comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid egoe Et certe nouterant
undecim apłi qui nihil tale contra
dñm cogitarent. sed plus credunt
magistro quam sibi. & tinentes
fragilitatem suam. tristes in terro¬¬
gant de peccato. cuius conscientiã
non habebant. Qui ait illis.
Unus ex duodecim qui intingit meci
manũ in catino. Omira dñi poten.¬
tia. Primum dixerat unus ex uobis
me tradet. perseuerat proditor
in malo. manifestius arguit. &¬
tamen nomen proprie desigitar
Iudas exteris contristatis & retra¬
hettibus manũ & interdicentib
cẏbos ori suo. temeritate & inpu.
manum oum magistro mittit incatino.
ut audatia bonam conserentiã mren¬
ractuis Eto filius quidem hominis
udi sicuto scriptu est de illo. Ule
uttͥ homini illi. ꝑ quem filius ho.¬
minis tracdetur. Nec primo nec
sđo correptus aproditione trahit
pedem. sed patientia dñi nutrit
inpͥudentiam suam. & thesaurizat
sibi iram indie trȩ. Pęnã prȩdicit.
ut quem pudor non uictrat. cor¬

Expanded text:
quid ego? Et certe noverant quid ego? Et certe noverant undecim apostoli, quod nihil tale contra Dominum cogitarent, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam tristes interrogabant de peccato, cujus conscientiam non habebant. Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum manum in catino. O mira Domini potentia! primum dixerat: Unus ex vobis me tradet, perseverat proditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat. Judas, caeteris contristatis et retrahentibus manum, et interdicentibus cibos ori suo, temeritate et impudmanum cum magistro mittit in catinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Et Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de eo. Vae autem homini illi, per quem Filius hominis tradetur. Nec primo, nec secundo correptus a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae. Poenam praedicit, ut quem pudor non vicerat, cor
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quid aliud in agno quam
pecus intellexerit: Iste ni
mirum in imis pascha facit.
qui maiestatem spiritus in utrbis
dĩ comprȩbendete nec dum
didicit. At qui aquȩ baiuilam
hoc est gr̃ȩ prȩconem indomun
eccłȩ futrit consecitus. hic per
sp̃m in lustrantem suꝑficre liter
transcendendo in alto mritas
solatio xp̃o refectionem ptęparar
quia cuncta uel paschȩ sacranta
irel extera legis decreta eius qe
sacramenta cognoscit. Uespere
autem facto uenit cum duodeci.
& discumbentibus ers & manducan
tibus. ait ihc. quia unus ex uobis
me trad&. qui manducat mecu
Qui de passione sua prędixerat os
de proditore prȩdicit. dans locũ
prntentiȩ. ut cum intellexiss&e
setri cogitatiorres suas & occulta
consilia pęnateret eũ facti sui &
tamen non designat specialiter.
ire mani feste co argutus impu¬
dentior ficto. Mittt crimen in
numero. ut agat conscius peui¬
tentiam. At illi cȩperunt contis¬
tari. & dicere ei singillatim. Nu.¬

Expanded text:
rit, quid aliud magnum quam rit, quid aliud magnum quam pecus intelmirum minus pascha facit: quia majestatem spiritus in verbis Dei comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem, in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per spiritum illustrantem superficiem litterae transcendendo in alto mentis solario Christo refectionem praeparat, quia cuncta vel paschae sacramenta, vel caetera legis decreta, ejus esse sacramenta cognoscit. Vespere autem facto, venit cum duodecim. Et discumbentibus eis, bis quia unus ex vobis me tradet, qui manducat mecum. Qui de passione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas et occulta consilia, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam. At illi coeperunt contristari, et dicere ei singulatim: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
inundo ministranda. unde aiunt.
Habemus aut̃ thesartrũ istum in
uasis fictilibus. Parant ergo pascha
discipuli. ubi aquȩ infertur lague¬
na. ut adesse tempus insinuent.
quo cultoribus utris paschȩ typi¬
cus delimine ac postibus etuor
offeratur. & ad tollenda mundi
crimina uiui fici fontis baptisra
compleretur. Sequinini cum.
& quocumq introierit dicite
dño domus quia magister dicit.
Ubi est diuersoriũ & refectio mea:
Ubi pascha cum discipulis meis
manducem: Consulte siue
aquȩ baiuli. seu dñi domus sunt
prȩtermissa uocabula. ut om̃ib
uerũ pascha cęlebrate uolentib
hoc est xp̃i sacramentis imbui.
eumq sui mentis hospitio susci¬
pere quȩrentibus. facuiltas danda
signetur. Et ipse uobis demon-¬
strabit cęnacrilum grãde stratu.
& ibi parate. Cięnaculum mag-¬
num lex spiritalis est quȩ de ati-¬
gustus litterȩ egrediens. in subli¬
mi loco recipitur. Nam qui ad¬
huc occidentẽ litteram seruaue-¬

