comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatur quia constitutorũdier
I homo ex stipulatũ petitus pꝰ
litem tontestatam clecessit
absouicõm non faciendam
s⁊ fiuatuum tõm hñdam plac.¬
aidice uł ab arbitro diciño id
cepit ⁊ exheredatus a pr̃e uł e¬
mancipatus sit quͣnus fac̾e ñ
possit clebi contempnari

Expanded text:
tatur, quia constitutorum dierum i homo ex stipulatu petitus post litem contestatam decesserit, absolutionem non faciendam et fructuum rationem habendam placdice uel ab arbitro dici non pocepit et exheres a patre uel emancipatus sit, quamuis facere non possit, debet condemnari
Abbreviated transcription (Latin):
se non optulit ꝓcurator uidi¬
tati acc̃o in eum de negabitur
⁊ in diñ dabitur si se optulit
liena rõne exͣtusare iudicati
accõm non potest quia hic ñ
in alienara s mnrẽ suam ꝓcu

Expanded text:
se non optulit procurator, iudicati actio in eum denegabitur et in dominum dabitur: si se optulit,lia ratione recusare iudicati actionem non potest, quia hic non in alienam, sed in suam rem
Abbreviated transcription (Latin):
te michi debere falso existima¬
bas cradidistimͥ. siscissem ni
piam quod si nescionerius ẽ
ut usu capiam quia ip̃a tradi¬
sufficit ad efsiciendumut id
quod mͥ traditũ ẽ ꝓ meo possi¬
deam ⁊ ita neracius sccipsit id

Expanded text:
te mihi debere falso existimabas, tradidisti mihi: si scissem mihi piam: qu‹od› si nescio, uerius est, ut usucapiam, quia ipsa tradisufficit ad efficiendum, ut id quod mihi traditum est pro meo possideam. et ita Neratius scripsit id
Abbreviated transcription (Latin):
pocest iuuere ea die cir cũdu¬
ti nisi uł negotiũ uł lis t̾mi¬
nata ẽ. ¶De amplianda uł
minuenta pena dampnato¬
nm post sententiam dictam
nisipͥnciꝑali autoritate nil ẽ
defensos minores tutore uł cu¬
ratorem non hñtes nuliasẽ¬

Expanded text:
potest iubere ea die circumduci, nisi uel negotium uel lis terminata est. De amplianda uel minuenda poena damnatorum post sententiam dictam sine principali auctoritate nihil defensos minores tutorem uel curatorem non habentes nulla sen
Abbreviated transcription (Latin):
sentib omnib quos t̾a con¬
tingit idicari oportet alit̃
ditatis subiciendi sunt quocd
eo apparet si sepe conuenti
p̾sentiam suamfac̾e uolunt.¬

Expanded text:
sentibus omnibus, quos causa contingit, iudicari oportet: aliter dicatis subiciendi sunt. quod eo apparet, si saepe conuenti praesentiam suam facere nolu
Abbreviated transcription (Latin):
ti tion obtemꝑant utis damp¬
no cohertentur  contumar ẽ
qui trib ediais ꝓpõitis uł u¬
no ꝓ trib quod uulgo ꝑemp
pacitur quem adu̾sa ualitudo
ne uł maioris accupacio defen-¬
dit contumaces nonuitentur
nisi qui cumobere de bñt ñ
obsecuntur .x qui ad uirodic¬
com eius cuinegarit obsequi
ontia pupillum indefensũ
tiht̾ is qui ad maius adma¬
uis aͥdintorium uocatus est si
utem incoatam deeu̾it contu

Expanded text:
erant, litis damno coercetur. Contumax est, qui tribus edictis propositis vel uno pro tribus, quod vulgo peremptpatitur, quem adversa valetudo vel maioris causae occupatio defendit. Contumaces non videntur, nisi qui, cum oboedire deberent, non obsequuntur, id est qui ad iurisdictionem eius, cui negant obsequi, Contra pupillum indefensum nti habet. Is, qui ad maius auditorium uocatus est, si litem inchoatam deseruit, contu
Abbreviated transcription (Latin):
ili delegau̾o creditori meo an
ditorimeo s eicuidonare no¬
lebam te delegau̾o ⁊ quid te co
qui ꝓ muliere cuidonare uo¬
lebat marito eius dotem ꝓ¬

Expanded text:
ihi delegavero creditori meo, anditori meo, sed ei, cui donare volebam, te delegavero? et quid de eo, qui pro muliere, cui donare volebat, marito eius dotem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽorum qui nicra diem uł ab
inicõ tatum uł ex ea cã post¬
ea ꝓrogatum sibinon redi¬
terint pignora capi eaq iñ
tra duos menses si non solũ¬
iut uentantur si quid ex p̾ci¬
is suꝑsit redlatur ei cuius
pignoiauendita erant.¬

Expanded text:
eorum, qui intra diem uel ab initio datum uel ex ea causa postea prorogatum sibi non reddiderint, pignora capi eaque, si intra duos menses non soluerint, uendantur: si quid ex pretiis supersit, reddatur ei, cuius pignora uendita erant
Abbreviated transcription (Latin):
se emptor cui pignora sunt
addita exequente iudice p̾ciũ
non soluat utrum adu̾sus
emptorem poingere manus
tebeart id̾ iudiqis qui senten¬
puto eos ultia ultta ꝓcedere
cet̾m ionge res abibit qͣuid
eñi dicemus contempnabu̾t
emptoren sic erequentur
adu̾sus eũ suĩam anstatim
ꝓ urdicato he̾bunt ⁊ quidsi
neget se emisse aut exsoluis
me cumis nec hẽat accõnem
adu̾sus eũ cui iudicatũ fi̾ tesi¬
teratur nec iniutia afficiet᷑
oport i tes captas pignort
distractas p̾centi pecunia dis¬
trabi nonsie ut post tempus
petuma soluatur. ceite sise
int̾ponant hactenus tebebũt
int̾uenire ut ipanrem add¬
ictam capiant ⁊ distrahant
si nicħ aliud sit̃ quod capi
possit posse enĩ nom̃ iure pig¬
noris capi imp̃r nr̃ rescrpsit
si utrum confessi nom̃ tm̃
debitoris capi possit an ⁊̃ sine¬
get quis ei debere uide amus

Expanded text:
si emptor, cui pignora sunt addicta exsequente iudice, pretium non soluat, utrum aduersus emptorem porrigere manus debeant idem iudices, qui sentenputo eos ultra procedere: ceterum longe res abibit. quid enim dicemus? condemnabunt emptorem et sic exsequentur adversus eum sententiam, an statim pro iudicato habebunt? et quid si neget se emisse aut exsolvissme cum nec habeat actionem adversus eum is, cui iudicatum fieri desideratur. nec iniuria adficietur: oportet enim res captas pignori et distractas praesenti pecunia distrahi, non sic, ut post tempus pecunia soluatur. certe si se interponant, hactenus debebunt interuenire, ut ipsam rem addictam capiant et distrahant, si nihil aliud sit quod capi possit: posse enim nomen iure pignoris capi imperator noster rescripsit. Sed utrum confessum nomen tantum capi possit an etiam si neget quis se debere, ui
Abbreviated transcription (Latin):
minus aut int̾dum ⁊̃ incħ.
neq enim uanitimoris ulla
estimato ẽ ũm sorte solita¬
aut nullumiam pͥcumesti¬
mat̾onis ẽ aut qnͣtũm ex sor¬

Expanded text:
minus aut interdum etiam nihil: neque enim uani timoris ulla aestimatio est. uerum sorte soluta nullum iam pretium aestimationis est, aut quantum ex sor
Abbreviated transcription (Latin):
natum accipere clebenuis eñ
qui ute contempnatꝰ e̾ ut sẽ¬
tentia ualeat. cet̾m si aliqͣ
rõne sengencia nullius mo¬
mentisit dicendum contẽꝑ¬
nac̾onis u̾bum ñ tenere. ¶¬
oluisse accipere debemus uõ¬

