comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui non uult uerba dei audire
noceat ad huc .i. ꝑmaneat mn¬
penitens. ⁊ peccatis p̃ceritis con¬
unigatur. Et qui insordibus
uitioꝵ uersat᷑ sordescat ad huc
.I. ad deteriora labat᷑. Du eñi quis
tempus penitentie accipit. et
impenitens ꝑmanet. ip̃mq in
pcc̃m conuertit. ip̃e remediũ
gratie uertit in au̾gmnentum
culpe. Et qr non uult deserere
malum ut uiuat: auget unde
moriatur. De quib paulus dic̃.
Ut impleant pcc̃a sua semper.
Et istus ꝑ fidem iustificetur
ad huc ꝑ opationẽ ⁊ scũs scifice¬
tur ad hũc iuxta illud. Ibũt scĩ
de uirtute inuirtutẽ. Electi em̃i
semꝑ sunt in profectu uirtutũ
quia cotidie uichoant ⁊ ꝑmomẽ¬
ta temporũ uirtutib uirtutes
addunt. Ecce uenio cito: ad iu¬
dicandum scilicet ⁊ merces me¬
a metũ est: reddere uiicuiq se¬
cundũ oꝑa sua. Hec locutio et
electos ad meliora ꝓficere. ⁊ re¬
ꝓtos hortatur anialis recedere:
ne peant sine excusatione. Que
uerba expositione non indigẽt.

Expanded text:
qui non vult verba Dei audire, noceat adhuc, id est, permaneat impoenitens, et peccatis praeteritis conjungatur. Et qui in sordibus vitiorum versatur, sordescat adhuc, id est ad deteriora labatur. Dum enim quis tempus poenitentiae accipit, et impoenitens permanet, ipsumque peccatum convertit ipse remedium gratiae convertit in augmentum culpae. Et quia non vult deserere malum ut vivat, auget unde moriatur. De quibus Paulus dicit: Ut impleant peccata sua semper .-- Et justus per fidem justificetur adhuc per operationem. Et sanctus sanctificetur adhuc. Juxta illud: Ibunt sancti de virtute in virtutem. Electi enim semper sunt in profectu virtutum, quia quotidie inchoant, et per momenta temporum virtutibus virtutes addunt. Ecce venio cito, ad judicandum scilicet. Et merces mea mecum est, reddere unicuique secundum opera sua. Haec locutio et electos ad meliora proficere, et reprobos hortatur a malis recedere, ne pereant sine excusatione. Quae verba expositione non indigen
Abbreviated transcription (Latin):
telligenis qͥd significarent .iiii e
ti qui pugiabant in mari magno ac¬
cesserit adimũ de astantibus: ⁊ quesi¬
erit ab ea de hiis bĩbus. Tertiũ genus
est intellectuale qd̾ non fit ꝑ corporales
res. ueq per sulitudines. s ip̃a ue¬
ritas in mence manifestatur qd uidẽ

Expanded text:
telligens quid significarent quatuor telligens quid significarent quatuor venti qui pugnabant in mari magno, accesserit ad unum de astantibus, et quaesierit ab eo de his omnibus. Tertium genus est intellectuale, quod non fit per corporales res, neque per similitudines, sed ipsa veritas in mente manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
uelata ostendit. Inhac autẽ reuela¬
tione nichil hẏstoricum est accipi¬
endum: qd̾ ip̃a uerba si subtilitex
inãniciuntur docere probantur.
Heq eñĩ hoc fieri potest: ut pau¬
ca eiultis dicaruis. qd̾ uiderit ue¬
racit᷑ equos inuisioue: quoꝵ ascẽ¬
sores haberent loricas igneas: ⁊
iaciitinas ⁊ sulphureas. Tria nãq
geuera iusionũ: patres nr̃i intelꝰ¬
lexerunt ligenda dixerunt. Primũ
scilicet corꝑale: sicut uidemius per
oculos corꝑis. celũ. terraui. solem.
⁊ lunami ceteraq huuis modi. Se¬
cundum spirituale: qd̾ sit mexta¬
si: idest inexceissu mentis. sirie
uigilantibus. siue dormientibus
ministeria. Qd̾ genus iusionis cõ¬
muie est: iustis ⁊ reprobis. sicut
nabugodotiosor. uidit lapidẽ pre¬
tisum de moute sine manib: ⁊ sitͤ
pharao septem boues crassas. uiiq
el ⁊ isti ioseph inisteriũ uisiorus
reuelassec. Nec nuyũ si reprobi
in hiis obscuritatib solutione in¬
digeant: cũ etiam daniel non in¬

Expanded text:
elata ostendit. In hac autem revelatione nihil historicum est accipiendum, quod ipsa verba, si subtiliter inspiciuntur, docere probantur. Neque enim hoc fieri potest, ut pauca e multis dicamus, quod viderit veraciter equos in visione, quorum ascensores haberent loricas igneas et hyacinthinas et sulphureas. Tria namque genera visionum patres nostri intelligenda dixerunt: primum scilicet corporale, sicut videmus per oculos corporis coelum et terram, solem et lunam, caeteraque hujusmodi. Secundum spiritale, quod fit in exstasi, id est in excessu mentis, sive vigilantibus, sive dormientibus mysteria. Quod genus visionis commune est justis et reprobis, sicut Nabuchodonosor vidit lapidem praecisum de monte sine manibus, et sicut Pharao septem boves crassos septemqiel, et isti Joseph mysterium visionis revelasset. Nec mirum si reprobi in his obscuritatibus solutione indigeant, cum etiam Daniel non in
Abbreviated transcription (Latin):
bant. idest intelligetant. Unde ⁊ uidẽ¬
tes appellabantur: iuxta qd̃ libri re-¬
gum hystoria manifestauerit dicẽs.
Qui eĩi ꝓphete dicuntur hodie olim
appellabantur uidentes. Unde ꝓpheti¬
e que ab ip̃is ꝓphetis uidebantur: iu¬
siones dicuntur. Unde est uisio yfa¬
ie. uisio amos. ⁊ ceteꝵs. Et quia is¬
ta intellectualis est: idcirco utiq sb̃¬
tilior aliis haberetur. Hoc genere ui¬
sionus locutus est. iohannes duuni¬
tus sibi Inmente tanta ostensa sa
cramenta. Facta est autẽ hec ip̃a re¬
uelatio ꝑ angelum: sed ip̃e angelus
figurami xp̃i tenuit. qͥ loquebat᷑ per
illum: sicut ⁊ ille qui olun moysi
loquebatur. Unde idem moyses a¬
liquando dicit deũ ad se locutũ fuis¬
se: aliquando uero angelũ:¬

