comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est & omnibus decere quasi aptũ
esse consentaneumq tempori & per¬
sone: quod cum in factis saepissime
tum in dictis ual& Nn uultu deniq
& gestu & incessu. contraq item
dedecere. Quod si poeta fugit ut ma¬
imum uitium: qui peccat etiam cr̃
probam orationem affigit improbo.
stultoue sapientis. Si denique pictor
ille uidit cum immolaretur ephige¬
nia tristis calcas ess&. mestior ulrxes
merer& menelaus obuoluendum
caput: agamennonis esse. quonĩã
summum luctum illo in penieulo nõ
poss& imitari. si denique bistrio ꝗd
deceat quaerit. quid faciendum
oratori putemus: sed cum hoc tãtũ
sit quid in causis earumq quas
menbris faciat orator uideat. Illud
quidem perspieuum est non modo
partis orationis. sed & causas totas alias
alia forma dicendi esse tractandas. Se¬
quitur ut cuiuisq generis nota que¬
ratur & formula magnum opus &
arduum ut sepe iam diximus sed in¬
gredientbus considerandum fuit

Expanded text:
est et omnibus, decere quasi aptum est et omnibus, decere quasi aptum esse consentaneumque tempori et personae; quod cum in factis saepissime tum in dictis valet, in vultu denique et gestu et incessu, contraque item dedecere; quod si poeta fugit ut maximum vitium, qui peccat etiam, cum probi orationem adfingit improbo stultove sapientis; si denique pictor ille vidit, cum in immolanda Iphigenia tristis Calchas esset, tristior Vlixes, maereret Menelaus, obvolvendum ca- put Agamemnonis esse, quoniam summum ilium luctum penicillo non posset imitari; si denique histrio quid deceat quaerit, quid faciendum oratori putemus?—sed cum hoc tantum sit, quid in causis earumque quasi membris faciat orator viderit: illud quidem perspicuum est, non modo partis orationis sed etiam causas totas alias alia forma dicendi esse tractandas. sequitur ut cuiusque generis nota quaeratur et formula: magnum opus et arduum, ut saepe iam diximus; sed ingredientibus considerandum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
simis uerbis & locis un communibus
de maiestate populi tomani summis¬
se & sutiliter. Hic genere toto: at
persona alii peccant: aut sua ant u¬
dicum. aut enam aduersariorum
nec resolum sed sepe uerbo. & si sine
re nulla uis uerbi est: tamen eadem
res. sepe aut probatur aut reucitur
alio atq alio elato uerbo in omnibusq
rebus uidendum est quatenus & si
enim suus cuiq modus est: tam ma¬
gis offendit nimium ꝗͣ parum In
quo apelles pictores quoq eos pecca¬
re dicebat qui non senurent quid
ess& satis. Magnus ess& locus hic bru¬
te quod te non fugit & magnum
uolumen aliud desiderat: sed ad
id quod agitur illud satis cum hoc
dicere quod semper usurpauimus
in omnibus dictis & factis minimis
& maximis. cum hoc inꝗͣ decere di¬
eimus: illud non decere & id quod
usq quaque quantum sit appareat
in alioq ponatur: aliudq totum sit
utrum decere an oportere dicas.¬
oportere enim perfectionem decla¬
rat officii quo & semper utendum

Expanded text:
simis verbis et locis uti communibus, simis verbis et locis uti communibus, de maiestate populi Romani summisse et subtiliter! hic genere toto, at persona alii peccant aut sua aut iudicum aut etiam adversariorum, nec re solum sed saepe verbo; etsi sine re nulla vis verbi est, tamen eadem res saepe aut probatur aut reicitur alio atque alio elata verbo. in omnibusque rebus videndum est quatenus; etsi enim suus cuique modus est, tamen magis offendit nimium quam parum; in quo Apelles pictores quoque eos peccare dicebat qui non sentirent quid esset satis. Magnus est locus hic, Brute, quod te non fugit, et magnum volumen aliud desiderat; sed ad id quod agitur illud satis Cum hoc decere—quod semper usurpamus in omnibus dictis et factis, minimis et maximis—cum hoc, inquam, decere dicimus, illud non decere, et id usquequaque quantum sit appareat in alioque ponatur aliudque totum sit, utrum decere an oportere dicas;—oportere enim perfectionem declarat offici, quo et semper utendum
Abbreviated transcription (Latin):
lant hoc graeci nos dicamus sane de¬
corum. de quo preclare & multa
praecipiuntur: & res est cogniuone
dignissima: huius ignorantiae non
modo in uita: sed saepissime in poe¬
matis & oratione peccatur: est aũt
quid deceat oratori uidendum nõ
insententiis solum sed etiam in uer¬
bis. Non enim omnis fortuna non
omnis honos: non omnis auctoritas
non omnisetas: nec uero locus aut
tempus: aut auditor omnis eodem
aut uerboꝵ genere tractandus est
aut sententiaꝵ: semperq: in omni
parte orationis ut uit.e quid deceat
est considerandum. quod &. in re de
qua agitur positum est: & in perso¬
nis & eorum qui dicunt & eorum
qui audiunt. Itaq hunc locum longe
& late patentem philosophi solent
in officiis tractare: non cum de recto
ipso disputant: nam id quidem unũ
est grammatiei in poetis eloquẽtes
in omni genere & parte causarũ
Quam enim in decorum est de stillici¬
diis eum apud iudicem dicas amplis¬

Expanded text:
lant hoc Graeci, nos dicamus sane delant hoc Graeci, nos dicamus sane decorum; de quo praeclare et multa praecipiuntur et res est cognitione dignissima; huius ignoratione non modo in vita sed saepissime et in poematis et in oratione peccatur. est autem quid deceat oratori videndum non in sententiis solum sed etiam in verbis. Non enim omnis fortuna, non omnis honos, non omnis auctoritas, non omnis aetas nec vero locus aut tempus aut auditor omnis eodem aut verborum genere tractandus est aut sententiarum semperque in omni parte orationis ut vitae quid deceat est considerandum; quod et in re de qua agitur positum est et in personis eteorum qui dicunt et eorum qui audiunt. itaque hunc locum longe et late patentem philosophi solent in officiis tractare—non cum de recto ipso disputant, nam id quidem unum est—, grammatici in poetis, eloquentes in omni et genere et parte causarum. Quam enim indecorum est, de stillicidiis cum apud unum iudicem dicas, amplis
Abbreviated transcription (Latin):
necessarium. Seiuinctus igitur ora¬
tor a pbilosophoꝵ eloquentia a sophi¬
starum ab historicoꝵ ab pcetarum
explicandus est nobis qualis futurus
sit. Frit igitur eloquens: hunc enĩ
auctore Antonio querimus is qui
in foro causisq euulibus ita dic& ut
prob& ut delect& ut flectat proba¬
re necessitatis est: delectare suauita¬
tis: flectere uictorie. Nam id unũ
exomnibus ad optinendas causas
potest plurimum. Sed quot officia
orationis tot sunt genera dicendi.
S ubule in probanda. Modicum in de¬
lectando: uehemens in flectendo
In quo uno us omnis oratoris est. Ma¬
gni igitur iudicii summȩ etiam facul¬
tatis esse debebit moderator ille &
quasi temperator huius tripartite
uarietans. nam & iudicabit quid
cuiq opis sit. & poterit quocunq
modo postulabit causa dicere: Sed
est eloquentiae sicut aliaꝵ rerum
fundamentum sapientia ut enim in
uita sic in oratione nihil difficilius ꝗͣ
quid deceat iudere mot ron appel¬

Expanded text:
necessarium. Seiunctus igitur oranecessarium. Seiunctus igitur orator a philosophorum eloquentia, a sophistarum, ab historicorum, a poetarum explicandus est nobis qualis futurus sit. erit igitur eloquens—hunc enim auctore Antonio quaerimus—is qui in foro causisque civilibus ita dicet, ut probet, ut delectet, ut flectat. Probare necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae: nam id unum ex omnibus ad obtinendas causas potest plurimum. Sed quot officia oratoris, tot sunt genera dicendi: subtile in probando, modicum in delectando, vehemens in flectendo; in quo uno vis omnis oratoris est. magni igitur iudici, summae etiam facultatis esse debebit moderator ille et quasi temperator huius tripertitae varietatis; nam et iudicabit quid cuique opus sit et poterit quocumque modo postulabit causa dicere. Sed est eloquentiae sicut reliquarum rerum fundamentum sapientia. Vt enim in vita sic in oratione nihil est difficilius quam quid deceat videre. Pre/pon appel
Abbreviated transcription (Latin):
qui graece &piquos dicitur. ltaq
iudeo uisum esse non nullis platonis
& democriti locutionem & si absit
a uersu: tamen quod incitatus fera¬
tur: & clarissimis uerborum lumi¬
nibus utatur: potus poema putã¬
dum: ꝗͣ comicoꝵ poetaꝵ. apud
quos nisi quod uersiculi sunt: nihil
est aliud quondiani dissimile sermo¬
nis. nec tamen id est poetae maxi¬
mum: & si est eo laudabilior quo
uirtutes oratoris sequitur: cum
uersu sit astrictior. Ego autem
& si quorundam grandis & ornata
uox est poetarum.tamen in ea cũ
licentiam statuo maiorem esse quã
in nobis faciendoꝵ uingendorumq
uerboꝵ: tum etiam non nullorum
uoluntati uocibus magis ꝗͣ rebusĩ¬
seruiant: nec uero siquid est unũ
inter eossimile: id autem est iudicium
electioq uerboꝵ. propterea caeterarũ
rerum dissimilitudo intelligi non po¬
test. Sed id nec dubium est: & siquid
hab& questionis: hoc tamen ipsum
ad id quod propositum est non est

Expanded text:
qui Graece ruqmo\s dicitur. Itaque qui Graece ruqmo\s dicitur. Itaque video visum esse non nullis Platonis et Democriti locutionem, etsi absit a versu, tamen quod incitatius feratur et clarissimis verborum luminibus utatur, potius poema putandum quam comicorum poetarum; apud quos, nisi quod versiculi sunt, nihil est aliud cotidiani dissimile sermonis. Nec tamen id est poetae maximum, etsi est eo laudabilior quod virtutes oratoris persequitur, cum versu sit astrictior. ego autem, etiam si quorundam grandis et ornata vox est poetarum, tamen in ea cum licentiam statuo maiorem esse quam in nobis faciendorum iungendorumque verborum, tum etiam non nulli eorum voluntati vocibus magis quam rebus inserviunt; nec vero, si quid est unum inter eos simile—id autem est iudicium electioque verborum—, propterea cete- rarum rerum dissimilitudo intellegi non potest; sed id nec dubium est et, si quid habet quaestionis, hoc tamen ipsum ad id quod propositum est non est
Abbreviated transcription (Latin):
tuis id faciunt ꝗͣ nos: & crebrius
concinnas magis sentennas ex qui¬
runt ꝗͣ probabiles a re saepe disce¬
dunt. intexunt fabulas. uerba
apertus transferunt eaq ita disponũt
ut pictores uarietatem colorum pa¬
ria paribus referunt aduersa conira¬
riis saepissimeq similiter extrema
diffiniunt. huic generi historia fi¬
nituma est: in qua & narratur or¬
nate: & regio sepe aut pugna descri¬
bitur. interponuntur & iam contio¬
nes & hortationes: sed in his tracta
quaedam & fluens ex petitur non
hec contorta & acris oratio ab iis nõ
multo secus ꝗͣ ã poetis haec eloquen¬
na quam quaerimus seuocanda est
nam euam poetae qu estionem at¬
tulerunt: quid nam ess& illud quo
ipsi differrent ab oratoribus numero
maxume uidebantur antea & uersu
nunc apud oratores iam ipse nume¬
rus increbuit: quicquid est enim
quod sub aurium mensuram aliquã
cadit & si abest auersu nam id quicẽ
orationis est uitium: numerus uocatꝰ

Expanded text:
tius id faciunt quam nos et crebrius, tius id faciunt quam nos et crebrius, concinnas magis sententias exquirunt quam probabilis, a re saepe discedunt, intexunt fabulas, verba altius transferunt eaque ita disponunt ut pictores varietatem colorum, paria paribus referunt, adversa contrariis, saepissimeque similiter extrema definiunt. huic generi historia finitima est, in qua et narratur ornate et regio saepe aut pugna describitur; interponuntur etiam contiones et hortationes, sed in his tracta quaedam et fluens expetitur, non haec contorta et acris oratio. ab his non multo secus quam a poetis haec eloquentia quam quaerimus sevocanda est. Nam etiam poetae quaestionem attulerunt, quidnam esset illud quo ipsi differrent ab oratoribus: numero maxime videbantur antea et versu, nunc apud oratores iam ipse numerus increbruit. quicquid est enim quod sub aurium mensuram aliquam cadit, etiam si abest a versu—nam id quidem orationis est vitium—numerus vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lenus docendi causa non capiendi loqu¬
untur: ut in eo ipso quod delectatio¬
nem aliquam dicendi aucupentur
plus non nullis ꝗͣ necesse sit facere
uideantur. Ergo ab hoc geneit nõ
difficile est hanc eloqueniam de qra
nunc agitur secernere. Mollis est
enim oratio philosophoꝵ & umbra¬
tilis: nec sententis nec uerbis instructa
popularis nec iuncta numeris sed
soluta liberius. nihil iratum hab&.
nihil inuidum: nihil atror: nihil mi¬
rabile: nihil astutum casta uerecũ¬
da. uirgo incorrupta quodãmodo
itaque sermo potius ꝗͣ oratio dicitꝰ
quanꝗͣ enim omnis locuno oratio
est: tamen unius orationis locutio
hoc proprio signata nomine est. So¬
phistarum de quibus supra dicti
magis distinguenda similitudo iu¬
denur: qui omnes eosdem uolunt
flores quos adihib& orator: in cau¬
sis persequi: sed hoc differunt qđ
cum sit his propositum non per¬
turbare animos: sed nec tam per¬
suadere quam delectare & ad ꝑ¬

Expanded text:
lentis docendi causa non capiendi loqulentis docendi causa non capiendi loquuntur, ut in eo ipso, quod delectationem aliquam dicendo aucupentur, plus non nullis quam necesse sit facere videantur. Ergo ab hoc genere non difficile est hanc eloquentiam, de qua nunc agitur, secernere. mollis est enim oratio philosophorum et umbratilis nec sententiis nec verbis instructa popularibus nec vincta numeris, sed soluta liberius; nihil iratum habet, nihil invidum, nihil atrox, nihil miserabile, nihil astutum; casta, verecunda, virgo incorrupta quodam modo. Itaque sermo potius quam oratio dicitur. Quamquam enim omnis locutio oratio est, tamen unius oratoris locutio hoc proprio signata nomine est. sophistarum, de quibus supra dixi, magis distinguenda similitudo videtur, qui omnes eosdem volunt flores quos adhibet orator in causis persequi. Sed hoc differunt quod, cum sit his propositum non perturbare animos, sed placare potius nec tam persuadere quam delectare, et aper
Abbreviated transcription (Latin):
illius perfecti oratoris & suminae elo¬
quenuae species exprimenda est: quẽ
hoc uno excellere id est oratione cete¬
ra in eo latere uidicat nomen ipsum.
Non enim inuentor aut compositor aut
actor haec complerus est omnia: sed
& grece ab eloquendo pͥnscoo & latine
eloquens dictus est. Ceterarum enim
rerum quae sunt in oratore partein
aliquam sibi quisque uendicat: dicendi
autem id est eloquendi maxima uis soli
huic conceditur. quanꝗͣ enim & pbi¬
losophi quidem ornate locuti sunt¬
siquidem & theofrastus diuinitate lo¬
quendi nomen inuenit & Aristoteles
isocratem ipsum lacessiuit & xeno¬
phontis uoce musas quasi locutas ferũt
& lõge omnium quicunq scripserũt
aut locuti sunt ertuit & suauitate
& grauitate princeps plato: tamen
horum oratio neque neruos neque
aculeos oratorios hab& ac forenses ha¬
b&. Loquuntur cum doctis quorum
sedate animos malunt: ꝗͣ incitare
si de rebus placatis ac minime turbu¬

Expanded text:
illius perfecti oratoris et summae eloillius perfecti oratoris et summae eloquentiae species exprimenda est. Quem hoc uno excellere id est oratione , cetera in eo latere indicat nomen ipsum; non enim inventor aut compositor aut actor qui haec complexus est omnia, sed et Graece ab eloquendo rh/twr et Latine eloquens dictus est; ceterarum enim rerum quae sunt in oratore partem aliquam sibi quisque vindicat, dicendi autem, id est eloquendi, maxima vis soli huic conceditur. quamquam enim et philosophi quidam ornate locuti sunt—si quidem et Theophrastus a divinitate loquendi nomen invenit et Aristoteles Isocratem ipsum lacessivit et Xenophontis voce Musas quasi locutas ferunt et longe omnium quicumque scripserunt aut locuti sunt exstitit et suavitate et gravitate princeps Plato—, tamen horum oratio neque nervos neque aculeos oratorios ac forensis habet. loquuntur cum doctis, quorum sedare animos malunt quam incitare, et de rebus placatis ac minime turbu
Abbreviated transcription (Latin):
naturam ad aurium uoluptatem
sequat᷑ industria. Ac uocis bonitas ꝗdẽ¬
optanda est non est enim in nobis
sed tractatio atque usus in nobis. Er¬
go ille princeps uariabit & mu¬
tabit omis sonorum: tum intendẽs
tum remitens persequatur gra¬
dus idemq motu sic utenur nibl
ut supersit in gestu. Status erectus
& celsus: rarus incessus nec ita lõ¬
gus excursio moderata eaque
rara nulla mollicia ceruicium:
nulle argunae digitoꝵ: non ad
numerum articulus cadens irunco
magis toto se ipse moderans & ui¬
rili laterum flexione: bracchi
proiectione in contennonibus con¬
tractione intermissis. Uultus uero
qui secundum uocem plurimnum
potest. quantam affer& cum dignitatẽ
tum uenustatem. In quocum effeceris
ne quid ineptum aut uoltuosum sit uĩ
oculorum est quaedam magna modera¬
tio. Nam & imago est animi uolius fic
idices oculi: quorum & hilaritaus &
uicissim tristitie modum resipse de
quibus agetur temperabunt. Sed iam

Expanded text:
naturam ducem ad aurium voluptatem naturam ducem ad aurium voluptatem sequatur industria. ac vocis quidem bonitas optanda est; non est enim in nobis, sed tractatio atque usus in nobis. Ergo ille princeps variabit et mutabit: omnis sonorum tum intendens tum remittens persequetur gradus. Idemque motu sic utetur, nihil ut supersit. In gestu status erectus et celsus; rarus incessus nec ita longus; excursio moderata eaque rara; nulla mollitia cervicum, nullae argutiae digitorum, non ad numerum articulus cadens; trunco magis toto se ipse moderans et virili laterum flexione, bracchii proiectione in contentionibus, contractione in remissis. vultus vero, qui secundum vocem plurimum potest, quantam adferet tum dignitatem tum venustatem! in quo cum effeceris ne quid ineptum sit aut vultuosum, tum oculorum est quaedam magna moderatio. Nam ut imago est animi vultus, sic indices oculi; quorum et hilaritatis et vicissim tristitiae modum res ipsae de quibus agetur temperabunt. sed iam
Abbreviated transcription (Latin):
tias actioni. Si enim eloquentia mil¬
la sine hac: haec autem sine eloquẽ¬
tia tanta est: certe plurimum
in dicendo potest. Uol& igitur ille
qui eloquentiae principatum peta
& contenta uoce atrociter dicere &
summissa leniter: & inclinata uideri
grauis & inflexa miserabilis. Mira
est enim quedam natura uocis: ou¬
uis quidem e tribus omnino sonis
inflero acuto: graui: tanta sit &
tam suauis uarietas perfecta in c̃ã¬
tibus. Est autem in dicendo quidã
cantus obscurior non hic & phrygia
& caria rhetorum pene canticum
sed ille quem significat de mosthe¬
nes & Aschines cum alter alteri
obieit: uocis flexiones dicit plura
etiam demosthenes illumq: sepe
dicat uoce dulci & clara fuisse inquo
illud etiam notandum mihi uidet᷑
ad studium persequende suaui¬
tatis in uocibus ipsa enim natura
quasi modularetur hominum ora¬
nonem in omni uerbo posuit acutã
uocem nec una plus nec a postrema
sẏllaba cura ternam quo magis

Expanded text:
tias actioni; si enim eloquentia nultias actioni; si enim eloquentia nulla sine hac, haec autem sine eloquentia tanta est, certe plurimum in dicendo potest. Volet igitur ille qui eloquentiae principatum petet et contenta voce atrociter dicere et summissa leniter et inclinata videri gravis et inflexa miserabilis; mira est enim quaedam natura vocis, cuius quidem e tribus omnino sonis, inflexo acuto gravi, tanta sit et tam suavis varietas perfecta in cantibus. est autem etiam in dicendo quidam cantus obscurior, non hic e Phrygia et Caria rhetorum epilogus paene canticum, sed ille quem significat Demosthenes et Aeschines, cum alter alteri obicit vocis flexiones; dicit plorare etiam Demosthenes istum quem saepe dicat voce dulci et clara fuisse. in quo illud etiam notandum mihi videtur ad studium persequendae suavitatis in vocibus: ipsa enim natura, quasi modularetur hominum orationem, in omni verbo posuit acutam vocem nec una plus nec a postrema syllaba citra tertiam; quo magis
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: sed etiam de actionis li a
praetermissa pars nulla erit: quã¬
do quidem de memoria nibil est
hoc loco dicendum: que commiũs
est multai artium. Quomodo
autem dicatur id est in duobus in
agendo & in eloquendo: est enim
actio quasi corporis quaedam eloquẽ¬
tia cum const& e uoce atq motu.
Uocis mutationes tondem sunt quot
animorum qui maxime uoce cõ¬
mouentur. Itaque ille perfectus quẽ
iam dudum nostra uidicat orano ut¬
cunq se affectum uideri & animũ
audientis moueri. uol&: ita certũ
uocis admouebit sonum. de quo
plura dicerem: si hoc praecipiendi
tempus ess&: aut si tu hoc quareres
dicerem etam de gestu cum quo
iunctus est uultus: quibus omnibus
dici uix potest quantum intersit
quemad modum utatur orator nã
& infantes actionis dignitate elo¬
quentre sepe fructum tulerunt¬
& diserti deformitate agendi
multi infantes putau sunt ut iam
non sine causa de mosthenes tribue¬
rit & primas & secundas & ter¬

Expanded text:
dicam sed etiam de actionis: ita dicam sed etiam de actionis: ita praetermissa pars nulla erit, quando quidem de memoria nihil est hoc loco dicen- dum, quae communis est multarum artium. quo modo autem dicatur, id est in duobus, in agendo et in eloquendo. Est enim actio quasi corporis quaedam eloquentia, cum constet e voce atque motu. Vocis mutationes totidem sunt quot animorum, qui maxime voce commoventur. Itaque ille perfectus, quem iam dudum nostra indicat oratio, utcumque se adfectum videri et animum audientis moveri volet, ita certum vocis admovebit sonum; de quo plura dicerem, si hoc praecipiendi tempus esset aut si tu hoc quaereres. Dicerem etiam de gestu, cum quo iunctus est vultus; quibus omnibus dici vix potest quantum intersit quem ad modum utatur orator. nam et infantes actionis dignitate eloquentiae saepe fructum tulerunt et diserti deformitate agendi multi infantes putati sunt; ut iam non sine causa Demosthenes tribuerit et primas et secundas et ter
Abbreviated transcription (Latin):
lis a tenera & ita flexibilis ut sequatꝰ
quocunque torqueas: tum & nature
uariae & ubluntates multum inter
se distantia effecerunt genera dicẽdi
flumen aliis uerborum uolubilitasq
cordi est qui ponunt in orationis cele¬
ritate eloquentiam distincta alios &
interpuncta interualla more respi¬
rationesq delectant quid potest esse
tam diuersum: tamen est in utroꝙ
aliquid eacellens. Elaborant alii le
nitate & aequalitate &. puro quasi
quodam & candido genere dicendi.
ecce aliqui duritatem & seueritatẽ
quandam uerbis & orationis quasi
mestinam sequuntur: quodque paulo
ante diuisimus ut alii graues.:alii te¬
nues: alii temperati uellent uideri
quot oratorum genera esse dici¬
mus totdem oratorum reperũt᷑.
Et quoniam coepi iam cumulatius
hoc munus augere: ꝗͣa te postulatũ
est. tibi enim tantum de orationis
genere respondi etiam breuiter
de inuemendo & collocando: ne nũc
quidem solum de orationis modo

Expanded text:
lis et tenera et ita flexibilis ut sequatur lis et tenera et ita flexibilis ut sequatur quocumque torqueas, tum et naturae variae et voluntates multum inter se distantia effecerunt genera dicendi: flumen aliis verborum volubilitasque cordi est, qui ponunt in orationis celeritate eloquentiam; distincta alios et interpuncta intervalla, morae respirationesque delectant: quid potest esse tam diversum? tamen est in utroque aliquid excellens. Elaborant alii in lenitate et aequabilitate et puro quasi quodam et candido genere dicendi; ecce aliqui duritatem et severitatem quandam in verbis et orationis quasi maestitiam sequuntur; quodque paulo ante divisimus, ut alii graves alii tenues alii temperati vellent videri, quot orationum genera esse diximus totidem oratorum reperiuntur. et quoniam coepi iam cumulatius hoc munus augere quam a te postulatum est—tibi enim tantum de orationis genere quaerenti respondi etiam breviter de inveniendo et conlocando—, ne nunc quidem solum de orationis modo
Abbreviated transcription (Latin):
alia prima pon&: alia postrema incul¬
cabitq leuiora. Atq in primis duabus
dicendi partibus qualis ess& summatĩ
breuiterq descripsimus: sed ut ante
dictum est in his partibus & si graues
atque magnae sunt minus & artis
est & laboris. Cum autem & quid &
quo loco dicat inuenerit. illud est lon¬
ge maximum uidere: quonam mo¬
do. Scitum est enim quod carneades
noster dicere solebat clitomachum
ea dicere: Carneadem autem eodẽ
etiam modo dicere. Quod si in philo¬
sophia tantum interest: quem ad
modum dicas ubi resspectatur non
uerba penduntur: quid tandem
in causis existimandam est: quibus
tota moderatur oratio: quod quidẽ
ego Brute ex tuis literis senuebã
non te id seitari qualem ego in in¬
ueniendo & in collocando summum
esse oratorem uellem: sed hoc mihi
querere uidebare. Quod genus ipsius
orationis optimum iudicarem rem
difficilem dii immortales atq omniũ
difficillimam. Nam cum est oratio mol¬

Expanded text:
alia prima ponet alia postrema inculalia prima ponet alia postrema inculcabitque leviora. atque in primis duabus dicendi partibus qualis esset summatim breviterque descripsimus. Sed, ut ante dictum est, in his partibus, etsi graves atque magnae sunt, minus et artis est et laboris; cum autem et quid et quo loco dicat invenerit, illud est longe maximum, videre quonam modo; scitum est enim, quod Carneades noster dicere solebat, Clitomachum eadem dicere, Charmadam autem eodem etiam modo dicere. Quod si in philosophia tantum interest quem ad modum dicas, ubi res spectatur, non verba penduntur, quid tandem in causis existimandum est quibus totis moderatur oratio? quod quidem ego, Brute, ex tuis litteris sentiebam, non te id sciscitari, qualem ego in inveniendo et in conlocando summum esse oratorem vellem, sed id mihi quaerere videbare, quod genus ipsius orationis optimum iudicarem: rem difficilem, di immortales, atque omnium difficillimam. Nam cum est oratio mol
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus causis ex usdem argumẽ
torum momenta sunt. Iudicum
iguur adhibebit: nec inueni& solũ
quid dicat: sed euam expend&: nihil
enim est feracius ingenis iis preser¬
um quae disciplinis exculta sunt sed
ut segetes fecunde & uberes non
solum fruges: uerum herbas etiam
effundunt mimicissimas frugibus.
sic interdum ex illis locis: aut leuia
quaȩdam: aut causis aliena: aut non
utilia gignuntꝰ: quoꝵ ab oratoris
iudicio delecdus magnus adhibebitur:
quonam modo ille in bonis haerebit
& habitabit sis: ut molli& dura:
aut occultabit quae dilui non pote¬
runt: atq omnino opprun& si lice¬
bit: aut abduc& animos aut aliud
affer& quod oppositum probabilius
sit ꝗͣ illud quod obstabit. lam uero
ea quae inuenerit qua diligenna
collocabit: quoniam id secundum
erat de tribus: Uestibula nimirum
honesta aditusq ad casam faci& il¬
lustres. Cumꝙ anmos prima aggres¬
sione oceupauerit. infir mabitq ex¬
clud&̃ q contraria: de firmissimis

Expanded text:
omnibus causis ex isdem locis eaomnibus causis ex isdem locis eadem argumentorum momenta sunt. iudicium igitur adhibebit nec inveniet solum quid dicat sed etiam expendet. Nihil enim est feracius ingeniis, eis praesertim quae disciplinis exculta sunt. Sed ut segetes fecundae et uberes non solum fruges verum herbas etiam effundunt inimicissimas frugibus, sic interdum ex illis locis aut levia quaedam aut causis aliena aut non utilia gignuntur. Quorum ab oratoris iudicio dilectus nisi magnus adhibebitur, quonam modo ille in bonis haerebit et habitabit suis aut molliet dura aut occultabit quae dilui non poterunt atque omnino opprimet, si licebit, aut abducet animos aut aliud adferet, quod oppositum probabilius sit quam illud quod obstabit? iam vero ea quae invenerit qua diligentia conlocabit? quoniam id secundum erat de tribus. Vestibula nimirum honesta aditusque ad causam faciet inlustris; cumque animos prima adgressione occupaverit, tinfirmabit excludetque contraria; de firmissimis
Abbreviated transcription (Latin):
poribus semper si potest auocat con¬
trouersiam. latuis enim de genere
ꝗͣ de parte disceptare lic&: ut quod
in uniuerso sit probatum: id in parte
sit probare necesse. Haec igitur que¬
stio ã propriis personis & temporibus
ad uniuersi generis orauonem tra¬
ducta appellatur Seõlo In hac aristo¬
teles adulescens non ad philosophorũ
morem teniuter disserendo sed ad
copiam rhetorum in uiranq partem
ut ornatins ut uberus dici possit exer¬
cuit. Idemq locos sic enim appellat¬
quasi argumentoꝵ notas tradidit
unde omnis in uiranque partem
traheretur oratio: facile iginir hic
noster non enim declamatorem ali¬
quem de ludo: aut rabulam de foro
sed doctissimum & perfectissimura
quaerimus: ut quoniam loci certi
traduntur percurrat omnis utat᷑
aptis generatim: dicat ex quo ema¬
nent etiam qui communes appellãt
loci. Hec uero utetur imprudenter
hac copia: sed omnia expend& &
seleg&. non enim semper nec in

Expanded text:
poribus semper, si potest, avocet conporibus semper, si potest, avocet controversiam; latius enim de genere quam de parte disceptare licet, ut quod in universo sit probatum id in parte sit probari necesse;— haec igitur quaestio a propriis personis et temporibus ad universi generis rationem traducta appellatur qe/sis. In hac Aristoteles adulescentis non ad philosophorum morem tenuiter disserendi, sed ad copiam rhetorum in utramque partem, ut ornatius et uberius dici posset, exercuit; idemque locos—sic enim appellat—quasi argumentorum notas tradidit unde omnis in utramque partem traheretur oratio. faciet igitur hic noster—non enim declamatorem aliquem de ludo aut rabulam de foro, sed doctissimum et perfectissimum quaerimus—, ut, quoniam loci certi traduntur, percurrat omnis, utatur aptis, generatim dicat; ex quo emanent etiam qui communes appellantur loci. Nec vero utetur imprudenter hac copia, sed omnia expendet et seliget; non enim semper nec in
Abbreviated transcription (Latin):
singulis: sed aliquando secus ac in traden¬
da arte dici sol& nulla praecepta pone¬
mus: neque enim id suscepimus: sed
excellentis eloquentiae speciem & for¬
mam adumbrabimus. nec quibus rebus
ea pareretur exponemus. sed qualis
nobis etiam uideatur: ac duo breuiter
prima: sunt enim tam insignia ad ma¬
ximam laudem ꝗͣ necessaria & tamẽ
cum multis pene communia. Nam &
inuenire & uidicare quid dicas: magna
illa quidem sunt & tanꝗͣ animi instar
in corpore: sed propria magis pruden¬
tiae ꝗͣ eloquentiae: qua tamen in causa
est uacua prudentia. Nouerit igit᷑
hic quidem orator quem summum
esse uolumus argumentorum & ratio¬
num locos. Nam quoniam quicquid
est quod in controuersia aut contione
uersetur in eo aut sit ne: aut quid
sit aut quale sit quaeritur : sit ne si¬
gnis quid sit diffinitionibus: quale sit
recti prauiq pariibus: quibus ut ui
possit orator non ille uulgaris: sed hic
excellens a propriis personis & tem¬

Expanded text:
singulis, sed aliquanto secus atque in tradensingulis, sed aliquanto secus atque in tradenda arte dici solet. Nulla praecepta ponemus, neque enim id suscepimus, sed excellentis eloquentiae speciem et formam adumbrabimus; nec quibus rebus ea paretur exponemus, sed qualis nobis esse videatur. ac duo breviter prima; sunt enim non tam insignia ad maximam laudem quam necessaria et tamen cum multis paene communia. nam et invenire et iudicare quid dicas magna illa quidem sunt et tamquam animi instar in corpore, sed propria magis prudentiae quam eloquentiae: qua tamen in causa est vacua prudentia? noverit igitur hic quidem orator, quem summum esse volumus, argumentorum et rationum locos. nam quoniam, quicquid est quod in controversia aut in contentione versetur, in eo aut sitne aut quid sit aut quale sit quaeritur:—sitne, signis; quid sit, definitionibus; quale sit, recti pravique partibus; quibus ut uti possit orator, non ille vulgaris sed hic excellens, a propriis personis et tem
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt aut si contentus iis non fuerit
diuino aliquo animi motu maiora cõ¬
cupiscat: mest enim nauira philosopbie
in huius uiri mente quedam. Haec de
adulescente Socrates auguratur: at
ea de seniore scribit plato & scribit
equalis & quidem exagitator omnt̃o
rhetorum: hunc miratur unum me
autem qui isoeratem non diligunt
una cum socrate & eum platone erra¬
re patantur. Dulce igitur tratonis ge¬
nus & solutum & effluens sentenuis
argutum: uerbis sonans est in illo
eridVliruõ genere quod dicximus
proprium sophistaꝵ: pompe ꝗͣ pugnae
aptius gymnasiis & palestrae dicatum
spretum & pulsum foro. sed quod
educata huius nutrimentis eloquenta
est ipsa se postea colorat & roborat
non alienum fuit de oratoris quasi
incunabulis dicere: uerum haec ludoꝵ
atq pompe. nos autem iam in aciem di¬
micationemq ueniamus ¶Quoniam iã¬
iria uidenda sunt oratori: quid dicat &
quo a quidque loco: & quomodo dicen¬
dum omnino est quid sit optimum in

Expanded text:
gerunt aut, si contentus his non fuerit, gerunt aut, si contentus his non fuerit, divino aliquo animi motu maiora concupiscat; inest enim natura philosophia in huius viri mente quaedam. haec de adulescente Socrates auguratur. At ea de seniore scribit Plato et scribit aequalis et quidem exagitator omnium rhetorum hunc miratur unum; me autem qui Isocratem non diligunt una cum Socrate et cum Platone errare patiantur. Dulce igitur orationis genus et solutum et fluens, sententiis argutum, verbis sonans est in illo epidictico genere quod diximus proprium sophistarum, pompae quam pugnae aptius, gymnasiis et palaestrae dicatum, spretum et pulsum foro. Sed quod educata huius nutrimentis elo- quentia est ipsa se postea colorat et roborat, non alienum fuit de oratoris quasi incunabulis dicere. Verum haec ludorum atque pompae; nos autem iam in aciem dimicationemque veniamus. quoniam tria videnda sunt oratori: quid dicat et quo quidque loco et quo modo, dicendum omnino est quid sit optimum in
Abbreviated transcription (Latin):
dides autem praefanor nec satis ut
ita dicam rotundis primus instituit
dilatare uerbis & mollioribus nume¬
ris explere sentennas. In quo cim
docer& eos qui partim in dicendo par¬
tim in scribendo principes exctitorũt
domus eius officina habita eloquen¬
tiae est. Itaque ut ego cum a nostro
catone laudabar: uel reprehendi me
a caeteris facile pauebar: sic isocrates ui¬
detur testimonio platonis: aliorum ui¬
dieia deher& contemnere est enim
quasi in extrema pagina phedri his
ipsis uerbis loquens socrates adulescens
& nunc ophaedre isocrates est sed quid
de illo augurer lub& dicere quid tan¬
dem inquit ille. maiore mibi inge¬
nio uidetur esse ꝗͣ ut cum orationib
lysiae comparet᷑ praeterea aduirtutẽ
maior indoles: ut minime mirum futuu
sit: si cum aetate processerit aut in
hoc orationum genere cui nunc stud&
tantum quantum pueris reliquis pre¬
st& omnibus qui unꝗͣ orationes aiti¬

Expanded text:
dorus autem praefractior nec satis, ut dorus autem praefractior nec satis, ut ita dicam, rotundus, primus instituit dilatare verbis et mollioribus numeris explere sententias; in quo cum doceret eos qui partim in dicendo partim in scribendo principes exstiterunt, domus eius officina habita eloquentiae est. itaque ut ego, cum a nostro Catone laudabar, vel reprehendi me a ceteris facile patiebar, sic Isocrates videtur testimonio Platonis aliorum iudicia debere contemnere. Est enim, ut scis, quasi in extrema pagina Phaedri his ipsis verbis loquens Socrates: Adulescens etiam nunc, o Phaedre, Isocrates est, sed quid de illo augurer libet dicere. Quid tandem? inquit ille. Maiore mihi ingenio videtur esse quam ut cum orationibus Lysiae comparetur, praeterea ad virtutem maior indoles; ut minime mirum futurum sit si, cum aetate processerit, aut in hoc orationum genere cui nunc studet tantum quantum pueris reliquis praestet omnibus qui umquam orationes atti
Abbreviated transcription (Latin):
appellat in Phedro socrates quorum
satis arguta multa sed ut modo pri¬
mumq nascentia minuta & uersi¬
culorum similia quedam nimiumq:
depicta: quo magis sunt herodotus
thucididesque mirabiles: quorum
aetas cum in eorum tempora quos
nominaui icidiss&::longissime ta¬
men ipsi a talibus deliciis uel ponus
ineptiis ab fuerunt: alter enim sine
ullis salebris quasi sedatis animis fluit
alter ineitanor fertur & de bellicis
rebus canit etiam quodam modo bel¬
licum. Primisq ab his ut ait theo¬
frastus historia commota est ut au¬
der& uberius ꝗͣ superiores & orna¬
tis dicere. Horum &etan successit Iso¬
crates qui praeter caeteros e iusdẽ
generis laudatur semper a nobis
nonnunꝗ brute leuiter & erudite
repugnante te. Sed credas mahi for¬
tasse siquidem in eo laudem cogno¬
ueris. nam cum concisus ei thrasima¬
cus minuns numeris uideretur &.
gorgias qui tamen primi traduntꝰ
arte quadam uerba iincisse:thuci¬

Expanded text:
appellat in Phaedro Socrates; quorum appellat in Phaedro Socrates; quorum satis arguta multa, sed ut modo primumque nascentia minuta et versiculorum similia quaedam nimiumque depicta. Quo magis sunt Herodotus Thucydidesque mirabiles; quorum aetas cum in eorum tempora quos nominavi incidisset, longissime tamen ipsi a talibus deliciis vel potius ineptiis afuerunt. Alter enim sine ullis salebris quasi sedatus amnis fluit, alter incitatior fertur et de bellicis rebus canit etiam quodam modo bellicum; primisque ab his, ut ait Theophrastus, historia commota est, ut auderet uberius quam superiores et ornatius dicere. horum aetati successit Isocrates, qui praeter ceteros eiusdem generis laudatur semper a nobis, non numquam, Brute, leniter et erudite repugnante te; sed concedas mihi fortasse, si quid in eo laudem cognoveris. Nam cum concisus ei Thrasymachus minutis numeris videretur et Gorgias, qui tamen primi traduntur arte quadam verba iunxisse, Theo
Abbreviated transcription (Latin):
quo negligenda sit.est enum quasi nu¬
trix eius oratoris quem informare
uolumus & de quo molimur aliquidex¬
quisuius dicere. ab hac & uerborum
copia alitur. & eorum constructio &
numerus libertore quadam friutur
licentia: daturenam uenia concinti¬
tati sententian & argun ceruq & cir¬
cumscripti uerborum ambitus conce¬
duntur de industria. quae non ea insidus
sed aperte ac palam elaboratur: ut uer¬
ba uerbis quasi de mensa & paria respõ¬
deant: ut crebro conferant pugnã¬
tia comparentq contraria & aut pa¬
riter exirema terminentur eun¬
demq referant ut in cadendo sonũ
quae in ueritate causarum & raruis
multo facimus & certe occultius in
panachenateo autem isocrates ea
studiose consectatum fatetur non
enim ad iudicioꝵ certamen sed uo
iuptatem aurium seripserat. Haec
tractasse thrasimachum calchedoniũ
primum & leontinum ferunt gor¬
gian theodoꝵ inde bizantium mul¬
tosque alios quos logodedalos

Expanded text:
quo neglegenda sit; est enim illa quasi nuquo neglegenda sit; est enim illa quasi nutrix eius oratoris quem informare volumus et de quo molimur aliquid exquisitius dicere. ab hac et verborum copia alitur et eorum constructio et numerus liberiore quadam fruitur licentia. datur etiam venia concinnitati sententiarum et arguti certique et circumscripti verborum ambitus conceduntur, de industriaque non ex insidiis sed aperte ac palam elaboratur, ut verba verbis quasi demensa et paria respondeant, ut crebro conferantur pugnantia comparenturque contraria et ut pariter extrema terminentur eundemque referant in cadendo sonum; quae in veritate causarum et rarius multo facimus et certe occultius. In Panathenaico autem Isocrates ea se studiose consectatum fatetur; non enim ad iudiciorum certamen, sed ad voluptatem aurium scripserat. haec tractasse Thrasymachum Calchedonium primum et Leontinum ferunt Gorgiam, Theodorum inde Byzantium multosque alios, quos logodaida/lous
Abbreviated transcription (Latin):
alterum negligentius. fac alium acio.
Uaria enim sunt uidicia ut in gracis nec
facilis ecplicatio: quae forma maxime
excellat. In picturis alios horrida incul¬
ta abdita & opaca alios contra nitida la¬
ta collustrata delectant. Quid est quo
perscriptum aliquod aut fomulam ex¬
primas cum in suo quodque genere
praest&: & genera plurima sint: Hac
ego religione non sum ab hoc conatu
repulsus existimauiq in omnibus re¬
bus esse aliquid optimum etiam si la¬
ter&. Idque ab eoposse qui eius rei
gnarus ess& iudicari. Sed quoniam
plura sunt orationum genera eaq
diuersa neque in unam formam ca¬
dunt omnia laudationum seripuonũ
& historiarum & talium suasionum
quales isocrates fecit panecyricum.
multique alii qui sunt nominati sophy¬
quae absunt a forensi contentione:
eiusq touus generis quod graece.
enid arsinoy nominatur. quodq ad inspi¬
ciendum delectationis causa comparatũ
est non complectar hoc tempore non

Expanded text:
alterum neglegentius; fac alium Accio; alterum neglegentius; fac alium Accio; varia enim sunt iudicia, ut in Graecis, nec facilis explicatio quae forma maxime excellat. In picturis alios horrida inculta, abdita et opaca, contra alios nitida laeta conlustrata delectant. Quid est quo praescriptum aliquod aut formulam exprimas, cum in suo quidque genere praestet et genera plum sint? hac ego religione non sum ab hoc conatu repulsus existimavique in omnibus rebus esse aliquid optimum, etiam si lateret, idque ab eo posse qui eius rei gnarus esset iudicari. sed quoniam plura sunt orationum genera eaque diversa neque in unam formam cadunt omnia, laudationum scriptionum et historiarum et talium suasionum, qualem Isocrates fecit Panegyricum multique alii qui sunt nominati sophiquae absunt a forensi contentione eiusque totius generis quod Graece epideiktiko\n nominatur, quia quasi ad inspiciendum delectationis causa comparatum est, non complectar hoc tempore; non
Abbreviated transcription (Latin):
italiae lucem cognosceris uersarisque
in opimorum ciuium uel flore uel to¬
bore.lam quantum illud est quod in ma¬
ximis occupationibus nunꝗͣ intermais
studia doctrine: semper aut ipse scribis
aut me uocas ad scribendum. Itaque hoc
sum aggressus statim catone ab soluto¬
que m ipse nunꝗͣ attigissem tempora
timens inimica uirtuti nisi tibi oranti
& illius memoriam mihi caram excitã¬
ti non parere nefas esse duccissem. Sed
testificor me a te rogatum & recusasse
haec scribere esse ausum. Uolo enimmi¬
hi tecum commune esse orimen: ut
si substinere tantam quaestionem nõ
potuero iniusti oneris impositi iua cul¬
pa sit: mea recepti. In quo tamen uidi¬
ci nostri errorem laus tibi dati mune¬
ris compensabit. Sed in omni re diffi¬¬
aluid alii uidetur optimum. Ennio de¬
lector ait quispiam quod non discedit a
communi more uerborum. Pacuuio
inquit alius: omnes apud hunc ornati
elaboratique sunt uersus: multa apud

Expanded text:
Italiae luce cognosceris versarisque Italiae luce cognosceris versarisque in optimorum civium vel flore vel robore. Iam quantum illud est, quod in maximis occupationibus numquam intermittis studia doctrinae, semper aut ipse scribis aliquid aut me vocas ad scribendum! itaque hoc sum adgressus statim Catone absoluto—quem ipsum numquam attigissem tempora timens inimica virtuti, nisi tibi hortanti et illius memoriam mihi caram excitanti non parere nefas esse duxissem—, sed testificor me a te roga- tum et recusantem haec scribere esse ausum. Volo enim mihi tecum commune esse crimen, ut, si sustinere tantam quaestionem non potuero, iniusti oneris impositi tua culpa sit, mea recepti; in quo tamen iudici nostri errorem laus tibi dati muneris compensabit. sed in omni re diffialiud aliis videtur optimum. Ennio delector, ait quispiam, quod non discedit a communi more verborum; Pacuvio, inquit alius: omnes apud hunc ornati elaboratique sunt versus, multo apud
Abbreviated transcription (Latin):
seda forensi strepitu remotissimus.
Referamus igitur nos ad eum quem
uolumus incohandum & eadem elo¬
quenta informandum quam in
nullo cognouit Antonius. Magnũ
opus omnino & arduum Brute cona¬
mur sed nihil difficile amanti putoamo
autem & semper amaui ingenium stu¬
dia mores tuos. incendiosior porro quo¬
tidie magis: non desiderio solum quo
quidem conficior congressus nostros
consuetudinem uictus doctissimos ser¬
mones requirens tuos sed etiam ammi¬
rabili fama uirtutum incredibilium
quae specie dispares: prudentia coniũ¬
guntur. Quid enim tam distans ꝗͣ a seue¬
ritate comitas: Quis tamen unꝗͣ te aut
sanctior est habitus aut dulcior: quid
tam difficile ꝗͣ in plurimorum contra
tamen ut eos ipsos quos contra statueas
aequas placatosq dimittas. Itaque efficis
ut cumgratiae tausa nihis facias: omnia
tamen sint grata quae facis. Ergo omr¬
bus terris una gallia communi non ard&
incendio in qua frueris ipse te cumin

Expanded text:
sed a forensi strepitu remotissimus. sed a forensi strepitu remotissimus. referamus nos igitur ad eum quem volumus incohandum et ea demum eloquentia informandum quam in nullo cognovit Antonius. magnum opus omnino et arduum, Brute, conamur; sed nihil difficile amanti puto. Amo autem et semper amavi ingenium studia mores tuos. Incendor porro cotidie magis non desiderio solum, quo quidem conficior, congressus nostros, consuetudinem victus, doctissimos sermones requirens tuos, sed etiam incredibili fama virtutum admirabilium, quae specie dispares prudentia coniunguntur. quid enim tam distans quam a severitate comitas? quis tamen umquam te aut sanctior est habitus aut dulcior? quid tam difficile quam in plurimorum controvtamen ut eos ipsos quos contra statuas aequos placatosque dimittas. Itaque efficis ut, cum gratiae causa nihil facias, omnia tamen sint grata quae facis. Ergo omnibus ex terris una Gallia communi non ardet incendio; in qua frueris ipset te, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
gestas & bella narrat & praelia gra¬
uiter sane & probe sed nihil ab eo
transferri potest ad forensem usũ
& publicum. Ipsae illae contiones ita
multas habent obscuras abditasque
sententias uix ut intelligantur: qđ
est in oratione ciuili uitium uel ma¬
ximum: que est autem in homi¬
nibus tanta peruerfitas ut inuentis
frugibus glande uescantur: An
uictus hominum atheniensium be¬
neficio ex coli potuit: oratio non
potuit: Quis porro unꝗͣ grecorũ
rhetorum a thucidide quicꝗͣ duxit ÷¬
At laudatus est ab omnibus fateor. sed
itaut rerum eeplicator prudens.
seuerus grauis non ut in iudiciis uer¬
saret causas: sed ut in historiis bella
narrar& itaque nunꝗͣ est numera¬
tus orator. Nec uero si historiam
non scripsiss& nomen eius eutar&
cum preserum fuiss&. honoratus
grauitatem imitatur sed cum utiba
ti sunt. quaeque uelsine magistro
manos sese putarunt thucididis. Nac¬
tus sum etiam qui senophontis similes

Expanded text:
gestas et bella narrat et proelia, gragestas et bella narrat et proelia, graviter sane et probe, sed nihil ab eo transferri potest ad forensem usum et publicum. Ipsae illae contiones ita multas habent obscuras abditasque sententias vix ut intellegantur; quod est in oratione civili vitium vel maximum. quae est autem in hominibus tanta perversitas, ut inventis frugibus glande vescantur? an victus hominum Atheniensium beneficio excoli potuit, oratio non potuit? quis porro umquam Graecorum rhetorum a Thucydide quicquam duxit? 'at laudatus est ab omnibus.' fateor; sed ita ut rerum explicator prudens severus gravis; non ut in iudiciis versaret causas, sed ut in historiis bella narraret; itaque numquam est numeratus orator, nec vero, si historiam non scripsisset, nomen eius exstaret, cum praesertim fuisset honoratus gravitatem imitatur, sed cum mutila ti sunt, quae vel sine magistro manos se putant esse Thucydidas. Nactus sum etiam qui Xenophontis similem
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Ei tant quidem solum quod at¬
tice non falluntur. Istorum enim uidicio
si solum illud est atricum ne pericles qdẽ
dixit atuice: cui prima sine controuer¬
sia deferebantur. qui si tenui genere
uteretur nunꝗͣ ab aristophane poeta
fulgere tonare permiscere graeciam
dictus essa. Dicat igitur auice uenu¬
stissimus ille seriptor & politissimus ly¬
sias. Quis enim id possit negare dum
intelligamus hoc esse atticum in lysia
non quod tenuis sit atque inornatus
sed quod nihil habeat insolens aut inep¬
tum. Ornate uero & grauiter & copio¬
se dicere: aut atticorum sit aut ne
sit Aeschines: ne ue de mosthenes ati¬
cus. Ecce autem aliqui se thucididios
esse profitentur nouum quoddam
imperitorum & inauditum genus.
Nam qui ly siam se quuntur non illum
quendam sequuntur non illum qui¬
dem amplum atque grandem subt¬
lem & elegantem tamen nec qui in
forensibus causis possit praedare
consistere Thueidides autem res

Expanded text:
dicere. Errant, quod solum; quod Atdicere. Errant, quod solum; quod Attice, non falluntur. istorum enim iudicio, si solum illud est Atticum, ne Pericles quidem dixit Attice, cui primae sine controversia deferebantur; qui si tenui genere uteretur, numquam ab Aristophane poeta fulgere tonare permiscere Graeciam dictus esset. Dicat igitur Attice venustissimus ille scriptor ac politissimus Lysias—quis enim id possit negare?—, dum intellegamus hoc esse Atticum in Lysia, non quod tenuis sit atque inornatus, sed quod non nihil habeat insolens aut ineptum; ornate vero et graviter et copiose dicere aut Atticorum sit aut ne sit Aeschines neve Demosthenes Atticus. ecce autem aliqui se Thucydidios esse profitentur: novum quoddam imperitorum et inauditum genus. Nam qui Lysiam sequuntur, causidicum quendam sequuntur non ilium quidem amplum atque grandem, subtilem et elegantem tamen et qui in forensibus causis possit praeclare consistere. Thucydides autem res