comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
telligibilis fiat homi¬
pesceret & sedaret malorum hominum seditiones. Unde¬
ducant. uł nob̃ in sidias tendant. importunis id est imꝓbis
disputando. & malis quia falsa p̃dicant: Uł lib̾emur ab
importunis hominib idẽ. infidelib qui resistunt ũitatis
uerbo. nec stant in portu quietis. & malis. scił quiꝑsecun¬
tur fideles. Ideo dico lib̾emur. emmidẽ. quia ñ om̃nim est
turi sunt. Uł ita: uere importum sunt & mali non enim
tum ñ habent fidem. quia eonm nullꝰ¬
est fides. fidem habet. sec est erioi quodtenent
S eduos qui habetis fidem confirmabit ds. Uñ subdit. fideł¬

Expanded text:
telligibilis fiat homet sedaret malorum hominum seditiones, ducant, vel nobis insidias tendant. Importunis, id est improbis, in disputando, et malis, quia falsa praedicant. Vel, ut liberemur ab importunis hominibus, id est infidelibus, qui resistunt verbo veritatis, nec stant in portu quietis, et malis, scilicet qui persequuntur fideles. Ideo dico liberemur, enim, id est quia non omnium estturi sunt. Vel ita, vere importuni sunt et mali. Non enimnon habent fidem, quia eorum nullus fidem habet, sed est error quod tenent, sed vos qui habetis fidem confirmabit Deus. Unde subdit: F
Abbreviated transcription (Latin):
na sunt uob̾. & ñ
instat dies domini
itaq fr̃es state im¬
mobiles infide o
ut stetis denete tra¬
tiones quas a nobis
didicistis usq ad in¬
tellectum. siue ꝑser¬
monem p̃sentem.

Expanded text:
na sunt nobis, et non instat dies Domini, itaque fratres, state immobiles in fide. Et ut stetis tenete traditiones quas a nobis didicistis usque ad intellectum, sive per sermonem praesentem,
Abbreviated transcription (Latin):
in eo oblaturi esserit.
Facito in quam sccłm¬
exemplar id est ueri¬
quod tibiosten¬
sum est̾ in monte qr
ostendit ei deusuisu¬
in monte quid esset¬
facturus. Nunc autem

Expanded text:
in eo oblaturi essent. Facito, inquam, secuexemplar, id est veriquod tibi ostensum est in monte, quia ostendit ei Deus vimonte quid essetfacturus. Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m thimotheum
torem in predicatione.
ame dimissam mitex
quoduolebat utł adp̃¬
dicandum directum.
uł forsitandirestum.
a carcere inquo ante
retentus fuerat. cum
aliitate om̃s propositoᷤ
tos scõs id est sancdsi¬
catos in baptismo. Si¬
cut generalit om̃ib
alia munera sint cũ
om̃ib nobis amꝯet¬

Expanded text:
rum Timotheum,torem in praedicatione; a me dimissum in iter quod volebat, vel ad praedicandum directum, vel forsitan, dimissum a carcere in quo ante detentus fuerat. Cumalutate omnes praepositos tos sanctos, id est sanctificatos in baptismo. Sicut generaliter omnibus alia Dei munera sint cum omnibus vobis. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam nec uob̾ aliuã uid̃etur. nͥ sint id ẽ esent aliqͥ
quiuos conturbant. id est qui conturbant purum fontemut̃i
tant eisngłium xp̃i. penitus in legem id est sp̃ualia uolunt
conũtere incarnalia. Slicet. Quasi. Ip̃i adhoc tendint. sed
licet nos apłi nos dico
de illis tantum. aut
ueniens de celo ut credi

Expanded text:
ligentiam, nec vobis aliud videretur, nisi sint, id est essent aliqui qui vos conturbent, id est conturbent purum fontem vesttant Evangelium Christi penitus in legem, id est spiritualia convertere volunt in carnalia. Sed licet. Quasi dicat: Ipsi ad hoc tendunt. Sed licet nos apostoli, de illis tamen, aut venien
Abbreviated transcription (Latin):
¶O. Nongͦ se excusent qr idolis insensatis dediti ñ st̃. de¬
moniis magis dediti st̃. qd̾ ẽ ꝑiculosiꝰ. Nam & si tm̃ idola cole¬
rent sic̃ eos ñ adiuuarent. ita illis nicħ nocerent. qr nͨ idola
liuolentia nocendi nob̃. Holo aũ uos. Dico qd ĩmolant
demoniis. ego aũ nolo uos qͥ fide¬
llOS les estis fieri socios demomioꝵ ꝗ ñ¬

Expanded text:
on ergo se excusent quia idolis insensatis dediti non sunt, daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent, quia nec idola, levolentia nocendi nobis. Nolo autem vos. Dico quod immolant daemoniis: ego autem nolo vos, qui fideles estis, fieri socios daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
Q qr omĩa licita st̃. & tñ ñ ẽ utendu¬
ꝯscĩam astantis infirmi. Dico man¬
ducare omĩa ꝙ qͥ dẽ secure potestis face̾
qͥr auctoritate teste. dñi est t̾ra & ple¬
tͣ. & non potest eẽ ĩmundũ qͦd dniẽ.

Expanded text:
 omnia licita sunt, et tamen non est utendur conscientiam, astantis infirmi. Dico ducate omnia, quod quidem secure potestis facere, quia auctoritate teste, Domini est terra et plterra, et non potest esse i
Abbreviated transcription (Latin):
rum artiti. aruspicũ atq augurũ atq ligature & reme¬
dam reb fuspendendis & alligandis. Nec illi ab hoc ge¬
nere ꝑnitiose suꝑsticioi̾s segͥgandi st̃. qui genechliaci
obnataliũ dierum ꝯsid̾atones. nc̃ aũ uulgo mathemati¬
ci uocant᷑ qui conant᷑ actionũ euenta p̾dice̾. Idõ nolo qr ñ

Expanded text:
gaturae et remesdam rebus suspendendis et illigandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui conantur actionum eventa praedicere. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebat. quia ꝑeum ꝓmittebatur danda benedictio. Et
qd sem̃ illud xp̃c sit non alius. notat ex ũbis scͥpture genesis.
queẽ: inseine tuo bñdicentur om̃s gs̃. N. dicit scͥptura
inseminib quasi inmultis. id est sicut faceret si de multis
uult intelligi. & illud

Expanded text:
pertinebat, quia per eum promittebatur 150 danda benedictio. Et quod semen illud Christus sit, non alius, notat ex verbis Scripturae Genesis, quae est: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Non dicit Scriptura, in seminibus, quasi in multis, id est sicut faceret, si de multisintelligi, et illud
Abbreviated transcription (Latin):
illata a ꝓrimis mala eq̃mimt᷑ portat. alta sua bona pri¬
mis desid̾abilit̾ impendit. Mens qͥppe scõꝵ in hoc temp¬
tationis p̾lio &e munita patientie clipeo. ce gladio amoris
actincta ad mala ferenda sumit fortitudinẽ. & ad repen
denda bona exigit unitatẽ. qtmꝰ &e odioꝵ tela potent̾ exci
armatꝰ ꝑgit. qui aut clipeũ simẽs gladiis ñ utit᷑. aut
utẽs gladus clipeo ñ munit᷑. Uñ ⁊ miles di adu̾sitatis bel
lo dep̾hensꝰ & scutũ patientie debet añ ferre. & ad p̾liandum
ꝓmptꝰ. & amoris iacula inferre ut uincat. Seqͥt᷑. Raritas. ⁊c̾.

