comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iustas uiciis. Metueba ne a lenonib ista dice¬
res. Socrates disputabat isto modo ⁊ bene her¬
cule narras. Nam istũ hominẽ doccũ ⁊ sapiẽ¬
tem uitũ fuisse memorie iraditũ est. Sed ta¬
men quero ex te qui uerbis int̾ nos conten¬
dimꝰ non pugnis utrũ bonis quendũ est¬
ꝙ baiili atq oꝑarii an quid doccissimi sense¬
rint presertim cũ hac sina nõ modo uerior
s ne utilior quid hõm inte reꝑiri ulla p̃t
Que uus est em̃ que magis arceat homi¬
nes ab improbitate omi quã si senserint
nullum in delictis ẽẽ discrime. Eque peccas¬
se se si pͥuatis ac si magnis reatib manus
afferant. Quacũq in domũ scuprũ intule¬
runit eandem ẽẽ laudem libidinis. Nichil ne
est igr̃ int̾ nau hoc dicet aliquis patrem qͥ
necat anne seruũ. Nuda ista si ponas indica¬
re qualia sunit non facile possum. Patrem
uita priuare si ꝑ se scelus est saguntim
quin parentes suos liberos emori ꝙͣ ẜuos
uiu̾e maluerunt parriade fuerunt. Ecgo

Expanded text:
 ista sumis. metuebam ne a lenonibus diceres. Socrates disputabat isto modo. bene hercule narras; nam istum doctum et sapientem virum fuisse memoriae traditum est. sed tamen quaero ex te, quoniam verbis inter nos contendimus, non pugnis: utrum nobis est quaerendum quid baioli atque operarii an quid homines doctissimi senserint? praesertim cum hac sententia non modo verior, sed ne utilior quidem hominum vitae reperiri ulla possit. quae vis est enim quae magis arceat homines ab inprobitate omni, quam si senserint nullum in delictis esse discrimen? aeque peccare se, si privatis ac si magistratibus manus adferant? quamcumque in domum stuprum intulerint, eandem esse labem lubidinis? nihilne igitur interest—nam hoc dicet aliquis—patrem quis necet anne servum? nuda ista si ponas, iudicare qualia sint non facile possim. patrem vita privare si per se scelus est, Saguntini, qui parentes suos liberos emori quam servos vivere maluerunt, parricidae fuerunt: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
exiqui homim suo tempore optabile ẽ. Nã
ht natura ut aliaꝵ om̃i reꝵ sic uiuendi
modum. Senectꝰ aũt etatis ẽ ꝑactio tan¬
quã fabule. Cuiꝰ defatigationem fug̾e̾ de¬
bemiꝰ p̾sertim adiuncta sacietate. Hec ha¬
biui de senectute que dicerẽ ad quã utinã
ꝑuemiatis ut ea que ex me audistis re ex¬
perti probare possitis

Expanded text:
exstingui homini suo tempore optabile est. nam exstingui homini suo tempore optabile est. nam habet natura, ut aliarum omnium rerum, sic vivendi modum. senectus autem aetatis est peractio tamquam fabulae, cuius defetigationem fugere debemus, praesertim adiuncta satietate. haec habui de senectute quae dicerem, ad quam utinam veniatis, ut ea, quae ex me audistis, re experti probare possitis
Abbreviated transcription (Latin):
q proficistar. cũꝙ ex hac turba ⁊ colluuioe
discedam proficistar eni nõ ad eos solũ uiros
de quib ante dixi. Uerũ ad catene meum
quo nemio uir melior natꝰ est nemo pietate
sarens sed respectans mea profecto loca di¬
stessit quo michi ip̃e ceruebat ẽẽ uenien¬
dum. Aue ego meũ casum fortit᷑̾ ferre
inisus sum nõ quo equo aĩo ferrem s me ĩpe
consolabar existunans non longniquũ in¬
ter nos digressum et discessum fore. His
michi reb scipio. d̾ em̃ te ad̃ lelio adim¬
rari solere dixiste. Leuis est senectꝰ nec so¬
lũ non molesta s eciã iocunda. Quod si in
hoc erro qui aĩos hominũ nimortales ẽe
credebã libentꝰ erro. Nec michi hunc erro¬
rem quo delector. Dum uiuo extorqueri uo¬
lo. Sm mortuus ut quidez munuiti philoso¬
phi censent nichil senciam. Sed non uere¬
or ne hunc errore meũ philosophi io. ⁊cui
irnideant. Ex si nõ sumꝰ ĩmortales futuri tni

Expanded text:
que proficiscar cumque ex hac turba et colluvione que proficiscar cumque ex hac turba et colluvione discedam! proficiscar enim non ad eos solum viros, de quibus ante dixi, verum etiam ad Catonem meum, quo nemo vir melior natus est, nemo pietate deserens sed respectans, in ea profecto loca discessit quo mihi ipsi cernebat esse veniendum. quem ego meum casum fortiter ferre visus sum, non quo aequo animo ferrem, sed me ipse consolabar existimans non longinquum inter nos digressum et discessum fore. His mihi rebus, Scipio, id enim te cum Laelio admirari solere dixisti, levis est senectus, nec solum non molesta, sed etiam iucunda. quod si in hoc erro, qui animos hominum immortalis esse credam, libenter erro nec mihi hunc errorem, quo delector, dum vivo, extorqueri volo; sin mortuus, ut quidam minuti philosophi censent, nihil sentiam, non vereor ne hunc errorem meum philosophi mortui irrideant. quod si non sumus immortales futuri, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tunisior sit acies non uidere. quide efferor
studio pr̃es ur̃os quos colui ⁊ dilexi uidendi
Neq uero eos solos cõuenir habeo quos cognoui
s ilłos eciã de quibus audiui ⁊ legi et ip̃e cõ¬
stripsi. Quoquide me proficiscente haud sane
quis facile retraxerit. nec si tanqua pelia
recoxerit. Et si quis michi deꝰ largiatur ut
ex hac etate repueriscã ⁊ in cuiꝰ uagia ual¬
de recusem. Necno uelim quasi decurso spacio
ad carteres a calce reuacari. Quid ħt uita¬
comod quid non pocius laboris. Sed ht̃ sane
ht̃ certe tame aut sacietatẽ aut mod̾ũ. No
libet eni me deplorare uitã ꝙ multi indocti
sepe fecerunt. Neq me uixisse penitet qũ
ita uixi ut nõ frustra natum me existime
et ex iita ita discedo tanquã ex hospitio nõ
tanquã e domo. Commorandi em natura di¬
u̾soriũ nobis ñs habitandũ dedit. O p̾clarĩ
diem cũ ad illud diuinũ añnoꝵ conciliũ cetũ¬

Expanded text:
tusior sit acies, non videre? Equidem efferor tusior sit acies, non videre? Equidem efferor stu<dio patres> vestros, quos colui et dilexi videndi, neque vere eos solos <convenire> aveo quos ipse cognovi, sed illos eciam de quibus audivi <et legi> et ipse conscripsi; quo quidem me proficiscentem haud sane <quid faci>le retraxerit, nec tamquam Peliam recoxerit. Et si quis <deus michi> largiatur et ex hac etate repuerascam et in cunis vagiam, valde recusem, nec vero velim quasi decurso spacio ad <carceres> a calce revocari. Quid enim hacommodi? Quid non <pocius> laboris? Sed habet sane, habet certe tamen aut sacietatem <aut modum>. Non libet enim michi deplorare vitam, quod multi indocti <sepe fe>cerunt, neque me vixisse penitet quoniam ita vixi, ut non frustra me natum existimem, et ex vita ita discedo tamquam ex hospitio, non tamquam e domo; commorandi enim natura devorsorium nobis, non habitandi dedit. O praeclarum diem cum in illud divinum animorum concilium coetum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ aut africam patre aut patriui aut mltos
prantes iiros quos enumerare nõ ẽ necce tã¬
ta ee conatos que ad posteritatis memoriam
pertinerẽt nisi aĩo cernerent posteritatẽ ad se¬
post se ꝑtinere. au censes ut de me ip̃e aliqͥs
more senũ glorier. e tantos labores diur¬
nos nocturnosq domi milicieq suscepturum
fuisse credis suide finib gloriam meã quib
uitam meã ẽem transacturꝰ. Nonne melius
multo fuisset ociosam etate et quietã sine
ullo labore et contentiõe traducere. S nestio
quonĩs animꝰ erigens posteritate ita semper
prospiciebat quasi cũ excessisset e uita cũ de¬
inq ucturus ẽẽt. e quid in ita se haberet
ut animi ĩmortales essent haud optimi cuiꝰ¬
q ammꝰ maxime ad ĩmortalitatis gloriã int̾e¬
tur. Quid ꝙ sapientissimꝰ quisq equissimo aio
moritur stultissimꝰ iniquissimo. Nonne uob
uidetur is animꝰ qui plus cernat ⁊ longius¬
uide̾ se ad meliora proficisci. Illum aut cui ob¬

Expanded text:
num, aut Africani patrem aut patruum, aut multos praestantis viros, quos enumerare non est necesse, tanta esse conatos quae ad posteritatis memoriam pertinerent, nisi animo cernerent posteritatem ad ipsos pertinere. anne censes, ut de me ipse aliquid more senum glorier, me tantos labores diurnos nocturnosque domi militiaeque suscepturum fuisse, si isdem finibus gloriam meam quibus vitam essem termina- turus? nonne melius multo fuisset otiosam et quietam aetatem sine ullo labore et contentione traducere? sed nescio quo modo animus erigens se posteritatem ita semper prospiciebat, quasi, cum excessisset e vita, tum denique victurus esset. quod quidem ni ita se haberet ut animi immortales essent, haud optimi cuiusque animus maxime ad immortalitatis gloriam niteretur. quid quod sapientissimus quisque aequissimo animo moritur, stultissimus iniquissimo, nonne vobis videtur is animvidere se ad meliora proficisci, <ille autem> cui ob
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diumne nature eteruitutoq Dud
ra hũana. Ut eent qui terras iuerlitur
quiq celestiũ ordine contemplantes ĩmita¬
rantur eum uite moro acq cõnstincia.
Nec me solũ rõ ac disputatio npulit ita¬

Expanded text:
cum divine nature eternitatique conra humana, ut essent qui terras tuerentur quique celestium ordinem contemplantes imitarentur veritatem modo atque constancia. Nec me solum racio ac disputacio impulit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
partoꝵ ẜouoꝵ memoria et copia. Suna bero
que sc̃ dm̃ naturã fiuit sunt hñda i bẽis
S is aũt est tam scd̾m naturã ꝙͣ sembus
emori. Quod idem contingit adolescentibus
adu̾sante et repugnãte natura Itaq adose¬
scentes michi mori sic uidentur ubi cũ aque
multitudie flamine uix oppͥmitur. Senes
aut cũ sua sponte nulla adhibita ui consumuptꝰ
igns extinguitur. Et quasi pomia ex arborib
cruda si sunt ui auelluritur si matura ⁊ cocta
Decidunt sic̃ uitam adolestentib uie aufert se¬
nb maturitas. Que quide michi iecunda ẽ
ut quo propius ad mortẽ accedã quasi terra
uidere iudear aliquando ꝙ in portũ est prolon¬
ga nauigacone ẽẽ uenturꝰ. Senectutis aut
nullus certꝰ est minꝰ recte ꝙ in ea uiuitur qͦ¬
ad muꝰ officii exequi ⁊ tueri possis ⁊ ta mor¬
tem cõtempn̾e. Ex quo fit ut aiõsior eciam
sit senectꝰ quã adolescentia ⁊ fortior. hoc
illud est ꝙ pysistorio tiranno aso lone respon¬

Expanded text:
opia. 4. Omnia vero, quae secundum naturam fiunt, sunt habenda in bonis. Quid aut em est tam secundum naturam, quam senibus emori? quod idem contingit adolescentibus, adversante et repugnante natura. Itaque adolescentes sic mihi mori videntur, ut cum aquae multitudine flammae vis opprimitur; senes autem, sicut cum sua sponte, nulla adhibita vi, consumptus ignis exstinguitur. Et quasi poma ex arboribus, si cruda sunt, vi avelluntur; si matura et cocta, decidunt: sic vitam adolescentibus vis aufert, senibus maturitas: quae mihi quidem tam iucunda est, ut quo propius ad mortem accedam quasi terram videre videar, aliquandoque in portum, ex longa navigatione, esse venturus. 5. Senectutis autem nullus certus est terminus. recteque in ea vivitur, quoad munus officii exsequi, et tueri possis, et tamen mortem contemnere. Ex quo fit, ut animosior etiam senectus sit, quam adolescentia, et fortior. Hoc illud est, quod Pisistrato tyranno, a Solone respon
Abbreviated transcription (Latin):
ne opus ẽẽ iudetur cũ recordor ñ .l. brutĩ
qui in liberanda pria est int̾fectꝰ. nõ duos de¬
cos qui ad uoluritariã neco cursũ equorum
duo scipiones qui it̾ penis uł corporib suis ob¬
struere uoluerunt non auũ tuũ .l. paułũ qui
morte luit terencii college incanuensi igno¬
niniã temu̾tate nõ .m. marcellũ cuiꝰ interi¬
tũ nec crudelissimꝰ quidã hostis honore sepł¬
ture care̾ passus ẽ s legiones nr̃as quos scͣs¬
si in originib in eum locũ ee ꝓfectas. alacri
aĩo et erecto unde redituras se ñquã arbi¬
trarentur. Quod igr̃ adolestentes ⁊ hni qui¬
dem non solum indocti s eciam rustici cõtem¬
puut id docti senes extimescent. Omnino
stans iam requint etas que media dr̃. Sut
eciã eius etatis nõ ea quidẽ queruntur a se¬
nectute. Sunt extrema quedã studia sene¬
atutis. Ergo ut suꝑioꝵ etatũ studia eccidut¬

Expanded text:
one opus esse videtur, cum recordarer non L Brutum, one opus esse videtur, cum recordarer non L Brutum, qui in liberanda patria est interfectus: non duos Decios, qui ad voluntariam mortem cursum equorum et, non duos Scipiones, qui iter Poenis vel corporibus suis obstruere voluerunt, non avum tuum L. Paulum, qui morte luit collegae in Cannensi ignominia temeritatem, non M. Marcellum, cuius interitum ne crudelissimus quidem hostis honore sepulturae carere passus est, sed legiones nostras, quod scripsi in Originibus, in eum locum saepe profectas alacri nimo et erecto, unde se redituras numquam arbitrarentur. quod igitur adulescentes, et ei quidem non solum indocti sed etiam rustici contemnunt, id docti senes extimescent? omnino,  constans iam requirit aetas, quae media dicitur? sunt etiam eius aetatis: ne ea quidem quaeruntur in senectute. sunt extrema quaedam studia senectutis: ergo, ut superiorum aetatum studia occidu
Abbreviated transcription (Latin):
edificiũ idem destruit facillume qui constrt
dic hoiem eadez optime que conglutinauit
natura dissoluit. Iam om̃is conglutmatio re
tens inueterata facillume diuellitur. Ita fit
ut illud breue reliquũ uite nec auide appetẽdũ
senib nec sine cã deserendũ sit. betatq
phitagoras ui iussu imꝑatoris idem de pre¬
sidio et statione uite decedere. Solonis quidẽ
sapientis eulogiũ est quo se negat uelle suã
morte dolore auncoꝵ et la mentis uacare
uult credo carũ se ẽẽ suis. Sed haud scio au
nelus enuus/ Nemo me lacͥmis decõret
neq funera fletu faciat. nõ censet langui¬
Lam ẽe mortem quã ĩmortalitas consequat᷑
Iara sensus morumdus si aliquis ẽẽ pt̃ usq
teni quide sensus aut optandus aut nullus
ẽ. Sed ħ meditatũ ab adolestentia d eẽ mor¬
tem ut negligamꝰ sine qua meditatione tras¬
id incertũ au eo ip̃o die. Mortẽ igr om̃ibus
horis impendente potens quis poterit aĩo
consistere. De qua nõ ita longua disputatu¬

Expanded text:
onstruxit, sic hominem eadem optime quae conglutinavit natura dissolvit. iam omnis conglutinatio recens aegre, inveterata facile divellitur. ita fit ut illud breve vitae reliquum nec avide appetendum senibus nec sine causa deserendum sit; vetatque Pythagoras iniussu imperatoris, id est dei, de praesidio et statione vitae decedere. Solonis quidem sapientis est elogium, quo se negat velle suam mortem dolore amicorum et lamentis vacare. volt, credo, se esse carum suis. sed haud scio an melius Ennius: nemo me lacrumis decoret, neque funera fletu faxit. non censet lugendam esse mortem, quam immortalitas consequatur. iam sensus moriendi aliquitem quidem sensus, aut optandus, aut nullus est. Sed hoc meditatum ab adolescentia debet esse, mortem ut negl gamus: sine qua meditatione tranid, incertum, an eo ipso die. Mortem igitur omnibus horis impendentem times, qui poteris animo consistere? de qua non ita longa disputati
Abbreviated transcription (Latin):
bit qui nõ pt cupiditatib imꝑare. Refre¬
net pͥmũ libidines. spernat uoluptates. ira¬
cundiam finiat coherceat auariciam cete¬
ras aĩ labes repellat tum incipiat alus im¬
perare cũ ipe improbissuuis dius dedecori
ac curpitudim pare̾ desierit. Dũ quid̾ his o
apud aliquos agrestes hec henda ẽẽt oro.
Cum uero apud prudentissimos loquar qͥ¬
b hec mandata non sunt cur ego simile
me si quid in his studiis oꝑe posuerin per¬
didisse. Dictura est igr ab erudicissimis ui¬
ris nisi sapientẽ liberũ ẽẽ neminẽ. Quid
ẽ em̃ libertas potestas uiuendi ut uelis
Quis igr uiuit ut uult nisi qui recta se¬
quitur. Qui gaudet offõ. Cui uiuendi uia
considerata atq prouisa est/ qui legibus
quide propt̾ metur non paret s eas se¬
quitur ⁊ colit ꝙ u salutare ẽẽ maxĩe n¬
dicat. Qui nicħil dicit nichil facit/ nchil
cogitat idemq nisi libent̾ ac libe̾. Cuiꝰ omĩa¬

Expanded text:
bit, qui non potest cupiditatibus suis imperare? refrebit, qui non potest cupiditatibus suis imperare? refrenet primum libidines, spernat voluptates, iracundiam teneat, coerceat avaritiam, ceteras animi labis repellat; tum incipiat aliis imperare, cum ipse inprobissimis dominis, dedecori ac turpitudini, parere desierit: dum quidem iis oapud aliquos agrestis haec habenda esset oratio; cum vero apud prudentissimos loquar, quibus haec inaudita non sint, cur ego simulem me, si quid in his studiis operae posuerim, perdidisse? — dictum est igitur ab eruditissimis viris nisi sapientem liberum esse neminem. quid est enim libertas? potestas vivendi, ut velis. quis igitur vivit, ut volt, nisi qui recte vivit, qui gaudet officio, cui vivendi via considerata atque provisa est? qui ne legibus quidem propter metum paret, sed eas sequitur et colit, quod id salutare esse maxime iudicat; qui nihil dicit, nihil facit, nihil cogitat de
Abbreviated transcription (Latin):
atq impii quorũ tu te ducẽ ẽẽ profiteris.
quos leges exilio affici uolunt exules sut eo¬
am si solum nõ mutauerint. An cũ om̃es le
cuni. Qui cũ telo fu̾it ante senatũ tua sica
apphensa est. Nu hõĩem occiderit plios c¬
adisti Qui incẽdiũ fecerit edes inimpharum
matiꝰ tua deflagrauit. Qui templa deoꝵ atu¬
pau̾i̾t / in foro castra posiusti. S quid ego ce¬
munes leges profero quib omib es exul
famuliarissimꝰ tuus de te pͥiulegiũ tulit ue si
m̃o m optum bone dee accessisses exulares.
dut te idfecisse qloriari soles Qudmo igtior
tot legis eiectus in exiliũ noiĩe epulis non
perhorrescis. Rome sum inquit. Et quidez in
portu fuisti. Nou igr tibi quisq erit eius locr
cio coco.o. c. Onis sapientes liberos ẽẽ ⁊ om̃s
scultos seruos.
sa audetur uero hic imꝑator aut eciã appel¬
letur aut hoc nõĩe dignus putetur In
perator quomo. Aut cui tandez hic libõ impa¬

Expanded text:
atque inpii, quorum tu te ducem esse profiteris, atque inpii, quorum tu te ducem esse profiteris, quos leges exsilio adfici volunt, exsules sunt, etiam si solum non mutarunt. an cum omnes te r is, qui cum telo fuerit? ante senatum tua sica deprehensa est. qui hominem occiderit? plurimos occidisti. qui incendium fecerit? aedes Nympharum manu tua deflagravit. qui templa occupaverit? in foro castra posuisti. sed quid ego communis leges profero, quibus omnibus es exsul? familiarissimus tuus de te privilegium tulit, ut, si in opertum Bonae Deae accessisses, exsulares: at te id fecisse etiam gloriari soles. quo modo igitur tot legibus eiectus in exsilium nomen exsulis non perhorrescis? Romae sum inquit. et quidem in operto fuisti. non igitur ubi quisque erit, eius loci  Omnis sapientis liberos esse et stultos omnis servos. laudetur vero hic imperator aut etiam appeletur aut hoc nomine dignus putetur. quo modo aut cui tandem hic libero impera
Abbreviated transcription (Latin):
stat si huiꝰ eterm mci bñficu ĩmortale me¬
moriam dileuisses multo eciã magis si
ssam mentẽ unde hec concilia manaue¬
runt michi enpuisses tum ego accopisse
me faterer iniuriam. S si hoc nõ facisti
noc fac̾e̾ poruisti reditum michi głosur
nuiria tua dedit nou exitũ calanuitosũ Ergo
eto semper cuus s tũ maxĩe cũ meã salute
senatꝰ ex tius nationib ut cuus optiiui com¬
mendabat. Tnũ quid inisi forte idem hostis ⁊
cuus ẽe p̃ũtis. An tu cuĩe ab hoste nature o
culo nõ aio faccis q distiugius. Cedẽ in forofe¬
cisti. Armatis latronib templa tenusti pri¬
natoꝵ domꝰ ⁊ ẽdes sacras incendisti. Cur ho
nomine appellas cũ om̃s meo distessu exulas¬
se rem. p. putent. Nũquã ne ħo amentissre
te cutũspicies. nuquã ne quid facies considera¬
bis nec eciã quid loquare. Nestis exiliũ sce¬
lerid ẽẽ pena. Mecũ illud iter ad preclarissias
res ac magnas ẽẽ susceptũ. Omes stelerati

Expanded text:
m, si huius aeterni beneficii inmortalem memoriam delevisses, multo etiam magis, si illam mentem, unde haec consilia manarunt, mihi eripuisses, tum ego accepisse me confiterer iniuriam; sed si haec nec fecisti nec facere potuisti, reditum mihi gloriosum iniuria tua dedit, non exitum calamitosum. ergo ego semper civis, et tum maxime, cum meam salutem senatus exteris nationibus, ut civis optumi, commendabat, tu ne nunc quidem, nisi forte idem hostis esse et civis potest. an tu civem ab hoste natura ac loco, non animo factisque distinguis? caedem in foro fecisti, armatis latronibus templa tenuisti, privatorum domos, aedis sacras incendisti: cur hosnomine appellas, cum omnes meo discessu exsulasse rem publicam putent? numquamne, homo amentissime, te circumspicies? numquam nec quid facias considerabis nec quid loquare? nescis exsilium scelerum esse poenam, meum illud iter ob praeclarissimas res a me gestas esse susceptum? omnes scelerati
Abbreviated transcription (Latin):
stulticie sue quos signa/ quos tabule quos cela¬
tura argentiun quos coriithi opa quos edifi¬
cia magnifica minio opere delectant. Ac su
conseruoꝵ quidẽ uroꝵ principes estis. Sed¬
ut in familia qui tractant ista qui tergent qͥ
ungunt qui uerrunt qui sꝑgunt nõ honestissi¬
mũ locum tenent ẜuitutis. sic in citate qui
se istaꝵ reꝵ cupiditatib dedicerunt ip̃ius ẜui¬
tutis locum pene insimiũ tenent. Magna in¬
quit bella gessi magns imperiis ⁊ prouia¬
cns presui. uere igitur animũ lande dignũ
actionis: Tabula te stipidum decinet. aut
sigrũ aliquod poli cleti. mitto unde sustu¬
leris/ quomo habeas Intuente te adimirã¬
tem clamores tollentez cũ uideo serũ ee
ineptiaꝵ oñti iudico. Nonne igr̃ sunt illa
festiua suit. Nara nos oculos eruditos he¬
mus. S obsecro te ut ita uenusta habeã¬
tur ista nou ut uincla uiroꝵ suit s ut
oblectameta pu̾oꝵ. Quid em̃ censes s. . l.

Expanded text:
stultitia sunt, quos signa, quostabulae, quos caelastultitia sunt, quos signa, quostabulae, quos caelatum argentum, quos Corinthia opera quos aedificia magnisican mio opere delectant, Ex sumconservorum quidem vestrorum principes estis, Sedut infamilia, quitungunt, qui verrunt, qui spargunt, non honestissimum locum servitutis tenent, sic in civitate, qui se istarum rerum cupiditatibus dediderunt, ipsius servitutis locum paene infimum obtinent. magna inquit bella gessi, magnis imperiis et provinciis praefui. gere igitur animum laude dignum: Aetionis tabula te stupidum detinet aut signum aliquod Polycleti; mitto unde sustuleris, quo modo habeas: intuentem te, admirantem, clamores tollentem cum video, servum esse ineptiarum omnium iudico. nonne igitur sunt illa festiva? sunt; nam nos quoque oculos eruditos habemus. sed, obsecro te, ita venusta habeantur ista, non ut vincla virorum sint, sed ut oblectamenta puerorum. quid enim censes? si L.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur maximã fortuna ip̃a cedit. Sicut
sapiens poeta dixit siuis ea cuiq fingitur
morib. Soli igr̃ hoc contigit sapienti ut
nichil faciat inuitꝰ /nichil dolens nichilco¬
actus. Quod ⁊ si ita ẽẽt plurib uorbis dis¬
serendum ẽ illud tñ ⁊ breue et confitendũ
insi qui ita sit affectꝰ ẽe liberũ nenuine¬
Serui igr om̃es improbi. Seruire hoc sami
re est ꝙͣ dictu mopinatum atq mserabile
Non enim ita dicunt eos ẽe seruos ut man¬
cipia que sunt dñoꝵ fira uexu aut aliquo
uire cuili. S s. seruitꝰ sit sic ut obediencia
fracti animi ⁊ abiecti et arbitrio carentis
omes deuiq improbos seruos ee. Au ille michi
libor cui mulier imꝑat cui leges imponit
seribit uetat iub̾et quod indetur. Qui nichad
dum est. minatur extuuestendũ. gõs
iftum nõ mo seru s nequissiuũ serui
eciam si in amplissuma fanilia natꝰ sitnar¬
pessandum puto. Atq ut in magna fami¬
lia seultoꝵ alii sunt lauciores ut sibiroi¬

Expanded text:
dicitur, Fortunaipsa cedit: quae, sicut sapiens Poeta dixit, suis ea cuique fingitur moribus. Soliigitur hoc contingit sapienti, ut nihil faciat invitus: nihil dolens, nihil coactus, quod etsi ita esse, pluribus verbis disserendum est: illud tamenbrevi conficiendum est, nisi qui ita sit affectus, csse liberum neminem. 3. Igirur omnesimprobi, servi, ne hoc tam re est, quam dicto inopinatum atque mieabile, non cnim ita dicunt, eos esse fercipia, quae sunt dominorum facta nexu aut aliquo jure civili: sed sic servitus sit, sicut est obedientia fracti animi atque abjecti, et arbitrio carentis omnes denique improbos esse servos? An ille mihi liber videtur, cui mulier imperat, cui leges imponit, praescribit, vetat, jubet quod videtur, qui nihil dum; minatur, extimescendum. ego vero istum non modo servum, sed nequissimum servum, etiam si in amplissima familia natus sit, appellandum puto. atqlia, sunt alii leutiores, ut sibi vi
Abbreviated transcription (Latin):
uerum uictu atq cultu t̾minatur peciue mo¬
dus nõ ẽe cupidum pecume nõ ẽẽ emacem
neglĩgale contentũ uero suis ẽẽ reb ma¬
uune sunt c̾tissimeq diuicie. Et eñ si istica
llidi rerũ estunatores prata ⁊ areas quedã
magna estiment ꝙ ei gemꝰ possessionũ inim¬
ma quasi nocori p̃t quanta estimanda uir¬
cus est que nec eripinec subripi p̃ti neq
naufragi neq incendio amintitur nec te¬
pestatũ noc tempoꝵꝰ ꝑturbatiõe mutant᷑.
na prediti qui sunt soli sunt duites. So¬
li eñ popident res ⁊ fructuosas ⁊ sempit̾¬
nas soliq ꝙ est prop̃riũ dunciaꝵ contenti
sunt rob suis. Satis ẽẽ putant ꝙ ẽ. Ni¬
chil appetunt. nulla re egant nichil sibe de¬
esse senciunt nichil requirunt. Improbe
aut uł auari qͣui incortas atq in caũ po¬
sitas popẽssiduer haent. .⁊ plus semꝑ appe¬

Expanded text:
verum victu atque cultu terminatur pecuniae moverum victu atque cultu terminatur pecuniae modus. non esse cupidum pecunia est, non esse emacem vectigal est: contentum vero suis rebus esse maximae sunt certissimaeque divitiae. etenam magni aestimant, quod ei generi possessionum minime quasi noceri possit, quam est aestimanda virtus, quae nec eripi nec surripi potest, neque naufragio neque incendio amittitur, nec tempestatum nec temporum perturbatione mutatur, qua praediti qui sunt, soli sunt divites, soli enim possident res et fructuosas et sempiternas, solique quod est proprium divitiarum, contenti sunt rebus suis; satis esse putant quod est, nihil appetunt, nulla re egent, nihil sibi deesse sentiunt, nihil requirunt. Improbi autem et avari quoniam incertas atque casu positas possessiones habent, et plus semper appe
Abbreviated transcription (Latin):
mortalos. non intelligunt hoĩes ꝙͣ magaũ
uectigal sit parsionia uenio eñ iã ad sũptu¬
osos reluiquo istũ questuosũ. Capit ille ex
sus predus sexcenta sextercia egs centena
ex mneis. Illi aurata tecça in uillis ⁊ sal a mar¬
more facienti signa tabulas suplectile ⁊ ue¬
stem infmite cõncupistenti nou mo ad fau¬
ctus ille ẽ sumptꝰ s eciã ad frenus exiguus
ex mo tenu meargali decractis sumptibus
cupiditatis aliꝙ eciã rediuidauit. uter igt
est diuicior cui deest an cui suꝑat qui eget
an qui habundat Cuiꝰ possessio quo est ma¬
ior eo plus irquirat ad se tuendã anque se
suis uirib sustinet. S quid ego de melo¬
quor qui moꝵ ac tempoꝵ uicio aliꝙͣtum
eciam ipe fortasse in huiꝰ seauli errore uer¬
ser⁊ m. mauilius patrũ meniͣo ne semꝑ
Suim in labicano. Nos igr̃ diciores qui plura
habemꝰ utuã quide s nõ estimatiõe eusus

Expanded text:
mortales! non intellegunt homines quam magnum mortales! non intellegunt homines quam magnum vectigal sit parsimonia. venio enim iam ad sumptuosos, relinquo istum quaestuosum. capit ille ex suis praediis sescena sestertia, ego centena ex meis; illi aurata tecta in villis et sola marmorea facienti et signa, tabulas, supellectilem et vestem infinite concupiscenti non modo ad sumptum ille est fructus, sed etiam ad faenus exiguus: ex meo tenui vectigali detractis sumptibus cupiditatis aliquid etiam redundabit. uter igitur est divitior, cui deest an cui superat? qui eget an qui abundat? cuius possessio quo est maior, eo plus requirit ad se tuendam, an quae suis se viribus sustinet? sed quid ego de me loquor, qui morum ac temporum vitio aliquantum etiam ipse fortasse in huius saeculi errore verser? M'. Manilius patrum nostrorum memordum in Labicano. nos igitur divitiores, qui plura habemus? utinam quidem! sed non aestimatione census,
Abbreviated transcription (Latin):
quã hunt u̾e dixerit diuite. Etem diuicia
rũ fructꝰ in copia. Copia aut declarat sacie¬
tas rerũ atq habundancia. Qua tu qui nũ¬
quã asseque̾ nuquã ꝯmo es diues futurus
Meam aut qm̃ peciuam contempns. Et ce¬
cte est em̃ ad uulgi opinione mediocris ad
tuam milla ad meã modica. de me silebo. de
re loquar. Si pensanda nobis sit acq esti¬
manda res/ utrũ tandem pluris existime¬
mus pecuniã pyrri quã fabricio dabat.
bat utrũ aurũ sarmitiũ an responsum
m. curii. hereditate .l. pauli au libertate
africanii. Quiꝰ hereditatis. Q. maximo
stcatorii partera suam concessit. hẽc pros¬
cto que sunt sũmaꝵ uirtutum pluris estiio¬
da sunt/ ꝙͣ illa que sunt pecume. Quis igr̃¬
siquidez ut quisquis ꝙ pliru sit possideati ita
ditissimꝰ hñdus sit dubitet quin i uirtuti
diuicie suit/ qui nulla possessio nulla uis amii
et argenti pluris ꝙͣ urtꝰ estunanda ẽ d diĩ¬

Expanded text:
quam hunc vere dixerit divitem? etenim divitiarum quam hunc vere dixerit divitem? etenim divitiarum est fructus in copia, copiam autem declarat satietas rerum atque abundantia: quam tu quoniam numquam adsequere, numquam omnino es dives futurus. meam autem quoniam pecuniam contemnis, et recte—est enim ad volgi opinionem mediocris, ad tuam nulla, ad meam modica—, de me silebo, de re loquar. si censenda nobis sit atque aestimanda res, utrum tandem pluris aestimemus pecuniam Pyrrhi, quam Fabricio dabat, bat? utrum aurum Samnitium an responsum M'. Curii? hereditatem L. Pauli an liberalitatem Africani, qui eius hereditatis Q. Maximo fratri partem suam concessit? haec profecto, quae sunt summarum virtutum, pluris aestimanda suntsi quidem, ut quisque quod plurimi est possidet, ita divitissimus habendus est, dubitet quin in virtute divitiae sint? quoniam nulla possessio, nulla vis auri et argenti pluris quam virtus aestimanda est. o di in
Abbreviated transcription (Latin):
tuam obscure nũquã culisti. Naui ut his q
honeste remquerunt mertaturis faciendis
oporis dandis pullicis sumendis intelligimꝰ
esse opus quesito sic qui uidet domi cue par¬
cere accusatoꝵ / atq iudicũ consociatos gre¬
ges qui nocentes et peçiuosos reos / eodr ta
auctore corruptela iundicii molientes , qui
tuas mercedum pacciones in prociuis inc̾cedas
pecumaꝵ incoemptionib/ candidatoꝵ dimissioes
libertoꝵ/ ad deferendas diripiendasq proiĩcias
qui expulsiones uicmoꝵ qui latrocnna in a¬
gris qui cũ serius cũ liberis eris cũ clientib
societates/ qui possessiones uacuas qui prosep¬
tiones locupletiũ qui cedes inumcipioꝵ qui
illam suillaui temporis messem recordetur
qui testameta subiecta tot qui sublatos honnes
qui demq omiã uenalia dilectũ et rectum
quis non putet hunc confiteri sibi quesito o¬
pus ee. Cui aut quesito opus sit quis uin¬

Expanded text:
tuam numquam obscure tulisti. nam ut iis, qui tuam numquam obscure tulisti. nam ut iis, qui honeste rem quaerunt mercaturis faciendis, operis dandis, publicis sumendis, intellegimus opus esse quaesito, sic, qui videt domi tuae pariter accusatorum atque indicum consociatos greges, qui nocentis et pecuniosos reos eodem te actore corruptelam iudicii molientis, qui tuas mercedum pactiones in patrociniis, † intercidas pecuniarum in coitionibus candidatorum, dimissiones libertorum ad defaenerandas diripiendasque provincias, qui expulsiones vicinorum, qui latrocinia in agris, qui cum servis, cum libertis, cum clientibus societates, qui possessiones vacuas, qui proscriptiones locupletium, qui cladis municipiorum, qui illam Sullani temporis messem recordetur, qui testamenta subiecta, tot qui sublatos homines, qui denique omnia venalia, edictum, decretum, quis hunc non putet confiteri sibi quaesito opus esse? cui quaesito autem opus sit, quis um
Abbreviated transcription (Latin):
Siues. nou archa appellari solet. Mũauis ill
sit plena/ dũ te man̾e̾ uidebo diuite nõ puta¬
bo. Etem ex eo quantũ cuiq satis est men¬
tiuntur homines diuiciaꝵ modũ filias quis
ht pecuã opus ẽ duas maiori plures ma¬
iori Etiã si ut auint clauaũ quĩquaginta filie
suit tot dotes magũa querunt peciuar quan¬
res s ĩnumerabiles cupiditates ht̃ que brem
tempore maxinas copias exhaurire possint
hunc quomo ego appello dute cũ ip̃e se ege
senciat. Multi ex te audierũt cũ diceres nenu¬
nẽ ẽẽ diuite insi qui ex̾citũ alere posset suis fru
ux p̃t. Ergo hoc proposito nũquã eris diues
antequã tibi ex tuis possessionib tantũ re¬
ficietur ut eo tueri sex legiones ⁊ magna
equitũ ac peditũ auxilia possis. Iaui fate¬
ris igitur non ẽẽ te diuitem cui tantũ de¬
sit ut expleas id quod optas. Itaq istam pau¬
pertateni uł pociꝰ egestatem ac mendicitate

Expanded text:
dives, non arca appellari solet. quamvis ilia dives, non arca appellari solet. quamvis ilia sit plena, dum te inanem videbo, divitem non putabo; etenim ex eo, quantum cuique satis est, metiuntur homines divitiarum modum. filiam quis habet, pecunia est opus; duas, maiore; pluris, maiore etiam; si, ut aiunt Danao, quinquaginta sint filiae, tot dotes magnam quaerunt pecuniam: quanris, sed innumerabilis cupiditates habet, quae brevi tempore maximas copias exhaurire possint, hunc quo modo ego appellabo divitem, cum ipse egere se sentiat? multi ex te audierunt cum diceres, neminem esse divitem, nisi qui exercitum alere posset suis fruciam pridem vix potest: ergo hoc proposito numquam eris dives ante, quam tibi ex tuis possessionibus tantum reficietur, ut eo tueri sex legiones et magna equitum ac peditum auxilia possis. iam fateris igitur non esse te divitem, cui tantum desit, ut expleas id quod exoptas. itaque istam paupertatem vel potius egestatem ac mendicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dicito quĩ quidem potes debe̾ tene dixeris
qui nichil quicquã d inisi ꝙ est turpe non
redae. Sed hec hactenꝰ. Ille iideat quomodo
imꝑator ẽẽ possit cũ eũ non liberũ quoq ẽẽ
piens sit diues. Que est ista ĩcomemorã¬
da peciuã tua. Tam insolens ostentatio.
Quid si pauꝑ eciam. Quẽ enũ intelligunꝰ
diuite. Aut hoc uerbũ in quo homi ponimꝰ
Opiior in eo cui tanta possessio ẽ ut ad libeca¬
lit̾ uiuendũ facile contentꝰ sit qui nichil q̃¬
rat nichil appetat nchil optet amplius
animꝰ oportet tuus se iudicet diuite nõ ho¬
minũ sermo neq possessiones tue nec fa¬
ailtas. Nichil sibi de esse putat, nichil eurat
ampliꝰ saciatꝰ est aut contentꝰ eciã peciuã
ẽe si cotidie fraudas decipis postis pasti¬
sceris. aufers. eripis. si socios spolias eca¬
riũ exꝑilas si testamenta amicoꝵ expec¬
tas quid̃ atq ipa supponis. hec utrũ ha¬

Expanded text:
dicito, quandoquidem potes: debere ne dixeris: dicito, quandoquidem potes: debere ne dixeris: quoniam nihil quisquam debet, nisi quod est turpe non reddere. Sed haec hactenus. Ille videat, quomodo Imperator esse possit: cum eum ne liberum quidem esse piens dives. quae est ista in commemoranda pecunia tua tam insolens ostentatio? quid, si pauper etiam? quem enim intellegimus divitem aut hoc verbum in quo homine ponimus? opinor in eo, cui tanta possessio sit, ut ad liberaliter vivendum facile contentus sit, qui nihil quaerat, nihil adpetat, nihil optet amplius. animus oportet tuus se iudicet divitem, non hominum sermo, neque possessiones tuae. nihil sibi deesse putat, nihil curat amplius, satiatus e, si quotidie fraudas, decipis, poscis, pacisceris, aufers, rapis, si socios spolias, aerarium expilas, si testamenta amicorum exspectas quidem, atque te ipse supponis, haec utrum a
Abbreviated transcription (Latin):
uidebantur. mnt̾e mun̾a nocte uenire domũ
ad eũ precari demq supplicare que seruitus
⁊ si hec libertas estunati pt̃. Quid. Cũ aui¬
piditas dñatus excessit ⁊ alius est dñs e¬
lo loquatiorib est sermendũ. umes qui
aliquid scire uidentur tanꝙͣ dñi tumentur
Iudex uero quantũ ht dñatum. Quo ti¬
more nocentes afficit. Iu nõ est omis me¬
tus seruitus. Quid ualet iꝯt̃ illa eloque¬
cissuui unr .l. crassi copiosa magis ꝙͣ sapi¬
ens or̃o. Enpite nos a seruitute. Que ẽ
ista seruitꝰ tam claro homiini tãq nobili.
Om̃is ai debilitata ⁊ huilis fca tirditas
seruitꝰ est. Nolite suuere nos cuiq seruire. In li¬
bertatem uult uendicari. mmune. Quid em
adiungit uisi uob̾ uniu̾sis. Dnnm nutare nõ
liber ẽẽ uult quib ⁊ debemiꝰ et possumꝰ. Nos
uõ siquid aĩo excelso ⁊ alto et uirtutib exaga¬
to sumꝰ nec debemꝰ nec possumꝰ. Tu posse te

Expanded text:
videbantur, munera mittere, noctu venire domum videbantur, munera mittere, noctu venire domum ad eum, precari, denique supplicare. quae servitus est, si haec libertas existimari potest? quid? cum cupiditatis dominatus excessit et alius est dominus exlo loquacioribus est serviendum; omnes, qui aliquid scire videntur, tamquam domini timentur; iudex vero quantum habet dominatum, quo timore nocentis adficiti an non est omnis metus servitus? quid valet igitur illa eloquentissimi viri, L. Crassi, copiosa magis quam sapiens oratio eripite nos ex servitute? quae est ista servitus tam claro homini tamque nobili? omnis animi debilitati et humilis et fracti servitus est. nolite sinere nos cuiquam servire. in libertatem vindicari volt? minime; quid enim adiungit? nisi vobis universis. dominum mutare, non liber esse volvero, siquidem animo excelso, et alto, et virtutibus exaggerato sumus, nec debemus, nec possumus. Tu posse te
Abbreviated transcription (Latin):
totã cornithiũ contempsisset utcũ illur
ane excellentẽ au artensen diligente puta¬
ret. Reuiuistat .m. curuis aut eoꝵ aliquis
quoꝵ in uilla ac domo nichil splendidum
nichil ornatũ fuit preter ip̃os ⁊ iundeat᷑ a¬
liquem sũinis pͥp bñficus usum barbatũ¬
los uullos exceptante de pistina ⁊ ꝑtͣctante
et murenar copia gliante. Nonne hũc hoĩez
ita seruũ indicet ut ne in familia quide di¬
quu maiore aliqͦ negoçio putet an cor scer¬
uitꝰ dubia ẽ qui cũpiditate peccudũ nullã
condiconem recusant durissime seruitutis
hereditatis spes quid imquitatis in seruen¬
do non suscipit. Que nutũ locupletis orbi se¬
ns nõ obseruat. loquitur ad uoluntate. aec¬
quid denunciandũ sit facit. Assentatur asẜi¬
det nunerat. Quid hoꝵ est liberi. Quid̾ de¬
inq no serui inhertis. Nuid dicã. Illa cupi¬
ditas que uidetur ẽẽ liberior houoris impe
tissimo seruite coegit qui sibi ẽẽ amplissumi

Expanded text:
llum civem excellentem an atriensem diligentem putaret? revivescat M'. Curius aut eorum aliquis, quorum in villa ac domo nihil splendidum, nihil ornatum fuit praeter ipsos, et videat aliquem summis populi beneficiis usum barbatulos mullos exceptantem de piscina et pertractantem et murenarum copia gloriantem, nonne hunc hominem ita servum iudicet, ut ne in familia quidem dignum maiore aliquo negotio putet? an eorum servitus dubia est, qui cupiditate peculii nulcenditionem recusant durissimae servitutis? Haereditatis spes quid iniquitatis in serviendo non suscepit? quem nutum locupletis orbisenis non observat? loquitur ad voluntatem: quicquid denun iatum sit, facit: assentatur, assidet, miratur. Quid horum est liberi? quid denique non servi inertis? Quid? iam illa cupiditas, quae videtur esse liberior honoris, impetissimo, servire res coegit eos, qui amplissim:
Abbreviated transcription (Latin):
nũciatꝰ est sillaba una breuior aut longior exi¬
bilatur et exploditur. Inuita tu qui om̃i ge¬
stu moderatior/ om̃i uersu aptior ẽẽ debesrĩ
sillaba te peccasse dices. poetã nõ audio in
mugis i̾uite societatẽ / audiã ciue pcca digi¬
tis dimecientem. Sua si uisa suit breuiora
leniora uideantur ꝙͣ possut uideri cũ quic¬
quid peccatur ꝑturbatione peccatur ronis
atq ordinis. perturbata aut semel rõne
et ordine nichil possit addi quo magis pecca
pe non improbum ut semꝑ s dementem

Expanded text:
nuntiatus est syllaba una brevior aut longior, exsinuntiatus est syllaba una brevior aut longior, exsibilatur, exploditur: in vita tu, quae omni gestu moderatior, omni versu aptior esse debet, in syllaba te peccasse dices? poetam non audio in nugis: in vitae societate audiam civem digitis peccata dimetientem sua? si vis, sane sint breviora, leviora qui possunt videri? cum quicquid peccatur perturbatione peccetur rationis atque ordinis, perturbata autem semel ratione et ordine nihil possit addi, quo magis peccarpe, non inprobum, ut semper, sed dementem
Abbreviated transcription (Latin):
uita priuare si ꝑ se scelus est saguntim
quin parentes suos liberos emori ꝙͣ ẜuos
uiu̾e̾ maluerunt parnde fuerunt. Ecgo
et parenti nõ nũquã adinu uita sine stelẽ
pt et soruo sepe sine ĩiuria nõ p̃t. Causa
igt̃ hec non natura distinguit. Que quia
ultro accessit id fit propensius. Si ultis q̃
adiuncta sunt paria fiant neccesse est. Illud
tame int̾ est ꝙ in seruo necando si assit miu¬
ria semel pectatur. In patris uiolanda ita¬
multa poctantur. uiolatur is qui procreauit
is qui aluit. is qui erudunt. is qui in domo¬
ac sede acq in re .p. collocauit. Multitudiue¬
nos in uita nõ que cuiq pc̃co pena sit s quan¬
tũ cuiq liceat spectare debemꝰ quicquid non
oportet scelus ẽẽ quicquid nõ licet nefas pu¬
tare debemus. Eciã ne in minimis reb. Ecã.
Siquidẽ rerũ modũ fing̾e̾ nõ possumꝰ auimo¬
rum modum tenere possumꝰ histrio si paulu
se mouit extra nuimerum aut si uersus pro¬

Expanded text:
vita privare si per se scelus est, Saguntini, vita privare si per se scelus est, Saguntini, qui parentes suos liberos emori quam servos vivere maluerunt, parricidae fuerunt: ergo et parenti non numquam adimi vita sine scelere potest et servo saepe sine iniuria non potest. causa igitur haec, non natura distinguit, quae quoniam utro accessit, id fit propensius, si utroque adiuncta est, paria fiant necesse est. illud tamen interest, quod in servo necando, si id fit iniuria, semel peccatur, in patris vita violanda multa peccantur: violatur is qui procreavit, is qui aluit, is qui erudivit, is qui in sac domo atque in re publica conlocavit; multitudinenos in vita non quae cuique peccato poena sit, sed quantum cuique liceat spectare debemus: quicquid non oportet scelus esse, quicquid non licet nefas putare debemus. etiamne in minimis rebus? etiam, si quidem rerum modum figere non possumus, animorum modum tenere possumus. histrio si paulum se movit extra numerum aut si versus pro
Abbreviated transcription (Latin):
Sequntur igr̃ ut ecia uicia suit paria ẜqn
prauitates aĩ recte uicia dicuntur . rat qu
qui pares uirtutes sunt recte scã qre at
Unrtutib prosicscuntur pariaee debert
lia neace est. A philosophis inquis ista sunuis¬
res. Socrates disputabat isto modo Bbene her¬
cule narras. Nam istũ hominẽ doccũ ⁊ sapiẽ¬
tem uirũ fuisse memorie iraditũ est. Sed ta¬
men quero ex te qui uerbis int̾ nos conten¬
dimꝰ non pugiuis utrũ boius quendũ est¬
ꝙ bauili atq oparii, an quid doccissumi seuse¬
rint presertim cũ hac sina nõ modo uerior
nes ab improbitate om̃i. quã si senserint
nullum in delictis ẽẽ discrime. Eque peccas¬
se se si pͥuatis ac si magnis reatib manus
afferant. Quacũq in domũ stuprũ intule¬
rint eandem ẽẽ landem libidinis. Nichil ne
est igr int̾ nau hoc dicet aliquis patrem qͥ
necat aune seruũ. Auda ista si ponas indica¬
ro qualia suit non facile possum. Patrem

Expanded text:
sequitur igitur ut etiam vitia sint paria, si quidem sequitur igitur ut etiam vitia sint paria, si quidem pravitates animi recte vitia dicuntur. atqui quoniam pares virtutes sunt, recte facta, quoniam a virtutibus proficiscuntur, paria esse debent, equalia necesse est. a philosophis inquit ista sumisres. Socrates disputabat isto modo. bene hercule narras; nam istum doctum et sapientem virum fuisse memoriae traditum est. sed tamen quaero ex te, quoniam verbis inter nos contendimus, non pugnis: utrum nobis est quaerendum quid baioli atque operarii an quid homines doctissimi senserint? praesertim cum hac sententia non modo verior, nes ab inprobitate omni, quam si senserint nullum in delictis esse discrimen? aeque peccare se, si privatis ac si magistratibus manus adferant? quamcumque in domum stuprum intulerint, eandem esse labem lubidinis? nihilne igitur interest—nam hoc dicet aliquis—patrem quis necet anne servum? nuda ista si ponas, iudicare qualia sint non facile possim. patrem
Abbreviated transcription (Latin):
culpa cõmissa est. Quã longe progrediare cũ
seiuel huic transieris ad augenda trausendi
culpam nichil ꝑtinet peccare certe licet ne¬
iiiiiii. Quod añt nõ licet hoc uno tenetur
si arguitur nõ licere id si nec maiꝰ nec inuꝰ
nascunitur equalia suit oportet. Quod si uir¬
ccesse est ẽẽ. At qui pares ẽe uirtutes nec
bono uiro meliore nec temꝑante temꝑaci¬
ore nec forti fortiorẽ uec sapienti sapienti¬
ore posse fieri facillune p̃t perspice. ⁊ u ui¬
rũ bonum dices qui depositũ nullo teste ar̃
luctari impune posset auri pondo decer
reddiderit se ideu in decem nulib pondo¬
auri nõ idem fecerit. Aut temꝑanite si se
in aliqua libidine continuerit in aliqͣ effu¬
derit una uirtꝰ est consenciens cũ roue ⁊
perpetua constancia. Nichil huic addi pi
quo magis uirtꝰ sit nichil demii ut uirtutis
nom̃e relinquatur. Et eni si bene facta re¬
ats fcã sunt et nchil recto rectius/ pocea
bono quid̾ melius quicquã inuenu potest

Expanded text:
culpa commissa est: quam longe progrediare, cum semel transieris, ad augendam transeundi culpam nihil pertinet. peccare certe licet nemini; quod autem non licet, id hoc uno tenetur, si arguitur non licere: id si nec maius nec minunascuntur aequalia sint oportet. quod si virnecesse est: atqui paris esse virtutes nec bono viro meliorem nec temperante temperantiorem nec. forti fortiorem nec sapienti sapientiorem posse fieri, facillume potest perspici. an virum bonum dices, qui depositum nullo teste, cum lucrari inpune posset auri pondo decem, reddiderit, si idem in decem milibus non idem fecerit? aut temperantem, qui se in aliqua libidine continuerit, in aliqua effuderit? una virtus est consentiens cum ratione et perpetua constantia; nihil huc addi potest, quo magis virtus sit, nihil demi, ut virtutis nomen relinquatur: etenim si bene facta recte facta sunt et nihil recto rectius, certe ne bono quidem melius quicquam inveniri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
qui nec cunitate quid̾ pelli pt̃ quo ẽ enim
ciuitas. om̃is ne conuentꝰ eciam feroꝵs
et ĩmanium dmis ne eciam fugitiuoꝵs
Certe negabis. Non eĩn erat illa tñ cutas cũ
leges meas nichil ualebant cũ iudicia iacebat
cum mos patrius occiderat cũ seris pulsis ma¬
gistratib senatꝰ nome iuire .p. nõ erat. pre¬
donũ ille concursus et te duce latrociniũ in
foro constitutũ et reliquie cõiuiratiois a ca¬
tiline furiis a demũ scelus furorẽq conu̾¬
se nõ eiuitas erat. Itaq pulsus egs ciuitate
nõ sum q̃ nulla erat/ accersitꝰ in ciuitate su
liber eet iuris ⁊ equitatis que unicula sũt
auitatis repentina memͬo. Ac inde quam
stam tui la trocinii tutelam contempserim
Iactam et ĩmissam a te nefariã in me iniu
sceleratas faces inferebas. Meoꝵ aliquid
ruere atq deflagrare arbitrabare. Michil
neq mneum est neq cuiuspiã q aufera¬

Expanded text:
pelli potest? quae est enim civitas? omnisne conventus etiam ferorum et inmanium? omnisne etiam fugitivorum certe negabis. non igitur erat illa tum civitas, cum leges in ea nihil valebant, cum iudicia iacebant, cum mos patrius occiderat, cum ferro pulsis magistratibus senatus nomen in re publica non erat; praedonum ille concursus et te duce latrocinium in foro constitutum et reliquiae coniurationis a Catilinae furiis ad tuum scelus furoremque conversae non civitas erat. itaque pulsus ego civitate non sum, quae nulla erat: accersitus in civitatem sum, liber, esset iuris et aequitatis, quae vincla sunt civitatis, repetita memoria. ac vide quam ista tui latrocinii tela contempserim: iactam et inmissam a te nefariam in me iniursceleratas faces inferebas, meorum aliquid ruere aut deflagrare arbitrabare: nihil neque meum est neque cuiusquam, quod aufer
Abbreviated transcription (Latin):
digencia. nulla utilitate quesita. Quo tame
ip̃a exflorescit ex anucicia eciã si tu eam
imꝰ secutus sis hac nos adolestentes be¬
muolencia senes illos .l. paulum. .m. cato¬
nem.c. gallum. p. nasicam ⁊ titũ grachũ
scipionis nr̃i sociũ dileximꝰ hoc eciã magis
elustet int̾ equales ut int̾ me ⁊ scipionẽ¬
cissim aũt senes in adolestentiũ caritate
tuberonis. Et quidẽ eciam ad modũ ado¬
lestentis.p. ruptilii auli uirgini fauulia¬
ritate delector. Qui quide ita rõ comꝑa¬
ta est iute nature q nr̃e ut alia etas oria¬
tur maxĩe quidẽ optandum ẽ ut cũ equa¬
lib possis cũ quib tanqua e carcerib emus¬
sus sis eũ hisdeni ad calceui ut dr̃ ꝑuenire¬

Expanded text:
digentia, nulla utilitate quaesita. quae tamen digentia, nulla utilitate quaesita. quae tamen ipsa ecflorescit ex amicitia, etiam si tu eam minus secutus sis. hac nos adulescentes benevolentia senes illos, L. Paulum, M. Catonem, C. Gallum, P. Nasicam, Ti. Gracchum Scipionis nostri socerum dileximus. haec etiam magis elucet inter aequalis, ut intcissim autem senes in adulescentium caritate Tuberonis; equidem etiam admodum adulescentis P. Rutili, A. Vergini familiaritate delector. quoniamque ita ratio comparata est vitae naturaeque nostrae, ut alia aetas oriatur, maxime quidem optandum est ut cum aequalibus possis, quibuscum tamquam e carceribus emissus sis, cum isde