Expanded text:
bant, videbant et intelligebant. Unde et videntes appellabantur, juxta quod libri Regum historia manifestat, dicens: Qui enim propheta dicitur hodie, olim appellabatur videns. Unde prophetiae quae ab ipsis prophetis videbantur, visiones dicuntur; unde est: Visio Isaiae, Visio Amos et caeterorum. Et quia ista intellectualis est, idcirco utique subtilior aliis habetur. Hoc genere visionis locutus est Joannes, divinitus sibi dum in mente tanta ostensa sunt sacramenta. Facta est autem haec ipsa revelatio per angelum, sed ipse angelus figuram Christi tenuit, qui loquebatur per illum, sicut et ille qui olim Moysi loquebatur. Unde idem Moyses aliquando dicit Deum ad se locutum fuisse, aliquando vero angelu
Abbreviated transcription (Latin):
Egimus in ecclesiastica
hystoria. beatum Iohã¬
nem a domitiano im¬
puissimo cesarums in
pachinos insula religatum. exilio
deportatum. metallo dapnatũ. ob
insuperabilem euuangelii predi¬
cationem. ut ibi forfitam sccar
marmora. uel terram foderet:
aut hiis similib p̾ceptis deserui¬
ret imperialib: sicut legius
factum inpassionibus scõrum
martyrũ. Ubi quãtomagis pu¬
tabant uinciri custodia huma¬
na: tantomagis metas hũanica¬
certa negabantur spacia terrarũ
extedere: secreta sunt concessa pe¬
necrare celestia. Et quantomagis
destitutus est hũano solatio: tan¬
to ei affuit diuiũ. Ibiq meruit
uidere hanc ꝓphetiam de statu pre¬
sentis ⁊ future eccłie: que inter
reliquos noui testamenti libros:
ꝓphetia nominat᷑. sicut in sequen¬
tibus dicitur. Beatus qui legit u¬
ba ꝓphetie huius. Sed tanta di¬
stantia est. inter hanc ꝓphetiam
⁊ eam que reuelata est. ante aduẽ¬
tum dñi: quanta distantia est.:¬

Expanded text:
egimus in Ecclesiastica historia beatum Joanem a Domitiano impiissimo Caesare in Pathmos insulam relegatum, exsilio deportatum, metallo damnatum ob insuperabilem Evangelii praedicationem, ut ibi forsitan secreta marmorum, vel terram foderet, aut his similibus praeceptis deserviret imperialibus, sicut legimus factum in passionibus sanctorum martyrum. Ubi quanto magis putabatur vinciri custodia humana, tanto magis metas humanitacerta negabantur spatia terrarum excedere, secreta sunt concessa penetrare coelestia. Et quanto magis destitutus est humano solatio, tanto ei adfuit divinum. Ibique meruit videre hanc prophetiam de statu praesentis et futurae Ecclesiae, quae inter reliquos Novi Testamenti libros prophetia nominatur, sicut in sequentibus dicitur: Beatus qui legit verba prophetiae hujus. Sed tanta distantia est inter hanc prophetiam et eam quae revelata est ante adventum Domini, quanta distantia est i
Abbreviated transcription (Latin):
pium asꝑidate terretis. Est certus
aditus quãuis paucioribus notus qͣ
possit intrari. quem uos aut ẽẽ nõ
creditis: aut inuenire non uultis
Sunt in eccl̾ia catholica inume¬
rabiles fideles qui hoc mũdo nõ ut̃a¬
tur: sunt qui utuntur tanqũã ño
utentes ut ab apło dicitur. ⁊ quod
illis temꝑib iam probatum est:
quibus ad idoloꝵ cultum xp̃iani
cogebantur. Quot eñi tunc pecuni¬
osi hõies. quot patres famiłias qͦt¬
rusticaul. quot negotiatores. quot
nulitares. quot primates urbium
suarum. quot deniq senatores u¬
triusque sexus hec om̃ia uana et
tp̃ralia relinquentes. quibus utiq
quãuis uterent᷑ non decinebantur.
mortem ꝓsalubri fide ac religion
subierunt: demonstrarũtq infi¬
delibus a se potius illa om̃ia. quã
se ab eis esse possessos. Quid calũp¬
niammi quod fideles iam baptis¬
mate renouati ꝓcreare filios: et
agros ac domos. pecuniamq ullã
possidere non debeant Permittit

Expanded text:
pium asperitate terretis? Est certus pium asperitate terretis? Est certus aditus, quamvis paucioribus notus, qua possit intrari, quem vos aut esse non creditis, aut invenire non vultis. Sunt in Ecclesia catholica innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur, sunt qui utantur tanquam non utentes , ut ab Apostolo dicitur; quod illis temporibus jam probatum est, quibus ad idolorum cultum Christiani cogebantur. Quot enim tunc pecuniosi homines, quot patresfamilias rusticani, quot negotiatores, quot militares, quot primates urbium suarum, quot denique senatores, utriusque sexus, haec omnia vana et temporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentur, non detinebantur, mortem pro salubri fide ac religione subierunt, demonstraveruntque infidelibus a se potius illa omnia, quam se ab eis esse possessos. 78. Quid calumniamini, quod fideles jam Baptismate renovati, procreare filios, et agros ac domos pecuniamque ullam possidere non debeant? Permittit
Abbreviated transcription (Latin):
malos filios corrigere studet: sed qͥq
illoꝵ bona ueluntade deiq auxslio cor¬
riguntur: quod amiserant peccando.
penitendo recuperant. Qui aũt recit¬
perant uoluntate mala in pristinis
icus perseuerant. aut etiam ad¬
dunt grauiora prioribus. auit etiã¬
in agro quidem dñi simĩt ẽẽ. et cũ
bonis seminibus crescere: sed uẽiet
tempus quo zizauia separent᷑. Aut
si iam ꝓpter ip̃m xp̃nanũ nomen.
magis in palea qũa inspinis esse
arbitrandi sunt ueniet etiam qui
aream purget. ⁊ afrumentis palcã
separet ⁊ singulis partis pro suocu¬
iuisq merito quod oportet sũma eqͥ¬
tate distribuat. Dos interea quid¬
seuitis quid execamini studio par¬
tium: quid tanti erroris longa de¬
fensioͣ implicamini: Fruges in a¬
gro frumenta in area querite. Ap¬
parebunt facile: seseq offerent ista
querentibus. Quid nimis in purga¬
menta oculum intenditis: Quid ab
opuni orti ubertate. imꝑite hoĩes se¬

Expanded text:
malos filios corrigere studet. Sed quicumque malos filios corrigere studet. Sed quicumque illorum bona voluntate Deique auxilio corriguntur, quod amiserant peccando, poenitendo recuperant. Qui autem voluntate mala in pristinis vitiis perseverant, aut etiam addunt graviora prioribus, in agro quidem Domini sinuntur esse, et cum bonis seminibus crescere, sed veniet tempus quo zizania separentur. Aut si jam propter ipsum christianum nomen magis in palea quam in spinis esse arbitrandi sunt, veniet etiam qui aream purget, et a frumentis paleam separet, et singulis partibus pro suo cujusque merito, quod oportet, summa aequitate distribuat saevitis, quid excaecammi studio partium? Quid tanti erroris longa defensione implicamini? Fruges in agro, frumenta in area quaerite: apparebunt facile, seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid nimis in purgamenta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos homines se
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriossissime suꝑ mortuos bibãt¬
⁊ epulas cadaueribus exhibentes:
super sepultos se ip̃os sepelumt: et
uoracitates ebrietatesq suas depu¬
tent religioni. Noui multos esse
qui renũciauerunt uerb̃ huic scło.
⁊ se õĩbus huius scl̃i molib oppri¬
ii ueluit. oppressosq letantur. Nec
mirũ est in tanta copia ppłoꝵ qb
non uobis desunt. quoꝵ uita uitu¬
perata decipiatis incantos. ⁊ aca¬
tͥholica salute auertatis: cũ in ur̃a
paucitate magnas patiamini an¬
gustias dũ a uobis exigit᷑ uel innus
ex hus quos electos uocatis. qͥ pre¬
cepta illa ip̃a custodiat. que urati¬
onabili suꝑstitione defenditis. Ee
⁊ illa qua uana sint qũa noxia. ꝙͣ¬
sacrilega ⁊ quemadinedũ a magna
parte ur̃m. atq a deo pene ab om̃sbus
uobis non obseruentur: alio uolumi¬
ne ostendere institui. ⁊ lunc uos illud
admoneo. ut aliquando eccl̃ie catholi¬
ce maledicere desinatis uituꝑando mo

