comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fossorii manib eiꝰ inhesit. Sicq miser
opus p̃sũptũ relinquens: sequenti quoq
die in manib suis uermib ebullientib
miserabilit expirauit. Ex quo facto. tan¬
tus timor adoleuit in popło: ut nullus
deinceps quãuis ꝓbabilis uite. p̃t̃ eligiũ
huiusmodi negotiũ auderet appetere.
Eligius uero cura pastorali suscepta: sta¬
tim in exordio sue ordinationis. cepit
assiduare erga locũ illũ. Est enĩ haut
procul ab urbe uiromandensi: in eo¬
scilicet loco. ubi quondam mr̃ir e fluuio
eleuatus. ab eusebia in monte fuerat tumu¬
latus. Eligius itaq diuino nutu instigatꝰ:
uoluebat in animo. sed et libere ꝓclama¬
bat populo. non illie haberi corpus. quo
eum loco uenerabant᷑ : sed esse potiꝰ in parte
ulteriꝰ. Cumq diu hunsmodi occasio
mentẽ eius stimularet: cepit tandem sa¬
gaci inquisicione per basilice pauim̃tũ
huc illucq tẽptare: sicubi sacratũ tumu¬

Expanded text:
fossorii manibus ejus inhaesit, sicque miser fossorii manibus ejus inhaesit, sicque miser opus praesumptum relinquens, sequenti quoque die in manibus suis vermibus ebullientibus miserabiliter expiravit: ex quo facto tantus timor adolevit in populo, ut nullus deinceps quamvis probabilis vitae praeter Eligium hujusmodi negotium auderet appetere. Eligius ergo cura pastorali suscepta, statim in exordio suae ordinationis coepit assiduare erga locum illum: est enim haud procul ab urbe Vermandensi, in eoscilicet loco ubi quondam martyr ex fluvio elevatus ab Eusebia in monte fuerat tumulatus. Eligius itaque divino nutu instigatus volvebat in animo, sed et libere proclamabat populo non illic haberi corpus quo eum loco venerabatur populus, sed esse potius in parte ulterius. Cumque diu hujusmodi conditio mentem ejus stimularet, coepit tandem sagaci inquisitione per basilicae pavimentum huc illucque tentare sicubi sacratum tumu
Abbreviated transcription (Latin):
inter cetera uirtutum
suarũ miracula etiã
erat: ut scõrũ mr̃m
corpora. que per tot secula abdita popu¬
lis hactenus habebant᷑: eo inuestigante
a populo. in locis quib erant: et tam̃
quo in loco certius humata tegerent᷑.
prorsus ignorabatur. Ex eo gͦ tẽꝑe
quo eligius pontifex. consecrator ecclesie¬
et pastor datus est : ab eo ñnulla inuen-¬
ta populis sunt declarata. Ex quibus
primũ ac sũmum sc̃m mrẽm quintinũ:
in principio ep̃atus sui. grandi instancia
lam in publicũ. Deniq priusꝗͣ eligius
eiusdem loci datus esset ep̃c: extitit qui¬
dam uir improb. uocabulo marinus:
ut uidebatur populis habitu religiosꝰ.
cantor etiã in regis palacio laudatus:
atq ex hõc ut docuit exitus. mente
tumidus. corde ꝓteruus : atq actione
dissipatus. Qui audacia sue p̃sũptionis
deceptus: cepit uerbis extolli. a se cor¬
pus beati mr̃is quintini. et inqͥriposse
eligii merita dñs declararet: mox ut
terrã sarculo cauare cepit. manubriũ

Expanded text:
inter caetera virtutum suarum miracula, id etiam erat ut sanctorum martyrum corpora, quae per tot saecula abdita populis hactenus habebantur, eo investigante a populo in locis quibus non erant, et tamen quo in loco certius humata tegerentur, prorsus ignorabatur. Ex eo ergo tempore quo Eligius pontifex consecratus, et Ecclesiae pastor est datus, ab eo nonnulla inventa populis sunt declarata; ex quibus primum ac summum sanctum martyrem Quintinum in principio episcopatus sui grandi instantia lam in publicum. Denique priusquam Eligius ejusdem loci datus esset episcopus, exstitit quidam vir improbus, vocabulo Maurinus, ut videbatur populis habitu religiosus, cantor in regis palatio laudatus, atque ex hoc, ut rei docuit exitus, mente tumidus, corde protervus, atque actione dissipatus, qui audacia praesumptionis suae deceptus, coepit verbis extollere a se corpus martyris Quintini et inquiri posseEligii merita demum Dominus declararet, mox ut terram sarculo scabere coepit, manubrium
Abbreviated transcription (Latin):
deus quandã matronã ab urbe roma
nomine eusebiã: opib magnis diui¬
tem. et nobilẽ natalibus: cui erat lo¬
cupletacio magna. et infinitus fami¬
lie numerus: et ministeriũ copiosum.
est dep̾catio tua. Surgens uade intra
gallias: et require locũ qui dr̃ augus¬
ta uirmandorũ. iuxta fluuiũ qͥ uo
catur sũna. ubi transit ager publicus.
qui uenit de ambianensiũ ciuitate: et ꝑ
git contra laudunũ clauatũ. In ipso igit᷑
loco require: et inuenies sub aqua corpus
sancti quintini martiris mei. At ubi reuelatũ
latens. per te in populo fuerit demons¬
tratũ. statim oculorũ recipies sanitatem:
et sano corpore. et firma mente. cũ tuis¬
omnib ad tuum redies tuguriũ. Cumq
bis. uel ter ei hec uisio apparuisset: illa
de fide credulitatis non dubitans. iter
in uia ei erant necessaria secũ duxit: pu¬
eros et puellas. et ministeriũ copiosum:
ut corpus beati quintini inueniret. Lin¬
teamina etiã ad sepeliendũ secũ detulit.

Expanded text:
deus quendam matronem ab orbis roma . nomine| euseuia . ouebus ualde diuitem . et nubile nata| lebus cuius erat locoplectacio magna . et infinitus| familiae numerus . et ministerium copiosum . st deprae| catio tua. Surge et uade inter gallias+ require| locum que dicitur agusta uermandorum iuxta| fluuium . qui dicitur sumena . ubi transit ager publi| qui uenit de ambianinsium ciuitatem et per| git contra lugduno clauato . in ipso igitur loco| require . et inuenies sub aqua corpus sancti quintini| martiris mei . Ad ubi releuata latencia per te+ in populo| fuerit demonstratum statim oculorum recipies| lumen et sano corpore et firma mente ad tuum redies| tugurium. Cumque bis uel ter hec uisio aparuisset| ad illa de fide credulitatis . non dubitans iter .a que ei erant neces| saria secum duxit pueros uel puellas et menisterium| cupiosum si corpus beati uiri inuinerit lenteamina| ad s
Abbreviated transcription (Latin):
fata matrona. acceptũ uenerabile cor¬
pus. inuoluit illud linteamine mundo: et
uoluit uiromandis ciuitate sepelire. Cũq
in itinere ꝓficiscerent᷑ : uenerũt in qd̾ dã¬
municipiũ. quod augusta uirmandorũ¬
pondere ambulare non poterant. Uidẽs
autẽ hec que agebant᷑ prefata matrona.
crum eius cellulã edificauit. Et pro
bat uegetari. Et quanticũq ibi in ipsa
hora infirmi uenẽrunt: pristinã recepe¬
runt sanitatẽ. Fluuius autẽ sõna. inter¬
ualla uasta congerie. ex humore palus¬
tri. dextra leuaq est circũdatus. Et ra¬

Expanded text:
a| mulier acceptum uenerabilem corpus inuolutum| in lenteamine mundo . uoluit . uiromandis ciui| tatem sepelli+. Cumque in iter+ profeciscerintur . ue| ne“runt” in monicipium qui uocatur agusta uer| mandorpondere| ambuare non poterant. Videns haec que age| bant praefata matrona chrum eius cellolam aedificauit| et pro rat uigitata . et q| cumque ibi in ipsa hora infirmi uenerunt pristi| nam reciperunt sanitatem. Fluuius au“tem sum”| mina interualla uasta+ congeriis et humere plac| dextra leuaque est circumdatus et tha
Abbreviated transcription (Latin):
adorate dm̃ soles: ut destruatis consili¬
um philosophor. Qui respondentes. di¬
xxerunt. Hios niuã adoramus facturã
manuum ur̃arui: sed adoramus dñm
celi et terre. qui ł imꝑator imꝑpetu¬

Expanded text:
Adorate deum Solem, ut destruatis consilium philosophorum. Qui respondentes dixerunt: Nos nunquam adoramus facturam manuum nostrarum, sed adoramus Deum coeli et terrae, qui imperat in aet
Abbreviated transcription (Latin):
Et antequã ad me appropinquaret.
subito de silua exiliens leo rapuit me:
quia de lupo te eruimꝰ. et ãplexi oscu¬
labantur se inuicẽ. Audiens uero hec
mater eorũ. et considerans que exposu

Expanded text:
et antequam ad me ueniret subito leo de silua exiens rapuit me equod “de lupo eruimus te”». Et amplexi osculabantur se inuicem. Audiens hec mater eorum considerans quod
Abbreviated transcription (Latin):
cia: spem habens in alterum. Et cum
abiret. ecce similiter lupus rapuit ali¬
insequi. Et cũ esset in medio fluminis
gens et ululans: uoluitꝙ se ꝓicere in
prouidencia dei: qui futura p̃uidebat.

Expanded text:
m abiret ecce similiter lupus aliconsequi eum cum esset in medio fluminis os euellere uoluitque se proicere in mentem eius qui futura preuidebat.
Abbreviated transcription (Latin):
nedictũ in secula scłorũ am. Et ut imple
ubi sc̃m corpus sub aqua iacebat: et qͣsi
crispans unda. dorsũ submouebat. Tunc
uenerabilis uiri corpus suꝑ aquã natare
cepit: et caput eius ꝑ alium meatũ exi¬
liuit. Tunc fidelis̃ima mulier. cũ gaudio
et tremore suscepit głosum corpus. Non
illud tumor aut liuor inuaserat: s erat
candidũ tanquã nix: et uelut rose et
lilii odoris. sicut odor agri pleni. quem
benedic̃ dñs deus: et sicut alabastrum

Expanded text:
nedictum in saeculo . et ut impleuubi| sanctum corpus sub aqua iacebat et quasi crispantia| unde dorso submittebant . uenerabiles  cor| pus super aquam natare coepit . capud+ eius per| alium meatum exiliens. +Tunc fidelissima mulier| cum gaudio et tremore suscipiens . non illut ti| mor . aut liuor inuaserat sed erat canditum tam| quam nix . et uelut rosarum aut liliorum odor| agri pleni quem benedixit dominus. Et sicut alabastrum
Abbreviated transcription (Latin):
ciis: hec celestes homines fecit terrenos:
hec humnanũ genus mersit in infernum:
hec uitam abstulit mundo. ꝓpter unius
arboris pomũ. Hoc malũ quod homines
fugit a facie mulieris. Hec inuenit uiro la¬
borem et p̃ssurã: que nunc occidit iołem
baptistam. Deicit puericiã. ꝑdit iuuentutẽ:
illicit et inquietat emortuã senectutẽ. Pre¬
monita inquit a matre sua: da mͥ inquit
in disco caput ioħis baptiste. Libidine estu¬

Expanded text:
ciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, ciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Baptistam, dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam senectutem. Praemonita a matre sua, Da mihi, inquit, in disco caput Joannis Baptist
Abbreviated transcription (Latin):
xuriosis aduersa frugalitas. crudelibus
renda. Probat hoc eugłista. cum dicit. Dice
ecce unde herodes furit. Malos qui mo¬
net offendit: incurrit odium qui argu¬
it criminosos. Dicebat ioħs quod erat
legis. quod iusticie. quod salutis: certe qd̃
erat non odii sed amoris. Eoce qualem
consecutus est ab impio. pro pietate mer¬
cedem. Uolens inquit occidere eum:
timuit popuium. Facile deuiat a iusticia: qui in
mine auichior redit ad crimen: et estuat ani¬
mo. quousq ꝑficiat quod cogitat malũ. Solus
enim dei est timor qui nocentes corripit. fugat
crimina: innocenciã seruat: ꝑpetem tribuit
facultatem. S audiamus. ipsam beatissimi
dis. saltauit herodiadis filia in medio tridi¬
et iure iurando pollicitus est dare ei qđcũq
postulasset ab eo. At illa p̃monita a matre
sua: da michi inquit in disco caput iohanmᷤᷤ
baptiste. Hec est. hec est mulier. antiqua
malicia. que adam eiecit de paradisi deli¬

Expanded text:
xuriosis adversa frugalitas, crudelibus xuriosis adversa frugalitas, crudelibus renda. Probat hoc evangelista cum dicit: Dicebecce unde Herodes furit: malos qui monet, offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in mine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam Joannis beatissimi dis saltavit Herodiadis filia in medio triclie jurejurando pollicitus est dare ei quodcumque postulasset ab eo. At illa praemonita a matre sua, da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis BAdam ejecit de paradisi deli
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa sunt. herodes te agente. te iudicante.
te uiuente confusa. Tenuit inquit ioħem:
et alligans posuit eum in carcerem. Herodes
te petit causa. te arguunt uincula. te car¬
cer accusat: te diuulgat producta in pub¬
licum pena. Ioħs iniuriatur. Causam custõ¬
die qui requirit. in te inuenit quod puniat:
et in ioħe quod doleat. Ioħs orbi notus.
fama uirtutũ cognitus. celebratissimꝰ sc̃ita¬
te : dum attrahit ad se inquisitores iniurie.
facit ut tuus cunctis innotescat incestus:
agit ut te habeat confusio publica: quẽ
corrigere non ualuit secreta correptio. et¬
priuata. Herodem ioħs monitis non accu¬
herodes facib libidinis ardens. perire ma-¬
luit quã redire: et uxorem frĩs illicite
possidere. et placere captiuis criminum.
Innocencie inimicis: odiosa fit semper
libertas. Nam uirtus contraria uiciosis.
sacrilegis exosa sanctitas. inimica castitas
impudicis. corruptis integritas pena. lu¬

Expanded text:
omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. Tenuit, inquit, Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcere. Herodes, te causa petit, te arguunt vincula, te carcer accusat, te divulgat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctio. Herodem Joannes monitis, non accuHerodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite possidere. Captivis criminum, innocentiae inimicis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, lu
Abbreviated transcription (Latin):
pudicicie titulus. castitatis exemplũ. peniten¬
cie uia. peccatorũ uenia: fidei disciplina.
Ioħs maior homine. par angelis. legis
sũma. eugłii satio. apłorum uox. silenciũ
adultere: addicitur saltatrici. Merito gͦ
confusa sunt uiscera : corda tremuerunt.
dotium sustulit. confudit ordinẽ. teme¬
rauit regnum. corruipit quicquid erat
quod fidei. quod discipline. ꝑdidit. et con¬
fudit. Herodes sicarius in ciues. in nobi¬
cida. inebrians terram cruore: in sitim san¬
guinis ꝑmanebat. Hinc est quod ioħis
sanguinẽ pium. in poculo crudelitatis ab¬
sorbuit. S ista lectio.iam loquatur. He¬
rodes inquit tenuit ioħem: et alligauit
eum. Qui uincula soluerat peccatorum.
peccatoris uinculis alligatur: ut uincta
uenia. locũ uenie non relinquat. Alliga¬
uit eum: et posuit in carcerem. Herodes
tu adulteriũ facis: et in carcerem uadit
facies. ubi forma. ubi pudor. ubi estima¬
tio publici cognitoris: ubi est ds. ubi homo.
ubi fas. ubi lex: ubi ipsius iura nature: Simul

Expanded text:
ulus, castitatis exemplum, poenitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangelii sanctio, apostolorum vox, silentium adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corda tremuerunt. , sacerdotium sustulit, confudit ordinem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat quod fidei, quod disciplinae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cives, in nobicida, inebrians cruore terram, in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul
Abbreviated transcription (Latin):
tulimus in herodem: quia satis auditor intelli¬
git. quanta sit gloria martiris. quando miseri¬
am ꝑsecutoris audierit. Uerum nos conuenit
scire. quia ioħs de morte sua natus est: et de
natali suo herodes mortuus est: Item sermo

Expanded text:
tiam in Herodiadem; quia satis auditor intelligit quanta sit felicitas martyris, quando miseriam persecutoris audierit: scire tamen nos convenit quia et Joannes de morte sua natus est, et de natali suo mortuus est Hero
Abbreviated transcription (Latin):
tur: leticia mense ur̃e ꝑtingat ad pau¬
peres xp̃i: familia ur̃a. innocencie tripu¬
sistat. fugetur effusio. saltatricũ pestis.
lenocinia cantorũ. uoluptatũ fomenta.
uentris oncra. naufragiũ mentis. cum
herodiadis conuiuio abscidantur : ut
presens gaudium nr̃m. ad leticiã ueniat
semprternam. Fratres hodie sermonem

Expanded text:
tur; laetitia mensae vestrae pertingat ad pautur; laetitia mensae vestrae pertingat ad pauperes, familia vestra innocentiae tripusistat, fugetur effusio; saltatricum pestis, lenocinia cantorum, voluptatum fomenta, ventris onera, naufragia mentium cum Herodiadis conviviis abscindantur; ut praesens gaudium vestrum ad laetitiam perveniat sempiternam. Hodie, fratres, sermon
Abbreviated transcription (Latin):
bentes. iussit dari. Ms̃tq et decollauit
iohem: et allatũ est caput eius in disco. et
datũ est puelle: puella autẽ tulit matri
sue. Audistis frẽs. quanta nata sit de uolup¬
tate crudelitas: et de libidine impietas.
pransoribꝰ spectatores. mutatur furore con¬
uiuum. Fit cibus cedes. uinũ transit in san¬
guinem: funus appõnitur in natali. in ortu
exhibetur occasus. conuiuiũ mutatur in
tragedie ꝑsonant scłorum. Intrat bestia
non puella: querit caput amputare non
saltare: discurrit fera ñ femina. spargit
iubas per ceruices non capillos: anfracti
fit grandis crudelitate non corpore: et sin¬
gułaris fera usq dum capiat p̾dam. fremit
ore. dentib frendit: ferrũ non suscipit.
De matris peccato dans mugitũ: abscidit¬
lua: que contẽpta corporis preda. caput
ipsa truncatura ꝑuasit. Uerum ne quis
Nos non declamare sed uolumus clamare
cione mensurã: epulis urĩs intersit xp̃c.
in facie prandeatur auctoris. Honestate

Expanded text:
bentes jussit dari, misitque decollari Joannem, et allatum est caput ejus in disco, et datum est puellae, et puella dedit matri suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de libidine impietas. pransoribus spectatores, furore mutatur convivium; fit cibus caedes, vinum transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur occasus, convivium in tragoediam personant saecularem; intrat bestia, non puella; quaerit amputare, non saltare; discurrit fera, non femina; spargit jubas per cervicem, non capillos; membra difit grandis crudelitate, non corpore; et singularis fera usque dum capiat praedam, fremit ore, dentibus frendit; ferrum non suscipit, De matris pectore dans rugitum nontempta corporis praeda, caput ipsum truncatura pervadit. Enos non declamare volumus, sed clamare,tione men suram, epulis nostris intersit Christus, in facie prandeatur auctoris; honestate
Abbreviated transcription (Latin):
feritas cum refertur. confusa sũt
uiscera. corda tremuer̃t: caliga¬
uit uisus: hebuit intellectus: aufugit
auditus. Aut quid constat in sensib humanis:
quando perdit uirtutũ magnitudinẽ. crimi¬
num magnitudo: Herodes inquit tenuit

