comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sanguineus sudor. crux fuit ante crucem.
Iam tunc anxietas finem spondentib umbris.
Et ueteri ritu gratior una fuit.
Preobiter. ⁊ sursum corda leuare monet.
Asserit. ⁊ post hec dona sacranda sacrat.
Si bene cuncta notes. hoc totum filius egit.
Aprece discipulos. inde petendo erucem.
Primũ iussit eos uigilare statimq p̾cari.
P ost dormire de hinc agnus. ⁊ ara fuit.
Nimirum dum dicit eis uigilate: salutat.
Quippe salus animȩ: siuigilamus adest.
Dum iubet orare. sursum cor hĩe suadet.
Orari siquidem sola suꝑna iubet.
Dum tandem uocat ad requiem monet edẽ grates.
M entis enim requie gratificanrur ei.
Iam grates agere ẽ. domino nos reddere gratos.
Q uod facit a uiciis. mens. manus. osq uacans.
Ut talis fiat quisquis sub iudice xp̃o.
Sacrificat. sub quo iustus ⁊ ipsetremit.
Cum suꝑum cantu quos are constat adẽẽ.
Admiti ꝓprias postulat ille preces.
Quos astare sacris pagina multa docet.

Expanded text:
Sanguineus sudor, crux fuit ante crucem. Sanguineus sudor, crux fuit ante crucem. Jam tunc anxietas, finem spondentibus umbris, Et veteri ritu gratior unda unaPresbyter, et sursum corda levare monet. Asserit, et post haec dona sacranda sacrat. Si bene cuncta notes, hoc totum Filius egit, A prece discipulos, inde petendo crucem. 1140 Primum jussit eos vigilare, statimque precari, Post dormire, dehinc Agnus et ara tulit. Nimirum dum dicit eis: Vigilate, salutat; Quippe salus animae, si vigilemus, adest. Dum jubet orari, sursum cor suadet habere, Orari siquidem sola superna jubet. Dum tandem vocat ad requiem, monet edere grates. Mentis enim requie gratificamur ei. Nam grates agere, est Domino nos reddere gratos, Quod facit a vitiis, mens, manus, osque vacans. Ut talis fiat quisquis sub judice Christo Sacrificat, sub quo justus et ipse tremit. Cum superum cantu, quos arae constat adesse, Admitti proprias postulat ille preces. Quos astare sacris pagina multa docet.
Abbreviated transcription (Latin):
Duudit unitos uł aquam uł uina ministrans¬
ẜ t caput a membris separat ipse suis
P reterra nec fons sine sanguine nec sine fonte.
Cum rimaretur pendentis uiscera xp̃i.
Lancea. manauit sanguis ⁊ unda simul.
S icut utrũq simul fluxit. simul offer utrũq.
Unũ deme: crucis ñ imitaris opus.
His ita p̾missis secreto presbiter orat.
Secietas memorans. assimulansq preces
Apcessit modicum terq precatus ait.¬
His piecib ueluti labioꝵ uictima quedam.
Est oblata. typum legis ⁊ ipsa gerens.
Ero se ꝑro ppło ꝓ principib q sacerdos
Eupremus. domino mystica dona dedit.
Nam sua nam ppli. nam pontificũ malefacta.
P ortarunt aries. ⁊ caper ⁊ unulus.
Contificum uitulus. ppłi mala ꝑtulit hẏrcus.
Ipsius excessum dux grogis ipse luit.
Heo tria saluator triplici prece cõmemorauit.
Iam tunc pro nobis omnib unus agens.
Iam ter humi strato. contricio cordis. ⁊ ille.

Expanded text:
Dividit unitos, vel aquam, vel vina ministransDividit unitos, vel aquam, vel vina ministrans, Et caput a membris separat ipse suis. Praeterea nil fons sine sanguine, nil sine fonte Sat. 1139 Cum rimaretur pendentis viscera Christi Lancea, manavit sanguis et unda simul: Sicut utrumque simul fluxit, simul offer utrumque: Unum deme, crucis non imitaris opus.His ita praemissis, secreto presbyter orat, Secretas memorans, assimilansque preces, remoto, Abscessit modicum, terque precatus, aitHis precibus veluti labiorum victima quaedam Est oblata, typum legis et ipsa gerens. Pro se, pro populo, pro principibusque sacerdos Supremus Domino mystica dona dedit. Nam sua, nam populi, nam pontificum malefacta Portarunt aries, et caper, et vitulus. Pontificum vitulus, populi mala pertulit hircus, Ipsius excessum dux gregis ipse luit. Haec tria Salvator triplici prece commemoravit, Jam tunc pro nobis omnibus unus agens. Nam ter humi strato contritio cordis, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
Dona. de hĩc ppłs quod sibi lege licet.
Ordo decens. eugłium p̾cedere cernis.
Pone fidem pandi. dona deinde dari.
Aulis ut creclas.⁊ credis ut hostia fias.
T ali̾ incipimus eẽ sumusq dei.
Preterea donis quȩ plebs deuotior offert.
Dona domus iuide commemorare licet.
Cum salomon tempłu. salomon alt are sacraret.
Oplata a ppło uictima multa fun
Exemplo tudea tuo plebs usa fidelis.
Altari dat se. dat sua. tu neutrum.
Uel unũ fertur. cui suꝑaddis aquam.
Ntraq danda dõ p̾signauere figure.
Tradicio docuit. sanctior usus habet.
U traq sub tiꝑico ritu. formaq futuri.
M elchisedec domino sacrificasse ferunt.
U traq discipłis cenantib ipse redẽptor.
T radidit. in corpus utraq uersa suum.
U sus ⁊ ipse placet quo sic mactat᷑ in imis.
Ut sit in excelsis inuiolata caro.
Admixtũ uino laticem miraris id ipsum.
Grande sacramentũ est nec ratione uacat.
Unda fluens homo preteriens. ea mixta lieo.

Expanded text:
Dona, dehinc populus, quod sibi lege licet. Dona, dehinc populus, quod sibi lege licet. Ordo decens; Evangelium praecedere cernis, Pone fidem pandi, dona deinde dari. Audis, ut credas; et credis, ut hostia fias. Taliter incipimus esse, sumusque Dei. Praeterea donis, quae plebs devotior offert, Dona domus Judae commemorare licet. Cum Salomon templum, Salomon altare sacraret, Oblata a populo victima multa fuit, Exemplo, Judaea, tuo plebs usa fidelis, Altari dat se, dat sua, tu neutrum. Vel vinum fertur, cui superaddis aquam. Utraque danda Deo praesignavere figurae, Traditio docuit, sanctior usus habet. Utraque sub typico ritu, formaque futuri, Melchisedech Domino sacrificasse ferunt. Utraque discipulis coenantibus ipse Redemptor Tradidit in corpus utraque versa suum. Usus et ipse placet, quo sic mactetur in imis, Ut sit in excelsis inviolata caro Admistum vino laticem miraris, at ipsum Grande sacramentum est, nec ratione vacat. Unda fluens, homo praeteriens: ea mista liaeo,
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝑ caput ⁊ baculus.⁊ status ip̃e docet
Quippe caput retegens attente audire mon̾is
Partere cum bacułu reicis instrucris.
Stans dicis: qm̃ stantes pugnare solemus.
Quod te pugna grauis sub iugili hoste manet.
Succinit ecce chorus fidi compendia nr̃ȩ.
Assensum uerbo se tribuisse docens.
h inc ⁊ enim monstrat quantũ ꝑfec̾it. inquẽ
Credid̾it. quȩ sit: quidue datura fides.
O rdo bonus. qm̃ quo rex uocat atq magist̾.
Respondet miles discipulusꝙ sequor.
Quamos notam pastor nouit ꝓpͥamq fatet᷑:
h ac se signatã testificatur ouis.
Que ꝙ ꝓbant opifex.⁊ signifer ⁊ caput idẽ
his opus his ꝓceres. his sua membra fauent.
Sic confessa fide. pia plebs orare monetur:
Ut sit in hac stabilis ⁊ suꝑ aptet opus.
Iffectum spondet chorus offertoria cantans.
Tanquã si dicat. credo. fatebor. agam.
h inc ẽ quod post hec offert sacranda minist̾.

