comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forte refelli posst̾ ea quȩ me mouent. Michi enĩ
uidet᷑ exitiosissime credi aliꝗtͦ in scĩs libͥs hab̾i
mendatiũ. id ẽ eos hoĩes ꝑ qsͦ nob̾ illa scͥptura
ministrata ẽ atq conscͥpta. aliꝗͥd in libͥs suis
fuisse m̃titos. Alia qͦq questio ẽ. sit ne aliqndo
m̃tiri boni uiri: & alia questio ẽ utrũ scͥptorẽ
scãrũ scͥpturarũ m̃tiri oportuerit: immo uͦ
non alia s nulla questio ẽ. Admisso eni semel
ad tantũ sauctoritatis fastigiũ officioso aliqͦ
mendacio: nulla illoꝵ librors particula rema¬
nebit. qͦ ñ ut cuiq uidebit᷑ uł ad mores diffici¬
lis uł ad fidem incredibilis eade ꝑnitiosissima
regła. uł adm̃tientis auctoris consiliũ offici
deus gentilit̾ & ñ iudaice uiuis. quẽadmo¬
dum cogis iudaizare gentes. & recte illi ui¬
debat᷑ petrꝰ fecisse quȩ non recte se fecisse ꝙ di¬
xit & scͥpsit. ut quasi animꝰ tumultuantiũ de¬

Expanded text:
forte refelli possunt — ea, quae me mouent. mihi enim forte refelli possunt — ea, quae me mouent. mihi enim uidetur exitiosissime credi aliquod in libris sanctis esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit, immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio, nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quem ad modum gentes cogis iudaizare? et recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium de
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã. nͥ qđ eis p̾minentẽ auctoritatẽ in
hoc munere sine contͦuersia tͥbuenda existi¬
mo: illi me plus mouent. qͥ cũ posteriores
int̾p̾tarentur. & u̾boꝵ locutionũq hebrea¬
rum uiã atq regulas mordaeiꝰ ut fert᷑ tene¬
rent. ñ solũ int̾ se ñ consensert: s etiã reliqͣ¬
runt multa. quȩ multo post erudienda & ꝓ¬
denda remanerent. Si enĩ obseura sunt.
te qͦq in illis falli posse credit᷑. Si manifesta:
illos in eis falli posse ñ credit᷑. Huiꝰ gͥ rei ꝓ tua
caritate expositis causis. certũ me facias
obsecrauerĩ. Legi etiã quȩda scͥpta quȩ tua
thas cũ enodare uelles. uenit in manꝰ locus
ille. qͦ apłs petrꝰ a ꝑnitiosa simulatione reuo¬
caretur. dictũq ib patͦciniũ m̃dacii susceptũ
eẽ uł a te tali uiro uł a qͦpiam si aliꝰ talia scͥpsit
fateor non mediocrit̾ doleo: donec refellant᷑. si

Expanded text:
tentiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in tentiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solum inter se non consenserunt, \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remanerent. si enim obscura sunt, te quoque in eis falli posse creditur; si manifesta, illos in eis falli potuisse non creditur. huius igitur rei pro tua caritate expositis causis certum me facias obsecrauerim. Legi etiam quaedam scripta, quae tua tas cum enodare uelles, uenit in manus locus ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tuã caritatẽ non mediocrit̾ ministrare digna.¬
tur. Petimꝰ gͦ ꝙ nob̾cũ petit om̃is affricanarũ
ȩccłiarũ studiosa societas: ut in int̾ptandis
eors libͥs qui grece scͥpturas nr̃as quã optime
tractauerunt. curã atq oꝑam impendẽ ñ
graueris. Potes enĩ efficẽ. ut nos qͦq habeamꝰ
illos tales uiros. ꝙ unũ potissimũ. quẽ tu liben¬
tius in tius litteris sonas. De u̾tendis aũ in lin¬
guam latinã scĩs litt̾is canonicis laborare te
nollem. nͥ eo mͦ qͦ iob int̾ptatꝰ es. ut signis adhi
ma auotoritas int̾p̾tationẽ distet appareat.
S atis aũ nequeo mirari: si aliqͥd adhuc in hebra¬
icis litteris & exemplarib inuenit᷑. qđ tot inter¬
pretes illiꝰ linguȩ ꝑitissimos fugerit. Omitto
enĩ septuaginta. de quoꝵ uł consiliis uł
maioris sp̃s concordia quã si unꝰ homo eẽt
non audeo in aliquã partẽ certã ferre sen¬

Expanded text:
per tuam caritatem non mediocriter ministrare dignaper tuam caritatem non mediocriter ministrare dignatur. Petimus ergo et nobiscum petit omnis Africanarum ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibma auctoritas, interpretationem distet, appareat. satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraeis . exemplaribus inueni. tur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. omitto enim Septuaginta, de quorum uel consilii uel spiritus maiore concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sen
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃ẽ. tunc uͦ iã ep̃atu dignꝰ fr̃ alipiꝰ uidit. reme¬
ansq a me uisꝰ ẽ: negare s̃ possũ. magna ex par¬
te mͥ eẽ relatu eiꝰ imp̾ssam. Et ante reditũ cũ
te ille ibi uidebat. & ego uidebã. s oculis eius.
Non enĩ aĩo me atq illũ s corꝑe duos qͥ nou̾it
dixerit. unũ concordia dũ taxat & familiarita¬
te fidissima: ñ meritis quibꝰ ille antecellit.
Quiag̾ me pͥmitꝰ cõmunione sp̃s qͦ in unũ niti¬
mur. demde ex ore illiꝰ iam diligis. nequaqũa
impudent̾ quasi aliqͥs ignotꝰ com̃do germa¬
nitat tuȩ frẽm ꝓfuturũ. qu̾ẽ nr̃is conatib
deinde adiutorio tuo uere ꝓfuturũ sꝑamus.
nisi forte qd talis ẽ ut ipse tͥ ꝑ eũ fiã cõm̃da¬
tior. quã illi ꝑ me. Hactenꝰ fortasse scribere
debuerã. si eẽ uellem epłarũ sollẽpniũ mo¬
re contentꝰ. s scatet animꝰ in loquelas cõmu¬
tes ꝙ uiatiea queda demonstrauit itineris: etiã

Expanded text:
pus, tunc uero iam episcopatu dignus frater Alypius uidit remeansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam, sed oculis eius. non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nitimur, deinde illius ex ore iam diligis, nequaquam inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde adiutorio tuo uere profuturum speramus; nisi forte, quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior, quam ille per me. hactenus fortasse scribere debuerim, si esse uellem epistularum sollemnium more contentus; sed scatet animus in loquelas commutes et uiatica quaedam demonstrati a se itineris etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cupidior. Uideo aũ int̾dum uitia mea. s ea
malo audire a melioribꝰ: ne cũ me recte for¬
tasse rep̾hendero. rurs m̃ blandiar. ꝙ meti¬
culosam mͥ uidear in me potiꝰ ꝗͣ. iustã tulisse

