comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uineã uindemiant: qr exea sententiarũ
botros ꝓ suȩ intelligentie intentione co-¬
aceruant. Potest agri uel uineȩ noĩe
uniuersa ȩccłia signari: quã ꝑuersi pre-¬
dicatores demetuit. & auctorẽ eius
in mẽbris suis opprimendo uindemi¬
ant: quia creatoris nr̃i grãm ñ sequen¬
tes. dũ quosdã de illa qui recti uide
Nudos dimittunt homines indumenta
tollentes: quib non est operimentũ
in frigore. Sicut uestimenta corpus:
sic bona oꝑa ꝓtegunt animã. Unde
cuidã dr̃. Beatus qui uigilat. & custo¬
dit uestimenta sua: ne nudus ambu
l&. Heretici itaq cũ in quorũdã men¬
tib bona oꝑa destruunt: nimirũ ue¬
lamina indumentoꝵ tollunt. Bene¬
aũ dr: quib non est operimentũ in
frigore. Operimentũ quippe ad iusti¬
ciam ꝑtin&e: frigus ad culpã. Et sunt
nonnulli qui in quibusdã reb peccata
faciunt: in quibuscła uͦ recta opera
sequunt᷑. Qui gͦ ex aliis actib delinqͥt.

Expanded text:
vineam vindemiant, quia ex ea sententiarum vineam vindemiant, quia ex ea sententiarum botros pro suae intelligentiae intentione coacervant. Potest agri vel vineae nomine universa Ecclesia designari, quam perversi praedicatores demetunt, et auctorem ejus in membris suis opprimendo vindemiant, quia Creatoris nostri gratiam persequentes, dum quosdam de illa qui recti videbNudos dimittunt homines indumenta tollentes, quibus non est operimentum in frigore. - Sicut vestimenta corpus, ita bona opera protegunt animam. Unde cuidam dicitur: « Beatus qui vigilat et custodit vestimenta sua ne nudus ambulet . » Haeretici itaque cum in quorumdam mentibus bona opera destruunt, nimirum velamina indumentoautem dicitur: Quibus non est operimentum in frigore. Operimentum quippe ad justitiam pertinet, frigus ad culpam. Et sunt nonnulli qui in quibusdam rebus peccata faciunt, in quibusdam vero recta opera sequuntur. Qui ergo ex aliis actibus delinquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rant panem liberis. Ad predã uigilant.¬
quia uerba iustoꝵ ad sensũ ꝓpriũ semꝑ
rapere conant᷑: ut ꝑ hȩc ꝑuersis filiis
panẽ erroris parent. De quo uidelic&
pane apud salonionẽ uerbis mulieris
prauitatis hereticȩ tẏpum gerentis. dr̃.
Aquȩ furtiuȩ dultiores sunt: & panis ab¬
sconditus suauior. Sequit᷑. Agrũ non¬
S suũ de metunt: & uieã eiꝰ quẽ ui op¬
presserint uindemiant. Potest agri no-¬
mine. scripturȩ sacrȩ latitudo signari.
Q uã heretici non suã demetunt: quia ex
ea sententias longe a sus sensib diu̾sas
tollunt. Quȩ uineȩ quoq appellatione
exprimit᷑ : quia ꝑ ueritatis sententias
botros uirtutũ ꝓfert. Cuius uineȩ do¬
minũ. id ÷ scripturȩ sacre conditorem
quasi ui opprimunt: qui eius sensum
in uerba sacri eloquii inflectere uio¬
lenter conant᷑. qui dicit. Seriure me
fecisti in peccatis tuis : prebuisti michi
laborẽ in iniquitatib tuis. Et eandẽ

Expanded text:
rant panem liberis. 61. Haeretici arant panem liberis. 61. Haeretici aqui verba justorum ad sensum proprium semper rapere conantur, ut per haec perversis filiis panem erroris parent. De quo videlicet pane apud Salomonem verbis mulieris pravitatis haereticae typum gerentis dicitur: 524 Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Sequitur:  suum demetunt, et vineam ejus quem vi oppresserunt vindemiant. - Potest agri nomine Scripturae sacrae latitudo signari, quam haeretici non suam demetunt, quia ex ea sententias longe a suis sensibus diversas tollunt. Quae vineae quoque appellatione exprimitur, quia, per veritatis sententias, botros virtutum profert. Cujus vineae tamen, id est Scripturae sacrae, Conditorem quasi vi opprimunt, quia ejus sensum in verba sacri eloquii inflectere violenter conantur. Qui dicit: « Servire me fecisti in peccatis tuis, praebuisti mihi laborem in
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq eos quos inueniunt. eo amplius
peste suȩ ꝑsuasionis inficiunt: quo quasi
ex uitȩ meritis reuerentiores uidentur.
enim: agrestis est asimus. Et recte hoc
in loco onagris comparant᷑ heretici: qr
in suis uoluptatib dimissi. a uinculis st̃
fidei & rationis alieni. Unde scriptũ ẽ.
Onager assuetus in solitudine: in desiderio
animȩ suȩ attraxit uentũ amoris sui.
Onager quippe in solitudine assuetus est:
quia dũ terrã cordis sui discipliune uirtu¬
te non excolit: ibi habitat ubi fructus ñ
amoris sui attrahit: qͥa ea quȩ ex desi-¬
derio scientiȩ in mente concipit. inflare
hic quoq congrue infertur. Egrediunt᷑
ad opus suum. Non enĩ dĩ. s suũ opus
ꝑagunt: dũ non recta doginata. sed ꝓpͥa
desideria sequunt᷑. Scrip̾tũ quippe est.
Ambulans in uia in maculata: hic mͥ mi¬
nistrabat. Qui gͦ ñ in uia immaculata
ambulat: sibi magis quã dño ministrat.

Expanded text:
plerumque eos quos inveniunt eo amplius plerumque eos quos inveniunt eo amplius peste suae persuasionis inficiunt, quo quasi ex vitae meritis reverentiores videntur. enim agrestis est asinus. Et recte hoc in loco onagris comparantur haeretici, quia, in suis voluptatibus dimissi, a vinculis sunt fidei et rationis alieni. Unde scriptum est: Onager assuetus in solitudine, in desiderio animae suae attraxit ventum amoris sui . Onager quippe in solitquia dum terram cordis sui disciplinae virtute non excolit, ibi habitat ubi fructus nonmae suae ventum amoris sui attrahit, quia ea quae ex desiderio scientiae in mente chic quoque congrue infertur: Egrediuntur ad opus suum. Non enim Dei, sed suum opus peragunt, dum non recta dogmata, sed propria desideria sequuntur. Scriptum quippe est: Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat . Qui ergo non in via immaculata ambulat, sibi magis quam Domino ministrat.
Abbreviated transcription (Latin):
rim uisione priuata est: Sos aũ huius
est uiduȩ: unusquisq predicator. Et
sepe contingit: ut heretici ꝑuersis suis
doginatib. ipsos etiam qui predicato¬
res uidebantur trahant. Bouẽ gͦ ui¬
duȩ auferunt: cũ de sca eccłia etiam
predicantẽ tollunt. Ubi recte est ad¬
iunctum. ꝓ pignore. Pignus nãq cum
tollit᷑: aliud quide est quod tenet᷑: seo
tam̃ adhuc aliud quęrit᷑. Et plerũq
heretici ido eos conant᷑ auferre qui
predicant: ut eoꝵ etiã sequaces tra-¬
hant. Pro pignore gͦ bos uiduȩ tolli¬
t᷑: quando idcirco ipse qui predicabat
rapit᷑. ut alii sequant᷑. Ex cuius ruina
plerumq agit᷑: ut hii quoq de sc̃ȩ eccłiȩ
gremio exeant: qui in ea bonis morib
pauperũ uiam: & oppresserunt pariter
nonnumꝗͣ hii qui mansueti atq humiles
uident᷑. si seruare discretionẽ nesciunt:
exemplis alioꝵ cadunt. Sunt uͦ ñnulli
heretici qui popłis admisceri fugiunt:
s secessum uite secretioris petunt. Qui

Expanded text:
ione privata est? Bos autem hujus est viduae, unusquisque praedicator. Et saepe contingit ut haeretici perversis suis dogmatibus ipsos etiam qui praedicatores videbantur trahant. Bovem ergo viduae auferunt, cum de sancta Ecclesia etiam praedicantem tollunt. Ubi recte est adjunctum: Pro pignore. Pignus namque cum tollitur, aliud quidem est quod tenetur, sed tamen adhuc aliud quaeritur. Et plerumque haeretici ideo eos conantur auferre qui praedicant, ut eorum etiam sequaces trahant. Pro pignore ergo bos viduae tollitur, quando idcirco ipse qui praedicabat rapiatur, ut alii sequantur. Ex cujus ruina plerumque agitur ut hi quoque de sanctae Ecclesiae gremio exeant, qui in ea bonis moribus pauperum viam, et oppresserunt pariter nonnunquam hi qui mansueti atque humiles videntur, si servare discretionem nesciunt, exemplis aliorum cadunt. Sunt vero nonnulli haeretici qui populis admisceri fugiunt, sed recessum vitae secretioris petunt; qui
Abbreviated transcription (Latin):
Q uio uamq hoc loco domoꝵ nomine
nͭ conscientiȩ designant᷑: in quib habi¬
tamus contractando quid agumuo as
Unde cuidã sanato dr. Uade in domũ
tuã ad tuos. & adnuntia illis quanta
tibi dñs fecerit: &⁊ ã peccati iã uitio

Expanded text:
Quid namque hoc loco domorum nomine nisi conscientiae designantur, in quibus habitamus cum tractando quid agimus? Unde cuidam sanato dicitur: Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia illis quanta tibi Dominus fecerit , id est,
Abbreviated transcription (Latin):
rum est : rectitũdo eccłiarum. Qua in
re siue hereticum seu carnalem quempiã
nil obstat intelligi: quia uia uinearum.
id ẽ rectitudo eccł̃iarum amittitur. dum
uł fides recta. uel rectitũdo iusticie non
tenetur. Ille namq ꝑ uiam unearum
ambulat : qui scẽ unuisalis eccłie predi.¬
catiouem pensans. neq a fidei neq a bo¬
nors actuum rectitudine declinat. In uia
qippe uinearum ambulare ẽ: scẽ eccłie pa¬
tres uelud dependentes botros aspicere⁊ qͦ¬
rum uerbis dum intendit in labore itine¬
ris: aniore debriatur ęt̾nitatis. Sequit᷑.¬

Expanded text:
rum est rectitudo Ecclesiarum. Qua in rum est rectitudo Ecclesiarum. Qua in re sive haereticum, sive carnalem quempiam nil obstat intelligi, quia via vinearum, id est rectitudo Ecclesiarum amittitur, dum vel fides recta, vel rectitudo justitiae non tenetur. Ille namque per viam vinearum ambulat, qui, sanctae universalis Ecclesiae praedicationem pensans, neque a fidei, neque a bonorum actuum rectitudine declinat. In via quippe vinearum ambulare est sanctae Ecclesiae Patres velut dependentes botros aspicere, quorum verbis dum intendit in labore itineris, amore debriatur aeternitatis. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
in anterioribꝰ cadunt. Qui recte quoq sti¬
pulȩ aute faciem uenti comparantur:
quia irruente aura temptationis. dum
nulla subnexi sunt ratione grauitatis.
eleuant᷑ ut corruant. Et sepe eo alicuiꝰ¬
se meriti existere ȩstimant: quo eos in
alta flatus erroris portat. Sequit᷑. Ma
ledicta sit pars eius in terra: nec ambu¬
l& ꝑ uiam uinearũ. Quisquis in uita p̾-¬
senti recta agit. & aduersa sustin&. la¬
borare quidẽ aduersitate cernit᷑: seo
ad benedictionẽ hereditatis ꝑpetuę
consũmat᷑. Quisquis uͦ ꝑuersa agit. &
tam̃ ꝑspera recipit. seq a malis actib
nec donoꝵs laigitate compescit: prosꝑari
quidem conspicit᷑ s reati tn ꝑpetue maledie¬
tonis ligatu. Unde recte nunc cdẽ: male¬
dicta sit pars eius in t̾ra. Qui &e si ad t̾ipus
benedicitur: in reatu tñ maledictõns tene¬
tur. De quo apte subditur: nec ambulet
ꝑ uiam iunearum. Uia nanq uinea¬

Expanded text:
in anterioribus cadunt. Qui recte quoque stiin anterioribus cadunt. Qui recte quoque stipulae ante faciem venti comparantur, quia, irruente aura tentationis, dum nulla subnixi sunt ratione gravitatis, elevantur ut corruant, et saepe eo se alicujus meriti existere aestimant, quo eos in alta flatus erroris portat. Sequitur: CAledicta sit pars ejus in terra, nec ambulet per viam vinearum. - Quisquis in vita praesenti recta agit, et adversa sustinet, laborare quidem adversitate cernitur, sed ad benedictionem haereditatis perpetuae consummatur. Quisquis vero perversa agit, et tamen prospera recipit, seque a malis actibus nec donorum largitate compescit, prosperari quidem conspicitur, sed reatu perpetuae maledictionis ligatur. Unde recte nunc dicitur: Maledicta sit pars ejus in terra. Quia etsi ad tempus benedicitur, in reatu tamen maledictionis tenetur. De quo et apte subditur: Nec ambulet per viam vinearum. Via namque vinea
Abbreviated transcription (Latin):
unus mala inchoat: & imitando multi
subsequunt᷑. Seo eius principalit̾ culpa ẽ:
qui ꝑuersis sequentib exempla prebuit
iniquitatis. Unde & ad illũ redit cre¬
bro sententia: qui auctor extitit in cul.¬
pa. Aquę autẽ suꝑficies huc illucq
aura impellit᷑: & nulla stabilitate soli¬
datapassĩ mouet᷑. Iniqui gͥ mens plus¬
quã aquę suꝑficies leuis est: qr cũ queli¬
b& hanc aura temptationis attigerit:
sine tarditate aliqua retractationis tra¬
hit. Si enim cor fluxum cuius lib& ꝑ¬
uersi cogitamus: quid aliud quã in uen¬
to positam aquȩ suꝑficiem cernimus as
Nunc natuiq illuo aura impellit irȩ. ncͣ¬
fallatiȩ ꝑtrahit. Suꝑ faciem gͦ aquȩ̨
leuis ẽ is: qũecũ qͥlib& erroris uentus ue
uerit impellit. Unde bene quoq per
rota quippe ponunt᷑ iniqui: quia in
circuitu laboris missi. dũ ea quȩ ante
sunt negligunt. & ea quȩ deserenda
st̃ sequunt᷑ : ex posteriorib eleuant᷑. &

Expanded text:
unus mala inchoat, et imitando multi unus mala inchoat, et imitando multi subsequuntur. Sed ejus principaliter culpa est qui perversis sequentibus exempla praebuit iniquitatis. Unde ad illum redit crebro sententia qui auctor exstitit in culpa. Aquae autem superficies huc illucque aura impellitur, et nulla stabilitate solidata passim movetur. Iniqui igitur mens plusquam aquae superficies levis est, quia quaelibet hanc aura tentationis attigerit, sine tarditate aliqua retractationis trahit. Si enim cor fluxum cujuslibet perversi cogitamus, quid aliud quam in vento positam aquae superficiem cernimus? Nunc namque illum aura impellit ire, nfallaciae pertrahit. Super faciem ergo aquae levis est is quem quilibet erroris ventus cum venerit impellit. Unde bene quoque perrota quippe ponuntur iniqui, quia, in circuitu laboris missi, dum ea quae ante sunt negligunt, et ea quae deserenda sunt sequuntur, ex posterioribus elevantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
de culpa gaudium habere. Quoꝵ ipsa
letalis leticia conuenienter ex primit᷑:¬
bris: quasi in luce ambulant. Peruerse
& enu mente̾ gaudent infacinorib :
ꝓ culpa sua cotidie ad suppliciũ tra¬
hunt᷑. & securi sunt. Unde & ꝑ salo¬
monẽ dr. Sunt impii qui ita securi st̃:
quasi iustoꝵ facta habeant. De quib
rursũ scriptũ est. Qui letant᷑ cũ niale¬
fecerint: & exultant in reb pessimis.
Sic itaq ui tenebris quasi in luce ambu¬
lant: quia ita gaudent in nocte pec¬
cati: ac si eos lux iusticię circum clu¬
lux uͦ nr̃a patria ȩterna est. in qua
dũ uultus aspicimus. corda in nobis
nr̃a uicissim uidemus: iniqui autẽ
quia uitã presentẽ ita diligunt. atq
hȩc ex ilii tempora cõplectunt᷑. ac si
iam in patria regnent: recte dicit᷑.¬
sic in teuebris quasi in luce ambulant:¬
 quia sic in presenti cecitate leti st̃: ac si
Siam ęternę patriȩ luce ꝑfruant᷑. Seqͥt᷑.¬
mero ad singularẽ redit: quia plerũq

Expanded text:
de culpa gaudium habere. Quorum ipsa lethalis laetitia convenienter exprimitbris quasi in lumine ambulant. - Perversae etenim mentes gaudent in facinoribus, per culpam suam quotidie ad supplicium trahuntur, et securi sunt. Unde et per Salomonem dicitur: « Sunt impii qui ita securi sunt, quasi justorum facta habeant . » De quibus rursum scriptum est: « Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . » Sic itaque in tenebris quasi in luce ambulant, quia ita gaudent in nocte peccati, ac si eos lux justitiae circumfunlux vero nostra patria aeterna est, in qua dum vultus aspicimus, corda in nobis nostra vicissim videmus; iniqui autem quia vitam praesentem ita diligunt, atque haec exsilii tempora complectuntur ac si jam in patria regnent; recte dicitin tenebris quasi in luce ambulant, quia sic in praesenti caecitate laeti sunt, ac si jam aeternae patriae luce perfruantur. Seqmero ad singularem redit, quia plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
dib hunc exquisite sapĩe miniũ calorẽ deui¬
tãs att: ñ plus saꝑe qͣm oportet saꝑe. s saꝑe
Ad sobetatẽ: ne fortasse minius calor intiniet.
quos pͥus aque muium. idẽ infidelitatis uł
torpentiũ actionũ frigora morituros tenebãt.
Et quia ualle diffieisle ẽ ut is qui se sapien¬
tem estrnat. mentẽ ad humilitatẽ reducat. &
recta p̃dicantib credat. sensũq sue ꝑu̾sitatis
reitiat: recte subiungit᷑.¬

Expanded text:
e nimium calorem devitans, ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne fortasse nimius calor interimeret quos prius aquae nivium, id est infidelitatis, vel torpentium actionum frigora morituros tenebant. Et quia valde difficile est ut is qui se sapientem aestimat mentem ad humilitatem reducat, et recta praedicantibus credat, sensumque suae perversitatis abjiciat, recte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
am in eruorem labunt᷑. Hi itaq cũ nẽcdum
credent: uł adhuc ad nnqͥtatis oꝑa uacaret̃:
aque nitum fuert᷑. S cũ carnaltum facta
deserentes an fide ad quam ꝑducti st̾ plus
appetunt ꝑscirutari quã capunt: ampliꝰ
ꝓfecto calent qm̃ calere debuert̃. Bene gͦ
de hoc ꝑuso quolibet ꝓpħantis duntarat
sententia ñ optantis di: ad uinaũ calorẽ tn¬

Expanded text:
itaque cum necdum crederent, vel adhuc iniquitatis operi vacarent, aquae nivium fuerunt, sed cum carnalia facta deserentes, in fide ad quam perducti sunt, plus appetunt perscrutari quam capiunt, amplius profecto calent, quam calere debuerunt. Bene ergo de hoc perverso quolibet prophetantis duntaxat sententia, non optantis dicitur. Ad nimium calorem tran
Abbreviated transcription (Latin):
in tristicia tenebrescit. Bene gͦ dicit᷑.
si subito apparuerit aurora: arbitrant᷑
umbram mortis. Aurora quippe mens
iusti est: quȩ peccati sui tenebras dese¬
rens. ad lucem iam erumpit ęt̾nita.¬
tis. sicut de scã quoq eccłia đr. Quȩ¬

Expanded text:
in tristitia tenebrescit. Bene ergo dicitur: Si subito apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortis. Aurora quippe mens justi est, quae, peccati sui tenebras deserens, ad lucem jam erumpit aeternitatis, sicut de sancta quoque Ecclesia dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo di ÷ꝰ Q uẽ iudelic& uultũ ꝑũ¬
sus oꝑit ut cognosci nequeat: cũ uitã
suã uel malis actib. uel ꝑfidiȩ errore
confundit. Sed talis quisq cũ ꝓsperitate
uitȩ presentis ustos fulciri conspicit.
eis ꝑuersa suadere minime presumit.
Si qua uͦ ulos ꝓcella aduersitatis attigor¬
rit: ad uerba ꝓtinus pestiferȩ ꝑsuasio¬
nis erumpit. Unde & subdit᷑. ꝑ fodit

Expanded text:
similitudo Dei? Quem videlicet vultum persimilitudo Dei? Quem videlicet vultum perversus operit, ut cognosci nequeat, cum vitam suam vel malis actibus, vel perfidiae errore confundit. Sed talis quisque cum prosperitate vitae praesentis justos fulciri conspicit, eis perversa suadere minime praesumit; si qua vero illos procella adversitatis invenerit, ad verba protinus pestiferae persuasionis erumpit. Unde et subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
de est difficile ut ab humano uisu pe¬
netret᷑. Qđ ꝑuersa mens tanto securius
ꝑ petrat: quanto se ab hominib uideri
ñ metuit. quos erubescat. Scieudũ quoq
ẽ quia sicut is qui adulterium facit.
carnẽ alieni coniugii sibi illicite con¬
uingit: ita om̃s heretici cũ fidese aniã
in suo errore rapiunt: quasi coniugem
alienã tollunt. Quia uidelic& mens
do spiritaliter inhereus. & ei quasi in
quodã amoris thalamo coniuncta. cũ
ꝑuersis ꝑsuasionib ad prauitatẽ dog¬
matis ducit᷑: quasi aliena coniunx a
corruptore maculatur. Bene aũ sub¬
ciem suã adulter operit: ne cognoscat᷑.
Om̃is aũ qui sentiendo uel agendo neqͥ¬
ter uiuit. uultũ suũ oꝑit : quia adhoc
ꝑuersitate dognatis uel oꝑis tendit:
ut ab om̃ipotente do in uidicio rȩcog¬
nosci non possit. Unde quibusdã i
fine dicturus est. Nũꝗͣ noui uos: disce¬
dite a me qui oꝑamini inquitatem.
Quid aũ uultus cordis est humani: uisi

Expanded text:
de est difficile ut ab humano visu pede est difficile ut ab humano visu penetretur. Quod perversa mens tanto securius perpetrat, quanto se ab hominibus videri non metuit, quos erubescat. Sciendum quoque est quia sicut is qui adultcarnem alienae conjugis sibi illicite conjungit: ita haeritici, cum fidelem animam in suo errore rapiunt, quasi alialienam tollunt, quia videlicet mens Deo spiritaliter inhaerens, et ei quasi in quodam amoris thalamo conjuncta, cum perversis persuasionibus ad pravitatem dogmatis perducitur, quasi aliena conjux a corruptore maculatur. Bene autem subciem suam adulter operit, ne cognoscatur. Omnis autem qui sentiendo vel agendo nequiter vivit, vultum suum operit, quia ad hoc perversitate dogmatis vel operis tendit, ut ab omnipotente Deo in judicio recognosci non possit. Unde quibusdam in fine dicturus est: Nunquam novi vos; discedite a me, qui operaminiQuid autem vultus cordis humani est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
deprimendo interimit: in aduersitate
ac deiectione positus. ꝑ iniqua consilia
latenter ledit: atq id qđ ꝑ se explere
non ualae. adherendo huius mundi po¬
tentib exerc&. Sequit᷑. Oculus adulte
ri obseruat caliginẽ dicens. Ñ me ui-¬
debit oculus. Hoc etiam iuxta litterã
nil obstat intelligi: ut qui adulterium
ꝑpetrare desiderat. tenebras exquirat.
Seo quia contra hereticos sententia ꝓmit᷑:
dignũ est ut hoc qđ dicit᷑ mysticę senti¬
at᷑. Nam paulus ait. Non enĩ sumus sic̃
plurimi: adulterantes uerbũ dĩ. Adult̾
quippe in carnali coitu: non ꝓlem seo
uoluptatẽ quęxit. Et ꝑuersus quisq ac
uanȩ głȩ seruiens. recte adulterari uer-¬
bum di dr: quia ꝑ sacrum eloquium
non dõ filios gignere.s suã scientiam
desiderat ostentare. Quem enu libido
głȩ ad loquendũ trahit: uoluptati ma¬
gis quã generationi operã impendit.
quia aciutterium qđ in mente agit᷑. ual¬

Expanded text:
deprimendo interimit, in adversitate deprimendo interimit, in adversitate atque dejectione positus, per iniqua consilia latenter laedit, atque id quod per se explere non valet, adhaerendo hujus mundi potentibus exercet. Sequitur. CAPUT ri observat caliginem dicens: Non me videbit oculus. - Hoc etiam juxta litteram nil obstat intelligi, ut qui adulterium perpetrare desiderat tenebras exquirat. Sed quia contra haereticos sententia promitur, dignum est ut hoc quod dicitur 529 mystice sentiantur. Nam Paulus ait: Non enim sumus, sicut plurimi, adulterantes verbum Dei . Adulter quippe in carnali coitu non prolem, sed voluptatem quaerit. Et perversus quisque ac vanae gloriae serviens recte adulterare verbum Dei dicitur, quia per sacrum eloquium non Deo filios gignere, sed suam scientiam desiderat ostentare. Quem enim libido gloriae ad loquendum trahit, voluptati magis quam generationi operam impendit. quia adulterium quod in mente agitur val
Abbreviated transcription (Latin):
sus quisq erigit᷑: & illoꝵ uitã deprimit᷑:
qui dũ sequentẽ głam sitiunt. quasi
satiari in uespere exquirunt. Prauus.
& enim quisq in hoc mundo dignitatẽ
transitoriȩ potestatis arripiens. tanto
se acrius ad ꝑagenda mala dilatat: qͣn¬
to ꝑ caritatis uiscera nullũ amat. Totis
enim cogitationib contra bonos seuit:
nente do subito głam acceptȩ potestatis
amiserit. locum murat. s mentẽ non
mutat : quia ad hoc ꝓtinus dilabit᷑ qđ
nis suȩ. & si exercere crudelitatis manũ
ñ ual&: eis tamen quos preualere conspi¬
cit. consilia ꝑuersitatis preb&. Huc illuc¬
q discurrit: & queq potest in bonoꝵ lesio¬
ne suggerit. Qui recte quasi fur dicit᷑:
quia in ipsis suis ꝑuersis consiliis metuit
ne deprehendatur. Qui gͦ contra egenũ
& pauperẽ. mane homicida est. ꝑ noctẽ
quasi fur abscondit᷑ : qr ꝑuersus qͥsq qͥ in
ꝓsperitate uitȩ presentis humiliũ uitã

Expanded text:
versus quisque erigitur, et illoruversus quisque erigitur, et illoruqui dum sequentem gloriam sitiunt, quasi satiari in vespere exquirunt. Pravus etenim quisque in hoc mundo dignitatem transitoriae potestatis arripiens, tanto se ad peragenda mala acrius dilatat, quanto per charitatis viscera nullum amat. Totis enim cogitationibus contra bonos saevit, et nente Deo, subito gloriam acceptae potestatis amiserit, locum mutat, sed mentem non mutat, quia ad hoc protinus dilabitur qunis suae, etsi exerere crudelitatis manum non valet, eis tamen quos praevalere conspicit consilia perversitatis praebet; huc illucque discurrit, et quaeque potest in bonorum laesionem suggerit. Qui recte quasi fur dicitur, quia in ipsis suis perversis consiliis metuit ne deprehendatur. Qui ergo contra egenum et pauperem mane homicida est, per noctem quasi fur absconditur, quia perversus quisque, qui in prosperitate vitae praesentis humilium vitam
Abbreviated transcription (Latin):
dia in redemptoris presentia fulserunt᷑:
& tam̃ a ꝑsecutoꝵ cordib ꝑfidię suȩ te¬
nebrȩ non st̃ detersȩ. Rursũ ꝑ mane
aduentus iudicis designat᷑: unde ꝑ
psalmistã dr. In matutinis interficie¬
bã om̃s peccatores terrȩ. Et sicut ele¬
ctoꝵ quoq ꝑsonam exprimens ait. Ma¬
ne astabo tibi & uidebo. Rursũ ꝑ mane.
presentis uitȩ ꝓsperitas designat᷑: siẽ
ꝑ salomonẽ drͦ. Ue tibi terra cuiꝰ rex
est puer: & cuius principes mane co-¬
medunt. Quia enim mane pruum
diei tempus est. uespere extremum:
nequaꝗͣ. reficiendi sumus de huiꝰ uitȩ
ꝓsperitate. quȩ preuenit: seo de his
quȩ in fine diei id ÷ in mundi t̾mino
sequunt᷑. Mane gͦ comedunt: qͥ de
huiꝰ mundi ꝓsperitatib extollunt᷑.
Et dũ presentia uehementer curant:
futura non cogitant. Hinc ꝑ iohannẽ¬
đr. omĩs qui odit fratrẽ suũ:. homici¬
da est. Mane itaq primo consurgit
homicida: qr in presentis uitȩ gła ꝑũ¬

Expanded text:
serunt, et tamen a persecutorum cordibus perfidiae suae tenebrae non sunt detersae. Rursum per mane adventus judicis designatur. Unde per Psalmistam dicitur: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Sicut et electorum quoque personam exprimens, ait: Mane astabo tibi et videbo . Rursum per mane, praesentis vitae prosperitas designatur, sicut per Salomonem dicitur: Vae tibi, terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane comedunt . Quia enim mane primum diei tempus est, et vespere extremum, nequaquam reficiendi sumus de hujus vitae prosperitatae quae praevenit, sed de his quae in fine diei, id est in mundi termino sequuntur. Mane ergo comedunt, qui de hujus mundi prosperitatibus extolluntur, et dum praesentia vehementer curant, futura non cogitant. Omnis enim qui odit fratem suum, homda est . Mane itaque primo consurgit homicida, quia in praesentis vitae gloria per
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt: quasi in ipso solis feruore requi¬
escunt. Bene gͦ nunc dr̃. inter acer¬
uos eoꝵ meridiati sutit. qͥ calcatis tor¬
cularib sitiunt: quia eoꝵ se multitu¬
dini adiungunt. quos iã grauia ui¬
dent agere. & adhuc sitire grauiora
Quoꝵ feruor dũ eoꝵ desideria satiat:
in eoꝵ actib quasi in meridie quiesct̃.

Expanded text:
ciunt, quasi in ipso solis fervore requiciunt, quasi in ipso solis fervore requiescunt. Bene ergo nunc dicitur: Inter acervos eorum meridiati sunt, qui calcatis torcularibus sitiunt, quia eorum se multitudini adjungunt, quos jam vident gravia agere, et adhuc sitire graviora. Quorum fervor dum eorum desideria satiat, in eorum actibus, quasi in meridie, quiescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cłiam ꝑsequunt᷑: quid aliuo quã tor¬
cular calcant as Qđ diuina agi dispen¬
satione ꝑmittit᷑. ut animarũ botri ĩ
spiritale uinũ defluant: quȩ carne
corruptibili exutȩ. ao regna cęlestia
uelut in apothecã currant. Nam dũ¬
iniusti iustos deprimunt: quasi botros
sub pedib mittunt. Cõpressi aũ botri
ad suꝑni conuiuii sacietatẽ exuberant:
qui prius quasi in huius aeris libertate
pendebant. Unde dauid ꝓpħa. sc̃e ecłis
afflictionẽ conspicieus: psalmũ ꝓ tor¬
cularib scripsit. Sed om̃s qui uitã fide¬
liũ ꝑsequunt᷑. calcant & sitiunt : qr
agendo crudelia ferociores fiunt: &¬
impietatis suȩ mieritis cecati. eo am¬
biunt grauiora facere: quo iã grauia
fecerunt. Heretici autẽ cũ ꝑ se potesta¬
tẽ ꝑsecutionis non habent: huiꝰ scłi
potentes cõmouent. eoꝵq mentes ad
ꝑsequendũ ꝑtrahunt: & quib ualent
ꝑsuasionib accendunt. Quoscũ crude¬
ua agere contra catholicoꝵ uitã conspi¬

Expanded text:
clesiam persequuntur, quid aliud quam torcular calcant? Quod divina agi dispositione permittitur, ut animarum botri in spiritale vinum defluant, quae, carne corruptibili exutae, ad regna coelestia velut in apothecam currant. Nam injusti dum justos deprimunt, quasi botros sub pedibus mittunt. Compressi autem botri ad superni convivii satietatem exuberant, qui prius quasi in hujus aeris libertate pendebant. Unde David propheta, ss, psalmum pro torcularibus scribit . Sed omnes qui vitam fidelium persequuntur, calcant et sitiunt, quia agendo crudelia, ferociores fiunt, impietatis suae meritis caecati, eo ambiunt graviora facere, quo jam gravia fecerunt. Haeretici autem cum per se potestatem persecutionis non habent, hujus saeculi potentes commovent, eorumque mentes ad persequendum trahunt, et quibus valent persuasionibus accendunt. Quos cum crudelia agere contra catholicorum vitam conspi
Abbreviated transcription (Latin):
bia agitur. ut quia nolunt facere quȩ
cognoscunt. nec cognoscant iã bona
quȩ faciant: sed sua eos cecitas a ueri¬
tatis lumine funditus excludat. Unoe
prius sciendo rebelles sunt. postmodũ
cecant᷑ ut nesciant: sicut de quibusdã
dr̃. Quia cũ cognouissent dm̃. non sic̃¬
E dm̃ glorificauerunt: aut gr̃as egerunt.
De quib paulo post addit᷑. Tradidit
illos ds in reꝓbum sensum: ut faciant
ea quȩ non conueniunt. Quia enĩ glo¬
rificare noluerunt quẽ cognouerunt.
reꝓbo sensui traditi. ad hoc relicti sunt:
ut nescirent etiã pensare mala quȩ fa-¬
ciebant. Bene autẽ dr. nescierunt
uias eius: nec reuersi sunt ꝑ semitas
illius. Angustior quippe est semita:
quã uia. Qui autẽ bona manifestiora
agere contẽpnunt: nequaꝗ̃ ad subtili-¬
ora intelligendo ꝑueniunt. Expecta¬
issent: ut uitȩ itinera quȩ noluerunt
ꝑ innocentiã. saltem ꝑ penitentiam
tenerent. Qua in re quante sint mise¬

Expanded text:
bia agitur ut quia nolunt facere quae bia agitur ut quia nolunt facere quae cognoscunt, nec cognoscant jam bona quae faciant, sed sua eos caecitas a veritatis lumine funditus excludat. Unde et prius sciendo rebelles sunt, postmodum caecantur ut nesciant, sicut de quibusdam dicitur: Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt . De quibus paulillos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quia enim glorificare noluerunt quem cognoverunt, reprobo sensui traditi, ad hoc relicti sunt ut nescirent etiam pensare mala quae faI.  Bene autem dicitur: Nescierunt vias ejus, nec reversi sunt per semitas illius. Angustior quippe est semita quam via. Qui autem bona manifestiora agere contemnunt, nequaquam ad subtiliora intelligenda perveniunt. Exspectaissent, ut vitae itinera quae noluerunt per innocentiam saltem per poenitentiam tenerent! Qua in re quantae sint mise
Abbreviated transcription (Latin):
morat uiros : quia illos magis heretici
extinguere ambiunt: qui ꝑfectis gressi¬
b ꝑ uiã dĩ non fluxe & eneruit᷑. sed
uiriliter currunt. Qui cũ uulnus ꝑfidiȩ
tus redeunt. Unde & recte đr. Et a
anima iustoꝵ: cũ fides turbat᷑ infir-¬
moꝵ. Quib iam hoc ipsũ clamare est:
de alieno lapsu tabescere. Seo ds inul¬
tum abire non patit᷑: quia & si iusto
ordine iniustũ aliqͥd fieri ꝑmittit. in¬
ultũ tamen fieri non sinit iniustũ qd̾¬
in iusticia quasdam quas inesse consi¬
derat culpas ꝑcutit electoꝵ: & tam̃
ȩterna uisticia ferire non negligit.
iniusticiam ferientium. Sequit᷑. Ipsi
debeant: & tamen sequi despiciunt
quȩ cognoscunt. Luminis gͦ rebelles
sunt : qui sua desideria sequendo.
bonũ despiciunt qđ nouerunt. Quia
gͦ non ꝑ ignorantiam. s ꝑ suꝑbiam de¬
linquunt: elationis suȩ scutum iaculis
ueritatis obiciunt: ne salubriter in cor¬
de feriant᷑. Ex qua uidelic& eoꝵ suꝑ-¬

Expanded text:
morat viros, quia illos magis haeretici morat viros, quia illos magis haeretici exstinguere ambiunt qui perfectis gressibus per viam Dei non fluxe et enerviter, sed viriliter currunt. Qui cum vulnus perfidiae tus redeunt. Unde et recte anima justorum, cum fides turbatur infirmorum, quibus jam hoc ipsum clamare est, de alieno lapsu tabescere. Sed Deus inultum abire non patitur, quia etsi injusto ordine injuste aliquid fieri permittit, inultum tamen abire non sinit injustum, qinjustitia quasdam, quas inesse considerat, culpas percutit electorum, et tamen aeterna justitia ferire non negligit injustitiam ferientium. Sequitur: VERSdebeant, et tamen sequi despiciunt quae cognoscunt. Lumini ergo rebelles sunt, quia, sua desideria sequendo, bonum despiciunt quod noverunt. Qui ergo non per ignorantiam, sed per superbiam delinquunt, elationis suae scutum jaculis veritatis objiciunt, ne salubriter in corde feriantur. Ex qua videlicet eorum super
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in singulis mundi partib posite
unam eatholicam faciunt : in qua fi¬
deles om̃s de dõ recta sentientes con¬
corditer uiuunt. Hanc namq ĩ engłio
distinctionẽ concordiã designauit:
cũ satiaturos de quinq panib popłos
quinquagenos ꝑ turmas uel centẽnos
discumbere precepitꝰ. ut uidelicoe
turba fidelium escam suã & locis dis¬
iuncta. & morib coniuncta ꝑciper&.
iubelei quippe requies: quinquagenarii
tiumeri mẏsterio continet᷑. Et quin¬
quagenarius bis ducit᷑: ut ad centena¬
rium ꝑducat᷑. Quia gͦ prius a malo qͥes¬
cit᷑ oꝑe. ut post anima plenius qͥescat
in cogitatione: alii quinquageni. alii aũ
centeni discumbunt : qm̃ sunt ñ nulli
qͥ iam ã prauis actib habent requiem
operis : & sunt nonnulli qͥ ã ꝑuersis
di potentib adherentes. bonoꝵ socia-¬
lem uitã atq concordiã ꝑsequuntur:
recte nunc dr. de ciuitatib fecert̃ ui-¬
ros gemere. Quos recte beatus iob me-¬

Expanded text:
e in singulis mundi partibus positae unam catholicam faciunt, in qua fideles omnes de Deo recta sentientes concorditer vivunt. Hanc namque in Evangelio distinctionem concordiam designavit, cum satiaturus de quinque panibus populos, quinquagenos per turmas, vel centenos discumbere praecepit; ut videlicet turba fidelium escam suam, et locis disjuncta et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies, quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur ut ad centenarium perducatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni, alii autem centeni discumbunt; quoniam sunt nonnulli qui jam a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui perversis ntes, bonorum socialem vitam atque concordiam persequuntur, recte nunc dicitur: De civitatibus fecerunt viros gemere. Quos recte beatus Job me
Abbreviated transcription (Latin):
itaq cum in presenti scło die ꝓsperita¬
tis clarescunt. eis erroꝵ magistri pu̾sa
suadere metuunt: sed consilia exqͥit̃:
deiectionẽ ꝓsperitatis eoꝵ sũ mopere
prestolantur: ut in aduersitatis tene¬
bris eoꝵ mentes suadendo ꝑfodiant:¬
quib ꝓspere uiuentib ꝑuersa loqui
mniuue audebant. Quos mox in ad¬
uersitate ut uiderint exurgunt : & ñ
nͥ ex peccati merito talia illos ꝑpeti
asserunt: quia solam presentis uitȩ głam
diligentes. flagellum dampnationem
credunt. In tenebris gͦ domos ꝑfodi¬
unt: quia bonoꝵ mentes ex ipsa eoꝵ
corrumpere aduersitate moliunt᷑. Sẽ¬
ne autẽ dr̃. sicut in die condixerant
sibi: quia cũ iustos conspicerent ꝓspe¬
ritatis luce claruisse: qm̃ loqui ñ pote¬
ad regendȩ potestatis uiderint culm̃
erumpere: ꝑturbant᷑. metuunt. asf li¬
ctionib tabescunt. Unde & subditur.¬

Expanded text:
itaque cum in praesenti saeculo diei prosperitates clarescunt, eis errorum magistri perversa suadere metuunt, sed consilia exquirunt, dejectionem prosperitatis eorum summopere praestolantur, ut in adversitatis tenebris, eorum mentes suadendo quibus prospere viventibus perversa loqui minime audebant. Quos mox ut in adversitate viderint, exsurgunt, et non nisi ex peccati merito talia illos perpeti asserunt, quia solam praesentis vitae gloriam diligentes, flagellum damnationem credunt. In tenebris ergo domos perfodiunt, quia bonorum mentes ex ipsa eorum corrumpere adversitate moliuntur. Bene autem dicitur: Sicut in die condixerant sibi, quia cum justos conspicerent 530 prosperitatis luce claruisse, quoniam loqui non potead regendae potestatis viderint culmen erumpere, perturbantur, metuunt, afflictionibus tabescunt. Unde et subditur
Abbreviated transcription (Latin):
re appetunt: & qđ capere utcũq non
possunt. ꝑfecte se scire gloriant᷑. Nam
S diripuerunt greges. & pauerunt eos.
Quos alioꝵ nomine nͥ hereticos designat:
qui a scẽ eccłiȩ greinio extranei existunt.
Ipsi enim terminos tranfferunt: qr con¬
stitutiones patrũ preuaricando transcen¬
dunt. De quib nimirũ constitutionib
scriptũ est. Ne trasgrediaris terminos
antiquos: quos posuerunt patres tui.
Qui greges diripiunt & pascunt: quia
imperitos quosq ꝑuersis ad se ꝑsuasio¬
nib trahunt: & doctruns pestiferis
ad interficiendũ nutriunt. Nam quod
gregũ nomine imperiti popłi designen¬
t᷑: sponsi uerba testant᷑. qui sponsã suã
alloquit᷑ dicens. Nisi cognoueris te o
pulchra inter mulieres. egredere &
abi post uestigia gregum: id ÷ nͥ hono¬
rẽ tuũ quo ad similitudiuẽ dĩ es condi-¬
ta. bene uiuendo cognoueris: a con-¬
spectu meȩ contemplationis egredere.

Expanded text:
re appetunt, et quod capere utcunque non re appetunt, et quod capere utcunque non possunt perfecte se scire gloriantur. Nam  diripuerunt greges, et paverunt eos. - Quos aliorum nomine, nisi haereticos designat? qui a sanctae Ecclesiae gremio extranei existunt. Ipsi enim terminos transferunt, quia constitutiones Patrum praevaricando transcendunt, de quibus constitutionibus scriptum est: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui . Qui greges diripiunt et pascunt, quia imperitos quosque perversis ad se persuasionibus trahunt, et doctrinis pestiferis ad interficiendum nutriunt.  Vet. XXII.  Nam quod gregum nomine imperiti populi designentur, sponsi verba testantur, qui sponsam suam alloquitur dicens: Nisi cognoveris te, o pulchra inter mulieres, egredere, et abi post vestigia gregum , id est nisi honorem tuum, quo ad similitudinem Dei es condita, bene vivendo cognoveris, a conspectu meae contemplationis egredere,
Abbreviated transcription (Latin):
tendat ad sequentia: ac si multiplicent᷑
quȩ sunt. & longa fiant. Nam & si ꝑ
sacri eloquĩ humano mͦ sp̃s hominib
ẽ locutus: ut ibi adhuc dicer&e. ubi
expectatio non inessce. Adhuc enĩ ȩter¬
nitas non hab&. quȩ semꝑ eẽ hab&: in
qua nulla pars suȩ longitudims prete¬
rit. ut pars alia succedat: s totũ simul
qđ est animus uid&. & tardũ non esse
& longum ẽẽ. Sed hȩc de eternitatis dieb lo¬
demꝰ. Dicat᷑ gͥ recte. qui aũ nouerunt
eum ignorant dies illius: quia & si iam
dm̃ ꝑ fidẽ nouimus: qualiter tam̃ sit
eius ęternitas. sine preterito ante scła.
sine futuro post scła. sine mora longa
sine prestolatione ꝑpetua non uidemus.
Beatus itaq iob scȩ ęccłiȩ typũ teneus.
quia sub magno se scientiȩ freno mode¬
rat᷑. ne plus sapiat quã oport& sapere.
& dies di non posse comprehendi testifi¬
cans: ad hereticoꝵ mox suꝑbiam. res-¬
pectum mentis reducit. qui alta sape¬

Expanded text:
tendat ad sequentia, ac si multiplicentur tendat ad sequentia, ac si multiplicentur quae sunt et longa fiant. Nam etsi pesacri eloquii, humano modo spiritus hominibus est locutus, ut ibi adhuc diceret, ubi exspectatio non inesset. Adhuc enim aeternitas non habet, quae semper esse habet, in qua nulla pars suae longitudinis praeterit, ut pars alia succedat, sed totum simulquod est animus videt et tardum non esse, et longum esse. Sed haec de aeternitatis diebus lo noverunt eum, ignorant dies illius, quia etsi jam Deum per fidem novimus, qualiter tamen sit ejus aeternitas, sine praeterito ante saecula, sine futuro post saecula, sine mora longa, sine praestolatione perpetua, non videmus. Beatus itaque Job sanctae Ecclesiae typum tenens, quia sub magno se scientiae freno moderatur, ne plus sapiat quam oportet sapere, et dies Dei non posse comprehendi testificans, ad haereticorum mox superbiam respectum mentis reducit, qui alta sape
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sit ipsa eius ȩternitas ignoramus.
In hoc namq qđ de diuinę naturę po-¬
tentia audiuimus: ea nonnumꝗͣ cogita¬
re consueuimus. quȩ ꝑ experientiã scimꝰ.
O m̃e enim qđ cępit & desinit: intio &
fine concluditur. Qđ si mora aliquan¬
tula differt᷑. ut finiat᷑: longum dicit᷑.
In qua uidelic& longinquitate. cũ qͥsq
mentis oculos reducit: retro ꝑ memoriã
tendit. ante ꝑ expectationẽ: quasi spaciũ
tẽporis dilatat in mente. Cumq audit
ȩternitatẽ dĩ. humano more intento
animo longa uite spatia ꝑroponte.
in quib meditet᷑ semꝑ. & quid abiit re-¬
tro qd̃ retineat᷑ in memoria: & qͥd ante
restat. qđ expectetur ex intentione. Sed
ȩternitatẽ nec dũ cognouimus. Ibi qͥppe
est. qđ nec initio incipit᷑. nec fine t̾mi-¬
natur: ubi neq expectat᷑ qđ ueni&. neq
ꝑcurrit qđ debeat recordari. Sed est
semꝑ sine fine eẽ est. ut nũꝙͣ. se animꝰ

Expanded text:
tamen sit ipsa ejus aeternitas ignoramus. tamen sit ipsa ejus aeternitas ignoramus. In hoc namque quod de divinae naturae potentia audimus, ea nonnunquam cogitare consuevimus quae per experientiam scimus. Omne enim quod coepit et desinit, initio et fine concluditur. Quod si mora aliquantula differtur ut finiatur, longum dicitur; in qua videlicet longinquitate cum quisque mentis oculos reducit retro per memoriam, tendit ante per exspectationem, quasi per spatium temporis dilatat in mente. Cumque audit aeternitatem Dei, humano more intendenti animo longa vitae spatia proponit, in quibus metiatur semper et quid abiit retro, quod retineatur in memoria, et quid ante restat, quod exspectetur ex intentione. 55. aeternitatem necdum cognovimus. Ibi quippe est quod nec initio incipitur, nec fine terminatur, ubi neque exspectatur quod veniet, neque percurrit quod debeat recordari, sed est semper sine fine esse est, ut nunquam se animus
Abbreviated transcription (Latin):
tor est om̃iũ : eternitate sua tẽpora nr̃a¬
‸ cõprehendit. Ait gͦ. Ab om̃ipotente ñ
sunt abscondita tempora. qui aũ noue¬
runt eũ ignorant dies illius: quia ipse
quidẽ ur̃a comprehensibiliter conspi¬
cit: nos autẽ ea que eius sunt. cõpre¬
hendere uullatenus ualemus. Sed
cũ natura dĩ sumplex sit: inirandũ ual
de cur dicit. qui nouerunt eũ ignorait
dies illius. Neq enim aliud ipse: atq ali¬
ud dies eiussunt. Os̃ namq hoc ẽ quod
hab&. E ternitatẽ quippe hab&: s ipse
ȩternitas est. Lucẽ hab&: sed lux sua
ipse est. Claritatẽ hab&: s ipse est cla¬
ritas sua. Non est gͦ in eo aliud ẽẽ: &
aliud habere. Quid est itaq dicere. qui
nouerunt eum ignorant dies illius: nͥ qr¬
& qui cognoscunt eum adhuc nesciunt:
Nam & qui eũ iam fide tenent: ad huc ꝑ¬
speciem ignorant. Et cum ipse sibi sit
ȩterintas quẽ ueraciter credimus: qualit̃

Expanded text:
tor est omnium aeternitate sua tempora nosttor est omnium aeternitate sua tempora nostra comprehendit. Ait ergo: Ab Omnipotente non sunt abscondita tempora; qui autem noverunt eum, ignorant dies illius. Quia iquidem nostra comprehensibiliter conspicit, nos autem ea quae ejus sunt comprehendere nullatenus valemus. Sed cum natura Deus simplex sit, mirandum valde est cur dicit: Qui noverunt eum ignorant dies illius. Neque enim aliud ipse, atque aliud dies ejus sunt. Deus namque hoc est quod habet. Aeternitatem quippe habet, sed ipse est aeternitas. Lucem habet, sed lux sua ipse est. Claritatem habet, sed ipse est claritas sua. Non est ergo in eo aliud esse, et aliud habere. Qnoverunt eum ignorant dies illius, nisi quia et cognoscunt eum, et adhuc nesciunt? Nam et qui eum jam fide tenent, adhuc speciem ignorant. Et cum ipse sibi sit aeternitas, quem veraciter credimus, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
festiue agit᷑ ne cordis faciem caligo ope¬
riat: quȩ hanc iam ex illicita delecta¬
tione taigebat. Nam sepe in ipso oratio¬
nis sacrifitio. importune se cogitationes
ingerunt: quȩ hoc rapere uel maculare
ualeant. qđ in nobis dõ flentes immola-¬
mus. Unde abrabam cũ ad occasũ solis
sacrificiũ offerr&. insistentes aues ꝑtu¬
lit : quas studiose ne oblatũ sacrificiũ
raperent abegit. Sic nos cũ in ara cor-¬
dis holocaustũ dõ offerimus: ab inmun
qđ mens nr̃a offerre se dño utiliter parat.
dita tempora: qͥ aũ nouerunt eũ. igno¬
rant dies illius. Quid dies dĩ. nͥ ipsa eiꝰ
ȩternitas appellat᷑: quȩ ñnumꝗͣ unius
diei ꝓnuntiatione exprimit᷑ as Sic̃ scrip¬
tũ est. Melior ÷ dies una in atriis tuis:
dierũ multoꝵ appellatione signatur:
de quib scriptũ est. in scłm scłi anni tui.
Nos itaq intra tempora uoluimur: ꝑ hoc
qđ creatura sumus. Ds̃ autẽ quia crea¬

Expanded text:
festine agitur ne cordis faciem caligo opefestine agitur ne cordis faciem caligo operiat, quae hanc jam ex illicita delectatione tangebat. Nam saepe in ipso orationis sacrificio importunae se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant, quod in nobis Deo flentes immolamus. Unde Abraham cum ad occasum solis sacrificium offerret, insistentes aves pertulit, quas studiose, ne oblatum sacrificium raperent, abegit . Sic nos cum in ara cordis holocaustum Deo offerimus, ab immundquod mens nostra offerre se Domino utiliter sperat. dita tempora. Qui autem noverunt eum, ignorant dies illius. - Quid dies nisi ipsa ejus aeternitas appellatur? quae nonnunquam unius diei pronuntiatione exprimitur, sicut scriptum est: « Melior est dies una in atriis tuis dierum multorum appellatione signatur, de quibus scriptum est: In saeculum saeculi anni tui . Nos itaque intra tempora volvimur, per hoc quod creatura sumus. Deus autem qui crea
Abbreviated transcription (Latin):
nebras perit : qui idcirco pro transactis
ꝑcutit᷑. ut ã futuris suppliciis abscondat᷑.
F lagella quippe bonoꝵ. aut uitia ꝑpetra¬
ta purgant: aut ea quȩ poterant ꝑpe¬
trari futura deuitant. Beatus aũ iob
quia in flagello positus. nec a peccatis
precedentib purgabat᷑. nec ab immi-¬
nentib tegebat᷑: seo eius tantũmodo in
flagello uirtus augebat᷑: fiducialiter
dicit. N enĩ perii propter imminentes
tenebras: nec faciem meã operuit caligo.
Qui enĩ semꝑ diuinȩ formidinis pondus
aspexit: eius cordis faciem caligo pec¬
cati ñ operuit. Et is quẽ supplicia
nulla sequebant᷑: salutẽ corporis ꝓprer
tandũ qđ in se priora deniuitians. nequa¬
ꝗͣ. ait faciẽ meã ñ tetigit: sed ñ operuit
caligo. Sepe enim etiã corda iustoꝵ sub¬
orte cogitationes polluunt: terrenarũ
rerũ delectationes tangunt. Sed dũ
citius manu sc̃ȩ dicretõnis abigunturꝵ.

Expanded text:
nebras perit, qui idcirco pro transactis nebras perit, qui idcirco pro transactis percutitur, ut a futuris suppliciis abscondatur. Flagella quippe bonorum aut vitia perpetrata purgant, aut quae poterant perpetrari futura devitant. Beatus autem Job, quia in flagello positus, nec a peccatis praecedentibus purgabatur, nec ab imminentibus tergebatur, sed ejus tantummodo in flagello virtus augebatur, fiducialiter dicit: Non enim perii propter imminentes tenebras, nec faciem meam operuit caligo. Qui enim semper divinae formidinis pondus aspexit, ejus cordis faciem caligo peccati non operuit, et is quem supplicia nulla sequebantur, salutem corporis propter tandum quod ipse priora denuntians nequaquam ait: Faciem meam non tetigit; sed: Non operuit caligo. Saepe enim etiam corda justorum 521 subortae cogitationes polluunt, terrenarum rerum delectationibus tangunt, sed dum citius manu sanctae discretionis abiguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
bauit me. Ex diuino munere cor iusti
molliri łr: quia suꝑni iudicii timore
penetratur. Molle est enim qđ pene¬
tͣri potest: durum quod penetrari ñ potest.
Unde ꝑsalomonẽ dr̃. Beatus homo qui sẽꝑ
ẽ pauidꝰ. qͥ uͦ m̃tiᷤ ẽ dirre. corruet in malum.
Uirtutẽ g̃ suę forimdinis non sibi. seo
auctoriꝰ tribuit: qui ait. Os̃ molliuit
cor meũ: & omp̃s conturbauit me.
N on aũ secura. s ꝑturbata sunt corda bonoꝵ:
quia dũ futuri examinis pondus con¬
siderant. quietẽ hic habere ñ appeturt:
securitatẽ suã districtionis intimȩ consi¬
d̾atione ꝑturbant. Qui tam̃ int̾ ip̃a suppli
cia timoris sepe aminũ reuocant ad dona:
& ut sem& ipsos consolatione refoueant:
inter hoc quod metuunt. reducunt
oculũ ad dona quȩ acceperunt: ut spes
subleua quẽ timor premit. Unde & se
quit᷑. Non enim perii propter unminen¬
tes tenebras: nec faciem meã operuit
caligo. Ille enim in flagello positus. a
salute corporis propter imminentes te-¬

Expanded text:
 --Ex divino munere cor justi moliri dicitur, quia superni judicii timore penetratur. Molle est enim quod penetrari potest, durum quod penetrari non potest. Unde per Salomonem dicitur: Beatus homo qui semper est pavidus, qui vero mentis est durae corruet in malum . Virtutem ergo suae formidinis non sibi, sed auctori tribuit, qui ait: Deus mollivit cor meum, et Omnipotens conturbavit me. Non autem secura, sed perturbata sunt corda bonorum, quia dum futuri examinis pondus considerant, quietem hic habere non appetunt, securitatem suam districtionis intimae consideratione perturbant. Qui tamen inter ipsa timoris supplicia saepe animum revocant ad dona, et ut semetipsos consolatione refoveant, inter hoc quod metuunt reducunt oculum ad dona quae acceperunt, ut spes sublevet quem timor premit. Unde et se. Non enim perii propter imminentes tenebras, nec faciem meam operuit caligo. - Ille enim in flagello positus a salute corporis propter imminentes te
Abbreviated transcription (Latin):
rito spicas signari patrũ sententias di-¬
cimꝰ: quia dũ semꝑ ꝑ figurata eloquia
ꝓferunt᷑: ab eis teginen litterȩ quasi a-¬
ristarum paleas subtrahimus: ut me¬
dulla sp̃s reficiamur. Sequit᷑. Inter

Expanded text:
rito spicas signare Patrum sententias dirito spicas signare Patrum sententias dicimus, quia saepe dum per figurata eloquia proferuntur, 526 ab eis tegmen litterae quasi aristarum paleas subtrahimus, ut medulla spiritus reficiamur. Sequitur