comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo opus qd̾ operatus est deus ab initio usq ad finẽ
Ex om̃ĩb quȩ facta sunt ab initio. et quȩ facienda ft̃
usq ad finẽ : non poterit homo inuenire unũ aliquid
ut cõprehendat illud et sciat totũ qd̾ est ipsum. Nam
et si qͥuidã udeantur inuenisse plurima. ꝓposita erãt
omĩa: et quȩ occulta fuer̃t. nullatenꝰ inueniri potuer̃t.
Tradidit enĩ deus mundũ disputationi eorũ. et ꝓposu

Expanded text:
homo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. homo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Ex omnibus quae facta sunt ab initio et quae facienda sunt usque ad finem, non poterit homo invenire unum aliquid ut comprehendat illud, et sciat totum quod est ipsum. Nam et si quidam videantur invenisse plurima, proposita erant omnia, et quae occulta fuerunt nullatenus inveniri potuerunt. Tradidit enim Deus mu
Abbreviated transcription (Latin):
de nichilo cuncta facta confitentur. et factũ ñ esse per
quẽ facta sunt omĩa: et fuisse aliquando quando in
chil fuit. et fuisse tunc ipsũ qui semꝑ fuit. Et habẽt
usti in surs dogmatib quasi principiũ bonũ: et succedit
malus finis. Qenim de rerũ ereatione quasi uera
sentiunt. de subsistentia rerũ plurima m̃tiuntur: ñ e fin
disputationũ ⁊ adinuentionũ hominũ. Fingunt essentias et
formas et athomos et ideas principaliũ constitutionũ
et elemnta plurima. et nascentias infinitas: et motus in¬
nsibiles. et efficientias procreatrices. Et in his omĩbus
multiplicant̾ simulachra rationũ. et fiunt disputatio¬
nes plurimȩ: et ueritas non ẽ in eis omĩbus. Similiter
enim qui dicit. falsum dicit et qui contradicit. falsum
dieit: quia disputando et mentiendo om̃s una uanita¬
te a ueritate elongauerunt. Neq enĩ inuenire poterit

Expanded text:
de nihilo cuncta facta confitentur, et factum non esse per de nihilo cuncta facta confitentur, et factum non esse per quem facta sunt omnia; et fuisse aliquando quando creatum nihil fuit, et fuisse tunc ipsum qui semper fuit. Et habent isti in suis dogmatibus quasi principium bonum, sed succedit malus finis. Qui enim de rerum creatione quasi vera sentiunt, de subsistentia rerum plurima mentiuntur, et non est finis disputationum et adinventionum hominum. Fingunt essentias, et formas, et atomos, et ideas principalium constitutionum, et elementa plurima, et nascentias infinitas, et motus invisibiles et efficientias procreatrices. Et in iis omnibus multiplicantur simulacra rationum, et fiunt disputationes plurimae, et veritas non est in eis omnibus. Similiter enim qui dicit, falsum dicit, et qui contradicit, falsum dicit, quia disputando et mentiendo omnes una vanitate a veritate elongaverunt. Neque enim invenire poterit
Abbreviated transcription (Latin):
so fantasiarũ et opinionũ falsarũ suaru̾m. et cogra¬
tionũ maniũ. Et dicunt alii quia natura soła ẽ.
et non ẽ aliud: et ds nichib ẽ. S timor uanus adir¬
uenit omĩa: ⁊ sic fuit semꝑ quod est ab initio et an¬
te initiũ sine mitio. Et uoluunt᷑ scła. et oꝑatur
se ipsam natura et renouat: et ñ potest aliud ese
quã semꝑ erat. Alii contra ꝓclamant et litigant
pro inuiria creatoris: et defe̾dere se putant᷑ quẽ
impugnant ipsi m̃daciis suis. Dicunt esse opifi¬
cem qui de coet̾na sibi mat̾ia uniu̾sa finxcerit ut
formam daret meliorẽ: et ñ cognoscunt isti crea¬
toris potentiã. s abnegant se de nichilo factũ aliqͥd.
neq horũ quȩ sunt quippiã in nichilũ posse relabr:
secd tantũ in alterationib rerũ oꝑam conditoris consistere.
Fost hos alii succedunt litigantes et disputantes. et pr¬
mittunt errorẽ tollere et manifestare ueritatẽ: et ipsi

Expanded text:
so phantasiarum, et opinionum falsarum suarum et cogitaso phantasiarum, et opinionum falsarum suarum et cogitationum inanium. Et dicunt alii quod natura sola est, et non est aliud; et Deus nihil est, sed timor vanus adinvenit omnia; et sic fuit semper quod est ab initio, et ante initium sine initio. Et volvuntur saecula, et operatur seipsam natura, et renovat, et non potest aliud esse quam semper erat. Alii contra proclamant et litigant pro injuria creatoris, et defendere se putant quem impugnant ipsi mendaciis suis. Dicunt esse opificem, qui de coaeterna sibi materia universa finxerit, ut formam daret meliorem, et non cognoscunt isti creatoris potentiam, sed abnegant de nihilo factum aliquid: negantque horum, quae sunt quippiam in nihilum posse relabi: sed tantum in alterationibus rerum operam conditoris consistere. Post hos alii succedunt litigantes, et disputantes, et promittunt errorem tollere, et manifestare veritatem et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dei sententias formauer̾t: et nemo fuit usq ad¬
huc qui negotio huic tam grandi finẽ imponere
potuisset. Et litigant adhuc eotidie et concertatiom¬
bus pugnant disputantes: et dicit alius hoc est. et
alius dicit ñ est hoc. s est aliud: et dicunt᷑ multa.
et confingunt᷑ quasi fabrefacta mendacia opinionũ
qe iudicio rerum÷ et plurimi asserunt qura nichil
est nisi ipsum qd̃ uidetur: et ueniunt alii et con¬
testantur quia nichil uere ẽ nisi ipsum qd̃ non
uidetur. Et in his omĩb conger̾t et multiplican.
argum̃ta sua. et texunt rationes et quasi rationẽ:
et est euiq ratio. estimatio sua. Froposuit enum
deus opus suum in oculis hominũ ut int̾roget
corda ipsorũ de eo: et ipse retrorsũ absconditus la¬
tet donec exꝑiatur exercitationẽ nr̃am in illo. Et
hauriunt sensu. et corde diudicant: et ꝓferunt plu¬
rima de thesauro iudiciorũ suorũ. et de ꝓfunda abis¬

