comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leam a quadam pale frugum inuentrice no¬
minauerunt. quam cererem esse uolunt.
te memorande canemus: Item alii a pabir¬
lo nuncupatam dicunt paleam. quod ea
primum sola in pascendis animalibus p̃beba.¬
tur: Cunis natura ex contrario tantũ est
frigida ut obrutas nuies fluere non sinat.
adeo calida ut maturescere poma compel I
lat De leGuMNIBUS.
¶Degumina a legendo dicta quasi e¬
lecta Ueteres enim electa meliora qͦq
legebant: siue quod manu legant᷑ nec secti¬
onem requirant: Li eguminum plurima
genera. ex quibus faba. lenticula pisum.
faselum. cicer. lnpinũ. graciora in usu ho¬
minum uident᷑. faba grera ethimologia
a uescendo uocabulum sumpsit quasi faga.
fage enim grete comedere dicit᷑. primũ
enĩ homines hoc legumine usi sunt Huiꝰ
speries due. quarum altera cõmunis. alte¬
ra egiptia: faba fresa dicta. eoquod eam ho-¬
mines frendant. id÷ frangant. et molendo
cõminuant. Lientas uocata quod humi¬

Expanded text:
leam a quadam Pale frugum inventrice noleam a quadam Pale frugum inventrice nominaverunt, quam Cererem esse volunt. te, memoranda, canemus. Item alii a pabulo nuncupatam dicunt paleam, quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex contrario tantum est frigida ut obrutas nives fluere non sinat, adeo calida ut maturescere poma conpellat. § 4 De leguminibus. Legumina a legendo dicta, quasi electa; veteres enim meliora quaeque legebant; sive quod manu legantur nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum gratiora in usum hominum videntur. Faba Graeca etymologia a vescendo vocabulum sumpsit, quasi faga; φαγεῖν enim Graece comedere dicitur. Primum enim homines hoc legumine usi sunt. Huius species duae, quarum altera communis, altera Aegyptia. Faba fresa dicta eo quod ea homines frendant, id est frangant, et molendo conminuant. Lentis vocata quod humi
Abbreviated transcription (Latin):
tuntatem turgentibus Spicam de ma¬
turis frugibus abustue dicimus Nam pro¬
prie spica est. cum ꝑ culmi folliculum
idest excremum tumorem ariste ad huc
tenues in modum spiculi eminent: Aristo
appellata quod pruis ipsa arescat: Culmꝰ:
ipse calamus spice. qui a radicibus nascit᷑¬
et dictus culmus quasi calamus: folliculum ẽ
tera frumenti. in qua granum seruat᷑ interius:
Hec super spicam uallo instructa munimen p̃ten¬
dit. ne auium minorum morsibus spica suis
sructibus exuatur. aut uestigiis proceratur.
Scipule sunt foliȩ seu uagine quibus culmus
ambitur. atq fulcit᷑. ne pondere frugis curue¬
tur que ambiunt culmum: et dicta stipu-¬
la quasi usta ⁊ quasi ustipula. Stupula dicta
ab usto: collecta enim messe uritur ꝑꝑ cultu¬
ram agri. Item stupula. uł quia pars enis uri¬
tur. pars int̾dum propalea p̃cidit᷑. Palea a
quibusdam uocari dicit᷑ quod palea uentile¬
tur ut frumenta purgent᷑ Gentiles aũ pa¬

Expanded text:
turitatem turgentibus. Spicam de maturitatem turgentibus. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus; nam proprie spica est cum per culmi folliculum, id est extremum tumorem, aristae adhuc tenues in modum spiculi eminent. Arista appellata quod prius ipsa arescat. Culmus est ipse calamus spicae qui a radicibus nascitet dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca frumenti in qua granum servatur interius. Haec super spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur aut vestigiis proteratur. Stipulae sunt foliae seu vaginae, quibus culmus ambitur atque fulcitur ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interdum pro palea praeciditur. Palea a quibusdam vocari dicitur quod pala ventiletur ut frumenta purgentur. Gentiles autem pa
Abbreviated transcription (Latin):
neribus frumenti antea siat aridum. uel
quod spica eius ordines generat. It orum tria
genera Primum exaticum uocatur. eo quod
spica eius sex orclines habeat. quod quidam
canterinum appellant. qm̃ animalia meliꝰ
quam traeicum pascit. et ham in es salubriꝰ
quam malum triticum. Alterum disticũ
eo quod duos orcdines habeat. quod pleriq
calaticum uocant: tcium trim̃se. quia
cum cogit necessitas uerno seminatur. et
cito colligitur : Scandula adiuisione uo¬
cata. duplex est enim. scanditurq idest
diuiditur Centenum appellatum. ea qd̃
in plerisq locis iactus sem inis eius in incre¬
mentum frugis centesimum renascitur
Ifnc et milium a multitudine fructꝰ
uocatum Panicium clictum. quod mul¬
tis in regionibus ex eo panis uice homines
sustententur. quasi quasi paniuiuũ: pastũ:
a pasto: Sisamum grecum est nomen. far¬
rago. a farre dicta: Est enim herba hordi¬
acia ad huc uiridis. necclum granis ad ma¬

Expanded text:
neribus frumenti ante fiat aridum, vel neribus frumenti ante fiat aridum, vel quod spica eius ordines habeat. Horum tria genera. Primum hexaticum vocatur eo quod spica eius sex ordines habeat; quod quidam canterinum appellant, quoniam animalia melius quam triticum pascit, et homines salubrius quam malum triticum. Alterum distichon, eo quod duos ordines habeat; hunc plerique Galaticum vocant. Tertium trimestre, quia, cum cogit necessitas, verno seminatur et celeriter colligitur. Scandula a divisione vocata; duplex est enim scanditurque, id est dividitur. Centenum appellatum eo quod in plerisque locis iactus seminis eius in incrementum frugis centesimum renascatur. Hinc et milium a multitudine fructus vocatum. Panicium dictum quod multis in regionibus ex eo panis vice homines sustententur, quasi panivicium. Pistum a pasto. Sisamum Graecum nomen est. Farrago a farre dicta: est enim herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
pars gulȩ: Primiae proprie sunt. que fra¬
gibns p̃cerpunt᷑ Triacum uel a critura
dictum. quad purissimum horreo con-¬
datur. uel quia granum eius cõmoliat᷑.
et terit᷑. far dicitur. eo quod inicio frange¬
retur: Aput antiquos enim molarum
usus nondum erat.s frumentum in pi¬
la missum frangebant. et hoc erat genus
molendi. Adoreũ tritici geniis. quad idẽ
nulgo sem̃ dicitur. ador quondã appellatũ.
ab edendo quia eo primum usi sunt hoẽs.
siue quia in sacrificio ipsius generis panis
ad aras offerebatur: Unde et adorea sacrificia
dicunt᷑: Siligo genus tritici a selecto dictũ
Flam in pane species eius p̃cipua est: Truñsȩ
tricicum ideo nuncupatum quia satum
post tresmenses colligitur: Nlam ribi ꝑꝑ aꝗͣ
aliam uecausam matura sacio amissa est. p̃¬
sidium abhoc petitur. Alica grecum nom̃ ÷ͥ
Alicastrum simile alice pondere et bonitate
p̃cipua: Ordeum dictum. quod p̃ ceteris ge¬

Expanded text:
pars gulae. 3. Primitiae proprie sunt quae de frupars gulae. 3. Primitiae proprie sunt quae de frugibus praecerpuntur. 4. Triticum, vel a tritura dictum, quod purissimum horreo condatur, vel quia granum ejus commolitur et teritur. 5. Far dicitur, eo quod initio frangeretur. Apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant, et hoc erat genus molendi. 6. Adoreum tritici genus, quod idem vulgo semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia primo eo usi sunt homines, sive quia in saad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia dicuntur. Siligo genus tritici a selecto dictum; nam in pane species eius praecipua est. Trimestre triticum ideo nuncupatum quia satum post tres menses colligitur; nam ubi propter aquam aliave causa matura satio omissa est, praesidium ab hoc petitur. Alica Graecum nomen est. Alicastrum simile est alicae, pondere et bonitate praecipua. Hordeum dictum quod prae ceteris ge
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicta occacio. quasi obce cacio quod oꝑi¬
at semina. occare gͥ est oꝑire t̾ra semina
uites uel arbores Runcacio est at̾ra herbaᷤᷤ
euellere Nam rus terra est: Sulcus a sole
uocatꝰ. quod procissus solem capiat Seractũ
dictũ quasi uere actum .i. uerno aratum:
Procissio est aracio prima. eũ ad huc du¬
rus ager est: Sacio dicta. quasi seminis ac¬
tio. quasi satorum actio: Serere antẽ uo-¬
catũ quia hoc sereno cȩlo faciendum est. ñ
da dicta. Seges autem de semine dicta. qd ia-¬
eimus. siue a sectione: De Frumenłis.
rima ceres cepit uti frugibus in grecia.
et habere segetes. translatis aliunde se¬
mimbus. Fuuis meminit ouidius dicẽs
Prima ceres unco glebam demonit ara-¬
tro: prima dedit fruges. alimentaq mit.¬
tia terris: frumenta sunt proprie. quę
aristas habent. fruges autem relique: Fru¬
menta autem uel fruges afruendo. hoc ÷
a uescendo dicte Nam frum̃ dicitur sũma

Expanded text:
et dicta occatio quasi obcaecatio, quod operiet dicta occatio quasi obcaecatio, quod operiat semina. Occare igitur est operire terra semina, vites vel arbores. Runcatio est a terra herbas evellere; nam rus terra est. Sulcus a sole vocatus quod proscissus solem capiat. Vervactum dictum quasi vere actum, id est verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Satio dicta quasi seminis actio, quasi satorum actio. Serere autem vocatum, quia hoc sereno caelo faciendum est, non do, dicta. Seges autem de semine dicta quod iacimus, sive a sectione. De frumentis Prima Ceres coepit uti frugibus in Graecia, et habere segetes, translatis aliunde seminibus. Hujus meminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit aratro; Prima dedit fruges, alimentaque mitia terris. 2. Frumenta sunt proprie quae aristas habent; Fruges autem reliqua. Frumenta autem, vel fruges, a frumendo, hoc est, 312 a vescendo, dictae. Nam frumen dicitur summa
Abbreviated transcription (Latin):
dedicata est rome: Nic plura instrum̃ta a¬
gricultile reperit. primꝰq a gros sirmauit:
Cundem quidam saturnũ putauerunt.
ut maiorem illi nobilitatem facerent. hoc
nomine quo splendide sonaret. et dignita¬
tem tituli compararet De CULTURA
ultura est qua frumenta uel AGRORU¬
uina magno labore queruntur.
ab incolendo uocata: dicie enim antiquo.¬
rum in his duobus constabant bene pascere
et bene arare: Cultira agri cinis. aracio
rufuisset usus reꝑtus: duplex est aũ aracio
uernalis et autunnalis: Int̾missio est. qua
alternis annis uacuus ager uires recipit.
Stercoracio letaminis aspersio.: Stercus
autem uocatum uł quia stnit᷑ in agris. uł
quia ext̾gi oporteat. quod sordidum in ci-
per agros iacitur. et dictus simus i st̃gus.
nutrimento leta facit germina reddat q:
ania pinquia et fecunda: Occacio est eũ
rustici satione facta bobus dimissis gran¬
desglebas cedunt. ac ligonibus frangunt :

Expanded text:
dedicata est Romae: hic plura instrumenta adedicata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae repperit, primusque agros firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi nobilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonaret et dignitatem tituli conpararet. De cultura agrorum . Cultura est qua frumenta vel vina magno labore quaeruntur, ab incolendo vocata. Divitiae enim antiquorum in his duobus erant, bene pascere et bene arare. Cultura agri cinis, aratio, i fuisset usus repertus. Duplex est autem aratio: vernalis et autumnalis. Intermissio est, qua alternis annis vacuus ager vires recipit. Stercoratio est laetaminis adsparsio. Stercus autem vocatum vel quia sternitur in agris, vel quia extergi oporteat quod sordidum in civiper agros iacitur. Et dictus fimus quod fiat nutrimento laeta faciat germina reddatque arva pinguia et fecunda. Occatio est cum rustici satione facta bubus dimissis grandes glebas caedunt ac ligonibus frangunt:
Abbreviated transcription (Latin):
De arctoribꝰ ReR RosticaRu.
erum rusticarum scribendi sollerciã
aput grecos primꝰ esiodus. betus huma-¬
nis studis contulit: de inde temoeritꝰ
magnus quoq kartaginiensis
in uiginti octo uoluminibiis studium
agriculacionis conscripsit: Aput roma noꝰ
autem de agricultura primus cato insti¬
tuit. quam deinde marcus terentius ex¬
poluit: Mox iurgilius laude carminũ
exculit Nec minꝰ studium habuert̃ post¬
modũ cornelus celsus. et iulius atticꝰ
lianus. siue colomella insignis orat᷑. qui
torum corpus discipline eiusdem cõplexꝰ est
Primum ad aratrum boues iunxisse fert̃
quendam priuatum hominẽ et sulminatũ
nomine homugirũ: Quidam aũ osirĩ dict̃
esse artis huius inuentorem. quidã treptole¬
mum: et hic questio est. quomͦ prima ceres
in greria uertere ferro t̾rã insticuit. s fer¬
ro qualicu̾q ñ specialit̾ uomere aut aratro.
Stercorndi agri racionem primus induxit qͥ¬
dũ nomine stc̃atꝰ in italia. ciuus ara a pico

Expanded text:
De auctoribus rerum rusticarum . Rerum rusticarum scribendi sollertiam apud Graecos primus Hesiodus Boeotius humanis studiis contulit; deinde Democritus. Mago quoque Carthaginiensis in viginti octo voluminibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit; quam deinde Marcus Terentius expolivit; mox Vergilius laude carminum extulit. Nec minorem studium habuerunt postmodum Cornelius Celsus et Iulius Atticus, Aemilianus, sive Columella insignis orator, qui totum corpus disciplinae eiusdem conplexus est. Primum ad aratrum boves iunxisse ferunt quendam privatum hominem et fulminatum, nomine Homogirum; quidam autem Osirim dicunt esse artis huius inventorem; quidam Triptolemum. Et hic quaestio est quomodo prima Ceres ferro in Graecia vertere terram instituit, sed ferro qualicumque, non specialiter vomere aut aratro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico
Abbreviated transcription (Latin):
cum cuta finem adiuncto y. latinum signi¬
sicat ciathum: Ro. Si uero a latinum ha¬
buerit adiunctum eminam demonstrat.
quam greci cotylen uocant. . e grecum si
acceperit iunctum e latinum significat
sextarium. F .o. Sr.o. latinum adunctũ
indicat acerabulum. quod greci oxi falon
uocant .xc. grecum superposito N latino sig¬
nisicat minã TA. latinum in sine ha¬
bens lauta grecum significat talentum.
Lo grecum in dextero brachio superiori
.o. littera comuncta cenix est.
de auctoribus rerum rusticarum¬

Expanded text:
cum circa finem cornu adiuncto V Latinum signicum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod Graeci oxifalon vocant. . My Graecum superposito N Latinum significat mina. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix est.  1 De auctoribus rerum rusticarum
Abbreviated transcription (Latin):
onderis signa plerisq ignota sunt. et
inde errorem legentibus faciunt: Qua¬
propt̃ formas eorum et caracteres ut a
ueteribis signata sunt subiciam us.
⁊ gemina uirgula duo oboli sunt. T la¬
tinum significat obolos tres: F. latinum
significat obolos quatuor Elatinum de¬
monstrat obolos quinq Oboli nero sex ꝑpea
cara cterem non habent. eo quod in una drag.¬
ma sex ueniunt. quod est pondus denarii
argenti .It. littera significat siliquas octo.
.i tremissem .N. latinum significat nomis¬
ma gretum .i. solidum. I. iota adiuncta
Beta significat dimiclium solidum.
urgule due ex uno angulo a leua in dex-¬
teram se diuidentes significant dragmam.
quam etiam olcen appellant. Ns. latinũ
adiuncto gamma greco signisicat semuinciam. To
oãmna autem grete littere o latinum in fine
adiunctum significat signaficat unciam: A
liuta grecum. ꝑ medium sui .i. latinum ad¬
uinctum significat libram. R Y. Rappa gre¬

Expanded text:
onderis signa plerisque ignota sunt, et onderis signa plerisque ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Grae
Abbreviated transcription (Latin):
ce asignra sui dicta. quod eius anse gemina
te uideantur aures imitari: Recipit aũ
aque uel uni pedem quadratum: frum̃ti uero
modios italicos tres Cadus greca anfora est conti.¬
nens urnas tres. Urna mensura est. quam quidã
quartarium dicunt: Proprie autem urna uas
quod pro condendis defunctorum cineribus ad¬
ht̃ urnam: Medimna mensura est quinq mo.¬
diorum. Medimna autem latina lingna uoca¬
ta est .i. climidia. eo quod quinq modis men¬
surat᷑. qui est dimidius numerus a ꝑfecto de¬
nario: aitaba mensura est aput egiptios sexta¬
riorum septuaginta duorum composita
ex numero propt̃ septuaginta et duas gen-¬
tes uel linguas. que orbem impleuerunt: Go¬
mor qundecim modiorum onus appendit:
Corus triginta modiorum mensuram complet.
Hic ex hebraico sermone descendit. qui uocat᷑
cora similitudine collis: Coria enim hebraice
colles appellant᷑. Carceruati enim modis
triginta instar collis uident᷑. et onis cameli

Expanded text:
ce a figura sui dicta ce a figura sui dicta tae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adegitur qui non habet urnam. Medimna mensura est quinque modiorum. Medimna autem Latina lingua vocatur, id est dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, conposita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas quae orbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpendet. Corus triginta modiorum mensura inpletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur 'cor' a similitudine collis: 'corea' enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli
Abbreviated transcription (Latin):
ad hester Et uiginti duo literarum sunt
elementa. quibus constat diuine legis
doctrina: Nis igitur exemplis modus ui¬
ginti duorum sextariorum a moyse se¬
cundum sacre legis mensuram effectus ÷.
Et quannuis diuerse gentes huic mensure
ponlus uel adiciant ignorantes. uł detra¬
hant: aput ebreos constitucione diuina
tali racione seruatur: Modius enim a xxu.¬
modo dictus: hinc et modica .i. moderata. Mo¬
dicis enim modiis nomen imposuit. Ham modica
mensure uixta morem prouincie palestine:
unum et dimidium modium capiens: cuiꝰ
nomem ex hebreo sermone tractum est: Sa-¬
tum enim aput eos nominatur sumpcio:
siue leuacio. eoquod qui metitur eandem m̃¬
suram sumat. ac leuet Est et aliud satum
mensura sextariorum uiginti duorum ca¬
pax quasi madius: Batus uocatur ebraica lin¬
natur. capiens quinquaginta sex taria: que
mensura una mole uice conterit᷑ amfora
uocata quod hinc et inde leuerur Hec gre¬

Expanded text:
ad Hester; et viginti duarum litterarum sunt ad Hester; et viginti duarum litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adiciant ignorantes vel detrahant, apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est moderata. Modicis enim modus nomen inposuit: nam modica mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. Cuius nomen ex Hebraeo sermone tractum est; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum capax quasi modius. Batus vocatur Hebraica linnatur, capiens quinquaginta sextaria; quae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Grae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nom̃ specialit̾ sibi ad sumpsit. qd̃ sit
m̃sura ꝑfecti numeri .i. denarii.: Modiꝰ
dictus ab eo quod sit suo modo ꝑfectꝰ:
Est autem mensura librarum quadra¬
ꝗnita quatior. id ÷ sextariorũ uigin¬
ti duorum: Cuius numeri causa in¬
de tracta est. eo quod in principio ds
uigintiduo opera fecerit Nam prima die septẽ
opera fecit .÷ materiam inforiem. angelos
lucem celos superiores t̾ram aquam et aerẽ.
Secunda die. sirmamentum solum: Tercia
die quatuor. maria. semina seminaciones.
atq plantaria: Quarto die tria. solem et lu¬
nam et stellas Suinta die tria. pisces. et
reptilia aquarum. ⁊ uolatilia: Sexta die
quatuor. bestias. pecudes. reptilia t̾re et ho¬
minem. et facta sunt omnia inginti duo
genera in diebus sex: Et uigintidue gene¬
raciones sunt ab adam usq ad iacob. ex cuiꝰ
semme nascitur gens omnis ifrabel Et
uiginti duo libri ueteris testamenti usq¬

Expanded text:
hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura librarum quadraginta quattuor, id est sextariorum viginti duorum. Cuius numeri causa inde tracta est, eo quod in principio Deus viginti duo opera fecerit. Nam popera fecit: id est, materiam informem, angelos, lucem, coelos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quatuor: maria, semina, sationes atque plantas. Quarta die tria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces aquarum, reptilia et volatilia. Sexta die quatuor: bestias, pecudes, reptilia terrae, et hominem. Et facta sunt omnia viginti duae generationes in diebus sex: et viginti duae generationes sunt ab Adam usque ad Jacob, ex cujus semine nascuntur omnes gentes Israel, et viginti duo libri Veteris Testamenti usq
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ bilibris Adsũtus quat̃ sit gret no-
quinarem siue gomor facit Adice sexũ
congium: Nam congiuis sex metit᷑ sextaris.
a quoet sextarii nomen dederunt: Congiũ
autem a congiendo .i. ꝑ augmentũ cres¬
cendo uocatur Unde postea pecunia be¬
nesicii gracia dari cepta congiarium ap-¬
pellatum est Unusquisq enim sui tẽ¬
poris imperator fauorem populi captãs
adiciebat. ut largior uideretur in donis:
lit̃ liquidorum. cuius et rẽ simulet
est mensura liquidorũ. hec a mensitra
accepit nonĩ Metron enĩ mensuram
dicunt greci. et inde appellata metre¬
ta: licet et urna et amfora et reliqua hu¬
iusmodi nomina mensurarũ sit̃. tam̃
ista hoc nom̃ a denarii numeri ꝑfectio¬
ne accepit. Metrum ad omnem men¬
suram ꝑtinet Metron enĩ grece lati-¬
ne m̃sura dicit᷑. Nam et ciathus men¬
sura est. et amfora m̃sura est. et quidqͥd
plus minus ue capit. m̃sura est. S ideo

Expanded text:
natur bilibris; adsumtus quater 'fit Graeco nominatur bilibris; adsumtus quater 'fit Graeco nomiquinarem sive gomor facit. Adice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis. est liquidorum, cuius et rem simul etmus. Metrum est mensura liquidorum: haec a mensura accepit nomen; μέτρον enim mensuram dicunt Graeci. Et inde appellata metreta, licet et urna et amphora et reliqua huiusmodi nomina mensurarum sunt; tamen ista hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem mensuram pertinet; metrum enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyatum mensura est, et amphora mensura est, et quidquid plus minusve capit mensura est. Sed ideo
Abbreviated transcription (Latin):
et colunnarum longitudo et breuitas: S
et solem istum propriam sui orbis habere: m̃¬
suram. quod geometrici ꝑscrutari audent :
Temporis. ut m̃sura horarũ et annorum: In
sinire. Proprie autem m̃sura uocata est.¬
qd̾ ea fruges metiunt᷑. ate srum̃tum .i. hu¬
mida et sicca. ut madios. urnas. et anforaᷤ :¬
Mensurarum pars minima ut codear. ꝗd̃
est dimidia pars dragme. appendens siliqͣs
nouem. qui criplicatꝰ conculã facit Concula
dragma una et dimidia adimplet᷑ Ciathi
pondus decem dragmis appenditur. qui etiã
sit. si quinq dragme addunt᷑ ad decem: Ace-¬
tabu lus quarta pars emine est duodetim
dragnas appendens. Cotyla emina est abens
ciathos sex que id circo cotyla uocatur. quia
cote greco sermone incisio dicit᷑. et emina
sextarii in duo equa incidit᷑. et cotyla dr᷑
Cmina autem appendit libram unã. que ge¬
minata sextarium facit. Sextarius dua¬
rum librarum est. quibus ad sũptis nomi¬

Expanded text:
et columnarum longitudo et brevitas. Sed et columnarum longitudo et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutare audent. Temporis, ut mensura horarum et dierum et annsurare. Proprie autem mensuram vocatam quod ea fruges metiuntur atque frumentum, id est humida et sicca, ut mMensurarum pars minima cochlear, quod est dimidia pars drachmae, appendens siliquas novem, quod triplicatum chonculam facit. Choncula drachma una et dimidia adimpletur. Cyathi pondus decem drachmis appenditur, qui etiam fit, si quinque drachmae adduntur ad decem. Acetabulus quarta pars eminae est, duodecim dragmas adpendens. Cotyla emina est habens cyatos sex; quae idcirco cotyla vocatur, quia cote Graeco sermone incisio dicitur, et emina sextarii in duo aequa inciditur et cotylam facit. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis adsumtus nomi
Abbreviated transcription (Latin):
mecit᷑. uł quod libram essicit duodecies com¬
putata. A ibra duodecim unciis ꝑficitur.
et inde habetur ꝑfecti ponderis genus. quia cot
constat unciis. quot mensibus annus: dicta
autem libra qd sit libera. et cuncta intra se
pondera p̃dicta concludat: Mina in ponderib
centum dragiis appenditur. et est nomen
esse ꝑibetur in grecis: Nam nichil est calco
minus. niclil talento manis. ciuis uariũ
apuit cliuersas gentes pondus habetur: Apire
romanos enim talentum est septua ginta
duarum librarum. sicut plautus ostendit.
qui ait. duo talenta esse centum quadra¬
gnita quatuor libras Est autem triplex.
quagnita medius septuaginta cduarum
librarum. Suminus ceritũ uiginti constat :
Centenarium numeri nomen est. eoquod
centum librarum pondus sit. quod pondꝰ
erunt romani. De MenSURiS
Iensura est res aliqua modo suo uel tẽ¬
Apore curcũ inscripta hec aut corparis est
aut temporis. corporis. ut hominũ. lignorũ

Expanded text:
metitur; vel quia libram efficit duodecies commetitur; vel quia libram efficit duodecies computatus. Libra XII unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus, quia tot constat unciis, quot mensibus annus. Dicta autem libra, qpondera praedicta concludat. 21. Mna in ponderibus centum drachmis appenditur, et est nomen s perhibetur in Graecis; 301 nam nihil est chalco minus, nihil talento majus. Cujus varium apud diversas gentes pondus habetur. Apud Romanos eniduarum librarum, sicut Plautus ostenqui ait duo talenta esse centum quadraginta quatuor libras. Est autem triplex, quaginta; medium septuaginta duarum librarum; summum centum viginti constat. Centenarii enim numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit; quod ponduserunt Romani. De mensuris . Mensura est res aliqua modo suo vel tempore circumscripta; haec autem aut corporis est aut temporis. Corporis est, ut hominum, lignorum
Abbreviated transcription (Latin):
tertremissis: Sextula bis assumpta duellam fa.¬
cit Tposita staterem reddit Stater autem me
dietas uncie est appendens aureos tres. utid et
uocatus stater. qd̃ tribis solidis stet Nec et se¬
miuncia quia semis haber le uncia. Hec et
senissis. quia ponderis. quia ponderis semis est.
quasi semi assis Quadrantem ebrei similiter
codrantem uocant. et uocatur quadrans.
quod uncie quartam partem appendeat : Si¬
cel qui latmosermone sidus corruptoᷤ nomi¬
ne appellat᷑. hebreum nomen est. habens a¬
put eos uncie pondus Aput latinos autem et
grecos quarta pars uncie est. et sta teris medi¬
etas. dragmas appendens eluas Unde cum in
gentilium: quarta pars uncie est Uncia
dicta quod uniuersitatem minorum pon¬
derum suauitate unciat .i. conplectatur:
Constat aũ dragmis yiii. id÷ scripulis xxiiii.
qd̃ proide legitimum pondus habet᷑. quia
numerus scripulorũ eius horas diei noctisq

Expanded text:
ter missus. Sextula bis adsummata duellam fater missus. Sextula bis adsummata duellam facit; ter posita stateredietas uncie est, appendens aureos tres, unde et vocatus stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia; hic et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant; et vocatur quadrans quod unciae quartam partem adpendeat. Sicel, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, Hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est et stateris medietas, dragmas adpendens duas. Unde cum in gentilium, quarta pardicta, quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est complectatur. Constat autem dragmis octo, id est scrupulis XXIIII. Quod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scrupulorum eius, horas diei noctisque
Abbreviated transcription (Latin):
accepit a gretis hoc ÷ sagitta: Sripulus
sex sili quarum pondere constat. hic aput
grecos grãma uocat᷑ Scripulus aũ dictus
ꝑ diminucionema lapillo breui. qͥ scripꝰ
uocatur: Dragma octaua pars uncie est. et de¬
uarii pondus argenti tribus constans scripulis.
.i. decem et octo siliquis. Denarium aũ dictũ
quia prodecem nũmis imputat᷑ Solidum
nꝰcupatum. quia niclil illi deesse uidecur:
Solidum enim ueteres integrum dicebant
et eocum: Ipse quoer nõmisma uocat᷑ pro es
quod nominibus principum esfigieqsigne.¬
tur ab micio uero unum nomisma unꝰ ar¬
genteus erat Noc enĩ ab assiriis cepit Dicũt᷑
autem uidei. quod abraham in t̾ra canahan
primus hanc aduexerat formam. Solidum
aput latinos alio nomine sextula clicitur qd̃
his sexuncia compleat᷑ Hunc ut cliximꝰ uulgꝰ
aureum solidum uocat. Cuius t̃ciam partem
idõ dixerunt tremissem. eoqd solidum faciat

Expanded text:
a Graecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus a Graecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et octo siliquis. Denarium autem dictum quia pro decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deesse videtur; solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Ipse quoque nomisma vocatur pro eo quod nominibus principum effigiisque signetur. Ab initio vero unum nomisma unus argenteus erat; hoc enim ab Assyriis coepit: dicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidum apud Latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat
Abbreviated transcription (Latin):
stet: Campana a regione italie nom̃ accep̃
ubi primus usus eius reꝑtus est Het duas
lances non habet . s uirga est signata libris
et uncis. et uago pondere mensurata Ga¬
men silum medium quo trutine state¬
ra regitur. et langͥes equant᷑. unde et in
lancibus amentum dicitur Iniauq
autem ponderi certus est modus nominib
propriis designatꝰ: Calcus est minuna pars
ponderis. quarta pars oboli. cmstans lentis
geminis granis: appellatur autem calcus
quod sit paruulus sicut et lapis calculus.
qui adeo minimꝰ est. ut sine molestia cal¬
cet᷑. Siliqua uicesima quarta pars solidi
est ab arbore cuiis semen est uocabulum
tenens: Ceratim oboli pars media est. ha-¬
bens siliquam unamet semis: Hunc la
tinitas semiobolum uocat: Ceratim aũ
grere latine siliqua cornuũ in t̾p̃tat᷑. O.¬
bolus siliquis tribus appendit᷑. habensce¬
ratim duos calcos quatuor stebat enĩ
olim ex ȩre ad instar sagitte. unde et nom̃

Expanded text:
 Campana a regione Italiae nomen accepit,  Campana a regione Italiae nomen accepit, ubi primum ejus usus repertus est. Haec duas lances non habet; sed virga est signata libris et unciis, et vago pondere mensurata.  filum medium, quo trutine statera regitur et lances equantur: unde et in lanceis amentum dicitur. Unicuique autem ponderi certus est modus, nominibus propriis designatus. Calcus minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis; appellatur autem calcus, quod sit parvulus sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est, ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore cuius semen est vocabulum tenens. Cerates oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Obolus tinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. Obolus siliquis tribus adpenditur, habens ceratin duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex aere ad instar sagittae. Unde et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uenenum. stridorem edit et colores ua-¬
rios in modum arcus celesti̾ emitcit:
onderum De Pon deRibys.
ac mensurarum uiuat agnoscͥe
modum: Nam omma corporalia sicut
scriptum est a summis usq ad una in m̃
rebus natura pondus dedit. suum quoq
regit onnia pondus Primꝰ moyses ebreiꝰ¬
primꝰ fidon argius ponderum racionem
in grecia constituit. et licet alii antiquiores
extrcerĩt .s: iste hac arce experientior fuit. põ¬
dus dictum eo quod in statera libratum pen¬
deat: Hmc et pensum : Abusiue autem pondꝰ¬
libra una est. unde etiam clipondius dictũ
est quasi duo pondera : quod nom̃ in usu ad
hic recinet᷑. Tritina est gemina ponderũ
lances equali examine pendens facta ꝑꝑ ta¬
lenta et centenaria appendenda. sicut mo-¬
mentana proparua modica q: pecunia:
hec et moneta uocata Idem et statera no¬
men ex numero habens quod duabus lan-¬
cibus ⁊ uno in meclio silo librata ȩ qualit᷑

Expanded text:
venenum, stridorem edit et colores vavenenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emittit. De ponderibus . Ponderum ac mensurarum iuvat cognoscere modum. Nam omnia corporalia, sicut scrirebus pondus natura dedit. Suum quoque regit omnia pondus. Primus Moyses, quiPrimus Phidon Argivus ponderum rationem in Graecia constituit; et licet alii antiquiores extiterint, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondlibra una est. Unde etiam dipondium dictum est, quasi duo pondera: quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta propter talenta et centenaria appendenda, sicut momentana pro parva modicaque pecunia. Haec et moneta vocata, eadem et statera, nomen ex numero habens, quod duabus lancibus et uno in medio stylo librata aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
plumbumq secernit: Alia quoq metalla
ab igne defendit. et eum sit natura ȩris
ferriq durissima. si absq stagno fuerre
urit᷑ et cremat᷑ Stagnũ illitum eris ua¬
sis saporem facit graciorem. et compesere
uirus eruginis: Spscula etiam ex eo tem¬
perant᷑: Corussa quoq ex eo sicut ex plũbo
solis clarius auro argentoq: reluceat.
Solautem a poetis electron uocatur. Defe¬
cacuis est enim hoc metallum ominib me¬
tallis: huius tria genera Snum qd̃ ex
pini arboribus fluit. qd̃ sucinum dicit᷑:
Alterum metallum dicit᷑ quod natu:¬
ralit᷑ inuenit᷑.⁊ in p̃cio habetur: Ter¬
cium quod sit de tribus partibus auri
et argenti una. quas partes etia si na-¬
turale soluas muenies. Unde nichil int̾ee̾
natum anfactum tramq enĩ eiusdẽ
nature est. Electrum quod naturale est
euismodi nature est. ut in conuiuo et
ad lumma clariꝰ cunctis in etallis fulgeat
et uenenum prodat Nam si eo infundas

Expanded text:
plumbumque secernit; alia quoque metalla plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo,solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumque enim eiusdem naturae esse. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas
Abbreviated transcription (Latin):
uis: Int̾ueniunt et minitti calculi maxi¬
me etorrentibus siccatis lauant eas ha¬
renas. et quod subsedit cogunt in fornacib
Iuemuntur et in auratis metallis aqͣ
missa calculi nigri et graues. ee clum au¬
rum colligit᷑ cum eoremanent. postea se
parati conflantur. et in plumbum albũ
resu̾liunt᷑ Inde et eadem grauitas plũ¬
bi que auri est. Ngrum plũbum circa
cantabriam abundat cuius origo duplex
est: aut enim solum ex sua uena pradit.¬
aut cum argento nascit᷑. mixtisq uenis
conflatur. huius primꝰ infornacibus li¬
quor stagnum est Secundus argentũ
quod remanet suꝑaddita uena : flursũq:
conflata fit nigrum plumbum: India
neq ȩs. neq plũbum habet. gemimis tã¬
tum et margaritis hec ꝑmutatur. nigro
plũbo fistulas lamminasq utitur: lia¬
boriosius in hispania et gallia eruit᷑ plũ
Mixta enim et adulterata int̾se ꝑ ignem
metalla desociat. et ab auro et argento es.

Expanded text:
vis; interveniunt et minuti calculi, maxivis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; posteparati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auri. 2. Nigrum plumbum circa Cantabriam abundat, cujus origo duplex est. Aut enim solum ex sua vena praut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumMixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpit᷑. rubens non est halile ad tun-¬
dendum. neq antequam albescere inci¬
piat: Acetouel alumine illitum ferrũ
nt eris simile : Purga m̃ta ferri rubigo et
scoria Rubigo est uicium rodens ferrum uł
segeres quasi rodigo muttata una littera. Nec
et erigo ab herendo: Nam erugo incium est
feri ab erodendo dicta non ab eramento. Seo¬
ria uero purgamenta et sordes sunt que
igne ex quocunt᷑. et dicta scoria. quia de
sero excutitur: Rubigine autem caret fer
rumꝰ. si cerussa et gipso et liquida pice ꝑun¬
gͣatur Item rubigo ferramenta non uiciat
sieadem medulla ceruina uel certissima¬
mixta rosacio unguitur. De ElUMBo.
lñbum dictum. quod ex eoprimum pi¬
lis factis maris altitudo temptata est
hunis duo genera sunt nigrum et candi¬
dum.s. melius candidum. quod prius in in¬
suls athiantiai maris inuentum est: Si ꝗͥdẽ
et inlusitania et in gallia gignit᷑. sum ma
tͣra harenosa et coloris mgri. et pondere gra¬

Expanded text:
corrumpitur. Rubens non est habile ad tuncorrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab aeramento. 6. Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. rum, si cerussa et gypso et liquida pice perungitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussmixta rosaceo unguitur. De plumbo . Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gra
Abbreviated transcription (Latin):
Differentia ferri plurima uixta t̾re genꝰ.
Nam alnuad molle plumbaq uicinum
rotarum et clauorum usib aptum Ali¬
ud fragile et erosum culture t̾re conue¬
niens: Aliud preuitate sola placet. cla¬
uis q caligariis: Aliud rubiginem sentit¬
celeruis. Stricture uocantur hȩ omnes
qd̃ in aliis metallis ad stringende apte
uocabulo imposito. Aquarum uero st̃
hnspania. et tirasonacomos in italia: In.
acuendo ferro oleo delectabilior fit acies.
Unde et tenuiora ferram̃ta oleo restingui¬
mos est. ne aqua in fragilitatem diri¬
uent᷑. A ferro sanguis humanus sese
ulciscitur Contractum nãq celerius
rubiginem trabit. Cum ferro magnes
lapis concorcham habet Sola enim hec
materia uim ab hoc lapide accipit. re¬
tinetq longo tempore Ex eodem la¬
pide architectus quidam alexandrie
templum cõcamerauit Unde in eo simu¬
lacrũ ferrũ in aere pendere uideretur.
ferrum accensum igni nisi duretur ictib

Expanded text:
Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summHispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferrammos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur. Contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet. Sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit, retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nim densacione tanquam de sputo re-¬
paratur flos Eruginem quoq es creat
nã laminȩ aureȩ suꝑ uas aceti asprimi
sarmentis suꝑposite atq: ita distillantib
quod ex eo cecidit in ipsum acetum terit᷑
et cribratur. De FeRRo.
errum dictum quod farra .i. semi¬
na frugum t̾re condat. Idem et
calybs a calybe flumine. ubi ferrum op¬
tima acie temperatur Unde abusiue
dicitur calybs ipsa materies. ut. Uulnisi
reꝑtus est cuius postea uersa in obpro¬
brium speries: Nam unde pridẽ tellus
tractabatur. inde modo cruor essunditur.
Nullum autem corpus tam densis int̾ se
coherentibus et implicitis elem̃tis quã fer¬
rũ Unde in est illi duricia cum frigore.
ferri autem metallum pene ubiq reꝑit᷑.
s. ex omnibus generibus palma serico ferro
datur Seres enĩ hoc cum uestibus suis pel.¬
libusq mittunt: Secunda parthico: Ie¬
q alia genera ferri ex mera acie temꝑant᷑
Ceteris enĩ admiscetur mollior complexꝰ.

Expanded text:
nim densatione tamquam de sputo renim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur et cribratur. De ferro . Ferrum dictum quod farra, id est semina frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Unde et abusive dicitur chalybs ipsa materies, ut Virg. Aerepertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus.
Abbreviated transcription (Latin):
catur sicut contra fusile quod tantũ
omne es diligentius purgatis igne uicisᷤᷤ
ex coctisq regulare dicit᷑ efficit᷑ : Campa¬
num quoq int̾ genera eris uocatur a cã¬
pania scilicet prouintia. que est in ita¬
lie partibus utensilibus et uasis omnib
probatissimum Esomne frigore magno
melius fundit᷑ : Es rubiginem celerius
tralnt nisi oleo perungat᷑  Seruari aũ
optime id etiam in lidia ida pice tradt̃.
Int̾ omnia metalla es uocalissimum est
et maxime potestatis: Ideo et enea limina:
eneis: Origo ȩris catmia et calciteis. purga¬
menta eris catinia. et origo eris flos catmia.
Signitur in metallorum eris atq argenti
fornacibus. desinente nitore. Hãq ut ip¬
se lapis ex quo fit ȩs catinia uocatur:
Sic tursus in fornacibus existit. et nomi¬
nis sui originem recipit. ȩris flos sit seu
gignitur conflacionibus resoluto atq gre
reliqͣto super susa frigida Repentina e¬

Expanded text:
catur, sicut contra fusile qui tantum fcatur, sicut contra fusile qui tantum fomne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea limina; aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aerugo, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina e
Abbreviated transcription (Latin):
set. et omnes statuas eneas. et aureas et ar-¬
genteas in unum rogum congessit et eas inaeni¬
dit.: Ita ex hac cõmixtione fabri sustulert̃
et fecerunt parapsides: Se corintea nata st̃
Ex omnibis munũ nec hoc nec illud. Unde
et usq in hadiernum diem. siue ex ipso siue
ex imitacione eius es corinteũ uł corantea
uasa dicunt᷑ Iniuis tria genera. Candidũ
unum ad argenti nitorem accedens. Alte¬
rum. in quo ipsius auri sulua natura est.
t̃aum in quo equalis cunctorum tempe¬
ries. Coronarium ex ductili ere tenuat᷑
in laminas. tanrorũq felle tinctum speci¬
em auri in aronis histrionm p̃bet. unde
et appellatum Piropũ igneus color uoca¬
uit. Nãq infingulas uncias eris additis
auri scripulis senis p̃tenui brattea ignes¬
eit flammasq unitatur. ande et piro¬
pũ dicit᷑: Regulare ȩs dicitur. quod ab
aliis ductile appellat᷑. quale omne cipriũ:
Ductile autem dicit᷑. eo quod malleo ꝓdu¬

Expanded text:
set, omnes statuas aeneas et aureas et arset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ductile autem dicitur eo quod malleo produ