comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me quidam magnus xp̃i para nr̃mphus. non patriarcha primus aut pro¬
ph&a egregius sed gabrihel ille archangelus facie rutilans. ueste chorus¬
chans incensu mirabili aspectu tirribili. Visitauit me & ꝑturbauit me:
salutauit & grauidauit : dix̃q mihi. Aue gratia plene dñs tecum. Dñs
inquid tecum sed plusquã mecum. Dñs tecũ sed nonsicut mecum. in me
mentem tuã adimpleat uentremtuum. Procedat formosus deutero
tuo tamquã sponsus dethalamo suo Egrediatur rex exintimo uentre
tuo tamquã rex de cubilisuo. Procedat princeps exaula regali ita

Expanded text:
me quidam magnus Christi paranymphus, non patriarcha primus, aut propheta egregius; sed Gabriel ille archangelus, facie rutilans, veste coruscans, incessu mirabili, aspectu terribili, visitavit et perturbavit me, salutavit et gravidavit, dixitque mihi: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Dominus, inquit, tecum; sed plus quam mecum. Dominus tecum; sed non sicut mecum. In me mentem tuam, adimpleat ventrem tuum; procedat formosus de utero tuo, tanquam sponsus de thalamo suo; egrediatur rex ex intimo ventre tuo, tanquam rex de cubiculo suo; procedat princeps ex aula regali; ita
Abbreviated transcription (Latin):
homo corda non conspiat affectum eorum circase prob& uel
habitum contuendolta fit ut splendidius se ac curet quisque.¬
qui regem fidelius diligit: Dec inde quia indie natalis sui sciunt
cum largum futurum ac donaturum plurima uel ministris
suis uel his quim domo eius abiecti putantur &ui les tanta pri¬
us thes autos eius replere diuitiarum uarietate festinant
t in quantũ prorogare uoluent. intantũ prorogatio copiosa
nondesit : & ante uoluntas donandi desioant. quã subs tantia
largiendi : Haec aut̃ ideo sollicte faciunt quia maiorem sibi
remunerationẽ prohac sollia tudine sperant futuram: Si ergo
sui natalis diem tanta apparitione sus opiunt quanos acuratio¬
ne acterni regis nr̃i iħu xp̃ĩ natalem suscipere debemus. qui pro
deuotione nr̃a non nobis temporalem largietur głam sed ȩter¬
nam: Nec terrenihonoris ad ministrationẽ dabit quȩ suc cessore

Expanded text:
homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate festinant; ut in quantum praerogativa voluerit, in tantum praerogatio copiosa 3 non desit, et ante voluntas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem sibi remunerationem pro hac sollicitudine sperant futuram. Si ergo,sui natalis diem tanta apparitione suscipiunt: quanta nos accuratione aeterni regis nostri Jesu Christi natalem suscipere debemus, qui pro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Haec dexpĩ natuitate passione & resurrectione atque
secundo eius aduentu itadicta sunt : ut siquis in greco capita
THeus ΟΤER: quod in latinum trans latis eisdem uersibus ap¬
paret prȩter qđ grecarum litterum proprietas: non adeo
potuit obseruati : Credo im uos omimia iudȩitantis testib
ita obrutos: confutatosq eẽ ab ipsa ueritate : ut nihil ultra re¬
pugnare nihil querere debeatis¬
uetitia quanta sit quantusq concursus cum imperators
mundiistius natalis caelebrandus est bene nostis quẽ ad modũ
duces eius & prinopes omnes &iam militantes ac curati serias
uestibus accinet operosis angulis. iuro fulgente prȩtiosis
ambiebatit solito nitidius in conspecturegis incedere : credunt
enim maius eẽ imperatoris gaudium siuiderit maiorem suȩ
apparitionis ornatum : tantoq illũ lactum futurũ : quanto ip¬
si fuerint in rius festiuitate deuoa:. Quia imperator tam quã

Expanded text:
nis. Haec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque nis. Haec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut situs, hios theu, soter. Quod in Latinum translatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid repugnare, nichil querere debeatisetitia quanta sit, quantusque concursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Sic anune cũ carne aderunt quas iudicat ipse: Cum iacet incultus
Densis inuepribus orbis: Reicient simulacra uiri: cunctã quoq gatam:
Eixur& terras ignis pontumq polumque : Inquirens tetri portas esfrin¬
get auerni: Scõrum sedenim cunste lux libera carni Tra detur
sontes aeterna flãma cremabit : Occultos actus rotegens tuncquis¬
que loquetur. Secreta at que ds̃ reserabit pectora luo  Tuncent
ecluctus stridebunt dentibus omnes: Eripitur solis iubar. &chorus
rebus hominũ sublime uel altumilam aequantur campis montes
& cȩrula ponti Omnia cessabunt: tellus confracta peribit: Sic
pariter fontes torrentur fluminaq igni: Et tubatum sonitum
demittet abalto : Orbe gemens ficinus miserũ uariosque labores
arta reumq chaos. mons trabit terra dehiscens Et corã hiednõ.
reges sistentur ad unum : Decidet ecaelo ignisq & sulphuris an¬

Expanded text:
Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunrebus hominum sublime vel altum. Jam aequantur campis montes, et caerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur, fluminaque igni. Et tuba tunc sonitum tristem demittet ab alto Orbe, gemens facinus miserum variosque labores. Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Decidet e coelo ignisque et sulphuris am
Abbreviated transcription (Latin):
intus inluminauit: &cũ illic apudte captiui tenerentur. In imic ude
sic diceres testimonium filio dĩ : Sed quia in ore duum ueltrium testiũ
stat omne uerbum : sicut ipse dñs urãm contumatiam confutans:
nlege inquid urã scriptũ est : quod duorũ hominũ testimoniũ uerũ
sit : &iam exgentibus tertius testis introducatur ut testimonium
ueritatis exomni parte roboretur Quid sibilla uaticinando &iam
dexp̃o damaueris in mediũ proferamus ut ex uno lapide utrorumq:
frontes ꝑcutiantur. Iudeorũ scilic& atque paganorum: At que suo
gladio sicut golias xp̃i om̃s ꝑcutiantur in imio: Audite quid dixerit :
Iudicus ignum: tellus sudore mandesc&. Eicaelo rexaduenaet ꝑscła
futurus Salic& in carne p̃sens ut iudicet orbem: Vnde dm̃ cer¬
nent in credulus atque fidelis. Celsũ cmsas aeuiiam termino in ipso

Expanded text:
intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Iudicii signum, tellus sudore madescet. E caelo rex adveniet, per secla futurus, Scilicet in carne presens ut iudicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso.
Abbreviated transcription (Latin):
taant clamando &iam ꝑlinguas inimicorũ suo rum: Nonne quan¬
do ille pocta facundissimus inter sua carmina. Lam noua progenies
cado dimittitur alto dicbat: xp̃o testimoniũ ꝑhibebat : Indubium
hoc ueniat inisi alios ex gentibus idoneos testes pluraq dicentes In mediũ
introducã illũ regem qui urãm supbiam captiuando ꝑdomuit: nabu¬
chodonosor regem uidelic& babrlonis nom prȩ termitam : Dicna bucho¬
donosor quid infornace quotres uiros iustosituuste miseris. diediẽ
quid tibi fuerit reuelatum: Nonne inquid tresuiros misimus in forna¬
aspectus quarti : similis est filio dĩ : Dalienigena : unde tibi hoc quis tib
ad nuntiauit filium dĩ : quaelex quis proh&ca ad muntiauit filiumdõ:
Nondũ quidom mundo nascitur: & similitudo nascentis ate cognoscit᷑:
unde tibihoc: quis tibi istud ad nuntiauit : nisi quia sic tediuinus ignis

Expanded text:
tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quantacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornaaspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex, quis propheta annuntiavit tibi Filium Dei? Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus
Abbreviated transcription (Latin):
lis peccati obligatus Ab omni nexu peccatiliberum: Agnouit prȩco
iudicemi Agnouit creatura creatorem: Agno uit paranimphus spon¬
sum : Nam & hȩc uox iohannis est: Quihab& sponsã sponsus est: Ami¬
cus aut sponsi stat & audit eumꝰ & gaudio gaud& propt̃ uocẽ sponsi
Sufficiunt uobis ista õiudȩi sufficiunt uobis tanti testes testimonia ex
lege urã exgente ur̃a : An adhucupudentia nimia aut debetis dicere
qđ alterius gentis uel nationis homines xp̃o deberent testimonium
phibere : sed sihoc dicitis. fespondit quidem ille uobis : Nonsũ missus
niadoues quae perierunt domus isrł: Sed sicut uos in actibus apłoꝵ
in crepat paulus. Nobis primum oportu erat ad nuntiare uerbũ dĩ
sed quia expulistis illud necuos dignos uitȩ aeternȩ iudicastis : Ec¬
ce inquid conuertimur nos adgentes : De monstremus &iam nos
exgentibus testimonium xpõ fuisse prolatum : qm̃ ueritas non

Expanded text:
lis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco lis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat Paulus, Vobis, inquit, primum oportuerat annuntiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non
Abbreviated transcription (Latin):
maior innatis mulierum : quanto existimalititur ec̃ qđ non erat :¬
Xpm̃ enim eum esse iudei credebant: sed ille nonse eẽclamabat dicens
Quẽ me suspicaminiẽc nonsũ ego sed ecceuenit postme cuius pedibus
Nonsũ dignus corrigiam dlcamenta soluere : Ofidelis testis & amice
ueri sponsi quanto tehumiliauis sesi siad corrigiam calaamenti eius
soluendã dignũ tecẽ dixisses : seddũ hoc non tedignum dicis. iudȩis
falsis testibus contradicis : Et hȩc ate dicta suntAnte quã xp̃on uide¬
res : Quicũ ad te ipse uenis  excelsus humilis implende dispensationis suȩ
gratiam. ut atebapti zarecur. qui nullũ habebat omnino peccatum:
quid responderis quẽ cognoueris quale testimonium proculeris :
Audiant inimio qui audire nolunt: Eicce inquid agnus di eccequi
tollit peccata mundi &adiecit: Tuad meuenis baptirar  ego
ate debeo baptizari Agnouit seruus dñm sAgnouit uinculis origina¬

Expanded text:
major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. Cmajor in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. Christum enim eum Judaei esse credebant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis origina
Abbreviated transcription (Latin):
uid tamen dixerit quẽ tamen confessus fuerit aduertite inimia: non
xp̃i sed urĩ Benedicens dm̃ ex clamauit sex̃ ille &dix̃: Nunc dimittis¬
dñe seruum tuum scđm uerbum tuum in pace. quia uiderunt occuli
mei saluta tetuum. Illq &iam parentes iohannis. racharias & helis ab
iuuenis steriles. Insenecta fecundi Dicant etiam ipsi testimonium
Vunt enimsuo paruulo nato: Tupuer proph&a altissimi uocaberis prȩ¬
ibis enim ante faciem dnĩ parare uias eius: Ipse cui matri & uirginihe
lisabeth ait : Vnde mihi hoc ut ueniat mater dñi mei ad mesecceenim
ut facta est uox salutationis tuȩ in auribus meis. exultauit ingaudio
infans in utero meo : Intelligens enim iohannes matrem dñ suiuenis¬
se ad suã matrem. inter ipsas angustias uteri adhuc positus motu sa¬
lutauit quem uoce non poterat: Qui postea ipse iohannes p̃cursor
&amicus humilis et fidelissimus seruus testis idoneus effectus. Tanto

Expanded text:
Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici, non Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici, non Christi, sed vestri. Benedicens Deum exclamavit senex iquia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimonium Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virgii mei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
dũ conuincunt filios falsitatis: Sufficiunt uobis ista õiudȩi.:
an adhuc adurãm confusionema exlege. & exgente ur̃a alios
introducemus testes. ut illi testimonium ꝑhibeant. Cui ꝑdita
mente in sultantes dicebatis. tudete ipso testimonium ꝑhibes¬
testimonium tuum non est uerium : quođ si uelim exlege et exproph&is
om̃a quat xp̃o dicta sunt colligere facilius me tempus quã copia deserit᷑:
Uerũ tamen senem illũ exgente urã natũ sed inerrore urõ non relietũ
simeon scm̃ in medio introducã quimerunt teneri de crepitus in hac
luce quo usq uider& urã lucem. quẽ quidem iam artas compellebat
ire sed expec tabat suscipere quẽ sciebat uenire: Cũ iste senex ad mo
nibus uidit. &s diuinã infantiã pia senectus agnouit: Tulit infantem
in manibus suis : Ille quidẽ xp̃m ferebat sed xp̃ssenem regebat : Rege¬
bat qui portabatur: neille ante promissũ a corpore soluerentur:

Expanded text:
dum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, dum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultantes dicebatis: Tu testimonium detestimonium tuum non est verum . Quod si velim ex lege et prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admoninibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur.
Abbreviated transcription (Latin):
stiterunt reges terre & principes conuenerunt in unum : aduer¬
sus dnm̃ & aduersus xp̃m eius: Accedat & alius testis: Die & tu aba¬
cuo propheta: testimonium dexp̃o.. Dnc̃ inquit audiui auditum
tuum & timui: consideraui operatua & expaui: Quae opera
expauit: Absit: Sed audi adquid expauit: In medio inquit dũ
animalium : cognosceris : Operatua ds̃. lierbũ ciro factum est
In medio duum animaliũ cognos ceris quiquo usq descendisti ex¬
Agno uitbos possessorem suum & asinus prȩsepe dñisin : In medio
duum animalium cognosceris: Quid est in medio duum anima¬
lium cognosceris. Nisi aut in medio duorũ testam̃torũ. aut in
medio duorum latronum : aut inmedio morsi etheliȩ cũ eo in mon¬
te sermocinantium : Ambulauit inquitꝰ uerbũ. et exiuit in cãpis:
Verbum caro factumest: & habitauit in nobis: Hoc & heremias uit
Posthȩc interris uisus est : &cũ hominibus conuersatus est : Eece
quẽ ad modũ sibi conueniunt testes ueritatis : Fece quẽ ad mo¬

Expanded text:
enerunt in unum adversus Dominum et adversus Christum ejus . Accedat et alius testis. Dic et Habacuc propheta testimonium Christo. Domine, inquit, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; exasinus praesepe domini sui . In medio duum animalium cognosceris. Quid est, in medio duum animalium cognosceris, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae, cum eo in monte sermocinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ: Aliud simul aliud singulare agunt : & tamen ab inuicem
non sepurantur : Sic & filius suscepit carnẽ & non deseruit patrem:
nec  diuisit apatre : Suscepit inquã filius carnẽ in pro pri&ate : &
non susceptione: Visscre quia cũ erat cuangelista refer& Quia ih̃s

Expanded text:
nationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem nationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, nec se divisit a Patre. Suscepit, inquam, Filius carnem in proprietate: sed non susceptione. Vis scire quod cum eo fuit Pater? Ips
Abbreviated transcription (Latin):
ponderunt : Aluheliam a lu hieremiam saut unum ex proph&is:
& ille: Vt quid suspicamini montes caseatos Montem in quo placuit
& dilectus es taurritate : Super pecrã fundatus ẽ petrais. ut mostem
susciper& illum amandoi quẽ ter negauerat timendo: Dic &
tu murses legis lator dux populi isrł: testimonium xpõ: Prophe¬
tam uobis excitabit ds̃ defrarribus ur̃is : Omnis anima quȩ nonau¬
dierit proph&ã illum exterminabitur depopulo suo: Prophetã
aut dictũ xpm̃iipsũ audi in euangelio xp̃m: Non est inquid pro¬
pheta sine honore inisi inpatria sua: Acced at aũt dauid sc̃s testis
fidelis. ex cuius semine processit ipse cuilex & prophete testimo¬
nium dicunt: dicat & ipse dexp̃o Ad orabunt inquid eum om̃s re¬
ges terrȩ : om̃s seruient illi : Cui seruiunt : dicicui seruiunt : Vis audi

Expanded text:
iam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit et dilectus est a Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel, testimonium Christo. Prophetam vobis suscitabit Dominus de fratribus vestris. Omnis anima quae non audierit prophetam illum, exterminabitur de populo suo . Prophetam autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui servient? Vis audi
Abbreviated transcription (Latin):
alter homo. Exultet in credentibus mundus. quibus saluan¬
dis uenit: per quẽ factusemundus. Conditor mariae natus ex
maria. Lilius dauid: dñs dauid. Semen abrahę. qui est ante
abraham. Lactor terrae factus interra. Creator cęli. crea¬
tus sub cȩlo Ipse est dies quẽ fecit dñs. & dies cordis nr̃i ipse est dñs.
Ambulemus in lumine eius exultemus & iocundemur ineo. Qui¬

Expanded text:
alter homo. Exsultet itaque in credentibus mundus, quibus salvanalter homo. Exsultet itaque in credentibus mundus, quibus salvandis venit per quem factus est mundus. Conditor Mariae, natus ex Maria: filius David, Dominus David: semen Abrahae, qui est ante Abraham: factor terrae, factus in terra: creator coeli, creatus sub coelo. Ipse est dies quem fecit Dominus, et dies cordis nostri ipse est Dominus. Ambulemus in lumine ejus, exsultemus et jucundemur in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ nisi pa t̃mauorme est : quia homini maior est ds̃. Illud
aut̃ falsũ esset ego eopater unũ sumus. sed unu fuimus. Quod
enim erat etesse destitit: non est utiq sed fuit. Nunc aũt &
propt̃ uerã formã serui quã acceperat uerũ dix̃ pater maior
meest: & propt̃ uerã formã dĩ inqua ꝑ manebat uerũ dix̃ ego
et paterunum sumus Ex in aniuit ergo se apud homines nonita
fuctus qđ nonerat ut non esset qđ erat sid occultans qđ erat &
demonstrans qđ factus erat. Proinde quia uirgo concepit & peperit
filium propt̃ manifestũ serui formã puernatus ẽ nobis. Quia uero
dĩ uerbũ qđ manet in aeternũ. caro factũ est ut habitar& in nob
propt̃ dĩ formã latentem sed manentem sicut nuntiauit gabribel
uocamus nomen eiꝰ emmanuhel. Lactus est enim homo ꝑmanens
ds̃ ut et filius hominis recte uocetur nobis cũ ds̃. Non alter ds̃

Expanded text:
verum, nisi, Pater major me est; quia homine major est Deus: illud verum, nisi, Pater major me est; quia homine major est Deus: illud autem falsum esset, Ego et Pater unum enim erat et esse destitit, non est utique, sed fuit. Nunc autem, et propter veram formam servi, quam acceperat, verum dixit, Pater major me est; et propter veram formam Dei, in qua permanebat, verum dixit, Ego et Pater unum sumus. Exinanivit ergo se apud homines, non ita factus quod non erat, ut non esset quod erat: sed occultans quod erat, et demonstrans quod factus erat. Proinde quia Virgo concepit et peperit filium, propter manifestam servi formam, Puer natus est nobis . Quia vero Dei Verbum quod manet in aeternum, caro factum est, ut habitaret in nobis, propter Dei formam latentem, sed manentem, sicut nuntiavit Gabriel, vocamus nomen ejus Emmanuel. Factus est enim homo, permanens Deus, ut et filius hominis recte vocetur Nobiscum Deus: non alter Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
prestitit in mortalitatem Ita ipse tam quã sponsus procedens
dethala mosuo: exultauit ut grgas ad currendã uiam. Quicũ
in forma dĩ ess& non rapinã arbitratus est ec̃ se aequalem dõ
Sed ut propt̃ nos ficret qđ non erat semetipsũ exinaniuit. Non
formã dĩ ꝑdens sed formã serui acapiens Et ꝑhancsimilitudi¬
ne hominũ factus nec propria substantia sed habitu inuentus
ut homo Hoc enim totũ qđ sunus uel in anima uel in corpore :
nr̃a natura est illius habitus. Nosnisi hoc essemus non essemus
lle si hoc nonesset esset utiqueds̃. Eit cũ hoc eẽ cepit qđ nanerat
homo factus ẽ ꝑmanens ds̃ ut non unũ horũ sed utrũq uerissime
diceret Et propt̃ qđ homo factus est qm̃ pater maiorme est
et propt̃ qđ ꝑmansit ds̃ ego & pat̃ unũ sumus Namsi uerbũ in car¬
nem hoc est ds̃ in hominẽ mutatus conuesteretur. Non estue

Expanded text:
praestitit immortalitatem. Ita ipse tanquam sponsus procedens praestitit immortalitatem. Ita ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam . Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: sed ut propter nos fieret quod non erat, semetipsum exinanivit; non formam Dei perdens, sed formam servi accipiens: et per hanc in similitudinem hominum factus; nec propria substantia; sed habitu inventus ut homo . Hoc enim totum quod sumus vel in anima vel in corpore, nostra natura est, illius habitus: nos nisi hoc essemus, non essemus; ille si hoc non esset, esset utique Deus. Et cum hoc esse coepit quod non erat, homo factus est permanens Deus: ut non unum horum, sed utrumque verissime diceretur; et propter quod homo factus est, Quoniam Pater major me est ; et propter quod permansit Deus, Ego et Pater unum sumus . Nam si Verbum in carnem, hoc est, Deus in hominem mutatus converteretur, non esset
Abbreviated transcription (Latin):
meneat qđ intellegitur & forisson& qđ audiatur Idem tam̃
paofercur insono qđ ante sonũ erat insilentio. At que ita uir¬
bum cũ fit uox non mutatur inuoce sed manens in mentis luce :¬
& ad sũpta carnis uoce procedit ad audiendũ. & nondeserit co¬
gituntem. Non cũ ipsa uox insilentio cogitatur quȩ uel groctẽ
uellatinȩ uellingua alterius cuius libet. sed tũ ante omnem
linquitrum diuersitatem. resipsa quȩ dicenda est adhuc in
cubili cordis quod aĩ modo nud ata est intellegenti quae inde
proced at loquents uoce uestitur. Verũ tamen utrũqihoc & qđ
cogitatur in tellegendo & qđ sonat loquendo mutabile atque
dissimileest Neque illud manebit cũ oblitus fueris neque hoc cũ
silueris. Verbũ auit dñi manet in aeternũ : & in cõmutabiliterma
na & cũ carnẽ adsũpsit extempore ut ad tempora lemuitã nram
proce der& non in carne amisit acternitatem : sed &iam carni

Expanded text:
maneat, quod intelligatur, et foris sonet quod audiatur. Idem tamen maneat, quod intelligatur, et foris sonet quod audiatur. Idem tamen profert in sono quod ante sonum erat in silentio. Atque ita verbum cum sit vox, non mutatur in vocem, sed manens in mentis luce, et assumpta carnis voce procedit ad audientem, et non deserit cogitantem. Nam cum ipsa vox in silentio cogitatur, quae vel Graecae est vel Latinae vel alterius cujuslibet linguae, ante omnem linguarum diversitatem res ipsa, quae diccubili cordis quodam modo nuda est intelligenti, quae ut inde procedat loquentis voce vestitur. Verumtamen utrumque hoc, et quod cogitatur intelligendo, et quod sonat loquendo, mutabile atque dissimile est: neque illud manebit, cum oblitus fueris; neque hoc, cum silueris: Verbum autem Domini manet in aeternum, et incommutabiliter ma cum carnem assumpsit ex tempore, ut ad temporalem vitam nostram procederet, non in carne amisit aeternitatem, sed etiam carni
Abbreviated transcription (Latin):
locis concluditur nec temporibus tenditur. nec morulis breuib:
longisq uariatur. Nec uocibus texitur nec silentio terminatur
Quanto magis hoctantũ & tale uerbũ potuit. & matris uterũ ad¬
sũpto corpore fecundare & desinu patris non emigrare. Hinc ad ocu¬
los humanos exire. Indementes anglicas in lustrare. Hinc ad t̃¬
nas procedere indecęlos excedere. Hinc homofieri indehomi
esse in hominis filium. Sed potius credamus & non consũpta diuina
& ꝑfecte ad sũpta humana substantia: menentem dĩ filium. fac¬
tũ hominis filium. Neque enim quia dictũ est dserat uerbum. &
uerbũ carofactum est sic uerbũ caro factũ est: ut eẽ desineret dĩ
quando in ipsa carne qđ uerbũ caro factuest. emma nubel na¬
tum est nobiscũ ds̃. Sicut uerbũ qđ corde gestamus fit uoxs̃ ÷¬
cũ id ore proferimus. Nec tamen illud in hanc cõmutatur uui
sed illo integro : ista inqua procedae adsumitur. Vt & intus

Expanded text:
locis concluditur, nec temporibus tenditur, nec morulis brevibus locis concluditur, nec temporibus tenditur, nec morulis brevibus longisque variatur, nec vocibus texitur, nec silentio terminatur; quanto magis hoc tantum et tale Verbum potuit matris uterum assumpto corpore fecundare, et de sinu Patris non emigrare? hinc ad oculos humanos exire, inde mentes angelicas illustrare? hinc ad terras procedere, inde coelos extendere? hinc homo fieri, inde homiesse in hominis filium: sed potius credamus et non consumpta divina et perfecte assumpta humana substantia, manentem Dei Filium, factum hominis filium. Neque enim quia dictum est, Deus erat Verbum, et Verbum caro factum est ; sic Verbum caro factum est, ut esse desineret Deus: quando in ipsa carne quod Verbum caro factum est, Emmanue, natum est, nobiscum Deus . Sicut verbum quod corde gestamus, fit vox cum id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, sed illo integro manente ista, in qua procedat, assumitur, ut et intus
Abbreviated transcription (Latin):
cum et recipiat & non inludat autor. Nam nisi reciperetur.
neminem instrueret. Siencluderetur ad alios non ue nir&
Et utiq sermo iste. uerbis. sillabisq diuiditur. Nec tamen ex eo
tum quã ex abo uentris. singulas pasticulas tollitis: sed om̃sto¬
tum auditis totũ singulis capitis. Nec timemus dũ loquimur. Nei
totũ audiendo unus absumat: ne alter possit habere qđ sumat.
Sed ita uos ad tentos eẽ uolumus nullius aurem menttmq frau¬
dantes. ut & totũ singuli audiatis. & totũ ad audiendũ cege¬
ris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus. ut cũ ser¬
mo quidicitur ad te primo intrauerit exeat adte. Vt ad aliũ
possit intrare sed simul ad om̃s uenit. & totus ad singulos
ꝑuenit. Et si totus memonia teneri uoluiss&: ficut ad totũ audi¬
endũ om̃s uenistis. lta cũ toto singuli redireas. Quantogͥis uerbu
dĩ ꝑ qđ facta sunt oma : & qđ insem nens in nouat om̃a. Quod noc

Expanded text:
eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, neminem instrueret: si includeretur, ad alios non veniret. Et utique sermo iste verbis syllabisque dividitur: nec tamen ex eo tanquam ex cibo ventris singulas particulas tollitis; sed omnes totum auditis, totum singuli capitis. Nec timemus dum loquimur, ne totum audiendo unus absumat, nec alter possit habere quod sumat: sed ita vos attentos esse volumus, nullius aurem mentemque fraudantes, ut et totum singuli audiatis, et totum ad audiendum caeteris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus, ut cum sermo qui dicitur ad te primum intraverit, exeat a te, ut ad alium possit intrare: sed simul ad omnes venit, et totus ad singulos pervenit. Et si totus memoria teneri valuisset, sicut ad totum audiendum omnes venistis, ita cum toto singuli rediretis. Quanto magis Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, et quod in se manens innovat omnia; quod nec
Abbreviated transcription (Latin):
Verbidi ante om̃a tempora: uerbũ caro opostumo tempore. Con¬
ditor solis conditus subsole. Cuncta sda ordinans desinu patris
hodiernũ diem cansecraus deutero matris: Ibimanens hic proce¬
dens Offector celi &terre sub cȩlo exostus interra. In effabiliter
sapiens sapienter infans Mundũ implens inprȩsepio icens
Sidera regens ub era lambens. Ita magnus in formadĩ breuis info¬
maserui. Ut nec ista breuitate magnitudo illã inueniretur.
nec illa magnitudiue. ista breuitas prȩmerctur. Neque enĩ
quando menbra huma suscepit opera diuina deseruit. Nec ad¬
tinger& afine usque ad finem fortiter. & disponere omã suautt̃
destitit. Quando infirmitate carnis indutus: uirginali ut ero
receptus est non clusus. Vt nec angelis sub traheretur. sapatiȩ cib:
& nos gustaremus quã suauis dñs. Quid hoc miramur de uerbo
dĩ : cũ sermo iste quẽ promisimus. italiber sensibus influat: ut

Expanded text:
Verbum Deus ante omnia tempora, Verbum caro opportuno tempore: conVerbum Deus ante omnia tempora, Verbum caro opportuno tempore: conditor solis, conditus sub sole: cuncta saecula ordinans de sinu Patris, hodiernum diem consecrans de utero matris: ibi manens, hinc procedens: effector coeli et terrae, sub coelo exortus in terra: ineffabiliter sapiens, sapienter infans: mundum implens, in praesepio jacens: sidera regens, ubera lambens: ita magnus in forma Dei, brevis in forma servi; ut nec ista brevitate magnitudo illa minueretur, nec illa magnitudine ista brevitas premeretur. Neque enim quando membra humana suscepit, opera divina deseruit: nec attingere a fine usque ad finem fortiter, et disponere omnia suaviter destitit ; quando infirmitate carnis indutus, virginali utero receptus est, non inclusus; ut nec Angelis subtraheretur sapientiae cibus, et nos gustaremus quam suavis est Dei, cum sermo iste quem promimus ita liber sensibus influat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tem utȩ potenius & satiemur. Incerim dũ ambulantes ꝑfidem pe¬
regrinamur abeo dũ csurimus & sitimus iustitiã & formȩ dĩ pul¬
chritudinẽ ineffabili. ardore desideramus. formȩ serui nat alem
deuoto obsequio celebremus Nondũ contemplari possumus
qđ genitus est ante luciferum apatre pensemus qđ nocturnis
horis est nacus exuirgine. Nondũ capimus qđ ante solemꝑ mane
nomen eius agnos camus insole positũ tabernaculũ cius
Non dũ contuemur unicum ꝑmanentem in patresuo recorde¬
mur sponsũ procedentem dethalamosuo. Nondũ idonei
sumus conuiuio patris nr̃i agnos camus presepedñ nr̃i ihuxp̃ĩ¬
audem dnĩ loquitur osmeũ eius dnĩ ꝑquẽ facta sunt om̃ã
i & qui fuctus ẽ interom̃a. Qui est patris reuelator matris
creutor Filiusdĩ depatre sine matre filius hominis dematre
sine patte. Magnus dies angelorum. paruus in die hominum

Expanded text:
tem vitae potemus et satiemur; interim dum ambulantes per fidem petem vitae potemus et satiemur; interim dum ambulantes per fidem peregrinamur ab eo, dum esurimus et sitimus justitiam, et formae Dei pulchritudinem ineffabili ardore desideramus, formae servi Natalem devoto obsequio celebremus. Nondum contemplari possumus quod genitus est ante luciferum a Patre, frequentemus quod nocturnis horis est natus ex virgine. Nondum capimus, quod ante solem permanet nomen ejus , agnoscamus in sole positum tabernaculum ejus. Nondum contuemur Unicum permanentem in Patre suo, recordemur sponsum procedentem de thalamo suo . Nondum idonei sumus convivio Patris nostri, agnoscamus praesepe Domini nostriaudem Domini loquetur os meum: ejus Domini, per quem facta sunt omnia, et qui factus est inter omnia: qui est Patris revelator, matris creator: Filius Dei de Patre sine matre, filius hominis de matre sine patre: magnus dies Angelorum, parvus in die hominum:
Abbreviated transcription (Latin):
& nondũ apparit qđ erimus Et scimus qm̃ cũ apparuerit similes
rierimus qm̃ uidebimus eum sicitti est. Nam qui sunt illi sapientiȩ
de ergo nobis patrem : & sufficit nobis. Et in quodam psalmo
quidã ex nobis uel in nobis uel pronobis Ait illi. Satiabor : dum
manifestabitur gloriatua. Ipse uit &pater unimi sunt. Et qui
ipsũ uid& uid& & patrem. Ergo dñs uistutum. ipse est rex glae
pondeat ipse cordinr̃o. Quidiligit me mandata mea custodit.
Et quidiligit me diligitur apatreineo. Eit ego diligã eum. & ostendã
meipsũ illi. Nidebant utiq cũ oculis illi quibus dicebat & sonũ uocis
cius auribus audiebant & humano corde hominem cogitabant
Sed qđ oculus non uidit Nec auris audiuit Nec in cor hominis ascen¬
dit : cundem ipsũ se promittebat ostendere diligentibusse. Quod
donec fiat donec ostendat nobis qđ suffiaiat nobisꝰ donec cum fon¬

Expanded text:
et nondum apparuit quid erimus. Et scimus quoniam cum apparuerit, similes et nondum apparuit quid erimus. Et scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Nam qui sunt illi sapientiae de ergo nobis Patrem, et sufficit nobis . Et in quodam psalmo quidam ex nobis, vel in nobis, vel pro nobis, ait illi: Satiabor, dum manifestabitur gloria tua . Ipse autem et Pater unum sunt : et qui ipsum videt, videt et Patrem . Ergo Dominus virtutum, ipse est rex gloriae pondeat ipse cordi nostro: Qui diligit me, mandata mea custodit: et qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi . Videbant utique eum oculis illi quibus hoc dicebat, et sonum vocis ejus auribus audiebant, et humano corde hominem cogitabant: sed quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, eumdem ipsum se promittebat ostendere diligentibus se . Quod donec fiat, donec ostendat nobis quod sufficiat nobis, donec eum fon
Abbreviated transcription (Latin):
sepinr̃i est : quia uerbũ caro factum est & habitauit in nobis. Utenim
panem angelorum manducar& homo. creator angelorũ factus est
homo Illilaudent uiuendo nos credendo Ili fruendo nos petendo
Iui capiendo nos quȩ rendo Illi intrando nos pulsando Quis enim¬
hominũ om̃s thesauros sapientiȩ & scientię nouerit in xp̃o occul¬
tos. atque an pauptate carniscius absconditos : quia propt̃ nos pauꝑ
factus est cũ diues cot̃. ut illius paupertate ditaremur. Cũ enim
mortalitatẽ ad sumer& mortemq consumer& : in paupertate se
ostendit. Sed diuitis dilatas promisit non ablatas amisit. Vm̃ꝰ
parte enim scmus donec ueniat qđ p̃fectum est Cui capiendo ut ido¬
nei prestremur ille aequalis patri in formadĩ in forma serin:
factus est similis nobis. Reformauit nos ad similitudinem dĩ mul
formã serui ꝑfiot liberos aduidendã formamdni. Lilui enim dĩ sumꝰ

Expanded text:
sepii nostri est, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ut enim sepii nostri est, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, creator Angelorum factus est homo. Illi laudant vivendo, nos credendo: illi fruendo, nos petendo: illi capiendo, nos quaerendo: illi intrando, nos pulsando. hominum omnes thesauros sapientiae et scientiae noverit in Christo occultos, atque in paupertate carnis ejus absconditos? Quia propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate ditaremur . Cum enim mortalitatem assumeret, mortemque consumeret, in paupertate se ostendit: sed divitias dilatas promisit, non ablatas amisit. Quam parte enim scimus, donec veniat quod perfectum est. Cui capiendo ut idonei praestaremur, ille aequalis Patri in forma Dei, in forma servi factus similis nobis, reformat nos ad similitudinem Dei: et formam servi, perficit liberos ad videndam formam Dei. Filii enim Dei sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
crescere meautem minui. Laudanteum condigne omnes
angeli eius quorũ abus aecernus est: incorruptibili eos sagena
uiuificans. Quia uerbum dnĩ est cinus uita uiuunt auus arter¬
nitate semper uiuunt cuius bonitate semper beati uiuunt
Illieum condigne laudant dm̃ apuddm̃ & dant głam in exedl¬
sisdo. Nos aũt plebscius. & ouos manuumeius. promodulo in¬
firmitatis nr̃ȩ pacẽ ꝑbonã uoluntatem reconciliari merta¬
mur ipsorum enim angelorum uere hodierna uox est: quã
nato nobis saluatore exultando fuderunt. Gloria in excelsis
dõ: & in terra pax hominibus: bone uoluntatis. Laudent ergo
illi compecent᷑ laudemus & nos oboedienter. Sunt illi nunti cius sumꝰ
& nos pecora eius. In pleuit incęlo mensã ipsorum. In plruit interra
prȩsepe nr̃m. Plenitudo enim mense ipsorũ est. quia in prinopio
erat uerbũ : & uerbum erat apud dm̃ & ds̃ erut uerbum Plenitudo prȩ¬

Expanded text:
raesepio cibus. Laudant eum condigne omnes raesepio cibus. Laudant eum condigne omnes Angeli ejus, quorum cibus aeternus est, incorruptibili eos sagina vivificans; quia Verbum Dei est, cujus vita vivunt, cujus aeternitate semper vivunt, cujus bonitate semper beate vivunt. Illi eum condigne laudant, Deum apud Deum, et dant gloriam in excelsis Deo. Nos autem plebs ejus et oves manuum ejus , pro modulo infirmitatis nostrae pacem per bonam voluntatem reconciliati mereamur. Ipsorum enim Angelorum vere hodierna vox est, quam nato nobis Salvatore exsultando fuderunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Laudant ergo illi competenter, laudemus et nos obedienter. Sunt illi nuntii ejus, sumus et nos pecora ejus. Implevit in coelo mensam ipsorum, implevit in terra praesepe nostrum. Plenitudo enim mensae ipsorum est, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Plenitudo prae
Abbreviated transcription (Latin):
u dite filiilucis ad optati in regnum dĩ fr̃s Rm̃i audite audite:
& exultate iustiindño : ut uos rectos dicere possit laudatio
Audite ꝗđ nostis recolite qđ iudistis: Amate qđ creditis praedi¬
cate qđ a matis : Sicut anniuersarium celebramus hunc diem.e
sic huic diei debitum expectare sermonem Natus est xp̃s de
mine: De patre princpiũ uitȩ : de matre finis mostis De patre
ordinans omnem diem : dematre consecrans istũ diem Premisit
enim hominẽ iohannem. qui tune nascerietur cũdies incipe¬
r& minui. & natus est ipse cũ dies inciper& crescere. Utex hoc
praefigura retur qđ ait idem iohannes. Illum opostec crescere :
me autem minui: Debet enim uita humana in se deficere inxp̃o
proficere: Vt quiuiuit iam non sibi uiuat: sed ei qui pro omnib:
mostuus est. & resurrexit: Et dicit unusquisq nrm̃ qđ dicit apłs:¬

Expanded text:
udite, filii lucis, adoptati in regnum Dei; fratres charissimi, audite; audite, udite, filii lucis, adoptati in regnum Dei; fratres charissimi, audite; audite, et exsultate, justi, in Domino, ut vos rectos possit decere laudatio . Audite quod nostis, recolite quod audistis, amate quod creditis, praedicate quod amatis. Sicut anniversarium celebramus hunc diem, sic huic diei debitum exspectate sermonem. Natus est Christus, Deus de mine. De Patre principium vitae, de matre finis mortis. De Patre ordinans omnem diem, de matre consecrans istum diem . CAPUT II. Praemisit enim hominem Joannem, qui tunc nasceretur, cum dies inciperent minui: et natus est ipse, cum dies inciperent crescere, ut ex hoc praefiguraretur quod ait idem Joannes, Illum oportet crescere, me autem minui . Debet enim vita humana in se deficere, in Christo proficere; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro omnibus mortuus est et resurrexit : et dicat unusquisque nostrum quod dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Cur nobis non siat in substantia terrena consostes. nec extrx neisi nt
alimonus quifratressunt sacra mentis Nisi qđ rectius apud dm̃ ꝑ
ipsos agimus causã nr̃am. ut nr̃is alamus sumptibus quiilli gratias
agant: Quic quid aũt pauꝑ dnm̃ benediat. illiꝑfiat quo faciente
dnm̃ benedicit : Et sicut scriptum est de illo. Uȩ illi bomini perquẽ
namen dñĩblas phematur. Itaut deisto scribitur. Pax huic homi¬
ni perquẽ nomen benedicitur saluatoris Quale aut est meritum
largientis ut solus quis opercur indomo : &permultos ecclesia
dnm dep̃cetur & qđ ille fortassis petere dediuinitate non audeat:
plurimorũ inter pellantiũ orationibus &iam qđ non sperabat acapiat:
Quod ad adiutoriũ nrm̃ cõmemorans nos beatus a postolus ait
Vt permoltos gratiarũ actio referatur pronobis: &i terum ut fiat

Expanded text:
cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per ipsos agimus causam nostram, ut nostris eos alamus sumptibus, qui illi gratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo faciente Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scribitur: Pax huic homini, per quem nomen Domini benedicitur Salvatoris. 6 Quale est autem meritum largientis, ut solus quis operetur in domo et per multos in Ecclesia Dominus deprecetur; et quod ille fortassis petere de Divinitate non audeat, plurimorum interpellantium orationibus, etiam quod non sperabat accipiat? Quod ad adjutorium nostrum commemorans beatus Apostolus ait: Ut per multos gratiarum actio referatur pro nobis . Et iterum: Ut fiat
Abbreviated transcription (Latin):
propterea ergo sublatus manibus & pedibus intenebras exterio¬
res expellitur : nonsolũ qđ pec cator erat sed quia cuĩ peccator essa
sõtatis sibi meritũ uindic abat : Igitur frs sus cepturi natalem dm̃: abom¬
ninos delictorum fece purgemus repleamus thes auros eius diuesoꝵ
munerũ donis. Vt indie scã sit unde peregrini accipiant: reficiantur
uidue pauperes uestiantur: Nam qualeerit si inuna eademq domo
interulos unius dñi alter exultec in olosericis. alter consumetin
pannis alius uestuet cibo ualius famem frigrusq sustineat Ille erust&
hesternã indigestionis crapulã: hic hesternã itiunu inediam non re¬
soluat e aut quierit nrãe orationis effectus : petimus ut liberemur abi¬
nimico qui non sumus liberales infratres: Simus imitatores dñi:
sienim ille pauperes in cȩlestia gratia uoluit nobis eẽ consortes

Expanded text:
Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exterioPropterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitatores Domini nostri. Si enim ille pauperes in coelesti gratia voluit nobis esse consortes,