comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tator senẜit. mambigno tñ mig̃
tesuccessione sensum dico ne uit̾¬
citut ficcicominissum. ¶ Sr et si
restitie hrditatemex trebelluno
scintus consulto quimqmͣ pue¬
nire ꝓprie dicatur quod de ductiᷤᷤ
hon̾ib ad ali quem ꝑuenit. ¶ et
gem̾ilit᷑ antem dici potest ita de¬
mum quem non posse cogi adire.
et restitue hrditatem. sidere uel
quintitate fun̾t rogatus. cetͥum

Expanded text:
tator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum dico, ne intercidat fideicommissum. Sed et si restituere hereditatem ex Trebelliano senatus consulto, quamquam pervenire proprie dicatur quod deductis oneribus ad aliquem pervenit. Et generaliter autem potest dici ita demum quem non posse cogi adire et restituere hereditatem, si de re vel quantitate fuerit rogatus: ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
crit. ⁊ ab huspecient siue ut̾q siue
ait̾ ħre cet. ut hrditas suaex pirte
diundi arestituetur alicui post dͥn¬
qũ mum ⁊ scripti suspectam sibih̾r
atem censuit senatus. ambo hrdes
alt̾raue cogi alire hrdiatitem et fi¬
dricomunissario restiturrecnn. ita
ut fidei cominiss.ario et. aluersus e¬
um accones competant qier treb¬
elliano restituta h̾rditate. meci. mꝰ
scribit. cum quidauuer fideicomi¬

Expanded text:
erit et ab his petierit, sive uterque sive alter heres esset, ut hereditas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post quinquennium, et scripti suspectam sibi heratem: censuit senatus ambos heredes alterumve cogi adire hereditatem et fideicommissario eam restituere ita, ut fideicommissario et adversus eum actiones competant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
sol duit alici ego teh̾rdẽ
gͣ uit̃ ẽ qm ip̃orum quib
io primlegim dutum est
erus modiꝰ et emplum non
admitti. alioqumn non dif¬
ficult᷑ post morttm alicu¬
nis miltes testes cristerct.
qui affirmirent se audis

Expanded text:
solet, dixit alicui : ‘ ego te heredem gis interest quam ipsorum quibus id privilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existent, qui adfirment se audis
Abbreviated transcription (Latin):
ulas. iccepit bonorum possoni.
tibulas bonorim possom solꝰ
r̾ebit. bonorum possom. ¶ Set
te extestamento nuilius sit mo¬
m̃ti.io: non obstare cmqno¬

Expanded text:
is tabulas bonorum possessionem solus habebit bonorum possessionem. sed te ex testamento nullius sit momenti ideoque non obstare eam n
Abbreviated transcription (Latin):
fa. intestõ ita scripsat. siquis mͥ
filius. aut filia genit᷑a crit hes
mͥ esto. sim filius ant fiuia hrs
nonent. scuil hrs esto: non satis
uolutattinsirm declatamt. Si

Expanded text:
amento ita scripserit: 'si quis mihi filius aut filia genitur, heres mihi esto: si mihi filius aut filia heres non erit, Seius heres esto', non satis uoluntatem suam declarauit, si
Abbreviated transcription (Latin):
et inmisos: aliquosmintur. si
in aliquid msit iͥm efficit to
simul false dunt. ueluti siꝯmi
bo decessint. minet hoc falsim
crit omnes impubes decessisse.
eł illud omnos impubẽs deces¬
sisse item accidit. qr significatõ¬
q̃ sumctur er uiu̾so in quo si
sialiquid falsum ẽ: totam or̃oni¬
quid sit ec quo q̾itur. uam cumͦ¬

Expanded text:
ed ex aliquo sumitur, si ueri aliquid inde sit, ueram efficit totsimul falsae sunt, ueluti si qui eres decesserint, nam et hoc falsum erit omnes impuberes decessisse et illud omnes puberes decessisse. id accidit, quia significatio sumitur ex uniuerso, in quo si aliquid falsum est, totam orquid sit, de quo quaeritur. nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
siqud coꝵ fc̃m nonenit ueluti
dos. ut stiplomi satisfuit. uł ut ꝓ¬
prins. accẽdamus fingumis ita
stiplõem fcim sistichum et duim¬
am et crotem non sist̾is .x. dixi.¬
cque omnes sisti oꝑteat ¶utru
ita concipias stipłonen. s illuo.
uit illud fcm̃ nõ erit aut ħ m̃o
siquid corum fcm̃ ñ crit que ut
ficieut compͥhensisunt ħ int̾c̃.

Expanded text:
eluti dos, ut stipulationi satisfiat. uel ut propius accedamus, fingamus ita stipulationem factam: 'si Stichum et Damam et Erotem non sisteris, decem dariaeque omnes sisti oporteat. Utrum ita concipias stipulationem 'si illud aut illud factum non erit' an hoc modo 'si quid eorum factum non erit, quae ut fierent, compre
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem seie que alcum ꝓueu̾it.
uł totam. ut partem eius ħ̾rq in¬
stitictus suspectam dicat. compla¬
ceat illud quod papinanus ait or
trebelliano tnsire accõnis. dici pot᷑¬
it si suspecta dicatur hrditas cogẽ¬
dum hadem rastitutum alire ⁊re¬

Expanded text:
editatem Seiae, quae ad eum peruenerat, uel totam uel partem eius, heresque institutus suspectam dicat, cum placeat illud quod Papinianus ait ex Trebelliano transire actiones, dici poterit, si suspecta dicatur hereditas, cogendum heredem institutum adire et re
Abbreviated transcription (Latin):
um eorum succefint ⁊ cum hoc holie
iure itimur. ut intotum tñseit. tl
eum qui crgit consequens entdic̾e
q̃rte retencõnem amisissecum qui
coictusẽ. ¶quia insolidum. accões
tñseunt erim quicoegit piane si ꝓpo¬
namus fidei comimuss rium nonita
coegisse. ut tota ħrditas inse tłisfer¬
aturcum ceperunt cen̾ desid̾ue si
restitui ħrditatem aicendumesti
falcictia eumuti posse. recte gͥmeci¬
anus ait inuitum int̾cẽ utrumto¬
tam restitui hrditatem sibi fideicõ¬
modo partem. namsi sola ꝑs tnͣs¬
fret iuire si dno falcidie erit locugfi
leca hrditas tũslata sit cessat hu
legie bñficur. ¶ s ẜuo auoru
rogatus quisste restituere hrditi¬
tem. ⁊ alt ooge uerit suspectam alł¬

Expanded text:
t cum hodie hoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transierint in eum qui coegit. plane si proponas fideicommissarium non ita coegisse, ut tota hereditas in se transferatur: cum coeperint ceteri desiderare sibi restitui hereditatem, dicendum Falcidia eum uti posse. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui hereditatem sibi fideicomtummodo partem. nam si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium. Si seruo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere uelit suspectam
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissum suscipe. ap̾sente petant
consequẽtur ait. nec ꝙͣtam eum qͥ¬
coegit reteuturum. alũsus fidei com¬
missarig suos. quia nec his potinit¬
dem mecianis quent am asquidu¬
ob. ue plurib rogatue ẽ restime ha¬
ditatem cogente. iliquo. tlut possit

