comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non reprobi a fide uł
a potestate. s tñ ora¬
mus deu̾ sine quo ni¬
ut nichil mali facia
musꝰ probati .i. potẽ¬
tes in uob̃. exercendo¬
potestatẽ multõib
s pocius oramus. ut¬
nos faciatis ꝙ bonũ
est nos asit simus .i.
appareamꝰ ut reprobi
ineis corrpienda ñ inueniãt. ⁊ sic reibi a¬
pareant. ꝓu̾ati .ii. uidetur dum iudicat᷑ pcc̃o¬
res. Si ergo ñ sint quos uidicent cessante au¬
ctoritate.q. rexbi uide̾nt᷑. attende ⁊̃ qd ait.
oramus ut nicħ mali faciatis s bonum. qInͣ¬
telligenda e̾.n. hic grã dei qua sola homĩes uilbe¬
rantur amalo ⁊ sine qua nullum ꝓrsus fuii
cogitando. siũ uolendo. ⁊ amando. siue agendo
faciũt bonũ ñ solum ut monstrante ip̃a
ꝙͥ faciend̾ scit. sciant. uͥm ⁊̃ ut prestante
ip̃a faciãt cũ clilectõne ꝙ scrunt. hãc qͥipe
inspiratõem lone uoluntates ⁊ operis pos¬
cebat apłs corithiis cũ dicebat. oramiis
nequid mali faciatis ⁊c̾. Quis ħ audiat. ⁊

Expanded text:
 a fide, nec a potestate; sed tamen oras Deum, sine quo niut nihil mali faciatus probati, id est potentes in vobis exercendpotestatem in ultionibus, sed potius oramus, utvos faciatis quod bonum est. Nos autem simus, pareamus, ut reprobi.in eis corripienda non inveniat, et sic reprobi appareant: probati enim videntur, dum judicant peccatores. Si ergo non sint quos judicent cessante auctoritate, quasi reprobi videntur. Attende quod ait oramus, ut nihil mali faciatis, sed boni. Intelligenda enim est haec gratia Dei, qua sola homines liberantur a malo, et sine qua nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum, non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, verum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis et operis poscebat Apostolus Corinthiis, cum dicebat: Oramus ne quid mali faciatis, etc. Quis hoc audiat et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. ut ad corpus con¬
gregantꝰ ⁊ aquile. uel
tem. ut mente ⁊ corpo¬
re uniamur. qui mo¬
do indiu̾sum tendimꝰ
quid rogamus. ut
tellectu .q. nec parũ ĩ

Expanded text:
m, ut ad corpus cogregentur aquilae. Vel, tem, ut mente et corpore uniamur qui modiversum tendimus. Quid rogamus? ut tellect
Abbreviated transcription (Latin):
sese adorabit deũ. qͥ
se sibi ꝑ nos notifica¬
uit pronuntians ore
o frẽs agendum est: ħ
edificatõem. sicut cet̾a
facienda sunt. Nam u¬
nusquisq ur̃m hab.
aliqued donum quo
potest uti ad edificati¬
onem. ideo nullus se ex¬
cuset. u̾bi grã. alius
habet ꝑsalmum .i. lau¬
dem dei ꝑ canticsi uel

Expanded text:
se, adorabit Deum, qui se sibi per vos notificavit, pronuntians ore o fratres, agendum est? scaedificationem, sicut caetera facienda sunt. Nam unusquisque vestrum habet aliquod donum quo potest uti ad aedificationem, ideo nullus se excuset, verbi gratia, alius habet psalmum, id est laudem Dei per canticum. Vel,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita ordinato usu
tores cliscant ⁊ omne ᷤ
debet cedere sedenti et
nus est. s płr clicitur
clamare aliqua uł subtice̾. uñ si prior nõ cedit ui¬

Expanded text:
ut, ita ordinato usu jores, discant, et omnes, debet cedere sedenti, etnus est. Sed pluraliter clamare aliqua vel subticere. Unde si prior non cedit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
pudentiã. alius habet
apocalipsim .i. reuela¬
tõnem. alius habet ĩ¬
t̾pretatõnem linguaꝵ
hec ut alia ad edificati¬
scd̾m duos. fiat locutio aut scd̾m tres ut multum

Expanded text:
udentiam. Alius habet apocalypsim, id est revelationem; alius habet interpretationem linguarum, haec et alia, ad aedificatisecundum duos, fiat locutio, aut secundum tres, ut multum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ores taceat linguis
loquens mnecclłia. ubi
nicħ debet ẽẽ nͥ edifica¬
linguis .i. tacite oret
deum. sibi loquitur
qui ꝯpungitur ex hi¬
is que dicit ⁊ ħ deolo¬
quatur .i. ad honorẽ
dei quem laudat uel
honorat ꝓphete ⁊̃ duo
tim̃ aut tres dicant
sigillatim ñ plures gͦ
debent esse qui lingu
stat omne u̾bũ. cet̾i
aũt tacite diiudicent
Suod si alii melius reu¬
co ut det illũ locum.
Dotestis enĩ omne ᷤ
⁊ sedentes accepta ꝓ¬

Expanded text:
interpres, taceat linguis, loquens, in Ecclesia, ubi nihil debet esse, ubi aedificalinguis, id est tacite oret Deum. Sibi loquitur, qui compungitur ex his quae dicit. Et hic Deo loquatur, id est ad honorem Dei, quem laudat vel honorat. Prophetae etiam duo tantum, aut tres dicant sigillatim, non plures ergo debent esse qui linguistat omne verbum . Caeteri autem tacite dijudicent, Quod si aliquid melius reco ut det locum: potestis enim omnes, etiam sedens, accepta p
Abbreviated transcription (Latin):
linguam hab.¬
int̾pretatõem h̃t̃.
Omnia ad eclifi¬
catõnẽ fiant. si¬
ne lingua quiᷤ
os aut ut mł̃tũ
tres ⁊ ꝑpartes ⁊
unus int̾pretet᷑.
ꝓpħent .i. exponant In¬
tret aũt quisꝰ infidelis
uł ydiota: ip̃e conun¬
errore ab omnib diiui¬
dicat᷑ .i. dampnabilis
ostendit᷑ ab omnibus

Expanded text:
Linguam habinterpretationem habet. Omnia ad edificationem fiant. Sine lingua quis os: aut ut multum tres et per partes: et unus interpretetur. est exponant, intret autem quis infidelis aut idiota, ipse convinerrore ab omnibus, dijudicatur, id est damnabilis ostenditur ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
paganos quib aliquo mͦ ĩlla que ab
eis uocant᷑ sacra uelantur nese uanitantib cernã¬
tur illudi. Omnis enĩ inpostura tenebras ⁊ falsa
ap̃nos aũt nicħ astucte fuscatũ est. s simplicit̾ ⁊
aꝑte unus laudatur deus. qr si nlłs intellig̾et poss
uideri seductio que linguis caneret᷑ cum pudor eẽt

Expanded text:
paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras quaerit,Apud vos autem nihil astute fucatum est, sed simpliciter et aperte unus laudatur Deus, quia si nullus intelligeret, posset videri seductio, quae linguis caneretur, cum pudor esset
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait: secti st̃ Solus
ora leonum clausis¬
se ⁊ solus ysayas sestuᷤ
est. sicut ⁊ inp̾so etiã
płalis nũs pro sing¬
ulari ponitur. ubidĩ.

