comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs excusationib illudantur. sed
re ipsa exꝑiantur & esse illud sũmũ
bonũ quod purgatissimis mentib
cernitur. & a se ꝓpͥterea cerni comp̃¬
hendiq non posse. quia mentis
humane acies inualida. in tam
excellenti luce non figitur. nisi
ꝑ iusticiam fid̾i nutrita uegetet᷑¬

Expanded text:
nostris excusationibus illudantur, sed nostris excusationibus illudantur, sed reipsa experiantur, et esse illud summum bonum quod purgatissimis mentibus cernitur, et a se propterea cerni comprehendique non posse, quia humanae mentis acies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei nutrita vegetet
Abbreviated transcription (Latin):
escam. Nondũ enĩ poteratis: sed
necdum adhuc potestis. Hoc cum
dicit᷑ quib dam. irascunt᷑. & sibi con¬
tumeliose. dici putant. & plerumq
malunt credere eos potuis a quib
hȩc audiunt non habere quod di¬
cant. quã se capere non posse qd̃ dixe.¬
rint. Et aliquando afferimꝰ eis
rationẽ non qu̾a petunt. cũ de do
quęrunt. quia nec ipsi eam ualent
sumere. nec nos fortasse uel appre.¬
hendere uel ꝓferre. s qua demon¬
stretur eis quã sint inhabiles mini¬
meq idonei ꝑcipiendo qd exigunt.
S quia non audiunt quod uolunt.
aut callide nos agere putant. ut
nrãm occultemꝰ imꝑitiam. aut ma¬
litiose quod eis inuideamꝰ ꝑitiam:
atq ita indignantes ꝑturbatiq
discedunt. Quappter adiuuan
qua flagitant quantũ possumus
reddere: rationẽ. qd̾ trinitas sit unꝰ
& solus & uerus ds. Et qua recte
pat᷑ & filius & sp̃s sc̃s unius eiusdẽq
substantie: uel essentie. dicat᷑. cre¬
datur. intelligatur. ut non quasi

Expanded text:
escam: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis . Hoc cum dicitur quibusdam, irascuntur, et sibi contumeliose dici putant; et plerumque malunt credere eos potius, a quibus hoc audiunt, non habere quod dicant, quam se capere non posse quod dixerint. Et aliquando afferimus eis rationem, non quam petunt cum de Deo quaerunt; quia nec ipsi eam valent sumere, nec nos fortasse vel apprehendere vel proferre: sed qua demonstretur eis quam sint inhabiles minimeque idonei percipiendo quod exigunt. Sed quia non audiunt quod volunt, aut callide nos agere putant ut nostram occultemus imperitiam, aut malitiose quod eis invideamus peritiam; atque ita indignantes perturbatique discedunt. CAPUT II. quam flagitant, quantum possumus, reddere rationem, quod Trinitas sit unus et solus et verus Deus, et quam recte Pater et Filius et Spiritus sanctus unius ejusdemque substantiae vel essentiae dicatur, credatur, intelligatur; ut non quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tea n dicebatur. manifestum est
relatiue dici. non tam̃ scđ̃m accidenꝰ
d̾i. qd̾ ei aliquid acciderit. s plane.
scđ̃m accidens eiꝰ. ad quod dici aliqͥd
d̾s incipit relatiue. Et qd̾ amicꝰ
d̾i iustus ẽẽ incipit ipse mutatur.
d̾s autẽ absit ut temporalit̃ aliquẽ
diligat. quasi noua dilectione quȩ
in illo ante non erat. apud quem¬
net preterita transierunt: & futura
umi facta sunt. Itaq om̃s scõs suos an¬
te mundi constitutionem dilexit. sicut
predestinauit. S cum conuertuntur
e inuemunt illum. tunc incipere ab
eo ailigi dicuntur. ut eo modo dicat᷑
quo potest humano affectu capi qd̃
dicitur. Sic etiam cum iratus malis
aicitur & placidꝰ honis: illi mutant᷑.
non ipse. Sicut lux infirmis oculis
aspera. firmis lenis est: ipsoꝵ scilicet
mutatione. non sua. Explicit liber¬

Expanded text:
tea non dicebatur, manifestum est tea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiue. et quod amicus dei iustus esse incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. sic etiam, cum iratus malis dicitur et placidus bonis, illi mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione, non sua. CCXXXVII. DE
Abbreviated transcription (Latin):
de illa incõmutabili d̃i substantia de¬
bemꝰ accipere. ut ita dicatur aliqͥd¬
relatiue ad creaturam. ut quauis
temporalit̾ incipiat dici: non tamen
ipsi substantiȩ dĩ accidisse aliquid
intelligatur. s uli creature ad quã
dicitur dñẽ inquit refugium fatꝰ
es nobis. Refugium gͦ nrm̃ deus
relatiue. dicitur. ad nos enim refert᷑.
Et tunc refugium nr̃m fit: cum ad
eum refugimꝰ. Nunquid tunc fit
aliquid in eiꝰ natura. qd̃ antequã
ad cum refugeremꝰ non erat: In
nobis gͦ fit aliqua mutatio. Dete¬
riores enim fuimꝰ antequã ad cum
refugeremꝰ. & efficim᷑ ad eum refu-¬
giendo meliores. In illo aut̃e. nulla.
eiꝰ grãm regn̾amur. qm̃ dedit no¬
bis potestatem filios dei fieri.
Substantia itaꝙ nr̃a mutatur in me-¬
lius. cum filii eiꝰ efficim᷑. simul &
ille pat̾ noster ẽe incipit. s nulla
sue commutatione. substantiȩ. Q d̃
gͦ temporalit᷑ dici incipit ds. qd̾ an-¬

