comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domin: prior seruonec serud domino alterũ enĩ alterip̃eẽ non potest : Locus ẽ ubisit
inforoinplatea lo cibꝰ motus pastes ui hab& dextrã & siniferã ante &r&ro surt¬
so adq: deor sũ pastes quoq: istaeu: duohabent longe& propo, Tempus ut ho
die heri perro situs a possitione dictus ut quis aut se& & aut sedeat autia c&
habitus abb abendo aliquid dictur ut habere seientiã inm̃te instutẽ in corpore cat̃
corpus uestim̃ tũ & c&eta que adbabendimodũ designato ad octorib: numero con¬
ꝑhenduntꝰ. Iã uero agere & patiabagent᷑ s & patientis significatione consistur
N scribo uocis actũhab& quõ facientis rẽ indicat Seribor & patientir est quꝰ
patise ostendit In his enĩ uiiii generib: quorũ exempligratia quaedã possitas
uł in ipso substantiae genere ꝙ est husia innumerabiliare periunt᷑ Nã &i

Expanded text:
dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae ri, hodie. Porro situs a positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae adprehenduntur. 10. Jam vero agere, et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea
Abbreviated transcription (Latin):
de efintio at leonã quantũ adñn ꝑtin& & uerur & ꝓictur & euel estis leo drt
qn onaua dlede sintionẽ ꝑtin& alit̃ uerur defintẽ. alit̃ pietur alt caelestis umuo
as quandoduarũ autplor imũrerũ onũ nom̃ est& dsintio ut uestis
ilest diriuata dicunt᷑ qu ȩcũq & aliquosolo diferentia e cassusecuidũ nomen
habent appellationẽ ut abonitatebon : amalitia maluis. cathegoriarũ h
species decisunt idẽsuibstantia quantitas qualitas relatiositus locus tẽpus habitus age¬
re & pati. Substantia estqi proprie & principalit̃ dr̃q: neq desubiec to p̃dicatds noq:
in subecto ẽ ut aliquihomo uel aliqui equus. secundae b substantiae dicuntꝰ in quib:
gurbreuis qualitas ẽ ut qualis eorator a nrusticur niger ancandidus. Relatio est
q fest ad aliquid cũ eni filus dicit᷑ demonstratꝰ & pat̃ haec & relati dssimol incipiu t
nã que seruus acdomin: unotẽpore ex ordiũ nominis sumunt nec ab quanꝰ inuent

Expanded text:
tis leo dicitur, quantum ad definitionem, aliter uerus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est et definitio ut « uestis id est derivativa, dicuntur quaecumque ab aliquo solo differentiae casu secundum nomen habent appellationem, ut a bonitate bonus, et a malitia malus. Categoriarum autem species decem sunt, id est substantia, quantitas, qualitas, relatio, situs, locus, tempus, habitus, agere et pati. Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, quae neque de subiecto gus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatiua dr̃ cũ domesticarũ rerũ sapient̃ or dodisponitur. Ciuilis dicit᷑ ꝑ quã
totius ciuitatis utilitas administratꝰ In DEISA RΟRIS PORΡIRII
Post philosophiae definitioner in quib: generatit̃ õnia continent᷑ pc̃ isa gogal
porfirii ex pediam : Is ago ga quippe grecelatine introductio dr̃. Eorũ scilie&
quiphilo sophiã incipiunt continenr se demonserationẽ primar̃ rationũ
de qualib& re quids̃t su aq cesta acsubstantiab difintione declar&ur. Nãpo sto primo
genere deinde species & alia quȩ uicina esse possunt subiungimũr acdiser&ircu
signata q̃ ex p̃sione ꝑueniam : ut puta bomo est anima lrationale mostale t̃renũ
bipes risu capaxgenus animalcũ dictũ est ñ substantia hominir declarata est:
Est enĩ ab hominegen: animal sed quia latepatebat adiecta ẽ speciest̃¬

Expanded text:
Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilis dicitur, per quam Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilis dicitur, per quam totius civitatis utilitas administratur. De isagogis porphyrii . Post Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc Isagogas Porphyrii expediamus. Isagoga quippe Graece, Latine introductio dicitur, eorum scilicet qui Philosophiam incipiunt: continens in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis signata eius expressione perveniamus, ut puta: Homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risu capax. Genus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species
Abbreviated transcription (Latin):
hisusib deputat aequib acreatore difintũ est nisfoste cõuolunta teđi aliquodmiracalo
ex aliquapaste profundis ima qualitate disserimu. doetrinali: de scientia quat abstras¬
tã considerat qua&titatõ. Absiracta eni quantita: de quãintellectu a materia se parant
uł ab alis accedentib ut est parimpar uel abaliahuius cemodẽ in solaratio cinatione
tractamuscuius species sunt iii. arith m&ica gea m&rica musica astronomia
Arih m& ca est distiplina quantit a tis pumerabilis secundũse . &a eom&rica est
disciplina magnitudinis in mobilr & formarũ. Gusica est disciplinaq denumeris
loqr qutadalquid sunt his qui nueniunt᷑ in sonis astrenoma est dnciplina qͣ: cursus
caelestiũ siderq figuras contẽ plat̃om̃s & habitud in esstellarũ circase & circa t̃rã
inda gabiliratione ꝑcurrit. Porro actua lir dr̃q resꝓpositas operationib suis¬
ꝑ quã mos uiuendihonestur ad p&it instituta aduistutẽ tendentia p̃paratur.

Expanded text:
his usibus deputatur, in quibus a Creatore definitum est, nisi forte cum uoluntate Dei aliquod miraculum doctrinalem scientiam, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separamus, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel ab aliis hujuscemodi quae in sola ratiocinatione tractamus. Cuius species sunt quattuor: Arithmetica, Geometrica, Musica, Astronomia. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Geometrica est disciplina magnitudinis inmobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid sunt, his qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina, quae cursus caelestium siderumque fiindagabili ratione per quam mos vivendi honestus adpetitur, et instituta ad virtutem tendentia praeparantur.
Abbreviated transcription (Latin):
quia quamuis sceleris canscius non sit.
reas tam̃ dicit᷑. quã du in iidicio pro
re aliqua petit᷑. Testes antiquitꝰ suꝑstites
dicebant᷑. eo qd̃ suꝑ statum cause ꝓfereban¬
t᷑. nunc parte ablata nominis t̾estes uo¬
cari Testis aũ considerat᷑. condiciane.
natura. et uita: Condicione. si liber.
non seruus. nam sepe seruus moetu
dominantis testimonium supprimit
ueritatis. Natura. si uir non femina.
na. Sita. si in nocens. et integer actu:
Nam si uita bona defuerit. fide care¬
bit. Non enim pot̃ austicla cum scele¬
rato habere societatem: duo autẽ st̃
genera testium. aut dicendo id quod uide¬
runt. aut proferenclo id quod audierunt:
Duob aũ modis testes delinquunt. cum
aut falsa promunt. aut uera silentio te¬
gunt

Expanded text:
quia, quamvis sceleris conscius non sit, quia, quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quamdiu in iudicio pro re aliqua petitur. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc parte ablata nominis, testes vocari. Testis autem consideratur condicione, natura et vita. Condicione, si liber, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testiveritatis. Natura, si vir, non femina; ina. . . . . Vita, si innocens et integer actu: nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest justitia cum scelerato habere societatem. Duo autem sunt genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt, cum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegunt
Abbreviated transcription (Latin):
qium litis. Et dictum negacium. quasi nec
ocium .i. sine ocio: Fegocium aũ in causis.
negociacio in cõmertiis dicit᷑. ubi aliquid
dat᷑. ut ma iora lucrent᷑ hrgium dictũ
quasi iuris garrium. eoqd̃ in qui causam
iure dicunt disceptent: Liis a conten¬
tione limitis prius nom̃ sumpsit. de qͣ
cerneret agri: Causa aut argum̃to. aut
probacione constat Argumentum ñꝗͣ
testibus. ñ quã tabulis dat probacionẽ.
s sola inuestigacione inuenit ueritatẽ:
Uñ et dictum argum̃tum .i. argutum in.¬
nentum: Probacio aũ testibus et fide
tabularũ constat In omne iudiciũ
sex ꝑsone querunt᷑. Iudex. accusator.
reus. et tres testes: Iudex dictus. quasi
ius dicens populo. sine quod iure discep¬
tet. Iure aũ disceptare est. iuste uidica¬
re: Non est añ uidex. si non est in eo iusti¬
cia: Accusator uocat᷑. quasi ad causator.
quia ad causam uocat eum quem ap-¬
pellat Reus a re qua petit᷑ nuncupat᷑.

Expanded text:
gium litis. Et dictum negotium quasi nec gium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. De quacerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; unde et dictum argumentum, id est argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex dictus quasi ius dicens populo, sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare: non est autem iudex si non est in eo iustitia. Accusator vocatus quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem appellat. Reus a re, qua petitur, nuncupatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Crista quam greci conum uocãt. Nã conꝰ÷
curuatura quȩ in galea prominet suꝑꝗͣ
criste sunt
De foro. xiii.
orus est exencendarum litium locꝰ
a fando dictus. qui locus et prorostͣ
uocat᷑. ab eo quod ex bello punico captis
nauibus cartaginensium. rostra ablata st̃.
et in foro romano p̃fixa. ut eet̃ huuis mn¬
signe uictoriȩ Constat aũ forus. causa.
lege. et indice: Causa uocata. a casu qͦ
euenit Est enĩ materia et origo nego¬
cii. necclum cdiscussionis examine pate¬
facta que dum p̃ponit᷑ causa est. dum
discutit᷑ udicium est. dum sinitur.
nisticia: Uocat᷑ aũ iudicium. quasi ui.¬
ris dictio et iusticia quasi iuris status:
Iudicium aũ prius inquisicio uocabat᷑
Uñ et auctores undiciorum et p̃posito
questores uł quesitores uocamus Ne¬
gociũ aũ multa significat. Modo actũ
rei alicuius. cui contrarium est
ocium. modo actionẽ causȩ que est uir¬

Expanded text:
crista; quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus crista; quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae sunt. De foro . Forus est exercendarum litium locus, a fando dictus vocatur ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset huius insigne victoriae. Constat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iur
Abbreviated transcription (Latin):
parte ueluti ancisum ac rotundum.
omni parte retisum. quaq: notes ocu¬
lis angulus omnis abest: Pella scircũ
breuissimum. in modum lune me¬
cliģ. de quibus meminit liber regũ:
auro puro. et trecentas peltas ex au¬
ro probato: Scetra scutum loreum
ri. de qͦ
et testudo scutum. nam in modũ testulinis
sit: Clipeus est et testudo scutorũ conexio.
curuata in testudinis modũ: Namq in ar-¬
morum generibus milites etiã in anima-¬
orica nominata est. eo quod loris careat.
Solis enim circulis ferreis contexta ẽ:
Squama ẽ lorica ferrea ex lãminis ferreiᷤᷤ
aut ȩreis concatenata in modum quame
piscis. et ex ipso splendore quamarum et
similieudine ñcupata: de ciliciis autẽ po-
assis de lãmina est. galea de corio.
Nam galeroᷤ corium dicit᷑: cassidam¬
aũ a tuscis naminatam: Illi enĩ galeam
casin nominant. Credo a capite Apex ẽ
quod in in sũma galea eminet qua figit᷑.

Expanded text:
parte veluti ancisum ac rotundum. parte veluti ancisum ac rotundum. omni parte recisum: quaque notes oculis, angulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mediae. De quibus meminit liber Regum auro puro et trecentas peltas ex auro probato.' Scetra scutum loreum ri. De quoet testudo scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animaorica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squanarum et similitudine nuncupata. De ciliciis autem et Cassis de lammina est, galea de coreo. Nam galeros coreum dicitautem a Tuscis nominatam: illi enim galeam cassim nominant, credo a capite. Apex est quod in summa galea eminet, quo figitur
Abbreviated transcription (Latin):
tibus contussum muri latꝰ cedit: Cauatũq
irrumpit. ac fenestram facit: Contra iipul¬
sum arieris remedium est saccus plemis pa-¬
leis. et in eum locum dimissus quo aries per¬
cutit: Laxo enĩ saccorum sinu ictus ari¬
etis illisus mollit᷑ duriora enĩ molliorib¬
facilius cedunt. Plutei sunt crates corio
crudo intexte. que mopere faciendo hosti
obiciuntur Musculus cuniculo similis
fit. quo murus ꝑfodit᷑. ex quo et appel¬
latur. quasi murusculus: De cliẜeis.
lipeus est scutum mauis. dictꝰ
ab eo quad clipet .i. celet corpus ꝑi¬
positꝰ enĩ sua defensione ab hastis et ia¬
culis corpus mimit Clipeus autẽ pedi-¬
tum est. scutũ equitũ: Scutum appel¬
latum. eo qd̃ ex se excuciat telorum
ictum Ut enĩ telis resistatur: dipeus
antefert᷑ Umbo scuti pars meclia est
quasi umbilicus: Ancile uocatur scu.¬
tum b̃ne et rotundum. de quo uir
le dictum ab ancisione. quod sit ab oĩ

Expanded text:
tibus concussum, muri latus cedit, cavatumque tibus concussum, muri latus cedit, cavatumque irrumpit ac fenestram facit. Contra impulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit: laxo enim saccorum sinu, ictus arietis illisus mollitfacilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur; ex quo et appellatus, quasi murusculus. De clypeis . Clipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, id est celet, corpus peripositus enim sua defensione ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi umbilicus. Ancile vocatur scutum breve et rotundum. De quo Vergle dictum ab ancisione, quod sit ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
quod fallant et decipiant ferro. cum
speciem proferant ligni. Hos uulgus gre¬
co nomine oxoc ulocant .i. acutos. Sñ
et aput medicos acutus morbus oxea
uocatur: Arcus uocatus . eo quod arce¬
at aruersarium: Unde et arces dicunt᷑
a quibus arcent᷑ hostes. Item arcus
ob speciem. quod sint curuati arcuis.
unda dicta eaquod exea fundan-
lapides. id ÷ͥ emittant᷑. Palista
genus tarm̃ti ab emitrendo iacula
dicta: Balin enĩ grece mittere dicit᷑
Torquit᷑ enĩ uerbere neruorum.
et magna ui iacit aut hastas. aut
saxa: Inde et fundibalus. quasi fun-¬
dens et enuttens. contra balistam testu¬
do ualee. series enĩ fit armorum um¬
bonibus inter se colligati: De
eo quod cum impetu impingit¬
impingit murum. in modum
ariecum pugnantium. Ualide enĩ
ac nodose arboris caput ferro uestit᷑.
eaq suspensa sunib multorum manu ad
murum impellitur: deinde retrorsum diͦcta
maiori impetu destinat᷑ Sicq crebris ie.¬

Expanded text:
quod fallant, et decipiant ferro, cum quod fallant, et decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocat, id est, acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. 5. Arcus vocatur, eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur, a quibus arcentur hostes. Item arcus ob speciem, quod sint curvati arctius. Funda dicta, eo quod ex ea fundantur lapides, id est emittantur. Balista genus tormenti ab emittendo iacula dicta; ballin enim grece, emittere dicitur; torquetur enim verbere nervorum et magna vi iacit, aut hastas, aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum, umbonibus inter se collectis et ceo quod cum impetu impingit murum, in modum arietum pugnantium; valide enim ac nodose arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus, multorum manu ad murum impellitur. Deinde retrorsum ducta, maiori impetu destinatur, sicque crebris ic
Abbreviated transcription (Latin):
agitta a sagaci iactu. idest ue¬
loci ictu uocat᷑: pennis enĩ fer¬
tur quasi auis. ut celerit̾ mors ꝑcur¬
rat ad hominem. Ias primum cre¬
tenses usi sunt. quib penne ut di¬
ximus ido adglutinant᷑. ut leues sit̃¬
sint et p̃uolent: Scaptos spicula sunt
sagitte uł lances breues a spicarũ
specie nuncupata: Scorpio est sagit¬
ta uenenata. arcu uł torm̃tis ex¬
cussa. quȩ dum ad hominẽ uene¬
rit. uirus quofigit infundit. uñ¬
unde et scorpio nonĩ accepit:
ethimologiam cõmunem habent. quia
faretra mortem. feretrum mortuum
portat: Coriti proprie sunt arcuum tecȩ.
sicut sagittarum faretre agina appellata
eo quod in ea mucro uł gladins bauilet᷑.
Tega ab eo quod aliquid receptum regat.
.c. littera prog. posita: Alii greco nomine
tecam uocari asserunt. quod ibi reponat᷑
aliquid Inde et biblioteca librorum
reposicio dicit᷑. Polones sunt uaginȩ lig¬
neȩ. intra quas latet pugio sub baculi
specie Dolones autẽ a dolo dicti sunt Ioc

Expanded text:
agitta a sagaci ictu, id est veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit. etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod aliquid receptum tegat, C littera pro G posita. Alii Graeco nomine thecam vocari adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem
Abbreviated transcription (Latin):
actus dictꝰ a iaciendo. uñ et pisca¬
torium recte iaculum dicit᷑. Iuc
arei usus est arrepto lapide procul
ferire. hastas pondere librato iacere
sagittas arcu emitt̾e. De uiRtUte.
irtꝰ est inmensitas uirum in labo¬
re et pondere corporis De luc ta
cata : quilnis cõminus certantes innitẽt
eui greca appellacione athlere uocan¬
ocus aũ luctacionis palestra dicitur. pa

Expanded text:
Iactus dictus a iaciendo. Unde et piscaIactus dictus a iaciendo. Unde et piscatorium rete iaculum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapides procul ferire, hastas pondere librato iacere, sagittas arcu emittere. De virtute . Virtus est inmensitas virium in labore et pondere corporis vocata. Decata, quibus comminus certantes innitentui greca appellatione athlete vocanocus autem luctationis palestra dicitur. Pal
Abbreviated transcription (Latin):
ralia uocabant᷑ ob honorem liberi patͥs:
Ob hoc despicienda est origmis macula.
ne bonum estimes qd̾ mnicium a ma-¬
lo accepit: Liudus aũ aut gymnicus:
aut circensis. aut gladiatorus aut
scenicus. De ludo Gymnico.
ymnicus iudus est uelocitatis ac ui¬
rium gła: cuius locns gymnasium dicit᷑. ubi
exercent᷑ athletȩ. et cursoꝵ uelocitaᷤ compro¬
batur: Finc accidit. ut omniũ prope aitiũ
exercicia gymnasia dicant᷑: Antea enĩ in
locis certantes cincti erant. ne nudarent᷑:
post relaxato cingulo repente prostratꝰ exa¬
nimatꝰ est quidam cursor Qua re ex conci.¬
lii decreeo tc̃ tarcon ipponenses ut nudi
deinceps omnes exercitarent᷑ ꝑmisit Ex¬
illo gymnasium dictũ. qd̃ iuuenes nudi
centes habentem totielem generib de reg
altus dictus. quasi exilire in altum:
est enĩ saltꝰ altius uł longius exilire.¬
Tursus a nelocitate De CURSU.¬
Icurruum uocat᷑. est enĩ cursus ue¬
locitas pedum. De lacty.

Expanded text:
ralia vocabantur, ob honorem Liberi Patris. ralia vocabantur, ob honorem Liberi Patris. Ob hoc respicienda est originis macula, ne bonum aestimes 392 quod initium a malo accepit. Ludus autem gymnicus est, aut circensis, aut gladiatorius, aut scenicus. CAPUT XVII. De ludo gymnico. 1. Gymnicus ludus est velocitatis ac virium gloria. Cujus locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae, et cursorum velocitas comprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. 2. Antea enim in jocis certantes cincti erant, ne nudarentur: post, relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentillo gymnasium dictum, quod juvenes nudi centes habentem totidem generibus de regnDe saltu. Saltus dictus, quasi exsilire in altum: est enim saltus altius exsilireCursus a velocitate crurum vocatur; est enim cursus celeritas pedum. De iactu .
Abbreviated transcription (Latin):
De Srecta cy lis.
pectacula ut opmor generalit̃ nomi¬
Onant᷑ ualuntates. que ñ ꝑ semet ipsa Ii¬
inquinant s ꝑ ea que illic gerunt᷑ Dic¬
ta autẽ spectacula. eo qd̃ hominib pub¬
lica ibi p̃heat᷑ inspectio. Fec et ludicra
ñ cupata. qd̾ in ludis gerant᷑ aut inscenis:
ludorum origo sic tradit᷑: luidios ex asia
transuectos in etruria consedisse duce gr¬
reno. qui frĩ suo cesserat regnum: Consessi .¬
one iait᷑ in etruria int̾ ceteras int̾ ceteroᷤ
ritus suꝑstitionum suarum. spectacula
quoq religionis nomine instituerunt: Iui¬
Inde romani arcessitoᷤᷤ artisices mutua¬
ti sunt. et in de ludi uocati sunt: Sarro
autẽ dicit ludos a lusi uocatos. qd̃ uiue¬
nes ꝑ dies festo̾ solebant ludi exultacio¬
ne populum delectari: Unde et eum
lusum uiuenũ et diebus festis et tẽplis
et religionib reputant: Nichil est iã
de causa uocabuli dum rei causa idola. Iuii¬
tria sit. unde et promiscue ludi libe¬

Expanded text:
De spectaculis. Spectacula, ut opinor, generaliter nominantur voluptates quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in cenis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. lusum juvenum, et diebus festis, et templis, et religionibus reputat. 3. Nihil jam de causa vocabuli, dum rei causa idololatria sit. Unde et promiscue ludi Libe
Abbreviated transcription (Latin):
dias uigauit. eisq singuloᷤ ex utraq: parte
simplici uinculo applicuit. quoᷤ greci chipo¬
gopoc. latim sumarios uocant a genere
uinculi quo prius alligabantur Ix.
De equis euibys corrunt.
uadrige et bigȩ. et trige et seuigȩ
a numero equorum et uigo dicte.
N̾ quibus quadriga soli bigas lunȩ. trigaᷤ
inferis. seiuigas ioui. desultores lucifero et
hespero sacrauerunt: Quadrigam soli ido
iungunt. quia per quatuor annus tem¬
pora uertit᷑ Sere. estate. autunno. et
hieme. Pigas lunȩ qm̃ gemino cursu
cc̃ sole contendit. siue quia nocte et
die udet᷑. Iungunt enim unum eqͣm
nigrum. alterum candidum: Tngas
diis iferis. quia hii per tres ȩtates homi¬
nes ad se rapit. id÷ ꝑ infantiam. iuuentu
tem. senectam: Seiuga maxime ioui
dm̃ esse credunt: Ideo aũ rotis quadri.¬
gas currere dicunt: siue quia mundꝰ
iste entuli sui celeritate transcurrit.
siue pꝑ solem quia uolubili ambitu ro¬

Expanded text:
dios iugavit, eisque singulos ex utraque parte dios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, a genere vinculi, quo prius alligabantur. § 36 De equis quibus currimus. Quadrigae et bigae, et trigae et seiugae a numero equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Bigas lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is per tres aetates homines ad se rapit: id est per infantiam, iuventutem atque senectam. Seiuga maximus curreum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu ro
Abbreviated transcription (Latin):
signum emittant. De auRigis.
rs circi auriga et currus. equites uł
pedites: Auriga proprie dictus. qd̃
currum agat. et regat. siue quod feriat
iunctos ȩquos: Nam haurit. ferit. ut. et
latus haurit aꝑtum: Ipse est et agita.¬
tor .i. uerberator. ab agendo dictus: Au¬
rigȩ autẽ duobus coloribus sunt. quib
speciem id alatrie uestiunt: Nam pra-¬
sinus t̾re. uenetus celo et mari a paga
ssicut uirgilius auctor est dicene:¬
Primus erihtonius currus. et quatuor ausus
Iungere equoᷤᷤ rapidusq rotis insistere uictor:
fuit autẽ minerue et uulcani filius de cadu-¬
ca in t̾ram libidine ut fabule ferunt procre.¬
atus. portentum doemonicum. ĩmo diaboł.
qui primo uinoni currum leelicauit. Ta¬
li auctore quadrigę producte sunt: Iuiiii
unde et currum. quasi cursum: Qua¬
drigarum uero curfus duplici alim temo
ne perpetuoq erant. et qui omnibus equiᷤ
iugo primus ciristines sicionius tantum me.¬

Expanded text:
signum emittant. De aurigis signum emittant. De aurigis rs circi auriga et currus, equites, sive pedites. Auriga proprie dictus, quod currum agat, et regat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit, FERIT, ut: Latus haurit apertum. 2. Ipse est, et agitator, id est, verberator ab agendo dictus. Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari a pagansicut Virgilius auctor est dicens:Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisque rotis insistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae sunt. 399 CAunde et carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum me
Abbreviated transcription (Latin):
appellatione proprie t̾minum
et finem mundi designari uolunt:
ab eo qd alicui emensus sinis est. siue ad testi¬
monium orientis occidentisq solie⁊.
rex ȩgipti primus fecisse fertur tali ex
causa: cum quodam tempore nilus uiolen-¬
ti inuncdatione egiptum nocuisset: indig-
natus rex tanquã penas a flumine exi-¬
geree. sagittam in undas misit: Non mul¬
tum post egritudine correptꝰ lum̃ amisit:
Qui pꝰ cecitatem uisu recepto duos oboliscoᷤ
soli sacrauit Oboliscus enĩ sagrtta dicit᷑.
qui ideo in medio cireo ponit᷑. quia ꝑ me¬
dium mundum sol currit: Medio aũ
spatio ab utraq meta constitutus oboliᷤ:¬
cus fastigium sumitatemq celi signifi¬
cat. cum sol ab utroq spatio me dio hora¬
rum discrimine transcendit᷑ summo o¬
balisco sperpositum est quoddam auratũ
in modum flamnie farmatum. qm̃ sol
qua et ille carcer qui est inciurtate. qd̃
ut ibi homines clãpnati atq mclusi. ita
hic equi coercerent᷑. ne exeant. antequã

Expanded text:
appellatione proprie terminum ac finem mundi designari volunt, ab eo quod alicui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque Solis. rex Egipti, primus fecisse fertur tali ex causa: cum quodam tempore Nilus violenti inundatione Eginatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol qua et ille carcer qui est in civitate; quod, ut ibi homines damnati atque inclusi, ita hic equi cohercentur, ne exeant antequam
Abbreviated transcription (Latin):
Nlmpiaescpud grecor consitutae cep̃elidẽ grocie cuutectẽ ellis aagentibus ccgonẽ & quinquene lecertoc¬
men quatuor me dus annisucccantib & ab hocelidũ cer tenanis tẽpus olim pia dem uocauer̃ quce dy en¬
olimpiadees cẽromanis adhuc eñ consules cedhuc aerec ñdũ eroe t. estenim quinquen nccle tẽpus ideo
uiero sic nocat eoꝙ censup̃ quinquenniũ in rẽpuplica pꝰcccto urb sromelustr
iustrcbactur:
Nseleus int̃preteł remisionis ienius ÷ enm hebreicus & sermo & numerus quis eptenis an norũ ebdomac¬
dibũs id ÷ qua dror gintec & uiuurainis texitur. in quo clantebeentur tubȩ de dom̃s reuertebantar an¬
tiquec posses so debitc absoluebaent᷑ consir mabentur libertates huncnimerũ etiaẽ in diebus pentecos¬
ten &ipicel ebrcemus poidñ resurrectionẽ remis sec culpce & totiusdebiti cirogrepho Eacc cuccto ab
dẽ qui que ge sinũ ccnnũ dicunt quẽ hebrei iubeltum uocant: obhane causem ailelintus quppt̃¬

Expanded text:
ecos est constituta apud Elidem Graeciae civitatem Eliis agentibus agonem et quinquennale certamen, quatuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olimpiadem vocaverunt, quadrienolympiadas a Romanis; adhuc enim consules, adhuc aera nondum erat. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic vocatum, eo quod censu per quinquennium in republica peracto urbs Roma lustrabatur. Iubileus interpretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus et sermo et numerus, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, quadraginta novem annis texitur; in quo clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti chirographo evacuato, ab dam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob hanc causam et
Abbreviated transcription (Latin):
las. et pila minantia pilis auus singu¬
dicat᷑ et gladius. ut est illud: at ñ
hoc telum ea quo ui dextera uersat:
Praprie aũ telum a langitudine dic¬
tum Uñ et mustelam dicimus. qd̃
longior sit quam mus. Cuspis hasti¬
lis amentata a cespite dictus. qd̃÷
cuspis. posterior pars haste est

Expanded text:
las, et pila minantia pilis. Cujus singulas, et pila minantia pilis. Cujus singudicatur et gladius, ut est illud: At non hoc telum, mea quod vi dextera versat. Proprie autem telum a longitudine dictum: unde et mustelam dicimus quod longior sit quam mus. Cuspis hastilis amentata, a cespite dictus, quod cuspis posterior pars hastae est.
Abbreviated transcription (Latin):
ta in longitudine Nec et catheia. quã
oracius caiã dicit Est enĩ genus gallici
teli. ex materia quam maxima. quȩ
iactu quidem non longe pꝑ grauita¬
tem ȩuolat. s quo peruenit. ui nimia
perstringit. Quod si ab artisice mitta.¬
tur sursum uenit ad eum qui misit.
Hant meminit uirgilius dicens Theu¬
tonico ritu siliti torquere catheias:
Unde et eos hispani et galli theuto.¬
nas uocant. falarica est telum ingẽs
et rotunclitatem de plumbo in mo-¬
dum sperȩ In ipsa rotunditate dr᷑
etiam et ignem
habere
adfixum: Hoc
tela pugnat᷑ de turribus. quas di¬
ci manifestum est: Iuuenalis: Con¬
sulis ante falas desphinorumq colun.¬
nas: A falis igit᷑ dicta est falarica. sic̃
a muro muralis: Sane falaricam lu-¬
canis dicit neruis mitti tortilibus
ex quadam machina. Ut. nunc uibra
la sunt arma iaculorum atq teloꝵ.
a torquendo uł emittendo dicta. de
quibus lucamis: Signa paresq aqui¬

Expanded text:
ta in longitudine. Haec et cateja, quam ta in longitudine. Haec et cateja, quam Lucilius calam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae jacta quidem non longe propter gravitatem evolat; sed quo pervenit, vi nimia perfringit: quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Hujus meminit Virgilius, dicens: Teutonico ritu soliti torquere catejas Unde et eos Hispani et Galli Teutonos vocant. 8. Phalarica est telum ingens et rotunditatem de plumbo in modum sphaerae in ipsa summitate. Dicitur etiam et ignem habere affixum. Hoc telo pugnatur de turribus, quas phalas dici manifestum est. Juvenalis: Consulit ante phalas, delphinorumque columnas. A phalis igitur dicta est phalarica, sicut a muro muralis. Sane phalaricam Lucanus dicit nervis mitti tortilibus, et quadam machina, ut: Hunc aut tola sunt arma jaculorum atque telorum, a torquendo, vel emittendo vocata. De quibus Lucanus Signa pares aqui
Abbreviated transcription (Latin):
belli. aut uacans aspectum amitteret
gladiorum: De has tis. Iu¬
asta est cuntus cum ferro. cuius
diminirtniũ facit hastella:¬
Nom̃aũ hasta ab astu folii sumpsit. unde et
astucia: Contus ferrum non habet .s: tareũ
cuspide acuto est. Uirgilius ferratasq tru-¬
des. et acuto cuspide contoᷤ. Contus autẽ
quasi conitus: Est enĩ contus acuta ro¬
tunditas Trudes amites sunt cum ba¬
nato ferro: quas greci aplustria dicunt
detrudunt. Uirgilius: Ferratasq trudes:
Uenabula clicta quasi uenatui habilia
uel quia uenientem excipiunt. quasi
e icipiabilia: Excipiunt enĩ apros. ex¬
pectantq leones. intrant ursos. sit tan¬
tum firma manus Liancea est hasta
mento ponderata uibrat᷑ Amentum
uinculum est iaculorum: hastilium
quod mediis hastis aptat᷑. Et inde a.¬
mentum. quad media hasta religat᷑.
ut iaculet᷑ Claua est qualis surt her.¬
culis. dicta. quod sit clauis ferreis inui¬
cem religata. et est cubito ex semis fac¬

Expanded text:
belli, aut vacans aspectum amitteret gladiorum. § 7 De hastis. Hasta est contus cum ferro; cuius diminutivum facit hastiliaNomen autem hasta ab astu suastutia. 2. Contus ferrum non habet, sed tantum cuspide acuta est. Virgilius: Ferratasque trudes, et acuta cuspide contos Contus autem, quasi conitus. Est enim conus acuta rotunditas. 3. Trudes hastae sunt cum lunato ferro, quae Graecis aplustria dicuntudetrudunt. Virgilius: Ferratasque trudes. 4. Venabula dicta, quasi venatui habilia; vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabilia. Excipiunt enim apros, exspectantque leones, intrant ursos, sit tantum firma manus. 5. Lancea est hasta mento ponderata vibratur. 6. Amentum vinculum est jaculorum hastilium, quod mediis hastis aptatur. Et inde amentum, quo media hasta religatur et jacitur. 7. Clava est, qualis fuit Herculis dicta, quod sit clavis ferreis invicem religata, et est cubito semis fac
Abbreviated transcription (Latin):
& ab latiuat praeporritiones acassibus quibur seruiunt dictae. Loquil¬
resuero quia loq̃lis id estuerbi sempes coherent pecaliquid ualent solae

Expanded text:
t ablativae praepositiones a casibus, quibus serviunt, dictae. Loquelt ablativae praepositiones a casibus, quibus serviunt, dictae. Loquellares vero, quia loquellis, id est verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae
Abbreviated transcription (Latin):
sed incopelatione sermonum quasi quod dam ex bib& glutinum Autenim nomin a
sociant aut agustinus & hieronimus autuerbaut stribit & logit. Una ait iusomin¬
um siue copulent siuedisiungant Copulatiuae aũt coniunctiones dicte. eo quod
sen sum & ꝑsonas iuingit utego & tueamus ad forum ipsuđ & sensum conunexit
Dis inctiuae dictae quia dis unguntautrer autꝑsonas ut ego aut tu faciamus
Subunctiuatdñt quia subiunguntur ut quedicimus enim regiq hominiq dõq pon
dicimus que regique hominique dõ. ex pl&iuae dictae quo d explent praepos¬
sitaim rem utp utasi hoc noniuis saltim illut fac. Comindnes nominantur quia ubi
uisponuntur utigitor hoc faciam hocigitur faciam Causales dicuntur acausa eo qđ
aliquid cogitent facere ut puta occido illum quia hab& aurum causa est. Ratio¬
nales dicuntur a ratione quia quis queutitur in faciendo. ut quo modo eum oce i&d ̃¬

Expanded text:
sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'. Communes nominantur, quia ubivis ponuntur et subiunguntur, ut 'igitur hoc faciam', 'hoc igitur faciam'. Causales dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Rationales dicuntur a ratione, qua quisque utitur in faciendo, ut 'quomodo eum occid
Abbreviated transcription (Latin):
uino inniterentur: Sicut autẽ a hacho
baculus. ita a baculo bacululus ꝑ dimi¬
nutionem: sustes quod presixi in t̾rã
stent. quos palos rustici uocant. quib
ctes dicti. quod manibus uectentur.
unde ostia saxaq euelluntur: forsi
ces dicti scd̃m ȩeimologiam si a silo di¬
cantur . f. ponitur. ut farfi ces. que ft̃
sartorum: si a pilo ꝑ .p. ut forpices. q̃¬
sunt tonsorum: si ab accipiendo ꝑ .c.
ut forcipes. eoquad sormum capiant.
que sunt fabrorum: formum enĩ di
formosus pectinem dici. eo quod pexoᷤᷤ
capillos faciat. atq compositas: Cala¬
mistrum acus est. que calefacta. et
adhbita. calefacit. et intorquet ca¬
pillos. unde et calamistrati appel¬
lantur. qui comam torquent: C la¬
ius dicta. qd̵ claudat. et aperiat : ca¬
tenatum. quod capiendo teneat: ho¬
roloqium. qd ibi horas legamus. id ÷
colligamus. Est enĩ in solariis positũ.
ubi a clauo ꝑ lineas currit umbra. ut

Expanded text:
vino inniterentur. Sicut autem a Baccho vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem. 2. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos rustici palos vocant, quibus ctes dicti, quod manibus vectentur, unde ostia saxaquces: secundum etymologiam, si a filo dicuntur, F ponitur, ut forfices quae sunt sartorum; si a pilo, P, ut forpices qsunt tonsorum. Si ab accipiendo per c, ut forcipes, eo quod formum capiunt, quae sunt fabrorum. Formum enim antfaciem. Pectines dici eo quod pexos capillos faciant atque conpositos. Calamistrum acus est quae calefacta et adhibita calefacit et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. Clavis dicta quod claudat et aperiat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologia, quod ibi horas legamus, id est colligamus; est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut
Abbreviated transcription (Latin):
arrum a cardine rotorum dictũ.
unde et currus dicti. quod rotaᷤᷤ
habere uidentur. Noca autẽ dicta.
quod ruat. et rotundum a rota uo¬
catum: Reda genus uehiculi quatuar
ntarum: has antiqui rectas dicebat᷑
ꝑꝑ quod haberent rotas: Carpentum
ponpaticum uehiculi genus est. qͣsi
carrum pompaticum: plaustrum
uehiculum duarum rotarum. qͦ
onera deseruntur. et dictum plaustrũ
quod uoluit᷑. quasi diceret plastrum:
Carracucium ueliculum altissimarũ
ntarum. quasi carrum acutum
Capsus carruca undiq contexta. qͣsi
capsa: pilentum. uł pretorium conterta
quatuor rotarum uehicula. quibus ma-¬
tronȩ olim utebantur Uirgilius: pilen
lones atq caballi pascendi deducenda p̾¬
toria: Erant autẽ pilenta antea uene¬
ti coloris. non ut nunc sunt rosatu qͥ¬
bus nisi caste matrone uti non poterat̃
sicut nec uittis Basterna uehiculũ.¬
Ne Relieuis erȩ in usy habent᷑.
aculus a lacho reꝑtore uitis fercur
inuentus. in quo homines mati

Expanded text:
arrum a cardine rotarum dictum; unde et currus dicti, quod rotas habere videntur. Rota autem dicta quod ruat; et rotundum a rota vocatum. Reda genus vehiculi quattuor rotarum. Has antiqui retas dicebant, propter quod haberent rotas. Carpentum pompaticum vehiculi genus est, quasi carrum pompaticum. Plaustrum vehiculum duarum rotarum quo onera deferuntur: et dictum plaustrum, quia volvitur, quasi diceret pilastrum. Caracutium vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum vel petorritum contecta quattuor rotarum vehicula, quibus matronae olim utebantur. VergiliusAen. 8, 666: Pilentlones atque caballi pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Basterna vehiculue reliquis quae in usu habentur. 1. Baculus, a Baccho repertore vitis fertur inventus, quo homines moti
Abbreviated transcription (Latin):
orn& energia tpẽ fasisq plus quidã quã dixerit intellegifacit ut sidicas ad gloriã
sugerĩt huic contraria uistus est uerbis minu ere qua enatura sua magna sunt.
Aug&ur &orhat᷑ oratio &iã figuris uerborũ & sententiarũ Nã qia directa & ꝓp&ua
oratio fatigationẽ adq fastidiũ tã dicendiquã audiendicreatflectendã & maliti¬
seruandi formas ut & dicentẽ reficiat & ornatior fiat & iudicẽ diuer souults audituq de¬
tis̃ Vnde tantũ illa hic int̃ponio postuit q : inpoemate aut numquã aut dificulter

Expanded text:
ornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad gloriam ornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad gloriam suggerit. Huic contraria virtus est, verbis minuere quae natura sua magna sunt. Augetur et ornatur oratio, etiam figuris verborum ac sententiarum. 92 Nam quia directa, et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est formas, ut et dicentem reficiat, et ornatior fiat, et iudicem diverso vultu audituque detae sunt. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate aut numquam aut difficulter
Abbreviated transcription (Latin):
In uerbis q̃ q cauenda st uitia ut ñin propria uerba ponant᷑
que s oecias : solo ganuocant: a manda est ergo propri&as sictam̃ ut ali¬
quando porst̃ bumiltatẽ sordidiaut sper ciuo calitrans latis nominibi situten¬
du mionda ilonge aecitisse dit ueris proxma & cognatas uideantist
fugienda &iã i ꝑbata longioraq: fieri sine alioru s ensiũ aonso one ti posst.
Ambiguitas qq &uitiũ illudeauendu cũ quida iactationes ententiae ductiquodunuis aut duob:
ugbis significare poterant int̃pos sitis inanib: uocib: longa & circũplexa ambage concludun
qł iutiũpeposologianuo ca tͥ cuiconttariũ uitiũ criminis est ut breuta tie studũ & a necersana¬
erba furari fugiendas quoq si cut inlitteris & uerbis ita & insentis ut taneauitia qͥ: int
prima gramaticor̃ studia cognoscant᷑. Sunt b cacenpbatontauto logia elẽsis acyrelogu
macrologa perissologia pleonasimnos & bis simbia. At contra orationẽ eetoll&  & xx¬

Expanded text:
In verbis quoque cavenda sunt vitia, ut non impropria verba ponantur, quam Graeci acyrologiam vocant. Amanda est ergo proprietas, sic tamen, ut aliquando propter humilitatem sordidi, aut spurci vocabuli, translatis nominibus sit utendum; non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. 2. Fugienda etiam hyperbataAmbiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam, jactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus, longa et circumflexa ambage concludunt, quod vitium perissologia vocatur. 3. Cui contrarium vitium est, brevitatis studio, etiam necessa Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et ex
Abbreviated transcription (Latin):
amsto dir adregulas quas da hunis docirinȩ argum̃ta ꝑdux d dialeeticam
udediportutia dialecticas traetoricae aens
Dialectica uoro & r&bõcauarro imnouẽ discipli narũ bbris talisimlitardine
diimure dulectica &r&horica est qoodinm anuhominis pugnus a dstrictus

Expanded text:
Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrinae argumenta perduxit et dialecticam De differentia Dialecticae et Rhetoricae artis. Dialecticam et Rhetoricam Varro in novem disciplinarum libris tali similitudine definivit: 'Dialectica et Rhetorica est quod in manu hominis pugnus adstrictus
Abbreviated transcription (Latin):
mineo incãpoproprium est dicere gramin sum cãpum non graminiũ Cacen¬
phatondictio obscena uel in conpo site sonans. obscena ut hisanimũ arrecti
compositio ab ea sillaba incipere que superior finerat: pleonasmus ad¬
neque enĩ a libinisiincaelo sunt sidera. Perissolagia adiectio plurimorũ
quã nonmori. Macro logia est longilo quiumrernon necessarias comp̃hendens
ut legati non inp&rata pace r&ro unde uenerant domum reuersi sunt. tauto logia
libus occipat umbris Totũ enim quod rep&itur unares est sed erebrosermone adnun¬
tiata ec lipsis est defectus dictionis in quo necessaria uerba desunt ut cui fhar& ra
ex auro de est enimerat. Tapinosis esthumilitas statũ rei magnae dictis infirmans

Expanded text:
mineo in campo. Proprium est 'graminosum' dicere campum, non 'gramineum'. Cacemmineo in campo. Proprium est 'graminosum' dicere campum, non 'gramineum'. Cacemphaton dictio obscena vel inconposite sonans. Obscena, ut Virg. Aen. 1, 579: His animum arrecti conpositio ab ea syllaba incipere, qua superior finierat. Pleonasmos adNeque enim alibi nisi in caelo sunt sidera. Perissologia adiectio plurimorum quam non mori. Mut legati non impetrata pace retro, unde uenelibus occubat umbris. Totum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone adnuntiata. Eclipsis est defectus dictionis, in quo necessaria verba desunt, ut Virg. Aen. 4, 138: Cui pharetra ex auro: deest enim 'erat'. Tapinosis est humilitas, statum rei magnae dictis infirmans