comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omiia: nobis liceat auferre uł cada¬
uer exanime. Ad hec turonici respon¬
debant. Si uircutum nobis facta suf¬
ficere dicitis: scitote quia uobiscũ posi¬
tꝰ ampliꝰ est qͣm hic operatꝰ. Nam ut p̃¬
t̾mittamꝰ plurima. uobis suscitauit
duos mortuos: nobis unum. Et ut ip¬
se sepe dicebat. maior ei uirtꝰ ante epis¬
copatum fuit: qm̃ post ep̃atum. Ergo
necesse ẽ. ut qd̃ nobiscũ non expleuit¬
uiuus: expleat uł defunctꝰ. uobis ẽ
enuim ablatꝰ: nobis est a deo donatus.
Uerum si mos antiquit᷑ institutꝰ ser¬
uatur: in urbe qua ordinatꝰ est habe¬
bit deo iubente sepulchrũ. Cerce si eũ¬
ꝓ monasterii priuilegio cupitis uendi

Expanded text:
omnia, nobis liciat auferre vel cadaomnia, nobis liciat auferre vel cadaver exanimum'. Ad haec Toronici respondebant: 'Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurimum, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, maior ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut, qvivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindi
Abbreviated transcription (Latin):
rchadii et honorii scd̾o imꝑii an¬
no sc̃s martinꝰ turonoꝵ ep̃c. ple¬
nus uirtutib ⁊ sanctitate prebens in¬
firmis multa beneficia. octogesimo pͥ
mo etatis sue anno. ep̃atꝰ autẽ uicesimo
sexto: apd̾ condatensem diocesis sue ui¬
cum excedens a scło felicit̾ migrauit
ad xp̃m. Transiit autẽ media nocte.
q̃ dominica habebat᷑: artico cesareo q
consulib. Multi enim in eiꝰ transitu.
psallentium uoces audierunt ĩ celo: qd̃
in libro uirtutũ eiꝰ primo pleniꝰ expo¬
suimꝰ. Nam cũ primũ sc̃s di apd̾ conda¬
densem ut diximꝰ uicũ egrotare cepis¬
set. pictaui ppłi ad eiꝰ transitũ sicut
tinici conuener̃t. Qͦ migrante gran¬
dis alt̾catio in utrũq surrexit ppłm¬
Dicebant enira pictaui. Noster ẽ mona¬
chus: nobis abba extitit: nos requiri
mꝰ cõmendatũ. Sufficiat uobis quia lĩ
quio. parcicipastis conuiuio: firmati
fuistis benedictionib: insuꝑ ⁊ uircu¬
tib iocundati. Sufficiant uobis ista

Expanded text:
ro et Honorii secundo imperii anno, sanctus Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altDicebant enim Pectavi: 'Noster est monachus, nobis abba extetit, nos requiremus commendatum. Sufficiat vobis, quod, duquium, participastis convivio, firmati fuistis benedictionebus, insuper et virtutibus iocundati. Sufficiant ergo vobis ista
Abbreviated transcription (Latin):
simulabat gaudio qd̃ dolebat. Siqui¬
dem fides flere ꝓhiberet. gemitũ ex
toraueret affectus. Et enim tam erat
sc̃a de illius gła exultatio: qͣm pia de¬
morte confusio. Ignosce flentib. gra¬
tulare gaudentib: quia ⁊ puĩ ẽ gau

Expanded text:
simulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio qmorte confusio. Ignosceris ignosce flentibus, gratulare gaudentibus. Quia. Resp. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
cuntꝰ. Syecialis martini gla. Eius
exemplo in dñi seruitutẽ stirps tan¬
ta fructificauerat. Agebat nimirum
aute se pastor extinctus greges suos
sc̃e illiꝰ multitudinis paiidas turmas
agmma paluiata. ⁊ aut emitoꝵ labo

Expanded text:
cuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc petram edificabo eccłiam ineam. Si¬
cut ipse lum̃ aplis donauit ut lumen
mundi appellentur. ⁊ cetera que ex dũo
sortiti sunt uocabula: ita et simoui qͥ cre¬
delut in petram xp̃m. petri largitꝰ ẽ no¬
men. ac scd̾m metaphoram petre recte dici¬
tur ei edificabo suꝑ te eccliam meam. et¬

Expanded text:
hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Sihanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut lumen mundi appellarentur, caeteraque ex Domino sortiti sunt vocabula: ita et Simoni, qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. At secundum metaphoram petrae, recte dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam
Abbreviated transcription (Latin):
qd reuelationẽ ex sp̃u scõ habeat:
cuius et filius appellandꝰ sit. Si quidẽ
bariona in nr̃a lingua: sonat filius colũ¬
de ami simplicit᷑ accipiunt. qd limon dost
petrus filius sit ioh̾is: iuxca alteriꝰ loci
interrogationem. Simon iohis diligis
me: Qui respondit. Dñe tu scis. Et uo¬
lũt scriptorum uicio depͣuatum. ut pro
bar iohanna hoc ẽ filio iohannis. bar¬
iona scriptum sit. una decracta sillaba.
Iobanna autem interp̃tatꝰ d̃i gr̃a. Utrũ¬
q aũt nomen mystice intelligi potest.
caro et sanguis ñ reuelauit tͥ. apłice nar¬
rationi compara in qua ait. continuo
ñ adquieui carni et sanguini. carnem
ibi et sanguinẽ uideos significans. ut hic¬
quoq sub alio sensu demonstretꝰ qd̾ ei
Quid ẽ hoc qd̃ ait. ⁊ ego dico tibi: Qa
tu michi dixisti. ta es xp̃c filius dei ui¬
ui: et ego dico tͥ ñ sermone quasso. ⁊ nul¬
lum habente opus: s dico tͥ quia meum
dixisse fecisse ẽ quia tu es petrꝰ. ⁊ suꝑ

Expanded text:
d revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit. Siquidem Barjona in lingua nostra sonat, filius columbae. Alii simpliciter accipiunt quod Simon, id est Petrus, filius sit Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me? qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur Domini gratia, utrumque autem nomen mystice intelligi potest, Caro et sanguis non revelavit tibi, apostolicae narrationi comparatur, in qua ait: Continuo non adquievi carni et sanguini , carnem ibi et sanguinem Judaeosquoque sub alio sensu demonstretur, quod ei Quid est quod ait: Et ego dico tibi? Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, non sermone casso, et nullum habente opus, sed dico tibi: quia meum dixisse, fecisse est. Quia tu es Petrus, et super
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus: quia si confitearis ĩ ore tuo
dñm ihm: et in corde tuo credideris. qd̃
ds̃ illum suscitauit ex mortuis: saluus
orde enim creditur ad iusticiã:
ore autẽ confessio fit in salutẽ. Di¬
cit enim scriptura. Omnis qui credit ĩ
illum ñ confundetur. Non enim ẽ distĩc¬
tio iudci et greci. Nam idem dũs omniũ.

Expanded text:
mus quia si confitearis in ore tuo Dominum Iesum et in corde tuo credideris quod Deus illum excitavit ex mortuis salvus rde enim creditur ad iustitiam ore autem confessio fit in salutem dicit enim scriptura omnis qui credit in illum non confundetur non enim est distinctio Iud
Abbreviated transcription (Latin):
ratres uoluntas quidẽ cordis mei. ⁊
obsecratio ad dm̃ fit ꝓ illis in salu¬
tẽ. Testimoniũ enim ꝑhibeo illis quod
emulationẽ dei habent: sed ñ scd̾m sciẽ¬
tiam. Ignorantes enim dei iusticiã. ⁊ su¬
am querentes statuere: iusticie dei ñ st̾
subrecti. finis enim legis xp̃c. ad iustici

Expanded text:
atres voluntas quidem cordis mei et obsecratio ad Deum fit pro illis in salutem testimonium enim perhibeo illis quod aemulationem Dei habent sed non secundum scientiam ignorantes enim Dei iustitiam et suam quaerentes statuere iustitiae Dei non sunt subiecti finis enim legis Christus ad iustiti
Abbreviated transcription (Latin):
menta et reptilia et bestias terre secũ¬
clum species suas. factumq ẽ ita. Et fe¬
cit ds̃ bestias terre iuxta species suas. et
iumenta: et omne reptile terre in gene¬
re suo. Et uidit ds quod esset bonum:
et ait. faciamꝰ hominẽ ad ymaginẽ ⁊
similitudinẽ nr̃am: et p̃sit piscib ma¬
ris et uolatilib celi. et bestiis. uniuer

Expanded text:
bestias terrae secundum species suas factumque est ita et fecit Deus bestias terrae iuxta species suas et iumenta et omne reptile terrae in genere suo et vidit Deus quod esset bonum et ait faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram et praesit piscibus maris et volatilibus caeli et
Abbreviated transcription (Latin):
uadã quoq die cũ isdẽ uir dei tter a
monasterio ad quẽdam locum ageret.
agricolam quẽlibet uiam publicã ꝑ quã
cui et dixit. Non ẽ bonum o homo uiam
perat arantem offendit. Nonne inquit dixi
tibi: quia uiam istam arare ñ deberes: Ap̃¬
propiansq manu sc̃a caput rustici teti¬
git. dicens. ꝑ istud caput te homo contes¬
tor. ne uiam istam ampliꝰ ares. Retrahẽ¬
te aũt eo manum. tota pars capitis hõis
luit ut capilli caderent: s ut signa ꝑ suc¬
cedentem generationẽ ostenderentꝰ huius

Expanded text:
uadam quoque die, cum isdem vir Dei iter ageret, a monasterio ad quemdam locum properans, agricolam quemlibet arantem viam publicam, per Cui et dixit: Non est bonum, o homo, viam perat arantem offendit. Nonne, inquit, dixi tibi quia viam istam arare non debes? appropiansque manu sancta caput rustici tetigit dicens: Per istud caput te, homo, contestor ne viam istam amplius ares. Retrahente autem eo manum, tota pars capitis hominiluit ut capilli caderent, sed ut signa per succedentem generationem promerentur hujus
Abbreviated transcription (Latin):
et lumine priuatum. cui nulla dabatur re¬
quies. de cruciatione pene: nec spes erat de
uisus recuperatione. Quem beatꝰ thodul¬
fus ad sacroscã altaria ducens. docuit
ea osculanda. Ille sacra uelamina ore tã¬
gebat: et sernus xp̃i oraciomi insistebat.
Surgit sc̃s a panim̃to et nulla doloris
uestigia remanserunt iuuenis ĩ oculo:
Cui ut dignum erat uro dei gr̃as refe¬

Expanded text:
et lumine privatum, cui nulla dabatur requies de cruciatione, nec spes erat de visus recuperatione. Quem beatus Theodulfus ad sacrosancta ducens altaria, docuit osculanda. Ille sacra velamina ore tangebat, et servus Christi precibus incubabat. Surgit sanctus a pavimento, et nulla doloris vestigia remanserunt in juvenis oculo. Qui, ut erat dignum, viro Dei gratias refe
Abbreviated transcription (Latin):
eq enim ꝓpterea nobis desperanda ẽ
ꝑfecta et angelica celestis habitatio
quia dixit. nemo ascendit ĩ celũ nisi qui
descendit de celo: filiꝰ hõis qui ẽ in celo:
Sed hoc dictum ẽ ꝓpt̾ unitatẽ qͣ caput
Non nobis inuidet celuni. sed qͦdã modo
clamat. Mea membͣ estote: si ascendere
uultis in celũ. In hoc ergo ipsi interĩ po¬
boremur: in hoc notis omnib estuemiꝰ:
hoc meditemꝰ in terris: qd̾ cõputem᷑ in ce¬
lis. Tunc exuti carne mortalitatis: nũs
exuamiꝰ anime uetustate. Facile corpus

Expanded text:
e enim propterea nobis desperanda est perfecta et angelica coelestis habitatio, quia dixit, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Sed hoc dictum est propter unitatem, qua caput non nobis invidet coelum: sed quodam modo clamat, Membra mea estote, si ascendere vultis in coelum. In hoc ergo ipsi interim roboremur, in hoc votis omnibus aestuemus. Hoc meditemur in terris, quod computamur in coelis. Tunc exuturi carnem mortalitatis, nunc exuamus animi vetustatem. Facile corpus
Abbreviated transcription (Latin):
dere p̃cepit: uirtutũ ꝓfecto studium
quib ad et̾na ꝯaudia ꝑueniamꝰ sub¬
eundum nobis ostendit. Uenire ⁊ enim
posi ih̾m ẽ. ut mansionẽ eiꝰ uidere pos¬
suꝰ bonis oꝑib. q̃ et ipse p̃monstrauit

Expanded text:
dere praecipit, virtutum profecto studium, dere praecipit, virtutum profecto studium, quibus ad aeterna gaudia perveniamus, subeundum nobis ostendit. Venire etenim post Jesum est, ut mansionem ejus videre possimus, bonis operibus quae ipse praemons
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exinde sepiꝰ eum possent uisitare
pleniꝰ instruendi. Lectio.Ui.¬
nde et ipse quia illos bene peten¬
tes. q̃rentes. pulsantes. uidit. li¬
bens eis secretariũ sui reserauit ar¬
chani: eos q introducens. ueritatis eu¬
angelice rudim̃tis q̃ desiderabant illuꝰ¬
trauit. Nam sequitꝰ Dicit eis. Ueni¬
te et uidete. Statimq subiungitur.
Uenerunt ⁊ uiderunt ubi maneret:
⁊ apd̾ eum manserunt die illo. Qd̃ si
altiore sensu libet inspice. quid nobiͤ
agendũ insinuent discipłi. ĩ eo qd̾ ad
ihm̃ quidẽ ambulantẽ uenerant. sed
locum continuo ubi h̾itaret inquire¬
bant ãmonent utiq nos ut qͦtiens in¬
carnationis eiꝰ transitũ ad m̃dem re¬
ducimꝰ. sollicito eum semꝑ corde roge¬
mus. ut hitarionẽ nobis etne sue
mansionis q̃ ẽ apud patrẽ ostendere
dignetur: dicentes cum moyse. Dñe
ostende nobis głam tuam Qd̃ aũt ip¬
se discipłos uenire ⁊ ubi maneret ui¬

Expanded text:
et exinde saepius eum possent visitare et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere dignetur, dicentes cum Moyse: Domine, ostende nobis gloriam tuam . Quia autem ipse discipulos venire, et ubi maneret vi
Abbreviated transcription (Latin):
t audierunt eum duo discipuli lo¬
quentẽ. ⁊ secuti suit ib̾m. Testi¬
monium ꝑhibente iohanne quia ih̾c
eẽt agnꝰ dei. secuti sunt eũ duo discipłi.
magis desiderantes ab ipso ih̃u. qm a
si mererentꝰ in agnorum dĩ sorte cõpu¬
tari. Hene autẽ d̾uo sunt discipłi ĩuen¬
ti. qui dominum primi sequerent᷑. ut eti¬
am mistice designarent om̃s qui illum
gemina dilectione deuotos ẽẽ debere.
hoc ẽ et eiꝰdẽ sui redemptoris ⁊ fratrũ
simul amore flagrantes. Lectio
tuit ignorare dominꝰ quid sequentes
se discipuli iohis quererent: s meo
di: manifeste inuotuit. qͣntũ bonis
nr̃is studuis delectetꝰ qͣm libent̾ iter
u̾itatis inchoaintib ipse auxiliũ latu¬
rꝰ occurrat. Qui dixerunt ei. Rabbi:
qd dicit᷑ interp̃tatũ magist̾. Ubi ha¬
bitas : Nolebant transitorie magiste¬
rio u̾itatis ꝑfrui: sed mansione᷑ potiꝰ
in qͣ hitaret inquirebant: qtinꝰ et
tunc liberiꝰ in secreto u̾bis instrui.

Expanded text:
t audierunt eum duo discipuli lot audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Testimonium perhibente Joanne, quia Jesus esset Agnus Dei, secuti sunt illum duo discipuli, magis desiderantes ab ipso Jesu, quam a si mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum ilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Converstuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo di, manifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui,
Abbreviated transcription (Latin):
It respiciens inquit ih̾m ambulan¬
Item: dicit. Ecce agnꝰ di. Ambula¬
tio ihu dispensationem incarnatio¬
nis qua ad nos uenire. ac nobis exem¬
pla iuuendi p̃bere dignatꝰ est insiru¬
at: sicut mansio eiꝰ et̾ͥnitatẽ diuinita¬
tis in qua semꝑ ẽ patri eqͣlis aꝑtissi¬
me designat. Respiciens ergo ib̃m am¬
bulantema ioh̾es dicit. eoce agnꝰ dei. qͥa
uidens eum intͥ hoĩes conu̾santẽ ꝓfec¬
tumq illis uite celestis. ⁊ factis de¬
monstrantẽ et uerbis. aꝑte ꝓnuntia¬
bat. quia ñ ipse ut putabant. s ille
eẽt qui ad redemptionẽ generis hu¬
mani a deo patre missus eẽt in mun¬
dum. ille qui formam innocentie. ⁊
patientie in se credentib ẽẽt daturꝰ.
de quo in carne uenturo. p̃cinens ꝓ¬
pheta dicebat. Sicut ouis ad occisi¬
onẽ ducet᷑ : ⁊ sicut agnꝰ coram tondẽ¬
te se sine uoce. sic obmutescet. Et iterũ
Ipse autẽ uulueratꝰ ẽ ꝓpt̾ peccata no¬
stra. ⁊ liuore eiꝰ sanati sumꝰ. Cẽ. iiiii¬

Expanded text:
t respiciens, inquit, Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio Jesu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonstrantem, et verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset, qui ad redemptionem generis humani a Deo Patre missus esset in mundum, ille qui formam innocentiae et patientiae in se credentibus esset daturus, de quo in carne venturo praecinens propheta dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et livore ejus sanati sumus. E
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione feruere: fratͥne quoq salu¬
tis curam gerere. Ille ꝑfecte conditori
sui ducatum sequitur: qui etiã ꝓxi¬
mi qͣntum ualet habere comitatum ni¬
titꝰ Iuuenimꝰ inquit messiã:. qd ẽ in¬
tͥpretatum xp̃c. messias idem qd̃ xp̃c ẽ.¬
sicut petrꝰ ait. unxit eum d̾s sp̃u sc̃
uirtute. Unde etiam psalmista in euiꝰ
laude loquitꝰ. Unxit te ds d̾s tiuiꝰ oleo
leticie p̃consortib tuis. Consortes eis
nos uocat: qui ad accipiendã sp̃e sc̃ĩgra

Expanded text:
dilectione fervere, fraternae quoque salutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est interpretatum CHRISTUS. Messias idem est quod sicut Petrus ait, Unxit eum Deus Spiritu sancto et virtute . Unde etiam Psalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui ad accipienda
Abbreviated transcription (Latin):
Uenerunt inquit ⁊ uiderunt ubi ma¬
neret: ⁊ apd̾ eum manserunt die uo
hora aũt erat quasi decima. Ca lex
in decem ẜ̃ceptis data ẽ: solet indena¬
rio numero. ꝑfectio legis indicar.
runt discipłi ut mansionẽ ih̾u
uiderent: quia nimirum necosse e ut
qui dm̃i desiderat uidere. d̾i so manda¬
tis humilit̾ subdat. quiq luce diui¬
ne contemplationis postmodũ frui
appetit. priꝰ adiuuante dño decalogũ
legis. ꝑ opera lucis. quasi decẽ horas¬
de diei. sole illustrante compleat. Et
illi quidem die illo manentes. apd̃ do¬
minum. felicissima u̾itatis speculatio¬
ne uesperã expectabant. At u̾o omnes
electi post operum bonorum ꝑfectionẽ.
post impleta legis dei p̃cepta. ꝓpetuũ
⁊ nullo fine obnoxium. diẽ sunt cum
illo acturi. illum uidelicet quẽ uidere de¬
siderans ꝓph̾a cantabat. quia melior ẽ
dies una in atriis tius. suꝑ milia. Euit
autem andreas frat̾ simonis petri. unꝰ
ex duob qui audierunt ab ioh̾e. ⁊ se

Expanded text:
Venerunt, inquit, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis data est, solet in denario numero perfectio legis indicari. runt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse est, ut qui Deum videre desiderat, Dei se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem die illo manentes apud Dominum, felicissima veritatis speculatione vesperam exspectabant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecepta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt cum illo acturi, illum, videlicet, quem videre desiderans propheta cantabat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Erat autem Andreas, frater Simonis Petri, unus ex duobus q
Abbreviated transcription (Latin):
pellamur. S ed ille p̃consortib uuctꝰ ẽ
cui sicut ioh̾es baptista testatꝰ ñ ad
m̃sirã dat d̾s sp̃m: s omnia dedit in
maru eiꝰ. Nam de consortib eĩdem unc¬
tionis: dicit apłs. Unicuiq aũt nr̃m
data ẽ gr̃a: secundũ mensurã donatio

Expanded text:
amur. Sed ille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non ad mensuram dat Deus spiritum, sed omnia dedit in manu ejus Nam de consortibus ejusdem unctionis dicit Apostolus: Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donatio
Abbreviated transcription (Latin):
tione mysterii. hoc relaturꝰ eu̾nglista
p̃miserit stecisse ioħem cum disciplis
iħ̾m uero ambulasse: ⁊ illo utiq ubi se
quentib se discipłis ioh̾is mansionẽ in
qͣ hitabat ostenderet. cetaq huimodi
q̃ seq̃ntia lectionis eũnglice cõmemorãt.
si enucleatiꝰ discutiant᷑ inuenimꝰ celes¬
tib redundare misteriis. S tabat enĩ
iobannes. ⁊ respexit ihm: quia ĩ mag¬
no iam culmine ꝑfectionis animigrẽ¬
sum fixerat. unde uire celsitudinẽ di¬
uiue maiestatis mereretꝰ᷑ intueri. Sta¬
bat: quia ulã uirtutũ arcẽ conscen¬
derat. a qua nullis temptationũ posset
imꝓbitatib decce. Stabãt autẽ cum illo
⁊ discipłi: quia magist̾ium eiꝰ corde seq̃

Expanded text:
tione mysterii hoc relaturus evangelista tione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utiqueis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare mysteriis. Stabat enim Joannes, et respexit Jesum, quia in magno jam culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium e
Abbreviated transcription (Latin):
Iuine sublimitas: ut ñ solura u̾ba q̃
a scĩs uł ab ipso dño dicta referuntꝰ sed
etiã circunstantia rerum q̃ simplicit. po¬
sita uidetͦ spicitalib sit plena mistiis.
Ecce enim narrante eungłio fr̃es ca
rissimi audiuimꝰ quia stabat iohes.¬
⁊ ex discipulis eius duo.⁊ tespiciens
il m ambulantẽ. dicit. Eoce agnꝰ dei.
Statimq cognouimꝰ ĩmo iam notũ
ad memoriã reuocauimꝰ. qͣre iħ̾m p̃cur¬
sor suus agnum dei uocau̾it: quia ui¬
delicet cum p̃ ceteris mortalib singu¬
larit̾ innocentẽ. hoc ẽ ab omni pecc̃s
mundum nouit: quia nos suo sã¬
guine redempturũ. quia dona sui uel¬
leris sponte largiturũ. ex qͦ uestẽ no¬
bis nuptialẽ facere possemꝰ. idest exẽ¬
pla uiuendi nobis relicturũ p̃uidit
quib in dilectione calefieri deberemꝰ
õc ẽ ergo testimoniLet¬
um p̃cursoris domini: quo faci¬
le patet fidelib citum amoris intimi
fomitẽ audientium cordib iufundere.
Sed ñ est putandũ quia sine certi ra¬

Expanded text:
urae sublimitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena mysteriis. Ecaudivimus, quia stabat Joannes, et discipuli ejus duo, et respiciens Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei, statimque cognovimus, imo jam notum ad memoriam revocavimus, quare Jesum praecursor suus Agnum Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ra
Abbreviated transcription (Latin):
Et fortasse hec utiliꝰ ꝓderunt: quia se¬
pe et alimenta q̃ minus sufficunt. aui¬
dius sumuntꝰ. Lectionis ergo eungłi¬
ce sũmatĩ sensum statui. ñ ꝑ singuia
uerba discutere: ne dilectionẽ uram ua¬
leat sermo ꝓlixior exposicionis onerare
Eoce audistis fratres km̃i. quia duob
discipulis ambulantib ĩ ma. ñ quidẽ
credentib s tam̃ de se loquentib dñs
apparuit: sed eis speciẽ quam recognos¬
cerent ñ ostendit. Hoc ergo egit foris
dũs ĩ oculis corporis: qd̃ apud ipsos a¬
gebatur intus ĩ oculis cordis. Ipsi nãq
apud semetipsos. intus ⁊ amalunt et
clubitabant: cis autẽ domuiꝰ foris et
p̃sens aderat: et quis esset ñ ostendebat.
De se ergo loquentib p̃sentiã exbi¬
buit: sed de se cdubitantib cognitioniᷤᷤ
sue speciẽ abscondit. Uerba quidẽ cõ¬
tulit: duriciã intellectꝰ concrepauit:
scripture sacre mysteria q̃ de ip̃o erant
aperuit: et tamen quia adhuc ĩ eorũ

Expanded text:
et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt, avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discurrere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistis, fratres charissimi, quia duobus discipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem cotulit, duritiam intellectus increpavit, Scripturae sacra mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen qui adhuc in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tice subiit. quia resurgendo claustra ĩ¬
ferm abstulit: et ascendendo celoꝵ reg¬
na penetrauit. Hanc ergo resurrectio
ex facto: tota mente diligamꝰ: ꝓ eiꝰ amo¬
re more moriam᷑. Ecce in resurrectione
auctoris nr̃i. ministros eiꝰ angłos con¬
ciues nr̃os agnouimꝰ. Ad hoꝵ ergo ciui¬
um illam frequentẽ festiuitate᷑ festine¬
mus. Hiis cum necdũ uisione possumus.
desiderio et mente iungamꝰ. Transmi¬

Expanded text:
ticem subiit, quia resurgendo claustra inticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurrectionex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmi
Abbreviated transcription (Latin):
cum garam ciuitatẽ philistinoꝵ fuis¬
set ingressus. philistei ingressum eius
obsidionib circunderunt: custodes de¬
putauerũt. et sanson fortissimũ se iã
comp̃hendisse gauisi sunt. S quid san¬
son fecit audiamꝰ. Media nocte portas ci¬
uitatis abstulit: et montis uerticem
to: quem nisi redemptorẽ nr̃m sanson
ille significat: Quid gara ciuitas. ni¬
si infe̾rnum designat : Quid ꝑ philis¬
teos. nisi iudeoꝵ ꝑfidia demonstratꝰ. Qͥ
cum mortuũ dominũ uiderent. eiꝰq cor¬
pus in sepulchro iam positum: custodes
ilico deputauerũt. et eum qui auctor
uite claruerat in infermi claustris re¬
tentum. quasi sanson in gaza se depre¬
hendisse letati sunt. Sanson uero me¬
dia nocte ñ solum exiit s etiam portas
tulit: quia uidelicet redemptor nr̃ an¬
te lucẽ resurgens. ñ solum liber de ĩfer¬
uo exiit. s et ipsa etiam inferni cĩaus¬
tra destruxit. Portas tulit. ⁊ montis uer¬

Expanded text:
cum Gazam civitatem Philisthinorum fuiscum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset iobsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem to, quem nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis ver
Abbreviated transcription (Latin):
ce. et credimꝰ ei. Qui si tunc de cruce
descenderet : nimirũ insultantib ce
deus. iurtutẽ nobis patientie non de¬
monstraret. Sed expectauit paululũ:
tolerauit ꝓbra: irrisiones sustinuit.
Seruauit patientiã: distulit ãmira¬
tione. Et qui de cruce descendere noluit
de sepulcbro surrexit. Plus igitur fuit
de sepulchro surgere. qm̃ de cruce des¬
cendere. Plus fuit mortẽ surgendo des¬
truere: quã uitam descendendo seruare.
Sed cum iudei hunc ad insultationeᷤᷤ
suas de cruce descendere muume cerne¬
rent. cum morientẽ uiderent: eum se
uicisse crediderunt: nom̃ illiꝰ se qͣsi ex¬
tiuxisse si gauisi sunt. Sed ecce de mor¬
te nomen eiꝰ ꝑ mundũ creuit: ex qͣ
hũc infidelis turba extinxisse se credidit.
Et quẽ gaudebat occisũ. dolet mortu¬
um: quia hunc ad suam głam cognos¬
cit ꝑuenisse ꝑ penam. Qd̃ bñ in libͦ iu¬
dicũ. sanson illius facta significãt Qui

Expanded text:
ce, et credimus ei. Qui si tunc de cruce ce, et credimus ei. Qui si tunc de cruce desdens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit probra, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit , de sepulcro surrexit. Plus igitur est de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui
Abbreviated transcription (Latin):
plo. qd̾ nobis ꝓmisit ĩ p̃mio. Sed for¬
tasse aliquis dicat. Iure ille resur¬
rexit: qui cum d̃s ẽẽt teneri a morte
non potuit. Ad instruendã ergo ig¬
norantiã nr̃am. ad roborandã infir¬
mitatẽ nram. sue resurrectionis exẽ¬
plum nobis sufficere noluit. Solꝰ illo
in tempore mortuus ẽ: ⁊ tam̃ solus
nunime resurrexit. Nam scriptũ est.
Multa corpora scoꝵ qui dormierant
surrexerunt. Ablata sunt ergo oĩa
argumenta ꝑfidie. Ne quis enim di¬
cat. sperare de se nõn debet homo. qd̃
ĩ carne sua exhibuit homo d̃s: coce cũ
deo homines resurrexisse cognoscimꝰ. ⁊
quos puros fuisse homines ñ dubitamꝰ.
Si igitur membra nr̃i redemptoris su¬
mus: p̾sumamiꝰ in nobis qđ gestũ cons¬
dat in capite. Si multum nos abicimꝰ.
sperare debemus in nobis nos membra
ultima. qd̃ de membris eiꝰ suꝑioribus
audim. Ecce uero ad memoriã rediit.
dicebunt. Si filiꝰ dei ẽ: descendat de cru¬

Expanded text:
plo quod nobis promisit in praemio. Sed forplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuit Deus homo, ecce cum Deo homines resurrexisse cognoscimus, et quos puros homines fuisse non dubitamus. Si ergo membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite. Si multum nos abjicimus, sperare in nobis debemus nos membra ultima quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit dicebant: Si rex Israel est, descendat de cru
Abbreviated transcription (Latin):
lilea a disciplis uidetur: quia resuerecti¬
onis eiꝰ glam post leti uidebimꝰ. si modo
a uiciis ad uirtutũ celsitudinẽ transmi¬
gremꝰ. Qui ergo in sepulcbro nuntiatꝰ
in transmigratione ostenditur: quia is
qui in mortificatione carnis agnoscitꝰ.
te de lectionis eungelice expositione
transcurrimꝰ: sed uibet ut de hac cadem
sollempuitate aliquid subtiliꝰ loqua¬
mur. Due et enim uite erant. quarũ
Una quiꝑpe mortalis ẽ: altera ĩmortali
Una corruptionis: alia incorruptioniᷤ.
Nna mortis: alia resurrectionis. Sed
uenit mediator dei ⁊ hominũ homo xp̃c
ih̾e: suscepit uuã:. et ostendit alteram.
Nuam ꝑtulit moriendo: ostendit alterã
resurgendo. Si igitꝰ nobis mortalem ui¬
tam scientib resurrectionẽ. ꝓmitte¬
teret carnis. ⁊ tam̃ hanc uisibilit̾ nõ
exhiberet: quis eiꝰ ꝓmissionib crederet:
Factꝰ itaq homo apparuit in carne.
mori dedignatus ẽ ex uoluntate : re¬
surrexit ex potestate: et ostendit exẽ¬

Expanded text:
surrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, quia is qui in mortificatione carnis agnoscitur te, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum Una quippe mortalis est, alia immortalis: una corruptionis, alia incorruptionis; una mortis, alia resurrectionis. Sed venit Mediator Dei et hominum, homo Csuscepit unam, et ostendit alteram. Unam pertulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exem
Abbreviated transcription (Latin):
men substantialit̾. s nuncupatine. Ideo
et locus subiungitꝰ᷑: ut de qͦ ih̾u dictum
sit manifestet᷑. Nazarenũ. Et causa ꝓti¬
nus subditur. Crucifixũ. Atq additur.
carnis: qui tam̃ nusqͣm deerat ꝑ p̃sen¬
tiã marestatis. Sed ite dicite discipłis
eiꝰ et petro: quia p̃cedit uos ĩ galileam
nominatis discipulis. petrus de¬
signatur ex nomine. Sed si hũc ange¬
lus nominatĩ ũ exprimeret: qui magiᷤ¬
trum negauerat. uenire inter discipłos
ñ auderet. Uocatur gͦ ex nõie: ne des¬
peraret ex negatione. Qͣ in re conside¬
randum nobis ẽ. cur omp̃e ds̃ eũ quẽ cũc¬
te eccłie p̃ferre disposuerat. ancille uodẽ
ꝑtimescere et scipsũ negare ꝑmisit. Qid
nimirũ mague actum pietatis dispensa¬
tione cognoscimꝰ. ut is qui futurꝰ erat pa¬
tor eccłis ĩ sua culꝑa disceret. qͣliter alii
miseceri debuisset. Prius itaq eũ osten¬
dic sibi. ⁊ tunc p̃posuit ceteris. ut ex sua

Expanded text:
men substantialiter, sed nuncupative, ideo men substantialiter, sed nuncupative, ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur Nazarenum. Et causam potius subdit: Crucifixum. Atque addidit: carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. nominatis discipulis, Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat pertimescere et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis disponsatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae in sua culpa disceret qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum ostendit sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua
Abbreviated transcription (Latin):
ror timoris ẽ: in niue autẽ. blandimen¬
uia uero omp̃e ds̃ ⁊ terribilis ẽ pec¬
resurrectiont eiꝰ angis. et in fulgore tuil¬
tus. et in canooe habitꝰ demonstratur.
ut de ipsa sua sꝑecie ⁊ terreret reꝑbos:
et mulceret pios. Unde recte quoq po¬
pulum ꝑ deserta gradientẽ colũpna ig¬
nis ĩ nocte. et columpna nubis p̃ibat᷑ ĩ
die. In igne et enĩ terror timoris ẽ. ĩ
nubẽ autẽ uisionis lene blandim̾tum
Bies uero uita iusti: et nox accipitur
uita peccatoris. Unde et conuersis pec¬
catorib pauiꝰ dicit. fuistis aliq̃ndo te¬
nebre: nunc autẽ lux ĩ dño. In die er¬
go ꝑ nubem columpna monstrata est.
et in nocte ꝑ igne: quia omp̃c ds̃. ⁊ blã¬
dus iustis. et terribilis apparebit ĩ uistiᷤ
Istos in iudicio ueniens ꝑ leuitatis mã¬
suecudinẽ demulcet: illos uero ꝑ uisti¬
zarenũ. Iħc latino eloquio salutaris: si
ue saluator interp̃tatꝰ. At uero multi
hoc nomine tunc ih̾c dici poterãt: ñ ta¬

Expanded text:
ror timoris est, in nive autem blandimenQuia vero omresurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos zarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est, salvator interpretatur. At vero multi hoc nomine dici poterant tunc, non ta
Abbreviated transcription (Latin):
me. Quia igitꝰ redemptor nr̃. iã p̾sentis
uite corruptionẽ transierat. recte ange¬
lus qͥ nuntiare ꝑbennẽ eiꝰ uitam uene¬
rat in dextera sedebat. Qͥ stola candida co¬
opertꝰ apparuit: quia festuutatis nostre
gaudia nuntiauit. Candor et enĩ uestis.
splendorẽ nr̃e denuntiat sollempnitatis.
Nostre dicamiꝰ. an sue : S ut fateamꝰ ue¬
riꝰ. et sue dicamꝰ ⁊ nr̃e. Illa quippe re¬
demptoris nr̃i resurrectio ⁊ nr̃a festiuitas
fuit. quia nos ad ĩmortalitatẽ reduxit.
et angłoꝵ festiuitas extitit. qͥa nos reuo¬
cando ad celestia. eoꝵ numerũ impleuit.
In sua ergo ac nr̃a festiuitate angłs albiᷤ
uestitus apparuit: quia dũ nos ꝑ resur¬
rectionẽ dominicã ad suꝑna reducimur.¬
celestis patrie dampna reparantꝰ. Sed
quid uenientes feminas affatꝰ audiamꝰ.
Nolite ex pauescere. Ac si aꝑte dicat. Pa¬
ueant illi qui ñ amant aduentũ suꝑno¬
rũ ciuiũ: ꝑtuescant qui carnalib desi¬

Expanded text:
. Quia igitur redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat solemnitatis: Nostrae dicamus an suae? sed ut fateamur verius, et suae dicamus, et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia nos per resurrectionem Dominicam ad sucoelestis patriae damna reparantur. Sed quid venientes feminas affatur audiamus. Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desi
Abbreviated transcription (Latin):
nã patriã tendat: neqͣquã se auici¬
is ꝓ mundi honestate contineat. Qͥ ⁊¬
siquid iam boni aliqͣndo ꝓ honestate
di gliam querere. s totam spem ĩ re¬
demptoris sui aduentu constituat. Un¬
de ⁊ ꝓtinus subdit. Et uos simileᷤ ho

Expanded text:
tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate di gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos
Abbreviated transcription (Latin):
monet : ne nos qui plꝰ ceteris in hoc
mundo accepisse aliquid cernimur:
ab auctore mundi grauiꝰ inde iudice¬
mur. Cum enim augentͫ dona: etiã¬
raciones crescunt donoꝵ. Tanto gͦ¬
quisq ẽẽ humelior debet ex munere:
qnͣto obligatiorẽ se ẽẽ conspicit ĩ red¬
denda ratione. Ecce homo qui ꝑegre
ꝓficiscitꝰ seruos suos uocat. eisq ad
negocium talenta partit᷑: post multũ
uero temporis positurus rationẽ reu̾¬
tit᷑ bene operantes ꝓ apportato lucͦ
remunerat: seruum uero a bono oꝑe
torpentẽ dampnat.Lecti

Expanded text:
mus, ne nos qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur, ab auctore mundi gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. nouus homo copulauit. Qui
tunc reu̾titur: cum nobis iam ꝑ iudi¬
cium manifestatꝰ. Bene autẽ de ser¬
uis expectantib subditur. Ut cum ue¬
nerit ⁊ pulsau̾it: confestim aꝑiant
ei. uenit quippe: cum ad iudicium ꝓ¬
perat. Pulsat uero: cum iam ꝑ egritu¬
dinis molestias. ẽẽ mortẽ uicinã desig¬
nat. Cui confestim aꝑimꝰ. si hũc cum
amore suscipimꝰ. Aꝑire et enim iudici
puisanti ñ uult: qui exire de corpore
trepidat: et uidere eum quem contẽp¬
sisse se meminit iudicem formidat. Qui
autẽ de sua spe et operatione securꝰ est.
pulsanti confestim aꝑit: quia letꝰ iudi¬
cẽ sustinet: ⁊ cum tempus ꝓpinque
morcis agnou̾it: de gła resurrectionis
hilarescit.

Expanded text:
m novus homo copulavit. Qui tunc revertitur cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe cum ad judicium properat, pulsat vero cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat; et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit.
Abbreviated transcription (Latin):
cernas tenere: ut ⁊ mundicia sit cas¬
titatis in corpore: ⁊ lum̃ u̾itatis in
operatione.¬
Dedemptori et enĩ nr̃o unũ sine al¬
tero placere nequaqͣm potest: si
aut is qui bona agit. adhuc luxu¬
rie inquinam̃ta ñ deĩerit: aut is qͥ
castitate p̃minet. necdum se ꝑ bona
opera exercet. Nec castitas gͦ magna
ẽ sine bono opere: nec opꝰ bonũ ẽ ali¬
quid sine castitate. S si utrũq agit᷑¬

Expanded text:
s tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione.demptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit, adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet, necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. » Quid eni
Abbreviated transcription (Latin):
cere faciam palato tuo: ⁊ eris mutꝰ.
nec quasi uir obiurgans: quia domꝰ
exasperans ẽ. Ac si aꝑte dicat. Iccirco
tibi p̃dicationis sermo ⁊tollit᷑: quia
dum me in suis actib plebs exasperat:
ũ est digna cui exhortatio u̾itatis fiat
Ex cuius ergo uitio p̃dicatori sermo cõ¬
trahatur: non facile agnoscitꝰ Quia
uero p̃dicatoris taciturnitas aliqͣndo si¬
bi. semper autem subiectis noceat. cer¬
tissime scitur. S utinam si ad p̃dicatio¬
nis uirtutẽ non sufficimꝰ. Ioci nr̃i offi¬
cium in innocentia uite tencamꝰ.¬

Expanded text:
ciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed utinam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneam
Abbreviated transcription (Latin):
b quid dicat audiamꝰ. Messis quidẽ
multa: operarii autẽ pauci. Rogate
ergo dominum messis: ut mitat ope¬
rarios in messem suam. Ad messem
multam operarii pauci sunt: qd̾ sine
graui merore loqui ñ possumꝰ: quia
⁊ si sunt qui bona audiant: desunt
qui dicant. Ecce mundꝰ sacerdotibus
ulenꝰ est: s tamen in messe dei rarꝰ
ualde inuenitur operator: qͥa officiũ
quidẽ sacerdotale suscipimꝰ : s opꝰ of¬
ficii non implemus.Lectio xui.
dicitur. Rogate dñm messis: ut
mittat operarios in messem suam. uoᷤᷤ
ꝓ nodis petite. ut digna uobis opera¬
ri ualeamus. ne ab exhortatione lin¬
gua torpescat : ne postquã p̃dicatio¬
nis locum suscepimꝰ. apd̃ iustum iudi¬
cem nr̃a nos taciturnitas addicat:
Sepe enum ꝓ sua nequitia. p̃dicanti¬
um lingua restringitꝰ. sepe uero ex
subiectorum lingna culpa agitꝰ: ut
cisdem qui p̃sunt p̃dicationis sermo

Expanded text:
amus: Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine gravi moerore loqui non possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus. Sed pensatedicitur: Rogate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia pum lingua restringitur; saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tres kmm̃i. aliqͣndo nos sermonib.
aliquando oꝑib ammonet. Ipsa et¬
eium facta ciꝰ p̃cepta sunt: quia dũ
aliquid tacitꝰ facit: quid agere debea¬
inus innotescit. Ecce et enim binos ĩ
p̃dicationẽ discipłos mittit: quia
duo sunt p̾cepta caritatis. Dei uideli¬
cet amor et ꝓximi. ⁊ minꝰ qͣm int̾ duoᷤᷤ
caritas haberi ñ potest. Nemo enĩ ꝓpͥe

Expanded text:
rissimi, aliquando nos sermonibus, aliquando vero operibus admonet. Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. Ecce enim binos in praedicationem discipulos mittit, quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et proximi, et minus quam inter duos charitas haberi non po
Abbreviated transcription (Latin):
suscipitꝰ huic namq eisdẽ p̃dicato¬
rib ysaias dicit. Parate uiam dño:
rectas facite semitas dei nr̃i. Hincil¬
us psalmista ait. Iter facite ei qui al¬
cendit suꝑ occasum. Suꝑ occasũ nãq
dominus ascendit: quia unde in passio¬
ne dñs occubuit: ide maiorẽ suã glo¬
riam resurgendo manifestauit. Suꝑ
occasum uidelicet ascendit: qui mor
tem qm ꝑtulit resurgendo calcanit:
i ergo qui ascendit su¬
per occasũ iter facimꝰ: cum noᷤᷤ eiꝰ¬

Expanded text:
eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Super occasum videlicet tem, quam pertulit resurgendo calcavit. Ait ergo: Qui ascendit super occasum, iter facite ei, id e
Abbreviated transcription (Latin):
caritas possit. Binos ad p̃dicandũ dis¬
cipłos dominꝰ mittit : quatinꝰ hoc no¬
dis tacitꝰ insinuet: quia qui caritatẽ
erga alterum ñ habet : p̃dicationis
eue autẽ dicitur quia mi¬
sit eos aute faciem suã in om¬
nem ciuitatẽ ⁊ locum quo erat ipse
uenturꝰ predicatores enim suos dñs
sequitur: quia p̃dicatio p̃uenit: et
tunc dominꝰ ad mentis nr̃e habitacu¬

Expanded text:
s ad praedicandum discipulos Dominus mittit, quatenus hoc nobis tacitus innuat, quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis Bene autem dicitur quia misit eos ante faciem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos Dominus sequitur, quia praedicatio praevenit, et tunc ad mentis nostrae habitacu