comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
psit. Hoc inquit mandatũ
accepi a patre meo. Uerbũ
ñ a uerbo accepit mandatũ:
sed in uerbo unigenito patris.
est omne mandatũ. Cũ aũt
dicitur filius a patre accipere.
quod substantialiter habet.
quomodo dictũ est. sicut ha¬
bet pater uitam in semet ip¬
so. sic dedit filio uitã habere
in semet ipso. cũ filius ipse
sit uita: ñ potestas minuit᷑.
sed generatio eius ostenditur.
Quoniã pater ñ quasi ei fili¬
o qui imperfectus est natus
aliquid addidit: sed ei quẽ
perfectũ genit. omĩa gignen¬
do dedit: ita illi dedit suam
equalitatẽ. quem ñ genuit
in equalem. Sed hec loquen¬
de dño: quoniã lux lucebat
in tenebris. et tenebre eam ñ
comp̃hendebant: dissensio
iterũ facta est inter nideos ꝓ¬
pter sermones hos. Dicebant
aũt multi ex ipsis. Demoni¬
um habet. et insanit. Quid
eum auditis: Iste fuerãt den¬
sissime denebre. Alii dicebant.
Hec uerba. ñ sunt demonium
habentis. Numquid demo¬
nũ potest cecoꝵ ocłos aꝑire:

Expanded text:
it. « Hoc, inquit, mandatum accepi a Patre meo. Verbum non verbo accepit mandatum, sed in Verbo unigenito Patris est omne mandatum. Cum autem dicitur Filius 569 a Patre accipere, quod substantialiter habet, quomodo dictum est: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso , cum Filius ipse sit vita: non potestas minuitur, sed generatio ostenditur. Quoniam Pater non quasi ei Filio, qui imperfectualiquid addidit; sed ei quem perfectum genuit, omnia gignendo dedit. Ita illi dedit suam aequalitatem, quem non genuit inaequalem. Sed haec loquente Domino, quoniam lux lucebat in tenebris, et tenebrae eam non comprehendebant , Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hos. Dicebant autem multi ex ipsis: Daemonium habet, et insanit; quid eum auditis? Istae fuerunt densissimae tenebrae. Alii dicebant: Haec verba non sunt daemonium habentis; numquid daemonium potest caecorum oculos aperire?
Abbreviated transcription (Latin):
te: carosola est aideis occisa.
Si enim discipulis dixcit. noli¬
te timere eos qui occidũt cor¬
pus. ammã aũt ñ possunt
occidere: numquid in ipso
potuerunt plus quã corpus
occidere: Et tam̃ carne occi
sa: occisus est xp̃c. Ita. cũ caro
antinã posuit: xp̃c anmam
posuit. Et cũ carout resurge¬
mã sumpsit. Dec tamen hoc¬
potestate carnis factũ est: sed
eius. qui et ammã et corpus

Expanded text:
 caro est a Judaeis occisa. Si enim discipulis dixit, Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere ; numquid in ipso potuerunt plus quam corpus occidere? Et tamen carne occisa Christus occisus est. Ita cum caro animam posuit, Christus animam posuit; et cum caro, ut resurgemam sumpsit. Nec tamen potestate carnis hoc factum est; sed ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
solus dñs ÷ qui illã non habu.¬
it: ipse de ula liberat. Solus
enĩ in hac carne uenit sine
peccato. Nam quos uidetis
in manib matrũ partitilos
ferri. nondũ ambuilant: et
iam sunt compediti. Trax¬
erunt enĩ de adam: qđ sol¬
uatur a xp̃o. Pertinet etiã ad¬
ad ipsos cũ baptitantur ista
gr̃a. quã dñs pollicetur: qͥa
de peccato solus libare potest.
qui uenit sine peccato: et fac¬
tus ẽ sacrificiũ pro peccato.
Audistis enĩ cum apłs legere¬
tur. Pro xp̃o inquit legatio¬
ne fungimur: tanquã deo ex¬
hortan

Expanded text:
solus Dominus: qui illam non habusolus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, et jam sunt compediti; traxerunt enim de Adam quod solvatur a Christo. Pertinet etiam ad ipsos, cum baptizantur, ista gratia quam Dominus pollicetur; quia de peccato solus liberare potest, qui venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccato. Audistis enim cum Apostolus legeretur: Pro Christo, inquit, legatione fungimur, tanquam Deo exhortan
Abbreviated transcription (Latin):
quia uoluntatẽ patris mei fa¬
cio: surgite eamus hinc. Non
inquit mortẽ mei peccati ne¬
cessitate persoluo: sed in eo
quod morior: uoluntatem
patris mei facio. Plusq ibi
do fugiint homines ad ecele¬
siam: et eos plerũq patimur cã¬
quã indisciplinatos. uolentes
carere dñis: qui nolunt carere
peccatis. Aliquando aũt etiã
illicito iugo et improbo subie¬
cti. fugiunt ad eccłam. quia re¬
tinentur ingenui ad seruitu.¬
tem: et interpellatur episcopꝰ.
et nisi curet oꝑam impendere
ne ingenuitas deprimatur:
immisericors deputatur. Ad
xp̃m omnes fugiamus: cont᷑
peccatũ dm̃ liberatorẽ interpel¬
lemus: uenales nos petamus.
ut eius sanguine redimamur.
Dicit enĩ dñs. Oratis uenũda¬
ti estis⁊ et sine argento redime¬
mini. Sine precio. sed uestro:
quuia meo. Hoc dñs dicit. Ip¬
se enĩ preciũ dedit. ñ argentũ:
sed sanguinẽ suũ. Nam nos
serui et egem remanseramus.
Liberat ergo ab hac seruitute

