comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nte sextum ꝟo sui
exitus diem aperi¬
ri sibi sepulturam iubet.
Qui mox correptus febri¬
bus acri cepit ardore fati¬
gari. Cunq per dies sin¬
gulos languor ĩgraues¬
ceret: sexto die portari se
in oratoriũ discipulis
fecit: ibiq exitum suũ
dominici corporis ⁊ sã¬
guinis perceptione mu¬
niuit: atq inter discipu¬
lorum manus ĩbecillia
membra sustentans: erec¬
tis in celum mambus ste¬
tit: et ultimũ spiritũ ĩter
uerba orationis efflauit.¬
bus de eo fratribus uni
in cella cõmoranti: alte¬
ri autem longius posi¬
to reuelatio unius atq
in dissimilis uisionis ap.¬
paruit. Uiderunt namq
quia strata palleis atq
ĩnumeris chorusca lam¬
padibus uia recto oriẽ¬
tis tramite ab eius cella
siuit. Illi autem se nesci
celum ascendit. Tũc ita
q sancti uiri obitum suũ¬
sicut presentes discipuli
uiderunt: ita et absentes
ex signo quod eis predic¬
tum fuerat agnouerunt.
Sepultus uero est ĩ ora¬
torio sancti iohãnis bap¬

Expanded text:
nte sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit.bus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella isivit. Illi autem se nescirictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Bap
Abbreviated transcription (Latin):
Um omnes beatos
martyres quos no¬
bis tradidit antiquitas
honorificentia digna ue
debemus tota deuotione
suscipere. Maiorem emͣ
affectũ ibi debeo: ubi cre¬
dulitatem meam cogit:
contemplatio: ꝙͣ ubi fi¬
dem meam bortatur opi¬
nio. Maiorem inꝙͣ affec¬
tum illic debeo: ubi per ea
que uidi.compellor deuo¬¬
tione credere etiam illa qͥ
non uidi. Mam cum
impossibilia uiderentur:
cepi ea credere: potuisse fi¬
eri: dum similia facta cõ
speri. Et ideo temporib
nostris passi hanc nobis
fidem preteritam confir¬
marent. Supra dictum
igitur beatum uirũ tota
debenus deuotione sus¬
cipere.primũ quia preci¬
osũ sanguinem suũ pro¬
pter dñm tradidit : dein¬
de ꝙ prerogatiuam nobis
apud dñm nostrũ nõ mi
existere martyres meren¬
tur. Tertio ꝙ idem tam
sancte conuersatioĩs fu¬
erit: ut coronam marty¬
rii tempore pacis inuene¬
sacrificiũ offerre cõsueueras
U̾. Quid in me ergo displi¬
uit paternitati tue. nũ qͥd me¬
de generem probasti: et ex¬

Expanded text:
um omnes beatos martyres quos nobis tradit antiquitas honorifdebemus tota devotione suscipere. Majorem ergo affectum ibi debeo, ubi credulitatem meam cogit contemplatio, quam ubi fidem meam hortatur opinio. Majorem, inquam, affectum ibi debeo, ubi per ea quae vidi, compellor devotione credere etiam illa quae non vidi. Nam cum impossibilia videbantur: sed coepi ea credere potuisse fieri, dum similia facta esse conspexi. Et ideo temporis nostri passio, hanc nobis fidem praeteritam confirmaret. Supradictum igitur virum beatum tota debemus devotione suscipere: primum, quia pretiosum sanguinem suum propter Dominum tradidit; deinde, quod praerogativam nobis apud Dominum nostrum non existere martyres mereren tertio, quod idem tam sanctae conversationis fuerit, ut coronam martyrii tempore pacis invenesacrificium offerre consueveras. Vers. Quid in me ergo displicuit paternitati tuae? Nunquid degenerem probasti? Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes igitur electi
quia sũmi capitis
membra sunt : caput quo¬
q suũ in passionibus se¬
quũtur. ut ip̃os quosq
aduersarios ĩ sua morte
sentiant de quorũ uita
presumebant. et tanto
eis crescat merces operis:
quanto in eis uirtutis
lucrũ proficit ex aliene
dãno charitatis. Sed qr
dura sunt que predican¬
tur de afflictione mortis
protinus consolatio sub.¬
ditur de gaudio resurrec¬
tionis cum dicitur. Ca¬
pillus de capite ur̃o nõ
peribit. Scimus fratres
quia caro incisa dolet:
capillus incisus non do¬
let. Eit ergo martyrib
sius capillus de capite ue¬
stro non peribit uidelicet
aꝑte dicens. Cur time¬
tis non pereat quod in¬
cisum dolet: quando et
illud in uobis perire non
potest quod incisum nõ
dolet.¬

Expanded text:
mnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet
Abbreviated transcription (Latin):
catione templi decantabat
populus laudem. Et in ore
eorium dulcis resonabat so¬
B episcopatu nã¬
q apostoloꝵ prin¬
çipis usq ad sancti silue¬
stri felicissima tempora se¬
uiente persecutorũ rabic
certa nõ erat episcopalis
ue in domibus religioso

Expanded text:
catione templi decantabat populus laudem, et in ore eorum dulcis resonabat sob episcopatu apostolorum principis usque ad sancti Silvestri felicissima tempora, saeviente persecutorum rabie, certa non erat episcopalis t in domibus religi
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem animarũ fecit li¬
bros.tractatus. epistolas.
numero mille triginta: ex¬
ceptis que numerari non
possunt: quia nec nume¬
rũ designauit eorũ. Huiꝰ
corpus uenerabile primo
de sua ciuitate propt̾ bar¬
baros sardiniani translatũ:
nuper a liuprando rege lõ¬
gobardorũ dato precio
magno ticini relatũ: et
honorifice conditum est.