Expanded text:
natum accipere debemus eum, qui rite condemnatus est, ut sententia ualeat: ceterum si aliqua ratione sententia nullius momenti sit, dicendum est condemnationis uerbum non tenere. Soluisse accipere debemus no
Abbreviated transcription (Latin):
possõr tampnandus ẽ ¶ Si
autem fundum restituit ẜ
tari si statim restituiss sido¬
lo desiit possidere in litenui¬
rabitur ⁊ tanti sequetur cõ¬
dempnacio. ¶Insondũ cõ¬
dempnatus tonator accione
inditati uisi in quantĩ fatͥe

Expanded text:
possessor damnandus est: si autem fundum restituit, ftari, si statim restituisset: si dolo desiit possidere, in litem iurabitur et tanti sequetur condemnatio. In solidum condemnatus donator actione iudicati, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
qui tñ ꝑ contiuinaciam ma¬
gis quam quia non possint
explicare petuniã differant
solucionẽ pignorib capitis
compellendi sunt ad satis¬
fact̃onem ex formaquam
cassio ꝓ consuli diuus piusl
s̃ u̾ra rescripsit hii qui se fa¬
tebuntur cebere aut ex re

Expanded text:
qui tamen per contumaciam magis, quam quia non possint explicare pecuniam, differant solutionem, pignoribus captis compellendi sunt ad satisfaciendum ex forma, quam Cassio proconsuli divus Pius in haec verba rescripsit: "His, qui fatebuntur debere aut ex re
Abbreviated transcription (Latin):
etur petere quia ueluti pae¬
to tñsegisse cleqeto iudetur.
quia contentus fuit pigno¬
ta possitere non posse eum
in quantitatem certam pl̃¬
gnoia tenere ⁊ suꝑ flnum pe¬
tere. Sisup rebus que pig

Expanded text:
etur petere, quia uelut pacto transegisse de credito uidetur, qui contentus fuit pignora possidere, nec posse eum in quantitatem certam pignora tenere et superfluum petere. Si rerum, quae pig
Abbreviated transcription (French):
e dedere non potest .⁊. pecere
quia instipulacõne singule
ꝑtes ꝑ seueniunt eaq sing¬
ula separatun scipulari poss¬
umus at iudicium soluis n

Expanded text:
e dedere, non potest decem petere, quia in stipulatione singula per se ueniunt ea, quae singula separatim stipulari possumus: at iudicium solius n
Abbreviated transcription (Latin):
natur ⁊ quidem hiis solus ded¬
ucco ere alieno ⁊ int̾ eos quib
ex sinli c̾a petuua deuetur ce¬
cupantis pocior ent cã immouͦ
totum ꝙ hr̃ ertorquendumei

Expanded text:
natur et quidem is solus deducto aere alieno: et inter eos, quibus ex simili causa pecunia debetur, occupantis potior erit causa. immo nec totum quod habet extorquendum ei
Abbreviated transcription (Latin):
is uii .n. ⁊ ꝓ suo ⁊ clam possedisse
potest. ¶Si p̾r cum filiis uona si¬
de que hebat particus sit ⁊ ex
ea cã post mortem pris ea tene¬
auit ꝙ int̾ eos ꝯueniret utea
diuisio rata eẽt usucapio huis
ꝓcedit ꝓ suo in hns reb que¬

Expanded text:
am possidere potest. Si pater cum filiis bona quae habebat partitus sit et ex ea causa post mortem patris ea teneant, quod inter eos conueniret, ut ea diuisio rata esset: usucapio his procedet pro suo in his rebu
Abbreviated transcription (Latin):
int eius fuisse qui contemp¬
natus ẽ iemindicatam ex¬
egͣ tur s sciendume̾ sũmatĩ
eos cognosc̾e clebere nec siu̾ã
eorum posse debitori pͥiudita.¬
re. si forte hu dimutentame¬
am remẽẽ putau̾unt quod¬
si eius sit qui controu̾siain
mouit non eius cuuis nõie-
capta e̾ n ͨ eum cui restitura
ẽ statim hr̃e per sentenciã
ut onnub integris tm̃ usuca¬
pioni res indicata ꝓ ficiat s¬
ꝓ ulud debet dici ubi tontrou̾¬
siaẽ de pignore to dumictide¬
uere ⁊ alud capi si quod est
possit ut dimisso creditore
u̾tatur ⁊ quanuis non cega¬
tur creditorem qm̃ pigno¬
ri accepit distraheretam̃
indicati extucionem serua¬
tur ut si emptorem inueñ¬
it res que capta ẽ qui dim
creditoris fier siuii conse¬
cuturi nec prius in pignoriᷤᷤ
pignus aliqua controu̾sia
emptori moueatur ansit cog¬
nicio euistem iuditis qui sñ¬
t̃tiam exetinus fu̾it iuten¬

Expanded text:
condemnatus est, rem iudicatam exsequentur. sed sciendum est summatim eos cognoscere debere nec sententiam eorum posse debitori praeiudicare, si forte hi dimittendam eam rem putauerint, quasi eius sit, qui controuersiam mouit, non eius, cuius nomine capta est: nec eum, cui restituta est, statim habere per seut omnibus integris tantum capioni res iudicata proficiat. sed illud debet dici, ubi controuersia est de pignore, id dimitti debere et capi aliud, si quod est possit, ut dimisso creditore nuertatur. et quamquam non ctur creditor rem, quam pignori accepit, distrahere: tamen in iudicati exsecutione servatur, ut, si emptorem invenerit res quae capta est, qui dimcreditoris fieri suum consecuturi nec prius ius pignoris pignus aliqua controuersia emptori moueatur, an sit cognitio eiusdem iudicis, qui sententiam exsecutus fuerit, uiden
Abbreviated transcription (Latin):
mancipia in dotem accepta
ut clotalia multis annis pos¬
siderunt an eausucepisse ui-¬
deantur. s hii qui accipierãt
dantis credidissent ẽẽ. R. ni¬

Expanded text:
mancipia in dotem accepta ut dotalia multis annis poss‹e›derunt, an usucepisse uideantur, si qui accipiebant, dantis credidissent esse. r
Abbreviated transcription (Latin):
Iextimata res aute nupcias
tradita sit nec ꝓ emptore ne
quod suo ante nuptias usu¬
capietur. Scenola.
munia singule u totẽ dede

Expanded text:
estimata res ante nuptias tradita sit, nec pro emptore nec pro suo ante nuptias usucapietur. Scaevola munia singulae in dotem dede
Abbreviated transcription (Latin):
ro legato iuucapit hs cui
recte legatum relictume. s si
uanetates optit Ip̃.
isistissimus qui appllatur ꝓ
dote non quim dore remacti¬
piat usucaꝑe possit solemp
ni spacio quo soient qui pro
emptore usucapiunt ⁊ incħ
refert singulare res anꝑter
uniũse in dotem daientur ⁊
pͥmum de tempore uideantꝰ
quomꝰ ꝓ dote quis usucape
possit utrũ post tempora nꝑ¬
tiam̃ anu̾o ⁊ añ nupcias ẽ.

