comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plus latent. plus placent. & a¬
uidius inhiamus negatis. S
iam aduerte apud sponsam si¬
nulem rem. quomodo instar
pauli in presenti capitulo. et
secrerum non aꝑit. nee preterit
tamen intactum. aliquid qua¬
si olfatui nr̃o indulgens. quod
gustui forte interim non com¬
petere iudicaret: siue ꝓpter in¬
dignitatem nrãm. siue ꝓpter ĩ¬
capacitatem. Dilectus meus mͥ:
et ego illi. Q uod non ẽ dubiũ.
duorum quidem hoc loco amor
mutuus flagrat: s in amore
sumina unius profecto felici¬
tas : alterius mira dignatio.
Neq enim inter pares ẽ consen-¬
sio. seu conplexio hȩc. Ceterũ
quid ista ex hac prerogatiua
amoris glorietur impensum
sibi÷ repensumq uicissim a se.
quis se liquido nosse p̃sumat:
nisi qui precipua puritate¬
mentis. ac corporis sanctitate in
semetipso meruerit tale aliquib
exꝑiri. d Res ẽ in affectibus: nec
ratione ad eam ꝑtingitur. sed
conformitate. Quam uero pau
ei qui dicant. Psos autem re¬

Expanded text:
plus latent, plus placent, et aplus latent, plus placent, et avidius inhiamus negatis. Sed jam adverte apud sponsam similem rem: quomodo instar Pauli, in praesenti capitulo, et secretum non aperit, nec praeterit tamen intactum, aliquid quasi olfactui nostro indulgens, quod gustui forte interim non competere judicarit, sive propter indignitatem nostram, sive propter incapacitatem. 8. Dilectus meus mihi, et ego illi. Quod non est dubium, duorum quidem hoc loco amor mutuus flagrat; sed in amore summa unius profecto felicitas, alterius 1503 mira dignatio. Neque enim inter pares est consensio seu complexio haec. Caeterum quid ista ex hac praerogativa amoris glorietur impensum sibi repensumque vicissim a se, quis se liquido nosse praesumat, nisi qui praecipua puritatementis et corporis sanctitate, in semetipso meruerit tale aliquid experiri? Res est in affectibus; nec ratione ad eam pertingitur, sed conformitate. Quam pauci vero qui dicant: Nos autem re
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis & leticiȩz quando e¬
greditur de thalamo tuo epy¬
talamium suum canens in
psalterio iocundum cum cy¬
thara: affluens deliciis. resꝑsꝰ
et resꝑgens iniiuersa istius¬
modi puluere pigmentario.
In illa die. nel potius in illa
hora. nam hora ẽ siqua endo
ẽ. & fortassis ne hora quibẽ.
s hore dimidium⁊ iuxta illud
seripturȩ: factum ẽ silentiũ
in illa hora replebitur gaudio
os meum: & lingua mea exulta.¬
tione ⁊ dum singulos non dico
psalmos. s uersus. singulos
senciam ructus: et quidem o¬
doriferos suꝑ omnia aromata.
Quid ioh̃is ructu fraglãtius
qui uerbi michi redolec ȩt̃ni-¬
tatem. generationem. diui¬
nitatem. d Quid de pauli.
ructibus loquar⁊ quantaor¬
bem suauitate repleuerit. d
Deniq xp̃ibonus odor erat in oĩ
loco. Uerba certe ineffabilia &¬
si non profert ut audiam⁊ of¬
feit tamen ut cupiam: & libe¬
at odorare quȩ audire non licet.
Nescio eium quo pacto. quo

Expanded text:
nitatis et laetitiae, quando enitatis et laetitiae, quando egredietur de thalamo tuo, epithalamium suum canens in psalterio jucundo cum cithara, affluens deliciis, respersus et respergens universa istiusmodi pulvere pigmentario! In illa die, vel potius in illa hora: nam bora est si quando est, et fortassis ne hora quidem, sed horae dimidium, juxta illud Scripturae: Factum est silentium in illa hora replebitur gaudio os meum, et lingua mea exsultatione, dum singulos, non dico psalmos, sed versus singulos sentiam ructus, et quidem odoriferos super omnia aromata. Quid Joannis ructu fragrantius, qui Verbi mihi redolet aeternitatem, generationem, divinitatem? Quid de Pauli ructibus loquar, quanta orbem suavitate repleverint? Denique Christi bonus odor erat in omni loco . Verba certe ineffabilia etsi non profert ut audiam, offert tamen ut cupiam, et libeat odorare quae audire non licet . Nescio enim quo pacto quo
Abbreviated transcription (Latin):
in carne adorabat. Et bearus
in expectatione sua: quia per
odorem expectatioiis. ꝑuenit
ad gustum contemplationis.
Deniq ait: & uiderunt ocłi
mei salutare tuum. Iustus qͦ¬
q habraam. qui et ip̃e expecta¬
uit ut iuderet diem domini:
et non ẽ confusus ab expectati-¬
one sua: nam uidit &e gauisus
ẽ. Iusti apłi cum audiebant:
& uos similes hominibus ex¬
pectantibus dominum suum.
Quid. ni iustus đđ. & quando
aiebat expectans expectaiii do¬
minum. d Ip̃e ẽ quartus de
num̾o p̃nominatorum ruc-¬
tatorum meorum: quem pene
p̃terieram. Non expedit qui¬
dem. Iste os suum aꝑuit ce atͣ¬
xit spiritum : et saturatus ñ
modo eruetauit. s & cantauit.
Ihu bone quantam meis na-¬
ribus & auribus iste infudit
suauitatem in ructu & cantu
ce guita. et cassia. a uestimentis
tuis a domibus eburneis. ex
quibus delectauerunt te filiȩ
regum in honore tuo. Utinã
me digneris occursu tanti ua¬
tis o amici tui in die sollemp¬

Expanded text:
in carne adorabat. Et beatus in carne adorabat. Et beatus in exspectatione sua, quia per odorem exspectationis pervenit ad gustum contemplationis. Denique ait: Et viderunt oculi mei salutare tuum . Justus quoque Abraham, qui et ipse exspectavit ut videret diem Domini, et non est confusus ab exspectatione sua; nam vidit et gavisus est . Justi apostoli cum audiebant: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum . 7. Quidni justus et David, quando aiebat: Exspectans exspectavi Dominum? Ipse est quartus de numero praenominatorum ructatorum meorum, quem pene praeterieram. Non expedit quidem. Iste os suum aperuit et attraxit spiritum , et saturatus non modo eructavit, sed et cantavit. Jesu bone! quantam meis naribus et auribus iste infudit suavitatem in ructu et cantu et gutta, et casia a vestimentis tuis, a domibus eburneis, ex quibus delectaverunt te filiae regum in honore tuo! Utinam me digneris occursu tanti vatis et amici tui in die solem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cum silentio expectare. Ergo fa¬
ciam quod hortatur: expectabo
dominum saluatorem meum.
S peccator sum. et adhuc gran-¬
dis restat michi uia: quia longe
a peccatoribus salus. Non mur¬
murabo tamen: in odore interĩ
consolabor me. Letabitur iustus
in domino: gustu exꝑiens. quod
ego sentio odoratu. Qucm spectat
iustus. peccator expectat: & ex¬
pectario odoratio ẽ. Nam expec¬
tario ait creature: reuelationem
filiorum dei expectat. Porro spec¬
tare gustare ẽ: & ud̾e quoniam
suaus ẽ dominus. An potius
iustus qui expectat⁊ et qui iam
tenet beatus. d Deniq expecta¬
tio iustorum leticia. Ssam pec¬
cator nichil expectat. Et inde
peccator. quod bonis presentib
non modo detentus. s & contẽ¬
tus : nebil in futurum expec¬
tat: surdus ad uocem illam.
Expecta me dicit dominus in
die resurrectionis mee infuturũ
Ee ideo iustus erat symeonqͥa
expectabat : et odorabat iam
xp̃m in spiritu: quem nec dum

