comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uide ne cadas. Quo dicto. statĩ is qͥ alienũ lapsũ riserat. suũ doluit
F idẽ tẽpꝰ fritigil quędã regina marcomagnoꝵ cũ a quodã. xp̃iano
uiro qͥ ad illã forte de ithaliȩ partibꝰ aduenerat. referente
s audiret famã uiri xp̃o credidit.: c̃uiꝰ illũ seruil ũ recognou̾at. Missis
mediolanũ muneribꝰ ad ȩccłam ꝑ legatos. postulau ut scͥptis ipsiꝰ qualit¬
credere deber informaret᷑. Ad quã ille epłam fecit p̃clarã in modũ eathit¬
cismi: in qua eciã ãmonet ut suaderet uro romanis pacẽ seruare. Qua ae¬
cepta epła mulier. suasit uiro ut cũ ppło suo se romanis trader. Quȩ cũ
aduenisset mediolanũ. plurimũ doluit: qͦd scm̃ sacdotẽ ad quẽ destinauerat
mimme repperisset. Iã enĩ de hac luce migrauerat. Tẽporibꝰ uͦ gratiani ut
ret᷑ redeã. cũ ad p̃toriũ macedonii tc̃ magestri offitioꝵ ꝓ qͦdã int̾cedendo

Expanded text:
vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente i audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognoverat, missisque Mediolanum muneribus ad Ecccredere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum
Abbreviated transcription (Latin):
mento cũ adhuc sermo eẽt in ore sac̾dotis. spc̃ ĩmundꝰ arreptũ discer¬
pere cepit. qͦ uiso ñ minimo timore repleti sumꝰ iãmiratione. Mul¬
tos etiã diebꝰ illis imponente illo manꝰ ⁊ ĩꝑante. i sp̾itibꝰ ĩmundis ui¬
dimꝰ eẽ purgatos. ꝑ idẽ tẽpꝰ nicetiꝰ qͥdã ex tͥbunoi notario. qͥ ita pedũ
dolore tenebat᷑ ut raro in publico uideret᷑. cũ al altare accessisset
ut sacram̃ta ꝑciper. calcatꝰq casu a sac̾dote exclanasset. audiu̾. uade
⁊ amodo saluus eris. nec se ãpliꝰ doluisse pedes. tpr qͦ cs̃sac̃dos de hac lu
in infirmitatẽ. qua plurimis diebꝰ cũ detineret᷑ in lectilo. comes stilicͥo
dixisse fert᷑. qͦd tanto uiro recedente de corꝑe. int̾itꝰ mineret italiȩ. Un
ꝯuocatis ad se nobilissimis uiris illiꝰ ciuitatis. qͦs diligiascõ sac̾dote cogno¬

Expanded text:
mento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discermento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos. 44. Per idem tempus Nicentius quidam ex tribuno et notario, qui ita pedum dolore tenebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec se amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerdos de hac lucin infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeuls obrigui. nec potui sc bere q̃ ab illo dictabant᷑ nͥ pꝰea quã uisio
rpsa transiu. Dicebat eñ in tpr̃ testimoniũ seͥpt̾ȩ diuinȩ. qd ego optime
retinebã: nã scͥ bendi uł dictandi ipso die finẽ fecit: siqͥde ipsũ psalinũ
explere ñ potuit. Ego uͦ id qđ a me uisũ fuerat. honorabili uiro
casto. diacono sub ciꝰ cura degebã statĩ retuli. At ille repletꝰ grãdi
uerat. cũ in ambrosiana basilica iã sanꝰ maneret. cõm̃datꝰ a dño sus
ferebat᷑ enĩ qđ libent̃ ab eodẽ haberet᷑ fac̾e falsas epłas tͥbunatꝰ. in
homines etiã qͥ ab eo decepti fuerat̃ int̃uentu sac̾dotis dimisit.
De ipso uͦ seruo sac doti quȩstꝰ:. Quẽ uir sc̃s cũ de basilica ãbrosi.¬
ana egrederetꝰ reqͥrifecit atq ad se ꝑduci: quẽ cũ int̾rogassec ⁊
dep̃ hendisset aue borẽ tanti flagini. ait. Oporcet illũ cradi sacar
in interitũ carnis. ne talia in posterũ audeat admitt̾e̾. Quẽ eodẽ mo.¬

Expanded text:
illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim retuli: at ille repletus gratiaverat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a domino suo; ferebatur enim quod libenter ab eodem haberetur: faceretque falsas epistolas tribunatus, in Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carnis, ne talia aliquis in posterum audeat admittere . Quem eodem mo
Abbreviated transcription (Latin):
densis ȩccłȩ qͥ ab eodẽ audierat didicimꝰ. cũ orar una cũ supͣdicto sacer¬
dote. uiderat dͥnm̃ iħ̃m aduenisse ad se. ⁊ adridentẽ.S. nec multos
pꝰ dies nob̾ ablatꝰ ẽ. S ⁊ eodẽ tpr qͦ a nob̾ migͣli ad dñm. ab hora ciret᷑
undecima diei. usq ad alã hor̃a qͦ emisit spm̃. ex pansis manibꝰ in mo¬
dũ crucis orau̾. Nos uͦ labia illiꝰ mou̾t uidebamꝰ. uocẽ aũ eiꝰ ñ audiebar¬