Expanded text:
ctionem animarum fecit lictionem animarum fecit libros, tractatus, epistolas numero mille triginta, exceptis qui numerari non possunt, quia nec numerum designavit eorum. Hujus corpus venerabile, primo de sua civitate propter barbaros et Sardiniam translatum, nuper a Leutprando rege Longobardorum, dato magno pretio, Ticinis relatum, et honorifice conditum est.
Abbreviated transcription (Latin):
patũ suscipere suo uiuẽte
episcopo compulsus est
tũ est: ut episcopus ordi¬
natus multo instantius
ac feruentius maiori auc¬
toritate uerbum salutis e¬
terne alacriter pullulante
ac crescente domini eccłia
predicaret. Uixit autem¬
in clericatu uel episcopatu
annis fere quadraginta.
Etatis uero illius aniꝰ se¬
ptuagintasex. Uerbũ dei
usq ad extremam egritu¬
dinem ĩpretermissẽ: ala¬
criter et fortiter et sana
mente. sanoq consilio. ĩ
ecclesia predicauit. iPẽ¬
bris omnibus sui corpo¬
ris incolumis. integro as¬
pectu atq auditu: et a
suis: enutritus in senec¬
tute bona. Testamentum
nullum fecit: quia unde
faceret pauper dei non ha¬
buit. Tertio obsidionis
mense. nam ciuitas eius
quatuor decim mensibus
conclusa et obsessa est. a
uuandalis alanis. aliisq
cõmixtis gentibus: decu¬
buit febribus et illa ulti¬
ma est extinctus egritu¬
dine. Hic beatus episco¬
diuino tactus. in sancta
ecclesia catholica ad ĩstru¬

Expanded text:
patum suscipere, suo vivente patum suscipere, suo vivente episcopo, coactus est. tum est ut episcopus multo instantius ac ferventius majore auctoritate verbum salutis aeternae alacriter pullulanti atque crescenti Domini ecclesiae praedicaret. Vixit in clericatu vel episcopatu annis ferme quadraginta, aetatis vero illius anni septuaginta sex. Verbum Dei usque ad extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter sana mente, sanoque consilio in Ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et assuis, enutritus in senectute bona. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habebat. Tertio obsidionis mense nam civitas ejus quatuordecim mensibus conclusa et obsessa est a Wandalis, Alanis, aliisque commistis gentibus decubuit febribus, et illa ultima exercitatur aegritudine. Hic beatus episcodivino tactus, in sancta Ecclesia catholica ad instru
Abbreviated transcription (Latin):
Iam non uxorem. nõ fi¬
non honores seculi que¬
rens: sed deo cum suis
seruire statuens: et cum
hiis qui eidem adh̾ebãt.
deo uiuebat: ieiumis ora¬
tiombus. bonis oꝑib.
in lege dñi meditans die
ac nocte: et de hiis que
sibi deus cogitãti atq o¬
ranti intellecta reuelauit:
et presentes et absẽtes ser¬
momibus atq libris doce¬
bat. Factum est autem ut
ordinaretur presbiter in
ecclesia hypponensi oĩb
id uno consilio et desiderio
perfici petentibus: magno¬
q studio ac clamore flagi¬
fantibus. Mox ibi mo¬
nasteriũ intra ecclesiã in¬
stituit: et cum dei seruis
uiuere cepit: secundum
modũ et regulam sub sãc¬
tis apostolis constitutã:
maxime ut nemo ꝓpriũ
quicꝙͣ in illa societate ha¬
beret: sed eis essent oĩa cõ¬
munia: et distribueretur
unicuiq sicut opus erat.
autem tempore scto
episcopo id ualerio agẽte:
omnibus gratulantibus
atq id fieri ingenti deside¬
rio clamantibus: episco¬

Expanded text:
Jam vero non uxorem, non fiJam vero non uxorem, non finon honores saeculi quaerens, Deo cum suis servire statuit. Unde cum his qui eidem adhaerebant Deo vivebat jejuniis, orationibus, bonis operibus in lege Domini meditans die ac nocte. Et de his, quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelavit, et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat. Factumque est ut ordinaretur presbyter in Ecclesia Hipponensi, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus. Mox sibi monasterium intra ecclesiam instituit, et cum Dei servis vivere coepit secundum modum et regulam sub sanctis apostolis constitutam: maxime ut nemo quidquam proprium in illa societate haberet, sed essent omnia communia, et distribuerentur unicuique, sicut opus erat. autem tempore, sancto episcopo Valerio id agente, omnibus gratulantibus, atque id fieri ingenti desiderio clamantibus, episco
Abbreviated transcription (Latin):
Maphrica depo¬
sitio sancti augu¬
stini episcopi. Et
prouintia ergo hic aphri¬
cana ciuitate tagatensi
de numero curialiũ: pa¬
rentibus honestis ⁊ xp̃i¬
anis progenitus: alitus
q ac nutritus eorũ cura
ac diligentia: ĩpensiusq
secularibus litteris erudi¬
tus apprime. omnib ui¬
delicet disciplinis ĩbutus
quas liberales uocãt. Mã
et grãmaticã prius ĩ sua
ciuitate. et rethoricã in
aphrice capite carthagi¬
ne postea docuit: cõsequẽ¬
ti etiam tempore trãsma¬
re in urbe roma et apud
be tunc episcopatum ad
ministrabat acceptissimꝰ
deo: et inoptimis uiris
preclarissimus saçerdos
ambrosius. Hiuiꝰ interea
urbi dei predicatoris fre¬
quentissimis ĩ ecclesia
disputationibus astãs
in populo: intendebat
suspensus atq affixus.
est diuina prestã¬
te opitulatione: ut per
salutarem ecclesie catho¬
lice et diuina perciperet
sacramenta. Moxq ex ĩ¬
timis cordis ac medullis:
spem omnem quã habe.¬
bat in seculo dereliquit.

Expanded text:
Africa, depositio sancti Augustini episcopi. Ex provincia ergo hic Africana, civitate Tagastensi, de numero curialium parentibus honestis et Christianis progenitus, alitusque est ac nutritus eorum cura ac diligentia, impensisque saecularibus artibus eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et Grammaticam prius in sua civitate, et Rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit; consequenti etiam tempore trare in urbe Roma, et apud be tunc episministrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in Ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. est, divina praestante opitulatione, ut per  doctrinam salutarem Ecclesiae catholicae, et divina perciperet Sacramenta. Moxque ex intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo dereliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
cesar. Scis quare tẽtus
et conuentione publica
nobis presentatus esꝯ
Scio et bene scio. Deciꝰ
dixit. Ergo si scis fac ut
uinuersi sciãt. ut ⁊ tu ui.¬
uas et clerus tuus auge¬
atur. Respondit sixtus
cio ut clerus meus auge¬
sacrifica diis ĩmortalibꝰ.
et esto princeps sacerdo¬
tum. Beatus sixtus epi¬
ficaui semper et sacrifico
deo patri onnipotenti :
puram et ĩmaculatam.