Expanded text:
Et caput, et baculus, et status ipse docet. Et caput, et baculus, et status ipse docet. Quippe caput retegens, attente audire moneris, Parcere, cum baculum rejicis, instrueris.Stans discis, quoniam stantes pugnare solemus, Quod te pugna gravis sub vigili hoste manet. 1138 De Symbolo. Succinit ecce chorus fidei compendia nostrae, Assensum Verbo se tribuisse docens. Hic etenim monstrat, quantum profecerit, in quem Crediderit, quae sit, quidve datura fides. Ordo bonus, quoniam quo rex vocat atque magister, Respondet miles discipulusque: Sequor. Quamque notam pastor novit, propriamque fatetur, Hac se signatam testificatur ovis. Quaeque probant opifex, et signifer, et caput idem, His opus, his proceres, his sua membra fovent. De Offertorio. Sic confessa fidem pia plebs, orare monetur, Ut sit in hac stabilis, insuper aptet opus. Effectum spondet chorus offertoria cantans: Tanquam si dicat: Credo, fatebor, agam. Hinc est quod post haec offert sacranda minister
Abbreviated transcription (Latin):
Ille stat a dextris quam quesiit auctor manes
f.xccrata deos gens quasi dextra fuit.
nieptum complet uociferando chorus.
Incipiens memorat quȩ saluatoris in ortu.
G audia pastores angelus edocuit.
G audia quȩ pꝰt hunc suꝑi cecinere recenset.
Iic oraturus alios hortatur ut orent.
I am turbas in monte docens orauit. ⁊ ip̃is
Orandi formam fratrib instituit
Qui funt p̾missi septuaginta duo.
Tdocet assensum se tribuisse chorus.
Que pia laus oris sit comitata fide.
Plebs baculos ponit. stat retegitq capud.
N eue suꝑueniens ⁊izania seminet hostis.
Frontib imprimit᷑ mystiea forma crucis.
Reiciente fidem iudea. gratia xp̃i
Transiit ad gentes. isrł errat adhuc.
Transitus hic quotiens ȩuangłium recitat᷑.
Mentib occurrit exprimiturq loco.
Ad leuam legitur. qͥa qͦ transiuit aberrans
⁊udut a leua gens ydolatra fuit.
Ut sis attentus. patiens. eixtus in hostem:

Expanded text:
Ille stat a dextris, quia quaesiit auctor inanes Ille stat a dextris, quia quaesiit auctor inanes Exsecrata deos gens, quasi dextra fuit. Incoeptum complet vociferando chorus. Incipiens memorat quae Salvatoris in ortu, Gaudia pastores angelus edocuit. Cantica quae post hunc superi cecinere, recenset.  De Oratione. Hinc oraturus, alios hortatur ut orent,  idem: Nam turbas in monte docens, oravit, et ipsis Orandi formam fratribus instituitQui sunt praemissi septuaginta duo. Edocet assensum se tribuisse chorus.  mentis, Quam pia laus oris sit comitata fidem Plebs baculos ponit, stat, retegitque caput. Neve superveniens zizania seminet hostis. Frontibus imprimitur mystica forma crucis. Rejiciente fidem Judaea, gratia Christi Transiit ad gentes; Israel errat adhuc. Transitus is, quoties Evangelium recitatur, Mentibus occurrit, exprimiturque loco. Ad laevam legitur, quia quo transivit aberrans, Et velut a laeva gens idololatra fuit. Ut sis attentus, patiens, erectus in hostem,
Abbreviated transcription (Latin):
m ablata semel hostia uera deus
⁊ doluerum legis xp̃c patefecit. ouemꝙ.
iuficatiuam uera remouit ouis.
sobite hanc offert ⁊ in hai cessare figuras.
emꝙ figuratum testificatur agi
emteu is templi. sic ⁊ ctucis expͥmit aram:
Sł sacra cõmemoret illiuis. huius agat.
ẜ hso quid in missa uł agatur. uł memoretur.
Qus quib assignes: sub breuitate canam.¬
urba ꝓph̾arum uenturi nuncia xp̃i.
Mysterium fertur precinuisse crucis.
hẽ desidiis. hunc laudib hunc p̾ce multa.
iesuspirauit. extulit. expetiit.
peiria cõmemorat. similiq sub ordine ponu
ntipitus misse quem chorus ante canitꝰ
nte recensentur suspiria postra laudes
ꝓrreleyson ter triplicata. preces.
ltaris dextram dona daturus adit.
Illius aduentus quib o iudea reuisit
Tꝑ tius emmanuel tempora plena notat.
S ecreta si quidem ꝑcedit ab ede minister:
Ortu sccreto uenit ad ima deus.
U estib ille sacris tegit᷑. texit caro u̾bum.
Tota carens macula. tota sacrata deo.

Expanded text:
mel hostia vera Deus. Involucrum legis Christus patefecit, ovemque Significativam vera removit ovis. Presbyter hanc offert, et in hac cessare figuras, Remque figurarum testificatur agi. Sic etenim templi, sic et crucis exprimit aram, Ut sacra commemoret illius, hujus agat. Ergo quid in missa vel agatur, vel memoretur Quae quibus assimiles, sub brevitate canam.Turba prophetarum venturi nuntia Christi, Mysterium fertur praecinuisse crucis. Hunc desideriis, hunc laudibus, hunc prece multa Praesuspiravit, extulit, expetiit. Haec tria commemorat, similique sub ordine ponit Introitus missae, quem chorus ante canit. Ante recensentur suspiria, postea laudesKyrie eleyson ter triplicata preces. DAltaris dextram, dona daturus, adit. Illius adventus, quibus, o Judaea, revisit Te tuus Emmanuel, tempora plena notat. Secreta siquidem procedit ab aede minister, Ortu secreto venit ad ima Deus. Vestibus ille sacris tegitur, texit caro Verbum, Tota carens macula, tota sacrata Deo. 1137
Abbreviated transcription (Latin):
Hac in carne nich carnale nich̾ue cruentũ
Sp̃c hanc tangit. uidet. accipit. ad monim̃ta
Qrdo sac̾. bhona tradicio. pia uictima panis
Qua uiecero ritus. ctuor horriclues extet manis
Secretum felix noua uirtus utile sãcru
Quo factus sanguis liquor ẽ uitale lauaerũ
Dam quia peccantes medicina semꝑ egemꝰ
Hanc pro ꝑecratis medicinã semꝑ habemu.
Hec danir ad uitam. s si reus hũt uertaris¬
Qui patris ad dextram sedet ⁊ mactat᷑ in ari.
Ecce uides in lege tẏpos ⁊ signa ꝑisse
Ad ꝓpriumq caput tͥa sacram̃ta redisse

