comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inpopulo enim gentium orbem terrarum occupauit ecclesia. Hoc prorsus pra¬
nuntiabatur. cum dicer&ur subsequenter. Dilat& ds̃ iafeth: & habite:
incabernaculissem. In tabernaculis quippe sem habitat ia feth: quia infide
patriarcharum & prophetarum. inscripturis propheticis. Insa cramentis legal¬
bus spiritaliter intellectis peregrinatur ecclesia interris. Tabernaculis nã¬
que in bello uelitinere. uti solemus. Et in cabernaculis isra he liticipopulinosqi
degentibus ad xpm̃ uenimus habitamus : quianimirum quam diu in huus uitȩ
uia positi. caelestem patriam suspiramus : Quam diu contra insidias antiqui
hostis xpoduce atque adiutore certamus: necesse est ut semper antiquorum
pacrum dicta pariter & facta & opera in exemplum uitae & professionis tenea¬
mus: Quatenus horum auctoritate protecti: certius acsecurius ad palmam
remunerationis perfecto agone tendamus. Congruit autem profectibus

Expanded text:
In populo enim gentium orbem terrarum occupavit Ecclesia. Hoc prorsus praIn populo enim gentium orbem terrarum occupavit Ecclesia. Hoc prorsus praenuntiatur cum dicitur subsequenter. Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis Sem. In tabernaculis quippe Sem habitat Japheth, quia in fide patriarcharum et prophetarum, in Scripturis propheticis, in sacramentis legalibus spiritaliter intellectis, peregrinatur Ecclesia in terris. Tabernaculis namque in bello vel itinere uti solemus, et in tabernaculis Israelitici populi nos, qui de gentibus ad Christum venimus, habitamus, quia nimirum quandiu in hujus vitae via positi coelestem patriam suspiramus, quandiu contra insidias antiqui hostis, Christo duce atque adjutore, certamus, necesse est ut semper antiquorum patrum dicta pariter et facta et opera in exemplum vitae et professionis teneamus; quatenus horum auctoritate protecti, certius ac securius ad palmam remunerationis perfecto agone tendamus. Congruit autem profectibus
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi cum dormiss& inmorte acresurger& Inmortalis. percus sit omnes aduer¬
sntessine causa: dentespeccatorum contriuit. superpopulum uero suum. bene¬
dictionem perpetuae salutis profudit. Non solum autem chanaan maledictio¬
i sed &iam seruicio fratrum suorum subicitur. Quid est aliud hodiequegensi psa.
nisi quaedam scriniaria xp̃ianorum bauilans legem & proph&as. ad testimonium
ad sertionis ecdesiȩ : ut nos honore mus persacramentum quod nuntiat illa perlit¬
ram: dixitque. Benedictus dñs ds̃sem: sit chanaan seruus eius: Diximus
insem primogenito filionoe. primitiuam ecclesiam quae exis rahelitich populo
collecta est. In ia fechmini ofilio electionem gentium quae secutae t̃ esse desig¬
ds̃ omnium gentium. quod am modo tamen proprio uocabulo & ipsisiam ge¬
tibus dicitur ds̃is rahel. Etunde hoc factum est. uisi ex benedictione iafech:¬

Expanded text:
psalmi cum dormisset in morte, ac resurgeret immortalis, percussit omnes adverpsalmi cum dormisset in morte, ac resurgeret immortalis, percussit omnes adversantes sibi sine causa, dentesque peccatorum contrivit; super populum vero suum benedictionem perpetuae salutis profudit. Non solum autem Chanaam maledictioni, sed etiam servitio fratrum suorum subjicitur. Quid est enim aliud hodie gens ipsa, nisi quaedam scriniaria Christianorum, bajulans legem et prophetas ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum quod nuntiat illa per litteram. Dixitque: Benedictus Dominus Deus Sem; sit Chanaam servus ejus. Diximus in Sem primogenito filio Noe primitivam Ecclesiam, quae ex Israelitico populo collecta est, in Japheth minimo filio electionem gentium quae secuta est esse desigdeus omnium gentium, quodam modo tamen proprio uocabulo et in ipsis iam gentibus dicitur deus Israhel. et unde hoc factum est nisi ex benedictione Iafe
Abbreviated transcription (Latin):
iec primatum a postolorum tenuit: necultimus ingencibus credidit : Vidit
nuditatem patris : quia consensit Innecem xp̃i. Bene autem dicitur deduohus
illis quod faciebus ad uersis uerecunda patris uelauerint : ue litquibus factum scalerie
uneȩ displicuerit. Quaeuinea. idestgens iudȩ a quantum a nobilitato paterna
de generauerit: tempore dominicȩ passionis mistice signatum ese : cumsitienti
incruce dño ac&oͥm prouino obtulit: siciebat enim ille fidem acdilectionem gentis
eiusdem : sed ille prosuauitate fidei acferuore dilectionis a credine illum odiiꝰ atque
infidelitatis potauit Euigilans autem noe exuino cum didicis s& quae fecerat
eifilius suus minorait. Maledictus chanaan.seruus seruorum erie fratribus suis
uigilans ex uinonoe progeniem eius aquo inrisus est maledicit: eos uero quise ut
patrem honorauere. benedictione debita remunerat: & dñs uix ta uocem

Expanded text:
nec primatum apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit, vidit nec primatum apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit, vidit nuditatem patris, quia consensit in necem Christi. Bene autem dicitur de duobus illis quod faciebus aversis verecunda patris velaverint, velut quibus factum sceleratae vineae displicuerit: quae videlicet vinea, id est, gens Judaea, quantum a nobilitate paterna degeneraverit, tempore dominicae passionis mystice signatum est, cum sitienti in cruce Domino acetum pro vino obtulit; sitiebat enim ille fidem ac dilectionem gentis ejusdem, sed illa pro suavitate fidei, ac fervore dilectionis, acredine illum odii atque infidelitatis potavit. Evigilans autem Noe ex vino, cum didicisset quae fecerat ei filius suus minor, ait: Maledictus Chanaam, servus servorum erit fratribus suis. Evigilans ex vino Noe progeniem ejus a qua irrisus est maledicit; eos vero qui se ut patrem honoravere benedictione debita remunerat; et Dominus juxta vocem
Abbreviated transcription (Latin):
narrauit : quia peripsum manifestumest & quodam modo publicatum quod
erit inprophocia secretum passionis dominicae sacramentum quod ad secunde
generationis donum peruenimus. Vnde dicit apostolus: Nos autem praedica¬
mus xp̃m crucifixum: iudaeis quidem scandalum : gentibus autem scultitiã
Porro in duobus filiis maximo & minimo. illi sunt figurati de quibus subsequent̃
addidit : Ipsis autem uocatis iudȩis & gentibus xp̃m dĩ uirtutẽ & dĩ sapientiam
Quia quod stultum est di sapientius est hominibus: Qui unum idemque ambo
sicramentum iam praeceritum aque trans actedominicȩ passionis. quasiunũ
pallium atergo portant : & nud ititem patris neque intuentur : quia in xp̃i
necem non consentiunt. & tamen honorant uelamentum : tim quam scientes
unde sintnati : ut essent filii miseri cordiȩ qui fuerant in prima natiuitate filii
ire. Medius autem filius: id est populus iudȩorum : qr ideo medius est quia