Expanded text:
est cum silentio exspectare. Ergo faest cum silentio exspectare. Ergo faciam quod hortatur; exspectabo Dominum Salvatorem meum. 6. Sed peccator sum, et adhuc mihi grandis restat via, quia longe a peccatoribus salus. Non murmurabo tamen: in odore interim consolabor me. Laetabitur justus in Domino, gustu experiens quod ego sentio odoratu. Quem spectat justus, peccator exspectat; et exspectatio odoratio est. Nam exspectatio, ait, creaturae revelationem filiorum Dei exspectat . Porro spectare gustare est, et videre quoniam suavis est Dominus. An potius justus qui exspectat et qui jam tenet, beatus? Denique exspectatio justorum laetitia . Nam peccator nihil exspectat. Et inde peccator, quod bonis praesentibus non modo detentus, sed et contentus, nihil in futurum exspectat, surdus ad vocem illam: Exspecta me, dicit Dominus, in die resurrectionis meae in futurum . Et ideo justus erat Simeon, quia exspectabat et odorabat jam Christum in spiritu, quem necdum
Abbreviated transcription (Latin):
deus celum et terram. Bene ysai-¬
as: nam suauissimum redimen¬
tis misericordiȩ odorem dedit.
ita eructuans. Tradidit in mor¬
tem animam suam: ce cum sce¬
leratis reputatus ẽ: &e ip̃e pecca¬
ta multorum uilit: et pro traiͤ¬
gressoribus rogauit ut non ꝑi¬
rent. Quid ȩque miscdiam re¬
dolet: d Bonus quoq exrore
iheremiȩ ructus: bonus ex dd̃.
qui ait: eruetauit cor meum u̾¬
bum bonum. Repleti sunt om̃es
spiritu sancto: &e ructantes om̃ĩa
impleuerunt boniratem. Ruc¬
tum ieremie requirits. S Non
sum. oblitus: iam parabolam
illam. Bonum ẽ prestolari cum
silentio salutare domini. Eiuis
ẽ non fallor⁊ admouete narib:
balsamum uincit suauitas re¬
munerantis iusticie. quoniam
importat. Pacientem ꝓ iusticia
uult me expectare mercedem in
posterum: non reciꝑe in p̃senti:
quod iusticiȩ merces salutare ñ
seculi. s domini sit. Si moram fe
cerit expecta eum inquit⁊ & ne
murmuraueris: quoniam bonũ

Expanded text:
Deus coelum et terram . Bene IsaiDeus coelum et terram . Bene Isaias: nam suavissimum redimentis misericordiae odorem dedit, ita eructans: Tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis reputatus est, et ipse peccata multorum tulit, et pro transgressoribus rogavit , ut non perirent. Quid aeque misericordiam redolet? Bonus quoque ex ore Jeremiae ructus; bonus ex David, qui ait: Eructavit cor meum terbum bonum. Repleti sunt omnes Spiritu sancto, et eructantes omnia impleverunt 1502 bonitate. Ructum Jeremiae requiritis? Non sum oblitus, jam parabam illum. Bonum est praestolari cum silentio salutare Domini . Ejus est, non fallor; admovete naribus; balsamum vincit suavitas remunerantis justitiae, quam importat. Patientem pro justitia vult me exspectare mercedem in posterum, non recipere in praesenti, quod justitiae merces, salutare, non saeculi, sed Domini sit. Si moram fecit, inquit, exspecta eum ; et ne murmuraveris, quoniam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Bonum uas sponsa domini mei:
& bonus mich odor ex illa. Gra-¬
tias tibi ago domine ihesu: qui
me dignatus es admittere sal¬
tem ad orandum. Ita domine:
nam &e catelli edunt de mieis q̃
cadunt de mensa dominorum
suorum. ¶sichi fateor bene
redolet ructus dilectȩ tuȩ: & de
plenitudine eius. quamuis
modicum quib. gratanter ac¬
cipio. Osemoriam abundantiȩ
suauitatis uiȩ eruetat michi:
& nescio quio ineffabilȩ tuȩ
dignationis & amoris odora-¬
tus sum in uoce ista: dilectus
meus michi. & ego illi. Ipsa
ut dignum ẽ epuletur & erul¬
tet in conspectu tuo: os delecte¬
tur in leticia: Ueruintamen
sic tibi excedat: ut sobria sit
nobis: Ip̃a gͦ repleatur in uo¬
nis domus tue ÷ & torrente
uolptatis tue poterur: sed
queso ꝑueniat ad me peccato¬
rem uel tenuis odor eruetante
illa. cum saciata fuerit. Bene
michi eruetauit moyses: &e bonꝰ
odor in ructu eius. creantis po¬
tentiȩ. Inpͥncipio iñquit creaũ

Expanded text:
Bonum vas sponsa Domini mei, Bonum vas sponsa Domini mei, et bonus mihi odor ex illa. 5. Gratias ago tibi, Domine Jesu, qui me dignatus es admittere saltem ad odorandum. Ita, Domine, nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum . Mihi, fateor, bene redolet ructus dilectae tuae, et de plenitudine ejus, quamvis modicum quid, gratanter accipio. Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructat mihi, et nescio quid ineffabile tuae dignationis et amoris odoratus sum in voce ista: Dilectus meus mihi, et ego illi. Ipsa, ut dignum est, epuletur et exsultet in conspectu tuo, et delectetur in laetitia: verumtamen sic tibi excedat, ut sobria sit nobis. Ipsa ergo repleatur in bonis domus tuae, et torrente voluptatis tuae potetur: sed, quaeso, perveniat ad me pauperem vel tenuis odor eructante illa, cum satiata fuerit. Bene mihi eructavit Moyses, et bonus odor in ructu ejus, creantis potentiae: In principio, inquit, creavit
Abbreviated transcription (Latin):
s er tam iocundos sermones acce¬
ꝑit. Quȩ gͣ repleuerat in bomᷤ
desideriũm suum: quid mirũ
si ructum potĩus quam u̾bũ
fecit. Et si uerbum tibi fecisse
uidetur : eructatum puta ce ñ
Nec enim sponsa rapinam arbi¬
tratur sibi aptare ꝓphȩ dietum:
eruetauit cor meum uerbum
bonu: quippe eodem repleta
spiritu. Dilectus meus michi:
&r ego illi. Nil consequentiȩ ht̃:
beẽ orationi. Quio inde: Rue¬
tus ẽ. Quid tu in ructum q̃ris
orationum iuncturas: sollem¬
nia oictionum. d Quas tu tuo
ructui leges imponis. uel reglas.
Non recipit tuam moderationẽ:
non ate compositionem erpec¬
tat ⁊ non commoditatem: non
oportunitatem requirit. P se
ex intimis non modo cum nõ
uisset ⁊cum nescis erumpit: euul¬
sus potius quam emissus. Ta-¬
men odorem portae ructus.
quandoq bonum quandoq
malũ: pro uasoꝵ e quibꝰ ascendit
contrariis qualitatibus. Deniq
bonus homo de bono thesauro ꝑ suo
fert bonum: & malus malum.