Expanded text:
Hac in carne nihil carnale nihilque cruentum; Hac in carne nihil carnale nihilque cruentum; Spiritus hanc tangit, videt, accipit ad monimentum Ordo sacer, pia traditio, pia victima panis, Qua veteris ritus cruor horridus exstat inanis. Secretum felix, nova virtus, utile sacrum, Quo factus sanguis, liquor est vitale lavacrum. Nam quia peccantes medicina semper egemus, Hanc pro peccatis medicinam semper habemus. Haec datur ad vitam, sed si reus hanc verQui Patris ad dextram sedet, et mactatur in aris, Ecce vides in lege typos et signa perisse, Ad propriumque caput tria sacramenta redisse
Abbreviated transcription (Latin):
elchi sedech dño panẽ uinũq litauit
Xp̃c idem statuens pactũ uitus euacuauit
Int̾ utrũq diu fuit alter sacrificandi
Ritus. ⁊ obtinuit uĩ qualecunq piandi
Agnus enĩ legis carnales diluit actus
Agnum p̾signans. qui nos lauat hostia factꝰ
Hoc semel oblato cursum prior ille ꝑegit
Qd̾̃ꝙ fuit signũ p̾sens effectus abegit
Qiuis locus aurore. pꝰtquã sol uenir ad ortũ
Q uisue locus uotis teneat cũ nauita portũ
Lex aurora fuit. bos ⁊ capͣ uota fuerunt
Crux sol. crux portꝰ. hec ẽ. ea p̾terierunt
Crux clausit templu. crux soluit enigmata legi
Sub cruce cessat ephot. ⁊ deficit unctio regis
Hẏrrus. ouis. passer. uertiex. ⁊ adeps uituloꝵ
Nil preconantur. ds̃ hostia finis eorum
P arrat hebreus eis crux carnes abstulit are
Est pecudđu: pecude ᷤ pꝰt xp̃m mortificare
Mortuus ille semel. licet ultra ñ moriatur
Idem cotidie sine uulnere sacrificat᷑¬
I n carnẽ xp̃i. panis substantia transit¬

Expanded text:
elchisedech Domino panem vinumque litavit. Christus idem statuens, pactum vetus evacuavit. Inter utrumque diu fuit alter sacrificandi Ritus, et obtinuit vim qualemcunque piandi. Agnus enim legis, carnales diluit actus. Agnum praesignans, qui nos lavat hostia factus. Hoc semel oblato, cursum prior ille peregit. Quodque fuit signum, praesens effectus abegit. Quis locus aurorae, postquam sol venit ad ortum? Quis locus est votis, teneat cum navita portum? Lex aurora fuit, bos et capra, vota fuere. Crux sol, crux portus, haec est, ea praeterire. Crux clausit templum, crux solvit aenigmata legis. Sub cruce cessat ephod, et deficit unctio regis. Hircus, ovis, passer, vervex et adeps vitulorum, Nil proeconantur, Deus hostia, finis eorum. Parcat Hebraeus ovi, caro carnes abstulit arae. Est pecudum, pecudes post Christum sacrificare, Mortuus ille semel, licet ultra non moriatur. Idem quotidie sine vulnere sacrificatIn Christi carnem panis substantia transit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrimo suo: ħe ꝑsequebar. Est sane hoc uiciũ qͦd ul
in pͥmis extingui debeat: ⁊ ab his qui se tp̃os instituere
uolunt prorsus excludi. Nicħ enĩtam inquietat animã:
nicħ ẽ qͦd mente ita mobilẽ ac leuẽ faciat quã facile totũ
ciedere. ⁊ obtrectatoꝵ u̾ba temerario assensu mentis sequi.
Hine enĩ crebre disensiones hinc odia innista nascunt᷑: hinc
ẽ qͦd sepe de amicissimis ⁊̃ inimicos facit: dum concordes
quidẽ s credulas animas maliloqui lingua dissociat. At otͣ
magna quies animi magnaq ẽ moꝵ grauitas. ñ teme̾ deqͦꝗͣ
finistr̾ aliquid audire: beatusq ẽ qͥ ita se contͣ hoc uiciũ arma¬
uit. ut apd̾ cũ nemo detrahere audeat. Qd̾ si eẽt̃ hȩc in nob̾ di¬
ligentia ne passim obtrectatorib creoleremꝰ: iam om̃s detrahere
time̾nt. ne ñ tam alios quã se ip̃os uiles detra hendo fac̾ent.

Expanded text:
oximo suo, hunc persequebar. est sane hoc uitium, quod uel inprimis extingui debeat et ab his, qui se sancte instituere uolunt, prorsus excludi. nihil enim tam inquietat animam, nihil est quod ita mobilem mentem ac leuem faciat quam facile totum credere et obtrectatorum uerba temerario assensu mentis sequi; hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia iniusta nascuntur. hoc est quod saepe de amicissimis etiam inimicos facit, dum concordes quidem sed credulas animas maliloqui lingua dissociat. at contra magna quies animi magnaque est morum grauitas non temere de quoquam sinistrum aliquid audire. beatusque est qui ita se contra hoc uitium armauit, ut apud eum detrahere nemo audeat. quod si esset in nobis haec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detrahere timerent, ne non tam alios quam se ipsos uiles detrahendo facerent.
Abbreviated transcription (Latin):
auelat᷑. E r rare m̃ iusus ẽ. qui dixit. Gratior c̃ pulcro ue¬
alnsa corpore iurtꝰ. Non enim ullo honestam̃to eget: ip̃a
nigniu sui decꝰ ẽ: ⁊ corpꝰ suũ conseerat. P otest ex cala uir
macrnus exire: pot̾⁊ ex defoemi humiliꝙ corpusculo for¬
mofis a nimꝰ ac magnus. Non deformitate corꝑi fedari ani
muis s puleritudine a nimi corpꝰ ornari. Nich inuenies¬

Expanded text:
venit. Errare mihi visus est, qui dixit gratior et pulchro veniens e corpore virtus. Non enim ullo honestamento eget; ipsa magnum sui decus est et corpus suum consecrat. Aliter certe Clarmagnus exire, potest et ex deformi humilique corpusculo formosus animus ac magnmum, sed pulchritudine animi corpus ornari”. Non te
Abbreviated transcription (Latin):
Quom̃ fabula: sic uita.Non quãdii. s qu̾a bene adrats
iefert. licħ ad rem ꝑtinet: quo loco desinas. Quoe allci no¬
es desine. tantũ bonã dausulam impone. lxruilo lo¬
tem: nicħ triste ẽ. cum huiꝰ metũ effugimus. T̃ ria heonis
morbo grauia sunt. metꝰ mortis: dolor corporis. ant̾misio
ualde doleit ⁊ diu. Sic nos amantissima nr̃i natura dispo¬
suit ut dolorẽ. aut tolerabiłe. aut breuẽ faceret. Illidart¬
ẽ qͦd imꝑitos inueratione corporis male ht̃: ñ assucuerunt
animo eẽ contenti: multũ illis cum corpore fuit. Ido uir
magnus ac prudens anmũ diducit a coepore. ⁊ multũ i
meliore ac diuia parte u̾satur: cũ hac querula acfragiliq¬
tͥ ip̃i grauiora ⁊ te quereł onerare. Leuis ẽ dolor: si nicħ ili
opinio adiccerit. Leuẽ illũ dum putas facies. Tam muiser

Expanded text:
Quomodo fabula, sic vita non quam diu, sed quam bene acta sit, refert. Nihil ad rem pertinet, quo loco desinas. Quocumque voles desine; tantum bonam clausulam inpone. VALE. rtem. Nihil triste est, cum huius metum effugimus. Tria haec in omni morbo gravia sunt: metus mortis, dolor corporis, intermissio valde dolere et diu; sic nos amantissima nostri natura disposuit, ut dolorem aut tolerabilem aut brevem faceret. Ma quod imperitos in vexatione corporis male habet: non adsueverunt animo esse contenti. Multum illis cum corpore fuit. Ideo vir magnus ac prudens animum diducit a corpore et multum cum meliore ac divina parte versatur, cum hac querula et fragili qipsi facere graviora et te querelis onerare. Levis est dolor, si nihil illi opinio adiecerit: levem illum dum levem putas facies; tam miser est
Abbreviated transcription (Latin):
tulit e carre̾ in celũ. C onstantia deici loco ñ pot̾: ⁊ ꝓpositũ
nulla ui extorquente dimittit. Torqueor s fortit: bene ẽ.
Occidor:s fortit᷑: bñ ẽ. Audi epicurũ. dicet ⁊ dulce ẽ. Uroꝵ¬
ẜ inuictꝰ. Quid ni hoc optabile sit. ñ qͦd urit meignis. s qͦs
bile. quicqͥid ex huiꝰ geritur imꝑio.Lxix. G lari ocio: mers
tissimꝰ quisꝙ: in secreta irrumꝑe cupit. Iactandi aũ genꝰ ẽ¬
alis libentissime faciunt: de te apud te male existima. Nota

