tharsis. quod om̃s
similit̾ transtulert̃: tharsis autẽ
congelascens: & pro phęnice ap̃
eos sydon legit᷑. Arguunt᷑ itaq hi
quos malarũ cogitationũ turba
circũdat. & qui uolentes uixta apo¬
stolũ diuites fieri incidunt in tẽp¬
tationes diaboli. ⁊ desideria mul
ta ⁊ nocria. que detrahunt homi¬
nes in ꝓfundũ. & dicit᷑ eis qͦd ulu¬
lare debeant. scientes om̃s negotiatio¬
nes mundi esse ꝑituras. & contẽpla¬

Expanded text:
LXX breviter percurremus. Tyrus lingua Hebraea SOR dicitur, et in nostrum sermonem transfertur, angustia. Omnis igitur anima vitiis occupata, et pravis cogitationibus, sor appellari potest. Ululate naves Carthaginis, quia perierunt, et ultra non venient. De terra Citiorum, ducta captiva est. Cui similes facti sunt habitatores insulae, negotiatores Phoenicis, transfretantes mare in aquis multis, semen negotiatorum quasi messium illatarum, negotiatores gentium. Pro Carthagine in Hebraeo scribitur THARSIS quod omnes similiter transtulerunt. Tharsis autem congelascens: et pro Phoenice apud eos Sidon legitur. Arguuntur itaque hi quos malarum cogitationum turba circumdat, et qui volentes juxta Apostolum divites fieri, incidunt in tentatita et noxia, quae detrahunt homines in profundum . Et dicitur eis quod ululare debeant, scientes omnes negotiationes mundi hujus esse perituras, et contempla
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. quibꝰ egypti segetes irri¬
gant᷑. E rubesce sydon. dix mare.ꝯ
fortitudo autẽ maris ait. Non par¬
turiui ⁊ ñ peperi neq enutriui u¬
uenes. neq exaltaui uirgines. Cũ
aut auditũ fuerit in egypto: appre¬
hendet eos dolor suꝑ tyro. Mare
huiꝰ scłi in quo habitant animalia
pusilla cũ magnis: & draco quem
plasmauit d̾s ad illudendũ. uidenᷤꝰ¬
illos capi a uenatoribus xp̃i qͥ de

Expanded text:
habeat quibus Aegypti segetes irrigantur. Erubesce, Sidon, dixit mare; fortitudo autem maris ait, Non parturivi, neque peperi, neque enutrivi juvenes, neque exaltavi virgines. Cum autem auditum fuerit in Aegypto, apprehendet eos dolor super Tyro. Saeculi hujus mare, in quo habitant animalia parva cum magnis, et draco quem plasmavit Deus ad illudendum ei, videns a venatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
regnoꝵ totius orbis. & mercedes
laboresq illiꝰ neqͣquã tyriis con¬
gregent᷑. s his qͥ habitant ĩ con¬
spectu dñi: comedantq & bibãt
⁊ impleant᷑ om̃ibꝰ bonis. que in
cõmuni leticia cunctoꝵ fuerĩt
labore collata. Sydonẽ ac tyrũ
sermo diuinꝰ ad penitentiã cohor¬
tatur. & labores eiꝰ atq mercedes
dño scĩficandas esse ꝓmittit: que
ñ peccatoꝵ. s spem salutis habe¬
at. si tam̃ bene cecinerit. & uni¬
uerse chorde uirtutũ que quon¬
dam fuerant relagcate in lau¬
des dñi cõponunt᷑. Legimus in

