comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd aliud bis dictum. singillatĩ
a singłis dicit᷑ eodem ordine quo di¬
ctum ẽ. ꝯ Et ido diuersus ordo ap¬
paret in singłis: qͥa & tc̃ qͣndo ille.
& t̃c̃ qn iste cõmemorat dictũ est.
equitur matheus .xxxiii.
In illo tp̃r respondens iħc di
xit. C onfiteor tͥ pater dñe cȩli & ter¬
re. qͥ abscondisti hȩc a sapientib &
prudentib. & cȩtera usq ad illud
ubi ait. iugum meum suaue ẽ. & onꝰ
meũ leue. Huiꝰ loci & lucas meminit:
s ex parte. Non enĩ dicit ipse uenite
ad me om̃s qui laboratis: &e alia que
secuntur. Semel aũ hoc dictum a
dũo. s lucam ñ dotum qd̾ dictũ est
cominemorasse credibile ẽ. Matheus
enĩ dicit. in illo tẽpore respondens
iħe dixit: postea qͣm exprobrauit ci¬
uitatib. Lucas autẽ post illam ex¬
probrationẽ ciuitatũ. interponit qͦ¬
dam ñ tam̃ multa. atq hoc ita sub¬
iungit. In illa hora exultauit sp̃u
sancto: & dixit. Unde etiã si matħs

Expanded text:
aliquid aliud bis dictum singillatim aliquid aliud bis dictum singillatim a singulis dicitur eodem ordine, quo dictum est, et ideo diuersus ordo apparet in singulis, quia et tunc quando ille et tunc quando iste commemorat dictum est? Sequitur Mattheus: in illo pater, domine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et cetera usque ad illud ubi ait: iugum enim meum suaue est et onus meum leue. huius loci et Lucas meminit, sed ex parte. non dicit enim ipse: uenite ad me omnes qui laboratis, et alia quae sequuntur, semel autem hoc dictum a domino, sed Lucam non totum quod dictum est commemorasse credibile est. Mattheus enim dicit: in illo tempore respondens Iesus dixit, posteaquam eiprobraui ciuitatibus; Lucas autem post illam exprobrationem . ciuitatium interponit quaedam, non tamen multa, adque hoc ita subiungit: in ipsa hora exultauit spiritu sancto et dixit. unde etiam si Mattheus
Abbreviated transcription (Latin):
cepit exprobrare ciuitatibus.
in quib facte sunt plurimȩ uͥtutes
eius. qͥa ñ egissent penitentiã. & cȩt̾a
usq ad illud ubi ait. Terrȩ sodomo¬
rum remissius erit in die uidicii. qͣm
tibi. E tiam hoc cõmemorat lucas. con¬
tinuato cida sermoni dñi. etiã hȩc
ex ipsuis ore coniungens. Unde ma¬
gis uidetur ipse hoc ordine illa com¬
memorare. quo a dño dicta sunt: ma¬
theus autem suȩ recordationis ordi¬
nẽ tenuisse. Aut si illud qd idem
matħs ait. tc̃ cepit exprobrare ciui¬
tatib. sic accipiendum putaturut
punctũ ipsum temporis uoluisse
credatur expͥmere in eo qd̾ ẽ tunc:
ñ autẽ ipsum dempꝰ aliquanto lagꝰ.
quo hȩc multa gerebantur & dice¬
bant᷑: quisqͥs hoc credit. credat ã ẽe
bis dictum. Cum enĩ e apud unũ
eugłistam inueniant᷑ qued̃ã. que
bis dixerit dñs. sicut apud eunde
lucã de ñ tollenda pera in uia. et
similiter ceteris duob locis dictũ
a dño inuenitur: quid mirũ si et

Expanded text:
atibus, in quibus factae sunt plurimae uirtutes eius, quia non egissent paenitentiam, et cetera usque ad illud ubi ait: terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi. etiam hoc commemorat Lucas continuato cuidam sermoni domini etiam haec ex ipsius ore coniungens. unde magis uidetur ipse hoc ordine illa commemorare, quo a domino dicta sunt, Mattheus autem suae recordationis ordinem tenuisse. aut si illud quod idem Mattheus ait: tunc coepit exprobrare ciuitatibus, sic accipiendum putatur, ut punctum ipsum temporis uoluisse credatur exprimere in eo quod est tunc, non autem ipsum tempus aliquanto latius quo haec multa gerebantur et dicebantur, quisquis hoc credit, credat etiam hoc esse bis dictum. cum enim et aput unum euangelistam inueniantur quaedam quae bis dixerit dominus, sicut aput eundem Lucam de non tollenda pera in uia et similiter ceteris duobus locis dictum a domino inuenitur, quid mirum si et
Abbreviated transcription (Latin):
hinc putet ẽẽ contrariũ cum intelli¬
gere debeat iterum alibi dici qd̃ ĩa
alibi dictum erat: nec tantũ de dictiˢ.
uerũ etiam de factis id obseruaride¬
bere. Nichil enim prohibet.: hoc ide
iterum factum credere. Calumniari
autẽ eugł̃io. dũ ñ credit iterũ factũ¬
qd̾ iterum fieri ñ potuisse nemo con¬
uincit: sacrilege uanitatis ẽ. xxxi¬
equit᷑ matheus & dicit. Factũ
est cũ consummasset iħc. p̃cipi¬
ens duodecim di scipłis suis: tͣnsiit

Expanded text:
hinc putet esse contrarium, cum intellehinc putet esse contrarium, cum intellegere debeat iterum alibi dici quod iam alibi dictum erat, nec tantum de dictis, uerum etiam de factis obseruari debere. nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere. calumniari autem euangelio, dum non credit iterum factud iterum fieri non potuisse nemo conuincit, sacrilegae uanitatis est. Sequitur Mattheus et dicit: et factum est, cum consummasset Iesus praecipiens duo
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. partim ꝓprie partim figu¬
rate s eugłistas alia istum. alia
illum inseruisse scͥptis sius: queda
uͦ eadem uł duos uł tres eoꝵ quos¬
libet. uł om̃s quatuor posuisse: nec
sic tam̃ om̃ia ẽẽ conscͥpta que ab il¬
lo seu dicta seu facta sunt. Qͥsquis
autẽ putat. ñ potuisse dñm in uno
sermone quedam figurate quedam
ꝓprie ponere: eloquia cetera eiꝰ inspi¬
ciat: uidebit qͣm hoc temere atq in¬
erudite arbitretur. Potest enĩ iste
ut unum aliquid dicam. qd animo
interim occurrit. qm̃ monet ut non
sciat sinistra qd̾ faciat dextera: & ip¬
sas elemosinas. & quicqͥd illic aliud
p̃cipit figurate accipiendii putare.
Sane rursus ammoneo. qd̾ oportet
meminisse lectorem. ne tali ammo¬
nitione sepissime indigeat. aliis at¬
q aliis sermonũ suoꝵ locis. dñm iã
multa iterasse que alibi dixerat: ne
forte ipsoꝵ locoꝵ ordo. cum ex alio ȩu¬
angelista ñ conuenerit. alicui eorum