Expanded text:
cesar dixit: « Scis cur tentus et conventione publica nobis presentatus es? Scio et bene scio. » Decius dixit: « Ergo si scis, fac ut universi sciant, et tu vivas et clerus tuus augeatur. » Beatus Sixtus cio, ut clerus meus augesacrifica diis immortalibus, et esto princeps sacerdotum. Ad hoc sanctus epificavi et sacrifico Deo Patri omnipotenti, epuram et immaculatam.
Abbreviated transcription (Latin):
natale sanctoꝵ
martyrũ dyom¬
sii episcopi. eleutherii pres¬
byteri: et rustici dyaconi.
Qui beatus episcopus a
pontifice romano ĩ galli¬
as directus ut predicati¬
onis opera populis a fide
xp̃i alienis exhiberet: tã¬
dem parisiorũ ciuitatem
deuenit. Et ꝑ aliquot an¬
nos sanctum opus fideli¬
ter et ardenter executus:
a prefecto fescẽnino sisin¬
no comprehensus: et cũ
eo sanctus presbiter eleu¬
therius et rusticus dyaco¬
nus: gladio animaduer¬
si martyriũ compleuerũt.

Expanded text:
natalis sanctorum martyrum Dionysii episcopi, Eleutherii presbyteri, et Rustici diaconi: qui beatus episcopus a pontifice Romano ad Gallias directus, ut praedicationis operam populis a fide Christi alienis exhiberet, tandem Parisiorum civitatem devenit, et per aliquot annos sanctum opus fideliter et ardenter exsecutus, a praefecto Fescennino Sisinnio comprehensus, et cum eo sanctus presbyter Eleutherius et Rusticus diaconus, gladio animadversi martyrium compleverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
na: natale sãc¬
toꝵ gordiam
et epimachi: quos iuli¬
anus imperator et apos¬
tata inter multos christi¬
anos publicis custodiis
mancipauit. Beatum ia¬
nuarium seuem sacerdo¬
tem comprehensũ cuida
uicario gordiano audien¬
dũ tradidit. Qui beatum
ianuariũ patienter audiẽs:
spiritu dei illuminatus cre¬
dere cepit.

Expanded text:
 natalis sanctorum Gordiani et Epimachi; quos Julianus, imperator apostata, inter multos Christianos, publicis custodiis mancipavit, beatum vero Januarium senem presbyterum comprehensum cuidam Vicario Gordiano ad audiendum tradidit. Qui beatum Januarium patienter audiens, spiritu Dei illuminatus credere coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ontingent hec uo¬
bis in testimoniũ.¬
In testimoniũ uidelicet
quorum : nsi eorũ qui
aut persequendo mortes
inferunt : aut uidendo
non mutantur. Mors
quippe iustorum bonis
in adiutoriũ est: malis
in testimoniũ. Ut ĩ de per¬
uersi sine excusatione per¬
eant: unde electi exẽplũ
capiunt ut uiuãt. Sed
auditis tot terrorib tur¬
bari poterant infirmorũ
corda atq ideo consolatio
adiungitur: cũ ꝓtinus
subinfertur. Ponite ergo
in cordibus uestris non
premeditari quẽadmo¬
dum respondeatis. Ego
enim dabo uobis os ⁊ sa¬
pientiam. cui nõ poterũt
resistere et contradicere
omnes aduersarii uestri.
Ac si aꝑte membris suis
infirmantib dicat. Ho¬
lite terreri: nolite perti¬
mescere. Uos ad certamẽ
acceditis: sed ego prelior.
Uos uerba editis sed ego
sum qui loquor. Lc: uiii.

Expanded text:
Continget autem vobis in testimonium. Testimonium, videlicet, quorum, nisi eorum, qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
staret mortem nisi uide
mebat: et iste ibat. Sed
nisi ueniret ille: iste ire
nolebat. Iam senecturus
matura excludebat: sed
sincera pietas detinebat.
At ubi natus ẽ xpristus
at ubi eum manib ma¬
uinam infantiam pia se¬
nectus agnouit: accepit
eum in manibus suis et
dixit. Hunc dimittis do¬
mine seruũ tuũ in pace.¬
Impletum est desideriũ
senis: in mundi ipsius
senectute. Ipse ad senem
uenit: qui mundũ inuete¬
ratum inuenit. In isto
quidem seculo diu esse
nolebat: et xp̃m in hoc
seculo uidere cupiebat:
cantans cum propheta
et dicens. Ostẽde nobis
dñe misericordiam tuã.
et salutare tuũ da nobis.
Deniq ut noueritis ita
esse: istius leticiam cõclu¬
sit dicens. Munc dimit¬
tis dñe seruũ tuũ ĩ pace:
Quia uiderũt oculi mei
salutare tuum. R Post

Expanded text:
staret mortem, nisi vidisset niebat ille, ille ibat: sed donec veniret ille, ille ire nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sincera pietas detinebat. At ubi venit, at ubi natus est, at ubi eum portari mavinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in paceimpletum est desiderium senis in mundi ipsius senectute. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum in veteratum invenit. In isto quidem saeculo diu esse nolebat; et Christum in hoc saeculo videre cupiebat, cantans cum propheta, et dicens: Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis . Denique ut noveritis ita esse istius laetitiam, conclusit dicens: Nunc dimittis servum tuum in pace; quia viderunt oculi mei salut
Abbreviated transcription (Latin):
granũ mortifican¬
dum et multiplicandum
Mortificandũ ĩ ĩfidelita¬
te iundeorũ: multiplicadũ¬
in fide populorum. Iam
uero exhortans ad passio¬
nis sue sectanda uestigia:
qui amat inquit ammã
suam perdet eam. Quod
duobus modis intelligi
potest. Qui amat ꝑdet̾:
id est si amas perdes. Si
cupis uitam tenere cum
xp̃o: noli mortem timere
pro xp̃o. Itẽ alio modo.
Qui amat animam suã
perdet eam. Moli amare
ne perdas. Noli amare ĩ
bac uita: ne perdas in eter¬
na uita. Hoc autem quod
posterius dixi: magis ha¬
bere uidetur euangelicus
sensus. Sequitur enim.
Et qui odit animam suã
in hoc mundo: ĩ uitã eter¬
nam custodit eam. Ergo
quod supradictũ est qui
amat: sub intelligitur ĩ
hoc mundo ip̃e utiq ꝑdet.