Expanded text:
ro legato usucapit, cui recte legatum relictum est: seduarietates optinuit. iustissimus, qui appellatur pro dote, ut, qui in dotem rem accipiat, usucapere possit spatio sollemni, quo solent, qui pro emptore usucapiunt. Et nihil refert, singulae res an pariter uniuersae ‹in› dotem darentur. Et primum de tempore uideamus, quando pro dote quis usucapere possit, utrum post tempora nuptiarum an uero et ante nuptias.
Abbreviated transcription (Latin):
temptabat qiͣ de ẜuasua nꝗ¬
ta sit qui iam testato cõue̾tꝰ
bere uñ alunta eius dẽ exsol¬
uat s debere eam pri suo res¬
tit̾ue uicio ticio. ¶dq illa
iui atcestacõm redigiss ut pꝰ¬
ea nullam questionem pate¬
retur ab eodem sempniol
uciis titius sieitem ꝓcule
solutis alimentis puellam
uindicta manumisit que ro
ꝓ derelicto huisse iudet᷑ pociꝰ¬
se eam alucio tico adub̾tã

Expanded text:
temptabat, quasi de serua sua nata sit. qui iam testato conuentusbere, unde alimenta eiusdem exsoluat, sed debere eam patri suo restituere Lucio Titio: idque ex illa in testationem redegisset, ut postea nullam quaestionem pateretur ab eodem Sempronio, Lucius Titius Seiae Proculae solutis alimentis puellam uindicta manumisit: quaeropro derelicto habuisse uidetur, potuisse eam a Lucio Titio ad
Abbreviated transcription (Latin):
n eum ap̾ quem res cle poĩta¬
ẽ aut cui comodata ẽ lucrifa¬
tiendi cã ꝓ hede usucapere pos¬
se. ¶ filium quoꝵ donatanirẽ
a pre ꝓ u̾ede negauit usucaꝑe

Expanded text:
neque eum, apud quem res deposita aut cui commodata est, lucri faciendi causa pro herede usucapere posse. Filium quoque donatam rem a patre pro herede negauit usucape
Abbreviated transcription (Latin):
sumus ⁊̃ sugnoremus a quo
derelictum sit. Uampͥ.
debas ego sciens in ea tã ẽe
a te en̾um me usu capturũ
constat nec obstare quod in
bonis tuis non fu̾it nam et
sitibiiem ab urore clonat᷑a

Expanded text:
m si ignoramus, a quo derelictum sit. 5 Pompodebas, ego sciens in ea causa esse abs te emerim, me usucapturum constat nec obstare, quod in bonis tuis non fuerit: nam et si tibi rem ab uxore donata
Abbreviated transcription (Latin):
natus ꝑecuram soluat etgo
tiftaceͤre aut̃ paratus sit. qu
donea cã aitendendumer¬
it ad labeonis sentenciam
int̾tessit. ¶Cet̾m si ñ nouã¬
di cã id ft̃m ẽ manebit ordo
erecucionis s si pignora ac¬
cepta sĩt uł ficleuisiores in
rem idicatam conseqũs
erit dic̾ie non cessare ere
ñ ẽ are indicata recessum¬
ẽ ĩ eo cuius ꝓturator contẽp¬
natus ẽ. ¶ Si quis contemp¬
natus sit ut uitͣ certos dees
soluat unde ei tempus indi¬
cati acc̃onẽ computamus.
utrum ex quo siĩa platae̾

Expanded text:
pecuniam soluat. tisfacere autem paratus sit, quiidonea causa accedendum erit ad Labeonis sententiam.intercessit: ceterum si non nouandi causa id factum est, manebit ordo exsecutionis. sed et si pignora accepta sint uel fideiussores in rem iudicatam, consequens erit dicere non cessare exsenon sit a re iudicata recessumest in eo, cuius procurator condemnatus est. Si quis condemnatus sit, ut intra certos dies soluat, unde ei tempus iudicati actionis computamus, utrum ex quo sententia prolata
Abbreviated transcription (Latin):
num stipulatorpaciatur et
faciat ne quod ex eare damp
meratam condempnatur
trario imꝑio touere ⁊ remit¬
¶tere lit cle sententus contͣ¬

Expanded text:
num stipulator patiatur, et faciat ne quod ex ea re damnmeratam condemnatur, trario imperio tollere et remittere licet: de sent‹ent›iis cont
Abbreviated transcription (Latin):
quod cumita int̾p̾tandũ est
si ꝓbabił error possidentis usu¬
capiomi non obstet uelucisi
ob id aliqurd possideam qd̾ẜ
rereditano uire successi euus¬
se io falso existime quia ĩ alie

Expanded text:
quod tamen ita interpretandum est, ut probabilis error possidentis usucapioni non obstet, ueluti si ob id aliquid possideam, quod hereditario iure successi, emisse id falso existimem, quia in alie
Abbreviated transcription (Latin):
lienam aream bonaficle e-¬
mit ⁊ ante impletam cliuti¬
uam possõm edificare ceꝑit
⁊ denunciante dũo soli intra
tempora diutine possõnis ꝑ-¬
seu̾au̾it quero utium int̾pel¬
lata sit an cepta clurau̾it.

Expanded text:
lienam aream bona fide emit et ante impletam diutinam possessionem aedificare coepit: ei denuntiante domino soli intra tempora diutinae possessionis, perseuerauit: quaero, utrum interpellata sit an coepta durauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimẽt. qne fũt nangabilia.
pediatur. utile mĩdcm cõpet̾e
ne uis ei fiat mnmis id opus q¬
fiat tollẽ demollin. purgare re¬
i̾sticũe untiboni aubitͣtu possit¬
Tacõm dicimus astando. isgͥ
locus demõstcur uͥal naues

Expanded text:
inet, quae sunt nauigabilia, pediatur, utile interdictum competere 'ne uis ei fiatfiat, tollere demoliri purgare restituere uiri boni arbitratu possit'.Stationem dicimus a stando: is igitur locus demonstratur, ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
populari. siforce agges urqmͣ a
tiam numicõm ad hibu̾it. utagr̃
suũ tũetur ea q res cursñ slumĩs
ad aliquid inmutauit. cur ei nõ
cõfuletur płres q scio ꝓrius fluĩa
sũ inturia ntiq accolax. ¶ sautẽ
hoc int̾dc̃o tenetur qui ałr fecitfłue

Expanded text:
populari, si forte aggeres uel quam aliam munitionem adhibuit, ut agrum suum tueretur eaque res cursum fluminis ad aliquid immutauit, cur ei non consulatur? plerosque scio prorsus flumina sine iniuria utique accolarum.Is autem hoc interdicto tenetur, qui aliter fecit flue
Abbreviated transcription (Latin):
loco pn. qiẽis cui locandñsiaͬ
fũat fiuendũ alicun locauit ei
qͥ cõdurit socõ neeius er lege lo¬
galia ꝑn. dum ꝓhibetut quif.
uĩ fac̾e ei idaͥ fluendum cõdux¬
it. Si fisumł ueniant ad int̾dom̃
mouendũ ip̃e qmicõdurit ⁊ socius
eins. mains est ut ip̃e quicõdunt

Expanded text:
lico, quem is, cui locandi ius fuerit, fruendum alicui locauit, ei qui conduxit socioue eius e lege logalia publica, dum prohibetur quis uim facere ei, qui id fruendum conduxit.Sed si simul ueniant ad interdictum mouendum ipse qui conduxerit et socius eius, magis e‹s›t, ut ipse conductor
Abbreviated transcription (Latin):
modñ amitit. ꝙ er publicocõ¬
ꝓspͤtus. sici aditus sit det̾ior ant
angustiorsit int̾dc̃o opus est Si
quid in loco pu. edificau̾d ꝙ ut
ca q̃ ex meo adte nlło nire desin¬
ebant desinãt fluere. ĩt̾dco me nõ
teneri labo putat ¶plane fiedifi¬
cñ hoc fec̾it ut minꝰ lum̃s insula
tua lẽat int̾dcm ħ cõpetit ¶ dem
ait. si in pu. edificõ dem̃ hoc edifĩ¬
cm̃ ei obstet. qd̵ tu ipublico edi¬
sican̾as cessare hoc int̾dẽm cũ tu
quo illicite edificañis nͥ forte in
inre tibi cõcesso ed ificau̾at ¶Siqͥs
apͥncipe simplr impetͣuerit. ntĩ

