comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ñ gloriabor nͥ ũnfirmitatib meis. Si
enĩ uoluero gloriari. nonero stultus: ueri¬
tatẽ dico. Ergo si huiusmodi paradisus ẽ
ut eum solus paulus. aut iux aliquis pauli
similis. cũ ĩuita deger& uidere potuerit:
id̾e tam̃ siue ĩcorpore. siue extͣ corpus ui¬
derit memmisse ñ possit. audierit tam̃
u̾ba. quib pibitꝰ sit uulgare qđ audierat:
qͦ tand̾e mͦ. nos paradisi situm poterimꝰ
ab soluere. quẽ nec uidere potuimus:
Et si potiussemꝰ uidere: tn ꝓhiberemur
aliis intimare. Si mul cũ paulus extollere
se reuelatiõum sublimitate sit ueritus:
indicare: cuius etã reuelatio obnoxia sit
ꝑiculo: Non uilem gͥ ħc paradisum estima¬
re debemꝰ: &. ideo relinqͣmus pauli e̾c̾ secͤtũ.
Tam̃ qm̃ legimꝰ ĩ genesi ado paradisũ e̾ẽ plan¬
tatũ. scđ̾m orientẽ. & ibi ẽẽ positũ hoĩem qu̾e
plasmnauit d̾s: istius paradisi auctorem iam
possumꝰ ĩuenire. Quis ẽ enĩ qͥ potuit fingere

Expanded text:
autem non gloriabor nisi in infirmitatibus meis. si enim uoluero gloriari, non ero stultus; nam ueritatem dico. ergo si huiusmodi paradisus est, ut eum solus Paulus aut uix aliquis Pauli similis, cum in uita degeret, uidere potuerit, idem tamen, siue in corpore siue extra corpus uiderit, meminisse non possit, audierit tamen uerba, quibus prohibitus sit uulgare quod audierat, quo tandem modo nos paradisi situm poterimus absoluere, quem nec uidere potuimus et, si potuissemus uidere, tamen prohiberemur aliis intimare? simul cum Paulus extollere se reuelationum sublimitate sit ueritus, indicare, cuius etiam reuelatio obnoxia sit periculo! non uilem igitur hunc paradisum aestimare debemus, et ideo relinquamus Pauli esse secretum. tamen quoniam legimus in Genesi a deo paradisum esse plantatum secundum orientem et ibi esse positum hominem, quem plasmauit deus, istius paradisi auctorem iam possumus inuenire. quis est enim qui potuit fingere
Abbreviated transcription (Latin):
& dapno iniusto adfic̾e̾ quẽqͣm: nec doli aliquid
ad nectere. fraudisue coponere. Quid eiudentus
qdꝰ atanas qͥ fraudauit de p̾tio agͥ sui que ipse
uendiderat. & portiõem pretii. tanq̃m summȩ
tocuis numerum. ante pedes posuit apłoꝵ: sic̃
fraudis reus interiit : Licuit utiq illi nchil of¬
ferre: & hoc sine fiaude feciss S qr fraudem
Admiscuit: ñ lib̾tatis gr̃am reportauit: s fallaniȩ

Expanded text:
nec damno injusto afficere quemquam, nnec damno injusto afficere quemquam, nsve componere. 74. Quid evidentius eo quod Ananias , qui fraudavit de pretio agri sui, quem ipse vendiderat, et portionem pretii tamquam summae totius numerum ante pedes posuit apostolorum, sicut reus fraudis interiit? Licuit utique illi nihil offerre, et hoc sine fraude fecisset. Sed quia fraudem admiscuit, non liberalitatis gratiam reportavit, sed fallaciae
Abbreviated transcription (Latin):
Sequentidie ad hortos emptor cũ anucis uent
naͣgͥiũ nullũ inuenit: ꝑ contati. nũ aliq̃ pisero¬
rib eo ẽẽt die feriarũ sollempnitas. respondet᷑
nulla: nec umꝗ̃ illic p̃ter hesternum diem
piscari solitos. Qũa hic redarguendi hab&
auctoritate doli: qͥtã t̃pe captauit aucupium
delitarum : Qi enĩ alt̾um peccati arguit. ipse
a peccato deb& alienꝰ e̾ẽ Nlongͦ huiuscemodi
nugas. ego in hanc ȩcclesiastice censionis aucto¬
ritatt̃ uocabo: quȩ generaliter condepnat om̃en
lucri tͣpis appetentian: breuiq sermonis cõpendo
excludit leuitatẽ ac u̾sutiam. Nam de illo qͥd logͥ
qͥ de co testamento. qd ab aliis licet sactñ. falsũ
tam̃ cognouerit. hereditatẽ sibi aut legatum
uendicet. & lucrũ querat alieno crunine: cum
etiam leges publice. eũ qͥsciens falsum utit᷑ tanq̃
reum facmoris astringant: Regula autẽ uistias
manifesta ẽ: qd auero declmare uirũ ñdecs. bomꝰ

Expanded text:
Sequenti die ad hortos emptor cum amicis venit, Sequenti die ad hortos emptor cum amicis venit, navigium nullum invenit. Percontanti num aliqua piscatoribus eo esset die feriarum solemnitas, respondetur nulla, nec umquam illic 126 praeter hesternum diem piscari solitos. Quam hic redarguendi haberet auctoritatem doli, qui tam turpe captarit aucupium deliciarum? Qui enim alterum peccati arguit, ipse a peccato debet alienus esse. Non ergo hujusmodi nugas ego in hanc Ecclesiasticae censionis auctoritatem vocabo, quae generaliter condemnat omnem lucri turpis appetentiam, brevique sermonis compendio excludit levitatem ac versutiam. 73. Nam de illo quid loquar, qui de eo testamento quod ab aliis licet factum, falsum tamen cognoverit, haereditatem sibi aut legatum vindicet, et lucrum quaerat alieno crimine: cum etiam leges publicae eum qui sciens falso utitur, tamquam reum facinoris astringant? Regula autem justitiae manifesta est, quod a vero declinare virum non deceat bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑtus ẽ: ut huiusinodi fraudem pateretur :
Quid mͥ fͤctare de siracusano illo ameno sec¬
toq recessu: & de siculi hominis calliditate:
Qui cũ ꝑ egrinũ aliquẽ reꝑisset. cognito qd
cupidus ẽẽt hortoꝵ uenaliũ. ad cęn̾a ĩ hortos
rogauerit: ꝓmisisse. inuitatũ post pridie ue¬
nisse: offendisse magnã piscatoꝵ multitudinẽ
exqͥsitis copiis ad ornatum comuiuii. In ꝓspcti
cenantiũ ante hortulos compositos piscatores
ubi nũꝗ̃ ante iaciebant retia: Unusqͥsq qͦd cepa
certatim offerebat epulantib: Supͣ m̃sã pisces
ingerebant᷑: ocłos recumbentium resilientes
uerberabant. ¶irari hospes tantã copiam
piscium: tantumq numerũ cinbarum. Respon¬
sum querenti. aquationẽ illic e̾e̾: dulcis aquȩ g̾a
in numerabiles eõ pisces conuenire. Quidnubi
Pellexit hospitẽ ut sibi extorqueret hortos
uendere uolens. cogit᷑: p̃tium gͣuatꝰ suscipit.

