comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to medico tam desꝑatus eger sanatus. ẽ. ego
cum uuluerib meis illas manꝰ non optabo
A dillas manus non festi nabo: Ut hoc
dicerent liomines : idõ saulus faccus. ẽ. ex ꝑsecu¬
tore apłs. Quia quo uenit medicus: querit
aliquẽ ibi desꝑatũ. & ipsũ sanat. Et si pauꝑri

Expanded text:
to medico tam desperatus aeger sanatus est, ego to medico tam desperatus aeger sanatus est, ego cur vulneribus meis illas manus non aptabo? ad illas manus non festinabo? Ut hoc dicerent homines, ideo Saulus factus est ex persecutore apostolus . Quia quo venit medicus, quaerit aliquem ibi desperatum, et ipsum sanat:
Abbreviated transcription (Latin):
lo xp̃s. Sauls saule quid me ꝑsequeris: Anan¬
as ouis int̾pretat᷑. Lo quebat̾ oui pastor: ce tune¬
bat ouis lupũ. Tanta huiꝰ lupi fama p̾cesserat :
ut. non se putares tutã ouis. nec intͣ manus pas¬
toris. Et dñs ad illũ : quasi ad ouẽ trem̃tẽ Alle
enĩ cum audisset hoc : dixit. Dñs audiui de
isto homine quanta mala fecit scĩs tuis i hierłm
ut quoscumq tenuerit ligatos dicat. Quo me
mitris ouẽ ad lupũ. Sed ille uon au diuit hanc
excusatione᷑. Iam enĩ dixerat paucis ouiculis
suis. Ecce ego nutto uos : sicut oues in medio
luporũ. Si missȩ sunt oues in medio luporum.
quare crepidas ire anania ad euͣ qui iam non
hoc .ẽ. excellens in peccatis inuentus est. Et tam̃
miscdam consecutus sum : ut u nis ostendet¬
xp̃s iłis om̃em longanimitatẽ. ꝓpt̾ eos qui cre¬
dituri sunt illi in uitã ęt̃nã. ut dicant sibi omĩs.
Si paulus sanatus. ẽ. ego quare desꝑo Si a tau¬

Expanded text:
lo, Saule, Saule, quid me persequeris? Ananlo, Saule, Saule, quid me persequeris? Ananias Ovis interpretatur: loquebatur ovi pastor, et timebat ovis lupum. Tanta hujus lupi fama praecesserat, ut non se putaret tutam ovis, nec inter manus pastoris. Et Dominus ad illum, quasi ad ovem trementem. Ille enim cum audisset hoc, dixit: Domine, audivi de isto homine quanta mala fecit sanctis tuis in Jeruut quoscumque tenuerit, alligatos ducat. Quo me mittis? ovem ad lupum? Sed ille non audivit hanc excusationem. Jam enim dixerat paucis oviculis suis: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum . Si missae sunt oves in medio luporum, quare trepidas ire, Anania, ad eum qui jam non hoc est excellens in peccatis inventus est: Et tamen misericordiam consecutus sum, ut in me ostendesus omnem longanimitatem, propter eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam: ut dicant sibi omnes, Si Paulus sanatus est, ego quare despero? Si a tan
Abbreviated transcription (Latin):
neas. Accendite paulũ oblita estis saulũ. Ad¬
cendits pastorẽ: obliti estis lupũ. Nonue ille
est eui ad lapidandũ stephanũ manus una uo
sufficiebat. & aliorũ uest im̃ta seruabat. Fun¬
ne ipse est qui eccłam ubisꝑsequebat᷑. Nouns
ipse est qui licceras acceꝑat a principib sacer.¬
dotũ Quia parũ illi erat ꝑ sequi xp̃ianos
qui erant in hiersnr  sed uolebat ad alia loca
cum uer agens spirat &e anhelas cȩdes. de
celo ꝑcussus. ẽ. & uocẽ dñi ad salutẽ fulminatus
audiuit. Dum ambulat ꝓstrat᷑ : ut uideat excę¬
catur. Ipss. c̃. gͦ qui primꝰ erat ꝑ sequutor: illo
uenies saulũ. a tharsis cilicis : loquere ei. Q m̃
uidit uirũ anania intrantẽ̾. ad se : & baptorantẽ
se. Ille audiuit nom̃ saulr &int᷑ manus ipsius
medici tremuit. Quid est aut̃ dulcuis : Saulus
unde uocaret᷑ : credo quia recolitis. Et ꝓpr̃ eos
qui non recolunt : cõmemorẽ. Saul erat ille ꝑ¬

Expanded text:
nietis. Attenditis Paulum, obliti estis Saulum: atnietis. Attenditis Paulum, obliti estis Saulum: attenditis ad pastorem, obliti estis lupum. Nonne ille est cui ad lapidandum Stephanum manus una non sufficiebat, et aliorum vestimenta servabat? Nonne ipse est qui Ecclesiam ubique persequebatur? Nonne ipse est qui litteras acceperat a principibus sacerdotum? Quia parum illi erat persequi Christianos, qui erant in Jerusalem; sed volebat ad alia loca cum iter agens spirat et anhelat caedes, de coelo percussus est, et vocem Domini ad salutem fulminatus audivit? Dum ambulat, prosternitur; ut videat, excaecatur. Ipse est ergo qui primus erat persecutor, illo , ibi invenies Saulum a Tarsis Ciliciae, loquere ei. Quoniam vidit virum Ananiam intrantem ad se, et baptizantem se. Ille audivit nomen Sauli, et inter manus ipsius medici tremuit. Quod est autem dulcius, Saulus unde vocaretur, credo quia recolitis, et propter eos qui non recolunt, commemorem. Saül erat ille p
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ erat primꝰ  Ante illũ non fuerans. peccato
humano. Ante illũ in om̃ib hominib non pec¬
catores tenebant᷑ Adam nun ante illũ fuit qͥ
primiꝰ peccauis. & nos in mortẽ om̃s p̃cipitauit.:
Quid .s̃. quorũ primꝰ sum ego: Ad quos uenit
primiꝰ sum ego. Sed nec hoc uerũ . s̃. Primꝰ eleccꝰ
pecrus : primꝰ andreas. primi alii apłi. In apłs
primꝰ peccator Ante peccauit petrus. Quonͦ
Ipsũ dnm̃ ter negauit. Nolo dicere. q &e ipse
nou transissec. Quid est gͦ quorũ primꝰ ego.
Quia om̃ũb peior sum. Ergo peiors̃ uolutt uitel¬
li prinũ : quomͦ i artificib quicũq ml
edificare. Quid dicit: Quis .G̃. primꝰ hic stuctau
Qui. s est primus faber: Aut si curari uuls. qͥs
est luc primꝰ medicus. ͦ Iou utiq int̾rogde
quis prior sit ȩtate. aut̃ quis priar sit ꝓfessione
sea quis prior. sit arte. Quomodo illi iͦ arto pti¬
mi sic ists in iniquitate primus. Quare paul
in iniquitats primꝰ. Recolite saulũ & iniue¬

Expanded text:
Quomodo erat primus? Ante illum non fuerunt peccatorhumano? Ante illum in omnibus hominibus nemo peccato tenebatur? Adam non ante illum fuit, qui primus peccavit, et nosum primus ego sum? Ad quos venit, primus ego sum? Sed nec hoc verum est. Primus electus est Petrus, primus Andreas , primi alii apostoli; tu aprimus peccator? Ante te peccavit Petrus, quando ipsum Dominum ter negavit . Nolo dicere, quia et ipse or. Quid est ergo, Quorum primus ego sum? Quia omnibus pejor sum. Ergo pejorem voluit intelligi primum. Quomodo in artificibus, quicumque vult aedificare, quid dicit? Quis est hic primus structor? quis est primus faber? Aut si curari vult, Quis est hic primus medicus? Non utique interrogat quis prior sit aetate, aut quis prior sit professione; sed quis prior sit arte. Quomodo illi in arte primi, sic iste in iniquitate primus. Quare Paulus in iniquitate primus? Recolite Saulum, et inve
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ e nos sumꝰ. Non enĩ aliius naturş caro
ur̃a &e caro illiꝰ : nec alt̾iuis naturȩ aniia nr̃a &t
aninia illiꝰ. Hanc suscepit naturã : quã saluandã
eẽ. iudicauit: Nichil muiꝰ habebat in natura:
sed nichil habebat in culpa. Natura pura: sed
non sola humana. Ubi erat ds: ibi erat uerbum
dĩ. Ex sicut cu unuus homo anima es &e caro: sic &
ille unus xp̃s dĩ ce homo. Audebit gͦ aliquis dice¬
re. quia natura ur̃a in illo mediators primum
ꝑ liberũ arbitriũ ꝓmeruit dñi. & sic suscipi
possumꝰ dicere uirtuub nr̃is. morib nr̃is. conũ¬
satione utts nr̃ȩ meriusse : ut efficiani filii dĩ.
Possumꝰ dicere. accepimꝰ p̾ceptũ : si seruauerim̃.
& bene uxerinꝰi. recipiem̾ in numero filiorũ
dĩ. Nuniquid & ille priꝰ uixit filiꝰ dĩ .&. bene

Expanded text:
Non enim alterius naturae caro Non enim alterius naturae caro nostra et caro illius, nec alterius naturae anima nostra et anima illius. Hanc suscepit naturam, quam salvandam esse judicavit. Nihil minus habebat in natura, sed nihil habebat in culpa. Natura pura, sed non sola humana. Ibi erat Deus, ibi erat Verbum Dei. Et sicut tu unus homo, anima es et caro; sic et ille unus Christus, Deus et homo. Audebit ergo aliquis dicere quia natura nostra in illo Mediatore primum per liberum arbitrium promeruit Deum, et sic suscipi possumus dicere virtutibus nostris, moribus nostris, conversatione vitae nostrae meruisse ut efficiamur filii Dei: possumus dicere, Accepimus praeceptum, si servaverimus et bene vixerimus, recipiemur in numerum filiorum Dei. Numquid et ille p
Abbreviated transcription (Latin):
iłis uenit in mundũ peccatores saluos facere.
Attendite euangłni. Uenit enĩ filiꝰ hominis que¬
rers ce saluare qđ ꝑierat. Si homo non ꝑissa
filiꝰ hominis non uenisset. Ergo pierat honio
uenit ds̃ homo. & inuentus . ẽ. homo. Pierat
hamo ꝑ lib̾am uolutatẽ : uenit ds̃ homo ꝑ
gr̃am lib̾atricẽ. Queris quid ualeat ad ma¬
lũ lib̾um arbitruĩ : recole hominẽ peccatorẽ
Queris quid ualeat ad auxiliũ dĩ ce homo
attende in eo gr̃am lib̾antẽ. Nusꝗ potuit sic
ostendi : quantũ ualeat uoluntas hominis
usurpata ꝑ suꝑbiã ad utendũ sine ad iutorio
dĩ. Malũ non potuit plus & manifestiꝰ expͥmi
quã in homine pͥmo. Ex ecce ꝑit primꝰ homo
ni potentiȩ dĩ  quã in homine mediatore
dĩ ce hominũ homine xp̃o iħu. Quid enĩ
dicimꝰ fr̃s mei In fide catholica nuttrius lo¬
quor: uł in pacẽ catholicã lucratis. nouimꝰ &
tenemꝰ mediatorẽ dĩ. & hominũ hominem
xp̃m iłium  in quantũ homo erat. eiꝰ ce̾. nature

Expanded text:
s venit in mundum peccatores salvos facere. Attende Evangelium. Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Si homo non perisset, Filius hominis non venisset. Ergo perierat homo, venit Deus homo, et inventus est homo. Perierat homo per liberam voluntatem: venit Deus homo per gratiam liberatricem. Quaeris quid valeat ad malum liberum arbitrium? Recole hominem peccantem. Quaeris quid valeat ad auxilium Deus et homo? Attende in eo gratiam liberantem. Nusquam potuit sic ostendi, quantum valeat voluntas hominis usurpata per superbiam, ad vitandum sine adjutorio Dei malum; non potuit plus et manifestius exprimi, quam in homine primo. Et ecce periit primus homo,nipotentiae Dei, quam in homine mediatore Dei et hominum, homine Christo Jesu . Quid enim dicimus, fratres mei? In fide catholica nutritis loquor, vel in pacem catholicam lucratis. Novimus et tenemus mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum, in quantum homo erat, ejus esse naturae
Abbreviated transcription (Latin):
EsTRO uaniratis erpecta¬
co  mei debiti ex actio est. Non dubito
meminisse uos: quid in adiutorio
dñi de sc̃i ioħis lectione ꝓmiserim.
Cum gͦ audistis lectorẽ: c̾redo uos co-¬
gitasse me debere. eẽ. debiti redditorem.
Magnã quippe quęstionẽ sermone in
longũ ꝓcedente distulimus : quomͦ recte
possit intelligi qđ ait in epła sua beatus ioħes.
non baptista sed euangłista. om̃is sp̃s qui con
ficet᷑ iħm xp̃m in carne uenisse ex dõ est. Uide¬
mus enĩ multas hereses confiteri. xp̃m in carie
uenisse : & tam̃ non eas possumus dicers ex dõ