Expanded text:
ime ferre. Illic est constantia, quae deici loco non potest et propositum nulla vi extorquente dimittiOccidor, sed fortiter; bene est." Audi Epicurum, dicet et " dulce est." Ego invictus. Quidni hoc optabile putem — non quod urit me ignis, sed quod bile, quicquid ex huius geritur imperio. VALE. Seneca tissimus quisque: in secreta irrumpere cupit. Porro provealiis libentissime faciunt, de te apud te male existima. A
Abbreviated transcription (Latin):
cũdamꝰ nob: ñ ut tutiꝰ inuamꝰ: s ut peccemꝰ occaltiꝰ. Rem dic̃a.
ex qua mores estimes ntos. Uix quequã inuenies: qui possit
apto ostio uiu̾e. Si honesta st̃ quȩ facis:. om̃s sciant. Si ĩ¬
pia qͥd refert nemmnẽ seut cũ tu scias: O te miserũ si contenis
dum. neminẽ ñ seruũ er regib. Omĩa ista longa tarietas
miscuit: ⁊ sursũ deorsũ fortuna mutauit. Quis ẽ gn̾osus:¬

Expanded text:
camus non ut tutius vivamus, sed ut peccemus occultius. Rem dicam, ex qua mores aestimes nostros: vix quemquam invenies, qui possit atque solicita, si honesta sunt que facis, omnes sciant, si turpia, quid refert neminem scire, cum tu scias? o te miserum si contemnis dum, neminem non humilem ex regibus. Omnia ista longa varietas miscuit, et sursum deorsum fortuna versavit. Nobiles
Abbreviated transcription (Latin):
bona. Uirtꝰ extollit hominẽ ⁊ suꝑ rara mortalib collocat. Nec
a quȩ bona nͨ ea quȩ mala uocant᷑.: aut cupit nimis aut ex
uide ⁊ quid queq ferat regio: ⁊ quid queq recuset. Hic segetes:
illie ueniunt felicius uue. India mittit ebur: molles sua thura
int̾ ipsos cõmercũ: si inuicẽ aliꝰ aliquid ab alio pet̾et. Su̾mũ
illud bonũ: habet ⁊ ip̃m suam sede. Non nascit᷑ uͥ ebur: nͥ uͥ
aũ ex auaricia. Diuiciȩ gͣ ñ sũt bonũ. Non nascit᷑ ex bono ma¬

Expanded text:
nt. Virtus extollit hominem et super cara mortalibus conlocat; nec ea, quae bona, nec ea, quae mala vocantur, aut cupit nimis aut exum et quid quaeque ferat regio et quid quaeque recuset. Hic segetes, illic veniunt felicius uvae, arboreiinter ipsos commercium, si invicem alius aliquid ab alio peteret. Summum illud bonum habet et ipsum suam sedem. Non nascitur, ubi ebur, nec ubi em ex avaritia. Divitiae ergo non sunt bonum." " Non est
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ: si reddere bñficiũ ũ alit̾ quã ꝑ speciem iniuriȩ potero equis¬
sino animo ad honestũ consiliũ ꝑ mediam infamiã tenda
nimũ ex nequitia leussimũq ad alios redundat: qd̾ pessim̃
Queris quid sit qͦd obliuionẽ nob acceptoꝵ faciat: Cupi¬
ditas accipiendoꝵ. Cogitamus ñ qͥd impetratũ s qͥd pcten¬
dum sit. Abstrahũt a iecto diuiciȩ. honores: potentiã. ⁊ ceła
que opinione nĩa cara sunt: p̾cio suo uilia. sescimꝰ estimal
res : de quib ñ cũ fama s cũ rerũ nat᷑a delib̾andũ ẽ. Aichil
habent ista magnificũ. quo mentes nĩas in se trahant. pꝰ¬

Expanded text:
tus, si reddere beneficium non aliter quam per speciem iniuriae potero, aequissimo animo ad honestum consilium per mediam infamiam tendam. nimum ex nequitia levissimumque ad alios redundat. Quod pessimuQuaeris quid sit, quod oblivionem nobis acceptorum faciat ? Cupiditas accipiendorum. Cogitamus non quid inpetratum, sed quid petendum sit. Abstrahunt a recto divitiae, honores, potentia et cetera, quae opinione nostra cara sunt, pretio suo vilia. Nescimus aestimare res, de quibus non cum fama, sed cum rerum natura deliberandum est; niHABENT ISTA MAGNIFICUM QUO MENTES NOSTRAS IN SE TRAHANTABENT ISTA MAGNIFICUM QUO MENTES NOSTRAS IN SE TRAHANT P
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Nonẽ sumina felicitatis nĩx in carne ponenda. Bona
illa sunt uera quȩ rõ dat. solida ac sempit̾na. q̃ cadere ñ
possut᷑. nec decrescere qͥ de ac mmnui. Cetãi opinione bona fũt.
⁊ nom̃ quide hñt cõmune cũ ueris: ꝓprietas quidẽ in ilł
boni ñ ẽ. Itaꝙ cõmoda uocent᷑. Int̾ subdita ⁊ humilia nu¬
merent᷑. ꝓpt̾ quȩ nemo se attollers debeat. Quid enĩ stultiꝰ:
quã aliquẽ eo s plac̾e. qͦd ip̃e ñ fecit: Nullus cont᷑ fortunã¬
murꝰ inexpugnabił ẽ. Iutus instruam᷑. Sy illa pars tuta ẽ:
pulsari homo pot̾: capi ñ potest. Quandiu uirtꝰ salua fu¬
amissione. ñ amicoꝵ. Codem enĩ animo fert illoꝵ mortẽ:
eiꝰ cũ ip̃a concordant:⁊ congruunt. Lxxui. Hec sit ꝓposit¬

Expanded text:
s. Non est summa felicitatis nostrae in carne ponenda; bona illa sunt vera, quae ratio dat, solida ac sempiterna, quae cadere non possunt, ne decrescere quidem aut minui. Cetera opinione bona sunt et nomen quidem habent commune cum veris, proprietas in illis boni non est. Itaque commoda vocentmerentur propter quae nemo se adtollere debeat. Quid enim stultius quam aliquem eo sibi placere, quod ipse non fecit ? Omnia istamurus est; intus instruamur. Si illa pars tuta est, pulsari homo potest, capi non potest. Quod sit hoc amissione, non amicorum. Eodem enim animo fert illorum mortemeius cum ipsa concordant et congruunt. Haec concordia perit
Abbreviated transcription (Latin):
audienda sunt imꝑitoꝵ conuicia: ⁊ ad honesta uadenti con¬
tẽpnendꝰ ẽ ip̃e contemptꝰ. Quid expectas: Nulli saꝑe casu ꝯti¬
git Pecuma ueniet: ultro honor offert᷑: grã ac dignitas fortas¬
se offẽntur tͥ: uirtꝰ in tt non incidet. Ne leui quide oꝑa aut
paruo labore cognoscit᷑: s ⁊̃ tanti laborare omĩa semel occupa
qo. Omĩa suo bono constant. Uitẽ fercilitas cõmendat⁊ sa¬
por uini: uelocitas certũ. I homine optimũ qͥd ẽ: Ratio. hac añi
impetũ ac motũ uoluntariũ. ⁊ bestie ⁊ u̾mes. ht̃ uocẽ. s qͣn¬
to clariorẽ canes: acutiorẽ aquilȩ: grauiorẽ tauri. duleiorẽ
mobiliorẽꝙ lucinii. Quid ẽ in homine ꝓpͥum: Ratio hȩo recta
ꝑtinet: ꝗͣntũ aret. qͣntũ fen̾e̾t. aquã anultis salutet᷑: quã p̃¬
tioso incumbat lecto: quã plucido pocło bibat: s quã bonꝰ
sit. Bonus aũ ẽ. si ratio explicata ⁊ recta ẽ. hec uocatur