Expanded text:
repertus est, ut hujusmodi fraudem pateretur? 71. repertus est, ut hujusmodi fraudem pateretur? 71. Quid mihi tractare de Syracusano illo amoeno secretoque secessu, et de Siculi hominis ealliditate: qui cum peregrinum aliquem reperisset, cognito quod cupidus esset hortorum venalium, ad coenam in hortos rogaverit: promisisse invitatum, postridie venisse: offendisse illic magnam piscatorum multitudinem, exquisitis copiis adornatum convivium, in prospectu coenantium ante hortulos compositos piscatores, ubi numquam ante jaciebant retia: unusquisque quod ceperat, certatim offerebat epulantibus: supra mensam pisces ingerebantur, oculos recumbentium resilientes verberabant. Mirari hospes tantam copiam piscium, tantumque numerum cymbarum. Responsum quaerenti, aquationem illic esse, dulcis aquae gratia innumerabiles eo pisces convenire. Quid multa? Pellexit hospitem, ut sibi extorqueret hortos: vendere volens cogitur, pretium gravatus suscipit. 72.
Abbreviated transcription (Latin):
Non uituꝑanda facilitas. s laudanda bonitas:
Hoc ẽ innocentẽ e̾e̾. ignorare qđ ñ deccat:. & si circũ¬
scribit᷑ ab aliqͦ. de om̃b tam̃ bene uidicat. qui
deuotiõe inelinatꝰ ut crederet. testamentum
disposuit. pacẽ dedit. confirmauit societatenr
S ubi interras eoꝵ uentum ẽ. dep̃hensa fran¬
de. qđ cũ e̾e̾nt finituni. aduenas se c̾e̾ simula¬
uerunt: circuns criptũ sese populus patrũ
indignari cepit. Iħc tnͣ pacẽ q̃m dederat
reuocanda ñ censuit. qr firmata erat sac̃m̃ti
religiõe: ne dum alienam ꝑfidiã argueret.
suã fidẽ soluer&. Multauit eos tñ. uilioris ob
reditario inħc diem ministerio deputata: Non¬
ego inhereditatib ad eundis. digitoꝵs ꝑcussiões.
& nudi successoris salutatiões notabo: nã hȩe
etram uulgo notabilia: Nonsimulate piscatiõis
cõpositas copias: ut emptoris illiceret᷑ affectus.
Cur enini tã studiosus luxuriȩ ac deliciarũ

Expanded text:
Non vituperanda facilitas, sed laudanda bonitas. Non vituperanda facilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse ignorare quod noceat: et si circumscribitur ab aliquo; de omnibus tamen bene juddevotione inclinatus ut crederet, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras eorum ventum est, deprehensa fraude, quod cum essent finitimi, advenas se esse simulaverant, circumscriptum sese populus patrum indignari coepit. Jesus tamen pacem quam dederat, revocandam non censuit; quia firmata erat sacramenti religione; ne dum alienam perfidiam arguit, suam fidem solveret. Mulctavit tamen eos vilioris obsreditario in hunc diem ministerio deputata ego in haereditatibus adeundis digitorum percussiones, et nudi successoris saltationes notabo; nam haec etiam vulgo notabilia: non simulatae piscationis compositas copias, ut emptoris illiceretur affectus. Cur enim tam studiosus luxuriae ac deliciarum
Abbreviated transcription (Latin):
uictum & suspensum in ligno usq ad uesꝑam:
gabaonite metuentes ualidam manũ. uener̃t
cũ uersutia. simulantes se de t̾ra longinq̃ ẽt̾:
diuq ꝑegrinatos disrupisse calciam̃ta. detͥuisse
amict uestium. quarũ ueterascentium indicia
monstrarent. causam aũ tanti laboris emerendȩ
pacis. & in eundȩ cũ hebreis ẽe̾ amiticiȩ cupi¬
ditatẽ. & cepert̃ a iħu naue poscere: ut secum
firmar& societatem. & qr adhuc erat ignarꝰ
locoꝵ atq incolarum inscius: ñ cognouit frau¬
des eoꝵ. neq dm interrogauit: s cito credidit.
Ad eo sca erat illis temporib fides eoꝵ : ut fallere
aliquos posse noncrederet᷑. Quis hoc rep̃hen¬
dit in scĩs: qͥ ceteros de suo affectu estimant:
E qr ipsis amica ẽ ueritas. mentiri nemmẽ putant.
fallere qͥdsit ignorant: libenter credunt ꝗd̾
ipsi st̃: ñ possunt suspectum hab̾e qd̾ ñsunt.
H inc salomon ait. In nocens credit om̃i uerbo.

Expanded text:
victum, et suspensum in ligno usque ad vesperam: victum, et suspensum in ligno usque ad vesperam: Gabaonitae metuentes validam manum, venerunt cum versutia, simulantes se de terra longinqua esse, diuque peregrinatos dirupisse calceamenta, detrivisse amictus vestium, quarum veterascentium indicia monstrarent; causam autem tanti laboris, emerendae pacis, et ineundae cum Hebraeis esse amicitiae cupiditatem; et coeperunt ab Jesu Nave poscere, ut secum firmaret societatem. Et quia adhuc erat ignarus locorum, atque incolarum inscius, non cognovit fraudes eorum, neque Deum interrogavit: sed cito credidit. 68. Adeo sancta erat illis temporibus fides eorum, ut fallere aliquos posse non crederetur. Quis hoc reprehendat in sanctis, qui caeteros de suo affectu aestimant; et quia ipsis amica est veritas, mentiri neminem putant, fallere quid sit 125 ignorant: libenter credunt quod ipsi sunt, nec possunt suspectum habere quod non sunt. Hinc Salomon ait: Innocens credit omni verbo .
Abbreviated transcription (Latin):
In om̃ibꝰ gͥ decora ẽ fides: iusticia grata: m̃sura
eqͣlitatis iocunda. Quid autẽ loqr de cont̾ctibꝰ
ceteris. ac maxime de coemptiõe p̃dioꝵ. uel
tͣnsactiomibus atq pacꝰ noune formulȩ st̃
dolũ malum ab e̾ẽ : eumq cuĩ dolus fuerit de¬
p̃hensus. dupplici pene obnoxium fore: Ubiq
gͥ honestatis p̃ponderat consideratio: quȩ dolũ
excludit. fraudem eicit. Uñ recte generalem
primo suo malum. Non solũ itaq in cont̾clibus
inquib enã uitia eoꝵ qͦ ueneant. ꝓdi iubentur:
ac nͥ intimauerit uenditor. qͣmuis iniusemp¬
toris tͣnseripserit. doli actiõe uacuant᷑: s etiam
simplicitas : intimanda ueritas c̾. Ueterẽ au̾
istã de dolo. ñ uirisperitoꝵ formulam. s pa¬
tͥarcharum sentenciam: script᷑a diuina eui
aqũa de petͣm de cȩlo diurnã ministrari
alimomam: tot populi milibꝰ habundantem: cor¬
ruisse muros iherico sacro tubarũ sono: ictu
& ululatu plebis arietatos. geth quoq regem

