comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stitueretur. solam ꝓprietatem ħr¬
dem debituru. sinaũ id actũ sit
ut ꝓmissori dũtaxat iisuffructu
recipet᷑. plenam pprietatem h̾rdẽ
euis debicurũ. hocica se ħ̾re inan¬
ifesfius in cã legatorũ apparet
⁊ eĩ si hrs a quo detracto usuftu
cruꝓprietas legata sit priusꝙͣ ex
testamento agetur deceffit. mi¬
mis dubitandũ quineuis ħrs pl¬
enamꝓprietatem sit debiturus
Id̾q ⁊si sb̾ cõdone similit̾ legatũ

Expanded text:
stitueretur, solam proprietatem herstitueretur, solam proprietatem heredem debiturum: sin autem id actum sit, ut promissori dumtaxat usus fructus reciperetur, plenameius debiturum. hoc ita se habere manifestius in causa legatorum apparere: etenim si heres, a quo detracto usu fructu proprietas legata sit, priusquam ex testamento ageretur, decesserit, minus dubitandum, quin heres eius plenam proprietatem sit debiturus. i
Abbreviated transcription (Latin):
est. bonorii au usufructulegato
arec usuffructus peti pot̾it. qm
qui bonorũ suorũ usufructũ leg¬
at. non solũ eoꝵ que in sp̃e sunc
s ⁊ sustantie oĩs usufructũ lega¬
I uisusfructus legatus est. ẜ ħrs sc¬
riptus ad hoc tardnis adierit. ut
tardius ad legatũ ꝑueniret᷑. hoc
quoq pr̾abitur ut sabinoplacu¬
it. ¶ Ysusfructus fui michi lega¬
cus est.is q cũ uti frui desussem¬
ego. lib eẽ iussus est. dem̃ ego ab
abhrde extimationem legati tu
ut mortis mee aut capitis dimi¬
micionis int̾uentu liber futurus
ibi edificauit. ea eouiuo decidit
ł de usta est. uisũftuctũ deberi ex¬
istimauit. cõt᷑ aii non id̾ iuris eẽ
si insule usuffructu legato area
dem insula fca sit. Idq eẽ ⁊ si sci¬
phori usuffructus legatus fit.
pristina qualitas sciphoꝵ restitu¬
ta sit. non tñ illos ẽẽ quoꝵ usus
fructus legatus sit. ¶stipulatꝰ
nam si quidem hoc actũ est. ut
in cuiusl ꝑsona ususfructus cõ¬

Expanded text:
est, bonorum autem usu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quoniam qui bonorum suorum usum fructum legat, non solum eorum, quae in specie sunt, sed et substantiae omnis usum fructum legaSi usus fructus legatus est, sed heres scriptus ob hoc tardius adit, ut tardius ad legatum perveniretur, hoc quoque praestabitur, ut Sabino placuit. Vsus fructus servi mihi legatus est isque, cum ego uti frui desissem, liber esse iussus est: deinde ego ab herede aestimationem legati tulut mortis meae aut capitis deminutionis interventu liber futurus ibi aedificavit: ea vivo eo decidit vel deusta est: usum fructum deberi existimavit. contra autem non idem iuris esse, si insulae usu fructu legato area, deinde insula facta sit. idemque esse, et si scyphorum usus fructus legatus sit, pristina qualitas scyphorum restituta sit, non tamen illos esse, quorum usus fructus legatus sit. Stipulatus nam si quidem hoc actum est, ut in cuiuslibet persona usus fructus con
Abbreviated transcription (Latin):
sic sp̃ałr fc̾a partis mentio di¬
midia pars bonorũ cõtinet᷑.
qui rudes fuissent imponere
non pot̃. qr tam ⁊ si mel iorem
extollen doedificiũ dñi cam fa¬
cturus eẽt. nõ tam̃ idiure suo
facere pot aliudq est tueriq
laccepiss. aliud nouũ facere.
uriorũ mẜuũ cuius usũ fruc¬
tus ad aliꝙͣ ꝑtinet ita ⁊ ualicu¬
dinis impendia ad eũ respicere
natura manifestũ esti
neo scripto ⁊ emancipato p̃t̾ito
matri defũcti deducto ufufr¬
uctu ꝓpuetas legata sit petita
etas pietatis respectu mri p̾stã¬
da est. ¶S itestitor iufẜit ut
his reficẽt insulam. cuius us¬
u fructũ legau̾it. pt fructua
feciss ⁊ ob id fructuarius frui
non potiuss. has q̃ fructu ari
eo noĩe habebit act̾onem ꝙͣ ti
asse h̾rdem. licet usufructus
morte eius inc̾uss.
tuariohas qi neg̾m eius gerẽs

Expanded text:
sit specialiter facta partis mentio, dimidia pars bonorum continetur.parietibus, qui rudes fuissent, imponere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen id iure suo facere potest, aliudque est tueri quod accepisset an nouum faceret. bariorum in servum, cuius usus fructus ad aliquem pertinet, ita et valetudinis impendia ad eum respicere natura manifestum est. neo scripto et emancipato praeterito matri defuncti deducto usu fructu proprietas legata sit, petita etas pietatis respectu matri praestanda est. Si testator iusserit, ut heres reficeret insulam, cuius usum fructum legauit, potest fructuarfecisset et ob id fructuarius frui non potuisset, heres etiam fructuarii eo nomine habebit actionem, quantasse heredem, licet usus fructus morte eius interissettuario heres quasi negotium eius
Abbreviated transcription (Latin):
yesitũ est ⁊ sicũ in annos .xx. pro¬
ximos usumfructũ ẜui dete da¬
ri stipulatus eem. ⁊ ꝑte stet̾it q¬
uoniius dares. ⁊ quinquẽnũ tͣnͣ¬
sierit quid iuris sit. Item si stichi
x annorũ ꝓximorũ oꝑas de te da¬
ri stipulatus sim. ⁊ siłr quinꝙ̃¬
fructuarius si nec ip̃e utatur nͦ
nõie cius alius puta qui emitł
qui codurit rcu donatũ estraͦ
negotiũ eius gessit. ¶ Plane ui¬
ud int̾est quod si uendicio usũf¬
ructũ ⁊̃ si eptor non utatur u¬
Ideor usũfructũ retinere.¬
ꝯlizł. ¶Yia qui p̾tiofriit᷑ ñ
mimis hrẽ intelligitur ꝙͣ qui
D̾ .i. ist. Statue ⁊ ymaginis
usimfructũ posse relinqui ira¬
gͥ est. qr ⁊ ip̃e habent aliꝙͣ uti¬
utatem si quo loco oportuno
ponantur. ¶Licet p̾dia quedã
tiliasint. ut mag̾ in ca inpen¬
damus ꝙͣ de illis acquira mus
tñ usuffructus eorũ relina̾ pti
fructus eiusd̾ rei legetur io ꝑ¬
cipiet fructuarius quod usua
tibi legerur int̾est. Nam siquid

