comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deonis. qd̾ in libro iudicũ legr̃. qui pugnatus contͣ
madianitas. pecũt a dño uictorie signũ tale. ut
uellus ouis in area positũ ꝯplueretur. area rema¬
nente sicca: ⁊ita fc̃m ẽ. Postea peciit ut area irri¬
garetur sicco uellere: ⁊ ita fuit. In quo mistice sig¬
natum est qͥ popłs iudeorũ prius irroraret᷑ gr̃a
xp̃i. sicca area gentilitatis: et postea ꝯplueretur
gentilitas sicco uellere iudeorũ. E uellus enim
iudea accipit᷑: que auctoritate doctrine
expolianda erat. ut ouis uellere. ł qr pluuiã doc
ut uellus detinet pluuiã. Ait ergo rex ille priꝰ
descendet in uellus sic̃ pluuia .i. xͥ gr̃a prius¬

Expanded text:
deonis, quod in libro Judicum legitur, qui pugnaturus contra Madianitas petiit a Domino victoriae signum tale, ut vellus ovis in area positum complueretur area remanente sicca; et ita factum est. Postea petiit, ut area irrigaretur sicco vellere, et ita fuit . In quo mystice significatum est, quod populus Judaeorum prius irrogaretur gratia Christi, sicca area gentilitatis; et postea complueretur gentilitas, sicco vellere Judaeorum. Per vellus enim Judaea accipitur, quae auctoritate doctrinae exspolianda erat, ut ovis vellere. Vel quia pluviae tibus, ut vellus detinet pluviam. Ait ergo rex ille: Prius descendet in vellus sicut pluvia, id est, grati
Abbreviated transcription (Latin):
hic ostendit que sit ãplitudo regni. ꝙ d. sic uti
regula baptism. ꝑ totũ mũdũ manauit. Inde eigo
dñabitur usq ad terminos orbis t̾rarũ. cireũqͥq
hoc ẽ q prius dĩx amari usq ad mare. Nota q
paucis uerbis magna docet sacramñta. corã illo quod¬
uniũsalit̃ dixerat ꝑ partes ostendit dicens. coram
in finib terre. ⁊ teterrimi .i. gentes. a parte totũ
lingent t̃rã in modũ serpentis. cui dictũ ẽ. t̃ram
comedes .i. amab̃t t̾rena. que s̃ eorũ esca penalis.
ł lingent t̾ram .i. scismaticos hoĩes amabunt:
suaues habebt̃. qͥ auctorib ꝯtradicũt diuinis
ꝯtẽplacio. in qua fixi s̃ fideles. qui offert mun̾a.
sunt dñatores uiciorũ. ⁊ insule .i. qui uicia
mũdi circũ fluencia a se excludũt. offerent¬

Expanded text:
Hic ostendit quae sit amplitudo regni. Quasi dicat: regula baptismi per totum mundum manavit. Inde ergo dominabitur usque ad terminos orbis terrarum, circumquaque hoc est quod prius dixit, a mari usque ad mare. Nota quia paucis verbis magna docet sacramenta. 155 universaliter dixerat, per partes ostendit, dicens: Coram in finibus terrae, et teterrimi, id est gentes, a parte totum; lingent terram, in modum serpentis, cui dictum est: Terram comedes , id est, amabunt terrena, quae sunt eorum esca poenalis. Vel lingent terram, id est schismaticos homines amabunt, et suaves habebunt, quibus auctoribus contradicunt divinis contemplatio in qua fixi sunt fideles, qui offerunt numersunt dominatores vitiorum, et insulae, id est, qui vitia mundi circumfluentia a se excludunt, muner
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tat᷑ pacificꝰ: q ueris¬
sime atq optime illi ꝯgru
reconciliam̃ d̾õ. Idem ip̃e ẽ ille pacificus. qͥ fecit
utraq unũ: mediũ parietẽ macerie soluens. ⁊ ãbos
reconciliauit d̾o: qͥ suꝑ pacẽ reconciliacionis. dabit
pacẽ ĩmortalitatis. Uñ. Pacem meã .d.u.p.r.u.¬

Expanded text:
interpretatur pacificus, quod verissime atque optime illi congrreconciliamur Deo . Idem ipse est ille pacificus, qui fecit utraque unum, medium parietem maceriae solvens, et ambos reconciliavit Deo, qui super pacem reconciliationis dabit pacem immortalitatis . Unde: Pacem meam d
Abbreviated transcription (Latin):
dari filio. Scd̾o agit de iudicio eodẽ affirmando
q optau̾at. ibi. Iudicabit pauꝑes. Tercio dicit
ꝙi liberabit. Quinto agit de honorificencia regis. ibi.
⁊ uiuet. Sexto monet om̃s laudes ei dare . ibi. Sit
nomen eius. Septimo a sua parte laudat. ibi. Bñdie¬
tus dñs. Propħa gͦ ad patrẽ loquens de .xͦ. dicit. o

Expanded text:
o agit de eodem affirmando quod optaverat, ibi, judicabit pauperes. Tertio dicit quia liberabit. Quinto agit de honorificentia regis, ibi, et vivet. Sexto monet omnes laudes dicere ei, ibi, sit nomen ejus. Septimo a sua parte laudat, ibi, benedictus Dominus. Propheta ergo ad Patrem loquens de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi. Nullus redẽpturꝰ est. Qͥ ergo ĩ hoc
fratre confidit: ñ timebit in die mala: ut
alii. Ideo homo ñ redimet: qr ñ dabit deo
homo placationẽ suã .i. ũn placet᷑. Q. non¬
met talem: qr iste talis qui confidit in uͥ¬
tute. ł in diuiciis. ł amicis. ñ dabit deo pla¬
cationẽ suã .. quo flectat deũ ꝓ peccatis
et non dabit p̃ciũ redẽptionis animȩ suȩ.
.i. elemosinas quib redimat animã. ⁊ iđo
talis laborabit in et̾uũ. Labor ñ fimetur
uita ħ finetur. Siuet tñ adhuc in finẽ
.i. post finẽ uitȩ uiuet scđm animã. qr
ñ ꝑibit anima cum corꝑe. s dolori reser¬
uabitur. usq qͦ accepto corꝑe utrũq cru¬

Expanded text:
us homo redempturus est. Qui ergo in hoc fratre confidit, non timebit in die mala, ut alii. Ideo non redimet homo, quia non dabit homo Deo placationem suam, id est unde placetur. met talem, quia iste talis, qui confidit in virtute, vel divitiis, vel amicis, non dabit Deo placationem suam, id est qua flectat Deum pro peccatis; et non dabit Deo, pretium redemptionis animae suae, id est eleemosynas, quibus redimat animam; et ideo hic talis laborabit in aeternum. Labor non finietur, vita finietur. Vivet tamen adhuc in finem, id est, post finem vitae; vivet secundum animam, quia non peribit anima cum corpore, sed dolori reservabitur, usquequo accepto corpore utrumque cru
Abbreviated transcription (Latin):
qñ omĩa erunt aꝑta. qr mͦ ẽ nox dum
ñ apparẽt merita iustorũ. ⁊ qiͣ felicitas no¬
minat᷑ impiorũ. ⁊ auxiliũ eorũ ꝗ ħ habe
tute sua. pecunia amicis ueterescet asi¬
mili panni in inferno. Uel auxiliũ eorũ