Expanded text:
regnorum totius orbis, et mercedes regnorum totius orbis, et mercedes laboris illius nequaquam Tyriis congregentur; sed his qui habitant in conspectu Domini, comedantque et bibant, et impleantur omnibus bonis quae in convivii laetitiam cunctorum fuerint labore collata. Sidonem ac Tyrum sermo divinus ad poenitentiam cohortatur, et labores ejus atque mercedes Domino sanctificandas esse promittit. Quis non peccatorum spem salutis habeat, si tamen bene cecinerit, et universae chordae virtutum, quae quondam fuerant relaxatae, in laudes Domini componantur? Legimus in
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ meretricis. Sume cytha⁊¬
rã. uagare ciuitas meretrix obli¬
uioni tradita. Bene ꝙytharrza.
plurimũ canta: ut sit tui memo¬
nẽ faciet ds tyri. & iterũ restitu¬
et᷑ in antiquũ: eritq negotiatio
om̃ĩbꝰ regnis orbis terrarũ. suꝑ
faciem terrȩ: uerit negotiatio
eiꝰ merces sc̃a dño: sed ñ in ipsis
congregabit᷑. sed his qͥ habitant
corã dño om̃is negotiatio eiꝰ. co¬
medere & bibere in collationẽ
ar memoriale corã dño .i super
faciem terrȩ. ⁊ sic̃ tẽpus hominis.
in hebraico ñ habetur. s ingreco
additũ est. Septuaginta aũ annis
tyrus quondã deangustata dimit¬
titur: ut expleto solitudinis tẽꝑe
carmen quondã meretriciũ uer-¬
tat in laudes di. assumensq cy-¬
tharã om̃s cordas habeat concinen¬
tes: ut postꝗͣ bene cecinerit & mul¬
ta cantauerit. fiat eiꝰ apud dm̃ me¬
moria. que ꝓpt̾ fornicationẽ obli¬
uioni erat tradita. restituat᷑ q
in pͥstinũ statũ. i habeat diuitias

Expanded text:
canticum meretricis. Sume citharam, vagare, civitas meretrix, oblivioni tradita. Bene cithariza, plurimum canta, ut sit tui memonem faciet Deus Tyri: et iterum restituetur in antiquum; eritque negotiatio ejus omnibus regnis orbis terrarum super faciem terrae. Et erit negotiatio ejus, et merces sancta Domino; sed non ipsis congregabitur, sed his qui habitant coram Domino. Omnis negotiatio ejus comedere et bibere et impleri in dicitur: memoriale coram Domino: et super faciem terrae, et sicut tempus hominis, in Hebraico non habetur, sed in Graeco additum est. Septuaginta autem annis Tyrus quondam coangustata dimittitur, ut expleto solitudinis tempore, carmen quondam meretricium vertat in laudes Dei, assumensque citharam omnes chordas habeat concinentes: ut postquam bene concinuerit et multa cantaverit, fiat ejus apud Deum memoria, quae propter fornicationem oblivioni tradita erat: et restituatur in pristinum statum, habeatque divitias
Abbreviated transcription (Latin):
sula: nc̃ contraria loquit᷑ Nuia
inquit naues de chartagine ultͣ
ñ ueniunt oꝑare terrã tuã. Pro¬
fuit enĩ tyro naues interire. na-¬
ues peregrinas ut cogat᷑ oꝑare
terrã suã. de qua in ꝓuerbiis đr.¬

Expanded text:
sula. Nunc contrarium loquitur, quia naves de Carthagine ultra non veniunt, operare terram tuam. Profuit enim Tyro naves interire peregrinas, ut cogatur operari terram suam. De qua in Proverbiis
Abbreviated transcription (Latin):
in insula cõmoramini. qui ex oĩ
parte expositi estis tẽptationum
fluctibꝰ recedite de ea & transite
in chartaginẽ. id⁊ tharsis. atq ad
uerũ gaudiũ festinate. lugentes
antiqua peccata. ꝙ ueterẽ contu¬
meliã quã aut ipsi aliis inferebatis
aut patiebamini ab aliis. Hoc aũ
ido p̃cipio. quia tyrũ urbẽ urãm
de suis sedibus. & ꝓposito. cernitis
ad alios terminos migraturã. qñ ue¬
teri errore deposito. eu̾głio uerita¬
tis ap̃i colla submiserit: ut qͥprius
habitabant in angustia longiꝰ rece¬

Expanded text:
in insula commoramini, qui ex omni parte expositi estis tentationum fluctibus, recedite de ea, et ite ad Carthaginem, id est, Tharsis, atque ad verum gaudium festinate, lugentes antiqua peccata, et veterem contumeliam, quam aut ipsi aliis inferebatis, aut patiebamini ab illis. Hoc autem ideo praecipio, quia Tyrum urbem vestram de suis sedibus et proposito cernitis ad terminos alios migraturam, quando veteri errore deposito, Evangelio Salvatoris colla submiserint, ut qui prius habitabant in angustia, rece
Abbreviated transcription (Latin):
terrã: & nequaꝙͣ expectemꝰ na¬
ues chartaginis. siue tyri que
chartaginẽ ire consueuerat. ne su¬
bitiam᷑ potestati draconis qͥ dñat᷑
in mare: sed stabiłe gradũ figamꝰ
in terra. immo ad cȩlestia festinan¬
tes oꝑem᷑ terrã nr̃am. ut hic semi¬
nantes illic metamꝰ. manꝰ qͦq nr̃ȩ
cõmouere. Fiant imbecille in rebꝰ
maris: ut fortes sint in oꝑe t̾rȩ suȩ.
Dñs sabaoth p̃cepit de chanaan
ꝑdere robur eiꝰ. W dicent. Neqͣꝗͣ
adicient his in iuriã face̾: & iniqͥ¬
tatẽ uͥgini filiȩ sydonis. Tyrũ

