comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Agnouit bos possessorem suũ & asinus presepe dni sui: isrł autẽ me ñ
agnoũ.⁊ popłs me ñ intellexit. Uae genti peccatrici: popło pleno pec¬
catis. Semen nequã. filii scelesti. dereliquistis dnm. & iindignationẽ
misistis illũ. scm̃ isrł. In quor exꝓbrationẽ xp̃iani quando oramꝰ. pater nr̃
popłs potest ẽẽ filius. s quib remissa peccatordant᷑. & filior nom̃ asseribit᷑.
eis ȩt̾nitas reꝓmittit᷑. dno ipso dicente: omĩs qͥ facit peccatũ seruus est¬
Quanta autẽ dni indulgentia. quanta circa nos dignationis eiꝰ & bonitatis
ubertas. ut sic nos uoluerit orationẽ celebrare inconspectu di ut dm patrẽ
tione auderet attingere: nisi ipse sic nob ꝑmisisset orare. Heminisse itaq
semur quasi i templa. ut dnm in nob̾ constet habitare: nec sit degener
actus nr̃ ab sp̃u: ut qui spirituales ⁊ cęlestes ẽẽ cepimꝰ. ñ nͥ spiritalia & cęlesta

Expanded text:
agnouit bos possessorem suum et asinus praesepium domini sui: Israel autem me non agnouit bos possessorem suum et asinus praesepium domini sui: Israel autem me non cognouit et populus me non intellexit. uae genti peccatrici, populo pleno peccatis, semen nequam, filii scelesti. dereliquistis Dominum et in indignationem misistis illum sanctum Israel. in quorum exprobrationem christiani quando oramus pater nostpopulus potest esse filius, sed quibus remissa peccatorum datur, eis filiorum nomen adscribitur, eis et aeternitas reQuanta autem Domini indulgentia, quanta circa nos dignationis ejus et bonitatis ubertas! ut sic nos voluerit orationem celebrare in conspectu Dei, ut Deum patrum auderet attingere, nisi ipse sic nobis permisisset orare. Meminisse itaquesemur quasi Dei templa, ut Deum in nobis constet habitare, nec sit degener actus noster a spiritu, ut qui spirituales et coelestes esse coepimus nonnisi spiritualia et coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
moituũ. cũ sit credentiũ pater. uiuus. Nec hoc solũ fr̃s dilectissimi animad¬
uertere ⁊ intelligere debemꝰ. qđ appellemꝰ patrẽ qui sit in cȩł. s coniungimiꝰ
& dicimꝰ. pater nr̃. idẽ eor qͥ credunt. & eor qui ꝑeũ scĩficati ⁊ gr̃ę spiritalis
natiuitatȩ reparati filii di ẽẽ cȩperunt. Quȩ uoretiã iudeos ꝑstringit.¬
& ꝑcutit. qͥ xꝑm sibi ꝑ ꝓpłas annuntiatũ & ad se prius missũ. ñ tantũ spre¬
uerunt infidelit̾ s crudelit̾ negauerunt : qi ñ possunt patrẽ dm uocare
cũ dns eos confundat & redarguat dicens. uos de patre diabolo nati estis.
& concupiscentias patris ur̃i facere uultis. Ille enĩ homicida fuit ab ini¬
tio. & inueritate non stetit. qi ueritas dni ñ eꝰ millo. & ꝑ isaiam ꝓpħam
ds clamat indignans. Filios generaui ⁊ exaltaui ipsi autẽ me spreuer̃t.

Expanded text:
mortuum, cum sit credentium pater uiuus. Nec hoc solum, fratres dilectissimi, animadmortuum, cum sit credentium pater uiuus. Nec hoc solum, fratres dilectissimi, animaduertere et intellegere debemus, quod appellemus patrem qui sit in caelis, sed coniungimus et dicimus pater noster, idest eorum qui credunt, eorum qui per eum sanctificati et gratiae spiritalis natiuitate reparati filii Dei esse coeperunt. quae uox Iudaeos eti Christum sibi per prophetas adnuntiatum et ad se prius missum non tantum spreuerunt infideliter sed et crudeliter necauerunt: qui iam non possunt patrem Dominum uocare, cum Dominus eos confundat et redarguat dicens: uos de diabolo patre nati estis et concupiscentias patris uestri facere uultis. ille enim homicida fuit ab initio et in ueritate non stetit, quia ueritas non est in illo. et per Esaiam prophetam Deus clamat indignans: filios generaui et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
restitutꝰ. pater primo in loco dicit. qr filius iã eẽ cepit. In sua inquit ꝓpria¬
uenit: & sui eũ ñ receperunt. Quotquot eũ receperunt: dedit illis potestatẽ
ut filii di fierent: qui credunt in nomine eius. Qui gͦ credit in nomine eiꝰ. & factꝰ.
di filius huic debet incipere: ut & grãs agat. ⁊ ꝓfiteat᷑ se di filiũ dũ nominat
patrem sibi ẽẽ in oelis đm. Contestat᷑ qͦq inter prima statim natiuitatis suę
sicut scriptũ ẽ. Iui dicunt patri. & matri ñ noui te: & filios suos ñ agnoue¬
runt. hi custodierunt p̃cepta tua. & testamentũ tuũ seruauerunt. Itẽ
dns in eugłio suo p̃cepit. ne uocemꝰ nob̾ patrem in terra: qđ scilicet sit nob̾
pater imus qͥ ẽ in cȩlis. Et discipulo quimentionẽ defuncti patris fecerat
respondit : sine moituos. ut mortuos suos sepeliant. dixerat enĩ patrẽ suum

Expanded text:
ejus restitutus, Pater primo in loco dicit, quia filius esse ejus restitutus, Pater primo in loco dicit, quia filius esse uenitet sui eum non receperunt. quotquot eum receperunt dedit illis potestatem ut filii Dei fierent, qui credunt in nomine eius.. qui ergo credidit in nomine eius et factus est Dei filius, hinc debet incipere, ut et gratias agat et profiteatur se Dei filium, dum nominat patrem sibi esse in caelis Deum, contestetur quoque inter prima statim natiuitatis suae sicut scriptum est: qui dicunt patri et matri: non noui te, et filios suos non agnouerunt, hi custodierunt praecepta tua et testamentum tuum seruauerunt. item Dominus in euangelio suo praecepit ne uocemus nobis patrem in terra, quod scilicet nobis unus pater qui est in caelis. et discipulo qui mentionem defuncti patris fecerat respondit: sine mortui mortuos suos sepeliant. dixerat enim patrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
trabilis & efficar sermo. qr ꝓmerebat᷑ đm pacifica & simplex & spiritalis ora
Sic & apłos cũ discipulis post ascensũ dni inuenimꝰ orasse. Erant inquit
ꝑseuerantes om̃s unanimes in oratione cũ mulierib & mania quȩ erat
mater iħu: ⁊ fr̃ĩb eiꝰ. Perseuerabant unianimes. in oratione. orationis suȩ &
instantiã simul ⁊ concordiam declarantes. qr ds qui in habitare facit unani¬
mes in domo. ñ admittit in diuinã & ȩternã domũ. nisi aput quos est
unanimis oratio. Qualia autẽ sunt fr̃s dilectissimi orationis dnicȩ sacra¬
menta. quã multa. quã magna. breuit̾ in sermone collecta. s in uirtute
spiritalit̾ copiosa: ut nichil omĩno p̾termissũ sit qđ ñ in precib atq ora¬
tionib nr̃is. cȩlestis doctrinȩ cõpendio comprehendat᷑. Sic ait oiate.
Pater tsr qui es in cęlis. Homo nob̾ renatus. & đo suo ꝑ eius gratiam