Expanded text:
mundo ministranda. Unde aiunt: mundo ministranda. Unde aiunt: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus . Parant ergo pascha discipuli, ubi aquae infertur lagna, ut adesse tempus insinuent, quo cultoribus veris paschae typicus de limine ac postibus cruor offeratur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma compleretur. « Sequimini eum, et quocunque introierit, dicite domino domus, quia magister dicit: Ubi est diversorium, ubi est refectio mea, ubi pascha cum discipulis meis manducem? » Consulte sive aquae bajuli, seu domini domus sunt praetermissa vocabula. ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, hoc est, Christi sacramentis imbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quaerentibus facultas danda signetur. « Et ipse vobis demonstrabit coenaculum grandem stratum, et ibi parate nobis. » Coenaculum magnum lex spiritualis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servave
Abbreviated transcription (Latin):
lant. quando fermento ab recto
immolate. id est agnu̾ occidere
solebant aduesperam. Qđ exponesᷤ
apłs ait. Eit eni pascha nr̃m im-¬
molatus est xp̾e. Qui licoe die
sequenti. hoc est quinta decima
sit luna crucifixus. hac tamen
nocte qua agnus immolabatut
& carnis sanguiisq suis discipu-¬
lis tradidit mysteria cęlebranda
& aiudeis tentus ac ligatus ipsiuꝰ
immolationis. hoc est passionis
suȩ sacrauit exordium. Eit mit.¬
tit duos ex discipulis suis. & dicit
cis. Ite in ciuitatem. & occurret
uobis homo laguena aquȩ baiu-¬
lans. Indicium quidem presci-¬
entie diuinitatis est quod cum
discrpulis loquens. quid alibi fu¬¬
tirrum sit nouit. Pulchre autꝰ
paraturis pascha discrpulis.
gelistam amphoram aquȩ baui-¬
lans occutrit. tit ostendatur huiꝰ
paschale mysterium ꝓ oblatione
ꝑfecta mundi totius esse cebebran-¬
dum. Aqua quippe lauachrũ
grȩ. laguena fragilitatẽ designat:
corum. ꝑ quos eadem erat gratia

Expanded text:
lat, quando, fermento abjecto, lat, quando, fermento abjecto, pascha immolare, id est, agnum occidere solebant ad vesperam . Quod exponens Apostolus, ait: Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet die sequenti, hoc est quintadecima sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque sui discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est passionis suae sacravit exordium. Et mittit duos ex discipulis suis et dicit eis: Ite in civitatem vobis homo lagenam aquae bajulans. Indicium quidem praesciae divinitatis est, quia cum discipulis loquens, quid alibi futurum sit, novit. Pulchre autem paraturis pascha discipulis, gelistam , amphoram aquae bajulans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, lagena fragilitatem designat eorum per quos eadem erat gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ci pecimiam se daturos. Et quae¬
rebat. quomodo illũ oportune
tracderoꝵ. Multi hodie iudȩ sce¬
lus qͦđ dñm ac magisttũ dm̃q suũ
pecunia uendiderit. uelut in ma
ne & nefatrũ exhortent. nec tam
cauent. Nani cu ꝓmunerib falsũ
contra qutemliboe testimonium
dicunt: profecto quia ueritatẽ pro
pecunia negant. dm̃ pecunia uen¬¬
dunt. Ipse eni dixit. Eigo sumue.¬
ritas. Qu̾ socretatem fraternitatis
aliqua discordię peste comaculant.
dm̃ ptodunt quia ds caritas est.
Qui ergo caritatis & ueritatis ira
sꝑnunt. dm̃ utiq qui est caritas
&o ueritas produnt. maxime cũ
non infirmitate uel ignorantia
peccant: sed insimilitudinem
iudȩ quęrunt oportun itatem
qualiter arbitris absentib mdacio
ueritatem uirtutẽ criminre mu¬
tent. Et primo die azimorum
quando pascha immolabant. diet
ei diserpuli. Quo uis eamus. &
paromus tibi comedere pascha.
Primum diem arimorũ quartum
decimum primi mensis appel¬

Expanded text:
ei pecuniam se daturos. Et quaeei pecuniam se daturos. Et quaerebat quomodo illum opportune traderet. Multi hodie Judae scelus quod Dominum ac magistrum Deumque suum pecuniane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto quia veritatem pro pecunia negant, Dominum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societate fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est . Qui ergo charitatis et veritatis jussa spernunt, Deum utique qui est charitas et veritas, produnt, maxime cum non infirmitate vel ignorantia peccant, sed in similitudinem Judae quaerunt opportunitatem, qualiter arbitris absentibus mendacio veritatem, virtutem crimine mutent. Et primo die Azymorum, quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et paremus tibi comedere pascha? Primum diem Azymorum, quartum decimum primi mensis appel
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum ad pilatum. sed & iam ad
htrodem ductus est: ut uterq dño
inluderet. Et cerne sollicitudinẽ
sacerdotum in malo tota nocte iu¬
gilauerunt. ut homicidiũ facerent.
& uinctum tradiderunt pilato.
Babebant ctii hunc morem ut que
ad iudicassent morti. ligatum iudici
tradtrent. At tamen notandũ quod
non tunc primũ ligauerunt eũ.
sed mox com prebensum nocte in¬
horto ut iohannes declatat ligaue¬
runt. & sic adduxerunt eum ad
annam primũ. Ett iuterrogauitt
cum pilatus. Tues tex iudxorum e¬
ilato nihil altud criminis in ter-¬
rogante. nisi utrũ rex iudgorum
sit atguuntur impictatis fidei.
quod ne falso quidem inuetrire
potuerint. quod obicerint saluatori.
It ille respondens. ait illi. Tu dicis.
Sic respondit ut & uerã diceret.
& sermo erus calũpnię ñ pateret.
Et adtende quod pilato qui iuitos
ferebat sententiam aliqua in parte
responderit. sacerdotibris autem
& principibus tespondere noluerit.
indignosq suo sermone iudicauerit.

Expanded text:
Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum: in malo tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen notandum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehorto, ut Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam primum. Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante, nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At ille respondens, ait illi: Tu dicis. Sic respondit, ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque suo sermone judicarit.
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum. Et uidebitis filium ho¬
minis adextris fedenteꝰ urrtuti
& urniente᷑ in nubibrs cęli. Si
ergo tibi in xpͥo oiudeȩ. pagane.
& heretice. contẽptus infirmitas
& crux contumelia est: tude quia
ꝑhȩc filius hominis ad dexteram
patris sessurus. & expartu uirginis
homo natus. in sua cum cęli nubib
est marestate uenturus. Unde &
apłs cum crucis abiecta descripsifsa
dicens. qui humiliauit sem& ipsum
factus obediens usq: ad morte. mor.¬
t̾em autẽ crucis. ad runxit atq ait
Propter quod & ds̃ illum ex altaut

Expanded text:
Ego sum. » « Et videbitis Filium hoEgo sum. » « Et videbitis Filium hominis a dextris sedentem virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli. » Si ergo tibi in Christo, o Judaee, pagane et haeretice, contemptus, infirmitas et crux contumelia est, vide quia per haec Filius hominis ad dexteram Dei Patris sessurus, et ex partu virginis homo natus, in sua cum coeli nubibus est majestate venturus. Unde et Apostolus, cum crucis objecta descripsisset, dicens : « Qui humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, » adjunxit atque ait: « Propte
Abbreviated transcription (Latin):
& sprrans temꝑlũ dixetat. & ego
intriduo suscitabo ilbud. Aliud
est aedificare. aliud suscitare.
tibi obiciuntur abhis: Ille aut̃
tacebat. & nihil tespondit. Ira
preceps & in patiens. non inueni.¬
ens calumpiuę locum. excutit de
solio pontificem. ut insaniam
mentis motu corpotis demonstrare.
Quanto ih̃e tacebat ad indignos
responsione sua falsos testes &
sacerdotes impios. tantomagis
pontifex furore superatus eum
ad respondtudum proriocat. ut
ex qualiba occasione sermonis.
locum inureniat accusandi. nihil¬¬
ominus iħs tacoe. Screbat erum.
quasi ds. quicquid tespondissos
torquendum ad calumpriam.
Rursum summus sacerdos. in teri¬
rogabat cum & dicit ei. Tu es
yͣpe filius di benedicti: Iħe aut
dixit illi. Ecgo sum. In matheo
scriptu est. quod in terroganti &¬
adiuranti se pontifici si ess&s xpo
responderit. tu dixisti. pro quo
mareus posuit ego fum. ut uidelu
ostender& tantũ ualtre quod ei¬

Expanded text:
t spirans templum, dixerat: Et ego t spirans templum, dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. tibi objiciuntur ab his? Ille autem tacebat, et nihil respondit. » Ira praeceps et impatiens, non inveniens calumniae locum, excutit de solio pontificem, ut insaniam mentis motu corporis demonstraret. Quanto Jesus tacebat ad indignos responsione sua, falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex furore superatus, eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi, nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim, quasi Deus, quidquid respondisset, torquendum ad calumniam. Rursum summus sacerdos interrogat eum, et dicit ei: « Tu es Christus Filius Dei benedicti? Jesus autem dixit illi: Ego sum: » In Matthaeo scriptum est, quod interroganti et juranti se pontifici, si esset Christus, responderit: Tu dixisti, pro quo Marcus posuit, « Ego sum, » ut videlicet ostenderet tantum valere quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm. uidit cũ discipulis suis
prunas positas & piscem super¬
positum & panem. moxq uidens
sui cordis atchana prunis inflã.¬
mauit amoris. Et quidã sur.¬
gentes. falsum testimoniũ fere¬
bant aduersum eũ dicentes.
nufactum. & per tridirũ aliud
non manu factum acclificabo.
Q uo modo falsi testes sunt si ea
dicunt. quȩ dnm dixisse legimꝰ :
Sed falsus testis est. qui non eodẽ
sensu dicta intelligit quo di¬
cuntur. Dñs eni dixetat de teplo
corporis fui. sed in ipsis uerbis ca-¬
lumpniabantur. & paucis additis
uel mutatis. quasi iustam calup¬
niam facrunt. S aluator dixerat
solauite templum hoc: isti com-¬
mutant & aiunt. ego dissoluam
templum hoc manufactum. uos
inquit soluite non ego quia inli-¬¬
citum est ut ipsi nobis inferamus
mortẽ. Deinde illi uertunt &
ꝑtrichuũ aliud non manufactum
aedificabo. ut proprie de templo
tudaico dixisse uideatur. Dñs
autꝰ ut ostenderet animal uiuu.¬

Expanded text:
ad Dominum cum condiscipulis suis, ad Dominum cum condiscipulis suis, prunas positas, et piscem superpositum et panem mox videns, sub cordis arcana prunis inflammavit amoris. Et quidam surgentes, falsum testimonium ferebant adversum eum dicentes: nufactum, et post triduum aliud non manufactum, aedificabo. » Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui, sed in ipsis verbis calumniabantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator enim dixerat: « Solvite templum hoc, » isti commutant et aiunt: « Ego dissolvam templum hoc manufactum. » Vos, inquit, solvite, non ego: quia illicitum est ut nos ipsi nobis inferamus mortem. Deinde illi vertunt: « Et per triduum aliud non manufactum aedificabo, » Judaico dixisse videatur. Dominus autem, ut ostenderet animale e
Abbreviated transcription (Latin):
enim intus in domo princrpis
sacerdotum synodus maligna ge¬
rebat. hoc ignis in atrio foris inter
frigora noctis materialiter accen¬¬
sus typice prȩmonstrabat. Qui-¬
euq ergo uitiosum noxiumq in
se extinguit incendiũ. potest dicere
cum ꝓpħã dño. Quia factus sum
sicut uter in pruma. iustificationes
tuas non sum oblitus. Inquib¬
cumq autẽ flammã caritatis tur-¬
bida uitiorũ flumina obruerint.
audiunt adño. qm habundauit
iniquitas. tefrigescit caritas mul¬¬
torum. Quo frigore torpens ad
horam apłs petrus. quasi prunis
ministrorũ cayphę cabefteri cu-¬
piebat. quia temporalis cõmodi
solatiu ꝑfidorum socretate quȩ¬
rebat. Sed non mora respectus
adno cum ignem prauorum cor-¬
pore tunc & infidelitatem corde
telinquit. ac post resurrectione
dñi scõ igne recreatus. funditus
ex cesfum trinę negationis trina
dilectionis confessione purgauit.
Tunc &eni completa illa memo¬
rabili piscium captura cũ utnair&e

