comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trionẽ. et meridiẽ. Oriens abortu solis est
ñcupatꝰ: occidens qd̾ diẽ faciat occidere. atq
int̾ire. Abscondit enĩ lum̃ mundo. et tene¬
bras suꝑ inducit. Septentrio aũ. aseꝑtem
poeta ait. uercitur in terea elum. Meridi
ł qr tunc puriꝰ micat ȩher. merum enĩ purũ dr̃
Mistice aũ oriens dñm significat saluatorẽ. de
quo inluca scriptũ÷: uisitauit nos oriens exal¬
to. Et inzacharia ꝓpħa. ece uir oriens nom̃ eiꝰ.
Oriens ppłs iudeoꝵ. siue illuminatio fidi. sic
inysaia eccłe dr̃. Aboriente adducã sem̃ tuum.¬
Iecidens ppłs gentiũ. ubi supͣ: et abocq̃ dente
cͣgregabo. Occidens aũ significat uite melipis
defectũ. ł occasũ mortis. unde peccatosib in
⁊pħa scriptũ ÷ Occidet uob̾ sol in meralie̾ et
psalmista: it̃ inqͥd facite. ei qͥ ascendit suꝑ occa¬
sũ: dñs nom̃ ÷ ei. Itẽ occasus significat. pt᷑ tẽp¬
tationis ardores incentiue libidinis refrigera¬

Expanded text:
trionem et meridiem. Oriens ab exortu solis est trionem et meridiem. Oriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem poeta ait: Vertitur interea coelum . . . . vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Mystice autem Oriens Dominum significat Salvatorem, de quo in Luca scriptum est: Visitavit nos Oriens ex alto . Et in Zacharia propheta: Ecce vir, Oriens nomen ejus . Oriens, populus Judaeorum, sive illuminatio fidei sicut in Isaia Ecclesupra: Et ab Occidente ongregabo te . Occidens autem significat vitae melioris defectum, vel occasum mortis. Unde peccatoribus in Propheta scriptum est: Occidet vobis sol in meridie . Et Psalmista: Tunc, inquit, facite ei qui ascendit super occasum, Dominus nomen est ei . Item occasus significat post tentationis ardores incentivae libidinis refrigera
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qd̾ in mundo ÷ c̃cupiscentia carnis est:
et c̾cupiscentia ocłoꝵ. et suꝑbia uite. Om̃e
qd inmundo ẽ: dicit om̃s qui m̃te in habi¬
tant mundũ. qui amore incolunt mundũ.
sit̃ celũ inhabitant ꝗͣ cor sursum ÷. qͣnuis car¬
ne ambulent intr̃a. Om̃e qd̾ in mundo e. id÷
om̃s mundi amatores. ñ hñt nͥ c̃cupiscentiã
Concupiscentia carnis÷ om̃e qd̾ ad uoluꝑta¬
tẽ et delirias corꝑis ꝑtinet: inqͥb st̃ maxi¬
ma cib et potꝰ. et c̃ctibitꝰ. quȩ tria salomon
sanguisugis cõꝑat. Concupiscentia ocłoꝵ.
qͣ fec in discendis artib nefariis. inc̾templan-¬
dis spectacłis turpib. ł suꝑuacuis in adqͥ¬
rendis reb tẽꝑalib. indinoscendis et car¬
pendis ꝓximoꝵ uiriis. Suꝑbia uite ÷:cũ
se quis iaccat in honorib. ꝑhȩc tria cupidi¬
tas humana tẽptat᷑: ꝑhȩc adam et dñs ipse
tẽptatꝰ: Quattuor aũ. eẽ . climata mundi a¬
iunt. id plagas orientẽ. ec occidentẽ. septẽ¬

Expanded text:
tia carnis est, concupiscentia oculorum et superbia vitae . Omne quod in mundo, dicit omnes, qui mente inhabitant mundum, qui amore incolunt mundum; sicut coelum inhabitant, quorum cor sursum est, quamvis carne ambulent in terra. Omne quod in mundo est, id est, mundi amatores non habent nisi concupiscentiam Concupiscentia carnis est, omne quod ad voluptatem et delicias corporis pertinet, in quibus sunt maxima, cibus et potus, et concubitus: quae tria Salomon sanguisugis comparat. Concupiscentia oculorum, quae fit in discendis artibus nefariis, in contemplandis spectaculis turpibus vel supervacuis, in acquirendis rebus temporalibus, in dignoscendis et carpendis proximorum vitiis. Superbia vitae est, cum se quis jactat in honoribus. Per haec tria cupiditas humana tentatur: per haec Adam et Dominus ipse tentatus est. Quatuor autem esse climata mundi aiunt, id est, plagas: orientem et occidentem, septen
Abbreviated transcription (Latin):
NSacRO BRGo ELOꝗuio i Ntelli¬
gentiȩ magna discretio est. sepe enĩ
inquibusdam locis illiꝰ et hystoria ser¬
uanda ẽ. et allegoria. et sepe inqͥbꝰdam
sola exquirenda ẽ. allegaria. Aliqͣndo
uͦ sola necesse ÷ ut teneatur hystoria.
ria simul tenenda ÷ et allegoria. ut tar¬
diores pascant᷑ ꝑ hystoriã et uelocioreᷤs
ingenio ꝑallegoriã. Unde cũ loquente
deo ppłs lampades et sonitũ bucine.
et montẽ fumigantẽ cerneret: ꝑt̾ritus
petiit. ut eis ꝑ moysen dñs loqueretur.
Unde scriptũ ÷. Sterit ppłs delonge.
moyses aũ accessit adcaligine̾ inqua
erat ds. Turba quippe ppłi allegoriã
caliginẽ ñ ualet penetrare. qr ualde pau¬
coꝵ est. spĩtalẽ intellectũ rimare. Quia
enĩ mentes carnaliũ. sola sepe hystoria pasc̃

Expanded text:
sacro eloquio intelligentiae magna discretio est. Saepe enim in quibusdam locis illius et historia servanda est et allegoria: et saepe in quibusdam sola exquirenda est allegoria; aliquando vero sola necesse est ut teneatur historia. ria simul tenenda et allegoria, ut et tardiores pascantur per historiam, et velociores ingenio per allegoriam. Unde cum loquente Deo populis lampades et sonitum buccinae et montem fumigantem cerneret, perterritus petiit ut eis per Moysen Dominus loqueretur. Unde scriptum est: Stetit populus de longe, Moyses accessit ad caliginem in qua erat Deus. Turba quippe populi, allegoriarum caliginem non valet penetrare, quia valde paucorum est, spiritualem intellectum rimari. Quia enim mentes carnalium sola saepe histo
Abbreviated transcription (Latin):
benedictꝰ inscła. Uñ ide iubet nos sollicitõ
seruare unitatẽ sp̃c. inuincło pacis. ut fi¬
Nen greci. rerũ quandam pͥmam ma¬
teriam dicunt. nullo pesus mͦ forma¬
tam.s omniũ corꝑaliũ formarũ capacem:
ex qua uisibilia hȩc ȩlem̃ta formata sunt.
Uñ et exeiꝰ deriuatione uocabulũ accepert̃
hanc ylem. latini materiã appellauert.
ei fiebat delectabił atꝙ suauis. Itẽ in exo¬
do octaua plaga legit᷑ locusta missa. eẽ. inȩ¬
grptũ: ꝑ qd̾ genꝰ plage putat᷑ aquib̾dam
dissidentis int̾ se et discordantis humanige¬
neris instantia confutari. Locusta ppłs gen¬
tiũ. ut insalomone. lacusta regẽ ñ ht̃. et egre

Expanded text:
benedictus in saecula . Unde idem jubet nos sollicitos servare unitatem Spiritus in vinculo pacis, ut fi Graeci rerum quandam primam materiam dicunt, nullo prorsus modo formatam, sed omnium corporalium formarum capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt; unde et ex eius derivatione vocabulum acceperunt. Hanc ὑλην Latini materiam appellaverunt, ei fiebat delectabilis atque suavis. Item in Exodo octava plaga legitur locusta missa esse in Aegyptum : per quod genus plagae putatur a quibusdam dissidentis a se et discordantis humani generis inconstantia confutari. Locusta populus gentium, ut in Salomone: Locusta regem non habet, et egre
Abbreviated transcription (Latin):
uator mundi.hoc ẽ. eccłe catholice:quia
ipse ÷ saluator omniũ. et maxime fideliũ.
Qd enĩ legit᷑ dñs dixisse. uenit enĩ pͥnceꝑs
huiꝰ mundi: et in me ñ inuenit quicquam.
Hic enĩ ostendit: diabolũ pͥncipẽ. eẽ. peccõꝵ
hoĩm. nͣ creaturarũ di. Ex quotienscumq
mundi figura in mala significatione ponit᷑
nichil ostendit. nͥ mundi istius amatores.
et nondi. Absit enĩ ut credamꝰ illũ pͥncipẽ¬

Expanded text:
ator mundi, hoc est, Ecclesiae catholicae, quia ipse salvator omnium, et maxime fidelium. Quod enim legitur Dominus dixisse: Venit enim princeps hujus mundi, et in me non invenit quidquam Hic enim ostendit diabolum principem esse peccatorum hominum non creaturarum Dei, et quotiescunque mundi figura in mala significatione ponitur, nihil ostendit nisi mundi istius amatores et non Dei. Absit enim ut credamus principe
Abbreviated transcription (Latin):
inbonã parcẽ. et aliqñ incontrariã ponit᷑.
Nam mundꝰ hystorialit̃ ineo intelligit᷑. ubi
eũgłista dicit: inmundo erat et nrundꝰ ꝑ
eũ factꝰ:. Et illud uͥ dñsait. ego lux in hunc
mundũ ueni. In mundo quippe erat. et mun¬
dus ꝑ ipsũ faccus. ẽ: qr d̾s erat. ꝙ totus ubiq:
quia suȩ p̃sentiȩ maiestaris sine labore re¬
gens. sine onere tͣcinens qd fecit. Inquo etiã
mundo quẽ pͥus ꝑ diuinitatẽ creauit. post¬
modũ hõ natus apparuit. Qd̾ aũ sequitur.
et mundꝰ eũ ñ cognouit: significat homineᷤᷤ
mundi amore deceptos. atq inhȩrendo
create abagnoscenda creatoris sui maiesta¬
te reflexos. Duob aũ modis ut diximꝰ mun¬
dus intelligit᷑. alit̾ inpeccatorib: alit̃ in
scĩs. Qd̃ aũ dñs dicit ad patrẽ. ut mundus
credat : qi tu me misisti. Et alibi. ut cognos¬
cat mundꝰ qr diligo patrẽ. hic nominat mun¬
dũ eos qui credituri erant. ł qͥ tc̃ credebant

Expanded text:
in bonam partem, et aliquando in contrariam ponitur. Nam mundus historialiter in eo intelligitur, ubi Evangelista dicit: In mundo erat, et mundus per eum factus est . Et illud ubi Dominus ait: Ego lux in hunc mundum veni . In mundo quippe erat, et mundus per ipsum factus est: quia Deus erat, totus ubique, quia suae praesentia majestatis sine labore regens, sine onere continens, quod fecit. In quo etiam mundo, quem prius per divinitatem creavit, postmodum homo natus apparuit. Quod autem sequitur: Et mundus eum non cognovit , significat homines mundi amore deceptos atque inhaerendo creaturae ab agnoscenda Creatoris sui majestate reflexos. Duobus autem modis, ut diximus, mundus intelligitur: aliter in peccatoribus, aliter in sanctis. Quod autem Dominus dicit ad Patrem: Ut mundus credat, quia tu me misisti ; et alibi. Ut cognoscat mundus quia diligo Patrem ; hic nominat mundum eos qui credituri erant, vel quia tunc credebant
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ꝓpħa: qui habitatis int̾ra austri.ferte
Lr inmundo corꝑũ partes: tam minutis¬
simas. ut nec uisui pateant: nec tam̃ id ÷ sec¬
tionẽ recipiant. Uñ et athomi dicci st̃. hȩ ꝑm
huc atq illuc ferri dicant᷑. sic̾ tenuissimi pulue¬
res. qui infusi ꝑfenestras radiss soł uident᷑. Ex
his arbores et herbas et fruges om̃s oriri. et
ex his ignẽ et aquã. et uniu̾sa gigni. atꝙ
aut innumero. in corꝑe ut laꝑis: diuidis in
partes. et partes ipsas diuidis ingrana: ue¬
lud st̃ arene. Rursũq ipsa arene grana di¬
uide inminutissimũ puluerẽ. donee si
possis ꝑuenias adaliquã minutiã. qu̾ȩ iã¬

Expanded text:
ut in Propheta: Qui habitatis in terra austri, ferte in mundo corporum partes tam minutissimas, ut nec visui pateant, nec tomen, id est, sectionem recipiant. Unde et atomi dictae sunt. Hae per huc atque illuc ferri dicuntur: sic tenuissimi pulveres quae fusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, et ex his ignem et aquam, universa gigni atque aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes, et partes ipsas dividis in grana, velut sunt arenae: rursumque ipsa arenae grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ admutunt diuisionẽ: qͦusq uenias
ad rantũ tẽporis ꝑunctũ et qͣndã mom̃ti
cu possit: et ideo iam diuidi ñ pot̃. hec a
sillabas. sillabã inlitteras. lit̃a pars minuta:
athomꝰ ÷ nec diuidi pot̃. Athomꝰ gͦ ÷ qd̾ di¬
uidi pot̃ ñ. ut in geometrica punct᷑: nam¬

Expanded text:
enias ad tantum temporis punctum et quandam momenti ci possit; et ideo iam dividi non potest. Haec est syllabas, syllabam in litteras. Littera, pars minima, atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est quod dividi non potest, ut in geometria punct
Abbreviated transcription (Latin):
les qͥ allegoriarũ nubẽ ꝑt̾ransiit. ut spĩcalit̃
di u̾ba cognoscant. Moyses accessit ad cali¬
ginẽ. inqua erat dsͣ. Icirco nos in ħoꝑe
nficationẽ earũ breuit̃ disseramꝰ: ita ut amũ
do incipientes. partes eiꝰ subsequent̃ disseren¬
do ponamꝰ. Mundꝰ ÷ cȩlũ et t̾ra. mare et quȩ
motꝰ sit: ut celũ. sol. luna. aer. maria. Nulla
enĩ requies eiꝰ ȩlem̃tis d̾cessa ÷: id̾oq sẽꝑ in motu
ẽ. Greci uͦ nom̃ mundo deornam̃to accõmoda¬
uert̃ ꝓpt̃ diu̾sitatẽ elem̃toꝵ. et pulchritudi¬
nem syderum. Appellatur enĩ apud eos
cosmos. qd̃ significat or nam̃tũ. nicħ enĩ
mundo pulchriꝰ ocłis carnis aspicimꝰ. Mundꝰ

Expanded text:
ue allegoriarum nubem penetrant, ut spiritaliter Dei verba cognoscant, Moyses accessit ad caliginem, in qua erat Deus. Idcirco nos in hoc nificatdo incipientes, patres ejus subsequenter disserendo ponamus. Mundus est coelum et terra, mare et quae motu sit, ut coelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies ejus elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Graeci vero nomen mundo de ornamento accommodaverunt propter diversitatem elementorum, et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos cosmos, quod significat ornamentum. Nihil enim mundo pulchrius oculis carnis aspicimus. Mundus
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽ. celi et ñe. et creaturarũ omniũ: quȩ gene¬
ralit᷑ mundi noĩe appeslant᷑. T̃otus itaq
mundꝰ seruit suo creatori. ñ deceptori. redẽp¬
tori ñ int̾empcori. et regit᷑ dispensatione
mines partis illiꝰ. qͥ ꝓpͥa uoluntate ñ necessi¬
tate aliqua se subiciunt diabolo. Aliqͣndo
etiã ipsa ambitio t̾renarũ rerũ mundi noĩe
designar᷑ unde dicit ioħs apłs. Nolitedili

Expanded text:
turarum omnium, quae generaliter mundi nomine appellantur: totus itaque suo servit Creatori, non deceptori, Redemptori, non interemptori, et regitur dispensatione mines partis illius qui propria voluntate, non necessitate aliqua, se subjiciunt diabolo. Aliquando etiam ipsa ambitio terrenarum rerum mundi nomine designatur. Unde dicit Joannes apostolus: Noli
Abbreviated transcription (Latin):
omentum ⁊ minimũ atq angꝰtissimũ
tẽpꝰ amotu siderũ. dictũ ÷ enĩ extremi¬
tas hore inbreuib int̾uallis cũ aliqͥd
sibi cedit atq succedit. Mom̃tũ gͦ breuissi
om̃s ꝗuidẽ resurgemꝰ. s ñ om̃s immutabi¬
mur. in momͣto inictu ocłi. Pictũ ocłi nimi¬
am breuitatẽ uult significare mom̃ti. ut
qͣnta sit di potentia. ex resurrectionis cȩleri¬
tate cognoscas. Dequo alia editio ht̃. in a¬
thomo: et inictu ocłi. Minimũ aũ oĩum
et qd̾ muilla ratione diuidi queat tẽpꝰ atho¬
mũ grece. hoc ÷ indiuisibile siue insentibi¬
le nominant: qd̾ ob sui pusillitatẽ grãma¬
ticis potiꝰ quã calculatorib usibile ⁊ qͥb

Expanded text:
omentum est minimum atque angustissimum tempus a motu siderum dictum. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Momentum ergo siOmnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur, in momento, in ictu oculi . Per ictum oculi nimiam brevitatem vult significare momenti: ut quanta sit Dei potentia, ex resurrectionis celeritate cognoscas. De quo alia editio habet: in atomo et in ictu oculi. Minimum autem omnium, et quod nulla ratione dividi queat, tempus atomum Graece, hoc est, indivisibile sive insectibile nominant, quod ob sui pusillitatem grammaticis potius quam calculatoribus visibile est, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
licet. S ollicitudo enĩ totiꝰ ꝓuintie: ipsis com
nõe quidã utunt᷑ ꝓpt̾ distinctionẽ potesta¬
tũ quã singłarit᷑ acceꝑunt. Patriarcha pater
pͥncipũ. Archon enĩ pͥnceps. Archiep̃is pͥncepᷤᷤ
Ep̃atꝰ aũ uocabulũ inde diccũ qd̾ ille qͥ suꝑ¬

Expanded text:
licet. Sollicitudo enim totius provinciae ipsis commnomine quidam utuntur, propter distinctionem potestatum quam singulariter acceperunt. Patriarcha pater principum. Ἄρχων enim princeps. Archiepiscopus Episcopatus autem vocabulum inde dictum, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
grece lacine specłatores int̾pͣtant᷑. Nam specu¬
lator.ẽ. p̃positꝰ ineccła dictꝰ. eo qd̾ speculatur
ximꝰ nuncupat᷑. Ipse enĩ efficit sac̾dotes atq
leuitas. ipse om̃s ordines eccłasticos disponit:
tpse qͥd unꝰqͥsq facere debeat ostendit Antea
aũ pontifices et reges erant. naͣ maioꝵ erat cͣ̃¬
suetudo. ut rex eẽt etiã sac̃dos łpontifex. un¬
de et romani ĩꝑatores pontifer dicebant᷑. Uateᷤ
aui m̃tis appellatos. cuiꝰ significatio multi¬
plex. ẽ. Nam mͦ sac̃dotẽ mͦ ꝓpłiam. significat. mͦ¬

Expanded text:
Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia; dictus eo quod speculatur, ximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellatos, cuius significatio multiplex est. Nam m
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ. qi uoce modulat᷑ incantu: huiꝰ duo gene¬
ra dñr inarte musica. sic̃ ea docti hões latine
quent̃ canendo respondit. Contentor aũ drͣ.
qi coñsonat. Quiaũ ñ consonat ñconcinit.
nec c̃centor erit. A coliti grecȩ latine ceroferari
aut sacrificiũ offerendũ. Uunc enĩ accendunt᷑

Expanded text:
catus, quod voce modulatur in cantu. Hujus duo genecatus, quod voce modulatur in cantu. Hujus duo genera dicuntur in arte musica sicut ea docti homines Latine quenter canendo respondet. Concentor autem dicitur qui consonat: qui autem non consonat, non concinit, nec concentor erit. Acolyti Graece, Latine ceroferarii aut sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
cati. aleui aũ leuite exorti st̃: aqͥb intẽplo
dĩ mistici sacram̃tis minist̾ia explebant᷑. hiqͣce
diacones. latine ministri dñr. Qd̃ sic̃ insater¬
dote consecͣtio. ita indiacono ministerii dispen¬
satio habet᷑. Yppo diacones grece qd̾ nos sub dia¬
cones dicimꝰ. qui ido sic appellant᷑: qr sub iacent
pͣceptis et offitiis leuitarũ. Oblationes enĩ in
tẽplo di afidelib ipsi suscipiunt. ec leuitis suꝑ¬
ponendas altarib defert̃. hi apud hebreos na¬
thinnei uocant᷑. Lecto res alegendo. psalmistȩ
apsalmis canendis uocati. Iili enĩ p̃dicant ppłis
qͥd sequant᷑. isti canunt ut excitent ad cõpun¬
ctionẽ animos audientiũ. Licet et quidam
lectares ita miserant̾ ꝓnuntient. ut quosdã
adluctũ lam̃tationẽq cõpellant. Idem etiã
et ꝓnuntiatores uocant᷑. qd̾ porro ad nunti¬
ent Tanta eñi et tã clara eoꝵ ⁊ uox: ut qͣnuis
longe positoꝵ aures adĩpleant. Cantor aũ uo¬

Expanded text:
i autem Levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Ii Graece diacones, Latine ministri dicuntur: quod sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiacones dicimus: qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hii apud Haebraeos Nathinnei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis, quid sequantur: isti canunt, ut excitent ad compunctionem animos audientium. Licet et quidam lectores ita miseranter pronuntient, ut quosdam ad luctum lamentationemque compellant. Iidem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro annuntient. Tanta enim et tam clara eorum est vox, ut quamvis longe positorum aures adimpleant. Cantor autem vo
Abbreviated transcription (Latin):
prb̾i fuert̃. qr illud nom̃ dignitatis ẽ. hoc etatis.
deo auͣ prb̃i sac̃lotes uocant᷑. qi sacrũdant: sic̃
et ep̃i. quilicet sint sac̾dotes. tam̃ pontificatꝰ
apicẽ ñ hñͣt: qr nec chrismare frontẽ signant
tio accus apłoꝵ demonstrat. Uñ et apud uete̾s

Expanded text:
 illud nomen dignitatis est, hoc aetatis. Ideo autem presbyteri sacerdotes vocantur, quod sacrum dant, sicut et episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent: quia nec chrismate frontem signant, tio Actus Apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi sacrũdans. sic̃ enĩ rex a regendo ita sac̾dos
ascĩficando uocatꝰ ÷: c̃secrat enĩ et scĩficat. Sa¬
cerdores aũ gentiliũ flamines dicebant᷑. hi
pert̃. Nam mudis penitꝰ eos capitib incedẽ
nefas erat. Uñ a filo quo irebant. fiamines dicti
stͣ qͣsi filamines. Uerũ festis dieb filo deposito.
pilleũ imponebant ꝓsac̾lotii eminentia. Prbr

Expanded text:
os a sacrificando vocatus est: consecrat enim et sacrificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi perunt; nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus, filo deposito, pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. § 12.
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis.Hostiarii idẽ et ianitores qͥ inuet̾i testa¬
m̃to electi st̃ adctodiã tẽpli. ut ñ ingred̾et᷑ ad eũ
ĩmundꝰ inom̃i re. Dicti aũ hostiarii qd pͣsint
ostiis tẽpli: ipsi enĩ tenentes clauẽ oĩa intꝰ ex¬
utͣq parce c̾todiunt. atq intͣ bonos & maloᷤ
habentes iuditiũ fideles respiciunt. respuuis
infideles:

Expanded text:
t ianitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem ostiarii, quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes iudicium fideles recipiunt, respuunt infideles. §
Abbreviated transcription (Latin):
adcultũ diuinũ uincło seruiendi. Qđ u̾bũ
cõpositũ ÷ areligendo idẽ. eligendo. ut ita la¬
tinũ uideat᷑ religio sic̃ eligio. Tria sunt autẽ
q̃ in religionis cultu ad colendũ dm̃ in hõĩb
ꝑqͥrunt᷑. idẽ. fides. spes. caritas. Infide quid
credendũ. inspe quid sꝑandũ. incaritate qͥd
amandũ. fides ẽ. qua ueratit᷑ credimꝰ. id qd̵ ue¬
quaꝗͣ uidere ualemꝰ. nam crede iã nͣ possumꝰ
qd uidemꝰ. ꝓp̾e aũ nom̃ fidei inde ẽ dictũ.
si omnino fiat qd̾ dictũ ÷: aut ꝓmissũ. et inde
fides uocata abeo qd̾ fiat illd̃ qd̾ intͣ utrosq
placitũ ÷ qͣsi intͣ dm̃et homine̾. hinc et fedis.
Spes uocata qd̾ sit pes ꝓgrediendi qͣsi spes:¬
unde econtͣrio desꝑatio drͣ. uͭ de ÷ sues: nulla¬
q ꝓ grediendi facultas ẽ: qi dũqͥsq peccatũ
amat. futurã głam ñ sꝑat. Cautas grece. la¬
tine dilectio intptat᷑. qd̾ duos inse inliget. Nã
dilectio aduob incipit. qd ẽ. amor ĩ et ꝓxxi¬

Expanded text:
ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum compositum est a religendo, id est, eligendo: ut ita Latinum videatur, religio, sicut eligio. Tria sunt autem, quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur: id est, Fides, Spes, Charitas. In fide quid credendum: in spe quid sperandum: in charitate quid sit amandum. Fides est, qua veraciter credimus quod nequaquam videre valemus. Namquod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata qes, nullaque progrediendi facultas est: quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit: quod est amor Dei et proxi
Abbreviated transcription (Latin):
creparet. Fuert᷑ et alii int̃pͣtes. qͥ exhebrea lin¬
gua ingrecã sacra eloquia transtulert̃. sic̃ aqͥ¬
la simmacꝰ et theo docion: Sic̃ eciã uulgaris
illa intͣpͣtatio cuiꝰ auctor ñ apparet. et obhoc
sine noĩe inc̃pͣtis qͥnta editio nuncupat᷑. Pret̃
perit. et cũ cȩt̾ĩs editionib p̃ꝑauit. Prbr qͦ¬
hieronimꝰ triũ linguarũ ꝑitꝰ. ex hebreo in
latinũ eloqͥũ easdem scripturas conuertit
eloquent̃q transfudit. cuiꝰ intͣpͣtatio merito
cȩt̾is ante fert᷑. nam et u̾boꝵ tenatior. et ꝑ spi¬
cuitate sententie clarior. ¶de opustusoi uarietu

Expanded text:
creparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praetperit, et cum ceteris editionibus conparavit. PrHieronymus, trium linguarum peritus, de hebreo in latinum eloquium easdem scripturas convertit, eloquenterque transfudit; cuius etiam interpretatio merito ceteris antefertur. Nam est et verborum tenacior et perspicuitate sententie clarior, atque, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bibliothecarũ pissistratũ emularet᷑. ñ solũ gen¬
tiũ script᷑as. s etiã et diuinas lit̃as inbiblio
Hic etiã et abeleararo pontificȩ perens script᷑as
uet̾i testamͣti ingrecã uocẽ exhebrea lingua

Expanded text:
bibliothecarum Pisistratum aemularetur; non solum Genbibliothecarum Pisistratum aemularetur; non solum Gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in biblioHic etiam et ab Eleazaro pontifice petens, scripturas Veteris Testamenti in Graecam vocem ex Hebraea lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ibiliotheca agreco nomͣ accepit eo qd̾ ibi
rec̾dant᷑ libri. Nam biblio libroꝵ theca
reposito interptat᷑. Bibliothecam
ueceris testam̃ti esdras scriba ptꝰ incensam
legẽ achaldeis dũ iudi regressi fuissent in
irłm diuino afilatus sp̃u reparauit. cuncta¬
ꝙ legis ac ꝓpłiarũ uolumina q̃ fuerant agen¬
tib corrupta corre ꝑxit. totũq uetꝰ testamͣtũ
in .xxii. libros cͣstituit. ut tot libri eẽnt in lege
qͦt habeant᷑ lit̾e. Ap̃ grecos aũ bibliothecã
abatheniensib accã terses incensis athenis
euexit in ꝑsas. longoq pꝰt t̃r seleuciꝰ nica¬
nor rursus ingreciã retulit. Hic studiũ regib
urbibq cȩt̾is natũ ÷: comꝑandi uolumina
diu̾sarũ gentiũ. ec ꝑ int̃pͣtes ingrec ã linguã
u̾tendi. Dehinc magnꝰ alexander ł successoreᷤ
eoꝵ instruendis omniũ libiors bibliothecis
animũ intendert̃. maxime ꝑtolo meꝰ cogno¬
m̃to fila delphꝰ oĩs litt̾at᷑ȩ sagacissimꝰ. cũ studio

Expanded text:
ibliotheca a Graeco nomen accepit: eo quod ibi recondantur libri. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Jerusalem, divino afflatus spiritu reparavit; cunctaque prophetarum volumina, quae fuerant a gentibus corrupta correxit; totumque Testamentum in XXII libros constiquot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam ab Atheniensibus auctam Xerxes incensis Athenis evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam retulit. Hinc studium regibus urbibusque caeteris natum est comparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc Magnus Alexander, vel successores eorum instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt, maxime Ptolomaeus, cognomento Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio
Abbreviated transcription (Latin):
orro ȩquites singłares ideo currere dñt.
quisingłarit unusqͥsq cursũ uitȩ hꝰ
ꝑagit. atꝙ tnͣsit. aliꝰ alio tp̃r sequens. aliũ
ꝑunã tam̃ uiam mortalitatis. usꝙ ad ꝓpͥã
metam mortis.
Uedites aũ auuint ꝓpt̾ea pede currere. qͥa
pedib currit᷑ mortalitatis. Ab hoc asuꝑi¬
dri parte currt᷑ adinferiora. idẽ. ab oriente
usq adoccidentẽ. qͥa mortales oriunt᷑ et
occidt᷑. Nudi currt᷑. qͥa et hõi in scło nulli
reliquiȩ sunt. Recto spatio currt̃. qͥa inrcer
gunt. uie uanitares suas et sacrilegia exusare
conent᷑.Iquites añ significant eos q̃ aliemᷤ
amminicłis adiuti rem ꝑagunt. pedites
aũ qui ꝓpͥo labore certaminis cursũ consuͣ¬
orbem totum te euangłizando ꝑferentes.
ꝑpetuȩ salutis mundo uitã p̃dicent. Depe¬
ditib aũ ira script᷑a dicit. pedes scõꝵ suors
seruabit. et impii intenebris c̃ticescent. Pe
des scõꝵ suoꝵ dñs seruabit. hocẽ. electoꝵs

Expanded text:
orro equites singulares ideo currere dicunt quia singulariter unusquisque cursum vitae huius peragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad propriam metam mortis.Pedites autem aiunt propterea pede currere: quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est, ab Oriente usque ad Occidentem: quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia intergunt, ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. Equites autem significant eos, qui alienis adminiculis adjuti rem peragunt. Pedites autem, qui proprio labore certaminis cursum consumorbem totum te evangelizando ferentes perpetuae salutis mundo vitam praedicent. De peditibus autem item Scriptura dicit: Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Pe suorum servabit, » hoc est, electorum
Abbreviated transcription (Latin):
me dereliqueit̃ fontẽ aquȩ uiuȩ. Ions baptiᷤᷤ¬
mũ ut in iohel: et fons dedomo dni egredi¬
et᷑. et irrigauit omnẽ t̾ram. Et in aliã partẽ
ut inꝓpħa. desiccabit᷑ fuiuius afonte sua.
fontes scĩ pͣdicatores ut in esaia. haurietis
aqͣs ingaudio defontib: et inaliã partẽ
ex siccatist̃ fontes aquarũ. Fontes hȩxetici
in ȩpła petri. hi st̃ fontes sine aqua. Fonsori¬
go generis humani. insalomone: ante aꝗͣ
ruꝑat᷑ funis argenteꝰ. et recurrat uita au
rea. et conterat᷑ hydria suꝑ fontẽ. id÷ ca ro ho

Expanded text:
Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Fons baptisMe dereliquerunt fontem aquae vivae . Fons baptismus in Joel: Et fons de domo Domini egredietur et irrigabit omnem terram . Et in aliam partem, ut in propheta: Dessiccabitur fluvius a fonte suo . Fontes, sancti praedicatores, ut in Isaia: Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris exsiccati sunt fontes aquarum. Fontes, haeretici in Epistola Petri: Hi sunt fontes sine aqua . Fons origo generis humani in Salomone: Antequam rumpatur funis argenteus, et recurrat juxta vitta aurea, et conteratur hydria super fontem , id est, caro ho
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ÷ fontis intribu beniamin:
et int̃pͣtat᷑ conu̾sio generationis. Ro¬
gel nomͣ ÷ fontis intribu beniamin: et int̾¬
p̃tat᷑ deorsũ ferens. Sames fons ÷ intribu
beniamin: et int̃pͣtat᷑ sol. Arech fons ap̃
originẽ uututũ. Nam xp̃m significat. in
eo qd̃ ingenesi legit̃. fontẽ eẽ. in medio para¬
disi. unde .iiͦiͬi. flumina ꝓcedebant: hoc ÷
irrigationẽ generis humani. Item fons spc
ineo fons aquę salientis inuitam ȩternã.
Baptismi uͦ sacram̃tũ ostendit illud ⁊acharie
ꝓpħiȩ. quo ait. indieilla erit fons patens do¬
niui clauid: et habitantib irłm in ablutio¬
nẽ peccatoris et m̃struate. Hic fons dedomo
łi egrediens feit̃ adeccłam. et adscientiã scrip¬
tiuarũ: ut om̃s renascam̃. et in xp̃o et inaqͦ
baptismatis nr̃a nob̾ peccata donent᷑. Nichil
inmundiꝰ mstruate. quȩ quicqͥd attigerit im¬
mundũ facit et iniustũ. sordes xp̃i abluunt᷑
baptismate. Fons saluator. ut in lueremia:

Expanded text:
n est fontis in tribu Benjamin, et interpretatur, conversio generationis. Rogel nomen est fontis in tribu Benjamin: et interpretatur, deorsum ferens. Sames fons est in tribu Benjamin, et interpretatur, sol. Areth fons, apud originem virtutum Nam Christum significat in eo, quod in Genesi legitur , fontem esse in medio Paradisi, unde quatuor flumina procedebant, hoc esirrigationem generis humani. Item fons Spirin eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Baptismi vero sacramentum ostendit illud Zachariae Prophetae, quo ait: In die illa erit fons patens domui David, et habitantibus Jerusalem in ablutionem peccatoris et menstruatae . Hic fons de domo Dei egrediens fertur ad Ecclesiam, et ad scientiam Scripturarum, ut omnes renascamur in Christo, et in aqua Baptismatis, nostra nobis peccata donentur. Nihil immundius menstruata, quae quicquid attigerit, immundum facit: et injustorum sordes Christi abluuntur Baptismate. Fons Salvator, ut in Jeremia:
Abbreviated transcription (Latin):
pecta cła ut opinor generalit̃ noĩant᷑
uoluꝑtates quȩ ñ ꝑsemet ipsa inqͥnant.
ħ ꝑ ea q̃ illicgerunt᷑. Dicta aũ spectacła. eo
qd̾ hõib publica ibi p̃beat᷑ inspectio. Hȩc et
ludicra ñcupant᷑. qd̾ inludis gerant̃ aie in
scenis. Despectacło aũ in apło ita legimꝰ spe¬
cracłm factisumꝰ huic mundo. et angłis et
hõib. Quã erant spectacłm henoc et he¬
lias aisꝙ adeo ut corꝑa eoꝵ inplatea picerent̃¬
inconspectu totiꝰ ppłi infideł. ita et apłi specta¬
culũ factist̃. qui publice deridebant᷑ posi¬
ti adiniuriã et mortẽ quã pasũi st̃. Mun¬
dũ aũ angłos ec hoĩes dixit. qͥa et angeli
bat illosꝑangłos malos: et hoĩes maliatq in¬
creduli. qui apłoꝵ inntiriȩ obleccam̃to sunt.
Mundꝰ aũ i ecuto infidelitas dr̃ qd̾ uisibi¬
lia sequit᷑:¬
ħmnicꝰ lud̾÷ uelo citatis ac uiriũ gła. cuꝰ
locꝰ gynasiũ dr̃. uͥ exercent̃ athlete. et cur¬

Expanded text:
Spectacula, ut opinor, generaliter nominantur voluptates, quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in scenis. De spectaculo autem in Apostolo ita legimus: Spectaculum facti sumus huic mundo, et angelis et hominibus . Quia erunt spectaculum Enoch et Elias usque adeo, ut corpora eorum in platea prin conspectu totius populi infidelis; ita et apostoli spectaculum facti sunt; quia publice ridebantur, positi ad injuriam et mortem quam passi sunt. Mundum autem, angelos et homines dixit; quia et angeli bat illos per angelos malos, et homines mali et increduli; his apostolorum injuriae oblectamento sunt. Mundus autem idcirco infidelitas dicitur, quia visibilia sequitmnicus est velocitatis aut virium gloria: cuius locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athlete et cur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. condẽpnatꝰ. Iudiciũ iniusta rep̃hen¬
sione. uł dãpnatione ut in eũgłio: nolite
iudicare ut ñ iudicemini: et in apło. qͥ ñ
manducat. manducantẽ ñ iudicet Iudiciũ
confessio pęnitentis. in eo enĩ qd se accusat:
ec di nidiciũ laudat. uerũ iudiciũ ẽ. deq
iudicio dñs ꝑysaiã loquit᷑ dicens. reduc me
inmemoriã: et iudicem̃ simul. et in iob: et

Expanded text:
condemnatus. Judicium in injusti reprehensione vel damnatione, ut in Evangelio: Nolite judicare, ut non judicemini ; et in Apostolo: Qui non manducat, manducantem non judicet . Judicium, confessio poenitentis; in eo enim quod se accusat, et Dei judicium laudat, verum judicium est. De quo judicio Dominus per Isaiam loquitur, dicens: Reduc me in me
Abbreviated transcription (Latin):
palestrã: ance eñi inlaudis certantes cincti
erant. ne nudarent᷑ pꝰt relaxato cingło. re¬
pente ꝓstrat᷑ et exammat̾⁊ qͥdam eursor.
qua re exconsilii decreco arconippomenes et¬
ut nudi deinceps om̃s exertitarent᷑ ꝑmisit.
Exillo gynasiũ dictũ. qd̾ iiuenes nudi exer¬
cent᷑ incampo: ubi sola tantũ uerecundia

Expanded text:
antur. Ante enim in locis certantes cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verecunda
Abbreviated transcription (Latin):
adeos. si iustũ ÷ in conspectu d̾r uos potiꝰ
audire quã dm̃ nidicate: ñ enĩ possumꝰ q̃
udimꝰ et audiuimꝰ ñ loqui. Hinc et illi q̃
inrecta fide et inconfessione nominis xp̃i
usq admorte̾ ꝑseuerauer᷑. martyres hoc est
restes xp̃i nuncupant᷑. qͥa recte loquendo. et
bene oꝑando inuita sua:nec ñ et inmorte
tes numerando. ad extremũ subiunx̃ dicens.
hi om̃s testimonio fidei ꝓbatimuenti sunt.
supͣ ostendimꝰ ut in psalti̾o. ds nidex iustus
fortis et patiens. Iudices sunt apłi ur ineũgłio.
ppłis dedi eũ. Testes falsi sunt iudei. siue he¬
recici: ut inpsaltĩo. qm̃ insurrexer̾ in me
testes iniqui: et indeutero nomio. si steterit
testis iniquus falsũ testimoniũ ꝓferens ad¬
uersus ꝓximũ suũ. Iudiciũ ẽ. discretio boni
ac mali. ut inpsalterio. siuere utiq iustitiã
lo quimini. recte iudicate fili hoĩm. Iudiciũ
separatio bonoꝵ asocietate maloꝵ ut ineuan¬
głio. et seꝑabit eos ab inuicẽ: et inpsalmo in¬

Expanded text:
justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, judicate: non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui . Hinc et illi qui in recta fide et in confessione nominis Christi usque ad mortem perseverant, martyres, hoc est, testes Christi nuncupantur: qui recte loquendo et bene operando in vita sua nec non et in morte tes numerando, ad extremum subjunxit, dicens: Hi omnes testimonio fidei probati inventi sunt . supra ostendimus, ut in Psalterio: Deus judex justus, fortis et patiens . Judices sunt apostoli, ut in Evapopulis dedi eum . Testes falsi sunt Judaei, sive haeretici, ut in psalmo: Quoniam insurrexerunt in me testes iniqui . Et in Deuteronomio: Si steterit testis iniquies, falsum testimonium profereus adversus proximum suum . Judicium est discretio boni ac mali, ut in Psalterio: Si vere atique justitiam loquimini, recte judicate, filii hominum . Judicium separatio bonorum a societate malorum, ut in Evangelio: Et separabit eos ab invicem ; et in psalmo: Ju
Abbreviated transcription (Latin):
at. ut in eugłio: esto consentiẽs adu̾sario tuo
ut inracharia: et satan stabat addextris eiꝰ
ut adu̾saret᷑ ei. Crudeł diabołꝰ. ut insalo¬
mone. nedes alienis. hoc ẽ. demonib odo¬
lomone. neforce impleat᷑ extͣnei uirib tuis.
et labores tui sint indomo aliena. fur diabo¬
lus mosee: et fur spolians. latruncłis aforis.
Latrones demones in iob simula uer̾t latrone¬

Expanded text:
ut in Evangelio: Esto consentiens adversario tuo ut in Zacharia: Et Satan stabat a dextris ejus, ita ut adversaretur ei . Crudelis diabolus, ut in Salomone: Ne des alienis, hoc est daemonibus, honolomone: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Fur, diabolus, ut in Osee: Et fur spolians, latrunculus foris . Latrones, daemones, in Job: Simulaverun
Abbreviated transcription (Latin):
cãtur: ab eo qd̾ ex bello punico captis na¬
uib cartaginiensis rostra ablara sunt:
et inforo romano p̃fixa. ut cẽt huiꝰ insig¬
ne uictoriȩ. Prima species fori locus inci¬
uitate. ad exercendas nundinas electꝰ. sc̃a
uͥ magistratꝰ iudicare solet. t̾cia ꝙͣ̃ supͣdixi¬
mꝰ quẽ calcatoriũ nominauimꝰ: quarta
et iudice. Causa uocata acasu qͦ euenit.
est enĩ materia: et origo negotii. nec dum
discussionis examine patefacta. que dũ¬
ꝓponit᷑ causa ẽ: dum discutit᷑ iudicium est:
qdũ diffinit᷑ iustic̃ia. uocatũ aũ iudiciũ qͣsi

Expanded text:
is navibus Carthaginiensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut essent hujus insigne victoriae. Prima species fori, locus in civitate ad exercendas nundinas relictus. Secunda, ubi magistratus judicare solet. Tertia, quam supra diximus, quam calcatorium nominavimus. Quarta, et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dueponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
sam uocat eũ quẽ appellat. Accusator sig
petit᷑ nuncupat᷑. quia quia quanuis sceleris
consciꝰ nsit: reus tam̃ dr̃ quã diu iniudicio
ꝓre aliqua petit᷑. Reus eni inscriptis ꝓson¬
te et peccatore ponit᷑. unde ẽ. illud qui ho¬
minem occiderit: reus ẽ. mortis. Leste anti¬
quitꝰ suꝑstites dicebant᷑. eo qd̾ suꝑ statũ cau¬
ta. conditione siliber. ñ seruus. namsepe
seruus metu dnãntis. testimoniũ sub pͥmet᷑
ueritatis. Natura. si uir. ñ femina. nã uariũ
integer actu. nam si uita bona defuerit: si¬
de carebit. ñ enĩpot̾ iusticia. cũ scelerato hr̃e
socieratẽ. Duo sunt aũ genera testiũ. Aut di¬
cendo id qd̾ uider̃. aut ꝓferendo id qd̾ au¬
diert᷑. Duob aũ modis testes delinquunt.
cũ aut falsa ꝓmunt. aut uera filentio obte¬
gunt. Testes aũ inscript᷑is sacris illi dñt. qͥ
ea quȩ uidert̃ et audiert᷑ ueracit̾ ꝓtulert.
unde ipse dñs ad apłos suos ait et eritis mͥ

Expanded text:
sam vocat eum quem appellat. Accusator signpetitur, nuncupatur: quia quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quandiu in judicio pro re aliqua petitur. Reus enim in Scripturis pro sonte et peccatore ponitur; unde est illud: Qui hominem occiderit, reus est mortis . Testes antiquitus superstites dicebantur eo quod super statum caut vita. Conditione, si liber, non servus: nam saepe servus metu dominantis testimonium supprimit veritatis. Natura, si vir, non femina; nam: . . integer actu: nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest justitia cum scelerato habere societatem. Duo autem sunt genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt, cum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegunt. Testes autem in Scripturis sacris illi dicuntur, qui ea quae viderunt et audierunt, veraciter protulerunt. Unde ipse Deus ad apostolos suos ait: Et eritis mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tores uocamꝰ. De causa gͦ in psalt̾io scriptũ :.
exure dñe. et udica causã tuã. Post cuncta
quȩ dixit nc̃ facit iudicis causã. ut eũ effi¬
catius cõmouerer: cui negotii sui qualitas
intimat᷑. Nam adipsum dñm u̾ba coni̾tit.
expectens ut causã suã cont᷑ illos duudicet:
qui ñ desiunt prauissimis murmuratio¬
nib insonare. Iudicat eñi causã suã dum
errantes facit manifesta cognoscere. ut con¬
u̾isi p̃cident qd stultis cogitationib ab nue¬
bant. Denuidicio uͦ item scriptũ legit᷑. deus
nidiciũ tuũ regi da. Iudiciũ enĩ ddictum ÷̃.

Expanded text:
tores vocamus. De causa ergo in Psalterio scriptum est: Exsurge, Domine, et judica causam tuam . Post cuncta quae dixit, nunc facit judicis causam: ut eum efficacius commoveret, cui negotii sui qualitas intimatur: nunc ad ipsum Dominum verba convertit, expetens ut causam suam contra illos dijudicet, qui non desinunt pravissimis murmurationibus insonare. Judicat enim causam suam, dum errantes facit manifesta cognoscere, ut conversi praedicent quod stultis cogitationibus abnuebant. De judicio vero ita scriptum legitur: Deus, judicium tuum regi da . Judicium en
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: in qͦͣ hoĩes sibi futẽ remunerationis p̃¬
parant indum̃ta. Dequo dñs in ȩũgłio uo¬
lens nos retrahere amundana c̃cupiscentia.
et adfuturã głam p̃parare ait: considd̃ate li¬
lia agri: qͦm crescunt. nlaborant neꝙ nent¬
et cȩtã. Stam̃ dictũ qͥa rectũ stat trama. qd̃
fidẽ rectã cũbonis oꝑib.

Expanded text:
num: unde homines sibi futurae remunerationis apnum: unde homines sibi futurae remunerationis apparant indumentum. De quo Dominus in Evangelio, volens nos retrahere a mundana concupiscentia, et ad futuram gloriam praeparare, ait: Considerate lilia agri, quomodo crescunt; non laborant, neque nent, etc. Stamen dictum, quia rectum stat. Trama, quod fidem rectam cum bonis o
Abbreviated transcription (Latin):
scciptũ: in ꝓu̾biis demuliere farte. manꝰ eiꝰmi¬
sit adfortia: et digiti eiꝰ app̃hender̾ fusũ Solers
enĩ feminȩ nentes fusũ indext̾a. colũ tenere
insinistra. In colo enĩ lana inuoluta ẽ: q̃ filo
ducenda. et nenda transeat infusũ. Sepe aũ
inscriptis dext̃a uitã ꝑpetuã. leua p̃sentia di
cona significat: opulentiã uidelicet rerũ. pa¬
cẽ tẽpoꝵ. sospicatẽ corꝑũ. scientiã qͦ scriptarũ.
et cȩlestiũ ꝑceptionẽ sacram̃toꝵ. Hȩc et huiꝰ¬
modi bona cũ dño largiente ꝑcipimꝰ. quasi
lanã colo inuolutã in leua gestamꝰ: at cũ ea
ꝓ amore cȩlestiũ salubrit̃ exercere incipimꝰ.
ĩa lanã agniĩmacłati decolo infusũ. deleua
indext̾am trahitimꝰ. quiadebonis nr̃i. redẽ¬
ptoris. deexẽplis oꝑũ eiꝰ. stolã nob głe cȩlestiᷤ.
ac uestẽ caritatis nuptialẽ facimꝰ. Nentib
aũ cũ fila conficiunt᷑. laborẽ expͥmunt t̾rȩ¬

Expanded text:
biis de muliere forti: Manus ejus misit ad fortia, et digiti ejus apprehenderunt fusum . Solent enim feminae nentes, fusum in dextera, colum tenere in sinistra. In colo enim lana involuta est, quae filo ducenda et nenda transeat in fusum. Saepedum in Scripturis dextera vitam perpetuam, laeva praesentia dona Dei significat: opulentiam videlicet rerum, pacem temporum, sospitatem corporum, scientiam quoque scripturarum, et coelestium perceptionem sacramentogiente percipimus, quasi lanam colo involutam in laeva gestamus; at cum in ea pro amore coelestium salubriter nos exercere incipimus, jam lanam Agni immaculati de colo in fusum, de laeva in dexteram trajicimus; quia de bonis nostri Redeptoris, de exemplis operum ejus stolam nobis gloriae coelestis, ac vestem charitatis nuptialem facimus. Netum enim, unde fila conficiuntur, laborem exprimit terre
Abbreviated transcription (Latin):
urpura apud latinos apuritate lucis
aspiratione. apud nos pͣpura sine aspiratiõe.
Ferrugo color ẽ. p᷑pure sub nigre q̃ fit in hispa¬
na. ut ferrugine clara sidera. Dicta aũ ferru¬
go qd̃ om̃is pͣpurȩ pͥma tincta eiꝰmodi colo¬
ris exrat. Coccũ greci. nos rubrũ seu u̾micu
tissimȩ scõꝵ dilectioni comꝑat᷑: unde et qͥdã
exeis qui hc̃ p̾cedentẽ et comitantẽ secũ dño
cͣsȩ ꝑant aiebant. ñ ne cor mͬm ardens erat
in nob̾. cũ loqueret᷑ inuia: et aꝑiret script᷑as.
Cui contͣ dereꝓb̃ dr̃. et qm̃ habundauit im¬

Expanded text:
urpura apud Latinos a puritate lucis aspiratione, apud nos purpura sine aspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae, quae fit in Hispania: ut: Ferrugine clarus Ibera. Dicta autem ferrugo, quod omnis purpura prima tinctura ejusmodi coloris existat. Coccum Graeci, nos rubrum seu vermicutissimae sanctorum dilectioni comparatur. Unde et quidam ex eis, qui hanc, praesente et comitante secum Domino, conceperant, aiebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? Cui contra de r
Abbreviated transcription (Latin):
minagist᷑. ꝓp̾e babylonã c̃sonat. et efficitur
nom̃ rorobabel. hoc ÷ iste magist̾ debabilone.
titit. Iudith int̃p̾dat᷑ laudans uł conficens.
Hesterint̃p̃tat᷑ absconsa. be qͦ mulieres q̃ typũ
gestant eccłe hostes fidi puniunt: ac ppłm ab
cuiꝰ ocłos iudaici passeres obtocant: dũ eos lu¬
minis salm̃tũ male intelligentes obcȩcant.
ne legis elaricatȩ sue uirturis illuminat. Ma¬
chalici septẽ qͥ sub antiocho acerbissim a ꝑpes¬
sist cormĩta. głosissime coronati sc̃. significars
eccłam septiform̃ q̃ ab inimitis xp̃i multã

Expanded text:
ie Babiloniam sonat, et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babilone, titit. Judith interpretatur laudans vel confitens. Esther interpretatur absconsa. Hae quoque mulieres, quae typum gestant Ecclesiae, hostes fidei puniunt, ac populum ab cujus oculos Judaici passeres obcaecant, dum eos luminis sacramentum male intelligentes obcaecant. ne legis, claritate suae virtutis illuminat. Machabaei septem, qui sub Antiocho acerbissima perpessi tormenta gloriosissime coronati sunt, significant Ecclesiam septiformem, quae ab inimicis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Salomon trib nõĩb fuisse ꝑhibet᷑. Primum
uo cabulũ eiꝰ salomon dr̃ idẽ. pacisid̾eo qd in
regno eiꝰ pax fuerit. Scdm nom̃ ÷ idida. eo qd
fuerit dilectꝰ et amabił dnõ. Tertiũ celech: qd̾ gre¬
ce appellat᷑ eccłastes. latine cͣcionator: qd̾ adpo¬
qͥ edificauit domũ dño in cȩlesti irłm: ñdeli¬

Expanded text:
on tribus nominibus fuisse perhibetur. Primum vocabulum ejus Salomon, id est pacificus, eo quod in regno ejus pax fuerit. Secundum nomen est Idida, eo quod fuerit dilectus et amabilis Domino. Tertium Coeleth, quod Graece appellatur ecclesiastes, Latine concionator, quod ad poqui aedificavit domum Deo in coelesti Jerusalem, non de li
Abbreviated transcription (Latin):
sei ministros. ut app̃henderͣt̃ iħm. Domꝰ gͦ o
chorie synagoga ẽ. iudeoꝵ. q̃ legalib p̃ceptis
qͣsi cancellis cenaculi inndiq circundata erat.
s sic̃ ochorias ꝑ cancellos qͥb tueri debuit ru¬
ens egritudinẽ incurrit nimiã: ita et ppłs iu¬
deoꝵ legis custodiã excedens. in langorẽ desꝑa¬
bilẽ peccator cecidit. uͥ ꝙ diuina p̃sidia dereli¬
qͥt. salutis re media inuenire ñ meruit. Ieuqͥ¬

Expanded text:
saei ministros, ut apprehenderent Jesum. Domus ergo Ochoziae Synagoga est Judaeorum, quae legalibus praeceptis quasi cancellis coenaculi undique circumdata erat; sed sicut Ochozias per cancellos, quibus tueri debuit, ruens aegritudinem nimiam incurrit, ita et populus Judaeorum, legis custodiam excedens, in languorem desperabilem peccatorum cecidit, ubi quia divina praesidia dereliquit, salutis remedia invenire non meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
mone doccrinȩ ec bonis exẽplis aduerã religio¬
nẽ suscitare debuerant: ipsi uariis uitiis trucida¬
ti morte absorti st̃ peccatoꝵ. Hoc eñ nom̃ ioachiͣ
cũ qͦ simul pẽciofissima uasa dñi in captiuita¬
tẽ asportabant᷑. qr illi qͥ ingenii acumine excel¬
lebant uł morũ ł honestate fulgebant. maloꝵs
depͣuati exẽplis. simul cũ illis in p̾dã cessere di¬
aboli. Sedechias qͥ int̾p̃tat᷑ itus dñi. huiꝰ ocłs
inrebatha rex babylonis euulsit. Reblatha u̾¬
tit᷑ in latinũ multa hec: idoq significabat eos

Expanded text:
mone doctrinae et bonis exemplis ad veram religiomone doctrinae et bonis exemplis ad veram religionem suscitare debuerant, ipsi variis vitiis trucidati, morte absorpti sunt peccatorum. Hoc enim nomen Joachim, Cum quo simul pretiosissima vasa Domini in captivitatem asportabantur, quia illi qui in regni culmine excellebant, vel morum honestate fulgebant, malorum depravati exemplis simul cum ipsis in praedam cessere diaboli. Sedecias, qui interpretatur justus Domini. Hujus oculos in Reblatha rex Babylonis evulsit. Reblatha vertitur in Latinum multa haec, ideoque significabat eos,