Expanded text:
trabilis et efficax sermo, quia promerebatur Deum pacifica, simplex et spiritalis oratrabilis et efficax sermo, quia promerebatur Deum pacifica, simplex et spiritalis orasic. et apostolos cum discipulis post ascensum Domini inuenimus orasse. erant, inquit, perseuerantes omnes unanimes in oratione cum mulieribus et Maria quae fuerat mater Iesu et fratribus eius. perseuerabant iinstantiam simul et concordiam declarantes: quia Deus, qui inhabitare facit unanimes in domo , non admittit in divinam et aeternam domum nisi eos apud quos est unanimis oratio. IX. Qualia autem sunt, fratres dilectissimi, orationis Dominicae sacramenta, quam multa, quam magna, breviter in sermone collecta, sed in virtute spiritaliter copiosa, ut nihil omnino praetermissum sit quod non in precibus atque orationibus nostris coelestis doctrinae compendio comprehendatur. Sic, ait, crate: PATER NOSTER QUI ES IN COELIS. Homo, novus, renatus, et Deo suo per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne nos inducas in temptationẽ. Sed libera nos a malo. Ante omĩa p
cis atq unitatis magister singillatim noluit & pruatim precẽ fieri: ut quis
cũ p̃catur ꝓse tantũ p̃cet᷑. Non dicimꝰ. pater meus qui es in cęlis. nec. panem
meũ da mͥ hodie. nec dimitti sibi tantũ unusquisq debitũ postulat. aut ne
in temptationẽ inducat᷑. atq a malo liberet᷑ ꝓse solo rogat. Publica ẽ nob̾ &
sumꝰ. Ds̃ pacis & concordiȩ magister qui docuit unitatẽ. sic oiare unũ ꝓ omĩb
uoluit: quomodo in uno om̃s ipse portauit. Hanc orationis legem seruauer̃t
tres pueri in camino ignis inclusi. consonantes in prece. & sp̃s consensione con¬
cordes. Declarat seripturȩ diuinȩ fides: & dũ docet quomͦ orauerint tales. dat
testimoniũ qͥd imitari in p̃cib debeamꝰ. ut tales ẽẽ possimꝰ. Tunc inquit. illi

Expanded text:
et ne patiaris nos induci in temptationem, sed libera nos a malo. Ante omnia paet ne patiaris nos induci in temptationem, sed libera nos a malo. Ante omnia pacis doctor adque unitatis magister singillatim noluit et priuatim precem fieri, ut quis cum precatur pro se tantum precetur. non dicimus: pater meus, qui es in caelis nec: panem meum da mihi hodie, nec dimitti sibi tantum unusquisque debitum postulat aut ut in temptationem non inducatur adque a malo liberetur pro se solo rogat. publica est nobis et sumus. Deus pacis et concordiae magister, qui docuit unitatem, sic orare unum pro omnibus voluit, quomodo in uno omnes ipse portavit. Hanc orationis legem servaverunt tres pueri in camino ignis inclusi, consonantes in prece, et spiritu consensionis concordes. Declarat Scripturae divinae fides, et cum docet quomodo oraverint, tale dat exemplum quod imitari in precibus debeamus, ut tales esse possimus. Tunc, inquit, illi
Abbreviated transcription (Latin):
posuit cũ in nocens nemo sit: s peccata confessus humiliter oiauit: & exaudi¬
uit orantẽ. qͥ humilib ignoscit. Quȩ. dns in eugłio suo ponit: & dicit. Duo ho¬
mines ascenderunt in tẽplũ adorare: imus publicanꝰ. & unꝰ phariseus. Pha¬
decimas do onũũ quecũq possideo. Publicanꝰ uero de longinquo stabat. & neq
ocłos suos leuare ad cȩlũ uolebat. s ꝑcutiebat pectꝰ suũ dicens. ps̃. ꝓpitius esto
michi peccatori. Dico uob̾: descendit hic ustificatꝰ in domũ suã magis quã ille¬
quẽ admodũ ad orationẽ accedere debemꝰ. cognoscamꝰ docente dno & quid oremꝰ. Sic inquit orate.
Iatẜa qͦn eui es in cęlis. scĩficet᷑ nomen tuũ. Adueniat regnũ tuũ
Fiat uoluntas tua sicut incęlo & in terra. Panem nr̃m cotidianũ da nob̾
hodie. Et dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut & nos dimittimꝰ debitoubꝰ nostris.

Expanded text:
posuit, cum innocens nemo sit, sed peccata confessus humiliter orauit, et exaudiposuit, cum innocens nemo sit, sed peccata confessus humiliter orauit, et exaudiuit orantem qui humilibus ignoscit. quae Dominus in euangelio suo ponit et dicit: homines duo ascenderunt in templum adorare, unus pharisaeus et unus publicanus. phadecimas do omnium quaecumque possideo. publicanus autem de longinquo stabat et neque oculos suos leuabat ad caelum sed percutiebat pectus suum dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. dico uobad orationem qualiter accedere debeamus, cognoscamus, dicente Domino, quid oremus: sic inquit, orate: Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, adveniat regnum tuum, fiat voluntas tua sicut idebita nostra, sicut et nos remittimus debitoribus nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
sas pectoris latebras precabat᷑. Loquebat᷑ p̾ce occulta: s fide manifesta. Loqueba¬
tur non uoce s corde. qi sic d̾nm sciebat audire: & impetrauit efficaciter qđ pe¬
tiit. qr fidelit̾ postulauit. Declarat scriptura diuina quȩ dicit: loquebat᷑ in cor¬
de suo. & labia eiꝰ ñ mouebant᷑. ⁊uax eiꝰ ñ audiebat᷑: ⁊ exaudiuit eã dns. Item legi
remiã quoq hȩc eadem sp̃s sc̃s suggerit. ⁊ docet dicens: in corde autẽ ibi debet
adorari dns. Adorans autẽ fr̃s dilectissimi nec illud ignoret. quẽ admodũ in tẽ¬
plo cũ phariseo publicanꝰ orauerit. Non alleuatis in cęlũ impudent̾ ocłis. nec
manib insolenter erectis. pectus suũ pulsans. & peccata intus inclusa. contesta
ns dumȩ miscłiȩ implorabat auxiliũ. Et cũ sibi phariseus placeret: scificari
hic magis meruit qui sic orabat: qui spem salutis ñ in fiducia innocentiȩ suȩ

