comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis mee: angelus sathane. Electi dei
quamdiu in hac uita sunt. ne aliqua elacione
suꝑbiant. quibusdã tẽptacionib reprimuntur:
ut ne tantũ ꝓficere ualeant quantũ uolunt:
sed ne extollant᷑. ne suꝑbiant. fit in eis ipsarũ
quedã mensura uirtutũ. Sic paulũ uideo flu¬
minũ et latronũ. ciuitatis et solitudinis. maris
ac falsorũ fr̃m ꝑicula sustinentẽ: frenantẽ ieiu¬
niis ac uigiliis corpus. sustinentẽ frigoris ⁊ nu¬
ditatis erũpnã. eccłarũ custodiã uigilanter
et pastoraliter exercentẽ : ad terciũ celũ ductũ
rursũq eum in paradisũ raptũ. et audisse ar¬
chana uerba. que non licet homini loqui: ⁊ tñ
sathane angelo ad tẽptandũ conceditur: orat
ut eximi debeat. et non exauditur : sicut ipse
dicit. Et ne magnitudo reuelacionũ extollat
me. datus est michi stimulus carnis mee ange¬
lus sathane. ut me colaphiret: ꝓpter qd̾ t̃ dnĩ
rogaui ut discederet a me. Huius cum inicia

Expanded text:
arnis meae, angelus Satanae, etc. . Electi Dei quandiu in hac vita sunt, ne aliqua elatione superbiant quibusdam tentationibus reprimuntur, ut ne tantum proficere valeant quantum volunt; sed ne extollantur superbia, non fit in eis ipsarum quaedam mensura virtutum. Sic Paulum video fluminum et latronum, civitatis et solitudinis, maris ac falsorum fratrum pericula sustinentem, frenantem jejuniis ac vigiliis corpus, sustinentem frigoris et nuditatis aerumnam, ad Ecclesiarum custodiam vigilanter se et pastoraliter exercentem, ad tertium coelum raptum, rursumque eum in paradisum raptum, et audisse arcana verba quae non licet homini loqui; et cum Satanae angelo ad tentandum conceditur orat ut eximi debeat, et non exauditur, sicut ipse dicit: Et ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus Satanae, ut me colaphizet: propter quod ter Dominum rogavi, ut discederet a me. Hujus cum initia
Abbreviated transcription (Latin):
intra humilitatis limitẽ custodiret. Nimis nãq
esset ingratus. si de se discipulis tãta reticeret:
et fortasse nimis incautus. si de se cũcta ł disci¬
pulis ꝓderet. S mirabiliter utidictũ est egit
utrũq : ut loquendo uitã audienciũ erudiret:
tacendo uero suam custodiret: x xuiii. Qd ob¬

Expanded text:
intra humilitatis limitem custodiret. Nimis namque intra humilitatis limitem custodiret. Nimis namque esset ingratus si de se discipulis tota reticeret, et fortasse nimis incautus si de se tota vel discipulis proderet. Sed mirabiliter, ut dictum est, egit utrumque: ut loquendo vitam audientium erudiret, tacendo vero suam custodiret. CAP. XXVIII.--
Abbreviated transcription (Latin):
arco autem ne quis me existimet su¬
pra id quod uidet in me. Om̃s qui ue-¬
raciter sancti sunt. non solum głam supra mo¬
dum suũ omino non appetũt: sed etiã hoc ipsũ
uideri refugiunt qd̃ esse meruer̃t. Unde ille
predicator egregius ueritatis. contra pseudo loquẽs
apłos. dum untutes eximias oꝑacionis sue. ꝓ discipu¬
lorum erudicione narraret. dum tot se pericula
tolerasse coaceruata ꝑsecutione describeret. et post
hec usq ad tercium celũ. rursũq in paradisum se
raptũ esse memoraret. unde tanta cognoscere po¬
tuisset. quanta loqui omĩno non posset: erat de
se adhuc fortasse mirabiliora locuturus: s ab hu¬
mana laude alta consideracione se tẽperãs subdidit.
Parco aũ ne quis me existimet supra id qd̾ uidet
in me: aut audit aliquid ex me. Habebat ergo
de se dicendũ aliquid adhuc. qui parcit dicere:
sed egit utrũq doctor egregius. ut et loquendo
que egerat discipulos instrueret: et tacendo se

Expanded text:
arco autem ne quis me existimet supra id quod videt in me . Omnes veraciter sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Unde ille praedicator egregius veritatis, contra pseudoapostolos loquens, dum virtutes eximias operationis suae pro discipulorum eruditione narraret, dum tot se pericula tolerasse coacervata persecutione deschaec usque ad tertium coelum, rursumque in paradisum se raptum esse memoraret, ubi tanta cognoscere potuisset quanta loqui omnino non posset, erat de se fortasse adhuc mirabiliora locuturus, sed ab humana laude alta consideratione se temperans subdidit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me. Habebat ergo de se dicendum aliquid adhuc qui parcit dicere, sed egit utrumque doctor egregius, ut et loquendo quae egerat discipulos instrueret, et tacendo se
Abbreviated transcription (Latin):
Qui rursus ait. Egoscio quos ele erim.
P contemplationẽ uͦ. quia suꝑ no met¬
ipsos tollimur quasi in aerẽ leua nͦ. Qͣ¬
tuor gͦ facies uni sunt: quia si req airas
qͥd matheus. de incarnatione dñ senti¬
at: hoc nimirum sentit. qd̃ marus.
lucas. ioħs.Si queras qͥd ioħs setiat.
hoc ꝓculdubio ꝙͥ lucas. marcus ma
theus. Si queras qͥd marcus: hoc qd̃¬

Expanded text:
Qui rursus ait: Ego scio quos elegerim . Qui rursus ait: Ego scio quos elegerim . Per contemplationem vero, qua super nosmetipsos tollimur, quasi in aerem levamur. Quatuor ergo facies uni sunt: quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat; hoc nimirum sentit quod Marcus, Lucas et Joannes. Si quaeras quid Joannes sentiat; hoc procul dubio quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
er sc̃a quatuo ani¬
malia que it echiẽ¬
li ꝓpħȩ ostend intur
in uisione. Sc̃ qua¬
tuor eũigłist ma¬
thens udelici et
Marcus. lucas &. io¬
hannes. figurant᷑: et sub euu̾ang istar̾
ꝑsonis. om̃s simul ꝑfecti significat ur.
Nȩc inmerito ꝑ euugelistas quat ior ꝑ¬
fectoꝵ om̃ium numerus exprimt ur: ꝙ
om̃s qui in ęccłia modo ꝑfecti sunt. ꝑ¬
fectionis suȩ rectitudinem ꝑ eoꝵ euuan¬
gelium didicerunt. Sc̃a itaq qui tuor
animalia. ꝑ quȩ quatuor euuang listȩ
significantur subtili narrationĩ descͥ¬
bunt᷑. a iezechiele cũ dicitur. Qu tuor
facies uni: & quatuor pennȩ uni. uid
uolatus exprimitur: ꝑfaciem q ippe
unusqͥsq cognoscitur ꝑ pennam uͦ. in
altũ auium corpora subleuantur faci¬
es itaq ꝑtinet ad fidem: penna a con¬
templationẽ. ꝑfidem nãq ab om̃i oten¬
te dõ cognoscimur: sicut ipse deuis
ouibus dicit. Ego sum pastor. bonꝰ s: et
cognosco meas: & cognoscunt me mẽȩ̾.

