comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aũ sp̃c scs dari ase ł datus a se dr̃.
relatiue quid̃ dr̃ ad illum cui dat᷑. & est
appellatio relatiua.⁊ in illo cui datͦ mu¬

Expanded text:
us sanctus dari a se vel datus a se dicitur, relative quidem dicitur ad illum cui datur, et est appellatio relativa; et in illo cui datur mu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mio ꝓfitiant usq ad iudicium. Qd̃ in
mitis ꝓfitiant atq cotidie mag̃ ac ma¬
g̃ m̾antur. quibdam iudetur ex eo qr
cotidie hominũ utilitatib inseruiunt.
eoꝵq ꝓfectib student. quib etiam
ant. sũ cognitione & dilectõne dĩ. li¬
cet enĩ ut aiunt in ꝯfirmatione bĩtu¬
dinẽ acceꝑint et̾nam atq ꝑfectam. au¬
get᷑ tñ cotidie eoꝵ. bĩtudo quia magis
ac mag̃ diligunt. atq cognoscunt. & ÷
eoꝵ caritas. qͣ dm̃ & nos diligunt & mit̾¬
quia ex ea uob̾ impensa me̾nt᷑ & in bĩ¬
tudine ꝓfitiunt. & ip̃a ead ÷ p̃mium.
quia ea beati s̃. auctoritatib ꝯfirmant

Expanded text:
oficiant usque ad judicium. Quod in meritis proficiant atque quotidie magis ac magis mereantur, quibusdam videtur, ex eo quia quotidie hominum utilitatibus inserviunt, eorumque profectibus student. Quibus etiam cognitione et dilectione Dei. Licet enim, ut aiunt, in confirmatione beatitudinem acceperint aeternam atque perfectam, augetur tamen quotidie eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscunt; et est eorum charitas, qua Deum et nos diligunt, etquia ex ea nobis impensa merentur, et in beatitudine proficiunt; et ipsa eadem est praemium, quia ea beati sunt. 5. Auctoritatibus confirmant
Abbreviated transcription (Latin):
duo diu̾sa illis ꝓhibeant᷑. Sic̃ econ¬
u̾so duo sunt mandata caritatis
quib duo p̃cipiunt᷑ diligi. una tñ
aliquo admissum ĩ eo sit qͦ usq peni
tͣnsierint. ñ dum tñ u̾a habita pe¬
intentia utrũ illd̾ pectm̃ usqueqͦ
peniteat sit in eo. ꝙ ñ ẽẽ uidr̃. qr

Expanded text:
duo diversa illis prohibeantur. Sicut e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamealiquo admissum in eo sit quousque poentransierint, nondum tamen vera habita poenitentia, utrum illud peccatum usquequo poeniteat sit in eo? Quod non esse videtur
Abbreviated transcription (Latin):
cata. quiadiu̾soꝵ legis mandatoꝵ p̃¬
uaricõnes sunt. Alio enĩ mandato
rem ꝓxiii tui. Cum aũ ħ duo diu̾¬
sa mandata sint quib illa duo
ꝓhibent᷑. patet illa duo diu̾saꝰ eẽ p̾ua¬
illi dñt diu̾sa quid̾ ẽẽ mandata. qͥb¬

Expanded text:
cata, quia diversorum legis mandatorum praevaricationes sunt. Alio enim mandato rem proximi tui. Cum autem haec duo diversa mandata sint quibus illa duo prohibentur, patet illa duo diversas esse praevailli dicunt, diversa quidem esse mandata q
Abbreviated transcription (Latin):
dani munere ñ inusu. ut ẽ ad maiorẽ
uenert etatẽ exmun̾e sorciant᷑ usum.
nͥ ꝑ lib̾m arbitum usum mimeris extin¬
guant peccando. uita exculpa eors :÷
ñ ex defectu gr̃e. qđ mali fuint. qͥ ex
dei muñe ualentes hr̃e usũ bonũ ꝑ
libum arbitrium renuer̃. ⁊ usum pra¬

Expanded text:
n in usu, ut cum ad majorem venerint aetatem, ex munere sortiantur usum, nisi per liberum arbitrium usum muneris extinguant peccando; et ita ex culpa eorum est, non ex defectu gratiae quod mali fiunt, qui ex Dei munere valentes habere usum bonum, per liberum arbitrium renuerunt, et usum pra
Abbreviated transcription (Latin):
elemosura. scilicet in eccłia. Itẽ. Ro¬
manꝰ pontifex ñ hominẽ iudicat qͥ
baptizat. sed sp̃m dei subministra¬
re gr̃am baptisii. licet paganꝰ sit qͥ
baptizat. In his ꝑspicue cernis bap¬
tismũ uerum. bonis & malis. dari
abonis & amalis. & ip̃m tñ eque
sc̃m esse. & munꝰ eus eqͣle in bonis

Expanded text:
eleemosyna, scilicet in Ecclesia. Item Isid. Romanus pontifex non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritum Dei subministrare gratiam Baptismi, licet paganus sit qui baptizat. In his perspicue cernis Baptismum verum bonis et malis dari, et a bonis et a malis; et ipsum tamen aeque sanctum esse, et munus ejus aequale in bon
Abbreviated transcription (Latin):
tizauit. Nontuneo adulterũ. ebͥ
osũ. ñ homicidã. quia colũbã attẽ¬
do. ꝑ quam mͥ dicit᷑. hic ẽ qui bap¬
tizat. Item. hõmicida dedit bap¬
tisiũ xp̃i. qd sacram̃tum tam
sc̃m est. ut nec homicida minis¬

Expanded text:
tizavit. Non timeo adulterum, non ebriosum, non homicidam, quia columbam attendo, per quam mihi dicitur: Hic est qui baptizat . Item. Homicida dedit baptismum Christi, quod sacramentum tam sanctum est, ut nec homicida minis
Abbreviated transcription (Latin):
se. in qͥbus fuit gͦ baptismꝰ. sacram̃tũ
huiꝰ sc̃ificationis. qͣm penitenclo hñt.s
si nunqͣm peniterent. nec afigm̃to re¬
cecderent. cuiꝰ rei sacram̃tum ẽẽt baptiᷤ¬
mꝰ. ab ilł susceptꝰ: potest dici rei q̃ ibi
tieret. si ñ alor̃ enormitas pmpedirer
gr̃ã. qͣ cũ tempꝰ habuerit utũdi libo ar¬
bitrio possint uelle ⁊ c̃rere. De ad ultiᷤ
enĩ. qͥ digne recipiunt sacram̃tum ñ
librũ arbtum. pͦt mortaliter deliq̃ rint
qͥ merito pec̾ci gr̾am appositam ꝑdunt.
ꝑint grãm qͣ admaiorem uenientese
etatem possint uelle ioꝑari boñ. Uide¬
des. que uoluntatẽ p̃parat. & al uiuat.
S qͥs cuixerit eos accepisse fidem ce ca¬
itatem: Si gͦ grãm ñ rece perunt.
qͥ bene oꝑari possint cũ fuerint ad¬
ulti. ñ gͦ sufficit eis in hoc statu gra
inbaptismo cdata. nͭ ͤ ꝑillam possunt
ñ ÷ ex eoꝵ culpa. qͥa iꝰtificasti sũt a pec̃o.
Quidã putant gr̃am oꝑantem i co

