comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt angłi apłis: Quid inquit statis aspicientes incęlũ: Hic
iũs. sicueni& quẽ ad modũ uidistis eũ euntẽ incelũ : Nubium
aũt sepe fitm̃tio insacro eloquio: Undelegimt in exodo. quod
omp̃s ds̃ innube filios isrł edux̃ deȩgypto: lab̾naculũ quoque
moysi. & tẽplũ salomonis nubes impleuit. & in dni transfigura¬
tione. morser & heliã nubes obumbrauit: Innubib &iam scĩ
uenturi sunt adiudiciũ: iuxta illud apł̃i. quia rapient᷑ obiuã
xp̃o innubibus: Illaaũt nubes quȩ filios isrł illuminabat. &
egypuos tenebris circũ dabat: dñi significat clem̃tiã. qͣ illumi¬
nat ꝑfectos. & obcetat reprobos: Ita quippe ueniens dñs adui¬
diciũ. apparebit blandus iustis: quos &iã illuminabit. dũ ad
contuendã suam maiestatem eos ꝑduxerit: Et terribilis repbis.
quos intrnebroso carceris loco constitu&: ⁊equo in eiuan gło dr̃:
lnutilẽseriũ ꝓccite intenebras extrriores: Iilis enĩ dic&

Expanded text:
ntes in coelum? Hic Jesus sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Nubium autem saepe fit mentio in sacro eloquio, unde legimus in Exodo, quod omnipotens Deus in nube filios Israel eduxit de Aegypto. Tabernaculum quoque Moysi et templum Salomonis nubes implevit, et in Domini transfiguratione Moysen et Eliam nubes obumbravit. In nubibus etiam sancti venturi sunt ad judicium, juxta illud Apostoli, quia rapiemur obviam Christo in nubibus . Illa autem nubes quae filios Israel illuminabat, et Aegyptios tenebris circumdabat, Domini significat clementiam, quae illuminat perfectos, et obcaecat reprobos. Ita quippe veniens Dominus ad judicium, apparebit blandus justis quos etiam illuminabit, dum ad contuendam suam majestatem eos perduxerit; et terribilis reprobis, quos in tenebroso carceris loco constituet. De quo in Evangelio dicitur: Inutilem servum projicite in tenebras exteriores; illis enim dicet:
Abbreviated transcription (Latin):
tes uocant᷑ quib ꝑparũ dicitꝰ: ios estis gene electũ. regale
sacerdotium: Ipsienĩ st̃ reges. ipsi & sacerdotes & sacrisiciũ &altare
qr & tumultus cirnaliũ uoluptatũ contrase in surgentes utreges
refrenant & sacrisiciũ laudis & mortificationis dõ immolant
corpusq suũ ap̃sentis scłi cupidicatib mortificant: ut hostia uiua
fiant: Ipse itaq unigenitꝰ patris rex & sacerdos. fecit suos elec¬
tos reges & sacerdotes. quos reges t̾rȩ constituit. & ipso opere
sac̃dotes monstrauit: Qd aũt dicitur. dõ & patri: ñ duȩ naturi.
nec duȩ ꝑsonȩ: sed una ostenditꝰ. ubi&iã sp̃sscs iuxta regulã¬

Expanded text:
tes vocantur. Quibus per Petrum dicitur: Vos estis genus electum, regale tes vocantur. Quibus per Petrum dicitur: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Ipsi enim sunt reges, ipsi et sacerdotes et sacrificium et altare, quia et tumultus carnalium voluptatum contra se insurgentes ut reges refrenant, et sacrificium laudis et mortificationis Deo immolant, corpusque suum a praesentis saeculi cupiditatibus mortificant, ut hostia viva fiant. Ipse itaque Unigenitus Patris, rex et sacerdos, fecit suos electos reges et sacerdotes, quos reges terrae constituit, et ipso opere sacerdotes monstravit. Quod autem dicitur, Deo et Patri, non duae naturae, nec duae personae, sed una ostenditur; ubi etiam Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
tores Nec quales eramꝑ nos dilexit. sedquales ipsa dilectio¬
ne nosfecit: Unde subdit᷑: Etlauit nos apeccatis nr̃is insan¬
impiis ut nos offercet dõ lustus utiq. piniustis & cũ essemus
maculati delicts. lauit nos suosanguine ut exhiberet sibi ecłon
ñ habentẽ maculã aut rugã. ł aliꝗd huiꝰ modi: Qui ciam
sanguinẽ sue passionis uertitnob in mrsteriũ ablutionis ucua
sidemortis eiꝰ haptrtati abom̃ib mundemur peccatis. Hincapłs
mentis singulis baptizantꝰ publicani &petcatores Quo uide¬
li& maria postmultas criminũ maculas. & paerus ablutꝰ pͥost
trinã dt̃ĩi negationẽ. Et fecit nr̃m regnũ. sacerlotis do su
patri suo. E erhanc sententiã om̃s electi sacerdotes demonstran¬
tir: quisupͣ reges suerant appellati: Quia enĩ caput fidelium
rex est & sacerdos congruent̃ a menbia capitis. reges & sacerdo¬

Expanded text:
tores, nec quales eramus nos dilexit, sed quales ipsa dilectiotores, nec quales eramus nos dilexit, sed quales ipsa dilectione nos fecit; unde et subditur: et lavit nos a peccatis nostris in sanimpiis, ut nos offerret Deo, justus utique pro injustis. Et cum essemus maculati delictis, lavit nos suo sanguine, ut exhiberet sibi Ecclesiam non habentem maculam aut rugam, vel aliquid hujusmodi. Qui etiam sanguinem suae passionis vertit nobis in mysterium ablutionis, ut in fide mortis ejus baptizati, ab omnibus mundemur peccatis. Hinc Aposmentis singulis baptizantur publicani et peccatores, quomodo videlicet Maria post multas criminum lacrymas, et Petrus ablutus est post ternam Domini negationem. Et fecit nos regnum et sacerdotes Deo et Patri suo Per hanc sententiam omnes electi, sacerdotes demonstrantur, qui supra reges fuerant appellati. Quia enim caput fidelium rex est et sacerdos, congruenter et membra capitis, reges et sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
iure dominantꝰ: Possunt aut̃ & reges terrȩ specialit̃ intellegi
p̃dicitores. quidũ corda carnaliũ a prauitate restringunt. suꝑ
terram utreges imperant: C&erum bonis &spiritualib uiris
innullo sepreferunt: Hlincẽ. qđ p&rus cornelio se coequale fate¬
tur. ananie uero animã gladic uerbi ꝑimit: Sciendũ autẽ
est: qr p̃dicatores eccłȩ. &iã ipsis camalib ita dominari appetus.:
quatin & cõpassionẽ nature. & uitiis recatudinẽ &xhibeant:
Eorum itaq princeps ẽ xp̃s. qui est rix regũ & dñs dominan¬
tium: Dequo adhuc sequitur: Quidilexit nos & lauit nos apec¬
citis nr̃is insanguine suo: Quo enĩ amore filiud dĩ nos dilexcerit.
passiones illuꝰ ostendunt. quas ꝓ nob ꝑtulit: De hac dilectione
dilectionem imitandã. ortatꝰ fideles dics Ambulate indilec¬
tone. sic̃ & xp̃c̃ dilexit nos: & tradidit semet ipsum ꝓnob̾. & cet̾ra:
Dilexit aut nos pulcher fedos. pius impios sinepeccato pecca¬

