comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouiales femine ꝑ fecte liugnã sub
hĩtu sui freno restrinxerant: ⁊ eũdẽ
religiosũ uirũ qui ad ext̾iora uecessa¬
ria eis obsequiũ p̾bebat: incautis
sepe sermonib adiracũdiã ꝓuocabãt.
Qui cũ diu ista toleraret. ꝑrexit ad
melias enarraũ. Uir aũt d̾i deillis hec¬
audiens: eis ꝓtinꝰ mãdauit sicens. Cor¬
rigite linguã urãm: quia si nõ em̃da¬
u̾itis excõmimico uos. Q uã uioelic
excoĩcatõnis sentẽtiã. nõ ꝓfendo in¬
tulit. qd̾ est cõminãds: s intando. Ille

Expanded text:
moniales feminae perfecte linguam suam sub moniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad melias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententiam non proferendo intulit,
Abbreviated transcription (Latin):
abacuc potuit sub mom̃to ire corꝑa¬
lit̾ et pͣndiũ deferre. q̃d mirũ stbe¬
ꝑ sp̃mr et frm qͥ escentiũ spiritib
necessaria narraret. ut sicut ille
ad cybum corꝑis corꝑalit̾ ꝑ rexit.
ita iste ad institutõnẽ sp̃ał uite
tis. S uelĩ nosse ĩcõmuni locutõe.
tre cõmunis eiꝰ locutio auirtutis
erat poud̾e uacua:quia cuiꝰ cor se¬
se in alta suspenderat. nequaqmͣ
u̾ba de ore eius ĩcassũ cadebant.
nãdo diceret. tantas uires sermo
illiꝰ habebat. ac si hoc ñ dubie atꝙ
suspense. s iam ꝑ sententiã ꝓtuli¬
terio. due q̃dam scĩmoniales femi¬
ne nobiliori genere ex orte. i loco
ꝓprio cõu̾sabant᷑: quib quidã reli¬
giosus uir ad exterioris uite usum
p̾bebat obsequiũ. s Et ñ nullis
solet nobilitas gen̾is parere igno¬
bilitatẽ mentis ut minꝰ se in hoc mũ¬
do despiciant. qui plus se cetĩs aliqͥo
fuisse meminerĩt. necdũ p̾dicte scĩ¬

Expanded text:
Habacuc potuit sub momento corporaHabacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si be fratrum quiescentium spiritibus necessaria narraret, ut sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis tis; sed velim nosse in communi locutione tre, communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. , sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protuliterio duae quaedam sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sancti
Abbreviated transcription (Latin):
expectabant. Cumq uir dĩ c̃stituta
die minime uenisset: ad eũ cũ mero¬
re reu̾si sũt dicentes. Expectauimꝰ
pat̾ ut uenires. sicut ꝓmiseras: ⁊
nob̾ ostend̾es. isbi quid edificare de¬
beremꝰ: et nõ uenisti. Quibz ip̃e ait.
Quare fr̃s: quare ista dicitis: Nũqͥd
sic̃ ꝓmisi nõ ueni: Cui cũ ip̃i dice̾nt.
quãdo uenistt respondit. Nũqͥd utris¬
q uob̾ dormientib ñ apparui: ⁊ lo¬
ca singula designani: Ite. ⁊ sicut ꝑ
uisionẽ audistis oĩa habitacła mo¬
nastii construite. Q ui hec audien¬
tes uehem̃t̾ ad mirati. ad supͣd c̃m
pͥoiũ sũt reu̾si et cũcta habitacła
sicut ex reuelatione didicerant cõ¬
struxerũt. petrꝰ Doceriuelim quo
fiert ordine potuit ut longe iret res¬
ponsum dormientib dicẽt: qd̾ ip̃i
ꝑuisionẽ auoirent. et recognosce¬
rent.et. Quid ÷ hoc quod ꝑscru¬
tans. rei geste ordinẽ ambigis pe¬
tre: liquet ꝓfecto quia mobilioris¬
in iudeã itũ inuenit. Si gͥ tã longe

Expanded text:
ir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut longe iret, responsum dormientibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet in Judaea iterum invenit . Si igitur tam longe
Abbreviated transcription (Latin):
Ite ⁊ die illo uenio: et ostendo uobis.
in quo loco oratorm̃. in qͦ refectoriũ
frm̃. in quo susceptionẽ hospitũ uł
queq sũt necessaria edificare debea¬
tis. Qu benedictõne ꝑcepta: ilico
ꝑrexerũt. Et cõstitutũ diẽ magno¬
pere p̾stolantes: parauerũt oĩa q̃
his qui cũ tanto patre uenire potuis¬
sent. iudebant᷑ eẽ necessaria. Nocte
uͦ eadẽ. qua promissus illucessebat di¬
es: eidẽ seruo dei quẽ illic patrẽ cõsti¬
tuerat. atq euis p̾posito. uir dñi ĩ sõ¬
nis apparuit: et loca singula ubiqͥd
edificare debuissẽt. subtilit̾ designa¬
uit. Cumq utriq a sõno surg̾e̾nt.
sibi inuicẽ qͦd uiderant retulerũt

Expanded text:
Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
cõstruere templũ posset. pͥuꝰ c̾sensit.
et postmodũ ꝓhibuit. Hinc ẽ. qd̃ heli¬
sãꝙ nescisset: ad phibentẽ hanc pue¬
rũ dixit Simitte eam: quia aĩa eiꝰ ina¬
maritudine ẽ: et dñs celauit ame ⁊ ñ
indicauit mͥ. Qd̃ omp̃c d̾s. ex magne
pietatis dispensatione disposuit.qr
dum ꝓphetie sp̃m aliquãdo dat. ⁊ ali¬
quãdo subtrahit. ꝓphetantiũ mentes
et eleuat celsitudine. et custodit in
humilitate ut accipientes spm̃ in¬
ueniant quid de d̾o sint: et rursum
sint desemet ip̃is. petrꝰ. Ita hoc ẽẽ
ut asseris magna ratio clamat.s q̃¬
so deuenerabłi patre bñdicto: qͥcqͥd
adhuc aĩo occuirit exequere. De fabri¬
fuerat rogatusͣm eius p̾dio iuxta
t̾racinẽsẽ urbem missis discipłis suis.
construere monastium debuisset. Qͥ
roganti cõsentiens. deputatis fr̃ib pa¬
trẽ c̾stituit: et quis ei scd̃us eẽt. ordi¬
nauit. Q uib euntib. spondet dicens