Expanded text:
sas pectoris latebras precabatur. loquebatur prece occulta sed manifesta fide, loquebasas pectoris latebras precabatur. loquebatur prece occulta sed manifesta fide, loquebatur non uoce sed corde, quia sic Dominum sciebat audire, et. inpetrauit efficaciter quod petit, quia fideliter postulauit. declarat scriptura diuina quae dicit: loquebatur in corde suo et labia eius mouebantur et uox eius non audiebatur, et exaudiuit eam Dominus. item legimremiam quoque haec eadem Spiritus sanctus suggerit et docet dicens: in sensu autem tibi debet adorari, Domine. Adorans autem, fratres dilectissimi, nec illud ignoret, quemadmodum in templo cum pharisaeo publicanus orauerit. non adleuatis in caelum inpudenter oculis nec manibus insolenter erectis, pectus suum pulsans et peccata intus inclusa contestans diuinae misericordiae inplorabat auxilium, et cum sibi pharisaeus placeret, sanctificari hic magis meruit qui sic rogauit, qui spem salutis non in fiducia innocentiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
ditis: ego ergo ñ uidebo eũ: Nonne cęlũ & terrã ego impleo dicit d̃ns: eiterũ.
In onuĩ loco ocłi dni speculant᷑ suꝑ bonos & malos Et quando in unũ cũ fr̃ib con¬
uenimꝰ. & sacrificia diuina cũ disacerdote celebramꝰ: uerecundiȩ & disciplinȩ me-¬
mores e̾e̾ debemꝰ. ñ passim uentilare p̾ces nr̃as. inconditis uocib nec petitionem
cõmendandã modeste do. tumultuosa loquacitate iactare: qr ds ñ uocis s cordis
auditor est. Nec admonendus ẽ uocib qui cogitationes uidet: ꝓbante dno & dicen¬
te. Quid cogitatis nequã in cordib ur̃is : & alio loco. Et scient om̃s ȩccłȩ. qr ego
sũ scrutator renis & cordis. Quod anna in primo regnor libro ȩccłȩ typũ porta¬
ns custodit & seruat: quȩ dnm ñ clamosa petitione s tacite & modestȩ intra ip¬

Expanded text:
ditis, ego ergo non uidebo eum? nonne caelum et terram ego inpleo? et iterum: ditis, ego ergo non uidebo eum? nonne caelum et terram ego inpleo? et iterum: in omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos. et quando in unum cum fratribus conuenimus et sacrificia diuina cum Dei sacerdote celebramus, uerecundiae et disciplinae memores esse debemus, non passim uentilare preces nostras inconditis uocibus nec petitionem commendandam modeste Deo tumultuosa loquacitate iactare quia Deus non uocis sed cordis auditor est, nec admonendus est clamoribus qui cogitationes uidet probante Domino et dicente: quid cogitatis nequam in cordi bus uestris ? et alio loco: et scient omnes ecclesiae quia ego sum scrutator renis et cordis. Quod Anna in primo Regnorum libro ecclesiae typum portans custodit et seruat, quae Deum non clamosa petitione sed tacite et modeste intra ip
Abbreviated transcription (Latin):
in uoce. Et cũ ipsum habeamus aduocatũ apud patrem ꝓ peccatis
nrĩs : quando peccatores ꝓ delictis nrĩs petimꝰ. aduocati nr̃i uerba
ꝓmanius. Nam cũ dicat᷑ qr qͦdcũq petierimꝰ a patre innomine eiꝰ
dabit nobis: quando efficatius impetramꝰ qđ petinꝰ xp̃i nomine
si petamus ipsius oratione: Sit autẽ oiantib sermo & p̾catio cũ disciplina.¬
& qui etẽ continens ⁊ pudorem. Cogitemꝰ. nos sub conspectu di stare: placendũ ÷
diuinis ocłis & habitu corporis. ⁊ modulo uocis. Na ut inprudentis e̾ clam orib
strepere: ita e contra congruit uerecundo modestis p̾cib orare. Deniq magis¬
terio suo dns secreto nos orare p̾cepit. in abditis & semotis locis. incubiculis
& maiestatis suȩ plenitudinẽ in abdita quoq & occulta penetrare : sicut scriptũ ẽ.
Ego ds appraximans: & ñ ds de longinquo. Si absconditꝰ fuerit homo in abscon¬

Expanded text:
in uoce, et cum ipsum habeamus aput patrem aduocatum pro peccatis in uoce, et cum ipsum habeamus aput patrem aduocatum pro peccatis nostris, quando peccatores pro delictis nostris petimus, aduocati nostri uerba promamus. nam cum dicat: quia quodcumque petierimus a patre in nomine eius dabit nobis, quanto efficacius impetramus quod petimus Christi nomine, si petamus ipsius oratione ? Sit autem orantibus sermo et precatio cum disciplina quietem continens et pudorem. cogitemus nos sub conspectu Dei stare. placendum est diuinis oculis et habitu corporis et modo uocis. nam ut inpudentis est clamoribus strepere, ita contra congruit uerecundo modestis precibus orare. denique magisterio suo Dominus secrete orare nos praecepit, in abditis et semotis locis, in cubiculis ere et maiestatis suae plenitudine in abdita quoque et occulta penetrare, sicut scriptum est: ego Deus adproximans et non Deus de longinquo. si absconditus fuerit homo in abscon
Abbreviated transcription (Latin):
& conferre dignatus est: ut dũ precẽ & orationẽ quã filius docu¬
it apud patrem loquim᷑. facilius audiam᷑. Iam predirerat horam
uenire quando ueri adoratores adorarent patrẽ in sp̃ũ. & ueritate:
& mpleuit qͦđ ante ꝓmisit: ut qui spm̃ & ueritatẽ de eius scĩfica¬
tione ꝑcepimꝰ. de traditione quoq eiꝰ uere & spiritaliter adoremꝰ.
Quȩ enĩ potest eẽ spiritalior oratio. quã quȩ axpõ nob̾ donata est.
quȩ a filio qui est ueritas de eius ore ꝓlata: ut aliter orare quã docun
non ignorantia sola sit sed & culpa: quando ipse posuerit & direrit.
reicitis mandatũ di. ut traditionẽ ur̃am statuatis. Oremꝰ itaq fr̃s
dilectissimi. sicut magister d̾s docuit. Amica & familiaris oratio e̾. d̾nm
de suo rogare: ad aures eiꝰ ascendere xꝑi orationẽ. Agnoscat pater
filii sui uerba : cũ p̾cẽ fatimꝰ. Qui habitat intꝰ in pectore: ipse sit &¬

Expanded text:
et conferre dignatus est, ut dum prece et oratione quam filius docuet conferre dignatus est, ut dum prece et oratione quam filius docuit aput patrem loquimur, facilius audiamur. iam praedixerat horam uenire, quando ueri adoratores adorarent patrem in spiritu et ueritate, et inpleuit quod ante promisit, ut qui spiritum et ueritatem de eius sanctificatione percepimus de traditione quoque eius uere et spiritaliter adoremus. quae enim potest esse spiritalis oratio quam quae a Christo nobis data est, tio quam quae a filio qui est ueritas de eius ore prolata est? ut aliter orare quam docuit non ignorantia sola sit sed et culpa,; quando ipse posuerit et dixerit: reicitis mandatum Dei, ut traditionem uestram statuatis. Oremus itaque, fratres dilectissimi, sicut magister Deus docuit. amica et familiaris oratio est Deum de suo rogare, ad aures eius ascendere Christi orationem. agnoscat\'pater filii sui uerba, cum precem facimus: qui habitat intus in pectore ipse sit et
Abbreviated transcription (Latin):
precepta fr̃s dilectissimi nichil aliud sunt quam
magisteria diuina. fundamenta ȩdificandȩ spei.
firmamenta corroborandȩ fidei: nutrimenta
fouendi cordis ꝰ gubernacula dirigendi it meris:
p̃sidia optinendȩ salutis. Quȩ dũ dociles creden¬
tiũ mentes in terris instruunt: ad cęlestia
regna ꝑducunt. Multa & ꝑ propħas suos dici ds uoluit & audiri: sed
quanto maiora sut quȩ filius d̃i loquit᷑. quȩ di sermo qui in ꝓphetis
fuit ꝓpria uoce testatur. non iã mandans ut paret᷑ uenienti illa. sed
ipse ueniens & nobis uiã aꝑiens & ostendens. ut qui ante in tenebris
mortis errantes in puidi & ceci prus fuimꝰ. luce grẽ illuminati. iter
uitȩ duce & rectore dno teneremꝰ : Qui inter cetera salutaria sua mo¬
nita & precepta diuina. quib popło suo consulit ad salutẽ. etiã orandi
ipse formã dedit. ipse quid p̾careni᷑ monuit & istruxit. Qui fecit
unere docuit & orare : benignitate ea scilicet. qua & cetera dare

Expanded text:
ecepta, fratres dilectissimi, nihil sunt aliud quam magisteria diuina, fundamenta aedificandae spei, firmamenta conroborandae fidei, nutrimenta fouendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis, quae dum docibiles credentium mentes in terris instruunt, ad caelestia regna perducunt. multa et per prophetas seruos suos dici Deus uoluit et audiri: sed quanto maiora sunt quae filius loquitur, quae Dei sermo qui in prophetis fuit propria uoce testatur non iam mandans ut paretur uenienti uia sed ipse ueniens et uiam nobis aperiens et ostendens, ut qui in tenebris mortis errantes inprouidi et caeci prius fuimus luce gratiae luminati iter uitae duce et rectore Domino teneremus. Qui inter cetera salutaria sua monita et praecepta diuina quibus populo suo consulit ad salutem etiam orandi ipse formam dedit, ipse quid precaremur monuit et instruxit. qui fecit uiuere docuit et orare, benignitate ea scilicet qua et cetera dare
Abbreviated transcription (Latin):
monstrando peccatũ oꝑatũ est ĩ me mortẽ: Nã certũ ẽ qd
mors mͥ accessit. dũ qd facio agnosco peccatũ. sicut ipse dñs ait
Siñ uenisẽ et locutꝰ fuisse his: percatũ ñ haberent: Qͥd mi¬
raris gͥ. si lex quib dã morti sit. cũ mͣti sit et dñ saluatoris ad.
manet aũ mandati grã. Etenĩ sic̃ cagnitio uenenatoꝵ pocłori
consũmat᷑ ad disciplinã medicinȩ. sic diuinũ mandatũ ad
uitã ȩt̃nã Sic̃ aũ ei qͥ male utit noxiis potionib cognitio
earũ in malũ uertit᷑ et ꝑiculũ. et quo magis uenena cogno¬
uerit. hoc se intelliget ãpliꝰ ꝑiclitari: sic forma mandatihis
qͥ male legẽ int̃ꝑ̃tant᷑. uel demonstrata peccata adq int̾̃dicta

Expanded text:
emonstrando peccatum, operatum est in me mortem? Nam certum est quod emonstrando peccatum, operatum est in me mortem? Nam certum est quod mors mihi accessit, dum quod facio agnosco peccatum, sicut ipse Dominus ait: Si non venissem, et locutus fuissem his, peccatum non haberent . 14. Quid mirarismanet autem mandati gratia. etenim sicut cognitio uenenatorum poculorum consummatur ad disciplinam medicinae, sic diuinum mandatum ad uitam aeternam. sicut autem ei qui male utitur noxiis potionibus cognitio earum in malum uertitur et periculum et quo magis uenena cognouerit hoc se intellegit amplius periclitari, sic forma mandati his qui male legem interpretantur uel demonstrata atque inter dicta
Abbreviated transcription (Latin):
sequiũ deferendũ. ne ab ingrato reuocetur libertas Quid
te beatius qui sub dnõ regnas. et sub patrono militas: d
aũ ẽ qͦd tibi ñ contulit dñs : Legẽ dedit peccatũ deleuit᷑.
adiuneit grãm : I. ex enĩ peccatũ deñtiauit . s in conditione
lubrica penitꝰ cohibere ñ potuit: Cognoui enĩ peccatũ qd̾
mortuũ iudebat᷑ i me reuixit: Ego aũ mortuus sũ peccati uiul¬
nere. quia cagnitio culpȩ quȩ mͥ ꝓfutura uidebat᷑. hec nocuit.
ut seirẽ qd̾ uitare ñ poterã: Peccatũ enĩ ꝓdiit. et ꝑbonũ deñti¬
aitionis suȩ peccati ipsiꝰ acerbauit inuidiã : Itaq supͣ modũ fac¬
tum ẽ percatũ mͥ quia cumulatũ ÷ deñtiatione in andati: Tres¬
cit enĩ culpa cũ ꝓdit᷑ nec cauet᷑ Qmꝰ gͦ bonũ mandatũ qd mͥ
morsẽ . Nut qͦm ñ ẽ mͥ mors qd ꝑbonũ significationis suȩ q

Expanded text:
sequium deferendum, ne ab ingrato reuocetur libertas. quid sequium deferendum, ne ab ingrato reuocetur libertas. quid te beatius, qui sub domino regnas et sub patrono militas? Quid autem est quod tibi adjunxit gratiam. Lex enim peccatum denuntiavit: sed in conditione lubrica penitus cohibere non pomortuum uidebatur, in me reuixit: ego autem mortuus sum sub peccati uulnere, quia cognitio culpae, quae mihi profutura uidebatur, haec nocuit, ut scirem quod uitare non poteram. peccatum enim prodidit et per bonum denuntiationis suae peccati ipsius aceruauit inuidiam. itaque supra modum factum est peccatum mihi, quia cumulatum est denuntiatione mandati; crescit enim culpa, cum proditur nec cauetur. quomodo ergo bonum mandatum, quod m
Abbreviated transcription (Latin):
catus est in dño seruus. libertꝰ est dnĩ: Similit̃ qui liber uocat᷑
est: seruus est xp̃i: Reuera enĩ omnes xp̃ĩ liberti sumus Nemo
liber. omnes enĩ in seruitute generati: Quid seruili conditioni ar¬
rogantiam libertatis assumis: Auid titulos nobilitatis usurpas ser¬
uilis hereditatis: Nescis quod te adȩ atq euȩ culpa mancipa¬
uerit seruituti: Nescis quod redemerit te xp̃s: Non auro. ñ ar.
nis .s p̃cioso sanguine a gni ĩmaculati clamat apł̃s petrus: G¬
a dño redemptus es. Seriius es: qui redemptꝰ es. et quasi dño
seruitutẽ debes. et quasi redemptori: Nec inferiorẽ putes li¬
bertuitatem sub xp̃o quã libertatẽ esse: Ad dignitatẽ ȩ quał.
ad tuitionẽ p̃stantior est. ad grãm par. ad uersus lapsũ cautior.
Ad uersus superbiã tertior: Ita libertatẽ accepisti. ut meminis¬
se manumissoris tui de beas.: ut patrono houeris legitimũ ob¬

Expanded text:
catus est in dominos seruus, libertus est domini; similiter qui liber uocatus catus est in dominos seruus, libertus est domini; similiter qui liber uocatus est seruus est Christi. reuera enim omnes Christi liberti sumus, nemo liber; omnes enim in seruitute generati. quid seruili condicioni adrogantiam libertatis adsumis? quid titulos nobilitatis usurpas, seruilis hereditas? nescis quod te Adae atque Euae culpa mancipauerit seruituti? nescis quod redemerit te Christus, non emerit? non auro mat apostolus Petrus.  creatus es, seruus es qui redemptus es et quasi domino seruitutem debes et quasi redemptori. nec inferiorem putes libertinitatem sub Christo quam libertatem esse. ad dignitatem aequalis, ad tuitionem praestantior est, ad gratiam par, aduersus lapsum cautior, aduersus superbiam tectior. ita libertatem accepisti, ut meminisse manumissoris tui debeas, ut patrono tuo noueris legitimum ob
Abbreviated transcription (Latin):
Utraq conditio optima esł sub xp̃o sub qͦ et p̾ciosa seruitꝰ et gło¬
sa libertas: Pciosa seruitꝰ quasi tanti sanguinis p̃tio cõꝑata: Gło¬
sa aũ lib̾tas. quã nullã seruitꝰ culpȩ nulla peccatorũ uincla con¬
stringunt. nulla flagitioꝵ onera nilla crimiinũ cõmertia degene¬
ris nexu seruitutis addicant. Disce humilitatẽ ohomo. apostolici uĩ
cagnosce magisterii Si seruũ te dicas: libertꝰ es Si lił erũ te iac̾¬
tẽs seruus es: Nã et ille qui quasi seruus rede̾tus ẽ: libertatẽ
habet: Et iste qui quasi liber uocatus est. bonũ ẽ illi. ut seruuĩ xp̃i
se esse cognoscat. sub quo seruitꝰ tuta ẽ. et libertas secura Quĩ qͥsi
idiotam paulũ uel in ipso uire asserit: scuiit discernere int̾ lib̾tũ
et liberũ. et ideo non persunctoriȩ .s proprie dixit: Qui enĩ uo¬

Expanded text:
utraque condicio optima, esse sub Christo, sub quo et pretiosa seruitus et gloutraque condicio optima, esse sub Christo, sub quo et pretiosa seruitus et gloriosa libertas: pretiosa seruitus quasi tanti sanguinis pretio comparata, gloriosa autem libertas, quam nulla seruitus culpae, nulla peccatorum uincula constringunt, nulla flagitiorum onera, nulla criminum commercia degeneris nexui seruitutis addicunt Disce humilitatem, homo, apostolici uim cognosce magisterii. si seruum te dicas, libertus es: si liberum te iactes, seruus es. nam et ille qui quasi seruus redemptus est libertatem habet et iste qui quasi liber uocatus est bonum est illi ut seruum Christi se esse cognoscat, sub quo seruitus tuta est et libertas secura. quis quasi idiotam Paulum uel in ipso iure adserit? sciuit discernere inter libertum et liberum et ideo non perfunctorie, sed proprie dixit: qui enim uo
Abbreviated transcription (Latin):
tuo: m̃bra tua arma peceati sunt. Uidisti possessionẽ pupil¬
lorũ. et pat̾nis eos expulisti sedibus. transtu listi t̃minos quos
posueriunt patres tui. m̃bra tua arma iniquitatis sunt Affectꝰ gͥ ñ caro
auctor est culpe. caro aũ uoluntatis ministra: Nergo uendat nõ uo¬
luntas nr̃a: Clamat apłs: Nescitis qm̃ cui eribuistis uos seruos ad obe.¬
diendum. serui estis eius eui obedistis. siue peccati in mortẽ. siue
obeditionis ad ustitiã: Gsi aut percato seruimꝰ aut iustitiȩ: consi.¬
deremꝰ in qua parte seruitꝰ tolerabilior. sructꝰ uberior: s qͥ potest
esse sructus in morte : Peccati enĩ stipendiũ mors. et ideo nulꝰ
ui eo fructꝰ est . s pudoris dispendium. cũ ea quȩ gessimus. erubes¬
cuus. Seruire aũ iustitie libertas est Qui enĩ uocatꝰ est in cͥno
seruus: libertꝰ est dnĩ:. Similiter qui liber uocatꝰ ẽ. seruus ẽ xp̃ĩ.

Expanded text:
tuo: membra tua arma peccati sunt. uidisti possessionem pupiltuo: membra tua arma peccati sunt. uidisti possessionem pupillorum et paternis eos expulisti sedibus, transtulisti terminos quos posuerunt patres tui: membra tua arma iniquitatis sunt. affectus igitur, non caro auctor est culpae, caro autem uoluntatis ministra. non ergo uendat nos uoluntas nostra. clamat apostolus: nescitis quoniam cui exhibetis uos seruos ad oboediendum, serui estis eius cui oboeditis, siue peccati in mortem siue oboeditionis ad iustitiam? ergo si aut peccato seruimus aut iustitiae, consideremus in qua parte seruitus tolerabilior, fructus uberior. sed qui potest esse fructus in morte? peccati enim stipendium mors et ideo nullus in eo fructus est, sed pudoris dispendium, cum ea quae gessimus erubescimus. seruire autem iustitiae libertas est; qui enim uocatus est in domino seruus libertus est domini: similiter qui liber uocatus est seruus est Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Uoluntariũ sibi militẽ eligit xp̃s Uoluntariu sei¬
nũ sibĩi diabolus auctionat᷑: Nseminẽ iugo seruicutis asstẽ¬
tũ possidet. nͥ ei se priꝰ peccatorũ ȩre uendidenit: Quid
et arma iustitiȩ. Uidisti pauperẽ inuriã accipientẽ
protexisti eiĩ. m̃bra tua arma pietatis sunt. quib
pauperẽ ab inuiria umdicasti Uidisti ȩgenũ. donasti
eũ munerib dexterȩ tuȩ. mortẽ a tuo pectore repuli¬
sti: Uidens eũ qui ducit᷑ ad mortẽ: eripusti eũ. quia
scriptũ ẽ. eripe eũ qui ducit᷑ ad mortẽ: m̃bra tua ar
ma iustitiȩ sunt. si iniuste hominẽ perire ñ passus es:
Uidisti mulierẽ. castigasti corpꝰ tuũ. mortificasti libidinẽ. proca¬
cis meretricis oculos auersatꝰ deseriusti: m̃bra tua arma sunt.
et arma castimoniȩ: Contͣ aũ si oculus tuus uidet mulie¬
rem ad concupiscendũ eã: aperusti uulnꝰ ĩpssisti telũ corpori

Expanded text:
mus. uoluntarium sibi militem eligit Christus, uoluntarium sermus. uoluntarium sibi militem eligit Christus, uoluntarium seruum sibi diabolus auctionatur. neminem iugo seruitutis adstrictum possidet, nisi se ei prius peccatorum aere uendiderit. quid et arma iustitiae. uidisti pauperem iniuriam accipientem, protexisti eum: membra tua arma pietatis sunt, quibus pauperem ab iniuria uindicasti. uidisti egenum, donasti eum muneribus: dextera tua mortem a tuo pectore reppulisti. uidisti eum qui ducitur ad mortem, eripuisti eum, quia scriptum est: eripe eum qui ducitur ad mortem: membra tua sunt arma iustitiae, si iniuste hominem perire non passus es. uidisti mulierem, castigasti corpus tuum, mortificasti libidines, procaces meretricis oculos auersatus deseruisti: membra tua arma sunt et arma castimoniae. contra autem si oculus tuus uidit mulierem ad concupiscendum eam, aperuisti uulnus, inpressisti telum corpori
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ timor di ꝑ quẽ addiscit᷑ piȩ forma doctrinȩ. de qͦ
paulus ait. Grã aũ do. quod sustis serui peccati s. obeclistis ex. corde
in eã formã doctrinȩ in qͣ traditi estis: liberati aũ a pereato
serui facti estis iustitiȩ. Doctrina gͥ facit. ut possimꝰ perueni¬
re ad usticiã. Pocest gͥ adqͥri iustitia dicenclo: Intendamꝰ gͥ stu¬
dio in formã euangelicȩ doctrinȩ: ꝯmimũ studis plerũq
pro maximo habet᷑: In studio enĩ sunt omnia . per que. ad¬
hibet᷑ obedientia. que in utrãlibet partẽ propenderit: aut
eulpã adiungit aut grãm: Iec nos in pͥmo adã traxit ad
mortem. her in adã sedo ad uitã uocauit: Nẽ qd eni quã
ad culpã. nisi uoluntate proria deflexerit: Nõ habent
trim̃ quȩ inferunt᷑ reluctantib Uoluntaria tantũ
conmissa sequit᷑ delictoꝵ inuidia. qua in alios diriue¬

Expanded text:
entiae timor dei, per quem adsciscitur piae forma doctrinae, de qua entiae timor dei, per quem adsciscitur piae forma doctrinae, de qua Paulus ait: gratias autem deo, quod fuistis serui peccati, sed oboedistis ex corde in eam formam doctrinae, in qua traditi estis, liberati autem a peccato serui facti estis iustitiae. doctrina igitur facit, ut possimus peruenire ad iustitiam. potest ergo adquiri iustitia discendo. intendamus igitur studio in formam euangelicae doctrinae. minimum studii plerumque pro maximo habetur. in studio enim sunt omnia, per quod adhibetur oboedientia, quae in utramlibet partem propenderit aut culpam. adiungit aut gratiam. haec nos in primo Adam traxit ad mortem, haec in Adam secundo ad uitam uocauit. Non est quod cuiquam ad culpam, nisi voluntate propria deflexerit. Non habent crimen quae inferuntur reluctantibus. Voluntaria tantum commissa sequitur delictorum invidia, quam in alios deriva
Abbreviated transcription (Latin):
hõib tenendã mandauit d̾s dicẽs De fructu aũ ligni
qd̃ ẽ in medio paradisi nõ ȩdetis neq tangetis illud ne
moriamini: Et quia ñ est retenta: ideo transgressores uir.¬
tutis ȩgregiȩ. paradȩsi ex ules facti sunt. et ĩmortalita¬
tis exortes. Hanc lex docet. et uniuersoꝵ insundit affectꝰ.
Docere añsꝰ eã et sapientiã et disciplinã scriptura testatur
De tẽperantia in lege. de ceteris in iob libro . scriptũ est
Nonne ds̾. qui docet intellectũ et disciplinã : Et in euangłio
alibi ad discipulos ait: Ite docete oñs gentes. babtitantes
eps in noẽ patͥs et silii et sp̃s scĩ Uñ aũ cliscipłi dicti. Aut
qͥd aliud a xp̃o nͥ uircutũ oꝑari p̃cepta discebant : deniq
dd̾ ait Wenite silii. audite me: timorẽ dñi docebo uoᷤ
Utiq timor di numero uirtutũ ẽ uia: Initiũ enĩ sapi¬

Expanded text:
hominibus tenendam mandauit deus dicens: de fructu autem ligni, hominibus tenendam mandauit deus dicens: de fructu autem ligni, quod est in medio paradisi, non edetis neque tangetis illud, ne moriamini. et quia non est retenta, ideo transgressores uirtutis egregiae paradisi exules facti sunt et inmortalitatis exortes. hanc lex docet et uniuersorum infundit affectibus. Doceri autem eam et sapientiam et disciplinam scriptura testatur, de temperantia in lege, de ceteris in lob libro, in quo scriptum est: nonne dominus est qui docet intellectum et disciplinam? et in euangelio alibi ad discipulos ait: ite, docete gentes baptizantes eas in nomine patris et filii et spiritus sancti. unde autem discipuli dicti aut quid aliud a Christo nisi uirtutum operari praecepta discebant ? denique Dauid ait: uenite, filii, audite me, timorem domini docebo n o s. utique timor dei de numero uirtutum est, quia initium sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tio quod nec benesiciss dnĩ eẽ deberet ingratꝰ. nec occultũ posset eẽ
peccatũ. quod do teste cõmitteret. quẽ latere non posset Hona
gͥ ratio. quȩ et hostilẽ plerũq affectũ exuit. dolorẽ in iuriȩ se-¬
questrat: Deniq et in acie plerũq uictorem mitigat. et seritu¬
ri mucronẽ recardat. et rogantẽ morti eripit. eo quod su bie¬
ctis parcere iusta ratio persuadeat Nã de excludendo uł miti¬
gando iniuriȩ dolore quis melior magister. quã patriar.¬
cha iacob: Qui proprios coarguens silios symeon et leui: ait
Odiosũ me feristis. ita ut seniis uidear. Et utiq ulti suerant
sororis iniuriã. quȩ contra instituta patria uiolato suerat
pudore temerata: Nec potuit ia cob prȩceptor disciplinȩ.
custos pudoris stuprũ ꝰ probare comissũ.s maluit insolen¬
tes retione cohiberͥ. sciens quod indignationẽ ratio tẽꝑa

Expanded text:
tio, quod nec beneficiis domini esse deberet ingratus nec occultum posset esse tio, quod nec beneficiis domini esse deberet ingratus nec occultum posset esse peccatum, quod deo teste committeret, quem latere non posset. Bona igitur ratio, quae et hostilem plerumque affectum exuit et dolorem iniuriae sequestrat. denique et in acie plerumque uictorem mitigat et ferituri mucronem retardat et rogantem morti eripit, eo quod subiectis parcere iusta ratio persuadeat. nam de excludendo uel mitigando iniuriae dolore quis melior magister quam patriarcha Iacob, qui proprios coarguens filios Symeon et Leui ait: odiosum me fecistis, ita ut saeuus uidear. et utique ulti fuerant sororis iniuriam, quae contra instituta patria uiolato fuerat pudore temerata. nec potuit Iacob, praeceptor disciplinae, custos pudoris, stuprum probare commissum, sed maluit insolentes ratione cohiberi sciens quod indignationem ratio temper
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepti uiã tractationi rationis aꝑiret. quȩ irritam̃ta gulȩ
ceterasq retideret palliones corporłȩ passiones. motusq
teperaaret: Temperantia est igit᷑ correptionis p̃uia . disci¬
bat accepit. eiusq p̃latꝰ assensu docuit in reliquũ intẽperan.¬
tes propͥoᷤu̾iles ee indicio: Ab hac ꝓfectꝰ ioseph: et calorẽ uiuen¬
tutis edomuit. et tentatũ adulterinis animũ illecebris re¬
ctȩ rationis inductione sirmauit deniq quãuis fortis
esset et ualid̾: tam̃ tͣctatu rationis sulcire se maluit dicẽs
uxori dñi sui. Si dñs meꝰ nescit pͣt̾ tͥe ᷤ aliqͥd in domo sua et
te quȩ uxor illiꝰ es: et qͦmͦ faciã u̾bũ hoc malũ. et peccabo
corã d̾o: hec est gͥ restȩ rationis tractatio. quã greci lagis¬
mon nuncupant. qua mens sapientiȩ intenta solidat᷑ Pulchra ẽ enĩ ra¬

Expanded text:
praecepti uiam tractationi rationis aperiret, quae inritamenta gulae praecepti uiam tractationi rationis aperiret, quae inritamenta gulae ceterasque recideret cupiditates, corporeas passiones motusque cohiberet. temperantia est igitur correctionis praeuia, disciratre quos non habebat accepit eiusque praelatus adsensu docuit in reliquum intemperantes proprio sibi uiles esse iudicio. ab hac profectus Ioseph et calorem iuuentutis edomuit et temptatum adulterinis animum inlecebris rectae rationis inductione firmauit. denique quamuis fortis esset et ualidus, tamen tractatu rationis fulcire se maluit dicens uxori domini sui: si dominus meus nescit propter me aliquid in domo sua ette, quia uxor illius es, et quomodo faciam uerbum hoc malum et peccabo coram deo? haec est igitur rectae rationis tractatio, quam Graeci Xotw{jlov nuncupant, qua mens sapientiae intenta solidatur. pulchra est enim ra
Abbreviated transcription (Latin):
subesse his alias passiones: ante delectationẽ concupiscentia
post delectionẽ graculatio est: Ante dolore maest timor.
post dolorem tristitia: Cõmotio autẽ animi cõmunis passio.
et delectationis et doloris est: Transourrã alias. idest suꝑbiam.
auaritiã. ambitionẽ contentionẽ. inuidiã. quȩ sunt scd̾m
animã passiones Transcurrã etiã in explebilem uorandi li¬
bidinem. effusionemq luxuriȩ. atq lasciuiȩ. que uitia ne¬
xa sunt corpori. et scd̃m illud operat᷑: Meritoq temperantia
quã maxime passionum istatrũ restinguit ardorẽ : ꝗͣ pͥmũ
sobrietate atq modamine aĩũ tẽꝑat. m̃tẽ informat. de inde
etiã deliciarũ abstinentia restringit habenas corporalis ferocita¬
tis: Ideo lex recidit ciboꝵ licentiã. ȩpularũ copiã. ñ solũ ut
resecaret luxuariã. uerũ etam ut inhibentis cõtẽplatione

Expanded text:
subesse\' his alias passiones, ante delectationem concupiscentia, subesse\' his alias passiones, ante delectationem concupiscentia, post delectationem gratulatio est; ante dolorem autem est timor, post dolorem tristitia, commotio autem animi communis passio et delectationis et doloris est. transcurram alias, id est superbiam auaritiam ambitionem contentionem inuidiam, quae sunt secundum animam passiones, transcurram etiam inexplebilem uorandi libidinem effusionemque luxuriae atque lasciuiae, quae uitia nexa sunt corpori et secundum illud operantur. meritoque temperantia quam maxime passionum istarum restinguit ardorem, quae primum sobrietate atque moderamine animum temperat, mentem informat, deinde etiam deliciarum abstinentia restringit habenas corporalis ferocitatis. ideo lex recidit ciborum licentiam, epularum copias, non solum ut resecaret luxuriam, uerum etiam ut inhibentis contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ cupiditatis flagrãtissime refrigerare. diriuare alio
motus. et recte rationis tractatone despuere passiones. Et enĩ
cum ds hominẽ constitueret. et in eo mores sensusq plan¬
taret : tunc motibus eius regale imposuit mentis imperiũ.
ut omnes sensus motusq hominis eius uigore ac potesta.¬
te regerent᷑ : Adunxit ad gratiã creaturȩ. ut mentem
ipsam diuinis informaret preceptis. et sapientiȩ instrueret
disciplinis. quibus et cauenda nosceret. et eligenda cognosceret:
Mens gͥ recta ratione tenens disciplinã sapientiȩ. ut diui¬
na et humana cognoscat. erudit᷑ in lege. per quã discit
quas sibi debeat subigere passiones passionũ autẽ uelut du¬
ces sunt naturales delectatio et dolor quas secunt  cetere:
Illȩ enĩ complectunt᷑ uniuersas. quarũ utrẽq nõ solũ ao¬
poris. s etiã scd̃m animã passiones sunt: Et quia diximꝰ

Expanded text:
omnem cupiditatis flagrantissimae refrigerare, deriuare alio omnem cupiditatis flagrantissimae refrigerare, deriuare alio motus et rectae rationis tractatione despuere passiones. etenim cum deus hominem constitueret et in eo mores sensusque plantaret, tunc motibus eius regale inposuit mentis imperium, ut omnes sensus motusque hominis eius uigore ac potestate regerentur. adiuncxit ad gratiam creaturae, ut mentem ipsam diuinis informaret praeceptis et sapientiae instrueret disciplinis, quibus et cauenda nosceret et eligenda cognosceret. mens igitur recta ratione tenens disciplinam sapientiae, ut diuina et humana cognoscat, eruditur in lege, per quam discit quas sibi subicere debeat passiones. Passionum autem uelut duces sunt naturales delectatio et dolor, quas secuntur ceterae. illae enim conplectuntur uniuersas, quarum utraque non solum corporis, sed etiam secundum animam passiones sunt. et quia diximus
Abbreviated transcription (Latin):
rasset. cognoscens quod periculo alieno aqua sibi alienam
constitisset : prosudit illam dño. ne sanguinẽ illoꝵ qui eã
detulerant bibere uideret᷑ Que res inditio est: quod concu¬
piscentia quidẽ rationẽ preueniat .s ratio cupiditati resis¬
tͥat: Numanum itaq passus est dd̃. ut irrationabilit᷑ concu¬
pisceret. s illud laudabile. quod irrationabilem concupiscenti¬
am rationabilit̾ parato sraudauit remedio. laudo uiros qui
erubuerunt desiderium sui regis. et maluerunt sinem eius
uerecundiȩ uł perioulo propriȩ salutis adferre.: pͣlus laudo
eum qui erubuit in suo desiderio alienum periculum. et
aquam dubiȩ sortis pereciblo quȩsitam sanguini compara¬
uit. simul quia quasi uictor cupiditate  prosudit a quam
dño. ut ostenderet quod concupiscentiam s uerbi consolatio¬
ne restringeret: Pocest igit᷑ mens sobria impressiones refre¬
nare ac reprimere quãuis grauiũ passionũ. et feruorem

Expanded text:
rasset, cognoscens quod periculo alieno aqua sibi eadem rasset, cognoscens quod periculo alieno aqua sibi eadem constitisset profudit illam domino, ne sanguinem illorum qui eam detulerant bibere uideretur. quae res indicio est quod concupiscentia quidem rationem praeueniat, sed ratio cupiditati resistat. humanum itaque passus est Dauid, ut inrationabiliter concupisceret, sed illud laudabile, quod inrationabilem concupiscentiam rationabiliter parato fraudauit remedio. dum laudo uiros, qui erubuerunt desiderium sui regis et maluerunt finem eius uerecundiae uel periculo propriae salutis adferre, plus laudo eum qui erubuit in suo desiderio alienum periculum et aquam dubiae sortis pretio quaesitam sanguini comparauit. simul quasi repressa uictor cupiditate profudit aquam domino, ut ostenderet quod concupiscentiam suam uerbi consolatione restingueret. potest igitur mens sobria inpressiones refrenare ac reprimere quamuis grauium passionum et feruorem
Abbreviated transcription (Latin):
cerit fructum. sin autẽ. in futurum cide illã.: Merito ad
dnm̃ retulit. quia excidende tem᷑poralis prolapsionis tempesta
sib ipse uendicare non poterat dno reseruabat : Deniq quẽ
de om̃nib: meliorem et fortiorem assumimꝰ. quã scm̃ dd.
qui cupiditatem sibi qua concupiuerat aquã de lacu beth¬
leẽ hostili int̾elusam exercitii sibi auferre ñ potuit. potu¬
it mitigare. Nam cum aliis utiq defuisse non inueniamꝰ
idest tanto exercitꝰ numero tũ utiq multominꝰ regi de¬
esse potuerit ex aeteris fantib aqua: in rationabilẽ quan¬
dã concupiscentiã passus. desiderauit eam quȩ hostiũ erat circũ fusione
uallata: unde sine maximo periculo non sͤpotuisse ͭ deferri Itaq
ait:Quis mͥ potum dabit de laci qui est in bethle. ẽ ad
rtamEt cum essent reperti tres uiri. qui hostiũ castra
preciderent. et deferrent aquã. quã sũmo desiderio deside¬

Expanded text:
uctum fecerit: sin autem, in futurum succide illam. merito ad uctum fecerit: sin autem, in futurum succide illam. merito ad dominum rettulit, quia excidendae corporalis prolapsionis potestatem sibi ipse uindicare non poterat, sed domino reseruabat. Denique quem de hominibus meliorem et fortiorem adsumemus quam sanctum Dauid, qui cupiditatem sibi, qua concupiuerat aquam de lacu Bethleem hostili interclusam exercitu, sibi auferre non potuit, potuit mitigare? nam cum aliis utique defuisse non inueniamus, id est tanto exercitus numero, cum utique multo minus regi deesse potuerit ex ceteris fontibus aqua, inrationabilem quandam concupiscentiam passus desiderauit eam, quae hostium erat circumfusione uallata, unde sine maximo periculo non facile potuisset deferri. itaque ait: quis mihi potum dabit de lacu, qui est in Bethleem ad portam? et cum essent reperti tres uiri, qui hostium castra praeciderent et deferrent aquam, quam summo desiderio deside
Abbreviated transcription (Latin):
num dñs see repressor Neq enĩ sieri potest. ut facilis ad ira¬
cundiam ñ irãcatur. s ut ratione se temperet. indignationẽ
cohibeat. a peccato se reuocet. sicut et propħa nos docet di¬
cens Irascimini et nolite peccare: Concessit qd naturȩ est.
ginẽ sumit: Ideoq secaͣnda est. concupiscentia. Nam aut
de naturalibus suscipit᷑ aut de utilibus: Itaq aut nat uralia
temperat. aut utilitatis assertor est Deniq non alibi exci¬
dit concupiscentiã. ẜ facit ne concupiscentiȩ seruiamus:
Quis enĩ tantꝰ. ut corporalem motũ possit auferre. nisi sol
ille qui poture de infructuosa siculnea dicere. hoc est ma¬
litia iudeorum. ecce anni tres sunt ex quo ueni querẽs
fructum in siculnea hac et non inuenio. succide ergo illã.
Cui respondit seruus Remitte illam et hoc anno usq dum
fodiam circa illam. et mittã cophinũ stercoris. et si quidẽ fe¬

Expanded text:
non dominus, sed repressor. neque enim fieri potest ut facilis ad iranon dominus, sed repressor. neque enim fieri potest ut facilis ad iracundiam non irascatur, sed ut ratione se temperet, indignationem cohibeat, a puniendo se reuocet, sicut et propheta nos docet dicens: irascimini et nolite peccare. concessit quod naturae est, ginem sumit ideoque secunda est. nam aut de naturalibus suscipitur aut de utilibus. itaque aut naturalia temperat aut utilitatis adsertor est. denique non animi excidit concupiscentiam, sed facit ne concupiscentiae seruiamus. quis enim tantus ut corporalem motum possit auferre nisi solus ille qui potuit de infructuosa ficulnea dicere, hoc est malitia Iudaeorum: ecce anni tres sunt, ex quo ueni quaerens fructum in ficulnea hac et non inuenio: succide ergo illam. cui respondit seruus: remitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam et mittam cophinum stercoris. et si quidem fr
Abbreviated transcription (Latin):
ecessarius ad disciplinam bonus sermo omnibus.
plenus prudentiȩ. et mens rationi intenta p̃cur¬
rit uirtutibus. passiones cohercet. Docibilis enĩ
uirtus. Deniq studio et discendo discit᷑. ddissi¬
mulando amittit᷑ Alioquin nͥ sermo bomis necessari
esset ad correctionem. ñ quã lex diceret. ñ adulterabis.
S: quia nudus sermo admonendoͣ utilis. ad persua¬
dendũ insirmus est: ideo adhibenda est rationis rectȩ
consideratio. ut quod sermo bonus p̾scripserit. ratio
plenius tractata persuadeat: Non enĩ seruili ad obe¬
diendum constringim̃ necessitate. s uoluntate arbitra siue ad uirtu¬
tes propendimus. siue ad culpã inclinam᷑: Et ideo nos aut liber
assertus ad errorẽ t̾rahit. aut uoluntas reuocat racio nem¬
nem se¬
cuta Passio autẽ grauissima culpę concupiscenti& quã ra¬
tio emollit. et comprimit: Emollireͥ enĩ potest. eradicare̾ non
potest. qm̃ animus quidẽ est rationis capax. nͥt suarũ passio.

Expanded text:
ecessarius ad disciplinam bonus sermo omnibus, plenus prudentiae, et mens rationi intenta praecurrit uirtutibus, passiones coercet; docibilis enim uirtus. denique studio et discendo quaeritur, dissimulando amittitur. alioquin nisi sermo bonus necessarius esset ad correctionem, numquam lex diceret: non adulterabis. sed quia nudus sermo ad monendum utilis, ad persuadendum infirmus est, ideo adhibenda est rationis rectae consideratio, ut quod sermo bonus praescripserit ratio plenius tractata persuadeat. non enim seruili ad oboediendum constringimur necessitate, sed uoluntate arbitra, siue ad uirtutem propendimus siue ad culpam inclinamur. et ideo nos aut liber affectus ad errorem trahit aut uoluntas reuocat rationem secuta. passio autem grauissima culpae concupiscentia, quam ratio emollit et conprimit. emollire enim potest, eradicare non potest, quoniam animus qui est rationis capax suarum passionum