comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ueritatẽ. uoluntatẽ. Est enĩ uoluntas
queda in dño. ubi uerũ sabbatũ. uera requi¬
es. Unde dicit᷑ delectare in dño: & dabit tibi
petitiones cordis tui. Quis eñi sic delectat
quã ille qui fecit omnia: Quȩ delectant in
his tribus: Caritas di In aliis septẽ. Caritas
ꝓximi. Ne facias alii quod pati non uis. ho¬
nores patrẽ tuũ & matrẽ: quia uis te hono¬
rari a filiis tuis. Non mȩchaberis: quia nec
& occidi non uis. Ñ fureris. qr furtũ pati non
uis. Non falsum testimoniũ dicas: quia odisti
aduersũ te falsũ testimoniũ dicentẽ. N con¬
cupiscas uxorẽ proximi tui: qr & tuã non uis
ab alio concupisci. Non ꝯcupiscas rem aliquã¬
ꝓrimi tui: quia si quis tuã ꝯcupiscit. displic&
tibi. Conuerte & in te linguã: quando tͥ displi¬
cet qui tibi noc&e. hec omnia p̃cepta d̃i sunt
Sapientia donante data st̃: desuꝑ sonant. Tan¬
ge psalteriũ. imple legem. quã dñs ds tuus ñ

Expanded text:
tem, veritatem, voluntatem. Est enim quaedam tem, veritatem, voluntatem. Est enim quaedam voluntas in Deo, ubi verum sabbatum, vera requies. Unde dicitur, Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quis enim sic delectat, quam ille, qui facit omnia, quae delectant? In his tribus caritas Dei, in aliis septem caritas est proximi. Ne facias alii, quod pati non vis : honora patrem et matrem , quia vis te honorari a filiis tuis. Non moecheris , quia nec et occidi non vis. Non fureris, quia furtum pati non vis. Non falsum testimonium dicas, quia odisti adversus te falsum testimonium dicentem. Non concupiscas uxorem proximi tui, quia et tuam non vis ab alio concupisci. Non concupiscas rem proximi tui, quia si quis tua concupierit, displicet tibi. Converte et in te linguam, quando tibi displicet, qui te nocet. Haec omnia praecepta Dei sunt: Sapientia donante data sunt: desuper sonant. Tange psalterium,
Abbreviated transcription (Latin):
contulerit p̃ceptorũ. quia doctrina cȩle¬
sti te imbuerit: quid tibi desuꝑ ex illius
ad psalteriũ. Psalle dõ. in psalterio decẽ chor¬
darũ. Prȩcepta enĩ legis decẽ sunt. In decem
p̃ceptis. legis: habes psalteriũ. ꝑfecta res est.
Habes ibi dilectionẽ dĩ in tribus: & dilectionẽ
proximi in septẽ. & utiq nostis dño dicente:
qr in his duob p̃ceptis. tota lex pendet & ꝓphetȩ
Dicit tibi ds desuꝑ. quia dñs dstuus. ds unꝰ est.
dñi di tui: habes alterã chordã. Obserua diẽ
sabbati: N carnaliter. ñ iudaicis deliciis: qui
otio abutunt᷑ ad nequitiã. Melius eñi utique
tota die fõderent: quã tota die saltarent S
cogitans requiem in do tuo. & propt̃ ipsam
requiem omnia faciens: abstine ab oꝑe ser¬
uili. Omnis enĩ qui facit peccatũ. seruus est
peccati: & utinã hominis & ñ peccati. Hȩc tria
ꝑtinent ad dilectionẽ di: cuius cogites unita¬

Expanded text:
contulerit praeceptorum, qua doctrina coelecontulerit praeceptorum, qua doctrina coelesti te imbuerit, quid tibi desuper ex illiuad psalterium psalle Deo, in psalterio decem chordarum. Praecepta enim Legis decem sunt. In decem praeceptis Legis habes psalterium. Perfecta res est: habes ibi dilectionem Dei in tribus, et dilectionem proximi in septem. Et utique nosti Domino dicente, quia in his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae . Dicit tibi Deus desuper, quia Dominus Deus tuus Deus unus est.  nomen Domini Dei tui: habes alteram chordam. Observa diem sabbati, non carnaliter, non Judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius esset eis, ut tota die foderent, quam tcogitans requiem in Deo tuo et propter ipsam requiem omnia faciens, abstine ab opere servili. Omnis enim qui facit peccatum, servus est : et utinam hominis, et non peccati. Haec tria pertinent ad dilectionem Dei. Cujus cogites unita
Abbreviated transcription (Latin):
attendat quia inferiora st̃: sed quia & regi
& gubernari non possunt. nisi ab illa sapi¬
entia quȩ attingit a fine usq ad finẽ for¬
titer. & disponit omnia suauit̃. Non enim
cȩlestia regit. & terrena deseruit. Aut ñ
illi dicit᷑: quo ibo abspũ tuo. & a facie tua
quo fugiã : Si ascendero in cęlũ tu ibi es: si
descendero in infernũ ades. Ubi gͦ deest qͥ
nusquã non ẽ : Ergo confitere dño in cytha¬
raꝰ. siue tibi habund& t̃renũ aliquid gr̃as
age illi qui dedit: siue tibi desit. si forte
damno auferatur. cytharizas securus. N
est eñi ille tibi ablatus qui dedit: quãuis
tibi ablatũ fuerit qđ dedit. Etiam sic in¬
quam cythariza securus : certus in dõ tuo
tange cordas in corde: & dic tamquã in cyt¬
hara in inferiore parte bene sonante. dñs
dedit dñs abstulit. sicut dño placuit ita
factum est: sit nom̃ dñi benedictũ. Iã uero
cum attendis suꝑiora dona đi. quid tibi

Expanded text:
attendat quia inferiora sunt, sed quia et regi attendat quia inferiora sunt, sed quia et regi et gubernari non possunt, nisi ab illa Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Non enim coelestia regit, et terrena deserit: aut non illi dicitur, Quo abibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendgo deest qui nusquam non est? Ergo confitere Domino in cithara. Sive tibi abundet terrenum aliquid, gratias age illi qui dedit; sive tibi desit, vel forte damno tibi auferatur, cithariza securus. Non est enim ille tibi ablatus qui dedit, quamvis tibi ablatum fuerit quod dedit. Etiam sic, inquam, cithariza securus; certus in Deo tuo, tange chordas in corde, et dic tanquam in cithara in inferiore parte bene sonante: Dominus dedit, Dominus abstulit. Sicut Domino placuit ita factum est . Sit nomen Domini benedictum. Jam vero cum attendis superiora dona Dei: quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
laus eius in ore nr̃o: & benedicamus dñm
in omni tp̃re. Est enĩ terrena quȩda ꝓspe¬
ritas. est quȩdã terrena adũsitas. Ex utroq
laudandus ẽ đs: ut cytharizemus. Quȩ ẽ ter¬
rena ꝓsperitas : cũ sani sumꝰ scđm carnẽ: cũ
habundant omnia qͥb uiuimꝰ: cũ in columi¬
tas nr̃a seruatur: cũ fructus large ꝓueniunt᷑:
cum solem suũ oriri facit suꝑ bonos & malos:
& pluit suꝑ iniustos & iniustos. Hȩc omnia.
ad uitã t̾renã ualent. Quisqͥs inde ñ lau-¬
dat dm̃: ingratus ẽ. Nũquid qr t̾rena. ido
non di sunt. Aut ideo aliter ea dare cogitan¬
dus:quia dantur & malis: Multiplex ẽ enĩ
miscłia dĩ: patiens est longanimis. Inde ma¬
gis significat qͥd seruet bonis: cũ ostendit
quanta donet & malis. Aduersitates autẽ
ex inferiore utiq parte: de fragilitate ge¬
neris humani: in doloribus. in languoribꝰ.
in pressuris. in tribulationibꝰ. in temptatio¬
nibus: ubiq laud& dm qui cytharizat. Ñ

Expanded text:
ro, et benedicamus Dominum in omni tempore . Est enim quaedam terrena prosperitas, est quaedam terrena adversitas: ex utroque laudandus est Deus, ut citharizemus. Quae est terrena prosperitas? Cum sani sumus secundum carnem, cum abundant omnia quibus vivimus, cum incolumitas nostra servatur, cum fructus large proveniunt, cum solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Haec omnia ad vitam terrenam valent. Quisquis inde non laudat Deum, ingratus est. Numquid quia terrena, ideo non Dei sunt? Aut ideo alter ea dare cogitandus est, quia dantur et malis? Multiplex est enim misericordia Dei, patiens est, longanimis. Inde magis significat quid servet bonis, cum ostendit quanta donet et malis. Adversitates autem, ex inferiore utique parte, de fragilitate generis humani, in doloribus, in languoribus, in pressuris, in tribulationibus, in tentationibus. Ubique laudet Deum qui citharizat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
subleuat᷑: sine illo felix ñ regit᷑. Ergo ne for¬
te de cęlis quęreres cũ audires miscdia dñi
plena ẽ t̾ra. audi quia dño & cęli indigent:
sermone dñi cęli solidati st̃. N a se sibi solida¬
mentũ fuert̃ꝰ nec ipsi cęli firmitatẽ sibi pro¬
priã p̃stitert̃. Uerbo dñi cęli firmati sunt: &¬

Expanded text:
sublevatur, sine illo felix non regitur. Ergo, ne forsublevatur, sine illo felix non regitur. Ergo, ne forte de coelis quaereres, cum audires, Misericordia Domini plena est terra, audi quia Domino et coeli indigent; Sermone Domini coeli solidati sunt. Nam non a se sibi solidamentum fuerunt, nec ipsi coeli firmitatem sibi propriam praestiterunt. Verbo Domini coeli firmati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
um. Cum acceꝑis bene utere: ut bonã ra¬
tionẽ reddas cum iudiciũ uenerit eius: qͥ
tibi modo prȩrogat in ista fame miscđiam
cordare qđ cantasti. miscđia dñi plena est
terra. Ubi iã non eugłm p̃dicat᷑ : U̾bi sermo
dni tacet : Ubi salus cessat: opus est ut uelis
acciꝑe: plena sunt horrea: hȩc ipsa plenitu¬
do & abundantia. non te uenientẽ expecta¬
uert̃: sed ad dormientẽ ipsa uenert̃. Non
dictũ est surgant gentes & eant ad unum
locũ: s adnunciata st̃ ista gentibus ubi erant.
ut impleret᷑ & inde ꝓphetia dicens: ad ora¬
bit eũ unusqͥsq de loco suo. Miscđia dñi ple
na est t̃ra. Qͥd cęli : Audi qͥd cęli. Non enim
indigent miscdia: ubi nulla ẽ miseria: In
terra abundat homini miseria: suꝑ abundat
dñi misericordia. Miseria hominis plena est
ubi nulla ẽ miseria. Nũqͥd qr non indigent
miscdia: non indigent dño : Omĩa indigent
dño: & misera & felicia. Sine illo miser non

Expanded text:
um. Cum acceperis, bene utere; ut bonam raum. Cum acceperis, bene utere; ut bonam rationem reddas, cum judicium venerit ejus qui tibi modo praerogat in ista fame misericorcordare quod cantasti, Misericordia Domini plena est terra. Ubi jam non Evangelium praedicatur? ubi sermo Domini tacet? ubi salus cessat? Opus est ut velis accipere: plena sunt horrea. Haec ipsa plenitudo et abundantia non te venientem exspectaverunt, sed ad dormientem ipsa venerunt. Non dictum est, Surgant gentes, et eant ad unum locum: sed annuntiata sunt ista gentibus ubi erant, ut adimpleretur exinde prophetia dicens: Adorabit eum unusquisque de loco suo . 4. vena est terra. Quid coeli? Audi quid coeli. Non enim indigent misericordia, ubi nulla est miseria. In terra abundat hominis miseria, superabundat Domini misericordia: miseria hominis plena est ubi nulla est miseria, numquid quia non indigent misericordia, non indigent Domino? Omnia indigent Domino, et misera et felicia. Sine illo miser non
Abbreviated transcription (Latin):
ne quasi sit qđ ab illo eccigat᷑. Idipsũ eñĩ
exigitur: quod noluit acciꝑe cũ daret᷑. Aliud
ẽ eñi non posse acciꝑe: aliud nolle . Illic ea¬
cusatio necessitatis ẽ: hic reatus uoluntatis.
Ergo omnia oꝑa eius in fide: diligit miscđiã
& iudiciũ. Accipite miscđĩam. & timete iudi¬
ciũ: ne ille cũ uenerit. exigat nos. Sic nos
erigit ut inanes dimittit᷑ focigit eñi ra¬
tionẽͥ redditaratione. donat ȩternitatem.
Nemo nr̃m in accipiendo dormiat: ne ad
reddendũ male excitet᷑. Accipite miscdĩam
Sic ad nos clamat d̾s. tãquã si tempore fa¬
mis diceret᷑. Accipe frum̃tũ. Qđ cum audi¬
res tp̃re famis. ꝓfecto ipso stimulo necessi¬
tatis concitus curreres. uersans te huc atq
illuc: quȩrens unde accĩꝑes qđ dictũ est
accipe. & cũ ^ lenires quando te teneres: quã
morã int̃poneres : Sic & nunc dictũ ẽ accipi¬
te miscdĩam Diligit enĩ miscđiam & iudici¬

Expanded text:
ne quasi sit quod ab illo exigatur. Idipsum enim ne quasi sit quod ab illo exigatur. Idipsum enim exigitur, quia noluit accipere cum daretur. Aliud est enim non posse accipere, aliud nolle: illic excusatio necessitatis est, hic reatus voluntatis. Ergo, omnia opera ejus in fide: diligit misericordiam et judicium. Accipite misericordiam, et timete judicium; ne ille cum venerit ut exigat nos, sic nos exigat ut inanes dimittat. Exigit enim rationem; reddita ratione, donat aeternitatem. Nemo nostrum in accipiendo dormiat, ne ad reddendum male excitetur. Accipite misericordiam: sic ad nos clamat Deus, tanquam si tempore famis diceretur, Accipite frumentum. Quod cum audires tempore famis, profecto ipso stimulo necessitatis concitus curreres, versans te hac atque illac, quaereres unde acciperes quod dictum est, Accipite. Et cum invenires, quando te teneres? quam moram interponeres? Sic et nunc dictum est, Accipite misericordiam. Diligit enim misericordiam et judici
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. Miscđĩa dñi plena est t̾ra. Uerbo dñi cęli
firmati st̃. Idipsũ ẽ eñi. sermone dñi cęli so¬
lidati sunt. Dixerat suꝑius bene cantate
ei in iubilatione: idest ineffabilit̃ canite.
fide. Nichil ꝓmittit. & non reddit. fidelis
ille factus ẽ debitor: esto tu auarus exac¬
tor. Deinde cũ dixisset omnia oꝑa eiꝰ infi¬
de: adiunxit quare. Diligit miscdiam &
iudiciũ. Qui gͦ miscdiam diligit. miseret᷑.
Iui aut̃ miseret᷑. potest ꝓmittere & non
dare: qui poss& dare. &iam si ñ ꝓmitter& ͤ
Ergo qr diligit miscđiam: oportet ut exhi¬
beat qđ ꝓmittit Et qr diligit iudiciũ: opor¬
tet ut exrigat qđ dedit. Unde ipse dñs dicit
cuidã seruoꝰ. dares tu pecuniã meã: & ego
ueniens cũ usuris exigerẽ. Qđ ido monemꝰ:¬
ut sciamꝰ qͦm audimꝰ. Ipse enĩ dicit alio lo¬
co in eugłio: ñ ego iudico quẽquã. Sermo
quẽ locutꝰ sũ eis: ipse iudicabit eos in nouis¬
simo die. Ne se excuset qͥ audire ñ uult:

Expanded text:
mini plena est terra. Verbo Domini coeli firmati sunt. Idipsum est enim, Sermone Domini coeli solidati sunt. Dixerat superius, Bene canite ei in jubilatione, id est, ineffabiliter canite: fide. Nihil promittit et non reddit: fidelis ille factus est debitor, esto tu avarus exactor. Deinde cum dixisset, Omnia opera ejus in fide; adjunxit quare: Diligit misericordiam et judicium. Qui ergo misericordiam diligit, miseretur. Qui autem miseretur, potest promittere et non dare, qui posset dare etiamsi non promitteret? Ergo quia diligit misericordiam, oportet ut exhibeat quod promittit: et quia diligit judicium, oportet ut exigat quod dedit. Unde ipse Dominus dicit cuidam servo: Dares tu pecuniam meam, et ego veniens cum usuris exigerem Luc. . Ipse enim dicit alio loco in Evangelio: Ego non judico quemquam: sermo quem locutus sum eis, ipse judicabit eos in novissimo die . Nec se excuset, qui audire non vult
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio accipiat᷑: & dicat. faui pauꝑi. lmmo
teneres utrũq. & miscđiam & iudiciũ. Primo
qualem. miscđiam fecisti in eũ. cuiꝰ iniqͥtati
fauisti : Ecce sacello peꝑcisti: cor ꝑcussisti
Pauꝑ iste iniquus remansit: & tanto iniquior:
quitati suȩ A te recessit in iuste adiutꝰ: a do
remansit iuste danandus. Quałe miscđiam
p̃busti ei. quẽ iniustũ fecisti: Ecce crudelior
inueniris. quã misericordior. Quid gͦ inquis
facerẽ : ludicares pͥmo scđm causã argueres
pauꝑem: flecteres diuitẽ. Alius ÷ iudicandi:
alius petendi locus. Quando te ille uider&
diues tenuisse iustitiã. non erexisse iniqui
pauꝑis ceruicẽ. s ꝓ merito peccati sui obiur¬
gasse te iuste ñ flecteret᷑ ille ad miscđiam
petente te. qui letus redditur iudicante te:¬
muiuu Quãuis gͦ fr̃s psalmi plura restent.
consulendũ ẽ tam̃ uirib & animȩ & corporis:

Expanded text:
in judicio accipiat, et dicat Deo: Favi pauperi. Imo in judicio accipiat, et dicat Deo: Favi pauperi. Imo teneres utrumque, et misericordiam et judicium. Primo, qualem misericordiam fecisti in eum, cujus iniquitati lavisti? Ecce saccello pepercisti, cor percussisti: pauper iste iniquus remansit; et tanto iniquior, quitati suae. A te recessit injuste adjutus, Deo remansit juste damnandus. Qualem misericordiam praebuisti ei, quem injustum fecisti? Ecce crudelior inveniris quam misericordior. Quid ergo, inquis, facerem? Judicares primo secundum causam, argueres pauperem, flecteres divitem. Alius est judicandi, alius petendi locus. Quando te ille dives videret tenuisse justitiam, non erexisse iniqui pauperis cervicem, sed pro merito peccati sui objurgasse te juste, nonne flecteretur ille ad misericordiam petente te, qui laetus redditus erat judicante te? Quamvis ergo, fratres, Psalmi plura restent, consulendum est tamen viribus et animae et corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dis causã int̃ duos. Quoꝵ duoꝵ. unꝰ ÷ diues. &
alius pauꝑ: & contingit ut pauꝑ habeat cau¬
sam malã. diues aut̃ bonã. Iam tu si non es
eruditus in regno di. uideris tibi bene facere.
si quasi pauꝑem miseratꝰ abscondas. & contegas
iniqͥtatẽ illius: & uelis eũ iustificare. ut quasi
causã bonã habere uideat᷑ Et si rep̃hensus fue¬
ris qm male iudicasti: quasi de miscđia. respon¬
des. Noui. & ego scioꝰ. s pauꝑ erat: miscđia ei de¬
ñ amitterẽ miscđiam : ꝓͥnunciarem aduer¬
sus pauꝑem. qui unde redderet ñ haber&.
aut si haberet. cũ reddidiss&e und postea
uiueret ñ inueniret: Ait tibi đs tuus: ne
accipias ꝑsonã pauꝑis in iudicio. Cȩterũ fa¬
cile est: ut admoneam᷑ ꝑsonã diuitis ñ acci¬
pere. hoc omnis homo uidet: atq utinam
sic omnis homo faceret illud. Est ubi fallit᷑.
ueluti qui uult placere do. si ꝑsonã pauꝑis

Expanded text:
dis causam inter duos, quorum duorum unus est dives, et dis causam inter duos, quorum duorum unus est dives, et alius pauper; et contingit ut pauper habeat causam malam, dives autem bonam: jam si tu non es eruditus in regno Dei, videris tibi bene facere, si quasi pauperem miseratus, abscondas et contegas iniquitatem illius, et velis eum justificare, ut quasi causam bonam habere videatur: et si reprehensus fueris quod male judicasti, quasi de misericordia respondes: Novi, et ego scio; sed pauper erat, misericordia ei denon amitterem misericordiam? Pronuntiarem adversus pauperem, qui unde redderet non haberet; aut si haberet, cum reddidisset unde postea viveret non inveniret? Ait tibi Deus tuus: Ne accipias personam pauperis in judicio . Caeterum facile est ut admoneamur personam divitis non accipere; hoc omnis homo videt, atque utinam sic omnis homo faceret! illud est ubi fallitur, veluti qui vult placere Deo, si personam pauperis
Abbreviated transcription (Latin):
miserebit᷑. Ergo in illo iudicio erit & mise¬
ricordia: sed sine iudicio. Si enĩ non in quẽ¬
lib&. sed in eum erit miscđia qui p̃rogauit
miscdĩam: & ipsa miscđia iusta erit: quia
confusa non erit. Miscđia est certe ut di¬
mittant᷑ peccata: miscdia ẽ ut tribuatur
uita ȩterna. Uide ibi iudiciũ. dimittite. &
dimittetur uobis: date & dabit᷑ uobis. Cer¬
te dabitur uobis. & dimittet᷑ uobis: miscd̃ia
est. Si inde recessisset & iudiciũ: ñ diceret
in qua mensura mensi fueritis. in ea reme¬
tietur uobis. Audistis quẽad mođu exhibeat
ds̃ miscđiam & iudiciũ: Eahibe & tu mise¬
ricordiã & iudiciũ. An forte ad dm ꝑtineat
ista. ad hominẽ ñ ꝑtinent : Si ad hominẽ
non ꝑtinerent: ñ diceret dñs phariseis. re.¬
linquitis grauiora legis miscđiam & iudici¬
um. Ergo ꝑtinet ad te miscđia & iudiciũ
Ne putes quod ad te miscdia ꝑtineat: iii.¬
diciũ autẽ non ad te ꝑtineat. Aliquando au¬

Expanded text:
miserebitur . Ergo in illo judicio erit et misericordia, sed non sine judicio. Si enim non in quemlibet, sed in eum erit misericordia, qui praerogavit misericordiam; et ipsa misericordia justa erit, quia confusa non erit. Misericordia est certe ut dimittantur peccata, misericordia est ut tribuatur vita aeterna: vide ibi judicium, Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Certe, dabitur vobis, et dimittetur vobis, misericordia est. Si inde recessisset judicium, non diceret: In qua mensura mensi fueritis, in ea remetitur vobis . 12. Audisti quemadmodum exhibeat Deus misericordiam et judicium; exhibe et tu misericordiam et judicium. An forte ad Deum pertinent ista, ad hominem non pertinent? Si ad hominem non pertinerent, non diceret Dominus Pharisaeis: Reliquistis graviora Legis, misericordiam et judicium . Ergo pertinent ad te misericordia et judicium. Ne putes quod ad te misericordia pertineat, judicium autem non ad te pertineat. Aliquando au
Abbreviated transcription (Latin):
ego: Nolite uos abicere. & desperare de uobis:
Homines estis: ad imaginẽ di facti estis. Qui
uos homines fecit. ꝓ uobis & homo factus est:
ut multi filii ad hereditatẽ sempit̾nã adop¬
taremini. Sanguis unici ꝓ uobis effusus est.
Si uobis t̃rena fragilitate uiliustis: ex p̃cio
ur̃o uos appendite qͥd manducetis. qͥd bibatis.
quo subscribatis: & tam̃ digne cogitate. Nũ¬
quid hoc uos monemꝰ ut suꝑbi sitis: & uobis
aliquã ꝑfectionẽ audeatis arrogare.: S ñ
iterũ ab omni iustitia uos putare debetis
exules fieri. Nolo eñĩ uos interrogare de
iustitia ur̃aᷤ fortassis eñi nemo ur̃m michi
audeat respondere. iustus sum: sed interro¬
go uos de fide ur̃a. Sicut nemo ur̃m audet
dicere iustus sum: sic nemo audeat dicere
qͥd credas. Responsurus es. credere te in
xp̃m. Non audis apłm. iustus ex fide uiuit :
fides tua. iustitia tua quia utiq si credis.
caues. Si autẽ caues. conaris. & conatũ tuũ¬

Expanded text:
us? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. us? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. Homines estis, ad imaginem Dei facti estis: qui vos homines fecit, pro vobis et homo factus est: ut multi filii ad haereditatem sempiternam adoptaremini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere,s, sed quaero quid credas. Responsurus es credere te in Christum. Non audisti Apostolum: Justus ex fide vivit ? Fides tua, justitia tua: quia utique si credis, caves
Abbreviated transcription (Latin):
est semꝑ: & qđ ẽ benedicã. hoc ẽ laus eiꝰ in ore
meo. Omni tp̃re & semꝑ: siue in ꝓsꝑis siue in
aduersis. Nam si in ꝓsperis & ñ in aduersis:
quomͦ om̃i tp̃re: Quomͦ semꝑ: & audiuimus
multas multoꝵ tales uoces. Quando illis ꝓ¬
uenit aliqua felicitas exultant. gaudent:
cantant do. laudant dm: Ñ sunt imꝓbandiͥ
immo gaudendu ẽ illis. qͥa multi nec tunc
S: isti qui iam dm̃ laudare ex ꝓsperitatis
parte cȩperunt. docendi st̃ patrẽ agnoscere
flagellantẽ : nec murmurare aduersus cor.¬
rigentis manũ: ne semꝑ praui remanentes
exheredari mereant᷑. ut facti iam recti. Qd¬
re: dñs dedit dñs abstulit. sicut dño placuit
ita factũ est: sit nom̃ dñi benedictũ Tales
rectos dec& laudatio. N primo laudaturos
& postea uituꝑaturos. Ergo iusti. recti. Recti¬
exultate in dño: quia uos dec& laudatio
Nemo dicat. qͥs ego iustus: aut quando iustꝰ¬

Expanded text:
est, semper: et quod est, benedicam; hoc est, laus ejus in ore est, semper: et quod est, benedicam; hoc est, laus ejus in ore meo. Omni tempore et semper, sive in prosperis sive in adversis. Nam si in prosperis et non in adversis, quomodo omni tempore, quomodo semper? et audivimus multas multorum tales voces: quando illis provenit aliqua felicitas, exsultant, gaudent, cantant Deo, laudant Deum; non sunt improbandi, imo gaudendum est illis, quia multi nec tunc. Sed isti qui jam Deum laudare ex prosperitatis parte coeperunt, docendi sunt patrem agnoscere et flagellantem, nec murmurare adversus corrigentis manum; ne semper pravi remanentes exhaeredari mereantur, ut facti jam recti, pre: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Tales rectos decet laudatio, non primo laudaturos, et postea vituperaturos. 4. Ergo justi recti, exsultate in Domino: quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego just
Abbreviated transcription (Latin):
illum creatorẽ. te creaturãzillũ dñm. te seruũ:
illũ omp̃tem. te infirmũ: & corrigens te sub¬
iungensq uoluntati eiꝰ ac dicens: uerũ non
quod ego uolo. sed qđ tu uis pat̃. Quomodo dis¬
iunctus es a do. qui iam hoc uis qđ ds: Eris gͦ
rectus. Te dec&e laudatio: qm recstos decet lau¬
datio. Si aut̃ curuus fueris: Laudas dđm. qͣndo
tibi bene est: blasphemas. qͣndo tibi male est.
Qđ quidẽ male: si iustũ est.non ẽ male
lustũ est autẽ: quando ab illo fit. qͥ iniuste
facere nichil potest. Et eris insulsus puer
in domo patris: amans patrẽ si tibi blandia¬
tur. & odio habens quando te flagellat. Qua¬
si non & blandiens & flagellans hereditatem
paret. Uide autẽ quẽad modu deceat rectos
laudatio. Audi uocẽ recti laudantis ex alio
psalmo. Benedicã dño in om̃i tẽpore. semꝑ
laus eius in ore meo. Qđ est in omni tp̃re. hoc

Expanded text:
illum creatorem, te creaturam; illum dominum, te servum; illum creatorem, te creaturam; illum dominum, te servum; illum omnipotentem, te infirmum, corrigens te, subjungensque voluntati ejus, ac dicens, Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater: quomodo disjunctrectus, et te decebit laudatio; quoniam rectos decet laudatio. 3. Si autem curvus fueris, laudas Deum quando tibi bene est, blasphemas quando tibi male est: quod quidem male si justum est, non est male; justum est autem, quoniam ab illo fit qui injuste facere nihil potest: et eris insulsus puer in domo patris, amans patrem si tibi blandiatur, et odio habens quando te flagellat; quasi non et blandiens et flagellans haereditatem paret. Vide autem quemadmodum deceat rectos laudatio, audi vocem recti laudantis ex alio psalmo: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Quod est, in omni tempore; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tãquã priuatũ uolens. S quia recto corde
curuũ ess& ad illũ dirigeret qui semꝑ est
rectus: uerũ non qđ ego uolo ait: sed quod
tu uis pater. S quid possit mali uelle xp̃cs
Quid postremo aliud poss& uelle quã pat̃:
Quoꝵ ẽ una diuinitas. non potest esse dis.¬
par uoluntas. Sed eo ꝑsona hominis trans.¬
figurans in se suos quos in se transfigurauit
cum ait. esuriui & dedistis michi mandu¬
careꝰ quos in se transfigurauit. cũ furenti
& scõs ꝑsequenti saulo clamauit desuꝑ. quẽ
nemo tangebat. Saule saule qͥd me ꝑseque¬
ris: ostendit quanda hominis ꝓpriã uolun¬
tatẽ. Ostendit & correxit te Ecce uide in.¬
quit te in me: quia potes aliquid ꝓpriũ
uelle. ut aliud ds uelit. Conceditur hoc
humanȩ fragilitatiꝰ ocedit᷑ humanȩ infir.¬
mitati. Aliquid ꝓpriũ uelle difficile est.
ut ñ tibi contingat: sed statm cogita qͥd
sit supra te. Iilum supra te. te infra illũ

Expanded text:
tanquam privatum votanquam privatum vocurvum esset, ad illum dirigeret qui semper est rectus; Verum non quod ego volo, ait, sed quod tu, Pater . Sed quid posset mali velle Christus? Quid postremo aliud posset velle, quam Pater? Quorum una est divinitas, non potest esse dispar voluntas. Sed ex persona hominis transfigurans in se suos, quos in se transfiguravit, cum ait, Esurivi, et dedistis mihi manducare ; quos in se transfiguravit, cum furenti et sanctos persequenti Saulo clamavit desuper, quem nemo tangebat, Saule, Saule, quid me persequeris ? ostendit quamdam hominis propriam voluntatem; ostendit te, et correxit te. Ecce vide, inquit, te in me; quia potes aliquid proprium velle, ut aliud Deus velit, conceditur hoc humanae fragilitati, conceditur humanae infirmitati; aliquid proprium velle, difficile est ut non tibi contingat: sed statim cogita qui sit supra te; illum supra te, te infra illum;
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ laudamꝰ cui tanto magis placemꝰ. qͣnto
magis ipse nobis placuerit: Rectos inquit
dec& laudatio. Qui sunt recti: Qui dirig̃t
cor scđm uoluntatẽ dĩ: & si eos ꝑturbat hu¬
mana fragilitas. diuina osolatur ȩquitas
Quãuis aut̃ corde mortali priuatim ali¬
quid uelint. quo suȩ interim causȩ uel
negotii. uł p̃senti necessitati ꝯueniant: ubi
intellexerint & cognouerint aliud đm uel¬
le. p̃ponunt uoluntatẽ melioris uoluntati
suȩ: & uoluntatẽ omnipotentis. uoluntati
infirmi: & uoluntatẽ dĩ uoluntati homi¬
nis. Quantũ enĩ ds distat ab homine: tan
ꝓponens. docens nos uiuere. & p̃stans nobis
uiuere: ostendit hominis quanda priua¬
tam uoluntatẽ. in qua suã figurauit & no-¬
stram: quia caput nr̃m ẽ. & ad eũ sic̃ nostis
tamquã mẽbra utiq ꝑtinemꝰ. Pater inquit
si fieri potest transeat a me calix iste. Hȩc
humana uoluntas erat: ꝓpriũ aliquid. &

Expanded text:
autem laudamus, cui tanto magis placemus quanto autem laudamus, cui tanto magis placemus quanto magis ipse nobis placuerit; Rectos, inquit, decet laudatio. Qui sunt recti? Qui dirigunt cor secundum voluntatem Dei; et si eos perturbat humana fragilitas, divina consolatur aequitas: quamvis enim corde mortali privatim aliquid velint, quod suae interim causae vel negotio, vel praesenti necessitati conveniat; ubi intellexerint et cognoverint aliud Deum velle, praeponunt voluntatem melioris voluntati suae, et voluntatem omnipotentis voluntati infirmi, et voluntatem Dei voluntati hominis. Quantum enim Deus distat ab homine, tantnobis proponens, docens nos vivere, et praestans nobis vivere, ostendit hominis quamdam privatam voluntatem, in qua suam figuravit et nostram, quia caput nostrum est, et ad eum, sicut nostis, tanquam membra utique pertinemus: Pater, inquit, si fieri potest, transeat a me calix iste. Haec humana voluntas erat, proprium aliquid et
Abbreviated transcription (Latin):
eocultatio iniustoꝵ. Exultent aut̃ iusti in
dño: qr ꝑmanente dño. ꝑmanebit iustorũ
exultatio. Exultare aut̃ in dño ita ouenit.
ut laudemꝰ illũ qͥ solus non hab&. qđ nobis
displiceat. Et nemo tã multa hab&. quȩ in¬
fidelib displicent. Et breue p̃ceptũ est. Ille
plac& do. cui plac& ds. Nec leue putetis hoc
carissimi. Uidetis eñi quanti dispitant c̃tra
dm. quã multis displiceant oꝑa eiꝰ: Cũ enĩ
facere uoluerit contra uoluntatẽ hominũ.
qͥa dñs ẽ. & nouit qͥd faciat: nec tantũ at¬
tendit nrãm uoluntatẽ. quã utilitatẽ: illi
qͥ malunt suã uoluntatẽ impleri quã di.
uolunt ad suam uoluntatẽ flectere dmꝰ ñ
suã corrigere ad dm. Talib hominib infi¬
delibus. impiis. iniquis. & qđ piget dicere.
sed tam̃ dicã: Nostis eni quã uerũ dicam:
facilius plac& pantomimus. quã ds. Propt̃ea
cum dixissae exultate iusti in dño. qͥa exul¬
tare in illo nisi laudando ñ possumꝰꝰ Eum

Expanded text:
e autem justi in Domino: quia permanente Domino, permanebit justorum exsultatio. Exsultare autem in Domino ita convenit, ut laudemus illum qui solus non habet quod nobis displiceat, et nemo tam multa habet quae infidelibus displicent. Et breve praeceptum est: Ille placet Deo, cui placet Deus. Nec leve putetis hoc, carissimi. Videtis enim quam multi disputent contra Deum, quam multis displiceant opera ejus. Cum enim facere voluerit contra voluntatem hominum, quia Dominus est, et novit quid faciat, nec tam attendit nostram voluntatem quam utilitatem; illi qui malunt suam voluntatem impleri quam Dei, volunt ad suam voluntatem flectere Deum, non suam corrigere ad Deum. Talibus hominibus infidelibus, impiis, iniquis, quod piget dicere, sed tamen dicam, nostis enim quam verum dicam, facilius placet pantomimus quam Deus. 2. Propterea cum dixisset, Exsultate justi in Domino; quia exsultare in illo nisi laudando non possumus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi de nob̾. qͦs ante p̃sciuit & p̃destinauit :
Qͥs tollit p̃destinationẽ dĩ: Ante mundi osti¬
tutionẽ uidit nos. fecit nos. em̃dauit nos:
misit ad nos. redemit nos. hoc eiꝰ consiliũ
tes & sȩiuentes non tabescebant. Nc̃ tãquã in¬
cluse & ogregatȩ in utrẽ. habeant liberas auda¬
cias: habeant truces & amaras cogitationes.
gens. Quis ÷ qui ñ hoc audito erigat se: A¬
mant eñi om̃s beatitudinẽ. Et idõ ꝑuersi st̃
homines qͥa mali uolunt ẽe. miseri nolunt:
& cũ sit malitiȩ indiuidua comes miseria. isti
ꝑuersi ñ solũ mali ẽẽ. uolunt & miseri nolunt
qđ fieri ñ potest: s ido uolunt mali ẽe. ne mi¬
seri sint. Qͥd ẽ hoc qđ dixxi. Ideo uolunt mali
esse ne miseri sint : Considerate hoc paululum
in omnib hominib qͥ mala faciunt. Beati
semꝑ ẽẽ uolunt. furtũ facit. Quęris. quare :
Propt̃ famẽ ꝓpt̃ necessitatẽ. Ergo ne miser sit
malus ẽ: & ido miserior ẽ. qͥa malus ẽ. Depellen¬

Expanded text:
nobis, quos ante praescivit et praedestinavit? Quis tollit praedestinationem Filii Dei ante mundi constitutionem ? Vidit nos, fecit nos, emundavit nos: misit ad nos, redemit nos. Hoc ejus consilium tes et saevientes, contabescant nunc tanquam inclusae et congregatae in utrem: habuerunt liberas audacias, habeant truces et amaras cogitationes. gens Quis est qui non hoc audito erigat se? Amant enim omnes beatitudinem: et ideo perversi sunt homines quia mali volunt esse, miseri nolunt: et cum sit malitiae individua comes miseria, isti perversi non solum mali esse volunt, et miseri nolunt quod fieri non potest; sed ideo volunt mali esse, ne miseri sint. Quid est hoc quod dixi: Ideo volunt mali esse, ne miseri sint? Considerate hoc paululum in omnibus hominibus qui mala faciunt, beati semper esse volunt. Furtum facit: quaeris, quare? Propter famem, propter necessitatem. Ergo ne miser sit, malus est; et ideo miserior est, quia malus est. Depellen
Abbreviated transcription (Latin):
reddant᷑. Hoc gͦ lignũ. cytharam in inferi¬
ore parte hab&: psalteriũ in suꝑiore. Hec est
distinctio. lubem᷑ aut̃ modo confiteri in cy¬
thara: & psallere in psalt̃io decẽ chordarum.
Ñ dix̃ in cythara decẽ chordarũ: neq in
hoc psalmo. neq si non fallor alicubi. Legaũ
& considerent melius & ociosius filii nr̃i lec¬
tores: tam̃ quantũ mͥ uideor meminisse. mul¬
tis locis inuenimus psalteriũ decẽ chordarũ.
cytharã decẽ chordarũ nusquã mͥ lectũ oc-¬
currit. Mem̃tote cytharã ex inferiore par¬
te habere quo sonat: psalteriũ ex suꝑiore
Ex inferiore uitã ex ipsa terra habemus

Expanded text:
reddantur: hoc ergo lignum cithara in inferireddantur: hoc ergo lignum cithara in inferiore parte habet, psalterium in superiore. Haec est distinctio. Jubemur autem modo confiteri in cithara, et psallere in psalterio decem chordarum. Non dixit in cithara decem chordarum, neque in hoc psalmo, neque, si non fallor, alicubi. Legant, et considerent melius et otiosius filii nostri Lectores: tamen quantum mihi videor meminisse, multis locis invenimus psalterium decem chordarum, citharam decem chordarum nusquam mihi lectum occurrit. Mementote citharam ex inferiore parte habere quo sonat, psalterium ex superiore. Ex inferiore vita, id est terrena, habemus
Abbreviated transcription (Latin):
in psalt̃io decẽ cordarũ psallite ei. Nemo con¬
uertat cor ad organa theatrica. Quod ei iu-¬
betur. in se hab&. sicut alibi dicit᷑. In me st̃
nerunt qui pridem affuert: quando quid
intersit inter psalteriũ. & cytharã. sicut po¬
tuimus sermonẽ discreuimus: & ad intellec¬
tum omniũ ꝑducere interim conati sumꝰ.
Quantũ autẽ effecerimꝰ. uiderint qui audi¬
erunt. Et nunc ñ importune repetimus:
ut in ista diuersitate duoꝵ instrum̃toꝵ mu¬
sicoꝵ. diuersitatẽ factoꝵ humanoꝵ inueni¬
amus significatã ꝑ hȩc: implenda autẽ ꝑ
uitã nr̃am. Cythara. lignum illud conca¬
uum tanquã tymphanũ. pendente testitu¬
dine: cui ligno cordȩ mnitunt᷑. ut tactȩ
resonent. Ñ plectrũ dico quo tanguntur:
sed lignũ illud dixi concauũ cui superia¬
cent. cui quođamodo incumbunt: ut ex
illo cum tangunt᷑ tremefactȩ. & ex illa con¬
cauitate sonũ concipientes. magis canore

Expanded text:
in psalterio decem chordarum psallite ei. Nemo conin psalterio decem chordarum psallite ei. Nemo convertat cor ad organa theatrica. Quod ei jubetur, in se habet, sicut alibi dicitur: In me sunt nerunt qui pridem affuerunt, quando quid intersit inter psalterium et citharam, sicut potuimus, sermone discrevimus, et ad intellectum omnium perducere interim conati sumus: quantum autem effecerimus, viderint qui audierunt. Et nunc non importune repetimus, ut in ista diversitate duorum instrumentorum musicorum, diversitatem factorum humanorum inveniamus, significatam per haec, implendam autem per vitam nostram. Cithara lignum illud concavum tanquam tympanum pendente testudine, cui ligno chordae innituntur, ut tactae resonent: non plectrum dico quo tanguntur, sed lignum illud dixi concavum cui superjacent, cui quodammodo incumbunt, ut ex illo cum tanguntur tremefactae, et ex illa concavitate sonum concipientes, magis canorae
Abbreviated transcription (Latin):
cum carne considerat. & hortat᷑ ut pugnes.
& adiuuat ut uincas: & certantẽ expectat.
& deficientẽ subleuat. & uincentẽ coronat.
Ergo exultate iusti in dño. hoc dixerim
exultate fideles in dño. quia iustus ex fide
uiuit. Rectos dec& laudatio. Discite gr̃as
agere do: & in ꝓsꝑitatib & in tribulationi¬
bus. Discite habere in corde. qđ hab& om̃is
homo in lingua᷑. quod uult ds̃. Ipsa lingua
popularis: plerũq est doctrina salutaris.
Quis non cotidie dicit. qđ uult d̃s hoc
agat : & rectus erit int̾ eos qui excultant
in dño: & quos dec& laudatio quales allo¬
quitur ꝯsequent̃ psalmus & dicit. Confite¬
mini dño in cythara. & psalt̃io decẽ chor¬
darũ psallite ei. hoc enim &iam modo can¬
tabamus. hoc ore consono exprim̃tes. corda
nr̃a docebamus. Nonne id egit institutio
in nomine ap̃i uigiliarũ istarũ: ut ex is¬
to loco cytharȩ pellerent᷑. & ecce ipsȩ iubent᷑
sonare : Confitemini inquit dño in cythara:

Expanded text:
 hortatur ut pugnes, et adjuvat ut vincas, et certantem exspectat, et deficientem sublevat, et vincentem coronat. Ergo, Exsultate justi in Domino: hoc dixerim, Exsultate fideles in Domino, quia justus ex fide vivit. Rectos decet laudatio. Discite gratias agere Deo et in prosperitatibus, et in tribulationibus. Discite habere in corde quod habet omnis homo in lingua: Quod vult Deus. Ipsa lingua popularis, plerumque est doctrina salutaris. Quis non quotidie dicit: Quod vult Deus hoc agat? Et rectus erit inter eos qui exsultant in Domino, et quos decet laudatio: quales alloquitur consequenter Psalmus, et dicit: Confitemini Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. Hoc enim etiam modo cantabamus, hoc ore consono exprimentes, corda vestra docebamus. in nomine Christi Vigiliarum istarum, ut ex isto loco citharae pellerentur? Et ecce ipsae jubentur sonare: Confitemini, inquit, Domino in cithara,
Abbreviated transcription (Latin):
te qͥ me in his rebus intellectu p̃uenit. fruat᷑
quo p̃cessit: & oret ꝓ me. ut sequar ego. Interĩ
exceptis illis cęlis: habeo de quib hic ut cumq
disseram. Nobis ꝓximos cȩlos. scõs di apłos. p̃di¬
catores uerbi ueritatis. ꝑ quos cęlos compluti
sumꝰ. ut ꝑ totũ mundũ seges ȩccłȩ pullula¬
ret.: & si cũ zizaniis int̾im cõmunẽ bibens plu¬
uiã. sed tam̃ horreũ non habit ura cõmune.
Ergo cũ dictũ ess&. miscdia dñi plena ẽ t̾ra.
quasi quęreres unde impleta ẽ t̾ra: miscđia
dñi. Prius missi st̃ cęli: qui miscdiam dñi spar¬
gerent suꝑ terrã Et hoc suꝑ totã terrã. Nam
uide qͥd de ipsis cęlis. alibi dicit᷑. Cȩli enar¬
rant głam dĩ: & oꝑa manuũ eiꝰ annunciat fir.¬
mam̃tũ. Quod cęli hoc firmam̃tũ: dies diei
eructuat uerbũ: & nox nocti adñciat scien¬
tiam. N cessatur: non tacet᷑. S ubi p̃dicaue¬

Expanded text:
te qui me in his rebus intellectu praevenit, fruatur te qui me in his rebus intellectu praevenit, fruatur quo praecessit, et oret pro me ut sequar ego. Interim exceptis illis coelis, habeo de quibus hic utcumque disseram, nobis proximos coelos sanctos Dei Apostolos, praedicatores verbi veritatis, per quos coelos compluti sumus, ut per totum mundum seges Ecclesiae pullularet; etsi cum zizaniis interim communem bibens pluviam, sed tamen horreum non habitura commune. 7. Ergo cum dictum esset, Misericordia Domini plena est terra: quasi quaereres, Unde impleta est terra misericordia Domini? Prius missi sunt coeli, qui misericordiam Domini spargerent super terram, et hoc super totam terram. Nam vide quid de ipsis coelis alibi dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quod coeli, hoc firmamentum. Dies diei eructat verbum, et nox nocti annuntiat scientiam. Non cessatur, non tacetur. Sed ubi praedicave
Abbreviated transcription (Latin):
cit filius & sp̃s sc̃s. Nũquid sine patre : Quis
gͦ facit ꝑ uerbũ suũ & ꝑ sp̃m suũͥ nisi cuiꝰ
hunc adorat. qͥ nouit adorare. Hunc ubiq
hab&. qui se ꝯuerterit. Ñ eñi querit᷑ ab
aduersis: sed ipse uocat auersos ut impleat
ꝯuersos. Sane fr̃s exceptis illis cęlis suꝑioribꝰ
ignotis nobis in t̾ra laborantibꝰ. & ꝑ huma¬
nas coniecturas. ut cũq ista querentibus. ex¬
ceptis gͦ illis cęlis quomͦ sint suꝑ inuicem.
uel quo sint. uł qͥb modis distincti sint.
qͥb incolis impleti sit qua dispositione re¬
gant᷑: quomͦ ibi unꝰ quida ymnꝰ indeficiens
concinens ab omnib prȩdic& dm: multũ ẽ
ad nos inuenire. satagamꝰ tam̃ ꝑuenire. Ibi ẽ
eñĩ patria nr̃a: quã longa fortasse ꝑegrinatione
obliti sumꝰ. Uox enĩ nr̃a est in illo psalmoͬ. heu
me.qm ꝑegrinatio mea longinqua facta est.
Ergo de illis celis & mͥ difficile ẽ disputare: si
tamen ñ impossibile. & uob̃ intelligere. Cer¬

Expanded text:
uis ergo facit per Verbum suum et Spiritum suum, nisi cujus Hunc adorat qui novit adorare, hunc ubique habet qui se converterit. Non enim quaeritur ab aversis; sed ipse vocat aversos, ut impleat conversos. 6. Sane, fratres, exceptis illis coelis superioribus ignotis nobis in terra laborantibus, et per humanas conjecturas utcumque ista quaerentibus; exceptis ergo illis coelis, qui quomodo sint super invicem vel quot sint, vel quibus modis distincti sint, quibus incolis impleti sint, qua dispositione regantur, quomodo ibi unus quidam hymnus indeficiens concinens ab omnibus praedicet Deum, multum est ad nos invenire, satagimus tamen pervenire. Ibi est enim patria nostra, quam longa fortasse peregrinatione obliti sumus. Vox enim nostra est in illo psalmo: Heu me, quoniam peregrinatio mea longinqua facta est ! Ergo de illis coelis et mihi difficile est disputare, si tamen non impossibile, et vobis intelligere. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
pert̃. Spũ enĩ oris eiꝰ. non pars: sed omnis
sp̃s scĩ. N eñĩ negligent̃ p̃tereundũ ẽ. ꝓpter
quosda iniquos discretores. & turbulentos
confusores: utrũq enĩ male fit. Confunđt
illi male discernendo creaturã cũ creatore᷑:
& cũ sit creator sp̃s dĩ. int̃ creaturas eũ nu-¬
merant. Illi discernunt & ꝯfundunt: ꝯfun¬
dant᷑ ut oũtant᷑. Audi modo unũ opus fi.¬
lii & sp̃s scĩ. Uerbum certe dĩ filiꝰ est: & sp̃s

Expanded text:
piritu enim oris ejus non pars, sed omnis Spiritus sancti. Non enim negligenter praetereundum est, propter quosdam iniquos discretores et turbulentos confusores. Utrumque enim male fit. Confundunt illi, male discernendo, creaturam cum Creatore; et cum sit creator Spiritus Dei, inter creaturas eum numerant. Illi discernunt, et confundunt: confundantur, ut convertantur. Audi modo unum opus Filii et Spiritus sancti. Verbum certe Dei Filius est, et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
sos: An uobis iustũ uidet᷑. ut ouersus & ñ con¬
uersus ȩqualit̃ habeant᷑: ut eo modo suscipiat᷑
confitens & m̃tiens. humilis & suꝑbus : Ergo
hab& & iudiciũ in ipsa miscđia: Rursus in illo
iudicio hab& miscdiam: in eos utiq quibus
dicturus ẽ. Esuriui. & dedistis mͥ manduca¬
re. & eñi dicitur in quada epła apostolica.

Expanded text:
sos? An vobis justum videtur, ut conversus et non consos? An vobis justum videtur, ut conversus et non conversus aequaliter habeantur; ut eo modo suscipiatur confitens et mentiens, humilis et superbus? Ergo habet et judicium in ipsa misericordia. Rursus in illo judicio habebit et misericordiam, in eos utique quibus dicturus est: Esurivi, et dedistis mihi manducare . Etenim dicitur in quadam Epistola apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
infructuosa. Dicent int̾ se penitentiã agentes.
& p̃ angustia sp̃s gem̃tes. Certe ista scripta sunt
in libro sapientiȩ. Qͥd nobis ꝓfuit suꝑbiaͥ &
diuitiarũ iactantia. qͥd ꝯtulit nob̃: Transiert̃
omnia tanquã umbra. Modo dicamꝰ Transeus
omnia tãquã umbra modo fructuose dica¬
mus. transeunt. ne tunc dicamꝰ infructuose.
possunt in dõ aliquo separari modo Uiden¬
tur enĩ sibi aliquando contraria. ut qͥ mise¬
ricors ẽ non seruet iudiciũ: & qui iudicu
tenaco est. obliuiscat᷑ miscđiam. Om̃ps ẽ đs̾:¬
nec in miscdia amittit iudiciũ: nec in iu¬
dicio miscdĩam. Miseretur eñĩ. Considerat
imaginẽ suãͥ fragilitatẽ nram. errorẽ nr̃m.
cȩxitatẽ nrãm: & uocat. & conũsis ad se do¬
nat peccata: ñ ouersis non donat. Miseri¬
cors ẽ iniustis: Nũqͥd aut iudiciũ amisit:
Aut ñ debuit iudicare inter ouersos & ñ ꝯuer¬

Expanded text:
infructuosa. Dicent intra se poenitentiam agentes, infructuosa. Dicent intra se poenitentiam agentes, et prae angustia spiritus gementes, certe ista scripta sunt in libro Sapientiae, Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra . Modo dicamus, Transeunt omnia tanquam umbra. Modo fructuose dicamus, Transeunt: ne tunc dicamus infructuose,possunt in Deo aliquo modo separari. Videntur enim sibi aliquando contraria, ut qui misericors est, non servet judicium; et qui judicii tenax est, obliviscatur misericordiam. Omnipotensnec in misericordia amittit judicium, nec in judicio misericordiam. Miseretur enim, considerat imaginem suam, fragilitatem nostram, errorem nostrum, caecitatem nostram, et vocat: et conversis ad se donat peccata, non conversis non donat. Misericors est injustis? Numquid et judicium amisit, aut non debuit judicare inter conversos et non conver
Abbreviated transcription (Latin):
Teneamꝰ fidelissimũ debitorẽ: qr tenemꝰ miseri¬
cordissimũ ꝓmissorẽ. Neq eñi aliqͥd ei cõmoda
torem: cũ ab illo habeamꝰ quicqͥd illi offerimꝰ.
& ex illo sit quicqͥd boni sumus: Omnia dona
quid dedimus: & tenemꝰ debitorẽ. Unde debito
Non te fallit. Tu eum noli fallere: immo tu te
noli fallere. Quis eñi fallit omnia scientẽ : Sed
sericordiã & iudiciũ. Miscđiȩ tempꝰ modo est:
iudicii tempꝰ post erit. Unde ẽ miscđiȩ tempꝰ
patiens est suꝑ peccatores: donec conuertant᷑.
Quandocũq ouersi fuerint: p̃terita obliuis.¬
citur. futura ꝓmittit. Hortatur pigros: oso.¬
latur afflictos. docet studiosos. ad iiuat di¬
micantes. Neminẽ deserit laborantẽ. & excla¬
mantẽ ad se. Donat unde sibi sacrificet᷑: lpse
tribuit. unde placetur. Magnũ miscđiȩ tẽpꝰ.
non nos transeat fr̃s. Ñ nos transeat. Uentu.¬
rum ẽ iudiciũ. erit & tunc pęnitentia. sed ĩa

Expanded text:
Teneamus fidelissimum debitorem, quia tenemus miseriTeneamus fidelissimum debitorem, quia tenemus misericordissimum promissorem. Neque enim aliquid teneamus; cum ab illo habeamus quidquid illi offerimus, et ex illo sit quidquid boni sumus. Omnia bona quid dedimus; et tenemus debitorem. Unde debitorNon te fallit, tu eum noli fallere: imo tu te noli fallere. Quis enim fallit omnia scientem? Sed msericordiam et judicium. Misericordiae tempus modo est, judicii tempus post erit. Unde est misericordiae patiens est super peccatores, donec convertantur: quandocumque conversi fuerint, praeterita obliviscitur, futura promittit: hortatur pigros, consolatur afflictos, docet studiosos, adjuvat dimicantes: neminem deserit laborantem et exclamantem ad se: donat unde sibi sacrificetur, ipse tribuit unde placetur. Magnum misericordiae tempus non transeat, fratres, non nos transeat. Venturum est judicium: erit et tunc poenitentia, sed jam
Abbreviated transcription (Latin):
quia rectus ẽ sermo dñi: & omnia oꝑa eius
in fide. In quo etiam displicet non rectis
rectus est ille: & omnia oꝑa eius in fide. Tua
sint opera in fide: qr iustus ex fide uiuit:
& fides ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Tua sint opera
in fide : quia in dm credendo fidelis effice¬
ris. Oꝑa dĩ quomodo possunt esse in fide:
quasi & ds̃ ex fide uiuat: Inuenimus & dm̃
fidelem: & hoc non uerbis nr̃is dicit᷑. Apłm
audi. fidelis inquit d̾s qui uos non ꝑmittat
temptari supra quã potestis ferre : sed faciat cũ
temptatione ꝓuentũ. ut possitis sustinere. Au¬
distis fidelem dm: audite & alibi. Si tolerabimꝰ.
& conregnabimꝰ. Si negauerimus. & ille nos ne-¬
gabit. Si nos credimus. & ipse fidelis ꝑmanet:
negare sem& ipsũ non potest. Habenius ergo
& fidelem dm̃: distinguamus potius fidelem
dm̃ a fideli homine. fĩdelis homo ẽ: credens ꝓmit.¬
tenti do. fidelis ds ẽ. exhibens qđ ꝓmisit homini

Expanded text:
iam rectus est sermo Domini, et omnia opera ejus iam rectus est sermo Domini, et omnia opera ejus in fide. In quo etiam displicet non rectis, rectus est ille. Et omnia opera ejus in fide. Tua sint opera in fide. quia justus ex fide vivit , et fides per dilectionem operatur : tua sint opera in fide, quia in Deum credendo fidelis efficeris. Opera Dei quomodo possunt esse in fide, quasi et Deus ex fide vivat? Invenimus et Deum fidelem, et hoc non verbis nostris dicitur, Apostolum audi: Fidelis, inquit, Deus qui vos non permittat tentari supra quam potestis ferre, sed faciat cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Audistis fidelem Deum, audite et alibi: Si tolerabimus, et conregnabimus; si negaverimus, et ipse nos negabit; si non credimus, ille fidelis permanet, negare semetipsum non potest . Habemus ergo et fidelem Deum: distinguamus potius fidelem Deum a fideli homine. Fidelis homo est credens promittenti Deo; fidelis Deus est exhibens quod promisit homini.