Expanded text:
audienda sunt imperitorum convitia et ad honesta vadenti, contemnendus est ipse contemptugit. Pecunia veniet ultro, honor offeretur, gratia ac dignitas fortasse ingerentur tibi; virtus in te non incidet. Ne levi quidem opera aut parvo labore cognoscitur; sed est tanti laborare omnia bona semel occupam. Omnia suo bono constant. Vitem fertilitas commendat et sapor vini, velocitas cervum. impetum ac motum voluntarium; et bestiae et vermes. Habet vocem; sed quanto clariorem canes, acutiorem aquilae, graviorem tauri, dulciorem mobilioremque luscinii ? Quid in homine proprium ? Ratio. Haec repertinet, quantum aret, quantum faeneret, a quam multis salutetur, quam pretioso incumbat lecto, quam perlucido poculo bibat, sed quam bonus sit. Bonus autem est, si ratio eius explicita et recta est et ad natur
Abbreviated transcription (Latin):
tui fugam siste. Sine dediscere ocłos tuoᷤ. sine aures assuiesce̾
saniorib l̾ibis. Quotiens ꝓcesseris in ip̃o transitu aliqua
quȩ renouent eupiditates tuas tͥ occurrent. Quẽ admodu
⁊ qui amor̾ẽ eruere conat᷑. euitanda ẽ om̃is ammonitiodi.¬
lecti eorporis: nicħ enĩ facilius qũa amor recrudescit: ita qͥ

Expanded text:
s oblivio. Sine dediscere oculos tuos, sine aures adsuescere sanioribus verbis. Quotiens processeris, in ipso transitu aliqua, quae renovent cupiditates tuas, tibi occurrent. Quemadmodum ei, qui amorem exuere conatur, evitanda est omnis admonitio dilecti corporis, nihil enim facilius quam amor recrudescit, ita qui
Abbreviated transcription (Latin):
latet. ⁊ latuisse ñ ipsius damnũ ẽ. Ueniet qui conditam:
scłi sui malignitate cõp̾ssam dics publicet. Nicħ simulatio ꝑ¬
portet istud bonũ: a te petas. Et pꝰt mała segetẽ serenełu est
ẜepe quicqͥd ꝑierat assidua infelicis soli sterilitate: uniꝰanns
restitint ub̾tas. Est tanti ut gratũ inuenias: exꝑiri ⁊ ingra¬
tos. Nemo ht̃ tam c̾tam in bñficiis manũ: ut ñ sepe fallat᷑
Aberrent: ut aliqñ hereant. Post naufragiũ: maria temptĩ

Expanded text:
latet, et latuisse non ipsius est damnum. Veniet qui conditam et saeculi sui malignitate conpressam dies publicet. Paucis natus potius quam non dentur. Et post malam segetem serendum est; saepe quicquid perierat adsidua infelicis soli sterilitate, unius anni restituit ubertas. Est tanti, ut gratum in venias, experiri et ingratos. Nemo habet tam certam in beneficiis manum, ut non saepe fallatur; aberrent, ut aliquando haereant. Post naufragium maria temptantu
Abbreviated transcription (Latin):
tat auarũ: uerb̃. reb. affectib. cõmune se faciłeq om̃ib p̾stat.
Nullũ alienũ malu̾ putat bonũ aũ suũ idõ maxime qͦd alicui bo¬
no futurũ ẽ amrat. Nunqͥd lib̾alia studia hos mores p̾cipiut:
Non magis quã simplicitatẽ. quã modestiã. ac moderationẽ:
ñ mag̾ qũa frugalitatẽ. ac parsimoniã: ñ mag̾ quã clem̃tiã:
quȩ alieno sanguini tanquã suo parc̾: ⁊ scit homini ñ eẽ hoĩe
tutẽ ñ ꝑtinet. Pot̾ quidẽ ⁊̃ illud dici: sine lib̾alib studiis uenixi
ad sapientiã posse. Quamuis enĩ discenda sit: tam̃ ꝑ ħ ñ discit᷑.¬
Quid ẽ aũ quare ñ existimẽ fuuurũ sapientẽ eũ qui lut̾as nescit:
c̃ sapientia ñ sit in litti̾s: Res tradit ñ u̾ba. Et nescio an c̾tioꝵ
memoria fit: quȩ muilłu extra se subsidium ht̃. Magna ⁊ spacio¬
sa res ẽ sapientia: uacuo illi loco opus ẽ. De diimis humanis¬
q discendu ẽ: de p̾citis. de futuris : de caducis: de ęt̾nis: de tẽpo

Expanded text:
fectibus comem se facilemque omnibus praestat. Nullum alienum malum putat. Bonum autem suum ideo maxime, quod alicui bono futurum est, amat. Numquid liberalia studia hos mores praecipiunt ? Non magis quam simplicitatem, quam modestiam ac moderationem, non magis quam frugalitatem ac parsimoniam, non magis quam clementiam, quae alieno sanguini tamquam suo parcit et scit homini non esse homine potest fieri. Potest quidem etiam illud dici: sine liberalibus studiis veniri ad sapientiam posse; quamvis enim virtus discenda sit, tamen non Quid est autem, quare existimem non futurum sapientem eum, qui litteras nescit, cum sapientia non sit in litteris ? Res tradit, non verba, et nescio an certior memoria sit, quae nullum extra se subsidium habet. Magna et spatiosa res est sapientia. Vacuo illi loco opus est. De divinis humanisque discendum est, de praeteritis de futuris, de caducis de aeternis, de tempo
Abbreviated transcription (Latin):
laudare: Omĩa ierũ omniũ. si bñ obseruent᷑ indicia funt
⁊ argumentũ moꝵ ex minimis quoq licet caꝑe. Impudicũ
⁊ incessus ostendit ⁊ manꝰ mota: ⁊ unũ int̾dum responsim.
⁊ relatus ad caput digitꝰ : ⁊ flexus ocłoꝵ. Imꝑbum risus:
insanũ uulitis habitꝰq demonstrat. Illa enĩ in aꝑttum
Da oꝑam nequid unquã inuitꝰ facias. Quicqͥd necesse fim¬
rũ ẽ pugnanti: uolenti necessuas ñ ẽ. Ita dico qui imꝑia
libens excipit: partẽ acerbissimã seruitutis effugit: facero
qͣd nolit. Non qui uissus aliꝗuid facit miser ẽ: s qui miq¬
tus facit. Itaq sic animũ componamꝰ. ut quicqͥd rrs exigit
iduelimꝰ: ⁊ in pͥmis finẽ nr̃i sine tristicia cogitemus. Añ ad
mortẽ quã ad uitã p̾parandi sumus.lxiii. T aco lucili ua
co: ⁊ uͥcimnq sum ibi m̃s sum. Reb enĩ me ñ trado. s cõmoda
Dec consector ꝑdendi temꝑoris causas:⁊ quocũqꝙ constiti locos

Expanded text:
a. Omnia rerum omnium, si observentur, indicia sunt et argumentum morum ex minimis quoque licet capere: inpudicum et incessus ostendit et manus mota et unum interdum responsum et relatus ad caput digitus et flexus oculorum. Inprobum risus, insanum vultus habitusque demonstrat. Illa enim in apertum Da operam, ne quid umquam invitus facias. Quicquid necesse futurum est repugnanti, volenti necessitas non est. Ita dico: qui imperia libens excipit, partem acerbissimam servitutis effugit, facere quod nolit. Non qui iussus aliquid facit, miser est, set qui invitus facit. Itaque sic animum conponamus, ut quicquid res exiget, id velimus et in primis ut finem nostri sine tristitia cogitemus. Ante ad mortem quam ad vitam praeparandi sumus. Satis instructaco et ubicumque sum, ibi meus sum. Rebus enim me non trado, sed commodo, nec consector perdendi temporis causas. Et quocumque constiti loco,
Abbreviated transcription (Latin):
oeienti duil inquietat: solictudinib onat: otumelixo obi¬
aoii s onestũ illi uuele ẽ sem corpꝰ nimis catũ ẽ. Agatur es clili¬
qtutissime cura: ita tam̃. ut cũ exiget rõ. c̃ dignitas. cũ fides.
Auia pauꝑi paxẽ.xx. Maiore corꝑoris sareia animus
ediantuiriaiiinꝰ agił e. Itãq quantũ potes curũscribe corpꝰ
tnũs⁊ animo locũ lara. Multa secunt᷑ in cõmoda: huie de¬

Expanded text:
 onerat, contumeliis obicit. Honestum ei vile est, cui corpus nimis carum est. Agatur eius diligentissime cura, ita tamen, ut cum exiget ratio, cum dignitas, cum fides,  quod maiore corporis sarcina animus eliditur et minus agilis est. Itaque quantum potes, circumscribe corpus tuum et animo locum laxa. Multa secuntur incommoda huic de
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur. Quid miraris si uri. unln̾ari. occidi. alligari. iuiuat.
aliqñ cẽ libeo: Luxurioso: frugalitas pena ẽ. Pigro: sup¬
plicii loco laborẽ. Uelicatꝰ: miseret᷑ industrii. Desidioso: studẽ
Non ista difficilia sunt nat᷑a. s nos fiuidi ⁊ enerues. Magno
annmo de reb magnis iudicandu ẽ. Alioqͥn: uidebit᷑ illaꝵ¬

Expanded text:
tiam. Quid miraris, si uri, vulnerari, occidi, alligari iuvat, aliquando etiam libet? Luxurioso frugalitas poena est, pigro supplicii loco labor est, delicatus miseretur industrii, desidioso studere Non ista difficilia sunt natura, sed nos fluvidi et enerves. Magno, animo de rebus magnis iudicandum est; alioqui videbitur illa
Abbreviated transcription (Latin):
rabat uidet. IN hoc aliquid gatdeo disce̾ ut doceam. Ne
me ulla irs delectabit licet sit eximia ⁊ salutaris. qua m
erempłu luxuriȩ aut auariciȩ: multũ mali faeit. Conua¬
ctor delicatꝰ: paulatim eneruat ⁊ emollit. Uiemus diua
eupiditatẽ irritat. Malignus comes qũanis candido: si¬
tis ẽ nullus. uini.Mullus mͥ ꝑ ociũ dies exit: partẽ noctiũ
studiis uendico. Non uaco somno. s fuccũbo: ⁊ ocłos ingłia
fatigatos cadentesq in oꝑe detineo C lamo. Uitate quãq¬
uulgo placent: quȩ casus attribuit. Ad om̃e fortuitũ boms
sunt. Quisquis tutã agere uitã uolet: qͣntũ plurmũ p
ista uiscata bñficia deunet. In quib hoc quoꝙ misertim

Expanded text:
re, et in hoc aliquid gaudeo discere, ut doceam. Nec me ulla res delectabit, licet sit eximia et salutaris, quam mihi m aut luxuria, aut avaritia multum facit. Convictor delicatus paulatim enervat et emollit: vicinus di ves cupiditatem irritat: malignus comes, quamvis candido et siem. Nullus mihi per otium dies exit. Partem noctium studiis vindico. Non vaco somno sed succumbo, et oculos vigilia fatigatos cadentesque in opere detineo. Secessi non tantusunt. Quisquis vestrum tutam agere vitam volet, quantum plurimum potest, ista viscata beneficia devitet, in quibus hoc quoque mi
Abbreviated transcription (Latin):
cadere ẽ. Hanc gͦ sanam ac salubiem formã uitȩ tenete: ut
corpori tantũ indulgeatis: qntũ bone ualitudini satis est.
Dunꝰ tractandu ẽ: ne animo male parrat. Cib famem sele.
poto siam extinguat: uestis arirat frigus: donius munim̃¬
tũ sit adu̾sus infesta corporis. hanc utrũ cespes texerit. an
uariꝰ lapis gentis alienȩ nicħ int̾est. Scitote tã. bent homi¬
nẽ culmo quã auro tegi. Contẽpnite om̃ta quȩ suꝑiracuis
labor uelut ornamentũ ac decus ponit. Cogitate nicħ pretͥ
animũ eẽ mirabile: cui magno nicħ magnũ ẽ. Non ẽtuũ¬

Expanded text:
dit. Hanc ergo sanam ac salubrem formam vitae tenete, ut corpori tantum indulgeatis, quantum bonae valitudini satis est. Durius tractandum est, ne animo male pareat. Cibus famem sedet, potio sitim extinguat, vestis arceat frigus, domus munimentum sit adversus infesta corporis. Hanc utrum caespes erexerit an varius lapis gentis alienae, nihil interest; scitote tam bene hominem culmo quam auro tegi. Contemnite omnia, quae supervacuus labor velut ornamentum ac decus ponit. Cogitate nihil praeter animum esse mirabile, cui magno nihil magnum est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ secũ morari. C ertis ingeniis ĩmorari ⁊ innutͥri oportet. si ueł
aliquid trahere qͦd in animo fidelit̾ sedeat. Nusquã ẽ ꝗui uͥq
ẽ. itã in peregͥnatione exigentib hoc euenit. ut multa haᷤ¬
picia habeant: nullas anncicias. Ide accidat necesse. his qui
nulliꝰ se ingenio familiarit̾ applicant. s omĩa cursim ⁊ ꝑpan¬
sumptꝰ emitit᷑. Nicħ eque sanitat̃ impedit: quã remedioꝵ
crebra mutatio. Nec uenit uulnus ad cicał̾cem: in qͦ medica¬
iñta temptant᷑. Non conualeseit planta quȩ sepe tnfertur.
¶ icħꝙ tam utile ẽ: ut in transitu ꝓfit. Distrahit libroꝵ mul¬
sunt ⁊ diu̾isa: inquinant ñ alunt. Probatos itaꝙ semꝑ leago:

Expanded text:
 et instabile. Certis ingeniis inmorari et innutriri oportet, si velis aliquid trahere, quod in animo fideliter sedeat. Nusquam est, qui ubique est. Vitam in peregrinatione exigentibus hoc evenit, ut multa hospitia habeant, nullas amicitias. Idem accidat necesse est iis, qui nullius se ingenio familiariter applicant, sed omnia cursim et properansumptus emittitur; nihil aeque sanitatem impedit quam remediorum crebra mutatio; non venit vulnus ad cicatricem, in quo medicamenta temptantur; non convalescit planta, quae saepe transfertur. Nihil tam utile est, ut in transitu prosit. Distringit librorum mulsunt et diversa, inquinant, non alunt. Probatos itaque semper leg
Abbreviated transcription (Latin):
Ao summa ꝑuenit qui scit quo gaudeat: qui felicitatẽ suã i
aliena potestaie ñ posuit. Sollicitꝰ ẽ inc̾tus fui: qũe spes aliqͣ
hoc ante omĩa fac mi lucili: disce gaudere. Pauꝑtati dom̃¬
aꝑue. uoluptatẽ tenere sub freno: meditari de doloꝵ pat̾ia.
hec qͥ apud se u̾sat in magno gaudio ẽ. s parũ blando.¬
fac om te lucili lm̾e: qͥd unũ te pot̾ prãre felicẽ. Dissice ⁊
⁊ abituras. Ita dico in precipiti uoluptas ad dolorẽ u̾git: nͥ
modum tencat. Modum autẽ tene̾ in eo difficillimũ ẽ.
qͣd honĩ ec̃ credidis. Uiri boni auiditas tuta ẽ. Qd̃ sit istd̃
int̾ogas an unde subeat dicã. Ex bona ꝯsci̾a. ex honestis con¬
siliis: ex rectis actionib: ex contemptu fortuitoꝵ: ex placido
uite ⁊ continuo tenore. unã p̾m̃tis uiam. Nam illi qui ex aliiᷤ

Expanded text:
Ad summa pervenit, qui scit, quo gaudeat, qui felicitatem suam in aliena potestate non posuit; sollicitus est et incertus sui, quem spes aliqua Hoc ante omnia fac, mi Lucili: disce gaudere. Existimaperire, voluptates tenere sub freno, meditari dolorum patientiam? Hec qui apud se versat, in magno gaudio est, sed parum blandoFac, oro te, Lucili carissime, quod unum potest praestare felicem: dissice et contrarium abituras. Ita dico: in praecipiti voluptas ad dolorem vergit, nisi modum tenuit. Modum autem tenere in eo difficile est, quod bonum esse credideris. Veri boni aviditas tuta est. Quid sit istud, interrogas, aut unde subeat? Dicam: ex bona conscientia, ex honestis consiliis, ex rectis actionibus, ex contemptu fortuitorum, ex placido vitae et continuo tenore unam prementis viam. Nam illi, qui ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
cordent. Nemo ꝓponit sͥ quid uelit. nͨ si ꝓposuit ꝑseuerat ĩ eo
s transilit: nec tm̃ mutat s ralit. ⁊ in ea quȩ deseruit ac damna¬
pauꝑtas: qͦͣd a quib ameris ostendet: Multũ ẽ ñ corrumpi diui¬
taꝵ contubnio. Magnus ille: qui in diuiciis pauꝑ ẽ. Nemo nas¬
cittir diues. Quisquis exit in lucẽ: ussus ẽ lacte ⁊ patmo eẽ contentꝰ.¬
dum ẽ. Uent̾ precepta ñ audit. poscit appellat. ⁊ onẽ tam̃ mole¬
stus creditor: paruo dimittit᷑: si tãtr̃m des illi qͦd debes ñ qͦd
potes.xxii. Tutrpe c̃ crdere om̃. lucdari cũ officio qͣd semel re¬
cepisti. ⁊ Ion e uir fortis ai strenniuus qui laborẽ fugit. nͥ crescit

Expanded text:
e: nemo proponit sibi, quid velit, nec si proposuit, perseverat in eo, sed transilit; nec tantum mutat, sed redit et in ea, quae deseruit ac damnapaupertas, quod a qnibus ameris, ostendit. Multum est, non corrumpi divitiarum contubernio. Magnus ille est, qui in divitiis pauper est. Nemo nascitur dives. Quisquis exit in lucem, iussus est pane, et lacte esse contentter, inquit, praecepta non audit: poscit, appellat. Non est autem molestus creditor: parvo dimittitur, si modo das illi quod debes, non quod t: " Turpe est cedere oneri. Luctare cum officio, quod semel recepisti. Non est vir fortis ac strenuus qui laborem fugit, nisi crescit
Abbreviated transcription (Latin):
futi metu ꝑdereꝰ Est sine dubio stultũ: qi qͣndoꝙ futurus fis
miser. eẽ iam miserũ. In earcere socrates disputauit. ⁊ exire cũ
essent qui ꝓmitte̾nt fugam noluit: remansitꝙ ut duarũ rer
grauissimaꝵ homiib metũ dem̾er: mortis ⁊ eaireris. Mutiꝰ
ignib manũ impofuit. Ac̾bum ẽ uri: qͣnto acbiussi id te faci

Expanded text:
futuri metu perdere ? Est sine dubio stultum, quia quandoque sis futurus miser, esse iam miserum. Seessent qui promitterent fugam, noluit remansitque, ut duarum rerum gravissimarum hominibus metum demeret, mortis et carceris. Mucius ignibus manum inposui
Abbreviated transcription (Latin):
Si ad naturã uiues ñ quã eris patꝑ: si ad opiniones ñ quã
cre dines. E xiguũ natura desiderat: opinio inm̃sum. Natura
la desicdia finita sunt: falfa opinione nascentia uͥ desmant ñ
uñt slullus enĩ t̾minꝰ falso ẽ. Uia eunti aliquid extremũ ẽ: er
aliquid longiꝰ restat: scito id naturale ñ eẽ.xuii. Facile ẽ pas

Expanded text:
Si ad naturam vives, numquam eris pauper; si ad opiniones, numquam eris dives." Exiguum natura desiderat, opinio inmensum. Congera ex falsa autem opinione nascentia, ubi desinant non habent. Nullus enim terminus falso est, nam via eunti aliquid extremum est, eraliquid longius restat, scito id naturale non esse. Paupertas
Abbreviated transcription (Latin):
Naliss.iiͦiͦi. sensib audiendo. gustando. odorando. tangendo.
nicħ e nob̾ emittimꝰ. s extrinsecꝰ accipimꝰ qͦd sensũ sui moueat.
Quippe ⁊ uox ad aures ultro uenit: ⁊ auie in nare ĩ fluunt: ⁊ ꝑa¬
lato ingerit᷑ qͦd gignat saporõ: ⁊ corpori nr̃o applicant᷑ tactu senti¬
enda. Hinc putauit epicurꝰ ⁊ ex ocłis nicħ foras ꝓficisci: s imagi¬
S̾nes rerũ in ocłos ultr incare. Cuiꝰ opinioni repugnat. qͣd in spe¬
uisus unago adisa contemplatorẽ suũ respicit. T ria gͦ nocessana¬

Expanded text:
lum, quia in audiendo et gustando et odorando atque tangendo nihil e nobis emittimus, sed extrinsecus accipimus quod sensum sui moveat. Quippe et vox ad aures ultro venit, et aurae in nares influunt, et palato ingeritur quod gignat saporem, et corpori nostro adplicantur tactu sentienda. Hinc putavit et ex oculis nihil foras proficisci, sed imagines rerum in oculos ultro meare. Cuius opinioni repugnat quod in speculis imago adversa contemplatorem suum respicit: cum debea
Abbreviated transcription (Latin):
pore. Turbam nerũ hominũq defident: qui se pati nesci¬
unit. T ibi tecũ oxtime ꝯuenit. Nec ẽ mirũ paucis istudꝰ
tingcar. Imꝑiosi nob̾ ac molesti sumꝰ. Modo amore nr̃i.
modo tedio laboramꝰ. Infelicẽ animũ minc suꝑbia infla¬
mꝰ. nt̃ cupiditate distendimꝰ: alias uoluptate laxamus.
alias sollicitudine exurimꝰ: qͦd ẽ miserrimũ. Nunquã
sumꝰ singłi. Nlecesse ẽ itaq assidua sit in tam magno uici¬
oꝵ ꝯtub̾nio rixa. fac gͣ mi lucili qͦd facere ꝯsuesti.A turba
te quantũ potes. separa. se adulatorib latus prebeas: artifi¬
os st̃ ad captandos suꝑiores. Hoc in se hñt naturale blan

Expanded text:
. Turbam rerum hominumque desiderent qui se pati nesciunt: tibi tecum optime conuenit. Nec est mirum paucis istud contingere. Imperiosi nobis ipsi ac molesti sumus; modo amore nostri, modo taedio laboramus; infelicem animum nunc superbia inflamus, nunc cupiditate distendimus; alias uoluptate lassamus, alias sollicitudine exurimus; quod est miserrimum, numquam sumus singuli. Necesse est itaque assidua sit in tam magno uitiorum contubernio rixa. Fac ergo, mi Lucili, quod facere consuesti; a turba te, quantum potes, separa, ne adulatoribus latus praebeas. Artifices sunt ad captandos superiores: par illis, etiamsi ben
Abbreviated transcription (Latin):
sos an humiana rcidis ñ alit̾ caligab. quã quoꝵ ocłi
li sami umbrã ex elaro sole redierinto: Q ud ẽ p̾cipuũs
soselleo ammo diua tolerares quieqͥd accidit sic ferre. q̃ei
sosulris łͥ acridere. Debuisses eñ uelle: si scisses om̃la ex
ouito dui si. ł lere. queri. geme: descissere ẽ. Quid ẽ pͥcipti¬
Nn uimꝰ cont᷑ calamitates fortis ⁊ contumax. Luxuriȩ
pdu e iee ilius tumultu. noc hitiꝰ fulgore ꝑcuł sus. Quid
p prpuia: Non ãmitte̾ in animũ mala consilia: puras
ep ipim i anꝰ colleue. nullũ bonũ pete̾. quod ut ad te tͣn¬
t aliq uis dare debet. aliquis amitt̾r. Optare qͣd sñ ad¬
ili Soptat bonam mente. C eta magno estimata morta¬
libi ÷ liquis domũ casus attulit. sic intuer qͣsi exntira
qa uenerit. Q uid ẽ pͥcipuũꝰ Altos sup̃ sortunta sp̃eoe
plaue hominis meminisse. ut siue felix fuiis scias hoc ñ fu¬
tilei ona. suie infelix. scras hoc te ñ ẽẽ si ñ putes. Liber c̃¬

Expanded text:
otiens ad humana recideris, non aliter caligabis quam quorum oculi in densam umbram ex claro sole redierunt. Quid est praecipuum? Posse laeto animo aduersa tolerare; quicquid acciderit, sic ferre, quasi tibi uolueris accidere debuisses enim uelle, si scisses omnia ex decreto dei fieri: flere, queri et gemere desciscere est. Quid est praecipuum? Animus contra calamitates fortis et contumax, luxuriae prodire, nec illius tumultu nec huius fulgore percussus. Quid est praecipuum? Non admittere in animo mala consilia, puras ad caelum manus tollere, nullum bonum petere quod, ut ad te transeat, aliquis dare debet aliquis amittere, optare quod sine aduersario optatur: bonam mentem; cetera magno aestimata mortalibus, etiamsi quis domum casus adtulerit, sic intueri quasi exitura qua uenerint. Quid est praecipuum? Altos supra fortuita spiritus tollere, hominis meminisse, ut, siue felix eris, scias hoc non futurum diu, siue infelix, scias hoc te non esse, si non putes. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
utaꝙ ñ pot᷑. qͥd ꝓ alio sit ꝯtempnendũ qͥs ñ uideat. ẽ uideat
ꝗd eui sit pꝑonendu animꝰ eorpori an corpꝰ aĩ o. aĩ castitas
ꝓudicitie corꝑio. an pudicitia eorporis castitati aĩ: Et qͥd
mag̾ in peccatis cauendii: ꝑmissio facti alieni. an ꝯmissio
tiui. Non ẽ gͥ m̃tienłu in doctrina pictatis: magnũ eñĩ sce¬
lus ẽ.⁊ pͥmũ genus detestabił m̃dacii. Non ẽ mentiendum.
scd̾o gene̾: q nulli facienda ẽ iniuria. Nlonẽ m̃tiendũ t̾rio a.¬
gũes qr nulli ẽ alt̾iꝰ inuiria ꝯsulendũ ẽ. Non ẽ m̃tiendũ iu
qͣrto gen̾e ꝓpt̾ m̃dacii libidinẽ. quȩ ꝑ se ipãm uiciosa est. .iii.
Non em̃tiendu qͥnto gn̾e. qr nͨ ip̃a u̾itas fine place̾di hõĩbꝰ .u̾.

Expanded text:
ue non potest, quid pro quo sit contemnendum quis non uideat? cum uideat, quid cui sit praeponendum, animus corpori an corpus animo, animi castitas pudicitiae corporis, an pudicitia corporis castitati animi, et quid magis in peccatis cauendum, permissio facti alieni. an commissiot. non est igitur mentiendum in doctrina pietatis; magnum enim scelus est et primum genus detestabilis mendacii. non est mentiendum secundo genere, quia nulli facienda est iniuria. non est mentiendum tertio genere, quia nulli cum alterius iniuria consulendum est. non estarto genere, propter mendacii libidinem, quae per semetipsam vitiosa est. Non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa veritas fine placendi hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nec panis alienꝰ inuito quãuis ualentior aufe̾ndus ẽnt
alatur infirmior: nͨ innocens inuitꝰ uͥgis cedendꝰ ẽ. ne aliꝰ
occidat᷑. Licet gͥ occultare in tp̃re qͥ cqͦd occultandu u¬
det᷑. m̾tiri aũ ñ quã licet. G nec occultare mentiendo. Nulli¬
Si iudex imquus ad supplieiũ querat innocentẽ: qͥd facies:
Ddices: nec ꝓdam. nͨ mentiar. fecit hoc ep̃c tagastensis ȩccłis
firmꝰ noĩe. firmior uoluntate. P rimũ ẽ euitandu capita¬
Sed̾m aũ ut aliquẽ ledat iniuste: qͦd tale. ẽ ut ⁊ nulli ꝓsit
uii. ⁊ obsit alicui. Terciũ qͦd ita ꝓdest alt̾i ut obsit alti qͣminᷤ¬
III. ñ ad ĩmundiciã corporałẽ. Quartũ qͦd fit sola mentiendi¬
U. fallendiq libidine. qͦd uerũ m̃daciũ ẽ. Qͥntũ qͦd fit plac̾etli¬
ꝓdest alicui: ueluti si qͥsꝗͣ pecuniã alicꝰ iniuste tollenda scias
u̾ sit. nescue se mentiat᷑ qͦc̃q int̾rogante. Septimũ qͦdinul

Expanded text:
 nec panis alienus inuito, quamuis ualentiori, auferendus est, ut alatur infirmior, nec innocens inuitus uirgis caedendus est, ne alius occidatur. plane, si idetur, mentiri autem numquam licet, ergo nec occultare mentiendo.  iudex iniquus ad supplicium quaerens innocentem? quid facies? dices: nec prodam nec mentiar! Fecit hoc episcopus quondam Thagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior uoluntate. nam cum ab eo quadum autem, ut aliquem laedat iniuste: quod tale est, ut et nulli prosit et obsit alicui. tertium, quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamuis non ad inmunditiam obsit corporalem. quartum, quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est. quintum, quod fit placeprodest alicui: uelut si quispiam pecuniam alicuius iniuste tollendam sciens, ubi sit, nescire se mentiatur quocumque interrogante. septimum, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
factis nr̃is tã male moret᷑. ut fiat ⁊̃ aĩo dct̾ioe longeꝙ api¬
etate remotior ꝓꝓt̾ea recte facta desc̾nda st̃: cũ id nob̾ p̾cipu¬
e tenendu sit. qͦ uocare atq inuitare debemꝰ qͦs sic̃ nosmet
ip̃os diligimꝰ. forassimoq aĩo bibenda ẽ apłica illa senten¬
tia. Aliis qͥde sumꝰ odor uitȩ inuitã ȩtnã: aliis odor mortis
i mortẽ. Et ad ħ qͥs idoneus: Nec octauo gn̾e m̃ntiendu est:
qi ÷ in bonis castitas aĩ pudicicia corporis ce in mał id qͦd ip̃i
facimꝰ eo qͦd fi̾sinimꝰ maiꝰ ẽ. i his aũ octo gen̾ib tanto qͥsq

Expanded text:
factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecipue tenendum sit, quo uocare atque inuitare debemus, quos sicut nosmet ipsos diligimus, fortissimoque animo bibenda est apostolica illa sententia: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem. et ad haec quis idoneus? nec octauo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas animi pudicitia corporis et in malis id, quod ipsi facimus, eo quod fieri sinimus maius est. in his autem octo