comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
becce geminis loqueretur. nicħ egisse
dicit boni uł mali: ut ñ ex oꝑib quib
nullis alter distinguebatur ab altero.
s ex uocante diceretur minori serui¬
turum ẽẽ maiorem. His gͥ firmissime
constitutis. si tam reconditum atq ab¬
ditum est in occultis oꝑib di. ut nec
scripturarum diuinaꝵ manifesto e¬
loquio declaretur. utrum ꝓpt̾ea nicħ
boni uł mali nondum nati egisse cre¬
dendi sint. quia non ex aliis ꝓpagatas
animas s mox ex nichilo creatas sin¬
guli accipiunt: an quiacum eẽnt ori
ginaliter inparentib adhuc ipsi nulli
erant qui suas &e ꝓpͥas uitas agerent:
illa tam̃ sit fides salua. quacredimus
nullum hominum siue maioris siue
paruulȩ quamlibet &e recentis etatis.
liberari a contagio mortis antique.
ce obligatione peccati. quod pͥma nãti¬
uitate contraxit. nisi ꝑ unum media
saluberrima fide etiam illi iusti salui
facti sunt: qui priusquam ueniret in
noscredimus factum. Unde dicit apł̃s

Expanded text:
beccae geminis loqueretur, nihil egisse beccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli acginaliter in parentibus, adhuc ipsi nulli erant qui suas et proprias vitas agerent: illa tamen sit fides salva, qua credimus nullum hominum, sive majoris, sive parvulae quamlibet et recentis aetatis, liberari a contagione mortis antiquae et obligatione peccati quod prima nativitate contraxit, nisi per unum medisaluberrima fide, etiam illi justi salvi facti sunt, qui, priusquam veniret in nos credimus factum: unde dicit apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationẽ in om̃s homines in iu¬
stificationem uitȩ: &e siqua alia testi¬
monia declarant neminẽ nasci ex adã
nͥ uinculo delicti ce dampnationis ob¬
strictum. neminemq inde liberari
nisi renascendo ꝑ xꝑm. tam incon-¬
cusse tenere debemus: ut sciamus
eum qui hoc negauerit nullomͦ ad
pusillis & magnis dĩ grãm ꝑtinere.
Unde si origo animȩ lateat. dũ tam̃
redemptio clareat: ꝑ iculum non ẽ.
Neq enim inxꝑi credimus ut nasca¬
mur: s ut renascamur quom cumq
nati fu⁊ erimus. Hactenus autem di¬
cimus sine ꝑiculo latere anime origi¬
nem. non tam̃ eam partem dei ẽẽ
crecdamus. s creaturam: nec de deo
natam. s ab illo factam. atq in eius
genus adoptandam mirabili dig¬
natione gr̃ȩ. non parili dignitate na¬
in hoc corpus corruptibile quod gra¬
uatur. qͦd uluc eam uite in celestib ut
inquibusuibet aliis mundi partibus
antea male gestȩ merita cõpulerunt.
Nondum enim natos apłs cũ de re¬

Expanded text:
tificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, qui hoc negauerit, nullo modopusillis et magnis, dei gratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine periculo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate nain hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Re
Abbreviated transcription (Latin):
uificabit &e mortalia corpora ur̃a. Sic
liberaberis de corpore mortis huius.
non corpus non habendo. uł alterum
habendo: s non ulterius moriendo
Si enim non adderet mortis huius:
ce diceret quis me liberabit de corꝑe:
forte suggereretur error cogitationi
humane &e diceretur. uides quia ñ
uult nos ds̃ ẽẽ cum corpore: De cor¬
pore inquit mortis huius. Mortem
tolle: & bonum ẽ corpus. Detrahatur
mors nouissima inimica: & erit mͥ
ineternum caro mea amica. Si ergo

Expanded text:
vificabit et mortalia corpora vestra. Sic liberaberis de corpore mortis hujus, non corpus non habendo, vel alterum habendo; sed non ulterius moriendo. Si enim non adderet, mortis hujus, et diceret, Quis me liberabit de corpore? forte suggereretur error cogitationi humanae, et diceretur: Vides quia non vult Deus nos esse cum corpore? De corpore, inquit, mortis hujus. Mortem tolle, et bonum est corpus. Detrahatur mors novissima inimica, et erit mihi in aeternum caro mea amica. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ litteram cum grã defuit faciebat. Itaq
de illa utrumq dicitur. &e bona est lex si
quis ea legitime utatur: & qd̃ sequitur.
scientes hoc quia iusto non ẽ lex posita:
ningit causam: cur ita sit. Scimus
inquit quia lex spiritalis ẽ: ego autẽ
carnalis sum. In quo satis ostendit ñ
posse impleri legem nisi ab sp̃alibus:
qui non fiunt nisi ꝑ grãm. Sp̃ali enĩ
legi quanto fit quisq similior. id est
quantomagis & ipse inspiritalẽ sur¬
git affectum: tantomagis eã implet.
quantomagis ea delectatur: iam non
sub eius nomine afflictus. s in eius
nomine uegetatus: quia preceptũ dm̃
lucidũ illumans oculos. oe lex dñi
immaculata conuertens animas:
gratia donante peccata. & infunden¬
de sꝑm caritatis: quo ce non sit mo¬
lesta. ce sit etiam iocunda iusticia.

Expanded text:
r litteram, cum gratia defuit, faciebat. Itaque r litteram, cum gratia defuit, faciebat. Itaque de illa utrumque dicitur, et, Bona est lex, si quis ea legitime utatur; et quod sequitur, Sciens hoc, quia justo lex jungit causam, cur ita sit: Scimus enim, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. In quo satis ostendit non posse impleri legem nisi a spiritualibus, qui non fiunt nisi per gratiam. Spirituali enim legi quanto fit quisque similior, id est, quanto magis et ipse in spiritualem surgit affectum, tanto eam magis implet; quia tanto magis ea delectatur, jam non sub ejus onere afflictus, sed ejus lumine vegetatus: quia praeceptum Domini lucidum est illuminans oculos, et lex Domini immaculata convertens animas ; gratia donante peccata, et infundente spiritum charitatis, quo et non sit molesta, et sit etiam jucunda justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat. Neq enim alia lex ẽ sc̃a ce
mortem oꝑatur. cui mori nos oportet
ut simus alterius qui ex mortuis re¬
surrexit: s eadem ipsa ẽ. Ecce sequere
legem. S peccatum inquit ut appa¬
reat peccatum. ꝑ bonum mͥ oꝑatũ¬
est mortem: ut fiat supra modum
peccator. aut peccatum ꝑ mandatũ.
Fbonum inquit mͥ oꝑatum ẽ mortẽ.
Ergo lex semꝑ bona est. siue obsit ina¬
nibus grã. siue ꝓsit plenis grã. semꝑ
ẽ bona: sicut sol semꝑ ẽ bonus. quia
omĩs creatura dĩ bona ẽ. siue dolen¬
tib oculis noceat. siue sa nos mul¬
ceat. Proinde qd ẽ oculis sanitas
ad uidendum solem: hoc ẽ gr̃a men¬
tib ad implendam legem. Et sicut
oculi sani non solis delectatiom mo¬
riuntur. s illis ictib asꝑis radio¬
rum quib reuerberati in densiores
tenebras pellebantur: sic anima
que ꝑ caritatem sꝑs salua facta ẽ.
non iusticie mortua dicitur: s illi
reatui & preuaricationi quã lex