Expanded text:
Dei sententias formaverunt: et nemo fuit usque adDei sententias formaverunt: et nemo fuit usque adhuc qui negotio huic tam grandi finem imponere potuisset. Et litigant adhuc quotidie, et concertationibus pugnant disputantes: et dicit alius Hoc est, et alius dicit Non est, sed est aliud; et dicuntur multa, et confinguntur quasi fabrefacta mendacia opinionum de judicio rerum. Et plurimi asserunt quod nihil est nisi ipsum quod videtur, et veniunt alii, et contestantur quod nihil vere est nisi ipsum quod non videtur. Et in his omnibus congerunt et multiplicant argumenta sua, et texunt rationes, et quasi rationes: et est cuique ratio existimatio sua. Proposuit enim Deus opus suum in oculis hominum, ut interroget corda ipsorum de eo: et ipse retrorsum absconditus latet, donec experiantur exercitationem nostram in illo. Et hauriunt sensu, et corde dijudicant, et proferunt plurima de thesauro judiciorum suorum, et de profunda abys
Abbreviated transcription (Latin):
distindantur in ea. Que est enĩ illa afflictio:
Cuncta fecit bona in tẽpore suo: et mundũ tra¬
didit disputationi eorũ: ut non inueniat homo
opus qd oꝑatus est deus ab initio usq ad finem.
Ergo mutabilitas rerũ non affligit hominẽ: sed
disputatio sua ipsa affligit eum. Et merito: qui
disputatio in quietudinem semꝑ significat. et con¬
certationẽ. Et ideo mutabilitas rerũ labor homi¬
nis non est: s qm̃ ipse inquietus factus est. hic est
labor illius. Et ipsa in quietudo disputatio mag¬
na est. quam habet homo ⁊̃ ĩ stabilitate sua. ut
ñ sentiat idem: qm̃ diuisus est et alius factus
ut non sit unus totus. Considerate enĩ nunc
magnã disputationẽ : quã exereet homo suꝑ
tertam. Multa enĩ est et ꝓlixa et inuoluta ni¬
mis. ut non facile finẽ habere possit: donec iple
homo finẽ accipiat. Et nunc ut credatis indete
quã multas ab inicio curiosi sapientiȩ de opib

Expanded text:
disdismundum tradidit disputationi eorum; ut non inveniat homo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Ergo mutabilitas rerum non affligit hominem, sed disputatio sua ipsa affligit eum. Et merito: quia disputatio inquietudinem semper significat et concertationem. Et ideo mutabilitas rerum, labor hominis non est; sed quod ipse inquietus factus est, hic est labor illius. Et ipsa inquietudo disputatio magna est, quam habet homo in instabilitate sua, ut non sentiat idem: quoniam divisus est, et alius factus, ut non sit unus totus. Considerate nunc magnam disputationem quam exercet homo super terram. Multa enim est, et prolixa, et involuta nimis: ut non facile finem habere possit, donec homo ipse finem accipiat. Et nunc, ut credatis, videte quam multas ab initio curiosi sapientiae de operibus
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ non ẽ si malũ est. uel malũ non est. si bonũ
est s Alter dicit bonũ est. et alter dicit malũ est:
et qui hoc dicit bonũ est. dicit illudi malũ est. et
qui ddicit malum hoc est. dicit illud bonũ est: et
om̃s male dicunt quia totũ bonũ eit. Hoc autem
solũ bonũ non est: quod maledic̾t de illo qdđ bonũ
est. Quaꝑpt̃ bona sunt omĩa: et soli mali illist̃
qui pre ceteris omĩb boni esse debuerunt.Ceta
enĩ omĩa sunt quod esse debuerunt: et ipsi ñ
sunt soli quod esse debuerunt. quia ueraces non
sunt. et in ueritate non sunt: et ideo bona sunt
omĩa in eo quod sunt. ipsi autẽ boni noni ñ sunt
in eo quod sunt. quia non sunt quod esse debu¬
erunt. Hoc itaq inter ceteras uanitates et ipsĩ
pro uanitate magna numeratur: et cunctis solũ
uanitatib cõꝑatione p̃ponitur. Et heit. Uidi
affuctionem quã dedit deus filiis hominũ: ut

Expanded text:
bonum non est, si malum est, vel malum non est, si bonum bonum non est, si malum est, vel malum non est, si bonum est. Alter dicit, Bonum est, et alter dicit, Malum est: et qui dicit, Hoc bonum est, dicit Illud malum est: et qui dicit Malum hoc est, dicit Illud bonum est: et omnes male dicunt, quia totum bonum est. Hoc autem solum bonum non est, quod male dicunt de illo quod bonum est. Quapropter bona sunt omnia: et soli mali illi sunt, qui prae caeteris omnibus boni esse debuerunt. Caetera enim omnia sunt quod esse debuerunt, et ipsi soli non sunt quod esse debuerunt: quia veraces non sunt, et in veritate non sunt; et ideo bona sunt omnia in eo quod sunt, ipsi autem boni non sunt in eo quod sunt, quia non sunt quod esse debuerunt. Hoc itaque inter caeteras vanitates, et ipsum pro vanitate magna numeratur, et cunctis solum vanitatibus comparatione praeponitur. Et dicit: Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
animorũ: qm̃ ꝑgunt corda suꝑ uolumina et transitus
temporũ: ut non stent in ueritate. sed defluant eũ en
quȩ uadunt ut transeant. Pꝓt̾ea cessat ab his omĩbus
quȩ foris nitant et fluctuant. quasi modica sint uur¬
uersa hȩc et non ualde ad ꝑiculũ operantia: et conuer¬
tit se intus. et ingeminat illic querelã de uanitate
quȩ abscondita eit: et illam graui examinat conq̃sti¬
one suꝑ eam quȩ foris paret aliena. Non enim nocu¬
isset mutabilitas rerũ si mutabilitas amimorũ non fu¬
isset: qm̃ idipsum bonũ erat ut transitoria ꝓ tẽpore
mutent speciẽ sed non erat bonum ut iudic̃ia menii¬
um humanarũ deserant ueritatẽ. Non itaq causams
qm̃ tẽpora uaria sunt: qm̃ bonũ est. s causam̃ quod
uaria sunt humana iudicia. qm̃ hoc bonũ non ẽ.
Neq enim ueritas a se esse potest alia. quia qd ho
quia malũ ẽ hoc. et hoc bonũ est: cũ in ueritate uel

Expanded text:
animorum: quoniam pergunt corda super volumina, et transitus animorum: quoniam pergunt corda super volumina, et transitus temporum, ut non stent in veritate, sed defluant cum eis quae vadunt ut transeant. Propterea cessat ab his omnibus quae foris nutant, et fluctuant quasi modica sint universa haec et non valde ad periculum operantia: et convertit se introrsum, et ingeminat illic querelam de vanitate quae abscondita est: et illam gravi examinat conquestione super eam quae foris paret aliena. Non enim nocuisset mutabilitas rerum, si animorum mutabilitas non fuisset: quoniam idipsum bonum erat, ut transitoria pro tempore mutent speciem, sed non erat bonum ut judicia mentium humanarum deserant veritatem. Non itaque causamur quod tempora varia sunt, quoniam bonum est: sed causamur quod varia sunt humana judicia: quoniam hoc bonum non est. Neque enim veritas a se esse potest alia: quia, quod quod malum est hoc, et hoc bonum est: cum in veritate vel
Abbreviated transcription (Latin):
luntate sua bellũ ñ habet. Omĩa enĩ nutũ sequunt᷑
dispositionis suꝑnȩ: neq arbitrio humano tẽporum
mom̃ta subduntur. ut hoc uel illud eueniat: s pati¬
tur legẽ homo in om̃ĩb. siue uolens ad meritũ. siue
tiolens ad torm̃tũ. Non gͥ confidere debet homo in
labore suo. neq in actis suis spem ponere: quasi possit
ipse uel qd̾ desuꝑ ñ ordinatum est efficere. uel quod
dispositũ est impedire. Nichil enĩ labor hominis un¬
uersis adicere potest ut amplius sit: quia iusta arti¬
ficis moderatio sic cuncta in equitate disposuit. ut
omne qd̵ sine eius cooꝑatione nititur. uniũsitatis
sed utinã ꝑuenissemꝰ ad et̾nitatem.
Restant enĩ adhuc multa et plu¬
rima uoluuntur circa nos. et iterãt
rursum tẽpora orbẽ suũ usq quaq
ũt non sit finis donec omĩa fuerint consumata
Sequit᷑ quippe post mutabilitatẽ rerum grauis confusio