Expanded text:
estrae Charitatis exspectatio, mei debiti exactio est. Non dubito meminisse vos, quid in adjutorio Domini de sancti Joannis lectione promiserim. Cum ergo audistis Lectorem, credo vos cogitasse me debere esse debiti redditorem. Magnam quippe quaestionem sermone in longum procedente distulimus, quomodo recte possit intelligi quod ait in Epistola sua beatus Joannes, non Baptista, sed Evangelista: Omnis spiritus qui conistum in carne venisse, ex Deo est. Videmus enim multas haereses confiteri Christum in carne venisse, et tamen non eas possumus dicere ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ ad reparandã lapsã creaturã : euangeli
rante ioħe. In ipso aut̃ euangłio qualis &e quantus
uir ioħes fuerit inuenimuꝰ ut ex dignitate dispensa¬
toris intelligat᷑. quanti p̃cii sit uerbũ. qđ ꝑ tals̃
dici potuit: ĩmmo quã nulliꝰ p̃cii sit uerbũ quod
suꝑat om̃ia. Precio enĩ aut cõparat᷑ res uenalis:
aut subicit᷑ aut excedit eã. Quando tanto qͥsq cõpa¬
rat quanto ual&: equat᷑ p̃ciũ rei quȩ cõparat᷑. Quando
uiluis: subicit᷑ ei. Quando cariꝰ suꝑat eĩ. Uerbo autẽ

Expanded text:
nitatem zante Joanne. In ipso autem Evangelio qualis et quantus vir Joannes fuerit, invenimus, ut ex dignitate dispensatoris intelligatur quanti pretii sit Verbum, quod per talem dici potuit: imo quam nullius pretii sit quod superat omnia. Pretio enim aut comparatur res venalis, aut subjicitur, aut excedit eam. Quando tanto quisque comparat quanto valet, aequatur pretium rei quae comparatur: quando vilius, subjicitur ei: quando c
Abbreviated transcription (Latin):
& mortuũ a mortus suscitauit. Idõ enĩ dñs nr̃ iłis
xp̃s nasci ex honiine id .c̃. ex maria uirgine .c̃. dig¬
natus. & a uideis crucisigi. & dic t̾cia resurgert̃
ut nos tali exemplo animati resurrectionẽ a mor¬
tuis certissime crederemꝰ. Quã qui non credit su¬
turam: nec hoc quidẽ credit qđ xp̃s resurrexit a
mortius. Qui aut̃ dnm iħm resurrexisse a mortuis
confitet᷑ : nec de sua poterit dubitare. Abstinere
gͦ uos ab om̃i oꝑs malo. ab mimiticiis. ab ebrictato
a fornications. a surta. a ꝑuirio. a falso testimo¬
mo. a de. łatione: quia hȩc om̃ia odit ds. & eos
qui ista faciunt. puniet infutturo. Estote aut̃
beingni. miscricordes. inuicc̃ honorẽ habentes.
&e ea semꝑ oꝑantes. quȩ in scĩs suis diligit deus.
ut possitis cum sc̃is eiꝰ ad ȩtnam & i mortalem

Expanded text:
et mortuum a mortuis suscitavit. Ideo enim Dominus noset mortuum a mortuis suscitavit. Ideo enim Dominus noss nasci ex homine, id est, ex Maria virgine, est dignatus, et a Judaeis crucifigi, et die tertia resurgere; ut nos tali exemplo animati, resurrectionem ex mortuis certissime crederemus: quam qui non credit futuram, nec hoc quidem credit, quod Christus resurrexerit à mortuis. Qui autem Dominum Jesum resurrexisse a mortuis confitetur, nec de sua poterit dubitare. Abstinete ergo vos ab omni opere malo, ab inimicitiis, ab ebrietate, a fornicatione, a furto, a perjurio, a falso testimonio, detractione: quia haec omnia odit Deus, et eos qui ista faciunt, puniet in futuro. Estote autem benigni, misericordes, invicem honorem habentes, et ea semper operantes, quae in sanctis suis diligit Deus, ut possitis cum sanctis ejus ad aeternam et immortalem
Abbreviated transcription (Latin):
&e nuda remanent ipsa spaua terrarũ. Sed it̾m
ueris tempore uestiunt᷑. ce nouo ubiq incipients
germine: lȩtat᷑ agricola. Cerit herba quȩ anto
uixit &̧ moritur: rursus reuiuscit ex semins.
o homo incredule. idõ credimꝰ sut̾m. ut arbores &
herbę & om̃ia reuiuiscant : quia illa iam facta
cognoscimꝰ. Inde aut̃ cognoscere possumꝰ quia mor¬
tui resurgunt. cum adhuc ex mortuis nemo resur¬
rexerit. Quisquis hoc dicis uł cogitas: audi paci¬
dubitares. Tam̃ quomͦ põtes dubitare. quia nos
sumꝰ resurreituri amortuis. cũ hoc ꝓmittat ds̃ qui
nescit aliquando m̃tiri. qui ce potest facere quic¬
quid uult. quia omp̃s.ẽ. & implet̃ om̃ia quȩ
ꝓ mittit. quia uerax .G̃. & m̃datiũ in eo non est:
Et dedit nobif pius & misericors ds̃ turcutis sus pigil.
ce grandi testimonio spẽ resurrectionis nobis osten¬
dit : quia unigenitũ siliũ suũ ꝓ nobis hominẽ factũ

Expanded text:
et nuda remanent ipsa spatia terrarum; sed iterum et nuda remanent ipsa spatia terrarum; sed iterum veris tempore revestiuntur, et novo ubique germine incipiente laetatur agricola. Certe herba quae ante vixit et moritur, rursus reviviscit ex semine: o homo incredule, Ideo credimus futurum ut arbores, et herbae et omnia reviviscant, quia illa jam facta cognoscimus; unde autem cognoscere possumus quia mortui resurgunt, cum adhuc a mortuis nemo surrexerit? Quisquis hoc dicis vel cogitas, audi patidubitares. Tamen quomodo potes dubitare, quia nos sumus resurrecturi a mortuis; cum hoc promittat Deus, qui nescit aliquando mentiri, qui et potest facere quidquid vult, quia omnipotens est; et implet omnia quae promittit, quia verax est, et mendacium in eo non est? Et dedit nobis pius et misericors Dominus virtutis suae pignus, et grandi testimonio nobis spem resurrectionis ostendit; quia unigenitum Filium suum pro nobis hominem factum
Abbreviated transcription (Latin):
putrefacta inuficat. ꝑ quȩ in hoc scło uiuas. ⁊ mul¬
comagis tt ipsũ resuscitabit. ut uiuas in ȩ̨c̃nũ. qui
illa reparat quȩ tͥ sunt necessaria. Quomͦ de ip̃¬
sum non reparat. ꝓpt̾ quẽ &e alia reparare dig
natus. s̾ Itaq si uellemꝰ considare quȩ in isto
scło uidem᷑ diuine administracionis oꝑa : signa sunt
suturarũ. Tota qͦ mundi huiꝰ administratio: testi¬
moniũ .c̃. resurrectionis futurȩ. Uidemꝰ certs hys¬
mis aduentu arbores spoliars pomis. nudaro fo¬
liis: sed cas rursus uerno tempors speaẽ resurrec¬
tionis ex pͥ mere. Quȩ primũ quidẽ incipiunt
turgere in ganmis. tunc ornari inflorib. uestiri
in folus. ce post modũ ꝑ omis grauidari. Int̾rogo
te infidelis homo qui de resurrectione dubitas.
ubi sunt ista quȩ ds tempore quo disposut ꝓdu¬
cinit᷑. Dic mͥ ubi latitant ante quã ꝓ ducantur.
ꝓducit. Hinc iam ad campos &e prata respiciie.
quȩ estate transacta herbis suis spoliant᷑ ac florib

Expanded text:
putrefacta vivificat, per quae in hoc saeculo vivas; multo magis te ipsum resuscitabit, ut vivas in aeternum. Qui illa reparat, quae tibi sunt necessaria; quomodo te ipsum non reparat, propter quem et alia reparare dige in isto saeculo videmus, divinae administrationis opera signa sunt futurorum. Tota ergo hujus mundi administratio testimonium est resurrectionis futurae. Videmus certe hiemis adventu arbores spoliari pomis, nudari foliis; sed eas rursus verno tempore speciem resurrectionis exprimere: quae primo quidem incipiunt turgere in gemmis, tum ornari in floribus, vestiri in foliis, et postmodum pomis gravari. Interrogo te, infidelis homo, qui de resurrectione dubitas: Ubi sunt ista, quae tempore quo Deus disposuit producuntur? Dic mihi, ubi latitant antequam producantur, producit? Hinc jam ad campos et prata respicite, quae aestate transacta herbis suis spoliantur ac floribus,
Abbreviated transcription (Latin):
mundus cuius sunt illi rectores. Rectores mundi dene:¬
brarũ harum. Quid .c̃. mundi tenebrarũ harũ quib
ẽ. rector. Dilectorib suis &e insidelib plenus. ẽ. mun¬
duis. Hos apellat apłs tenebras: harũ rectores diabo¬
lum ce augłos cuis. Elȩ tenebre non naturales sunt:
non incõmutabiles sunt. Mutant᷑: & lux efficiuntur.
Credunt: as credendo illuminant᷑. Quod cum in eis fac-¬
tum fucrit: audient. fiustis enĩ aliquando tenebre:
nunc aut lux indño. Nam quando tenebrȩ: non in
dño. Iterũ lux quando non in te s in dño. Quid
enuĩ habes quod non accepisti Quia gͦ sunt in uisi.¬

Expanded text:
mundus, cujus sunt illi rectores. Rectores mundi, tenemundus, cujus sunt illi rectores. Rectores mundi, tenebrarum harum Quid est, mundi tenebrarum harum? Quibus est rector, dilectoribus suis et infidelibus, plenus est mundus. Has Apostolus appellat tenebras. Harum rectores, diabolus et angeli ejus. Hae tenebrae non naturales sunt, non incommutabiles sunt: mutantur, et lux efficiuntur; credunt, et credendo illuminantur. Quod cum in eis factum fuerit, audient, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Nam quando tenebrae, non in Domino: iterum quando lux, non in te, sed in Domino. Quid enim habes quod non accepisti
Abbreviated transcription (Latin):
illos inimicos contra quos apłs nos admonet ut armem᷑..¬
õ. adusus homines quos uidetis seuire in uos. Uasa sunt:
alius utit᷑. Organa sunt : alius tangit. Immisit inquit
diabolus in cor uuids : ut traderet dñm. Ait aliquis.
Quid gͦ ego feci Audi apłm. Neq detis locũ diabolo. Tu
mala uoluntats locũ dedisti: intrauit. possedit. utitur.
Locũ si non dares: non possideret. Ergo nos admonens ait.¬
Nonẽ. uobis colluctatio ad uersus carnc̃ &e sanguinẽ s̃cd
adĩsus principes & potestates. Posset quisq putare ad¬
uersus reges tereȩ: & ad uersus potestates scłi. Quare
ipsi non caro & sangius: Semel dictũ ẽ: non ad uersus
carnẽ ce sanguine. Auertere ab om̃i homine. Qui gͦ
restant nimici aduersus principes & potestates.
Spiritales nequitis rectores mundi. Quasi plus dedit
diabolo ce angłis cius: plus dedit rectores mundi ap.¬
pellauit. Sed nc malc intelligas: exponit quid sit

Expanded text:
illos inimicos contra quos Apostolus illos inimicos contra quos Apostolus est, adversus homines quos videtis saevire in vos. Vasa sunt, alius utitur: organa sunt, alius tangit. Immisit se, inquit, diabolus in cor Judae, ut traderet Dominum . Ait aliquis: Quid ergo ego feci? Audi Apostolum: Neque detis locum diabolo . Tu mala voluntate locum dedisti: intravit, possedit, utitur. Si locum non dares, non possideret. CAPUT Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates. Possit quisque putare adversus reges terrae, adversus potestates saeculi. Quare? ipsi non caro et sanguis? Semel dictum est, non adversus carnem et sanguinem. Avertere ab omni homine. Qui ergo restant inimici? Adversus principes et potestates spiritualis nequitiae, rectores mundi. Quasi plus dedit diabolo et angelis ejus. Plus dedit, rectores mundi appellavit. Sed ne male intelligas, exponit quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
tio dĩ laudatio ̃. Dicit gͦ aliquis. Quid ꝓdest ȩccła. si iam
confessor uocs dñca resuscitatus ꝓdit. Suid ꝓdest cccłia
consitenti. cuidñs ait. quȩ solueritis in terra soluta crunt ce.
in clo : Ipsum lazarũ attende : cum uinculis ꝓdit. Iam
iuuebat᷑ confitendo : sed nondũ liber ambulabat uincu.¬
lis irrrtitus. Quid gͦ facit ȩccła cudictũ c̃. quȩ solueritis
soluta erant. nisi quod ait dñs continuo ad discipłos. sol.¬
laudentus: bis dñm laudamus. sia pie nos accusemus
dm̃ q laudemus. Quando dm̃ laudamus: tamq cũ qui
suic peccato.ẽ. p̃dicamus. Iuando aut̃ nos ipsos accusamꝰ.
ei ꝑ quẽ resurreximus głam damus. Hoc sifeceris: nullã
occasionẽ inuenit mimicus. qua te circum ueniat antt
uidicẽ. Cum enĩ tu ipse fueris accusator & dñs liberator
quid erit ille nisi calum niator: Merito ille hinc sibi tu-¬
telam ꝓuidit. ad uersus immicos non conspicuos carne̾ ce
sanguinẽ miserandã potus quam cauendã s ad u̾sus

Expanded text:
id eis prosit. Dicit ergo aliquis, Quid prodest Ecclesia, si jam confessor voce dominica resuscitatus prodit? Quid prodest Ecclesia confitenti, cui Dominus ait: Quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo ? Ipsum Lazarum attende: cum vinculis prodit. Jam vivebat confitendo; sed nondum liber ambulabat, vinculis irretitus. Quid ergo facit Ecclesia, cui dictum est, Quae solveritis, soluta erunt; nisi quod ait Dominus continuo ad discipulos, Sollaudemus, bis Deum laudamus. Si pie nos accusamus, Deum utique laudamus. Quando Deum laudamus, tanquam eum qui sine peccato est praedicamus: quando autem nos ipsos accusamus, ei per quem resurreximus, gloriam damus. Hoc si feceris, nullam occasionem invenit inimicus, qua te circumveniat ante judicem. Cum enim tu ipse fueris accusator, et Dominus liberator; quid erit ille, nisi calumniator? Merito ille hinc sibi tutelam providit adversus inimicos, non conspicuos, carnem et sanguinem, miserandam potius, quam cavendam; sed adversus
Abbreviated transcription (Latin):
Confiteor tͥ pat̾ dñe cęlice terrȩ: qui abs-¬
ondisti hȩc a sapientib & prudentib &
euelasti ea pariuilis. Huc usq interim
uerba dñi si digne si diligenter si quod
ͥmum .e. pie consideremus: in uenimus prunitus
emꝑ cum in scripturis legimus confessionẽ debere
intelligere uocem peccatoris. Maxime aut̃ hoc dic¬
dum fuit. & hinc ammonenda caritas ur̃a. quia mox

Expanded text:
 quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Hucusque interim verba Domini, si digne, si diligenter, si quod primum est, pie consideremus; invenimus primitus, non semper cum in Scripturis legimus confessionem, debere nos intelligere vocem peccatoris. Maxime autem hoc dicendum fuit, et hinc admonenda Charitas
Abbreviated transcription (Latin):
unde dicit. soluite templũ hoc & triduo suscitabo il¬
lud. Mortuus. ẽ. aut̃ peccator: maxime ille quẽ moles
consuetudinis premit quasi sepultus ẽ. lararus.
Parũ ciuĩ erat quia mortuus: etiam sepultus. Quisqͥs.
gͥ male consuetudinis malę uite scilicet cerrenarũ
cupiditatũ mole p̃mitur. ita ut inillo iamfactũ
sit quod in quodã psalmo miscrabilit̾ dicitur.
dixit stultus incorde suo non ẽ. dĩ. sit talis de quali
dictum ẽ. A moreuo uelut qui nonsit: perit confessio.
Quis eũ suscitabit.: nisi ilłe qui remoto lapide clamauit
nisi quod erat. occultum foras ꝓ dire Qui consitet᷑: fora̾t

Expanded text:
unde dicit, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo ilunde dicit, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Mortuus est autem peccator, maxime ille quem moles consuetudinis premit, quasi sepultus est Lazarus. Parum enim erat, quia mortuus; etiam sepultus. Quisquis igitur malae consuetudinis, malae vitae, terrenarum scilicet cupiditatum mole premitur, ita ut in illo jam factum sit, quod in quodam psalmo miserabiliter dicitur, Dixit stultus in corde suo, Non est Deus ; fit talis, de quali dictum est, A mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Quis eum suscitabit, nisi qui remoto lapide clamavit, nisi quod occultum erat foras prodere? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum te rep̃hendis qui nones sinc peccato.⁊ suis cum
illũ laudas qui non potest habert peccatũ. Si autem¬
benc cogitemus: rep̃hensio cua laus ipsiuscst. Quaro
eñ iam confiteris in accusatione peccati tui. in accu¬
satione ipsius tui: Quare confiteris. nisi quia ex mor¬
tuo uiuus factus es: Scriptura quippe ait. A mor¬
tuo quasi qui non sit: perit confessio. Si perit a mor¬
tuo confessio qui confitet᷑ uiuit. & si peccatũ conficet᷑
utiq a morte reuixit. Si peccati confessor reuixit a
morte. quis cũ suscitauit: Nullus mortuus ẽ sui re-
suscitator. Ille se potuit suscitars: qui mortua carne
non mortuus. ẽ. Et enĩ hoc suscitauit: q̃uod mortuũ
fuerat. Ills suscitauit: qui uiuebat in se. In carne
aut᷑ suscitanda: mortuus erat. Non enĩ pater solus
filiũ suscitauit. de quo dictũ ẽ. ab apło.. ꝓpt̾ quod¬
ds̃ illũ exaltauit : s etiã dñs se ipsũ id ẽ corpus suũ

Expanded text:
cum te reprehendis, qui non es sine peccato; sive cum cum te reprehendis, qui non es sine peccato; sive cum illum laudas, qui non potest habere peccatum. 2. Pebene cogitemus, reprehensio tua, laus ipsius est. Quare enim jam confiteris in accusatione peccati tui? in accusatione tui ipsius quare confiteris, nisi quia ex mortuo vivus factus es? Scriptura quippe ait: A mortuo, quasi qui non sit, perit confessio Eccli. XVII, 26. Si perit a mortuo confessio, qui confitetur vivit: et si peccatum confitetur, utique a morte revixit. Si peccati confessor revixit a morte, quis eum suscitavit? Nullus mortuus est sui ipsius suscitator. Ille se potuit suscitare, qui mortua carne non mortuus est. Etenim hoc suscitavit quod mortuum fuerat. Ille se suscitavit, qui vivebat in se, in carne autem sua suscitanda mortuus erat. Non enim Pater solus Filium suscitavit, de quo dictum est ab Apostos eum exaltavit : sed etiam Dominus se ipsum, id est, corpus suum;
Abbreviated transcription (Latin):
Undisti hȩc a sapientib &e prudentib &
euesasti ea pariuilis. Huc usq interim
uerba dñi si digno si diligenter si quod
pͥmum ẽ. ꝑie consideremus: inuenimũs primitus non
semꝑ cum u scripturis legimiis confesfionẽ debere nos
intelligere uocem peccatoris. Maxime aut̃ hoc dicen¬
dum fuuit. & hinc ammonenda caritas ur̃a. quia mex
ut hoc uerbum sonuit lectoris. secutus ẽ. etiã sonus
tunsianis ꝑectoris nr̃i. Confiteor uͥ pat̃. In hoc ipso qđ
sonuit confiteor: pectora tutudistis. Iundere autem
pectus quid .ẽ. nisi arguere quod latet inpectoro. &e
eiudenti pulsu occultũ castigars peccatũ: Quare hoc
secistis. nisiquia audistis confiteor tͥ pat᷑: Confiteor
audistis qui confitetur non ad tendistis. Nunc ergo
aduertite. Si consiteor xp̃s dixit. a quo longe ẽ.
om̃e peccatũ: non solius c̃. peccatoris. s aliquando¬
caã laudatoris. Gonsicem̃ gͦ siue laudantes dm̃. siuc
accusantes nos mee ipsos. Piac̃. utraq confessio: siuc

Expanded text:
a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Hucusque interim verba Domini, si digne, si diligenter, si quod primum est, pie consideremus; invenimus primitus, non semper cum in Scripturis legimus confessionem, debere nos intelligere vocem peccatoris. Maxime autem hoc dicendum fuit, et hinc admonenda Charitas vestra: quia mox ut hoc verbum sonuit in ore Lectoris, secutus est etiam soDominus ait, Confiteor tibi, Pater. In hoc ipso quod sonuit, Confiteor, pectora tutudistis. Tundere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidenti pulsu occultum castigare peccatum? Quare hoc fecistis, nisi quia audistis, Confiteor tibi, Pater? Confiteor, audistis: qui confitetur, non attendistis. Nunc ergo advertite. Si, Confiteor, Christus dixit, a quo longe est omne peccatum; non solius est peccatoris, sed etiam aliquando laudatoris. Confitemur ergo, sive laudantes Deum, sive accusantes nos ipsos. Pia est utraque confessio, sive
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrimꝰ aliqͥd qđ demꝰ. ut habeam᷑ rẽ dato prȩcio quã uo¬
lumꝰ emere: ⁊extra nos c̃. qđ damꝰ. Et si apud nos erat.
extra nos fit illud qđ damꝰ ut sit apud nos illud qđ cõpara
mueniat. ut det qđ hab&:  accipiat qđ ñ hab&e. Mance
tam̃ ille aquo abscedit. p̃ciũ & ãccedit illud ꝓ quo adit

Expanded text:
quaerimus aliquid quod demus, ut habeamus rem dato pretio quam volumus emere. Et extra nos est quod damus; et si apud nos erat, fit extra nos illud quod damus, ut sit apud nos illud quod comparinveniat, ut det quod habet, et accipiat quod non habet; maneat tamen ille a quo abscedit pretium, et accedat illud pro quo dat
Abbreviated transcription (Latin):
Quamͦ nos suscitare non potest conu̾sos in puluerem.
qui sictiã in nichilũ redirem̾ facert poterat ut ec̃mꝰ.
sicut  fecit nos. c̾e̾. cum antea numꝗ suissemꝰ Ita enĩ
beatus apłs paulus dixit. Sed dicunt aliqͥ. Quomͦ
resurgunt mortur. Quali aut̃ corpore uenuuit. Insi¬
piens. tu qđ seminas non uificat᷑ : nisi priꝰ moriat᷑.

Expanded text:
conversos in pulverem, qui si etiam in nihilum rediremus, facere poterat ut essemus; sicut et fecit nos esse, cum antea nunquam fuissemus? Ita enim beatus apostolus Paulus dixit: Sed dicunt aliqui, Quomodo resurgunt mortui? quali autem corpore veniunt? Insipiens, tu quod seminas non vivificatur,
Abbreviated transcription (Latin):
diens aũt iħc: dixit eis. Infir¬
mitas hec. ñ est ad mortẽ. sed
pro gła dei: ut głificetur fili
dei. Talis glificatio ipfius. ñ
ipsũ auxit: sed nob̾ profuit.
Hoc ergo ait. ñ est ad mortẽ:
quia et ipsa mors ñ erat ad
mortem. sed potius ad mira¬
culũ: quo facto crederẽt ho¬
mines in xp̃m. et uitarẽt ue¬
ram mortẽ. Sane uidete quẽ¬
admoctũ tanquã ex obliqrio
dñs dĩn se dixit: propt̾ quos¬
dam qui negant filiũ dei de¬
um esse. Nam sunt heretici.
qui hoc negant: quod filius
dei sit deus. E oce audiant. In¬
firmitas inquit hec ñ est ad
mortẽ: sed pro gła dei.Qua
gloria: Cuiusdei: Audi qͥd
sequitur. Ut gl̾ificetur filiꝰ
dei. Infirmitas ergo hec inqͥt
ñ est ad mortẽ. sed pro gła dei:
rit głificetur filiusdi per eã.
Per quã. Per illam infirmi¬
tatem. Diligebat aũt ihesus
marthã. et sororem eiꝰ mariã:
et lararũ.Ille languens. ille
tristes. omnes dilecti: se dilige¬
bat eos et languentiũ salua¬

Expanded text:
diens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, non est ad mortem, quia et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant Filium Deum esse. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. Ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei. Qua gloria? cujus Dei? Audi quod sequitur: Ut glorificetur Filius Dei. Infirmitas ergo haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam. Per quam? Per illam infirmitatem. 7. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Ille languens, illae tristes, omnes dilecti: sed diligebat eos et languentium salva
Abbreviated transcription (Latin):
Ium dñs ih̾e sanctam dilec¬
tionẽ qua se miricem dili¬
gerent discipulis cõmenda¬
ret: dicit ei symon petrus.
Dñe quo uadis: Sic utiq
hoc dixit magistro discipu

Expanded text:
us Jesus sanctam dilectionem, qua se invicem diligerent, discipulis commendaret, dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit magistro discipu
Abbreviated transcription (Latin):
sanctũ qui datus est nobis.
Mundus ergo eũ accipere ñ
potest: quia ñ uidet eum nec
scit eũ. Non enĩ habet inuisi¬
biles oculos mundana dilec¬
tio: per ques uideri sp̃s sanc¬
tus insi inuisibiliter ñ po¬
test. Ut os aũt inquit cog¬
noscetis eũ : quia apud uos

Expanded text:
sanctum qui datus est nobis: mundus ergo eum accipere non potest; Quia non videt eum, neque scit eum. Non enim habet invisibiles oculos mundana dilectio, per quos videri Spiritus sanctus nisi invisibiliter non potest. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ uidistis eum euntẽ
in celũ. nec aliud credimus
quã eum in eodem corpore
ad iudiciũ uiuoꝵ et mortu¬
oꝵ esse uenturũ: procul du¬
bio tunc eũ iudebit mund:

Expanded text:
admodum vidistis eum euntem in coelum ; nec aliud credimus quam eum in eodem corpore ad judicium vivorum et mortuorum esse venturum: procul dubio tunc eum videbit mund
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m et hunc crucifixũ: ipsis
ñ potuit loqui quasi spirita¬
lib sed quasi carnalib: quia
id sicut spiritales capere ñ ua¬
lebant. Quicũq aũt spirita¬
les inter eos erant. idem quod
illi tanquã carnales aridiebãt.
spiritali intellectu ipsi capie¬
bant: ut sic intelligatur qd
ait. ñ potui uob̃ loqui quasi

Expanded text:
Christum, et hunc crucifixum , ipsis Christum, et hunc crucifixum , ipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ ei reuelatũ est. ut qd̃
credit sciat. Quod cũ fit ĩ ho¬
minis mente. ipse dicitur cog¬
nosci a deo: quia deus illũ cog¬
noscentẽ facit: sicut ait alibi.
Nunc aũt cognoscentes łm:
immo cogniti a do. Neq enĩ
tunc cognouerat eos deus prĩ¬
mũ precognitos et electos ante
constitutionẽ mundi: s tunc
eos se ipsũ oognoscere fecerat.
Hoc igitur primitus cognito.
quod ea ipsa que simul audi¬
unt spiritales atq carnales. ꝓ
suo quiq modulo capiunt:
illi aũt ut paruuh. isti ut
maiores. illi ut lactis alim̃tũ.
isti ut cibi solidamentũ: nulla
uidetir esse necessitas. ut aliqͣ
secreta doctrine taceantur et
abscondantur fidelib pariru¬
lis. seorsũ dicenda maiorib.
hoc est intelligentiorib et
hoc ideo faciendũ putetur: qͥa
dixit apłs. ñ potui uob̃ loqui
quasi spiritalib. sed quasi car¬
nalib. Hoc ipsũ enĩ quod ñ iu¬
cdicauit se scire in eis nisi iħm

Expanded text:
nondum ei revelatum est, ut quod nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Neque enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos et electos ante mundi constitutionem ; sed tunc eos seipsum cognoscere fecerat. 3. Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non judicavit se scire in eis nisi Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
rea sit crucifixiis. ut in remis¬
sionem peccatoꝵ sanguinẽ
funderet. qua eius ungeniti
passione diuina gr̃a commen¬
datur. ut nemo in homine glo¬
rietur: quomodo intellige¬
bant xp̃m crucifixũ. qui ad¬
huc dicebant. ego sũ pauli:
Numquid quomodo ipse
paulus qui dicebat. michi
aũt absit gloriari. nisi in cru¬
ce dm̃ nostri iħu xp̃i:. De ipso
itaq xp̃o crucifiro. et ipse ci¬
bum pro sua capacitate sume¬
bat: et illos lacte pro eoꝵ infir¬
mitate nutriebat. Demq illa
que scripsit ad corinthios: ali¬
ter utiq ab ipsis paruuilis. ali¬
der a capaciorib posse intelli¬
gi sciens: ait. Siqius est inter
uos propħa aut spiritał. agno¬
scat quescribo uobis: quia do¬
mini est mandatũ. Siqͥs aũt
ignorat. ignorabitur. Solidã
spiritaliũ. ubi ñ solũ acc̃omo
daretur fides: sed certa cognitõ
teneretur: ac per hoc illi ea ip
sa credebant. que spiritales ĩ¬
super agnoscebant. Ignorabi¬
tur aũt ait qui ignorat:quia

Expanded text:
rea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse Paulus qui dicebat, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi ? De ipso itaque Christo crucifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia Domini est mandatum: si quis autem ignorat, ignorabitur . Solidam spiritualium, ubi non sodaretur fides, sed certa cognitio teneretur. Ac sa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia
Abbreviated transcription (Latin):
per uerbũ eoꝵ in me. Ubi
manifestius ostencditur. quod
ñ de omnib ad eũ pertinenti¬
bus suꝑius loqueretur ab eo
loco ubi ait. maifestaui no¬
men tuũ hominib quos de¬
disti michi: sed de his tantũ.
qui eũ cum illa diceret. audi¬
ebant. Ab ipso itaq orationis
eius exordio. ubi subleuatis o¬
culis in celũ. dixit. pater ne

Expanded text:
per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi sublevatis oculis in coelum, dixit, Pater, ve
Abbreviated transcription (Latin):
peticionib nostris: et quicqͥd
petierimus. fiet nobis. Tunc
enĩ dicenda sunt uerba eius
in nobis manere: quando fa¬
cimus que precipit. et dili¬
gimus que promisit. Quã¬
do aũt uerba eius manent
in memoria. nec inuenunt᷑
in uita: ñ computatur pal¬
mes inuite: quia uitam ñ
attrahit ex radice. Ad hanc
differentiam ualet qđ serip¬
tum est: et memoria retinen¬
tibus mandata eius. ut faci¬
ant ea. Multi enĩ memori¬
a retinent ut contemnant:
uł etiã derideant: et oppug¬
nent ea. In his uerba xpisti
ñ manent: quia tangunt qͥ¬
dãmodo. ñ coherent: et ideo
illis ñ erunt in beneficium.
sed in testimoniũ. Et quia
sic insunt eis ut ñ maneant
meis: ad hoc tenentur ab eis.
ut iudicent᷑ ex eis. Ex plicit

Expanded text:
petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ : Non enĩ hoc saltem de
diabolo dicitur sed de deo:
quod ipsa prophica scriptura
testatur. Nam si arbitremur
hoc dictũ de diabolo quod ex¬
cecauit ocłos eoꝵ. et cor indura¬
uit: laborandũ est quomodo
illoꝵ culpam. quia ñ credide¬
runt. possimus ostendere: de
quib dicitur. ñ poterant cre¬
dere. Deinde quid responde¬
bimus de alio propħe ipsius
testimonio: quod pofuit a¬
postolus paulus dicens. qđ
querebat ifrael. hoc ñ cõsecu¬
tus est. electio aũt consecuta

Expanded text:
eorum? Non enim saltem hoc de diabolo dicitur, sed de Deo, quod ipsa prophetica Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus; electio autem consecuta
Abbreviated transcription (Latin):
que fuitura sunt: sed qui fecit
que futura sunt. Ergo et fecit
ea: et facturus ẽ ea. Nam neq
facta sunt si ipse ñ fe¬
cit : neq futura sunt. si ipse
ñ fecerit. Fecit ergo ea prede¬
stinando: facturus ẽ operan¬
do: sicut discipulos quando
elegerit. satis uidicat eugłm:
tunc utiq quando eos uoca¬
uit:et tam̃ ait apls.elegit nos
ante constitutionẽ mundi:. p̃¬
destinando utiq ñ uocando.
Quos aũt predestinauit: il¬
los et uocauit. E legit prede¬
stinando ante mundi consti¬
tutionẽ: elegit uocando an-¬
te muncdi consũmationem.
Sic et mansiones preparauit
et preparat: nec alias. sed qͣs
preparauit has preparat:qui
fecit que futura sunt. Quas
preparauit predestinando:
preparat oꝑando. Iam ergo
sunt in predestinatione: si qͦ
minus: dixisset. ibo & pre
parabo. idest. predestinabo.
Sed quia nondũ funt in ope¬
ratione: et si abiero inquit
et preparauero uob locum:
iterũ uenio et accipiã uos ad
me ipsũ. Parat auit modo

Expanded text:
quae futura sunt, sed qui fecit quae futura sunt, ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt si ipse non fecit, neque futura sunt si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando: sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium , tunc utique quando eos vocavit; et tamen ait Apostolus: Elegit nos ante constitutionem mundi , praedestinando utiquQuos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione: si quo minus, dixisset, Ibo et parabo, id est, praedestinabo. Sed quia nondum sunt in operatet praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autem
Abbreviated transcription (Latin):
ptiuum quando sedit pro tri¬
bunali pylatus: que dicta ẽ
a iohanne hora quasi sexta.
Et cum duceretur ut ligno
cũ duob latronib confige¬
retur. et iuxta eius crucem
gererentur que gesta narran-¬
tur. hora sexta integra cõple¬
retur: ex qua hora usq ad no¬
nam sole obscurato.denebras
factas trium eugłistarũ. ma¬
thei. marci. et luce ꝯtestatur
auctoritas. Sed quoniã uid̃i
facinus interfecti xp̃i a se ĩ
romanos. idest pylatum et
eiꝰ milites tͣnsferre conati s̃t. pro¬
expressit: qua hora intelligũ¬
tur apud pylatum clamare
potuisse. crucifige crucifige:
ut ñ illi reperiantur tantum¬
crucifixisse iħm. id est milites
qui eum in ligno hora sexta
suspenderunt: uerũ etiam u¬
dei qui ut crucifigeretur ho¬
ra tercia clamauerunt.Est
et alia hurus solutio questio¬
nis. ut ñ hic accrpiatur hora

Expanded text:
ptum quando sedit pro tribunali Pilatus, quae dicta est a Joanne hora quasi sexta: et cum duceretur, et ligno cum duobus latronibus configeretur, et juxta ejus crucem gererentur quae gesta narrantur, hora sexta integra compleretur; ex qua hora usque ad nonam sole obscurato, tenebras factas trium evangelistarum, Matthaei, Marci et Lucae contestatur auctoritas . Sed quoniam Judaei facinus interfecti Christi a se in Romanos, id est, in Pilatum et ejus milites transferre conati sunt; proexpressit, qua hora intelliguntur apud Pilatum clamare potuisse, Crucifige, crucifige : ut non illi tantum reperiantur crucifixisse Jesum, id est, milites qui eum ligno sexta hora suspenderunt; verum etiam Judaei, qui ut crucifigeretur, hora tertia clamaverunt. 2. Est et alia hujus solutio quaestionis, ut non hic accipiatur hora
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso: sic dedit et filio
uitam habere insemet ipso.
Numquid existenti et non
habenti dedit: Sed eo dedit
quo genuit:quia uitã genu¬
it: et uita genuit tutam. Et
quia parem genuit. ñ impa¬
rem uitã: ideo dictũ est. sicut
habet ipse uitã in semet ipso:
sic dedit filio uitã habere in
semet ipso. Uitam dedit: qͥa
gignendo uitã: quid dedit. ni¬
si esse uitam: Et quia et̾na
est ipsa natiuitas: numquã
ñ fuit filius qui ẽ uita: num¬
quã fuit filius fine uita. Et
sicut est natiuitas eterna: sic
est qui natus est uita eterna.
lta et mandatũ non quod fi¬
lius ñ habebat. pater dedit:
sed sicut dixi. in sapientia
patris quod est uerbũ patris:
omnia mandata sunt patͥs.
Dicitur aũt mandatũ da¬
tum: quia ñ est a se ipso eui
dicitur datũ. Et hoc est da¬
re filio. sine quo nũquã filiꝰ

Expanded text:
semetipso, sic dedit et Filio semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Numquid existenti, et non habenti dedit? Sed eo dedit quo genuit, qui vitam genuit, et vita genuit vitam. Et quia parem genuit, non imparem vitam; ideo dictum est, Sicut habet ipse vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Vitam dedit, quia gignendo vitam, quid dedit, nisi esse vitam? Et quia aeterna est ipsa nativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio
Abbreviated transcription (Latin):
alios quos ita oportebat au
dire: Numquid per sonũ
labiis emissũ. qui ñ habet
corpus. nec̃ aliquo locoꝵ in¬
teruallo filius a patre separa¬
tur: ut sit inter illos aer me¬
dius. quopercusso. uox fiat.
et in aurem ueniat: Absit
ut talia de illa incorporea &
ineffabili substantia suspice¬
mur. Filius unicus est uer¬
bum patris: et sapientia pa¬
tris.In uiosunt omia man¬
data patris. Neq enĩ patris
mandata filius aliquando
nesciebat: ut eũ necesse esset
ex tempore habere. quod an¬
te ñ habebat. Ita enĩ apatre
quod habet accepit: ut nas¬
cendo acceperit. dederitq
illi gignendo. Nam & uita
est. et accepit uitã utiq nas¬
cendo. ñ prius sine uita ex¬
istendo: qua et pater habet
uitã: et quod habet ẽ. Nec
accepit tamen: quia ñ ex a¬
liquo est. Filius autẽ acce¬
pit uitã dante patre a quo
est: et ipse quod habet est.
Dabet enĩ iritam: et uita ẽ.
lpsũ audi loquentẽ. Sicut
habet inquit pater iritã in

Expanded text:
alios quos oportebat ita alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim Patris mandatum Filius aliquando nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in