Expanded text:
granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide populorum. 10. Jamvero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, perdet, id est, Si amas, perde; si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus: sequiEt qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est: Qui amat, subintelligitur, in hoc mundo; ipse itaque
Abbreviated transcription (Latin):
non negaui. Et ad ignem
applicatus te dñm ihesum¬
xp̃m confessus sum. u. Pro¬
basti dñe cor meũ et uisita
sti nocte. Et ad ignẽ. Le .uiii.
Ed uide ne tibi sub¬
repat: ut teipsum
uelis interimere sic intel¬
Hinc enĩ quidam malig¬
ni atq peruersi: et ĩ seip̃¬
sis crudeliores et scelerati¬
ores homicide flammis se
donant: aquis prefocant.
precipio collidunt et pere¬
unt. Hoc xpũs nõ docuit.
ĩmo etiam dyabolo preci¬
pitiũ suggerenti respõdit.
Uade yetro sathana. Scri¬
ptum est. Mon tẽptabis
dũm deũ tuũ. Petro autẽ
dixit significas qua mor
te clarificaturus esset deũ.
Cum esses iumor cinge¬
bas te et ambulabas ubi
uolebas : cũ autem senue¬
ris alter cinget te ⁊ feret
quo tu non uis. Ubi sa¬
tis expressit non a seipso:
sed ab alio debere occidi:
qui uestigia sequit᷑ xp̃i.
Cum autem cause arti¬
culus uenerit ut hec cõdi¬
tio preponatur: aut faciẽ¬
dum esse contra dei prece¬
ptum: aut ex hac uita mi¬
grandum: quorũ duorũ

Expanded text:
admodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti. Si bene oderis, tunc amasti. ed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelHinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum
Abbreviated transcription (Latin):
Psi soli seruo fidẽ:
ip̃i me tota deuoti¬
one cõmitto. Quem cuz
amauero casta sum: cum
tetigero munda sum cum
accepero uirgo sũ. Mec de¬
erunt post nuptias filii:
ubi partus sine dolore suc¬
cedit: et fecunditas quo¬
tidiana cumulatur. Audi¬
amore corripitur ceco: et
inter angustias animi et
corporis anhelo cruciaba¬
tur spiritu. Inter hec lecto
prosternitur: et per alta su¬
spiria amor a medicis ape¬
ritur. Fiunt nota patri q̃
fuerunt inuenta a medi¬
cis: et eadem paterna uo¬
ce que fuerant iam dicta
a filio ad peticionẽ uir¬
ginis reuoluuntur. Re.¬

Expanded text:
Ipsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur. 3. Audiamore carpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. A
Abbreviated transcription (Latin):
On ergo potero ad
contumeliam prio¬
ris amatoris: uel aspice̾
aliũ et illũ derelinquere:
cum quo sum charitate
deputata. Cuius genero¬
sitas celsior: possibilitas
fortior: aspectus pulchri¬
or: amor suauior: ⁊ omni
gratia elegantior. A quo
michi iam thalamus colloca¬
tus est: cuius michi orga¬
na modulatis uocib reso¬
nant: cuius mͥ uirgines
iustissimis uocibus cãtãt
Iam mel et lac ex eius ore
suscepi. iam amplexibus
eius castis astricta sum:
iam corpus eius corpori
meo sociatũ est: et sãguis
eius ornauit genas meas
Cuius mater uirgo est: cu¬
ius pater feminam nescit.
Cui angeli seruiũt. cuius
pulchritudinem sol et lu¬
na mirantur. Cuius odore
reuiuiscunt mortui. cuius
tactu confortantur infir¬
mi. Cuius opes nũꝙͣ de.¬
ficiunt: cuiusq diuitie nũ¬

Expanded text:
on ergo potero ad contumeliam prioris amatoris vel aspicere alium et illum relinquere, cum quo sum charitate devincta; cujus est generositas celsior, possibilitas fortior, aspectus pulchrior, amor suavior, et omni gratia elegantior. A quo mihi jam thalamus collocatus est, cujus mihi organa modulatis vocibus resonant, cujus mihi virgines justissimis vocibus cantant. Jam mel et lac ex ore ejus suscepi, jam amplexibus ejus castis astricta 480 sum, jam corpus ejus corpori meo sociatum est, et sanguis ejus ornavit genas meas. Cujus mater virgo est, cujus pater feminam nescit; cui angeli serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu confortantur infirmi, cujus opes numquam deficiunt, cujusque divitiae num
Abbreviated transcription (Latin):
simũ posse preferri: cepit
inde uehementer ĩquirere:
quis esset sponsus de cuiꝰ
rasitis eius: qui diceret
fantia et magicis artib
ita occupatam. yt dicat
paritione cum ĩ genti stre
pitu suis eã tribunalibus
quidem blandis eam ser¬
monibus secretius p̾mo¬
nebat: de hinc terroribus
nec blandimento seduci¬
tur: nec terrore concutit᷑:
sed eodem uultu et eodem
animo perseuerans et ter¬
rentem similiter et blãdi¬
entem animo deridebat.

Expanded text:
sibi debere praeferri; coepit tamen vehementissime inquirere quis esset sponsus, sancta rasitis ejus, qui diceret fancia sua . et magicis artibus ait occu| patam . ut dicat paretione suis eam trpitu, suis eam tribunalibus quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, deinde terroribus nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq prefectus tã¬
tam in puella constantiã.
parentes eius alloquitur
Et quia erant nobiles
et uim eis inferre non po¬
terat: titulum eis xpristi¬
anitatis opposuit. Sequẽ¬
ti uero die agnẽ sibi pre¬
sentari precepit. et iterũ¬
atq iterum repetens: re¬
plicare cepit de iuuenis
amore sermonem. Cũq
omnis sermo eius casso
labore deficeret: sisti eaz¬
iterum suis tribunalib
iussit. Cui et dixit. Super¬
stitio xp̃ianorũ: de quoꝵ
te magicis artibus iactaᷤᷤ
nisi a te fuerit segregata:
non poteris insaniã depo¬
nere pectoris: neq equis¬
simis consiliis prebere cõ¬
sensum. Unde te iam ad
uenerandam deã uestã pro¬
perare necesse est.ut si per¬
seuerantia uirginitatis
placet : eius die noctuq
sacrificiis uenerandis insi¬
stas. Re Iam corpus eius

