comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut usq ad crucẽ qua filiy
tant̃ Non recesserit con¬
sectatu. non solũ gressib
stra xp̃i specialium ope¬
ri qualitatib sicuit deuo¬
tssime exͥcitit. ita absq
dubio reigionis fide &
uere cedulitatis caritate
secutre fuit: Non enim
potuit euis diuinitatis
dis eẽ credula. quȩ se
nouerat hunc non uirili
semine scđm ordinem
aurȩ sed diuino spira¬
nine. Nuntiante archan¬
gelo concepisse . uidens
semꝑ famulantium ange-

Expanded text:
ut usque aut usque atanter non recesserit consectatu, non solum gressibusstratrix Christi specialium operum qualitatibus sicut devotissima exstitit; ita absque dubio religionis fide et verae credulitatis charitate secutrix fuit. Non enim potuit divinitatis ejus nisi esse credula, quae se noverat hunc non virili semine secundum ordinem naturae, sed divino spiramine nuntiante Archangelo concepisse: videns semper famulantium Ange
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ est futurũ putsẽ
post putredinẽ uermis.
post uermem ut dignũ
est abiectissimus puluis
Quod de MARIA creden¬
dũ non uidet᷑ consentibili
quia estimationẽ ꝓcul
ꝓpellit in comparabilis
dicere multarum consi¬
deratio rerũ inuitat.
quarũ & illa quidẽ et
quã suis aliquando i¬
nistris ipsa ueritas au
Qui michi ministrat in
sequatur. & ubi sum ꝙ
illic & minister m̃s qo
Si enĩ hȩc ẽ generalis lu¬
tentia omniũ ꝑ fiden
& piam operationẽ xi
ministrantiũ. quanto
magis quomodo & spe¬
ctaliter Marie: Mlaus
Namq operis exibitioll
& fidei rigidissima ueritate
ministrani fuisse. omnis
qui sanũ sapit intellegit:
bsq dubio enĩ opere mi¬
nistratrix extitit. quae
hunc utero gessit. partuq
ꝓfusũ aluit. & fouit. atq
ut euangłium ait in pre-¬
sepe reclinauit. & a facie
herodis fugiens in ȩgyptũ
abscondit. & omnẽ in¬
fantiã eius pio matris
affectu est ꝓsecuta. ita

Expanded text:
mortem est futurum putredo, mortem est futurum putredo, post putredinem vermis, post vermem, ut dignum est, abjectissimus pulvis. Quod de Maria credendum non videtur consentibile: quia aestimationem procul propellit incomparabilis dicere multarum consideratio rerum invitat: quarum et illa quidem est, quam suis aliquando ministris ipsa Veritas ait, Qui mihi ministrat, me sequatur: et ubi sum ego, illic et minister meus erit . Si enim haec est generalis sententia omnium per fidem et piam operationem Christo ministrantium, quanto magis et quomodo specialiter Mariae? Mariam namque operis exhibitione et fidei rigidissima veritate ministram Christi fuisse, omnis qui sanum sapit intelligit. Absque dubio enim opere ministratrix exstitit, quae hunc in utero gessit, partuque profusum aluit et fovit, atque, ut Evangelium ait, in praesepio reclinavit , et a facie Herodis fugiens in Aegyptum abscondit , et omnem infantiam ejus matris affectu prosecuta est; ita
Abbreviated transcription (Latin):
genuit clarificatum in
dextera patris: & si non
suũ ꝑ quod genuit. tam̃
suũ quod genuit Et
quare non suũ per quod
genuit.: Si non obuiaue¬
rit necdum ꝓspecta
auctoritas: uere credo &
ꝑ quod genuit. quia tanta
scificatio. dignior est cȩlo
quam terra Thronum
tabernaculũ xp̃i: dignũ
est ibi eẽ ubi est ipse :
Tam prȩtiosũ thesaurum
dignius est cęlo seruari
quã terra: tantã integri¬
tatẽ merito incorrup̾ti¬
bilitas Non putredinis
ulla resolutio sequitur:
llud ergo sacratissimum
corpus de quo carnem
xp̃c assumpsit. & diuinã
naturã humanȩ uniuit.
non amittens quod erat.
sed assumens quod non
erat : ut uerbũ caro hoc
est ds̃ homo fieret. escã
uermib traditam. quia
sentire Non ualeo. dicere
ꝑtimesco: cõmuni sorte
putredinis. & futuri de
uermib pulueris De
quo si richil altius sep¬
tirem quã de ꝓprio: n¬
chil dicerẽ nsi quemad¬
modũ de ꝓprio Quodͥ
absq ulla ambiguitat
soluendũ in mortẽ. por

Expanded text:
genuit, clarificatum in dextera Patris; et si non suum per quod genuit, tamen suum quod genuit. Et quare non suum per quod genuit? Si non obviaverit necdum perspecta auctoritas, vere credo, et per quod genuit; quia tanta sanctificatio dignior coelo est quam terra. Thronum tabernaculum Christi dignum est ibi esse ubi ipse est. Tam pretiosum enim thesaurum dignius est coelum servare quam terra; tantam integritatem merito incorruptibilitas, non putredinis ulla resolutio sequitur. Illud ergo sacratissimum corpus, de quo Christus carnem assumpsit, et divinam naturam humanae univit, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat, ut Verbum caro, hoc est, Deus homo fieret, escam vermibus traditum quia sentire non valeo, dicere pertimesco communi sorte putredinis et futuri de vermibus pulveris. De quo si nihil altius sentirem quam de proprio, nihil dicerem nisi quemadmodum de proprio. Quod absque ulla ambiguitate solvendum in mortem, post
Abbreviated transcription (Latin):
possideat: sit iste talis.
quẽ ille recipiat: Ad mo¬
net enĩ nos dñs dicens.
Facite uobis amicos de
mammona iniquitatis:

Expanded text:
possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
prictas operationis eius ex¬
preͥmitur Paralẏtus enĩ
grecũ uerbũ est: quod la¬
tine dicitur consolator:
Et bene ipse ꝓxp̃o ad disci¬
pulos mittitur. ut eos con¬
soletur inter omnes tribu¬
lationes quas xp̃i erant
confessione passuri: His
ergo fr̃s dilectissimi diui¬
narum scripturarũ testi¬
monus instructi: sc̃m spm̃¬
dm̃ eẽ ęqualẽ patri & filio
tota fidei ꝑfectione fatea
mus. quem ad mõdũ Nionꝰ
posstimus de patris & filii.
ita nec de sc̃i sp̃c dĩtate
longe axp̃ianis mentib¬
repellatur gentilis erro¬
ris impietas: ut trium in
una dĩtate ꝑsonarũ confes¬
sione tres dẽos uideamur
fateri Absit hoc inquam.
& procul apiorũ mentibus
excludatur Et nos enim
iuxta sc̃ȩ ut ostendimus

Expanded text:
prietas operationis ejus exprimitur. Paracletus enim graecum verbum est, quod latine dicitur Consolator. Et bene ipse pro Christo ad discipulos mittitur, ut eos consoletur inter omnes tribulationes, quas Christi erant confessione passuri. His ergo, fratres dilectissimi, divinarum Scripturarum testimoniis instructi, Spm esse aequalem Patri et Filio, tota fidei perfectione fateammus; quemadmodum non possumus de Patris et Filii, ita nec de sancti Spiritus deitate longe a christianis mentibus polluta gentilis erroris impietas, ut trium in una deitate personarum confessione tres deos videamur fateri. Absit hoc, inquam, et procul a piorum mentibus excludatur. Et nos enim juxta sanctae, ut ostendimus
Abbreviated transcription (Latin):
seris Integer manet
de accedente : in teger ma¬
net te cadente: Cum
ergo dixisset discipulis.
Numquid & uos uultis ire:
Respondit petrus: petra
illa uoce omniũ: Dñe
ad quẽ ibimus. Uerbũ
uitȩ eternȩ habes Bene
sapuit in ore ipsius caro
dñi Dñs autẽ exposuit
eis & dixit: dp̃s est qui
uiuificat: Cum dixisset
nisi quis manducauerit
carnem meam & biberit
sanguinẽm meum non ha¬
beb̾it in se uitam: ne car¬
naliter intelligeris Spc
est inquit qui uiuificat:
caro autẽ Nichil prodest
Uerba quȩ locutus sum

Expanded text:
seris. Integer manet seris. Integer manet te accedente, integer manet et te cadente. Cum ergo dixisset discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit Petrus, petra illa, voce omnium, Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Bene sapuit in ore ipsius caro Domini. Dominus autem exposuit eis, et dixit, Spiritus est qui vivificat: cum dixisset, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam; ne carnaliter intelligerent, Spiritus est, inquit, qui vivificat, caro autem nihil prodest: verba quae locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
apud semet ipsos Durus
est hic sermo. quis potest
eum audire Putabant
enĩ hoc dicere iħm: quod
cũ possent concisũ sicut
agnum coquere &̃ man¬
ducare. Abhorrentes a
uerbis eius recesserunt :¬
& amplius eum secuti¬
non sunt: Sic euange¬
lista loquitur Et dñs
ipse remansit cum duo¬
decim Et illi ad eum:
Dñe ecce illi dimiserunt
te Et ille Numquid
& uos uultis ire
Oftendere uolens quia
ipse illis. erat necessarius:
non illi erant xp̃o. ne¬
cessarii: Ne quis ter¬
reat xp̃m quando di¬
citur ut sit xp̃ianus :
quasi beatior erit xp̃c.
Nam si non fueris. malum
xp̃o non erit: Audi uocẽ
psalmi Dixi dño ds̃
meus. estu : quoniã bonorũ
meorũ non eges Ideo dñs
meus estu quoniã bonorũ
meorũ non eges. Si fueris
sine dõ: minor eris Si fue¬
ris cum dõ: maior ds̃ non
erit: Non ex te ille maior:
sed tu sinie illo minor
Cresce ergo in illo: Nolite
subtrahere: ut quasi ille
deficiat. Reficieris. si ac¬
cesseris. Deficies si reces¬

Expanded text:
apud semetipsos, Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Putabant enim hoc dicere Jesum, quod eum possent concisum sicut agnum coquere, et manducare: abhorrentes a verbis ejus, recesserunt, et amplius eum non sunt secuti. Sic Evangelista loquitur: Et Dominus ipse remansit cum duodecim: et illi ad eum, Domine, ecce illi dimiserunt te; et ille, Numquid et vos vultis abire? Ostendere volens quia ipse illis erat necessarius, non illi erant Christo necessarii. Ne quis terreat Christum, quando dicitur ut sit christianus; quasi beatior erit Christnam si non fueris, malum Christo non erit. Audi vocem Psalmi: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Ideo Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Si fueris sine Deo, minor eris; si fueris cum Deo, major Deus non erit. Non ex te ille major, sed tu sine illo minor. Cresce ergo in illo, noli te subtrahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; deficies, si reces
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ. ut idem etiam in
retur eloquium: quomodo
etiam marci. lucȩ & lo¬
hannis euangelia: quaȩ
deinceps greca lingua
ediderunt. mox in lati¬
num trans fudẽre ser¬
monẽ: quatinus haec
omnes ꝑ orbẽ nationes
legere & intelligere pos¬
sent:. Testatur & ihezechi¬
hel ꝓpheta: quantum
effulserit. dũ sub figura
quattuor animalium: ad¬
mirabiles omniũ euange¬
listarũ uirtutes. quas cãe¬
lesti uisione didicerat :
plenissimo sermone de¬
scribit. Sed & lohannes
apostolus. qui erat imus
ex eis: & ipse uisione do¬
ctus sp̃uali. inter prima
eccłȩ sacramenta. eorundẽ
euangelistarũ facit men¬
tionem Tante quippe
erant dignitatis. illi qui
redẽptoris nr̃i facta & di¬
cta scribendo memoriae
tradiderunt: ut non solũ

Expanded text:
fidelium, ut idem etiam  Aretur eloquium: quomodo etiam Marci, Lucae et Joannis Evangelia, quae deinceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem nationes legere et intelligere possent. Testatur et Ezechiel propheta, quantum effulserit, dum sub figura quatuor animalium admirabiles omnium Evangelistarum virtutes, quas coelesti visione didicerat, plenissimo sermone describit. Sed et Joannes Apostolus, qui erat unus ex eis, et ipse visione doctus spirituali, inter prima ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradiderunt, ut non solu
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait Malitia paruuli
estote. ut sensib ꝑfecti sitis:
Qui sunt isti. nisi clerici ido
nei. & monachi religiosi
uel laici: Quisq igitur
his in reuerens aut contu¬
meliosus extiterit. Hac belui¬
na poena plectet᷑: ut in¬
formi saxo religato illi
ad collũ: precipitetur in

Expanded text:
s ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in
Abbreviated transcription (Latin):
Eterna premia ꝓdam¬
nis tẽporalib quęrite :
Nec quisquã ur̃m suis se
iurib hanc implere pos¬
se confidat: sed obtinete
precibus: ut ipse hanc qͥ
imperat prȩstet Et scimꝰ
quia petentes libenter
exaudi&. quando hoc pe

Expanded text:
eterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc pe
Abbreviated transcription (Latin):
huniles essent: dm̃ ab
lminib & non se uellent
ludari. nec in hoc mun¬
ocorũ spiritus exultaret:
e indõ salutari Humi¬
laẽ suã non ab hominib
onspici: Sed a dõ exopta¬
L:Quia fecit michi
llgna qui potens est:
ll magna fecit quȩ so
gloriosa uirgo. ut dici beata
merereris: Puto enim
immo ueraciter credo. ut
creatura ederes creatorem.
famula dñm generares.

Expanded text:
iles essent, Deum ab hominibus, et non se vellent laudari; non in hoc mundo eorum spiritus exsultaret, sed in Deo salutari; humilitatem suam non ab hominibus conspici, sed a Deo exoptaQuia fecit mihi magna qui potens est, tibi magna fecit, quaeso, gloriosa Virgo, ut dici beata merearis? Puto enim, imo veraciter credo, ut creatura ederes Creatorem, famula Dominum generares
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid est dicere respexit.
nisi approbauit: Placuit
ei humilitas mea: Hinc
quem respiciã. nisi ad pau¬
perculũ & humilẽ. & tre¬
mentẽ sermones meos:
hinc dauid dño dicit: Quia
respexisti humilitatẽ meã:
saluã fecisti denecessitatib
animã meã Multi si

Expanded text:
Et quid est dicere, Respexit; nisi, Approbavit, placuit ei humilitas mea? Unde quem respiciam, nisi ad pauperculum et humilem, et trementem sermones meos ? Hinc David Domino dicit, Quia respexisti humilitatem meam, salvasti de necessitatibus animam meam . Mul
Abbreviated transcription (Latin):
martyrib dici potest: quia
cũ lachrimis seminauerunt:
Fortiter enĩ certauerunt :¬
& inmagnis tribulationib
fuerunt: Nam ut eorum
lacrimas xp̃c consolaret᷑:
transtulit eos: & transfigu¬
rauit eos & dixit: Tristis
est anima mea usque ad
mortẽ Uerũtamen fr̃s
mei: uidetur michi. quod
caput nr̃m  infirmiorib
suis. membris cõpassũ est:
ne de se forte membra in-¬
firma desperarent : sicut
est humana fragilitas. mor¬
te ꝓpinquante ꝑturba¬
rentur : & dicerent non se
ad dm̃ ꝑtinere. nam si ꝑ

Expanded text:
martyribus dici potest, quia cum lacrymis seminaverunt. Fortiter enim certaverunt, et in magnis tribulationibus fuerunt. Nam ut eorum lacrymas Christus consolaretur, transtulit eos et transfiguravit eos in se, et dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Verumtamen, fratres mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinere; nam si
Abbreviated transcription (Latin):
Porro quod stella duce
a magis ad oratur sicut
deitatis est : ita humani¬
tatis quod in egyptum
per fugam ne capiatur
abducitur: Sic itaq om̃a
uirtutũ opera consideran¬
da sunt: ut reddamus
dõ quȩ dĩ sunt & homini
quȩ sunt hominis : qm̃
sicuti est unus qui la¬
zarum uerbo potentiae
suȩ uocat ut exeat amo¬
numento : sic ipse unus ẽ
qui fleuit humanitatis
affectu. Sic quippe cun¬
Eta oportet considerare.

Expanded text:
Porro quod stella duce a Magis adoratur , sicut deitatis est: ita et humanitatis, cum in Aegyptum per fugam ne capiatur, adducitur. Sic itaque omnia virtutum opera consideranda sunt, ut reddamus Deo quae Dei sunt, et homini quae sunt hominis. Quoniam sicut est unus qui Lazarum verbo potentiae suae vocat, ut exeat foras a monumento: sic idem ipse unus est qui flevit humanitatis affectu. Sic quippe cuncta oportet considerare
Abbreviated transcription (Latin):
fide: in qua sterilis conci¬
loquitur: & in secreto ma¬
ternoꝵ uiscerũ paruuli
totius mundi gaudia fu¬
tura prȩludunt: Nec enĩ
poterat ueteri sub lege
ordinẽ suũ mortalis serua¬
re natura: quando ꝑ nouã
diuinitatis gr̃am. Nouum
saluti omniũ mysteriũ
parabatur. Hic ergo est
lobannes de quo ꝓphauit
ysaias dicens Uox claman¬
tis indeserto: parate uiã
dñi: Rectas facite semitas
dĩ nr̃i Uox inquit claman

Expanded text:
fide? in qua sterilis conciloquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est Joannes, de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam ni, rectas facite semitas D
Abbreviated transcription (Latin):
uero animi plerũq la¬
tenter obsidet pietas fal.¬
sa ⁊ut hanc non nunquã
usq ad condescendendũ
uitiis ꝑtrahat: dum ad
culpas quisq non debeat
compassionẽ exercere
sed Zelum Compassio
quippe homini. rectitu¬
do uitiis debetur: ut
in uno eodẽq homine.
& diligamus bonũ quod
factus est: & ꝑsequam᷑
mala quȩ fecit: Ne dũ
culpas in caute remit¬
timus : non iam ꝑ cari¬
tatẽ compati. sed ꝑ negli¬
gentiã concidisse uidea¬

Expanded text:
ero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compasquippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam condescendisse videa
Abbreviated transcription (Latin):
inuenti sunt : & cuncta
simul tẽporalia quae
congregata quasi stabi¬
liter tenere uidebant᷑
amiserunt: Si ergo trans¬
acta multitudo gene¬
ris humani ꝑ natiuitatẽ
uiruit in carne. ꝑ mor¬
dem aruit in puluere:
uidelicet fęnum fuit :
Quia igitur momentis
suis horȩ fugiunt: agite
ris mexcede teneantur:
Audite quid sapiens salo-¬
mon dicat: Quodcũq
potest manus tua facere
instanter operare : quia
scientia. nec sapientia

Expanded text:
inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite,ris mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia scientia, nec ra
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorũ regnũ constet.
quia reproborũ nullus
ingreditur. etiã fatuis
uirginib quur simile
eẽ ꝑhibetur. Sed sci¬
endũ est quod sepe in
sacro eloquio regnum
cęlorũ prȩsentis tẽporis
eccła dicitur. de quo alio
hominis angelos suos. &
colligent de regno eius
om̃ia scandala Neque
enĩ in illo regno beati.¬
tudinis in quo pax sum¬
ma est: inueniri scanda¬
la poterunt quȩ colli¬
gantur: Unde rursum
dicitur: Qui ergo solue¬
rit unũ de mandatis
istis minimis. & docuerit
sic homines: minimus
uocabitur in regno cȩ¬
lorũ Qui autem fecerit
& docuerit: hic magnus
uocabitur in regno cęloꝵ:
Mandatũ quippe soluit¬
& docet: quando hoc quisq
uoce prędicat. quod ui.¬
uendo non implet: Sed
ad regnũ ȩternȩ beatitu.¬

Expanded text:
elorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis est quod saepe in sacro eloquio regnum coelorum praesentis temporis Ecclesia dicitur. De quo alio hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, hic minimus vocabitur in regno coel docuerit, minimus vocabitur in regno coelorum . Mandatum quippe solvit, et docet, quando hoc quisque voce praedicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum aeternae beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
iudicans uel iudiciũ dĩ so¬
nat. Si enĩ felix. animus
se attollit ut sp̃ualis effici¬
atur. tum ipse iudicans

Expanded text:
udicans, vel judicium Dei sonat. Si enim felix animus quotidie se attollit, ut spiritalis efficiatur, tum ipse judicans
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores fuissent idest
filii eiꝰ. seruatur tamen sẽꝑ
successio seminis. & iheru¬
salem penitꝰ non deletur.
donec ueniret semen cui
reꝓmissũ est ut sedeat in

Expanded text:
peccatores fuerint idem filii ejus, servatur tamen semper successio seminis, et Jerusalem penitus non deletur, donec veniret semen, cui repromissum est ut sedeat in
Abbreviated transcription (Latin):
non semino: & congrego
ubi non spargo Oportuit
ergo te dare pecuniam
meã nummulariis. & ego
ueniens recepissem utiq
quod meũ ẽ cum usura:
Ex uerbis suis seruus con¬
stringitur cũ dñs dicit.
meto ubi non semino: &
congrego ubi non sparsi
Ac si aperte dicat Si iuxt̾a
tuã sententiã. & illu d
dũ non dedi: quantomagiꝰ
a te exquiro quod ad
erogandũ dedi: Opor¬
tuit ergo te dare pecu¬
niã meã nummularis.
& ego ueniens recepissẽ
utiq qđ meũ ẽ cũ usura:

Expanded text:
non semino, et congrego non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem u
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc solũ timere de¬
buerat: ne hoc sine lucsꝰ
ad dñm reportaret :
Sunt enĩ pleriq in ecela
quoꝵ iste seruus imaginẽ
ten&: Qui melioris uitȩ
uias aggredi metuunt.
& tamen iacere in sui
torpõris ignauia non ꝑ¬
timescunt: Cumq se
peccatores considerant.
sc̃itatis uias arripere
trepidant: & remanere
iniquitatib Non formĩ¬
dant: Quoꝵ bene petrus
adhuc in infirmitate
positus speciem tenet:
cum uiso miraculo pisci¬
um dixit Exi a me dñe.
quia peccator homo sũ:
Immo si te peccatorem
consideras: oportet ut
a te dñm non repellas
sed qui idcirco melioris
habitus uias. & rectioris
uite apprehendere arcẽ
nolunt : quia infirmos
esse se conspiciunt. quasi
peccatores se fatentur: &
dñm repellunt. eumq
in quo sc̃ificari debuerañ
fugiunt: & uelut inꝑtur¬
batione consiliũ non ha¬
bent. dũ moriunt᷑. & ui¬
tam timent Unde &
huie seruo ꝓtinꝰ respon¬
detur: Serue male & pi¬
ger. sciebas quia meto ubi

Expanded text:
qui hoc solum timere dequi hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intraquorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vias vitae aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt. Cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet, cum viso miraculo piscium dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Domino repellunt, eumque in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Euge serue bone & fide¬
lis: quia suꝑ pauca fuisti
fidelis. ssupra multa te
constituam. intra in
gandiũ domini tui:
Pauca quippe sunt bona
om̃ia presentis uitȩ.: quã¬
lib& multa uideantur:
Sed tunc fidelis seruus
supra multa constituit᷑.
quando deuicta omni
corruptionis molestia.
de ęternis gaudiis in illa
cęlesti sede gloriatur
Tunc ad dñi sui gaudiũ
ꝑfecte intromittit᷑. quan¬
do in gt̃na illa patria as¬
sumptus. atq angelorũ
cetibus admixtus. sic in¬
terius gaud& de mune¬
re: ut non sit iam quod
exterius doleat de cor
ruptione: Seruus autẽ
qui operari de talento
noluit. ad dñm cũ uerb̾
excusationis redit dicens:
Dñe : scio quia homo du¬
rus es: metis ubi non se.
minasti : & congregas u
non sparsisti : & timens.
abii & abscondi talentũ
in t̾ra: ecce habes qđ tui
est Notandũ quod in¬
utilis seruus durũ dñm
uocat. cui tam̃ ad lucrũ
deseruire dissimulat.
& timuisse se dicit in
lucro talentũ expender

Expanded text:
serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod exteruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubgas ubi non sparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere,
Abbreviated transcription (Latin):
nium in terrenis actib
implicare. lucrũ sp̃uale
non quȩrere : cor a ter¬
renis cogitationib nun¬
quã leuare: Sunt nãꝙ
nonnulli. qui donum in¬
telligentiȩ ꝑceperunt :
sed tam̃ sola quȩ carnis
sunt sapiunt: De quib
ꝑ prophetã dicit᷑. sapien¬
tes sunt ut faciant ma¬
la: bene autẽ facere
nesciunt: Sed dominus
qui talenta contulit. ra¬
tionẽ positurus redit:
quia is qui nunc pie spir¬
ritualia dona tribuit.
districte in iudicio me¬
rita exquirit: Quid quis¬
q accepit considerat. &¬
quod lucrũ de acceptis
reportet pensat: Seruũ
qui geminata talenta
retulit . a dño laudatur.:
atq ad ȩt̃nã remunera¬

Expanded text:
nium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt; de quibus per prophetam loquitur: Sapientes sunt, ut faciant mala ; bene autem facere nesciunt. 78 Sed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merita exquirit. Quidquid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis talentis reportet pensat. Servus qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunera
Abbreviated transcription (Latin):
quid est quod cũ dixiss&.
si opera non fecissem in
eis: mox addidit. quae
nemo alius fecit Nulla
quippe in operib xp̃i
uidentur ẽẽ maiora. quã
suscitatio mortuorũ: qđ
scimꝰ etiã antiquos fecisse
ꝓphetas Fecit enĩ helyas.
fecit helisȩus. & cũ in hac
carne uiueret: et cũ in
suo monumento sepult̾
iaceret: Nam quidam
portantes mortuũ. cum
irruentib hostibus eo
refugissent. eũq ibi posu¬
issent : continuo resurre¬
xit: Fecit tam̃ aliqua
xp̃c: quȩ nemo alius fe¬
cit: Quod quinq milia
hominũ de quinque &
quattuor milia de septẽ
panib pauit Quod suꝑ
aquas ambulauit : & pe¬
tro ut hoc faceret pręsti¬
tit Quod aquã mutauit
in uinum. quod aperuit
oculos cȩci nati. & alia
multa: quȩ commemorare
longum. est: Ned respon¬
detur nobis & alios
fecisse quȩ ipse non fecit:

Expanded text:
quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios feciss
Abbreviated transcription (Latin):
eius sermo: quia non
uenerit uocare iustos
sed peccatores. id est ñ
elatos sed humiles: Non
de sua iustitia inflatos.
sed ei qui iustificat im¬
pium: deuota mente
substratos: Nam & tales
ubi conuertuntur: nequa¬
quam se ustos: sed pecca¬
tores. necesse est sincẽro
corde testentur Libet
ad quantã dñs arcẽ iusti¬
tiȩ matheum quẽ de
publicanis actib elegit.
ut spem remissionis pecca¬
torib ampliaret aduexerit .
Qualis namq sit factus. ipse
Apostolorũ numerus eui

Expanded text:
ejus sermo, quia non ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est non elatos, sed humiles, non de sua justitia inflatos, sed ei, qui justificat impium, devota mente substratos. Nam ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentur. Libet ad quantam Dominus arcem justitiae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui
Abbreviated transcription (Latin):
care iuftos sed peccatorese
Nisi quia lucas hȩc referens
apertius dicit Non ueni uo¬
care iustos. sed peccatores
in pęnitentiã Om̃s namq
electos ad regnũ cȩlestẽ
dñs uocat. sẽd illos solum
ad pęnitentiã uocat. quos
peccatis grauiorib inuolu¬
tos inuenit : Quos uero
repperit. non eos ad pęniten¬
tiam preceritȩ conuersatio¬
nis: sed ad profectũ magis
uitȩ perfectioris inuitãt:
Uocat peccatores: ut per
pęnitentiã corrigantur
Uocat iustos ut magis ma¬
gisq iustificent᷑. Quãuis
& ita recte possit intel¬
ligi quod ait. Non ueni
uocare iustos sed peccato¬
res: quia non illos uoca¬
uerit qui suã iustitiam
uolentes constituere. iu¬
stitiȩ dĩ non sunt subiecti:
sed eos potius. qui fragili¬
tatis suȩ conscii : non eru¬
bescunt ꝓfiteri. quia in
multis offendimus om̃s:
Si quos autẽ & de illis qui
fallaciter sunt iusti cor¬
rectos uocat ad ueniam.
etiam in illis implebitur

Expanded text:
care non justos, sed peccatores, care non justos, sed peccatores, nisi quia sicut Lucas haec referens apertius dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Omnes namque electos ad regnum coeleste Deus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero reperit, non eos ad poenitentiam praeteritae conversationis, sed ad profectum magis vitae perfectioris invitat. Vocat peccatores, ut per poenitentiam corrigantur; vocat justos, ut magis magisque justificentur. Quamvis et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii, non erubescunt profiteri quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur
Abbreviated transcription (Latin):
quenda pietatis suȩ dona
ꝓuocaret Non enĩ inquit
ueni uocare iustos sed
peccatores: Idcirco igitur¬
dñs peccatorũ conuiuia
frequentabat: ut inuita¬
tores suos docendo cȩlestes
inuitaret ad epulas Sed
mouet forte aliquẽ. quo¬
modo dñs dixerit non
se uenisse ad iustos sed
magis ad peccatores uo¬
candos: cum cunctis le¬
gentib constet. quod etiã
illos quos scđm mosaycȩ
legis instituta iustos in¬
uenit: ad euangelicȩ per¬
fectionis culmẽn pluri¬
mos uocauit : Si enĩ solos
peccatores & non etiam
iustos uocaret. nequaquã
nathanahel discipulatus
illius consors existeret.
quẽ ad se primo uenienti
tanta laude dignũ putaut
ut diceret: Ecce uerẽ isra¬
helita in quo dolus non est
Si non iustos uocaret : pe¬
trum & andream in apo¬
stolatus arce non haberet:
qui quanto amore iustitiȩ
flagrauerint docuerunt:
cũ ad testimoniũ p̃cursoris.
continuo dñm uidere &
audire gauisi sunt: Quo¬
modo ergo non uenit uo¬

Expanded text:
quenda suae pietatis dona quenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dSi non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet: qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo Deum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo venit vo
Abbreviated transcription (Latin):
contra scripturarũ decreta
facere calumpniabantur.
ipsi se potius intelligerent
quȩ essent dĩ p̃ceptã nescisse
uel agnita non fecisse:
Qui enĩm cotidianis intẽplo
oblationib instantes. nulla
delinquentib cõnassione
miserebantur : patet pro¬
fecto quia contra sermonẽ
ꝓpheticũ. sacrificiũ potius
quã miscđiam quȩ rebant
At uero dñs. qui sicut scriptũ
est ꝑtransiuit benefaciendo
& Sanando om̃s oppressos
a diabolo: & quotiens tem¬
plũ intrauit. magis inibi
languentes curare : eru¬
dirẽ nescios contumaces
redarguere. uel etiã foras
de turbare. quã iuictimas
studuit offerre: Liquet
utiq quia uoluntatis diui¬
nȩ quã ꝓpheta monebat
iussa ꝑfecit : miscđĩȩ scili¬
cet opus exequendo. & non
sacrificiũ celebrando: Qui
etiam rep̃hensorib suis.
quare cum publicanis &
peccatorib manducaret
rationẽ reddere non de¬
spexit: ut uel sic eos a
superuacua murmuratio¬
ne cohiberet : atq ad se¬

Expanded text:
contra Scripturarum decreta contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, et quoties templum intrlanguentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad se
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ redarguit : qui de
sua iustitia p̾rȩsumentes.
gr̃ȩ cȩlestis auxiliũ quȩ¬
rere detractabant: Quis
namq iustus esse poterit
ut diuina opitulatione
non egeat. cũ ille quo in
natis mulierũ maior ne¬
mo est. De se Iohannes aꝑ¬
tissime dicat: non potest
homo accipere a se quic¬
quã. nisi ei datum fuerit
de cęlo: Dũ uero sub¬
iungit. Funtes aut̃ discite
quid est miscđiam uolo
& non sacrificiũ : eisdem
pharisȩis de falsa iustitia
tumentibus etiam consi¬
lium correctionis often¬
dit: Admon& namq eos.
ut ꝑ opera miscdiȩ sibi¬
mẽtipsos supernȩ miseri¬
cordiȩ prȩsidia conqui¬
rant: & non contemptis
pauperum necessitatibũ:
ꝑoblationẽ se sacrificioꝵ
dñm placare confidant
Proposuit autẽ eis testimo¬
nium de ꝓpheta: & hoc
illos euntes discere iussit:
Euntes uidelic& a temeritate
stultȩ uituperationis. ad
diligentiorem scripturae
sc̃ẽ meditationẽ: ut qui
eũ peccatores suscipientẽ

Expanded text:
ritatem redarguit qui, de ritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accipere quidquam, nisi ei datum fuerit de coelo ? Dum vero subjungit: Euntes autem discite quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium? Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit: admonet namque eos ut per opera misericordiae sibimetipsis supernae misericordiae praemia conquirant, et non contemptis pauperum necessitatibus per oblationem sacrificiorum se Deum placare confidant. Praeposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit, euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis ad dilisanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem
Abbreviated transcription (Latin):
alii: qui cũ dño discumbe¬
bant: Sed meminisse nole¬
bant. quia idem matheus
sicut lucas scribit: relictis
om̃ib quȩ gerebat. sequutꝰ
est eũ: Sed & alii publi¬
cani ac peccatores. eo ani¬
mo cũ illo discũbebant: quo
illi deinceps adherẽre dis¬
ponebant: Errabant ergo
pharisei: qui nec alienã:
nec sua saltẽ corda noue¬
rañt Sed qui nouit occul¬
ta cordis. qui uenit quȩre
N & saluũ facere quod
perierat : & eos quos iam
pęnitentes susceperat am¬
plius infide confortat. &
eos quos adhuc superbos
tolerat & impios: ad hu¬
militatis ac pietatis grãm¬
ꝓuocat Nam sequitur.
medico. sed male habentib
neo & enim quod male
habentib medicũ se ad¬
uenisse testatur. auget
spem obtinendȩ sanitatis
& uitȩ. eis qui de peccatoꝵ
suoꝵ languore turbati.
saluatoris ac uiuificatoriᷤᷤ
magisteriũm iam se qui
cȩperant. In eo aut̃ quod
ualentib non opus esse
medico dicit. illorũ deme¬

Expanded text:
alii, qui cum Domino discumbealii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperat, amplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis gratiam ac pietatis provocat; nam sequitur: medico, sed male habentibus. In eo etenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum teme
Abbreviated transcription (Latin):
riam suȩ uoluntatis:
uel ꝑ õs docentis homini.
uel ꝑ suam intus inspira¬
tionem nr̃o cordi infun¬
dit: Audita autẽ uoce
Eius ianuam ut recipiat᷑
aperĩmus. quando ulius
siue secretis seu apertis
admonitionib libenter
assensum p̃bemus. & his
biscũ. & nos cũ illo cȩnemiꝰ.
quia in cordib electorum
ꝑ amoris sui gratiam ipe¬
habitat. ut & ea semꝑ luce
sue p̾sentiȩ reficiat: quatin
ad suꝑna desideria magis
magisq ꝓficiant. & stũdiis
eorum cȩlestib: quasi gra¬
tissimis dapib ipse pascat᷑.
Sequitur. Et uidentes phari¬
sȩi: dicebant discipulis eius.
gister ur̃ Duplici erro¬
re tenebantur pharisaei.
cũ magistro ueritatis de
susceptione peccatorũ de
superbiȩ fastu a iustitia
longe discesserant. & eos
criminabantur in iustos:
qui resipiscendo a peccatis.
non parũ iã iustitiȩ pro¬
pinquabant: Inuidia nãq
frat̃nȩ salutis obcecati.
recolebant quia publicanꝰ
erat matheus. publicani
& peccatores erant multi

Expanded text:
riam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius sive secretis sive apertis admonitionibus libenter assensum praebemus, et his biscum, et nos cum illo coenemus, quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur: Et videntes Pharisaei, dicegister vester? Duplici errore tenebantur Pharisaei, cum magistro veritatis de susceptione peccatorum detsuperbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi
Abbreviated transcription (Latin):
Hi itaq crucẽ quidem ui¬
dentur ferre : sed dñm non
sequuntur Unde recte
hec ẽadẽ ueritas dicit
Qui non bauilat crucẽ siã
& uenit post me: non po¬
test meus ẽẽ discipulus:
Baiulare & enĩ crucem &̾
post dñm ire est: uel car¬
nis abstinentiã. uel compas¬
intentionis exhibere: Nam
quisquis hȩc ꝓ temporali
intentione exhib&: crucẽ
quidem bãiulat. sed ire
post dñm recusat Quia
uero sublimia pręceptã ał¬
ta sunt: ꝓtinꝰ comparatio
edificande sublimitatis ad¬
uingitur. cũ dicitur Quis
enim ex uobis uolens tus

Expanded text:
Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compasintentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. 6. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dicitur: Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est : unde Nichil scrip¬
tura diuina commendat:
Nisi quȩrendũ ratione qͥd
consentiat ueritati: Fiatq
ipsa ueritas auctoritas. sine
qua necesse est nec ualeat
auctoritas Memores enĩ

Expanded text:
dum est, unde divina Scriptura nihil commendat; nisi quaerendum ratione quid consentiat veritati; fiatque ipsa veritas auctoritas, sine qua necesse est nec valeat auctoritas? Memores eni
Abbreviated transcription (Latin):
gebas te : & ambulabas ubi
uolebas Cum autẽ senue¬
ris : ext̾endes manus tuas.
& alius te cinget: & ducet
quo non uis: In extensione
& enĩ manuũ : positionem
membrorũ eius. qua cruci
erat aptandus insinuat.
In cinctione alterius : impo¬
sitionẽ uinculorũ. quibus
erat exprimit  In ductu
quo noll&: ipsam mortis
ac passionis acerbitatem
indicat. quam corporalis
eius infirmitas horreba.
Cuius animi firmitas spi¬
ritualis. &iam aduersa
ꝓ dño lȩtabatur cuncta
sufferre : Neq enĩ uolun¬
tatẽ suam: sed uoluntatẽ
quȩrebat eius qui misit
cum xp̃i : Premissa igit᷑
dñs ouium suarũ pastio¬
ne: adiungit. mox eidẽ
Extendes inquiens manꝰ
tuas. & alius te cinget: &

Expanded text:
ulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . In extensione etenim manuum positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in cinctione alterius, impositionem vinculorum quibus erat, exprimit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritualis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Neque enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. Praemissa igitur Dominus ovium suarum pastione, adjungit mox eidem Extendes, inquiens, manus tuas, et alius te cinget
Abbreviated transcription (Latin):
uita suspenderat:. hos uo.¬
lantes pariter & nubes ay¬
pellat: Fenestrȩ autẽ nr̃
sunt oculi: quia ꝑ ipsos am¬
ma respicit: quod exterius
concupiscit Columba uero
simplex est animal: atq
a malitia fellis alienum:
Quasi columbȩ ergo ad fe¬
nestras suas sunt: qui nil
in hoc mundo concupisciã.
qui omnia simpliciter
aspiciunt & in hȩc quae
uident. rapacitatis studio
non trahuntur: It conta
miluus & non columba
ad fenestras suas est: qui
ad ea quȩ oculis conside¬
rat: rapinȩ desiderio an¬
beati andreȩ apłi nata¬
litia celebramus: debemꝰ
imitari quod colimus:
Oftendat nr̃ȩ obsequium
deuotionis: immutatȩ sol¬
lempnitas mentis: Despi¬
ciamus quȩ terrena sunt :
relictis temporalibus:
mercemur ȩterna Si au¬
tem necdum possumus

Expanded text:
ita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anbeati Andreae apostoli natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is electoꝵ spes aduisionẽ
sc̃ȩ̃ trinitatis. quantũ ual&e
se exercendo & purificando
preparat: Sex igitur ad
fidei longanimitatẽ. tria
ad celsitudinẽ fidei : duo
ꝑtinent ad latitudinẽ amo¬
ris: Quib trib uirtutum
aut̃ ꝑdenarium qui ꝑfectꝰ
est numerus singula hȩc
multiplicantur. multiplex
eiusdem ꝑfectionis augm̃tũ
figurate denuntiat: Notan¬
dum sane quod triginta
cubiti altitudinis non usq
ad supręmũ tẽpli fastigiũ:
sed usq ad laquearia per¬
tingebant: Deinde ad la¬
quearia medii cęnaculi :¬
alii triginta cubiti altitu

Expanded text:
omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum autem per denarium, qui perfectus est numerus, singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cubiti altitu
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autẽ tẽplũ de marmore
pario qui est lapis albus
extructũ: ut candorẽ ȩccle¬
siasticȩ castitatis exprimeret:
De quo in amoris cantico dñs
ait Sicut liliũ inter spinas:
sic amica mea inter filias.
Habebat uero sexaginta cubi iiͦ¬
tos in longitudine. & uiginti
cubitos in latitudine: & .xxx.
cubitos in altitudine Lon¬
gitudo ergo tẽpli fidẽ sc̃ȩ
eccłȩ desig̃nat : ꝑ quã longa¬
nimit̃ inter opera bona sua
prauoꝵ aduersa tolerat:
Latitudo: caritatẽ. qua ipsa
intus ꝑuiscera pietatis spa¬
tiatur. Altitudo spem qua
do sexaginta est cubitorũ.
Senario enĩ numero. bonoꝵ
operũ sol& perfectio desi¬
mundi ornatũ ꝑfecit: & sex¬
dinis. qr geminũ est p̃cep¬
tũ caritatis. qua ȩccła in
tribulatione dilatat᷑. quan¬
do ꝑfectus quisq & condito¬
rẽ ex toto corde tota ani¬
ma. tota uirtute : & ꝓximũ

Expanded text:
Erat autem templum de marmore Pario, qui est lapis albus, exstructum, ut candorem ecclesiasticae castitatis exprimeret; de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Habebat sexaginta cubitos in longitudine, et viginti cubitos in latitudine, et triginta cubitos in altitudine. Longitudo ergo templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adversa tolerat; latitudo charitatem, qua ipse intus per viscera pietatis spatiatur; altitudo spem, quado sexaginta est cubitorum; senario enim numero bonorum operum solet perfetio desimundi ornatum dinis, quia geminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tot
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ amoris integritate
Non suimet solius. sed &
ipsius qui interrogabat
dñi testimoniũ pandit:
etiam inquiens. dñe tu
scis : quia amo te: O quã
felix. & pura conscientia

Expanded text:
autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit, Etiam, inquiens, Domine, tu scis quia amo te. O quam felix et pura conscientia