Expanded text:
construere templum posset, prius consensit construere templum posset, prius consensit et postmodum eret causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit michi’. Quod opusDeus ex magne pietatis dispensatione disponit, quia dum prophetie spiritum aliquando dat et aliquando subtrahit, prophetantiuet elevat in celsitudine, et custodit in humilitate; ut et accipientes spiritum inveniant quid de Deo sint, et rursum sint de semetipsis. Petr. Ita hoc esse, ut asseris, magna ratio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid adhuc animo occurrit, exsequere. fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
regione fames incubuerat. magna¬
ꝙ om̃s alimentoꝵ ĩdigentia coan¬
gustabat.iamꝙ in benedicti mona¬
stĩo triticũ deerat: panes no̾ pene
omnes cõsũpti fuerant: ut nõ plꝰ
quã qͥnq ad refectionis horã fr̃ib
iuueniri potuissent. Cumq eosne¬
nerabił pater c̾tristatos c̾neret:
eoꝵ pusillanimitatẽ studuit mo¬
desta increpatione corrige̾. et rur¬
sũ ꝓmissione subleuare dicens.
Quare de panis in opia ur̃ animꝰ
c̃ tristatur : Hodie quidem minꝰ ẽ
s die crastina abundant̾ habebitis.
Seqñti aũt die ducenti farine mo¬
dii ante fores celle insaccis inuen¬
ti sũt. qͦs omp̃c d̾s quib defe̾ntib
transii siss nc̃ usq manet incog¬
nitũ. Q d̾ cũ fr̃s cernerẽt dũo grãs
refẽntes didicerunt. iam de abundã¬
tia uec inegestate dubitare. petrꝰ
Dic queso te: nũqͥd nã credendũ ẽ huic
dum ẽ. quia quãdo uult aspirat. Hĩc
ẽ. enim qd̃ nathan a rege requisitꝰ si

Expanded text:
regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Dic, quaeso te: nunquid non credendum est huic dum est, quia et quando vult aspirat. Hinc est enim quod Nathan a rege requisitus si
Abbreviated transcription (Latin):
uadã quoꝙ die dũ uenerabił pat̾¬
nesꝑtina iam hora corꝑis alim̃¬
ta ꝑcipet: eius inonachꝰ cuiꝰdã defẽ¬
soris filius fuerat: qui ei ante mẽsã
luc̾uam tenebat. Cumꝙ uirdei ede
tacitꝰ uoluere. et ꝑcogitatõnẽ dic̾e.
euis ẽ hic cui ego manducanti adsi¬
sto: luc̾nam teneo. seruitiũ ĩpendo:
Quis sũ ego ut isti sermiã: Ad quem
uir d̾i statim c̃uersus. uehem̃t̾ eñ
cepit increpare dicens Signa cortu¬
um fr̃. Quid est. quod loq̃ris: Signa
cortuũ uocatisq⁊ statim frĩb p̾ce¬
pit ei luc̾nam demanib tolli ip̃m
u̾o iussit a ministio recede. ⁊ sibchs¬
ra eadem quietũ sed̾e. Qui requisitꝰ
afr̃ib quid habuerit in corde ꝑ or¬
dinẽ uarrauit qnͣto suꝑbie sp̃u in

Expanded text:
que die dum venerabilis Patevespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei edertacitus volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordi
Abbreviated transcription (Latin):
cepe ex hilaratꝰ nr̃ que ip̃e cõu̾sũ
nosti transmissꝰ a dño suo fuerat. ut
dei uiro ĩmonast̾ium uino plena
duo lignea uascula que uulgo flaco¬
ues uocantur deferret. Qui unũ de¬
tulit: alt̾m uͦ ꝑgens initinere abscõ¬
dit᷑. uir aũt dĩ quẽ facta absen¬
tia latere non poterant. unũcũ gr̃a¬
rũ actõne suscepit: et discedentẽ pue¬
rũ monuit diceus. ui de fili de illo
flascone que abscondisti iam nõ bi¬
bas. s in clina illũ caute: et inuenies
qd̃ intꝰ habet. Q ui cõfusus ualde: a
dei hoĩe exiuit: et reu̾sus uoleus ad¬
huc ꝓbare qd̃ audierat. cũ flascouẽ
incliuasset de eo ꝓtinꝰ serpens egrestꝰ

Expanded text:
re Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus
Abbreviated transcription (Latin):
et ad huc caruis corruptibilis pon¬
d̾e grauati. cũ deo nõ sunt. Occulta
itaꝙ d̾i iudicia inqͣntũ c̃iuncti sũt
sciunt. in qnͣtũ disuuicti sunt nesci¬
unt. Qͥa eñ secreta eiusad huc ꝑfec¬
te uõ penetrant. in cõp̾hensibilia
euis iudicia ẽẽ testantur. Q ura uͦ
et mente in herent. atꝙ in herendo
uel sacre scripture eloquiis. ł occul

Expanded text:
is corruptibilis pondere gravati, cum Domino non sunt. Occulta itaque Dei judicia, in quantum conjuncti sunt, sciunt, in quantum disjuncti sunt, nesciunt. Qui enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur; qui vero ei mente inhaerent, et inhaerendo vel sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
die altero eccłiam iam securus in¬
trauit. factumq ẽ ut ꝑsex conti¬
nuos dies letiis ac securꝰ proced̾et:
estimans quod eius scelus dñs aut
nõ uidisset. aut uisũ misericordit
dimisisset. Die aũt septimo. subita
morte defunctus ẽ. Cumq sepultẽ
traditus fuisset. ꝑ longũ tempꝰ cũc¬
tiᷤ uidentib desepulcro illiꝰ flãma
exiit. et tãdiu eius ossa cõcremauit.
quousꝙ om̃e sepulchrũ cõsumet.
et t̾ra que intumulo collecta fuerat
defossa uideretur. Q uoduidelicet
omp̃c d̾s faciens. ostendit quid eiꝰ
aĩa in occulto ꝑtulit: cuiꝰ etiam coe¬
pus ante humanos fłama cõsup̃sit¬
el ua inre nobis quoꝙ hec audienti¬
b exemplũ formidinis dare digna¬
tus ẽ. quatinꝰ ex hac consid̾atione col¬
ligamꝰ. quid anima uiuens ac senti¬
ens ꝑreatu suo patit᷑. si tanto igniᷤᷤ
supplicio etiam insensibilia ossacõ¬

Expanded text:
die altero ecclesiam jam securius indie altero ecclesiam jam securius intravit. Factumque est ut per sex continuos dies laetus ac securus procederet, existimans quod ejus scelus, aut Dominus non vidisset, aut visum misericorditer dimisisset. Die autem septimo subita morte defunctus est; cumque sepulturae traditus fuisset, per longum tempus cunctis videntibus, de sepulcro illius flamma exiit, et tandiu ossa ejus concremavit, quousque omne sepulcrum consumeret, et terra quae in tumulo collecta fuerat defossa videretur. Quod videlicet omnipotens Deus faciens, ostenderet quid ejus anima in occulto pertulit, cujus etiam corpus ante humanos oculos flamma consumpsit. Qua in re nobis quoque haec audientibus exemplum formidinis dare dignatus est, quatenus ex hac consideratione colligamus, quid anima vivens ac sentiens pro reatu suo patitur, si tanto ignis supplicio etiam insensibilia ossa con
Abbreviated transcription (Latin):
et enim qͥddam inualerie pro¬
uincia cõtigisse uir uite uenerabi¬
lis maximianꝰ siracusauꝰ ep̃s. qui
diu in hac urbe ĩmeo monastio pre¬
fuit. narrare cõsueuit dicens. Qui¬
dam curialis illic sacratissimo pas¬
chali sabbo. iuuenculam cuiꝰdam
filiã inbaptisiate suscepit. Qui
post ieiuniũ domũ reu̾sus multo¬
ꝙ uino in ebriatꝰ. eaudẽ filiolã suã
secum manere petiit. eadẽq nocte
cepit ut ad balneũ ꝑgeret⁊ ac sia¬
qua balnei lauaret maculã pcc̃t
Prexit gͥ lauit cepit ꝙ trepidare
eccłiam intrare sed sitanto dienon
iret ad eccłiam erubescebat hoĩes:
siuo iret pertimescebat iudicium
dei. Uicit itaꝙ humana uerecũdia:
ꝑrexit ad eccłiam. s tremebundꝰ
ac pauens stare ceputratq ꝑsingu
la inomenta suspectꝰ qua hora ĩmũ
do spñi traderet᷑. et coram om̃ippło
uexaretur. Cumꝙ uehem̃t̾ timeret.
ei in illamissarũ sollẽpnitate quasi
adu̾si uilcontigit. Q ui letꝰ exiit. ⁊

Expanded text:
e etiam quiddam in Valeriae provincia contigisse vir venerabilis Maximianus Syracusanus episcopus, qui diu in hac urbe meo monasterio praefuit, narrare consuevit dicens: « Quidam curialis illic, sacratissimo paschali Sabbato, juvenculam cujusdam filiam in baptismate suscepit. Qui post jejunium domum reversus, multo vino inebriatus, eamdem filiolam suam secum manere petiit, eamque nocte icoepit ut ad balneum pergeret, ac si aqua balnei lavaret maculam peccati. Perrexit igitur, lavit, coepit trepidate ecclesiam ingredi, sed si tanto die non iret ad ecclesiam, erubescebat homines; sin vero iret, pertimescebat judicium Dei. Vicit itaque humana verecundia, perrexit ad ecclesiam, sed tremebundus et pavens starela momenta suspectus, qua hora spiritui immundo traderetur et coram omni populo vexaretur. Cumque vehementer timeret, ei in illa missarum celebritate, quasi adversi nihil contigit. Qui laetus exiit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cem quidem meũ bibetis: sedere
aũt ad dext̾am meã et sinistram.
nõ est ueũ dare uobis. Quid aũt
calicis nomeu. uisi passionis po¬
culũ signat: Et cumnimirũ cõ¬
stet quia iacob inpassione occu¬
buit. iohes uo̾ inpace eccłie qͥ euit
incunctant̾ colligitur. ẽẽ. et sine
aꝑta passione martiriũ: qũado
et ille calicem dũi biliere dictus
ẽ. qui exꝑsecutione mortũ nõ est.
ꝑsecutionis tempꝰ existeret mrͣes
eẽ potuissent. qui occulti hostis
insidias tollerantes. suosq in hoc
mũdo ad u̾sarios diligentes. cunc¬
tis carnalib desideriis resistentes.
ꝑ hoc qd̃ se õĩpotenti dũo incorde
in actauerũt. etiã pacis tempore
martires fuerũt: dũ nr̃i mͦ tẽꝑib

Expanded text:
m quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel sinistram, non est meum dare vobis . Quid autem calicis nomen, nisi passionis poculum signat? Et cum nimirum constet quia Jacobus in passione occubuit, Joannes vero in pace Ecclesiae quievit, incunctanter colligitur, esse et sine aperta passione martyrium, quando et ille calicem Domini bibere dictus est, qui ex persecutione mortuus non est. persecutionis tempus exstitisset, martyres esse potuissent, qui occulti hostis insidias tolerantes, suosque in hoc mundo adversarios diligentes, cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ne agent. ip̃e hoc promercede retri¬
butõius sine int̾missione semꝑ uide¬
ret: petrꝰ Michi hoc nõ tam apparz
mirũ qr uisus ẽ. s quia is qui eum ui¬
dit. cũsanꝰ eẽt egrotauit. sc̃ Quid
suꝑ hacre miraris petre: Aũqͥd nã
mente excidit. quia cum dauiel pro¬
pħa magnã illam ac t̾ribilẽ uisio¬
nẽ udit. ex qua etiam uisione cõtre¬
muit protinꝰ ad iunxit. et ego elan¬
gui et egrotaui ꝑ dies plurimos ẽa¬
ro enim ea quesũt sp̃e caꝑe nõ ualet.
Et id̾circo ñõ nũquã cũ mens huna¬
na ultra se adiudẽdum ducit᷑ necesse
est. ut hoc carneñ uasculũ qd̾ ferre
talentĩ pondꝰ nõ potest infirmet᷑ xt
Serupulũ cogitatõis mee: aꝑtaratõ

Expanded text:
etributionis sine intermissione semper videret? PETR. Mihi hoc non tam apparet mirum quia visus est; sed quia is qui eum vidit, cum sanus esset, aegrotavit. GREGOR. Quid super hac re miraris, Petre? Nunquidnam menti excidit, quia cum Daniel propheta magnam illam ac terribilem visionem vidit, ex qua etiam visione contremuit, protinus adjunxit: Et ego elangui, et aegrotavi per dies plurimos ? Caro enim ea quae sunt spiritus capere non valet; et idcirco nonnunquam cum mens humana ultra se ad videndum ducitur, necesse est ut hoc carneum vasculum, quod ferre talenti pondus non valet, infirmetur. PETR. Scrupulum cogitationis meae aperta ratio
Abbreviated transcription (Latin):
cantẽ sepulcri locum ad sepeliendũ
tuus ĩpleuit. S qr hoc qd̾ p̾dixi apud
p̾nestinã urbẽ in bĩ petri apłi mo¬
nastĩo gestũ ẽ. uisne ali quid etiam
inhac urbe de euis eccłie custodib
ubi sacratissimũ corpꝰ illiꝰ ẽ positum
audire: petrͦ olo atꝙ idut fiat

Expanded text:
cantem sepulcri locum ad sepeliendum cantem sepulcri locum ad sepeliendum tuus implevit. Sed quia hoc quod praedixi apud Praenestinam urbem in beati Petri apostoli monasterio gestum est, visne aliquid etiam in hac urbe de ejus ecclesiae custodibus, ubi sacratissimum corpus illius est positum, audire? PETR. Volo, atque id ut fiat
Abbreviated transcription (Latin):
seciiturꝰ sũ utrosq caꝑe nõ poteste
abbas ꝓtuiꝰ respondit dicens Ita fac ut¬
ciit dixi: quia sepulcrũ tuũ ambos
uos capit. Defunctus itaꝙ ẽ atꝙ in
sepulcro codemqd sibi pb̃r paraue¬
ꝑis languor secutꝰ ẽ. Q no languore
crescente: citiꝰ presbit̾ uitã flniuit.
Cumq ad sepulchrũ qd̃ sibi ip̃e para¬
uerat corpꝰ illiꝰ fuisset afrĩb depoeta¬
tum aꝑto eodem sepulchro uider̃t
omnes qui ad erant. locum nõ ẽẽ ubi
poni potuisset: quia corpus patris mo¬
nasterii qd̃ illic ante positũ fuerat.
omne illũd sepulcrũ tenebat. Cũ ꝙ
fr̃es qui pbri corpꝰ detulerant. factã
sibi sepeliendi difficultatẽ uiderent.
unus eorum exclamauit dicens. En hen¬
pat᷑ ubi ẽ. qd̃ drxisti: quia sepulchrũ
istud ambos uoscaꝑet: Ad cuiꝰ uocẽ.
ꝓtinꝰ cunctis uidentib abbatis corpꝰ
qd̃ illic aute humatũ fuerat ⁊ supi¬
uũ iacebat. sese uertit inlate̾: et ua¬

Expanded text:
secuturus sum, utrosque capere non potest, secuturus sum, utrosque capere non potest, abbas protinus respondit, dicens: Ita fac ut dixi, quia sepulcrum tuum ambos nos capit. Defunctus itaque est, atque in sepulcro eodem quod sibi presbyter paraverum corporis languor secutus est, quo languore crescente citius presbyter vitam finivit. Cumque ad sepulcrum quod sibi ipsi paraverat corpus illius fuisset a fratribus deportatum, aperto eodem sepulcro viderunt omnes qui aderant locum non esse ubi poni potuisset, quia corpus patris monasterii, quod illic ante positum fuerat, omne illud sepulcrum tenebat. Cumque fratres qui presbyteri corpus detulerant, factam sibi sepeliendi difficultatem viderent, unus eorum exclamavit, dicens: O Pater, ubi est quod dixisti, quia sepulcrum istud ambos nos caperet? Ad cujus vocem subito, cunctis videntibus abbatis corpus, quod illic ante positum fuerat, et supinum jacebat, sese vertit in latere, et va
Abbreviated transcription (Latin):
mons p̾minet. in quo bĩ petri
apłi monasterĩ situm est᷑ uiri cuiꝰ
dam quoq relatione ad huc iumo¬
nastĩo positũ audisse me contigit.
magnũ hoc quod narro miracłm:
qd̾̃ eiusdẽ monasterii monachi se no
sse testabant᷑. In eo namq monaste¬
rio fuit pat̾uite uenerabilis: qui
quendã monachũ nutriens usq
adreuendos ꝓuexit mores. Cũꝙ: e¬
um intimore dñi uderet excreuisse
meodẽ sli monasterio tum pbim
fecit ordinari. Cui pꝰ ordinatõnẽ su¬
am quia nõ longe ab eẽt eiꝰ exitus.
reuelatõne indicatũ ẽ. Ap̾dicto aũt
patre monasterii petiit. quatuiꝰ ei
conced̾et. ut sibi sepulchrũ pararet
Cui ille respondit. Aute te quidem
moriturꝰ sum ego: s tam̃ uade ⁊ sic̃
ius p̾para sepulcrũ tuũ. Recessit gͥ.
et p̾parauit: Tũ nõ post multosdies
senex pater febre p̾uentꝰ. ad extre¬
ma ꝑuenit: atq assistenti prb̃o ius¬
sit dicens: Intuo sepulcro me pone
Cumq ille diceret. scis quia ego mͦte

Expanded text:
quo beati Petri Apostoli monasterium situm est virorum Dei: quorum relatione adhuc in monasterio positus audisse me contigit magnum hoc quod narro miraculum, quod ejusdem monasterii monachi nosse se testabantur. In eo namque monasterio fuit Pater vitae venerabilis, qui quemdam monachum nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque eum in timore Domini videret excrevisse, in eodem sibi monasterio tunc presbyterum fecit ordinari. Cui post ordinationem suam, quia non longe abesset ejus exitus, revelatione indicatum est. A praedicto autem Patre monasterii petiit quatenus ei concederet, ut sibi sepulcrum pararet. Cui ille respondit: Ante te quidem ego moriturus sum, sed tamen vade, et, sicut vis, praepara sepulcrum tuum. Recessit igitur, et praeparavit. Cum non post multos dies senex pater febre praeventus ad extrema pervenit, atque assistenti presbytero jussit, dicens: In tuo sepulcro pone me. Cumque ille diceret: Scis quia ego modo te
Abbreviated transcription (Latin):
nulla remanerent. S si cuncta quein
euis eccłia gesta cognoiuimꝰ euoluere
cognam᷑: ab omium iã ꝑ culdubio uar¬
ratione cõticessimꝰ. Unde necesse est.
ut ad modernos patres quoꝵ uita ꝑ
italie ꝓuincias claruit. uarratio seura
retorqueat. De mena monacho.
cognitus. ante hoc fere ẽ decẽniũ
defũctus. De cuiꝰ oꝑis narratõne uñ
auctorẽ uo infero: quia pene tot mͥ
iueiꝰ uita testeᷤᷤ sunt. qt sainnii pro¬
uintiam nouerũt. Hic itaq nichilsi
bi adusum suũ aliuid. nͥ pauca apũ

Expanded text:
nulla remanerent. Sed si cuncta quae in nulla remanerent. Sed si cuncta quae in ejus ecclesia gesta cognovimus, evolvere conamur, ab omnium jam proculdubio narratione conticescimus. Unde necesse est ut ad modernos Patres, quorum vita per Italiae provincias claruit, narratio se nostra retorqueat. cognitus, ante hoc fere decennium defunctus est. De cujus operis narratione unum auctorem non infero, quia pene tot mihi in ejus vita testes sunt, quot Samnii provinciam noverunt. Hic itaque nihil ad usum suum aliu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o fidelilit̾ seruiens. ut isdẽ beatus
petrꝰ apls signis ostendit. qͣm de illo
habet estimationẽ. Nam cum quedã
puella paralitica in eius eccł̃ia ꝑma¬
nens. manib repperiret. et dissolutiꝰ
ꝙ ab eodem beato petro apło pete¬
ret. ut sanari mereret᷑. nocte qua¬
dam ꝑuisionẽ sibi astitit. et dixit.
uade ad acontiũ mansionariũ. et
roga illũ: atq ip̃e te saluti restituet:
Cumq illa detanta uisione certa eẽt.
sed qͥs eẽt acontiꝰ ignoraret. cepit
ut qͥs eẽt acontiꝰ inuestigaret: Cui
repente ip̃e factꝰ ẽ obuiꝰ quẽ q̃rebat.
eiq dixit. Bogo tepat̾. indica mͥ
qͥs ẽ acontiꝰ custos. Cui ille respon¬
dit. Ego sum. At illa inquit. Pastor
te me misit. ut ab ista infirmitate.
libare me debeas. Cui ille resp̾õdit.¬
Ego Si ab ip̃o missa es. surge. Eiusꝙ
manũ tenuit. et eam instatu suo
ꝓtinus erexit. Sic ꝙ ex illa hora õs
in eiꝰ corꝑe uerni ac menbra solidata
sunt nt solutionis illiꝰ signa ulteriꝰ

Expanded text:
erviens, ut idem beatus Petrus apostolus signis ostenderet quam de illo haberet aestimationem. Nam cum quaedam puella paralytica, in ejus ecclesia permanens, manibus reperet, et dissolutis que ab eodem beato Petro apostolo peteret ut sanari mereretur, nocte quadam ei per visionem astitit, et dixit: Vade ad Acontium mansionarium, et roga illum, et ipse te saluti restituet. Cumque illa de tanta visione certa esset, sed quis esset Acontius 336 ignoraret, coepit ut quis esset Acontius investigaret. Cui repente ipse factus est obvius, quem quaerebat, eique dixit: Rogo te, Pater, indica mihi quis est Acontius custos? Cui ille respondit: Ego sum: At illa inquit: Pastor te me misit, ut ab infirmitate ista liberare me debeas. Cui ille respondit: Si ab ipso missa es, surge. Manumque ejus tenuit, et eam in statum suum protinus erexit. Sicque ex illa hora omnes in ejus corpore nervi ac membra solidata sunt, ut solutionis illius signa ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
que sibi contigit. ualoe memorabił.
qd̃ qͣdam nocte dũ citiꝰ ad melioran¬
da iuxta iauuã lumina surrexisset.
ex more ligneis gradib sub lãpade de
positis stabat: et lampadis refoue
mento cõsticit. eiꝙ dixit. Colib̾te qͣ¬
retã citiꝰ surrexisti: Q uodicto ab
oculis aspicientis euanuit. s tantꝰ
ineo pauor irruit.: ut tota nnllo cor¬
pes uirtus deficet. et ꝑ dies plurt¬
mos destratu suo surg̾e nõ ualuit.

Expanded text:
quae ei contigit, valde memorabilis: quod quadam nocte dum citius ad melioranda juxta januam luminaria surrexisset, ex more in ligneis gradibus sub lampade positis stabat, et lampadis refovebmento constitit, eique dixit: Conliberte, quare tam citius surrexisti? Quo dicto, ab oculis aspicientis evanuit. Sed tantus in eum pavor irruit, ut tota in illo corporis virtus deficeret, et per dies multos de stratu suo surgere non valeret.
Abbreviated transcription (Latin):
re actumest ut p̾sentes quoꝙ ma¬
gnus timor inuad̾et. cũ uirdi tam
scient̾ de ab sentib iudicaret. petr̃
Multos horum suspicor martiriũ
subire potuisse: si cos eo temꝑe ꝑse¬
cutionis tẽpestas inuenisset G̾g̃.
Quo sunt petre martirii genera:
unũ in occulto. alterũ uero ĩpubli¬
co. Nam et si ꝑsecutio desit exterius
martirii meritũ in occulto ẽ: cum
uirtus ad passionẽ prompta flagrat
inanimo. Q uia et enum ẽẽ possit et
sine apta passione martyriũ testat᷑
ineuuͣglio dñs qui ⁊ebedei filiis.
ad huc p̾infirmitate m̃tiᷤᷤ maio¬
ra sessionis lo ca querentib dicit.
Potestis bibrre calicẽ quẽ ego bi

Expanded text:
re factum est ut praesentes quosque mare factum est ut praesentes quosque magnus timor invaderet, cum vir Domini tam scienter de absentibus judicaret. PETR. Multos horum suspicor martyrium subire potuisse, si eos tempus persecutionis invenisset. GREGOR. Duo sunt, Petre, martyrii genera, unum in occulto, alterum in publico. Nam etsi persecutio desit exterius, martyrii meritum in occulto est, cum virtus ad passionem prompta flagrat in animo. Quia enim esse possit et sine aperta passione martyrium, testatur in Evangelio Dominus, qui Zebedaei filiis adhuc prae infirmitate mentis majora ses ionis loca quaerentibus dicit: Potestis bibere calicem quem ego b
Abbreviated transcription (Latin):
crepatione parteret: s amoris igne
succensꝰ. stuoebat in eis uehem̃ter
ꝑlinguam seuire. Consuetuoinẽ uͦ
uicini uel longe positi eius lociaco¬
le fecerant. ut dieb singulis ꝑ ebdo¬
madã. imiꝰ quisq ei oblatõnes suas
transmitteret: ut eẽt quod ip̃ead se
uenientib offerre potuisset. euodã
uͦ temꝑe. possessor quidã carteriꝰ noie.
inmũdo desidio deuictus qͣnͣdã scĩmo¬
nialẽ feminã rapuit: sibiq illicito
matrimonio coniunxit. Q uod mox
ut uir dũi cognouit: ei ꝑ quos potuit
que fuerat dignus audire manda¬
uit. Cumq ille sceleris sui conscius
tes solebat increpare. fecit oblatiões
suas. easq int̾ alioꝵ. oblationes mi
sit. ut eius nuumera saltem uesciendo
susciꝑet. S cum coram eo fuissent o¬
blatõnes omniũ deportate: uir dei
tatitꝰ sedit. sigillatim om̃sconsid̾a¬
re studuit: et om̃s alias eligens atꝙ
mittis: Ego tuam oblationẽ nõ ac¬
cipio. quia suã abstulisti d̾o. Q ua ex

Expanded text:
ere, sed, amoris igne succensus, studebat in eis vehementer per linguam saevire. Consuetudinem vero vicini vel longe positi ejusdem loci accolae fecerant ut diebus singulis per hebdomadam unusquisque ei oblationes suas transmitteret, ut esset quod ipse ad se venientibus offerre potuisset. Quodam vero tempore possessor quidam, Carterius nomine, immundo desiderio devictus, quamdam sanctimonialem feminam rapuit, sibique illicito matrimonio conjunxit. Quod mox ut vir Domini cognovit, ei per quos potuit quae fuerat dignus audire mandavit. Cumque ille 337 sceleris sui conscius entes solebat, increparet, fecit oblationes suas, easque inter oblationes aliorum misit, ut ejus munera saltem nesciendo susciperet. Sed cum coram eo fuissent oblationes omnium deportatae, vir Dei tacitus sedit, sigillatim omnes considerare studuit, et omnes alias eligens atque mittis? Ego oblationem tuam non accipio, quia suam abstulisti Deo. Qua ex
Abbreviated transcription (Latin):
se:Nan ante os fere anuos qͥnde¬
cim sicut hii testantur qui int̾ eẽ.
potuerũt: quadraginta rustici allã¬
gobardis capticarnes iumolatici¬
ascomed̾e compellebantꝰ. Quicũ
ualde resisterent. et contingere
cybum sacrilegum uollent: cepere
langobardi qui eos tenuerunt ni¬
si immolata comed̾ent. eis mortẽ
minari. At illi eternam pociꝰ quã
ligentes. fideliter ꝑst terũt: atꝙ
in sua constantia simul om̃s occist
sunt: e iuditaq istt nͥ ueritatismr¬
tires fuerunt. Quine uetitũ come¬
dendo conditorẽ suum offend̾ent:

Expanded text:
Nam ante hos fere annos quindecim, sicut hü testantur qui interesse potuerunt, quadraginta rustici a Langobardis capti carnes immolaticias comedere conpellebantur. Qui cum valde resisterent et contingere cibum sacrilegum nollent, coepere Langobardi, qui eos tenuerant, nisi immolata comederent, eis mortem minari. At illi aeternam potius quam diligentes, fideliter persteterunt; atque in sua constantia simul omnes occisi sunt. Quid itaque isti nisi veritatis martyres fuerunt, qui, ne vetitum comedend
Abbreviated transcription (Latin):
set in gerere: pͥus ab eodẽ uiro u̾bocor¬
reptꝰ est et mox ꝑ malignũ sp̃m añ
eius uestigia uexatꝰ. Qua exre fcm
ẽ ut sicut a puo omnes in colas. ita
etiam apud eandẽ barbarã gentem.
eius celebre nomen hẽtur: nullusq
ultra p̾sumeret eius celłã nͥ humił
conabant᷑. Quos ille dep̾hensos. ferula
qͣm manu portare ꝯsueuerat cedebat.
ante cuius uerbera. in manissime be¬
stie rugiebant et fugiebant. et que
gladios formidare ux poterant. ex
eis manu ictꝰ ferule ꝑtimescebant
huiꝰ studiũ fuit nichil hẽre in hoc
mũdo. uichil querere: om̃s qui ad se
caritatis causa ueniebant. ad et̾ne ui

Expanded text:
us ab eodem viro verbo correptus est et mox per malignum spiritum ante eius vestigia vexatus. Qua ex re factum est, ut, sicut apud omnes incolas, ita etiam apud eandem barbaram gentem eius celebre nomen haberetur nullusque ultra praesumeret eius cellulam nisi humilis conabantur: quos ille deprehensos, ferula, quam portare manu consueverat, caedebat. Ante cujus verbera immanissimae bestiae rugiebant, et fugiebant; et quae gladios formidare vix poterant, ex ejus manu ictus ferulae pertimescebant. Hujus studium fuit nihil in hoc mundo habere, nihil quaerere; omnes qui ad se charitatis causa veniebant
Abbreviated transcription (Latin):
osum ualde hoc opꝰ est: et maxime
occupato aĩoatq ad alia tendẽti.
S si sũt quib ꝓdesse ualeat᷑: uolũ¬
tatẽ meã ꝓculdubio pꝰpono utili¬
tati proximoꝵ: et inquantũ do lar¬
giente ualuero. quod anima pꝰ car¬
uem uiuat. subsequẽte hoc quarto
uolumine demonstrabo. Explic lib̾iii.

Expanded text:
osum valde hoc opus est, et maxime osum valde hoc opus est, et maxime occupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse valeat, voluntatem meam procul dubio postpono utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quarto volumine demonstrabo. ΚΕΦΑΛ. ΛΗ'.
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra in qua nos niuimꝰ finẽ suũ
mundꝰ nõ iam nũtiat s ostendit. Cã¬
to ergo nos necesse est instantiuᷤ
et̾na querere: qnͣto a nob̾ cognosci¬
nius uelocit tẽꝑalia fugisse. Despi¬
ciendꝰ a nob̾ hic mũdus fuerat: ett¬
am si blandiret᷑: si reb ꝓsꝑis de¬
mulceret animũ. At pꝙͣ tot fla¬
gellis p̾mit᷑ tanta aduersitate fati¬
gatur. tot nob̾ cotidie dolores in¬
geminat:quid nobis aliud quã ne
diligat᷑ clamat : Multa aũt fuerãt.¬
que adhuc de electorum factis nar¬
rari oebuissent. s hec silentio sub¬
primo: quia ad alia festino. petrꝰ
Quia multos intra sc̃e ecclie gre¬
miũ constitutos. deuita anime post
mortẽ carnis ꝑpendo dubitare. q̃¬
so ut debeas uł que ex ratione sup¬
petunt. uł si qua aĩarũ exempla ar̃o
occurrũt. ꝓmultoꝵ edificatõne di¬
cere: ut hi qui suspicãt᷑ discant cũ
carne auimã nõ fiuiri.uõ. ¶abari¬

Expanded text:
in terra, in qua nos vivimus, finem suum in terra, in qua nos vivimus, finem suum mundus non iam nuntiat, sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter temporalia fugisse. Despiciendus a nobis hic mundus fuerat, etiam si blandiretur, si rebus prosperis demulceret animum; at postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis cotidie? dolores ingeminat, quid nobis aliut quam ne diligatquae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi. GREGOR. Labori
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ martir uticꝰ astitit dicens. Ee
dempte uigilas: Cn respondit.ui¬
gilo. Qui ait. finis uenit untu̾se car
qmͣ trinã uocẽ uisio martiris que eiꝰ
mentis oculis apparebat euanuit.
Tunc uir dñi surrexit seq in oratio¬
ius lamentũ dedit. Mox enim illa
t̾ribilia in celum signa sequuta sũt.
ut haste atq acies ignee abaquilo¬
nis parte ind̾entur. Mox enĩ effera
langobardoꝵ gens. denagina sue hĩ¬
tatõnis educta. in nr̃a ceruice crassa¬
taest: atq humanũ genꝰ qd in hac
segetis more surrexerat succisũ a¬
ruit. Nam deppłate urbes. eu̾sa cast̃
cõcremate eccłie: d estructa sũt mo¬
nasteria. uiroꝵ atq feminarũ: disso¬
luta ab om̃ib p̾dia. atq abounĩ cul¬
tore destituta. in solitudĩe uacat t̾ra:
nullꝰ hanc possessor inhĩtat. O ccu¬
pauerunt bestie loca. que p̾us mul¬
titudo homiñ tenebat: ⁊ qͥd in aliis
mũdi ꝑtib agat᷑ ĩgnoro. Nambac

Expanded text:
beatus martyr beatus martyr dempte, vigilas? Cui respondit: Vigilo. Qui ait: Finis venit universae caquam trinam vocem visio martyris, quae mentis ejus oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Dei surrevit, seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in coelo signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab Aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de vagina suae habitationis educta, in nostram cervicem grassata est atque humanum genus, quod in hac segetis more surrexerat, succisum aruit. Nam depopulatae urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa sunt monasteria virorum atque faeminarum, desolata ab hominibus praedia atque ab omni cultore destituta; in solitudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat; occupaverunt bestiae loca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam hac
Abbreviated transcription (Latin):
ant: qr nũꝙͣ pcc̾ores ad lamentũ pe¬
nitentie redirent. si nulla bonoꝵ.
exempla eeñt. q̃ eorum mẽtẽ trahe¬
rent petrꝰ. In cassũ subtrahi bonõ
queror: qui cat̾uatim ꝑire ⁊ malosiu¬
anuos septẽ. ex hoc mundo migra¬
uit: tua dilectio cognitũ habuit. Hic
sicut michi adhucͥ monastĩo posito
ualde familiarit̾ iungebat᷑: hoc qd̃
ioh̾is innioris predecessoris mei tẽpe.
de mundi fine cognouerat. sicut lõ¬
ge lateq claruerat. ame requisitus.
michi ip̃enarrabat. Aiebat uamq:
quia quodã die dñ parrochias sias
ex more cirruiret. ꝑuenit ad ecch̃am
bĩ mrͣis utici. Anesꝑascente autẽ
die. stratũ sibi fieri iuxta sepulchrũ
martiris uoluit: atq ibi pꝰ laborem
quieuit. Cum nocte media ut asse¬
rebat nec dormiebat nec ꝑfecte ui¬
gilare poterat. sed dep̾ssus ut solet¬
sõpno grauabat᷑. quodã pondere
uigilans anim᷑. atq ante eũ isdem

Expanded text:
ant, quia nunquam peccatores ad lamentum poeant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, qui perire catervatim et malos vannos septem ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter iungebatur, hoc quod Iohannis iunioris, praedecessoris mei, tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circuiret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte vigilare poterat, sed depressus, ut solet, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum isdem
Abbreviated transcription (Latin):
Nos uirtutib uacui loquim᷑ ⁊ qͣsi
int̾ fructifera arbusta positi odo¬
ramur poma nec manducamꝰ Ille
uirtutũ fructus capere nouerat
quãuis hos inuerbis odorari nes¬
ciebat. petrꝰ Quidnã queso te ẽẽ
existimamꝰ. qd̾ boni quiꝙ subtrahũ¬
tur: et qui uiuere ad edificatõnem
multorũ poterant. aut penitꝰ in¬
ueniri nequeũt. aut oĩiodo rares¬
cunt: Gs̃. Malitia remanentiũ
meretur. ut hi qui prodesse poterãt.
festine subtrahant᷑ et cum fuis mũ¬
di appropinquat. electi tollunt᷑. ne
deteriora uideant. Hinc ⁊ enĩ ꝓpħa
hinc rursus scriptũ est. Aperitent
ex eant qui cõculcẽt eã. tollite deuia
lapidioes. Hinc salomoti ait. Tempꝰ
mittendi lapides. et tempꝰ colligẽdi.
Q uo gͥ finis mũdi urguet. eo ne cesse
ẽ. ut niui lapides ad edificiũ celeste
surã sue cõstructõis excrescat. Nec
tamen ita electos om̃s subtrahi cre¬
dimꝰ ut soli inmũdo ꝑuersiremane¬

Expanded text:
Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat. PETR. Quidnam, quaesoexistimas, quod boni quique subtrahuntur, et qui vivere ad edificationem multorum poterant, aut penitus inveniri nequeunt, aut certe omnimodo rarescunt?'. Gregorius: 'Malitia remanentium meretur, ut hi qui prodesse poterant festine subtrahantur: et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Hinc enim proheta Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igitur 368 finis mundi urget, eo necesse est ut vivi lapides ad aedificium coeleste suram suae constructionis excrescat. Nec tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remane
Abbreviated transcription (Latin):
ichil in hac re insanctulo
mireris. sed pensa si potes quis
ille sp̃s fuerit. qui eius tã simplicẽ
mentẽ tenuit: atꝙ intanto uirtu¬
tis culmine erexit. uhi enĩ animꝰ
eius fuit. quãdo prõ ꝓximo tam cõ¬
stant̾ decreuit. et pro temꝑali uita
frĩs uniꝰ despexit suã atq subgla¬
dio ceruicẽ tetendit: eue gͦ uis a¬
moris illud cortenuit: quodmortẽ su¬
am ꝓuniꝰ salute ꝓximi nõ expauit:
Scimꝰ certe qr idẽ uenerabil uir sanc¬
tulus ip̃a quoq elem̃ta litt̾arũ bñ
uõnouerat. legis p̾cepta nesciebat:
s quia plenitudo legis ẽ caritas. legẽ
totã ind̃i ac ꝓximi dilectõne seruauit.
et qd̃ foris incognitione ñ nouerat.¬
e int̾ uiuebat in amore. et qͥ nũꝙͣ
fortasse legerat quodre demptore
apłicum p̾ceptum. faciendo magis
quã sciendo uouerat. Comparem si
placet. cum hac nr̃a in docta scienti¬
a: illiꝰ doctam ignorantiã. ubi hec
nr̃a iacet: ibi illiꝰ disciplina eminet.

Expanded text:
ihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat quod de Redemptoapostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet.
Abbreviated transcription (Latin):
dei grãm prouocandi: quia si de
ipso suo uisibili corpore credunt
qd̃ minime iuderũt. cur inuisibi¬
lra nõ credũt. que corꝑalit̾ uidere
carnis. uiuat anima: patet ratio
s fidei admixta. Tres quippe uita
tegitur. sed ñ cũ carne moritur: ter¬
tium qui carne tegit᷑ et cũ carne
morit᷑ sp̃e namq ẽ qui carne ñ te¬
gitur angłoꝵ: sp̃c qui carne tegit᷑
sed cũ carue nõ morit᷑ hominũ: sp̃c
qui carne tegit᷑ et cũ carne morit

Expanded text:
dei gratiam provocandi, quia si de dei gratiam provocandi, quia si de ipso suo visibili corpore credunt quod minime viderunt, cur invisibilia non credunt, quae corporaliter videri carnis vivat anima, patet ratio, sed fidei admixta. Tres quippe vitaltegitur, sed non cum carne moritur. Tertium qui carne tegitur, et cum carne moritur. Spiritus namque est qui carne non tegitur, angelorum: spiritus qui carne tegitur, sed cum carne non moritur, hominum: spiritus qui carne tegitur, et cum carne mo
Abbreviated transcription (Latin):
solidus nõ ẽ. debet proculdubio
quia ip̃e uil aliuid quam tenebras
carceris agnouit. petrꝰ. Placet
ualde qd̃ dicis. S qui eẽ inuisibłia
nõ credit. profecto infidelis ẽ e
u̾o infidelis ẽ.ĩeo quod dubitat. fi¬
dem nõ querit. sed rationem. Gg̾¬
udent̾ dico: quia sine fide neq in¬
fidelis uiuit. Nam si eumdẽ infide¬
lem ꝑcunctari uoluero. quẽ patre
uel quẽ matrem habuerit: ꝓtinꝰ
respondebit illũ uel illã. Quemsi
statim requirã. utrũne nouerit
qͣndo conceptus sit. uel uiderit qͣn¬
do natus: nnchil horũ se ł nosse uł
uidisse fatebit᷑ et taĩ qͥd ñ uioit
credit Nam illũ patrẽ illãꝙ se ha¬
buisse matrẽ: absꝙ dubitationete¬
statur. petr̃. Lateor quia ñc usq
nescini: qd ea infidelis hab̾et fidẽ.
ẽG. Habent etiam in fideles fioẽ.
s utinã indm. quã si utiq hẽrent.
in fideles nõ eeñt: S hinc in sira ꝑ¬
fidia redarguendi sũt. hinc ad fi¬

Expanded text:
solidus non est, debet procul dubio solidus non est, debet procul dubio quia ipse nihil aliud quam tenebras carceris agnovit. PETR. Placet valde quod dicis. Sed qui esse invisibilia non credit, profecto infidelis est; qui vero infidelis est, in eo quod dubitat, fidem non quaerit, sed rationem. udenter dico, quia sine fide neque infidelis vivit. Nam si eumdem infidelem percunctari voluero, quem patrem vel quam matrem habuerit, protinus respondebit, illum atque illam. Quem si statim requiram utrumne noverit quando conceptus sit, vel viderit quando natus, nihil horum se vel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem absque dubitatione testatur. PETR. Fateor quia nunc usque nescivi quod infidelis haberet fidem. GREGOR. Habent etiam infideles fidem, sed utinam in Deum. Quam si utique haberent, infideles non essent. Sed hinc in sua perfidia redarguendi sunt, hinc ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
eñ pregnans mulier si mittat᷑ in
tus puer incartere nutriat᷑ et cres¬
cat: cui si fortasse mat̾ que hũcge¬
nuit. solem lunam. stellas montes.
campos. uolautes aues.currentes
equos nominet. illeuo quiẽ incar¬
cere natꝰ et nut̾tus. nichil aliud ꝙͣ
tenebras carceris sciat. et hec qui¬
dẽ ẽẽ audiat. s quia ea ꝑexꝑimẽtũ
nõ nouit ueracit̾ ẽẽ diffidat. ĩta ⁊¬
in hac exilii sui cecitate nati hoĩes.
dũ ẽẽ sũma et inuisibilia audeũt.
diffiount anuera sĩt: quia sola hec
infirma inquib uati sũt instbilia
nouerũt: uñ fcm est. ut ip̃e usibi¬
liũ et inuisibiliũ creator ad huma¬
ni genis redẽptionẽ unigenitꝰ prĩs
ueniret: et sp̃m sc̃m ad corda nr̃a
mitt̾et: quatinꝰ ꝑ eum unui ficaticre¬
uõ possumꝰ. e uot qͦt gͦ hũc sp̃m
hereditatis nr̃e pignus accepimꝰ:
de uita inuisibiliũ nõ dubitamus
Qui aũt in hac credulitate ad huc

Expanded text:
enim praegnans mulier mittatur in enim praegnans mulier mittatur in tus puer in carcere nutriatur et crescat; cui si fortasse mater quae hunc genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem esse audiat, sed quia ea per experimentum non novit, veraciter esse diffidat; ita in hac exsilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint, quia sola haec infima in quibus nati sunt visibilia noverunt. 373 Unde factum est ut ipse invisibilium et visibiliuni generis redemptionem Unigenitus Patris veniret, et Spiritum sanctum ad corda nostra mitteret, quatenus per eum vivificati creuot ergo hunc spiritum haereditatis nostrae pignus accepimus , de vita invisibilium non dubitamus. Quisquis autem in hac credulitate adhuc