Expanded text:
enim intus in domo principis enim intus in domo principis sacerdotum synodus maligna gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus, typice praemonstrabat. Quicunque ergo vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest dicere cum propheta Domino: Quia factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . In quibuscunque autem flammam charitatis turbida vitiorum flumina obruerunt, audiunt a Domino: quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus, quasi prunis ministrorum Caiphae calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium, perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino cum ignem pravorum corpore, tum infidelitatem in corde reliquit. Ac, post resurrectionem Domini, sancto igni recreatus, funditus excessum trinae negationis trina dilectionis confessione purgavit. Tunc etenim completa illa memorabili piscium captura, cum venisset
Abbreviated transcription (Latin):
quam eni negare possoe. si xp̃o prox¬
imus adhȩsissos. Ucrum inhoc max¬
ima nobis est admiratione ueneran-¬
dus. quod iħm non reliquit & iam
cum timeret. Quod eni timet na¬
turȩ est quod sequitur deuotionis.
quod negat obreptionis. qđ py̧nitas
fidei. Aliter. Quod ad passionẽ
cundem dñm alonge sequitur petrus:
significabat ȩccłam secuturã quidẽ.
hoc est imitaturã passionis. sed
longe differentis. Eccłã erum
prose patitur. & ille pro ȩccdesia.
Et sedebat cum ministris: & cabefa¬
ciebat se ad ignem. E.st dilectionis
ignis: est & cupiditatis. De hoc
dicitur. I gnem ueni mittere in
terram. & quid uolo nisi ut aideat:
De illo om̃s ad ulterantes. utlut
clibanus corda eorũ. Iste suꝑ ero¬
dentes in cȩnaculo descendens. ua-¬
nis linguis eos dm̃ laudare docuit:
ille in atrio cayphe instinctu
maligni spͣs accensus. ad negandũ
ac blasphemandum dnm noxias ꝑ.¬
sidorum linguas arinabat. Quod

Expanded text:
quam enim negare posset, si Christo proxquam enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quod Jesum non reliquit, etiam cum timeret. Quod eniturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Aliter: quod ad passionem eumdem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est imitaturam passionem Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Et sedebat cum ministris, et calefaciebat se ad ignem. Est dilectionis ignis, est et cupiditatis. De hoc dicitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat ? De illo autem: Omnes adulterantes, velut clibanus corda eorum . Iste super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis eos Deum laudare docuit. Ille in atrio Caiphae instinctu maligni spiritus accensus, ad negandum ac blasphemandum Dominum noxias perfidorum linguas armabat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ata &iam iste adolesceus. quia reiecta
sẏndone tiudus profuit ab impus.
illorũ & opus designat & animũ.
qtii ut sec uriores ab incursibus
hostiũ fiant. quicquid in hoc munde
possidere uidentur abicrunt. Ac
nudi potius dño famulari quam
adhtrendo mundi rebus matena
temptandi. atq aldo reuocandi ad¬
tersatis dare didicerunt. iuxta
&tmplum brati ioseph qui relicto
in manibus ad ultere pallio foras
oxiliuit. malens dõ nudus quam
undutus cupiditatibus mundi mere¬
ici seruire. Et adduxerunt iħm
ad sumnũ sacerdotem. Summum
saccidotem cayphan significat. ficut¬
iohannes euuangelista scribit. Etrat
pontifex anni illius. de quo consen¬
tanta testatur iosephus. quod pon¬¬
tficatum sibi absq merito digni-¬
tatis emerit. a princrpe romano.
Non est ergo mirũ. si iniquus pontifex
inique rudicat. Petrus autẽ alonge
sicutus est cum usq in atriũ summi
sacerdotis. Merito alonge sequebat᷑.
qui proximus erat negaturus. Nus¬

Expanded text:
Ita etiam iste adolescens, qui, rejecta Ita etiam iste adolescens, qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum; qui ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur, abjiciunt, ac nudi potius Domino famulari, quam adhaerendo mundi rebus materiam tentandi, atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt. Juxta exemplum beati Joseph, qui, relicto in manibus adulterae pallio, foras exsilivit, malens Deo nudus, quam indutus cupiditatibus mundi meretrici servire . Et adduxerunt Jesum ad summum sacerdotem. Summum sacerdotem Caipham significat, qui sicut evangelista Joannes scribit erat pontifex anni illius, de quo consentanea testatur Josephus , quia pontificatum sibi absque merito dignitatis emerit a principe Romano. Non ergo mirum est si iniquus Pontinique judicat. « Petrus autem a longe secutus est eum usque intro in atrium summi sacerdotis: » Merito a longe sequebatur, quem proximus erat negaturus. Nus
Abbreviated transcription (Latin):
in corde seruauit. Neq: aliquia
urtat intelligi. iohannem hunc
fuisse adolescente. dilectum prę
eeteris magistro discrpulum. Nam
& illum eo tempore fuisse. adoles¬
cintem: longa post hȩc in carne
uita cius inditio est. Potuit eaim
fieri. ut ad horã tenentiũ manibus
clapsus. mox resupto iudumento
redierit. & sub dubia noctis luce
sese turbis ducrntiũ iħm quasi unus
de ipsis inmiscuerit. donec ad atru
pontificis oui erat notus p̃truenirde
iuxta quod in suo euuangelio ipse¬
cõmemorat. Sicrit autẽ petrus
qui culpam nrgationis pruitentiȩ
lacrimis abluit. & confessione domi¬
nici amoris funditus extẏrpauit:
seeriperationem ostendit corum
qͥ in marcyrio labrint: ita cȩteri dis¬
crpuli qui articulum comprehensi¬
onis fugrendo pręuenerant. cau¬
telam fugiendi docent eos qui se
minus idoneos ad toleranda suppli¬
ci fentrunt. quibrs pottus est mubto
prȩsidia latebrarũ petere. quam
sẽ discrimini certaminũ exponere.