Expanded text:
luntate sua bellum non habet. Omnia enim nutum sequuntur luntate sua bellum non habet. Omnia enim nutum sequuntur dispositionis supernae: neque arbitrio humano temporum momenta subduntur, ut hoc, vel illud, eveniat; sed patitur legem homo in omnibus, sive volens ad meritum, sive nolens ad tormentum. Non igitur confidere debet homo in labore suo, neque in actis suis spem ponere, quasi possit ipse, vel quod desuper non ordinatum est efficere, vel quod dispositum est impedire. Nihil enim labor hominis universis adjicere potest, ut quid amplius sit: quia justa Artificis moderatio sic cuncta in aequitate disposuit, ut omne, quod sine ejus cooperatione nititur, universitatissed utinam pervenissemus ad aeternitatem! Restant enim, adhuc multa, et plurima volvuntur circa nos: et iterant rursum tempora orbem suum usquequaque, ut non sit finis, donec omnia fuerint consummata. Sequitur quippe post mutabilitatem rerum gravis confusio
Abbreviated transcription (Latin):
fugabitur a nobis diabolus diuina uirtute. ut non
audeat p̾sumere aduersũ nos: s territus fugiat
et abscedat in confusionẽ. Mundus quoq ip̃se qui
seuire in cõmotionib suis consueuerat pacabitur:
et carnis desideria sp̃u roborato sopientur. Tunc
in tempore pacis nr̃ȩ recordabimur tpr̃m antiquo¬
rum. quando bellum fuit: et ñ penitebimꝰ tẽ s letabi¬
mur et exultabimus pro dieb in quibus uidimꝰ mal&:
et erit pax dulcis in gratulatione p̃teritorũ laborũ.
Pꝑter hoc tẽpus belli est: et tempus pacis. Qid habet
amplius homo de uniuerso labore suo: Quid ampliꝰ
habet quam bellũ et pacem. dilectionẽ ⁊ odiũ. et uniũ¬
sa alia quȩ tẽporũ ꝓuentus rota suȩ uolubilitatis edu¬
cit: Non ergo ampliꝰ habet de labore suo quã bellũ
et pacem: qm̃ hoc labore suo habere ñ potest. ut habea
solam pacẽ. Igit̾ nec labore suo pacẽ habet: sicut uo¬

Expanded text:
fugabitur a nobis diabolus divina virtute, ut non fugabitur a nobis diabolus divina virtute, ut non audeat praesumere adversum nos; sed territus fugiat, et abscedat in confusionem. Mundus quoque ipse, qui saevire in commotionibus suis consueverat, pacabitur, et carnis desideria spiritu roborato sopientur. Tunc in tempore pacis nostrae recordabimur temporum antiquorum, quando bellum fuit, et non poenitebimus tunc: sed laetabimur, et exsultabimus pro diebus in quibus vidimus mala; et erit pax dulcis in gratulatione praeteritorum laborum. Propter hoc tempus belli est, et tempus pacis Quid habet amplius homo de labore suo? Quid amplius habet quam bellum et pacem, dilectionem et odium, et universa alia, quae temporum proventus rota suae volubilitatis educit? Non ergo amplius habet de labore suo quam bellum et pacem: quoniam hoc labore suo non potest, ut habeat solam pacem. Igitur nec labore suo pacem habet, sicut vo
Abbreviated transcription (Latin):
consentimus. S hoctes semel uicti. non statim ces.¬
sant: ut pax continuo esse possit. S temptant
iterũ. et iterũ moliunt᷑. et conant̾ quomͦ possunt:
et sepe quasi audaces cum sint timidi. ip̃si cum
terrore impetũ faciunt ut probent quid sit ani¬
mi in nobis: sepe insidias struunt et progrediun¬
tur occulte ad explorandũ. et celant se et uolunt
esse occulti donec ĩꝑuisi superueniant. Et in his
omĩb ꝑicula multa oriuntur: et circũspectio coti¬
diana et timor undiq: et fit bellũ magnũ et diu¬
turna concertatio donec pars nr̃a conualescat.
omnimꝰ: et desperati prorsiis cessent. et discedant
a spe sua: ut aut deterreant̾ a nobis. aut in nr̃am
ditionem subiciant᷑. Nam et hoc sine dubitatione
proueniet.si non defecerimꝰ a spe nr̃a et pacientia
bona: ut tandẽ pax plena et integra restituatur
post consũmatũ laborem concertationis. Tunc enĩ

Expanded text:
consentimus. Sed hostes semel victi non statim cesconsentimus. Sed hostes semel victi non statim cessant, ut pax continuo esse possit; sed tentant iterum, et iterum moliuntur, et conantur quomodo possunt: et saepe quasi audentes, cum sint timidi, ipsi cum terrore impetum faciunt, ut probent quid sit animi in nobis; saepe insidias struunt, et progrediuntur occulte ad explorandum, et celant se, et volunt esse occulti, donec improvisi superveniant. Et in his omnibus pericula multa oriuntur, et circumspectio quotidiana, et timor undique: et fit bellum magnum, et diuturna concertatio, donec pars nostra convalescat omni modo, et desperantes prorsus cessent, et discedant a spe sua; ut aut deterreantur a nobis aut in nostram ditionem subjiciantur. Nam, et hoc sine dubitatione proveniet, si non defecerimus a spe nostra et patientia bona, ut tandem pax plena et integra restituatur post consummatum laborem concertationis. Tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Sic pugno non quasi aerẽ uerberans: s casti¬
go corpus meum et in seruitutẽ redigo ne forte cũ
aliis predicauerĩ. ipse repbus efficiar. Tres sunt gͥ
tiranni qui contra nos exercitus suos ꝓducunt in
prelium: et habent singuli aties suas instructas ad
faciendũ bellũ animȩ. Diabolus siquidẽ aduersus
fidelem animã suggestionũ agmina instruit: mũ¬
dus ꝓsꝑa et aduersaꝰ ad nos suꝑandos ꝓducit: caro
uero desideriorũ carnaliũ turbas excit᷑ans contra
nos in prelium exurgit. S contra hos om̃s opor¬
tet fidelem animã uiriliter decertare: et ad debel¬
landas aduerse potestatis iuires uirtutũ iacula dei ꝓ¬
tectione munitam exerere. Diabolum quippe ui¬
cimus: si cum uirtutũ ꝑseuerantia eius suggestiones
susciꝑe recusamꝰ. Mundũ uincimus. si et constanter
psꝑa euis despicimus: et pacienter aduersa toleramꝰ.
Carnẽ autẽ uincimus: si prauis eius desideriis non

Expanded text:
dicens: Sic pugno non quasi aerem verberans; sed castidicens: Sic pugno non quasi aerem verberans; sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo: ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Tres igitur sunt tyranni, qui contra nos exercitus suos producunt in praelium: et habent singuli acies suas instructas ad faciendum bellum animae. Diabolus siquidem adversus fidelem animam suggestionum agmina instruit: mundus prospera et adversa ad nos superandos producit: caro vero desideriorum carnalium turbas excitans, contra nos in praelium exsurgit. Sed contra hos omnes oportet fidelem animam viriliter decertare, et ad debellandas adversae potestatis vires, virtutum jacula, Dei protectione munitam, exercere. Diabolum quippe vincimus, si cum perseverantia ejus suggestiones suscipere recusamus. Mundum vincimus, si et constanter prospera ejus despicimus, et patienter adversa toleramus. Carnem autem vincimus, si pravis ejus desideriis non
Abbreviated transcription (Latin):
adeptam uictoriã m pace requiescit. Idcireo eium
post tempus belli tempus pacis ponitur: ut qui de concer¬
tationis pondere frangi poterat. de pacis dono consoletur
Tempus belli et tempus pacis. Tres sunt qui bellum su¬
scitant contra nos: uidelicet diabolus. et mundus. et
earo nostra. Hos enum om̃s hostes se habere paulus
cognouit: qui pugnã se contra om̃s suscepisse asseruit.
Pugnã enim contra demones sibi pariter cum om̃ib
fidelib iugem esse testabatur: eum diceret. Non enim
est colluctatio nobis contra demonẽ et sanguinẽ: si ad¬
uersum potestates et principatus: aduersum rectores
tenebrarum harũ. contra spiritualia nequiciȩ in ce-¬
lestibus. Rursum aduersus mundũ id est homines
ꝑuersos amatores mundi pugnã sibi asseruit: qui
se ephesi contra bestias pugnasse narrauit. Itẽ aduer¬
sus carnẽ ꝓpriã pugnamꝰ sibi incessabilẽ esse testat᷑.

Expanded text:
adeptam victoriam in pace requiescit. Idcirco enim adeptam victoriam in pace requiescit. Idcirco enim post tempus belli tempus pacis ponitur, ut qui concertationis pondere frangi poterat, de pacis dono consoletur. Tempus belli, et tempus pacis. Tres sunt qui bellum suscitant contra nos: videlicet diabolus, et mundus, et caro nostra. Hos enim omnes hostes se habere Paulus cognovit, qui pugnam se contra omnes suscepisse asseruit. Pugnam enim contra daemones sibi pariter cum omnibus fidelibus jugem esse testabatur, cum diceret: Non enim est nobis colluctatio contra carnem, et sanguinem: sed adversum potestates, et principatus; adversum rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Rursum adversus mundum, id est homines perversos amatores mundi, pugnam sibi fuisse asseruit, qui se Ephesi contra bestias pugnasse narravit . Item adversus carnem propriam pugnam sibi incessabilem esse testatur,
Abbreviated transcription (Latin):
adhibita discretione pensare. quando et fatiscentẽ
naturã ꝑ compassionem fouere debeamus ne conci¬
dat: et quando rursũ surgentẽ in carne motũ uicr¬
orum affligendo p̾mere ne conualescat. Scriptũ quis¬
pe est. Nemo carnẽ suã odio habuit. Et rursum dicit.
Carnis curã ne feceritis in desideriis. Unde patenter
ostenditur quia et diligendr̃ caro est quantũ ꝑti¬
net ad cõpassionẽ nature: et rursũ quantũ ad casto¬
gationẽ culpe spectat odienda. In quo quia magno
diseretionis moderamine opus ẽ tẽpus p̃scribitur
dilectionis et odii: ut medio incedentes limite neq
suffocemus naturã dum culpã ꝑsequimur: neq culpã
nutriamꝰ quando natura fouetur. S quia hoc sine
labore magno et lucta graui fieri non potest. sub¬
iungitur tempus belli et tempus pacisꝰ ut simul
agnoscat homo. et quod nemo sine pugna ad uicto¬
riam ꝑuenit: et quia qui legitime certat pose

Expanded text:
adhibita discretione pensare, quando et fatiscentem adhibita discretione pensare, quando et fatiscentem naturam per compassionem fovere debeamus, ne concidat, et quando rursum surgentem in carne motum vitiorum affligendo premere, ne convalescat. Scriptum quippe est: Nemo carnem suam odio habuit . Et rursum dicitur: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Unde patenter ostenditur quod et diligenda caro est, quantum pertinet ad compassionem naturae: et rursum quantum ad castigationem culpae spectat, odienda. In quo quia magno discretionis moderamine opus est, tempus praescribitur dilectionis et odii, ut medio incedentes limite neque suffocemus naturam, dum culpam persequimur, neque culpam nutriamus, quando naturam fovemus. Sed quia hoc sine labore magno et lucta gravi fieri non potest, subjungitur: Tempus belli, et tempus pacis, ut simul agnoscat homo, et quod nemo sine pugna ad victoriam pervenit, et quod qui legitime certat, post
Abbreviated transcription (Latin):
ẜꝓterea am̾bigua sunt tẽpora: qm̃ ipsorũ ẽ in incertũ
ꝑcurrere. Hichil tamen sine tempore est: siue dilectio
sit siue odium. Tempus enĩ habet dilectio: et tẽpus
odiũ. Cui enĩ p̃cipitur ut ꝓximũ diligat tanquã
se ipsum : eidem dicitur ut odiat semetipsũ. Unde
constat quia qui deum amat. sicut se cũ in deo
diligit ꝑximũ: sic contra dm̃ nec diligere nouit semet ip¬
sum. Tempus ergo ẽ diloctionis et tẽpus odiiꝰ ut qui
pro deo studemus inimicos diligere: cum causa dei
leditur non p̾sumamꝰ etiã amicos amare. Est adhuc
alia dilectio et odiũ aliud. ut quisq carnẽ suãi m his
diligat quȩ infirmitati substentãde necessaria sunt.
et odiat in his quȩ desideria praua exposcunt. Cem
pus itaq dilectionis et tẽpus odii est: qm̃ oportet no
quã diu sub huius mortalitatis defectu uiuimus. et con¬
tradictionẽ peccati in carne nr̃a portamus. magna