Expanded text:
de illa incommutabili Dei substantia dede illa incommutabili Dei substantia debemus accipere ut ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae Dei accidisse aliquid intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicitur. Domine, inquit, refugium factus es nobis ; refugium ergo nostrum Deus relative dicitur, ad nos enim refertur: Et tunc refugium nostrum fit, cum ad eum refugimus: Nunquid tunc fit aliquid in ejus natura, quod, antequam ad eum refugeremus non erat? In nobis ergo fit aliqua mutatio; deteriores enim fuimus antequam ad eum refugeremus, et efficimur ad eum refugiendo meliores? in illo autem nulla: eius gratiam regeneramur, quoniam dedit nobis potestatem filios dei fieri. substantia itaque nostra mutatur in melius, cum filii eius efficimur, simul et ille pater noster esse incipit, sed nulla suae commutatione substantiae. quod ergo temporaliter dici incipit deus quod an
Abbreviated transcription (Latin):
est tam̃ dnm esse materiȩ. aliud esse.
anmñ iam factȩ naturȩ. Alio enim
tempore est etiam homo añs ligni.
& alio tempore est dñs arcȩ. quauis
ex ipso ligno fabricatȩ. qd̾ utiꝙ non
erat. cum ligni dñs iam esset. Q uo¬
modo gͥ optinebimꝰ nichil scđ̾m
accidens dici dm̃. nisi quia ipsius
nature nichil accidit quo mutetur.
ut ea sunt accidentia relatiua. quȩ
cum aliqua mutatione rerum. de
quib dicuntur accidunt. sicut amicꝰ
relatiue dicitur: Neq enim esse
incipit: nisi cum amare ceperit.
Fit gͦ aliqua mutatio uoluntatis. ut
amicꝰ dicatur. Nummꝰ autem cũ
dicitur precium relatiue dicitur.
nec tam̃ mutatꝰ est: cum esse cepit.
precium. neq cum dicitur pignus.
& si qua sunt similia. Si gͦ nummꝰ
potest nulla sui mutatione multo
tiens dici relatiue. ut neq cũ incipit
dici. neq cum desinit. aliquio in
eius natura uel forma. qua numneꝰ
est. mutationis fiat. quando facilius

Expanded text:
est tamen dominum esse materiae, aliud esse est tamen dominum esse materiae, aliud esse dominum jam factae naturae. Alio enim tempore est etiam homo dominus ligni, et alio tempore dominus est arcae, quamvis ex ipso ligno fabricatae, quod utique non erat, cum ligni dominus jam esset. Quomodo igitur obtinebimus nihil secundum accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur, ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt. Sicut amicus relative dicitur; neque enim esse incipit, nisi cum amare coeperit: fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. Nummus autem cum dicitur pretium, relative dicitur, nec tamen mutatus est cum esse coepit pretium: neque cum dicitur pignus, et si qua sunt similia. Si ergo nummus potest nulla sui mutatties dici, relative, ut neque cum incipit dici, neque cum desinit, aliquid in ejus natura vel forma qua nummus est mutationis fiat: quanto facilius
Abbreviated transcription (Latin):
ãm solum dicat. tempora autem¬
dicat non esse ęterna ꝓpter uarietatẽ
& mutabilitatem. s tempora tam̃
non in tẽpore esse cepisse. non enĩ
erat tempꝰ antequã inciperent tẽpo¬
ra. & ido non in tempore accidit do̾
ut añs esset. quia ipsoꝵ tempoꝵ dñs
erat. quȩ utiq non in tempore. ełse.
ceꝑunt. quid respondebit de homine.
qui in tempore factus est: cuiꝰ utiq
dñs non erat. antequã esset. cui eẽt:
Certe uel ut dñs hominis esset. ex
tempore. accidit đo. Et ut omĩs¬
auferri uideatur controuersia. certe.
ut tuus dñs esset. aut m̃s. qui modo
esse cepimꝰ. ex tempore accidit deo.
Aut si & hoc ꝓpter obcuram questionẽ
anie uidetur incertum. qͥd ut eẽt
dñs popłi isrł: Quia & si iam erat
populus nondum erat. & quando ẽs̃
cepit apparet. Postremo ut dñs esset
huiꝰ arboris & huiꝰ segetis ex tẽpore.
accidit. quȩ modo esse ceperunt.
auia & si materies ipsa iam erat. aliud.

Expanded text:
Deum solum dicat, tempora autemDeum solum dicat, tempora autem non esse aeterna propter varietatem et mutabilitatem, sed tempora tamen non in tempore esse coepisse non enim erat tempus antequam inciperent tempora, et ideo non in tempore accidit Deo ut Dominus esset, quia ipsorum temporum Dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt; quid respondebit de homine, qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset cui esset? Certe vel ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo: et ut omrri videatur controversia, certe ut tuus Dominus esset, aut meus, qui modo esse coepimus, ex tempore accidit Deo. Aut si et hoc propter obscuram quaestionem animae videtur incertum, quid ut esset Dominus populi Israel? Quia etsi jam erat populus nondum erat, et quando esse coepit apparet. Postremo ut Dominus esset hujus arboris et hujus segetis, ex tempore accidit, quae modo esse coeperunt. Quia etsi materies ipsa jam erat, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
& antequã detur. aonatum autem
nisi datum fuerit. nullomͦ aici potest.
Nec moueat quod sp̃s sanctus cũ sit
coȩternꝰ patri & filio. dicitur tamen
aliquid ex tempore. ueluti hoc ipsum
qd donatum diximꝰ. Nam sempiter¬
ne sp̃s donũ: temporalit᷑ autem
donatum. Nam si & dñs non dicitur
nisi cum iam habere incipit seruum.
etiam ista appellatio relatiua ex tem¬
pore est dño. Non enim sempiterna
creatura est: cuiꝰ est ille dñs. ¶ uomͦ
gͦ obtinebimꝰ nec ipsa relatiua esse
accidentia. qm̃ nichil accidit dõ tem¬
poralit᷑. quia non est mutabilis. si¬
cut in exordio huiꝰ disputationis
tractauimꝰ: Ecce anm esse non
sempiternum habet. ne cogamur
etiam sempiternam creaturam dice¬
re. quia ille sempiterne non dñare¬
tur. nisi etiam ista sempiterne fa.¬
mularetur. Sicut enim non potest
esse. seruus qui non habet dnm. sic
nec dñs qui non habet seriũ. Et
quisqͥs extiterit qui ȩternũ quidem