Expanded text:
ius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit. Sequente autem die Agnem sibi praesentari jubet: et iterum iterumque repetens, replicare coepit de juvenis amore sermonem. 5. Cumque omnes sermones ejus casso labore deficerent, sisti eam suis tribunalibus jussit, cui et dixit: Superstitio christianorum, de quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris insaniam abjicere pectoris, neque aequissimis consiliis praebere consensum. Unde te ad venerabilem deam Vestam properare necesse est, et si perseverantia virginitatis placet, ejus die nocteque sacrificiis reverendis insis
Abbreviated transcription (Latin):
xhortor o filie¬
estote prudẽtes
sicut serpentes:
et simplices sicut colũbe:
ut ex prudentia perfecte
intelligentie: anulum
fidei uestre ⁊ margaritã
pro qua omnia reliqui¬
stis integram ĩuiolatã¬
q seruetis: ne dotem si¬
mul et arram spiritus
sancti quod absit perda¬
tis. Diligentius itaq
procurate: si quo modo
simplicitas colũbe que
fuit in maria: illesa ĩui
quasi in eius laude: ue¬
ni inquit columba mea.
ĩmaculata mea: iam em̃
hyems transiit. ymber
abiit et recessit. Ac de
datio interpretatur. E
et dealbata: niue candidi¬
or spiritussancti muneri¬
bus: simplicitatem colũ¬
be in omnibus represen¬
tans. Quoniam quic¬
quid in ea gestum est:
citas. totum ueritas et
gratia fuit: totũ miseri¬
cordia: ueritas ⁊ iustitia
que de celo prospexit. Et
ideo ĩmaculata quia in
nullo corrupta. Circun¬
dedit enĩ uixũ in uterosi¬
cut iheremias sanctus te¬
statur: et non aliũde ac¬
cepit. Faciet inquit dñs
nouum super terrã: mu

Expanded text:
opter, o filiaeestote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae : ut ex prudentia perfectae intelligentiae, annulum fidei vestrae, et margaritam, pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servitis: ne dotem simul et arrham Spiritus sancti quod absit perdatis. Diligentius itaque procurate, si quomodo simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviquasi in laudem ejus: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea: Jam enim hiems transiit, imber abiit, et recessit . Ac deidatio interpretatur. Eret dealbata nive candidior Spiritus Sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans: quoniam quidquid in ea gestum est, citas, totum veritas et gratia fuit, totum misericordia, et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit enim virum in utero, sicut Hieremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur quod natu¬
ra non habuit: u¬
sus nesciuit: ignorauit
ratio: mens non capit
humana: pauet celum
stupet terra: creatura õis
etiam celestis miratur:
hoc totum est quod per
gabrielem marie diuini¬
tus nuntiatur et ꝑ xp̃m
adimpletur. Quã de cau¬
sa de tali tantaqz loqͥ me
indignũ fateor. Sed et
puto ꝙ nemo sit qui p̾¬
sumat nisi qui quanta
sint que panduntur pe¬
nitus ignorat. Tamen
et si adhec nemo ydoneꝰ
ĩuenitur: uotis omnib
cessare non debet quilib
etiam peccator a laudib:
ꝙͣuis explere nequeat qd
sentit. Unde sermo di¬
uinus cũ de peccatore a¬
geret in psalmis: sacrifi¬
re dei. Ac si patenter di¬
catur. Ilic iter ẽ laudis
ad eternam laudem sine
fine mansu ram: sed ne¬
mo apprehendet illud :
nisi ego premõstrauero.

Expanded text:
gitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non capit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur: hoc totum est, quod per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa de tali tantaque loqui, me indignum fateor: sed et puto quod nemo sit qui praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penituetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrifire Dei . Ac si patenter dicat: illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero.
Abbreviated transcription (Latin):
Rigenda Lectio.¬
uerba sancti euangelii que
modo in nostris auribus
sonuerunt : etiam mente
capere ut cũq possimus.
Non turbetur cor uestrũ.
Creditis in deũ: ⁊ in me
credite.Ne mortẽ tanꝙͣ
homines timerẽt: et ideo
turbarentur: consolatur
eos: etiam deum se esse
contestans. Creditis ĩ¬
quit in deum: et ĩ me
credite. Consequẽs est
enim ut si in deum credi¬
tis: et in me crede̾ debea¬
tis. Quod nõ esset con¬
sequens si xpũs non es¬
set deus. Creditis ĩquit¬
in deum: et in eũ credite:
cui natura est non rapi
na esse equalem deo. Se¬
metip̃m enim exĩaniuit:
non tamen formam dei
amittens: sed formam
serui accipiens. Mortẽ
metuitis huic forme
serui : non turbetur cor
uestrũ suscitabit illam

Expanded text:
rigenda est nobverba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homturbarentur, consolatur eos, etiam Deum se esse contestans. Creditis, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim, ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis, quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Creditis in Deum, et in eum credite cui natna, esse aequalem Deo: semetipsum enim exinanivit; non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens . Mortem metuitis huic formae servi; non turbetur cor vestrum, suscitabit illam
Abbreviated transcription (Latin):
tyris bonifaciicir¬
cuibant ubiq querentes
eum: et non inueniẽtes
adinuicem dicebant. Ille
modo in adulterio autĩ
taberna positus epulatur
Cum hec ergo inter se col¬
loquerentur : cõtigit ut
obuiaret eis unus de co¬
mentariensibus. Quem
interrogant. Bidisti ali¬
quem uirũ peregrinum

Expanded text:
tyris Bonifacii circuibant ubique requirentes eum, et non invenientes, ad invicem dicebant: Ille modo in adulterio, aut in taberna positus epulatur. Cum ergo inter se colloquerentur, contigit ut obviaret eis unus de commentariensibus, quem interrogaverunt: Vidisti aliquem virum peregrinum
Abbreviated transcription (Latin):
mina. euota sanctoꝵ
fides: inuicta spes creden¬
tiũ: perfecta xp̃i charitaᷤ.
mundi triumphat prin¬
cipe. An hiis paterna
gloria: in hiis uolũtas
spiritus : exultat in hiis
filius: celum replet᷑ gau¬
o. Le mũc redẽptor
quesumus: ut ipsorum
consortio: iungas precã¬
tes seruulos: in sempiter¬
na secula. Amẽ. Añ. noc¬