Expanded text:
quia voluntatem Patris mei faquia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibido fugiunt homines ad Ecclesiam, et plerumque eos patimur tanquam indisciplinatos: volentes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Aliquando autem etiam illicito jugo et improbo subjecti fugiunt ad Ecclesiam, quia retinentur ingenui ad servitutem, et interpellatur episcopus: et nisi curet operam impendere, ne ingenuitas opprimatur, immisericors deputatur. Ad Christum omnes fugiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redimemini . Sine pretio, sed vestro; quia meo. Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute
Abbreviated transcription (Latin):
ci dem ipsas hostias. easdem
ipsas uictimas. eadem ipsa a¬
nimalia. que admouebantur
mactanda pro peccato.in quo¬
rum sanguine ille sanguis
figurabatur. peccata lex ap¬
pellat: usq ad eo. ut inqui¬
busdam locis scriptũ sit. ita
ut sacerdotes immolaturi. po¬
nerent manus suas suꝑ ca¬
put peocati: id est. super ca¬
put uictime immolande ꝓ
peccato. Tale ergo peccatuͭ.
idest. sacrificiũ pro peccato.
rito liberat ab hac seruitute
peccati: ille qui dicit in psal¬
mis. Factus sum tanquã ho¬
mo sine adiutorio. inter mor¬
tuos liber. Solus enĩ liber: qͥa
ñ habebat peccatũ. Ipse etiã
dicit in eugłio. E cce uenit pͥn¬
ceps mundi huiꝰ. diabolũ signi¬
ficans futrirũ in iudeis perse¬
cutorib. ecce inquit uenit:
et in me nichil inueniet. Non
quomodo quos occidit etiam
lecunq peccatũ: in me nicħ
inueniet. Et tanquã ei dice¬
retur. Si nichil in te intieni¬
et : quare te occidet: Subie¬
cit et ait. Sed ut sciant om̃s

Expanded text:
dem ipsas hostias, easdem dem ipsas hostias, easdem ipsas victimas, eadem ipsa animalia quae admovebantur mactanda pro peccatis, in quorum sanguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro peccato. Tale ergo peccatum, id est, sacrificium pro peccato, catum. 7. Merito liberat ab hac servitute peccati ille qui dicit in Psalmis: Factus sum tanquam homo sine adjutorio, inter mortuos liber . Solus enim liber, quia non habebat peccatum. Ipse enim dicit in Evangelio: Ecce venit princeps hujus mundi, diabolum significans venturum in Judaeis persecutoribus; ecce, inquit, venit, et in me nihil inveniet . Non quomodo in eis quos occidit etiam lecumque peccatum, in me nihil inveniet. Et tanquam ei diceretur, si nihil in te inveniet, quare te occidet? Subjecit, et ait: Sed ut sciant omnes
Abbreviated transcription (Latin):
pro peccato. offerens se ipsũ in
holocaustũ in cruce passionis
sue : sequitur apłs et dicit.
Cum dixisset. obsecramus ꝓ
xp̃o reconciliari do: quasi di¬
ceremus. quomodo poterimꝰ
reconciliari: eũ inquit. id est.
ipsũ xp̃m qui ñ nouerat pec¬
catũ. peccatũ pro nobis fecit:
ut nos simus iusticia deim
ipso. E um ipsũ inquit xp̃m
dñm: qui ñ nouerat peccatũ.
Uenit enĩ in carne. hoc ẽ in
similitudinẽ carnis peocati:
ñ tam̃ in carne peccati: ñ ha¬
bens ullũ omnino peccatũ.
Et ido factus ẽ uerũ sacrifici¬
um pro peccato: quia nullũ
habebat peccatũ. Sed forte de
sensu meo dixi: quia peccatũ
sacrificiũ est pro peccato. Qͥ le¬
gerunt agnoscant:qui ñ lege¬
runt. ñ sint pigri. Non sint
inquã pigri ad legendũ: ut
ueraces sint adiudicandum.
Cũ de sacrificiis enĩ preciꝑet
deris offerendis pro peccato. in
quib sacrificris ñ erat expia¬
tio peccatoꝵ. sed umbra futu¬
roꝵ: eadem ipsa sacrificia. eas¬

Expanded text:
pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur Apostolus et dicit, cum dixisset, Obsecramus pro Christo, reconciliari Deo: quasi diceremus, quomodo poterimus reconciliari? Eum, inquit, id est ipsum Christum, qui non noverat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . Eum ipsum, inquit, Christum Deum, qui non noverat peccatum. Venit enim in carne, hoc est in similitudine carnis peccati , non tamen in carne peccati, non habens ullum omnino peccatum: et ideo factus est verum sacrificium pro peccato, quia nullum habebat ipse peccatum. 6. Sed forte de sensu meo dixi, quia peccatum sacrificium est pro peccato. Qui legerunt, agnoscant; qui non legerunt, non sint pigri: non sint, inquam, pigri ad legendum, ut veraces sint ad judicandum. Cum de sacrificiis enim praeciperet Deus offerendis pro peccato, in quibus sacrificiis non erat expiatio peccatorum, sed umbra futurorum, eadem ipsa sacrificia, eas
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus sanctus superuemet
inte: et uirtus altissimi obum¬
brabit tibi. Et ipse dñs ꝓmit¬
tens eum discipulis. ait. Uos
aũt sedete in ciuitate: quous¬
q induamin uirtute exalto.
Et iterũ. Accipietis inquit
turtutẽ spiritus sancti super¬
uenientem inuos: et eritis

Expanded text:
Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Et ipse Dominus promittens eum discipulis ait: Vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Et iterum: Accipietis, inquit, virtutem Spiritus sancti supervenientem in vos, et eritis
Abbreviated transcription (Latin):
omnes: ut sint filio eiꝰ unico
fratres: ea dilectione inuicẽ
diligentes qua ipse dilexit
eos. perducturus eos ad illũ
finem qui sufficiat eis: ubi
satietur in bonis desiderrũ
eoꝵ. Tunc enĩ aliquid desi

Expanded text:
omnes, ut sint Filio ejus unico fratres, ea dilectione invicem diligentes, qua ipse dilexit eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur in bonis desiderium eorum. Tunc enim aliquid desi
Abbreviated transcription (Latin):
q in finem. per illud ostiũ. id
est. per fidem xp̃i egrediunt᷑:
quoniã uiri fideles moriun¬
tur. Et abundantius uritam¬
habebunt:ueniendo quo pa¬
stor ille precessit: ubi numꝗͣ
deinde moriant᷑. Quamuis
gͦ et hic impso ouili ñ desint