Expanded text:
narravit, quia per ipsum manifestatum est et quodammodo publicatum quod narravit, quia per ipsum manifestatum est et quodammodo publicatum quod erat in prophetia secretum passionis dominicae sacramentum, quoad secundae generationis donum pervenimus; unde dicit Apostolus: Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Porro in duobus filiis maximo et minimo illi sunt figurati, de quibus subsequenter addidit: Ipsis autem vocatis Judaeis et gentibus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam, quia quod stultum est Dei sapsacramentum jam praeteritae atque transactae dominicae passionis quasi unum pallium a tergo portant, et nuditatem patris neque intuentur, quia in Christi necem non consentiunt, et tamen honorant velamento, tanquam scientes unde sint nati, ut essent filii misericordiae qui fuerant in prima nativitate filii irae. Medius autem filius, id est, populus Judaeorum, qui ideo medius est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
peruenit. Nudatus est intabernaculo suo: cum inpopulo iudȩorum quem suũ
fecerit proprium & in quo iam dudum uelut in cabernaculosuo manere consũ¬
euerit : probra in lusiones que sustinens: adultimum crucis patibulum subut.:
manifefcissimȩ omnibus pate faciens ueritatem substantiae mortalis quam sus¬
cipere dignatusest. Quod cum uidiss& cham paterchanaan uerera da
scilic& patrissui essenudata : nuntiauit duobus fratribussius foras. At uero sen
& ia feth. pallium inposuerunt humeris suis. & incedentes retrorsum: ope¬
ruerunt uereNda pacrissui: faciesque eorum auerse erant & patris uirilia
non uiderunt Cham quiuerenda suipatris nudata conspiciens in risit: popu¬
lum iudȩorum contradicentem atque incredulum designat: qui passionẽ dñi
& saluatoris nostri. magis habere contemptui periturus quam saluandus
peream honorari gaudebat. Qui fratribus suis quae accidissent patriforas

Expanded text:
pervenit. Nudatus est in tabernaculo suo, cum in populo Judaeorum, quem suum pervenit. Nudatus est in tabernaculo suo, cum in populo Judaeorum, quem suum fecerat proprium, et in quo jam dudum velut in tabernaculo suo manere consueverat, probra irrisionesque sustinens, ad ultimum crucis patibulum subiit, manifestissime omnibus patefaciens veritatem substantiae mortalis quam suscipere dignatus est. Quod cum vidisset Cham pater Chanaam, verenda scilicet patris sui esse nudata, nuntiavit duobus fratribus suis foras. At vero Sem et Japheth pallium imposuerunt humeris suis; et incedentes retrorsum operuerunt verenda patris sui, faciesque eorum aversae erant, et patris virilia non viderunt. Cham qui verenda sui patris nudata conspiciens irrisit, populum Judaeorum contradicentem atque incredulum designat, qui passionem Domini et Salvatoris nostri magis habere contemptui periturus quam salvandus per eam honorari gaudebat, qui et fratribus suis quae accidissent patri foras
Abbreviated transcription (Latin):
crederetis forsitan & mihi. De meenim ille scripsit. Nam & in hac lectione morses
hiscoriam texens noe ac filiorum eius. passionem dñi deuotionem credentium in eum
populorum. nec non & fidei contradicentium perfidiam figuratȩ denuntiat.
Noe quippe terram exercens uineam plantauie. quia dñs curam generis humani
gerens: sinagogamiudea ingente constituit. Cuius uide lico uineae. Etpsalmisto
meminit dicens. Vin eam ex aegrpto transtulisti. Et dñs ineuangelio loquens adu¬
dȩos : Homo inquit plantauit uineam & sepem circum deditei: & c&era usque
ad finem parabolȩ ubiait: Quidergo faci& dñs uineae agricolis illis: Dicunt
malos male perd& : & uineam suam locaiuitaliis agricolis : Sibens que uinum ine¬
briatus est &piudatus in tabernaculo suo: Sibit uinum dñs cum calicem passionis
accepit. In ebriatus est bibendo: cumpaciendo pronobis usque ad mortis excremis

Expanded text:
crederetis forsitan et mihi, de me enim ille scripsit . Nam et in hac lectione Moyses crederetis forsitan et mihi, de me enim ille scripsit . Nam et in hac lectione Moyses historiam texens Noe ac filiorum ejus, passionem Domini devotionemque credentium in eum populorum, nec non et fidei contradicentium perfidiam figurate denuntiat; Noe quippe terram exercens vineam plantavit, quia Dominus, curam generis humani gerens, Synagogam Judaea in gente constituit; cujus videlicet vineae et Psalmista meminit dicens: Vineam ex Aegypto transtulisti ; et Dominus in Evangelio loquens ad Judaeos: Homo, inquit, plantavit vineam et sepem circumdedit ei , et caetera usque ad finem parabolae, ubi ait: Quid ergo faciet Dominus vineae agricolis illis? Dicunt: Malos male perdet, et vineam locabit aliis agricolis. Bibensque vinum inebriatus est, et nudatus in tabernaculo suo. Bibit vinum Dominus cum calicem passionis accepit. Inebriatus est bibendo, cum patiendo pro nobis usque ad mortis extrema
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentem uniuersȩ carnis quȩ est superterram. Hum a nomore dicitur recordar
dĩ foederis suiuis o innubibus arcu: quam proptermerita scõrum quibus ipso inlus¬
trante gloriosi & caelestes existunt : nraẽ fragilitati parcit & miseretur Non autõ
ipsenouiter aliquid recordatur : quinilum quam potest obliuisci: Memorenim
fuio insaeculum testamentisui: sed nobistunc recordori uidetur foederis quod nobis cũ
pepigit : cum intribulatione positis. auxilium suae protectionis inpendit. Vn de
bene inpsalmo expersona quorundam adfliccorum quibus tardum uidebatur diuin
suosidium pietatis dicitur Quare faciemtuam auertis. obliuisceris inopie nostrae
& tribulationis nostrae : Coepitque noe uira gricola exercere terram : &plantauit
uineam Lib& sȩpe repetere sermonem dñi quem dixit uida eis : si crederetis mors:

Expanded text:
viventem universae carnis quae est super terram. Humano more dicitur recordari viventem universae carnis quae est super terram. Humano more dicitur recordari Deus foederis sui, viso in nubibus arcu, qui propter merita sanctorum, quibus ipso illustrante gloriosi et coelestes existunt, nostrae fragilitati parcit et miseretur; non autem ipse noviter aliquid recordatur, qui nihil unquam potest oblivisci. Memor enim fuit in saeculum testamenti sui, sed nobis tunc recordari videtur foederis quod nobiscum pepigit, cum in tribulatione positis auxilium suae protectionis impendit; unde bene in psalmo ex persona quorumdam afflictorum, quibus tardum videbatur divinae subsidium pietatis, dicitur: Quare faciem tuam avertis, oblivisceris inopiae nostrae et tribulationis nostrae ? Coepitque Noe vir agricola exercere terram, et plantavit vineam, etc. Libet saepe repetere sermonem Domini, quem dixit Judaeis: Si crederetis Moysi,
Abbreviated transcription (Latin):
rim at un : n iignum diuinae propiciationis ponitur. Artus quppe illo resplendere sola
innibibus & radiissolis quoro scida in lustratur obscuritas. gratia quod ammodo confessione
respondere: solergo iuscitiae ꝓps est : nubes abillo inlustratȩ scĩ. quo rum nomina
scripta sunt incaelo : & de quibus psalmista : Dñe in caelo miseri cordiatua & ueritas
uia usque ad nubes. Et apparente aroͣ in nubibus. memorsit promissionis suaed ñs
neperdatterra diluuio: Quia per intertessiones scõrum qui non desuo. sed de ipsolucere
sciunt propitiabitur fidelibus cumoculosmentis ad caelestia desideranda sustollunt:
eius quegloriam in praecedentium iustorum factis si uedictis seu&iam sesopitis tam¬
quam in ipsius nubibus agnoscunt. Eritque arcus innubibus. & uidebo illum & re¬
cordabor soederis sempiterni quod factum est interdm & interomnem anim am

Expanded text:
Irim vocant, in signum divinae propitiationis ponitur, arcus quippe ille resplendere solet Irim vocant, in signum divinae propitiationis ponitur, arcus quippe ille resplendere solet in nubibus, et radiis solis quo roscida illustratur obscuritas, grata quodammodo confessione respondere. Sol ergo justitiae Christus est, nubes ab illo illustratae sancti, quorum nomina scripta sunt in coelo, et de quibus Psalmista: Domine, in coelo misericordia tua, et veritas tua usque ad nubes . Et apparente arcu in nubibus memor fit promissionis suae Dominus, ne perdat terram diluvio, quia per intercessiones sanctorum, qui non de suo, sed de ipso lucere sciunt, propitiabitur fidelibus, cum oculos mentis ad coelestia desideranda sustollunt, ejusque gloriam in praecedentium justorum factis, sive dictis, seu etiam se sopitis, tanquam in ipsius nubibus, agnoscunt, eritque arcus in nubibus, et videbo illum, et recordabor foederis sempiterni quod factum est inter Deum et inter omnem animam
Abbreviated transcription (Latin):
acsic demum nouȩ confessione mundati. ad benedictionis a dernȩ gratiam mere¬
amur adtingere Arcum meum ponam innubibus : &eritsignum foederis inter
me & interterram. Cum que obduxero nubibus caelum apparebit arcus meus.
& recordabor foederis mei uobiscum: & cum omni anima uiuente quae carnem uege¬
tat & nonerunt ultra aquae diluuii addelendam uniuersam terram :
Arcus incaelo usque hodie quoties uidetur : signum nobis diuini foederis. quod non sit
ultra terra diluuio perdenda in memoriam reducit: sed & futuri iudicii quod
perignem est mundo futurum si bene consider&ur : signum nobis ante oculos prae¬
tendit Neque enim frustraceruleo simul & rubicundo colore resplend&. nifi
quiaceruleo colore aquarum quae praeterierunt: Rubicundo flammarum
quae uenturae sunt nobis testimonium perhib&. Apte autem arcus cae lestis quẽ

Expanded text:
ac sic demum nova confessione mundati ad benedictionis aeternae gratiam mereac sic demum nova confessione mundati ad benedictionis aeternae gratiam mereamur attingere. Arcum meum ponam in nubibus, et erit signum foederis inter me et inter terram; cumque obduxero nubibus coelum apparebit arcus meus, et recordabor foederis mei vobiscum, et cum omni anima vivente quae carne vegetat, et non erunt ultra aquae diluvii ad delendam universam carnem. Arcus in coelo usque hodie quoties videtur, signum nobis divini foederis quod non sit ultra terra diluvio perdenda in memoriam reducit; sed et futuri judicii quod per ignem est mundo futurum, si bene consideretur, signum nobis ante oculos praetendit. Neque enim frustra caeruleo simul et rubicundo colore resplendet, nisi quia caeruleo colore aquarum quae praeterierunt, rubicundo flammarum quae venturae sunt nobis testimonium perhibet. Apte autem arcus coelestis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Quienim locus est non indig& ut lau& ut dñs ipse testatur: quique aquis tribulatio¬
num semelabluti: ad salutem peruenire perp&uam : nequaquam ultra isdem aqu
purgandi inmittuntur : sed la&i in a&ernum suoredemptori cantabunt. Transi¬
uimus perignem & aquam : & induxistinos inrefrigerium. Neque uera signific¬
tione lauacrisalutaris deb& contrarium uideri: quoddeaquis diluuii supra
dicitur. Nequaquam ultra maledi cam terrae propter homines: uel quod hi
dicitur. neque erit de inceps diluuium dissipans terram: cum a quabaptis mi
ne quaquam maledictionem uel dissipationem terraenostrae mentis siue carnis
dbene dictionem potius. & sospitatem soleat conferre: sed intellegendum quia
priscae nostrae conuersationidñs quod ammodo maledicat in baptismo: & hanedis¬
ip&ccum abronuntiarenos diabolo & omnibus operibus eius ac pompis praecipiat:

Expanded text:
qui enim lotus est, non indiget ut lavet, ut Dominus ipse testatur , quique aquis tribulatioqui enim lotus est, non indiget ut lavet, ut Dominus ipse testatur , quique aquis tribulationum semel abluti ad salutem pervenere perpetuam, nequaquam ultra iisdem aquis purgandi immittuntur, sed laeti in aeternum suo Redemptori cantabunt: Transivimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium . Neque vero significatione lavacri salutaris debet contrarium videri quod de aquis diluvii supra dicitur: Nequaquam ultra maledicam terrae propter homines; vel quod hic dicitur: Neque erit diluvium deinceps dissipans terram, cum aqua baptismi nequaquam maledictionem vel dissipationem nostrae mentis, sive carnis, sed benedictionem potius et sospitatem soleat conferre; sed intelligendum quia priscae nostrae conversationi Dominus quodammodo maledicat in baptismo, et hanc dissipet cum abrenuntiare nos diabolo et omnibus operibus ejus ac pompis praecipiat;
Abbreviated transcription (Latin):
animantium cum corporis morte perire. Et huius sacramenti causa carnẽ
cum sanguine non lic& comedi: ut ammoneamur hoc praecepto semper quod
ad imaginem conditoris noferi secundum animȩ substantiam creatisum.
eandemque in nobis imaginem peccando corrum pere timeamus¬
Haec quoque dixitds̃ ad noe & ad filoseius cumeo. Ecce ego statuam pactum meu
uobiscum : & cum semine uestro postuos. & c&era. usque adid quodait : & nequaquã
interficietur ultra omnis caro aquis diluuii: neque erit de inceps diluuium disii¬
pansterram. Pat& littere sensus. qui a non ultra timendum est mundo iudi¬
um aque : sed ignis crebraque repetitione redarguitur acdampnatur heresis
origenis : quire uolutiones saeculorum infinitorum : Eodem ordine semper
irrentium dogmatitare praesumpsit. Mystice autem non reditura interrã
aqua di luuii significat : quod aqua baptismi semel accepta nonual& repeti.

Expanded text:
animantium cum corporis morte perire; et hujus sacramenti causa carnem animantium cum corporis morte perire; et hujus sacramenti causa carnem cum sanguine non licet comedi, ut admoneamur hoc praecepto semper quod ad imaginem Conditoris nostri secundum animae substantiam creati sumus, eamdemque in nobis imaginem peccando corrumpere timeamusHaec quoque dixit Deus ad Noe et ad filios ejus cum eo: Ecce ego statuam pactum meum vobiscum, et cum semine vestro post vos, et caetera usque ad id quod ait: Et nequaquam interficietur ultra omnis caro aquis diluvii; neque erit deinceps diluvium dissipans terram. Patet litterae sensus, quia non ultra timendum est mundo judicium aquae, sed ignis, crebraque repetitione redarguitur ac damnatur haeresis Origenis, qui revolutiones saeculorum infinitorum eodem ordine semper currentium, dogmatizare praesumpsit. Mystice autem non reditura in terram aqua diluvii significat quod aqua baptismi semel accepta non valet repeti;
Abbreviated transcription (Latin):
dit sanguinem non effudit: nisi quia sanguis hominis utdiximus. ipsum ui¬
tale eius quo subsistit deb& intellegi: quod quieffuderit id est quialiquo
genere mortis hominem occiderit fundecur sanguis illius quia peccando ut
perdit a&ernam. Animaenim quae peccauerit. ipsa morietur. Cuisimi¬
leest hoc quod petrodicitur. Omne senim qui acceperint gladium. gleadeo
peribunt. Acsi a perte diceretur. Omnes ꝗ in iuste occidunt hominem : Eridẽ
occisione ipsi in anima pereunt. Apte autem subditur. Ad imaginem quip¬
pedi factus esthomo. Id circonamque maioris est scelus innocentem occidi homi¬
nem qm̃ qui hoc facit non solum opus quod fecit ds̃soluit. sed & imaginem ipsi¬
us corrumpit. Idcircorequirit ds̃ animas hominum abestiis uel hominibus
a quibus fuerant effugate de corpore. quia adimaginem suam fecit hominem
in eo quod hunc manere ad aeternitatem uoluit: neque ad similitudinem

Expanded text:
dit sanguinem non effudit, nisi quia sanguis hominis, ut diximus, ipsum vidit sanguinem non effudit, nisi quia sanguis hominis, ut diximus, ipsum vitale ejus quo subsistit debet intelligi? quod qui effuderit, id est, qui aliquo genere mortis hominem occiderit, fundetur sanguis illius, quia peccando vitam perdit aeternam. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Cui simile est hoc quod Petro dicitur: Omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt; ac si aperte diceretur: Omnes qui injuste occidunt hominem, et iidem occisione ipsi in anima pereunt. Apte autem subditur: Ad imaginem quippe Dei factus est homo. Idcirco namque majoris est sceleris innocentem occidi hominem; quoniam qui hoc facit, non solum opus quod fecit Deus solvit, sed et imaginem ipsius corrumpit. Idcirco requirit Deus animas hominum a bestiis, vel hominibus a quibus fuerant effugatae de corpore, quia ad imaginem suam fecit hominem in eo quod hunc manere ad aeternitatem voluit, neque ad similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
quipeccauit. sed quaeri merito potest quomodo & abestiis quae rationis sunt
expertes requiratur Nisi forte mysterium futurae resurrectionis. hic nobis
intimatum intollegore ualemus quando cuncta generis humani corpora
quae uel aferis comesta uel alio quolib& consumpta modo siue corrupta fue¬
rint incorrupta redduntur. Cunctae animae hominum quocum que gene¬
remortis separatae acorpore sua quaeque remittuntur incorpora. ut uel
uitam probonis uel mortem promalis meritis iniudicio cum eisdem corporib
consequantur adornam. Apte autem additur Quicum que esfudertt
sanguinem humanum. fundetur sanguis illius. Quanti estuderunt san
guinem & sanguis eorum effusus non est & alii occiderunt hominem ueneno
uel suspendio & tamencum homo mortuus sit non est sangius effusus. Quomo¬
do ergo dñs effusurus est sanguinem eorum intali homine cumille quioc ci¬

Expanded text:
qui peccavit; sed quaeri merito potest quomodo et a bestiis quae rationis sunt qui peccavit; sed quaeri merito potest quomodo et a bestiis quae rationis sunt expertes requiratur, nisi forte mysterium futurae resurrectionis hic nobis intimatum intelligere valemus, quando cuncta generis humani corpora quae vel a feris comesta, vel alio quolibet consumpta modo, sive corrupta fuerant, incorrupta redduntur, cunctae animae hominum quocunque genere mortis separatae a corpore sua quaeque remittuntur in corpora, ut vel vitam pro bonis, vel mortem pro malis meritis in judicio cum eisdem corporibus consequantur aeternam. Apte autem additur: Quicunque effuderit sanguinem humanum, fundetur sanguis illius. Quanti effuderunt sanguinem humanum, et sanguis eorum effusus non est. Et alii occiderunt hominem veneno, vel suspendio, et tamen cum homo mortuus sit, non est sanguis effusus; quomodo ergo Dominus effusurus est sanguinem eorum in tali homine, cum ille qui occi
Abbreviated transcription (Latin):
fectum quo hominem occidunt. Quis nam que sanum sapiens ueraciter
sanguinem hominis ad substantiam animae credat pertinere. quam uis
idem legis lator alibi manifestius dicere uidetur. anima enim omniscarnis
insanguine est : sic & enim dictumest hoc quo modo dictum et. Petra autem
eratxp̃s Non quod hocerat. sed quod hinc significabatur. Non autem frustra
lex uoluit animam significare persanguinem. rem scilic& in uisibilem per
rem uisibilem nisi quod sanguis peruenas om̃s ab ipso corde diffusus. in nostro
corpore pluscȩteris humoribus principatur. Ita utubi cumque fuerit uulnus
inflictum non humor alius sedipse procedat. Itaque animaquieomnibus
quibus constamus in uisibiliter preual& illo melius significatur. quo comnib:
quibus constamus uisibilibus prȩual&. In promptum est autem intellegere quo¬
modo manu hominis requirat ds̃ animam hominis. ultionem expetens ab eo

Expanded text:
fectum, quo hominem occidunt. Quis namque sanum sapiens veraciter fectum, quo hominem occidunt. Quis namque sanum sapiens veraciter sanguinem hominis ad substantiam animae credat pertinere? quamvis idem legislator alibi manifestius dicere videtur: Anima enim omnis carnis in sanguine est . Sic etenim dictum est hoc quomodo dictum est Petra autem erat Christus, non quod hoc erat, sed quod hinc significabatur. Non autem frustra lex voluit animam significare per sanguinem, rem scilicet invisibilem per rem visibilem, nisi quod sanguis per venas omnes ab ipso corde diffusus in nostro corpore plus caeteris humoribus principatur, ita ut ubicunque fuerit vulnus inflictum, non humor alius, sed ipse procedat. Itaque anima quae omnibus quibus constamus invisibiliter praevalet illo melius significatur quod omnibus quibus constamus visibilibus praevalet. In promptu est autem intelligere quomodo de manu hominis requirat Deus animam hominis, ultionem expetens ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
quosque insceleribus priscinis. unitatescȩ ecclesiȩ incorpore baptitando inci¬
pit. quasi animalia sibi ad nõdata cum sanguine comedit : quia in societa¬
tem recipit eos quorum adhuc conscientia conuersatio prisca uelue suf foca¬
to ten&ur: ferunt autem quod in hoc maxime fuerit praeuari catiogigan¬
tum quiacum sanguine carnem comederent. Ideoque dñs illis diluuio ex¬
tinctis. carne quidem uesci homines concesserit sed neid cum sanguine facerent
prohibuerte. Sanguinem enim animarum uestrarum requiram dema¬
nu cunctarum bestiarum & demanu hominis. demanu uiri & fratris eius
requiram animam hominis. Quicumque effuderit humanum sangui¬
nem. fundetur sanguis illius. Sanguinem enim animarum trpice dicit
ipsum uitale quouegetantur & sustentantur &uiuunt homines in carneper
animam. sicut &iam manum bestiarum typice uocat ipsum deuorandi ef¬

Expanded text:
quosque in sceleribus pristinis unitati sanctae Ecclesiae incorporari baptizando inciquosque in sceleribus pristinis unitati sanctae Ecclesiae incorporari baptizando incipit, quasi animalia sibi a Domino data cum sanguine comedit, quia in societatem recipit eos quorum adhuc conscientia conversatio prisca velut suffocata tenetur. Ferunt autem quod in hoc maxima fuerit praevaricatio gigantum, quia cum sanguine carnem comederent; ideoque Dominus illis diluvio exstinctis, carne quidem vesci homines concesserit, sed ne id cum sanguine facerent prohibuerit. Sanguinem enim animarum vestrarum requiram de manu cunctarum bestiarum, et de manu hominis, de manu viri et fratris ejus requiram animam hominis. Quicunque effuderit humanum sanguinem, fundetur sanguis ipsius. Sanguinem enim animarum typice dicit ipsum vitale quo vegetantur, et sustentantur, et vivunt homines in carne per animam, sicut etiam manum bestiarum typice vocat ipsum devorandi ef
Abbreviated transcription (Latin):
uium filiis noedantur incibo. quia postquam mundo dñs donum lauacri
salutaris attulit cunctis &iam nationibus hocministrari uoluit. dicens
& filii & sp̃sscĩ. Danturenim haec filis noe inescas uixta hoc quod petroosten¬
sis in linteo mrstico cunctis quadrupedibus acreptilibus terrae dicitur . sur¬
gepetro occide & manduca. Idestextingi gentiles ab hoc quodm ileuixerant
uericatem praedicando & infer in ecclesiȩ membra sacris misteriis iniciando
Vnde hic quoque recto subiungitur. Excepto quod carnem cum sanguine non co¬
medetis. Sanguis namque : carnalia desideria. carnalem que sensum merico
designat. Effunditur autem sanguis. cum abrenuntiatur carnalibus in le¬
cebris atque cogitationibus. inquibus maleui uebatur ut possint dicere tales
cum apostolo: uiuo autem iam non ego. uiuit uero in mexp̃s. Etiterum
Continuo non ad quieui carni & sanguini. Alioquin quiper seuerantes

Expanded text:
vium filiis Noe dantur in cibum, quia postquam mundo Dominus donum lavacri vium filiis Noe dantur in cibum, quia postquam mundo Dominus donum lavacri salutaris attulit, cunctis etiam nationibus hoc ministrari voluit dicens atris et Filii et Spiritus sancti . Dantur enim haec filiis Noe in escam juxta hoc quod Petro ostensis in linteo mystico cunctis quadrupedibus ac reptilibus terrae dicitur: SurPetre, occide, et manduca ; id est, exstingue gentiles ab hoc quod male vixerant, veritatem praedicando; et infer in Ecclesiae membra sacris mysteriis initiando; unde hic quoque recte subjungitur: Excepto quod carnem cum sanguine non comedetis. Sanguine namque carnalia desideria carnalemque sensum merito designat. Effunditur autem sanguis cum abrenuntiatur carnalibus illecebris atque cogitationibus, in quibus male vivebatur, ut possint dicere tales cum Apostolo: Vivo autem, jam non ego; vivit vero in me Christus . Et iterum: Continuo non acquievi carni et sanguini : alioquin qui perseverantes
Abbreviated transcription (Latin):
sae uiuentibus exigunt quasi non hominibus sedanimalibus dominantur. Quia
uidelic& exquã parte bestialesiunt subdici exea debent &iam formidim iacere
substriti lix̧ ca intellegentiam uero spiritalem benedicitur noe cumfiliis suis.
dñs uidelic& & saluator noster cum ipostolis quos &iam filios appellare dignatus
est dicens: Non possunt filii sponsi lugere . quam diucum illis est sponsus. Hoc
crescere acmultiplicaridspater tocoorbe precipit : cum ait discipulis dñs. Euntes
inmundum uniuersum praedicate euangelium omnicreaturae. idest omnib:
gentibus: Cunctanam que dnĩ saluatoris praecepta. patris utique praecepta
sunt Ipse &enim dixit. Qua eergo ego loquor sicut dixit mihi patersic loquor
Horumnam que dominio cuncta animalia quae mouentur interra. uniuersas
diuersorum ingeniorum acmorum personas insinuant. quae cunctapostdili¬