Expanded text:
se; in quibus fuit Baptismus sacramentum hujus sanctificationis quam poenitendo habent. Sed si nunquam poeniterent, nec a figmento recederent, cujus rei sacramentum esse Baptismus ab illis susceptus? Potest dici: Rei quae ibi fieret, si non eorum enormitas impediret. gratia qua, cum tempus habuerint utendi libero arbitrio, possint bene velle et operari. De adultis enim qui digne recipiunt sacramentum noliberum arbitrium post mortaliter deliquerint, qui merito peccati gratiam appositam perdunt. perint gratiam, qua ad majorem venientes aetatem possint velle et operari bonum. Videdes quae voluntatem praeparat et adjuvat. Sed quis dixerit eos accepisse fidem et charitatem? Si vero gratiam non receperint, qua bene operari possunt cum fuerint adulti; non ergo sufficit eis in hoc statu gratia in Baptismo data, nec per illam possunt non est ex eorum culpa, quia justificati sunt a peccato. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdii. pͥmogenita añ om̃ẽ c̾ataͣm. Mi¬
& temꝑalẽ ex maria simul insinu¬
auit᷑ dic̃õs. Et tu bethleem effrata¬
p̃aruula es in milib tuda. Ex te egͣre¬
e dietur qui sit dominator in isrł. Et
etuałl eg ͥ sidis ab initio. a dieb et̾nitatis. eiꝰ¬

Expanded text:
ante omnem creaturam. Miet temporalem ex Maria, simul insinuavit dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrataparvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator in Israel; et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. 7
Abbreviated transcription (Latin):
runt: Scpul ose quidem int doctores q̃ri
iõ menbratim ex secantur ut eiciantur ex
it̾is pregnantium ne matres ⁊̃ si mortua
ĩ relinquantur occidant. impudñtia nimia
ur̃. Ex quo ant̾e incipit homo erͫ illo utiq
iam mori ꝑotest. Mortinuis uͦ uͥẽq illi mors¬
potuit euenire. quomͦ ad resur rectõnẽ ñ
ꝑtineat. reꝑire nequeo. Neq enĩ et monstra
aut resurrectã negabintur: aut itarefretã
credenda sunt: s pociꝰ correcta em̃dataq nͣ¬

Expanded text:
runt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri runt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri ideo membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest; mortuus vero, ubicumque illi potuit mors evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat reperire nequeo. Neque enim et monstra aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, sed potius correcta eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ens. ꝓfiteri animã hr̃e posse similitudñe
corꝑis ⁊ corꝑalium omium m̃broꝵ qͥsquis
renuit pͭ negare aĩam eẽ q̃ insop̃nis indet
ł ambłare se. ł sed̾e ł huic atq illuc gͤssu .ł
⁊̃ nolatu ferri. hoc sñ qͣdam similitudine
corꝑis nonfit Pm̃si hane simalitudini ⁊ ap
ap̃ inferos gerit noncorꝑalem s corꝑisimilẽ
ita etiam in locis uidetur eẽ ñ corꝑalib s cor¬
ꝑalium similibꝰ siue in requiesine ĩ doloribꝰ
Incassiani etiam uoluminib legitur ꝙ ñ
ft᷑ ociose. neq nich non sentiant c̃ diues ille
in inferno se flãma cruciari clamat. yñ
ꝓbat᷑ aĩas defunctoꝵ non solum sus sensibꝰ
non pͥuari s nec istis affectib .s. spe. tͥstica.¬
gu̾ali examine reseruantur qͥdam eas iã
lld̾. ⁊̃ inuestigari oꝑtet si abortiui tris.¬
de his qui iam formati sunt tollerari potest
u̾c̃q ꝙ dicitur. Infermes uͦ quis ñ ꝓcliuius
ꝑire arbitretur sic̃ semina q̃ concepta ñ fue.¬

Expanded text:
fiteri animam habere posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis renuit, potest negare animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sine quadam similitudine corporis non fit. Proinde si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit, non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis videtur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis affectibus, scilicn illo generali examine reseruantur, quiddam eas iam lud etiam investigari oportet si abortivi fde his qui jam formati sunt tolerari potest utcumque quod dicitur. Informes vero quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fue
Abbreviated transcription (Latin):
et sẽs ies scͥptum reliquid ut unũ hominẽ
dupplicẽ. ac non pociꝰ duos ꝙ fut᷑m erat si
gemini nascerentur resurrecturos ertamemꝰ
Ita ⁊ c̃. que nimia deformitate monst᷑ dnf᷑ ad

Expanded text:
 scriptum reliquit, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum erat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita et caetera quae nimia deformitate monstra d
Abbreviated transcription (Latin):
bens. hiĩ cum ordinantur solus ep̃c manꝰ eis
imponit quia administ̾ium applicantur. po¬
nit eis orarium .i. stolam fuꝑ leuũ humerũ.
ut ꝑ hoc intelligant se accepisse iugnm dñ
fuaue. quo ad sinistram ꝑtinentia diuino ti¬
mori subiciant. Accipuint et textum ennͣ¬
głii ut intelligant se eẽ p̃cones eunͣgłii .xͥ. hii
autem anteꝙͣ ordinent᷑ ꝓbent᷑ ut docet apłs
Deptimus est ordo p̾sbiterortim. p̃sb̾r grece.
senior. int̾p̃tatur latine non mͦ ꝓetate ł
decrepita senectute: s ꝓꝑ honorem et digni¬
tatem quam acceꝑunt p̾so̾ri nominantur.
qui morum prudencia et maturitate ꝯũsa¬
tõnis p̾cellere debent inppło. Sic̃ scͥptum
est. Senectus uenerabił est non diut᷑na
nͨ annoꝵ numero conputata. Cani ip s sencꝰ
hominis et etas senecturis uita inmacłata.