Expanded text:
 in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur; quoniam veri fideles moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint
Abbreviated transcription (Latin):
erant habituri:. id quod exte¬
rius in xp̃o uidebant. amit¬
cere metuebant. Et quia
amissuros se esse illo uera de

Expanded text:
erant habituri, id quod exterius in Christo videbant, amittere metuebant; et quia se amissuros esse illum vera de
Abbreviated transcription (Latin):
dicerentus dii: ipsũ uerbũ
dei quod est apud dm̃. quo¬
modo ñ est deus: Si per ser¬
monẽ dei fiunt homines dii:
si participando fiunt dii: tin
luiina illuminata dii sunt.
lumen quod illuminat ñ ẽ
deus: Si calefacti quodãmo¬
do igne salutari. dii efficiumn¬
tur: unde calefrunt. ñ est d̃s:
Accedis ad lumen: illuminari:
et inter filios dei numeraris.
Si recedis a lumine. obseura¬
ris: et intenebris computaris.
Illud tam̃ lumen nec accedit
ad se: quia ñ recedit ase. Si er¬
go uos deos facit sermo dĩ:quo¬
modo ñ est ds uerbũ dei : Pa-¬
der ergo sanctificauit filium
suũ : et misit in mundum.
Forte aliquis dicat. Si pater
eũ sanctificauit: ergo aliquã¬
do ñ erat sanctus. Sic sanctifi¬
cauit: quomodo genuit.Ut
enĩ sanctus esset.gignendo ei
dedit: quia sc̃m eũ genuit.
Dam si quod sanctificatur.
ante ñ erat sanctũ. quomodo
dicimus deo patri. sanctifice¬
tur nom̃ tuũ: Si ñ facio oꝑa
patris mei.nolite credere mi¬

Expanded text:
dicerentur dii, ipsum Verbum Dei, quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii; si participando fiunt dii; undelumina illuminata dii sunt, lumen quod illuminat quomodo non est Deus? Si calefacti quodammodo igne salutari dii efficiutur, unde calefiunt non est Deus? Accedis ad lumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum sanctificavit, ergo aliquando non erat sanctus? Sic sanctificavit, quomodo genuit. Ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum; quomodo dicimus Deo Patri, Sanctificetur nomen tuum . 10. Si non facio opera Patris mei, nolite mihi credere
Abbreviated transcription (Latin):
e sancto eugłio scłm io
hannẽ. quod gestare
nos uidetis in manib iã mul¬
ta audiuit caritas uestra. qͦ
deo adiuuante sicut potui¬
mus disputauimus. cõmen¬
dantes uob̾ maxime istum
tri. et filius unicus dĩ. loqui e¬
legisse: et propterea aquile cõ¬
paratũ. Nulla quippe auis
inde que ex ordine subsequũ¬
tur: sicut ea dñs tractari do¬
nauerit. intentissime audite.
Locuti sumus uob de prece¬
denti lectione: insinuantes
quomodo intelligatur pat̃
uerax: filius ueritas. Cũ au¬
tem dixisset dñs iħc.uerax ẽ
qui me misit. ñ intellexerũt¬

Expanded text:
e sancto Evangelio secundum Joannem, quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum  est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatum: nulla quippe avis inde quae ex ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare donaverit, intentissime audite. 2. Locuti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intelligatur Pater verax, Filius veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, Verax est qui me misit
Abbreviated transcription (Latin):
runt apłi qui dño ante cohe¬
serant.Non est bonũ nos re¬
linquere uerbũ d̃i: et minis¬
trare mensis. Tunc ordinã¬
dos diaconos prouiderunt:
ne ipsi a predicandi uerbi a¬
uocarentur officio. Ande
merito dictum est uerbũ eo¬
rum quod est uerbũ fider: ꝑ
quod omnes in xp̃m undecũ¬
q id audierint crediderunt:
uł audituri et credituri fũt.
Ergo illa oratione pro omni¬
bus quos redemit. siue tunc
in carne uiuentes. siue postea
futuros redemptor noster o¬
rauit: cũ rogans proapostol
qui cũ ilo tunc erant. adiun¬
xit etiam illos qui per eoꝵ uer¬
bum in eũ fuerant credituri.
Quid aũt adiunctis illis. de¬
inde dicat: alia disputatiõe
It omnes unũ sint: sicut tu

Expanded text:
runt Apostoli, qui Domino ante cohaeserant: Non est bonum nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis . Tunc ordinandos diaconos providerunt, ne ipsi a praedicandi verbi avocarentur officio. Unde merito dictum est verbum eorum, quod est verbum fidei, per quod omnes in Christum, undecumque id audierint, crediderunt, vel audituri et credituri sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum rogans pro Apostolis qui cum illo tunc erant, adjunxit etiam illos qui per eorum verbum in eum fuerant credituri. Quid autem adjunctis illis deinde dicat, alia est disputatione t omnes unum sint,
Abbreviated transcription (Latin):
diuisit: et currentẽ solem e¬
missa ad d̾m oratione frena¬
uit et fixeit: Quis pret̾ san¬
son. propter suã sitim max¬
illa mortui asim exundante
saciatus ẽ: Quis pret̾ helyã
curru igneo in alta subuect᷑
est: Quis preter helyseũ qđ
paulo ante commemoraui.se¬
pulto suo cadauere. cadauer
alterius reddictit uite: Qͥs
preter damelem inter ora ĩ¬
clusoꝵ secum leonũ esurien¬
tium uixit innociuis: Qs
preter tres uiros.ananã. ara¬
riam. mysahel in flaminis
ardentib et ñ trencib deam
bulauit illesus: Pretereo ce¬
cera: quoniã hec satis ẽe arbi¬
bitror. quib demonstretur
et alios sanctos quedã miran
da opera fecisse. que nemo ali¬
us fecit. Sed qui tam multa
uicia. et malas ualitudines
uexationesq mortaliũ tan¬
ta potestate sanaret: nullus
omnino legitur antiquorũ.
Ut enĩ taceantur quos iribẽ¬
do sicut occurrebant. saluos
singulos fecit: marcus eugłis¬
ta quodã loco ait. uesꝑe aũt
facto. eñ occidissec sol. affere¬

