comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ dũ deuitat᷑ impletur: sic humana sapi-¬
entia dũ reluctat᷑ cõprehendit᷑. Timuerunt frs̃
ne ioseph suꝑ eos excresceret: sed hoc qđ diumitus
dispositũ fuerat. cauendo actũ est ut ueniret.
Humana gͦ sapientia in se ipsa cõprehensa ẽ: quȩ
uoluntati dĩ unde ꝑ intentionẽ restitit᷑. inde eiꝰ
cotidiano succrescere uirtutũ successu conspicer&.
suã ei in coniugio filiã spopond̾. atq in eius dotẽ
centũ dari ab eo philistinoꝵ preputia petiit: ut
cũ ꝓuocatus miles ultra se excrescere quereret.
inunicoꝵ gladiis traditus uitã finiroe: sic̃ scriptũ
est. Non habet necesse rex sponsalia. nisi tantũ cen¬
tũ preputia philistinoꝵ: ut fiat ultio de ininucis.
Porro saul cogitabat tradere dauid in manibus
philistinoꝵ: sed dauid dispositionis intunȩ fauore
roboratus. centũ se dare ꝑhibuit: & ducenta p̃putia
reportauit. Cuius nimirũ oꝑis saul argum̾to su¬

Expanded text:
consilium dum devitatur completur, sic humana sapiconsilium dum devitatur completur, sic humana sapientia dum reluctatur comprehenditur. Timuerunt fratres ne Joseph super eos excresceret; sed hoc quod divinitus dispositum fuerat, cavendo factum est ut eveniret. Humana ergo sapientia in se ipsa comprehensa est, quae voluntati Dei, unde per intentionem restitit, inde ejus dum David subjectum quotidiano succrescere virtutum successu conspiceret, suam ei in conjugium filiam spopondit, atque in ejus dotem centum dari ab eo Philistinorum praeputia petiit, ut cum provocatus miles ultra se excrescere quaereret, inimicorum gladiis traditus vitam finiret, sicut scriptum est: Non habet rex necesse sponsalia, nisi tantum centum praeputia Philistinorum, ut fiat ultio de inimicis regis . Porro Saul cogitabat tradere David in manus Philistinorum; sed David dispositionis intimae favore roboratus, centum se dare perhibuit, et ducenta praeputia reportavit. Cujus nimirum operis Saul argumento su
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uiuidia pauorq ꝑcussit. Cũq hunc ad se
eiꝰ dominio subici metuunt: somniatorẽ in puteũ
deponunt: eũq ismahelitis transeuntib uendunt.
Qui in egyptũ ductus. seruituti subditus. luxuriȩ
accusatione dãpnatus. castitatis merito adutus÷
ꝑiculo necessitatis obuiauit. Cumq in orbẽ fames
irruit : de alimentoꝵ preparatione sollicit᷑. iacob
fiios in egyptũ misit. Qui frumentoꝵ dispensationt
p̃positũ ioseph nescientes iunueniunt: atq ut mere¬
rent᷑ alim̃ta ꝑcipere. eoꝵ dispensatorẽ cõpulsi sunt
ꝓnis in terrã ceruicib adorare. Pensemus gͥ gestȩ
uenditus fuerat ne adoraret᷑: sed ideo ẽ adoratus
quia uenditus. Astute nãq aliqͥd agere ausi sunt.
ut dĩ consiliũ mutaret᷑: sed diuino iudicio qđ
declinare conati sunt. renitendo seruierunt. Inde
quippe coarti sunt dĩ uoluntatẽ ꝑagere: uude
hanc moliti sunt astute cõmutare. Sic sic diuinũ

Expanded text:
tionis invidia pavorque percussit. Cumque ad se tionis invidia pavorque percussit. Cumque ad se jus dominio metuunt, somniatorem in puteum deponunt, eumque Ismaelitis transeuntibus vendunt. Qui in Aegyptum ductus, servituti subditus, luxuriae accusatione damnatus, charitatis merito adjutus, periculo necessitatis obviavit. Cumque in orbem famis inhorruit, de alimentorum praeparatione sollicitus, Jacob filios in Aegyptum misit, qui frumentorum dispensationi praepositum Joseph nescientes inveniunt, atque ut mererentur alimenta percipere, eorum dispensatorem compulsi sunt pronis in terram cervicibus adorare. Pensemus igitur gestae venditus fuerat, ne adoraretur, sed ideo est adoratus, quia venditus. Astute namque aliquid agere ausi sunt, ut Dei consilium mutaretur, sed divino judicio quod declinare conati sunt, renitendo servierunt. Inde quippe coacti sunt Dei voluntatem peragere, unde hanc moliti sunt astute commutate. Sic divinum
Abbreviated transcription (Latin):
mana sapientia ̃flati. dũ desideriis suis diuina
iudicia contraire conspiciunt: astutis eis reluctari
machinationib conant᷑. & quo ad uotũ suũ uim
suꝑnȩ dispositionis intorqueant: callictis cogitatio¬
nib insistunt: subtiliora consilia exqͥrt̃. Sed inde uo¬
luntatẽ di ꝑagunt. uude hanc in mutare conten¬
dunt: atq om̃ipotentis consilio dũ resistere nitunt᷑.
obsecunt᷑. Quia sepe & hoc eius dispositiom apte
militat: qdđ ei ꝑ humanũ studiũ friuole resultat.
Sapientes gͦ dñs in ipsa eoꝵ astutia cõprehendit:
quando eius consiliis humana facta etiã tẽ congrue
seruiunt. cũ resistunt. Qđ melius ostendimꝰ: si pau¬
ca ad mediũ gestarũ rerũ exempla ꝓferamꝰ. Ioseph
somniũ uiderat: qđ suo manipulo frm̃ eiꝰ se
manipuli ꝓsternebant. Somniũ uiderat. qđ sol
& luna se cũ reliquis stellis adorabant. Quȩ quia
pure fr̃ĩb retulit: eoꝵ corcia ꝓtinus fut᷑ȩ domina¬

Expanded text:
mana sapientia inflati, dum desideriis suis divina judicia contraire conspiciunt, astutis eis reluctari machinationibus conantur, et quo ad votum suum vim supernae dispositionis intorqueant, callidis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt. Sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt; atque omnipotentis Dei consilio, dum resistere nituntur, obsequuntur, quia saepe et hoc ejus dispositioni apte militat, quod ei per humanum studium frivole resultat. Sapientes ergo Dominus in ipsa eorum astutia comprehendit, quando ejus consiliis humana facta etiam tunc congrue serviunt, cum resistunt. Quod melius ostendimca ad medium gestarum rerum exempla proferamus. Joseph somnium viderat, quod suo manipulo fratrum ejus se manipuli prosternebant: somnium viderat quod sol ac luna se cum reliquis stellis adorabant. Quae quia pure fratribus retulit, eorum corda protinus futurae damna
Abbreviated transcription (Latin):
ad terminũ defluunt indesinent̃ appetit. Dũq
alias relinqͥt. alias assequit᷑: quasi sẽꝑ de flumine
ad flum̃ tendit. Hȩc paucis ꝑ excessũ diximꝰ: ut
mens a solio scȩ intentionis excussa. qͦ iaceat mon¬
straremus. Quia si ad ea quȩ suꝑ ipsã st̃ inhiare
cessauerit: sub semet ipsa etiã indesinenter ruit.
In alto aũ figit᷑: si amorẽ tẽporaliũ deserens. ad
spem incõmutabilis ȩternitatis ligat᷑. Bene gͦ dr̾.

Expanded text:
ad terminum defluunt, indesinenter appetit; dumque ad terminum defluunt, indesinenter appetit; dumque alias relinquit, alias assequitur, quasi semper de flumine ad flumen tendit. Haec paucis per excessum diximus, ut mens a solio sanctae intentionis excussa quo jaceat monstraremus, quia si ad ea quae super ipsam sunt inhiare cessaverit, sub semetipsam etiam indesinenter ruit. In alto autem figitur, si amorem temporalium deserens, ad spem incommutabilis aeternitatis ligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ac farinã molere iubet᷑. Mola in grrũ ducit᷑: & fari¬
na ꝓfertur. Unaquęq autẽ mundi huiꝰ actio: mola
ẽ. Quȩ dũ multas curas congerit: humanas m̃tes
quasi ꝑ gyrũ uertit. Atq ex se uelut farinas ꝓicit:
qr seclucto cordi sẽꝑ minutissimas cogitationes gig-¬
nit. Nonnũꝗͣ uͦ qui quietus aliciiuis ẽẽ meriti cre¬
ditur: positus in qualibet actione denudat᷑. Un¬
de illic ꝓtinus sub infert᷑. demida t᷑pitudinẽ tuã.
discooꝑi humerũ. reuela crus: transi flumina.
In ãmnistratione quippe oꝑis tͣpitudo demidat᷑.:
dũ uilis mens abiectaq in actionis ostentatione
cognoscit᷑: quȩ quieta prius magna putabat᷑. hu¬
merũ mens discooꝑit: quando opus suũ qđ igno¬
rabat᷑ ostendit. Crus reuelat: quia quib deside¬
rioꝵ passib lucris mundi inhi& manifestat. Flu¬
mina etiam transit: qr actiones huiꝰ scłi quȩ cotidie

Expanded text:
et farinam molere jubetur. Mola in gyro ducitur et fariet farinam molere jubetur. Mola in gyro ducitur et farina profertur. Unaquaeque vero mundi hujus actio mola est; quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinas projicit, quia seducto corde semper minutissimas cogitationes gignit. Nonnunquam vero qui quietus alicujus esse meriti creditur, positus in qualibet actione denudatur. Unde protinus subinfertur: Denuda turpitudinem tuam: discooperi humerum, revela crus, tranIn administratione quippe operis turpitudo denudatur, dum vilis mens abjectaque in actionis ostentatione cognoscitur, quae quieta prius magna putabatur. Humerum mens discooperit, quando opus suum quod ignorabatur ostendit. Crura revelat, quia quibus desideriorum passibus lucris mundi inhiet manifestat. Flumina etiam transit, quia actiones hujus saeculi, quae quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
desideria innumerabilit̾ spargit. & qr agere iutel¬
lecta dissimulat: cecat᷑ recte ut etiã nesciat qͥd agat.
& sepe iusto iudicio in sua ipsa uoluntate relinquit᷑.
& sub ea quȩ anxie appetit. laboriosa mundi ministe¬
ria relaxat᷑. Unde apte illic subdit᷑. Quia ultra ñ uo¬
caberis mollis & tenera: tolle molã ⁊ mole farmã. Con¬
stat nimirũ qđ tenere suȩ filiȩ parentes parcunt.¬
nec duris atq seruilib hanc oꝑib affligunt. Omps
gͦ ds quasi tenerã filiã uocat. quando dilectã unius-¬
cuiusq aminã a laboriosis huius mundi seruituis re¬
uocat: ne dũ exteriorib actib afficit᷑. ab internis de-¬
sideriis obduret᷑. Sed chaldeoꝵ filia mollis & tenera
non uocat᷑: quia mens prauis desideriis dedita.
in eo quẽ ãxie appetit huiꝰ scłi labore relinquitur. ⁊¬
ut foras mundo ueluo ancilla seruiat: quȩ intus
dm̃ ut filia nequaꝗͣ amat. Unde & molã tollere.

Expanded text:
desideria innumerabiliter spargit. Et quia agere inteldesideria innumerabiliter spargit. Et quia agere intellecta dissimulat, caecatur recte, ut etiam nesciat quod agat; et saepe justo judicio in sua ipsa voluntate relinquitur, et sub ea quae anxie appetit laboriosa mundi ministeria relaxatur.  Vet. X.  Unde apte illic subditur: Quia ultra non vocaberis mollis et tenera; tolle molam, et mole farinam . Constat nimirum qnec duris et servilibus hanc operibus affligunt. Omnipotens ergo Deus quasi teneram filiam vocat, quando dilectam uniuscujusque animam a laboriosis hujus mundi servitiis revocat; ne dum exterioribus actibus afficitur, ab internis desideriis induretur. Sed Chaldaeorum filia mollis et tenera non vocatur, quia mens pravis desideriis dedita, in eo quem anxie appetit, hujus saeculi labore relinquitur, ut foris mundo velut ancilla serviat, quae intus Deum ut filia nequaquam amat. Unde et molam tollere,
Abbreviated transcription (Latin):
te regere: sub tenet ipso ꝓstratus. in terreuis actib
humiliare. Unde & uecessario ꝓtinus addit᷑. Non
est solium filiȩ chaldeoꝵ. Chaldei nãq feroces in-¬
terp̃tant᷑. Ualde aũ feroces sunt: qi uoluptates ꝓ-¬
prias sequentes. nec suis parcere mortib sciunt.
ferocia sunt terrena desideria: quȩ ñ solũ contra p̃¬
cepta conditoris: sed sepe etiã contra ꝑcussionum
uerbera durã atq insensibilẽ inentẽ reddunt.
Sed filia ferotiũ soliũ non habet: quia mens quę
ad amorẽ mundi ex prauis desideruis nascit᷑. atq
eisdem desideriis obdurat᷑: in eo qđ se terrenis con
cupiscentiis subicit. sedẽ iudicii amittit. Nulliq
apud se solio p̾sidet: quia examine discretionis
caret. & quasi a iudicii sui sessione repellit᷑: qr ꝑ
exteriores concupiscentias uagat᷑. Liquet enĩ quod
mens quȩ intus consilii sedẽ ꝑdiderit: foras se ꝑ

Expanded text:
te regere, sub temetipso prostratus in terrenis actibus te regere, sub temetipso prostratus in terrenis actibus humiliare. Unde et necessario protinus additur: Non est solium filiae Chaldaeorum. Chaldaei namque feroces interpretantur. Valde autem feroces sunt, quia voluntates proprias sequentes, nec suis parcere moribus sciunt. Ferocia sunt terrena desideria, quae non solum contra praecepta Conditoris, sed saepe etiam contra percussionum verbera duram atque insensibilem mentem reddunt. Sed filia ferocium solium non habet, quia mens, quae ad amorem mundi ex pravis desideriis nascitur, atque eisdem desidecupiscentiis subjicit, sedem judicii amittit; nullique apud se solio praesidet, quia examine discretionis caret, et quasi a judicii sui sessione repellitur, quia per exteriores concupiscentias vagatur. Liquet enim, quod mens, quae intus consilii sedem perdiderit, foras se per
Abbreviated transcription (Latin):
rupta ut arbitror dr̃: sed infecunda. & qr babylon
confusio interp̃tat᷑: recte infecunda mens. babyloniᷤ
filia uocat᷑. Quȩ in eo qđ nequaꝗͣ bona oꝑa germi-¬
nat : dũ nullo ordine rectȩ uitȩ cõponit᷑. quasi con¬
fusione matre generat᷑. Sin aũ uirgo ñ infecunda dr̃.
sed incorrupta: postꝗͣ statũ salutis ꝑdidit ÷ ad con¬
fusionis suȩ cumulũ appellat᷑ qđ fuit. Cui apte ꝑ
increpationẽ dr̃ diuina uoce. descende. In alto qͥppe
humanꝰ anmus stat: quando suꝑnis retributionib
inhiat. Sed ab hoc statu descendit: cũ turpit̾ uictus
se de fluentib mundi desideriis subicit. Cui mox
bene addit᷑: sede in puluere. Descendens enĩ in pul¬
uere residet: quia cęlestia deserens. terrenis cogita¬
tionib aspersus. in infunis uilescit. Ubi adhuc
ingeminando subiungit᷑: sede in terra. Ac si aꝑte
expbrans dicat. Quia cęlesti conuersatione noluisti

Expanded text:
rupta, ut arbitror, dicitur, sed infecunda. Et quia Babylon rupta, ut arbitror, dicitur, sed infecunda. Et quia Babylon confusio interpretatur, recte infecunda mens Babylonis filia vocatur, quae in eo quod nequaquam bona opera germinat, dum nullo ordine rectae vitae componitur, quasi confusione matre generatur. Sin autem virgo non infecunda dicitur, sed incorrupta, postquam statum salutis perdidit, ad confusionis suae cumulum appellatur quod fuit. Cui apte per increpationem dicitur divina voce: Descende. In alto quippe humanus animus stat, quando supernis retributionibus inhiat. Sed ab hoc statu descendit, cum turpiter victus sese defluentibus mundi desideriis subjicit. Cui bene mox additur: Sede in pulvere. Descendens enim in pulvere residet, quia coelestia deserens, terrenis cogitationibus aspersus in infimis vilescit. Ubi adhuc ingeminando subjungitur: Sede in terra. Ac si aperte exprobrans dicat: Quia coelesti conversatione noluisti
Abbreviated transcription (Latin):
tatis głam cũ certitudine expectant. Cũq laborats
foris aduersitate ꝑsecutionis: ad munitã recurrt̃
intrinsecus arcẽ mentis. & inde cuncta sub se ire
despiciunt: inter quȩ & transire corporalit etiam
semetpsos cernunt. Minas ñ metuunt: qr & tor¬
menta patiendo contẽpnunt. Hinc enĩ ꝑ salomo¬
nẽ dr. Iustus quasi leo confidens: absq terrore erit.
Hinc ab eo iterũ scriptũ ẽ. Non contristabit iustũ:
quicqͥd ei acciderit. Quia enĩ recti quiq in alto in-¬
tentionis suȩ uertice sunt siti: dũ mortẽ moriendo
ñ sentiunt: miro mͦ eos reꝓboꝵ iacula & feriunt. &
ñ contingunt. In sublimi gͦ humiles sunt positi: qr
unde se in om̃ib despiciunt: inde contͣ omĩa securi¬
ppħam m̃ti reꝓbȩ dr̃. D escende sede in puluere uir xi.¬
go filia babyloni: sede in terra: ñ ẽ solium filiȩ chal¬
deoꝵ. Hoc enim loco humana mens uirgo. ñ incor¬

Expanded text:
tatis gloriam cum certitudine exspectant; cumque laborant tatis gloriam cum certitudine exspectant; cumque laborant foris adversitate persecutionis, ad munitam recurrunt intrinsecus arcem mentis; et inde cuncta sub se ire despiciunt, inter quae et transi e corporaliter etiam semetipsos cernunt; minas non metuunt, quia et tormenta patiendo contemnunt. Hinc enim per Salomonem dicitur: Justus quasi leo confidens absque terrore erit . Hinc ab eo iterum scriptum est: Non contristabit justum, quidquid ei acciderit . Quia enim recti quique in alto intentionis suae vertice siti sunt, dum mortem moriendo non sentiunt, miro modo eos reproborum jacula et feriunt, et non contingunt. In sublimi ergo humiles sunt positi, quia unde se in omnibus despiciunt, inde contra omnia securiescende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeorum . » Hoc enim loco humana mens, virgo, non incor
Abbreviated transcription (Latin):
tristiciã habetis᷑: iterũ autẽ uidebo uos & gaude¬
bit cor urm: & gaudiũ urm nemo auferet a uob̃.
flictos tẽporaliter. uera salute consolat᷑. Qđ tam̃
de electis dĩ: etiã in hac uita nil obstat intelligi.
humilitate substernunt: altȩ mentis iudicio cun¬
cta tẽporalia trauseunt. Cũq se indignos in oĩb
estinant: rectȩ cogitationis examine huiꝰ mundi
głam transcendentes calcant. Uideamꝰ humilẽ
paulũ. Ecce discipulis dicit. Non enĩ nosinet ipsos
ur̃os ꝑ xp̃m. Uideamꝰ hunc humilẽ in sublimm iã
positũ: qͥ ait. An nescitis quia angłos iudicabimus:
Et rursũ. Conresuscitauit: & consedere uos fecit
in cȩlestib. fo̾rtasse hunc exterius tẽ cat̾ena reli¬
gabat: mente tam̃ positus in sublimib fuerat: qriã
ꝑ spei suȩ certitudinẽ in celestib sedebat. Sc̃ĩ itaq
uiri foris despecti sunt. & uelut indigni omĩa tole¬
rant: sed diguos se suꝑnis sedib confidentes: ȩterm-¬

Expanded text:
um autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . flictos temporaliter vera salute consolatur. Quod tamen de electis Dei etiam in hac vita nil obstat intelligi. humilitate substernunt, altae mentis judicio cuncta temporalia transeunt; cumque se indignos in omnibus aestimant, rectae cogitationis examine hujus mundi gloriam transcendentes calcant. Videamus humilem Paulum. Ecce discipulis dicit: Non enim nosmetipsos um . Videamus hunc humilem in sublimi jam positum. Ait: An nescitis quia angelos judicabimus ? Et rursum: Conresuscitavit et consedere nos fecit in coelestibus . Fortasse hunc exterius tunc catena religabat, mente tamen positus in sublimibus fuerat, qui jam per spei suae certitudinem in coelestibus sedebat. Sancti itaque viri foris despecti sunt, et velut indigni omnia tolerant; 192 sed dignos se supernis sedibus confidentes, aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
us non uidemus. Iudei aũ aꝑta eius miracula
uiderant: & adhuc eũ quasi palpantes inquire
oculos aderat. & tam̃ in cordis sui tenebris offen-¬
dentes. adhuc requirendo palpabant. Quoꝵ ni¬
mirũ cecitas ad crudelitarẽ. crudelitas etiã usq
ad aꝑta oꝑa ꝑsecutionis exarsit. Sed redẽptor hu¬
mani geueris. ꝑsecutoꝵ suoꝵ manib diu teneri
ñ potuit: unde & ꝓtinus subdit᷑. Porro saluum¬