Expanded text:
bens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis bens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum imponit, quia ad ministerium applicantur. Ponit eis orarium, id est stolam, super laevum humerum, ut per hoc intelligant se accepisse jugum Domini suave; quo ad sinistram pertinentia, divino timori subjiciant. accipiunt et textum Evangelii, ut intelligant se esse praecones Evangelii Christi. Hi autem antequam ordinentur, probentur, ut docet Apostolus, sbyteris. Septimus est ordo presbyterorum. Presbyter Graece, senior interpretatur Latine. Non modo pro aetate vel decrepita senectute, sed propter honorem et dignitatem quam acceperunt, presbyteri nominantur; qui morum prudentia et maturitate conversationis praecellere debent in populo. Unde scriptum est: Senectus venerabilis est, non diuturna, nec annorum numero computata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectuti
Abbreviated transcription (Latin):
ne ministri dicumtur. qi sic̃ insac̃dote con¬
secratio. ita indiacono ministũ dispensatio
inpatena et calice. oblationes qͦ inferre
et disponere in altari. conponere. ⁊̃ mensã
domini et uestire. crucem ferre. et p̃dica¬
.t. itadiaconib nouũ p̾dicare p̃ceptũ est:
ad ip̃m etiam ꝑtinet offictũ p̾cum. ⁊ reci¬
tatio cathecuminoꝵ nominũ. Ip̃e p̾monet
Autros hr̃e ad dm̃. ip̃e donat pacem ⁊ ip̃ean¬
nũciat. Ꝙ autemhuic ordini a moysesta
et casula in dieb ieiunii conplicatur. qr
quicqͥdlaboris et sustinentie inhac uita
tolleratur: qĩ inlena portatur. donec ĩdex
tera .i. inet̾nitate. requies habeatur. hic
ad hoc officium elegerrait ⁊ or̃one p̃mis¬
sa manꝰ eis imposuerunt. Uñ et consintu¬
do moleuit. ut inomĩ matͥce ecłia .uni. di¬
hii funt .uii. angłi tuba canentes ĩappocã¬
qui quales eẽ debeant apłs docet timocheo scri¬

Expanded text:
ne ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote conne ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita et in diacono ministerii dispensatio in patena, et calice, oblationes quoque inferre et disponere in altari; componere etiam mensam Domini, et vestire; crucem ferre, et praedica ita diaconibus novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum etiam pertinet officium precum, et recitatio catechumenorum nominum. Ipse praemonet aures habere ad Dominum; ipse donat pacem et ipse annuntiat. Quod autem huic ordini a Moyse staet casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleratur, quasi in laeva portatur, donec in dextera, id est, in aeternitate, requies habeatur . Hic ad hoc officium elegerunt, et oratione praemissa manus eis imposuerunt. Unde et consuetudo inolevit, ut in omni matrice ecII sunt septem angeli tuba canentes in Apocaqui quales esse debeant Apostolus docet Timotheo scri
Abbreviated transcription (Latin):
diaconum ꝑtinet calicem et patenam ad
altare xͥ. deferre: et leuitis tradere. eisq
ministrare. Urceolum qͦ et aꝗͣ manile et
lex continencie imponitur: qr altari ꝓpin
nib pon̾e maltari. qnͣtum sussic̾e ꝑossit pło
nec non corꝑales et pallas et substratoria lauare:
ceolum cum aquamanili et manitt̃gium. hoc¬
officionsus est dñs qnͣdo linteo sep̃cux it et
miteris aquam inꝑeluim. pedes discipłoꝵ la¬
uit et linteo tersit: dediaconis.
Saconorum ordo .yi. tenet locum pt sena
et seruirent ꝓisrł coram aaron et filiis eiꝰ in
tab̾naculo ip̃iq gestarent archam et taber¬
naculuim et omĩa uasa eiꝰ et incͥcuitu tab̾na¬
cłi excubarent. et intnͣsportando taberna¬
uire intaber nacło quam regłam innouo .t.¬
hoña est robusta leuite gͦ. ex nomine auc¬
tͥoris uocati sunt. Deleui emĩ leuite exorti
sunt. aquib intemplo misticisacram̃ti
mistĩa explebantur. hii gͦce diacones lati¬

Expanded text:
dyaconum pertinet calicem et patenam ad dyaconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre et levitis tradere eisque ministrare; urceolum quoque et aquamanile et lex continencie imponitur, quoniam altari nibus ponere in altari, quantum sufficere possit populo, necnon corporales, pallas et substratoria lavare. ceolum cum aquamanili et manutofficio usus est Dominus, quando linteo se praecinxit, et mittens aquam in pelvim, pedes discipulorum lavit, et linteo tersit. 8. De diaconis. Diaconorum ordo sextum tenet locum, propteret serviret pro Israel coram Aaron et filiis ejus in tabernaculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transportando tabernaussi sunt servire in tabernaculo, quam regulam in novo Trenda est robusta. Levitae ergo ex nomine auctoris vocati sunt. De Levi enim Levitae exorti sunt, a quibus in templo mystici sacramenti mysteria explebantur. Hi Graece diacones, Lati
Abbreviated transcription (Latin):
offẽndum. tc̃ enĩ accendiuntur luminaria
et deportantur abeis. non adeffudandas ae-¬
ris tenebras. cum soleo temꝑe rutilet. s ad
signum leticie demonstrandum ut sub typo
legitur. Erat lux uera q̃ illininat omnẽ
ratio luminarium insacͣrio. insacͣris ip̃e
cereum portat. ip̃e urceolum cñ uino ⁊ aqͣ
suggesta peucbar stia subdiaconis ỹꝑat
hiicũ ordinantur. Eumedoctifu̾int abep̃o
qualiter inofficio suo agere debeant ab
archidiacono accipunt caidelabrum c̃
cereo et urceolumu aciũ hoc officium dñs
se habere testaturdicens. Egosum lux mũ
ad illuminan᷑as tenebras aquilon ares de subdiadoni
ͥntꝰ ẽ ordosubdiaconoꝵ. grecẽ ypodiacones Isid̾e¬
yocantur quos nos subdiaconos dñis. qͥiõ
sic appellantur: qr subiacent p̃ceptis ⁊ offici¬
is leuitar̃. Oblationes enĩ. intemplo afidelib¬
suscipiunt. et leuitis suponendas altarib de¬
ferunt: hii aptid hebreos nathĩnei uocant᷑¬
.i. inhumilitate domino seruientes. Ad sub¬

Expanded text:
offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria et deportantur ab eis non ad effugandas aeris tenebras, cum sol eo tempore rutilet, sed ad signum leticie demonstrandum, ut scilicetlegitur: Erat lux vera, que illuminat omnem ratio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum. Hoc officium Dominus se habere testatur dicenad illuminandas tenebras aquilonares. 7. De subdiaconis. Quintus est ordo subdiaconorum. Graece hypodiacones vocantur, quos nos subdiacones dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enisuscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hii apud Haebraeos Nathinnei vocantin humilitate domino servientes. Ad sub
Abbreviated transcription (Latin):
uebantur educ̾e̾t. Si enim iusti illue descẽ¬
debant. multo mag̃ iniusti. & sic̃ tͣdit auc¬
toritas cum iustos eduxie. iniquos ibi re¬
liquid mom̃ordit enim infernum. ñ ab¬
sorbuit. Quidam putant luciferum mĩ
fernum religatũ ex quo temptauit. xͫ¬

