comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am Et alibi Et onña couma piorum confinigd̃/ Quadiu¬
pedia uocata qr ini ͫ pedib graduntur quarũ quedam dum
sint similia peccorib dñ sub aua huõna nõ sunnt ut cenu dãp̃¬
me et onagei et cel̾a ẜ neqz bestie sunt ut leones naꝵ iumẽta
ut usus hom̃ inuari possiñt  Pecus dicimiꝰ om̃e qd humana
lingna et effigie caret ꝓp̾e aut peccorum nomen his aialib ac¬
cõmodari solet que sunt aut aduescendum apta ut oues et sues
cuit usui hom̃i cõmoda ut equi et boues diffet aut̃ int̾ pecora

Expanded text:
am . Et alibi: Et omnia cornua peccatorum confringam . Quadruam . Et alibi: Et omnia cornua peccatorum confringam . Quadrupedia vocata, quia quatuor pedibus gradiuntur. Quorum quaedam dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt, ut cervi, damae et onagri, etc.; sed neque bestiae sunt, ut leones, neque jumenta, ut usus hominum juvari possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus accommodari solet, quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues: aut usui hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora
Abbreviated transcription (Latin):
i eus medita᷑ne scudntes/ Amuralia qmiipe que ungula fi¬
dut et uuminant que in lege mũda deseribuntus sunt fideles
in utioꝙ testamento credentes et uelut in duab ungulis pedem
oꝑis fuma gressus fingenites. ammala eñi que rumimãs et
Et ungulam non fundunt que iminiuda narrantur pl̃i sunt iu¬
deorum qui testamentũ uetus ore meditantur fes noid̃ mĩmere¬
cipĩt Ntem aĩalia corinita que in sacuficio dei offem p̾cipiũ¬
tur mesum fideliũ carnes illoꝵ cõciduntur siait uituli auetes
hnti ceriu dãpmule et capreoli iurtutes significant sc̃õrum cor¬
nua uirtutũ adli̾sus dpabolum etiutia pcc̃oꝵ gestantes / Cor¬
nui mistite xp̃i regnd in euuãgelio significat/ et erexit cornu
cuc cornua in manib eius uͥ abscondita est fortitudo illius
Cormia suꝑbia dyaboli uel ptãtes eius pñti in tꝑ̃ẽ siue regnũ
antixpĩ in apodalipsi Cormia regiui sclihiuꝰ indamele Cor¬
nuia suꝑbia in psalmo et a cornib unicorinũ hnuĩlitatem me¬

Expanded text:
ione studentes. Animalia quippe, quae ungulam findunt et ruminant, quae in lege mundana describuntur, sunt fideles, in utroque testamento credentes, et velut in duabus ungulis pedem operis forma gressus figentes. Animalia enim quae ruminant et ungulam non findunt, quae immunda narrantur, populi sunt Judaeorum, qui testamentum vetus ore meditantur: sed novum minime recipiunt. Item animalia cornuta, qui in sacrificio Deo offerri praecipiuntur, in esum fidelium carnes illorum conceduntur, sicut vituli, arietes, hirci, cervi, damulae, et capreoli virtutes significant sanctorum, cornua virtutum adversus diabolum et vitia peccatorum gestantes. Cornu mystice Christi regnum in Evangelio significat: Et erexit cornu cuc: Cornua in manibus ejus: ibi abscondita est fortitudo ejus . Cornua superbia diaboli, vel potestates ejus praesenti in tempore, sive regnum Antichristi in Apocalypsi. Cornua regna saeculi hujus in Daniele. Cornua superbia in Psalmo: Et a cornibus unicornium humilitatem me
Abbreviated transcription (Latin):
mina inde traxerũt qd ntiñ laborẽ ud onꝰ suo adiutorio sub¬
reccando uel arõdo muenit Nam bos caipentũ trrilit et diuis¬
simas t̾re glebas uonere uertit equus et asmꝰ honã et hom
in gradiendo laborẽ temꝑant unde et iumenta appellantur
ab eo ꝙ uuuent homiẽs. Sunt enĩ magnarũ iuũ aĩalia
inmenta aũt misaice fideles sunt inecciõ ẜ spĩtali intellectu
carentes in psalmo honnes et iumenta saluos facies dñe
Item uuuenta intelrectu et eloquio carentes in psalmo ut
iumaitum facus sum apud te Rursum Iumenta hones
luxuuosi sunit dequibus in iob ita scaptum est/ computrue¬
rnẽ iniuẽta in st̾dore suo Nem iumentũ est corpub xp̃i ut

Expanded text:
utorio, subjectando, vel arando juvent. Nam bos carpentum trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit: equus et asinus onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et jumenta appellantur ab eo, quod juvent homines. Sunt enim magnarum virium animalia. Jumenta autem mystice fideles sunt in Eeclesia, sed spiritali intellectu carentes in Psalmo: Homines et jumenta salvabis, Domine . Item jumenta intellectu et eloquio carentes in psalmo: Ut jumentum factus sum apud te . Rursum jumenta homines luxuriosi sunt, de quibus in Joel ita scriptum est: Computruerunt jumenta in stercore suo . Item jumentum corpus est
Abbreviated transcription (Latin):
E mbus ammnantibus
Adam pma uocabula indidit appellans uincuiq
nomen ex pñti inftitucõne iuxta condicionem ne
dederunt uoeabulum Non aũt ẜm liunguã lati
nam atq grecam aut quarũlibet gentud barba¬
rumi nomina illa imposuit adam ẜ et illa luꝑgua que aute diluuiũ
ori una fut que et hebrea indeupata est iatme aũt a nmalia¬
siue ammantia dicta ꝙ ammantur uita et moueantur stũ
Iuxta nero allagonad aminalia buitos homiẽs significant et t̾re
natinm᷑ cogitante unde dicitur Aginał homo nõ ꝑcipit ea
que sũt sps̃ dei sculticia em̃ est ilri hinc et ꝑ ꝑfalmistam dr̃
diualia tua inhabitabrũ in ea Ammalia fuu̾t gentes uerare¬
ligione uacante sed eũ ad dnm̃ uenerent facte sunt eiuꝰ opedi¬
tate iam nichil indigeat ẜ̾ racionabili ac pleno lumine com¬
pl̃eantas hec inhabitabunt in ecc̃ia cum uere relugionis cultum ip̃o misẽ¬