Expanded text:
lis non videmus. Judaei autem aperta ejus miracula lis non videmus. Judaei autem aperta ejus miracula viderant, et adhuc cum quasi palpantes quaerebaoculos aderat, et tamen in cordis sui tenebras offendentes, adhuc requirendo palpabant. Quorum nimirum caecitas ad crudelitatem, crudelitas etiam usque ad aperta opera persecutionis exarsit. Sed Redemptor humani generis persecutorum suorum manibus diu teneri non potuit. Unde et protinus subditur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑: ꝑ noctẽ uͦ nr̃a acies obscurat᷑. ꝑ secutores gͥ
redeptoris nr̃i. dũ diuinȩ uirtutis miracula cer¬
nerent. & tam̃ de euis diuinitate dubitarent. in
die tenebras passi sunt: qr uisũ in luce ꝑdidert̃.
Hinc ẽ qđ eos ipsa lux ammonet dicens. Ambula
esset dies. Hinc ẽ qđ uocẽ pęnitentium in se ꝓpħa
Siterũ sumit. dicens. Impegimus meridie quasi
in tenebris: in caligosis quasi mortui. Hinc iterũ
dicit. Custos qͥd de nocte: custos qͥd de nocte:
Dix̃ custos. Uenit mane & nox. De nocte & enĩ
custos uenit: qr humani generis ꝓtector. & ma¬
nifestus in carne apparuit:. & tam̃ hẽ pressa ꝑfidiȩ
suȩ tenebris iudea minime agnouit. Ubi bene
ex uoce custodis addit᷑. uenit mane & nox: quia
ꝑ eius p̃sentian & noua lux mundo inclaruit:. &
tam̃ in corde infideliũ uetusta cecitas remansit.
diȩ. hoc quippe palpando exquirimꝰ: qđ ocu¬

Expanded text:
nitur, per noctem vero nostra acies obscuratur. Persecutores igitur nitur, per noctem vero nostra acies obscuratur. Persecutores igitur Redemptoris nostri dum divinae virtutis miracula cernerent, et tamen de ejus divinitate dubitarent, in die tenebras passi sunt, quia visum in luce perdiderunt. Hinc est quod eos ipsa Lux admonet dicens: Ambulatesset dies . Hinc est quod vocem poeniiterum sumpsit dicens: « Impegimus meridie, quasi in tenebris; et caliginosis quasi mortui . » Hinc iterum dixit: « Custos quid de nocte, custos quid de nocte? Dixit custos, venit mane et nox. » De nocte etenim custos venit, quia humani generis protector, et manifestus in carne apparuit, et tamen hunc pressa perfidiae suae tenebris Judaea minime cognovit. Ubi bene ex voce custodis additur, Venit mane et nox, quia per ejus praesentiam et nova lux mundo inclaruit, et tamen in corde infidelium vetusta caecitas remansit. die. Hoc quippe palpando exquirimus, quod ocu
Abbreviated transcription (Latin):
sũ dicit. Omĩa quecũq uoluit dñs fecit: in cęlo
& in terra. Hinc salomon ait. Non ẽ sapientia. ñ
ẽ prudentia: ñ ẽ consiliũ contra dnm̃. Restat gͦ¬
ut in cunctis quȩ agimus: uim suꝑnę uoluntatis
inquiramꝰ. Cui uidet cognitę debet nr̃a actio de¬
uote famulari: & quasi ducẽ sui itiueris ꝑsequi:
ne ei etiã nolens seruiat. si hanc suꝑbiens decli¬
nat. Uitari enĩ uis suꝑni consilii nequaꝗͣ potest:
sed magna sibi uirtute hanc tẽꝑat: qͥ se sub eius
nutib refrenat. Eiusq sibi pondera leuigat: qͥ
hec subiecto cordis humero uolens portat. Sed
quia ꝑsecutoꝵ superius memoriã fecimus: qualit̾
etiã ea quȩ subiuncta st̃. eoꝵ cecitati congruant
& quasi in nocte sic palpabunt iu meridiȩ. ꝑ diẽ
tenebras incurrert̃: qui in ipsa ueritatis p̾sentia.
ꝑfidiȩ errore cecati sunt. Clare quippe ꝑ diẽ cer¬

Expanded text:
sum dicit: Omnia quaecunque voluit Dominus, fecit in coelo sum dicit: Omnia quaecunque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra . Hinc Salomon ait: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Deum . Restat erut in cunctis quae agimus vim supernae voluntatis inquiramus, cui videlicet cognitae debet nostra actio devote famulari, et quasi ducem sui itineris persequi, ne ei etiam nolens serviat, si hanc superbiens declinat. Vitari enim vis superni consilii nequaquam potest; sed magna sibi virtute hanc temperat, qui se sub ejus nutibus refrenat; ejusque sibi pondera levigat, qui hanc subjecto cordis humero volens portat. Sed quia persecutorum superius memoriam fecimus, qualiter etiam ea quae subjuncta sunt, eorum caecitati congruant,  quasi caeci palparunt in meridie. --Per diem tenebras incurrerunt, quia in ipsa veritatis praesentia perfidiae errore caecati sunt. Clare quippe per diem cer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutores gͥ ꝑegerunt hoc qd ꝑniciose moliti st̾:
intulerunt mortẽ: ut ab eo absciderent fidelium
deuotionẽ. Sed inde fides creuit: uñ hane se ex-¬
tinguere infidelium crudelitas credidit. Cũq
se ȩstimant eius miracula ꝑsequendo abscidere.
hȩc nimirũ cõpulsi st̃ nesciendo dilatare. Cõpre
hoc ad pietats suȩ obsequium redegit: qđ contra
illũ humana crudelitas exarsit. Iustus nãq &
dit ꝓpitius: alia ꝑmittit iratus. Atq ea quȩ ꝑ¬
mittit sic tolerat: ut hȩc in consilii sui usũ u̾tat.
Unde miro modo fit. ut & qđ sine uoluntate dĩ
agit᷑. uoluntati dĩ contrariũ non sit: quia dũ in
bonũ usũ mala facta uertunt᷑: eius consilio militañ.
etiã quȩ enis consilio repugnant. Hinc enĩ ꝑ psal¬
mistã dr. Magna oꝑa dñi. exquisita in om̃s uolun¬
sepe inde ꝑficit᷑: unde repelli putabat᷑. Hinc rur¬

Expanded text:
Persecutores igitur peregerunt hoc quod perniciose moliti sunt, Persecutores igitur peregerunt hoc quod perniciose moliti sunt, intulerunt mortem, ut ab eo absciderent fidelium devotionem; sed inde fides crevit, unde hanc se exstinguere infidelium crudelitas credidit. Cumque se aestimant ejus miracula persequendo abscidere, haec nimirum compulsi sunt nesciendo dilatare. Comprehndo et hoc ad pietatis suae obsequium redigit, quod contra illum humana crudelitas exarsit. 33. Deus alia cdit propitius, alia permittit iratus, atque ea quae permittit sic tolerat, ut ea in sui consilii usum vertat. Unde miro modo fit ut et quod sine voluntate Dei agitur, voluntati Dei contrarium non sit, quia dum in bonum usum male facta vertuntur, ejus consilio militant etiam quae ejus consilio repugnant. Hinc per Psalmistam dicitur: Magna opera Domini, exquisita in omnes volunsaepe inde perficitur, unde repelli putatur. Hinc rur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscrutem adhuc hebreoꝵ sapientiã: ut uideamꝰ qͥd
ꝓuidendo ꝓhibuit: quid ꝓhibendo ꝓuocauit. Certe
cũ ad redẽptoris nr̃i miracula credentiũ turba
conflueret: cũ sacerdotes popłi inuidiȩ facibus
accensi. mundũ post eũ ire ꝓclamarent dicentes:
uidetis quia nichil ꝓficimus. ecce mundus totus
post eum abiit: ut ab illo uim tante concursionis
absciderent:. finire eiꝰ potentiã morte conati sunt
dicentes. Expedit ut unus homo moriat᷑: & ñ to-¬
ta gens pereat. Sed redẽptoris mors ad coniunctio¬
nẽ sui corporis id ÷ ęccłiȩ ualuit: ñ ad separationẽ.
Unde & ꝑ legem t̾turi uł colũbȩ in figura nr̃i sa¬
crificii. secari guitur p̃cipit᷑. & ñ penitus abscidi:
ut & post mortẽ corpori caput uhereat. Quia ui-¬
delic& mediator di & hominũ id ÷ caput om̃iũ
ur̃m. & uere emundationis hostia. unde ꝓ nobis
mortẽ ꝑtulit: inde nobis uerius inhesit. Post sec¬
tionẽ gͦ caput. turturis suo corpori inher&: qr

Expanded text:
pientiam, ut videamus quid providendo prohibuit, quid prohibendo provocavit. Certe cum ad Redemptoris nostri miracula credentium turba conflueret, cum sacerdotes populi, invidiae facibus accensi, mundum post eum ire proclamarent dicentes: Videtis quia nihil proficimus, ecce mundus totus post eum abiit ; ut ab illo vim tantae concursionis absciderent, finire ejus potentiam morte conati sunt, dicentes: Expedit ut unus homo moriatur, et non tota gens pereat . Sed Redemptoris mors ad conjunctionem sui corporis, id est Ecclesiae, valuit, non ad separationem. Unde et per legem turturi vel columbae, in figura nostri sacrificii, secari guttur praecipitur, et non penitus abscidi, ut et post mortem corpori caput inhaereat ; quia videlicet medi verae mundationis hostia, unde pro nobis mortem pertulit, inde nobis verius inhaesit. Post sectionem ergo caput turturis suo corpori inhaeret, q
Abbreviated transcription (Latin):
bet interm liquoris fontẽ. sed non bibit: quia
ingenium quidẽ intelligentiȩ accipit. sed tam̃
ueritatis sententias cognoscere legendo contẽp¬
uit. Scit quia intelligere studendo p̾ualeat:
sed ab om̃i aoctrinȩ studio fastidiosus cessat.
Diuitiȩ quoq mentis sunt: uerba sacrȩ locutio¬
nis. Sed has dinitias stultus oculis aspicit. & in
oruamenti sui usum minime assumit: qr uerba
legis audiens. magna quidẽ eẽ considerat: seo
ad ꝯp̃hendenda hȩc nullo studio amoris elaborat.
At contra alius sitim habet: ingeniũ ñ habet.
Amor ad meditandũ ꝑtrahit: sensus hebetudo
contradicit. & sepe hoc in diuinę legis eruditi¬
one hebẽ q̃nq studendo intelligit: qđ ꝑ negligen¬
tiã ingeniosus nescit. Hinus gͦ stulti diuitias si¬
tientes bibunt: dum p̾cepta dĩ quȩ ingeniosi
fastidientes nesciunt: ẽbetes amantes assecunt᷑.
Has inmirũ tenebras ebitudinis: illustrat ocu¬

Expanded text:
bet interni liquoris fontem, sed non bibit, quia bet interni liquoris fontem, sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat ocu
Abbreviated transcription (Latin):
uxta oꝑa uero eoꝵ nolite facere. Ac si aꝑte dice¬
ret. Uerbi messem loquendo excolunt: sed hanc
male uiuendo minime contingunt. Uram̃ gͦ
famẽ messis ista reficiat: qr uobis hanc ꝑ fatui.¬
tatis suę fastidiũ seruant. Bene aũ subdit᷑: & ip
sũ rapiet armatus. Antiquus uamq hostis quasi
inermis uincit᷑: cũ mala aꝑta suggerens hu¬
mane menti. bona omĩa sunul destruere conat᷑.
Sed armatus uenit: quando bona alia intacta
deserens. latenter alia corrũpit. Nã sepe qͦsclã
in intellectu non tẽptat᷑. eisq in sacri eloquii
meditatione non obuiat: sed tam̃ eoꝵ uitã in
oꝑatione si pplantat. Qui dũ de scientiȩ uir-¬
tute laudant᷑: nequaꝗͣ. suoꝵ oꝑum dãpna res¬
picunt. Cũq in fauoris delectatõ ẽ animꝰ du¬
cit᷑: uite suȩ uulnera non medet᷑. Hunc gͦ ar¬
matus hostis rapuit: quẽ fraude tectus. in alia
deserens. ex alia parte suꝑauit. Sequit᷑. & bi¬

Expanded text:
juxta opera vero eorum nolite facere . Ac si aperte dicejuxta opera vero eorum nolite facere . Ac si aperte diceret: Verbi messem loquendo excolunt, sed hanc male vivendo minime contingunt. Vestram ergo famem messis ista reficiat, quia vobis hanc per fatuitatis suae fastidium servant. Bene autem subditur: CAP vitam. --Antiquus namque hostis quasi inermis vincitur, cum mala aperte suggerens humanae menti, bona omnia simul destruere conatur. Sed armatus venit, quando bona alia intacta deserens, latenter alia corrumpit. Nam saepe quosdam in intellectu non tentat, eisque in sacri eloquii meditatione non obviat; sed tamen eorum vitam in operatione supplantat, qui dum de scientiae virtute laudantur, nequaquam suorum operum damna respiciunt; cumque in favoris delectationem animus ducitur, vitae suae vulneribus non medetur. Hunc ergo armatus hostis rapuit, quem fraude tectus in alia deserens, ex alia parte superavit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsperis ꝑ disciplinã preuit. Qui gͦ nunc renu-¬
it premi. tunc non ualet eripi: quia iniqui eũ
quẽ ꝑ disciplinã habere uegligunt patrẽ: afflic¬
tionis suę tempore ꝑ adiutoriũ non inueniuss
ereptorem. Sequitur. Cuius messem famelicus
comedet. Habet etiam stultus inessem. quan¬
do iniquus quisq donũ rectȩ intelligentiȩ ac¬
cipit: qđ scripturȩ sacrȩ sententiis docetur.
do exaggerat: ui uendo calcat. Quia gͦ stultꝰ
iste recta & intelligit & dieit. sed tamen hȩc
oꝑando non amat : messem habendo ieiunat.
Quã nimirũ famelicus comedit: qr is qͥ ad dm̃
scĩs desideriis anhelat. discit qđ auditꝰ: agit qđ
didicerit. & dũ doctoris praui recta p̾dicatione
reficitur: quid aliud quã stulti fruge saciat᷑: An ñ
famelicos suos ueritas ut stulti messẽ cometlerent
adinonebat. cum ꝑ desideria scã flagrantibus
de phariseis p̃ciperet dicens: quȩ dicunt facite.

Expanded text:
prosperis per disciplinam premit. Qui ergo nunc renuprosperis per disciplinam premit. Qui ergo nunc renuit premi, tunc non valet eripi, quia iniqui eum, quem per disciplinam habere negligunt patrem, afflictionis suae tempore per adjutorium non inveniunt ereptorem. Sequitur: CAPUT VIII. VERScomedant. --Habet etiam stultus messem, quando iniquus quisque donum recte intelligentiae accipit: Scripturae sacrae sententiis docetur, do exaggerat, vivendo calcat. Quia ergo stultus iste recta et intelligit et dicit, sed tamen haec operando non amat, messem habendo jejunat. Quam nimirum famelicus comedit, quia is qui ad Deum sanctis desideriis anhelat, discit quod audit, agit quod didicerit; et dum doctoris pravi recta praedicatione reficitur, quid aliud quam stulti fruge satiatur? An non famelicos suos Veritas, ut stulti messem comederent, admonebat, cum per desideria sancta flagrantibus, de Pharisaeis praeciperet, dicens: Quae dicunt facite,
Abbreviated transcription (Latin):
& uos suꝑ duodecim sedes. iudicantes duedecim
trib isrł. Qđ ysaias quoq longe ante p̾nunti¬
ans: ait. Dñs ad iudicandũ ueniet: cũ semorib
popłi sui. de his portis salomon iterũ dicit. Da¬
te ei de fructu manuũ suaꝵ: & laudent eã ĩ por¬
tis oꝑa eius. Tunc quippe scã ȩ̨ccłia de fructu
manuũ suaꝵ accipit: cum eam ad ꝑcipienda
cȩlestia laboris sui retributio attollit. Lunc eã
sua oꝑa in portis laudant: quando eius mẽbris
in ipso regni aditu dr̃. Esuriui. & dedistis mͥ
manducare: sitiui. & dedistis mͥ bibere. Hospes
erã. & collegistis me: nudus & cooꝑuistis ine. &
cetera. fi̾lii gͥ huiꝰ stulti ante portã elati sunt.
sed in porta conterent᷑: qr amatores huiꝰ scłi in
p̃senti uita suꝑbiunt᷑. sed in ipso regni aditu
eterna animaduersione feriunt᷑. S̾ene aũ sub¬
dit᷑: & ñ erit qui eripiat. Illos quippe ueritas
ab ȩterua aduersitate eripit: qͦs in tẽporalibus

Expanded text:
s duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Quod Isaias quoque longe ante praenuntians ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . De his portis Salomon iterum dicit: Date ei de fructu manuum suarum, et laudent eam in portis opera ejus . Tunc quippe sancta Ecclesia de fructu manuum suarum accipit, cum eam ad percipienda coelestia laboris sui retributio attollit. Tunc eam sua opera in portis laudant, quando ejus membris in ipso regni aditu dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et cooperuistis me , et caetera. Filii igitur hujus stulti ante portam elati sunt, sed in porta conterentur, quia amatores hujus saeculi in praesenti vita superbiunt, sed in ipso regni aditu aeterna animadversione feriuntur. Bene autem subditur: Et non erit qui eripiat. Illos quippe veritas ab aeterna adversitate eripit, quos in temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ant: frumenta etiã ad semen reportant. frugem
qͥppe ad esum etiam liberi accipimus. cũ & sacit
ȩloquio pascun᷑: & tamen ad quȩ̨dã quȩ in hoc
mundo appetimus. in nr̃is uoluptatib uacamus.
Sed serui facti & ad semen frumenta ꝑcipimus:
quia dũ plene dõ sub dimͣ: etiã uerbo p̃cticationis
cũ scã p̃dicatio p̃rogat᷑: post multiplicitatẽ semi¬
nis recte subiungit᷑: & ꝓgemes tua sicut herba
terrę. Iusti ꝓgenies herbȩ terrȩ cõparat᷑: quia qui
głam deserit. spe in ȩxerna uiridescit. Uel certe
iusti ꝓgenies sicit herba oritur: quia dũ uiuen¬
do monstrat qđ p̃dicando asserit: multitudo se¬
quentium innumerabilis exurgit. Sed quisqͥs iam
terrena desideria despicit: qrisqͥs se ꝑ actiuȩ uitȩ
oꝑa extendit: nec uaꝗͣ ei sufficit magna exterius
agere: nͥ etiam ꝑ contẽplaionẽ i ileat interna pe¬
netrare. Unce & apte ꝓtinus subinfert᷑. Ingredi

Expanded text:
ant, frumenta etiam ant, frumenta etiam quippe ad esum etiam liberi accipimus, cum et sacro eloquio pascimur, et tamen ad quaedam quae in hoc mundo appetimus, in nostris voluptatibus vacamus. Sed servi facti et ad semen frumenta percipimus, quia dum plene Deo subdimur, etiam verbo praedicationis cum sancta praedicatio praerogatur, post multiplicitatem seminis recte subjungitur: Et progenies tua sicut herba terrae. Justi progenies herbae terrae comparatur, quia qui is gloriam deserit, spe in aeterna viridescit. Vel certe justi progenies sicut herba oritur, quia dum vivendo monstrat quod praedicando asserit, multitudo sequentium innumerabilis exsurgit. Sed quisquis jam terrena desideria despicit, quisquis se per activae vitae opera extendit, nequaquam ei sufficit magna exterius agere, nisi etiam per contemplationem valeat interna penetrare. Unde et apte protinus subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq erranti concurreret. quanto salutis eiꝰ mo¬
dũ ex ꝓpria consideratione didicisset. Bene gͦ dr.
tũ plene uincit᷑: cũ ex sua similitudine unusqͥsq
ꝑpendit. quomͦ in proximi dilectione dilatetur.
Cũ uͦ a uitiis caro restringit᷑. cũ mens uirtutib ex¬
de post pacem tabernaculi & speciei nr̃ȩ uisitatio¬
cẽ quippe tabernaculi. post speciei nr̃ȩ uisitationẽ.
semen iusti multiplex surgit: qr nimirũ post m̃broꝵ
macerationẽ ac moꝵ magnitudinẽ. tanto ei fecun¬
dius p̃dicationis uerbũ tribuit᷑: quanto hoc ii eiꝰ
pectore ꝑfecti oꝑis exaratione p̃uenit᷑. Iue namq
bene loquendi facundiã accipit: qui sinũ cordis
ꝑ recte uiuendi studia extendit. Nec loquentem
conscientia p̃pedit: cũ uita linguã antecedit. Hinc
ẽ qđ egyptii seruitio publico ioseph dispensante
subiecti. cũ iuri regis semet ipsos tradentes humili¬

Expanded text:
cuique erranti concurreret, quanto salutis ejus mocuique erranti concurreret, quanto salutis ejus modum ex propria consideratione didicisset. Bene ergo ditum plene vincitur, cum ex sua similitudine unusquisque perpendit, quomodo in proximi dilectione dilatetur. Cum vero a vitiis caro restringitur, cum mens virtutibus exde post pacem tabernaculi, et speciei nostrae visitatiocem quippe tabernaculi, post speciei nostrae visitationem, semen justi multiplex surgit, quia nimirum post membrorum macerationem, ac morum magnitudinem, tanto ei fecundius praedicationis verbum tribuitur, quanto hoc in ejus pectore perfecti operis exaratione praevenitur. Ille namque bene loquendi facundiam accipit, qui sinum cordis per recte vivendi studia extendit. Nec loquentem conscientia praepedit, cum vita linguam antecedit. Hinc est quod Aegypti, servitio publico, Joseph dispensante, subjecti ; cum juri regis semetipsos tradentes humili
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscite. quid uos oporteat aliis exhibere. Hinc
paulus ait. factus sũ udeis tamꝗͣ. iudȩus: ut iude¬
os luerarer. & his qui sub lege sunt quasi sub lege
essem. cũ ipse ñ eẽm sub lege: ut eos qͥ sub lege e
rant lucrifacerẽ. & his qui sine lege st̃ qͣsi sine lege
essẽ. cũ sine lege dĩ non essem: sed in lege xp̃i eissem.
& paulo post. Om̃ib omĩa factus sum: ut om̃s fa¬
cerẽ saluos. Neq enim egregius p̃dicator. ut quasi
iudȩus fieret. ad ꝑfidiam erupit. neq ut quasi sub
lege esset ad carnale sacrificium rediit: neq ut
om̃ib omĩa fieret simplicitatẽ mentis in erroris ua¬
rietatẽ cõmutauit: sed condescendendo appropin¬
quauit in fidelib ñ cadendo: ut uideł singulos
in se suscipiens. & se in singulis transfigurans. cõ¬
paciendo colligeret si ita ipse ut illi eẽnt qd̾ impen¬
di sibi ab aliis recte uoluisset: & tanto uer us uni¬

Expanded text:
cognoscite, quid vos oporteat aliis exhibere. Hinc cognoscite, quid vos oporteat aliis exhibere. Hinc Paulus ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer; et his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, curant lucrifacerem; et his qui sine lege sunt quasi sine lege essem, cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi. . Et paulo post: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos . Neque enim egregius praedicator, ut quasi Judaeus fieret, ad perfidiam erupit; neque ut quasi sub lege esset, ad carnale sacrificium rediit; neque ut omnibus omnia fieret, simplicitatem mentis in erroris varietatem commutavit; sed condescendendo appropinquavit infidelibus, non cadendo; ut videlicet singulos in se suscipiens, et se in singulos transfigurans, compatiendo colligeret, si ita 206 ipse, ut illi, esset quid impendi sibi ab aliis recte voluisset; et tanto verius uni
Abbreviated transcription (Latin):
uisitatione ad proximũ gressuũ accessu uenimꝰ:
uisitat: quisqͥs ad eũ quẽ sibi similẽ ꝑ naturã con¬
spicit. passib amoris tendit: ut in altero sua con¬
siderans ex seipso colligat: qualit̾ infirmanti alte¬
ri condescendat. Speciẽ suã uisitat: qui ut in se
alterũ reficiat. se in altero pensat. Hinc nãq ꝑ
moysen ueritas cũ gesta describeret: gerenda sig¬
nabat dicens. Protulit t̾ra herbã uirentẽ. & affe¬
rentẽ semen iuxta genus suũ: lignũq faciens fru¬
ctũ. & habens uiũ qđq sementẽ scdmn speciẽ suã.¬
Lignũ quippe scđm suã speciẽ semen ꝓducit: cũ
mens nr̃a ex se considerationẽ in alterũ colligit᷑.
& recti oꝑis germen parit. Hinc quidã sapiens
dicit. Qđ tibi non uis fieri: alii ne feceris. Hinc¬
mines bona: ⁊ uoᷤ ead̾e facite illis c si aꝑte diceret. Spe¬
ciem uram̃ in altero uisitate: atq ex uobismet ipsis

Expanded text:
visitatione ad proximum gressuum accessu imus, spvisitatione ad proximum gressuum accessu imus, sp ergo suam visitat quisquis ad eum quem sibi similem per naturam conspicit passibus amoris tendit, ut, in altero sua considerans, ex seipso colligat qualiter infirmanti alteri condescendat. Speciem suam visitat qui ut in se alterum reficiat, se in altero pensat. Hinc namque per Moysen Veritas cum gesta describeret, gerenda signabat, dicens: Protulit terra herbam virentem et ferentem semen, juxta genus suum, lignumque faciens fructum, et habens uLignum secundum suam speciem semen producit, cum mens nostra ex se considerationem in alterum colligit, et recti operis germen parit. Hinc quidam sapiens dicit: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Hincmines, et vos eadem facite illis . Ac si aperte diceret: Speciem vestram in altero visitate, atque ex vobismetipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsperitatis intumeseunt. Sed merentes dñs sofpi¬
tate erigit: qr afflictos suos ad głam uerȩ leticiȩ
soliditate sustolit. Sospitate quippe ñ insania erec¬
ti sunt: qͥ in bonis actib positi. spe in dm̃ firma
gratulant᷑. Nonuulli enĩ sic̃ diximus & inqͥtates
ꝑpetrant: & gaudere ñ cessant. De qͥb ꝑ salomo¬
nẽ dr̃. Qui ietant᷑ cũ male feceruit: & exultant
in reb pessimis. & rursũ. Sunt impiĩ qͥ ita securi
sunt: ac si iustoꝵ facta habeant. Hi nimirũ non
sospitate eriguut᷑. sed insama: qui suꝑbiunt cum
affligi debuerãt. & inde miseri in exultatione de¬
fluunt: unde ã bonis flent᷑. freneticoꝵ uideł. sen¬
sib similes. insaniã qua p̃ualent uirtutẽ putant:
quia ex morbo eẽ nesciunt. hoc qđ amplius sanis¬
possut. & quasi creuisse se uirib estimant: dũ
ad uitȩ t̾minũ ꝑ augmenta languoris appropin
quanto & insensibiles malũ qđ patiunt᷑ ignorant.
Sospitate gͦ dñs merentes erigit: quia electorũ

Expanded text:
itatis intumescunt. Sed moerentes Domitate erigit, quia afflictos suos ad gloriam verae laetitiae soliditate sustollit. Sospitate quippe, non insania erecti sunt, qui in bonis actibus positi, spe in Deum firma gratulantur. Nonnulli enim, sicut diximus, et iniquitates perpetrant, et gaudere non cessant; de quibus per Salomonem dicitur: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Et rursum: Sunt impii, qui ita securi sunt, ac si justorum facta habeant . Hi nimirum non sospitate eriguntur, sed insania, qui superbiunt cum affligi debuerant; et inde miseri in exsultatione defluunt, unde a bonis flentur. Phreneticorum videlicet sensibus similes, insaniam qua praevalent, virtutem putant; qui ex morbo esse nesciunt hoc, possunt, et quasi crevisse viribus aestimant, dum ad vitae terminum per augmenta languoris appropinqquanto et insensibiles malum quod patiuntur ignorant. Sospitate ergo Dominus moerentes erigit, quia electorum
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplando quã capiunt: usq ad ꝑu̾sa doginata
erũpunt. & dũ ueritatis discipuli ẽẽ humiliter
negligunt: magistri erroꝵ fiunt. Hinc ꝑ semet
miti in gehenniã ignis. Duȩ quippe uite. actiua
uideł. & contẽplatiua cũ seruant᷑ un mente: quasi
ut diximus. qui discrete intueri sũma & spualia¬