Expanded text:
nebantur educeret Si enim justi illuc descennebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam putant Luciferum esse in inferno relegatum ex quo tentavit
Abbreviated transcription (Latin):
t sicut int̾ bonos angłos p̾lationeᷤ.
alii aliis p̃sunt. ita & int̾ malos
alii aliis p̃lati sunt & alii aliis sub¬
iecti. Quamdiu durat mundus. angłi
demonib p̃sunt. s in futo om̃is euacua¬
alias maiores ł minores. Quidam enĩ
uni ꝓuincie. alii uni homini. Aliqui
lo uitio maxime pot̾ homines temp¬
tare aquo nominantur. Iñ ÷ etiam ꝙ
nomine demonis diuitie uocantur
.s. mammona. Est enim mamona no¬
m̃ demonis quo noie uocaut᷑ diuttie
scd̾m sẏram linguam. hoc aũ ñ iõ ÷ ꝙ
diabolus in potestate ħat dare ł au¬
ferre diuitias cui uolu̾it. s quia eis utit᷑
ad hominum temptationem & decep¬
tionem. An om̃s demones sint. in hoc
ere caliginoso an aliqui sint ĩ inf̾no.
olet autem queri utrum om̃s in
isto aere caliginoso sint. an aliqͥ
iam sint ininferno qͦd ininferno co¬
tidie descendant aliqui demonum
u̾i simile ÷ qui aĩas illuc cruciandas
qui illic aĩas detinent atq cruciant.
Qd̾ autẽ aĩe maloꝵ. illic descendant.

Expanded text:
 sicut inter bonos angelos alii aliis praesunt, ita inter malos alii aliis praelati sunt, et alii aliis subjecti. Quandiu enim durat mundus, angeli hominibus praesunt. Sed in futuro omnis evacuaalias majores vel minores. Quidam enim uni provinciae, alii uni homini, aliqui lo vitio maxime potest homines tentare, a quo denominatur. Inde etiam est quod nomine daemonis divitiae vocantur, scilicet mammona. Est enim Mammon nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae secundum Syram linguam. Hoc autem non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et deceptionem. 5. An omnes daemones sint in hoc aere caliginoso, an aliqui sint in inferno. Solet autem quaeri utrum omnes in isto aere caliginoso sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant,
Abbreviated transcription (Latin):
boͣni peccare possint. necͣ mali
bñ uelle ł bene oꝑari. uidet᷑ qd̾ iam
ñ ħant lib̾um arbitrium si inut᷑mq
partem flecti ñ possunt. cum lib̾um
arbitrium ad utrumq se habeat. Uñ

Expanded text:
e possint, nec mali bene velle, vel bene operari, videtur quod jam non habeant liberum arbitrium, quia in utramque partem flecti non possunt, cum liberum arbitrium ad utrumque se habeat. Un
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ sint ꝯfirmati ꝑ grãm ut peccare
ñ possint & mali ita obdurati in malo¬
ꝙ angłi qui ꝑstit̾unt ꝑ grãm
cõfirmati sunt. & qui ceciderunt agrã
dĩ deserti sunt. & boni quid̃ in tm̃ con¬
firmati sunt ꝑ gram qd peccare ne¬
queunt. mali uͭ ꝑ malitiam adõ st̃
obstinati. ꝙ bonam uolonntatẽ Hr̃e.¬

Expanded text:
A DEO SUNT CONFIRMATI PER GRATIAM UT PECCARE NON POSSINT; ET MALI ITA OBDURATI IN MALOd angeli qui perstiterunt, per gratiam confirmati sunt; et qui ceciderunt, a gratia Dei deserti sunt. Et boni quidem in tantum confirmati sunt per gratiam, quod peccare nequeunt. Mali vero per malitiam adeo sunt obstinati, quod bonam voluntatem habe
Abbreviated transcription (Latin):
num dĩm̾sus sit. siue ñ. c̾dibile ẽ
fraudulent̾ ac uiolent̾ oꝑabit᷑. & ideo
forte dr̃ tc̃ saluendus. quia tunc da
a scĩs. ñ accedunt ampliꝰ ad alios.
liis quoq qui ascis iuste & pudi¬
ce uiuentib uincunt᷑ potestas
alios temptandi uidet᷑ adimi. unde

Expanded text:
num demersus sit sive non, credibile est fraudulenter ac violenter operabitur, et ideo forte dicitur tunc solvendus, quia tunc daba sanctis, non accedunt amplius ad alios. Aliis quoque qui a sanctis juste et pudice viventibus vincuntur, potestas alios tentandi videtur adimi. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe antixͥ. qñ erit tanta tͥbulatio. ut
ibi religatum dñt. ab eo tempore quo
temptauit xp̃m in deserto ł in passio¬
ne. &e uinctus ÷ abeo. Ip̃m putant pͥmũ¬
hominem temptasse & scd̾mdm̃. s ab

Expanded text:
ando erit tanta tribulatio, ut ibi relegatum dicunt ab eo tempore quo tentavit Christum in deserto vel in passione, et victus fuit ab eo. Ipsum putant hominem
Abbreviated transcription (Latin):
secum tͣxit t̾ciam partem stellar̃. quia¬
lucifer ille aliis maior. ñ solus cecidit. s
cum eo alii multi. qui ei in malicia cõn¬
senserunt. eosq cadentes huiꝰ cãliginosi
aeris habitaculum recep̃. & hoc ad nrãm

Expanded text:
secum traxit tertiam partem stellaruLucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia conenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram
Abbreviated transcription (Latin):
cessum habitare in celo quia locuᷤᷤ
cdarus ÷ & amenus. nec in t̾ra nob̾cum.
ne homines uimis infestarent. s iuxta
apłi petͥ doctͥnam in epła canonica tra¬
ditam in aere isto caliginoso qui eis qͣsi
carcer usq ad tempꝰ iudicũ deputat᷑ ẽ¬

Expanded text:
cessum habitare in coelo, quia clarus locus est et amoenus; nec in terra nobiscum, ne homines nimis infestarent. Sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola 2 canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus e
Abbreviated transcription (Latin):
& uincentes minuant exertitum de¬
monum. uelud qͣm płimos eoꝵ inte¬
rimant. nec ultra fas sit illi sp̃m. qui
ab aliquo sco caste & pudice uiuendo
uictus ẽ. ĩ pugnare it̾um aliũ scm hoĩem.
hoc aũ putant quidam intelligendũ

Expanded text:
 vincentes, minuant exercitum daemonum: vel ut quam plurimos eorum interimant, nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo, victus est, impugnare iterum alium hominem. Hoc qu
Abbreviated transcription (Latin):
de maiorib & minorib quidam ꝑ¬
stit̾unt. ita de utroq gͣdu quidam cor¬
ruerunt. int̾ quos fuit unus omĩb aliiᷤ
cadentib excellentior. nec int̾ stantes
aliquis eo fuit digmior sic̃ testimo¬
niis auctoritatũ monstrat᷑ ait enĩ iob.
Ip̃e pͥntipium uar̃ dĩ. & in erechiele
legit᷑. Tũ signaculum similitudinis.
ait. Quanto in eo subtilior : nata. ed
mag̃ in illo imago dĩ simił insinuatꝰ ĩ¬