Expanded text:
sed et tam jucundos sermones accesed et tam jucundos sermones acceperit. Quae ergo repleverat in bonis desiderium suum, quid mirum si ructum potius quam verbum fecit? Et si verbum fecisse tibi videtur, eructatum puta et non Nec enim sponsa rapinam arbitratur sibi aptare Prophetae dictum: Eructavit cor meum verbum , quippe eodem repleta spiritu. Dilectus meus mihi, et ego illi. Nihil consequentiae habet, deest orationi. Quid inde? Ructus est. Quid tu in ructu quaeris orationum juncturas, solemnia dictionum? Quas tu tuo ructui leges imponis vel regulas? Non recipit tuam moderationem, non a te compositionem exspectat, non commoditatem, non opportunitatem requirit. Per se ex intimis, non modo cum non vis, sed et cum nescis, erumpit, evulsus potius quam emissus. Tamen odorem portat ructus, quandoque bonum, quandoque malum, pro vasorum, e quibus ascendit, contrariis qualitatibus. Denique bonus homo de bono thesauro suo profert bonum, et malus malum .
Abbreviated transcription (Latin):
di certum ẽ. non mitu prodire
animi: s erumꝑe motu. Sic fla¬
grans ac uehemens amor p̾sertĩ
diuinus. cum se intra se cohib̾e
non ualet ⁊ non attendit quo
ordine. qͥns lege. quaue serie.
seu paucitare uerborum ebulli¬
at: dum modo ex hoc nullum sui
sentiat betͥmentum. Int̃oum
nec u̾ba requirit⁊ int̾dum nec
uoces omnino nullas: solis ad
hoc contentus suspiriis. Inde
ẽ quod sponsa sancto amore
flagrans. ioq incredibili modo⁊
sane ꝓ captanda quantulacũq
enaporatione ardoris quem
patitur. non considac quit. qͥli¬
ter eloquatur: s quicoquid in
buccam uenerit. amore urgen¬
te non enuntiat s eruetuat.
¶ uidnani eruetet: sie refecta
ce sic repleta. d Reuolue textũ
epythalamii huius. ab ipso ex¬
ordio usq hue: & uroe si tanta
uspiam illi quanta hac nice
in cunctis uisirationib & allo¬
cutionibus sponsi. copia eius in¬
dulta fuerit: et si uinquam ex
ore ipsius non modo tam multo.

Expanded text:
di certum est, non nutu prodire di certum est, non nutu prodire animi, sed erumpere motu. Sic flagrans ac vehemens amor, praesertim divinus, cum se intra se cohibere non valet, non attendit, quo ordine, qua lege, quave serie seu paucitate verborum ebulliat, dummodo ex hoc nullum sui sentiat detrimentum. Interdum nec verba requirit, interdum nec voces omnino ullas, solis ad hoc contentus suspiriis. Inde est quod sponsa sancto amore flagrans, idque incredibili modo, sane pro captanda quantulacunque evaporatione ardoris quem patitur, non considerat quid, qualiter eloquatur: sed quidquid in buccam venerit, amore urgente non enuntiat, sed eructat. Quidni eructet sic refecta, et sic repleta? 4. Revolve textum epithalamii hujus ab ipso exordio usque huc, et vide si tanta uspiam illi, quanta hac vice in cunctis visitationibus et allocutionibus sponsi copia ejus indulta fuerit; et si unquam ex ore ipsius, non modo tam multos,
Abbreviated transcription (Latin):
Si nob̃. si ad nrãm loqueris ad¬
intelligentiam: euidenter qud
sentis edicito. Quousq anima̾
nr̃as tollis: An secundum
ꝓpħ̾am secretũm tuum tibi. d¬
Ita ẽ: affectus locutus ẽ. non ĩ¬
tellertus: & ideo non ad intellec¬
nisi quod mirabiliter delecta¬
ta. & affecta uehementer ad de¬
sideratos affatus. finem illo fa-¬
ciente. nec tacere omnino qͥuit.
nec tamen quod sensit expͥm̾e.
Neq enim ut exprimeret sic
locuta ẽ: s ne tacet. Ex habundã¬
tia cordis os locutum ẽ: s non ꝓ
abundantia. Habent suas uoces
affectus. ꝑ quas seetiam cum
nolunt produnt: timor uerbi
causa meticulosas⁊ dolor geme¬
bundas: amor iocundas. Num.¬
quid dolentium planctus. me.¬
rentiumue singultus. uł gemi¬
tus ꝑcussorum. itemq pauen¬
tium subitas & efferatas dami-¬
tationes. sen enam saturatorum
rurtus. aut usus erear: aut ratio
excitat: aut oeliberatio ordinat ⁊
aut p̃meditatio format. d Giusmo¬

Expanded text:
Si nobis, si ad nostram loqueris Si nobis, si ad nostram loqueris intelligentiam, evidenter quod sentis edicito, Quousque animas nostras tollis? An secundum prophetam secretum tuum tibi? Ita est: affectus locutus est, non intellectus, et ideo non ad intellecnisi quod mirabiliter delectata, et affecta vehementer ad desideratos affatus, finem illo faciente nec tacere omnino quivit, nec tamen quod sensit exprimere. Neque enim ut exprimeret sic locuta est, sed ne taceret. Ex abundantia cordis os locutum est, sed non pro abundantia. Habent suas voces affectus, per quas se, etiam cum nolunt, produnt: timor, verbi causa, meticulosas, dolor gemebundas, amor jucundas. Nunquid dolentium planctus, moerentiumve singultus vel gemitus, percussorum, itemque paventium subitas et efferatas clamitationes, seu etiam saturatorum ructus, aut usus creat, aut ratio excitat, aut deliberatio ordinat, aut praemeditatio format? Ejusmo
Abbreviated transcription (Latin):
exit. de corde uenit: & exhabun¬
dantia cordis hos loquitur. G̾
loquitur de dilecto ut u̾e dilec¬
ta. & uere diligenda: quoniã
diligit mulrum. Querimus
cum quo. namꝰ quo nouimus:
& non occurrit nͥ forte cũ adolescen¬
culus: quȩ a matre abeẽ non
possunt. ubi discesserit sponsꝰ.
S melius ut opin or sentimus.
secum porius et non cum alto̾
sic locutam: presertim quod
trunca & minus continens in¬
ueniatur ip̃a locutio ⁊ insuffi¬
ciens plane ad bandam intelli-¬
gentiam auoitori. ob quamuł
illi. Non plus. d̾ Pender oratio:
immo non pendet: s oeficit.
Suspenditur auoitoꝵ: nec eru¬
oitur. s erigitur. Quid ẽ hoc qd̃
dieit: ille michi & ego illi . d Ne¬
seimus quid loquitur: quia
non sentimus quod sentit.
O sancta animai quid tuus
nam queso hec int̃ uos tam fami¬
liariter fauorabiliterq discurrẽs
exhibitio et reoibitio. d̾ Tibi ille:
tuq uicissim illi. S quid.Io
ip̃m ei tu. quod tibi ille: anabiud.d

