comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ fieri potest ut anus lactẽ filiũ.
cum m a temporib dui transactis milie¬
bria defccerint. et uir meus emilius ue¬
tulus sit. ac in euoso cius corpore fri¬
gidus extet circũ precordia sanguis
ct ue luptatis opera in eo penrtus emar¬
cueriit: Erant enim ambo genere uo¬
biles et gracia inter suos nominatissimi.
Et quia liberorũ parentes ꝓcesserant
in dieb multis effeti. et carne iam uot̾e¬
cums. conugale cõmerciũ non quere¬
bantꝰ nec cis spes ultra uel appetitus ge¬
nerandi sobolem inerat. Cui bertꝰ mon¬
tanus respondit. Scias quia cũ ablacto¬
ueris puerũ remigiũ. de lacte duo per¬
unges oculos meos: et recipiã lumen
Nam ut merita illi accres cerent sicuti
⁊ sco tobie iuxta diuinũ sermom pe
ut iustus iustificetur adhuc: idem be¬
atus inontanus lumen corporaliũ oeu¬
lorum amiserat. Tandem credentib
parentib uerbis uiri dei. fit gaudium
qd talem suscepturi essent ꝓlem: m eli¬

Expanded text:
'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, 'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint?' Erant enim ambo genere biles, et gratia inter suos nominatissimi. Et quia liberorum parentes processerant in diebus multis, effeti, et carne jam infecundi, conjugale commercium non quaerebant, nec eis spes ultra vel appetitus generandi sobolem inerat. Cui beatus Montanus respondit: Scias, quia cum ablactaveris puerum Remigium, de lacte tuo perunges oculos meos, et recipiam lumen. Nam ut merita illi accrescerent, sicut et sancto Tobiae , juxta divinum sermonem, Ut justus justificeretur adhuc , idem beatus Montanus lumen corporalium oculorum amiserat. Tandem credentibus parentibus verbis viri Dei, fit gaudium, quod talem suscepturi essent prolem, in cu
Abbreviated transcription (Latin):
tium solaretur sp̃uum mesticiã. et qd
futurũ erat gratulabunda ꝓmulgaret
sentencia. ita dicendo. Dñs ꝓspexit de
excelso sc̃o suo. de celo in terrã asperit.
ut audiret gemitũ cõpeditorũ. ut solue¬
ret filios interẽptorũ: ut annuncietur
nomen eius in gentib. in conueniendo
populos in unum. et reges ut serurant
ei. Cilinia in utero concipiens. filium pa¬
riet nomine remigiũ: cui a me saluan¬
dus populus cõmittetur. Beata siqͥdem
cilinia intenta pis operib. licet corꝑe
teneretur in mundo: mente conuersa¬
batur in celo. Que in flore iuuentutis
pepererat de unico uiro suo emilio.
principiũ postea suessorũ ciuitatis sc̃m
tima gloriosi remigii tẽpora sacerdocio
est functus. sicq defunctus. Llir autem
ille uenerabilis inter illius tẽporis in nu¬
mera pericula. tanta consolatione accep¬
ta: cilinie diuinũ oraculũ grã di ꝑcep¬
tum innotuit. At illa dix ad montanũ.

Expanded text:
tium solaretur spirituum mestitiam, et quod tium solaretur spirituum mestitiam, et quod futurum erat, gratulabunda promulgaret sententia, ita dicendo: 'Dominus prospexit de excelso sancto suo, de caelo in terram aspexit, ut audiret gemitum compeditorum, ut solveret filios inter emptorum, ut adnuntietur nomen eius in gentibus, in conveniendo populos in unum et reges, ut serviant ei: Cilinia. in utero concipiens filium pariet nomine Remigium, cui a me salvandus populus committetur'. Beata siquidem Cilinia intenta piis operibus, licet corpore teneretur in mundo, mente conversabatur in caelo. Quae in flore iuventutis pepererat de unico viro suo Emilio Principium postea Suessorum civitatis sanctum tima gloriosi Remigii tempora sacerdocio est functus, sicque defunctus. Vir autem ille venerabilis, inter illius temporis innumera pericula tanta consolatione accepta, Ciliniae divinum oraculum gratia Dei perceptum innotuit. At illa dixit ad Montanum:
Abbreviated transcription (Latin):
solito or̃onem ꝓtelans. usq lucis crȩ¬
pusculũ in ꝯtẽplatiõe permansit. Qui
cum lassitudine ac fragilitate carnis cõ¬
pellente. paululũ m̃bra sopori dedisset.
subito per diuinã grãm angelorũ cho¬
ris et animarũ cetib beatisimorum
hominũ. iam spiritib cum deo regnanti¬
um. et ĩmortalitatẽ adhuc corporum
expectanciũ interfuit: et familiarissimũ
cepit audire colloquiũ. Inter cetera igitur
que in conuentu illo celico audiuit. etiã
illi scĩ sp̃c humane salutis auidi. querita¬
re ceperunt de gallicane deiectione ecrłe.
et quid facto ad talia opus esset crebro
uersare sermone: dicentes quia iam tẽpus
efset miserendi eius. Duplicia enim rece¬
perat pro om̃ib peccatis suis: quãquã
fex eius non sit exinanita. His inter se
ita serentib subito uoxx affuit a supio¬
ribus atq secretiorib aditis. saluberrime
atq suauissime intonans: que et p̃sen¬

Expanded text:
solito orationem protelans, usque lucis cresolito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate carnis compellente, paululum membra sopori dedisset, subito per divinam gratiam angelorum choris et animarum cetibus beatissimorum hominum iam spiritibus cum Deo regnantium et immortalitatem adhuc corporum exspectantium interfuit et familiarissimum cepit audire colloquium. Inter cetera igitur, que in conventu illo caelico audivit, etiam illi sancti spiritus humanae salutis avidi queritare ceperunt de Gallicane deiectione aecclesiae, et quid facto ad talia opus esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enim receperat pro omnibus peccatis suis, quamquam fex eius non sit exinanita. His inter se ita serentibus, subito vox affuit a superioribus atque secretioribus aditis saluberrime atque suavissime intonans, que et presen
Abbreviated transcription (Latin):
ost uindictã
scelerũ que
facta est a
domino cede
galliarum.
prosequente
uuandalorũ
crudelitate.
misericordiã
celi distillaue¬
runt: cum ad mitigandã gentis
francorum barbarica ferocitate su¬
peruenturã. diuine animaduersio¬
nis ꝓpter iniquitates ꝑseuerantes
ultionem.mundo presulem.a deo
predestinatũ remigium pontificẽ
hoc ordine ꝓtulerunt. Erat qui¬
dam uenerabilis ac dignus profes¬
sione et nomine montanꝰ mona-¬
chus. in reclusione solitariã uitã
ducens. ieiuniis. uigiliis. atq or̃o¬
nibus continue uacans: necnon
ceterarum uirtutũ insignib adeo se¬
diuinitati cõmendabilem reddens. ut
angelicis sepius frueretur alloquiis:
et celestib frequenter uisionib ac reue¬
lationib interesset. Is ergo cũ ꝑuigil
in oracione pro pace sce ecclesie. que
multis ac diuersis afflictionibus apud
galliarũ et belgicarũ ꝓuincias uexaba¬
tur. dei omĩpotentis clementiã indefes¬
sis p̃cibus ex oraret: nocte quadã plus

Expanded text:
ost vindictam scelerum, que facta est a Domino cede Galliarum, prosequente Wandalorum crudelitate, misericordiam caeli distillaverunt, cum ad mitigandam gentis Francorum barbarica ferocitate superventuram divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil in oratione pro pace sanctae aecclesiae, quae multis ac diversis afflictionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus
Abbreviated transcription (Latin):
actus. prauorũq casus. ex hortacione
inde assũpta secundũ sapienciã sibi a
deo datam. multa necessaria et utilia
legentib ac audientib interposuit.
Uerum et non ab re agere a quodam
uideri puto. si ea que de ortu et actu
atq obitu domni et patroni ac pro¬
scedulis uetustate prope deletis inuen¬
ta sunt reparo. et de abditis ad lucẽ
reduco. et ea que ueterũ certa relaci¬
one cognoui litteris cõmendare pro¬
curo: cum sicuti p̃misi scĩ eiare ponti¬
ficis studio sacras scripturas desidia et
profanitate impiorũ iudeorũ abolitã.
noscamus fuisse restauratas: et non
solum euuangelicã et apłicam histo¬
riam ab euuangelistis sacratissime con¬
ditam: sed et plurimorũ scõrũ gesta.
plurimos ecclesie magistros ad instrue¬
tionẽ multorũ. et etiã historiogra¬
phos agones seculariũ. ad posterorũ
memoriã descripsisse: gentiles poetas
sua figmenta grandissonis pompare

Expanded text:
actus pravorumque casus, exortatione actus pravorumque casus, exortatione inde assumpta, secundum sapientiam sibi a Deo datam multa necessaria et utilia legentibus ac audientibus interposuit. Verum et non ab re agere a quoquam videri puto, si ea que de ortu et actu atque obitu domni et patroni ac proscedulis vetustate prope deletis inventa sunt reparo et de abditis ad lucem reduco et ea que veterum certa relatione cognovi litteris commendare procuro, cum, sicuti premisi, sancti Esdrae pontificis studio sacras Scripturas, desidia et profanitate impiorum Iudaeorum abolitas, noscamus fuisse restauratas, et non solum euvangelicam et apostolicam historiam ab euvangelistis sacratissime conditam, sed et plurimorum sanctorum gesta plurimos aecclesiae magistros ad instructionem multorum et etiam historiographos agones secularium ad posterorum memoriam descripsisse, gentiles quoque poetas sua figmenta grandissonis pompare
Abbreviated transcription (Latin):
offerendo. ipsi benefactori meo retribu¬
ere. pro omnib que indig. io mͥ gratiꝰ
potius tribuit quã meritis ullis retri¬
buit. Deniq in descriptione uirtutũ
eius. ordinem quo per illum eas dñs
dignatus est operari seruare ñ potero:
sed sicut eas uel scripto uel auditu acce¬
pi. illa describam. Sic enim saluo alciore
propħice inspiracionis munere diuino
allate misterio. et psalmos sc̃s ieronimꝰ
dicit in ordine digestos. non sicut fue¬
runt editi: sed sicut ab esdra diuersis
tẽporib fucrũt inuenti. Uerũptamen
pro ut noticiã temporũ inuenero. uel
ordini gesta congruere uidero: ea dige¬
rere procurabo.In his autẽ q̃ descrip¬
tis uirtutũ miraculis a dño per bea¬
tissimũ patronũ nr̃m operatis ad ex¬
ortacionem legentiũ siue audientium.
pro modulo intellectus mei de catho¬
licorum dictis subiungere studebo:
uestigia beati gregorui licet ñ ualeam
prosequi moliar: qui describens scõrũ

Expanded text:
offerendo ipsi benefactori meo retribuofferendo ipsi benefactori meo retribuere pro omnibus, quae indigno michi gratis potius tribuit, quam meritis ullis retribuit. Denique in descriptione virtutum eius ordinem, quo per illum eas Dominus dignatus est operari, servare non potero; sed, sicut eas vel scripto vel auditu accepi, illas describam: sic enim salvo altiore propheticae inspirationis munere divino allate mysterio, et psalmos sanctus Hieronimus dicit in ordine digestos, non sicut fuerunt editi, sed sicut ab Esdra diversis temporibus fuerunt inventi. Veruntamen, prout notitiam temporum invenero vel ordini gesta congruere videro, ea digerere procurabo. In his autem, quae descriptis virtutum miraculis, a Domino per beatissimum patronum nostrum operatis, ad exortationem legentium sive audientium pro modulo intellectus mei de catholicorum dictis subiungere studebo, vestigia beati Gregorii, licet non valeam, prosequi moliar, qui describens sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
distuli. a ꝓgenitorib et ortu eiꝰ inciprais.
et sic tam ea que in historns a maiorib
ditis de illo inueui. quam et illa que
in diuersis scedulis disꝑsa repperi: uerũ
et illa in serie digerens que uulgata edi¬
cione percepi: quia ut longe ante nos
dictum est. et etiam in scĩs scripturis
sed et in euuangelica ueritate cõperit᷑.
uera est lex historie simpliciter ea que
fama uulgante colligitur. ad instructi¬
onem posteritatis litteris cõmendare.
In quib omĩb lectorem stili diuersitã
non ꝑturbet: qm̃ ea que de historiis
maiorũ assumam. et ea que in antiqͥs
scedulis repperiã. ita ut inuenta fuerint
ponam. Illa uero que ex antiquis uul¬
gata relacione percepi. et que ad instru¬
ctionem legentiũ uel. audientiũ addã.
uel eorũ uerba de quorũ dictis ea mu¬
tuabo ponere procurabo.uel meo ser¬
mone dictabo: uolens quiddam debiti
mei obsequii in laude qua non indiget

Expanded text:
distuli, a progenitoribus et ortu eius incipiens, distuli, a progenitoribus et ortu eius incipiens, et sic tam ea quae in historiis a maioribus editis de illo inveni, quam et illa que in diversis scedulis dispersa repperi, verum et illa in serie digerens quae vulgata relatione percepi, quia, ut longe ante nos dictum est et etiam in sanctis Scripturis, sed et in euvangelica veritate comperitur, vera est lex hystoriae simpliciter ea que fama vulgante colligitur ad instructionem posteritatis litteris commendare. In quibus omnibus lectorem stili diversitas non perturbet, quoniam ea que de historiis maiorum assumam et ea quae in antiquis scedulis repperiam ita, ut inventa fuerint, ponam; illa vero quae ex antiquis vulgata relatione percepi et quae ad instructionem legentium vel audientium addam, vel eorum verba de quorum dictis ea mutuabo ponere procurabo vel meo sermone dictabo, volens quiddam debiti mei obsequii in laude qua non indiget
Abbreviated transcription (Latin):
nos multis aliis perditis. plura in qui¬
busdam historiis. et diuersis pitaciolis
ac usitata relacione. a p̃cedentib relic¬
ta posteris. de ortu et uita seu uirtu¬
tibus et obitu domni et scĩssimi patris
ac ꝑtectoris nr̃i remigii habemꝰ: quȩ
in memorata exceptione ñ continent᷑.
Unde bonis ur̃is desideriis placuit: ut
illa mea seruitus ad ignorantiũ et
subsequentiũ noticiã in unũ colligerit.
Quod et iam diu fecissem. nisi me spes
uana deluderet: quibusdã dicentibus
quia in illo et illo loco magnũ librũ
de uita et uirtutib ipsius dñi et pa¬
ualerem. ad que mittens: que michi
promissa fuerunt. penitus falsa inueni.
Nunc autẽ opitulante dño. qui in se
confidenti et opera sua qui mirabilis
et gloriosus est in sc̃is suis uolenti lo¬
qui ꝓmittit. aperi inquit os tuum.
et egͣo adimplebo illud: meritis ipsiꝰ
sc̃i francorum apłi et patroni nostri
ur̃isq adiutus or̃onib aggrediar q̃

Expanded text:
nos, multis aliis perditis, plura in quinos, multis aliis perditis, plura in quibusdam historiis et diversis pitaciolis ac usitata relatione, a precedentibus relicta posteris, de ortu et vita seu virtutibus et obitu domni et sanctissimi patris ac protectoris nostri Remigii habemus, que in memorata exceptione non continentur. Unde bonis vestris desideriis placuit, ut illa mea servitus ad ignorantium et subsequentium notitiam in unum colligeret. Quod etiam diu fecissem, nisi me spes vana deluderet, quibusdam dicentibus, quia in illo et illo loco magnum librum de vita et virtutibus ipsius domni et pavalerem. Ad quae mittens, quae michi promissa fuerunt, penitus falsa inveni. Nunc autem, opitulante Domino, qui in se confidenti et opera sua, qui mirabilis et gloriosus est in sanctis suis, volenti loqui promittit: Aperi, inquiens, os tuum, et ego adimplebo illud, meritis ipsius sancti Francorum apostoli et patronis nostri vestrisque adiutus orationibus, aggrediar que diu
Abbreviated transcription (Latin):
herbarũq omĩum. itemq ium̃torũ.
uolucrũ. reptilium. et piscium: uel
quod in libro uerba dierum dicitur:
reliqua uero operũ salomonis prio¬
rum et nouissimorũ scripta sunt in
uerbis nathan propħe. et in uerbis
aiae silonitis: in uisione quoq addo
uidentis contra ieroboam filiũ nabath:
et multa huius uolumina. que script̃a
quidem fuisse probat. sed hodie constat
non esse. Uastata namq a chaldeis iudea
ut in patrũ litteris legimus: etiã biblio¬
theca antiquitus congregata inter alias
prouineie opes. hostili est igne consũp¬
ta: ex qua pauci qui nune in sc̃a scrip¬
tura continent᷑ libri. post modũ esdre
pontificis et prophete sunt industria
restaurati. Unde scriptũ est de eo. Ascen¬
dit esdras de babilone: et ipse scriba
tiores litterarũ figuras quã eatenus
hebrei habebant reppererit. Et in re
regum. esdre sacerdoti scribe legis dei
celi doctissimo salutem. Quo contra et

Expanded text:
herbarumque omnium itemque iumentorum, herbarumque omnium itemque iumentorum, volucrum, reptilium et piscium, vel quod in libro verba dierum dicitur; reliqua vero operum Salomonis priorum et novissimorum scripta sunt in verbis Nathan prophete et in libris Ahiae Silonitis, in visione quoque Addo Videntis contra Hieroboam, filium Nabath; et multa huius volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldeis Iudea, ut in patrum litteris legimus, etiam bibliotheca antiquitus congregata inter alias provinciae opes hostili est igne consumpta, ex qua pauci, qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Esdrae pontificis et prophetae sunt industria restaurati. Unde scriptum est de eo: Ascendit Esdras de Babilone, et ipse scriba , quia promptiores litterarum figuras quam eatenus Hebrei habebant reppererit, – et in eregum Esdre sacerdoti, scribae legis Dei caeli doctissimo salutem. Quo contra et
Abbreviated transcription (Latin):
morato sed et de alus accidit: qd̾ anti¬
quo tẽpore de autenticis scripturis eue¬
nisse sanctus ioħs crisostomus in ome¬
lia euuangelii scdm matheũ memorat
diceis. Multa enim ex propħicis peri¬
ere monim̃tis: quod de historia para¬
lipomenon ꝓbare possibile est. Desides
enim cũ essent iudei. nec desides mͦ sed
et impii: alia quidem ꝑdider̃t negli¬
genter. alia uero tũ incenderunt. tũ
concider̃t ꝓfane. Et de profanitate
quidem tali ieremias refert: de negli¬
gencia uero in quarto regũ libro legi¬
mus. qm̃ post multũ temporis uix
deuteronomii sit uolumen reꝑtum:
defossũ quodam in loco. ac pene dele¬
tum. S et plura de scripturis in his
que habemus memorata legimꝰ que
non habemus: sicut est liber iustorũ
qui cõmemoratur in libris regum. et
sicut est liber bellorũ dñi. cuius in
libris numerorũ mentio est. Neq car¬
mina salomonis neq disputaciones
eius sapientissimas de lignorũ natura

Expanded text:
morato, sed et de aliis accidit, quod antimorato, sed et de aliis accidit, quod antiquo tempore de autenticis scripturis evenisse sanctus Iohannes Chrisostomus in omelia euvangelii secundum Mattheum memorat, dicens: Multa enim ex propheticis periere monimentis, quod de historia Paralipomenon probare possibile est. Desides enim cum essent Iudei, nec desides modo, sed et impii, alia quidem perdiderunt neglegenter, alia vero tum incenderunt, tum conciderunt profane. Et de profanitate quidem tali Hieremias refert; de neglegentia vero in quarto Regum libro legimus, quoniam post multum temporis vix Deuteronimii sit volumen repertum, defossum quodam in loco ac pene deletum. Sed et plura de scripturis in his quae habemus memorata legimus, quae non habemus: sicut est liber Iustorum, qui commemoratur in libris Regum, et sicut est liber bellorum Domini, cuius in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis neque disputationes eius sapientissimas de lignorum natura
Abbreviated transcription (Latin):
ecclisia non solum preciosa queq
ablata fuerunt: sed t ecclesie atq
domus religiosorũ destructe. et res
ab episcopio fuere diuise. Illi quoq
pauci qui erant residui clerici. nego¬
tio uictũ querebant: et denarios qͦs
icrcimonio conquirebant. in car¬
tis et librorũ folus interdũ ligabant.
Sicq prefatus liber cum aliis partĩ
stillicidio putrefactus. partim sori¬
cibus corrosus. partĩ fouorũ diuisus absci¬
sione intantũ deperiit: ut pauca et
dispersa folia in de reperia fuerint.
Cum uero tẽpore pipim regis pre¬
dicti karli principis fiui. reuelacio
ostensa eucherio aurclanensis urhis
episcopo de dãpnatione eterna eiusdem
Rarli qui res ecclesiarũ diuiserat fuit:
idem pipinus sicut et aliarũ ecclesiarũ
eptscopiis. huic remensi episcopio par¬
tem de rebus ecclesiasticis reddidit: et
tilpinũ in hac urbe remorũ ep̃m or¬
dinari consensit. Hoc enĩ in hac eccła
in nouissimo seculi tẽpore de libro me¬

Expanded text:
aecclesia non solum pretiosa queque aecclesia non solum pretiosa queque ablata fuerunt, sed et aecclesiae atque domus religiosorum destructe et res ab episcopio fuere divisae. Illi quoque pauci qui erant residui clerici negotio victum querebant et denarios quos mercimonio conquirebant in cartis et librorum foliis interdum ligabant. Sicque prefatus liber cum aliis partim stillicidio putrefactus, partim soricibus conrosus, partim foliorum abscisione divisus in tantum deperiit, ut pauca et dispersa inde folia reperta fuerint. Cum vero tempore Pippini regis, predicti Karli principis filii, revelatio ostensa Eucherio Aurelianensis civitatis episcopo de dampnatione aeterna eiusdem Karli, qui res aecclesiarum diviserat, fuit, isdem Pippinus, sicut et aliarum aecclesiarum episcopiis, huic Remensi episcopio partem de rebus aecclesiasticis reddidit et Tilpinum in hac urbe Remorum episcopum ordinari consensit. Hoc enim in hac aecclesia in novissimo saeculi tempore de libro me
Abbreviated transcription (Latin):
et in eadem exaptione lector poteit ad¬
uertere: ubi scriptum et. Studia q̃
pauea disserere: plurima priterire.
Et cum ipsa exceptio cepit letioi
in populo frequentari. et a multia
propter breuitatis sue tacilitatem
transeribi: ipse magnus coder a ue¬
gligentib negligentius cepit habe¬
ri: usq dum tẽpore karli princi¬
pis quando ꝑpter discordiã et conten¬
tionem de principatu inter eum et
raganfredũ et frequencia ac ciuilia.
immo plusquã ciuilia: quia intesti¬
na ac parricidalia bella in germa¬
nieis et belgieis ac gallicams ꝓuin¬
cus religio xp̃iana pene fuit᷑ abo¬
lita. ita ut episcopis in paueis locis
residuis. episcopia laicis donata et
per eos diuisa rebus extiterint: ad eo
ut milo quidam tonsura dericus.
morib habitu et actu in religiosui
laicus. episcopia remorũ ac treuero¬
rum usurpatis. insimul per ouadra¬
ginta circiter annos ⁊ essum dederit
Cuius infelici tempore de ista tim̃si

Expanded text:
et in eadem exceptione lector potest adet in eadem exceptione lector potest advertere, ubi scriptum est: Studeamus pauca disserere, plurima preterire. Et cum ipsa exceptio cepit lectione in populo frequentari et a multis propter brevitatis suae facilitatem transscribi, ipse magnus codex a neglegentibus neglegentius cepit haberi, usque dum tempore Karli principis, quando propter discordiam et contentionem de principatu inter eum et Ragamfredum et frequentia ac civilia, immo plus quam civilia, quia intestina et parricidalia bella, in Germanicis et Belgicis ac Gallicanis provinciis religio christianitatis pene fuit abolita, ita ut episcopis in paucis locis residuis episcopia laicis donata et per eos divisa rebus extiterint; adeo ut Milo quidam tonsura clericus, moribus, habitu et actu inreligiosus laicus episcopia Remorum ac Trevirorum usurpans insimul per XL circiter annos pessumdederit. Cuius infelici tempore de ista Remensi
Abbreviated transcription (Latin):
etatis uiris religiosis qui de tĩpore
tilpim urbis huius presulis ad huc
uiuebant. quando in seruitiũ huius
sancti ecclosie auctore dro fui electus
atq ꝓuectus et postea per aliquot
annos uixerunt. fideli rulatione di¬
dici: a suis maior ib audierunt nar¬
rari: eos uidisse librũ maxine qͣn¬
titatis manu antiquaria scriptum.
Qui hac occasione deperut. qm̃ egi¬
dius post beatũ remigi ũ quartus
istius ciuitatis ep̃c. quea ħm iurũ
religiosum nomine fortunatũ me
tricis uerũb insignem. qui a mul¬
uis potentib et honorabilib uiris
in his gallicis et belgicis regionib
per diuersa loca tune uite ac scien¬
cie sue merito inuitabatur: petut
de eodm libro coturno gallicano
dictato. aꝑto sermone aliqua mira¬
cula que in populo recitarentur
excipere: quatinus ea sine tedio au¬
dire et mane recondere atq per
ea ad amorem et honore̾ atq deuo¬
tionem oei er ipsius ꝓtecloris sui
idem populus excitari ualeret. Qd̃

Expanded text:
tae viris religiosis, qui de tempore Tilpini urbis hujus praesulis adhuc vivebant, quando in servitium istius sanctae Ecclesiae, auctore Deo, fui electus atque provectus, et postea per aliquot annos vixerunt, fideli relatione didici, a suis majoribus audierunt narrari, eos vidisse librum maximae quantitatis, manu antiquaria scriptum, Qui hac occasione deperiit: quoniam Aegidius, post beatum Remigium quartus istius civitatis episcopus, quemdam virum religiosum, Fortunatum nomine, metricis versibus insignem, qui a multis potentibus et honorabilibus viris, in his Gallicis eper diversa loca tunc vitae ac scientiae suae merito invitabatur, petiit de eodem libro coturno Gallicano dictato aperto sermone aliqua miracula, quae in populo recitarentur, excipere, quatinus ea sine tedio audire et mente recondere atque per ea ad amorem et honorem atque devotionem Dei et ipsius protectoris sui idem populus excitari valeret. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃orum operum pendet celestiũ men¬
sura donorũ. aut in isto seculo in qͦ
tota uita hominis tẽptacio est hoc uni¬
cuiq retribuitur qd̾ meretur: uͥ si
iniquitates dñs obseruaret. nullus iu¬
dicium ipsius sustineret. dicens sibi
magnã in gloria dei esse causam le¬
tandi: qui ei ut multũ ab illo dili¬
geretur multa dimisit. Et ut mira¬
bilem faceret grãm suã. in eo munera
sua contulit in quo meritorũ suffragia
non inuenit: et post collata munera gͣ¬
uiter peccantẽ cum peccatis suis non
perdidit: sed misericor diter ad ueniã
reuocauit. In qua p̃dicatione miseðie
dei: secutus est apłm dicentem. Fidelis
sermo. et om̃i acceptione dignus. qͥa¬

Expanded text:
nostrorum operum pendet caelestium mennostrorum operum pendet caelestium mensura donorum, aut in isto seculo, in quo tota vita hominis temptatio est, hoc unicuique retribuitur, quod meretur, ubi, si iniquitates Dominus observaret, nullus iuditium ipsius sustineret: dicens sibi, magnam in gloria Dei esse causam letandi, qui ei, ut multum ab illo diligeretur, multa dimisit, et ut mirabilem faceret gratiam suam, in eo munera sua contulit, in quo meritorum suffragia non invenit, et post collata munera graviter peccantem cum peccatis suis non perdidit, sed misericorditer ad veniam revocavit. In qua predicatione misericordiae Dei secutus est apostolum dicentem: Fidelis sermo et omni acceptione dignus, q
Abbreviated transcription (Latin):
dormiens in excessum est raptus: et
uidit angłin adsistentẽ sibi. qui hec om¬
nia sicut dicta et gesta fuerant narra¬
uit: et iussit ut quantocius laudunũ
peteret. et genebaudũ episcopali sede
restitueret: et coram se ministerium
episcopale agere ꝑsuaderet. Mox sc̃s
remigius nichil dubitans. cum sũma
celeritate laudimũ petuit: et in limine
ostii saluo sigillo et sera reserati. gene¬
baudum iacentẽ repperit: quem tensis
brachiis cum gaudio et lacrimis lau¬
dans dñi miscd̃iam eleuauit: eumq
sedi et officio episcopali ueluti angłs
dñi p̃ceperat restituere maturauit.
et remis cum gaudio repedauit. Ge¬
nebaudus itaq in sanctitate et iusti¬
cia postea om̃s dies uite sue gracia
dei ꝑegit: p̃dicans cunctis quanta illi
fecerit dñs. Quaꝑpter nemo de sua
iusticia confidat᷑. nemo de di miscd̃ia¬
diffidat: que tunc euidentiꝰ p̃minet.
quando peccator scĩficotur. et abiectꝰ
erigitur. Neq enim de qualitate¬

Expanded text:
dormiens in excessum est raptus et dormiens in excessum est raptus et vidit angelum assistentem sibi, qui haec omnia, sicut dicta et gesta fuerant, narravit et iussit, ut quantotius Laudunum peteret et Genebaudum episcopali sedi restitueret et coram se ministerium episcopale agere persuaderet. Mox sanctus Remigius nichil dubitans cum summa celeritate Laudunum petiit et in limine ostii, salvo sigillo et sera reserati, Genebaudum iacentem repperit, quem, tensis brachiis, cum gaudio et lacrimis, laudans Domini misericordiam, elevavit, eumque sedi et offitio episcopali, veluti angelus Domini preceperat, restituere maturavit et Remi cum gaudio repedavit. Genebaudus itaque in sanctitate et iustitia postea omnes dies vitae suae gratia Dei peregit, predicans cunctis, quanta illi fecerit Dominus. Quapropter nemo de sua iustitia confideret, nemo de misdiffidat, quae tunc evidentius eminet quando peccator sanctificatur et abjectus erigitur. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
ficium: et reconcilia dño penitentes de
criminib suis. Genebaudus autem in¬
mio terrore ꝑculsus: respondere uil po¬
tuit. Tunc angłs dñi confortans eum
et ne timeret hortatus est: s gauderet
in miscd̃ia dñi sibi collata. Qui animatũ.
dixit ad angelũ. Non possũ hinc egre¬
di: quia dñs et pater meus remigius
clauem huius oftii secum habet: quod
et sigillo suo signauit. Et angłs ad eũ.
Ut non dubites inquit me a dño mis¬
sum: sicut patet tibi celum. sic et ostiũ
istud patebit. Et statim saluo sigillo
ac sera: ostium illud aꝑtum ẽ. Tunc ge¬
nebaudus in modũ crucis si iactans. in
dignatus fuerit ad me peccatorẽ ueni¬
re. hine non egrediar: risi ille uenerit¬
qui me in eius nomine in ista recdusione
constituit. Et statim angelus domini
discessit ab eo: uiiui.¬
eatus quoq remigius in
cripta que retro sedem erat
ecclesie sc̃e marie remis per¬
noctabat in or̃one. et quasi

Expanded text:
ficium et reconcilia Domino penitentes de ficium et reconcilia Domino penitentes de criminibus suis'. Genebaudus autem nimio terrore perculsus, respondere nil potuit. Tunc angelus Domini confortans eum, et ne timeret, hortatus est, sed gauderet in misericordia Domini sibi collata. Qui animatus dixit ad angelum: 'Non possum hinc egredi, quia domnus et pater meus Remigius clavem huius ostii secum habet, quod et sigillo suo signavit'. Et angelus ad eum: 'Ut non dubites', inquit, 'me a Domino missum, sicut patet tibi caelum, sic et ostium istud patebit'. Et statim, salvo sigillo ac sera, ostium illud apertum est. Tunc Genebaudus in modum crucis se iactans in Christus dignatus fuerit ad me peccatorem venire, hinc non egrediar, nisi ille veneritqui me in eius nomine in ista reclusione constituit'. Et statim angelus Domini discessit ab eo. Beatus quoque Remigius in cripta, que retro sedem erat aecclesiae sanctae Mariae Remi, pernoctabat in oratione et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sancti iuliani. genebaudũ in ea recli¬
sit. et clerum ac parroechie ipsius popu¬
lum per septem annos ut et propriam
parroechiam gubernauit. et unã dñicã
diem remis: alteram apud laudunũ
celebrauit. In qua reclusione penitencie
quante contricionis ac continencie
idem genebaudus fuerit: diuina mi¬
sericordia demonstrauit. Septimo siqͥ¬
dem anno in uigilia cene domini cũ
idem genebaudus in or̃one ꝑnoctaret
et se ipsum defleret. qm̃ is qui ad hoc
ordinatus fuerat ut in illa die peni¬
tentes dño reconciliaret. ipse suis cri¬
minib exigentib nec inter peniten¬
tes in ecclesia merebatur consistere:
circa mediã noctẽ uenit angelus dñi
magna cũ luce ad eum in oratoriũ
ubi pronus iacebat: et ait ad eum.
Genebaude exaudite sunt pro te
or̃ones patris tui remigii: suscepit
quoq dñs penitenciã t̾uam: et dimiᷤᷤ¬
sum est peccatũ tuum. Surge et hinc
egredere. facq minifterii episcopalis of¬

Expanded text:
sancti Iuliani, Genebaudum in ea reclusancti Iuliani, Genebaudum in ea reclusit et clerum ac parrochiae ipsius populum per septem annos, ut et propriam parrochiam, gubernavit et unam dominicam diem Remi, alteram apud Laudunum celebravit. In qua reclusione penitentiae quantae contritionis ac continentiae isdem Genebaudus fuerit, divina misericordia demonstravit. Septimo siquidem anno in vigilia cene Domini, cum idem Genebaudus in oratione pernoctaret et se ipsum defleret, quoniam is qui ad hoc ordinatus fuerat, ut in illa die penitentes Domino reconciliaret, ipse, suis criminibus exigentibus, nec inter penitentes in aecclesia merebatur consistere, circa mediam noctem venit angelus Domini magna cum luce ad eum in oratorium, ubi pronus iacebat, et ait ad eum: ' Genebaude, exaudite sunt pro te orationes patris tui Remigii, suscepit quoque Dominus penitentiam tuam, et dimissum est peccatum tuum. Surge et hinc egredere, facque ministerii episcopalis of
Abbreviated transcription (Latin):
nia si dignum penitencie fructũ fecerit
debet ullomꝰ dubitare: quando etiam
iherosolimitis qui filium dei blasphema¬
uerunt et crucifixerũt indultũ esse
constat. sicut sacra scriptura demons¬
trat. Fidelis est enim in uerbis suis.
qui prophica nobis uoce ꝓmisit. In die
illa erit fons patens domũs dauidin
ablutione peccatoris et menstruate.
Domus est namq dauid nobis pecca¬
toribus fons patens in ablutione: qr
iniquitatũ nr̃arum sordib ꝑ dauid
filium saluatorẽ nr̃m aperta iã mise¬
ricordia. penitentes et confitentes la¬
uamur in sanguine suo. Et ut erat
doctissimus. ac orator eloquentissimus.
testimonia de latitudine scẽ scripture
et exempla penitenciũ in unũ colligenꝰ.
ad animandũ eum illi ꝓposuit. et ex¬
ortato penitenciã indixit: factaq mã¬
siuntula cum lecto in modum sepulcri
et paruissimis fenestellulis aisato¬
rio que hodieq manent secus eccłam

Expanded text:
nia. si dignum penitentiae fructum fecerit, nia. si dignum penitentiae fructum fecerit, debet ullo modo dubitare, quando etiam Hierosolimitis, qui filium Dei blasphemaverunt et crucifixerunt, indultum esse constat, sicut sacra scriptura demonstrat. Fidelis est enim in verbis suis, qui prophetica nobis voce promisit: In die illa erit fons patens domus David in ablutionem peccatoris et menstruatae. Domus namque David nobis peccatoribus fons patens in ablutionem est, quia iniquitatum nostrarum sordibus per David filium, salvatorem nostrum, aperta iam misericordia, penitentes et confitentes lavamur in sanguine suo. Et ut erat doctissimus ac orator eloquentissimus, testimonia de latitudine sanctae scripturae et exempla penitentium in unum colligens, ad animandum eum illi proposuit et exortato paenitentiam indixit. Factaque mansiuncula cum lecto in modum sepulchri et parvissimis fenestrellulis ac oratorio, quae hodieque manent secus aecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ibi emerserant quas per se definire
non posset. Beatissimus autẽ renagi
sicut genebaudus petiit. laudunum
ꝑuenit. Et susceptus cũ debita reue¬
rentia. ac secreta cubiculi petens:
genebaudũ interrogauit pro qua
illum uocauerit causa. Genebaudus
uero cũ maximo fletu et eiulatu
uolens tollere stolam de collo suo.
et procidere ad pedes soncti remigu: cũ
magna uirtute ab eodem est detentus.
ne stolam de collo suo tolleret. Et pꝰ qͣ
dutius ambo fleuerunt. intellex erat
enim beatus remigius genebaudũ ãmi¬
sisse crimen pro quo stolam uellet de¬
ponere: uix cum singultib et lacri¬
mis genebaudusꝑ ordinem omĩa retu¬
lit que ꝯmiserat. Quem sc̃s remigius
uidens contritũ et pene desperatum.
blande consolatus est dicens. quod non
tantũ doleret de admisso ab eo crimi¬
ne. quantũ quod sic male sentiret de
dñi bonitate: cui scdm euuangelican
ueritatẽ non est impossibile omne uer¬
facinorũ ꝑterritus. de impetranda ue¬

Expanded text:
ibi emerserant, quas per se diffinire ibi emerserant, quas per se diffinire non posset. Beatus autem Remigius, sicut Genebaudus petiit, Laudunum pervenit. Et susceptus cum debita reverentia ac secreta cubiculi petens, Genebaudum interrogavit, pro qua causa illum vocaverit. Genebaudus vero cum maximo fletu et eiulatu volens tollere stolam de collo suo et procidere ad pedes sancti Remigii, cum magna virtute a beato Remigio est detentus, ne stolam de collo suo tolleret. Et postquam diutius ambo fleverunt, – intellexerat enim beatus Remigius, Genebaudum admisisse crimen, pro quo stolam vellet deponere, – vix cum singultibus et lacrimis Genebaudus per ordinem omnia retulit que commiserat. Quem sanctus Remigius videns contritum et pene desperatum, blande consolatus est, dicens, quod non tantum doleret de admisso ab eo crimine, quantum quod sic male sentiret de Domini bonitate; cui secundum euvangelicam veritatem non est impossibile omne verfacinorum perterritus de impetranda ve
Abbreviated transcription (Latin):
ut antea doinũ frequentare ep̃i. Sicq
factum est: ut tecta hominib culpa. Et
in cordib tam ep̃i quam femine tectus
luxurie ardor. qm̃ ut notũ est qͦ ma¬
gis tegitur tectus magis estuat ignis.
contra culpã ꝯpunctus ep̃c pꝰ fletũ
ad culpam reduit. Et oblitus est qd
planxerat: cum extinguere noluit
quod per desideriũ ardebat. ⁊terauit
peccatũ qd̾ egerat. Concepitq iterũ
mulier. et nusso nuncio mandauit
ep̃o se feminã peperisse: quam iussit
nominari uulpeculã. Quod curida
eam nominari uoluerit. qui fraudes
et significationes in scripturis ipsius
animalis cognoscit: quas ad dolos ae
uersutias deceptoris diaboli. et ad car¬
nis petulantis illecebras et anfractus
retulit. facile satis aduertit. Tandem
año qui beatũ petrũ respexit. Et ne¬
gationem amarissime fleuit illun
respiciente: genebaudus in se reuer¬
sus ad sc̃m remnigiũ misit. petens ut
laudunũ ueniret: quia tales cause

Expanded text:
ut antea, domum frequentare episcopi. Sicque ut antea, domum frequentare episcopi. Sicque factum est, ut tecta hominibus culpa, et in cordibus tam episcopi quam feminae tectus luxuriae ardor, – quoniam, ut notum est, Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis, – contra culpam compunctus episcopus, post fletum ad culpam rediit et oblitus est quod planxerat, cum extinguere noluit quod per desiderium ardebat. Iteravit peccatum quod egerat, concepitque iterum mulier, et misso nuntio, mandavit episcopo, se feminam peperisse, quam iussit nominari Vulpeculam. Quod cur ita eam nominari voluerit, qui fraudes et significationes in scripturis ipsius animalis cognoscit, quas ad dolos ac versutias deceptoris diaboli et ad carnis petulantis inlecebras et amfractus retulit, facile satis advertit. Tandem Domino, qui beatum Petrum respexit, et negationem amarissime flevit, illum respiciente, Genebaudus in se reversus, ad sanctum Remigium misit, petens, ut Laudunum veniret, quia tales causae
Abbreviated transcription (Latin):
tur de loco suo. Unde contigit ut
crebre uisitaciones. et blanda ac fre¬
quentia mulieris colloquia. durum
co tra luxurie molliciem cor ep̃i
cmollirent: et quasi rupem sax cam
de loco sc̃itatis ad luxurie inquina¬
menta transtulerint. Et item contͣ
scripturã dicentẽ. Quis alligabit
ignem in sinu suo: et uestimenta eꝰ
non cõburentur: Admota igni pa¬
lea. idest carnis muliebris nateria.
libidinis ignem suasione diabolica
quasi uento uehem̃ti eragitante.
ardor luxurie in flãmas erupit.
et concũbens cum tadem quondam
uxore sua mulier concepit: et pꝰ
partũ mandauit ep̃o filiũ se peꝑisse.
Genebaudus uero confusus et dolens:
nuncio dixit. Quia latrocinio ut late¬
ret homines quod dm̃ latere ñ potuit.
in cubieuli absconso generatus est: recte
uocabitur latro. Sic ei nomen imponat.
Et quia culpa hominib non innotuit
ne suspicio inde ꝓcederet. si se a solita ui¬
sitacione femina illa subtraheret: cepit

Expanded text:
tur de loco suo. Unde contigit, ut tur de loco suo. Unde contigit, ut crebre visitationes et blanda ac frequentia mulieris colloquia durum contra luxuriae mollitiem cor episcopi emollirent et quasi rupem saxeam de loco sanctitatis ad luxuriae inquinamenta transtulerint. Et item contra scripturam dicentem: Quis alligabit ignem in sinu suo, et vestimenta eius non comburentur? admota igni palea, id est carnis muliebris materia, libidinis ignem suasione diabolica, quasi vento vehementi, exagitante, ardor luxuriae in flammas erupit, et concumbens cum eadem quondam uxore sua, mulier concepit et post partum mandavit episcopo, filium se peperisse. Genebaudus vero confusus et dolens nuntio dixit: 'Quia latrocinio, ut lateret homines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso generatus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imponat'. Et quia culpa hominibus non innotuit, ne suspitio inde procederet, si se a solita visitatione femina illa subtraheret, cepit,
Abbreviated transcription (Latin):
De quib reb in orientalib francie
partibus petentib traditorib. por¬
tionem quanidã episcopio rem̃si ad¬
iunxit: et de his que in rem̃si ꝓuincia
illi fuerant tradite. non modica partẽ
ecclesie scẽ marie in castro lauduni
scripturis quam et in secularib Inte¬
ris eruditum: qui relicta uxore nep¬
te scilicet ipsius beatissimi remigiiu
tam religiosam expetierat ep̃m ordi¬
nauit: et parroechiã ipsius comitatus
laudunensis prefato caftro subiecit.
Qui genebaudus plus qͣ necesse
fueratꝰ de ante acta uita et gradus
sublimitate confidens. cum debuerit
cogitare quia nec dauid sanctior nec
salomone sapiencior esset. qui muli¬
erum deliniam̃tis periclitati sunt.
in caute suã uxorem quã relinquens
mutauerat in sororẽ. quasi ꝑ instrue¬
tione salutari frequentius se uisitare
permisit: oblitus scripture dicentis.
lapides concauant aque. et a luuio¬
ne terra consumitur. rupes tranffer¬

Expanded text:
XLII. De quibus rebus in orientalibus Franciae XLII. De quibus rebus in orientalibus Franciae partibus, petentibus traditoribus, portionem quamdam episcopio Rhemensi adunxit; et de his quae in Rhemensi provincia illi fuerunt traditae, non modicam partem ecclesiae sanctae Mariae in castro Lauduni sanctis quam et in secularibus litteris eruditum, qui, relicta uxore, nepte scilicet ipsius beati Remigii, vitam religiosam expetierat, episcopum ordinavit et parrochiam ipsius comitatus Laudunensis prefato castro subiecit. Qui Genebaudus plus quam necesse fuerat de anteacta vita et gradus sublimitate confidens, cum debuerit cogitare, quia nec David sanctior nec Salomone sapientior esset, qui mulierum delinimentis periclitati sunt, incaute suam uxorem, quam relinquens mutaverat in sororem, quasi pro instructione salutari frequentius se visitare permisit. oblitus scripturae dicentis: Lapides excavant aquae, et alluvione terra consumitur. Rupis transfer
Abbreviated transcription (Latin):
alarici accipiens. per equolismã ciui¬
tatem cuius muri ante conspectũ eiꝰ
corruerũt. interfectis arrianis qui ibi
erant. cum gloriosa uictoria de mul¬
tis ciuitatib. ad propria redut. Con¬
feramus frẽs his que in historia uete¬
ri legimus: ea que in historia huius
uimus. Illic namq scriptũ est. Hidria
farine non defecit. et lechitus olei ñ
est ĩminutus donec dedit dñs pluui¬
am suꝑ terram. iuxta uerbũ dñi qd̾
locutus est in manu helie: et flasco¬
nes uini non defecerũt usq quo deo
cooꝑante. patratis uictoriis rex reuer¬
sus fint ad propria: iuxta uerbum
dñi qd̾ locutus est in manu remign¬
plurimas possessiones per
diuersas prouincias beato remigio.
tam ipse quam franci potentes dede¬
runt: quas ipse per diuersas ecdesias
tradidit: ne franci eum rerũ tempo¬
ralium cupidũ esse. et ob id ad xͥani¬
tatem eos uocasse putarent: et fidem
xp̃i ac scm̃n sacerdotiũ in lipenderent

Expanded text:
Alarici accipiens, per Equolisinam civiAlarici accipiens, per Equolisinam civitatem, cuius muri ante conspectum eius corruerunt, interfectis Gothis Arrianis, qui ibi erant, cum gloriosa victoria de multis civitatibus ad propria rediit. Conferamus, fratres, his quae in historia veteri legimus ea quae in historia huius vimus. Illic namque scriptum est: Idria farine non defecit, et lechitus olei non est imminutus, donec dedit Dominus pluviam super terram, iuxta verbum Domini, quod locutus est in manu Heliae; et flascones vini non defecerunt, usque quo, Deo cooperante, patratis victoriis, rex reversus fuit ad propria, iuxta verbum Domini quod locutus est in manu Remigplurimas possessiones per diversas provincias sancto Remigio, tam ipse quam Franci potentes dederunt: quos ipse per diversas ecclesias tradidit, ne Franci cum rerum temporalium cupidum esse, et ob id ad Christianitatem eos vocasse putarent, et fidem Christi ac sanctum sacerdotium vilipenderent.
Abbreviated transcription (Latin):
dei ꝑ sc̃m remigiũ indita. more fontis
inundacione repletur. Mouit autem
rex cunctũ exercitũ suũ de populo
francorũ uersus pictauis ciuitatem.
ibi enim tunc alaricus rex morabatur
gothorũ: et sic per pagum turonicũ
pgens. et reuerentiã beato martino
atͦq scõ hilario exhibens. sicut locis
suis lector inueniet: cum alarico rege
gothorũ in campo moglotinse super
be pictauis bellum conseruit. Illisq
inter se cõpugnantib. gothi cũ rege
suo nimis collisi terga uerterunt:
lugdouicus sicut solebat uictor extitit.
Cumq alaricũ interficeret. duo gothi
cum contis eum exaduerso in latere fe¬
riunt: sed ꝑpter loricam qua indutus
erat ledere nequi uer̃t. Magis autem
dñs lorica fidei indutũ. per oracionem
scĩ remigii patris et patromi sui adiu¬
uit eum. Patrata siquidem uctoria. et
multis ciuitatib sue diciomi subiuga¬
tis. usq tholosam ꝑrexit: et thesauroᷤ

Expanded text:
Dei, per sanctum Remigium indita, more fontis Dei, per sanctum Remigium indita, more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunctum exercitum suum de populo Francorum, versus Pictavos civitatem: ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, et sic per pagum Turonicum pergens, et reverentiam sancto Martino atque beato Hilario exhibens, sicut locis suis lector inveniet, cum Alarico rege Gothorum in campo Moglotinse  Aemibe Pictavorum, bellum conseruit. Illisque inter se compugnantibus, Gothi cum rege suo nimis collisi, terga verterunt. ludowicus, sicut solebat, victor extitit. Cumque Alaricum interficeret, duo Gothi cum contis eum ex adverso in latera feriunt, sed propter loricam qua indutus erat ledere nequiverunt; magis autem Dominus lorica fidei indutum per orationem sancti Remigii patris et patronis sui adiuvit eum. Patrata siquidem victoria et multis civitatibus suae ditioni subiugatis, usque Tolosam perrexit, et thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
per quem nos decipere uoluit. Placuit
hoc consiliũ procerib francorũ. Tunc
per consiliũ regine sue fecit ecclesiam
in honore beatorũ apłorum petri et
pauli in parisius ciuitate: et ꝑ consi¬
bum beati remigii in aurelianis ciui¬
tate ep̃orum sinodũ conuocauit: in
quo conuentu multa utilia fuere¬
constituta. Rex quoq deuotissimus
pergeni contra alaricum arrianum:
benedictionẽ petut a scõ remigio.
Cui et benedictionẽ dedit. et uictori
num uas quod uulgaris consuetudo
flasconem appellat de uino qd̾ bene¬
dixit. sicut et iã fecerat quando
post baptismum contra gunde¬
bauddum ꝑrexerat: precipiens illi ut
tam longe ad bellum ꝓcederet. ꝗͣdiu
illi et suisꝰ quib inde dare uellet illud
uinum de p̃dicto flascone ñ deficeret.
Bibit ergo inde rex ac regalis familia
et numerosa turba populi: et exinde
uberrime saciantur. et uas uini detri¬
mentũ non patitur: sed benedictione

Expanded text:
per quem nos decipere voluit'. Placuit per quem nos decipere voluit'. Placuit hoc consilium proceribus Francorum. Tunc per consilium reginae suin honore apostolorum Petri et Pauli in Parisiorum civitate, et per consilium beati Remigii in Aureliana civitate episcoporum synodum convocavit: in quo conventu multa utilia constituta fuere. Rex quoque devotissimus, pergens contra Alaricum Arianum, benedictionem petiit a sancto Remigio. Cui et benedictionem dedit, et victorianum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem appellat, de vino quod benedixit, sicut et fecerat, quando post baptismum, contra Gundebaldum perrexerat, praecipiens illi, ut tam longe ad bellum procederet, quandiu illi et suis, quibus inde dare vellet, illud vinum de praedicto flascone non deficeret. Bibit ergo inde rex, ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur: et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictione