comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a quam lauacri renascentis extingui
debere monstrauit: ut unde ille cũ
sua coniuge ab hoste uictus exiit.
ibi iste cum scõram ȩccłã. sponsa ui¬
delic& sua de hoste uictor redir&:
immo potiora redemptis a peccato
uitȩ inmortalis munera pater
futuri sȩculi princeps pacis donar&.
quam prȩsentis nr̾i scłi pater pͥnceps
discordiac uenundatus sub peccato
sua cum styrpe perdidit. quia ni¬
mirum uta illa bratissima quam
deferuit adam. quamuis in compara-¬
bili luce & pact sublimis ab omni
curarũ famulantium nube setena
crebra dĩ & angelora fuerit uisione
& allocutione glorificata. in terrȩ
tamen huius erat locis constituta.
terrenis etiãquamuis nullo labore
quȩsitis alenda fructibus  at hacc
quam xp̃s tribuit in cęlorũ est arce
luce refecta. Prima hominis uita
brata ita fuit in mortalis.: ut poss&
in ca homo non mori: si se apeccati
seductione cautus seruaret. Scdã
utro ita fiet in mortalis: ut n possit

Expanded text:
aquam lavacri renascentis exstingui aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis ab omnium curarum stimulantium nube serena crebra Dei et angelorum fuerit visione et allocutione glorificata, in terrae tamen hujus erat locis constituta terrenis, quamvis nullo labore quaesitis alenda fructibus: at haec quam Christus tribuit in coelorum est arce luce refecta. Prima hominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit
Abbreviated transcription (Latin):
uidit spm̃ dĩ descendentẽ sicut
columbã & ueniente̾ super se.
Et hoc ad impletionem om̃is iusttu
ꝑtinet: quod baptizato dño apera
sunt ei cęli & sp̃s descendit super
eũ: ut hinc nimirũ fides nra confiu¬
metur. ꝑmysteriũ sacri baptism¬
tis aperiri nobis introitum patiae
celestis. & sc̃i sp̃s grãm ministran.
Numquid en̾i credi dec& dño tune
primũ cębestia patuisse secreta. cun¬
quo cum hominibus conuersatus s
Quia eni nobis dñs saero sc̃o sui cor¬
poris intinctu baptismi lauacra
dedicauit: nobis quoq post acceri
baptisma cęli aditum patere. & sri
sem dari monstrauit. Et congnus
multũ distantia. quia primus ae
ab inmundo spũ deceptus per si¬
pentem gaudia regni cȩlestis ans
secundus adam a spũ sco ꝑ coluns
glorificatus eiusdem regidi limas
reserauit: flamamq iubrantes
qua ingressum paradysi expulso
adam primo cherub. custos interelu¬
stt secundus adam hoduerna die ꝑ

Expanded text:
vidit Spiritum Dei descendentem sicut vidit Spiritum Dei descendentem sicut columbam, et venientem super se. Et hoc ad impletionem omnis justitiae pertinet quod baptizato Domino aperti sunt ei coeli, et Spiritus descendit super eum, ut hinc nimirum fides nostra confirmetur, per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum patriae coelestis, et sancti Spiritus gratia ministrari. Numquid enim credi decet Domino tunc primum cquo cum hominibus conversatus esquia enim nobis Dominus sacrosancti sui corporis intinctu baptismi lavacrum dedicavit, nobis quoque post acceptum baptisma coeli aditum patere et Spiritum sanctum dari monstravit: et congrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem gaudia regni coelestis amisit. Secundus Adam a Spiritu sglorificatus ejusdem regni limina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi expulso Adam primo Cherub custos interclusit. Secundus Adam hodierna die per
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ihs: dixit ei. Sine modo. sic
enim dec& nos intplere omt᷑m
iustitiam. Tunc dimisit eu. Id . ẽ.
tunc demũ dimisit: tanc consensit.
tunc passus ẽ eum a se baptirari.
cum tali ordure cognouisset omẽm
ut iussi ate baptirari inaqua:
& tu post modum ame quodqugris
baptiraberis in sp̃n. Sic enĩ decet
nos prȩtogate exemplũ implende
om̃is iustitiae. ut uidelic& discant
fideles neminem posse hominem
absq unda baptismatis ꝑfectae
iustum existere: & esse om̃ibus
quaniuis in nocenter & iuste ui¬
uentibus necessarium iutificȩ
regenerationis officium: cũ me
qui sp̃s scĩ opere conceptus et
natus sum cognotrerit secundac
natiuitatis subisse uel potius¬
sibi confecrasse lauacrũ. Nulla
personarũ maiorũ contempnat
abhumilibus meis in remissionem
peccatorum baptirari. cũ memino
tirandum in aqua submisisse senu
manibus caput. Sequitur. Bapi¬
ratus autem. confestim ascendit dr
aqua. Et ccce aperti sunt cęli: &

Expanded text:
autem Jesus dixit ei: Sine modo, sic autem Jesus dixit ei: Sine modo, sic enim decet nos adimplere omnem justitiam: tunc dimisit eum. Id est, tunc demum dimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem ut jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existere, et esse omnibus quamvis innocenter et juste viventibus regenerationis officium, cum me, qui Spiritus sancti opere conceptus et natus sum, cognoverint secundae nativitatis subisse, vel potiussibi consecrasse lavacrum. Nulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminertizandum in aqua submisisse servi manibus caput. IV. Baptizatus autem confestim ascendit de aqua: et ecce aperti sunt ei coeli, et
Abbreviated transcription (Latin):
iohanires. Eigo ate debeo baptirari.
hoc. ee : quod apud euuangelistã
iohannem illi ad se uenienti dix¬¬
isse narratur. Eicee agnus dĩ.
ecce qui tollit peccata mundi.
Ab illo cnim debemus om̃s baptizari.
qui adhoc uenit inmundum. ut
peecata tolleret mundi. Ab illo
debuit ipse iohannes baptirari.
id .ẽ. apeccati originalis conta¬
gione mundari. Quo quamuis
litte culpae neuo non carebat.
Ideoq cum eȩteris mulierum natis.
ab eo qui natus ex uirgine ds̃ in
carne apparuit. opus habrbat
ablui. Qnm ergo scriptum esti
quid .ẽ. hom̃o ut inmaculatus sit.¬
& ut mundus appareat natus ex
muliere: Iute timuit homo qu̾a¬
uis sc̃s. natus tamen ex mulitre.
& obid aculpę macula ñ inmunis
enbaptirare dñm. quem ex uirgine¬
In natum nouerat nullã prorsus
habrre maculã culpae. Sed quia
uera humilitas ipsa est qua obedi¬
entia comts non deferit. quod prius
officium expauit humiliter imple¬
uit. Nam sequitur. Respondens

Expanded text:
Joannes, Ego a te debeo baptizari, Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse quod apud evangelistam Joannem illo ad se veniente dixisse narratur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi Ab illo enim debemus omnes baptizari qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est a peccati originalis contagione mundari, qui quamvis liere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex virgine Deus in carne apparuit, opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immaculatus sit, et ut mundus appamuliere? Iure timuit homo / – quamvis sanctus natus, tamen ex muliere, et ob id a culpe macula non immunis – baptisare dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere maculam vera humilitas ipsa est quam obedientia comes non deserit, quod prius officium expavit humiliter implevit. Nam sequitur: Respondens
Abbreviated transcription (Latin):
multis offendimus om̃s. Et si dix¬
erimus quia peccatum non habe.¬
mus : nos ipsos seduciinus: & ueritas
in nobis n. ẽ. Uenit baptirari in
aquis ipsarum conditor aquarum :¬
ut nobis qui in iniquitatib concepti.
& in delictis sumus generati. secundȩ
natiuitatis quae ꝑ aquam & spm̃
cȩlebratur appetendũ insinuaret
mysterium. Dign est lauari aquis
iordanicis. qui erat mundus a sordib
cunctis: ut ad dibiendas nrorã sordes
seelerum. om̃rum fluenta scificaros
aquarũ. Sed quia humillimã dñi
dispensationem ex lectione euuan¬
gelica cognouimus : &iam serui hu¬
millimam obeditione sollicita in-¬
tentione uideamus. Sequitur.
Iohannes autẽ prohibebat eu̾ dicens.
Ego ate debro baptirari. & tu uenis
adme. Etxpauit illum ad se ue¬
nisse ut baptiraretur aqua. cui
nulla inerat quae baptismo terge.¬
retur culpa. inimo qui per sui
grãm sp̃s cunctam eredeitis
mundi tolberet culpam. Unde
recte intelligitur quod bic dicit

Expanded text:
multis offendimus omnes, et si dixmultis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem sollicita intentione videamus. Sequitur: Joannes autem prohibebat eum, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Expavit illum ad se venisse ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam Spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam. Unde recte intelligitur quod hic dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dat perfectȩ humilitatis exemplũ.
Indño quidẽ quia eũ sit dñs. non
solum ab homint seruo baptirari.
sed &iam ipse adhunc baptizandus
uenire dignatus est. In scruo aut̃
quia cum serret prȩcursorem se ac
baptistam sui saluatoris esse destinatu.
mtmor tamen propriȩ fragilitatis.
in iunctum sibi humiliter excusauit
officium dicens. Eigo ate debro
baptuari: & tu uenis adme: Sed
ꝓpter homines instruendos humilis
apparuit. mox adõ patre quantũ
ad cum huius modi a magnifica głã.
Hic est filius m̃s dilectus: in quo nrihi
complacui. Eit fidelissimus atque
humillimus seruus ille iohannes
tirare dñm & aꝑtis suae mentisoculis
deseendentem suꝑ eũ sp̃m prȩceteris
mortalibus uidere promeruit. Cerã
quia breuiter ⁊sta prelibatumus:
latius iam cuncta exposituri ipsum
sacrȩ lectionis uidtamus cxordium.
peccatum non fecit ullum. nec
inuentus est dolus in ore erus: sed
pia dispensatione abluendi om̃is
UiiIi. nr̃i contagionem peecati: qui in

Expanded text:
e humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Sed propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes,tizare Dominum, et apertis suae mentis oculis descendentem super eum Spiritum prae caeteris mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ cum audissec quidã de simul
discumbentibus. dixit ei. Beatus
qui manducabit panem in regno
di Panis qui manducat᷑ in regno
di non iuxta cherintũ corporalis
intelli gendus est cibus: sed ille
utiq qui ait. Eigo sum panis ui.¬
uus qui de cęlo descendi. Siquis
manducauerit ex hoc pane uiuet
in acternum. id est siquis me
in carnationis sacramento ꝑfecte
incorporatus meȩ diuinę mates¬
tatis uisione frui meruit: hic
ꝑpetua uit e in mortalis bratitu.¬
ame gaudebit. Sed quia non nulli
hunc panem fidetenus quasi odoran.¬
do ꝑcipiant. dulcedinem uero cius
attingere urraciter gustando fasti.¬
diunt.¬

Expanded text:
Haec cum audisset quidam de simul Haec cum audisset quidam de simul discumbentibus, dixit ei: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Panis qui manducatur in regno Dei, non juxta Cerinthum corporalis intelligendus est cibus, sed ille utique qui ait: Ego sum panis vivvus qui de coelo descendi, Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Id est, si quis meae Incarnationis sacramento perfecte incorporatus meae divinae majestatis visione frui meruerit, hic perpetua vitae immortalis beatitudine gaudebit. Sed quia nonnulli hunc panem fide tenus, quasi adorando percipiunt, dulcedinem vero ejus attingere veraciter gustando fastidiunt
Abbreviated transcription (Latin):
riosa conuiuia. quȩ aut collationt
om̃ium cȩlebrantur aut uicibus
solent a contubernalibus ex hibtni
ut neminem puteat in honeste
aliquid dicere auit facere. quia ab
hoc conuenit ut fȩda illic gerant᷑
copia uini: & incitetur libidinis
diuersa uoluptas. Sed cum facis
conuiuiũ uoca pauiptres debiles
clauidos cȩcos & beatus erisqui
non habent unde retribuant tibi
retriburtur enim tibi in resurres¬
tione iustorũ. Resur tectionem
ustorũ dicit. quia & si om̃s resus¬
gunt corũ tanten merito quasi pt¬
pria cognominatur: qui in hac s
beatos non dubitant esse futuros
Ei rgo qui pauperes ad conuiuium
uocat in faturo prȩmium ꝑcipia
qui amicos fratres & diuites uacd
recipit mereedem suã. Sel e sile
propter Am̃ facit in oxtmplu fils¬
rum brati iob sicut eitera frati
diltetionis. officia ipse qui iusse
remunerat. Qui gulosos ac luxu.iIi.¬
nosos prapter lasciuiam inuitat.
pena in futuro plectetur ȩterna.

Expanded text:
riosa convivia, quae aut collatione riosa convivia, quae aut collatione omnium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus exhiberi, ut neminem pudeat inhoneste aliquid dicere aut facere: quia ad hoc conveniunt, ut foeda illic gerantur, et copia vini incitetur libidinis diversa voluptas. « Sed cum facis convivium, voa pauperes, debiles, claudos et caecos, et beatus eris: quia non habent retribuere in resurrectione justorum. Resurrectionem justorum dicit, qui etsi omnes resurgant, eorum tamen non immerito quasi propria cognominatur, qui in hac se beatos non dubitant esse futuros. Ergo qui pauperes ad convivium vocat, in futuro praemium percipiet; qui amicos, fratres et divites vocat, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum beati Job, sicut caetera fraternae dilectionis officia, ipse qui jussit, remunerat. Qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena in futuro plectetur aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
RS AUIICOS ET
diuites alterutrũ conuiuia
cȩlebrare non quasi scelus inter¬¬
dicit. sed sicut extera necessita¬
tis humanȩ cõmercia ubi &
peccatores peccatoribus fęntrant᷑
ut recipiant arqualia: ad pro¬¬
nitrenda uitę cȩlestis pręmia til
ualere ostendit. Peniq subiungi
Ne forte & ipsi te reinuitent. & fiat
tibi retributio. Non ait & fiat
tibi peccatum. sed & fiat inquit
tibi retributio. Cui simibe est
quod alibi dicit. Et si bene¬
feceritis his qui uobis benefici¬
unt. quae uobis est gr̃a: Neq
hic dicit peccatũ est uobis. sed
qu e uobis est gratia. Siquidem
& peccatores hoc faciunt. quauis
sint quȩdam mutua frum ami¬
corum cognitorũ uicinorũq
diuitu conuiiria: quȩ non solum
in prȩsenti retributionem sed &
dampnationem ꝑcipiant in futur
Deniq ab apło inter opera tenrbra¬
rum adnumerantur. sic ut in die
inquit honeste ambulemus: non
in cõmessationibus & ebrietatibus
Commessationes quippe sunt luxu¬

Expanded text:
 amicos, et divites, alterutrum convivia celebrare, non quasi scelus interdicit, sed sicut caetera necessitatis humanae commercia, ubi et peccatores peccatoribus fenerantur, ut recipiant aequalia, ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Denique subjungit: Ne forte et ipsi reinvitent, et fiat tibi retributio. Non ait, et fiat tibi peccatum, sed et fiat, inquit, tibi retributio. Cui simile est quod alibi dicit: Et si benefeceritis iis qui vobis benefaciunt , quae vobis est gratia? Neque hic dicit, Peccatum est vobis; sed, Quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt. Quamvis sunt quaedam mutua fratrum, amicorum, cognatorum vicinorumque divitum convivia, quae non solum in praesenti retributionem, sedamnationem percipiant in futuro. Denique ab Apostolo inter opera tenebrarum adnumerantur: « Sicut in die, inquit, honeste ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus . » Comessationes quippe sunt luxu
Abbreviated transcription (Latin):
animus non refrenatur: cum per
propham dñs dicit. Eicce in die
& om̃s debitores ur̃os repetitis.
Neq enim qui debitorem suũ hoc
quod dedit repetit. aliquid in iuste
facit: sed dignum est ut quisquis
sc inpęnitentia maceret. & iam
hoc sibi quod iuste conpetit interii
dicat. Sic sic nobis afflictis. et
pęnitentibus ado dimittitur qͦđ
intuste egimus. si pro amore
illius & hoc quod nobis iuste com

Expanded text:
animus non refrenatur, cum per animus non refrenatur, cum per prophetam Dominus dicat: Ecce in die et omnes debitores vestros repetitis . Neque enim qui debitorem suum, hoc quod dedit repetit, aliquid injuste facit; sed dignum est ut quisquis se in poenitentia macerat, etiam hoc quod sibi juste competit interdicat. Sic  Text. sic sic nobis afflictis et poenitentibus a Deo dimittitur quod injuste egimus, si pro amore illius et hoc quod nobis juste com
Abbreviated transcription (Latin):
carnem tuam ne despextris.
Illud ergo itiuniũ ds ad probat.
quod ad eius oculos manus elemosy¬
narum leuat: quod cum proximi di¬
lectione agitur. quod ex pretate
conditur. hoc ergo quod tibi subtra¬
his: alteri largire. Et unde tua
caro affligitur: inde ͤgentis ꝓximi
caro reparetur. Hinc eni ꝑ prophãm
dñs. dicit. Cum reiunaretis & plati¬
geretis: numquid iriuniũ itiunastis
mihi: Et cum comeditis & bibitis.
numquid non uobis comeditis. et
uobismetipsis bibitis: Sibi enim
comedit & bibit. qui alimenta cor-¬
poris quȩ sunt cõmunia dona con¬
ditoris. sine indigentibus ꝑcipit.
Et sibi quisq leiunat. si ea quar sibi
ad tempus subtrahit. non pauꝑibus
tribuit. sed uentri postmodum offe.¬
renda custodit. Hinc ꝑ iohel dicitut.
scificate itiuniũ. Ieiunium quippe
scificare est: adiunctis bonis aliis.
dignam dõ abstinentiam carnis
ostendere. Ciesset ira. sopiantur
iurgia. Incassum enim caro adte¬
ritur: si a prauis suis uoluptatibus

Expanded text:
carnem tuam ne despexeris . carnem tuam ne despexeris . Illud ergo jejunium approbat Dominus, quod ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire; et unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro reparetur. Hinc enim per prophetam Dominus dicit: Cum jejunaretis et plangeretis, nunquid jejunium jejunastis mihi? Et cum comedistis et bibistis, nunquid non vobis comedistis, et vobismetipsis bibistis ? Sibi enim comedit et bibit, qui alimenta corporis, quae sunt communia dona Conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunat, si ea quae sibi ad tempus subtrahit, non 471 pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Hinc per Joelem dicitur: Sanctificate jejunium . Jejunium quippe sanctificare est adjunctis bonis aliis dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia. Incassum enim caro atteritur, si a pravis suis voluptatibus
Abbreviated transcription (Latin):
auctori nr̃o in eius decimis ꝑ absti¬
nentiam mortificemur. Vnde
fres lemi sicut offerre in lege
iubemini decimas rerũ. ita ei
offerre contendite & decimas
dierũ. Unusquisq inquantum
uitus subpetit carnem maceret.
crusq desideria affligat. Concu¬
piscentias turpes interficiat : ut
iuxta parili uocem hostia uiua
fiat. Hostia quippe. & immolatur
& uiua est: quando & abhac uita
homo non deficit. & tamen carna. si¬
libus desiderus occidit. Caro nos
lȩta traxit ad culpam: afflicta
reducat ad urniam. Auctor &¬
enim mortis nr̃e : per fructum
ligni urtiti uitę pręcepta trans.¬
gressus est. Qui ergo a para dysi
gaudiis ꝑ cibum cecidimus. ad hȩc
in quantum possumus ꝑ abstinen¬
tiam resurgamus. Sed nemo sibi can
dem abstinentiã solã posse credat suf.¬
ficere: cũ ꝑ prophetã dñs dicat.
nonne hoc est magis teiuntum quod
tuum: & egenos uagosq
induc in domũ tuam. Cum
uideris nudum operi cum: et

Expanded text:
auctori nostro nos in ejus decimis per abstiauctori nostro nos in ejus decimis per abstinentiam mortificemur. Unde, fratres charissimi, sicut offerre in lege jubemini decimas rerum, ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut, juxta Pauli vocem, hostia viva fiat. Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae, pligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. dem abstinentiam solam credat posse sufficere, cum per prophetam Dominus dicat: Nonne hoc est magis jejunium quod tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam: cum videris nudum, operi eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
mandata ꝑficimus. cum ꝓfecto
quattuor libros scĩ euuangelii
custodimus. Ex quare. sentiri
& aliud potest. In hoc enim mortali
corpore. exiattuor dementis
subsistimus: & ꝑ uoluptates eiusdem
corporis pręceptis dñicis contraimꝰ.
Precepta autẽ dominica: ꝑ decalo¬
gum sunt accepta. Qui ergo per
carnis desideria de calogi mandata
contempsimus. dignum est ut eandẽ
carnem quater decres affligamus.
quamius dehoc quad ragesimȩ tem.¬
pore. est adhuc aliud quod possti
intellegi. Apręsenti & enim die
usq ad paschalis sollempnitatis
gaudia. sex ebdomades ueniunt:
quatũ uidelic& dies quad raginta
duo funt. Ex quibus dum sex dies
dominici abstinentię subtrahunt᷑.
nerplus in abstinentia qu̾a triginta
& sex remanent. Dum uero per
trecentos & sexaginta dres annus
ducitur: nos aut̃ ꝑ triginta & sex
dies affligimur: quasi anni nrri
decimas dõ damus. ut qui nobis¬
metipsis ꝑ acceptũ annũ uiximus.

Expanded text:
mandata perficimus cum profecto mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis dominicis conPraecepta autem Dominica per decalogum sunt accepta. Qui ergo per carnis desideria, decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc quadragesimae tempore, est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die, usque ad Paschalis solemnitatis gaudia, sex hebdomadae veniunt. Quarum videlicet dies quadraginta et duo fiunt. Ex quibus, dum sex dies Dominici abstinentia abstrahuntur, non plus in abstinentia, quam triginta et sex dies remanent. Dum vero per trecentos et sexaginta dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus. Ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi hunc diabolus hominem
cerneret. non temptaret. Uent¬
remur in illo diuinitatem suã:
quia nisi suꝑ omĩa ds̃ existeret.
a nullo modo angeli ministrarent.
S ed quia diebus lectio congruit.
nam quadraginta dierũ abstinen.¬
tiam nr̃i redemptoris audiuimus.
quia quad ragesimȩ tempus incho¬
amus. discutiendum nobis est. cur
hec ipsa abstinentia ꝑ quad raginta
dierũ numerũ custoditur. Moyses
enim ut legem acciperet scđõ: dieb
quadraginta ieiunauit. Helias in
deserto quad raginta ditbus abstinuit.
Ipse auctor hominum adhomines
ueniens: in quad raginta diebus
nullũ om̃imodo cibum sumpsit.
Nos quoq inquantũ possumus. annuo
quad ragesimȩ tempore carne̾ nram
ꝑ abstinentiam affligere conamur.
Cur ergo in abstinentia quad ragena¬¬
rius numerus custoditur. nisi quia
uirtus de calogi per libros quattuor
scĩ cuuangelii implitur. Denariuꝰ
&cnim quater ductus. in quadrage.¬
nariũ surgit. quia tunc decalogi

Expanded text:
nisi hunc diabolus hominem nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebus quadraginta jejunavit . Elias in deserto quadraginta diebus abstinuit . Ipse auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi
Abbreviated transcription (Latin):
mergere in abyssum poterat: uir¬
tutem fuae potentiae non ostendto
Sola diuinae scripture prȩcepta
entiȩ prȩberet exemplum. ut quo.¬
tiẽs aptauis hominibus aliquid
patimur: ad doctrinam excitemͣ
potius quam aduindictã. Pensate
quanta est patrentia diꝰ. quanta in.¬
patientia nr̃a. Nos si iniurus aut
aliqua lȩsione p̾rouocamur. furore
ꝑmoti. aut quantũ possumus nos¬
metipsos ulciscimur. aut quod non
possumus. facete minamur. Ecce
aduersitatem diaboli dñs ꝑtulit:
& nil ei nisi mansuetudinis uerbi
respondit. Portat quem punire
poterat: ut hoc in laude erus altus
cresceret. si hostem suũ non exto.¬
guendo. sed iñterim patiendo supe.¬
raret. Notandum uero quod suba¬
ditur. quia recedente diabolo.
angeli ministrabant ei. Ex quai
re quid aliud quam unius ꝑsons
utraq natura ostenditur. quia
& homo est quem diabolus teptas
& idem ipse d̃ est cui ab angelis
ministratur. & Ccognoscamus
igitur in eo naturam nrãm. quil

Expanded text:
mergere in abyssum poterat, virmergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae non ostendit. Sola divinae Scripturae praecepta entiae praeberet exemplum. Ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur, potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore moti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interim patiendo superaret. 4. Notandum vero quod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitas anibitur. Si enim
non ad auaritiam honoris rapina
ꝑtineret: nequaquam paulus de
unigenito filio dicer&. non rapina
arbitratus est esse se aequalem dõ.
In hoc ergo diabolus parentem nr̃m
ad suꝑbiam traxit. quod eum ad
auaritiam sublimitatis excitauit.
Sed quibus modis primũ hominẽ
strauit: eisdem modis scđo homini
temptato subeubuit. Per gulam
quippe temptat cum dicit: die
ut lapides isti panes fiant. Per
uanam głam temptat cum dicit:
si filius dĩ es mitte te deorsum.
Per sublimitatis auaritiã temptat.
cum regna om̾ia mundi ostendit¬
dictns. Hȩc tibi om̃ia dabo si pro.¬
cidens adorautris me. Sed cisdẽ
modis a scđõ homine uincitur:
quibus primum se uicisse gloriat᷑
ut anris cordibus ipso aditu captus
exeat. quo nos aditu intromissos
quod in hac temptatione dñica
considerare debeamus. quia temp¬
tatus ad iabolo dñs sacri eloqui
pręcepta respondit. Eit qui eo
uerbo quod erat. temptatore suu̾

Expanded text:
sublimitas ambitur. Si enim sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito filio diceret, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis, secundo homini tentato, succubuit. Per gulam quippe tentavit eum, qui dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentavit, cum dicit: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum regna omdicens: Haec tibi omnia dabo, si procidens adoraveris me . Sed eis modis a secundo homine viquibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos quod in hac tentatione Dominica considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
rimus unde certamina toleramꝰ.
Ds uero qui in utero uirginis in¬
carnatus in mundum sine pec¬
cato uenerat. nil contradictionis
in semet ipso tolerabat. Temptari
ergo per suggestionem potuit
scd cus mentem peccati adecta¬
tio non iomordit. atq ido omis
diabolica illa temptatio. foris non
intus fuit. Sed si ipsum ordinem
temptationis erus aspicimus.
pensemus quanta magnitudine
nos a temptatione liberemur.
Antiquus hostis contra primum
hominem parentem nrm intrib
se temptationibus erexit : quia
hunc uidelic& gula. uana głã. &
auaritia temptauit: sed temptan¬
do superauit. quia sibi eum per
consensum subdidit. Exgula
quippe temptauit: cum cibum
ligni uecitum ostendit. atq ad
comedendum suasit. Ex uana
autẽ głã temptauit cum diceret:
eritis sicut dii. Eit & prouectus
auaritia temptauit cum diceret:
screntes bonum & malum. Aua¬
ritia enim non solum pecuruȩ. eͥ.
sed & iam altitudinis. Recte eni
auaritia dicitur: cum suꝑ modum

Expanded text:
rimus unde certamina toleremus. rimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggesed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit, cum diceret: Eritis sicut Dii. Et ex profecta avaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum
Abbreviated transcription (Latin):
inuentr&. Sed ecce cũ dicitur.
ds homo uel in excelsum montẽ.
uel in scam ciuitatem adiabolo
ad sunptus nens refugit. hu-¬
manȩ hoc audire aures expaues-¬
cunt : qui tamen non esse incre¬
dibilia ista cognoscimus. si in illo
& alia facta pensamus. Cierte
iniquorum om̃ium diabolus
caput est: & huius capitis mrbra
sunt om̃s iniqui. An non diaboli
membrã fuit pilatus: An non
tes & milites crucifigentes furrtꝰ:
Quid ergo mirum si se ab illo per¬
misit in montem duci. qui se per¬
tulit & tam & emembris illius
crucifigi Non est ergo indignũ
redemptori nr̃o quod temptari
uoluit. qui urnerat occidi. Iustu
quippe erat. ut sic temptationes
nrras suis temptationibus ui nerret:
sicut mortem nr̃am uenerat sua
morte superare. Sed serendum
nobis est. quia tribus modis temp.¬
tatio agitur: suggestione. delec¬
tatione. consensu. Et nos cum
temptamur: pleramq in delec¬
tatione. aut &iam in confensu
labimur : quia ex carnis peccato
ꝓpagati in nobis ipsis & iam ge¬

Expanded text:
inveniret. Sed ecce cum dicitur Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium caput diabolus est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum fuit Pilatus? An non s, et milites crucifigentes Christum fuerunt? Quid ergo mirum si se ab illo permisit in montem duci, qui se perculit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam ge
Abbreviated transcription (Latin):
aũ incorruptibilis sacramenta in¬
corrupto ipse non solum corde sed
et corpore proderet. De cuius
dictorum ueritate quam sit nemini
ambigendũ. ipse quoq curauit
ostendere. Qui cum dixisset hic est
discipulus ille qui testimoniũ ꝑ hib&
de his & scripsit hȩc: continuo sub¬¬
ictit & ait. Et scimus quia urrum
est testimoniũ eius. Quia ergo et
nos cum cęteris fidelibus scrmus
ucrum esse testimonium eiꝰ: cutemus
ꝑ omia tecta fide intellegendo.
tecta operatione exercendo. quȩ
docurit. ad dona sempiterna quȩ

Expanded text:
 incorruptibilis sacramenta in incorruptibilis sacramenta incorrupto ipse non solum corde sed et corpore proderet. De cujus dictorum veritate quam sit nemini ambigendum ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit, et ait: Et scimus quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae
Abbreviated transcription (Latin):
pene tunc asiȩ episcopis & inultarũ
cccłarum legationibus de coęterna
patri diuinitate xp̃i altius facere
sermonem: eo quod intriu̾ euuan¬
gelistarum scriptis mathei uidelic&
marci & lucȩ de humanitate eius
ac de his quȩ ꝑ hominem gessit. suffi.¬
ciens sibi uideretur habere testimo¬
nium. Quod ille se non aliter
facturum respondit: nisi indicto
itiunio om̃s in cõmune dñm prę¬
carentur. ut illa digne scribere
posset. Et hoc patrato instructus
om̃s hereticorum tenebras pate¬
factȩ subito ueritatis luce dispulit
in principio erat inquiens uerbũ.
& uerbum erat apud dm̃. & dserat
uerbũ. Simibemq mnitis totum
factum. ita &iam uerũ dm̃ uete¬
ex dõ patre aeternaliter natũ. uere
clarissima ad sertione ꝑdocuit: immo
om̃ia diuinę ueritatis & uerȩ diui-¬
nitatis quantũ alteri mortalium
nulli licuit archana reserauit.
Et hoc uirgini priuilegium tecte
struabatur. ut ad scrutanda uerbi¬

Expanded text:
pene tunc Asiae episcopis, et multarum pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scribere posset. Et hoc patrato instructus omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dispulit. In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum factum, ita etiam verum Deum, veex Deo Patre aeternaliter natum, vere clarissima assertione perdocuit, imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
qui testimonium perhib& dehis &
scripsit hȩc. Perhibuit quippe testi¬
montum uerbo dĩ ptȩdicando: ptr¬
hibirit scribendo ꝑhibuit denuio
eadem quae scripserat docendo. per¬
hibet ctiam nunc euuangelium
quod descripsit exclesiis legendum
pandendo. Si quidem atempore
dominicȩ passionis. resurrectionis.
& ascensionis in cęlum. usq ad
ultima domiciani principis tem¬
pora. ꝑ annos cuciter sexaginta¬
& quinq absq ullo scribendi ad-¬
miniculo uerbũ prędicabat. At
ubi adomiciano qui secundus post
neronem x pianoru persecutor
extitit exilio missus est: in rum¬
pentes in ęcłam heretici. quast
indestituta pastore ouilia lupi.
marcion chtrintus. & hebion.
cȩteriq antichristi qui xp̃m fuisse
ante mariam negabant. simplici¬
tatem fidei euuangelicȩ per uersa
maculauere doctrina. Sed dũ ipse
post occisionem domiciani ꝑmit.¬
tente pio principe nerua rediret
ephesum: conpulsus est ab om̃ibus

Expanded text:
Qui testimonium perhibet de his, et Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At a Domitiano, qui secundus post Neronem Christianorum persecutor exstitit, in exsilium missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeterique Antichristi, qui Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sine fine ꝑficitur: quando & suꝑno¬¬
rum ciuiũ & ipsius dñi prȩsentia
non ꝑspeculum & inenigmate
sicut nunc. sed facte ad faciem ui-¬
atbitur. Unde recte deea sub typo
discipuli quem diligebat quemq
supra pectus suum fecit discumbere.
dicit ihs̃ sic cum uolo manere donec
uenia. Ac si aꝑte dicat. Nolo gustũ
speculatiuȩ suauitatis qua maxime
in sc̃is meis diligo. sperantibus in pro¬
tectione alarũ mearũ. inebriatis ab
ubertate domus meȩ. sicut laboriosȩ
usum actionis lȩti conditione fintre.
sed post mortem sublimius me ap-¬
parente atq in meę conspectũ
maiestatis illos ꝑducente perfici.
Sequitur. Hic est discipulus ille quiui
testimoniũ perhibet de his. & scrip¬
sit hȩc: Et scimus quia iterum est
testimonium eius. Iam manifeste
btatus iohannes suam ꝑsonam de-¬
signat ex officio: quam designare
uitat ex uocabulo. Non autẽ prę.¬
tereunter intuendum quod dicttur:

Expanded text:
sine fine perficitur, quando et supernosine fine perficitur, quando et supernorum civium, et ipsius Domini praesentia, non per speculum et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam per sonam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quo non uis. ꝑfectionem ex primit
actiuȩ conuersationis. quȩ tempta¬
tionum solet igne ꝓbari. Unde
alibi de ea dicit aꝑtius. Deati qui
ꝑsequutione᷑ patiuntur propter
iustitiam. Cui tecte subiungit
dicens sequere me: quia nimitum
ruxta ciusdem petri uocem. xpͣs
passus est pro nobis telinquens nobis
exeinplum ut sequamur uestigia
eius. Quod autem dicit de iohanne
sic cum uolo manete donee ueniã.
statum contem platiuȩ uirtutis in¬
sinuat: quae non per morte̾ fini.¬
enda ut actiua. sed post mortem
est ꝑfectius dño ueniente cõplenda
Atiuus namq labor cum morte
deficit : intrcedem post mortem¬
acceptutus acterniam. Quis enim
in illa uita panem esurientĩ dat.
ubi nemo esurit. Quis aquan
sitienti. tibi nemo sitit. Quis
mortuum sepelit. ubi terra uiuentiũ
Adionis ergo ibi labor nullus: sed
solus prȩteritȩ actionis ꝑpetuus
remanet fructus. Speculatiua aut
felicitas quae hic inchoatur. illic

Expanded text:
quo non vis, perfectionem exprimit quo non vis, perfectionem exprimit activae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde alibi de ea dicit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam. Cui recte subjungit, dicens: Sequere me, quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequaejus . Quod autem dicit de Joanne, Sic eum volo manere, donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa; sed post mortem est perfectius Domino veniente complenda. Activus namque labor cum morte deficit, accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit, ubi terra viventium Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. Speculativa autem feli
Abbreviated transcription (Latin):
& in sola dilectione oculũ mentis
intendere didicerit: gaudiumq
ꝑpetuae beatitudinis quod in
futuro percepturus est. uita & aã
inprȩsenti cȩperit atdenter desi¬
derando prȩgustare: & aliquando
&ian quantum mortalibus fas
est in excessumentis speculando
sublimitert Hȩc autẽ uita diuinę
speculationis illos maxime recipit
qui post longa monasticȩ tudinienta
uirtutis secreti ab hominibus deger
norunt: eo liberiorem ad cȩlestia
neditanda animum habentes. quo
aterrenis separatum tumultibus
Namq actiua non solis in cęnobio
monachis. sed & cuncto ut diximos
populo diꝰ generaliter gerenda
ꝓponitur. Etquidem utrumq
a postolum & petrũ uidelicet et
iohannem qu̾auis inter homines
positum pro excellentis culmine
grãe constat in utraq uita fuisse
ꝑfectum. At tanten una uita per
petrũ. alia designatur ꝑ iohanne.
In eo & eñi quod ait petro dñs. extende
manus tuas & alius te cinget & duca

Expanded text:
et in sola dilectione oculum mentis et in sola dilectione oculum mentis intendere didicerit, gaudiumque perpetuae beatitudinis quod in futuro percepturus est, vita etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando praegustare, et aliquando etiam, in quantum mortalibus fas est, in excessu mentis speculando sublimiter evolare. Haec autem vita divinae speculationis illos maxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus. Namque activa non solis in coenobio monachis, sed et cuncto, ut diximus, populo Dei generaliter ingredienda proponitur. Et quidem utrumque apostolum, et Petrum videlicet et Joannem, quamvis inter homines positum, pro excellentis culmine gratiae constet in utraque vita fuisse perfectum, attamen una vita per Petrum, alia designatur per Joannem. In eo etenim quod ait Petro Dominus, Extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet
Abbreviated transcription (Latin):
Quarum actiua cõmunis populo diꝰ
miores quiq post resilrrectionem
quippe uita est studiosum̃ xp̃i fariu¬
lum iustis insistere laboribus: et
prius quideni sexpsum ab hoc sȩculo
in maculatũ custodire: mentem.
manum. liuguam. ac membra cor¬
poris cx̧tera ab om̃i inquinanitato
culpe temptantis contintre. ac
diuinis ꝑ petuo subiugare sc ruitiis:
Deinde &iam ꝓximi ntetssitatibus
cibum : potũ sitienti. algenti uesti¬
tum ministrando: egenos uagosq
indomum recrpiendo: infirmum
uisitando: mortuũ sepeliendo. cri¬
prendo inopem demanu fottioris
eius: egenũ & parperẽ ad rripien¬¬
tibus cum: sed & erranti triã utritatis
ostendendo. accȩteris se manetpando
fraternę dilectionis obsequio: in¬
suꝑ & usq ad mortem pto iustitia
uita est cum longo quis bone actionis
exercitio edoctus. duitinȩ orationis iu le¬
duleedine instractus. crebra lacti¬
marũ conpunctione ad sue factus.
acunctis mundi negotuis uacare.

Expanded text:
quarum activa communis populo Dei quarum activa communis populo Dei miores quique post resurrectionem quippe vita est studiosum Christi famulum justis insistere laboribus, et prius quidem seipsum ab hoc saeculo immaculatum custodire, mentem, manum, linguam, ac membra corporis caetera ab omni inquinamento culpae tentantis continere, ac divinis perpetuo subjugare servitiis. Deinde etiam proximi necessitatibus cibum, potum sitienti, algenti vestitum ministrando, egenos vagosque in domum recipiendo, infirmum visitando, mortuum sepeliendo, eripiendo inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et erranti viam veritatis ostendendo, ac caeteris se mancipando fraternae dilectionis obsequiis, insuper et usque ad mortem pro justitia vita est, cum longo quis bonae actionis exercitio edoctus, diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacrymarum compunctione assuefactus, a cunctis mundi negotiis vacare,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs de stãtu ȩccłãt prȩsenti uel fu¬¬
turo fetrelauit. manu sua conscripsit.
Unde constat promissiorrem sic ma.¬
nendi donet ueniret dñs. non eo
pertinere quod sine labore certaminis¬
cẽc uicturus in mundo: sed illo potius
quod sine dolore passionis transiturus
ess& emundo. Sicut en̾i in patrũ
litteris inutiumus cum longo con¬
fectus senio scir& iniminere diem
recessus sui: conuocatis discipulis
ac missarum cȩlebrationem. ultimũ
eis uale fecit. Deude descendtus
in defossum sepulturȩ suę locũ. facta
oratione appositus est ad patres
suos: tam liber adolore mortis. quã
acorruptione carnis inuenitur
utridica saluatoris sententia: quia
fic cum uoluerit manere donee
ueniret ipse. Possumus autem
mystice inhis quę petro. & iohanni
adño prȩdicta atq in eis sunt gesta
duas ȩccłãe uitas. quibus in prȩsenti¬
extretmꝰ astiuam scilico et con¬
templatiuam designatas accipere.

Expanded text:
Dominus de statu Ecclesiae praesenti, vel fuDominus de statu Ecclesiae praesenti, vel futuro revelavit, manu sua conscripsit. Unde constat promissionem sic manendi, donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius, quod sine dolore passionis transiturus esset de mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio, sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis ac missarum celebrationem, ultimum eis vale fecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, appositus est ad patres suos tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur illa Salvatoris sententia, quia sic eum voluerit manere donec ipse veniret. Possumus autem mystice in his quae Petro et Joanni a Domino praedicta atque in eis sunt gesta, duas Ecclesiae vitas quibus in praesentetur, activam scilicet et contemplativam, designatas accipere,