Expanded text:
Propterea ambigua sunt tempora, quoniam ipsorum est in incertum Propterea ambigua sunt tempora, quoniam ipsorum est in incertum percurrere. Nihil tamen sine tempore est, sive dilectio sit, sive odium. Tempus enim habet dilectio, et tempus odium. Cui enim praecipitur ut proximum diligat sicut seipsum, eidem dicitur ut odiat semetipsum. Unde constat quod qui Deum amat sicut se, cum in Deo diligit proximum: sic contra Deum nec diligere novit semetipsum. Tempus ergo est dilectionis, et tempus odii, ut qui pro Deo studemus inimicos diligere, cum causa Dei laeditur, non praesumamus etiam amicos amare. Est adhuc alia dilectio, et odium aliud: ut quisque carnem suam, et in iis diligat quae infirmitati sustentandae necessaria sunt, et oderit in iis quae pus odii, quoniam oportet nos, quandiu sub hujus mortalitatis defectu vivimus, et contradictionem peccati in carne nostra portamus, magna
Abbreviated transcription (Latin):
prius est tẽpus tacendi. ut discat homo quod doceat:
et deinde tempus loquendi. ut qui ueritatẽ iam oog¬
nouit. loqui eam in tempore suo ñ erubescat. Utrũq
enim culpa est: et cum uidelicet homo temere p̾sumit
quod ñ debet: et cum ꝑ negligentiã torpet ab eo quod
debet: et ideo prius cauendum ne cõmittamus illi¬
cita. postinodũ studendũ ne debita negligamus. Cẽ¬
pus tacendi: et tẽpus loquendi. Succedunt᷑ sibi tẽpora:
et uenit post tempora tẽpus. Tempus dilectionis:
et tẽpus odii. Si quis dixerit in tẽpore dilectionis tẽ¬
pus esse loquendi. et tẽpus tacendi in tẽpore odii. ut
non detur sc̃m canib. neq margarite ꝓiciant᷑ ante
porcos. sed ponat iustus digitũ sũꝑ ossuum quando di¬
es mali sunt. et obmutescat cũ consistit peccator ad¬
uersus eumꝰ nonne ideo iusticia uiuit in terra ut pec¬
catores arguant᷑ et ut conũtant᷑ iniqui ne ꝑeant:

Expanded text:
prius est tempus tacendi, ut discat homo quod doceat; prius est tempus tacendi, ut discat homo quod doceat; et deinde tempus loquendi, ut qui veritatem jam cognovit, loqui eam in tempore suo non erubescat. Utrumque enim culpa est, et cum videlicet homo temere praesumit quod non debet, et cum per negligentiam torpet ab eo quod debet. Et ideo prius cavendum ne committamus illicita, postmodum studendum ne debita negligamus. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Succedunt sibi tempora et venit tempus post tempora. Tempus dilectionis, et tempus odii. Si quis dixerit in tempore dilectionis tempus esse loquendi, et tempus tacendi in tempore esse odii, ut non detur sanctum canibus, neque margaritae projiciantur ante porcos , sed ponat justus digitum super os suum, quando dies mali sunt, et obmutescat, cum consistit peccator adversus eum: nonne ideo justitia venit in terram, ut peccatores arguantur, et ut convertantur iniqui, ne pereant?
Abbreviated transcription (Latin):
uinculũ unitatis efficitur: ut ab inuicẽ deinceps iunc¬
ta non separent᷑. Utrĩq enĩ amor surgit et concur¬
rit uinculũ dilectionis in unũ: quia men̾s. humana res¬
piciens. uidet illic quanta sibi dimissa sint ꝑ misediam
diuina uero considerans. contẽplatur in eis quanta si¬
bi sint ꝓmissa ad głam. Et utrũq diligit: et fit ne¬
ixus caritatis in ambob: quia dulcis est miscdia ad
horũ separari: quia consusio facta ẽ : et firma stant uin-¬
cula caritatis eternȩ. Tempus igitur scindendi tunc
fuit: nunc autẽ tẽpus consuendi. Tempus tacendi: n
tempus loquendi. Qui audit inquit scriptura dicat. ue¬
ni. Qui enim prius aurem cordis per obedientiã ad
uersum dei aperit: ille postinodũ recte ad loquendũ
proximo linguã resoluit. Nam qui prius ꝑ obedientiã
in uerbo edificationis alteri tacere nõ didicit: noxe sub¬
iacere conuincitur si alios ipse docere p̾sumit. Igitur

Expanded text:
vinculum unitatis efficitur, ut ab invicem deinceps juncvinculum unitatis efficitur, ut ab invicem deinceps juncta non separentur. Utrinque enim amor surgit, et concurrit vinculum dilectionis in unum, quia mens humana respiciens videt illic quanta sibi commissa per misericordiam; divina vero considerans, contemplatur in eis, quanta sibi sint promissa ad gloriam. Et utrumque diligit, et fit nexus charitatis in ambobus, quia dulcis est misericordihorum separari, quia consutio facta est, et firma stant vincula charitatis aeternae. Tempus igitur scindendi tunc fuit, nunc autem tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Qui audit, inquit Scriptura, dicat: Veni . Qui enim prius aurem cordis per obedientiam ad verbum Dei aperit, ille postmodum recte ad loquendum proximo linguam resolvit. Nam qui prius per obedientiam in verbo aedificationis alteri tacere non didicit, noxae subjacere convincitur, si alios ipse docere praesumit. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
q uinculũ non contineret. Pꝑter hoc utrĩq ꝑforat
acus cõpunctionis. et filũ dilectionis conneetit utrũq
ut stent simul et non discedant ab inuicẽ. Humana
quippe ꝑforat acus. cõpunctionis quando culpã ꝑsequi¬
tur: diuina ꝑforat quando occulta et̾norũ scrutatur.
Sic enĩ gemina constat cõpunctio: et est irriguũ suꝑiꝰ
et per irriguũ inferius ꝑforant̾ human̾a. ꝑ cõpuncti¬
onem quippe quȩ de culpa surgit transfigitur. peccatͥx
conscientia: et ꝑ cõpunctionẽ q surgit de desiderio eter¬
norũ penetrantur occulta . Illa subtiliter conscientiam
penetrat ut pellat noxia: ista ꝓfunda consideratione ⁊̃¬
uisibilia scrutatur. ut apprehendat amata. Sic utrũ¬
q ꝑforatur et utrũq transfigitur: alterum dolore
quo reatus eruitur: alterũ deziderio quo concupita
requirunt᷑. Post hȩc succedit filũ amoris quo utrĩq

Expanded text:
que vinculum non contineret. Propter hoc utrumque perforat que vinculum non contineret. Propter hoc utrumque perforat acus compunctionis, et filum dilectionis connectit utrumque, ut stent simul, et non discedant ab invicem. Humana quippe perforat acus compunctionis, quando culpam persequitur; divina perforat, quando occulta aeternorum scrutatur. Sic enim gemina constat compunctio, et est irriguum superius, et per irriguum inferius perforantur humana. Per compunctionem quippe, quae de culpa surgit, transfigitur peccatrix conscientia; et per compunctionem, quae surgit de desiderio aeternorum, penetrantur occulta. Illa subtiliter conscientiam penetrat, ut pellat noxia; ista profunda consideratione invisibilia scrutatur, ut apprehendat amata. Sic utrumque perforatur, et utrumque transfigitur: alterum dolore, quo reatus eruitur, alterum desiderio, quo concupita requiruntur. Posthaec succedit filum amoris: quo utrinque
Abbreviated transcription (Latin):
nis auellat: postea tempus consuendi. ut animo ꝑ amo¬
rem sp̃ualẽ eternis et ꝑmanentib bonis adherere inci¬
piat. Nec hoc p̾t̾eundũ uidetur. qu ea quidẽ que scĩ¬
duntur. substancialit unũ sunt : ea uͦ quȩ consuun¬
tur. essen Ctialiter quidẽ diuersa sunt. s mediante
uinculo fili. quasi accidentalit̾ unũ fiunt. Sic enim
om̃is homo corruptibilib et ꝑituris unitur ꝑ natu¬
ram. s efficit᷑ particeps eternorũ ꝑ gr̃am. Sic quippe
consuunt̾ humana et diuina in unum: ut quȩ duo
fuerant ꝑ naturã. fiant unũ ꝑ grãm. Compunctio
siquidẽ ip̃sa acus ẽ : et dilectio filum. Et facit uia
acus et ꝑforat utrũq : ut filũ utrũq contineat.
Neq enim consutio alit̃ fieri potuisset nisi utrũq
foraretur. et utrũq contineretur : quia discederet
alterũ ab altero. et facile se ab unitate diuideret. si utrĩ¬

Expanded text:
nis avellat; postea tempus consuendi, ut animo per amonis avellat; postea tempus consuendi, ut animo per amorem spiritualem aeternis et permanentibus bonis adhaerere incipiat. Nec hoc praetereundum videtur quod ea quidem quae scinduntur, substantialiter unum sunt; ea vero quae consuuntur, essentialiter quidem diversa sunt, sed mediante vinculo fili quasi accidentaliter unum fiunt. Sic enim omnis homo corruptibilibus et perituris unitur per naturam, sed efficitur particeps aeternorum per gratiam. Sic quippe consuuntur humana et divina in unum, ut quae duo fuerant per naturam, fiant unum per gratiam. Compunctio siquidem ipsa acus est, et dilectio filum; et facit viam acus, et perforat utrumque, ut filum utrumque contineat. Neque enim consutio aliter fieri potuisset, nisi utrumque foraretur et utrumque contineretur, quia discederet alterum ab altero, et facile se ab unitate divideret, si utrum
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatione abicienda. Multa quoq mͦ sp̃uali disci¬
plina et studio uirtutũ funt. quȩ ꝓ tẽpore ñe custodire
nunc uero abicere oportet: ne si forte opus uirtutis si¬
ne discretione agatur. id ipsum ad culpã constet quod
pro merito reputari potuisset. Omĩa enĩ tẽpore mu¬
tantur: et ñ est aliquid qđ semꝑ id ipsum ꝑmaneat:
et ideo qui uiuit sub tẽpore. debet causas et ꝓuentus
rerũ omĩum tẽporib compensare. Tempus scindendi: et
tẽpus consuendi. Omĩs qui in carne scołm carnẽ uiuit:
ꝑ carnis affectũ quasi unũ est cũ his quȩ caro concu¬
piscit. Necesse est ergo ut homo qui a carnalib ad sp̃u¬
alia conuertitur : prius animo ab his quib ꝑ affectũ
in heserat auellatur. Cunc siquidẽ libere se spiritualib
ꝑ amorẽ congliitinat: cum de terrenis affectib nichil
suꝑ est quod eius m̃tẽ in desideria aliena auertat. Itaq
tẽpus ẽ scindendi. ut prius homo mntẽ a desideriis t̾re¬

Expanded text:
tatione abjicienda. Multa quoque in spirituali disciplina et studio virtutum sunt, quae pro tempore nunc custodire, nunc vero abjicere oportet: ne si forte opus virtutis sine discretione agatur, idipsum ad culpam constet, quod pro merito reputari potuisset. Omnia enim tempore mutantur, et non est aliquid quod semper idipsum permaneat; et ideo qui vivit sub tempore debet causas et proventus rerum omnium temporibus compensare. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Omnis qui in carne secundum carnem vivit, per carnis affectum quasi unum est cum iis quae caro concupiscit. Necesse est ergo ut homo qui a carnalibus ad spiritualia convertitur, prius animo ab iis quibus per affectum inhaeserat avellatur. Tunc siquidem libere se spiritualibus per amorem conglutinat, cum de terrenis affectibus nihil superest quod ejus mentem in desideria aliena avertat. Itaque tempus est scindendi, ut prius homo mentem a desideriis terre
Abbreviated transcription (Latin):
tas obuiauer̃t s: iusticia ⁊ pax osculatȩ st̃. Si sola mala.
non esset miscdtae si sola bona non esset iusticia. Igitur et
bona et mala ꝓponit deus: et potestatẽ electiõnis ho¬
mini relinquit᷑. quid prius accipiat. Nam utrũq gusta¬
re oportet: s quid prius in ip̃so ẽ. Carnalis autẽ qͣsi

Expanded text:
: justitia et pax osculatae sunt . Si sola mala, non esset misericordia. Si sola bona, non esset justitia. Igitur et bona et mala proponit Deus, et potestatem electionis homini relinquit, utra prius accipiat. Nam utraque gustaro oportet, sed utra prius, in ipso est. Carnalis a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent ad uitã humanã. Opus enĩ hominis simul
cum homine interibit: quia sicut in homine quod
nascitur. nascit᷑ ut moriatur: ita qđ plantatur ab
homine. plantatur ut euellat᷑. Hon enĩ in uolunta¬
te hominis tẽpus ẽ omĩ rei sub celo. s in arbitrio
conditoris : qm̃ om̃i rei sub celo tẽpus ẽ eũ uult
deus. etiã si homo cũ tẽpus est non uult qd uult
deus. ꝓ pt̾ea que facit ds. facit semꝑ cũ tẽpus est
que uero facit homo ñ semꝑ cũ tẽpus ẽ: uel cum

Expanded text:
pertinent ad vitam humanam. Opus enim hominis simul pertinent ad vitam humanam. Opus enim hominis simul cum homine interibit; quia sicut in homine quod nascitur, nascitur ut moriatur, ita quod plantatur ab homine, plantatur ut evellatur. Non enim in voluntate hominis tempus est omni rei sub coelo, sed in arbitrio Conditoris. Quoniam omni rei sub coelo tempus est cum vult Deus, etiam si homo, cum tempus est, non vult quod vult Deus. Propterea, quae facit Deus, facit semper cum tempus est; q
Abbreviated transcription (Latin):
bonis usq in finẽ mala: s et ante finẽ nẽ bona i ma¬
la. nune aiutẽ mala et bona subsequunt᷑. Omnis
tam̃ narratio hȩc distributionis principiũ habet a bono
in malũ. cũ dicitur tẽpus nascendi et tẽpus moriendi:
et finẽ a malo in bonũ cum dr̃ tẽpus belli et tẽpꝰ pacis:
quia prima uita. primũ bonũ et ultimũ malum: sed̃a
uita. primũ malũ et ultimũ bonũ habet: in medio utri¬
usq malis et bonis incerta sorte fluctuantib. In his au¬
tem om̃ib quȩ enumerant᷑ ꝓ exemplo uniũsorũ. que¬
ddam sunt sũpta de ipsa uita humana. quedã de his
quȩ ꝑtinent ad uitam humanã: ut totũ mutabile
ostendatur qd hominis est: qui fortassis totus in cor¬
ruptionẽ ñ iret. si uel in se uel in suis saltẽ. aliquate¬
nus stare potuisset. Tempus nascendi: et tẽpus mo¬
riendi. Hoc est de humana uita. Tempus plantandi
et tẽpus euellandi qd̾ plantatũ est: hoc ẽ de his quȩ