Expanded text:
bus animantibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione iuxta condicionem natdederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa inposuit Adam, sed illa lingua quae ante diluvium omnium una fusive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Juxta allegoriam vero animalia brutos homines significant, et terrena tantummodo cogitantes. Unde dicitur: Animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei, stultitia est ialia fuerunt gentes vera religione vacuatae; sed cum ad Dominum venerunt, factae sunt ejus, quae jam nihil indigeant, sed rationabili ac pleno lumine compleantur. Haec habitabunt in Ecclesia, cum verae religionis cultum, ipso mise
Abbreviated transcription (Latin):
Tem alibi uox diuma dicit mee sũt om̃s fore siluarum iũ¬
mentain montib et boues / Fere siluarõ gentes significant
qui in scli istius nenorib supsticõne ferotissima ũsabautur in¬
menta in montib sunt simplices in ecciã catholica constituti qui
in cacumme fidei habitare noscuntur boues indicãt apłos et
pphãs qui in agro dñi assiduo labore u̾satr sunt qua ꝓp̃t huis
allusionib competent appositis p̾figurãt ecciam̃ eatholicam
de diũsis mũdi ꝑtib oolligendã disc̃dio est aut̃ int̾ armenta
merine aiõ placidum ab oblatione dictũ eoꝙ apud uetaes in
indero nõ tauios s ones in sacuficio maccarentur ex lis quasdũ

Expanded text:
divina dicit: Meae sunt omnes ferae silvarum, jumenta in montibus, et boves . Ferae silvarum gentes significant, qui in saeculi istius nemoribus superstitione ferocissima versabantur. Jumenta in montibus sunt simplices in Ecclesia catholica constituti, qui in cacumine fidei habitare noscuntur. Boves indicans apostolos et prophetas, qui in agro Domini assiduo laborare versati sunt. Quapropter his allusionibus competenter appositis praefigurat Ecclesiam catholicam de diversis mundi partibus colligendam. Discretio est autem inter armenta inerme, animo placidum: ab oblatione dictum eo quod apud veteres in initio non tauros, sed oves in
Abbreviated transcription (Latin):
psalmisea de xp̃o dicit Omnã subieasti sub pedib eius. Oues
et bones unudsa in suꝑ et pecoia campi Pecora aut̃ alñ pec¬
catores ut qui uoluptatib dediti sũt ut in zacharia pasce pe¬
cora occisionis et in psalmo oues et boues insuꝑ et pecora
Pecora simpliciores quiq minꝰ p̾dicti raciocinandi subtili¬
tate in salomonis diligent᷑ agnoste uultũ pecoris tui tuos ꝙ g̾ges
mias sine aliquo sensu doloris amictũt. nam sicut ouis tond̃¬
tem se non indepat ita nec iustus cupiditatẽ se expoliãtis ac¬
cusat᷑/ Roues aut̃ p̾dicatous designant qui huõna pectora
uacat ꝙ dicit insuꝑ qr nc̃ solũ illi sc̃i subiecti sũt ses eciã pet¬
catores sepe oñ de conũsis talib maiore gliã t̾umphat dns xp̃s

Expanded text:
Psalmista de Christo dicit: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves, universa insuper et pecora campi . Pecora autem aliquando peccatores, et qui voluptatibus dediti sunt; ut in Zacharia: Pasce pecora occisionis . Et in Psalterio: Oves et boves, insuper et pecora . Pecora, simplices quique minus praediti ratiocinandi subtilitate, ut in Salomone: Diligenter agnosce vultum pecoris tui, tuosque greges a mundi exuvias sine aliquo sensu doloris amittunt. Nam sicut ovis tondentem se non increpat, ita nec justus cupiditatem se exspoliantis accusat. Boves autem praedicatores designant, qui humana pectora vacat quod dicit, insuper, quia non solum illi sancti subjecti sunt, sed etiam peccatores. Saepe enim de
Abbreviated transcription (Latin):
dñi noeatur / hic quid̃ in samaria centum pauit ꝓplas signifieat om̃e side
predicatores. qui in hoc mundo alimentis sauccarum scriptiuatuum omcs tredetẽs
ieficunt Ionas interprecaitur colmba siue dolens. colunba pro trenuttũ qo¬
in uentre ceti triduo fuit dolens autem uee pp̃ tristiciam quã huit᷑ de salute
inniuitarum. uel pp̃ eacia in subcto arescentem. eius umbraculo tegedatur q̃
es oi et uerbum ueritatis in oie tuo est. ob hanc causam ipm̃ pnim amathi
uocitatũ Amathi enĩ ex hebreo in latinam liucã ueritas diectur et ep eo quod
uerum helpas locutus est ille qui suscitatueͤ filius est nũ cupatus ueritatis. Iouas¬

Expanded text:
dias, qui in Samaria centum pavit prophetas , significat omnes fidei praedicatores, qui in hoc mundo alimentis sacrarum Scripturarum omnes credentes reficiuntin ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cujus umbraculo tegebatur contra es tu, et verbum veritatis in ore tuo est . Ob hanc causam ipsum puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas dicitur, et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius nu
Abbreviated transcription (Latin):
eit ep hũs que passus est. obedientiam. et ꝯsum̃atus faccus est omũĩ¬
bus obtemꝑantib sibi causu salutis etere Ip̃e edificauit portã dom
dni excelsam qr ꝑ ip̃m intioitus patet fidelib regu celestis. Ego sum.
inquit. hostium. ꝑ me si quis ingredietur saluabitur. Et iecte exoce¬
sa hec porta uoeatur qr de hac ead psalmista ait/ Excelsus suꝑ om̃s̃
gentes dñs: et super celos gloria eius. Dicuntur et sancti doctoie
porte. qr ꝑ eoꝵ predicacõem. utte discimꝰ meroitũ. sicut et porte i¬
seri dicuntur heretiq. qui contra ecciãm supra petrã edificatã ip̃us
deus/ Demq achar qui ex iusto patre editꝰ in perfidiam et scelus
ydolatue delapsus est. significat hẽticos. qui ex catholicis patubus
sacramento fidei mibuti sunt sed adopostares iam semantee ceist rm diui md

Expanded text:
summatus factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae . Ipse aedificavit portam domus Domini excelsam, quia per ipsum introitus patet fidelibus regni coelestis: Ego sum, inquit, ostium: per me si quis ingredietur, salvabitur . Et recte haec excelsa porta vocatur, quia de hac eadem Psalmista ait: Excelsus super omnes gentes est Dominus, super coelos gloria ejus . Dicuntur et sancti doctores portae, quia per eorum praedicationem vitae discimus introitum; sicut et portae inferi dicuntur haeretici, qui contra Ecclesiam super petram aedificatam, ipsius Denique Achaz qui ex justo patre editus, in perfidiam et scelus idololatriae delapsus est, significat haereticos, qui ex catholicis patribus sacramento fidei imbuti sunt, sed ad apostasiam declinantes, cultum divinum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. dediti neglegũt curã habere fubditoꝵ. et deleccantes in multitud me
sibi obsequentiũ. nec tñ condiguã hũs sollicitudinẽ sibi cõmissoꝵ. Iero¬
boam inepretatur iudicatio siue causa ppli. uel ut quidam anuit diuisio
eo qd̵ in regno eus diuisus sit ppło isiiel et p̾cisus a regno strrpis dauid.
diuisionis enĩ ppłl̃i causa iste extitit. significat hẽticos qui dissentionem¬
amant et unitatem fider eatholite heresibus scindunt. ac sic eultui mali¬
gnorum spirituũ sibi obsequentes tiudunt Intropretatur gꝭ Ierobeam
diuidicans ppłm nam ethẽtiei diuidicare ppłm iudentur. cũ erxoris sui seqͣ¬