Expanded text:
esitum est, si, cum in annos decem proximos usum fructum de te dari stipulatus essem, per te steterit quo minus dares et quinquennium transierit, quid iuris sit. item si Stichi decem annorum proximorum operas de te dari stipulatus sim et simifructuarius, si nec ipse utatur nec nomine eius alius, puta qui emit uel qui conduxit uel cui donatus est uel qui negotium eius gerit. plane illud interest, quod, si uendidero usum fructum, etiamsi emptor non utatur, uideor usum fructum retinerele quia qui pretio fruitur, non minus habere intellegitur, quam qui ionum. Statuae et imaginis usum fructum posse relinqui magis est, quia et ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur. Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus fructus eorum relinqui fructus eiusdem rei legetur, id percipiet fructuarius, quod usuartibi legetur, interest: nam si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nonũ opud pariecib non p̃t ĩpon̾e¬
¶ Sdificui inchoactũ fructuariũ cõsũ¬
mare non posse placet. q̃ si eo loco ali¬
ter uci non possit. s nec eius quid̃
usũ fructũ esse nisi in custodiendo
ł legando usũfructũ hoc sp̃ałr a die¬

Expanded text:
um parietibus non potest inponere. aedificium inchoatum fructuarium consummare non posse placet, etiamsi eo loco aliter uti non possit, sed nec eius quidem usum fructum esse: nisi in constituendo uel legando usu fructu hoc specialiter adie
Abbreviated transcription (Latin):
dli᷑AN usufructus nõie actio
mumcipib dari debeat qͥsitu est
periculii eĩ eẽ indebatur ne ppetu¬
us fieret. qr u in orte in facile capi¬
tis diminitione ꝑiturus est. qua
rõne ꝓprietas inutił ẽẽ futura seꝑ
abscedente usufructu. s tam̃ pla¬
cuit dandam ee actonem. ¶En se¬
quens dubitato est quousq tuen¬
dieent in eousufructumuincipes
⁊ placuit. centũ annis cuendos eẽ
Uminicipes. qr is finis uite lugeui
uario p̾diũ quod ei ꝑusufructu
iu possessũ legitarius restituere fi¬
lio qui cam mofficiosi test̾i recte
ptusat ceactus est mansisse fruc¬
tus iusitegrũ expost fco apparius
¶ꝑfideicõmissũ fructu pdiorũ oba¬
liuenta libtic relicto partiũ emo¬
lumentũ ex ꝑsona uita decedentiũ
addñm ꝓprietatis recurrit.
decembrio iam õib fructib qui
in huc agris nascũt᷑ mense octobr¬
io ꝑ colonoc sublatis. quesitũ est
utrũ pentio yrdi fructuarie solui
debet ꝙͣuis fructuaria añ kalend¬

Expanded text:
An usus fructus nomine actio municipibus dari debeat, quaesitum est: periculum enim esse uidebatur, ne perpetuus fieret, quia neque morte nec facile capitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis uitae longaeuiuario praedium, quod ei per usum fructum iu possessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius integrum ex post facto apparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis relicto partium emolumentum ex persona vita decedentium ad dominum proprietatis recurrit. Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fructuaria ante Kalend
Abbreviated transcription (Latin):
uus p̾staretur. morcuus est alius
dici non posse ait ꝙͣ i id̾ obliga¬
tum ẽẽ Rrdem qnͣti legataru int̾¬
sit moram fcãm uonesse ut scil
ex eotẽpore in diem in quo ẜuus
sic mortuus usuffructus extin¬
etur. cii illud quoq cõsequs ẽ
ut si titius ip̃e moriatur. simłr
ex eotẽpore ex quo mora titio sit

Expanded text:
us est: aliud dici non posse ait, quam in id obligatum esse heredem, quanti legatarii intersit moram factam non esse, ut scilicet ex eo tempore in diem, in quo seruus sit mortuus, usus fructus aestimetur. cui illud quoque consequens esse, ut si ipse Titius moriatur, similiter ex eo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
e ususfructus legatus est ꝙͣdi¬
u qͥlibet portio euis insule rema¬
dũ michi uendisi disti. ⁊ tradidis¬
ti detracto nsufructu. quero si ñ
extir̾it cõd̾o. aut extiterit ⁊ int̾ie¬
re qui legatus est. Itaq si cõd̾o eiꝰ
legatiextitit dubiũ nõ est quin
ad legatariũ is ussuffructus pti¬
neat. ⁊ si aliquo caĩi ab eo amissus
fu̾it ad ꝓprietateni fudi reu̾tatur
ꝙ si codo non extit̾it ususstuctus¬
ad hrdem ꝑtinebit itaut ineiuis
psona oia ead̾ suent q̃ ad amictẽ¬
dũ usufructũ ꝑtinent. ⁊ ẜuari so¬
lent. Cet̾m in hiꝰ uend̾oe id spec¬
tandu est quod int̾ emiente ⁊ uẽ¬
ditorem couen̾is. ut si apparuit
legati ca eiiusu fructũ exceptũ

Expanded text:
lae usus fructus legatus est, quamdiu quaelibet portio eius insulae remadum mihi uendidisti et tradidisti detracto usu fructu: quaero, si non extiterit condicio, aut extiterit et intere qui legatus est: itaque si condicio eius legati extiterit, dubium non est, quin ad legatarium is usus fructus pertineat et si aliquo casu ab eo amissus fuerit, ad proprietatem fundi reuertatur: quod si condicio non extiterit, usus fructusad heredem pertinebit, ita ut in eius persona omnia eadem seruentur, quae ad amittendum usufructum pertinent et seruari solent. ceterum in eiusmodi uenditione spectandum id erit, quod inter ementem uendentemque conuenerit, ut si apparuerit leg
Abbreviated transcription (Latin):
mo ⁊ mutio h̾rdib usufructuc leg¬
atus sit ego in ꝑcem sẽpmi quao¬
rantem in ꝑtem mucu alti qͣdran¬
tem habebo tu au item inurriusq
ꝑte coꝵ quadrantem ħes.

Expanded text:
o et Mucio heredibus usus fructus legatus sit, ego in partem Sempronii quadrantem, in partem Mucii alterum quadrantem habebo, tu item in utriusque parte eorum quadrantes habes.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab solutione secuta postea pa¬
rc altera que accreuit uẽdicet᷑
in lictem quid̃ ꝓprietatis iudica¬
te rei erceptoncm obstare infruc¬
tus non obstare scribit il. qmpo¬

Expanded text:
et absolutione secuta postea pars altera quae adcreuit uindicetur, in lite quidem proprietatis iudicatae rei exceptionem obstare, in fructus uero non obstare scribit I
Abbreviated transcription (Latin):
cest ut dimidia forte peccum parte
aut tertia ł etiã minore negociẽf
fieri p̾terea potest. ut patri dño¬
ue nich debeat᷑

Expanded text:
est, ut dimidia forte parte peculii aut tertia uel etiam minore negotietur: fieri praeterea potest, ut patri dominoue nihil debeat
Abbreviated transcription (Latin):
di: ¶ x cotraio ft̾m quos socior
d ei p̾stare sicuci suũ qr ip̃e adũ¬
sus eos ħt act̃onẽ. ¶Itemcertu
est nchil uetare priusꝙͣ int̾ eũ qͥ
admisi̾t. et eũ qui admissus fu̾it
societatis iud̾o agi. ꝙͣ agi ĩcipiat
Int̾ cetͥos et eũ qui admisit.
L̃. De illo põp̃ dubitat utr̃ acc̃o¬
nẽ eñ mandare socuis sufficit. ut
si facere ille nõ posfit. nicħ ultra
socos p̾stet anu̾o ĩdẽpnẽs eos p̾¬
stare debeat. et puto oĩmodoens
tem eius nõie ꝙ ip̃e solus admi¬
fit. qr difficile est negare culpa ip̃i¬
us admissũ. ¶Idem querit ancõ¬
modũ qd̃ pp̃admissũ sociũ access¬
it. copensare cũ dãpno qd culpa¬

