comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne. & oꝑe significant: qͥ ab eccła matre spon¬
so suo saluatori iudelicet nr̃o cotidie gene¬
met̾nĩ uitã cotidie filii eiꝰ lucis oruuitur:
Despondit abner iratus adisboseth. llũqͥd
apud canis ego sũ: Et celiqua.¬
Ncñ diceret. Propter te & ꝓpt̃ domũ patris
tui dicor capud canis esse contra uidam.
co qđ ũ reduco domũ isrł ad dauid̃ qui
scio unctũ eẽ regẽ & regnaturũ fore suꝑ¬
uiuersũ isrł. Capud canis se dicit ẽẽ idẽ
ulẽ. eo qđ adom̃a uida sic hab̾et᷑ sic̃ latrat᷑
canis: & eo quoo pͥnceps esset canũ idest stul¬
torum hominum.
Abuer ueniens addauid ut uniuersũ
Lisrł regno iplĩ sociaret: ab ioab igno¬
rante dauid indolo occisus e. Deqͥbus latiꝰ
insequentib & alit̾ dicturus sũ. Sic in¬
celligunt. Ab ner inqͥunt ueniens ad
dauid ut iiuuersũ isrł regno ipsiꝰ soci¬
aret.s a ioab indolo occisus ẽ: &e paulus
egrediens adgentes ut p̃dicatione sua ad

Expanded text:
ne et opere significant, quae ab Ecclesia matre sponne et opere significant, quae ab Ecclesia matre sponso suo, Salvatori videlicet nostro, quotidie geneternam vitam quotidie filii lucis oriuntur. « Respondit Abner iratus ad Isboseth: Nunquid caput canis ego sum adversuAc si diceret: Propter te, et propter domum patris tui, dicor caput canis esse contra Judam, eo quod non reduco domum Israel ad David, quem scio unctum esse regem, et regnaturum super universum Israel. Caput canis se dicit esse, id est, vilem, eo quod a domo Juda sic haberetur sicut latratus canis: et eo quod princeps esset canum, id est, stultorum hominum.Abner veniens ad David ut universum Israel, regno ipsius sociaret ab Joab ignorante David, in dolo occisus est. De quibus latius in sequentibus, et aliter dicturus sum. Sic intelligunt: Abner, inquiunt, veniens ad David, ut universum Israel regno ipsius sociaret, sed a Joab in dolo occisus est. Et Paulus egrediens ad gentes, ut praedicatione sua ad
Abbreviated transcription (Latin):
gaudebit: quo domꝰ saul ꝑsecutionibus
contra eã seuit. Illa aut̃ cotidie deficiens
nimqͥtate sua cabescet: & ad extremũ
scđm merita sua simul cũ capite suo
in profundum abissi mergetur.
ati quoq st̃ filii dauid in bebron
fuitq pͥmogenitꝰ eiꝰ ammon deachi not̃
uerrahelite: & post eũ heliab de abigail
uxore nabal carmeli. Porro absalon t̾cus
filiꝰ maacha: filie tholomai regis gessur.
Quartꝰ aut̃ adonias filiꝰ aggl: & quintis
saphatbias filiꝰ abithal. Sextus qͦ getharnl
de egla uxore dauid.
cur hic sola egla uxor dicat᷑ dauid. gla
eiũ ipsa ẽ michol. Que ideo uxor eiꝰ hic
sola uocatur. eo quod in adolescentia pͥmil
ipsã sortitꝰ fuerat inurorẽ. Que etiã
partu occubuissẽ dr̃. Uude & inseguenl¬
bus dictũ ẽ. gͥ michol filie saul ñ ẽ natus
filiꝰ usq addiẽ mortis sue. qͥa in ipso partu
occubuit. It qͥd sex filii dauid qͥ ei nati st̃
inbebron. nͥ ꝑfectionẽ scõr infide. sermo¬

Expanded text:
utionibus contra eum saevit. Illa autem quotidie deficiens in iniquitate sua tabescet, et ad extremum secundum merita sua simul cum capite suo in profundum abyssi mergetur. « Natique sunt filii David in Hebron: fuitque primogenitus ejus Ammon de Achinoam Jezraelitide, et post eum Cheleab de Abigail, uxore Nabal Carmeli. Porro tertius Absalon, filius MaacQuartus autem Adonias filius Haggith, et quintus Saphatia filius Abital. Sextus quoque Jethraam de Egla uxore David, cur hic sola Egla uxor dicatur David? Egla enim ipsa est Michol. Quae ideo uxor ejus hic sola vocatur, eo quod in adolescentia primum ipsam sortitus fuerit in uxorem, quae etiam partu occubuisse dicitur. Unde et in sequenitur Michol filiae Saul non est natus filius, usque ad diem mortis suae, quia in ipso partu occubuit. » Et quid sex filii qui ei nati sunt in Hebron, nisi perfectionem sanctorum in fide, sermo
Abbreviated transcription (Latin):
recipit᷑ nobis auero salomone rege ut
habitennis imbrłm: nec uinquã egridi¬
amur erea. Qd̾ si fugerit nos d qd̾ nob̾ fue¬
rat ante subiectũ & ierit ad alloplulos: non
egrediam muros ciuitatis nr̃e. nec sequamĩ
fugitiuor uestigia: ne dũ uolumꝰ saluare
fugientes ipsi ꝑeamus: qͥnpotiꝰ dimittaniꝰ¬
ut mortui sepeliant mortuos suos. & scan¬
dalitantem ocłum. manum. & peden dũ
licet eruamus. & abscidamus a nobis.
regis egypti.
L iliani pharaonis quam salomon sibi
inconiugio copulauit: eccłam ergentib
figurasse non dubium est.
Aparuit dñis salomoni persommũ noc

Expanded text:
et Semei a Salomone rege, ut habitemus in Jerusalem, nec unquam egrediamur ex ea. Quod si fugerit nos, id quod nobis fuerat ante subjectum, et ierit ad Allophylos, non egrediamur muros civitatis nostrae, nec sequamur fugitivorum vestigia, ne dum volumus salvare fugientes, ipsi pereamus, quin potius mortui sepeliant mortuos, et scandalizantem oculum, manum, pedem, dum licet, eruamus et abscindamus a nobis .regis Aegypti. » Filia Pharaonis quam Salomon in conjugio copulavit, Ecclesiam ex gentibus figurasse non dubium est. « Apparuit Dominus Salomoni per somnium noc
Abbreviated transcription (Latin):
& alienos quo usq ꝑdat illiciendo ꝑsuadĩ
Item alio modo. Quantũ adsimplicẽ hys¬
toriam ꝑtinet ꝑspicuun ẽ: qd̃ pueran¬
noꝵ duodecim contra etatis sue m̃sura
de intimo humane nature uidicaret
affectu. Unde & miratus ẽ & ꝑtimuit il¬
lum omnis isrł: quod scilicet eũ ma¬
nifestarent ñ fugerent. qͥ tam pruder¬
ter abscondita dep̃hendisset. Quantũ
adtipicos ꝑtinet intellectuis. dicente apol¬
tolo hec onĩa infigura contingebant
scłoꝵ deuenerunt: quidã grecor au¬
tuinant suꝑ sẏngogam & eccłam seuti¬
endum cẽ. & ad illud tempus cuncta rs¬
ferenda. quando pꝰ crucẽ & resurredi¬
onem tã inisrł quã ꝙ ingentiũ ppso
uerus salomon idest pacificus regnare
ceperit. Qd̃ autem adultere & meretrices
synagoga ꝙ eccła iuscͥpturis dicant᷑. nul¬
la dubitatio ẽ: & hoc pͥma fronte uidet᷑
esse blasphemum. Ceterũ si recurranus
ad ꝓpħas osee uidelicet qͥ accepit uro¬

Expanded text:
et alienos quousque perdat illiciendo persuadet. et alienos quousque perdat illiciendo persuadet. Item alio modo, quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicuum est quod puer annorum duodecim contra aetatis suae mensuram, de intimo humanae naturae judicaret affectu. Unde bene admiratus est et pertimuit illum omnis Israel, quod scilicet eum manifesta non fugerent, qui tam prudenter abscondita deprehendisset. Quantum ad typicos pertinet intellectus dicente Apostcucurrerunt, quidam Graecorum autumant super synagoga et ecclesia sentiendum et ad illud tempus cuncta referenda, quando post crucem et resurrectionem tam in Israhel quam in gentium populo uerus Salomon, id est \'pacificus\', regnare coeperit. quod autem adulterae et meretrices synagoga et ecclesia in scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte uidetur esse blasphemum; ceterum, si recurramus ad prophetas, Osee uidelicet, qui accepit uxo
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione pulsata qͥd sit inueniat.
Id circo qͥd iste due mulieres qͣs p̃liban¬
do tetigimꝰ scd̾̃m qd̾ indictis doctorum
inuenimus. pleniꝰ significent: pandere de¬
creiumus. dit enũc sacre hystorie contert
Tunc uenerunt due mulieres meretͥces
ad regem salomonẽ: steteruntq corã es
& reliqua. Inillo gͦ uidicio salomonus
xp̃i figura fuit: ubi mulier illa imꝓba
plebs scilicet sinagoge uel hereticoꝵ. ue¬
re matͥs hoc ẽ eccłe filiuĩ appetebat: quẽ
ñ ut seruaret s reuera ut inter miert
cupiebat. S sicut gladio dirimente sa¬
lomonis ꝓpͥe matͥs gemitu uerus reꝑt̾
plerũq hi qͥ asynagoga seducti & capti
sunt errore hereticoꝵ ñ nunquã meren¬
tur ꝓsemetipsis gementes regnoscere
eccłami matrem. Unde & satis conuen̾ita
apparet. hanc mulierem siuagoge uel
hereticor figurasse inipietatem: que
suos nequiter nutriendo interunit.

Expanded text:
tentatione pulsata quid sit inveniat. tentatione pulsata quid sit inveniat. Idcirco quid istae duae meretrices quas praelibando tetigimus secundum quod in dictis doctorum invenimus plenius significent, pandere decrevimus. Ait enim sacrae Historiae contextus: « Tunc venerunt duae mulieres meretrices ad regem Salomonem, steteruntque coram eo, » et reliqua. In illo ergo judicio Salomonis, Christi figura fuit ubi mulier illa improba, plebs scilicet Synagogae vel haereticorum, verae matris, hoc est Ecclesiae, filium appetebat, quem non ut servaret, sed revera ut interimeret, cupiebat. Sed sicut, gladio dirimente Salomonis, propriae matris gemitu, verus repertus plerumque hi qui a matre seducti et capti sunt errore haereticorum, nonnunquam merentur pro semetipsis gementes, recognoscere Ecclesiam matrem. Unde et satis convenienterque apparet hanc mulierem Synagogae vel haereticorum figurasse impietatem: quae suos nequiter nutriendo interimit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hanc mulierem herrticoꝵ uł synago¬
ge etiam impictas figuratur: & que suoᷤ
nequiter nutriendo interimit. & alienoᷤᷤ
quolisq ꝑdat. illiciendo ꝑsuadet.S qͥa
solent post uirtutes uicia suboriri. ut
corda hominũ temptando ꝓbentur. ne
aninnis inculmine uirtutũ consistens
tanquani salomon inregno exipso glo¬
rictur. & hoc ꝑmittente deo qͥ lucis sue
illustratione illustrare dignatur: ut gͦ
ea firmitatis dona habeat. & infiriuitatẽ
suam humiliter agnoscat. ꝑaccessũ grẽ
ad alta sustollit & ꝑ recessũ qͥd exipso
sit probatur. Quod impso demonstratur
qͥ diuinitiis accepit sapientiã ⁊ ñ multũ
post acceptam eandem sapientiã duarũ
merttricun questione pulsatusẽ: quia
ninirũ sepe cũ mentem nrãm conces¬
sis uirtutib respectus intime largitatis
illuminat. hanc protuiꝰ etiam lubrice
cogitationes curbant: ut que subleua¬
ta inmenso muuere exultat. etiam

Expanded text:
per hanc mulierem haereticorum vel Synagoper hanc mulierem haereticorum vel Synagogae etiam impietas generatur, quae et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quousque perdant, illiciendo persuadent. Sed quia solent post virtutes vitia suboriri ut corda hominum tentando probentur, ne animus in culmine virtutum consistens tanquam Salomon in regno ex seipso glorietur: et hoc permittente Deo qui lucis suae illustratione illustrare dignetur. Ut ergo ea firmitatis dona habeat, et infirmitatem suam humiliter agnoscat per accessum gratiae ad alta sustollitur et per recessum quid ex seipso sit probatur. Quod in ipso demonstratur, qui divinitus accepit sapientiam, et tamen post acceptam eamdem sapientiam, duarum meretricum quaestione pulsatus est. Quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis virtutibus, respectus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant: ut quae sublevata immenso munere exsultat, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et dirit dñs salomoni. Quia postulasti
uerbum hoc & non petisti dies multos
nec diuitias aut animas inimicoꝵ tuoꝵ.¬
nou frustrari. hoc abeo postulet quod
salomon quesuut: idẽ sapientiã & scientiã
atq intelligentiam. Diuitias uͦ ꝙ głam
temporalem atq ainmas inimicoꝵ seu
dies pluriuios uitt presentis: reproborũ
est querere non electorum.
Si autem ambulaueris nuus meis &
custodieris p̃cepta mea. longos faciã dies cuos.
Hic p̃cipue patet qͥa sapientiã & diuiti¬
as seu głam temporalem ctiã reprobi
p̃senti inuita habere possunt: longos
uͦ dies idest ct̃nam beatitudinẽ absq
obseruatione mandatoꝵ dei adipisci
uenio potest.
Dras mulieres inter quas salomon pͥꝰl¬
mum iudiciũ suũ exercuit: quarũ una
dilectione ardebat. ialtera similatio sub¬
ripiebat: eccłam atq hercticim p̃uitatẽ
figurisse ñ dubiũ ẽ. Inter quas dñs iħc. f¬
spe oris sui dũ id qd̾ iustum ẽ dirimut:
unicuiq qd̾ debetur restituit. Et bene

Expanded text:
it Dominus Salomoni: Quia postulasti verbum hoc, et non petisti dies multos, nec dinon frustrari, hoc ab eo postulet quod Salomon quaesivit, id est sapientiam et scientiam atque intelligentiam. Divitias vero et gloriam temporalem atque animas inimicorum, seu dies plurimos vitae praesentis, reproborum est quaerere, non electorum. « Si autem ambulaveris in viis meis, et custodieris praecepta mea, longos faciam dies tuos. » Hic praecipue patet, quia sapientiam et divitias seu gloriam temporalem, etiam reprobi hic in praesenti vita habere possunt: longos vero dies, id est aeternam beatitudinem, absque observatione mandatorum Dei adipisci nemo potest. Duae mulieres inter quas Salomon primum judicium suum exercuit, quarum una dilectione ardebat, in altera simulatio subripiebat, Ecclesiam atque haereticam pravitatem figurasse non dubium est: inter quas Dominus  oris sui, dum id quod justum est dirimit, unicuique quod debetur restituit. Et bene
Abbreviated transcription (Latin):
areune ibebusei: nͥ eccłam exgentib collec¬
tam significat: In qua eccła post quant
altare fidei. uerus dauid hoc ẽ saluator
ur̃ erexit: confestim mors impietatis que
iuppło di grassabat᷑ cessit. hanc areã daiud
qͥnquaginta argenti siclis enut: qͥa diis

Expanded text:
ex gentibus collectam significat? In qua Ecclesia postquam altare fidei verus David, hoc est, Salvator noster erexit, confestim mors impietatis, quae in populo Dei grassabatur, cessit. Hanc aream David quinquaginta argenti siclis emit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quod heliseus cũ flentẽ mulierẽ cer¬
ueret. causamq nesciret. ad ꝓhibentem
hanc puerũ dicit. Dimitte eã qͥa anima
eiꝰ marinaritudine ẽ: & dũs celauit ame
s ñ indicauit nͥ. Quod omps ds ex mag
na pietatis dispensatione disponit. qͥa
dũ ꝓphetie sp̃m aliqñ dat. & aliquando
subtrahit. ꝓpħantiũ m̃tes ⁊ eleuat incel¬
situdinẽ. & custodit in humilitate. ut ꝙ¬
accipientes sp̃m inueniant quid de deo suit.
ẽ rursũ ꝓphetie sp̃m ñ habentes cognos¬
cant quid de semet ipsis sint. Unde ꝓpłia
quod ex se dirit ꝓpter usũ ꝓphetie ex spũ
Airisse credebat. ideoq illud quod sequit.
er ser moue donuni dixit.
unquid tu edificab̾ mͥ domũ: q̃ reliꝙ̃.
csi diceret. Non poteris edificare mͥ
Adomũ qͥa sangͥnum es: & multum
sanguinẽ effudisti. Inde ẽ quod uitento¬
rio & taber nacło se dicit habitasse. qͥa
nec moyses nec iosue potuer̃t edifica¬
re domũ qͥa uiri sanguinum fue.¬
xunt. Unde insequentib ait.

Expanded text:
etiam quod Elisaeus, cum flentem mulierem cerneret, causamque nesciret, ad prohibentem hanc puerum dicit: « Dimitte eam, quia anima ejus in amaritudine est: et Dominus celavit me, et non indicavit mihi . » Quod ospensatione disponit, quia dum prophetiae spiritum aliquando dat, et aliquando subtrahit, prophetantium mentes et elevat in celsitudine, et custodit in humilitate: ut accipientes spiritum, inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes, cognoscant quid de semetipsis sint. Unde propheta quod ex se dixit, propter usum prophetiae, et spiritu dixisse credebat Ideoque illud quod sequitur ex sermone Domini dixit. « Nunquid tu aedificabis mihi domum? » et reliqua. Ac si diceredomum, quia vir sanguinum es, et multum sanguinem effudisti. Inde est quod in tentorio et tabernaculo se dicit habitasse, quia nec Moyses nec Josue potuerunt aedificare domum, quia viri sanguinum fuerunt. Unde et in sequentibus ait
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatũ. Erpulsis itaq rex desuuua¬
÷ cẽ ihebuseis. & reedificans ciuitatem
ibero solimã nuucupauit: e onũ tẽpore
uiea sui habitauit imptrii. S qͥa inhoc uo¬
lumiue bic pͥmũ ibrłm ciuitas ihebuseor
legit᷑. que ingenesi salẽ ut tradunt hebrei
& iuuolume udicũ ibebus legit᷑. & iu in
ultis scͥpturis inaxime innouo testa

Expanded text:
principatum. Eprincipatum. Earce Jebusaeis, et reaedificans civitatem Hierosolymam nuncupavit, et omni tempore in ea sui habitavit imperii. Sed quia in hoc volumine, hic primum Hierusalem civitas Jebusaeorum legitur, quae in Genesi Salem ut tradunt Hebraei et in volumine Judicum Jebus legitur, et in multis scripturis, maxime in Novo Testa
Abbreviated transcription (Latin):
ina. ib ebuseis habitantib ciuitatẽ qͥ erant
ergeuere chananeoꝵ. & claudentib: ei por¬
tis. & cecos aspectu & claudos omĩsq lepsos
adderisionẽ regis constituentib suꝑ mu¬
rii. & dicentib qa ꝓhib̾ent esi ceci ingre¬
dicuutatẽ. Que tantũ agebant: despi¬
ientes eũ ꝓ marima minutioue niuroꝵ.
ratiss rex iherosolimã obside cepit. & iuud¬
to studio & labore conari ut eã caperet:
quatmꝰ nupso pͥncipatus nutio suã fortitu¬
omẽ demonstraret. Interlunatꝰ itaq & ip¬
sis &e alus si qͥ forte babent aduersus eũ
resstendi conam̃: inferiorẽ ciuitatẽ mag¬
ua uirtute cepit. Cumq ad huc arcem
otiuere ũ posset. ceyit bonores e mun̾a
ymutendo rex ꝓnos ad opꝰ bellicũ milites
puocare : ut qͥcũq ꝑ subiectos colles iarcẽ
ib & nullo labore ꝓminieris promissi
tbutione tardantib: saruie filĩ ioab p̃¬
uenit uniuersos. & ascendens incacił¬
mine clamauit adregẽ. exigens militie

Expanded text:
ymam Jubusaeis habitantibus civitatem, qui erant ex genere Chananaeorum, et claudentibus ei portas, et caecos aspectu, et claudos omnesque leprosos ad derisionem regis constituentibus super murum, et dicentibus: quia prohiberent eum caeci ingredi civitatem. Quae tamen agebant despicientes eum proxima munitione murorum. Iratus rex Jerosolymam obsidere coepit, et multo studio et lam fortitudinem demonstraret. Interminatus itaque et ipsis et aliis, si qui forte haberent adversus eum resistendi conatum, inferiorem civitatem magna virtute cepit. Cumque adhuc arcem obtinere non posset, coepit honores et munera promittendo rex pronus ad opus bellicum milites provocare, ut quicunque per subjectos colles in arcetibus, et nullo labore pro muneris promissi retributione tardantibus, Sarviae filius Joab praevenit universos, et ascendens in cacumine clamavit ad regem, exigens militiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitiationis. Nbi etiã exterioꝵ domoꝵ
que erãt extra atͥum sacerdotũ incͥcutu
templi fecit mentionẽ. cũ ꝓtinꝰ aduiuxit.
nec ñ iomniũ que cogitauerat atrior
&̾ exedrarũ ꝑcircuitũ intesauris domꝰ
dñi ⁊ intesauris scõꝵ. Quod autem omĩs
altitudo templi centũ iuginiti fuit cubi
toꝵ. adidem sacramentũ respicit: quod
& inpͥmitiua mniherosolimis eccła. post
p assionẽ resurrectionẽ. ⁊ascensionem
dñi incelos. in hoc numero uiroꝵ grãm
septem ⁊ octo constant. solent ñ nunqͣ
insabbatismo geritur animarũ fideliũ:
ꝑficietur autem infine scłi resurrectione
corporũ in mortaliũ. Ipsa autẽ .xiͣ
intrigonũ ducta idẽ cũ omnib suis
partib ad numerata: centũ iuginiti
efficiunt. Qua ꝓpt̃ apte numero cen¬
tenario ⁊ uicenario. magna electoꝵ
beatitudo infucura uita designatur.
Apte inhoc terciũ domꝰ dm̃ ceuacłin

Expanded text:
propitiationis. Ubi etiam exteriorum domorum, propitiationis. Ubi etiam exteriorum domorum, quae erant extra atrium sacerdotum in circuitu templi fecit mentionem, cum protinus adjunxit: Nec non et omnium quae cogitaverat atriorum et exedrarum per circuitum in thesauros domus Domini, et in thesauros sanctorum. Quod autem omnis altitudtorum, ad idem Sacramentum respicit, quod et primitiva in Hierosolymis Ecclesia post passionem, resurrectionem et ascensionem Domini in coelos, in hoc numero virorum gratseptem et octo constant, solent nonnunquain sabbatismo geritur animarum fidelium, perficietur autem in fine saeculi, resurrectione corporum immortalium. Ipsa autem quindecim in trigorium ducta, id est, cum omnibus suispartibus adnumerata, centum triginta faciunt. Quapropter apte numero centenario et vicenario magna electorum beatitudo in futura vita designatur, apte in hoc tertium domus Domin
Abbreviated transcription (Latin):
mentor etiam reꝓbi possunt intueri:
uerũ archana fidei. intime grãm dilec¬
se nosse dm̃ ⁊ mandata eiꝰ ñ custodit:
mendax ẽ. Notandũ sane qd tͥgunita
cubiti altitudinis deqͥb supra legitur.
usq admediũ cenacłm addebantur:¬
que usq porticũ que erat cͥca templũ
ab austro iaqͥlone ⁊ occasu tectũ ꝑue¬
iebat. ut iosepho narrante didicimus:
deinde usq ad supremũ templi tectum
alii seragiita cubiti numerantur & sic
tota altitudo domiꝰ uixta librũ parali¬
pomenon incentũ iuguiti cubitis con¬
suminata ẽ. Porticus quoq que erat
ante frontẽ templi ad orientẽ: uirta
fidemi p̃fati uoluminis eande cubitoꝵ
summã maltitudine habebat. Qui uide¬
licet liber illas deqͥb p̃dirimꝰ porticus
circa templũ. cellaria uocat & cubicula.
Dedit autẽ inqͥt dauid salomoni filio
suo descͥptionem porticꝰ templi & cellarior
&. cenaculi ⁊ cubiculoꝵ inabditis: ⁊ domꝰ

Expanded text:
mentorum etiam reprobi possunt intueri, mentorum etiam reprobi possunt intueri, verum arcana fidei intimae, et gratiam dilec nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenacquousque porticuum, quae erant circa templum ab Austro, et Aquilone, et Occasu tectum perveniebat, ut Josepho narrante didicimus. Deinde usque ad supremum templi tectum alii sexaginta cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in centum viginti cubitos consummata est . Porticus quoque, quae erat ante frontem templi ad Orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat. Qui videlicet liber illas de quibus praediximus porticus circa templum cellaria vocat et cubicula. « Dedit autem, inquit, David Salomoni filio suo descriptionem porticus, et templi, et cellariorum, et coenaculi et cubiculorum in adytis, et domus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ diceret ꝑcussit latus eiꝰ aut uul¬
nerauit. s aꝑuit. uidelicet quasi ostiũ
lateris medii ꝑ qd nob̾ iter ad celestia
panderetur. Deniq ita subuinxit. Et con¬
truio exuit sangͥs & aqua. Aqua sci¬
licet qua abliumͣ inbaptisino: isangͥs
quo consecram᷑ incalice sc̃o. ꝑ hoc nãq
ostiũ nob̾ ẽ ascensus inmediũ cenacu¬
mysteria nr̃i redẽptoris dep̾senti eccłe
conuersatione ad reqͥem animarũ. post
mortẽ ascendiꝰ. rursũq de requie
anunarũ adueniente die iudicii ad in¬
mortalitatẽ qͦ corporũ quasi interciũ
cenaculũ sublimiori ꝓfectu penetrabimꝰ:¬
ex quo inmagna amboꝵ & corporis u¬
delicet & anune beatitudine ꝑpetuo¬
uuiamꝰ. Quod qͥdem iter inusibiliter
agebatur. ita ut soli hoc qͥ intrauerant
uossent : quamius ipsũ ostiũ etiã foris
positi uiderent : qͥa nimirũ actꝰ fide¬
lium in hoc scło ⁊ celebrationes sacra¬

Expanded text:
ut non diceret, Percussit latus ejus aut vulut non diceret, Percussit latus ejus aut vulneravit, sed aperuit, videlicet quasi ostium lateris medii, per quod nobis iter ad coelestia panderetur. Denique ita subjunxit, Et continuo exivit sanguis et aqua, aqua scilicet qua abluimur in baptismo, et sanguis quo consecramur in calice sancto. Per hoc namque ostium nobis est ascensus in medium coenacumysteria nostri Redemptoris, de praesenti ecclesiae conversatione, ad requiem animarum post mortem ascendimus, rursumque de requie animarum adveniente die judicii ad immortalitatem quoque corporum quasi in tertium coenaculum sublimiorex quo in magna amborum et corporis videlicet et animae beatitudine vivamus. Quod quidem iter invisibiliter agebatur, ita ut soli hoc qui intraverant nossent, quamvis ipsum ostium etiam foris positi viderent. Quia nimirum actus fidelium in hoc saeculo, et celebrationes sacra
Abbreviated transcription (Latin):
uidam hunc locũ male intelli¬
gentes putant ostiũ teplũ ame¬
die fuisse ũ attendentes: qͥa si hoc sig¬
uificare uoluisset scͥpt᷑a ũ ita diceret
ostiũ lateris medii in parte erat do¬
habebat ostiũ admeridiem. Nc̃ autẽ
longe aluid significat. Partẽ namq
doniꝰ dextre latus templi meridia¬
nũ dicit: inciuꝰ parte orientale ostiũ
erat in ipso angulo factũ uixta t̾ra
inquod introruntes statim ad altiora
gradatim ascendebant: habentes uian
ascensus ꝑ ipsa parietis interiora do¬
nec ab interiore admediũ cenaculũ
& amedio ꝑuenirent ad terciũ. Nec du
qͥa sic ascendentes creberrimas habe¬
bant ameridie fenestras: quarũ luce
certũ ꝑomĩa & sine offensione itera¬
gerent. Qui numrũ locus ꝓpͥe ad corpꝰ
dñicum qd̾ deuirgine sũplit respicit.
Ostiũ nãq lateris medii inparte erat
uuis inilitũ lancea latus eiꝰ aꝑuit. Et̃
bene inparte domꝰ dextre: qͥa dertrũ
qꝰ latus amilite aꝑtũ sc̃a credit eccła.

Expanded text:
Quidam hunc locum male intelligentes, putant ostium templi a meridie fuisse, non attendentes quia si hoc significare voluisset Scriptura, non ita diceret: ostium lateris medii in parte erat dohabebat domus ostium ad meridiem. Nunc autem longe aliud significat. Partem namque domus dexterae, latus templi meridianum dicit. In cujus parte orientali ostium erat in ipso angulo factum, juxta terram. In quod introeuntes, statim ad altiora gradatim ascendebant, habentes viam ascensus per ipsa parietis interiora, donec tali itinere ad medium coenaculum, et a medio pervenirent ad tertium. Haec ita non dicat, quia sic ascendentes creberrimas habebant a meridie fenestras, quarum luce certum per omnia et sine offensione iter agerent. Qui nimirum locus proprie ad corpus Dominicum, quod de virgine assumpsit, respicit. Ostium namque lateris medii in parte erat unus militum lancea latus ejus aperuit. Et bene in parte domus dextrae, quia dextrum ei latus a milite apertum sancta credit Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
hec minue de aurate ipsi cedri spe¬
ciem formamq cunctis ostenderent
inqua tañ imposita sibunet tabu¬
lata gestabant. Qd̾ gͦ ex tͥnsecus emi¬
nebat̾ trabiũ: uitã scõꝵ que nobis
interris in notescere potuit designat.
Quod intꝰ intemplo deauratũ fulge
bat: claritatẽ illam qua incelesti
patͥa aspectu sui gaudent creatoris
figurate denuntiat.
Sonĩ autẽ cũ edificaret᷑ lapidibus
dedolatis atq ꝑfectis edificata est:
& malleus ⁊ securis ⁊ omne ferram̃¬
tum ũ st̃ audita indomo cũ edificaret᷑.
ec ad illam eccłe partẽ que post
huiꝰ scłi labores & certamina ad
eterna p̃mia meruit iutro duci ꝓpͥe
ꝑtinent. Ibi & enĩ ꝑ fecti solũmodo &
imaculati atq ab omui labe iniqͥ¬
tatis castigati ingrediunt᷑. Non enĩ
intrat in illam ciuitatẽ aliquid co¬
inqͥnatũ faciens ab onininationẽ. &
mendatiũ: sicut in apocalipsi scͥpsit
ferram̃tũ ñ auditur: qͥa hic tundĩ.

Expanded text:
hae minime deauratae, ipsam cedri spehae minime deauratae, ipsam cedri speciem formamque cunctis ostenderent, in qua tamen imposita sibimet tabulata gestabant. Quod ergo extrinsecus eminebat trabium, vitam sanctorum, quae nobis in terris innotescere potuit, designat. Quod intus in templo deauratum bat, claritatem illam qua in coelesti patria in aspectu sui gaudent Creatoris, figurate denuntiat. « Domus autem cum aedificaretur, lapidibus dedolatis atque perfectis, aedificata est, et malleus, et securis, et omne ferramentum non sunt audita in domo, cum aedificaretur. » Haec ad illam Ecclesiae partem, quae post hujus saeculi labores et certamina, ad aeterna praemia meruit introduci, proprie pertinent. Ibi etenim perfecti solummodo, et immaculati atque ab omni labe iniquitatis castigati, ingrediuntur. Non enim intrat in illam civitatem aliquid coinquinatum, faciens abominationem et mendacium, sicut in Apocalypsi scripsit ferramentum, non auditur, quia hic tundimur
Abbreviated transcription (Latin):
rabes gͦ que intͥusecus domum
muniebat. ⁊ ornabant tante erant
longituduns: ut capita earũ forinsecus
yminerent. ininfuno qͥdem ordine
cubitor septem. iminedio sex. insupre¬
mo qnq atq ineisdem capitib erarũ
tabulata cũ ponerentur. nequaquam
muris teipli iufixa. s uixta nuros
trabib que de muris exierant suꝑpo¬
sita. Quid itaq ꝑtrabes domus que
cabulata portabant. nͥ p̃dicatores sc̃i
typice designantur. Qui dũ ipsi sub¬
limen atq honorabilẽ in ȩccla dei
locũ tenent. infirmuiores quosq ac
fragiles suis p̃dicationib ab infimoꝵ
appecitu sustollunt: atq ad celestia
d esideranda ac sꝑanda suspendunt.
sus etiam in tercessionib ut incep¬
tis ꝑsistant aduuant. Legimꝰ autẽ
inlibro paralipomenon qd̾ trabes
templi sicut & cetera eiꝰ interiora fue¬
ruit auro uestite. Quod ita factũ esse
ũ dubiũ ẽ: ut ille trabiũ partes que
intus intemplo erant auri essent
lamninis tecte. que uͦ foris parebant.

Expanded text:
rabes autem, quae intrinsecus domum muniebant et ornabant, tantae erant longitudinis, ut capita earum forinsecus prominerent, in infimo quidem ordine cubitorum septem, in medio sex, in summo quinque, atque in eisdem capitibus earum tabulata componerentur, nequaquam muris templi infixa, sed juxta muros trabibus quae de muris exierant, superposita. Quid itaque per trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sancti sunt typice designati? Qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum tenent, infirmiores quosque ac fragiles suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt, atque ad coelestia desideranda ac speranda suspendunt; suis etiam intercessionibus, ut in coeptis persistant, adjuvant. Legimus autem in Paralipomenon quod trabes templi, sicut et caetera ejus interiora, fuerint auro vestitae. Quod ita factum esse non dubium est, ut illae trabum partes, quae intus in templo erant, auri essent laminis tectae; quae vero foris parebant,
Abbreviated transcription (Latin):
toẽ usq ad crucis stulticiã ac contẽp¬
tibilem sermonẽ deduxit fidei. hinic
paulus ait. Herbũ enĩ crucis pereun¬
tib quidem stulticiã ẽ: his aut̃ qui
salui fuint idẽ nob̾ uirtutis dei est.¬

Expanded text:
id est, usque ad crucis stultitiam ac contempid est, usque ad crucis stultitiam ac contemptibilem sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: « Verbum enim pereuntibus quidem stultitia est: his autem, qui salvi fiunt, id
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃o tradita designatur: Que dũ tota
mulciplicit᷑ ꝑ allegoriarũ sensus sub my¬
sterio tͥnicatis disseritur: quasi tͥa milia
paribolarũ iuncupatur. Carmina aut̃
tib bene regit beatus ẽ: & per eos quasi
quinq milia dño carmina canit.
Disputauit autem salomon acedro usq
melectis accipitur. Inde ꝓpħa testatur
dicens. Iustus ut palma florebit: ꝙ sicut
autẽ herba ẽ herba humilis saro he¬
rens: qua significatur humilitas.xp̃i.
Redemptor qͥppe nr̃ a cedro usq ad ẏso¬
pum disputauit: qͥa ablata excellen¬
tia głe celestis usq ad carnis humi¬
litatem desceudendo ꝑuenit. Siqͥdẽ
& cedri uonune prauoꝵ suꝑba elatio de¬
signatur: sicut & ꝑdauid dicit᷑. Nor din
confringentis cedros. Acedro itaq ap̃c
usq ad ysopũ disputauit: qͥa ipse suꝑboꝵ
corda & humiliũ uidicat. Suꝑ ligna aut̃
disputauit: dũ incruce pependit. Tunc
ciũ uicedro scłi arrogantiã inclinauit:
quando etiã usq ad ysopi humlitatẽ

Expanded text:
o tradita designatur? Quia dum tota multipliciter per allegoriarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. Carmina autems virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carmina canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usquelectis accipitur. Unde propheta testatur dicens: « Justus ut palma florebit, et sicut autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit. Siquidem et cedri nomine pravorum superba elatio designatur. Sicut et per David dicitur: « Vox Domini confringentis cedros . » A cedro itaque Christus usque ad hyssopum disputat, quia ipse superborum corda et humilium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantia inclinavit, quam etiam usque ad hysopi humilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
oninib primatũ tenens: qͥa in ipso con¬
placuit omne̾ plenitudine̾ duunitatis
inhabitare corporalit̃. & in ipso sunt
omnes thesauri sapientie & scientie
absconditi. Onĩs gͦ ueri salomonis
sapientia antecellit: qͥa multũ distat
inter eos qͥ participatione sapientie sa¬
pientes sunt. & illũ qͥ ẽ fons sapien¬
tie. & origo uirtutum. hinc ẽ illud

Expanded text:
omnibus primatum tenens: quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare corporaliter. Et in ipso sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . » Omnibus ergo veri Salomonis sapientia antecellit, quia multum distat inter eos qui participatione sapientiae sapientes sunt, et illum qui est fons sapientiae et origo virtutum. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
meis cũ fueruit recenfiti. hoc autem
dabit ouinis qͥ transit ad nomen: dimi¬
dium sicli uirta mensuram templi.
Siclus arrͣ habet obolos. Media pars
sicli offertur dño: qͥ habetur innumero
a.acsͣ annis & supra dabit p̾cium. diues
ũ addet admedium sicli: & pauper nichil
minuet. Susceptaniq pecuniã que col¬
lata ẽ a filiis isrł trades inusus tab̾nacłi
testimonii: ut sit monimentũ eoꝵ corã¬
dño. & ꝓpitietur anumnab eoꝵ. hoc gͦ
oblitus ẽ dauid facere: idcirco offendit
dĩi. &̃ ob hoc plaga uenit inisrł.
uinq uenisset gad ad dauid: ñtiauit
ei dicens.. lut septem annis ueniet tibi
fames interra tua. & cetera.
d mystice hic intelligi potest fames

Expanded text:
in eis cum fuerint recensiti. Hoc autem dabit omnis qui transit h. ad numerum, dimidium sicli juxta mensuram templi. Siclus viginti habet obolos. Media pars sicli offeretur Domino. Qui habetur in numero, a viginti annis et supra, dabit pretium. Dives non addet ad medium sicli, et pauper nihil minuet. Susceptamque pecuniam, quae collata est a filiis Israel, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit monimentum eorum coraDomino, et propitietur animabus eorum. Hoc ergo oblitus est David facere, idcirco offendit Deum, et ob hoc plaga venit in Israel. « Cumque venisset Gad ad David, nuntiavit ei dicens: Aut septem annis veniet tibi fames in terra tua, » etc. Sed mystice hic intelligi potest fames
Abbreviated transcription (Latin):
gladiũ. & de uida qͥngenta imilia pugnator.
otandum aut̃ qd̃ inparalipomenon
legitur nulle milia & centũ milia
de isrł. de uida quadringenta septuagin¬
ta milia: quos quidẽ ab ioab intelligen¬
dum ẽ numeratos ẽẽ. s summmam eoꝵ
noluisse ostend̾e daiuid nisi tantũ quan¬
tum insamuhelis libro scribitur.
ercussit autem cor dauid pꝰquam nu¬
leccaui ualde in hoc facto: s p̃cor dñe
ut trausferas iiquitatem serui tui:
nlibro quoq exodo p̾cepit dñs moysi

Expanded text:
millia pugnatorum. » Notandum autem quod in Paralipomenon legitur, « mille millia centum millia de Israel, et de Juda quadringenta et septuaginta millia . » Quod quidem intelligendum est a Joab numeratos esse, sed summam eorum noluisse ostendere David, nisi tantum, quantum in Samuelis libro scribitur « Percussit autem cor David eum postquam nuPeccavi valde in hoc facto, sed precor, Domine, ut transferas iniquitatem servi tui, libro qu
Abbreviated transcription (Latin):
sistit: apte ꝑhanc pia scor uita signat᷑.
que & ꝑata ẽ semꝑ ad obscqͥuũ diuine
uoluntatis. & hoc absq diuerticulo er¬
randi cõplere longo u̾tutũ didicit usu

Expanded text:
per hanc pia sanctorum vita signatur, quae et parata est semper ad obsequium divinae voluntatis: et hoc absque diverticulo errandi complere, longo virtutum didicit usu
Abbreviated transcription (Latin):
tercii celi secreta. ne reuelationũ inag¬
nicudine paulus ex tolli poruisset. sa
chane angło datꝰ ẽ. S ut p̃fati sumus
ipsa hac temptatione disponit᷑. ut qui
elati ꝑire poterant: humiliati aꝑditio¬
ue seruent᷑. Secreto gͦ dispensationis
ordine. unde seruire ꝑmittit᷑ iniqͥtas
diaboli. inde ƿie ꝑficit᷑ benignitas di:
qͥa aduersariꝰ nr inde obtemiꝑat. nutib
suꝑne gr̃e. unde exercet irã neqͥssime

Expanded text:
tertia coeli secreta, ne revelationum magtertia coeli secreta, ne revelationum magnitudine Paulus extolli potuisset, ei Satanae angelus datus est: sed, ut praefati sumus, ipsa hac tentatione disponitur ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur. Secreto ergo dispensationis ordine, unde saevire permittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei: quia adversarius noster inde obtemperat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae
Abbreviated transcription (Latin):
um adhumilitatẽ redit. Qui uͦ accepti
uirtutib extollitur: ñ gladio ẜ ut ita
facimꝰ. facit ille de uulnere inedicau̾̃ti
ut qͥ uirtute ꝑcutim᷑. uicio curemꝰ. Hos
nãq uirtutũ dona retorquemꝰ inusũ
uicior: ille uicioꝵ illecebras assiunit il
archẽ uirtutũ. ꝙ salutis statũ ꝑcunit
ut seruet. ut qͥ humilitatẽ curantẽ fu¬
sciendũ. quod pleriq hominũ qͥ iuraul¬
tis corruunt. artiꝰ ligant᷑. Cũq eos alts
hostis ex uno uicio ꝑcutit ut concidalł
exalio ꝙͦ ligat ne surgant. Considera s
homo cũqͦ aduersario bellũ gerat: & suã
se uialiqͦ deliquisse ꝑpendit. saltẽ ad culpã
ꝑtrahi exculya ꝑtimescat: ut studiose uiten¬
cur uulnera. quib frequent᷑ interficit:
qͥa ualde rarũ ẽ qd̾ hostis ur̃ elector sa¬
luti etiã uuluerib seruit. Erudiendos
enĩ sic̃ diximꝰ electos suos dñs sepe temy¬
tatori subicit: sic̃ pꝰ ꝑadysi claustra. post

Expanded text:
um ad humilitatem redit. Qui vero acceptis um ad humilitatem redit. Qui vero acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed, ut ita facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum: ille vitiorum illecebras assumit in arcem virtutum et salutis statum percutit, ut servet; ut qui humilitatem curantis fusciendum quod plerique hominum, qui in multis corruunt, arctius ligantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat, et si jam se aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam protrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficit: quia valde rarum est, quod hostis noster electorum saluti, etiam vulneribus servit. Erudiendos enim, sicut diximus, electos suos Dominus saepe tentatori subjicit, sicut post paradisi claustra, post
Abbreviated transcription (Latin):
& exterĩ seuire ꝑimitit᷑. ut qͥ i cogitatio¬
ue elatist̃. ꝑ carns luxuriã prosternant
Scimꝰ autẽ. qͥa aliquando inuiꝰ e̾ incorpis
corruptionẽ cadẽ: quã cogitatione tacia
ex deliberata elatione peccare. S cũ min̾
curpis superbia creditur: minꝰ uitatur. li¬
ꝙuriam uͦ eo magis erubescunt homine
qͦ simul oumies curpẽ nouert̃. Unde fu
plerũq ut ñ nulli pꝰ suꝑbiã inluxuriã
corruentes. exaꝑto casu malũ culpe laten¬
tis erubescant. ꝙ tẽ etiã maiora corrigĩ
cũ ꝓstrati inminimis grauiꝰ confiidint.
Reos enĩ se inter nimora conspiciunt qͥ¬
se liberos uiter grauiora crediderunt sia
gͦ dĩ dispensatione laratos. ũ nuniqui
malignꝰ sp̃c de culpa ad culpã trabit st
unde plus ꝑcutit. inde eũ quẽ ceꝑat amt¬
cit: atq unde uicisse cernitur. iide sup¬
tur. Considare libet. uitra munitũ grẽ
sinũ. quanto ds miscdie fauore nos con¬
tinet. Ecce qͥ de uirtute se extulit. ꝑ iun¬

Expanded text:
ogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est in corporis corruptione cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur, luxuriam vero eo magis erubescunt homines, quo simul omnes turpem noverunt. Unde fit plerumque ut nonnulli per superbiam in luxuriam corruentes, extis erubescant, et tunc etiam majora corrigunt, cum prostrati in minimis gravius confunduntur. Reos enim se inter minora conspiciunt, qui liberos inter graviora crediderunt. Pia ergo Domini dispensatione laxatos, nonnunquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit, et dum plus percutit, inde eum quem ceperat, amittit: atque unde prius vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet inter munitum gratiae sinum, quando Deus misericordiae favore nos continet. Ecce qui de virtute se extulit, per viti
Abbreviated transcription (Latin):
iludaud quantũ amandis ẽ qͥ nos adia¬
bolo ꝑmiscłiam liberauit. Amemꝰ ustũ
iqͥtatis penitentie & humilitatis hna
confessione sanauit. Ad hoc gͦ inscͥpta
sacra iuror taliũ idẽ dauid & petri pec¬
cata st̃ indita: ut cautela sit imoꝵ rui¬
na maioꝵ. Ad hoc uͦ utroꝵq illic & peni¬
tentia insinuatur. ⁊uenia: ut spes ꝑeumn¬
tiũ sit recuꝑatio ꝑditoꝵ. De statu suo da
iud carlente nemo suꝑbiat: delapsu etiã
suo dauid surgente nemo desperet. Sed
fortasse qͥs dicat. Si dauid inaginẽ ꝙ pĩ ge¬
rebat. qͦm᷑ multas uxores & concubinas
habusse scribit᷑. cũ has rex. xp̃c ⁊ horrescat

Expanded text:
illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diaillum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum iniquitatis paenitentiae humilitate saconfessione sanavit. Ad hoc ergo in Scriptura sacra virorum talium, id est, David et Petri peccata sunt indita, ut cautela sit minorum ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur et venia, ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De vid cadente, nemo superbiat: de lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Sed fortasse quis dicat, si David imaginem Christi gerebat, quomodo multas uxores et concubinas habuisse scribitur, cum has res C
Abbreviated transcription (Latin):
iudit mulierẽ se latiantẽ acq concupust
Si nuturũ dñs declinante iã mundo ulis
insolario deambulans corp̃ qđ assuiuiere
dignatus ẽ insole posuit. qͥa ciuiclis patese¬
cit. Uidit mulierẽ. hoc ẽ eccłam exgentib
suꝑ tec̾tũ in altitudine uidelicet contem¬
plationis. ꝑ lauachrũ regenerationis a
sortdib scłi se mundantẽ & domũ luteã
spuali contẽplatione transcendentẽ atq
calcantẽ resperit : atq interfecto dia¬
bolo eã ꝑfid̾e indissolubili coniuigios
copulauit. Bersabee qͥppe intx̃tatur pu¬
teus septimꝰ seu puteus satietatis. scãm
udelicet p̃figurans eeclam: inqua est
lecti satiant᷑. Urias uͦ lux mea dñs dicit᷑.
ccheus abscisus interp̃tatur. ꝑsonã inse
erpͥmens diaboli. Qui cũ sit cenebrosus &
deterra iuuentiũ abscisus. tranffert se
in angłm lucis ⁊ fingit se ẽẽ qd̃ ñ ẽ: audẽs
dedo uero dicere. lux mea di ẽ. Od̃imꝰ gͦ
peccatũ: si ꝓphetiã ñ extinguamꝰ. Ameniꝰ

Expanded text:
idit mulierem se lavantem, atque concupivit. Sic nimirum Dominus, declinante jam mundo, velut in solario deambulans, corpus quod assumere dignatus est, in sole posuit, quia cunctis patefecit. Vidit mulierem, hoc est Ecclesiam ex gentibus, super tectum, in altitudine videlicet contemplationis, per lavacrum regenerationis a sordibus saeculi se mundantem, domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem respexit: atque interfecto diabolo, eam per fidem indissolubili conjugio sibi copulavit. Bethsabee quippe interpretatur puteus septimus, seu puteus satietatis, sanctam videlicet praefigurans Ecclesiam: in qua estlecti satiantur. Urias vero lux mea Dominus dicitur. Hethaeus abscisus interpretatur, personam in se exprimens diaboli: qui cum sit tenebrosus, et de terra viventium abscisus, transfert se in angelum lucis, et fingit se esse quod non est, audens de Deo dicere, lux mea, Dei est. Oderimus ergo peccatum, sed prophetias non extinguamus. amemus
Abbreviated transcription (Latin):
S urias qͥa archã dĩi cẽ sub pellib me¬
nunit. respondit qd̃ domũ suã intrare ñ
posset. Ac si iudaicꝰ popłs dicat. Ego mandati
di insacrificiis carualib uideo: & redire ad
conscientiã ꝑspualẽ intelligentiã ñ reqͥro.
Quasi enĩ archã eẽ sub yellib dicit: qͥ p̃cep¬

Expanded text:
Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meSed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respondit quod domum suam intrare non possit. Ac si Judaicus populus dicat: Ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro; quasi enim arcam sub pellibus dicit e
Abbreviated transcription (Latin):
Bersabce euł puteus septimꝰ dr: quia
nimirũ ꝑ coguitionẽ legis infusionis
sp̃ualis gra ꝑ fecta nob̾ sapientia mins
tratur. Quẽ uͦ urias nͥ iudaicum
popłm significat. cuiꝰ uonĩ int̾pretatũ
dicitur lux mea dĩ: Iudaicus aut̃ popłs
quia deaccepta legis scientia excollitur.
quasi dedi luce głatur. S huic urie
dauid uxorẽ abstulit. sͥ conuuxit. qͥa
iudelicet manufortis qd̃ dauid dicit᷑
incarne redẽptor apparens. dũ de se sp̃u¬
aliter loqͥ legẽ innotuit ꝑ hoc qđ iuxta¬
litterã tenebatur. hanc auidaico popło
extraneã demonstrauit. Sͥq conuinxit:
quia se ꝑillã p̃dicari declarauit. Uriã
tamen addomũ ire dauid adinonet.
pedes lauare : qa incarnatꝰ dñs ueniens
uidaico popło p̃cepit. ut ad conscientiã
q spũaliter mandata legis intelligat. &
post tantã duritia p̃ceytoꝵ fontẽ baptis¬
matis inuenieus. ad aquã pꝰ laborẽ recurrat

Expanded text:
Bersabee enim puteus septimus dicitur, quia Bersabee enim puteus septimus dicitur, quia nimirum per cognitionem legis, infusione spiritalis gratratur. Quem vero Urias, nisi Judaicum populum signat? Cujus nomen interpretatum dicitur, lux mea Dei. Judaicus 95 autem populus, quia de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed huic Uriae David uxorem abstulit, sibique conjunxit: quia videlicet manu fortis, quod David dicitur, in carne Redemptor apparens, dum de se spiritaliter loqui legem innotuit, per hoc, qlitteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit, sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens, Judaico populo praecepit ut ad conscientiam ut spiritualiter mandata legis intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem decurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
s scõr doctor dicta inserere intumur.
Pierũq res quelibet ꝑhistoriã uirtꝰ ẽ ꝑ
significationẽ culpa: sicut aliquando res
gesta iufacto causa dãpnationis ẽ inscͥto
aut̃ ꝓphetie uirtꝰ. Quod uerũ eẽ citius
ostendimꝰ: si stud sacre scͥpte cestimoniũ
ad utraq ꝓbanda ꝓferamꝰ. Suis naniq au¬
diens ũ solũ fideliũ si ipsor qͦ infideliũ
ũ omĩno detestet᷑: qđ dauid insolario
de ambulans bersabee uriȩ concupiscit
uxorẽ: quẽ ramen ap̃lio reuertentẽ
ire addomũ adinonet. pedes lauare.
Qui ꝓtinus respondit dicens. Archa dñi
subpellib ẽ. & ego indorno mea reqͥescã:
Quẽ daiud admensã ꝓpͥam suscepit. eiq
epłas ꝑ quas mori debeat tradit. Ciiꝰ aut̃
dauid insolario deambulans tẏpũ tenet.
nͥ eiꝰ deqͦ scͥptũ ẽ. insole posuit tab̾nar¬
culũ suũ: Et qͥd est bersabce. adse ꝑduce¬
re. nͥ legẽ littere carnali popło comiunc¬
tam. spũali sͥ intellectu sociare. Et qͥdẽ¬

Expanded text:
dicta inserere nitimur. Plerumque res quaelibet per historiam virtus est, per significationem culpa. Sicut aliquando res gesta in facto causa damnationis est, in scripto autem prophetia virtutis. Quod verum esse citius ostendimus, si istud sacrae Scripturae testimonium ad utraque probanda proferamus. Quis namque audiens, non solum fidelium, sed ipsorum quoque infidelium, non omni modo detestetur quod David, in solario deambulans, Bersabee Uriae concupiscit uxorem? Quem tamen a praelio revertentem ire ad domum admonet pedes lavare. Qui protinus respondit, dicens: Arca Domini sub pellibus est, et ego in domo mea resquiescam ? Quem David ad mensam propriam suscepit, eique epistolas, per quas mori debeat, tradit. Cujus autem David in solario deambulans typum tenet, nisi ejus de quo scriptum est: In sole posuit tabernaculum suum ? Et quid est Bersabee ad se perducere, nisi legem litterae, carnali populo conjunctam, spiritali sibi intellectu sociare?
Abbreviated transcription (Latin):
Iic considare posumꝰ. quantũ Irietur.¬
uualet apud dm̃ huinilis & uera peniten¬
tia si excorde fuerit. Nam daiud nichil
aluis dixit pꝰquã peccatũ sinĩ increpatꝰ
aꝓpħa cognouit. uͥ uno uerbo confessũ
scͥpͥtũ ẽ. Si conuersus ingemiueris. salluiꝰ
me. Sic nimirũ petrus respectu ad ño
fleuit: & peccatũ negationis flendo diluit.
Sic latro inmomĩto uexcremitate uite
conficendo dñi & peccatũ sinĩ cognoscen¬
do dicens. nos digna factis recipimꝰ para¬
dysum ꝓmeruit. Si qͥa exigente causa
dauid ad mediũ deducto inordine his¬
torie tantis facinoris memoriã fecimꝰ.
lectoris fortasse animꝰ mouet᷑. cur omps¬
ds qͦs imꝑpetuũ eligit. qͦs ad bonorũ
qͦ spualiũ culmen assumit. illesos acor¬
porilib uicus ñ custodit. Unde qͥa satis¬
fieri citius credimꝰ. breuit᷑ respondemꝰ
Non uulli enĩ ꝑ accepta dona urtutũ
ꝑ impensã grãm bonoꝵ operũ insuper

Expanded text:
ic considerare possumus quantum valet apud Deum humilis et vera poenitentia, si ex corde fuerit. Nam David nihil aliud dixit, postquam peccatum suum increpatus a propheta cognovit, nisi uno verbo confessus scriptum est: « Si confessus ingemueris, salvus me . » Sic nimirum Petrus respectus a Domino flevit et peccatum negationis flendo delevit. Sic latro in momento, in extremitate vitae confitendo Deum, et peccatum suum cognoscendo, dicens: « Nos digna factis recipimus , » paradisum promeruit. Sed quia exigente causa David ad medium deducto in ordine historiae, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animus movetur: cur oms in perpetuum elegit, quos ad donorum quoque spiritualium culmen assumpsit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit? Unde quia satisfieri citius credimus, breviter respondemus. Nonnulli enim per accepta dona virtutum, per impensam gratiam bonorum operum, in sup