Expanded text:
um refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
ad ea que ad horam intermisimus. quod
super ẽ narraturi redeamus. Quidã uir
nomine guntardus oculorũ lumine pri¬
uatus: causa audiendi missam. ad scẽ uir¬
ginis diuertit eccłam. S cũ missarũ sol¬
lempniis ibidem officiose ꝑactis. median¬
te iam die ianuas inueniret obseratas eccłe.
in porticu foris prostrauit se in terram:
diutius orans adesse sibi dei miscdiam.
Surgens autem post multas lacrimas
ab oratione. cepit oculos manu tergere:
restituto uisus sibi officio. obtentu scẽ uir¬
ginis piissimo. Unde et mulieri gressus
suos regenti: dixit. Mulier: dimitte me.
Hunc enim te trahente non indigeo:
qm̃ deo gracias recepto lumine ꝑfecte uideo:
quod michi pie obtinuit intercessio mee di¬
lectissime dñe. sc̃e scilicet hunegundis. Itaq
ingenti leticia ꝑfusus: laudando dm̃ reuer

Expanded text:
ad ea quae ad horam intermisimus, quod ad ea quae ad horam intermisimus, quod superest narraturi redeamus. Quidam vir nomine Guntardus, oculorum lumine privatus, causa audiendi missam ad sanctae virginis divertit ecclesiam: sed cum missarum solemniis ibidem officiose peractis mediante jam die januas inveniret obseratas ecclesiae, in porticu foris prostravit se in terram, diutius orans adesse sibi Dei misericordiam. Surgens autem post multas lacrymas ab oratione, coepit oculos manu tergere, restituto visus sibi officio obtentu sanctae virginis piissimo. Unde et mulieri gressus suos regenti dixit: « Mulier, dimitte me: nunc enim te trahente non indigeo, quoniam, Deo gratias, recepto lumine perfecte video, quod mihi pie obtinuit intercessio meaedilectissimae dominae sanctae scilicet Hunegundis. » Itaque ingenti laetitia perfusus, laudando Deum rever
Abbreviated transcription (Latin):
te obitum suum in terra computruit. Pro euiꝰ
tamen curatione. amicorũ studio maxima
donaria ad offerendũ sc̃e uirgini p̃parant᷑:
que uelut ĩmundissima stercora reiciuntur.
Nam isdem plurimũ uumorũ offerentib.
turbo celitus irruit: qui tanta exagitacione
p̃dictam oblationem exsufflans disꝑsit:
ut nulli deinceps mortaliũ quicquã de ea
appareret. Uerum nulli incredibile uidẽri
debet. qd̾ scãm dei uirginem suis hostibus
uisibiliter apparuisse retulimus: cũ simile
quid de beato petro apłorum principe.
in libro dialogorum. tercio sub capitulo
uicesimo quarto. sc̃s papa referat gregoriꝰ.
Ait enim. qd̃ isdem uenerabilis petrus. cui¬
dam theodoro sue eccłe mansionario. so¬
lito citius surgenti. atq in ligneis gradib
ad refouenda luminaria stanti. deorsum
in pauimenito stans. in stola candida appa¬
ruit : eumq cur tam cito surrexisset
increpuit. His breuiter tactis: postremo

Expanded text:
te obitum suum in terra computruit. Pro cujus te obitum suum in terra computruit. Pro cujus tamen curatione amicorum studio maxima donaria ad offerendum sanctae virgini praeparantur, quae velut immundissima stercora rejiciuntur. Nam iisdem plurimum nummorum offerentibus turbo coelitus irruit, qui tanta exagitatione praedictam oblationem exsufflans dispersit, ut nulli deinceps mortalium quidquam de ea appareret. Verum nulli incredibile videri debet, quod sanctam Dei virginem suis hostibus visibiliter apparuisse retulimus, cum simile quid de beato Petro apostolorum principe in libro Dialogorum tertio, sub capitulo vicesimo quarto sanctus papa referat Gregorius. Ait enim quod isdem venerabilis Petrus, cuidam Theodoro suae ecclesiae mansionario solito citius surgenti, atque in ligneis gradibus ad refovenda luminaria stanti, deorsum in pavimento stans in stola candida apparuit, eumque cur tam cito surrexisset, increpuit. 11. His breviter tactis, postremo
Abbreviated transcription (Latin):
increpans. quo ꝑgeret requisiuit. Qui ad
uocẽ increpantis ualde confusus erubuit:
et se ab opere nefario cõpescens. ab accessu
simul et acto nefando ad tempus subtrax̃.
Predicta autem scĩmonialis uelut labilis
et lasciua se a uiro contẽptam putans.
dum acerrimo dolore fatigata se abhomi¬
natam ingemisceret : antiqui hostis insi-¬
diis armata. eundẽ uirũ calliditate qua
potuit ad se reuocare tẽptauit: affabilis
inquiens amice. cur me spernendam pu¬
tasti : Non te uisio quã uidisti exterreat:
quia non fuit pͣsentia scẽ hunegundis:
sed aliqua de ẽmulis meis. cupiens te a¬
uertere a me. Ita dato indicio. aliorsum
clanculum preparato ostiolo: is spurcis
ꝑuigil custos scã uirgo hunegundis obui¬
am uenit: et baculo quẽ manu tenebat
in inguine ꝑcussit. Qͥ moxx exsanguis
effectus corruit: et in manib elatus co¬
xa eiusdem intumescente eodem dolore
uitam finiuit: cuius coxa anno integro an¬

Expanded text:
increpans quo pergeret requisivit. Qui ad increpans quo pergeret requisivit. Qui ad vocem increpantis valde confusus erubuit, et se ab opere nefario compescens, ab accessu simul et actu nefando ad tempus subtraxit. Praedicta autem sanctimonialis, velut labilis et lasciva, se a viro contemptam putans, dum acerrimo dolore fatigata se abominatam ingemisceret, antiqui hostis insidiis armata, eumdem virum calliditate qua potuit ad se revocare tentavit. Affabilis inquiens amice, cur me spernendam putasti? non te visio quam vidisti absterreat, quia non fuit praesentia sanctae Hunegundis, sed aliqua de aemulis meis, cupiens te avertere a me. Ita dato indicio, aliorsum clanculum praeparato ostiolo, is spurcisspervigil custos sancta virgo Hunegundis obviam venit, et baculo quem manu tenebat in inguine percussit. Qui mox exsanguis effectus corruit, et in manibus elatus coxa ejusdem intumescente eodem dolore vitam finivit; cujus coxa anno integro an
Abbreviated transcription (Latin):
precipiti cursu iter arripuit. Unde factũ
est. ut ex quib dña reditus silue habere
non poterat: hos postimodũ familia ipsius
iure quieto possideret. Nam cũ magno im¬
petu uillã ingressi ⁊ cirea monasteriũ per
plateas et curtes a se inuicem diuisi. a nullo
umquã postea sunt requisita. Huius rei
plurimi testes existunt: ex quib quedã muli¬
er nomine dodisma nuper ab hac luce subtrac-¬
ta est: que se tante rei inter fuisse. ac ex eis
suam porcionẽ ꝑcepisse. ueraci assertione fa¬
odem fere tempore. erat quidam
miles nobiliori genere exortus:
nomine magerenus. Qͥ cuiusdam
sanctimonialis eiusdem monasterii pulcri-¬
tudine illectus: nequaꝗͣ se abstinere potu¬
it. ab eius illicitis amplexib. Dum gͥ qͣdã
die more solito monasteriũ peteret. ut sue
et ipsius carnis uoluptati satisfaceret: ei sc̃a
uirgo hunegundis in atrio eiusdem monas¬
terii uisibilis apparuit : eumq uehem̃ter

Expanded text:
praecipiti cursu iter arripuit. Inde factum praecipiti cursu iter arripuit. Inde factum est ut ex quibus domina redditus silvae habere non poterat, hos postmodum familia ipsius jure quieto possideret. Nam cum magno impetu villam ingressi, circa monasterium per plateas et curtes a se invicem divisi, a nullo unquam postea sunt requisiti. Hujus rei plurimi testes existunt, ex quibus quaedam mulier nomine Dodisma nuper ab hac luce subtracta est, quae se tantae rei interfuisse ac ex eis suam portionem percepisse veraci assertione fam tempore erat quidam miles nobiliori genere exortus, nomine Magenerus, qui cujusdam sanctimonialis ejusdem monasterii pulchritudine illectus, nequaquam se abstinere potuit ab ejus illicitis amplexibus. Dum igitur quadam die more solito monasterium peteret, ut suae et ipsius carnis voluptati satisfaceret, ei sancta virgo Hunegundis in atrio ejusdem monasterii visibilis apparuit, eumque vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
tradita non essent. satis digne litteris man-¬
dari potuissent. Unum nãq signum quod
constat mirabiliter esse factum: consequen¬
ter breui locutione est narrandũ. Deniq
quodam tẽpore homines ꝑuersi. sua for¬
tiori potestate fidentes. audaci temeritace
siluam ipsius sc̃e uirginis. que sita est
secus fluuium sambram. in uilla que dicitur
dediniaeus ingressi. eam suis portis edendam
peruaserunt: et censum siue aliqd̃ seruicium
pro eaddem silua eidem sc̃ẽ uirgini esse defe¬
rendum. nulla ratione consenferunt: Quos
per seipsam beata uirgo increpare: atq
a tanta audacia coercere curauit. Nam
dum libere tanta siluarũ copia leti potiren¬
tur: subito eadem dei uirgo pastoribus
in terribili specie apparuitꝰ: eosq cur sibi
fructum subriperent silue interrogans.
uirga quã manu gestabet ꝑcussit: sicq
om̃is illa poreorũ multitudo huc illucq
diffusa. uersus monasteriũ humolariense

Expanded text:
tradita non essent, satis digne litteris mantradita non essent, satis digne litteris mandari potuissent. Unum namque signum quod constat mirabiliter esse factum, consequenter brevi locutione est narrandum. Denique quodam tempore homines perversi sua fortiori potestate fidentes, audaci temeritate silvam ipsius sanctae virginis, quae sita est secus fluvium Sambram, in villa quae dicitur Dediniacus ingressi, eam suis porcis edendam pervaserunt, et censum sive aliquod servitium pro eadem silva eidem sanctae virgini esse deferendum, nulla ratione consenserunt. Quos per seipsam beata virga increpare, atque a tanta audacia coercere curavit. Nam dum libere tanta silvarum copia laeti potirentur, subito eadem Dei virgo pastoribus in terribili specie apparuit, eosque cur sibi fructum subriperent silvae interrogans; virga quam manu gestabat percussit, sicque omnis illa porcorum multitudo huc illucque diffusa, versus monasterium Humolariense
Abbreviated transcription (Latin):
dum : sollerter intuendũ. fortiter sata¬
gendum est. ne ipsorum exꝑtes operum
in illa ꝑenni uita alieni efficiamur a cõ¬
muni leticia scõrũ omĩum. Pulsemus ergo
intimi cordis suspiriis. aures piissimi con¬
ditoris: quatinus ipso nobis donante qd̃
iubet efficaciter cõplere ualeamus quod
salubriter monet: ut uenturus in illo
districti examine iudicii. non in nobis
inuenrat qd̃ dãpnet: sed qd̃ cũ suis redẽp¬
qui cum deo patre et spiritu sancto ui¬
uit et gloriatur deus. per omnia se¬
cula seculorum amen: Item de miraculis¬
is premissis de uita et actib sepe
dicte gloriose uirginis. ratũ duximꝰ
pauca subsequendo describi miracu¬
lorum insignia: que dñs ob tantã suã famu¬
lam. pie dignatus est operari per grãm.
Non ea que aggressi sumus describere:
quibusdam nr̃e etatis referentibus uix ua¬
luimus agnoscere. Fuerunt etiã innumera
uirtutis facta: que si per incuriã obliuioni

Expanded text:
dum, solerter intuendum, fortiter satadum, solerter intuendum, fortiter satagendum est, ne ipsorum expertes operum in illa perenni vita alieni efficiamur a communi laetitia sanctorum omnium. Pulsemus ergo intimi cordis suspiriis aures piissimi conditoris, quatenus ipso nobis donante, quod jubet efficaciter complere valeamus, quod salubriter monet: ut venturus in illo districti examine judicii, non in nobis inveniat quod damnet, sed quod cum suis redempqui cum Deo Patre et Spiritu sancto vivit et gloriatur Deus per omnia saecula saeculorum. Amen. MIRACULHis praemissis de vita et actibus saepe dictae gloriosae virginis, ratum duximus pauca subsequendo describi miraculorum insignia, quae Dominus ob tantam sui famulam pie dignatus est operari per gratiam. Nam ea quae aggressi sumus describere, quibusdam nostrae aetatis referentibus vix valuimus agnoscere: fuerunt etiam innumera virtutis facta, quae si per incuriam oblivioni
Abbreviated transcription (Latin):
pene remaneret domus in qua non iaceret
infirmus. Qͥ om̃s in p̃dicta sollẽpnitate tan¬
ta sunt celeritate sanati: ut beatissima uir¬
gine leuata de tumulo. nullus eorũ infirmꝰ
remoraretur in lectulo. Accersito deniq ra-¬
dulfonouiomensis ecclesie archidiacono. postea
eiusdem ecclesie ep̃o deuoto. et ex ꝯgrega¬
tione beatissimi mr̃is xp̃i quintini. conuo¬
catis patrib gisone. roberto. aliisq plu¬
rimis magna deuocione repletis: diu di¬
latum festinatur ut fiat officiũ. Factis
itaq missarũ sollẽpniis. mente humili
ac deuotis animis acceditur ad tumulũ:
in ipso adhuc iam dicto diuinitus infuso
lumine. circa caput et pectus beate uir¬
ginis tam clare radiante: ut ꝓ nimietate
sui nequaquã pleniter posset intueri. Le¬
uatur autem scĩssimũ corpus de sepulcro
septimo idus nouẽbris. Nobis autem fr̃s
rumq scõrum ꝑplurima exempla often¬
duntur ad legendũ. ꝓponunt᷑ ad imitan¬

Expanded text:
pene remaneret domus, in qua non jaceret pene remaneret domus, in qua non jaceret infirmus: qui omnes in praedicta solemnitate tanta sunt celeritate sanati, ut beatissima virgine levata de tumulo, nullus eorum infirmus remoraretur in lectulo. Arcessito denique Rodulfo Noviomensis Ecclesiae archidiacono, postea ejusdem Ecclesiae episcopo devoto; et ex congregatione beatissimi martyris Christi Quintini, convocatis Patribus Gisone, Rotberto, aliisque plurimis magna devotione repletis, diu dilatum festinatur ut fiat officium. Peractis itaque missarum solemniis, mente humili ac devotis animis acceditur ad tumulum, in ipso adhuc jam dicto divinitus infuso lumine circa caput et pectus beatae virginis tam clare radiante, ut prae nimietate sui nequaquam pleniter posset intueri. Levatur autem sanctissimum corpus de sepulcro, septimo Idus Novembris. Nobis autem, fratrumque sanctorum perplurima exempla ostenduntur ad legendum, proponuntur ad imitan
Abbreviated transcription (Latin):
talis in plebe leticia sit. Illa uero nomine
scẽ uirginis audito. dictu citius caput a
lecto erigit: m̃bra cõponit. uestẽ induit:
eccłam celeriter petit. Cumq ad se reũsa.
suꝑna uirtute fugatã infirmitatẽ. et sibi
redditam sanitatẽ secũ tacita uoluens mira¬
retur. omĩpotencie diuine grãs et laudes
retulit: atq ilico unã sue proprietatis an¬
cillam nomine isigildim. beatissime hune¬
gundi pro ꝑcepto beneficio sanitatis. mul¬
tis astantib tradidit: sicq ab illa infir¬
mitate conualuit. et postmodũ diutius
uixit. His demũ ꝑactis. aliisq ñ paucis
miraculorũ signis quib dñs declarari
uoluit głam sue uirginis: q̃ ꝓ multipli¬
citate sui incongruũ existimo huic pictaci¬
olo ad unguẽ inseri: nam omp̃s deus ut
ostenderet in cunctis quantã sue famule
concessit grãm curationis: tantus eodem
tempore in hac eadem uilla nimie infir¬
mitatis grassabatur morbus. ut nulla

Expanded text:
talis in plebe laetitia sit. Illa vero nomine talis in plebe laetitia sit. Illa vero nomine sanctae virginis audito, dictu citius caput a lecto erigit, membra componit, vestem induit, ecclesiam celeriter petit. Cumque ad se reversa superna virtute fugatam infirmitatem, et sibi subito redditam sanitatem, secum tacita volvens miraretur, omnipotentiae divinae gratias et laudes retulit, atque illico unam suae proprietatis ancillam, nomine Isigildim, beatissimae Hunegundi pro percepto beneficio sanitatis, multis astantibus tradidit; sicque ab illa infirmitate convaluit, et postmodum diutius vixit. His demum peractis, aliisque non paucis miraculorum signis, quibus Dominus declarari voluit gloriam suae virginis, quae pro multiplicitate sui incongruum existimo huic pictaciolo ad unguem inseri. 8. Nam omnipotens Deus ut ostenderet cunctis, quantam suae famulae concessit gratiam curationis, tantus eodem tempore in hac eadem villa nimiae infirmitatis grassabatur morbus, ut nulla
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis quidẽ uidebatur morti ꝯtiguus:
mox ut audiuit signis concrepantibus
tanti somatis oroma ꝑspicuum: surgit
a lectulo. nullũ in motu m̃brorũ osten¬
dens infirmitatis indiciũ: curritq ad tẽ¬
plum scẽ uirginis gestiens uidere sepulcrũ:
et arreptam suis unã ex ouib. hanc sancte
uirgini obtulit in munus: et ab infirmita¬
te protinus conualescens. nullam deinceps
transacte molestie sensit iniuriã. Eodem
uero adhuc reboante tripudio. quedam
uidua nomine Wiburgis iacebat nimis
egrota: que paulo ante pro exitus sui
expectacione diuinis ꝑceptis sacram̃tis.
per penitenciã et lacrimabilem confessio¬
nem.a sacerdotib diuine pietati fuerat re¬
conciliata. Hec populi exultantis plenas
leticie uoces ꝑsentiens. interrogat quid ille
sibi strepitus uellet: uel cuius causa festi¬
uitatis. tanta in populo leti Erꝰ cia ꝑsona¬
ret. Que statim circũstanciũ relati di¬
dicit: quod sacri corporis inuencione

Expanded text:
cunctis quidem videbatur morti contiguus: cunctis quidem videbatur morti contiguus: mox ut audivit signis concrepantibus tanti somatis orama perspicuum, surgit a lectulo, nullum in motu membrorum ostendens infirmitatis indicium, curritque ad templum sanctae virginis gestiens videre sepulcrum, et arreptam suis unam ex ovibus hanc sanctae virgini obtulit in munus, et ab infirmitate protinus convalescens, nullam deinceps transactae molestiae sensit injuriam. 7. Eodem vero adhuc reboante tripudio, quaedam vidua nomine Wiburgis jacebat nimis aegrota, quae paulo ante pro exitus sui exspectatione divinis perceptis sacramentis per poenitentiam et lacrymabilem confessionem a sacerdotibus divinae pietati fuerat reconciliata. Haec populi exsultantis plenas laetitiae voces persentiens, interrogat quid ille sibi strepitus vellet, vel cujus causa festivitatis tanta in populo laetitia personaret; quae statim circumstantium relatu didicit, quod sacri corporis inventione
Abbreviated transcription (Latin):
cũ luminarib et amicorũ turba uisitatu.¬
rum ꝓmisit. Hoc quoq interuallo quidam
rusticus nomine lupus. qui adhuc suꝑ est
et morat᷑ in castro qd̾ dicitur parrona: ac¬
cessit cũ naturali filia qͣ. a uocat᷑ aflin¬
dis: ambo pro egritudinis sue molestia istiꝰ
scĩssime uirginꝰ postulaturi suffragia. Nam
pater obtusis aurib auditũ ꝑdiderat: filia
uero per multum tempus oculorũ corpo¬
ralium lum̃ amiserat. Supplices igitur et
cũ nimia amaritudine flentes. om̃ipoten¬
tis dñi miscd̾iam implorabant: quatinus
per meritũ beatissime uirginis eis ꝓueni¬
ret remediũ sanitatis. Quod et factũ est.
Ab illo namq die: et pater auditũ. et fi¬
lia melius habere meruit uisum. Eadem
quoq hora suprascripte inuentionis. qͥdã
pauper sp̃u nomine adelbodus. iacebat
om̃i membrorũ officio destitutus: et pro
exitus sui uicinio. die transacta corꝑis
et sanguinis dnĩci sacram̃tis munitus

Expanded text:
cum luminaribus et amicorum turba visitatucum luminaribus et amicorum turba visitaturum promisit. 6. Hoc quoque intervallo quidam rusticus nomine Lupus, qui adhuc superest, et moratur in castro quod dicitur Parrona accessit cum naturali filia quae vocatur Afflindis, ambo pro aegritudinis suae molestia istius sanctissimae virginis postulaturi suffragia. Nam pater obtusis auribus auditum perdiderat; filia vero per non modicum tempus oculorum corporalium lumen amiserat. Supplices igitur et cum nimia amaritudine flentes, omnipotentis Domini misericordiam implorabant, quatenus per meritum beatissimae virginis eis proveniret remedium sanitatis: quod et factum est. Ab illo namque die et pater auditum, et filia melius habere meruit visum. Eadem quoque hora suprascriptae inventionis, quidam pauper spiritu nomine Adelbodus jacebat omni membrorum officio destitutus, et pro exitus sui vicinio, die transacta, corporis et sanguinis Dominici sacramentis munitus,
Abbreviated transcription (Latin):
tanto maiori uesania arreptus. impellenciũ
nisibus resistebat. Qui diu luctantes. ad ulti¬
mum uesanũ superant: et corã altari statu¬
unt. Quem inde ꝓmouentes: ad aspiciendũ
scĩssimi corporis tumulũ. oculos inflectere
cogunt. Quorum desiderio subuenire cupi¬
ens sepe dicta scĩmonialis. berta scilicet:
retecto sepulcro uidendi uelum qd super
scã m̃bra iacebat eis copiam tribuit. Quo
uiso qui torquebatur. continuo sensui et
omni pristine saluti est redditus: moxq iam
nullo cogente in terram ꝓstratus. om̃ĩpoten¬
tis dñi per beate uirginis meritũ clem̃tiam
exorauit: de recepta salute gracias referens.
de futura custodia dep̾cans. Qui ad ꝑfecte
sanitatis indiciũ. non post multũ tempus
cum luminarib reuersus. scẽ uirgini hono¬
rem detulit: atq in testimoniũ recepte salu¬
tis plures ex uicinis suis secũ adduxit: seq
om̃i anno quãdiu aduiueret. eundẽ locum

Expanded text:
tanto majori vesania accensus, impellentium tanto majori vesania accensus, impellentium nisibus resistebat. Qui diu luctantes, ad ultimum vesanum superant, et coram altari statuunt. Quem inde promoventes ad aspiciendum sanctissimi corporis tumulum oculos inflectere cogunt. Quorum desiderio subvenire cupiens saepe dicta sanctimonialis Berta scilicet, retecto sepulcro videndum velum, quod super sancta membra jacebat, eis copiam tribuit. Quo viso, qui torquebatur, continuo sensui et omni pristinae saluti est redditus; moxque jam nullo cogente, in terram prostratus omnipotentis Domini per beatae virginis meritum clementiam exoravit, de recepta salute gratias referens, de futura custodia deprecans: qui ad perfectae sanitatis indicium, non post multum tempus cum luminaribus reversus sanctae virgini honorem detulit, atque in testimonium receptae salutis, plures ex vicinis suis secum adduxit, seque omni anno quandiu adviveret eumdem locum
Abbreviated transcription (Latin):
fore nubila. Gaudet solis radius: obseqͥum
prebens sacri corporis artub. Gratulatur
supercelestis beatorũ turma sp̃uum: quod
uidelicet de cuius iam anime gaudent soci¬
etate. eius profecto sacratissima m̃bra in¬
effabili leticia. in die resurrectionis omĩum
pro meritis glorificanda. fideliter uenerari
conspiciunt. adhuc in angusta tumuli spe¬
lunca. Ad laue des itaq referendas ualere
credimus omĩum conditori: si tradantur
posterorũ noticie. que dñs miracula oꝑari
uoluit. in inuencione scissime hunegundis
uirginis sue. Nam quidam demoniacus
per manus amicorũ. qui spem curandi
eundem quem ducebant in sc̃a uirgine firma
fide locauerant adductus. reluctans. et pro¬
prium iter totis uirib impediens: tandem
cum magno labore multis p̃mentib. in ip¬
sius beate uirginis eccłam impulfus ẽ. Qui
dum per manus et brachia uersus altare tra-¬
heretur: quantomagis eidem appropinqͣbat.

Expanded text:
fore nubila; gaudet solis radius obsequium fore nubila; gaudet solis radius obsequium praebens sacri corporis artubus; gratulatur supercoelestis beatorum turma spirituum, quod videlicet de cujus jam animae gaudent societate, ejus profecto sacratissima membra, ineffabili laetitia in die resurrectionis omnium pro meritis glorificanda, fideliter venerari conspiciunt adhuc in angusta tumuli spelunca. 5. Ad laudes itaque referendas valere credimus omnium conditori, si tradantur posterorum notitiae, quae Dominus miracula operari voluit in inventione sanctissimae Hunegundis virginis suae. Nam quidam daemoniacus per manus amicorum, qui spem curandi eumdem quem ducebant in sancta virgine firma fide locaverant, adductus, reluctans et proprium iter totis viribus impediens, tandem cum magno labore multis prementibus in ipsius beatae virginis ecclesiam impulsus est. Qui dum per manus et brachia versus altare traheretur, quanto magis eidem appropinquabat,
Abbreviated transcription (Latin):
conspicabilis: ut nũquam omĩno rece-¬
deret uis tanti fulgoris. Nam a pectore
et sursum ꝓminutiis. et sordib pulueris.
nitencia resplendebant fragmina marga¬
ritarũ: et quibusdam clarissimis scintillis
erumpentib. aspicientiũ reuerberabantur
obtutus. Cum eodem etiam lumine tanta
asꝑsa est miri odoris fraglantia: ut om̃ĩ¬
um astanciũ nares ineffabili suauitate re-¬
plerentur. Que omĩ tempore quo ita
iacuit. quotiescũq uariis infirmitatib
oppressis ad uidendũ reuelabatur. tunc
quicũq hanc uidere poterant. quacumq
infirmitate detinerent᷑ ilico sanabantur:
isdem p̃dictus suauissimus odor. sese sua¬
uior. et semper in melius reparatus. p̃sentiũ
replebat olfactus. In hac ergo tante matris
inuentione: factum est magnũ gaudiũ in
omni uicina regione. Letatur tellus: se
tam clarum du sidus texisse. Exultat aer:
tante uirginis gracia. celi serena se adeptũ

Expanded text:
conspicabilis, ut nunquam omnino receconspicabilis, ut nunquam omnino recederet vis tanti fulgoris. Nam a pectore et sursum, pro minutiis et sordibus pulveris, nitentia resplendebant fragmina margaritarum; et quibusdam clarissimis scintillis erumpentibus aspicientium reverberabantur obtutus. Cum eodem etiam lumine tanta aspersa est miri odoris fragrantia, ut omnium astantium nares ineffabili suavitate replerentur. Quae omni tempore quo ita jacuit, quotiescunque variis infirmitatibus oppressis ad videndam revelabatur nam quicunque hanc videre poterant, quacunque infirmate detinerentur, illico sanabantur, isdem praedictus suavissimus odor sese suaior, et semper in melius reparatus praesentium replebat olfactus. In hac ergo tantae matris inventione factum est magnum gaudium in omni vicina regione. Laetabatur tellus se tam clarum diu sidus texisse: exsultat aer tantae virginis gratia coeli serena se adeptum
Abbreviated transcription (Latin):
ualerent agri cultores terram excolere:
neq sementem nisi cum desꝑatione iactare.
Eadem uero hora eodemq mom̃to. ut oꝑ¬
culum leuatum est de sarcofago sese per
fenestram que sita erat secus locum scĩ se¬
pulcri. splendidissimus infudit radius so¬
lis: qui mirabiliter effulsit super corpus
beatissime uirginis. Sicq fugata omni
nubium densitate. cum tanta celeritate
rediit serenitas aeris: ac si pro corpore
almifice uirginis. alius quasi sol oriri ui¬
deretur in terris: ac uelut sol iste uisibi¬
lis suis uo. l. cibus proclamaret se ñ posse
ei non ministrare instabilem lucẽ in terris:
cui stabiliter in celis splendet lumen et̃nita¬
tis. Tanta deniq claritate ꝑfusus est locus
scĩssimi corporis: ut incertũ foret intuen¬
tibus. utrum radio solis istius materialis
fulgeret. an lumine diuine claritatis.
Factumq ẽ cunctis diebus quibus ita re¬
serato iacuit mausoleo. pie querentibus

Expanded text:
valerent agricultores terram excolere, valerent agricultores terram excolere, neque sementem nisi cum desperatione jactare. Eadem vero hora eodemque momento, ut operculum levatum est de sarcophago, sese per fenestram, quae sita erat secus locum sancti sepulcri, splendidissimus infudit radius solis, qui mirabiliter effulsit super corpus beatissimae virginis: sicque fugata omni nubium densitate, cum tanta celeritate rediit serenitas acris, ac si pro corpore almificae virginis, alius quasi sol oriri videretur in terris: ac velut sol iste visibilis suis vocibus proclamaret, se non posse ei non ministrare instabilem lucem in terris, cui stabiliter in coelis splendet lumen aeternitatis. Tanta denique claritate perfusus est locus sanctissimi corporis, ut incertum foret intuentibus, utrum radio solis istius materialiter fulgeret, an lumine divinae claritatis. Factumque est cunctis diebus, quibus ita reserato jacuit mausoleo, pie quaerentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ma increpatione coercuit: non inquiens
racionabile uidetur. ut sine auctoritate
et consensu huius dioceseos pontificis le¬
uari debeat corpus tam beatissime uirgi¬
nis: uidelicet neq multo iam tempore
fama uirtutũ longe lateq plurimis cla¬
ra extiterat: hunius subitanee ac uelut
furtiue translationis elogio uilescat.
Tali uero ordine eorũ nisib terminum
posuit: atq per triginta et duos dies
ita apertũ scrinium in quo beatissimũ
corpus iacebat intactũ obseruantes: sa¬
crisq uigilus die noctuq ineubantes:
ep̃i aduentũ prestolati sunt. Non utiq
sine causa hanc dilationẽ omp̃s ds fieri
uoluit: sed ut quam coram angelis.
cunctisq iustorũ spiritib iam cum xp̃o
in celis regnantibus clarificauerat: eam
etiam in terris hominib adhuc carne
corruptibili et peccatorũ mole grauatis.
uenerabilem designaret. Erat ꝓfecto per
idem tempus tanta pluuiarũ inundatio:
ut pre nimia aquarũ effusione. nequaquã

Expanded text:
ma increpatione coercuit. Non, inquiens, ma increpatione coercuit. Non, inquiens, rationabile videtur, ut sine auctoritate et consensu hujus dioeceseos pontificis levari debeat corpus tam beatissimae virginis: videlicet ne quae multo jam tempore fama virtutum longe lateque plurimis clara exstiterat, hujus subitaneae ac velut furtivae translationis elogio vilescat. Tali vero ordine eorum nisibus terminum posuit, atque per triginta et duos dies ita apertum scrinium in quo beatissimum corpus jacebat, intactum observantes, sacrisque vigiliis die noctuque incubantes, episcopi adventum praestolati sunt. Non utique sine causa hanc dilationem omnipotens Deus fieri voluit, sed ut quam coram angelis cunctisque justorum spiritibus jam cum Christo in coelis regnantibus clarificaverat, eam etiam in terris hominibus adhuc carne corruptibili et peccatorum mole gravatis venerabilem designaret. 4. Erat profecto per idem tempus tanta pluviarum inundatio, ut prae nimia aquarum effusione nequaquam