Expanded text:
cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed ea cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed ea malo audire a melioribus: ne cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar: et meticulosam mihi videar in me potius, quam justam tulisse
Abbreviated transcription (Latin):
dum & alendũ dulcib atq utilib sermocina.¬
tionib tuis misisse me gaudeo: & tam̃ qnͣtũ
uellem nec ipse. qd̾ eiꝰ pace dixerĩ. forsitan
capit. qũaquã in nichilo me illi p̾tulerĩ. E go
enĩ me fateor tui capatiorẽ. s ipsũ uideo fie¬
ri pleniorẽ. qͦ me sine dubitatione antecellit
lati particeps fuero. ñ erit impleturꝰ qđ in
me adhuc uacuũ erit atq auidũ sensuũ tuo¬
rũ. Ita fiet. ut ego etiã tunc egentior sim. ille
copiosior. Sane ide fr̃ aliqͥ scͥpta nr̃a fert
secũ. quib legendis si dignationẽ adhibueris.
etiã sincerã fr̃namq seueritatẽ adhibeas queso.
Non enĩ alit̾ intelligo qd̾ scpͥtũ ẽ. em̃dabit me
iustꝰ in miscdia &. arguet me. oleũ aũ pecca¬
torisñ impinguet caput meũ. nͥ qͥa magis
amat obiugator sanans. quã adulator un-
gens caput. Ego aũ difficillime bonꝰ iudex
lego qd̾ scͥpserĩ. s aut timidior reticeo. aut

Expanded text:
dum et alendum dulcibus atque utilibus sermocinadum et alendum dulcibus atque utilibus sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. et tamen, quantum uellem, nec ipse — quod eius pace dixerim — forsitan capit, quamquam nihilo me illi praetulerim. ego enim me fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit,lati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque seueritatem adhibeas quaeso. non enim aliter intellego, quod scriptum est: emendabit me iustus in misericordia et arguet; oleum autem peccatoris non inpinguetcaputmeum, nisi, quia magis amat obiurgator sanans quam gens caput. EGO AUTEM difficillime bonus judex lego quod scripserim; sed aut timidior recto, aut
Abbreviated transcription (Latin):
om diligentiori consideratione: multo id for-¬
tasse faciliꝰ uidebis quã ego. Ad hanc aũ conside¬
rationẽ coget te pietas qua cognoscis fluctua¬
re auctoritatẽ diuinarũ sc̾pturarũ. ut in eis
qd̾ uult  qͥs credat. qd uult ñ credat. si
semel ꝑsuasum fuerit aliqͦs illos uiros ꝑ quos
nob̾ hȩc ministrata st̃ in scͥpturis suis offitio¬
se potuisse m̃tiri. nͥ forte regulas quascła daturꝰ
es. quib noueris uͥ oporteat m̃tiri. ꝙ uͥ ñ opor¬
teat. Qdͦ si fieri potest ut nullomͦ m̃daciis du¬
biis q rationib id explices: queso ne me onero¬
sum aut impudentem iudices. ꝑhumanitatẽ
non dicã nulla. certe ñ magna culpa m̃s er
ror ueritati fauet: si recta in te ueritas potest
fauere m̃datio. Alulta alia cũ sincerissimo
corde tuo loqui cuꝑem. ꝙ de xp̃iano studio
conferre: s huic desiderio meo nulla epła
satis ẽ. Uberius id ꝑossum ꝑ frẽm quẽ miscen¬

Expanded text:
oni diligentiore consideratione multo id foroni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognoscis fluctuare auctoritatem diuinarum scripturarum, ut in eis, quod uult quisque credat, quod non uult non credat, si semel fuerit persuasum aliqua illos uiros, per quos nobis haec ministrata sunt, in scripturis suis officiose potuisse mentiri, nisi forte regulas quasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id + explices quaeso. nec me onerosum aut inpudentem iudices per humanitatem non dicam nulla, certe non magna cror ueritati fauet, si recte in te potest ueritas fauere mendacio. Multa alia cum sincerissimo corde tuo loqui cuperem et de Christiano studio conferre, sed huic desiderio meo nulla epistula sat est. uberius id possum per fratrem, quem miscen
Abbreviated transcription (Latin):
datio ꝑhorrescis cum id dixeris. qd̾ etiã si falsũ
sit ad laude di maxime ꝑtinet: ñ ne huiꝰ dete¬
statꝰ insaniã qͥb possit uerbis & significatio
mans ñ minori aut forte etiã maiori scele¬
re in dõ laudari falfitatẽ. quã ueritatẽ uitupe¬
rari  Agendũ ẽ gͥ ut ad cognitionẽ seͥpturarũ
diuinarũ talis ħo accedat. qͥ de scĩs libͥs tã scẽ
lectari ꝑ officiosa m̃datia. potiꝰq id qd̾ ñ intelli¬
git tnͣseat. quã corsuũ p̾ferat illi ueritati.
rofecto enĩ cũ hoc dicit. credi sͥ expetit: ꝙ id
agit ut diuinarũ scͥpturarũ auctoritatib ñ
credamꝰ. Ꝙ ego quidẽ qͣlib cũq uirib qͦs dñs
suggerit omĩa illa testimonia quȩ adhibita
sunt astruendȩ utilitat m̃dacit̾ oportẽ intel
ligi possim ostendẽ. ut uͥq eoꝵ firma ue¬
ritas doceretꝰ. Quã enĩ testimonia m̃datia ẽẽ
non debent: tã ñ debent fauere m̃datio. Sed
hoc intelligentiȩ tuȩ relinqͦ Admota enĩ lecti¬

Expanded text:
ndacio perhorrescis, cum id dixeris, quod etiam si falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet\\ nonne huius detestatus insaniam quibus posset uerbmans non minore, aut fortasse etiam majore scelere in Deo laudari falsitatem, quam veritatem vituperari? Agendum est igitur, ut ad cognitionem divinarum Scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte lectari per officiosa mendacia, potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimonia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique eorum firma ueritas doceretur. quam enim testimonia mendacia esse non debent, tam non debent fauere mendacio. sed hoc intellegentiae relinquo tuae. admota enim lecti
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut liliũ sp̃inis ñ pot̾ cõparari int̾ quas
semꝑ exorit᷑: eode mͦ ꝓrima mea suꝑ
om̃s filias. liliũ ẽ in medio sꝑmarũ. Ista
audiens sponsa. uicẽ reddit sponso. & sen¬
tiens etiã illiꝰ suauitatẽ. inuocẽ laudantis
erumpit. Ungentors qͥppe odor licet su¬
auit̾ spiret. ꝙ sensum odore demulceat:
non tñ eiꝰmodi ẽ ut suauȩ sit ad edendu
sp̃m̃ mulceat odoratu. Tale ẽ malũ. ꝙ¬
deat. Idcͥco uolens ñ solum hene olen¬
tiam sermonis. s & dulcorẽ tiꝰ. sponsa lau

Expanded text:
Sicut lilium non potest spinis comparari, inter quas semper exoritur: eodem modo proxima mea super omnes filias, lilium est in medio spinarum. Ista audiens sponsa, vicem reddit sponso, et sentiens illius etiam suavitatem, in vocem laudantis erumpit. Unguentorum quippe odor, licet suaviter spiret, et sensum odore demulceat: non tamen ejusmodi est, ut suave sit ad edendumspiritum mulceat odoratu. Tale est malum, deat. Idcirco volens non solum benevolentiam sermonis, sed et dulcorem ejus sponsa lau
Abbreviated transcription (Latin):
Ippodiaconũ dignationi tuȩ epłam miseram.
ꝑmptũ reddens salutationis officiũ: quã tͥ
dein ut baiulũ litt̾arũ habeas cõm̃datũ. ꝙ
michi scias germanissimũ. ꝙ in qͥbꝰ cũq ne.¬
cessitas postularit foueas atq sustentes. ñ
quo aliquare xp̃o tͥbuente indigeat. s qd
bonoꝵ amicitias auidissime expetat. & se
in his coniungendis maximũ putet benefici¬
um consecutũ. Cur aũ ad occidentẽ nauiga¬
uerit: ipso poteris narrante cognoscẽ. Nos
in monasterio constituti. uariis hinc inde
fluctib quatim᷑. & ꝑ egͥnationis molestias
sustinemꝰ: s credimꝰ in eo qͥ dix̃. confidite ego
uicimundũ. qđ ipso tͥbuente & p̾sule contͣ¬
hostẽ diabolũ uictoriã consequem᷑. Scm̃ ac
uenerabilẽ frem nr̃m papã alipiũ. ut meo
obsequio salutes obsecͦ. Scĩ fr̃s qui nob̾cũ in
monasterio dño seruire festinant. oppido te
de papa.

Expanded text:
hypodiaconum dignationi tuae epistulam miseram promptum reddens salutationis officium, quam tibi dein, ut baiulum litterarum habeas commendatum et mihi scias germanissimum et, in quibuscumque necessitas postularit, foueas atque sustentes, non quo aliqua re Christo tribuente indigeat, sed quod bonorum amicitias auidissime expetat et se in his coniungendis maximum putet beneficium consecutum. cur autem ad occidentem nauigauerit, ipso poteris narrante cognoscere. Nos in monasterio constituti uariis hinc inde fluctibus qua-. timur et peregrinationis molestias sustinemus. sed credimus in eo, qui dixit: confidite e, ego uici munduhostem diabolum victoriam consequamur. Sanctum et venerabilem fratrem nostrum papam Alypium, ut meo obsequio salutes, obsecro. Sancti fratres, qui nobiscum in monasterio Domino servire festinant, oppido te de papa.
Abbreviated transcription (Latin):
ne generat᷑: querit᷑q utrũ ꝙ tunc futura sint
corpora. an sine corꝑibꝰ aliqnͣdo uiuendu sit.
cum redacta in nichilũ fuerint. & incorꝑaliũ
uita in corporalib ẽẽ credenda sit. qualẽ ꝙ dĩ
nouimꝰ Nec dubiũ ẽ qͥnsi omia corpora ad mun¬
dum istũ sensibilẽ ꝑtineant. quȩ appellant᷑ ab
apło uisibilia. futura sit uita incorporaliũ in¬
corporalis. Et pt᷑ paululũ. Iilud qͦq qd̾ ab eodẽ
pͥmã creaturã rationabiliũ & incorporaliũ ẽẽ
dicamꝰ quȩ ñ seruiat corruptioni. eo qd̾ uestita
sit corꝑibꝰ: & ubicũq corpora fuerint statiꝰ cor¬
ruptio subsequat᷑. Postea aũ liberabit᷑ de serui¬
tute corruptionis. qnͣdo receꝑint głam filii di
ꝙ d̾s fuerit om̃ia in om̃ibꝰ. Et in eode̾ loco.

Expanded text:
ne generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint ne generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora ad mundum istum sensibilem pertineant, quae appellantur ab apostolo uisibilia, futura sit uita incorporalium incorporalis. et post paululum: illud quoque, quod eodem primam creaturam rationabilium et incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corruptioni, eo quod sit uestita corporibus et, ubicumque corpora fuerint, statim corruptio subsequatur; postea autem liberabitur de seruitute corruptionis, quando receperit gloriam filii dei et deus fuerit o
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ut ruentib manũ porrigant: illȩ cogunt᷑
ingratȩ : ꝙ tanto uł tanto tẽpore in suscepto offi¬
cio ꝑseuerant. Et iterũ. Ex quo sequit᷑ ut ob
uarios motꝰ uarii creent᷑ ꝙ mundi. & p̾t hẽ quẽ
incolimꝰ aliꝰ multo dissimilis mundꝰ fiat: nullꝰq
aliꝰ diu̾sis casib & ꝓfectibꝰ uł uirtutũ p̃miis. uł
uitioꝵ suppliciis. & inp̾senti ꝙ in futuro. atq
in om̃ib ꝙ retͦ ꝙ in pͥora tẽpora potest merita
dispensare. ꝙ ad unũ rursũ finẽ cuncta ꝑtrahe¬
re: nͥ solꝰ conditor om̃iũ ds. qͥ scit causas. ꝓpter
quas alios dimittat sua semꝑ frui uoluntate. ꝙ
de maioribꝰ ad ultima paulatĩ dilabi. alios inci¬
piat uisitare. ꝙ gradatim quasi manu data ad
pͥstinũ retrahere statũ. ꝙ in sublimibꝰ collocare.
Cumq de fine disputare cepisset: hȩc intulit.
Ouia ut crebro iam diximꝰ principiũ rursũ ex fi¬

Expanded text:
ria, ut ruentibus manum porrigant, illae coguntur ria, ut ruentibus manum porrigant, illae coguntur ingratae et tanto uel tanto tempore in suscepto officio perseuerant. et iterum: ex quo sequitur, ut ob uarios motus uarii creentur et mundi et post hunc, quem incolimus, alius multo dissimilis mundus fiat. nullusque alius diuersis casibus et profectibus uel uirtutum praemiis uel uitiorum suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in priore temporibus potest merita dispensare et adunum rursus finem cuncta pertrahere, nisi solus conditor omnium deus, qui scit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-principium rursum ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ istũ uisibilẽ fabricatꝰ ẽ: ministrosq ob
salutẽ & correptionẽ eoꝵ qͥ cecidert̃ misit in
mundũ. ẽ quibꝰ alii certa obtinerent loca. &
mundi necessitatibꝰ obedirent. alii in iuncta sͥ
officia singłis quibꝰq tẽporibꝰ quȩ nouit artifex
ds̃. sedula m̃te tractarent: ꝙ ex his. sublimio¬
ra mundi loca sol ꝙ luna ꝙ stelle quȩ ab apło
creatura dicunt᷑. acceꝑunt. Qiuȩ creatura ua¬
nitati subiecta ẽ. eo qd̾ erassis circũdata corꝑibꝰ
ꝙ aspectui placeat. ꝙ tam̃ ñ sponte subiecta est
uanitati. sed ꝑpt̾ uoluntatẽ eiꝰ qͥ eã subiecit in spe.
Et iterũ. Aui uͦ in singulis locis atq tẽporibꝰ qͦ
solꝰ artifex nouit mundi gub̾naculis seruiunt.
tutes de sublimiorib corruunt. aliȩ paulatim
labunt᷑ in terras: istȩ uoluntate descendunt. aliȩ
p̃cipitant᷑ inuite: hȩ sponte suscipiunt ministe¬

Expanded text:
mundum istum uisibilem fabricatus est ministrosque ob mundum istum uisibilem fabricatus est ministrosque ob salutem et correptionem eorum, qui ceciderunt, misit in mundum, e quibus alii certa obtinerent loca et mundi necessitatibus oboedirent, alii iniuncta sibi officia singulis quibusque temporibus, quae nouit artifex deus, sedula mente tractarent. ra mundi loca, sol, et luna, et stellae, quae ab Apostolo creatura dicuntur, acceperunt. Quae creatura vanitati subjecta est , eo quod crassis circumdata corporibus, et aspectui 926 pateat. Et tamen non sponte subuanitati, sed propter uoluntatem eius, qui eam subiecit in spe. etiterum: alii uero in singulis locis atque temporibus, quae solus artifex nouit mundi, gubernaculis seruiunt, tutes de sublimioribus corruunt, aliae paulatim labuntur in terras, istae uoluntate descendunt, aliae praecipitantur inuitae, hae sponte suscipiunt ministe
Abbreviated transcription (Latin):
am loquentẽ Erit cȩlum nouũ ꝙ t̾ra noua. quȩ
ego facio ꝑmane̾ in conspectu meo. Uis nosse qd̾
ante fabricã istiꝰ mundi. alii mundi iã p̃t̾iti fue
quod erit. Et qd ẽ qd̾ factũ ẽ: Ipsum qd̾ futu¬
rum ẽ. Et non ẽ om̃e nouũ sub cęlo. qd̾ loquat᷑ ꝙ
dicat. ecce hoc nouũ ẽ. Iam enĩ fuit in scłis pͥsti¬
nis. qui fuert̃ ante nos. Qi d̾ testimoniũ non
solũ fuisse sed & futuros mundos it̃ testat᷑. ñ qͦ
simul & parit̾ om̃s fiant: sed aliꝰ ptꝰ aliũ S tatĩq¬
subiungit. Diuinitꝰ habitaculũ ꝙ uerã reqͥem
apud suꝑos estimo intelligi: in qͦ creaturȩ ratio¬
nabiles cõmorantes anteꝗͣ ad inferiora descen-¬
derent. & de inuisibilibꝰ ad isibilia cõmigra¬
rent. ruentesq ad t̾rã crassis corꝑibꝰ indigerẽt.
antiqua beatitudine fruebant᷑. Unde conditor
ds̾ fecit eis congrua humilibꝰ locis corpora. &

Expanded text:
am loquentem: \'erit caelum nouum et terra noua, quae am loquentem: \'erit caelum nouum et terra noua, quae ego facio permanere in conspectu meo\'. uis nosse, quod ante fabricam istius mundi alii mundi in praeterito fuquod erit. et quid est, quod factum est? ipsum, quod futurum est. et non est omne nouum sub sole, quod loquatur et dicat: ecce hoc nouum est; iam enim fuit in saeculis pristinis, quae fuerunt ante nos\'. quod testimonium non solum fuisse, sed futuros mundos esse testatur, non quo simul et pariter omnes fiant, sed alius post alium. statimquesubiungit: diuinitus habitaculum et ueram requiem apud superos aestimo intellegi, in qua creaturae rationabiles commorantes, antequam ad inferiora descenderent et de inuisibilibus ad uisibilia conmigrarent ruentesque ad terram crassis corporibus indigerent, antiqua beatitudine fruebantur. unde conditor deus fecit eis congrua humilibus locis corpora et
Abbreviated transcription (Latin):
uolumine. Sed & hoc reqͥrendũ: quare humana
anima nunc ab his nẽ ab aliis uͥtutibꝰ ad diu̾sa
moueat᷑. Et putat qͣrũda̾ anteꝗͣ uenirent in corꝑa
merita p̾cessisse. ut ẽ illud ioħis exultantis in
utero matris suȩ. qndo ad uocẽ salutationis ma¬
riȩ indignã se confabulationis eiꝰ elisabech confi¬
tetur. Statĩq subiungit. Et e contrario paruu
li ꝙ pene lactentes malis replent᷑ spiritibꝰ. ꝙ in
diumnos atq arolos inspirant᷑: in tantũ ut
etiã demon phytonicꝰ quos dã a tenera etate posside¬
at. qͦs derelictos eẽ apud ꝓuidentiã di cũ nichil
tale fecerint. ut istiꝰmodi insaniã sustinerent. ñ
est eiꝰ qui nichil uult absq do fieri. ꝙ om̃ia illius
iusticia gub̾nari. Rursũq de mundo. nob̃ autẽ
inqͥt placet. & ante hunc mundũ aliũ fuisse
mundũ. & pt istũ aliũ futurũ. Uis dicere qd̾ pt
corruptionẽ huiꝰ mundi aliꝰ sit futurꝰ: Audi ysai¬

Expanded text:
uolumine: sed et hoc requirendum, quare humana uolumine: sed et hoc requirendum, quare humana anima nunc ab his, nunc ab aliis uirtutibus ad diuersa moueatur. et putat quarundam, antequam uenirent in corpora, merita praecessisse, ut est illud Iohannis exultantis in utero matris suae, quando ad uocem salutationis Mariae indignam se confabulatione eius Elisabeth confitetur. statimque subiungit: et e contrario paruuli, licet paene lactantes, malis replentur spiritibus et in diuinos atque ariolos inspirantur in tantum, ut etiam daemon Pythonicus quosdam a tenera aetate possideat; quos derelictos esse apud prouidentiam dei, cum nihil tale fecerint, ut istius modi insaniam sustinerent, non est eius, qui nihil uult absque deo fieri et omnia illius iustitia gubernari. Rursumque de mundo: nobis autem, inquit, placet et ante hunc mundum alium fuisse mundum et post istum alium futurum. uis discere, quod post corruptionem huius mundi alius sit futurus? audi Esai
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ utile dño in om̃e opꝰ bonũ paratũ. Statĩq
subiungit. Ego arbitror posse qͦsd̾a hoĩes
a paruis uitiis incipientes ad tantã neqͥtiam
ꝑuenire. si tam̃ uoluerint ad meliora conu̾ti.
& penitentia em̃ dare peccata. ut & contrariȩ
fortitudines fient : & rursũ ex inimicis con¬
trariisq uirtutibꝰ in tantũ qͦs da ꝑ multa tẽpo¬
ra uulneribꝰ suis adhibere medicinã. ꝙ fluen¬
tia pͥus delicta constͥngere: ut ad locũ transe¬
ant optimoꝵ. Sepiꝰ diximꝰ in infinitis ꝑpetu¬
isq scłis. in quib aĩas subsistit & uiuit. sic non¬
nullas earũ ad peiora corruere. ut ultimũ ma¬
litię locũ teneant: & sic quasdã ꝓficere. ut de
ultimo malitiȩ gradu ad ꝑfectã ueniant consũ¬
matamq uirtutẽ. Quib dictis conat᷑ ostend̾e
ꝙ hoĩes id ẽ aĩas fieri posse dęmones. ꝙ rursũ de¬
mones redigi in angłicã dignitatẽ. Atq in eodẽ

Expanded text:
et utile domino, in omne opus bonum paratum. statimque et utile domino, in omne opus bonum paratum. statimque subiungit: ego a rbitror posse quosdam homines a paruis uitiis incipientes ad tantam nequitiam peruenire, si tamen noluerint ad meliora conuerti et per paenitentiam emendare peccata, ut et contrariae fortitudines fiant, et rursum ex inimicis contrariisque uirtutibus in tantum quosdam per multa tempora uulneribus suis adhibere medicinam et fluentia prius delicta constringere, ut ad locum transeant optimorum. saepius diximus in infinitis perpetuisque saeculis, in quibus anima subsistit et uiuit, sic nonnullas earum ad peiora corruere, ut ultimum malitiae locum teneant, et sic quasdam proficere, ut de ultimo malitiae gradu ad perfectam ueniant consummatamque uirtutem. quibus dictis conatur ostendere et homines, id est animas, fieri posse daemones et rursum daemones in angelicam redigi dignitatem. atque in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
lesq substantias facie ad faciẽ. In libro qͦq t̾cio
hȩc uitia continent᷑. Sin aũ semel recipiemꝰ qd̾
ex p̾cedentib causis aliud uas in honore aliud
in contumelia sit creatũ: cur ñ recurramꝰ ad
animȩ archanũ. ꝙ intelligamꝰ eam egisse antiqͥ¬
tus ꝑpt̾ qđ in altero dilecta. in altero odio habi¬
ta sit. ante quã in iacob corꝑe supplantaret. ꝙ
in esau planta teneretur a fr̃e: Et iterum. Ut aũ
aliȩ aĩȩ fierent in honorẽ aliȩ in contumeliã: ma¬
teriarũ causarũq merita p̾cesserunt. Et in eodẽ
loco uixta. Nos aũ ex p̾cedentibꝰ meritis uas qd̾
in honore fuerat fabricatũ. si ñ dignũ uocabri¬
io suo opꝰ fecerit. in alio seło fiet uas contumeliȩ:¬
ꝙ rursum uas aliud qd̾ ex anteriori culpa con¬
tumeliȩ nom̃ acceꝑat. sim p̾senti uita corrigi
uoluerit. in noua creatione fiet uas sc̃ificatum.

Expanded text:
lesque substantias facie ad faciem. In libro quoque tertio lesque substantias facie ad faciem. In libro quoque tertio haec uitia continentur: sin autem semel recipimus, quod ex praecedentibus causis aliud uas in honorem, aliud in contumeliam sit creatum, cur non recurramus ad animae arcanum et intellegamus eam egisse ° antiquitus, propter quod in altero dilecta, in altero odio habita sit, antequam in Iacob corpore subplantaret et in Esau planta teneretur a fratre? et iterum: ut autem aliae animae fierent in honorem, aliae in contumeliam, anteriorum causarum merita praecesserunt. et in eodem loco: iuxta nos autem ex praecedentibus meritis uas, quod in honorem fuerit fabricatum, si non dignum uocabulo suo opus fecerit, in alio saeculo fiet uas contumeliae et rursum uas aliud, quod ex anteriori culpa contumeliae nomen acceperat, si in praesenti uita corrigi uoluerit in noua creatione fiet uas sanctificatum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is memoria delictoꝵs ante oculos nr̃os po¬
nit᷑. & ueluti ex quibꝰdã seminibꝰ in aĩa derelic¬
tis uniu̾sa uitioꝵ seges exorit᷑: & qͥeꝗd fecera¬
mus inuita uł turpe uł impiũ. om̃is eoꝵs in con¬
spectu nr̃o pictura deseribit᷑. ac p̾t̾itas uo¬
luptates mens intuens conscientię punit᷑ ardo¬
re. ꝙ penitudinis stimulis confõditꝰ. Et iterũ
Nisi forte corpꝰ hoc pingue atq t̾renũ caligo
ꝙ tenebrȩ nominande st̃: ꝑ qd̾ consũmato
hoc mundo cui necesse fuerit in aliũ tnsire
munđu. rursũ nascendi sumet exordiũ. Hȩc
rȩ plaptonisq defendit. Et in fine scd̃i uolu¬
minis de ꝑfectione nr̃a disputans intulit. Cũꝙ
in tantũ ꝓfecerimꝰ ut nequaꝗͣ. carnes ꝙ cor¬
pora forsitan ne aĩȩ qͥde fuerimꝰ: sed mens &
sensꝰ ad ꝑfectũ ueniens nulloq ꝑturbationum
nubilo caligatꝰ intuebit᷑ rationabiles intellibi¬

Expanded text:
omnis memoria delictorum ante oculos nostros poomnis memoria delictorum ante oculos nostros ponitur et ueluti ex quibusdam seminibus in anima derelictis uniuersa uitiorum seges exoritur et, quidquid feceramus in uita uel turpe uel inpium, omnis eorum in conspectu nostro pictura describitur ac praeteritas uoluptates mens intuens conscientiae punitur ardore et paenitudinis stimulis con-foditur. et iterum: nisi forte corpus hoc pingue atque terrenum caligo et tenebrae nominandae sunt, per quod consummato hoc mundo, cui necesse fuerit in alium transire mundum, rursum nascendi sumet exordia. haec rae Platonisque defendit. et in fine secundi uoluminis de perfectione nostra disputans intulit: c u mque in tantum profecerimus, ut nequaquam carnes et corpora, forsitan ne animae quidem fuerimus, sed mens et sensus ad perfectum ueniens nulloque perturbationum nubilo caligatus, intuebitur rationabiles intellegibi
Abbreviated transcription (Latin):
erit tẽpꝰ qnͣdo ꝑditũ ñ erit: sic ꝙ aĩa fuerit
aliqͣndo ñ aĩa. & fore tempꝰ qndo nequaꝗͣ aĩa
ꝑseueret. Et pt multũ de anima tractatum.
hȩc intulit. Nois. idẽ mens. corruens facta ẽ
nanima. & putrsũ aĩã instructa uirtutibꝰ mens
fiet. Q uod & de anima esau scrutantes. possu¬
mus inuenire ꝓpt̾ antiqua peccata eũ in dete.¬
riori uita cẽ dampnatũ. Et de cęlestibꝰ requi¬
rendũ ẽ qđ ñ eo tẽpore qͦ factꝰ ẽ mundꝰ solis
aĩa uł qđcũq eã appellari oportet ẽẽ ceꝑit:
sed anteꝗͣ lucens illud & ardens corpꝰ in¬
traret.¶ De luna ꝙ stellis similit̾ senti¬
amꝰ. qd̾  ex causis p̾cedentibꝰ licet in¬
uite compulsȩ sint subici uanitati: ob p̾mia
futuroꝵ non suã facere sed creatoris uolun¬
tatẽ. a quo in hec officia distributȩ st̃. Ignẽ
qͦq gehenne & torm̃ta quȩ scͥptura scã cõmina¬
scientia peccatoꝵs: qnͣdo dĩ uirtute ꝙ potentia

Expanded text:
it tempus, quando perditum non erit, sic et anima fuerit aliquando non anima, et fore tempus, quando nequaquam anima perseueret. et post multum de anima tractatum hoc intulit. vovg, id est mens, corruens facta est anima et rursum anima instructa uirtutibus mens fiet. quod et de anima Esau scrutantes possumus inuenire, propter antiqua peccata eum in deteriori uita esse damnatum. et de caelestibus requirendum est, quod non eo tempore, quo factus est mundus, solis anima — uel quodcumque eam appellari oportet-esse coeperit, sed antequam lucens illud et ardens corpus intraret. de luna et stellis similiter sentiquod ex causis praecedentibus licet inuitae conpulsae sint subici uanitati, ob praemia futurorum non suam facere, sed creatoris uoluntatem, a quo in haec officia distributae sunt. Ignem quoque gehennae et tormenta, quae scriptura sancscientia peccatorum, quando dei uirtute et potentia
Abbreviated transcription (Latin):
ceterȩq uirtutes. sentit interior homo qui ad ima¬
ginẽ ꝙ similitudinẽ dĩ conditꝰ ẽ: ex qͦ concluditur.
đm ꝙ hȩc quodãmͦ uniꝰ eẽ substantiȩ. Unum addit
in alio loco filiũ ꝙ spm scm̃ non uult de patris eẽ sub¬
stantia ne diuinitatẽ in partes secare uideat᷑: natu¬
ram om̃ipotentis di angłis hõibq largit᷑ Cum
hec ita se habeant: quȩ insania est paucis de filio ꝙ
spũ scõ cõmutatis. qͦ aꝑtã blasphemiã preferebãt.
cȩtera ita ut scͥpta sunt ꝓtulisse in mediũ ꝙ impia
uoce laudasse. cum utiq & illa & ista de impieta¬
tis fonte ꝓcesserint: Adu̾sum omia seribere. nec
hos uoluerit legere libros. ꝙ caltiatis ƿedib
ad t̾ram reꝑmissionis ꝑgere. ne alicubi a ser¬
pentib mordeat᷑. ꝙ arcuato uulnere scorpii
uerberet᷑: legat pͥus hunc librũ. ꝙ antequã in¬
grediat᷑ uiam. quȩ sͥ eauenda sint nouerit:. De¬

Expanded text:
ceteraeque uirtutes, sentit interior homo, qui ad imaginem et similitudinem dei conditus est. ex quo concluditur deum et haec quodam modo unius esse substantiae. unum addit in alio loco filium et spiritum sanctum non uult de patris esse substantia, ne diuinitatem in partes secare uideatur, naturam omnipotentis dei angelis hominibusque largitur. Cum haec se ita habeant, quae insania est paucis de filio et spiritu sancto commutatis, quae apertam blasphemiam praeferebant, cetera ita, ut scripta sunt, protulisse in medium et inpia uoce laudasse, cum utique et illa et ista de uno inpietatis fonte processerint? aduersum omnia scribere nec his igitur hos uoluerit legere libros et calciatis pedibus ad terram repromissionis pergere, necubi a serpentibus mordeatur et arcuato uulnere scorpionis uerberetur, legat prius hunc librum et, antequam ingrediatur uiam, quae sibi cauenda sint, nouerit.
Abbreviated transcription (Latin):
untur separatione carnis & aĩȩ iuxta oꝑum dif¬
ferentiã diu̾sa apud inferos obtinent loca: sic qͥ
de cęlestis ih erłm ut ita dicã administratione
moriunt᷑. ad nr̃i mundi inferna descendunt.
ut qualitate meritoꝵ diu̾sa in t̾ris possideant lo¬
ca. Ꝙ iterũ. . qͥa cõparauimꝰ de isto mundo ad
inferna ꝑgentes animas. his aĩab que de suꝑio¬
ri cȩlo ad nr̃a habitacula uenientes qͦdãmͦ mor¬
tuȩ st̃: prudenti in uestigatione rimandđu ẽ. an
hoc ipsũ possimꝰ etiã in natiuitate dicere singula¬
rum. ut qͦmͦ que in ista terra nr̃a nascunt᷑ aĩę.
uł de inferno rursũ meliora cupientes ad supe¬
riora ueniunt. ꝙ humanũ corpꝰ assumunt. uł
de meliorib locis ad nos usq descendunt: sic &
ea loca qͦ supra st̃ infirmam̃to aliȩ aĩȩ posside¬
ant. quȩ de nr̃ĩs sedib ad meliora ꝓficiant. alieꝙ

Expanded text:
untur separatione carnis et animae, iuxta operum difuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differentiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione moriuntur, ad nostri mundi inferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in terris possideant loca. et iterum: et quia conparauimus de isto mundo ad inferna pergentes animas his animabus, quae de superiori caelo ad nostra habitacula uenientes quodam modo mortuae sunt, prudenti inuestigatione rimandum est, an hoc ipsum possimus etiam in natiuitate dicere singularum, ut, quomodo, quae in ista terra nostra nascuntur animae, uel de inferno rursum meliora cupientes ad superiora ueniunt et humanum corpus adsumunt uel de melioribus locis ad nos usque descendunt, sic et ea loca, quae supra sunt in firmamento, aliae animae possideant, quae de nostris sed
Abbreviated transcription (Latin):
nequitias. & penitꝰ se t̾rȩ co equauerit. in aliomun¬
do qui postea fabricandꝰ ẽ fiat diabolꝰ pͥncipiũ
plasmationis di: ut illudatꝰ ei ab angłis. qui ex¬
ordii amisere uirtutẽ. Q uibꝰ dictis. qͥd aliud
conat᷑ ostendere. nͥ huiꝰ mundi hoĩes peccatores
in alio mundo posse diabolos & demones fieri:
rursũ nc̃ demones. in alio mundo posse uł an-¬
gelos uł hoĩes ꝓcrearit Et pt disputationẽ lon¬
gissimã qua omnẽ naturã corporeã in sp̃ualia cor¬
pora &. tenuia dicit ẽẽ mutandã. cunctãq sub-¬
stantiã in unũ corpꝰ mundissimũ & om̃i splendore
puriꝰ conu̾tendã. & talem qͥlem nẽ humana mens
non potest cogitare: ad extremũ intulit. Et erit
d̾s omĩa in om̃ib: ut uniu̾sa natura corporea
redigat᷑ in eã sub̃am quȩ om̃ib melior ẽ. in diui¬
nam uidelicet. qua nulla ẽ melior. In quarto li

Expanded text:
nequitia et penitus se terrae coaequauerit, in alio munnequitia et penitus se terrae coaequauerit, in alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis domini, ut inludatur ei ab angelis, qui exordii amisere uirtutem. quibus dictis quid aliud conatur ostendere, nisi huius mundi homines peccatores in alio mundo posse diabolos et daemones fieri et rursum nunc daemones in alio mundo posse uel angelos uel homines procreari ? et post disputationem longissimam, qua omnem naturam corpoream in spiritalia corpora et tenuia dicit esse mutandam cunctamque substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit: et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidelicet, qua nulla est melior. In quarto quo
Abbreviated transcription (Latin):
& uł ex angelis demones. uł ex demonib angłos
siue hoĩes futuros eẽ contestans: ecce contrario
dubiũ ẽ quin pꝰt quedã int̾ualla tẽporũ rursũ
materia subsistat & corpora fiant. & mundi
diuersitas construat᷑. ꝓpt̾ uarias uoluntates
rationabiliũ creaturarum quȩ p̾t ꝑfectã beati¬
tudinẽ usq in finẽ om̃iũ rerũ paulatĩ ad infe¬
riora delapsȩ tantũ malitiȩ receꝑunt. ut in
contrariũ uerterent᷑. dum nolunt seruare
pͥncipiũ. & in corruptã beatitudinẽ possidere.
aliȩ uͦ tam paruũ de pͥstino statu amissurȩ sint:
ut pene nichil ꝑdidisse uideant᷑: & non nullȩ
grandi ruma in ultimũ p̾cipitandȩ sint bara¬
trum. Nouitq dispensator om̃iũ ds in conditio¬
ne mundoꝵ singulis abuti iuxta meritũ. &
oportunitates & causas. quib mundi gub̾na-¬
cula sustentant᷑. ꝙ initiant᷑ ut qͥ om̃s uicerit

Expanded text:
et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos siue homines futuros esse contestans et e contrario dubium est, quin post quaedam interualla temporum rursum materia subsistat et corpora fiant et mundi diuersitas construatur propter uarias uoluntates rationabilium creaturarum, quae post perfectam beatitudinem usque ad finem omnium rerum paulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam receperunt, ut in contrarium uerterentur, dum nolunt seruare prinoipium et incorruptam beatitudinem possidere. aliae uero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut paene nihil perdidisse uideantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint baratrum. nouitque dispensator omnium deus in conditione mundorum singulis abuti iuxta meritum et oportunitates et causas, quibus mundi gubernacula sustentantur et initiantur, ut, qui omnes uicerit
Abbreviated transcription (Latin):
ego ꝙtu unũ sumꝰ. sic ꝙ isti in nob̾ unũ sint Et enĩ
scire debemꝰ qͥd sit ds. & qͥd sit futurꝰ in finẽ salua¬
tor: ꝙ qͦmͦ scĩs similitudo patris ꝙ filii reꝓmissa
sit. ut qͦmͦ illi in se unũ sunt. sic ꝙ isti in eis unũ
sint: Aut enĩ suscipiendũ est uniu̾sitatis dm uesti¬
ri corpore. ꝙ qͦmͦ nos carnibꝰ sic illũ qualibet ma¬
teria circũdari. ut similitudo uitȩ dĩ in fine scĩs¬
possit equari: aut si hoc in decens ẽ maxime apd̃
eos qͥ saltẽ exminima parte dĩ sentire cupiunt.
maiestatẽ. & ingenitȩ atq om̃ia excedentis natu¬
rȩ głam suspicari: e duobꝰ alterũ susciꝑe eogimꝰ.
ut aut desꝑemꝰ similitudinẽ dĩ. si eadẽ sumꝰ cor¬
pora semꝑ habituri. aut si beatitudo nob̃ eiꝰ
conditione uiuendũ ẽ. Ex quibꝰ om̃ib appro
bat᷑ qͥd de resurrectione sentiat. ꝙ qd̃ om̃ia
corꝑa interitura confirmet: ut simꝰ absq cor
remur. Rursũq de mundoꝵ uarietate disputans.

Expanded text:
et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint\'. etenim scire debemus, quid sit deus et quid sit futurus in fine saluator et quomodo sanctis similitudo patris et filii repromissa sit, ut, quomodo illi in se unum sunt, sic et isti in eis unum sint. aut enim suscipiendum est uniuersitatis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circupossit aequari; aut si hoc indecens est, maxime apud eos, qui saltem ex minima parte Dei sentire cupiunt majestatem, et ingenitae atque omnia excedentis naturae gloriam suspicari; e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem Dei, si eadem semper sumus corpora habituri, aut si beatitudo nobis ejuconditibatur, quid de resurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confirmet, ut simus absque coremur. rursumque de mundorum uarietatibus disputans
Abbreviated transcription (Latin):
lapsum se ad meliora correxerint dissolui in nichil.
ꝙ hac semꝑ successione uariari. Et ne paruã pu¬
taremꝰ impietatẽ eẽ eoꝵ quȩ p̾miserat: in eiꝰdẽ uo¬
luminis fine coniungit. om̃s rationabiles ereatu¬

Expanded text:
lapsuum se ad meliora correxerint, dissolui in nihil lapsuum se ad meliora correxerint, dissolui in nihil et hac semper successione uariari. et ne parum putaremus inpietatem esse eorum, quae praemiserat, in eiusdem uoluminis fine coniungit omnes rationabiles natu
Abbreviated transcription (Latin):
dat filiꝰ patrẽ. Pat̾ uͦ om̃ĩa cõp̾hendit Int̾ om̃ia
autẽ ꝙ filiꝰ ẽ. Ergo ꝙ filium cõprehendit. Ut scire¬
mus causas qͥb pat̾ cõprehendit filium. ꝙ filiꝰ pa¬
trem ñ queat cõp̃hendẽ: hȩc u̾ba subnectit. Curi¬
osus lector in qͥrat utrum ita asemet ipso cognosca¬
tur pat̾ qͦmͦ cognoscit᷑ a filio: sciens qd̃ illud qđ scͥp¬
iorem: dũ ꝑfectiꝰ ꝙ puriꝰ asemet ipso cognoscit᷑ qͣ
a filio. M etempsicosei qͦq ꝙ abolitioni corporũ
hȩc rursũ consentire conuincit᷑. Siquis aũ potue¬
rit ostendere in corporalẽ rationabilẽq naturam
cum expoliauerit se corꝑe uiuere ꝑ semet ipsam. ꝙ
in peiori conditione eẽ qndo corꝑib uestiebat᷑. in
meliori qnͣdo illa deponit: nulli dubiũ ẽ corꝑa
non pͥncipalit̾ subsistere. sed ꝑ int̾ualla ob uarios
motꝰ rationabiliũ creaturarũ. nc̃ fieri ut qͥbꝰ indi¬
gent uestiant᷑: ꝙ rursũ cũ de illa deprauatione

Expanded text:
filius patrem. pater uero omnia conprehendit, inter omnia autem et filius est: ergo e t filium conprehendit. et ut sciremus causas, quibus pater conprehendat filium et filius patrem non queat conprehendere, haec uerba subnectit: curiosus lector inquirat, utrum ita a semet ipso cognoscatur pater, quomodo cognoscitur a filio, sciensque illud, quod scripiorem, dum perfectius et purius a semet ipso cognoscitur quam a filio. Μετεμψύχωσιν quoque et abolitionem corporum hic rursum sentire conuincitur: si quis autem potuerit ostendere incorporalem rationabilemque naturam, cum expoliauerit se corpore, uiuere per semet ipsam et in peiori condicione esse, quando corporibus uestiebatur, in meliori, quando illa deponit, nulli dubium est corpora non principaliter subsistere, sed per interualla ob uarios motus rationabilium creaturarum nunc fieri, ut, qui his indigent, uestiantur, et rursum, cum illa deprauatione
Abbreviated transcription (Latin):
Et licet ille ñ dixerit: tam̃ quod consequens ẽ. sic
intelligitur. Sic̃ ꝓhominib homo factꝰ ẽ ut ho¬
mines lib̾aret: sic &. ꝓsalute demonũ dm̃ futu¬
rum quod sunt hii ad quos uenturꝰ ẽ liberandos
Q uod ne forsitan de nr̃o sensu putem᷑ asserere: ip¬
sius u̾ba ponenda sunt. Sic̃ enĩ ꝑ umbrã eugłii
umbrã legis impleuit: sic qͥa om̃is lex ex emplum
& umbra ẽ cerimoniarũ cȩlestiũ. diligentiꝰ requi¬
rendu utrũ recte intelligamꝰ legẽ qͦq cȩlestẽ & ce

Expanded text:
et, licet ille non dixerit, tamen, quod consequens sit, et, licet ille non dixerit, tamen, quod consequens sit, intellegitur: sicut pro hominibus homo factus est, ut homines liberaret, sic et pro salute daemonum deum futurum, quod sunt hi, ad quos uenturus est liberandos. quod ne forsitan de nostro sensu putemur adserere, ipsius uerba ponenda sunt: sicut enim per umbram euangelii umbram legis inpleuit, sic, quia omnis lex exemplum et umbra est cerimoniarum caelestium, diligentius requirendum, utrum recte intellegamus legem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
re. ꝙ firmam̃tũ id ẽ celũ ad cõparationẽ suꝑio¬
ris cęli eẽ inferos. ꝙ hanc t̾rã quã incolimꝰ colla¬
tione firmam̃ti inferos appellari ꝙ rursũ at cõ¬
parationẽ inferoꝵ qͥ sub nob̾ sunt nos cęlũ dici. ut
quod aliis infernꝰ ẽ. aliis celũ sit. Nec hac disputati¬
one contentꝰ. dicit infine om̃iũ rerũ qndo ad cęle¬
stem iherłm reu̾suri sumꝰ. adu̾sariarũ fortitudinũ
contra popłm di bella consurgere: ut ñ sit eoꝵ
otiosa uirtꝰ. sed exerceant᷑ ad p̾lia. & habeant ma¬
teriam roboris. quã conseqͥ ñ possunt nͥ forte
pͥmum adu̾sariis restiterint. qͦs ratione ꝙ ordi¬
ne ꝙ sollertia repugnandi in libro numeroꝵs le¬
gimus eẽ suꝑatos. Cumq dixisset iuxta ioħis
apocalypsin eugłm sempit̾nũ. id ẽ futurũ in cęlis.
catio legis ueteris sacram̃ta: ad extremũ intulit.
quod & cogitasse saclegium ẽ. ꝓ salute dȩmonũ
xp̃m etiã in aere & in suꝑnis locis ẽẽ passurum.

Expanded text:
 coelum, ad comparationem superioris coeli esse inferos, et hanc terram, quam incolimus, collatione firmamenti inferos appellari, et rursum ad comparationem inferorum, qui subter nos sunt, nos coelum dici: ut quod aliis infernus est, aliis coelum sit. » Nec hac disputatione contentus, dicit, « In fine omnium rerum, quando ad coelestem Hierusalem reuersuri sumus, aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit eorum otiosa uirtus, sed exerceantur ad proelia et habeant materiam roboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum aduersariis restiterint, quos ratione et ordine et sollertia repugnandi in libro Numerorum legimus esse superatos. Cumque dixisset iuxta Iohannis Apocalypsin euangelium sempiternum, id est futurum in caelis, catio legis ueteris sacramenta, ad extremum intulit — quod et cogitasse sacrilegium est — pro salute daemonum Christum etiam in aere et in supernis locis esse passurum.
Abbreviated transcription (Latin):
mundo a scło predicatum. Quod quide etiã si usq
ad passionẽ dñi saluatoris uoluerimꝰ inqͥrere. quã¬
quam audax ꝙ temerariũ sit in cęlo eiꝰ querere
passionẽ: tam̃ si spũalia neqͥtiȩ incȩlestibꝰ sunt. &¬
onem eoꝵ quȩ sua passione destruxit: cur time¬
amꝰ etiã in suꝑnis locis in consũmatione scłoꝵ
aliqͥd simile suspicari. ut om̃iũ locoꝵ gentes
illiꝰ passione saluent᷑: Rursũq blasphemans
de filio sic locutꝰ ẽ. Si enĩ patrẽ cognoseit filiꝰ
uidet᷑ in eo qd̾ nouit patrẽ eum posse cõp̾hendẽ:
ut si dieamꝰ artificis animũ artis scire m̃surã. Nec
dubiũ qͥn sit pat̾ in filio: ꝙ cõp̾hendat᷑ ab eo in qͦ ẽ
s in aũ cõp̃hensionẽ eã dicimꝰ. ut ñ solũ sensu qͥs &

Expanded text:
mundo ac saeculo praedicatum. quod quidem etiam si usque ad passionem domini saluatoris uoluerimus inquirere, quamquam audax et temerarium sit in caelo eius quaerere passionem, tamen, si spiritalia neqonem eorum, quae sua passione destruxit, cur timeamus etiam in supernis locis in consummatione saeculorum aliquid simile suspicari, ut omnium locorum gentes illius passione saluentur? Rursumque blasphemans de filio sic locutus est: si enim patrem cognoscit filius, uidetur in eo, quod nouit patrem, posse eum conprehendere, ut si dicamus artificis animum artis scire mensuram. nec dubium, quin, si pater in filio, et conprehendatur ab eo, in quo est. sin autem conprehensionem ea
Abbreviated transcription (Latin):
consimilis. ut nullo int̾ se distare uideant᷑ ar¬
ticulo. an certe nũqu̾a mundꝰ alteri mundo ex
toto indiscretꝰ ꝙ in dissimilis sit futurꝰ. R ur¬
sumq pt modicũ: si om̃ia inqͥt ut ipse disputatio¬
nis ordo compellit. sine corpore uixerint. con¬
sumet᷑ corporalis uniu̾sa natura. ꝙ rediget᷑ in ni¬
chilũ. qͦ aliquando facta ẽ de nichilo. eritq tẽpꝰ

Expanded text:
consimilis, ut nullo inter se distare uideanconsimilis, ut nullo inter se distare uideantur, an certe numquam mundus alteri mundo ex toto indiscretus et similis sit futurus. rursumque post modicum: si omnia, inquit, ut ipse disputationis ordo conpellit, sine corpore uixerint, consumetur corporalis uniuersa natura et redigetur in nihilum, quae aliquando est facta de nihilo, eritq