Expanded text:
dum est, partim proprie, partim figudum est, partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia illum, alia istum inseruisse scriptis suis, quaedam uero eadem uel duos uel tres eorum quoslibet uel omnes quattuor posuisse, nec sic tamen omnia esse conscripta quae ab illo seu dicta seu facta sunt. quisquis autem putat non potuisse dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam proprie ponere eloquia, cetera eius inspiciat; uidebit, quam hoc temere adque inerudite arbitretur. potest enim iste — ut unum aliquid dicam quod animo interim occurrit —, quoniam monet, ut non sciat sinistra quod facit dextra, et ipsas elemosynas et quidquid illic aliud praecipit figurate accipiendum putare. Sane rursns admoneo, quod oportet meminisse lectorem, ne tali admonitione saepissime indigeat, aliis adque aliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse quae alibi dixerat, ne forte ipsorum locorum ordo cum ex alio euangelista non conuenerit, alicui eorum
Abbreviated transcription (Latin):
lendam dixit. ei qui uͥgam rursus
aliud significantem ñ tollendam
dixit ẽẽ contrarius. Sed iam ratio¬
ne reddita. ñ putetur. Sic & calciam̃¬
ta cũ dicat matheus in uia ñ ẽẽ por¬
tanda. curam probibet: qua ideo
portanda cogitantur ne desint. Hoc
e de duab tunicis intelligendũ est:
ne quisquã eoꝵ p̃ter eam quã ẽẽt
indutus. aliam portandam putaret
sollicitus: nec opus ẽẽt. cum ex illa
potestate posset accipe. Proinde mar¬
cus dicendo eos calciari sandaliis. uł
soleis. aliquid hoc calciam̃tum my¬
sticȩ significationis habere ammo¬
net: ut pes neq dectus sit nec nu¬
dus ad terrã: id ẽ nec occultetur
eugłm: nec terrenis cõmodis innita¬
tur. Et qd̾ ñ portari uł haberi du¬
as tunicas. s exp̃ssius indui phi¬
bet dicens. & ne induerent᷑ duab
tunicis: quid eos monet. nͥ ñ dupli¬
citer s simpliciter ambulare. Mta
dñm omĩa dixisse nullom dubitan¬

Expanded text:
lendam dixit ei qui rursus uirgam lendam dixit ei qui rursus uirgam aliud significantem non tollendam dixit esse contrarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum dicit Mattheus in uia non esse portanda, curam prohibet, qua ideo portanda cogitantur, ne desint. hoc et de duabus tunicis intellegendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret sollicitus, ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis innitatur. et quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet dicens: et ne induerentur duabus tunicis, quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Ita dominum omnia dixisse nullo modo dubitan
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur. ut securi ñ possiderent
neq portarent huic uitȩ necessaria.
nec magna nec mintma. ido posu¬
it nec uirgam: ostendens a fidelib
sius omĩa deberi ministris sus. nul¬
la suꝑflua reqͥrentib: ac ꝑ hoo ad¬
dendo. dignꝰ est enĩ oꝑarius cibo suo.
prorsus aꝑuit & illustrauit. unde
& quare hȩc omĩa loq̃retur. hanc
gͦ potestatẽ uirgȩ nomine significa¬
uit: cum dixit neqͥd tollerent in uia
nͥ uirgam tantũ. Potuit enĩ eriam
sic breuiter dici. nicħ necessariorũ
uobiscũ feratis. nec uͥgam. nͥ uͥgam
tantum: ut illud qd dictum ẽ nec
uͥgam. intelligatur ne minimas
qͥdem res: qd u adiunctum ẽ nͥ uir¬
gam tantũ. intelligat᷑ qͥa ꝑ potesta¬
tem a dño acceptam quȩ uirgȩ noĩe
significata ẽ. etiã que ñ portantur
ñ deerunt. Utrumq gͦ dñs dixit:
s quia ñ utrũq unus eugłista cõ¬
memorauit: putatur ille qui uͥgã
sub alia significatione positam tol¬

Expanded text:
loquebatur, ut securi non possiderent loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et inlustrauit unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit: ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum. potuit enim etiam sic breuiter dici \'nihil necessariorum uobiscum feratis nec uirgam nisi uirgam tantum\', ut illud quod dictum est nec uirgam intellegatur \'ne minimas quidem res\', quod uero adiunctum est nisi uirgam tantum intellegatur, quia per potestatem a domino acceptam, quae uirgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. utrumque ergo dominus dixit. sed quia non utrumque unus euangelista commemorauit, putatur ille qui uirgam sub alia significatione positam tol
Abbreviated transcription (Latin):
re aliunde ñ debeant. qmͣ eis p̃ben¬
tibus quib annunciant eugłm: ali¬
oqͥn contra hoc p̃ceptum fecit ide
apłs. qui uictũ de manuũ suarũ
laborib tnsigebat. ne cuiꝗͣ grauiᷤᷤ
ẽẽt. sed potestatẽ dedisse. in qua sci¬
rent sibi ista deberi. Cum autẽ a
dño aliquid imꝑatur: nͥ fiat inobe¬
dientiȩ culpa ẽ. Cum autẽ potestaᷤᷤ
datur. licet cuiq ñ uti. & tanquã
de suo iure recedere. Hȩc gͦ dñs lo¬
quens discipłis id agebat. qd̾ ipse
apłs paulopost aꝑtiꝰ ita explicat.
Nescitis qm̃ qui in templo oꝑantur.
que templi sunt edunt: qui altari
deseruiunt. altari compartiuntur
Sic & dñs ordinauit his qui eugłm
añciant.de eugłio uiuere: ego aũ
nullo hoꝵ usus sum. Pum itaq di¬
cit ita dñm ordinasse. se autẽ usum
ñ ẽẽ: utiq ostendit utendi potestatẽ
datã: ñ impositã seruiendi necessita¬
tem. Hoc ergo ordinans dñs qd eũ

Expanded text:
re aliunde non debeant quam eis praebenre aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus annuntiant euangelium — alioquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam granis esset — sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inoboedientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. haec ergo dominus loquens discipulis id agebat, quod ipse apostolus paulo post apertius ita explicat: nescitis, quia qui in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altari deseruiunt altari compartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non impositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta. neq uͥgam: continuo subiecit.
Dignus ẽ oꝑarius cibo suo. Unde sa¬
tis ostendit. cur eos hȩc possidere ac
ferre noluerit: ñ quo necessaria ñ
sint sustentationi huiꝰ uitȩ: s qͥa
sic eos mittebat. ut eis hȩc deberi
demonstraret. ab illis ipsis quib
eugłm credentib annunciarent:
tanꝗͣ stipendia militantibus : tan¬
qͣm fructum uineȩ plantatoribus:
tanquã lac gregis pastoribus. Unde
paulus dicit. Quis militat suis sti¬
pendiis uniqͣm.a Quis plantat ui¬
neam: ae de fructu eius non edit. a¬
Qͥs pascit gregem: & de lacte gregis
ñ ꝑcipit.ꝯ hinc enĩ loquebat᷑ de his:
que necessaria sunt p̃dicatoribus
eugłii. Unde paulopost dicit. Si
nos uobis spiritalia seminauimꝰ:
magnũ ẽ si ur̃a carnalia metamus:
Si alii potestatis ur̃ȩ participant.
ñne mag̃ nos. S non sumꝰ usi hac
potestate. U nde apparet hȩc ñ ita
p̃cepisse dñm. tanqͣm eugłiste uiue¬

