comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui uult perfectus ẽẽ uendat om̃ia quȩ habe
& det pauperib & sequatur me & iterum.
Non potestis duob dñis seruire: dõ ce ma¬
monȩ. Excepta uili tunica. & oꝑimento pari.
quo tecto tantum corpore frrgͥiis excludera:
nichil sibi amplius reseruauit᷑ Cuius ipse
opumciȩ morẽ sequens: nec munditũs nec so¬
dib notabilis erat. Cumq arder& cotidie
aut ad egypti monasteria ꝑ gere. aut meso¬
potamiȩ in uisere choros. autl certe insulaꝵ
dalmatiȩ quȩ altino tantum freto distant
solitudines occupare : auunculum pontifice
deserere ñ audebat: tot in illo cernens exem¬
pla uirtutum. doniqͥ habens unde discera:
in uno atq eodem. & imitabatur monachum
& ep̃m uenerabatur: non ut inplerisq accide
soloe. ad siduitas familiaritat᷑e. familiantas
contẽptum illius facere : sed ita eum colebat
quasi parentem: ita ad mirabatur quasiconi¬
die nouum cerner&e. Quid multa: fit cleric

Expanded text:
qui uult perfectus esse, uendat omnia, quae habet, qui uult perfectus esse, uendat omnia, quae habet, et det pauperibus et sequatur me et iterum: non potestis duobus dominis seruire, deo et mamonae. excepta uili tunica et operimento pari, quod tecto tantum corpore frigus excluderet, nihil sibi amplius reseruauit. cultus ipse prouinciae morem sequens nec munditiis nec sordibus notabilis erat. cumque arderet cotidie aut ad Aegypti monasteria pergere aut Mesopotamiae inuisere choros uel certe insularum Dalmatiae, quae Altino tantum freto distant, solitdeserere non audebat tota in illo cernens exempla virtutum domique habens, unde disceret. In uno atque eodem et imitabatur monachum et episcopum venerabatur. Non, ut in plerisque accidere solet, adsiduitas familiaritatem, familiaritas contemptum illius fecerat, sed ita eum colebat, quasi parentem, ita admirabatur, quasi cotidie novum cerneret. Quid multa? Fit clericus
Abbreviated transcription (Latin):
set sororem cum paruulo uiduã: demn
si consilium illa respuera. saltẽ nepo¬
tem dulcissimũ conseruares. Hic ẽ. enĩ
ille dequo tibi quondam uaticinatussũ:
licet paruulus ex collo pendeat nepos:
referr& inqũa alius qd̾ inpalatii milicia
sub clamide. &e candenti lino corpus eiꝰ cilas
tritum sit: Qͦd stans ante scłi potestates. lurid
ieuiniis ora portauerit. qͦd adhuc sub alterus
indumentis alteri mili tauerit. & ad hoc
habuerit cingulum: ut uiduis. pupillis. opp̃s¬
sis. miserisq subuenir&: michi non placent
dilationes iste inꝑfecte seruitutis di & centu¬
rionẽ cornelium ut lego iustum: statim audio
baptiratum: Uerumptam̃ uelut incunabula
quedam nascentis fidi cõprobemus: ut qui sub
alienis signis deuotus miles fuit: donandus lau¬
rea sit. Postquam suo regi cȩperit militare:
balteo posito habituq mutato: qͥcqͥd castrens
peculii fuit. in pauperes erogauit. Legerat eñi.

Expanded text:
set, sororem cum paruulo uiduam, dein, set, sororem cum paruulo uiduam, dein, si consilium illa respueret, saltim nepotem dulcissimum conseruares. hic est enim ille, de quo tibi quondam uaticinatus sum: licet paruulus ex collo pendeat nepos. referret, inquam, alius, quod in palatii militia sub chlamyde et candenti lino corpus eius cilicio tritum sit, quod stans ante saeculi potestates lurida ieiuniis ora portauerit, quod adhuc sub alterius indumentis alteri militarit et ad hoc habuerit cingulum, ut uiduis, pupillis, oppressis, miseris subueniret: mihi non placent dilationes istae inperfectae seruitutis dei et centurionem Cornelium, ut lego iustum, statim audio baptizatum. Uerumtamen uelut incunabula quaedam nascentis fidei conprobemus, ut, qui sub alienis signis deuotus miles fuit, donandus - laurea sit, postquam suo regi coeperit militare. balteo posito habituque mutato, quidquid castrensis peculii fuit, in pauperes erogauit. legerat enim:
Abbreviated transcription (Latin):
generasse abonis: aut mediocres ipse
ornasse uideatur. Ego carnis bona que
semꝑ & ipse contẽpnit in animȩ laudib
ñ requiram: nec me iactabo degenere.
idẽ. de alienis bonis: eum & abrakam
& isaac sc̃i uiri ismahel & esau peccatores
genuerint: & eregione iepthȩ incata¬
logo iustoꝵ apłi uoce numeratus. deme¬
retricȩ sit natus: Anima inquit quȩ pec¬
cauerit: ipsa morietur. Ergo & quȩ non
peccauerit: ipsa uiuet. Nec uirtutes nec
uitia parentum: liberis inputantur.
Abeo tp̃r censemur: exquo in xp̃o re¬
nascimur Paulus ꝑ sequutor eccłȩ &
mane lupus rapar beniamin: aduespe¬
ram dedit ȩscam. ananiȩ oui suum sub¬
mutens caput: Igitur & nepocianus
ñr quasi infantulus uagiens & rudis
puer. subito nobis de iordane nascit᷑.
Alius forsitan scribere: qͦd obsalut̾e illiꝰ
orientẽ: heremumq dimiseris: & me
carissimum sodalem tuum redeundi
spe lactaueris: ut primum si fieri pos¬

