comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no etiam die sermonem deberi caritati ur̃e o¬
ptime nostis: adestote & adiuuate nos oratio¬
nib ur̃is. Pollicitationis enim nr̃ȩ: memiinisse
debetis. Necdicerem quid eẽm tractaturꝰ: nͥ ad¬
uiuari uolens. studio fidĩ & orationũ ur̃arum.
INeministis eium me ꝓmisisse uob. de hoc tra
hende legem. & dicere: quia ñ as̃ illam dedit.
Exponendus ẽ Tocus iste. ut cognoscatur qͥ a
et legem dc̃ dedit. & lex ꝑ moisem data ẽ: ut ñ
saluaret ꝓpt̃ certam causam. Non saluabit
lex: ut legis lator ipse imꝑtor desideraretur.
qui indulgentiã daret peccantibꝰ. Et data qͥ
rp̃m̃ fieret. Ad hoc intentos: uos face̾ uolui.
sic tractet᷑ res satis neccessaria hominib posi¬
tis innouo testam̃to. ut omnino uullas late¬
bras inueniat uninicꝰ. uͥ se occulret addeuipi¬

Expanded text:
no etiam die sermonem deberi Charitati vestrae ono etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tracehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret peccantibus; et data quas per Jesum Christum fieret. Ad hoc intentos vos facere volui. sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipi
Abbreviated transcription (Latin):
in eis: ne amuscipula caperent᷑. Quare mus¬
cipula contrita ẽ & nos eruti sumꝰ: Uis scire
quare: Adiutorium nr̃m inquit in nomine
am̃i: qui fec̃ celum &e t̾ram. Nam si adiutoriũ
hoc ñ eẽt: ñ quidẽ et̃na maneret muscipula.
s cum captꝰ eẽt contereret᷑ passer. Nam utta ista
transitura ẽ. Et qui dulcedine eiꝰ capti fuerint.
& ꝑ hanc dulcedinẽ offendint añ. cum ista
uita transibt̃. Nam conteret᷑ mnuscipula: cer¬
ti estote. Ouinis dulcedo uttȩ istius. p̃sentis:
ñ erit impleca sorte loci sui. S opus ẽ ñ he¬
rere: ut quando conteret᷑ muscipula tunc
exultes & dicas. Muscipula contrita ẽ: et
nos eruti sumꝰ. S neputes te uirib̾ tuis hoc
posse: attende cuius ẽ opus ut eruaris. Nami
si suꝑbieris: in muscipulam cadis. Et dic. Ad¬
uitorium nr̃m in nomine domini: qui fecit &e¬
lum & t̾ram. Psalmꝰ tractatus ẽ: & quantũ dñs
aduiuare dignatꝰ ẽ. ut puto expositus. Crasti¬

Expanded text:
in eis, ne a muscipula caperentur. Quare muscipula contrita est, et nos eruti sumus? Vis scire quare? «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» Nam si adjutorium hoc non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum captus esset, contereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cujus est opus ut eruatis nam si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» 14. Psalmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crasti
Abbreviated transcription (Latin):
tia in turrib eius. Plenitudo autem delicia¬
rum & suffitientia diuitiarum. ipse ds. Ipse
id ipsum: ipse cutus participatio ẽ ciuitatis. i¬
pse inidipsum. ipse erit abundantia nr̃a.
ẽ aut̃ caritas fr̃s : qui ñ sua querit ui hacui¬
ta. Audi paulum apłm. abentẽ caritatẽ qui
ait. Placete omib ꝑ om̃ia: sic̃ &e ego om̃ibꝰ ꝑ
om̃ia habeo. Ubi ẽ gͦ qđ dixisti. siadhuc
homunib placereni. xp̃i seruus ñ essem:
Et mͦ dicis te placere. mͦ hoitaris ut & illi
placeant: s ñ ibi posuit finem. ut qͥs ꝓpter
se. ũ ꝓpt̃ caritatẽ placeat. Qui głam suam q̃¬
rit: ñ quęrit salutẽ aliorum. Ait enim. dic̃
&e ego onũb ꝑ omĩa placeo: ñ quexens qͦd mͥ¬

Expanded text:
tia in turribus ejus. Plenitudo autem deliciatia in turribus ejus. Plenitudo autem deliciarum et sufficientia divitiarum ipse Deus, ipse idipsum, ipse cujus participatio est civitatis in idipsum: ipsa erit et abundantia nostra. autem est charitas, fratres? Qui non sua quaerit in hac vita . Audi Apostolum habentem charitatem: ait, «Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo.» Ubi est ergo quod dixisti, «Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem» ? et modo dicis te placere, modo hortaris ut et illi placeant? Sed non ibi posuit finem, ut quis propter se, non propter charitatem placeat. Qui gloriam suam quaerit, non quaerit salutem aliorum. Ait enim: «Sicut et ego omnibus per omnia placeo, non qu
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑata ẽ & dictum ẽ. Ualida ẽ ut mors¬
ailectio. Et quia & ipsa caritas occidit qđ
fumꝰ. ut simꝰ qđ ñ eramꝰ: fac̃ in nob̃ quandã
mortem. dilectio. Ipsa qua morte mortuus e¬
iat qui dicebat: nuindus mͥ crucifixus est
ce ego mund̾o. Ipsa morte mortui erant quibꝰ
dicebat. Mortui enim estis: & uita ur̃a abscon¬
dita ẽ cum xp̃o indõ. Ualida ẽ sic̃ mors di¬
lectio.Si gͦ ualida ẽ fortis ẽ & magnȩ uirtutis.
&e ipsa ẽ uirtus. & ꝑ ipsam regunt᷑ in firmi
a firmis. Terra a celo: popłi a salib. Ideo fiat
pax in uirtute tua: fiat pax in dilectione
tũa. & ꝑ istam uirtutem. ꝑ istam dilectionẽ.
ꝑ istam pacem: fiat abundantia inturrib
tus ⁊ id÷ ui excelsis tuis. Paucienim sedebunt¬
sed̾es in iudicio: s multi ad dexteram positi.
faciunt popłm ciuitatis illius. Multi eñ ꝑ¬
tinebt aasingulos quosq excelsos: aquib re¬
cipiant᷑ in tabuacula et̾na. & erit abundan¬