Expanded text:
menta neque uirgam, continuo subiecit: menta neque uirgam, continuo subiecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit, cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis ipsis quibus euangelium credentibus adnuntiarent, tamquam stipendia militantibus, tamquam fructum uineae plantatoribus, tamquam lac gregis pastoribus. unde Paulus dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregenon percipit? hinc enim loquebatur de his quae necessaria sunt praedicatoribus euangelii. unde paulo post dicit: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum, si uestra carnalia metamus? si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate. unde apparet non haec ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiue
Abbreviated transcription (Latin):
suũ probet unusquisq & tõ in
semet ipso habebit głam. & ñ in al¬
dero. Ynusqͥsq enim: propͥum onꝰ
portabit. Disi oneris nomen sub
diu̾sis significationib acceꝑis: ꝓ¬
culdubio putabis eundem sibi in
loq̃ndo ẽẽ contrariũ. & hoc in una
sententia tam uicine positis uerb:
qͥ cum paulo ante diceret alter alt̾i¬
us onera portate: postea dixit unꝰ¬
quisq propͥũ onus portabit. Sed
alia sunt onera participande infir¬
mitatis: alia reddendȩ rationis do
spirtaliter de qua dicebat apłs.¬
in uirga ueniã ad uos: & corpora¬
liter qua utimur siue ad equum
siue ad aliquid aliud opus fuerit:
ut interim omittã & alias huiꝰ no¬
minis figuratas significationes.
Utrũq gͦ accipiendum ẽ a dño apłis¬
dictum. & ut nec uͥgam ferrent: &
ut ñ nͥ uirgam ferrent. Cum enim
scdm matheum diceret eis. nolite
possidere aurũ neq argentũ. neq¬
pecumã in zonis ur̃is. ñ perã in
uia. neq duas timicas. neq calcia¬

Expanded text:
nusquisque, et sic in semet ipso habebit gloriam et non in altero; unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc in una sententia tam uicine positis uerbis; qui cum paulo ante diceret: alter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deospiritaliter, de qua dicebat apostin uirga ueniam ad uos; et corporaliter, qua utimur siue ad equum siue ad aliquid aliud opus fuerit, ut interim omittam et alias huius nominis figuratas significationes. Vtrumque ergo accipiendum est a domino apdictum, ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis, Nolite possidere aurum et argentum, epecuniam in zonis uestris, non peram in uia neque duas tunicas neque calcia
Abbreviated transcription (Latin):
didit in penitentiã. Quod ad expla¬
nandam sententiã ualet. ne quisꝗͣ
peccatores ob hoc ipsum qd̾ pecca¬
tores sunt. diligi arbitretur a xp̃o:
cũ & illa similitudo de egrotis. bene
intimet qͥd uelit d̾s uocando pecca¬
tores. tanqm medicus egros: utiq
ut ab iniquitate tanqͣm ab egritu¬
dine salui fiant: qd̾ fit ꝑ penitenti¬
am. Item qd̾ dic̃ matheus. t̃c̃ accesse-¬
runt ad eum discipłi iohanns di¬
centes. quare nos & pharisei ieui

Expanded text:
didit, in poenitentiam quod ad expladidit, in poenitentiam quod ad explanandam sententiam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tamquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod fit per paenitentiam. Item quod dicit Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei iei
Abbreviated transcription (Latin):
utiq & ipse lucas ita dicit dñm res¬
pondisse. Non ueni uocare iustos. s
peccatores in penitentiã. Qd̃ ñ eis re¬
spondisset: nͥ qd̾ dixerant manduca¬
tis & bibitis. ad ipsum maxime per¬
tineret. Propt̾ea etiã matheus ae mar¬
cus de illo. discipłis eiꝰ hoc obiectũ
ẽẽ narrauit: qͥa cum & de discipulis
dicebat᷑ inagistro magis obiciebat᷑
quẽ secdando iitabant᷑. Una engo
sententia ẽ: & tanto melius insinua¬
ta. qͣnto quibusda uerbis manente
ueritate uarrata. Item qd̃ matħs
refert dñm respondisse. ñ est opus
ualentib medicus s male habentibꝰ.
euntes autẽ discite qͥd ẽ miscd̾iam
uolo & ñ sacrificium. ñ enĩ ueni uo¬
care uistos. s peccatores: marcus quo¬
dem sententiã tenuerunt: nͥ qd̃ am¬
bo ñ interponunt illud ex ꝓpheta
testimonium: miscłiam uolo quam
sacrificiũ. lucas autẽ cum dixisset.
ñ ueni uocare iustos s peccatores: ad¬

Expanded text:
utique et ipse Lucas ita dicit dominum resutique et ipse Lucas ita dicit dominum respondisse: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. quod non eis respondisset, nisi quod dixerant manducatis et bibitis ad ipsum maxime pertineret. propterea etiam Mattheus et Marcus de illo discipulis eius hoc obiectum esse narrarunt, quia, cum et de discipulis dicebatur, magistro magis obiciebatur, quem sectando imitabantur. una ergo sententia est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam uerbis manente ueritate uariata. item quod Mattheus refert dominum respondisse: non est opus ualentibus medicus, sed male habentibus. euntvolo, et non sacrificium. Non enim veni vocare justos, sed peccatores; Marcus quodem sententiam tenuerunt, nisi quod ambo non interponunt illud ex propheta testimonium, Misericordiam volo, quam sacrificium. Lucas autem cum dixisset, Non veni vocare justos, sed peccatores, ad
Abbreviated transcription (Latin):
gerebantur. Iam ipsa uerba uidea¬
mus: que uł a̾no dicta. uł que ab
illo responsa om̃s isti tres eugl̃istȩ
posuerunt. Al atheus. & udentes
inquit pharisei. dicebant discipłis
eus. Q uare cũ publicanis & pecca¬
torib manducat magister uester.
Totide pene uerbis hoc ait & mar¬
cus. Quare cũ publicanis & pecca¬
torib̃ manducat & bibit magist᷑
ur.  Pretermissũ est gͦ a matheo
qd̾ iste addidit. bibit s quid ad rẽ.
cum plena sit sententia. insinuans
pariter conuiuantes. & lucas autẽ.
aliquanto differentiꝰ hoc uidet᷑ cõ¬
memorasse. Et murmurabant in¬
quit pharisei & scribȩ eoꝵ dicentes
ad discipulos eus. Quare cũ publi¬
canis & peccatorib manducatis et
bibitis: Non utiq magistrũ eoꝵ no¬
lens illic intelligiꝰ s simul om̃ib. &
ipsi et discipłis eiꝰ obiectum hoc in¬
sinuans. ñ tamen ei dictũ sed illis. q̃d
& de ipso et de illis acciꝑetur. Nam

Expanded text:
gerebantur. Iam ipsa uerba uideagerebantur. Iam ipsa uerba uideamus, uel quae domino dicta uel quae ab illo responsa omnes isti tres euangelistae posuerunt. Mattheus: et uidentes, inquit, Pharisaei dicebant discipulis eius:quarecumpublicanis et peccatoribus manducat magister uester? totidem paene uerbis hoc ait et Marcus: quare cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit magister uester? praetermissum est ergo a Mattheo quod iste addidit bibit. sed quid ad rem, cum plena sit sententia insinuans pariter conuiuantes? Lucas autem aliquanto differentius hoc uidetur commemorasse. et murmurabant, inquit, Pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? non utique magistrum eorum nolens illic intellegi, sed simul omnibus, et ipsi et discipulis eius, hoc obiectum insinuans, non tamen ei dictum, sed illis, quod et de ipso et de illis acciperetur. nam
Abbreviated transcription (Latin):
in utres nouos mittunt. & ambo
conseruantur. Hic matheus ñ ex¬
pressit: in cuius domo discũbebat
iħc cum publicanis & peccatorib.
Unde posset uideri ñ hoc ex ordine
subiunxisse: s qd̾ alio temꝑore factũ
ẽ recordatus interposuisse. nͥ marcus
& lucas qui hoc omnino similiter
narrantꝰ. manifestarent in domo le¬
ui hoc ẽ mathei discubuisse iħm: &
dicta illa om̃ia quȩ sequunt᷑. Ita enĩ
marcus hoc idem dicit: eundem or¬
dinẽ seruans. Et factum ẽ cũ accum¬
beret in domo illius: multi publica¬
ni & peccatores simul discumbebant
cum iħii. Cum gͦ dicit in domo illiꝰ:
expͥmit utiq illum de quo suꝑius
loquebatur. id est leui. Sic & lucas
cum dixisset. ait illi. sequere me. &
relictis om̃ib surgens secutus ẽ eũ:
continuo subiecit. Et fecit ei coniu¬
uiũ magnum leui in domo sua: &
erat turba multa publicanoꝵ. & ali¬
orũ qui cũ illis erant discumbentes.
Manifestũ est itaq: in cuiꝰ domo ista

Expanded text:
in utres nouos mittunt et ambo in utres nouos mittunt et ambo conseruantur. hic Mattheus non expressit, in cuius domo discumbebat Iesus cum publicanis et peccatoribus. unde posset uideri non hoc ex ordine subiunxisse, sed quod alio tempore factum est recordatus interposuisse, nisi Marcus et Lucas, qui hoc omnino similiter narrant, manifestarent in domo Leui, hoc est Matthei, discubuisse Iesum et dicta illa omnia quae sequuntur. ita enim Marcus hoc idem dicit eundem ordinem seruans: et factum est, cum accumberet in domo illius, multi publicani et peccatores simul discumbebant cum Iesu. cum ergo dicit in domo illius, exprimit utique illum, de quo superius loquebatur, id est Leui. sic et Lucas cum dixisset: ait illi: sequere me, et relictis omnibus surgens secutus est eum, continuo subiecit: et fecit ei Leui conuiuium magnum in domo sua, et erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant discumbentes. manifestum est itaque, in cuius domo ista
Abbreviated transcription (Latin):
um. & docebat eos. Et cum preteri¬
ret. uidit leum alphei sedentẽ ad
theloneũ: et ait illi. Sequere me.
Et surgens secutus ẽ eum. Nichil
hic repugnat. Ipse ẽ enĩ matheus
qui &e leui. Lucas ettam boc post
eundem paralyticum sanatum i¬
ta subiungit. Et posthec exiit. &
uidit publicanũ nomine leui se¬
dentẽ ad theloneũ: & art illi. Seqͤ¬
re me. Et relictis om̃ib: surgens
secutus ẽ eum. Hinc autẽ probabi¬
lius iuidetur. qd̾ hec p̃termissa re¬
cordando matheus commemorat.
qͥa utiq ante illum sermonẽ habi-¬
tum in monte. credendũ uiocatũ ẽẽ
matħm. In eo quippe monte tunc
lucas cõmemorat omnes duodecim.
ex plurimis discipłis electos: quos
& apłos nominauit .xxuii.¬
eqͥtur itaq matheus. & dicit.
Et factum est discumbente eo
in domo. ecce multi publicani & pec¬
catores uenientes. discumbebant cũ
iħu &e discipulis eiꝰ: & cetera usq
ad illud ub̃i ait. Sed uinũ nouũ

Expanded text:
um et docebat eos. ue t cum praeterium et docebat eos. ue t cum praeteriret, uidit Leuin Alphei sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. nihil hic repugnat; ipse est enim Mattheus qui et Leui. Lucas etiam hoc post eundem paralyticum sanatum ita subiungit: et post haec exiit et uidit publicanum nomine Leui sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et relictis omnibus surgens secutus est eum. hinc autem probabilius uidetur, quod haec praetermissa recordando Mattheus commemorat, quia utique ante illum sermonem hatum in monte credendum uocatum esse Mattheum. in eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis electos, quos et apostolos nominauit.tur itaque Mattheus et dicit: et factumulti publicani et peccatores uenientes discumbebant cum Iesu et discipulis eius, et cetera usque ad illud ubi ait: sed uinum nouum
Abbreviated transcription (Latin):
oppido eẽt galileȩ: presertim quia
& ipsa capharnaum ita excellebat
in galilea. ut tanqͣm metropolis
haberetur. Quod si prorsus ñ licẽ¬
ret acciꝑe ciuitatẽ xp̃i uł ipsã gali¬
leam in qua erat nazareth. uł ip¬
sam capharnaũ. quȩ sicut caput ga¬
lileȩ ciuitatib eminebat:. diceremus
matheum p̃termisisse quȩ gesta st̃.
postea qͣm uenit iħc in ciuitatẽ suã
donec ueniret capharnaũ: & hoc ad¬
iunxisse de sanato paralytico. sicut
in multis ita faciunt: p̃termittenteᷤᷤ
media tanꝗͣ hoc continuo sequat᷑.
qd̃ sine ulla pretermissionis suȩ sig¬
nificatione subiungunt.xxui.
inc gͦ sequitur matheus dicens.
Et cũ transiret inde iħc: uidit
hominẽ sedentẽ in theloneo mathe¬
um nomine: & ait illi. Sequere me.
Et surgens secutus ẽ eum. Hoc mar¬
cus ita narrat. eundem etiã ipse or¬
dinẽ tenens:. post illius paralytici
sanitatẽ. Et egressus ẽ inquit ad
mare. om̃isq turba ueniebat ad e¬