Expanded text:
esente petent: consequenter ait nec quartam eum retenturum aduersus fideicommissarios suos, quia nec heres potuit.Idem Maecianus quaerit, an is, qui duobus uel pluribus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adire possit
Abbreviated transcription (Latin):
cdimudiarestituetur alicui postoli¬
quinum ⁊ scriptisispectam sibih̾e¬
ditatem dicant. fideicommsPari
ãt desid̾ct stio piculo alur hedit¬
atem cenfuit senatus ambo hrdes
altraue cogi. ⁊lire ħrcliatatem et si¬
dei cominissario restiturreeam. ita
ut fidei cominiss.ario et. aluersus e¬
um accones competant qiͣ extreb¬
elliano restituta haditate. mecianꝰ
scribit. cum quidamier fideicom¬

Expanded text:
dimidia restitueretur alicui post quinquennium, et scripti sus‹pec›tam sibi hereditatem dicant, fideicommissarius autem desideret suo periculo adiri hereditatem: censuit senatus ambos heredes alterumue cogi adire hereditatem et fideicommissario eam restituere ita, ut fideicommissario et aduersus eum actiones competant quasi ex Trebelliano restituta hereditate. Maecianus scribit: cum quis ex fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
missorum qua rõne ex oerta remi¬
les h̾rdem institie põti accõnesq
eidabuntur pari ione eciam extre¬
belliano trͣsibunt accõnes. ⁊ qͣm¬
ius placcat cum quis ħrditatem
bona que sibi ab alco obuenerũt
ul queq in aliqͣ regione h̃t restitu¬
ere rogatus extrebelli anotnͣscunt¬

Expanded text:
missorum ait, qua ratione ex ce‹r›ta re miles heredem instituere potest actionesque ei dabuntur, pari ratione etiam ex Trebelliano transibunt actiones: et quamuis placeat, cum quis hereditatem bonaque, quae sibi ab aliquo obuenerunt uel quae in aliqua regione habet, restituere rogat, ex Trebelliano non
Abbreviated transcription (Latin):
at filio impubi ẜuum ħ¬
dem substituit. lib̾irmq¬
eum b̾rdemẽe iussit. eum
pupillus uendidit ticõ. ti
t̾ius fcm̃ eẽ. ut aliquo caũ
potuit ex coh̾rs existc. ¶ꝙ
adiim autem ens ĩ scõmꝰ¬

Expanded text:
 filio impuberi seruum heredem substituit liberumque esse iussit: eum pupillus uendidit Titio: Titterius factum esse, ut aliquo casu potuerit ex eo heres existere. quod ad uim autem eius ins
Abbreviated transcription (Latin):
ucius ticius seio et sempn¬
io ex semissib ħrdib insti¬
tutis et cefic exłirdatis inu¬
cemł̾rdos substituit. deinde
logata. et lib̾tates dedit. pꝰca
ita subiccit coruelius. et sa¬
lustius et uato cquis ꝑtib
Prdes sunto. quos in incez
substituo. quero qnͣtum. uł
priorec duo ex semissib i
et iuronem primo auẜo.ł¬

Expanded text:
ucius Titius Seio et Sempronio ex semissibus heredibus institutis et ceteris exheredatis inuicem heredem substituit, deinde legata et libertates dedit, postea ita subiecit: 'Cornelius et Sallustius et Uarro aequis partibus heredes sunto, quos inuicem substituo': quaero, quantum uel priores duo ex semissibus iet Uarronem primo a
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑsona qui nonerͣneus est
fu̾it quib ꝑmifat testatrix ueu¬
undari. nec condicõ extitit.rci. p.¬
dati fidei commissi. ¶thuscula¬
nus fidei comimisit ciuc cuiduo

Expanded text:
tis persona, qui nunc extraneus est,fuerunt, quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit dati fideicommissi Tusculanis. Fidei commissit eius, cui duo
Abbreviated transcription (Latin):
ia solidorum milia reddas et legio
huiuc templi quesitumẽ cum
id tollegium postea dissolutur
sit utrum legatum ad pr̃onum
ꝑtineat. an uero apud hrdem rem
utiq si ꝑ eum non stet̾it parere
defuncti uolurtati. ¶ ꝑr filios hr¬
dos scripsat eł adicc̾it pͥdia que al
cos postea ex boms meis ꝑuent᷑a

Expanded text:
legio cuiusdam templi'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem reutique si per eum non stetit parere defuncti uoluntati. Mater filios heredes scripserat et adiecit: 'praedia, quae ad eos ex bonis meis peruentura
Abbreviated transcription (Latin):
bisunt sniqui tutoros per
ubcatur. tutores dum mõ
ẽ dubium. quim iium cese
dut possint. ¶magr̃anis
minncipales collegͦmis uũ
nonc̃ dubuin. Modestĩ
ronum dari nou põt. curit¬
or põt. num decuritore con¬
stitucndo coicto comphensũ

Expanded text:
bsunt hi, qui tutores dare ubentur dare tutores, dummodo est dubium, quin unum ex se dare possint. Magistratus municipalis collegam suum n est dubium. ModestinuRomani dari non potest, curator potest: nam de curatore constituendo edicto comprehensu
Abbreviated transcription (Latin):
rossõui attamenet si noupetat cõf¬
redebebit. simo sehoms pat̾ius in
unsceat et hdiuus pius uipio. ad̾¬
anorescripsit eciamea que no peci¬
erit bonorum possõm adcollacioẽ
dotis parbitrum famile hrciscũ¬
de posse compelli¶ Suusti pulatũ
deducta sit dos:. si quidemipa mułr
stipulata sit uripi negoiumẽgoe¬
tum: eque confent cogetu. siu̾o.
lii quesita est stipulacio. dicenqͥ
ẽcessarecollac̾om.⁊ si tantum ꝑmi¬
rum: neptis omnem dotem solifr̃
collatura ẽ. emancipata añ neptis
dotem et bona sna soli nepoti. uon
ti ur nepti eralio. si etsiddue uepo¬
tes sint erdiu̾sis filus conferent
et iuuicem et patruo siex eodem
patretantum. iniceni conferet
Cuncos confer tiuir mpens arur
ncci arum fit electio cet̾aium non