Expanded text:
rio factum quoque sociorum debet ei praestare sicuti suum, quia ipse aduersus eos habet actionem. item certum est nihil uetare ‹prius› inter eum qui admiserit et eum qui admissus fuerit societatis iudicio agi, quam agi incipiat inter ceteros et eum qui admiserit. De illo Pomponius dubitat, utrum actionem eum mandare sociis sufficit, ut, si facere ille non possit, nihil ultra sociis praestet, an vero indemnes eos praestare debeat. et puto omnimodo eum teneri eius nomine, quem ipse solus admisit, quia difficile est negare culpa ipsius admissum. Idem quaerit, an commodum, quod propter admissum socium accessit, compensari cum damno, q
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. SIñ fu̾int ꝑtes societati ad¬
iecte. cqͣs eas eẽ cõstat. ¶ Siño pla¬
cu̾it ut quis duas ꝑtes łtres łat
alius una. anualeat. placetua¬
se. si modo plus aliquid cõtulit
cincat. luctũ u̾o cõe sic. ¶ Cassiuꝰ
putat qd ita demualebit. ut et sa¬
b̾scribit. si tantisit oꝑa ꝙͣti dãp¬
nũ est. plerũq eĩtanta est ĩdust̾i¬
apsone ut plus societati cõfer
lus ꝑegrinet᷑ picula subeat sot¬
¶Aristorefert cassiũ respondissẽ
societatẽ talem cohiri ñ posse. ut
alt̾ lucrũ tm alt̃ dapnũ sentiret
et hanc societitẽ lconinã solitũ¬
c̃ appilare. et nos cõsentimus
talemsocietatẽ nllã eẽ. ut at̾
pnũ nͥ etiam lucrum spectet.

Expanded text:
 non fuerint partes societati adiectae, aequas eas esse constat. si uero placuerit, ut quis duas partes uel tres habeat, alius unam, an ualeat? placet ualere, si modo aliquid plus contulit entiat, lucrum uero commune sit, Cassius putat: quod ita demum ualebit, ut et Sabinus scribit, si tant‹i› sit opera, quanti damnum est: plerumque enim tanta est industria socii, ut plus societati conferalus peregrinetur, pericula subeat solus.Aristo refert Cassium respondisse societatem talem coiri non posse, ut alter lucrum tantum, alter damnum sentiret, et hanc societatem leoninam solitum appellare: et nos consentimus talem societatem nullam esse, ut alter mnum, non etiam lucrum spectet.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃Et ĩo si socius q̃dam noglig¬
ent ĩ societate egiss et ĩ płis auͣ
societatẽ auriss n cõpensat᷑ cõpẽ¬
nente societate ccͣtũ est de cõi soi¬
uendũ est. l postea ꝙͣ sotietas
distracta est. solutũsit. ¶Igił et
si sb̾cõd̾one ꝓmisat. et disttacta
societate cõdõ erticit. ex cõi soluẽ¬
dũ est. ⁊̃ d̾oq si inti̾m societas d̾i

Expanded text:
Et ideo si socius quaedam neglegenter in societate egisset, in plerisque autem societatem auxisset, non compensatur compennente societate contractum est, de communi solvendum est, licet posteaquam societas distracta est solutum sit. igitur et si sub condicione promiserat et distracta societate condicio exstitit, ex communi solvendum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Oyi admiccit᷑ sotius tãtus
socius qui admisit et rocte. Cũ
eĩ societas cõsensu cͣchitur. socius
michi eẽ ñ potest ꝙ ego sociũ eẽ
nolui. ¶Quid ergosi socius me¬
us eũ admisit ei solus socius est.

Expanded text:
 Qui admittitur socius, ei tantum socius est qui admisit, et recte: cum enim societas consensu contrahatur, socius mihi esse non potest quem ego socium esse nolui. quid ergo si socius meus eum admisit? ei soli socius est.
Abbreviated transcription (Latin):
adm del inqueret tencri eũ. I mix
asi erit suus oĩo fugiturus ł fur¬
tũ fcaturus. hic uolaudator sacꝓ
uaando augeri malitiam.Siue gͦ¬
fccit detior em corrupisse iudebic
¶is̃ quoꝙ detiorem facit qui suop¬
suadet ut inuitiã facet i futtus
ator eristẽt. łerrorił malis arti¬
b cẽt deditis. ł in spoctaculisn¬
mus ł seditiosus. ⁊ si actori suasit
tatem notat ptor eius qui ꝑsuade
tacerin si quis sine dolomalo deci¬
oremfecit nõ notat᷑. ⁊ silusus gr̃a
fecit nõ tenetur. Uñ qr si quis fui

Expanded text:
m delinqueret, teneri eum. immo et si erat seruus omnimodo fugiturus uel furtum facturus, hic uero laudator huius udando augeri malitiam. siue erfecerit deteriorem, corrupisse uidebitur. Is quoque deteriorem facit, qui seruo persuadet, ut iniuriam faceret uel furtum ator existeret uel erro uel malis artibus esset deditus uel in spectaculis nimius uel seditiosus: uel si actori suasit tatem notat praetor eius qui persuadet: ceterum si quis sine dolo deteriorem fecerit, non notatur, et si lusus gratia fecit, non tenetur. Unde quaeritur, si
Abbreviated transcription (Latin):
riam abonũ cosiliũ quis dadop¬
test suade ⁊ malũ. ⁊ id̾o p̾tor ad¬
liquidẜ no ꝑsuadet ex quo eũ fa¬
cet det̾iorem. Quigitur suũ soli¬
citat ad aliquidł cogitandũ ł fa¬

Expanded text:
 bonum consilium quis dando potest suadere et malum: et ideo praetor adliquid seruo persuadet, ex quo eum faciat deteriorem. qui igitur seruum sollicitat ad aliquid uel fa
Abbreviated transcription (Latin):
posse excere opinam᷑ ¶ Quod añ p̃¬
tor ait recepisse ita accipimus si re¬
cepit ẜuũ alienũ ad se. ⁊ est. ꝓpri¬
u acciperefuguũ abscõdendicaser¬
uo pstare. ł in suo agro ł n aliero

Expanded text:
posse exercere opinamur. Quod autem praetor ait 'recepisse', ita accipimus, si susceperit seruum alienum ad se: et est proprie recipere refugium abscondendi causa seruo praestare uel in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissio ꝙ magis dicend̾ arbitor.
Sicur tres socnꝰ eẽnt egͥit cũ unoex
socus socius. et ꝑt̾e suã ĩtegrã sit cõ¬
socutus. dem̃ alius socius cũ cod̾ag
cõsecutus est cũ eo ag̾e possit qui
solid̾ accepit. ad cõmunicandas ꝑt¬

Expanded text:
r. Si, cum tres socii essent, egerit cum uno ex sociis socius et partem suam integram sit consecutus, deinde alius socius cum eodem aconsecutus est cum eo agere possit qui solidum accepit ad communicandas part
Abbreviated transcription (Latin):
nichoꝰ diuisiorerũ supest. ¶Sicõr
peccuma penes aliꝙ̃ sociorũ sit. ⁊
alicui sociorũ quid absit. cũ eoso¬
loagendũ.penes ꝙ eapectuma
sit. qua deducta. de reliquoqd̃a
cuiq debeat᷑ om̃s agͥe possut. Nõ¬
ñ ꝙͣ ĩꝙͣ necciũ ẽ. et manente soci¬
etate agiꝓ socio. ueluticũ societa¬
tis uectigaliũ cã cohita est. ip̃ q u
arios contͣctus neutri erpediat
recede a societate. nec referatur
ĩmediũ qd̾ ad altm ꝑuen̾it. ¶Sĩ
umus ex socus maritus fit. et dis¬
trahat᷑ societas manente m̃mĩo

