comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do latitudo altaris qñ sũm qui qriꝑfecti incccła uir¬
est benigna est. patiens udelicet ut illatam apximo
iniuriamto lẽt. benigna ut cuiꝰ aduersa toslerat illictia
cumn opus habu̾it officia pietatis exhibeat: Recte altar
thimiamatis in iongitudine ⁊ latitudinesqͣua drongu¬
lu fieti uibetur. ut insinuetur quia ꝑfectoꝵ animi
fecderati ad inuicem urtutib quantum dilegere frem̃.
tantum ⁊ ferre sufficit: et quantum ꝑpatientiam su
stinere eius molestiam po rest.: tantum p̃stare eiꝑdi
lectionẽ suc pietatis beniuolentiam potest. Duos
aũt ht̃ cubitos in aͥtitudine. quia duplex se sc p̃mium
infutura uita accepturos sꝑant electi u nũ iuoelicet
quictis animarũ. eũ corruptibile hoc ⁊ mortale corpꝰ
ex uͣntes celeste regnũ intrauint aluid cũrecepto eode
corpore in corrupto atꝙ inmortali ꝑfectiuis in p̃sentia
sui conclitoris exultabunt. impleta ꝓmissione ꝓpħica

Expanded text:
et latitudo altaris, quando summi quique et perfecti iet latitudo altaris, quando summi quique et perfecti iest, benigna est. Patiens videlicet, ut illatam a proximo injuriam toleret: benigna, ut cujus adversa tolerat, illi etiam, cum opus habuerit, officia pietatis exhibeat. Recte altare thymiamatis in longitudine et in latitudine quadrangulum fieri jubetur; ut insinuetur, quia perfectorum animus foederatis ad invicem virtutibus, quantum diligere fratrem, tantum et ferre suffstinere ejus molestiam potest, tantum praestare ei per dilectionem suae pietatis benevolentiam potest. Duos autem habet cubitos in altitudine, quia duplex sese praemium in futura vita accepturos sperant electi, unum videlicet quietis animarum, cum corruptibile hoc et mortale corpus exuentes, coeleste regnum intraverint; aliud cum recepto eodem corpore incorrupto atque immortali, perfectius in praesentia sui Conditoris exsultabunt, impleta promissione prophetica,
Abbreviated transcription (Latin):
prime p̃uaricationis nobis germinare cõsueuit:⁊ qͣsi
qͣda bipenna strenuȩ castigatioĩs incidentes. excolamꝰse¬
ule interiorem simul⁊ extiorem hominẽ nrm̃ qͦ dig¬
nus fiat accepto scĩsps̃ igne hostiam uirtutũ in cospeᷤ¬
ctu sui conditoris offerre. Apte unus ac ñ dispar erat
ignis qui in hoc altari uictimas. in illo thura incendebat
quia nimirum unꝰ ẽ sp̃s qui cunctoꝵ m̃tes fideliũ uari¬
ante. donationũ gr̃a uiuificat. Quod aũt altare incẽ¬
si quadrangulũ fuit unum habens cubitũ longitudi¬
nis ⁊ altũm latitudinis. duosquoqꝙ in altitudine. lon¬
gitudo ad longonimitatẽ patientiȩ ut in expositio ẽ
altaris holocausti dictum est. latitudo adãplitudinẽ
dulcctionis altitudo ꝑtinet ad sublimitatẽ spci ꝑqua
inlaborumto lerantia tẽꝑaliũ ⁊ hlaritate ddilcctionis
sicera mente gaudemus. Ulnius autẽ cubiti ⁊ longi

Expanded text:
primae praevaricationis nobis germinare consuevit, et quasi primae praevaricationis nobis germinare consuevit, et quasi quadam bipenni sedulae castigationis incidentes excolamus strenue interiorem simul et exteriorem hominem nostrum, qui dignus fiat, accepto sancti Spiritus igne, hostiam virtutum in conspectu sui Conditoris offerre. Apte unus ac non dispar erat ignis, qui in hoc altari victimas, in illo thura incendebat; quia nimirum unus est spiritus, qui cunctorum mentes fidelium variante donationum gratia vivificat. Quod autem altare incensi quadrangulum fuit, unum habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, duos vero in latitudine, longitudo ad longanimitatem patientiae, ut in expositione altaris holocausti dictum est, latitudo ad amplitudinem dilectionis, altitudo pertinet ad sublimitatem spei, per quam in laborum tolerantia temporalium, et hilaritate dilectionis sincera mente gaudemus. Unius autem est cubiti et longitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Porco aurtũ altare illis conueniert̃ aptat qͥuiãpliore
grã suꝑne claritatis illustrant᷑. ẜmin̾alis que insetre¬
to deint̃na suauita degustent diͦcentes aꝑiunt unñ
eractuare ꝓloquendo sufficut. quanta ipłi uttuslu¬
cedine mabdito uultꝰdĩ reficiantur. Apteecia altare
duniamatis quanto metalli sulgore p̾cellebat tanto
msura minus furt. quia quo sanctiores quiq ineiło
co sunt pauciores Apte de eisde ligis sechim que aboe
spiie sunt similia ⁊ cr̃ incorruptibilia dicunturaurũ¬
ꝙ aitan fieri p̃cipitur. oanimatũ una c̾ fidlan fieste fr
mitas. quaom̃ũi cor electoꝵ p̃muniri. atq ad fuscipi¬
endũ ignẽ dilectionis⁊ os erenda dorurtutũ libami¬
nadebent p̃parari. quia om̃ib. gñaltt̃ pusul cipoi
maiorib loquitur apłs dicens. Mundem̾nos aboi
intimore c̃ĩ Quodẽ alus uerdis dicere precidamirs
⁊auftramus a nobꝰ spineta uitioꝵ ⁊ punctionũ aculcõ
titillantium quos terra cordis siue corꝑis nr̃i expeccato

Expanded text:
 aptatur qui amplius gratia supernae claritatis illustrantur; sed minus aliis quae in secreto de interna suavitate gustent, dicendo aperiunt: minus eructare proloquendo sufficiunt, quanta ipsi intus dulcedine in abdito vultus Dei reficiantur. Apte etiam altare thymiamatis quanto metalli fulgore praecellebat, tanto mensura minus fuit; quia quo sanctiores quique in Ecclesia, eo sunt pauciores. Apte de eisdem lignis setim, quae albae spinae similia esse, et incorruptibilia diximus, utrumque altare fieri praecipitas, qua omnium corda electorum praemuniri, atque ad suscipiendum ignem dilectionis, et offerenda Deo virtutum libamina debent praeparari: quia omnibus generaliter pusillis cum majoribus loquitur Apostolus, dicens: Mundemus nos ab omni e Dei : quod est aliis verbis dicere. Praecidamus, et auferamus a nobis spineta vitiorum, et punctionum aculeos titillantium, quos terra corporis nostri ex peccato
Abbreviated transcription (Latin):
geniis uirtutis nulliꝑlegem d̃ĩ necessario imperatũ.
ẜ uoluntaria ẽ deuotione dño offcrtndũ. dicente
ipso dehoc. Nonom̃s capiunt uerbũ istud. Adqũa
tam̃ benigna mox exortatione cosqͥ possunt inui¬
tatdicens. Qui potest caꝑe capiat. Et paulopost cis¬
dẽ quiił uxorẽ uł alios cognatos ⁊ implicam̃ta mũ¬
dihiuꝰ ꝓpt ipsũ reliquerit centuplũ ꝓmittit in hac

Expanded text:
genus virtutis nulli per legem Dei necessario imperatum, genus virtutis nulli per legem Dei necessario imperatum, sed voluntaria est devotione Domino offerendum, dicente ipso de hoc: « Non omnes capiunt verbum istud . » Ad quam tamen benigna mox exhortatione eos qui possint invitat, dicens: « Qui potest capere capiat. » Et paulo post eisdem qui vel uxorem vel alios cognatos, et implicamenta mundi hujus propter ipsum reliquerint, centuplum promittit in hac
Abbreviated transcription (Latin):
aciesi feminalia linea ut oꝑiant carnem turpi¬
tudinis suȩ arcnib usq adfemiita ⁊ utentur
eis aaron ⁊ filiieiꝰ qñ ing̃diẽntur tab̾naculum te¬
stimonii: uł qñ approƿinquant adaltare ut mi¬
nistrent insc̃uario ne ini quitatis reimoriantur:
Adutrosq simul⁊aaron scilicet ⁊ filios euis sicut ctiã
ipsauerba manifeste ꝓbant ꝑtinc t Sicq fit. ut aa¬
ron ipse cunctisꝗ̃ cõ memorantur octouestibus in¬
duartur feminalib uidelicet lincis. tunica linca
tuncaiaciithina: suꝑ humerali rationali. balteo. thiara. peta¬
lo aureo. filui uõ eius quattuor tantum exhis. idest
feminalib. lincastricta: cingulo ⁊ thiara utantur
Uerum quia decetis supra tractatum ẽ. femina liab
autẽ que adoꝑiendã carnẽ turpitudinis ficri man¬
tantur. illã castimoniȩ portionẽ que appetitum co¬
stcriũ cõsecrari dẽ siñ aut uirgo ꝑmansit. aut cõtep¬
ta uxore coniunctionis federa soluerit. Ꝙduidelic

Expanded text:
acies et feminalia linea ut operiant carnem turpitudinis suae a renibus usque ad femina et utentur eis Aaron et filii eius quando ingredientur tabernaculum testimonii vel quando adpropinquant ad altare ut ministrentAd utrosque simul et Aaron scilicet et filios ejus, sicut etiam ipsa verba manifeste probant, pertinet, sicque fit, ut Aaron ipse cunctis quae commemorantur octo vestibus induatur: feminalibus videlicet lineis, tunica linea, tunica hyacinthina, superhumerali, rationali, balteo, tiara, petalo aureo. Filii vero ejus quatuor tamen ex his, id est, feminalibus, linea stricta, cingulo et tiara utantur. Verum quia de caeteris supra tractatum est, feminalia haec quae ad operiendam carnem turpitudinis fieri mandantur, illam castimonisterium, consecrari, id est, si non aut virgo permanserit, aut coae conjunctionis foedera non solverit. Quod videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
regulã docebis tuabstinendũ abuxorũ complexuhĩ
qui sacerdotio functuri sunt intimđ nullitam̃ uio¬
lentiam hiu̾modi continentiȩ iugũ inpones. sed
quicumq sacerdotes fieri ministerio seriure alta¬
ris uolunt. ips isu sponte uxor̃ scruicẽ desisiemt.
Quod uͥꝑfeccrint. ⁊ suscepto semel continentiȩ ꝓpo¬
sito ministros sescũaru atꝙ altaris fore. cõsentut̃.
aderit lex liuima. iꝙ̃ uelut ceterum illius habitũ
sacerdotib cõgruũ imponens. quom̃o uuiere uł doce¬
re debeant habundant̃ instituat gaudensq sponta¬
nce ipsoꝵ deuotioni dignũ sacerdotio decꝰ sapientiȩ
patientie. mansuctudinis. ⁊elispũał. humilitatis mi¬
ad dat. Alioquin iniquitatis reimoriunt̃. Mortem
ñaq certissimam incurrit aĩe: siquis luxuriose uiucñ
sacerdotalẽ sibi usurpare gradum p̃sumit. Quiscns sie¬

Expanded text:
regulam castitatis docebis, tu abstinendum ab uxorio complexu eis qui sacerdotio functuri sunt, intimabis. Nulli tamen violentum hujusmodi continentiae jugum impones, sed quicunque sacerdotes fieri, ac ministerio altaris inservire volunt, ipsi sua sponte uxorum servi esse desistant. Quod ubi perfecerint, susceptoque semel continentiae proposito, ministros se sanctuarii atque altaris fore consentiunt, aderit lex divina, quae velut caeterum illius habitum sacerdotibus congruum imponens, quomodo vivere vel docere debeant, abundanter instituat, congaudensque spontaneae ipsorum devotioni dignum sacerdotio decus sapientiae, patientiae, mansuetudinis, zeli spiritualis, humilitatis, miaddat, alioquin iniquitatis rei moriuntur. Mortem namque certissimam incurrit animae, si quis, luxuriose vivens, sacerdotalem sibi usurpare gradum praesumit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
nus idem omnia que secum¬
dum se potuerunt pridicari Sa¬
ne seiendum est non semꝑ ta¬
lem ẽt̃ relatiuam predica¬
tionem ut semꝑ ad differens
predicetur: ut est seruus ad
dominum. differunt enim: Nã
omne ȩquale ȩquali. equale est
et fimile simili. simile est: et
idem ei quod es idem idem est.
Et similis est relatio in trinita¬
te: Patris ad filium et utriusq
ad sp̃m scm̃. ut eius quod ÷ id̾
ad id quod ⁊ idem: Quoã si ia
in cunctis aliis reb non potest
inueniri: facit hoc cognata ca¬
ducis rebus alteritas: Las uero
nulla inmaginatione diducus
simplici intellectu erigi: et ut
quidq intelligi potest ita aggre.¬
di etiam intellectu oportit. Si
de ꝓposita questione satis dio¬
tura est Nunc uestri mormam
iudicii expectat subtilitas questi.¬
onis. que utrum recte decursa
ait an minime cĩe statuet ꝓ non¬
niationis anctoritas Quod si sen¬
tentie fidei fundamentis sponie
firmissimȩ apitulante gr̃a di¬

Expanded text:
nus idem omnia quae secunnus idem omnia quae secundum se poterunt praedicari. Sane sciendum est non semper talem esse relatiuam praedicationem, ut semper ad differens praedicetur, ut est seruus ad dominum; differunt enim. Nam omne aequale aequali aequale est et simile simili simile est et idem ei quod est idem idem est; et similis est relatio in trinitate patris ad filium et utriusque ad spiritum sanctum ut eius quod est idem ad id quod est idem. Quod si id in cunctis aliis rebus non potest inueniri, facit hoc cognata caducis rebus alteritas, Nos uero nulla imaginatione diduci sed simplici intellectu erigi et ut quidque intellegi potest ita aggredi etiam intellectu oportet. Sed de proposita quaestione satis dictum est. Nunc uestri normam iudicii exspectat subtilitas quaestionis; quae utrum recte decursa sit an minime, uestrae statuet pronuntiationis auctoritas. Quod si sententiae fidei fundamentis sponte firmissimae opitulante gratia di
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾ia a tuillo eoꝵ differt. dif¬
ferentientiero ub. ab sunti ab¬
est pdurabitas: Abi ab cit. płu¬
ralitas adest uintas. Nichil au¬
tem aliud̃ giem põtuit ex.
dõ nisi dr̃. Et in it̾bus nuimora¬
lutib repencie untati non
fanit modis rb p batalita¬
tem T̾rium igitur idonee
constituta est unitas. S qm̃
nulla relatio ad se ipsum refer.¬
ri potest iacirco quod ti secun.¬
dum se ipsum est predicatio
que relatione caret: facta quid̃
catio relationis Seruata uero
unitas. in eo quod est in diffe¬
rentia. uel substantię uel o.¬
perationis. uel omnino eius q̃
secundum se dicitur predicati¬
oms. Ita igitur substantia con¬
tinet unitatem: relatio multi.¬
plicat trinitatem Atq ideo so¬
la singillatim ꝓferuntur atq
separatim: que relationis sunt
Nam idem pater qui filius
non est nec idem uterq qui
sp̃s sc̃s̃: Idem tamen ds̃ est
pater et filius et sp̃i sc̃s̃: idem
iustus. idem bonus. idem mag.¬

Expanded text:
Deo, a nullo eorum differt; difDeo, a nullo eorum differt; differentiae vero ubi absunt, abest pluralitas; ubi abest pluralitas, adest unitas; nihil autem aliud gigni potuit ex deo nisi deus; et in rebus numerabilibus repetitio unitatum non facit modis omnibus pluralitatem. Trium igitur idonee constituta est unitas. Sed quoniam nulla relatio ad se ipsum referri potest, idcirco quod ea secundum se ipsum est praedicatio quae relatione caret, facta quidemcatio relationis, seruata uero unitas in eo quod est indifferentia uel substantiae uel operationis uel omnino eius quae secundum se dicitur praedicationis. Ita igitur substantia continet unitatem, relatio multiplicat trinitatem; atque ideo sola singillatim proferuntur atque separatim quae relationis sunt. Nam idem pater qui filius non est nec idem uterque qui spiritus sanctus. Idem tamen deus est pater et filius et spiritus sanctus, idem iustus idem bonus idem mag
Abbreviated transcription (Latin):
accesserim. Rursus ego sinister acce¬
do. item fit ille dext᷑. ñ quodita sit
ꝑse dert̃. udut alb aclong̾. s quod
me accednte fit dext̃. atq id quod
t̃ ame. et exme ẽ. minime uõ ex se¬
sc. Qt̃ que scdm rei alicuits in eo
quod ipsac̃ ꝓprietatim ñ fatiũt
p̃dicationẽ nichil alt̾nare uł
mutare queunt nullamq om̃i¬
pat̃ acfilius ad aliquid diesitin
nichilq aliud ut dictũ ẽ differ̃t
nisi soli eatioẽ rlitio uõ si
fdicatur adid de quo p̃dicat᷑
quasi ipsa sit ⁊ secumdis it de
ueritas in reb in corporalob distã¬
tias esfici: differentiis non locis:
neq accessisse dici pottꝰ aliquia dõ.
ut pat̾ fieret. Non enim cepit
et̃ ũquam pater equod sustã¬
tris Ae si memiminus omniũ
in prioribus de dd̾ sententiarum
ita cogitamus. ꝓcessisse quidem
ex dõ patre filium dm̃ et
cis distate: Qm̃ tiero pater
ecus: dt̾ uero nullas ht̃ diffr¬
rtũttas quibus differat᷑ ab ac̃¬

Expanded text:
accesserim. Rursus ego sinister acceaccesserim. Rursus ego sinister accedo, item ille fit dexter, non quod ita sit per se dexter uelut albus ac longus, sed quod me accedente fit dexter atque id quod est a me et ex me est minime uero ex sese. Quare quae secundum rei alicuius in eo quod ipsa est proprietatem non faciunt praedicationem, nihil alternare uel mutare queunt nullamque omnipater ac filius ad aliquid dicuntur nihilque aliud ut dictum est differunt nisi sola relatione, relatio uero non praedicatur ad id de quo praedicatur quasi ipsa sit et secundum rem de ueritas in rebus incorporalibus distantias effici differentiis non locis. Neque accessisse diei potest aliquid deo, ut pater fieret; non enim coepit esse umquam pater eo quod substatris: ac si meminerimus omnium in prioribus de Deo sententiarum, ita cogitemus processisse quidem ex Deo Patre Filium Deum, ecis distare. Quoniam vero Pater ctus; Deus vero nullas habet differentias, quibus differat ab
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit. ut secundũ se ait p̃dica¬
tio. anminime. at qui si aufe¬
ras struum. abstuleris quoq
dominum. At ñ etiam si aufe¬
ras albedinẽ abstuleris quoq
album. S int̾ẽ. quod albedo
accidit albo: qua sublata pe¬
rit minime album. At indo¬
mino siseruum auferas perit
uocabulum quo dominus
uocabatur. s ñ accidit seruus
domino: ut albedo albo. sed
potestas quedã qua seruus. co¬
ercetur. Que quoniam sublato
deperit seruo: constat ñ cã. ꝑ
se domino accidẽ. s ꝑseruoꝵ
quodamodo extrinsecus acces¬
sum. Non igitur dicipotest
p̃dicationẽ relatiuã quicquã rri
de qua dr̃ secundũ se. uel addere
uł minuere. uel mutare. que to¬
ta ñ ineo quodẽ et̃ consistit. s
ineo quod ẽ incomparitione
aliquo modo se hab̾e. nec semꝑ
ad aliud. sraliqnotiens adidt̃
Age enim. Stet quisquã. Eigͥ. si
accedã aexter. crit ille sinister
adme tomꝑatas. ñ quod ille ip¬
se sinister sit. fi quod ego dexter

Expanded text:
ita sit ut secundum se sit praedicaita sit ut secundum se sit praedicatio an minime. Atqui si auferas seruum, abstuleris et dominum j at non etiam si auferas albedinem, abstuleris quoque album, sed interest, quod albedo accidit albo, qua sublata perit nimirum album. At in domino, si seruum auferas, perit uocabulum quo dominus uocabatur; sed non accidit seruus domino ut albedo albo, sed potestas quaedam qua seruus coercetur. Quae quoniam sublato deperit seruo, constat non eam per se domino accidere sed per seruorum quodam modo extrinsecus accessum. Non igitur dici potest praedicationem relatiuam quidquam rei de qua dicitur secundum se uel addere uel minuere uel mutare. Quae tota non in eo quod est esse consistit, sed in eo quod est in comparatione aliquo modo se habere, nec semper ad aliud sed aliquotiens ad idem. Age enim stet quisquam. Ei igitur si accedam dexter, erit ille sinister ad me comparatus, non quod ille ipse sinister sit, sed quod ego dexter
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ quo aliquidẽ: uelut iustitra
iustus Item cum dico. currit. ł
uelut magnitudine magnum.
Namsitum passionemq requiri
non oportet indõ. neq enim sũt
Iamne patet. quesit differentia
p̃dicationum quod alie quidẽ
quasi remmonstrãt. alienõ qua¬
si curunstantias rei. Quodq il¬
la que ita p̃dicantur. ut ẽẽ ali¬
ut si eẽ. si potius extrinseeus
aliquid quodamodo affigãt
Illagͥ que aliquid ẽẽ designat
secundum rem p̃dicationes
uocentur. que cum derebus sub¬
iertis dicuntur. uocantur ac¬
cidñtia. secũdum rc̃. Cũ uõde
dõ qui subiectus ñ ẽ. scdm sub¬
stantiã rei. p̃dicatio nuicupa¬
tur. age nc̃ derelatins specule
m̃ ꝓquib omne quod dictũ
ẽ sumpsimꝰ ad disputationẽ
Marime enim hec ñuidñtur se¬
cundum se facẽ p̃dicationẽ. que
ꝑspicuȩ exalieno aduentu cõ¬
stare ꝑspitiuntur. Age enim
quoniam dominus. ac seruus
relatiua sunt. indeam utrũ ne

Expanded text:
sed non quo aliquid est uelut iustitia sed non quo aliquid est uelut iustitia iustus. Item cum dico currit uel uelut magnitudine magnum, Nam situm passionemque requiri in deo non oportet, neque enim sunt. Iamne patet quae sit differentia praedicationum? Quod aliae quidem quasi rem monstrant aliae uero quasi circumstantias rei quodque illa quidem 1 ita praedicantur, ut esse aliut non esse, sed potius extrinsecus aliquid quodam modo affigant. Illa igitur, quae aliquid esse designant, secundum rem praedicationes uocentur. Quae cum de rebus subiectis dicuntur, uocantur accidentia secundum rem; cum uero de deo qui subiectus non est, secundum substantiam rei praedicatio nuncupatur. Age nunc de relatiuis speculemur pro quibus omne quod dictum est sumpsimus ad disputationem; maxime enim haec non uidentur secundum se facere praedicationem quae perspicue ex alieno aduentu constare perspiciuntur. Age enim, quoniam dominus ac seruus relatiua sunt, uideamus utrumne
Abbreviated transcription (Latin):
uõ nunc ꝑmanens. neq mouẽs
se se. atq consistens et̃nitatem
fac̃. Cui nomini siaditias sc̃ꝑ:
faties eius quod est nunc. iugẽ
in defessumq ac ꝑhoc ꝑpetu¬
um cursum. quod est sempit¬
nitas. Rursus. hab̾e. uł fac̃ẽ eodẽ
modo. dicimus enim uestitus cur¬
rit de homine. de dõ. cuncta pos¬
sidens. regit. Rursus nicbil de eo
quod ẽ ẽẽ deutrisq dictũ c̃: sed
hec omnis p̃dicatio ectĩorib dat᷑
omniaq hec quodam modo re¬
feruntur ad aliud. cuius p̃dica¬
tionis differentiã. sic fatilius int̾¬
noscimus. Qui hõc̃. uł ds̃ refert᷑
ad substantiam qua ẽ aliquid:
idẽ hõuł dĩ. Qui iustus ẽ. refer¬
turad qualitatẽ. qua silicet ẽ ali¬
quid .i. iustus. Qui magnus ad
quantitatẽ qua c̃ aliquid. idẽ
magnus. nam inceũs p̃dicatiõi¬
bus nichil tale t̃. Qui enim dic̃
et̃ aliquẽ inforo. uelubiq refeit
quidc̃ ad p̃dicam̃tũ quodẽ ubi.

Expanded text:
uero nunc permanens neque mouens uero nunc permanens neque mouens sese atque consistens aeternitatem facit; cui nomini si adicias semper, facies eius quod est nunc iugem indefessumque ac per hoc perpetuum cursum quod est sempiternitas. Rursus habere uel facere eodem modo; dicimus enim uestitus currit de homine, de deo cuncta possidens regit. Rursus de eo nihil quod est esse de utrisque dictum est, sed haec omnis praedicatio exterioribus datur omniaque haec quodam modo referuntur ad aliud. Cuius praedicationis differentiam sic facilius internoscimus: qui homo est uel deus refertur ad substantiam qua est aliquid, id est homo uel deus; qui iustus est refertur ad qualitatem qua scilicet est aliquid, id est iustus, qui magnus ad quantitatem qua est aliquid, id est magnus. Nam in ceteris praedicationibus nihil tale est. Qui enim dicit esse aliquem in foro uel ubique, refert quidem ad praedicamentum quod est ubi,
Abbreviated transcription (Latin):
etate aliqua qua designari se¬
cundum se possit. s tantum qͦ
sit illud alus informatum reb
ꝑbanc p̃dicationem ostñditur.
de dõuõ ñ ita. Nam quo dubiq
c̃. ita diciuidet᷑. ñ quõd inomni
sit loco. omnino enĩ inlocoeẽ
ñ potist. s quod ei omnis locus
modo. ut dehomine heriuenit.
de dõsemꝑ c̃. hic quoq ñ quasi
ec̃ aliquid dicitur. illud ipstim
de quo hesternus dr̃ aduentus.
s quid ei secundũ tempꝰ accesse¬
rit p̃dicatur: Quoduõ de dõdici¬
tur semꝑ ẽ. unũ quidẽ significat.
quasi omni p̃t̃ĩto fuĩt. omni qͦ qͦ
modo sit p̃senti ẽ. omni futuro
erit. Quod decelo. ⁊ decetis inmor¬
talibus corporib secuĩdum phi¬
losophos dici potest. at dode dõ¬
ñita. semꝑenim ẽ. quoniam sẽꝑ
p̃sentis ẽ ineo temporis. tantũq
inter nr̃ãrum rerum p̃sens. quod
ẽ nunc. inter ẽ ac diuinarum ꝙ
nr̃m nutic: quasi currẽe tempꝰ
facit. sempiternitatt̃. diuinũ

Expanded text:
ietate aliqua qua designari seietate aliqua qua designari secundum se possit, sed tantum quo sit illud aliis informatum rebus per hanc praedicationem ostenditur. De deo uero non ita, nam quod ubique est ita dici uidetur non quod in omni sit loco omnino enim in loco esse non potest sed quod omnis ei locus modo, ut de homine heri uenit, de deo semper est. Hic quoque non quasi esse aliquid dicitur illud ipsum de quo hesternus dicitur aduentus, sed quid ei secundum tempus accesserit praedicatur. Quod uero de deo dicitur semper est, unum quidem significat, quasi omni praeterito fuerit, omni quoquo modo sit praesenti est, omni futuro erit. Quod de caelo et de ceteris inmortalibus corporibus secundum philosophos dici potest, at de deo non ita. Semper enim est, quoniam semper praesentis est in eo temporis tantumque inter nostrarum rerum praesens, quod est nunc, interest ac diuinarum, quod nostrum nunc quasi currens tempus facit et sempiternitatem, diuinum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum sit substantia. ut sub
hoc nec substantia. Quod enĩ ẽ
aliis debet que non sunt hõ
d̃s̃ uõ hoc ipsum ds̃ est. Nich
enim alud ẽ nisi quod ẽ: ac
ꝑ hoc ipstm dse. Rursus iustus
quod ẽ qualitas ita dicitur qͣsi
ipse hoc sit de quo p̃dicatir
Ioc̃ si dicamus hõ iustus. uel
ds̃ iustus. ipsum hominẽ ut
dm̃ iustos et̃ ꝓponimꝰ. S⁊ dif¬
fere. quod hõ alt̾: alter c̃ iustus.
d̃uõ idem ipsũ ẽ. quod c̃ iustũ.
Magnus etiã hõ uel dĩ dicit᷑. atq
ita quasi ipse sit hõ magnus. uł
ds̃ magnus. sed homo tantum
magnus. ds̃ uõ ipsum magnum
eristit. Reliqua uõ. neq de dõ. ne¬
q decet̾is predicantur. Namubi
uel de homine. uł de dõ p̃dica¬
ripotest. de homine ut inforo.
de dõut ubiq S⁊ ita ut ñ quasi
ipsasit res id quod p̃dicatur. de
qua dicitur. non enim ita hõ
dicitur cẽ inforo quemadmodũ
ẽẽ albus. uł longus. nec quasi
circum fusus ⁊ act̾minatus ꝓpͥ¬

Expanded text:
ipsum sit substantia,, ut subipsum sit substantia,, ut subhoc nec substantia; quod enim est, aliis debet quae non sunt homo. Deus uero hoc ipsum deus est; nihil enim aliud est nisi quod est, ac per hoc ipsum deus est. Rursus iustus, quod est qualitas, ita dicitur quasi ipse hoc sit de quo praedicatur, id est si dicamus homo iustus uel deus iustus, ipsum hominem uel deum iustos esse proponimus; sed differt, quod homo alter alter iustus, deus uero idem ipsum est quod est iustum. Magnus etiam homo uel deus dicitur atque ita quasi ipse sit homo magnus uel deus magnus; sed homo tantum magnus, deus uero ipsum magnus exsistit. Reliqua uero neque de deo neque de ceteris praedicantur. Nam ubi uel de homine uel de deo praedicari potest, de homine ut in foro, de deo ut ubique, sed ita ut non quasi ipsa sit res id quod praedicatur de qua dicitur. Non enim ita homo dicitur esse in foro quem ad modum esse albus uel longus nec quasi circumfusus et determinatus propr
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾̃a que euenire queunt. qͦꝵ
ut amplior fiat intellectus.
exempla subdenda sũt. Nã
cum dicimus ds̃ substantiã
quidẽ significare uidemur:
s eam que sit ultra substan¬
tiam. Cum uõ iustus qualita¬
tem quidẽ. sed non accidntẽ
s eã que sit substantia. sed
ultra substantiam. Neq enĩ
aliud ẽ quod ẽ. aliud ẽ quod
iustus ẽ. s⁊ idẽ est ẽẽ dõ quod
iusto. Item cum dicitur ma¬
gnus uel maximus quanti¬
tatem quidẽ significare ui¬
dem̃: s eam que sit ipsa sub¬
stantia talis qualem ec̃ diximꝰ
ult᷑ substantiam. idem est enĩ
cẽ oõ quod magno. Deforma
enim eius suꝑius demonstratũ ẽ:
qm̃ is si forma et unum uere:
nec ulla pluralitas.d⁊ hec p̃di¬
cam̃ta talia sunt. ut in quo sĩt
ipsum ec̃ faciant quod dicitur
diuise quidem incet̾is in dõ uõ
coniuncte. atq copulate hoc
modo. Nan cum dicimus sub¬
stantia. ut hõ uel ds̃. ita dicitin
quasi illud de quo predicatin

Expanded text:
cetera quae uenire queunt. Quorum cetera quae uenire queunt. Quorum ut amplior fiat intellectus exempla subdenda sunt. Nam cum dicimus deus, substantiam quidem significare uidemur, sed eam quae sit ultra substantiam; cum uero iustus, qualitatem quidem sed non accidentem, sed eam quae sit substantia sed ultra substantiam. Neque enim aliud est quod est, aliud est quod iustus est, sed idem est esse deo quod iusto. Item cum dicitur magnus uel maximus, quantitatem quidem significare uidemur, sed eam quae sit ipsa substantia, talis qualem esse diximus ultra substantiam; idem est enim esse deo quod magno. De forma enim eius superius monstratum est quoniam is sit forma et unum uere nec ulla pluralitas. Sed haec praedicamenta talia sunt, ut in quo sint ipsum esse faciant quod dicitur, diuise quidem in ceteris, in deo uero coniuncte atque copulate hoc modo: nam cum dicimus substantia ut homo uel deus, ita dicitur quasi illud de quo praedicatur
Abbreviated transcription (Latin):
Nonuõ ita dr̃ pat̾. ac filius &
sp̃s sc̃s. quasi multiuo cũ qͥdã
Inqua re. paulisꝑ considerã¬
dum c̃. Requirentib enim
ipse c̃ pat̃. qui filius. minime
omni indifferentia. Qrͣ subin¬
it numerꝰ quem exsubiectoꝵ.
diũsitite confici suꝑus expla¬
natũ ẽ. de quare breuit̃ cõsidã¬
bimus. si p̾us illud quem admo¬
dum de dõ unum quodq p̃di¬
catur. p̃miserimus. decem om¬
mnio p̃dicamenta tradunt᷑
que dereb omnib uniuĩsalit᷑
p̃dicantur. id c̃ substantia.
qualitas. quantitas. ad aliqͥ
ubi. quando. hab̃e. sitũ et̃. fact̃¬
facẽ pati. hec igitur talia sut̃
qualia subrecta ꝑmiscrint.
nam pars eoꝵ inreliquarũ
rerum p̃dicatione. substantia
c̃ pars in accidñtium nuõ est
athec cumquis indiuinam
uert̃it pdicationẽ cuncta mutã¬
tur que p̃dicari possunt. Ad
aliquid uõ omnino ñ potest p̃¬
dicari. Nam substantia in illo¬
ñ estuere substantia. sed ultͣ
substantiã. Item qualitas. et

Expanded text:
Non uero ita dicitur pater ac filius et spiritus sanctus quasi multiuocum quiddam; In qua re paulisper considerandum est. Requirentibus enim: Ipse est pater qui filius? .Minime, omni indifferentia; quare subintrat numerus quem ex subiectorum diuersitate confici superius explanatum est. De qua re breuiter considerabimus, si prius illud, quem ad modum de deo unum quodque praedicatur, praemiserimus. Decem omnino praedicamenta traduntur quae de rebus omnibus uniuersaliter praedicantur, id est substantia, qualitas, quantitas, ad aliquid, ubi, quando, habere, situm esse, facere, pati. Haec igitur talia sunt qualia subiecta permiserint; nam pars eorum in reliquarum rerum praedicatione substantia est, pars in accidentium numero est. At haec cum quis in diuinam uerterit praedicationem, cuncta mutantur quae praedicari possunt. Ad aliquid uero omnino non potest praedicari, nam substantia in illo non est uere substantia sed ultra substantiam; item qualitas et
Abbreviated transcription (Latin):
dici. manifestũ c̃. Nam et pat̾̃
alicuius pat̾ ẽ. ⁊ filius alicuius
filius est. sp̃s alicuius sp̃s: quo¬
fit. ut nec trinitas quidẽ sub¬
stantialiter dc dõ p̃dicctur.
ñ enim pat̃ trinitas. qui enim
Nectrinitas filius. nec trinitas
si ꝑsonȩ diuisȩ sunt. substantia
uõ indiuisa necesse ẽ. quod uo¬
cabulũ erꝑsonis originẽ cap̃. id
ad substantiã ñ ꝑtinere. At tri¬
nitatẽ ꝑsonarꝵ diu̾sitas fac̃. t ri¬
nitas igitur. ñ ꝑtin⁊ ad substãtiã
ꝯuo fit. ut neq pat̃. neq filius. neq
de dõ substantialit̃ p̃dicetur. s
ut dictũẽ adaliquid. S ds̃ nõ.
uĩtas. iustia. bonitas. om̃ĩpotẽ¬
tia. substantia. inmutabilitas.
uirtus sapientia.⁊ quicquid
h: uusmodi. excogitari potest.
stantialit̾ de diuinitate dicũt᷑.
Hec si se recte recte ⁊ exfide hñt:
ut me instruas peto. Aut si ali¬
quare forte diusus c̃s ililigñtiꝰ
intuere que dicta sunt.⁊ fidẽ

Expanded text:
dici manifestum est; nam et pater dici manifestum est; nam et pater alicuius pater est et filius alicuius filius est, spiritus alicuius spfit ut nec trinitas quidem substantialiter de Deo praedicetur. Non enim Pater Trinitas, qui enim nec Trinitas Filius, nec Trinitas si personae divisae sunt, substantia vero indivisa, necesse est, vocabulum quod ex personis originem capit, id ad substantiam non pertinere. At Trinitatem personarum diversitas fecit; Trinitas igitur non pertinet ad substantiam. Quo fit ut neque Pater, neque Filius, neque de Deo substantialiter praedicentur, sed, ut dictum est, ad aliquid. Deus vero, veritas, justitia, bonitas, omnipotentia, substantia, immutabilitas, virtus, sapientia, et quidquid hujusmodi excogitari potest, substantialiter de divinitate dicuntur. Haec si se recte et ex fide habent, ut me instruas peto; aut si aliqua re forte diversus es, diligentius intuere quae dicta sunt; et fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
una deitas una substantia ẽ.
licr dĩ nom̃ dediuinitate sub¬
stantialit̃ p̃dicari. Ita. Paĩ uĩtas
Sigͥima inhis substãtia. ama c̃
uĩtas. necesse ẽ uitatẽ substã¬
tialit̃ p̃dicari. debonitate. de
incõmutabilitate. de iustitia
de omni potentia. ac decct̾is oĩb
singulis separatim dici conueñ
nec tam̃ in omnib dici queut̃
si substantialit̃ p̃dicari. s⁊ a¬
lio modo. quiuõ stesit. posit¬
rius querã. Namqui pat̃. ẽ hoe
uocabulũ ñ tnͣsmittit ad filiũ
ei. nam substantiale cẽt. ut ds̃ ut
iĩtas. ut iustitia. ut ipsa quoq
substantia decct̾is dicerit̃. Itemfi¬
lius solus hocrecip̃ nom̃. neq cũ
alus iung̃ sic̃ in dõ. sic̃ inũitate
sic̃ incet̾is que suꝑiuis dici. Sp̃s
quoq sc̃s non est. idẽ qui patri
de ipsa diuinitate substantia¬
liter dici: s alio quodã modo
Sienim ĩubstantialit̃ p̃dicaret᷑
⁊ de singłis. ⁊ de omnib singu¬
larit᷑ diceret᷑. hec uõ ad aliquid

Expanded text:
una deitas una substantia est, licet dei nomen de diuinitate substantialiter praedicari. Ita pater ueritas una in his substantia una est ueritas, necesse est ueritatem substantialiter praedicari. De bonitate de incommutabilitate de iustitia de omnipotentia ac de ceteris omnibus singulis separatim dici conuenit nec tamen in omnibus dici queunt, non substantialiter praedicari sed alio modo; qui uero iste sit, posterius quaeram. Nam qui pater est, hoc uocabulum non transmittit ad filium nam si substantiale esset, ut deus ut ueritas ut iustitia ut ipsa quoque substantia, de ceteris diceretur. Item filius solus hoc recipit nomen neque cum aliis iungit sicut in deo, sicut in ueritate, sicut in ceteris quae superius dixi. Spiritus quoque non est idem qui pater de ipsa diuinitate substantialiter dici sed alio quodam modo; si enim substantialiter praedicaretur, et de singulis et de omnibus singulariter diceretur. Haec uero ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uero an pat̾ et filius.
et sp̃s sc̃s. dediuinitate
substagitialit̃ p̃dicẽtur:
analio quod lib modo. uiãq
indaginis hinc arbitidr ẽẽ su¬
m̃dam. uñ reꝵ omniũ manifestũ
constat exordiũ. idẽ ab ispsis ca¬
tholice fidei fundamentis. Si
tia sit. respõdct᷑ ec̃ substantia.
occurrit et̃ substantiã. una gͥ
substantia trium. nec seꝑariullo
modo aut disuingipot̃. necuedut
partib inunũ coniuncta ẽ. s⁊ c̃
una simplicit Q uecũq gͥ dedmi

Expanded text:
uaero an pater et filius ac spiritus sanctus de diuinitate substantialiter praedicentur an alio quolibet modo; uiamque indaginis hinc arbitror esse sumendam, unde rerum omnium manifestum constat exordium, id est ab ipsis catholicae fidei fundamentis. Si tia sit, respondetur esse substantia. occurrit esse substantia. Una igitur substantia trium nec separari ullo modo aut disiungi potest nec uelut partibus in unum coniuncta est, sed est una simpliciter. Quaecumque i
Abbreviated transcription (Latin):
enim illis ut dictũ ẽ inminet
qui int̃ eos distantiã fatiunt
meritoꝵ. Catholicis nõ nichil
indifferentia constituentib ip¬
samq formam ut ẽ ẽe ponẽti¬
b. neq aliud eẽ. quã ẽ ipsũ ꝙ
ẽ opinantib recte repetitio de
tas unus dr̃. uelut ensis aque
mucro unus gladius. uel ut
sol.sol. sol unus sol. Sz hoc in¬
terim ad cam dictũ sit sig̃tionẽ
demonstrationẽq qua ostñ¬
ditur. ñ omnẽ unitatũ repcti¬

Expanded text:
enim illis ut dictum est imminet enim illis ut dictum est imminet qui inter eos distantiam faciunt meritorum. Catholicis uero nihil in differentia constituentibus ipsamque formam ut est esse ponentibus neque aliud esse quam est ipsum quod est opinantas unus deus, uelut ensis atque mucro unus gladius, uelut sol sol sol unus sol. Sed hoc interim ad eam dictum sit significationem demonstrationemque qua ostenditur non omnem unitatu
Abbreviated transcription (Latin):
rers̃ nuõsã diũsitatt̃. Nũs enĩ
duplex c̃ unꝰ quidẽ quo nuamꝰ¬
alt̃ uõ quiinreb nũãbilib constat.
et enl unũ resẽ: unitas quo unũ
dicimꝰ. Duo rursus in reb sunt:
ut homines uel lapides. dualitas
nichil.s tantũ dualitas. qua
duo homines. uł lapides duo¬
fiunt. Et incet̾is eodẽ modo.
go mnumero quo ñamus:
repetitio unitatũ facit plura¬
litatẽ. In rerum uõ nũo ñ facit
pluralitatt̃ unitatum repeti¬
tio. uelsi de eodẽ dicam. gla¬
dius unus. mucro unus. ensis
unus. Potest enim unus tot uo¬
cabulis gladius agnosci. hec
enim unitatum iteratio. potiꝰ
ẽ: ñ nũatio. Ulut suta dicamꝰ
ensis. mucro. gladius. repetitio
quedã c̃ eiuisdem non nume¬
ratio diuersoꝵ uaut sidicã
sol. sol.sol. ñ tres soles effeccrĩ. s
de uno totiẽs p̃dicauerim. ñ gͥ
side patre. ac filio. et sps̃u scõ
t̃tio p̃dicatur ds. id circo trina
p̃dicatio numerum fac̃. hoc

Expanded text:
rerum numerosam diuersitatem. Numerus enim rerum numerosam diuersitatem. Numerus enim duplex est, unus quidem quo numalter uero qui in rebus numerabilibus constat. Etenim unum res est; unitas, quo unum dicimus. Duo rursus in rebus sunt ut Homines uel lapides; dualitas nihil, sed tantum dualitas qua duo homines uel duo lapides fiunt. Et in ceteris eodem modo. Ergo in numero quo numeramus repetitio unitatum facit pluralitatem; in rerum uero numero non facit pluralitatem unitatum repetitio, uel si de eodem dicam gladius unus mucro unus ensis unus. Potest enim unus tot uocabulis gladius agnosci; haec enim unitatum iteratio potius est non numeratio, uelut si ita dicamus ensis mucro gladius, repetitio quaedam est eiusdem non numeratio diuersorum, uelut si dicam sol sol sol, non tres soles effecerim, sed de uno totiens praedicauerim. Non igitur si de patre ac filio et spiritu sancto tertio praedicatur deus, idcirco trina praedicatio numerum facit. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
matĩa. ñ potĩt ẽẽ subiectũ. necuõ
ineẽ matiȩ. Neq enim eẽt for¬
ma si imago. ex his enimformis
que p̃t̃ matiã sunt. iste formȩ
uener᷑ que sunt inmatĩa.⁊ cor¬
pꝰeffitiunt. namceteras que
incorporib sunt. abutim̃ for¬
mas uocantes dum imagines
sunit. assimilantur enim formic:
hisque ñ sut̃ inmatĩa cõstitute
nulla gͥ meo diũsitas. nulla
exdiũsitate pluralitas. nulla
exaccidñtib multitudo. atq
differt. nec ud accidñtib uel
substantialib differentus insu¬
iecto positis distet. ubiuõ nul¬
la ẽ differentia: nulla ẽ omni¬
no pluralitas quare nec nũs
Igͥitur unitas tantum. Nam ꝙ
tes ñ fatiunt pluralitatẽ mũ
meo quod ipst sunt. si aduta¬
m̃ adres nũãbiles: acñ ad ip¬
sum nũm. Illic enim unitatũ
repetitio nũm fac̃. Ineo autẽ
nuõ qui inreb nũabilib cõstat
repetitio unitatũ atq plurali¬
tas minime fac̃ numerabiliũ

Expanded text:
materia non poterit esse subiectum nec uero materia non poterit esse subiectum nec uero inesse materiae, neque enim esset forma sed imago. Ex his enim formis quae praeter materiam sunt, istae formae uenerunt quae sunt in materia et corpus efficiunt. Nam ceteras quae in corporibus sunt abutimur formas uocantes, dum imagines sint. Adsimulantur enim formis his quae non sunt in materia constitutae. Nulla igitur in eo diuersitas, nulla ex diuersitate pluralitas, nulla ex accidentibus multitudo atque differt, ne uel accidentibus uel substantialibus differentiis in subiecto positis distent. Vbi uero nulla est differentia, nulla est omnino pluralitas, quare nec numerus; igitur unitas tantum. Nam qutes non faciunt pluralitatem numeri in eo quod ipsae sunt, si aduertamus ad res numerabiles ac non ad ipsum numerum. Illic enim unitatum repetitio numerum facit. In eo autem numero qui in rebus numerabilibus constat, repetitio unitatum atque pluralitas minime facit numerabilium
Abbreviated transcription (Latin):
mam S diuina substantia sine
matia forma ẽ. atq idõ unũ ẽ
io quodc̃. Reliqua enim si sut̃
id quod sunt unũ quodq ciĩ
ex partib suis et c̃boc. atq hoc
idẽ partes suȩ coniunctȩ. sr ñ hoc
uel hoc singularit᷑. ut cum hõter¬
renus constet. exanima corꝑeq
Inparte igitur. ñ ẽ id quod c̃.
quod uõ ñ ẽ exhoc. atq hoc . s
tantũ c̃ hoc. illud uẽ c̃ id quod
c̃.etc̃ pulcherrimũ fortissimũ¬
que: quia anullo nititur. Quo¬
curca hocuẽ unum. in quo nul¬
lus numerus nullum in eo ali¬
ud p̃t id quod ẽ. neq cnim sub¬
iectũ fieri pot̃. forma enim ẽ.
formȩ uõ subiccte et̃ ñ possũt
nam quod cet̾ȩ formȩ subiecte
accidñtib sunt. ut humanitas
ñ ita accidñtia suscip̃ ineo ꝙ ip¬
sa c̃. s⁊ eo quod matĩa ei subiecta
ẽ. dum enim matĩa subiecta hu¬
manitati suscip̃ quodlib acci
dc̃s: ipsa hoc susciꝑt uidet᷑ hu¬
manitas. Forma uõ que ẽ sine

Expanded text:
mam. Sed divina substantia sine materia forma est, atque ideo unum est, et id quod est. Reliqua enim non sunt id quod sunt: unumquodque enim ex partibus suis; et est hoc atque hoc, id est partes suae conjunctae, sed non hoc vel hoc singulariter: ut cum homo terrenus constet ex anima corporeque, In parte igitur non est id quod est. Quod uero non est ex hoc atque hoc, sed tantum est hoc, illud uere est id quod est; et est pulcherrimum fortissimumque quia nullo nititur. Quocirca hoc uere unum in quo nullus numerus, nullum in eo aliud praeterquam id quod est. Neque enim subiectum fieri potest; forma enim est, formae uero subiectae esse non possunt. Nam quod ceterae formae subiectae accidentibus sunt ut humanitas, non ita accidentia suscipit eo quod ipsa est, sed eo quod materia ei subiecta est; dum enim materia subiecta humanitati suscipit quodlibet acci- dens, ipsa, hoc suscipere uidetur humanitas. Forma uero quae est sine
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. Age igitur ing̃diamur
nunum quodq ut intelligi atq
capi potest dispitiamus. nã
sicut optimȩ dictumuidetur
eruditis hominis unum quodq
ut ipsumẽ. ita deco. fidẽ caꝑe tẽ¬
prare. nancumtres sint spccula¬
tuic partes naturalis in motu
considerat enim corpoꝵ formaᷤ
eummat̾ia. que acorporib actu
seꝑari s̃ possunt. que cotꝑa in
motu sunt ut cumitrra deor¬
sum ignis surss feit̾̃ ht̃q mo¬
tum sorma matĩs coniuncit¬
coꝰ aheomatiea ainc motu mab¬
stracta. Hecenun formas cor¬
poꝵ seculatur. Nnc matĩa
ae ꝑhoc sunt motu. Qat sor¬
mȩ cum in matia ant abbis
sine motu abstictai atꝙ scꝑa¬
bilis. Nanrdĩ substantia. et matĩa
⁊ motu carz. In naturalibus gͥ ra¬
tionalit: inmathematicis disci¬
plinalit᷑. indiuinis intellectualit᷑
uersari oportebit. neq diduci
adimaginationes. s⁊ potiusip¬
sam inspiccit formã. Que uõ
forma. neq imago ẽ ⁊ que eẽ
cẽ exforma ẽ. Statua enim si

Expanded text:
fiunt. Age igitur ingrediamur fiunt. Age igitur ingrediamur et unumquodque ut intellegi atque capi potest dispiciamus, nam, sicut optime dictum uidetur, eruditi est hominis unum quodque ut ipsum est ita de eo fidem capere temptare. Nam cum tres sint speculatiuae partes, naturalis, in motu considerat enim corporum formas cum materia, quae a corporibus actu separari non possunt, quae corpora in motu sunt ut cum terra deorsum ignis sursum fertur, habetque motum forma materiae coniuncta, mathematica, sine motu inabstracta haec enim formas corporum speculatur sine materia ac per hoc sine motu, quae formae cum in materia sint, ab hissine motu, abstracta atque separabilis: nam Dei substantia, et materia et motu caret. In naturalibus igitur rationaliter, in mathematicis disciplinaliter, in divinis intellectualiter versari oportebit, neque diduci ad imaginationes, sed potius ipsam inspicere formam, quae vere forma nec imago est, et quae esse esse ex forma est: statua enim non
Abbreviated transcription (Latin):
Eos enim diffe¬
rentia comitat᷑
qui uel augent
uel minuunt
ut arriani qui
nitatem uariãtes
distraunt. atq
impluralitatẽ
diducunt
Principiũ enĩ
pluralitatis al¬
tatem enim nec
pluralitas ꝗd
sit intelligi po¬
test.
Trium naq
rerum.⁊
uel quot¬
libet: tũ
genere. tũ
specie. nũ
numero.
diuersitas
constat:
quociens
enim idẽ
dicinr to¬
sum enam
predicauir
Idem uero
bus modis:
aut gentre.
ut idem ho¬
mo quod
equus quia
idem ge¬
nus ut a¬
nimal.¬
uel spe¬
cie ut i¬
dem cato
quodei¬
eadem
spenes
ut hõ
mero ut
tullius et
ciceroqł.
unus ẽ
nimero:
Quart
diuersũ
genert
nel spẽ
mero dis¬
ferinam
acciden¬
rietas
facit. Nã
tres homi¬
nes. neq
genere:
neque
specit. s
suns acci
dñtibus
distant.
nam uel
si animo
clincta ab
his acci¬
dentu se¬
tamen lo¬
cus cunctiꝰ
diũsus ẽ
quem
unum
fingere
nullomo¬
do possu¬
mus. duo
unũ locum non obtinebunt ꝗ
c̃ locus accidens. atq idõ sũt nuõ
plures. qm̃ accidñtib plures

Expanded text:
Eos enim differentia comitatur qui uel augent uel minuunt, ut Arriani qui nitatem uariantes distrahunt atque in pluralitatem diducunt. Principium enim pluralitatis altatem enim nec pluralitas quid sit intellegi potest. Trium namque rerum uel quotlibet tum genere tum specie tum numero diuersitas constat; quotiens enim idem dicitur, tosum etiam praedicatum Idem uero bus modis: aut genere ut idem homo quod equus, quia his idem genus ut animalel specie ut idem Cato quod Cieadem species ut homo; mero ut Tullius et Cicero, quia unus est numero. Quare diuersum genere uel specie mero diferentiam accidenrietas facit. Nam tres homines neque genere neque specie sed suis acci de litibus distant; nam uel si animo cuncta ab bis accidentia setamen locus cunctis diuersus est quem unum fingere nullo modo possumus; duo unum locum non obtinebunt, qui est accidens. Atque ideo sunt numero plures, quoniam accidentibus plures
Abbreviated transcription (Latin):
ristianȩ religionis reuerẽ¬
tiam plures usurpat̃. s cafides
uersalium p̃cepta regulaꝵ ꝙ
b eiusdẽ religionis intelligat᷑
auctoritas. tum ꝓptẽa quod eiꝰ
cultus ꝑ omnes pene mũdit̾mi¬
nos emanauit catholica uł uni¬
uersał uocatur. Cuius hec de
trinitatis unitate seniñtia ẽ. Pa¬
t̃ inquiunt dĩ. filius dr̃. sp̃s¬

Expanded text:
ristianae religionis reuerentiam plures usurpant, sed ea fidesuersalium praecepta regularum, quibus eiusdem religionis intellegatur auctoritas, tum propterea, quod eius cultus per omnes paene mundi terminos emanauit, catholica, uel uniuersalis uocatur. Cuius haec de trinitatis unitate sententia est Pater, inquiunt, deus filius deus sp
Abbreviated transcription (Latin):
munis apeccõ. atq oꝑib iustiniȩ ꝑom̃ia p̃clarus
immundo apparuit. Et eandem innocentiam atq
iustitiam menbraeius inhac interim uita quan¬
tum ualent imitantur: infuturo autẽ uera¬
citer ipsi adherendo ꝓficiẽnt. ⁊ apteidẽ aur̃ ductilesuit.
ductile namq feriendo ꝓducitur. Quia ⁊ redẽp¬
homo extitit passionum dolores ꝑtulit. ac sic ad
resurrectionis głam ꝑuenit E tom̃s qui uolunt ꝓie
uiuere in illo ꝑsecutionẽ patiunt᷑. Qui et ipsi qͣsi¬
metallum feriendo dilatatum: ꝑ passionis comu¬
melias ad immortalitatis gr̃ãm ꝓficiunt. Unde
& impsalmo quarto qui inscbitur incarminib
quasi immisticis fideicalamis dicit eccła suo re¬
dẽptori. intribulatione dilatasti me. ac si aurũ
ductile suo artifici diceret. In ꝑcussione fabri¬
li amplificastime: o maiorem tundendo mi¬
chi ꝓfectum de disti.

Expanded text:
munis a peccato, atque operibus justitiae per omnia praeclarus munis a peccato, atque operibus justitiae per omnia praeclarus in mundo apparuit, et eamdem innocentiam atque justitiam, membra ejus in hac interim vita, quantum valent imitantur, in futuro autem veraciter ipsi adhaerendo proficiunt. Et apte idem aurum ductile fuit. Ductile namque feriendo producitur, quia et Redempst Deus et homo exstitit, passionum dolores pertulit, ac sic ad resurrectionis gloriam pervenit. Et omnes qui volunt pie vivere in illo, persecutionem patiuntur: qui et ipsi qmetallum feriendo dilatatum, per passionis contumelias ad immortalitatis gratiam proficiunt. Unde et in psalmo quarto, qui inscribitur, In carminibus, quibus in mysticis fidei calamis dicit Ecclesia suo Redemptori: In tribulatione dilatasti me. Ac si aurum ductile suo artifici diceret: In percussione fabrili amplificasti me, et majorem tundendo mihi profectum dedisti.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. & remunerationem tribuit: uerum etiam ĩ
se ipso idemhomo xp̃s figuram ostendit sciphi.
cum se plenum sp̃s scõ dedarauit. Formamp̃¬
tendit spere: cũ apparens mundo absq illo cir¬
cum strepentium rerum obstaculo. exultauit
ut gigas ad currendã uam. Speciem monstrauit
lilu: cum resurgens amortius atq ad celos adscẽ¬
dens. darificatus est ea claritate quam habuit pͥ¬
us quam mundus eẽt apud patrem. Et recte hic
sciphus spera ⁊ lilium. calamis altior emine¬
capacitatis modum transcenditnt. Uicuiq enim
nr̃m dataest grã scłm m̃suram donationis xpĩ:
Inipso autẽ xp̃o sicut apłs ait. habitat omnis pleni¬
tudo diuinitatis corꝑalit̃. Bene autẽ sequitub.
t spere igitur et calami ex ipso erunt: uni¬
uersa ductilia de auro purissimo.
mẽ enim opus candelabri. hoc est et stipes me¬
dius et calami ex ipso procedentes cum om̃i suo or¬
natu de auro fuint. quia & dñs ipse specialiter in¬

Expanded text:
nem, et remunerationem tribuit, verum etiam in nem, et remunerationem tribuit, verum etiam in seipso idem homo Christus figuram ostendens scyphi, cum se plenum Spiritu sancto declaravit: formam praetendit sphaerae, cum apparens in mundo, absque ullo circumstrepentium rerum obstaculo, exsultavit ut gigas ad currendam viam : speciem monstravit lilii, cum resurgens a mortuis, atque ad coelos ascendens, clarificatus est ea claritate quam habuit priusquam mundus esset apud Patrem . Et recte hic scyphus, sphaera et lilium calamis altior eminecapacitatis modum transcendunt. Unicuique enim nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi. In ipso autem Christo, sicut Aptudo divinitatis corporaliter . Sequitur: Et sphaerulae igitur et calami ex ipso erunt: universa ductilia de auro purissimo. Omne enim opus candelabri, hoc est et stipes medius et calami ex ipso procedentes, cum omni suo ornatu, de auro fiunt; quia et Dominus ipse specialiter im