Expanded text:
in corde servavit. Neque aliquid in corde servavit. Neque aliquid vetat intelligi Joannem hunc fuisse adolescentem dilectum prae caeteris magistro discipulum. Nam et illum eo tempore fuisse adolescentem longa post haec in carne vita ejus indicio est. Potuit enim fieri ut ad horam tenentium manibus elapsus, mox, resumpto indumento, redierit, et, sub dubia noctis luce, sese turbis ducentium Jesum, quasi unus de ipsis immiscuerit, donec ad atrium pontificis, cui erat notus, perveniret, juxta quod in suo ipse Evangelio commemorat . Sicut autem Petrus, qui culpam negationis poenitentiae lacrymis abluit, et confessione Dominici amoris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt, quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere.
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciam patrendi cum dño exti-¬
profugit abeis. Qui ait amictus sra
ti. quam solam habrbat sindonem.
Quis aut̃ fuerit iste adobescetis. cuuan¬¬
gelista non dicit. Quis quis utro
fuerit maiotem inse quam incę¬
teris amorem dñi ꝑmansisse com-¬
probabat. quia illis iam fugrentib
ipse donec ab hostibus compręhen-¬
deretur uinculo caritatis abstrac¬
tus. eum prosequi non omisit.
quamuis nec dum ptrfectã habuit
caritatem. quia comitatu salua¬
toris uel tentus ptofugere potuit.
quia sicut perfecta caritas foras
mittt timorem. ita timor mentes
obsidens inperfectam arguit cari-¬
tatem. Sed notardum sollertius
quid de hoc adolescente scribrus
cuuangelista. non ait qui fugit
a comitatu dñi. uel fugit asequendo
dñm. Sed reiecta inquit sindone.
nudus profũgit ab eis. Fugit eñi
ab hostibus quorũ & pręsentiã de.¬
testabatur & facta. Non aut̃ fugit
adño saluatore a magistro suo cuius
amorem & iam corpore absens. fii

Expanded text:
fiduciam patiendi cum Christo exstifiduciam patiendi cum Christo exstiprofugit ab eis. Quod ait amictus sindti quam solam habebat sindonem. Quis autem fuerit iste adolescens, evangelista non dicit. Quisquis vero fuit, majorem in se quam in caeteris amorem Domini permansisse comprobat, qui, illis jam fugientibus, ipse, donec ab hostibus comprehenderetur, vinculo charitatis astrictus, eum prosequi non omisit. Quamvis necdum perfectam habuerit charitatem, qui a comitatu Salvatoris vel tentus profugere potuit. Quimittit timorem , ita timor, mentem obsidens, imperfectam arguit charitatem. Sed notandum solertius, quod de hoc adolescente scribens evangelista non ait: Quia fugit a comitatu Domini, vel: Fugit a sequendo Dominum; sed: Rejecta, inquit, sindone, nudus profugit ab eis. Fugit enim ab hostibus, quorum et praesentiam detestabatur et facta; non fugit a Domino Salvatore ac magistro suo, cujus amorem etiam corpore absens fixum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑsequutorũ uulnera sanat.
mystice docens & tam eos qui in
sue mortis consensione uulnus
animȩ contraxerant. si fructũ
lutem posse nreteri. Et respon-¬
dens ihc. ait illis. Tamquam ad
latronem existes cum gladis &
lignis comptȩhendete me.¬
C otidie eram apud uos intemplo
docens. & non me tenustis.
S̾ tultum est inquit eũ eũ gladus
& fustibus quętere. qui ultro se
irris tradit manibus. & in nodte
quasi latitantem. & utos oculos
declinantem per proditotem
in uestigare. qui cotidie in templo do¬
ccat. sed idro aduersum me in tenebris
congregamini. quia potestas urrͣa in
tenebris est. Tunc discipuli eius re¬¬
linquentes eum oms fugerunt. Ut¬
impleretur sermo dñi quẽ dixerat.
quod om̃s discipuli scandalizarent
in illo in ipsa nocte. Nam & si
tirba ꝑmittente ad petitionem
dñi fuger̃t. ut iohannes scribit.
pauorem tamen ac timiditatem
suȩ mentis ostendebant. qͦđ ad fuge
prȩsidrum promptiores. quam ad

Expanded text:
ipse persecutorum vulnera sanat. ipse persecutorum vulnera sanat. Mystice docens etiam eos qui in suae mortis consensione vulnus animae contraxerant, si fructum lutem posse mereri. Et respondens Jesus, ait illis: Tanquam ad latronem existis cum gladiis et lignis comprehendere mequotidie eram apud vos in templo docens, et non me tenuistis. Stultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus, et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebris est. Tunc discipuli ejus relinquentes eum, omnes fugerunt. Impletur sermo Domini quem dixerat, quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam etsi turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit , pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quod ad fugae praesidium promptiores quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
st cũ. Ampudens quidẽ & sceberata
confidentia  magistrũ uocare: &
oscalum ei ingerere quẽ tradebat
tamen adhuc aliquid habos de ue¬
recundia discipuli. cum non eũ
palam tradidit ꝑsequutoribus
sed per signũ osculi. Suscrpit
autẽ dñs osculũ traditoris. non
quo simulare nos doceat. sed ne
proditione fugere uideatur.
simul & illud dauitioũ cõplens.
Cum his qui oderunt pacem. etã
pacificus. Unus autẽ quidam
de crrcumstantibus educens gla¬
dium. percussit seruũ sunmi
sacerdotis. & amputauit illi au-¬
riculam. Petrus hoc fecit. ut iohes
euuangelista declarat. eodem
nimirum mentis amore quo om̃a
fecerat. Sciebat enĩ quomodo
finres punuendo sa crilegos. mer-¬¬
crdem iustitiae & sacerdotu ꝑ-¬
hennis acceperit. Aucas autem
addit quia dñs tangens airriculã
serui sanauerit eu. Num quã
ergo pretatis suae dñs obliuiscit᷑.
qui & hostes suos non patitur uul.¬
ntrari. Illi iusto morte̾ inferunt.