Expanded text:
 animalia, quae Ezechieli prophetae ostenduntur in visione, sancti quatuor evangelistae, Matthaeus videlicet, Marcus, Lucas et Joannes figurantur: et sub evangelistarum personis omnes simul perfecti significantur. Nec immerito per evangelistas quatuor perfectorum omnium numerus exprimitur: quia omnes, qui in Ecclesia modo perfecti sunt, perfectionis suae rectitudinem per eorum Evangelium didicerunt. Sancta itaque quatuor animalia, per quae quatuor Evangelistae significantur, subtili narratione describuntur ab Ezechiele, cum dicitur: Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Quid volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque agnoscitur, per pennam vero in altum avium corpora sublevantur. Facies itaque pertinet ad fidem, penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur; sicut ipse de suis ovibus dicit: Ego sum Pastor bonus, et cognosco oves meas, et cognoscunt me meae .
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣtuor gͦ facies uni sunt: quia noti
fidei qua cognoscuntur a dõ. ipsa
n uno. quȩ ẽ simul in quatuor. Qͥe¬
id enim in uno inueneris: hoc in
ũbꝰ simul quatuor recognosces. Et¬

Expanded text:
tarum facies uni sunt, quia notitia fidei, qua cognoscuntur a Deo, ipsa est in uno quae est simul in quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, hoc in omnibus simul quatuor recognoscis
Abbreviated transcription (Latin):
um dñm iħm xp̃m simul om̃s concor
predicant. & ad diuinitatẽ eius men
ocłos leuantes. penna contem platio
atẽ : quia in eum quẽ corporeum as¬
iunt. quasi in facie intendunt. Sed
m hunc ẽẽ incircũscriptũ & in corpo¬
i ex diuinitate annuntiant: ꝑ contem¬
itionis pennã. quasi in aerem leuantur:
na itaq & una ẽ fides in carnationis
is eiꝰ in singłis: recte dicitur qͣtuor fa¬
s uni: ⁊ quatuor pennȩ uni. Seinde
ã ħ ẽadẽ scã animalia subtilius descͥ
nas. ipsa nobis subtilitas descriptionis
eriat: nichilq sermo dei nr̃o intellec
dubietatis relinqͣt. Dicit᷑ enim. Simili¬
lo uultus eoꝵ. Facies hominis. ⁊ facies le
sa dextris ipsoꝵ qͣtuor: facies atẽ
nis a sinistris ipsoꝵ quatuor: & facies
uilȩ desuꝑ ipsor qͣtuor. Qd enim qͣ
ꝵ ħ animalia pennata. scõs quatuor e¬
angłistas designent: ipsa unins cuiusq
ri euuangłici exordia testantur. Nam
ia ab humana generatione cepit. iu
ꝑ homine mratheus: quia a clamore

Expanded text:
um Christum simul omnes concorditer praedicant, et ad divinitatem ejus mentis oculos levantes, penna contemplationinitatem: quia in eum, quem corporeum aspiciunt, quasi facies intendunt. Sed dum hunc esse incircumscriptum et incorporeum ex divinitate annurtiant, per contemplationis pennam, quasi in aerem levantur. Quia itaque, et una est fides incarnationis is ejus in singulis, recte dicitur: Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Deinde etiam haec eadem sancta animalia subtilius descrignificari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Dicitur enim: Similitudo vultusuor: facies autem bovis a sinistris ipsorum quatuor, et facies aquilae desuper ipsorum quatuor. Quod enim quatuor haec animalia pennata sanctos quatuor Evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia testantur. Nam quia ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem
Abbreviated transcription (Latin):
mabant. S ipse ait. Qͥ habet sponsã: sponsus est.
amieus autem sponsi qui stat et audit eum. gaudio
gaudet ꝑpter uocem sponsi. Hoc autẽ gaudiũ meũ
impletũ est. Ae si diceret. Ego sponsus non sum: s
amicus sponsi sum. Non ꝑpter uocẽ suã. s in sponsi
uoce gaudere se ꝑhibebat: quia non ideo letabat᷑
in corde. qm̃ humiliter a populis audiebat᷑ loquẽs:
sed quia ipse ueritatis uocem audiebat intus ut
loqueretur foris. Quod bene gaudiũ impletum
dicit: quia quisquis de sua uoce gaudet. plenũ
gaudiũ non habet. A quo et subditur. Illũ opor¬
tet crescere : me autẽ minui. Qua in re querẽ¬
dum est. in quo dep̃e creuit. in quo minutus ẽ
ioħs: nisi quod popłs ioħis abstinentiã uidens.
remotũ hunc ab hominib esse conspiciens. eũ
esĩe xp̃m putabat: xp̃m uero cũ publicanis co¬
medentẽ. inter peccatores ambulantẽ intuens:
per accessum tẽporis et xp̃e qui propħa ẽẽ puta¬

Expanded text:
 habet sponsam, Sponsus est: amicus autem Sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem Sponsi; hoc autem gaudium meum impletum est. Ac si diceret: Ego Sponsus non sum, sed amicus Sponsi sum. Nec propter vocem suam, sed in Sponsi voce gaudere se perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam humiliter a populis audiebatur loquens, sed quia ipse Veritatis vocem audiebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet, a quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . Qua in re quaerendum est in quo Christus crevit, in quo minutus est Joannes, nisi quod populus Joannis abstinentiam videns, remotum esse Christum putabat; Christum vero cum publicanis comedentem, inter peccatores ambulantem intuens, per accessum temporis et Christus qui propheta esse puta
Abbreviated transcription (Latin):
quẽquã: sed omne iudiciũ dedit filio. Sicut
adhuc timenti populo lex est tͣnsmissa per serũu:
sic diligentib filiis eugłii gracia ẽ collata ꝑ dñm.
Ipse quippe ad redẽptionẽ nr̃am ueniẽs. nouũ nob̾
testamentũ condidit: sed de eiusdem nos testam̃ti
mandato discutiẽs. quandoq etiam iudex uenit.
Erit ergo tũc auctor iudicii. qui nũc ẽ conditor
euuangelii: ut tũc districtus exigat. qd̾ modo man-¬
suetus iubet ⁊ imꝑat. Sic nãq cotidie cõspicimus.
quod magistri pueris elementa litterarũ blandien¬
tes imponũt. sed hec ab eis seuientes exigũt: et q̃
dant cũ mansuetudine. exquirũt cum uerbere.
Blande nãq nũc consonãt eloquii diuini manda¬
ta: sed erũt aspera in exactiõe sencienda. Mansue¬
ta modo ẽ admonitio uocantis: sed tũc districta
uentura ẽ iusticia iudicis. Eoq certũ ẽ qr nil uel
minimi mandati in discussiõe pretereat : quo uide¬
licet cõstat. quia ipse dedit eugłm qui iudicat.

Expanded text:
quam, sed omne judicium dedit Filio . Sicut adhuc timenti populo lex est transmissa per servum, sic diligentibus filiis Evangelii gratia est collata per Dominum. Ipse quippe ad redemptionem nostram veniens, Novum nobis Testamentum condidit, sed de ejusdem nos Testamenti mandato discutiens, quandoque etiam judex venit. Erit ergo tunc auctor judicii qui nunc est Conditor Evangelii, ut tunc districtus exigat quod modo mansuetus jubet et imperat. Sic namque quotidie conspicimus quod magistri pueris elementa litterarum blandientes imponunt, sed haec ab eis saevientes exigunt, et quae dant cum mansuetudine exquirunt cum verbere. Blanda namque nunc consonant eloquii divini mandata, sed erunt aspera in actione sentienda. Mansueta modo est admonitio vocantis, sed tunc districta ventura est justitia Judicis, eo quod certum est quia nil vel minimi mandati in discussione praetereat, quo videlicet constat quia ipse dedit Evangelium qui judicat.
Abbreviated transcription (Latin):
on quero uoluntatẽ meã: sed uoluntatẽ
eius qui misit me patris. Pertinaces plus
de se quã sunt sentiũt: et ideo alienis consilus ñ
ad quiescũt. Nisi enim meliores se ceteris estima¬
rent : nequaquã cũctorũ consilia sue deliberaci¬
oni postponerẽt. Pertinacia quippe generat᷑ ex
superbia. Pertinaces igitur elacionẽ sue cogitaci¬
onis agnoscãt. ⁊ semet ipsos uincere studeant:
ne dum aliorũ rectis suasionib foras superari
despiciũt : intus a suꝑbia captiui teneantur.
Sollerter etiã aspiciãt. qr filius hominis cui
una semper cũ patre uoluntas est: ut exem¬
plum nobis frangende nr̃e uoluntatis p̃beret.
dicit. Non quero uoluntatẽ in eã: s uolũtatẽ
eius qui misit me patris. Qui ut huius uirtu
in extremo iudicio p̃misit dicẽs. Non possum
ego a meipso facere quicquã: s sicut audio
iudico. Qua itaq constancia dedignatur homo ali¬
ene uoluntati ad quiescere: quando dei atq hominiꝰ

Expanded text:
on quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris . Pertinaces plus de se quam sint sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt. Nisi enim meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent. Pertinacia quippe generatur ex superbia; pertinaces igitur elationem suae cognitionis agnoscant, et semetipsos vincere studeant, ne dum aliorum rectis suasionibus foras superari despiciunt, intus a superbia captivi teneantur. Solerter etiam aspiciant quia filius hominis, cui una semper cum Patre voluntas est, ut exemplum nobis frangendi nostram voluntatem praeberet, dicit: Non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris. Qui ut hujus adhuc in extremo judicio praemisit, dicens: Non possum ego a meipso facere quidquam, sed sicut audio, judico. Qua itaque conscientia dedignatur homo alienae voluntati acquiescere, quando Dei atque hominis
Abbreviated transcription (Latin):
que in huius scłi spe
peritura plantata.
fiduciã eternitatis
non habent. Uirent
autẽ corda que illi
hereditati inherent:
de qua petrus apłs¬
dicit. Benedictus deus et pater dñi nr̃i iħu xp̃i.¬

Expanded text:
quae in hujus saeculi spe peritura plantata, fiduciam aeternitatis non habent; virent autem quae illi haereditati inhaerent, de qua Petrus aposdicit: Benedictus Deus et Pater Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
uidit: quia plerũq caro per molestias tarda. flagel¬
lo suo menti dm̃ indicat. quẽ mens ipsa carmi p̃si¬
dens non uidebat: ita ut anxietatẽ sp̃c in hoc mũ¬
do ꝓficere cupientis. uelut iter tendentis ĩpediat
donec ei inuisibilẽ qui sibi obuiat ĩnotescat. unde
et bene per petrũ dicitur. Correctionẽ habuit
sue uesanie subiugale mutũ: qd̾ in hoĩs uoce lo¬
quẽs. ꝓhibuit propħe insipienciã. In sanꝰ quippe
homo a subiugali muto corripitur: qñ elata mẽs
humilitatis bonũ qd̾ tenere debeat. ab afflicta
carne memorat᷑. S huius correctionis donũ.
idcireo balaam non optinuit: qr ad maledicendũ
pergens. uocem non mentem mutauit: ui. De¬

Expanded text:
vidit, quia plerumque caro per molestias tarda, flagelvidit, quia plerumque caro per molestias tarda, flagello suo menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat: ita ut anxietatem spiritus in hoc mundo proficere cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem, quia sibi obviat, innotescat. Unde et bene per Petrum dicitur: Correptionem habuit suae vesaniae subjugale mutum, quod in hominis voce loquens, prohibuit prophetae insipientiahomo a subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum, quod tenere debeat, ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam non obtinuit, quia, ad maledicendum pergens, vocem, non mentem mutavit;
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Hinc angelo ꝑgami ecclesie dicitur. Seio¬
meũ. et non negasti fidem meã. Hinc sancta ecclesia
sponsi uoce laudatur: cũ ei in amoris cantico dicit᷑.
Sicut liliũ inter spinas: sic amica mea inter filias.
Bene ergo iustus loth inter miquos uixisse dicit᷑:
ut iuxta sponsi p̃coniũ. inter spinas liliũ creuis¬
Iagna salus est cordis molestia corporis.
que ad cognitionẽ sui mentẽ reuocat: ⁊
quam plerũq salus abicit. infirmitatis memoria
reformat: ut animus qui extra se in elacionẽ du¬
citur. cuisit condicioni subditus. ex ꝑcussa quã
sustinet carne memoretur. Quod recte per balaã
si tamen uocẽ dei subsequi obediendo uoluisset:
in ipsa eius itineris retardatione signat᷑. Balaam
namq ꝑuenire ad ꝓpositũ tendit: s eius uotũ
animal cui presedit prepedit. Prohibitiõe quipi
ĩmorata asina angelũ uidit. quã humana mens nõ

Expanded text:
mundo . Hinc angelo mundo . Hinc angelo meum, et non negasti fidem meam . Hinc sancta Ecclesia sponsi voce laudatur, cum ei in amoris Cantico dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Bene ergo justus Loth inter iniquos vixisse dicitur, ut juxta Sponsi praeconium inter spinas lilium crevisagna salus est cordis molestia corporis, quae ad cognitionem sui mentem revocat, et quae plerumque salus abjicit infirmitatis memoria reformat, ut animus qui extra se in elationem ducitur, cui sit conditioni subditus ex percussa quam sustinet carne memoretur. Quod recte per Balaam, si tamen vocem Dei subsequi obediendo voluisset, in ipsa ejus itineris retardatione signatur. Balaam namque pervenire ad propositum tendit, sed ejus votum animal cui praesedit praepedit. Prohibitione quippe immorata asina angelum videt, quem humana mens non
Abbreviated transcription (Latin):
tum desiderat ꝓhibetur: et ut implere mala que
appetit nequeat. suꝑna districtione angustatur¬
Non est ualde laudabile. bonũ ẽẽ cũ bonis:
sed bonum esse cũ malis. Sicut enĩ grauioris ẽ cul¬
pe. inter bonos bonũ non esse: ita ĩmensi ẽ p̃conii.
bonũ etiã inter malos extitisse. Hinc petrus magnis
loth laudib extulit: qr bonũ inter reꝓbos meminit
dicens. Et iustũ loth oppressũ a nefandorũ ĩiusta
conuersatione eruit. Aspectu enim et auditu iustus¬
erat: habitans apud eos quide die in diem animã
iusti iniquis oꝑib cruciabant. Qui nimirũ cru¬
ciari non posset: nisi praua propinquorũ opera.
et audiret ⁊ cerneret. Et tamen aspectu ⁊ auditu
iustus dicitur: qm̃ iniquorũ uita. non delectando
iusti aures atq oculos. sed feriendo tangebat. Hinc¬
paulus discipulis ait. In medio nationis praue ⁊
peruerse: inter quos lucetis sicut luminaria in

Expanded text:
tum desiderat prohibetur: ut et implere mala quae tum desiderat prohibetur: ut et implere mala quae appetit nequeat, superna districtione angustaturNon est valde laudabile bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris est culpae inter bonos bonum non esse, ita immensi est praeconii bonum etiam inter malos exstitisse. Hinc Petrus magis Loth laudibus extulit, quia bonum inter reprobos invenit, dicens: Et justum Loth oppressum a nefandorum injusta conerat, habitans apud eos qui de die in diem animam justi iniquis operibus cruciabant . Qui nimirum cruciari non posset, nisi prava propinquorum opera et audiret et cerneret. Et tamen aspectu et auditu justus dicitur, quia iniquorum vita non delectando justi aures atqPaulus discipulis dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in
Abbreviated transcription (Latin):
lucerna propħici sermonis. iam quidẽ intelligenti¬
bus lucet: sed adhuc non intelligentib cooꝑta
allegoriarũ obscuritatib ꝑmanet: unde etiã ꝑ
psalmistã de eiscdem dictis propħarum dicitur.
Tenebrosa aqua in nubib aeris: quia uidelicet
occulta est sciencia in prophetis: ii. De appel
eus peccantib angelis non pepereit.
Quantũ ad sublimitatẽ celi: huiꝰ aeris
spacium. non ĩmerito potest infernus dici. Uñ
cum apostate angeli. a celestib sedib in hoc ca-¬
ligoso aere sunt demersi : petrus apłs dic̃. Ds̃
peccantib angelis non peꝑcit: sed carcerib cali¬
ginis inferni retrudẽs. tradidit in iudicio cruci¬
andos reseruari. Quantũ igitur ad celsitudinẽ
celi aer iste caliginosus infernus est. sic etiam
spc̃. de suꝑiorib in hec inferiora deiectus ne ad elestia
euolare p̃ualeat. pene sue pondere coartat᷑. et hie
quasi in carcere astringitur: quia tẽptare bonos qͥn¬

Expanded text:
lucerna prophetici sermonis jam quidem intelligentilucerna prophetici sermonis jam quidem intelligentibus lucet, sed adhuc non intelligentibus cooperta allegoriarum obscuritatibus permanet. Unde etiam per Psalmistam de eisdem dictis prophetarum dicitur: Tenebrosa aqua in nubibus aeris , quia videlicet occulta est scientia in prophetis. CAP. eccantibus angelis non pepercit . Quantum ad sublimitatem coeli, hujus aeris spatium non immerito potest infernus dici. Unde cum apostatae angeli a coelestibus sedibus in hoc caliginoso aere sunt demersi, Petrus apostolus dicit: Deus peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginosis inferni retrudens, tradidit in judicio cruciandos reservari. Quantum igitur ad celsitudinem coeli, aer iste caliginosus infernus est; sic etiam, spiritus de superioribus in haec inferiora dejectus, ne ad coelestia evolare praevaleat poenae suae pondere coarctatur; hic quasi in carcere astringitur, quia tentare bonos quan
Abbreviated transcription (Latin):
bernacł. ut argentee colũpne interiꝰ ĩmobi¬
les starent. erei paxilli exterius fixi. funes quibus
ligarent᷑ continebãt: qr uidelicet tanquã paxilli
patres testam̃ti ueteris et propħe. ante tẽpus sancte
eccłe. idẽ exterius fixi fuerũt: qui colũpnas inte¬
rius in ea stantes. idest scõs apłos et p̃dicatores. fu¬
nib uerborũ suorũ in soliditate fidei stringerent
atq ligarẽt: qr dum celestia misteria uentura pre¬
dicant. hec postquã ostensa sunt omib credibilia
scilicet ueri tabernaculi colũpna loqr dicẽs. Habemꝰ
firiiorẽ propħicũ sermonẽ: cui bene factas in¬
tendentes. quasi lucerne lucenti ⁊ caliginoso loco.
In quib uerbis indicat: quãuis ad alta surrere¬
rit ex cacumine. ubi religata ꝑsistat ĩ fide. Scrip¬
tura autẽ propħici sermonis. in tenebris uite p̃¬
sentis. facta est nobis lucerna ⁊ lumen itineris:
unde psalmista dicit. Lucerna pedibus meis uer¬
bum tuũ dñe: et lumen semitis meis. Que tam̃

Expanded text:
bernaculi, ut argenteae columnae interius immobiles starent, aerei paxilli exterius fixi funes quibus ligarentur continebant: quia videlicet tanquam paxilli Patres Testamenti veteris et prophetae, ante tempus sanctae Ecclesiae, id est exterius fixi fuerunt; qui columnas interius in ea stantes, id est sanctos apostolos et praedicatores funibus verborum suorum in soliditate fidei stringerent, atque ligarent, quia dum coelestia mysteria ventura praedicant, haec postquam ostensa sunt omnibus credibilia scilicet veri tabernaculi columna, loquitur, dicens: Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco. In quibus verbis indicat, quanto ad altiora surrexit ex cacumine, ubi religata persistat in fide. Scriptura autem prophetici sermonis, in tenebris vitae praesentis facta est nobis lucerna et lumen itineris. Unde Psalmista dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum huiuscemodi a magnifica gła: hic ẽ filiꝰ
meus dilectiis. in quo michi cõplacui. Atq subiũ¬
gitur. Et hanc uocem nos audiuimꝰ: cum essemus
cum ipso in monte scõ. Legant itaq eugłm: et ꝓ
tinus agnoscẽt quia cũ uorx ista de celo uenit. pe¬
trus apłs in monte cũ deo stetit. Ipse ergo hanc
epłam scripsit: qui hanc uocẽ in monte de dño
et minis terrentiũ principũ fortiter restitt: n
in circũcisione submouenda. minorũ uerba humi¬
liter audiuit. Caritas etiam in paulo. manus ꝑse¬
quentiũ humiliter ꝑtulit: ec tam̃ in circũcisionis

Expanded text:
d eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui; atque subjungitur: Et hanc vocem nos audivimus, cum essemus cum ipso in monte sancto . Legant itaque Evangelium, et protinus agnoscant, quia cum vox ista de coelo venit, Petrus apostolus in monte cum Domino stetit. Ipse ergo hanc Epistolam scripsit, qui hanc vocem in monte de Domino et minis terrentium principum fortiter restitit, et in circumcisione submovenda minoris verba humiliter audivit. Charitas in Paulo, et manus persequentium humiliter pertulit, et tamen in circumcisionis
Abbreviated transcription (Latin):
restiti: ut de quo petro loqueret᷑ ostenderet. ĩ ipso
sue narracionis inicio p̃misit dicẽs. Creditũ ẽ michi
eugłm prepucii: sicut petro circũcisionis. Qͥ enim
oꝑatus est petro in apłatũ circũcisionis: oꝑatus ẽ
et michi inter gentes. Patet ergo de quo petro
paulus loquit᷑: quẽ et apłm nominat. ⁊ p̃fuisse
eugłio circũcisionis narrat. Et fuerũt quidam
qui scd̾am petri epłam in qua epłe pauli sũt lau¬

Expanded text:
restiti ; ut de quo Petro loqueretur ostenderet, in ipso restiti ; ut de quo Petro loqueretur ostenderet, in ipso suae narrationis initio praemisit, dicens: Creditum est mihi Evangelium praeputii, sicuoperatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes. Patet ergo de quo Petro Paulus loquitur, quem et apostolum nominat, et praefuisse Evangelio circumcisionis narrat. Et fuerunt quidam, qui secundam Petri Epistolam, in qua Epistolae Pauli lau
Abbreviated transcription (Latin):
umbra curauerat: non quod mentientes uerbo
occiderat: non qd̾ mortuos or̃one suscitabat.
Ne igitur increpationis uerba dedignaret᷑ au¬
dire. omĩa dona que acceperat. quasi a memo¬
ria reppulit: ut unũ fortiter humilitatis donũ
teneret. Quis rogo nr̃m si uel extremũ aliqd̾
signũ fecisset. a minore fratre increpatus : in¬
crepacionis uerba pacienter audiret: Hil enĩ
signi fecimus : et si quiꝰᷤ nos fortasse de actiõe
nostra reprehenderit. statim intumescimus.
Magnos quosdam nos taciti cogitamꝰ: uirtutes.
nobis ad animũ reducimꝰ. etiam quas non habemus.
At contra petrus cũ uirtutib: humilis ĩ rep̃hensione
ꝑmansit. S sunt ñmnulli: qui non petrũ apłorum
principẽ. sed quendã illo nomine qui a paulo est re¬
prehensus. accipiũt. Qui si pauli apłi studiosius
uerba legissent: ista non dicerẽt. Dicturus etenim
paulus. cũ uenisset petrus antiochiã in faciem ei

Expanded text:
umbra sanaverat, non quod mentientes verbo umbra sanaverat, non quod mentientes verbo occiderat, non quod mortuos oratione suscitabat. Ne igitur increpationis verba dedignaretur audire, omnia dona quae acceperat quasi a memoria repulit, ut unum fortiter humilitatis donum teneret. Quis ergo nostrum si vel extremum aliquod signum fecisset, a minore fratre increpatus, increpationis verba patienter audiret? Nil enim signi fecimus, et si quis nos fortasse de actione nostra reprehenderit, statim intumescimus, magnos quosdam nos taciti cogitamus, virtutes nobis ad animum deducimus, etiam quas non habemus. At contra Petrus cum virtutibus humilis in reprehensione permansit. Sed sunt nonnulli qui non Petrum apostolorum principem, sed quemdam alium eo nomine qui a Paulo est reprehensus accipiunt; qui si Pauli apostoli studiosius verba legissent, ista non dicerent. Dicturus etenim Paulus: Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur inuenit. Amicus ergo ueritatis lau¬
dauit etiam qđ rep̃hensus est : atq ei ⁊ ipsũ
placuit quia in his non placuerat. que aliter
quam debuerat sensit : seq etiam minori fr̃i
ad consensũ dedit: atq in eadem re factus ẽ
secutor minoris sui. ut etiam in hoc preiret:
quatinus qui primus erat in apłatus culmine.
esset primus et in humilitate. Pensate gͦ fr̃s
carissimi. in quo mentis uertice stecit: qui illas
epistolas laudauit. in quib se scriptũ uitupe¬
rabilem inuenit. Que illa esse tanta mansuetu¬
tio cogitacionis: Ecce a minore suo rep̃hen¬
ditur: et rep̃hendi non dedignatur. Non ad
memoriã reuocat. quod primus in apostolatu
uocatus est: non quod claues regni celestis acce¬
pit: non quod peccata quecũq in t̾ra solueret.
essent soluta in celo: ñ qd̾ mn mari pedib ambu¬
lauit: non quod paraliticos in iħu nomine
iubendo erexerat: non quod egros corporis sui

Expanded text:
dicitur invenit. Amicus ergo veritatis laudicitur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit, etiam quod reprehensus est, atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat, quae aliter quam debuerat sensit. Seque etiam minori fratri ad consensum dedit, atque in eadem re factus est secutor minoris sui, ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine, esset primus et in humilitate. Pensate ergo, fratres charissimi, in quo mentis vertice stetit qui illas Epistolas laudavit in quibus se scriptum vituperabilem invenit. Quae illa esse tanta mansuetutio cogitationis? Ecce a minore suo reprehenditur et reprehendi non dedignatur. Non ad memoriam revocat quod primus in apostolatum vocatus est, non quod claves regni coelestis accepit, non quod peccata quaecunque in terra solveret essent soluta in coelo; non quod in mari pedibus ambulavit, non quod paralyticos in Jesu nomine jubendo erexerat, non quod aegros corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: et hoc eius studiũ discipulis loquẽs. non
solũ culpã. sed qd̃ maus est hipocrisim: idest
simulacionẽ nominat dicẽs. Cum uenisset petrus
antiochiã. in faciem ei restiti: qr rep̃hensibił erat.
Et paulopost.Et simulacioni eius consenserũt
ceteri iudei. Idem uero apłorum primus. cũ multa
discipulos admoneret. et a quib dam detrahi pau¬
li scriptis cognosceret: dixit. Sicut carissimꝰ fr̃
nr̃ paulus. scd̾m datam sibi sapienciã scripsit uobis
loquẽs in eis. de his in quib sunt quedam diffici¬
lia intellectu. que indocti et instabiles deprauãt.
sicut et ceteras scripturas. ad suã ipsorũ ꝑdicionẽ.
Ecce paulus in epistolis suis scribit petrũ rep̃hen¬
sibilem: ecce petrus in epistolis suis. asserit pau¬
lum in his que scripserat admirandũ. Certe enim
nisi legisset petrus pauli epłas: non laudasset.
Si autẽ legit: quia illie ipse reprehensibilis

Expanded text:
dicit . Et hoc ejus studium, discipulis loquens, non dicit . Et hoc ejus studium, discipulis loquens, non solum culpam, sed, quod est majus, hypocrisim, id est simulationem, nominat, dicens: Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibiEt paulo post: Et simulationi ejus consenserunt caeteri Judaei. Idem vero apostolorum primus cum multa discipulos admoneret, et a quibusdam detrahi Pauli scriptis cognosceret, dixit: Sicut charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicut et caeteras Scripturas, ad suam ipsorum perditionem. Ecce Paulus in Epistolis suis scribit Petrum reprehensibilem. Ecce Petrus in Epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat admirandum. Certe enim nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ui uult praua agere. ⁊ tam̃ ad hec cet̃os
tacere: ipse sibimet testis ẽ. qr ueritate¬
plus se appetit diligi. quã contͣse ñ uult defendi.
Nemo quippe est qui ita uiuat: ut aliquatenus
non delinquat. Ille ergo seipso amplius ueritatẽ
desiderat amari: qui sibi a nullo uult contra ue¬
ritatẽ parci. Licet enim quedã iusta et recta ut
ignoramꝰ. Petrus tanto fidei. tanto miraculorũ
sulgore claruerat: et tam̃ conuersis gentibus.
dum circũcisionis pondus ĩponeret. quid recte
diceret nesciebat. Quia ergo sibi contra ueritatẽ
parci noluit: increpacionẽ pauli libent̃ accepit.
quippe qui se legi mortuũ per legem dicit: qr
ut in ccp̃o crederet. hoc ei lex ipsa predicauit.
magno fidei succensus ardore. p̃cepta legis ten̾i
carnaliter noluit: circũcisionẽ in gentibus fieri
uitauit. Et cum petrus apłs seruari adhuc in
circũcisione legis consuetudinẽ uellet. in faciẽ
resistit: eumq hac in re fuisse rep̃hensibilem

Expanded text:
ui vult prava agere, et tamen ad haec caeteros tacere, ipse sibimet testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo seipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Licet enim quaedam justa et recta ut ignoramus. Petrus tanto fidei, tanto miraculorum fulgore claruerat, et tamen conversis gentibus, dum circumcisionis pondus imponeret, quid recte diceret curabat. Quia ergo sibi contra veritatem parci noluit, increpationem Pauli libenter accepit., qui se legi mortuum per legem dicit, quia ut in Christum crederet, ei hoc et lex ipsa praedicavit , magno fidei ardore succensus, praecepta legis tenere carnaliter noluit, circumcisionem in gentibus fieri vetuit. Et cum Petrus apostolus servari adhuc in circumcisione legis consuetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fuisse reprehensibilem
Abbreviated transcription (Latin):
ectiora ꝓuidere. Sic itaq pastores. erga interiora
subditorũ suor̃ studia ferueãt: quatmnꝰ in eis exte¬
rioris qͦ uite ꝓuidenciã ñ relinquãt. Nam qͣsi iure
ut diximꝰ a ꝑcipienda p̃dicatiõe gregis animus frã¬
gitur: si exterioris cura subsidii a pastore negligat᷑:

Expanded text:
tiam exteriora providere. Sic itaque pastores erga interiora tiam exteriora providere. Sic itaque pastores erga interiora subditorum suorum studia ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si exterioris cura subsidii a pastore negligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
libent̃ audiunt᷑. Regentis et enĩ cor doctrine sermo
ñ penetrat: si hũc apud eiꝰ animũ. manꝰ miscdie non
ꝯm̃dat. Uñ primꝰ pastor sollicite admonet dicens.
Seniores qui ĩ uob̾ sũt. obsecro ꝯsenior et testis axp̃i
pastionũ qui ⁊ eiꝰ que ĩ fit̾o reuelanda ẽ głle ꝯ mu¬
nicatur: pascite qui in uobis est gregẽ dei. Qͥ ĩ hoe loco
pastionẽ cordis an corꝑis suaderet aꝑuit: cũ subiunxit.¬
Prouidentes ñ coactos. s spontanee scd̾m dm̃: neq tur¬
pis lucri grã. sed uoluntarie. Quib ꝓfecto uerbis pas¬
mucrone ãbicionis occidãt: ne cũ per cos carnis sub¬
sidiis reficiunt᷑. ipsi remaneãt a celesti pane ieiun.
Hanc pastorũ sollicitudinẽ paulus excitat. dicens.
Qͥ suorũ ⁊ maxime domesticorũ curã non habet.
fidem negaũ: ⁊ ẽ infideli deccrior. Uñ rectori necesse
ẽ. ut interiora possit infundere: ĩnoccia cogitaciõe

Expanded text:
libenter audiuntur. Regentis etenim cor doctrinae sermo libenter audiuntur. Regentis etenim cor doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Unde primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est, gloriae communicatur, pascite qui in vobis est gregem Dei . Qui hoc in loco pastionem cordis an cor'Providentes non coacti, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie'. Quibus profecto mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior est ut interiora possit infundere, innoxia cogitatione e
Abbreviated transcription (Latin):
empꝰ ẽ. ut incipiat iudiciũ adomodi. Ex
elector̃ uita nũc ⁊ labore cognosc̾e possumꝰ:
si emendari dũ tẽpus ẽ nolumꝰ. qͣnta pꝰ animadu̾sio¬
ne feriatn᷑. Electos quippe di cernimꝰ ⁊ pia agere: et
crudelia multa tolerare. Electorũ quippe est hic con-¬
teri: ut ad p̃mia debeãt et̃ne hereditatis erudiri.
Elector̃ ẽ hic flagella ꝑciꝑe: quib seruat᷑ de et̃nita¬
te gaudere. Hĩc ad ioħem dicitur. Ego qͦs amo. arguo. ⁊
castigo. Hinc petrus ait. Tempꝰ ẽ. ut incipiat iudiciũ a
domo dei. ubi mox admirando fubiunaẽ. Si aũ pͥmũ
a nob̾: qͥs finis eor̃ qͥ ñ credũt di eugłio: Hinc ergo
colligit᷑. districtus iudex qͣnta ferrat illic districtiõt
quos reꝓbat: si hic sic cruciat qͦs amat: uiii. De p̃la
qui cũ curare corꝑalia funditꝰ negligũt. sub¬
ditorũ necessitatib minime ꝯcurrũt. Quor̃ nimir̃
unt. s tam̃ eis necessaria p̃sentis uite ñ tribuũt. neqͣꝗͣ