Expanded text:
ia. Devota sanctorum fides, Invicta spes credentium; Perfecta Christi charitas, Mundi triumphat principem. In his Paterna gloria, In his voluntas Filii, Exsultat in his Spiritus, Coelum repletur gaus. Te nunc, Redemptor, quaesumus, Ut ipsorum consortio Jungas precantes servulos, In sempiterna saecula. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
mus gloriam laudi eius
ꝙ̃ laudant omnes gẽtes:
qui ministros suos ⁊ lau¬
dat et laudabiles fecit.
Ip̾e est cui assistunt ange¬
li ad audiendũ uocẽ ser¬
monũ eius: qui stellas
uocat. et dicunt assumus.¬

Expanded text:
mus gloriam laudis ejus , quem laudant omnes gentes, qui ministros suos et laudat et laudabiles facit. Ipse est, cui assistunt angeli ad audiendam vocem sermonum ejus ; qui stellas vocat, et dicunt: Adsumus
Abbreviated transcription (Latin):
Uem protinus be¬
atus presbiter cũ
uxore mariana nomine
et familia promiscui sexꝰ
numero quinquaginta
et tres et eo amplius bap¬
tizauit. Quod factũ au¬
diens iulianus: plenus
ira dampnauit inscripti¬
ombus sanctũ presbite¬
rũ ianuariũ: sanctũ uero
gordianũ sumiliter damp¬
natum in custodia publi¬
ca posuit: atq cuidã cle¬
mentiano quẽ uicarium
loco eius dederat tradidit.
Porro uxorem eius ad
aquas saluias manere

Expanded text:
uem protinus beatus presbyter, cum uxore Marina nomine, et familia promiscui sexus numero quinquaginta et tres, et eo amplius, baptizavit. Quod factum audiens Julianus, plenus ira, damnavit inscriptionibus sanctum presbyterum Januarium; sanctum vero Gordianum similiter damnatum in custodia publica posuit; atque cuidam Clementiano, quem vicarium ejus loco dederat, tradidit. Uxorem porro ejus ad Aquas Salvias al. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Asythia metropo¬
li phrigie salutarie:
passio sancti mẽne
martyris. Qui persecuti¬
one dyocletiam et maxi¬
miani. cũ esset miles no¬
bili genere: et ex egyptio¬
rũ prouintia ortus: ab¬
renũtians terrene militie
primũ celesti regi secreta
conuersatione ĩ heremo
militauit. Deinde ĩ nata¬
liciis prefatorũ impera¬
torũ procedens ad publi¬
cũ ac se xp̃ianũ libera uo¬
ditus est pirro duci tor¬
quendus. Qui iussit eũ
in carcerem recludi : quã¬
diu imperatorũ natalici¬
a celebrarentur. Lectio.iĩ.¬

Expanded text:
ythia, metropoli Phrygiae Salutariae, passio sancti Mennae martyris: qui persecutione Diocletiani et Maximiani, cum esset miles nobili genere, ex Aegyptiorum provincia ortus, abrenuntians terrenae militiae, primum coelesti Regi secreta conversatione in eremo militavit. Deinde natalitiis praefatorum imperatorum procedens ad publicum, ac se Christianum libera coditus est Pyrrho duci torquendus; qui jussit eum in carcerem includi, quandiu imperatorum natalitia celebrarentur. Peracta i
Abbreviated transcription (Latin):
pena: ubi pura comes ẽ
conscientia. Post hec fa¬
bignus cum uerissime iu¬
uenis sanctissimus xp̃m
confiteretur: iussit ante
pedes eius carbones arde¬
tes effundi dicens ad eũ
Elige tibi unũ de duob.
Aut thura in istis carbo¬
nbus adiice : aut pedib
super eos nudis incede

Expanded text:
ppconscientia. Post haec Fabianus, cum verissime juvenis sanctissimus Christum confiteretur, jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi, dicens ad eum: Elige tibi unum de duobus: aut thura in istis carbonibus adjice, aut pedibus super eos nudis incede.
Abbreviated transcription (Latin):
Ste quem uides
illustrissime uir ma¬
litie sue curis exestuans:
ad nichil aliud xp̃iams ẽ
iunctus : nisi ut cogitaret
modo aliis se fi delissimũ
mentiretur. Reprehende¬
bam tamen in eo cyclope¬
am edacitatem: einersu
umo putorem ⁊ sepultã
diuim nominis sanctita
tem. Ebrius patiebatur
sitim: esuriem uomens.
Hec ut xp̃ianus: sed ut
antonianus quondam
ille cõuiua. manducabat.
bibebat. uomebat. Et nũc
xpristianos arguit: xp̃i¬
anos accusat. In nos mit¬
tem iudicem ĩncitat: gla¬
dium nolenti iudici por¬
rigit: et demoniis cerui¬
ces nostras inclinemus
hortatur. Uidemus uo¬
tũ tuũ: uidemus cruẽta
consilia: et scelerata arte
uerborũ uenena tui pecto¬
Ccingere nunc o
et ipsius iudicis uoce. Ap¬
plica eculeos: appẽde xp̃i¬
anos: danna. percute. in
si exiliũ minaris: hoc phi¬
losophantibus totus est
mundus. Si supplicĩ:
euadimus mũdi carcerẽ.
Si ignes: maiora horũ
in cupiditatibus uĩcimꝰ.
Discerne qui cquid libet
Omnis nobis uilis est