Expanded text:
divisit , et currentem solem emissa ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibbulavit illaesus ? Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et alios sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia, et malas valetudines, vexationesque mortalium tanta potestate sanarit, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, affere
Abbreviated transcription (Latin):
cuius fit anima particeps. Si
est casta anima. castitas ẽ¬
apud d̃m: cuius est particepꝰ
anima.Si est bona anina.
bonitas est apud d̾m: cuiuᷤ
est particeps anima. Si est
uerax anima. est ueritas a¬
pud łm: cuius particeps est¬
amina. Cuius particeps si ñ
fuerit anima: omnis homo
mendax.Si omnis homo m̃¬
dax: nullus homo de suo
uerax. Pater aũt uerax: de
suo ẽ uerax: quia genuit ue¬
ritatem. Aliud ẽ. uerax est

Expanded text:
cujus fit particeps anima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona anima, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cujus est particeps anima. Cujus particeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est
Abbreviated transcription (Latin):
ex matre: ñ tunc procedit ex
patre. Spiritus aũt sanctus ñ
de patre procedit in filiũ. et de
filio procedit ad sanctificandã
creaturam. sed simul de utro¬
q procedit ⁊ quãuis hoc filio
pater dederit.ut quẽadmo¬
dum de se. ita de ilo quoq:
procedat. Neq enĩ possumꝰ
dicere. quod ñ sit uita spirit᷑
sanctus: cnĩ uita pater. uita
sit filius. Ac per hoc sicuit pa¬
ter cũ habeat uitam in semet ip¬
so.dedit et filio habere uitam
in semet ipso: sic dedit ei uitã
procedere de illo:sicut proce¬
dit et de ipso. Sequuntur au¬
tem uerba dm̃i dicentis: et qͣ
uentura sunt annunciabit
uobis. Ille me clarificabit.

Expanded text:
ex matre, non tunc procedit ex ex matre, non tunc procedit ex patre. Spiritus autem sanctus non de Patre procedit in Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam; sed simul de utroque procedit: quamvis hoc Filio Pater dederit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. Neque enim possumus dicere quod non sit vita Spiritus sanctus cum vita Pater, vita sit Filius. Ac per hoc sicut Pater cum habeat vitam in semetipso, dedit et Filio habere vitam in semetipso; sic ei dedit vitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso. Sequuntur autem verba Domini dicentis: Et quae ventura sunt, annuntiabit vobis. Ille me clarificabit
Abbreviated transcription (Latin):
Si igitur hic intelligitur eiꝰ
doctrina. quã tam̃ non clixit
suã sed patris: quantomagis
illic intelligendus est et de ip¬
so procedere spiritus sanctus.
ubi sic ait de patre ꝓcedit.
ut ñ diceret. de me nꝓcedit:
Aquo enĩhabet filius. ut
sit deus: est enĩ dedo deus:
ab illo habet utiq. ut etiam
de illo procedat spiritus sc̃s.
Ac per hoc. spiritus sanctus.
ut etiã de illo procedat sicut
procedit de patre: ab ipso ha¬
bet patre. Nic uteumq etiã
illud intelligitur quantum
a talib quales nos fumus in¬
delligi potest:cur ñ dicatur
natus esse. sed potius procede¬
resp̃s sanctus. Quoniã si et
ipse filius diceretur. amborũ
utiq filius diceretur: quod
absurdissimũ est. Filius qͥp¬
pe nullus est duoꝵ. insi pa¬
tris et matris. Absit aũt. ut
inter dm patrẽ. et d̾m filiũ.
aliquid tale suspicemur: qͥa
nec filius hominũ simul et
ex patre et ex matre ꝓcedit:
sed cũ in matrẽ procedit ex
tre: et cũ in hãc lucem procedit

Expanded text:
Si igitur hic intelligitur ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris, quanto magis illic intelligendus est et de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi sic ait: De Patre procedit, ut non diceret, de me non procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus ab illo habet utique, ut etiam de illo procedat Spiritus sanctus. Ac per hoc etiam Spiritus sanctus, ut etiam de Filio procedat, sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Hic utcunque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus esse, sed potius procedere Spiritus sanctus, quoniam si et ipse Filius diceretur, amborum utique Filius diceretur; quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum nisi patris et matris. Absit autem, ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Quia nec filius hominum simul et ex patre et ex matre procedit; sed cum in tre; et cum in hanc lucem procedit
Abbreviated transcription (Latin):
m inuicẽ delicta ur̃a & ora¬
te pro uob̃: quia et ad hoc do¬
minus nob̃ dedit exemplũ.
Si enĩ ille qui ullũ peccatum.
nec habet. nec habuit. nec ha¬
bebit orat pro peccatis nr̃is:
quantomagis nos inuicẽ pro
nostris orare debemus: Et si
dimittit nobis ille cui ñ ha¬
bemus quod dimittamus:
quantomagis dimittere de¬
bemus nobis inuicem qͥ sine
peccato hic uiuere ñ ualemꝰ:
Quid enĩ uidetur in hac al¬
titudine sacram̃ti dñs signi¬
ficare cũ dicit. exemplũ enĩ
cdedi uob. ut quẽ admodum
ego feci uob. ita et uos faciatis:
insi quod apertissime dicit
apłs. donantes uob̃met ipsiᷤ.
siquis aduersus aliquẽ hab&
querelam. sicut et dñs dona¬
uit uob̃. ita et uos: Inucem
ltaq nob delicta donemus:
et pro nostris delictis inuicem¬
oremus: atq ita quodãmodo
intucem pedes nostros laue¬
mus. Nostrũ est donante
ipso ministeriũ caritatis et
humilitatis adhibere: illius
est exauidire. ac nos ab omni
peccati contaminatione mũ¬

Expanded text:
 invicem delicta vestra, et orate pro vobis . Quia et ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui ullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris; quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus? Et si dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus; quanto magis dimittere nobis debemus invicem, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare, cum dicit, « Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobnisi quod apertissime dicit Apostolus: Donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut et Dominus donavit vobis, ita et vos . Invicem itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis inoremus. Atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere, illius est, exaudire, ac nos ab omni peccatorum contaminatione mun
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. hec cum dixisset iħc
ut non eum ante opinemur in¬
gressum: quam illa uerba fini¬
ret. Sciebat inquit & uidas qui
tradebat eum. locum. Ordo uer¬
boꝵ est. Sciebat locum. qui trade¬
bat eum:. quia frequenter inquit
ihc conuenerat illuc cum disci¬
pulis fuis. Ibi ergo lupus oui¬
na pelle contectus. et inter o¬
ues alto patrisfamilias cõsilio
coleratus: didieit tibi ad tem¬
pus exiguũ dispergeret gregẽ:
insidiis appetendo pastorem.
Iudas ergo cũ accepisset oohortẽ.
et a principib et phariseis mmi¬
nistros: uenit illuc cũ lateris
et facib et armis. Cohors non
iud eoꝵ sed militũ fuit. A pre¬
side itaq intelligatur accepta.
tamquã adtenendũ reum ser¬
uato ordine legitime potestati
ut nullus tenentib resistere
armata uemiebat. ut uł terre¬
ret. uł etiã repugnaret: si qͥs¬
quã xp̃m defendere auderet.
Ita quippe eius abscondebat᷑
potestas. et obtendebatur in¬
firmitas. ut hec immicis uide¬

Expanded text:
dictum est, Haec cum dixisset Jesus, dictum est, Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur ingressum, quam illa verba finiret. 2. Sciebat, inquit, et Judas, qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est, Sciebat locum qui tradebat eum. Quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto Patrisfamilias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem. Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum latet facibus et armis. Cohors, non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet oarmata veniebat, ut vel terreret, vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis nece
Abbreviated transcription (Latin):
nibus sed in aliis laboriosi ͤᷤ lit¬
terisquerat: nec stando et au¬
diendo. sed potius sedendo et
legendo: uł legenti aurẽ mentẽ¬
q intentissimã prebendo illa
condiscat. Credat tam̃ ante¬
quã sciat. siue etiam scire id ĩ¬
hac uita possit. siue per aliqͣ
impedimenta ñ possit: nicħ
ab aliquo eugłista esse cõscri¬
ptum. quantũ ad hos attinet
quos in auctoritatẽ canonicam
recepit eccła: quod uł ipsius
uł alterius ñ minus ueracinar¬
ratiom possit esse contrarium.
Nunc itaq huius beati io¬
hannis narrationẽ ut suscepi¬
mus tractandã. sine alioꝵ cõ¬
paratione uideannis ⁊ in eis
que manifesta sunt ñ inmo¬
rantes. ut hoc ubi opus ẽ cau¬
sa poscente faciamus.Non
ergo sic accipiamus quod ait.
hec cũ dixisset iħc. egressus est
eũ discipulis suus trans torrentẽ
cedron ubi erat ortus inquẽ
introruit ipse cũ discipuł suiᷤ
camquã continuo post illa
uerba in illũ ortũ frierit in¬
gressus. sed ad hoc ualeat quod

Expanded text:
nibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos in auctoritatem canonicam recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non minus veraci narrationi possit esse contrarium. Nunc itaque hujus beati Joannis narrationem, ut suscepimus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli ejus, tanquam continuo post illa verba in illum hortum fuerit ingressus: sed ad hoc valeat quod
Abbreviated transcription (Latin):
loqueris: et te paruulũ nescis.
Quui michi promittis mortẽ
tuã: ter negabis tritam tuã.
Qui etiã pntas mori posse ꝓ
me: prius uiue prote. Naͬm
timendo mortẽ carnis tue:
mortẽ dabis ammetrie. Quã¬
ta enĩ uita est confiteri xp̃m:¬
tanta mors est negare xp̃m.
dam fauore peruerso excusa¬
quia interrogatus ab ancil¬
la. hominẽ nescire respõdit.
sicut alii eugłiste contestan¬
tur expressius: Quasi uero
gat quod factus est propter
nos: ne periret quod fecerat

Expanded text:
loqueris, et te parvulum nescis. loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter me negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te. Nam Timendo mortem carnis tuae mortem dabis animae tuae. Quanta enim vita est confiteri tanta mors est negare Christdam favore perverso excusaquia interrogatus ab ancilla hominem se nescire respondit, sicut alii evangelistae contestantur expressius? Quasi vero gat quod factus est propter nos, ne periret quod fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
Sed adhuc ille quid clicit:
Quare ñ possum teseqͥ modo:
Anmã meã prote ponã. Qd
in anmo eius esset cupidi¬
tatis audebat : quid uirium.
ñ uidebat. Uoluntatẽ suã
iactabat infirmus: sed inspi¬
ciebat ualitudinẽ medicus.
lste promitdebat: ille preno¬
scebat. Qui nesciebat. aude¬
bat: qui presciebat.docebat.
Quantũ sibi assumpserat pe¬
trus intuendo quid uellet:
ignorando quid posset. Qͣn¬
tum sibi assumpserat: ut cũ
dñs uenisset animã suã po¬
nere pro amicis suis. ac ꝑ hoc
et pro ipso. ille hoc dño offer¬
re confideret : et nondũ pro
se posita anma xp̃i:animã
suam polliceretur positurũ
se esse pro xp̃o. Respondit
pones:Itane facies p̃ro me.
quod ego nondũ pro te: Am¬
mam duam pro me pones:
Preire potes: qui seqtii ñ po¬
tes: Quid tantũ presumis:
Quid de te sentis: Quid esse
de credis: Audi quid sis. Au¬
di. Amen amen dico tibi: ñ
cantabit gallus. donec me
ter neges. E cce quomodo ti¬
bi cito apparebis qui magna

Expanded text:
Sed adhuc ille quid dicit? Quare te non possum sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid virium, non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus; iste promittebat, ille praenoscebat: qui nesciebat, audebat; qui praesciebat, docebat. Quantum sibi assumpserat Petrus intuendo quid vellet, ignorando quid posset? qtum sibi assumpserat, ut cum « Dominus venisset animam suam ponere pro amicis suis , » ac per hoc et pro ipso, ille hoc Domino offerre confideret, et non pro se posita anima Christi, animam suam pollicerem esse pro Christo. Respondit pones. Itane? facies pro me, quod nondum ego pro te? Animam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non potes? Quid tantum praesumis? Quid de te sentis? Quid esse te credis? Audi quid sis. Amen, amen dico tibi, non cantabit gallus, donec me ter neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna
Abbreviated transcription (Latin):
le me clarificabit. tanquam
diceret: ille uob auferet timo¬
rem.et dabit amorem: quo
me ardentius predicantes.
glorie mee per totum mundũ
dabitis odorem: comm̃dabitis
honorem. Quod enĩ facturi
fuerant in sp̃u sancto: hoc
eundem sp̃m sanctũ dixxit
esse facturũ. Quale est etiã
illud. Non enĩ uos estisqui
loquimini: sed spiritus patͥs
uestri qui loquitur in uobis:
Uerbum quippe grecũ qđ
est doxasis.alius clarificabit.
alius glorificabit: latim inter¬
pretes in sua quisq trans latio¬
ne posuerunt: quoniã ipsa qͤ
grece dicitur doxa. unde dictũ
q gła clarus. et claritate glorio¬
sus: ac per hoc quod utroq uer¬
bo significatur. id ipsũ est. Si¬
cut aũt diffinierunt antiqui
latine lingue clarissimi aucto¬
res. gloria est frequens de aliquo
fama cum laude: que cum est
in hoc mundo facta de xpisto:
ñ xpisto credenda est magnũ
aliquid contulisse. sed mũdo.
Bonum enĩ laudare: ñ lauida

Expanded text:
le me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis auferet timorem, et dabit amorem, quo me ardentius praedicantes, gloriae meae per totum mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod enim facturi fuerant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum: quale est etiam illud, Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Verbum quippe graecum quod est δοξάσει, alius clarificabit, alius glorificabit, latini interpretes in sua quisque translatione posuerunt: quoniam ipsa quae graece dicitur δόξα, unde dictum e fit quisque clarus, et claritate gloriosus; ac per hoc, quod utroque verbo significatur, idipsum est. Sicut autem definierunt antiqui Latinae linguae clarissimi auctores, gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Quae cum est in hoc mundo facta de Christo, non Christo credenda est magnum aliquid contulisse, sed mundo. Bonum enim laudare, non lauda
Abbreviated transcription (Latin):
do: in finem dilexit eos. Nti¬
q ut et ipsi de hoc mundo
ubi erant. ad sirũ caput quod
hinc transisset: eius dilectio¬
ne transirent. Quid est enĩ
in finem. nisi in xp̃m: Finis

Expanded text:
do, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim in finem, nisi in Christum? Finis
Abbreviated transcription (Latin):
lum tradendo faciebat: ut
de iuo tradito bonũ fieret
quod nesciebat. Sciebat enĩ
dñs quid faceret pro amicis:
qui patienter utebatur ini¬
mieis. Le sic omnia ei dede¬
rat pater in manus: et in u¬
sum mala: et in effectũ bo¬
na. Sciens etiã quia a d̃o ex

Expanded text:
lum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo ex
Abbreviated transcription (Latin):
ec dñi uerba ubi ait.modi¬
cum et iam ñ uidebitime.
et iterũ modicũ et uidebitis
me quia uado ad patrem:
ita obscura erant discipulis.
ante quã id quod dicit esset
impletum: ut querentes in¬
ter se quid esset. quod dicet.

Expanded text:
ec Domini verba ubi ait, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me, quia vado ad Patrem, itantequam id, quod dicit, esset impletum, ut quaerentes inter se quid esset quod dice
Abbreviated transcription (Latin):
ergo multis modis etiã homi¬
nis dicatur manus. qui pro¬
prie manũ habet in sui cor¬
poris menbris: quantomagis

Expanded text:
ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
uid pylatus dixerit de xp̃o.
quidue pylato ille respon¬
derit: isto sermone considerã¬
dum atq tractandũ est. Cũ
enĩ dictum esset iideis. acci¬
pite eũ uos. et scdm legẽ ue¬
stram uidicate etum : atq illi

Expanded text:
uid Pilatus dixerit Christo, quidve Pilato ille responderit, isto sermone considerandum atque tractandum est. Cum enim dictum esset Judaeis, « Accipite eum vos, et secundum Legem vestr
Abbreviated transcription (Latin):
et uocauit iħm et dixit ei.
Tu es rex iudeoꝵ: Et re¬
spondit iħc. A demet ipso
hoc dicis: an alii tibi dixer̃t
de me: Sciebat utiq dñs et
quod ipse interrogariit. et
quod ille responsurus. fuit:
sed cam̃ dici uoluit. ñ ut ip¬
se sciret: sed ut scriberet᷑. qđ
nos uoluit ut sciremus. Re¬
spondit ei pylatus. Nũquid
ego iudeus fũ Oens tua & põ¬
tifices tui tͣdiderunt te michi.
Quid fecisti: Respondit iħe.

Expanded text:
it Jesum, et dixit ei: Tu es rex Judaeorum? Et respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid feci
Abbreviated transcription (Latin):
set regnum meũ: ministri
mei utiq decertarent ut ñ
traderer iudeis.Nunc aũt
regnrũ meũ non ẽ hinc. Hoc
est quod bonus magister serre
nos uoluit : sed prius nobis de¬
monstranda fuerat uana ho
pylatus audierat: quasi pro

Expanded text:
set regnum neum, ministri mei utique decertarent ut non traderer Judaeis. Nunc autem regnum meum non est hinc. Hoc est quod bonus Magister scire nos voluit. Sed prius nobis demonstranda fuerat hominum id Pilatus audierat, quasi pro
Abbreviated transcription (Latin):
sint: unus missus ẽ. alter mi¬
sit ÷ quoniã missio incarna¬
tio ẽ: et ipsa incarnatio tan¬
tum ẽ filii. ñ et patris. Misit
itaq pater filiũ: sed ñ recessit
a fihio. Dum enĩ quo misit
filiũ: non ibi erat pater: ubi
enĩ non ẽ. qui fecit omina:
Ubi ñ est qui dixit. celum &
terram ego impleo: Sed for¬
te pater ubiq est. filius ñ est
hoc mundo erat: et mundꝰ
per ipsum factus est. Ergo ĩ¬
quit. qui me misit. cuius
auctoritate tanquã paterna
incarnatus sũ.mecũ est:non
me relinquet. Quare me ñ
relinquet : Non relinquet¬
me inquit solũ: quia ego qͦ
placita sunt ei. facio semper.
Ipsa ẽ equalitas semper: non
ex quodã inicio et deinceps:
sed sine iitio. sine fine. Dei
enĩ generatio ñ habet iniciũ
temporis: quia per genitum
facta sunt tempora. Hec illo
loquente: multi crediderũt
in eũ. Ttinã et me loquen¬
te. multi qui aliud sapiebãt
intelligant: et credant in eũ.
Quidã enĩ fortasse sunt ĩ is¬

Expanded text:
sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio incarnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit omnia? ubi non est qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Sed forte Pater ubique, et Filius non ubihoc mundo erat, et mundus per eum factus est . Ergo, inquit, qui misit me, cujus auctoritate tanquam paterna incarnatus sum, mecum est, non me reliquit. Quare non me reliquit? Non me reliquit, inquit, solum quia ego quae placita sunt ei, facio semper. Ipsa est aequalitas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio, sine fine. Dei enim generatio non habet initium temporis, quia per genitum facta sunt tempora. 7. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in is
Abbreviated transcription (Latin):
q ipse sit sp̃s : Si enĩ ñ ab eo
procederet: ñ post resurrectio¬
nem. se representans discipuł
sius. insufflasset dicens. acci¬
pite sp̃m sc̃m. Quid enĩ ali¬
ud significauit illa insuffla¬
dio: nisi quod procedat spirit᷑
sanctus et de ipso: Ad hoc etiã
pertinet illud. quod de muli¬
ere que fluxum sanguinis
patiebatur dictum ẽ. tetigit
me aliquis. ego enĩ sensi uir¬
tutem de me exisse. Nã uir¬
tutis nomine appellari etiam
sp̃m sanctũ. et eo loco clarum
est. ubi angłs dicenti marie.
quomodo fiet istud quonã
uirũ non cognosco: respondit.

Expanded text:
 ipse sit spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit illa insufflatio, nisi quod procedat Spiritus sanctus et de ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis nomine appellari etiam Spiritum sanctum, et eo loco clarum est, ubi Angelus dicenti Mariae, Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? respondit
Abbreviated transcription (Latin):
erat ad patrẽ. et eũ deinceps
mortalem uisuri ñ erant: q̃¬
lem cũ ista loqueretur uide¬
bant. Quod uero addidit.
et iterũ modicũ et indebitis
me. uniuerse promisit eccłe:
sicut uniuerse promisit: eoce
ego uobiscũ sum usq ad con¬
summationẽ scłi. Non tar¬
dat dñs promissũ. Modicũ
et uidebimnus eũ. tibi iam ni¬
chil rogemus. nichil interro¬
gemus: quia nichil desideran¬
dum remanebit. nichil que¬
rendũ latebit. Hoc modieũ.
longum nob uidetur quoni¬
am adhuc agitur: eũ finitũ
fuerit. tunc sentiemus quã
modicũ fuerit. Non ergosit
gaudiũ nostrũ quale habet
mundus. de quo dictum est.
mundus aũt gaudebit. Nec
tam̃ in huius desiderii partu¬
ritione sine gaudio tristes si¬
mus: sed sicut ait apłs. spe
gaudentes. in tribulatione
patientes: quia et ipsa partu¬
riens. cui comparati sumus.
plus gaudet de moxfittina
prole. quã tristis est de presen¬
ti dolore. Sed huius sermonis
iste sit finis: habent enĩ ques¬

Expanded text:
erat ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum ista loqueretur, videbant. Quod vero addidit: Et iterum modicum, et videbitis me, universae promisit Ecclesiae, sicut universae promisit, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Non tardat Dominus promissum: modicum, et videbimus eum, ubi jam nihil rogemus, nihil interrogemus; quia nihil desiderandum remanebit, nihil quaerendum latebit. Hoc modicum longum nobis videtur, quoniam adhuc agitur: cum finitum fuerit, tunc sentiemus quam modicum fuerit. Non ergo sit gaudium nostrum quale habet mundus, de quo dictum est, Mundus autem gaudebit: nec tamen in hujus desiderii parturitione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaes
Abbreviated transcription (Latin):
omina dedit ei pater in ma¬
nus. Ergo et ipsũ tracdito¬
rem.Nam si inmanib eũ
ñ haberet: ñ utiq illo utere¬
tur tit uellet. Proinde iam
traditor traditus erat ei. quẽ
tradere cupiebat: atq ita ma

Expanded text:
omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita ma
Abbreviated transcription (Latin):
cendero incelũ. tu illie es. si
descendero in infernrũ ades:
Aut uero xp̃c ñ est di sapien¬
tia. que attingit ubiq prop
ter suam muindiciã: Sed lux
lucet in tenebris. nec eam tene¬
bii comp̾̃hendunt: ac ꝑ hoc
ut de re usibili quãuis longe
dissimili qualecũq sumamus
exemplũ. Sicut cecus etiam si
ibi sit ubi lux est. ñ est tam̃ip¬
se cũ luce. sed absens est a p̾senti:
ita infidelis atq impius. aut
etiam si fidelis et prus. nondũ
tam̃ ad intuendum sapientie
lum̃ idoneus: etiam si ẽe nus¬
quam possit ubi s̃i sit et xp̃c:
ñ est tam̃ ipse cũ xp̃o. dunta¬
xat per speciem. Nam homi¬
nem pie fidelem. ñ est dribitã¬
dum cũ xp̃o esse per fidem.
Propter quod dixit: qui ñ est
mecũ. aduersum me est. Sed
cũ patri deo dicebat. quos de¬
disti michi. uolo ut ubi ego
sum et ipsi sint mecũ. de spe¬
cie illa omnino dicebat: in qͣ
uidebimus eũ sicuti est. Nemo
serenissimũ sensum nubilosa

Expanded text:
cendero in coelum, tu ibi es; et si cendero in coelum, tu ibi es; et si descendero in infernum, ades ? aut vero Christus non est Dei Sapientia, qter suam munditiam? Sed lux lucet in tenebris, nec eam tenebrae comprehenderunt . Ac per hoc, ut de re visibili quamvis longe dissimili qualecunque sumamus exemplum, sicut caecus etiam si ibi sit ubi lux est, non est tamen ipse cum luce, sed absens est a praesente, ita infidelis atque impius, aut etiam fidelis et pius, nondum tamen ad intuendum sapientiae lumen idoneus, etiam si esse nusquam possit, ubi non sit et Christus, non est tamen ipse cum Christo, duntaxat per speciem. Nam hominem pie fidelem, non est dubitandum cum Christo esse per fidem; propter quod dicit: Qui non est mecum adversum me est . Sed cum Patri Deo dicebat: Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, de specie illa omnimodo dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . Nemo serenissimum sensum nubilosa
Abbreviated transcription (Latin):
mo inuenit ribi ñ sit: sed qui
uult querere. querat potius
ut cum illo sit: ñ ubiq sicut
ille. sed ubicũq esse potueri
Qui enim homini penaliter
pendenti. et salubriter confi¬
tenti ait. hodie mecũ eris in
paradiso: scđm id qđ homo
erat. anima eius ipso die fu¬
tura fuerat in inferno. caro ĩ
sepulchro: scd̾m id aũt quod
deus erat. utiq et in paradiso
erat:et icdo latronis anma
a pristinis facinorib absolu¬
ta. et illius munere iã beata:
quãuis ubiq sicut ille esse ñ
poterat. tam̃ etiã ipso die cũ
illo in paradiso esse poterat:
unde ille qui ubiq semper ẽ
ñ recesserat. Propterea nmi¬
rum ñ ei satis fuit dicere. uo¬
lo ut ubi ego sum et ipsi sint:
sed addidit. mecũ. Esse cum
illo enĩ magnũ bonũ est. Nã
et miseri esse possunt. ubi est
ille : quoniã quicũq ubicũq
fuerint. est et ille: sed beati so¬
lisunt cũ illo: quia beati esse
non possunt. nisi ex illo. An¬
ñ deo ueraciter dictũ est. si as¬

Expanded text:
mo invenit ubi non sit. Sed qui vult quaerere, quaerat potius ut cum illo sit; non ubique sicut ille, sed ubicumque esse potuerit. Qui enim homini poenaliter pendenti, et salubriter confitenti ait, Hodie mecum eris in paradiso ; secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura fuerat in inferno, caro in sepulcro; secundum autem id quod Deus erat, utique et in paradiso erat. Et ideo latronis anima a pristinis facinoribus absoluta, et illius munere jam beata, quamvis ubique sicut ille esse non poterat; tamen etiam ipso die cum illo in paradiso esse poterat, unde ille qui ubique semper est, non recesserat. Propterea nimirum non ei satis fuit dicere, Volo ut ubi ego sum, et illi sint; sed addidit, mecum. Esse enim cum illo, magnum bonum est. Nam et miseri esse possunt ubi est ille, quoniam quicumque ubicumque fuerint, est et ille: sed beati soli sunt cum illo, quia beati esse non poterunt nisi ex illo. Annon Deo veraciter dictum est, Si as
Abbreviated transcription (Latin):
nas de ciuius: Ibi dicit. Ratio¬
nem quippe reddidit beati¬
tudinis : ut diceret. ñ caro et
sanguis reuelauit tibi hoc:

Expanded text:
nas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Sit dñs discipulis suis esse
missurũ qui eos doceret om¬
nem ueritatẽ quã tunc quã¬
do cũ eis loquebatur portare
ñ poterant. de quo sp̃u saucto
sicut dicit apłs. nunc pignus
accepimts. quo uerbo intelli¬
geremus eius nob plenitudi-
nem in uita alia reseruari:
ipse ergo sp̃s sanctus et nũc
docet fideles.quanta quisq
potest capere spiritalia.et eo
dit. si quisq in ea caritate ꝓ¬
ficiat. qua et diligat cognit᷑a.
et cognoscenda desideret:ita
ut eã quoq ipsa que m̃c quo¬
modocumq cognoscit. non¬
dum se seire sciat. sicut scien¬
da sunt. in eauita quam nec
oculus uidit.nec auris audi¬
uit. nec in cor hominis ascen¬
dit. Quo sciendi modo.si
nunc ea uellet interior ma¬
gister dicere.idest menti no
stre aperire atq mostrare:
humana infirmitas portare
ñ posset. Tnde me ur̃a dile¬
ctio memnit iam locutum.
cũ sancti eugłii uerba tracta¬
remus: ubi dñs ait. ad huc
multa habeo uob̃ dicere. sed
ñ potestis portare modo: ñ

Expanded text:
s se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: de quo Spiritu sancto, sicut dicit Apostolus, nunc pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem nobis in vita alia reservari: ipse ergo Spiritus sanctus et nunc docet fideles, quanta quisque potest capere spiritualia; et eodit, si quisque in ea charitate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra Dilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii verba tractaremus, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non