comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Saluius a saufensis episcopus subscripsi.
Donatus sabratensis episcopus subscripsi.
idem. dicit. ex ipsis condẽpnatorib subscͥpsi.
Et p̃textatus assuritanus & felicianꝰ mustitã¬
Pretextatus assuritanus ep̃s subscripsi.
Maximianus stabatensis ep̃s subscripsi
datianus camicetensis ep̃s subscripsi.
Donatus fiscianensis ep̃s subscripsi.
Theodorus usulensis ep̃s subscripsi
Uictorianꝰ iubente collega agnosio ep̃s subsc̃
Donatus cebresusitanꝰ ep̃s subscripsi.
Natalicus telensis ep̃s subscripsi
Pomponius macrianensis ep̃s subscripsi.
Prancatius balianensis episcopus subscripsi
lanuarius aquinensis episcopus subscripsi
Secundus iocundianensis episcopus subscripsi
Pascasius a uico augusti episcopus subscripsi
Cresoconius titianensis episcopus subscripsi.
Uictorinus leptimaginensis ep̃s subscripsi
Guntasius benefensis episcopus subscripsi
Quintasius capiensis episcopus subscripsi
felicianus musititanus episcopus subscripsi

Expanded text:
Salvius Ausafensis episcopus subscripsi. Donatus Sabratensis episcopus subscripsi. ipsi. --Ex ipsis condemnatoribus subscripsit et Praetextatus Assuritanus, et Felicianus MustitaPraetextatus Assuritanus episcopus subscripsi. Maximianus Stabatensis episcopus subscripsi. Datianus Camicetensis episcopus subscripsi. Donatus Fiscianensis episcopus subscripsi. Theodorus Usulensis episcopus subscripsi. Victorianus jubente collega Agnosio episcopo, subscripsi. Donatus Cebresutanus episcopus subscripsi. Natalicus Thelensis episcopus subscripsi. Pomponius Macrianensis episcopus subscripsi. Pancratius Balianensis episcopus subscripsi. Januarius Aquenensis episcopus subscripsi. Secundus Jacondianensis episcopus subscripsi. Pascasius a Vico Augusti episcopus subscripsi. Creso Conjustiacensis episcopus subscripsi. bscripsi. Victorinus Leptimagnensis episcopus subscripsi. Guntasius Benefensis episcopus subscripsi. Quintasius Capsensis episcopus subscripsi. Felicianus Mustitanus episcopus subscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat: sed postea conuertit & saulũ: & cũ
ananiȩ sc̃o a quo baptizatus ẽ saulus dicera
dñs illũ suscipiendũ esse saulũ quia uasess&
electionis: respondit ananias timens & exhor¬
cutiones scĩs tuis fecerit in ierosolima. et
nunc acceptis litteris uaditͥ ubicũq mue¬
nerit inuocantes nom̃ tuũ: trahat ac liget
& ad pontifices adducat. Et contra dñs. Sine
inquit: ego illi ostendam quȩ illum oporte.¬
at pati pro nomine meo Reddam inquit᷑:
undicabo me de illo: & patietur ꝓ nomine
meo. qui seuit in nom̃ meũ. Frudio uel
erudiui ꝑ eũ alios: erudiam & ipsũ ꝑ alios
factum est hoc: & nouimus quanta sustinu.¬
erit saulus: hulto plura quã fecerat. Qua¬
si auarus eccactor: cum usuris recepit qđ
dederat. S uide utrum in illo impletũ
sit quod modo psalmus dicit: confirmat
aut̃ iustos dñs. Non solum inquit idem pu¬
lus cũ multa mala pateret᷑. sed & gloriam̃

Expanded text:
fecerat, sed postea convertit et Saulum. Et cum fecerat, sed postea convertit et Saulum. Et cum Ananiae sancto, a quo baptizatus est Saulus, diceret Dominus, illum suscipiendum esse Saulum, quia vas esset electionis; respondit Ananias, timens et exhorcutiones sanctis tuis fecerit in Jerosolyma, et nunc acceptis litteris vadit, ut ubicumque invenerit invocantes nomen tuum, trahat et liget, et ad pontifices adducat. Et contra Dominus: Sine, inquit, ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine meo . Reddam illi, inquit, vindicabo me de illo; et patietur pro nomine meo, qui saevit in nomen meum. Erudio vel erudivi per cum alios, erudiam et ipsum per alios. Factum est hoc, et novimus quanta sustinuerit Saulus, multo plura quam fecerat, quasi avarus exactor cum usuris recepit quod dederat. 6. Sed vide utrum in illo impletum sit quod modo Psalmus dicit, Confirmat autem justos Dominus. Non solum, inquit idem Paulus, cum multa mala pateretur, sed et gloriamur
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad frontes imperatoꝵ. Qui tantũ ho¬
norem dedit penissuis. quid seruat fideli¬
bus suis: his gͦ rebus. his uerbis. his allo¬
cutionibus. hoc tali exemplo: confirmat iustos
dñs. Seuiant quantũ uoluerint. & quantũ
ꝑmssi fuerint peccatores: confirmat iuistos
dñs Quicqͥd acciderit iusto. uoluntati diuinȩ
deputet: non potestati inimici. Seiure ille
potest: ferire si ille noluerit. non potest. Et
si ille uoluerit ut feriat: nouit suũ quẽad¬
modũ excipiat. Quẽ enĩ diligit dñs corri¬
pit: flagellat aut̃ omnẽ filiũ quẽ recipit.
Quid sibi gͦ plaudit iniquus. quia flagellũ
de illo sibi fecit pat̃ meus: Illum assumit
ad ministeriũ: me erudit ad patrimoniũ.
Nec attendere debemus quantũ ꝑmittat
iniustis: sed quantũ seruet iustis. Sed debe¬
mus optare etiam illis ꝑ quos flagellamur:
ut conuertant᷑ & flagellent᷑. Sic enĩ fideles¬
suos erudiebat qui de saulo flagellum sibi

Expanded text:
tum ad frontes imperatorum. Qui tantum hotum ad frontes imperatorum. Qui tantum honorem dedit poenis suis, quid servat fidelibus suis? His ergo rebus, his verbis, his allocutionibus, hoc tali exemplo confirmat justos Dominus. Saeviant quantum voluerint, et quantum permissi fuerint peccatores: confirmat justos Dominus. Quidquid acciderit justo, voluntati divinae deputet, non potestati inimici. Saevire ille potest: ferire, si ille noluerit, non potest. Et si ille voluerit ut feriat, novit suum quemadmodum excipiat: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Quid sibi ergo plaudit iniquus, quia flagellum sibi de illo fecit Pater meus? Illum assumit ad ministerium, me erudit ad patrimonium. Nec attendere debemus quantum permittat injustis, sed quantum servet justis. 5. Sed debemus optare etiam illis per quos flagellamur, ut convertantur, et flagellentur. Sic enim suos fideles erudiebat, qui de Saulo flagellum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
apud inferos torquebat᷑ : Brachia ergo eoꝵ
conterent᷑: confirmat aut̃ iustos dñs. Quomͦ
eos confirmat: Quid eis dicit: Quod dicit᷑
in alio psalmo sustine dnm. uirilit᷑ age &
confortetur cor tuũ. & sustine dñm. Quid ẽ
hoc sustine dñm: Ad tempus laboras: in ȩter¬
nũ non laborabis. Breuis ẽ molestia tua: et̃¬
na erit beatitudo tua. Ad modicũ doles. si¬
ne fine gaudebis. S inter molestias incipis
labi. ꝓponitur & exremplũ passionũ xp̃i. ui¬
de quid ꝓpt̾ te ꝑtulit: qui quare ꝑferret
non habebat. Quantacũq patiaris. ñ ꝑueni¬
es ad illas insultationes. ad illa flagella. ad
illam ignominiosã uestem. ad illã spineam
coronã: ad illam postremo crucẽ ñ ꝑuenis:
quia iam & de pena generis humani sub.¬
lata est. Cum enĩ antiqui scelerati cruci¬
figerent᷑ : modo nullus crucifigitur. ho¬
norata ẽ & finita: finita est in pęna. ma¬
net in gr̃a. Alocis supplicioꝵ: fecit transi¬

Expanded text:
o eorum conterentur. Confirmat autem justos Dominus. Quomodo eos confirmat? quid eis dicit? Quod dicitur in alio psalmo: Sustine Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Quid est hoc, Sustine Dominum? Ad tempus laboras, in aeternum non laborabis: brevis est molestia tua, aeterna erit beatitudo tua: ad modicum doles, sine fine gaudebis. Sed inter molestias incipis labi? Proponitur exemplum et passionum Christi. Vide quid pro te pertulit, qui quare perferret non habebat. Quantacumque patiaris, non pervenies ad illas insultationes, ad illa flagella, ad illam ignominiosam vestem, ad illam spineam coronam, ad illam postremo crucem non pervenies, quia jam et de poena generis humani sublata est. Cum enim sub antiquis scelerati crucifigerentur, modo nullus crucifigitur. Honorata est, et finita. Finita est in poena, manet in gloria. A locis suppliciorum fecit transi
Abbreviated transcription (Latin):
dala igͥ primiani. & ipsa nequitia singularis
sic in se cȩleste iudiciũ ꝓuocauit: ut horũ cri¬
minũ auctorem necesse ess& penitꝰ amputare:
supradictȩ plebis ad conuirationẽ impie conspi¬
rationis. impellens hoc ab eis uelut p̃cario iure
postulauit: ut ad dãpnandos quatuor diaconos
uiros egregios. ac singularib meritis apꝓbatos
maximianũ scilicet. rogatianũ. donatũ. itemq
In his quatuor erat ille auctor scĩsmatis prȩci¬
dens de fructu fructũ. & ñ se dolens ab integri¬

Expanded text:
dala igitur Primiani, et ipsius nequitia singularis, sic in se coeleste judicium provocavit, ut horum criminum auctorem necesse esset penitus amputare: supra dictae plebis ad conjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, Donatum, itemque In his quatuor erat ille auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non se dolens ab integri
Abbreviated transcription (Latin):
ctam. iure ab eis ac merito sub mouere. Non
leui eñi ꝑiculo subiacebit. quisqͥs aut reo peꝑ¬
cerit. aut innocentẽ confiteri ꝑtẽptaritꝰ maxime
cũ scriptũ sit. innocentẽ & iustũ ñ occides: & pur¬
gatione ñ purgabis reum. Hoc gͥ edicto legis am¬
moniti. necesse nos fuerat primiani causã quẽ
plebs scã cartaginensis eccłȩ ep̃m fuerat in ouile
di sortita. senioꝵ litt̃is eiusdẽ eccłȩ postulat au
dire atq discutere sub eo. ut explanatis om̃ib
aut innocentẽ qđ optabile fuerat purgaremus:
aut nocentẽ certe ostenderemꝰ suis meritis esse
d̾anatũ. Optatissimũ enĩ nobis fuit. ut plebs
scã cartaginensis eccłȩ. eo se letet᷑ ep̃o sublima¬
to : qui in omĩa sc̃s & in nullo rep̃hensibilis ha
betur. Propt̃ea itaq talem ẽẽ oportet. dñi sacer¬
dotẽ: ut quod populus ꝓ se apud dm̃ ñ ualue¬
rit. ipse ꝓ populo mereatur quod poposcerit in¬

Expanded text:
ctam, jure ab eis ac merito submovere. Non ctam, jure ab eis ac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit: maxime cum scriptum sit: « Innocentem et justum non occides, et purgatione non purgabis reum » . Hoc igitur Edicto Legis admoniti, necesse nos fuerat Primiani causam, quem plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae episcopum fuerat in ovile Dei sortita, seniorum litteris ejusdem Ecclesiae postulantibus, audire atque discutere sub eo, ut explanatis omnibus, aut innocentem, quod optabile fuerat, purgaremus; aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae eo se laetetur episcopo sublimatam, qui in omnia sanctus et in nullo reprehensibberetur. Propterea utique talem esse oportet Domini sacerdotem, ut quod populus pro se apud Deum non valuerit, ipse pro populo mereatur quod poposcerit im
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ꝓuinciã proconsularẽ. numidiã. maurita¬
niam. bizacẽnã. & tr̃ipolim constitutis. sed &
pbris & dia conibus. uniuersis plebibus. in ueri¬
tate euangelii nobiscũ militantibꝰ: uictorinus.
fortunatus. & uictorianꝰ. migginus. saturninꝰ.
constantius. candorius. innocentius. cresconiꝰ.
florentius. Saluius. alius Saliuus. donatus.
dixit. Ipse est assuritanus quẽ postea recepe¬
runt᷑. eũ qui in se dixit sententiã recepit
uit maximianus. theodorus. anastasius. dona¬
tianus. donatus. alius donatus. pomponius.
prancatius. ianuarius. secundinꝰ. paschasius.
cresconius. rogatianus. alius maximianus.
benenatus. gaianus. uictorinus. guntasius.
dixit. Iste est mustitanus qui adhuc uiuit.
S forte alius ẽ aliunde. Postea subscribentes:
dicunt. & loca unde quisq erat. & dũ tracta.¬
proculus. latinus. & cȩteri qui in concilio apud
cauarnasũsis fuimꝰ: in dño ȩt̃nã salutẽ. Ne¬
in reos sententiã dicere quã innocentib infli¬

Expanded text:
ovinciam Proconsularem, Numidiam, Mauritaniam, Byzacenam, et Tripolim constitutis; sed et presbyteris et diaconis, universis plebibus, in veritate Evangelii nobiscum militantibus, Victorinus, Fortunatus, Victorianus, Migginus, Saturninus, Constantius, Candorius, Innocentius, Cresconius, Florentius, Salvius, alius Salvius, Donatus, --Ipse est Assuritanus, quem postea receperunt: eum qui in se dixit sententiam, recepit  Maximianus, Theodorus, Annastasius, Donatianus, Donatus, alter Donatus, Pomponius, Pancratius, Januarius, Secundinus, Paschasius, Cresconius, Rogatianus, alius Maximianus, Benenatus, Gaianus, Victorinus, Guntasius, Iste est Mustitanus qui adhuc vivit; sed forte alius est aliunde. Postea subscribentes dicunt et loca unde quisque erat.-- SaProculus, Latinus, et caeteri qui in concilio apud Cabarsussi fuimus, in Domino aeternam salutem. Nein reos sententiam dicere, quam innocentibus infli
Abbreviated transcription (Latin):
incesta facta ẽ hoc erat in regulaͥ quales fu¬
eriit cũ quib fuerit cõmunicatũ. tales di¬
cunt fieri om̃s. & uniuersã massã. Itaq si ue.¬
rum isti dicunt. incesta ẽ iam tota pars do¬
nati Exeant plane numidȩ. & dicant. Ad
nos ñ ꝑtinet stilus incestus. Nescio quos ad
cõmunionẽ tuã ad misisti᷑ obesse potuit tã
longe positis. Si gͦ uobis obẽẽ non uultis qui
in numidia estis qđ cartagini fit. quod in
affrica fit potuit obẽẽ uniuerso orbi t̾rarũ:
Semꝑ unde se defendunt. inde se excusant.

Expanded text:
incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuincesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae; et dicant, Ad nos non pertinet si illos incestos, nescio quos, ad communionem tuam admisisti: obesse potuit tam longe positis? Si ergo vobis obesse non vultis qui in Numidia estis, quod Carthagini fit; quod in Africa fit, potuit obesse universo orbi terrarum? Semper unde se defendunt, inde se accusant,
Abbreviated transcription (Latin):
idem recitauit. Cuiꝰ illi mala p̃sũptione stupe¬
facti cũ silentio refellissent. ꝑ se cogitatũ sceł
ñ dubitauit implere. usq adeo ut in maxi¬
innocentẽ. sine causa. sine accusatore. sine
teste. absentẽ ac lecto cubantẽ: sententiã pu¬
ricos ñ dissimili furore dãpnauit. Nam cum
incestos contra legẽ decretaq omniũ sacerdo¬
tum cõmunioni sc̃ȩ adiungeret: cũq obsisten.¬
te maxima parte plebis. etiam senioꝵ nobilis.¬
simoꝵ litteris conueniret᷑ ut ꝑ se corrigeret
qđ amiserat: sua temeritate possessus. em̃da¬
re contẽpsit. his itaq ꝑmoti seniores ȩccłȩ
supradicte : ad uniuersũ chorũ litteras lega¬
tosq misert̃. Quib non sine lacrimis dep̃cati
sunt. ut ad se feruentius uenirem᷑: Quo ꝑ¬
penso libramine. intentionib exploratis exx¬
istimatio ȩccłȩ purgaret᷑. Ad hanc ꝓinde cũ
scđm memoratoꝵ litteras ueniremꝰ: nota sua
ille ratione feruescens. aduentũ nr̃m penitus

Expanded text:
implere.-- Cujus illi mala praesumptione stupefacti, cum rem silentio refellissent, per se cogitatum scelus non dubitavit implere, usque adeo ut in Maxiinnocentem, sine causa, sine accusatore, sine teste, absentem ac lecto cubantem, sententiam puricos non dissimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine, intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum secundum memoratorum litteras veniremus, nota sua ille ratione fervescens, adventum nostrum penitus
Abbreviated transcription (Latin):
cisti lllius concidisti uestem. tuã carnẽ. Con¬
stat ergo plus esse quod se ledunt iniqui. &
qđ sibi nocent: quã qđ sibi uident᷑ nocere il¬
lis quos oderunt. Framea gͦ eoꝵ. intr&e in cor
eoꝵ. Sententia dñi est: alit̾ fieri non potest
Et arcus eoꝵ conterat᷑ Quid ẽ arcus eorũ
conterat᷑: In sidiȩ ipsoꝵ frustent᷑. Suꝑius enim
dixerat. gladiũ eduxert̃ peccatores: intendert̃
arcũ suũ Gladii eductionẽ intelligi uoluit
aꝑtã obpugnationẽ. Arcus aut̃ intentionẽ. oc¬
cultas insidias intelligi uoluit. fece gladius eiꝰ
ꝑemit eũꝰ & dispositio insidiarũ eiꝰ frustratur
Quid ẽ frustratur: Nichil nocet iusto. Quomͦ
ergo nichil ei nocuit. Uerbi gr̃a quẽ sic expo¬
liauit: cui tollendo ressuas ad angustias per¬
sunt iniqui. & multa faciunt: & suppetit eis
rerũ affectus. agendi celeritas. iussionẽ obȩdi¬
entiȩ sequit᷑. Numqͥd semꝑ sic : Qm̃ brachia

Expanded text:
cisti: illius conscidisti vestem, tuam carnem. Concisti: illius conscidisti vestem, tuam carnem. Constat ergo plus esse quod se laedunt iniqui, et quod sibi nocent, quam quod sibi videntur nocere illis quos oderunt. Framea ergo eorum intret in cor ipsorum. Sententia Domini est aliter fieri non potest. Et arcus eorum conteratur. Quid est, arcus eorum conteratur? Insidiae ipsorum frustrentur. Superius enim dixerat: Gladium eduxerunt peccatores, intenderunt arcum suum. Gladii eductionem, intelligi voluit apertam oppugnationem: arcus autem intentionem, occultas insidias intelligi voluit. Ecce gladius ejus perimit eum, et dispositio insidiarum ejus frustratur. Quid est, frustratur? Nihil nocet justo. Quomodo ergo nihil ei nocuit, verbi gratia, quem sic exspoliavit, cui tollendo res suas ad angustias persunt iniqui, et multa faciunt, et suppetit eis rerum effectus; agendi celeritas, jussionem obedientia sequitur. Numquid semper sic? Quoniam brachia
Abbreviated transcription (Latin):
facile est ut framea eius idest gladius eiꝰ ꝑue¬
niat ad corpus tuũ. sicut ꝑuenit gladius ꝑse¬
cutorũ ad corpora martyrũ:. sed ꝑcusso corpo¬
re. cor mansit illesum. Iilius aut̃ cor qͥ gladi¬
um eduxit in corpus iusti. non plane mansit
illesũ. hoc psalmus iste testat᷑. Framea eoꝵ non
intret diait in corpus ipsoꝵ: sed framea eoꝵ
intret in cor ipsoꝵ. In corpore occidere uo¬
luerunt: in anima moriunt᷑. Illos enĩ quoꝵ
corpora int̾ficere uoluert̃: securos dñs fecit
dicens eis Nolite timere eos qui corpus occi¬
dunt: animã aut̃ ñ possunt occidere. Quale
est aut̃ seiuire gladio. non posse occidere. nisi
corpus inimici. & posse occidere animã suã :
Desipiunt. contra se sȩuiunt. insaniunt. non
se uident: tamquã si uellet aliqͥs ꝑ corpꝰ suũ ferrũ
traicere: ut concideret tunicã alterius. At¬
tendis quo ꝑuenisti: & non attendis qua traie¬

Expanded text:
Facile est ut framea ejus, id est, gladius ejus perveFacile est ut framea ejus, id est, gladius ejus perveniat ad corpus tuum, sicut pervenit gladius persecutorum ad corpora martyrum; sed percusso corpore, cor mansit illaesum: illius autem cor qui gladium eduxit in corpus justi, non plane mansit illaesum. Hoc psalmus iste testatur. Framea eorum non intret, dixit, in corpus eorum: sed, Framea eorum intret in cor ipsorum. In corpore occidere voluerunt, in anima moriantur. Illos enim quorum corpora interficere voluerunt, securos Dominus fecit, dicens eis: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Quale est autem saevire gladio, nec posse occidere nisi corpus inimici, et posse occidere animam suam? Desipiunt, contra se saeviunt, insaniunt, non se vident: tanquam si vellet aliquis per corpus suum ferrum trajicere, ut conscinderet tunicam alterius. Attendis quo pervenisti, et non attendis qua traje
Abbreviated transcription (Latin):
in te profert: in illũ redit. Eius enĩ ꝑsecutio
te facit pugatũ: illũ reum. Cui gͦ plus no¬
cet: Ecce sȩuiendo expoliauit te. Quis damno gra¬
uiori ꝑcutitur: qui amittit pecuniã. an qͥ amit¬
tit fidẽ : Norunt dolere dainna ista: qui habent
oculũ interiorẽ. Multis eñĩ fulget aurũ: fides
non fulget. Habent quippe oculos unde aurum
uideantꝰ unde fidem uideant ñ habent. Nam
si haberent & uiderent. utiq plus amarent. &
tam̃ quando eis frangit᷑ fides clamant. inuidiã
faciunt. & dicunt. Ofides. ubi ẽ fides: Amas eã
ut eorigas. ama ut eochibeas. Ergo quia omnes
qͥ ꝑsecunt᷑ iustos grauiori dãno feruint᷑. & gra¬
uori ꝑnicie afflictant᷑. cũ in eis uastat᷑ ipse a¬
nimus: sequit᷑ & ostendit hoc psalmus. Gladiũ
eduxerunt peccatores: intendert̃ arcum suũ.
ut deiciant inopem & pauperẽ: ut trucidant
rectos corde framea eoꝵ. intret in corda ipsoꝵ

Expanded text:
in te profert, in illum redit. Ejus enim persecutio in te profert, in illum redit. Ejus enim persecutio te facit purgatum, illum reum. Cui ergo plus nocet? Ecce saeviendo exspoliavit te: quis damno graviore percutitur, qui amittit pecuniam, an qui amittit fidem? Norunt dolere damna ista, qui habent oculum interiorem. Multis enim fulget aurum, fides non fulget. Habent quippe oculos unde aurum videant: unde fidem videant, non habent. Nam si haberent et viderent, utique plus amarent: et tamen quando eis frangitur fides, clamant, invidiam faciunt, et dicunt: O fides! ubi est fides? Amas eam ut exigas; ama ut exhibeas. Ergo quia omnes qui persequuntur justos, graviore damno feriuntur, et graviore pernicie afflictantur, cum in eis vastatur ipse animus; sequitur, et ostendit hoc Psalmus: Gladium eduxerunt peccatores, intenderunt arcum suum: ut dejiciant inopem et pauperem, ut trucident rectos corde. Framea eorum intret in cor ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueniet enĩ dies iniusti. quẽ ꝓspicit d̃. Qui dies :
Cuiusq uindicte. Necesse est eñi ut uindicet᷑¬
in impiũ. uindicet᷑ in iniustum: siue conũtat
se. siue non se conuertat. Si enĩ se conuerterit.
hoc ipsum in illo uindicat᷑: qđ perit iniquitas.
Nonne irrisit dñs ꝓspiciens dies iniquoꝵ duoꝵ:
& iudȩ traditoris. & sauli ꝑsecutoris: Unius
diem ꝓspexcit ad pęnã. alterius ad iustitiam:
in utrũq uindicatũ est. Ille est gehennȩ ig¬
nibus deputatus: iste cȩlesti uoce prostratus.
Ergo & tu quẽ pateris iniquũ: ꝑ oculos fidei
ꝓspice cum dõ dies eiꝰ. & cũ eum uideris in
te sȩuientẽ. dic tibi iste aut correctus m̃s
nocet : Unde fieri potest. ut non iniquitas eiꝰ
quȩ ꝑ eius indignationẽ & odiũ ꝓcedit ad le¬
dendũ te. non prius ipsũ uastet intus. ut tẽp¬
tet foris: Tuũ corpus premit aduersitas. illiꝰ
animũ putrefecit iniqͥtas. Nam & quicquid

Expanded text:
Veniet enim dies injusti, quem prospicit Deus. Qui dies? Veniet enim dies injusti, quem prospicit Deus. Qui dies? Cujusque vindictin impium, vindicetur in injustum, sive convertat se, sive non se convertat. Si enim se converterit, hoc ipsum in illo vindicatur; quod periit iniquitas. Nonne irrisit Dominus prospiciens dies iniquorum duorum, et Judae traditoris et Sauli persecutoris ? Unius diem prospexit ad poenam, alterius ad justitiam. In utrumque vindicatum est: ille est gehennae ignibus deputatus, iste coelesti voce prostratus. Ergo et tu quem pateris iniquum, per oculos fidei prospice cum Deo dies ejus; et cum eum videris in te saevientem, die tibi: Iste aut correctus, mecnocet? Unde fieri potest, ut iniquitas ejus, quae per ejus indignationem et odium procedit ad laedendum te, non prius ipsum vastet intus, quam te tentet foris? Tuum corpus premit adversitas, illius animum putrefacit iniquitas. Nam et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
& bene facite his qui oderunt uos. Sicut &
apłs. Noli uinci amalo. s uince in bono
malũ Contende cũ malo. s de bonitate.
Ipsa ẽ eñi uera contentio. uel potius certamensa¬
lubre: ut sit bonus contra malũ. non ut sint
duo mali. Ergo ad psalmũ respicite: primȩ par¬
tes iam tractate sunt: secunt᷑ hȩc. Obseruabit
peccator iustũ: & stridebit suꝑ eũ dentib suis
Dñs aut̃ irridebit eũ. Quem: Utiq peccatorem:
stridentẽ suꝑ iustum dentib suis. Unde autem
sui crastinã. Dñs aut̃ uidet. & ꝓspicit diem eius
quem diem: Quo reddet unicuiq scđm opera
sua. Thesaurizat enĩ sibi iram in die irȩ: & reue
non ꝓspicis. Indicabit tibi qͥd ꝓspicit Tu diem
iniusti quo pęnas passurus est ignorabas: sed qͥ
scit ñ te celabit. Non parua pars scientiȩ est.
scienti coniungi. Ille hab& oculos cognitionis.
tu habeto credulitatis. Qđ uidet ds. crede tu

Expanded text:
et benefacite his qui oderunt vos . Sicut et et benefacite his qui oderunt vos . Sicut et Apostolus: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Contende cum malo, sed de bonitate. Ipsa est enim vera contentio, vel potius certamen salubre, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo mali. 2. vers. 12, 13. Ergo ad Psalmum respicite. Primae partes jam tractatae sunt, sequuntur haec. Observabit peccator justum, et stridet super eum dentibus suis: Dominus autem irridebit eum. Quem? Utique peccatorem stridentem super justum dentibus suis. Unde autem sui crastinam: Dominus autem videt, et prospicit diem ejus. Quem diem? Quo reddet unicuique secundum opera sua . Thesaurizat enim sibi iram in die irae et revelnon prospicis; indicavit tibi qui prospicit. Tu diem injusti quo poenas pensurus est ignorabas: sed qui scit, non te celavit. Non parva pars scientiae est, scienti conjungi. Ille habet oculos cognitionis, tu habeto credulitatis. Quod videt Deus, crede tu.
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ eum esse ñ uult: sed eũ iustũ fierr&
optat uotis. & conatur factis. Iniustus aut̃
sic odit iustũ. ut nolit eũ esse: non ut bonũ
uelit ẽẽ. Quanto enĩ bonus ẽ: tantomagis
oneri est iniquitati illius. & laborat quidẽ
si fieri potest ut eũ iniustũ faciat. Si autẽ
non potest de medio tollat: & a suo tedio
molestiaq remoueat. S & si eum fecerit
iniustũ: nichilominꝰ oneri illi erit. Non
enĩ iustus tantũ iniusto oneri est : sed et
duo iniusti uix se patiunt᷑. & quando se ui.¬
dent᷑ diligere. conscientiã sibi debent non
amiciciã. Tunc aut̃ secũ concordant. qͣndo
in ꝑniciem iusti conspirant: non quia se a¬
mant: sed qͥa eũ qui amandus erat simul
odert̃. Contra hoc genus hominũ. indicit
nobis dñs ds nr̃ tolerantiã. & affectũ illum
caritatis quẽ nouimꝰ in eugłio p̃cipiente
nobis dño: & dicente. diligite in imicos ur̃os

Expanded text:
justum eum esse non vult, sed eum justum fieri, justum eum esse non vult, sed eum justum fieri, et optat votis, et conatur factis: injustus autem sic odit justum, ut nolit eum esse, non ut bonum velit esse. Quanto enim bonus est, tanto magis oneri est iniquitati illius. Et laborat quidem, si fieri potest, ut eum injustum faciat; si autem non potest, de medio tollat, et a suo taedio molestiaque removeat. Sed et si eum fecerit injustum, nihilominus oneri illi erit. Non enim justus tantum injusto oneri est, sed et duo injusti vix se patiuntur: et quando se videntur diligere, conscientiam sibi debent, non amicitiam. Tunc autem secum concordant, quando in perniciem justi conspirant, non quia se amant, sed quia cum qui amandus erat simul oderunt. Contra hoc genus hominum indicit nobis Dominus Deus noster tolerantiam et affectum illum charitatis, quem novimus in Evangelio, praecipiente nobis Domino et dicente: Diligite inimicos vestros,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iam uoluntatẽ dĩ in isto psalmo: quid
nos uelit docere. quid ãmonere. contra qͥd cau¬
tos esse: & quid tolerare. & quid sperare. Duo
enĩ genera hominũ iustoꝵ. & iniquoꝵ. in hac
terra. & in hac uita cõmixta sunt. Habent sin¬
gula ista genera. proprias intentiones cordis
sui: Genus iustoꝵ conatur in sublimia ꝑ hu¬
militatẽ: Genus iniquoꝵ p̃ponderat ad inferio¬
ra ꝑ elationẽ hoc enĩ se deprimit ut surgat᷑.
illud se extollit ut cadat. Foc eofit ut unum
genus toleret. alterũ toleret᷑. Propositũq sit
iustis ipsos etiam iniquos in uitam ȩ̃t̃nam lu¬
crari. Ppositũ aut̃ iniquis reddere mala pro
bonis. & eos qui uitam ȩternã uolunt si fieri
potest etiam uita tẽporali priuare. Egre enĩ
fert. & iniustus iustũ. & iustus iniustũ oneri
sibi sunt. Nemo dubitat qđ isti duo alteru¬
trũ sibi oneri sunt. sed diuersis intentionibꝰ.
Ad hoc enĩ iustus iniusto oneri est. quia in¬

Expanded text:
am voluntatem Dei in isto psalmo, quid nos velit docere, quid admonere, contra quid cautos esse, et quid tolerare, et quid sperare. Duo enim genera hominum, justorum et iniquorum, in hac terra et in hac vita commixta sunt. Habent singula ista genera proprias intentiones cordis sui. Genus justorum conatur in sublimia per humilitatem: genus iniquorum praeponderat ad inferiora per elationem. Hoc enim se deprimit ut surgat, illud se extollit ut cadat. Ex eo fit ut unum genus toleret, alterum toleretur; propositumque sit justis ipsos etiam iniquos in vitam aeternam lucrari, propositum autem iniquis reddere mala pro bonis, et eos qui sibi vitam aeternam volunt, si fieri potest, etiam vita temporali privare. Aegre enim fert, et injustus justum, et justus injustum: oneri sibi sunt. Nemo dubitat quod isti duo alterutrum sibi oneri sunt, sed diversis intentionibus. Ad hoc enim justus injusto oneri est, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
re uera sicut eligens quod bonũ est. non sicut
repudiatus a malis: Sic acceptus ẽ ut de eius
conuersione gaudeamꝰ: & eũ ur̃is orationib cõ¬
mendemꝰ. Potens ẽ enĩ ds̃ qui eũ faciat. etiam
atq etiã meliorẽ. Ceterũ de nullo ꝓnuncian¬
dũ est in aliquã partẽ: siue in bonã siue in
malã. Quandiu enĩ hic uiuit᷑: crastinꝰ dies sẽꝑ

Expanded text:
revera sicut eligens quod bonum est, non sicut revera sicut eligens quod bonum est, non sicut repudiatus a malis: sic acceptus est, ut de ejus conversione gaudeamus, et eum vestris orationibus commendemus. Potens est enim Deus, qui eum faciat etiam atque etiam meliorem. Caeterum de nullo pronuntiandum est in aliquam partem, sive in bonam, sive in mala
Abbreviated transcription (Latin):
bat Ardebat indignationũ & doloꝵ facibus: agi¬
tabat᷑ mens eiꝰ uolent᷑. & tãdui occulte. donec
etiã erũperet in quosdã gemitꝰ. ita ut int̾ fr̃s
sonaret. & se audiri nesciret. Uidebamꝰ & dole.¬
banius uehem̃ter. Ss scit tantã penã animȩ.
tantas cruces. tantas gehennas. tanta torm̃taͭ.
qui pluribus impati. ens loci humilis. cui
si saperet posset esse locus salubris. Talis
apparuit. ut etiam ꝓiceret᷑. Neq hinc desꝑare
debemꝰ fr̃s de aliis. qui forte elegerint ueritatẽ:
non secuti fuerint necessitatẽ. Usq adeo eñĩ
de cȩteris desperandu non ẽ: ut nec de isto de¬
sperem quã diu uiuit. De nullo enĩ uiuente.
desperandũ est. hoc ergo fr̃s ex occasione hac
scire debuit caritas ur̃a: nequis forte aliud
uobis dicat. Nam subdiaconꝰ eoꝵ. qui cum ei¬
ibi nulla questio cõmoueret᷑. elegit catholicã
pacem & unitatẽ. Et illis dimissis. uenit uenit

Expanded text:
bat: ardebat indignationum et dolorum facibus, agibat: ardebat indignationum et dolorum facibus, agitabatur mens ejus violenter, et tamdiu occulte, donec etiam erumperet in quosdam gemitus, ita ut inter fratres sonaret, et se audiri nesciret. Videbamus, et dolebamus vehementer, Deus scit, tantam poenam animae, tantas cruces, tantas gehennas, tanta tormenta. Quid pluribus? Impatiens loci humilis, cui si saperet, posset esse locus salubris, talis apparuit, ut etiam projiceretur. Neque hinc desperare debemus, fratres, de aliis, qui forte elegerint veritatem, non secuti fuerint necessitatem. Usque adeo enim de caeteris desperandum non est, ut nec de isto desperem, quamdiu vivit. De nullo enim vivente desperandum est. Hoc ergo, fratres, ex occasione hac scire debuit Charitas Vestra, ne quis forte aliud vobis dicat. Nam subdiaconus eorum, qui, cum ei nulla quaestio ibi commoveretur, elegit catholicam pacem et unitatem, et illis dimissis venit, venit
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. Querebat aut̃ uanam elationẽ & falsũ
honorẽ : & quia hic ñ inuenit qđ ibi ꝑdidit. &¬
ipse periit. Gemebat saucius: & non consolabat᷑
Erant enĩ in conscientia eiꝰ. aculei horribiles
tacite. Tẽptauimus consolari eũ de uerbo di: sed
ille non erat de sapientib formicis: quȩ sibi es¬
tate collegerunt. unde hieme uiuant. Cum
enĩ sunt res tranquille. tunc homo sibi collige¬
re deb& uerbum dĩ. & recondere in intimis cor¬
dis sui. quẽ ad mođu formĩca abscondit in cauer¬
nosis penetrabilibus labores estatis. ꝑ ȩstatem
enĩ. uacat hoc agere. Uenit aut̃ hiemps. idest
suꝑuenit tribulatio. & nisi intus inuenerit ql
edat. necesse est ut fame disꝑeat. Iste gͦ sibi ñ
collegerat uerbũ di Suꝑuenit hiemps. ñ ho
inuenit qđ quęrebat: consolari nisi inde non
poterat. De uerbo aut̃ dĩ nullomͦ intꝰ apud se.
nichil habebat. foris qđ querebat. ñ inuenie¬

Expanded text:
rebat, quaerebat autem vanam elationem et falsum rebat, quaerebat autem vanam elationem et falsum honorem, et quia hic non invenit quod ibi perdidit, et ipse periit. Gemebat saucius, et non consolabatur: erant enim in conscientia ejus aculei horribiles taciti. Tentavimus consolari eum de verbo Dei: sed ille non erat de sapientibus formicis, quae sibi aestate collegerunt unde hieme vivant. Cum enim res sunt tranquillae, tunc homo sibi colligere debet verbum Dei, et recondere in intimis cordis sui, quemadmodum formica abscondit in cavernosis penetralibus labores aestatis . Per aestatem enim vacat hoc agere: venit autem hiems, id est, supervenit tribulatio; et nisi intus invenerit quod edat, necesse est ut fame dispereat. Iste ergo sibi non collegerat verbum Dei, supervenit hiems, non hic invenit quod quaerebat, consolari nisi inde non poterat, de verbo autem Dei nullo modo. Intus apud se nihil habebat, foris quod quaerebat non invenie
Abbreviated transcription (Latin):
solari intrinsecus: quomodo consolabat᷑ ille ple¬
nus sagina interiore. & de ipsa sagina ructans.
Dñs dedit. dñs abstulit᷑: sicut dño placuit ita fa¬
ctum est. sit nom̃ dñi benedictũ. Ergo illispec
catoribus non ẽ locus in his quȩ foris sunt: qua
ibi patiunt᷑ tribulationes. Conscientia illos non
ꝯsolat᷑ . non ẽ bene illis secũ: quia bene esse cũ
malo non potest. Quisqͥs aut̃ malus est. male
secũ est: torqueat᷑ necesse est sibi se ipso torm̃to
Ipse est eñĩ pęna sua: quẽ torquet conscientia
sua fugit ab inimico quo potuerit: a se quo
fugiet:Ita quida ex parte donati uenerat
ad nos accusatus. & excõmunicatus a suis: hic
quȩrens quod ibi ꝑdiderat. Sed quia suscipi ñ
potuit nisi eo loco quo debuitͫ: non eñi dese¬
ruit illam partẽ quasi integer apud ipsos.
ut appareret eũ non necessitate sed delecta¬
tione fecisse:: quia ibi habere ñ potuit qđ que¬

Expanded text:
solari intrinsecus, quomodo consolabatur ille plesolari intrinsecus, quomodo consolabatur ille plenus sagina interiore, et de ipsa sagina ructans: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; catoribus non est locus in his quae foris sunt, quia ibi patiuntur tribulationes: conscientia illos non consolatur; non est bene illis secum, quia bene esse cum malo non potest. Quisquis autem malus est, male secum est: torqueatur necesse est sibi seipso tormento. Ipse est enim poena sua, quem torquet conscientia sua. Fugit ab inimico quo potuerit, a se quo fugiet? 11. Ita quidam ex parte Donati venerat ad nos, accusatus et excommunicatus a suis, hic quaerens quod ibi perdiderat. Sed quia suscipi non potuit, nisi eo loco quo debuit: non enim deseruit illam partem quasi integer apud ipsos, ut appareret eum non necessitate, sed electione fecisse: quia ibi ergo habere non potuit quod quae
Abbreviated transcription (Latin):
Unde spes non confundit: Quia in do posita
est nobis sp̃s sc̃s: quomͦ nos fallit. cuius tale pig¬
nus tenemꝰ : N ofundent᷑ in tp̃re malo: & in
diebus famis saturabunt᷑. Est enĩ queda hic
saturitas eoꝵ Nam dies famis uitȩ huius sunt :
aliis esurientib illi saturant᷑. Nam unde ille
gloriaret᷑ dicens. gloriam᷑ in tribulationibus:
si egestatẽ intus pateretur : Uidebant᷑ foris
cit malus homo : Cum cȩperit tͥbulariforis.
nichil hab&. Ablata sunt omnia. in conscien¬
tia Nullũ solaciũ est: ñ est quo exeat. quia
dura sunt: non ẽ quo intret.quia mala st̃
Merito ei fit qđ sequit᷑. Qm̃ peccatores peribunt.
Quibus enĩ lociis nusquã est. quomͦ ñ ꝑibunt :
Consolatio non ẽ in externis: non ẽ in internis.
factra enĩ sunt a nobis. de quib consolatio nulla
est. & uniuersi qui dm non habent: pecuniae.
amicitiȩ. gloriȩ. facultati mundi seruiunt. Et
quȩcũq bona sunt corporalia. non possunt con¬

Expanded text:
itasest nobis Spiritus sanctus, quomodo nos fallit cujus tale pignus tenemus? Non confundentur in tempore malo: et in diebus famis saturabuntur. Est enim quaedam hic saturitas eorum. Nam dies famis, vitae hujus sunt: aliis esurientibus, illi saturantur. Nam ille unde gloriaretur dicens, Gloriamur in tribulationibus, si egestatem intus pateretur? Videbantur foris cit malus homo cum coeperit tribulari? Foris nihil habet, ablata sunt omnia, in conscientia nullum solatium est: non est quo exeat, quia dura sunt; non est quo intret, quia mala sunt. Merito ei fit quod sequitur: Quoniam peccatores peribunt. Quibus enim locus nusquam est, quomodo non peribunt? Consolatio non est in externis, non est in internis. Extra sunt enim a nobis, de quibus consolatio nulla est. Et universi qui Deum non habent, pecuniae, amicitiae, gloriae, facultatibus mundi serviunt, et quaecumque bona sunt corporalia, non possunt con
Abbreviated transcription (Latin):
quaq rebelli animo calcitrans. malo per-¬
mansit: ut cũ ducta multitudine ꝑditoꝵ¬
Hȩc de ceciliano ñ dixert̃ illi. Uidete quȩ¬
Atq impetratis officialibus: basilicarum ia.¬
nuas obsedissent. Et cum recitaret idem.¬

Expanded text:
equaque rebelli animo calcitrans, in malo permansit, ut conducta multitudine pHaec de Caeciliano non dixerunt illi: videte quimpetratis officialibus, basilicarum januas obsedissent. --Ne intrarent e
Abbreviated transcription (Latin):
qm de illa dictũ ẽ. adhuc multiplicabitur
in senecta pingui. Multiplicata ẽ suꝑ om̃s
gentes: & ipsius uoa est. Attenditͥis quasi uniꝰ
hominis pͥmã ȩtatẽ suã. & istã nouissimã res¬
pexit ꝑ omnia. quia om̃s ȩtates notas habet
ꝑ scripturas: & ait exultans & monens lunior
fui primis tp̃ribus scłi: & ecce sene& sũ etiã
nouissimis tp̃rib scłi: & nũquã uidi iustum
derelictũ. nec sem̃ eiꝰ querens panẽ. Agnouimꝰ
hominẽ iuniorẽ & senẽ.ͥ & tãquã aꝑto tecto ꝑ¬
ueninus ad xp̃m. S quis ẽ iustus qui ñ est
uisus derelictus. nec sem̃ eius querens panẽ:
Si intelligis panẽ. intelligis illũ. Panis est
enĩ uerbũ dĩ: qđ nũquã ab ore iusti discedit
Nam & in capite suo iustus iste tentatꝰ hoc
istis ut panes fiant: respondit. Nin solo pa¬
ne uiuit homo. sed in omni uerbo dĩ. Dein

Expanded text:
quoniam de illa dictum est: Adhuc multiplicabitur in senecta pingui . Multiplicata est per omnes gentes, et ipsius vox est attendentis quasi unius hominis primam aetatem suam, et istam novissimam, respexit per omnia, quia omnes aetates notas habet per Scripturas; et ait exsultans et monens: Junior fui, primis temporibus saeculi; et ecce senui, sum etiam novissimis temporibus saeculi; et nunquam vidi justum derelictum, nehominem juniorem et senem, et tanquam aperto tecto pervenimus ad Christum. Sed quis est justus, qui non est visus derelictus, nec semen ejus quaerens panem? Si intelligis panem, intelligis illum. Panis est enim verbum Dei, quod nunquam ab ore justi discedit. Nam et in capite suo justus iste tentatus, hoistis ut panes fiant; respondit: Non in solo pane vivit hom
Abbreviated transcription (Latin):
piam: & nom̃ dñi inuocabo. Potestis inqͥt bibere
calicẽ quẽ ego bibiturus sum: Inde petro. Amas
me. pasce oues meas : ꝓ quib biberet calicẽ dñi
Confirmat aut̃ iustos dñs. Nouit dñs uias im¬
maculatoꝵ & hereditas eoꝵ in ȩternũ erit. Ñ
confundent᷑ in tẽpore malo. Quid ÷ ñ ofunden¬
tur in tẽpore malo: In die tribulationis. in die
angustiarũ ñ confundent᷑. sicut ofundit᷑ quẽ
fallit spes. Quis ẽ qui c̃fundit᷑ : Qui dicit. ego
quod sꝑabam ñ inueni. Non immerito. Spe¬
rabas enĩ de te: aut sperabas de homine amico
Maledictus aut̃ qui spem suam ponit in ho¬
mine. Confũnderis. quia fefellit te spes fẽfel¬
lit spes posita in mendatioł om̃is enĩ homo
mendaac. Si aut̃ ponas spem tuã in dõ tuo. ñ
confundẽris: quia ille in quo spem posiusti.
falli ñ potest. Uide & ille quẽ pauloante com¬
memoraui iustꝰ ꝯfirmatꝰ. positus in tẽpore

Expanded text:
piam, et nomen Domini invocabo . Potestis, inquit, bibere piam, et nomen Domini invocabo . Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Inde Petro: Amas me? Pasce oves meas : pro quibus biberet calicem Domini. Confirmat autem justos Dominus. Novit Dominus vias immaculatorum, et haereditas eorum in aeternum erit. confundentur in tempore malo. Quid est, Non confundentur in tempore malo? In die tribulationis, in die angustiarum non confundentur: sicut confunditur quem fallit spes. Quis est qui confunditur? Qui dicit: Ego quod sperabam non inveni. Non immerito: sperabas enim de te, aut sperabas de homine amico: maledictus autem qui spem suam ponit in homine . Confunderis, quia fefellit te spes, fefellit spes posita in mendacio: omnis enim homo mendax . Si autem ponas spem tuam in Deo tuo, non confunderis; quia ille in quo spem posuisti, falli non potest. Unde et ille quem paulo ante commemoravi, justus confirmatus, positus in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid pararis. Unde uox illa confirmati iu¬
sti. non sunt condigne passiones huiꝰ temporis.
ad futurã głam quȩ reuelabit᷑ in nobis. Quȩ
erit futura gła nr̃a: nisi ȩquari angelis & uide¬
re dm: Quantũ p̃stat cȩco qui illi oculos sana¬
uerit. ut uideat hanclucẽ: cum sanꝰ factus
fuerit ille. nec inuenit qͥd dignũ rependat
sanatori suo. Quantũlib& eñi ille d&. quid
dabit tale quale ille p̃stitit: ut plurimũ
det. aurum dabit. & multũ aurũ dabit: ille
lucem prestitit. Ut nouerit ille quia nichil
dat: uideat in tenebris qđ dat. Quid gͦ dabi¬
mus nos medico illi oculos interiores nr̃os sa¬
nanti. ad uidendũ quandã lucẽ ȩt̃nã quod
ẽ ipse: Qd illi dabimꝰ. queramꝰ. Inueniamus si
possumꝰ: & in angustus inquisitionis nr̃e excla¬
memus. Qͥd retribuã dño. ꝓ omnib quȩ retͥ¬
buit mͥ : & qͥd inuenit : Calicem salutaris acci¬

Expanded text:
aliquid pararis. Unde vox illa justi confirmataliquid pararis. Unde vox illa justi confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Quae erit futura gloria nostra, nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det, aurum dabit, et multum aurum dabit: ille lucem praestitit. Ut noverit ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico illi, oculos interiores nostros sananti, ad videndam quamdam lucem aeternam, quod est ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quid invenit? Calicem salutaris acci
Abbreviated transcription (Latin):
immaculatoꝵͥ & hereditas eoꝵ in ȩt̃nũ erit. Hoc
in fide habenius. Os̃ nũquid in fide: os nouit
illa Numqͥd in tanta manifestatione. in quan¬
ta non possumus dicereꝰ: cũ uel equati fueri¬
mus angelis : non eñĩ nobis tã manifesta ert̃.
Quȩ erunt manifesta. quã sunt manifesta
illi qui nec cõmutare potest: tam̃ & de nobis
quid dictũ est: Dilectissimi nunc filui dĩ sumꝰ
& nondũ apparuit qͦd erimus. Scimus quia
cũ apparuerit. similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ
eũ sicuti est. Seruat᷑ gͦ nobis nescio qͥd dulce
spectaculũ omnino & si cogitari ex aliqua par¬
te in enigmate & ꝑ speculũ potest. dici tamen
nullo mͦ potest pulchritudo illiꝰ dulcedinis:
quã seruat ds timentib se ꝑficit aut̃ sꝑanti¬
bus in se: illuc parant᷑ corda ñr̃a. in omnib
uitȩ huiꝰ tribulationibꝰ. & tẽptationibus No¬
li mirari quia in laborib pararis: ad magnũ

Expanded text:
immaculatorum. 8. Et haereditas eorum in aeternum erit. Hoc immaculatorum. 8. Et haereditas eorum in aeternum erit. Hoc in fide habemus: Dominus numquid in fide? Dominus novit illa in tanta manifestatione, in quanta non possumus dicere, cum vel aequati Angelis erimus. Non enim nobis tam manifesta erunt, quae erunt manifesta, quam sunt manifesta illi qui nec commutari potest. Tamen et de nobis quid dictum est? Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantibus in se . Illuc parantur corda nostra in omnibus vitae hujus tribulationibus et tentationibus. Noli mirari, quia in laboribus pararis: ad magnum
Abbreviated transcription (Latin):
erat de quib dictũ est. confirmat aut̃ iustos
dñs quid inquit confringitis cor meũ: N
facio animã meã p̃ciosam mͥ : quia iam dix¬
erat eis quos parturierat in eugłio. & ipse
impendar ꝓ animab ur̃is. Ego enĩ inquit
ñ solum alligari. sed etiam mori paratus
norantibus. ab his qui non norunt uide.¬
re uias immaculatoꝵ Ille qui eas nouit:
scit ꝑ quã rectum ducat mansuetos suos.
Unde dicit in alio psalmo. Diriget mites
in iudicio: docebit mansuetos uias suas
Quom̃ putatis detestatos homines transe¬
untes ulcerosum pauꝑem iacentẽ ante diuitis
ianuam: Quomͦ forte occlusis narib conspue¬
bant: Nouerat aut̃ dñs illi seruare paradysũ.
Quomꝰ aut̃ sibi optabat uitam illiꝰ qui induebat᷑
purpura & bysso: & epulabat᷑ cotidie splendide.
Dñs aut̃ qͥ ꝓspiciebat dies illiꝰ. nouerat eiꝰ futura
torm̃ta. & sine fine torm̃ta. Ergo dñs nouit uias

Expanded text:
erat de quibus dictum est, Confirmat autem justos erat de quibus dictum est, Confirmat autem justos Dominus; Quid, inquit, confringitis cor meum? Non facio animam meam pretiosam mihi. Quia jam dixerat eis quos parturierat in Evangelio: Et ipse impendar pro animabus vestris . Ego enim, inquit, non solum alligari, sed etiam mori paratus norantibus, ab his qui non noverunt videre vias immaculatorum. Ille qui eas novit, scit per quam rectum ducat mansuetos suos. Unde dixit in alio psalmo: Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Quomodo putatis detestatos homines transeuntes ulcerosum pauperem jacentem ante divitis januam ? Quomodo forte hunc occlusis naribus conspuebant? Noverat autem Dominus illi servare paradisum. Quomodo autem sibi optabat vitam illius qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide? Dominus autem qui prospiciebat dies illius, noverat ejus futura tormenta, et sine fine tormenta. Ergo, Novit Dominus vias
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis. Bene planelam iustus. iam confir¬
matus. Quomͦ ergo isti iam confirmato nihil
nocebant qui illum insectabant᷑: sic nec ille
illis quos ꝑsequebat᷑. Confirmat aut̃ inquit
iustos dñs. Audi alias uoces. confirmati iusti.
Quis nos separabit a caritate xp̃i : Tribulatio
an angustia. an fames.: an nuditas. an ꝑsecu¬
tio: Quomodo herebat. qui rebus talibus
non separabat᷑ : confirmat aut̃ iustos dñs.
Descendert̃ quida ꝓphetȩ de ierosolima. &
impleti spu scõ ꝓphetauert̃ eidẽ paulo. qđ¬
multa passurus eẽt in ierłm. ita ut quid̃ã
eoꝵ agabus nomine soluta zona alligaret
se. quẽad mođu soleret fieri: ut his indiciis
rerũ futura demonstraret ꝓpħa dicens. Sic̃
alligatũ me uidetis. sic oport& alligari
hominẽ hunc in ierosolimis. fr̃s aut̃ respõ¬
so ammonitũ saulũ iam paulũ ne se tan¬
tis ꝑiculis cõmitteret: cȩpert̃ deterrere. et
monendo & rogando reuocare. ne iret in ie¬
rosolimã: Ille aut̃ qui iam in eoꝵ numero

Expanded text:
est nobis . Bene; plane jam justus, jam confirmatus. Quomodo ergo isti jam confirmato nihil nocebant qui illum insectabantur, sic nec ipse illis quos persequebatur. Confirmat autem, inquit, justos Dominus. Audi alias voces confirmati justi. Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an fames, an nuditas, an persecutio . Quomodo haerebat, qui rebus talibus non separabatur? Confirmat autem justos Dominus. Descenderant quidam prophetae de Jerosolyma, et impleti Spiritu multa passurus esset in Jerusalem: ita ut quidam eorum, Agabus nomine, soluta zona alligaret se, quemadmodum solet fieri, ut his indiciis rerum futura demonstraret propheta, dicens: Sicut alligatum me videtis, sic oportet alligari hominem hunc in Jerosolymis. Fratres autem responso admonitum Saulum, jam Paulum, ne se tantis periculis committeret, coeperunt deterrere, et monendo et rogando revocare ne iret in Jerosolymam. Ille autem qui jam in eorum numero
Abbreviated transcription (Latin):
git pantomimũ : qͥ adhuo digit uinolentiã qͥ ad¬
huc dilig̃ põpas scłi. & uanitates om̃s. & insanias
malefici uident᷑: nostis qr mͦ insuis uanitatib
extollunt᷑ ueritatẽ reqͥr& dñs & retribu& hisqͥ
habundant̃ faciunt suꝑbiã. ferte donec efferatis:
tolerate donec careatis: necesse ẽ ut dñs ueritatẽ
biã. lã dicturꝰ es qͣndo retribu&: qͣndo uultqr
raribu& certꝰ sisder&ributione ñ dubite sbe

Expanded text:
antomimum, qui adhuc diligit vinolentiam, qui adhuc diligit pompas saeculi, et vanitates omnes, et insanias malefici videntur; nostis quia modo in suis vanitatibus extolluntur: veritatem requiret Dominus. Et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Ferte donec efferatis, tolerate donec careatis: necesse est enim ut Dominus verbiam. Jam dicturus es: Quando retribuet? Quando vult. Quia retribuet certus sis; de r