comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facta est ĩ multa imiseratõe mõ uirgo. Item ꝓheta ysaias
cius xba sunt hec Propter hoc dabit deus ip̃e uobis sigaum
Eice uirgo cõcipies in ut̾o et pariet filiũ ⁊ uacabit  nomon
eus ẽmauuel Quid hoc maẽfestuis dice potest. Cegebant
ista iudei qui eũ negauerũt diquis hec nos fing̾e arbitrat᷑
ab hus requirat ab hiis poti ssmiũ simat. Satis firmũ testrõ¬
mũ est ad probandã uitatem quod ab ip̃is perhibet᷑ ĩmueis
Emmanuri ar̃it nũquã uocatus est sed Ihesus qui latine dr̃
salutaris sĩe saluator qr cũctes gentibus salutiser uenit
ded ꝓpheta declarauit hoc nõie ꝙ deus ad hoies in carur uẽ¬
turus e/ Iet Emmanuel ciũ aigruficat nobiscũ deus scilicet qr
illo per uirgiue nato cõfiteri hoĩes oporteret dũ secum
esse idest ĩ terra ĩ carne mortale Unde dauid in psaliuo hex¬
xiiii. Ueritas in quit de t̾ra orta est qr deus in quo uitasẽ

Expanded text:
facta est in multa miseratione mater uirgo. item propheta Esaias, facta est in multa miseratione mater uirgo. item propheta Esaias, cuius uerba sunt haec: propter hoc dabit deus ipse uobis signum: ecce uirgo accipiet in uterum et pariet filium, et uocabitis nomen eius Emmanuel. quid hoc manifestius dici potest? legebant ista Iudaei qui eum necauerunt. si quis nos haec fingere arbitratur, ab his requirat, ab his potissimum sumat: satis firmum testimonium est ad probandam ueritatem quod ab ipsis perhibetur inimicis. Emmanuel autem numquam uocitatus est, sed Iesus, qui latine dicitur salutaris siue saluator, quia cunctis gentibus salutifer uenit: sed propheta declarauit hoc nomine quod deus ad homines in carne uenturus esset. Emmanuel enim significat \'nobiscum deus\', scilicet quia illo per uirginem nato confiteri homines oportebat deum secum esse id est in terra et in carne mortali. unde Dauid in psalmo LXXXIIII ueritas inquit de terra orta est, quia deus, in quo ueritas est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sgo ut crperam dicere cũ statuisset deus doctoren
uirtutis unctere ad hoĩes renaser demio ĩ carue ẜcexit
hus liberam facultatem se quendi dẽũ ut et premiũ uite adi¬
piscerentur si secuti suissẽt quod plurimi eoꝵ facĩt atq fece¬
sũt aut sua culpa penã mortis ĩcurrerẽt si regem Aũĩ rexu¬
diassent Apud eos igitur et ex eoꝵ srmene regeneran eũ
iussit ne si fuisset aliemgena iustam e cn satoeũ de lege p̾¬
ĩ terra cui spes ĩmortalitatis negaretur
escendẽs itas de celo sauctus ille spiritres dee sanctani
uirgiuẽ ciuꝰ utero se ĩsinuaret elegit. =t illa dẽs¬
duuni spũs haustu repleta concepit et sius ullo actactu
uiri repente uirgĩalis utenes ĩtremuit Ꝙ si aĩalia fuedam
uento aut aura concipere solere oñũbus notũ est. cur quisqyͣ
ãte multa ecula ꝓphete cecimissent Salomion Ita dicit tĩr¬
matus est uterus irgĩs et accepit fẽtuui ⁊ grauata est ⁊

Expanded text:
Ergo ut coeperam dicere cum statuisset Deus doctorem virtutis mittere ad homines, renasci eum denuo in carne praecepit, his liberam facultatem sequendi Deum, ut et praemium vitae adipiscerentur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt, atque fecerunt, et culpa sua in poenam mortis incurrerent, si regem suum repudiassent. Apud illos igitur, et ex eorum semine regenerari eum jussit, ne, si fuisset aliein terra cui spes inmortalitatis negaretur. Descendens itaque de caelo sanctus ille spiritus dei sanctam uirginem cuius utero se insinuaret elegit. at illa diuino spiritu hausto repleta concepit et sine ullo adtactu uiri repente uirginalis uterus intumuit. quodsi animalia quaedam uento et aura concipere solere omnibus notum ante multa saecula Prophetae cecinissent. Salomon ita dicit: Infirmatus est uterus virginis, et accepit foetum, et gravata est, et
Abbreviated transcription (Latin):
Cur igr̃ hulgo pro stultis et uanis et ineptis habem  qui sl¬
ctaui inagñs ecia ip̃oꝵ deoꝵ cõessione sapienteri: Ilamqd
ait portentifica illu opera fecisse quo maxĩe dĩnitatis fudemi
meruit / a ssentu ⁊ nobis Iam uidetur cũ dicit eadem quib nos
gloriani᷑ ded colligit se taĩ et ad demoniacas foriudes
redit Cũ eũ uerũ nrce sitate dioissit iam deoꝵ ac siu pio¬
ditor uidebatur insi qd̾ ab eo uitas expre serat mendatio
fallente celasset Tit ergo illũ fecisse õpeua miranda Uerũ
non dĩa uirtute ed magica
uid mirũ si apollo ueritatem iguorãtibus per suasit
cũ iuderi quoq cultores ut uidebant᷑ admi dei cader
putauerit cũ ante oculos eoꝵ cocidre fierẽt illa miracia.
Ilet tan tautaꝵ uirtutũ contemplatõe impelli potueiũt
ut deũ crederẽt quem uidebaut Propt̾ea dauid quẽ preter
cet̾os ꝓphetas uel maxĩe legũt in psaliuo xxuiͦ sic eos dã¬

Expanded text:
cur igitur uulgo pro stultis et uanis et ineptis habemur, qui secur igitur uulgo pro stultis et uanis et ineptis habemur, qui sectamur magistrum etiam ipsorum deorum confessione sapientem? nam quod ait portentifica illum opera fecisse, quo maxime diuinitatis fidem meruit, adsentiri nobis iam uidetur, cum dicit eadem quibus nos gloriamur. sed colligit se tamen et ad daemoniacas fraudes redit. cum enim uerum necessitate dixisset, iam deorum ac sui proditor uidebatur, nisi quod ab eo ueritas expresserat, mendacio fallente obscurasset. ait ergo illum fecisse quidem opera miranda, uerum non diuina uirtute, sed magica. quid mirum, si hoc Apollo ueritatem ignorantibus persuasit, cum Iudaei quoque, cultores ut uidebantur summi dei, hoc idem putauerint, cum ante oculos eorum cottidie fierent illa miracula? nec tamen tantarum uirtutum contemplatione inpelli potuerunt ut deum crederent, quem uidebant. propterea Dauid, quem praeter ceteros prophetas uel maxime legunt, in psalmo XXVII sic eos dam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s xliiiiͦ Tronus tuus deus in secula st lõr uniga eq̾tatis
urrga regni tui Dilexisti Iusticiam et edio habuisti ĩusti¬
ciam pp̃ea upoit te deus deus tuus oleo exultatronis
Quo uerbo eciam nomen ostendit diquid̃ ut supra dixi
ab uuctione appellatus est xpistus
eide hoĩeu fuisse eundem ieremias docet aux̃s
Et homo est ⁊ quis coguouit eũ Item ysaias Et
mittet eis dũs hõiem qui saluabit eos. Sed ⁊ moyses in
ex iscł. Propt̾ea millesius apollo cõsultus utrũ ne deus an hõ fuerit
mõstris sub fudicibus caldeis cõprehensus tranffixus amarian¬
nius Quid eiũ fuerat necesse carius face̾ mẽtionẽ cũ sacis esset
dicere fuisse mortaleui: ded uitate pressus non potuit negare¬
quẽ ad mod s res haberet sicut illud qd̾ ait sapientem fuisse
Qñ ad hoc apollo respondit Si sapieus fuit trgo doctrma tes
sapĩa est nec ulla alia Et sapientes qra secãtur uec ulli alu

Expanded text:
 XLEQI: thronus tuus, deus, in saecula saeculorum, uirga aequitatis uirga regni tui. dilexisti iustitiam, odio habuisti iniustitiam. propterea unxit te dominus deus tuus oleum exultationis. quo uerbo etiam nomen ostendit, siquidem, ut supra docui, ab unctione appellatus est Christus. deinde hominem fuisse eundem Hieremias docet dicens: et homo est et quis cognouit eum? item Esaias: et mittet eis dominus hominem, qui saluabit eos et iudicans sanabex Israhel. propterea Milesius Apollo consultus utrumne deus an homo fuerit, monstris, sub judicibus Chaldaeis comprehensus, transfixus, finem ammus. quid enim fuerat necesse carnis facere mentionem, cum satis esset dicere fuisse mortalem? sed ueritate pressus negare non potuit quemadmodum se res haberet, sicut illut, quod ait sapientem fuisse. quid ad hoc, o Apollo, respondes? si sapiens fuit, ergo doctrina eius sapientia est nec ulla alia, et sapientes qui secuntur nec ulli alii.
Abbreviated transcription (Latin):
igitur quid hic potuerit ars magita moliei Cuiꝰ peritia in
oraudi gracia sicut solebat ĩ motem p̾cepit distipulis ut
nauiculam sumerent seq precederẽt Atqz illi surgẽte Iam
uespero profecti cõtrario uento laborare cepeuũt Cũq iã
mediũ Ertũ tenerẽt tũ pedibus mare ingressus co̾secutꝰ
est cos tauquã in solido gradieus Non ut porte de orione
mẽtiũtur in pelago Incedẽte qui demersa coiporis parte
humero supemiet unda Et rursus cũ obdormisset hi
naui. et uentus uss ad extremũ pericłui seuire cepisset
extitatus e sompno silere uẽtũ protinꝰ Iussit et fluctus
qui maximi ferebantur conquiestere Statuniq sub uarbe
eies tũsquillitas insecuta est/ Mentiutur fortassr lre saucte
decẽtes tantam fuisse ii eo potestatem/ so ĩperio ut co¬
geret uentos obsequi maria seruire morbos cede̾ ĩseros
obedire Quid ꝙ radeui sibille carmibus uis ante docuerũt
Duaꝵ una cuiꝰ supͣ fecimꝰ metionẽ sic ait Uentos cõpescet¬

Expanded text:
igitur quid hic potuerit ars magica moliri, cujus peritia aorandi gratia, sicut solebat, in montem, praecepit discipulis, ut naviculam sumerent, seque praecederent. At illi, urgente jam vespere profecti, contrario vento laborare coeperunt. Cumque jam medium fretum tenerent, tum pedibus mare ingressus consecutus est eos, tamquam in solido gradiens; non ut poetae Orionem mentiuntur in pelago incedentem, qui, demersa corporis parte, Humero supereminet undas. Et rursus cum obdormisset in navi, et ventus usque ad extremum periculum saevire coepisset, excitatus e somno, silere ventum protinus jussit; et fluctus, qui maximi ferebantur, conquievere, statimque sub verbo ejus tranquillitas insecuta est. Mentiuntur fortasse Litterae sanctae , docentes tantam fuisse in eo potestatem, ut imperio suo cogeret ventos obsequi, maria servire, morbos cedere, inferos obedire. Quid quod eadem Sibyllae carminibus suis ante docuerunt? quarum una, cujus supra fecimus mentionem, sic ait:
Abbreviated transcription (Latin):
faciem augeli dñi Et dyabolus stabat ad dexteram eiuus
ut cõtradiceres Et dixit dũs ad Ayabolũ Imperet dũs
an te qui elegit ierlĩ̃ lt ecce ticio erectus ab Igne Et
Ihesus erat indutus uestimẽtis sordidis et stabat ãce
ipĩꝰ dicens Auferte uestuẽta sordida abeo et ĩdu¬
ite cũ cuuica talari et imponite cyndarim mundam
super caput eius Et cooperuerũt eũ uestimento et ĩ¬
posuerũt cyndarim mũdam super caprt eius Et augelus dñi stalrit

Expanded text:
us, ut contradiceret ei. Et dixit Dominus ad diabolum: Imperet Dominus in te, qui elegit Hierusalem; et ecce titio ejectus ab igne: et Jesus erat indutus vestimentis sordidis, et stabat anteipsius, dicens: Auferte vestimenta sordida ab eo, et induite eum tunica talari, et imponite cidarim mundam super caput ipsius; et cooperuerunt eum vestimento, et uerunt cidarim mundam super caput ejus; et angelus
Abbreviated transcription (Latin):
uo carnali apatora fuit quĩ siue pr̃is officio uirgiali uto
procreatus est ut mediam int̾ deũ hoĩem q sub stanciã gerẽs
nr̃aui hauc fragilem ĩbecillem ꝙ naturam quasi manu ad
et hois per carnem Idem et deus ⁊ homs Dei uirtus ĩ eo
ex operibus que fecit appayuit Fragilitas hõis ex passione
quã pertulit Quã cur suscepeoit paulo post docebo. Inte
Ysaias deũ fuisse cestatur hus ubis Ĩtatigata est egipe
et negociatio ethyopũ et sabam uiri alti ad te tu̾sgudĩẽt
Et tui erũt serui et post te ambulabũt uincti cõpedibus
et adorabũt te et te precabũtur qũi in te deus est et nõ
est alius preter te Tu ẽiũ deus es ⁊ nos nescielam Aeus
israel saluator Con fuudentur et reuerebũtur omes qui
aduersantur tibi et cadẽt in confusionẽ Item ꝓheta Ie¬
remias sic ait Hic deus nr̃ est et non deputaditur alus

Expanded text:
uero carnali ὰπάτωρ fuit, quoniam sine patris officio uirginali utero uero carnali ὰπάτωρ fuit, quoniam sine patris officio uirginali utero procreatus est, ut mediam inter deum hominemque substantiam gerens nostram hanc fragilem inbecillamque naturam quasi manu ad spiritum et hominis per carnem, id est et deus et homo. dei uirtus in eo ex operibus quae fecit apparuit, fragilitas hominis ex passione quam pertulit: quam cur susceperit paulo post docebo. interEsaias deum fuisse testatur his uerbis: fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum et Sabain uiri alti ad te transgredientur et tui erunt serui et post te ambulabunt uincti conpedibus et adorabunt te et in te precabuntur: quoniam in te deus est, et non est deus alius praeter te. tu enim es deus, et nos nesciebamus, deus Israhel saluator. confundentur et reuerebuntur omnes qui aduersantur tibi, et cadent in confessionem. item propheta Hieremias sic ait: hic deus noster est et non deputabitur alius
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem huitantur Habet ĩperiũ atq honorem ciri a¬
om̃s tribus terre preceptis cius obtemperãt et item
postea cũ rur sus aduenerit iii claritate ⁊ potestate ut
deũi aĩan iudicet et iustos restituat ad uitami Cũ ꝟo tocus
terre reginen obtinebit cũc sublato de cebues humanis
omi malo aureũ seculũ ut poete uocãt iest iustũ et pacifi
cũ tempus oretur Sed hec uberius in ulemio libro disstre¬
m ꝰ cũ de scdõ eius aduẽtu loqueri ͭ Nunc de p̾mo ut cepi¬
nius explicemus
uimus igr deus ac par̃es oñi cũ religionẽ sũari tũꝭ¬
ferre uoluisset doctorem iusticie misit e cels ut no¬
cus cultoribus nouam lrieya in eo per eum daret non sicut
ante fecerat per hõien. Sed tamen nasce er̃ẽ uoluit tauꝙ
hõieu ut per oia sumo pr̃i similis existeret Ip̃e eiũ pater
Idcirco eerã filiũ bis nasci oportuit ut et ip̃e fieret apatora
qi siue officio matris a solo des generatus est. In secunda

Expanded text:
abet imperium atque honorem, cum omnes tribus terrae praeceptis eius obtemperant, et idem postea, cum rursus aduenerit in claritate ac potestate, at omnem animam iudicet et iustos restituat ad uitam, tunc uere totia= terrae regimen obtinebit: tunc sublato de rebus humanis omcum tempus orietur. Sed haec uberius in ultimo libro disseremus, cum de secundo aduentu loquemur: nunc de primo ut coepimus< explicemus. Summus igitur deus ac parens omnium cum religionem suam transferre uoluisset, doctorem iustitiae misit e caelo, ut nouis cultoribus nouam legem in eo uel per eum daret, non sicut ante fecerat per hominem, sed tamen nasci eum uoluit tamquam hominem, ut per omnia summo patri similis existeret. ipse enim pater idcirco etiam filium bis nasci oportuit, ut et ipse fieret ὰπάτωρ quia sine officio matris a solo deo patre generatus est, in secunda
Abbreviated transcription (Latin):
esse ad deũ pr̃em dauid in psalus cͦumiͦ contestatus
est hus xbis dixit dñs dño mro sede ad dexterã mẽa quo¬
usq ponã ĩmutos tuos suppedaueũ pedũ tuoꝵ Qui ꝓpheta cũ
rex esset quẽ appellare dñm suũ posset qui sederet ad dexauã
nem rrgã dirũpam Aperiam ãce ulũ portas et ciuuitates
non claudentur Ego ante te ibo et mõtes deplanabo et sores
ereas conteraui et seras ferreas confrrugam Et dabo tibi
ac fidem quã deo exhibuit in t̾ra datũ est ei reguũ ⁊ lonor

Expanded text:
esse ad deum patrem Dauid in psalmo CVIIII contestatus esse ad deum patrem Dauid in psalmo CVIIII contestatus est his uerbis: dixit dominus domino meo: sede ad dexteram meam, quoadusque ponam rex esset, quem appellare dominum suum posset, qui sederet ad dexteramnem regum disrumpam. Aperiam ante illum portas, et civitates non claudentur. Ego ante te ibo, et montes deplanabo, et fores aereas conteram, et seras ferreas confringam; et dabo tibi b virtutem ac fidem, quam Deo exhibuit in terra, datum est ei regnum, et honor,
Abbreviated transcription (Latin):
bit et irgiu eiuis non corrũpetuꝵ Quoni  ig̃r̃ Iudei et cõsitent᷑
et speraut xp̃m dei qui hũc Idcuto reprobauerũt quia ex hoĩe
uatus est. Ilam cũ ita sit adeo cõstitutũ ut idem xp̃us brs adite¬
Ecce inquit In nubibus celi ut filius sõĩs ueieus nõ dixit ut files
dei sed ut filius õĩs ut ostenderet ꝙ carne indui haberet ba
terra Et suscepta hoĩs sigura et conditõe mortali doceret hor̃es iu¬
sticiã et cũ mandati dei fuuditus uitatẽ gẽtibus reuelas set mutta¬
retur etiã morte ut infeonos quas uiiceret atq resignaret
Atq ita demũ resurg̃ẽs ad pr̃em prositi sceretur in nubes sis¬
latus Adiecit ciũ ꝓpheta et art Et us q ad antiquũ dieꝵ peruẽit
et oblatus est ei. Antiquũ dieꝵi appellauit dẽũ suc̃mũ cuius
etus et ouigo non potest cõpͥhendi qui solus a seculis fuit et
erit semper in secula
Ristum aũt post passionẽ at re surrectoru ascensurũ

Expanded text:
t et regnum eius non corrumpetur. quomodo igitur Iudaei et conStentur et sperant Christum dei, qui hunc idcirco reprobauerant, quia ex homine natus est? nam cum ita sit a deo constitutum, ut idem Christus bis aduenecce inquit in nubibus caeli ut filius hominis ueniens. non dixit ut filius dei, sed ut filius hominis, ut ostenderet quod carne indui haberet in terra, ut suscepta hominis figura et condicione mortali doceret homines iustitiam et cum mandatis dei functus ueritatem gentibus reuelasset, multaretur etiam morte, ut inferos quoque uinceret ac resignaret atque ita demum resurgens ad patrem proficisceretur in nube sublatus. adiecit enim propheta et ait: et usque ad anticum dierum peruenit et oblatus est ei. anticum dierum appellauit deum summum, cuius aetas et origo non potest conprehendi, quia solus a saeculis fuit, ut erit semper in saecula. Christum autem post passionem ac resurrectionem ascensurum
Abbreviated transcription (Latin):
ore altissimi prodiui ãce om̃em creaturã Ego in celis soci ut
oriretur liuuea indeficiẽs ls nebula texi om̃em trrrã Ego ĩ
altissimis habito et tromus meres in columpna nubes. Ioħes¬

Expanded text:
ore altissimi prodiui ante omnem creaturam. ego in caelis fecore altissimi prodiui ante omnem creaturam. ego in caelis fecoriretur lumen indeficiens, et sicut nebula texi omnem terram. Ego in altissimis habito, et thronus meus in columna nubis.
Abbreviated transcription (Latin):
credendũ est et man̾e inet̾nũ et sensu uireute conutari quani
deo pr̃e tanquã nuꝰ de fonte transduxerit. Q siquis miratur.
exdeo derĩ prolatõe uocis ac pũs potuisse generare si sacras uo¬
ces ꝓphetaꝵ cognou̾it desinet profecto mirari Salomonẽ prer¬
q eius dauid poͣtissimos reges fuisse et eosdem prophetadeciam᷑
his fortasse notũ sit qui dĩnas lrãs non attigerit Quoꝵ alter
qui posteris regnauit croiant urbis excidiũ centũ et quadragĩta
ãnis antecessit Hiuꝰ pr̃ dĩnoꝵ scriptor hymnoꝵ ĩ psalmo tri¬
cesimio scdõ sic ait Uerto dei celi solidati sunt Et spũ oris eius
oĩs uirtues eoꝵ Item rursus in psaluio xliiiͦ Eructauit corme¬
eĩ ubũ bonũ dico ego opera mea regi Concestãs uidelicet nulli
alii opera dei esse nõta insi soli silio qui est ꝟbũ dei et quẽ irg¬
ẽẽ cuiq mauibus opera ista mondi fabricata sit Ego Inquit ex

Expanded text:
credendum est et manere in aeternum et sensu ac uirtute comitari, quam de credendum est et manere in aeternum et sensu ac uirtute comitari, quam de deo patre tamquam riuus de fonte traduxerit! quodsi quis miratur ex deo deum prolatione uocis ac spiritus potuisse generari, si sacras uoces prophetarum cognouerit, desinet profecto mirari. Solomonem patremque eius Dauid potentissimos reges fuisse et eosdem prophetas etiam iis fortasse sit notum, qui diuinas litteras non attigerunt: quorum alter, qui posterius regnauit, Troianae urbis excidium centum et quadraginta annis antecessit. huius pater diuinorum scriptor hymnorum in psalmo XXXII sic ait: uerbo dei caeli solidati sunt et spiritu eius omnis uirtus eorum. item rursus in psalmo XLIIII: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, contestans uidelicet nulli alii opera dei esse nota nisi filio soli, qui est uerbum dei et quem rege demonstrat, cuius manibus opera ista mundi fabricata sint. ego inquit ex
Abbreviated transcription (Latin):
augelos differencia est Illi eiu ex deo taciti sp̃us epoierũt
xbũ Ea scilicet rõe qr uoce euis ad ppłui fuerat usurus Idest
ꝙ ille mag̃r futurus esset doctrine dei et celescis archani ad homines
perferendi ꝙ ip̃m p̾mũ locutus ut pey eũ nobis loqueretur lt ille
uocem dei ac uolũtatem nobis reuelaret
erito aũt seimo det ac uerbũ dei bicitur qr deus procedentẽ
de ore suo uocalem sp̃m quẽ non beo sed mẽte concepent ĩex¬
cogitabili quadam maiestatis sue uirtrite ac potencia in effĩgiemi
que ꝓpͥo sensu ac sapĩa uigeat comp̾hendit/ Et alios item p̃s suos
in augelos figuraut Nostri prĩs dissolubiles sant qr mortales sumq
Dei aũt spũs ⁊ unũt et mauẽt et sentiũt s⁊ ip̃e ĩ mortalis est et
sensus ac uite dator Nostre uoces licet aure misceãt᷑ atqr uauescãt
tauien plerũq permauẽt hr̃s comp̾hense Quãto magis der uocem

Expanded text:
angelos differentia est. illi enim ex deo taciti spiritus exierunt, angelos differentia est. illi enim ex deo taciti spiritus exierunt, uerbum, ea scilicet ratione, quia uoce eius ad populum fuerat usurus, id est quod ille magister futurus esset doctrinae dei et caelestis arcani ad homines perferendi. ipsum primo locutus est, ut per eum ad nos loqueretur et ille uocem dei ac uoluntatem nobis reuelaret. merito igitur sermo ac uerbum dei dicitur, quia deus procedentem de ore suo uocalem spiritum, quem non utero, sed mente conceperat, inexcogitabili quadam maiestatis suae uirtute ac potentia in effigiem, quae proprio sensu et sapientia uigeat, conprehendit; et alios item spiritus suos in angelos figurauit. nostri spiritus dissolubiles sunt, quia mortales sumus, dei autem spiritus et uiuunt et manent et sentiunt, quia ipse immortalis est et sensus ac uitae dator. nostrae uoces licet aurae misceantur atque uanescant, tamen plerumque permanent litteris conprehensae: quanto magis dei uocem
Abbreviated transcription (Latin):
cui permiscere se poeuit: ilut cũ esset taute potestatis
ut quidquid uellet efficeret utiq ad creand socretate alle¬
rius nou indigebat Nisi forte existimabuuꝰ deũ sicut or¬
pħeus putauit et mar̃e esse  scĩam ꝙ aliter giguere neqͥ¬
uerit nisi haberet un sexus utriusq quasi aut ip̃e secũ
coiuent aut sine coitu non potuerit procreare Sed
et hermes in eadem fuit op̃ioe cũ dicit eũ antopatere¬
antosmetora xsi ita essit ut a ptñs pr̃ dicitur sc
etiam ñr diceretur Quiͦ igitar procreauit p̾ms.ͤ
Nec scmi a quoquu pns rũt nec enarrari opoera diuina Sed
tauien saucte lr̃e dicũt In quibus cautũ est illũ dei fillã
der esse sermoñe Item q ceteros augelos doi spũs esse Ilã
scruo ⁊ sp̃us cũ uece aliqued siguificat prolatus Sed tam̃¬
quia spũs ⁊ seyuis diu̾sis partibus pro ferũdur siquid̃ spiritꝰ
naribus ore romo procedit onagua uit̾ hũc dei fllũ cetosꝰ

Expanded text:
cui permiscere se potuit? aut cum esset tantae potestatis, cui permiscere se potuit? aut cum esset tantae potestatis, ut quidquid uellet efficeret, utique ad creandum societate alterius non indigebat: nisi forte existimabimus deum, sicut Orpheus putauit, et marem esse et feminam, quod aliter generare non quiuerit, nisi haberet uim sexus utriusque, quasi aut ipse secum coierit aut sine coitu non potuerit procreare. sed et Hermes in eadem fuit opinione, cum dicit eum od si ita esset, ut a prophetis pater dicitur, sic etiam mater diceretur. quomodo igitur procreauit? primum nec sciri a quoquam possunt nec enarrari opera diuina, sed tamen sanctae litterae docent, in quibus cautum est illum dei filium dei esse sermonem itemque ceteros angelos dei spiritus esse. nam sermo est spiritus cum uoce aliquid significante prolatus. sed tamspiritus et sermo diuersis partibus proferuntur, siquidem spiritus naribus, ore sermo procedit, magna inter hunc dei filium ceterosque
Abbreviated transcription (Latin):
uocabãtus ad sacerdotĩa ues ad regne Re sicut nũc idianis in¬
duuẽtũ pur pure msigne est irgie digintatis assumpte sc illes hactio
sacri unguẽti noiũe ac potestatem regiam confereliat. Uerum
hãs yõeiii nos eũ xpm nũcupamꝰ idest unctũ qui hebranto e
messias dicitur Unde In quibusis grecis scripturis que male
pittruũ est dequs disseremus In ultio libis
unt uo de pͥma cius natiuitate dicanius in p̾mis eiũ
testificaui illũ bes esse natũ. pͥmũ in sp̃u postea ĩ
carne unde apud Ieremiam Ita dicibu Pusquã ee formarẽ
dei regeueratus est denuo stdm̃ carñt Que duplex natĩtas
etiã hus qui uere religionis sacraruẽta irtiuebãt deduos
id plane dilucide ꝙ mõ strabimꝰ ut auiatoris sapĩt faciliꝰ
Et diligẽti ꝯ iustr uãtiu Qui audit filiũ der deci non dobet
tautũ nefas mẽts cõcipere ut extimet ex cõnubro ac per¬
mixtione fcie aliciuꝰ dẽũ procreasse qd̵ non facit iusi

Expanded text:
ad regnum. Et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae: sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat. Verum, ationem nos eum Christum nuncupamus, id est unctum, qui Hebraeice Messias dicitur. unde in quibusdam Graecis scripturis, quae male piternum; de quo disseremus in ultimo libro. nunc uero de prima eius natiuitate dicamus. In primis enim testificamur illum bis esse natum, primum in spiritu, postea in carne. unde aput Hieremiam ita dicitur: priusquam te formarem dei, regeneratus est denuo secundum carnem. quae duplex natiuitasetiam iis qui uerae religionis sacramenta retinebant. sed nos id plane dilucideque monstrabimus, ut amatores sapientiae facilius ac diligentius instruantur. qui audit dei filium dici, non debet tantum nefas mente concipere, ut existimet ex conubio ac permixtione feminae alicuius deum procreasse, quod non facit nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus impeuiũ tenẽtibus per ã nos quadriũgẽtos quĩquagita
usq ad srdechir irgnũ oppugnati a rege babilomio captiq ludei
diut᷑uũ seruciũ pertulerũt donec sextuage ssmo postea dno
Eynis maior captiuos In decs terris ⁊ sedibus suis uedderet
Qui per idem temprs in persas susexit ĩperiũ quo rome
tarqͥnis sr̃bus Quare cũ oĩs temporũ series et ex Iudaicis
et ex grecis romaiuis ꝙ historus colligatur eciã iugulorũ
ꝓphetaꝵ tp̃a collugi possunt Quoꝵ tan ultimꝰ racharias suit¬

Expanded text:
quibus imperium tenentibus per annos quadringentos quinquaginta quibus imperium tenentibus per annos quadringentos quinquaginta usque ad Sedechiae regnum, oppugnati a rege Babylonio, captique Judaei, diuturnum servitium pertulerunt; donec septuagesimo post anno Cyrus maior terris ac sedibus suis redderet, qui per idem tempus in Persas suscepit imperium quo Romae Tarquinius Superbus. quare cum omnis temporum series et ex Iudaicis et ex Graecis Romanisque historiis colligatur, etiam singulorum prophetarum tempora colligi possunt; quorum sane ultim
Abbreviated transcription (Latin):
ab errore atq interitu liberẽtur qui eã sub belanũe stulticie latẽtem
aspernãtur at respuũt Sed priusquã Iucipio dedeo et operibus
cius dit̾e mͥ pauca de ꝓphetis ante dicenda suit quoꝵ testimonus
nũt uti necesse est Quod In porrbus libris ne facerem tẽperaui
Ante oĩa qui ueritatem studet cõprehende̾ non ulid modo intel¬
ligendis ꝓphetaꝵ uocibus añ de bet intende̾ sed cciã tp̃a per que
quisq illoꝵ furrit diligẽtissie iequire ut strat et que futura pͥ¬
dixerũt et post quot᷑ ãnos prrdicta completa suut Net dispicultas
in hus colligenda est ulla Testati suet cũi sub quo quisq iege
poribus ediderũs iniciũ faciẽtes a ppheta moyse Qui tidianũ
bellu nongẽtis ał seꝑtingẽtis fere ãnis ãtecessit Isaũt cũ per
a nos quadragĩta pplu rexisset sucre sorẽ habuit Hesun qui quatuoy¬
al seꝑtem ac uigati ams tenuit p̾ucipatũ Exinde sub Iudicibus

Expanded text:
ab errore atque interitu liberentur, qui eam sub velamine stultitiae latentem aspernantur ac respuunt. Sed prius quam incipiam de Deo et operibus ejus dicere, mihi pauca de prophetis ante dicenda sunt, quorum testimoniis nunc uti necesse est; quod in prioribus libris ne facerem, temperavi. Ante omnia, qui veritatem studet comprehendere, non modo intelligendis prophetarum vocibus animum debet intendere, sed etiam tempora, per quae quisque illorum fuerit, diligentissime inquirere; ut sciat et quae futura praedixerint, et post quos annos praedicta completa sint. Nec difficultas in his colligendis inest ulla; testati sunt enim sub quo quisque regeporibus ediderunt, initium facientes a propheta Moyse, qui trojanum bellum septingentis fere annis antecessit. Is autem, cum per annos quadraginta populum rexisset, successorem habuit Jesum, qui septem et viginti annis tenuit principatum. Exinde sub Judicibus
Abbreviated transcription (Latin):
in fabricatione mond̾
ortasse quer at aliquis hoc loco quis sit iste tam podẽs
taui deo carus et qued nomien habeat. ciiꝰ p̾ma na¬
auitas non modo antecessto᷑ mondũ uerũ ecĩa prudcucia
disposuerit uirtrite conscruxerit  pͥmu scire nos cõueũ
nouitii cuis ne aingelis qued̃ notũ esse qui auorãt in celo
sed ip̃i soli ac deo pr̃i Nec ate id publit abit᷑ͦ ut est sauctis
lris traditũ ꝙͣ dispositio dei fueoͬ adimpleta Derude uec
enũciari posse hõis ore sicut hermes docet hec dit eus

Expanded text:
in fabricatione mundi. Fortasse quaerat aliquis hoc loco, quis sit iste tam potens, tam deo carus, et quod nomen habeat, cuius prima natiuitas non modo antecesserit mundum, uerum etiam prudentia disposuerit, uirtute construxerit. primum scire nos conuenit nomen eius ne angelis quidem notum esse qui morantur in caelo, sed ipsi soli ac deo patri, nec ante id publicabitur, ut est sanctis litteris traditum, quam dispositio dei fuerit impleta; deinde nec enuntiari posse hominis ore, sicut Hermes docet haec dicens
Abbreviated transcription (Latin):
Maiores m̃i qui euãt pͥncipes hebreoꝵ cũ serclitate
atq inopia saborarẽt trausierũt in egiptuã rer fruẽtane
gracia Ib̃iꝙ diutiꝰ cõmorãtes intolerabili riuitietis Iugo
premebantur. Tuiu misei tus eoꝵ deus eduxit eos ac libe¬
rauit de manu regis egiptioꝵ post ãnos quadriugentos et
trgita duce moyse Per quẽ postea lex illis adro data est
In qua eductione ostendit uirtuteni maiestatis suue deus
Traietit eiũ pplu medio mari rubro p̾cedente augelo
et scuidenee a quã ut pplus per siccum grridi posset Que
uenꝰ ut ait poeta curuata ĩ mõtis faciem cꝯ stetit unda
Duia re audita tyr̃nꝰ egiptioꝵ cũ magua suormani
isrcutꝰ est et marẽ adhnc patens temere ĩgre /Ias coeu¬
tibus aquis cũ oĩ exͥcitu deletus est. Mebrei uo egresse
⁊solitudĩe inulta mirribłia uiderũt. Nam cr̃ĩ sitimi bateiẽt᷑

Expanded text:
Majores nostri, qui erant principes Hebraeorum, cum sterilitate Majores nostri, qui erant principes Hebraeorum, cum sterilitate atque inopia laborarent, transierunt in Aegyptum rei frumentariae gratia ibique diutius commorantes intolerabili seruitutis iugo premebantur. tum misertus eorum deus eduxit eos ac liberauit de manu regis Aegyptiorum post annos quadringentos et triginta duce Moyse, per quem postea lex illis a deo data est. in qua eductione ostendit uirtutem maiestatis suae deus. transiecit enim populum medio mari rubro praecedente angelo et scindente aquam, ut populus per siccum gradi posset, quem uerius, ut ait poeta, curuata in montis faciem circumstetit unda. qua re audita tyrannus Aegyptiorum cum magna suorum manu insecutus et mare adhuc patens temere ingressus coeuntibus aquis cum omni exercitu deletus est. Hebraei uero ingressi in solitudinem multa mirabilia uiderunt. namque cum siti
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũptĩ non in uirtate augeli aut potestate celesti d in
figura hõĩs et conditõe mortali et cũ magisterio finictris
fiusset traderetur In manus ĩpioꝵ mortem qr susciperet Ut
ea quoq per uirtutem domita resurgeret et hoĩ quẽ indu¬
erat quem gerebat et spem uiucende mortis afferiet et ad
pͥmia ĩmortalitatis aĩaret Hãc ergo di põem nensuis iguleet
docebimiꝰ predicta esse oĩa que in xp̃o uidemus esse cõpleta
aute multã ip̃m senem p̾dicasse sore at aliqñ filuis dei na¬
steretur sicut hõ et mixabłia faceret et cultũ dei per totã
teiram seminaret lt postremo patibulo figeretur et t̾rra
Die resurgeret Que oĩa cũ probauero eoꝵ ip̃oꝵ licteris
qui dõũ suũ mortali conxore utentẽ uiolauerũt qiuid aliud¬
obstabit quonimiꝰ uerrĩ sapnam clarũ sit in hac sola religio¬
ne uersari:
unc a pͥncipio tocius sacramẽti origo narranda est

Expanded text:
uerum tamen non in uirtute angeli aut potestate caelesti, sed in uerum tamen non in uirtute angeli aut potestate caelesti, sed in figura hominis et condicione mortali, et cum magisterio functus fuisset, traderetur in manus inpiorum mortemque susciperet, ut ea quoque per uirtutem domita resurgeret et homini, quem induerat, quem gerebat, et spem uincendae mortis offerret et ad praemia inmortalitatis admitteret. hanc ergo dispositionem ne quis ignoret, doceante multam temporum seriem praedicasse, fore aliquando ut filius dei nasceretur sicut homo et mirabilia faceret et cultum dei per totam terram seminaret et postremo patibulo figeretur et tertio die resurgeret. quae omnia cum probauero eorum ipsorum litteris qui deum suum mortali corpore utentem uiolauerunt, qobstabit, quominus veram sapientiam clarum sit in hac sola Religione versari? Nunc a principio totius sacramenti origo narranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ nature dispositorẽ atq opisicem uniu̾sitatis logon p̾dicat
Qũẽ ⁊ facũ et mccitatem reꝵ et deũ ⁊ añii Iouis nũcupat
ea. scilz cõsuetudine qua solent iouẽ pir deo accipere Sed
nicil obstant xba cũ sentencia congruat uitati t̾st eiũ
spoũs dei quẽ ille am̃i Iouis noĩauit Ilam trime gistus qui uitatem pene
Unauersam nestio quomodo ĩnestigauit uirtritem mare tate in qr ubi
sẽpe descripsit Scut deciarat superius illud exemp̃lũ Q fatetur
ieffabilem quẽdam sanctũ q ser moe cui ꝰe narratio modũ l̃is
excedat
ixi de natrutate p̾ma breuit ut potru nũc de scdũ qm̃
controu̾sia est in ea maxĩa latius disserend̃ est ut ueri¬
tatem scire cupiẽtibus lumen ĩtelligẽtie preferamus¶Hi
Pͥmie igrtur. scrre hoĩes oportet sic a p̾ncipio processsst dispõeui
ũmi dei ut esset necesse aꝓpãquãte stculitermmins dei filiũ descen¬
dere in terram ut cõstitueret deo tempłũ doceret q iusticiam

Expanded text:
em atque opificem universitatis λόγον praedicat, quem et fatum, et necessitatem rerum, et Deum, et animum Jovis nuncupat; ea scilicet consuetudine, qua solent Jovem pro Deo accipere. Sed nihil obstant verba, cum sententia congruat veritati. Est enim itus Dei, quem ille animum Jovis nominavit. Nam Trismegistus , qui veritatem pene universam nescio quomodo investigavit, virtutem majestatemque verbi saepe descripsit, sicut declarat superius illud exemplum, quo fatetur esse ineffabilem quemdam sanctumque sermonem, cujus enarratio modum hominis excedat. Dixi de nativitate prima breviter, ut potui. Nunc de secunda, quoniam controversia est in ea maxima, latius disserendum est; ut veritatem scire cupientibus lumen intellegentiae praeferamus. In primis igitur scire homines oportet sic a principio processisse dispositionem summi dei, ut esset necesse adpropinquante saeculi termino dei filium descendere in terram, ut constitueret deo templum doceretque iustitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
est siluis dei qui per salomonẽ sapiẽti / sũ regẽ dĩno sporitu
pleuũ locutus ea que subicimꝰ. Deus condidit me in iuiero
ceret et antequũ abisses cõstitueret Et acequa procederẽt
fontes aquaꝵ Aute our̃es colles genuit medeis recit regroes
et fines ĩ habitabiles sub celo cĩ pararet celũ aderruq illilt
et cõe cõsirmatos ponebat mõtes sub eelo quando fortia fa¬
ciebat fundamiẽtatreie eium peues illũ disponẽs cruicta
Ego euam cui aggandebat cotidie aũt Iocũdabar ãte faciẽ

Expanded text:
ei Filius, qui per Salomonem sapientissimum regem divino spiritu plenum locutus est ea quae subjecimus: « Deus condidit me in initio ceret, et antequam abyssos constitueret; priusquam prodirent fontes aquarum: ante omnes colles genuit me Deminus; fecit regiones, et fines inhabitabiles sub coelo. Cum pararet coelum, aderam illi; et irmatos ponebat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. ego eram, cui adgaudebat. cottidie autem iucundabar a
Abbreviated transcription (Latin):
aiaui iueam ut auserãt eaom Pyopter has eoꝵ ĩpietates ab¬
dicauit tos ĩ ꝑpetuũ. Itaq desut ꝓphetas mittere ad eos dedi
illũ filiũ suit pͥmagenitũ ilsũ opificem reꝵ et cõsolatorem
siua delabi Iussit e celo ut religionẽ sauctamdei trauffrt
ad gentes idest ad cos qui deũ ignorabãt doceret ꝙ hastciã
quã perfidus ppłus abiecerat Qd̾ Iam pridem denũçiauerat
st ese facturũ Sicũt malachias ꝓpheta dicit Ilou est m uolutas

Expanded text:
animam meam auferre a me. Propter has illorum impietates abanimam meam auferre a me. Propter has illorum impietates abdicavit eos in perpetuum: itaque desiit prophetas mittere ad eos. Sed illum filium suum primogenitum, illum opificem rerum, et consiliatorem suum delabi jussit e coelo, ut religionem sanctam Dei transferret ad gentes, id est, ad eos, qui Deum ignorabant; doceretque justitiam, quam perfidus populus abjecerat; quod jampridem denuntiaverat se esse facturum, sicut Malachias propheta indicat, dicens: Non es
Abbreviated transcription (Latin):
ieremias Misi ad uos senees meos ꝓphetas ante lucẽ mictełu
et non audiebatis me. neq attendetatis auribus ur̃is crem
dicerem uobis Cõuertatur unus quisq a uia sa mala et a
ne quissimis affectionibus uñis et habitabitis in t̾ra ista quã de di
uobis et pr̃ibus uĩis a seculo usq in sucułu. Nolite ãbulare post
deos asienos ut struiatis eis ne iicitetis me in operibus mauut
ur̃aꝵ ad dispergendos uos. Hesdras eciã ꝓpheta qui fuit eiusibm
cori pibus aquo Iudei suuit restituti sic loquitͦ. Recesseeñt ate
et abieterũt legc̃m tũa post carpies sũ Et Ipħas tuos ĩter seceñt
qui opte stamntur eos ut reu̾tuxtur ad te. Item helyas ĩ libͦ
hasibnn tercio Enuidando eniulatus li dño deo oĩpotenti qua
dreliquerũt te filu ier̃liũ et altaria tua demolierũt et ꝓphetas
tues ĩter secebũt gladio et rem̃asi ego solitariꝰ et que sierũt

Expanded text:
Hieremias: misi ad uos seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, Hieremias: misi ad uos seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, et non audiebatis me neque intendebatis auribus uestris, cum dicerem uobis: conuertantur unus quisque a uia sua mala et a nequissimis adfectationibus uestris, et habitabitis in terra ista, quam dedi uobis et patribus uestris a saeculo usque in saeculum. nolite ambulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad disperdendos uos. Hesdras etiam propheta, qui fuit eiusdem Cyri temporibus a quo Iudaei sunt restituti, sic loquitur: desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus suum et prophetas tuos interfecerunt, qui obtestabantur eos ut reuerterentur ad te. item Helias m libro Basilion tertio: aemulando aemulatus sum domino deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filituos interfecerunt gladio, et remansi ego solitarius, et quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ed prius ostendam qua dr causa ii teiram beu̾it xpus
ut fuudamẽtũ dĩne religionis et iõ clarescat. Cũ epe
Iudei p̾ceptis salutaribus repugnarẽt atq a dĩna lege desi¬
sterẽt aberrãtes ad ĩdios cultus deoꝵ tũc deus Iustos et eletos
uiros saucto spũ ĩplebat ꝓphetas ĩ media plebe constitiens
per quos pccã ingrati spłi uerdis minacibus increparet et
nichilonunꝰ ortaretur ad p̃mam scelers peragendam i
Quã nisi egissent atq abiectis uanitatibus ad der̃ scũ redissẽt
fore ut testamẽtũ suũ mutaret. Idest hereditatt uite ĩmoy¬
calis ad exteras cõuerteret nationes aliũꝙ abi pplui si¬
deliorem ex alienigenis congregaret. Illi aũt a prophetis
ĩcrepiti non modo uba eoꝵ respuerũt. sed ꝙ sibi peccata
exprrbrarent offensi cos ip̃os ex quisitis crucratibus neca¬
uerũt Que oĩa dĩne lr̃e signata cõuouãt Dicit eĩi ꝓħa

Expanded text:
inetur. sed prius ostendam qua de causa in terram uenerit Christus, inetur. sed prius ostendam qua de causa in terram uenerit Christus, ut fundamentum diuinae religionis et ratio clarescat. Cum saepe Iudaei praeceptis salutaribus repugnarent atque a diuina lege desciscerent aberrantes ad inpios cultus deorum, tum deus iustos et electos uiros sancto spiritu inplebat, prophetas, in media plebe constituens, per quos peccata ingrati populi uerbis minacibus increparet et nihilominus hortaretur ad paenitentiam sceleris agendam: quam nisi egissent atque abiectis uanitatibus ad deum suum redissent, fore ut testamentum suum mutaret id est hereditatem uitae inmortalis ad exteras conuerteret nationes aliumque sibi populum fideliorem ex alienigenis congregaret. illi autem a prophetis increpiti non modo uerba eorum respuerunt, sed quod sibi peccata exprobrarentur offensi eos ipsos exquisitis cruciatibus necauerunt. quae omnia diuinae litterae signata conseruant. dicit enim propheta
Abbreviated transcription (Latin):
fuerũt sed ppło ac legi cuules iudices presidebãt Non tamen
ĩ ãnũ cõstituti sicut romani cõsules ad ꝓpetua Iuridicõne
subiuxi. Tuii sublato iudicũ noie potestas regalis ĩducta
est Uerũ iudicibus regimen eoꝵ tenẽtibus prauas religiones
sepe suscepeiãt atq offeusus ab hiis deus totirus eos aliem¬
genis subiugabat donec yursus peĩtencia p̃plĩ mitigatus let̾e¬
raret st eos seruitate. Item ub regibus finitimoꝵ bellis os
delicta uexati postremo capti abductiq babilonẽ penas ĩ¬
pietatis sue graui seruicio pependebũt Donec cyrus uem¬
ret in regnũ qui statim iudeos restituit edicto Exinde te¬
trarchas habuerũt usq ad herodem que sub ĩperio fuit tybe¬
rii cesaris Cuiꝰ ãno qu̾to decĩõ idest duobus geminis cõ¬
sulibus ante diem decinũ lralendaꝵ apriliũ iudei xpistiẽ
cuici affixerũt Hic reꝵ textus. hic ordo in archaius san

Expanded text:
fuerunt, sed populo ac legi ciuiles iudices praesidebant, non tamen fuerunt, sed populo ac legi ciuiles iudices praesidebant, non tamen in annum constituti sicut Romani consules, sed perpetua iurisdictione subnixi. tum sublato iudicum nomine potestas regalis inducta est. uerum iudicibus regimen eorum tenentibus prauas religiones saepe susceperant, atque offensus ab iis deus totiens alienigenis subiugabat, donec rursus paenitentia populi mitigatus liberaret eos seruitute. item sub regibus finitimorum bellis ob delicta uexati, postremo capti abductique Babylonem poenas inpietatis suae graui seruitio pependerunt, donec Cyrus ueniret in regnum, qui statim Iudaeos restituit edicto. exinde tetrarchas habuerunt usque ad Herodem, qui fuit sub imperio Tiberii Caesaris: cuius anno quinto decimo id est duobus Geminis consulibus ante diem decimum Kalendarum Aprilium Iudaei Christum cruci adfixerunt. hic rerum textus, hic ordo in arcanis sanct
Abbreviated transcription (Latin):
creauit Quo yiu sus esuriẽte celestis aliuẽti pliuia de¬
scendit Quineciã coturinces in castia eoꝵ uentus ĩ¬
uexit ut nõ modo paue celesti sed eciã instructioribres epu¬
lis sãturarentur Pio hiis taĩ dĩius bene ficis honorẽ deo nõ
reddideiũt Sed depulsa iã serritate/ Iauisiti famie q depiita
iii luxuriã prolapa ad ꝓphanos egiptioꝵ utus aĩos cũ stuleñt
Cũ eiũ̃ moyses dux eoꝵ astendi/et in mõtem atqr ibid̃ qͣdra¬
gita diebus de moraretur aureũ caput houis quẽ bocant apin
qd̃ eos insigne p̾cederet figuraũt Quo põto ac scelere ofsen¬
suedeus ĩpiũ et iugratũ ppłu promereto penis grauib assecit
et legi quã per moysem dederat subungauit Custea ue cũ ĩ
deserta quadaui parte sprie con sedissẽt amistuũt uetrs nomit
hebrei et qũĩ p̾uceps eximiꝰ eoꝵ iudas erat Iudei st appellati
et t̾ra quã incoluere iudea Et p̾mo qued non diũo regũ sablti

Expanded text:
descendit; quin etiam coturnices in castra eorum uentus inuexit, ut non modo pane caelesti, sed etiam instructioribus epulis saturarentur. pro his tamen diuinis beneficiis bonorem deo non reddiderunt, sed depulsa iam seruitute, iam siti fameque deposita in luxuriam prolapsi ad profanos Aegyptiorum. ritus animos transtulerunt. cum enim Moyses dux eorum ascendisset in montem atque ibi quadraginta diebus moraretur, aureum caput bouis, quem uocant Apim, quod eos in signo praecederet, figurarunt. quo peccato ac scelere offensus deus inpium et ingratum populum pro merito poenis grauibus adfecit et legi quam per Moysen dederat subiugauit. postea uero cum in deserta quadam parte Syriae consedissent, amiserunt uetus nomen Hebraei, et quoniam princeps examinis eorum ludas erat, Iudaei appellati et terra quam incoluere Iudaea. et primo quidem non dominio regum subiecti
Abbreviated transcription (Latin):
cecmisse. ades antiquiores ecĩa grecis scriptoribus ꝓphetere¬
periũtuꝵ Que dĩa ideo prosero ut crrorẽ aũ seutiant qui
stripturam sanctam coarguere nitrĩtur tanquã nouã et iecẽt᷑
fictam. Iguorãtes ex que fonte religiouis saucte origo mana¬
uerit Ꝙ suuis collectis perspectis q temporibus fuudauẽtũ
doct̾ue salubriter Iecer et uitatem penitus comprehenderͭ
erorem cognita u̾itate depouet
libro dixuus ante quã p̾clarũ hoc opus mondi adouret᷑
sauctũ ⁊ ĩtarruptibileu sp̃m genuit quẽ filiũ nũcuparit. Et
Orius postta alios ĩnuabiles per ip̃m creauisset quos augelos
dicimꝰ hũc taiue solũ p̾mogenicũ diuini nõĩs appellat̾ione
dignatus est patria scils uirtute ac marestate pollentẽ Esse
aut sũm dei filiũ qui sit poteftate maxĩa preditus non tantum
congruẽtes in unũ uoces ꝓphetaꝵ sed eciam trimegesti p̾dica᷑
et si billaꝵ uaticinacões demõs trant Hermes In eo libro qui

Expanded text:
criptoribus prophetae reperiuntur. quae omnia eo profero, ut errorem suum sentiant qui scripturam sacram coarguere nituntur tamquam nouam et recens fictam, ignorantes ex quo fonte religionis sanctae origo manauerit. quodsi quis collectis perspectisque temporibus fundamentum doctrinae salubriter iecerit, et ueritatem penitus conprehendet et errorem cognita ueritate deponet. libro diximus, antequam praeclarum hoc opus mundi adoriretur, sanctum et incorruptibilem spiritum genuit, quem filium nios postea innumerabiles per ipsum creavisset, quos angelos dicimus, hunc tamen solum primogenitum divini nominis appellatione dignatus est, patria scilicet virtute ac majestate pollentem. Esse autem summi Dei Filium, qui sit potestate maxima praeditus, non tantum congruentes in unum voces Prophetarum, sed etiam Trismegisti praedicatio, et Sibyllarum vaticinia demonstrant. Hermes in eo libro, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et liber ⁊ apollo et ip̃e Iiupr nascerẽtur apparet ded ueq sat᷑uoͦ
fictio hõĩs ueq celo pr̃ieius assiguari solet Ꝙꝵ si nullaseoꝵ
qui colutur formasse a p̾ricipis atit ĩstituesse doirm traditur
nullus igr̃ ex hus pr̃ hoĩs nũcupari potest. Ita ne deus quidens
Bigo fas non est uenerari eos aquibus non sit homo generatus
qui iouem qui saturnũ qui celũ ip̃m terraui ꝙ anteredit
Is eiũ necesse est hoĩem figurauer ͭ qui ante hõien cẽłũ
t erram s perfecit Solus pater uotandus est quu creauit
Solus dũs nũcripandus qei regit qui habet uite ac nocis
ueram et ppetram potestatem Quẽ qui non adorat et ĩ¬
sipiens serruis est qui d̃ug siũ aut fugiat aeit nestiat Et
impiꝰ filius qui suũ uerũ pr̃em uel oderit uel ignoret
unc qm̃ docui sapĩam et religionem non posse deuidi
saperest ut de ip̃a religrone ac sapia disseramus
Sentio quid̃ ꝙͣ it difficilis de rebus celestibus disputato

Expanded text:
r apparet; sed neque Saturno fictio hominis neque Caelo patri eius adsignari solet. quodsi nullus eorum qui coluntur formasse a principio atque instituisse hominem traditur, nullus igitur ex his pater hominis nuncupari potest, ita ne deus quidem. ergo fas non est uenerari eos a quibus non sit homo generatus,qui Iouem, qui Saturnum, qui caelum ipsum terramque antecessit. is enim necesse est hominem figurauerit, qui ante hominem caelum terramque perfecit. solus pater uocandus est qui creauit, solus dominus nuncupandus qui regit, qui habet uitae ac necis ueram et perpetuam potestatem: quem qui non adorat, et insipiens seruus est, qui dominum suum aut fugiat aut nesciat, et inpius filius, qui suum uerum patrem uel oderit uel ignoret. Nunc, quoniam docui sapientiam et religionem non posse diduci, superest ut de ipsa religione ac sapientia disseramus. sentio quidem quam sit difficilis de rebus caelestibus disputatio,
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩe prosesseres quo aut nichil oĩo coleud putauer̃t aut ueli¬
giones falsas approbauerũt, aut eciã ⁊ uni patestatem q sũ¬
mi dei intelexerũs ut plato que act unũ esse fabricatore in
mondi deũ et marchus trilliꝰ que fadetur soiem p̾c lari quadã
condicõe a supͥuo deo esse geueratũ tam̃ ei debitũ cultum
tudo ut supra ostendi sei eciã rõ declarat Quia ueg
fictũ esse ab hus hoĩem traditur Neꝙ deos ip̃os auteredere hõĩs

Expanded text:
ae professores: quia aut nihil omnino colendum putaverunt, aut religiones falsas approbaverunt, aut, etiamsi vim potestatemque summi Dei intellexerunt, ut Plato, qui ait unum esse fabricatorem mundi Deum, et M. Tullius, qui fatetur hominem praeclara quadam conditione a summo Deo esse generatum; tamen ei debitum cultum tudo, ut supra ostendi , sed etiam ratio declarat: quia neque fictum esse a diis hominem traditur, neque deos ipsos antecede