Expanded text:
est eum. Impudens quidem et scelerata est eum. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et osculum ei ingerere quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradidit persecutoribus, sed per signum osculi. Suscepit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Unus autem quidam de circumstantibus educens gladium, percussit servum summi sacerdotis, et amputavit illi auriculam. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat , eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quo modo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperat . Lucas autem addit, quod Dominus tangens auriculam servi, sanaverit eum. Nunquam ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorũ. Cum dixiss& dormite
iam & requiescite. & adiungera
sufficit: ac deinde infert& uruit
hora. ecce tradetur filius hominis:
utiq intellegitur post illud quod eis
dictum est dormite & requiescite
hora. siue uenit hora. Ideo post illa
utrba positũ est sufficit: id est quia
requies tustis iam sufficit. Sed quia
commemorata ipsa non est in terpo¬
sitio silentu dai. propterea corertat
intellectum: ut in illis uerbis alia
ꝓnuntiatio requiratur. Surgite.
eamus: ecce qui me trad& prope
est. Postquam tertio oratrerat. &
rus de passione sua ꝑgit ad perse.¬
cutores. & ultro se interficrendũ
prȩb&e. Dixitq diserpulis. Surgite
eamus: ecce qui me trados prope
est. Non nos inteuiant quasi timͣtes
& retractantes. ultro perganus ad
mortem: ut confidentiam & gaudiuꝰ
passuri uideant. Dederat autem
traditor eius signa eis dicrtis.
Quemcumq osculatus fuero. tp̃se
est tenete eu & ducite carite.¬
Et cum ueniss&. statim accedens
ad eum ait. Rabbi. Ect oscrilatꝰ

Expanded text:
erit, ut, cum dixisset: dormite iam et requiescite, adiungeret sufficit et deinde inferret uenit hora, ecce tradetur filius hominis, utique intellegitur post illdictum est: « Dormite et requiescite,hora, sive venit hora; » ideo post illa verba positum est: « Sufficit, » id est, quia requievistis, jam sufficit. Sed quia commemorata ipsa non est interpositio silentii Domini, propterea coarctat intellectum, ut in illis verbis alia pronuntiatio requiratur. « Surgite, eamus. Ecce qui me tradet, prope est. » Postquam tertio oraverat, et rus de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dixitque discipulis: « Surgite, eamus. Ecce qui me tradet, prope est. » Non vos inveniat quasi timentes et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam, et gaudium passuri videant. « Dederat autem traditor eis signum, dicens: Quemcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum et ducite caEt cum venisset, statim accedens ad eum ait: Ave, Rabbi. Et osculatus
Abbreviated transcription (Latin):
foras. ut alii narrant euangelift
quatentis ab impiorũ concilio
secretus. sordes pauidȩ negationis
lbtris fletibus abluat. Et confesti¬
mane consilium facientes summi
sicerdotes cum senuoribus & setibis.
e uniuerso consilio uincientes ⁊ h̃m

Expanded text:
foras, ut alii narrant evangelistae foras, ut alii narrant evangelistae , quatenus ab impiorum concilio secretus, sordes pavidae negationis liberis fletibus abluat. Et confestim concilium facientes mane summi sacerdotes cum senioribus et Scribis, et universo concilio, vinc
Abbreviated transcription (Latin):
Ille aut̃ cępit anathematitare &
turare : quia nescio hominem istu
sacra. ineritum cauisaru ꝑ statum
designare temporũ  unde petus
qui media nocte negauit ad galli
cantum pęnituit. qui & iam post
resurrectionem dñi diurna subluce
illum quem tertio negauit aeque
se amare professus est: quia nimira
qui in tenebris obliuionis crrauit.
& speratȩ iam lucis remuteratione
cotrexit: & eiusdem uerȩ lucis adep¬
ta prȩsentia. pbene totum quicqͥd
nutauerat erexit. Hunc opinor
gallum aliquem doctorem intelle.¬
gendum qui nos iacentes excitans
& somnolentes increpans dicat.
cuigilate tusti & nolite peccare.
Et recordatus est petrus utrbi qͦđ
dixerat ei ⁊hc̃. prius quam gallus
canto bis. ter me negabis: & cȩpti
flere. Quam nociua pratiorum
colloquia. Petrus ipse inter in fide¬
les uel hominem se nosse negauit.
quem inter condiscipulos iam di
filium fuerat confessas. Sed nec
in atrio cayphe retentus potera
agere penitentiam egrediti

Expanded text:
Ille autem coepit anathematizare et Ille autem coepit anathematizare et jurare, quia nescio hominem istum sacra saepe meritum causarum per statum designare temporum. Unde Petrum qui media nocte negavit ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem dillum, quem tertio negaverat, tertio aeque se amare professus est. Quia nimirum, qui in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae lucis adepta praesentia, plene totum quidquid mutaverat erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorem intelligendum, qui, nos jacentes excitans, et somnolentos increpans, dicat: « Evigilate, justi, et nolite peccare . » « Et recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis, et coepit flere. Quam nociva pravorum colloquia! Petrus ipse inter infideles vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie sua petitio quam tanto
labore impetrarunt. Qui enim
data sibi optione ꝓ iħ̃u latronem.
ꝓsaluatore interfectore. ꝓdatore
uitȩ elegerunt ad eptorem: merito
salutem ꝑdiderunt. & uitã & la¬
trociniis ac seditionibus in
tantũ subdiderunt. ut & patriam
regnuq suũ quod plus axpͥo ama-¬
uere perdiderint. & hactenus eã
quam uendidere siue animę seu
corporis libertate. recipere non
mnerutrint. Pilatus aute iterum

Expanded text:
usque hodie sua petitio quam tanto labore impetrarunt. Quia enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, merito salutem perdiderunt et vitam. Et latrociniis sese ac seditionibus in tantum subdiderunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere sive animae seu corporis libertatem, recipere non meruerint. Di
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrebant sumini sacerdotes &
scribȩ. quomodo ih̃m dolo tentrent
& occiderent. Dicebant autem.
Non in die festo. ne forte tumults
fitra populi. Qui debutrant
pascha uicino parare uictimas.
beuigate templi parutes. paui¬
menta uerrere. uasa mundare.
& scđm ritum begis purificari. &
no timic ates seditionẽ ut sumples
semo dimonstrat. sed cauentes ne
axilio popuili de stus manibus
alleretur. Et cum ess& bethania
in domo sẏmonis leprosi. & tecuĩ¬
berae: Passitrus pro om̃i mundo
& uniuersas nationes suo sanguine
fedempturus. moratur in brthania
lomo obedientiȩ. quȩ quondã fuit
s monis leprosi. non quod leprosus
illo tempore ꝑmaner&: sed quia
ante leprosus postea a saluatore
mundatus est. nomine pristino
pmanente. ut uritus cirrantis
ippartat. Nam & in cathalago
apłorum cum pristino uitio & offi
sierat. Quidam sẏmonem leꝓsum
uolunt intelligere pattem populi.
Uenit mulier habens alab astrum
unguenti natdi spicati prȩtiosi. &

Expanded text:
quaerebant summi sacerdotes et quaerebant summi sacerdotes et scribae, quomodo eum dolo tenereocciderent. Dicebant autem, Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. Qui debuerant Pascha vicino parare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, utnon timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi, et recumberet. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania in domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi; non quod leprosus illo tempore permaneret, sed quia ante lmundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam in catalogo apostolorum cum pristino vitio et offisierat. Quidam Simonem leprosum volunt intelligere partem populi qVenit mulier habens alabastrum unguenti nardi spicati pretiosi, et,
Abbreviated transcription (Latin):
id est usq ad uicesimum dtem eiꝰdẽ
mensis ad uesperam est statuta¬
sollempnitas. Uerum euuatigłist
indifferenter & drem arimorum
eñi marcus. Erat aute pascha.
& arima post biduũ. Dicitlicio
die. id est quinta decima luna res
ageretur ait. Et ipsi non intri¬
erant in prętortũ ut non contani¬
narentur. sed manducarent pasoha
Quod ideo fecit. quia & paschȩ des
in arimis parubus est cȩlebrari
preceptus. & nos quasi pascha per¬
petuũ facrentes. semꝑ ex hoc mundo
transire prȩcipimtir. Vno qͥppe
die agno immnolato ad uesperam.
septem ex ordine dies sequuntur
nobis in plenitudine temporum
passus in carne. ꝑ totũ nobis hu
scłi tempris quod septem ditbus
agitur. in azimis sinceritatis &
urritatis prţepit esse uiuendũ.
omiq semꝑ nisu nos desideria
tertena quasi aegypti retinacula
fugere. & uelut amundana con¬
uersatione secretam solitudinem
ammoret subire urrcutũ. Et

Expanded text:
id est, usque ad vigesimum primum diem ejusdem id est, usque ad vigesimum primum diem ejusdem mensis, ad vesperam est statutasolemnitas . Verum evangelistae indifferenter et diem Azymorum enim Marcus: Erat autem Pascha et Azyma post biduum . Dicit Lucas: ymorum die, id est, quinta decima luna, res ageretur, ait: Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha . Quod ideo fecere, quia et Paschae dies in Azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur nobis in plenitudine temporum passus, in carne per totum nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecepit esse vivendum omnique semper visu nos desideria terrena, quasi Aegypti retinacula fugere, et velut a mundana conversatione secretam solitudinem iter admonet subire virtutum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ebraice dicitur phase.
non apassiore ut pleriq arbi¬
trantur sed a transitu nominat᷑.
coquod exterminator uidens
sanguinem in foribus israhelita¬¬
rum ꝑtransierit. nec percusferit
eos url tpse dñs prȩbrus auxiliu̾
populo suo de suꝑ ambulauerit.
Curus sacramentũ uocabuli
sublimius exponens euan¬
gelista iohannes ait. Ante diein
festum paschȩ serens ihc quia utnit
hora ciꝰ. ut transeat ex hoc mundo
ad patrem. Ubi manifeste decla¬
rat. ideo sollempnitatis huiꝰ diem
ꝑ legem mystice transitum esse
uocatum. quod agnus dĩ qui pec¬
cata mundi tollet& in eodem
hoc mundo siue ipse transituras.
siue nos salubri transitu quasi
de aegyptia ess& seruitute ducturꝰ.
Hoc sane ruxta ueteris instrumenti
scriptura inter pascha & azima
distat. quod pascha rpse solus dies
appellatur in quo agnus occide¬
batur ad tresperã. hoc est quarta
decima luna primi mensis. quinta
decima autem luna quando egressus
est de argypto succedebat festiuitas
arimorum. quae septem diebus