Expanded text:
se viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia se viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Juxta intelligentiam vero spiritalem benedicitur Noe cum filiis suis, Dominus videlicet et Salvator noster cum apostolis, quos etiam filios appellare dignatus est, dicens: Non possunt filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus . Hos crescere ac multiplicari Deus pater toto orbe praecepit, cum ait discipulis Dominus: Euntes in mundum universum praedicate Evangelium omni creaturae , id est, omnibus gentibus. Cuncta namque Domini Salvatoris praecepta Patris utique praecepta sunt. Ipse etenim dixit: Quae ergo ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor . Horum namque dominio cuncta animalia quae moventur in terra, universas diversorum ingeniorum ac morum personas insinuant, quae cuncta post dilu
Abbreviated transcription (Latin):
maris manuiurae traditisunt. &omne qaod mouetur & uiuit erituobis incibum.
quasiolerai uirentia tradidi uiobis omnia. Pat& sensus litterȩ. quod secundȩ ae tatis
aecbli quomodo &primae & c&erarum inicia benedicuntur adño. Benedicitur
enim noe cumfilissuis omnibus scilic& illis quieius & carne progeniti. & fideat que
oboedientia praediti ueraciter seeius esefilios docent quod progenies eius terram im¬
plere iubetuor sicut & factum esse constat. quod anima libus terrae cunctis acuolucrib
raeb praedicantur homines terroriesse debere. quodhaecuna cum piscibus illis ȩden¬
da conceduntur: quo modo usque ad diluuium olera comedenda acceperant:
Vibino tandum quia terrorem eorum actremorem cum esse superanimalia prae¬
cipit profecto ese super homines prohib&. Contra naturam quippe suporbirees
ab aequali uelle timi. Etta mennecesse est ut rectores a subditis timeantur. quan¬
do ab eisdm minime timeri deprehendunt. In eo enim quod metum sibi a peruer¬

Expanded text:
maris manui vestrae traditi sunt, et omne quod movetur et vivit erit vobis in cibum; quasi olera virentia tradidi vobis omnia. Patet sensus litterae quod secundae aetatis saeculi quomodo et primae et caeterarum initia benedicantur a Domino. Benedicitur enim Noe cum filiis suis, omnibus scilicet illis qui ejus et carne progeniti, et fide atque obedientia praediti, veraciter se ejus esse filios docent; quod progenies ejus terram implere jubetur, sicut et factum esse constat; quod animalibus terrae cunctis ac volueribus coeli praedicantur homines terrori esse debere; quod haec una cum piscibus illis edenda conceduntur, quomodo usque ad diluvium olera comedenda acceperunt. Ubi notandum quia terrorem eorum ac tremorem cum esse super animalia praecipit, profecto esse super homines prohibet. Contra naturam quippe superbire est ab aequali velle timeri: et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt. In eo enim quod metum sibi a perver
Abbreviated transcription (Latin):
Enos interpretatur homo ueluir. unde rectequitale nomen ipsehab& nomen
dñi incipit inuocare.Tanto instantius cotidianis in precibus auxilium condi¬
toris implorans quantose fragilis naturae factum meminit: Mistice autem
sicut abel occisus acammpassũ dñm. Itanatus proeo seth resuscitatum eum a morte
designat. Vn de apte apud septuaginta trans latores nato eo dixisse fertur pater
siuemater eius suscitauit enim mihi ds̃ semen aliud pro abel: que moccidit cain.
Quodideo recte uxta misticos sensus semenaliud appellatur : cumidem dñs quioc¬
cisus est resurrexerit qQuia nimirum mortalis occisusest. resurrexit in mortals
mortuus est ne nos moritime remus. surrexit ut nobis resurgendi a morte spemsi¬
dem que tribuer& quorum distantiam seminum. loquens de nostra resurrectio¬
ne a postulus. manifeste discreuit. Seminatur inquiens in corruptione. surg&

Expanded text:
Enos interpretatur Homo vel Vir: unde recte qui tale nomen ipse habet, nomen Enos interpretatur Homo vel Vir: unde recte qui tale nomen ipse habet, nomen Domini incipit invocare, tanto instantius quotidianis in precibus auxilium Conditoris implorans, quanto se fragilis naturae factum meminit. Mystice autem sicut Abel occisus a Cain passum Dominum; ita natus pro eo Seth resuscitatum eum a morte designat: unde apte apud Septuaginta Translatores nato eo dixisse fertur pater sive mater ejus: Suscitavit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Quod ideo recte juxta mysticos sensus semen aliud appellatur, cum idem Dominus qui occisus est resurrexit, quia nimirum mortalis occisus est, resurrexit immortalis: mortuus est ne nos mori timeremus: surrexit ut nobis resurgendi a morte spem fidemque tribueret: quorum distantiam seminum, loquens de nostra resurrectione, Apostolus manifeste discrevit, seminatur, inquiens, in corruptione, surget
Abbreviated transcription (Latin):
cessauit quia contrito perpassionem acresurrectionem dominicã aculeo mor¬
tis atque peccati. genus humanum ad regnum caeleste rediit. Cognouitque
adhuc adam uxorem suam & peperit filium. uocauitque nomen eius sech
dicens. Posuit mihids̃ somen aliud pro abel. Postquam cain fratricida
extinctum comme morauit & progeniem eius inseptima generatione denuo
maledictam replicauit. reuertitur adrescaurationem seminis scĩ exponendã
ut quae hoc pere untibus impiis perpe tuo manserit narrat. Interpretatur
autem sethpositio siue resurrectio. cuius causa nominis aperitur dicente paren¬
te: Posuit mihidñs semen aliud pro abel. quem occidit cain: Positus est pro
abel non solum ordine nascendi. sed & merito uirtutis locum fratris implens
cuius deuotiomentis. &iam ad sobolem ipsius transisse monstratur cum subditur
Sed & soth natus est filius. quem uocauit enos. Iste coepit inuocare nomen dñi

Expanded text:
cessavit, quia contrito per passionem ac resurrectionem dominicam aculeo morcessavit, quia contrito per passionem ac resurrectionem dominicam aculeo mortis atque peccati, genus humanum ad regnum coeleste rediit. Cognovitque adhuc Adam uxorem suam, et peperit filium, vocavitque nomen ejus Seth, dicens: Posuit mihi Deus semen aliud pro Abel. Postquam Cain fratricidam exstinctum commemoravit, et progeniem ejus in septima generatione denuo maledictam replicavit, revertitur ad restaurationem seminis sancti exponendam, utque hoc pereuntibus impiis perpetuo manserit narrat. Interpretatur autem Seth Positio, sive Resurrectio, cujus causa nominis aperitur, dicente parente: Posuit mihi Dominus semen aliud pro Abel quem occidit Cain. Positus est pro Abel, non solum ordine nascendi, sed et merito virtutis, locum fratris implens, cujus devotio mentis etiam ad sobolem ipsius transisse monstratur, cum subditur: Sed et Seth natus est filius, quem vocavit Enos. Iste coepit invocare nomen Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
aginta & septem animae progenitae sunt destirpecain. quae di luuio perierunt
Et in hoc numero delamech factam aiunt esse undictam quod genus ipsius usqua
addiluuium perse uerauerit: interpretatur autem lamech. percutiens siue per¬
cussus quaeutraque interpretatio eidem unico conuenit. qui & percussit cain &
&ib hoc idem parricidium &iamipse diuina ultione percussusest. Misticeautẽ
lamechgenus humanum significat & percussum fraude antiqui hostis in primo
parente & percutiens seipsum cotidianarum augmentatione culparum
De quo ultio septuagies septies da taest : quiausque ad aduentum xp̃i. qui insep¬
tuagesima & septima generatione inmundo apparuit. noxa primae praeua¬
ticationis genus premebat humanum donec adueniens ille toller& peccata
mundi & inacternam nosuitam quam in adam perdidimus aperta suo baptis¬
mate uł passione ianua regni caelestis inducer&. Tuncergo ultio delamech

Expanded text:
et VII animae progenitae sunt de stirpe Cain, quae diluvio perierunt. et VII animae progenitae sunt de stirpe Cain, quae diluvio perierunt. Et in hoc numero de Lamech factam aiunt esse vindictam, quod genus ipsius usque ad diluvium perseveraverit. Interpretatur autem Lamech Percutiens sive Percussus, quae utraque interpretatio eidem uni convenit qui et percussit Cain, et ob hoc idem parricidium etiam ipse divina ultione percussus est. Mystice autem Lamech genus humanum significat, et percussum fraude antiqui hostis in primo parente, et percutiens seipsum quotidianarum augmentatione culparum, de quo ultio septuagies septies data est; quia usque ad adventum Christi, qui in septuagesima et septima generatione in mundo apparuit, noxa primae praevaricationis genus premebat humanum, donec adveniens ille tolleret peccata mundi, et in aeternam nos vitam, quam in Adam perdidimus, aperta suo baptismate vel passione janua regni coelestis, induceret. Tunc ergo ultio de Lamech
Abbreviated transcription (Latin):
dit. repentinum sibi struit exitium. Dixit lamech uxoribus suis adae &selle
Audite uocem meam uxores lamech auscultate sermonem meum: qm̃ occidi
uirum in uulnus meum. & ado lescentulum in liuorem meum. Virum uel ad¬
olescentulum quem dicit . cain significat. quemidem lamech sed non sponte in¬
terfecit sicut hieronimus in quodam hebreo uolumine scriptum esse testa tur
Occidit autem eum inuulnus & in liuorem suum. quia & ipsesibi in hoc mortem
ad sciuit ad damnationem quod eum quem ds̃ uitae donauerat peremit
Septuplum ultio dabitur decai. dela mechuero septuagies septies. Septuplũ
ultio da taest decamn quia usque adseptimam generationem fratricidii & inuidiȩ
suae: uagus profugusque poenas luebat. Dela mechuero septuagies septies qua
sicut hieronimus relatum sibi abhebreis testatur &iosephusidem adfirmat. septu

Expanded text:
dit, repentinum sibi struit exitium. Dixitque Lamech uxoribus suis Adae et Sellae: dit, repentinum sibi struit exitium. Dixitque Lamech uxoribus suis Adae et Sellae: Audite vocem meam uxores Lamech, auscultate sermonem meum, quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livorem meum. Virum vel adolescentulum, quem dicit, Cain significat, quem idem Lamech, sed non sponte, interficit, sicut Hieronymus in quodam Hebraeo volumine scriptum esse testatur. Occidit autem eum in vulnus et in livorem suum, quia et ipse sibi in hoc mortem adscivit ac damnationem, quod eum, quem Deus vitae donaverat, peremit. Septuplum ultio dabitur de Cain: de Lamech vero septuagies septies. Septuplum ultio data est de Cain, quia usque ad septimam generationem fratricidii et invidiae suae vagus profugusque poenas luebat. De Lamech vero septuagies septies, quia sicut Hieronymus relatum sibi ab Hebraeis testatur, et Josephus idem affirmat, LXX
Abbreviated transcription (Latin):
ad natiuitatem feminȩ quaenoema id est uoluptas uocaretur: Nec multo pase
totum cataclrsmo periit. ut profecto natiuitate talis sobolis & euento subsecuto
cladis. insinuar&ur: quia merito adruinam properant quique neglextis spiri¬
talibus. carnisẽ uoluptatibus subigunt. Et quidem noema in soptima atamn
generationenataest. Si autem ab ipso adam generationes cainnonputare.
& om̃s &iam filios lamech adnumerare uolueris. In uenies noemam inundecim
loco positam. Lamechnamque est̃ septimus ab adam quibus cum quattuor
liberos eiusdem lamech adieceris. undecimum profecto numerũ. Implobis
So l& autem undenario numero quidenarium trans greditur peceatũ designa¬
ri quod trans gressione decalogi legis perpetratur : At que ideo recte gene¬
ratio reproba inundenario numero & hoc infemina terminatur acdeperit.
quia dum legis diuinae scita contemnens. prauissuis uoluptatibus satiari conten¬

Expanded text:
ad nativitatem feminae, quae Noema, id est, Voluptas vocaretur: nec multo post ad nativitatem feminae, quae Noema, id est, Voluptas vocaretur: nec multo post totum cataclysmo periit: ut profecto nativitate talis sobolis et eventu subsecutae cladis insinuaretur, quia merito ad ruinam properant quique, neglectis spiritalibus, carnis sese voluptatibus subigunt. Et quidem Noema in septima a Cain generatione nata est. Si autem ab ipso Adam generationes Cain computare, et omnes etiam filios Lamech annumerare volueris, invenies Noemam in undecimo loco positam. Lamech namque est septimus ab Adam, quibus cum quatuor liberos ejusdem Lamech adjeceris, undecimum profecto numerum implebis. Solet autem undenario numero, qui denarium transgreditur, peccatum designari, quod transgressione decalogi legis perpetratur. Atque ideo recte generatio reproba in undenario numero, et hoc in femina, terminatur ac deperit: quia dum legis divinae scita contemnens, pravis suis voluptatibus satiari conten
Abbreviated transcription (Latin):
is ueni& interitus. Notandum autem quod delectatio siue uoluptas. duobus m¬
dis idest & inbono & inmalo solet intellegi. In bono uidelic&. cum dicitur
Mansueti autem possidebunt terram. & delectabuntur inmultitudine pacis.
Etrursum In ebriabuntur inquit abubertate domus tuae. & torrente uolupta¬
tistuae potabis eos. Aqua uoluptate & para dysus cognominatur. quia nimirum
ad hoc in eo positus est homo. ut in praesentia sui conditoris ibidem beatissimis acscis¬
simis carnis & animȩ delicus perpetuo frueretur. In malo autem uoluptas acci¬
pitur. cum notantur ab apostolo quidam uoluptatum a matores magis quam di
Quibus apte uocabulum noemȩ incuius generatione prima mundi aetas paucis
exceptis deleta est congruit. Recessit ergo genus humanum abeden id est adelicus
internorum bonorum & exercebat reliccis caelestibus terram. Peruenit usque

Expanded text:
veniet interitus. Notandum autem quod delectatio sive voluptas duobus mveniet interitus. Notandum autem quod delectatio sive voluptas duobus modis, id est, et in bono et in malo, solet intelligi: in bono, videlicet cum dicitur, mansueti autem possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Et rursum: Inebriabuntur, inquit, ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . A qua voluptate et paradisus cognominatur, quia nimirum ad hoc in eo positus est homo, ut in praesentia sui Conditoris ibidem beatissimis ac sanctissimis carnis et animae deliciis perpetuo frueretur. In malo autem voluptas accipitur, cum notantur ab Apostolo quidam voluptatum amatores magis quam Dei. Quibus apte vocabulum Noemae, in cujus generatione prima, mundi aetas, paucis exceptis, deleta est, congruit. Recessisset ergo genus humanum ab Eden, id est, a deliciis internorum bonorum; et exercebat relictis coelestibus terram, et pervenit usque
Abbreviated transcription (Latin):
inretitos ultimus dies inueniat. cum &iam dñs dedie uidicii loquens. comme mo¬
rato hoc tempore ad cautelae nosstudium incit&dicens. Sicut enimerant in die¬
ous ante diluuium comedentes & bibentes nubentes & nuptum tradentesusque
ad eumdiem quo intrauit noe in arcam & non cognouerunt donecuenit diluuium
& tulit omnes. Itaerit & aduentus filii hominis Soror uero tubalca in noema.
Noema interpretatur uoluptas. Bene autem series generis camn innatiuitate
eminae terminatur. & eadem femina uoluptas nominatur. quiatota prauo¬
rum intentio. mundiseruit in lecebris. & in expletione uoluptatum carnalium.
uitam finire desiderat. Uerum nata hac femina. non multo post uniuersa proge¬
ues maledictã diluuio consumpta est. Quia cum delectationibus mundi colla
mentis sub diderint. cum dixerint pax & securitas. tuncrepentinus eis super¬

Expanded text:
irretitos ultimus dies inveniat, cum etiam Dominus de die judicii loquens commemoirretitos ultimus dies inveniat, cum etiam Dominus de die judicii loquens commemorato hoc tempore, ad cautelae nos studium incitet, dicens: Sicut enim erant in diebus ante diluvium comedentes et bibentes, nubentes et nuptum tradentes usque ad eum diem quo intravit Noe in arcam, et non cognoverunt donec venit diluvium et tulit omnes; ita erit et adventus Filii hominis . Soror vero Thubalcain Noema. Noema interpretatur Voluptas. Bene autem series generis Cain in nativitate feminae terminatur; et eadem femina Voluptas nominatur: quia tota pravorum intentio mundi servit illecebris, et in expletione carnalium voluptatum vitam finire desiderat. Verum nata hac femina, non multo post universa progenies maledicta diluvio consummata est: quia cum delectationibus mundi colla mentis subdiderint, cum dixerint pax et securitas, tunc repentinus eis super
Abbreviated transcription (Latin):
ra &organo. sed ad laudandum in eis dñm. Ete contra arguit propheta
eosquicithara trmpano & lrra. in conuiuis personabant. Erant in populodi
uiri docti incuncta opera aeris & ferri nec non &argenti & auri. sed hosipse hanc
artem ad constructionem suitabernaculi transferre precepit. Proph&a quoq
gaudia dominicae incarnationis euangelitans opera ferrinoxia tollenda atq
inmelius commutanda praedixit. Et conflabunt inquiens gladiossuos in uo¬
meres & lanceassuas infalces. Non leuabitgens contragentem gladium Nec exer¬
cebuntur ultra ad proelium. Nec preter eundum neglegenter. quod cum homines
adulterio inquinari cumpascendis pecoribus amplius iusto insistere. cum modis
musicis dissolui. cum fabrilibus operam dare artibus coeperunt tunc diluuio suꝑ
uenienti deleti. Sed cauendum sollertius nenos huius modi rebus ultra modum

Expanded text:
ra et organo, sed ad laudandum in eis Dominum: et e contra arguit propheta ra et organo, sed ad laudandum in eis Dominum: et e contra arguit propheta eos qui cithara, tympano et lyra in conviviis personabant. Erant in populo Dei viri docti in cuncta opera aeris et ferri, necnon et argenti et auri: sed hos ipse hanc artem ad distinctionem sui tabernaculi transferre praecepit. Propheta quoque gaudia Dominicae incarnationis evangelizans, opera ferri noxia tollenda atque in melius commutanda praedixit, et conflabunt, inquiens, gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces; non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium . Nec praetereundum negligenter quod cum homines adulterio inquinari, cum pascendis pecoribus amplius justo insistere, cum modis musicis dissolvi, cum fabrilibus operam dare artibus coeperunt, tunc diluvio sunt superveniente deleti. Sed cavendum solertius ne nos hujusmodi rebus ultra modum