Expanded text:
quando omnia erunt aperta, quia modo est nox, dum non apparent merita justorum, et quasi felicitas nominatur impiorum; et auxilium eorum, quod hic habebtute sua, pecunia, amicis, veterascent a simili panni, in inferno. Vel, auxilium eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. pellem deformẽ pro pelle gloriosa.
Ergo uidi: quia turbabunt᷑ tentoria
ethiopiȩ .s. pelles terrȩ. ⁊ hoc pro iniqͥtate
sua. ꝑ quid turbabunt᷑ : Madian .i. ex¬
iudicio. cuius metu ⁊ nunc ⁊ in futuro
cruciabunt᷑. ⁊ postea in ore suo ꝯplace¬
bunt aliis .i. alios secum ꝑdunt. ł ĩ ore
suo ubi simulatio ẽ complacebũt. qr sua
palliant mala. ⁊ ideo illis placẽt. non in
corde: sed in ore. P bñdicent. Alia .l.q.d.
ralia: fiunt etiã hypocrite. ⁊ labiis bñdi¬
cunt dm̃ non corde audientes enum de et̃¬
na uita. de contẽptu mundi ñ curant. s
ne erubescant ł corripiant᷑: ore bñdicunt
⁊ peiores s̃ aꝑtis malis. ⁊ fiunt posteriora
priorib qͥeteriora. Uel bñdicunt dm̃ im¬
plendo desideria. H ẽ peccantiũ mos. cum
enĩ uota implent. deo grãs agunt. s in ore
suo hoc faciunt. iuxta illud. Popłs ħ labu

Expanded text:
tatis pellem deformem pro pelle gloriosa. tatis pellem deformem pro pelle gloriosa. Vidi ergo quod turbabuntur tentoria Aethiopiae, scilicet pelles terrae, et hoc pro iniquitate sua. Per quid turbabuntur? Hier., judicio cujus metu et nunc et in futuro cruciabuntur. Et postea in ore suo complacebunt aliis, id est alios secum perdunt; vel in ore suo, ubi simulatio est, complacebunt, quia sua mala palliant. Et ideo illis placent, non in corde, sed in ore. Vel, benedicent, alia littera ralia, fiunt etiam hypocritae, et labiis benedicent Deum, non corde, Audientes enim de aeterna vita, de contemptu mundi non curant, sed ne erubescant vel corripiantur, ore benedicunt pejores sunt apertis malis, et fiunt posteriora prioribus deteriora. Vel benedicunt Deum, implendo desideria. Hic est mos peccantium. Cum enim vota implent, Deo gratias agunt, sed in ore suo hoc faciunt, juxta illud: Populus hic, labiis
Abbreviated transcription (Latin):
xit. ⁊ noĩa sua facit inuocari: cũ potuis
et̃na deberet querere. cum tñ i honiore
esset .i. ad imaginẽ dei factus. non quidem
det homo uanis: et inde non ẽ accusandus
deus. s homo. qr cum in honore esset .i. ad
imaginẽ dei factus: non intellexit suam
s cõꝑatus est amissa racione ium̃tis insi¬
dei: est scandalũ .i. stimulus. ⁊ dolor non
securitas. quia de suis actib torquentur
iꝑsis .i. malis. Nonita sit tibi. ut tales pu
tes beatos. Uita malorũ scandalum est
Unde abacue. Pro iniqͥtate uidi tentoria
ethiopiȩ: turbabunt᷑ pelles t̾rȩ madian.
Ethiopes nigri: demones s̃: anuas se¬
ductorũ nigredine pecc̃i ⁊ uiciorũ cali¬
gine obfucantes. Uñ. Dedisti escam cũ
popłis ethiopum. Horũ tentoria ⁊ tab̾¬
laborant. sicut boni et̃na querentes: sunt
templũ sp̃c sci. Idem etiã s̃ pelles terrȩ
madian. qr t̾ram amant ñcelũ. ñ dant
terrena pro eternis. sic̃ ait iob. Pellem
pro pelle. ⁊ omĩa que habet homo dabit

Expanded text:
it, et nomina sua facit invocari, cum potius aeterna deberet quaerere, cum tamen in honore esset, id est ad imaginem Dei factus, non quidem det homo vanis, et inde non est aDeus; sed homo, quia cum in honore esset, id est ad imaginem Dei factus, non intellexit suam sed comparatus est amissa ratione jumentis insiDei, est scandalum, id est stimulus et dolor, non securitas, quia de suis actibus torquentur ipsis, id est malis. Non ita sit tibi, ut tales putes esset beatos. Vita malorum scandalum est. Unde Habacuc: Pro iniquitate vidi tentoria Aethiopiae; turbabuntur pelles terrae Madian ,. Aethiopes nigri daemones sunt, animos seductorum nigredine peccatorum et vitiorum caligine offuscantes. Unde: Dedisti eum escam populis Aethiopum . Horum tentoria et tabelaborant, sicut boni aeterna quaerentes sunt templum Spiritus sancti . Idem etiam sunt pelles terrae, quia terram amant, non coelum; non dant terrena pro aeternis, sicut Job ait: Pellem propelle, et omnia quae habet homo, dabit
Abbreviated transcription (Latin):
illis. ut ouib qͣs thrahit ad pascua maor¬
tis. Lita se iactant. s mͥ iam constat. qũ
positi sunt .i. quod ponent᷑ post hanc uitã.
in inferno sic̃ oues. Oues enim amissa lana
manẽt. sic in illis sine consũptione substan¬
ciȩ. pena inuenit ꝗ cruciet. ⁊ mors depas¬
cet cos. ħ dicit᷑ a simili ium̃torũ que ra
punt. Uñ iterũ herbe nascunt᷑ ad pastũ
sic et illi morte depasti. reuiuiscũt. qr ñ
deficiunt. Uel depascet eos .i. de pascua
ad pascuã .i. de pena ad penã ducet. et¬

Expanded text:
illis, ut ovibus quas trahit ad pascua mortis. Vel ita se jactant, sed mihi jam constat quod positi sunt, id est quod ponentur, post hanc vitam, in inferno sicut oves: oves enim amissa lana manent, sic in istis, sine consumptione substantiae, poena invenit quod cruciet. Et mors depascet eos. Hoc dicitur a simili jumentorum, quae non punt, unde iterum herbae nascuntur ad pastum, sic et illi morte depasti reviviscunt, quia non deficiunt. Vel depascet eos, id est de pascua ad pascuam, id est de poena ad poenam ducet.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. putant ꝗ sepulera eorũ que instruunt
qͣiͣ qdͥomos et̾nas ad memoriã. semꝑ sint sͥ¬
domus. quãuis in inferno magis maneant
esse duraturas in ꝓgenie filiorũ. ⁊ ꝑgenie
nepotũ. ⁊ deinceps uocauer̃t nomina sua
ab eis .s. ħ quer̃t ut inuocent̾ noĩa eorum
a domib illorũ. ꝗ tam̃ non ẽ magnum.
des qui ad sepulera mortuorũ inebriant
se in memoria eorũ. s nec guita ꝑuenit
ad linguã in inferno ardentis. Wentri
itaq suo seruiunt. ñ spiritib defunctorũ.
ad spiritus enĩ defunctorũ. nicħ ꝑuenit:

Expanded text:
st putant quod sepulcra eorum quae construunt quasi domos aeternas ad memoriam, semper sint domus sibi quamvis in inferno magis maneantesse duraturas in progenie filiorum et progenie nepotum. Et deinceps, et vocaverunt nomina sua, id est hoc quaerunt, ut invocentur nomina eorum a domibus illorum: quod tamen, non est magnum, des, qui ad sepulcra mortuorum inebriant se in memoriam eorum, sed nec gutta pervenit ad linguam in inferno ardentis. Ventri itaque suo serviunt, non spiritibus defunctorum; ad spiritus enim defunctorum nihil pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
Hlaues enĩ tharsis sunt discursores in diu̾¬
sis: mundi gaudia explorantes. Hos ꝯt̃it
dñs: ut ab his desistant. et uerũ gaudium¬
querant. Ałr ab illo loco çum suscipiet eam
q.d. cognosetur in domib eius. ⁊ ħ cum sus¬
cipiet eã ciuitatẽ tutandam. E. quid opꝰ ẽ
ut tueatur eam: alde opus est. Qm̃ ecce
et conuener̃t in unũ. contra hanc ciuitatẽ
ut delerent eam. s postea iꝑsi uidentes