Expanded text:
oppido esset Galilaeae; praesertim quia oppido esset Galilaeae; praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Galilaea, ut tanquam metropolis haberetur? Quod si prorsus non liceret accipere civitatem Christi, vel ipsam Galilaeam, in qua erat Nazareth, vel ipsam Capharnaum, quae sicut caput Galilaeae civitatibus eminebat; diceremus Matthaeum praetermisisse quae gesta sunt, posteaquam venit Jesus in civitatem suam, donec veniret Capharnaum, et hoc adjunxisse de sanato paralytico: sicut in media, tamquam hoc continuo sequatur quod sine ulla praetermissionis suae significatione subiungunt. XXVI. Hinc ergo sequitur Mattheus dicens: et cum transiret inde Iesus, uidit hominem sedentem in telonio, Mattheum nomine, et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. hoc Marcus ita narrat eundem etiam ipse ordinem tenens post illius paralytici sanitatem: et egressus est, inquit, ad mare omnisque turba ueniebat ad e
Abbreviated transcription (Latin):
tegulas summiserunt illum in lec¬
to in medium ante iħm. Quoꝵ fi¬
dem ut uidit dixit. Homo remit¬
tuntur tibi peccata tua & oȩtera.
Remanet gͥ questio inter marcũ et
matheum: qd̾ matheus ita scribit.
tanquã in ciuitate dñi factum sit:
marcus autem in capharnaũ. Quȩ
difficilius solueret᷑: si matheus etiã
nazareth nominaret. Nunc uͦ cum
potuerit ipsa galilea dici ciuitas
xp̃i quia in galilea erat nazareth.
sicut uniuersum regnũ in tot ciui¬
tatib constitutũ dicitur romana
cuitas. cũq in tot gentib constitu¬
ta sit ciuitas. de qua scriptum est.
głosissima dicta sunt de te ciuitas
dei: & cum ipse prior popłs in tot
ciuitatib habitans. etiam una do¬
mus dicta sit domus isrł: quis du¬
bitauerit in ciuitate sua hoc fecisse
iħm. cum hoc fecerit in capharnaũ
cuuitate galileȩ. quo transfretando
redierat de regione gera senoꝵ: ut ue¬
niens in galileam. recte diceret᷑ ue
nisse in cuitatẽ suam. in qͦcumq

Expanded text:
lum cum lecto in medium ante Iesum. quorum fidem ut uidit, dixit: homo, dimittuntur tibi peccata tua, et cetera. remanet igitur quaestio inter Marcum et Mattheum, quod Mattheus ita scribit, tamquam in ciuitate domini factum sit, Marcus autem in Capharnaum. quae difficilius solueretur, si Mattheus etiam Nazareth nominaret. nunc uero cum potuerit ipsa Galilaea dici ciuitas Christi, quia in Galilsicut universum regnum in tot civitatibus constitutum dicitur Romana civitas: cumque in tot gentibus constituta sit civitas de qua scriptum est: Gloriosissima dicta sunt de te, civitas Dei ; et cum ipse prior populus Dei in tot civitatibus habitans, etiam una domus dictus sit domus Israel, quis dubitaverit in civitate sua hoc fecisse Jesum, cum hoc fecerit in Capharnaum civitate Galilaeae, quo tranfretando redierat de regione Gerasenorum, ut veniens in Galilnisse in civitatem suam, in quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
uenturus es an alium expectamus:
&e cetera. usq ad illud ubi ait. & iu¬
stificata ẽ sapientia a filiis sius. Hc̃
totum locum de ioħe baptista. quod
miserit ad iħm. & cuius modi respon¬
sum acceꝑint. illi quos misit. & quic¬
quid post eoꝵ ab̾cessum de iohanne
dñs dixit. int̾ponit & lucas. ñ qͥdem
ipso ordine. S quis eoꝵ recordationiˢ
suȩ. qͥs rerũ ipsarum hic ordinem
teneat: non apparet

Expanded text:
an alium expectamus? et cetera usque ad illud ubi ait: et iustificata est sapientia a filiis suis. hunc totum locum de Iohanne baptista, quod miserit ad Iesum et cuiusmodi responsum acceperint illi quos misit et quidquid post eorum abscessum de Iohanne dominus dixit, interponit et Lucas, non quidem ipso ordine, sed quis eorum recordationis suae, quis rerum ipsarum hic ordinem teneat, non apparet
Abbreviated transcription (Latin):
eandem sententiã eleganter aꝑuit.
Sic enĩ intelligitur eosdem ipsos qui
loquebãtur fuisse facturos. ut lu¬
gentes ieiunarent filii sponsi: q̃m
ipsi ẽẽnt sponsũ occisuri. Qͦ d autẽ
dixit matheus lugere: hoc marcus
& lucas ieiunare: quia & ille postea
tunc ieiunabunt ait. ñ t̾c lugebt.
Uerum illo uerbo significauit de ta¬
li ieuinio dñm locutũ. qd̾ ꝑtinet
ad humilitatẽ tribulationis:. ut il¬
lud alterũ qd̾ ꝑtinet ad gaudium
mentis in spiritalia suspensȩ. atq
ob hoc alienate quodamodo a corpo¬
ralib cibis. posteriorib similtudim¬
bus dñs significasse intelligat᷑ de
panno nouo & uino nouo: id osten¬
dens qd̾ animalib atq carnalib
circa corpus occupatis. & ob hoc ue¬
terẽ adhuc sensum trahentib. hoc ge¬
nus ieumii ñ congruat. Quas simi¬
litudines: & alii duo similiter expli¬
carunt. Iam enĩ satis in promptu
ẽ. nichil ẽẽ contrariũ siquid alius

Expanded text:
eandem sententiam eleganter aperuit. eandem sententiam eleganter aperuit. sic enim intellegitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes ieiunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. quod autem dixit Mattheus lugere, hoc Marcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebunt\'. uerum illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostendens, quod animalibus adque carnalibus circa corpus occupatis et ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiunii non congruat. quas similitudines et alii duo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contrarium, si quid alius
Abbreviated transcription (Latin):
secrationes faciunt. similiter & pha¬
riseoꝵ: tui autẽ edunt & bibunt..
Ergo & hic sicut marcus alios de
aliis hoc dixisse narrauit. Unde
gͦ matheus. tc̃ accesserunt ad eũ
discipłi ioħis dicentes. quare nos
& pharisei ieunamus: nͥ qͥa et
ipsi aderant. & om̃s certatim ut
quisq poterat hoc oblecerunt.
Quoꝵ sententia. diu̾so loquendi mͦ
stamen a ueritate ñ alieno a tͥbus
euangłistis in sinuata ẽ. Itẽ illud
de sponsi filiis. qͥa ñ ieuinabant
qͣmdui cũ eis ẽ sponsus. similiter
int̃posuerunt matheus & marcus:
nisi qd̾ marcus filios nuptiarũ ap¬
pellauitꝰ: qͦs ille sponsi. Quod ad
rem nicħ int̾est. filios quippe nup¬
etiã sponse intelligimꝰ. Eadem gͦ ẽ
aꝑta sententia: ñ altera aduersa.
Cucas autẽ ñ ait. nunqͥd possunt
filii sponsi ieninare. s ait. Nunqͥd
potestis filios sponsi dũ cũ illis ẽ
sponsus facere ieiunare.  In qͦ et
ipse ad aliud quidda insinuandu.

Expanded text:
secrationes faciunt, similiter et Phasecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? ergo et hic sicut Marcus alios de aliis hoc dixisse narrauit. unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc obiecerunt, quorum sententia diuerso loquendi modo, sed tamen a ueritate non alieno, a tribus euangelistis insinuata est.- Item illud de sponsi filiis, quia non ieiunabunt, quamdiu cum eis est sponsus, similiter interposuerunt Mattheus et Marcus, nisi quod Marcus filios nuptiarum appellauit quos ille sponsi, quod ad rem nihil interest. filios quippe nupetiam sponsae intellegimus. eadem ergo est aperta sententia, non altera adunumquid possunt filii sponsi ieiunare?\' sed ait: numquid potestis filios sponsi, quamdiu cum illis est sponsus, facere ieiunare? in quo et ipse ad aliud quiddam insinuandum
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis et pharisei ieiuinantes. &
uenunt & dicunt illi. cur disci¬
płi ioħis et phariseoꝵ ieuinant:
nisi qd̾ iste putari potest addidis¬
se phariseos. qd̾ simul cũ discipłis
ioħis hoc dixerint: cum matheus
tantũ discipłos ioh̃is hoc dixisse
ꝑhibeat. Sed uerba ipsa que illos
dixisse apud marcũ legitur. magis
indicant alios hoc dixisse de aliis:
id est conuiuas qͥ aderant uenisse
ad iħm. quia ieiunabant discipłi
ioħis &e pharisei. et hoc ei de illis
dixisse. ut qd̾ are ueniunt. ñ de
ipsis dixerit de qͥbus int̾posue¬
rat. et erant discipłi iohanns
& pharisei ieuinantes: s cum isti
ẽẽnt ieiunantes uenunt illi qͦs
hoc mouit: & dicunt illi. Cur dis¬
cipłi ioħ̃is et phariseoꝵ ieiunant:
tui autẽ ñ ieuiant. ⁊ Qd̃ lucas
euidentiꝰ expressit: ita hoc idem
intimans. cum dixisset qͥd respon¬
derit dñs de uocatione peccatoꝵ.
tanꝗͣ egrotoꝵ. At illi inquit dix¬
erunt ad eum. Quare discipłi io¬
hannis ieiunant frequenter. & ob¬

Expanded text:
s et Pharisaei ieiunantes, et ueniunt et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant? nisi quod iste putari potest addidisse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur, magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant discipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de illis dixisse, ut quod ait ueniunt non de ipsis dixerit, de quibus interposuerat: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, tui autem non ieiunant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixerunt ad eum: quare discipuli Iohannis ieiunant frequenter et ob
Abbreviated transcription (Latin):
Commnemorauit lucas & aliũ dixisse
sequar te dñe. s pͥmum ꝑmitte mͥ
renunciare his qui domi sunt: de
qͦ tacet matheus. Inde iam lucas
in aliud ꝑrexit: ñ in illud qd̾ ordi¬
nem tẽporis sequebatur. Posthec aũ
inqͥt designauit dñs & alios septu¬
aginta duos. P osthec qͥdem mani¬
feste:.s quanto temporis interuallo
posthec fecerit illud dñs. ñ apparet.
In ipso tamen interuallo fit: quod de¬
inceps matheus subiungit. Nam
idem matheus ordinem temporũ
adhuc tenet: ita narrans. xxiii¬

Expanded text:
Commemoravit Lucas et alium dixisse, Commemoravit Lucas et alium dixisse, Sequar te, Domine, sed primum permitte mihi renuntiare his qui domi sunt; de quo tacet Matthaeus. Inde jam Lucas in aliud perrexit, non in illud quod ordine temporis sequebatur. Post haec autem, inquit, designavit Dominus et alios septuaginta duos . Post haec quidem, manifeste; sed quanto temporis intervallo posthaec fecerit illud Dominus, non apparet. In ipso tamen intervallo fit quod deinceps Matthaeus subjungit: nam idem Matthaeus ordinem temporum adhuc tenet, ita narrans:
Abbreviated transcription (Latin):
q ad illud ubi ait dimite mortuos
sepesire mortuos suos. hoc similit̾
narrat & lucas. Sed ille post plura.
nec ipse sane expresso tempoꝵ ordi¬
pus omisit. an qd̾ posteriꝰ etiã factũ
qm sunt ea que sequunt᷑ p̃occupa¬
uit: incertum est. Ita enim dicit.
Factũ est autẽ ambulantib illis in
uia. dixit quida ad illum. Sequar
te quocũq ieris. Et respondit ei ꝓr¬
sus eadem: quȩ matheus cõmemo¬
rat. Quod autẽ matheus dicit. tc̃
illud gestum ẽẽ qndo ussit ut irent
trans fretum. lucas uͦ ambulantib
illis in uia. ñ est contrarium: quia
uia utiq ambulabant ut uenirent
ad fretum. Et de illo qui petit pri¬
mum sepelire patrem siuim: mathe¬
us & lucas omnino consentiunt.
Nuod enim matheus pͥmo eiusdem
uerba posuit. hoc propter patrem
suum petentis. & deinde dñi dicentiᷤ
sequere me. lucas autẽ pͥmo dñi di¬
centis sequere me. & deinde illiꝰ boc
petentis: ad sententiã nichil interẽ.