Expanded text:
a et mala, nunc autem mala et bona subsequuntur. Omnis tamen variatio haec distributionis principium habet a bono in malum, cum dicitur: Tempus nascendi, et tempus moriendi; et finem a malo in bonum, cum dicitur tempus belli et tempus pacis. Quia prima vita primum bonum, et ultimum malum. Secunda vita primum malum, et ultimum bonum habet; in medio utriusque malis, et bonis incerta sorte fluctuantibus. In his autem omnibus quae enumerantur pro exemplo universorum quaedam sunt sumpta de ipsa vita humana, quaedam de iis quae pertinent ad vitam humanam, ut totum mutabile ostendatur, quod hominis est, qui fortassis totus in corruptionem non iret, si vel in se vel in suis saltem aliquatenus stare potuisset. Tempus nascendi et tempus moriendi, hoc est devita humana; tempus plantandi et tempus evelendi, quod plantatum est, hoc est de iis quae
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dilectus p̃sens est. successus omĩum uirtutum
multiplicat᷑: et replet̾ domus int̾ior habundantia et
ubertate. Tunc sterilia fructũ faciuntꝰ et quȩ emar¬
cuerant. ĩ pingant᷑ fecunditate: et diuitias suas anima
ipsa miratur quas possidet. Flagrant affectus sancti¬
et desideria casta: motus autẽ aduersi sopunt̾: et quic¬
quid repugnare consueuerat. uel ĩportunũ obsistere
longe fit. ut peccata sint et quieta uniũsa. Bene agen¬
di facultas ꝓ uoto suppeditat: et diuitis uoluntatis
copia usq adͥ oꝑum scõrũ multiplicationẽ redundat.
Hoc ergo tẽpus ẽ ad quirendi. quando merita sc̃a
cumulant᷑: et bonorũ oꝑum merces multiplicatur in
thesauris et̾narũ diuitiarũ. S ne forte successus
continuuis aliquatenꝰ cor humanũ ꝑ elationẽ p̃cipitet
sequitur tẽpus ꝑdendi: ut dum ab eo ad tẽpus salu¬
bri dispensatione successus uirtutũ tollit̾. melius ꝑ

Expanded text:
enim dilectus praesens est, successus omnium virtutum enim dilectus praesens est, successus omnium virtutum multiplicatur, et repletur domus interior abundantia et ubertate. Tunc sterilia fructum faciunt, et quae emarcuerant impinguantur fecunditate, et divitias suas anima ipsa miratur quas possidet. Flagrant affectus sancti, desideria casta, motus autem adversi sopiuntur; et quidquid repugnare consueverat, vel importunum obsistere, longe fit, ut pacata sint et quieta universa. Bene agendi facultas pro voto suppeditat, et divitis voluntatis copia usque ad operum sanctorum multiplicationem redundat. Hoc ergo tempus est acquirendi, quando merita sancta cumulantur, et bonorum operum merces multiplicatur in thesauris aeternarum divitiarum. Sed ne forte successus continuus aliquatenus cor humanum per elationem praecipitet, sequitur tempus perdendi, ut dum ab eo ad tempus salubri dispensatione successus virtutum tollitur, melius per
Abbreviated transcription (Latin):
lius. uider̃t enĩ et cognouer̃t et diligere se putauer̃t.
sed erat ꝑegrinus amor delonge speciẽ comñdãs:
s non hauriens suauitatẽ illius. Procul quasi ex cen¬
tis brachiis ⁊ manib expansis ãplexũ facere uoluer̾t
et non erat dilectus inter ubera ut fortit̃ astringere.
et morã faceret et ꝑmaneret: et ideo eito uelociter fugit ab
eis. nec potint caritate extranea retineri. Fugit igitur dilee¬
tus. s dilectus ñ fugit ut effugiat: s abscondit se tantũ
et celat in irritationẽ dilectionis: ut queratur in deside¬
rio. et non inueniat᷑ quoadusq ardentissime diligatur.
Et sepe iterũ reuertitur quasi ꝑmansurus. et p̃stat se
exꝑiendũ: et post modicũ rursum elabit᷑ fructũ reseruãs
in posterũ. Et in his omĩb tẽpus ẽ amplexandi: et tẽpꝰ¬
amplexxandi : Et rursũ tẽpus ꝑdendi quando ẽ. nisi
quando tẽpus ẽ longe fieri ab amplexib : Quando

Expanded text:
lius. Viderunt enim, et cognoverunt, et diligere se putaverunt, lius. Viderunt enim, et cognoverunt, et diligere se putaverunt, sed erat peregrinus amor de longe, speciem commendans, sed non hauriens suavitatem illius. Procul quasi extentis brachiis, et manibus expansis, amplexum facere voluerunt; et non erat dilectus inter ubera ut fortiter astringeretur, et moram faceret, et permaneret; et ideo cito et velociter fugit ab eis, nec potuit charitate extranea retineri. Fugit igitur dilectus. Sed dilectus non fugit ut effugiat; sed abscondit se tantum, et celat in irritationem dilectionis, ut quaeratur in desiderio, et non inveniatur, quoadusque ardentissime diligatur. Et saepe iterum revertitur quasi permansurus, et praestat se experiendum; et post modicum rursum elabitur, fructum reservans in posterum. Et in his omnibus tempus est amplexandi, et tempamplexandi? Et rursum, tempus perdendi quando est, nisi quando tempus est longe fieri ab amplexibus? Quando
Abbreviated transcription (Latin):
debantur: longe fiunt. Sicut ergo electa ab amplexu
sũmȩ ueritatis ad tẽpus suspendunt᷑. ut eius deside¬
rio ex ipsa sua dilatione ãplius in ardescant. et tandẽ
desideratã plenius capiant: ita repbi quoq ad tẽpus
scd̾m quẽdam modũ ut uideant quo confundantur.
nec sit excusata malicia. sinuntur ut ad eã cognitio¬
ne aliqua contingendã accedant. S hoc interest. qd̾
iusti quiq atq electi post degustatã int̾ni boni dulce¬
dinem. ideo ad tẽpus repellunt᷑ ut amplius desiderio
ardeant: reꝓbi uero post agnitẽ ueritatẽ abiciuntur
ut ex ipsa cognitione contra se suȩ dãpnationis testi¬
moniũ sumant. Illi ergo admittuntur et repellunt᷑
ut ꝓuocent᷑: isti admittunt᷑ et abiciunt᷑ ut confun¬
dantur. Sic phuilosophi gentiliũ in parte plurima
admissi fuer̃t: s ñ deppe contingebant sapientiã:
neq illam ad se attraxer̃t ut ꝑfruerent᷑ suauitate il¬

Expanded text:
debantur, longe fiunt. Sicut ergo electi ab amplexu debantur, longe fiunt. Sicut ergo electi ab amplexu summae veritatis ad tempus suspenduntur, ut ejus desiderio ex ipsa sui dilatione amplius inardescant, et tandem desideratam plenius capiant, ita reprobi quoque ad tempus secundum quemdam modum, ut videant quo confundantur, nec sit excusata malitia, sinuntur, ut ad eam cognitione aliqua contingendam accedant. Sed hoc interest, quod justi quique atque electi post degustatam interni boni dulcedinem ideo ad tempus repelluntur, ut amplius desiderio ardeant; reprobi vero post agnitam veritatem abjiciuntur, ut ex ipsa cognitione contra se suae damnationis testimonium sumant. Illi ergo admittuntur, et repelluntur ut provocentur; isti admittuntur et abjiciuntur, ut confundantur. Sic philosophi gentilium in parte plurima admissi fuerunt; sed non de prope contingebant sapientiam, neque illam ad se attraxerunt ut perfruerentur suavitate il
Abbreviated transcription (Latin):
applicemus. Aliud enim ꝑ dispositionẽ notatur. atq
aliud per significationẽ exprimitur: quia dispositio
ordinis quasi distinctionẽ ꝑsonarũ innuit: signifi¬
catio uero ꝑ sententiã rerum tantũmͦ ueritatem os¬
tendit. Ergo id quod ꝓ malis tantũ uel bonis or¬
dine dicendi cõmutato narratur. sine discretione
in bonis pariter ⁊ malis non inconuenient̃ acci-¬
pitur: ut etiã nonnũꝗͣ hoc magis ad bonos sodm
significationẽ ꝑtineat. qđ uitã rȩpborũ quantũ
ad ordinẽ narrationis ꝑtinet demonstrat. Possumꝰ tam̃
et hoc ipsum de reꝓbis quibq non inconuenienter
dictũ acciꝑe. qui et si aliquando ad amorẽ boni sedm
quendã affectũ speciẽ uirtutis habentẽ quasi ad ample¬
xum sapientiȩ approximare uideant᷑: tam̃ quia m̃tẽ
a desideriis carnalib et cupiditatib t̾renis ñ duuidũt
cito ad solita relapsi in eo ipso quod appropinquasse u¬

Expanded text:
applicemus. Aliud enim per dispositionem notatur, atque applicemus. Aliud enim per dispositionem notatur, atque aliud per significationem exprimitur; quia dispositio ordinis quasi distinctionem personarum innuit, significatio vero per sententiam rerum tantummodo veritatem ostendit. Ergo id quod pro malis tantum vel bonis ordine dicendi commutato narratur sine discretione in bonis pariter, et malis non inconvenienter accipitur, ut etiam nonnunquam hoc magis ad bonos secundum significationem pertineat, quod vitam reproborum, quantum ad ordinem pertinet narrationis, demonstrat. Possumus tamen et hoc ipsum de reprobis quibusque non inconvenienter dictum accipere: qui etsi aliquando ad amorem boni, secundum quemdam affectum, speciem virtutis habentem, quasi ad amplexum sapientiae approximare videntur, tamen quia mentem a desideriis carnalibus et cupiditatibus terrenis non dividunt, cito ad solita relapsi, in eo ipso quod appropinquasse vi
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ astringens illud fedus facit et poscit pactũ ꝑpe¬
tis mansionis. S quia mortalis uita ab int̃ni luminis
aspectu. cito tenebrarũ suarũ caligine int̾cepta repelli¬
tur. et mutabilitate condicionis sͦuȩ ab et̾nȩ stabilita¬
tis societate seꝑatur: apte subiungitur. Tempus lon¬
ge fieri ab amplecib. Post tẽpus enim amplexandi
Sequitur tẽpus longe fieri ab amplexibꝰ quia humana
mens licet aliquando ꝑ grãm subleuata ad tactũ int̾ne
dulcedinis admittatur. eiͦto infirmitatis suȩ pondere
pressa ad t̾rena rursũ et solita cogitanda relabitur. Hȩc
sentencia licet spiritahit̃ ad malos ꝑtinere uideatur.
pro eo qd̾ quasi ꝓsꝑa et bona principrũ erus. finis uero
aduersa cõmemorat: hanc tamen distinctionẽ in p̃ce¬
dentib sex quȩ exposuimꝰ obseruasse sufficiat: ut o¬
tera quȩ secuntur ad generalẽ potius significationẽ

Expanded text:
suorum astringens illud, foedus facit, et poscit pactum perpesuorum astringens illud, foedus facit, et poscit pactum perpetis mansionis. Sed quia mortalis vita ab interni luminis aspectu cito tenebrarum suarum caligine intercepta repellitur, et mutabilitate conditionis suae ab aeternae stabilitatis societate separatur, apte subjungitur: Tempus longe fieri ab amplexibus. Post tempus enim amplexandi, sequitur tempus longe fieri ab amplexibus; quia humana mens, licet aliquando per gratiam sublevata, ad tactum internae dulcedidinis admittatur: tamen cito infirmitatis suae pondere pressa, ad terrena rursum, et solita cogitanda relabitur. Haec sententia licet specialiter ad malos pertinere videatur, eo quod quasi prospera et bona principium ejus, finis vero adversa commemorat; hanc tamen distinctionem in praecedentibus sex quae exposuimus observasse sufficiat, ut caetera quae sequuntur ad generalem potius significationem
Abbreviated transcription (Latin):
pimus: quid aliud in disꝑsione lapidũ. nisi multiplica¬
tionẽ bonorũ oꝑum acciꝑe debemus : Lapides enĩ
sparg̾e ẽ: fortiũ exempla oꝑum in multorũ noticiã
longẽ lateq efferre. Lapides uͦ colligere ẽ: pꝰ studdiũ
laboris fructũ oꝑum bonorũ ꝑcipere. Tẽpus itaq est
spargendi lapides et tẽpus iterũ lapides colligendi:
quia prius debet homo in studiis actiuȩ uitȩ bonis
se oꝑib exercere. ut possit postmodũ fructũ oꝑis sui
in gustu contẽplationis ꝑciꝑe. De quo gustu quia fru¬
entib iocundissimꝰ est. et summa delectatione plenus
ut his quȩ amari possunt uniũsis p̃cellere uideatur:
apte mox subditur. Tempus amplexandi. Sunt enim
amplexus quidã sapientiȩ et int̾ni amoris delectabiles
nerus: eũ mens introrsum admissa app̃hendit gaudiũ
dilectionis suȩ: et quasi quibdam brachiis desideriorũ

Expanded text:
pimus, quid aliud in dispersione lapidum nisi multiplicapimus, quid aliud in dispersione lapidum nisi multiplicationem bonorum operum accipere debemus? Lapides enim spargere, est fortium exempla operum in multorum notitiam longe lateque offerre. Lapides vero colligere, est post studium laboris fructum operum bonorum percipere. Tempus itaque est spargendi lapides, et tempus iterum lapides colligendi; quia prius debet homo in studiis activae vitae bonis se operibus exercere, ut possit postmodum fructum operis sui in gustu contemplationis percipere. De quo gustu quia fruentibus jucundissimus est et summa delectatione plenus, ut iis quae amari possunt universis praecellere videatur apte mox subditur: Tempus amplexandi. Sunt enim amplexus quidam sapientiae et interni amoris delectabiles nexus: cum mens introrsum admissa apprehendit gaudium dilectionis suae, et quibusdam brachiis desideriorum