Expanded text:
generasse a bonis aut mediocres ipse generasse a bonis aut mediocres ipse ornasse uideatur. ego carnis bona, quae semper et ipse contempsit, in animae laudibus nOlI requiram nec me iactabo de genere, id est de alienis bonis, cum et Abraham et Isaac, sancti uiri, lsmahelem et Esau peccatores genuerint et e. regione Iephte in catalogo iustorum apostoli uoce numeratus de meretrice sit natus. anima,inquit, quae eccauerit, ipsa morietur; ergo et, quae non peccauerit, ipsa uiuet. nec uirtutes nec uitia parentum liberis inputantur; ab eo tempore censemur, ex quo in Christo renascimur. Paulus, persecutor ecclesiae et mane lupus rapax Beniamin, ad uesperam dedit escam Ananiae oui submittens caput. igitur et Nepotianus noster quasi infantulus uagiens et rudis puer subito nobis de Iordane nascatur. Alius forsitan scriberet, quod ob salutem illius orientem heremumque dimiseris et me, carissimum sodalem tuum, redeundi spe lactaueris, ut primum, si fieri pos
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as agit: qͦd epaphras demortis sibi
ucimnia redditus sit: ne haber& tristiciã
suꝑ tristiciam: ñ incredulitatis metu:
sed desiderio haritatis. Quantomagis tu &
diuinculus & episcopus. hoc est & incarne
& in sp̃u pater. doles uiscera tua: & quasi
a te diuisa suspiras. Sed obsecro ut mo¬
dum adhibeas indolore: memor illius
sententiȩ. nequid nimis: obligatoq pa¬
rumꝑ uulnere. audias laudes eius. cuiꝰ
semper uirtute lȩtatus es. nec doleas. qͦđ
talem amiseris: sed gaudeas. qͦd talẽ ha¬
bueris & sicut hi qui inbreui tabella
terrarum situs pingunt: ita in paruo
isto uolumine cernas adumbrata. non¬
expressa signa uirtutum: suscipiasq
a nobis ñ uires : sed uoluntatẽ. H ꝑc prȩ¬
cepta sunt rethoꝵ : ut maiores eius qui
laudandus ẽ. & eoꝵ altius gesta repe¬
tantur: sicq ad ipsum ꝑ gradus sermo
ꝑueniat: qͦd uidelicet auitis paternisq
uirtutib in lustrior fiat : & aut non de¬

Expanded text:
gratias agit, quod Epaphras de mortis sibi gratias agit, quod Epaphras de mortis sibi uicinia redditus sit, ne haberet tristitiam super tristitiam, non incredulitatis metu, sed desiderio caritatis. quanto magis tu, et auunculus et episcopus, hoc est et in carne et in spiritu pater, aues uiscera tua et quasi a te diuulsa suspiras! sed obsecro, ut modum adhibeas in dolore memor illius sententiae: ne quid nimis\' obligatoque parumper uulnere audias laudes . eius, cuius semper uirtute laetatus es, nec doleas, quod talem amiseris, sed gaudeas, quod talem habueris, et sicut hi, qui in breui tabella terrarum situs pingunt, ita in paruo isto uolumine cernas adumbrata, nonexpressasignauirtutumsuscipiasque a nobis non uires, sed uoluntatem. Praecepta sunt rhetorum, ut maiores eius, qui laudandus est, et eorum altius gesta repetantur sicque ad ipsum per gradus sermo perueniat, quo uidelicet auitis paternisque uirtutibus inlustrior fiat et aut non de
Abbreviated transcription (Latin):
plangitur: ihc absq funere & lacrimis
in monte sepelitur. Ooqͥd descripturis
suꝑ lamentationẽ dici potest: in eo libro
quo paulam romȩ consolati sumus.
breuiter explicauimus Nc̃ nobis per
aliam semitam ad eundẽ locum ꝑ ueni¬
endum.ẽ : ne uideamur p̃terita & abolita
quondam calcare uestigia. Scimus quidẽ
mirabatur interris: & estimatione que¬
rebat ibi uidentẽ cõminus dicere: sic̃
audiuimus. ita & uidimus. in ciuitate
dñi uirtutũ. in ciuitate dĩ nr̃i: sed de¬
siderium absentiȩ eius ferre ñ possumꝰ.
ñ illius sed nr̃am uic̾e dolentes. Quanto
ille felicior: tanto amplius nos indolore
qͦd tali caremus bono. flebant & sororeᷤᷤ
lazarum quẽ resurrecturum nouerant:
& ut uerus hominis exprimeretur affec¬
tus: ipse saluator plorauit que suscita¬
turus erat. Apostolus qͦq eius qui dixe¬
rat. cupio dissolui & esse cum xp̃o. &
alibi. michi uiuere xp̃c ẽ. & mori lucrũ:

Expanded text:
plangitur, Iesus absque . funere et lacrimis plangitur, Iesus absque . funere et lacrimis in monte sepelitur. quidquid de scripturis super lamentatione dici potest, in eo libro, quo Paulam Romae consolati sumus, breuiter explicauimus. nunc nobis per aliam semitam ad eundem locum perueniendum est, ne uideamur praeterita et obsoleta quondam calcare uestigia. Scimus quidem rimabatur in terris et aestimatione quaerebat, ibi uidentem comminus dicere: sicut audiuimus, ita et uidimus in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate dei nostri, sed desiderium absentiae eius ferre non possumus, non illius, sed nostram uicem dolentes. quanto ille felicior, tanto nos amplius in dolore, quod tali caremus bono. flebant et sorores Lazarum, quem resurrecturum nouerant, et, ut ueros hominis exprimeret affectus, ipse saluator plorauit, quem suscitaturus erat. apostolus quoque eius, qui dixerat: cupio dissolui et esse cunr-Christo et alibi: mihi uiuere Christus est et mori lucrum,
Abbreviated transcription (Latin):
memorẽ romanos duces: quoꝵ uirtutib quasi
quibidam stellis latine miecant hystorie: Paulã
capitolium dedicans. mortuum ut nim¬
tiabatur subito filium: se iussit absente
sepeliri. Lucius paulus septem diebus
inter duoꝵ exequias filioꝵ triumphans:
urbẽ ingressus ẽ. Preteriruto maximoᷤ.
catones. gallos. physones. brutos. Scepho¬
las. metellos. Scauros. Marios. crassos.
Marcellos. atq aufidios. quoꝵ ñ minor
in luctu quam inbellis urtus fuit: & quoꝵ
orbitates in consolationis libro tullius
explicauit: ne uidear potius aliena qua
tionem nr̃ibreuiter dicta sint. siñ prest&
fides qͦd exhibuit infidelitas. Igitur ad
nr̃a ueniamus Non plangam cũ iacob
& dauid filios in lege morientes. sed
cũ xp̃o ieuanglio suscipiam resurgen¬
tes:. Iudeoꝵ luctus. xp̃ianoꝵ gaudium est.
Aa uesperum demorabitur fletus: & ad
matictinum lȩticia. Nax p̃cessit: dies aut̃
acppinquabit: Unde & moyses morienꝰ

Expanded text:
memorem Romanos duces, quorum uirtutibus quasi memorem Romanos duces, quorum uirtutibus quasi quibusdam stellis Latinae micant historiae? Puluillus Capitolium dedicans mortuum, ut nuntiabatur, subito filium se iussit absente sepeliri; Lucius Paulus septem diebus inter duorum exequias filiorum triumphans urbem ingressus est. praetermitto Maximos, Catones, Gallos, Pisones, Brutos, Scaeuolas, Metellos, Scauros, Marios, Crassos, Marcellos atque Aufidios, quorum non minor in luctu quam in bellis uirtus fuit et quorum orbitates in Consolationis libro Tullius explicauit, ne uidear aliena potius quamtionem nostri breuiter dicta sint, si non praestet fides, quod exhibuit infidelitas. Igitur ad nostra ueniamus. non plangam cum Iacob et Dauid filios in lege morientes, sed cum Christo in euangelio suscipiam resurgentes. Iudaeorum luctus Christianorum gaudium est. ad uesperum demorabitur fletus et ad matutinum laetitia. nox praecessit, dies autem adpropinquauit. unde et Moyses moriens
Abbreviated transcription (Latin):
tibi p̃cepta rethoꝵ: & occupata luctu. opp̃s¬
sa lacrimis. p̃pedita singultib dicendi ordi¬
nem non tenes. Ubi illud ab infantia studiũ
litterarum. & anaxagoħie & telamonis semꝑ
laudata sEntentia : sciebam me genuisse mor¬
talẽs Legimus erator̃e cuius uolumen ad con¬
fouendum dolorẽ suum secutus ẽ. cicero: Pla¬
tonis. diogenis. clitomachi. Carniadis. possido¬
nii. add sedandos luctus opuscula ꝑcurrimus.
qui diuersis etatib aiuersaꝵ lamenta. uel
libris. uel epistolis mimiere st̃ conati: ut etiã¬
sinr̃m arer& ingenium. de illoꝵ possit fontib
irrigari. Proponunt innumerabiles uiros. et
marume piden. &.xenofontem socraticũ: quoꝵ
alter amissis duob filiis corpnatus inconcione
disseruit. alter cum sacrificans filium inbello
audisset occisum : deposuisse coronam dicitur:
& eandem capiti reposuisse: post quam fortiter
inacie dimicantem repperit concidisse. Quid

Expanded text:
tibi praecepta rhetorum et occupata luctu, opprestibi praecepta rhetorum et occupata luctu, oppressa lacrimis, praepedita singultibus dicendi ordinem non tenes! ubi illud ab infantia studium litterarum et Anaxagorae ac Telamonis semper laudata sententia: \'sciebam me genuisse mortalem\'? legimus Crantorem, cuius uolumen ad confouendum dolorem suum secutus est. Cicero, Platonis, Diogenis, Clitomachi, Carneadis, Posidonii ad sedandos lucttfs opuscula percucurrimus, qui diuersis aetatibus diuersorum lamenta uel libris uel epistulis minuere sunt conati, ut, etiamsi nostrum areret ingenium, de illorum posset fontibus inrigari: proponunt innumerabiles uiros et maxime Periclen et Xenophontem Socraticum, quorum alter amissis duobus filiis coronatus in contione disseruit, alter, cum sacrificans filium in bello audisset occisum, deposuisse coronam dicitur et eandem capiti reposuisse, postquam fortiter in acie dimicantem repperit concidisse. quid
Abbreviated transcription (Latin):
ne. linguis. habitu : tã uestib & armis. pis¬
cium ritu. & locustarum. & uelut musce. &
culices conterebantur. Absq noticia & enim
creatoris sui: om̃is homo pecus ẽ. Nõ uͦ post
passionẽ xp̃i oo resurrectionẽ eius: cunctaꝵ
gentium uoces & litterȩ sor ant. Taceo de he¬
freis. grecis. & latinis. quas nationes fidi suȩ
in crucis titulo dñs dedicauit. In mortalem
ammã &e post dissolutionẽ corꝑis subsistentẽ
qͦd phitagoras somniauit : demoeritus ñ credi¬
ait. in consolatione dampnationis suȩ socrateᷤᷤ
disputauit incarcere: Indus. ꝑsa. gothus.
egyptͥus. philos ofantur Bessoꝵ feritas. & pel¬
litoꝵ turba popłoꝵ qui mortuoꝵ quondã
inferiis homines immolabant: stridorem
suum in dulce crucis fregerunt melos: & to¬
tius mundi una uox xp̃c ẽ Quio agimus
anima: Quonos uertimus : Quid primum
ad sumimus: Quid tacemus: exciderint ne¬

Expanded text:
riae linguis, habitu tam uestis et armis? pisriae linguis, habitu tam uestis et armis? piscium ritu ac lucustarum et uelut muscae et culices conterebantur; absque notitia enim creatoris sui omnis homo pecus est. nunc uero passionem Christi et resurrectionem eius cunctarum gentium uoces et litterae sonant. taceo de Hebraeis, Graecis et Latinis, quas nationes fidei suae in crucis titulo dominus dedicauit. inmortalem animam et post dissolutionem corporis subsistentem, quod Pythagoras somniauit, Democritus non credidit, in consolationem damnationis suae Socrates disputauit in carcere, Indus, Persa, Gothus, Aegyptius philosophantur. Bessorum feritas et pellitorum turba populorum, qui mortuorum quondam inferiis homines immolabant, stridorem suum in dulce crucis fregerunt melos et totius mundi una uox Christus est. Quid agimus, anima? quo nos uertimus? quid primum adsumimus? quid tacemus? exciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
& uisa sunt incęlesti huerusalem. Timcq cõ¬
pletum ẽ. illud elogium: Surge qui dormis
& eleuare: & illuminabit te xp̃c. Ioħs bap¬
tista inheremo ꝑsonat: penitentiã agite.
appropinquabit enim regnum cęloꝵ. Adi¬
ebus iohis baptistȩ regnũ cȩloꝵ uim passum
est: &e uiolenti diripuerunt illud. Flam mea
illa rumphea custos paradys: & p̃sidentia
forib cherubim. xp̃i restincta & reserata st̃
sanguine. Neomirum hoc nobis in resurrecti¬
one ꝓmuti : cum om̃s qui incarne ñ sođm cas¬
nẽ uiuimus. municipatum habeamus in
celo: & hic adhuic positis dicatur interra
regnum dĩ intra uos ẽ. Adde qͦd ante resurrec¬
inisrł magnum nom̃ eius: Et ipsi qui nouer̃
eũ. tam̃ ad inferos trahebantur. ubi tunc to¬
tius orbis homines abindia usq britanniã.
irigida septentrionis plaga usq ad feruores
athlantici oceam : tam innumerabiles płi.
& tantarum gentium multitudines. qua ua¬

Expanded text:
et visa sunt in coelesti Jerusalem. Tuncque imet visa sunt in coelesti Jerusalem. Tuncque impletum est illud elogium: « Surge qui dormis, et elevare, et illuminabit te Chrissonat: paenitentiam agite; adpropinquauit enim regnum caelorum. a diebus emm Iohannis Baptistae regnum caelorum uim passum est et uiolenti diripuerunt illud. flammea illa rumphea, custos paradisi, et praesidentia foribus cherubin Christi restincta et reserata sunt sanguine. nec mirum hoc nobis in resurrectione promitti, cum omnes, qui in carne non secundum carnem uiuimus, municipatum habeamus in caelo et hic adhuc positis dicatur in terra: reg num dei intra uos est. Adde quod ante resurrecin Israhel magnum nomen eius, et ipsi, qui nouerant eum, tamen ad inferos trahebantur. ubi tunc totius orbis homines ab India usque ad Britanniam, a rigida septentrionis plaga usque ad femores Atlantici oceani, tam innumerabiles populi et tantarum gentium multitudines quam ua
Abbreviated transcription (Latin):
nos uiuimus. Deuorasti: & deuorata es: Dumq
ad sumpti corpis sollicitaris in lecebra. & aui¬
dis faucib p̃ilam putas: interiora tua adun
nr̃m dum occidereris occidisti. Quis ante te
miserior homine : Qui ȩterno mortis terrore
ꝓstratus: uiuendi sensum ad hoc tantũ accepa
ut periros. Regnauit enim mors abadam ũsq
ad moysen. oiam in eos qui ñ peccauert in
similitudenẽ p̃uaricationis ade. Si abrabã¬
& isaac & iacob ininferno. qͥs incełoꝵ regno
Si amici tui subpena offendentis adã. & qͥ
ñ peccauer̃t aliens peccatis tenebant᷑ obnar̃
qͥd dehis credendum ẽ. qui docerunt incordẽ
suo ñ ẽ. ds̃ : Qui corrupti & abominabiles
facti st̃: in uoluntatib suis. qui deolinauert¬
riĩ : quid simile infernus. & regna cęloꝵᷤ
Ante ap̃m abraham. apud inferos: post ap̃m
latro inparadyso: &. idcudo in resurrectione
eius multa dormientiu corꝑa surrexer̃t.

Expanded text:
nos uiuimus. deuorasti et deuorata es, dumque nos uiuimus. deuorasti et deuorata es, dumque adsumpti corporis sollicitaris inlecebra et auidis faucibus praedam putas, interiora tua adunco nostrum, dum occideris, occidisti. quis ante te miserior homine, qui aeterno mortis terrore prostratus uiuendi sensum ad hoc tantum acceperat, ut periret? regnauit enim mors ab Adam usque ad Moysen etiam super eos, qui non peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adam. si Abraham, ISi amici tui sub poena offendentis Adam et, qui non peccaverant, alienis peccatis tenebantur obnoxii, quid de his credendum est, qui dixerunt in cordibus suis: non est Deus, qui corrupti et abominabiles facti sunt in voluntatibrii, quid simile infernus et regna coelorum? ANTE CHRISTUM Abraham apud inferos: post Christum latro in paradiso. Et idcirco in resurrectione ejus, multa dormientium corpora surrexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quia cdormierat. suscitatus ẽ. Lȩter &
gaudeam qr. raptus sit. ne malicia im¬
mutar& mentem eius: quia placuerat
do anima illius: sed inuito & repugnan¬
ti. ꝑgenas lacrime fluunt: & inter prȩ¬
cepta uirtutum. resurrectionisq spem
credulam ment̾ẽ desiderii frangit af¬
fectus. Omors quȩ fr̃s diuidis. & amore
sociatos. crudelis ac dura dissotias. Addu¬
xrit urentẽ uentum dñs dedeserto ascen¬
dentem: qui siccauit uenas tuas. & desolauit
fontẽ tuum. deuorasti quidẽ ionã: ses & in
utero tuo uiuus fuit. Portasti quasi mortiũ
ut tempestas mundi conquiescer&e: & ninue
nr̃a illius p̃conio saluaretur. Ille ille te iuei
ille iugulaint fugrauus ꝓpħa: qui reliquit
domum suam. dimisit hereditatẽ suã. dedit
dilectam anima suam. inmanus querentium
eam: qui ꝑosee quondã tͥ rigidus minabatur
Ero mors tua õmors. ero morsus tuus infer¬
ne. Illius morte tu mortua es: illius morte

Expanded text:
quia dormierat, suscitatus est. laeter et quia dormierat, suscitatus est. laeter et gaudeam, quod raptus sit, ne malitia inmutaret mentem eius, quia placuerit deo anima illius? sed inuito et repugnanti per genas lacrimae fluunt et inter praecepta uirtutum resurrectionisque spem credulam mentem desiderii frangit affectus. o mors, quae fratres diuidis et amore sociatos crudelis ac dura dissocias! adduxit urentem uentum dominus de deserto ascendentem, qui siccauit uenas tuas et desolauit fontem tuum. deuorasti quidem Ionam, sed et in utero tuo uiuus fuit. portasti quasi mortuum, ut tempestas mundi conquiesceret et Nineue nostra illius praeconio saluaretur. ille, ille te uicit, ille iugulauit fugitiuus propheta, qui reliquit domum suam, dimisit hereditatem suam, dedit dilectam animam suam in manus quaerentium eam. qui per Osee quondam tibi rigidus minabatur: ero mors tuas o mors; ero morsus tuus, inferne, illius morte tu mortua es, illius morte
Abbreviated transcription (Latin):
peritiam sequi : quã stultã habere scientiã
Randes materias. ingema parua ñ
res ausa succumbunt. Quantoq mauis
fuerit qͦd dicendum ẽ : tanto magis ob¬
ruitur. qui magnitudine rerum uerbis
ñ potest explicare. Nepotianus.m̃s. tuus.
neratos: intolerabili dolore confecit. Que
Cui tam meũ sudabit ingenium: cui lit¬
terulȩ placere gestient: Ubi ẽ. ille nr.
animus : manus tremit: caligant oculi:
lingua balbũtit Moqͥd dixero: quia ille
ñ audiet. mutum uidetur. Stilus ipse
quasi sentiens. & cera subtristior: uel ru¬
bigine uel situ obducitur. Quocienscũq
implentur oculi: & renouato dolore totꝰ
infunere sum Moris quondã fuit. ut suꝑ
cadauera defunctoꝵ incontione ꝓstrati
laudes libers dicerent: & instar lugubrli
carminũ ad fletus & gemitum audientiũ
pectora concitarent. En rerum in nobis
ordo mutatus ẽ : & in calamitatẽ nr̃am
ꝑdidit sua ura. natura. Qd exibere seni¬
bus iuuenis debuit: hoc iuueni exibemꝰ.

Expanded text:
peritiam sequi, quam stultam habere scientiam Grandes materias ingenia parva non sres ausa, succumbunt: quantoque majus fuerit, quod dicendum est, tanto magis obruitur, qui magnitudinem rei verbis non potest explicare. Nepotianus meus, tuus,atos, et intolerabili dolore confectos al.Cui jam meum sudabit ingenium? cui litterulanimus, manus tremit, caligant oculi, lingua balbutit. quidquid dixero, quia ille non audiet, mutum uidetur. stilus ipse quasi sentiens et cera subtristior uel rubigine uel situ obducitur. quotienscumqueinplentur oculi et renouato dolore totus in funere sum. mors quondam fuit, ut super cadauera defunctorum in contionė pro rostris laudes liberi dicerent et instar lugubrium carminum ad fletus et gemitus audientium pectora concitarent: en rerum in nobis ordo mutatus est et in calamitatem nostram perdidit sua iura natura: quod exhibere senibus iuuenis debuit, hoc iuueni exhibemus
Abbreviated transcription (Latin):
cresiopes & sardana palli delitias. de sola
rusticitate se iactet: quasi omnes latro¬
nes &. diuersorum criminum rei diserci
sint: & cruentos gladios. phylosophorum
uolumnibus &. non arborum truncis
occulant Ex cessi mensuram epistolȩ: sed
non ex cessi doloris modum: Nam qui fal¬
sarius uocor .g. inter muliercularum ra¬
dios & textrma dilanior: contentus sum
crimen abnuere: non referre: Unde ar
bitrio tuo cuncta per mitto ut legas ipsã
epistolam. tam grecam quam latinan: &
aico intelligas accusatorum meorum ne̾¬
tias q ob probriosas querellas porro mi¬
chi sufficit amicum in struxisse Harissimũ:
& incellula latitantem diem tantum ex¬
pectare uidicii. optoq si fieri potest. & si
aduersarii sui erunt: cominentarios poti¬
us seripturarum quam demostens &
tullis. philippicas scribere. Oçceanꝰ¬

Expanded text:
Croesi opes, et Sardanapali delicias, de sola Croesi opes, et Sardanapali delicias, de sola rusticitate se jactet: QUASI OMNES latrones, et diversorum criminum rei, diserti sint: et cruentos gladios, Philosophorum voluminibus, ac non arborum truncis occulant. 13. Excessi mensuram epistolae, sed non excessi doloris modum. Nam qui falsarius vocor; et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abnuere, non referre. Unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut legas ipsam epistulam, tam Graecam quam Latinam, et ilico intellegas accusatorum meorum nenias et pretiosas querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demosthenis et Tullii Philippicas scribere.
Abbreviated transcription (Latin):
in quid dicere oportebat nos dilecte:
non estimatione clericorum ferri hȩc
est plautina eloquentia: hic lepos atticꝰ.
& musarum ut dicunt eloquio comparã¬
dus conpletur in metritum uulgiser.¬
mone prouerbium oleum perdit. Q. mn¬
pensas: qui boues mittit ad ceroma hec
non est illius culpa cuius sub persona ali¬
us agit. tragediam: sed rusini & melani¬
ȩ. iagistrorum euis. qui illum magna
mercede nichil scire docuerunt: Nec re¬
prehendo uquolibet xp̃iano: sermonis
imperitiam atq utinam socraticum
illud haleremus. Scio quod nescio:
nerationi michi semper fuit. non uerbo¬
sa rusticitas : sed sancta simplicitas. Qui
insermone imitari se dicit apostolos. ꝑri¬
us in mitetur uirtutes inuita illorum.
In laquendo simplicitatem. exensabat sanc¬
timoniȩ magnitudo: & silloigismos aris¬
totelis contorta que crisippi acumina. re¬
surgens moͬtuus contutabat. &eterum ri¬
diculum. Si quis enobis manens inter

Expanded text:
inquit, dicere: « Oportebat nos, dilecte, inquit, dicere: « Oportebat nos, dilecte, non aestimatione Clericorum ferri. » Haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus, et Musarum, ut dicunt, eloquio comparandus. Completur in me tritum vulgi sermone proverbium: Oleum perdit et impensas, qui bovem mittit ad ceroma. Haec non est illius culpa, cujus sub persona alius agit Tragoediam; sed Ruffini et Melanii magistrorum ejus, qui illum magna mercede nihil scire docuerunt. Nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis imperitiam: atque utinam Socraticum illud haberemus: Scio, quod nescio; et ipsum intellige. VENERATIONI mihi semper fuit non verbosa rusticitas, sed sancta simplicitas. Qui in sermone imitari 318 se dicit Apostolus, prius imitetur virtutes in vita illorum, in quibus loquendi simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo; et syllogismos Aristotelis, contortaque Chrysippi acumina, resurgens mortuus confutabat. Caeterum ridiculum, si quis e nobis manens inter
Abbreviated transcription (Latin):
plicebunt: Sed ut infinita pretertam &
ostendamtibi uir omnium nobilium xp̃ia¬
nissime. & xpistia. norum nobilissime.
cuius modi falsitates in epistolȩ tans lati¬
one reprehendant: ipsius epistolȩ ponam
cum greco sermone principtum. ut exii¬
no crunine. in tellegantur & &tera. s a ͤ s¬
ta uertisse me memini: Oportebat nos
dilectissime: clericatus honore non abu¬
ti insuperbia: Eoce in quiunt in uno uer¬
siculo quanta mendatia Primum. At¬
a f  e t oc. dilectus est: non dilectissi¬
mus: deinde. oͦi ticic. estimatio dicitur
rem alterum arbitrium sonat: totumq
uolumen litterarum & nostrorum tem¬
porum aritarce. qui de uniuersis scrip¬
toribus sententiam fers : Ergo frustra
tanto tempore studumus: &. seꝑe ma¬
num ferule subduximus: egredientes
de portu: statim impegimus igitur qui¬
a s. erasse humanum est.S. confiteri er¬
rorem prudentis: tu quicumq reprehen¬
sor es. tu me obsecro emenda preceptor.
& uerbum deuerbo exprime debueras

Expanded text:
plicebunt! Sed ut infinita praeteream et ostendam tibi, uir omnium nobilium Christianissime, Christianorum nobilissime, cuius modifalsitates in epistulae translatione reprehendant, ipsius epistulae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno crimine intellegantur et cetera: ἔδε me vertisse memini: « Oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. » Ecce, inquiunt, in uno versiculo quanta mendacia. Primum ἀγαπητὸς, dilectus est non dilectissimus. Deinde οἴησις, aestimatio dicitur, rem, alterum arbitrium sonat. Totumque . agis . o columen litterarum, et nostrorum temporum Aristarche, qui de universis scriptoribus sententiam feras? Ergo frustra tanto tempore studuimus; et a saepe manum ferulae subduximus » . Egredientes de portu, statim impegimus. Igitur quia et errasse humanum est; et confiteri errorem, prudentis: tu quicumque reprehensor es, tu me obsecro emenda praeceptor, et verbum de verbo exprime. Debueras,
Abbreviated transcription (Latin):
est Porro quanta dnniserint. uel asteribi ut
diximus testes sunt. uel nostra interpretatio:
Si adiligenti lectore trans lationi ueteri con¬
feratur: E tamen iure .Lxx. editio obtinuit
in ȩcclesiis. Uel quia prima est. E ante xp̃i
fertur aduentum: Uel quia abapostolis in
quibus tamenab hebrȩo non discrepant usur
pata: aquila autem proselitus & contentio¬
sus interꝑres. qui nonsolum uerba. sed echi¬
mologyas quoq uerborum trans ferre cona¬
tus est. uire proicitur anobis: Quis enim ꝓ
frumento uino & oleo possit uel legere. uel
cere fusionem pomationemq & splendenti¬
am: aut qui hebrei. non solum habent opopa.
sillabas in terpretatur. & litteras . dicatq
no lingua non recipit: huius reiexemplum.¬
ex nostro sermone capere possumus Quan¬
ta enim apud grecos benedicuntur. quȩ si
ad uerbum transferamus in latino non re¬
sonant: & eregione que apud nos placent.
Si uertantur. uxta ordinem. apud illos dis

Expanded text:
est. porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut est. porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut dixi, testes sunt uel nostra interpretatio, si a diligenti lectore translationi ueteri conferatur: et tamen iure Septuaginta editio obtinuit in ecclesiis, uel quia prima est et ante Christi fertur aduentum uel quia ab apostolis, in quipata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo, possit, vel legere, vel cere « fusionem, pomationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent ἄρθρα, syllabas interpretatur, et lino lingua non recipit? huius reiex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Grad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos dis
Abbreviated transcription (Latin):
dominus. soquiitus ineruce: hely. hely. le¬
mazabatam: quod interpretatur. deus m̃s.
deus m̃s quare me dereliquisti: Redclant
erint respice me ltaenim uerterunt: Deus
ds̃ m̃s respice me. quare me dereliquisti:
Respondebunt utiq: nichil in sensu damni
esse. si duo uerba sunt addita audiant q. a
mne: non periclitari ecclesiarum statum. sice¬
leritate dictantis aliqua uerba dimuserun:
suo addiderint. quanta dimiserint: que
inexemplaribus ecclesiȩ obelis astericisq dis¬
tincta sunt: Illud enim quod legimus mȩsa¬
la. beatus qui habet semen insyon & domes¬
ticos in iherusalemz solent hebrei deridere
cum audierint: Nec non & inamos post de¬
scriptionem luxuriȩ: stantia putauerunt
heł & non fugientia Reuera sensus recho¬
ricus. & declamatio tulliana Sed quid faci¬
emus ad autenticos libros. in quibus hee non
fuerunt ad scripta: &. cetera his similia : quȩ
si proferre nitamur: in futis libris est opus

Expanded text:
Dominus locutus est in cruce: ELI ELI LADominus locutus est in cruce: ELI ELI LAMA AZABTHANI: quod interpretatur, « Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti? » Reddanterint: \'respice me\'. ita enim uerterunt: deus, deus meus, respice me, quare me dereliquisti? respondebunt utique nihil in sensu damni esse, si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. suo addiderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus ecclesiae obelis asteriscisque distincta sunt. illud enim, quod legimus in Isaia: beatus, qui habet semen in Sion et domesticos in Hierusalem, solent Hebraei ridere, cum audierint, nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: stantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus
Abbreviated transcription (Latin):
ar uxta hebron. quadringentis. agenti spe¬
luncam duplicem.& agrum circa eam: sepe¬
lieritq in easaram uxorem suam: atq in
eocdem libro postea legimus. reuertentem de
mesopotamia iacob cum uxoribus ꝙ filiis
suis. posuisse tabernaculum ante salemur¬
bem sicymorum que est interra chanaan.
& habitasse ibi. & emsse partem agri in
quo habebat tentoria. ab emor patre sichem
centum agnis. . statusse ibi altare. Q inuo¬
cas se dm̃ israhel abraham non emit specum
abemor patre sichem. sed abefron filiosaar:
nec sepultus est in sichem. sed inchebron: quȩ
corruptȩ dicitur arboch Ouodecim autem
patriarchȩ. non sunt sepulti in arboch. sed
insichem: qui ager non est emptus ab abra¬
ham: sed abiacob differo solutionem istius
quȩstiunculȩ ut obtrectatores mei querant
ꝙ intelligant. non uerba in scripturis con¬
siderandased sensum Uicesum primi psal¬
mi iurta hebreos id ipsum erordium est: Quod

Expanded text:
or, juxta Hebron, quadringentis drachmis argenti, speor, juxta Hebron, quadringentis drachmis argenti, speluncam duplicem, et agrum circa eam, sepelieritque in ea Saram uxorem suam. Atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Sychem, centum agnis et statuisse ibi altare et inuocasse deum Israhel. Abraham non emit specum ab Emmor, patre Sychem, sed ab Efron, filio Saar; nec sepultus est in Sychem, sed. in Chebron, quae corrupte dicitur Arboc. duodecim autem patriarchae non sunt sepulti in Arboc, sed in Sychem, qui ager non est emptus ab Abraham, sed a Iacob. differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant et intellegant non uerba in scripturis consideranda, sed sensum. uicesimi primi psalmi iuxta Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
beatus apostolus exemplum de ȩsaxa prophe¬
ta dicens sumens: ecce in quid ponam in syon.
lapidem offensionis ꝙ petramscandali discor¬
dat atranslatione ueteri: & tamen cum hebra¬
ica ueritate concordat: In .lxx. enim contrari¬
us sensus est. non ut lapidi offensionis ocurre¬
retis. neq ut petre ruine: cum apostolus quoq
petrus hebreis pauloq consentiens. ita posuerit:
Incredulis autem: lapis offensionis & petra
scandali Ex quibus uniuersis per spicuum est.
apostolos q euangelistas in in terpretatione ue¬
terum seripturarum: sensum quesisse non uer¬
ba: nec magno opere de ordine sermonibus¬
quȩ curasse: cum intellectui res pateret: Lai
cas uir apostolicus & ȩuangelista: scribit ste¬
phanum primum xpisti martyrem. inuidai¬
descendit iacob in egyptum: e defunctus est.
ipse .&. patres nostri. & translati sunt insichẽ:
& positisunt in sepulchro. quod emit abraham
scilicet abraham emerit abefronhetheo filio sa¬

Expanded text:
beatus apostolus exemplum de Isaia prophebeatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali. discordat a translatione ueteri et tamen cum Hebraica ueritate concordat. in Septuaginta enim contrarius sensus est: non ut lapidi offensionis occurretis neque ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque consentiens ita posuerit: incredulis autem lapis offensionis et petra scandali. ex quibus uniuersis perspicuum est apostolos et euangelistas in interpretatione ueterum scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum inteLucas vir Apostolicus et Evangelista scribit, Stephanum primum Christi Martyrem in Judaidescendit Jacob in Aegyptum: et defunctus est ipse, et patres nostri translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulcro quod emit Abraham scilicet Abraham emerit ab Ephron Hetheo, filio Se
Abbreviated transcription (Latin):
stea. ad onec cum oteris sacerdotibus saule
iubente percussus est. Pergamus adaposto¬
lum paulum: Seribit adchorinthios sie¬
mii cognouis sent. numquam dominum
gloriȩ crucifixissent: Sed sicut scriptitm
est. quod oculus non uidit. nec auris audi¬
uit. nec in cor hominis ascendit. quȩ pre¬
parauit᷑. diligentibus se: Solent inisto loco
apicroforum quidam deliramenta sectari.
& dicere. quod de apochalipsi ecclesiȩ testi¬
monium sumptum sit. cum in ȩsaya uix¬
ta hebraicumita legatur: Aseculo non au¬
dierunt. neq auribus perceperunt: ocu¬
lus non uidit deus absq te: quȩ preparasti
expectantibus te hoc lxx. multo aliter
transtulerunt: Aseculo nonaudiuimus.
neq oculi nostri uiderunt deum. absq te:
ꝙ operatuauera: q facies expectantibus te
misericordiam: intellegimus unde sump¬
tum sit testimonium: & tamen a postolus non
crcĩo .c. eundem sensum aliis sermoni¬
bus indicauit: Inepistola ad romanos. idem

Expanded text:
stea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul stea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est. pergamus ad apostolum Paulum. scribit ad Corinthios: si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent. sed, sicutscriptum est: quod oculus non uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparauit deus diligentibus s e. solent in hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari et dicere, quod de Apocalypsi Heliae testimonium sumptum sit, cum in Isaia iuxta Hebraicum ita legatur: a saeculo non audierunt neque auribus perceperunt. oculus non uidit, deus, absque te, quae praeparasti expectantibus te. hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: a saeculo non audiuimus neque oculi nostri uiderunt deum absque te et opera tua uera et facies expectamisericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apoφραστικω̄ς eundem sensum aliis sermonibus indicauit. in epistula ad Komanos idem
Abbreviated transcription (Latin):
facite semitas eius Noc ęremplum eduob
de malachia. iudelicit &: esaya Nam pri¬
situmest: Sequens autem quodinfertur. Uox
clamantis indeserto et oetera: in ȩsaya legi¬
mus Et quomodo marchus statim in prin¬
cipio uoluminis sui posuit. sicut scriptum
est inesaia propheta: ecce mitto angelum
meum. Quod non scribitur in ȩsaia ut di¬
rimus. sed in malachia duo de nouissimo
duo de cim prophetarum: Soluat hanc q̃s¬
tiunculam imperita presumptio: & egoer¬
roris ueniam deꝑrecabor. Idem marchus.
inducit ad phariseos saluatorem loquentem:
Numquam legistis quid fecerit dauid quã¬
do necessitatem habuit. & esurrunt ipse ꝙ
soci eius. quomodo ingressus est domum
dei subabiathar pontisice. & panes propo¬
sitionis comedit. quibus non licebat uesci
nisi sacerdotibus : Legamus samuhelem.
siue ut communi habetur titulo regnorũ
libros: ibiq repperiemus nonabiathar serip¬
tum esse. sed achimelech pontificem. qui po¬

Expanded text:
facite semitas eius. hoc exemplum de duobus facite semitas eius. hoc exemplum de duobus de Malachia uidelicet et Isaia. nam prisitum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, quid fecerit Dauid, quando necessitatem habuit et esuriuitipse et socii eius, quomodo ingressus est domum dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui po
Abbreviated transcription (Latin):
iuda. quod in .lxx. legitur. modieus es ut
sis milibus iuida: in hebreo. paruudus es in
milibus uida Sensusq contrarius est :¬
lxx. sibi in hoc dum tuxat loco &. hebrai¬
ao recordante: Euangeluta enim dixit qł
nonsit paruulus inducibus iuda: cum ẽ
regione sit positum paruulus quidem es.
& modicus. sed tamen de te nuchi paruo
g modico egredietur dux in isbihel. secum¬
dum illudapostoli Elegit in firma mun¬
di deus: ut confiuidat fortia Porro quod¬
sequitur. qui regat. uł pascat populum me.¬
um istuhel. aliter in propheta esse perspicu¬
um est hoc repeto. non ut euangelistas ar¬
guam falsitatis. hoc quippe inpiorum est.
celsi. porphyrii. uiliani: sed ut reprehenso¬
res incos arguam imperitiȩ. &. impetrem
ab eis ueniam. ut concedant michi insimpli¬
cid epistola: quod inscripturis sanctis ue¬
lit noluit apostolis concessuri sunt: Mar¬
chus. discipulus petri. ita suum orditur.
euangeliumi Principium euangelii cħu
tis indeserto. parate uiam domino. rectas

Expanded text:
us es, ut sis in millibus Juda: » in Hebraeo, « parvulus es in millibus Juda; » sensusque contrarius est, Septuaginta sibi in hoc duntaxat loco et Hebraico concordante. Evangelista enim dixit, quod non sit parvulus in ducibus Juda, cum e regione sit positum, parvulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi parvulo et modico egredietur dux in Israel, secundum illud Apostoli: « Elegit infirma mundi Deus, ut confusequitur: qui regat — uel \'qui pascat\' — populum meum Israhel, aliter in propheta esse perspicuum est. Haec replico, non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marcus, discipulus Petri, ita suum orditur euangelium: principium euangelii Iesu tis in deserto: parate uiam domini, rectas
Abbreviated transcription (Latin):
renuite: & appenderunt mercedem meam
triguita argenteis: Dixitq dominus admẽ
pone illos inconflatorio. & considera si proba¬
tum sit. sicut probatus sum abeis & tuli tri¬
guita argenteos: & misi eos indomo domini
in conflatorium: Quantum distet ab euan¬
geliste testimonio .Lxx. translatio: perspicu¬
uin est: Sed in hebreo cum sensus idem sit:
uerba prepostera sunt & pene diuersa &
dixi inquid ad eos Si bonum est in oculis ue¬
stris afferte mercedem meam: & si non qui¬
escite Et appenderunt mercedem meam: tri¬
ginta argenteos: Q dixit domius adme
proice illud ad statuarium decorum: pre
tium quod ad pretiatus sum abeis & tuli
triguita argenteos: & proieci eos ad statu¬
arium in domo domini Accusent aposto
lum falsitatis. quod nec cum ebraico. nec
cum.lxx. congruat trans latoribus: & qđ
id mauis est. erret in nomine pro zacha¬
ria quippe iheremiam posuit: Sed absit.
hoc de pedissequo xpisti dicere: cui eure fu¬

Expanded text:
nuite. et adpenderunt mercedem meam nuite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. dixitque dominus ad me: pone illos in conflatorio et considera, si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum distet ab euangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. sed et in Hebrverba praepostera sunt, et pene diversa. « Et dixi, inquit, ad eos: Si bonum est in oculis vestris, afferte mercedem meam: et si non, quiescite et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos et dixit Dominus ad me proice illud ad statium, quod appretiatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et projeci eos ad statuarium in domo Domini. lum falsitatis, quod nec cum Hebraico nec cum septuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fu
Abbreviated transcription (Latin):
liste atq apostoli. idem in sacris uolumi¬
nibus fecerint: Legimus in marcho. di¬
centem dominum. tabitacumi. statim¬
q subunctum. quod interpretatur. pu¬
ella tibi dico surge Arguat ęuangelistã
mendatii. quare ad diderit tibi dico: cũ
inȩbreo tantum modo sit puella surge
ꝙ sensum uocantis & imperantis expri¬
meret: addidit tibi dico Rursum in
matheo. redditis aproditore uida tri¬
guita argenteis. & empto exeis agrofi¬
guli scribitur Tunc impletum est.
quod scriptum est per iheremiam pro¬
phetam dicentem: Ꝙ acceperunt trigui¬
ta argenteos: pretium ad preciatiquẽ
adpreciauerunt filus israhel. et dede¬
runt eos inagrum figuli sicut constitu¬
it michi dominus: Hoc in iheremia
penitus non inuenitur. sed in zachari¬
ac aliis multo uerbis ac toto ordine dis¬
crepante: Uulgata quippe ȩditio: ita se.
habet Et dicam ad eos Si bonum est coram
uobis dicere date mercedem michi. aut si nõ¬

Expanded text:
listae atque apostoli idem in sacris uolumilistae atque apostoli idem in sacris uoluminibus fecerint. legimus in Marco dicentem dominum: talitha cumi statimque subiunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum in Hebraeo tantummodo sit puella, surge: et sensum uocantis et imperantis exprimeret, addidit tibi dico. rursum in Matheo redditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli scribitur: tunc inpletum est, quodscriptum estper prophetam Hieremiam dicentem: et acceperunt triginta argenteos pretium adpretiati, quem adpretiauerunt a filiis Israhel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. hoc in Hieremia penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante; uulgata quippe editio ita se habet: et dicam ad eos: si bonum est coram uobis, date mercedem mihi aut ren
Abbreviated transcription (Latin):
qualis super hoc genere prefatiunculas
sit in libro quo heati antonii uita descri.¬
bitur. ipslus lectione cognosce Exalia in
aliam linguam ad uerbum expressa trãs¬
latio. sensis operit: & ueluti leto gra¬
mine satatransgulat. Dum enim casi¬
bus & figuris seruit oratio: quod bre¬
uii poterat indicare sermone. longuo am¬
bitu circumacta iux explicat: Hoc igitur
ego uitans. ita beatum antonium te peten¬
alii syllabas aucupentur. & litteras: tu
quere sententias: dies me deficiet: si om¬
nium qui ad sensum interpretati sunt.
testimonia replicauero Sufficit in pre¬
senti nominasse hylarium confessorem:
qui homelias in iob. & in psalmos tracta¬
tus plurimos. in latinum uertit egreco:
nec ad sedit lutere dormitanti. & putida
rusticorum interpretatione se torsit: sed
quasi captiuos sensus. in suam linguam
uictoris uire transposuit: Nec hoc mirũ
in &teris seculi udelicet aut eoclesiȩ uiris:
cum seꝑtuaginta in terpretes & euange¬

Expanded text:
qualis super hoc genere praefatiuncula qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petenaliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecclesiae uiris, cum septuaginta interpretes et euange