Expanded text:
de majoribus et minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, c. Ipse principium viarum dei. Et Ezechiele dicitur: Tu signaculum similitudinis pait: Quanto in eo subtilior est natura, eo magis in illo imago dei similis insinuatur im
Abbreviated transcription (Latin):
fides salubrima q̃ ad u̾am beatitudinẽ
duc̃. gignit᷑. nuit᷑. defendit᷑. roborat᷑. qͣ
scĩa ñ pollent fideles płimi qͣmuis pol¬
leant ip̃am fide płimi. Aliud ÷ enim
scire tm̃mͦ quid hõ c̾de debeat ꝓpt̾ adi¬
piscendam uitam beatam. aliud pẽ
scire quomͦ id ipm̃ hoc & piis opitulet᷑
& ꝯtra impios defendat᷑ q̃ ꝓpͥo uoca¬
bulo appellat᷑ scĩa. De his quoq dua

Expanded text:
fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur; qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quomodo hoc ipsum et piis opituletur vel contra impios defendatur; quae proprio vocabulo appellatur scientia. De his quoque dua
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ spẽm alicuiꝰ rei. ut u̾bi gr̃ã. Si quis in
auro ł ligno ł alia re faciat spẽm serpẽ¬
tis. ł auis. ł aliꝰcuiꝰ rei. & statuat ad adorãd̾
ñ ydolum s similitudinẽ fec̃. Qui uͦ fac̃
ut si quis humanis m̃bris cap̃ canis ł arie¬
tis formet. ł in uno habituͭ. duas facies. ñ
similitudinẽ s ydolum fac̃. qr fac̃ qd ñ
ht̃ aliquid simile sui. Idõ dic̃ apłs qͥa¬

Expanded text:
t speciem alicujus rei; ut, verbi gratia, si quis in auro vel in ligno vel alia re faciat speciem serpentis vel avis vel alterius rei, et statuat ad adorandum, non idolum sed similitudinem fecit. Qui vero facit ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, non similitudinem, sed idolum facit, quia facit quod non habet aliquid simile sui. Ideo dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯplectat qͣm de uirtute habeo uot̾ionẽ.
uirtꝰ ÷ caritas qͣ id qd̃ diligẽd̃ ÷ diligr̃.
ħ &e in alũs maior in aliis minor. in alu̾s¬
in aliis nulla ⁊ plenissima uͦ q̃ iam ñ
possit aug̾i: qͣmdiu ħ hõ uiuit in nemi
nethic insinuari uidet᷑ qd̾ aliquis ea
rõne possit dici hr̃e unam uirtutem
mag̃ qͣm aliam. qr ꝑ caritatem mag̃
asfitit᷑ in actu uirtutis uniꝰ qͣm alt̾uis.

Expanded text:
ionem, virtus est charitas, qua id quod diligendum est diligit. Haec et in aliis major est, in aliis minor, et in aliis nulla est; plenissima vero quae jam non possit augeri, quamdiu hic homo vivit, in nemine est. Hic insinuari videtur quod aliquis ea ratione possit dici habere unam virtutem magis quam aliam, quia per charitatem magis efficitur in actu unius
Abbreviated transcription (Latin):
& eũ qui unã ñ ht̃ nullã hr̃e. nec sic pec
distortius. Si aũ ꝙ puto ẽẽ u̾ius sacͥsq
litt̾is ꝯgruentiꝰ. ita sunt aĩe intẽtiones:
ut corꝑis m̃bra. ñ qd̾ uideant᷑ locisis qd̾
sentiant᷑ affectib. & aliꝰ illuminat᷑ ampliꝰ.
allꝰ minus. alius oĩo caret lumine ꝓfec
fectustan alio accu mag̃. in alio minus. in
ñ hr̃e. & aliam mag̃. aliã minꝰ habe uͥtutẽ.
Nam ł maiorẽ ͤĩisto caritatẽqͣm in illo: recte pos¬
sumꝰ drẽ. & aliꝙͣ. in isto nullã in illo. qͣnt̃
ꝑtinet ad caritatem q̃ pietas ÷ Et in
uno hoĩe quid̃ maiorem ħat pudicitiã

Expanded text:
 eum qui unam non habet, nullam habere, nec sic peccdistortius. Si autem quod puto esse verius, sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones, ut corporis membra non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud illuminantur amplius, aliud minusfectus est, in alio actu magis, in alio minus, in non habere, aliam magis, aliam minus habere virtutem. Nam et, Major est in isto charitas, quam in illo, recte possumus dicere; et, Aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad charitatem quae pietas est: et in ipso uno homine quod majorem habeat pudicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem uͥ pendẽt omĩa. qr ꝑfectio ÷¬
& finis omĩum. Tũnc enĩ & p̃cepta & ꝯsi¬
lia recte fiunt: cum referunt᷑ ad diligẽ
referat᷑ ad caritatem: ñdum fit sic̃ fiꝰ
oportet qͣmuis fiꝰ uideat᷑. Inimitꝰ enĩ
uistitie ÷: qui pene timore ñ peccat.

Expanded text:
aritatem ubi pendent omnia, quia perfectio et finis omnium. Tunc enim et praecepta et colia recte fiunt, cum referuntur ad diligenreferatur ad charitatem, nondum fit sicut fieri oportet, quamvis fieri videatur. Inimicus enim justitiae est, qui poenae timore non peccat.
Abbreviated transcription (Latin):
tus eiꝰ ÷. Si gͦ colat mens hoĩs dm̃
cuiꝰ ab eo capax fc̃a ⁊ & cuiꝰ ẽẽ parti¬
ceps pot̾. sapiens ip̃a fit. & ñ sua luce
s summae illꝰ partitipatione lucis sa¬
ñ enĩ parcitipatione sui sapiens ⁊ ẽ
mens partitipatione c̃i. Sic etiam
dr̃ iustitia dĩ ñ solum illa qua ip̃e iustꝰ:
s etiam illa qͣm dat hoĩ cum iustificat
Colet etiã queri utr̃ iurtutes ita sint

Expanded text:
tus ejus est. Si ergo colat mens hominis Deum cujus ab eo capax facta est, et cujus esse particeps potest, sapiens ita fit, et non sua luce, sed summae illius lucis participatione saNon enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sic etiam dicitur justitia Dei non solum illa qua ipse justus est, sed etiam illa quam dat homini cum justificat C
Abbreviated transcription (Latin):
ut quic̃q fu̾nt eqͣles u̾bi gr̃a in fortitu¬
dine eqͣles sint & prudentia. ⁊ iustitia.
& temꝑantia. Si enĩ dixeris eqͣles ẽẽ
istos in fortitudine s illum pr̃are prri¬
dentia. seqͥtͦ ut huiꝰ fortitudo minus
prudens sit. ac ꝑ hoc nec fortitudine
equales sunt. qr ÷ illius fortitudo pru¬
dentior. atq ita de cet̾is uirtutib ĩue¬
nies si om̃s ead osid̾atione ꝑcurras.
Ex his clarescit om̃s uirtutes ñ tͦ eẽ
cõnexas s etiã pares in aĩo hoĩs. Cũ gͦ

Expanded text:
bi gratia, in fortitudine aequales sunt et prudentia et justitia et temperantia. Si enim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non modo esse connexas, sed etiam pares in animo hominis. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& sciãm. Cum enĩ legit᷑ u̾bum caro .F.
⁊ in u̾bo intelligr̃ filiꝰ dĩ uerus. in carne
agnoscit᷑ uerus hõĩs filiꝰ. Itͥ cum dr̃. ui
dimꝰ plenũ grẽ & u̾itatis. gr̃ã referamus
quid distet int̾ sapiãm & intlłm uideaoꝰ.¬

Expanded text:
quia ad contemplationem sapientia, ad actionem vero scientia pertinet. Ecce aperte demonstratum agnoscitur verus hominis filius. Item cum dicitur: Vidimus plenum gratiae et veritatis; gratiam referamus quid distet inter sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
tas. q̃ qͣntomag̃ ÷ in hoĩe tantomag̃
÷ uirtute p̾ditus. qͣnto uͦ minꝰ. tanto
minus inẽ uirtus. & qͣntominꝰ in est
trumꝰ uͦ parit̾ quiꝰ om̃s possideat᷑
uirtutes. an alie mag̃. an alie
minui in aliquo ferneant. qͣuestio ÷.
Quibdam enĩ uidr̃ qd̾ alie mag̃ alie
minius habeant᷑ ab aliqͦ sic̃ in iob pa

Expanded text:
 in homine, tanto magis est virtute praeditus; quanto vero minus, tanto minus inest virtus; et quanto minus inest Utrum vero pariter quis omnes possideat virtutes, an aliae magis, aliae minus in aliquo ferveant, quaestio est. Quibusdam enim videtur quod aliae magis, aliae minus habeantur ab aliquo; sicut in Job pa
Abbreviated transcription (Latin):
tum ÷ & in pͥmo gͣdu cum mundo de¬
Pot̃ timor ille dici nat᷑ał siue humanꝰ¬
bid̃ ied. qui om̃ib hoĩb in ÷ quo horret᷑ morᷤ.
ac formidat᷑ pena. & dr̃ timor iste na¬
turał. ñ qr accesserit hõi ex nat᷑a scd̾
qd pͥus fuit instituta. qr ñ fuit iste
timor concretus hõi. nec de bonis nat᷑a᷑lib:
s quia ex corrupta nata ꝑ peccm̃ om̃ib
adueñ. cui corruptio inoleuit tamqͣm ẽẽt

Expanded text:
tum est, et in primo gradu cum mundo dePotest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur mors ac formidatur poena. Et dicitur timor iste naturalis, non quia accesserit homini ex natura secundum quod prius fuit instituta, quia non fuit iste timor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio inolevit, tanquam esset
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾ea considari oportet cum
tres ꝑsone coeqͣles sibi sint. utrũ
relatiue. hoc dicatur. an scd̾m sub̾am. Et si
relatiue utrũ. s relationem an ẜ eẽntram
ꝯsid̾anda sit eqͣlitas. De iñ quids ipa eqͣli¬
tas. Ad ꝙ diñs quia sic̃ simile nicłi sͥ: Si
militudo enim ut ate hylaꝵe. sibi ip̃i ñ ÷
ita & eqͣle aliquid sibi ñ dr̃. ac ꝑħ sic̃ si

Expanded text:
erea considerari oportet, cum tres personae coaequales sibi sint, utrum relative hoc dicatur, an secundum substantiam; et si relative, utrum secundum relationem, an secundumsideranda sit aequalitas; deinde, quid sit ipsa aequalitas: Ad quod dicimus quia sicut simile nihil sibi est similitudo enim ut ait Hilarius, sibi ipsi non est, ita et aequale aliquid sibi non dicitur; ac per hoc si
Abbreviated transcription (Latin):
pellatio tñi relatiua. Similitudo uͦ ⁊ indif¬
ferentia. Uñ quibusdam ñ indocte uidet᷑
nõie eqͣlitatis ł similitudĩs ñ ad aliquid
poni. s remou̾i. ut ea rõe dicat᷑ filiꝰ eqͣlis
pr̃i. quia nec maior ⁊ eo. nec minor ⁊ ħ
ꝓpt̃ unitatẽ eẽntie. Ita ⁊ simul dr̃. quia nͨͦ
diu̾sus. nec alienꝰ. nec in aliqͦ dissumł. ⁊ ħi

Expanded text:
litudo vero indifferens essentia. Unde quibusdam non indocte videtur nomine aequalitatis vel similitudinis non aliquid poni, sed removeri ut ea ratione dicatur Filius aequalis Patri, quia nec major est eo, nec minor, et hoc propter unitatem essentiae. Ita et similis dicitur, quia nec diversus, nec alienus, nec in aliquo dissimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯraemorat ex pte uͦ insolutarelinqñs. Ait is
Queret aͥs anullꝰ dolor tangat mortuos de ai
Cu respondeo magña et̃ questionẽ nec inp̃ sꝰ.¬
curam deniius quos sciunt uiuere. qi nec
erati. nec inrequiebeatoꝵ uͥ larar̃ ⁊ abra.¬
ham quamuis longe agnoscebat nõ tñ iõ¬

Expanded text:
arte vero insolutam relinquens, ait enim: Quaeret aliquis an ullus dolor tangat mortuos de hisCui respondeo magnam esse quaestionem, nec in praecuram de vivis quos bene sciunt vivere, quia nec nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , id
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ spectanti a om̃s coninunit̃ electi cog¬
noscant s diffeñt᷑. suchis ĩ d̾o noscibile mai dĩg
beatitudimi ꝑtinens incognitũ alicͥ beatoꝵ.
Ss gͥ cuncta illa nidebunt. quoꝵ cognitio bea
titudini sernͣs in mͦuilendi differrent: aliꝰ

Expanded text:
tudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digbeatitudini pertinens incognitum alicui beatorum. Omnes ergo cuncta illa videbunt, quorum cognitio servit beatitudini; sed in modo videndi diff
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Qm̃ iłq sñ fine: s inbeatitudine ist
aliꝰ alio pr̃abiliꝰ. Inmiseria uͦ illa aliꝰ alio
colerabiliꝰ ꝑmanebunt. Ex his apparet ꝙ
sic̃ boni diffenter glorificabuntur: aliimag̾
alii muiꝰ. ita et mali diffe̾nter in inferno
punientur. Sic̃ ix ĩ domo pr̃is .i. ĩ regno

Expanded text:
ique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno
Abbreviated transcription (Latin):
aiti ⁊ tunc apparebit signum filii homini¬
et. ⁊ c̃. Ios aphat autem int̾p̾tatur indiciũ
gregabuntur om̃s inpii. Iustiuͦ non descen¬
in nubib eleuabunt᷑. obuiam xͦ. De qͣli¬
eniente autem ad iudicium tate liu̾ia¬
magna. sol et luna dur᷑ obscurari. uidi¬
non sui luminis pͥuat̾one s suꝑneni ciũ.¬
ente maioris luminis claritate. ytutes

Expanded text:
t tunc apparebit signum Filii hominis, etc. Josaphat autem interpretatur judicium gregabuntur omnes impii. Justi vero non descenin nubibus elevabuntur obviam eniente autem ad judicium Domimagna, sol et luna dicuntur obscurari, non sui luminis privatione, sed superveniente majoris luminis claritate. Virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
moecas s inde ẜoĩa merner. Eoredient᷑ is elec
mui slocoset intelligentia ẜ uisione manifesta
adiudendũ impioꝵ cruciatus quos tudentes
non dolore aficientur s leticia saciabuntur.
agentes gr̾as desnalid̾atõne uisa impioꝵ m
astabili calamitate. yñysayas Impioꝵ torĩta
descoens ⁊ exeor uisione leticiambonoꝵ ex

Expanded text:
redientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ nͥ eẽ insũmacecitate : Siqͥd̾ d̾s habitat lucẽ
ĩ accessibilẽ. hece t enebre hic iam incipiunt ĩ pec¬
cante cũ abint̃ior dĩluce secluditur s nõ penit᷑
dum in hac uitaest. Ccce qr̃ peccator. iͥ dicitur
pati ext̾iores tenebras. et non hic qi ĩsecludet᷑¬
penitus aluce d̾i ꝙ non hͥ s quomͦ intelligẽ¬
Daest illa seclusio : anqi ñ iidebunt dm̃ ꝑ

Expanded text:
quidem habitat Deus lucem inaccessibilem? Hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab interiori Dei luce secluditur, sed non penitus dum in hac vita est. Ecce quare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetpenitus a luce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum per
Abbreviated transcription (Latin):
tate mĩta simul oꝑaq mutare. et ea gerere q̃
dõ placeant. Ꝙ. qui ihacuita nonfecerichabe.¬
suis s indulgentiam in conspectu dĩ ñ ĩueniet.
quia ⁊ sierit iͥ. stimułꝰ penitudinio nlła iͥ erit
coerrectõ uoluntatis: atalib enĩ itaculpabit᷑
iniquitas sua ut nlłatenꝰ ab eis possit ł diligi
tił defid̾ari iusticia. uoliuntas enĩ eoꝵ tałerit
ut hãt iuse semꝑ malignitatis sue supplicium.
et̾mi c̃ diabolo ⁊ angli̾s eꝰ deputat. sic̃ nlła ha¬
bebunt ult̾ꝰ reqͥẽ. sic bonã hr̃e nult aitenꝰ potue¬
runt uolũtate ex sic̃ coheredib xͥ dabitur p
fecho gr̃e adet̾nanigłam. ita consortib diaboli
cumulabit ip̃a malignitas penam. qñ ext̾iori¬
b deputat tenebͥs. nlło illustrabunt᷑ int̾or
lumine u̾itatis. Ex his apparet reꝓbos ĩ ifer¬
no sic penitẽciam gesturos. ut ꝑ eamp̃uã uolũ¬
tatẽ non deserant. et illa maligna uoln̾tas erit

Expanded text:
tate merita simul operaque mutare, et ea gerere quae Deo placeant. Quod qui in hac vita non fecerit, habetiam in conspectu Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis, a talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia, voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se seignis cum diabolo et angelis ejus deputati, sicut nullam habebunt ulterius requiem, sic bonam nullatenus poterunt habere voluntatem. Et sicut cohaeredibus Christi dabitur pe ad aeternam gloriam, ita consortibus diaboli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntatem non deserant; et illa maligna voluntas erit
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ .s. uariep̾mioꝵ dignitates s uͭ d̾s erit oĩa ĩ
oĩb erit ⁊̃ ĩ dispcari claritate ꝑar gaudiũ uͦꝙ
capitis om̃i erit ꝑuincłm caritatis. Ex his dat᷑
intelligi ꝙ pargaudiũ oñs habebunt. ⁊ si dis¬
parẽ cegnitonis cdaritat̾e. qi ꝑ caraͥtate q̃ ĩ sig̾tis
gaudent sumse ip̃o haberet: s si par erit cũctor
gandirmuidet᷑ ꝙ par sit om̃tũ beatitudo ꝙ
ꝯstat oĩo ñ eẽ. adꝙ dici potest ꝙ beanitudo par ẽt
sitta eẽt par gaudiũ. uͦ ⁊̃ par eẽt cognitõ.s qr ħ
non erit. ñ faciet paritas gaudii paritatẽ
beatitudinis potest ⁊̃ sic accipi par gaudiũ.
ut non referatur paritas ad intensioñ affec.¬

Expanded text:
aemiorum dignitates: sed ubi Deus erit omnia in omnibus, erit etiam in dispari claritate par gaudium; ut quod capitis omnium erit per vinculum charitatis. Ex his datur intelligi quod par gaudium omnes habebunt, etsi disparem cognitionis claritatem, quia per charitatem quae in singulis gauderet si in seipso haberet. Sed si par erit cunctorum gaudium, videtur quod par sit omnium beatitudo; quod constat omnino non esse. Ad quod dici potest quod beatitudo par esset si ita esset par gaudium, ut etiam par esset cognitio: sed quia hoc non erit, non faciet paritas gaudii paritatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affec
Abbreviated transcription (Latin):
itust ẜ u̾tutẽ uiuere ꝙ solũ est beate uiuere:
Non gͥ om̃s beate titaere tiolunt. Imo p anciħ
uolunt. siñ est beate uĩnere nͥ scd̾ uirtit̃e aĩ
uiuere. ꝙ multi nolunt. Ita ne falfr̃m erst ũn
nͦ ip̃ cicero dubitauit. Ait enĩ. Beati certe
onĩs eẽ uoluntus. absit ut hoc falstum eẽ dica¬
mus. Quid gͥ : an dicendñ est etiam fi. nicħ¬
sit aliud beate uiu̾e̾ quam scd̾ animi uͥtutẽ¬

Expanded text:
um virtutem vivere, quod solum est beate vivere? Non ergo omnes beate vivere volunt, imo pauci hoc volunt, si non est beate vivere, nisi secundum virtutem animi vivere, quod multi nolunt. Itane falsum erit, unde nec ipse Cicero dubitavit? Ait enim in Hortensio: Beati certe omnes esse volumus. Absit ut hoc falsum esse dicamus. Quid ergo? An dicendum est, etiamsi nihil aliud sit beate vivere quam secun
Abbreviated transcription (Latin):
Stella is astella .i. electuc abelecto differt ĩ cla¬
claritate mentis et corꝑis. alii enĩ aliis uicimꝰ
clariꝰq dĩ sp̾em contemplabuntur: et ip̃a ꝯtẽplã¬
di diffẽntia diu̾sitas mansioñ uocatur. Domꝰ
gͦ est una .i. denarius. est untis s diu̾fitas est
ibi mansioni .i. diffentia claritatis. quia
uirum est et sũmũ bonum. beatitudo et nĩta
om̃ium .s. d̾s ip̃e. hocbono õs electi ꝑfruent᷑
s alii aliis pleniꝰ. ꝑfruentur uͦ itdendoꝑ