Expanded text:
ste, quem vides, illustrissime vir, malitiae suae curis exaestuans ad nihil aliud Christianis est junctus, nisi ut cogitaret ; quomodo aliis se fidelissimum mentiretur. Reprehendebam tamen in eo Cyclopeam edacitatem, et mersum vino pudorem, et sepultam divini nominis santem. Ebrius patiebatur sitim, et esuriem vomens, nec ut Christianus, sed ut Antonianus quondam ille conviva, manducabat, bibebat, vomebat; et nunc Christianos arguit, Christianos accusat; in nos mitem judicem incitat, gladium nolenti judici porrigit, et ut daemoniis cervices nostras inclinemus hortatur. Videmus votum tuum, videmus cruenta consilia, et scelerata arte verborum venena tui pectoccingere nunc, o et ipsius judicis vocem; applica aculeos, suspende Christianos, damna, percute, incSi exsilium minaris, hoc philosophantibus totus est mundus; si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora horum in cupiditatibus vincimus. Decerne quidquid libet, omnis nobis vilis est
Abbreviated transcription (Latin):
Dhãnes apostolus
quem ihus ama¬
uit plurimũ filiꝰ
zebedei et frater iacobi apo¬
stoli. quem herodes post
passionem domini decol¬
lauerat: nouissimus om¬
niũ scripsit euangelium.
rogatus ab asie episcopis
aduersus cherintũ aliosq
hereticos: et maxime tunc¬
contra ebionicũ dogmad
surgens: qui asserunt ꝓpri¬
stum ante mariam non
fuisse. Unde etiam com¬
pulsus est diuinam eius
natiuitatẽ edicere¬
Ed et aliã causã

Expanded text:
annes apostolus, quem Iesus amavit plurimum, filius Zebedei et frater Iacobistoli , quem Herodes post passionem Domini docellavit , novissimus omnium scripsit Evangelium, rogatus ab Asiae episcopis, adversus Cerinthum, aliosque haereticos, et maxime tunc Ebionitarum dogma consurgens, qui asserunt Christum ante Mariam non fuisse. Unde et compulsus est divinam ejus nativitatem edicered et aliam causa
Abbreviated transcription (Latin):
mathei marci et luce uo¬
lumina: probauerit qui¬
dem textum hystorie: et
uera eos dixisse firmaue¬
rit ⁊ sed uinus tantũ am
ĩ quo et passus est. post
carcerem iohãnis bysto¬
riam teruisse
Retermisso itaq
anno: cuius acta
a tribus exposita fuerãt
superioris temporis: an¬
teꝙͣ iohannes clauderet᷑
in carcerem gesta narra¬
uit: sicut manifestũ esse
poterit hiis qui diligen¬
ter quatuor euangelioꝵ
uolumina legerint. Que
Cripsit autem et

Expanded text:
Matthaei, Marci, et Lucae volumina, probaverit quidem textum historiae, et vera eos dixisse firmaverit, sed unius tantum anni, in quo et passus est Christus, et post carcerem Joannis, historiam tenuisse. Praetermisso itaque anno, cujus acta a tribus exposita fuerant, superioris temporis, antequam Joannes clauderetur in carcerem, gesta narravit. Sicut manifestum esse poterit his, qui diligenter quatuor Evangeliorum volumina legerint; quaeIpse autem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo signis dñs
glorificans sanctũ suũ:
ad coronam martyrii ꝓ¬
a quadratiano augusta¬
li: simul et cũ co hylari
dolis sacrificare. Cui fi¬
deliter reluctanti iussit
quadratianus eius os
lapidibus contundi. hy¬
larianũ ergo monachũ
in conspectu eius tã diu
fustibus cedi: donec spi¬
ritum emitteret. deinde be¬
atũ donatũ in custodia
recludi. Ubi cũ ĩnumera
miracula dñs per seruũ
suũ operaretur: misit qua¬
dratianus qui cum gla¬
dio percuteret septimo
idus augusti. Cuiꝰ cor¬
pus xp̃iani iuxta ciuita.¬
tem cum ueneratione se¬
pelierunt. Martyris uero
hylariani ossa: in hostia

Expanded text:
ergo signis Dominus glorificans sanctum suum, ad coronam martyrii pa Quadratiano Augustali, simul et cum eo vir dolis sacrificare. Cui fideliter reluctanti, jussit Quadratianus ejus os lapidibus contundi, Hilarinum vero monachum in conspectu ipsius tandiu fustibus caedi donec spiritum emitteret; deinde beatum Donatum in custodia recludi. Ubi cum innumera miracula Dominus per servum suum operaretur, misit Quadratianus, et gladio percussit septimo Idus Augusti. Cujus corpus Christiani juxta civitatem cum veneratione sepeliverunt, martyris vero Hilarini
Abbreviated transcription (Latin):
enim nobis ꝑ hoc
mare magnũ ⁊ spaciosũr.
in quo reptilia quorum
non est mimerus. aĩalia
pusilla et magna: id est
pensato nobiscũ agone
luctantur. In huius ita¬
tibus nobis: ualde ꝑtimes¬
cendum est: ne nauẽ no¬
stram aut procella tem¬
pestatis abripiat: aut
fluctus absorbeat: aut ĩ
cternam predam pyrra¬
ta crudelis abducat. Ad¬
uersus ergo hec multifor¬
mia secusi mala: castiga¬
tis et castis actibus resi¬

Expanded text:
enim nobis per hoc mare magnum et spatiosum, in quo sunt reptilia quorum non est numerus, animalia pusilla et magna, id est,pensato nobiscum agone luctantur. In hujus ita nobis valde pertimescendum est, ne navim nostram aut procella tempestatis abripiat, aut fluctus absorbeat, aut in aeternam praedam pirata crudelis abducat. Adversus haec ergo multiformia saeculi mala, castigatis et castis actibus resi
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex causa uti¬
lius est: homiuũ magis
memorie laudem dare ꝙ
uite. ut illo potissimum
tempore merita sanctita¬
tis extollas: quado nec
laudantem adulatio no¬
cet: nec laudatũ tẽptet
clatio. Lauda ergo post
periculũ : predica securũ.
Lauda nauigantis feli¬
citatem: sed cum perue¬
nerit ad portũ. Lauda
ducis uirtutem: sed cum
perductus est ad triũphũ.
Quis autem uiuens tu¬
te possit ac sine trepidati¬
one laudari: qui ⁊ de pre¬
terito meminit se habere
quod doleat. et de futuro
uidet sibi superesse quod
timeat. Quis uero ĩ hoc
corpusculo positus: debe¬
at sibi quicꝙͣ uendicare
de meritis : quorum iter
festatio: uelut latronum
obsidet multitudo: Quib
per ommnes uias supplan¬
tatores inuisi: animarũ
laqueos tendunt : innu¬
merabiliũ mortibus ex¬
pauescendos. R. Iurauit¬