Expanded text:
faciebat. Neque enim alia lex est sancta faciebat. Neque enim alia lex est sancta ccatum mortem operatur, cui mori nos oportet, ut simus alterius qui ex mortuis resurrexit: sed eadem ipsa est. Ecce sequere, lege. Sed peccatum, inquit, ut appareat peccatum, per bonum mihi est operatum mortem, ut fiat supra modum peccator, aut peccatum per mandatubonum, inquit, mihi operatum est mortem. Ergo lex semper est bona; sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia, semper est bona: sicut sol semper est bonus, quia omnis creatura Dei bona est , sive dolentibus oculis noceat, sive sanos mulceat. Proinde quod est oculis sanitas ad videndum solem, hoc est gratia mentibus ad implendam legem. Et sicut oculi sani non solis delectationi moriuntur, sed illis ictibus asperis radiorum, quibus reverberati in densiores tenebras pellebantur: sic anima per charitatem spiritus salva facta, non justitiae legis mortua dicitur, sed illi reatui et praevaricationi, quam lex
Abbreviated transcription (Latin):
era sponsa xꝑi intelligit quid
distet inter utteram & sꝑm. quȩ
duo dicuntur alio mͦ lex cẽ gr̃a. ce ñ
iam in uetustate littere. s in nouita¬
te sp̃s deo seruiens. non ẽ iam sub le¬
ge sed sub grã. Ita littera cum sꝑu.¬
&e lex cum gr̃a. iam non eo modo lit¬
terã &e lex appellatur: sicut ꝑsemet.
ipsam cum occidit abundante deli¬
cto. Ita en im lex ce uirtus peccati di¬
cta ẽ cum auget eius noxiam delecta¬
tionem ꝑ seueram ꝓhibitionẽ: nec
tam̃ etiam sic mala ẽ. S peccatũ
ut appareat peccatum: ꝑ bonũ oꝑa¬
tum est mortem. Ita multa quib¬
dam sunt noxia: quãuis non sint
mortua legi. id est peccato qd legis
ꝓhibitione fit abundantuis. eum lex
sine gr̃a iubet non iuuat: tali gͦ legi
mortua ut sit alterus qui ex mortuis
resurrexit: discernit ista sine legis in¬
iuria. ne sacrilegium cõmitat in eius
auctorem. Fadem quippe lex ꝑ moy.¬
ciꝑet impleri iusticia legis: quȩ ñ
impleta reos etiam preuaricatione

Expanded text:
a insultas, intellegit, quid distet inter litteram et spiritum, quae duo dicuntur alio modo, lex et gratia, et non iam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus deo seruiens non est iam sub lege, sed sub gratiaet lex cum gratia iam non eo modo littera et lex appellatur, sicut per se ipsam cum occidit abundante delicto. ita enim lex et uirtus peccati dicta est, cum auget eius noxiam delectationem per seueram prohibitionem. nec tamen etiam sic mala est; sed peccatum ut adpareat peccatum, per bonum operatum est mortem. ita multa quibusdam sunt noxia, quamuis non sint mortua legi, id est peccato, quod legis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia iubet, non iuuat. tali ergo legi mortua, ut sit alterius, qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis iniuria, ne sacrilegium committat in eius auctorem: ciperet impleri justitia legis, quae non impleta reos etiam praevarisatione
Abbreviated transcription (Latin):
mortales nati. si ne mandatolegis ho¬
mines uiuerent. sequentes concupis¬
centias carnis sue si ne ulla cognitiõe.¬
quia sine ulla cohibitione. Ergo ego
inquit uiuebam sine lege aliquando.
ad mortem. Mandato enim si obedia¬
tur: utiq uita ẽ. S inuentum est eẽ
ad mortem. dũ fit contra mandatũ:
ut ñ solum peccatum fiat. quod etiã
ante mandatum fiebat: s hoc a¬
bundantius & ꝑnitiosius. ut iã ab
sciente & preuaricante peccetur.
Peccatũ enim inquit occasione ac¬
cepta ꝑ mandatum fefellit me: &e ꝑ
illud occidit. feccatum non legitime
utens lege. ex ꝓhibitione aucto de¬
siderio duscius factum est: & ideo
fefellit. fallax enim dulcedo ẽ: quã
plures atq maiores penarum ama¬
ritudines secuntur. Quia gͦ ab ho¬
minibus nondum spiritalem grãm
consequentib suauius admittit᷑ qd̃
uetatur. fallit peccatum falsa dulce¬
dine: quia uero etiam accedit reatus
preuaricationis occidit. Itaq lex qͥd̾e

Expanded text:
mortales nati sine mandato legis homortales nati sine mandato legis homines non viverent sequentes concupiscentias carnis sine ulla cognitioquia sine ulla prohibitione. Ergo, Ego, inquit, vivebam sine lege aliquando. in mortem. Mandato enim si obediatur, utique vita est. Sed inventum est esse in mortem, dum fit contra mandatum, ut non solum peccatum fiat, quod etiam ante mandatum fiebat, sed hoc abundantius et perniciosius, ut jam a sciente et praevaricante peccetur. 5. Peccatum enim, inquit, occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit. Peccatum non legitime utens lege, ex prohibitione aucto desiderio, dulcius factum est, et ideo fefellit. Fallax enim dulcedo est, quam plures atque majores poenarum amaritudines consequuntur. Quia ergo ab hominibus nondum spiritualem gratiam percipientibus suavius admittitur quod vetatur, fallit peccatum falsa dulcedine. Quia vero etiam accedit reatus praevaricationis, occidit. 6. Itaque lex quidem
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Occasione aũ accepta: peccatũ
ꝑ mandatum oꝑatum ẽ in me omnẽ
concupiscentiam. Erat enim & ante
peccatum. s non omne erat: quando
crimen preuaricationis adhuc ñ erat.
Unde alio loco dicit. Ubi enim non est
lex: nec prsuaricatio. Quod aũ adiun¬
git. sine lege peccatum mortuum ẽ.
ꝓ eo positum est. ac si diceret. latet. hoc
est mortuum putatur. Quod paulo pꝰ
id est nulla ex peccato morte trebar:
quia non apparebat cum lex non eẽt
Adueniente aũ mandato. peccatum
reuixit: hoc ẽ apparuit. Ego autem
mortuus sum. id est mortuum me eẽ
cognoui: uł quia reatus p̃uaricatioĩs
certum mortis supplicium cõminaba
tur. Sane quod ait peccatũ reuixit.
satis significauit hoc modo aliqͣndo
uixisse peccatum. id est notum fuisse
sicut arbitror. in preuaricatione pͥ¬
mi hominis: quia &e ipse mandatũ
acceꝑat. Non enim potest reuiuisce¬
re: nisi quod iuxit aliquando. S mor¬
tuum fuerat idest occultatum: cũ

Expanded text:
git, Occasione autem accepta, peccatum git, Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Erat enim et ante legem, sed non omnis erat, quando crimen praevaricationis adhuc deerat. Unde alio loco dicit: Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . 4. Quod autem adjungit, Sine lege enim peccatum mortuum est; pro eo positum est, ac si diceret, Latet, hoc est, mortuum putatur: quod paulo posid est, nulla ex peccato morte terrebar; quia non apparebat, cum lex non esset, Adveniente autem mandato, peccatum revixit; hoc est, apparuit. Ego autem mortuus sum: id est, mortuum me esse cognovi; vel quia reatus praevaricationis certum mortis suptur. Sane quod ait, peccatum revixit, satis significavit hoc modo aliquando vixisse peccatum, id est, notum fuisse, sicut arbitror, in praevaricatione primi hominis, quia et ipse mandatum acceperat; non enim potest reviviscere, nisi quod vixit aliquando, sed mortuum fuerat, id est, occultatum cum
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. S peccatum non cognouir n ꝑ legẽ
Nam concupiscentiam nesciebam: nisi
lex diceret. non concupisces. Hic rursꝰ
mouet. si lex non ẽ peccatum. s insi¬
nuatrix peccati: nichilominus his
uerbis reprehenditur. Qua re intel¬
peccatum insereretur. neq ut extir¬
paretur. s tantum ut demonstraret᷑.
quod animam humanã quasi de in¬
nocentia securam ipsa demonstratio¬
ne peccati ream faceret: ut quia pec¬
catum sine gr̃a dei uinci non posset.
ipsa reatus sollicitudine ad ꝑciꝑien¬
dam gr̃ãm conuerteret᷑. Itaq ñ ait
peccatum non feci nisi ꝑlegem: sed
peccatũ ñ cognoui nͥ ꝑ legem. Unde
apparet: concupiscentiam ꝑ legem ñ
insitam. s demonstratam. Consequẽs
autem erat. ut qm̃ nondum accepta
grã concupiscentie resisti ñ poterat
augeretur etiam: quia maiores uires
habet concupiscentia crimine preua
ricationis adiuncto. cum etiã contra
legem facit. quam si nulla lege ꝓhi¬
beretur. Consequenter itaq subiun¬

Expanded text:
n cognovi nisi per legem. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. 2. Hic rursus movet, Si lex non est peccatum, sed insinuatrix peccati, nihilominus his verbis reprehenditur. Quare intelpeccatum insereretur, neque ut exstirparetur, sed tantum ut demonstraretur, quo animam humanam quasi de innocentia securam ipsa peccati demonstratione ream faceret: ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non posset, ipsa reatus sollicitudine ad percipiendam gratiam converteretur. Itaque non ait, Peccatpeccatum non cognovi nisi per legem: unde apparet concupiscentiam per legem non insitam, sed demonstratam: consequens autem erat, ut quoniam nondum accepta gratia concupiscentiae resisti non poterat, augeretur etiam, quia majores vires habet concupiricationis adjuncto, cum etiam contra legem facit, quam si nulla lege prohiberetur. Consequenter itaque subjun
Abbreviated transcription (Latin):
audistis legem fĩdei bonam: lex sꝑs
uitȩ liberauit te a lege peccati &e mor¬
tis. Audistis &e aliam legem: peccati
ce mortis. Quod enim impossibile
erat legis: in quo infirmabat᷑ ꝑ car¬
nem. Hec gͥ lex t̾cio loco que nomina¬
ta est: nescio quid quasi ñ implet.
Lex autẽ illa sp̃s uite impleuit: quia
de de lege peccati ce mortis liberauit.
Lex itaq ista que loco t̾cio nominata
est: ipsa ẽ lex quȩ data ẽ popło per
moy sen in monte syna. Ipsa dicit᷑ lex
factoꝵ. Ipsa minari nouit: ñ subueni¬
re. Iubere nouit: non iuuare. Ipsa ẽ
que dixit: ñ concupisces. Unde dicit
apłs. Concupiscentiã nesciebã: nͥ lex
diceret non concupisces. Et quid mͥ ꝓ
fuit: quia lex dicit non concupisces:
Ooccasione accepta peccatũ ꝑ manda¬
tum fefellit me: & ꝑ illud occidit:
hibitus sum concupiscere: nec in¬
pleui iussa. s uictus sum. Ante legẽ
fui peccator accepta lege factus sum
reprehendunt manichei. quomodo

Expanded text:
audistis legem fidei bonam: Lex spiritus audistis legem fidei bonam: Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Audistis et aliam legem peccati et mortis. Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem. Haec ergo lex tertio loco quae nominata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio nominata est, ipsa Lex quae data est populo per Moysen in monte Sina, ipsa dicitur lex factorum. Ipsa minari novit, non subvenire; jubere novit, non juvare. Ipsa est quae dixit, Non concupisces. Unde dicit Apostolus, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Et quid mihi profuit, quia Lex dixit, Non concupisces? Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Prohibitus sum concupiscere, nec implevi jussa, sed victus sum. Ante legem fui peccator: accepta lege factus sum reprehendunt Manichaei, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
erat legis.: in quo infirmabat᷑ ꝑ car
illa bona qͥd dixit. Lex sp̃s uitȩ lib̾auit te
a lege peccĩ &e mortis. Istã ñ dix̃ inualidã fuis¬
a lege pecc̃i ce mortis. Lex illa bona: lib̾auit te
ab ista legemala. Lex eñi mala que ẽ. Uideo
aliã legẽ inm̃bris meis. repugnantẽ legi mẽ¬
tis mee ce captiuãtẽ me in lege peccĩ q̃ ẽ
in menbris meis. Quare ce ipsalex
dicta ẽ: Recte omnino. Quemad¬
modum enim: legitime factum ẽ
ut homo qui noluit obedire dño
suo: non ei seruiret caro ipsius. Supͣ
te dñs tuus: infrate caro tua. Serui
meliori: ut seruiat tͥ inferior. Con¬
tempsisti suꝑiorẽ: torqueris ab in¬
feriore. Ista gͣ lex peccati: ipsa est ce
mortis. ꝑ peccatum enim mors: qͣ
die manducaueritis morte moriemi¬
toꝵ dedit. Ipsa ẽ enim lex: de qua
in psalmo dicit᷑ dõ. Et de lege tua
miserere mei. Lex miscđie: lex fidei.
non factoꝵ. Quȩ ẽ gͦ lex factoꝵ: Iam

Expanded text:
erat legis, in quo infirmabatur per carnerat legis, in quo infirmabatur per carnilla bona quid dixit? Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Istam non dixit invalidam fuisitae a lege peccati et mortis. Lex illa bona liberavit te ab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quare et ipsa lex dicta est? Recte omnino. Admodum enim legitime factum est ut homo qui noluit obedire Domino suo, non ei serviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, morte moriemidedit. Ipsa est enim lex, de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . Lex misericordiae, lex fidei, non factorum. Quae est ergo lex factorum? Jam
Abbreviated transcription (Latin):
in menbris: s reum te non facit. Li¬
beratus es ab illo: liber pugna. Sed
uide ne uincaris: & iterum fias seruuᷤ.
Laboras pugnando: s letaberis trium¬
phando. Ergo ne putetis ꝓpt̾ hoc qͣsi
duas ex diuersis principiis eẽ naturas.
sicut insaniunt manichei. qd quasi
ñ sit caro ex deo: falsum ẽ. Utrumq
ex deo ẽ. S natura humana:. ista in
semetipsa meruit depeccato. Ergo lan¬
guor ẽ: sanat᷑. & ñ est. Discordia modo
quȩ ẽ in spũ &e carne: ꝓconcordia la¬
borat. Sꝑs ideo laborat ut caro eui
illo concordet: quẽadmodũ si in una
domo litem int̾ se hãnt uir & uxor.
ad hoc debet laborare uir ut domet
uxorem: domata uxor subiugetur
uiro: subiugata uxore uiro. fiat pax
ligendas ipsas leges. Intueam in i
eas: ce discernite. Satis nob̃ necessa¬
ria ẽ. ista discretio. Lex inquit sp̃s¬
uite. Ecce una lex. Lib̾auit te a lege
peccati &e mortis. Ecce altera lex. Et
sequitur. Quod enim impossibile

Expanded text:
in membris, sed reum te non facit. Liin membris, sed reum te non facit. Liberatus es ab illa; liber pugna; sed vide ne vincaris, et iterum fias servus. Laboras pugnando, sed laetaberis triumphando. duas ex diversis principiis esse naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in semetipsa meruit ex peccato. Ergo languor est: sanatur, et non est. Discordia modo quae est in spiritu et carne, pro concordia laborat; spiritus ideo laborat, ut caro cum illo concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habeant vir et uxor; ad hoc debet laborare vir, ut domet uxorem. Domata uxor subjugetur viro; subjugata uxore viro, fiat pax t nobis intelligendas ipsas leges. Intuemini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritpeccati et mortis, ecce altera lex. Et sequitur: Quod enim impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
seruiente seruias legi peccati. Agit ca¬
ro desideria sua: age tutua. Non oppͥ¬
muntur. ñ extinguntur ate desideria
eiꝰ: non extinguat tua. ut incertami¬
ne labores: non uictus traharis. Nulla¬
xꝑo iħu. Et si hñt desideria carnis.
quib ñ consentiunt: & si lex in m̃briᷤᷤ
eoꝵ repugnat. legi m̃tis eoꝵ. &e captura¬
re uult mentem: tam̃ quia ꝑ grãm
baptismatis &e lauacͥrũ regeneratiõis
solutus. ẽ &e ipse reatus cũ quo eras natꝰ.
&e qͥcqͥd antea consensisti male concupi¬
scentie. siue quolibet flagitio. siue qͣli¬
bet facinore. siue qualibet mala cogi¬
tatione. siue qualibet mala locutione.
omnia deleta sunt in illo fonte. quo
seruus intrasti: unde liber existi. Qͥa
gͦ hec ita sunt: nulla gͦ nunc condẽp¬
n̾atio his qui sunt inxꝑo iħu. Nulła¬
est nunc: antea fuit. Ex uno õs incon¬
dempnationem. Hoc malũ fecerat ge¬
neratio: s hoc bonum fecit regenera¬

Expanded text:
consentiente, servias legi peccati. Agit caconsentiente, servias legi peccati. Agit caro desideria sua, age et tu tua. Non opprimuntur, non exstinguuntur a te desideria ejus; non exstinguat tua: ut in certamine labores, non victus traharis. Christo Jesu. Et si habent desideria carnis, quibus non consentiunt; et si lex in membris eorum repugnat legi mentis eorum, et captivare vult mentem: tamen quia per gratiam Baptismatis et lavacri regenerationis solutus est et ipse reatus, cum quo eras natus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet facinore, sive qualibet mala cogitatione, sive qualibet mala locutione, omnia deleta sunt in illo fonte, quo servus intrasti, unde liber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in Christo Jesuest nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit regenera
Abbreviated transcription (Latin):
Modo quid: Audi. Igitur ipse ego m̃te
seruo legi dei: carne autem legi pec¬
cati. Mente seruio legi dĩ ñ consenti¬
endo: carne autem legi peccati con¬
cupiscendo. Et mente legi der: ce car¬
ne legi peccati. Et hac delector: ce ibi
concupisco s non uincor. Titillat in¬
sidiatur: pulsat trahere conatur.
Aliser ego homo: quis me liberabit
de corpore mortis huius: Nolo semp
uincere: s aliquando cupio ad pacem
uoluntate nr̃a. in oratione nr̃a. ꝗͣ do
dicimꝰ ne nos inferas intemptationẽ
s libera nos a malo. hoc utiq cupimꝰ.
ut nec ipsa mala desideria existant
de carne nr̃a: s quãdiu hic uiuimꝰ.
efficere non ualemus. Propt̃ hoc ait:
ꝑficere autem bonum ñ inuenio. Fa¬
cere inquit inuenio: non consentire
malo desiderio. ꝑficere ñ inuenio: ñ
habere malum desiderium. Restat gͦ
in hac pugna ut mente ñconsentien¬
te malis concupiscentiis. seruias legi
dei: carne aũ concupiscente. s te non

Expanded text:
Modo quid? Audi: Igitur ego ipse mente Modo quid? Audi: Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente servio legi Dei, non consentiendo: carne autem legi peccati, concupiscendo. Et mente legi Dei, et carne legi peccati. Et hac delector, et ibi concupisco; sed non vincor: titillat, insidiatur, pulsat, trahere conatur: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Nolo semper vincere: sed volo aliquando ad pacem voluntate nostra, in oratione nostra, quando dicimus, Ne nos inferas in tentationem, sed libera nos a malo ; hoc utique cupimus, ut nec ipsa mala desideria existant de carne nostra. Sed quamdiu hic vivimus, efficere non valemus. Propter hoc ait: Perficere autem bonum non invenio. Facere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere non invenio: non habere malum desiderium. Restat ergo in hac pugna, ut mente non consentiente malis concupiscentiis, servias legi Dei; carne autem concupiscente, sed te non
Abbreviated transcription (Latin):
nantem: & noli te facere desꝑantem.
ago: Quia concupiscentie male non
consentio. Ago bonum: & non ꝑficio
bonum. Et concupiscentia hostis med
agit malũ: & non ꝑficit malũ. Qmͦ
ago bonum: ce non ꝑficio bonum:
Ago bonum. cum male concupiscentie
non consentio: s ñ ꝑficio bonum. ut
omnino non concupiscam. Rursus gͦ
& hostis mea quomͦ agit malũ: ce ñ
ꝑficit malum : Agit malum: qͥa mo¬
uet desiderium malum. Non ꝑficit
malum: quia nemo trahit᷑ ad malũ.
Et mnisto bello est: tota uita scõꝵ. Ideo¬
iste miles. & quodãmͦ in isto bello exer¬
citatissimus. tam exercitatus ut eẽt &¬
dux: cum laboraret in hoc bello contͣ
mortis huius. id ẽ a corpore mortis
Quando corpus habebis: ubi nulla
concupiscentia remanebit: Cũ mor¬
tale hoc induerit immortalitatẽ: ce
corruptibile hoc induerit incorruptio¬
nem: de dicetur morti. ubi ẽ mors con¬
dentio tua: Et non erit. Et ubi est
mors aculeus tuus: Nusquam erit.

Expanded text:
nantem, et noli te facere desperantem.nantem, et noli te facere desperantem.ago? Quia concupiscentiae malae non consentio: Ago bonum, et non perficio bonum: et concupiscentia hostis mea agit malum, et non perficit malum. Quomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non perficit malum? Agit malum, quia movet desiderium malum: non perficit malum, quia me non trahit ad malum. Et in isto bello est tota vita siste miles et quodam modo in isto bello exercitatissimus, tam exercitatus, ut esset et dux, cum laboraret in hoc bello contra mortis hujus, id est, a corpore mortis Quando corpus habebis, ubi nulla concupiscentia remanebit? Cum mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et dicetur morti, Ubi est, mors, contentio tua? et non erit: Ubi est, mors, aculeus tuus ? et nusquam erit.
Abbreviated transcription (Latin):
quit folia ficulnee: ce fecerunt sibi
succinctoria. Qd̃ tȩxerunt: ibi sensert̃.
Fece unde trahitur originale peccatum
uoluit: quem uirgo concepit. Soluit
& unus. Unus ad mortem: unus ad
uitam. Homo pͥmus ad mortẽ: hõ
scd̃s ad uitam. S quare ad mortem
ille homo: Quia tantum hõ. Quare
ad uitam iste homo: Quia d̃s̃ ce hõ.¬
qd uult agit. Numquid illa mala con¬
cupiscentia. trahebat apłm ad fornicati¬
onem &e adulteria: Absit. Non ascen¬
dant tales cogitationes in cor nr̃m. Lu¬
ctabatur: non subiugabatur. S quia
nolebat nec hoc habere contra qͦd lucta¬
retur: ideo dicebat. non qd̃ uolo ago.
Concupiscere nolo: & tamen concupisco.
oculos pugnam suam: ne timeres tuã.
Si enim hoc non dixisset beatus apłs:
quando uideres concupiscentiam moue¬
ri inmenbris tuis. cui tu non consentires.
dam̃ cum eam moueri uideres. forsitan
de te desꝑares & dices. Si ad dm̃ ꝑtine¬
rem: sic non mouerer. Uide apłm pug¬

Expanded text:
quit, folia ficulnea, et fecerunt sibi quit, folia ficulnea, et fecerunt sibi succinctoria . Quod texerunt, ibi senserunt. Ecce unde trahitur originale peccatum, voluit, quem virgo concepit. Solvit et unus: unus ad mortem, unus ad vitam. Homo primus ad mortem, homo secundus ad vitam. Sed quare ad mortem ille homo? Quia tantum homo. Quare ad vitam iste homo? Quia Deus et hoquod vult agit. Numquid illa concupiscentia mala trahebat Apostolum subjugatum ad fornicationem et adulteria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset beatus Apostolus, quando videres moveri concupiscentiam in membris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pug
Abbreviated transcription (Latin):
legi mentis mee: &e captiuantem me
in lege peccati. quȩ ẽ in menbris meis.
ta et transgressa est prima lex. Que ẽ
prima lex: Quam inparadiso accẽpit.
homo. Nonne nudi erant: oe ñ con¬
fundebantur: Quare nudi. & ñ confũ¬
debantur: nisi quia nondum erat lex
inmenbris repugnans legi m̃tis: fecit
homo factum puniendum: & inuenit
motum pudendum. Manducaue¬
runt contra interdictum: &e aꝑti st̃
oculi eoꝵ. Quid enim: Prius in para¬
diso clausis uł cecis ocłis oberrabant:
Absit. Nam unde adam nomina po¬
suit uolatilib & bestiis: quando ad eũ
cuncta animalia adducta sunt: quib
nomina imponebat: si non uidebat:
Deinde dictum est uidit mulier
lignum: quia placet oculis ad uidendũ.
Ergo aꝑtos oculos habebant: ce nudi
erant &e non confundebant᷑. Aꝑti st̃
autem oculi eoꝵ ad aliquid qͦd nũꝙͣ
senserant: qd̾ in motu sui corporis nũ¬
quam expauerant. Aptisunt ad in¬
uerunt tegendum. Consuerunt in¬

Expanded text:
legi mentis meae, et captivantem me legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. ta et transgressa est prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonne nudi erant, et non confundebantur? Quare nudi erant, et non confundebantur, nisi quia nondum erat lex in membris repugnans legi mentis? Fecit homo factum puniendum, et invenit motum pudendum. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. Quid enim? prius in paradiso clausis vel caecis oculis oberrabant? Absit. Nam Adam unde nomina imposuit volatilibus et bestiis, quando ad eum cuncta animalia adducta sunt ? Quibus nomina imponebat, si non videbat? Deinde dictum est, Vidit mulier lignum, quia placeret oculis ad videndum. Ergo oculos apertos habebant; et nudi erant, et non confundebantur. Aperti sunt autem oculi eorum ad aliquid quod nunquam senserant, quod in motu sui corporis nunquam expaverant. Aperti sunt oculi ad inverunt tegendum. Consuerunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
non inueniõ. uideo aliam legem in
menbris meis repugnantem. legi
mentis mee: & captiuantem me in le¬
ge peccati quȩ est inmenbris meis.
Quando audis repugnantem. qͣndo
audis captiuantem: bellũ ñ agnoscis:
do futura ẽ docet idem apłs. dicens.
Oportet corruptibile hoc induere
incorruptionẽ: & mortale hoc induere
immortalitatem. Cum aũ corrupti¬
bile hoc induerit incorruptionem. ce
mortale hoc induerit immortalitatẽ:
ubi ẽ uox triũphi : Tunc fiet sermo qͥ
scriptus ẽ. Absorta ẽ inuictoriam. Di¬
cant triumphantes. Ubi ẽ mors conten¬
tio tua: Dicemus gͦ. quandoq dicemꝰ.
Et ipsum quandoq non erit longe: ñ
enim tantum remanet scło. quantũ
dum est: quia ipsa concupiscentia cũ
qua nati sumus finri non pocest qͣn¬
diu uiuimus. Cotidie minui potest:
finiri non potest. ꝑ illam dictum ẽ:
hoc nr̃m corpus mortis. De ipsa dicit
apłs. Condelector enim legi dei: scłm
interiorem hominẽ. uideo autem aliã
legem in menbris meis repugnantẽ

Expanded text:
gem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quando audis repugnantem, quando audis captivantem, bellum non agnoscis?ia futura est, docet te idem apostolus, dicens: Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Cum autem corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non erit longe. Non enim tantum remanet de saeculo, quantum dum est, quia ipsa concupiscentia, cum qua nati sumus, finiri non potest qdiu vivimus: quotidie minui potest, finiri non potest. Per illam dictum est hoc nostrum mortis corpus. De ipsa dicit Apostolus: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis repugnantem
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam ex littera est eis qui ñ
eam implent. ꝑ sꝑi caritatis. q̃d
ꝑtinet ad testamentum nouum. Itaq
mortui peccato. liberant᷑ a littera qua
detinentur: qui non implent qd scriptũ
est. Lex enim quid aliud quam sola lit¬
tera est eis qui eam legere nouerunt::
s implere non possunt: Non enim
ignoratur. ab eis quib conscripta ẽ: s
quoniam intantum nota ẽ. inquantũ
scripta legitur. non inquantũ dilecta
ꝑficitur: nicħ est aliud talib nͥ littera.
Que littera non ẽ adiutrix legentium:
s testis peccantium. Ab eius gͦ damp¬
natione liberantur. qui ꝑ sꝑm inno¬
uantur: ut iam non sint obligati litterȩ
ad penam: s intellectui ꝑ iusticiam co¬
pulati. Inde ẽ & illud. Littera occidit:
sp̃s autem uiuificat. Et quia dixerat
euacuati sumus a lege mortis in qua
detinebamur. ita ut seruiamus in no¬

Expanded text:
uoniam lex littera est eis qui non eam implent per spiritum charitatis, quo pertinet Testamentum Novum; itaque mortui peccato liberantur a littera qua detinentur, et qui non implent quod scriptum est: lex enim quid aliud quam sola littera est eis qui eam legere noverunt et implere non possunt? Non enim ignoratur ab eis quibus conscripta est. Sed quoniam in tantum nota est, in quantum scripta legitur, non in quantum dilecta perficitur, nihil est aliud talibus nisi littera, quae littera non est adjutrix legentium, sed testis peccantium. Ab ejus ergo damnatione liberantur, qui per spiritum innovantur, ut jam non sint obligati litterae ad poenam, sed intellectui per justitiam copulati, inde est et illud: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Et quia dixerat, evacuati sumus a lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in no
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia. Quicqͥd enim ẽ peccatoꝵ.
in dic̃tis. in factis. in cogitationibus:
ñ exoriunt᷑ nisi mala cupiditate: ñ
exoriuntur nisi ex illicita delectatiõe
Huic gͣ illicitȩ delectationi si resistamꝰ
si non consentiamus. si ñ uelut arma
ministremus: ñ regnat peccatũ in nr̃o
mortali corpore. Peccatum enĩ ante re¬
gnum ꝑdit: &e sic perit. In hac gͦ uita
quantum ad scõs attinet regnũ ꝑdit.
in alia perit. hic enim regnum ꝑdit.
quando pꝰ concupiscentias nras ñ imꝰ.
Ibi aũ ꝑit: qͣndo dicet᷑ ubi ẽ contentio

Expanded text:
piscentia. Quidquid enim est peccatorum piscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione. Huic ergo illicitae delectationi si resistamus, si non consentiamus, si membra velut arma non ministremus; non regnat peccatum in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, quando post concupiscentias nostras non imus: ibi autem perit, quando dicetur, Ubi est, mo
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑc inquit dilexit nos: &e tradidit se¬
metipsum ꝓnob̃ oblationẽ &e hostiã
deo in odorem suauitatis. Ecce de quo
peccato dampnauit peccatũ. De sacri¬
ficio qd̾̃ factum ẽ ꝓpeccatis: in de dãp¬
nauit peccatum. Ipsa ẽ lex sꝑs uitȩ
qui lib̾auit te alege peccati & mortis:
quia lex illa altera lex litterȩ. lex iu¬
bens. hona ẽ quidem. madatum scm̃
& iustum & bonum. S infirmabat᷑
ꝑ carnem: & qd̾ iubebat in nob̃ im¬
pleri non poterat. Aua gͦ lex ut dicere
ceꝑam. tͥ ostendat peccatum: alia tol¬
lat. Ostendat peccatum lex litterȩ: tol¬
lat peccatum lex gr̃e. Igitur ipse¬
ego mente seruio legi dei: carne autẽ
legi peccati. In qua conclusione de¬
monstrauit apłs. ad hoc dixisse que
supra dixerat iam non ego oꝑor illud.
mente non oꝑabatur consentiendo.
s carne concupiscendo. Hoc enĩ pecca¬
ti nomine appellat unde oriuntur
cuncta peccata: id ẽ ex carnali concu¬

Expanded text:
 inquit, dilexit vos, et tradidit se inquit, dilexit vos, et tradidit semetipsum pro vobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ecce de quo peccato damnavit peccatum: de sacrificio quod factus est pro peccatis, inde damnavit peccatum. Ipsa est Lex spiritus vitae, quae liberavit te a lege peccati et mortis. Quia lex illa altera, lex litterae, lex jubens, bona est quidem; Mandatum, sanctum, et justum, et bonum: sed infirmabatur per carnem; et quod jubebat, in nobis impleri non poterat. Alia ergo lex, ut dicere coeperam, tibi ostendat peccatum, alia tollat: ostendat peccatum lex litterae, tollat peccatum lex gratego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. In qua conclusione demonstravit Apostolus, ad hoc se dixisse quae supra dixerat, Jam non ego operor illud, non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concu
Abbreviated transcription (Latin):
nos simus iusticia dĩ in illo. Nũ qͥd
hic potest intelligi peccatũ iudẽ.
peccatum iudeoꝵ. peccatum cuiꝰq
alterius hominis: cum audias eum
qͥñ nouerat peccatum. ꝓ nob pecca¬
xꝑm fecit ꝓ nob̃ peccatũ. Non dix̃ fecit
ꝓ nob̃ peccantem: s fecit eum peccatũ.
Si nefas est dicere peccasse xꝑm: quis
ferat peccatum ẽẽ xp̃m: Et tam̃ ñ pos¬
sumus apło contradicere: ñ ei possu¬
mus dicere qͥd ẽ quod loqueris. Si e¬
nim hoc apło dixerimus: ipsi xꝑo di¬
cimus. Ait enim alio loco. An uultis
exꝑimentum eius acciꝑe: qui in me
sterium. felices eritis. si intellectum
dilexeritis: ad dilectum ꝑueneritis.
Audite legem. Qui nouert̃. sciunt qͥd̃
dico: ce qui non nouerunt legant.
uł audiant. In lege peccata uocaban¬
tur: etiã sacͥficia quȩ ꝓ peccatis offere¬
bantur. Habes. cum uictima ꝓpeccõ
adduceretur. Dicit lex. Ponent manꝰ
suas sac̾dotes suꝑ peccatum: idẽ suꝑ
uictimam ꝓ peccato. Et qͥd ẽ aliud. x¬

Expanded text:
nos simus justitia Dei in ipso . Numquid hic potest intelligi peccatum Judae, peccatum Judaeorum, peccatum cujusque alterius hominis: cum audias: Eum qui non noverat peccatum, peccam fecit pro nobis peccatum. Non dixit, Fecit pro nobis peccantem; sed, fecit eum peccatum. Si nefas est dicere peccasse Christum, quis ferat peccatum esse Christum? Et tamen non possumus Apostolo contradicere. Non ei possumus dicere: Quid est quod loqueris? Si enim hoc Apostolo dixerimus, ipsi Christo dicimus. Ait enim alio loco: An vultis experimentum ejus accipere, qui in me sterium. Felices eritis, si intellectum dilexeritis, et ad dilectum perveneritis. Audite Legem. Qui noverunt, sciunt quod dico: et qui non noverunt, legant, vel audiant. In Lege peccata vocabantur etiam sacrificia, quae pro peccatis offerebantur. Habes, cum victima pro peccato adduceretur, dicit Lex, Ponant manus suas sacerdotes super peccatum ; id est, super victimam pro peccato. Et quod est aliud
Abbreviated transcription (Latin):
quis sꝑm xꝑi non habet: ipse enĩ sp̃s
in menbris repugnante legi mentis :
Qd de illo gemitu: miser ego hõ : Audi.
tuo ꝓpt̃ peccatũ iam desꝑandum est :
tuum est ꝓpt peccatum: sp̃c autẽ uita ẽ
ꝓpt̾ iusticiam. Remansit tristicia de
nr̃o corpore. Nemo aũ carnẽ suam

Expanded text:
isti non habet: ipse enim Spiriin membris nostris repugnante legi mentis? Quid de illo gemitu, Miser ego homo? Audi, tuo propter peccatum, jam desperandum est? Ntuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam. Remansit tristitia de nostro corpore. Nemo autem carnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit ce ait. Nulla gͦ condempnatio.
est nunc his qui sunt inxꝑo iħu. His
qui sunt in carne condempnatio ẽ: hiᷤ
qui sunt inxꝑo iħu nulla condempna¬
do est. Ne putares hoc postea futurũ:
ideo addidit nunc. Postea illud expecta
ut nec concupiscentia sit uite contra
Nulla gͦ condempnatio. est nunc his qͥ
uidetur adhuc ẽẽ lex inmenbris repug¬
nans legi mentis. Nulla enim condemp
paulo ante. uideo aliam legem in men¬
bris meis repugnantẽ legi mentis meȩ
&e captiuantem me in lege peccati quȩ
est in menbris meis ͦ S me dicebat
ex carne: non exmentẽ. Ubi est gͦ illa
lex. si nulla condempnatio ẽ his qui
sẏna ꝑ litteram: lex enim ñ illa in
uetustate lutere: s lex sp̃s uite in xͦ¬
iħu lib̾auit te a lege peccati ce mortis.
Ut enim condelecteris legi dĩ sedm
interiorẽ hominẽ: unde haberes nisi
lege peccati &e mortis: Ideo omens hu
deriis carnis: quod lex peccati ñ te de
arce deponit. Lex sp̃s uite in xp̃o iħu:¬

Expanded text:
subjecit et ait, Nulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu . His qui sunt in carne condemnatio est: his qui sunt in Christo Jesu nulla condemnatio est. Ne putares hoc postea futurum, ideo addidit, nunc. Postea illud exspecta, ut nec concupiscentia sit in te, contra Nulla ergo condemnatio est nunc his qui videtur adhuc esse lex in membris repugnans legi mentis. Nulla enim condemnapaulo ante. Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, si nulla condemnatio est his qui Sina per litteram: Lex enim, non illa in vetustate litterae; sed Lex spiritus vitae in  liberavit te a lege peccati et mortis. Ut enim condelecteris legi Dei secundum interiorem hominem, unde haberes, nisilege peccati et mortis? Ideo, mens humderiis carnis, quod lex peccati non te de arce deponit: Lex spiritus vitae in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dampnauit: Uideo uideo quid̃e qd̃
peccatum dampnauit. uideo prorsꝰ.
Ecce agnus di: ecce qui tollit peccata
mundi. Quod peccatum: Omẽ pec¬
catum. omne nr̃m peccatũ dampna¬
uit. S de quo peccato: Ipse ñ habe¬
bat peccatum. De illo dictum est.
qui peccatum non fecit: nec inuentꝰ
est dolus in ore eius. Nullũ prors us:
nec trahendo nec addendo. Nullum
peccatum habuit: nec originale. nec
ꝓpriȩ iniquitatis. Originem uirgo de¬
monstrat conuersatio uͦ eius sc̃a. satis
ostendit eum nicħ fecisse. unde dignꝰ
eẽt morte. Ideo ait. Ecce uenit pͥnceps
mundi huius diabolum significans:
&e in me nichil inueniet. Non inueniet:
quare me occidat prĩceps mortis. Et
quare gͦ moreris: S ut sciant om̃s
quia uoluntatem patris mei facio:
eamus hinc. Et ꝑrexit ad passionẽ
mortis. Mortem uoluntariã: ñ ne¬
cessitatis. s arbitrii. Potestatẽ habeo
ponendi animam meam: & potesta

Expanded text:
it? Video, video quidem quod peccatum damnavit, video prorsus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Quod peccatum? Omne peccatum, omne nostrum peccatum damnavit. Sed de quo peccato? Ipse non habebat peccatum: de illo dictum est, Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Nullum prorsus, nec trahendo, nec addendo: nullum peccatum habuit, nec originis, nec propriae iniquitatis. Originem virgo demonstrat; conversatio vero ejus sancta satis ostendit nihil eum fecisse unde dignus esset morte. Ideo ait: Ecce venit princeps hujus mundi diabolum significans, et in me nihil inveniet. Non inveniet quare me occidat princeps mortis. Et quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, eamus hinc . Et perrexit ad passionem mortis, mortem voluntariam, non necessitatis, sed arbitrii. Potestatem habeo ponendi animam me
Abbreviated transcription (Latin):
uit iħm ex mortuus habitat inuob̾:
qui suscitauit xꝑm iħm a mortuis.
iuuificabit &e mortalia corpora ur̃a.
Quid timetis: quid etiam ꝓcarne ipsa
solliciti estis. Capillus capitis urĩ ñ
ꝑibit. Adam peccando dampnauit cor

Expanded text:
m a mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit Christum Jesum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, Quid timetis? Quid etiam pro ipsa carne solliciti estis? Capillus capitis vestri non peribit . Adam peccando damnavit in
Abbreviated transcription (Latin):
mabat᷑ gͦ lex littere ꝑ carnem: ac ꝑ
hoc impossibile erat legi littere li¬
berare a lege peccati &e mortis. Misit
cati. Cetera gͦ omnis hominũ caro
peccati:÷ sola illius non caro peccati.
quia non eum mat̾ concupiscentia
s grã concepit: tamen habens simi¬
litudinem carnis peccati. Unde et
carnis peccati misit ds̃ filium suũ:

Expanded text:
mabatur ergo lex litterae per carnem: ac per mabatur ergo lex litterae per carnem: ac per hoc impossibile erat legis litterae liberare a lege peccati et mortis. 8. Chrcati. Caetera ergo omnium hominum caro, caro peccati: sola illius, non caro peccati; quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit: tamen habens similitudinem carnis peccati; unde et carnis peccati misit Deus Filium suum.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum: & fiat supramodũ pecca¬
tum delinquens ꝑ mandatum. Ideo
suꝑ modum. Quando delinquebat
sine mandato: minus erat. Quando
delinquit ꝑ mandatum: excedit mo¬
dum. Quando enim non ꝓhibetur qͥs:
putat quia facit bene. Frohibitꝰ inci¬
pit nolle facere. Uincitur: trahitur.
subiugatur. Iam restat illi grãm in-¬
uocare: quia non potuit legem seruare
enim sp̃s uite. liberauit te a lege pec¬
cati ce mortis: lex est fid̾i̾ lex ẽ sꝑs lex
est gratie. lex ẽ miscd̃ie. Illa uͦ lex pec¬
cati & mortis: non ẽ lex dei. s peccati
& mortis. Illa altera dequa dicit apłs.
bonum. lex est dei: s factoꝵ lex ce oꝑũ:
oꝑum ẽ lex: que iubet non iuuat.
Lex quȩ tibi ostendit: non tollit pec¬
catum. Ab alia lege tibi ostendatur
peccatum: ab alia tollatur. Quod
infirmabatur ꝑ carnem. Debellabat
enum caro tua: subiugabat te caro
tua. Audiebat legem: ce plus incita¬
bat concupiscentiam tuam. Infir¬

Expanded text:
peccatum; ut fiat supra modum peccapeccatum; ut fiat supra modum peccatum, delinquens per mandatum. Ideo, supra modum. Quando delinquebat sine mandato, minus erat: quando delinquit per mandatum, excedit modum. Quando enim non prohibetur aliquis, putat quia bene facit. Prohibitus, incipit nolle facere: vincitur, trahitur, subjugatur: jam restat illi gratiam invocare; quia non potuit legem servare.enim spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis, lex est fidei, lex est Spiritus, lex est gratiae, lex est misericordiae. Illa vero lex peccati et mortis, non est lex Dei, sed peccati et mortis. Illa vero altera de qua dicit Apostolus, bonum, lex est Dei, sed factorum, lex operum: operum lex, quae jubet non juvat: lex quae tibi ostendit, non tollit peccatum. Ab alia tibi lege ostenditur peccatum, ab alia tollitur. Duo infirmabatur per carnem. Rebellabat enim caro tua, subjugabat te caro tua; audiebat Legem, et plus incitabat concupiscentiam tuam. Infir