Expanded text:
In omnibus igitur decora est fides, justitia grata, mensura aequitatis jucunda. Quid autem loquar de contractibus caeteris, ac maxime de coemptione praediorum, vel transactionibus, atque pactis? Nonne formulae sunt, dolum malum abesse: eumque cujus dolus fuerit deprehensus, duplici poenae obnoxium fore? Ubique igitur honestatis praeponderat consideratio, quae dolum excludit, fraudem ejicit? Unde recte generalem proximo suo malum . Non solum itaque in contractibus in quibus etiam vitia eorum quae veneant, prodi jubentur, ac nisi intimaverit venditor, quamvis in jus emptoris transcripserit, doli actione vacuantur, sed etiam simplicitas, intimanda veritas est. 67. Veterem autem istam de dolo non jurisperitorum formulam, sed patriarcharum sententiam Scriptura divina evidaquam de petra, de coelo diurnam ministrari alimoniam tot populi millibus abundantem; corruisse muros Hierico sacro tubarum sono, ictu et ululatu plebis arietatos; Hethaeorum quoque regem
Abbreviated transcription (Latin):
C PA RADySO
adoriendus sermo.
ñ mediocr̾e metum
nobis indet᷑ incutere : quid nam sit paradi¬
sus. & ubi sit. qͣlisue sit inuestigare. & cupien
dicat usq ad tercium cęlum: & rursus. Scio
ĩqͥd eiꝰ modi hoĩem. siue incorpore. siue extͣ
corpꝰ nescio d̾s scit: qm̃ raptꝰ ẽ in paradisum

Expanded text:
 paradiso adoriendus sermo non mediocrem aestum nobis uidetur incutere quidnam sit paradisus et ubi sit qualisue sit inuestigare et explicadicat usque ad tertium caelum. et rursus scio inquit eiusmodi hominem, siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit, quoniam raptus est in paradisum
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ pecunia parit᷑. s: gr̃a: nec licitatione p̃cioꝵ
s concertatione beniuolentiȩ. Deniq meli¬
ores amciciȩ st̃ inopum plerũq ꝗͣ diuitum.
& frequent̃ diuites sine amicis sunt. qͥbus
babundant pauꝑes. Non ẽ uera amnicicia: ubi
c̃ fallax adulatio. Diuitib pleriq adsentatorie
gͣaficantur: erga pauꝑem nemosimulator ẽ.
Uerũ ẽ quicqͥd defert᷑ pauꝑi. huiꝰ amicicia in¬
undra uacat. Cuid amicicia p̃tiosius. ꝗͣ angłis

Expanded text:
quia non pecunia paritur, sed gratia: nec licitatione pretiorum, quia non pecunia paritur, sed gratia: nec licitatione pretiorum, sed concertatione benevolentiae. 134. Denique meliores amicitiae sunt inopum plerumque quam divitum: et frequenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim vera amicitia, ubi est fallax adulatio. Divitibus itaque plerique assentatorie gratificantur: erga pauperem nemo simulator est. Verum est quidquid defertur pauperi, hujus amicitia invidia vacat. 135. Quid amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
n. Hic amiciciȩ fructus. ñ ut fides pꝑ amici¬
aã destruatur. Non potest enĩ homini ami¬
ausc̾e̾: qͥdo fuerit ĩfidus. Pietatis custos ami¬
aca ẽ: & eq̃litatis magistra: ut suꝑior ĩferiori
s exibeat equalem: inferior superiori. Int̾
dispares em̃ mores. ñ potest ẽe̾ amicicia. Et
ido conueniri sibi utrnisq debet gr̃a: nec
aucdoritas desit inferiori sirespoposcerit.
nec humilitas suꝑiori. Audiat quasi parem
quasi equalem: & ille qͣsi amicꝰ moneat. ob uir¬
git: ñ iactanciȩ studio. s affectu karitatis.
Ieq monitio asꝑa sit: neq obuirgatio contu¬
mehiosa. S ic̃ enim oburgatiõis fugitans a¬
micicia deb ẽẽ: ita etiam aliena insolentia:
Quid ẽ enĩ amicꝰ nͥ consors amoris. ad quem
animũ tuũ adiungas. atq adplices: & ita
misceas. ut unum uelis fieri ex duobus cui
ipse cõmodi tun causa ĩ honestum petas:
Non enim uectigalis amicicia ẽ: s plena decoriᷤᷤ
pleua gr̃e. Uirtꝰ c̃ enim amcicia non quest᷑.

Expanded text:
 est amicitiae fructus, ut non fides propter amicitiam destruatur. Non potest enim homini amicus esse, qui Deo fuerit infidus. Pietatis custos amicitia est, et aequalitatis magistra; ut superior inferiori se exhibeat aequalem, inferior superiori. Inter dispares enim mores non potest esse amicitia; et ideo convenire sibi utriusque debet gratia. Nec auctoritas desit inferiori, si res poposcerit, nec humilitas superiori. Audiat quasi parem, quasi aequalem: et ille quasi amicus moneat, objurget, non jactantiae studio, sed affectu charitatis. 133. Neque monitio aspera sit, neque objurgatio contumeliosa; sicut enim adulationis fugitans amicitia debet esse, ita etiam aliena insolentiae. Quid est enim amicus, nisi consors amoris, ad quem animum tuum adjungas atque applices, et ita misceas, ut unum velis fieri ex duobus, cuiipse commodi tui causa inhonestum petas? Non enim vectigalis amicitia est, sed plena decoris, plena gratiae. Virtus est enim amicitia, non quaestus;
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem: ut aꝑiamꝰ sec̾ta nr̃a amico qͣcũq in
suum. Ideo ĩqͥd uos dixi amicos. q om̃ia quecũq
audiui a patre meo nota feciuobis. Nichileñ
occultat amicꝰ: siuerꝰ ẽ. Effundit annũ suũ.
unitas animoꝵ ĩ amicis sit: neq qͥsqͣm detes¬
tabilior qͣm qͥ amiciciam leserit. Uñ ĩ ꝓditorẽ
fidiam: q̃ d gr̃e uicẽ ñ rep̃sentauerit: & conui¬
uiis amiciciȩ uenenum malitiȩ miscuerit.
Itaq sic ait. Tu uͦ homo unanimis m̃s. & dux m̃s.
& notꝰ mñs. qͥsemꝑ necũ dulces capiebas cibos.
adpetisti eum: qͥ tͥ donauerat grãm. Nã si ĩ unicꝰ
meus maledixiss mͥ sustinuissẽ utiq: & ab eo
qͥ me oderat absconderẽ me. Inimicꝰ uitari
potest. amicꝰ ñ potest. si insidiari uelit.
Illum cauemꝰ. cui ñ cõmittimꝰ confilia nr̃a.
He cauere ñ possumꝰ: cui cõmisimꝰ. Itaq ad

Expanded text:
voluntatem, utaperiamus secreta nostra amico quaecumque in suum. Ideo, inquit, vos dixi amicos, quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Nihil ergo occultat amicus, si verus est: effundit animum suum, unitas animorum in amicis sit: neque quisquam detestabilior, quam qui amicitiam laeserit. Unde in proditore fidiam, quod gratiae vicem non repraesentaverit, et conviviis amicitiae venenum malitiae miscuerit. Itaque sic ait: Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui semper mecum dulces capiebas cibos isti eum, qui tibi donaverat gratiam: Nam si inimicus meus maledixisset mihi, sustinuissem utique ; et ab eo 142 qui me oderat, absconderem me. Inimicus vitari potest, amicus non potest, si insidiari velit. Illum cavemus cui non committimus consilia nostra: hunc cavere non possumus, cui commisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Miseremini mei amici: hoc es ł
miscdiam debetis facere. Oppͥmitis aũ uos&
Inpugnatis hominen: cuius erumpiiꝰ cõpit
ꝓ amicicia uos oportebat. Seruate gͥ fili
intã cum fr̃ib amiciciã : qr nichilẽ ĩ rebus
humanis pulchrius. Solatium quippe uig
huiꝰ c̃: ut habeas cui pectꝰ aꝑias tuũ: cira
chana participes: cui cõmittas secretũ tui pe
taus: ut colloces tͥ sidelem uirum qͥ ĩꝓspis
gͣ tulet᷑ tibi: Intristib cõ patiat᷑: in ꝑsecia¬
omb adhortetur. Qcã bomi amici halsto
pueri: quos asui amore. nec fornacis ardentis fła¬
na diuisit. Deqͦ loco. ut sup diximꝰ: bene ait

Expanded text:
pondit: Miseremini mei, amici; hoc est, pondit: Miseremini mei, amici; hoc est, misericordiam debetis facere: opprimitis autem vos et impugnatis hominem, cujus aerumnis compati 140 pro amicitia vos oportebat. 131. Servate iitam cum fratribus amicitiam, qua nihil est in rebus humanis pulchrius. Solatium quippe vitae hujus est, ut habeas cui pectus aperias tuum, cum quo arcana participes, cui committas secretum pectoris tui; ut colloces tibi fidelem virum, qui in prosperis gratuletur tibi, in tristibus compatiatur, in persecutionibus adhortetur. Quam boni amici Hebraei pueri, quos a sui amore nec fornacis ardentis flamma divisit ! De quo supra diximus . Bene ait
Abbreviated transcription (Latin):
medicam̃tũ ẽ uitȩ: inmortalitatis gr̃a. Defera¬
mico ut ęquali: nec te pudeat ut p̃uemas am¬
cũ officio. Amiciera enĩ: nescit suꝑbiamr: Ideo
enĩ sapiens dicit. Amicum salutare n̾ erubesd.
nec deseras amicum ĩ necessitate. nec derelin¬
karitas. Et enĩ si amici scde res amiros aduiuat.
c᷑ non & ĩaduersis amici reb amicoꝵ adium̃tũ
suppetat : Iuueniꝰ consilio: conferamꝰ studia.
cõpatiamur affectu. Si nece̾e̾ ẽ : toleremꝰ ꝑꝑ am¬
cũ etiam aspera. Plerũq umiciȩ subeunde
st̃ ꝑꝑ amici uinocentiã : sepe obtͦctatiões. Siris¬
titeris uł responderis. cũ amicꝰ arguit᷑ uł aci¬
satur: nete pęniteat huiꝰmodi offensiõis. usti
enĩ uox ẽ : & si mala mͥ euenerint. ꝓpt̾ amcĩ
tas congrua ẽ: ut insolentiam extollentis se
amici. reprimat & redarguat. Qu̾a pulchre¬
censorta. Ilam cũ iniuste arguit᷑ ab amicis. n̾¬

Expanded text:
medicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amedicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amico ut aequali, nec te pudeat ut praevenias amicum officio; amicitia enim nescit superbiam. Ideo enim Sapiens dicit: Amicum salutare non erubescas . Nec deseras amicum in necessitate, nec derelin complexa est charitas. Etenim si amici secundae res amicos adjuvant, cur non et in adversis amici rebus amicorum adjumentum suppetat? Juvemus consilio, conferamus studia, compatiamur affectu. 129. Si necesse est, toleremus propter amicum etiam aspera. Plerumque inimicitiae subeundae sunt propter amici innocentiam, saepe obtrectationes, si restiteris vel responderis, cum amicus arguitur et accusatur. Nec te poeniteat ejusmodi offensionis; justi enim vox est: Etsi mala mihi evenerint propter amicum, itas congrua est; ut insolentiam extollentis se amici reprimat et redarguat. 130. Quam pulchrecensoria. Nam cum injuste argueretur ab amicis, res
Abbreviated transcription (Latin):
ponderare caritati ciuium: Inhis tam̃ ipsis reb
requirenda ẽ ueritas testimonii : ne amicꝰ appe¬
tat᷑ amici ꝑfidia: cuius fide absolui debeat. Ami¬
cus itaq neq noxio gratificari debet: neq in¬
nocenti insidiari. Sane sidicere necesse sit.
testimonium. sĩqͥd uitii in amico cognouerit
corriꝑe occulte: si n̾audierit corriꝑe palam.
S t enim bone correptiones: & plerũq meli¬
ores. qͣm tacita amicicia: Et siledi se putet ami¬
cꝰ: tu tam̃ corripe. Et si amaritudo correptiõis
animũ eiꝰ uulneret : tu tam̃ corripe ne uereariᷤᷤ.
Tolerabiliora em̃ st̃ amici uulnera: qu̾a adu¬
lantum oscula. Errantẽ gͥ amicum corripe. in¬
nocentẽ amicũ ne deseras. Constans enĩ deb&
c̾ẽ amcicia: ꝑseuerare in affectu: ñ puerili nͥ
aiicos mutare. uaga quadam debemꝰ sentenca.
Aꝑi pectꝰ tuum amico. ut fidelis sit tibi.: e capis
ex eo iocunditatem uitȩ tuȩ. fidelis enĩ amicus

Expanded text:
ponderare charitati civium? 139 In his tamen ipsis rebus ponderare charitati civium? 139 In his tamen ipsis rebus requirenda est veritas testimonii; ne amicus appetatur amici perfidia, cujus fide absolvi debeat. Amicus itaque neque noxio gratificari debet, neque innocenti insidiari. 127. Sane si necesse sit dicere testimonium, si quid in amico vitii cognoverit, corripere occulte; si non audierit, corripere palam. Sunt enim bonae correptiones, et plerumque meliores quam tacita amicitia. Et si laedi se putat amicus, tu tamen corripe; et si amaritudo correctionis animum ejus vulneret, tu tamen corripe, ne verearis: Tolerabilia sunt enim amici vulnera, quam adulantium oscula . Errantem igitur amicum corripe, innocentem amicum ne deseras. Constans enim debet esse amicitia, perseverare in affectu; non puerili modo amicos mutare vaga quadam debemus sententia. 128. Aperi pectus tuum amico, ut fidelis sit tibi et capias ex eo vitae tua jucunditatem. Fidelis enim amicus
Abbreviated transcription (Latin):
a seruitute eruere. eripere neci: nec parcere
p̃cipuum inter om̃s amicos haber& crucit᷑didit:
qđ dehonestatum se eius fraudulentis ꝯsiliis: am̃
sequi. Qualis fuit ionatha. qͥ pro pietate neo
offensam patris. nec salutis ꝑiculum refugie¬
bat: Qualis fuit abimelec. qui ꝓ hospitalitatiᷤᷤ¬
gr̃e officiis necem potius qͣm ꝓditiõem fugien¬
tis amici. subeundã arbitrabatur. Nichil gͥ¬
p̃ferendum honestati: quȩ tam̃ ne amici studio
p̃t̾aeatur. etiam hoc scͥpt᷑a  ãmonet dea
sentire ne debeat ut amico obȩdiat: utrum
oporteat ut fide deserat: dũ indulget atq in¬
tendit amici cõmoditatib Et scriptura qͥdẽ
ait. C. laua & gladius & sagitta ferrata. sic
homo ẽ. testimonium dans falsum aduersutᷤ
amicũ suum . S considera qͥd astruat: non
testimonium rep̃hendit dictum ĩamicum
s falsũ testimoniũ. Quid enim si d̾i causa. qͥd
si patrie ͦ ᷤat᷑ aliquis dicere testimonium:
Nũqͥd p̃ponderare deb& amicicia religiomi: p̃¬

Expanded text:
a servitute eripere, eruere neci, nec parcere  a se, ac praecipuum inter omnes amicos haberet, cruci tradidit, quod dehonestatum se ejus fraudulentis consiliis ani sed honestatem sequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis periculum refugiebat . Qualis fuit Abimelech, qui pro hospitalis gratiae officiis necem potius sui, quam proditionem fugientis amici, subeundam arbitrabatur . ferendum honestati, quae tamen ne amicitiae studio praetereatur, etiam hoc Scriptura admonet de asentire necne debeat, ut 3amico obediat? Utrum oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque intendit amici commoditatibus? 126. Et Scriptura quidem ait: Clava, et gladius, et sagitta ferrata, sic homo est testimonium dans falsum adversus amicum suum . Sed considera quid astruat. Non testimonium reprehendit dictum in amicum, sed falsum testimonium. Quid enim si Dei causa, quid si patriae cogatur aliquis dicere testimonium? Numquid praeponderare debet amicitia religioni, prae
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cũ atrib regib offensus e̾e̾t. qͥ sc̾o iob
ñ deculissent. ignosc̾e his ꝑ amicũ maluit
ut amiciciȩ suffragiũ. remissio fier& peccatoꝵ
Itaq rogauit iob & dñs ignouit. ꝑfuit illis
in animis ur̃is. quȩ utrũ aliqͥd ꝓfectꝰ habeant.
uos ꝓbabitis. Iterum copiã multã exẽploꝵ
afferent. Nam ꝓpe om̃ia maloꝑr exempla
plurima quoq dicta: his trib inclusa libris
tenentur: Ut si sermones mldeferant gr̃ȩ.
series tam̃ uetustatis quodã compendio ex¬
p̃ssa. plurimum instructionis conferat.

Expanded text:
ipse cum a tribus regibus offensus esset, qui sancto Job non detulissent, ignoscere his per amicum maluit, ut amicitiae suffragium remissio fieret peccatorum. Itaque rogavit Job, et Dominus ignovit. Profuit illis in animis vestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam multam exemplorum offerunt: nam prope omnia Majorum exempla, plurima quoque dicta his tribus inclusa libris tenentur; ut et si sermo nihil deferat gratiae, series tamen vetustatis quodam compendio expressa plurimum instructionis conferat.
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes. qͥ profecturi de parrio solo. sacrum
ne ꝑiret ignem absconderunt. Nementes aũ
ut patrum sermone ẽ ꝓditum: ñ in uenert̃
ign̾e s aqũa. Edũ dec̾e̾t ignis qͦadolerent al¬
taria. haurire eos aqu̾a neemias sacerdos sibi
deferri. & asꝑgi super ligna p̾cepit. Tc̃ uisu
mirabile cũ e̾ẽt cęlum intextũ nubibus. sol
repente illuxit. accensus magnus ignis. ita ut
om̃s int̾a euidenti dñi gr̾a actum stupentes
lȩticia perfunderentur. Orabat neemias:
psallebant sacerdotes ymnum dõ. Utq con¬
sumptũ ẽ sacrificiũ: iussit it̾um neemias de¬
residua aqua maiores ꝑfundi lapides. Quo
facto flamia accensa ẽ: lumen autẽ refulgas
ab altari cõmatum ilico ẽ. Hoc pate facto indro
rex persarum eo loco in quo ignis fuerat abs¬
conditꝰ. & postea reperta ẽ aqua tẽplũ fieri
mandauit: cui dona inferebant᷑ plurima
Appellauer̾t autẽ illud. qui erant cũ sc̃o re¬

Expanded text:
um nepotes, qui profecturi de patrio solo, sacrum um nepotes, qui profecturi de patrio solo, sacrum ne periret ignem absconderant. Venientes autem, ut patrum sermone est proditum, non invenerunt ignem, sed aquam. Et cum deesset ignis, quo adolerent altaria, haurire eos aquam Neemias sacerdos, sibique deferre, et aspergere super ligna jussit. Tunc, visu mirabile! cum esset coelum intextum nubibus, sol repente illuxit, accensus est magnus ignis; ita ut omnes in tam evidenti Domini gratia factum stupentes, laetitia perfunderentur. Orabat Neemias, psallebant sacerdotes hymnum Deo. Utque consumptum est sacrificium, jussit iterum Neemias residua aqua majores perfundi lapides: quo facto flamma accensa est, lumen autem refulgens ab altari consummatum illico est. 101. Hoc patefacto indicio, rex Persarum eo loco in quo ignis fuerat absconditus, et postea reperta est aqua, templum fieri mandavit, cui 133 inferebantur dona plurima. Appellaverunt autem illud qui erant cum sancto Ne
Abbreviated transcription (Latin):
igne de altari sacerdotes dm̃i. occulte in ualle
absconderunt. Erat illa uelut puteus patens.
aquȩ secessu infrequens. nec populari usui
patens: ignoto & ab arbitris remoto loco Id
obsignauerunt inditio sacro. pariter acsi¬
lentio. ignem reconditum. Non illis studio
fuit aurum defodere. argentum absconđẽ:
qd̾ seruarent posteris sus: s int̾ extrema
suȩ honestatis curã habentes. sacrũ ignem
seruandum putauert̃: ne eum uł inpuri
contaminarent. uł de functoꝵ sanguis ex¬
tingueret. uł deformiũ rumarũ aceruus
aboleret. Abierunt itaq inpersidem sola re¬
ligione liberi: qm̃ sola illis ꝑ captiuitatẽ extor¬
queri nequiuit. Post uͦ plurimum temporis
qñ placuit dõ. dedit hanc ment̾e regi ꝑsaru̾
ut restaurari in iudea templũ. & legitimos
reparari in iherosolimis rit̾ iuberet. Cuiusga
muneris. neemiam iam sacerdotem persarã¬
rex direxit. At ille secũ deduxit illoꝵ sacerdoñ

Expanded text:
ignem de altari sacerdotes Domini occulte in valle ignem de altari sacerdotes Domini occulte in valle absconderunt. Erat illic velut patens puteus, aquae secessu infrequens, nec populari usui patens, ignoto et ab arbitris remoto loco: ibi obsignaverunt indicio sacro pariter ac silentio ignem reconditum . Non illis studio fuit aurum defodere, argentum abscondere, quod servarent posteris suis: sed inter extrema sua honestatis curam habentes, sacrum ignem servandum putarunt; ne eum vel impuri contaminarent, vel defunctorum sanguis exstingueret, vel deformium ruinarum acervus aboleret. 100. Abierunt itaque in Persidem sola religione liberi; quoniam sola illis per captivitatem extorqueri nequivit. Post vero plurimum temporis, quando placuit Deo, dedit hanc mentem regi Persarum, ut restaurari in Judea templum, et legitimos reparari Hierosolymis ritus juberet. Cujus gratia muneris Neemiam sacerdotem rex Persarum direxit. At ille secum deduxit sacerdotum illor
Abbreviated transcription (Latin):
s dedisse eã iam sex uiris. & om̃s eos e̾e̾ mortuos.
Iustus itaq uir plus alienis tumnebat. & male¬
bat innuptã sibi manere filiam. qͣm ꝓpter
nuptias eius erfueos periclitari. Qũa breuit
absoluit om̃s questiones philosophoꝵ. Illi de
uitiis fctant domorum. tegenda an ꝓdenda
ut eam t̾deret: s rogabatur. Quants utiq iste
honestior sit illis. dubitare non possumus. si con¬
feramus q̃nto p̃stancior sit filiȩ causa. qͣm rei
captiuitate gestũ. sũmum tenuit honestatis
decorẽ. Nullis enini aduersis honestas ĩ pedit᷑.
quȩ in his emimet. & magis p̃cellit qͣm ĩ ꝓsꝑis.
Int̃ uincula itaq. interarina. fłamasq ac¬
seruitutẽ quȩ liberis om̃i supplitio gͣuior ẽ:
ñ excidit tam̃ cura honestatis maioribus nr̃is:
s int̾ euersȩ patriȩ cineres & fauillas custodi
tur. Nam cum in ꝑsidem ducerent᷑ patres
nr̾i. qͥt̾c di om̃ipotentis cultores erant. acceptũ

Expanded text:
sed dedisse se eam jam sex viris, et omnes eos esse mortuos. sed dedisse se eam jam sex viris, et omnes eos esse mortuos. Justus itaque vir plus alienis timebat, et malebat innuptam sibi manere filiam, quam propter nuptias ejus extraneos periclitari . 97. Quam breviter absolvit omnes quaestiones philosophorum. Illi de vitiis tractant domorum, tegenda an prodendut eam traderet, sed rogabatur. Quanto utique iste honestior sit illis, dubitare non possumus, si conferamus quanto praestantior sit filiae causa, quam rei captivitate gestum, summum tenuit honestatis decorem. Nullis enim adversis honestas impeditur, quae in his eminet, et magis praecellit quam in prosperis. Inter vincula itaque, inter arma, flammas, servitutem, quae liberis omni supplicio gravior est, on excidit tamen cura honestatis majoribus nostris: sed inter eversae patriae cineres et favillas i99. Nam cum in Persidem ducerentur patres nostri, qui tunc Dei omnipotentis cultores erant, acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
suam & ꝓtulit eam: & facta ẽ mamis eiꝰ sic̃ nix.
It̾um misit & ꝓtulit eam: & erat carnis hu¬
manȩ species: significans dñi iħu primũ
fulgorẽ diuinitatis. postea susceptionem
carnis: in q̃ fide credere om̃s gentes popłosq
oportet. Merito manum misit qr dext̃a
sic̃ iste rex. qͥ qm̃ signis non credidit
euidentib postea flagellat᷑ orabat ut ueniã
mereretur. Quant̾ gͥ affectꝰ honestatis s̾ȩ̃¬
ebat ꝓ ppło dicens. ut remitier& ppło ds: aut
certe de libro uiuentiũ se deler&. Tobias qͦ¬
formã honestatis exp̃ssit euidentis cũ relicto
conuuio mortuos sepelir&. & ad cibos pauꝑis
mensȩ inuitaret in opes. Raguhel etam¬
p̃cipuȩ. qͥ contẽ platiõe honestatis. cũ rogaret᷑
ut filiam suã in comugiũ daret. uicia qͦq
filiȩ ñ tacebat: ne circumuenire petitorẽ
uideret᷑ tacendo. Itaq cũ tobias filius tobis
posceret ut sibi eam daroe puelła. respondit
lege qͥden psi deberi turq̃ proptgio.

Expanded text:
, et protulit eam, et facta est manus ejus sicut nix. Iterum misit, et protulit eam, et erat sicut carnis humanae species ; significans Domini Jesu primum fulgorem Divinitatis, postea susceptionem carnis, in qua fide credere omnes gentes populosque oporteret. Merito manum misit, quia dextsicut iste rex qui quoniam signis non credidit evidentibus, postea flagellatus orabat, ut veniam mereretur. Quantus igitur honestatis ebat pro populo, dicens ut remitteret populo Deus, aut certe de libro viventium se deleret.  honestatis evidentius, cum relicto convivio mortuos sepeliret, et ad cibos pauperis mensae invitaret inopes . Raguel praecipue, qui contemplatione honestatis, cum rogaretur ut filiam suam in conjugium daret, vitia quoque filiae non tacebat; ne circumvenire petitorem videretur tacendo. Itaque cum Tobis filius Tobis posceret ut sibi daretur puella, respondit lege quidem ipsi eam deberi tamquam propinquo,
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ nat᷑am ꝗͣ molare alterũ tui cõmodi causa:
cũ pom̃ibꝰ excubandũ. subeundas molestias. sus¬
cipiendũ laborẽ. nat᷑alis affect᷑ ꝑsuadeat: & gło¬
sũ umnicuq ducat᷑. si ꝑiculis ꝓpriis querat
uniu̾soꝵ tnqͥllitatem:. multũq sibi unusqͣsq
arbitret᷑ gratius excidia patriȩ reppulissẽ.

Expanded text:
contra naturam, quam violare alterum tui commodi causa; contra naturam, quam violare alterum tui commodi causa; cum pro omnibus excubandum, subeundas molestias, suscipiendum laborem naturalis affectus persuadeat: et gloriosum unicuique ducatur, si periculis propriis quaerat universorum tranquillitatem: multoque sibi unusquisque arbitretur gratius excidia patriae repulisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ferre aliqͥd nesciunt. Fere autẽ eripiunt
homines tribuunt. dñ & psalmista ait.
Iustꝰ miseret᷑ & tribuit. St̃ tam̃: quibus
& fere conferant. Si qͥdẽ collatiõe sobolem
suam nutriunt. & auescibo suo pullos sa¬
ciant suos. Homini soli tributum ẽ: ut õs
tanqͣ suos pascat. Debet istud: ipso nat᷑ȩ uire.
Qđ si ñlicet non dare: qͥmͦ det᷑here licet:
Nec ipse leges nos docent: quȩ ea quȩ dec̃cta
st̃ alicui cũ innuria ꝑsone. aut reupsius cumu¬
lo restitui iubent. quo furẽ a det̾hendo. aut
pena det̾reat: aut multa reuocet. Pone t̾n
qđ aliqͥs possit pȩnã non timere: Aut multȩ il¬
ludere. Numqͥa dignũ ẽ ut aliqͥ alt̾i det᷑bant :
Seruile hoc uienũ & familiare ultimȩ ꝯdicioni.
adeo contͣ nat᷑am ut inopia magis hoc extorqͤre
udeat᷑. qͣm nat̾a suadere. Seruoꝵ tam̃ occulta
furta: diuitum rapinȩ publicȩ. Qͥd aũ tam

Expanded text:
ferre aliquid nesciunt: ferae autem eripiunt, ferre aliquid nesciunt: ferae autem eripiunt, homines tribuunt. Unde et Psalmista ait: Justus miseretur, et tribuit . Sunt tamen quibus et ferae conferant. Si quidem collatione sobolem suam nutriunt, et aves cibo suo pullos satiant suos: homini autem soli tributum est, ut omnes tamquam suos pascat. Debet istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo detrahere licet? Nec ipsae leges 113 nos docent? ea quae detracta sunt alicui, cum injuria personae, aut rei ipsius cumulo, restitui jubent; quo furem a detrahendo, aut poenis deterreant, aut mulcta revocent. 22. Pone tamen quod aliquis possit aut poenam non timere, aut mulctae illudere; numquid dignum est ut aliqui alteri detrahant? Servile hoc vitium, et familiare ultimae conditioni; adeo contra naturam, ut inopia magis hoc extorquere videatur, quam natura suadere. Servorum tamen occulta furta, divitum rapinae publicae. 23. Quid autem tam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntoꝵs sibi actuum ꝓfectũ inuiderit : & qͣnto
grauius ẽ totum hominẽ: quam unũ menbrũ
detrahi. Iam si in uno membro totũ corpꝰ uio¬
lat᷑. utiq in uno homine cõmunio tocuus huma
tuus ẽ: merced̾e sangumis sui euacuatam
tenenda edocet ut nichil alteri det̾has tui cõ¬
modi seruandi grã: cũ dicit. non tͣnsferas ter¬
minos quos posuer̃t patres tui: cum uitulũ
errantẽ fr̃is tui reducendum p̃cipit: cũ furẽ
mori iubet: cũ uetat mercennarium debita
mercede fraudari: cũ pecuniã sine usuris red¬
dendam censinit: Subuenire enĩ nͣ habenti:
humanitatis ẽ. Uuriciȩ autẽ. plus extor qͣre
q̃ dederis. & em̃ si ido tuo auxilio erit opus
qr ñ habuit un de suo redderet: nonne un¬
pium ẽ. ut sub humanitatis simulationł
amplius ab eo poscas qͥ ñ habebat minꝰ sol¬
uer&: Absolius igit᷑ alteri debitorẽ ut con¬
dempnes tibi: & hanc humanitate uocas. ubi

Expanded text:
quantorum sibi actuum profectum inviderit? Et quanto quantorum sibi actuum profectum inviderit? Et quanto gravius est totum hominem quam unum membrum detrahi? Jam si in uno membro totum corpus violatur, utique in uno homine communio totius humantuus est, mercedem sanguinis sui evacuatam tenendam edocet, ut nihil alteri detrahas, tui commodi servandi gratia, cum dicit: Non transferas terminos, quos statuerunt patres tui ; cum vitulum errantem fratris tui reducendum praecipit , cum furem mori jubet , cum vetat mercenarium debita mercede fraudari, cum pecuniam sine usuris reddendam censuit . Subvenire enim non habenti humanitatis est: duritiae autem plus extorquere quam dederis . Etenim si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus solveret? Absolvis igitur alteri debitotorem, ut condemnes tibi: et hanc humanitatem vocas, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
aut de dextra fungaris ministerio sinstrȩ.
ut reliquias ciboꝵ abluat nisi forte poscat ne¬
cessitas. F inge hanc. & da oculo uirtut̾e ut pos¬
sit det᷑here sensum capiti. auditũ aurib. menti
cogitatioẽs: odoratum narib ori sapor̾e: & sbi
conferat. Nonne om̃em statum dissoluent nat̃e
Uñ pulchre apłs ait.Si totũ corpus och. ubi
auditꝰ : Si totũ auditꝰ: ubi odoratꝰ: Om̃s gͥ uni
corpꝰ sumꝰ. & diu̾sa menbra: s om̃ia corpori nete¬
saria. N on enĩ potest m̃brũ de inenbro dice.
ñ ẽ mͥ necessarium. Quin etũ ipsa quȩ uidentur
ĩ firmiora menbra ẽẽ multomagis necessariaft
& maiorẽ plerumq tuendi se requir̾t solliciti
aliquid ei. cui nos cõpati oportet. & cui debe¬
nascim̃ ut consentiant menbra m̃bris: ⁊ altam
alteri adhereat: & obseq̃nt᷑ sibi mutuo minis¬
terio. Qđ si unũ desit. officio suo inpedian᷑
sibi oꝑis fin usum negabit: Si pedẽ uulner&:

Expanded text:
aut de dextera fungaris ministerio sinistrae, aut de dextera fungaris ministerio sinistrae, ut reliquias ciborum abluas nisi forte poscat necessitas. 18. Finge hanc et da oculo virtutem, ut possit detrahere sensum capiti, auditum auribus, 112 menti cogitationes, odoratum naribus, ori saporem, et sibi conferat; nonne omnem statum dissolvet naturae? Unde pulchre Apostolus ait: Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum auditus, ubi odoratus ? Omnes ergo unum corpus sumus et diversa membra, sed omnia corpori necessaria; non enim potest membrum de membro dicere: Non est mihi necessarium. Quin etiam ipsa quae videntur infirmiora membra esse, multo magis necessaria sunt, et majorem plerumque tuendi se requirunt sollicituetrahamus aliquid ei, cui nos compati oportet: et cui debenascimur ut consentiant membra membris, et alterum alteri adhaereat, et obsequantur sibi mutuo ministerio. Quod si unum desit officio suo, impediantur sibi operis sui usum negavit? Si pedem vulneret,
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑet hominis. ꝗͣ oꝑum suoꝵ locupletar&
uirtutib. Tu gͦ spolias: quẽ xp̃c maduit: Tuexuiᷤ
que uestiuit xp̃c : hoc enim agis: qñ alterius
detrimento. tua cõmoda augeri appens. Con¬
sidera homo: un nom̃ sumpseris. Ab humo utiq:¬
quȩ nichil cuiꝗͣ eripit. s onũa largit᷑ om̃b
& diu̾sos inusus om̃ium anmantiũ fruct m
nistrat. Inde appellata humanitas specialis &
domestica uirtꝰ hominis: quȩ consort̾e adiuua.
Ipsate doceat forma corporis: menbroꝵq usus.
Nũ qͥd menbrũ tuũ alt̾ius menbri officia sibi
uendicat: aut oculus officium oris. aut os ocłi¬
sibi uendicat. aut manus pedũ mmistertum:
aut pes manuum: Quin etiã ipsa manꝰ dextra
ac simstra. disꝑtita habent officia pleraq ut
si usũ cõmutes utriusq contͣ nat᷑am sit: pͥusq
totũ hominẽ eruas ꝙͣ. menbroꝵ tuoꝵ t minis¬
terium conu̾tas: si aut de sinistra cibũ suggera

Expanded text:
susciperet hominis, quam operum suorum locupletaret susciperet hominis, quam operum suorum locupletaret virtutibus. Tu ergo spolias, quem Christus induit? Tu exuis, quem vestivit Christus? Hoc enim agis, quando alterius detrimento tua commoda augere expetis. 16. Considera, o homo, unde nomen sumpseris; ab humo utiqque nichil cuiquam eripit, sed omnia largitur omnibus et diversos in usum omnium animancium fructus ministrat. Inde appellata humanitas specialis et domestica virtus hominis, qui consortem adiuvet. Ipsa te docet forma tui corporis membrorumque usus. Numquid membrum tuum alterius membri officia sibi vendicat, ut oculus officium oris? etcsibi vindicat, aut manus pedum ministerium, aut pes manuum? Quin etiam ipsae manus dextera ac sinistra dispartita habent officia pleraque, ut si usum commutes utriusque, adversum naturam sit; priusque totum hominem exuas, quam membrorum tuorum ministeria convertas: si aut de sinistra cibum suggeras,
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmodo suũ augere cõmo dum uelit. hanc
formã tͥ describit apłs dicens. Om̃ia mͥ licent:
s. ñ om̃ia erpediunt. Om̃ia licent. s ñ om̃ia
edificant. Nemo qͦd̾ suum ẽ querat : s. qđ alt̾ius.
Hoc ẽ. nemo cõmodũ suũ querat: s alt̾ius. Nemo
honorẽ suum querat: s alt̾ius. Uñ : alibi dicit.
A lt̾ alt̾um eristimantes suꝑiorem sibi: & non
s alt̾ius. Qđ euident̃ etim in ꝓuerbiis decla
Fili si sapiens fueris: tͥ sapiens eris & ꝓximis.
Si aũ malus fueris: solus hauseris mala. Sapienᷤ
enim aliis confulit sic̃ iustꝰ. quando qͥde consors
sui ẽ utriusq forma uirtutis. Si qͥs igit᷑ uult¬
placere om̃ibꝰ ꝑ om̃ia: querat qdđ ñ sibi utile
s qđ multis. sic̃ querebat & paulus. Hoc ẽ. eni
conformari xp̃o. alienũ uon querere: nichil al¬
teri det᷑here ut ad quirat sibi. ꝓ p̃c enĩ dñs
cũ e̾e̾t in dei forma. exmamuit se ut formani

Expanded text:
incommodo suum commodum augeri velit. Hanc incommodo suum commodum augeri velit. Hanc formam tibi praescribit Apostolus dicens: Omnia licentmnia aedificant. Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius ; hoc est nemo commodum suum quaerat, sed alterius: nemo honorem suum quaerat, sed alterius. Unde et alibi dicit: Alter alterum existimantes superiorem sibi, non sed alterius. Quod evidenter etiam in Proverbiis declarFili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis; si autem malus evaseris, solus hauries mala . Sapiens enim aliis consulit, sicut justus; quando quidem consors sui est, utriusque forma virtutis. CAPUT III. placere omnibus, per omnia quaerat non quod sibi utile est, sed quod multis, sicut quaerebat et Paulus. Hoc est enim conformari Christo, alienum non quaerere, nihil alteri detrahere, ut acquirat sibi . Chricum esset in Dei forma, exinanivit se, ut formam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ incelis ẽ ꝑfect ẽ. Ipsũ paulũ lego ꝑfectũ:
& non ꝑfectum. Nam cũ dixisset. non qđ̾ iã
acceꝑim aut iã ꝑfectꝰ sim. sequor autẽ si cõ¬
p̃hendam: stati subiecit. Quicumq enĩ ꝑfecti
sumꝰ. Duplex enĩ ẽ forma ꝑ fectiõis. alia me¬
dios. alia plenos numeros habens. Alia hic:
alia ibi. aba nirta hominis possibilitatem
lia scđ̃m ꝑfectiot̾m futuri. P̾s autẽ iustꝰ ꝑ om̃ia
sapiens suꝑ om̃ia: ꝑfect᷑ in om̃ibus. Int̃ ipsos qͣq
homines: distancia ẽ. Alit̾ danihel sapiens de quo
dictũ ẽ. qͥs daniele sapientior. alit̾ alii sapienteᷤ:
alit̾ salomon. qͥ repletꝰ est sapientia suꝑ om̃em
sapientiã antiquoꝵ & suꝑ om̃es sapientes egyp¬
ti. Aliud ẽ enim cõmuniter saꝑe: aliud ꝑfec̾te¬
saꝑe. Qui cõmuniter sapit ꝓ tẽporalibꝰ sapit.
Qui ꝑfecte sapit nescit spectare sua cõmoda
s ad illud qͦd eternũ ẽ. qđ decorũ atq honestũ
illa. honestum atq utile errare nequeamus.

Expanded text:
 in coelis est, perfectus est . Ipsum Paulum lego perfectum et non perfectum. Nam cum dixisset: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: sequor autem si comprehendam , statim subjecit: Quicumque ergo perfecti sumus . Duplex enim forma perfectionis: alia medios, alia plenos numeros habens: alia hic, alia ibi: alia secundum hominis possibilitatem, alia secundum perfectionem futuri. Deus autem justus per omnia, sapiens super omnia, perfectus in omnibus. 12. Inter ipsos quoque homines distantia est. Aliter Daniel sapiens, de quo dictum est: Quis Daniele sapientior ? Aliter alii sapientes, aliter Salomon, qui repletus est sapientia super omnem sapientiam antiquorum, et super omnes sapientes Aegypti . Aliud est enim communiter sapere, aliud sapere perfecte. Qui communiter sapit, pro temporalibus sapit, at. Qui perfecte sapit, nescit sua spectare commoda: sed ad illud quod aeternum est, quod decorum atque honestum, illa, honestum atque utile, errare nequeamus;
Abbreviated transcription (Latin):
osius ignouit qͣm ꝑculit. & utilius seruauit
hostes qͣm ceꝑat. Quid aũ aliud iohannes mi
honestatem ꝯsiderauit: ut in honestas nuptas
etiã in rege ñ poss ꝑpeti dicens: ñ licet tibi
illam uxor̾e habere : Potuit tacere. nͥ inde
inclinare regi ꝓpħicam auctoritat̾ẽ. adulinaẽ
subtexere. Sciebat utiq morit᷑um sibi c̾e̾
qr regi adu̾sabat᷑: s honestatẽ saluti p̃tulit.
& tam̃ quid utilius: quam qd passionis sc̃õ
iuro aduexit głam : Sc̃a quoq susanna de¬
nuntiato falsi testimonii terrore. cũ hinc
maluit honesta morte uitare obpbriũ. ꝗ̃ studio
silutis tͣpẽ uitã subire ac sustinere. Itaq dum
honestati intendit: etiã uitã reseruauit. Quȩ
si id qd̾ sibi indebat᷑ ad uitã utile p̃optauiss ñ
tantã reportass głam: inmo etiã id qđ ñ solum

Expanded text:
ovit, quam perculit: et utilius reservavit hostes quos ceperat. 89. Quid autem aliud Joannes nisi honestatem consideravit? ut inhonestas nuptias etiam in rege non posset perpeti, dicens: Non licet tibi illam uxorem habere . Potuit tacere, nisi indinclinare regi propheticam auctoritatem, adulationem subtexere. Sciebat utique moriturum se esse, quia regi adversabatur: sed honestatem saluti praetulit. Et tamen quid utilius quam quod passionis viro sancto advexit gloriam? 90. Sancta quoque Susanna denuntiato falsi testimonii terrore, cum hinc maluit honesta morte vitare opprobrium, quam studio salutis turpem vitam subire ac sustinere. Itaque dum honestati intendit, etiam vitam reservavit: quae si id quod sibi videbatur ad vitam utile praeoptavisset, non tantam report
Abbreviated transcription (Latin):
de igne accipere eos qui postea ẽe̾nt futurr
Hic ẽ ignis qui cecidit suꝑ sacrificiũ moysi
& consumpsit illud. sic̃ scriptum ẽ: qr exnit
ignis a dño: & cõsumpsit uniu̾sa quȩ erat
suꝑ altare holo causta. Hoc igne oportebat
scĩficari sacrificiun. Ideoq filios aaron. qull
alienũ igne ĩferre uoluerunt. exiuit it̾u
ignis a dño. & consumpsit eos. ita ut mortus
curiosius ꝑscrutarent᷑. ut notarent sibi locuĩ
ꝗr egatiõem populi: & ꝓpicuis fiat. Ec ds̃ osten¬
Aet hȩc: & apparebit maiestas dñi. Congrega
nõem ppłi tenenus ꝓpitiatiõem dñ dei
nr̃i agnoscimus: q̃ protiatus insua oꝑatus
ẽ passiõe. Arbitror qđ nec ignẽ istũ possimꝰ
erat. Ille aut̾e ignis. tẏpus sꝑc sc̃i fuit: qui
descensurꝰ erat post dñi pasfiõẽm & remis¬
surꝰ peccata om̃ium. qͥq̃si ignis infłamat a

Expanded text:
de igne eos qui postea essent futuri. Hic est ignis qui cecidit super sacrificium Moysi, et consumpsit illud, sicut scriptum est: Quia exivit ignis a Domino, et consumpsit universa quae erant super altare holocausta . Hoc igne oportebat sanctificari sacrificium; ideoque et in filios Aaron qui alienum ignem inferre voluerunt, exivit iterum ignis a Domino et consumpsit eos, ita ut mortui curiosius perscrutarentur, ut notarent sibi locum; gregationem populi, et propitius fiat. Tunc Deus ostendet haec, et apparebit majestas Dotionem populi tenemus, propitiationem Domini Dei nostri agnoscimus, quam propitiator in sua operatus est passione. Arbitror quod nec ignem istum possimus erat. Ille autem ignis typus Spiritus sancti fuit, qui descensurus erat post Domini ascensionem, et remissurus peccata omnium: qui quasi ignis