Expanded text:
co conprospectus, si cui aditus sit deterior aut angustior, interdicto opus est.Si quid in loco publico aedificauero, ut ea, quae ex meo ad te nullo iure defluebant, desinant fluere, interdicto me non teneri Labeo putat.Plane si aedificium hoc effecerit, ut minus luminis insula tua habeat, interdictum hoc competit.Idem ait, si in publico aedificem, deinde hoc aedificium ei obstet, quod tu in publico aedificaueras, cessare hoc interdictum, cum tu quoque illicite aedificaueris, nisi forte t‹u› iure tibi concesso aedificaueras.Si quis a principe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ñi p̾torias al cõsulares in¬
as applłant ¶ ꝑrmatesũt quas
cõneprinatoꝵ reficiatur nõ uti
Driata est. refeccõ .n. iccͥco de cõ¬
mimfit. quia usum utilitatẽ q
cõmẽm ht̃ ¶ priuace uie dupsr s¬

Expanded text:
i praetorias, alii consulares uias appellant. priuatae sunt, quas tione priuatorum reficiatur, non utique priuata est: refectio enim idcirco de communi fit, quia usum utilitatemque communem habet.Priuatae uiae dup
Abbreviated transcription (Latin):
antem nõde debeant¶Det̾iorem ou¬
tem mam firri sicaccipimꝰ si u¬
sus eius ad cõmeandñ corũptitu
hoc est ad emudũ uł agendum
ut cum plana fu̾it dinosa fiat. ł
ex molli asꝑa. aut angustiorer
laciore. aut palustris er sicca¶tca¬

Expanded text:
autem nocere debeant.Deteriorem autem uiam fieri sic accipiendum est, si usus eius ad commeandum corrumpatur, hoc est ad eundum uel agendum, ut, cum plane fuerit, cliuosa fiat uel ex molli aspera aut angustior ex latiore aut palustris ex sicca.Sc
Abbreviated transcription (Latin):
cura ꝑtinet ad magr̃atus. ¶Si ui
licam dimttet ex quate minus
eñ labo senbit. imisisse .n. eñu
tensꝓm̃ ⁊ si fossam anis insno
funto fec̾it ut aqͣ ibi collecta in
disicau̾it i aqͣ miia collecta re¬
stagnet nõ tener eum int̾dc̃o qr
nõ iinittit aqm̃ s nõ recipit.
nerua autem melus scribit utĩ
tem plane siuiam pi. fudus

Expanded text:
cura pertinet ad magistratus.Si uialicam immitteret exque ea re minus eum Labeo scribit: immississet si fossam quis in fundo suo fecerit, ut ibi aqua collecta in dificauerit, ut aqua in uia collecta restagnet, non teneri eum interdicto, quia non immittat aquam, sed non recipit: Nerua autem melius scribit utrumque teneri. plane si fundus
Abbreviated transcription (Latin):
mutasse ¶ quead̃m si alco muta¬
to alias cepit currere¶Si insula
Illa enĩ insula aut ocmipantise
Silimitati agri fu̾mt. autei cinꝰ
ripã cõtingunt autsi inmedio
atueo nata est eoꝵ est qui ppen
tĩq npas posficent ¶Simti modo
⁊ siflumen alneum fusi renq̃rit
⁊ alias currere ceꝑit. qmay mue

Expanded text:
mutasse, quemadmodum si alueo mutato alia coepit currere.Si insula illa enim insula aut occupantis est, si limitati agri fuerunt, aut eius cuius ripam contingit, aut, si in medio alueo nata est, eorum est qui prope utrasque ripas possident.Simili modo et si flumen alueum suum reliquit et alia fluere c
Abbreviated transcription (Latin):
locum ht̃ s si forte. de hiis sit cõ¬
trou̾sia p̾fecti eoꝵ iudices sũt. ad
ea gͥ loca hoc int̾dcm ꝑtinet que¬
siquid illit fiat. qd ꝑriato
mittas. qua ex relumĩb gaui
sen officias ¶ Si quis auod ĩp.¬

Expanded text:
locum habebit: sed si forte de his sit controuersia, praefecti eorum iudices sunt.Ad ea igitur loca hoc interdictum pertinet, qusi quid illic fiat, quod priuato mittas, qua ex re luminibus Gaii Seii officias'.Si quis quod i
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tate moretur ñ eam me¬
ser ht ut stati uelit ẜui pos¬
stinacõm suam inid temp
conferre quo suus t̃cior qui¬
dem fcũs fuit. ¶ Siquis po¬
fom fundi ita tradidit ut
ita demũ crede eam dicat si
ip̃iꝰ fundꝰ eẽt non uidet᷑ pos¬
so tradita si fũdꝰ alienus ẽ
ħ amplius existimad ẽ pos¬
sones sb̾ cõdõe tradi posse sic̃
res sb cõdictõne tradũt. ner
alit accipiẽtis fuit ꝙ̃ si cõd̾¬
tõ exstit̾it. ¶ Sus qui ticõ¬

Expanded text:
oretur, non eam mentem habet, ut statim velit servi posstinationem in id tempus conferre, quo servus certior factus fuerit. Si quis possessionem fundi ita tradiderit, ut ita demum cedere ea dicat, si ipsius fundus esset, non videtur possessio tradita, si fundus alienus sit. hoc amplius existimandum est possessiones sub condicione tradi posse, sicut res sub condicione traduntur neque aliter accipientis fiunt, quam condicio exstiterit. Si is, qui Ti
Abbreviated transcription (Latin):
cõsequitmr. ĩ p̃añ hẽditatis. si mͦ
ortus fi̾nt. cõdicendo ꝯno mor¬
tũ idem cõsequetur. si statulib
sunreptus sit uł res sb̾ cõdicõne
legata deinde anteamͣ adiatiꝑt
extit̾is cõdicõ. furti iam aginõ
te antem cõdicõne tanti estimã¬
dus est anͣti emptorẽ pot̾it inue

Expanded text:
 hereditatis, si modo ortuus fuerit. condicendo quoque mortuum idem consequetur. Si statuliber subreptus sit vel res sub condicione legata, deinde, antequam adeatur, extiterit condicio, furti iam agi non te autem condicione tanti aestimandus est, quanti emptorem po
Abbreviated transcription (Latin):
ti furti teners . q. oꝑe mua cõcilio¬
q tuo furtum fcm̃sit. s ĩ ticus p¬
ti tenebit ̃ Simaiora quis pon¬
dera tibi comodanit cũ em̃es ao
ponons furti eum uẽditori ten̾i
mela scribit ¶ce quo si sasti nõ
cũiex uoluntate uenditoris ac¬
cepisti. uim errecinpõdere ¶Siqͥs¬

Expanded text:
: furti tenearis, quasi ope tua consilioque furtum factum sit: sed et Titius furti tenebitur. Maiora quis pondera tibi commodauit, cum emeres ad pondus: furti eum uenditori teneri Mela scribit: te quoque, si scisti: ‹nam› non ex uoluntate uenditoris accipis, cum erre
Abbreviated transcription (Latin):
bi mume cã ianuam effregit
amuis inde ꝑ alios res anmote
sũt nõ tenetur finti. nam male¬
ficia nolũtas ⁊ ꝓpoĩtũ delinquen¬
toris rem surripilit. ⁊ soluc̃do sit
is cui sinreptasit: sab̾ ait posse
⁊ comodati agi cñ eo ⁊ cõt᷑ dñmfnͣ.¬

Expanded text:
iae causa ianuam effregit, quamvis inde per alios res amotae sint, non tenetur furti: nam maleficia voluntas et propositum delinquentoris rem subripuerit et solvendo sit is cui subreptum est, Sabinus ait posse et commodati agi cum eo et contra domin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓturatore negn g̾it. uł meo tutore
qui diligenciam p̾stare debeat. usu¬
ti qui ex płrib tutorib testõ datis ob¬
lata sacis dacõne solus administcõm
suiceꝑit. Siex donacõne alt̾uis rem
meam teneas. ⁊ eam suruipiam tia
demũ finti te ag̃e mecum posse mi
u̾sus uendicantem instam reten¬
com hĩturus sis Quis¬
ip̃e alii comoda̾t fuiti obligari re¬
sponsum est ex quo satis apparet
furtum fieri. ⁊ siquis usum alie
no largni ⁊ bñficii debitorem sibi
adamrere ¶ Uñ ris furci teneturqͥ
iõ rem amonet. ut eam aln donet

Expanded text:
tutore negotia gerit, uel in eo tutore, qui diligentiam praestare debeat, ueluti qui ex pluribus tutoribus testamento datis oblata satisdatione solus administrationem suscepit. Si ex donatione alterius rem meam teneas et eam subripiam, ita demum furti te agere mecum posse Iuluersus uindicantem iustam retentionem habiturus sisipse alii commodauerit, furti obligari responsum est. ex quo satis apparet furtum fieri et si quis usum alienno largiri et beneficii debitorem sibi adquirere. unde et is furti tenetur, qui ideo rem amouet, ut eam alii donet
Abbreviated transcription (Latin):
nt hii accõues suas mͥ mandent.
Qd̾ si nõ acceꝵint fideuissores s can¬
qmͣ fuũ accippienti ei tͣdiderunt dñm
furti accõm adu̾sus plagiariũ hĩ¬
turĩ SSiquis demanu alicꝰ nĩm
nt̃. ita furti tenetar si iõ fec̾it: ut
alins tollere. isq fuctuł it ¶ Siqͥs
massam meam argenteam sur¬
npũit ⁊ pocula fec̾it. possũ uł pocu¬
loꝵ uł masse surti ag̾e uł cõdic̾e. pdẽ
est.⁊ in unis ⁊ inmusto ⁊ in ninar¬

Expanded text:
t: quod si non acceperint fideiussorem, sed tamquam suum accipienti ei tradiderint, dominum furti actionem aduersus plagiarium habiturum. Si quis de manu alicuius nummorit, ita furti tenetur, si ideo fecit, ut alius tolleret, isque sustulerit. Si quis massam meam argenteam subripuerit et pocula fecerit, possum uel poculorum uel massae furti agere uel condictione. idem est et in uuis et in musto et in uina
Abbreviated transcription (Latin):
admisiss sinti nõ tenetur. nͥ fraudã¬
cõ ꝯsulenti Rpsit cͥca eanos qni¬
b emsdem rei gr̃a sb̾aecisse qnis
eanas suas ꝓponebatur furti ita
cemũ teneri sifraudandi aĩo iofe¬

Expanded text:
admisisset, furti non tenetur, nisi furanconsulenti rescripsi circa equos, quibus eiusdem rei gratia subiecisse quis equas suas proponebatur, furti ita demum teneri, si furandi animo id fe
Abbreviated transcription (Latin):
pli incłoꝰ cõdẽpnacasẽ rectissime
indicatuim est. Nam maccõmpẽ¬
lem nõ nenit ip̃a res que surrep¬
taest fũ manifesti furti sũnec
mãifesti agram. ¶ Qui furẽnouit
siue idicet eum sũ nõ indicet.
sur nõ est cum młtum int̾sit su¬
tem auis celes an nõ indicet qͥ
ne plagiarius sit. plũsamͣ mẽi¬
festimi est. hñs quis .n. nolun¬
uetuit. ⁊ ille suscepis. ⁊ si crundem

Expanded text:
st. rectissime iudicatum est: nam in actionem poenalem non uenit ipsa res quae subrepta est, siue manifesti furti siue nec manifesti agatur. Qui furem nouit, siue indicet eum siue non indicet, fur non est, cum multum intersit, furem quis celet an non indicet: qui  fur neque plagiarius sit, plus quam manifestum est: quis enim volunuetuit et ille suscepit, si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
¶anautem pĩ filio tencatur. sirem
eius ex castrensi pecculio sb̾txerit
xudeamus iputo ten̾i¶Non gͣ¬
uincreditorem qui post solutam
peccumam pignus nõ reddit. tem
furti mela ait si celandiaĩo re¬
tineat qd u̾messe aroitror ¶ Si sul¬
phurarie sunt magro ⁊m̃ aliqͥs
t̾ium eiecisset ⁊ abstuliget dñs fur¬
ti aget. dem̃ colonus cõoncti accoe
ꝯsequetut. ut ip̃m sib prestetur¬
¶ Sit uus tuais uł filius pomen¬
neni. s si nõ fu̾it soluẽdo dd̾ est nõ
iuprudens quis en̾ut ⁊ ei sin repta sit
hẽbit surti accõm. apud labonẽ re¬
latum est. si siligmario quis diu̾it.

Expanded text:
An autem pater filio teneatur, si rem eius castrensis peculii subtraxerit, videamus: et putem teneri: non um creditorem, qui post solutam pecuniam pignus non reddat, teneri furti Mela ait, si celandi animo retineat: quod verum esse arbitror. Si sulpurariae sunt in agro et inde aliquis terram egessisset abstulissetque, dominus furti aget: deinde colonus conducti actione consequetur, ut id ipsum sibi praestaretur. Si servus tuus vel filius poliennem, si non fuerit solvendo, dicendum est non imprudens quis emerit et ei subrepta sit, habebit furti actionem. Apud Labeonem relatum est, si siliginario quis dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ om̃s cõstat. ⁊̃ siextacta sit res
ꝙ̃ ouis finto abstulit uiget suiti
accõ ¶ec nec mauinissio furti ac¬
cõm extinguit. nec enĩ dissmł mor¬
ti mamimssio ¶Qo ad sb̾traherid̃¬

Expanded text:
nter omnes constat, etiamsi exstincta sit res  quis furto abstulit, uiget furti actio. sed nec manumissio furti actionem extinguit: nec enim dissimilis est morti manumissio quod ad subtrahend
Abbreviated transcription (Latin):
tñ mcipe tem̃ cũ qnis sugitiui furc̃e
ẜuo uł uxdri opem fert fintũ faci¬
entib fuiti ten. ꝙ̃ ins ip̃i furti ac¬
cõne nõ cõnemantur. Idem pom¬
poñ. ait sicũ reb an fugiss fugi¬

Expanded text:
ncipere teneri, cum quis fugitiui fur essseruo uel uxori opem fert furtum facientibus, furti teneri, quamuis ipsi furti actione non conueniantur. Idem Pomponius ait, si cu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ten̾i. ¶O sinõ ꝑntusti hoc dubi¬
tan posse ait. ⁊ tñmagis defendit ñ
quieam sponte reiecit. ¶ Su actñ
ti teneatur qõ meo est. anprode¬
relcõhĩta sit. ut siqudem derelia¬
ei ad̾ inuenit auferend̾ est ⁊ sisot
b̃ qni ĩuerit ⁊ aĩo furandi tenet fur¬

Expanded text:
non teneris. quod si non putasti, hic dubitari posse ait: et tamen magis defendit nonqui eam sponte reiecit. Si iactum ti teneatur? quaestio in eo est, an pro derelicto habitum sit. et si quidem derelini qui inuenit auferendum est, et si scit hoc qui inuenit et animo furandi tenet, fur
Abbreviated transcription (Latin):
num auertur siego me mnin¬
to dño fac̾e pntarem cum dñs
ego nelim tulicet ignores. ne
furtosis obligatus. si fiuntina res
ad dñm rednt. ⁊ it̾m cõtͣctata
it cõpecit ala funti accõ ꝑ uuł¬

Expanded text:
um quaeritur, si ego me inuito domino facere putarem, cum dominus ego uelim eum uti, licet ignoret, ne furti sit obligatus. Si furtiua res ad dominum rediit et iterum contrectata est, competit alia furti actio.
Abbreviated transcription (Latin):
debebat siifacinore eũ
de plenderit inpunc euz
cccidit nec utił accio ent
meui ꝯstituenda. Cels

Expanded text:
debebat, si in facinore eum deprehenderit, impune eum occidit, nec utilis actio erit in eum constituenda. Cels
Abbreviated transcription (Latin):
fũdo religioso puta ułsa¬
cer locus uł ẜ̾uus manu¬
piatur. culꝑam ltc̃ mod̾
diudicat᷑ ut siqde ip̃is
ꝓmissoris res uł cp̃r stipł¬
rumaccidit inłonim¬

Expanded text:
fundus religiosus puta uel sacer factus uel seruus manupiatur, culpa in hunc modum diiudicatur, ut, si quidem ipsius promissoris res uel tempore stipurum acciderit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
principał debitor ꝓpesuat
obligõm accessiones anꝑ
petuent. Dubrũ est. põp
ꝑpetuari placet qre emĩfc̃o
suofider sor suam obligõs

Expanded text:
rpetuat obligationem: accessiones an perpetuent, dubium est. Pomponio perpetuare placet: quare enim facto suo fideiussor suam obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
uidere de eo q uet̾es ꝯsfitu¬
erũt qucciens culpã int̾¬
uen̾it debitoris ⁊petuari
sorquo mim solue pꝰ sit ex
fũitan extinguatur sr̾ior¬

Expanded text:
uidere de eo, quod ueteres constituerunt, quotiens culpa interuenit debitoris, perpetuari sor, quo minus soluere possit, expfuerit, extinguatur su
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ꝓ missoris ex p̾cedẽti
causa ablatus ei fuerit
ꝙ statu lib̾ fuit ꝑindeha¬
bendofit ac sialienũpro¬
mississ qr sine fcõ ip̃ius
cccid̾itoteneatur ꝙ nbp¬

Expanded text:
fuit promissoris, ex praecedenti causa ablatus ei fuerit, quod statuliber fuit, perinde habendus sit, ac si alienum promisisset, quia sine facto ipsius occiderit, teneatur:
Abbreviated transcription (Latin):
nũt act̃lator ex otit suũ dolorẽ ꝑceqͣt᷑
doceatq se ignorasse acaisacõm ab alio
ĩstitutã. magna excã admitti eũ ad cictꝰ¬
a cõu debe. Sitñ alio crmĩe postuletur
ab eodem ꝯni malio crĩe eũ calũpni¬
atus est puto nõ facile admittendũ eñ
qui semł calũpmatus sit. qmͣus filiũ
accatoris admiiti oꝑterc aliam aciusacõ¬
nẽ instituentẽ adu̾sus eñ ꝙ̃ p̃r acrusau̾

Expanded text:
cusator exstitit, suum dolorem persequatur doceatque ignorasse se accusationem ab alio institutam, magna ex causa admitti eum ad accusationem debere.Si tamen alio crimine postuletur ab eodem, qui in alio crimine eum calumniatus est, puto non facile admittendum eum qui semel calumniatus sit: quamuis filium accusatoris admitti oportere aliam accusationem institu
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾ accusatorẽ ⁊ reñ cognacc̃e ip̃.
suscepta extusacõ ꝓ ab sente iustis
racõnib admittitur. Nec nõ ꝑiͥdu
ũ ꝑsingłos dies t̾ citatꝰ reꝰ dũpnat᷑.
ur de acaissatoris absents p̾sente

Expanded text:
nter accusatorem et reum cognitione suscepta excusatio pro absente iustis rationibus admittitur: nec per triduum per singulos dies ter citatus reus damnetur uel de accusatoris absentis praesente
Abbreviated transcription (Latin):
nen sb̾scͥpcõ. q̃ res ad id innẽta est.
nefacite qmi ꝑsinat ad eccusacõm
cũ sciat inłtar sibi accusacõm nõ fu¬
mẽ obicant. ⁊ p̾t̾ea ꝑseu̾aturos se in
crimie usq ad sũam ¶hñsdem crum¬
nib quib quis lib̾atus est. nõ d p̾
ses pati eũdem accusari. ⁊ ita diuus¬

Expanded text:
men subscriptio. quae res ad id inuenta est, ne facile quis prosiliat ad accusationem, cum sciat inultam sibi accusationem non fumen obiciant, et praeterea perseueraturos se in crimine usque ad sententiam.Isdem criminibus, quibus quis liberatus est, non debet praeses pati eundem accusari,
Abbreviated transcription (Latin):
morte ⁊iutõ ur rẽ suam exequat᷑
¶S ⁊ calũpina notatis ns accussã¬
di ademptum est. Idemhiis quicũ
bestut depugnandi cã tn arenam ĩ¬
tronucsi fũt quine arcẽludicrã uł¬

Expanded text:
o iudicio uel rem suam exequatur. sed et calumnia notatis ius accusandi ademptum est, item his, qui cum bestiis depugnandi causa in harenam intromissi sunt, quiue artem ludicram u
Abbreviated transcription (Latin):
Nicnq fua moranocet
ad̾ ⁊ in dnobus reis ꝓmi¬
ttendi obseruanr¬
bas ꝑsonas leges defide
On debeo melioris cõdi¬

Expanded text:
nicuique sua mora nocet. quod et in duobus reis promittendi obseruatui personas leges desideron debeo melioris condi
Abbreviated transcription (Latin):
ceudum e łt bona eiꝰ qmi sibi ma¬
mis intun fisco uendicari sico cri¬
iime noriui fuit. ut sicõmĩc̾etur bo¬
nis careat. siquis autẽ tedio inteur
ĩpaciericia doloris alicuiꝰ uł anomõ
uitam furierit. fuccessorẽ hr̃e dimis
ant̾ Rͣ. uid̾i autẽ ⁊ prẽm quisibi ma¬
nus intuliss qui dicetur fllm̃ ẜuum
occidisse magis dolore anudi filii
mortẽ sͥ nrogasset. ⁊ ios̃ bona euis ni
eẽpublicanda dinis adrianꝰ iꝑsit

Expanded text:
cendum est bona eius, qui manus sibi intulit, fisco uindicari, si eo crimine nexus fuit, ut, si conuinceretur, bonis careat.Si quis autem taedio uitae uel inpatientia doloris alicuius uel alio modo uitam finierit, successorem habere diuus t. Videri autem et patrem, qui sibi manus intulisset, quod diceretur filium suum occidisse, magis dolore filii amissi mortem sibi irrogasse et ideo bona eius non esse publicanda divus Hadrianus
Abbreviated transcription (Latin):
forte estate int̾dicetur ꝓximasr̃¬
ior estas ent intuenda: si u̾o yementa
tũc ñ ꝓrima remi estas ent set
suꝑior erit inspicienda ħ int̾dcm
c̃us ex popło cõpetit s nõ aõ¬
ut alit̃ aque fluant cnc nõ hr̃et

Expanded text:
forte aestate interdicetur, proxima superior aestas erit intuenda: si uero hieme, tunc non proxima hieme aestas, sed superior erit inspicienda.Hoc interdictum cuiuis ex populo competit, sed non aduut aliter a
Abbreviated transcription (Latin):
sciũ iniissũ hẽres si obid alit̾ aqͥ
fluat atq uti priori estate auxit
restitua⁊ ¶hoc int̾dmm restitutoriũ
⁊ꝑtinet ad ea que noͣ dunfcũsũt
⁊ si quid post int̾dãn reoditum stm̃

Expanded text:
ius immissum habes, si ob id aliter aqua fluit atque uti priore aestate fluxit, restituas'.Hoc interdictum restitutorium pertinet ad ea, quae nondum facta sunt. : si qui
Abbreviated transcription (Latin):
ri infilios cõstitutũ est. Aputo ret¬
te diei nec silii ẜuos incapud poĩt
hũda sunt nõ quanta accusacor pꝰ¬
tulat. s ut mod̾are rõnis temꝑa¬
mẽta desid̾ant nec d iniciũ ꝓbõ¬
mĩ dedomo rei accusator fim̾ie.
dum art̃libtas eins ꝙ̃ẽ accusat.
aut ẜuos intestimonium uocat
¶Plrimũ crao mexcusienda iu

Expanded text:
et puto recte dici nec filii seruos in caput patris adhibenda sunt, non quanta accusator postulat, sed ut moderatae rationis temperamenta desiderant. Nec debet initium probationum de domo rei accusator sumere, dum aut libertos eius quem accusat aut seruos in testimonium uocat. Plurimum quoque in excutienda u
Abbreviated transcription (Latin):
marie com mullis extraiscaisar¬
ꝯumẽtis accusacõ impleatur. nõ
tñ cõsequens eẽ. ut ⁊̃ sũ tormẽtis
enudem credatur. ¶Nametas in¬
quo eosdem facit. ad mentiendi
facilitatem ¶Eumqui nenditã¬
posse. diuus prus inhec uba. uep

Expanded text:
m nullis extrinsecus argumentis accusatio impleatur. nec tamen consequens esse, ut etiam sine tormentis eisdem credatur: nam aetas, inores quoque eosdem facit ad me‹n›tiendi fac‹ili›tatem. Eum, qui uindicanposse
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Refert ⁊ in maiorib delcĩs cõful¬
to aliuas admittatur. an cãu ⁊
sane ĩ om̃ib cciminib distinccõ
cat. se h̃e qd pͥncips referat. saltis
ip̃nis cã: an reqnirendum sit ad eũ
uidend̾ est. ⁊ sũt pleria p̾sidum tã
tamdi. ut t̃ post smñam deco dĩm
penam sustineant. nec quicamͣ au¬
diant. alii omio nõ pociutur quic¬
dr̃e. ꝑ qd̾ autem sustinent penam
ant nõ fustinent. qd̾ indetur hr̃e
meram racõm ¶Cet̾m ut mea feit
opinio prorsus eoꝵ nõ debuisse post¬
ea cũ semł. dampnati fñt. andiri¬
ut quicomͣ allegent. quis eñ dubi¬
tat eludende pene c̃ã ad hec eos decͦ¬
ere. magis q ẽe pumendos: qui tam
tea magnam tam diu recic̾e ¶Sĩ
cms comitum uł legati sui reds
ꝓcõsul nuen̾it. utium prmire eos
cebeat an successori reẜuare queri
pt. s mistea extent exemplar que
nõ tm̃ officiabum suoꝵ nec sb̾se
agenciũ ¶Um suas mno ẜ uos pe

Expanded text:
. Refert et in maioribus delictis, consulto aliquid admittatur, an casu. et sane in omnibus criminibus distinctio cat se habere quod principi referat salutis ipsius causa, an remittendum sit ad eum, uidendum est. et sunt plerique praesidum tam timidi, ut etiam post sententiam de eo dictam poenam sustineant nec quicquam audiant: alii omnino non patiuntur quicque aut sustinent poenam aut non sustinent. quod uidetur habere mediam rationem. ceterum, ut mea fert opinio, prorsus eos non debuisse, posteaquam semel damnati sunt, audiri, quidquid allegent. quis enim dubitat eludendae poenae causa ad haec eos decurrere magisque esse puniendos, qui tamdtam magnam rem tam diu reticere. Si quos comitum uel legati sui reos proconsul inuenerit, utrum punire eos debeat an successori seruare, quaeri potest. sed multa exstant exempla, quae non tantum officialium suorum nec sub se agentium, u
Abbreviated transcription (Latin):
Pamuis scipulanti p̃.¬
uxori uir spopondit direp¬
to matrimonio p̾dia quedoti
erant obligata insolutumda¬
re. tañis ac̾ ẽẽ offerre dotis qͥ¬
titatem. ¶ Item front̾. se ꝑse
ilantitutori intutele admĩs¬
tracõe. licet cupitis reo postula
lenti solu̾it. ⁊ euicta fu̾it
iesremanet pͥstina obligõ¬

Expanded text:
amuis stipulanti uxori uir spoponderit dirempto matrimonio praedia, quae doti erant obligata, in solutum dare, tamen satis esse offerri dotis quantitatem. idem Frontoni reanti tutori in tutelae administratione, licet capitis reo, potuisslenti solverit et evicta fuerit res, manet pristina oblig
Abbreviated transcription (Latin):
iuffit ancuracoridando li¬
u̾etur ⁊ fingo alicui fundũ
legatum sidedisset pupillo
furosoue. ⁊ sciend̾ est mo
niuib istis casib cudori
ꝗde ułcuratori utilr depẽdi
lo non recte ꝑsolui ne dacõ
exilloꝵ inbecillitate peat¬

Expanded text:
iussus sit, an curatori dando liberetur? et finge alicui fundum legatum, si dedisset pupillo furiosove. et sciendum est in omnibus istis casibus tutori quidem vel curatori utiliter dependi, lo, non recte persolvi, ne datio ex illorum inbecillitate pe
Abbreviated transcription (Latin):
accepiss re integra creditor
nisi ꝓsolidoeius fi̾et. S ifi
dueꝰ fundos u̾bi gr̃a ꝓdebito
dedit. euicco aniofundo: rem¬
anet integͣ obligacõ. tuncg
timatum fundum insolutũ
de est reꝑleatur. ¶Cem.
ccoritate solutumest. si que¬
ratur quotempore fit loan¬
plecior. cempus quo agitur
inspicitur. aut si excepcõ doli
mali opposica ei noceat: tempꝰ
quo agit᷑s pectatur. plane ut ce¬
uola aiebat ⁊̃ siꝑierit res atĩ
licem ꝯcestatam: int̾dum qiͣ
lauplecior frũs sit intelligitire
id est si necessariam remsibi
xturus. Nam hoc ip̃o quo non
rest paupior factus: locup lecł¬
orest sic ⁊ infiliofa. puta ͨ ab¬
at macedonium cessare siĩ
nccͣias cãs filius mutuam ie¬

Expanded text:
 re integra creditor, nisi pro solido eius fieret. Sed et si duos fundos verbi gratia pro debito dederit, evicto altero fundo remanet integra obligatio. tunc timatum fundum in solutum deest repleatur. Idem ctoritate solutum est, si quaeratur, quo tempore sit locupletior, tempus quo agitur inspicitur: et ut exceptio doli mali posita ei noceat, tempus quo agitur spectatur. Plane, ut Scaeuola aiebat, etiamsi perierit res ante litem contestatam, interdum quasi locupletior factus intellegitur, id est si necessariam sibi remturus: nam hoc ipso, quo non est pauperior factus, locupletior est. sic et in filio familias putabat Macedonianum cessare, si in necessarias causas filius mutuam
Abbreviated transcription (Latin):
uissetͣ negaium rec gessiss
ꝑ inde hndumest. acsireus
ip̃e unius fide iussoris ꝑte
decedat. s isfideiussor solus
libatur cui noĩe soło fc̃a ẽ.¬

Expanded text:
uam negotium reo gessisset, perinde habendum est, ac si reus ipse unius fideiussoris partem decedat, sed is fideiussor solus liberatur, cuius nomine solutio facta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiũ hñdumerit ac sipato me
soluere tu ex aliqua cã accipe nol¬
les: inquaspẽ non utiq sꝑtu
um ꝑiculumerit ꝙͥ enimsim
oportimo tenipore uł loco optille
si ⁊ emꝑcor mimioe. ⁊ uenditor
merce̾: ꝙ in ucem paru fidi
toris piculo sint: utiq sieũ
ip̃e apud quem depon̾entur

Expanded text:
habendum erit, ac si parato me soluere tu ex aliqua causa accipere nolles. in qua specie non utique semper tuum periculum erit: quid enim, si inopportuno tempore uel loco optulesi et emptor nummos et venditor mercem, quod invicem parum fidei toris periculo sint utique si ipse eum, apud quem deponerentur
Abbreviated transcription (Latin):
postea ꝯsecutus dando en¬
libari. In nũmis mĩorur
ꝓpe nsła dubitacõ est. Nam
qui nim adebitore suo ac
do at rursus accipiendo: id
effic̾e ueluti si .c. debitorẽ
.x. acceptis liłare creditorne¬
lit ut cumi .x. acceꝑit eadẽ
ei recro reddat. mox abeo
accipiat ac nouissime re¬
bodam hoc male deduca t q
retro redclat soluisse pocrꝰ
pillo ⁊l ib̾ eẽsine h̾es sit.
pupillis siuetiũ ꝯdicõ in
eum couata sit. anabsẽ¬
te quos tutore pupillodã¬
do lib̾tacem consequatur

Expanded text:
s dando liberari. in nummis minor vel prope nulla dubitatio est: nam qui minus a debitore suo accdo ac rursus accipiendo id efficere: veluti, si centum debitorem decem acceptis liberare creditor uelit, ut, cum decem acceperit, eadem ei retro reddat, mox ab eo accipiat ac nouissime requibusdam hoc male deducatur, retro reddat, soluisse potius pillo et liber esse, si heres sit pupillus siue tantum condicio in eum collata sit, an absente quoque tutore pupillo dando libertatem consequatur?
Abbreviated transcription (Latin):
graues sunt. cresdat enĩ cõtume¬
lia exꝑsona enis qui cõtumeli¬
am facit ¶ Cum onns inuiã
facit malesm̃ eum ad mitte pa¬
lam est. gͥ m̾ito sicrti ex cet̾is
delc̃it. ita ex hoc ĩumiar noxar ac¬

Expanded text:
graues sunt: crescit enim contumelia ex persona eius qui contumeliam fecit. Cum seruus iniuriam facit, maleficium eum admittere palam est: merito igitur sicuti ex ceteris delictis, ita et ex hoc iniuriarum noxalis ac
Abbreviated transcription (Latin):
nos mores oñdit nõ am̃em ĩu¬
nũ collectam nociferacõm p̃torẽ
uocare. s eam q̃ boras morib in¬
ꝓbatur. ane ad infamiam urĩ¬
spectaret ¶dem ait a du̾sus bonos

Expanded text:
dit non omnem in unum collatam uociferationem praetorem notare, sed eam, quae bonis moribus improbatur quaeque ad infamiam spectaret. Idem ait 'aduersus bonos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a occid̾it inssũ dñi cornelia eur
exmemus ¶Pliaie si defencendi dm̃
gm̃a aliquid fec̾it rõm ei cõstare
apparet inqr eam rem adu̾sus a¬
gentem extertõ obitienda erit ¶
tuus in quo ususfructus meuil ẽ
ñiuriam mͥ fec̾ĩ. adu̾sus dñm nor

Expanded text:
et si occiderit iussu domini, Cornelia eum eximemus. Plane si defendendi domini gratia aliquid fecerit, rationem ei constare apparet, inque eam rem aduersus agentem exceptio obicienda erit. Si seruus, in quo usus fructus meus est, iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus bonos mores n̾ u̾au̾ir tene¬
u̾b̾au̾it. aut siquisemendãdi nõ
tenetur ¶uñ querit labo ¶Si ma¬
gr̃atus municipar ẜuũ meũ loris
pui q a dũsus bonos mores u̾ba¬

Expanded text:
aduersus bonos mores uerberauit, teneanimo aut si quis emendandi, non tenetur. Unde quaerit Labeo, si magistratus municipalis seruum meum loris periri, quasi aduersus bonos mores uerbe
Abbreviated transcription (Latin):
re ip̃a. mãlitate mũiriaꝵ nõ au¬
dit eum qmi agit ¶Si qnis libei¬
lo dato uł pͥncipi uł alicui fa¬
mã alienam insectatus fu̾it
dit ⁊ fustib.ap̾fide ob ħ dastig¬
utiq autẽ apparet hũc mnimniã

Expanded text:
re ipsa, in qualitate iniuriae, non audiat eum qui agit.Si quis libello dato uel principi uel ali cui famam alienam insectatus fueritdit, fustibus a praeside ob hoc castigutique autem apparet hunc iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
te nestite finssent ¶si gͥ matrona¬
li h̃ita feraina fu̾it. ⁊ quis eam aꝑ¬
pllau̾t. ur qui comitem ab dur̃n
iumaꝵ nõ tenetur ¶ Comiteni acci¬
ꝑe debeinis eum qui cõmutetur .i
cõsequitur. ⁊ ut ait labeo. sũ lid̃nin
comitem lab̾o diffiniuit. qriufre¬
qũtandi cuis cãi ut sequeretur
it. nõ qne aboud̾e comitem ceꝑit
s qui ꝑferit ut comes cũ ea nõ eẽt
abdunsse autẽ nõ tm̃is in detur
quiꝑium abdurit. u̾m is quo
qui ꝑsuasit comiti. ut eam dese¬
reret ¶Cenetur hoc edco nõ tm̃
qui comitem abduxit. u̾m ⁊ sids

Expanded text:
m uestitae fuissent. si igitur non matronali habitu femina fuerit et quis eam appellauit uel ei comitem abduxit, iniuriarum tenetur. Comitem accipere debemus eum, qui comitetur et sequatur et ut ait Labeo siue liberum comitem Labeo definit 'qui frequentandi cuiusque causa ut sequeretur it, non qui abducere comitem coepit, sed qui perfecit, ut comes cum eo non esset. Abduxissequi per uim abduxit, uerum is quoque, qui persuasit comiti, ut eam desereret. Tenetur hoc edicto non tantum qui comitem abduxit, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
b u̾bisutitur. nõ temptat pudi¬
ciciam. s inurriaꝵ tenetur. aliud
ẽ appłłare. aliud affectari. appłłat
eiũ quiẜmone pudiciciam attẽp¬
tat. affectatur. qui tacitut freqñ¬

Expanded text:
bus uerbis utitur, non temptat pudici tiam, sed iniuriarum tenetur. Aliud est appellare, aliud adsectar‹i›: appellat enim, qui sermone pudicitiam adtemptat, adsectatur, qui tacitus freque
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ut soluta peccuĩa uniones
mͥ reddant᷑. s est u̾mis excepcõm
doli mali debe noc̾e ¶Si mĩor mͥ
infantem doueu̾t. dem̃ eũ uendi¬
cet excepcõne doli mali repellũdꝰ
est sͥ alimẽta reddat. ⁊ siquis sũ¬

Expanded text:
it, ut soluta pecunia uniones mihi reddantur': sed est uerius exceptionem doli mali nocere debere. Si minor mihi infantem donauerit, deinde eum uindicet, exceptione doli mali repellendus est, nisi alimenta reddat et si qu