comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat: ita & qui instertum domunce passionis
credendo. confitendo. sinceriter unitando. aspi¬
ciunt. saluantur in ꝑpetuum ab om̃i morte
quam peccando in anima pariter & carne
contraxerant. Unde recte subiungitur: ut
om̃is qui credit in ipsum non pereat: sed
patet sensus: quia qui credit in xp̃m. non
distat & ueritatem: quia ꝑ illam iita ꝓtola¬
batur temporis: ꝑ hanc uita donatur sine
fine mansura. Sed curandũ sollerter ẽ: ut
quod intellectus bene sentit. oꝑatio digna
ꝑficiat: quatinus confessio rectȩ ñe fidei pre
& sobrie conuersando ad ꝑceptionẽ ꝓmissȩ
nobis uitȩ mereatur attingere. Uerũ hec
quia de filio hominis dicuntur: qui exalta¬
ri in cruce & mortem potuit pati: ne pu¬
taret nichodemus filium tantum hominis
c̃ẽ eum a quo uita eẽt expectanda ꝑpetua.
curauit ei dñs etiam diuititatis suȩ pare¬
ficere sacramentum. unumq &. eundem
filium d̃i & filium hominis mundi osten¬
dere saluatorem.

Expanded text:
rat, ita et qui mysterium Dominicae passionis rat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerant. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum Beda, in ipso patet sensus; quia qui credit in Christum, non distat et veritatem, quia per illam vita protelabatur corporis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perceptionem promissae nobis vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacFilium Dei, et Filium hominis mundi ostendere salvatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
& peccata superatur. Recte enim ꝑ serpen¬
tes peccata. quȩ animam simtil & corpus ad
interitũ trahunt exprimuntur. non solum
quia igniti. quia uirulenti. quia ad perimen
dum astuti: uerumetiam. quia ꝑ serpentẽ
prum parentes nr̃i ad peccandum ꝑsuasi.
ac de imortalibus sunt peccando morta¬
em quidem ignitis serpentibus similem. sed
nullum prorsus in suis menbris habuit ar¬
dorem ueneni nocentis. quin potius ꝑcussos
a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic n¬
mirum sic redemptor humani generis non
carnem peccati. sed similitudinem induit car¬
nis peccati. in qua mortem crucis paciendo
credentes in se ab omni peccato & ab ipsa etiã
morte liberaret. Sicut ergo moyses exaltauit
serpentem in deserto: ita inquit oportet exal¬
tari filium hominis: quia sicut illi qui exalta¬
tum ꝓ signo serpentem ȩneum aspiciebant.
sanabantur ad tempus a corporali morte
& plaga. quam serpentium morsus intule¬

Expanded text:
et peccati superatur. Recte etenim per serpenet peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortaem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita inquit exaltari oportet Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intule
Abbreviated transcription (Latin):
qui eredit in ipsum non pereat: sed habeat
uitam ȩternam. Mira magisterii celestis
in figuram suȩ passionis att humanȩ salu¬
tationis factam edisserens. Narrat quippe
uber numerorum. quia ꝑcussus in heremo
ps isrł itineris longi ac laboris miri mura¬
uerit contra dnm & moysen: ideoq dñs iu¬
miserit in illum ignitos serpentes. ad quoꝵ
plagas & mortes plurimorum cum damarent
ad moysen. & ille oraret pro eis: iussit eum
dñs facere serpentem eneum. & ponere pro
signo. Qui ꝑcussus inquit aspexerit eum:
pentium ignitorum. uenena sunt & incen¬
tiua uitiorum. quȩ anmam quam tangunt
spũali morte ꝑununt. Et bene murmurãs
contra dominum populus serpentium mor¬
sibus sternebatur: ut ex oidine flagelli exte¬
rioris agnosceret: quantam intus ꝑniciem
murmurando pateretur. Exaltatio autẽ
serpentis ȩnei quem dum ꝑcussi aspicerent
sanabantur: passio ẽ nr̃i redemptoris in
cruce. in cuius solum fide tegnum mortis

Expanded text:
qui creditqui crediteternam. Mira magisterii coelestis in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, pentium ignitorum, venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui occisum a uideis xp̃m caput uidelicer
meum suscitauit a mortuis. ac frustras
omnib inunicorum infidiis subleuait a
celum: spero etiam quod me de p̃sentib
periculis eruens. meo capiti iungat in regno
Qiia eigo nemo ascendit in celum. nisi qul
descendit de celo: quisquis in celum ascen¬
dere desiderat. ei qui descendit de celo a l¬
in celo se uera fidei dilectioinis uintate con¬
uingat: aꝑte intelligens. quia muils Aio
ordine nisi ꝑ eum qui descendit te celo
potest ascendere in celum. Unde alas ipse
dicit. Nemc uennt ad patrem nisi ꝑ me.
Hec ideo nichodemo dicuntur cunctsq all¬
cuminis. ut discant euus menbris penases¬
do incorporari: ꝑ que possint ascendere in
regnum dĩ. Et quia ascensio uel ingressus
rogni non pocest. absq fide & sacramentis
dominicȩ passionis: recte subinfertur. Et
sicut moyses exaltauit serpentem in deserto:
ita exaltari oportet filium hominis. ut om̃is

Expanded text:
Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui descendit de coelo  Al. add. de vera, fidei dilectionisque unitate conjungat, aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum; unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Haec ideo Nicodemo et cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari per quem possint ascendere in regnum Dregni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis
Abbreviated transcription (Latin):
dit de cęlo: cum om̃s electi ueraciter confi¬
dant ascensuros se in celum. ꝓmittente sibi
dño. quia ubi ego sum illic & ininister ñs
erit. Cuius tamen nodum questionis aꝑ¬
tissima ratio soluit. quia uidelicet mecia
omnium caput ẽ. Itemq om̃s electi euisde
capitis menbra sunt: dicente apło. &. ipsũ
sum. uos enim estis corpus xp̃i. & menbra
de menbro. Nemo ergo ascendit in celum:
nisi qui descendit de celo. filius hominnis
qui ẽ in celo. Quod ẽ aꝑte dicere. Nemo
ascendit in cȩlum. nisi xp̃c in corpore suo.
quod ẽ ȩccł̃ia. Qui in seipso quidem pͥmũ
cernentibus apł̃is eminentioribus nimirum
menbris suis ascendit: & ex inde in m̃bris
suis cotidie ascendens se colligit in celum.
H inc ẽ enim quod ipsum corpus eius inter ad¬
uersa presentis scł̃i deprehensum glatiit. &
dicit. Nunc autem exaltauit caput meun
suꝑ immicos meos. Acsi patenter dirat.

Expanded text:
dit de coelo, cum omnes electi veraciter confidit de coelo, cum omnes electi veraciter confidant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediatectorum omnium caput est: itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum rsum: Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in electis suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si aperte dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
quia descendens de cęlo filius dĩ: filium ho¬
minis in utero nirginali suscepit. eumq
completa dispensatione passionis suȩ resusci¬
tauit a mortuis. & assumpsit in cęlum. Non
eigo caro xp̃i descendit de celo. neq ante tem
pus ascensionis erat in celo. Et quia ratione dr
nsi qui descendit de celo filius hominis qui
existentibus naturis. atq id̃o filius hominis
recte dr .&. descendisse de celo. & ante pas¬
sionem fuisse in celo. quia quod in sua na¬
cura habere non potuit: hoc in filio c̃ĩ ãqͦ
assumptus ẽ habuit. Sicut ꝓpter eancłe
unius xp̃i ꝑsonam que ex duab existit
sanguine suo: Neq enim d̾s in sua sub¬
stantia sed in homine assũpto
it. hinc etiam psalimista ait. Ascendit d̃s
in iubilatione. Quomodo enim d̃s nisi in
homine ascenderet. qui in suȩ natura
maiestatis semꝑ ubiq presens ad est :
Sed & hoc querendum. quomodo dictum sit.
& nemo ascendit in celum: nisi qui descen¬

Expanded text:
quia descendens de coelo Filius Dei, filium hoquia descendens de coelo Filius Dei, filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae, resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christus descenpus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui  duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus existit  acquisivit sanguine suo . Neque enim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto it. Hinc enim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictEt nemo ascendit in coelum, nisi qui descen
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo quod dixit. sed ne hoc quidem intel¬
ligere ualebant: quia non de alio quam de
templo corporis sin diceret. Qui ergo t̾re¬
na au Edientes ñ capiebant: quan¬
tominus ad celestia id ẽ diuine generatio¬
iis capienda misteria fufficiunt: Addit
autem adhuc dñs & de celestib sacram̃tis
& de terrenis instruere enm quem
uidet sapienter ac diligenter his quȩ
audit intendere. Celestis namq ẽ ascen¬
sio eius ad uitam sempiternam. Terrena
uero exaltatio eius: ad mortem temporałe.
Dicit ergo de celestibus. S nemo ascendit
in celum. nisi qui descendit de celo: filius ho
minis qui ẽ in celo. Subiungit nero de t̾rens.
Et sicut moyses exaltauit serpentem in deser¬
to. ita cxaltari oportet filium hominis. Me¬
rito autem quexitur: quomodo dicatur filius
hominis uel descendisse de celo. uel eo tempo¬
re quo hȩc in terra loquebatur: iam fuisse in
celo. Nota namq ẽ confessio fidei catholice.

Expanded text:
verbo quod dixit; sed ne hoc quidem intelverbo quod dixit; sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio, quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est divinae generationis capienda mysteria sufficiunt? Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum quem vidit sapienter ac diligenter his quae audiret intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero ejus exaltatio ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hode terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur filius hominis vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, jam fuisse in coelo. Nota est autem confessio fidei catholicae,
Abbreviated transcription (Latin):
us. Sic ẽ omnis. qui natus ẽ ex spu. E ipse
enim inuisibiliter agente spũ incipit eẽ quod
non erat. ita ut iifideles nesciant unde ueni¬
at. &. quo uadat. idẽ quia a gr̃a regeneratio¬
nis uenit in adoptionem filiorum d̃i. & ua¬
dit in ad ceptionem regni celestis. Querente
autem adhuc inchodemo quomodo posstnt
hec fieri: subuingit dñs ditens. Tu es ma¬
gister in ifrs:. & hec ignoras: Non quasi
infultare uolens ei qui magister uocetur.
cum sit ignarus sacramentorum celestium:
sed ad humilitatis illum uam prouocans. si¬
ne qua iauua celestis non potest inueniri.
Si terrena dixi uobis & non creditis: quomodo
si dixero uobis celestia credetis: Terrena
illis dixit. ut in suꝑiori lectione inuenimꝰ
cum de passione ac resurrectione sui corpo¬
ris quod de terra sumpserat loqueretur
dicens: soluite templum hoc ÷ & in trib
dieb excitabo illud. Non tam̃ credebant

Expanded text:
lis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu: et ipse lis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu: et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant, unde veniat et quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur, dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; non tamen credebant
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidentes gl̃am scorum: dicent gementes
in tormentis. Hi sunt quos aliquando habu
quomodo eigo computati sunt inter filios cł̃i:
sumus: & nondum apparuit quid erimus.
ex aqua & spũ regeneratur. ininsibiliter in
ficitur spnalis. Qui ideo recte non solum¬
sp̃ualis: sed etiam sp̃c uocatur: quia sicut
substantia sp̃c intusibilis ẽ nr̃is aspectibus:
ita is qui ꝑ gram cłi renouatur inuisibiliter.
fit spũalis &. ci filius: cum uisibiliter om̃ibꝰ
caro & filius hominis appareat. Sequitur.
Non nureris quia dia tibi: oportet uos nasci
denuo. Sp̃c ubi uult spirat. & uocem eius
audis: sed nescis unde uenrat. & quo uadat.¬
uult spirat: quia ipse habet in potestate
cuius cor gr̃a suȩ uisitationis illustret.
Suocem eius audis. cum te presente loquit᷑
is qui spũ scõ repletus ẽ. Sed nescis unde
ueniat & quo uadat: quia etiam si te pre¬
uel quomodo redierit. cui natura ẽ imusibi¬

Expanded text:
ne videntes gloriam sanctorum dicent gementes ne videntes gloriam sanctorum dicent gementes in tormentis: Hi sunt quos aliquando habuiQuomodo ergo computati sunt inter filios Dei? Esumus, et nondum apparuit quid erimus . ex aqua et Spiritu regeneratur, invisibiliter in ficitur spspiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audisvult, spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est; sed non scis, unde veniat, et quo vadat, quia etiamsi te praevel quomodo redierit: quia natura est invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ex carne. caro ẽ: &. quod natum ẽ exffil.
bilis: atq ido carualis generatio iusibiliti
amministratur uisibilib incrementis: quo¬
qui in carne nascitur. ꝑ etatum momend
proficit. sp̃ualis autem generatio cota mia¬
sibiliter agitur. Nam uidetur quidem bry¬
trandus in fontem descendere. uidetur
aquis intingui. uidetur aquis ascender.
quid autem in illo lauachrũ regenerations
egerit. minime potest inderi. Sol hos fi¬
delium pietas nouit: qunia peccator in hniã
aescendit. sed purificatus ascendit. Filius
mortis descendit: filius resurrectionis as¬
endit. F ilius preuaricationis desceudit:
sas filius reconciliationis ascendit. Filnis
iracuncdȩ descendit: sed filius miscd̃iȩ ascen¬
dit. F ilius diaboli descendit: sed filius dĩ
ascendit. Sola hec ȩccłia mater quȩ gene¬
rat nouit: ceterum oculis insipientium ui
detur talis exire de fonte qualis intrauit:
totuma ludus c̃ẽ quod agitur. Unde in fi¬

Expanded text:
est de carne, caro est; et quod natum est ex est de carne, caro est; et quod natum est ex o carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus incrementis: qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritualis autem regeneratio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem baptizandus in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola hoc fidelium novit pietas quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit: filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater quae generat novit: caeterum oculis inspicientium  Al., insipientium videtur talis exire de fonte qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in fi
Abbreviated transcription (Latin):
iterari. uel quo ordine regeneratio posset
impleri querebat: ne huius expers remane¬
do. uite cęlestis particeps ẽẽ nequiret.
Iotandum autem. quia quod de carnali
dixit. hoc etiam de spũali ẽ generatione
sentiendum: nequaquam uidelicet eam
postquam semel expleta fuerit posse repen
Siue enim hereticus. siue scimaticus. iue
facinorosus quisq. in confessione sc̃ẽ trim
tatis baptiret: non ualet ille qui ita bapti¬
ratus ẽ a bonis catholicis rebaptirari. ne
confessio uel inuocatio tanti nomuris uideat᷑
adnullari. Et quia nichodemus ad primam
dm̃ responsionem sollicitus. quotnodo sit in¬
telligenda diligent: inquirit: meretur um
planius instrui: & quia scda natiuitas non
carnalis sed sit sp̃ualis audire. Respondit¬
quis renatus fuerit ex aqua & sp̃ũ : non po¬
test introire in regnum di. Curus nanu
tatis modum subsequenter exponens. pt¬
susq a carnali distinguens. ait. Quod e

Expanded text:
iterari, vel quo ordine regeneratio posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum; nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti: sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctitatis baptizaret, non valet ille, qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas, non carnalis est, sed spiritualis audire. Responditquis renatus fuerit ex aqua et spiritu non potevitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum
Abbreviated transcription (Latin):
natus fuerit denuo. non potest uidere ieg¬
num di. Quȩ sententia tanto aꝑtius cunc¬
tis fidelibus lucet: quanto constat. quia
sine huius luce fideles ẽẽ nequeunt. Quis¬
& enim sine lauacro regenerationis temissio¬
nem peccatorum consequi. & regnũ ualet
intrare clorum: Sed nchodemus qui noc¬
te uenit ad dominũ: necdum lucis mysteria
capere nouerat: nam & nox in qua uenit:
ipsam cuis qua p̃mebatur ignorantiam desig
nat. Necdũ enim eoꝵ numero fociatus
erat: de quib ait apłs. Euistis aliquando
tenebre: nunc autem lux in dño. Sed int̾
cos potius remanebat: quib loquitur ysai¬
as. Surge illuminare iherłm. quia uenit
lumen tuum: .&. gła dñi suꝑ te orta est.
potest in uentrem matris suȩ iterato introi¬
re & nasci: Quia enim sc̃e natiuitatis ad¬
huc nescius ꝑseuerabat. de salute autem
sua iam sollicitus extiterat: necessario de
una quam nouerat natiuitate. an posset

Expanded text:
renatus fuerit denuo, non potest videre regrenatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignonat; necdum enim eorum numero sociatus erat, quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino ; sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . potest in ventrem matris suae iterato introire et nasci? Quia secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset
Abbreviated transcription (Latin):
princeps iudȩorum uenit
ad dnm nocte: cupiens
secreta eus allocutione
plenius discere misteria fidei: cuius aꝑta
ostensione signorum. aliquatenus iam rudi¬
limiter ea quȩ ab illo querebat inuestigare
promeruit. Rabbi inquit. scimus quia ado
uenisti magister. Nemo enim potest hec
signa facere quȩ tu facis: nisi fuerit d̃s cum
eo. Adco igitur ihm uenisse ad magisteriũ
celeste mundo ad obȩ liendum confessus est
intellexit: necdum tamen ipsum dm̃ eẽ cog¬
nouit. Sed quia quem magistrum noue¬
rat ueritatis. studiose docendus adiit: meri¬
to ad agnitionem diuinitatis enis ꝑfecte doc¬
tus subiit. merito utriusq natiuitatis eius.
diuine scilicet & humane. sed & passionis
atq ascensionis ipsus archana ꝑcepit: nec¬
non etiam modum secunde regenerationis.
& ingressum regni cęlestis. aliaq ꝑ plura
doctrinȩ cuuangelice sacramenta. dño
reuelante didicit. Respondit enim iħc &
dixit ei. Amen amen dico tibi: nisi quis

Expanded text:
princeps Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudilimiter ea quae ab illo quaerebat investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum venisse ad magisterium coeleste mundo adhibendum confessus est, intellexit, necdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana percepit: necnon etiam modum  Al. om. modum secundae generationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis
Abbreviated transcription (Latin):
sedula cogitatione uersate. Quamuis ad¬
huc rerum ꝑturbationibus animus fluctu¬
et: iam tamen spei ur̃ȩ anchoram in et̃na
patriam figite. intentionem mentis in ue¬
ra luce solidate. Ecce ad celum ascendisse
in meditatione quod credimus: & si adhuc
hic tenemur infirmitate corporis. sequa¬
inur eum tam̃ passionibus amoris. Non
autem deserit desidium nr̃m ipse qui de-¬

Expanded text:
sedula cogitatione versate, quamvis adsedula cogitatione versate, quamvis adhuc rivum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei nostrae anchoram in aeterna patria figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse in meditatione quod credimus; etsi adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem deserit desiderium nostrum ipse qui de
Abbreviated transcription (Latin):
de p̾sepio uenit in crucem. de cruce ue¬
int in sepulchrum. de sepulchro rediit
in celum. Eece ut nos post se currere
faceret. quosdam pro nobis saltus mani¬
festata ꝑ carnem ueritas dedit. quia ex¬
ultauit ut gigas ad currendam uiam. ut
nos ei ex corde diceremus. Trahe me post
te: curremus in odore unguentorum tuo¬
rum. Unde fr̃s km̃i oportet ut illuc sequa¬
mur corde. ubi eum corpore ascendisse
credimus. Desidia terrena fugiamus: nil nos
iam delectet in nifimis: qui patrem habemꝰ
in celis. Et hoc nobis ẽ magnopere ꝑpen¬
dendum: quia is qui placidus ascendit.
terribilis rediet: & quicquid nobis cum
mansuetudine precepit: hoc anobis cum
districtione exiget. Nemo ergo indulta
pententiȩ tempora paruipendat nemo
curam sui dum ualet agere negligat.
quia redemptor nr̃ tanto tunc in udiciũ
districtior ueniet. quanto nobis ante u¬
dicium magnam pacientiam prȩrogauit.
Hec itaq uobiscum fr̃s agite: hec in mente

Expanded text:
de praesepe venit in crucem, de cruce vede praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce, ut nos post se cufaceret, quosdam pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit, quia exsultavit ut gigas ad currendam viam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me, post te curremus in odorem unguentorum tuorum . Unde, frmur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negquia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque nobiscum, fratres, agite, hac in mente
Abbreviated transcription (Latin):
dona hominibus: quia misso desuꝑ sp̃u.
alii sermonem sapientiȩ. alii sermonẽ
scientie. alii grãm uirtutum. alii grãm
curationum. alii genera linguarum.
ali interpretationem sermonum tribuit.
Dedit ergo dona homimibus. De hac ascen¬
sionis cius gła etiam abbacuc ait. S le¬
uatus c̃ sol: &. luna stetit in ordine suo.
Quis enim solis nomine: nisi dominus.
ut. At postquam eius ascensione roborata
E leuatus ẽ ergo sol. &. luna stetit in ordine
suo: quia cum dñs celum petiit. scã eius
ȩccłia in auctoritate predicationis excre¬
uit. Hinc eiusdem eccłie uoce ꝑ salomonẽ
dr. Ecce iste uenit saliens in montibus
&. transiliens colles. Consid̾auit namq
tantoꝵ operum culmina. & ait. Ecce
iste uenit saliens in montib. Ueniendo
quippe ad redemptionem ur̃ãm quosdam
ut ita dixerim saltus dedit. Uultis fr̃s km̃i
ipsos eius saltus agnoscere: De celo uenit
in uterum: de utero uenit in prȩsepiũ

Expanded text:
dona hominibus, quia, misso desuper Spiritu, dona hominibus, quia, misso desuper Spiritu, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratiam virtutum, alii gratiam curationum, alii genera linguarum, alii interpretationem tribuit sermonum . Dedit ergo dona hominibus. De hac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, vit; at postquam ejus Ascensione roborata Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita dixerim, saltus dedit. Vultis, fratres charissimi, ipsos ejus saltus agnoscere? De coelo venit in uterum, de utero venit in praesepe,
Abbreviated transcription (Latin):
deri debuerant: quia qui in natiuitate
sua apparuit ads humilis. in ascensione
sua ostensus ẽ homo sublimis. Sed hoc
hodierua die cirographum dampnationis
nr̃ȩ. mutata ẽ sententia corruptionis nr̃e.
Illa enim natura cui dictum ẽ terra es &
hac ipsa namq carnis nr̃e subleuatione:
ꝑ figuram beatus iob dñm auem uocat.
Quia enim ascensionis euis misterium iu¬
deam non intelligere conspexit. de infi¬
delitate eus sententiam protulit. dicens.
S emitam ignorauit auis. Anis enĩ recte
appellatus ẽ dñs: quia corpus carneum
ad ethera librauit. Cuius auis semitam
ignorauit: quisquis eum ad celum ascen¬
disse non credidit. De hac sollempnitate
ꝑ psalmistam dr̃. Eieuata ẽ magnificen¬
tia tua suꝑ celos. De hac rursus ait. As¬
cendit d̃s in iubilatione: & dñs in uoce
tubȩ. De hac iterum dicit. Ascendens
in altum captiuam duxit captiuitatem:
quia corruptionem nr̃ãm uirtute sue
incorruptionis absorbuit. Dedit uero

Expanded text:
deri debuerunt, quia qui in nativitate deri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum est: Terra es,hac ipsa namque carnis nostrae sublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitaquia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero
Abbreviated transcription (Latin):
rimus: restat ut aliquid de ipsa conside
autem nobis primum querendum est:
quidnam sit quod nato dño apparuerunt
angeli. & tamen non leguntur in albis
uestibus apparuisse. ascendente autẽ dñ
missi angeli in albis leguntur uestib ap¬
paruisse. Sic etenim scriptum ẽ. Uiden¬
tibus illis eleuatus est: & nubes suscepit
eum ab oculis eorum. Cumq intuerent᷑
in cęlum cuntem illum: ecce duo uiri as
titerunt iuxta illos in uestib albis. In res¬
tibus autem albis. gaudium & sollemp¬
nitas mentis adtenditur. Quid ẽ ergo qd
nato dño non in albis uestibus. ascenden¬
te uero uero dño in albis uestib apparent.
nisi quod magna tunc sollempintas an¬
gelis facta ẽ. cum celum ds homo pene¬
trauit: Quia nascente dño uidebatur
diuinitas humiliata: ascendente uero
domino ẽ humanitas exaltata. Albe
etenim uestes exaltationi magis cong¬
unt quam humiliationi. In assumptio¬
ne ergo eus angeli in albis uestibus nl¬

Expanded text:
rimus, restat ut aliquid de ipsa tantae srimus, restat ut aliquid de ipsa tantae sautem nobis primum quaerendum est, quidnangeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse: ascendente autem Domino missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse? Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est; et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur i albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino, in albis vestibus angeli apparent, nisi quod tunc magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
nus dicit. uideo celos aꝑtos. & filium ho¬
minis stantem adextris dĩ. Quid ẽ quod
marcus hunc sedentem. stephamis uero
stantem se uidere testatur: Sed scitis fr̃s
quia sedere iudicantis ẽ: stare uero pug¬
nantis uel adiuuantis. Quia igitur redẽp¬
tor nr̃ assumptus in cęlum & nunc omĩa
uidicat. &. ad extrennum uidex omnium
uemiet. hunc post assumpsionem marcus
sedere describit: quia post ascensionis suȩ
głam udex in fine uidebitur. Ste phamis
uero in laboris certamine positus stantẽ
uidit quem aduitorem habuit: quia ut
iste in terra ꝑsecutorum infidelitatem
uinceret. pro illo de celo illius gr̃a pug¬
dicauerunt ubiq: dño cooꝑante. & ser¬
monem confirmante. sequentibus signs
Q uid in his considerandum ẽ. quid menio¬
riȩ commnendandum: nisi quod preceptũ
obȩdientia. obȩdientiam uero signa secita
sunt: Sed quia auctore do breinter lett¬
onem euuangelicam exponendo transenr¬

Expanded text:
nus dicit: Video coelos apertos, et Filium honus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium veniet, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, qui post ascensionis suae gloriam judex in fine mundi videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus stantem vidit quem adjutorem habuit, quoniam ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugdicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcur
Abbreviated transcription (Latin):
incrementa distinguitur. Nam enoch¬
quidem transiatus. helias uero ad celum
subleuatus eẽ momoratur: ut ueniret post
modum qui nec transiatus. nec subuectus
celum ȩthereum. sed sua uirtute penetra¬
nt. qui nobis in se credentibus carnis quoq
munditiam largiretur: & sub eo increm̃¬
ta temporum uirtus castitatis excresceret.
In ipsa quoq eorum tranlatione qui as¬
censionem dominicam ut uidelicet famu¬
li designauerunt. &. seipsum qui ad cȩ¬
lum ascendit. dñs ostendit. Nam enoch
quide uxorem & filios habuit: helias
uero neq uxorem neq filios legitur ha¬
buisse. Pensate ergo quomodo ꝑ incre¬
menta creuerit munditia scĩtatis. quod
& ꝑ transiatos famulos. & ꝑ ascendentis
dñi ꝑsonam patenter ostenditur. Transla¬
tus namq ẽ enoch & ꝑ coitum genitus
& ꝑ coitum generans. Raptus ẽ helias
ꝑ coitum genitus. sed non iam ꝑ coitum
marcus ait. sedet adextris dĩ: &. stepha¬

Expanded text:
incrementa distinguitur. Nam Enochincrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut vemodum qui, nec translatus nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret; qui nobis in se credentibus carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum pha
Abbreviated transcription (Latin):
purus adiutorio egebat alieno. Per an¬
gelos quippe illa facta &. ostensa sunt
adiumenta: quia nec ad cęlum quidem
acreum ꝑ se ascendere poterat. quẽ natu¬
re suȩ infirmitas grauabat. Redemptor
autem nr non curru. non angelis subleua¬
tus legitur: quia is qui fecerat omĩa ni¬
mirum suꝑ omĩa sua uirtute ferebatur.
Illuc enim reuertebatur ubi erat: &. inde
redibat ubi remanebat: quia cum ꝑ hu¬
manitatem ascenderat in celum. ꝑ diui¬
nitatem suam & t̾ram pariter continebat
& cȩlum. Sicut autem ioseph afr̃ibus uen¬
dicus. uenditionem redemptoris nr̃i figu¬
ratit. sic enoch transiatus atq ad celum
acreum helias subleuatus. ascensionem
dominicam uterq designauit. Ascensionis
ergo suȩ dñs prenuntios & testes habuit.
unum ante legem. alium sub lege: ut qͣn¬
doq ueniret ipse. qui ueraciter celos pene¬
trare potuisset. Unde &. ipse ordo in eoꝵ
quoq utrorumq subleuatione. ꝑ quedã

Expanded text:
purus adjutorio egebat alieno. Per anpurus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere potuit, quem naturae suae infirmitas gravabat, Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur: quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat; et inde redibat ubi remanebat: quia qui per humanitatem ascendebat in coelum, per diviiam et terram pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem nostri Redemptoris figuravit : sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem dominicam uterque designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
tutes multas fecnmis: Et tunc confite¬
bor illis. quia numquam noui uos: dis¬
cedite ame qui operamini iniquitatem.
sunt cum reprobis haberi cominuna.
Sed hec que modo diximus caritatis atq
pietatis miracula amate. quȩ tanto securi¬
ora sunt. quanto & occulta. & de quib¬
iam apud dm̃ eo maior sit retributio.
quod helias sit raptus in celum. Sed ali¬
ud ẽ celum aercum. aliud ethereum.
C elum quippe aereum terre ẽ proximum:
unde & aues cȩli dicimus. quia eas uoli
tare in aere uidemus. In celum itaq ae¬
reum helias subleuatus ẽ: ut in secreta
qua dam aterra regione repente duce¬
retur: ubi in magna iam carnis &. sp̃c
quiete uiueret. quousq ad finem mun¬
di tedeat. & mortis debitum soluat. Iue
enm mortem distulit: non euafit. Re¬
demptor autem nr̃ quia non distulit su¬
perauit. eamq resurgendo consumpsit.
& resurrectionis suȩ glam ascendendo
declaranit. Notandum quoq ẽ. quod
delicet aꝑte monstraretur: quia homo

Expanded text:
as fecimus? Et tunc confitebor illis, quia non novi vos; discedite a me qui operamini iniquitatem .sunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quod Elias sit raptus in coelum. Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum; unde et aves coeli dicimus, quia eas votare in aere videmus. In coelum itaque aereum Helias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Suenim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam, ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod delicet aperte monstraretur, quia homo
Abbreviated transcription (Latin):
ditiȩ & iniquitati ad miquitatem: ita exhibe¬
at seruire eadem iusticiȩ in sc̃ificationẽ. Que
omnia quia ad uidicium sacerdotis agenda
sunt: recte lepsis dr. Ite. ostendite uos sacer¬
dotib. Qui locus cotum opinionem destrut
qui erubescentes peccata sua sacerdotsb co¬
fiteri. quoddam occasionis ingenium mue¬
nerunt sibi dicentes sufficere: ut soli deo pe-¬
cata sua confiteantur. si tam̃ ab ipsis pecca¬
tis in reliquo cessent. Quorum opinis sui
ra esset. nequaquã dñs lepsos quos ꝑ seris¬
ipsum mundauerat ad sacerdotes mnteis.
nec paulum quem ꝑ semetipsum in uia al¬
cutus fuerat. ad ananiam sacerdotem defi¬
naret. Nam ut ostenderet ad iudicium si¬
cerdotum peccata ẽẽ liganda atq soluendl.
latarum quem quatriduanum mortium
ꝑ semetipsum ã mortuis resuscitauerat a
prius abire ꝑmisit. quam adiscipulis sols¬
retur: sicut scriptum ẽ in euuangłio. St
anus mortuus. Tunc ait discipulis susi
Solute eum: & sinite abire. Ad quin l

Expanded text:
ditiae et iniquitati ad iniquitatem, ita et exhibeat servire eadem justitiae in sanctificationem. Quae omnia quia ad judicium sacerdotis agenda sunt, recte leprosis dicitur: « Ite, ostendite vos sacerdotibus. » Qui locus eorum opinionem destruit, qui erubescentes peccata sua sacerdotibus confiteri, quoddam occasionis ingenium invenerunt, dicentes sibi sufficere ut soli Deo peccata sua confiteantur, si tamen ab ipsis peccatis in reliquo cessent. Quorum opinio si vera esset, nequaquam Dominus leprosos, quos per semetipsum mundaverat, ad sacerdotes mitteret. Nec Paulum , quem per semetipsum in via allocutus fuerat, ad Ananiam sacerdotem destinaret. Nam ut ostenderet ad judicium sacerdotum peccata esse liganda atque solvenda, Lazarum quem quatriduanum mortuum per semetipsum a mortuis resuscitaverat, non prius abire permisit, quam a discipulis solveretur, sicut scriptum est in Evangelio . Et erat quatriduanus mortuus. Tunc ait discipulis suis: « Solvite eum et sinite abire. » Ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
fectionem explendam. uno indiget. Nume¬
ris uero unitatis ꝑfectus ẽ: &. diuidi ñ potest.
& ad sium ꝑfectionem explendam nullo indi¬
get. quia unus ds. una fides. unum baptisma.
unus as & pater om̃iũ. Bene ergo ꝑ illos
qui in nouenario continentur illi significan¬
tur. qui ex ꝑceptis donis dominicis grãs dõ
non referunt. ꝑ illum uero qui mundatori
suo grãs retulit. illi qui ex ꝑceptis beneficus
grãs ei referunt. dicentes cum psalmista.
S enedicam dñm in omni tempore. Qui uͭ hic
decalogi p̃cepta ꝑfcte custodiunt. in futuro
denarium remunerationis qui in uinea labo¬
rantib promissus ẽ ꝑcipient.  ait illi.
Surge uade. Quia humiliter ante pedes dũi
ceciderat: recte audire meruit. surge uade.
Tunc autem peccator surgere & abire ꝑmittit᷑
quando ꝑ dignam satisfactionẽ a peccatis ab¬
soluitur. Ẽ quia sine fide impossibile est

Expanded text:
fectionem explendam uno indiget. Numefectionem explendam uno indiget. Numerus vero unitatis perfectus est, et dividi non potest: et ad suam perfectionem explendam nullo indiget, quia « unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus, et Pater omnium. » Bene ergo per illos, qui in novenario continentur, illi significantur, qui ex perceptis donis dominicis gratias Deo non referunt. Per illum vero, qui mundatori suo gratias retulit, illi, qui ex perceptis beneficiis gratias ei referunt, dicentes cum Psalmista: « Benedicam Dominum in omni tempore . » Quia neque hic Decalogi praecepta perfecte custodiunt, neque in futuro denarium remunerationis, qui in vinea laborantibus promissus est, percipient. « Et ait illi: Surge, vade. » Qui humiliter ante pedes Domini ceciderat, recte audire meruit: « Surge, vade.  gloria . » Tunc autem peccator surgere et abire permittitur, quando per dignam satisfactionem a peccatis absolvitur. Et quia « sine fide impossib
Abbreviated transcription (Latin):
possit: custodiam humilitatis retinere studet.
sicut faciebat qui dicebat. Humiliatus sum
tuum. Respondens autem ihe dixit. Non¬
ne decem mundati sunt. & nouem ubi sunt:
Non ideo dñs interrogat. ut aliquid ignoret.
ante cunis oculos nuda & aꝑta sunt omnia.
quiq omĩa scit antequam fiant: sed ut osten¬
deret se illos nescire. Scire uero dei: eligere
ẽ. Nescire uero: reprobare. Nouit dñs qͦs
elegit: sicut cuidam iusto uiro dictum est.
Noui te ex nomine: & sicut apłs dicit. nouit dñs
qui sunt eius. Quos autem repbat nescit.
sicut in fine reprobis dicturus ẽ. Discedite ame
ergo qui ad referendas d̃o grãs ingrati reman¬
serunt. quasi incognitos ubi sint inquirit
dicens. Nonne decem mundati sunt. & no¬
uem ubi sunt. Non ẽ inuentus qui rediret
& daret głam do: nisi hic alienigena. Et
pulchiȩ hii qui ingrati remanserunt: noue¬
nario numero continentur. Nouenarius
namq nuimerus inꝑfectus ẽ. & ad suã in ꝑ¬

Expanded text:
posset, custodiam humilitatis retinere studuit, posset, custodiam humilitatis retinere studuit, sicut faciebat qui dicebat: « Humiliatus sum tuum . » « Respondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? » Non ideo Dominus interrogat, ut aliquid ignoret, ante cujus oculos nuda et aperta sunt omnia, quique scit antequam fiant, sed ut ostenderet se illos nescire. Scire vero Dei, eligere est: nescire vero, reprobare. Novit Dominus quos elegit, sicut cuidam justo viro dictum est: Novi te ex nomine. Et sicut Apostolus dicit: « novit Dominus qui sunt ejus . » Quos autem reprobat, nescit, sicut in fine reprobis dicturus est: « Discedite aergo, qui ad referendas Deo gratias ingrati remanserunt, quasi incognitos ubi sint requirit, dicens: « Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? » « Non est inventus qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigent, novenario numero continentur. Novenarius namque numerus imperfectus est, et ad suam per
Abbreviated transcription (Latin):
cur: ut cadat ascensor eius recro. Et ideo ante
cadere electorum ẽ: retro autem reproborum.
E hic erat samaritanus. Cum hunc qui ad refe.¬
rendas grãs mundatori suo rediit: euuange¬
usta tam sollicite samaritanum nominauit:
reliquos qui ingrati remanserunt: udȩos ta¬
cite nominauit. In multis locis euuangelii ꝓpm¬
tior fides gentium. quam uidȩorum ostendit᷑.
sicut dñs alibi fidem centurionis collaudat di¬
cens. Amen dico uobis: non inueni tantam
fidem in isrł. Sed quia samaritanus int̾prȩta¬
tur custos: recte iste ꝑ quem uintatẽ eccłiȩ
diximus figurari. samaritanus nominatur:
qm̃ inde ęccł̃ia sua mundationẽ uel uirtutẽ
firmiter custodit. quia non in se sed in do fir¬
mniter confidit. dicens cum psalmmista. Custo¬
di me dñe ut pupillam oculi. sub umbra alarũ
tuarum protege me. Et iterum. Nisi dñs
custodierit ciuitatem. frustra uigilat qui
custodit eam. Uel ut alias uir tutes habere

Expanded text:
tur: « Ut cadet ascensor ejus retro . » Et ideo ante tur: « Ut cadet ascensor ejus retro . » Et ideo ante cadere electorum est, retro autem reproborum. « Et hic erat Samaritanus. » Cum hunc, qui ad referendas gratias mundatori suo rediit, evangelista tam sollicite Samaritanum nominavit, reliquos, qui ingrati remanserunt, Judaeos tacite notavit. In multis enim locis Evangelii promptior fides gentium, quam Judaeorum ostenditur, sicut Dcens: « Amen dico vobis, on inveni tantam fidem in Israel . » Sed quia Samaritanus interpretatur custos, recte iste, per quem unitatem Ecclesiae diximus figurari Samaritanus nominatur, quoniam inde Ecclesiae suae mundationem vel virtutem firmiter custodit, quia non in se, sed in Deo firmiter confidit, dicens cum Psalmista: « Custodi me, Domine, ut pupillam oculi; sub umbra alarum tuarum protege me . » Et iterum: « Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam . » Vel ut alias virtutes habere