Expanded text:
que ad illud ubi ait: dimitte mortuos que ad illud ubi ait: dimitte mortuos sepelire mortuos suos, hoc similiter narrat et Lucas. sed ille post plura nec ipse sane expresso ordiprius omisit, an quod posterius etiam factum quam sunt ea quae sequuntur, praeoccupavit, incertum est. Ita enim dicit: Factum est autem ambulantibus illis in via, dixit quidam ad illum, Sequar te quocumque ieris. Et respondit ei prorsus eadem quae Matthaeus commemorat. Quod autem Matthaeus dicit tunc istud gestum esse, quando jussit ut irent trans fretum, Lucas vero, ambulantibus illis in via, non est contrarium; quia in via utique ambularunt, ut venirent ad fretum. Et de illo qui petit primum sepelire patrem suum, Matthaeus et Lucas omnino consentiunt. Quod enim Matthaeus primo ejusdem verba posuit hoc propter patrem suum petentis, et deinde Domini dicentis, Sequere me, Lucas autem primo Domini dicentis, Sequere me, et deinde illius hoc petentis, ad sententiam nihil interest.
Abbreviated transcription (Latin):
tu es filius di. Et increpans ñ sine¬
bat ea loqui: quia sciebant ipsũ
ẽẽ xp̃m. facta autẽ die: egressus ibat
in desertũ locum. Et hic uidemus
eundem prorsus ordinẽ temporũ
custoditum. quẽ comꝑimꝰ apud mar¬
cum. Matheus autẽ qui uidet᷑ ñ
ordine quo gestum ẽ. s quo p̃ter¬
missum. recolit hoc de socru petri
cõmemorasse. postea quã narrauit
qͥd ipso die facto etiam uesꝑe gestũ
sit: iam ñ subiungit diluculũ sed
ita narrat. Uidens autẽ iħc turbaᷤᷤ
multas circum se: uissit discipłos¬
ire trans fretum. Iam hoc aliud ẽ.
ñ illud quod marcus & lucas conte¬
xunt: qui post uesꝑum diluculũ
ponunt. Q uod gͦ hic dictũ ẽ iudẽs
autẽ iħc turbas multas circũ se. ius¬
sit ire trans fretum. aliud eũ recor¬
datum interposuisse debemꝰ acciꝑe:
qd die quoda cũ uidisset iħc turbas
multas circũ se. iissit ire tͣns fretũ.
& accedens unus scriba. ait illi
magister sequar te quocũq ieris. us¬

Expanded text:
ans non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum. facta autem die egressus ibat in desertum locum. et hic uidemus eundem prorsus ordinem temporum custoditum, quem conperimus aput Marcum. Mattheus autem, qui uidetur non ordine, quo gestum est, sed quo praetermissum recolit, hoc de socru Petri commemorasse, posteaquam narrauit, quid ipso die facto etiam uespere gestum sit, iam non subiungit diluculum, sed ita narrat: uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum. iam hoc aliud est, non illud quod Marcus et Lucas contexunt, qui post uesperum diluculum ponunt. quod ergo hic dictum est uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum, aliud eum recordatum interposuisse debemus accipere, quod die quodam, cum uidisset Iesus turbas multas circum se, iussit ire trans fretum. t accedens unusscriba ait illi: magister, sequar te, quocumque ieris, us
Abbreviated transcription (Latin):
tibi peccata homo: aut quolibet uer¬
boꝵ ordine congruente. Illud sane
potest mouere. qd̾ de isto paralytico
matheus narrat. ita Et ascendens
in nauiculam. transfre tauit & uenit
in ciuitatẽ suam: & ecce offerebant
ei paralyticũ iacentẽ in lecto. Alar¬
cus autẽ ñ hoc in eius ciuitate fa¬
ctum dicit. quȩ utiq nazareth uo¬
catur. s in capharnaum: qd ita
narrat. Et iterum intrauit in ca¬
pharnaum post dies: & auditum
est qd̾ in domo eẽt. Et conuener̃t̃
multi: ita ut ñ caꝑent neq ad
ranuam. E loquebatur eis uerbũ.
Et uenerunt ferentes ad eũ paraly¬
ticum: qui a quattuor portabatur.
Et cum ñ possent offerre eũ illi pre
turba: nudauerunt tectum ubi e¬
rat: & patefacientes sũmiserunt
grabatũ in quo paralyticus iace¬
bat. ẜum uidisset autẽ ihc fidem
illoꝵ: & cȩtera. Lucas autẽ ñ cõme¬
morat quo in loco factũ sit: s ita
dicit. Et factum ẽ in una dierum.

Expanded text:
tibi peccata, homo\', aut quolibet uertibi peccata, homo\', aut quolibet uerborum ordine congruenti. Illud sane potest mouere quod de isto paralytico Mattheus ita narrat: et ascendens in nauiculam transfretauit et uenit in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei paralyticum iacentem in lecto, Marcus autem non hoc in eius ciuitate factum dicit, quae utique Nazareth uocatur, sed Capharnaum, quod ita narrat: et iterum intrauit in Capharnaum post dies, et auditum est quod in domo esset et conuenerunt multi, ita ut non caperet neque ad ianuam, et loquebatur eis uerbum. et uenerunt ferentes ad eum paralyticum, qui a quattuor portabatur. et cum non possent offerre eum illi prae turba, nudauerunt tectum ubi erat et patefacientes summiserunt grabatum, in quo paralyticus iacebat. cum uidisset autem Iesus fidem illorum, et cetera, Lucas autem non commemorat, quo in loco factum sit, sed ita dicit: et factum est in una dierum
Abbreviated transcription (Latin):
porcorũ: sicut marcus exp̃ssit .xxx.¬
inc gͦ sequitur matheus. adhuc
tempoꝵ ordinẽ seruans:. atq ita
narrationẽ contexit. Et ascendens
in nauiculam tranffretauit: & uenit
in ciuitatẽ suam. Et ecce offerebant
ei paralyticum iacentẽ in lecto et
cetera: usq ad illud qd̾ ait. uidenteᷤ
autẽ turbȩ timuerunt: & głificaue¬
runt dm. qui dedit potestatẽ tale
hominib. De hoc paralytico dixe¬
runt etiam marcus & lucas. Quod
gͦ matheus dicit dñm dixisse. confi¬
de fili dimittunt᷑ tibi peccata tua.
lucas autem ñ dixit. fili. s homo:
ad sententiã dñi expressius insinu¬
andam ualet. quia homimi dimit¬
tebantur peccata:. qui hoc ipso qd̾
homo erat ñ posset dicere ñ peccaui:
simul etiam ut ille qui homini di¬
mittebat. intelligeret᷑ ds. Marcus
uͦ hoc dixit qd̾ & matheus. s ñ dix¬
it confide. Potuit quidẽ & ita dici:
confide homo dimittunt᷑ tibi pecca¬
ta fili: aut confide fili dimittuntur