Expanded text:
et antequam detur, donatum autem et antequam detur, donatum autem nisi donatum fuerit nullo modo dici potest.Nec moueat quod spiritus sanctus, cum sit coaeternus patri et filio, dicitur tamen aliquid ex tempore, ueluti hoc ipsum to quod donatum diximus. nam sempiterne spiritus donum, temporaliter autem donatum. nam et dominus si non dicitur nisi cum habere incipit seruum, etiam ista appellatio relatiua ex tempore est deo; non enim sempiterna creatura est, cuius est ille dominus. quomodo ergo obtinebimus nec ipsa relatiua esse accidentia, quoniam nihil accidit deo temporaliter, quia non est mutabilis, sicut in exordio huius disputationis tractauimus? ecce dominum esse non sempiteetiam sempiternam creaturam dicere, quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam ista sempiterne famularetur. Sicut autem non potest esse servus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet servum. Et quisquis exstiterit qui aeternum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ter & filius & sp̃s sanctus unum pͥn¬
cipium. sicut unꝰ creator & unꝰ dñs.
Interius autem queritur utrum
quea amodum filius non hoc tantũ
habet nascendo ut filius sit. s om̃ino
ut sit. sic & sp̃s sanctus eo quo datur
habeat non tantũ ut donũsit.s om̃i¬
no ut sit. Utrum gͦ erat antequam
daretur. s nondum erat donum. an
eoipso quo daturꝰ erat eum ds. iam
donum erat. & ante quam daretur:
S si non ꝓcedit nisi cum datur. nec
ꝓcederet utiq priꝰqũa eẽt cui daret᷑.
quomodo iam erat ipsa subitantia.
sinon est nisi quia datur sicut filius.
non tantum ut sit filius quod rela
tiue dicitur. s om̃ino ut sit ipsa
substantia nascendo habet: An
semp. ꝓcedit sp̃s sanctꝰ & non ex tem¬
pore. s ab eternitate. ꝓcedit. s qͥa
sic ꝓcedebat ut esset donabile. iam
donum erat. & ante quam esset cui
daretur:Aliter enim intelligitur
cum dicitur donum. alit̾ cũ dicitur
donatum. Nam donum potest esse.

Expanded text:
ter et filius et spiritus sanctus unum printer et filius et spiritus sanctus unum principium, sicut unus creator et unus deus.terius autem quaeritur, utrum quemadmodum Filius non hoc tantum habet nascendo ut Filius sit, sed omnino ut sit; sic et Spiritus sanctus eo quo datur habeat non tantum ut donum sit, sed omnino ut sit: utrum ergo erat antequam daretur, sed nondum erat donum, an eo ipso quo daturus erat eum Deus, jam donum erat et antequam daretur. Sed si non procedit nisi cum datur, nec procederet utique priusquam esset cui daretur; quomodo jam erat ipsa substantia, si non est nisi quia datur: sicut Filius non tantum ut sit Ftiue dicitur — sed omnino ut sit ipsa substantia, nascendo habet an semper procedit spiritus sanctus et non ex tempore, sed ab aeternitate procedit? sed quia sic procedebat, ut esset donabile, iam donum erat, et antequam esset cui daretur. aliter enim intellegitur, cum dicitur donum, aliter, cum dicitur donatum; nam donum potest esse,
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam nr̃ dicitur qui accepimus.
Sicut dicitur dñi salus. qui dat sa¬
lutem. etiam eadem nr̃a salus est
ille sp̃s noster quo sumꝰ. quia ipse
spiritꝰ est hominis qui in ipso est:
s alio modo iste nr̃ est quo dicimꝰ
& panem nr̃m da nobis. quaquam
& illum sp̃m qui hominis aicitur
utiq accepimꝰ. Quid enim habes
inquit qd̾ non accepisti: S aliud
est quod accepimꝰ ut essemꝰ. aliud
quod accepimꝰ ut scĩ essemꝰ. In de
scriptum est & de. Ioħe. quod in spũ
& uirtute. heliȩ uenerit. Dictus est
helias. Hoc & de moyse. intelligen¬
dum est: cum ait ei añs. Tollamꝰ de.
spũ tuo. & dabo eis. Hoc est dabo il¬
lis ac spũ sc̃o. quẽ iam tibi acdi.
Si gͦ & quod datur principium ha¬¬
bitꝰ cum a quo datur. quia ñ aliunde
acepit ulud qd̾ ab ipso ꝓcedit. faten
aturam relatiue unus creator & unꝰ
ans. sic relatiue ad spm̃ scm̃ unum
principium. Ad creaturam uero pa¬

Expanded text:
sed etiam noster dicitur, qui accepimus, sed etiam noster dicitur, qui accepimus, sicut dicitur domini salus, qui dat salutem; eadem etiam nostra salus est,ille spiritus noster, quo sumus, quia ipse spiritus est hominis, qui in ipso est, sed alio modo iste noster, quo dicimus et: panem nostrum da nobis, quamquam et illum spiritum, qui hominis dicitur, a quo utique accepimus. quid enim habes, inquit, quod non accepisti? sed aliud est quod accepimus, ut essemus, aliud quod accepimus, ut sancti essemus. unde scriptum est et de Iohanne, quod in spiritu et uirtute Heliae ueniret; dictus est Helias. hoc et de Mose intellegendum est, cum ait ei dominus: tollam de spiritu tuo et dabo eis, hoc est: "dabo illis de spiritu sancto, quem iam tibi dedi". si ergo et quod datur principium habet eum a quo datur, quia non aliunde accepit illud quod ab ipso procedit, fatendaturam relatiue unus creator et unus dominus, sic relatiue ad spiritum sanctum unum principium. ad creaturam uero pa
Abbreviated transcription (Latin):
d se autem inuicem in tͥnitate
si gignens ad id quod gignitur
principium est: pat̾ ad filium
principium est. quia gignit cum.
Utrum aut̃e & ad sp̃m sc̃m̃ principiũ
sit pat̾. qm̃ dictum est de patre. ꝓce.¬
dit. non parua questio est. quia si
ita est non iam principium ei tantũ
rei erit. quam gignit aut facit .s
ctiam ei quam dat. Ubi & illud duce.¬
scit ut potest. qđ solet multos mo¬
uere. cur non sit filius etiam spiritꝰ
sc̃s. cum & ipse a patre. exeat. sicut in
cuuangłio legitur. Exiit enim non
quomͦ natꝰ. s quomͦ datꝰ. Et ido ñ ño
dicitur filius. quia neq natꝰ est si¬
cut unigenitꝰ. neq factus ut ꝑ dei
grãm in adoptionem nasceretur. sicu¬
ti nos. Qđ enim de patre. natum est
ad patrem solum refertur. cũ dicitur
filius. Et id̾o filius patris est: ñ. &
noster. Quod autem datum est. &
ad cum qui dedit refertur. & ad eos
quib dedit. Itaq sp̃s sanctus non
tantum patris & filii qui dederunt.