Expanded text:
contemplando quam capiunt, usque ad perversa dogmata erumpunt. Et dum veritatis discipuli esse humiliter negligunt, magistri errorum fiunt. Habebunt mitti in gehennam ignis. Duae quippe vitae, activa videlicet et contemplativa, cum servantur in mente, quasi ut diximus, qui discrete intueri summa et spi
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑuersis cogitationib seꝑ uuigilant: sedplerũq
eis suꝑna dispensatio obiuat: & qͣmius prauitatẽ
consilii nec fracti aduersitatib corriganit: ne ta¬
m̃ contra bonos p̃ualeant eoꝵ uires refrenat. Qͦs
contra miro iudicio agit᷑. ut effectu quidẽ praui
oꝑis careant: & tam̃ iustȩ sententiȩ iudicis. reos
couscientia addieat. Qđ gͦ mala cogitant: qͥo ipsi

Expanded text:
tes perversis cogitationibus semper invigilant, sed plerumque eis superna dispensatio obviat; et quamvis pravitatem consilii nec fracti adversitatibus corrigant, ne tamen contra bonos praevaleant, eorum vires refrenat. Quos contra miro judicio agitur, ut effectu quidem pravi operis careant, et tamen justae sententiae judicis reos cons
Abbreviated transcription (Latin):
uidicantes duodecim trib isrł. Iunc merentes dñs
sospitate erigit: quia hi qui eius desideriis accensi
ꝓspera fugiunt. aduersa patiunt᷑: cruciatus ꝑse¬
quentiũ tolerant. seq ipsi ꝑ lamenta castigant: tan¬
to sublimiorẽ tẽ sospitatẽ recipiunt. quanto nẽ a
cunctis mundi gaudiis deuoti moriunt᷑. Hinc ÷
enĩ qđ ꝑ salomonẽ dr̃. Cor qđ nouit amaritudi

Expanded text:
udicantes duodecim tribus Israel . Tunc moerentes Dominus sospitate erigit, quia hi qui, ejus desideriis accensi, prospera fugiunt, adversa patiuntur, cruciatus persequentium tolerant, seque ipsi per lamenta castigant, tanto sublimiorem tunc sospitatem recipiunt, quanto nunc cunctis mundi gaudiis devote moriuntur. Hinc est eni
Abbreviated transcription (Latin):
Humana & eiũ mens animȩ suȩ amaritudinẽ scit.
cũ eternȩ patriȩ desideriis accensa: peregrinatio¬
nis suȩ pęnã flendo cognoscit. Sed in eiꝰ gaudio
extraneus ñ miscebit᷑: qr qͥ nẽ ã merore cõpunctio¬
nis alienus ẽ: tẽ particeps ad leticiã consolationis
non ẽ. Hinc ẽ qđ in euangłio ueritas dicit. Am̃
am̃ dico uobis. qr plorabitis & flebitis uos. mundꝰ

Expanded text:
Humana etenim mens animae suae amaritudinem scit, cum aeternae patriae desideriis accensa, peregrinationis suae poenam flendo cognoscit. Sed in ejus gaudio extraneus non miscebitur, quia qui nunc a moerore compunctionis alienus est, tunc particeps ad laetitiam consolationis non est. Hinc est quod in Evangelio Veritas dicit: Amen, amen dico vobis, quia plorabi
Abbreviated transcription (Latin):
facie ꝑ exemplum potest. Ns enim ab uno gͣno seminsᷤ
unmensã surgere arborẽ crederet: nisi certũ hoc
ꝑ experimentũ teneret:. In tanta nãq unius grani
paruitate. & pene nulla sui dissimilitudine. ubi
latet ligni duritia. & ligno tenerior uł durior
medulla÷ asꝑitas corticis. uiriditas radicis: sapor
fructuũ. suauitas odoꝵ coloꝵ diuersitas. mollici.¬
es folioꝵ  & tamen quia hoc ꝑ exꝑunentũ nouimꝰ:
ex uno grano semiis prodire omĩa ñ dubitamus.
Quio g̾ ẽ difficile ut puluis in mẽbra redeat: dũ
conditoris potentiã cotidie cermimus. quia ex
grauo ligna mirabiliter. & alhuc mirabilius fructꝰ
ex lignis ereat. Dicat gͦ: qui facit magna & in¬
scrutabilia: & mirabilia absq nunero. Quia diui

Expanded text:
facile per exemplum potest. Quis enim ab uno grano seminis, facile per exemplum potest. Quis enim ab uno grano seminis, immensam surgere arborem crederet, nisi certum hoc per experimentum teneret? In tanta namque unius grani parvitate et pene nulla sui dissimilitudine, ubi latet ligni duritia, et ligno tenerior vel durior medulla, asperitas corticis, viriditas radicis, sapor fructuum, suavitas odorum, colorum diversitas, mollities foliorum? Et tamen quia hoc per experimentum novimus, ex uno grano seminis prodire omnia non dubitamus. Quid ergo est difficile, ut 190 pulvis in membra redeat, dum conditoris potentiam quotidie cernimus, qui et ex grano ligna mirabiliter, et adhuc mirabilius fructus ex lignis creat? Dicat ergo: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero, quia divi
Abbreviated transcription (Latin):
manus sensus dũ quarũdã rerũ rationẽ querens. ñ
inueit: in dubitationis se uoraginẽ mergit. Unde
fit. ut nonnulli homines mortuoꝵ corpora in pulue¬
posse desperent. Mira gͥ quȩ ex fide credenda sunt.
ꝑscrutanaa ꝑ rationẽ non sunt: quia si hȩc nr̃is ocu¬
us ratio ex pander&. mira ñ essent. Sed cũ in his for¬
tasse arimus titubat: necesse ẽ ut ea quȩ ꝑ usũ nouit.
nec tani ꝑ rationẽ eosugit. ad memoriã reducat: qua¬
tinis rei similis argumento fidẽ roboret: quã labe¬
factari sua sagacitate dep̾hendit. Considerato qͥppe
hirinanę carius puluere. quorũdã mens concussa
desyerat. quando puluis ad carnẽ redeat. & rediui¬
uum corrir ꝑ mẽbroꝵ limam̃ta componat: quan¬
cio illa terrȩ ariditas ꝑ uiuentia mẽbra uiridescat:
ac sese ꝑ eoꝵ species formasq distinguat. Hoc ui¬
mitũ cõp̃nencũ ꝑ rationẽ ũ potest: seo tam̃ credi

Expanded text:
manus sensus dum quarumdam rerum rationem quaerens non manus sensus dum quarumdam rerum rationem quaerens non invenit, in dubitationis se voraginem mergit. Unde fit ut nonnulli homines mortuorum corpora in pulveposse desperent. Mira igitur, ex fide credenda sunt, perscrutanda per rationem non sunt; quia si haec nostris oculis ratio expanderet, mira non essent. Sed cum in his fortasse animus titubat, necesse est ut ea quae per usum novit, nec tamen per rationem colligit, ad memoriam reducat; quatenus rei similis argumento fidem roboret, quam labefactari sua sagacitate deprehendit. Considerato quippe humanae carnis pulvere, quorumdam mens concussa desperat, quando pulvis ad carnem redeat, et redivivum corpus per membrorum lineamenta componat; quando illa terrae ariditas per viventia membra viridescat, ac se per eorum species formasque distinguat. Hoc nimirum comprehendi per rationem non potest, sed tamen credi