Expanded text:
porcorum, sicut Marcus expressit. Hporcorum, sicut Marcus expressit. Hinc ergo sequitur Mattheus adhuc temporum ordinem seruans adque ita narin nauiculam transfretauit et uenit in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei paralyticum iacentem in lecto, et cetera usque ad illud quod ait: uidentes autem turbae timuerunt et glorificauerunt deum qui dedit potestatem talem hominibus. de hoc paralytico dixerunt etiam Marcus et Lucas. quod ergo Mattheus dicit dominum dixisse: confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua, Lucas autem non dixit fili, sed homo, ad sententiam domini expressius insinuandam ualet, quia homini dimittebantur peccata, qui hoc ipso quod homo erat non posset dicere \'non peccaui\', simul etiam ut ille qui homini dimittebat intellegeretur deus. Marcus uero hoc dixit, quod et Mattheus, sed non dixit confide. potuit quidem et ita dici \'confide, homo, dimittuntur tibi peccata, fili ? , aut confide, fili, dimittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
illam demonum patiebantur. quȩ
in porcos ire ꝑmissa est. marcus aũ
e lucas unum cõmemorant: intelli
gas unum eoꝵ fuisse ꝑsonȩ alicuiꝰ
clarioris. & famosioris. quem regio
illa maxime dolebat: & pro cuius
salute plurimũ satagebat. Hoc uo¬
lentes significare duo eugłistȩ solũ
commemorandum iudica uerunt:
de quo facti huius fama. latiꝰ p̃clari¬
usq fraglauerat. Nec qd̾ uerba de¬
monum diuerse ab englistis dicta
sunt. habent aliquid scrupuli: cũ
uł ad unam redigi sententiã. uel
om̃ia dicta possunt intelligi. Nec
quia plurasiter apud matheũ a¬
pud illos autem singłariter loqui¬
tur. cũ & ipsi narrent qd̃ interro¬
gatus quis uocaretur. legionẽ se
ẽẽ respondit. eo qd̃ multa eẽnt de¬
monia: nec qd̃ marcus circa montẽ
fusse gregem porcoꝵ. lucas autem
in monte: qͥcquam repugnat. Grex
enĩ porcoꝵ tam magnus fuit: ut
aliquid eius ẽẽt in monte: aliquid
circa montẽ. Erant enĩ duo milia

Expanded text:
illam daemonum patiebantur, quae illam daemonum patiebantur, quae in porcos ire permissa est, Marcus autem et Lucas unum commegas unum eorum fuisse personae alicuius clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat et pro cuius salute plurimum satagebat. hoc uolentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latius praeclariusque fraglauerat. nec quod uerba demonum diuerse ab euangelistis dicta sunt, habet aliquid scrupuli, cum uel ad unam redigi sententiam uel omnia dicta possint intellegi. nec quia pluraliter aput Mattheum, aput illos autem singulariter loquitur, cum et ipsi narrent, quod interrogatus quid uocaretur legionem se esse respondit eo quod multa essent demonia, nec quod Marcus circa montem fuisse gregem porcorum, Lucas autem in monte, quicquam repugnat. grex enim porcorum tam magnus fuit, ut aliquid eius esset in monte, aliquid circa montem. erant enim duo milia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptor ꝑimus: una & eade senten¬
tia est: excitantiũ dñm. uolentiũ q
saluari. Nec opus est querere: quid
horum potius xp̃o dictum sit. Siue
enĩ aliquid horũ trium dixerĩt. siue
alia uerba que nullus eugłistarũ
commemorauit. tantũdem tamen
ualentia ad eandem sententiȩ ueri¬
tatem: qͥd ad rem interest. quãquam
& hoc fieri potuit. ut plurib eum
simul excitantib. omĩa hec aliud ab
alio dicerentur.. Item qd̃ sedata tem¬
pestate dixerunt scd̃m matħm. qua¬
lis ẽ hic. quia uenti & mare obedi¬
unt ei. scađm marcũ. qͥs putas est
iste. quia uentus & mare obediunt
ei. scđm lucam. qͥs putas hic ẽ. qͥa ⁊
uentis imꝑat & mari & obediunt
ei: quis non uideat unam ẽẽ sen¬
tentiã.  Tantũdem enĩ prorsus ua¬
let: quis putas ẽ iste. & qualis est
hic. Et ubi ñ est dictum imꝑat.
utiq consequenter intelligitur. qͥa
imꝑanti obeditur. Quod uero ma¬
theus duos dicit fuisse qui legionẽ

Expanded text:
praeceptor, perimus, una eademque sentenpraeceptor, perimus, una eademque sententia est excitantium dominum uolentiumque saluari, nec opus est quaerere, quid horum potius Christo dictum sit. siue enim aliquid horum trium dixerint, siue alia uerba quae nullus euangelistarum commemorauit, tantundem tamen ualentia ad eandem sententiae ueritatem, quid ad rem interest? quamquam et hoc fieri potuit, ut pluribus eum simul excitantibus omnia haec, aliud ab alio, dicerentur. item quod sedata tempestate dixerunt secundum Mattheum: qualis est hic, quia uenti et mare oboediunt ei? secundum Marcum: quis putas est iste, ei? Secundum Lucam, quis putas hic est, quia et ventis imperat et mari, et obediunt ei? quis non videat unam esse sententiam? Tantumdem enim prorsus valet, Quis putas est iste? et, Qualis est hic? et ubi non est dictum, imperat, utique consequenter intelligitur, quia imperanti obeditur. 56. Quod vero Matthaeus duos dicit fuisse, qui legionem
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sunt eum discipłi eius:
& ecce motus magnus factus ẽ in
mari: usq ad illud ubi ait. & uenit
in ciuitatem suã. Ista duo facta con¬
tinuatim. que narrat matheus de
tranqͥllato mari. postea qͣm uentis
imꝑauit iħc a somno excitatus: &
De illis qui habebant seuũ demoni¬
um. ruptisq uincłis agebant᷑ in
desertum. similiter narrant marcus
et lucas. Uerbis aliis dictȩ sunt ab
alio atq alio quedam sententiȩ. ñ
tamen aliȩ. uelut illud qd̃ eũ dicit
dixisse matheus. qͥd timidi estis mo¬
dicȩ fidei. marcus ita dicit. quid ti¬
midi estis. necdum habetis fidem:
id est illam ꝑfectam uelut granum
sinapis. Hoc gͦ & ille ait. modicȩ fi¬
dei: lucas autem. ubi ẽ fides ur̃a.
Et totum quidem sic dici potuit. Qͥd
timidi estis: ubi ẽ fides ur̃a modicȩ
fidi. d Unde aliud hic. aliud illic
cõmemorat. Et illud qd̾ excitantes
eum dixerunt. matheus sic. dñe sal¬
ua nos ꝑimus : marcus. magister.
ñ ad te ꝑtinet quia ꝑimus: lucas.

Expanded text:
ipuli eius. et ecce motus magnus factus est in mari, usque ad illud ubi ait: et uenit in ciuitatem suam. ista duo facta continuatim quae narrat Mattheus de tranquillato mari, posteaquam uentis imperauit Iesus a somno excitatus, et de illis qui habebant saeuum demonium ruptisque uinculis agebantur in desertum similiter narrant Marcus et Lucas. uerbis aliis dictae sunt ab alio adque alio quaedam sententiae, non tamen aliae, uelut illud quod eum dicit dixisse Mattheus: quid timidi estis, modicae fidei? Marcus ita dicit: quid timidi estis? necdum habetis fidem? id est illam perfectam uelut granum sinapis. hoc ergo et ille ait: modicae fidei. Lucas autem: ubi est fides uestra? et totum quidem dici potuit: quid timidi estis? ubi est fides uestra? modicae fidei. unde aliud hic, aliud ille commemorat. et illud quod excitantes eum dixerunt Mattheus sic: domine, salua nos, perimus, Marcus: magister, non ad te pertinet, quia perimus? Lucas: