comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ. qͥ fuert̃ pͥmicie achaię. Baptizabat qui¬
de paulus tanꝙͣ. minister. ñ tanꝗͣ. ipsa po¬
testas. & ideirco gratulabat᷑ qͦd plurimos
illor ñ baptizauerat: ut qr error subhae
re ceꝑat oriri. si ipse plurunos baptitas¬
set multo magis ex eiꝰ nomine augeretur
& dicerent. ego sũ pauli. Baptiz qui qũ &
rit: ignorat᷑ Non eñi misit me xxs bapti¬
zare s. cuangelitare. Magis electus est
eni qͥeuangelizat. potest sbaptirare. s
i om̃ss qͥbaptitat. idoneus ẽ eugłizare.
In ep̃o ommũ ordinũ dignitas ẽ. caput

Expanded text:
chaiae. Baptizavit quidem Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas; et idcirco ipse gratulabatur quod plurimos illorum non baptizaverat ut, quia error sub hac re coeperat oriri, si ipse plurimos baptizasset, multo magis ex ejus nomine augeretur error, et dicerent: Ego sum Pauli. Baptizavi autem erit ignoratur. Non enim misit me Christus baptizare, sed evangelizare. Magis electus est enim qui evangelizat potest et baptizare; sed non omnis qui baptizat idoneus est et evangelizare. In episcopo omnium ordinum dignitas est. Caput
Abbreviated transcription (Latin):
m᷑ ad huc. Igit᷑ ante om̃ia secła predestina¬
uit ds̃ pat̾ homine̾ assumendũ a uerbo.
ut eẽt uerus dei filius: & nos ꝑ illũ glorifi
Qui pͣdestinatus ẽ filius dei inuirtute. Se¬
quit᷑. Q ua sapienciã: nemo pͥncipũ huiꝰ

Expanded text:
ecula praedestinavit Deus Pater hominem assumendum a Verbo, ut esset verus Filius Dei, et nos per illum glorificQui praedestinatus est Filius Dei in virtute . Sequitur: Quam sapientiam nemo principum hujus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ut idipsũ dicatis om̃s: .&. ñ sint niuo¬
uii scistata. Hactenꝰ laudquit illos qͥ ꝑinan¬
serant uerdent᷑ in fide. amͦ uͦ .ꝙ. ex hoc loco
incipit iedargite u illos qͥ diuisi dẽs. quȩ scis¬
mata grece uipeil ant᷑. seminabãt dicentes.
se pocuis filio hominũ aqͥbꝰ baptizabant᷑
sieut sequene ia manifestant: quã filios dei.
ut id ipsũ dicatis om̃s. sub audis qͥd ego su¬

Expanded text:
n sint in vobis schismata. Hactenus laudavit illos qui permanserunt veraciter in fide, amodo vero ex hoc loco incipit redarguere illos, qui divisiones quae schismata Graece appellantur seminabant, dicentes se potius filios hominum a quibus baptizabantur, sicut sequentia manifestant, quam filios Dei. ut idipsum dicatis omnes, subaudis quod ego
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ iuidęos blaspuematote s.s. uos gentiles
ydolatras omniq: imminidicia repietos
atq a cognicione đi alienos. multomagis
cius in affectũ caritatis debemꝰ eos collige¬
re Iqog̃ dicit nos susceptos in honore di
patris. ut ds pat̾ ꝑ nos & ꝑ ma bonaopa¬

Expanded text:
 Judaeos blasphematores, et vos gentiles idololatras, omnique immunditia repletos, atque a cognitione Dei alienos, multo magistius in affectum charitatis debemus eum colligere. Ideo ergo dicit nos susceptos in honorem Dei Patris, ut Deus Pater per nos et per bona
Abbreviated transcription (Latin):
opabant᷑ simul. Erant eñi.MTIFICS TAB NACTOR
ut di imꝰ id sut ores. cõponentes tabi aeła
ex pellilꝰ siuc cortinis lineis Sed questio
hic orit᷑. cũ inactibꝰ apłor dicat̾ sicut paulo
supͣ oftensũ ẽ qͦd apud corinthũ simul hos¬
pitabant᷑ paulur aqͥla. & pͥse illa: qͥre in hac
epła deotintho cis uerba falutatoria sęri¬
bebat. qͥsi rome degentibꝰ. Quę ita soluit᷑. qͦi
pulsis uideis ex urbe p̾cepto elaudis. corin¬
chũ isti duo uenerint.: tursusq tuddita lib¬
tase rede undi in morte cesaris reuersi st̃ su
itiã ubi cos apłs nẽ salutat. Hos eñĩ domes¬
ticos &. uernacłos salutat. qͦs& ecclam appel¬
lat dicens. Eẜ domestica inqͥt eor ecclam:
sub audis faluto. Salutate ephenetũ dilee
mituui añe illũ uocat. slue qr pͥmꝰ onniũ
credidit fiue etiãq. magnę dignitatis. itq.

Expanded text:
operabantur simul. Erant enim artifices tabernaculorum, ut diximus, id est sutores componentes tabernacula ex pellibus seu cortinis linteis. Sed quaestio hic oritur. Cum in Actibus apostolorum dicatur sicut Paulo superius ostensum est, quod apud Corinthum simul hospitabantur Paulus, Aquila et Prisca, quare in hac Epistola a Corintho eis verba salutatoria scribebat, quasi Romae degentibus? Quae ita solvitur, quod pulsis Judaeis ex urbe per praeceptum Claudii, Corinthum isti duo venerint, rursusque reddita libertate redeundi in morte Caesaris, reversi sunt Romam, ubi eos Apostolus nunc salutat. Horum etiam domesticos et vernaculos salutat, quos et Ecclesiam appellat, dicens: Et domesticam eorum ecclesiam, subaudis saluto. Salutate Ephaenetum dilecimitivum Asiae illum vocat sive quia primus omnium credidit, seu etiam quia magnae dignitati
Abbreviated transcription (Latin):
in fide neq indoctrina. neq in diuersitate
linguarũr neq in uirtute miracłor: Ques¬
tio orit᷑ in hoc loco. Si coruithii diuites e
rant inom̃i uerbo a. in om̃i scie neia .&. si
tanta gr̃ã erant repleti. ut mic hil illis de¬

Expanded text:
n fide, neque in doctrina, neque in diversitate linguarum, neque in virtute miraculorum. Quaestio oritur in hoc loco: si Corinthii divites erant facti in omni verbo et in omni scientia, et si tanta gratia erant repleti, ut nihil eis de
Abbreviated transcription (Latin):
.x pm. Uerbigra sic ut st heretiei qͥhoc sen¬
cuint in seerroris qͥd ni aliis hereticis &. sic̃
st̃ illi qͥ ñ causa amoris deidiligunt alios. sed
ꝓpĩ benesicia tẽporalia quȩ ab illis capiani:
uł qr in malieieia ꝯcordant cũ cis. ui una¬
nmes us uno inellectu atq ꝯfensir uel

Expanded text:
m. Verbi gratia: sicut sunt haeretici, qui non sentiunt in se erroris, quod et in aliis haereticis: et sicut sunt illi, qui non causa amoris Dei diligunt alios, sed propter beneficia temporalia quae ab illis captant, vel quia in malitia concordant cum eis. Ut unanime
Abbreviated transcription (Latin):
.R gł a. & postea addidit cũ sufficer et qͦd
p̃missũ babebat eigła: in usitato nr̃e loci¬
cionis genere usus ẽ.&. qͥd dicit in secła
secłor. mor̾e scẽ scripture tenuit: umme¬
sitatẽ tcͥpoꝵ ꝑ hoc uolens designare. Eẜ. ta¬
le ẽ. ac si diceret. in onnua futur⁊ secła he¬
nor .s. gła sit omnipotenti deo. Amen aueĩ
id circo supposiuit. quod ẽ iuraimentũ uł at¬
firmacio in lingua hebrea. latine aũ sone
uerũ. ut confirmaret omnia uera ee̾. quę
ꝑ totũ tertũ huiꝰ eplę. ab eo scripta sum¬

Expanded text:
et gloria, et postea addidit: cui, cum sufficeret quod praemissum habebat: ei gloria, inusitato nostrae locutionis genere usus est; et quod dixit: in saecula saeculorum, morem sacrae Scripturae tenuit, et immensitatem temporum per hoc voluit designare, et tale est acsi diceret: in omnia futura saecula, honor et gloria sit omnipotenti Deo. Amen autem idcirco supposuit quod est juramentum vel affirmatio in lingua Hebraea, Latine autem sonat verum, ut confirmaret omnia vera esse, quae per totum textum hujus epistolae ab eo scripta su
Abbreviated transcription (Latin):
ad uidęor. sapientes: seribas uidelieet &
phariseos ꝑtinet. Uui inqͥsitor uł ꝯqͥfitor
occultis .d̾. abditis rebꝰ. & de naturis crea¬
turaru &. maxime ad astrologos ꝑtinet¬
qͥ cursu &. mode racione duodec̃i signoꝵ.¬
dixer̃t om̃ia quȩ intęrris agunt᷑ ꝯfistere:
q. đ̾m ñ curare de his quȩ in t̾ris aguntur:
neq de hominibꝰ. neq ae animantibiꝰ. De
his gͦ dicit apłs. Ubi st̃ modo sapientes .&.
se risbe iudeoꝵ.&. ubi st̃ philosophi generũ
atq astrologi: In ęceła: nullũ habent locũ.
Nonne stultã fecit ds sapie neiã buiꝰ mun¬
di: Iq: nunqͥd ñ fecit. id de monstrauit ds

Expanded text:
ad Judaeorum sapientes, scribas videlicet et Pharisaeos, pertinet, ubi inquisitor vel conquisitor occultis et abditis rebus, et de naturis creaturarum, et maxime ad astrologos, qui cursu et moderatione duodecim signdixerunt omnia quae in terris aguntur consistere, et Deum non curare de his quae in terris aguntur, neque de hominibus, neque de animantibus. De his ergo dicit Apostolus: Ubi sunt modo sapientes et scribae Judaeorum? et ubi sunt philosophi gentium et astrologi? In Ecclesia nullum habent locum. Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? id est: nunquid non fecit, i
Abbreviated transcription (Latin):
nore̾ patre. ut arrius. Nun qͥd paulus ꝓ
uobis crucifixus ẽ : Sub audis. non. eẜ
ẽ sensus. In illius nomine de betis baptita
ri a. illius baptisinate debetis credere
talia ꝓhibet. ne aliqͥs dicat se nr̃o baptisma¬
te baptitatũ. & nr̃m filiũ eẽ: ut ipse sibi
uendicet onnĩe honore. Orͣas ago deo meo.

Expanded text:
norem Patre, ut Arius. Nunquid Paulus pro vobis crucifixus est? subaudis non, et est sensus: in illius nomine debetis baptizari, et in illius baptismate debetis credere talia prohibet ne aliquis dicat se nostro baptismate baptizatum, et nostrum filium esse, ipse sibi vendicet omnem honorem.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ factũ sic ꝓbat. ut etꝰ diseipłos sua salu¬
tacione dignos ducat. Salutate appelle. ꝓbui
centes ua. salutate appellẽ a.ꝓuii. ñ est illua
s unũ nomen ẽ ꝓpriũ cũ ailietiuo Saluitate
dignũ. Probũ eni dicimꝰ. plutũ .&. lauilabie
Sllutate eos qͥst̾ ex narcissĩ domo. Iite narcis¬
sus. ut in aliis rodicibꝰ inue intͥ: prb̃r erat tun
illo uocaret᷑. Noneni putandũ eit mistis salu¬
tacionibꝰ mamter fieri ꝑ singłos qͦsq laudi

Expanded text:
cujus factum sic probat, ut ejus discipulos sua salutatione dignos ducat. Salutate Appellem probucentes ita: Salutate Apellem et Probum; non est illud, sed unum nomen est proprium cum adjectivo. Salutate, dignum: probum etenim dicimus probatum et laudabilem. Salutate eos qui sunt ex Narcissi domo. Iste Narcissus, ut in aliis codicibus invenitur, presbyter erat tunc illum vocaretur. Non enim putandum est, in istis salutationibus inaniter fieri per singulos quosque laudi
Abbreviated transcription (Latin):
deles in excłam ad audiendũ uerbũ diuimĩ m¬
sarũq celebracionẽ: post oraciones oscło die¬
Ieclinate ab illis qͥ discordias e rixas mouent
int̃ uos. Contra pseudo apłos &. iudęos ñ recte
credentes: loqͥt᷑ ista. Huimodi eñi fubauditi

Expanded text:
s in ecclesia ad audiendum verbum divinum missarumque celebrationem, post orationes osculo diledeclinate ab illis qui discordias et rixas movent inter vos. Contra pseudoapostolos et Judaeos non recte credentes loqui
Abbreviated transcription (Latin):
cognatos .&. concaptiuos meos qͥ fẽ nobiles in
apłis .qͥa. ante me fuerͣt in rꝑo. Potest fieri
ut scđm carñẽ isti cognati fuerim apłi. iu
sedis ob grãm fidi. ficui & paulus qͥndo .ip¬
pellauit cesarẽ. Gredider̃t aũ ante illii ini

Expanded text:
concaptivos meos, qui sunt nobiles in apostolis, qui et ante me fuerunt in Christo. Potest fieri ut secundum carnem isti cognati fuerint Apostolisedis ob gratiam fidei, sicut et Paulus quando appellavit Caesarem. Crediderunt autem ante illum in
Abbreviated transcription (Latin):
implere. es i. dulees sermones &. henedicho¬
nes: seducunt corda innoceneiũ. Ad hoc inqͥt
pͣdicant .u. dulces sermones adulae ionis &
benedictionis. ꝓfert᷑. ut corda simplicũ
frum sedueere possint. & in noce neiã eoꝵ
iuferre ualeant. Uia eni obędieneia qua
obadistis eugłio uementes ad fidẽ: inom¬

Expanded text:
dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Ad hoc, inquit, praedicant, et dulces sermones adulationis et benedictionis proferunt, ut corda simplicium fratrum seducere possint, et innocentiam eorum auferre valeant. Vestra enim obedientia, qua ob
Abbreviated transcription (Latin):
potuIt reuelati inystetiũ siẽ trinita¬
cis .x inysteriũ dĩee in carnseion is.
paissionis.& eetera ialia Sednoluit tam ue¬
se totũ & diabolo ꝯcesserit. Igit᷑ a tpr̃ibꝰ et᷑¬
nis quȩ pcessert creacione̾ mundi.&. uti¬
ta dicamꝰ oxeo qͦ mundꝰ cȩpit ee̾. tacitũ oę

Expanded text:
potuit revelari mysterium sanctae Trinitatis, et mysterium Dominicae incarnationis, passionis et caetera talia; sed noluit tam vese totum diabolo concesserit. Igitur a temporibus aeternis quae precesserunt creationem mundi, et, ut ita dicamus, ex quo mundus coepit esse, taci
Abbreviated transcription (Latin):
rans in dño. alius electꝰ ut hic rufus de qͦnẽ
sermoẽ electꝰ in dño salutat᷑ .e. mat̾ illuiss r¬
t̃ apłi indueit᷑. causa sũię dilectionis: Salinto
dolo. quali oscło tradidit iudas saluatore. u
qualiosculant᷑ incestialios eausa iminundiei
qͦd oscłm ñ castũ uocat᷑. s colubrinũ. E est s¬

Expanded text:
rans in Domino, alius electus, ut hic Rufus de quo nunc sermo est electus in Domino salutatur, et mater illius mater Apostoli dicitur, causa summae dilectionidolo, quali osculo tradidit Judas Salvatorem; vel quali osculantur incesti alios causa immunditiae, quod osculum non castum vocatur, sed columbinum, et est s
Abbreviated transcription (Latin):
mancipior. racione. roma seurrebant.: u¬
bierat impator &. uidices eausarũ. Potun
ꝗͥ fieri: ut phebes inatrona ob huiꝰ modi
causã. tunc deuenerit romã. Quaꝓpĩ pre¬
cepit apłs eredentibꝰ. ut ei in omni nego¬
cio auriliũ ũberent: siue inuestibꝰ. fiue
inuictu uł aliqͦ sub sidio tẽporali. Reddi¬
ilitq causa: qͥ re tala ũcrpiat. e eñi ip

Expanded text:
ipiorum ratione, Romam concurrebat, ubi erat imperator, et judices causarum. Potuit ergo fieri ut Phoebe matrona ob hujusmodi causam tunc deveniret Romam; quapropter praecepit Paulus credentibus, ut ei in omni negotio auxilium ferrent, sive in vestibus, sive in victu, vel aliquo subsidio temporali. Redditque causam quare talia praecipiat. Etenim ip
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ timotheii. uolens eos ad fide̾ rpire uoca
confirmare
nomine pauli inepła
id romanos ꝓ ut meli¬
us cognoscere potiumꝰ. hueł oritate doc¬
tor. dicerestuduimꝰ.  qͦmͦ ipse uocatꝰ sit
xpi. ꝑ uoluntatẽ dei patris. ortendit u¬
nã uoluntatẽ ẽe patris .. filii Sicut eñi
unius subst anciȩ. unius maestatis atq.
potencie st̃ pat᷑ a filius: it a uinus uolun¬
tatis ex istunt. & qͥ uocant᷑ afilio. uoian¬
t᷑ apatre sicut paulus ꝑ fil iũ uocatꝰ est

Expanded text:
 Timotheum, volens eos ad fidem Christi revconfirmare.nomine Pauli, in Epistola ad Romanos, prout melius cognoscere potuimus, auctoritate doctorum dicere studuimus, et quomodo ipse vocatus sit per voluntatem Dei Patris, ostendit unam voluntatem esse Patris et Filii. Sicut enim unius substantiae, unius majestatis atque potentiae sunt Pater et Filius, ita unius voluntatis existunt, et qui vocantur a Filio, vocantur a Patre. Sicut Paulus per Filium vocatus est, ita
Abbreviated transcription (Latin):
el urabereticos: ułoq de sid̾abat ad tempꝰ
sameorre quã sru reqͥescere. Unde ipse di¬
ei qͥdã loco. Si adbestias pugnaui ephe si
bestias ibi appellat phuilosophos & heretieos.
lso qĩi exorabat. ut romam sius oracionibꝰ
isubuenirent: qr timebat cõprehendi dũ
uemiret iherosolimã ab infidelibꝰ uideis.
e retrudi nicareer̃e uł occidi .s. ii posset

Expanded text:
 haereticos, ideoque desiderabat ad tempus tam corpore quam spiritu requiescere. Unde ipse dicit quodam loco: Si ad bestias pugnavi Ephesi . Bestias appellat philosophos et haereticos. Ideo autem exorabat, ut Romani suis orationibus ei subvenirent quia timebat comprehendi, dum veniret Hierosolymam, ab infidelibus Judaeis, et retrudi in carcerem, vel occidi, et non posset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗe bitores sibi st̃: ut alter alterius ouera
portent Potest ꝙ qͦrto m intelligi. IIIHOC
eristere debitores eoꝵ ꝙ illi die de noche
ꝓ falute istor oracionib insistebant: ut fi¬
des xꝑi meis roboraret᷑. Qm̃ si eor sꝑitaliũ
bonoꝵ participes facti st gentiles. de bem
s in carnalbꝰ ministrare eis Hisd ẽ modis
erant participes eoꝵ: qͥbꝰ & debuores. Eẜ est
sensus. Iã qr insꝑitalibꝰ rebꝰ illi prestant is¬
tis supplementũ .s. qͥd u se nͣ habent. ha¬
bent in illis. iustũ ẽ ut incẽꝑalibꝰ beneficis
ois subueniant. Hac gͥ opus ministracionis

Expanded text:
bitores sibi sunt, ut alter alterius onera portent. Potest et quarto modo intelligi, in hoc eos existere debitores eorum, quia illi die ac nocte pro salute illorum orationibus insistebant, ut fides Christi in eis roboraretur. Nam si eorum spiritualium bonorum participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis. Iisdem modis erant participes eorum, quibus et debitores, et est sensus: Jam quia in spiritalibus rebus illi praestant istis supplementum, et quod in se non habent, habent in illis, justum est ut in temporalibus beneficiis eis subveniant. Hoc igitur opus ministrationis
Abbreviated transcription (Latin):
desiuliss uerbis dicetet. Dũ seduri ad memo¬
riã uos legisse meo dicta: pauciora uobis ser¬
si. &ẜ hoc ꝓpt̾ gram que dota ẽ mͥ adeo: ut
sim minister iłU IPIIIIgentib. Grãm hic ar¬
pellat sapienciã quã preomnib: apłis acci¬
pe meruit: ut beatꝰ augustinꝰ dicit. Potest e
sopiencie que mͥ a dño ad hoc data ẽ. ut illor
pea pacitate audito expenderẽ : siue etir
ut ministeriũ apłatꝰ mei cõplerẽ uigenti

Expanded text:
acsi aliis verbis diceret: Dum reduxi ad memoriam legisse vos jam mea dicta, pauciora vobis scripsi, et hoc propter gratiam quae data est mihi a Deo, ut sim minister Jesu Christi gentibus. Gratiam hic appellat sapientiam, quam prae omnibus apostolis accipere meruit, ut beatus Augustinus dicit. Potest et sapientiae, quae mihi a Domino ad hoc data est, ut illam pro capacitate auditorum expenderem; sive etiam ut ministerium apostolatus me complerem i
Abbreviated transcription (Latin):
malor: ita apud̃ eorinthios tunc tẽpo¬
nisq oꝑibꝰ ꝑfecti erant. ab undantes di¬
uiciis spitalibꝰ. ut ipsi semꝑ in meliuis
ficerem sicq postinodũ fortit᷑ cȩpit se¬
darguere. illos qͥ in fide errabant. dissen¬
sionesq se minabant: more pitissimi me¬
dici agens. qͥuulnꝰ secandũ uidens sed e¬
grũ timidũ ee ꝯspiciens diui palpat sa¬
na mẽbra. subitoq peutit. More etiã a¬
rietis. qͥ pͥmũ humiliato capite incedit:
s postmodũ fortit᷑ feru. Primũ enĩ lau¬
dauit bonos. .&. denide ꝑcussit malos. Ue¬
recunde &. enii mentes insi fueruit palpan¬
do rep̾liense. ita ut exaliis rebꝰ audiamt
qͦd in ẽsolacionẽ sumant: ꝑ mc repacio¬
ne̾ durã ꝓrinꝰ ad despacionẽ cadunt. Ex¬
pectantibꝰ reuelacionẽ. dñi ihu rpi.Re

Expanded text:
malorum, ita apud Corinthios tunc temponisque operibus perfecti erant, abundantes divitiis spiritalibus, ut ipsi semper in melius proficerent, sicque postmodum fortiter coepit redarguere illos qui in fide errabant, dissensionesque seminabant, more peritissimi medici agens, qui vulnus secandum videns, sed aegrum timidum esse conspiciens, diu palpat sana membra, subitoque percutit: more etiam arietis, qui primum humiliato capite incedit, sed postmodum fortiter ferit. Primum enim laudavit bonos, et deinde percussit malos. Verecundae etenim mentes, nisi fuerint palpando reprehensae, ita ut ex aliis rebus audiant quod in consolationem sumant, per increpationem duram protinus ad desperationem cadunt. Exspec
Abbreviated transcription (Latin):
trina seu magiherio. aliqua cupa noses
ut sieut ille hostie deo erant decepte. ita sint
poraciones illor. iisacrisicrũ dei transe¬
untes. innit antes ipsi p̃dicatores egregium
loctorẽ a. mnagitrũ genciũ. ͥ illos qͦs deosu
pdicacione & ministerio infide obtulerat.
obtabat ut sine macła grauioris pecrati ima¬
uentes. accepti ee̾nt deo. Habeo gͥ głam p̃pata¬

Expanded text:
aliqua culpa nascatur, ut sicut illae hostiae Deo erant acceptae, ita sint et auditores illorum in sacrificium Dei transeuntes, imitantes ipsi praedicatores egregium doctorem et magistrum gentium, qui illos quos Deo sua praedicatione et ministerio in fide obtulerat, optabat ut sine macula gravioris peccati permanentes accepti essent Deo. Habeo igit
Abbreviated transcription (Latin):
gentes dum. Chiorus apłoꝵ alloquit᷑ mul¬
titudinẽ geneiũ ad fidem x p i.&. baptismi
grãm ꝯcurrent̾e̾: a pͣcipit ut laudes gra
tibꝰ purgati. In hoc uͦ qͦd subdit. magnifi¬
eate eũ onĩs popłi: uidęos hortat᷑ us gau¬
deant de silute geneiũ inquiens. E. uos
oñs popłi .i. om̃s uidei. magnificate dm.¬
id÷ magnil pͣdicate eũ ꝓptͣ sillutẽ fratrũ
ur̃or. gentiliũ.&. ꝓpt̃ ineffabilia magna¬
lia quę uobis conculit adiebꝰ antiqͥs re¬
ferente s gentibꝰ quamta .&. qualia uobis
libentissime prestitit .e. rursũ ysaias
ait. Frit uidix iesse & qͥ exurget regere

Expanded text:
. Chorus apostolorum alloquitur multitudinem gentium ad fidem Christi et baptismi gratiam concurrentem; et praecipit ut laudes grattibus sunt expiatae. In hoc vero quod subdit: Magnificate eum, omnes populi, Judaeos hortatur ut gaudeant de salute gentium, inquiens: Et vos, omnes popid est magnum praedicate propter salutem fratrum vestrorum gentilium et propter ineffabilia magnalia quae vobis contulit a diebus antiquis: referentes gentibus quanta et qualia vobis libentissime praestitit. Et rursus Isaias ait : Erit radix Jesse; et qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
Iliue infirmi uifide .. nol edificentur
loli ꝓpt esca destruere opus dei. Opus eti¬
idei intelligit᷑ homo. carne & animia ađo
ł Istud opus tune destruit᷑ qͣndo sean¬
Ali⁊ at᷑: qr iracundũ efficit᷑. qͦd ominno
Dus tune destruit᷑: cũ frat᷑ a nobis scan¬
se .s. in sua natura iimd.i st᷑. Sed inalũ ẽ
nominige m ili: qͥ r offendiełim in anducat.¬

Expanded text:
adhuc infirmi in fide per nos aedificentur. Noli propter escam destruere opus Dei. Opus Dei intelligitur homo corpore et anima a Deo factus. Istud opus tunc destruitur quando scandalizatur, quia iracundum efficitur, quod omnino Deo quae tunc destruitur, cum frater a nobis scanse et in sua natura, munda sunt; sed malum est homini
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd soleant nomina int̾dũ seđ̾m patriam
beractuũ apłor. facit. Sosipat᷑. fuit fiuius
pirriberoensis. Salutat uos gauis. Iste est
dicit in epła ad corinthios. Gr̃as ago deo mieo:
Saluto uos ego tͣcius: qͥscripsi hane epłam.
Tercius nomen ẽ ꝓpriũ scriptoris creden¬
nã salutare. C uocat᷑ t̾eius nomine: ñ nu¬
mero S alutat uos erastꝰ. ciuitatis arehari¬
us. Eraftꝰ archarius erat eiuitatis corinthi¬
oꝵ id pͥnceps uł dispensator. qͥ prȩerat
aret. ubi ponebat᷑ census regis. tributoꝵ
&. uectigaliũ. Quod dũ addit .s. quartus
frat᷑. ꝓpriũ nom̃ ẽ: sicut q. t̃eius. Ora dũi

Expanded text:
eo quod soleant nomina interdum secundum patriam ber Actuum apostolorum facit. Sosipater ipse fuit filius Pyrrhi Beroeensis. Salutat vos Caius, hospes medicit in Epistola ad Corinthios: Gratias ago Deo meo Saluto vos ego Tertius, qui scripsirium nomen est scriptoris credennam salutare, et vocatur Tertius nomine, non numero. Salutat vos Erastus, arcarius civitatis. Erastus arcarius erat civitatis Corinthiorum, id est princeps vel dispensator qui praeerat arcae ubi ponebantur census regis tributorum et vectigalium. Quod autem addidit: et Quartus, frater, proprium est nomen sicut et Tertius. Grati
Abbreviated transcription (Latin):
nistrũ fuisse circũcisionis: ꝓptͣ ueritate di
aq̃ ẽfirmandas. ꝓ missiones patrũ. Circũci¬
sio in hoc loco dupliei intelligeneia accipi
potest. iude licet tam carnalis quã spitalis.
qm̃ utriusq minister extitit dñs inse susci¬
piendo .&. aliis dando. Circũcisio eiñi carna¬
lis minister extrgit. qr anceꝗͦ. ueniret in mun¬
dũ ꝑ incarnacionis mysteriũ ipse qͥ est uer¬
bũ dei patris ministrauit illã dando &. pre¬
sepissime manifestat᷑ ubi đr: os. siue uerbũ
dei locutũ est. Ueniens etiã inicarne. mini¬
ster extitit eireũcisionis. qr illã susce pit

Expanded text:
nistrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Circumcisio in hoc loco duplici intelligentia accipi potest, videlicet tam carnalis quam spiritalis, quoniam utriusque minister exstitit Dominus in se suscipiendo, et aliis ministrando. Circumcisionis enim carnalis minister exstitit, quia antequam veniret in mundum per Incarnationis mysterium, ipse qui est Verbum Patris, ministravit illam dando et praesaepissime manifestatur, ubi dicitur: Os, sive verbum Domini locutum est, veniens in carne etiam minister exstitit circumc
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ alciore sensu de cireu̾cisione sꝑitalim
telligendũ id de graͣ baptismatis. C̾ ireu̾ei¬
sio spnalis quȩ ẽ: Ex poliacio utiq meior
quę fit ꝑ baptismũ: e uiꝰ minister ertitit ipse
dñs in se suscipiendo .s. aliis dando. Suscepit
eñi baptismũ qͥndo baptizatꝰ ẽ ab iohan

Expanded text:
st altiori sensu de circumcisione spiritali intelligendum, id est de gratia baptismatis. Circumcisio spiritalis quae est? Exspoliatio utique vitiorum quae fit per baptismum, cujus minister exstitit ipse Dominus in se suscipiendo et aliis dando. Suscepit enim baptismum quando baptizatus est a Joan
Abbreviated transcription (Latin):
de circĩcisione fprtali Nisi enim per
qrãm baptismatis mundarent᷑ gentiles ..
fidẽ dñi saluatoris: neq infiuiaçione a¬
brahe transirent. neqͥqua etiã ee̾t cõrle¬
uĩ qd dicit moẏses. In nouissimis dielꝰ cir¬
sseidet dñs eor tuui & ñ carne̾ tuã idest
mindabit illud al infidę litate om̃ibꝰq pec
aans ꝑͥ b. aptismũ. Iilud qͦq ihe zechielis ꝓ¬
psie dicenris. Esfundã suꝑ uos aquã mun¬
Qr uiquã udelicet baptismatis. Gentes aũ
ss ad fidẽ: gratisq acce per̃i renussione n¬
mniũ peceator: ꝑ spitase̾ cireũeisionẽ. u

Expanded text:
nim per gratiam baptismatis mundarentur gentiles et per fidem Domini Salvatoris, nequaquam in filiationem Abrahae transirent, nequaquam etiam esset completum quod dicit Moyses : In novissimis diebus circumcidet Dominus cor tuum, et non carnem tuam, id est mundabit illud ab infidelitatptismum; illud quoque Ezechielis prophetae, dicentis: Effundam super vos aquam mundam , aquam videlicet baptismatis. Gentes autesunt ad fidem, gratisque acceperunt remissionem omnium peccatorum per spiritalem circu
Abbreviated transcription (Latin):
qr cide laboris arti infistebant cui &. pau¬
lus structure udelicet tabnacłor. que
.. sixno sacłoria ars appellai. Sutores d.¬
cnĩcrans .&. slebant ex pellib siue unte¬
aminibꝰ tabuacla .s. papiliones. i qͥbꝰ ma¬
rIInc sarriceni abicant uendebantq ed
que op ibant᷑ iudeq uiuebant. De his gͦ isa

Expanded text:
rtis labori insistebant, cui et Paulus structurae videlicet tabernaculorum, quae et scenofactoria ars appellatur. Sutores etenim erant, et suebant ex pellibus sive linteaminibus tabernacula et papiliones, in quibus maxime Saraceni habitant, vendebantque ea quae operabantur, indeque vivebant. De his ergo ita
Abbreviated transcription (Latin):
fribꝰ infide lo que ns x de differeuei⁊cibor
quos prec ipit suscipi inaffectu caritatis eii
tranqͥllitate inqͥens: infirmũ aũ infide ae¬
cipite uł assumite. ꝑtinent ista p̾sencia. eł
est sensus P ropt̾ hoc talla dieo ut susci¬
piatis in caritatis affeet ũ fr̃s adhue infir¬
mos infide: neq sandaliz etis eos. suaden
ces ut comedant e ios qͦs ipsi de testantur
qͦsi immundos. et ita suscipite illos inea¬
ritate. sicut &. xꝑssuscepit uos ad fidem
suã inhonorẽ dei patris. ut ds pt laula

Expanded text:
fratribus in fide loquens, et differentia ciborum quos praecepit suscipi in affectum charitatis cum tranquillitate, inquiens: Infirmum autem in fide assumite, pertinent ista praesentia, et est sensus: Propter hoc talia dico ut suscipiatis in charitatis affectum fratres adhuc infirmos in fide, neque scandalizetis eos suadentes eis ut comedant cibos quos ipsi detestantur quasi immundos, et ita suscipite illos cum charitate, sicut et Christus suscepit vos ad fidem suam in honorem Dei Patris, ut Deus Pater la
Abbreviated transcription (Latin):
ribulacione. Siilit dũ legimꝰ beatũ iob
qsraint̃ ee pcussũ &. flageliatũ. intantiĩ
n filiis .&. filiabꝰ onnnq substancia pͥuat
iisserqlinio sederer. testa saniem radens
u duplicata quȩ omiserat .&. insuꝵ fut u¬
i premia: debemꝰ ex hoc magua ẽsolas

Expanded text:
b graviter esse percussum et flagellatum, in tantum ut filiis et filiabus omnique substantia privatus, in sterquilinio sederet testa saniem radens, nia duplicata quae amiserat, et insuper futura praemia,
Abbreviated transcription (Latin):
Heus iqͥt pacienr ie s solacis. dei uobis ud¬
unũ senciatis de fide spe. qt caruate. .&. qͥd iuiꝰ
credit hoc spet aliũ credere .. qͦd inse ẽ boni
cet ꝓrimo. &. sicut illũ diligit. ita credat se
diligi ab illo. e be ne addidit. sc łm iħim xꝑm.¬

Expanded text:
tem, inquit, patientiae et solatii, det vobis idunum sentiatis de fide, spe, et charitate: et quod unus credit, hoc speret alium credere, et quod in se est boni, tet proximo suo; et sicut diligit illum, ita credat se diligi ab illo. Et bene addidit, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
e qͥ recesserit a malo eoꝵ: prȩde patuit. Isti
om̃s qͥ ꝓpria seliqͣrant uł qͥ expoliati fue¬
rant qui scienerã p̃dicandi ñ habebant
ut ad pͣdic andas gentes possent ire. erant
in ihrłm uacantes uigit ordeionibꝰ ac ie¬
iuniis. qͥhꝰ apsi de sugłis ꝓ uinciis .ꝙ. iocis
s auri. fruniti uestim̃toꝵ accipiebant e¬
is mitere satagebant: marime tam pqu¬
lus ꝗͥ pluritꝰ gentibꝰ p̃dicabat. Unde dicunt
doctores q aliqͥndo ampluis quã tres. qut

Expanded text:
qui secessit a malo, eorum praedae patuit . Isti omnes qui propria reliquerant, vel exspoliati fuerant, qui scientiam praedicandi non habebant, ut ad praedicandas gentes possent ire, erant in Jerusalem vacantes jugiter orationibus ac jejuniis, quibus apostoli de singulis provinciis et locis , auri, argenti, vestimentorum accipiebant, eis mittere satagebant, maxime tamen Paulus, qui plurimis gentibus praedicabat. Unde dicunt doctores, quia aliquando amplius quam tres aut
Abbreviated transcription (Latin):
lobis lib̾tas ifta bonũ ẽ: qr oinia mundo¬
ft̾ bonis &. mundis hounnibꝰ cperant om̃i
ualde bona. Bonũ ẽ scripture ꝯcordari
noli tam̃ uideũ cogere ad mnauducandũ
hoc qͥd sꝑnit. s neq. comedas illud corã eo
ne tualibtas blasphemet᷑ ab illo. Nonef
regnũ dei esca & potꝰ . s. iusticia &. paxe
gaudiũ in sꝑuscõ. Eẜ est sensus :Stultun
uos difputare. de his uidelicet quȩ in resi¬

Expanded text:
obis ista libertas bonum est, quia omnia munda sunt mundis hominibus. Et erant omnia valde bona, bonum est Scripturae concordari. Noli tamen cogere Judaeum ad manducandum hoc quod spernit, sed neque comedas illud coram eo, ne tua libertas blasphemetur ab illo. Non est enim regnum Dei esca, et potus, sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto. Et est sensus: Stultum os disputare, de his videlicet quae in re
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ om̃s uirtutes tunc induistis: qr ab or¬
nibꝰ peccatis mundati estis . Similit᷑ ꝙ. in
hoc loco intelligendũ ẽ. Indiumini inqͥt¬
scitis in ipso ẽe̾: ut ipse sit decus atq o¬
namentũ ur̃m. Et carnis cur̃a ne fecer¬
tis in desideriis. Nonait. necessitat̾e car¬
nis ne feceritis. qr necesse eͣ ut mandue¬
mꝰ. bibamꝰ. dormiamꝰ. uestiam. hoc qr ne¬
cessariũ ẽ ñ ꝓhibuit: s carnis eurã in¬

Expanded text:
 omnes virtutes tunc induistis: quia ab omnibus peccatis mundati estis. Similiter et in hoc loco intelligendum est: Induimini, inqscitis in ipso esse, ut ipse sit decus atque ornamentum vestrum. Et carnis curam ne feceritis in desideriis. Non ait, necessitatem carnis ne feceritis; quia necesse est ut manducemus, bibamus, dormiamus, vestiamur. Hoc quia necessarium est, non prohibuit; s
Abbreviated transcription (Latin):
seiꝰ omisit me. Similit̃ nos. ñ debemꝰ uo¬
bis placere: neq ꝓpriã uoluntatẽ quere¬
re sed dei & fratrum.
uecũq scripta st̃ ad nr̃ami do etrina
solacione scripturarũ spem habeamꝰ. Iungit
se apłs om̃ibꝰ credentibꝰ. &. uiut ostendere om¬
nia que in diuinis libris seripta st̃ ñ ꝓpter
iuos eẽ scripta. quor gesta & facta ibi nar

Expanded text:
i misit me. Similiter nos non debemus nobis placere, neque propriam voluntatem quaerere, sed Dei et fratrum. Quaecunque enim scripta sunt, ad nostram doctrinam nsolationem Scripturarum spem habeamus. Jungit se Apostolus omnibus credentibus, et vult ostendere omnia quae in divinis Libris scripta sunt non propter illos esse scripta, quorum gesta et facta ibi narr
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Sqͥlibet gentilis da fide ueniens cognoue¬
rit om̃ia munda ee .&. postmodũ fecerit dif¬
fereneiã int̾ ei ũ &. cibũr dicens alios mun¬
dos auos immundos. si mariducauerit postea
ex illis cibis q̃s immundos reputarut. dq̃pna¬
cionẽ fibi aeqͥrit: q ñ agit fidelit̾ dubitans in
fide & ea comadens que immunda dicebat. ali¬
is comedentibꝰ qͥd ñ sint om̃ia miunda adeo
fact᷑a. Omne aũ. sisiaudit᷑ qͣd admanduc indũ
mundũ ado factũ si manducauerit ꝑeccitũ

Expanded text:
dicit, si quilibet gentilis ad fidem veniens cognoverit omnia esse munda, et postmodum fecerit differentiam inter cibum et cibum, dicens alios mundos aliosque immundos, si manducaverit postea ex illis cibis quos immundos reputavit, damnationem sibi acquirit, quia non agit fideliter dubitans in fide, et ea comedit quae immunda dicebat aliis comedentibus, et quod non sint omnia munda a Deo facta. Omne autem, subaudis quod ad manducandum mundum a Deo fa
Abbreviated transcription (Latin):
Ihue infide culpa peccati & offenidieli
ibiattrahit. Bonũ ẽ tͥ ogentilis. ñ man¬
ducare carnẽ .s. nĩ lubere uinũ neq aliqͥd
tdle in qͦ frat tius iudeus se audali at aiq¬
infirmuat᷑ ini fide. dũ suade s illi ut comedas
cibus q̃s imimundo deputas uł dũ ẽtrisas eĩ
ex hoc qͦd in p̾sençia illiuis icibos comedis. quos
ille ab hominat᷑. Canducare carnẽ ꝙ. bibere

Expanded text:
adhuc in fide. culpam peccati et offendiculi sibi attrahit. Bonum est, tibi, o gentilis, non manducare carnem, et non bibere vinum, neque aliquid tale, in quo frater tuus Judaeus scandalizatInfirmatur in fide, dum suades illi ut comedat cibos quos immundos esse deputat: vel dum contristas eum ex hoc, quod in praesentia illius cibos comedis quos ille abominatur. Manducare carnem et bibere
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ aunos ego uide licet & coapłi mei. aliq
ctedentes firmiores̃ infide qͥ credimꝰ om̃ia¬
dunt om̃ia ẽẽ munda &. ad manducondũ
licrta & ñ nobis placere. suadendo scilicet
illis uesci c̃omunib cihis. uł cota eis edere

Expanded text:
em nos, ego videlicet, et coapostoli mei, aliique credentes, firmiores in fide, quia credimus esse omniadunt omnia esse munda et ad manducandum licita; et non nobis placere, suadendo scilicet illis vesci communibus, vel coram eis edere
Abbreviated transcription (Latin):
magis udicate ne ponatis offendiesm
tr̃i uł scandalũ. id÷ hoc maxime cauete
hoc statuite: ne causa carniliũ̃ cibor. of¬
fensionẽ fr̃ibꝰ minꝰ ꝑfectis generetis.
cIc &. Afido in dño iħui qr nichil cõmune
ge ꝑ missos dicebant tantũm mundos. qͥbꝰ
au gentes comunit᷑ utebant᷑ comnes id÷
immundos appellabant: sicut & petrus
ait. Cõmune ñ manducaui. id: immundũ.
Inde dicit apłi. Scio inqͥens cognosco .&.
credo in mo iłtir siue ꝑ dñn iħmn. qͥ michi
hoc manifestauii: qr ꝑ ipsũ nichil im
mundũ ẽ creatũ s. omnia munda ab eo
facta st̃ͥ : sicut scriptũ est. Uidit ds cuncta
quę fecit & erant ualde bona: n forte iu¬

Expanded text:
magis, ne ponatis offendiculum fratri vel scandalum, id est, hoc maxime cavete, hoc statuite, ne causa carnalium ciborum offensionem fratribus minus perfectis generetis. Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil commune permissos dicebant tantummodo mundos, quibus autem gentes communiter utebantur, communes, id est in mundo appellabant, sicut et Petrus ait: Commune non manducavi , id est immundum. Inde dicit Apostolus: Scio, inquiens, et credo in Domino Jesuhoc manifestavit, quia per ipsum nihil est immundum creatum, sed omnia munda ab eo facta sunt, sicut scriptum est: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Ni
Abbreviated transcription (Latin):
adhoe ut inuant similit᷑ uirtutibꝰ. in noui¬
tate uitȩ ambulando . E. uaũ uidee. qͥd iudi¬
cas frẽm tuũ gentilẽ: manducant̾ẽ omnia
Aut tu gentilis qͥre sꝑnis dile spicis fratrẽ
tẽ mandueare omnia: C̃ ũidem paulus ali¬
bi dieat. ne scitis qr angelos iudicabimꝰ ꝗͥnto
in dgis secłaria. & iterũ ipse iudrȩando qui
talia agunt. regnũ dĩ ñ ꝯsequent᷑: eur bie
ꝓlubet ne iudicemꝰ. Sed sc iendũ qͦl de a¬
utis reatibꝰ libera nobiis potestas uidicandi

Expanded text:
utibus, in novitate vitae ambulando. Tu autem, Judaee, quid judicas fratrem tuum? gentilem manducantem omnia. Aut tu, gentilis, quare spernis, et despicis, fratrem tem manducare omnia, cum idem Paulus alibi dicat: Nescitis quia angelos judicabimus, quanto magis saecularia ; et iterum ipse judicando: Qui talia agunt regnum Dei non consequentur , cur hic prohibet ne judicemus? Sciendum quod de apertis reatibus li
Abbreviated transcription (Latin):
glorificabo te ꝑ ipsas gentes &. nomini
suo cantabo. id: nomen de itatis tue lau¬
dibo . e. iterũ dicit scriptiua in deutero¬
nomio. letamini gentes: eũ plebe eius.
Moyses iegis lator extendens ocłm pro¬
pheciȩ ad tepiis uocacionis geneĩ alloqͥtͣ
nibꝰ gentibꝰ uocabat᷑. Ogentes erede ntes
infiliũ dei ꝑ euiꝰ passionẽ estis redẽp̃te.

Expanded text:
glorificabo te per ipsas gentes, et nomini tuo cantabo, id est nomen Deitatis tuae laudabo. Et iterum dicit Scriptura in Deuteronomio: Laetamini, gentes, cum plebe ejus. Moyses legislator extendens oculum prophetiae ad tempus vocationis gentium, alloquitur nibus gentibus vocabatur: O gentes credentes in Filium Dei, per cujus passionem estis redemptae,
Abbreviated transcription (Latin):
tantes .e. gaudia rutrie cęlestis coto nisu
mientis quęrt᷑. gaudentes in p̾senti de spita¬
ligaudis x. de spe patrie cȩlestis Alit̃ ius¬
tieia millo regno erit: qr nullus ibi alteri
nocebit. Frit ibi pax id÷ plena deordia.
ua habebunt electi cũ deo .s. angelis. e¬
eit a. gatidiũ in effabile de iusione omñpo¬
tentis dei. In his qͥeũq ualet: debemꝰ alios

Expanded text:
tantur, et gaudia patriae coelestis toto nisu mentis quaerunt, gaudentes in praesenti de spirituali gaudio et spe patriae coelestis. Aliter: Justitia in illo regno erit, quia nullus ibi alteri nocebit. Erit ibi pax, id est plena concordia, quam habebunt electi cum Deo et angelis: erit gaudium ineffabile de visione omnipotentis Dei. In his quocunque modo pos
Abbreviated transcription (Latin):
refert.&ẜ qui ñ manducat om̃ia. uideus sei¬
licet minꝰ cadhuc ꝑfectꝰ in fide. dño ñ mandu
tentis dei. abstinens ẽ a cibis. a qͥbꝰ ipse pͣcepii
abstinendũ eẽ .&. gr̃as agii deo. ꝓeo ꝗͦd dedti
illi uirtutẽ abstinencie: & notieiã ꝑ legem
aqbꝰ abstinere de beret. Notandũ aũ: ao u¬
troq grarũ actionẽ referri om̃ipotenti deo
Gentilis eñi gras refert illi ꝓ libertate ues¬
cendi om̃suꝰ: uideus uͦ ꝓfructu abstinencre
ues as̃e uita .x. iullus sibi morit᷑: qi ñ habet in
Pocestate mort̾e̾ qͥndo uiuar & qͥndo moriat᷑
. dũ adix̃. nemo nr̃m. id: sideliũ ꝑfector: id al

Expanded text:
refert. Et qui non manducat omnia, sicut Judaeus, scilicet minus adhuc perfectus in fide, Domino non manducore omnipotentis Dei, abstinens est a cibis, a quibus ipse praecepit abstinendum esse, et gratias agit Deo, pro eo quod dedit illi virtutem abstinentiae, et notitiam per legem a quibus abstinere deberet. Notandum autem ab utroque gratiarum actionem referri omnipotenti Deo: Gentilis enim gratias refert illi pro libertate vescendi omnia; Judaeus vero pro fructu abstinentiae, bet a se vitam; et nullus sibi moritur, quia non habet in potestate quando vivat, et quando moriatur. Sed dum dixit: Nemo nostrum, id est fidelium perfectorum, ad al
Abbreviated transcription (Latin):
impatiuo. ab undet. e est sensus Scđm qͦd
iimieuiq homini ꝯcessũ ẽ intelligere: ib un¬
de: in suo iudicio. Ides qͥ intelligit a carne
Aut̃ bnꝰqͥsq inqͥt. in suo senfu ab undet. Qui
magna intelligit &. sublimia obsoruet illd e
soundet bonis oꝑibꝰ e qͥ sublimis diuinoe
sacramtoꝵ archina cape ñ ualet:. ea que ueri¬
eit eredit q. intelligit. humilit̾ a. deuore dño¬
Feruiendo. adimpleat. ib undando bonis opibꝰ
Insuo sensli ab undabat cipͥanꝰ. qͥndo se mel
mergebat inbaptismate paruulos: qr qͦdinte¬
ligebat. ftudiose implebat. honis oꝑibꝰ ab ut¬
dando: licet in hoc facto ne seuis deluiqueret.
Sed q uonis oꝑibꝰ ab undabat: postea correpi
adño ab undquit alciori sensir ter. illos mer¬
gendo. Non ẽ g hoc de heretico intelligendũ
ac de praua doctrina: ut unꝰqsi magis de
magis abin dec merrore suo. &ui sapit dien¬

Expanded text:
 est sensus: Secundum quod unicuique homini concessum est intelligere, abundet in suo judicio, id est, qui intelligit a carne Aliter: Unusquisque in suo sensu abundet. Qui: magna intelligit et sublimis, observet illa, et abundet bonis operibus; et qui sublimia divinorum sacramentorum arcana capere non valet, ea quae veraciter credit et intelligitserviendo, adimpleat abundando bonis operibus. In suo sensu abundabat Cyprianus, quando semel mergebat in baptismate parvulos; quia quod intelligebat, studiose adimplebat, bonis operibus abundando, licet in hoc facto nescius delinqueret. Sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Domino, abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Non est ergo de haeretico intelligendum, aut de prava doctrina, ut unusquisque magis ac magis abundet in errore suo. Qui sapit die
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾ munda: uirta qͦd supra diximꝰ. Gentilem
illoquit᷑. Ogentilis. lalies fide apud cȩmiet¬
ipsũ id÷ eredis in corde tuo omina e̾̃e mun¬
da .s. ad in anduc andũ licita: habe illã cona
deo incorde. ii in oftentacione uerboꝵ q idi
⁊ ancia. ne aliũ sequdaliz es: diceus te ha¬
uere potestate̾ onniua eomalere Beatꝰ ẽ
ille gentila qͥ nĩ uudicat neq rep̾hendit

Expanded text:
 munda, juxta quod supra diximus. Gentilem alloquitur: O gentilis, habes fidem penes temetipsum, id est credis in corde tuo omnia esse munda, et ad manducandum licita: habe illam coram Deo in corde, non in ostentatione verborum et jactantia, ne alium scandalizes, dicens te habere potestatem omnia comedendi. Beatus, est ille gentilis, qui non judicat, neque reprehendit,
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ. E.uqͥs es qͥ iudicas alienũ serũu: eẜ est
sensus. Si dĩ illũ gentilẽ assũpsit ad fidem
suã. ut omnia manduc et: tu qͥs es qͥ illũ
de comestione sua rep̃hendis: Potest tam̃
a̾. hȩc senteneia adiudȩũ infide assump¬
tũ referri scđm qͥd sequeneia manifestant.
ut dicat᷑. Deus assũpsit iudeũ ad fide suã
licet ille quȩdã in munda ad hue putet. &
reiciat. ẽ uuͦ qͥs es ogentilis fidelis qͥuidi

Expanded text:
quis es qui judicas alienum servum? Et est sensus: Si Deus illum gentilem assumpsit ad fidem suam ut omnia manducet, tu quis es, qui illum de comestione sua reprehendis? Potest tamen et haec sententia ad Judaeum in fide assumptum referri, secundum quod sequentia manifestant ut dicatur: Deus assumpsit Judaeum ad fidem suam, licet ille quaedam immunda adhuc putet et rejiciat, tu
Abbreviated transcription (Latin):
cudit᷑ dũ discit qͥd niciul sit iminundũ
qͥd afidelibꝰ cũ grarũ actione sunnt. Fue
stitiit adeo .s. dño fuo eui ca idit. putans
Aliqͥd inimundũ ecce infide firmatur.
N ĩ alius uidicat dien iter diem. Ille iu¬
dicas ud÷ discernit & differenerã facit in¬
umo apinei. ut̃nis s̃ abistinet. Uerbi gri. Sunt
uino abstinent. tcia qͥnta .&. septima feria car¬
ne̾ comedunt: & uino indulgent. Alius uIdICAI
id÷ discernit & eligit omne̾ diem inabstinen¬
eiacarius ut uni: sicut heremite & multi
monachor. Alit̃. Die minter diem iudicat. qͥ
quasdã sente neias ueteris ac noui testim̃ti
intelligit: quasdã uͦ penetrare ñ ualet. Om¬
uũ testam̃tũ incelligit. Nonm merito gͦ ꝑdi

Expanded text:
d nihil sit immundum, quod a fidelibus cum gratiarum actione sumitur, ecce statuitur a Deo et Domino suo cui cecidit putans aliquid immundum, ecce in fide firmatur. Nam alius judicat diem inter diem. Ille judicat, id est discernit, et differentiam facit invino abstinet, alternis non abstinet, verbi gratia: Sunt stinent: tertia, quinta, et septima comedunt carnem, et vino indigent; alius judicat. Id est, decernit et eligit omnem diem, in abstinentia carnis vel vini, sicut eremitae, et multi monachorum. Aliter: Diem inter diem judicat, qui quasdam sententias Veteris et Novi Testamenti intelligit, quasdam penetrare non valet. Omvum Testamentum intel
Abbreviated transcription (Latin):
si om̃ia credit munda. q infide dñi fui
stat Si aũ cadit. ñ credens omnia inunda.
cecidit statuere illũ .s. in recta fide fir¬
tisiuĩ transit dd gram eugłii. nũquã carne¬
comedit suillã. neq anguillina. aut nau¬

Expanded text:
si omnia credit munda, quia in fide Domini sui stat. Si autem cadit, non credens omnia munda, cecidit, statuere illum, et in recta fide firtismum, transit ad gratiam Evangelii, nunquam comedit
Abbreviated transcription (Latin):
rit qͥ sitit ueniat ꝙ bibat: siue mysteriũ
redepcionis atq ablucionis nr̃ę: ꝑ maru¬
uͦ corpis illius qͦd coridio sumit a fide libꝰ in
eccła ꝑ prȩlio quę illi susti nueri. certamin
ꝙ bella que habeniꝰ aduersus de mones. pe
quor debellacione si recte infido ꝑmanse¬
rimꝰ merebimꝰ pue nire ad patriã cȩleste
que sigiuficat᷑ ꝑ te rr̃a re ꝓ inissionis. de qua

Expanded text:
icit: Si quis silit, veniat et bibat , sive mysterium redemptionis atque ablutionis nostrae; per corpus illius quod quotidie sumitur a fidelibus in Ecclesia; per praelia quae illi sustinuerunt, certamina et bella quae habemus adversus daemones: post quorum debellationem, si recte in fide permanserimus, merebimur pervenire ad patriam coelestem: quae significatur per terram repromissionis, de q
Abbreviated transcription (Latin):
ligere .ꝓximu: ul fide̾ qua eredimꝰ omnia
ee̾ munda & qua habemꝰ lib̾tatẽ mandu¬
candiomnia. Non gͦ blaspliemet᷑ neq re¬
pͣhendat᷑ caritas nĩa. ut infirmo ft̃i udee
nͥ er hibeat᷑. uł ñ blasphemet᷑ fides s credi¬
uitas qua libitat̾e accepiniꝰ comedendi om¬
nia.e. une blasphemat libertas ur̃a. qͣndo
cogimꝰ eos qͥaliqͥdimmundũ putant nos

Expanded text:
ligere; vel fidem, qua credimus omnia esse munda, et qua habemus libertatem manducandi omnia. Non ergo blasphemetur neque reprehendatur charitas nostra, ut infirmo fratri Judaeo non exhibeatur vel non blasphemetur fides et credulitas, qua libertatem accepimus comedendi omnia. Tunc blasphematur libertas nostra, quando cogimus eos qui aliquid immund
Abbreviated transcription (Latin):
uiuia quę ex cõmumone pꝑarant᷑. qͥndo
unꝰ affert panẽ. alius carnes. alius iunũ.
atq alius aliud. &. idcirco cõmessaciones.
hoc ẽ mense collaciones appellant᷑. Uoi antꝰ
qͦq eede cõmessaciones turpia &. in nones¬
ta ꝯuiuia: qr sic ut om̃s ꝓpriis cibis utunt᷑
t̃. Non in hebrictatibꝰ. Briam. genere mas
culino dicimꝰ calice̾ aptũ potacioni: aqͦ đr
EUrICtas. que ẽ niinia potacio uini. Non in

Expanded text:
e ex communione praeparantur, quando unus affert panem, alius carnes, alius vinum, atque alius aliud, et idcirco comessationes, hoc est, mensae collationes appellantur. Vocantur quoque eaedem comessationes turpia et inhonesta convivia, quia sicut omnes propriis cibis utunturitur. Non in ebrietatibus. Briam genere mculino dicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. Non in
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ qͦmͦ ꝑtineant adnrãm doctriĩa: ou
scripta st̃ in diuinis libris. Dũ legimꝰ popli
isrł de egẏpto egressũ ꝑ mare rubrũ tras¬
ductũ pharaone & egẏpeiis sub mersis. ac
de petra eis datã manna de cxlo largitum
s post multa pͣlia que ꝯtra hostes uirilit̃ pe¬
egert. tęrrã repmissionis ingressũ. aeben
inde & doceri & docere: ut ꝑ egẏptũ inteli¬

Expanded text:
do pertineant ad nostram doctrinam ea quae scripta sunt in divinis Libris. Dum legimus populum Israel de Aegypto egressum, per mare Rubrum transductum, Pharaone et Aegyptiis submersis, aquam eis de petra datam, manna de coelo largitum, et post multa praelia quae contra hostes viriliter peregerunt, terram repromissionis ingressum, debemus inde
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝓpt in iusticiã suã malũ Siaũ ille qͥhodie
bonꝰ ẽ. eras malũ fecerit: iudicat illũ eẽ ma
lũ quẽ antea laudauerat. ef si ille ꝗͥ hodie
malus ẽ decliniauerit a peccatis .&. pura men¬
te deo seruire cepit iudicat eũ iuftũ. Iste ia¬
lis diem inter diem iudicat: qͥ sc đm uarieta¬
tẽ seporis &. mutacionẽ uite. mutat iudieiũ
sue sentencię. Qui aũ iudicat omñe diem.

Expanded text:
ustitiam suam malum. Si autem ille qui hodie bonus est, cras malum fecerit, judicat illum malum esse quem antea laudaverat, et si ille qui hodie malus est, declinaverit a malis et pura mente Deo servire coeperit, judicat eum justum; iste talis diem inter diem judicat, quia secundum varietatem temporis et mutationem vitae, mutat judicium suae sententiae. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
gil ac magis ap apinquat. iia futura .i. sislus
et̃na maigis ae magis sestiua. Nor pcessit in¬
es auͣ apppinqͣuit. Nor en cecnas in sidelua¬
us nox est ignoraueia: nor est etiã ie nebiosa
ndie in electis & ad una ȩterna prededinauis
ip. ꝓp inquat dies. illuimiacio indelic ei fudi coi¬

Expanded text:
salus aeterna magis ac magis festinat. Nox praecessit, dies autem appropinquavit. Nox est caecitas infidelitatis, nox est ignorantia, nox est etiam conversatioedit in electis, et ad vitam aeternam praedestinatis appropinquat dies, illuminatio videlicet fidei, cog