Expanded text:
ebraice dicitur phase, non a passione ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulaverit. Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista Joannes ait: Ante diem autem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod Agnus Dei qui peccata mundi tolleret, in eo, de hoc mundo sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu, quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta veteris Instrumenti scripturam inter pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellabatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis. Quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azymorum, quae septem diebus,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritaliter implere non desinit.
quȩ toto diffusa orbe gloriantur
& dicunt. Do̾ aut gr̃as qui semꝑ
triumphat nos in xp̃o iħ̃u. & odotẽ
notitiȩ suae manifestat ꝑnos in¬
om̃i loco. quia xp̃i bonus odor sumꝰ
dõ. Quicumq potentiã diuinae
uritutis eius quȩ illi una cũ patre
est digna teuetentia confitetut.
laudat & prȩdicat. caprt profecto
illius tinguento perfudit prȩtioso.
Cum uero assũptę mysteria huma¬¬
nitatis aeque dignã reuerentra
suscopit. in pedes utiq dñri unguen¬¬
tum nardi pistieũ idest fidele uer
bum ꝑfundit. quia illam eiꝰ naturã
qua terr̃a contingere hoc est inter
homines coruersati dignatus est:
pia prȩdicatione cõmendat ac
deuotis ueneratur obsequris. Erant¬

Expanded text:
spiritaliter implere non desinit, spiritaliter implere non desinit, quae toto diffusa orbe gloriantur, et dicunt: Deo autem gratias qui semper triumphat nos, in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat omni loco, « quia Christi bonus odor sumus Deo. » Quae cum potentiam divinae virtutis ejus quae illi una cum Patre est, digna reverentia confitetur, laudat et praedicat, caput profecto illius unguento perfundit pretioso. Cum vero assumptae mysteria humanitatis aeque digna reverentia suscipit, in pedes utique Domini unguentum nardi pisticum, id est fidele ac verum perfudit: quia illam ejus naturam qua terram contingere, hoc est inter homines conversari dignatus est, pia praedicatione commendat, ac devotis veneratur obsequiis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
cipressum. aspero sapore folio paruo
densoq cuius cacumina inaristas
se spargunt. Ideoq gemina dote
pigmentaru nardi spicas ac folia
cȩlebrant. & hoc est quod ait marcꝰ
unguenti natdi spicati prȩtiosi.
quia uidelic& ungurntũ illud qđ
attulit maria dño. non solu̾ de ra¬
dice confectum nardi. uerum
&iam quod prętiosius ess& spica¬
rum quoq & foliorã eius adiecti¬
one odoris ac uirtutis illius crat
accumulata gratia. Terunt
auitẽ de nardo phisiologi quia
principalis sit in unguriitis.
unde merito uinctioni capitis
& pedum dñi oblata est. Sunt
quidem multa eius genera. sed
preter indicum quod prȩtiosius
est. Mystice aritem deuotio hȩc
matiȩ dño ministrantis. fidem
ac pretatem designat ȩccłae sc̃ę
quȩ loquitur in amoris cantico
dicens. Dum esso rex in accubito
stio. nardus nta dedit odore̾ sun.
Que nimirũ uerba & semel tuxta
luteram manibus matiȩ copleuit.
&& cotidie in om̃ibus suis membris

Expanded text:
cypressum, aspero sapore, folio parvo cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis. Unde merito unctioni capitis et pedum Domini oblata est. Sunt quidem multa ejus genera, sed praeter Indicum, quod pretiosius est. Mystice autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba, et semel juxta litteram manibus Mariae complevit, et quotidie in omnibus suis membris
Abbreviated transcription (Latin):
tauit iho amortuis. ut iohannes
apte cõmemorat. qui &iã hoc factũ
inte sex dies paschȩ testatur. pridie
quam asino sedens cum palmis et
liude turbatũ hicrosolimã uentre.
Ipsa est autem non alia quę quondã
ut lucas scribit peecatrix adhunc
ueniens. pedes dñi lacrimis pȩni¬
tentiȩ rigauit. & unguento con¬
fessionis liniuit. Et quia multy
dilexit. multorũ ueniã peccatoꝵ
apio iudice promeruit. Nunc
utro iustificata & familiatis effecto
dño.non tantũ pecdes erus ut ⁊dem
iohannes narrat. utrũ eiꝰ caput
ut matheus marcusq perhibrnt
oleo scõ perfudit. Est aut̃ alabastrũ
genus marmoris candidi. uarus¬
coloribus intertincti. quod ad uasa
unguritaria cauare soleut. coquod
optinte seruari ea incorrupta di¬
cantur. Nascitur crica thebas ae¬
gyptias & damascum syriȩ exteris
candidius. probatissinu uero in
india. Nardus utro est frutex aro¬
matica graui ut aiunt & crassa
radice. sed breui ac nigra fragili¬
q quãuis pingui. sic redolente ut

Expanded text:
tavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat, qui hoc etiam factum ante sex dies paschae testatur pridie quam asino sedens cum palmis et laude turbarum Jerosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam ut Lucas scribit peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narrat verum etiam caput ut Matthaeus Marcusque perhibent oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris candidi, variisque maculis intertincti, quod ad vasa unguentaria cavari solet, eo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias, et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum vero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis pingui, sinum redolente, aut
Abbreviated transcription (Latin):
remissionem. hoc est in nram mun¬
dationem fuiss& effusus. Per atun¬
dinem uero cui inposita est spongia
sriptura significatur. quae imple¬
batur hoc facto. Sicut en̾i lingua
dicitur trel greca. uel latina. uel
alia quȩ̨lib& sonũ significatis qui
lingua promitur. fic arundo dici
potest littera quac harundine scri-¬
bitur. Sed signaficantius sonos uocis
humanȩ usitatissimȩ dicimus linguas.
scripturam uero harundinẽ dici
quominus usitatũ comagis est
mystice figuratũ. Iħc emissa uoce¬

Expanded text:
remissionem, hoc est, in nostri munremissionem, hoc est, in nostri mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet, sonum significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas; scripturam vero arundinem dici, quo minus usitatum, eo magis est mystice figuratum. Jesus aute