Expanded text:
ubi ait: Secti sunt. Solus ora leonum clausiset solus Isaias sectus est; sicut et in Psalmo etiam alis numerus pro singulari ponitur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
signatum est quid sit originale pccm et
quare dicatur originale pcc̃m ⁊ quare im
lud ꝙ remaneat ñ iam dñet᷑ si ꝑseueret hõ
ingr̃a bap̃atis. ideo caute ait. Heati quoꝵ
pcc̃a. actualia. tecta sunt in bapate. pic̃a dicit
q̃ st̃ in actu que ita in bap̃o tecta sũt ut ult̾
ñ uideant᷑ adeo ad penam. q̃ hoc est desi unde¬
uł originali uł ueniali subdit. Neatusuir¬
cui ñ ĩmputauit dñs¬
ad penam. ptc̃m utł or

Expanded text:
assignatum est quid sit originale peccatum, et assignatum est quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale, et quare implud quod remaneat non jam dominetur, si perseveret homo in gratia baptismi. Ideo caute ait: Beati quorupeccata, actualia, tecta sunt in baptismo. Peccata dicit quae sunt in actu, quae ita in baptismo tecta sunt ut ultra non videantur a Deo ad poenam, qto originali, vel veniali, subdit: Beatus,cui non imputavit Doad poenam peccatum, or
Abbreviated transcription (Latin):
błitas pret̾eat reatu ⁊ maneat actu. de hac ita
ait. augꝰ. Nlam quippt incorpore mortis huiꝰ
carnalis ꝯcupĩa cuius uitõsis de sideriis nos ñ¬
oledire precipim᷑ que tñ concupĩa cotidie min¬
uit inꝑficientib ⁊ continentib. Quia enĩ dũ
sibi inuicem uir mulierq miscent᷑ sine libi¬
dine ñ est ꝑentũ ꝯcubitus. ob hoc filioꝵ ex eorum
care nascentium. ñ potest sine pcc̃o ẽẽ ꝯceptus
ubi pcc̃m inꝑuulos ñ transmittit ꝓpagatio s
libido. nec feconditas nature humane facit hoĩ¬
nes cum pcc̃o nasci. s feditas libidinis quã hoĩ¬
nes hñt. exillius primi iustifsima ꝯdampna¬
tõne icc̃i. Ideo beatus dauid pp originale pp̃ ert¬
tiam ẽẽ originale pcc̃m. Originale aũt dr̃
Non enĩ qr ab adam descendimus ꝑ carnis
qr uitiosa loge ꝯcipiendi ex pcc̃o primi hoĩs
accedente ꝯcepti sumus .i. carnis concupĩa
ideo pc̃ti rei sumꝰ. ꝙ originale dĩ. ecce br as

Expanded text:
bilitas praetereat reatu, et maneat actu. De hac ita ait Augustinus: Manet quippe in corpore mortis hujus carnalis concupiscentia, cujus vitiosis desideriis nos nobedire praecipimur, quae tamen concupiscentia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus. Quia enim dum sibi invicem vir mulierque miscentur, sine libidine non est parentum concubitus, ob hoc filiorum ex eadem carne nascentium, non potest sine peccato esse conceptus, ubi peccatum non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas humanae naturae facit homines cum peccato nasci, sed feditas libidinis quam homines habent ex illius primi justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David propter originale pecctiam esse originale peccatum. Originale autem dicNon enim quia ab Adam descendimus per carnis quia vitiosa lege concipiendi, ex peccato primi hominis accedenti, concepti sumus, id est carnis concupiscentia, ideo peccati rei sumus, quod originale dicitur. Ecce breviter
Abbreviated transcription (Latin):
melch̾. ⁊ hoc per abra
loquendi. Non enĩ ꝓre¬
eum ⁊ tempore ma¬
ioris dignitatis. bñ¬
dixit dico sine ulla
minus ẽ. benedicitur
amaiori. pro inde ty¬
pus xp̃i melior est ꝙ¬
missiones hñte.quia
hoc uidet᷑ minus qd̾
bndr ab aliquo ex
hoc etiam modo intu
enum dignitatem
nes morientes acci

Expanded text:
dech. Et hoc per Abrah loquendi, non enim preum etiam tempore majoris dignitatis. Benedixit, dico, sine ulla minus est benedicitur a majori. Proinde typus Christi melior est promissiones habente, quia hoc videtur minus quod benedicitur ab aliquo ex Hoc etiam modo intuemini dignitatem nes morientes acci
Abbreviated transcription (Latin):
meam .i. gentes que
prius non nouerunt¬
me. nec dicebantur
plebs mea plelẽ meã
ut .s. cognoscant me
⁊ dicantur plebs mea¬
⁊ non dilectam meã
bo dilectam meam.s.¬
ut ex dilectione seru¬
consecutã. ut .s. ad et̾

Expanded text:
est gentes quae 48 prius non noveruntme, nec dicebantur plebs mea; plebem meam, t cognoscant me, et dicantur plebs me non dilectam meam, bo, dilectam meam, scilicet ut dilectione serconsecutam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s. sicut aũt nullus est homo pret̾ illam ge¬
n̾atõem: sic nullusꝰ est iustus pret̾ istam. Nemo e¬
nim nascit᷑ nisi in ꝯcupĩa tarnali q̃ tracta est in
primo hoĩe. ⁊ ñemo renascitur nisi gr̃a spũali q̃
ałr ab illo loco. s non sicut delictũ. dixerat quod
adam est forma futuri. forma utiq in ħ est quod
utius emendat qđ unuspeccauit. s tñ causa a de
ñ est talis qualis causa xp̃i. qr unũ est delictum
ade quo multi .i. simiłr preuaricantes mortui st̃.
grã uero xp̃i in plures transut qr ⁊ in hos ⁊ in nõ
simiłr preuaricantes actende ꝙ agit hic de actu¬
ali pcc̃o ade in quo dicit mortuos illos qui actu¬
ałr peccauert᷑ insiłitudinẽ enis ⁊ legit᷑ plures cõ¬

Expanded text:
; 27 sicut autem nullus est homo praeter illam generationem, sic nullus est justus praeter istam. Nemo enim nascitur nisi in concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine; et nemo renascitur nisi gratia spiritual ab illo loco, sed non sicut delictum, etc., dixerat quod Adam est forma futuri. Forma utique in hoc est quod unus emendat, quod unus peccavit; sed tamen causa Adae, non est talis qualis causa Christi, quia unum est delictum Adae, quo multi, id est similiter praevaricantes, mortui sunt; gratia vero Christi in plures transit, quia et in hos, et in non similiter praevaricantes. Et attende quod agit hic de actuali peccato Adae in quo dicit mortuos illos qui actualiter peccaverunt ad similitudinem ejus, et legitur, plures, co
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmͣ mortui sunt delicto ade. quo mortui sũt qͥ
cos quiñ peccauert̃ insimilitudinẽ preuaricati¬
onis a de. hũndauit. Nam ⁊ inmultos qui neg¬
lecto deo senuerant creature ne ab hac iita de¬
cendentes a sccͤa morte exciperent᷑ ⁊ ĩcultores uniꝰ
dei qui pat̾no pcc̃o ex dei sña aput inferos tenebã
grã hundauit. indescensu saluatoris ommibus
dans indulgentiam cũ triumpho sublatis eis in
celum. Eequit᷑. ⁊ ñ sicut ꝑ unũ pt̃cm sit ita sit. ⁊
perdonum uum pcc̃m nam iudicium dei ꝓcedit

Expanded text:
m mortui sunt delicto Adae, quo mortui sunt quieos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae abundavit. Nam et in multos qui neglecto Deo servierunt creaturae, ne ab hac vita decedentes a secunda morte exciperentur, et in cultores unius Dei qui paterno peccato ex Dei sententia apud inferos tenebantur, gratia abundavit in descensu Salvatoris, omnibus dans indulgentiam cum triumpho, sublatis eis in coelum. Et non sicut per unum peccatum fit, ita fit et per donum. Nam judicium Dei procedit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bene potuit. enł .i. qr in unius hominis delic: c̃
ri sensui. ubi dixit mortẽ regnasse ab adam us
ab moysen. quia qui ꝑlegem noto dei iudatio
timorem eiꝰ hũerunt. sublati st̃ de mortis impe¬
rio. ante u̾o dum sinelege timor dei int̾tis ñ erat
mors insimiles ade preualuit ⁊ si ibi regnauit
mors: multo magis homines accipientes ha¬
bundantiam gr̃e ⁊ donatõnis ⁊ iusticie. inuita

Expanded text:
 bene potuit. Enim, id est quia, in unius hominis delicto, pri sensui, ubi dixit mortem regnasse usque ad Mosen, quia qui per legem noto Dei judicio timorem ejus habuerunt, sublati sunt de mortis imperio. Ante vero dum sine lege timor Dei in terris non erat, mors in similes Adae praevaluit; et si ibi regnavit mors, multo magis homines accipientes abundantiam gratiae et donationis, et justitiae in vita
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i que inpassione ma¬
incrpit de claritate eiꝰ¬
scd̾m hominem que ab
erus resurrõe sumpsit¬
exordium. ut enĩ xp̃t
resurrõe clarificaret᷑¬
priꝰ humiliatꝰ ẽ passio¬
ne. humilitas claritatiᷤ¬

Expanded text:
maxime in passione aincipit de claritate endum hominem quae ab ejus resurrectione sumpsitxordium. Ut enim Christus resurrectione clarificareprius humiliatus est passione; humilitas, claritati
Abbreviated transcription (Latin):
ministri iusticie fiais
quorum .s. ministro¬
erit scd̃m opera. ipõꝵ¬
Sequitur. Iterum dico
Quasi dixi supportate
me insipientem. nũc
quia pro bono facio.
ens sum. tunc magiꝰ
accipite .i. accipiens
me. insipientẽ. ingło¬
ria carnis. nec simpli¬
citer dicit insipientẽ
Quod loquor. Qua
si ideo uelut insi piẽs
sum. quia quod locͦ
inhac substantia glo¬
rie .i. ingloria carims¬
quam quidam putã
substantiam .i. ita
non loquor¬
um. sed quasi
ininsipientia
inhac substã¬
tia glorie. qm̃
multi gloriãt᷑
⁊ ego gloriabor.
aibenter .n. sus¬
fertis insipien¬
tes. cum sitis
ip̃i sapientes.

Expanded text:
ministri justitiae, finis quorum, scilicet ministroerit secundum opera ipsorum. Iterum dico, quasi dicat: Dixi, supportate me insipientem, nunc quia pro bono facio. ens sum, tunc magis accipite, id est accipietis, me insipientem, in gloria carnis. Nec simpliciter dicit insipientem,Quod loquor. Quasi dicat: Ideo velut insipiens sum, quia quod loquor in hac substantia gloriae, id est in gloria carnisquam quidam putant substantiam, id non loquoreum, sed quasi in insipientia, in hac substantia gloriae. Quoniam multi gloriantur et ego gloriabor. Libenter enim suffertis insipientes: cum sitis ipsi sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Do pco .i. cessat oblatõ legalis.
Hñtes itaq finito
grandi sermone de
pontifice magno. eiꝰ¬
q noua lege ⁊ sacrifi¬
subdĩ morał insituc¬

Expanded text:
 id est cessat oblatio legalis. Habentes itaque. Finito grandi sermone de pontifice magno, ee nova lege et sacrifsubditur mora
Abbreviated transcription (Latin):
ticipa eisde. ꝓbauit qd
decuit xp̃m pati si opus¬
eẽt. qd̾ aũt opus fuerit
hic demonstrat qr pũi¬
cdĩcauert̃ carni ⁊ sangͥ¬
ex uno deo est. ip̃e ⁊ cũ scificatis est. ⁊ quia pũi
rant corruptibiles ꝯstantes excorpore ⁊anima
⁊ ñ ficta humanitas. Et per mortem suam

Expanded text:
ticipavit eisdem: probavit quod decuerit Christum pati, si opuset. Quod autem opus fuerit hic demonstrat, quiunicaverunt carni et sanguEx uno Deo est ipse cum sanctificatis, et quia pueri, rant corruptibiles constantes ex corpore et anima, rnitas, et non ficta humanitas, ut per mortem suam
Abbreviated transcription (Latin):
fuisticuiꝰ semꝑ sum me¬
mor. hec est sapiens ex¬
hortatio adult̾iora deo
meo dico: cui seruio quẽ¬
⁊ tu sequere. serio dico:
doctus a progenitorib
aliis qui unũ deum u¬
na fide coluert̃. quia¬
una fides est uetroꝵꝙ¬

Expanded text:
er sim memor. Haec est sapiens exhortatio ad ulteriora. Deo meo, dico, cui servio,t tu sequere. Servio, dico, edoctus a progenitoribusaliis qui unum Deum vera fide coluerunt, quuna fides est utro
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c gestis tñ apparu¬
it deus. ⁊ si crucifixus
est resurrexit tñ a mo¬
rcuis ⁊ multis uiden¬
tib suscipiente eum
becillitas: ibi apparet

Expanded text:
istus, gestis tamen apparuit Deus, et si crucifixus est, resurrexit tamen a mortuis, et multis videntibus suscipiente eum becillitas, ibi apparet
Abbreviated transcription (Latin):
tua. ego dico nocte ac
die. Desid̾ans uid
te. qr meus uisus eẽt¬
ꝯfirmatio tua ⁊ sio qͥ
gaudeo de te bono. im¬
pleret gaudio de te ꝑ¬
fecto. unde subdit ut¬
gaudio .q. ideo desidero
teuidere ut implear¬
gaudio de tus ꝓtettõe¬
ideo qr memor sum la¬
crimax tuaꝵ. fleuit en¬
dimissitꝰ paratus cum

Expanded text:
tua. Ego, dico, nocte ac die desiderans videre te, quia meus visus essnfirmatio, et sic qui gaudeo de te bono, plerer gaudio de te perfecto. Unde subdit: Utquasi dicat: Ideo desidero te videre, ut impleargaudio, de tua perfecideo quia memor sum lacrymarum tuarum. Flevit endimissus, paratus cum
Abbreviated transcription (Latin):
lii. ecce quam necessa
docens gentes. obquã
cio uł erubesco. sẽcurus
quia pro tribulatõni¬
lz magna ei promis

Expanded text:
lii. Ecce quam necessardocens gentes. Ob quamcio vel erubesco. Securus quia pro tribulationibus magna ei promiss
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis ⁊ dilectionis ⁊ ħ
est ꝙy ait. Non enĩ dedit no¬
bis cibi ut nͥicħ sp̃m timo¬
ris. quo t̾urbatus retrus
negauit xp̃m. hunc enun
pocius auferri uoluit a no¬
bis cum dixit. Nolite timere
eos qui occidunt corpus
hꝰ tunoris ñ accepimꝰ sp̃m¬

Expanded text:
virtutis et dilectionis. Et hoc est quod ait, non enim dedit nobis, tibi ut mihi, spiritum timoris, quo turbatus Petrus negavit Christum. Hunc enim potius auferri voluit a nobis, cum dixit: Nolite timere eos qui occidunt corpus . Hujus timoris non accepimus sp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ imustos tñ ⁊ inħ scło aspere corripit ⁊ ꝑtinaces infi¬
ne dampnabit. huic ergo reseruanda est uindicta
no facere ꝙ uult ⁊ deletis dare. locum ire dei Seri¬
ptum est enim. in prouerbiis. michi uindcãm. re¬
seruaui. uł uos reserua¬

