comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rando. sed peccemꝰ non adorando. Nũquid autẽ caro
uiuificat: Ipse dñs dixit cũ de ipsa cõmendatione eius¬
dẽ terrȩ loqueret᷑. Sp̃s ẽ. qui uiuificat: caro autẽ . ñ. qu̾ioꝗ
pͥrodest: Ideo & ad terrã quãlib& cũ te inclinas atque
ꝓsterius .ñ. quasi t̾rã intuearis: sed illũ scm̃ cuius scabel
In cuius honore adoras scabellũ pedũ eius. Et cũ ado¬
ras illũ. ne cogitatione remaneas in carne. & ab spũ
de carne sua locutus erat & dixerat. nisi quis mandu¬
cauerit carnẽ ineã .ñ. habebit in se uitã act̾nã: scandali¬
rati sunt discipuli cius quidã septuaginta ferme. &
dixer̃. Durus ẽ. hic serino. quis potest cũ intelligere :
Et retesser̃ ab eo. & amplius cũ eo non ambulauer̃
Durũ illis uisũ fuit qͦđ ait. nisi quis manducauerit
carnẽ meã. non habebit uitã aeteruã ꝵ Aeceperunt
illud stulte. Carti alit̃ illud cogitauet᷑. & putauer̃

Expanded text:
rando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro rando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de ipsa commendatione ejusdem terrae loqueretur: «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest.» Ideo et ad terram quamlibet cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum Sanctum cujus pedum  sanctus est? In cujus honore adoras scabellum pedum ejus. Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carne, et a spiritu de carne sua locutus erat, et dixerat: «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit in se vitam aeternam.» Scandalizati sunt discipuli ejus quidam, septuaginta ferme, et dixerunt: «Durus est hic sermo; quis potest eum intelligere?» Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulaverunt. Durum illis visum est quod ait, «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit vitam» «aeternam:» acceperunt illud stulte, carnaliter illud cogitaverunt, et putaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ dm̃ tuũ ad orabis. & hic dicit. ad orare scabellũ pedũ
ciꝰ : Eocponens autẽ mͥ qđ sit scabellũ pedũ eiꝰ. dicit. Terra
autẽ scabellũ pedũ meorũ. Anceps factꝰ sũ. timeo adorare
tertã: ne dãpu& me qͥ fecit celũ & terrã. Rursus timeo
non adorare scabellũ pedũ dñi mei. quia psalmꝰ mͥ dicit.
ad orare scabellũ pedũ eiꝰ. Quȩro qͦđ sit scabellũ eiꝰ. & dicit¬
mͥ scriptura. t̾ra scabellũ pedũ meorũ. Fluctuans conuer¬
to me ad xp̃m. quia ipsũ quęro hic. & inuenio quomodo
terra terrã. quia caro de terra. ẽ: & de carne mranie carnẽ
accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulauit. & ipsã carnẽ
nobis manducandã ad salutẽ dedit. nemo autẽ illã carnẽ
manducat nisi prius ad orauerit: inuentĩẽ. quẽ ad modũ
adoret᷑ tale scabellũ pedũ dñi: Et ñ. solũ ñ. peccemꝰ ado¬

Expanded text:
«Dominum Deum tuum adorabis» ? Et hic dicit, «Adorate scabellum pedum «Dominum Deum tuum adorabis» ? Et hic dicit, «Adorate scabellum pedum ejus;» exponens autem mihi quod sit scabellum pedum ejus, dicit, «Terra autem scabellum pedum meorum.» Anceps factus sum: timeo adorare terram, ne damnet me qui fecit coelum et terram; rursus timeo non adorare scabellum pedum Domini mei, quia Psalmus mihi dicit, «Adorate scabellum pedum ejus.» Quaero quod sit scabellum ped Scriptura: Terra scabellum pedum meorum. Fluctuans conuerto me ad Christum, quia ipsum quero hic et inuenio quomodo terra terram; quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus ado
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qͥ nos iustificauit : De xp̃o autẽ dictũ est. qͥ iustifi¬
cat impiũ. Nlos gͦ impii. ille iustificator. quando & ipsã
iusticiã ipse in nobis fecit qua illi placeamꝰ. ut ad deaterã
nos ponat. &.ñ. ad sinistrã. ut dicat ad dexterã positis.
Uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnũ qͦđ uob paratũ
ẽ ab origine mundi. Non autẽ ponat ad sinistrã inter eos
quib dicturꝰ est. ite in ignẽ aet̾nũ qui paratꝰ.ẽ. diabolo &
angelis ciꝰ. Qui in nob̵ coronaturꝰ. ẽ. ñ. merita nr̃a. sed dona
bellũ pedũ eiꝰ. Subpedaneũ. dicit᷑ scabellũ đ dicunt greci
ypopodion. dixer̃ latini scabellũ. & ali dixer̃ subpedaneũ.
Sed uidete fr̃s. qͥd nos iubeat adorare. Alio loco scripturarũ
dicit᷑. clũ mͥ sedes. ẽ.: terra autẽ scabellũ pedũ meorũ. Ergo
terrã nos iub& adorare. quia dix̃ alio loco qͦđ sit scabellum
pedũ dĩ. Et quomͦ adorabimꝰ terrã cũ dicat aꝑte scriptura.