Expanded text:
luxuriosissime super mortuos bibant, etluxuriosissime super mortuos bibant, et epulas cadaveribus exhibentes, super sepultos seipsos sepeliant, et voracitates ebrietatesque suas deputent religioni. Novi multos esse qui renuntiaverunt verbis huic saeculo, et se omnibus hujus saeculi molibus opprimi velint, oppressique laetentur. Nec mirum est in tanta copia populorum, quod non vobis desint, quorum vita vituperata decipiatis incautos, et a catholica salute avertatis, cum in vestra paucitate magnas patiamini angustias, dum a vobis exigitur, vel unus ex iis quos electos vocatis, qui praecepta illa ipsa custodiat, quae irrationabili superstitione defenditis. Sed et illa quam vana sint, quam noxia, sacrilega, et quemadmodum a magna parte vestrum, atque adeo pene ab omnibus vobis non observentur, alio volumine ostendere institui. 76. Nunc vos illud admoneo, ut aliquando Ecclesiae catholicae maledicere desinatis, vituperando mor
Abbreviated transcription (Latin):
Istis manichei si potestis obstite. istos
iutuemini: istos sine mendatio si
audetis ⁊ cũ centumela nominate
ti casticatem. uestitum uestitui. epu¬
las epulis. modestiam modestie. cari¬
tatem demi caritati. ⁊ quod res ma¬
xime postulat preceptis p̾cepta cõ¬
ferte: iam uidebitis quid inder ostẽ¬
tatronem ⁊ sinceritatem. inter uiã
rectam ⁊ errorem. inter fidem atq
fallaciam. inter robur ⁊ tumore. int
beatitatem ⁊ miseriam. iuter unitatem
⁊ conscissitudinẽ: postrimo quid inter
suꝑsticiones sirenas ⁊ portum religiõis
intersit. Nolite mͥ colligere ꝓfessores
nõis xp̃iani neq professionis sue ium
aut scientes aut exhibendes. Nonite
consectari turbas imꝑitroꝵ. qui uel
in ip̃a uera religione supsticiosi sũt
uel ita libidinibus dediti ut oblici
sint quod ꝓmiserint deo. Noui mł¬
tos esse sepulchroꝵ ⁊ puturarũ ado¬
ratores Nioui multos ẽẽ qui cum¬

Expanded text:
Istis, Manichaei, si potestis, obsistite; istos Istis, Manichaei, si potestis, obsistite; istos intuemini, istos sine mendacio, si audetis, et cum contumelia nominate:ti castitatem, vestitum vestitui, epulas epulis, modestiam modestiae, charitatem denique charitati, et, quod res maxime postulat, praeceptis praecepta conferte. Jam videbitis quid inter ostentationem et sinceritatem, inter viam rectam et errorem, inter fidem atque fallaciam, inter robur et tumorem, inter beatitudinem et miseriam, inter unitatem et conscissionem, postremo quid inter superstitionis sirenas et portum religionis intersit. 75. Nolite mihi colligere professores nominis christiani, nec professionis suae vim aut scientes aut exhibentes. Nolite consectari turbas imperitorum, qui vel in ipsa vera religione superstitiosi sunt, vel ita libidinibus dediti, ut obliti sint quid promiserint Deo. Novi multos esse sepulcrorum et picturarum adoratores: novi multos esse qui
Abbreviated transcription (Latin):
optinere: humanissime ac modes¬
tissuue p̾beri faciunt: ⁊ stulte non¬
uullos recusantes fraterne admo¬
nent ne uana suꝑsticione debiliores
citius quam sauctiores fiant Legũt
eis apłm discipulo precipientem ut
aliquantũ uini sumat ꝓpter uarias
infirmitates suas Ita pietatẽ sedu¬
lo exercent corꝑis uero exertitatio¬
nem ut ait idem apłs ad exigium
tempus ꝑtinere nouerunt Conti¬
nent se igitur hu qui possunt. qui
tamen sunt innumerabiles ⁊ a car¬
nibus ⁊ auuro. duas ob causas. uł
ꝓpter fratrũ unbetillitatẽ: uel ꝓpter
ritas precipue custoditur: caritati
uictus. caritati sermo. caritati ha¬
bitus. caritati uultus aptat᷑: coit̾
inimũ conspiraturq caritate. Hãc
uiolare tanquam deum uefas du¬
citur. Huic siquid resistit expugna¬
tur atq eicitur. Hanc si quid offen¬
dit: unum diem durare nõ sinit᷑.
Ociunt hanc cõmendatam esse a
ania. si hec adsit. plena sũt om̃ia

Expanded text:
obtinere, humanissime ac modesobtinere, humanissime ac modestissime praeberi faciunt. Et stulte nonnullos recusantes, fraterne admonent, ne vana superstitione debiliores citius quam sanctiores fiant. Legunt eis Apostolum discipulo praecipientem, ut aliquantum vini sumat propter frequentes infirmitates suas . Ita pietatem sedulo exercent: corporis vero exercitationem, ut ait idem Apostolus, ad exiguum tempus pertinere noverunt . 73. Continent se igitur ii qui possunt, qui tamen sunt innumerabiles, et a carnibus et a vino duas ob causas: vel propter fratrum imbecillitatem, vel propter ritas praecipue custoditur; charitati victus, charitati sermo, charitati habitus, charitati vultus aptatur; coitur in unam conspiraturque charitatem: hanc violare tanquam Deum nefas ducitur; huic si quid resistit, expugnatur atque ejicitur; hanc si quid offendit, unum diem durare non sinitur. Sciunt ita commendatam esse a ania; si haec adsit, plena sint omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uenies preceptũ hus qui possunt
ista contempnere. id est firmiori¬
bus ⁊ securibrib ideo tameu esse tẽ¬
perandum. ne offendant᷑ illi. quib
ad huc ꝓ sua ibecillitate hu¬
scemodi opus est temꝑantia. Heg
illi de quibus agebam norunt. et
tenent. xp̃iani sunt eñi. non here
cõmenticiũ nomen apłi. Non mã¬
ducantem nemo speruit: mãdu¬
candem nemo iudicat. qui infir¬
inus est olus manducat culti
tamen firmi. ꝓpter infirmos idẽ
faciunt. Multis non est causa ista
faciendi: sed quod uiliore uictu u¬
uere placet minimeq sũptuoso
corporis sustentaculo etatem tnͣql¬
sub potestate ullius. Ita multi ne¬
imundas supersticiose putant
taq idem ip̃i qui salui temꝑant. si
ratio ualitudinis cogat. egroti sine
ulla formidine accipiunt. Multi
umũ non bibunt: nec tame eos cõ¬
qui nari arbitrantur. Nam ⁊ q̃lusdã
languidioribus ⁊ prrorsus oĩbus qui
sine illo nequeunt salutem corꝑis

Expanded text:
invenies praeceptum iis qui possunt invenies praeceptum iis qui possunt ista contemnere, id est firmioribus et securioribus, ideo tamen esse temperandum, ne offendantur illi quibus adhuc pro sua imbecillitate hujuscemodi opus est temperantia. Haec illi de quibus agebam norunt et tenent: christiani sunt enim, non haerecommentitium nomen Apostoli. Non manducantem nemo spernit, manducantem nemo judicat: qui infirmus est, olus manducat. Multi tamen firmi propter infirmos idem faciunt: multis non est causa ista faciendi, sed quod viliore victu vivere placet, minimeque sumptuoso corporis sustentaculo aetatem tranquilsub potestate ullius . Ita multi neimmundas superstitiose putant. Itaque iidem ipsi qui sani temperant, si ratio valetudinis cogat, aegroti sine ulla formidine accipiunt. Multi vinum non bibunt, nec tamen eo se coinquinari arbitrantur: nam et quibusdam languidioribus, et prorsus omnibus qui sine illo nequeunt salutem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cadit. Stabit autem. Potens est
eñi deus statuere eum. Et pausoptꝰ
Qui manducat dño manducat: et
grãs agit deo. Et qui non mandu¬
cat dño non manducat: ⁊ gr̃as ag̃
deo. E item inconsequentibus. Itaq
unusquisq nr̃m. ꝓ se rationẽ reddet.
non ergo amplius iudicemus uiui¬
cem. sed hoc iudicate magis. ne po¬
natis offensionẽ frĩ nel scandalum
Scio ⁊ confido inidño iħu. qͥa nichil
cõmime ꝑ ip̃m: nisi ei qui existimat
que cõmune esse. illi cõmune est. Po¬
tuit ne magis ostendere. non in ip̃is
rebus quibus nesciur. sed in aĩo
esse uum qnͣdam que ad eum ualeat
maculandũ: ⁊ ꝓpterea hus etiam
qui ad hec contempnẽda sunt idonei
certoq scumt non se pollui si quid
ciboꝵ sine turpi cupiditate alcitu¬
dine mentis assũpserut. caritat̃e
tamen esse intuendam. Uide quid
sequatur. Nam si ꝑescam frater
tuus conrristat᷑: iam nou scdm ca¬
tatem ambulas Lege cetera nam
longum est om̃ia iuiter ponere: in

Expanded text:
cadit: stabit autem; potens est cadit: stabit autem; potens est enim Deus statuere eum. Et paulo post: Qui manducat, Domino manducat, et gratias agit Deo: et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Et item in consequentibus: Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet. Non ergo amplius judicemus invicem; sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri vel scaScio, et confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat aliquid commune esse, illi cotuitne magis ostendere, non in ipsis rebus quibus vescimur, sed in animo esse vim quamdam, quae ad eum valeat maculandum; et propterea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem tamen esse intuendam? Vide quid sequatur: Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas . 72. Lege caetera; nam longum est omnia interponere; et
Abbreviated transcription (Latin):
se fatetur uiualidum. eemmerũt
eñi. quãtoꝑe scripturis om̃ibus cõm̃e¬
data sit caritas. Meminerũt om̃ia
mũda mundis: ⁊ non quod iutrat
mos nr̃m uos comquinat uos sed
quod exit. Itaq non reiciendis gene¬
ribus. estoꝵ quasi pullutis. sed con¬
cupiscentie ꝑdomande ⁊ dileccioni
fratrum retinende se iuigilat oĩs
industria. Meminerunt esca uen¬
tri ⁊ uender escis: deus aũt hunc ⁊
has destruet Et alibi. Neq si mã¬
ducauerimus habundabimus: neq
si non manducauerimus egebimnꝰ.
Et illud pre ceteris. Bonũ est fr̃es ñ
manducare carnes neq bibere uinũ
neq in quo frater tuus offendatur
Hic eñi ostendit qũa suit ad finer
caritatis hec om̃ia dirigenda. Alius
eñi credit mauducare oĩa: qui aũt
infirmus est olus inquit mãducet
Qui manducat non manducantẽ
non spernat: ⁊ qui non manducat.
mandrcant̾e non iudicet. Deus eñi
illũ assumit. Tu quis es: qui uidi¬
tas alienũ seruũ : Suo dño stat aut

Expanded text:
s fatetur invalidum: meminerunt enim quantopere Scripturis omnibus commendata sit charitas; meminerunt, Omnia munda mundis ; et, Non quod intrat in os vestrum vos coinquinat, sed quod exit . Itaque non rejiciendis generibus ciborum quasi pollutis, sed concupiscentiae perdomandae, et dilectioni fratrum retinendae invigilat omnis industria. Meminerunt: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et illas destruet ; et alibi, Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud prae caeteris, Bonum est, fratres, non manducare carnes, neque bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur. Hic enim ostendit quam sint ad finem charitatis haec omnia dirigenda. Alius enim credit manducare omnia; qui autem infirmus est, olus, inquit, manducet. Qui manducat, non manducantem non spernat: et qui non manducat, manducantem non judicet; Deus enim illum assumit. Tu quis es, qui judices alienum servum? Suo Domino stat aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in spũ dei nr̃i. Ablutos ꝓcułb
bio ⁊ scĩficatos. uemo uisi fideles
⁊ eos qui huic mũdo renũtiauerin
intelligere audet. Sed qm̃ ostẽdit
quibus scripserit: uideamus utrũ
huis illa priittar. Ita eñi sequitur
Om̃ia michi licita sunt: sed nin
om̃ia expediũt. Om̃ia mͥ licita st.¬
sed ego sub nullius redigar potesta¬
te: Esca uentri ⁊ uenter escis: deus
aũt ⁊ hũc ⁊ has destruet. Corpus
autem. non fornicationi sed dnio: et

Expanded text:
ritu Dei nostri. Ablutos procul dubio, et sanctificatos nemo nisi fideles, et eos qui huic mundo renuntiaverint, intelligere audebit. Sed quoniam ostendit quibus scripserit, videamus utrum his illa permittat. Ita enim sequitur: Omnia mihi licita sunt, sed non omsub nullius redigar potestate esca ventri et venter escis Deus autem et hunc et haec destruet corpus autem non fornicationi sed Domino et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ se õibus huius scl̃i molib oppri¬
mi uelinit. oppressosq letantur. Nec
mirũ est in tanta copia ppłoꝵ qb
non uobis desunt. quoꝵ uita uitu¬
perata decipiatis incantos: ⁊ aca¬
tholica salute auertatis: cũ in nr̃a
paucitate magnas patiamini an¬
gustias: dũ auobis exigit᷑ uel inius
ex hus quos electos uocatis. qͥ pre¬
cepta illa ip̃a custodiat. que icrati¬
onabili suꝑsticione defenditis. Es
⁊ illa quã u̾ana sint qũa noxia. ꝙͣ¬

Expanded text:
et se omnibus hujus saeculi molibus oppriet se omnibus hujus saeculi molibus opprimi velint, oppressique laetentur. Nec mirum est in tanta copia populorum, quod non vobis desint, quorum vita vituperata decipiatis incautos, et a catholica salute avertatis, cum in vestra paucitate magnas patiamini angustias, dum a vobis exigitur, vel unus ex iis quos electos vocatis, qui praecepta illa ipsa custodiat, quae irrationabili superstitione defenditis. Sed et illa quam vana sint, quam noxia,
Abbreviated transcription (Latin):
ti casticatem. uestitum uestitui. epu¬
las epulis. modestiam modestie. cari¬
tatem demq caritati. ⁊ quod res ma¬
xime postulat preceptis p̾cepta cõ¬
ferte: iar uidebitis quid inter ostẽ¬
tationem ⁊ sinceritatem. inter uã
rectam ⁊ errorem. inter fidem atq
fallaciam. inter robur ⁊ tumore. int
beatitatem ⁊ miseriam. uuter unitatem
⁊ conscissitudinẽ: postremo quid inder
suꝑsticiones firenas ⁊ portum religiõis
aut scientes aut exhibentes. Nonite
consectari turbas imꝑitooꝵꝵ. qui uel
in ip̃a uera religione suꝑsticiosi sũt
uel ita libidinibus dediti ut oblici
sint quod ꝓmiserint deo. Noui mł¬
tos esse sepulchroꝵ ⁊ puturarũ ado¬
ratores ⁊ ioui multos ẽẽ qui cum¬
luxuriossissime suꝑ mortuos bibãt¬
⁊ epulas cadaueribus exhitentes.
super sepultos se ip̃os sepelunt: et
uoracitates ebrietatesq suas depu¬
tent religioni. Noui multos esse
qui renũciauerunt uerb huic scło.

Expanded text:
ti castitatem, vestitum vestitui, eputi castitatem, vestitum vestitui, epulas epulis, modestiam modestiae, charitatem denique charitati, et, quod res maxime postulat, praeceptis praecepta conferte. Jam videbitis quid inter ostentationem et sinceritatem, inter viam rectam et errorem, inter fidem atque fallaciam, inter robur et tumorem, inter beatitudinem et miseriam, inter unitatem et conscissionem, postremo quid inter superstitionis sirenas et portum religionis aut scientes aut exhibentes. Nolite consectari turbas imperitorum, qui vel in ipsa vera religione superstitiosi sunt, vel ita libidinibus dediti, ut obliti sint quid promiserint Deo. Novi multos esse sepulcrorum et picturarum adoratores: novi multos esse qui luxuriosissime super mortuos bibant, et epulas cadaveribus exhibentes, super sepultos seipsos sepeliant, et voracitates ebrietatesque suas deputent religioni. Novi multos esse qui renuntiaverunt verbis huic saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
uent ne uana suꝑsticione debiliores
citius quam sanctiores fiant legũt
eis apłmi discipulo precipientem ut
aliquantũ uini sumat ꝓpter uarias
infirmitates suas Ita petatẽ sedu¬
lo exercent corꝑis uero exercitatio¬
nem ut ait idem apłs ad exignum
tempus ꝑtinere nouerunt Conti¬
nent se igitur hii qui possunt. qui
tamen sunt innumerabiles ⁊ a car¬
nibus ⁊ auuro. duas õb causas: uł
ꝓpter fratrũ ubetillitatẽ: uel ꝓpter¬
ritas precipue custoditur: caritati
uictus. caritati sermo. caritati ha¬
bitus. caritati uultus aptat᷑: coit᷑
in unũ conspiraturq caridate. Hãc
rolare tanquam deui nefas du¬
citur. Hixic si quid resistit expugna¬
tur atq eicitur. Hanc si quid otfen¬
dit: unum diem durare nõ sinit᷑.
Ociunt hanc cõmendatam esse a
auia. si hec adsit. plena fũt om̃ia
Istis manichei si potestis obstite. istos
intuemini: istos sine mendatio si
audetis ⁊ cũ contumelia nominate

Expanded text:
nent, ne vana superstitione debiliores nent, ne vana superstitione debiliores citius quam sanctiores fiant. Legunt eis Apostolum discipulo praecipientem, ut aliquantum vini sumat propter frequentes infirmitates suas . Ita pietatem sedulo exercent: corporis vero exercitationem, ut ait idem Apostolus, ad exiguum tempus pertinere noverunt . 73. Continent se igitur ii qui possunt, qui tamen sunt innumerabiles, et a carnibus et a vino duas ob causas: vel propter fratrum imbecillitatem, vel prritas praecipue custoditur; charitati victus, charitati sermo, charitati habitus, charitati vultus aptatur; coitur in unam conspiraturque charitatem: hanc violare tanquam Deum nefas ducitur; huic si quid resistit, expugnatur atque ejicitur; hanc si quid offendit, unum diem durare non sinitur. Sciunt ita commendatam esse a ania; si haec adsit, plena sint omniaIstis, Manichaei, si potestis, obsistite; istos intuemini, istos sine mendacio, si audetis, et cum contumelia nominate:
Abbreviated transcription (Latin):
illi de quibus agebam norunt. et
tenent. xp̃iani sunt eñi. non here¬
discipͣlmam: non scd̃m suꝑbũ et
cõmenticiũ nomen apsi. Non mã¬
ducantem remo speruit: mãdu¬
candem nemo iudicat. qui infir¬
imus est olus manducat chulti
tamen firmi. ꝓpter infirmos idẽ
faciunt. cqultis non est causa ista
faciendi: sed quod uliore uictu ui¬
uere placet minimeq sũptuoso
corparis sustentaculo etacem tnͣqͥl¬
lissimam ducere. Om̃ia enĩ mͥ
sub potestate ullius. Ita multi ne¬
q uescunt̾ carnibus t̃ anĩe nͣeq eas
iumundas supersticiose putant
taq idem ip̃r qui salui temꝑant. si
ratio ualitudinis cogat. egroti sine
ussa formidine accipiunt. Multi
uiũ non bibunt: nec tañe eos cõ¬
quinari arbitrantur. Nam ⁊ q̃busdã
languidioribus ⁊ prrorsus õibus qui
sine illo nequeunt salutem corpis
optiuere: humanissime ac modes¬
tissuue p̾beri faciunt. ⁊ stulte non¬
uullos recusantes fraterne admo¬

Expanded text:
illi de quibus agebam norunt et illi de quibus agebam norunt et tenent: christiani sunt enim, non haeream, non secundum superbum et commentitium nomen Apostoli. Non manducantem nemo spernit, manducantem nemo judicat: qui infirmus est, olus manducat. Multi tamen firmi propter infirmos idem faciunt: multis non est causa ista faciendi, sed quod viliore victu vivere placet, minimeque sumptuoso corporis sustentaculo aetatem tranquillissimam ducere. Omnia enim mihsub potestate ullius . Ita multi neque vescuntur carnibus, neque tamen eas immundas superstitiose putant. Itaque iidem ipsi qui sani temperant, si ratio valetudinis cogat, aegroti sine ulla formidine accipiunt. Multi vinum non bibunt, nec tamen eo se coinquinari arbitrantur: nam et quibusdam languidioribus, et prorsus omnibus qui sine illo nequeunt salutem corporis obtinere, humanissime ac modestissime praeberi faciunt. Et stulte nonnullos recusantes, fraterne admo
Abbreviated transcription (Latin):
umusquisq nr̃m. ꝓ se rationẽ reddet.
non ergo amplius iudicemus uui¬
cem. sed hoc iudicate magis. ne po¬
natis offensionẽ fr̃ĩ nel scandalum
Scio ⁊ confido uidño iħu: qͥa nichil
cõmune ꝑ ip̃m. nisi ei qui existimat
que cõmune esse. illi cõmune est. Po¬
tuit ne magis ostendere. non in ip̃is
rebus quibus uescimur. sed in aĩo
esse ium qnͣdam que ad eum ualeat
maculandũ: ⁊ ꝓpterea hus etiam
qui ad hec contempnẽda sunt idonei
certoq scuit non se pollui si quid
cibor sine turpi cupiditate altitu¬
diue mentis assũpserunt. caritatẽ
tamen esse intuendam. Uide quid
sequatur. ⁊Iam si ꝑ escam frater
tuus comristat᷑. iam non scd̃m ca¬
tatem ambulas. Lege cetera uam
longum est om̃a iuter ponere: in
uenies preceptũ hus qui possunt
ista contempnere. id est furmieri¬
bus ⁊ securibrib ideo tameu esse tẽ¬
perandum. ne offendant᷑ illi. quib
ad huc ꝓsua unbecillidate hinu¬
scemodi opus est temꝑantia. Heç

Expanded text:
. Non ergo amplius invicem judicemus: sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum. Scio, et confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat aliquid commune esse, illi cotuitne magis ostendere, non in ipsis rebus quibus vescimur, sed in animo esse vim quamdam, quae ad eum valeat maculandum; et propterea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem tamen esse intuendam? Vide quid sequatur: Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas . 72. Lege caetera; nam longum est omnia interponere; et invenies praeceptum iis qui possunt ista contemnere, id est firmioribus et securioribus, ideo tamen esse temperandum, ne offendantur illi quibus adhuc pro sua imbecillitate hujuscemodi opus est temperantia. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
sci gram fuisse uersaͣm: ⁊ eos di¬
uersis carismatibus uirtutib q
complesse. Quomodo enim uni¬
us dei ⁊ inugeniti eius gratiã
possidendes. tam hu qui aũquã
etiam illi qui post aduentũ eius
iusticie erexere uexillum. ueri¬
tatis sunt scientiam consecuti.
sic ⁊ sp̃ns sc̃i gratiam possidebãt
quia in dissepara bilem a padre
⁊ filio esse spiritũ scm̃. in młtis
supra locis ostendimus. Scriptũ
rens nobis uirta uiscd̾iam suã.
⁊ uixta multitudinem iusticie suc
Et dixit. Nonne populus meus fi¬
lu: ⁊ non preuaricabunt᷑. Et fcũs
est illis in salutem. ex omui tribu¬
latione. ⁊ Lon legatus neq angelus.
sed ip̃e saluabit eos eo quod dilere¬

Expanded text:
iam fuisse versatam, et eos diversis charismatibus virtutibusque complesse. Quomodo enim unius Dei, et Unigeniti ejus gratiam possidentes, tam hi qui ante, quam etiam illi qui post adventum ejus, justitiae erexere vexillum, veritatis sunt scientiam consecuti; sic et Spiritus sancti gratiam possidebunt, quia inseparabilem a Patre, et Filio esse, Spiritum sanctum in multis supra locis ostendimus. Scriptum rens nobis juxta misericordiam suam, et juxta multitudinem justitiae suae. Et dixit: Nonne populus meus filii? et non praevaricabuntur. Et factus est illis in salutem ex omni tribulatione eorum; non legatus, neque angelus, sed ipse salvavit eos: eo quod dilexe
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis accipere: non qd̃ alter
⁊ alter sit. sed quod de uuo atq co¬
dem quasi de altero. scd̃m naturã
dei ⁊ hoĩs dispucet᷑: ⁊ quia deus
uerbum imigenitus dei filius:

Expanded text:
pietatis accipere, non quod alter et alter sit, sed quod de uno atque eodem, quasi de altero secundum naturam Dei, et hominis disputetur, et quia Deus Verbum unigenitus filius
Abbreviated transcription (Latin):
sanctificatũ cõmemorat: siue il¬
lum illustrem uirum ⁊ miste¬
riorum dei iiciatorem de quo
ad ihesum filium naue dñs
ait: moyses famulus meus: siuie
legem suam que in ueteri scripta ẽ
instrumento. Nar crebro legisse
me menuini moysen appellatun
esse pro lege: ut in apostole. Usq
in hodiernũ diem quando legitur
moyses. Et abrahaui ad diuitẽ
in supplicus constitutum: habent
inquit moysen ⁊ ꝓphetas. Et ter¬
te liquido comprobatur. ibi moysẽ
non supraditum uirum significa¬
tum esse: sed legem. Porro que ẽ
dextera dei que adduxit moysen:
uisi dñs ⁊ saluator noster. Ipse ẽ
enim dextera patris. per quani sal¬
uat ⁊ exaltat ⁊ facit uirtutẽ. sic̃
alibr de deo dicitur. Saluauit el
dexcera sua: ⁊ brachiũ scm̃ sint̃ eiꝰ.
Et rursum. Dextera dñi fecit uir¬
tudem. dextera dñi exaltauit me:
non moriar sed uiuam ⁊ uarra¬
bo oꝑa dñi. Et certe uocem hanc
ex ꝑsona dñici hoĩs ꝓferri. quẽ

Expanded text:
sanctificatum esse commemorat: sive ilsanctificatum esse commemorat: sive illum illustrem virum, et mysteriorum Dei initiatorem, de quo ad Jesum filium Nave Dominus ait: Moyses 157 famulus meus, sive Legem suam, quae in veteri scripta est Instrumento. Nam crebro legisse me memini Moysen appellatum esse pro Lege, ut in Apostolo: Usque in hodiernum diem, quando legitur Moyses . Et Abraham ad divitem in suppliciis constitutum, Habent, inquit, Moysen et Prophetas . Et certe liquido comprobatur ibi Moysen, non supradictum virum significatum esse, sed Legem. 51. Porro quae est dextera Dei, quae adduxit Moysen, nisi Dominus et Salvator noster? Ipse est enim dextera Patris, per quem salvat et exaltat et facit virtutem, sicut alibi de Deo dicitur: Salvavit sibi dexterani fecit virtutem, dextera Domini exaltavit me: non moriar, sed vivam, et narrabo opera Domini . Et certe vocem hanc ex persona Dominici Hominis proferri, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nos ad inmũdiciam: sed ad san¬
ctificationem. Itaq qui spernit
siue qđ̵ melius habetur ingreco
qui preuaritatur: non hominẽ
in hus sermonib deus uocaus
ꝑ fidem in scificationẽ. idest ut
sancti spũs fierent credentes: de¬
dit eis sp̃m sc̃m̃. Et quãdui pre¬
cepta seruauerũt: ꝑmansit i eis
sp̃us scũs quẽ acceperũt. Quando
uero amore lubrico corruerunt.
⁊ ad ramũdiciama sunt delapsi: sp̃¬
uerunt siue preuaricati sunt do¬
nunũ qui dederat eis spm̃ sanctũ
non ut umũdicie seruurent. sed
ut sanctificarent᷑. Unde penas
luent qui ista cõmiserint: nõ qͣi
hoĩem. sed quasi deum spnẽtes.
Et ut sciamus dum̃ esse spm̃
qui inducit ad quẽpiam dicete
mea dedi in os tuum. Ostendit᷑
eñi ex sermone presenti: qd qui
acceperit spm̃ dei simul cum eo
⁊ uerba dei possideat: sermones .s.
scientie siuie sapiendie. Nec nõ
in alio loco eiusdem ꝓpħe deus
loquit᷑. Dedi spm̃ meum super

Expanded text:
Deus ad immunditiam, sed ad sanDeus ad immunditiam, sed ad sanctificationem . 50. Itaque qui spernit, sive quod melius habetur in Graeco, qui praevaricatur, non hominem in his sermonibus Deus vocans per fidem in sanctificationem, id est, ut sancti Spiritus fierent credentes, dedit eis Spiritum sanctum. Et quandiu praecepta Dei servaverunt, permansit in eis Spiritus sanctus, quem acceperunt. Quando vero amore lubrico corruerunt, et ad immunditiam sunt delapsi, spreverunt, sive praevaricati sunt Dominum, qui dederat eis Spiritum sanctum, ut non immunditiae deservirent, sed ut sanctificarentur. Unde poenas luent qui ista commiserunt, non quasi hominem, sed quasi Deum spernentes. Et ut sciamus Dominum esse Spqui inducit ad quempiam dicentemea dedi in os tuum . Ostenditur enim ex sermone praesenti, quod qui acceperit Spiritum Dei, simul cum eo et verba Dei possideat, sermones videlicet scientiae et sapientiae. Necnon et in alio loco ejusdem Prophetae Deus loquitur: Dedi Spiritum meum super
Abbreviated transcription (Latin):
noctibus fuerat cõmoratꝰ pasto¬
reu ouium suarum. Si quidẽ
pastor ouium deus qui nũc pro¬
phetali seͥmone describitur dñs
ait: manifestius in ewangłio
discimus ip̃o saluatore testan¬
te. Ego pastor bonus: ⁊ aiãm
meam pono ꝓ ouibus meis.
Et iterum. Ques mee uocem
meam audiunt.
Ost hec om̃ia ꝓphetes ait.
de quanta felicitate ad quãtas
miserias preuenerint. Et qͦmͦ
loquit̾. Qui eam redemerat. qui
bitans cum eis: ubi nũc est qd̾
habitet: Dereliquit eos: qr ip̃i
prius dereliquerũt ⁊ ad iracun¬
diam ꝓuocauerũt sanctũ isrł
Posuerat aũt dudum in eis
sp̃m scm̃ deus. cum ad huc boni
essent: ⁊ preceptis eius obsequi
niterentur. Hus enim tantũ¬
derelictis uirtutũ sectont᷑ choꝵ:
⁊ iuxta eas ⁊ per eas in fide xp̃i
uictitant. Quod si paulatin
negligentia suggerende ceꝑint
ad peiora confluere: concitant
cias. Huic quid sinule ⁊ aposto¬
lus ad thessalonicences scribẽs.

Expanded text:
noctibus fuerat commoratus: pastonoctibus fuerat commoratus: pastorem ovium suarum. Siquidem ipastor ovium Deus, qui nunc Prophetali sermone describitur, Dominus sit, manifestius in Evangelio discimus, ipso Salvatore testante, Ego sum pastor bonus, et animam meam pono pro ovibus meis . Et iterum, Oves meae vocem meam audiunt. Post haec omnia Prophetes ait, de quanta felicitate ad quantas miserias pervenerint. Et quodam modo loquitur: Qui eos redemerat, qui bitans cum eis, ubi nunc est? quo abiit? Dereliquit eos, quia ipsi prius dereliquerunt, et ad iracundiam provocaverunt Sanctum Israel. Posuerat autem 156 dudum in eis Spiritum sanctum Deus, cum adhuc boni essent, et praeceptis ejus obsequi niterentur. His enim tamtumderelictis, virtutum sectantur chorum, et juxta eas, et per eas in fide Christi victitant. Quod si paulatim negligentia subrepente coeperint ad pejora confluere, concitant citias. Huic quid simile et Apostolus ad Thessalonicenses scribens,
Abbreviated transcription (Latin):
diguatus fuerat ad terras ꝓdi¬
derunt ⁊ crucifixerunt: ꝓpterea ex¬
⁊ xp̃i cruore maculauerũt. Se¬
ciuidum igit᷑ hunc sensum debel¬
latos eos a dño intelligere debe¬
mus: non ad breue tempus. E ad
omne futurum seculum. Usq
ad consũmationẽ quippe mundi
ut diximꝰ ꝓfugi atq captuu in
umuersis ab errant natiorbus
uon urbem. non regionẽ ꝓpͥam
possidentes. Attamen qr nat᷑ałr
begninus est ⁊ misericors in hos
quos ante debellauerat: tribuit
eis locum penitentie si uelint
ad meliora conuerti. Unde et
dicit᷑. Et recordatꝰ est dieꝵ sclĩ.
Retordatꝰ eñi tempoꝵ futuroꝵ
clausam iamiam aliqua eis ex
parte remitit: ut postquam
intrauerit plenitudo gentunu.
tunc om̃is isrł qui hac fu̾it di¬
gnus appellatione saluet̾ ł icz
enĩ in id temeritatis eruperĩt.
ut eum qui ꝓptet eos missus
fuerat interficerent dicentes.
deus suscitauit de terra in cusꝰ
corde tribus daebus ⁊ tribus

Expanded text:
dignatus fuerat ad terras, prodidignatus fuerat ad terras, prodiderunt et crucifixerunt, propterea exum et Christi cruore maculaverunt. Secundum igitur hunc sensum debellatos eos a Domino intelligere debemus, non ad breve tempus, sed ad omne futurum saeculum usque ad consummationem mundi. Quippe ut diximus profugi atque captivi, in universis aberrant nationibus, non urbem, non regionem propriam possidentes. Attamen quia naturaliter benignus est et misericors is qui eos debellaverat, tribuit eis locum poenitentiae, si velint ad meliora converti. Unde et dicitur, Recordatus est dierum saeculi. Recordatus enim temporum futurorum, clausam januam aliqua eis ex parte reseravit, ut postquam intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel qui hac fuerit dignus appellatione salvetur. Licet enim in id temeritatis eruperint, ut eum qui propter eos missus fuerat, interficerent, dicentes:Deus suscitavit eum de terra, in cujus corde tribus diebus et tribus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tradiderunt tradidisse eos sem¬
piterno cruciatui. postquam non
sermone sed rebus in sanctũ eius
spm̃ blasphemauerunt. Ip̃e igit᷑
qui eis conuersus est ad inimci¬
cias ⁊ debellauit eos. ⁊ subiecit
multiplicibus longisq cruciatib.¬
ait: quod nec in presenti tep̃re
rrec in futuro consequlerentur
qui crucifixerunt dnm̃ salua¬
tore: ⁊ idcirco exacerbauerunt spm̃
scr̃a: id quod scriptum est ipese de¬
bellauit tos. ad illam intelligen¬
tiani referendum quod roma¬
manis traditi sunt. quando ue¬
uit suꝑ cos ira dei in finẽ In u¬
niuerso enĩ orbe cunctisq regio¬
nibus soli exules patrie in ter¬
ra uagantur aliena. nõ urbem
antiquam. non sedes ꝓprias pos¬
sidentes. ⁊ id quod ꝓpħetis ⁊ sal¬
uatori suo fecerunt receperunt. ¶
enim sanguinarn ⁊ uesauo sẽp
furore raptati non solum ꝓphas
occiderunt. lapidaueruntq eos qͥ
ad se fuerant sed ad impietatis
culmen egressi. dñm saluator̃
qui ꝓ cunctoꝵ salute descendere

Expanded text:
 et tradidisse eos sempiterno cruciatui, postquam non sermone, sed rebus in sanctum ejus Spiritum blasphemaverunt. Ipse igitur qui eis conversus est ad inimicitiam, debellavit eos, et subjecit multiplicibus longisque cruciatibus, ut nec in praesenti tempore, nec in futuro consequantur venqui crucifixerunt Dominum Salvatorem, et idcirco exacerbaverunt Spiritum sanctum, id quod scriptum est, Ipse debellavit eos, ad illam est intelligentiam referendum, quod Romanis traditi sunt, quando venit super eos ira Dei in finem. In universo enim orbe cunctisque regionibus soli exsules patriae, in terra vagantur aliena, non urbem antiquam, non sedes proprias possidentes, id quod Prophetis, et Salvatori suo fecerunt, receperunt. Quia enim sanguinarii, et vesano semper furore capti, non solum 155 Prophetas occiderunt, lapidaveruntque eos qui ad se missi fuerant, sed ad impietatis culmen egressi, Dominum Salvatorem, qui pro cunctorum salute descendere
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt increduli. ⁊ precepta illiᷤ
reliquerunt. ⁊ exacerbauerũt spi¬
ritum scm̃a dei. qui eis bona mlta
largitus est: in pectatum sinisle cor¬
ruerunt hus. qui postquam geus¬
ti sunt ⁊ eraltati spreuerunt pr̃ez
suum. Uel certe nũc ip̃i descri¬
bunt᷑. qui ⁊ ante descriptustiit. Si¬
quidem ⁊ ibi pro peccato dicit᷑ ad
eos. dereliquistis dnm ⁊ ad iracun¬
diam concitastis scm̃ iscl: et iinic
quod ip̃i non crediderunt. ⁊ exacla¬
seriti ergo logo socictas spũs ad
dum̃ ostenditur. Qui dereliuqͥt
spm̃ sciũ eius. Eadem indignatio
suꝑ pcc̃orĩb tam ad scm̃ spiritũ¬

Expanded text:
fuerunt increduli, et praecepta illius fuerunt increduli, et praecepta illius reliquerunt, et exacerbaverunt Spiritum Sanctum Dei, qui eis multa bona largitus est, in peccatum simile corruerunt, his qui postquam geniti sunt, et exaltati, spreverunt patrem suum. Vel certe nunc ipsi describuntur, qui et ante descripti sunt, siquidem et ibi post peccatum dicitur ad eos: Dereliquistis Dominum, et ad iracundiam concitastis Sanctum Israel, et nunc, quod ipsi non crediderunt, et exacerbasenti ergo loco societas Spiritus ad Dominum ostenditur. Qui dereliquit Spiritum sanctum ejus. Eadem indignatio super peccatoribus tam ad Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus dñe amatoꝵ aiaꝵ: quis
eua sunt. ⁊eq eim odiens quid
fecisti. Qua ꝓpter ⁊ pro eoꝵ salu¬
te pro filio suo non parcens pater.
tradidit cum in mortem: ut per
mordem sui filu destruito eo qͥui
habebat mortis ipium hoc est
diabolo. redimeret omnes qui ab
eo captiuitatis uinculis tenebant᷑.
Uride subicitur. Upde redemit
eos. ⁊ suscepit eos. D⁊ exaltauit
illos. Suscipit eñi eraltatq sal¬
uatos. ⁊ redemptos in sublime
tollit uirtutum alis. ⁊ eruditiõe
⁊ scientia ueridatis: non ad imũ
tantum ⁊ alcerũ diem: sed in õi
bus eternitatis diebus habitans
in eis ł es cum eis. usq ad consũ¬
mationẽ seculi: uitam eis tribuẽs.
salutisq auctor existens. Om̃ib
aũt diebus scłi allinumans corda
eoꝵ: non sunt eos intenebris igno¬
rantie ⁊ errore uersari. Et hoc
puto esse quod scriptum est in
om̃ibus diebus exeltari eos. Ma
uero muitabiles ⁊ ad uicia sponte
labentes. post tanta beneficͥia do

Expanded text:
e amator animarum, quia tuae sunt, neque enim odies quos fecisti . Quapropter et pro eorum salute proprio Filio non parcens Pater, tradidit eum in mortem, ut per mortem Filii sui destructo eo qui habebat mortis imperium, hoc est diabolo, redimeret omnes qui ab eo captivitatis vinculo tenebantur. Unde subjicitur: Ipse autem redemit eos, et suscepit eos, et exaltavit illos. Suscipit enim exaltatque salvatos, et redemptos in sublime tollit virtutum alis, et eruditione et scientia veritatis, non ad unum tantum, et alterum diem, sed in omnibus diebus aeternitatis, habitans in eis, et cum eis, et usque ad consummationem saeculi vitam eis tribuens, salutisque auctor existens. Omnibus autem diebus saeculi illuminans corda eorum, non sinit eos in tenebris ignorantiae, 154 et errore versari. Et hoc puto esse quod scriptum est, in omnibus diebus exaltari eos. 47. Quia vero mutabiles, et ad vitia sponte labentes, post tanta beneficia Deo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: qm̃ non derelictus ẽ ĩinfer¬
ne. ueq caro eius uidit corrupti¬
onem. Hunc ih̾m suscitauit deus
cui uos om̃s testes sumus. Dexta
igitur dei eleuatus ⁊ repromissi¬
ouem spũs sc̃i accipiend a patre.
effudit hoc quod uos uideti et
um exaltatum dextera dei ⁊ ãb
inferis resurgentẽ esse domui
ih̃m : sicud ip̃e scripture sermone
testatus est. Iste uero qui surgens
a mortus a sermone dei assupap
tur accepisse repronussiones sp̃c¬

Expanded text:
iam non derelictus in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem. Hunc Jesum suscitavit Deus, cui nos omnes testes sumus. Dextera igitur Dei eleone spiritus sancti accepta a patre effudit hoc donum, quod uos uidetis? um inferis resurgentem esse Dominum Jesum, sicut ipse Scripturae sermone testatus est. Iste ergo qui resurrexit a mortuistur, et accepisse repromissiones Sp
Abbreviated transcription (Latin):
I lam ⁊ angeli quãquam spũs
sunt. ⁊ ad diuersa ꝓpter eos qui
salutem accepturi sunt iiniste¬
ria mutantur: non sunt tamen
auctores saludis. sed eum qui fons
salutis est interpretantur ⁊ nunci¬
ant. Unde dictum est. nou lega¬
tus neq angelus sed ip̃e dr̃is sal¬

Expanded text:
. Nam et Angeli, quamquam spiritus . Nam et Angeli, quamquam spiritus sint, et ad diversa propter eos qui salutem accepturi sunt, ministeria mittantur, non sunt tamen auctores salutis, sed eum qui fons salutis est, interpretantur et muntiant. Unde dictum est, Non legatus, neque Angelus, sed ipse Dominus sal