comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ẽ uenisset c̃tineret᷑. Eẜ ne qͥd men¬
tiri argueret: eiꝰde exẽpla subieei.
Placet om̃ibꝰ. auxenciũ hȩc ipsa
ꝓfiteri frequent᷑: qͥ ut ipsũ seri¬
beret. ẽ coactꝰ. Q drai c̃siuia sua
uersans: callidissimȩ fide regis e¬
ludit. Dat scripturã: Ntilo antichi¬
trachie omniũ impietas resolunset.
sc̃a ẽẽ testat᷑. uum scilicet illatam
ep̃is. fidẽ ẽẽ uere c̃fessionis. afi¬
mans Nlegat qͦq se scire arriũ: cũ in a¬
lexandria in arriana ȩccła eui gre¬
goris prȩerat. pͣsbit᷑ ee̾ cepisset.S
de ariminensi sẏnodo quȩ ab om̃ibꝰ
ẽ religiose dissoluta. nichil dicamꝰ.
tantũ diaboli cõmenta pandenda
ab eo. ut a callidissimo diabolo. sen¬
tencia que significaret.xꝑm ante
om̃ia tẽpora natũ. d̾m uerũ filiũ.
ut scãm arrianos. ueritas ad filũr ñ
ad d̾m referret᷑. E ut longe maior
differencia huiꝰ significaciõis exis¬

Expanded text:
quid convenisset, contineretur: et ne quid menquid convenisset, contineretur: et ne quid mentiri arguar, ejusdem exempla subjeci. Placet omnibus Auxentium haec ipsa profiteri frequenter: qui ut ipsum scriberet, est coactus. Qui diu consilia sua versans, callidissime fidem regis eludit: dat scripturam stylo antichriThraciae omnium impietas resolvisset, sancta 598 esse testatur: vim scilicet illatam episcopis, fidem esse verae confessionis affirmans. Negat quoque se scire Arium: cum in Alexandria in Ariana ecclesia, cui Gregorius praeerat, presbyter esse coepisset. Sed de Ariminensi synodo, quae ab omnibus est religiose dissoluta, nihil dicamus: tantum diaboli commenta pandenda ab eo, ut a callidissimo diabolo, sententia, quae significaret Christum ante omnia tempora natum Deum verum filium: ut secundum Arianos veritas ad filium, non ad Deum referretur. Et ut longe major differentia hujus significationis exsis
Abbreviated transcription (Latin):
issimis eoꝵ. blasphemiis. plenȩ
libri sint: qͥd ꝓximȩ tam̃ accide¬
rit. ñ tacendũ ẽ. Cũ edicto gra¬
ui sẽs rex ꝑ turbari ȩccłam me¬
ꝙ. unius cũ patre diuinitatis &
substanciȩ ẽfitet᷑. sub unitatis
specie & uoluntate iussisset: etiã
importuna intͣpellacione suggessi
auxenciũ blasphemũ ee̾. &. omni¬
no hoste xꝑi habendũ. Idq ad¬
ieci. eũ alit̾ credere. quã rex ip¬
se: aut alii om̃s haberent. Quibꝰ
rex ꝑ motꝰ audiri nos a quȩstore
ꝙ magistro pͣcepit: c̃sidentib
una nobiscũ epĩs fere dece̾. Pri¬
mũq ut inforo solet. de ꝑ sona
saturnino. audiri ut ep̃m ñ opor¬
tere. Non ẽ nc̃ te̾poris. qͥd adhȩe
responsũ sit enarrare. Sed qͥ tum au¬
diebant: de fide pocuis ut regipla¬
cuerat. agitandũ ẽẽ decernunt. Cũq
iã in arto ee̾t negandi ꝑ icłm: cre¬
scribi: &. ne memoriis audieneũ
quȩ dicta ee̾nt elaberent᷑. ẽtinuo
libellũ regi ꝑ quȩstorẽ offero: qͦ

Expanded text:
issimis eorum blasphemiis plenae libri sint: quid proxime tamen acciderit, non tacendum est. Cum edicto gravi sanctus rex perturbari ecclesiam Meet unius cum Patre divinitatis et substantiae confitetur, sub unitatis specie et voluntate jussisset; etiam importuna interpellatione suggessi, Auxentium blasphemum esse, et omnino hostem Christi habendum: idque adjeci, eum aliter credere, quam rex ipse, aut alii omnes haberent. Quibus rex permotus; audiri nos a Quaestore et Magistro praecepit, considentibus una nobiscum episcopis fere decem. Primumque, ut in foro solet, de persona Saturnino, audiri ut episcopum non oportere. Non est nunc temporis, quid ad haec responsum sit, enarrare: sed qui tum audiebant, de fide potius, ut regi placuerat, agitandum esse decernunt. Cumque jam in arcto esset negandi periculum; crescribi, et ne memoriis audientium quae dicta essent elaberentur, continuo libellum regi per Quaestorem offero, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ẽ. qͦd ẽ iustũ. Magnꝰ etiã ho¬
sit homo magnꝰ. uel ds magnꝰ. Sed
homo tantũ magnꝰ. s uͦ ipsũ mag¬
nꝰ ex istit. Reliqͣ uͦ. neq de do. neq
de ceteris ita p̃dicant᷑. Nã ubi uel
de homine uel de do pͣdicari po¬
test: de homine ut inforo. de deo¬
uͦ. ut ubiq ẽ. s ita ut ñ quasi sit res
ipsa id qͦd pͣ̃dicat᷑ de qua dr. Non
eñi ita homo dr ee̾ inforo. quẽ ad
modũ ẽ albus uel longus: nec qͦsi
circ ũ fusus & de tͣminatꝰ. ꝓpͥetate a¬
liqua qua de signari scđm se pos¬
sit. s tantũ qͦd sit illud aliis in for¬
matũ rebꝰ. ꝑ hanc p̃dicacionẽ os¬
tendit᷑. Dedeo uͦ ñ ita. Nã qͣd ubiq
ẽ: ita dici uidet᷑. qͦd in omni sit lo¬
co. Ommino eñi in loco ee̾ ñ potest.
s qͦd ei om̃is locus ad fit ad eũ ca¬
piendũ. cũ ipse ñ suscipiat᷑ in lo

Expanded text:
ipsum est quod est iustum. Magnus etiam hoipsum est quod est iustum. Magnus etiam hosit homo magnus uel deus magnus; sed homo tantum magnus, deus uero ipsum magnus exsistit. Reliqua uero neque de deo neque de ceteris praedicantur. Nam ubi uel de homine uel de deo praedicari potest, de homine ut in foro, de deo ut ubique, sed ita ut non quasi ipsa sit res id quod praedicatur de qua dicitur. Non enim ita homo dicitur esse in foro quem ad modum esse albus uel longus nec quasi circumfusus et determinatus proprietate aliqua qua designari secundum se possit, sed tantum quo sit illud aliis informatum rebus per hanc praedicationem ostenditur. De deo uero non ita, nam quod ubique est ita dici uidetur non quod in omni sit loco omnino enim in loco esse non potest sed quod omnis ei locus adsit ad eum capiendum, cum ipse non su
Abbreviated transcription (Latin):
eã ee̾ diximꝰ. ultra substanciã. Idem
eñĩ ee̾ d̾o. qͦd magnꝰ. De forma enͣs
eiꝰ suꝑius demonstratũ ẽ: qmͣ is sit
forma.q. unũ uere: nec ulla plu¬
ralitas. Sed hȩc pͣdicam̃ta talia st̃:
ut in qͦ sint. ipsũ ee̾ faciant qͦd
đ̾r. Diuisȩ qͥdẽ mnceteris indeoue¬
ro c̃iumcte. atq copulate hoc mo¬
do. Nã cũ dicimꝰ substancia ut ho¬
mo. uel d̾s: ita đr quasi illud de
qͦ pͣdicat᷑ ipsũ fit substancia: ut sub¬
stancia homo. uel ds. Sed distat. qmͣ
homo ñ integre ipsũ homo ẽ: ac ꝑ
hoc nec substancia. Quod enĩ est.
aliis debet quȩ ñ st̾ ut homo. De¬
us uero: hoc ipsũ ds ẽ. Nichil eñi
aliud ẽ. nͥ qͦd est. ac ꝑ hoc ipsum
ds ẽ. Rursus iustꝰ qͦd est qualitas:
ita dr quasi ipse hoc sit de qͦ p̃di¬
cat᷑: idest si dicamꝰ homo iustꝰ. uel
qs iustꝰ: ipsũ homin̾e. uel d̾m. iu¬
stos eẽ. ꝓponimꝰ. Sed differt qͦd ho¬
mo altͣ. alter ẽ iustꝰ. Deus uͦ idẽ

Expanded text:
iximus ultra substantiam; idem est enim esse deo quod magno. De forma enim eius superius monstratum est quoniam is sit forma et unum uere nec ulla pluralitas. Sed haec praedicamenta talia sunt, ut in quo sint ipsum esse faciant quod dicitur, diuise quidem in ceteris, in deo uero coniuncte atque copulate hoc modo: nam cum dicimus substantia ut homo uel deus, ita dicitur quasi illud de quo praedicatur ipsum sit substantia,, ut substantia homo uel deus. Sed distat, quoniam homo non integre ipsum homo est ac per hoc nec substantia; quod enim est, aliis debet quae non sunt homo. Deus uero hoc ipsum deus est; nihil enim aliud est nisi quod est, ac per hoc ipsum deus est. Rursus iustus, quod est qualitas, ita dicitur quasi ipse hoc sit de quo praedicatur, id est si dicamus homo iustus uel deus iustus, ipsum hominem uel deum iustos esse proponimus; sed differt, quod homo alter alter iustus, deus uero idem
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ quã tradidert̃ apłi: hãc fidelit̃
custodiuimꝰ. Ut qũ pietas ur̃a ue¬
rius cognosceret ea quȩ gesta sunt
in concilio ariminensi transmisi:
&. peto ut ea legi libent᷑ p̃cipiatis.
Si enĩ cognoscit serentas uestra:
qͥa iã dudũ depositi st̃. hoc est hy¬
larius &. eusebius. qͥ ẽtendunt ubiq
scismata facere. Que enĩ bene de
sc̃ĩs scripturis catholicȩ fidi expo¬
sita st̾: pietas ur̃a ꝑuidet hȩc re¬
tractari ñ oportere. Trictatus¬

Expanded text:
orum, quam tradiderunt Apostoli, hanc fideliter custodivimus. Ut autem pietas vestra verius cognosceret ea, quae gesta sunt in concilio Ariminensi, transmisi, et peto ut ea libenter legi praecipiatis: sic enim cognoscet Serenitas vestra, quia qui jam dudum depositi sunt, hoc est, Hilarius et Eusebius, contendunt ubique schismata facere. Quae enim bene de sanctis Scripturis catholicae fidei exposita sunt, pietas vestra pervidet haec retractari non oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
ut blasphemaret. Congreget nẽ
ille quas uolet in me synodos. &
hereticũ ut sepe iã fecit publi¬
co titulo ꝓseribat.: & qͣnt̾ã uolet
irã in me potenciũ moliat᷑. Miehi
certe ille nunꝗͣ. aliud quã diabo¬
lus erit: qͥa arrianꝰ ẽ.Neq pax ali¬

Expanded text:
ut blasphemaret. Congreget nunc ut blasphemaret. Congreget nunc ille quas volet in me synodos, et haereticum me, ut saepe jam fecit, publico titulo proscribat, et quantam volet iram in me potentium moliatur: mihi certe ille numquam aliud quam diabolus erit, quia Arianus est: neque pax ali
Abbreviated transcription (Latin):
st̾: cur hoc ñ simplicit᷑ denega
sti: Archanũ gͥ tom pestiferi my¬
sterii. optassem ipse fr̃s pocius
quã ꝑ litteras reuelare̾: ut om̃s
blasphemias auxeneii. uerbis
singłis explicarẽ. Uerũ qͥa id ñ
licet: saltẽ iꝰ qͥsq qͦd sibi place¬
at intelligat. Wulta alia ꝓfer¬
re. eccłȩ me pudor inhibet: &
cõmittere epłe arrianarũ blas¬
phe miarũ dedecora ꝑtimesco.
Unũ moneo: cauete antichris
tũ. Male enĩ uos parietũ amor cȩ¬
pit : male ȩccłam di intectis edifi¬
ciisq ueneramini: male sub his pa¬
cis nomͣ ingeritis. An ne ambiguũ
ẽ in his anticbristũ ee̾ sessurũ: Gon¬
tes mͥ & silue. & lacus. & carceres:
& uoragines st̃ tuciores. In his e¬
ñĩ ꝓphetę. aut manentes. aut de¬
mersi: dei sꝑu. ꝓphetabant. Absi¬
stite itaq ab auxencio. sathanȩ
angelo: hoste xꝑi. uastatore ꝑdi¬
to: fidi negatore. Quã sic ẽ regi
ꝓfessus ut falleret: sic fefellit.

Expanded text:
sunt, cur hoc non simpliciter denegasunt, cur hoc non simpliciter denegaArcanum igitur tam pestiferi mysterii optassem, Fratres, ipse potius quam per litteras revelare, et omnes blasphemias Auxentii verbis singulis explicare. Verum quia id non licet, saltem unusquisque quod sibi liceat intelligat. Multa alia proferre Ecclesiae me pudor inhibet, et committere epistolae Arianorum blasphemiarum dedecora pertimesco. Unum moneo: cavete antichristum 600: male enim vos parietum amor cepit, male Ecclesiam Dei in tectis aedificiisque veneramini, male sub his pacis nomen ingeritis . Anne ambiguum est, in his antichristum esse sessurum? Montes mihi, et sylvae, et lacus, et carceres, et voragines sunt tutiores: in his enim prophetae, aut manentes, aut demersi, Dei spiritu prophetabant. Absistite itaque ab Auxentio satanae angelo, hoste Christi, vastatore perdito, fidei negatore: quam sic est regi professus, ut falleret; sic fefellit,
Abbreviated transcription (Latin):
dei eẽ ñ dubiũ ẽ: cũ ad imaginẽ
& similitudinẽ di adam factꝰ sit.
Qͥd tu heres arrii. xꝑo tantũ nr̃a
concedis: qͥd regẽ. qͥd comites. qͥd
di eccłam. patris tui. idest sathanȩ
artȩ circũuenis. : A. ꝑmdm dicis.
Qͥd fallis in nomine: Nega moy¬
sen pharaoni d̾m dictũ. X ꝑm fi¬
liũ & pͥmogenitũ dei loqueris
Nega primogenitũ filiũ isrł dõ e̾e̾.
ra & secła substitisse. A. ꝑm simi¬
le̾ patri memoras: Nega ad imia¬
ginẽ & simil itudinẽ di. hominẽ
ẽẽ cepisse. Solũ xꝑo qͦd ẽ denegas
ne d̃s uerꝰ. & unius cũ patre di¬
umitatis. atq substancie sit . .¬
cũ solitꝰ sis una cũ magistris tuiis
me hereticũ arguere: expone qͥ¬
bꝰ potes litteris impietatis meȩ
causam: &. blasphemiarũ mea¬
rũ titulũ ꝓpone. Michi aũ an¬
tichristꝰ ẽ ille. qͥ unius diuini
qͥq ñ ita unũ d̾m uerũ patr̃e
p̃dicat. ut ueritas qͦq diumita¬
tis intelligat᷑ in filio. Si unius

Expanded text:
e non dubium est, cum ad imaginem et similitudinem Dei Adam factus sit. Quid tu, haeres Arii, Christo tantum nostra concedis? Quid Regem, quid Comites, quid Dei Ecclesiam, patris tui, id est, satanae arte circumvenis? Christum Deum dicis: quid fallis in nomine? Nega Moysen Pharaoni deum dictum . Christum filium et primogenitum Dei loqueris: nega primogenitum filium Israel Deo essera et saecula substitisse. Christum similem Patri memoras: nega ad imaginem et similitudinem Dei hominem esse coepisse. Solum Christo quod est denegas, ne Deus verus et unius cum Patre divinitatis atque substantiae sit. Et solitus es una cum magistris tuis me haereticum arguere: expone, quibus potes litteris, impietatis meae causam, et blasphemiarum mearum titulum propone. Mihi autem antichristus est ille, qui uniusquique non ita unum verum Deum Patrem praedicat, ut veritas quoque divinitatis non intelligatur in Filio. Si unius
Abbreviated transcription (Latin):
& sꝑs sc̃s. idem equid̾e ẽ. ñ uͦ ipse.
Inqua re. paulisꝑ cͣsid̾andũ est.
Reqͥrentibꝰ enĩ. ipse ẽ patͣ qͥfilius.
minime inqͥunt. Rursus id̃e alter.
qͥ altͣ. negat᷑. Non ẽ gͥ int̾ eos aliqͥd¬
in re om̃i indifferencia. Quare
sub intrat numerꝰ: quẽ ex subiee¬
tor diuersitate c̃fici suꝑius ex¬
planatũ ẽ. De qua re breuit᷑ c̃si¬
derabimꝰ: si pͥus illud quẽ ad modũ
de do unũ qͦdq pͣdicat᷑ premise¬
rimꝰ. Decẽ om̃ino p̃dicam̃ta tra¬
dunt᷑. quȩ de rebꝰ om̃ibꝰ uniuersa¬
lit p̃dicant᷑ : idest substancia qua¬
litas. quantitas. ad aliqͥd. ubi. qͣn¬
do. habere. sitũ ee̾. facere. pati.
Hec gͥ talia st̃. qualia subiecta ꝑ¬
miserint. Nã pars eoꝵ. in reliqͣrũ
rerũ p̃dicacione substancia ẽ:
pars in accideneiũ numero ẽ. At
hec cũqͥs in diuinã uerterit p̃dica¬
cionẽ: cunc ta mutant᷑ quȩ pͣdi¬
cari possunt. Ad aliqͥd uͦ omnino

Expanded text:
 sanctus idem equidem est, non uero ipse. In qua re paulisper considerandum est. Requirentibus enim: Ipse est pater qui filius? .Minime, inquiunt., Rursus: Idem alter qui alter? Negatur. Non est igitur inter eos in re omni indifferentia; quare subintrat numerus quem ex subiectorum diuersitate confici superius explanatum est. De qua re breuiter considerabimus, si prius illud, quem ad modum de deo unum quodque praedicatur, praemiserimus. Decem omnino praedicamenta traduntur quae de rebus omnibus uniuersaliter praedicantur, id est substantia, qualitas, quantitas, ad aliquid, ubi, quando, habere, situm esse, facere, pati. Haec igitur talia sunt qualia subiecta permiserint; nam pars eorum in reliquarum rerum praedicatione substantia est, pars in accidentium numero est. At haec cum quis in diuinam uerterit praedicationem, cuncta mutantur quae praedicari p
Abbreviated transcription (Latin):
NDeS TIGATAM diuos¬
simȩ quęstionẽ. quantũ nr̃e
mentis ignic ulũ lux diuina
re. qͥd mͥ sit animi. qͦciens
stilo cogitata cõmendo:
tum ex ipsa materiȩ dif¬
ficultate. tũ ex eo qͦd raris.
idẽst uobis tantũ cũ loquor in¬
telligi potest. Neq eñĩ famȩ
iactacione: &. in anibꝰ uulgi
clamoribꝰ excitam᷑. Sed si quis
ẽ fructꝰ exterior hic: ñ poiest
aliã nͥ materie similẽ sꝑare
sentenciã. Quocũq gͥ a uobis
de ieci ocłos. partim ignauia
segnicies. partim callidꝰ liuor
occurrit: ut contumeliã uide¬
at᷑ diuinis tractatibꝰ irrogare.
qͥ talibꝰ hominũ monstris. ñ
agnoscenda hec pocus. quã ꝓ¬
culcanda ꝓ iecerit. Ide ireo sti¬

Expanded text:
nvestigatam diutissime quaestionem, quantum nostrae mentis igniculum lux diuina re quid mihi sit animi quotiens stilo cogitata commendo, tum ex ipsa materiae difficultate tum ex eo quod raris id est uobis tantum conloquor, intellegi potest. Neque enim famae iactatione et inanibus uulgi clamoribus excitamur; sed si quis est fructus exterior, hic non potest aliam nisi materiae similem sperare sententiam. Quocumque igitur a uobis deieci oculos, partim ignaua segnities partim callidus liuor occurrit, ut contumeliam uideatur diuinis tractatibus inrogare qui talibus hominum monstris non agnoscenda haec potius quam proculcanda proiecerit. Id
Abbreviated transcription (Latin):
Nã substancia in illo nͣ ẽ uere sub¬
stancia: s ultra substanciã. Item
qualitas .&. cetera quȩ euenire
queunt. quoꝵ ut amplior fiat in¬
tellectꝰ: exempla subdenda sunt
slã cũ dicimꝰ ds. substanciã qͥdem
significare uidemͣ. s eã quȩ sit ul¬
tra substanciã. Cũ uͦ iustꝰ dicimꝰ. qua¬
litatẽ qͥdẽ. s nͣ accidentẽ: s nec eã
quȩ sit substancia. sed ultra substan

Expanded text:
am substantia in illo non est uere substantia sed ultra substantiam; item qualitas et cetera quae uenire queunt. Quorum ut amplior fiat intellectus exempla subdenda sunt. Nam cum dicimus deus, substantiam quidem significare uidemur, sed eam quae sit ultra substantiam; cum uero iustus, qualitatem quidem sed non accidentem, sed eam quae sit substantia
Abbreviated transcription (Latin):
te om̃ia tẽpora .&. ante omnia om¬
nino secła st̃ creati : Uerũ ad an¬
tix ꝑm minori inuidia introdu¬
cendũ. miserisq credendũ : tri¬
hominib sit tributũ. Fatent᷑¬
uere difiliũ: qͥa sacram̃to baptismi
uere dei filius unꝰqͥsq ꝑficit᷑. Ante
tẽpora &. secła cͣfitent᷑: qͦd de ange¬
lis atq diabolo ẽ nͣ negandũ. Ita
dño xꝑo sola illa tribuunt᷑: que
st̾ uel angeloꝵ. ꝓpria. uel nr̃a. Ce¬
filii quȩ patris diuinitas denegat᷑
¶. hunꝰ qͥd̾ẽ usq adhuc impietatis
fraude ꝑficit᷑: ut iã sub antichri
dat. dũ hoc putant illi fidi ẽẽ qͦd
tant in di natiuitate. in ee̾ mi ue¬
ritatẽ. Audiunt ante tẽ pora: pu¬
tant id ipsũ ante tẽpora e̾ẽ qͦd sẽꝑ
ẽ. Sanctiores aures plebis: quam
corda st̃ sacerdotũ. Sid̾m uerũ ar

Expanded text:
te omnia tempora et ante omnia omnino saecula sunt creati? Verum ad antichristum minori invidia introducendum, miserisque credendum, trihominibus sit tributum: fatentfilium; quia sacramento baptismi vere Dei filius unusquisque perficitur: ante tempora et saecula confitentur; quod de angelis atque diabolo est non negandum. Ita Domino Christo sola illa tribuuntur, quae sunt vel angelorum propria, vel nostra. CaeFilii quae Patris divinitas denegatur. Et hujus quidem usque adhuc impietatis fraude perficitur, ut jam sub antichrisdat, dum hoc putant illi fidei esse, qutant in Dei nativitate inesse Dei veritatem. Audiunt ante tempora; putant idipsum ante tempora esse, quod semper est. Sanctiores aures plebis, quam corda sunt sacerdotum. Si Deum verum Ar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ me fidi. dissidere sentenciã. Postq
ad cõmunionẽ eiꝰ. ꝓ fid̾i sue sinceri¬
tate. rex aduenit. Sed eũ hoc mys¬
teriũ impietatis diu occultatũ ĩa
ñ taceret᷑. dicerentq fingi omnia.
fid̾ẽ negari d̾m atq homines illudi
iubeor de mediolano. ꝓficiser. cũ
c̃sistendi mͥ in ea inuito rege. nul
nifico. Auxencius. qͦd negare timu¬
it. noluit c̃fiteri. Nã exposiciõis
ipsius exemplar subieci.Si idem
dicari. Iussit qͥde ille uerbis qͥb
possit fallere electos: s patet im
duos dos pͣdicare: qͥa ñ duo patres
st̃. Qͥs scđ̾m bȩc nͣ uidet unius di
c̃fessione̾. iccireo tantũ patri ꝓpͥã
patrẽ .es. post maliuolas signifi¬
caciones. similẽ inqͥt scđm scrip¬
turas. filiũ genitori suo patriS
usquã hoc in sc̃is uoluminibꝰ se̾p¬

Expanded text:
ntia: post quae ad communionem ejus rex pro fidei sinceritate advenit. Sed cum hoc mysterium impietatis diu occultatum jam non taceretur, diceremque fingi omnia, fidem denegari, Deum atque homines illudi; jubeor de Mediolano proficisci, cum consistendi mihi in ea invito rege nullanifico. Auxentius quod negare timuit, noluit confiteri: nam expositionis ipsius exempla subjeci. Si idem aedicari. Lusit quidem ille verbis, quibus possit fallere et electos; sed patet impduos deos praedicare, quia non duo patres sunt. Quis secundum haec non videt, unius Dei confessionem idcirco tantum Patri propriam patrem. Et post malevolas significationes, Similem, inquit, secundum Scripturas Filium genitori suo patri. Si usquam in sanctis voluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
nã. Scd̾m placitã d̾o plenitudinẽ:
coartata st̃ tẽpora. Circũscripta
enĩ racio eoꝵ: cęlestibꝰ libris do¬
cet᷑. Ae necesse ẽ in ipsã nos etatẽ
antichristi incidisse: cuiꝰ sed̾m a¬
postolũ. ministris in lucis se ange¬
lũ transformantibꝰ. ab omniũ fe¬
re sensu &. c̃sciencia. is qͥ est.xꝑs
abolet᷑. Ut em̃ erroris affirmaci¬
o certa sit. Incerta ueri opimio.
usq dissensũ sit. Hine ille uarie
opimones: hinc sub unus xꝑi
fide pͣdicacio plurimoꝵ. Hinc
arrii sps nuꝑ ex angelo diaboli
in lucis angelũ figuratꝰ. cuiꝰ herẽdi¬
tas om̃is. ad ualent̾e. ursaciũ. auxen¬
ciuͣ. germiniũ. gaiũ. successit. atq
defluxit. Nã ipsi nc̃ xꝑm nouũ:¬

Expanded text:
. Secundum placitam Deo plenitudinem coarctata sunt tempora. Circumscripta enim ratio eorum coelestibus libris docetur: ac necesse est in ipsam nos aetatem antichristi incidisse, cujus, secundum Apostolum , ministris in lucis se angelum transformantibus, ab omnium fere sensu et conscientia is qui est Christus aboletur. Ut enim erroris affirmatio certa sit, incerta veri opinio ausque dissensum sit. Hinc illae variae opiniones, hinc sub unius Christi fide praedicatio plurimorum, hinc nuper Arii spiritus ex angelo diaboli in lucis angelum transfiguratus: cujus haereditas omnis ad Valentem, Ursacium, Auxentium, Germinium, Gaium successit atque defluxit. Nam ipsi nu
Abbreviated transcription (Latin):
tulert̃: An ne aliqͣ sibi assume¬
rent e palacio dignitatẽ. hym¬
nũ d̾o in carcere intͣ cathenas .&
post flagella cantantes: edictisq
regis paulus. cũ intheatro spee
gabat. Nerone se credo. aut ues¬
oꝑe se alentes. intra cenacła se¬
cretaq coeuntes. uicos & castella
gentesq fere om̃s. tȩrra ac ma¬
ri c̃tra senatꝰ c̃sulta & regũ edie¬
ta peragrantes: claues credo
regni cęloꝵ ñ habebãt: Aut ñ
manifesta se tũ dei uirtꝰ c̃tra
odia humana porrexit: cũ tan
liot᷑ arguit᷑. Terret exiliis & car¬
ceribꝰ eccła. crediq sibi cogit: que
exiliis & carceribꝰ ẽ credita. Pendet
ad dignacionẽ cõmunicanciũ. quę
ꝑ sequenciũ ẽ consecrata t̃rore. Fu̾¬
gat sacerdotes. quȩ fugatis ẽ sacer¬
dotibꝰ.ꝓpagata. Diligi se głat᷑ a mun¬
odisset. Ac de cõparacione tradtȩ
nobis olim eccłȩ. Numꝗͣ. de ꝑdite

Expanded text:
 Anne aliquam sibi assumebant e palatio dignitatem, hymnum Deo in carcere inter catenas et post flagella cantantes; edictisque regis Paulus, cum in theatro spectgabat? Nerone se, credo, aut Vesopere se alentes, intra coenacula secretaque coeuntes, vicos et castella gentesque fere omnes terra ac mari contra senatusconsulta et regum edicta peragrantes, claves, credo, regni coelorum non habebant? Aut non manifesta se tum Dei virtus contra odia humana porrexit, cum tantliatur, arguitur. Terret exsiliis et carceribus Ecclesia: credique sibi cogit, quae exsiliis et carceribus est credita. Pendet ad dignationem communicantium, quae persequentium est consecrata terrore. Fugat sacerdotes, quae fugatis est sacerdotibus propagata. Diligi se gloriatur a munodisset. Haec de comparatione traditae nobis ol
Abbreviated transcription (Latin):
potentẽ & p̃stantẽ ceteris aliis ere
aturis creatur̃a: eũq ꝑ uolunta¬
tẽ di ex nichilo substitisse .&. eum
ante omĩa qͥdẽ secła .& ante om¬
ne omino tẽpꝰ: natũ ex d̾o d̾m ẽe̾.
s ñ ex substancia di et̾. neq diui¬
nȩ in eo natiuitatis maiestatisq
eiꝰ quȩ dĩ ẽ intelligendã uerita¬
tẽ. ne quã uerꝰ sit ds qͥ pat̾ est. tã¬

Expanded text:
potentem et praestantem caeteris aliis 596 creaturis creaturam, eumque per voluntatem Dei ex nihilo substitisse: et eum ante omnia quidem saecula, et ante omne omnino tempus natum ex Deo Deum esse; sed non ex substantia Dei esse, neque divinae in eo nativitatis, majestatisque ejus, quae Dei est intelligendam veritate
Abbreviated transcription (Latin):
amissã q̃rere. & turbatã cõpo¬
nere :&. cõꝑtã tenere curauimꝰ
Sed huiꝰ ipsius nos fieri uel par¬
ticipes. uel auetores. nec tẽpo¬
ris nr̃i peccata meruert: nec
imminentis antichristi prȩuis
ministriq st̃ passi. qui pace sua.
idest impietatis suȩ unitate se
ledicis uerboꝵ in eos uti ẽuiciis
arguam᷑: causã ꝑdicionis publi¬
cȩ. ne cuiꝗͣ. ignorata sit . nͣ tace¬
mꝰ. Antichristos plures e̾e̾: etiã
apło iohanne pͣdicante cogno¬
uimꝰ. Quisqͥs enĩ x ꝑm qualis ab
apłis ẽ predicatꝰ negaunt: anti¬
christꝰ ẽ. Nominis uͦ antichristi
ꝓprietas ẽ :rꝑo ẽẽ contrariũ.
Noe nẽ sub oppinione false pre¬
tatis efficit᷑: hoc sub specie p̃dica
ƿoꝵ stultas opimones q̃gemiscere
qͥbꝰ patrocinari d̾o humana cre¬
ambicione secłari laborat᷑. Oro
uos ep̃i. qͥ hoc e̾ẽ uos creditis.: qͥbꝰ¬
nã suffragiss ad pͣdicandũ euan¬
geliũ apłi usi st̃. Quibꝰ adiuti po

Expanded text:
amissam quaerere, et turbatam componere, et repertam tenere curavimus. Sed hujus ipsius nos fieri vel participes vel auctores, nec temporis nostri peccata meruerunt, nec imminentis antichristi praevii ministrique sunt passi: qui pace sua, id est, impietatis suae unitate se ledicis verborum in eos uti conviciis arguamur, causam perditionis publicae, ne cuiquam ignorata sit, non tacemus. Antichristos plures esse, etiam apostolo Joanne praedicante, cognovimus . Quisquis enim Christum, qualis ab apostolis est praedicatus, negavit, antichristus est. Nominis antichristi proprietas est, Christo esse contrarium. Hoc nunc sub opinione falsae pietatis efficitur, hoc sub specie praedicporum stultas opiniones congemiscere, quibus patrocinari Deo humana creambitione saeculari laboratur. Oro vos, episcopi qui hoc esse vos creditis, quibusnam suffragiis ad praedicandum Evangelium apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
sol. ñ tres soles effeceri. s de uno to¬
ciens pͣdicauerim. Nongͥ si de pa
đs. id circo trina p̃dicacio numerũ
facit. Hoc enĩ illis ut dictũ ẽ im¬
minet: qͥ int̾ eos distanciã faciunt
meritoꝵ. Catholicis uͦ nichil in dif¬
ferencia eͣstituentibꝰ. ipsãq formã
ut est ee̾ ponentibꝰ. neq aliud ẽe
quã ẽ ipsũ qͦd est opinantibꝰ. recte
repeticio magis de eodẽ quã enu¬
meracio diuersitatis uidet᷑ eẽ cũ¬
hȩc trinitas unꝰ ds. uelut ensis.
sol. unꝰ sol. Sed hoc interim ad eã
dictũ sit significacionẽ de mon¬
stracionẽq qua ostendit᷑. ñ onñẽ
unitatũ repeticionẽ numerũ plura

Expanded text:
sol, non tres soles effecerim, sed de uno tosol, non tres soles effecerim, sed de uno totiens praedicauerim. Non igitur si de paticatur deus, idcirco trina praedicatio numerum facit. Hoc enim illis ut dictum est imminet qui inter eos distantiam faciunt meritorum. Catholicis uero nihil in differentia constituentibus ipsamque formam ut est esse ponentibus neque aliud esse quam est ipsum quod est opinantibus recte repetitio de eodem quam enumeratio diuersi uidetur esse cuhaec trinitas unus deus, uelut ensis asol unus sol. Sed hoc interim ad eam dictum sit significationem demonstrationemque qua ostenditur non omnem unitatum repetitionem nu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ facit. In eo aũ numero qͥ in re¬
bꝰ numerabilibꝰ c̃stat. repetieio
unitatũ atq pluralitas minime
facit numeubiliũ rerũ. nume¬
rosã diuersitatẽ. Numerꝰ enim.
duplex ẽ. Unꝰ qͥdẽ qͦ numeramꝰ:
altͣ uͦ qͥ in rebꝰ numerabilibꝰ con¬
stat. &. eñĩ unũ. res est: unitas
qͦ unũ dicimꝰ. Quo rursus in rebꝰ
ft̃. ut homines uel lapides. Dua¬
litas nichil. s tantũ dualitas: qua
duo homines. uel duo lapides fi¬
unt. ¶. inceteris. eode modo. figo
numero qͦ numeramꝰ: repeticio u¬
nitatũ facit pluralitatẽ. In rerũ
uͦ numero ñ facit pluralitatẽ uni¬
tatũ repeticio: uelud si de eodẽ di¬
unꝰ ẽ. Pocest enĩ unꝰ tot uocabulis
gladius agnosci. Hȩc eñi unitatũ
ite racio pocius ẽ. ñ numeracio: ue¬
lut siita dicamꝰ. ensis. mucro. gladi¬
us. repeticio quȩdã ẽ eiꝰdẽ. ñ nume¬
racio diuersoꝵ: uelud si dic̃ã. sol. sol

Expanded text:
rum facit. In eo autem numero qui in rerum facit. In eo autem numero qui in rebus numerabilibus constat, repetitio unitatum atque pluralitas minime facit numerabilium rerum numerosam diuersitatem. Numerus enim duplex est, unus quidem quo numera-mus, alter uero qui in rebus numerabilibus constat. Etenim unum res est; unitas, quo unum dicimus. Duo rursus in rebus sunt ut Homines uel lapides; dualitas nihil, sed tantum dualitas qua duo homines uel duo lapides fiunt. Et in ceteris eodem modo. Ergo in numero quo numeramus repetitio unitatum facit pluralitatem; in rerum uero numero non facit pluralitatem unitatum repetitio, uel si de eodem diunus. Potest enim unus tot uocabulis gladius agnosci; haec enim unitatum iteratio potius est non numeratio, uelut si ita dicamus ensis mucro gladius, repetitio quaedam est eiusdem non numeratio diuersorum, uelut si dicam sol sol
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ que ẽ sine materia. ñ poterit
ẽe̾ subiectũ. nec uero in ee̾ mate¬
riȩ. Neq enĩ ee̾t forma: s imago.
Ex his enĩ formis quȩ prȩt̾ materiã
st̾: iste formȩ uenert. que st in materia
& corpꝰ efficiunt. Nã ceteras quȩ in
corporibꝰ st̃ abutim᷑: formas uocan¬
tes. dũ imagines sint. Assimilant᷑ e¬
ni formis his: quȩ ñ st̃ in materia
c̃stitutȩ. Nulla gͥ in eo diuersitas.
nulla ex diuersitate pluralitas:. nul¬
la ex accidentibꝰ multitudo. atq
idcirco nec numerꝰ. Deus uͦ adeo
nullo differt: nec uel ex acciden¬
tibꝰ. uel sub stancialibꝰ differen¬
ciis in subiecto positis distat. Ubi
uͦ nulla ẽ differeneia : nulla ẽ om¬
nino pluralitas. Qua re nec nume¬
rꝰ. Igit᷑ unitas tantũ. Nã qͦd t̾cio
ñ faciunt pluralitatẽ numeri. in
eo qͦd ipse st̾: si aduertamꝰ ad res
numerabiles. ñ ad ipsũ numerũ.
Illic eni unitatũ repeticio: nume¬

Expanded text:
uero quae est sine materia non poterit uero quae est sine materia non poterit esse subiectum nec uero inesse materiae, neque enim esset forma sed imago. Ex his enim formis quae praeter materiam sunt, istae formae uenerunt quae sunt in materia et corpus efficiunt. Nam ceteras quae in corporibus sunt abutimur formas uocantes, dum imagines sint. Adsimulantur enim formis his quae non sunt in materia constitutae. Nulla igitur in eo diuersitas, nulla ex diuersitate pluralitas, nulla ex accidentibus multitudo atque idcirco nec numerus. Deus uero a deo nullo differt, ne uel accidentibus uel substantialibus differentiis in subiecto positis distent. Vbi uero nulla est differentia, nulla est omnino pluralitas, quare nec numerus; igitur unitas tantum. Nam quod tertinon faciunt pluralitatem numeri in eo quod ipsae sunt, si aduertamus ad res numerabiles ac non ad ipsum numerum. Illic enim unitatum repetitio nume
Abbreviated transcription (Latin):
sed scđm ꝓpriam formã. Sed diuina
substaneia. sine materia forma est:
atq id̾o unũ ẽ. id qͦd est. Reliqua e¬
nĩ: ñ sunt id qͦd st̃. Unũ qͦdq enim
habet ee̾ suũ ex his ex qͥbꝰ ẽ. idest
ex partibꝰ suis:. & est hoc. atq hoc. id
ẽ partes suȩ c̃iunctȩ: s ñ hoc uel
hoc singłarit: ut cũ homo tͣrenꝰ ẽ¬
stet ex anima & corꝑe. corpꝰ & anima
ẽ. ñ uel corpꝰ solũ. uel onima. Naͣ
Quod uͦ nͣ ẽ ex hoc. atq hoc. sed tan¬
tũ ẽ hoc. illud uere ẽ. id qͦd est. Eẜ ẽ
pulcherrimũ fortissimũꝙ: qͥa a
nullo itit᷑. Quo cirea hoc uere u¬
nũ. in qͦ nullus numerꝰ. nullũ in eo
aliud ẽ. prȩt̃ idqͦd est: neq enĩ sub¬
ie ctũ fieri potest. Forma enim est.
For me u subiectȩ ee̾ ñ possunt.
Nã qͦd cetere formȩ sub iectȩ acci¬
dentibꝰ st̃: ut humanitas ñ ita
accideneia suscipit in eo qͦd ipsa ẽ.
suscipit qͦdlibet accidens: ipsa hoc¬
susciꝑe uidet᷑ humanitas. Forma

Expanded text:
secundum propriam formam. Sed diuina substantia sine materia forma est atque ideo unum et est id quod est. Reliqua enim non sunt id quod sunt. Vnum quodque enim habet esse suum ex his ex quibus est, id est ex partibus suis, et est hoc atque hoc, id est partes suae coniunctae, sed non hoc uel hoc singulariter, ut cum homo terrenus constet ex anima corporeque, corpus et anima est, non uel corpus uel anima in Quod uero non est ex hoc atque hoc, sed tantum est hoc, illud uere est id quod est; et est pulcherrimum fortissimumque quia nullo nititur. Quocirca hoc uere unum in quo nullus numerus, nullum in eo aliud praeterquam id quod est. Neque enim subiectum fieri potest; forma enim est, formae uero subiectae esse non possunt. Nam qdentibus sunt ut humanitas, non ita accidentia suscipit in eo quod ipsa estsuscipit qsuscipere uidetur humanitas. Forma
Abbreviated transcription (Latin):
.x ꝑs discipłis. sꝑm ueritatis. Sic cre¬
didi &. credo: ficuti & ascendens in cę-¬
los unicꝰ filius di. tradidit disc ipłis
dicens. Euntes docete om̃s gentes:
baptirantes eos in nomine patris. &
caui. Nec emͣi st̾ duo patres: ut duo
dii dicant᷑: nec duo filii. sed unꝰ fili¬
us ex uno patre. Solus a solo. ds ex
d̾o: sicut scriptũ ẽ. Unꝰ pat̾ ds exqͦ

Expanded text:
s discipulis, Spiritum veritatis. Sic credidi, et credo, sicuti et adscendens in coelos unicus filius Dei tradidit discipulis, dicens: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et cavi: nec enim sunt duo patres, ut duo dii dicantur, nec duo filii; sed unus filius ex uno patre, solus a solo, Deus ex Deo, sicut scriptum est: Unus Pater Deus ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
Incip̾ er̃ẽplũ blasphemię aurenen
Eatissimis & głosissi¬
mis imꝑatoribꝰ. ualen¬
timano. & ualenti au¬
piissimi imꝑatores estimo ñ oporte¬
re sexcentoꝵ episcopoꝵ unitatẽ.
post tantos labores ex ẽtencione
paucoꝵ hominũ refricari: abiectis
ante annos decẽ. sicut &. se ripta
manifestant. Sed si aliqͥ ex plebe
qͥ nunꝗꝙͣ. cõmunicauerãt. nec his
qͥ ante me fuer̃t ep̃is: nũe ampli¬
us excitati ab hylario & eusebio
ꝑ turbantes qͦs d̃a. hereticũ me
uocauert̃. Iussit uͦ pietas ur̃a cognos¬
cere de his uiros laudabiles. questo¬
rẽ & magistrũ .&. sicut pͣdix i. ñ eos
ꝑ sonã habere accusatoꝵ.: aut iudi¬
care qͥ semel depositi st̃. dico autẽ
hẏlariũ .&. qͥ ei cͣsenciunt. T am̃ o¬
bediens serenitati ur̃ẽ : ꝓcessi ma-¬
nifestare falsa dicentibꝰ & blasphe¬
mantibꝰ .&. uocantibꝰ me arrianũ

Expanded text:
nt. EXEMPLUM BLASPHEMIAE AUXENTII. Beatissimis et gloriosissimis imperatoribus Valentiniano et Valenti Aupiissimi Imperatores, aestimo non oportere sexcentorum episcoporum unitatem post tantos labores ex contentione paucorum hominum refricari ab abjectis ante annos decem, sicut et scripta manifestant. Sed si aliqui ex plebe, qui numquam communicaverant, nec his qui ante me fuerunt episcopis, nunc amplius excitati ab Hilario et Eusebio, perturbantes quosdam, haereticum me vocaverunt: jussit vero pietas vestra cognoscere de his viros laudabiles, Quaestorem et Magistrum: et sicut praedixi, non eos personam habere accusatorum aut judicare qui semel depositi sunt dico autem Hilarium et qui ei consentiunt: tamen obediens Serenitati vestrae, 601 processi manifestare falsa dicentibus, et blasphemantibus, et vocantibus me Arianum,
Abbreviated transcription (Latin):
si: ꝓfusa libertate sua usist̾. iam
sub ipso amittendi patrimonii metu.
solus illis ad pat̾nã consuetudine in
nece ssarns &. tutꝰ recursus ẽ. Ita i¬
t̃ hec fidĩ naufragia cȩlestis patri¬
monii iã pene preligata heredita¬
te. tutissimũ nobis ẽ. pͥmã & solam
euangelicã fidẽ confessã in baptis¬
mo. intellectãq retinere: nec de¬
mutare qͦd solũ acceptũ atq audi¬
tũ habeo bene credere: non ut ea
quȩ synodo patrũ nr̃or. cͣtinent᷑.
tanꝗͣ irreligiose & impie seripta
dãpnanda st̃. s qͥa ꝑ temeritatẽ hu¬
manã usurpant᷑ ad ẽtradictionẽ.
Quod ob hoc sub nomine nouita¬
tis euangeliũ negaret᷑: imꝑiełosȩ
tanqͣ. sub em̃dacione in nouetur.
Quod em̃datũ ẽ. semꝑ ꝓficit: ut
dũ om̃is emdacio displicet. em̃da¬
cione omñe. eñdacio ẽsequuta ẽ¬

Expanded text:
si profusa libertate sua usi sunt, iam si profusa libertate sua usi sunt, iam sub ipso amittendi patrimonii metu solus illis ad paternam consuetudinem necessarius et tutus recursus sit, ita inter haec fidei naufragia caelestis patrimonii iam paene profligata hereditate tutissimum nobis est primam et solam euangelicam fidem confessam in baptismo intellectamque retinere nec demutare, quod solum acceptum atque auditum habeo, bene credere, non ut ea, quae synodo patrum nostrorum continentur, tamquam inreligiose et impie scripta damnanda sint, sed quia per temeritatem humanam usurpantur ad contradictionem, quod ob hoc sub nomine nouitatis euangelium negaretur, ut periculose tamquam sub emendatone innouetur. quod emendatum est, semper proficit, ut, dum omnis emendatio displicet, emendationem omnem emendatio consecuta
Abbreviated transcription (Latin):
discimꝰ quasi baptisina aliqͦd esse
causa ꝑpetua ẽ. qͦd fidẽ apłic̃ã sep¬
tuplo ꝓferente s. ipsi tam̃ fidem
euangelicã nolumꝰ cͣfiteri. qũ im¬
pietates nr̃as nobis in popłis mul¬
tilo quiis defendimꝰ. Et magnilo¬
quencie uanitate aures simplici¬
ũ uerbis fallentibꝰ illudimꝰ: dũ
euitamꝰ de dño xꝑo ea credere q̃
de se docuit credenda: & ꝑ specio¬
sũ pacis nom̃ in unitate ꝑfidiȩ sur¬
ripimꝰ & fub teiciendis nouitatibꝰ
rursũ ipsi nouis adđm uocibꝰ re¬
bellamꝰ. & sub scripturarũ uocabu¬
lo. ñscripta mentimͣ. Uagi ꝓdigi.
impii. dũ & manencia demutamꝰ
& accepta ꝑ dimꝰ &. irreligiosa pre¬
sumimꝰ. Quod hyeme undoso ma¬
ri obseruari a nauigantibꝰ maxi¬
me tutũ ẽ: ut naufragio de seui¬
ente in portu. ex qͦ soluerant reuer¬
tant᷑ : uel in cautis adolescentib
c̃uenit. ut cũ intuenda humo sua
mores pat̾nȩ obseruanciȩ transgres¬

Expanded text:
discimus. quasi baptisma aliquod esse discimus. quasi baptisma aliquod esse causa perpetua est, quod fidem apostolicam septuplo proferentes ipsi tamen fidem euangelicam nolumus confiteri, dum impietates nostras nobis in populis multiloquiis defendimus et magniloquentiae uanitate aures simplicum uerbis fallentibus inludimus. dum euitamus de domino Christo ea credere, quae de se docuit credenda, et per speciosum pacis nomen in unitatem perfidiae subrepimus et sub reiciendis nouitatibus rursum ipsi nouis ad deum uocibus rebellamus et sub scripturarum uocabulo non scripta mentimur: uagi, prodigi, impii, dum et manentia demutamus et accepta perdimus et inreligiosa praesumimus. Quod hieme undoso mari obseruari a nauigantibus maxime tutum est, ut naufragio desaeuiente in portum, ex quo soluerant, reuertantur, uel incautis adulescentibus conuenit, ut, cum in tuenda domo sua mores paternae obseruantiae transgres
Abbreviated transcription (Latin):
cusat. Postremo quartã: quȩ ñex¬
cusat. s condẽpnat. Eẜ qͦ tande ꝓ¬
cessũ ẽ. ut neq penes nos. neq
penes quenꝗͣ. ante nos sem̃ ex in¬
de aliqͦd atq in uio labile ꝑseue¬
ret. De simihtudine auͣ dĩ filii ad
dm patrẽ. qͦd miserabilis nr̃i tẽpo¬
ris fides ẽ. ne ñ aut ex toto. aut
tantũ ex porcione sit similis. egre¬
gii scilicet arũitri. cȩlestiũ sacra¬
m̃toꝵ conqͥsitores.& inuisibiliũ
misterioꝵ. ꝓfessionibꝰ de fide dei
calũpniamͣ.: annuas atq menstru¬
as de do fides decernimꝰ. Decretis
penitem᷑. penitentes defendimꝰ:
defensos anathematizamꝰ. aut
in nr̃is aliena aut in alienis nrͣa
uicẽ iã ab sumpti sumꝰ ab inuicẽ.
Fides deinde q̃rit᷑: quasi fides nulla
sit. Fides scribenda ẽ: quasi in cor¬
de nͣ sit. Regenerati ꝑ fidẽ. nũc ad
fidẽ docem᷑: quasi regeneracio illa
sine fide sit. A ꝑm post baptismũ

Expanded text:
cusat; postremum quarta, quae non excusat; postremum quarta, quae non excusat, sed condemnat. et quo tandem processum est? ut neque penes nos neque penes quemquam ante nos sanctum exinde aliquid atque inuiolabile perseueret, de similitudine autem dei filii ad deum patrem quodsi miserabilis nostri temporis fides est, ne non aut ex toto aut tantum ex portione sit similis, egregii scilicet arbitri caelestium sacramentorum, conquisitores inuisibilium mysteriorum professionibus de fide dei calumniamur. annuas atque menstruas de deo fides decernimus, decretis paenitemur. paenitentes defendimus, defensos anathematizamus aut in nostris aliena aut in alienis nostra uicem, iam absumti sumus ab inuicem. Fides deinde quaeritur, quasi fides nulla sit. fides scribenda est, quasi in corde non sit. regenerati per fidem nunc ad fidem docemur, quasi regeneratio illa sine fide sit. Christum post baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Dũ aũ fides scribunt᷑ ut uo¬
lumꝰ. aut ita ut nolumꝰ intelligun¬
fides una sit : excedimꝰ ab ea fide
quȩ sola ẽ.&. dũ plures sint: ad
id cȩpert̃ e̾ẽ. ne ulla sit. Conscii
enĩ nobis inuicẽ sumꝰe: post nicȩ¬
ni ẽuentꝰ . sy nodũ niehil aliud
quã fide̾ scribi. Dũ uerbis pug¬
na ẽ. dũ de nouitatibꝰ quȩstio est.
dũ de ambiguis occasio ẽ. dũ de
auc ł oribꝰ q̃rela ẽ: dũ de studiis
certamͣ ẽ. dũ in ẽsensu difficultas
ẽ. dũ altͣ alteri anathema ee̾ cępit.
ꝓƿe ĩa nemo xꝑi ẽ. In certo enim
doctrmarũ uento uagamͣ: ꝙ aut
dũ docemꝰ ꝑ turbamꝰ. aut dũ doce¬
mͣ erramꝰ. Iã uͦ ꝓximiani fides. qͥd
ĩa de inmutacione in se habet:
Primũq homousion decernit ta¬
ceri: sequens rursũ quȩ homousi¬
on discernit & pͣdicat. Terciã de¬
inceps quę usiam simplicit᷑ a pa¬
trib p̃sũpta: ꝑ indulgenciã ex¬

Expanded text:
sunt, dum aut ita fides scribuntur, ut uosunt, dum aut ita fides scribuntur, ut uolumus, aut ita, ut nolumus, intellegunfides una sit, excedimus ab ea fide, quae sola est. et dum plures, ad id coeperunt esse, ne ulla sit. Conscii enim nobis inuicem sumus post Niceni conuentus synodum nihil aliud quam fidem scribi. dum in uerbis pugna est, dum de nouitatibus quaestio est, dum de ambiguis occasio est, dum de auctoribus querella est, dum de studiis certamen est, dum in consensu difficultas est, dum alter alteri anathema esse coepit, prope iam nemo Christi est. incerto enim doctrinarum uento uagamur et aut, dum doeemus, perturbamus aut, dum docemur, erramus. iam uero proximi anni fides quid iam de immutatione in se habet? prima, quae \'omousion\' decernit taceri; sequens rursum, quae \'omousion\' discernit et praedicat; tertia deinceps, quae \'usiam\' simpliciter a patribus praesumtam per indulgentiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quordã aut pisumpcio. aut faci¬
litas. aut error apłicȩ doctrinȩ inde¬
mutabilẽ c̃stitucionẽ. partim frau¬
qulent᷑ c̃fessa ẽ. & partim audacter
egressa. dũ inc̃fessione patris & fi¬
lii & sꝑs sc̃i ueritate naturalis sig¬
nificacionis eludit: ne qͦd maneret¬
in sensu. sed in segeneracionis saera¬
m̃to ẽ confitendũ. Ob hoc penes
quorda c̃scienciã: nec pat̃. patͣ. nec
bende atq in nouande fidi. ex in-¬
de usus : noleuit. Qͥ postꝗͣ noua
pocius cepit condere. quã accep¬
ta retinere: nec ueterata defen¬
dit. nec innouata firmauit. ¶fae¬
ła ẽ fides tẽpoꝵ. pocns quã euan¬
gelioꝵ: dũ & s̃cd̾m annos describi¬
tͣ. & scd̾m ẽfessionẽ baptismmi ñ
tenet᷑. Pericłosũ nobis admodũ atq
etiã mise rabile ẽ. tot nc̃ fides ex is¬
tere. qͦt uoluntates: & tot nobisdoe¬
trinas e̾e̾. qͦt mores: &. tot causas
blasphe miarũ pullulare. qͦt uicia

Expanded text:
sed quorundam aut praesumtio aut facused quorundam aut praesumtio aut facultas aut error apostolicae doctrinae indemutabilem constitutionem partim fraudulenter confessa est et partim audacter egressa, dum in confessione patris et filii et spiritus sancti ueritatem naturalis significationis eludit, ne qin sensu, quod in regenerationis sacramento est confitendum. Ob hoc penes quorumdam conscientiam nec Pater pater, nec bendae atque innovandae fidei exinde usus inolevit. Qui post quam nova potius coepit condere, quam accepta retinere; nec veterata defendit, nec innovata firmavit: et facta est fides temporum potius quam Evangeliorum, dum et secundum annos describitur, et secundum confessionem baptismi non tenetur. Periculosum nobis admodum atque etiam miserabile est tot nunc fides exsistere, quot uoluntates, et tot nobis doctrinas esse, quot mores, et tot causas blasphemiarum pullulare, quot uitia
Abbreviated transcription (Latin):
Ab his qͥdẽ id in p̃sens instructionis
ad causã: ut pͣsentẽ eũ cuiꝰ ministe¬
rio ex ulo. usq ad c̃fessionẽ falsoꝵ
quȩ gessit adducã. Sed niehil de eo:
nͥ cũ iusseris loquar. Nunc aũ qͥa
mͥ metꝰ ẽ de mundi ꝑ icło. de silen¬
cii mei reatur de iudicio di loquar:
cura aũ ẽ de spe. de uita. de inmor¬
talitate. ñ tã mea quã tua. uniuer¬
sorq: quȩ qͥa mͥ eũ plurimis cõmu¬
nis ẽ. hec ame cõmunis spei expec¬
tacio ẽ. Recognosce fidẽ quã olim
optime ac religiosissime imꝑator
ab ep̃is optas audire: & ñ audis. Uũ
enĩ a qͥbꝰ ea reqͥrit᷑. sua seribunt. &
ñ di. pͣdicant orbẽ ȩt̃nũ erroris &
redeuntis in se semꝑ certaminis
circũtuler̃t. Op ortuerat humanę
infirmitatis modestia. omne cog¬
nicionis diuinȩ sacramentũ: ill ĩton¬
tũ ẽsciencie suȩ finibꝰ c̃tineri. qͥbꝰ
credidit. Neq post ẽfessam & iu¬
uel ambigere. uel in nouare.

Expanded text:
dabis quidem id in praesens instructionis dabis quidem id in praesens instructionis ad causam, ut praesentem eum, cuius ministerio exulo, usque ad confessionem falsorum, quae gessit, adducam. sed nihil de eo, nisi cum iusseris, loquar. nunc autem, quia mihi metus est de mundi periculo, de silentii mei reatu, de iudicio dei, cura autem est de spe, de uita, de immortalitate non tam mea, quam tua uniuersorumque. quae quia mihi cum plurimis communis est, haec a me communis spei expectatio est. Recognosce fidem, quam olim, optime ac religiosissime imperator, ab episcopis optas audire et non audis. dum enim, a quibus ea requiritur, sua scribunt et non deum praedicant, orbem aeternum erroris et redeuntis in se semper certaminis circumtulerunt. oportuerat humanae infirmitatis modestia omne cognitionis diuinae sacramentum illis tantum conscientiae suae finibus contineri, quibus credidit, neque post confessam et iuuel ambigere uel innouare.
Abbreviated transcription (Latin):
quã criminũ meoꝵ. c̾scieneiam
ꝑ impios homines de latꝰ: nec le¬
uẽ habeo qͣrelȩ meȩ testẽ. dñm me¬
ũ religiosũ cȩ̨sarẽ tuũ ulianũ:
qͥ plus in exilio meo c̃tumeliȩ a
malis. quã ego in iuriȩ ꝑtulit.
Impromptu enĩ st̾ pietatis ur̃ȩ
litterȩ : falsa aũ eoꝵ omniũ quę
inexiliũ meũ ꝓcurauer̃t. ñ in
obscuro st̃. Ipse qͦq uel minister
uel auctor gestoꝵ omniũ: intra
hanc urbẽ ẽ. Circ ũentũ te au¬
gustũ. illusũq cȩsarẽ tuũ. ea con¬
fidens c̃sciencie mee ẽdicione
pate faciã: ut si in dignũ aliqͥd nͣ
modo ep̃i sc̃itate. s etiã laici in¬
tegritate gessisse docear: ñ iam
sacerdociũ ꝑ uemiã expectem.
s intra pęnitenciã laici c̃senesc̃a.
Hec aũ ñc̃ dignantissime imꝑator.
uidicio tuo derelinqͦ: quatenꝰ &
qͦmͦ me iubes loqͥ. & ea quȩ maxime
tecũ int̾e pore hoc agenda st̃. ꝓseqͦ

Expanded text:
quam criminum meorum conscientiam quam criminum meorum conscientiam per impios homines delatus. nec leuem habeo querellae meae testem dominum meum religiosum Caesarem tuum Iulianum, qui plus in exilio meo contumelimalis, quam ego injuriae, pertulit. In promptu enim sunt pietatis vestrae litterae: falsa autem eorum omnia, quae in exsilium meum procuraverunt, non in obscuro sunt. Ipse quoque vel minister, vel auctor gestorum omnium, hanc urbem est. circumuentum te Augustum inlusumque Caesarem tuum ea confidens conscientiae meae condicione patefaciam, ut, si indignum aliquid non modo episcopi sanctitate, sed etiam laici integritate gessisse docear, non iam sacerdotium per ueniam expectem, sed intra paenitentiam laici consenescam. Haec autem nunc, dignantissime imperator, arbitrio tuo derelinquo, quatenus et quomodo me iubes loqui, et ea, quae maxime tecum in tempore hoc agenda sunt, prosequor.
Abbreviated transcription (Latin):
oX SŨ nescius piissimȩ
imꝑator. quȩ de ñ nullis
negociis ad ẽsciencie pu¬
blicȩ audienciã p̃ferant᷑ ꝓ digni¬
tate eoꝵ. qͥ elo quunt᷑ uel grauia. ex¬
istimare solere uel leuia: dũ his¬
tantis opinionibꝰ ambiguã senten¬
ciã. ad studiũ intelligenciȩ. ꝓmo¬
uet hominis cͣtẽptꝰ. aut gła. Sed
mͥapud te de diuina re pia dictu
religionũ. qͦd a qͦ audiat dat: s an
quȩ audiat sint religiosa diudi¬
cet. eẜ qͥa mͥ adõ de pͣsencia tua
o portunitas prȩstita ẽ. nec erga
hec qͥde cͣscienciȩ meȩ cessauit
officiũ: ut in euͣ quẽ apud te ha¬
beo de religione sermonẽ. in dig¬
nitas forte aliqua tecũ loquen¬
tis offendat. Episcopus ego sum.
in omniũ galliarũ eccłarum
atq episcopor cõmunione. li¬
cet ex ilio ꝑ manens. &. ȩccłȩ ad
huc ꝑ presbiteros meos cõmunio¬
nẽ distribuens. Exulo aũ ñ crimi¬
ne.s factione .&. falsis nunciis sy¬
nodi ad te imꝑatorẽ piũ. ñ ob ali¬

Expanded text:
on sum nescius, piissime imperator, ca, quae de nonnullis negotiis ad conscientiae publicae audientiam proferan-. tur, pro dignitate eorum, qui eloquuntur, uel grauia existimari solere uel leuia, dum distantis opinionis ambiguam sententiam ad studium intellegentiae permouet hominis; contemtus aut gratia. sed mihi apud te de diuina re pia dicturreligionum, quid a quo audiat, sed an, quae audiat,sint religiosa, diiudicet. et quia mihi a deo de praesentia tuae opportunitas praestita est, nec erga haec quidem conscientiae meae cessauit officium, ut in eum, quem apud te habeo de religione sermonem, indignitas forte aliqua tecum loquentis offendat. Episcopus ego sum in omnium Galliarum ecclesiarum atque, episcoporum communione, licet exilio, permanens et ecclesiae adhuc per presbyteros meos communionem distribuens. exulo autem non crimine, sed factione et falsis nuntiis synodi ad te imperatorem pium, non ob ali
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑs. ingła dei patris est. Hec ergo
in sꝑu scõ ita credidi: ut ultra hãc
ceri. Non ꝑ hec adimens patrũ si¬
đi religionẽ: s scd̾m regeneracio¬
nis mee symbolũ. & doetrine euan¬
gelicȩ scienciã. ab ea iuxta ista nͣ
dissonans.

Expanded text:
gloria dei patris est. haec ego in spiritu sancto ita credidi, ut ultra hanc ceri, non per haec adimens patrum fidei religionem, sed secundum regenerationis meae symbolum et doctrinae euangelicae scientiam ab ea iuxta ista non dissonans.