Expanded text:
 nequaquam exspectemus naves Carthaginis, sive naves Tyri, quae Carthaginem ire consueverant, ne subjiciamur potestati draconis, qui dominatur in mari! Sed stabilem gradum figamus in terram, immo ad coelestia festinantes, operemur terram nostram, ut hic seminantes, ibi metamus. Manus quoque nostra, commovere, fiat imbecilla in rebus maris, ut fortis sit in opere terrae suae. Dominus Sabaoth praecepit de Chanaan perdere robur ejus, et dicent: nequaquam adjicietis injuriam facere et iniquitatem virgini filiae Sidon
Abbreviated transcription (Latin):
decadis. ꝑfectã significat & con¬
sũmata penitentiã: ut iuste tyrꝰ
expleto penitentiȩ tp̃r. in anti¬
quũ redeat statũ. De hac meretͥ¬
ce arbitror & illud in ꝓuerbiis sa¬
lomonis mystico sermone signa¬
ri. Ne attendas pessimã mulie¬
rẽ. Mel enĩ distillat de labiis mu¬
lieris meretͥcis. que ad breue im¬
pinguat fauces tuas. i postea
amariꝰ felle repperies. ꝑ fenestrã
enĩ domꝰ suȩ in plateis ꝓspicit.
qr lata ⁊ spaciosa uia ẽ que duc̃

Expanded text:
fectam significat et consummatam poenitentiam: ut juste Tyrus, expleto poenitentiae tempore, in antiquum redeat statum. De hac arbitror meretrice et illud in Proverbiis Salomonis mystico sermone signari: Ne attendas pessimam mulierem; mel enim distillat de labiis mulieris meretricis, quae ad breve impinguat fauces tuas, et postea amarius felle reperies . Per fenestram enim domus suae in plateas prospicit : quia lata est et spatiosa via quae duc
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis sui uiuat frugibꝰ. De qͥbꝰ in
psalmis ad iustũ canit᷑. Labores
manuũ tuarũ quia manducab̾.
Scriptũ ẽ in osee. meretͥcis uias
septas esse a dño spinis. ne sequi
posset amatores suos: ut hac ne¬
cessitate cõpulsa. reuerteretur
ad uirũ suũ pͥstinũ. Sed ⁊ in scł
rebus frequent̃ animadu̾timus
multos qui ꝑ ꝓsꝑa & habundan¬

Expanded text:
at frugibus. De quibus in psalmis ad justum canitur: Labores manuum tuarum manducabis . Scriptum est in Osee, meretricis vias septas esse a Domino spinis, ne sequi possit amatores suos, ut hac necessitate compulsa, reverteretur ad virum suum pristinum. Quod et in saeculi rebus frequenter animadvertimus, multos qui per prospera et abundan
Abbreviated transcription (Latin):
tyripͥncipes cogitasset. quoꝵ om̃iᷤ
industria ẽ negotiationibꝰ opes
querere. & quom in egͣłio legimꝰ
institores fiunt margaritarum
qͥ om̃ibꝰ uenditis unũ cupiunt e¬
appellandi st̃. negotiatores non
terrȩ sed cȩli: sic e contrario ne¬
gotiatores tiri. hoc ẽ tribulatio¬
nis & angustiȩ appellandi sunt
moliti terrȩ: quia qͥcqͥo agunt t̃rã
respiciunt. & principes chanaan
quod int̾pretat᷑ fluctuantes atq
cõmoti. Non enĩ statuunt super
petrã pedes suos. nec pot̾ dici eis.
petra refugiũ ermaciis siue lepo-¬
ribus. sed illud potius quod iustꝰ
pene passus ẽ sustinent: mei aũ
pene moti st̃ pedes. pene effusi
st̃ gressus mei. Dñs gͦ exercituũ
hoc consiliũ cogitauit ut dissolue¬
ret pessima negotiatoꝵ uincła.
mimo cõpactã iniuriã dissipa¬
ret: per quã cuncti qͥtiro subdi¬
tist̃ superbiunt. ¶s q intulit.
& dehonestare omẽ qͦd głosum¬
te mentis auctor ẽ: s qͦd ꝑ se
ignominiȩ patet. ostendit esse