Expanded text:
tibus dediti negligunt curam habere subditorum, et delectantur in multitudine tibus dediti negligunt curam habere subditorum, et delectantur in multitudine sibi obsequentium nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Jeroboam interpretatur judicatio, sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisio, eo quod in regno ejus divisus sit populus Israel, et praecisus a regno stirpis David; divisionis enim populi causa iste exstitit. Significat hamant, et unitatem fidei catholicae haeresibus scindunt, ac sic cultui malignorum spirituum sibi obsequentes tradunt. Interpretatur autem Jeroboam dijudicans populum. Nam et haeretici di
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est filius meus dilectus. in quo mnͥ bene complatui. ut audiet sapia
euis. beuit de ulrnius terre finibus. et audito eo uisis q ministens eiũs
in laudẽ ipiũs prorupit. dicens. Beati uiri tur et beati seru tui. qui
stat oouo te semper et audiunt sapiãm tuã. Sit dns̃ deustuus lenedi¬
ctus. cui placiusti. et posuit te suꝑ tlronũ ismel. eo q dilexit dus̃ isre
ny sempit̾uũ. et constituit te rectem. ut faceres iudiciũ et infaciã et ẽ
Roleam inteipretatur latitudo ppłi. et ipm̃ ꝑ antifrasim quo decem tribub
ab ex separatis. due tm̃ ei relicte sunt hic gͦ uobeam filius salomoius
et uerobram seruus. sus quibus Israel in duas ꝑtes diui sus est. de sigãt
dissencionẽ illam in dñi aduentu factam In qua pais credenciũ ex ĩũ¬
deis regnat cum xp̃o qui est ex daudo genere ortus. Pars uero secuta ẽ
autem iolram significat malos rectores in ectiã. qui terrenis eupidita¬

Expanded text:
ic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui , ut audiret sapientiam ejus, venit de ultimis terrae finibus, et audito eo, visisque ministeriis ejus, in laudem ipsius prorupit dicens: Beati viri tui, et beati servi tui, qui stant coram te semper, et audiunt sapientiam tuam. Sit Dominus Deus tuus benedictus, cui placuisti, et posuit te super thronum Israel: eo quod dilexerit Dominus Israel in sempiternum, et constituit te regem, ut faceres judicium et justitiam, etc. . Roboam interpretatur latitudo populi, et ipsum per antiphrasin, eo quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Hic ergo Roboam filius Salomonis et Jeroboam servus, sub quibus Israel in duas partes divisus est, designant dissensionem illam in Domini adventu factam, in qua pars credentium ex Judaeis regnat cum Christo, qui David genere ortus; pars vero secuta estautem Roboam significat malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est in euuãgelio Erat lux uera que illimuat oem̃ homem̃ uẽmentem
in hũc mũlum et ad quẽ in psalime ppła ait Illiuans tu ininabilit̾ a mẽt¬
bus etĩns hic gͦ ex galaad est quia ex scriptiuis sacus eius notieia ꝑcipit᷑
quẽ qui ibi corde eredulo querit sine dubio muenit Iepthe qui int̾pretatur a¬
quea facie fr̃m suorum idẽ udeorum. abscondens in gentibus p̾ncipaiũ at¬
cepit qui om̃ĩa hũane salutis sacramenta tanꝙ uiratus expleuit. et q̃r̃ fi¬
liam ita carnem ꝓpam pro salute istłis dũo optulit fuiusse patri uingentũ¬
legimius psalmo acente sicut ict dño uotum uouit deo Iacobi scil ut sa¬
cuimentũ religionis in carius sue passione pro salute mu̾s humani expad
Sanson qm inttip̃tatur sol corum uel solis fortitudo fuit eiĩ iutute clars
et liberauit israel de hostib hic saluatoris mĩ mordẽ et uictoriã figurauit.
siue quia d fautibus draboli gt̃e quasi fauũ abi ore p̾repti leoms ab fu

Expanded text:
ntem in hunc mundum ; et ad quem in Psalmis Propheta ait: Illuminas tu mirabiliter a montibus aeternis . Hic ergo ex Galaad est, quia ex Scripturis sacris ejus notitia percipitur, quem qui ibi corde credulo quaerit, sine dubio invenit. Hic judicavit Israqui a facie fratrum suorum, id est, Judaeorum abscedens, in gentibus principatum accepit? Qui omnia humanae salutis sacramenta, tanquam juratus, explevit, et quasi filiam, ita carnem propriam pro salute Israelis Domino obtulit. 502 3. Jurasse enlegimus psalmo dicente: Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob ; scilicet ut sacramentum religionis in carnis suae passione pro salute generis humani expleret. Samson interpretatur sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus: Salvatoris nostri mortem et victoriam figuravit, sive quia de faucibus diaboli gentes quasi favum
Abbreviated transcription (Latin):
qm nupietatur corustacio Coruscacio ucio est que ht̃ quãdam lucĩ sed
non prrunentem ad modiciã eiñ temporis resplendet et desiut bñde Rurch
mit uidetiu sormam ggerere prioris ppłi qui p̾mo om̃ĩ per ꝓphiã m̃ eocat ͦ
et Et segis splen dore choruseauit ses non ꝑmansit Cum gͦ dixisset dello¬
i ad burac idem ꝓpħia ad pͥorem ppłm tibi precepit dñs deus i siuel. et
tu ascende in montem chabor et accipe dicem milia uuos et ueliqua quil
scnpta simit quiõ respondit baracꝭ ex ꝑsona ppłi ad ppluãm̃ bideauna nẽ
inqui astendam ñ et tu astenderis mecum quia nestio diem in quã misit
falsim est. Q uod etũ nõ astendiit in montem dei ccitum est qd aũ podã¬
centur se ascensuuae eẽ tum ꝓphiã falsum est / nõ euĩ secuti sunt iphiam̃
ut faaerent ei de quo omño ꝓphiã p̾scripta est xp̃o. Puptere gͦ dixit ad

Expanded text:
pretatur coruscatio. Coruscatio vero quae habet quidem lucem, sed non permanentem; ad modicum enim temporis resplendet, et desinit. Unde Barach mihi videtur formam gerere prioris populi, qui primo omnium per prophetiam vocatus est, et legis splendore coruscavit, sed non permansit. Cum id est, prophetia, ad priorem populum: Tibi praecepit Dominus Deus Israel: et tu ascende in montem Thabor, et accipe decem millia viros, et reliqua quae scripta sunt ; quid respondit Barach ex persona populi ad prophetiam, audiamus. Non, inquit, ascendam, nisi et tu ascenderis mecum, quia nescio diem in qua misit falsum est. Quod enim non ascenderint in montem Dei certum est; quod autem pollicentur se ascensuros esse cum prophetia, falsum est. Non enim secuti sunt prophetiam ut crederent ei, de quo omnis prophetia praescripta est, Christo. Propterea ergo dicit ad
Abbreviated transcription (Latin):
cauticorum dicit una ẽ columbamea electa genitricis sue hec uiud̃
geuut filium qui uoratur aduena et alterum qui uocatur dei adiu¬
torium que noĩa bene cõueniunt pplõ xpĩa no excirꝯcisione et p̃pucio
conuocato Riduene eniusunt quia inincolatu istius nnuddẽ ad celesto
patriã modo peregrinautur s tauien dei aduictoriõ mĩqua in carebut
Naron mons forticudinis interpretatur propt̾ quod turribłm accipiso

Expanded text:
canticorum dicit: Una est columba mea electa genitrici suae . Haec unum canticorum dicit: Una est columba mea electa genitrici suae . Haec unum genuit filium, qui vocatur advena, et alterum qui vocatur Dei adjutorium. Quae nomina bene conveniunt populo Christiano ex circumcisione et praeputio convocato. Advenae enim sunt, quia in incolatu istius mundi a coelesti patria modo peregrinantur; sed tamen Dei adjutorio nunquam carebunt. Aaron mons fortitudinis interpretatur; propt
Abbreviated transcription (Latin):
initerram repromissionis non introduxit qr uetus cestamentum licet
fucturam in celis. priam in seuptinis suis prouriẜit tamen nõ nisi
pro xp̃i iħũ ducatum aditum regni celestis nuillus adeptus est hic
quoq fluenta baptismatis populimi suum interram eccł̃ie introducẽo
uite eterne electis suis dedit ꝓromissiouem/ et terrigenas fecit esse
celicollas ¶accepit ergo moyses unam de filiabus inguel qui ĩt̾pretał
pastio dei sie amicus eius deo noĩe sephoram que interpretatur
pulcritudo suie placeus que genuit et filium quem uocauit iersan
quod interpietã aduena pepent et alterum qui uocatus ẽ ehyser
et interpretatur deuomeus aduictor / cum redemptor de gentili ꝓplo
ecclĩam septiformom spiritali ꝯuigio sibi copulauit que l munere
spũs saneti septiformis sit tamen una ẽ infide catholica de quaic̃atico

Expanded text:
in terram repromissionis non introduxit: quia Vetus Testamentum licet in terram repromissionis non introduxit: quia Vetus Testamentum licet futuram in coelis patriam in scriptis suis promiserit, tamen non, nisi per Jesu Christi ducatum, aditum regni coelestis ullus adeptus est. Hic quoque per fluenta baptismatis populum suum in terram Ecclesiae introducens, vitae aeternae electis suis dedit promissionem, et terrigenas fecit esse coelicolas. Accepit ergo Moyses unam de septem filiabus Raguel, qui interpretatur pastio Dei, sive amicus ejus Deus, nomine Sephoram, quae interpretatur pulchritudo, sive placens. Quae genuit et filium, quem vocavit Gersan, quod interpretatur advena. Peperit et alterum, qui vocatus est Eliezer, et interpretatur Deus meus adjutor, cum Redemptor de gentili populo Ecclesiam septiformem spiritali conjugio sibi copulavit, quae licet munere sancti Spiritus septiformis sit, tamen una est in fide catholica: de qua in Cantico
Abbreviated transcription (Latin):
et defecit signum eus unde et dixerunt magi digitus ẽhic Mambres
anterpretatur marepellicium siue mairan capite Moyses int̾pretã
sumptus in aqua Inuenit eum ad rippam flminus expositum filiã
phaitonis quem colligeus adeptauit sibi uocauit ꝙ nomen eius moyses
eo ꝙ de aqua sumpsit eum huc typuni xp̃i portauit qui populum dei
auigo dyabolice ẜuitutis liberauit et per ip̃m dyaboln in eterna
pena dampnauit qui decem plagis percussit egiptum et decẽ p̾ceptꝭ
erudiuit popłm dei in defto quia xpus in mandatis enuangelii qͥb
in deẜto istus nũdi nuctrunt credẽntes arguit ac dampnat ĩaedulos¬
l uc uirga percussiens petram fontem uientio aque prodncit sit
et xp̃us per passionem erucis mortem degustans sanguinẽ et aquã
delatere suo produxit quibus duobus sacrament sancta iibuitur
eccl̃ia moyses populum per deẜtum duxit s tamen ultra iordauẽ

Expanded text:
et defecit signum ejus. Unde et dixerunt magi: Hic digitus Dei est .et defecit signum ejus. Unde et dixerunt magi: Hic digitus Dei est . Mambres interpretatur mare pelliceum, sive mare in capite. Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis. Quem colligens adoptavit sibi, vocavitque nomen ejus Moyses, eo quod de aqua sumpsit eum. Hic typum Christi gestavit; qui populum Dei a jugo diabolicae servitutis eripuit, et ipsum diabolum in aeterna poena damnavit. Qui decem plagis percussit Aegyptum, et decem praeceptis erudivit populum Dei in deserto; quia Christus in mandatis Evangelii, quibus in deserto istius mundi nutrit credentes, arguit ac damnat incredulos. Hic virga percutiens petram fontem viventis aquam produxit: sic et Christus per passionem crucis mortem degustans, sanguinem et aquam de latere suo produxit, quibus duobus sacramentis sancta induitur Ecclesia. Moyses populum per desertum duxit, sed tamen ultra Jordanem
Abbreviated transcription (Latin):
iosep afiatribus. et de infernoꝵ cartere resmeũ ascendit currũ retele
cosestio de quo scriptuni ẽ ciurus der decom milium et accepit potesto
a patre predicandi et indicand sicut pauluo apotolus ait Ee dedit
eiꝰ nonien quod ẽ super omne nomen ut in rioĩe ibu flectalite celestiũ
terestium et inferuorum Accepit quoꝵ et amilum ponitisio mosĩe
fidei᷑ quo credencium aĩe salutio signo signantmm froutibus en oftaie¬
accepit quoq torquem auieam idẽ intellectum bonum prece autẽ eum
pharas absꝙ tuo imperio non mouebit quisꝙ mauu aut pedem nͣ
oñ terra emipti uertit ꝙ nomen illuis et uocauit eum lingua egxy
saluatorem m̃ddi. Quid manfestius de xp̃o/ quando sub figgura cioseꝵ
caluator oũditur non tantum unius terre egipti s eciam totiꝰ midi
ecclesia cheuaium ẽ que xopm ad fl̃men salutaus lauacii ieppi Hlamnes
interpretatur mariiuis siue ubi ẽ signum coram eium signis moysi cessit

Expanded text:
Joseph a fratribus, et de inferorum carcere surrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo dictum est: Currus Dei decem millium, et accepit potestatem a Patre praedicandi et judicandi, sicut Paulus apostolus ait: Et dedit ei nomen, quod esterrestrium et infernorum . Accepit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei quo credentium animae salutis signo signantur; frontibus nostrisAccepit quoque torquem auream, id est, intellectum bonum. Praeco ante eum Pharao. Absque tuo imperio non movebit quisquam manum aut pedem: in omni terra Egypti. Vertitque nomen illius et vocavit eum lingua Egyptiaca: Salvator mundi. 343 Quid manifestius de Christo, quando sub figura Joseph Salvator ostenditur, non tantum unius terrae Aegypti, sed etiam totius mundiEcclesia gentium est, quae Christum ad flumen salutaris lavacri reperit. Jamnes interpretatur marinus, sive ubi est signum. Coram enim signis Moysi cessit,
Abbreviated transcription (Latin):
compreheudentes que eum cedunt sumiitates maiuẽ ac ipe dio etꝰ
cum pͥmordia male aperacione atꝙ ꝓraui uestictia erempli abstidi
uriliter contondmit quatius maligui fiaus efficatiam repẽtiue
decepcionis non inuemiat cum bigor illi noceudi spirital dimaaos
auffentir iq lon ergo ier moabitaꝵ qui int̾pretatur aoeaouo uł
oritas eypum tenet draboli qui facigat populum et prapt pecasue
sua sus fuitute constituit hunc aioth idex qui it̾pretatur glosus
et c̃ ambidepter. habens gladium aucipitem antersecit dic doctoꝵ
acholicus rotantem dnabosum in aigunneritis pħerum ẜimone enuã¬

Expanded text:
comprehendentesque eum, caedunt summitates manuum ac pedum ejus, comprehendentesque eum, caedunt summitates manuum ac pedum ejus, cum primordia male operationis atque pravi exempli abscidere viriliter contendunt, quatenus malignae fraudis efficaciapiritali dimicatione aufertur. Eglon ergo rex Moabitarum, qui interpretatur rotatus, vel orbitas, typum tenet diaboli, qui fatigat populum Dei, et propter peccata sua sub servitute constituit. Hunc Aod judex, qui interpretatur gloriosus, et est ambidexter habens gladium ancipitem, interfecit. Sic doctor catholicus rotantem diabolum in argumentis philo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scapieno calepb ip̃i ibtũs enachitarum ggentium ietropolim trbiut
ebion et efficitm eisoro usq in hodieraũ diem Othomel qui intꝑte
tempus euis deue uel responsio dei iste significat iectores solraꝵ
at indices quibus per spũs sancti graciam et idicium non solum
rermi gestaim datmir ẽ s et amimaros unde scriptum ẽ et opsit¬
uellum et tradidit dne in mauũ eius chusar fathon regem q̃re
Hot quia spritus dñĩ enit in eo et confortata ẽ manus eus sues
euisao satihors. et post het dncit qma quieuit teria sub eomdice eliãue¬
ombesccs qui interpretati dñs flminis signficat dr̃adolm ae quo
apoẜolus ait ip̃e enu sachanas tranffegurat in angeli lucis
Tota autem potoncia eius atꝙ potestas uanitas ẽ quem filii aude
hoc ẽ filii confessionis ac filii simeonis idẽ filis exaudicore & lossarit
cum fidelco quiq souto fidei atꝙ armis urtutem conta cũ domeãt

Expanded text:
et sapiens Caleb; ipsi Jesus Enachitarum gentium metropolim tribuit et sapiens Caleb; ipsi Jesus Enachitarum gentium metropolim tribuit Hebron, et efficitur ei sors usque in hodiernum diem. Othoniel, qui interpretatur tempus ejus Deus, vel responsio Dei. Iste significat rectores ecclesiarum ac judices, quibus per Spiritus sancti gratiam judicium non solum rerum gestaad bellum, et tradidit Dominus in manus ejus Chusan Rasathaim regem. Quare hoc? Quia spiritus Domini erat in eo, et confortata est manus ejus super Chusan Rasathaim. Et post haec dicit quia quievit terra sub eo judice quadraonibezec, qui interpretatur dominus fulminis, significat diabolum, de quo Apostolus ait: Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Tota autem ejus potentia atque potestas vanitas est. Quem filii Juda, hoc est, filii confessionis, ac filii Simeon, id est, filii exauditionis debellant, cum fideles quique scuto fidei atque armis virtutum contra eum dimicant;
Abbreviated transcription (Latin):
uel mũddi illecebras appetit: Caleph uero qui int̾pretatur quasi
cor aut canis significat doctorem catholicum sapiontem corde et
fortem acstrenũ in excercicio urtutum iste deposat sibi a iosue
ꝑmitti facultatem ut egrediatur cum dyaletits secult eum
hns qui pir uers falsa confirmant ut eos confutet ac superẽt
⁊ subuertat oĩa que illi falsis assercionibus construxerunt Ideo
demꝙ uideus alacritatem eiũs cħus beuedicit inquĩens eni sail
ꝙ talia depostat et audent s et tu suus dare oꝑami studiis et legẽ
prudencer meditari et effici cor in lege der potes istas magnificas
munitas urbes id ẽ asserciones subuertere falsitatꝭ ut et tu
comparata ab abraham prĩarcha in ea ẽ in qua cõuita patrirn
et resiquis eortm iacont ad ẽ abraham oum saira rfaat crm ẜebeca¬
lacos enm sia hp̃e eacto in amomoris patrumi hereditatem capit pauiar

Expanded text:
vel mundi illecebras appetit. Caleb vero, qui interpretatur quasi vel mundi illecebras appetit. Caleb vero, qui interpretatur quasi cor, aut canis, significat doctorem catholicum sapientem corde et fortem ac strenuum in exercitio virtutum. Iste deposcit sibi a Josue permitti facultatem ut congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant, ut eos confutet et superet, et subvertet omnia quae illis falsis assertionibus construxerunt. Ideo denique videns alacritatem ejus Jesus, benedixit, inquit, eum scil talia deposcat et audiat. Sed et tu si vis dare operam studiis, et legem prudenter meditari, et effici cor in lege Dei, potes istas magnificas et munitas urbes, id est, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu comparata ab Abraham patriarcha ea est in qua conjugia patrum et reliquiae eorum jacJacob cum Lia. Ipse ergo in memoriis patrum haereditatem capit prudens
Abbreviated transcription (Latin):
credencium fidem aut rebellium ꝑnicatiã plenius comprobaret añ
aduentum Iudicis sui quasi exploritores duos legem et enuãgłium
destinauit raab uerr qui intrepta̾ latitudo uel fames siue impetꝰ¬
txpum tenet ecclie que de ex̃neis atꝙ alienis gentibus congregata ẽ
que anna inueus in desideriis caris fornicabatur in ybolis dequalt᷑¬
stamenta dñ sola suscipit et ea fideliter obẜuat nimicis om̃o non
tradidit ipsa ppocius periclitau optans dumanodo illesã eic salua
ẜuaret hec casurum mundum sicut illa curitatem firuntꝰ credidit
Hec pro se ac suorum oĩum salute pactum cum testamontꝭ domimi
fecit her in domo sua coctum idẽ signum sanguinis posuit extra
hauc siquis fueut muentus Ruinam seculi atq incendium mũb¬
nulla racione uicabit Acham qui de iencho anathemate cõcupuunt
significat nequam xpĩanũ qui post perceptam fidem setulares mores

Expanded text:
credentium fidem aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret, ante credentium fidem aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret, ante adventum judicii sui, quasi exploratores duos, Legem et Evangelium destinavit. Raab vero, quae interpretatur latitudo, vel fames, sive impettypum tenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis gentibus congregata est, quae antea vivens in desideriis carnis, fornicabatur in idolis. De talstamenta Domini sola suscipit, et ea fideliter conservat. Inimicis omnino non tradit ipsa: potius periclitari optans, dummodo illaesa ac salva servaretur Haec casurum mundum sicut illa civitatem firmiter credidit; haec pro se ac suorum omnium salutare pactum cum testamentis Domini fecit, haec in domo sua coccum, id est, signum sanguinis posuit: extra hanulla ratione vitabit. Achan, qui de Jericho anathemate concupivit, significat nequam Christianum, qui post perceptam fidem saeculares mores
Abbreviated transcription (Latin):
populum ille quoq qui sabbo ligna collegit significat oum quom
cum pcc̃o indicii dies iuenerit nuide eterui sabbati Requiem non
meretur accapere xii exploratores seubaꝵo ac phariseo ⁊ ymagniẽ
tenuerunt qui israeliticum populum auerterunt ne confiderent grãm
Repromissionis botrum in ligno humeris gestauermt duoꝵ popłoꝵ
signifacaconem expresserut quoꝵ pnor idattus gridiens adu̾sꝰ
xp̃m dat terga posterior xpĩanus eum quem uehit inspicit et seqũ¬
xp̃m Iosue emm qui int̾pretatur saluator pp̃e infiguram xp̃i populũ
in deẜto saluauit et interram ⁊ epromissionis induxit Iste iħus mittit
duos exploratoreo ad iericho ur̃bem quisusapudtur a mereence Raas
Ihũs ille dux populi in semecipo dñm nr̃m ilnmũ xp̃m et uocabulo oñdit
⁊ facco Iericho autem ciuitas munidus ẽ ad quem dñs ⁊hũs xpũs ad
perscrutandos mores homm duotestamenta duexit nam in eo ut

Expanded text:
populum. Ille quoque, qui sabbato ligna collegit, significat eum quem populum. Ille quoque, qui sabbato ligna collegit, significat eum quem cum peccato judicii dies invenerit, unde aeterni sabbati requiem non meretur accipere. Duodecim exploratores scribarum ac Pharisaeorum imaginem tenuerunt, qui Israeliticum populum averterunt, ne confiderent gratiarepromissionis botrum in ligno humeris gestaverunt, duorum populorum significationem expresserunt. Quorum prior Judaicus gradiens adversus Christum dat terga; posterior Christianus eum, post quem vehit, inspicit et sequm, qui interpretatur salvator, ipse in figuram Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Iste Jesus mittit duos exploratores ad Jericho urbem, qui suscipiuntur a meretrice Raab. Jesus ille dux populi in semetipso Dominum Christum et vocabulo ostendit et facto. Jericho autem civitas mundus est, ad quem Dominus Christus ad perscrutandos mores hominum duo testamenta direxit. Nam in eo ut
Abbreviated transcription (Latin):
Sron ꝙ regem amorreor qui in latimĩ temptacio uertitur occldꝵ ereri
Syabosim sicrmficat qui mondicio fallendi se delud anctelum tũ figuiauit
De uenbasan qmi anterpretatur conclusio Hic intercludere molitu
diffiustate ntiorim biam fidei mẽ ne pateat nobio transitus ad
oo quibus multi aedeuter graciam sprritus sautti spuitus accepeser
dathan et asxion cet ceteri qui se a moyse et aaron segregantes serut
qui se asacerdotibus xp̃i et societate eccl̃ie diuidunt et sacuificia ꝓphiena
assiminit. Balaam qui intpretatur uauus ꝓopulus et cadone iꝑtos
obsturati operibus corruũt Itmees oñ parceus int̾pretatur tãffir
eni ꝓpugione zanibri et scortum in adulterio comui̾santes talitero
interemt figuram tenut sanctoꝵ doctorum qui iudeos et heretiori
spiritast mutrone uerbi dei iamplexu false doctrne et cõtubiti¬
inteificermit  ÷ auibri intet̾ptatur lacessiens uel amaricaus. prope
enim nomen ab amaritudine figuratum quod peccando amaricau̾̃t¬

Expanded text:
quoque rex Amorrhaeorum, qui in Latinum tentatio vertitur oculorum, eumdem diabolum significat, qui mendacio fallendi se velut angelum transfiguravit. Og rex Basan, qui interpretatur conclusio. Hic intercludere molitur difficultate vitiorum viam fidei nostrae, ne pateat nobis transitus ad ex quibus multi credentes gratiam Spiritus sancti acceperunt. Dathan et Abiron, et caeteri qui se a Moyse et Aaron segregantes, sacriiemque eorum qui se a sacerdotibus Christi et societate Ecclesiae dividunt, et sacrificia profana accipiunt. Balaam qui interpretatur vanus populus, et cadens apertos  habent, sed obscurati operibus corruunt. Phinees ori parcens intrepretatur. Transfixit es, qui Zambri et scortum in adulterio conversantes pariter interemit , figuram tenuit sanctorum doctorum, qui Judaeos et haereticos spirituali mucrone in amplexu falsae doctrinae concurrt. Z 12 ZAMBRI interpretatur lacessens vel amaricans, proprie enim nomen ab amaritudine
Abbreviated transcription (Latin):
liberemur. a iucto ẜuitutis dyalolice. que uirtus onña pio nobis agat dextera
et ꝓspera que faciat nos reemquere uam sinftiam que ducit in perdicõem
et renoeet nos ad berum uiam ilłe qui dicit ego sum uia et ueritas et uita¬
ibm̃ xp̃m̃ dinĩ nr̃m. Saingar qui inc̾pretatur nomen aduene suie ibi
colonus qui et sereentos buos de plulistim uonie̾ ꝑcussit. et deffendit istl
Ipẽ suinsicat dictores ex gentibus qui colunt agrũ dũicũ et nõ semꝑ elalio
diftrita examimuis contra aduersarios utuntur . ẜ aliĩ agresti et simpliai cõ¬
monicõne de aminis̃ duditoꝵ uicia et pccã piopellũt N rãq fenarius nũs
qui mustiplicanis ꝑuenit in sescentos mũdi huꝰ figiuã tenet que in sex
drebus dicitur ꝯsũmatus Sestentis gͦ moratio dicitur ꝑcussisse. ille cu

Expanded text:
liberemur a jugo servitutis diabolicae, quae virtus omnia pro nobis agat dextra et prospera, quae faciat nos relinquere viam sinistram quae ducit in perditionem, et revocet nos ad veram viam, illum qui dicit: Ego sum Dominum nostrum. Samgar, qui interpretatur nomen advenae, sive ibi colonus, et qui sexcentos viros de Philisthiim vomere percussit, et defendit Israel, ipse significat doctores ex gentibus, qui colunt agrum Dominicum, et non semper gladio districti examinis contra adversarios utuntur, sed aliquando agresti et simplici commonitione de animis auditorum vitia et peccata propellunt. Namque senarius numerus, qui multiplicatus pervenit in sexcentos, mundi hujus figuram tenet, qui in sex diebus dicitur consummatus. Sexcentos ergo in aratro dicitur percussisse ille, cu
Abbreviated transcription (Latin):
licet multos magistios huerites tñ nõ mmultos patues ego em̃ ꝑ
enuãgeliũ in xp̃o uos genui aut uenacõne sieut monastica di¬
sciplina docet monachos utillũ qui suꝑ eos pastor constitutꝰ est
abbatem et duĩ uocent, Sed queritur cũ dñs discipulis suis
uissent dicens patrẽ nolite uocare suꝑ uob̃ Rram qr unus¬

Expanded text:
Licet multos magistros haberetis, tamen non multos patres. Ego enim per Licet multos magistros haberetis, tamen non multos patres. Ego enim per Evangelium in Christo vos genui . Aut veneratione, sicut monastica disciplina docet monachos: ut illum, qui super eos pastor constitutus est, abbatem et dominum vocent. Sed quaeritur, cum Dominus discipulis suis jusserit, dicens: Patrem nolite vocare vob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ patracine ꝑacca filiũ proereet/ Patracio
cm̃ est rei uenerie ꝯ sũma ͦ liceius et bene
patacio patiũ/ Gerntores aũt a gignendo et parences
quasi panentes idest et c̃atores. Cuementũ em̃ est se¬
men mastuli unde aialiũ et homĩ corꝑa concipiũtus hic̃
ciratores parentes dicantur multis modis in scriptui pat̾ por̃¬
tus reꝑitur qr aut naturalit̃ poͬ dicitur ut deus pat̾ omi a quo
sunt onnã qr ab eo oĩã origniẽ hñt aut gũ̾anẽ sieut noiãtur¬
ꝓsaac auũi genuit iacob icͣ et post̾itatẽ gentis abe̾o orte dicut
in enuõgelio legit᷑ iudeos dño dixisse Pat̾ nr̃abraham est et
diuer mn infero poĩtus patrem uocauit abrrihã Pat̾ uõ homo
pͥmꝰ adam intelligitur ut est illud esare pat̾ nr̃ p̾m peecauit
Idem pal̾ mundus siue drabolus est ut in euuãgelio uos de patre
dꝑabolo estis et in zacharia patres uũ ubi sunt Rursum paties
lii Et doct̃na dicitur pat̾ sieut paulus aliquibus fidelibus ait

Expanded text:
procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. Lucretius: Et bene patratio patrum. Genitores autem a gignendo: et parentes, quasi parientes, et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Multis modis in Scripturis pater positus reperitur: quia aut naturaliter pater dicitur, ut Deus pater omnium, a quo sunt omnia, quia ab eo omnia originem habent; aut generatione, sicut nomiIsaac autem genuit Jacob , etc.; aut posteritatem gentis ab eo ortae: sicut in Evangelio legitur, Judaeos Domino dixisse: Pater noster Abraham est , et dives in inferno positus patrem vocavit Abraham . Pater vero homo primus, Adam intel. Item pater, mundus sive diabolus est, ut in Evangelio: Vos de patre diabolo estis . Et in Zacharia: Patres vestri ubi sunt ? Rursum patrelii . Et doctrina dicitur pater, sicut Paulus aliquibus fidelibus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
apłio eẽ dixerit aut quõ uulgato ẜmone maxime inpalestine
in egipti monast᷑us se miueem patres uocent qd sie soluitur alũt
eẽ natura patiem uel magistud aliud indulgentia nos si homi¬
nẽ patiem uocamꝰ honorẽ etati deferimꝰ nõ auctorẽ mẽ õndimis¬
punꝰ magist̃ quoq dicitur ex consorcio ueri magistui et nem
is ne ꝑ adopcionẽ dei uocentur et filn ita et unus pat̃ et magi
st̃ p̾iuditat aluis/ ne abusiuo appellentur patres et magistri
Mat̃ dr̃ ꝙ ex inde efficiatur aliquid mat̾ enĩ quasi mat̾ia nad
causa parest/ aiat̃ sugnificat ecciam̃ ut est ielud psa e miste
Em habitare facit ft̃ilẽ in domo matiẽ filiorum letantom

Expanded text:
e et Aegypti monasteriis se invicem Patres vocent. Quod sic solvitur: Aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus non auctorem nospimus. Magister quoque dicitur ex consortio veri magistri. Et ne ris, ne per adoptionem dii vocentur et filii: ita et unus pater et magister non praejudicat aliis, ne abusive appellentur patres et magistri. Mater dicitur quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia. Nam causa pater est. Mater significat Ecclesiam, ut est illud Psalmistae: Qui habitare
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi pueri idest qͣi mat̾ nati ita mat̾ famibas illa est que ples
enxa est nõ familia ex duob eẽ incipit Spnitalit̾ aũt mater
om̃ fideliũ sca est eccĩa que dotidie dei filios gu̾at ꝑ sacramẽta di¬
uma et ũbũ euuãgelii. Iem ihrłm delestis mat̾ nrã dicitar ut
est illud in apło illa inquit que sursum ẽ ihrłm libera est q̃
est mat̾ nr̃a nad familia pro senus abusiue nõ ꝓp̾e dicitur iuxͣ
allegoriã aut̃ familia xpĩ plebs est xpĩana que in scã uersa᷑

Expanded text:
primi pueri, id est, quasi mater nati: ita materfamilias illa est, quae plures primi pueri, id est, quasi mater nati: ita materfamilias illa est, quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Spiritaliter autem mater omnium fidelium sancta est Ecclesia, quae quotidie Deo filios generat per sacramenta divina et verbum Evangelii. Item Jerusalem coelestis mater nostra dicitur: ut est illud in Apostolo: Illa, inquit, quae sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater nostra . Nam familia pro servis abusive, non proprie, dicitur. Juxta allegoriam autem familia Christi plebs est Christiana, quae in sancta versa
Abbreviated transcription (Latin):
matiẽ iurm Rursum pat̾ ue mat̃ dabilionia siue carnalis
rum affectu nõ dist̾uit sed quasi unũ mebrũ complectituo hunic
aut̃ exortum est nomen patus familias qui auẽ miq̃ dũantu
in senus hoc se nõe nequaꝙͣ putent appellari. Qui stit aut̃ par̃¬
familias mistioe inteleigendꝰ parobela enuãgelica docet eũ ibi ita
legituo Sumule est regnũ celoꝵ homini patufamilias qui exut
p̾mo mane conducẽ oꝑarios in uĩneam suam Quis uoͣ pacris¬
familias similitudinem reccius tenet ꝙ cenditor nr̃ qui regit qua
condidit et eleccos suos sic in hoc mudo possidet quasi subiectos dñs
in domo Quihẽ uineã umũsam soil ecciam̃ que ab abel iusto us¬
ad ultimũ eleccũ qui in fine mũdi uenturꝰ est quot scc̃s piotulit
qͣi tee paliuites misit Mat̾ie familias inde uocari qr ꝑ quãdã
ii solempnitatem in familiam transit Tabule eiñ mat̾moni¬
ales inferuiuenta empoõis sue sunt dilias sicut matrona est mat̾

Expanded text:
matrem vestram . Rursum pater vel mater Babylonia sive generatio rum affectu non discernit, sed quasi membrum unum complectitur. Hinc enim exortum est nomen patrisfamilias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam putent appellari. Qui sit autem paterfamilias mystice intelligendus, parabola evangelica docet, cum ibi ita legitur: Simile est regnum coelorum patrifamilias, qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam . Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet, quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos Dominus in domo? Qui habet vineam, universam sciliad ultimum electum, qui in fine mundi venturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Matremfamilias inde vocari, quia per quamdam juris solemnitatem in familiam transit. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater
Abbreviated transcription (Latin):
qͥmiiecca fide etin aonfessione noĩs xpĩ usq ad mortẽ ꝑseraueuut. margy¬
res hos est testes xpĩ mieupantur quia recceloquendo et bene oꝑando in
uita sua. nec nõ et in morte testimoniũ fidele dñõ p̾buerũt doõrum iur¬
tutes inimando adexc̾mũ subruux it diceus hiomẽs testimomio fidei ꝓbati
muenti sunt Et uc ciccu bienĩt replicemus iudex deus ẽ sieut supͣ ondimꝰ
utmn psallio deus iidex iuistus fortĩ et paciens iudices sinit apłi utin eu

Expanded text:
nfessione nominis Christi usque ad mortem perseverant, martyres, hoc est, testes Christi nuncupantur: qui recte loquendo et bene operando in vita sua nec non et in morte testimonium fidele Domino praebuerunt. Ututes numerando, ad extremum subjunxit, dicens: Hi omnes testimonio fidei probati inventi sunt . Et ut breviter cuncta replicemus, judex Deus est, sicut supra ostendimus, ut in Psalterio: Deus judex justus, fortis et patiens . Judices sunt apostoli, u
Abbreviated transcription (Latin):
dialolum de quo in apocalipsi seriptum ẽ. letamim celi exultate omes qui
habitatiem eis qm̃ proiectus ẽ accusacor fr̃ mõrum reus a re qua petitia
nĩcupatur quia ꝙͣuis seeleris conscius nõ sit reus camẽdicitur quãdu
in indicio paore aliqua petitur Reus eñ in scripturis pro sonte et pcc̃die
ponitur b̃nde ẽ illud qm honnẽm occiderit reus ẽ morcis Nests anciquitus

Expanded text:
 scriptum est: Laetamini, coeli, et exsultate, omnes qui habitatis in eis, quoniam projectus est accusator fratrum nostrorum . Reus a re, qua petitur, nuncupatur: quia quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quandiu in judicio pro re aliqua petitur. Reus enim in Scripturis pro sonte et peccatore ponitur; unde est illud: Qui hominem occiderit, reus est mortis . Testes antiquitus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt alñ intuꝑabiles Anuc eñ lau̾aabiles sunt cause qñ ad iurtutee spettã
tunc aũ iucuꝑabiles qñ ad conceidones sala̾res ꝑtinent dicit em̃ psal¬
mista Iudiea ue deus et disceune causam meã degente nõ sea non ẽ
detie pccã sua diseriti s ab nnquorum consorcio lilerari cecem̃ ꝑiallosm di¬
dere iudica me ñ addidisset et discemecausam meam idest dĩmal ꝑio
eleccõne constitue elididit de gente nõ sc̃a hoc est de ꝑcasis ac male inuenaisue
legitus et in alio ppħã dum̃ increpasse peccantes itõ dicene etce aot  ao
stum In omẽm t̾ram iudiciũ sex ꝑsõne queruntus idex. accusator. reus
et tres testes. Inder dictus qͣi ius acens ꝓplõ siueꝙ une disceptet Indexaut̃
in scoipturie sãt̃ alĩ ipẽ deus di᷑ quionuõ ẜ̾m equitatẽ indicat bũd ppħã ait

Expanded text:
uando vituperabiles. Tunc enim laudabiles sunt causae, quando ad virtutes spectant: tunc autem vituperabiles, quando ad contentiones saeculares pertinent. Dicit enim Psalmista: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Non enim petit peccata sua dis judica me, nisi addidisset, et discerne causam meam, id est, divide pelectione constitue. Addit, de gente non sancta: hoc est, de perversis ac male viventibus. Legitur et in alio propheta Dominus increpasse peccantes, ita dicens: Ecce ad liteestum est. In omni autem judicio sex personae quaeruntur: judex, accusator, reus, et tres testes. Judex dictus, quasi jus dicens populo: sive quod jure disceptet. Judex autem in Scripturis sacris aliquand
Abbreviated transcription (Latin):
mits p̃us nomen sumpsit. de quo iurgilius limes erat põĩtus litem ut¬
discerueret agus Causa aũt aut argumento auc probacõne constait
Argumentum nunꝙͣ testibus nũꝙ̃ tabulio das probacõnem ẜ sola in¬
uestigacione iuenit uericatem unde dictum est argimentum augutum
mim donec uerã huic dicinitur negociatores spĩtales qui bonas margaritas
querunt. Et econtiurio aliud ẽ negaeuĩ incuꝑabile. hoc ẽ ꝙ cupiditate inim¬
dana eõcetur de quo dicit apłs nemo militans deo implicet se negcens sclaribu¬

Expanded text:
mitis prius nomen sumpsit. De qua Vergilius Aen. 12, 898: Limes erat podiscerneret agris. Causa autem aut argumento, aut probatione constat. Argumentum nunquam testibus, nunquam tabulis dat probationem: sed sola investigatione invenit veritatem: unde dictum est argumentum, id est,mini, donec veniam . Hinc dicuntur negotiatores spiritales, qui bonas margaritas quaerunt. Et e contrario aliud est negotium vituperabile, hoc est, quod in cupiditate mundana e