Expanded text:
Possunt autem et reges terrae specialiter intelligi praedicatores, qui dum corda carnalium a pravitate restringunt, super terram ut reges imperant, caeterum bonis et spiritualibus viris in nullo se praeferunt. Hinc est quod Petrus Cornelio se coaequalem fatetur ; Ananiae vero animam gladio verbi perimit . Sciendum est autem quia praedicatores Ecclesiae etiam ipsis carnalibus ita dominari appetunt, quatenus et compassionem naturae, et vitiis rectitudinem exhibeant. Eorum itaque princeps est Christus, qui est rex regum, et Dominus dominantium, de quo adhuc sequitur: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Quo enim amore Filius Dei nos dilexerit, passiones illius ostendunt quas pro nobis pertulit. De hac dilectione mbulate in dilectione sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis; dilexit autem nos pulcher foedos, pius impios, sine peccato pecca
Abbreviated transcription (Latin):
it tũ xp̃i. qđ ei perhibebat: qđ scilic& ess& uerus ds̃ & uerus homo:
Etcuinegabat᷑ terra: apertum ẽ. celũ: Int̾pretat᷑ autẽ
pathmos fretum Ibi quippe amplius feruet mare qđ fretũ
dicit᷑ ubiangustius ẽ: Etideo ñ inconuenient̃ ꝑ nom̃ istiuꝰ insulȩ.

Expanded text:
Jesu Christi, quod ei perhibebat, quod scilicet esset verus Deus et verus homo; Jesu Christi, quod ei perhibebat, quod scilicet esset verus Deus et verus homo; et cui negabatur terra apertum est coelum. Interpretatur autem Pathmos fretum; ibi quippe amplius fervet mare, quod fretum dicitur, ubi angustius est: et ideo non inconvenienter per nomen istius insulae
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ & suos crucifixores diligebat. ꝓquib &ora bat
dicens. pat̾ nestatuas illis hoc peccatũ: ita & beatꝰ iohant ies
diligebat eos quiei mala inferebant. & proillis orabat: Regnũ
aut̃ ꝓprie. ad caput ꝑtin&: quiẽ regnũ ꝑpauũ scor suorũ: Neq
enĩ aliud reogũ sius ẽ. daturꝰ electis quã seipsũ: quib dicturꝰ ẽ:
Uenite benedicti patris mei. &tet: Quasidicat: Uenite menbra.
regnate posttribulationẽ incapite: Qegoregnũ ur̃m: De hoc regnio
ipsedic̃ iudeis: Regnũ dĩ intrauos ẽ: Considerandũ deniq quia
intrib: se participẽ dic̃ lohanñ. Incribulatione scilic&. regno &
pacie. itia: Sed media harũ. id ÷ regnũ ñ potest possideri. nisi&
hinc tribulatio exercuerit. & illinc pacientia defenderit: Ten&
cumse inpathinos insula religatũ ostendit: Causa: quare hoc
scilic& inpathinos insula religatum : ꝓpt̃ uerbũ dĩ cuitestimo¬
niũ ꝑhibebat dics. inprincipio erat uerbũ: & propt̃ testimoniũ

Expanded text:
es diligebat, pro quibus orabat, dicens: Pater, ne statuas illis hoc peccatum : ita et beatus Joannes diligebat eos qui ei mala inferebant, et pro illis orabat. Regnum autem proprie ad caput pertinet, qui est regnum perpetuum sanctorum suorum. Neque enim aliud regnum est suis daturus electis quam seipsum, quibus dicturus est: Venite, benedicti Patris mei , quasi dicat: Venite, membra, regnate post tribulationem in capite, quia ego regnum vestrum; de hoc regno ipse dicit Judaeis: Regnum Dei intra vos est . Considerandum denique quia in tribus participem se dicit Joannes, in tribulatione scilicet, et regno et patientia; sed media horum est regnum, nec potest possideri, nisi et hinc tribulatio exercuerit, et illinc patientia defenderit. Tenetcum se in Pathmos insulam relegatum ostendit; causa, quare haec scilicet in Pathmos insulam relegatum propter Verbum Dei, cui testimonium perhibebat, dicens: In principio erat Verbum; et propter testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
nens ipse facit opeia & hȩc est uitaaetna utcognos artte: Etsic
as dilex̃ mundũ. ut filiũ suũ unigenitũ daret: Etego ameipso
ñueni & multa his similia: Sed sicut filius ẽ. testis fidelis . utapat̃.
testimoniũ cũ dic̃. Sp̃s est quiuiuificat. & sp̃s ubiuult spirat. &¬

Expanded text:
nens, ipse facit opera ; et: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te ; et: Sic nens, ipse facit opera ; et: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te ; et: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret ; et: Ego a meipso non veni ; et multa his similia. Sed sicut Filius est testis fidelis, ita etiam testimonium cum dicit: Spiritus est qui vivificat ; et: Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
sit filii uł sp̃ssc̃ĩ. Sed sciendũ quia mos est facrȩ scripturȩ.
ut ubiunuiꝰ fit m̃tioꝑsonȩ de trinitate : totasimul trinitas iri¬
telligat᷑: Ergo ubiꝑsonã filii fidelib gram tribuere legentes
audimꝑ: simulinipsa datione patrẽ & spm̃ scm̃ intelligere de
bemt: Iterũ quȩrit᷑. cũ situnꝰ sp̃s qui repl& orbem t̾rarũ cur lohan¬
nes in hac reuelatione septẽ sp̃s introducit: Nimirũ ꝓpt̃ septe¬
nariã . id ẽ multiplicẽ eiꝰ operationem: Simplex itaq ẽ ꝓprieta¬
dic̃ eundẽ spm̃ unicũ & multiplicẽ: Et a septẽ spiritib qui in
conspectu tͥroni eiꝰ sunt: Thronꝗdĩ st̃ angłi scĩ & homunes iusti
inquorũ m̃tib ꝑfidẽrequiescit: Unde ẽ : An ima iusti sedes
amorẽ & ꝓximorũ accendit dilectione: Adquẽ aiã specialic̃
remissio ꝑtinet peccatoꝵ: quȩ fit inbaptis mate opere sp̃sscĩ. unde¬
uerax. qm̃ patri Ehib& testimoniũ dicers iudȩis: Pat̃ in mema¬

Expanded text:
iritus sancti? Sed sciendum quia mos est sacrae Scripturae ut ubi unius fit mentio personae de Trinitate, tota simul Trinitas intelligatur. Ergo ubi in persona Filii fidelibus gratiam tribuere legentes audivimus, simul in ipsa datione Patrem et Filium eum quaeritur, cum sit unus Spiritus qui replet orbem terrarum, cur Joannes in hac revelatione septem spiritus introducit? nimirum propter septenariam, id est multiplicem ejus operationem. Simplex itaque est proprietaplicem. Et a septem spiritibus, quae in conspectu throni ejus sunt. Thronus Dei sunt angeli sancti et homines justi, in quorum mentibus per fidem requiescit. Unde est: Anima justi sedes amorem et proximorum accendit dilectionem, ad quem etiam specialiter remissio pertinet peccatorum, quae fit in baptismate opere Spirituverax, quoniam Patri perhibet testimonium, dicens Judaeis: Pater in me ma
Abbreviated transcription (Latin):
strepitu sonũ accipit quẽ ꝓfert &terius: qr uideliu& ille sinesono
uocis audiuit priuꝰ incorde. qđ postmodũ sonuit exteruiꝰ inuoce
Quia alit̃ ad prophetas diumna uox sonuit: atq. alit̃ ipsipostea
locutist̃: Ds̃ enĩ locutꝰ ẽ. ad illos incordesine sonouocis: ipsiaut
postralocutist̃ operantes uerba cũ linguacarnis: Etmitte uii
eccłiis. id ÷ generali ecdae : q sic̃ supradictũ ẽ. Inseptenario nume¬
ro uniuersitas exprimit᷑ fideliũ: Nã & qđ unullarũ loquitur.