Expanded text:
 et in hoc saeculo asperis corripit, et pertinaces in fine damnabit. Haimo Huic ergo reservanda est vindicta. rio facere quod vult. Et debetis dare locum irae Dei. Scriptum est enim in Proverbiis: Mihi vindictam reservavi, vel vos reserva
Abbreviated transcription (Latin):
hic ubi dc̃m est ut ñ ip̃i se uindicantes dent locũ ĩre
dei.S si uult bonus ut deus inimicũ puniat. ubi gͦ
est illud. diligite inunicos ur̃os. ⁊ benefaaite hiis qͥo
de inimicis siris uelint a dño uindicati: in qͦ discer¬
nunt᷑. s bonus magis cupit corrigi inimni cũ quam

Expanded text:
hic, ut dictum est, ut non ipsi se vindicantes dent locum irae Dei. Sed si vult bonus, ut Deus inimicum puniat, ubi ergo est illud: Diligite inimicos vestros, benefacite illis quide inimicis suis velint a Domino vindicari, in quo discernuntur. Sed bonus magis cupit corrigi inimicum quam
Abbreviated transcription (Latin):
uincuiq diuisim dona mensura que fides m̾etur
at ⁊ sit subseruiendi mnatria ut ita sit mutua
ñ sapere ꝙ iusticie t̾minoiꝰ non egrediat᷑ ut ñ nobiᷤ
solis utile sit. s ⁊̃ nulli obsit. itł ita. et unicuiq pre
dem quãm deus mensurate diuidit. nam ⁊ fidem
mensurate ꝑtit᷑ deus unicuiq. hec eͣst fides operãs
ꝑdilectoẽm sine qua nulla cuiusꝙꝙͣ oꝑa bona existi¬
manda sunt ex qua omĩs iusticia sumit iuitium
que ñ est tribuenda liło arbitrio. nec ułł p̾cedentib¬

Expanded text:
unicuique divisim dona mensurata, quae fides meretur. et sit subserviendi materia, ut ita sit mutua nos sapere quod justitiae terminos non egrediatur, ut non nobis solis utile sit, sed et nulli obsit. Vel, ita: Et unicuique pradem quam Deus mensurate dividit. August. Nam et fidem mensurate partitur Deus unicuique, et haec est operans per dilectionem sine qua nulla cujusque bona opera existimanda sunt; ex qua omnis justitia sumit initium; quae non est tribuenda libero arbitrio, nec illis praecedentib
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ur̃am apud uos
tm̃ s magis apud pro¬
ximos exerreatis. ⁊ siqͥs
coꝵ uos offenditcunde
subdit. ⁊ nulli sitis re¬
ddentesma. proma. eti¬
am siquis offendant

Expanded text:
tiam vestram apud vos tantum, sed magis apud proximos exerceatis, etiamsi quis eorum offendit. Unde subdit: Nulli sitis reddentes malum pro malo, etiamsi qui offendant
Abbreviated transcription (Latin):
qualib reu̾entia. aliter ñ est fr̃nus amor nͥ mu¬
tusꝰ se preueniant obsequiis. ⁊ sitis insollicitudi¬
ne ñ pigri .i. si solliciti estis corde ñ sitis pigri oꝑe.
Maledõs enĩ est sicut ieremias ait. qui opus dei
tes sp̃i .i. igne caritatatis. ⁊ si actu ñ potestis impłe
qđ uultis: ideo aũt dicit. feruentes. qr spẽ .s. ignis

Expanded text:
Ambrosius Aliter non est fraternus amor, nisi mutuis se praeveniant obsequiis, et sitis in sollicitudine non pigri, id est si solliciti estis corde non sitis pigri opere. Maledictus enim est, sicut Jeremias ait, qui opus Dei tes spiritu, id est igne charitatis, et si actu non potestis implere quod vultis. Ideo autem dicit, fervent
Abbreviated transcription (Latin):
mus hñtes dico. scdm
exigit fides eorum uł
fit rõnabilis. qr credẽ¬
tes accepto spũ ꝓpħa¬
bant. siue ministiup
eccłiasticum hñtes. u

Expanded text:
mus. Habentes dico, secundum exigit fides eorum, vel sit rationabilis, quia credentes accepto spiritu prophetabant. Sive ministerium ecclesiasticum habentes, u
Abbreviated transcription (Latin):
geniti assumptus est homo grẽ est ñ nature. cet̾is
aũt omnib admensirram datur. ⁊ datus additur.
donec uniciuq pro modo sũe ꝑfetionis ꝓha m̃ sura
compleat᷑ unde ioħes de xp̃o loquens ait. Lon
enĩ admensuram deus dat sp̃m cet̾is u̾o diui ꝯti¬
ditur. Non quid̾ ip̃e sp̃t s dana eius. ¶ Et sciẽ¬
dum est ꝙ opteperand est apło precipienti uni¬
cuiq fapere scd̾m mensuram fidei. si enĩ ꝓuirib
sitis alit᷑ infans crescit ut plus capiat. si aũ ui
ies capatitatis exceditr deficit antaꝙͣ crescał. Seqͣ.

Expanded text:
geniti assumptus est homo, gratiae et non naturae. Caeteris autem omnibus ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde Joannes de Christo loquens ait: Non enim ad mensuram Deus dat spiritum . Caeteris vero dividitur, non quidem ipse spiritus, sed dona ejus. Et sciendum quod obtemperandum est Apostolo praecipienti unicuique sapere secundum mensuram fidei. Si enim pro viribus suis alitur infans, crescit ut plus capiat; si autem vires suae capacitatis excedit, deficit antequam crescat. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
mandata nos seruare ñ posse. ⁊ id nos posse atc ag̾e
tantominus quanto illum ꝑcipimus minus tanto
aũt ampliꝰ. qnͣ illum ꝑcipimus ampliꝰ. Ideoqs nõ
hñti quidẽ ut hãtur hñti aũt ut ampliꝰ habeat᷑
Nam sialio minus: Ab alio amplrus non haberet᷑.
ac̃s helyscusꝰ scõ helye ñ dr̃et. sp̃t qui est inͣte. duplo
sit inme. xp̃o aũ qui est dei filius ñ ad mensurã datꝰ
est sp̃t. quia millo hĩtat omĩs plemitudo diuinita¬
tis. neq en usine spc̃ sci as̃t mediator dea ⁊ hõminũ.¬

Expanded text:
mandata servare non posse; et id nos posse, atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto vero amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque non habenti quidem ut habeatur; habenti autem ut amplius habeatur. Nam si ab alio minus, ab alio non plus haberetur, sanctus Eliseus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te duplo sit in me . Christo autem, qui est Dei Filius, non ad mensuram datus est spiritus, quia in illo habitat omnis plenitudo divinitatis. Neque enim sine
Abbreviated transcription (Latin):
s tempori .i. oportunitati sitis seriuentes ut mo¬
deste ⁊ cum honestate ⁊ aptis locis ⁊ ꝑsonis ⁊ apto
impendere deo. ⁊ hiis sitis gaudertes sꝑe. ut ñ nͥ e
t̾na speretis ⁊ inde gaudeatis. Certienm de futĩs
gaudent quia sperant cercissime se accepturos.
ndeo pacientes sunt intribulationib. uñ sibdit.
Intribulatione quas hec agite que dixi. ⁊ in hiis
bonis mala occurrurit sitis pacientes intribula¬
tõtubus. ⁊ ut possitis mala pati sitis instantes
oratiomi qui ad hec differunt res ⁊ ido necͣcria ẽ¬
ate ⁊ recipite scõs inhospitio. quod ita ait. sitis
sectantes hospitalitatem. exemplo abrahx ⁊ loch
et etiam. Benedicite .i. bona or̾ate pro per sequeꝰ¬
tibus uos per ħ remouz¬

Expanded text:
 tempori, id est opportunitati sitis servientes, ut modeste cum honestate, et aptis locis, et personis, et apto impendere Deo et in his sitis, gaudentes spe, ut nonnisi aeterna speretis, et inde gaudeatis. Certi enim de futuris gaudent, quia sperant certissime se accepturos, et ideo patientes sunt in tribulationibus. Unde subdit, in tribulatione. Quasi dicat: Hoc agite quae dixi, etsi in his bonis mala occurrunt, sitis patientes in tribulationis: et ut possitis mala pati, sitis instantes orationi, quia adhuc differtur res, et ideo necessaria ecite, et recipite sanctos in hospitio, quod ita ait: sitis sectantes hospitalitatem, exemplo Abrahae et Lot. Ambrosius Et etiam, benedicite, id est bona orate, persequentibus vos. Per hoc remo
Abbreviated transcription (Latin):
lege.q. singłi sumus
menbra igituꝵ indi¬
fferentib donis hoc a¬
gatur. ⁊ hoc est ꝙ ait.
qr sumus menbra. Ig¬

Expanded text:
 Singuli sumus membra. Igitur, in differentibus donis hoc agatur. Et hoc est quod ait, quia sumus membra. Ig
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo docet ñ posse
nos singłos hr̃e omnia
ac ꝑ hec curam nñ in
inuicẽ nos ag̾e debere.
qr inuicem officiis nr̃i ᷤ
indigemus. Singuli
quid̃ est m̃brũ alt̾ius
⁊ ita sumus aliis serui¬
entes ⁊ aliis indigen¬
tes d̾o dr̃. singuli quia
inelł excluditur maior

Expanded text:
exemplo docet non posse nos singulos habere omnia, ac per hoc curam nostri invicem nos agere debere, quia invicem officiis nostris indigemus. Singuli quidem est membrum alterius, et ita sumus aliis servientes et aliis indigentes. Ideo dicitur singuli, quia nullus excluditur, major
Abbreviated transcription (Latin):
qui oderunt pacem fiteᷤ¬
ideo dicit si fĩ potest. q̃r¬
cum ire. difficile est gi¬
le est guod tñ licet sit difficile:
pacem cum omnib hominib ⁊ ñ sitis defendentes

Expanded text:
qui oderunt pacemideo dicit, si fieri potest, quia difficile est. Quod tamen licet sit difficile, pacem cum omnibus. Et non sitis defendentes
Abbreviated transcription (Latin):
iustum est ut dimiitatur dimitenti ⁊ det᷑
ustus ⁊ securus iuditium expoctat sine mĩa.
mĩe ubi ait. Qui tribuit insimplicitate. hec
dicit inhylaritate. Simplicitas excludit ypo-¬
cris inhylaritas .i. gaudium ostendit frecum
uniuntut: sit sine simulatt̃e. ⁊ sic erit. alter
alt̾ius menbrũ ⁊ sitis odientes malũ ⁊ ad heren¬
tes bono. ut nec duectio amici faciat malum
amare. nec malum faciat bonum dimitt̾e a sitiꝰ¬

Expanded text:
justum est ut dimittatur dimittenti, et dejustus et securus judicium exspectat sine miseri misericordiae ubi ait, qui tribuit in simplicitate, hoc dicit in hilaritate. Simplicitas excludit hypocrisim. Hilaritas gaudium ostendit fretum uniuntur, sit sine simulatione, et sic erit alter alterius membrum; et sitis odientes malum et adhaerentes bono; ut nec dilectio amici faciat malum amare, nec malum faciat bonum dimittere, et siti
Abbreviated transcription (Latin):
qui ht̃ grãm docendi
sit menbrum alt̾ius
brum alteriꝰ. mexhor¬
tando et quitribuit
elemosinas tribuat
ñ induplicitate pre¬
sentis ⁊ future głie.¬

Expanded text:
qui habet gratiam docendi sit membrum alteriusbrum alterius in exhortando. Qui tribuit, eleemosynas tribuat, non in duplicitate praesentis et futurae glo
Abbreviated transcription (Latin):
Et curam ur̃i agant. et non gementes
ꝙ ñ sine cã laborauit. ñ sine cã dorsum cur¬
uauit. non sine causa at manus atriuti
non sine eausa frigus estusq tołauit. iõ
tes ingemuerint. eo ꝙ non proficiatis. ⁊ no¬
ta qd̾ ait. non expedit uobis non dico nõ
expedit illis quib prodest tristari de uob
Nam illi p̾positi qñ contristantur de malis
ur̃is expedit ilł ip̃a tristicia. ⁊ prodest illis.
s non expedit uobis simul ergo indrũco
cum. ideo deletis obedire ilł ut indie iudicii
faciant hec gaudis id est reddant pro uobis
rõnem deo cum gaudio .i. securis de premio
nr̃o ⁊ non gementes .i. non anxii. uł hesitan

Expanded text:
et curam vestri agant, et non gementes,quod non sine causa laboravit, non sine causa dorsum curvavit, non sine causa manus attrivit, non sine causa frigus aestusque toleravit. Ideo tes ingemuerint, eo quod non proficiatis. Et nota quod ait, non expedit vobis. Non dico, non expedit illis quibus prodest testari de vobis; nam illi praepositi, quando tristantur de malis vestris, expedit illis illa tristitia, et prodest illis, sed non expedit vobis. Simul ergo in Dominicum: ideo obedire debetis illis, ut in die judicii, faciant haec, id est reddant pro vobis rationem Deo cum gaudio, id est securi de praemio vero, et non gementes
Abbreviated transcription (Latin):
lib .N. q. ideo nolite
obliuisci quia talib
hostiis .s. muneribus
elemosinarum pro-¬
meretur deus ñ illis
antiquis legalib qi¬
iacete eis. ut reuerẽ¬
tiam exhibeatis. obe¬
diendum utiꝙ est
prelatis ⁊ predicato¬
rib inquantum do¬
ctrina ⁊ mores illoꝵ¬
Si aũt auia rectitu¬
dinis deuiauerint

Expanded text:
i dicat: Ideo nolite oblivisci, quia talibus hostiis, scilicet muneribus eleemosynarum, promeretur Deus, non illis antiquis legalibusjacete eis, ut reverentiam exhibeatis. Obediendum utique est praelatis et praedicatoribus in quantum doctrina et mores illorsi autem a via rectitudinis deviaverint
Abbreviated transcription (Latin):
nobis aũt scificatõ
⁊ redemptio. ⁊ debemus exire extra castra. Non
corpusꝰ. s futuram ĩ¬
quirimus .i. scd fictu
rum statum corpus.
ut ergo futurã ciui¬
tatem ꝯsequamur
⁊ imꝓperiũ portemueᷤ

Expanded text:
nobis autem sanctificatio et redemptio. Et debemus exire extra castra. Non corpus; sed futura inquirimus, scilicet rum statum corpus. Ut ergo futuram citatem consequamur, et imperium portemus,
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝙ est laus dei eiꝰ
⁊hostia ⁊ fructus. qr
alii ꝑ hoc adfidem tͣ¬
nondum hñtes sp̃m uiuificantem. currebãt
cum sacrificiis ad templum. ⁊ infigura sangͥ
norficatur. cuius inuisibilis sacrificiis. illud
uisibile sacrum signum ercit. NSenesicen

Expanded text:
quod est laus Dei, hostia fructus, quia alii per hoc ad fidem tnon habentes spiritum vivificantem, currebant cum sacrificiis ad templum, et in figura sanguinorificatur, cujus invisibilis sacrificii illud visibile sacrum signum erat. Beneficen
Abbreviated transcription (Latin):
tim. quia ⁊ illa que addidit. hc̃ sensum faciũt
qui. te. nũt. do. de. me. fiat. Ego prorsus qͥd
dixerit me fateor ignorare. suspitões tñ hom¬
inum quas legere uł audire potui ñ tacebo.
Quidam suspicant᷑ hic de imperiuͦm dcm fuisse
romano. ⁊ ideo apłm ñ id aꝑte scribere uoluisse.
ne calumpniam .s. ĩ curgeret qd romano ĩꝑio¬
iam mis. ope iniqui. neronem uolunt intelli¬
gi cui iam fc̃a uelut antixp̃i uidebantur.
unde ñ nulli ip̃m resurrecturũ ⁊ futurum
antixp̃m suspicant᷑. alii uero nec occisum. s po¬
tempore reuelet᷑ ⁊ restitue̾t᷑ inregnũ. s multum.
mita mͥ est hec opinantium tanta presumptio
illud tñ qd̃ ait. ut qui tenet ⁊c̾. Non absurde de
romano imperio creditur dcm̃. donec tollat᷑. ut
sit sensus. tm̃ ħ restat anteꝙͣ reuelet᷑. in iquus ille
ut qui tenunc. romanum imperiũ: teneat .i. qͥ
modo imperat imperet. do. de. me. si .i. de medio

Expanded text:
tim quia et illa, quae addidit, hunc sensum faciunt unc teneat, donec de medio fiat? Ergo prorsus quid dixerit me fateor ignorare; suspiciones tamen hominum quas legere vel audire potui non tacebo. Quidam suspicantur hoc de imperio dictum fuisse Romano, et ideo Apostolum non id aperte scribere voluisse, ne calumniam, scilicet incurreret quod Romano imperatis operatur, Neronem uoluerit intellegi, cuius iam facta uelut antichristi uidebantur. unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum antichristum suspicantur. alii uero nec occisum ptempore suo reveletur et restituatur in regnum. Sed multum mira mihi est haec opinantium tanta praesumptio. Illud tamen quod ait, ut qui tenet, etc., non absurde de Romano imperio creditur dictum donec tollatur, ut sit sensus: Tantum hoc restat antequam reveletur iniquus ille, ut qui tenet nunc Romanum imperium teneat, id est qui modo imperat imperet, donec de medio
Abbreviated transcription (Latin):
que sit causa dilatõ¬
nis enis quare ñdum¬
ueniat: scitis .s. quia
nũdum ẽ discessio. de¬
tmeat dico: ita tñ ut reuelet᷑ .i. ut manifestus
fiat intempore suo .i. sibi ꝯgruo. ⁊ adeo disposi
tempore. completa enĩ accessione ad romanum
imperium. ⁊ ad romane eccl̃ie oledr̃am aderit disce¬
ssio ab utroꝑ imperio. qua impleta aderit ille ĩ
plenitudo gentium intrat ad fidem reuelabitur
discessio a fide. qñ refrigescet caritas multorũ ⁊
hũndabuit nuquitas ⁊ tunc uemiet antixp̃c ⁊ sic¬

Expanded text:
quae sit causa dilationis ejus, quare nveniat, scitis, scilicet quia nondum est discessio. Detineat, dico, ita tamen ut reveletur, id est ut manifestus fiat in tempore suo, id est sibi congruo, et a Deo dispositempore. Berengar. Completa enim accessione ad Romanum imperium, et ad Romanae Ecclesiae obedientiam aderit discessio ab utroque imperio, qua impleta aderit iniquus,plenitudo gentium intrat ad fidem, revelabitur discessio a fide quando refrigescet charitas multorum et abundabit iniquitas, et tunc veniet Antichri
Abbreviated transcription (Latin):
abr᷑ in suo tempore qr
iam in non suo mist̾i¬
ta inquitas operatur
.i. mali ⁊ ficti qui sunt
nitur iniquitas s mi¬
stica .i. pietatis nomine palliata. ut uelint hũ¬
pseudo. uł ita u̾e reue¬
labr. Nam dialolus. iã¬

Expanded text:
r in suo tempore, jam in non suo mysterita iniquitas operatur, id est mali et ficti qui sunt nitur iniquitas, sed mystica, id est pietatis nomine palliata, ut velint hpseudo. Vel ita: Vere revelabitur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ hoc restat. ut qui te. nũt .i. detinet illũ .s. ini
quitas que nunc occulta est tenet .i. detineat.
donet ip̃a iniquitas que mͦ est mistica. fiat. de.
me .q. aliquid de comunib ut ñ erubescat hõ
adulterari furari.⁊ alia h̃i fac̾e. sicut nec amb
dictum de malis ⁊ fitis qui sunt in etia ramdiu

Expanded text:
um hoc restat, ut qui tenet nunc, id est detinet illum, scilicet iniquitas quae nunc occulta est, teneat, id est detineat, donec iniquitas quae modo est mystica fiat de medio, id est aliquid de communibus, ut non erubescat homo adulterari, furari, et alia hujusmodi facere, sicut nec ambudictum de malis et fictis qui sunt in Ecclesia, tandiu
Abbreviated transcription (Latin):
tari fideles. ut infide quam tenent tenacit᷑ ꝑseuerẽt
donec exeat de medio eccł̃ie mist̾ium iniquitatis.
qd̾ nc̃ occultũ est. ⁊ est sensus tm̃. ħ suꝑ est agendũ
ut qui. te. nc̃. fidem. tene .i. firmit̾ inea ꝑseuereti
donec misfĩum iniquitatis de. me. fiat .i. donec qͥ
modo ineccłia ficti sunt ab eadem manifeste re¬
cedant de quib ioh̾es ait de nobis exiert s ex no¬
bis ñ erant. sicut gͦ ante finem mundi multi
exierunt heretici de medio eccł̃ie: ita tc̃ aꝑte m̃
exibunt om̃s qui ñ ad xp̃m. s ad illũ antixp̃m
nouissimũ ꝑtinebunt. uł ita tm̃ ħ restat. ut¬

Expanded text:
tari fideles ut in fide quam tenent tenaciter perseverent, donec exeat de medio Ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Et est sensus: Tantum hoc superest agendum, ut qui donec mysterium iniquitatis de medio fiat, id est donec qui modo in Ecclesia ficti sunt ab eadem manifeste recedant. De qualibus Jesus ait: De nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Sicut ergo ante fidem exierunt multi haeretici de medio Ecclesiae, ita nunc aperte inde exibunt omnes qui non ad Christum, sed ad illum Antichristum novissimum pertinebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mane legis. poterãt
.n. infirmi ex eo ꝙ¬
xp̃c mortuus est nõ
credere promissiones.
⁊ ideo hoc ꝓbat hũa¬
na ꝯsuetudine.q. tec
te dixi morte int̾ce¬
dente qr ubicumꝙ ẽ
testa necc̃e est. ut
mors testatoris int̾¬

Expanded text:
e legis. Poterant enim infirmi ex eo us mortuus est non credere promissiones. ideo hoc probat humana consuetudine. Quasi te dixi morte intercedente, quia ubicunque mentum, necesse est ut mors testatoris int
Abbreviated transcription (Latin):
di xp̃i morte ꝯfirmatũ est. Sicut ergo cesta¬
m̃tum morte testatoris ꝯfirmatur. sic et
xp̃c massertõe eox que testabatur se daturũ.
uoluit mori ne quis de eis de eis dubitaret.
nec ałr poterat nobis ẽẽ uita. Norte .it. euã¬
gelium innob ꝯfirmauit. ut qr pro nobis
mortuus est precepta eius diligamus ⁊ ĩ au¬
ctoritate hãmus. ⁊ ꝑ mortẽ gr̃am nob̃ impe

Expanded text:
isti morte confirmatum est. Sicut ergo testamentum morte testatoris confirmatur, sic et tempus in assertione eorum quae testabatur se daturum voluit mori, ne quis de eis dubitaret, nec aliter poterat nobis esse vita, morte etiam Evangelium in nobis confirmavit, ut quia pro nobis mortuus est, praecepta ejus diligamus et in auctoritate habeamus, et per morte
Abbreviated transcription (Latin):
degrimentum. minoris głie uł pacierr aliquidre-¬
ne. npe asĩt sal erit pp̃ fundamentũ xp̃m cui nichil
s̃posuit. sic tñ saluus erit.q. rem cremabilem ferenᷤ
ꝑignem transitorie tribulatõnis qua cremata ena¬
dit ip̃e. ⁊ post istius sane corporis mortem donet ueni¬
atur ad ditm dampnatõnis ⁊ iemunatõns. siħ tem¬
poris int̾uallo sit̃ defunctoꝵ qui edificauert̃. lig. fe.
sti. hi ignem dñr perpeti ꝙ̃ alii ñ sentiũt. qui hi e¬
dificia secum s̃ portauer̃t. ut inueniant ignem
contempnit᷑ ille ignis grauior tñ erit ille ignis: ꝙͣ
quicqͥd potest homo pati inhac uita. uł ita potest
dici. dies dñi. ut de die p̾senti ⁊ igne presenti accipia¬
tur. Nam hic ⁊̃ dies dni est dum iuditium incipit a
domoder .i. a saluandis incipit pena que ꝯsummabr᷑
in reprobis. sdeo enĩ hic puniuint᷑ electi. ut ibi ñ pun¬
rant᷑ incuo die est .i. ignis tribulatõnis. quo utitur
amor temporalium rerum. dum homines ꝯtristant᷑¬

Expanded text:
entum minoris gloriae. Vel, patietur aliquid poenae; ipse autem salvus erit, propter fundamentum Christum cui nihil praeposuit. Sic tamen salvus erit, quasi rem cremabilem ferens, per ignem transitoriae tribulationis, qua cremata evadit ipse, et post istius sane corporis mortem, donec veniatur ad diem damnationis et remunerationis, si hoc temporis intervallo spiritus defunctorum qui aedifsmodi ignem dicuntur perpeti, quem alii non sentiunt, qui hujusmodi aedificia secum non portaverunt, ut inveniant ignem contemnitur ille ignis. Gravior tamen ille erit ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vita. Vel ita potest dici dies Domini, ut de die praesenti, et igne praesenti accipiatur. Nam etiam hic dies Domini est, dum judicium incipit a domo Dei , id est a salvandis, incipit poena quae consummabitur in reprobis. Ideo enim hic puniuntur electi, ut ibi non puniantur, in quo die est etiam ignis tribulationis quo uritur amor temporalium rerum, dum homines contristant
Abbreviated transcription (Latin):
illus opus ñ exurit᷑ qui ñ ea dilexit quoꝵ amissiõe
cruciet᷑. cui ñ est ratum quicquid temporałr fluit.
exuritur aut̃ ihus opus qui ħ temporalia dilexit
quia sine dolore ñ pereunt que cũ amore possessa ft̃
Si cuius opus manse. ĩ
igne ut opus illoꝵ quos
amissio temporalium

Expanded text:
illius opus non exuritur, qui non ea dilexit, quorum amissione crucietur; cui non est natum quidquid temporaliter fluit. Exuritur autem illius opus, qui haec temporalia dilexit, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Si cujus opus manserit, in igne, ut opus illorum amissio temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩta intelligend̾ qui¬
dam putãt. ut illi uide
adiciunt. Illi aũt. lig.
fidem hant male operã¬
tur. unde arbitrantur
ꝑ quasdam penas igniᷤ
posse purgari ad salu

Expanded text:
 ita intellegendum putant, ut illi uideaadiciunt; illi autem lignafidem habeant, male operantur. unde arbitrantur per quasdam poenas ignis eos posse purgari ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
forisecus ministran¬
di. benedixi mercedem
simus enĩ adiutores¬
der. incolendo agro do¬
minico. ñ de prauatoreᷤᷤ
ut quidam aiunt ⁊
si ergo non damus ĩcre
estis dei agricultura dũ
extirpant᷑ uicia ⁊ estis
uirtutũ. aꝑtissime os¬
sumus quia colit nos ad fructũ ⁊ dei edifici¬
um. quia qui colit nos hĩtat in nobis. ⁊ ita idẽ est
suint dici agricole. agricola enim est qui plãtat.
dit uniciues rectiꝰ ip̃e dr᷑ agricola apłi u̾o operarii
illius agricole. ⁊ ħ ip̃m ab ip̃o imꝑtitis uirib ⁊ do¬
nata grã homo enĩ agricola uineam colit ⁊ cetera
ad hilet que ꝑtinent ad agricolaꝵ diligentiã Incre¬
mentũ u̾o dare sacram̃tis ñ pot. formare fructie
ñ potest deus aũt qui oĩa potest ꝓprie agricola ẽ.
do eum ñ ornando. ille aũt sic colit nos ꝙ meliore ᷤᷤ
piens .i. discretõne utens. ⁊ hoc. scdm grãm dei q̃¬
hochabui. ego posui fundamentũ.: alius aũ st̃
non uno modo fit. sed.

Expanded text:
forinsecus ministrandi. Bene dixi, mercedem. Sumus enim adjutoreDei, in colendo agro Dominico, non depravatores, t quidam aiunt. Et si ergo non damus incremestis Dei agricultura, tirpantur vitia. Et estis irtutum. Apertissime ossumus, quia colit nos ad fructum, et Dei aedificium, quia qui colit nos, habitat in nobis; et ita idem est  etiam possunt dici agricolae; agricola enim est qui plantat evisit unicuique, rectius ipse dicitur agricola. Apostoli vero operarii ipsius agricolae: et hoc ipsum ab ipso impertitis viribus, et donata gratia. Homo enim agricola vineam colit, et caetera adhibet quae pertinent ad agricolarum diligentiam, incrementum vero dare sacramentis non potest, formare fructus non potest. Deus autem qui omnia potest, proprie agricola est. on ornando. Ille autem sic nos colit, quod meliores piens, id est discretione utens; et hoc secundum gratiam qhoc habui. Ego posui fundamentum; alius autem, suue non uno modo fit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ħ rcc̃m minus agentilita¬
te rĩne homines estis .i. car¬
nales ut imperantes in
deo sunt dii. ⁊ qñquidẽ
inhac głiamini. Quid gͥ
est apolło quid uero etiã
paulus qui maior ẽ sunt¬
ne ip̃i grẽ que in sacramẽ¬
tis dat᷑ auctores ñ utiꝙ s
tm̃ modo minstri dei cui
det nec magis ꝑ meliores

Expanded text:
m minus a gentilitate. Nonne homines estis? id est carnales ut sperantes in Deo sunt dii? Et quandoquidem in his gloriamini, quid igitur est Apollo? quid vero etiam Paulus, qui major est? Suntne ipsi gratiae quae in sacramentis datur auctores? non utique, sed tantummodo ministri Dei cui det; nec magis per meliores
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝙ predicaui uobis fuit nobis qł iactis potus nõ
solidus cibus. Sĩcut enĩ crux xp̃i aliis stulticia est.
aliis scandalum. uocatis aũt scis est urtus dei ⁊ sa¬
pientia. ita idem aliis est lac. aliis est cibus scd̃ qd̾
capacitas eoꝵ plus uł minus capit. ut hii qͥ dñt. e¬
go ium illiuis uł illiꝰ. air accepert̃ de crutifixo quaᷤ
isle qui dixit. Michi absit głiari. nͥ. in. cru . do .n. iħe
su xp̃i. eadem simł audiunt spũales ⁊ carnales et
qui cumq pro suo modo capiunt nec necce est ut
alicua secreta taceant paruulis. dicenda perfestis

Expanded text:
 praedicavi vobis, fuit vobis quasi lactis potus, non solidus cibus. Sicut enim crux Christi, aliis stultitia, aliis scandalum, vocatis autem sanctis est virtus Dei et sapientia, ita idem aliis est lac, aliis est cibus, secundum quod capacitas eorum plus vel minus capit, ut hi qui dicunt, ego sum illius, vel illius, aliter acceperunt de crucifixo, quam ille qui dixit: Mihi absi . Eadem simul audiunt spirituales et carnales, et quique pro suo modo capiunt; nec necesse est ut aliqua secreta taceantur parvulis, dicenda perfectis.
Abbreviated transcription (Latin):
negligendiss. scire gͥ debet caritas ur̃a ꝙ nulla uidi¬
eẽ nect̃itas ut aliqͣ secreta docꝰtrine taceant᷑ fidelib
ꝑuulis seorsum dicendo maiorib .i. intelligẽtõr ib
pro modo suo capieleit illi. ut ꝑuuli isti ut maio¬
res. ilłi ut lactis alimentũ istiut cibi solidamentũ.
qr ⁊ si ñ audiunt ampłius. tñ intelligũt amplis.
son enĩ equaałr mente ꝑcipitꝰ᷑ ⁊̃ ꝙ infide ꝑit̾ abutͥsꝙ¬

Expanded text:
ire enim debet charitas vestra quod nulla videtur necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, id est intelligentioribus, bus, quique pro modo suo capiebant illi, ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum, quia etsi non audivit amplius, tamen intelligitur amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, eti
Abbreviated transcription (Latin):
dicatõe ad fidem com̾ti
ñ nos incrementũ dedit
mun̾is. ⁊ quia deus tm̃ det
incrementũ ex se. ¶tac
neq qui. płan. ẽst aliqͥd.
dando ex se. neqi qui. ri. s
deus solus quidet intrin¬
secus incrementũ qui aũ.¬

Expanded text:
dicatione ad fidem converti;sed Deus, non nos, incrementum dedit muneris. Et quia Deus tantum dat incrementum ex se, itaque neque qui plantat est aliquid, dando ex se; neque qui rigat, sed Deus solus qui dat intrinsecus incrementum. Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
cu ñ hñt. s si hãm omnẽ fidem caritatẽ aũt non
hãm nichil sũ falsum ⁊̃ erit illud. neq fornicatores
neq auari ⁊c̾. regnũ dei possidebunt. Illud deniq
quomꝰ u̾m estr sides sine operib mortua est. alit̾
hr̃ ⁊ dilucide quantũ potero expedire q̃ sentio super
fundamentũ ergo xp̃iane fidei alius suꝑedificat au

Expanded text:
autem non habeam, nihil sum , falsum erit et illud: Neque fornicatores, neque avari, etc. regnum Dei possidebunt . Illud denique quomodo verum est: fides sine operibus mortua est? . Alitjuvat, breviter et dilucide, quantum potero, expedire quae sentio. Supra fundamentum Christianae fidei, alius superaedificat au
Abbreviated transcription (Latin):
tur se dudum ñ audis¬
se sp̃ualia cũ adhuc in¬
digni eẽnt audire t̾amn¬
ales aũt idem st̃ qui ⁊
anmaies. arnales a car¬
ne anmales ab anima
estis canales. cum enim
dia delaptistis. ⁊ conten.
inũbis. nonne. car. ests.
eo quod ab homine ali¬
expositio ⁊eli ⁊ ꝯtentõniᷤ¬

Expanded text:
tur se dudum non audisse spiritualia, cum adhuc indigni essent audire. Carnales autem iidem sunt qui et animales; carnales a carne, animales ab anima estis carnales. Cum enim dia de baptistis, et contentio, in verbis, nonne carnales estis, eo quod ab homine aliexpositio zeli, et con
Abbreviated transcription (Latin):
andi tenacitate. mouet
ut ñ firit tenaces in hab
ꝑhoc monet ut ñ sint
est qui tenax est inlaig¬
iendo.cupidus maccipiẽ¬
do. hoc ideo dicit. qr fo̾ata
sis isti postꝙͣ ꝑdiderant
apriam fãcui̾tatem: uo

Expanded text:
t largiendi tenacitate. Monet ut non sint tenaces in habihoc monet ut non sintest qui tenax est iniendo, cupidus in accipiendo. Hoc ideo dicit, quia ssis postquam perdiderant propriam facult
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte dr̃ent quid fa¬
moniũ de libro ihu na¬
dixit ad iħm naue. non
te deseram qͥi dem ne¬
fui cum moyse: ita ero tecum ꝯfortare ⁊ esto ro¬
bustus. ñ te deseram neq derelinquã. hoc autẽ
dicit omni speranti in se sicut iosue. hoc .it. nob̾
unde subdit. ita .s. est nobiscũ ut confident̾ di

Expanded text:
ne forte dicerent: Quid famonium de libro Jesu Nadixit ad Jesum Nave: Non te deseram, quin dem nefui cum Moyse, ita ero tecum. Confortare et esto robustus, non te deseram neque derelinquam . Hoc autem dicit, omni speranti in se sicut Josue. Hoc enim nobisUnde subdit: Ita, scilicet est nobiscum ut confidenter di
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait dauid. Dabo tͥ gentes ⁊ c̃. Itaq in illo
impleta est ꝓmissio qua dcm est abrahe. prem
est fc̃a ꝑlegem s ꝑ iusticiam fidei. ꝑ quã bñdi¬
cunit᷑ homines ⁊ fiunt filii abrahe. Sequit. F¬
enĩ ⁊ c̾. dixit ꝑ iusticiã¬

Expanded text:
sicut ait David: Dabo ei gentes, etc. . Itaque in illo est impleta promissio qua dictum est Abrahae: Patrem est facta per legem, sed per justitiam fidei, per quam benedicuntur homines, et fiunt filii Abrahae. Si enim, etc. Dixit per justitia
Abbreviated transcription (Latin):
da erat q̃ ꝓmissio: hec s. ut ẽẽt heres mundi. Nõ¬
dum enĩ lex data erat qñ hec ꝓmissio fra est.
abraham dr̃ heres mundi .i. possessor aliquoꝵ
de toto mundo qui cũ imitent᷑. qu̾ia om̃s
qui ex eo natus est possidet omnia. abraham
ergo heres mundi est ⁊ in se. ⁊ in semine luo.¬

Expanded text:
ae promissio? haec scilicet ut esset haeres mundi. Nondum enim lex data erat, quando haec promissio facta est. Abraham dicitur haeres mundi, id est possessor aliquorum de toto mundo qui eum imitentur, Haimo. qqui ex eo natus est, possidet omnia. Abraham ergo mundi haeres est, et in se et in semine suo