Expanded text:
exit, de corde venit et ex abunexit, de corde venit et ex abundantia cordis os loquitur . Ergo loquitur de dilecto, ut vere dilecta et vere diligenda, quoniam diligit multum. Quaerimus cum quo: nam de quo, novimus. Et non occurrit, nisi forte cum adolescentulis, quae a matre abesse non possunt, ubi discesserit sponsus. Sed melius, ut opinor, sentimus secum potius, et non cum altero sic locutam, praesertim quod trunca et minus continens inveniatur ipsa locutio, insufficiens plane ad dandam intelligentiam auditori, ob quam veilli. Non plus? Pendet oratio; imo non pendet, sed deficit. Suspenditur auditor, neceruditur, sed erigitur. 3. Quid est hoc quod dicit, ille mihi, et ego illi? Nescimus quid loquitur, quia non sentimus quod sentit. O sancta anima, quid tuus nam, quaeso, haec inter vos tam familiariter favorabiliterque discurrens exhibitio, et redhibitio? Tibi ille, tuque vicissim illi. Sed quid? Id ipsum ei tu, quod tibi ille, an aliud?
Abbreviated transcription (Latin):
compelletur ut dicat. mirabi¬
lis facta ẽ scientia tua ex meco¬
fortata ẽ. & non potero ad eã. d̾¬
Et nune quidem pͥncipium
uerborum eius quante suaui¬
tatis insingne prefert .d. usam
uide quale p̾ncipium dederit.
Bilectus inquit meus michi.
& ego illi. Simplex uor uide-¬
tur. quoniam suauiter sonat:
s de hoc uidebitur postea. Huc
uero a oilectione incipit: dedi-¬
lecto prosequitur: nichil se aliud
scire iudicans. nisi dilectũ. Pa-¬
tet de quo sermo: cum quo non
ita. Nson enim ut cum ip̃o eo¬
dem fui̾t sentire ꝑmittitur: cũ
ip̃e iam non affuerit. Neq id
dubium: nempe mox eum reuo¬
care uidetur: & quasi pꝰ ĩgum
clamare: reu̾tere inquiens di¬
lecte mi. Uande adducimur
non aliud sane conicere⁊ nisi
quod finitis u̾bis sus. nerũ
suomore se. ibsentauerit: & illa
remanserit nichilominus de
ẽo loquens. qui numquam ab¬
sens ẽ sibi. Ita ẽ: in ore retinuit
qui non recedebat a corde: nee
quando recedebat. Quod de ore

Expanded text:
compelletur, ut dicat: Mirabicompelletur, ut dicat: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, et non potero ad eam? Et nunc quidem principium verborum ejus quantae suavitatis insigne praefert? Nam vide quale principium dederit. Dilectus, inquit, meus mihi, et ego illi. Simplex vox videtur, quoniam suaviter sonat; sed de hoc videbitur postea. 2. Nunc vero a dilectione incipit, de dilecto prosequitur, nihil aliud se scire indicans nisi dilectum. Patet de quo sermo: cum quo non ita. Non enim ut cum ipso eodem fuerit sentire permittitur, cum ipse jam non adfuerit. Neque id dubium: nempe mox eum revocare videtur, et quasi post tergum clamare: Revertere, inquiens, dilecte mi. Unde adducimur non aliud sane conjicere, nisi quod finitis verbis suis ille iterum suo more se absentaverit, et illa remanserit nihilominus de eo loquens, qui nunquam absens est sibi. Ita est: in ore retinuit, qui non recedebat a corde, nec quando recedebat. Quod de ore
Abbreviated transcription (Latin):
digne ad głam ipsius. & nrãm ip¬
sorum salurem: sponsȩ eius possi¬
mus uestigare sermones. xseq ñ
tales sunt. qui a nob̾ considerari
& discuti pro ut dignum fuerit ua-¬
leant: nisi ip̃e fue̾i̾t dux u̾bi. Sũt
enim quam suaues ad gratiam:
tam fecundi ad sensus: tam ȩtiam
profundi ad misteria. Cui similabo
eos. AUiii interim alicui epularũ:
quȩ triplici quadam emineatgr̃a:
oclitiosa ad saporem. solida ad mt¬
mentum: efficax ad medicinam.
Sic inquam. sic singulus quisq
sponsȩ sermo. et ereo quod suauit̃
sonat. affectum mulcet ÷ et de sen¬
suum ub̃tate mentem impingu-
at & nutrit: et de altitudine mi¬
steriorum. dum intellecrum quo
plus exercet. plus t̃ret : miro mͦ
tumorem sanat inflantis scientie.
Ee enisiunꝰ quippiam ex his forte
qui sibi scioli uidentur. curiosius
se se dederit scrutimo horum. cũ
uidit ingenii sui suceumbe uires.
et redigi in captiuitatem ounẽ
intellectum ꝑsenserie: non ne
humiliatus ad illam uocem

Expanded text:
ad gloriam ipsius et nostram ipsorum salutem, sponsae ejus possimus investigare sermones. Neque enim tales sunt, qui a nobis considerari et discuti, prout dignum fuerit, valeant, nisi ipse fuerit dux verbi. Sunt enim quam suaves ad gratiam, tam fecundi ad sensus, tam etiam profundi ad mysteria. Cui similabo eos? Uni interim alicui epularum, quae triplici quadam emineat gratia; deliciosa ad saporem, solida ad nutrimentum, efficax ad medicinam. Sic, inquam, sic singulus quisque sponsae sermo, et ex eo quod suaviter sonat, affectum mulcet; et de sensuum ubertate mentem impinguat et nutrit; et de altitudine mysteriorum, dum intellectum quo plus exercet, plus terret, miro modo tumorem sanat inflantis scientiae. Etenim si unus quispiam ex his forte, qui sibi scioli videntur, curiosius sese dederit scrutinio horum, cum viderit ingenii sui succumbere vires, et redigi in captivitatem omnem intellectum persenserit, nonne humiliatus ad illam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si non sustinent: iustissi-¬
me eliminabuntur de eccłia. qm̃
scandalizant. non solum notabi¬
li. s eriam illicita choabitatione.
Ergo ista sufficiant prodep̃hen¬
denois harum uulpium dolis:
ad dandam scientiam & cautelã
dilecte et gloriose sponsȩ domi¬
ni nostri ihesu xp̃i: qui est suꝑ
omnia deus benedietus in scła.

Expanded text:
Quod si non sustinent, justissiQuod si non sustinent, justissime eliminabuntur de Ecclesia, quam scandalizant, non solum notabili, sed etiam illicita cohabitatione. Ergo ista sufficiant pro deprehendendis harum vulpium dolis, ad dandam scientiam et cautelam dilectae et gloriosae sponsae Domini nostri Jesu Christi, qui est super omnia D
Abbreviated transcription (Latin):
stra multa aduersus homines
stultissimos atq obstiñatissimoᷤᷤ
dic̾e̾. sufficit innotuisse illos ut
uitentur. Quamobrem ut dep̃¬
hendantur. cogendi sunt uel
abicere feminas. uł exire de ȩccłia.
uit pote scandalirantes eccłiam.
in conuictu &e contubniõ femi¬
uarum. Dolendum ualde quod ñ
solum laici pͥncipes. s & quidam ut
dicitur de clero. nec non et de ordi¬
ne eporum qui magis ꝑsequi eos
debuerant: ꝓpter questum susti¬
neant. accipientes ab eis mun̾a.
Et qͦmͦ ĩqͥunt dampnabimꝰ nec
conuic tos. nec confessos.  ẜriuo¬
la non satis ratio. s occasio. Hoc
solo si aliud ẽnam noneẽt. facile
deprehendis siut dixi uiros et
feminas qui se continentes dicũt.
ab inuicem seꝑes. er feminas qͥ¬
dem cum aliis sui. et sexus ce uo¬
tus degere cogas. uiros equȩ cum
eiusdem ppositi uiris. P hocenĩ
consulrum erit utrorumq uoto
simul et famȩ. cum continentie
suȩ ce testes habuerint ce eustodeᷤᷤ.

Expanded text:
stra multa adversus homines stra multa adversus homines stultissimos atque obstinatissimos dicere: sufficit innotuisse illos ut vitentur. Quamobrem ut deprehendantur, cogendi sunt vel abjicere feminas, vel exire de Ecclesia, utpote scandalizantes Ecclesiam in convictu et contubernio femiarum. Dolendum valde, quod non solum laici principes, sed et quidam, ut dicitur, de clero, necnon de ordine episcoporum qui magis eos persequi debuerant, propter quaestum sustineant, accipientes ab eis munera. Et quomodo, inquiunt, damnabimus nec convictos, nec confessos? Frivola satis, non ratio, sed occasio. Hoc solo, etiamsi aliud non esset, facile deprehendis, si, ut dixi, viros et feminas, qui se continentes dicunt, ab invicem separes: et feminas quidem cum aliis sui et sexus et voti degere cogas; viros aeque cum ejusdem propositi viris. Per hoc enim consultum erit utrorumque voto simul et famae, cum continentiae suae et testes habuerint et custodes.
Abbreviated transcription (Latin):
num. s eriam in corda quȩ semel ꝑ¬
missus possederit. Nonne plus ẽ
sibimet hominem inicere manus.
quam id libenter ab alio sustinere.S
Hoc autem in multis potitisse dia¬
bolum. frequenter exꝑti sumus: qͥ
seipsos aut submer serunt. aue sus¬
spenderunt. Deniq iudas suspen¬
dit seipsum: diabolo sine dubio
iminitente. E go tamen maius exi¬
stimo et magis admiror quod
poruit imississe in cor eius ur tra¬
deret dominum. quam ut se¬
metipsum suspendet. Nichil gͦ
simile habent constantia marty¬
rum. et ꝑtinatia horum. qͥa mor¬
tis contemprum in illis pietas. in
istis cordis duricia oꝑatur. Et idõ
ꝓpħa martyris forsitan uoce bice¬
bat. coagulatum ẽ sicut lac eor eoꝵ
ego uero legem tuam meditatus
sum: pro co uidelicet quod et si pe¬
na eadem uiderenir. longe diuer¬
sa eẽt intentio: illo iaq durante
corcontra dominum: isto inle¬
ge domini meditante. Quȩ cum
ita sint: non ẽ opus ut dixi fru¬

Expanded text:
num, sed etiam in corda, quae semel pnum, sed etiam in corda, quae semel permissus possederit. Nonne plus est sibimet hominem injicere manus quam id libenter ab alio sustinere? Hoc autem in multis potuisse diabolum frequenter experti sumus, qui se ipsos aut submerserunt, aut suspenderunt. Denique Judas suspendit se ipsum , diabolo sine dubio immittente. Ego tamen majus existimo, magisque admiror, quod potuit immisisse in cor ejus ut traderet Dominum , quam ut semetipsum suspenderet. Nihil ergo simile habent constantia martyrum, et pertinacia horum; quia mortis contemptum in illis pietas, in istis cordis duritia operatur. Et ideo Propheta martyris forsitan voce dicebat: Coagulatum est sicut lac cor eorum, ego vero legem tuam meditatus sum : pro eo videlicet quod etsi poena eadem videretur, longe diversa esset intentio; illo utique durante cor contra Dominum, isto in lege Domini meditante. 14. Quae cum ita sint, non est opus, ut dixi, fru
Abbreviated transcription (Latin):
rerunt. Quesiti fidem. cum ue
quibus suspecti uidebantur oĩa
ꝓrsus suo more negarent. erami¬
nati iuoitio aquȩ. menoaces in¬
uenti sunt. Cumq iam negare
non possent. quippe dep̃hensi aqͥ
eos non recipiente. arepto ut dici-¬
tur freno dentibus. tam misere ꝗͣ
libere impietatem non confessi. s
profesis palam. pietatem astruenteᷤ.
⁊ ꝓ camortẽ subire ꝑati. nec minꝰ ꝑati
inferre qui astabant. Itaq irruẽs
in eos popłs. nouos heretieis suȩ
ipsorum ꝑfidiȩ martyres dedit.
Approbamus zelum. sed factum
non suademus. quia fides suaden¬
da est non imponenda. Quã quã
inelius proculdubio gladio coher¬
centur. illius uidelicet qui non si¬
ne causa gladium portat. quam
in suum eriorẽ multos trahicere ꝑ¬
uindex in iram. ei qui male agit.
Oirantur aliqui quod non modo
pacienter. s & len ut uidebatur du¬
cerentur ad mortem. s qui minus
aduertunt quanta sit potestas di¬
aboli. non modo in corpora homi-¬

Expanded text:
xerunt. Quaesiti fidem, cum de xerunt. Quaesiti fidem, cum de quibus suspecti videbantur, omnia prorsus suo more negarent; examinati judicio aquae, mendaces inventi sunt. Cumque jam negare non possent, quippe deprehensi, aqua eos non recipiente; arrepto, ut dicitur, freno dentibus, tam misere quam libere impietatem non confessi, sed professi sunt, palam pietatem astruentes, et pro ea mortem subire parati. Nec minus parati inferre qui astabant. Itaque irruens in eos populus, novos haereticis suae ipsorum perfidiae martyres dedit. Approbamus zelum, sed factum non suademus; quia fides suadenda est, non imponenda. Quanquam melius procul dubio gladio coercentur, illius videlicet qui non sine causa gladium portat, quam in suum errorem multos trajicere pvindex in iram ei qui male agit . 13. Mirantur aliqui, quod non modo patienter, sed et laeti, ut videbatur, ducerentur ad mortem; sed qui minus advertunt, quanta sit potestas diaboli, non modo in corpora homi
Abbreviated transcription (Latin):
posse esse epm̃. qui peccator ẽ. d Su¬
ꝑ cathedram moysi sederunt sc̃-¬
beet pharisei. & qui non obedi-¬
erunt eis tamquam ep̃is. ino¬
bendientiȩ rei fuerunt ȩtiam¬
in ipsum dominum. p̃cipientem &.
dicentem. que dicunt facite. Pater
quamuis scriber quamuis pha¬
risei. quamuis uidelicet maximi
peccatores. ꝓpter cathediam tamen
moysi ad eos quoq nichilominus
ꝑtinere quob item dixit. qui uos
huic popłostulro et insipienti a
spiritib erroris in ipocrisi loq̃n¬
tibus mendatium. mala ꝑsuasa
sunt: s non ẽ respond̾e ad omnia.
Quis enim omnia nouie; Deruoe
labor infinitus eẽt & minime ne¬
cessarius. Ssam quantum ad istoᷤ.
nee raciomibus conuincuntur.
quia non intelligunt. nee aueto¬
toritatibus corriguntur quia ñ
recipiunt. nec fleeruntur. suasio¬
nibus. quia subuersi sunt. Eto¬
batum ẽ: mori magis eligunt qm
conuerti. Horum siuis interitꝰ.
horum nouissima incendium
Pierumq fideles manibus iniec¬
tis aliquos exeis ad medium tra¬