Expanded text:
essionem, attamen etsi non petat,debebit, si modo se bonis paternis misceat. et hoc divus Pius Vlpio Adriano rescripsit etiam eam, quae non petierit bonorum possessionem, ad collationem dotis per arbitrum familiae herciscundae posse compelli. Si in stipulatum deducta sit dos, si quidem ipsa mulier stipulata sit vel ipsi negotium gestum, aeque conferre cogetur: si vero alii quaesita est stipulatio, dicendum est cessare collationem. etsi tantum promisrum: neptis omnem dotem soli fratri collatura est. emancipata autem neptis dotem et bona sua soli nepoti, non ti vel nepti ex alio. Sed et si duae neptes sint ex diversis filiis, conferent et invicem et patruo, si ex eodem patre, tantum invicem conferent. Cum dos confertur, impensarum necessariarum fit detractio, ceterarum non
Abbreviated transcription (Latin):
eum alicui restiti legatum
utile er̃ qua non sum habitur.
item nñ ex et si petumam ame
re testamento ficerco minissum
sit. item simpriore testaments

Expanded text:
eum alicui restituam, legatum utile erit, quia non sum habiturus: idem iuris erit et si pecuniam a me re testamento fideicommissum sit
Abbreviated transcription (Latin):
ceb̾e cohroib intempnes cos
p̾stari. ¶ Siquis ẜuimm einali¬
quid sine lib̾tate logai̾nt cum
morictut ip̃c ẜuus leget mii¬
me dubitandum qum utile le¬
gatum futurum sit ꝓp̾ea .s. qd
gisse dicitur. et impensa et ꝑicu¬
ło crastinlegatus sit reodi d qm̃
debeat in quo atestatore sit relic¬
ta. ¶ Sũd ꝙ extestamento mictii
cebes. quil alius ẜuo inco com

Expanded text:
debere coheredibus indemnes eos praestari. Si quis seruum, cui aliquid sine libertate legauerit, cum morietur ipse seruus, leget, minime dubitandum, quin utile legatum futurum sit, propterea gisse dicatur, et impensa et periculo eius cui legatus sit reddi debet, are heres debeat, in quo a testatore sit relicta. Si id quod ex testamento mihi debes quilibet alius servo m
Abbreviated transcription (Latin):
non fuit abstinuit sc̃ abadin¬
neatur si nccͣios pupilli non
bat cum tutor non cet itmi
pupilli uendidit. niec causu¬
capta ẽ petet cam pupillus
que tutoris ẽ rerum pupilli

Expanded text:
non fuit, abstinuit se adminneatur, si necessarios pupilli non bat, cum tutor non esset, rem pupilli vendidit nec ea usucapta est, petet eam pupillus, quae tutoris est rerum pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
iti aidice estimmdi. ia ĩspi¬
t̾ct oblinioneni pecume solute.
iss ÷. an consulto ꝙ qntitate qui¬
dim debitam non ins uibicõnis
dare uoluiss. ¶ Nł cet̾a ub̾to.
talegit. et siquid me inuo ges¬
s it rouos ab eo erigi ueto. q̃ ritu
in cartas in quib rõnes conscrip¬
te sunt. item reliq̃ ẜ accepta et ex¬
pensa ccuħdib reddib reodere
tebert. rendica de quib querertᷤ
possc h̾rdem uendicare. id an̾t ꝙ
sisse inreliquis ẽt ¶ ticri q̃ duos
tutoros haibuat ita cauit rõuemi
tutele nice ꝙͣ egit publus uicuiꝰ

Expanded text:
dice aestimandum, ut inspiceret, obliuione pecuniae solutae, isset, an consulto, quod quantitatem quondam debitam, non ius liberationis dare uoluisset.Inter cetera liberto ita legauit: 'et si quid me uiuo gessit, rationes ab eo exigi ueto'. quaeritur, an chartas, in quibus rationes conscriptae sunt, item reliquas secundum accepta et expensa heredibus reddere debeat. respondit ea de quibus quaereretur posse heredem uindicare, id autem, sisse in reliquis esse.Titia, quae duos tutores habuerat, ita cauit: 'rationem tutelae meae, quam egit Publius Maeuius
Abbreviated transcription (Latin):
¶ siqnis tito logaiit sic ticõdito. ant
siticius aũ tetesẜit qmͣ acciput
semipnio dato ẜin mcram subti¬
litatem utriq obligitum indi
hedem idem et sempmo etħ. di
ticii. s si quidem moraticõ. abłr¬

Expanded text:
s Titio legauerit sic: 'Titio dato aut, si Titius ante decesserit quam accipiat, Sempronio dato', secundum meram suptilitatem utrique obligatum uideri heredem, id est et Sempronio et heredi Titii. sed si quidem mora Titio ab
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃ suũ. necentũ rurale iudicum
et̾ceit. te effcũ legati q̃ritur. et dict¬
um ẽ ita temũ utile ind̾i logatu
ris hũit. ut litigante h̾rde uturici
debuit. tunc enim non tm̃ litis
legatanio pͥstare cogi. iñ ĩ bomi cã

Expanded text:
dem suum, ne centumuirale iudicium exerceat: de effectu legati quaeritur. et dictum ita demum utile uideri legatum ris habuit, ut litigante herede uinci debuerit: tunc enim non tantum litis legatario praestare cogitur. nam in bona causa
Abbreviated transcription (Latin):
ecessarios h̾rdes puto edicto
comphendi si se ininisceant p̾̃r¬
ne h̾rditati nec bonorum possõ¬
nema peti pͥtor ꝑ mittit et ego
puto ad omnos bonorum pos¬
sessiones hoc coictum ꝑtin̾e.
nonalias bona publicantur.
quimsi conscibit cẽ occisum

Expanded text:
ecessarios heredes puto edicto comprehendi, si se misceant hereditati. Nec bonorum possessionem peti praetor permittit: et ego puto ad omnes bonorum possessiones hoc edictum pertinere. Non alias bona publicantur, quam si constabit esse occisum
Abbreviated transcription (Latin):
in postuoshrdes U Ip̃¬
institiut nonuatis postumꝰ
cumafimilia necatus dicͥctur.¬
tescitur uxorem diem siurz
obierait hrdes mulieris actõ¬
ulahant cos. ita demũ audien

Expanded text:
i postumos heredes instituerat, non natis postumiscum a familia necatus diceretur, uxor diem suum obierat: heredes mulieris actioulabant. eos ita demum audien
Abbreviated transcription (Latin):
que ibi sunt. que omnia scias. a
debitorm suppellex. mancipia
cum fr̾is filic funtos et urbani
dum sciammi legauit. quem ip̃c
miret ꝑduas ꝑtes locabut. ita ut
ci qualitate loci suꝑiorem ꝑtez¬

Expanded text:
quae ibi sunt: quae omnia scias ad debitorum supellex mancipia, cum fratris filio fundos et urbana dum Seianum legauit, quem ipse niret, per duas partes locabat, ita ut ex qualitate loci superiorem p
Abbreviated transcription (Latin):
et supplicium ẜuo filio octiso
clogint̾ scenola ait. quod cci
item scenola ait constancius de¬
fendendum hͥrde in stituto fi¬
lio de luis qonem hũdam et ⁊¬
supplicium qui purt legati.
ł manumissi sunt anaditam
ħrdititem fiuo occiso. qm̃ins
senatus .o. forelocum dicit.
Si p̾r necatus sit. auttẜius
ius. ¶Siur aut ꝯuror occisi
iuri ẜm ꝓpric uroris dicant᷑.
n uroris ꝓprie uiri. s quia ꝙ¬
mita familia ẽ eł uni comus
t̃ ita mudicandum atq inꝓ
priis ẜuis senatus censuit.
s n urore occisa. n mirito