Expanded text:
illata a proximis mala aequanimiter portat, altera sua bona proximis desiderabiliter impendit. Mens quippe sanctorum, in hoc tentationis praelio, et munita patientiae clypeo et gladio amoris accincta, ad mala ferenda sumit fortitudinem, et ad rdenda bona exerit benignitatem, quatenus et odiorum tela potenter exciarmatus pergit qui aut clypeum sumens, gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non munitur. Unde et miles Dei, adversitlo deprehensus, et scutum patientiae debet anteferre, et ad praedicandum promptus amoris jacula inferre, ut vincat. Charitas, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ficientia unius et
ueri sacrificii noui¬
testamenti plene
hic tractat. ꝑ quam
peccatorumremis¬
bis iheremie supra
het prelicta legalia non possunt
acere ꝑfectum. s xp̃c¬
patri ad interpellan

Expanded text:
ficientia unius et veri sacrificii Novistamenti plene hic tractat, per quod peccatorum,bis Jeremiae supra icta legalia non possunt facere perfectum, sPatri ad interpel
Abbreviated transcription (Latin):
tri. cum ñdum nati
fuisent. at qr ppossent in utero a luctando ałiqͥo
mernisse uideri. subdit. aut cũ ñdum egissent

Expanded text:
tri, cum nondum nati fuissent, et quia possent in utero, etiam luctando aliquid meruisse videri, subdit, aut cum nondum egissent
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uera quecumq
adueram sunt fidem:
tum qi ineis est ũitas.
tum quia ꝑea pudi¬
ticia cum deo seruatͦ.
quetumq sunt iusta¬
sunt sanct̾a in ꝓpria ui¬
ta. & ut minas dicatur
quecumo sunt amabi¬
lia idest digna amari.¬
ut modestus incessus. hu¬
milis sermo & huiꝰmodi:
& quetumq sunt bone¬
fame. quia ita decet il¬
de eis non habeatur ma

Expanded text:
sunt vera, quaecunque ad veram sunt fidem, tum quia in eis est veritas, tum quia per tia cum Deo servatur; quaecunque, sunt justasunt sancta, in proprit ut minus dicatur que sunt amabilia, id est digna amarut modestus incessus, humilis sermo, et hujusmodi; et quaecunque sunt bonfamae, quia ita decet ilde eis non habeatur ma
Abbreviated transcription (Latin):
la oꝑinio. sed bonaut
prosint aliis. Nobis
enim nr̃a uita necessaria
est aliis fama nr̃a. Pro¬
flagitiorum uitam suã
castodit. sibi bene fac̃:¬
quisquis autem etiam
famam: malios misericors est. Que bone fame sunt dico.
si qua tamen uirtus est ineis. uł siqualaus discipline xp̃ia¬
ne: nonemm curanda est bona fama de nirib uł descien¬
tia mundi. uł de aliis scłarib. Uł ita distingne. ut hoc¬
sciłꝰ siqua laus referatur adfamam. & illud scił si qua me¬
tus referatur ad alia predicta hoc mͦ. Cogitate quecumq
sunt uera. & cet̾a. si qua uirtus est ineis. & cogitate que¬
cumq sunt bone fame. si qualaus discipline est ineis. Hec
in quam cogitate que omina didicistis me uos docente. &¬

Expanded text:
la opinio, sed bona, ut prosint aliis. Nobis ra vita necessaria est, aliis fama nostra. Proflagitiorum vitam suam custodit, sibi bene facQuisquis autem etiam famam in alios, misericors est. Quae bonae famae sunt, dico, si qua tamen virtus est in eis, vel si qua laus disciplinae Christianae. Non enim curanda est bona fama de viribus, vel de scientia mundi, vel de aliis saecularibus. Vel ita distingue, ut hoc, si qua laus referatur ad famam; et hoc, si qua virtus referatur ad alia praedicta, hoc modo: Cogitate quaecunque sunt vera, etc., si qua virtus est in eis, et cogitate quaecunque bonae famae, si qua laus disciplinae est in eis: hoc, inquam, cogitate quae omnia didicistis, me vos docente,
Abbreviated transcription (Latin):
angłos. ita dictumesse accipienius. quia patem dei. qua
ip̃e dens pacatus est. sicut deus eam no uit. nec nos sic pos
sensum. idẽ d̾s qui est sumina ꝑax que nec cogitari pote¬
qd p̃misit de assiduitate. & iugilantia or̃onis. & post sub¬
dit de custodia pacis. quia habita assiduitate or̃onis. tunc
demum pax custodit corda inxp̃o. Hoc ideo dicit. quia¬
qui cum deo habent ꝑacem: nõntiment mentem aduer
sam. De cec̾̃o. Hactenus contra ꝑsecutores. &e contra pseu¬

Expanded text:
angelos, ita dictum esse accepimus, quia pacem Dei qua ipse Deus pacatus est, sicut eam Deus novit, nec nos sic eam sensum, id est Deus qui est summa pax, quae nec cogitari potequod praemisit de assiduitate et vigilantia orationis. Et post subdit de custodia pacis, quia adhibita assiduitate orationis, tunc demum pax custodit corda in Christo. Hoc ideo dicit, qui cum Deo habent pacem, non timent mentem advers, etc. Hactenus contra persecutores et contra pseu
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uirtutis eius. id est ꝑ hoc quod potenter oꝑatus ẽ
suscitando xp̃m amorte. quod cognitum est ꝑ euangłiutt
id est ꝑ meam p̃dicationem. cuiꝰ factus sum & cet̾a: que non
te. repetit. Michi inqm om̃ium scõrum minimo. humi¬
liat se cum se minimum dicit. sciens humilitatem ꝓfectum
habere. N on gͦ depotestate se miminum dicit. sed ꝓ prio¬
rib humilior est. Dam tantam geam sibi datam dicit. ut
qͥonum p̃teritis scłis ignotum asserat sibi concessum mami¬
festare gentib. Michi inquam mmnimo data est hec idẽ

Expanded text:
tionem virtutis ejus, id est per hoc quod potenter operatus est suscitando Christum a morte: quod cognitum est per Evangelium, id est post meam praedicationem, cujus factus sum, etc., quae non te repetit: Mihi, inquam, omnium sanctorum minimo, humiliat se cum se minimum dicit, sciens humilitatem profectum habere. Non ergo de potestate minimum dicit, sed pro prioribus humilior est. Nam tantam gratiam sibi datam dicit, ut donum praeteritis saeculis ignotum asserat sibi concessum manifestare gentibus. Mihi, inquam, minimo data est haec, id
Abbreviated transcription (Latin):
dicationem. Non enim ꝓd est incarnatio. nͥ p̃ dicetur.¬
nͥ p̃dicetur. Q uius eiͣnglii ego factus summinister. non
enim est meum sed dei. & ita mͥ mͥ nulle gr̃e reddende sed
apłs. hoc enuim est ut quolibet miracłm. Uel ita: hoc est
otcultum dei scił gentes esse coheredes & toucorꝑales &
conparticipes ꝓmissionis enis scił dei patris quod d omĩ

Expanded text:
icationem. Non enim prodest incarnatio nisi praedicetur. Cujus, Evangelii, ego sum factus minister; non enim est meum, sed Dei. Et ita mihi nullae gratiae reddendae, sed apostolus. Hoc enim est ut quodlibet miraculum. Vel ita: hoc est occultum Dei, scilicet gentes esse cohaeredes, et concorporales, et comparticipes promissionis ejus, scilicet Dei Patris: quod donum
Abbreviated transcription (Latin):
&e huiꝰmodi. hoc ẽ
reuelatum est scił
gentes esse coheredes in futuro inpatria ce
& conparticipes ꝓmissionis eiꝰ idest dei. quia ad eos ꝑtinet
ut ad uideos ꝓmissio adeo facta abrahe de hereditate &

Expanded text:
 hujusmodi. Hoc est revelatum est, scilicet gentes esse cohaeredes, in futuro, in patria cet comparticipes promissionum ejus, Dei, quia ad eos pertinet ut ad Judaeos promissio a
Abbreviated transcription (Latin):
nouis qu int̃pre¬
tantur scͥptaras.¬
qui explanant le¬
gem. p uiores qui¬
olimꝰ de gentib qđ¬
future participes¬
doni dei. hoc enim
significauerunt in¬
multis scͥpture locis.
Sed hoc latuit qđ¬
sine lege ꝑfidem xͥ
cumeisione ce sab

Expanded text:
novis qui interpretantur Scripturaqui explanant legem. Priores quiolim de gentibfuturae participedono Dei. Hoc enim significaverunt inmultis Scripturae locis; sed hoc latuit eosine lege per fidem Christi cumcisi
Abbreviated transcription (Latin):
leuantes adet̃na
puras manus. idẽ.
Distingue: ira est ad ꝑximum: disceptatio addeum. Simi¬
manus leuent. sine
ira &e disceptatiõe
tu ornato scił reli¬
gione earum ornã¬
dico ornantes se.
aliis uͥtutib cum
nt nonsint altrite¬
frontis ut meretri¬
m̃tis. & ñ ornan¬
tes se auro mcrini¬
b tortis. idẽ. cris

Expanded text:
levantes ad aeterna puras manus, id estDistingue: ira est ad proximum: disceptatio ad Deum. Simimanus levent sine ira et disceptatione tu ornato, sciligionem earum ornandico, ornantes se, aliis virtutibus cum ut non sint attfrontis ut meretrimentis; et non ornantes se, in crini tortis, id est cris
Abbreviated transcription (Latin):
taligentes. aetestabili crudelitate indiuintur. Uñ nos oportet
hec caritati nr̃e explanare. qualit̾ intelligenda sunit. In a gͦ
obhoc dicta suñt. noc cuiqͣm peccor ideo bñfatias q peccator
est. sed quia homo est. unsis adiudicandũ rem issus. nec ad
subnemiendum inhumanꝰ. Ita utrumꝙ pceptum tenebis. O¬
aias etiã in iłlo quod as odit. id ẽ quod malus est & corripe
&e ꝑsequere &e ꝑimas qđ homo fecit. & conserua quod ħo est.
Dectatim quippe homo fecit. hominẽ nͦ ds. Et non suscipi¬
as pecc̃orem ut uelis saluum ẽẽ in eo quod malus est: sed qi
homo. ut nulli homini claudat᷑ miscdia nulli peccato rela¬
xetur impunitas. ꝑsequam᷑ gͦ inmalis ꝓpͥam iniquitatem.
miseream᷑ ineisdem cõmunem condicionem. Uiaete ce cefa¬
eos. redit ad illud

Expanded text:
ligentes, detestabili crudelitate induuntur. Unde nos oportet haec charitati vestrae explanare qualiter intelligenda sint. Illa ergo ob hoc dicta sunt, ne cuiquam peccatori ideo benefacias quia peccator est; sed quia homo est, ut non sis ad judicandum remissus, nec ad subveniendum inhumanus. Ita utrumque praeceptum tenebis; odias etiam in illo quod Deus odit, id est quod malus est, et corripe et persequere, ut perimas quod homo fecit, et conserva quod homo est. Peccatum quippe homo fecit, hominem vero Deus; et non suscipias peccatorem, ut velis salvum esse in eo quod malus est, sed quia homo, ut nulli homini claudatur misericordia, nulli peccatori relaxetur impunitas. Persequamur ergo in malis propriam iniquitatem, misereamur in eisdem communem conditionem. Videte, eeos, redit ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
ratione dati & accep¬
t ut scłrationabilit̃
consid̃aret. quod dcbe¬
ret dare carnalia qͥ¬
sp̃ualia accipiebat.
nͥ nos solidico. qui ñ
solum qñ nob̃ predica¬
ui mͥ communicastis.
sed etiam thessalonicã
fecisse. ut ñ ego imple¬
ar. sel ne uos manes
Non ideo dico hoc q
quero datum ul est
ut explear datis reb¬
requiro fructum
idest bonam &e rectã
uoluntatem bone oꝑa¬
tiom adiunctam. Non

Expanded text:
tione dati et accepicet rationabiliter consideraret quod debet dare carnalia qui accipiebant si vos soli, dico, qui non solum quando vobis praedicahi communicavistis; sed etiam Thessalonicam fecisse, non ut ego implear, sed ut vos inanes Non ideo dico hoc, quia quaero datum, id ut explear datis reburequiro fructum, id est bonam et rectam voluntatem bonae oni adjunctam. Non
Abbreviated transcription (Latin):
am parisse leguntur cornus & indua. seđ ꝑ cornum qui
non in nomine iusti dato pascebatur. ꝑuduam fructum.
bona ꝓueniunt. Uł ita: requiro frucdum habundantem
in ratione ur̃a. idest ut fructus iusticie ur̃e abrindans sit
cumrationem deo defactis ur̃is reddiditis. Habeo autem.
&e habundo non in uno ut alio egeam: sed replitus sum accep¬
tis abepafrodito munerib que michi misistis modorem su¬
auttatis. quia ista que misistis placent deo ut odor suaiissi

Expanded text:
am pavisse leguntur corvus et vidua; sed per corvum qui non in nomine justi, dato pascebatur; per viduam fructu, bona proveniunt. Vel ita, requiro fructum abundantem in ratione vestra, id est ut fructus justitiae vestrae abundans sit, cum rationem Deo reddetis de factis vestris. Habeo autem, et abundo, non in uno ut alio egeam, sed repletus sum acceptis Epaphrodito muneribus, quae misistis mihi in odorem suavitatis, quia ista quae misistis placent Deo, ut odor suavissi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit semꝑ gande¬
sine intermissio¬
sione certarum hora¬
rum orate etiam ꝓper
EasttA termissione orate. idẽ. semꝑ iuste
enim numĩqmͣ desinit orare. nisi desinat iustus eẽ. Semꝑ
orat. qui semꝑ beneagit. Ip̃m enim desidium bonum. ora
si nom̃ib etiam ad uersisgr̃as deo agite. Hec enim om̃ua fac̃e
est uoluntas dei. id¬
luntas dei est facere hec omnia. ideo uos maiores qui ꝑsp̃m
sanctum habetis dona intelligñtie. uolite extinguere sp̃m
idest donumi sp̃c¬
sui concordat alialitt̾a. scił grãm¬
te synerł. nolite celare. Et uos subditi nolite
ꝓhibe loqui quod sentit. quia deus qui os asine aꝑuit re¬
qͦd sp̃c sẽs qui unius substantie est cum patre & filio extin¬
te eumͣ despicere neq contempn̾e. N ontamen om̃ia indis¬
crete recipiatis. sed ꝓbate idest ratione discutite. om̃ia ꝓban¬
da scił: certa enum
est idest quod bo

Expanded text:
dicit: Semper gaudesine intermissione certarum horarum orate, etiam pro e intermissione orate, id est semper juste enim nunquam desinit orare, nisi desinat justus esse. Semper orat, qui semper bene agit. Ipsum enim desiderium bonum, oraersis gratias agite Deo. Haec enim omnia facere est voluntas Dei, idibus. Et quia voluntas Dei est facere haec omnia, ideo, vos majores, qui per Spiritum sanctum habetis donum intelligentiae, nolite exstinguere spiritum, id est donum abscsui concordat alia littera, scilicetiam nolite celare. Et vos subditi, nolite prohibere loqui quod sentit, Haimo quia Deus qui os asinae aperuit, requod Spiritus sanctus, qui unius substantiae est cum Patre et Filio exstinte eum despicere, neque contemnere; non tamen omnia indiscrete recipiatis. Sed probate, id est ratione discutite omnia probanda; sed certa enim e
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib facere. noᷤ
autem p̾latose ma¬
iores tamen fr̃es roga¬
mus hoc inquietos
ia est curiosos ce gy¬
ronagos corripite aquo qni cessat ne ꝑdat quod illidare sole¬
bant merceniiarius est & consolamini ꝓusillammes contra
aduersa. uł de sꝑantes ꝓpectatis. & infirmos infide suscipite
ut medici adsaluandum. & sim hocofficio aliquid uob infer¬
tur pacientes estote ad omnes. Q ñ solum patiamini sed etiã
ut negligatis corriꝑe
tunc enimmalum
ꝓmalo redditur. si
corripiendus ñ corri
om. quod bonum est idest utile. sectamini dito
interuos inuicem & mom̃s etiam noncredentes. & ñ mͦpa
patiamini. sed etiam semꝑ gaudete quicqͥd fiat uob̃. Uñ
alibi: in tribulatione gaudentes. Uł hoc generalit̃ ad õs¬

Expanded text:
oribus facere, vos autem, praelatos et majores tamen framus, hoc: Inquietos, id est curiosos, et gyrovagos, corripite. A quo qui cessat, ne perdat quod illi dare solebant, mercenarius est. Et consolamini pusillanimes, contra adversa, vel desperantes pro peccatis; et infirmos in fide suscipite, ut medici ad salvandum. Et si in hoc officio aliquid vobis infertur, patientes estote ad omnes, et non solum patiamini, sed etiamut negligatis corripere. Tunc enim malum pro malo redditur, si corripiendus non corrip quod bonum est, id est utile. Sectamini, dico, inter vos invicem et in omnes, etiam non credentes; et non modo patiami ni, sed etiam semper gaudete, quidquid fiat vobis. Unde alibi: In tribulatione gaudentes . Vel hoc ad o
Abbreviated transcription (Latin):
tes p̾libidine. dire¬
ruit. paxẽ. nobis
ro. tunc repentimis
. inuenitur. regnabit antxp̃c ce ministri eiꝰ trib
annis ce dimidio. & interficientur ãbillo helyas ce enoch si¬
cut or inapocalipsi habetur ce tunc erit talis tͥbulatio quał
ñ fuit aute nec post erit. Postea int̾ficietur autixp̃c amicha¬
ele. & maxima pars suorum. Post mortem uͦ antix. quadra
ginta quĩnq dies concalentur bonis adpenitntiam. quiti¬
tubauerint inꝑsecutione illa. Ministri autem antexp̃i
gaudebunt illis̃ dieb ducentes uxores &e conniuia celebran¬
tes ce ioca diũsi gen̾is exercentes. ac dicentes: licet pͥcepsnr̃
mortuus sit. mͦ habemus pacem & securitatem. & cum talia
dixerint. suꝑueniet eis int̾itus ita gͣnis ce subitus. sicut est
min sed uob̃ non. quia uos ofr̾es ñ estis intenebris ignoran

Expanded text:
ae libidine, dixeae libidine, dixerint, pax est nobis, ro, tunc repentinus  invenitur: Regnabit Antichristus et ministri ejus tribus annis et dimidio, et interficientur ab illo Elias et Enoch, sicut et in Apocalypsi habetur: Et tunc erit talis tribulatio, qualis ante non fuit, nec post erit. Postea interficietur a Michaele cumquadraginta dies concedentur bonis ad poenitentiam qui titubaverunt in persecutione illa. Ministri autem Antichristi gaudebunt illis diebus ducentes uxores, et convivia celebrantes, et joca diversi generis exercentes ac dicentes: Licet princeps noster mortuus sit, modo habemus pacem et securitatem. Et cum talia dixerint, superveniet eis interitus ita gravis et subitus, sicut est mini, sed vobis non, quia vos, o fratres, non estis in tenebris ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
ter scitis. qͥa dies do
temꝑe diei: sedqͥa¬
tunc om̃ia aꝑta ert̃.¬
hic est dies hominũ
ꝓuisus ueniet malis tuc. qͦd etiam i nobitu cuiꝰq sit sicut
fur. Uenit nondico die seduinocte. cum latĩtuis uenit ce
seputabat. enigilans nicħ inueniat. Ita multi bene securi.
nichil boni sehabe tunc inuenient. Propt᷑ hoc intipit ag̃e
Nongͦ post qnͣtum temꝑis hoc futurum sit. sed quomꝰ fu¬
turum sit opus est scire. ut curent filii lucis ẽt̃. & parato
corde ingilare. qui nolunt ab illa horas ic̃ anoctͥurno fure
comp̃hendi. Namsi adcanendum hoc malum. idẽ. ne ho
cadiũ tanquam fur ueniat. imꝑatum opris eẽt nosse tẽ¬
ꝑum spacia: non diceret apłs nõn esse opͦ ut hoc seberet.
sed hoc potius scribendum esse iudicaret. Nimnc aũ non il¬
lis opus ẽẽ monstrauit. quib sufficiebat ut scirent imꝑa¬
tis areꝑ dormientib horam dlm̃ sicut furem &ẽ uenturam.
nales ñ arescentes
p̃timore &e expecta¬
tione sed madescen¬

Expanded text:
o tempore diei, sedtunc omnia aperta erunhic est dies hominum visus veniet, malis: tunc, quod etiam in obitu cujusque fit, sicut fur, venit: non dico die, sed in nocte, cum latentius venit, es, evigilans nihil inveniat. Ita multi bene securi, nihil boni se habere tunc invenient. Propter hoc coepit ageo post quantum temporis hoc futurum sit, sed quomodo futurum sit, opus est scire, ut curent filii lucis esse, et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est ne hora Domini tanquam fur inveniat imparatum, opus esset nosse temporum spatia, non diceret Apostolus non esse opus ut hoc scriberet, sed hoc potius scribendum esse judicaret. Nunc autem non illis esse opus monstravit, quibus sufficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, nales, non arescentes timore et exspectatione, sed madescen
Abbreviated transcription (Latin):
mino idẽ. mnordinatione dm̃. & sui officii debito monent¬
uos ut pares ad recta. ita noĩitis eol: ut habeatis illos inca¬
ritate habundantiu̾ cetis. Hult ut caritate honorent prbros
necessaria eis minstrando & reuerentiam dignitati exiben
tie negligentiam pariunt salutis ita uͥ egestas dum satura¬
duplici honore ẽe honorandos. Et si qͣido grauiter increpãt
uł pumunt habete pacem cum eis ꝑpter opusillorum id est
scientes opꝰ illorum exige quod faciunt. Rogammis. Hic ãmo¬
uet p̃latosut subie¬
ctorum imꝓbitatem
& impatientiam
pacienter ferant.
dummali qui cont᷑
eos mͦmurant. Qrͣ.¬

Expanded text:
mino, id est ordinatione Domini, et sui officii debito monenos, ut pares ad recta ita noveritis eos, ut habeatis illos in charitate abundantius caeteris. Vult ut ex charitate honorent presbyteros necessaria eis ministrando, et reverentiam dignitati exhibenitiae negligentiam pariunt salutis, ita egestas, dum saturaduplici honore esse honorandos. Et, si quandoque graviter increpant, vel puniunt, habete pacem cum eis propter opus illorum, id est scientes opus illorum hoc exigere quod faciunt. Rogamus. Hic admonet praelatos ut subjectorum improbitatem et impatientiam patienter ferant, dum in aliquo contra eos murmurant. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sitionem salutis idẽ
non posuit nos ds
ifide ce spe ut ha¬
bearus iram idest
penam et̾nam. sed
acqͥramus salutem
bene oꝑando. non
enim otiosis dabit᷑
ria inuicem alii
alios demorte suo¬
rum dolentes &e
dificate nescientes
us alium sit̃ ce faci¬
tis ut ñminus pꝰ:
qmͣ mͦ facitis. Ro¬

Expanded text:
sitionem salutis, id est non posuit nos Deus in fide et spe, ut habeamus iram, id est poenam aeternam, sed ut acquiramus salutem bene operando. Non enim otiosis dabiturria invicem, alii alios de morte suorum dolentes, et aedificate nescientes us alium, sicut et facitis, ut non minus post, quam modo faciatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tenete & abstinete
nos abom̃i specie
re que speciem mali p̾tendit. ut apraua expositione. Qiͣ.
Si quid speciem malip̃tendit. & siñ sit malum. nolite p̃ci¬
bona. & inter hec subin dncere mala. ut ꝑhec que bona
sunt accipiantur & mala. Ideo monet om̃ia ꝑbare. &
quicqͥd sobriȩ & benedictum fũit: retinere. Ip̃e autem. Ego

Expanded text:
tenete, et abstinete vos ab omni specie re quae speciem mali praetendit, ut a prava expositione. Quasi dicat: Si quis speciem mali praetendit, etsi non sit malum, nolite praecibona, et inter haec subinducere prava, ut per haec quae bona sunt, accipiantur et mala. Ideo monet omnia probare, et quidquid sobrie et bene dictum fuerit retinere. VERS. 23-28.-- «
Abbreviated transcription (Latin):
brie eis utamur non quasi bonis nr̃is. sed ad sustentationem
dͥatis. Qui enim. Quasi. Gere nos qui nou sumus filii noctis
ũ debemus dormire quia illi qͥni dormuint carmis dor pore
nocte dormiunt. &¬
Illi ꝑ noct̾em hoc habent. nos autem qui diei sumus idẽ uirtu¬

Expanded text:
is utamur, non quasi bonis ndatis. Qui enim, quasi dicat: Vere nos, qui non sumus filii noctis, non debemus dormire, quia illi qui dormiunt carnis torpore, noctem, dormiunt, illi per noctem haec habent. Nos autem qui diei sumus, id est virtu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia om̃sresurgemꝰ¬
hisistis demorte amicoruminncem alter altum
bisistis. mũbis istis tantespe. Pereat contstatio.
ubi est tanta consolano. De t̾gatur luchus eranimo. fides ex¬
pellat dolorem. Intantaspe. ñ decet ẽe triste templum dei
Ietemporib autẽ nob̃. sedde tempib¬

Expanded text:
Quia omnes resurgemolamini, de morte amicorum, invicem, alter alterum in verbis istis tantae spei. Pereat contristatio, ubi est tanta consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; De temporib
Abbreviated transcription (Latin):
ctem dormint id
est uitia & peccata
sua traxert̾ eos ad
hoc. ut oblitunte¬
nit uitalia. ita fides
&e caritas nos muni¬
unt contra appecitũ
t̾renorum. Sienim
attendimus quod

Expanded text:
ctem dormit, id est vitia et peccata sua traxerunt eos ad hoc, ut obliti vnit vitalia, ita fides et charitas vos muniunt contra appetitum terrenorum. Si enim attendimus quod
Abbreviated transcription (Latin):
semmari. atq ibi ꝓtimis immortaliter & in corrnptibiliter
reuiuiscere. cum credamus mictu ocłi futuram resurrecio¬
nem. & in m̃bra sinefine uictura. tarta facilitate tamq in¬
estimabili uelocitate red̾iturum antiqͥssmorum cadauerũ
pulu̾em: Nec ab illa sententia arbitrarã futuxos immu¬
nes. qua dictum est. terraes d interram ibis ade̾. inhoc ibis
amisa uita. quiod eras ante qͣm sumeres uitam: hoc eris¬

Expanded text:
seminare, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter seminare, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta subtilitate, tanquam inaestimabili velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Nec ab illa sententia illos arbitramur futuros immunes qua dictum est, terra es, et in terram ibis , id est in hoc ibis amissa vita, quod eras antequam sumeres vitam. Hoc eris
Abbreviated transcription (Latin):
sione. Uñ aliusinter¬
antem raptumors corum erit &e resurrectio ut quasi anima
ꝑsoporem egresta decorꝑe. eileminmom̃to reddatur. Uiaet᷑¬
tñ apłs̃ qͣntam aduerba attinet asserere quosdlamirifine se¬
cłi alueniente xp̃o cum futura est resurrectio mortuornm ñ
ẽẽ morituros seduuios reꝑtos inimm ortalitatem repente mui¬
tandos. Soa uellem inhis uerbis potins audire doctiores:
lueri emmsolet attrum illi quos uiuos inuemet xp̃c. num
qmoninino moriturisint. an ip̃o temꝑis puncto quorapi¬
entur obniam xp̃o. adimmortalitatem mira celertate suit
transituri. Non enim dicendum est fieri ñ posseat ꝑae
ram sublime poccentur in illosꝑpacio. & moriantur. & reui¬
uiscant. ad hunt autem sensum quo estimemin illos quos
hic umnosinnenturꝰ est dñs imp̃o paruo spacio. &e passuros
moitem. &e accepturos immoitalitatem. apłs uos urgere ui¬
nas ñ uiuificat᷑ nisi moriatur. Cur autem nob̾ in credibile
uideatur. illam mułtitudinem corꝑum in aere quodanmͦ

Expanded text:
sius Unde alius intetem raptu mors erit eorum et resurrectio, ut quasi anima per soporem egressa de corpore, eidem in momento reddatur. Atolus, quantum ad verba pertinet, asserere quosdam in fine saeculi adveniente Christo cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed vivos repertos in immortalitatem repente mutandos; sed vellem de his verbis potius audire doctiores. Quaeri enim solet utrum illi quos vivos inveniet Christus, nunquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto quo rapientur obviam Christo ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut super aera in sublime portentur in illo spatio, et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum quo aestimemus illos quos hic vivos inventurus est Dominus in ipso parvo spatio, et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos urgere vinas non vivificatur, nisi prius moriatur . Cur autem nobis incredibile videatur illam multitudinem corporum in aere quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
lux est que facit cli¬
em adẽ. habitum
uirtutis. Ccontra¬
tenebre sunt infideli¬
tas nox est habitus
filii noctis neq te¬
nebrarum. Hoc ad
ctis neq tenebrarũ.
didit. ne quis pu¬
tet partim posse ẽẽ¬
diei ce partim noc¬
tis. nemo enim duo
Com̃mo net nese¬
curide nomine. saluatoris negligenter agannus. ideoq tͥb
nos ꝓpugnaculis. idest fidei spei ce caritatismunit. Quasi.¬

Expanded text:
facit di est habitum virtutum: contratenebrae sunt infidelitatis; nox est habitus filii noctis neque tenebrarum. Hoc adctis neque tenebrarum. Hoc addidit, ne quis putet partim posse eet partim noctis. Nemo enim duobCommonet ne, securi de nomine Salvatoris, negligenter agamus. Ideoque tribus nos propugnaculis, id est fidei, et spei et charitatis munit. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
amb
exinanitus. qͦd eras anteqͣm eẽs animatus. Nosgͦ electi ma¬
ꝑiemur obuiam xp̃o in aera. & sic idẽ immortales facti semꝑ
cum dño erimus. Qͦd enim ait. & sic semꝑ tumi dño erimꝰ.
ũ ita accipiendum est. quasunaere nos dixerit cum d omine
semꝑ esse mansuros. quia nec ip̃e ibimanebit: sed ita & sic
idẽ. habentes corꝑa sempitua semꝑ erimus cum dño. ubicũꝙ
S cum facta fuĩit resurrectio &e bonorum gaudiam ampliꝰ¬

Expanded text:
am. exanimatus, quod eras antequam esses animatus. Nos ergo electi, rapiemur obviam Christo in aera et sic, id est immortales facti, semper cum Domino erimus. Quod enim ait, et sic semper cum Domino erimus, non ita accipiendum est, quasi in aere nos dixerit, cum Domino semper mansuros, quia nec ipse ibi manebit; sed ita, et sic, id est habentes corpora sempiterna, semper erimus cum Domino, ubicunqsed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium ampli
Abbreviated transcription (Latin):
nos ñ ex industria s ex ignorantia deliquisse. Si enĩ ꝓpħas aut
apłos añ habuissem. ydola ñ coluissemꝰ. Qd̾̃ aũ de gen̾ĩs nobi¬
litate uos iactatis. siqua taliũ gła ẽ. tẽ hismael ⁊ esau posst̾
parit̃ głari eũ de eisdẽ parentib sint nati. Hĩs ita alt̾can
dirimens. ⁊ qͣi bonus ꝯcionator uoce sonora illos alloquens.
ad unã om̃s ꝯcordiã adctuxit. ostendens nullos ẽẽ suis mitis
gr̃e cdi. ⁊ ostẽndens om̃ib gratis uenisse grãm ficłi ⁊ euãgłii
xp̃i. quã ꝓpt̾ea ⁊ gram uocari ostendit. qͥa ñ qĩ debitũ iusticie
reddita est. s gratuito dara. Quid eiũ ẽ grã: Giatis data. dona¬
ta ñ redelita. Si eni t̾ debebat᷑ anteꝙͣ. grãmhaberes. m̾ces tͥ rẽdd.¬

Expanded text:
nos non ex militia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut nos non ex militia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque altercdirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse gratiae Dei, et ostendens omnibus gratis venisse gratiam fidei Evangelii Christi: quam propterea et gratiam vocari ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddi
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex hũs inflatigentib se p̃ferebant dicentes. Hos de ge¬
nere abrahe sumus cui pͥmũ facta fuit ꝓmissio. nos ppłs pe¬
euliaris sumꝰ cłi. nos de egypto forti manu i mirabilib si¬
gnis ds ecduxit. nos sicco uestigio mare rubrũ tͣnsire fecit.
in deserto manna pauit. aqua de petra ꝑduxit. atq aliis
in euãgłio ait. Non sũ missus nͥ ad oues q̃ ꝑier̃t domꝰ iseł
Gentiles aũ econt᷑ dicebant. Qñto plura beneficia uob̾ ex¬
hibita memoratis. tanto uos det̾iores ẽẽ ostenditis. Eudẽ
siqͥdem pedib quil mare tnͣsistis. aute ydola postea salta
de submersiõs̃ pharaonis ⁊ eayprioꝵ laudes d̾o ꝑsoluera¬
tis ydola adorastis. P retea manna celitus datũ in deserto
fastidistis. cupientes redire in egyptumad ollas carnium.
seps. etiã d̾m in iram irritastis. ad ultimũ xp̃m uob̾ lege
quiut de xp̃o audiuimꝰ in eũ credidimus. ũn dñs ꝑ ꝓpħã¬

Expanded text:
Atque his inflati, gentibus se praeferebant dicentes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis in Evangelio ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domui Israel . Gentiles autem contra dicebant: Quanto beneficia plura vobis exhibita memoratis, tanto vos deteriores esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavde submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe etiam Dominum in iram irritastis. Ad ultimum Christum vobis qui ut de Christo audivimus, in eum credidimus? Unde p
Abbreviated transcription (Latin):
talis õ more scibentiũ epłas salutatione p̃mittit. inq̃iria
facit. Commñdat enĩ ꝑsonã suã ⁊ negociũ ⁊ auctorẽ negocii
in quib congrue captat beniuolentiã. Post salutationẽ
uͦ utriusq partis uitia arguit. ostẽndens gentiles anat᷑al
ea finẽ uͦ moralis subdit᷑ instruclio. atq in gr̃arũ actione si¬
nem tenet epła. Premittit aũ salutationẽ dicens. Pauł seruꝰ¬

Expanded text:
talis est: More scribentium epistolas salutationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benevolentiam. Post salutationem vero utriusque partis vitia arguit, ostendens gentiles a naturali ca finem vero moralis subditur instructio, atque in actione gratiarum finem tenet Epistola. Praemittit autem salutationem, dicens: IN E
Abbreviated transcription (Latin):
atq inde eã romanis destinasse. Uel potiꝰ id̾o pͥma ponit᷑. qͥa
pͥmũ gracłii erroris destruit scił suꝑbiã. õium maloꝵ rãdicẽ
sicut scͥptũ ẽ. Initiũ omĩs peccati suꝑbia ẽ. q̃ natione celestiᷤ
sublimiũ m̃tes in habitat sub cinere ⁊ cilicio latitans. q̃ roma¬
nos adeo occupauãt. ut int̃ se alt̾cantes ⁊ se sibi inuicẽ p̃fe̾n¬
tes dissensiones ⁊ scismata facerent. Erant enĩ romamide iu.
ginẽ ducebant ⁊ ꝑpt̾ legẽ quã soli int̃ eetãs gentes acceꝑant
gentiles credentes despiciebant. dicentes ꝓpt̾ obseruantiã
legis cui seruierant meruisse acciꝑe grãm xp̃i i fidẽ eũgli

Expanded text:
atque inde eam Romanis destinasse. Vel potius igitur prima ponitur, quia primum gradum erroris destruit, scilicet superbiam, omnium malorum radicem, sicut scriptum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schismata facerent. Erant enim Romani de Judginem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes acceperant, gentiles credentes despiciebant, dicentes propter observantiam legis cui servierant meruisse accipere gratiam Christi, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
ierosolimã didicerant. romanis euãgłi auert̃. Attende dili¬
gent̃. qd̾ haimo dicit apłm ab athenis scͥpsisse. origenes uͦ de
corintho. Itẽ mͤpice. qd̾ ĩdem haimo ait petrũ romanis pͥmũ
ñ p̃dicasse. cũ eccłiastica hẏstoria sic ꝯtineat. Clãuidii tẽꝑib
clem̃tia diuine ꝓuidentie petrũ ad urbõ rom̃a deducit.Iste¬
adueniens pͥmus murbe roma euãgłii sui clauib ianuã¬

Expanded text:
Jerosolymam didicerant, Romanis evangelizaverunt. » Attende diliJerosolymam didicerant, Romanis evangelizaverunt. » Attende diligenter, quod Haimo dicit Apostolum ab Athenis scripsisse, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: « Claudii temporibus clementia divinae providentiae Petrum ad urbem Romaadueniens primus in urbe Roma euangelii sui clauibus ianua
Abbreviated transcription (Latin):
strat᷑. ex eo qd̾ dic̃. Comm̃do uob̾ phebem soroiẽ nrãm mini¬
strã eccłie que ẽ ceneris. Cencris enĩ dicit᷑ lotus coritho
uicinus. immo portꝰ ipsiꝰ corinthi Ex hoc gͦ apparet de corm.¬
tho sc̾ͥpta. ⁊ ex eo qd̾ dicit salutat uos garꝰ hospes m̃s. de quo
scribens corinthiis commemorat᷑ dicens. Grãs ago d̾o meo
qd̾ neminẽ urm baptizauraisi crispũ ⁊ gauĩ. Hec gͦ epła
ad intelligendi cet̾s difficilior. in qua apłs uidetur ꝑfectior.
ꝑabant. Int̃pretant᷑ romani sublimes siue. tonantes. q̾a illo
ĩd̾aꝑ sublimiores erant om̃ib ppłis ⁊ intonabant p̃cepta publica
⁊ p̾uata. eoꝵ q fama om̃ium hominũ i esonabat in ore. hãi¬
mo aũ ab athenis apłm scͥpsisse romanis dieit. hiis u̾bis. Ab a¬
thenis ciuitate grecoꝵ sc̃ͥpsit apłs romanis hanc epłam. quos
iudoꝵ credentiũ. qui fide xp̃i ab apłis ꝑ. epta uenientes ro¬
mã ubi pͥnceps orbis residebat. cui erant ipsi subiecti. q̃ apũd

Expanded text:
ram, ministram Ecclesiae quae est Cenchris . Cenchris enim dicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commemorat dicens: Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi nisi Crispum et Caium . Haec ergo Epistola ad intelligendum caeteris difficilior, in qua Apostolus videtur perfectior, perabant. Interpretantur autem Romani sublimes sive tonantes, quia illo ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata: eorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Athenis Apostolum scripsisse Romanis dicit his verbis: « Ab Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epistolam, quos Judaeorum credentiumam, ubi princeps orbis residebat, cui erant ipsi subjecti, quae apud
Abbreviated transcription (Latin):
duo uungens p̃dictoꝵ testam̃toꝵ ꝯsonantiã declarauit. Est
enĩ rota in medio t̃re. sicut ihezechiel uidit. Ex p̃dictis itaq
patet mistii euidentissima ratio. qua epłas.xiiii. oscͥꝑsit.
in hunc error̃e occasio dedux̃ huiꝰmodi. qͥa nec salutatio
eiꝰ nõie intitulata p̃scribitui. ⁊ longe facundiore ⁊ splen¬
didiore stilo qm cet̾e edita est. Quib sufficient̃ respõdet᷑
hoc modo. qͥa si id̾o ñ est dicenda paul qd̾ nom̃ eiꝰ in titulo
p̃titulata sit. Nec ob id qͦ pauli ñ eẽ putanda ẽ qͥa diligen.¬
tius ẽ scͥpta. cũ naturale sit unicuiq plꝰualere in sua lng̃¬
suũ ido p̃ mitters noluit qͥa ebreis odiosus erat. eũ legiꝰ
destructorẽ arbitntib. Quocirea de legis atq cerimoniaꝵ
q ⁊ illa epła pauli. sic̃ ⁊ alie. De ordine ꝙͦ epłarũ queri solet.
quare ñ eo oedine st̃ disposite. quo ab apło st̃ edite. qd̾ ꝯstat

Expanded text:
ravit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex praedictis itaque patet mysterii evidentissima ratio, qua Epistolas XIV scripseriin hunc errorem occasio deduxit hujusmodi, quia nec salutatio ejus nomine intitulata praescribitur, et longe facundiore et splendidiore stylo quam caeterae edita est. Quibus sufficienter respondetur hoc modo: Quia si ideo non est dicenda Pauli, quia nomen ejus in titulopta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingsuum ideo praemittere noluit, quia Hebraeis odiosus erat, eum legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremonique et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordine quoque Epistolarum quaeri solet, quare non ordine sint dispositae, quo ab Apostolo editae, quod constat
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑsonas. seribens huiꝰmodi mist̾ii insinuatione. ut scił in
hoc oꝑe. utriusq testam̃ti sũma ꝯtineri monstrarer᷑. ł de¬
nariũ nãq uetus testam̃tum significat᷑. quat̃nariꝰ ũ noui
destam̃ti nota est. Idõ itaq .x.⁊.iiiͦ. scͥpsit. ut utriq legiso
ꝯsentre insinuaret. atq emulaꝵ calumnã dilueret. ip
sũ legis dĩ ꝑ moysen date destructorẽ fore calumniantium.
eũq modiũ iudeoꝵ trahentiũ. quos placatos habere uo¬
lens .x. ad eccłias se̾psit. ut̾ sicut moyses isrłitico ppło a
pharaonis ⁊ egẏptioꝵ seruitute educto .x.mandatori
te ⁊ idolatrie seruitute redeptas .x.epłan doctrina infor¬
maret. Id̾o etiã.x.⁊ .iiii. scͥpsit. ut duoꝵ testam̃toꝵ concor¬
diã atqr ꝯuementiã signaret. quã ⁊ moyses induab ta¬
bulis lapideis simul ꝯiunctis quib legis decalogus insẽp¬
cipłis pascha celebrans significauit. Ibi etem̃ lapis rȩpb̾ ꝙͣ

Expanded text:
as singulas, sub hujusmodi mysterii insinuatione, ut scilicet in hoc opere utriusque Testamenti summa contineri monstraretur. Per denarium namque Vetus Testamentum significatur. Quaternarius vero Novi Testamenti nota est. Ideo itaque XIV scripsit, ut utrique legi se consentire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum te, et idololatriae servitute redemptas, X epistolarum doctrina informaret. Ideo et XIV scripsit, ut duorum Testamentorum concordiam atque convenientiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscripcipulis Pascha celebrans figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
it necessaria. q̃ rediuiua ppłi peccã supplicioꝵ denunciatiõs cõpes¬
ceret. atq eund̾e ppłm bonoꝵ repmissionib ad obediendu ac
seruiencdu d̾o uiuenti cõmoneret: ita in nouo testam̃to post
cuangłm in quo xp̃iane religionis or̃do ⁊ ꝑfecte sc̃ĩtatis doctna
tradit᷑ epłarũ paul ⁊ alioꝵ ꝑutilis secuta c̃ doctrina ut eccłiã
di ꝯtra hereticas p̃munirer p̾uitates ⁊ suborientia uitia resecaret.
⁊ post futuras questiones excluderet.Hi st̃ panniqͥ adextrahẽ¬
dũ iheremiã de lacu. funib circũligati st̃. Epłarũ siq̃dem do¬
plici fune circũligata. de lac uantie ⁊ infidelitatis. pra¬
paulus in trib ⁊ plurib forte excellit. scilicer in oꝑis ꝓsun¬
ditate.⁊ in ficłi assertione. un gr̃e cõmendatione. seu spei
subleuatione. In oꝑis ꝓfunditate. qͥa ⁊ hoc opus cet̾is plixi

Expanded text:
it necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiatione compesceret, atque eumdem populum bonorum repromissionibus ab obediendum ac serviendum Domino viventi commoneret, ita in Novo Testamento post Evangelium, in quo Christianae religionis ordo et perfectae sanctitatis doctrina traditur, Epistolarum Pauli et aliorum perutilis secuta est doctrina, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum siquidem doplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et infidelitatis pecPaulus in tribus et pluribus forte excellit, scilicet in operis profunditate, in fidei assertione et gratiae commendatione, seu spei sublevatione: In
Abbreviated transcription (Latin):
te libri idest incon¬
siliodeitatis. que¬
sum liber humani¬
generis. in quole¬
gant om̃ia sibi ne¬
cessaria. & ideo ñ¬

Expanded text:
te libri, id est consilio deitatis qusum liber humanigeneris, in quo legant omnia sibi cessaria: et ideo n
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum notat
hecanctoritas uete¬
res hostias. non fe¬
risse ꝑfectos. sed¬
solam hostiam xͥ.
uerum eciam abo¬
stamenti. & con

Expanded text:
Non solum notat haec auctoritas vetres hostias non fecisse perfectos, sedsolam hostiam Christi; verum etiam abstamenti, et con
Abbreviated transcription (Latin):
censoblationes
propeccato iam nolui¬
sti & si prius nec pla¬
cua sunt tibi que ta¬
men offeruntur se¬
cundum legem. Hoc
dicens addit. tunc dixi ecce uenio ut faciam
satficiũ. ⁊ tũ eo nouũ testam̃tum id est euuangłium. In qͣ
uoluntate idest in¬
sui oblatione sccłm
uoluntatem dei facta¬
tate sanctificati¬
catorm reconciliati
deo. scił ꝑ oblationẽ
factam. ce ideo hoc
dit: quia hoc non potuit prestare
manno oblatus mi¬
nus ꝓfuisse. & sacrifi¬
cia cotudie fattͥa ꝑsa
cerdotes ꝑfectos face¬
re: hoc addit. Qnasi.
pontifex ꝑ singulos¬
annos offereus non
ꝑuenit ad consũma¬
tionem sicut etiam
omnis sacerdos semꝑ¬
sacerdos legis presto
est ut spontaneus cotidie ministrans orationes &e mune¬
ra multa. & easdem hostias de animalib sepe offerẽs
quia ñ integre mundant. Unde addit: que numqm
idest nullo temꝑe quantumcumq fiant possunt au¬
ferre peccata a conscientia. Nota quod ministrare fa
mulorum est sedere est aͥonmoꝵ. Ideo illos famulos

Expanded text:
cens: Oblationes pro peccato jam noluisti, et si prius, nec plaa sunt tibi quae tamen offerentur scundum legem. Hoc dicens addit: Tunc dixi: Ecce venio ut faciam, sacrificium, et cum eo Novum Testamentum, id est Evangelium. In qua voluntate, id est isui oblatione secundum voluntatem Dei facta, sanctificcta reconciliati Deo, scilicet per oblationem factam. Et ideo hoc dit, quia hoc non potuit praestareanno oblatus minus profuisse, et sacrifiia quotidie facta per sacerdotes perfectos fare, hoc addit. Quasi dicat: Pontifex per singulonnos offerens, non pervenit ad consummationem, sic etiam omnis sacerdos semsacerdos legis, praesto est, ut spontaneus, quotidie ministrans orationes et munera multa, et easdem hostias de animalibus saepe offerens, quia non integre mundant. Unde subdit: Quae nunquam, id est nullo tempore quantumcunque fiant, possunt auferre peccata, a conscientia. Nota quod ministrare est famulorum, sedere est dominorum. Ideo illos famulos