Expanded text:
posse esse episcopum, qui peccator est? Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei, et qui non obedierunt eis tanquam episcopis, inobedientiae rei fuerunt, etiamin ipsum Dominum praecipientem, et dicentem: Quae dicunt facite . Patet ergo, quamvis Scribae, quamvis Pharisaei, quamvis videlicet maximi peccatores; propter cathedram tamen Moysi, ad eos quoque nihilominus pertinere quod item dixit: Qui vos huic populo stulto et insipienti a spiritibus erroris, in hypocrisi loquentibus mendacium, mala persuasa sunt: sed non est respondere ad omnia. Quis enim omnia novit? Deinde labor infinitus esset, minime necessarius. Nam quantum ad istos, nec rationibus convincuntur, quia non intelligunt; nec autoritatibus corriguntur, quia non recipiunt; nec flectuntur suasionibus, quia subversi sunt. Probatum est: mori magis eligunt, quam converti. Horum finis interitus, horum novissima incendium Plerumque fideles injectis manibus aliquos ex eis ad medium tra
Abbreviated transcription (Latin):
consequentib. ego inquit dilec¬
to meo & dilectus meus michi:
consummationem equȩ illi con-¬
cedens. Nunc iam uideamus:
qͥd dicat dilect̾ meus michi. Si
enim hoc recipitur ut subauoi¬
amus intendit sicut iam dixi¬
mus: & sicut ꝓpħa ait. expectans
expectaui dominum & intendit
michi: ego in u̾bo isto senno nescio
quid non plane exiguum. nec
mediocris p̃rogatiuȩ. S non ẽ
ingerenda fatigatis auribus &
mentibus. res omin alacritate
digna. Si non grauat differatur⁊
& non in longum: crastinus inde
incipiat sermo. Tantum orate ut
ab irruentibus occupationib
interim custodiat nos gr̃a et mi-¬
sericordia sponsi eccliȩ iħu xp̃i do¬

Expanded text:
consequentibus: Ego, inquit, dilecconsequentibus: Ego, inquit, dilecto meo, et dilectus meus mihi; consummationem illi aeque concedens. Nunc jam videamus quid dicat: Dilectus meus mihi. Si enim hoc recipitur ut subaudiamus, intendit, sicut jam diximus, et sicut Propheta ait: Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi: ego in verbo isto sentio nescio quid non plane exiguum, nec mediocris praerogativae. Sed non est ingerenda fatigatis auribus et mentibus res omni alacritate digna. Si non gravat, differatur, et non in longum; crastinus inde incipiat sermo. Tantum orate, ut ab irruentibus occupationibus interim custodiat nos gratia et misericordia sponsi Ecclesiae Jesu Christi Do
Abbreviated transcription (Latin):
Desponsaui te michi in fidez de¬
sponsaui te michi in iudicio et
iusticia: desponsaui te michi in
miscđia & miserationibus. Nec
ru me elegisti. s ego elegi te: nec
ut eligerem tua imeni merna
s preueni. Ita gͦ in fide despon.¬
saui te michi. et non in oꝑibus
legis. desponsauiq in iusticia.
s iusticia quȩ ẽ ex fioe. noner le¬
ge. Restat ut iudices iudicium
rectum int̾ me.  re. iudicium
in quo te desponsaui: uibi eon¬
stat int̾uenisse non tuum me-¬
ritum. s meum placitum. hoc
ẽ autem iudicium. ut tua me¬
rita non extollas: non p̃feras
oꝑa legis ⁊ non iacces pondus
diei &e estus: quȩ magis in fidȩ.¬
& in iusticia quȩ er fide ẽ. nec
non in miscłia ⁊ in miserationi¬
bus noseeris desponsata. Que
uere sponsa ẽ agnosit ista⁊ et u¬
trimq grãm confiterur: p̾mo
quidem eam quȩ prima ẽ. qua
et preuenta ẽ. postea uero & sub¬
sequentem. Ait itaq nune. di-¬
lectus meus michi. & ego illi:
pͥncipium dilecto tribuens. In

Expanded text:
desponsavi te mihi in judicio et justitia; desponsavi te mihi in misericordia et miserationibus . Nec tu me elegisti, sed ego elegi te; nec ut te eligerem, tua inveni merita, sed praeveni. Ita ergo in fide desponsavi te mihi, et 1504 non in operibus legis; desponsavique in justitia, sed justitia quae est ex fide, non ex lege. Restat ut judices judicium rectum inter me et te, judicium in quo te desponsavi, ubi constat intervenisse non tuum meritum, sed meum placitum. Hoc est autem judicium ut tua merita non extollas, non praeferas opera legis, non jactes pondus diei et aestus, quae magis in fide et in justitia quae est ex fide, nec non in misericordia et miserationibus nosceris desponsata. 12. Quae vere sponsa est, agnoscit ista, et utramque gratiam confitetur: primo quidem, eam quae prima est, qua et praeventa est; postea vero, et subsequentem. Ait itaque nunc: Dilectus meus mihi, et ego illi; principium dilecto tribuens. In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecit in uirum: ut nuilli deeẽt
etari. Non credunt ignem
purgatorium restare pꝰ mortẽ:
s statim animam solutama
corpore. uł ad requiem transi¬
re. uł ao dampnationem. Que¬
rant gͣ ab eo qui dixit quoddã
neq in futuro remitteretur:
cur hoc dixerit. si nullam in
oinibus eccłie detrahunt: si in¬
stituta non recipiuunt: si sa¬
cramenta contempnunt: si
mandatis non obediunt. Pec¬
catores inquiunt sunt apłici.
archiep̃i. episcopi. presbiteri: ac
ꝑ hoc nec dandis nec accipiendis
idonei sacramentis. Sumqͣmͣ
peccatorem. Falsum ẽ. E piscopuᷤ
erat cayphas. & tam̃ quantis pecca-¬
tor. qui in dominũ mortis dicta-¬
bat sententiam. Si negaᷤᷤ episcopũ.
arguet te testimonium ioh̃is: qui
eum in testimoniũ sui ponficat᷑
etiam ppħasse refert. Apl̃s erat
sceleratissimus: electus a domino.
An tu de illius aplatu dubi¬
tas quem dominus elegit. Nõ¬
ne ego inquio uos duodecim

Expanded text:
profecit in virum, ut nulli deesset profecit in virum, ut nulli deesset aetati. 11. Non credunt ignem purgatorium restare post mortem; sed statim animam solutam a corpore, vel ad requiem transire, vel ad damnationem. Quaerant ergo ab eo, qui dixit quoddam neque in futuro remitteretur , cur hoc dixerit, si nulla manet in dinibus Ecclesiae detrahunt, si instituta non recipiunt, si Sacramenta contemnunt, si mandatis non obediunt. « Peccatores, » inquiunt, « sunt apostolici, archiepiscopi, episcopi, presbyteri: ac per hoc nec dandis, nec accipiendis idonei sacramentis. Nunquam dse et peccatorem? » Falsum est. Episcopus erat Caiphas: et tamen quantus peccator, qui in Dominum mortis dictabat sententiam? Si negas episcopum, arguet te testimonium Joannis, qui eum in testimonium sui pontificatus etiam prophetasse refert . Apostolus erat sceleratus, electus tamen a Domino. An tu de illius apostolatu dubitas, quem Dominus elegit? Nonne ego, inquit, vos duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
debitur: merito eccłiam p̃sum̾e
non solum paruulis baptizans
in sua fibe salutem. s etiam in¬
ĩfectis pro xp̃o infantibus coro¬
nam martyrii. Quȩ cum ita
sint. nullum p̃iudicium susti¬
nebunt regnerati de eo quod
de placere deo: cum sine fide ñ
sint. qui in testimonium fioĩ
baptismi grãm ꝑceperunt. S
neq de eo quod item dictum ẽ:
qui uero non credioerit comdẽ-¬
pnabitur. ¶uid enim credere
ẽ. nisi fioem habe. Itaq & muli¬
er saluabitur ꝑ generationem
filiorum. si ꝑmanserit in fidȩ
cum lenitate: et infantibus ꝑ
lauacri regenerationem succ¬
retur: & adulti qui continere
non poterunt. coniugii bresi¬
mo se fruetu rediment ⁊ ui¬
uentium qͦuq p̃ces & hostias.
mortui qui opus habebunt et
oigni erunt. mediantibus ꝑci¬
pient angłis: &e eorum qui iam
ꝑuenerunt. uenientibus ad hue
nequaquam solatia deerunt.
dominaretur et mortuorum.
Propt̃ hoc quoq & infans natꝰ
ẽ. et ꝑ singulos etatum gradꝰ

Expanded text:
o Ecclesiam praesumere, non solum parvulis baptizatis in sua fide salutem, sed etiam interfectis pro Christo infantibus coronam martyrii. Quae cum ita sint, nullum praejudicium sustinebunt regenerati de eo quod est placere Deo , cum sine fide non sint, qui in testimonium fidei baptismi gratiam perceperunt. Sed neque de eo quod item dictum est: Qui vero non crediderit, condemnabitur . Quid enim credere est, nisi fidem habere? Itaque et mulier salvabitur per generationem filiorum, si permanserit in fide cum lenitate ; et infantibus per lavacri regenerationem succurretur; et adulti qui continere non poterunt, conjugii tricesimo fructu se rediment; viventium quoque preces et hostias mortui, qui opus habebunt, et digni erunt, mediantibus percipient angelis; et eorum qui jam pervenerunt, viventibus adhuc nequaquam solatia deerunt pdominaretur et mortuorum . Propter hoc quoque et infans natus est, et per singulos aetatum gradus
Abbreviated transcription (Latin):
stat & filiȩ sufficere potuisse ce sͥ. d
Ideo auoiuit. O mulier mag¬
na ẽ fides tua: fiat tibi sicut
petisti. ¶sumquit minor fidȩ
illorum qui paraliticum per
tegulas demittentes: animȩ
illi sunul et corporis obrinuere
salutem. d̾ Beniq habes. Quoꝵ
fioẽs ut uiõit: ait paralitico.

Expanded text:
ere potuisse, et sibi? Ideo audivit: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut petisti . Nunquid minor fide illorum, qui paralyticum per tegulas demittentes, animae illi simul et corporis obtinuere salutem? Denique habes: Quorum fidem ut vidit, ait paralyti
Abbreviated transcription (Latin):
Si de disciplina abstinentiũ
io ẽ spiruualium medicorum
scola: cẽ uirtutem approbamus
qua carnem domas ⁊ frenas li¬
bidĩnem. At si de insania ma¬
nichei prescribis beneficientiȩ
oĩ. ut quod ille creauit & dona¬
uit ad ꝑcipiendum eum gr̃arũ
acrione. tu non mͦ iugratus s
& censor temerarius in muoũ
becernas. os tamquam a malo
abstineas: non plane abstinen¬
tiam collaudabo. ẜ execraborblas¬
phemiam: te magis inmundũ
dixerim. qui immundum qͥd
putas. Domnia munda mun¬
ois ait ille rerum optimus extima-¬
tor: & nichil in mundum nisiei
qui in munoum quid putac.
In mundis autem &e infidelib
nichil ẽ mundum: s polluta est
eorum & mens & conscientia.
Ue qui respuitis cibos quos õs
ereauit: iudicantes inmundos
& indignos quos traiciatis in
co pora ur̃a: cum ꝓpterea uos cor¬
pus xp̃i quod ẽ eccł̃ia. tamquam
pollutos & in mundos expue¬
asum habent. potestatem se ha¬
bere. condie in mensa sua corpꝰ

Expanded text:
Si de disciplina abstinentium, Si de disciplina abstinentium, id est spiritualium medicorum schola; etiam virtutem approbamus, qua carnem domas, frenas libidinem. At si de insania Manichaei praescribis beneficentiae Dei, ut quod ille creavit et donavit ad percipiendum cum gratiarum actione, tu non modo ingratus, sed et censor temerarius immundum decernas, et tanquam a malo abstineas; non plane abstinentiam collaudabo, sed exsecrabor blasphemiam: te magis immundum dixerim, qui immundum quid putas. Omnia munda mundis, ait ille rerum optimus aestimator: et nihil 1497 immundum, nisi ei qui immundum quid putat: Immundis autem, et infidelibus nihil est mundum, sed polluta est eorum mens et conscientia . Vae qui respuitis cibos, quos Deus creavit, judicantes immundos et indignos, quos trajiciatis in corpora vestra: cum propterea vos corpus Christi, quod est Ecclesia, tanquam pollutos et immundos exspueud quoque persuasum habent, potestatem se habere quotidie in mensa sua corpus
Abbreviated transcription (Latin):
paulum: quod castigat corpꝰ
suum &e inseruitutem redigit.S
Abstinebo a uino. quia in uino
luxuria ẽ: aut si infirmus sum.
modico utar uxta consilium
apłi. Sbstinebo a carnibus: ne
dum nimis nutriunt carnem.
simul&e carnis nutriant uicia.
Lanem ipsum cum mensura
studebo sumere ÷ ne onerato uẽ¬
tre staread orandum tedeat: &
panem meum comederim in
saturitate. S ne simpliciquidẽ
aqua ingurgitare me assuescã:
ne distentio sane uentris. usq
ad titillationem ꝑtingat libi¬
dinis. Hereticus alir̃. Nempe
horret lac. & quiequid ex eo con¬
ficitur: p̾stremo omne quod exco-¬
ĩtu procreatur. Recte &. xp̃ianȩ.
si non iccirco quia excoitu. s ne
ao coitum ꝓuocent. Cȩterum qͥd
sibi uult. quod ita generaliter
omne quod excoitu gene̾atur
uitatur.d. Suspitionem ge¬
nerat michi obseruatio ista cibo¬
rum: tam si genetanter exp̃ssa.
Ueruntamen si de regła medico¬
rum hoc ꝓfers nobis. non ẜ rep̃¬
henoĩmus curam carnis: qmͣ

