comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hel. Septuaginta intͣpretes.
ꝓ phatuhel uertert bathu¬
hel: qͦd apud hebreos om̃ino
nil resonat. Phatuhel inlin
apło dicere poterat. os nr̃m
patet ad uos ochorinthii
cor nr̃m dilatatũ ẽ. & audie¬
bant a dño. dilata os tuũ &
dei potestate ẽ. paulo dicen¬
te. Ostiũ mͥ aꝑtũ ẽ magnũ &
uidens. s aduersarii multi.
cognoscens &. exparte ꝓphe¬
tans. donec ueniat qͦd ꝑfec¬
tũ ẽ. de latitudine & ad aꝑ¬
cione generat᷑ .&. appellat᷑ iohel.
qͦd apud no sonat ineipiens.
ego me ñ arbitror cõprehendis¬
se qͥ humilitate succrescens. cũ
moyse meret᷑ audire. qͥ ẽ. misit
me. Ad distinetionẽ enĩ eoꝵ qͥ ñ
st̃. de qͥbꝰ in hester legimꝰ. ne tra¬
das sceptrũ tuũ his qͥ ñ st̃. deus
ꝙ scĩ eiꝰ ee̾ monstrant᷑. Hlec de
nomine iohel & patris eiꝰ. scrip¬
ta sint breuit᷑. ut recte uerbũ
dñi qͦd erat in pͥncipio apud do
factũ ee̾ narret᷑. de qͦ ioħs dicit

Expanded text:
el. Septuaginta interpretes pro PHATUEL   verterunt Bathuel; quod apud Hebraeos omnino nil resonat. Phatuel autem iApostolo dicere poterat: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est : et audiebat a Domino: Dilata os tuum, et Dei potestate est, Paulo dicente: Ostium mihi apertum est magnum et evidens; sed adversarii multi ;cognoscens et ex parte prophetans, donec veniat quod perfectum est, de latitudine et adapertione generatus, appellatur Joel  , quod apud nos soego me non arbitror comprehendisse ; qua humilitate succrescens cum Moyse meretur audire: Qui est, misit me . Ad distinctionem enim eorum qui non sunt, de quibus et in Esther legimus: Ne tradas sceptrum tuum his, qui non sunt , Deus et sancti ejus esse monstrantur. Haec de nomine Joel et patris ejus perstricta sint breviter, ut recte verbum Dei, quod erat in principio apud Deum, fact
Abbreviated transcription (Latin):
illius qͥ fieri dicit᷑ ut alibi legi¬
mꝰ. dñs mͥ factꝰ ẽ in salutẽ. Quo¬
pio duodec̃i ꝓpħarũ. ante hũc
librũ explanauimꝰ. sub noĩe
effraim ad decẽ tribꝰ ẽfertur
uaticiniũ. qͣ uel samaria uel
isrł sepe memorant᷑: sic in io¬
hel qͥ iuxta hebreos scd̾s ẽ. om̃e

Expanded text:
 qui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi factus est in salutem . Quopio duodecim prophetarum ante hunc librum explanavimus, sub nomine Ephraim ad decem tribus confertur vaticinium, quae vel Samaria, vel Israel saepe memorantur: 169 sic in Joel, qui juxta Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ omnia ꝑdunt. cũ in examine
stricti iudicis. pęnas. ꝓ his q̃ gessere
recipiunt. Sed & is qui paupem
id est głam laudis humanȩ maiorẽ
qͣsi sanctior accipiat: merito talis
calumniator. qͥcqͥd bonȩ actionis i¬
bere uidebat᷑ amittit. . a fructu
uirtutũ. uacuus infine manebit.
Huc usq ꝑtingit ttulus parabola¬
rũ salomonss. qͥ su pra positꝰ ẽ. ex qͦ
nouũ locucionis genꝰ ꝓbat᷑ ad sump¬
sisse: ut ea ꝗͣ diceret. ñ qͣsi ad alĩ
quẽ doceret loquendo: s uelut solus
secũ racioeiando uideat᷑ effari.
Quarũ uidelicet parabolarũ. prinꝰ
ẽ uersicłs. filius sapiens lȩtificat pi¬
tr̃e. filius uͦ stultꝰ mesticia ẽ matri

Expanded text:
riter omnia perdunt, cum in examine riter omnia perdunt, cum in examine districti judicis poenas pro his quae gessere recipiunt. Sed et is qui pauperem id est, gloriam laudis humanae majorem, quasi sanctior accipiat, merito talis calumniator quidquid bonae actionis habere videbatur, amittit et a fructu virtutum vacuus in fine manebit. Huc usque pertingit titulus Parabolarum Salomonis qui supra positus est. Ex quo novum locutionis genus probatur assumpsisse, ut ea quae dicentur non quasi ad alium quem doceret loquendo, sed velut secum solus ratiocinando videatur effari. Quare videlicet Parabolarum primus est versiculus: Filius sapiens laetificat patrem, filius vero stultus moestitia est matri
Abbreviated transcription (Latin):
a uicmno cõhibet foueȩ penalis. quã
nullus om̃ino nͥfilius ire in labitur.
Stulticia c̃ligata ẽ incorde pueri.
& uirga disciplinȩ fugabit eã. Mul¬
tos nouimꝰ pueros: sapieneia p̃ditos.
Nã & iheremias puer ꝓpheciȩ mini¬
steriũ suscepit. & danihel seribit.
qͥa dedit ds pueris abstinentibꝰ. sci¬
enciã & disciplinã in om̃i uerbo
& sapiencia. Unde restat intellige¬
re. qͥa pueros hoc loco. ñ ȩtate sed
sensu paruulos significet.: quales
eẽ uetabat apłs eos qͥbꝰ ait. nolite
pueri effici sensibꝰ. s malicia par¬
uuli estote. Huiꝰmodi enĩ pueros. id
ẽ animos stulticiȩ uel laseuue. uel
inereie deditos. necesse ẽ iuuenili
disciplina castigari.&. ad iustũ uitȩ tra¬
mitẽ prudenciũ uigore ꝑ duci. Qu
calũpniat᷑ pauꝑem ut augeat diu¬
cias suas. d abit ipse diciori &. egebit
Constat qͥa rapaces & ꝗͣ pauꝑibꝰ aufe¬
r̃t .&. q̃ iustȩ uidebant᷑ possidere. pa¬

Expanded text:
a vicinia cohibet foveae poenalis, in quam a vicinia cohibet foveae poenalis, in quam nullus omnino nisi filius irae illabitur. Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae purgabit eam. Multos novimus pueros sapientia praeditos: nam et Jeremias puer prophetiae mysterium suscepit; et Daniel scribit quod dedit Deus pueris abstinentibus scientiam, et disciplinam in omni verbo et sapientia. Unde restat intelligere quia pueros hoc loco non aetate sed sensu parvulos significet, quales esse vetabat Apostolus eos quibus ait: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Hujusmodi enim pueros, id est, animos stultitiae vel lasciviae vel inertiae deditos necesse est juvenili disciplina castigari, et ad justum vitae tramitem prudentum rigore perduci. Qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori et egebit. Constat quia rapaces et quae pauperibus auferunt, et quae juste videbantur possidere, pa
Abbreviated transcription (Latin):
Non audeo fidẽ quã noui. foras ꝓfiteri.
ne me ꝑsecutor impius qͥa fidelẽ au¬
dit ꝑimat:. Timeo ad exercendas uirtu¬
tũ actiones inpublicũ ꝓgredi ne for¬
te me uel antiqͥ hostis aduersitas gra¬
uior tẽp̃tet: uel etiã homo qͥlibet
ꝑuersus cũ suor turba derideat.
c̃ uiciis cͣfundat. in iuriis afficiat: aut
sic̃ multos iustoꝵ qͥ ab eiꝰ uita discor¬
dãt. torm̃tis & morte cͣsumat. Lȩo inqͥt¬
foris: inmedio platearũ occidendꝰ sũ.
tutũ ubi ostendi foras cȩꝑint. statͣi
ꝑsecucio uel hominũ uel sꝑituũ co¬
mitat᷑ in mundoꝵ: nec ualeo tẽp̃taci¬
onibꝰ resistere. s. in ipsis boni ꝓpositi
uncar inceptis. Fouea. ꝓfunda os a¬
lienȩ: cui iratꝰ ẽ dñs incidet in illam.
Qui uerba uel oscła meretricis liben¬
t amplectit᷑ qͦsi ianuã iã gehennialis
pulsat abyssi. citoq merget᷑ si pedẽ
cautꝰ ñ retrahit. si nͣ mẽbra cetera

Expanded text:
Non audeo fidem quam teneo foris profiteri, Non audeo fidem quam teneo foris profiteri, ne me persecutor impius, quia fidelem audit, perimat. Timeo ad exercendas virtutum actiones in publicum progredi, ne forte me vel antiqui hostis adversitas gravior tentet; vel etiam homo quilibet perversus cum suorum turba derideat, conviciis confundat, injuriis afficiat; aut sicut multos justorum, qui ab ejus vita discordant, tormentis et morte cforis, in medio platearum occidendus sum, tutum, ubi ostendi foras coeperint, statim persecutio vel hominum vel spirituum committatur immundorum, nec valeo tentationibus resistere, sed in ipsis boni propositi vincar inceptis. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus incidet in illam. Qui verba vel oscula meretricis libenter amplectitur, quasi januam jam gehennalis pulsat abyssi, citoque mergetur si pedem cautus non retrahit, si non membra caetera
Abbreviated transcription (Latin):
anima recreat᷑ intelligi. Eice de ri¬
sfe & exibit cũ eo iurgiũ. cessabũtq
cause & c̃tumeliȩ. Eice herecicũ quẽ
corrigere ñ potes de eccła. &. cũ illi li¬
bertatẽ p̃dicandi abstuleris. cat holi¬
cȩ paci auxiliũ prestas. Qui diligit
cordis mundiciã. ꝓptͣ grãm labioꝵ.
suoꝵ: habebit amicũ regẽ. Qui mun¬
do corde recte p̃dicat: int̾ illos annu
labioꝵr recta p̃dicando p̃monstrat.
cordis aũ mundiciã custodire dissi¬
mulat: neqͥꝗͣ. talis et̾ni regis amici¬
cia frui posse putandꝰ ẽ. Ocłi dñ
custodiunt scienciã: & supplantant᷑
uerba iniqͥ. Suꝑna inspectio. custo.¬
dit sẽ ꝑ in eccła scienciã ueritatis
quã docuit: uerba aũ hereticoꝵ. im¬
mo om̃is sermo pietati & iusticiȩ
c̃trarius. qͥa dño regente ñ seruat᷑.
cũ suo auctore subuertit᷑. Dicit pi¬
cidendꝰ sũ. Dicit sepe in animo suo is
qͥ ad agenda bona oꝑa piger est: ad
c̃fitendã fidẽ quã corde tenet timidꝰ.

Expanded text:
ce derisorem et exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Ejice haereticum, quem corrigere non potes, de Ecclesia; et cum illi libertatem praedicandi abstuleris, catholicae paci auxilium praestas. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Qui mundo corde recta praedicat inter illos annumlabiorum recta praedicando praemonstrat, cordis autem munditiam custodire dissimulat, nequaquam talis aeterni regis amicitia frui posse putandus est. Oculi Domini custodiunt scientiam, et supplantantur verba iniqui. Superna inspectio custodit semper in Ecclesia scientiam veritatis quam docuit, verba autem haereticorum, immo omnis sermo pietati et justitiae contrarius, quia Domino regente non servatur, cum suo auctore subvertitur.-- Dicit pic. Dicit saepe in animo suo is qui ad agenda opera bona piger est, ad confitendam fidem quam corde tenet timidus,
Abbreviated transcription (Latin):
cimͣ. cultro secante prẽꝑamꝰ & sedes
ut comedat. cultrũ ingutture suo
statuit. qͦndo is qͥ diuina sedulus me¬
ditat᷑ eloqͥa. discreta ex ore uerba de
ꝓmit: nec alia sepius in lingua quã
cȩlestis oracłi dicta reuoluit. Noc
aũ eiꝰ ẽ facere. qͥinpotestate habet
nimã suã: idest immobilẽ intͣ erri¬
res fallenciũ. sapientis animi fan
seruare didicit. Unde ꝙ. recte subui¬
git. Ne desideres de cibis eiꝰ. in qͦ ẽ p¬
de sides eiꝰ auscuatare sermonibꝰ. qu¬
dulcedine mendacioꝵ qogmatũ al¬
ditores suos fallere c̃sueuit. Nolili¬
borare ut diteris. Diicias scienere is¬
nificat: quas ultra m̃surã capacitans
nr̃e q̃rere ꝓhibem᷑. Sed prudenciȩ tu
pone modur᷑ Ilũ uidelicet de qͦ sups
dictii ẽ. ne trans grediaris tminosant¬
qs qͥs posuer̾t patres tui. hoc ẽ t̃minos
datȩ a patribꝰ ueritatis & fidi. Ne
erigas ocłos tuos ad opes quas habe¬

Expanded text:
eficimur cultro secante praeparamus: et sedens eficimur cultro secante praeparamus: et sedens ut comedat cultrum in gutture suo statuit, quando is, qui divina sedulus meditatur, eloquio discreta ex ore verba depromit, nec alia saepius in lingua quam coelestis oraculi dicta revolvit. Hoc autem ejus est facere qui in potestate habet animam suam, id est, immobilem inter errores fallentium, sapientis animi statum servare didicit. Unde et recte subjungit:-- Ne desideres de cibis ejus, edesideres ejus auscultare sermonibdulcedine mendaciorum dogmatum auditores suos fallere consuevit. Noli laborare ut diteris. Divitias scientiae significat, quas ultra mensuram capacitatis nostrae quaerere prohibemur. Sed prudentiae tuae pone modum. Illum videlicet de quo supra dictum est: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui, hoc est, terminos datae a patribus veritatis et fidei. Ne erigas oculos tuos ad opes quas habe
Abbreviated transcription (Latin):
les. Quẽcũq uelocẽ uideris in ope
suo. idest in oꝑe bono. qd uigiter fa¬
cit strenuũ atq sollicitũ: scito
hunc indie nouissimi examinis co
ri sedebunt. e̾e̾ staturũ: qͥa uideli¬
cet eoꝵ iussa seruauerit: neq in
parte ignobiliũ doctoꝵ. quoꝵ ca¬
ue fecit errorẽ: hoc ẽ ad sinistrã
ris ut comedas cũ pͥncipe. diligen¬
t̃ adtende q̃ posita sint ante faciem
tua: &. statue cultrũ in guiture tuo
si tam̃ habes in potestate animã ua
Per allegoriã cuncta dicunt᷑. Quas¬
qo sederis ad legendũ cũ magistro
ut pane uerbi reficiaris. qiligent̃ i¬
tellige q̃ scͥpta st̃.&. discrecionẽ sae
lectionis in tua locucione c̃serua
si tam̃ talis es tantũq eruditꝰ qͥmu
testate habeas animã tuã: nec qua
indoctꝰ mente tua circũferaris on
uento doctrinȩ. Guttur nãq ꝓl
q̃la posuit. qͥa uox ingutture ẽ u
trũ ꝓ discrecione. qͥa cibos cũ r¬

Expanded text:
les. Quemcunque velocem videris in opere les. Quemcunque velocem videris in opere suo, id est, in opere bono, quod ejus erat facere, strenuum atque sollicitum, scito hunc in die novissimi examinis corri sedebunt, esse staturum, quia videlicet eorum jussa servaverit, neque in parte ignobilium doctorum quorum cavefecit errorem: hoc est, ad sinistram ut comedas cum principe, diligenter attende quae posita sint ad faciem tuam, et statue cultrum in gutture tuo, si tamen habes in potestate animam tuam. Per allegoriam cuncta dicuntur. Quando sederis ad legendum cum magistro, ut pane verbi reficiaris, diligenter intellige quae scripta sunt et discretionem sacrae lectionis in tua locutione conserva; si tamen talis es, tantumque eruditus, qui in potestate habeas animam tuam, nec quasi indoctus mente tua circumferaris omni vento doctrinae. Guttur namque pro loquela posuit, quia vox in gutture est, cultum pro discretione, quia cibos cum r
Abbreviated transcription (Latin):
li: dñs aũ salutẽ tribuit. Hominis
qde ẽ qͥeo de uoti. tẽpore ꝑsec uciõis
animũ p̃ꝑare. corpꝰ offerre discrum¬
nĩ s diuni ẽ adiutorii ut cępta la¬
bori agonis uictoria: salusq succe¬
dat. Melius fit nom̃ bonũ: quã di¬
uiciȩ multe. Nom̃ bonũ dicit. ñ qͦd
it᷑bis uulgi imꝑiti: s qͦd fidehum
quauis paucoꝵ testimonio laudet᷑
Neq enĩ bonũ habere nom̃ refu¬
git. s a bonis solũ q̃rebat laudari
qͥait. si adhuc hominibꝰ placerem:
rꝑi seruus ñ essem. Nom̃ gͦ bonũ.
ẽ nom̃ religionis. qͦd diuiciis mundi¬
allibi iutȩ p̃fert᷑. Nã & si mundũ qͥs
lucraret᷑ uniuersũ: merito hunc
c̃tẽpneret. tantũ ut nom̃ eiꝰ seri¬
beret᷑ in celo: eiꝰq memoria .s. int̃
angelos & int̾ homines scos figeret᷑¬

Expanded text:
li, Dominus autem salutem tribuit. Hominis li, Dominus autem salutem tribuit. Hominis quidem est Deo devoti, tempore persecutionis animum praeparare, corpus offerre discrimini. Sed divini est adjutorii, ut coepto labori agonis victoria salusque succedat. Melius est nomen bonum quam divitiae multae. Nomen bonum dicit, non quod a turbis vulgi imperiti, sed quod fidelium quamvis paucorum testimonio laudetur. Neque enim bonum habere nomen refugit, sed a bonis solum quaerebat laudari, qui ait: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Nomen ergo bonum est nomen religionis quod divitiis mundialibus jure praefertur. Nam et si mundum quis lucraretur universum, merito hunc contemneret, tantum ut nomen ejus scriberetur in coelo, ejusque memoria et inter angelos et inter homines sanctos figeret
Abbreviated transcription (Latin):
castigacionis disciplina redargu¬
it. atq euiscerans adnullat. Testis
mendax ꝑ ibit: uir obediens loq̃i
iuct oriã. Qui se deo seriure teftat
nec factis dicta exeqͥt᷑: ꝑ ibit. Qui
aũ fidelit̾ ut ꝓmittit. iussis sub¬
dit᷑ diuinis. huiꝰ loquȩla ad uicto¬
riã ꝑuenit: qͥa dũ ꝑ obedienc iam
sua desideria uincere satagit ꝓ
iusticiã iudicis postmodũ uictoriȩ
palmã ꝑcipit. Uir impius ꝓcaciter
affirmat uultũ suũ: qͥ aũ rec tꝰ est
corrigit uiã suã. Iudas qͥa impius
corde erat. quãius ipso ilnõ se redar¬
guente. noluit mala cȩpta restrin¬
ere.Porro petrus qͥa rectꝰ erat cor¬
de. idest rectitudinis amator: respi¬
ciente se dño. mox penitendo cor¬
rexit. qͦd negando deliqͥt. Non est
sapiencia ñ est prudencia: ñ est c̃¬
siliũ c̃tra dñm. Quecũq ẽsiliant᷑
& sapiunt heretieiꝰ nichil ẽ .&. uanũ
a. in utile. Equus paratꝰ ad diem bel¬

Expanded text:
castigationis disciplina redargucastigationis disciplina redarguit, atque eviscerans annulat. Testis mendax peribit: vir obediens loquitur victoriam. Qui se Deo servire testatur, nec factis dicta exsequitur, peribit; qui autem fideliter ut promittit, jussis subditur divinis, hujus loquela ad victoriam pervenit: quia dum per inobedientiam sua desideria vincere satagit, per justitiam judicis postmodum victoriae palmam percipit. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum; qui autem rectus est, corrigit viam suam. Judas quia impius corde erat, quamvis ipso Domino se redarguente, noluit mala coepta restringere; porro Petrus quia rectus erat corde, id est, rectitudinis amator, respiciente se Domino mox poenitendo correxit, quod negando deliquit. Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum. Quaecumque consiliantur et rapiunt haeretici, nihil est et vanum et inutile. Equus paratur ad diem bel
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ occidunt corpꝰ. &. post hȩc ñ ha¬
bent amplius qͦd faciant. Ciitatẽ
forciũ ascendit sapiens .&. destruxit
robur fiduciȩ eiꝰ. Quitatẽ forcium
mundũ dicit. qͥ quõda malignoꝵ sp¬
rituũ tẏrannidi stultȩ sub actꝰ ser¬
uiebat. habens fiduciã uitȩ in cultu
eoꝵ. qͥ ñ st̃ dii. s oꝑ a manuũ homi¬
nũ. Hanc ciuitatẽ intrauit ille natꝰ
in carne qͥ est dei uirtꝰ .&. dei sapien¬
cia: destruxitq ꝑ suos p̃dicatores
cultũ deor. in qͥbꝰ fuere c̃fixi uen¬
tatis ignari. atq infidi cȩlestiũ. do¬
cuit habendã eẽ fiduciã q̃ nũquã
posset destrui. Seq & cotidie ciurta¬
tẽ forciũ ascendit sapiens .&. destru¬
it robur fiduciȩ eiꝰ: cũ aliqͥs fidelis
doctor argum̃ta philosophor uel
hereticoꝵ. uel etiã c̃tumaces car¬
nalũĩ fratrũ c̃tradictiones. quibꝰ
sua scelera defendere & adleuiare
nitunt᷑: assercione fidi & eccłastice

Expanded text:
eos qui occidunt corpus, et post hoc non haeos qui occidunt corpus, et post hoc non habent amplius quid faciant. Civitatem fortium ascendit sapiens et destruxit robur fiduciae ejus. Civitatem fortium mundum dicit, qui quondam malignorum spirituum tyrannidi stulte subactus serviebat, habens fiduciam vitae in cultu eorum qui non sunt dii, sed opera manuum hominum; hanc civitatem intravit ille natus in carne, qui est Dei virtus et Dei sapientia, destruxitque per suos praedicatores cultum deorum, in quibus fuere confisi veritatis ignari, atque in fide coelestium docuit habendam esse fiduciam, quae nunquam posset destrui. Sed et quotidie civitatem fortium ascendit sapiens et destruit robur fiduciae ejus, cum aliquis fidelis doctor, argumenta philosophorum, vel haereticorum, vel etiam contumaces carnalium fratrum contradictiones, quibus sua scelera defendere et alleviare nituntur, assertione fidei et ecclesiasticae
Abbreviated transcription (Latin):
te sua cibos aduescendũ. ita in con¬
sabulacionẽ detractionis uerba
c̃ferre Sed uacantes potibꝰ &. dan¬
tes simbola c̃sument᷑: qͥa sic̃ serip¬
tũ ẽ.om̃is de tractor eradicabit᷑.¬
Uestiet᷑ aũ pannis dormitacio. qͥa
despectũ & mopẽ a cunctis bo¬
nis oꝑibꝰ mors sua inueniet: quẽ
hic ad aliene uite ex qͥrenda cri¬
mina detractonis suȩ languor
occupauit. Gaudeat pat tuus

Expanded text:
te sua cibos ad vescendum, ita in conte sua cibos ad vescendum, ita in confabulatione detractationis verba conferre. Sed vacantes potibus, et dantes symbola, consumentur, quia, sicut scriptum est: Omnis detractor eradicabitur.--Vestietur autem pannis dormitatio. Quia despectum et inopem a cunctis bonis operibus mors sua inveniet, quem hic ad alienae vitae exquirenda crimina detractionis suae languor occupavit.-- Gaudeat pater tuus
Abbreviated transcription (Latin):
etando leserit: iudiciũ dñi ñ eua¬
dit. Non emulet᷑ cor tuũ peccato¬
res. s intimore dñi esto totadie: quia
habebis spem in nouissimo. & pres¬
tolacio tua ñ auferet᷑. Si totadie
idest toto tẽpore qͦ insecłi huiꝰ lucȩ
ẽsistis.& peccatoꝵ exẽpla uitare &.
dnm̃ timere sategeris: habebis
spem beate retribucionis in nouis¬
simo: hoc ẽ cũ adhuiꝰ uite finẽ ꝑue¬
neris. ipso etiã attestante qͥ ait. es¬
to fidelis usq ad mortẽ.&. dabo tͥ
coronã uitȩ. Noli eẽ in c̃unuis po¬
tator: neq in cõmessacionibꝰ eoꝵ
qͥ carnes ad uescendũ conferunt.
na mox subdit᷑. Quia uacant es po¬
tibꝰ &. dantes simbola c̃sumentur.
& uestiet᷑ pannis dormitacio Sim¬
bolũ grecũ nom̃ ẽ. & intͣp̃tat᷑ con¬
lacio. Est dũ c̃lacio sermonũ. sicut
in ẽsiliis solet ẽẽ & pęcuniarũ si¬
ue aliarũ rerũ: ut & p̃sens locus
docet. Potibꝰ gͦ uacant. qͥ de obꝓbri¬
o alienȩ uite se inebriant. Symbo¬

Expanded text:
etando laeserit, judicium Domini non evadit. Non aemuletur cor tuum peccatores, sed in timore Domini esto tota die, quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Si tota die, id est, toto tempore quo in saeculi hujus luce consistis, et peccatorum exempla vitare, et Dominum timere sategeris, habetis spem beatae retributionis in novissimo. Hoc est, cum ad hujus vitae finem perveneris, ipso etiam attestante, qui ait, Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae. Noli esse in conviviis peccatorum, neque in comessationibus eorum qui carnes ad vescendum conferunt. na mox subditur: Quia vacantes potibus, et dantes symbola, consumentur, et vestietur pannis dormitatio. Symbolum Graecum nomen est et interpretatur collatio, est autem collatio sermonum, sicut in consiliis solet, est et pecuniarum, sive aliarum rerum, ut et praesens locus docet. Potibus ergo vacant, qui de opprobrio alienae vitae se inebriant. Symbo
Abbreviated transcription (Latin):
nã ȩloquii tui Huic simile ẽ illud euan¬
gelii: nolite scm dare canibꝰ. neq mit¬
tatis margaritas ur̃as ante porcos. &¬
cet̾a. Sic̃ gͦ supra admonuit ne here¬
ticor doctrinis auscultares: ita nẽ
hortat᷑ ne amore uane głȩ sequetꝰ. in¬
mundis hominibꝰ passim archana ue¬
ritatis ingeras. Ne attingas tͣminos
paruuloꝵ. &. agrũ pupilloꝵ ne in¬
troeas. ꝓpinquus enĩ eorꝵ. fortis ẽ. &
ipse iudicabit c̃tra te causã illorũ.
Propinquũ paruuloꝵ & pupilloꝵ¬

Expanded text:
nam eloquii tui. Huic simile est illud Evannam eloquii tui. Huic simile est illud Evangelii: Nolite dare sanctum canibus neque mittatis margaritas vestras ante porcos, etc. . Si ergo supra admonuit, ne haereticorum doctrinis auscultares, ita nunc hortatur ne amore vanae gloriae seductus, immundis hominibus passim arcana veritatis ingeras. Ne attingas terminos parvulorum, et agrum pupillorum ne introeas: propinquus enim eorum fortis est. Et ipse judicabit contra te causam illorum. Propinquum parvulorum et pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
comedas cũ homine inuido & ne de¬
ideres cibos eiꝰ. qm̃ in similituamẽ
arioli & c̃iectoris. estimat qͦd igno¬
rat. Ne de seͥpturis cũ heretico lo¬
quaris qͥ inuidet humanȩ saluti. ma¬
lens decipe quã corrigi: qmͣ sic̃ ari¬
olus &. c̃ iector. somnioꝵ. ȩstimat qͦd
ignorat: ita hereticꝰ quȩ ñ intelligit
in scͥpturis. ꝓ ut libet intpͣtari pre¬
sumit. Comede & bibe dicet tͥ &̃.
mens eiꝰ ñ ẽ tecũ. Securꝰ inqͥt disce
ꝙ age qͣ doceo. cũ ipse his qͣ docet fi¬
dẽ certã ñ habeat. sciens se de corde
suo finxisse q̃ doceret. Cibos qͦs co¬
mederas euomes.&. ꝑ des pulchros
sermones tuos. Sensus ꝑuersos qͦs
ab he reticis didiceras. necesse est ut
uel ꝑ pęnitenciã corrigendꝰ de se¬
ras. uel post mortẽ ꝓ his penas lue¬
re cogaris ꝑdasq sermones c̃fessio¬
nis qͥbꝰ eis p̃dicantibꝰ humilit̾ fauen¬
dũ eẽ putaueras. In auribꝰ in sipien¬
eiũ ne loqͦris: qͥa despicient doctri¬

Expanded text:
edas cum homine invido, et ne desideres cibos ejus, quoniam in similitudinem arioli et conjectoris aestimat quod ignorat. Ne de Scripturis cum haeretico loquaris, qui invidet humanae saluti, malens decipere quam corrigi, quoniam sicut ariolus et conjector somniorum aestimat quod ignorat, ita haereticus, qui non intelligit, in Scripturis prout libet interpretari praesumit. Comede et bibe, dicit tibi, et mens ejus non est tecum. Securus, inquit, disce et age, quae doceo, cum ipse his quae docet fidem certam non habeat, sciens se de corde suo finxisse, quae doceret. Cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermones tuos. Sensus perversos quos ab haereticis didiceras, necesse est ut vel per poenitentiam corrigendus deseras, vel post mortem pro his poenas luere cogaris, perdasque sermones confessionis, quibus eis praedicantibus humiliter favendum esse putaveras. In auribus insipientium ne loquaris, quia despicient doctr
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dñs ait. om̃ s qͥ acceꝑĩt gladiũ. gladio
pibunt: id est qͥ in iustȩ in alios seuiunt.
ipsa seuicia sibimet interitũ consciscun.
Uerũ qͥa dixerat de impio: seqͥt᷑ econtra
epio. Qui ꝓnꝰ ẽ ad miscdiã benedicet᷑:
de panibꝰ enĩ suis dedit pauꝑi. Huic si¬
mile ẽ illud iudieis eiꝰdẽ: qͥ misericordes

Expanded text:
sicut Dominus ait, omnes qui acceperint gladium gladio sicut Dominus ait, omnes qui acceperint gladium gladio peribunt, id est, qui injuste in alios saeviunt, ipsa saevitia sibimet interitum consciscunt, verum quia dixerat de impio sequitur e contra de pio: Qui pronus est ad misericordiam, benedicetur: de panibus suis dedit pauperi. Huic simil
Abbreviated transcription (Latin):
fectꝰ. Diues pauꝑibꝰ imꝑat. .&. qͥ acci¬
pit mutuũ. seruus ẽ fenerantis Pi¬
tet iuxta littera. s & diuites uirtus¬
bꝰ in iudicio occulti inspectoris pͥns¬
pant᷑ eis: immo eor. in futuro iudices ex¬
istunt. Qui uirtutũ diuiciis carent.ꝙ.
querbũ doctrine salutaris accipit a
qoctore. seruus ẽ eiꝰdẽ doctoris idest
debitor implendi om̃ia q̃ illi magiste¬
rii cȩlestis iure p̃cipit. Qui seminat
inqͥtate: metet mala. Certũ est qͥa
is qͥuel uerbo uel exemplo docet ini¬
qtatẽ : recipiet uindictã. Sed qͥa seqͥt᷑
ẜ uirga irȩ suȩ c̃sũmabit᷑: illã maxi¬
ne iniqͥtatẽ uidet᷑ dicere. q̃ in miti
o mimpia m̃te ꝑ agit᷑ ut ẽ latrocinia
exercere. homines seruicio premere.
torm̃tis laniare. morte ꝑimere: bouẽ
uiduȩ. ꝓ pignore auferre: ipsã de aduer¬
sario cũ possit. undicare ñ uelle. Ialis &¬
enĩ merito uirga irȩ suȩ c̃sũmabit᷑: quia

Expanded text:
nfectus. Dives pauperibus imperat: et qui accinfectus. Dives pauperibus imperat: et qui accipit mutuum, servus est fenerantis. Patet juxta litteram, sed et divites virtutibus in judicio occulti inspectoris principantur eis, imo eorum in futuro judices existunt, qui virtutum divitiis carent. Et qui verbum salutaris doctrinae accipit a doctore, servus est ejusdem doctoris, id est, debitor implendi omnia quae ille magisterii coelestis jure praecipit. Qui seminat iniquitatem metet mala. Certum est quia is qui vel verbo vel exemplo docet iniquitatem, recipiet vindictam. Sed quia sequitur: Et virga irae suae consummabitur, illam maxime iniquitatem videtur dicere quae immiti et impia mente peragitur, ut est, latrocinia exercere, homines servitio premere, tormentis laniare, morte perimere, bovem viduae pro pignore auferre, ipsam de adversario, cum possit, vindicare non velle: talis etenim merito virga irae suae consummabitur, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ senuerit ñ recedit ab ea. Consta
plerosq in senectute dño donante
mutari a uiciis q̃ adolescentes habu¬
erant: & eẽtra ñ nullos illo se desera¬
te. deserere circa semũ uirtutes. qb
in ad olescencia uidebant᷑ inlustra¬
ri: s qͥa multo sepius qͥsqͥs mores qͥbꝰ
ab adolescencia inbutꝰ ẽ. in reliqũ
cit. qͥa qͦd adolescens qͥsq cȩꝑit. inse¬
nec ta ñ mutauerit: ñ tam̃ ipse soꝑ
ita euenire ẽfirmat. Ideireo aũ ha¬
iꝰmodi ꝓuerbiũ ponit. ut auditores
suos a pͥma ętate uirtutibꝰ studere
ꝑ suadeat: ne forte in senectute ñ ps¬
sint discere studia. qͥbꝰ intenera ȩtat
mancipari despexerant. Nã & qͦ sent
ẽ imbuta recens seruabit odor̃e tes¬
ta diu. ¶ẜ. greca narrat hystoria ale¬
xandrũ potentissimũ regẽ orbisq
dñatorẽ.: &. in moribꝰ & in incessu lu¬
nidis pedagogi sui: ñ potuisse carese
uiciis qͥbꝰ paruulus adhuc fuerat i¬

Expanded text:
cum senuerit, non recedit ab ea. Constat cum senuerit, non recedit ab ea. Constat plerosque senectute Domino donante mutari a vitiis, quae adolescentes habuerant, et a contra nonnullos illo se deserente, deserere circa senium virtutes quibus in adolescentia videbantur illustrari, sed quia multo saepiuus est, in reliquum icit, quia quod adolescens quisque coeperit, in senecta non mutaverit, non tamen ipse semper ita evenire confirmat: idcirco autem hujusmodi proverbium ponit, ut auditores suos a prima aetate virtutibus studere persuadeat, ne forte in serectute non possint discere studia, quibus in tenera aetate mancipari despexerant: nam et Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu, et Graeca narrat historia Alexandrum, potentissimum regem orbisque domitorem, et in moribus et in incessu Leonidis paedagogi sui non potuisse carere vitiis, quibus parvulus adhuc fuerat i
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita. ut timeamꝰ dñm timore
sc̃o: hoc ẽ sincera illũ dilectione co¬
lamꝰ. ẜ̃mis uirtutũ infuturo: ut di¬
uicias hereditatis. ꝓmissȩ. regniq
cȩlestis głam: & uitã sine fine ꝑci¬
piamꝰ a dño. Unde petrus ait. Quẽ
cũ uideritis. exultabitis lȩticia in¬
enarrabili &. glorificata: reportan¬
tes finẽ fid̾ ur̃e. salutẽ animarum
ur̃arũ. Arma &. gladii in uia ꝑuersi:
custos animȩ suȩ. longe recedit ab e¬
is. Duplicit intelligendũ. qͥa ꝑuersi
& armati st̾ sẽꝑ ad nocendũ ꝓrimis.
uerbo uel oꝑe scelesto: & ipsos para
ta sẽꝑ expect᷑at ulcio diuini exami¬
nis. Qui uͦ animã suã in et̾nũ salua¬
ri. ꝓeurat. longe refugit ab hui̾mo¬
di armis &. gladis: qͥa & mente manũ
suã. a ꝓximor lesione refrenat .. Ne
animaduersione districti uidicis ipse
feriat᷑. intenta m̃te p̃cauet. Prouer¬
biũ ẽ adolescens iuxta uiã suã. etian

Expanded text:
hac vita, ut timeamus Dominum timore hac vita, ut timeamus Dominum timore sancto, hoc est sincera illum dilectione colamus, finis virtutum in futuro, ut divitias haereditatis promissae, regni coelestis gloriam, et vitam sine fine percipiamus a Domino. Unde Petrus ait. Quem cum videritis exsultabitis laetitia inenarrabili et glorificata, reportantes finem fidei vestrae salutem animarum vestrarum. Arma et gladii in via perversi custos animae suae, longe recedit ab eis. Dupliciter intelligendum, quia perversi et armati sunt semper ad nocendum proximis, verbo vel opere scelesto, et ipsos semper parata exspectat ultio divini examinis Qui vero animam suam in aeternum salvari procurat, longe refugit ab hujusmodi armis et gladiis, quia et mentem manumque suam, a proximorum laesione refrenat, et ne animadversione districti judicis ipse feriatur, intenta mente praecavet. Proverbium est: Adolescens juxta viam; etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tes uͦ apłi ꝑtransiert itinere rec¬
to ꝓfessionis qͦ ceꝑant.&. ad flict
stͥ uerbere. uinculis. carcere .ꝙ.
ipsa etiã morte multatiꝰ utroꝵq
aũ exẽplũ multi usq nẽ & incer¬
tamine fidi. &. in cõmunibꝰ secunt᷑
actibꝰ. Hunc uersũ antiqͥ int̃pretes
manifestius: s in aliũ sensũ trans¬
tulert̃. Astutꝰ uidens nequã puni¬
ri ualde. ipse disciplinã accipit. ĩn¬
sipientes aũ p̃tereuntes. damno
ad flicti st̃. ꝑ inis modestiȩ timor
nimirũ ꝑfectio uirtutũ ẽ. ad hunc
animi statũ ẽscenqdere. qua grãm ẽ¬
ditoris uel in modico timeamꝰ offen¬
dere: nil prorsus eiꝰ memoriȩ prȩpo¬
nentes. q̃ alibi caritas uocat᷑ ꝑfect᷑a.
foras mittens timor̾ẽ. seruilẽ uideli¬
cet & ineipient᷑e: qͦ metuit qͥsq ne
forte peccando pęnis mereat᷑ subigi
Quod aũ subiungit. diuiciȩ &. gła &
uita: in futuro significat. Einis gͦ mo¬
ta: qͥa nimirũ ꝑfectio uirtutũ ẽ in

Expanded text:
toli pertransierunt itinere recto professionis quo coeperant, et afflicti sunt verbere, vinculis, carcere, et ipsa etiam morte mulctati, utrumque autem exemplum, multi usque nunc et in certamine fidei, et in communibus sequuntur actibus. Hunc versum antiqui interpretes manifestius, sed in alium sensum transtulerunt. Astutus videns nequam puniri, valde ipse disciplinam accipit. Insipientes autem praetereuntes damno afflicti sunt. Finis modestiae timor nimirum perfectio virtutum est, ad hunc animi statum conscendere, qua gratiam conditoris vel in modico timeamus offendere, nil prorsus ejus memoriae praeponentes, quae alibi charitas vocatur perfecta, foras mittens timorem, servilem videlicet, et insipientem, quo metuit quisque ne forte peccando poenis mereatur subigi. Quod autem subjungit, divitiae et gloria et vita, in futuro significat, finis ergo mota. Quia nimirum perfectio virtutum est in
Abbreviated transcription (Latin):
metam. Pulchrũq iniciũ ponit nouȩ
locucionis. ut aur̃e parit᷑ ad audien¬
dũ. &. coi adponere intelligendũ. qͣ
sapientes loquant᷑ eũ quẽ erudit
iubeat. Quȩ pulchra erit tͥ cũ ser¬
uaueris eã inuentre tuo: & redunda¬
incipientibꝰ & in suauis doctrina sapi¬
enciȩ: s cũ eiꝰ uirtutẽ intimo corde
ꝯceꝑint cũ oꝑibꝰ seruare: cũ hanc
iq labiis. ꝓpinare fr̃ibꝰ didicerint:
pulcrior̾e hanc ceteris dogmatibꝰ
e̾e dep̃hendent. Ecce descripsi eã¬

Expanded text:
etc. Pulcherrimum initium ponit novae locutionis, ut aurem pariter ad audiendum, et cor apponere ad intelligendum, quae sapientes loquantur, eum quem erudit jubeat.-- Quae pulchra erit tibi, cum servaveris eam in ventre tuo, einsipientibus,  sed cum ejus virtutem intimo corde perceperint, cum operibus servare, cum hanc quoque labiis propinare fratribus didicerint, pulchriorem hanc caeteris dogmatibus esse deprehendent.-- Ecce descripsi ea
Abbreviated transcription (Latin):
causã eiꝰ. Potest de qͦlibet pauꝑe
uel egeno accipi de qͦ dictũ ẽ. tibi
derelictꝰ ẽ pauꝑ: pupillo rueris
adiutor. Uerũ qͥa seqͥt᷑. & configet
eos qͥ c̃fixerint animã eiꝰ: meli¬
us de illo intelligit᷑ qͥ cũ diues es
ut nos ditaret. s etiã ut nos redi¬
meret. crucifigi dignatꝰ ẽ. Prohi¬
bet gͦ sapiencia suos iudicatores dño
in carne p̃dicant uiolenciã mortẽq
inferre: qͥa nimirũ certꝰ restat in

Expanded text:
 . Potest de quolibet paupere vel egeno accipi, de quo dictum: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor: verum quia sequitur: Et configet eos qui confixerint animam ejus, melius de illo intelligitur, qui cum dives ut nos ditaret, sed etiam, ut nos redimeret, crucifigi dignatus est. Prohibet ergo sapientia suos auditores, Domino in carne praedicanti violentiam mortemque inferre,
Abbreviated transcription (Latin):
recti idẽ e̾ẽ uident᷑. s distat int̃ i¬
pios &. iniqͦs. qͦd iniqͥ st̾ om̃s reꝓbi. im¬
pii uł. qͥ maioribꝰ implicati sceleribꝰ.
uel nũꝗͣ. sc̃ẽ mysteria fidi ꝑceper̃t.
uel post accepta ad apostasiã redier̃t.
Unde poͣst hoc loco. impius. omĩs fide¬
liũ ꝑ secutor. dictꝰ accipi. Porro iniquor
uocabulo: generalit̃ om̃s mali de sig¬
nari. Es. ꝓ iusto dat᷑ impius.cũ ꝓmar¬
tyre ꝑsecutor. qͥ eũ morti dedit pu¬
nit᷑. Pro rectis iniqͥ. qͥ eoꝵ iustic iam
uidentes imgari nolebant damp¬
nat᷑: herodes ñ tantũ. ꝓ in nocentibꝰ
qͦs impie neci tradidit: s & augm̃tũ
dapnacionis accspit. qͥa fidẽ magoꝵ
sequi ad q̃rendũ dnm noluit cũ per¬

Expanded text:
em esse videntur; sed distat inter impios et iniquos, quod iniqui sunt omnes reprobi; impii vero, qui majoribus implicati sceleribus, vel nunquam sanctae mysteria fidei perceperunt, vel post accepta ad apostasiam redierunt. Unde potest hoc loco impios, omnes fidelium persecutores dictos accipi; porro iniquorum vocabulo generaliter omnes mali designari. Et pro justo datur impius, cum pro martyre persecutor, qui eum morti dedit, punitur. Pro rectis iniqui, qui eorum justam vitam videntes, imitari nolebant. Damnatur Herodes non tantum pro innocentibus, quos impie neci tradidit; sed et argumentum damnationis accepit, quia fidem magorum sequi ad quaerendum Dominum noluit, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
in opia pauꝑem despicias: s in hoc
utroq merito uenerare. qͥa opus st̃
diuinũ: qͥa ad imaginẽ dei & simili¬
tudinẽ facti. Callidꝰ uidet malũ
ꝙ abscondit se: in nocens ꝑtransiit
.& adflictꝰ ẽ damno. Multi ex pͥn¬

Expanded text:
icias, sed hoc in utroque merito venerare, quia opus sunt divinum, quia ad imaginem Dei et similitudinem facti. Callidus videt malum et abscondit se, innocens pertransiit et afflictus est damno. Multi ex prin
Abbreviated transcription (Latin):
dans unicuiq grãm scd̾m mensurã
donacionis suȩ. Noli diligere somnũ:
ne te egestas opprimat. Aꝑi ocłos tu¬
os. &. saturare panibꝰ. Noli diligere
somnũ peccati & inerciã. de qͦ apłs a
it. hora ẽ iã nos de somno surgere:ne
te si nc̃ bene uigilare ñ uis. egestas
in futuro illa grauissima. ubi nec
stillã aquȩ unã siciens inuenire q̃¬
as occupet. Aꝑi ocłos tui cordis ad
uigilias sc̃as. &. saturitatẽ tͥ gaudi¬
or celestiũ bene uiuendo ẽqͥre.
Malũ ẽ malũ ẽ dicit om̃is emptor:
&. cũ recesserit tc̃ głabit᷑. Ergo
& his qͥ ȩt̃na in cęlis pͣmia cõpara¬
re desiderat. malũ ẽ qͦd inp̃senti
debet sustinere: ut cũ recesserit

Expanded text:
dans unicuique gratiam secundum mensuram dans unicuique gratiam secundum mensuram donationis suae. Noli diligere somnium ne te egestas opprimat: aperi oculos tuos et saturare panibus. Noli diligere somnium peccati et inertiae, de quo Apostolus ait: Hora est jam nos de somno surgere . Ne te si nunc bene vigilare non vis, egestas in futuro illa gravissima, ubi nec stillam aquae unam sitiens invenire queas occupet. Aperi oculos tui cordis ad vigilias sacras, et saturitatem tibi gaudiorum coelestium bene vivendo conquire. Malum est, malum est, dicit omnis emptor, et cum recesserit, tunc gloriabitur. Ergo et is qui aeterna in coelis praemia comparare desiderat, malum est, quod in praesenti debet sustinere, ut cum recesserit
Abbreviated transcription (Latin):
gantes inqͥt gemunt sub aqͥs. & qͥ ha¬
bitant cũ eis: idest suꝑbi & male for¬
tes sꝑs de monior. cũ his qͦs decepert᷑
hominibꝰ pęnis sub acti torquent᷑. Hor
enĩ cȩtui sociabunt᷑. qͥq a uia uerita¬
tis errauerint: ipso iudice attestante
qͥ se illis dicturũ ee̾ predix̃. discedite
a me maledicti in ignẽ ȩt̾nũ: qͥ paratꝰ
ẽ diabolo & angelis eiꝰ. Pro iusto dat᷑¬

Expanded text:
gantes, inquit, gemunt sub aquis, et qui hagantes, inquit, gemunt sub aquis, et qui habitant cum eis , id est, superbi et male fortes spiritus daemoniorum, cum his quos deceperunt hominibus poenis subacti torquentur, horum enim coetui sociabuntur quique a via veritatis erraverunt, ipso judice attestante, qui se illis dicturum esse praedixit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Pro
Abbreviated transcription (Latin):
iras. & donũ in sinu indignacionẽ ma¬
ximã. Qui ira distrricti iudicis quã
peccando meruit placare desiderat.
elemosimͣs det pauꝑibꝰ. & hoc nulla
delectacione fauoris humani. s tan¬
tũ amore c̃ditoris: qͥ cordiũ occulta
respicit. Sic enĩ fit munꝰ ab sconditũ.
sic admitigandũ ẽditoris ira. ꝓficuũ.
si nullo extͣnę retribucionis intuitu
porrigat᷑. Sic implebit᷑ qͦd ipse p̃cepit:
te qũ faciente ele mosinã. nesciat sini¬
tra tua qͥd faciat dextera tua. Gau¬
diũ iusto ẽ. facere iudiciũ. & pauor
opantibꝰ iniqͥtatẽ. Eaudet iustꝰ cũ
bonis de sudat oꝑibꝰ. qͥa sꝑat se. ꝓpter
hec bonis remunerandũ ẽẽ ꝑhennibꝰ.
At uͦ reꝓbi dũ mala q̃ d̾m ꝓhibuisse
norͣt faciunt. quãuis suȩ luxurie ꝑ¬
petracione carnalit̃ delectent᷑  tam̃
mentis pauore intͣno carere neq̃unt.
qͥa se mala ꝑpetua passuros. ꝓhis quȩ
t̃ẽporalit᷑ male fecerint ñ ambigunt.
Uir qͥerrauerit auia doctrinȩ: mcȩtu

Expanded text:
iras, et donum in sinu indignationem maximam. Qui iram districti judicis, quam peccando meruit, placare desiderat, eleemosynas det pauperibus, et hoc nulla delectatione favoris humani, sed tantum amore conditoris qui cordium occulta respicit; sic enim fit munus absconditum, sic ad mitigandam conditoris iram proficuum, si nullo externae retributionis intuitu porrigatur, sic implebitur, quod ipse praecepit: Te autem faciente eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextra tua . Gaudium justo est facere judicium, et pavor operantibus iniquitatem. Gaudet justus cum bonis desudat operibus, quia sperat se propter haec bonis remunerandum esse perennibus; at vero reprobi dum mala quae Deum prohibuisse norunt, faciunt, quamvis suae luxuriae perpetratione carnaliter delectentur, mentis tamen pavore interno carere nequeunt, quia se mala perpetuo passuros pro his quae temporaliter male fecerunt, non ambigunt. Vir qui erraverit
Abbreviated transcription (Latin):
na uiã incedit. Feruersa gͦ actio alle¬
na ẽ & c̃tra natura: qͥ aũ mundꝰ ẽ in
oꝑe. hic recte qͦd ꝑ naturã originalit
sumpsit exseqͥt᷑. Melius sedere in
angulo dogmatis. quã cũ muliere
litigiosa & indomo cõmuni. Adeõ
uerũ ẽ melius eẽ ut sedeas in angil
dogmatis. id est in secreta altitudinȩ
uitȩ c̃tinenencioris. quã eũ muliere
mala indomo q̃ tͥ sit cũ illa cõmunis.
ut etiã si optima tͥ mulier ducenda
offerat᷑. melius sit c̃tẽpto conubio.
ꝓpt̾ comitatũ agni cęlibẽ ducere ui¬
tã. Qui obturat aurẽ suã ad clamorẽ
pauꝑis : &. ipse clamabit. & ñ exaudiet᷑.

Expanded text:
a viam incedit. Perversa ergo actio aliena est et contra naturam. Qui autem mundus est in opere, hic recte quod per naturam originaliter sumpsit, exsequitur. Melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa in domo communi. Adeo verum est melius esse ut sedeas in angulo domatis, id est in secreta altitudine vitae continentioris quam cum muliere mala in domo, quae tibi sit cum illa communis, ut etiamsi optima tibi mulier ducenda offeratur, melius sit contempto connubio propter comitatum agni coelibem ducere vitam. Qui obturat aurem suam ad clamorem pa
Abbreviated transcription (Latin):
a liqͥd de suis c̃secrare: postea auͣ quã
uotũ fecit. pęnitenciã agit. E qͥa
utrosq & eos uidelicet qͥ sua uota
pleant. scos ꝑsequunt᷑. qãpnacio res¬
tat ȩtͣna: recte subht᷑. Dissipat im¬
pios rex sapiens &. curuat suꝑ eos
fornice̾. Moris aũ fuisse antiquoꝵ¬
ut adepta de hoste uictoria. forn¬
ces sibi erigerent. in qͥbꝰ uirtutũ su¬
arũ laudes de seriberent ut insaulis
oꝑe legimꝰ. Dñs gͦ rex nr̃. ñ solũ impior.
destruit infine maliciã s & magña cũ
electis suis eiꝰde triũphi głam ꝑpetuo
celebrat. Hunc uersũ: antiqͦ tͣnsiac io
sic habet. Uentilator impioꝵ rex sapi¬
ens. & inmittet illis rotã maloꝵ. idest
pȩnã nullo fine cͣsũmandã. Cui uide¬
licet recte c̃traria ẽ coiona uitȩ et̃nȩ.

Expanded text:
aliquid de suis consecrare; postea autem quam aliquid de suis consecrare; postea autem quam votum fecerit, poenitentiam agit. Et quia utrosque, et eos qui, ut sua vota pleant sanctos persequuntur, damnatio restat aeterna, recte subditur: Dissipat impios rex sapiens et curvat super eos fornicem. Moris autem fuisse antiquout, adepta de hoste victoria, fornices sibi erigerent, in quibus virtutum suarum laudes describerent, ut in Saulis ere legimus. Dominus ergo rex noster non solum impiorum delectis suis ejusdem triumphi gloriam perpetuo celebrat. Hunc versum antiqua translatio sic habet: Ventilator impiorum rex sapiens, et immittet illis rotam malorum, id est, poenam nullo fine consummandam. Cui videlicet r
Abbreviated transcription (Latin):
giñe maculauerit: uel certe animã
suã deo inbaptismate cͣsec rat᷑a. ali¬
qua uicioꝵ. sor de fedauerit. Adño
dirigunt᷑ gressus uiri. Quicũq ho¬
minũ gressus rectũ iter incedunt.
nͣfit hoc libertate humani arbitri
es gubernacione illius cui dicit
ipso ñ habet s ꝑ grãm der. qͦd nec
ꝑ sui libertatẽ arbitrii qualis fu¬
turus sit: qualitͣ uel quãdiu uictu¬
pꝰ intelligere poterit. Ruma ẽ ho¬
minis deuorare scõs: & post uota
tractare. Cũ peccatũ sit ulli homi¬
nũ nocere: qͣnto maiꝰ ẽ cũ qͥs scõs dei
offenderit siue leserit. & qͣsi uile
mancipiũ. ꝓ libitu suȩ uoluntatis
eos tractare ñ timuerit: qͦmͦ quadra¬
ginta uiri inactibꝰ apłor. deuoue¬
r̃t se ñ manducaturos neq bibitu¬
ros. donec occiderent paulũ: & paga¬
ni sepe ut legimꝰ diis suis xꝑianoꝵ de
antiqͥ edicio iuxta aliũ sensũ posu¬
it dicens muscipula ẽ uiro citato

Expanded text:
ginem maculaverit, vel certe animam ginem maculaverit, vel certe animam suam Deo in baptismate consecratam aliqua vitiorum sorde foedaverit. A Domino diriguntur gressus viri. Quicunque hominum gressus rectum iter incedunt, non fit hoc libertate humani arbitrii, sed gubernatione illius cui dicit ipso non habet, sed per gratiam Dei, quod nec per sui libertatem arbitrii qualis futurus sit, qualiter et quandiu victurus intelligere poterit. Ruina est hominis devorare sanctos, et post vota retractare. Cum peccatum sit ulli hominum nocere, quanto magis est, cum quis sanctos Dei offenderit sive laeserit, et quasi vile mancipium pro libitu suae voluptatis eos tractare non timuerit. Quomodo quadraginta viri in actibus Apostolorum devoverunt, se non manducaturos. neque bibituros donec occiderent Paulum, et Pagani saepe ut antiqua editio juxta alium sensum posuit, dicens: Muscipula est viro tacito
Abbreviated transcription (Latin):
ducens: fallit᷑ nescius. dũ suꝑbiendo
ꝑ didit bona q̃ gessit. Abscondit pi¬
ger manũ suã sub ascella: nec ad os
suũ adplicat eã. Nemo ita piger est
ut ad os manũ uel comedendo re¬
ducere laborẽ putet: s pigro la¬
bor est manũ ad os porrigere. qͥa
desidiosus qͥsq p̃dicator. nec hoc
uult oꝑari qͦd dicit. Uanũ qͥppe ad
os porrigere ẽ: uocioꝑe concorda¬
re. Testis iniquus: deridet iudiciũ.
Illud uidelicet qͦd đr. ñ falsũ testi¬
moniũ dices: uel certe uenturũ
de qͦ supra đr. testis falsus ñ erit im¬
punitꝰ. & qͥ loqͥt᷑ mendacia. ꝑ ibit.
Et os impioꝵ: deuorat iniqͥtatẽ.
Sic̃ famelicꝰ refici eibis desidãt.
ita impius ut iniqͥtatis ex secuciõe
saciet᷑ ardent᷑ ex q̃rit. Parata sunt
derisoribꝰ iudicia: & mallei ꝑeuci¬
entes stultoꝵ corꝑibꝰ. Et si reꝓbi
sic̃ p̃dictũ ẽ. uel iussionis uel cõ¬
minacionis diuinȩ iudiciũ deri¬
dent: parata tam̃ eos ex pectant

Expanded text:
ducens fallitur nescius, dum superbiendo perdidit bona quae gessit Abscondit piger manum suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. Nemo ita piger est, ut ad os manum vel comedendo reducere laborem putet, sed pigro labor est manum ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator ne hoc vult operari quod dicit Manum quippe ad os porrigere est voci opere concordare. Testis iniquus deridet judicium. Illud videlicet quo dicitur: Non falsum testimonium dices; et certe futurum, de quo supra dicitur: Testis falsus non erit impunitus: et qui loquitur mendacia peribit. Et os impiorum devorat iniquitatem. Sicut famelicus refici cibis desiderat, ita impius ut iniquitatis exsecutione satietur, ardenter exquirit. Parata sunt derisoribus judicia, et mallei percutientes stultorum corporibus. Et si reprobi, sicut praedictum est, vel jussionis et comminationis divinae judicium derident, parata tamen eos exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
simul cũ cet̾is implet. tegit qͦq aqus
suꝑiora cȩlor. ita cor regis qͦcũq uo¬
cũq uoluerit digna donacionibꝰ red¬
dit.: neq ullũ habet pelagianista locu
qͦ absq dei gr̃a qͥs saluus fieri possit.

Expanded text:
simul et aeris implet, tegit quoque aquis simul et aeris implet, tegit quoque aquis superiora coelorum: ita cor Regis quocunque voquibuscunque voluerit, digna donationibus reddit, neque ullum habet Pelagianista locum, quo absque Dei gratia quis salvus fieri possit.
Abbreviated transcription (Latin):
nicies. Caniciem sapienciã dicit. Tunc
& enĩ ciuitatis cuiꝰq bene ordinatȩꝰ tẽ
res sc̃ȩ ȩccłȩ rectȩ agunt᷑. cũ & forcio¬
res qͥq uiribꝰ. necessariis insistunt oꝑi¬
bꝰ. & seniores maiore prudentia p̃diti.
de his q̃ agenda st̃ salubrit᷑ c̃sulunt
Liuor uulneris absterget mala. s. pla
exterius ꝑcutim᷑ ad peccatoꝵ. nr̃oꝵ.
memoriã. taciti adflictiq reuocam᷑:
& ꝑ hoc qͦd foris patim᷑. magis intus
qͦd fecimꝰ dolemꝰ. Sic q̃ fit: ut intͣ uul¬
nera aꝑta corꝑis. magis nos abluat
plaga secreta uentris: qͥ sanat neqͥci¬
as praui oꝑis occultũ uulnꝰ doloris.
Solet qͥppe uentris appellacione mens
accipi: qͥa sic̃ uent̾ c̃sumit escas. ita
mens ꝑtractando excoqͥt curas Siẽ
diuisiones aqͣrũ. ita cor regis in manu
dei. Quare cor regis. & nͣ pocius om̃ũ
hominũ in manu di ee̾ ꝑhibet: cũ sep¬
tũ sit. qͥa in manu eiꝰ st̃ om̃s fines tͣre
cioꝵ bella inse ipso uincere: & uirtutũ

Expanded text:
etc. Canitiem sapientiam dicit. Tunc etenim civitates cujusque bene ordinatae, tunc res sanctae Ecclesiae recte aguntur, cum et fortiores quique viribus, necessariis insistunt operibus: et seniores majore prudentia praediti, de his quae agenda sunt, salubriter consulunt.-- Livor vulneris absterget mala, etc. Cum exterius percutimur ad peccatorum nostrorum memoriam taciti afflictique revocamur, et per hoc quod foris patimur magis intus quod fecimus dolemus, sicque fit, ut inter vulnera aperta corporis magis nos abluat plaga secreta ventris, quia sanat nequitias pravi operis occultum vulnus doloris. Solet quippe ventris appellatione mens accipi, quia sicut venter consumit escas, ita mens pertractando excoquit curas, sicut divisiones aquarum, ita cor regis in manu Dei. Quare cor regis, et non potius omnium hominum in manu Dei esse perhibet, cum scriptum sit, Quia in manu ejus tiorum bella in se ipse vincere et virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ uidelicet sibimet ipsi. alitͣ meci¬
at᷑. ꝓrimo. qͥ in suis semꝑ actibꝰ querit
dñs: qͥa nimirũ qͣntũ sibimet ipsi abs¬
q meritis placet. tantũ suꝑno inspec¬
⁊ orimerito displicet. Uerũ qͥa ꝑicło¬
sũ ẽ ciiꝗͣ de aliena c̃sciencia iudica¬
re. cuiꝰ intencionẽ scire neqͥt: dat c̃si¬

Expanded text:
aliter videlicet sibimetipsi aliter metialiter videlicet sibimetipsi aliter metiatur proximo, qui in suis semper actibus quae Dominus, quia nimirum quantum sibimetipsi absque meritis placet, tantum superno inspectori merito displicet. Verum quia periculosum est cuique de aliena conscientia judicare, cujus intentionem scire neq