Expanded text:
d se autem invicem in Trinitate, si gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium principium est, quia gignit eum. Utrum autem et ad Spiritum sanctum principium sit Pater, quoniam dictum est, De Patre procedit, non parva quaestio est. Quia si ita rei erit, quam gignit aut facit, sed etiam ei quam dat ubi et illud elucescit, ut potest, quod solet multos mouere, cur non sit filius etiam spiritus sanctus, cum et ipse a patre exeat, sicut in euangelio legitur. exit enim non quomodo natus, sed quomodo datus, et ideo non dicitur filius, quia neque natus est sicut unigenitus, neque factus, ut per gratiam in adoptionem nasceretur, sicuti nos. quod enim de patre natum est, ad patrem solum refertur, cum dicitur filius; et ideo filius patris est, non et noster. quod autem datum est, et ad eum qui dedit refertur et ad eos quibus dedit. itaque spiritus sanctos non tantum patris et filii, qui dederunt,
Abbreviated transcription (Latin):
homo. cum ueniente plenitudine tẽ¬
poris missus est in hunc mundum.
factus ex femina filius dĩ. ut esset
& filius hominis ꝓpter filios hominũ.
hanc ꝑsonam angłica natura figura¬
re. antea potuit ut prenuntiaret.
non ex ꝓpria re: ut ipsa esset .x.
e sensibili autẽ demonstratio

Expanded text:
homo, cum veniente plenitudine temhomo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non expropriare, ut ipsa esset. CAPUT XXI. De sensibili demonstratio
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. & multis locis ostendat spũ
scõ eos locutos fuisse. cũ & de loħe
pat᷑ cius. ut de illo talia diceret spũ
gestabat in utero predicaret. spũ
scõ sẏmeon & anna ut magnitudi¬
nem xp̃i paruuli agnoscerent:
Q uomodo gͦ sp̃c ñ dum erat datꝰ.
quia uĩc nondum erat clarificatꝰ.
nisi quia illa datio uel donatio uł
missio sp̃s scĩ. habitura erat qnͣdam
ꝓprietatẽ suam in ipso aduentu.
qualis antea nunqu̾ã fuit: Nusqu̾a
enim legimꝰ linguis quas ñ noue¬
rant homines locutos. ueniente in
se spũ scõ. sicut tunc factum est
cum oporteret eius aduentũ signiᷤ
sensibilib demonstrari. ut ostende¬
retur toto orbe terrarũ. atꝙ om̃s
gentes in linguis uariis constitu
canitur: Non sunt loquelȩ neq
sermones. quoꝵ ñ audiant᷑ uoces
eoꝵ. In om̃em terrã exiuuit sonus
coꝵ. & in fines orbis terrȩ uerba eoꝵ.
Uerbo itaq dĩ ad unitate. ꝑsone copu¬
latus & quodam modo cõmixtus est

Expanded text:
dicat, et multis locis ostendat, Spiritu dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locutos fuisse: cum et de Joanpater ejus, ut de illo talia diceret; et Sgestabat utero, praedicaret ; Spiritu sancto Simeon et Anna, ut magnitudinem Christi parvuli agnoscerent : quomodo ergo Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus; nisi quia illa datio, vel donatio, vel missio Spiritus sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis constitutcanitur, Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum; in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . 30. Verbo itaque Dei ad unitatem personae copulatus, et quodam modo commixtus est
Abbreviated transcription (Latin):
bis datus est dispensatio certȩ signi¬
ficationis fuit. de qua suo loco qͣntũ
dñs dederit disseremꝰ. Quod gͦ ait
dñs que ego mittã uobis apatre.
ostendit sp̃m patris & filii. quia etiã
cum dixisset quẽ mittet pat̾ addidit
in nomine meo. ñ tam̃ dixit quem
mittit pat̾ ã me: quẽadmodũ dixit.
quẽ ego mittã uobis ãpatre. uidelic&
ostendens quod totus diuinitatis. uel
si melius dicitur ditatis principium
pat̾ est. Quigͦ ex patre ꝓcedit & filio.
ad eum refertur a quo natꝰ est filius.
Et quod dicit euuangłista sp̃s non¬
dum erat datus. quia iñc nondum
erat clarificatꝰ. quomͦ intelligatur.
nisi quia certa illa sp̃s sci datio uel
missio post clarificationẽ xp̃i futura
erat. qualis nunqu̾a antea fuerat:
Neq enim antea nulla erat. sȩd
talis non fuerat. Si enim antea sp̃s
sc̃s non dabatur quo impleti ꝓphete
locuti sunt. cum aperte scriptura

Expanded text:
bis datus est, dispensatio certe signibis datus est, dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem ego mittam vobis a Patre ; ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cum dixisset, Quem mittet Pater, addidit, in nomine meo ; non tamen dixit, Quem mittet Pater a me: quemadmodum dixit, Quem ego mittam vobis a Patre: videlicet ostendens quod totius divinitatis, vel, si melius dicitur, deitatis, principium Pater est. Qui ergo a Patre procedit et Filio, ad eum refertur a quo natus est Filius. Et quod dicit evangelista, Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus : quomodo intelligitur, nisi quia certa illa Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sanctus non dabatur, quo impleti Prophetae locuti sunt? cum aperte Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
uero a nullo. Sicut gͦ pat̃ genuit.
filius genitꝰ est: ita pat̾ misit. filiꝰ
missus est. S quẽ admodũ qͥ genuit¬
missꝰ est: unũ sunt: quia pat & fili¬
us unũ sunt. ita etiam sp̃c sc̃s unum
cum eis est: quia hȩc tria unũ sunt.¬
Sicut enim natũ esse c̃. filio a patre.
ẽẽ: ita mitti ẽ filio cognosci quod ab
illo sit. Et sicut spui scõ donũ dei ẽẽ.
est. ãpatre ꝓcedere. ita mitti ẽ. cogno¬
& filii sp̃s dicitur. Nec uideo quid
aliud significare uoluerit. cũ sufflans
in faciem discipuloꝵ ait. Accipite
sp̃m sc̃m. Neq enim flatus ille corpo¬
reus cum sensu corporalit tangendi
ꝓcedens ex corpore. substantia sp̃c scĩ
fuit. s demonstratio ꝑ congruam sig.¬
nificationẽ non tantũ a patre s & a
filio ꝓcedere sp̃m̃ sc̃m. Quis enim
dem̃tissimꝰ aicerit alium fuisse sp̃m
quẽ sufflans dedit. & alium quẽ post
ascensionẽ suam misit: Unus enim

Expanded text:
vero a nullo. Sicut ergo Pater genuit, vero a nullo. Sicut ergo Pater genuit, Filius genitus est, ita Pater misit, Filius missus est. Sed quemadmodum qui genuitmissus est unum sunt; quia Pater et Filius unum sunt . Ita etiam Spiritus sanctus unum cum eis est; quia haec tria unum sunt.Sicut enim natum esse est Filio, a Patre esse; ita mitti est Filio, cognosci quod ab illo sit. Et sicut Spiritui sancto donum Dei esse, est a Patre procedere ita mitti, est cognoet Filii Spiritus dicitur. Nec video quid aliud significare voluerit, cum sufflans in faciem discipulorum ait: Accipite Spiritum sanctum . Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit; sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filio procedere Spiritum sanctum. Quis enim dementissimus dixerit, alium fuisse Spiritum quem sufflans dedit, et alium quem post ascensionem suam misit ? Unus enim
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mundũ missus ẽ: in plenitu¬
dine temporis factus ex femina.
Q uia enim in sapientia dĩ non pote¬
rat mundꝰ cognoscere ꝑ sapientiam
dm̃. qm̃ lux lucet in tenebris & tene¬
brȩ eam ñ comp̃henderunt. placu-¬
it do ꝑ stulticiam predicationis sal¬
uos facere credentes. ut uerbũ caro
fieret & habttaret in nobis. Cũ autẽ
ex tempore. cuiꝰq ꝓuectus mente ꝑci-¬
pitur. mitti quidẽ dicitur. s ñ in
hunc mundũ. Neꝙ enim sensibili¬
ter apparet. id est corporeis sensibus
presto est. quia & nos scđ̾m qd̾ m̃te
aliqͥd eternũ quantũ possumꝰ capi¬
mꝰ. non in hoc mundo sumꝰ. Et
om̃ium iustoꝵ sp̃s etiam ad huc in
hac carne uiuentium. in quantum
diuina sapiunt: ñ sunt in hoc mun-¬
do. S pat̾ cum ex tẽpore a quoqũa
cognoscitur: non aicitur missus.
Non enim habet de quo sit: aut ex qͦ
ꝓcedat. Sapientia quippe dicit:
Ego ex ore altissimi ꝓdiui. Et de.
spũ scõ dicitur. a patre ꝓcedit. pater

Expanded text:
hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Cum autem ex tempore cujusque profectus mente percipitur, mitti quidem dicitur, sed non in hunc mundum: neque enim sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Quia et nos secundum quod mente aliquid aeternum, quantum possumus, capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium justorum spiritus, etiam adhuc in hac carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Sed Pater cum ex tempore a quoquam cognoscitur, non dicitur missus: non eprocedat. Sapientia quippe dicit: Ego ex ore Altissimi prodii , et de Spiritu sancto dicitur, a Patre procedit , Pater
Abbreviated transcription (Latin):
atq p̾dicato salus sit om̃ium creden¬
tium. sꝑantium. diligentiũ. Hoc
em̃ magnũ pietatis est sacramentũ.
qd̾ manifestatũ est in carne. iustifi¬
catum ẽ in sp̃ũ. apparuit angelis.
predicatũ est in gentib. creditũ est
in mundo. assumptũ est in gloria.
Abillo gͦ mittit᷑ dĩ uerbũ cuiꝰ est uer.¬
bum. ab illo mittit᷑ de. quo natu est.
Mutit qui genuit. mittit᷑ qd̾ genitũ
est. Et tun̾c unicuiꝙ mittitur cũ
a quoqu̾a cognoscitur. atq ꝑcipit᷑.
quantũ cognosci & ꝑcipi potest. pro
captu uel pͦficientis in dm̃. uel ꝑfectȩ
in deo animȩ rationalis. Non gͦ co
ipso quo de patre natus est missus
dicitur filius. s uel cõquod apparuit
huic mundo uerbum caro factum.
unde dicit a patre. exiui & ueni in
hunc mundũ. uel eõ quo ex tẽpore.
cuiꝰ qũa m̃te ꝑcipitur. sicut dictum

Expanded text:
atque praedicato salus sit omnium credenatque praedicato salus sit omnium credentium, sperantium, diligentium. Hoc enim magnum pietatis est sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum esin mundo, assumptum est in gloria . 28. Ab illo ergo mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab illo mittitur de quo natum est: mittit qui genuit, mittitur quod genitum est. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest pro captu vel proficientis in Deum, vel perfectae in Deo animae rationalis. Non ergo eo ipso quo de Patre natus est, missus dicitur Filius: sed vel eo quod apparuit huic mundo Verbum caro factum; unde dicit, Exivi a Patre, et veni in hunc mundum : vel eo quod ex tempore cujusquam mente percipitur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo. qui amabat eã & desiderabat.
Emitte inquit illam de scĩs cȩlis tusᷤ.
& mitte illam a sede magnitudinis
tue. ut mecũ sit & mecũ laboret. id
est doceat me laborare. ne laborem.
Labores enim ciꝰ. uirtutes sunt.
S aliter mittit᷑ ut sit cũ homine.
aliter missa ẽ ut ipsa sit homo.
In animas eni scãs se transfert. atq
amicos d̃i & ꝓphetas constituit. sicut
talib ininisteriis congrua ꝑ eoᷤ opat᷑.
Cum autem uenit plenitudo tempo¬
ris missa est ñ ut impleret angłos.
nec ut angłs esset. nisi in quantu con¬
silium patris annuntiabat qd̾ & ipsiꝰ
erat. nec esset cũ hominib aut in ho¬
minib. hoc enim & antea in patribꝰ
& ꝓphetis. s ut ipsum uerbũ caro fi¬
eret. ia est homo fieret. in quo futuro
reuelato sacram̃to eoꝵ ętiam sapien-¬
tium atq scoꝵ salus. eẽt: qui prius¬
quã ipse de uirgine nasceretur. de
mulierib nati sunt: & in quo facto

Expanded text:
ab illo qui amabat eam et desiderabat. ab illo qui amabat eam et desiderabat. Emitte, inquit, illam de sanctis coelis tuis, et mitte illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret , id est, Doceat me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt. Sed aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa sit homo. In animas enim sanctas se transfert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut talibus ministeriis congrua per eos operatur. Cum autem venit plenitudo temporis missa est , non ut impleret Angelos, nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium Patris annuntiabat, quod et ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut in hominibus, hoc enim et antea in Patribus et Prophetis: sed ut ipsum Verbum caro fieret, id est, homo fieret: in quo futuro revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulieribus nati sunt, et in quo facto
Abbreviated transcription (Latin):
ticꝰ ausus esꝰt dicere. nec credendũ. ẽ.
aliqũe. ausurũ. illi cogitationi occur¬
rit scriptura. qua possit uideri obscu¬
rior lux ista quȩ manat. qu̾a illa de
qua manat. Quam suspition̾ẽ tulit
cumait. Candor est illius id est lu¬
cis ȩternȩ. atq ita ostendit ȩqualem.
Si enim hȩc minor est. obscuritas uliꝰ
est: non candor illiꝰ. Si autẽ maior
est: non ex ca manat. N on enĩ uince¬
ret de qua genita est. Quia gͦ ex illi
manat. non est maior quani illa.
Quia uero non obscuritas illius sed
candor illius est: non est minor.
E qualis est gͦ. Neq hoc mouere debet
quia dicta est manatio quędam cla-¬
ritatis om̃ipotentis dĩ sincera. tan¬
qũa ipsa non sit om̃ipotens. s om̃i¬
potentis manatio. Nox enĩ de. illa
dicitur. Et cũ sit una. omia potest.
Quis est autẽ om̃ipotens. nisi qui
omĩa potest : Ab illo itaq mittit᷑.
a quo emanat. Sic enim & petitur

Expanded text:
ticus ausus est dicere, nec credendum est ticus ausus est dicere, nec credendum est aliquem ausurum, illi cogitationi occurrit Scriptura, qua posset videri obscurior lux ista quae manat, quam illa de qua manat: quam suspicionem tulit, cum ait, Candor est illius, id est, lucis aeternae; atque ita ostendit aequalem. Si enim haec minor est, obscuritas illius est, non candor illius. Si autem major est, non ex ea manat: non enim vinceret de qua genita est. Quia ergo ex illa manat, non est major quam illa: quia vero non obscuritas illius, sed candor illius est, non est minor; aequalis est ergo. Neque hoc movere debet, quia dicta est manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera: tanquam ipsa non sit omnipotens, sed omnipotentis manatio. Mox enim de illa dicitur, Et cum sit una, omnia potest . Quis est autem omnipotens, nisi qui omnia potest? Ab illo itaque mittitur, a quo emanat. Sic enim expetitur
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̾ filius a patre est: ñ pat̾ ã filio.
Uerbum eñi patris esꝰt filus. qd̾ &
sapientia cius dicitur. Quid ergo
mirũ simittit᷑. ñ quia inęqualis est
patri.s quia cist manatio quȩdam
claritatis oim̃ipotentis dei sincera:
lbi autẽ qui manat & de quomanat.
uniꝰ eiusdemq substantiȩ est. Neq
enim sicut aqua de foramine terrȩ:
aut lapidis manat. s sicut lux de
luce. Nam quod dictũ est candor. ẽ
enim lucis ȩterne. qͥd aliud dictũ
est quã lux ẽ lucis ȩternȩ; Candor.
quippe lucis. quid nisi lux. ẽ. Et
ido coeterna luci. de qua lux est.
Maluit autẽ dicere candor lucis
quã lux lucis. ne obscurior putare¬
tur ista quȩ manat. quã illa de qua
manat. Cum eñi auditur candor
eius esse ista. facilius est ut ꝑ hanc
lucere illa. quã hȩc minꝰ lucere cre¬
datur. S quia cauendum ñ erat¬
ne minor lux illa putaretur quȩ istã
genuit. hoc enim nullꝰ umqu̾a here.¬

Expanded text:
id quod Filius a Patre est, non Pater a Filio. id quod Filius a Patre est, non Pater a Filio. Verbum enim Patris est Filius, quod et Sapientia ejus dicitur. Quid ergalis est Patri, sed quia est manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera? Ibi autem quod manat et de quo manat unius ejusdemque substantiae est. Neque enim sicut aqua de foramine terrae aut lapidis manat; sed sicut lux de luce. Nam quod dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est, quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista, facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur. Sed quia cavendum non eratne minor lux illa putaretur quae istam genuit hoc enim nullus unquam haere
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ fidei porrigebat. ipsum autem
uerbũ ꝑ qd̃ om̃ia facta erant. purga¬
te ꝑ fidem m̃ti contẽplandum in
eternitate seruabat:  Si aut̃e scd̾m
impedit ut credamꝰ ęqualem patri
esse. filium. & consubstantialem &
coeternũ. & tam̃ a patre missũ filiũ.
non quia ille maior est. ille. minor.
s quia ille. pat̾. ille filius. ille geni
ille genitus. ille a quo est qͥ mittitur.
ille. qui eit ab eo qui mittit. Filius
enim ã patre est: non pater afilio.
Scđ̾m hoc potest intelligi ñ tantum
ido dici missus filius quia uerbũ caro
factum est. s ideo missus ut uerbum
caro fieret. & ꝑ presentiam corporalem
illa quȩ scripta sunt oꝑaretur. id est
ut non tantũ homo missus intelliga.¬
tur. qđ uerbum factum est. s & uer-¬
bum missum ut homo fieret. quia
non scãm imparem potestatẽ uel sub-¬
stantiam. uel aliquid quod in eo patͥ
non sit ȩquale. missus est : s scd̾m

Expanded text:
nostrae fidei porrigebat; ipsum autem nostrae fidei porrigebat; ipsum autem Verbum per quod omnia facta erant, purgatae per fidem menti contemplandum in aeternitate servabat? CAPUT XX. redamus aequalem Patre esse Filium et consubstantialem et coaeternum, et tamen a Patre missum Filium. Non quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius; ille genitor, ille genitus; ille a quo est qui mittitur, ille qui est ab eo qui mittit. Filius enim a Patre est, non Pater a Filio. Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici missus Filius quia Verbum caro factum est , sed ideo missus ut Verbum caro fieret, et per praesentiam corporalem illa quae scripta sunt operaretur; id est, ut non tantum homo missus intelligatur quod Verbum factum est, sed et Verbum missum ut homo fieret: quia non secundum imparem potestatem vel substantiam vel aliquid quod in eo Patri non sit aequale missus est; sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
essent omĩa eundem mittenti confi-¬
tem ȩqualem. quẽ dicimꝰ missum mi¬
norem. Quomͦ gͦ ante istã plenitudi¬
nem tẽporis qua eum mitti oportebat.
priusquã missus eẽt uideri ã patrib
potuit. cũ eis angłica quędam uisa
demonstrarent᷑. quando nec iam mis¬
sus sicut ęqualis est patri uidebatur:
Ande enim dicit philippo a quo utiq
sicut ã cęteris. & abipsis a quib cru-¬
cifixus est in carne uidebat᷑. tanto
tempore uobiscũ sum & non cogno¬
ustis me. philippe. qui uidet me ui-
det & patrẽ. nisi quia uidebat᷑ & ñ
uidebat᷑: Uidebatur sicut missus
factus erat. non uidebatur sicut ꝑ
cum omĩa facta erant. Aut unde.
etiam illud dicit qui habet manda¬
ta mea & seruat ea ipse est qͥ diligit
me. & qui me diligit diligetur a
patre meo. & ego diligam eum & ma-¬
nifestabo ei meipsum. cũ esset ma¬
nifestus ante oculos hominũ. nisi
quia carnẽ quod uerbũ in plenitudi¬
ne temporis factũ erat suscipiendã

Expanded text:
essent omnia, eumdem mittenti confitemur aequalem, quem dicimus missum minorem. Quomodo ergo ante istam plenitudinem temporis, qua eum mitti oportebat, priusquam missus esset videri a Patribus potuit, cum eis angelica quaedam visa demonstrarentur, quando nec jam missus sicut aequalis est Patri videbatur? Unde enim dicit Philippo, a quo utique sicut a caeteris, et ab ipsis a quibus crucifixus est in carne videbatur, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; nisi quia videbatur, et non videbatur? Videbatur sicut missus factus fuerat, non videbatur sicut per eum omnia facta erant. Aut unde etiam illud dicit, Qui habet mandata mea et servat ea, ipse est qui diligit me; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum ; cum esset manifestus ante oculos hominum: nisi quia carnem, quod Verbum in plenitudine temporis factum erat, suscipiendam
Abbreviated transcription (Latin):
ali. hoc enim quibꝰdam placuit appel-¬
ꝑsonȩ. auis enim hoc dixerit ut qͥc¬
quid illud est creaturȩ ꝑ qd̃ sonuit
uox patris. ita sit d̾s pater. aut qͥc¬
quid illud est creature in quo ꝑ co¬
lumbe speciem. uel ꝑ igneas linguas
sp̃s sc̃s demonstratꝰ est. ita sit sp̃s sc̃s.
sicut est di filius homo ille qui ex
uirgine factus est: s tantũmodo ad
ministerium ꝑagendȩ. significationis.
sicut oportuisse d̾s iudicauit. an ad¬
aliquid aliud intelligendum sit. in¬
uenire. difficile est: & temere. affirma.¬

Expanded text:
ali hoc enim quibusdam placuit appelali hoc enim quibusdam placuit appelpersonae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas linguas Spiritus sanctus demonstratus est, ita sit Spiritus sanctus, sicut est Dei Filius homo ille qui ex virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirma
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hoc futurum prefigurarent:
ꝑ angłos ea dm̃ oꝑatum eẽ respondeo.
quod etiam scripturarũ scãrũ testi¬
moniis. quantũ existimo satis osten¬
di. Si autem queritur illa incarna-¬
tio quomͦ factasit. ipsum dĩ uerbũ
dico carnem factum. id est hominem
factum. ñ tam̃ in hoc qd̾ factum est
conuersum atq mutatũ. Ita sane fa-¬
ctum ut ibisit ñ tantũ uerbũdĩ &
hominis caro. s etiam rationalis ho¬
minis anima. atq hoc totum & d̾s
dicatur ꝓpter dm̃. & homo ꝓpter ho¬
minem. Q uod si difficile intelligit᷑
mens fide purgat᷑. magis magisq
abitinendo ã peccatis. & bene oꝑando.
& orando cum gemitu desiderioꝵ
queritur post incarnationem uerbi
quomͦ facta sit uel uox patris uel
speties corporalis qua sp̃s sc̃s demon¬
stratus est. ꝑ creaturam quidem fa¬
cta ista non aubito. s utrũ tantũ mͦ
corporalem atq sensibilem. an adhi¬
bito spũ etiam rationali uel intellectu¬

Expanded text:
quae hoc futurum praefigurarent: quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum, non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum; ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu desiderioruquaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
& simul unũ atq idem ab ęternita¬
te in ȩternitatẽ. tanqu̾a ipsa ȩterni¬
tas quȩ sine caritate & ueritate ñ est.
In meis autẽ uocib separati sunt
pat̃ & filius & sp̃s sc̃s. nec simul dici
potuerunt. & in litteris uisibilibus
sua separatim locoꝵ spacia tenuert̃
Et quẽadmodũ cũ memoriam meã
& intellectum & uoluntatẽ nomino.
singula quidem nomina ad res singu¬
las referuntur. s tam̃ ab om̃ib tribus
singula facta sunt: nullũ enim hoꝵ
trium nominũ est. quod non & me¬
moria. & intellectꝰ. & uoluntas in ea
simul operata sint: ipsa tri¬
nitas Simul operata
citur. inseparabilem in seipsam tri¬
nitatem ꝑ uisibilis creature speciem
separabilit̾ demonstrari. & insepara¬
bilem trinitatis oꝑationẽ. etiam in
singulis ẽẽ reb. quȩ uel ad patrem
strandũ ꝓprie. ꝑtinere dicuntur.
Si gͦ a me queritur quomͦ facte sint
uel uoces uel sensibiles formȩ atq
species ante. incarnationẽ uerbi di.

Expanded text:
 atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa aeternitas quae sine veritate et charitate non est: in meis autem vocibus separati sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus, nec simul dici potuerunt, et in litteris visibilibus sua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata citur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Trinitatis operationem etiam in singulis esse rebus, quae vel ad strandum proprie pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles formae atque species ante incarnationem Verbi Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
lech aꝑte. seuiens. & ad terrã repmissi¬
onis repugnando transitũ negans.
ꝑ cruc̃ẽ dñi quȩ moysi manib exten¬
sis est prefu̾rata suꝑetur. Hinc enĩ¬
sibi purgationẽ isti uirtute propria
pollicentur. quia nonnulli eoꝵ potii¬
erunt aciem mentis ultra om̃em cre¬
aturam transmittere. & lucẽ in cõmu¬
tabilis ueritatis quantulacũq ex par¬
te contingere. quod xp̃ianos multos
ex fide interim sola uiuentes. ñdum
potuisse derident. S quid ꝓdest
suꝑbienti. & ob hoc erubescenti lignũ
conscendere. de longinquo ꝓspicere.
patriam transmarinam: Aut quid
obest humili de tanto interuallo ñ
cam uidere. in illo ligno ad eam
uenienti. quo dedignat᷑ illa portari:.
credere reprehendunt. sibiq potius
etiam de his reb credi uolunt.

Expanded text:
lec, aperte saeviens, et ad terram promissilec, aperte saeviens, et ad terram promissionis repugnando transitum negans, per crucem Domini quae Moysi manibus extensis est praefigurata, superetur . Hinc enim purgationem sibi isti virtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere, et lucem incommutabilis veritatis quantulacumque ex parte contingere: quod christianos multos ex fide interim sola viventes, nondum potuisse derident. Sed quid prodest superbienti, et ob hoc erubescenti lignum conscendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam? Aut quid obest humili de tanto intervallo non eam videre, in illo ligno ad eam venienti, quo dedignatur ille portari? credere reprehendunt, sibique potius etiam de his rebus credi volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium. quam sine ulla contagi
one carnalis concupiscentiȩ. caro na-¬
ta in utero. & ex utero uirginali:
Et quid tam grate. offerriꝰ & suscipi
posset. quam caro sacrificii nr̃i corpꝰ
effectum sacerdotis nr̃i. ut qm̃ qua-¬
tuor considerant᷑ in om̃i sacrificio.
cui offeratur. a quo offeratur. quid
offeratur. ꝓ quib offeratur. idem
ipsc unus uerꝰꝙ mediator ꝑ sacrifici¬
um pacis reconcilians nos dõ unum
cum illo maneret cui offerebat. unu
insc faceret ꝓ quib offerebat. unus
ipse eẽt qui offerebat. & qđ offerebat:¬
Sunt autẽ quidam qui se putant
ad contẽplandum dm̃. & inherendũ
d̾o uirtute ꝓpria posse purgari. qͦs
ipsa suꝑbia maxime maculat.
Nullum enĩ uitium est cui magis
diuma lege resistitur. & in qd̾ magi ᷤᷤ
accipiat dñandi iuĩ ille suꝑbissimꝰ
sp̃s. ad ima mediator. ad summa
interdusor. nisi occulte insidians
alia uia deuitet᷑. aut ꝑ populum
deficientẽ quod interpretatur ama¬

Expanded text:
mortalium quam sine ulla contamortalium quam sine ulla contaone carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offerebatSunt autem quidam qui se putant ad contemplandum Deum et inhaerendum Deo virtute propria posse purgari: quos ipsa superbia maxime maculat. Nullum enim vitium est cui magis divina lege resistatur, et in quod majus accipiat dominandi jus ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor: nisi occulte insidians alia via devitetur; aut per populum deficientem, quod interpretatur Ama
Abbreviated transcription (Latin):
non sentiunt. aut si iam sentiunt
aliquid sibi ꝓdesse arbitrantur ꝑfi¬
doꝵ & inuidoꝵ amicitiam. quorũ
intentionis nullũ negotium est. nisi
impeditio reditus nr̃i. non intelli¬
gunt ne ipsos quidem suꝑbissimos
sp̃s honorib sacrificioꝵ gaudere.
potuisse. nisi uni uero do ꝓ quo co¬
liuolunt. uerũ sacrificium debere.¬
tur. neq id posse. rite. offerri. nisi
ꝑ sacerdotem scm̃ & iustum. nec nͥ
ab eis accipiatur qd̾ offert᷑ ꝓ quibꝰ
offertur. atq id sine uitio sit. ut ꝓ
uitiosis mundandiᷤ possit offerri.
Hoc certe om̃s cupiunt. qui ꝓ se offer.¬
n sacrificium dõ uolunt. Quis gͦ
tam iustꝰ & sc̃s sacerdos qũa unicus
sacrificium sua purgare peccata. nec
originalia. nec ex humana uita quȩ.
adduntur: Et quid tam congru¬
enter ab hominib sumeret᷑ qͦd ꝓeis
offerretur. qua humana caro:
Et quid tam aptum huic immolati¬
oni. quam caro mortalis Et quid
tam mundũ ꝓ mundandis uitiis

Expanded text:
non sentiunt, aut si jam sentiunt, non sentiunt, aut si jam sentiunt, aliquid sibi prodesse arbitrantur perfidorum et invidorum amicitiam, quorum intentionis nullum negotium est, nisi impeditio reditus nostgunt ne ipsos quidem superbissimos spiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo pro quo colivolunt, verum sacrificium deberetur: neque id posse rite offerri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus sacrificium sua peccata purgare, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur? Et quid tam congruenter ab omnibus sumeretur quod pro eis offerretur quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
cato. & in illam cũ illo p̾cipitabunt᷑
Qũe ꝓpterea xp̃o preposuerunt.
quia eos in istam deiecit. quo per
distantẽ naturã ipse. non cecidit.
& quo ꝓpter eos ꝑ ingentẽ miscdiam
ille descendit. & tam̃ se demonibꝰ
melio res. ẽẽ. non dubitant credere.
eosq maledictis om̃ib insectari.
detestariq non cessant. quos certe.
alienos ab huiꝰ mortis passione no¬
Nec sic uolunt considerare quam
fieri potuerit ut inse manens. nec
ꝑ scipsum ex ulla parte mutabile.
uerbum dĩ. ꝑ inferioris tam̃ natu.¬
rȩ susceptionem aliquid inferuis
pati posset. quod immundꝰ demon
quia terrenũ corpꝰ non habet. pati
non possit. Si cum sint ipsi demo-¬
nib meliores. tam̃ quia carnem
portant mori sic possunt. quẽadmo.¬
dum mori demones qui eam non
portant ñ utiq possunt. Et cum
de mortib sacrificioꝵ suorũ
multum p̾sumant. quȩ se falla¬
tib suꝑbisq spiritib inmolare

Expanded text:
cato, et in illam cum illo praecipitabuntur. cato, et in illam cum illo praecipitabuntur. Quem propterea Christo praeposuerunt, quia eos in istam dejecit, quo per distantem naturam ipse non cecidit, et quo propter eos per ingentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari detestarique non cessant, quos certe alienos ab hujus mortis passione noNec sic volunt considerare, quam fieri potuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit. Sic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, mori sic possunt, quemadmodum mori daemones, qui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum praesumant, quae se fallacibus superbisque spiritibus immolare