Expanded text:
t, quorum omnis industria est negotiationibus opes quaerere. Et quomodo in Evangelio legimus institores margaritarum , qui omnibus venditis unam cupiunt eappellandi sunt inclyti negotiatores non terrae, sed coeli: sic econtra negotiatores Tyri, hoc est, tribulationis et angustiae, appellandi sunt inclyti terrae, quia quidquid agunt, terram respicit: et principes Chanaan, quod interpretatur fluctuantes atque commoti. Non enim statuunt supra petram pedes suos, nec potest de eis dici: Petra refugium herinaciis , sive leporibus; sed illud potius quod justus pene passus est, sustinent: Mei autem pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei . Dominus ergo exercituum hoc consilium cogitavit, ut dissolveret pessima negotiatorum vincula, immo compactam injuriam dissiparet, per quam cuncti qui Tyro subditi sunt superbiunt. Quodque intulit, et dehonestare omne quod gloriomenti auctor est, sed quod per se ignominiae patet, ostendit esse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aꝑiat. Et constituã eũ principẽ
Sin loco fideli. & in solio głȩ domꝰ
Npatris eiꝰ: & erit confidens super
Neũ om̃is głosus in domo patͥs eiꝰ a
minimo usq ad marimũ omne
uas paruulũ. a uasi aganoth pen¬
debunt suꝑ eũ in die illa. Hec di¬
Scit dñs sabaoth. Mouebit᷑ homo
qͥ stabilitꝰ erat in loco fideli. &
Nauferet᷑ & corruet & disꝑibit gła

Expanded text:
 principem in loco fideli, et in solium gloriae domus patris ejus, et erit confidens super eum omnis gloriosus in domo patris sui a minimo usque ad maximum. Omnes vas parvulum a vasis aganoth: et pendebunt super eum. In die illa haec dicit Dominus Sabaoth: Movebitur homo qui stabilitus erat in loco fideli: et au
Abbreviated transcription (Latin):
dedi ñ escã. Ꝙ rursũ. Uolo autem
uos om̃s uirginẽ castã exibere xp̃o.
Cũ hoc egyptꝰ audierit que hebrai¬
intelligens eadem quoq que tyrus
passa ẽ esse passurã. Quod cũ ad oĩa
uicia referat᷑. potest ꝙ ad hereseoti¬
diuersitatẽ sentiri. q̃n & alia cap¬
ta heresi. alia ꝑtimescet. & in al¬
terius confusionẽ alter capiendũ¬
se esse sentit. Quomͦ aũ de sodomiꝰ
dicit᷑. qm̃ si facta fuissent in eis sig
na q̃ facta st̃ in capharnaũ ꝑman¬
sissent usq hodie. & infert᷑ tam̃.¬

Expanded text:
 Volo autem vos omnes virginem castam exhibere Christo . Cum hoc Aegyptus audierit, quae Hebraiintelligens eadem quae Tyrus passa est, esse passuram. Quod cum ad omnia vitia referatur, potest et in haereseodiversitate sentiri, quando alia capta haeresi, alia pertremiscit, et in alterius confusione, alter se capiendum esse sentit. Quomodo autem de Sodomis dicitur: Quoniam si facta fuissent signa in eis quae facta sunt in Capharnaum, mansissent usque hodie; et infert
Abbreviated transcription (Latin):
ascendisti ⁊ tu om̃is intecta: Laix.
intecta uana: Hoc iuxta locar in¬
terpretes in regũ uolumine que¬
ritur qͥd sibi uelit dicente hely¬
seo. ubi ẽ ds helyȩ. asfo in p̾senti lo¬
co manifestiꝰ ponit᷑. Pro eo enim
qͦd larr transtulerunt nc̃: in hebreo
habet᷑ affo. qͦd nos interp̃tati sumꝰ

Expanded text:
 tu omnis in tecta? LXX: in tecta vana? Hoc quod juxta LXX interpretes in Regum volumine quaeritur, quid sibi velit dicente Eliseo : Ubi est Deus Eliae APHPHO , in praesenti loco manifestius ponitur, pro eo quod Septuaginta transtulerunt nunc; in Hebraeo habet APHPHO, quod nos interpretati