Expanded text:
empus est ut incipiat judicium a domo Dei . Ex electorum vita nunc et labore cognoscere possumus, si emendari, dum tempus est, nolumus, quanta post animadversione feriamur. Electos quippe Dei cernimus, et pia agere et crudelia multa tolerare. Electorum quippe est hic conteri, ut ad praemia debeant aeternae haereditatis erudiri. Electorum est hic flagella percipere, quibus servatur de aeternitate gaudere. Hinc ad Joannem dicitur: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc Petrus ait: Tempus est, ut incipiat judicium a domo Dei. Ubi mox admirando subjunxit: Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio? Hinc ergo colligitur districtus Judex quanta feriat illic districtione quos reprobat, si hic sic cruciat quos amat. CAP. VIII.-- qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime concurrunt. Quorum nimirum unt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
et unusquisq sic quod ñ accepit in alterutro pos¬
sideat. ut ipse alteri posuĩdendũ quod accepit hu¬
tem seruite inuicẽ. Tunc enim nos caritas a iugo
culpe liberos reddit. cũ uicissim nos nr̃o seruicio
et nr̃a aliis quasi sua offerentes exhibemꝰ. Quia
enim bona nr̃a ñ a nobis sũt. s ab eo hec accipimꝰ
a quo factũ est ut essemꝰ: tanto nobis ea ñ debemꝰ
retinere priuata. quanto nobis ea ꝯspicimꝰ ab auc¬
tore nr̃o ad ꝯmunẽ utilitatẽ data. Unde recte
petrus apłs. in exhortacione huius rei subdit di¬
cens. Sicut boni dispensatores. multiformis gr̃e
dei. Tunc nãq bene multiformis grã d̾i dispensat᷑.
qñ acceptũ donũ.⁊ ei qͥ hoc ñ habet credit᷑. quands
propter eũ cui impendit᷑. datũ putatur. Uñ adhuc
petrus adiecit. Si quis loquitur: quasi sermones dei.
Si quis ministrat: tanquã ex uirtute quã adminis¬
trat deus. Ac si aꝑte dicat. Humiliter impendite bo¬

Expanded text:
 unusquisque quod non accepit, in altero possideat, ut ipse alteri possidendo quod accepit hue quod cogitur. Tunc enim nos charitas a jugo culpae liberos reddit, cum vicissim nos nostro per amoet nostra aliis, quasi sua offerentes, exhibemus. enim bona nostra non a nobis sunt, sed ab eo haec accepimus a quo factum est ut essemus, tanto nobis ea non debemus retinere privata, quanto nobis ea conspicimus ab Auctore nostro ad communem utilitatem data. Unde recte Petrus in exhortatione hujus rei subdidit, dicens: Sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei. Tunc namque bene multiformis gratia Dei dispensatur, quando acceptum donum et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur sibi datum putatur. Unde adhuc Petrus adjecit: Si quis loquitur, quasi sermones Dei: si quis ministrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus . Ac si aperte dicat: Humiliter impendite bo
Abbreviated transcription (Latin):
considerare debent qd̾ per primũ pastorem
scriptum ẽ. Si quis loquit᷑: quasi sermones di. Qui
ergo uerba que ꝓferũt ex ꝓpriis ñ habẽt: cur quasi
de ꝓpriis tument: Iterũ scriptũ ẽ. Sic̃ ex d̾o corã
deo in xp̃o loguimur. Ex deo enĩ coram d̾o loquit᷑:
qui p̃dicationis uerbũ qm̃ a deo accepit intelligit:
et placere deo per illud ñ hominib querit. Rursus
scriptũ ẽ. Ab ominacio dñi ẽ: omĩs arrogãs. Quia ui¬
delicet dũ in uerbo dei głam ꝓpriã querit. ius dan

Expanded text:
considerare debent quod per primum pastorem scriptum est: Si quis loquitur, quasi sermones Dei. Qui ergo verba quae proferunt ex propriis non habent, cur quasi de propriis tument? Iterum scriptum est: Sicut ex Deo coram Deo in Christo loquimur . Ex Deo enim coram Deo loquitur qui praedicationis verbum, quoniam a Deo accepit, intelligit, et placere per illud Deo non hominibus quaerit. Rursus scriptum est: Abominatio Domini est omnis arrogans ; quia videlicet dum in verbo Dei gloriam propriam quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
moysen uero lururia ꝑpetrata: per auctorẽ uero
mundicie. lixuria dãpnatur cogitata. Hinc ẽ enĩ
quod discipulis primus ecclesie pastor dicit. Ept̃ qd̾
succincti lumbos m̃tis ur̃e: sobrii ⁊ ꝑfecti. sperate ĩ
eam que offert᷑ uobis grãm. Lũbos enim carnis
succingere est: luxuriã ab effoctu refrenare. Lũ¬
bos uero m̃tis succingere est: hanc etiã a cogitaci¬
intusq paciunt᷑. non solũ in dei iniuriis
minime excedũt ÷ sed neq contra ipsos adu̾sarios
contumeliosa uerba iaculant᷑. Qd̃ dux bonorum
recte petrus admonet dicens. Nemo ur̃m paciat᷑
quasi homicida: aut fur. aut maledicus. Maledi¬
cus enĩ patitur: qui passionis sue tẽpore. in sui
saltem iniuria ꝑsecutoris effrenat᷑: U. Qualit̃ qͥsq¬

