comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nib esset necessarius. & ego ad aurum una uo-¬
biscum ꝑuenire uolens. & esset alicubi in agro
ur̃o in loco ur̃ȩ potestati subdito. & uiderem
uos querentes aurum. & dicerem uobis qͥd que-¬
ritis. responderctis mͥ aurum. & ego uobis di-¬
cerem. aurum queritis & ego aurum quero. qd̃
queritis & ego quero. s ñ ĩbi queritis ubi pos¬
sumus inuenire: gͥ audite me tibi possumꝰ mue-¬
nire. uobis ñ tollo. locum uobis ostendo. i-¬
mo sequantur om̃s eum qui nouit ubi sit qd̃
querimꝰ: sic & nunc quia desideratis uitam &
dies bonos. non uobis possumꝰ dicere. nolite
desiderare uitam & dies bonos. sed illud dici¬
mus. nolite hic querere in hoc scło uitam &
dies bonos. ubi boni esse ñ ꝑossunt. Nonne.
uita ipsa morti similis est.Dies autẽ ipsi ꝓpe¬
rantes tͣnseunt. quia hodiernꝰ dies hesternũ
exclusit. Crastinꝰ ideo nascitar. ut excludat
hodiernum. Ipsi dies ñ stant. tu cum illis qua-¬
re uis stare. esiderium gͦ ur̃m quod uultis

Expanded text:
nibus esset necessarium, et ego ad aurum una vobiscum pervenire volens, et esset alicubi in agro vestro, in loco vestrae potestati subdito, et viderem vos quaerentes aurum, et dicerem vobis, Quid quaeritis? responderetis mihi, Aurum. Et ego vobis dicerem, Aurum quaeritis, et ego aurum quaero: quod quaeritis, et ego quaero; sed non ibi quaeritis ubi posmus invenire. Ergo audite me, ubi possimus invenire: vobis non tollo, locum vobis ostendo: imo sequamur omnes eum qui novit ubi sit quod quaerimus. Sic et nunc, quia desideratis vitam et dies bonos, non possumus vobis dicere, Nolite desiderare vitam et dies bonos: sed illud dicimus, Nolite hic quaerere in hoc saeculo vitam et dies bonos, ubi boni esse non possunt. Nonne vita ipsa morti similis est? Dies autem ipsi properantes transeunt; quia hodiernus dies hesternum exclusit: crastinus ideo nascitur, ut excludat hodiernum. Ipsi dies non stant: tu quare cum illis vis stare? Desiderium ergo vestrum, quo vultis
Abbreviated transcription (Latin):
enim nobis quidam. Uenite filii audite me.
& concurramꝰ & stemꝰ. & aures erigamꝰ: &
corde intelligamꝰ patrẽ qui dixit. Uente filii
audite me. timorem inquit dñi docebo uos. S
quam rem uult docere. & cui rei utilis est ti-¬
mor dñi. Sequitur. Muis est homo qui uult
uitam. & diligit uidere dies bonos: Respon-¬
demꝰ om̃s. nos uolumꝰ. Quod sequit᷑ audiamꝰ.

Expanded text:
me. Et concurramus, et stemus, et aures arrigamus, et corde intelligamus Patrem qui dixit, Venite, filii, audite me; timorem, inquit, Domini docebo vos. Et quam rem vult docere, et cui rei utilis est timor Domini, sequitur: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Respondemus omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
accinge lumbos & tunc accende lucernã. Q cũ
feceris secu̾rus expecta uitam & dies bonos.
quere pacem & sequere eam: & tunc bona fron-¬
te dices dño. Feci qđ ussisti. redõe qd̾ ꝓmisisti⁊¬

Expanded text:
accinge lumbos tuos, et tunc accende lucernam. Et cum accinge lumbos tuos, et tunc accende lucernam. Et cum hoc feceris, securus exspecta vitam et dies bonos. Quaere pacem, et sequere eam: et tunc bona fronte dices Domino, Feci quod jussisti, redde quod promisisti
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid fodere: forte aliquã machinã enger.
Non tibi uissit rem laboriosam. s menbrum
qd̃ uiter om̃ia menbra cito moues ipsum th
precepit. Cohibe linguã tuã a malo. Nona
labor erigere fabricam: & labor est tenere lu¬
guam: Cohibe linguã tuã a malo. Noli
loqui mendaciũ. noli loqui criminationes. no¬
li loqui calumnias. noli loqui falsa destimnoma
noli loqui blasphemias: cohibe linguã tuam
a malo. Yidȩ quomͦ irasceris. siquis de te male
loquatur. Q uom̃ trasceris alteri quando de te
male loquitur. sic irascere tibi quando de alte¬
ro male loqueris. Labia tua ne loquantur do¬
lum. qd est intꝰ in corde tuo: hoc dicatur foris.
Non alud pectus tegat. & aliud lingua profe¬
rat. Declina a malo. & fac bonum. Nam quomͦ
dicturtis sum ei uesti nudũ: qui adhuc uult
spoliare uestitum: Nam qui premit ciuiẽ suum.
quom̃ habet suscipere peregrinũ: Ergo prius:¬
ꝑ ordinem declina a malo & fac bonũ. prius

Expanded text:
aliquid fodere, forte aliquam machinam erigere? aliquid fodere, forte aliquam machinam erigere? Non tibi jussit rem laboriosam, sed membrum quod inter omnia membra cito moves, ipsum tibi praecepit cohibere: Cohibe linguam tuam a malo. Non est labor erigere fabricam; et labor est tenere linguam? Cohibe linguam tuam a malo. Noli loqui mendacium, noli loqui criminationes, noli loqui calumnias, noli loqui falsa testimonia, noli loqui blasphemias: Cohibe linguam tuam a malo. Vide quomodo irasceris, si quis de te male loquatur. Quomodo irasceris alteri, quando de te male loquitur: sic irascere tibi, quando de altero male loqueris. Labia tua ne loquantur dolum. Quod est intus in corde tuo, hoc dicatur foris. Non aliud pectus tegat, et aliud lingua proferat. Declina a malo, et fac bonum. Nam quomodo dicturus sum ei, Vesti nudum, qui adhuc vult spoliare vestitum? Nam qui premit civem suum, quomodo habet suscipere peregrinum? Ergo per ordinem, prius declina a malo, et fac bonum: prius
Abbreviated transcription (Latin):
do dicebam quis est homo qui uult uitã & dili-¬
git uidere dies bonos. om̃s respondebamꝰ ego
Eya respondeat mͥ aliquis. Ergo cohibe linguã
tuam a malo. & labia tria ne loquantur dolum.
Dic mͦ. Ergo dies bonos & uitam uis. cohibe¬
re linguã tuã a malo ñ uis. & labia tua ne
loquantur dolum: Ad mercediem alacer. ad
opus piger. Et cum ñ oꝑanti redditur mer-¬
ces. utinam in domo tua uel oꝑanti mercedem
reddas. Nam scio. quia ñ oꝑanti ñ reddis.
Quare. Quia nichil oꝑanti. nichil debes.
E d̾s posuit mercedem. Ouam mercedẽ. i¬
tam & dies bonos. quã om̃s desideramꝰ: & ad
quos dies om̃s uenire conamur. Promissam
mercedem daturus est. Quam mercedem: Uitã
& dies bonos. Et qui sunt dies boni. Aita si¬
ne fine. requies sine labore. Magnã mercedẽ
quid ussit. Iam enĩ mercede tantȩ pollicita¬
tionis & mercedis amore accensi. paremus
uissioni eiꝰ uires nr̃as. latera: lacertos. Quasi
iussurus est onera grandia nos portare. forte

Expanded text:
homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? omnes respondebamus, Ego. Eia respondeat mihi aliquis, Ego. Ergo, Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Dic modo, Ego. Ergo dies bonos et vitam vis; cohibere linguam tuam a malo non vis, et labia tua ne loquantur dolum? Ad mercedem alacer, ad opus piger. Et cui non operanti redditur merces? Utinam in domo tua vel operanti mercedem reddas. Nam scio quia non operanti non reddis. Quare? Quia nihil operanti nihil debes. Et Deus proposuit mercedem. Quam mercedem? Vitam et dies bonos, quam omnes desideramus, et ad quos dies omnes venire conamur. Promissam mercedem daturus est. Quam mercedem? Vitam et dies bonos. Et qui sunt dies boni? Vita sine fine, requies sine labore. CAPUT VII. 7. Liquid jussit. Jam enim mercede tantae pollicitationis et amore mercedis accensi, paremus jussioni ejus vires nostras, latera, lacertos. Quasi jussurus est onera grandia nos portare, forte
Abbreviated transcription (Latin):
deretur ego uolo: sic dixit. Quis est homo qui
uult uitam. & diligit uidere dies bonos: Quẽ¬
admodum etiam ista hora qua uobis loquor.
cum audistis me dixisse. quis est homo qui uult
uitam & diligit uidere dies bonos: om̃s respon¬
distis in conde ur̃o ego. nam & ego qui uobiscũ

Expanded text:
deretur, Ego volo: sic dixit, Quis est homo qui deretur, Ego volo: sic dixit, Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Quemadmodum etiam ista hora, qua vobis loquor cum audistis me dixisse, Quid est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? omnes respondistis in corde vestro, Ego.
Abbreviated transcription (Latin):
crastinum diem: s cum iste transierit & crastinꝰ.
minꝰ illum habes. Iaeo optas ut lucescat dies. ut
ꝓpinquet tibi quo tu ñ uis ꝑuenire: Eahibes
aliquam sollemnitatẽ amicis tuis. audis ibi a
beneoptantibꝰ: dicit tibi multos annos uiuas.
Ee ueniat qͦd illi dixert. Quid: Ut ueniant
anni & anni. & non uis ueniat finis annorum:
Studia tua contraria sunt: ambulare uis & ꝑ-
mnest hominib. ut cotidianis magnis ppetiusq
laborib capiant ut tardi moriant᷑. quanta cu-¬
ra agendum est ut nunqͣm moriantur. Ande ne¬
dies boni ubi ñ inuenuintur. & nemo uult sic
iuuere ut illuc ꝑueniat ubi inueniunt᷑. Ideo
ammonet eadem scͥptura & dicit. Quis est homo
qui uult uitam. & diligit uidere dies bonos
Sic interrogauit scͥptura ut sciret quid illi
responderetur. sciens qd̾ om̃s homines uitam
quererent & dies bonos. Pro desiderio ipsoꝵ in-¬
terrogauit. tanqͣm sibi de om̃ium corde respon-¬

Expanded text:
crastinum diem. Sed cum iste transierit et crastinus, crastinum diem. Sed cum iste transierit et crastinus, minus illum habes. Ideo optas ut lucescat dies, ut propinquet tibi quo tu non vis pervenire. Exhibes aliquam solemnitatem amicis tuis, audis ibi a bene optantibus dici tibi, Multos annos vivas: vis ut veniat quod illi dixerunt. Quid? Ut veniant anni et anni, et non vis veniat finis annorum? Studia tua contraria sunt: ambulare vis, et pinest hominibus, ut quotidianis, magnis perpetuisque laboribus cupiant, ut tardius moriantur; quanta cura agendum est, ut nunquam moriantur? Inde neeculo dies boni, ubi non inveniuntur: et nemo vult sic vivere, ut illuc perveniat ubi inveniuntur. Ideo admonet eadem Scriptura, et dicit: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Sic interrogavit Scriptura, ut sciret quid illi responderetur: sciens quod omnes homines vitam quaererent, et dies bonos. Pro desiderio ipsorum interrogavit, tanquam sibi de omnium corde respon
Abbreviated transcription (Latin):
lim. quando ueniat a nuptiis. Habentes au¬
dm ista precepta & ꝓmissa quid querimꝰ in
a dies bonos. tibi eos inuenire ñ possumꝰ S
dto enim quia eos queritis quando aut egro¬
senex plenꝰ est querelis &. nulis gauduis.
ster om̃nes tribulationes quib conterit᷑ genꝰ
humanum ñ querunt homines misi dies bonos.
E lutam uoluut longam quam hic habere ñ
possunt: quia & longa hominis uita tanta bre¬
uitate constringitur. ut uniuersi scł̃i illiꝰ lati¬
tudo quasi si una gutta ad uniuersum mare
comparetur. Quid gͥ est uita hominis. etiam
illa quȩ longa dicitur. Longam uitã dicunt
quȩ i scło isto breuis est. & sicut dixi abundat
gemitus usq ad decrepitam senectutẽ. Hoc totũ
modicum & breue est. & tam̃ quomͦ queritar ab
hominib. quanta diligentia. quanto labore. qͣn¬
ta cura. quanta iugilantia. quanto opere que¬
runt homines ut dui hic uiuant & senescant:
Ipsum autẽ dui uiuere. quid est nisi ad finem
currere:Habuisti hesternũ diem. habere uis &

Expanded text:
abentes autem ista praecepta et promissa, quid quaerimus in terra dies bonos, ubi eos invenire non possumus? Scio enim quia eos quaeritis, quando aut aegrosenex plenus est querelis, et nullis gaudiis. Inter omnes tribulationes, quibus conteritur genus humanum, non quaerunt homines nisi dies bonos, et vitam volunt longam, quam hic habere non possunt. Quia et longa hominis vita tanta brevitate constringitur ad universi saeculi illius latitudinem, quasi una gutta ad universum mare comparetur. Quid ergo est vita hominis, etiam illa quae longa dicitur? Longam vitam dicunt, quae in saeculo isto brevis est: et, sicut dixi, abundant gemitus usque ad decrepitam senectutem. Hoc totum modicum et breve est: et tamen quomodo quaeritur ab hominibus? Quanta diligentia, quanto labore, quanta cura, quanta vigilantia, quanto opere quaerunt homines ut diu hic vivant et senescant? Ipsum autem diu vivere quid est, nisi ad finem currere? Habuisti hesternum diem, habere vis et
Abbreviated transcription (Latin):
ños accinctos esse uoluit. & lucernas ardentes.
Quiã est lumbos accinctos. Declina a malo.
similes estote hominib expectantib dñm suũ
quando ueniat a nuptũs. nisi qđ in illo psalmo
sequitur. inquire pacem & sequere eam: Hȩc gra.
hoc est abstinentia a malo. & oꝑatio boni. &
spes premĩ eterni. commemorata sunt in acti-¬
bus apłoꝵ. ubi scͥptum est: quia docebat eos
iusficiam ꝑtinet: & lucernȩ ardentes ad expec¬
anonem dñi ꝑtinet. quȩ est spes uitȩ ȩternȩ

Expanded text:
nostros accinctos esse voluit, et lucernas ardentes. Quid est, lumbos accinctos? Declina a malo. similes estote hominibus exspectantibus dominum suum quando veniat a nuptiis: nisi quod in illo psalmo sequitur, Inquire pacem, et sequere eam? Haec tria, hoc est, abstinentia a malo, et operatio boni, et spes praemii aeterni, commemorata sunt in Actibus Apostolorum, ubi scriptum est, Quia docebat eos justitiam pertinet, Et lucernae ardentes. Ad exspectationem Domini pertinet, quae est sp
Abbreviated transcription (Latin):
nis. hoc est lucernas ardentes habere. Dixit enĩ
ipse dñs discipulis suis. alio loco eũugłii. Ne¬
mo accendit lucernam & ponit eam sub mo¬
dio sed suꝑ candelabrũ. ut luceat om̃ib qui
in domo sunt. & ut ostenderet unde dicebat.

Expanded text:
nis, hoc est, lucernas ardentes habere. Dixit enim nis, hoc est, lucernas ardentes habere. Dixit enim ipse Dominus discipulis suis alio loco Evangelii: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Et u
Abbreviated transcription (Latin):
tionem scł̃i. Scd̾m formam gͦ serui quam sil¬
cepit pro nobis quodã tempore natꝰ est. &
occisus est: & resurrexit. & iam ñ moritus u
mors ei ultra dñabitur: scłm diuinitatẽ au¬
tem qua equalis est patri. in hoc mundo qa
& mundꝰ ꝑ ipsum factꝰ est: & mundus cũ
cognouit. De hoc audistis m̃ exiugłm quio
monuerit. cautos nos faciens & uolens esse
expeditos & paratos ad expectanda nolisi¬
ma ut post nouissima quȩ sunt in hoc seculo
mesdenda. succedat requies quȩ non habet
snem. Seati. qui participes eiꝰ facdi fuerint.
ꝗrant autem tunc securi qui mͦ ñ sunt secu¬
N & ierum tunc timebunt qͥ mͦ timere no¬
lunt. Ad hanc expectationẽ & ꝓpter hanc
spen. xp̃iani facti sumꝰ. Nonne spes nr̃a ñ est
dc seculo: Non amemꝰ seculum. ab amore scli
huius uocati sumꝰ ut aliud scłm speremꝰ & di¬
ligamꝰ: In hoc abstinere nos debemꝰ ab om̃ib
illiaitis concupiscentiis. hoc est lumbos accinctos
habere debemꝰ: & feruere & lucere in operib bo¬

Expanded text:
quam suscepit pro nobis, quodam tempore natus est, et occisus est, et resurrexit, et non jam moritur, nec mors ei ultra dominabitur : secundum divinitatem autem, qua aequalis est Patri, in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit . De hoc audistis modo Evangelium, quid monuerit nos, cautos nos faciens, et volens esse expeditos et paratos ad exspectanda novissima: ut post novissima, quae sunt in hoc saeculo metuenda, succedat requies, quae non habet finem. Beati qui participes facti fuerint. Erunt autem tunc securi, qui modo non sunt securi: et iterum tunc timebunt, qui modo timere nolunt. Ad hanc exspectationem et propter hanc spem christiani facti sumus. Nonne spes nostra est de hoc saeculo? Non amemus saeculum. Ab amore saeculi hujus vocati sumus, ut aliud saeculum speremus et diligamus. In hoc abstinere nos debemus ab omnibus illicitis concupiscentiis, hoc est, lumbos accinctos habere debemus: et fervere et lucere in operibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
Nulti a nobis mala petunt consilia. menties¬
di. circumuemendi. putantes quia placene¬
talia nobis: sed in nomine ap̃i si dño placđ
qđͣ dicimꝰ nullus talis nos temptauit &̃
muenit quod nolebat in nobis. quia si uult
ss qui nos uocauit: pastores sumꝰ ñ mercen

Expanded text:
Multi a nobis consilia mala petunt, consilia mentienMulti a nobis consilia mala petunt, consilia mentiendi, circumveniendi; putantes quia placent nobis. Sed in nomine Christi, si Domino placet quod dicimus, nullus talis nos tentavit, et invenit quod volebat in nobis. Quia si vult ipse qui nos vocavit, pastores sumus, non merc
Abbreviated transcription (Latin):
uite quȩ complexa est spinis. Sic gͦ illi spro¬
si sunt: sed sedendo in cathedra moysi in uol¬
uit eos uitis. & pendent ad eos hotri id est
uerba bona. precepta bona. Tu lege uuam. ñ
te pungit spina quando legis: quȩ dicunt
facite. sed que faciunt facere nolite. Pungi
autem te spina. si quod faciunt facis. Et cel
legas uuam & non hereas spinis. quȩ diculs
facere debetis: sed quȩ faciunt factre noli¬
te: Facta ipsoꝵ spinȩ sunt: uerba ipsorum
uua est: sed de uite id est de kathedra mo
ysi. Fugiunt gͦ isti quando uident lupum.
quando uident latronem. Hoc autem dicere
ceperam: quia de suꝑiori loco non possunt
dicere isti: nisi benefacite. Nolite ꝑui¬
rare. nolite fraudare. nolite aliquem citius¬
uenire. Aliquando autẽ sic uiuunt. ut de
tollenda uilla aliena cum ep̃o consilium ha¬
beatur: & petatur ab illo tale consiliũ. Ali¬
bis contigit experti dicimꝰ. nam ñ credertuiꝰ.

Expanded text:
vite, quae circumplexa est spinis. Sic ergo illi spinovite, quae circumplexa est spinis. Sic ergo illi spinosi sunt: sed sedendo in cathedra Moysi, involvit eos vitis, et pendent ad eos botri, id est, verba bona, praecepta bona. Tu lege uvam, non te pungit spina, quando legis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Pungit autem te spina, si quod faciunt facis. Ut ergo legas uvam, et non inhaereas spinis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Facta ipsorum spinae sunt, verba ipsorum uva est, sed de vite, id est, de cathedra Mos. Fugiunt ergo isti, quando vident lupum, quando vident latronem. Hoc autem dicere coeperam, quia de loco superiore non possunt dicere isti, nisi, Bene facite, nolite perjurare, nolite fraudare, nolite aliquem circumvenire. Aliquando autem sic vivunt, ut de tollenda aliena villa, cum episcopo consilium habeatur, et petatur ab ipso tale consilium. Abis contigit, experti dicimus: nam non crederemus.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud: insi ne rapiantur res alienȩ. ne frau¬
des fiant. ne scelera ammittantus: Non pos¬
sunt dicere aliud quia kathedram moysi se-¬
dent. & ipsa de illis loquitur ñ ipsi. Quid est
gͦ. nunqͥd colligunt de spinis uuas. aut de t¬
bulis ficus. & om̃is arbor ex fructu cognosci¬
tur: Phariseus potest bona loqui. phariseus¬
est spina. Suomodo de spina lego uuam: ga
tu dñe dixisti quȩ dicunt facitẽ. quȩ autem
faciunt facere nolite. De spinis iubes me uuã
decerpere. cum dixeris nunqͥd colligunt de spi-¬
nis uuas : Respondet tibi dñs. Non iuissi te de
spinis uuam eligere. sed uide attende bene.
Forte ut fieri solet uitis cum circumgirat per
terram. inuoluta est in spinis. Nam aliquan¬
do mnuenimꝰ illud frẽs mei. uitem positam su¬
per caricem quia ibi habet sepem. & inserit¬
se in sepem spinosam. Extendit palmites suos.
botrum capit illum. non tamen de spinis sel

Expanded text:
, nisi ne rapiantur res alienae, ne frau, nisi ne rapiantur res alienae, ne fraudes fiant, ne scelera admittantur? Non possunt dicere aliud, qui cathedram Moysi sedent, et ipsa de illis loquitur, non ipsi. Quid est ergo, Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? et, Omnis arbor ex fructu cognoscitur ? Pharisaeus potest bona loqui? Pharisaeus spina est: quomodo de spina lego uvam? Quia tu, Domine, dixisti, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. De spinis me jubes uvam decerpere, cum dixeris, Numquid colligunt de spinis uvam? Respondet tibi Dominus: Non jussi te de spinis uvam legere; sed vide, attende bene, ne forte, ut fieri solet, vitis cum circumerrat per terram, involuta sit in spinis. Nam aliquando invenimus illud, fratres mei, vitem positam super caricem, quia ibi habet sepem spinosam, extendit palmites suos, botrum carpit, non tamen de spinis, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
luntur. & uolunt tollere oues. Quomͦ ascen¬
exaltat humiliabitur. potens est dñs d̾s ñr
humiliate eos. Lupus enim diabolus est: insi-¬
diatur ut decipiat qui illum sequuntur. Nam
dictum est qd̃ sint induti quidam pellib oui-¬
um. uitꝰ autẽ sunt lupi rapaces. Si uiderit
mercennariꝰ aliquẽ loqui peccata. aut sentire
scđm ꝑniciem animȩ suȩ. aut aliquid facere
sceleratum & obscenum. & tam̃ quia uidet᷑
habere alicuiꝰ momenti ꝑsonã in ȩccłia unde
sperat cominoda mercennariꝰ est: & cum ui¬
det hominẽ perire in pecato. uidet illũ sequi
lupum. uidet illiꝰ guttur morsu trahi ad sup¬
plicium: non illi dicit peccas non illum ob¬
uirgat ne ꝑdat commoda sua. Hoc est gͦ cũ
uiderit lupͥum fugit. non illi dicit scelerate
facis. Non corporis s animȩ. hec fuga est.
Quem uides corpore stare. fugit animo.
Cum uidet pecratorem & non illi dicit pes¬
biter aut ep̃c. & non dicit de superiori loco¬

Expanded text:
luntur, et volunt tollere oves. Quomodo ascenluntur, et volunt tollere oves. Quomodo ascenexaltat, humiliabitur . Potens est Dominus Deus noster humiliare eos. Lupus autem diabolus est: insidiatur ut decipiat, et qui illum sequuntur; nam dictum est, quod induti quidem pellibus ovium, intus autem sunt lupi rapaces . Si viderit mercenarius aliquem loqui prava, aut sentire secundum perniciem animae suae, aut aliquid facere sceleratum et obscoenum, et tamen quia videtur habere alicujus momenti personam in Ecclesia, unde si sperat commoda, mercenarius est.: et cum videt hominem perire in peccato, videt illum sequi lupum, videt illius guttur morsu trahi ad supplicium; non illi dicit, Peccas; non illum objurgat, ne perdat commoda sua. Hoc est ergo, Cum viderit lupum, fugit: non illi dicit, Scelerate facis. Non corporis, sed animae haec fuga est. Quem vides corpore stare, fugit animo, cum videt peccatorem, et non illi dicit, Pecbyter aut episcopus, et non dicit aliud de superiore loco
Abbreviated transcription (Latin):
mundauerit se ab huiusmodi. erit uas in hono-¬
rem scĩficatum & utile dño: ad om̃e opus bo-¬
cennarus autem iam diximꝰ. Mercennariꝰ quan¬
do uidet lupũ insidiantẽ ouib. fugit. Hoc
dñs dixit. Quare: Quia ñ est ei cura de ouib
Tam dui gͦ est utilis mercennariꝰ qͣm diu ñ
uid̾et lupum. qͣm diu ñ uidet furem & lato¬
nem. Cum autẽ uiderit fugit. & quis est
de mercennariis qui fugit de eccłia. quando
uidet lupum aut latronẽ: Abundant lupi.
abundant latrones: ipsi sunt. qui ascendirat.
per alteram partẽ. Qui sunt isti qui ascen-¬
dunt: Qui de parte donati uolunt depre¬
dare oues xp̃i. ipsi per alteram partem̃ ascen-¬
dunt. Non ꝑ xp̃m inirant quia non sunt
humiles. quia suꝑbi sunt ascendunt. Quid
est ascendunt: Extolluntur. Unde ascendunt:
Per alteram partem. Unde Ne parte dici uo-¬
lunt. Qui in unitate ñ sunt de altera parte
sunt: & de ipsa parte ascendunt id est extol¬

Expanded text:
mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honomundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem sanctificatum, et utile Domino, ad omne opus bocenariis autem jam dicemus. Mercenarius quando videt lupum insidiantem ovibus, fugit. Hoc Dominus dixit. Quare? Quia non est ei cura de ovibus. Tamdiu ergo est utilis mercenarius, quamdiu non videt lupum, quamdiu non videt furem et latronem: cum autem viderit, fugit. Et quis est de mercenariis, qui non fugit de Ecclesia, quando videt lupum et latronem? Abundant lupi, abundant latrones. Ipsi sunt qui ascendunt per alteram partem. Qui sunt isti qui ascendunt? Qui de parte Donati volunt depraedari oves Christi, ipsi per alteram partem ascendunt. Non per Christum intrant: quia non sunt humiles. Quia superbi sunt, ascendunt. Quid est, ascendunt? Extolluntur. Unde ascendunt? Per alteram partem: unde de parte dici volunt. Qui in unitate non sunt, de altera parte sunt, et de ipsa parte ascendunt, id est, extol
Abbreviated transcription (Latin):
tamen & ille xp̃m annunciat. & ille xp̃m. Au-¬
di uocem pastoris pauli. Siue ex occasione siue¬
ex ueritate. xp̃c annuncietur. Ipse pastor. uo-¬
luit habere mercennariũ. Faciunt enĩ quod
possunt. utiles sunt quantũ possunt. Quando
autem ad alios usus querebat apłs cuiꝰ iuas imi-¬
mittens pastorem quid ait.  Neminẽ enĩ ha-¬
beo tam unanimẽ. qui sincera affectione pro
uobis sollicitꝰ sit. Nonne cum illo erant mul-¬
tiꝰ S quid sequitur: Om̃s enim sua querunt.
non que sunt iĩu xp̃i. id est ego uobis pasto¬
rem mittere uolui nam multi mercennarii
sunt: sed non opartuerat ut mercennariꝰ
miteretur. Ad alias res & negocia peragenda
mititur mercennartꝰ ad illas autem quas tunc
uolebat paulus pastor erat necessarius: & uix
inuenit unum pastorẽ inter multos mercenna¬
tios: quia pauci pastores. multi mercennarii.
S quid dicitur de mercennariis: Amen dico-
uobis. receperunt mercedem suam. De pasto¬
re autem quid dicit apłs. Quisquis autem

Expanded text:
Tamen et ille Christum annuntiat, et ille Christum. Audi vocem pastoris Pauli: Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. Ipse pastor voluit habere mercenarium. Faciunt enim ubi possunt, utiles sunt quantum possunt. Quando autem ad alios usus quaerebat Apostolus, cujus vias imimittens pastorem, quid ait? Neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Nonne cum illo erant multi? Sed quid sequitur? Omnes enim sua quaerunt, non quae sunt Jesu Christi : id est, Ego vobis pastorem mittere volui; nam multi mercenarii sunt: sed non oportuerat ut mercenarius mitteretur. Ad alias res et negotia peragenda mittitur mercenarius: ad illas autem quas tunc volebat Paulus, pastor erat necessarius. Et vix invenit unum pastorem inter multos mercenarios: quia pauci pastores, multi mercenarii. Sed quid dicitur de mercenariis? Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . De pastore autem quid ait Apostolus? Quisquis autem
Abbreviated transcription (Latin):
ladlius & tulerit aliquem: ille quidem impiꝰ
i iquitate sua mortuus erit. tu autẽ inqͥt
miã tuã liberasti. Q in illo loco eĩugelĩ
suid aluid dicit seruo. cum diceret añe scie-¬
bam te molestum siue durũ hominẽ. quia me¬
tis ubi non seminasti & colligis ubi ñ sparsisti.
& timens abii & abscondi talentũ tuũ in terra.
ecce habes qd̃ tuum est. & ille. serue inquit
neqͣm & piger. magis quia me sciebas molestũ
& durũ esse. metere ubi non seminaui & colli¬
gere ubi ñ sparsi. ipsa auaricia mea debuit te
Docere: quia lucrum quero de pecunia mea.
Oportuit gͦ te ut dares pecuniã meã nummu¬
larũs. & ego ueniens cum usuris exegissem qd̾̃
meũ est. Nunquid dixit. dares & exigeres:
Nos gͦ fr̃es damus. ueniet ille qui exigat. I tem¬

Expanded text:
gladius, et tulerit aliquem; ille quidem impius gladius, et tulerit aliquem; ille quidem impius in iniquitate sua mortuus est: tu autem, inquit, animam tuam liberasti . Et in illo loco Evangelii quid aliud dicit servo? cum diceret, Domine, sciebam te molestum sive durum hominem, quia metis ubi non seminasti, et colligis ubi non sparsisti; et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra: ecce habes quod tuum est. Et ille: Serve, inquit, nequam et piger, magis quia me sciebas molestum et durum esse, metere ubi non seminavi, et colligere ubi non sparsi, ipsa avaritia mea debuit te docere quia lucrum quaero de pecunia mea. Oportuit te ergo ut dares pecuniam meam nummulariis et ego veniens cum usuris exegissem quod meum est . Numquid dixit, Dares et exigeres? Nos ergo, fratres, damus; veniet ille qui exigat. Orate
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad curam nr̃am ut rationem bonam de uo-¬
bis reddamꝰ. Tota autem ratio nr̃a quȩ est scitis.
dñe scis quia dixi. scis quia non tacui. scis quo
animo dixi: scis quia fleui tibi cum dicerem
& non audirer. ipsa puto qd̾ integra ratio
sr̃a est. Securos enim nos fecit sp̃s sc̃s. ꝑ ihe-
atthielem ꝓpħam. Nostis ipsam lectionem de
speculatore. E ili ait hominis. speculatorem
posui te domꝰ isrł. Si me dicente ad impium
morte morieris impie. ñ dixeris. hoc est ego
enim dico tibi ut dicas: si ñ annunciaueris
uenerttq gladius & tulerit eum. id enĩ est¬
qđ minatus sum peccatori: ille quidem impiꝰ
in impietate. sua morietur. sanguinẽ autẽ eiꝰ
de manu speculatoris requiram. Quare: ꝯuia
non dixit. Si autẽ speculator uiderit gladiũ
sienientẽ & cecinerit tuba ut fugiat. & ñ ob-
seruauerit id est non se correxerit ut non eũ
nueniat in supplicio qd̾ minatar ds. ueneritq

Expanded text:
tis ad curam nostram, ut rationem de vobis botis ad curam nostram, ut rationem de vobis bonam reddamus. Tota autem ratio nostra quae est, scitis. Domine, scis quia dixi, scis quia non tacui, scis quo animo dixi, scis quia flevi tibi, cum dicerem, et non audirer. Ipsa puto quod integra ratio nostra est. Securos enim nos fecit Spiritus sanctus per Ezechielem prophetam. Nostis ipsam lectionem de speculatore: Fili, ait, hominis, speculatorem posui te domui Israel: si me dicente ad impium, Impie, morte morieris, non dixeris: hoc est, ergo enim tibi dico, ut dicas; si non annuntiaveris: veneritque gladius, et tulerit eum, id est, quod minatus sum peccatori; ille quidem impius in impietate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu speculatoris requiram. Quare? Quia non dixit. Si autem speculator viderit gladium venientem, et cecinerit tuba, ut fugiat; et non se observaverit; id est, non se correxerit, ut non eum inveniat in supplicio, quod minatur Deus; veneritque
Abbreviated transcription (Latin):
sum: sed non in hoc iustificatꝰ sum. Qui autẽ
suidicat me. dñs est. Non ideo bona est consqi¬
aitia mea. quia uos illam laudatis. Quid enĩ
laudatis. qd̾̃ ñ uidetis. Ille laudet qui uidet.
ille etiam corrigat siqͥd ibi uidet qd̃ eiꝰ oculos
offendit: quia & nos ñ dicimꝰ ꝑfecte nos sa¬
nos. s tundimꝰ pectus nr̃m & dicimꝰ. d̾s ꝓpi-¬
tius esto ne peccem. Tamen pito coram illo
enim loquor. nichil aliud a uobis querens nͥ
salutem ur̃am. & gemimꝰ plerumq in pecca-¬
tis fratrũ nr̃oꝵ. & ium patimur & torque-¬
mur animo: & aliquando corripimꝰ illos. im¬
mo nunqͣm nos: s d̾s corripit. Testes sunt
om̃s. qui recordantur qd̃ dico. Aliquotiens
sunt a nobis correpti fr̃es peccantes. & uehe-¬
cum sc̃itate ur̃a in nomine xp̃i. plebs dĩ estis.
plebs catholica estis. menbra ap̃i estis: non
estis diuisi ab unitate. Communicatis men-¬
bris apłoꝵ. communicatis memoruĩs sc̃oꝵ. mar-¬
hrum diffusoꝵ ꝑ orbem tetrarum: & ꝑtine-¬

Expanded text:
in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est . Non ideo bona est conscientia mea, quia vos illam laudatis. Quid enim laudatis, quod non videtis? ille laudet, qui videt: ille etiam corrigat, si quid ibi videt quod ejus oculos offendit. Quia et nos non dicimus perfecte nos sanos: sed tundimus pectus nostrum, et dicimus Deo, Propitius esto, ne peccem. Tamen puto, coram illo enim loquor, nihil aliud a vobis quaerens nisi salutem vestram; et gemimus plerumque in peccatis fratrum nostrorum, et vim patimur, et torquemur animo, et aliquando corripimus illos: imo nunquam non corripimus. Testes sunt omnes qui recordantur quod dico, quoties sunt a nobis correpti fratres peccantes, et vehecum Sanctitate vestra. In nomine Christi plebs Dei estis, plebs catholica estis, membra Christi estis: Non estis divisi ab unitate. Communicatis membris Apostolorum, communicatis memoriis sanctorum martyrum, diffusorum per orbem terrarum, et pertine
Abbreviated transcription (Latin):
est ipse qui fecit om̃ia. celum & terrã. & mare
& angelos: quiqͥd uidemꝰ. qͥcquid non uidemꝰ
in cȩło ipse fecit. S tamen ñ diuitias amare
debemꝰ. sed eum qui fecit illas. Non enim tibi
ꝓmisit. nisi se. Inueni aliquid preciosiꝰ & hoc
dabit. Pulchra est terra. cęlum & angeli: sed
pulchrior. est qui fecit hȩc. Qui gͥͦ annunciant
deum amanpes deum. qui annunciant d̾m ꝓp-¬
ter deum: pͥascunt: oues & ñ sunt mercennarii.
Ipsam castitatẽ exigebat ab anima dñs ñr
me: Ouid est amas me: Castus es: ñ est cor-
tuum adulterum. non tua queris in eccłia s
mea. Si gͦ talis es & amas me: pasce oues me-¬
tem non caste annunciabant. de quib gemit.
apłs. Sed quia dicit quid enim. dum om̃i mͦ
siue occasione siue ueritate xp̃c annuncietur:

Expanded text:
m et terram, mare et Angelos. Quidquid videmus, quidquid non videmus in coelo, ipse fecit. Sed tamen non divitias amare debemus, sed eum qui fecit illas. Non enim tibi promisit nisi se. Inveni aliquid pretiosius, et hoc tibi dabit. Pulchra est terra, coelum et Angeli: sed pulchrior est qui fecit haec. Qui ergo annuntiant Deum, amantes Deum; qui annuntiant Deum, propter Deum, pascunt oves, et non sunt mercenarii. Ipsam castitatem exigebat ab anima Dominus nme? Quid est, Amas me? Castus es? Non est cor tuum adulterum? Non tua quaeris in Ecclesia, sed mea? Si ergo talis es, et amas me, pasce oves metem non caste annuntiabant, de quibus gemit Apostolus. Sed quid dicit? Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntie
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͣm calcauit. Sursum est: in tuto est: i¬
chil ei mali contigit. & tam̃ quia ꝑ connexis¬
nem caritatis unitas est a capite usq ad pelss.
non se inde lingua separauit s dixit calcas
me: cum eam nemo contigerit. Quomͦ g̃ ln¬
gua quam nemo contigit dicit calcas me: sis
stp̃c caput qd̾ nemo calcat dixit. Esurui &
dedistis mͥ manducare. & illis qui hoc ñ rał¬
runt dixit. E suriui. & non dedistis mͥ mands¬
care. S quom̃ conclusit: Sic: ibunt illi in corl¬

Expanded text:
quisquam calcavit: sursum est, in tuto est, nquisquam calcavit: sursum est, in tuto est, nihil ei mali contigit; et tamen quia per connexionem charitatis unitas est a capite usque ad pedes, non se inde lingua separavit, sed dixit, Calcas me: cum eam nemo contigerit. Quomodo ergo lingua, quam nemo contigit, dicit, Calcas me: sic Christus caput, quod nemo calcat, dixit, Esurivi, et dedistis mihi manducare. Et illis qui hoc non fecerunt, dixit: Esurivi, et non dedistis mihi manducare. Et quomodo conclusit? Sic: Ibunt illi in
Abbreviated transcription (Latin):
borat ȩccłia. hic xp̃c esurit. hic sitit. nudus
est. hospes est: infirmatur. in carcere. est. Quic¬
quid enim hic patitur corpꝰ ciꝰ. se dixit pat̾i.
Q in fine segregans ipsum corpꝰ suũ ad dex¬
teram. & reliquos a quib nunc conculcatur
segregans ad sinistram: dicturꝰ est hũs qui st̾
ad dexteram. Tenite benedicti patris mei. pes-¬
cipite regnum qd̃ uobis paratum est ab origi¬
ne mundi. Quib meritis: Esuriui enim &
dedistis mͥ manducare. & cetera sic exequitur
tanq̃m ipse accepisset: usq adeo ut illi ñ intell-¬
gentes respondeant & dicant. Dñe quando ił
uidimꝰ esurientẽ. hospitem & in carcere: Q al¬
cet eis. Cum uni ex minimis meis fecistis. mͥ
fecistis. Sic etiam in nr̃o corpore caput sursũ
est: pedes in terra sunt. Tamen in aliqua con¬
stipatione & coartatione hominũ quando tibi
aliquis pedem calcat. nonne dicit caput cal¬
cas me: Nec caput tuũ nec linguã tuam.

Expanded text:
borat Ecclesia. Hic Christus esurit, hic sitit, nudus borat Ecclesia. Hic Christus esurit, hic sitit, nudus est, hospes est, infirmatur, in carcere est. Quidquid enim hic patitur corpus ejus, se dixit pati: et in fine segregans ipsum corpus suum ad dexteram, et reliquos a quibus modo conculcatur segregans ad sinistram, dicturus est his qui sunt ad dexteram: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Quibus meritis? Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; et caetera sic exsequitur, tanquam ipse accepisset: usque adeo ut illi non intelligentes respondeant et dicant, Domine, quando te vidimus esurientem, hospitem, et in carcere? Et dicit eis: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Sic etiam in nostro corpore caput sursum est, pedes in terra sunt: tamen in aliqua constipatione et coarctatione hominum, quando tibi aliquis pedem calcat, nonne dicit caput, Calcas me? Nec caput tuum, nec linguam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i. & ita uos didicisse nouimꝰ dicente
magistro de celo in quo spem ur̃am po-¬
corpus eiꝰ eccłia. & in corpore eiꝰ unitas men-¬
broꝵ. & compago caritatis tanqͣm sanitas ex-¬
istit. Q uicumq autẽ in caritate friguerit in¬
firmatur in corpore xp̃i. sed potens est ille qͥ
exaltauit caput nr̃m etiam infirma menbra
sanare: dum tam̃ non nuna impietate pre¬
cidantur. sed hereant corpori donec sanentur.
Quioquid enim adhuc heret corpori. non despe¬
rate sanitatis est. Quod autem precisum fuerit.
nec cirari nec sanari potest. Cum gͦ sit ille ca
& corpus est. Resurrexit iam ille. Caput gͦ
bis. caput nr̃m sine peccato & sine morte iam
ꝓpitiat dm ꝓ peccatis nr̃is: ut & nos in fine.
resurgentes & immutati in glam cęlestem sequa¬
mur captit nr̃m. Quo enim est caput. ibi &¬
cetera menbra. S: dum hic sumꝰ menbra sumꝰ.
ne desperemꝰ quia secuturi sumꝰ caput nr̃m.
iam in celo est & hic laborat. Quam diu hic la¬

Expanded text:
mi, et ita vos didicisse novimus, docente Magistro de coelo, in quo spem vestram pocorpus ejus Ecclesia, et in ejus corpore unitas membrorum et compago charitatis, tanquam sanitas exsistit. Quicumque autem in charitate friguerit, infirmatur in corpore Christi. Sed potens est ille, qui jam exaltavit caput nostrum, etiam infirma membra sanare: dum tamen non nimia impietate praecidantur, sed haereant corpori donec sanentur. Quidquid enim adhuc haeret corpori, non desperatae sanitatis est: quod autem praecisum fuerit, nec curari, nec sanari potest. Cum ergo sit ille captus et caput et corpus est. Resurrexit jam ille. Caput ergbis. Caput nostum sine peccato et sine morte, jam propitiat Deum pro peccatis nostris: ut et nos in fine resurgentes, et immutati in gloriam coelestem, sequamur caput nostrum. Quo enim caput, et caetera membra. Sed dum hic sumus, membra sumus; ne desperemus, quia secuturi sumus caput nostrJam in coelo est, et hic laborat, quamdiu hic la
Abbreviated transcription (Latin):
nomine tuo ꝓpħauimꝰ. & in nomine tuo uirtu¬
tes multas fecimꝰ. & in nomine tuo manduca¬
uimꝰ & bibimꝰ : Nunquid in nomine axp̃i ui
dei faciunt ista. Certe manifestum est. quia
e hũs dicit qui nomen xp̃i habent. S quid
sequitur: Gunc dicam illis. Nunq̃m
uos cognoui. recedite a me om̃s qui oꝑamini
niquitatẽ. Audi apłm gementem de talib
dicit alios annunciare ȩxtugłm ꝑ caritatem.
alios ꝑ occasionẽ: de quib dicit. Annunci¬
non rectẽ. rem rectam: s ipsi non recti. Qd̾
anmunciant rectũ est: seid qui annunciant
on sunt recti. Quare ñ est rectꝰ. Quia
alud querit in ȩcłia. ñ deum querit. Si de¬
lun quereret. castꝰ esset. quia legitimũ ma-¬
ritum anima deum habet. Qiuisquis adeo p̃ter
deum aliquid querit. ñ deũ querit caste. Uide¬
te frẽs. si uxor amat maritum quia diues est:
non est casta. Non enim maritũ amat. s aurũ
mariti. Si autem maritũ amat. & nudũ amat:
& pauꝑem amat. Si enim ꝓpterea amat quia

Expanded text:
e prophetavimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus, et in nomine tuo manducavimus et bibimus? Numquid in nomine Christi, Judaei faciunt ista? Certe manifestum est quia de his dicit qui nomen Christi habent. Sed quid sequitur? Tunc dicam illis: Nunquam vos cognovi. Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Audi Apostolum gementem de talibus. Dicit alios annuntiare Evangelium per charitatem, alios per occasionem: de quibus dicit, Annuntinon recte . Rem rectam, sed ipsi non recti. Quod annuntiant, rectum est; sed qui annuntiant, non sunt recti. Quare non est rectus? Quia aliud quaerit in Ecclesia, non Deum quaerit. Si Deum quaereret, castus esset; quia legitimum maritum anima Deum habet. Quisquis a Deo praeter Deum aliquid quaerit, non caste Deum quaerit. Videte, fratres: si uxor amet maritum quia dives est; non est casta. Non enim maritum amat, sed aurum mariti. Si autem maritum amat, et nudum amat, et pauperem amat. Si enim propterea amat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam & remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes.
Quare credis de capite. & ñ gedis de corpore:
Quid tibi fecit eccłia. ut eam uelis quodammͦ
decollare. Sollere uis eccłiȩ caput & capiti cre¬
dere. corpus relinquere quasi examme corpꝰ
Sine causa. capiti quasi famulus deuotus
blandiris. Qui decollare uult: & caput & cor-¬
pus conatur occidere. Erubescunt negare. xp̃m.
ipsiꝰ nobiscum sunt . Comparate uos iudeis.
Illi contẽpserunt pendentem in ligno. uos con-¬
temntis sedentẽ in cęlo. Illis suggerentib ste¬
tit titulus xp̃i. uobis stantib deletur bap¬
Dicamꝰ ꝓ illis deo. Cognoscant quia nomen
tibi dñs & non hominis. sed tu solus altissimꝰ
super om̃em terram. Conuersi ad dñm. Item

Expanded text:
tentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes. tentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes. Quare credis de capite, et non credis de corpore? Quid tibi fecit Ecclesia, ut eam velis quodam modo decollare? Tollere vis Ecclesiae caput, et capiti credere, corpus relinquere, quasi exanime corpus. Sine causa capiti, quasi famulus devotus blandiris. Qui decollare vult, et caput et corpus conatur occidere. Erubescunt negare Christuipsius nobiscum sunt. Comparate vos Judaeis: illi contempserunt pendentem in ligno, vos comtemnitis sedentem in coelo: illis suggerentibus stetit titulus Christi, vobis stantibus deletur BapDicamus pro illis Deo, Cognoscant quia tibi nomen Dominus: et non homines, sed tu solus altissimus super omnem terram . Conversi ad Dominum, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
te religabitur. Itane oblitꝰ sum fundamentum
meũ. Nonne petra erat xp̃c: Nonne qui edifi¬
cat suꝑ petrã ipsum ñ deicit uentus. pluuia flu-¬
mina. Ueni gͥ mecũ si uis esse suꝑ petrã. & no¬
lud eccłia. si crederetis moysi crederetis & mͥ. de
me enim ille scripsit. quia corpꝰ sum eiꝰ de quo
scripsit: & de eccłia moyses scͥpsit. Nam moy-¬
si uerba dixi. in semine tuo benedicentur om̃s
gentes. Moyses hoc in primo libro scripsit.
Si crederetis moysi: crederetis & xp̃o. Quia
moysi uerba conteminitis. necesse est ut xp̃i
uerba contemnatis. Habent ibi inquit moy-
a mortuis uenerit ipsum audient. & ille: si
moysen & ꝓpħas ñ auaaunt. nec siqͥs a mortu¬
is resurrexerit credent: Hoc de tudeis dictũ est
re ã mortus tertia die. Hoc credo. Credo inquit.
Credis. quare ñ credis qd̃ sequitur. Quia credis
oportebat ap̃m pati & resurgere a mortius ter-¬
sequitur de eccł̃ia. predicari in nomine eiꝰ peni¬

Expanded text:
te religabitur? Itane oblitus sum fundamentum te religabitur? Itane oblitus sum fundamentum meum? Nonne petra erat Christus ? Nonne qui aedificat super petram, ipsum non dejicit ventus, pluvia, flumina ? Veni ergo mecum, si lud Ecclesia, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit: quia corpus sum ejus, de quo scripsit. Et de Ecclesia Moyses scripsit. Nam Moysi verba dixi, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Moyses hoc in primo libro scripsit. Si crederetis Moysi, crederetis et Christo. Quia Moysi verba contemnitis, necesse est ut Christi verba contemnatis. Habent ibi, inquit, Moysa mortuis venerit, ipsum audient. Et ille: Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent . Hoc de Judaeis dictum est: re a mortuis tertia die. Hoc credo. Credo, inquit. Credis? Quare non credis quod sequitur? Quia credis, Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tersequitur de Ecclesia, Praedicari in nomine ejus poeni
Abbreviated transcription (Latin):
in cuiꝰ nomen credidi. Tu nescio unde ueniens
immo non ueniens. s uolens ut ego ad te ueniã:
hic positus dicis mͥ. Non es rete baptuatus. quia ego
non ibi fui. Uide quis ibi fuit. Quid dictum est
ioħ̃i. Suꝑ quem uideris sp̃m descendentẽ qua-¬
si columbam. hic est qui baptitat. Ipsum habes
quererẽ te:Immo quia mͥ ab ipso baptitato in-¬
uocem nr̃am & illoꝵ. & iudete quid eligatis.
Nos hoc diciinꝰ. simꝰ sc̃i d̾s scit: simꝰ inqui. &
hoc magis ipse scit. Uos in nobis spem ñ pona¬
tis. qualescumq simꝰ. Si boni sumꝰ facite qdđ
scriptum est: imitatores mei estote. sicut & ego
exp̃i. Si autem mali sumꝰ. nec sic deserti estis:
nec sic sine consilio remansistis. Audite dicen-¬
tem: quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faciunt fa-¬
cere nolite. Illi autẽ contra. nisi boni fuerimus
peristis. Ecce est alius qui ueniet in nomine suo
Ergo uita mea ex te pendebit: & salus mea ex

Expanded text:
in cujus nomen credidi. Tu nescio unde veniens, in cujus nomen credidi. Tu nescio unde veniens, imo non veniens, sed volens ut ego ad te veniam, hic positus dicis mihi: Non es recte baptizatus, quia ego ibi non fui. Vide quis ibi fuit. Quid dictum est Joanni? Super quem videris Spiritum descendentem quasi columbam, hic est qui baptizat . Ipsum habes quaerentem te: imo quia mihi ab ipso baptizato invvocem nostram et illorum, et videte quid eligatis. Nos hoc dicimus: Simus sancti, Deus scit; simus iniqui, et hoc magis ipse scit: vos in nobis spem non ponatis, qualescumque simus. Si boni sumus, facite quod scriptum est: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Si autem mali sumus, nec sic deserti estis, nec sic sine consilio remansistis: audite dicentem, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Illi autem contra: Nisi boni fuerimus, peristis. Ecce est alius qui veniet in nomine suo. Ergo vita mea ex te pendebit, et salus mea ex
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃i multi facui sunt. Quid autẽ expauesci¬
nus in antixp̃o nisi quia nomen suum ho¬
horaturus est & nomen añi contẽptu¬
ius. Siuid aliua facit qu dicit. ego iusti¬
fico R espondetur ei. Ego ad xp̃m ueni. non
pedib sed corde ueni: ubi eiũigłm audiui
ibi credidi. ibi baptuatus sum. Quia in xp̃m
credidi. in deum credidi. Q ille: ñ es mundus.
Quare . Quia non ibi fui. Dic quare ñ sum
mundatus homo qui baptiratꝰ sum in ierłm.
homo qui baptiratus sum uerbi gr̃a apud
ephesios. ad quos datam epłam legis. & quoꝵ
pacem spernis: Eoce ad ephesios scͥpsit apłs.
fundata est ȩccłia. manet usq nunc. & uberiꝰ
manet & multiplicius manet. tenet qd̃ accepit
ab apło: siquis annunciauerit uobis preter quã
qd̃ accepistis. anathema sit. Quid gͦ Quid mͥ
dicis mundus ñ sum: ibi baptizatus mundus ñ
sum: Etiam ñ es. Ouare: Quia ego ibi non fui.
Sed qui ubiq est ibi fuit: qui ubiq est ibi fuit:

Expanded text:
christi multi facti sunt . Quid autem expavescimus in Antichristo, nisi quia nomen suum honoraturus est, et nomen Domini contempturus? Quid aliud facit qui dicit: Ego justifico? Respondetur ei: Ego ad Christum veni, non pedibus, sed corde veni: ubi Evangelium audivi, ibi credidi, ibi baptizatus sum: quia in Christum credidi, in Deum credidi. Et ille: Non es mundus. Quare? Quia non ibi fui. Dic quare non sum mundatus, homo qui baptizatus sum in Jerusalem, homo qui baptizatus sum, verbi gratia, apud Ephesios, ad quos datam Epistolam legis, et quorum pacem spernis? Ecce ad Ephesios scripsit Apostolus: fundata est Ecclesia, manet usque nunc; et uberius manet, multiplicius manet, tenet quod accepit ab Apostolo, Si quis annuntiaverit vobis praeter quam quod accepistis, anathema sit . Quid ergo? quid mihi dicis? Mundus non sum? Ibi baptizatus, mundus non sum? Etiam non es. Quare? Quia ego ibi non fui. Sed qui ubique est, ibi fuit. Qui ubique est, ibi fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uos uitã eternã habere. ipsȩ testimonium
ꝑhibent de me. Iudeis dicit caput nr̃m. qd̾
uobis corpꝰ dicit. Queretis me. & ñ me mue¬
metis. Quare: Q u̾ia non scrutamini scriptu¬
ras. quȩ testimoniũ ꝑhibent de me. Testimo-¬

Expanded text:
vos vitam aeternam habere; ipsae testimonium vos vitam aeternam habere; ipsae testimonium perhibent de me: Judaeis dicit caput nostrum, quod vobis corpus dicit: Quaeretis me, et non invenietis . Quare? Quia non scrutamini Scripturas, quae testimonium perhibent de me.
Abbreviated transcription (Latin):
autem addimꝰ s resurrexit. respondent ab¬
sit: discipuli etꝰ furati sunt eum de sepul¬
chro. Amant falsitatẽ uidei emptores. &
contemnunt ueritatẽ dñi redemptoris.
Quid loqueris uidẽe. Parentes tui pecunia
emerunt. & hoc in te remansit qd emer̃t
Attende potiꝰ eum qui emit te. non qui
relinquamꝰ. istos attendamꝰ fres nr̃os ctum
quib agimꝰ. Nam xp̃c. caput est & corpł
Caput᷑ in celo est. corpꝰ in terra est. Capit
d̾s est. corpus eccłia eiꝰ est. Sed meministis
dictum. erunt duo in carne una: Sacranim
duo sunt in uõce una. Caput nr̃m dñs ap̃i
& corpꝰ id est eccł̃ia ad inimicos suos. nostis
ad quos loquatur. Quid habet loqui. Nuno
dixi ut uox una sit: quia caro una uox
una. Hoc gͦ illis dicamꝰ. uocem ęccł̃iȩ loquor
o frẽs. Filũ disꝑsi: oues errantes. rami p̃cisi.
quid mͥ calumniamini: Quid me ñ agnosd¬
tis: Scrutamini scͥpturas in quib putatis

Expanded text:
autem addimus, Sed resurrexit: respondent, Abautem addimus, Sed resurrexit: respondent, Absit; discipuli ejus furati sunt eum de sepulcro. Amant falsitatem Judaei emptores, et contemnunt veritatem Domini Redemptoris. Quod loqueris, Judaee, parentes tui pecunia emerunt; et hoc in te remansit, quod emerunt. Attende potius eum qui emit te, non qui relinquamus: istos attendamus fratres nostros, cum quibus agimus. Nam Christus caput est et corpus. Caput in coelo est, corpus in terra est: caput Dominus est, corpus Ecclesia ejus. Sed meministis dictum, Erunt duo in carne una. Sacramentduo sunt in voce una. Caput nostrum, Dominuid est, Ecclesia, ad inimicos suos. Nostis ad quos loquatur. Quid habet loqui? Non dixi de meo, ut vox una sit: quia caro una, vox una. Hoc ergo illis dicamus: voce Ecclesiae loquor. O fratres, filii dispersi, oves errantes, rami praecisi, quid mihi calumniamini? Quid me non agnoscitis? Scrutamini Scripturas, in quibus putatis