Expanded text:
Naves ergo Tharsis sunt discursores, in diverNaves ergo Tharsis sunt discursores, in diversis mundi gaudia explorantes. Hos conteret Dominus, ut ab his desistant. Aliter ab illo loco, cum suscipiet eam cognoscetur in domibus, et hoc, cum suscipiet eam civitatem tutandam, et quid opus est, ut tueatur eam? Valde opus est, quoniam eet convenerunt in unum, contra hanc civitatem, ut tollerent eam; sed postea, ipsi videntes,
Abbreviated transcription (Latin):
tremor app̾hendit eos. pro ꝯsciencia delie¬
torum. Tantus erat illis pauor: etiam¬
ꝗ corpore tremebant. ibi .i. in illa con¬
turbatione fuer̃t dolores penitenciȩ.
Dolores dico ut parturientis .i. graues. s uti¬
les. quia inde fructus uenit. Uñ ysaias. Ati¬
more tuo dñe concepimus et parturiuimꝰ
sp̃m salutis. quomodo hoc totũ fiet. ⁊ quia
more tui iudicaturi conteres naues tharsis
.i. euertes suꝑbiã gentiũ. Cilicia namq
regio a tharso metropoli sua: tharsis dicit
ꝑ hanc gentes accipiunt᷑ a parte totum
Tuel tharsis est cãthago que olĩ nauib
floruit ad merchandũ. quib suꝑbia gen¬
cium signatur. que inc̃tis diuiciarũ uelut
in flatib uenti ꝯfidit. s iam firma sedes ẽ
in syon ñ in mari. Ibi enim stabiliri debe.¬
mus. non ꝑflari om̃i uento doctrinȩ. ⁊ no¬
ta ꝗ ait. conteres. ħ enim dicit ã simili
naufraganciũ. ł iuxta int̾p̃tacionẽ noĩs
Interp̃tatur enĩ tharsis: exploratio gaudii.

Expanded text:
tremor apprehendit eos pro conscientia delictorum. Tantus erat illis pavor, quod etiam corpore tremebant. VERS. turbatione fuerunt dolores poenitentiae. Dolores dico, ut parturientis, id est graves, sed utiles, quia inde fructus provenit. Unde Isaias: A timore tuo, Domine, concepimus et parturivimus spiritum salutis . Quomodo totum fiet? quia inmore tui judicaturi. Conteres naves Tharsis, id est evertes superbiam gentium. Cilicia namque regio a Tharso metropoli sua Tharsis dicitur: per hanc gentes accipiuntur; a parte totum. Vel Tharsis est Carthago, quae navibus olim floruit ad mercandum, quibus superbia gentium signatur, quae in incertis divitiarum, velut in flatibus venti confidit. Sed jam firma sedes est in Sion, non in mari. Ibi enim stabiliri debemus, non perflari omni vento doctrinae . Et nota quod ait conteres; hoc enim dicit a simili naufragantium. Vel juxta interpretationem nominis. Interpretatur enim Tharsis exploratio gaudii.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ⁊ hoc cum uiderit sapientes morientes.
.i. quia uidet eque bonos ⁊ malos mori.
Dicit enĩ si sapiens qui pie dm̃ colit mori
tuus ẽ. ⁊ non potest euadere. Cur seq̃rer:
Faciam mͥ bene dum uiuo. ¶. ita nescit iste
quo malo nunc sit. ł insipiens qͥ ñ attendit
mala p̃sencia. et fut̾a.P stultus. qͥ si atẽdit
non cauet: simul ꝑibunt ⁊ relinquent diui
suas. que non s̃ secdm dm̃. alienis ⁊ si filiis
relinquant: alienis tam̃. qui aliem ẽ qui
nichil ꝓsunt. ⁊ sepulchra eorũ sunt dͥomꝰ
eorũ qui palacia edificauer̾̃t inet̾ium huꝰ¬

Expanded text:
tus. Et hoc, cum viderit sapientes morientes, id est quia vident aeque mori bonos et malos. Dicit enim: Si sapiens qui pie coluit Deum mortuus est, et non potest evadere, cur sequerer eum? Faciam mihi bene dum vivo, et ita nescit iste,quo malo nunc sit. Vel, insipiens, qui non attendit mala praesentia vel futura, et stultus, qui, si attendit, non cavet, simul peribunt. VEsuas, quae non sunt secundum Deum, alienis: et si filiis relinquant, alienis tamen, quia alieni sunt, qui nihil prosunt; et sepulcra eorum sunt domus illorum, qui palatia aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
seruabis .i. lapsum carnis. P finem uite ut insi¬
dieris. ⁊ hoc est. Inquitas calcanei mei .i. que
obserua caput eius .i. inicium suggestionis.
Uel irnquitas calcanei .i. que m erit in fine.

Expanded text:
servabis, id est lapsum carnis, vel 104 finem vitae, ut insiservabis, id est lapsum carnis, vel 104 finem vitae, ut insidieris. Et hoc est, iniquitas calcanei, id est quae observa caput ejus, id est initium suggestionis. Vel, iniquitas calcanei mei, quae mihi erit in fine,
Abbreviated transcription (Latin):
sam dampnationis. ⁊ timorẽ malorũ. q̃ est
iniquitas. ⁊ ħ ẽ. Cur timebo in die mala
.i. in die iudicii. que dicitur dies: qr tunc
omĩa aꝑ̾a erunt. ⁊ mala quantũ ad mitos
qr tunc dãpnabunt᷑. ecce cur timebo: qr ini
timoris: uitare in mea sit potestate. ꝓ qͣ
tantũ timebitur in die nouissimo. qͦ erit
dãpnatis mala ñ iustis. Iuste ergo punie¬
tur. quicũq ñ uitat cũ possit.⁊ ħẽ. Ideo
timor: qr iniqͥtas calcanei mei circũdabit me.
Alludit uerbis que in genesi dñs serpenti dõc
Inimicicias ponã int̾ te ⁊ mulierẽ: ipsa con¬
teret caput tuũ. ⁊ tu insidiaberis calcaneo
eius. In singłis nr̃m est ħ mulier. ⁊ uir eius.
lapsus ꝑ calcaneũ hic significat᷑. ꝗ obseruat
diabolus ut deiciat. Sel ꝑ calcaneum fi¬
nis uitȩ intelligitur. cui maxime diabolus
insidiatur. ꝑ caput serpentis: iniciũ diabo¬
lice suggestionis. Hinc d̾r. illa obseruabit
ne ueniat delectacio. et tu eius calcaneum ob¬

Expanded text:
onis et timoris malorum, quae est iniquitas. Et hoc est, cur timebo in die mala, id est in die judicii? quae dicitur dies, quia tunc omnia aperta erunt; et mala, quantum ad injustos, qui tunc damnabuntur. Ecce cur timebo, quia, itimoris, vitare in mea sit potestate: pro qua tantum timebitur in die novissima, quae erit damnatis mala, non justis. Juste ergo punietur quicunque non vitat, cum possit; et hoc est, ideo timebo quia iniquitas calcanei mei circumdabit me. Alludit verbis quae in Genesi Dominus serpenti dixit: Inimicitias ponam inter te et mulierem: ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo ejus . In singulis nostrum est haec mulier, et vir ejus. lapsus per calcaneum hic significatur, quem observat diabolus, ut dejiciat. Vel per calcaneum, finis vitae intelligitur, cui diabolus maxime insidiatur; per caput serpentis initium diabolicae suggestionis. Hinc dicitur: Illa observabit ggestionis, ne veniat delectatio. Et tu ejus calcaneum ob
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ciuitatẽ. ⁊ dñm ciuitatis. Quinq
aũ modis ꝯm̃dat ciuitatẽ .s. a dignitate
conditoris. a situ. ab amplitudine. a benig¬
nitate regis. a stabilitate et̃na. Intencione
monet: ut om̃s eam ãplificẽt. Modus.
Biꝑtitus est p̃s. Primo agit de fundaci¬
one ciuitatis. quã ꝯm̃datiue describit.
Scdo agens gras de aduentu. xp̃i: monet
de gradib ecclesiȩ distribuendis. ꝑ quos
saluator possit agnosci ibi. Suscepimꝰ ds.
Propħa ergo prius ꝯm̃dans ciuitatẽ a dig¬
nitate conditoris. dicit. Magnus dñs.
omĩa potent̃ fecit. ⁊ laudabilis. qr mire
⁊ pulcre fecit. nimis. sine t̾mino ⁊ fine.
Y laudabilis: In ciuitate dei nr̃i. non ĩ
babilonia que ẽ ciuitas malorũ. In malis
enim blasphemat᷑ ds. que ciuitas ẽ sita
in monte sc̃õ eius. ñ potest abscondi hec
ciuitas. om̃ib diffamata ẽ. H ẽ mons
ille qui ut ait daniel: fuit paruꝰ lapis
p̃cisus de monte sine manib qui creuit
nem terrã .i. xp̃c de gente iudeorũ sine¬

Expanded text:
hanc civitatem et dominum civitatis. Quinque autem modis commendat civitatem, scilicet a dignitate conditoris, a situ, ab amplitudine, a benignitate regis, a stabilitate aeterna. Intentio. Monet ut omnes eam amplificent. Modus. Bipartitus est psalmus. Primo, agit de fundatione civitatis, quam commendative describit. undo agit gratias de adventu Christi; monet de gradibus Ecclesiae distribuendis, per quos Salvator possit agnosci, ibi, suscepimus, Deus. Propheta ergo primo commendans civitatem a dignitate conditoris dicit: VERS. omnia potenter fecit. Et laudabilis, quia pulchre et mire fecit nimis, sine termino et fine. Ubi laudabilis? In civitate Dei nostri, non in Babylonia, quae est civitas malorum. In malis enim blasphematur Deus, quae civitas est sita in monte sancto ejus. Non potest abscondi haec civitas , omnibus diffamata est. Hic est mons ille qui, ut ait Daniel, fuit parvus lapis praecisus de monte sine manibus, qui crevit nem terra
Abbreviated transcription (Latin):
diat heres terre ꝓpter iudiciũ .i. unde iudi¬
cetur. ut sic timeat iustus ꝓpter regnum
I .i. unde regnet. ut sic diligat. Postea seq̃r
breuis explicatio istorum cum subditur
Diues ⁊ pauꝑ. Diues refertur ad t̾rigenas
mul munũ .i. non separati usq ad mes¬
sem. quandoq non simul eritis. quando
seꝑabunt᷑ ⁊irania a tritico. oues ab he¬
dis. Audiant ergo nunc: simul ĩ unum
ueniat qui segreget alios ad sinistrã. alioᷤᷤ
sapienciã .s. xp̃m. Sapiencia ad diuinas
ꝑtinet res. ⁊ ne putet eum solo ore ⁊ ñ
endos ꝑtinet. In his duob om̃ĩs diuinus¬

Expanded text:
diat haeres terrae propter judicium, id est unde judidiat haeres terrae propter judicium, id est unde judicetur ut sic timeat, et justus propter regnum, id est unde regnet, ut sic diligat. Postea sequitur brevis explicatio justorum, cum subditur, dives et pauper, dives refertur ad terrigenas,mul in unum, id est non separati usque ad messem, quandoquidem non simul eritis, quando separabuntur zizania a tritico , oves ab haedis . Audiant ergo nunc, simul in unum,et haedi donec veniat, qui segreget alios ad sinistram, alios sres pertinet. Et ne putes eum solo ore, et non endos mores pertinet. In his duobus omnis sermo divinu
Abbreviated transcription (Latin):
que hic dicunt᷑: ꝑ recitatores uͥq audiunt᷑.
uidemꝰ enĩ hunc psalmũ qui ante non
recitabat᷑ nisi in una gente iudeorũ. nunc
recitari ꝑ totũ orbem t̾rarum .s. ꝑ omnes¬
tͣnseuntes audiatis. om̃s qͥ habitatis orbem.
tant enim orbem qui ñ tenent᷑ ab orbe.
nec eius errorib ĩplicantur. Postea ꝗ dire¬
minũ. iustos. Sel ita ut ꝑ gentes ⁊ in ha¬
bitantes ꝯmunit̾ om̃s hoĩes accipiat. sic.
accipit deus ꝑsonas. omib p̾sto est ipse. ⁊
generale officiũ est incarnatio. ⁊ ut mani¬
festius sit quod dixit: addit. Aurib auddi
.i. imiqui. t̾rigene sunt qui uicia t̃rena se¬
quuntur. qi geniti a t̾ra. hii s̃ in parte
ade. qui fuit homo non filius hominis. ⁊ fi¬
lii hominũ audite .i. iusti qui sunt in sorte
xp̃i. qui est filius hõĩs. cuius gestant ima¬
ginem. Postea addit. quiq s̃̾ terrigene
et filii hominũ. Adutrũq enim refertur.
Ac si dicerit. Nulli sermonẽ subtraho. Au¬

Expanded text:
ectus in mundo, non Videmus enim hunc psalmum, qui ante non recitabatur nisi in una gente Judaeorum, nunc recitari per totum orbem terrarum, scilicetranseuntes audiatis omnes qui habitatis orbem; tant enim orbem, qui non tenentur ab orbe, nec ejus erroribus implicantur. Postea quod dixeminum, justos. Vel ita, ut per gentes et inhabitantes communiter omnes homines accipiat, sic: accipit Deus personas, omnibus praesto est ipse, et generale beneficium est incarnatio, et ut manifestius fiat quod dixit, addit, auribus audieest, iniqui: terrigenae sunt qui vitia terrena sequuntur, quasi geniti a terra: hi sunt in parte Adae, qui fuit homo, non filius hominis. Et filii hominum, audite, id est justi, qui sunt in sorte Christi, qui fuit filius hominis, cujus gestavit imaginem . Postea addit. Quique, scilicet terrigenae, et filii hominum, ad utrumque enim refertur. Ac si dicat: Nulli sermonem subtraho, au
Abbreviated transcription (Latin):
Habentes formam pietatis. uirtutẽ: eius
abnegantes. qui popłs palearũ multus ẽ
ita ut nulla uideantur grana: s tam̃s̃
ostenditur non in arto fundata ciuitas. ł
ita. ⁊ agit de actuali susceptione xͥ qua
susceptus fuit a srmeone. ⁊ aliis. quando
in templo est p̃sentatus. ⁊ ẽ. Suscepimꝰ deus
miscdiam tuã .i. filiũ tuum. in medio. tẽ . tui.
quod erat in ihrłm. E hoc grauius accusan¬
tur qui contẽpnũt eum qui in medio eoꝵ
conspectus ẽ: ⁊ ꝑ ħ notatur incarnacio .xͥ.
Uel ita. ⁊ agit de susceptione xp̃i ꝑfidẽ

Expanded text:
Habentes formam pietatis; virtutem vero ejus abnegantes , qui populus palearum multus est, ita ut nulla videantur esse grana; sed tamen ostenditur, non in arcto fundata civitas. Vel ita, et agit de actuali susceptione Christi, qua susceptus fuit a Simeone et aliis, quando in templo est praesentatus . Et est, suscepimus, Deus, misericordiam tuam, id est Filium tuum, in medio templi tui, quod erat in Hierusalem, per hoc gravius accusantur, qui contemnunt eum, qui in medio eorum est conspectus, et per hoc notatur incarnatio ChrisVel ita: Et agit de susceptione Christi per
Abbreviated transcription (Latin):
et alii. qui głant᷑ in multitudine diuiciarũ
suarũ .i. qui głantur indiuiciis multis. ũn
suꝑbiunt. Uñ enim magis inflatur homo
quã de diuiciis: Et nota qr post intͥnseca
que noĩe uirtutis significauit: ponit exte¬
riora que intelligit ꝑ diuicias .¶. alii sunt
qui ꝯfidunt in amicis. ħ sub intelligendũ
Quasi . ñ. qr non dabit frater łꝰ alius homo

Expanded text:
 in multitudine divitiarum suarum, id est qui gloriantur in divitiis multis, unde superbiunt. Unde enim inflatur homo magis, quam de divitiis? Et nota quia post intrinseca quae nomine virtutis significatur, ponit exteriora quae intelligit per divitias. Et alii sunt qui confidunt in amicis, hoc subintelligendum Quasi dicat: Non, quia non dabit frater, vel alius homo,
Abbreviated transcription (Latin):
ea ciuitate. Multi enĩ sunt eccłarũ ordi¬
nes: una tam̃ eccła. Dico cognoscetur.
s hoc ꝑ grãm suscipientis. Q: hoc ẽ. cum
suscipiet ut medicus eã curandã. ł de fu¬
scdm gradus meritorũ. qr in singłis distĩc¬
tim dabit cognicionẽ sui. cũ suscipiet eã
in ẽt̾na b̾itudine. Cõm̃datur ħ a benig¬

Expanded text:
ate. Multi enim sunt Ecclesiarum ordiate. Multi enim sunt Ecclesiarum ordines, una tamen Ecclesia. Dico cognoscetur, sed hoc per gratiam suscipientis. Et hoc est, cum suscipiet ut medicus eam curandam. Vel de fud est secundum gradus meritorum, quia in singulis distinctim dabit cognitionem sui. Cum suscipiet eam, in aeterna 102 beatitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
que ciuitas. fundat᷑ exultaciõe uniũsȩ t̾rȩ
Que enim prius maledictionib subiecta
sterilitatis obꝓbrio dolebat. nunc ꝓle fec̃da
uͥq exultat: ⁊ ꝯm̃dat᷑ hic ab ãplitudine
dat alia tͣnslatio. Alii enĩ tͣnffer̃t sic. Dila
sron. ⁊ c̃. ꝑ partes ostendit ꝗ dixerat. ꝑ
montẽ sron iudeos signisicas. ꝑ lata aqui¬
lonis. gentes que adherent diabolo: qͥ ꝑ
uentũ durũ et frigidũ aquilonẽ significat᷑.
Ipse nãq ait. Ascendam in celũ. ⁊ ponam
Uere uniuersa t̾ra fundat᷑: qr mons syon¬
spon .i. iudei. ⁊ latera aquilonis .i. gentes
quicũq enim alicui adherent: latera eiꝰ
dicunt᷑. Uñ solemꝰ ita loqui. Bonus homo
est. s praua latera habet .i. maligni sunt.
qui ei s̃ coniuncti. ita gentes erant diabo¬
li latera. ħ inquã sunt quitas regis magni.
.i. dei. Alii reges non s̃ magni. ⁊ ẽ sensus.
Duo parietes conuener̃t in unũ lapidẽ
angularẽ: qui fecit utraq unũ. ut esset

Expanded text:
Quae civitas fundatur exsultatione universae terrae. Quae enim prius maledictionibus subjecta, sterilitatis opprobrio dolebat, nunc prole fecunda ubique exsultat. Et commendatur hic ab amplitudine. dat alia translatio; alii enim transferunt sic: DilatSion, etc., per partes ostendit quod dixerat, per montem Sion, Judaeos significat; per latera aquilonis, gentes quae adhaerent diabolo, qui per ventum frigidum et durum aquilonem significatur. Ipse namque ait: Ascena terra fundatur, quia mons Sion, id est Judaei, et latera aquilonis, id est gentes. Quicunque enim alicui haerent latera ejus dicuntur. Unde solemus ita loqui, bonus homo est, sed prava latera habet, scilicet maligni sunt, qui ei juncti sunt. Ita gentes erant diaboli latera. Haec, inquam, sunt civitas regis magni, id est Dei. Alii reges non sunt magni. Et est sensus: Duo parietes convenerunt in lapidem angularem, qui fecit utraque unum , ut esset
Abbreviated transcription (Latin):
patris. in cuntate .i. in eccła. dñi uirtutũ. qr
ibi custodes angelos deputat. Repetit idem
dicens. in quitate deinr̃i .i. in catholica eccła
audit. ⁊ uidet: qui uͦ extra est. cecus ẽ. Ne
aũ putetur ħ ciuitas temꝑalis adlit. deus¬
aũ ipse fundauit stabilit̾ eam. ciuitatẽ: ne gͦ
timeas ne qñ cadat firmam̃tũ. Fundaũ dico
ad horã ut prius tab̾nacłm moysi. S Sus¬
tinua. Quo ordine fundata est ħ ciuitas:
grana inter paleas. lilium inter spinas. ami¬
ca inter filias. Qͥd suscepimꝰ: Miscdiam
tuam. non solũ sacram̃ta: s et rem sacram̃¬
torum. Nam sacram̃tis grana ⁊ paleȩ ꝯmu¬
nicant: rem uͦ sacram̃torũ soli boni ꝑcipi¬
unt. S suscepimꝰ: In medio tẽpli tui .i. po
płi nonsuscipientis miscd̾iam .⁊. in medio

Expanded text:
Patris in civitate, in Ecclesia, Domini virtutum, quia Patris in civitate, in Ecclesia, Domini virtutum, quia ibi custodes angelos deputat. Repetit idem dicens: In civitate, id est in catholica Ecclesia audit et videt; qui vero extra est, caecus est. Ne autem putetur haec civitas temporalis, addit, Deus ipse fundavit stabiliter eam civitatem. Ne ergo timeas nequando cadat firmamentum. Fundavit ad horam, ut prius tabernaculum Moysi . tinua quo ordine fundata est haec civitagrana inter paleas, lilium inter spinas, amica inter filias , quid suscepimus? misericordiam tuam. Non solum sacramenta, sed et rem sacramentorum. Nam sacramentis grana et paleae communicant, rem vero sacramentorum, soli boni percipiunt. Ubi suscepimus? in medio templi tui, id est populi non suscipientis
Abbreviated transcription (Latin):
tis exponit᷑ .q. d. uere suscipiet: qr ꝑincar¬
nationẽ que uere fiet: qm̃ ecce reges terre¬
.i. principes iudeorũ ꝯgregati s̃. ab herode
sciseitante ab eis locũ dñicȩ natiuitatis
⁊ ipsi conuener̃t in unũ concordit dicẽdo
in bethleem iudͥe. scđ̾m scripturas. Ipsi ui¬
qͥentes. que in propħia legerant sic fi̾ ut¬
legerant admirati s̃ de tanta gloria. ⁊
non leuit̃. ł ociose. s conturbati s̃ pro pec¬
catis. ⁊ cõmoti sunt ad fidem. ⁊ tantus
fuit pauorr ut corpus tremeret. Unde
qr naues in tharso ciliciȩ. que magos ꝑ
aliam uiã reuertentes tͣnsposuisse in patã
suam credebant᷑: ꝯfracte s̃ ab herode. Sic̃¬
audiuimꝰ. Decursis omĩb q̃ teꝑe ĩcarnatiois
audiuimꝰ in ꝓmissionib propħicis: sicut ẽ illud
Adorabunt eum om̃s reges. ⁊ om̃s gentes serui¬
ent ei: ⁊ illud. Ins eĩe tuo bñdicent᷑ om̃s gt̃s
sic uidimꝰ in exhibicione. om̃s enim reges. om̃s¬

Expanded text:
carnationem quae vere fiet, quoniam ecce reges, id est principes Judaeorum, congregati sunt, ab Herode suscitante ab eis locum Dominicae nativitatis. Et ipsi convenerunt in unum, concorditer dicendo in Bethlehem Judae , secundum Scripturas. Ipsi videntes sic ut in prophetia legerant fieri , admirati sunt de tanta gloria, et non leviter vel otiose; sed conturbati sunt pro peccatis, et commoti, ad fidem, et tantus fuit pavor, ut corpus tremeret; unde qui naves in Tharso Ciliciae, quae magos per aliam viam revertentes, transposuisse in patriam suam credebantur, confractae sunt ab Herode. Aug. Decursis omnibus quae tempore incarnationis audivimus, in promissionibus propheticis, sicut est illud: Adorabunt eum omnes gentes, et omnes reges servient ei ; et illud: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Sic vidim
Abbreviated transcription (Latin):
subiciat. ⁊ si neseiat cultũ. Scd̾m gͦ nomen
tuum .i. sicut reuerencia tui noĩs chilatatur
sic ⁊ laus tua. que non ẽ nisi in sc̃ĩs uera.
orbe diffusa est. Laus tibi datur: non
enim desũt. qui te laudent ꝑ om̃s terras
qr dextera tua .i. tua ꝓpiciatio ꝓlena est
iusticia .i. iustificauit multos. qui om̃s lau
ticia .i. iustis. qr multi s̃ iusti qui stabũt

Expanded text:
go nomen tuum, id est sic ut reverentia tui nominis dilatetur. Sic et laus tua, quae non est nisi in sanctis vera, quae toto orbe diffusa est, laus tibi datur. Non enim desunt qui te laudent per omnes terras, quia dextera tua, id est propitiatio plena est justitia, id est justificavit multos, qui omnes lautitia, id est justis, quia multi sunt justi qui stabunt
Abbreviated transcription (Latin):
laus cantici filiorũ
ł filiis chore scda salbi
Sicut legitur in genesi: primo die fecit
deus lucem. ⁊ discreuit a tenebris. reb
confusis atq informib. formas accipientib
sic dñco die qui primus fuit in prima re¬
rum condicione: xp̃m a morte suscitauit.
⁊ lucc̃ ĩmortalitatis discreuit a tenebris
mortalitatis. scda salb̃i. idest secundo die

Expanded text:
laus cantici filiorum vel filiis Core, secunda Sabbati. Sicut legitur in Genesi: Primo die fecit Deus lucem, et discrevit a tenebris, rebus confusis atque informibus formas accipientibus : sic Dominico die qui primus fuit in prima rerum conditione Christum a mortuis suscitavit, et lucem immortalitatis discrevit a tenebris mortal
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur in uita ipsius. qr quãdiu uix̃. sibi
bene fecit. in morte torquebr̃ aĩa. ł bñ¬
dicetur .i. exaltabit᷑. non utiq de bono actu:
descendet: qr confitebit᷑ tͥ .i. laudabit te o
non collit uis doloris. nec sufficit ei ꝓpͥa
⁊ ideo ñ uidebit lum̃. Qͥ enim patres pes¬
simos unitant᷑. eorũ societate dãpnandi s̃.
Non udebit dico usq iet̾nũ: qr etiam
hic in tenebris interiorib. ⁊ postea exteri¬
ores patietur. S quare hoc: Quia homo¬

Expanded text:
tabitur; in vita ipsius, quia, quandiu vixit, sibi benefecit: in morte torquebitur anima. Vel, benedicetur, non utique de bono actu, descendet, quia confitebitur tibi, id est laudabit te, onon tollit vis doloris. Nec sufficit ei propria et ideo non videbit lumen. Qui enim patres pessimos imitantur, eorum societate damnandi sunt. Non videbit dico usque in aeternum, quia etiam hic in tenebris interioribus est, et postea exteriores patietur . Sed quare hoc? quia
Abbreviated transcription (Latin):
narrandũ est. Breuis est sentencia. s q̃ oĩa
concludit qͣi enarretis. ħ .s. qm̃ hic .s. xp̃c
p̃sens in terris uisus. ⁊ cum hominibus
conũsatus est. deus deus ñr. ⁊ si in hoĩe
latet. ⁊ hoc in et̾num non ad tẽpus. ut
falsi dii. Hoc dicit contra illos qui tẽpora¬
les homines deos faciebant. ⁊ ꝓ idest in
seculũ scłi etiam iꝑse reget nos ne cadamꝰ
qr rex est xp̃c. Est enĩ xp̃c ⁊ rex noster
qr deus ẽ ꝓtegit ne moriam̃: qr rex est
regit ne cadamus. ⁊ ħ ĩ scła .i. sine fine:¬
re p̃s dauiqͥ. Agit hic pro¬
pheta de amatorib mun
di. ostendens eoscũ gła
sua ꝑituros. ⁊ de xp̃o. redẽptore ñ illorũ
s contẽptorũ mundi. redarguens eos qui
colunt dm̃. ut hic eis bene sit. qui mur¬
murant et blasphemãt deum: qr maliflo¬
rent et ipsi puniuntur. qi deus ħ ignoret
uel ñ curet. ne ipse laboret uidendo uel
corrigendo. contra hos loquitur propha

Expanded text:
enim civitatis est charitas, quam nihil vincit. enim civitatis est charitas, quam nihil vincit. Unde Salomon: dilectio fortis est ut mors . ns, in terris visus, et cum hominibus conversatus est ; Deus, Deus noster et si in homine latet, et hoc in aeternum non ad tempus, ut falsi dii. Hoc dicit contra eos qui temporales homines deos faciebant. Et pro, id est in saeculum saeculi, et ipse reget nos ne cadamus, quia rex est Christus; est enim Deus et rex noster, quia Deus est, protegit ne moriamur; quia rex est, regit ne cadamus. Et hoc in saecula, id est sinere psalmus David. Agit hic Propheta de amatoribus hujus mundi, ostendens eos cum gloria sua perituros; et de Christo redemptore, non illorum, sed contemptorum mundi, redarguens eos, illos qui colunt Deum, ut hic eis bene sit: qui murmurant vel blasphemant Deum, quia mali florent, et ipsi premuntur, quasi Deus haec ignoret, vel non curet, ne ipse laboret videndo, vel corrigendo. Contra hos l
Abbreviated transcription (Latin):
femine. per uidam: gens earũ ostenditur
ut in utroq eccła sit sexu. Causa uͦ leticiȩ¬
de. ⁊ ħ ꝓꝑter iudicia tua dñe futura. uͥ
se sciunt ad bitudinẽ uenturas.q.d. Ideo
paleis. concrete gͦ nati discrete uiuant.
non temere mͦ iudicent. eorũ ẽ mͦ collig̾e
dei uͦ est separare. nunc m̾ito: in futuro
probi. in quorũ medio suscipit̾ mĩa. qui
extra estis. rem sacram̃torũ ñ habentes
cireũdate sron. non scandalis. s honores
exhibendo. ⁊ ꝯplectimini caritate eam sy
laudes. ⁊ hoc in turrib eius .i. in altitudine
turres huius ciuitatis. Sicut enim in actuali
ciuitate turres sunt ad municionẽ. ⁊ ad pro¬
uidendos hostiũ incursus. ⁊ ad loquendum
ext̾is. ia in hac ciuitate bene s̃ turres apłice
que s̃ municiones contra hereticos. ⁊ altitu¬
dines. Unde .i. de quib ext̾is ẽ loquendũ.
ut possint ext̃i audire. Ne uero ꝑ leticiã
remissi lentescant: in uirtute eccłe monet
corda ponere. Uñ subdit. Ponite .q.d. Har¬

Expanded text:
feminae. Per Judam, gens earum ostenditur,ut in utroque sexu Ecclesia sit. Causa laetitihoc, propter judicia tua, Domine, futura, ubi se sciunt ad beatitudinem futuram. Quasi paleis. Concrete ergo nati, discrete vivant, non temere modo judicent: eorum est modo colligere, Dei vero est sperare, nunc merito, in futuro probi, in quorum medio suscipitur misericordia, qui extra estis, rem sacramentorum non habentes, circumdate Sion, non scandalis, sed honores exhibendo; et complectimini charitate eam, Silaudes ejus. Et hoc in turribus ejus, id est in altitudine turres hujus civitatis. Sicut enim in actuali civitate, turres sunt ad munitionem, et ad providendos hostium incursus, et ad loquendum exteris: ita in hac civitate bene sunt turres apostolicae, quae sunt munitiones contra haereticos: et altitudines, de quibus exteris est loquendum, ut possint exteri audire. Ne vero per laetitiam remissi lentescant, in virtute Ecclesiae monet corda ponere. Unde subdit: VERS. 12.--
Abbreviated transcription (Latin):
uisi s̃ p̃ualere .i. sciant se suꝑbe egisse ⁊ ĩanit᷑.
qr frustra irruer̾ fortes. ñ eni uitã s mortẽ
occider̃. Mors qͥppe in moriente extincta est
⁊ uita in resurgente tertia die resurrex̃. ⁊ ita
inuener̃t nichil se dãpnasse. ⁊ nichil fecisse.
⁊i de magnitudine pecc̃i plus humiliati sũt.
suꝑb ñ inuideat. Uñ ⁊ diabolus qͥ ꝑ suꝑbiã
angłs sathane. facinꝰ uͦ M deleũ uenia¬

Expanded text:
unt praevalere, id est sciant se superbe egisse et inaniter, quia frustra irruerunt fortes: non enim vitam, sed mortem occiderunt. Mors quippe in moriente exstincta est, et vita in resurgente die tertio resurrexit. Et ita invenerunt se nihil damnasse, et nihil fecisse, et de magnitudinesuperbus non invideat. Unde et diabolus qui superbia cangelus Satanae . Facinus vero delevit venia
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊uisti qui se canes agnoscunt. suriunt. et bñ
cum phariseo. ieiuno bis in sabbõ. Seq̃r. Et cir¬
⁊ ecce loquent᷑ in ore suo .i. stomachabũt᷑ ⁊ iras¬
cent̾ adu̾sus pigros ad fidem dicentes. Non ẽ mi¬
rum si stomacham᷑ ⁊ irascim̃. qm̃ quis de iudeis
audiũ nos .i. quis de iudeis credidit auditui ño:
Quasi. Iudei ñ credũt nͥ pauei: I licet iudei ñ¬
tib. Uñ ait. ⁊ gladius. ł mors. ẽ ĩ labiis eorũ
ħ ẽ gladius bis acutus. utroq incidens testa¬
m̃to. quo mactat petrus reptilia sͥ in disco
ostensa. qñ dictũ ẽ surge petre macta ⁊ mã¬

Expanded text:
Ita et isti quia se canes agnoscunt, esuriunt et bene cum pharisaeo: Jejuno bis in Sabbato . Cir Ecce loquentur in ore suo, id est stomachabuntur, et irascentur adversus pigros ad fidem, dicentes: Non mirum si stomachamur et irascimur, quoniam quis de Judaeis, audivit nos, id est, quis de Judaeis credidit auditui nostro? quasitibus. Unde ait: Et gladius, vel mors, est in labiis eorum. Hic est gladius bis acutus, utroque incidens testamento, quo mactat Petrus reptilia sibi in disco ostensa, quando dictum est ei, Surge, Petre, macta et man
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ hic p̃s. uͥ utroq pariete in angłari
lapide ꝯiuncto. iam tota eccła gaudet. q. d.
Longe erat priꝰ ut᷑q paries. s ego iam tota
eccla cantabo fortitudinẽ tuã. qͣ gt̾s erigis
⁊ iudeos humilias. ⁊ exultabo manȩ .s. tͣnsae¬
tis tẽptationib cũ nox tͣnsierit᷑ͤ qͣn iã latͦnũ¬

Expanded text:
r hic psalmus, ubi utroque pariete in angulari lapide conjuncto, jam tota Ecclesia gaudet. Quasi dicat: Longe erat prius uterque paries, sed ego, jam tota Ecclesia, cantabo fortitudinem tuam, qua gentes erigis, et Judaeos humilias. Et mane, scilicet transactis tentationib
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis testimonia ueteris legis habeat. sõ ꝓ
eis orat dicens ne occidas eos qͥ me occidunt.
s maneat gens iudeorũ cũ signo circũeisionis
sabb̾i pasche. ut chaĩ signũ habuit. ut nemo
eũ occid̾et. ita ⁊ gens illa habens signũ sicũi. ñ ẽ
reqñ populi. ⁊ si ñ modo obliuiscant᷑ mei. si ñ sint
⁊ hoc in uirtute tua qr tu fortis es ñ ip̃i. ⁊ deꝑone
eos. in eo qd̃ mali sunt. ut boni surgant. ut in
paulo actũ ẽ. q ñ surgeret paulus. nisi priꝰ cade¬
ret saulus. tu inꝗͣ deꝑone. qui es ꝓtector m̃s dñe¬

Expanded text:
inimicis testimonia veteris legis habeat. Ideo pro eis orat, dicens: Ne occidas eos, qui me occiderunt, sed maneat gens Judaeorum cum signo circumcisionis Sabbati paschae, ut Cain signum habuit, ut eum nemo occideret . Ita et gens illa habens signum suum non est onequando populi, et si non modo obliviscantur mei, si non Et hoc in virtute tua, quia tu fortis es, non ipsi, et depone, eos, in eo quod mali sunt, ut boni surgant, ut in Paulo actum 125 est, quia non surgeret Paulus, nisi prius caderet Saulus . Tu, inquam, depone qui es protector meus, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
misit saul ⁊ custodiũ do¬
mũ eius ut int̾ficeret eũ.
Leg̾r in libro regũ qd̾ saul querens int̃fic̾e dd̾
misit satellites suos ut custodirẽt domũ dd̾. ⁊ eũ
mane exeuntẽ occid̾ent: qd̾ cũ p̃sensisset uxor sua
michol filia saul. nocte deposuit eũ ꝑ fenestrã. ⁊ sic

Expanded text:
t Saul et custodivit domum ejus, ut interficeret eum. Legitur in libro Regum quod Saul quaerens interficere David, misit satellites suos, ut custodirent domum David, ut eum mane exeuntem occiderent. Quod cum praescisset uxor sua Michol filia Saul, nocte deposuit eum per fenestram, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ dr. In eũ qͥppe obliuio nõ
cadit. ñ aliqͣ ꝑmutacio. &. quã diu ponã
ꝯsilia in aĩa mea. consilio ñ est opus
nͥ in aduersis. & est sensus. Quãdru po¬
nam. ⁊ c̾ .i. quãdiu ero in adũsis: Qđ
exponit subdens. scił. quãdiu poᷤ nam
dolorẽ in corde meo ꝑdiẽ: Diẽ pomit
ꝓ tẽꝑe isto. quo uult exui iste uir sõs¬

Expanded text:
r: in Deum quippe oblivio non cadit, nec aliqua permutatio. Et quandiu ponam consilia in anima mea? consilio non est opus, nisi in adversis. Et est sensus: Quandiu ponam, etc., id est quandiu ero in adversis: quod exponit subdens, scilicet quandiu ponam dolorem in corde meo per diem? Diem ponit pro tempore isto, quo vult exui dolens
Abbreviated transcription (Latin):
tatem hrantis gulȩ sig̃cat. ł qi alios occidt̃
in fetidis q̃ ꝓmunt. ⁊ qͣsi deuorant eos.
qͥb morũ suorũ ꝑuersitatẽ ꝑsuadent. Nã¬
sicut sepulerũ cũ patet ⁊ fetidos odores
exalat: ita ⁊ istorũ gutt̾ sermones pestife¬
ros. ⁊ lingͥs suis dolosisagebant. adulanteᷤᷤ
sub specie boni. ⁊ uenenũ aspidũ .i. dolus

Expanded text:
tatem hiantis gulae significat, vel quia alios occidunt, in fetidis quae promunt, et quasi devorant eos, quibus morum suorum perversitatem persuadent. sicut sepulcrum cum patet fetidos odores exhalat, ita et istorum guttur, sermones pestiferos. Et linguis suis dolose agebant, adulantes asub specie boni. Et venenum aspidum, id est dolus
Abbreviated transcription (Latin):
Et nota ꝗ sicut ẽ cautela oportune tim̾e:
ita ignauia ẽ inepte trepidare. ũ ꝓ gente
⁊ loco timore dei abiecto ut fecerũt iudei.
Dixer̃t enĩ si relinqͣmꝰ eũ sic om̃s credent
in eũ. ⁊ uenient romani ⁊ tollent nobis

Expanded text:
Et nota quia sicut cautela est opportune timere, ita ignavia est inepte trepidare, ut pro gente et loco, timore Dei abjecto, ut fecerant Judaei. Dixerunt enim: Si relinquimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani et tollent nos
Abbreviated transcription (Latin):
los meos. cordis. ne ũꝗͣ obdormiã ꝑ con¬
cupiscenciã que ex me fit. in morte .i.
ne pecc̃ĩ dilectiõe claudant᷑ ipsi ocłi. Ocłi
enim obdormiunt in morte qñ fidei lu¬
mine sepulto. carnali delectaciõe claudũt᷑.
Uł neũꝗͣ obdormiã in morte .i. ne obuol¬
uar qͦlibet cͥminali peccõ. ł in morte .i.¬
in peccõ. ꝗ fit in sp̃m sc̃m. De qͦ dicit
ioħis in epła canonica. ẽ peccm ad mortẽ.¬
ñ pro eodico ut quis oret. Dico ñ obdor¬

Expanded text:
los meos cordis ne unquam obdormiam. Per concupiscentiam quae ex me sit in morte, id est ne peccati delectatione claudantur ipenim obdormiunt in morte, quando fidei lumine sepulto carnali delectatione clauduntur. Vel, ne unquam obdormiam in morte, id est ne obvolvar quolibet criminali peccatoenim obdormiunt in morte, quando fidei lumine sepulto carnali delectatione clauduntur. Vel, ne unquam obdormiam in morte, id est ne obvolvar quolibet criminali peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
diab: olus suꝑ me. Hideo dic̃. qr ante
aduentũ xͥ diabolus captiuos tenebat
Modo dolor est: cũ facies tua est au̾sa
cũ exaltatur inimicꝰ. s o dñe cuius ego
sum seruus: qui es s m̃s. cuius sum crea¬
tura. respice .i. mitte quẽ mnissurus es. et
exaudi me. Fro om̃ib loquit᷑ iste ꝓ qͥb

Expanded text:
diabolus super me. Hoc ideo dicit, quia ante adventum Christi diabolus captivos tenebat uasi dicat: Modo dolor est, cum facies tua est aversa, et cum exaltabatur inimicus, sed o Domine, cujus ego sum servus, qui es Deus meus, cujus sum creatura, respice, id est mitte quem missurus es, et exaudi me. Pro omnibus loquitur iste pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
.s. de diuersis. Ut qͥ anxiꝰ ẽ in aĩa mea:
affectũ. Quando aũ magna anxietas ẽ
ꝯcupiscere bonũ ⁊ diu sustin̾e: crescit
desidiũ in dolorẽ. qr spes ꝓtͣhit᷑: Unde
subdit. Et ꝗͣdiu ponã dolorẽ in corde¬

Expanded text:
 de diversis, ut qui anxius est in anima mea. affectum. Quando antem magna anxietas est, concupiscere bonum, et diutius sustinere, crescit desiderium in dolorem, quia spes protrahitur. Unde subditur: Et quandiu ponam dolore
Abbreviated transcription (Latin):
pilato. Qui : Principes qui erant sic̃ leo
.i. diabolus paratus ad p̃dam. qui circuit
lius diaboli. cui dictũ ẽ. Yos ex patre dia¬
gere. ut latent̾ possint ꝑficere. Cogitabat
ergo insidias. quib circũueniret ⁊ ꝑderet

Expanded text:
Pilato. Qui? principes qui erant sicut leo, id est diabolus paratus ad praedam, qui circuit filius diaboli, cui dictum est: Vos ex patre diagere, ut latenter possint perficere. Aug. Cogitabant ergo insidias quibus circumvenirent et perderent
Abbreviated transcription (Latin):
saturati s̃ filiis .i. oꝑib malis. Filios ry
oꝑa intelligimꝰ. ꝙ. sicut bona oꝑa bo¬
nos filios: ita malos mala. Uel satura¬
ti sunt porcina .i. ĩmundicia. conculcan¬
tes margaritas sermonũ dei. Alit̾ ab
ĩminente iudeorũ ext̾minatiõe in reg¬
nũ agrippe secesser̃t. uͥ tuti manserũt.
Iudeos dico sublatos de t̾ra. ꝓ qͣ me occi¬
dert̃. illos inꝗͣ diuide ꝑ orbem. ⁊ ħ in
uita eorũ p̾senti. Ꝙd ergo pꝰ hanc uitã

Expanded text:
Saturati sunt filiis operibus malis. Filios enim opera intelligimus: et sicut bona opera bonos filios, ita malos mala. Hier. Vel saturati sunt porcina, id est immunditia, concultantes margaritas sermonum Dei. Aliter abimminente Judaeorum exterminio, in regnum Agrippae secesserant, ubi tuti manserunt. Judaeos dico, sublatos de terra, pro qua me occiderunt. Illos, inquam, divide per orbem. Et hoc in vita eorum praesenti. Quid ergo post hanc vit
Abbreviated transcription (Latin):
.s. iudei circu̾̃deder̃t consiliis animã meã
pꝰꝗͣ cupiditas eorũ de scelere saciata ẽ. cap¬
to enĩ xp̃o: leticiã pinguẽ intus ꝯceptã
ex adipe inflant᷑. ⁊ s̃ lascur:a. dicit. adipẽ
suũ concluser̃t .i. suꝑbiã retinuer̃t ñ macri
.I. ñ humiles. s inflati suꝑbia. Uel adipẽ¬

Expanded text:
 Judaei, circumdederunt consiliis animam meam,postquam cupiditas eorum de scelere satiata est. Capto enim Christo laetitiam pinguedine intus conceptam ex adipe inflantur et sunt lasciva, dicit, adipem suum concluserunt, id est superbiam retinuerunt, non macri, id est non humiles, s
Abbreviated transcription (Latin):
sum iustꝰ. ut ñ loqͣt osmeũ aliqͥd indebi¬
ñ mut̾at᷑. a sensu pͥme expositiõis. usq
nes usq in finẽ .i. usq ad passionẽ et
mortẽ. Ance i ñ ẽ nͥ inchoatio. Ffice
dico in semitis tuis .i. in arciorib p̾ceptiᷤᷤ

Expanded text:
sum justus, ut non loquatur os meum aliquid indebinon mutantur a sensu primae expositionis usque nes usque in finem, id est usque ad passionem et mortem. Ante enim non est nisi inchoatio. Perfice dico in semitis tuis, id est in arctioribus praeceptis