Expanded text:
et supplicium filio occiso eleganter Scaevola ait: quod etiaIdem Scaevola ait constantius defendendum herede instituto filio de his quaestionem habendam et supplicium, qui pure legati vel manumissi sunt, ante aditam hereditatem filio occiso: quamvis senatus consulto fore locum dicit. Si pater necatus sit, an de serlius. Si vir aut uxor occisi i proprie uxoris dicantur neque uxoris proprie viri: sed quia commixta familia est et una domus est, ita vindicandum atque in propriis servis senatus censuit. Sed neque uxore occisa neque marito
Abbreviated transcription (Latin):
applłone coscontim labeo ser¬
ibit qui pumi. aut ꝑcedem
atum aut strangulatum pͥ¬
cipitatum. uł saro. uł fuste
uł lapicc pcussiui. nl quo.a¬
lio telo necitum sit. ¶ quod
siquis puta ueneno. uł ccrĩ
auo alio quod clam nocare so
ꝑtincbit. hoc id cuto quu to¬
cicus pumendi sunt ẜui qui
autillium domino non tinc¬
runt quociens potu̾nt ei ad¬
usus ium opemi ferre et nou
tulcrunt. cct̾um quid potue¬
runt facͥe ad usuc cos qui ue¬
neno. ul quo alio more insi¬
ountur. plane si uenenum
q. fore. ¶quid ergo sit comi¬
mnis ueneno uonꝰ puim ne¬
catus ẽe ꝓponitur impuni¬
tum crit fcm̃ nullo m̃o. lic
enim cessat sciutus .ꝯ. sillei¬

Expanded text:
atione eos contineri Labeo scribit, qui per uim aut caedem atum strangulatum praecipitatum uel saxo uel fuste uel lapide percussum uel quo alio telo necatum. Quod si quis puta ueneno uel etiam quo alio quod clam necare solpertinebit: hoc idcirco, quia totiens puniendi sunt serui, quia auxilium domino non tulerunt, quotiens potuerunt ei aduersus uim opem ferre et non tulerunt: ceterum quid potuerunt facere aduersus eos, qui ueneno uel quo alio more insidiantur: Plane si uenenum us consulto fore. Quid ergo, si dominus ueneno non per uim necatus esse proponatur? impunitum erit factum? nullo modo: licet enim cessat senatus consultum Silani
Abbreviated transcription (Latin):
tuti pͥt̾ito fr̃e cmincipato q
acccpint legata ouiuub p̾s¬
tibunt noc cotem sium fi¬
lia fr̃i confert cum ut scrip
iu̾it pupillus crm testi etle¬
gittimam hrditatem possi¬
ceat cundrie legatorum ac¬
cõ ipupillum. s eatenus
quittruis hrditas ci acqui¬
sitiẽ. quid enm sicum
alio possideat hrdititem
si ħ et meo qui pubes ẽ
eatur quinnus p̾tor ꝑm̃¬

Expanded text:
e emancipato, qui acceperint, legata omnibus praestabunt nec filia dotem suam fratri conferet, cum ut scriptserit pupillus causam testamenti et legitimam hereditatem possideat, danda est legatorum actio in pupillum, sed eatenus, quatenus hereditas ei adquisita est. quid enim, si cum alio possideat hereditatem? Sed hoc et in eo qui pubes est eatur, quamvis praetor
Abbreviated transcription (Latin):
ab intestato posscd̾it hr¬
diditem commnodum ꝑ¬
tis debite quod habitutu
ab instituto et substituto
fint relicta non utq s si
qui ab instituto accepit so¬
Ilus uendicibit.. Paul.

Expanded text:
ab intestato possederit hereditatem, commodum partis debitae, quod habiturus ab instituto et substituto fuerit relicta, non uterque, sed qui ab instituto accepit solu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. si frandis consilio cũ
Hrdib scriptis ꝑticipato
liuam hrditatem solus p̾
iẜuum hrdem institutum
cominus qui ip̃t rogatus
fuit fitcicominissum pͥst
c̃ã testamenti limum hrditat¬
em possicert nondubie. ut
legati cctͥiq fidcicoriis¬
saita hrditatem quo resti¬
tue compellendus ẽ lib̾ta¬
tos quor tam directas qmͣ

Expanded text:
fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam hereditatem solus posum heredem institutum dominus, qui ipse rogatus fuerat fideicommissum praestacausa testamenti legitimam hereditatem possideat, non dubie ut legata ceteraque fideicommissa, ita hereditatem quoque restituere compellendus est, libertates quoque tam directas
Abbreviated transcription (Latin):
nꝑum comodum ad marit¬
um ꝑtine constat. quu palã
sit coannno dedisse mulicit:
nolintatem in dote dandai
tem crogatur. si non pucint¬

Expanded text:
um commodum ad maritum pertinere constat, quia palam sit eo animo dedisse mulierem ntrariam uoluntatem in dote danda tem erogatur, si non
Abbreviated transcription (Latin):
simpta decessiss. ut ccum si
mpotate non finit pr̃is: dos
eat. ¶Suur urorem suam oc¬
cid̾it dotis actõnem b̾r dibus
uroris dandam ẽẽ ꝓculus. nt.
iurum obfacimus suumco.¬
tem sperare lucri fac̾e item¬
qr et ccontrario statuendũ ẽ.

Expanded text:
pta decessisset, ut, etiamsi in potestate non fuerit patris, dos eat.Si uir uxorem suam occiderit, dotis actionem heredibus uxoris dandam esse Proculus ait, uirum ob facinus suum dotem sperare lucrifacere. idemque et e contrario statuendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
appiret igitur ex hiis illos fs¬
tus quosmulier ꝑcepit inte¬
quam ibet non debe in cõ¬
tribucõnem uenire. ¶obdon¬
acõnes item obres aniotas
cchiis fructib qui dpost di¬
uorcnm ꝓceptisunt comp¬
crisacones fi possiuit. ¶ꝗd
manuo diectur põt dici et ĩ
ser mensib sibis mamio fi¬

Expanded text:
Apparet igitur ex his illos fructus, quos mulier percepit antequam nuberet, non debere in contributionem uenire. Ob donationes, item ob res amotas ex his fructibus, qui post diuortium percepti sunt, compensationes fieri possunt. Quod in anno dicitur, potest dici et in sex mensibus, si bis in anno fr
Abbreviated transcription (Latin):
nus qͣi cct̾iorem fundi fe¬
cit matitus tenebitur. s et si
non mig quim si thesantus
marmor q ccsum c̃ iu ex porta¬
trmẽ nanti cẽ et impensi ñ
ẽ cipͥstinda qua nou mn fru¬
ctu c marmor isi tales res sit

Expanded text:
nus, quasi deteriorem fundum fecerit, maritus tenebitur. sed et si non magis, quam si thensaurus marmor, quod caesum neque exportatum est, mariti et impensa non est ei praestanda, quia nec in fructu
Abbreviated transcription (Latin):
tor. nec mnnta patrno mag¬
no. iił mit̾tera fr̃is fuiis ne
sunt tutores obstat. ¶ Suro
possunt. cum nec testam̃to
nec alio mõ utisr dar possũ¬

Expanded text:
tor, nec amita patruo magno vel matertera fratris filiis ne sint tutores obstat. Surdus res esse possunt, cum nec testamento nec alio modo utiliter dari poss
Abbreviated transcription (Latin):
eudus est filius qui uonsb̾
ouncõdicõne institui potes.¬
¶ et quidem sub ei condicõne
que ẽ ipõtate ip̃ins pot. de
hoc enim int̾omnos conscit.

Expanded text:
endus est filius, quia non sub omni condicione institui potest. et quidem sub ea condicione, quae est in potestate ipsius, potest: de hoc enim inter omnes constat.
Abbreviated transcription (Latin):
rum. noc nccͣum asubstit¬
uto filio exħ̾rdacõnem ẽ
et sifi̾nt fc̃afrustri uł in¬
unta c p᷑ mortem enim fi¬
c̃ẽ ostendimus. opinim.¬

Expanded text:
rum, nec necessariam a substituto filii exheredationem, cum et, si fuerit facta, frustra est: post mortem enim fialias ostendimus: opinam
Abbreviated transcription (Latin):
utetur successionis a ꝑture
t ibularum dilacõ nẽtu hr
mus insubstitucõ npubis
diceriam est zelatum sise ad¬
arogandum ded̾it substitut¬
tus impub̃i definicto filio qͥ
nesessarium eum fore dem

Expanded text:
mutetur successionis. Aperturae tabularum dilatio necessarimus in substituto impuberis dicere: nam est relatum, si se adrogandum dederit substitutus impuberi defuncti filius, necessarium eum fore. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
atticiane ꝑtis biturum re¬
liquirum ꝑcim hrditari¬
as ꝑtes er quib in stituti
crunt reliquos hĩturos ẽẽ.
ꝙ. si non solum ticium set
ctiam alios ad ictiss h̾rdes
hos quidem intiles ꝑtes łñ¬
turos. ueluti sitres pͥuta co¬
bdes fuissent substituti

Expanded text:
Attianae partis habiturum, reliquarum partium hereditarias partes, ex quibus instituti erant, reliquos habituros esse. quod si non solum Titium, sed etiam alios adiecisset heredes, hos quidem uiriles partes habituros: ueluti si tres puta coheredes fuissent substituti
Abbreviated transcription (Latin):
prrib ꝑtib instituit. et in
hus atticium si atticius no
adicrit cetͥos ex hustem ꝑti¬
b quib instituat hrdes ei
sub stituit. dem̃ si atticius
non aduss ticium coħ̾rde.
cis qui substituti suit ad¬

Expanded text:
tibus instituerat et in his Attium, si Attius non adierit, ceteros ex isdem partibus quibus instituerat heredes ei substituerat: deinde, si Attius non adisset, Titium coheredem eis qui substituti sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
dia alienire seu pignori pon̾e
iustis impciis et cet̾is cognatis
fideicomimeat cum filius pͥdia
que p̾r obligata reliquerat. du¬
misso hrdifmrio creditore muni¬
mis nom creditoris apriore nist¬
quentem creditorem pignoris
ypothete ue nomine tranctulit.
qͣitum ẽ an pignus recte concͣct¬

Expanded text:
dia alienare seu pignori ponere iustis nuptiis et ceteris cognatis fideicommiserat: filius praedia, quae pater obligata reliquerat, dimisso hereditario creditore nummis noui creditoris, a priore in sequentem creditorem pignoris hypothecaeue nomine transtulit: quaesitum est, an pignus recte contract
Abbreviated transcription (Latin):
tur signate.et io bouoru possõ
peti non pot᷑. ¶Sirose sint aniu¬
nib tabule uł liunm alrmptũ
ur uctustate putre faccum sit ur¬
et sicuidenturtabulesignate. m¬
aime sipponas urimumlinu
tene si terforte ur quater linum
Set curumductum elicenduni ẽ
signatas tabulas extare quam¬

Expanded text:
tur signatae et ideo bonorum possessio peti non potest.Si rosae sint a muribus tabulae uel linum aliter ruptum uel uetustate putrefactum uel et sic uidentur tabulae signatae, maxime si proponas uel unum linum tenere. si ter forte uel quater linum esset circumductum, dicendum est signatas tabulas eius extare, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rum prfa. fc̃o non absurde
dicipot̾it ninitati actõnẽ
futuram. eteam actõnem¬
p̃r mutilem fore. quia ñ
garem compenturam ue¬
rimm utilem sicuti dre pla¬
cuit ei qui cum filiuc fa. es
set et ꝓ. aliquo fice uississet

Expanded text:
s facto, non absurde dici possit mandati actionem futuram: et eam actionemnutilem fore, quia nono uulgarem competituram, uerum utilem, sicuti dare placeret ei, qui, cum filius familias esset, pro aliquo fideiussisset
Abbreviated transcription (Latin):
I res pupillares incursulitro¬
numi ꝑeant. uł argentariusi
cui tutor pecumam dedit cum
fuiss celeb̾imius. solidum red¬
t̾e non possit. nicħ̾ eo nomine
tutor p̾stare cogitur. H eiss.¬

Expanded text:
i res pupillaris incursu latronum pereat uel argentarius, cui tutor pecuniam dedit, cum fuisset celeberrimus, solidum reddere non possit, nihil eo nomine tutor praestare cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
i ancula cum libis legata sit et
ancilli soli si non sint᷑ lib̾i et li¬
quod cxlns nitum et testito
cuis ncea ccbi quia accessioms
et nec uͥbis. nec uoluntate cefũs¬

Expanded text:
i ancilla cum liberis legata sit, et ancilla sola, si non sint liberi, et liquod ex his natum erit testator eius negat deberi, quia accessionis et nec uerbis nec uoluntati defun
Abbreviated transcription (Latin):
cumi sucgatinius iquo emere
nccͣtate cum fundum nenc̾et.
niulimi inuemiret emptorem.
alit hrs uenditurue cẽt quim
si testitor uississi.ttm.¬

Expanded text:
i lega tarius, a quo emere necessitate eum fundum uenderet, nullum inueniret emptorem? aliter heres uenditurus esset, quam si testator iussisset
Abbreviated transcription (Latin):
nm si primo graduhre institu¬
tus sit. filiue non deb̾e cum a
substitutis ex ħ̾rdari. io si filio
et ticõ ħrdib institutie nome¬
et menius substitrans sit om¬
ittentt tuo ħrditatem memiꝰ
cun adire põt. qmnus filius¬
et ẜogradu exħrditus nonsit.¬
¶ Siquis itiscripẜit. ille quem
cicio ex me naitum non c̃e ex¬
ita nullius eẽ mouiti ait. si ꝓ¬

Expanded text:
nam si primo gradu heres institutus sit filius, non debere eum a substitutis exheredari: ideoque si filio et Titio heredibus institutis Titio Maevius substitutus sit, omittente Titio hereditatem Maevium eam adire posecundo gradu exheredatus non sit.Si quis ita scripserit: 'ille, quem scio ex me natum non esse, exita nullius momenti esse ait, si
Abbreviated transcription (Latin):
tutus sit. tunc qui co tempoꝵ
quois moritur cͥtum ee incipͭ
uenunem er cotestam̃to u̾rtẽ
fore ip̾e filius intestito p̾ribrs
etistet. ¶ Sicut enemrt solet

Expanded text:
tutus sit, tunc quia eo tempore, quo is moriatur, certum esse incipit neminem ex eo testamento heredem fore, ipse filius intestato patri heres existet: sicut euenire solet,
Abbreviated transcription (Latin):
entib primis et denbtib coc¬
nus adicõnem utrumad eos
qui tͥto gradn scriptisunt. an
hrditis quo et ip̃o cisu roctins
etistinmri putunt adsͥmos cã

Expanded text:
uentibus primis et deliberantibus decimis aditionem utrum ad eos, qui tertio gradu scripti sint, an hereditas. quo et ipso casu rectius existimari
Abbreviated transcription (Latin):
postea irritum c̃e. ipprint
tũtutores pnpini sinc cur¬
atores filii nicħ contra oron¬
um diuorum principum
pͥdium rusticum pupiua¬
it uendid̾unt decuratorib¬

Expanded text:
postea irritum esse apparuit, tamen tutores pupilli siue curatores filii nihil contra orationem diuorum principum praedium rusticum pupillare uendiderunt. DE CURATORIB
Abbreviated transcription (Latin):
quem uente multis moue
tutor pupillare p̾dium pꝰ
tutorem pupuli sinc decreto
pͥtoris non inte disthe nob¬
ligare. si tñ inqiit errore la¬
psus uendidit et pͥcrum ac

Expanded text:
e tutor pupillare praedium ptutorem pupilli sine decreto praetoris non iure distrahere: si tamen, inquit, errore lapsus vendiderit et
Abbreviated transcription (Latin):
cipindo findit curatorem cis
drire eremplo furiosiet tam¬
dmi erunt amnbo meuric̃oe
quim duu ul furiosus sim¬
titem. uł ille sanos moros re
t̃ dicitur fuio negabitur ꝑ¬
mittendi. s extit dii pri i¬
ptum filio pocius curacõrẽ
pmittendi mp̃re furioso
possunt uł dari iubebit noc

Expanded text:
sipando profudit, curatorem ei dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu vel furiosus sanitatem vel ille sanos mores recterdicitur, filio negabatur permittenda: sed extat divi Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso,possunt, vel dari iubebit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ixpto comꝓbata c̃. cum h̾rditatos
non inhonestiore titulo. s et ple¬
more honore trbnintm. ¶ ad
cum antem modum talib ꝑso
suiccurrendum c̃. ut ampliore
quidem quam uirili porcõne ł¬
tur. i minore antem hacteuus
actõnos hiis tribintur quate

Expanded text:
i Pii comprobata est, cum hereditates non modo honestio‹re› titulo, sed et pleniore onere tribuantur.Ad eum autem modum talibus personis succurrendum est, ut ampliore quidem quam uirili portione htur, in minorem autem eatenus actiones his tribuantur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
post solutum niminonum
agit: cuie drmarito qui edi¬
um nomine dampni nfecti
canit. si uelit eam reciꝑe ut ꝑ¬
nupta ẽẽ desierit dotemdabit
luc gerili comunciuoracõne
ctabhostib capta ea cominu¬
ttetur stipulacõ. uł ecum si
Inicisus tontiuentur. plãe
quantum nemet instipuloe
utrum qi mortua sit anqͣĩ
diuorti fec̾it. humaius
mortem conuenit ¶rcelł
or cium int̾ucint. nec ꝓprie¬
tas rci ap̃ maritum. uł niuli¬
erem sit eam dotis c̾e restitu¬
cioncm. ut uriritus oaueat ꝙͣ¬
dui uixit passurum sentifr¬
ni mulicrem ħrdemq cius.
quod an i̾msit circu ad icctõ¬
nemsrdis dubito. s puto i¬

Expanded text:
post solutum matrimonium agit, cauere debet marito, qui aedium nomine damni infecti cauit, si uelit eam recipere, ut pnupta esse desierit, dotem dabis?' hac generali commemoratione et ab hostibus capta ea committetur stipulatio uel etiam si hi casus continentur. plane quantum ueniat in stiutrum quasi mortua sit an quasi divortium fecerit? Humanius mortem convenit. Marcelortium intervenerit nec proprietas rei apud maritum vel mulierem sit, eam dotis esse restitutionem, ut maritus caveat, quamdiu vixerit, passurum se uti frui mulierem heredemque eius. Quod an verum sit circa adiectionem heredis, dubito. Intere
Abbreviated transcription (Latin):
ram. si no alicuatasit ꝓprict¬
as aut aliquis fundismu usu
fructum muiieris uissu und
cuis deoͥit indotem inspicien¬
dum ẽ primrm quenadmn¬
odum mulieri possit restitu
delicet ut int̾ cos actumfuit
dare. nam et finge ħ ip̃m imu¬
licrem posse ꝓprictatis dũo
uende quo casu non utiq al¬
te iurface cogtutẽ. quippe si
moram nontcciss pͥciuni fru

Expanded text:
ram. si uero alienata sit proprietas aut aliquis fundi sui usum fructum mulieris iussu uiro eius dederit in dotem, inspiciendum est primum, quemadmodum mulieri possit restitueo, ut inter eos actum fuerit, dare. nam et finge hoc ipsum mulierem posse proprietatis domino uendere. quo casu non iniqte uir facere cogetur: quippe si moram non fecisset, pretium
Abbreviated transcription (Latin):
siue sit institucus et herit diffen¬
cia ui auit madopcom datum et e¬
i ancipatum q. mad optionem q¬
dem daco no alias uuigitur.um
stituto et alio comuittente eclictã
ato extriente hrde instituco iułait
nepotem p̾t̾itum. petita ccͣtabulas
bonorum possone patruo sertant¬
em patr: miciam ablaturum.
Si premancipatus exhrdatus sit
nepotib exco p̾titus quierant in
potestate retenti nepotes aomt¬

Expanded text:
differentia inter in adoptionem datum et emancipatum, quod in adoptionem quidem dato non alias iungitur nisi instituto et alio committente edictum, ato ex triente herede instituto Iulianus ait nepotem praeteritum petita contra tabulas bonorum possessione patruo sextantem, patri unciam ablaturum. Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admit
Abbreviated transcription (Latin):
aũp̾titum accepisse eẽ tabulas
bonorum possõm.q. ad edictur
p̾toris acturi semisses bonorur
fient. nunc uo post constituciõe
dimpii siconsernatur psnepo¬
ti utrum nirilis anquarta deb̾at
uatus fuiss conuingebatur. m
unam ptem cum patre suo.⁊ ꝓpo¬
nanus auum ẽe excodem ncpo

Expanded text:
praeteritum accepisse contra tabulas bonorum possessionem. quod ad edictum praetoris attinet, semisses bonorum fient: nunc uero post constitutionem diui Pii si conseruatur pars nepoti, utrum uirilis an quarta debeat tate fuisset, coniungebatur in unam partem cum patre suo. et proponamus
Abbreviated transcription (Latin):
fito quor pst. in ei oportebit. si fni
cius quip̾t emancipacom uatũ
ẽ diũsacondicio est.conseriãda
potes inpotestate filius enanci¬
patus susceptis pea lib̾is decessit
placiit in potestate aui manẽtee
simul cumeis qui pꝰ emancipaci
onem uati sunt decieto bonorur
possõm accipe inauente eo. ut sinc¬
lit auus sibi puepotes aqui boͣ.
sua conferat. aut nepotes eman¬
cipet ut sͥemolumentum prue
urditatis adquirant io diuue
marchus rescripsit. Dem
quem auus hrdenfecerat. dem̃
prcius emancipatus testamen¬
to p̾t̾itus accipiat. ccͣtabulas pa¬
tris bonorum possõm inugi pat
suo nepos nonpotit. si uelit er̃ne¬
us excludetur. quia uosuo nose
lauoh̾rs erstiterit. SC euola.
quis funimhus inpotestate
exͣneum innepotis locum qͣiex
eofilio natum adoptet moxfi¬
liuinemancipet. nomungetũ
ħͥ nepos filio emancipato quia
desut ẽeemancipato erlib̾is.

Expanded text:
ito quoque praestari oportebit. sed fratris eius, qui post emancipationem natus est, diversa condicio est: conservanda potes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in avi potestate manentes simuonem nati sunt, decreto bonorum possessionem accipere, manente eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes adquiri, bona sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque ita diuus Marcus rescripsit. 5 quem auus heredem fecerat, deinde pater eius emancipatus testamento praeteritus accipiat contra ta bulas patris bonorum possessionem, iungi patri suo nepos non poterit, sed ut extraneus excludetur, quia non suo nomine auo heres extiterit. 6 Scaeuola quis filium habens in potestate extraneum in nepotis locum quasi ex eo filio natum adoptet, mox filium emancipet, non iungetur hic nepos filio emancipato, quia desiit esse emancipato ex liberis.
Abbreviated transcription (Latin):
Uiduos filios habebat altinnerh
us emancipauit nepotem ereo in
potestate retinuit. emancipatus fi¬
lium suum sustulit et apatre exhir¬
datus est quero cum fr̾euus et ip̃e
emancipatus sit p̾t̾itus et nepos
emancipato filio ab auobrs iusti¬
tucus quid de bonorum possone
niris sit et quid int̾sit si emancip¬
atum quoꝵ exquo nepotes erant
int etemancipatus ꝓcreauit filiũ
etł̾s ut̃ nepos institutus fu̾it pat̾
corum echirdatus. alius fums p̾t̾i¬
tus enimobstat filus suis p̾emã¬
est. idemex noua dansula nec deb¬

Expanded text:
ui duos filios habebat, alterum ex his emancipauit, nepotem ex eo in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exheredatus est: quaero, cum frater eius et ipse emancipatus praeteritus sit et nepotes ex emancipato filio ab auo heredes instituti, quid de bonorum possession‹e› iuris sit? et quid intersit, si emancipatum quoque, ex quo nepotes erant it et emancipatus procreaverit filium et heres uterque nepos institutus fuerit, pater eorum exheredatus, alius filius praeteritus enim obstat filiis suis post emanest, id est ex nova clausula, nec deb
Abbreviated transcription (Latin):
puepos in potestate de functi ꝓtern
Rebit nepos unus aliam nepos cũ
filiosuo.si et siue possit et eralioi
nepote defimcto cluos pnepotes.
unmis expnepotib emancipatus
solifri suoconferat. uł si fr̃ nonest.
uit p̾torut legata erceptis ꝑsome
nepos pͥstet. s pof supior ẜ mo eciã
adhunccasum referri. nam.ibsur¬
cdumi est patrem quidemeius lega¬
ta p̾stare ip̃m ũo plus lere quam
cumeatemcondicione meauider

Expanded text:
epos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, aliam nepos cum filio suo. sed et si nepos et ex alio nepote defuncto duo pronepotes: unus ex pronepotibus emancipatus soli fratri suo conferat vel, si frater non est, vit praetor, ut legata exceptis personis nepos praestet: sed potest superior sermo et ad hunc casum referri. nam absurdum est patrem quidem eius legata praestare, ipsum vero plus habere, cum eadem condic
Abbreviated transcription (Latin):
no. uunami et bonorum possõme
ambo un. ai ꝑtem habent. ¶Si fili
inpotestate sit. alius emancipatũ
erdesuncto unus nepos inpotesta¬
te. uuus nepos emancipatus elegã¬

Expanded text:
nam et bonorum possessionis ambo unam partem habent. Si sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus nepos in potestate, alius nepos emancipatus, elega
Abbreviated transcription (Latin):
ias bonorum possõm si fuissent
mauipotestate. auergo nuinc in
sectim ciam tucudis sic quino
infamiliaretentus ẽ et cui absoedet
ps queline cessura est. patrierus tã¬
tum an et patruo puto et et patru¬
ꝯ namet legatum eidem datum pͥe¬

Expanded text:
as bonorum possessionem, si fuissent in avi potestate: an ergo nunc in sescunciam tuendus sit, qui non in familia retentus est? et cui abscedet pars, quae huic cessura est, patri eius tantum an et patruo? et puto et patruo: nam et legatum eidem datum prae
Abbreviated transcription (Latin):
duob nepotib miam tantum ꝑ¬
tem confret et patruo corum qui ĩ
potestate mansit miam ꝑtemda¬
bit. tertiam ip̃e hebit. nec qd̾ nepoti¬
b confertur. aꝑatruo emancipato
dua quinquagnita omnib nepo¬
abꝰ idem est fisis conferat aut si
unum nepotem hat et duo exali
oꝓuepotes sint ita diuidat quin¬
quaguita ut nepes h̃at. uoo. ꝓuei

Expanded text:
duobus nepotibus unam partem tduobus nepotibus unam partem tantum conferet et patruo eorum qui in potestate mansit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emancipato, dua quinquaginta omnibus nepotibus, id est filiis suis conferat, aut si unum nepotem habeat et duos ex alio pronepotes, ita diuidat quinquaginta, ut nepos habeat ui
Abbreviated transcription (Latin):
un nepotes euemer ut singłi un¬
głos semisses annnepotibꝰ suis:
uudant. it aut ip̃i quidem quad¬
rantes ferant. nepotes ant residu¬
os quadrantes. si alter duos filios
aiter ties hat. quadrans unus int
eus. s magis ad frem ꝑtineat. S
et siomnes nepotes omittant patr¬
uo nicħ accrescet. s soli patri. ꝙ et si
pater omiserit. tunc patruo accscet¬
Emancipatus fulius siquidem ne
lut cum p̾tor filus sis quisunt in
potestate sol conferit mento quia
ueniendo. ad bonorum possõm ille
solio iuunam ficit¶Iunc uide a¬
rius quantumeis conferat et qui¬
dem semp cu fr̾ib emancipatus:
fert uurlem sͥ detrabit utrumet me
ocasu nirilems detrahat. anu̾oqa
dimidiam ꝑtem h bonorum pos¬
sonis dimidiam ꝑtem eciam bono¬
run suorimi confat. et puto dinud¬
iam cantumbonorum eius ꝑtem
confene debe. namet si alius emanci¬
patus sit filius alius inpotestate
retentus filius emancipatus hu

Expanded text:
uli nepotes, eueniet, ut singuli sinuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet.Emancipatus filius si quidem nepluit eum praetor filiis suis qui sunt in potestate solis conferre, merito, quia ueniendo ad bonorum possessionem illis solis iniuriam facit.Nunc uideamus, quantum eis conferat. et quidem semper, cum fratribus emancipatus confert, virilem sibi detrahit: utrum et in eo casu virilem detrahat, an vero, quia dimidiam partem habeat bonorum possessionis, dimidiam partem etiam bonorum suorum conferat? et puto dimidiam tantum bonorum eis partem conferre: nam et si alius emancipatus sit filius, alius in potestate retentus, filius emancipatus his
Abbreviated transcription (Latin):
buit altum emancipa sut et nepotẽ
ex comilocum filui adoptauit et p̾ti¬
to emancipato decessert. uir ait uc¬
poti inlocum filii adoptato sugiuri
oportere nec qĩ filius porcionemha¬
beat quam habet siertraneum adop¬
tatus ẽet sic fict inquit ut filius q
ipotestate fint t̾ciam ꝑtem uepos
nilocum fili adoptatus aliait̾ci¬
am emancipatus films cum ncpo¬
te alto retento in potestate paantur.
uitest quota porcio hrclitatis ad
nepotem ꝑtineat auꝑquam mo¬
dica. nam et simodicasit. at tñ di¬
Int ip̃m filium et lib̾es eius dim¬
ḃi dimidium hant prñ pone soi¬
um silium emancipatum el.ine
potes in potestate qduos nemunier
p̾t̾ea exlib̾is habebit emancipat᷑
idiam duonepotes ut quadrãtes
feraut. ¶S si et sit p̾c̾ca alius fuliꝰ
enemet. ut filius ħ at dinidiam ꝑ¬
tem hrditatis erquo nepotes no ss
alius filius semissem lizditatis cũ
filus sius itaut quadrantem hird¬
itatis temporeferat quadrans nili
sos enis diuidatir.sisianbo filu

Expanded text:
um emancipaverit et nepotem ex eo in locum filii adoptaverit et praeterito emancipato decesserit: Iulianus ait nepoti in locum filii adoptato succurri oportere, ut quasi filius portionem habeat, quam haberet et si extraneus adoptatus esset. sic fiet, inquit, ut filius, qui in potestate fuit, tertiam partem, nepos in locum filii adoptatus aliam tertiam emancipatus filius cum nepote altero retento in potestate partiatur: interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen diInter ipsum filium et liberos eius diviberi dimidium habeant. proinde pone solum esse filium emancipatum, esse et nepotes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatusidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eveniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatialius filius semissem cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius diuidatur. sed si ambo filii
Abbreviated transcription (Latin):
plurib ne n m̃rimonio mor¬
ierio tos ad cos puemat pꝰ mo¬
rtem pr̾ic tecessit marituc ante¬
quam renonaretur cuico to¬
talis et postea alu nupta teces

Expanded text:
pluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta deces
Abbreviated transcription (Latin):
cul is obsessus testimt̃ oocodo¬
tin face̾ non põt. s et sin occo
iuris sit ignarus putet s qz
ꝑ errorem qui alatronib captꝰ
ẽ suum ẽẽ nelut hostumi. uł re

Expanded text:
culis obsessus, testamentum facere non potest. sed et si sui iuris sit ignarus putetque se per errorem, quia a latronibus captus est, seruum esse uelut hostium, ue
Abbreviated transcription (Latin):
turos quu nicħ intesto uuet
quociens ip̃m testamentimi
non uilet s⁊ ualet si aius fidi¬
commissum quis reliquenit.¬
hn quib aqua et igmi intdictũ
ẽ .i. deportati ficcicorinissum
relinque non possunt. qui nec
testĩ faciendi nis hũt cum sint
cos acciꝑe debennuc quib prm¬
ceps insulas annotauit. uł ter
quib depor turdis scripsit. ¶ cẽ¬
comꝓbet non dum inifisse ꝗs
ciuitatem indetur. ꝓm̃ siañ dece¬
ssiss cinus dccessisse utetur. et
fidei comunissum ꝙañ telique¬
ctunc̾. quu ctu statum usq
ad huc hũit. ¶ apfectie no pͥtor¬
io uł co qui ince p̾fccti ex mm¬
dato pͥncipis cognoscit. item
ius de portandi datum ẽ statim
iuc faciendi nec ins fideicomini¬
ttendi constit lre ¶ Siquis pł¬
ane ininsulim deportatus co¬
dicillos ibi fcc̾it et indulgen¬
cu imꝑitoris restitutis lnistẽ
codicul dinantib decesẜit: põt
defendi fitcicominissum ułe
si m̃o meadem uoluntate our¬
au̾it. ¶ scienduẽ auttm cor

Expanded text:
turos, quia nihil in testamento ualet, quotiens ipsum testamentum non ualet, sed si alias fideicommissum quis reliquerit.Hi, quibus aqua et igni interdictum est, item deportati fideicommissum relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi ius habent, cum sint eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceobet, nondum amississe quis ciuitatem uidetur. proinde si ante decessisset, ciuis decessisse uidetur et fideicommissum, quod ante reliquectum est, quia certum statum usque adhuc habuit.A praefectis uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item ius deportandi datum est statimi faciendi ius nec fideicommittendi constat habere.Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, potest defendi fideicommissum ualere, si modo in eadem uoluntate durauit.Sciendum est autem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ħidib ficciconimissi pcticõ qs¬
ori obliguu̾int.re. actõnem qui¬
dem ficciconimissi in psonim
competentem omnib mincẽ
man̾e : non aũt io ficercomin¬

Expanded text:
missi petitio esori obligauerint. respondi actionem quidem fideicommissi in personam competentem omnibus inuicem manere: non autem fideicom