Expanded text:
est, «Qui justificat impium» . Nos ergo impii, ille justificator, quando et ipsam justitiam ipse in nobis fecit qua illi placeamus, ut ad dexteram nos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexteram positis, «Venite,» «benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi;» non autem ponat ad sinistram, inter eos quibus dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus» . Qui in nobis coronaturus est non merita nostra, sed dona bellum pedum ejus.» Suppedaneum dicitur scabellum. Quod dicunt Graeci hypopodion, dixerunt Latini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum. Sed videte, fratres, quid nos jubeat adorare. Alio loco Scripturarum dicitur: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Ergo terram nos jupedum Dei? Et quomodo adorabimus terram, cum dicat aperte Scriptura:
Abbreviated transcription (Latin):
tis circa eos quos diligit. & quibus donauit ut
ab eis diligatur :
Salmuor fũs cũ caniare tur
audistis. breuis est nec obscurus.
quasi securitatẽ dederĩ. ne laborẽ
timeatis. Uideamꝰ tam̃ ad tentius.
& quanto liberius tanto diligentius. qͥđ sibi ueluit
ea ipsa quȩ aꝑte sonant. ut quantũ dñs donare dig¬
nat᷑ spualit̃ intelligat᷑. Nax dĩ quolib& organo
sonans. taiñ uax dĩ. Neq ciũ delectat aures eius
nisi uex eius Nã & nos cũ loquimͥ. tunc eũ delecta¬
sic inscribit᷑. Hic est titulus eius. psalmus in confes¬
sione. Pauci uersus sunt. magnarũ rerũ grauidi.
Pareant semina in cordib ur̃is. ut paret᷑ borreũ
messi dnĩcȩ. Psalmꝰ iste in confessione hoc nobis
iub&: ad hoc nos hortat᷑: ut iubilemꝰ dõ: nec hor¬
tatur ut aliquẽ unũ angulũ terrę. aut unã aliquã
habitationẽ congregationẽq hominũ: Sed quia se

Expanded text:
tis circa eos quos diligit, et quibus donavit ut tis circa eos quos diligit, et quibus donavit ut ab eis diligatur? Psalmum, fratres, cum cantaretur, audistis; brevis est, nec obscurus: quasi securitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat aures ejus, nisi vox ejus: nam et nos cum loquimur, tunc eum delectasic inscribitur, hic est titulus ejus, «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
laudant dm̃: non exaudiunt᷑ ad uitã ac ternã. Et si ad
quȩdã tẽporalia eocaudiant᷑ non sibi gͦ blandiint᷑. qͥa
eos in quibdã cacaudit ds̃. Nã & paganos exaudit in
quia te damante. ad dm̃ pluit ds̃ qui suꝑ iustos &
iniustos pluit. Audiuit te ad tẽporalia. non te audit
psalmo sufficiãt caritati ur̃ȩ. Quantũ dñs donauit
locuti sumꝰ caritati urã. Et quicquid loquimur in
nomine dñi. qm̃ dĩ est loquentis ꝑ nos. imber dĩ est
uidete uos qualis terrasitis. Nã quaudo pluuia uenit
suꝑ terrã. si bona terra est. fructus bonos parit. Si
mala terra est. spiuas parit. Pluiia tam̃ dulcis est.
& suꝑ fructus & suꝑ spinas. Qui istis uerbis auditis
pcior factus fuerit. & spinas de pluuu genetauĩt.
ignẽ sper&. pluuiã non accus&. Qui autẽ melior
factus fuerit. & fruges de bona terra genuerit.
horreũ sper&. pluuiã laud&. Aut quid st̃ nubes.
aut quid est pluuia. nisi dĩ miscđa omnia faciet¬

Expanded text:
n exaudiuntur ad vitam aeternam; etsi ad quaedam temporalia exaudiantur. Non sibi ergo blandiantur, quia eos in quibusdam exaudit Deus: nam et Paganos exaudit in quia te clamante ad Deum, pluit Deus, qui super justos et injustos pluit. Audivit te ad temporalia; non te audit Psalmo sufficiant Charitati vestrae; quantum Dominus donavit, locuti sumus. Et quidquid loquimur in nomine Dei, quoniam Dei est loquentis per nos, imber Dei est: videte vos qualis terra sitis. Nam quando pluvia venit super terram, si bona terra est, fructus bonos parit; si mala terra est, spinas parit: pluvia tamen dulcis est et super fructus et super spinas. Qui istis verbis auditis pejor factus fuerit, et spinas de pluvia generaverit, ignem speret, pluviam non accuset: qui autem melior factus fuerit, et fruges de bona terra genuerit, horreum speret, pluviam laudet. Aut quid sunt nubes, aut quid est pluvia, nisi Dei misericordia, omnia facien
Abbreviated transcription (Latin):
.ñ. dorinientẽ excit& sonus iste: quẽ . ñ. excit& prȩ¬
sũptio in dño. ut aduersus diabolũ securus ꝓcedat
in preliũ. non suis uirib obtẽturus. sed illius qui
probat. quia ipse &iã tundit: Non eñi facer et talẽ soni¬
malleus de se ipso. De illius enĩ diaboli pęna futura. ⁊̃¬
ꝓpheta cõmemorans ait. Contritꝰ. ẽ malleus uniuersȩ
terrȩ. Malleũ uniuersȩ terrȩ.diabolũ uoluit intel¬
ligi. De ipso malleo in manu dñi posito. id est in po zͣ¬
testate dĩ tundunt᷑ ductiles tubȩ. ut resonent laudes
dĩ: Uidete qũ ead modũ audeo dicere fr̃s iei de :¬
isto malleo &iã apłs tundebat᷑. In magnitudine
inquit reuelationũ ne extollar : datus est mͥstimu¬
lus carnis meȩ angelus satanȩ qui me colafir&

Expanded text:
 excitet praesumptio in Deo, ut adversus diabolum securus procedat in praelium; non suis viribus obtenturus, sed illius qui probat? Quia ipse etiam tundit; non enim faceret malleus de seipso. De illius enim diaboli poena futura propheta commemorans ait: «Contritus est malleus universae terrae» . Malleum universae terrae, diabolum voluit intelligi. De ipso malleo in manu Dei posito, id est in potestate Dei, tunduntur ductiles tubae, ut resonent laudes Dei. Videte quemadmodum audeo dicere, fratres mei, de isto malleo etiam Apostolus tundebatur: «In magnitudine,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis
Abbreviated transcription (Latin):
do & nobis ostendit illa. & uidemꝰ & nos peccata nr̃a.
Et cũ int̃ tales homines uersari cȩperimꝰ. ut iam
homines quid in nobis reprehendant non inueni¬
ant: rep̃hendit ille qui om̃a nouit. & uindicat
Sin om̃s affectiones. quia propitius est nobis. Nani si nͣ¬
non uindic& & deserat. perimus. Ds̃ tu ꝓpitius
fuisti illis. & uindicins in om̃s affectiones eorũ¬
Exaltate dnm̃ dm̃ nrm̃. Iterũ exaltemꝰ illũ qui
bonus est & cũ sȩuierit. Quomodo laudandus
est Quomodo excaltandus est: Tu potes exbi¬
bere filio tuo & ds̃ non potest : Non enĩ bonuses
quando blandiris filio tuo. & maluscũ cędis filiũ
tuũ. Ꝙ cũ blandiris pat̃ es. & cũ cędis pat̃ es. Ideo
blandiris ne deficiat. ideo cedis ne pereat. Eacalta¬