Expanded text:
Paulum, quod castigat corpus Paulum, quod castigat corpus suum, et in servitutem redigit? Abstinebo a vino, quia in vino luxuria est ; aut si infirmus sum, modico utar, juxta consilium Pauli . Abstinebo a carnibus, ne dum nimis nutriunt carnem, simul et carnis nutriant vitia. Panem ipsum cum mensura studebo sumere, ne onerato ventre stare ad orandum taedeat, et panem meum comederim in saturitate . Sed ne simplici quidem aqua ingurgitare me assuescam, ne distensio sane ventris usque ad titillationem pertingat libidinis. Haereticus aliter. Nempe horret lac, et quidquid ex eo conficitur: postremo omne quod ex coitu concreatur. Recte et Christiane, si non idcirco quia ex coitu, sed ne ad coitum provocent. 7. Caeterum quid sibi vult, quod ita generaliter omne quod ex coitu generatur, vitatur? Suspicionem generat mihi observatio ista ciborum tam signanter expressa. Verumtamen si de regula medicorum hoc profers nobis, non reprehendimus curam carnis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cui uult nubat: tuȩcontra p̃cipiᷤ
nulla p̾ter uirginem nubar:
& hoc nisi uirgini ut non cui
uult nubat uel ipsa. Quid
manum dei aobreuias. d ¶u
largã benedictionẽ nuptiarũ restrĩ¬
gis. d̾ Q uid ꝓprium uendieas
uirgini ⁊ quod indultum est
sexuii. .d. Non concederet ħ pau¬
lus: nisi lice̾e. At parum dieo
conceoit. Uult quoq Uolo in¬
quit adolenscentiores nubere:
nec dubium quin uiouas oicat.
Q uio manifestius. S Ergo
quod concedit quia licet: exiã
uult quia expeoit. Quodlicet
& erpedit hereticus prohibet. S¬
Nichilex hac prohibitione ꝑ¬
suadebit: nisi quod herenicus
licȩ ꝓpħitiȩ istos aliquantulum
eragitemus. Abstinent namq
hiut predixit illȩa cibis: quos
cum gr̃arum actione. Hinc qͦq
hreticos se probantes non sane
quia abstinent: s quia hereticȩ
abstinent. Nam&e ego int̾oum
abstineo s abstinentia mea satͦ¬
fatio ẽ ꝓpeccatis: non suꝑsticio
ꝓ impietare. Nam redaiguimꝰ

Expanded text:
cui vult nubat: et tu econtra praecipis: cui vult nubat: et tu econtra praecipis: Nulla praeter virginem nubat, et hoc nonnisi virgini, ut non cui vult, nubat vel ipsa. Quid manum Dei abbrevias? quid largam benedictionem nuptiarum restringis? quid proprium vindicas virgini, quod indultum est sexui? Non concederet hoc Paulus, nisi liceret. At parum dico, concedit: vult quoque. Volo, inquit, adolescentiores nubere : nec dubium quin viduas dicat. Quid manifestius? Ergo quod concedit, quia licet; etiam vult, quia expedit. Quod licet et expedit, haereticus prohibet? Nihil ex hac prohibitione persuadebit, nisi quod haereticuslicae prophetiae istos aliquantulum exagitemus. Abstinent namque hi, ut praedixit ille, a cibis, quos cum gratiarum actione : hinc quoque haereticos se probantes, non sane quia abstinent, sed quia haeretice abstinent. Nam et ego interdum abstineo; sed abstinentia mea satisfactio est pro peccatis, non superstitio pro impietate. Num redarguimus
Abbreviated transcription (Latin):
enum si dixisset uirgines creaũ
illos.d. Num ꝓprerea continuo
obrĩmisses solos uirgines licere
coniugi. d Et tamen quomooo
exultasses ex sola u̾bi occasione.
quomodo exsuflasses secundas
& tercias nuptias: quomodo
insultasses catholice. scorta leno¬
nesq ad inuicem tanto libentiꝰ
coniungenti: quanto ꝑindeeos
de turpi ad honestum transire ñ
dubitant. Portasis & reprehen¬
oeres deum: prophȩ precipientẽ
fornicariam duce̾. Nuncaũt
&e occasio oeẽ: &e libet gratis hereti¬
cum eẽ. Nam testimonium qd̃
usur pasti adastruendum erro¬
rem tuum. plus ad destruendũ
ualere inuentum ẽ. ꝓte facere
nichil: contra te plurimum.
Nunc autem auti quod te exto¬
to aut confunoit. aut corrigit:
& heresim tuam ꝓrsus conterit
et comminuit. Mulier quan¬
to tempore uir eius uiuit: alli¬
gataẽ uiro. Sin autemoor¬
mierit uir eius. solutaẽ: cuin¬
uuilt nubat: & tantum inoño.
Paulus ẽ qui conceoit uioue ut

Expanded text:
enim si dixisset: Virgines creavit enim si dixisset: Virgines creavit illos? Num propterea continuo obtinuisses, solos virgines licere conjungi? Et tamen quomodo exsultasses ex sola verbi occasione? quomodo exsufflasses secundas et tertias nuptias? quomodo insultasses catholicae, scorta lenonesque ad invicem tanto libentius conjungenti, quanto proinde eos de turpi ad honestum transire non dubitat? Fortassis et reprehenderes Deum prophetae praecipientem fornicariam ducere : nunc autem et occasio deest, et libet gratis haereticum esse. Nam testimonium quod usurpasti ad astruendum errorem tuum, plus ad destruendum valere inventum est; pro te facere nihil, contra te plurimum. 5. Nunc autem audi, quod te ex toto aut confundit, aut corrigit, et haeresim tuam prorsus conterit et comminuit. Mulier quanto tempore vir ejus vivit, alligata est viro; si autem dormierit vir ejus, soluta vult nubat, tantum in Domino . Paulus est qui concedit viduae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
postea intulit: g̃ quod deus con-¬
iunxit. homo non separet. Hos
inquiunt coniunxit deus: qͥa
uirgines ambo erant. & iam ñ
licuit separari:non erit autẽ
exdeo copulatio secus presũpta.
Quis tibroixit ꝓpterea a deo con¬
Iunetos: quia uirgines erant. S¬
am seriptura hoe non loquit᷑.
An non uirgines erant inqͥt.d
Orant ÷ s nonẽ io ipsum copu¬
latos uirgines: & copulatos qͥa
uirgines. Quamquam ne ħ
quioem nominatim oictum
reꝑies: quod uirgines eent:
quamuis eẽnt. Sexuum sane
ex pressa diuersitas ẽ non uugi¬
nitas: cum dictum ẽ masculum
& feminam creauit illos. Oseri¬
to quidem. Non enim marita¬
lis copula corporum requirit
integritatem: s sexuum apti-¬
tuoinem. Bene ꝓinde ipsami¬
stituens spiritus sanctus: sexu
expressit. & uirginitate m tacu¬
cuit: nec dedit occasionem uenã-¬
di uerbum. insidiosis uulpecu¬
lis. Q uid utiq libent̃ fecissent:
quamuis io quoq frustra. Qͥd

Expanded text:
postea intulit: Ergo quod Deus conpostea intulit: Ergo quod Deus conjunxit, homo non separet . Hos, inquiunt, conjunxit Deus, quia virgines ambo erant, et jam non licuit separari: non erit autem ex Deo copulatio secus praesumpta. Quis tibi dixit propterea a Deo conjunctos, quia virgines erant? Nam Scriptura hoc non loquitur. An non virgines erant, inquit? Erant; sed non est id ipsum, copulatos virgines, et copulatos quia virgines. Quanquam ne hoc quidem nominatim dictum reperies, quod virgines essent, quamvis essent. Sexuum sane expressa diversitas est, non virginitas, cum dictum est: Masculum et feminam creavit illos. Merito quidem. Non enim maritalis copula corporum requirit integritatem, sed sexuum aptitudinem. Bene proinde ipsam instituens Spiritus sanctus, sexum expressit, 1496 et virginitatem tacuit, nec dedit occasionem venandi verbum insidiosis vulpeculis. Quod utique libenter fecissent; quamvis id quoque frustra. Quid