Expanded text:
stella, id est, electus ab electo, differt in claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia diversitas mansionum vocatur. Domus ergo est una, id est, denarius est unus; sed diversitas est ibi mansionum, id est, differentia claritatis; quia unum est et summum bonum beatitudo et vita omnium, id est, Deus ipse. Hoc bono omnes electi perfruentur, sed alii aliis plenius. Perfruentur autem videndo
Abbreviated transcription (Latin):
Dintes igat uir qꝙ delataro ⁊ dinite. eule¬
legitur Audiat. aygi responsum dicents.
palib contineri cumsint sñcorꝑe ñ der᷑¬
gulifa ueant et diuitẽ sitientẽ in loco fuisse¬
p̃patasse linguam ⁊ stllã d̾ latari digito
cupisse. S meliꝰ est dubitare de ⁊ occłtis
ꝙ litai gare de incertis. Diuitem ĩ surꝓh¬
co pauꝑem inrefrigerio et̃ non dubito.
Ss q modo intelligatur lingua latari digitꝰ¬

Expanded text:
intelligatur quod de Lazaro et divite legitur, audiat Augustini responsum dicentis,poralibus contineri, cum sint sine corpore, non deui faveant, et divitem sitientem in loco corporpraeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubito. Sed quomodo intelligatur divitis lingua, digit
Abbreviated transcription (Latin):
line illuminabit te: S erit tͥ dñs ilticem
sempit̾nam s his ũbis non negat solem et
lunam t̾ẽ licͥere. s sigficat his quierũt ĩ et̾na
beatitudine nullum lucis usum pr̃are qr ut
ait ieꝵ suꝑ etundem locum. celi t̾req solis
atq lune nod̾ cessabit officiũ ⁊ er̃ ip̃ dnĩs lum
suis inꝑpetuum. Potest etiã intelligi istud
ysaie ea rõne dictum ꝙ sol. ⁊ luna non t̾c̃ habe
sui m̃cedem suscipiet. uñ ꝓpħa: lucebit seꝑ¬
templicit̃ et nonueniet ad occasum nͨ sol. nͨ
limna. s mordine qͦ creatisunt stabunt. ne
coꝵ. Uñ abacuc. Sol et luna steterunt ĩ ordine
suo. Ecce Aꝑte dicit solem et lunã t̃cluc̃e s
stabiliter ꝑmanẽ. yetiam sigc̃at infermĩ
ẽẽ subt̾ra. Si uͦq̃ritur quissit usꝰ uicis soł
cititates due.una xͥ. alt̾a diaboli una bonoꝵ

Expanded text:
lunae illuminabit te; sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam. Sed his verbis non negat solem et lunam tunc lucere, sed significat his qui tunc erunt in aeterna beatitudine, nullum lucis usum praest 10, super eumdem locum, coeli et terrae, solis atque lunae nobis cessabit officium, et erit ipse Dominus lumen suis in perpetuum. Potest etiam intelligi illud Isaiae ea ratione dictum, quia sol et luna tunc non habebsui mercedem suscipiet. Unde Propheta: Lucebit septempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne eorum. Unde Abacuc, c. 3: Sol et luna steterunt in ordine suo. Ecce aperte dicit solem et lunam tunc lucere, sed stabiliter permanere; ubi etiam significat infernum esse sub terra. Si vero quaeritur quis usus lucis solis civitates duae: una Christi, alia diaboli; una bonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
lux̾ sol inpͥma conditõne . uii. dierum añ
peccatum pͥmi hoĩs tm̃ luccebit post iudi¬
diciũ. Minorata i fuit lux solis ⁊ lime
alioꝵ q sider᷑ ꝑ peccatũ pͥmi hominis. S
tẽ recipiet sol m̾cedem sui laboriꝯ qr septẽ.¬
ꝑlict̃ lucebit. et t̾e̾ non erit uicissitudo

Expanded text:
luxit sol in prima condicione septem dierum ante peccatum primi hominis, tantum lucebit post iudicium. Minorata enim fuit lux solis et lune aliorumque syderum per peccatum primi hominis, sed tunc recipiet sol mercedem sui laboris, quia septempliciter lucebit et non erit vicissitudo
Abbreviated transcription (Latin):
uix ⁊ raro ł numꝙͣ m̃tẽ reuocent. ut qͥni¬
mio pond̾e̾ p̃muntur: ad eo stupescunt et
turbantur: ut intĩm mała cogitatõnẽ ñ
extendant s illuc tendit impetus cogitatõ¬
nis uͥsentitur uis doloris. S in hac uita nltꝰ
ad eo malus est ut penit᷑ secludatur acogi¬
tatõne dĩ qͥ nͨ ꝑdit appetitum beatitudinis
cataͣ. Illas autemextiores ⁊ ꝓfundissimas
tenebras reꝓbos ꝑ pessitros pꝰ indiciũ dic̃
aygͦ. opponẽs de illo diuite qͥ minferno põitꝰ
eleuans occłos undit abraham. ⁊ insimi eiꝰ

Expanded text:
 raro, vel nunquam mentem revocent. Ut qui nimio premuntur pondere, adeo stupescunt et turbantur, ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum beatitudinis,rationalis creatura. Illas autem exteriores et profundissimas tenebras reprobos perpessuros post judicium dicit Aug., opponens de illo divite qui in inferno positus, elevans
Abbreviated transcription (Latin):
est minor patre xͨ. in eo ꝙ ẽ filius d̾ĩ est in¬
ta. q̃ uiuificat animas. In eo ꝙ filiꝰ hominiᷤ.
index. Ecce scd̾m formam humanitatis dr᷑
qr illa forma cunctis iniudiciao apparebit.
et fuscitaturꝰ qr. ineadem forma m̃i irmen

Expanded text:
est Christus. In eo quod est Filius Dei, est vita quae vivificat animas: in eo quod est filius hominis, judex. Ecce secundum formam humanitatis diciaturus autem, quia illa forma cunctis in judicio apparebit; et suscitaturus, quia in eadem forma meritum et
Abbreviated transcription (Latin):
nantiam quis andiat. quis ferat: Et tũ ad
hanc contrudit neccͥitas. si ⁊ om̃s beate niñe ueale
beate: an illd̾ abhis angustiis nos potĩt erue¬
uere uoluntqi om̃s ita uolunt nt ꝙ̃q delectat.
S id quid̾ falsum est. uelle .n. ꝙ ñ deceat. c̃ ẽ¬

Expanded text:
nantiam quis audiat, quis ferat? Et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et omnes beate velle vivere beate. An illud ab his angustiis poterit nos eruevere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Sed id quidem falsum est. Velle en