Expanded text:
comparata est, et dictum est, «Valida est comparata est, et dictum est, «Valida est dilectio.» Et quia ipsa charitas occidit quod fuimus, ut simus quod non eramus; facit in nobis quamdam mortem dilectio. Ipsa morte mortuus erat qui dicebat, «Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo» : ipsa morte mortui erant quibus dicebat, «Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . «Valida est sicut mors dilectio.» Si ergo valida est, fortis est et magnae virtutis, et ipsa est virtus, et per ipsam reguntur infirmi a firmis, terra a coelo, populi a sedibus; ideo, «Fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua. Et per istam virtutem, per istam dilectionem, per istam pacem, fiat «abundantia in turribus tuis:» id est, in excelsis tuis. Pauci enim sedebunt in judicio; sed multi ad dexteram positi facient populum civitatis illius. Multi enim pertinebunt ad singulos quosque excelsos, a quibus recipiantur in tabernacula aeterna; et erit abundan
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diuiti: ut agnoscat se pauꝑem. Sienun se
plenum putat: tumorẽ illi ñ plenitudo ag¬
nos cat se inanem: ut possit impleri. Quid
habet: aurum. Quid nundũ ht̃ uitã et̃¬
qđ ñ habet. Einat exeo qđ habet: illuã qdđñ
ht. Et abundantia his quidiligunt illum.
fiat pax inuirtute tua. Giherłm. o ciuitas.
quȩ edificaris ut ciuitas. cuius participatio eiꝰ
indipsum: fiat pax uuurtute tua. fiat pax
indileccione tua. quia uirtus tua dilectio
tua. Aud̃i cantica canticorum. Ualidda ẽ sictit
mors dilectio tua. Magnum u̾bũ frs̃: uali¬
da ẽ sic̃ mors dilectio. Magnificentius expͥ¬
mi ñ potuit fortitudo caritatis: quam ut
diceret. ualida õ sic̃ mois dilectio. Quis erum resi¬
stit morti: fãs. uitendat caritas ur̃a. Resiftitͣ
ignib. uudis. ferro. resistitur: potestatibꝰ resi¬
stitur regibꝰ. Uenit una mors. quis ei resistit:
Hichilẽ illa fortior: ꝓpt̾ea uirib eius caritas

Expanded text:
est diviti ut agnoscat se pauperem: si enim est diviti ut agnoscat se pauperem: si enim plenum se putat, tumor est ille, non plenitudo. Agnoscat se inanem, ut possit impleri. Quid habet? Aurum. Quid nondum habet? Vitam aeterquod non habet; emat ex eo quod habet, illud quod non habet. «Et abundantia his qui diligunt te.Fiat pax in virtute tua.» O Jerusalem! o civitas quae aedificaris ut civitas, cujus participatio tua in idipsum, «fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua; quia virtus tua, dilectio tua. Audi Cantica canticorum: «Valida est sicut mors dilectio» . Magnum verbum, fratres, «Valida est sicut mors dilectio.» Magnificentius exprimi non potuit fortitudo charitatis, quam ut diceretur, «Valida est sicut mors dilectio.» Quis enim resistit morti, fratres? Intendat Charitas vestra. Resistitur ignibus, undis, ferro; resistitur potestatibus, resistitur regibus: venit una mors, quis ei resistit? Nihil illa fortius. Propterea viribus ejus charitas
Abbreviated transcription (Latin):
dtũ ibimus. Uidete gͦ: si uus. Non enim pedi¬
b unus: s affectibꝰ. Uid̾ete: si unis. Int̾roget se
unus quisq ut̾m. qualis ẽ erga pauꝑem scm̃. er¬
ga indigentem fre̾m. qualis ẽ erga udigentẽ
m̃dicum. uideat suriscera eiꝰ ñ suit angusta: qͥa
int̾rogare te habent sedes quȩ sedebunt in nu¬
dicium. & debent inuenire q̃ st̃ ad pacem
ierłm. Et quomͦ int̾rogant : Tanquã se¬
des duĩ. Ds̃ interrogat. di dm̃ aliquiã latet: &¬
illas sedes aliquid uit̃ro gantes. fugere potest.
Introgate quȩ s̃ ad pacem ietłm. d quȩ s̃¬
ad pacem ierłm: Et abundantia iuquit
his qui diligunt te. Adipsam ierłm conu̾¬
tit uocem: abundantia ẽ illis qui dilig̃t
eam. Abundantia: ex inopia. Hic inopes:
bi abundantes. hic infirmi: ibi firmi. hic
egeni: ibi diuites. Uude facti diuites: Quia
deder̃ hic qđ acceꝑunt adõ ad tempꝰ: & ac¬
ceper̃ ibi qđ postea as̃ retribueret in et̃nũ.
Hic fr̃s mei: & diuites pauꝑes sunt. Bonũ

Expanded text:
edibus imus, sed affectibus. Videte si imus; interroget se unusquisque vestrum qualis est erga pauperem sanctum, erga indigentem fratrem, qualis est erga indigentem mendicum: videat si viscera ejus non sunt angusta. Quia interrogare te habent sedes quae sedebunt in judicium, et debent invenire quae sunt ad pacem Jerusalem. Et quomodo interrogant? Tanquam sedes Dei. Deus interrogat. Si Deum latet aliquid, et illas sedes aliquid interrogantes fugere potest. «Interrogate quae sunt ad pacem Jerusabundantia,» inquit, «his qui diligunt te.» Ad ipsam Jerusalem convertit vocem. Abundantia est illis qui diligunt eam. Abundantia ex inopia: hic inopes, ibi abundantes; hic infirmi, ibi firmi; hic egeni, ibi divites. Unde facti divites? Quia dederunt hic quod acceperunt a Deo ad tempus, et acceperunt ibi quod postea Deus retribuet in aeternum. Hic, fratres mei, et divites pauperes sunt. Bonum
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ participatio eiꝰ inidipsum: ego in hac uta et
in hac t̃ra. ego pauꝑ peregrinꝰ et gemens. ñdum ꝑ¬
fruens pace tua. & p̃dicans pacem tuam: ñ ꝓpt᷑
ine illam p̃dico sic̃ heretici qui q̃rentes głam
suam. dicunt par uob̃cum & pacem ñ habent
quã popłis p̃dicant. di enim haberent pactm:

Expanded text:
cujus participatio in idipsum,» ego in hac vita et in hac terra, ego pauper, peregrinus et gemens, nondum perfruens pace tua, et praedicans pacem tuam; non propter me illam praedico, sicut haeretici, qui quaerentes gloriam suam dicunt, Pax vobiscum: et pacem non habent quam populis praedicant. Si enim haberent pac
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ dñm: tribꝰ sunt diaboli. Cum gͦ hic dicẽt
illuc ascender̃ trib: neom̃s trib intelligen¬
mali: crant ibi boni. De bonis tribub quȩ
cognouer̃ fabricatorem cuiitatis: & ipsaerant
grana uit̃ illas trb quȩ int̾ paleas cõmixta
sunt. Ascendt̃ aut̃ ñ cum paleis: s cũ tribus
iuum isrł: id÷ in quib cognoscat᷑ quia est
uere isrł. Quid ẽ eium isrł: Interp̃tatio no¬
minis eius dicta iam: & sepe dicatur. forte e¬
nim & si recens dicta ẽ excidit: dicendo nos fa¬
ciarus ut ñ excidat. etiam eis qui legere ñ no¬
uer̃ aut uoluer̃: nossimus codex ipsoritm. Isrł
uidens dm̃ int̾precatur. Immo diligentꝰ aiscus¬
nim & uertit᷑: si ñ participet eiꝰ quid÷ id̾ipsũ.
Tunc ẽ: quando uidet dm̃. Tunc enum ẽ q̃ndo
uidet eum qui ẽ: & uidendo eum quiẽ. fit & ip¬
se ꝓ modo suo ut sit. Ergo ipse ẽ isrł. Isrł est ui¬
dens dm̃. Suꝑb gͦ ñ est isrł: quia ñ ẽ parcici¬

Expanded text:
num, tribus sunt diaboli. Cum ergo hic diceret, «Illuc enim ascenderunt tribus;» ne omnes tribus intelligemalis, erant ibi boni de bonis tribubus quae cognoverunt fabricatorem civitatis; et ipsa erant grana inter illas tribus, quae inter paleas commixta sunt. Ascenderunt autem, non cum paleis, sed tribus nium Israel,» id est, in quibus cognoscatur quia est vere Israel. Quid est enim Israel? Interpretatio nominis ejus dicta est jam, et saepe dicatur: forte enim etsi recens dicta est, excidit. Dicendo, nos faciamus ut non excidat etiam eis qui legere non noverunt aut noluerunt: nos simus codex ipsorum. Israel, Videns Deum interpretatur; imo diligentius discusnim et vertitur, si non participet ejus qui est idipsum. Tunc est, quando videt Deum. Tunc enim est, quando videt eum qui est; et videndo eum qui est, fit et ipse pro modo suo ut sit. Ergo ipse est Israel, Israel est videns Deum. Superbus ergo non est Israel: quia non est partici
Abbreviated transcription (Latin):
est ds̃. Et quando dignatur habitare it
scĩs: ñ sic sunt scĩ domus dĩ: ut ipsa subtra¬
eta cadat ds̃. Aliter enim nos habttamꝰ in domo:
alit̃ ds̃ inscĩs. Tn habitas indomo: si subtracta
fuerit cadis. Dĩ auter sic habitat in scĩs: ut
si ipse discesserit cadant. Quicumq gͦ sic portat
dm̃. ut sit templum dĩ: non putet sic ase por¬
tari dm̃. ut t̾reat dm̃ sise subducat. Ue illi si se
subtraxerit dĩ: quia ipse cadit. Nam ds̃: inse ꝑ
manet. In quib nos habitamꝰ. ipsa nos conti¬
net: inquib ds̃ habitat. ipse illos continet. Iã
uidete quantum uit ẽ. int̾ nrãm habitatio¬
nem & dĩ: & sic dicat anima. Adte leuaui o¬
culos meos qui habitas incelo: ut intelligat
quia ds̃ cȩlo nec indiget uͥ habitait. d celũ ipsũ
indiget: ut ab ipso in habitet᷑. Quid gͦ seqͥt᷑.

Expanded text:
est Deus. Et quando dignatur habitare in est Deus. Et quando dignatur habitare in sanctis, non sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, in sanctis: tu habitas in domo; si subtracta fuerit, cadis; Deus autem sic habitat in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Quicumque ergo sic portat Deum, ut sit templum Dei; non putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, si se subducat. Vae illi si se subtraxerit Deus; quia ipse cadit: nam Deus in se semper manet. In quibus nos habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitat, ipse illos continet. Jam videte quantum interest inter nostram habitationem, et Dei: et sic dicat anima, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo;» ut intelligat quia Deus nec coelo indiget, ubi habitet; sed coelum ipso indiget, ut ab ipso inhabitetur. 5. «vers.
Abbreviated transcription (Latin):
plum dĩ. Quandui sunt templum scđ̾mi fidẽ:
apłs: habitare xp̃m ꝑfidem in cordibꝰ ur̾is.
Sunt autem iam cęli: in quibꝰ iam ꝑ fpeciem
habitat ds̃. Uidentes eum fatie ad fatiem. õs
sc̃ĩ angłi. om̃s sc̃ȩ uirtutes. potestates. sedes.
dominationes. ierłm illa celestis. unde pere¬
grinando ingemiscimꝰ. & quam desiderando
oramꝰ: ibi habitat ds̃. iluc leuauit iste fidẽ.
illuc ascendit affectu desiderando. Et ipsum
desidium fuc̃ animam deserere sordes peccato¬
rum. & mundari abom̃i labe: ut fiat & ipsa
cȩlum. qͥa leuauit oculos adeum qͥ habitat
in celo. Nam sicelum istucd corpereum qđ ocu¬
lis uidemꝰ. intellexerimus eẽ habitationẽ dĩ:
transitura ẽ habitatio dĩ. quia cȩlũ & t̾ra tͣn¬
sient. Deuide antequam faceret ds̃ celum
& t̾ram. uͥhabitabat : S dicet aliquis. Et
antequam faceret ds̃ scõs uͥ abitabat: In se
habitabat ds̃. aput se abitabat. & aput se

Expanded text:
plum Dei. Quamdiu sunt templum secundum fidem? plum Dei. Quamdiu sunt templum secundum fidem? hristum per fidem in cordibus vestris» . Sunt autem jam coeli in quibus per speciem jam habitat Deus, videntes eum facie ad faciem; omnes sancti Angeli, omnes sanctae Virtutes, Potestates, Sedes, Dominationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum, et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit oculos ad eum qui habitat in coelo. Nam si coelum istud corporeum quod oculis videmus, intellexerimus esse habitati quia coelum et terra transient . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam faceret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitabat, et apud se
Abbreviated transcription (Latin):
causa. Coraula cum coraula ñ eẽt. cito enim
ꝓbaretur. sidiceretur ei canta. Uideamꝰ utrũ
coraula sis. Cum ñ posset: inuemretur falso se
iuderi uoluisse qđ ñ erat. Dicexit se eloq̃n¬
tem: diceretur ei. loquere. & ꝓba. Si locutus
fuerit: inuenitur ñ hoc ẽẽ. qđ ꝓfessus est.
Suꝑb quod peuisẽ.: iustum se uult uidĩ
cum ũ sit. Et quia iustitiam intelligere dif¬
ficile ẽ: difficile ẽ. suꝑbos agnoscere. Uolunt
gͦ suꝑbi uidi quod ñ sunt: ideo ñ ẽ partici¬
patio eorum inidipsum. Non ꝑtinent ad
isrł: qui ẽ uidens dm̃. Quis gͦ ꝑtinet ad isrł:
Qui ẽ particeps inidipsum. Quiẽ qui parti¬
cipat inidipsum: qui confitetur se ñ ẽẽ
Ase aut̃ ñ ẽẽ nisi peccatum: ab illo sibi ha¬
bere iustitiam. Ialis ẽ in quo dolus ñ ẽ. Et
dñs uidens natanahelem. qͥdait: Ecce
uere israhelita: in quo dolus ñ ẽ. Si gͦ uerẽ

Expanded text:
causa, choraula, cum choraula non esset. Cito enim probaretur; diceretur ei: Canta; videamus utrum choraula sis. Non posset; inveniretur falso se videri voluisse quod non erat. Si diceret se eloquentem, diceretur ei: Loquere, et proba. Si locutus fuerit, invenitur non hoc esse quod professus est. Superbus, quod pejus est, justum se vult videri, cum non sit; et quia justitiam intelligere difficile est, difficile est superbos agnoscere. Volunt ergo superbi videri quod non sunt: ideo non est participatio eorum in idipsum; non pertinent ad Israel, qui est videns Deum. Quis ergo pertinet ad Israel? Qui est particeps in idipsum. Quis est qui participat in idipsum? Qui confitetur se non esse a se autem non esse nisi peccatum, ab illo sibi esse justitiam. Talis est in quo dolus non est. Et Dominus videns Nathanaelem, quid ait? «Ecce vere
Abbreviated transcription (Latin):
rant graua int̾ paleas. quando area cum uui-¬
debatur tota palea putabatur. Ergo erant
ibi grana. S cum ascendint in subliitate
illa plendoris. cum fuerit area uentilata:
tunc erit testimonium ifrł. tunc dicent õs
mali. Uere quia erant ibi iusti it̃ malos
quando nob̃ omnes mali iudebant᷑: & qua¬
les nos eramus. tales omnes putabamꝰ. Testi¬
monium isrł. Quo ascendunt: euare ascen¬
dunt: Ad confitendum nomini tuo dre.
Magnificentius dici ñ potest. Sic̃ suꝑbia
p̃sumit: sic humilitas conficet᷑. Quom̃ gͦ p̃¬
sumptor ẽ qui uult uidi qđ ñ ẽ: sic confes¬
sor ẽ. qui ñ uult uid̃ĩ qđ ñ ẽ. ipse & amat

Expanded text:
rant grana inter illam paleam, quando area cum videretur, tota palea putabatur. Erant ergo ibi grana: sed cum ascenderint in sublimitatem illam splendoris, cum fuerit area ventilata , tunc erit «testimonium Israel;» tunc dicent omnes mali, Vere quia erant ibi justi inter malos, quando nobis omnes mali videbantur, et quales nos eramus, tales omnes putabamus. «Testimonium Israel.» Quo ascendunt? quare ascendunt? «Ad confitendum nomini tuo, Domine.» Magnificentius dici non potest. Sicut superbia praesumit, sic humilitas confitetur. Quomodo praesumptor est qui vult videri quod non est; sic confessor est qui non vult vi
Abbreviated transcription (Latin):
quo adusq inquit misereat᷑ nr̃i. Quales gͦ uo-¬
liuit secuos intelligi fr̃s: qui oculos habent
in manus dominorum suorum. Et quales
ancillas: quȩ oculos hñt in manꝰ dominȩ
suȩ: quo adusq misereatur domina earum.
Qui s̃ isti serui et ancillȩ qui sic habent ocu¬
los in manus dominorum suorum. nͥ qͥ ui

Expanded text:
nquit, «misereatur nostri.» Quales ergo voluit servos intelligi, fratres, qui oculos habent in manus dominorum suorum; et quales ancillas, quae oculos habent in manus dominae suae, quoadusque misereatur domina earum? Qui sunt isti servi et ancillae, qui sic habent oculos in manus dominorum suorum, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
in summo posttum ẽ. Illuegͦ curramꝰ ubi edi¬
ficemur: qͥa deipsa ierłm dictũ ẽ. Drantes erãt
pedes nr̃i: in atriis ierłm. S quã ierłm: Ierłm
quȩ  dificatur ut ciuitas. Parum dix̃ ut osten¬
det ierłm. qͥa dix̃ ut cuiitas edificat᷑: ad huc po¬
test illa corꝑalis intelligi. Quidsi enim existat
aliqͥs &e dicat. iani quidẽ cũ ista dicerent᷑ tẽpo¬
rib dauid & ista canerentur. erat ciuitas illa
ꝑfecta: s uidebat in sp̃u ruituram. & it̾m edi¬
ficandam. Expugnata ẽ illa ciuitas. & factus
ẽ transitꝰ in babiloniam ppłi captiuati: & di¬
cta ẽ ista u scripturis transiigratio in babilo¬
niam: & ꝓphauit iheremias pꝰ septuaguita an¬
nos captiuitatis. edificari posse illamçiuitatẽ
quȩ destructa erat adebellantib. forte ait ali¬
quis. Hoc uidebat dđ in spu ruiturã ciuitat̃ẽ
quȩ constat ex scĩs tanquã ex lapidibꝰiuuis:

Expanded text:
in summo positum est. Illuc ergo curramus, ubi aediin summo positum est. Illuc ergo curramus, ubi aedificemur; quia de ipsa Jerusalem dictum est, «Stantes erant pedesquae aedificatur ut civitas.» Parum dixit, ut ostenderet Jerusalem, quia dixit, «ut civitas aedificatur;» adhuc potest illa corporalis intelligi. Quid si enim existat aliquis et dicat: Jam quidem et cum ista dicerentur temporibus David, et ista cancrentur, erat civitas illa perfecta; sed videbat in spiritu ruituram, et iterum aedificandam. Expugnata est enim illa civitas, et factus est transitus in Babyloniam populi captivati, et dicta est ista in Scripturis, transmigratio in Babyloniam. Et prophetavit Jeremias, post septuaginta annos captivitatis aedificari posse illam civitatem quae destructa erat a debellantibus . Forte ait aliquis: Hoc videbat David in spiritu, ruituram civitatem quae constat ex sanctis, tanquam ex lapidibus vivis.
Abbreviated transcription (Latin):
lapides uiui: coedificamimi indoniũ sp̃italem
edificamini: uuus: si credis. Si aũ credis: effice¬
ris templum dĩ. quia dic̃ apłs paulus. Templũ
enum dĩ sc̃m̃ ẽ: qđ estis uos. Ipsa gͦ mͦ ciuitas
ȩdificat᷑. Precidiuit᷑ de montibꝰ lapides. ꝑ manꝰ
p̃dicantium ueritatẽ: conquadranit᷑ ut intrent
instructuram sempit̾nam. Adhuc multi lapi¬
des in manꝰ artificis sunt: ñ cadunt de manu
artificis. ut possint ꝑfecti coȩdificari. in structu¬
ram templi. Est gͦ ista ierłm quȩ edificatur ut
ciuitas: fundam̃tum ipsius xp̃c ẽ. dic̃ apłs pau
quando ponitur int̾ra. desuꝑ edificantur pari-¬
etes : & pondus parietum adima tendit: quia
in imo positum ẽ fũdam̃tum. di aut̃ fund̾a¬
m̃tum nr̃m in celo ẽ: ad cęlum edificantur. Cor¬
ꝑa ȩdificauer̃ istam in structuram: ꝗͣ uidetis
amplam surrexisse huiꝰ basilicȩ. Et quia cor¬
para edificauer̃: fundam̃tum in imoposuer̃.
Quia uͦ sp̃italit̾ edificamur: fundam̃tũ nr̃̾m

Expanded text:
ivi coaedificamini in domum spiritualem» aedificamini?» Vivis, si credis: si autem credis, efficeris templum Dei; quia dicit apostolus Paulus, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos.» Ipsa ergo modo civitas aedificatur; praeciduntur de montibus lapides per manus praedicantium veritatem, conquadrantur ut intrent in structuram sempiternam. Adhuc multi lapides in manibus artificis sunt; non cadant de manibus artificis, ut possint perfecti coaedificari in structuram templi. Est ergo ista «Jerusalem quae aedificatur ut civitas:» fundamentum ipsius Christus est. Dicit apostoluquando ponitur in terra, desuper aedificantur parietes, et pondus parietum ad ima tendit, quia in imo positum est fundamentum. Si autem fundamentum nostrum in coelo est, ad coelum aedificemur. Corpora aedificaverunt istam structuram, quam videtis amplam surrexisse, hujus basilicae; et quia corpora aedificaverunt, fundamentum in imo posuerunt: quia vero spiritualiter aedificamur, fundamentum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantur iniquitatẽ: expulsi s̃ nec potuer̃ stare.
Sigͦ illiñ potuer̃ stare qͥa suꝑbi ͭ erant: humi¬
liter ascende ut dicas. Dtantes erant pedes
nt̃i inatriis iherłm. Cogita qualis ibi futu¬
rus sis. Et quamuis inuia sis. hoc tͥ pone an¬
te oculos quasi ibi stes. quasi iam int angł̃os
indefitiens gaudeas: & fiat in te qđ dictumẽ
Beati qui habitant indomo tus dñe: in se¬
cula scłorum laudabt̃ te. Stantes erant pe-

Expanded text:
tur iniquitatem; expulsi sunt, non potuerunt stare» . Si ergo illi non potuerunt stare, quia superbi fuerunt; humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos indeficiens gaudeas, et fiat in te quod dictum est, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . «Sta
Abbreviated transcription (Latin):
herłm. Ecce habes domum dm̃. Si quȩrebas
qͥdsit domꝰ dñi: nulla domo dñi laudat᷑. qui
condidit domum. Ipse delicie om̃iũ habi¬
tantium in domo. ipse sola spes hic. & res ibi
Ergo qui curr̃. qͥd debent cogitare. quasi
ibi iam sunt. & ibistent. Magnum eñ ẽ.i¬
bistare int̾ angłos. & ñ deficere. Quienĩ inde
lapsus ẽ: inueritate ñ stetit. Quicũq ñ st̃
lapsi: in ueritate ñ stant. Et ille stat: qͥ dõ
fruit᷑. Qui aut̃ se frui uoluerit: cadat. Quis au¬
tem se frui uult: Qui suꝑbꝰ ẽ. Ideo ille qui sẽꝑ
stare uolebat. in atriis iherłm: in lumine

Expanded text:
usalem.» Ecce habes domum Domini, si quaerebas quid sit domus Domini. In illa domo Domini laudatur qui condidit domum: ipse deliciae omnium habitantium in domo; ipse sola spes hic, et res ibi. Ergo qui currunt, quid debent cogitare? Quasi ibi jam sint, et ibi stent. Magnum enim est ibi stare inter Angelos, et non deficere. Qui enim inde lapsus est, in veritate non stetit . Quicumque non sunt lapsi, in veritate stant: et ille stat, qui Deo fruitur; qui autem se frui voluerit, cadit. Quis autem se frui vult? Qui superbus est. Ideo ille qui semper stare volebat in atriis Jerusalem, «In lumine
Abbreviated transcription (Latin):
sidium & dic̃. Quis dabit mͥ pennas sic̃ colũbȩ.
&e uolabo &e requiescam: ꝯ aut̃ uolauit. nͥ
de medũs scandalis uͥ gemnebat etiam iste. cu¬
ius hȩc uox ẽ. quã cõmemoraui: De mediis
gͦ scandalis a commuxtione malorum. hominiũ.
a palea quib grana cõmixta s̃ uolare uult. uͥ
ñ patiatur conuntionẽ & societatẽ iniqui alicꝰ:
s uiuat in scã societate angłorum cuuum. in

Expanded text:
it mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam» ? Quo autem volabit, nisi de mediis scandalis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemoravi? De mediis ergo scandalis, a commixtione malorum hominum, a paleis quibus grana commixta sunt, volare vult, ubi non patiatur conjunctionem et societatem iniqui alicujus, sed vivat in sancta societate Angelorum civium in
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ locum. Inuicẽ sibi locunt᷑. & tanꝗ incẽ¬
si singillatim faciunt unã flãmã. Et ipsa
una flamina facta excollocutione sese as¬
rapit amor sc̃s: qualis amor debet ẽẽ qͥ con¬
cordes rapit in cȩlum. & dicentes sibi. indo¬
in doium dñi ibimꝰ. Curramꝰ & ñ fatigem᷑:
quia illuc ꝑueniemꝰ. uͥ ñ lassabimꝰ. Curra¬
mꝰ in domũ dñi: iocundet᷑ anima nr̃a. in¬
his qui ea nob̃ dicunt. Qui eium ea nob̃ dieunt ⁊
priores uider̃ ipsam pr̾iam. de longuiquo clam̃a-¬
tes adposteriores. in domum dñi ibimus. am¬
bulate. currite. Uider̃ illam apłi: & dixer̃ no¬
b: currite. anibulate. sequimini. indomũ
am̃ ibimꝰ. Et quid dic̃ unusquisq nr̃m : Iocũ

Expanded text:
sanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et tanquam incensanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et tanquam incensi singillatim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sese acrapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In doin domum Domini ibimus. Curramus, et non fatigemur; quia illuc perveniemus, ubi non lassabimur. Curramus in domum Domini, jucundetur anima nostra inhis qui ea nobis dicunt. Qui enim ea nobis dicunt, priores viderunt ipsam patriam, de longinquo clamantes ad posteriores, «In domum Domini ibimus:» ambulate, currite. Viderunt illam Apostoli, et dixerunt nobis, Currite, ambulate, sequimini; «In domum Domini ibimus.» Et quid di
Abbreviated transcription (Latin):
desicłat. id÷ iste qui ascendit in ħ psalmo.
Est enim canticum guiduum qͦd sepe diximꝰ ca¬
ritati ur̃ȩ: quia ñ sunt gradus descendentiũ
s ascendentiur. Ascende gͦ uult iste. Et qͦ
uult ascendere. nͥ ad cȩlum: Quid ÷ incȩlo:
utrum ideo uult ascendde. ut sit cum sole et
luna & stellis: Absit.ͤd ẽ in celo et̃na ihe¬
rłm: uͥ sunt ciues nr̃i angłi. Abipsis cutibꝰ
nr̃is: ꝑ egruamur in t̾ra. In ꝑ egrinatione
suspiramꝰ: in. eiuitate gaudebinus. Inue¬
nimꝰ aut̃ & socios in ista ꝑegrinatione. qui
iam uider̃ ipsam ciuitatẽ: & inuitant
nos ut curramꝰ ad illam ad hos gaudet
sunt m̃n: in domum dñi ibimꝰ. fr̃s. ueniat
in m̃tem caritati ur̃e. si qua forte festiuitas
martirum et locꝰ aliquis sc̃s nominatus.
quo certo die turbȩ confluant ad celebran¬
dam sollemnitatẽ: ille turbȩ qͦmͦ se ex susci¬
tant. qͦmͦ se hortant᷑ & dicunt. eamꝰ eamꝰ.
Et quęr̃: quo eamꝰ: & dicit᷑ ad illũ locũ ad

Expanded text:
desiderat, id est, iste qui ascendit in hoc psalmo: est enim, «Canticum graduum;» quod saepe diximus Charitati vestrae, quia non sunt gradus isti descendentium, sed ascendentium . Ascendere ergo vult iste. Et quo vult ascendere, nisi in coelum? Quid est, in coelum? Utrum ideo vult ascendere, ut sit cum sole et luna et stellis? Absit. Sed est in coelo aeterna Jerusalem, ubi sunt cives nostri Angeli: ab ipsis civibus nostris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspiramus; in civitate gaudebimus. Invenimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Ad hos gaudet runt mihi, In domum Domini ibimus.» Fratres, veniat in mentem Charitati vestrae, si qua forte festivitas martyrum et locus aliquis sanctus nominatur, quo certo die turbae confluant ad celebrandam solemnitatem; illae turbae quomodo se exsuscitant, quomodo se hortantur et dicunt: Eamus, eamus. Et quaerunt, Quo eamus? Et dicitur, Ad illum locum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ce peritura sectanda. ꝑituram uocat.
& in ima p̃cipitat. atq in ꝓfunda
demergit: sic amor sc̃s. ad suꝑna eleuat. & ad
g̃na inflaminat. & adea quȩ ñ transeunt ue¬
ꝙ moriutit᷑ excitat aninam: & de ꝓfundo it i¬
ferni leuat ad celum. Ht tam̃ om̃is amor uiã
suam. Hec potest uacare amor in anima
amantis: necesse ẽ ducat. d ius nosse qualis
amor sit  uide quo aucat. Non gͦ mouemius
ut nil ametis: s monemꝰ ne mitndum ametis:
ut eum qͥ fec̃ mundum lib̃̾e anetis. Obligata
anuma enim amore t̃reno: quasi iuscum ha¬
bet in penius uolare ñ potest. Mundata
uͦ ab eͥffectibꝰ sordidissimis scłi: tanquã exten¬
sis penius & duab alis resolutis ab om̃i impe¬
dim̃to. id÷ auob p̃ceptis. dilectionis dĩ &e dile¬
ctionis ꝓximi uolat. Quo. nͥ addm̃ ascendñs

Expanded text:
 peritura sectanda perituram vocat, et in ima praecipitat, atque in profunda demergit: sic amor sanctus ad superna levat, et ad aeterna inflammat, et ad ea quae non transeunt neque moriuntur, excitat animam, et de profundo inferni levat ad coelum. Habet tamen omnis amor vim suam, nec potest vacare amor in anima amantis; necesse est ducat. Sed vis nosse qualis amor sit? Vide quo ducat. Non ergo monemus ut nihil ametis; sed monemus ne mundum ametis, ut eum qui fecit mundum, libere ametis. Obligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et duabus alis resolutis ab omni impedimento, id est, duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi volat. Quo, nisi ad Deum asc
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ascender̃ tribꝰ. Trib alio nomine dici possẽt
curiȩ: s ñ ꝓpriȩ. Itaq trib uno nomine
alio ꝓpriȩ dici ñ possunt: s uicino dicunt᷑ curie.
Nani ꝓpriȩ si dixerimus curias: ñ intelliguit᷑
nisi curie. quȩ s̃ in ciuitatibꝰ singuł singule. Un¬
de curiales. & decuriones: id ÷ qđ suit incuri¬
a. uł decitria. Bt nostis quia tales curias: sin¬
gulas habent singulȩ ciuitates. Sunt aut̃ uł
er̃ aliquando inistis qͦ ciuitatibꝰ curiȩ: etiam
popłorũ. Et una ciuitas multas curias h̃t: sic̃ ro

Expanded text:
possunt curiae, sed non proprie. Itaque tribus uno nomine proprie dici non possunt; sed vicino dicuntur curiae. Nam proprie si dixerimus curias, non intelliguntur nisi curiae quae sunt in civitatibus singulis singulae; unde curiales et decuriones, id est, quod sint in curia vel decuria: et nostis quia tales curias singulas habent singulae civitates. Sunt autem vel erant aliquando in istis quoque civitatibus curiae etiam populorum; et una civitas multas curias habet, sicut Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ista structura parietum quȩ erat in iherłm ui¬
sibilis ciuitas erat. sic̃ ꝓpriȩ dr̃ ab om̃tibꝰ ciuitas:
Illa aut̃ edificatur tanꝗͣ ciuitas: quia & illiqͥ
inea intrant uiui. tanquã lapidessunt. Non e¬
num tiere lapides sunt: sic̃ illi lapides ñ lapides.¬
ñ ciuitas. quia dix̃ edificatur. Noneoe quippe
edificii: structuram compagemq corꝑum at¬
q parietum. uoluit intelligi. Nã ciuitas ꝓpͥȩ:
in homiubꝰ habitantibꝰ intelligit᷑. S manife¬
stauit nob ciuitatẽ se urbem dixisse: qͥa dixit
ȩdificat᷑. Et quia edificium sp̃italẽ similitudinẽ

Expanded text:
ista structura parietum, quae erat in Jerusalem, visibilis civitas erat, sicut proprie dicitur ab omnibus civitas: illa autem aedificatur tanquam civitas, quia et illi qui in eam intrant, «tanquam vivi lapides» sunt; non enim vere lapides sunt? Sicut illi ut lapides,non civitas; quia dixit, «aedificatur.» Nomine quippe aedificii, structuram compagemque corporum atque parietum voluit intelligi. Nam civitas proprie in hominibus habitantibus intelligitur. Sed manifestavit nobis civitatem se urbem dixisse, quia dixit, «aedificatur.» Et quia aedificium spirituale similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
gruentia. In euangłica illa loctione: territi sumus
de die nouissimo. Terror ille: securitatẽ parturit.
Territi enim p̃cauemꝰ: p̃cauentes. securi erimꝰ.
Quom enim p̃postera securitas in terrores impel¬
lit: tta oidinata sollicitudo securitatem parit.
Territi aut̃ sumꝰ. ne p̃sentem uitã deficientem
uolaticam. transitoriã. sic amemꝰ: quasi alia nul¬
la sit. Si enim alia nulla ẽ: amemꝰ hanc. Si alia
uita uulla ẽ: feliciores nob̃ sunt qui ad amphi¬
teatrum hodie uigilar̃. Qͥd enim ait apł̃s: Si
roget quisq xp̃m infide sua. S dormit fides:
merito fluctuat uas: quia xp̃c dormit in na¬
ui.Ihe enum dormiebat in naue.⁊ & nauis flu¬
Quid adhuc dubitationes ut tempestate iacta¬
ris: Excita xp̃m. excita fidem tuam. conspice
oculis fidĩ. uitam futuram. ꝓpt̃ quã credidsti:
ꝓpt̃ quam signo eius signaris. Quiã ꝓptẽa du¬
xͣ hanc uitam: ut fibi ostendet ꝗͣ sit contẽp¬

Expanded text:
gruentia. In evangelica illa lectione territi sumus gruentia. In evangelica illa lectione territi sumus de die novissimo. Terror ille securitatem parturit; territi enim praecavemus, praecaventes securi erimus. Quomodo enim praepostera securitas in terrores impellit, ita ordinata sollicitudo securitatem parit. Territi autem sumus, ne praesentem vitam deficientem, volaticam, transitoriam, sic amemus, quasi alia nulla sit: si enim alia nulla est, amemus hanc. Si alia vita nulla est, feliciores nobis sunt qui ad amphitheatrum hodie vigilarunt. Quid enim ait Apostolus? «Si roget quisque Christum in fide sua: sed dormit fides. Merito fluctuas, quia Christus dormit in navi. Jesus enim dormiebat in navi, et navis fluQuid adhuc dubitationis tempestate jactaris? Excita Christum, excita fidem tuam: conspice oculis fidei vitam futuram, propter quam credidisti, propter quam signo ejus signaris, qui propterea duxit hanc vitam, ut tibi ostenderet quam sit contem
Abbreviated transcription (Latin):
re quid dictũ sit credere ita debuisse. ut di¬
ctum ẽ. Hȩc enim pietas. faciet de capacem
ut queras qđ dictum ẽ: & cum quęsieris in¬
uenias. & cũ inueneris. gaudeas. Assit gͦ no¬
b aput dñm dm̃ nr̃m iste affectus precũ
urãrum. & si non ꝓpter nos. certe ꝓpter nos ilonare
dignctur: qđ hic absconditum latet. Modo gͦ pu¬
tate nos: qm̃ cunisdam expectaculi & aditionis
ñdum expositis. Inuolutas quasdam editors nr̃i
sarcinas ꝓtulisse. atqͣ adluc iiuolutę ꝓferuntur:
ut euolutȩ expectent᷑. Uos autẽ ñ tm̃ iutueri: sed
&e uestiri paramuni. Dixeramꝰ aut̃ die dñico si me¬
munt caritas ur̃as. qui affiustis ipsam euangłicã
lectionem quȩ nos duttꝰ tenuit. ut psalmi expo¬
sitio differret᷑. congruani lectã fuisse cidẽ psalmo.
hoc tc̃ diximꝰ. S ostende ñ ualimnꝰ: qͥa psalmũ
distulimꝰ. Hodie itaq demotistranda ẽ. ipsa con¬

Expanded text:
re quid dictum sit, credere ita dici debuisse ut dire quid dictum sit, credere ita dici debuisse ut dictum est. Haec enim pietas facie te capacem ut quaeras quod dictum est, et cum quaesieris invenias, et cum inveneris gaudeas. Adsit ergo nobis apud Dominum Deum nostrum iste affectus precum vestrarum; et si non propter nos, certe propter vos donare dignetur quod hic absconditum latet. Modo ergo putate nos, quoniam cujusdam spectaculi et editionis nondum exposittulisse. Utique ad hoc involutae proferuntur, ut evolutae exspectentur: vos autem non tantum intueri, sed et vestiri paramini. 3. Dixeramus autem die dominico, si meminit Charitas vestra, qui adfuistis, ipsam evangelicam lectionem, quae nos diutius tenuit, ut Psalmi expositio differretur, congruam lectam fuisse eidem psalmo. Hoc tunc diximus, sed ostendere non valuimus, quia Psalmum distulimus. Hodie itaque demonstranda est et ipsa con
Abbreviated transcription (Latin):
de re quam nouer̃. oneratłtm debere habere
sermonem adhibitum. Non ꝓpter se: ẜ ꝓpter
cos qui ñ nouer̃. hec gͦ cum audistis ꝑsonante
lectore: ñ dubito uos diuerse cogitasse. dixisse
aliquos & uerum dixisse. Magna oꝑa dei
unde particula quedam cõmemoiata ẽ: & i¬
psa t̾rena. & ꝓpe om̃ibꝰ annis nota. Quomͦ in¬
nuat ds̃. quomͦ nebulam spargat. quomͦ
etiam cristallum solidet: alius aixisse sibi.
uolitit ꝑ quasdam quasi caligines similttudi¬
num: Quanto meliuis aꝑtius loqueretur.
Quare uł quero uł hesito quid̃ sibi illa u̾ba
exigant. Quare inaudiendo uł laboro: Qua¬
re plerumq audito psalmo. indoctus absce¬
do: hoc ẽ qđ panlo ante dixi. patere te cura¬
ui: ita sanaudus es. Multum suꝑbꝰ & p̃ceps
ẽ eger: qui et medicum monere audet: & iã
hominem consilium ne audebit dare medi¬
co. Ubi homo egrotat & d̃s̃ curat: magnũ
pietatis & sanitatis ẽ intciũ. Anteꝗͣ scias qua¬

Expanded text:
de re quam noverunt onerosum debent habere de re quam noverunt onerosum debent habere sermonem, adhibitum non propter se, sed propter eos qui non noverunt. Haec ergo cum audistis personante Lectore, non dubito vos diversa cogitasse; dixisse aliquos, et verum dixisse, Magna opera Domini, unde particula quaedam commemorata est, et ipsa terrena, et prope omnibus annis nota, quomodo ningat Deus, quomodo nebulam spargat, quomodo etiam crystallum solidet: alios dixisse sibi, voluit, per quasdam quasi caligines similitudinum? quanto melius apertius loqueretur? Quare vel quaero vel haesito, quid sibi illa verba exigant? quare in audiendo vel laboro? quare plerumque audito psalmo indoctus abscedo? Hoc est quod paulo ante dixi: Patere te curari; ita sanandus es. Multum superbus et praeceps est aeger qui et medicum monere audet, etiam hominem. Consiliumne audebit dare aeger medico? Ubi homo aegrotat, et Deus curat, magnum pietatis et sanitatis initium est, antequam scias qua
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec tria habent sumlitudines. congruas.
appositas. Non enim dissimilis ẽ lana nui.
aut cinis nebulas. aut frusta panis candai¬
di nitoris. & catidore cristalli. Est enĩ chri¬
ue ita congelascere: ut resolutio facilis ñ sit.
Qiues enim p̃terite hyemis: facile dissoliit
estas adueniens. Nonan eis ad confirmandã
duriciam: accessit annositas. Ubi autem
niues multe ꝑ multos annos suꝑ iniuc̃e misse fu¬
eruit. & copia sua iuolentiam ȩstatis eiucerint.
Non estatis unius. s multarum: p̃sertim in his
terre partibꝰ id÷ in aquilonia plaga. uͥ nec esta¬
te sol ꝑftͤuentissimꝰ. inuenit᷑ ipsa duturua et
anuosa duritia reddi hauc spetiem. quȩ chri¬
stallusn dr̃. Intendat caritas ur̃a. Quid ÷ gͦ chri¬
stallum: Nix ẽ glatiȩ. durata ꝑ multos annos:
ita ut sole uł igne facile dissolui ñ posset. Hoc
ꝓpterca aliquanto dutius exposuimꝰ: quia
multi ignorant. nec illi qui hoc forte norunt

Expanded text:
Et habent haec tria similitudines congruas Et habent haec tria similitudines congruas oppositas. Neque enim dissimilis est lana nivi, aut cinis nebulae, aut frusta panis candidi nitori et candori crystalli. Est enim cryve, ita congelascere, ut resolutio non facilis sit. Nives praeteritae hiemis facile dissolvit aestas adveniens; non enim eis ad confirmandam duritiam accessit annositas. Ubi autem nives multae per annos multos super invicem missae fuerint, et copia sua violentiam aestatis evicerint, non aestatis unius, sed multarum, praesertim in his terrae partibus, id est in aquilonia plaga, ubi nec aestate sol perferventissimus invenitur; ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallum dicitur. Intendat Charitas vestra. Quid est ergo crystallum? Nix est glacie durata per multos annos, ita ut a sole vel igne facile dissolvi non possit. Hoc propterea aliquanto diutius exposuimus, quia multi ignorant: nec illi qui hoc forte norunt,
Abbreviated transcription (Latin):
non licebit. Modo quis ꝓhibet. hoc cũ uehe¬
ñiter comiñdaremꝰ dominico die. qͥa reuera qͥa
ꝓpe: Hoc solum dicendum ẽ: ñ parum temꝑis
effluxit. & coacti sumꝰ hunc psalmũ susceptũ.
adtractandun in hc̃ diem differre. Modoi¬
pse p̃sto ẽ. intendam᷑ in eũ immo in am̃: qui
hos sermones ꝑ miscdiam suam in sp̃u sc̃o
dispensare dignat᷑ ẽ: ita ut ipse nouit expe¬
dire infurmitatibꝰ nr̃is. Quis enum eger consi¬
lium medico dare audet: Cum legeret᷑ cre¬
do aut om̃s aut multos ur̃m animadũtisse
qd hãt aliqͦs u̾sus. ad̾ quos aꝑiendos pulsan¬
dum ẽ. maximeq uͥait. Qui dat niuem
uelut lanam. nebulam uelut ciiere spar¬
git qui mittit christallum suũ sic̃ frustra panis:
in faciem frigoris euis quis subsistet: His
enim auditis: quisquis eam accipit ad liite¬
ram. oꝑa quidem diuina cogitauit. Quisqͥs
eium dat niuẽ. nͥ ds̃: Et quis nebulã spar-¬
git. nͥ ds̃: Cristallum quis durat. nͥ ipse:

Expanded text:
non licebit: modo quis prohibet? Hoc cum vehementer commendaremus dominico die, quia revera, quia prope hoc solum dicendum est; non parum temporis effluxit, et coacti sumus hunc psalmum susceptum ad tractandum, in hunc diem differre. Modo ipse praesto est; intendamus in eum, imo in Deum qui hos sermones per misericordiam suam in Spiritu suo dispensare dignatus est, ita ut ipse novit expedire infirmitatibus nostris. Quis enim aeger consilium medico dare audet? 2. Cum legeretur, credo aut omnes aut multos vestrum animadvertisse quod habeat aliquos versus ad quos aperiendos pulsandum est, maximeque ubi ait: «Qui dat nivem velut lanam, nebulam velut cinerem spargit: qui mittit crystallum suum velut frusta panis; in faciem frigoris ejus quis subsistet?» His enim auditis, quisquis ea accipit ad litteram, opera quidem divina cogitavit. Quis enim dat nivem, nisi Deus? et quis nebulam spargit, nisi Deus? crystallum quis durat, nisi ipse?
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾ ꝑsoltiendam imaginẽ ꝑtinebat. R eꝑata
rio illo numero: omñe uolubilitatẽ huiꝰ
temꝑis significat. Septenario enĩ numero
uoluunt᷑ dies hii sic̃ nostis: idem abeunt. idẽ
redeunt. Post seꝑtuaguita gͦ annos cũ ꝓpħat¬
ut ce ibi significaret᷑ imago futurorũ: signi¬
ficatum ẽ nob. pꝰ istam omñe uolubilitatem
temꝑis. quȩ septenario numero uoluit᷑ fictir¬
ram illam ciuitate nr̃am. iã in et̾nitate. in
uno die. In illa quippe habitatione tempꝰ ñ
de ista.S ħ dicebant de ista: quȩ in illam
ducerent. Et illa om̃ĩa quȩ fiebant scdm
tempꝰ. scđm corꝑales motiones. scãm accus ho¬
minum: signa erant & p̃nuntiaciaones futuro
erigamur ad eam. Multum eim nob̃ eam cõm̃¬
dat sp̃s dĩ. infundens nob̃ amore illuis: ut ei su¬
spiremꝰ & in ꝑegrinatione ingemiscamꝰ. & ad illã
uenire desideremꝰ. Anemꝰ illam: & ipsum amare

Expanded text:
ad persolvendam imaginem pertinebat. Reparata ad persolvendam imaginem pertinebat. Reparata rio illo numero omnem volubilitatem hujus temporis signat: septenario enim numero volvuntur dies hi, sicut nostis; iidem abeunt, iidem redeunt. Post septuaginta ergo annos, cum prost ut ibi significaretur imago futurorum, significatum est nobis post omnem istam volubilitatem temporis, quae septenario numero volvitur, futuram illam civitatem nostram in aeternitate in uno die. In illa quippe habitatione tempus non de ista. Sed haec dicebant de ista, quae in illam ducerent; et illa omnia quae fiebant secundum tempus, secundum corporales motiones, secundum actus hominum, signa erant et praenuntiationes futurorerigamur ad eam. Multum enim nobis eam commendat Spiritus Dei, infundens nobis amorem illius, ut ei suspiremus, et in peregrinatione ingemiscamus, et ad illam venire desideremus. Amemus illam, et ipsum amare
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ cantat. Ita congruit euangłm huic
cantico: Et quam ciuitate psalm̃ iste cantat:
audiamꝰ. Audiamꝰ. & cantemꝰ gauidiũ nr̾m.
Cũ ħ audimꝰ: canticum dĩ ẽ. Non enĩ tantum
cantamꝰ: q̃n uoce & labiis sonamꝰ. Canticum ẽ.
ce canticum. Int᷑ quia st̃: aures cuiꝰdam. Intus
uoce cantam: ut nos excitemꝰ. Cordde cantamiis:
ut illi placeamꝰ. Aggei & ⁊achariȩ: psalmꝰ dr̃.
Aggeus & tacharias: ꝓpħȩ fuer̃. Erant autem
ꝓpħȩ isti iam in captiuittite iħerłm illĩ quȩ
in tram portauit umbram cuiusdã cȩlestis.
In illus gͦ cuntatis captiuitate cum essent.
mꝰ ce istam captiuitatem: si agnoscimꝰ nr̃am
peregrinationem. In hoc enĩ mundo. in his tͥ¬
bulationibꝰ scłi. in hac turba multiplici scan¬
d̃alorum. quodã modo in captulłtate gemi¬
mꝰ: s erigimur. Prenuntiat᷑ cutitas nr̃a: noua
futura equalis. Nam & pꝰ istorum ꝓphationẽ.
& uisibilit contigit: ut totũ explicaret᷑ qđ

Expanded text:
Psalmus cantat: ita congruit Evangelium huic cantico. 5. Et quam civitatem psalmus iste cantat, audiamus. Audiamus, et cantemus; gaudium nostrum, cum hoc audimus, canticum Dei nostri est. Non enim tantum cantamus, quando voce et labiis sonamus canticum; est et canticum intus, quia sunt et aures cujusdam intus. Voce cantamus, ut nos excitemus; corde cantamus, ut illi placeamus. «Aggaei et Zachariae» Psalmus dicitur. Aggaeus et Zacharias prophetae fuerunt. Erant autem prophetae isti jam in captivitate Jerusalem illius, quae in terra portavit umbram cujusdam coelestis. In illius ergo civitatis captivitate cum essent mus et istam captivitatem, si vere agnoscimus nostram peregrinationem. In hoc enim mundo, in his tribulationibus saeculi, in hac turba multiplici scandalorum, quodam modo in captivitate gemimus; sed erigemur: praenuntiatur civitas nostra nova futura aequalis. Nam et post istorum prophetationem, et visibiliter contigit, ut totum explicaretur quod
Abbreviated transcription (Latin):
uit: quia & simaneret. beatum ñ faceret. Quis¬
quis qđ ennt nouit: quia transiet. Et de his
uissimum. quia ñ ẽ p̃ter artam : iam int̾ lig¬
na imputribilia computat᷑. ex quibꝰ arca fabri¬
catur. Non gͦ timeat uentutũ dm̃: s & speret

Expanded text:
vit quia etsi maneret, beatum non faceret; quisvit quia etsi maneret, beatum non faceret; quisquis quod emit, novit quia transiet; et de his vissimum, quia non est praeter arcam; jam inter ligna imputribilia computatur, ex quibus arca fabrica