Expanded text:
enim ex causa, utilius est hominum magis memoriae laudem dare quam vitae, ut illo potissimum tempore, merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio nocet, nec laudatum tentet elatio. Lauda ergo post periculum, praedica securum. Lauda non navigantis felicitatem; sed cum pervenerit ad portum. Lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem vivens tuto possit, ac sine trepidatione laudari, qui et de praeterito meminit se habere quod deleat, et de futuro videt sibi superesse quod timeat? Quis vero hominum in hoc corpusculo positus, debeat sibi quidquam vendicare de meritis, quorum iter festatio vel latronum obsidet multitudo, quibus per omnes vias supplantatores inuisi animarum, laqueos tendunt innumerabilium mortium expauescendos? Nauigant
Abbreviated transcription (Latin):
Tenim quia casti¬
tatis pollebat ui¬
gore: quia abstinẽcie glo¬
riabatur angustiis: quia
blandimentis erat predi¬
tus lenitatis : omnium
ciuiũ in deũ prouocauit
affectum. Quia pontifi¬
cis administratione ful¬
gebat: plures e discipulis
reliquit sui sacerdotii suc¬
cessores. Bñ aũt ⁊ cõgrue¬
in hac die quam nobis
ius ad paradisũ trãsitus
exultabilem reddit: presẽ¬
tis psalmi uersiculum de¬
cantauimus. In meno¬
ria eterna erit iustus. di
gne in memoriam uerti¬
tur hominũ: qui ad gau¬
dium transit angelorũ:
qui iam gratiam xp̃i cla¬
rificatus inuenit. quia
mundi gloriam nõ que¬
dicit sermo diuinus. Re
laudaueris hominem in
uita sua. Tanꝙͣ si dice̾t.
Lauda post uitã magni¬
fica post consũmationẽ.

Expanded text:
tenim, quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angblandimentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et coin hac die quam nobis is ad paradisum transitus exultabilem reddit, præsentis Psalmi versiculū decantauimus. In memoria æterna erit iustus. Digne enim in memoriam vertitur hominum, qui ad gaudium transiit Angelorum. Qui iam gratiā Christi clarificatus inuenit, quia mundi gloriam non quæcit sermo diuinus, Ne laudaueris hominem in vita sua. Tamquam si diceret. Lauda post vitam, magnifica post consummationem.
Abbreviated transcription (Latin):
D sancti ac beatis
aliquid decerpsisse ẽ. Cũ
siquidem uirtutum eius
gratia non sermonibus
exponenda sit: sed operi¬
bus comprobanda. Cũ
enim dicat scriptura diui¬
na: gloria patris est filius
sapiens: quante huius
sunt glorie: qui tantorũ
filiorum sapientia et de¬
uotione letatur. In xp̃o
enim ihũ : per euãgeliũ
ip̃e nos genuit. Quit qͥd
ergo in hac sancta plebe
potest esse uirtutis ⁊ gra

Expanded text:
d sancti ac beatisse aliquid, decerpsisse est; siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda est, sed operibus comprobanda; cum enim dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens , quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatur? In Christo enim Jesu per Evangelium ipse nos genuit. Quidquid ergo in hac sancta plebe potest esse virtutum et gra
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiuit eum et cõstituit
eum in pace. pͥs. Cũ inuo¬
carem. añ: Letentur om̃s
qui sperant in teꝰ qͣuoniam
tu benedixisti iusto. scuto
bone uoluntatis tue coro¬
nasti eum. Ps. Uerba mea.
anͣ. Domine dñs noster ꝙͣ
admirabile est nomen tuu̾
ĩ uniu̾sa t̾ra qr głia ⁊ honore

Expanded text:
it eum et constituit eum in pace. Psal. Cum invocarem. Ant. Laetentur omnes qui sperant in te, Domine, quoniam tu benedixisti Justo. Scuto bonae voluntatis coronasti eum. Psal. Verba mea. Ant. Domine Dominus noster, quam admirabile est nomen tuum in universa terra! Quia gloria et honor
Abbreviated transcription (Latin):
annorum quin decĩ. cap¬
tus et cathenatus sacramẽ¬
tis militaribus ĩplicatus
est: uno tantũ seruo co¬
mite contentus: cui tamẽ
uersa uice dñs seruiebat:
a deo ut plerũq calciamẽ¬
ta ei ip̃e detraheret : et ipse
detergeret : cibum simul
caperent. hic sepius mini¬
dñs post apostolos tantam
gratiam conferre dignatus
est. Ut in uirtute trinitatis
deifice mereretur fieri triũ
mortuorum suscitator ma¬
gnificus. u̾. Sancte trimi.¬
tatis fidem martinus cõfes¬
sus est. ut in. Lectio scdã.

Expanded text:
annorum quindecim, capannorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret, cibum una caperent, hic tamen saepius miniDominus post apostolos tantam gratiam conferre dignatus est, ut in virtute Trinitatis Deificae mereretur fieri trium mortuorum suscitator magnificus. Vers. Sanctae Trinitatis fidem Martinus confessus est. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ seculi dignitatẽ
non infimis gentilibus
tamen. Pater eius miles
primũ : post tribuꝰ militũ
fuit. Ip̃e armatam militiã
in adolescentia secutus: in¬
ter scalares alas sub rege
constantino: deinde sb̃ iu¬
liano cesare militauit. Nõ
tamen sponte: quia a pri¬
mis fere annis diuinam
potius seruitutem sacra il¬
lustris pueri spirauit ĩfan¬
tia. Nam cum esset ãnoꝵ
decem inuitis parentibus
ad ecclesiam confugit: se¬
q cathecuminũ fieri pos¬
tulauit. iox mixũ ĩ mo¬
dum totus in dei opere cõ¬
uersus: cũ esset annorum
duodecim. heremũ concu¬
piuit. Fecissetq uotis sa¬
tis: si etatis infirmitas
Animus tamen eius aut
circa monasteria : aut cir¬
ca ecclesiam semper inten¬
tus: meditabatur adhuc
in etate puerili: quod po¬
stea deuotus ĩpleuit. Sed
cum edictum esset a regibꝰ
ut ueteranorũ filii ad mi¬
litiam scrib̾entur: prodẽte
patre qui felicibus eius ac¬
tibus inuidebat cũ esset

Expanded text:
secundum saeculi dignitatem secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset