comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datoꝵ : que ꝑ moram sepe trax̃
offensam. Ido aut̃ ⁊ honesta
ꝓhibentur. ne sollempnis gra
obrepat officii: & impediat
ministeriũ. cuiꝰ mora culpa
sit. Iã illud uirtꝰ alia ne de
domo ad domũ qͥs uaga facili¬
tate demigret: ut seruemꝰ etiã
hospitali inͦ amore constantiã:
ne coalitã amicitiȩ necessitudinẽ
pacis benedictione celebretur.:
cẏbo & potu oblato. oportere
nos esse contentos. U exilla fidi
ñ p̃menda : & regni cȩlestis
euuangłm p̃dicandum: excu-¬
tiendũ de pedibꝰ puluerẽ. siqͥs
recipiendos ciuitatis hospitio
ñ putau̾it. Docet etiã grauiori
pene obnoxios ẽẽ. qͥ euuangłm
ñ sequendum. qͣm qͥ legẽ iudi¬
cau̾int esse soluendam: eo qd̾
ñ despexissent remediũ pęni-¬
tentiȩ : istã quoq uł affluen-¬
tiã. uł insolentiam secłarẽ.
neq cȩlesti muneri cõparanda.
neq rurso sine remedio dere¬
linqui: cũ unicuiq sit subsi¬
dium penitendi. Postremo

Expanded text:
quae per moram saepe traxit quae per moram saepe traxit offensam. ideo autem et honesta prohibentur, no sollemnis gratia obrepat et officii inpediat ministerium. cuius mora culpa sit. iam illud uirtus alia, ne de domo ad domum quis uaga facilitate demigret, ut seruemus etiam hospitali in amore constantiam nec coalitam amicitiae necessitudinem ressus pacis benedictione celebretur, cibo potuque oblato oportere nos esse contentos, uexilla fidei non premenda et regni caelestis euangelium praedicandum, excutiendum de pedibus puluerem, si quis recipiendos ciuitatis hospitio non putauerit. Docet etiam grauiori poenM obnoxios fore qui euangelium non sequendum quam qui legem iudicauerint esse soluendam, eo quod ula, non despexissent remedium paenitentiae. istam quoque uel afluentiam uel insolentiam saecularem neque caelesti muneri conparandam neque rursus sine remedio derelinqui, cum unicuique sit subsidium paenitendi. postremo
Abbreviated transcription (Latin):
tasse quibꝰdam hoc durũ ⁊ asꝑum
nec mansueti & humił dñi pre¬
cepto conuenire uideatur: qd̾ ille
qͥ etiã accubitionis loco p̃cepit ẽe
cedendum. hoc loco mandet dis
Sic inferiores. suꝑiorẽ sibiꝰ fauorẽ
conciliare consuert. Gentileᷤ enĩ
cũ xp̃ianis habent huius modi
officioꝵ cõmertia. Quomͦ dñs
ħc usum humanitatis euellit.
minẽ salutai̾tis: s ñ frustra ad¬
ditum eͥ inuia. Deniq & helyseꝰ
cũ mitteret seruum ut baculum
eiꝰ poneret supͣ corpꝰ pueruli
defuncti: mandauit ei ne inuia
aliqũe salutaret. Festinato enĩ
celebrando resurrectionis exe¬
queret᷑ officium: ne confabu¬
latione alicuius obuii. manda¬
to reflecteret᷑ amunere. Ergo¬
& hic ñ salutationis sedulitas
aufert᷑. s obstaculũ impediende
deuotionis abolet᷑: ut qͣndo
diuina mandantur. paulisper
sequestrent᷑ humana. Pulchra
ẽ salutatio: s pulchrior qͦ ma¬
turior executio diuinoꝵ man

Expanded text:
tasse quibusdam hoc durum et superbum, tasse quibusdam hoc durum et superbum, nec mansueti et humilis Domini praecepto convenire videatur, quod ille qui etiam accubitionis loco praecepit esse cedendum, hoc loco mandet discSic inferiores superiorum sibi favorem conciliare consueverunt. Gentiles quoque cum Christianis habent hujusmodi officiorum commercia. Quomodo Dominus hunc usum humanitatis avellit?. 63. minem salutaveritis: sed non frustra additum, In via. Denique et Elisaeus cum mitteret servum suum, ut baculum ejus poneret supra corpus defuncti pueri, mandavit ei ne in via aliquem salutaret; festinantem enim celebrandae resurrectionis exsequeretur officium, ne confabulatione alicujus obvii, mandato reflecteretet hic non salutationis sedulitas aufertur, sed obstaculum inpediendae deuotionis. aboletur, ut quando diuina mandantur, paulisper sequestrentur humana. pulchra est salutatio, sed pulchrior quo maturior exsecutio diuinorum,
Abbreviated transcription (Latin):
alibi habes. qͥa cum apłi ignẽ
de cȩlo petere uellent. ut consu¬
merent samaritanos. qͥ dñm ifłm
intra ciuitatẽ suã reciꝑe nolue¬
rant : conu̾sꝰ increpauit illos:
& ait. Nescitis cuiꝰ sp̃c estis. filiꝰ
enĩ hominis ñuenit animas ho
infirmiores cũ baculo manducał.
sp̃u mansuetudinis uisitat de¬
linquentes. Deniq ut scias mitẽ
esse doctorẽ: eoꝵ ipsoꝵ qͦs argu¬
it consulit uoluntatẽ. Qͥd uultiᷤ
inquit : inuirga ueniã aduos.
an incaritate. spũq mansuetu¬
dinis: Semel uirgam dixit.
bis mitiora subiecit. adiciens
mansuetudinẽ caritati.. Priuᷤs
tam̃ minatus ẽ. s exibuit man¬
suetudinẽ: nã in scđa epła ad
eosde corinthios dicens scribit.
qͦd parcens uob̾ ñueni corinthũ.¬
Audi qͣratione putau̾it ẽẽ par¬
cendum: ne iterũ in qͥt intͥͣstitia
uenirẽ ad uos. Abiecit uirgam:
& affectum caritatis assumpsit.
Et neminẽ salutaui̾tis inuia. For¬

Expanded text:
alibi habes quia cum apostoli ignem alibi habes quia cum apostoli ignem de caelo petere uellent, ut consumeret Samaritanos, qui Iesum dominum intra ciuitatem suam recipere noluerunt, conuersus increpauit illos et ait: nescitis cuius spiritus estis; filius enim hominis non uenit animas hominfirmiores cum baculo manducant. spiritu mansuetudinis uisitat delinquentes. denique ut scias mitem esse doctorem, eorum ipsorum quos arguit consulit uoluntatem. quid uultis? inquit in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque mansuetudinis? semel uirgam dixit, bis mitiora sub iecit adiciens mansuetudinem caritati. prius tamen minitatus est, sed exhibuit mansuetudinem; nam in secunda epistula ad eosdem Coriquia parcens vobis nondum veni CorinthuAudi qua ratione putaverit esse parcendum: Ne iterum, inquit, in tristitia venirem ad vos . Abjecit virgam, et affectum charitatis assumpsit. Et neminem salutaveritis in via. . 62. For
Abbreviated transcription (Latin):
dampnet. & qͦdã stimulo sui cõ¬
pungat᷑ affectꝰ : qͥ relatã sibi
sedulitatẽ ꝓ iniuria qͣm fecit
adu̾terit. Habet tam̃ qd̾ & cũ
uirga apłos miserit: sicut
paulꝰ testificat᷑ dicens. Qͥd uultiᷤ.
inuirga ueniam ad uos. an in ka-¬
ritate. & spu mansuetudinis :
theo dicens. Argue : obsecra. in¬
crepa. Aut forte ante passionẽ
dñi que nutantiũ pͦpłoꝵ corda
firmauit. necessaria fuit sola
mansuetudo: post passionẽ cor¬
rectio. Certe mulceat dominꝰ
increpet paulꝰ: suadeat qͥ pot̃
pectora etiã dura mollire. ar¬
guat qͥ ñ potest uniu̾sa suadere.
Uirgã gͥ paulꝰ. ex doc tͥna legisᷤ
assumpserat. Legerat enim : qui
parcit baculo: odit filiũ suum
Legerat etiã. quia agnũ mandu¬
cantes baculũ in manibꝰ hab̾e
p̃cepto ꝓpħico iubebantur. ⁊ id̾o
dñs inueti testam̃to ait. Uisita¬
uo aut̃ : se ipsum obtulit. ut ig¬
noscẽt uniuersis dicens. Si meͦ
queritis: sinite hos abire. Et

Expanded text:
damnet et quodam stimulo sui condamnet et quodam stimulo sui conpungatur affectus qui relatam sibi sedulitatem pro iniuria quam fecit aduerterit. habet tamen quos et cum uirga apostolos miserit, sicut Paulus testificatur dicens: quid uultis? in uirga ueniam ad uos an in caritate spirituque mansuetudinis? hostolus dicens: argue obsecra increpa. aut fortasse ante passionem domini, quae nutantium populorum corda firmauit necessaria sola fuerit mansuetudo, post passionem correptio. certe mulceat dominus, increpet Paulus; suadeat qui potest etiam pectora dura mollire, arguat qui non potest uniuersa suadere. uirgam igitur Paulus ex doctrina legis adsumserat. legerat enim: qui parcit baculo odit filium suum. legerat etiam quia agnum manducantes baculum in manibus habere praecepto prophetico iubebantur. et ideo dominus in ueteri testamento ait: uisitauo autem se ipsum obtulit, ut ignosceret uniuersis dicens: si me quaeritis, sinite hos abire. et
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ẽ uirga. nͥ preferende¬
potestatis insigne: & ulciscendi
instrum̃tum doloris : Gͦ. humi¬
lis dñs : in humilitate enĩ iudici¬
ũ eiꝰ sublatum ẽ. Humilis inqͣm
dñi p̃ceptũ. discipłi eiꝰ humili¬
tatis officiis exequunt᷑: eos enĩ
misit ad seminanda fide. qͥ ñ
cogerent s docerent: nec ium¬
potestatis exererent:. s doct᷑¬
nã humilitatis atcollerent. Qe
loco humilitatẽ putaui pati¬
entiȩ copulandam: qr ip̃se qͦq
iuxta testimoniũ petͥ. cũ ma-¬
lediceret᷑ ñ remaledicebat: cũ
ꝑcuteret᷑ ñ reꝑcussit. Hoc est
qͣ dicere. Imitatores mei estote:
ultionis studia deponite : in-¬
iuriam u̾berantium. ñ iniurie
relatione. s magnanimitatẽ
patientiȩ u̾berate. Nemo ipse
debet qd̾ in alio rep̃hendit
imitari. Grauiora contumaci-¬
bꝰ mansuetudo uulnera refert.
Hoc pugno reꝑcussit dñs uer-¬
berantem. dicendo. Ql te ꝑcu¬
tit in maxillam. p̃be ei ⁊ alt̾am.
fit enĩ ut iudicio suo ipse se

Expanded text:
em virga, nisi praeferendpotestatis insigne, et ulciscendi instrumentum doloris? Ergo humilis Domini  in humilitate enim judicium ejus sublimatum est , humilis, inquam, Domini praeceptum discipuli ejus humilitatis officiis exsequuntur; eos enim misit ad seminandam fidem, qui non cogerent, sed docerent: nec potestates exererent, sed doctrinam humilitatis attollerent. Quo loco humilitati putavit etiam patientiam copulandam; quia ipse quoque, iuxta testimonium Petri, cum malediceretur, non remaledixit, cum percuteretur, non repercussit. hoc est ergo dicere: imitatores mei estote, ultionis studia deponite, insolentias uerberantum non iniuriae relatione, sed magnanimitate patientiae uerberate. nemo ipse debet quod in alio reprehendit imitari; grauiora contumacibus mansuetudo uulnera. refert. hoc pugno repercussit dominus uerberantem dicendo: qui te percutit in maxilla, praebe ei et alteram. fit enim ut iudicio suo ipse se
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in pͥncipio statim lex patrẽ
& filium p̃dicau̾it : incarnatio¬
nis quoꝙ dñice annuntiau̾it
sacram̃tum dicens. Diliges dñm
dm̃ tuũ. & diliges ꝓximũ tuũ
sic̃ te ipsum. Uñ dñs ait. ad
legisꝑitũ. Hoc fac: & uiues.
At ille qͥ nesciret ꝓximũ suum
qr ñ credebat in xp̃m : respon¬
xp̃m nescit: nescit & legem.
Quomͦ enĩ potest scire legẽ cũ
ueritatẽ ignoret: cum lex an¬
nuntiet ueritatem: x uiii

Expanded text:
quod in principio statim lex et patrem quod in principio statim lex et patrem et filium praedicauerit, incarnationis quoque dominicae adnuntiauerit sacramentum dicens: diliges dominum deum tuum et: diliges proximum tuum sicut te ipsum. unde dominus ait ad legis peritum: hoc fac et uiues. at ille qui nesciret proximum suum, quia non credebat in Christum, responm nescit, nescit et legem. quomodo enim potest scire legem, cum ueritatem ignoret, cum lex adnuntiet ueritatem?
Abbreviated transcription (Latin):
dm. Pulcherrimꝰ conectit᷑ de
fide locꝰ: qñ om̃ia sibi tͣdita
dic̃ a patre suo. Cũ om̃ia legis
om̃ipotentem agnoscis : ñ decolo¬
rẽ. ñ degenerẽ patͥs. Cũ tradita
legis. filium confiteris: cui ꝑ na-¬
turã om̃ia unius substantiȩ iure
sint ꝓpria: ñ dono collata ꝑ grãm
Addidit. Nemo scit qͥs ẽ fili nͥ
pat̃ : & quis eͣ pat̾ nͥ filiꝰ : & cui
uolui̾t filius reuelare. Quem
locũ : in his qͦs de fide scripsi
libellis: memini ñ ẽs p̃teritũ
Ut scias autͣ. qr sic̃ filius patrem
qͥbꝰ uult reuelat. etiã pat̃ reue¬
lat quib uult filium. audi di¬
centẽ ipsũ iħm xp̃m. cũ lauda-¬
ret petrum qđ eũ filiũ di esse con¬
fessꝰ sit. B eatꝰ es sẏmon bario¬
na. qr caro & sanguis ñ reuela-¬
uit tibi: s pat̃ ms qͥ incelis est.
Adheret his lectio qr exponunt᷑
hii qͥ sibi legisꝑiti uidentur. qͥ
u̾ba legis tenent. uimlegis igno¬
rant. & ex ipso pͥmo legis capło
docet esse legis ignaros: ꝓbans

Expanded text:
m. Pulcherrimus conectitur de fide locus, quando omnia sibi tradita dicit a patre suo. cum omnia legis, omnipotentem agnoscis, non decolorem, non degenerem patris; cum tradita legis, filium confiteris, cui per naturam omnia unius substantiae iure sint propria, non dono conlata per gratiam. addidit: nemo M scit quis est filius nisi pater et quis est pater nisi filius et cui uoluerit filius reuelare. quem locum in his quos de fide scripsi libellis memini non esse praeteritum. ut scias autem quia sicut filius patrem quibus uult reuelat etiam pater reuelat quibus uult filium, audi dicentem ipsum dominum Iesum, cum laudaret Petrum quod eum filium dei esse confessus sit: beatus es. Simon Bar Iona, quia non caro et sanguis reuelauit tibi, sed pater meus, qui in caelis est. adhaeret his lectio, qua eiponuatnr hi qui sibi legis periti 1427 uidentur, qui uerba legis tenent, uim legis ignorant. et ex ipso primo legis capitulo docet esse legis ignaros probans
Abbreviated transcription (Latin):
calciam̃ta. Qid sit saccũ¬
lũ ñ ee̾ portandum. alibi
euident̃ expressit. Scripsit enĩ
matheus: qm̃ dix̃ ad discipulos
suos dñs. Nolite possidere aurũ
neq argentum. Si ꝓhibemur au¬
rum possidere : quid criꝑe. qͥd
auferre: Si qđ habeas donare
p̃ciꝑis : quẽadmodum congeris
qd̾ ñ habebas: Qi predicasꝰ non
furandũ. furaris: Qi dicis ñ
mechandũ. mecharis: Dͥ execra¬
ris ydola : sacͥlegium facis: Qi
in lege głaris: ꝑ p̃uaricationẽ
legis dm inhonoras. Nom̃ enĩ
dĩ ꝑ uos blasphematur. Non sic
inuacuum dñi effusa mandata:
cũ posceretur a pauꝑe. ut ei
aliquid pecuniȩ largiret᷑. ait.
Argentũ atq aurum ñ habeo.
Ille głatur qd̾ ñ habeat argen¬
tũ atq aurum : uob̾ pudor ẽ
minus ad huc habere qͣm cupitiᷤ.
Est gͦ & pauꝑies głosa: quia ẽ
& beata pauꝑtasͦ: sic̃ scͥptũ ẽ.
beati pauꝑes spũ. Tam̃ ñ tam

Expanded text:
calciamenta. quid sit sacculum non esse portandum alibi euidenter expressit; scripsit enim Matthaeus quoniam dixit ad discipulos dominus: nolite possidere aurum neque argentum. si prohibemur aurum possidere, quid eripere, quid auferre? si quod habeas donare praeciperis, quemadmodum congeris quod non habeas? qui, praedicas non furandum furaris? qui dicis non moechandum moecharis? qui exsecraris in legegloriarisper praeuaricationem legis deum inhonoras? nomen enim dei per uos blasphematur. non sic in uacuum domini effusa mandata, cum posceretur a paupere, ut ei aliquid pecuniae largiretur, ait: argentum atque aurum non habeo. ille gloriatur quod non habeat argentum atque aurum, uobis pudori est minus adhuc habere quam cupitis? est ergo et pauperies gloriosa, quia est et beata paupertas, sicut scriptum est: beati pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Tĩx̃ dñs dño meo sede
a dextͥs meis: donec ponã inimi¬
cos tuos scabellũ pedum tuoꝵ.
Nũ qͥd postea ñ sedebit. Uł qm̃ qͥ
causã agit. satis putat qd̃ cause
ẽ dicere: ac redundantiã ñ re-¬
quirit. Satis enim ẽ ut causam
susceptã astruat. incidentẽ dif¬
ferat. & id̾o qͥ incarnationis in¬
corruptũ susceꝑat ꝓbare myste¬
riũ. ñ putauit uberiꝰ ꝑsequen¬
dũ uirginis mariȩ testimonium.
ne defensor magis uirginis qͣm
assertor mysterii crederetur.
Certe qͣndo iustũ docuit ioseph:
satis declarauit qd sc̃i sp̃c tẽplũ.
matrẽ dñi. uterũ mysterii uio¬
lare ñ potuit. Didicimꝰ seriem
ueritatis. didicimꝰ consilium:
discamus mysterium. Bene de¬
sponsata. s uirgo: quȩ ẽ eccłe
tẏpus: q̃ ẽ immaculata s nupta:
Concipit nos uirgo s sp̃u: parit
nos uirgo sine gemitu. Et ido
fortasse s c̃a Maria alii nupta.
guntur tamͣ ad temporał speciẽ

Expanded text:
in psalmo: dixit dominus domino meo: sede in psalmo: dixit dominus domino meo: sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabillum pedum tuorum. numquid postea non sedebit? uel quia qui causam agit satis putat quod causae est dicere, redundantia non requirit; satis enim est ei ut causam susceptam adstruat, incidentem differat. et ideo qui incarnationis incorruptum susceperat probare mysterium non putauit uberius persequendum uirginitatis Mariae testimonium, ne defensor magis uirginis quam adsertor mysterii crederetur. certe quando iustum docuit Ioseph, satis declarauit quod sancti spiritus templum, matrem domini, uterum mysterii uiolare non potuit. didicimus seriem ueritatis, didicimus consilium: discamus et mysterium. bene desponsata, sed uirgo, quia est ecclesiae typus, quae est inmaculata, sed nupta. concepit nos uirgo de spiritu, parit nos ufortasse sancta Maria alii nupta, guntur tamen ad temporalis specie
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ mͦ aut̃ dñs diuortium p̃ce¬
pisset: cũ eiꝰ sit sententia. qr
excepta causa fornicationis:
Pulchre autẽ docuit sc̃s ma-¬
theus. qͥd facere debeat iustus
qͥ probrũ conugio dep̃hen-¬
derit : ut incruentum ab ho¬
micidio. castum ab adulterio
p̃stare se debeat. Qͥ enĩ con¬
iungit᷑ meretͥci: unũ corpꝰ ẽ.
Ergo ubiq in ioseph iusti gr᷑a
& ꝑsona seruatur : ut testis or¬
net᷑. Os enĩ iusti m̃daciũ nescit.
& lingua eius loquet᷑ iudicium.
Iudicium eiꝰ. loq̃t᷑ ueritatem.
uirginitatis ereptio. s coniu¬
gii testificatio. nuptiaꝵ cele¬
bratio declaratur. Deniq quã
ñ accepit nemo dimittit. & id̾o
qͥ uolebat dimittere fatet᷑ accep¬
tã. Simul etiã mou̾e ñ debet
qd̃ ait euuangłista: ñ cognouit
eã donec peperit filium. Illud
enĩ uł ydioma scripture est.
sic̃ habes alibi. & donec senes¬
catis ego sum. Nũquid post illoꝵ
senectutẽ. d̾s e̾ẽ ñ debuit. Et

Expanded text:
Quomodo autem Dominus divortium praeceQuomodo autem Dominus divortium praecepisset, cum ipsius sit sententia quia excepta causa fornicationis ? pulchre autem docuit sanctus Matthaeus quid facere debeat iustus, qui probrum coniugis deprehenderit, ut incruentum ab homicidio, castum ab adulterio praestare se debeat; qui enim coniungitur meretrici unum corpus est. ergo ubique in Ioseph iusti gratia et persona seruatur, ut testis ornetur; os enim iusti mendacium nescit et lingua eius loquitur iudicium, iudicium eius loquitur ueritatem. im uirginitatis ereptio, sed coniugii testificatio, nuptiarum celebratio declaratur. denique quam non accepit nemo dimittit et ideo qui uolebat dimittere fatebatur acceptam. Simul etiam mouere non debet quod ait euangelista: non cognouit eam, donec peperit filium; illud enim uel idioma scripturae est — sicut habes alibi: et donec senescatis, ego sum. numquid post illorum senectutem deus esse desiuit? et
Abbreviated transcription (Latin):
hendit. At uͦ qͥscłarib uanita¬
tibꝰ occupantur: scire diuina
ñ possunt. Bene aut̃ sibi diui¬
serunt euuangłiste. ut sc̃s
matheꝰ ⁊ osepħ ab angelo mo¬
neri induceret. ne dimittẽt
Mariam: lucas euuangłista testi¬
monium ferret qd̾ ñ cõgnouisset.
hic ipsa maria fatetur cũ dicit
angło. Quomͦ fiet istud. qm̃ ui¬
rũ ñ cognosco: S & ipse sc̃s lu¬
cas uirginẽ declarauit dicen
Et nom̃ uirginis maria. Et ꝓpħa¬
manifeste docuit qͥait. Ecce uir¬
go inutero accipiet. Et ioseph
designauit. qͥ qm̃ pregnantem
uidebat ꝙͣ ñ cognouerat. di¬
mittere gestiebat. Et dñs ipse
in cruce positus manifestauit:
cũ dic̃ matͥ. Mulier. ecce filius
tuus. Dem̃ dic̃ discipło. Ecce
mat̃ tua. Etiã uterq testatꝰ ẽ
discipulus & mater: qr ex illa
hora suscepit eã discipłs ĩ suã.
Utiq si conuenissent : num qͣm
uirũ ꝓpͥum reliqͥsset: nec uir
eã iustus passus eẽt a se discedẽ.

Expanded text:
ehendit, at uero qui saecularibus uanitaehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diuiserunt euangelistae, ut sanctus Matthaeus Ioseph ab angelo moneri induceret ne dimitteret Mariam, Lucas illic euangelista testimonium ferret quod non conuenissent, hic ipsa Maria fateretur, cum dicit angelo: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? sed et ipse sanctus Lucas uirginem declarauit dicens: et nomen uirginis Maria, et propheta edocuit, qui ait: ecce uirgo in utero accipiet, et Ioseph designauit, qui quoniam praegnatem uidebat quam non cognouerat dimittere gestiebat, et dominus ipse in cruce positus manifestauit, cum dicit matri: mulier, ecce filius tuus, deinde discipulo: ecce mater tua. etiam uterque tDiscipulus et Mater, quia Ex illa hora suscepit eam Discipulus in sua . Utique si convenisset, nunquam virum proprium reliquisset, nec vir eam justus passus esset a se discedere.
Abbreviated transcription (Latin):
cens. S lo quimur di sapientiã
nemo principũ istius mundi
cognouit. Si enĩ cognouissent.
numꝙͣ. dñm maiestatis crucifi¬
xissent: hoc ÷ numqͣm me re¬
dimi dm̃ morte fecissent. Fẽfel¬
lit gͦ ꝓ nob̾. fefellit ut uince̾t.
fefellit diabolũ cũ temptaret᷑.
cũ rogaret᷑: cũ dĩ filius dice̾t᷑:
ut nusqͣm diuinitatẽ ꝓpriam
fateretur. S tam̃ magis fefellit
pͥncipẽ seculi. Diabolus enĩ &¬
si aliqñ dubitauit cũ diceret
si filius di es mitte te deorsum.
tam̃ ł sero cognouit & discessit
ab eo. Cognouerunt & demo¬
nes: qͥ dicebant. Nouimus qui
sis. filius dei. Qͥd uenisti ante
tempꝰ torquere nos: Et ideo
uenisse cognouerunt: quia
p̃cognitum habebant esse uen-¬
turum. Principes autẽ scłi ñ
cognouisse qͦ maiore possumꝰ¬
ꝙͣ apłice sententiȩ ꝓbare do¬
cum̃to. Si enĩ cognouissent.
nũqͣm dñm maiestatis cruci¬
fixissent. Te monũ enim mali¬
tia. facile etiam occulta dep̃¬

Expanded text:
cens: Sed loquimur Dei scens: Sed loquimur Dei snemo principum istius saeculi cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent , hoc est, numquam me redimi Domini morte fecissent. Fefellit ergo pro nobis, fefellit ut vinceret, fefellit diabolum cum tentaretur, cum rogaretur, cum Dei Filius diceretur, ut nusquam divinitatem propriam fateretur. Sed tamen magis fefellit principem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitavit, cum diceret: Si filius Dei es, mitte te deorsum ; tamen vel sero cognovit, et discessit ab eo. Cognoverunt et daemones qui dicebant: Novimus qui sis Jesu Filius Dei. Quid venisti ante tempus torquere nos ? Et ideo venisse cognoverunt, quia praecognitum habebant esse turum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possumententiae probare documento: si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent? daemonum enim malitia facile etiam occulta depr
Abbreviated transcription (Latin):
si uideretur a legis cepisse ĩ iuria:
cũ partus innupte lege damp¬
netur: Quin etiam locupletior
testis pudoris maritꝰ adhibetur:
qͥ posset & dolere iniuriam. et
undicare obprobrium: si non
agnosceret sacramentũ. Qͥd qd̾
etiã fides marie u̾bis maior as¬
cribit᷑: & m̃dacii causa remoue¬
tur. Uideretur enĩ culpã ob-¬
umbrare uoluisse m̃dacio. in¬
nipta pregnans. Causam autẽ
m̃ciendi in desponsata habuit.
desponsata ñ habuit : cũ con¬
uigii p̃mium ⁊ gr̃a nuptiaꝵ.
partꝰ sit feminaꝵ. Non medi¬
rie falleret principẽ mundi:
qͥ cũ desponsatã uiro cerneret.
partũ ñ potuit habere suspec¬
tum. Fallendi ut dixi pͥncipis
mundi fuisse consilium. ipsius
dñi u̾ba declarant: cum apłi
iubentur tacere de xp̃o. cũ sa¬
nati ꝓhibentur gloriari de re¬
medio: cũ demones p̃cipiunt᷑
silere de di filio. fallendi aut̃
principis mundi fuisse consi-¬
liũ : etiam & apłs declarauit di¬

Expanded text:
si uideretur coepisse a legis iniuria, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum. non mediriae falleret principem mundi; qui cum desponsatam viro cerneret, partum non potuit habere suspectum. Fallendi, ut diximus, principis mundi fuisse consilium, ipsius Domini verba declarant, cum apostoli jubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de miraculo, cum daemones praecipiuntur silere de Dei Filio; fallendi autem principis mundi fuisse consilium, et Apostolus declaravit di
Abbreviated transcription (Latin):
dñm pareret: q̃ erat desponsa¬
ta uiro. Cur autem ñ anteqͣm
desponsaret᷑ impleta ẽ: Fortasse
ne diceretur qͦd conceperat ex
adulterio. Et bene utrũq po¬
suit scriptura: ut & desponsata
diceretur & uirgo. Uirgo. ut ex¬
pers uirilis consortii uideretur
desponsata. ne temerate uir-¬
ginitatis adureretur infamia:
cui grauis aluus corruptele ui¬
deret᷑ insigne preferre. Ma¬
luit aut̃ dñs aliquos de suo ortu
qͣm de matͥs pudore dubitare.
Sciebat enĩ teneram ẽt̾ uirginiᷤ
uerecundiam. & lubricã famã
pudoris: nec putauit ortus sui
fidẽ matͥs iniuriis astruendã.
enĩ scõs. & ab his testimonium
habere qͥforis sunt. Nec decuit
sinistra uirginibꝰ opinione
uiuentibꝰ uelam̃ excus ationis
relinqui . qd̾ infamata mater
quoq dñi uideret᷑. Qd autem
iudeis. quid herodi posset as¬
scribi : sinatũ uiderent᷑ ex
adulterio ꝑsequti: Quẽadmo¬
dũ autẽ ip̃se diceret. ñueni
legẽ soluere s adimplere.

Expanded text:
num pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris iniuriis adstruendam. enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere,
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ solus immortalis. nec solus
luc̃e habitat in accessibilem: qr
dm̃ nemo uidit umqͣm. nͥ unige¬
nitus filius qͥ ẽ in sinu ꝑatͥs: qui
sedet ad dexteram patͥs. Et hic qͥ¬
dã audent dicere. in accessibilem
lucẽ ẽẽ in qͣ habitat pat̾. Nũquid
lux melior patre: Que aut̃ lux
inaccessibił ei: cui ñ ẽ in accessibi¬
lis pat̃ : Et ipse lux uera ⁊ geni¬
tor lucis et̃nȩ : de qͣ dictum est.
Erat lux uera. que illuminat
om̃em hominẽ uenientẽ in hunc
mundũ. Uide ne illa sit lux in¬
accessibił. qͣm habitat pater. ha¬
bitat & filius: qr pater in filio
⁊ filius in patre. Bene gͦ magnꝰ.
Late enim funditur dei uirtus:
late cęlestis substantie magnitu¬
do porrigitur. Nichil scriptum
nichil circũscriptum. nchil
em̃sũ. nichil dim̃sũ. tͥnitas ht̃.
Non loco clauditur. ñ opinioẽ
comp̃henditur: ñ estimatione
concluditur: ñetate uariatur.
Dedit qͥdẽ dñs ifłe hominibus

Expanded text:
quia non solus inmortalis, nec solus quia non solus inmortalis, nec solus lucem habitat inaccessibilem, quia deum nemo uidit umquam nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris, qui sedet ad dexteram patris. et huic quidam audent dicere inaccessibilem lucem esse, quam habitat pater. numquid lux melior patre? quae autem lux inaccessibilis ei cui non est inaccessibilis pater, et ipse lux uera et genitor lucis aeternae, de qua dictum est: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? uide ne illa sit lux inaccessibilis, quam habitat pater, habitat et filius, quia pater in filio et filius in patre. bene ergo magnus; late enim funditur dei uirtus, late caelestis substantiae magnitudo porrigitur. nihil praescriptum, nihil circumscriptum, nihil emensum, nihil dimensum trinitas habet. non loco clauditur, non opinione conprehenditur, non aestimatione concluditur, non aetate uariatur. dedit quidem dominus Iesus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
astrius. Utrũq sequere. & utrũ¬
q confirmas. Non dix̃ ego prior
& ego posterior: s ego primus
& ego nouissimus. Primꝰ ÷ filius.
id̾o coet̾nus. Habet enim patrẽ.
cũ qͦ sit et̃nus. Audeo dice̾. pͥmꝰ ẽ
filius: s solꝰ ñ ẽ. Et bene dico:
& religiosȩ dico. Qd erigitis ad
impietatẽ heretici aures: Laq̃oᷤ
qͦs tenditis: incidistis. Primꝰ est
filius. s solꝰ ñ ẽ. Primus qr cũ
patre semꝑ: solꝰ ñ ẽ. qr sine patͤ
nũqͣm ẽ. Non ego hoc dico: s
ipse hoc dĩx̃. Et ñ sũ solꝰ: qi pat̃
mecũ ẽ. Solꝰ pat̃. qr unus ds
solꝰ pat̃. qr sola diuinitas patͥs &
ẽ : solus pat̃. solꝰ unigenitus. solꝰ
& aliũ paraclitũ dabit uob̾. Solꝰ
d̾s : qr unus d̾s ex qͦ om̃ia. Solus
filius: qr unꝰ dñs pergũe om̃ia
Solũ diuinitas facit. Generatio
& patrẽ testificatur & filium : ut
nusqͣm filius sine patre: aut pat̃
uideatur esse sine filio. Gͣ nec solꝰ.

Expanded text:
astruis, utrumque sequere, et utrumastruis, utrumque sequere, et utrumque confirmas. Non dixit: Ego prior, et ego posterior, sed: Ego primus, et ego novissimus . Primus est Filius, et ideo coaeternus; habet enim Patrem, cum quo sit aeternus. Audeo dicere. Primus est Filius, sed solus non est; et bene dico, et religiose dico. Quid erigitis ad impietatem, haeretici, aures? In laqueos quos tenditis, incidistis. Primus est Filius, et solus non est: primus, quia cum Patre semper: solus non est; quia sine Patre numquam est. Non egoipse dixit: et non sum solus, quia pater mecum est. solus pater, quia unus deus, solus pater, quia sola diuinitas patris et est. solus pater, solus unigenitus, soluset alium paraclitum dabit uobis. solus pater, quia unus deus, ex quo omnia, solus filius, quia unus dominus, per quem omnia. solum diuinitas facit, generatio et patrem testificatur et filium, ut nusquam filius sine patre aut pater uideatur esse sine filio. ergo nec solus,
Abbreviated transcription (Latin):
minor ẽ in regno celoꝵ. maior
ẽ illo. Magnꝰ autͣ iohannes. s
corã dño. & magnus ioħes uinũ
& sicerã ñ bibit. Hic cũ publi¬
canis ⁊ peccatoribus manducat¬
& bibit: ille abstinentia meritũ
colligat. cui potentia nulla na¬
tura ẽ. Xpͣc auteͣ cui naturalit᷑
suppetebat delicta donare: cur
eos declinaret qͦs abstinentibꝰ
poterat prestare meliores: Si¬
mul mystice ñ dedignat᷑ eoꝵ
conuiuium: qͥbꝰ daturus est
sacram̃tũ. Hic gͦ manducat.
ille ieiunat. Utriꝰq ppłi typꝰ.
In illo icuinat. in hoc pascit᷑.
agnosceres potestatẽ. Magnꝰ
gͦ & iohannes: s huius magni¬
tudo habet principium. habet
finẽ. Dñs autͣe itłc. idẽ ẽ finiᷤ
atq pͥncipiũ : idẽ primus &
nouissims. Nichil ante pͥmũ.
nichil ultra nouissimũ. Neq
te generationis humanȩ con¬
suetudo in uitiũ trahat: ut
quere scripturas : ut errare ñ
lucẽ habitat in accessibilẽ: sic̃
lio. Si alterutrũ negas. alterutrũ

Expanded text:
 in regno dei maior est illo. magnus autem Iohannes. sed coram domino et magnus Iohannes uinum et siceram non bibit, hic cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit. ille abstinentia meritum colligat, cui potentia nulla naturae, Christus autem, cui naturaliter suppetebat delicta donare, cur eos declinaret, quos abstinentibus poterat praestare meliores? simul mystice non dedignatur eorum conuiuium, quibus daturus est sacramentum. hic ergo manducat, ille ieiunat, utriusque populi typus: in illo ieiunat, in hoc pascitur.agnosceres potestatem. magnus ergo et Iohannes, sed huius magnitudo habet principium, habet finem, dominus autem Iesus idem est finis atque principium, idem primus et nouissimus. nihil ante primum, nihil ultra nouissimum. neque te generationis humanae consuetudo in uitium trahat, ut quere scripturas, ut errare non lucem habitat inaccessibilem; sicut lio. Si alterum negas, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
bescebat gͦ maria: erubescebat
etiã elisabeth. Et ido cognoscamꝰ
qͥd intͣsit int̾ mulieris & uirginis
uerecundiam. Illa de causa eru¬
bescebat: hȩc ꝑ uerecundiam.
In muliere modꝰ pudoris adhi¬
bet᷑: in uirgine gr̃a pudoris
auget᷑. Et ait ei angłs domini
Ne timeas maria: inuenisti enĩ
grãm apd̃ dđm. Et ecce concipies
in utero & paries filiũ.: ⁊ uocab̾
nom̃ eiꝰ ifłm. Hic erit magnꝰ.
Dictñ ẽ qͥdẽ etiã de iohanne.
ab angło : qr erit magnus. S
ille qͦsi homo magnus : hic qͣsi
d̾s̃ magnꝰ. Magnꝰ enĩ dominꝰ
& laudabił nimis. ⁊ magnitu¬
dinis eiꝰ ñ ẽ finis. Uere ⁊ ale

Expanded text:
bescebat ergo Maria, erubescebat bescebat ergo Maria, erubescebat etiam Elisabet, et ideo cognoscamus quid intersit inter mulieris et uirginis uerecundiam. illa de causa erubescebat, haec per uerecundiam; in muliere modus pudoris adhibetur, in uirgine pudoris augetur gratia. Et ait ei angelus domini: ne timeas, Maria; inuenisti enim gratiam aput deum. et ecce concipies in utero et paries filium et uocabis nomen eius Iesum. hic erit magnus. dictum est quidem etiam de Iohanne ab angelo quia erit magnus, sed ille quasi homo magnus hic quasi deus magnus; magnus enim dominus et laudabilis nimis et magnitudinis eius non est finis. et uere
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Aue gr̃a plena: dñs
Recũ: benedicta tu int̾ muliereᷤ.
Ipsa aute ut uidit euͣ: mota est
inintroitu eiꝰ. Disce uirginem
moribꝰ : disce uirginẽ uerecun¬
dia : disce uirgiñe oraculo: dis¬
ce mysterio. Trepidare uirgi¬
nũ ẽ. & ad om̃s uiri ingressus
pauere. om̃s uiri affatꝰ uereri.
Discant mulieres. ꝓpositũ pu¬
doris imitari. Solã inpenetra¬
libꝰ ꝙͣ nemo uiroꝵ uideret.
sols angłs repperit. Sola sine
comite. sola sine teste : ne quo
degeneri deprauaret᷑ affatu.
ab angło salutatur. Disce uirgo.
u̾boꝵ uitare lasciuiam. Maria
etiã salutationẽ angłi uerebat᷑.
Grat tam̃ inquit cogitans: qͣlis
ẽẽt hec salutatio. Et id̾o cũ uere¬
cundia: qr pauebat. Cũ pru¬
dentia: qr benedictionis nouã
formulã mirabatur: quȩ nusqͣm
lecta eͣ. nusꝙͣ ante comꝑta.
soli marie hec salutatio serua¬
batur. B ene enĩ sola gr̃a plena
dicitur. q̃ sola grãm ꝙͣ nulla
alia meruerat consecuta est.
ut gr̃e repleret᷑ auctore. Fru¬

Expanded text:
ixit: haue, gratia plena, dominus tecum, benedicta tu inter mulieres. ipsa autem, ut uidit eum, mota est in introitu eius. disce uirginem moribus, disce uirginem uerecundia, disce uirginem oraculo, disce mysterio. trepidare uirginum est et ad omnes uiri ingressus pauere, omnes uiri adfatus uereri. discant mulieres propositum pudoris imitari. sola in penetralibus, quam nemo uirorum uideret, solus angelus repperiret: sola sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri deprauaretur adfatu, ab angelo salutatur. disce, uirgo, uerborum uitare lasciuiam; Maria etiam salutationem angeli uerebatur. erat tamen inquit cogitans qualis esset haec salu- tatio, et ideo cum uerecundia, quia pauebat, cum prudentia, quia benedictionis nouam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante conperta. soli Mariae haec salutatio seruabatur; bene enim sola gratia plena dicitur, quae sola gratiam quam nulla alia meruerat consecuta est, ut gratiae repleretur auctore. eru
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ acciperet. in euuangłio
primũ angłs est loquũtus.
xurgens aut̃ maria .ii.¬
in dieb illis. abiit in mon¬
tana cũ festinatione inciuitatẽ¬
iudee : & intrauit indomum
racharie. & salutauit elisabeth.
Moralẽ ẽ om̃ibꝰ. ut qͥ fidem
exigunt. fidẽ astruant : & id̾o
angłs cũ abscondita nuntiaret.
ut fides astrueret᷑ exemplo. se¬
nioris femine sterilisq concep¬
tũ uirgini marie nuntiauit.
ut possibile dõ om̃e qd̾ ei pla¬
cuerit assereret. Ubi audunt
hoc maria. ñ quasi incredula¬
de oraculo. nec qͣsi incerta de
nuntio. nec quasi dubitans

Expanded text:
autem acciperet in euangelio autem acciperet in euangelio primum angelus est locutus. Exsurgens autem Maria in diebus illis abiit in montana cuJudae, et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elizabeth. . 19. Morale est omnibus, ut qui fidem exigunt, fidem adstruant. Et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides astrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum virgini Mariae nuntiavit; ut possibile Deo omne quod ei placuerit, assereret. Ubi audivit hoc Maria, non quasi incredulade oraculo, nec quasi incerta de nuntio, nec quasi dubitans
Abbreviated transcription (Latin):
rogatiua natura. usũ inferioris
excludat ȩtatis. Huc accedit qd̾
abraham & sara filiũ insenectu¬
te susceperant : & ioseph filius
senectutis est. Qđ si qr risit sara
rep̃hendit᷑: iustus condempnat᷑.
qͥ nec oraculo credidit nec exem¬
plo : Maria autẽ cũ dic̃. quomͦ
fiet istud qm̃ uirũ ñ cognosco.
ñ uidetur dubitasse de facto:
s de facti qͣlitate quesisse. Liqu&
enĩ qđ faciendũ c̾e̾ crediderit.
q̃ quomͦ fieret in terrogauit.
Uñ & meruit audire. Beata q̃
credidisti. Et uere beata. que
sac̾dote prestantior: cũ sac̾dos
negasset. uirgo correx̃ errorem.
Nec mirũ si dominꝰ redempturꝰ
mundũ. operationẽ suã incho¬
auit a matre: ut ꝑ ꝗͣ salus om̃ibꝰ
parabatur. eadẽ prima fructũ
salutis hauriret expignore.
Et bene quesiuit quomͦ fieret.
Legerat enĩ qr uirgo generaret.
ñ legerat queadmodum uirgo
generaret. Legerat ut dixi. ecce
uirgo inutero accipiet: quomͦ

Expanded text:
rogatiua naturae usum inferioris rogatiua naturae usum inferioris excludat aetatis. huc accedit quod Abraham et Sarra filium in senectute susceperant et Ioseph filius senectutis est. quodsi quia risit Sarra reprehenditur, iustius condemnatur qui nec oraculo credidit nec exemplo; Maria autem cum dicit: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? non uidetur dubitasse de facto, sed de facti qualitate quaesisse. liquet enim quia faciendum esse crediderat, quae quomodo fieret interrogauit. unde et meruit audire: beata quae credidisti. et uere beata, quae sacerdote praestantior. cum sacerdos negasset, uirgo correxit errorem. nec mirum si dominus redemturus mundum operationem suam inchoauit a Maria, ut per quam salus omnibus parabatur eadem prima fructum salutis hauriret ex pignere. et bene quaesiuit quomodo fieret; legerat enim quia uirgo generaret, non legerat quemadmodum uirgo generaret; legerat, ut dixi: ecce uirgo in utero accipiet, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
exaltata ꝓmisso ẽ. Simul ancillã
dicendo. nullam sͥ p̃rogatiuam
tante gr̃ȩ uendicauit. q̃ fac̾e̾t
qd iuberetur. Mitẽ humilemq¬
paritura. humilitatem debuit
etiã ipsa preferre. Eece ancilla
domini: contingat mͥ scd̃m u̾bũ
tuũ. Habes obsequiũ: uides uotũ.
Ecce eñĩ ancilla dñi: apparatus
officii ẽ. Contingat mͥ scdm u̾bũ
tuũ. conceptꝰ ẽ uoti. Qã cito gͦ
etiã de impari conceptione cre
in auditum: qͣm uirgo p̃gnans.
Contͣ legẽ. contͣ consuetudinẽ:
contra p̾udorem: cuius carior
cura ẽ uirgini. Zacharias autẽ
ñ de impari conditione. s de
senili ȩtate ñ credidit. Nã condi¬
tio congruebat. Ex uiro & femi¬
na. sollemnis ẽ partꝰ. Nec incre¬
dibile debet uidi: uͥ natura con¬
cordat. Cũ enĩ etas nature sit.
ñ natura etatis. fit plerumq
ut ȩtas impediat naturam: ñ ẽ
tam̃ irrationabile ut minor ce¬
dat causa maiori: & potior pre¬

Expanded text:
exaltata promissu est. simul ancillam exaltata promissu est. simul ancillam dicendo nullam sibi praerogatiuam tantae gratiae uindicauit, quae faceret quod iuberetur; mitem enim humilemqparitura, humilitatem debuit etiam ipsa praeferre. Ecce ancilla Domini, contingat mihi secundum verbum tuum. Habes obsequium, vides votum. Ecce enim ancilla Domini, apparatus officii est: contingat mihi secundum verbum tuum, conceptus est voti. 17. Quam cito ergo etiam de impari conceptione cinauditum quam uirgo praegnas contra legem, contra consuetudinem, contra pudorem, cuius carior cura est uirgini? Zaccharias autem non de inpari condicione, sed de senili aetate non credidit; nam condicio congruebat. ex uiro et femina sollemnis est partus nec incredibile debet uideri, ubi natura concordat. cum enim aetas naturae sit, non natura aetatis, fit plerumque ut aetas inpediat naturam; non est tamen inrationabile ut minor cedat causa maiori et potior prae
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm u̾ba sunt sacerdotis. Hȩc
ait. quomͦ fiet istud: ille res¬
pondit. unde hoc sciã. Hȩc
iã de negotio tractat: ille ad¬
huc de nuntio dubitat. Negat
ille se credere qͥnegat scire:
qͥsi fidĩ adhuc aliũ querit aucłoiẽ.
Ista se facere ꝓfitetur : nec dubi¬
tat ẽẽ faciendũ. qd̾ quomͦ possit
fieri inquirit. Sic enim habes.
Quomͦ fiet istud: qm̃ uirũ ñ cog¬
nosco : Incredibilis & inaudita
generatio. ante audiri debuit
ut crederetur. Uirginẽ parere
duuini ẽ signũ mysterii: ñ hu¬
mani. Deniq accipe inquit tibi
signũ. Ecce uirgo in utero acci¬
piet: & pariet filium. Legerat
hoc maria. & ido credidit futu¬
rũ: s quomͦ fieret ante ñ legerat
Non enĩ quẽadmodũ fieret. uł
ꝓpħe tanto fuerat reuelatum.
Tantũ enĩ mandati mysterium
ancilla dñi: contingat mͥ scđm
u̾bũ tuũ. Uide humilitatẽ: uide
deuotionẽ. Ancillam se diẽ dñi
que mat̾ eligitur: nec repentino

Expanded text:
quam uerba sunt sacerdotis! haec quam uerba sunt sacerdotis! haec ait: quomodo fiet istud? ille respondit: unde hoc sciam? haec iam de negotio tractat, ille adhuc de nuntio dubitat. negat ille se credere, qui negat scire, et quasi fidei adhuc alium quaerit auctorem, ista se facere profitetur nec dubitat esse faciendum quod quomodo fieri possit inquirit; sic enim habes: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? incredibilis et inaudita generatio ante audiri debuit, ut crederetur. uirginem parere diuini est signum mysterii, non humani. denique accipe inquit tibi signum; ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium. legerat hoc Maria, ideo credidit futurum; sed quomodo fieret ante non legerat; non enim quemadmodum fieret uel prophetae tanto fuerat reuelatum. tantum enim mandati mysterium ancilla domini; contingat mihi secundum uerbum tuum. uide humilitatem, uide deuotionem. ancillam se dicit domini, quae mater eligitur, nec repentino
Abbreviated transcription (Latin):
gent̃ adu̾tas. Neq em̃ fas est¬
ut electa ad generandũ unige¬
nitum di filiũ. fuisse uideatur
incredula. Qe autẽ mͦ fieri pos¬
sit. licet salua prerogatiua sit
matͥs: cui ꝓfecto fuit amplius
deferendũ : S ut p̃rogatiua
maior: maior etiã fides ei de-¬
buit reseruari. Ne gͦ fieri mͦ
potest. ut zacharias qͥ ñ credi¬
derat silentio condempnaret᷑:
maria autͣ si nͣ credidisset. sp̃c
sc̃i infusione exaltaretur : S
neq ñ credere maria: neq tã
temere debuit usurpare. Non
credere angło: ⁊ usurpare di¬
uina. Nec enĩ facile erat scire
myst̃iũ absconditũ ascłis in do:
qd̃ nec suꝑiores potestates scire
potuerunt : & tam̃ ñ fidẽ re¬
nuit : ñ officium refutauit:
S accõmodauit affectũ: spo¬
pondit obsequiũ. Et enĩ cũ
dic̃ quomͦ fiet istud. ñ de ef¬
fectu dubitauit. s qͣlitatem
ipsius quesiuit effectꝰ. Qanto
temperantior ista responsio.

Expanded text:
genter aduertas; neque enim fas estgenter aduertas; neque enim fas estut electa ad generandum unigenitum dei filium fuisse uideatur incredula. quo autem modo fieri posset — licet salua praerogatiua sit matris, cui profecto fuit amplius deferendum, sed ut praerogatiua maior, maior etiam fides ei debuit reseruari - quo ergo fieri modo posset, ut Zaccharias, qui non crediderat, silentii condemnaretur, Maria autem, si non credidisset, spiritus sancti infusione exaltaretur? sed neque non credere Maria neque tam temere debuit usurpare, non credere angelo, usurpare diuina. neque enim facile erat scire mysterium absconditum a saeculis in deo, quod nec superiores potestates scire potuerunt. et tamen non fidem rennuit, non officium refutauit. sed adcommodauit adfectum, spopondit obsequium. etenim cum dicit: quomodo fiet istud? non de effectu dubitauit, sed qualitatem ipsius quaesiuit effectus. quanto temperatior ista responsio
Abbreviated transcription (Latin):
At uͦ in dño iħu omia condita st̃
in celo ⁊ interra. uisibilia & in¬
uisibilia: & ipse ẽ ante om̃s. &
om̃ia in ipso constant. Cȩlum
aspice: ifłc illic ẽ. Terrã intuere.
ad est. Ascende u̾bo incelum. des¬
cende u̾bo ininfernũ. iħc ad ẽ.
Et enĩ si ascendero incelum iħe
illic ẽ : si descendis in infernum
adẽ. Hodie cũ lo quor mecũ est¬
intͣ hoc punctũ: intͣ hoc mom̃¬
tũ. Et si in armenia nunc loqͥt᷑
byssos opinione si penetre:
illic quoq iħm uideb̾ oꝑari.
Scriptũ ẽ enĩ. Ne dixeris in cor¬
de tuo qͥs ascendit incelũ. id:
xp̃m deducere: aut qͥs descen¬
dit in abyssũ. hoc ÷ xp̃m ex
mortuis reducere. Ubi gͦ ñ ẽ.
qͥ celestia. inferna. terrena cõ¬
pleuit: Bene gͦ magnꝰ. cuius
uirtus mundum repleuit: qr
ubiq ẽ. nerit semꝑ: qr regni
eiꝰ ñ erit finis. Dr̃ẽ aut̃ maria
ad angłm. Quomͦ fiet istud.
qm̃ uirũ ñ cognoseo: Uidetur
hic ñ credidisse maria. nͥ dili-¬

Expanded text:
u omnia condita sunt in caelis et in terra, uisibilia et inuisibilia, et ipse est ante omnis et omnia in ipso constant. caelum aspice, Iesus illic est; terram intuere, Iesus adest; ascende uerbo in caelum, descende uerbo in infernum, Iesus adest. etenim si ascenderis in caelum, Iesus illic est; si descenderis in infernum. adest. hodie cuintra hoc punctum, intra hoc momentum. Et si in Armenia nunc loquitubyssos opinione si penetres, illic quoque Jesum videbis operari; scriptum est enim: Ne dixeris in corde tuo: Quis ascendit in coelum? im deducere, aut: quis descendit in abyssum? hoc est Christum ex mortuis reducere. ubi ergo non est qui caelestia, inferna et terrena conpleuit? bene ergo magnus cuius uirtus mundum repleuit, qui ubique est et erit semper, quia regni eius non erit finis. Dixit autem Maria ad angelum: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? uidetur hic non credidisse Maria, nisi dili
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs nouit ꝓpħa qͥ dixit. Qd fac¬
tũ eͣ tͥ nunc qr ascendisti ĩ do¬
mos yacuas : & impleta eͣ ciuitaᷤᷤ
clamantium: Et subiecit. Om̃s
pͥncipes tui fugerunt. Qͥ cũq
inte uulnerati sunt: & ad ꝑfidiã
de fide lapsi sunt. Uulueratus :
sabellius: uulneratus ẽ ualen¬
tinꝰ : uulueratus ẽ arriꝰ: in
domo eium uacua st̃ reꝑti. uis
doniũ uidere plenam: S eq̃re
petrũ : cũ esuriret ad domus
suꝑiora gradientẽ. Ibi agnouit
mysteriũ eccłȩ congͣgande: ut
gentilem ppłm ñ iudicaret ĩmun¬
dũ: quẽ fides ab omni posset mun¬
dare contagio. Uasa autẽ. de litto
st̃. G uas corpus ẽ: & ido caue ne
desidio corporis preclara m̃tis
studia derelinqͣs. Si petrꝰ ñ acce¬
pit imsterium in inferiorib sitꝰ.
tu quẽadinodum accipies: Ille
accepit qͥ ascendit ut euuangłi¬
zaret dnĩn : passionẽ corporis
ñ timeret. G qͥ intecto ẽ ñ descen¬

Expanded text:
quas nouit propheta, qui dixit: quid facquas nouit propheta, qui dixit: quid factum est tibi nunc quia ascendisti in domus uacuas? inpleta est ciuitas clamantium. et subiecit: omnes principes tui fugerunt, quicumque in te uulnerati sunt, et ad perfidiam de fide lapsi sunt. uulneratus est Sabellius, uulneratus est Ualentinus. uulneratus est Arrius; in domo enim uacua sunt repperti. uis domum uidere plenam? sequere Petrum, cum esuriret, ad domus superiora gradientem. ibi agnouit mysterium ecclesiae congregandae, ut gentilem populum non iudicaret inmundum quem fides ab omni possit mundare contagio. uasa autem de luto sunt, ergo uas corpus est. et ideo caue ne desiderio corporis praeclara mentis studia derelinquas. si Petrus non accepit mysterium in inferioribus positus, tu quemadmodum accipies? ille accepit, quia ascendit, ut euangelizaret dominum, passionem corporis non timeret. Ergo qui in tecto est non descen
Abbreviated transcription (Latin):
illa tẏpo meretͥx. mysterio eccła
sacram̃toꝵ consortio ppłis copula¬
ta gentilibꝰ. exploratores qͦs ifłc
direxit abscondit. Qi si ad inferi¬
ora descendissent domꝰ: ab ex¬
ploratorib qͥ ad corripiendo ᷤᷤ eoᷤ
missi fuerant occidissent. Tectũ
gͦ sublime cͣ m̃tis officiũ. animiq
fastigium: qͦ nuda corporis oꝑitur
infirmitas. Uñ mͥ uidetur etiam
para liticus ille iccirco sanatꝰ ẽẽ.
qͥa qͣtuor iuiuenib demissꝰ tecto ẽ.
qr qͣtuor amminiculo uirtutum
prudentie. fortitudinis. tẽꝑantie
atq iusticie. ad pedes. xp̃i alta qͣ¬
dam se ratione subiecit. Nichil
enĩ excelsius humilitate: q̃ qͣsi
suꝑior nescit extolli: qr nemo
id affectat qd̃ intra se iudicat.
diamur a tecto: nedum uasa
q̃ in domo st̃ cupimꝰ auferre.
capiamur. N enĩ in om̃i domo
st̃ uasa aurea ⁊argentea: s in-
plerisq sunt lignea. Nec om̃s
domꝰ plene: sunt enĩ ⁊ uacuȩ.

Expanded text:
illa typo meretrix, mysterio ecclesia, illa typo meretrix, mysterio ecclesia, sacramentorum consortio populis copulata gentilibus exploratores, quos Iesus direxit, abscondit. qui si ad inferiora descendissent domus, ab exploratoribus, qui ad corripiendos eos missi fuerant, occidissent. tectum ergo sublimis est mentis officium animaeque fastigium, quo nuda corporis operitur infirmitas. unde mihi uidetur etiam paralyticus ille idcirco esse sanctus, qui a quattuor iuuenibus demissus e tecto est, quia quattuor adminiculo uirtutum. prudentiae fortitudinis temperantiae atque iustitiae, ad pedes Christi alta quadam se ratione subiecit. nihil enim excelsius humilitate, quae tamquam superior nescit extolli, quia nemo id adfectat quod infra se iudicat. diamur a tecto ne dum uasa quae in domo sunt cupimus auferre, capiamur. non enim in omni domo sunt uasa aurea et argentea, sed in plerisque sunt lignea, nec omnis domus plena; sunt enim et uacuae,