comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tcan. HOmine certũ ꝑte darifi¬
deuissi. et solui cũ madati agat᷑
estimat̾o enis ad id potius tẽpus
quo solutus sit. ñ quo agat᷑ refer¬
rid. et io etiãsi mortuus fu̾it. iuct̾
omirutił ea acto est. Alit ĩ stipia¬

Expanded text:
. Hominem certum pro te dari fideiussi et solui: cum mandati a‹g›atur, aestimatio eius ad id potius tempus, quo solutus sit, non quo agatur, referri debet, et ideo etiamsi mortuus fuerit, nihilo minus utilis ea actio est. aliter in stip
Abbreviated transcription (Latin):
sem. s ita ut ñ alit̾ madatoten¬
ear ꝙͣ si totũ fũd̾ em̾es. Si totu
eme nõ potueris. ĩ ꝑtil emẽdis
ut is cui tale mandatũ ẽ ꝑicło
tũ enuit ingͣtus eas retineat.
Nam ppeius est ut cũ hi ĩcõmo¬
dis mãdatũ fuscipi possit. p̾sta¬
ꝑ in atq ĩtotodebeat ab eo qui
tale mandatũ fua sponte susce¬
pit¶ Qd̾ si mandassem tibi ut
fũdũ michienies ñ additoeo
ut n aut̾ mãdato tenear ꝙͣ si

Expanded text:
 sed ita, ut non aliter mandato tenear, quam si totum fundum emeres: si totum emere non potueri‹s,› in partibus emendis ut is cui tale mandatum datum est tum emerit, ingrat‹i›s eas retineat. ‹nam› pro‹p›ius est, ut cum huiusmodi incommodis mandatum suscipi possit praestaperinde atque in toto debe‹a›t ab eo, qui tale mandatum sua sponte suscepit. Quod si mandassem tibi, ut fundum mihi emeres, non addito eo, ut non aliter mandato tenear, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
ssic. soluit᷑ mãdatũ. et obidhres
eius l erccutus fint mãdatũ ñ
ħet madati actonẽ. ¶Impedia
mãdati erequdi gr̃a facta. si bona
fide fcã st̃. restitu oĩ modo deb¬
ent. nec ad rẽ ꝑtinet. qd is qͥ ñ¬
dass potuiss sup̃e negotiũ geret
minus ĩpend̾e ¶Si mãdatom¬
eotitio credidis. et mec̃ mãdati
eg̾is. ñ alit̃ cõdẽpnari debeo. ꝙͣ
si act̾onesnuas. quas adũsus ci¬
tiũ habes michi p̃stit̾is ¶ S si cũti¬
tio egis. ego quid ñ lib̾abor. S ĩ
id du carat tibi obligatus ero

Expanded text:
atum et ob id heres eius, licet exsecutus fuerit mandatum, non habet mandati actionem. Impendia mandati exsequendi gratia facta si bona fide facta sunt, restitui omnimodo debent, nec ad rem pertinet, quod is qui mandasset potuisset, si ipse negotium gereret, minus impendere. Si mandatu meo Titio credideris et mecum mandati egeris, non aliter con demnari de‹be›o, quam si actiones ‹t›uas, quas aduersus Titium habes, mihi praestiteris. sed si cum Titio egeris, ego quidem non liberabor, sed in id dumtaxa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nũtiauit debitori. cede eĩ ro
ĩdebiti acc̾onẽ fideiussorid. ne
duplũ creditor cõseqͣt᷑. ¶Q dã¬
tñ si sciens omiitat fid̾uiffre
caret fraude. ut puta. si excep¬
t̃onẽ ꝓcuratoriã omisit. siue
sciens.siue ignarus. debona
fide eĩ agit᷑. cui ñ cõgrunt dea¬
pitib uiris disputare. S deħ
tm̃ si debitor fuit nec ne. ¶ P

Expanded text:
non nuntiauerit debitori: cedere autem reus non nuntiauerit debitori: cedere autem reus indebiti actione fideiussori debet, ne duplum creditor consequatur. Quatsi sciens omittat fideiussor, caret fraude, ut puta si exceptionem procuratoriam omisit siue sciens siue ignarus: de bona fide enim agitur, cui non congruit de apicibus iuris disputare, sed de hoc tantum, debitor fuerit nec ne.
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝓpe dolũ est ubi uomorau̾it
et si aliqͣ except̾o debitori cõpe¬
tebat. pacti fore cõuẽti. ł cuius
alt̾ius rei. et ignarus hanc ex¬
cept̾onẽ ñ excercebit. dicio mã
ciorare fideuissoꝵẽ suũ. ne forte¬
ignarus ignarus soluat ĩdebi¬
tũ ¶ Non maletractabit᷑ ficũt
ignoraret fidciussor iutiłr se
obligatũ solu̾it.anmãdati ac¬
t̾onem ħat. et si quidꝰ factũ ig¬
norauit. recipi ignoratia eius
potest. si uoius aliud dici d.
¶ Sicũ debitor soluiss. ignarus
fideuissor solu̾it. ꝓuto eũ mã¬
dati h̾re act̃onẽ ¶Ignoscendũ
eĩ est ei si ñ dnumauit debitorẽ
soluisse. debitor eĩ debuit notũ
face fideiussori iam se soluisse.
ne forte creditor obeepat. et ig¬
noratiã eius circõuemat. et ex¬
cufiat ei fũmã ĩ ꝙͣ fideiussit. ¶ ħ
idem tractari et ĩ fideiussore p̃t
si cũ soluiss ñcerciorauit reu
agentẽ fideuissorẽ repelli. dolo
eĩ ꝓrimũ est. si post solut̾onẽ

Expanded text:
pe dolum est: ubi vero ignoravit, et si aliqua exceptio debitori competebat, pacti forte conventi vel cuius alterius rei, et ignarus hanc exceptionem non exercebit, dici oportertiorare fideiussorem suum, ne forte ignarus solvat indebitum. Non male tractabitur, si, cum ignoraret fideiussor inutiliter se obligatum, soluerit, an mandati actionem habeat. et si quidem factum ignorauit, recipi ignorantia eius potest, si uero ius, aliud dici debet. Si, cum debitor soluisset, ignarus fideiussor soluerit, puto eum mandati habere actionem: ignoscendum est enim ei, si non diuinauit debitorem soluisse: debitor enim debuit notum facere fideiussori iam se soluisse, ne forte creditor obrepat et ignorantiam eius circumueniat et excutiat ei summam, in quam fideiussit. Hoc idem tractari et in fideiussore potest, si, cum soluisset, non certiorauit reum, agentem fideiussorem repelli: dolo enim proximum est, si post solutionem
Abbreviated transcription (Latin):
luti si penitentia acta ẜuũ recu¬
rtare uelim. ¶ Qui madatũ susce¬
sc. idipm cũ primũ pot̾it d nũ¬
datori m̃ĩtiare. ut is si uelit alti
oꝑa utat᷑. ¶ Q uod sicũ possit id¬
ip̃m renũtiare cessau̾it. ꝙͣ mãda¬
toris int̾cit tenet᷑ .¶ Si aliqͣ ex cã
nõ ꝑot̾it nutiare. securus erit.

Expanded text:
luti si paenitentia act‹a› seruum reciperare uelim. Qui mandatum suscese, id ipsum cum primum poterit debet mandatori nuntiare, ut is si uelit alterius opera utatur: quod si, c‹um› possit nuntiare, cessauerit, quanti mandatoris intersit tenebitur: si aliqua ex causa non poterit nuntiare, securus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
natonc fu̾it ei peccuma soluca
tũc eĩ ip̃ auctoritatẽ reruidi.¬
cate. repetito quid̃ cessar. ip̃ẽ
aũ stelionatus crimine. pp̃suã
calliditatẽ plectet᷑. ¶Eidenissor
si solus tp̃ee lib̾atus. tñ solu̾it
creditori. recte mandatiħebit
iam lib̾atus soluit. tñ fidẽ ĩple¬
uit. et debitorẽ lib̾auit. ¶ Sugi¬
tͣ patus fit defend̾e reũ adũsus
creditorẽ. equissimũ est mãda

Expanded text:
t ei pecunia soluta: tunc enim propter auctoritatem rei iudicatae repetitio quidem cessat, ipse autem stellionatus crimine propter suam calli‹di›tatem plectetur. Fideiussor, si solus tempore liberatus tamen soluerit creditori, recte mandati habebit iam liberatus soluit, tamen fidem impleuit et debitorem liberauit: si igitur paratus sit defendere reum aduersus creditorem,
Abbreviated transcription (Latin):
xł. E honncibi ded̾o ut eum
masimites. et postea ꝓcuracor
meus ꝓhuit ne maumictes. an
mandati agͥe possim. si tu eu
manumiẜis. Respõdi si ꝓcura¬
toe iustã cam ħuit. itpellandi
cõfecisse. insidias uite prioris
dm̃ strurisse. tenebor nissi deñ¬
tiat̾oi ꝓcuratoris paruero ¶ Si

Expanded text:
 tibi dedero, ut eum manumitteres, et postea procurator meus prohibuerit, ne manumitteres, an mandati agere possim, si tu eum manumiseris? respondi, si procurator iustam causam habuit interpellandi confecisse, insidias uitae prioris domini struxisse, tenebor, nisi denuntiationi procuratoris paruero: si
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. mãdatoris quo morteso¬
in mãdatũ. s obligatonẽ alqñ
durare ¶Si quis debitori fuomi¬
dauit ut tͣitioͣ soluet. et debitor
mortuo eo id cũignoraret solu̾it
cuma fide iussori etiã si debitor
ab eo delegatus sit creditori. His
solucdo ñ fu̾it. qr bomũ nom̃ facit
credior qui admictit debitorẽ
delegatũ ¶ Si is qui fidciussorido¬
get fideussor mandati. qͣttmis
nicħ int̾sit utrmimos solu̾it cre¬
est. ñ plus fideussore cosequi d̾b̾c
totuo fideuissi .. et ꝓcuratoric¬
ditoris solui. si uerus ꝓcurator fu¬
it statim madati agã. Q̾ si ꝓcura¬
tor ñ est repeta ab co. ¶o oiã q̃
ĩpensurus ñ furit. madatori ĩpu¬
tabit. ueluti qd spoliatus sit a
latrombx.aut naufragiores a¬
misit. ł langore suosuoruiq app̾¬
hensus q̃dã erogau̾it. naħ mag̾¬

Expanded text:
scripsit mandatoris morte solvi mandatum, sed obligationem aliquando durare. Si quis debitori suo mandaverit, ut Titio solveret, et debitor mortuo eo, cum id ignoraret, solverit, unia fideiussori etiam si debitor asolvendo non fuerit, quia bonum nomen facit creditor, qui admittit debitorem delegatum. Si is, qui fideiussori doget fideiussor mandati, quatenus nihil intersit, utrum nummos solverit creplus fideiussorem consequi debere tu tuo fideiussi decem et procuratori creditoris solui: si uerus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator non est, repetam ab eo. Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amiserit uel languore suo suorumque adpraehensus quaedam erogauerit: nam hae
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ESi negotia mea mãda rim.
uo gnda ei. qui michi actone ĩ
qͣdeupłu tenebat᷑. post annuuo
ĩ simpłu. et si post anũ cũ eo agã
mãdati. p̾stare michi q̃drupłud
bebit. nã si alt̾ius negotia ad¬
m̾istrãda suscepit. id p̾stare de in¬

Expanded text:
. Si negotia mea mandauero gerenda ei, qui mihi actione in quadruplum tenebatur, post annum uero in simplum, etsi post annum cum eo mandati agam, praestare mihi quadruplum debebit: nam qui alterius negotia administranda susc
Abbreviated transcription (Latin):
ħrdi p̾cepiss se ei ẽpturũ cqussi¬
mueẽ madati uido p̾stari qnͣti
cius ĩt̾fuit ẽptã rẽhre ¶ Is cuius
bona pubilcata st̃. madare alicui
p̃t ut eaemat. et si eniit. ucił enic
madati act̾o sin p̾stat fidẽ. qd ĩo
receptue. qr publicatis bonis qͥc¬
quid postea aquirit᷑ ñ sequit᷑ fis¬
cũ. ¶ Q ui odẽ sacrã spolianda ho¬
ne uulnerand̾. eccidend̾ mãdatũ
pt. pp̾turpitudinẽ mãdati ¶Si
tibi centũ dedo ut ea titiodares
tuq ñ dedis. s cũsũpsis et mãda¬
tiet furti tem te ꝓculꝰ ait. aut
si ita dedim. ut cuni uelles dares
madati tinmodo ¶Si madau̾i
fuotuo ut qd̃ tibi debeã solu̾et
inconõie. neratius scribit. ꝙͣui
mutuatus ẜuus peccumã roib
tius qiͣ ame receptã ĩtulit. tͣntũ
si ñmos a credicore ñita accepit
ut meo nõie daret. nec lib̾ari me
nec te mecu acturũ ¶ Qd̾ si sic sit
ĩe daret. ut rũq ccͣ eẽ. nec referre
ħ u̾ius est. qm̃ quotiens suos ñ¬

Expanded text:
di praecepisset se ei empturum, aequissimum esse mandati iudicio praestari, quanti eius interfuit emptam rem habere. Is cuius bona publicata sunt mandare alicui potest, ut ea emat, et, si emerit, utilis erit mandati actio, si non praestet fidem: quod ideo receptum est, quia publicatis bonis quidquid postea adquiritur, non sequitur fiscum. Qui aedem sacram spoliandam, hominem uulnerandum, occidenpropter turpitudinem mandati. Si tibi centum dedero, ut ea Titio dares, tuque non dederis, sed consumpseris, et mandati et furti teneri te Proculus ait: aut, si ita dederim, ut quae uelles dares, mandati tantummodo. Si mandauerim seruo tuo, ut quod tibi debeam solueret meo nomine, Neratius scribit, quamuis mutuquasi a me receptam intulerit, tamen, si nummos a creditore non ita acceperit, ut meo nomine daret, nec liberari me nec te mandati mecum acturum: quod si sic mine daret, utrumque contra esse: nec referre, hoc uerius est, quoniam quotiens suos nu
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ intuitus spopũdit.
credem. utĩq h̃erẽ obligatũ.
in diem fideiubeas. tuq pure
fideuissis et soluis utilius respõ¬
debit᷑ intim eẽ tibi mãdati act̾oo
s cũ dies uenit. ¶I te trãctatũ est
si cũ ĩdiem debere.mãdato meo

Expanded text:
mandatum intuitus spopondit. crederem, utrumque haberem obligatum.in diem fideiubeas tuque pure fideiusseris et solueris, utilius respondebitur interim non esse tibi mandati actionem, sed cum dies uenerit. Item tractatum est, si, cum in diem deber
Abbreviated transcription (Latin):
quida putant p̾sentẽ quid eẽ p̾se¬
sente mãdati act̾one. scãtimino¬
rẽ qnͣti mea intsit. supuemente
die solutũ fuisse. S melius ẽ dici
intim. nec hy sũme mãdati agipo¬
sse. qñ ñ mullu adhuc cõmod̾ me¬
ũ sit. nec b añ die soluã. ¶Iterdũ
euenit ut meũ negotui gerã et
tamutile ham ma̾dati actonẽ. ue¬
luticũ debitor meus picło suo de¬
bitore suũ michi delegat. aut cũ
qd̃ minus fuauo. cõseq̃r mãdati
actõne ¶Si in quorũ res ueneũt
quas pignoei dederũt. supposue¬
rũt ag̃tores. et eis emendas res
mãdent mãdatũ ĩtelligit᷑. l qͣnt̃
ad merã ratonẽ mãdatũ ñ cõsi¬
stit.Nã cũ rẽtuã emas. nlła ẽpt̃o¬

Expanded text:
quidam putant praesentem quidem esse mandati actionem, sed tanti minorem, quanti mea intersit superueniente die solutum fuisse. sed melius est dici interim nec huius summae mandati agi posse, quando nonnullum adhuc commodum meum sit, ut nec hoc ante diem soluam. Interdum euenit, ut meum negotium geram et tamen utilem habeam mandati actionem: ueluti cum debitor meus periculo suo debitorem suum mihi delegat aut cum rquod minus seruauero, consequar mandati actione. Si hi, quorum res ueneunt quas pignori dederunt, supposuerunt emptores et eis emendas res mandent, mandatum intellegitur, licet quantum ad meram rationem mandatum non constitit: nam cum rem tuam emas
Abbreviated transcription (Latin):
ur. El mandassem tibi ut fud̾
emes. postea scripsissem neemes. tu
anꝙͣ scias me uetuisse emisses. mã¬
dati tibi obligatus ero ne dãpnois
afficiat᷑ qui suscepit madatũ.

Expanded text:
um. Si mandassem tibi, ut fundum emeres, postea scripsissem, ne emeres, tu, antequam scias me uetuisse, emisses, mandati tibi obligatus ero, ne damno adficiatur is qui suscipit mandatum.
Abbreviated transcription (Latin):
uetus et cõdẽpnatus sit ĩemãcun¬
cũ ł exħrdatũ postea iudicati ac¬
t̃o ĩ id qd̾ face̾ potest danda ẽ ¶ Si
filio exsirdato ex senatucosulto
trebelliano ħrditas pr̃is restituta
sit ñ d̾bebit ĩ qͣntũ fac̾e potestis
in solid̃ cõdcĩari effectu eĩ qu¬
odamodołirs ẽ. s si coactus ĩmi¬

Expanded text:
uentus et condemnatus sit, in emancipatum uel exheredatum postea iudicati actio in id quod facere potest danda est. Si filio exheredato ex senatus consulto Trebelliano hereditas patris restituta sit, non debebit in quantum facere potest, sed in solidum condemnari, quia effectu quodammodo heres est. Sed si coactus immi
Abbreviated transcription (Latin):
edetiã ad exhibend agi posse nͥoꝰ
et ex uendito puto.
sit pecclio reddend̾ est uẽditori
uelucipartus et qd̾ ex opis uica

Expanded text:
ed ad exhibendum agi posse nihilo minus et ex uendito puto. sit peculio, reddendum est uenditori, ueluti partus et quod ex operis uica
Abbreviated transcription (Latin):
nt ꝓprietates. seꝑ abscedente usu
fructu placuit certic modis exst¬
ingi usũfructũ. ⁊ ad ꝓprietatẽ re¬
uerti. ¶Quib aũ modicu fufruc¬
tuc ⁊ costituit᷑ a finit᷑. husd̾ modis
etiã nudꝰ usus solet ⁊ cõstitui ⁊ fu

Expanded text:
nt proprietates semper abscedente usu fructu, placuit certis modis extingui usum fructum et ‹ad› proprietatem reuerti.Quibus autem modis usus fructus et constitit et finitur, isdem modis etiam nudus usus solet et constitui et f
Abbreviated transcription (Latin):
pit ñ apparẽtis rei nõie cõmoda¬
ti cõdẽpnet᷑. cauẽd̃ est ei ut reptã
dñs ei p̃stet ¶ Si ꝙ̃ q̃stũ fecitir
qui expiend̾ quid accepit uelu¬
ti si muenta fũnt ea q locata
sint id ip̃m p̃scabit ei qui epiẽd̾
dedit n eĩ añ eã rem q̃stui cuizẽ¬

Expanded text:
modati condemnetur, cauendum ei est, ut repertam dominus ei praestet. Si quem quaestum fecit is qui experiendum quid accepit, ueluti si iumenta fuerint eaque locata sint, id ipsum praestabit qui experiundum dedit: neque enim ante eam rem quaestui cui
Abbreviated transcription (Latin):
anlam cõmodati act̾om ¶ Na
et celsus filius. nedcit si iussisse
eũ aliquid face̾ ł mandati cũ eo
ł p̃scriptis uerbis exꝑiri me pos¬
se. ¶ Id̾ et in cõmodato erit dicẽ¬
dũ. nec obstat qd̾ ñ hac mẽte cũ
eo quiliber bona fide nobis ẜui¬
ret cõchemus qͣi eũ obligatũ lu¬

Expanded text:
abeam commodati actionem. nam et Celsus filius aiebat, si iussissem eum aliquid facere, uel mandati cum eo uel praescriptis uerbis experiri me posse: idem ergo et in commodato erit dicendum. nec obstat, quod non hac mente cum eo, qui liber bona fide nobis seruiret, contraheremus quasi eum obligatum ha
Abbreviated transcription (Latin):
modati ĩ solid̾̃ cõdẽpnat᷑ licet er
ꝑte hr̃s est. ¶ S icut aũ uolũtate
et officu mag̾ qͣm neccitatis est
cõmodare ita mod̾ cõmodat finẽ¬
q p̃scrib̾e eius est qui bñfituutti¬
buit. cũ aũ id fecit id̾posꝙ̃ cõmo¬
dauit. tuc fine p̾scribe et retro a¬
g̾e atq intẽpestiue usũ cõmoda¬
ut appareat qd̾ in pricipio bñfi¬
tu ac ũde uolũtatis fuerat cõu̾¬
ti in mutuas p̾statones actones¬
q ciuuiles ut accidit in eo qui ab¬
sentis negotia gerere incoaunt
scepiss ẽi forcassis atius si is ñ ce¬
pissi. uolũtatis ẽ eĩ susciꝑe mãda¬
cũ. necessitatis ẽ cõsũmare. Igit᷑
si pugillarẽ michi cõmodasti ut
debitor michi cauẽt ñ recte faci¬
es ĩportune repetẽdo. Nam sine¬
gasses ł emissem rcestes adhi¬
buissem ¶I dr est si ad fulciẽdã
ĩsulã tigna comodasti dem̃ ꝓtra¬
xisti. aut etiã sciens uiciosa con¬
modnũs. auian quipe nos nõ

Expanded text:
odati, in solidum condemnatur, licet ex parte heres est. Sicut autem uoluntatis et officii magis quam necessitatis est commodare, ita modum commodati finemque praescribere eius est qui beneficium tribuit. cum autem id fecit, id est postquam commodauit, tunc finem prae scribere et retro agere atque intempestiue usum commodaut appareat, quod principio beneficii ac nudae uoluntatis fuerat, conuerti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoauit: suscepisset enim fortassis alius, si is non coepisset: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies importune repetendo: nam si negasses, uel emissem uel testes adhibuissem. idemque est, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris: adiuuari quippe nos, non
Abbreviated transcription (Latin):
łp. ¶ Ee aquilia oĩb¬
legib que an se dedapno
inuria locutest deroga¬
que fuit. quas leges nunc
referre no e necce. que ler aqu¬
ilia plebicitumẽ.cum ea aq¬
uilius tribuꝰ pleba plebe rog
Ai. IEge aquilia capi au̾it¬
te primo cauetur. ut qui ẜuũ
fuuam uealienũ alienã ue
quadrupedemł bipedem ĩui¬
ria occidit qnͣti id in eo anno

Expanded text:
. Lex Aquilia omnibulegibus, quae ante se de damno iniuria locutae sunt, derogaquae fuit: quas leges nunc referre non est necesse. Quae lex Aquilia plebiscitum est, cum eam Aquilius tribunus plebis a plebe rog. Lege Aquilia capite primo cauetur: 'ut qui seruum seruamue alienum alienamue quadrupedem uel pecudem iniuria occiderit, quanti id in eo anno
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. a id̾o int̾dum uttaq ac¬
tio cocurrit.⁊ legis aquilie ⁊ĩ¬
iuriaꝵ. ¶ Sic due̾ erũt extimã¬
tiones alia dapm alia cotume¬
lie. Igit᷑ miuriam hic daipnũ ac¬
cipiemus culpa dacũ ⁊̃ ab eo qͥ
nocere noluit. et io q̃rimus si
furiosus dãpnũ dedit anlegis
aquilie acto sit. ⁊ pegasus nega¬
uit. ¶ Que ei meo culpa sic cũ
sue mencis nõ sit. ⁊ hoc est yissi¬
rit. aquilia cessat aut si tegla
cocidit. ¶S a si infans dampnũ
dedit id erit dicendũ qd si ĩpu¬
bec id fec̾it labeo ait. qr fuitite¬
necur.cem̃ ⁊ aquilia eũ ⁊ hoc pu
toum si sit iam inutie capax
Si mgr in diciplina uul nauit

Expanded text:
ciderit: et ideo interdum utraque actio concurrit et legis Aquiliae et iniuriarum, sed duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa datum etiam ab eo, qui nocere noluit. Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negauit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est uerissirit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. quo‹dsi› inpubes id fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, teneri et Aquilia eum: et hoc puto uerum, si sit iam iniuriae capax. Si magister in disciplina uulnerauer
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ si qͣtemis res ex fide agenda eẽt
mãdasse. ¶Item q̃ro ancũ senis
mrãtu functus debitor exstiriss
lutius titius conõie cõuem poss
it.xres eius obligate eent. p̃pũba

Expanded text:
d quatenus res ex fide agenda esset, mandasse. item quaero, an, cum Seius magistratu functus debitor exstitisset, Lucius Titius eo nomine conuenir‹i› possit uel res eius obligatae essent p
Abbreviated transcription (Latin):
Nui. ¶duissorẽ quirẽ pigno¬
ris nire obligatã aceditore e¬
mit mãdati iudõ cõnẽtũ abħe¬
de debitoris oblato õi debito
restituere cũ fructib cogend̃a¬

Expanded text:
ndit fideiussorem, qui rem pignoris iure obligatam a creditore emit, mandati iudicio conuentum ab herede debitoris ‹o›blato omni debito restituere cum fructibus coge‹nd
Abbreviated transcription (Latin):
et stichũ redenut. iulius. et sol¬
uit. necẽtũmiliũ stipłato cõ¬
mctat᷑. cõstat posse eũ madati
age¶Igit᷑ cõmodissime illa for¬
ma ĩmãdatis fuanda ẽ. ut qͦ¬
tiens c̾tũ mãdatũ sit recedi.a for¬
na ñ debeat. ¶At quoties ĩctũ¬

Expanded text:
et Stichum redemerit uilius et soluerit, ne centum milium stipulatio committatur, constat posse eum mandati agere. igitur commodissime illa forma in mandatis seruanda est, ut, quotiens certum mandatum sit, recedi a forma non debeat: at quotiens inc
Abbreviated transcription (Latin):
cõsultũ sibi uellet mãdasse ¶It si
maritus adu̾sus madatorẽ ag̾et
¶ Duob quis mãdauit negot̾orũ
ami̾istrat̃onẽ. q̃sitũ est animusqͥs¬
qr mãdati iudo ĩ solid̃ teneat᷑.n.

Expanded text:
consultum uellet, mandasse. item si maritus aduersus mandatorem ageret,. Duobus quis mandauit negotiorum administrationem: quaesitum est, an unusquisque mandati iudicio in solidum teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tĩdfendebas ꝙͣuis mortuo eo
cũ s ignorares.ego puto mãda¬
ti actonẽ adisus ħed̾e titncõpe¬
t̾c. q mãdatũ morte mãdatori
ñ etiã mãdati acc̾osoluit᷑. Qd̾
si fñ mãdato defensionẽ suscepi¬
sti negotiũ quodãmõ defucti
gͥcre insticueras. et ꝙͣ. id̾m si il¬
iũ libasses cõpetet tibi neg̃oꝵ
gestorũ acto. itap̃t dici et ndẽ
euit eadẽ act̃one tem Lutius
titius creditori suo madatore
dedit. dem̃ defuncto debitore.
maiore ꝑte crediturũ cõsentiẽ¬
te a p̾toec decretũ est. ut possioeẽ¬

Expanded text:
tium defenderas quamuis mortuo eo, cum hoc ignorares, ego puto mandati actionem aduersus heredem Titii competere, quia mandat‹um› morte mandatoris, non etiam mandati actio soluitur. quod si sine mandatu defensionem suscepisti, negotiu‹m› quodammodo defuncti gerere institueras et quemadmodum, si illum liberasses, competeret tibi negotiorum gestorum actio, ita potest dici et heredem eius eadem actione tener‹i.› Lucius Titius creditori suo mandatorem dedit: deinde defuncto debitore maiore parte creditorum consentiente a praetore decretum est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ O uifid̾ alt̾ius ꝓ ait̾o fidr¬
sit p̾sente. et ñ recusante utro
eũ solũ couenire potest qui nũ¬
dauit. ñ etia reũ ꝓmitendi. nec
me mouet qd̾ peccunia fidurs¬
soris reus lib̾at᷑ ad eĩ cociigit ⁊
si meo mãdato ꝓ aliosoluatur.

Expanded text:
 Qui fide alterius pro alio fideiussit praesente et non recusante, utroeum solum conuenire potest qui mandauit, non etiam reum promittendi: nec me mouet, quod pecunia fideiussoris reus liberetur: id enim contingit et si meo mandato pro alio soluas.
Abbreviated transcription (Latin):
cũdi tꝑeis cã priorẽ littẽ suscipi¬
et. ¶ Salatiũ ĩc̾te polititatonis
n extͣ ordine recte petit᷑. n ui
ditio madati ut salariũ tibi cõ¬
stituat. ¶Sũptus bona fide nec¬
cessarios factos. et si negoto fux̃
adhib̾e ꝓcurator ñ potint. iudo
mãdati resticui necte est. Id̾ .ł.¬

Expanded text:
iorem litem suscipiet. Salarium incertae pollicitationis neque extra ordinem recte petitur neque iudicio mandati, ut salarium tibi costituat. Sumptus bona fide necessario factos, etsi negotio finem adhibere procurator non potuit, iudicio mandati restitui necesse est. 57
Abbreviated transcription (Latin):
it cõtc̃tib fuorũ ñ cogitasse. quo
se ip̃i mala rõne dñis aufferrẽt¬
¶ Si libho bona fid ẜuens redimi
se mãdanit. idq numis ẽptoris
factũ sit. ccͣia mandati actone a¬
gi posse cõstat ut tñ act̾ones p̾stẽ¬

Expanded text:
i contractibus seruorum non cogitasse, quo se ipsi mala ratione dominis aufer‹ren›t. Si liber homo bona fide seruiens redi‹mi› se mandauerit idque nummis emptoris factum sit, contraria mandati actione agi posse constat, ut tamen actiones p
Abbreviated transcription (Latin):
meũ q emolumẽtũ fit. puto
mãdatũ posse cõsist̾e. ẽ et̾m ut
tibi neg̾om gerã. tui arbit̾i fit
nom.i. ẽ ut cui ins credas ture¬
cipias usuras ꝑicsmn dũtarat ad
ptineat.iã ex̃ formã madati est¬

Expanded text:
meum emolumentum sit, puto mandatum posse consistere. Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuiu‹i›s credas, tu recipias usuras, periculum dumtaxat ad me pertineat, iam extra mandati
Abbreviated transcription (Latin):
ui mutuã peccunadari mãda¬
uit. omissorei ꝓmittẽdi et pigno¬
tib ñ distractis eligi p̃t quoqͥd̾
utiliceat silit̾is exprimat᷑. distcͣ¬
tis quo pignorib ad eũ creditor
redire pot̾it. et eĩ q̃ dubitat̾ois
tollend̾ cã cõtcͣtib ĩserũt᷑ ius cõe
ñledũt. ¶Eid̾uissor qui peccunĩa

Expanded text:
ui mutuam pecuniam dari mandauit, omisso reo promittendi et pignoribus non distractis eligi potest: quod uti liceat si litteris exprimatur, distractis quoque pignoribus ad eum creditor redire poterit: etenim quae dubitationis tollendae causa contractibus inseruntur, ius commune non laedunt. Fideiussor qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
dator si rẽ ab eouẽdicate uellet
except̾oe doli sõmoneat. et adu¬
sus uẽditorẽ testaris sin ħt ex ẽp¬
toiuire heditario acc̃onẽ.
ris gͥebat. itasoluit stipłatori
ut rcũ fid̾ussorẽ q libaret. idq
utiłr fecit negotorũ gestorũac¬
t̃one fidussore ht obligatũ. noc
refert ratuh̾uit nec ne fid̾iussor

Expanded text:
eo uindicare uelit, exceptione doli summouetur et aduersus uenditorem testatoris sui habet ex empto iure hereditario actionem. ris gerebat ita soluit stipulatori, ut reum fideiussoremque liberaret, idque utiliter fecit, negotiorum gestorum actione fideiussor‹e›m habet obligatum, nec refert, ratum habuit nec ne fideiussor.
Abbreviated transcription (Latin):
uecũ frumẽtũ dbet᷑. fidiussor
affricũ dedit. si quid ex nec̃cita¬
te soluẽdi plus ĩpendit. ꝙͣ ẽp̾ti¬
ũ solute rei. siuestichũ soluit.i.¬
q deceffit. aut d̾bilitate flago¬
ue adnlłm p̾tiũ sui redactus ẽ
id madati iud̾o cõsequetim.¬

Expanded text:
etur, fideiussor Africum dedit, siue quid ex necessitate soluendi plus impendit quam est pretium solutae rei, siue Stichum soluit isqu‹e› decessit aut debilitat‹e› flagitioue ad nullum pretium sui redactus est, id mandati iudicio consequer
Abbreviated transcription (Latin):
ofũd emis. utr̃ cũ dedis p̾tiũ a¬
ges mecũ mãdati. anetanqm
des necesse has res tuas uẽdere
et recte dicit᷑ iħieẽ madati act̾orẽ
ut fuscipiã oblig̾onẽ. q̃ adu̾sus
te uõditori cõpetit. nã et ego te¬
cũ age possum ut p̾stes michi
adiisus uendicorẽ ẽpti act̾onẽ
desi mandato meo iud̾m fuscepi¬
sti manẽte iudo sine iustacã nõ
debes mecũ ag̾e ut tͣnsferat᷑ ui¬
cũ ¶ltem si dũ negotia mea g̾e¬
ris alicui de creditorib meis ꝓ
te age posfe. ut obłonẽ fuscipiã
nẽ mutare cauetibi debeodefe¬
nfurũte. Si iudote fisti ꝓmiso
dati age posseũ ut me lib̾es ł si
si mãdanotibi ut creditori meo
soluas tu q ꝓmisis. et exeacã
dãpnatus sis.himamus est ⁊
Quotiens aũ an solutã pectu¬
nã mandati agi posse diximꝰ
faciendicã ñ dandi tencbit᷑ te¬
us et ẽ eqũ sic̃ mãdate aliquo
actonẽ nacti cogim᷑ eã p̾stare
tudomãdati. ut exead̾ cã obli¬

Expanded text:
ndum emeris, utrum cum dederis pretium ageres mecum mandati an et antequam des, ne necesse habeas res tuas uendere? et recte dicitur in hoc esse mandati actionem, ut suscipiam obligationem, quae aduersus te uenditori competit: nam et ego tecum agere possum, ut praestes mihi aduersus uenditorem empti actiones. Sed si mandatu meo iudicium suscepisti, manente iudicio sine iusta causa non debes mecum agere, ut transferatur iuditum. Item si, dum negotia mea geris, alicui de creditoribus ‹m›eiste agere posse, ut obligationem suscipiam: nem mutare, cauere tibi debeo defensurum te. Si iudicio te sisti promisero dati agere possum, ut me liberes: uel si si mandauero tibi, ut creditori meo soluas, tuque expromiseris et ex ea causa damnatus sis, humanius est et Quotiens autem ante solutam pecuniam mandati agi posse diximus, faciendi causa, non dandi tenebitur reus: et est aequum, sicut mandante aliquo actionem nacti cogimur eam praestare iudicio mandati, ita ex eadem causa obli
Abbreviated transcription (Latin):
quis sbusuris creditã peccuam
fiduifiss. et reus ĩ iud̾o cõuẽtur
cũ recusareuellet sb̾usuris c̾dica
eẽ peccuma. et fid̾iussor soluẽdo
usuras potestatẽ recusãdi eas reo
sb̾tuliss eã pecumã areo ñ pecitu¬
rũ¶S sireus fid̾ussoridñtiasfs¬

Expanded text:
quis sub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiass
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt qͣius idmãdatũ ad tua
tẽ ꝑtineat. et m̃ito. cũc eĩ lib̾a¬
bitur is qui debitorẽ delegat.
Si nom̃ eius cͥditor secutus est
ñ cũ ꝑicłod̾bitoris ab eostipłat᷑
¶d̾niris ẽ fi mãdato fi d̾iuissoris
cũ reoegissem. qr seq̃timãda¬
tolbaretur ex porecã. ¶de ł¬

Expanded text:
aiunt, quamuis id mandatum ad tuam rem pertineat, et merito: tunc enim liberatur is qui debitorem delegat, si nomen eius creditor secutus est, non cum periculo debitoris ab eo stipulatur. Idem iuris est, si mandatu fideiussoris cum reo egissem, quia sequenti mandato liberaretur ex priore
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eligi posse etiã si ñ sit cõcessũ
ĩmãdato post codẽ pnatone ĩ du
posse et deb̾e. ¶ e redicor si pigiꝰ
uẽdidit qro ansi ciucta sit poss¬
essio ep̃tori rogressũ creditor ad
mãdacorẽh̾ere possit. et anint¬
sit creditoris uire uedisionis.

Expanded text:
dum eligi posse, etiamsi non sit concessum in mandato: post condemnationem auposse et debere. Creditor pignus uendidit: quaero, an, si euicta sit possessio emptori, regressum creditor ad mandatorem habere possit et an intersit, creditoris iure uendideri‹t›
Abbreviated transcription (Latin):
siquis dixit sbmouẽd̾ credito¬
rẽ hrdi cõsinit᷑ s mãdatorił fi¬
deuissori quib mãdatiuido eã¬
dc̃ ꝓtẽ p̾staturus est. ¶Plane si
ab lirde ꝑtem accepiss. an reliqũ
piictend cẽt. creditori fiduisso¬
rẽ cõuenire dubitatũẽ. s iudbit᷑
cõsentire decretocõnẽiedo ħx dẽ¬

Expanded text:
mouendum creditorem, heredi consulitur, sed mandatori uel fideiussori, quibus mandati iudicio eandem partem praestaturus est. plane si ab hered‹e› partem accepisset, an in reliquum permittendum esset creditori fideiussorem conuenire, dubitatum est: sed uidebitur consentire decreto conueniendo he
Abbreviated transcription (Latin):
d.S Id̾uissorẽsisũ adiect̾oe bo¬
nitatist̾itici. ꝓ alt̾otricicũ spo¬
pondit. qd̾l triticũ dãdo reũ li¬
b̾are posse existimo ¶Aroo aĩnt̃
aliudtriticũ pete pot̾it. ꝙͣ quo
pessimotritico lib̾are se astipła¬
tore potuit. Uta si ꝑatus finit
reus. qd̾ dandoip̃ecreditori liba¬
ripotuit fid̾iussori dare. et fid̾¬

Expanded text:
ssorem, si sine adiectione bonitatis tritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori liberari potuit, fideiussori dare et fide
Abbreviated transcription (Latin):
fenore ap̃nũmulatios. ł cũ mĩ¬
mularus .ł ꝑipõs excebant. et
an priuila. ¶git̃ si bona uemie¬
rint. depõitariorũ rato hief. di¬
modo eorũ qui postea usuras ac¬
ceperũt. rõ nõ habeat. qiͣ renũtia¬
uin̾t depõito. ¶Ite qruitũ oedo¬

Expanded text:
faenore apud nummularios vel cum nummulariis vel per ipsos exercebant. et te privilegia igitur, si bona venierint, depositariorum ratio habetur, dummodo eorum qui vel postea usuras acceperunt ratio non habeatur, quasi renuntiaverint deposito. Item quae
Abbreviated transcription (Latin):
pͥ E I hominẽ ap̃se depõitũ ut
qͣstõ de eohab̾et. ac pp̃ea ninctũl ad
malã mensionẽ extensũ seq̃ster
souiit. micdia ductus. dolo ꝓri¬
mũ eẽ. qd̾ fc̃m ẽ arbitror. qr cũ scir¬
et cui rei pararet᷑. intẽpestiue mi¬
sicordiã excercuit cũ poss ñ fusciꝑe
talem cam̃ mag̃ ꝙͣ decipe. ¶Datur
act̾o depõiti ĩ heredẽ ex dolo defũc¬
tuĩ solidũ. ꝙͣꝙͣ eĩ alias ex dolode¬
functi ñ solemus temͥ. nisi ꝓ eaꝑ
te que ad nos ꝑuenit. tam hic do¬
lus ex cõtractu reiq ꝑsocutone des¬
cendit. Idoq ĩ solid̾umis ħrs te¬
net᷑. ples uõ pro eaꝑte qua quisq
h̃s est. ¶ Q uociens foro cedũt nũ

Expanded text:
positum, ut quaestio de eo haberetur, ac propterea uinctum uel ad malam mansionem extensum sequester soluerit misericordia ductus, dolo proximum esse quod factum est arbitror, quia cum sciret, cui rei pararetur, intempestiue misericordiam exercuit, cum posset non suscipere talem causam quam decipere. Datur actio depositi in heredem ex dolo defuncti in solidum: quamquam enim alias ex dolo defuncti non solemus teneri nisi pro ea parte quae ad nos pervenit, tamen hic dolus ex contractu reique persecutione descendit ideoque in solidum unus heres tenetur, plures vero pro ea parte qua quisque heres est. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tiri d si societatis noĩe fen̾auit
Nã si suo nõie. qm sortis picsũ ad
cũ ꝑtimu̾t usufuras ipm retin̾e
or¶ Siquidunus ex sotiis qui nõ¬
gotiũ ind̾o societatis fuabit. et
ũ dediss ¶ S n alias socius ĩid qd̾
fac̾e potest cõdẽpnat᷑. ꝙͣ si cõfitet᷑¬
se se socium fuisse.
alienane. et si cotorũbonorũ socii
gat bona sua ĩ fraudẽ future act̾o¬
ms.anet qui octasione. acquirẽdi
nutit᷑. se uius est decosentire ꝓcõ¬
sulem qui erogat bona sua. idqex
ĩtditis colligͥe possumus ĩ quibi
Ita est qd̾ dolo fecisti ut desineres

Expanded text:
tis nomine faenerauerit: nam si suo nomine, quoniam sortis periculum ad eum pertinuerit, usuras ipsum retinere oportet. Si quid unus ex sociis necnegotio: iudicio societatis seruabit et um dedisset. Non alias socius in id quod facere potest condemnatur, quam si confitetur se socium fuisse. alienare, etsi totorum bonorum socii gat bona sua in fraudem futurae actionis, an et qui occasione adquirendi non utitur. sed uerius est de eo sentire proconsulem, qui erogat bona sua, idque ex interdictis colligere possumus, in quibus ita est: 'quod dolo fecisti, ut desineres
Abbreviated transcription (Latin):
reficiat. qr nec arareꝓsya potest
aut cołe. nec solu nectas refect̾oes
facturu. s ⁊ uoluptatis cã ut tec¬
toria ⁊ pauimenta ⁊ similia fac̾e
n aũ ampliare. nec utile detͣbere
sin̾a uera est. ¶ Dem . ł.¬
l fũdi usufrũctus legatuc sit. quic¬
quid in fu̾do nascit᷑. quidauid in ꝑ
cipi potest. ip̃ius fructus est. sic tu
bit cogi eũ recte colere posse. ¶ Et
si iapides in eofudo sint eorũ quo
usufructus ad eũ ꝑtinet. si lapi¬
dicinas hat ⁊ lapid̃e cedere uelit¬

Expanded text:
iciat, quia nec arare prohiberi potest aut colere: nec solum necessarias refectiones facturum, sed etiam uoluptatis causa ut tectoria et pauimenta et similia facere, neque autem ampliare nec utile detraheresententia uera est. 9 Idem  fundi usus fructus sit legatus, quidquid in fundo nascitur, quidquid inde percipi potest, ipsius fructus est, sic tambit cogi eum posse recte colere.Et si apes in eo fundo sint, earum quoque usus fructus ad eum pertinet.Sed si lapidicinas ha
Abbreviated transcription (Latin):
dãpm infecti placuit. ⁊ uire dĩmipo¬
ssessurũ eas edes si ꝑseuet᷑ ñ cau̾i. nͨ
quicꝙͣ amitt̾e̾ funto usufructu.
¶Hac rõe labeo scribit noc edificiu
licere dño te mucto alt̾uis tollere
sicut nec aree usufructu legatopo¬
ces in area edificiũ pom ꝙͣ sm̃am

Expanded text:
infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aedes, si perseueretur non caueri, nec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificium poni: quam
Abbreviated transcription (Latin):
fũdũ cimius usufructus legatus
ctemis uti posse. ne ex eouendat
nisi forte salitti euis. ł silue palar
ic.ł arũdieti usufructus sic log¬
atus tuncei ⁊ uend̾e potest. ¶Na
⁊crebatius scribit siluamceduã
⁊ arũdinetũ posse fructuariũ ce¬
dere. sicut prfam. cedebat. ⁊ uẽd̾e
licet pr̃ famil. non solebat uende̾

Expanded text:
fundum, cuius usus fructus legatus fundum, cuius usus fructus legatus ctenus uti posse, ne ex eo uendat, nisi forte salicti ei uel siluae palaris uel harundineti usus fructus sit legatus: tunc enim et uendere potest. nam et Trebatius scribit siluam caeduam et harundinetum posse fructuarium caedere, sicut pater familias caedebat, et uendere, licet pater familias non
Abbreviated transcription (Latin):
gata sint cũ cotius agritel inqͣt᷑
lisufructuc. nec partiũ cõtinea¬
nt᷑ in legato. ¶ Nuic uicinus trac¬
tatus est. qui solet ĩeo quod acces¬
sit tractari.⁊ placuit alluioins
quoq usũfructũ ad fructuariu
ꝑtinere. ¶ S si insula iusta fũdũ
in flumine nata sit eiuc usũ fruc¬
tũ ad fructuariũ ñ ꝑtin̾e̾ pegasus
scribit. licet ꝓprietati accedat᷑. ẽẽ cĩ
ueluti ꝓpriũ fũdũ cuiis usufruc
mentũ ⁊ usufructu agetur ubi aũ
apparet sepacũ fructuario nõ acte¬
dit. ¶Aucupiorũ quoq a uenato¬
ait ad fructuariũ ꝑtinere. ergo ⁊
piscationũ ¶ Seminarioc aũfruc¬
tus puto ad fructuariũ ꝑtinere.i
ta tñ ut ei ⁊ uendere ⁊ seminare
liceat. d cñcõserendi agi cã sem¬
mariũ patũ semꝑ renouare qͣr ĩ¬
st̾rm agri. ut finic ousustuctu
dño resticuat᷑. Inst̾m aũ fructuũ
habere d. uedendicam̃ facultatẽ
nõ habet. Nam ⁊ fũdi usufructꝰ
legatus fu̾it. ⁊ si agͥ nude paloĩ

Expanded text:
ta, cum totius agri relinquatur usus fructus, non partium, contin‹e›ntur legato.Huic uicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: et placuit alluuionis quoque usum fructum ad fructuarium pertinere. sed si insula iuxta fundum in flumine nata sit, eius usum fructum ad fructuarium non pertinere Pegasus scribit, licet proprietati accedat: esse enim ueluti proprium fundum, cuius usu‹s› fructmentum, et usus fructus augetur, ubi autem apparet separatum, fructuario non accedit.Aucupiorum quoque et uenatiolis ad fructuarium pertinere: ergo et piscationum. Seminarii autem fructum puto ad fructuarium pertinere ita tamen, ut et vendere ei et seminare liceat: debet tamen conserendi agri causa seminarium paratum semper renovare quasi instrumentum agri, ut finito usu fructu domino restituatur. Instrumenti autem fructum habere debet: vendendi tamen facultatem non habet. nalegatus et sit ager, unde palo in
Abbreviated transcription (Latin):
tn habeat. si qͣ tam̃ uetustate corru¬
issent. neutrũ cogi refic̾e ¶ S si hes
refec̾it. passurũ fructuariũ uti yn
celsus de modo sartatecta hudi q̃rit
si qͣ uetustate corruerit refic̾e̾ nõ
cogitur. modica igit᷑ refect̾o ad eũ
ptinet. qm̃ ⁊ alia honera agnoscit.
usufructulegato. ut puta stipen¬
diu̾. ł tributũ.ł salariũ.x alimen¬
ta ab eorelicta. ⁊ ita marcellus .ł.¬

Expanded text:
 habeat: si qua tamen uetustate corruissent, neutrum cogi reficere, sed si heres refecerit, passurum fructuarium uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendi quaerit, si quae uetustate corruerunt reficere non cogitur: modica igitur refectio ad eum pertinet, quoniam et alia onera adgnoscit usu fructu legato: ut puta stipendium uel tributum uel salarium uel alimenta ab ea re relicta. et ita Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
lp. ¶ Sufructulegato om̃es fruc¬
tucrei ad fructuariũ ꝑtinent. ⁊ aut
rei soli aut rei mobilis usufructu
legat᷑. rei soli. ut puta ediũ usuftu¬
ccu legato quicõq rei redicus est.
ad usũfructuariũ ꝑtinet. queq
obuentiones sut. ex edificus ex ar¬

Expanded text:
.Usu fructu legato omnis fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur.Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obuentiones sunt ex aedificiis, ex ar
Abbreviated transcription (Latin):
erit. labeo distinguitut siqͥ¬
d̾ suis manib supposuit iud̾¬
atur octidisse. Si uero dedit
g eĩ cam mortis p̾stiterit ꝙͣ
occidit. ¶ Si quis ꝓinmł sua¬
sũ medicamentũ aliciuifũ¬
famenecauit in fc̃m acc̾oe te¬
neri netatiais ait.Si ẜuũ me¬
ũ equitantem cõtitato equo
effeceris in flumen p̾cipitari
insidias deductus ab alio eẽt
entib suiis fuit occisus aqui¬
ue locus est. ¶S si cu aliy ucã¬
po iacularentur fuus ꝑeũ
locũ transierit aquilia cessat
iter intepestiue fac̾e. Quitũ
data oꝑa in eum iaculatus ẽ
uis in culꝑa est.

Expanded text:
erit, Labeo distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit, uideatur occidisse: sin uero dedit,gis enim causam mortis praestitit quam occidit.Si quis per uim uel suasum medicamentum alicui infunfame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait.Si seruum meum equitantem concitato equo effeceris in flumen praecipitari insidias deductus, ab alio esset lantibus seruus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cessat,iter intempestiue facere. qui tamen data opera in eum iaculatus estius in culpa est.
Abbreviated transcription (Latin):
s ita ut p eã utriusq cont̾tus sen¬
ciat cõmodũ. ¶Ercc̾io quo si uẽ¬
ditoruẽditorihes extit̾it palã est
utit᷑. et ĩpemns sciend̾est i ħ iud̾o
id demũ deduci qd̾ p̃stari cõuen¬
it. cum eĩsit bone fidei ud̾m.
nich mag̾ bone fidei cõgruit.qͣ
id p̃stari qd̾ int̾ cͣchentes actu
est. qd̾ si nich̃ cõuenit tunc ea
uditu potestate. Et ĩ primis ip
fuit tam euictomis nõie uẽdito
uẽdicoeẽ obligat si modo p̾tiũ est
mimatũ aut conõie satiffatũ ¶Ep¬
tor aũ nũmos uedicoris fac̾e cogi¬
f. redibitonẽ quo cõtim̾ ep̃ti iu¬
mus ¶animaliuĩ quo uẽditor
cauẽ d ea sana p̾stari. ⁊ qui unẽ¬
ta uẽdidit. fol ita ꝓmitt̾e essebi¬
bere ut o ¶Si quis uirginẽ se eni̾e
putass.cu mulierueniss ⁊ sciẽs
errare eũ uẽditor passus sit redi
soluendã ept̾onẽ ⁊ p̃tio rescituto
mułr reddat᷑. Es qui uinaemit
arrenoie certã sũmã dedit postea

Expanded text:
ut per eam utriusque contractus sentiat commodum. ex contrario quoque si uenditor uenditori heres exstiterit, palam est utitur.Et in primis sciendum est in hoc iudicio id demum deduci, quod praestari conuenit: cum enim sit bonae fnihil magis bonae fidei congruit quam id praestari, quod inter contrahentes actum est. quod si nihil conuenit, tunc ea iudicii potestate.Et in primis ipsfuit, tantum euictionis nomine uenditorem obligat, si modo pretium est numeratum aut eo nomine satisfactum. emptor autem nummos uenditoris facere cogitur.Redhibitionem quoque contineri empti iumus.Animalium quoque uenditor cauere debet ea sana praestari, et qui iumenta uendidit solet ita promittere 'esse bibere, ut oportet'.Si quis uirginem se emere putasset, cum mulier uenisset, et sciens err‹a›re eum uenditor passus sit, redhsoluendam emptionem, et pretio restituto mulier reddatur.Is qui uina emit arrae nomine certam summam dedit: postea
Abbreviated transcription (Latin):
eptori p̾stet. ñ soludolũ s ⁊ culpã
cũ p̾stare debe ¶ Id̾celsus ł. eodem
cipe ¶Sĩ socio fũdus sit adiudica¬
tus ꝙͣtũ obeã rem atitiocõsccutꝰ
es idtm̃ eptori p̾stabis. ꝙ si tibito¬
tus fũdus adiudicatus est totũ
iquid cũ ẽptori trades ita ut ille
souiat quidobeã rẽtitio cõdẽp¬
natus es. ¶ Sr ob eã ꝯuid̾ ꝑtẽ ꝙͣ n
endidisti ꝑ cuict̾one cauedebes¬

Expanded text:
emptori praestet, non solum dolum, sed et culpam eum praestare debere.Idem Celsus libro eodem cipere. si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Ti‹ti›o consecutus es, id tantum emptori praestabis. quod si tibi fundus totus adiudicatus est, totum, inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. sed ob eam quidem partem, quam uendidisti, pro euictione caue
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃t qd si aut̾ fc̃mee̾t cõuenit cir¬
castiplat̾om ut penã p̃staret ẽp̃¬
tor uix ẽ ut eo nõie uind̾ce roneuẽ¬
ditor ag̾e possit acturus utilit̾ su
it ĩcid̾it.huic cõseꝙ̾s erit ut hacte¬
nus ag̾e possit qͣtenus alii p̾stare
coget᷑. quicqͥd eĩ excedit penã ñ rei
ne pene cã exꝓtaret᷑ couent q̃ a

Expanded text:
conuenit citra stipulationem, ut poenam praestaret emptor. uix est, ut eo nomine uindictae ratione uenditor agere possit, acturus utiliter, si non it inciderit. huic consequens erit, ut hactenus agere possit, quatenus alii praestare cogitur: quidquid enim excedit, poena, non rei ne poenae causa ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisifs cenet᷑. lz ip̃e quo stipłatꝰ
eẽt. ¶ S ĩ penapmissa due actoes
st̃. manus au nect̾o ĩ fuũ cõpetit
qdsi priorita uẽdidit ut ꝓstituta
lib̾a eẽt. postiorut manus inic̾e l
potior ẽ lib̾tas ꝙͣ manus uect̾o.
¶ lane si prior ler manus ut uect̾os
addit᷑. ⁊ sicut manus necto italib̾tas
serimit ca ñuriã.

Expanded text:
 ipse quoque stipulatus esset: sed in poena promissa duae actiones sunt, manus autem iniectio in seruum competit. quod si prior ita uendidit, ut prostituta libera esset, posterior, ut manus inicere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat inieadditur et sicut manus iniectio, ita libertas eximit eam iniuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
tã accipe debemus. ⁊ si p̾cariasi¬
t posso̾. ħ eĩ solũ spoctare deb̾mꝰ
anħ̾at facultatẽ fructus ꝑti¬
piendi. p̃t̾a cruẽdito agendo
cosequet etiã fructus qui fc̃i
st̃ in re distracta. ut puta si qͥd
iedificia distracta e rogatũ est
scribit eĩ labeo ⁊ t̾batius ẽẽ ex
uedito ħ nõie act̾onẽ. ¶Id est
si quid ĩ egri fui curatone ĩpẽ¬
sũ est añ t̾radonẽ aut si quid
ĩ diciplinas ĩ quas michi sim¬
ileerat etiã eptorẽ uelle ĩpẽ¬
di si ãpuus labeo ait. ⁊ si quid
ĩfunus mortui ẜu ĩpesũ fit
eruedito cosequi oporte simͦ
sine culpa uẽditoris mortem
obnit. ¶tẽ si cõuem̾it cõres uẽ¬
niret᷑ ut locuplex ab ẽptore
orũ ⁊ ueditorẽ cõueniss si ca
p̾dia eptor has uecius pluris
uendidiss cius ptẽ onndiã
uendicoei p̾staret. ⁊ hes ẽptoris
pluris capdia uẽdidifs ueditorẽ
eruẽdito agendo ptẽ eius quop¬
uiris uẽdidiss cusequturũ ¶Si

Expanded text:
i precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem f‹r›uctus percipiendi.Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius esse ex uendito hoc nomine actionem. idem et si in aegri serui curationem impensum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas uerisimile erat etiam emptorem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum sit, ex uendito consequi oportere, si modo sine culpa uenditoris mortem obierit.Item si conuenerit, cum res ueniret, ut locuples ab emptore orum et uenditorem conuenisset, ut, si ea praedia emptor heresue eius pluris uendidisset, eius partem dimidiam uenditori praestaret et heres emptoris pluris ea praedia uendidisset, uenditorem ex uendito agendo partem eius, quo pluris uendidisset, consecuturum.Si
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ¶l ecpel mag de mat̾ia cesa
aut decemencis aut de arena cauẽ¬
dũ est uẽditoei qͣ de cet̾is qͥ st̃ p̾ciosio¬
ra ¶Labeo g̾nalit̃ scribit ea qͥ ppetu
tẽporis quid̾ capõite ediust ¶ Caste

Expanded text:
enim magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora.Labeo generaliter scribit ea, quae perpetuitemporis quidem causa positae non sunt ae
Abbreviated transcription (Latin):
momenti est trad̾o. qm quiea mẽte
tradid̾it ut cũ .xx. ãnos ip̃e ecpless
maumictes. ñ eiꝰ multũ facit qđ̾ distu¬
lit lib̾tatis p̾statonẽ. lex quippe cõsi¬
lio eius qĩ parũ firmo restitit.
cinsubet cuntatis itd̃m e. urbe ⁊ ĩ¬

Expanded text:
traditio, quamquam ea mente tradiderit, ut, cum uiginti annos ipse explesset, manumitteres: non enim multum facit, quod distulit libertatis praestationem: lex quippe consilio eius quasi parum firmo restitit. cuiuslibet ciuitatis interdictum est, Urbe eti
Abbreviated transcription (Latin):
uãt. Id̾.⁊ ĩ p̾dus u̾banis msi si quid
ud p̾t̾a reiuendite nocitũ est ac¬
ro eptorip̾standa est. dãpm forte
ĩfectił aq̃ͥ płine arcender aquili
er ĩterdicti qr in autclam ¶ Ite si
quider opis fuorũ łuocturis iu¬
mentorũaut nauiũ q̃sitũ est ep¬
tori p̾stabit᷑. ⁊ si quid de pecłio eo¬

Expanded text:
nisi si quid uid praeterea rei uenditae nocitum est, actio emptor‹i› praestanda est, damni forte infecti uel aquae pluuiae arcendae uel Aquiliae uel interdicti quod ui aut clam.Item si quid ex operis seruorum uel uecturis iumentorum uel nauium quaesitum est, emptori praestabitur, et si quid