Expanded text:
strepitu sonum accipit quem profert exterius, quia videlicet ille sine sono vocis audivit prius in corde, quod postmodum sonuit exterius in voce, quia aliter ad prophetas divina vox sonuit, atque aliter ipsi postea locuti sunt. Deus enim locutus ad illos in corde sine sono vocis, ipsi autem postea locuti sunt, operantes verba cum lingua carnis. Et mitte septem ecclesiis, id est generali Ecclesiae; quia sicut supra dictum est, in septenario numero universitas exprim
Abbreviated transcription (Latin):
qđ prius fuit superb eccłe ꝑsecutor: deinceps factus ẽ. pussinꝰ
p̃dicator : Desuperbis enĩ atq elatis cotidie xp̃ssuam eccłam per
internã gram uocans mitissim. ĩ reddit &humilẽ: Erã uobis¬
& pax abeo. Qrã dicitꝰ gratis data .s. ñ merces reddita. sed
uenia gratis clata. q̃ grã spetialit̾ in hoc ÷ accipienda: qr si ne
merito hominũ misit ads filium suum. quinos suo sanguine re¬
demit & ad siliationẽ di perduxit : Vnde & sequit᷑: łtpax
quia uidelic& ipse persuã passionẽ. gen humanũ dõ patri pa

Expanded text:
qui prius fuit superbus Ecclesiae persecutor, deinde factus est piissimus qui prius fuit superbus Ecclesiae persecutor, deinde factus est piissimus praedicator. De superbis enim atque elatis quotidie Christus suam Ecclesiam per internam gratiam vocans, mitissimam reddit et humilem. Gratia vobis. Gratia dicitur gratis data, non merces reddita, sed venia gratis collata, quae gratia specialiter in hoc est accipienda, quia sine merito hominum misit Deus Filium suum, qui nos suo sanguine redemit, et ad filiationem Dei perduxit. Unde et sequitur et pax, quia videlicet ipse per sua
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ t̾rȩ : Altitudines t̾rȩ : sunt diuitiȩ. honores. dignita
quiprimũ fundam̃ta eccłȩ iecert̃: Nã sicut montẽ quisquis coꝵ¬
scendit. eo paulisꝑ c&era subiacentia despicit. quo ad altiora plus
gressus tendit: ita qͥ intentionẽ figerenitit᷑ in summis. eo ampluiꝰ
t̃rena despicit: quo ampliuꝰ eleuat᷑ ad celestia. & qđ priuꝰ inimo
positꝰ superse credidit. post ascendendo ꝓficiers. subse eẽ cog¬
noscit: In hac bona elatione consistit eccła: qr t̾rena om̃a calcats
mentecelos inhabitat: dicens cũ apło. nr̃a conuersatio incęlis ẽ :
Qđ si&iã elationẽ in contrariã partẽ intelligere uoluerimus.
neq in hoc asa nointellectu recedim qr multi asua superbia de¬
iecti sunt ꝑ grãm xp̃i. atq humiliati. ad quos &iã qr menbrast̃
eccłȩ. hȩc ꝑtin& reuelatio: Impl&ũ hoc cognoscimt inpaulo

Expanded text:
altitudinem terrae. altitudinem terrae. qui primum fundamentum Ecclesiae jecerunt. Nam sicut cum montem quisquis conscendit, eo paulisper caetera subjacentia despicit, quo ad altiora plus gressus tendit, ita qui intentionem nititur figere in summis, eo amplius terrena despicit, quo amplius elevatur ad coelestia, et quod prius in imo positus super se credidit, post ascendendo proficiens, sub se esse cognoscit. In hac bona elatione consistit Ecclesia, quia terrena omnia calcans, mente coelos inhabitat, dicens cum Apostolo: Nostra conversatio in coelis est . Quod si etiam elationem in contrariam partem intelligere voluerimus, neque in hoc a sano intellectu recedimus, quia multi a sua superbia dejecti sunt per gratiam Christi atque humiliati; ad quos etiam, quia membra sunt Ecclesiae, haec pertinet revelatio. Impletum hoc cognoscimus in Paulo,
Abbreviated transcription (Latin):
nob iudei qđ ñ habemꝰ uirũ: Vndȩ a salomondic: Quia sapien¬
tid excidit sibi columnas septẽ: Colũnasseptẽ excidit & domũ
sec̃ quidabamore p̃sentis scłi. dura corda gentiliũ septi formi
spũ implenda sepraiuit. atq ad fortitudinẽ cȩlestis ȩdificu enx̃
ucte &iã hocnumero septenar: qui constat extrib & quat¬
tuor ercła cop̃hendit᷑ quȩ in quartuor mundi partes diffusa.
mei abrũ est hurus eccłe : dũ ea .iiͦi. constat humorib quattu¬
or poll& uir tutib et diligit dm̃ extoto cordesuo & extotia
nima sia. et extota uoluntate sua : Nã trib sp̃italit̃ : e .iIII.
corpora lit̃ uige : In dilectione enĩ dĩ trib: qualitatib spĩ¬
talit̃ excitat᷑: Ip se uero corporalit̃ ex materia calidͥa & frr¬
gida. humida et scca cõponitur. Asia interpretat᷑ elatio
ponitꝰ. sed aliquando culmina uirtutũ designat: In bono ponit᷑.
utillud isaiȩ : Ponã teinquid insuperbiã scłoꝵ. sustollã te super

Expanded text:
nobis Judaei quod non habeamus virum. Unde et Salomon dicit , quia sapientia excidit sibi columnas septem, columnas septem excidit, et domum fecit, quia ab amore praesentis saeculi dura corda gentilium septiformi spiritu implenda separavit, atque ad fortitudinem coelestis aedificii erexit. Recte etiam hoc numero septenario, qui constat ex tribus et quatuor, Ecclesia comprehenditur, quae in quatuor mundi partes diffusa imembrum est hujus Ecclesiae, dum ex quatuor constat humoribus, quatuor pollet virtutibus, et diligit Deum ex toto corde suo, et ex tota anima sua, et ex tota voluntateliter viget. In dilectione enim Dei, tribus qualitatibus spiritaliter excitatur. Ipse vero corporaliter ex materia calida et frigida, humida et sicca componitur. Asia, interpretatur elatio.pro vitio ponitur, sed aliquando culmina virtutum designat. In bono ponitur, ut illud Isaiae : Ponam te in superbiam saeculorum. Sustollam te super
Abbreviated transcription (Latin):
angustia passionis exprimitur: quẽ paciebatꝰ beatꝰ iohannessiue
caerri quorũ ꝑsonã gerebat: Quantomagis enĩ scĩ inp̃senti uita
affligunt᷑: eoamplius illis secreta cȩlestia manifestant᷑: Unde
paulus incarcerepositꝰ dicebat: Nrã conuersatio incelis ẽ : Sus¬
tinent quoq & ipsimali poenas. qr homicidȩ int̾ficiuntꝰ: in car¬
cerib recludunt᷑. sed ñ poena facit scõs sediusticia: Sustin& ple¬
uero ꝓpt̃ iniquitatẽ dãpnat᷑: Flinc psalmista dic̃: Iudicameds
& discerne causã meã: Undebene propt̃ uerbũ dĩ. & testimoniũ
xp̃i sedic̃ religatũ: ñ ꝓpt̃ homicidiũ. aut c&era crimina: Ex
illis quippe erat un dequib dñs dic̃ ÷ Beatieritis cũ uos ode¬

Expanded text:
 Joannes, sicut caeteri quorum personam gerebat. Quanto magis enim sancti in praesenti vita affliguntur, eo amplius illis secreta coelestia manifestantur. Unde Paulus in carcere positus dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Sustinent quoque et ipsi mali poenas, quia homicidae interficiuntur, in carceribus recluduntur; sed non poena facit sanctos, sed justitia. Sustinet plevero propter iniquitatem damnatur. Hinc Psalmista dicit: Judica me, Deus, et discerne causam meam . Unde bene propter Verbum Dei et testimonium Christi se dicit relegatum, non propter homicidium aut caetera crimina. Ex illis quippe erat unus quibus dicit Dominus: Beati eritis cum vos ode
Abbreviated transcription (Latin):
Quia formatꝰ slimo t̾rȩ inanimã uiuentẽ: quasi exmacris utero
uiuuꝰ ꝓcesserat: Post quã aut factus est illemortalis: genuit silios
mortales & peccatores. quiom̃s mortui. Inmatrẽ suã reuertuntur:
Ueniens ergo dñs incarne: eadẽ lege mortuus est. atq in utero
matris sepultus: Sedq terciadie amortuis iã uicturꝰ inet̾nũ
surrexit. a mors illi ultra non dominabit᷑. primogenitꝰ mortuoꝵ
appellari debuit: Lit& enĩ surrixerint alii ante sic̃ la zarꝰ: tam̃
ñ surreert̃ in ȩc̃nũ uicturi. quia iterũ mortui. debitũ carrus
soluert̃: Unde ñ surrexisse. ł uixisse : cõputandi sunt: Ille ergo
primogenitꝰ mortuorũ recteuocatꝰ. quisic surrexit amortuis.
utultra ñ moreretꝰ: Potest &alit̃ intellegi: Ons electi quise
mortisicant cũ uitus & peccatis. & uoluptates carnis inseoccidt̃
mortiu st̃ peccato. & uiuunt dõ: Quorũ primogenitꝰ digne

Expanded text:
uia formatus ex limo terrae in animam viventem, quasi ex matris utero vivus processerat. Postquam autem factus est ille mortalis, genuit filios mortales et peccatores, qui omnes mortui in matrem suam revertuntur. Veniens Deus ergo in carne, eadem lege mortuus est, atque in utero matris sepultus. Sed quia tertia die a mortuis jam victurus in aeternum surrexit, et mors illi ultra non dominabitur, primogenitus mortuorum appellari debuit; licet enim surrexerint alii ante, sicut Lazarus, tamen non surrexerunt in aeternum victuri, quia terum mortui carnis debitum solverunt. Unde non surrexisse vel vixisse computandi sunt. Ille ergo primogenitus mortuorum recte vocatur, quia sic surrexit a mortuis, ut ultra non moreretur. Potest et aliter intelligi: omnes electi qui se mortificant, cum vitiis et peccatis, et voluptates carnis in se occidunt, mortui sunt peccato, et vivunt Deo quorum primogenitus digne
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uineã imbrẽ : Cũ his nubibus
popłi sui: Ecuidebit cũ comis oculus Omem oculũ usitato
more locutionũ. ꝓom̃i homine positũ hicaccipiamt: Omĩs
itaq oculus id ẽ. om̃is homo ꝗtc̃resurrexerit: uidebit eũ corpora¬
lit̃ siueaduitã siue ad mortẽ: Nonaut̃ animaliũ. quorũ uis in
sanguine ẽ. & cũmoriuntur esse desinunt oculus eũ uidebit. sed
potius oculus hominũ: Alia trans latiodicit uc ebit eũ omĩs
oculus talẽ. qualẽ scilc& ifoecerunt. & qualẽ crederenoluert̃:
& tc̃ implebit᷑ iudebit orũ: cuo salutaredĩ. &ꝗ eũ pupugerẽ .¬
uidebt̃ eũ: Iudei scilic& ꝗgut :ixert̃ eũ lingua. sic̃ marcus dic̃:
Erat aut̃ horat̃cia. & crucisi cert̃ illũ clamantes :euꝰ ẽ mortis:
Et milites pilati uidebt̃ eũ: quẽ illudentes crucifixerĩ: udebt̃
aut̃ non ut iã contẽꝑ nant sic̃ prius. irrideant. insultent. Ac
letentur : sedut paueant. gemant. lugeant. & tristentꝰ: Unde

Expanded text:
 vineam imbrem. Cum his nubibus,populi sui . Et videbit eum omnis oculus. Omnem oculum usitato more locutionum, pro omni homine positum hic accipiamus. Omnis itaque oculus, id est omnis homo, qui tunc resurrexerit, liter, sive ad vitam, sive ad mortem; non autem animalium quorum vis in sanguine est, et cum moriuntur esse desinunt, oculus enim videbit, sed potius oculus hominum. Alia translatio dicit: Videbit eum omnis oculus talem, qualem scilicet despexerunt, et qualem credere noluerunt, et tunc implebitur: Videbit omnis caro salutareixerunt eum lingua, sicut Marcus dicit : Erat autem hora tertia, et crucifixerunt illum, clamantes: Reus est mortis; et milites Pilati videbunt eum quem illudentes crucifixerunt; videbunt autem non ut jam contemnant, sicut prius irridebant, insultent, ac aetentur, sed ut paveant, gemant, lugeant et tristentur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
NA aedeinde sub iungitur pix qr nullus ad pacẽ reconciliatio¬
aincaeris gratis adõ nobis tribuint᷑ sola ipsius miscdas Qui¬
rendu ẽ in hocloco curbndato grẽ. nominato silio a spũ sco ꝑ¬
sona patris reticetꝰ: Nam cũ dic̃ abeo qui ẽ & quitrit & qui
uentur ei filiũ in his uerbis ostendit. qđ maxime echoc pbat
cũ subumgit: quiuenturus ẽ. adiudiciũ scilic&: utreddat unici¬
ique uxta opera sua: Pat̃ enĩnon iudicat quẽquã : sed om̃e iu¬
cexiusto factus ẽ iniustus ex bono impius eximmortali morta¬
lis Omis enĩ creatura mutabilis cõparata aet̾nitati: quasi ñ est.
ldeoq specialit̃ et̃ habere dicitꝰ: quisemꝑ idem ẽ: E rat uero qr
antequã debeata uirgine nasceretꝰ intẽpore. cuncta cũ patre fecit
tẽpora: Iuxta illud: In principio eratuerbũ: & om̃a peripsũ facta
sunt: Uenturus ẽ. adiudiciũ: iuxta illud angłoꝵ promissum:
Sicueniet quẽ ad modũ uidistis eũ euntẽ incęlũ: Cumitaque

Expanded text:
a ac deinde subjungitur pax, quia nullus ad pacem reconciliatioet in caeteris, gratis a Deo nobis tribuuntur sola illius misericordia. Quaerendum est in hoc loco cur in dato gratiae, nominato Filio et Spiritu sanit, quod maxime ex hoc probat, cum subjungit: Qui venturus est, ad judicium scilicet, ut reddat unicuique juxta opera sua. Pater enim non judicat quemquam, sed omne jus est, et ex justo factus est injustus, ex bono impius, ex immortali mortalis. Omnis enim creatura mutabilis comparata aeternitati, quasi non est, ideoque specialiter esse habere dicitur, qui semper idem est. Erat vero, quia antequam de beata Virgine nasceretur in tempore, cuncta cum Patre fecit tempora, juxta illud: In principio erat Verbum ; et: Omnia per ipsum facta sunt . Venturus est ad judicium, juxta illud angelorum promissum: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Cum itaque
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ uui ciuitates metropolitane. quarũ caput ẽ. ephesus: Sed cũ
maior minori iungit᷑ penemedietatẽ mundi occupant: Huc
septenꝰ rionuniero cõp̃hendit᷑. quo sepe sol& uniuersitas desig¬
nari. iuxta illud: Septies indie laudẽ dixitibi: Uel ppt̃ innu¬

Expanded text:
sunt septem civitates metropolitanae quarum caput est Ephesus; sed cum sunt septem civitates metropolitanae quarum caput est Ephesus; sed cum major minori jungitur, pene medietatem mundi occupant. Huicseptenario numero comprehenditur, quo saepe solet universitas designari, juxta illud: Septies in die laudem dixi tibi, vel propter innu
Abbreviated transcription (Latin):
torũ uidelic& qͥlegunt. &aliis exponunt. & auditoꝵ quiaudiunt
&retinent. & opere ꝑficiunt eaquȩ inea scripta sunt: Licet enĩ
hic liber multa habeat inse ꝓfunda misteria. tam̃ multast ibique
&iam ad littera custodita. magnã utilitatẽ & salutẽ prestant suis
supplicia. amant ꝓmissa cȩlestia: Hinc aut̃ liquido colligitꝰ.
quantesit auctoritatis. quanteq &xcellentiȩ: cũ int om̃s libros
nouitestamenti hic solũ modo. ꝓphetia nominatꝰ. quãqui obser
iudicii scilic& quando redditurꝰ ẽ. unicuiq iuxta operasua:
Ac sidiceret: Felix ꝗsidei sacram̃tis inbutꝰ. &quȩ in his iubentꝰ
custodit. & que prohibent᷑ ñ p̃sumit. qr & obseruationis tẽpꝰ ñ
lngus mores innectit : & retributionis dies. quodã modo inianuis
consistit: Iohannes uui ȩccłis quȩ st̃ inasia: Asiȩ: st̃. maior
scilicet &minor : Queminor insortẽ uenit beato iohanni: inqua

Expanded text:
torum videlicet, qui legunt et aliis exponunt, et auditorum, qui audiunt torum videlicet, qui legunt et aliis exponunt, et auditorum, qui audiunt et retinent, et opere perficiunt ea quae in ea scripta sunt. Licet enim hic liber multa habeat in se profunda mysteria, tamen multa sunt ibi, quae etiam ad litteram custodita, magnam utilitatem et salutem praestant suis supplicia, amant promissa coelestia. Hinc autem liquido colligitur, quantae sit auctoritatis, quantaeque excellentiae, cum inter omnes libros Novi Testajudicii scilicet, quando redditurus est unicuique juxta opera sua. Ac si diceret: Felix qui fidei sacramentis imbutus, et quae in his jubentur custodit, et quae probibentur non praesumit, quia et observationis tempus non longas moras innectit, et retributionis dies quodammodo in januis consistit. Joannes septem ecclesiis quae sunt in Asia. Asiae duae sunt, major scilicet et minor, quae minor in sortem venit beato Joanni, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ ẽ. quȩcũq deluicaraato dĩ uerbo. siue indiunitate
siue inhumanitate cognouit: Aliud uero uidit oculis corpo¬
reis: atq aliud oculis m̃tis: Oculis cordis uidit diuinitatẽ:
oculis corporeis humanitatẽ: Uidit eum ante om̃a scła apttre
genitum. cũ patreomã fecisse: Uidit infinetẽpoꝵ natũ ix
matre. pronrã salute. deinde passum. aiusto homine sepultũ.
amortuis resuscitatũ. atq indexterapatris subleuatũ. deinde
adiudiciũ uenturum: Audit itaq hȩc om̃a: & testimoniũ per
hibuit & scimꝰ quia uerũ ẽ. testimoniũ eiꝰ: Sed qđ fecit iohami
hoc &iã facit cotidie ȩccła. cuiꝰ m̃brũ ille fuit. & incuiꝰ figura hanc
a pocalypsin uidit: acuiꝰ ore testimoniũ illiũ ñ recedit quiairi¬
desinent̃ docirinis illiuꝰ insistit: Beatus quilegit. & qui audiunt
uerba ꝓphetiȩ huiꝰ: & seruant eaquȩ inea scripta sunt: Tẽpus
enĩ propeest: In his uerbis. duorũ persone comprehendunt᷑. doc¬

Expanded text:
dum est quaecunque de incarnato Dei Verbo, sive in divinitate, sive in humanitate cognovit. Aliud vero vidit oculis corporeis, atque aliud oculis mentis: oculis mentis vidit divinitatem, oculis corporeis humanitatem. Vidit eum ante omnia saecula a Patre genitum, cum Patre omnia fecisse. Vidit in fine temporum natum ex matre pro nostra salute, deinde passum, a justo homine sepultum, a mortuis resuscitatum, atque in dextera Patris sublevatum, deinde ad judicium venturum. Vidit itaqtestimonium ejus. Sed quod fecit Joannes, hoc etiam facit quotidie Ecclesia, cujus membrum ille fuit, et in cujus figura hanc Apocalypsin vidit, a cujus ore testimonium illius non recedit, quia indesinenter doctrinis illius resistit. Beatus qui legit et audit verba prophetiae hujus, et servat ea quae in ea scripta sunt. Tempus enim prope est. In his verbis duorum personae comprehenduntur: doc
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: Etipsefilius dic̃: Ille testimoniũ ꝑhibebit deme Unde
sciendũ est: quia sic̃ hitres unũ st̃: siceorũ testimoniũ unitũ ÷
quã quã alterius testimonio. alt̃ insinuetꝰ: Specialit̃ autem
filius testis uocatꝰ : qr ꝓtestimonio ueritatis. usq ad mortẽ ꝑ¬
uenit carnis: Quia & cũ om̃is ȩccła inp̃dicatorib xp̃o testimo
niũ ꝑhibuerit: illisi ecialit̃ testes uocant᷑. ꝗ pro xp̃i testimonio
moriuniꝰ: P rimo genitꝰ mortuorũ: Prim⁊ homo ea c̃ditiorie
creatus ẽ ut nisi peccass&. in mortalis mansisset: Sedq peccauit.¬
mortiuiꝰ ẽ. & reduic inmatrẽ suam. hoc ẽ. intrã dequa fuerat cori¬

Expanded text:
ritas ; et ipse Filius dicit: Ille testimonium perhibebit de me . Unde sciendum est quia sicut hi tres unum sunt, sic eorum testimonium unicum est, quanquam alterius testimonio alter insinuetur. Specialiter autem Filius testis vocatur, quia pro testimonio veritatis usque ad mortem pervenit carnis, quia et cum omnis Ecclesritas ; et ipse Filius dicit: Ille testimonium perhibebit de me . Unde sciendum est quia sicut hi tres unum sunt, sic eorum testimonium unicum est, quanquam alterius testimonio alter insinuetur. Specialiter autem Filius testis vocatur, quia pro testimonio veritatis usque ad mortem pervenit carnis, quia et cum omnis Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
dicitꝰ. id ÷ uniuersalis sed septiformis sp̃s munere ẽ. repleta: linde
& in racharia legimꝑ. candelabrũ totũ aureũ habens super se:
septẽ. infusoria. & septẽ lucernas: Quã &iã septi formem eccdam
xp̃o conuuingi isaias cõmemorat dicens Apprehendent uiii. mu¬
lieres urũ unũ indie illa dicentes: Panẽ nr̃m comedem acetrã¬

Expanded text:
lis, et septiformis Spiritus munere est repleta. Unde et in Zacharia legimus , candelabrum totum aureum, habens super se septem infusoria et septem lucernas; quam etiam septiformem Ecclesiam Christo conjungi Isaias commemorat, dicens: Apprehendent septem mulieres virum unum in die illa, dicentes: Panem nostrum comedemus , etc. V
Abbreviated transcription (Latin):
eũ eẽ ubiq indiuina maiestate: Totꝰ itaq filiuꝰ dĩ ꝑdiuinitatẽ
erat in angło: totꝰ cũ patre & spũscõ consistebat inçelo: Iuodnuilli
alio posse tribuit᷑. nisi illi incorpore simplici naturȩ. quȩ tota
incelis repperit᷑: tota int̾ris. tota sine loco in locis. tota sine parte
repperit᷑ inpartibud: Quidẽ aut̃ mirũ. sipost eiꝰ incarnationẽ¬
angls apparens similis silio hominis dicitꝰ sic̃ insequentib inueni¬
mus cũ &iã angli quimulto ante eiꝰ aduentũ sc̃is patrib appario¬
ert̃ uiriuocant᷑: quo in loco dicit beatꝰ aeat ambrosius: Credi
&iã potest beato paulo apł̃o. dnm̃ post suã ascensionẽ. ñ insuanatura
apparusse: sed potiuꝰ ꝑangłm tantũ in ea forma inquarecognosci
ab hominib sol&: Qđ hinc &iã ꝓbari potest: quia sibeatꝰ paulus
nuꝑ conuers. insua eum substantia uidiss&: consequens e&̃. ut prie
om̃ib dilecto discipło. sibiq ab ad olescentia dicato ñ ꝑangłm: se

Expanded text:
in divina majestate. Totus itaque Filius Dei per divinitatem erat in angelo, totus cum Patre et Spiritu sancto consistebat in coelo quod nulli alii posse tribuitur, nisi illi incorporeae et simplici naturae, quae tota in coelis reperitur, tota in terris, tota sine loco in loco, tota sine parte in partibus. Quid est autem mirum, si post ejus incarnationeangelus apparens, similis filio hominis dicitur, sicut in consequentibus invenimus, cum etiam angeli qui multo ante ejus adventum sanctis patribus apparuerunt, viri vocantur? Quo in loco dicit beatus Ansbertus Ambrosius: Credi etiam potest beato Paulo apostolo Dominum, post suam ascensionem, non in sua natura apparuisse, sed potius per angelum tantum in ea forma, in qua recognosci ab hominibus solet. Quod hinc etiam probari potest, quia si beatus Paulus nuper conversus, in sua eum substantia vidisset, consequens esset, ut prae omnibus dilecto discipulo, sibique ab adolescentia dicato, non pe
Abbreviated transcription (Latin):
uit: ETINUTERO habens clama parturiens: &eruciat᷑ ut pariat:
biaet iuxtalitterã beatȩ mariȩ aptarineqͣunt : q̃sic̃ sine delectatio¬
ne c̃cepit. ita sine dolore peperit: Nullũq cruciatũ habere inpartu
potuit: q̃ nullũ peccatũ libidinis inc̃ceptu c̃trax̃: Sediuxta mys¬
ticũ intellectũ. hoc ad eccłam refert᷑ q̃ mulier uocat᷑ ñ ꝓpt̃ effe

Expanded text:
it. Et in utero habens clamabat parturiens, et cruciatur ut pariat. Haec juxta litteram beatae Mariae aptari nequeunt, quae sicut sine delectatione concepit, ita sine dolore peperit, nullumque cruciatum habere in partu potuit, quae nullum peccatum libidinis in conceptu contraxit. Sed juxta mysticum intellectum hoc ad Ecclesiam refe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseptẽ aut draconis capita: om̃s intelleguntꝰ reges illi subita
quicũq ctra septiforinem eccłam pugnant: ꝑ x. utro cornia
om̃a regna ill subieta Nã qđ incornib regna signisicent᷑
nib hoc ẽ cũsta scłi potentia & regnisibi subieiis. pugniat di¬

Expanded text:
Per septem autem draconis capita, omnes intelliguntur reges illi subjecti, Per septem autem draconis capita, omnes intelliguntur reges illi subjecti, qui contra septiformem Ecclesiam pugnant. Per decem vero cornua omnia regna illi subjecta. Nam quod in cornibus regna significentur, nibus, hoc est, cum ista saeculi potentia, et regnis sibi subjectis, pugnat di
Abbreviated transcription (Latin):
ł euuangłm egouos genui: Pehac muliere dñs dic̃, Mulier¬
cũ parturit .i. cũ parere uult tnsticiã habet. quia uenit horaei:
Sicutienĩ mulier dũ parturit affligit᷑ & uexat᷑: ita & scã eccta
dũ in hoc scło ẽ & iudet suos affugi. & uariis modis tribulari:
tristat᷑ affligit᷑. &uexat᷑: &clamat addm̃ postulans liberar
neuicta tot tribulationib succũbat: Sedcũ ad tẽpꝰ uł horã
ꝑuenerit. qua ultima corporis menbra adlucẽ &et̃nã nascen¬
do ꝓcedent: tẽ cessabit cruciatꝰ acparturitionis clamor:
ncessat: Et qe diu ẽ. & quo homines noc& ꝓpt̃ multiplicitatẽ
insidiarũ magni uocat᷑: Rufus uero : ꝓpt̃ ħomicidiũ q isẽ
homicida erat abinitio. ex quo scilica primũ hominẽ intec̃
Celũ aut̃ ipsa eccła intelligit᷑: q̃ superius scgnifica t̃ ꝑmuli¬
erẽ. Incelo ẽ draco: er etiã in eccła diabolꝰ quibus ualet no¬
cere ñ desinit:. Neq enĩ ipsecelũ possida: sed celo aduersat

Expanded text:
liercum parit, id est cum parere vult, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Sicut enim mulier dum parturit, affligigitur et vexatur, ita et sancta Ecclesia dum in hoc saeculo est, et videt suos affligi, et variis modis tribulari, tristatur, affligitur, et vexatur: et clamat ad Deum, postulans liberari, ne victa tribulationibus succumbat. Sed cum ad tempus vel horam pervenerit, qua ultima corporis membra ad lucem aeternam nascendo perveniant, tunc cessabit cruciatus ac parturitionis clamor. non cessat, et quia diu est ex quo homines nocet, propter multiplicitatem insidiarum magnus vocatur: Rufus vero, propter homicidium, quia ille homicida erantelligitur, quae superius significata est per mulierem. In coelo est draco, quia etiam in Ecclesia diabolus, quibus valet, nocere non desinit. Neque enim ipse coelum possidet, sed coelo adversatur.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is huiꝰ scłi potentatꝰ quulli adherent. & ꝑ fraude uerisimilȩ
ctra septẽ eccłas. & c̃tra septiforiem spm̃ dimicant: ET CAUDA
eiꝰ trahebat t̃ciã partẽ scellarũ cȩli& misit eas in t̾rã: ł caudã
araconis ut supͣ quoq dictũ ẽ : praui int̃legunt᷑ doctores : Ephaa
enĩ docens m̃daciũ ipse ẽ. cauda: Potest &iã & cauda specialit̃
ipse antixp̃s intelligi. quiomẽ m̃daciũ dicturꝰ ẽ. habens eũ ha¬
bitatorẽ. dequo dñs dic̃: Inueritate ñ stait: Tercia aũt pars stel

Expanded text:
i potentatus, qui illi adhaerent, et per fraudem verisimilem contra septem ecclesias, et contra septiformem Spiritum dimicant. Et cauda ejus trahebat tertiam partem stellarum coeli, et misit eas in terram. Per caudam draconis, ut supra quoque dictum est, pravi intelliguntur doctores: propheta enim docens mendacium, ipse est cauda. Potest etiam et cauda specialiter ipse Antichristus intelligi, qui omne mendacium dicturus est, habens eum habitatorem, de quo Dominus dicit: In veritate non stetit. Tertia aut
Abbreviated transcription (Latin):
diustis: Dehoc sole: impi dicturist̃ in inferno Soliusticiȩ non
lux̃ nob ꝑ lunã aut̃ q̃ mutabilis ẽ . ut pote q̃ a principio usq ad
plenũ orbẽ crescit & inde defic̃. usq ad tricesimã &tatẽ : om̃a sstiuꝰ
scli mutabilia designant᷑: Ideoq tãbeata dĩ genitrix. quãdiã
om̃is eccła limã subpedib hab&: qr cuncta tẽporalia despicit¬
& om̃a mutabilia ꝓnichilo ducens. celestia m̃tis ten& intutu
rant adalioꝵ usus in plantando. dedificando & agricolando:
tositaq habent illi quist̃ ꝑfecti. quasi subpedibus qr longe abeor
merito distant. ñ tam̃ illi mercede carebt̃ : lic& illis ꝑom̃a ñcoequen

Expanded text:
e non luxit nobis . Per lunam autem quae mutabilis est, ut pote quae a principio usque ad plenum orbem crescit, et inde deficit usque ad tricesimam aetatem, omnia istius saeculi mutabilia designantur, ideoque tam beata Dei genitrix, quam etiam omnis Ecclesia, lunam sub pedibus habet, quia cuncta temporalia despicit, omnia mutabilia pro nihilo ducens, coelestia mentis tenet intuitu,rant ad aliorum usus, in plantando, aedificando et agricolando. Hos itaque habent illi, qui sunt perfecti, quasi sub pedibus, quia longe ab eorum merito distant, non tamen illi mercede carebunt, licet illis non
Abbreviated transcription (Latin):
uob dabit signũ: eccẽ uirgo c̃cipi& &pari& filiũ. ⁊c&̃ Magñ
quippe fuit signũ. quando uirgo c̃cepit & peperit: & past
partũ uirgo ꝑmansit: Et incelo hõc factũ ÷ id ÷ hietelesia
cuiꝰ & mat̃ dñi m̃brũ erat: MULIER amictasole ł circũ¬
paulꝰ dic̃. xp̃m dĩ uirtutẽ: & di sapientiã: Ipsaaut beuta dĩ
mat̃: ipsa ẽ a filiuꝰ: indedñs dic̃: Siquis fecerit uoluntatẽ paos

Expanded text:
dabo vobis signum: Ecce virgo concipiet et pariet filium. Magnum quippe fuit signum, quando virgo concepit et peperit, et post partum virgo permansit. Et in coelo hoc factum est, id est in Ecclesia, cujus et mater Domini membrum erat. Mulier amicta sole, id est circumPaulus ait, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Ipsa autem beata Dei mater, ipsa est et filius; unde Dominus dici
Abbreviated transcription (Latin):
an uts ap̃s intelligit᷑: de quo paulꝰ dic̃ dedõ patre loquens ipsum
alumine ueritatis suos auditores illuminant: Uinde anglsdani
in pauas at̾nitates: INs capiteeiꝰ corona e.stellarũ.xii. qr ꝓp̃dicati

Expanded text:
us intelligitur. De qua Paulus dicit, de Deo Patre loquens: Ipsumet lumine veritatis suos auditores illuminant. Unde angelus Danin perpetuas aeternitates. In capite ejus corona est stellarum duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
& deinde iudeoꝵ m̃tes ad sidẽ uerbo exhortationis informi¬
uit: Tonitrua quoq significant cõminationẽ t̃roris dumi
iudicui: Post uoces tonitrua fiunt ut hi qui forte miracula
contepnt̃. uerba despiciunt. trore iudicii quatiant᷑: Ierrȩ¬
motꝰ uero ꝑsecutionẽ signisicat ꝗ̃ excitata ẽ c̃trascos: unde
& bene posttremotũ mando sequit᷑: Nã gando eos signfic̃

Expanded text:
et deinde Judaeorum mentes ad fidem verbo exhortationis informaet deinde Judaeorum mentes ad fidem verbo exhortationis informavit. Tonitrua quoque significant comminationem terroris divini judicii. Post voces tonitrua fiunt, ut hi qui forte miracula contemnunt, verba despiciunt, terrore judicii quatiantur. Terraemotus vero persecutionem significat, quae excitata est contra sanctos. Unde et bene post terraemotum grando
Abbreviated transcription (Latin):
÷ corpꝰ xp̃i. in quo uerꝰ estpanis quidecȩlo descendit: Ibi ẽ uirga¬
aaron perquã sacerdotiũ designat. qr & illud sacdotiũ infigura
p̃cessit: Significabat aut regale sac̃ dotiũ qđ agitꝰ nc̃ ineccła
Hlaet archa quattuor portabat circulis qr .iiii. instruit᷑ eiuan¬
gelistis: Aꝑto ergo teplo uisa ẽ archa q eomoriente dũ latꝰ
rei figura inprincipio mulier delatere uiri dormientis fabi¬
cata eẽ describit: EIEACΤΑSUN fulgura. & uoces & tonitra
& tremot a grando magna: ꝑfulgura miracula intelle¬
gunt. quib increduloꝵ m̃tes ꝑcusse. fractis mox suꝑbiȩ ui¬
rib humilitati se sub didert̃: Hinc psalmista: Fulguramuba¬
plicabis. a conc̃babis eos: Euoces uero: p̃dicationes & exhortati¬
ones: Bene aut̃ priuꝰ fiunt fulgura. acdeinde subsequuntir
uoces qr ninurũ scĩ p̃dicatores prius miracula faciebant &
sic adnoua credenda loquendo suos auditores inuitabant:
unde parus prius ad portã spetiosã sanauit parals ticum

Expanded text:
 Christi, in quo verus est panis qui de coelo descendit; ibi est virgaAaron, per quam sacerdotium designatur, quia et illud sacerdotium in figura praecessit. Significabat enim regale sacerdotium, quod agitur nunc in Ecclesia. Haec arca quatuor portabatur circulis, quia quatuor instruitur Evangeliis. Aperto ergo templo, visa est arca, quia eo moriente dum latusrei figura, in principio mulier de latere viri dormientis fabricata esse describitur. Et facta sunt fulgura et voces tonitrua et terraemotus et grando magna. Per fulgura miracula intelliguntur, quibus incredulorum mentes percussae fractis mox superbiae viribus, humilitati se subdiderunt. Hinc Psalmista: Fulgura multiplicabis, et conturbabis eos. Per voces vero, praedicationes et exhortationes: Bene autem prius fiunt fulgura, ac deinde subsequuntur voces, quia sancti praedicatores prius miracula faciebant, et sic ad nova credenda loquendo suos auditores invitabant; unde Petrus prius ad Speciosam portam sanavit paralyticum,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ẽ sede sdĩ: Tẽplũ incelo: corpꝰ intelligit᷑ xp̃i. dequo ipse dic̃ iudȩis:
Soluite tẽplũ hoc : & intrib dieb excitabo illud: Unde eu ange¬
lista xponendo subdit: hoc aũt dicebat: detẽplo corporis siu: Eõ
tẽplũ aꝑtũ ÷ nascendo. moriendo. resurgendo. atq ad celos ascen¬
dendo: Tẽplũ dĩ est & enĩ ipsũ corpꝰ qr in eo habitat om̃is pleni¬
tudo diuinitatis corporalit̃: Incęlo hoctẽplũ aperit᷑: qr in ȩccła

Expanded text:
in coelo corpus intelligitur Christi, de quo ipse Judaeis dicit: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; unde Evangelista exponens subdit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Quod templum apertum est nascendo, moriendo, resurgendo, atque ad coelos ascendendo. Templum etenim Dei est ipsum corpus, quia in eo habitat omnis plenitudo divin
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ad litterã pertinet. mandatũ uident᷑ transgredi. sed non
faciunt quantũ ad mysticũ sensũ: E qđ ÷ t̾ra: hoc ⁊ mnare.¬
suo unũ ÷ qr ipse ẽ. caput electi m̃bra. ideoq nichil aliud
caput quã m̃bra. neq aliud menbra quã capit: itadiabolꝰ
a om̃s iniqui unũ st̃ corpus. & unionem alignitatis iunciuns:
Quãuis aũt ꝑt̾rã omis multitudo reproboꝵ accipiat᷑. dequa
addiabolũ dr̃ in primordio. t̃rã comedes cunctis diebus: tam̃
specialit̃ in hoc loco t̾rã inquã prima effusa ẽ. phiala. possu¬
mi intelligereplebẽ israheliticã: De hac quippe t̾ra: ĩob dic̃:
Terra dequa oriebat᷑ panis: in locosuo igne c̃sũptũ ÷. id est
iudȩi aquib ꝓcedebant eloquia diuina: peccato incre¬
dulitatis & igne inuidię in locosuo occisist: Effudit itaq
re remissionẽ peccatoꝵ. incipientes ab hierusalẽ: Nã & ipse

Expanded text:
tum ad litteram pertinet mandatum videntur transgredi, sed non tum ad litteram pertinet mandatum videntur transgredi, sed non faciunt quantam ad mysticum sensum: quia quod esuo unum est, quia ipse est caput, electi membra, neque aliudcaput, electi membra, neque aliud membra quam caput, ita diabolus et omnes iniqui unum sunt corpus, et unione malignitatis vinciuntur. Quamvis autem per terram omnis multitudo reproborum accipiatur, de qua ad diabolum dicitur in primordio, Terram comedes omnibus diebus , tamen specialiter in hoc loco terram, in quam prima effusa est phiala, possumus intelligere plebem Israeliticam. De hac quippe terra Job dicit: Terra de qua oriebatur panis in loco suo, igne consumpta est, id est, Judaei a quibus procedebant eloquia divina, peccato incredulitatis et igne invidiae in loco suo occisi sunt. Effudit itaquere remissionem peccatorum, incipientes ab Hierusalem. Nam et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ipsist̃ eccła Ait ergo: Ite effundite phialas irȩdĩ quas ac¬
cepistis intrã. Hoc ẽ qđ ipsedic̃ discipłissuis. quasi primis
angłis: ite adoues q̃ periert̃ domꝑ isrł: Etalibi legimi qr
misit eos ante faciemsuã. In omẽm locũ adquẽ erat uenturꝰ¬
Quareuero phialȩ iredĩ dicunt᷑ supͣ dictũ ẽ: Quia uidelic&
unde alii ueniã placationis: inde alii sumunt irã ultio¬
nis: E t̾rãaũt: trena designant᷑ corda hominũ: In t̾rã ergo
angłi phialã effundt̃ quando scĩ p̃dicatores c̃tra t̾renos
homines loquuns: Unde sequit᷑: AbiIT primꝑ & effudit
phialã suã int̾rã. ⁊c&̃: Questio orit᷑ in hoc loco: Sip̃ceptũ :
illis utphialas suas. effunderent. qͥd ẽ. qđ quasi mandatũ
trans gredientes. alius int̾rã. alius inmare. alius in flumina
& fontes aquarũ. alius insolẽ. alius suꝑsedẽ bestiȩ. alius infium̃¬
magnũ cufraten. alius inaerẽ fialã effudit Quasienĩ quan¬

Expanded text:
i sunt Ecclesia. Ait ergo: Ite, effundite phialas irae Dei, quas accepistis, in terram. Hoc est quod ipse dicit discipulis suis, quasi primis angelis: Ite ad oves quae perierunt domus Israel . Et alibi legimus, quia misit eos ante faciem suam in omnem locuQuare vero phialae irae Dei dicuntur, supradictum est, quia videlicet unde alii veniam placationis, inde alii sumunt iram ultionis. Per terram autem terrena designantur corda hominum. In terram ergo angeli phialam effundunt, quando sancti praedicatores contra terrenos homiphialam suam in terram. Quaestio oritur hoc in loco: Si praeceptum est illis ut phialas suas in terram effunderent, quid est quod quasi mandatum transgredientes, alius in terram, alius in mare, alius in flumina et fontes aquarum, alius in solem, alius super sedem bestiae, alius in flummagnum Euphratem, alius in aerem phialam effudit? Quasi enim quan
Abbreviated transcription (Latin):
sed illi crudelius: Hinc & enĩ scriptũ ẽ Quiñ credit: iã iudi¬
catꝰ ẽ. Undebene ñ dix̃ simplicit seuũ uulm eẽ factũ aut
pessimũ: sed iunx̃ duo nomina .i. seuũ ac pessimũ. ad exag̃¬
gerandã huiꝰ uulneris magnitudinẽ: Quasidiceret. in re¬
medi abile atq mortiferũ: Quosolo &iã sialii desint qui¬
lib& uulnerati: aet̾na iudicant᷑ poena plectendi: Et quia
nouissimã iudeoꝵ cecitatẽ describit. qui ꝓxp̃o antrp̃m¬
st̃ suscepturi: iuxta illud: Ego ueni in nominepatris mei

Expanded text:
enim scriptum est: Qui non credit, jam judicatus est. Unde bene non dixit simpliciter saevum vulnus esse factum, aut pessimum, sed junxit duo nomina, id est, saevum ac pessimum, ad exaggerandam hujus vulneris magnitudinem, quasi diceret irremediabile atque mortiferum, quo soli, etiam si alii desint, quilibet vulnerati, aeterna judicentur poena plectendi. Et quia novissimam Judaeorum caecitatem describit, qui pro Christ
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dic̃: Siñ uenissem & locutꝰ eis fuissem : peccatũ ñ haberea:
Nc̃ aut̃ . ex cusationẽ ñ habent depeccato suo: Hoc uulnere
mortuist̃ iudȩi: hoc exgentib infideles mori uident᷑. sed
miserabilius iudei quã gentes: q illi habuert̃ legẽ. &dĩ noti¬
ciã accepert̃. ipsũ &iã in carnep̃dicantẽ audiert̃: Gentiles

Expanded text:
locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusationem non habent . Hoc vulnere mortui sunt Judaei. Hoc ex gentibus infideles mori videntur, sed mirabilius Judaei quam gentes, quia illi habuerunt legem, et Dei notitiam acceperunt, ipsu