Expanded text:
Moysen quippe luxuria perpetrata, per auctorem vero munditiae luxuria cogitata damnatur. Hinc est enim quod discipulis primus Ecclesiae pastor dicit: Propter quod succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam . Lumbos enim carnis succingere est luxuriam ab effectu refrenare. Lumbos vero mentis succingere est hanc etiam a cogitatintusque patiuntur, non solum in Dei injuriis minime excedunt, sed neque contra ipsos adversarios contumeliosa verba jaculantur. Quod, dux bonorum, recte Petrus admonet, dicens: Nemo vestrum patiatur quasi homicida, aut fur, aut maledicus. Maledicus enim patitur, qui passionis suae tempore in sui saltem injuriam persecutoris effrenatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
inistrate inscien¬
cia abstinentiã:
in abstinencia aũ
pacienciã. Absti¬
nentes sollicite
semper debent
considerare. ne
cũ gule uicium
fugiunt. acriora his uicia quasi ex uirtute generen¬
tur: ne cũ carnẽ macerãt. ad ĩpacienciã sp̃c erũpãt.
Unde petrus admonet dicẽs. Ministrate in fide ur̃a
uirtutẽ. in uirtite autẽ scienciã: in sciencia autem
abstinenciã: in abstinencia aũ pacienciã. Mentes
enim abstinentiũ plerũq ĩpaciencia a sinu tͣnqͥlli-¬
tatis excutit: et ideo cũ dixisset in sciencia autẽ
abstinenciã. ꝓtinus ugilanter adiunoẽ dicẽs. ĩ absti¬
nencia autẽ pacienciã. Deesse quippe abstinentib pacien-¬
tiam p̃uidit. que eis ut esset admonuit: qr nulla
uirtus ẽ qd̃ caro uincit᷑. si spc̃ ab ira suꝑat᷑. Ii. Qd¬

Expanded text:
Ministrate in scientia abstinentiam; in abstinentia autem patientiam . Abstinentes sollicite semper debent considerare ne cum gulae vitium fugiunt, acriora his vitia quasi ex virtute generentur; ne cum carnem macerant, ad impatientiam spiritus erumpat. Unde Petrus admonet, dicens: Ministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam. Mentes enim abstinentium plerumque impatientia a sinu tranquillitatis excutit. Et ideo cum dixisset: In scientia autem abstinentiam, protinus vigilanter adjunxit, dicens: In abstinentia autem patientiam. Deesse quippe abstinentibus patientiam praevidit, quae eis ut adesset admonuit: quia nulla virtus est quod caro vincitur, si spiritus ab ira superatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sitiunt. ⁊ intuent᷑. Si enim sic uidere desiderãt. ut
effectu sui desiderii minime ꝑfruant᷑: desideriũ
sine fructu anxietatẽ habet: et anxietas penam.
Beati uero angeli. ab om̃i pena anxietatis longe
sunt: qr nũquã simul pena ⁊ b̾itudo conueniunt.
Rursum cũ eos dicimꝰ dei uisione saciari. quoniã
et psalmista dicit. saciabor dũ manifestabit᷑ gła
tua: considerandũ nobis est. qr sacietatẽ solet fasti¬
dium subsequi. Ut ergo recte sibi utraq conueni-¬
ant. dicat ueritas quia semꝑ uidẽt : dicat p̃dicator
egregius. qr semꝑ uidere desiderãt. Ne enim sit
in desiderio anxietas. desiderantes saciant᷑: ne aũ
sit in sacietate fastidiũ. saciati desiderãt. Et deside¬
rant igitur sine labore. qr desideriũ sacietas comi¬
tatur: et saciant᷑ sine fastidio. qm̃ ipsa sacietas ex

Expanded text:
sitiunt, et intuentur: si enim sic videre desiderant, ut sitiunt, et intuentur: si enim sic videre desiderant, ut effectu sui desiderii minime perfruantur, desiderium sine fructu anxietatem habet, et anxietas poenam. Beati vero angeli ab omni poena anxietatis longe sunt, quia nunquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum cum eos dicimus Dei visione satiari, quonet Psalmista ait, Satiabor dum manifestabitur gloria tua : considerandum nobis est, quomodo satietatem solet fastidium subsequi. Ut ergo recte sibi utraque conveniant, dicat Veritas quia semper vident; dicat praedicator egregius quia semper videre desiderant. Ne enim sit in desiderio anxietas, desiderantes satiantur; ne autem sit in satietate fastidium, satiari desiderant. Et desiderant igitur sine labore, quia desiderium satietas comitatur; et satiantur sine fastidio, quia sua satietas ex
Abbreviated transcription (Latin):
in spem uite. per resurrõnem iħu xp̃i ex mortuis:
in hereditatẽ incorruptibilẽ. ⁊ incontaminatã. ⁊
ĩmarcescibilẽ conseruatã in celis. Tanto enĩ uerius
quiq uirentes sunt: quanto in hereditatis ĩmar¬
cescibilis sorte cogitacionis radicem figũt. Qͥsquĩ
itaq intrinsecus arere formidat. arentia excͥnsecꝰ
huius mundi desideria fugiat: et eternã patriã
appetẽs. ĩ interna cordis plãtaciõe uirescat: ii. Qd̾̃
uoniã de deo per primũ eccłe p̃dicatorẽ
dicitur. in quẽ desiderãt angeli ꝓspicere.
sunt nonnulli qui nequaquã dm̃ uidere. uel angłos
suspicant᷑: et tam̃ dictũ ꝑ ueritatis sentenciã scimus.
angeli eorũ semꝑ uident faciẽ patris mei qͥ incelis ẽ.
Nũ quid ergo aliud ueritas: aliud predicator insinu¬
at ueritatis: S si sentencia utraq confertur: qr
sibi nequaquã discordet agnoscitur. Deum quippe
angeli et uident. et uidere desiderant: et intueri

Expanded text:
i ex mortuis, in haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam et immarcessibilem, conservatam in coelis. Tanto enim verius quique virentes sunt, quanto in haereditatis immarcessibilis forte cogitationis radicem figunt. Quisquis itaque intrinsecus arere formidat, arentia extrinsecus hujus mundi desideria fugiat, et aeternam patriam appetens, in aeterna cordis plantatione virescat. CAP. II.-- oniam de Deo per primum Ecclesiae praedicatorem dicitur: In quem desiderant angeli prospicere, sunt nonnulli qui nequaquam Deum videre vel angelos suspicantur, et tamen dictum per Veritatis sententiam scimus: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est Nunquid ergo aliud Veritas, aliud praedicator insinuat Veritatis? Sed si sententia utraque confertur, quia sibi nequaquam discordet, agnoscitur. Deum quippe angeli et vident, et videre desiderant, et intueri
Abbreviated transcription (Latin):
et lumine ueritatis ex corde meo ignorancie te¬
nebras expellit: ego autẽ illi quia fortasse a mũ¬
di huius potente opprimit᷑. solaciũ mee defensio¬
nis impertior: et hunc de uiolentis manib euel¬
lo. Unde bene primus pastor admonet dicens.
Estote prudentes. et uigilate in or̃onib: ante
omĩa mutuã in uobismetipsis caritatẽ continuã

Expanded text:
et lumine veritatis ex corde meo ignorantiae teet lumine veritatis ex corde meo ignorantiae tenebras expellit; ego autem illi, quia fortasse a mundi hujus potente opprimitur, solatium meae defensionis impartior, et hunc de violentis manibus evello. Unde bene primus pastor admonet, dicens: Estote prudentes, et vigilate in orationibus, ante omnia mutuam in vob