Expanded text:
nus divisio rerum superest. Si communis pecunia penes aliquem sociorum sit et alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit: qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt. Nonnumquam necessarium est et manente societate agi pro socio, veluti cum societas vectigalium causa coita est propterque varios contractus neutri expediat recedere a societate nec refertur in medium quod ad alterum pervenerit. Si unus ex sociis maritus sit et distrahatur societas manen
Abbreviated transcription (Latin):
uectigaliũ cetͥorũ q id obs uamus
ut h̾s sotius ñ sit. insi fu̾it accitus¬
tis ad cũ ꝑtineat. Similimͦ et dãp¬
nũ agnoscat. qd cõtingit siue adli¬
uc uiuo socio uectigali. siue post ea
qd̾ ñ simłr ĩ uolũtaria socictate obẜ¬
uat᷑. ¶Si fuo cõilergatũ unus erdn

Expanded text:
obseruamus, ut heres socius non sit nisi fuerit adscitustis ad eum pertineat, simili modo et damnum adgnoscat quod contingit, siue adhuc uiuo socio uectigalis siue postea: quod non similiter in uoluntaria societate obseruatur. Si seruo communi legatum sin
Abbreviated transcription (Latin):
partes meas uedidissem ancõit̾
cũ eo qui reliquas ꝑtes ad se ꝑtin̾e
dicebat. alioquĩ eueturũ. ut etiã
si duosociirẽ uedid̾int. umisqͥs qd
ad sc ꝑuenit. ꝓtẽ alt̾i societatis iu¬
do p̾stare debeat. S nec te exꝑie ꝙͣ¬
hirditatis petone forte a seio cõse¬
cuturus sis. quiccrͣ michi p̾stare
ꝑtiũ p̾tiũ sit. nec ad me ħntemnx¬
ũ quicꝙͣ ex coredire debat.

Expanded text:
partes meas uendidissem an communiter cum eo, qui reliquas partes ad se pertinere diceret. alioquin euenturum, ut etiam, si duo socii rem uendiderint, unusquisque quod ad se peruenerit partem alteri societatis iudicio praestare debeat. sed nec te ex hereditatis petitione forte a Seio consecuturus sis, quicquam mihi praestare partium pretium sit nec ad me habentem meum quicquam ex eo redire debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
cruũ post brditate petitã ꝑcepto¬
rũ usure nõ p̾stãt᷑. diu̾sa roest eo¬
rũ qui añ accombrditatis illatã
ꝑcepti brditatem auxerũt.
tituere coget᷑. ne honesta int p̃ta¬
tio nõ honesto qͥstui luctũ posse

Expanded text:
petitam perceptorum usurae non praestantur: diuersa ratio est eorum, qui ante actionem hereditatis illatam percepti hereditatem auxerunt. tituere cogetur, ne honesta interpretatio non honesto quaestui lucrum posse
Abbreviated transcription (Latin):
it. utrũ cũ suo incremento. an uo̾
in sinplu uenitut legis aquilie
ri.qr tam diu quish̾t nore deden¬
de facultatem ꝙ diu iudicati coue¬
uiditiũ non potest nore dedendo
se libate. suscepit aũ ꝑpetitionẽ
ueredicatis. ¶Pret̾ hec multa re¬
pimus tractata ⁊ depeticione he¬
reditatis ⁊ de distractis reb here¬
ditaruc ⁊ dedoloptito ⁊ defruc¬
tib de quib cu forma senatus cõ¬
sultidata sit optimũ est ip̃ius se

Expanded text:
it: utrum cum suo incremento an vero in simplum venit, ut legis Aquiliaeri: quia tamdiu quis habet noxae dedendae facultatem, quamdiu iudicati conveudicium non potest noxae dedendo se liberare: suscepit autem per petitionem hereditatis. Praeter haec multa repperimus tractata et de petitione hereditatis, de distractis rebus hereditariis, de dolo praeterito et de fructibus. de quibus cum forma senatus consulto sit
Abbreviated transcription (Latin):
ntũ ⁊ ad eum mentem senatus cõ¬
suiti ꝑtinere.¶Pariũ ⁊ eirefert ab
mitio qui dolosse mhereditate sit
uersatus. anpostea hoc facere cepi¬
t ¶Scire ad se no ptinere utt ic tm̃¬

Expanded text:
t ad eum mentem senatus consulti pertinere: parui etenim refert, ab initio quis dolose in hereditate sit uersatus an postea hoc facere coepit. Scire ad se non pertinere utrum is t
Abbreviated transcription (Latin):
it erceptio locũ sre exꝑsona ẽp̃¬
toris. ¶ Siminori p̃tio rosuenier¬
int ⁊ p̃tũ quodcoq illud.actor
sit cosecutus multo mag pot̾it
dici exceptione eu sumoueri.
nam a sud quoda debitorib exe¬
git posse ssor petitori hereditatis
sor fũ ꝑdo fuit. qui debitũ abhuc
¶petitohereditatitis ⁊ si in rem
Actio fit ht tam̃ pstationes qͣs dã¬

Expanded text:
it exceptio locum habere ex persona emptorum. certe si minori pretio res uenierint et pretium quodcumque illud actor sit consecutus, multo magis poterit dici exception‹e› eum summoueri. nam et si id quod a debitoribus exegit possessor petitori hereditatis sor siue praedo fuit qui debitum ab his Petitio hereditatis, etsi in rem actio sit, habet tamen pra
Abbreviated transcription (Latin):
debe utrũ sortẽtotm an ⁊ usuras
ꝗd senatus uoluit bone fidei pos¬
sessorem tem̃. q̃tem ic locupletior
sic. Quid ei si peccumam eligat a¬
ctor que ẜuari non potest dicen

Expanded text:
e, utrum sortem tantum an et usuras obseruabimus quod senatus uoluit, bonae fidei possessorem teneri quatenus locupletior sit: quid enim si pecuniam eligat actor, quae seruari n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpossessore. ¶ dem iuł ait. siue
quis possidenc siie non. remuen¬
didit. petitione beditatis cũtem
siue iam pciu recepit. siue pete
possit. ut ⁊hic actoib cedat. ¶ld̾
scribit pronu hereditatẽ pete nõ
posse ab eocui lib̾tus infraudem
alienauit. qr caluisiana accoe ei
tenetur. ¶ P acroni auiste debit¬
or est nobcreditatius ergo nec
ab eocui mortis cã donatũ est pe¬
ti hereditas potest. ¶ Iduil scrib¬
posse qui lit codoncm e aru que
siit crea ca souite. ⁊ uelut iuris
possessor est ¶S ⁊ si p̃tiarerũ qͥs
distrarit ercã fidci cõmissi soluit
peti bereditatem ab eo posse qr ie¬
petere poterest. s ⁊ hus caibrac¬
tones suas dũtiurat eũ p̾statu¬
rucu ⁊ res erstant ⁊ pocest peto
seeẽ putiss legatorũ nõie de suo
soluit. si quis ab intestato cam
bereditartin eiuncat licet dapu¬
um uidet᷑ ec possessoris. qd sibi no

Expanded text:
us ait, siue quis possidens siue non rem uendiderit, petitione hereditatis eum teneri, siue iam pretium recepit siue petere possit, ut et hic actionibus cedat. Idem scribit patronum hereditatem petere non posse ab eo, cui libertus in fraudem alienauit, quia Caluisiana actione ei tenetur: patroni enim iste debitor est, non hereditarius. ergo nec ab eo, cui mortis causa donatum est, peti hereditas potest. Idem Iuposse, quia habet condictionem earum, quae sunt ex ea causa solutae, et ueluti iuris possessor est. Sed et si pretia rerum, quas distraxit, ex causa fideicommissi soluit, peti hereditatem ab eo posse, quia repetere potest. sed his casibus actiones suas dumtaxat eum praestaturum, cum et res exstant et potese esse putaret, legatorum nomine de suo soluit, si quis ab intestato eam hereditatem euincat, licet damnum uidetur esse possessoris, quod sibi no
Abbreviated transcription (Latin):
anit bone fidei possessor nec p̃tio
fẽs fit locupletior. an singlac rec
cet an erceptione no tepellat᷑ qd
piuditiũ hereditati non fiat. int̾
ẽptorẽ ⁊ eũ qui uenodedit. qr nõ
uidet᷑ uenire in petitione heredi¬
tatic ptiũ eorũ. qm ucti ẽp to¬
rec sũt reusuri ad eu qui di¬
straeit ap uto posse recuendica

Expanded text:
axit bonae fidei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas rescet, an exceptione non repellatur 'quod praeiudicium hereditati non fiat inter actorem et eum qui uenum dedit', quia non uidetur uenire in petitionem hereditatis pretium earum, quamquam uicti emptores reuersuri sunt ad eum qui distraxit? et puto posse re
Abbreviated transcription (Latin):
Noc senatus cõsultũ ad petit̾om
bereditatis fc̃m ⁊̃ infamilie her¬
cisconde iuditiolocũ habe potest
placet. ne rec absurda sit ut q̃ ꝑet¬
⁊ possũt diuidi non possint. ¶ Au

Expanded text:
c senatus consultum ad petitionem hereditatis factum etiam in familiae herciscundae iudicio locum habere placet, ne res absurda sit, ut quae peti possint diuidi non possint. Au
Abbreviated transcription (Latin):
ale fidi. ⁊ siquid̾ rec ap̃eptorem ee¬
sterit. nec deꝑdite noc dim nute st
sine dubio ip̃as rec di p̃stare male fi¬
dei possessor. aut si recipere eas ab
eptore nullo modo possit. tñꝙͣm ĩ¬

Expanded text:
es apud emptorem exstent nec deperditae nec deminutae sunt, sine dubio ipsas res debet praestare malae fidei possessor aut, si recipere eas ab emptore nullo modo possit, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ttassis possit petitor eligere. ut
sibi p̃tia ⁊ usure p̾stentur. ¶ Ait
senatus placere a quibus heredi¬
tas fuiss si aduersuc eos iudica¬
tũ ec̃t p̃tia ꝙ ad eos rerũ heredita¬
te uenditarũ puenissent ⁊ si a

Expanded text:
rtassis possit petitor eligere, ut sibi pretia et usurae praestentur. Ait senatus: 'placere, a quibus petita hereditas fuisset, si aduersus eos iudicatum esset, pretia, quae ad eos rerum ex hereditate uenditar
Abbreviated transcription (Latin):
dacte inquit peccumeer p̃tiore¬
ruuenditatũ. Redactam sic acci¬
piemuc non solũ iameractam
uerũ si crigipotint nec exacta
est. ¶ Quod si post hereditatem
rec distrarit hicip̃e rec uemient
fructus que earum. ¶S si forte
tales fuerint. que ł sterilec erãt

Expanded text:
dactae', inquit, 'pecuniae ex pretio rerum uenditarum.' redactam sic accipiemus, non solum iam exactam, uerum et si exigi potuit nec exacta est. Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res uenient fructusque earum. sed si forte tal
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ doluc p̃titus in petitonem bere¬
ditatis deducet᷑. s ⁊ culpa. ⁊ ido ab
coquis ab alio non erigit ła seme
ciposi tẽpore eẽt libatue peti here¬
ditatem posse. hoc utiq si crigere
potuit. ¶ Quod añ ait senitue eos
qui bona imuiasissent. loquit᷑ de pdo¬

Expanded text:
 dolus praeteritus in petitionem hereditatis deduceretur: sed et culpa. et ideo ab eo qui ab alio non exegit vel a semet ipso, si tempore esset liberatus, peti hereditatem posse: hoc utique si exigere potuit. Quod autem ait senatus "eos qui bona invasissent", loquitur de p
Abbreviated transcription (Latin):
noie uidet locupletior qr potestre¬
petere. fuige ei eñ du seheredem
putat soliisse suo nõie ⁊ uidet᷑
inchi uiliami de solo pdone ut ca¬
atur exceptione uti debebit. ¶ Srã
si ip̃i aliquid poom debeat᷑. hoc de¬
duce non debebis max̾ie si id fuit

Expanded text:
nomine uidetur locupletior, quia potest repetere: finge enim eum, dum se heredem putat, soluisse suo nomine. et uidetur mihi Iulianus de solo praedone ut caiatur, exceptione uti debebit. Sed si ipsi aliquid praedoni debebatur, hoc deducere non debebit: maxime si id fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tit incħ eĩ exheredicate deductutũ
si eamnon atingit. ¶Simli modo
⁊ si mutuam peccumam accepit qi
diuec ẽẽ cepit. si tñ pignori reche¬
reditarias dedit. iudendi an sic ł
attingat᷑ hereditas qd̾ est difficile
cũ ip̃e sit obligatus. ¶Adeo aũ qͥ
iocupletior ft̃s non est nontener¬
tur.ut si quis putanc se erasse here¬
eũ non ꝑtinebat. ẜ ad coheredes. nã
s is qui heres non erat.totũ quicq¬
uid ip̃se erit cõsupsiss sine dubio
non tenet᷑ qiͣ locupletior non fc̃s
relatie.uma prima. dem̃ alia. posse
dici totu qd suꝑ est restituere eũ de¬
bere qĩ suam ꝑtem cõsuꝑẜit. tertia
utiq qd̾ cosuptũ est deced̾e ait. uti¬
q non uch restituendũ. de illo du¬
bitat utrũ totũ an ꝑtem restitue¬
ndamti dicat. putotimen residuu
intogrũ nõ oẽ restituendũ. s ꝑtem
eiuc diudiam. ¶ol uod aũ quicer
hereditate erogait. utrũ totũ de¬
cedat. an u̾o prata pr̃imonueuis.
ut puta penũ hereditariũ ebibit

Expanded text:
tat nihil eum ex hereditate deducturum, si eam non attigit. Simili modo et si mutuam pecuniam accepit, quasi diues se deceperit. Si tamen pignori res hereditarias dedit, uidendum, an uel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus. Adeo autem qui locupletior factus non est non tenetur, ut si quis putans se ex asse hereeum non pertinebat, sed ad coheredes: nam et si is qui heres non erat totum, quidquid apud se fuit, consumpsisset, sine dubio non tenetur, quasi locupletior non factus. relatis, una prima: deinde alia posse dici totum quod superest restituere eum debere, quasi suam partem consumpserit: tertia utrique quod consumptum est decedere: ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiam. Quod autem quis ex hereditate erogauit, utrum totum decedat an uero pro rata patrimonii eius? ut puta penum hereditarium ebibit
Abbreviated transcription (Latin):
fisco pecerentur hoc euenerat
ut partes ciduce fisco peterẽ¬
tut. s ꝗ si ex asse fiat senatus
cõsultũ locũ habebit. ¶Item
⁊ si uacansia bona uendicen¬
ad eũ ꝑuenerũt senatus cosu¬
itũ hoc locũ habebit ⁊ si cuu¬
tati peteret᷑. ¶In priuatoru
¶Non solu aumlicreditatem li¬
utimur senatus cõsulto sed ⁊
in peculio castrensi ł alia uni¬
uercitate. ¶P etitam aũ bere¬
ditatem ⁊ certam ⁊ ceteta. ad
or quo quic scit a se peti. Nari
ubi scit. incipit ẽe male fidei
possessor idest cu primũci denu¬
cutum ect. quid ergosi scit qͥ¬
dem nemo au demitiauit cia¬
n incipiat usuras deb̾e pecum¬
e redacte. ⁊ puto debere cepit
ei male fidei possessor ee. s po¬
namus denũtiatũ ee non tñst
mtiatu est. senatus ipi denũ¬
ciare erigit. ⁊ ei idonon noceb
certiorau̾it.s. si non cerciorare
nocebit hoc iduersus bone fidi
possessores. Nan ita senatuc loc¬
ue est eos quise heredes existima¬
ssent. ¶Eerm si quis sciene ad se

Expanded text:
fisco peterentur'. hoc euenerat, ut partes caducae fisco peterentur: sed et si ex asse fiat, senatus consultum locum habebit: idem, et si uacantia bona fiad eum pervenerunt, senatus consultum hoc locum habebit: et si civitati peteretur. In privatorum Non solum autem in hereditate utimur senatus consulto, sed et in peculio castrensi vel alia uniuersitate. 'Petitam autem hereditatem' et cetera: id est ex quo quis scit a se peti: nam ubi scit, incipit esse malae fidei possessor. 'id est cum primum aut denuntiatum esset': quid ergo si scit quidem, nemo autem ei denuntiauit, an incipiat usuras debere pecuniae redactae? et puto debere: coepit enim malae fidei possessor esse. sed ponamus denuntiatum esse, non tamen nuntiatum est: senatus ipsi denuntiari exigit et ideo non nocebcertiorauerit, sed non si certiorare nocebit. Haec aduersus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se heredes existimassent'. ceterum si quis sciens ad se
Abbreviated transcription (Latin):
anlictem cõtestadem fecint qͦ
minus posside̾nt pm̃ cõdẽpnã¬
tas cas habuissent. quare bona
ad se ꝑtinere existimassent. us.
eoducarat quiolocuplesiores er
ca re fci eeñt. petitam aũ fisco
bereditatem. er eo temupore eri¬
stimandũ ee quo primũ sciret
quisq eam. ad se peti .i. cũ prim¬
uaut dem̃itiatũ eẽt ci. aut lit¬
tie ł edicto euocatus eẽt censu¬
erũt. ¶ Aptanda est igit᷑ nobis
singlis u̾ebic senatuccõsulti cõ¬
gtuens intꝑtetatio. ¶Ait se

Expanded text:
tam fecerint, quo minus possiderent, perinde condemnantas causas habuissent, quare bona ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent. Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit quisque eam a se peti, id est cum primum aut denuntiatum esset ei aut litteris uel edicto euocatus esset. censuerunt.' aptanda est igitur nobis singulis uerbis senatus consulti congruens interpretatio. Ait se
Abbreviated transcription (Latin):
peti hereditatrm posse. o si nego¬
licredis debitore peti hereditas
non potest.Iul scribit si c qui
pherede possidebat ui fuit dciectꝰ
peti ab eo hereditatem posse qia
iuric possessore.qr bt interdictu
un ui qui iuctus cederedr. ¶ Sr ic

Expanded text:
peti hereditatem posse, sed si hereheredis enim debitore peti hereditas non potest. Iulianus scribit, si is, qui pro herede possidebat, ui fuerit deiectus, peti ab eo hereditatem posse quasi a iuris possessore, quia habet interdictum unde ui, quo uictus ce
Abbreviated transcription (Latin):
Apa .rx.QUuod si in diem sit de¬
bitor ł sub codone a quo peticaẽ
hercditas non debere eũ damp¬
nari. Rerplane iudicate tẽpus
spectandum ẽẽ scd̃m octaueni se¬
ncensiam. ut. ap̃ popscriptũ est
an dies uenit qd̾ instipulatoc cõ¬
donali crit dicendu. ¶Sinaut
non uenit caue offo uidicis de¬
beat de restituendohoc debito.
si is qui p̾cia teru beredicariatiũ
possid. ¶ltem quia debitore here¬
ditario e regit petitione heredici¬

Expanded text:
 Quod si in diem sit debitor uel sub condicione, a quo petita est hereditas, non debere eum damnari. rei plane iudicatae tempus spectandum esse secundum Octaueni sententiam, ut apud Pomponium scriptum est, an dies uenerit: quod et in stipulatione condicionali erit dicendum. si autem non uenerit, cauere officio iudicis debeat de restituendo hoc debito, et is qui pretia rerum hereditariarum possidet, item qui a debitore hereditario exegit, petitione heredita
Abbreviated transcription (Latin):
tor cõductori potestatem cõdu¬
ccende domus non feciss ainꝙͣ
dũ putat qmͣtũ sine doloma.
pstitiss. ¶ Eec̾m sigratuitam
habitationem haberet ꝓport̾oe

Expanded text:
tor conductori potestatem conducendae domus non fecisset et isdum putat, quantum sine dolo malo praestitisset. ceterum si gratuitam habitationem hab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliudobẜuat᷑. quod in ꝓspecti
b quis h̾at nequis ei officiatur
ad gratiorem ꝓspectũ ⁊lib̾m. hu
luminib au non officere nelu¬
mina cimisꝙͣ obscuriora fiant.
Quodcoq igit᷑ faciat ad lumin¬
is impedimentũ ꝓhibi potest si
ẜuitus debeatur. opus q ei nouũ
nũtiari pt. si modo sic faciat ut

Expanded text:
et aliud obseruatur: quod in prospectu plus quis habet, ne quid ei officiatur ad gratiorem prospectum et liberum, in luminibus autem, non officere ne lumina cuiusquam obscuriora fiant. quodcumque igitur faciat ad luminis impedimentum, prohiberi potest, si seruitus debeatur, opusque ei nouum nuntiari potest, si modo sic faciat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pmisi citio. cũ stichus eet᷑ .x. mi¬
niũ pamphilus.xx. stipulator sti¬
chũ anͣ ioramoccidit qicũ est¬
de actͥone iegis aquilie .R. cũ
uiliorem occidisse ꝓpoitur ĩ hu¬
nc tractatũ nicħ differt ab exͣn¬
eo credicor. qnͣti ergo fiet estim¬
ac̾o unũ .x.miliũ qnͣti fuit occi¬
sus an ꝙͣci est qm̃ necc̃e hẽo da¬
sñ mora iam p̾cii sticbi minue
cier fuisse ples cõ occident ł ĩtͣ a¬
nũ. hac quid̾ rõe. ⁊ si post mortẽ
phãphili int̾ annũ occidatur p
tenore legis acquil ie cõuenit̾¬
sibol. E quintibi cõmodamĩ
eotucũ equitares. ⁊ unatecũ cũ¬
ples equitarent unuis ex huci¬
ruit incqũ teq deiecit. ⁊ hoc caũ
crura equi fracta st̃. labeo negit
tecũ millam eẽ actionẽ. ¶S⁊ si
equitis culpa fc̃m eet. cu equi¬
te sane nõ eũ equidrio agi pos

Expanded text:
misi Titio, cum Stichus esset decem milium, Pamphilus uiginti: stipulator Stichum ante moram occidit: quaesitde actione legis Aquiliae. respondi: cum uiliorem occidisse proponitur, in hunc tractatum nihilum differt ab extraneo creditor. quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dasciet fuisse pluris cum occideretur uel intra annum. hac quidem ratione etiam si post mortem Pamphili intra annum occidatur, ptenore legis Aquiliae conuenits. Equum tibi commodaui: in eo tu cum equitares et una complures equitarent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt. Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi domino agi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo su tutoris aucte em̃it
exinoiare cõstat cõtͣrctus. na
quiennt obligatus ẽ pupillo
pupilin sibi nõ obligat. ¶Siuẽ¬
dito hitatonẽ exceꝑit ut ĩ qui¬
linouceat hitare. ł collono ut
ec fuius putabat ex uẽdito esse
acconẽ. ¶Demq tubo ait. si ist¬
ecolonus dãpnũ dedit ex epto
ẽptorem agentẽ cog̾e posse uẽ¬
ditorẽut exͦ locato cũ colonoer¬

Expanded text:
auctoritate emerit, ex uno latere constat contractus: nam qui emit, obligatus est pupillo, pupillum sibi non obligat.Si uenditor habitationem exceperit, ut inquilino liceat habitare, uel colono ut agis esse Seruius putabat ex uendito esse actionem: denique Tubero ait, si iste colonus damnum dederit, emptorem ex empto agentem cogere posse uenditorem, ut ex locato cum colono ex
Abbreviated transcription (Latin):
fira ñst̃ ignorari nõ o. ut puta. se¬
ras laues. claustra. multaetiã de¬
fossa eẽ. n tam fũdi aut uillesiri
ut putauasa sauinaria torcłaria
qmħ inst̾ta mag̾ st̃ ctiã si edificio¬
ñ cohereant.s ⁊ uinũ ⁊ fructus p¬
ceptos uille ñ eẽ cõstat ¶Fũdouẽ¬
dito ⁊ legato sterquilliniũ ⁊ stra
agri cã cõpatũ sit. ẽptorẽ seqͣt᷑. siu¬
endendi uẽditorẽ msi aliud acc¬
ũ ẽ. nec int̾est ĩ stabuloiaceat. an
accruus sit¶Quetabule picteꝓ
tectorio ĩcludũt᷑. Ite cruste mar

Expanded text:
fixa non sunt, ignorari non oportet, ut puta seras claues claustra: multa etiam defossa esse neque tamen fundi aut uillae haberi, ut puta uasa uinaria torculariamenti magis sunt, etiamsi aedificio cohaerent.Sed et uinum et fructus perceptos uillae non esse constat.Fundo uendito uel legato sterculinum et stramagri causa comparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit.Quae tabulae pictae pro tecto
Abbreviated transcription (Latin):
h̾re ñlicet. ⁊ qĩ euct̃onis nõie te¬
netͣ uẽdicor. fure aũ ħ̾re possuus¬
qd̾ aũ dirimus qͣnti ẽptoris ĩterfu¬
it ñ decipimulta cõtin. et si alios
secũ sollititaut ut fug̾ent ł res
qͣsd̾a abstulit. Quid tñ si ignor. aui¬
t quid̾ furẽ c̃e asseuerauit añ bone
frugi⁊ fidũ ⁊ carouẽdidit uidea¬
mus an ex ep̃toteneat᷑ ⁊ puto tem̃
¶At qui ignorauit s ñdebuit faci¬
le que morabat asseu̾are. Int̾ luic
pmone debuit. furẽ cẽ. hic ñ debuit
facił cẽ ad temariã iudicatonẽ ¶Si
uẽditor dolofecĩt ut rempluris
uẽdet puta de artifitio mẽtitus est
aut de pocłio ep̃ti eũ iud̾o tem. ut
pͥstaret eptori qͣnti pluris f uu e¬
miss si ita peculiatus eẽt.ł eo arti
suss relictosd̾ fr̃e suo. ⁊ res quasdã
ut sib ea uẽdet᷑ ꝑsuasit an uediciiu

Expanded text:
 euictionis nomine tenetur uenditor, furem autem habere possumus.Quod autem diximus 'quanti emptoris interfuit non decipi', multa continet, et si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit.Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseuerauit autem bonae frugi et fidum et caro uendidit? uideamus, an ex empto teneatur. et putem teneri. atqui ignorauit: sed non debuit facile quae ignorabat adseuerare. inter hunc praemonere debuit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temera‹ria›m indicationem.Si uenditor dolo fecerit, ut rem pluris uenderet, puta de artificio mentitus est aut de peculio, empti eum iudicio teneri, ut praestaret emptori, quanto pluris seruum emisset, si ita peculiatus esset uel eo arsisset relicto herede fratre suo et res quasdam ut sibi ea uenderetur persuasit: an uenditi iu
Abbreviated transcription (Latin):
litiauela ediũ ñst̃. ¶Item qd̾ ĩsu¬
le cã paratũ est sindũ ꝑfectũ est
¶ Tesa ea ecut arbores cesas ⁊ carb¬
ones ⁊ hiis similia.¶ Gallaũ aqu¬
ilius cuius mela refert opmionẽ
recte ait. frustra inlege uẽdonis
de rutis ⁊ cesis cõtiñi. qr si ñ sp̃a¬

Expanded text:
licia vela aedium non sunt. Item quod insulae causa paratum est, si nondum perfectum est, caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia. Gallus autem Aquilius, cuius Mela refert opinionem, recte ait frustra in lege venditionis de rutis et caesis contineri, quia, si non sp
Abbreviated transcription (Latin):
tã accipe debemus. ⁊ si p̾cariasi¬
t posso̾. ħ eĩ solũ spoctare deb̾mꝰ
anħ̾at facultatẽ fructus ꝑti¬
piendi. p̃t̾a cruẽdito agendo
cosequet etiã fructus qui fc̃i
st̃ in re distracta. ut puta si qͥd
iedificia distracta e rogatũ est
scribit eĩ labeo ⁊ t̾batius ẽẽ ex
uedito ħ nõie act̾onẽ. ¶Id est
si quid ĩ egri fui curatone ĩpẽ
sũ est añ t̾radonẽ aut si quid
ĩ diciplinas ĩ quas michi sim¬
ileerat etiã eptorẽ uelle ĩpẽ¬
di si ãpuus labeo ait. ⁊ si quid
ĩfunus mortui ẜu ĩpesũ fit
eruedito cosequi oporte simͦ
sine culpa uẽditoris mortem
obnit. ¶tẽ si cõuem̾it cõres uẽ¬
niret᷑ ut locuplex ab ẽptore
orũ ⁊ ueditorẽ cõueniss si ca
p̾dia eptor has uecius pluris
uendidiss cius ptẽ onndiã
uendicoei p̾staret. ⁊ hes ẽptoris
pluris capdia uẽdidifs ueditorẽ
eruẽdito agendo ptẽ eius quop¬
uiris uẽdidiss cusequturũ ¶Si

Expanded text:
i precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem fructus percipiendi. Praeterea ex vendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius esse ex vendito hoc nomine actionem. idem et si in aegri servi cusum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas uerisimile erat etiam emptorem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum sit, ex uendito consequi oportere, si modo sine culpa uenditoris mortem obierit.Item si conuenerit, cum res ueniret, ut locuples ab emptore orum et uenditorem conuenisset, ut, si ea praedia emptor heresue eius pluris uendidisset, eius partem dimidiam uenditori praestaret et heres emptoris pluris ea praedia uendidisset, uenditorem ex uendito agendo partem eius, quo pluris uendidisset, consecuturum.Si
Abbreviated transcription (Latin):
effusũ. Nuasis cõcusis. ł qͣ auaer causa
S si uẽdicor se picło sb̾iecit.ĩ id tẽỹ pi¬
csm sustinebit. quo a se sb̃iesit ¶ Qd̃
si ñ designauit tẽp etenus ꝑictm sp̾¬
in sustineat. ⁊ eatenus sõstinebit. aut
ñcõuenit ⁊ us ad degustat̃onẽ sb̃stux
ep̃tore uasał dolia cõseqnt̾ diccmus
adlinc ꝑicłm eẽ uẽditoris insi aliud

Expanded text:
effusum uel uasis contusis uel qua alia ex causa. sed si uenditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designauit tempus, eatenus periculum suni sustineat, et eatenus sustinebit, aut non conuenit et usque ad degustationem sustinebemptore uasa uel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse uenditoris, nisi si aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃t qd si aut̾ fc̃mee̾t cõuenit cir¬
castiplat̾om ut penã p̃staret ẽp̃¬
tor uix ẽ ut eo nõie uind̾ce roneuẽ¬
ditor ag̾e possit acturus utilit̾ su
nus ag̾e possit qͣtenus alii p̾stare
coget᷑. quicqͥd eĩ excedit penã ñ rei
ne pene cã exꝓtaret᷑ couent q̃ a

Expanded text:
convenit citra stipulationem, ut poenam praestaret emptor. vix est, ut eo nomine vindictae ratione venditor agere possit, acturus utiliter, snus agere possit, quatenus alii praestare cogitur: quidquid enim excedit, poena, non rei ne poenae causa ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obligatamfibił ñ ec̃ eius quisi¬
c obliganit. uenditor teneb̾r erẽp¬
to. qr dolũ eũ p̾stare deb̾e ostendi¬
mus. ¶Si quis remuẽdid̾it ⁊ ei ac¬
ximus in redistracta ĩ si qo sequi¬
da st̃ ut tam̃ eictionis noĩe noĩ

Expanded text:
igatam uel non esse eius qui sibi obligauit uendiderit, tenebitur ex empto, quia dolum eum praestare debere ostendimus.Si quis rem uendiderit et ei acximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen euictionis nomine non in
Abbreviated transcription (Latin):
mino erepto agi posseutili act̾o¬
ne ad erẽpiũ istitorie actionis
t ut ad diem p̃tioñ soluto uẽdi¬
tori p̃tiũ duplũ p̾staret᷑ in fra¬
udẽ costitut᷑onũ uid̾i adiectũ ꝙ
cotctu ñ ĩꝓbata aditiat᷑. ¶Si qͥs
coiludente ꝓcuratore meo abeo
enut anpossit ag̾e ex epto. ⁊ pu¬
ut aut stetur ẽpt̾om aut di¬
cedat᷑. ¶S ⁊ siquis minorẽ.xxx.¬

Expanded text:
mino ex empto agi posse utili actione ad exemplum institoriae actionis, t, ut ad diem pretio non soluto uenditori duplum praestaretur, in fraudem constitutionum uideri adiectum, quod contractui non improbata dicatur. Si quis colludente procuratore meo ab eo emerit, an possit agere ex empto? et puut aut stetur emptioni aut discedatur. Sed et si quis minorem vig
Abbreviated transcription (Latin):
omb fũdũ interte ⁊ citiũ iudex
duuisit fñ dubio ꝑtẽ q̃ adiudica
est eptori tradẽ debes ¶Si quid
fuo distracto uõditor donauit
repectu ista sint relicta. ¶It̾q

Expanded text:
 fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes.Si quid seruo distracto uenditor donauit respectu ista sint relicta. item
Abbreviated transcription (Latin):
s ita ut p eã utriusq cont̾tus sen¬
ciat cõmodũ. ¶Ercc̾io quo si uẽ¬
ditoruẽditorihes extit̾it palã est
utit᷑. et ĩpemns sciend̾est i ħ iud̾o
id demũ deduci qd̾ p̃stari cõuen¬
it. cum eĩsit bone fidei ud̾m.
nich mag̾ bone fidei cõgruit.qͣ
id p̃stari qd̾ int̾ cͣchentes actu
est. qd̾ si nich̃ cõuenit tunc ea
uditu potestate. Et ĩ primis ip
fuit tam euictomis nõie uẽdito
uẽdicoeẽ obligat si modo p̾tiũ est
mimatũ aut conõie satiffatũ ¶Ep¬
tor aũ nũmos uedicoris fac̾e cogi¬
f. redibitonẽ quo cõtim̾ ep̃ti iu
mus ¶animaliuĩ quo uẽditor
cauẽ d ea sana p̾stari. ⁊ qui unẽ¬
ta uẽdidit. fol ita ꝓmitt̾e essebi¬
bere ut o ¶Si quis uirginẽ se eni̾e
putass.cu mulierueniss ⁊ sciẽs
errare eũ uẽditor passus sit redi
soluendã ept̾onẽ ⁊ p̃tio rescituto
mułr reddat᷑. Es qui uinaemit
arrenoie certã sũmã dedit postea

Expanded text:
ut per eam utriusque contractus sentiat commodum. ex contrario quoque si uenditor uenditori heres exstiterit, palam est utitur.Et in primis sciendum est in hoc iudicio id demum deduci, quod praestari conuenit: cum enim sit bonae fnihil magis bonae fidei congruit quam id praestari, quod inter contrahentes actum est. quod si nihil convenit, tunc ea iudicii potestate. Et in primis ipsfuit, tantum evictionis nomine venditorem obligat, si modo pretium est numeratum aut eo nomine satisfactum. emptor autem nummos venditoris facere cogitur. Redhibitionem qmus.Animalium quoque uenditor cauere debet ea sana praestari, et qui iumenta uendidit solet ita promittere 'esse bibere, ut oportet'.Si quis uirginem se emere putasset, cum mulier uenisset, et sciens err‹a›re eum uenditor passus sit, redhsoluendam emptionem, et pretio restituto mulier reddatur.Is qui uina emit arrae nomine certam summam dedit: postea
Abbreviated transcription (Latin):
uãt. Id̾.⁊ ĩ p̾dus u̾banis msi si quid
ud p̾t̾a reiuendite nocitũ est ac¬
ro eptorip̾standa est. dãpm forte
ĩfectił aq̃ͥ płine arcender aquili
er ĩterdicti qr in autclam ¶ Ite si

Expanded text:
nisi si quid uid praeterea rei venditae nocitum est, actio emptori praestanda est, damni forte infecti vel aquae pluviae arcendae vel Aquiliae vel interdicti quod vi aut clam. Item si