Expanded text:
densis Ecclesiae, qui ab eodem audierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdensis Ecclesiae, qui ab eodem audierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec multos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius mo
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ audiu̾ ab ilł. resp̃. Non ita int̾ uos uixi. ut pudeat ne uiu̾e: nec ti
in qͣ iacebat in uno positi. castꝰ. polemiꝰ. ueneriᷤᷤ. i felix. tc̃diacones secũ tͣt¬
tarẽt uoce ita p̃sia ut uir se inuicẽ audirẽt. qͥ pꝰ obitũ illiꝰ ep̃c̃ ordinandꝰ eẽt.
atq cũ de nomine sc̃ĩ loq̃rent᷑ sĩpliciani. tanquã int̾eẽt tractatui. cũ lon¬
ge positꝰ ab ipsis iaceret. ad ꝓbans exclamauͥ t̃tio. Bener. s bonꝰ. erat enĩ
s̃plicianꝰ. aeuo maturꝰ. Qua uoce audita: expauescentes fugert̃. Defun¬
cto tñ eo. ñ aliꝰ illi successit in sacdotiũ: nͥ is quẽ ille boñ senẽ tͥna uocȩ
signau̾at. Cui sĩpliciano. ueneriꝰ qͦ. supͣ memorauimꝰ successor fuit. felir
uͦ. nc̃usq bononiensẽ regit ȩccłam. Castꝰ aũ uł polemiꝰ nutͥti ab ãbrosio
bonȩ arboris boni fructꝰ in ȩccła mediolanensi diaconii fungunt᷑
offitio. In eodẽ tñ loco in qͦ iacebat si c̃ referente sc̃o bassiano ep̃o lau¬

Expanded text:
 audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timin qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordinandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam interesset tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nutriti ab Ambrosio bonae arboris boni fructus, in Ecclesia Mediolanensi diaconii funguntur officio. 47. In eodem tamen loco in quo jacebat sicut referente sancto Bassiano episcopo Lau
Abbreviated transcription (Latin):
tione depositȩ fuerat: cũ tractar epẽ. qͥdã de ppło repletꝰ spũ immund
clamare cepit se torqueri ab ambrosio. At ille ꝯus ad eũ dix̃. Obmutesce
diabole: qr ñte torquet ãbrosiꝰ. s fides sc̃oꝵ ⁊ inuidia tua: qm̃ illuc uides
homines ascendere. unde tu eiectꝰ es. Nã ambrosiꝰ nescit inflari. Quo
dicto. ille qͥ clamabat obmutuit. ꝓstratꝰq ẽ in t̾rã. nec ãpliꝰ uocẽ qua ob¬
strepere possit emisit. ꝑ idẽ tẽpꝰ cũ consulatꝰ sui imperator honoriꝰ in ur¬
be mediolanensi libicandꝵ ferarũ exhiberet munꝰ ppło. illucq scurren¬
te.data copia ÷ missis militibꝰ te̾ ab stilicone comite hortatu eusebii prȩ¬
fecti u crisconiꝰ quidã de ȩccła raperet᷑. Quẽ confugientẽ ad altare

Expanded text:
one depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invidia tua; quoniam illuc vides ascendere homines, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amplius vocem qua obstrepere posset, emisit. 34. Per idem tempus cum consulatus sui tempore imperator Honorius in urbe Mediolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientem ad altare
Abbreviated transcription (Latin):
rat etiã gaudens cũ gaudentibꝰ ⁊ flens cũ flentibꝰ. Siqͥdẽ quotienscũ
illi aliqͥs ad ꝑcipiendã pęnitentiã laphĩ suũ confess eẽt. ita flebat ut
etiã illũ flere cõpelleret : uidebat᷑ enĩ sibi cũ iacente iacere. Causas
qr ipse sui accusator÷: nec expectat accusatorẽ s p̃uenit: ut ꝯfitendo suum
absoluat ipse delictũ: ne habeat qͦd adu̾sariꝰ cͥminetꝰ. Ideoq scͥptura dicit.
Iustꝰ in pͥncipio sermonis. accusator ẽ sui. Uocẽ enĩ eripit ad u̾sario: ⁊ qͣsi

Expanded text:
flens cum flentibus ; siquidem quotiescumque illi aliquis ob percipiendam poenitentiam lapsus suos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere compelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. Causas nda charitas est; quia ipse sui accusator est, nec exspectat accusatorem, sed praevenit; ut confitendo suum allevet ipse delictum; ne habeat quod adversarius criminetur. Ideoque Scriptura dicit: Justus in principio sermonis accusator e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in eodẽ orto positꝰ ÷ cũ scõ sac dote ad orationẽ ꝑreximꝰ : nũqu̾ã tam̾
tñ a custodibꝰ loci ipsiꝰ dictũ. qđ a parentibꝰ suis illis traditũ sit. ñ dis̃¬
cedere de loco illo ꝑ omẽm generationẽ ⁊ꝓgeniẽ suoꝵ : eo qͦd thesauri
magni in eodẽ loco positi eẽnt: ⁊ uere magni thesauri. quos ñ erigo
neqͦ tinea ex t̾minet. nec fures effodiãt ⁊ furent᷑ : qr custos eoꝵ xp̃e:¬

Expanded text:
qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodiunt et furantur ; quia custos eo
Abbreviated transcription (Latin):
petrata ẽ : qr xp̃ianꝰ ĩꝑator ꝓuolutꝰ ad pedes sacdotis. testabat᷑ me¬
ritis ⁊ oratioibꝰ eiꝰ se eẽ seruatũ. Reu̾tens itaq de urbe a qͥleiensi. uno
die p̃cessit ĩꝑatorẽ. nec diu clem̾tissimȩ memoriȩ theodosiꝰ ĩperator
susceptis filiis in ȩccła ⁊ traditis sac̾doti in hac luce fuit. pꝰ cuiꝰ obitũ
stulit. Uidimꝰ enĩ in sepulchro in qͦ iacebat corpꝰ martyris. qͥ qͥndo sit
passꝰ usq in hodiernũ scire ñ possumꝰ. sanguinẽ mr̃is ita recentẽ. qͥsi
eadẽ die fuisset effus:ꝰ caput etiã ipsiꝰ qͦd ab ĩpiis fuerat abscisu̾. ita inte¬
grũ atq incorruptũ cũ capillis capitis ⁊ barba. ut nob̾ uideret᷑ eodẽ
tpr̃ qͦ leuabat᷑. lotũ atq cõpositũ in sepulchro. Et qͥd mirũ: qͣndoqͥdẽ
dm̃s hoc in euuangelio ante ꝓmisit: qđ capillꝰ de capite eoꝵ ñ ꝑibit:
Quo leuato corꝑȩ mr̃is ⁊ in lectica posito: statĩ ad scm̃ celsũ martyrẽ

Expanded text:
pse christianus imperator provolutus pedibus Sacerdotis testabatur meritis et orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum stulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, quod capillus de capite eorum non periQuo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem,
Abbreviated transcription (Latin):
quã publicã ageret pęnitentiã. Cui imꝑator econtra asserebat dauid ad¬
ulteriũ simul. ⁊ homicidiũ ꝑpecrasse.S responsũ ilico ẽ. Qui secutꝰ es
errantẽ. sequȩre corrigentẽ. Qd uͥ audiu̾ clem̾tissimꝰ imꝑator. ita susce¬
questiones. ut ex his ꝓbarẽt sapientiã uiri. Cũqͦ ab hora diei pͥma usq

Expanded text:
quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adquam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscequaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque
Abbreviated transcription (Latin):
cendenti de exedra ĩꝑator ait. Contͣ nos ꝓposuisti hodie episcope.
chos uͦ uindicandũ ẽẽ. Ita ⁊ ã comitibꝰ qui in tp̾r aderãt dicebat᷑. Qui
obtinuit. ut illa quȩ statuta fuerãt reuocarent᷑: nec priꝰ ad altare acce¬
dere uoluit. nͥ fide sua ĩꝑator illũ agere debere testaret᷑. Cui epc̃. Er¬
go age fide tua. Respondit imꝑator. Age fide mea. Qua sponsione ite¬
repperisset ciuitatẽ deletã ꝓmiserat enĩ illi imꝑator se ueniã daturũ ci¬
uibꝰ supͣdictȩ ciuitatis. S agentibꝰ comitibꝰ occulte cũ imꝑatore: ĩgnorante
sac̾dote usq in horã t̾tiã eis ciuitas ÷ donata: atq plurimi st̾ int̾ep̃ti in¬
nocentes. Ed factũ uͥ cognou̾ sac̾dos. copiã imꝑatori ingrediende̾ eccłam
denegauͥ: nec priꝰ dignũ iudicau̾ cętui ȩccłȩ aut sacram̃toꝵ cõmunioni.

Expanded text:
cendenti de exedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, episcope. cendenti de exedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, episcope. chis vero vindicandum esse a comitibus qui in tempore aderant dicebatur. Quiobtinuit, ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione itemperisset civitatem deletam. Promiserat enim illi imperator se veniam daturum civibus supradictae civitatis, sed agentSacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione,
Abbreviated transcription (Latin):
perat ut sẏnagoga ab ep̃o loci reȩdificaret᷑: in monachis uͦ uindica¬
retur. S huiꝰ p̾cepti tenor cũ ad aures ꝑuenisset uenerabilis ambro¬
sii ep̃i. direxit ad imꝑatorẽ epłam. qr ipse in tp̃r occurrere n poterat
qua illũ ꝯuenit. ut id qd̾ ab eodẽ statutũ fuerat reuocaret᷑. seruariq
mitteret. paratũ etiã se ẽẽ ꝓ tali negotio mortẽ subire: ne dissimu¬
latione sui p̃uaricatorẽ faceret imꝑatorẽ. qͥ tã iniusta ꝯtra eccłam
p̃cepisset. Postea uͦ cũ mediolanũ reu̾teret᷑ : posito ĩꝑatore in ȩccła.¬
de eadẽ causa tractali in ppło: in qͦ tͣctatu introdurit dñi ꝑsonã
loq̃ntis ĩꝑatori. Ego te ex ultimo ĩꝑatorẽ feci: ego tͥ exercitũ ini¬
mici tui tradidi: ego tͥ copias qͣs ille adu̾sũ te exercitui suo ꝑauerat
ne labore feci: ⁊ tu de me mimicis m eis donasti tͥũphos: Cui des¬

Expanded text:
perat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii equa illum convenit, ut id quod ab eo statutum fuerat invocaretur, servarique mitteret. Paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. Postea de eadem causa tractavit in populo. in quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci; ego tibi exercitum inimici tui tradidi; ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat,ne labore feci. Et tu de me inimicis meis donas triumphos? Cui des
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ uexabat᷑ direxisset ad epm: egressũ urbẽ dimisit diabolꝰ. timen
ad uirũ scm̃ ꝑduci. Atq ita puer quãdiu mediolani apud ep̃m fuit.
paruissec: ꝯfess ÷ꝰ diabolꝰ timuisse se ãbrosiũ. ⁊ ideo recefsisse ad tẽpꝰ.
atq expectasse ad tẽpꝰ in illo loco uͥ ab illo recesserat donec reuer¬
teret᷑ : quo reu̾tente uas qͦd deseruerat repetisse. Ex tincto itaq¬
marimo. posito theodosio imꝑatore mediolam. ambrosio uͦ ep̃o
ꝯscituto aquileiȩ: in partibꝰ orientis in qͦdã castello a xp̃ianis uiris
synagoga iudȩoꝵ ⁊ locꝰ ualentinianoꝵ incendio ꝯcremata st̃. ppte¬
rea qd iuidȩi uł ualentiniani insultarẽt monachis xp̃ianis. ualenti¬
nianoꝵ enĩ heresis. tͥginta deos colit. S de huimodi facto. comeso¬
rientis ad imꝑatorẽ relationẽ direxit: qua accepta imperator p̃ce¬

Expanded text:
viter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens viter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, paruisset; confessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praece
Abbreviated transcription (Latin):
posuit: ut se ꝓcuratorẽ rei publicȩ ñ imꝑatorẽ fuisse ofiteret᷑.
malificoꝵ aiudice torqueret᷑: aliud quã int̾rogabat᷑ fateri cepit. Clama¬
bat enĩ ab angło maiora torm̃ta sibi adhiberi: eoq custodiri ambro¬
siũ. q̃m tẽporibꝰ iustinȩ ad excitanda odia ppłoꝵ in ep̃m cacumen
tecti ȩccłȩ conscendens medio noctis sacͥficauerit. S qͣnto instan¬
tiꝰ ⁊ sollicitiꝰ oꝑa maligna exercebat: tanto magis amor ppłi circa fidẽ
catholicã ⁊ dñi sacerdotẽ conualescebat. Misisse eciã se dȩmones qͥ il¬
qm ignis insuꝑabilis om̃e illud ȩdifitiũ cõmuniret. ut eciã longe
positi urerent᷑  atq ita cessasse artes suas. qͥbꝰ adu̾sus dñi sacerdotẽ
se aliqͥd posse arbitrabat᷑. Aliꝰ etiã gladiũ ferens ad cubiculũ usq
ꝑuenit. ut int̾ficeret sac̾dotẽ: s cũ eleuasset manũ. distͥcto gladio
ł idẽ tẽpꝰ cũ uir inlustris ꝓbꝰ. puerũ suũ notariũ qͥ spu inmundo gra¬

Expanded text:
posuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20. maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitanda odia populorum in Episcopum cacumen tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui ilquia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio,Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo gra
Abbreviated transcription (Latin):
noctis medio ciuitatẽ: cũ titinũ se ꝑgere putaret. mane ad portã ciuita¬
tis mediolanensis quȩ romana dr̃ inuenit᷑. Ds̃ enĩ qͥ ȩccłȩ suȩ catholiçȩ

Expanded text:
noctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitanoctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae
Abbreviated transcription (Latin):
hic ppłs tẽ clamabat. sicut ppłs uidȩoꝵ. Illi enĩ uocibꝰ suis sanguinẽ dñicũ efu¬
dert̃ dicentes. sanguis huiꝰ suꝑ nos: isti uͦ cathecuminũ scientes. fideli uoce re¬
missionẽ illi peccatoꝵ õiũ ꝑ baptismatis grãm ꝓmittebãt. Tc̃ ille turbatꝰ. reu̾¬
tens domũ philosophiã ꝓfiteri uoluit. futurꝰ s uerꝰ philosophꝰ xp̃i. qͥ tẽptis
u̾boꝵ s siplici sermone ⁊ uerȩ fidĩ ratione: missi sine pera. sine uͥga. etiã
ipsos philosophos ꝯu̾tert̃. Qd uͥ ne faceret reuocatꝰ ÷: publicas mulieres
publice ad se ingredi fecit: adhoc tantũ ut uisis his ppłs ab intentione
reuocaret᷑. At uͦ ppłs magis magisq clamabat. peccatũ tuũ suꝑ nos. At ille
cũ uideret nichil intentionẽ suã ꝓficere posse: fugã parauit. Egressusq

Expanded text:
is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuis populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam paravit: egressusque
Abbreviated transcription (Latin):
beatȩ memoriȩ confessori ad exiliũ destinato incubabat ȩccłȩ. cũ ppłs
ad sedicionẽ surgeret in paendo epõ. eẽtq illi cura sedandȩ seditionis.
ne ppłs ciuitatis in ꝑiculũ sui u̾teret᷑. ꝑrexit ad ȩccłam: ibiq cũ alloque¬
ret᷑ plebẽ. subito uox fert᷑ infantis in ppło sonuisse. ambrosiũ ep̃m. Ad¬
cuiꝰ uocis sontũ totiꝰ ppłi ora conu̾sa st̃. ad clamantes ambrosiũ ep̃m. Itaq
qͥ antea turbulentissime disidebant. quẽ ⁊ arriani sibi ⁊ catholici sibi ep̃m
cupiebant suꝑatis alt̾utͥs ordinari. repente in hunc mirabili ⁊ incredibili scordia
ꝯsenser̃t̃. Quo ille cognito. egress ȩccłam tͥbunal sibi parari fecit. qͥppe mox
futurꝰ ep̃c altiora ꝯscendit: Tẽ ꝯtra ꝯsu&udinẽ suã torm̾ta ꝑsonis iussit adhibere
Qd̾ cũ facer et . ppłs nehilominꝰ adclamabat : peccatũ tuũ suꝑ nos. S ñ similiter¬

Expanded text:
beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret
Abbreviated transcription (Latin):
erigerẽt. Postea uͦ cũ ad oleuisset ⁊ eẽt in urbe roma ꝯstitutꝰ cũ matre
uidua ⁊ sorore quȩ uͥginitatẽ ĩa fuerat ꝓfessa comite alia uͥgne. cuiꝰ
uͥginis soror candida ⁊ ipsa eiꝰdẽ ꝓfessionis quȩ nc̃ carthagine deget
ĩa anꝰ: cũ uideret sacdotibꝰ a domestica sororis uł matͥs manꝰ osculari
inse ludens offerebat dext̾am dicens. ⁊ sibi id ab eisfieri oportere.
Siqͥdẽ ep̃m se futurũ ẽẽ memorabat. Loquębat᷑ eñ in illo sp̃c sc̃s. qͥ¬
illũ ad sac̾dotiũ nut ebat : illa uͦ ut adolescentẽ ⁊ nescientẽ qͥd diceret
respuebat. S pꝰ quã edoctꝰ liberalibꝰ disciplinis ex urbe egressꝰ÷: ꝓfessqͦ
a uiro in lustri ꝓbo tunc p̃fecto p̃torii ad ꝯsiliũ tͥbuendũ. Post quã con¬
sularitatis suscepit insignia ut regeret liguriã emiliãq ꝓuintias: uenit

Expanded text:
erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, profea viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, v
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ẽ ambrosiꝰ. Qui infans in area p̃torii in cunabulis positꝰ: cũ dormiret
aꝑto ore. subito examen apũ adueniens. faciẽ eiꝰ atq ora cõpleuit: ita ut ingre
deambulabat ne abigerent᷑ ab ancilla quȩ curã nutͥendi infantis susceperat
ꝓhibens. sollicita enĩ erat ne infanti nocerent. expectabat tn patrio affectu
quo fine illud miraculũ clauderet᷑. At illȩ pꝰ aliqͥndiu euolantes: in tant̃a
aeris altitudinẽ subleuatȩ st̃: ut humanis oculis minime uiderent᷑. Quo
facto t̃ritꝰ pat̾ ait. Si uixerit infantulꝰ iste. aliqͥd magni erit. Oꝑabat᷑
enĩ iã tunc dñs in seruuli sui infantia: ut impleret᷑ qͦd scͥptũ ÷. fauus
mellis sermones boni. Illud enĩ exam̾ apũ scͥptoꝵ ipsiꝰ nob̾ generabat
fauos : qͥ cęlestia dona adñtiarẽt. ⁊ m̾tes hominũ de terrenis ad cęlũ

Expanded text:
natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingreddeambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
entes riuos. quoꝵ copiã sitis tẽpore repperire ñ possc̃. ⁊ ordec̾eꝰ panis dulcis
solet eẽ etiã his qͥ centenis uicibꝰ ferculoꝵ cotidiani conuiuii copias ructare
consuert̃. S et hortoꝵ amȩna mirantibꝰ. herbȩ agrestes placere consuert̃.
Qũa obr̾e obsecro uos om̃s in qͦꝵ manibꝰ lib iste u̾sabit᷑. ut credatis uera
eẽ quȩ dicimꝰ : nec putet me quisqũa studio amoris aliqͥd qͦd fide careat po¬
suisse. qͣndo qͥdẽ meliꝰ sit pęnitꝰ nichil dicere. qua aliqͥd falsi ꝓferre: cũ sciamꝰ
nos om̃iũ ser monũ nr̃oꝵ reddituros e̾ẽᷤ rationẽ. Nec dubitẽ ⁊si ñ ab om̃ibꝰ
omĩa : tam̃ a diu̾sis diu̾sa sciri. ⁊ ea cognita ñnullis ẽẽ. quȩ etiã minꝰ ipse aut
audirȩ. aut uidere potui. Unde a die natiuitatis eiꝰ narrandi mitiũ sum̃a:
ut gr̾a uiri a cunabulis quȩ fuerit agnoscat᷑. Finit ꝓlogꝰ. Incipit uita:¬
gitur posito in amministratione p̃fecturȩ galliarũ patre eiꝰ ambrosio:

Expanded text:
ntis rivos, quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermomnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio,
Abbreviated transcription (Latin):
scendentes in ͥ edã quasi gr̃a gestandi. ciuitatẽ egresũ st̃ expectante
resco referens. Subito enĩ p̃cipitati de hreda. animas emisert̃: atq
corpora illoꝵ sepulturȩ st̃ tradita. Sc̃s uͦ ambrosiꝰ cũ ignorasset qͦd
factũ eẽt. nec diutiꝰ posset plebẽ tenere. ascendens ꝓ tͥbunali. de eadẽ
quȩstione quȩ fuerat ꝓpesita sermonẽ ad ors : dicens. Debitũ fr̃s cu¬
ro soluendũ. s hest̾nos meos ñ inuenio creditores.: ⁊ reliqͣ q̃ scͥpta
ꝑatore : recipiendi corporis eiꝰ causa. scdãm ad maximũ suscepit le¬
gationẽ. Apud quẽ quã constant̃ egerit qͥ uoluerit cognoscere. ip¬
siꝰ legationis epłam ad ualentimanũ uniorẽ datã cũ legerit appro¬
babit. Nobis enĩ alienũ a ꝓmissione uisũ ÷ illã inserere: ne adiunctȩ
epłȩ ꝓliritas fastidiũ legendi afferret : ipsũ uͦ maximũ a cõmunionis

Expanded text:
scendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante scendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante resco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, et reliqua quae scriperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ⁊ hominibꝰ. ꝑ idẽ tẽpꝰ erat quidã uir de heresi arrianoꝵ acerrin
nimiũ disputator. ⁊ durꝰ atq inconu̾tibilis ad fidẽ catholicã Is con¬
stitutꝰ in ȩccła tractante epõ: uidit ut ipse post modũ loquȩbatur
angłm ad aures epĩ tractantis loquentẽ: ut u̾ba angłi ppło ep̃o
renuntiare uideret᷑. Quo uiso. conu̾s fidẽ quã expugnabat cepit ip¬
se defendere. Euert̃ etiã duo cubicularii tc̃ tẽꝑis gratiani impera¬
toris de heresi arrianoꝵ: qͥ tractandã epo quęstionẽ ꝓponerent.
Ad quã audiendã altero die ad basilicã porcianã se ad futũros ꝓmiserant.
erat enĩ questio de incarnatione dñi. S alio die miserandi homines
suꝑbiȩ tumore cõpleti. nec memores ꝓmissoꝵ ꝯte̾pnentes dm̃ in sa¬
cerdote ipsiꝰ. nec plebis expectantis osiderantes in iuriã. ĩ memores
tet ut mola asinaria collo eiꝰ alliget᷑.⁊ dim̾gat᷑ in ꝓfundũ maris. con¬

Expanded text:
 idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores tet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , a
Abbreviated transcription (Latin):
aliã causã uenisse. nͥ ut certiꝰ nossent uirũ quẽ fama cõpererãt: alia die
ualefacientes imꝑatori. ꝓfecti st̃ ad urbẽ romã: illic uolentes cognosce¬
re potentiã in lustris uiri ꝓbi. Qua cognita. ad ꝓpͥa remeart̃. S egres¬
so theodosio de italia. ⁊ constantinopolĩ constituto. ualentimano augu¬
sto intra galli as posito. directa legatio÷ sub nomine senatꝰ a sỹmacho
tunc p̃fecto urbis de repetenda ara inctoriȩ. ⁊ sũptibꝰ cerimoniarũ.
S uͥ comperit sac̾dos. misso libello ad imꝑatorẽ. postulauit ut ad se
relationis exẽplaria dirigerent᷑: qͥbꝰ ipse ꝓ partibꝰ suis responsurꝰ
eẽt. Qua relatiõe accepta. p̃clarissimũ libellũ oscͥpsit. ut ꝯtra nchil
ũquã auderet sỹmachꝰ uͥ eloq̃ntissimꝰ respondere.S pꝰquã auguste
memoriȩ ualentinianꝰ in uennensi ciuitate q̃÷ galloꝵ eiuitas intã fi

Expanded text:
nt virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate
Abbreviated transcription (Latin):
solitꝰ erat. in domo ꝓpͥa cũ germana sicut reliquerat inuenit. iã matre
defuncta. Atq cũ illa dexterã illiꝰ oscularet᷑ subridens ait illi. Eece
at sedus paralitica in lecto iacebat. cũ cognouisset ibidẽ eẽ dñi sacꝰ dotẽ
i sellal a se ad eandẽ domũ ad qũa ille muitatꝰ ad uenerat portarife¬
are đtt aoranti ⁊ imponenti manꝰ uestim̾ta attigit Quȩ oo ercorete¬
lar eie stati sanitate recepta ãbulare cepit: ut impleret᷑ illus Sñicĩ¬
qs dicbũ : ad apłos. etiã maiora hns facietis credentes in nomine med
s cũ si gnũ sanitatis ut mirabile fuit: ita etiã nec occultũ. Ne ego hoc
oeade regione pꝰ annos plurimos sc̃is uiris referentibꝰ positꝰ murbe

Expanded text:
solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce atrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe
Abbreviated transcription (Latin):
custodiret᷑ a ppło. missa relatio ÷ ad clem̾tissimũ imꝑator̾e tc̃ ualentinia¬
nũ: qͥ sũmo gaudio accepit qͦd iudices a se directi ad sacdotiũ peterent᷑.¬
sessione cuius dã leontii clarissimi uiri aliqͣndu delituit. S uͥ rela¬
tioni responsũ ÷ ab eodẽ leontio ꝓdit᷑ . p̃ceptũ enĩ erat ui cario ut in¬
sisteret rebꝰ ꝑficiendis. Qui iniuncta sibi cũ uellet implere ꝓposito edi¬
cꝰto: conuenit om̃s. ut si uellent sibi ꝯsulere rebꝰq suis. ꝓderent uirũ ꝓdu¬
ctꝰ itaq ⁊ adductꝰ mediolanũ. cũ intelligeret cirea se dĩ uoluntatẽ. nec se
diutiꝰ posse resistere: p̃ostulauͥ ñ se nͥa datholico ep̃o debere baptirari: soli¬
citã enĩ habebat ꝑfidiã arrianoꝵ. Baptizatꝰ itaq fert᷑ om̃ia ȩccłastica offi¬
Igit᷑ pꝰ annos aliqͦt ordinationis suȩ ad urbẽ rom̃a hoc ÷ ad ꝓpͥũ solũ
ꝑrexit. ibiq scãm puellã de qua supͣ memorauimꝰ cui manũ offerre

Expanded text:
custodiretur a populo, missa relatione ad imperatorem clementissimum Valentinianum, qui hoc summo gaudio accepit, quod iudices a se directi ad sacerdotium peterentsessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica offiIgitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre
Abbreviated transcription (Latin):
Aue sieut beati uiri athanasiꝰ epc̃ ⁊ hieronimꝰ prb̃t scilo ꝓsecuti st uitã scoꝵ
qr absurdũ ee̾ opinor qd̾ p̃cipis declinare. ea quȩ a ꝓbatissimis uiris qui illi
ante me adstitert᷑ ⁊ maxime a sorore ipsiꝰ uenerabili marcellina cidiei. u
quȩ ipse uidi cũ illi adstarẽ. uł quȩ ab his agnoui qͥ illũ in diu̾sis ꝓuintiis
pꝰ obitũ ipsiꝰ se uidisse narrart᷑. uł quȩ ad illu̾ scͥpta st̃ cũ adhuc obise nesci¬
retur. ad uitꝰ orationibꝰ tuis⁊ meritis tanti uiri licet inculto sermone breuit᷑
strictiq describã: ut lectoris animũ ⁊ si sermo offendit. tn breuitas ad legen¬

Expanded text:
sicut beati viri Athanasius episcopus et Hieronymus presbyter stylo prosecuti sunt vitas sanctorum quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legen
Abbreviated transcription (Latin):
lara in uocat uoce dicens. Ne pereant in his fluctibꝰ. uͥtute urãm dep̃cor
martyres głiosi. s potiꝰ qui fide uos inuocantibꝰ p̃betis auxiliũ. michi queso

Expanded text:
clara invocat voce, dicens: 'Ne peream in his fluctibus, virtutem vestram depraecor, clara invocat voce, dicens: 'Ne peream in his fluctibus, virtutem vestram depraecor, martyres gloriosi, sed potius, qui iugiter pereuntibus praebetis auxilium, mihi, quaeso,
Abbreviated transcription (Latin):
psallentiũ chorũ. audiret huiꝰ infantuli int̃ reliqua modulamina uocẽ :.
Cũ autẽ guntrannꝰ rex. ita spũalibꝰ actionibꝰ se mancipasset. ut relictis scłi põ¬
pis thesauros suos ȩcclesiis ⁊ pauꝑibꝰ erogaret: accidit ut ꝑ quendã prespiterũ
munera fr̃ibꝰ. qui sc̃ĩs agaunensibꝰ deseruiut̃. ex uoto transmitteret. p̃cipiens
prosbitero. ut ad eũ rediens. scõꝵ sibi reliquias exhiberet. Igit᷑ dũ impleta
regis p̃ceptione. cũ his regrederet᷑ pignoribꝰ. limanni laci a ueũ nauigatut᷑¬
tudine u̾stadiis centũ quinquaginta. Deniq cũ reu̾tens presbit̃ ut diximꝰ naui¬
nisi sola mors in hoc periculo p̃stolat᷑. Tunc presbit̃ cũ uideret se his flu¬
ctibꝰ obrui. et spumis ipsarũ undarũ grauit̾ operiri. extractã collo capsulã
qua scõꝵ pignora continebant᷑. undis tumentibꝰ fide obiecit: ac sc̃oꝵ p̃sidiũ

Expanded text:
psallentium, vocem audiret hujus infantuli inter reliqua modulamina vocum. psallentium, vocem audiret hujus infantuli inter reliqua modulamina vocum. Cum autem Guntchramnus rex ita se spiritalibus actionibus mancipasset, ut relictis saeculi pompis thesauros suos ecclesiis et pauperibus erogaret, accidit ut, misso presbytero, munera fratribus qui sanctis Agaunensibus deserviunt ex voto transmitteret, praecipiens presbytero ut ad eum rediens Sanctorum sibi reliquias exhiberet. Igitur dum, impleta regis praeceptione, cum his regrederetur pignoribtudine autem stadiis centum quinquaginta 807. Denique revertens presbyter, ut diximus, cum navinisi sola mors in hoc periculo praestolatur. Tunc presbyter cum videret se his fluctibus obrui et spumis undarum ipsarum graviter operiri, extracta a collo capsula, quae sanctorum pignora contenebatur, undis tumentibus fidus obiecit, ac sanctorum praesidium
Abbreviated transcription (Latin):
choros psallentiũ monachoꝵ. Et ñ solũ die crastina. s eciã om̃ibꝰ diebꝰ uitȩ tuȩ
cũ ueneris. audies in choro psallentiũ uocẽ eiꝰ. Ideoq ne fleueris: eo qd gaudere
te oporteat potiꝰ. quã lugere. Surgit mulier. longaq ducit suspiria: nec obdormit
in stratu suo. donec signũ consurgendi in nocturnas laudes cõmoueat᷑ a monachis.
Quo cdmoto accedit ad ȩccłam: aliqua de insione qũa inderat ꝓbatura. Nichil eñĩ
p̃terut de pollicitatione sc̃a. s quȩ fuerãt diuinitꝰ. nuntiata. mox cognoscuntur¬
impleta. Uerũ ubi a cantore antiphonã inchoante. cat᷑ua suscepit monachorum:
audit genitͥe. paruuli uocẽ cognoscit : grãs agit dõ. Illud qͦq qđ martyris ore
ꝓmissũ habebat᷑: ꝓrsus impletũ ẽ: ut om̃ibꝰ diebꝰ uitȩ suȩ cũ accessit mulier ad

Expanded text:
choros psallentium monachorum. Et non solum die crastina, sed etiam omnibus diebus vitae tuae, choros psallentium monachorum. Et non solum die crastina, sed etiam omnibus diebus vitae tuae, cum veneris audies in psallentio vocem ejus; ideoque ne fleveris, eo quod gaudere te oporteat potius quam lugere. Surgit mulier, longaque ducit suspiria, nec obdormit in stratu suo, donec signum ad consurgendum commoveatur a monachis: quo commoto, accedit ad ecclesiam, aliqua de visione quam viderat probatura. Nihil enim praeteriit de pollicitatione sancta, sed quae fuerant divinitus nuntiata mox impleta noscuntur. Verum, ubi cantor responso, antephonam caterva suscepit monaudit genitrix, parvuli vocem cognoscit, et gratias agit Deo. Sed et illud quod Martyris ore promissum habebatur, prorsus impletum est, ut omnibus diebus vitae suae cum accessisset mulier ad
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier quȩda siliũ suũ unicũ adhoc monasteriũ ad ducens: abbati tradidit
erudiendũ : uidelicet ut factꝰ lericꝰ sc̃is manciparet᷑ officiis: Uerũ cũ iã spualibꝰ
erudit et in litteris. et cũ reliquis dericis in choro canentiũ psalleret modita
ulsatꝰ febre. sp̃m̃ exalauit. Currit mat᷑ ad obsequiũ funeris orbata: plangeno¬
sis in altũ uocibꝰ eiulabat. Cui tantũ apparens ꝑ uisũ nocte beatꝰ maurna. ait. Eo
tu o̾ mulier. incessant̃ obitũ filii plangens: nũquã desistis aluctu. Cui ilia. dies
inquit uitȩ meȩ. hunc planctũ ñ expleũt: s dũ aduirero. sẽꝑ defleã unicũ me¬
ũ. Nec ũquã mitigabor a lacrimis: donec oculos corporis huiꝰ. de uita mors con¬
Cudat. Cui ille. Noli ita ait. quasi mortuũ flere .s equanimit᷑ age. scias eũ no
certa ẽẽ quȩ loquor: surge crastina die ad matutinũ: et audies uocẽ eiꝰ inter

Expanded text:
Mulier quaedam filium suum unicum ad hoc monasterium adducens, abbati tradidit erudiendum, videlicet ut factus clericus, sanctis manciparetur officiis . Verum cum jam spiritalibus eruditus esset in litteris, et cum reliquis clericis in choro canentium psalleret, modica pulsatus febre, spiritum exhalavit. Cucurrit mater orbata ad obsequium funeris plangenssis in altum vocibus, ejulabat. Cui tandem apparens per visum noctis beatus Mauricius, ait: Quid tu, o mulier, incessanter filii obitum plangens, nunquam desistis a luctu? Cui illa: Dies, inquit, vitae meae hunc planctum non explent; sed dum advixero, semper deflebo unicum meum, nec unquam mitigabor a lacrymis, 806 donec oculos corporis hujus debita mors concludat. Cui ille. Noli ita, ait, quasi mortuum flere, sed aequanimiter age nam scias ecerta esse quae loquor, surge crastina die ad matutinum, et audies vocem ejus inter
Abbreviated transcription (Latin):
uideant oculi mei salutare tuũ: ut magnificet᷑ in gentibꝰ nom̃ tuũ.
dorsũ submouebat. Tunc uenerabilis uiri corpꝰ. suꝑ aquã natare
cepit. et caput eiꝰ ꝑ aliũ meatũ exiliuit. Tunc fidelissima mulier.
cũ gaudio ⁊ tremore suscepit głiosũ corpꝰ. Non illud tumor aut
liuor inuaserat: s erat candidũ tanqua nix. et uelut rosȩ ⁊ lilii od¬
ris. sicut odor agri pleni. quẽ benedirit dñs ds̃. ⁊ sicut a labastrũ
p̃pondere ambulare ñ poterant. Uidens autẽ hȩc quȩ agebant᷑ p̃fata
cauit. Et ꝓ beneficio sepulturȩ. stat̃i ex iit ab oculis eiꝰ tanqũa squamȩ
lescentia sua consueuerat uegetari. Et quanticũq ibi in ipsa hora
ualla uasta congerie. ex humore palustri. dextra leuaq ẽ circundatꝰ.

Expanded text:
oculi mei salu| tarem tuum magnifecitur+ in gentibus nomen tuum .| dorso submittebant . uenerabiles  cor| pus super aquam natare coepit . capud+ eius per| alium meatum exiliens. +Tunc fidelissima mulier| cum gaudio et tremore suscipiens . non illut ti| mor . aut liuor inuaserat sed erat canditum tam| quam nix . et uelut rosarum aut liliorum odor| agri pleni quem benedixit dominus. Et sicut alabastrumpre pondere| ambuare non poterant. Videns haec que age| bant praefata cauit| et liscentia esse consuerat uigitata . et q| cumque ibi in ipsa hora ualla uasta+ congeriis et humere plac| dextra leuaque est circumdatus
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. Qui marcũ ⁊ marcellianũ diaconii honore scĩficauit. tran quil
sub specie militari latebat. defensorẽ ȩccłȩ instituit : ceteros uͭ. subdia.¬
ibidẽ in palatio. in suꝑiori loco & ualde altissimo cõmanebat. Iaeo
autẽ hȩc apta mansio ꝓbabatur. qr ⁊ ipse castulus. cũ suis om̃ibꝰ. xp̃iania.¬
simꝰ erat. Et lex lata dͥe sacrificiis. cũ ubiq suiferuore deseuiret: in illis
qͥ palatio adherebãt. quia nec suspitio de eis cẽ poterat. eelabant᷑. Erãt gͦ
ut diximꝰ om̃s hii. morantes cũ sc̃õ papa gaio apud castulũ ⁊etarium̃
sionis eꝰ et numero sc̃oꝵ martyrũ sociari. Ascendebant autẽ ad eos oes

Expanded text:
serunt: Marcum et Marcellianum diaconii honore sanctificavit, Tranquilserunt: Marcum et Marcellianum diaconii honore sanctificavit, Tranquilsub specie militiae latebat, defensorem Ecclesiae instituit, caeteros vero subdiaibidem in palatio, in superiori loco et valde altissimo commanebat. Ideo autem haec apta mansio probabatur, quia et ipse Castulus cum suis omnibus christianissimus erat; et lex data de sacrificiis cum ubique sui fervore desaeviret, in illis qui palatio adhaerebant, quia nec suspicio de eis esse poterat, celabatur. Erant ergo, ut diximus, omnes hi morantes cum sancto papa Caio apud Castulum zetarium, ssionis ejus, in numero sanctorum martyrum sociari. 70. Ascendebant autem ad eos o