Expanded text:
ostendit illa, et videmus et nos peccata nostra. Et cum inter tales homines versari coeperimus, ut jam homines quid in nobis reprehendant non inveniant; reprehendit ille adhuc qui omnia novit, et vindicat in omnes affectiones, quia propitius est nobis. Nam si non vindicet, et deserat, perimus. «Deus, tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones eoru illum: qui bonus est et cum ferit, quomodo laudandus est, quomodo exaltandus est? Tu potes hoc exhibere filio tuo, et Deus non potest? Non enim bonus es quando blandiris filio tuo, et malus cum caedis filium tuum. Et cum blandiris, pater es; et cum caedis, pater es: ideo blandiris, ne deficiat; ideo caedis, ne pereat. «Exalta
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ab illo iustificet᷑ qui solus. ẽ. iustꝰ. Vt gͦ illi se homi¬
nes dent formandos ad iusticiã. cũ t̾ruiss& populos psalmꝰ
iste & dixisse. confiteant᷑ nomini tuo magno. qm̃ t̾ribi¬
le & scm̃. ẽ. & bonor regis udiciũ diligit: ueluti quȩren
tes iã popłos t̾ruit quomͦ iusti uiuere debeant. quia in
se ipsis . ñ. possunt habere iusticiã. cõmendauit illis &
plasmatorẽ iusticiȩ illoꝵ & secutꝰ ait. Tu parasti aeqͥ¬
tatis audiciũ & iusticiã in iacob tufecisti. Debemus
enĩ & nos habere iudiciũ. debemꝰ habere iusticiã. Sed illo
in nob facit iudiciũ & iusticiã qͥ nos fecit in quib facer&
Quomꝰ & nos debemꝰ habere iudiciũ & iusticiã: Iudiciumi
habes qͥndo discernis malũ ab ono. iusticiã autẽ qͦndo sequeris
bonũ & dedinas amalo. Discernendo iudiciũ babes. facien¬
do iusticiã habes. Declina amalo ait & fac bonũ quere pacẽ

Expanded text:
nisi ab illo justificetur, qui solus est justus. Ut ergo illi se hominisi ab illo justificetur, qui solus est justus. Ut ergo illi se homines dent formandos ad justitiam, cum terruisset populos psalmus iste, et dixisset, «Confiteantur nomini tuo magno, quoniam terribile et sanctum est; et honor regis judicium diln seipsis non possunt habere justitiam, commendavit illis et plasmatorem justitiae illorum, et secutus ait: «Tu parasti aequitatem; judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.» Debemus enim et nos habere judicium, debemus habere justitiam; sed ille in nobis facit judicium et justitiam, qui nos fecit in quibus faceret. Quomodo et nos debemus habere judicium et justitiam? Judicium habes, quando discernis malum a bono; justitiam autem, quando sequeris bonum, et declinas a malo. Discernendo, judicium habes; faciendo, justitiam habes. «Declina a malo,» ait, «et fac bonum; quaere pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ diligit. Ergo timeamꝰ. ergo faciamꝰ iusticiã. ergo
faciamꝰ aequitatẽ. Sed qͥs facit aeqͥtatẽ : Quis facit ius¬
ticiã : homo peccator. homo iniquus. homo ꝑuersus.
homo a uersus aluce ueritatis: Quid deb& facere
homo: Conuertere se tantũ ad dm̃. ut ipse in illo for¬
m& aequitatẽ. quã ipse formare. ñ. potest sed de:¬
formare. Idoneus est homo ad uulnerandũ se. nũ¬
quid idoneusest ad sanandũ se: Quando uult ȩgrotat.
non quando uult surgit. Si uult uiuat intẽperanter.
uł infrigore uł in calore. eo die ȩgrotat quo uolucrit.
Cũ autẽ uiuendo intẽperant᷑ cęperit egrotare. sur¬
gat quando uult qui iacuit quando uoluit. surgat si
potest quando uult. Ut iacer& ȩgrotus. intẽperan¬
tiã suã habuit necessariã. Ut surgat autẽ. necessariã
hab& artificis medicinã. Sic gͦ ut petcar& bomo. ipse
sibi sufficit ad peccatũ. Vt iustificet᷑. non sibi sufficit:

Expanded text:
ciamus justitiam, ergo faciamus aequitatem. 7. Sed quis facit aequitatem? quis facit justitiam? Homo peccator, homo iniquus, homo perversus, homo aversus a luce veritatis? Quid debet facere homo? Convertere se tantum ad Deum, ut ipse in illo formet aequitatem, quam ipse formare non potest, sed deformare. Idoneus est homo ad vulnerandum se; numquid idoneus est ad sanandum se? Quando vult aegrotat, non quando vult surgit. Si vult, vivat intemperanter vel in frigore vel in calore; eo die aegrotat, quo voluerit: cum autem vivendo intemperanter coeperit aegrotare, surgat quando vult; qui jacuit quando voluit, surgat, si potest, quando vult. Ut jaceret aegrotus, intemperantiam suam habuit necessariam: ut surgat autem, necessariam habet artificis medicinam. Sic ergo ut peccet homo, ipse sibi sufficit ad peccandum: ut justificetur, non sibi sufficit,
Abbreviated transcription (Latin):
& simuhel int̾ eosqui inuocant nom̃ eius. Inuocabant
dñm & ipse exaudiebat eos. in colũpna nubis loquebat᷑
ad eos. Qui primo loquebat᷑ in colũpna nubis ipse nobis
locut᷑ ẽ. in scabello pedũ suorũ. id÷ in t̾ra assũpta carne
Vnde adoreͥmꝰ scabellũ pedũ eiꝰ. qm̃ sc̃is est. Ipse nobis¬

Expanded text:
in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adoramus scabellum pedum ejus, q
Abbreviated transcription (Latin):
potest. noserramꝰ. si non timemꝰ. Si autẽ timuerimus
modo. tunc quod timeamꝰ. ñ. habebimꝰ. Qm̃ terribile
& scm̃ est. & honor regis iudiciũ diligit. Sic gͦ time¬
ant eũ populi. ut corrigant se: non quasi multũ pre¬
sumentes de miscđa ipsius. dimittant se & male ui¬
uant. Diligit enĩ miscđam. sed diligit & iudiciũ. Quȩ
est miscđa : Ut modo prȩdic& tibi ueritatẽ. ut modo
cdlam& ad te ut conuertaris. Parua miscđa ẽ. qͥa uixisti
in malis factis. & adhuc non te tulit cũ petcares : ut cre¬
denti ignoscer& peccata tua. Parua miscđa est: Putas

Expanded text:
potest, nos erramus, si non timemus; si autem timuerimus potest, nos erramus, si non timemus; si autem timuerimus modo, tunc quod timeamus non habebimus. «Quoniam terribile et sanctum est; et honor regis judicium diligit.» Sic ergo timeant cum populi, ut corrigant se: non quasi multum praesumentes de misericordia ipsius, dimittant se, et male vivant; diligit enim misericordiam, sed diligit et judicium. Quae est misericordia? Ut modo praedicet tibi veritatem, ut modo clamet ad te ut convertaris. Parva misericordia est, quia vixisti in malis factis, et adhuc non te tulit cum peccares, ut credenti ignosceret peccata tua? parva misericordia est? Putas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat᷑ crucifixus. sic p̃dicat᷑ humiliatꝰ. sic p̃dicat᷑ iudicatꝰ
ut ueniat & excelsus. Veniae  uiuus. in uirtute ueniat
iudicaturus. Modo partit̃ populis blasphemantibus quia
patientia dĩ te ad penitentiã adducit. Non enĩ qui modo
partit sẽꝑ habebit partere. aut qͥ modo p̃dicat᷑ tͥimeat᷑.
non ẽ. uenturus ut iudic&: Uenturus . ẽ. fr̃s mei. uentu¬
rusẽ : timeamꝰ illũ. & sic uiuamꝰ ut ad dexterã illius in¬¬
ueniam᷑. Uenturus ẽ. enĩ & iudicaturus. ut alios ponat
ad sinistrã & alios ad dexterã. Et ñ illud facit ipse quo¬
modocũq ut err& forte in hominibus & qui ad deate¬
tã ponendus est ad sinistrã ponat᷑. aut qui ad suustrani
deb&stare. errante dõ ad dexterã ponat᷑. Non potest
errare. ut ibi ponat malũ ubi deb& ponere bonũ. nec
ibi ponat bonũ. ubi deb& ponere malũ. Si errare non

Expanded text:
praedicatur crucifixus, sic praedicatur humiliatus, sic praedicatur judicatus, praedicatur crucifixus, sic praedicatur humiliatus, sic praedicatur judicatus, ut veniat et excelsus, veniat vivus, in virtute veniat judicaturus. Modo parcit populis blasphemantibus, quia patientia Dei ad poenitentiam adducit . Non enim qui modo parcit, semper habet parcere; aut qui modo praedicatur ut timeatur, non est venturus ut judicrus est: timeamus illum, et sic vivamus, ut ad dexteram illius inveniamur. Venturus est enim, et judicaturus, ut alios ponat ad sinistram, alios ad dexteram . Et non illud facit ipse quomodocumque, ut erret forte in hominibus, ut qui ad dexteram ponendus est, ad sinistram ponatur; aut qui ad sinistram debet stare, errante Deo ad dexteram ponatur: non potest errare, ut ibi ponat malum, ubi ponere debet bonum; nec ibi ponet bonum, ubi debet ponere malum. Si errare non
Abbreviated transcription (Latin):
Et si adhuc irascunt᷑. nos oremꝰ. Et si adhuc cõmouet᷑
particula terrȩ quȩ remansit: nos ꝑmaneamꝰ in gemitu
pro ipsis. ut & ipsis tribuat intellectũ & nobiscũ audi¬
ant uoces istas de quib modo gaudemꝰ: dñs in syon magnꝰ
no. Ipsi om̃s populi. supra quos magnus esin syoni: iam
confiteant᷑ nomini tuo magno. Paruũ fuit nom̃ tuũ
quando irascebant᷑ factũ est magnũ iã confitent᷑. Quomͦꝰ
dicimꝰ paruũ fuisse nom̃ xp̃i ante quã clare diffamaret᷑
xp̃c: Quia nom̃ ipsius fama ipsius dicit᷑. Piruũ nom̃ etat.
iam modo nom̃ magnũ factũ est. Quȩ gens. ẽ. quȩ non
audiuit nom̃ xp̃i: lã ergo magno nomini tuo confi¬
teant᷑ populi. qui ante paruo nomini tuo irascebantur
Confiteant᷑ nomini tuo migno. Quare confiteant᷑: Qm̃¬
t̃ribile & scm est. Ipsũ nom̃ tuũ. t̾ribile & scm̃ est. Sic

Expanded text:
Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur particula terrae quae remansit, nos permaneamus in gemitu pro ipsis, ut et illis Deus tribuat intellectum, et nobiscum audiant voces istas, de quibus modo gaudemus. «Dominus in Sion mno.» Ips omnes populi, super quos magnus es in Sion, jam «confiteantur nomini tuo magno.» Parvum fuit nomen tuum, quando irascebantur: factum est magnum; jam confiteantur. Quomodo dicimus parvum fuis. Parvum nomen erat; jam modo nomen magnum factum est. Quae gens est quae non audivit nomen Christi? Jam ergo magno nomini tuo confiteantur populi qui ante parvo nomini tuo irascebantur: «Confiteantur nomini tuo magno.» Quare confiteantterribile et sanctum est.» Ipsum nomen tuum terribile et sanctum est. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
sobrio displic&. Da hominẽ qui iam iocundat᷑. in dõ
uiuit. grauit̃ suspirat in illã pacẽ aeternã quam illi
ꝓmisit ds̃. & uide quia quando respexeri t hominẽ
saltantẽ ad organũ. plus illũ dol& insanientẽ. quã fre¬
neticũ febrientẽ. Ergo si nouimꝰ mala illorũ quia de
ipsis malis liberati sumus. doleamꝰ illos. Et si dolemus
illos. oreinꝰ pro illis. Et ut exaudiam᷑. ieiune inus pro
illis. Non enĩ nos nr̃a ieiurua celebramꝰ per diesfestos
illorũ alia sunt ieiutua nr̃a. quȩ celebramus per dies
pasche futuros. ꝑ alia atq alia quȩ sollẽpnia nobis
sunt in xp̃o. Per istos autẽ dies ad hociciunamꝰ. ut
quando ipsi letant᷑. nos pro illis gemamꝰ. lȩtitia enĩ
sua aminon& dolorem nr̃m. & faciunt nos recordari
qua miseri sint adbuc Sed quia uidemus multos inde
liberato subi & nos fuimꝰ. nec de illis desperare debemꝰ.

Expanded text:
sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi inem saltantem ad organum, plus illum dolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergo si novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos; et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus per dies festos illorum. Alia sunt jejunia nostra quae celebramus per dies Paschae futuros, per alia atque alia quae solemnia nobis sunt in Christo: per istos autem dies ad hoc jejunamus, ut quando ipsi laetantur, nos pro illis gemamus. Laetitia enim sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
facer&. & exaudit᷑ cũ hoc facit. Preualebant malo suo :
finiti funt bono suo. Quomiodo enĩ finiti sunt. Nultis
nosse: Manducati sunt ab aeccła. Quęris illos in se. &
non inuenis. Quȩris in ea quę̧ illos manducauit. & in uis¬
ceribus eius inueniunt᷑. Transeuntes enĩ ad aeccłam. xp̃i.¬
ani facti sunt. Perier̾ ꝑsecutores. creuer̃ predicatores.
Ideo ꝑ dies festos ipsorũ quia uidemus eos qui reliqͥ facti
sunt. in sanire adhuc in uoluptatib suis malis & ꝑuersis.
rogamꝰ dm̃ pro illis: ut qui delectabilit̾ audiunt organũ.
delectabilius audiant uocẽ dĩ. Non eiũ qͦđ sonat sine
ratione delectat aurẽ. & uerbũ dĩ non delectat cor.
Sed ideo pro illis oramꝰ. quando dieb illorũ festis nos
ieiumius: ut fiant sibi ipsi specticulũ. Quando enĩ
uiderint sẽ. displicebunt sibi. Sed ideo sibi ¶ displicent.
quia non seadtendunt. Ebrius non sibi displic&. sed

Expanded text:
faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclesiam, christiani facti sunt; perierunt persecutores, creverunt praedicatores. Ideo per dies festos ipsorum, quia videmus eos qui reliqui facti sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum, ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audiant vocem Dei. Non enim quod sonat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
đo Et multi pleni caritate. c̾uitatem faciunt
đo. Istaciuitas dĩ uocatur syon. Ergo ȩcclã est
syon: In illa ẽ magnus dñs: In illa esto. & non
erit p̃t̃ tẽ ds̃. Cum autẽ fuerit inte ds̃ .: q uia
tu factus es desyon membrum desyon. cuus de
ds̃ suꝑ om̃s populos. Suꝑ illos quiirascuntur.
aut suꝑ illos. qui irascebantur: Putatis enim.
quia tunc irascebantur. & mͦ noni rascuntur:
lrascebantur tunc: sed quia plures erant a ꝑte
iras cebantur. modo quia paugi sunt facti. occulte
irascuntur. Interim factaẽ audacia. finietur &
rracundia. Putatis enim sr̃s. quia illi quoꝵ hestño
die organa concrepabant. non i rascantur itiu¬
nus nr̃is: Nonaut̃ eis iras camur.s ꝓ eis ieui¬
niobis ipse nob̵ inandauit. ut oremus ꝓinimicis
nr̃is. Oremuspro ꝑsequentib nos & cũ hȩc facit aeccđa :
prope finiti sunt ꝑsecutores. Exaudita est enĩ cum hoc

Expanded text:
Deo; et multi pleni charitate, civitatem faciunt Deo; et multi pleni charitate, civitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deus, quia tu factus es de Sion, membrum de Sion, civis dDeus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa concrepabant, non irascuntur de jejuniis nostris? Non autem eis irascamur, sed pro eis jeju sedet in nobis, ipse nobis mandavit ut oremus pro inimicis nostris, oremus pro persequentibus nos : et cum hoc facit Ecclesia, prope finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. ꝑtinebas ad cherubin: S siadhuc non intel¬
ligis: audi quidd sequitur. Dñs insyan magnus:
Quemtibi dixi fierubin: in syon magnus ẽ. lã
quȩre quid ẽ syoni Syon nouimus ciuitatẽ dĩ
eẽ Syondicta ẽ ciuitas : quȩ ẽ hierusalẽ. Dicta
autẽ ex int̃p̃tatione quadã. nom̃ accipiens. quia
sy orispeculatio dr̃. iđe uisio & contemplatio Spe¬
oulari enim ꝓspicere ẽ uł conspicere uł intende¬
re ut uideas. Est aut̃ syon omnis anima: sun¬
tendit uidere. quo uidenda ẽ Nam si ađsuam
attenderit. tenebratur. Si adlucem illtus atten¬
derit: illuminatur: quia tamen manuifestum ẽ
Homines etũ amantes se inuicẽ & amantes dm̃
suum qui in illis habitat. facuint ciuitatẽ dõ. qr
lege quadam cuutas continet᷑: Lex ipsa eoꝵ cari¬
tas ẽ : & ipsa taritas ds̃ ẽ. Aꝑte enĩ scriptumẽ
ds̃ caritas ẽ Qui gͦ plenus ẽ caritate: plenus est

Expanded text:
Dei; pertinebis ad Cherubim. Sed si adhuc non intelDei; pertinebis ad Cherubim. Sed si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quem tibi dixi super Cherubim, in Sion magnus est. Jam quaere quid est Sion? Sion novimus civitatem Dei esse. Sion dicta est civitas quae est Jerusalem; dicta autem ex interpretatione quadam nomen accipiens, quia Sion Speculatio dicitur, id est visio et contemplatio. Speculari enim prospicere est, vel conspicere, vel intendere ut videas. Est autem Sion omnis anima, si intendit videre lucem quae videnda est. Nam si ad suam attenderit, tenebratur: si ad lucem illius attenderit, illuminatur. Quia tamen manifestum est Homines enim amantes se invicem, et amantes Deum suum qui in illis habitat, faciunt civitatem Deo. Quia lege quadam civitas continetur; lex ipsa eorum, charitas est; et ipsa charitas, Deus est: aperte enim scriptum est, «Deus charitas est» . Qui ergo plenus est charitate, plenus est
Abbreviated transcription (Latin):
inihi sedes est. Si ergo & tu habendo plenitudinẽ
scientiȩ. & habendo ciritatẽ. utiq sedes dĩ factꝰ es:
celũ factuses. Non enĩ hoc cȩlũ oculis his nr̃is qͦđ
suspicimus. ualde preciosũ est dõ. Cęlũ dĩ: animȩ
scẽ sunt. Cęlũ dĩ. mentes angelorũ sunt. & om̃s
mentes seruorũ eius. Ergo irascantur populi:
commoueatur cerra: Quid facturi aut quid
quiadictum ẽ. quised& suꝑ cherubin. Nesciebas
quid est cherubin . &. forte tibi figurabas animo
quanda incathedram cęlestem ingentẽ. gemina¬
tam. & ipsam dicebas cherubin carnali sensu
uolitans ꝑfantas mata Dictũ ẽ tibi. quiache¬
rubin plenitudo scientiȩ ẽ. Et di ctũ est. quia
plenitudo scientiȩ. non cuius lib& scientiȩ. sed
plenitudo scientiȩ legis. utilis ẽ homini: Et
ne desperares de ipsa stientia legis. breuiter
tibi dictumẽ plenitudo legis caritas. Habeto
gͦ caritatẽ indm̃. & ingimum: & eris sedes

Expanded text:
mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. Non enim hoc coelum oculis his nostris quod suspicimus, valde pretiosum est Deo. Coelum Dei, animae sanctae sunt; coelum Dei, mentes Angelorum sunt, et omnes mentes servorum ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid quia dictum est, «Qui sedet super Cherubim,» nesciebas quid est Cherubim; et forte tibi figurabas animo quamdam cathedram coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo scientiae est; et dictum est quia plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, breviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.» Habeto ergo charitatem in Deum et in proximum, et eris sedes
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i numerati sunt dõ. Sed alia est plenitudo scien¬
tiş. quã uoluit hominẽ nosse. Ad legẽ dĩ pertin&
scientia quã te uoluit habere. Et quis potest forte
dicas mihi ꝑfecte nosse legẽ. ut habeat in se ple¬
nitudinẽ scientiȩ legis & possit esse sedes dĩ : Noli
turbari breuit̃ tibi dicit᷑ quid habeas. si uis habe¬
re plenitudinẽ scientiȩ & esse sedes dĩ: Ait enĩ
apostolus: Plenitudo autẽ legis caritas Quid gͦ est :
Perdi disti totĩ excusationẽ. Interroga cor tuũ.
uide utrũ habeat caritatẽ. Si est ibi caritas:
est ibi plenitudo legis. lam in te habitat ds̃. sedes
dĩ factus es Irascant᷑ populi. Quid facient iras¬
centes populi ei qui factus est sedesdĩ: Qui con¬
tra te seuiant ad tendis. qui in te sedeat non ad¬
tendis: Cȩlũ fictus es. & terrã times : Dicit
enĩ ilio loco scriptura dnm̃ dm̃ nr̃m dicere. cȩlũ

Expanded text:
nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo sciennostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam excusationem. Interroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, «Coelum
Abbreviated transcription (Latin):
uus dĩ. ubi sedeat ds̃: non quia hc sed& ds̃ quo inodo
homo. Sed tu uis: ut sedeat ds̃ in te: Si bonus eris
sedes dĩ eris. Sic enĩ scriptũ est Sedessapientiȩ.
sedesiusti. Thronus enĩ. latine sedes dicitur
Nam & ipsũ cherubin interpretati sunt quidam:
quid diceret᷑ latine. qui nouer̃ linguã illã hebreã.
quia hebrealingua dictũ est cherubin: & dixert᷑
esse cherubin plenitudinẽ scientiȩ. Ergo qͥa supe¬
rat ds̃ omnẽ scientiã: suꝑ plenitudinẽ scientiȩ sede¬
re dicit᷑. Sit in te gͦ pletitudo saentię. & erif &tu
sedes dĩ. Sed forte dicturus es. Et quando in me
erit plenitudo scientiȩ : & quis potest ad tantũ
ꝑuenire : ut sit in illo plenitudo scientiȩ : Putas
hoc uelle dm̃. ut sit in nobis ista plenitudo scientiȩ.
ut nouerimus aut quot sint stellȩ. aut quot sint
grana. non dico harenȩ sed tritia. aut quot poma
pendeant in arbore: Ille om̃a nouit. quia capilli

Expanded text:
vis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo vis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur latine, qui noverunt linguam illam hebraeam; quia hebraea lingua dictum est Cherubim; et dixerunt esse Cherubim Plenitudinem scientiae. Ergo quia superat Deus omnem scientiam, super plenitudinem scientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit plenitudo scientiae? et quis potest ad tantum culmen pervenire, ut sit in illo plenitudo scientiae? Putas hoc velle Deum, ut sit in nobis ista plenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli
Abbreviated transcription (Latin):
terra ei qui iam sed& in cȩlo. fuit enĩ dñs & in terra.
& assũpfit terrã: in qua ess& in terra Induit se car¬
ne. & prior uoluit pati irascentes populos: ne iram
populorũ timerent serui eius : Prior illã piti uoluit.
Et quia necessaria erat ira populorũ seruis eius ut apec¬
catis suis om̃ibus ꝑ ipsas tribulationes curarent᷑ & sana¬
rent᷑. amarũ poculũ prior medicus bibit. ne bibere
timer& acgrotus. Ergo dñs regnauit. irascant᷑ płi.
lrascant᷑ płi: quia de ira ipsorũ multa bona ficit ds̃
lii irascant᷑: & serui dĩ purgent᷑: Quia exertentur:
corouant᷑. lrascant᷑ płi. qui seda suꝑ cherubin regna¬
uit: cõmoueat᷑ terra Cherubin sedos dĩ est. sicut
scripturȩ tradunt : cęlestis quȩdã sedes sublimis. quã
nos non uidemus : Sed uerbũ dĩ nouit illã nouit
tã quã sedẽ suã. & ipsũ uerbũ dĩ. & sp̃s dĩ. Dixit ser¬

Expanded text:
terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaria erat ira populorum servis ejus, ut a peccatis suis omnibus per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur populi. Qui sedet super Cherubim» regnavit; «commoveatur terra.» Cherubim sedes Dei est, sicut Scripturae tradunt, coelestis quaedam sedes sublimis, quam nos non videmus; sed verbum Dei novit illam, novit tanquam sedem suam, et ipsum Verbum Dei et Spiritus Dei dixit ser
Abbreviated transcription (Latin):
pereant de cȩlo & de terra: quia nũquã fuer̃ incelo:
Sed quid dicit : Dui qui glũ qui celũ & terrã .ñ.
fecer̃ preant de terra: Quasi respond& ad terram:
& defuit quod responder& de cȩlo : quia illi ñ. fuer̃
incęlo: Ipsã terrãbis dixcit : quia ipsa est sub cȩlo.
Pereant de terra & de sub celo: de tẽplis suis Uidete
si non fit: si non ex magna parte iã factũ est.
Quid enĩ remandit. aut quantũ remansit: Magis
remanser̃ idola incordibus paganorũ : quã in locis
tẽplorũ. Ergo dñs regnauit. irascant᷑ płi : Qui
sed& suꝑ cherubin: subaudis regnauit. Cõmoueat᷑
terra iterũ dixit irascant᷑ płi. Quod enĩ diocit dñs.
hoc repetiuit. qui sed & suꝑ cherubin. Et qͦđ dixit
regnauit. sub audirę fecit in alio uersu Et quod
ait irascant᷑ płi. hoc dixit cõmoueat᷑ terra. Quid
sunt enĩ płi. nisi terra: Quantũ potest irascat᷑

Expanded text:
percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Paganorum, quam in locis templorum. 3. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi. Qui sedet super Cherubim:» subaudis, «regnavit. Commoveatur terra.» Iterum dixit, «Irascantur populi.» Quod enim dixit, «Dominus;» hoc repetivit, «Qui sedet super Cherubim:» et quod dixit, «regnavit,» subaudiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt ad nuntiatorib uerbi ueritatis. nubib xp̃i.
circu euntib orbẽ terrarũ & cõpluettib agrũ dĩ:
Quid illis fecer̃ qui irascebant᷑. nisiut int̾ manꝰ eorũ
Nec ipsa caro quã ꝑsetutores occidere potuer̃. ita mor¬
tua est: ut in acternũ interir&. Habebit enĩ tẽ¬
pus suũ quo resurgat & ipsa: quia resurrectionem
carnis iam ostendit dñs in se ipso: Inde illã uoluit a
nobis accipere : ut de nrã possimus non desperare.
Ergo fr̃s. caro seruorũ quã occider̃ cultores idolorũ:
resurg& tẽpore suo. Idola quȩ fregit ap̃c: nũquam
iterũ faci& faber. Audistis cũ hieremias legeret᷑.
ante a postolicã lectionẽ. Si autẽ apposuistis. uidis¬
tis ibi tẽpora presentia quȩ nunc agimꝰ. Dixit enĩ.
Dn qui cęlũ & terrã non fecer̃. pereant de terra &
de sub cęlo. Nondixit dii qui cęlũ & terrã non fecer̃

Expanded text:
fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum Nec ipsa caro quam persecutores occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus, nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra et de sub coelo» . Non dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cępit predicari postea quã resur¬
reait a mortuis & ascendit in celũ
postea quã impleuit discipulos suos
fidutia sp̃s scĩ : ut non timerent mortẽ quã ille
crederent qui salutẽ habere uellent: & irati sunt populi.
qui idola colebant. lrascebant᷑ qui colebant qͦđ fecerant:
quia adnuntiabat᷑ ille a quo facti sunt: Utiq ille ad nun¬
tiabat ꝑ discipulos suos se ipsũ: qui illos uolebat conuer¬
ti ad eũ a quo facti erant: & auerti ab eis quȩ ipsi fece¬
rant. Illi pro idolo suo irascebantur dño suo: qui pro
idolo suos irascerent᷑ seruo suo dãpnandi eraint: melior
enĩ seruus eorũ: quã idolũ eorũ seruũ enĩ ecrũ ds̃ fecit.
idolũ eorũ faber fecit: Si irascebant᷑ pidolo suo. ut irasci
non timerent dño suo. Sed trascant᷑ prȩdictũ est:
non iussũ. In ꝓphetia enĩ dict᷑: Dñs regnauit. arascant᷑
populi: Est quod fi& : & de populis irascentibus: Iui
irascant᷑ : & in ita ipsorũ martyres coronent᷑. Quid

Expanded text:
coepit praedicari, postquam resurrexit a mortuis et ascendit in coelum, posteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille  in illum crederent qui salutem habere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dicitur, «Dominus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑. Quo manus humanȩ ñ accesser̃. ibi inari¬
tilis ampleocus non fuit. fletus tam̃ fuit. Natꝰ est gͦ
de moute sine manib lapis ille. Creuit. & crescendo
fregit om̃a regna terrarũ. factus est autẽ monsinag¬
nus. & impleuit uniuersã faciem terrȩ. Hȩc . ẽ. accđa¬

Expanded text:
significatur: quo manus humanae non accesserunt, ubi marisignificatur: quo manus humanae non accesserunt, ubi maritalis amplexus non fuit, fetus tamen fuit. Natus est ergo de monte sine manibus lapis ille: crevit, et crescendo fregit omnia regna terrarum. Factus est autem mons magnus, et implevit universam faciem terrae. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
Quid .ẽ. mons unde prȩcisus ẽ lapis sine manibus : Reg¬
uer̃ ȩdificantes hic fact .ẽ. incaput anguli. Lapis
iste prȩtisus ẽ. de monte sine matubus. confregit
onĩa regna terrarũ. Uidem̃ confracta. ab illo lapide¬
esse om̃a regna terrę. Quȩ erant regna t̾rȩ : Regna
idolorũ. Regna de monũ fracta sunt. Regnabat
saturnus in multis hominibus ubi est regnũ cius:
Regnabat merturius in multis hominibus. ubi est
regnũ eius: Fractũ est. Redacti sunt ipsi in regnũ
xp̃i. in quib ille regnabat regnũ cęleste. Quale erat
carthagini. ubi nunc. ẽ regnũ cęleste : Lapis ille fre¬
git om̃a regna terrarũ. lapis prȩcisus de monte si ue
manibus. Quid . ẽ. prȩcisus de monte sine manibus :
Natus de gente iudeorũ. sine opere hominũ. Om̃senĩ
qͥ nascunt᷑ de opere maritali nascunt᷑. lulc de uirgine
natꝰ. sine minib natꝰ est. Per manꝰ enĩ opus humanũ

Expanded text:
Quid est mons unde praecisus est lapis sine manibus? RegQuid est mons unde praecisus est lapis sine manibus? Regverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli» . Lapis iste praecisus de monte sine manibus, confregit omnia regna terrarum: videmus confracta ab illo lapide omnia regna terrae. Quae erant regna terrae? Regna idolorum, regna daemoniorum fracta sunt. Regnabat Saturnus in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Regnabat Mercurius in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Fractum est, redacti sunt illi in regnum Christi, in quibus ille regnabat. Regnum Coelestis quale erat Carthagini! ubi nunc est regnum Coelestis? Lapis ille fregit omnia regna terrarum, lapis praecisus de monte sine manibus. Quid est, praecisus de monte sine manibus? Natus de gente Judaeorum sine opere hominum. Omnes enim qui nascuntur, de opere maritali nascuntur; ille de virgine natus, sine manibus natus est; per manus enim, opus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ nr̃m. & ad orate scabellũ pedũ eius. intelleximꝰ
autẽ quid sit ad orate scabellũ pedũ ciꝰ. sic & modo post
exaltationẽ dñi dĩ nr̃i nequis illũ pret̾ montẽ eius
exalt&. cõmendauit & montẽ ipsius. Mons ipsius
quis est : Legimꝰ alibi de hoc monte. quia lapis fuit
pretisus de monte sine manib. & confregit om̃a reg¬
ni terrȩ. & creuit ipse lapis. Darubelis uisio est ista
quã narro. Creuit lapis iste qui prescisus est de mon¬
te sine manibus. Et factus est uquit mous magnus.
ita ut impler& uniuersĩ faciem terrȩ. In ipso monte
magno adoremꝰ. si exaudiri uolumꝰ. Heretici . ñ. ado¬
rant in isto monte. quia mons iste impleuit uniuersĩ
faciem terrȩ. hęserunt in parte. & totũ amiserunt.
Si agnoscant aeccłam catholicã. ad orabunt in isto mon¬
te nobiscũ. Et enĩ lapis ille qui prȩsci sus est de ionte
sine manibus. iã uidemꝰ quantũ creuerit. & quantas ter¬
re regiones occupauerit. & usq ad quis gentes ꝑuenerit

Expanded text:
m, et adorate scabellum pedum ejus;» intelleximus autem quid sit adorare scabellum pedum ejus: sic et modo post exaltationem Domini Dei nostri, ne quis illum praeter montem ejus exaltet, commendavit et montem ipsius. Mons ipsius quis est? Legimus alibi de hoc monte quia lapis fuit praecisus de monte sine manibus, et confregit omnia regna terrae, et crevit lapis ipse. Danielis visio est ista quam narro. Crevit lapis iste qui praecisus est de monte sine manibus, «et factus est,» inquit, «mons magnus, ita ut impleret universam faciem terrae» . In ipso monte magno adoremus, si exaudiri volumus. Haeretici non adorant in isto monte; quia mons iste implevit universam faciem terrae: haeserunt in parte, et totum amiserunt. Si agnoscant Ecclesiam catholicam, adorabunt in isto monte nobiscum. Etenim lapis ille qui praecisus est de monte sine manibus, jam videmus quantum creverit, et quantas terrae regiones occupaverit, et usque ad quas gentes pervenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq urm̃ ego sũ pauli: alius ego apollo.
alius autẽ ego cȩphȩ: nonne carnales estis. &
scđ̾m hominẽ ambulatis: Quid est autẽ apollo. qͥđ
autẽ paulus: ministri dĩ. ꝑ quos credidistis. Ego
plantaui apollo rigauit. sed ds̃ incrementũ dedit.
Uult illos ergo erigi ab spe. quã in homine posue¬
rant. & contingere spualia xp̃i ut possit esse tubȩ
corneȩ si superent carnẽ. fratres nolite insulta¬
re fratrib. quos nondũ conuertit miscđa dñi.
Noueritis quia quãdiu hoc facitis: carnẽ sapitis.
Tuba non est illa: quȩ delectat aures dĩ. Insultati¬
onis tuba: infructuosũ bellũ facit. Tuba cornea
te crigat aduersus diabolũ : non tuba caruea aduer¬
sus fratrẽ tuũ : In tubis ductilib & uoce tubȩ corncȩ.
lubilate dño. in conspectu regis dñi. Et uobs iubi

Expanded text:
unusquisque vestrum, Ego sum Pauli; alius, Ego Apollo; unusquisque vestrum, Ego sum Pauli; alius, Ego Apollo; alius autem, Ego Cephae: nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Quid est autem Apollo? quid autem Paulus? Ministri Dei, per quos credidistis. Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus in crementum dedit» . Vult illos ergo erigi ab spe quam in homine posuerant, et contingere spiritualia Christi; ut possent esse tubae corneae, si superarent carnem. Fratres, nolite insultare fratribus quos nondum convertit misericordia Dei; noveritis quia quamdiu hoc facitis, carnem sapitis. Tuba non est illa quae delectat aures Dei: insultationis tuba infructuosum bellum facit. Tuba cornea te erigat adversus diabolum, non tuba carnea adversus fratrem tuum. «In tubis ductilibus et voce tubae corneae jubilate in conspectu