comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ a nobis expetit tã
rũ honorabiliũ ꝑsonarũ: quas
de longinqͦ gratulamͣ ad ẽe.Sa¬
ne audirẽ eos ipse libencius. sed
quando eligũt immo & erigũt
magis ut loquar. mͥ si ñ licet au¬
dire eos. eis necesse ẽ obaudire.
Etqͥdẽ uinis nobis ẽ sermo t̃a
multa mansuetudo eoꝵ: qua
uidelicet meritis sanctiores. dig¬
nitate fuꝑiores. sapiencia locu¬
pleciores: ñ mͦ adiusitandos sed
etiã ad audiendos nos dignati st̃
declinare. Efficax erudicio . &
digna omni accepcione doctrina.
Siqͥ dem ñ uerbo & lingua.
s oꝑe &. ueritate nos ãmonent
imitatores suos e̾e. sic̃ ipsi st̾ xꝑi:
&. discere qͦd ab ipso utiq didice¬
r̃t. mites eẽ & humiles corde.
Sic maaia elisabeth pecist con¬
iugatã uirgo. ancillã dña. prȩcurso.¬
ris matrẽ iudicis mater: dei geni¬
trix. seruuli genitric̃ẽ. Sic post¬
modũ iħs etiã ipse iohannẽ adiit
ꝙ adiit baptizandꝰ: ut pote quẽ
ddecebat implere omnẽ tusticiã.

Expanded text:
sermonem a nobis expetit tam rum honorabilium personarum, quas de longinquo gratulamur adesse. Sane audirem eos ipse libentius: sed quoniam eligunt, imo et exigunt magis ut loquar, mihi si non licet audire eos, eis necesse est obaudire. Et quidem vivus est nobis sermo tam multa mansuetudo eorum, qua videlicet meritis sanctiores, dignitate superiores, sapientia locupletiores, non modo ad visitandos, sed etiam ad audiendos nos dignati sunt declinare. Efficax eruditio, et omni digna acceptione doctrina. Siquidem non verbo et lingua, sed opere et veritate nos admonent imitatores suos esse, sicut ipsi sunt Christi; et discere quod ab ipso utique didicerunt, mites esse, et humiles corde. Sic Maria Elisabeth petiit , conjugatam virgo, ancillam domina; praecursoris matrem, judicis mater; Dei Genitrix, servuli genitricem. Sic postmodum Jesus etiam ipse Joannem adiit, et adiit baptizandus, utpote quem decebat implere omnem justitiam .
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ pat̃. Utqͥd gͦ tenet me ma
Scio. scio agit hoc ñ tã substan¬
cia ipsa quã culpa.Sic̃ enim
peccatores sꝑs. int̾ cȩlũ .&. tęrrã
uentosũ hoc mediũ tenent

Expanded text:
tuum Pater. Utquid ergo tenet me matScio, scio, agit hoc non tam substantia ipsa, quam culpa. Sicut enim peccatores spiritus inter coelum et terram ventosum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sie cõmendas: Seneiunt qͥde ange¬
li. s delectabilia sola: obedientes
eqͥdẽ creatori. s tã feliei. quã faci¬
li uoluntate. Quid niobȩdiant:
Semꝑ enĩ uident faciem patris:
quẽ uidere ꝑfecta beatitudo. et̃¬
na gła. sũma uoluptas. Produc
nobis dñe patriarchas & ꝓpħas.
uiros obedientes p̃ceptis tuis
obedientes ex uoluntate. obedi¬
entes contia. ꝓpͥã uoluntatẽ. fãe¬
tũ ẽ. Exhibetur nobis ut cęteros
breuitatis causa prȩtereã. exhibe¬
tũ dñ exiens de terra sua: eici¬
ens ancillã. & filiũ eiꝰ & carissi¬
mũ filiũ ysaac immolare paratꝰ.
Quid hic humana astueia pote¬
rit cauillari: Forte respondeat.
qm multipharie multisq modis
apparens eis deus. suscipiebatur
hospicio: participabat ẽunuo:
animabat alloqͥo. instruebat c̃¬
silio. donabat filiss. illustrabat.
uictoriis. diuiciis cumulabat. Quid
dices cũ uenerit .rꝑs. factꝰ obedi¬
ens patri usq ad mortẽ: mortem

Expanded text:
sic commendas? Sentiunt quidem angesic commendas? Sentiunt quidem angeli, sed delectabilia sola; obedientes equidem Creatori, sed tam felici quam facili voluntate. Quidni obediant? Semper enim vident faciem Patris, quem videre perfecta beatitudo, aeterna gloria, summa voluptas est. 8. Produc nobis, Domine, patriarchas et prophetas, viros obedientes praeceptis tuis, obedientes ex voluntate, obedientes contra propriam voluntatem. Factum est. Exhibetur nobis, ut caeteros brevitatis causa praeteream, exhibetum Domini exiens de terra sua, ejiciens ancillam et filium ejus, etiam charissimum filium Isaac immolare paratus. Quid hic humana astutia poterit cavillari? Forte respondeat, quoniam multifarie, multisque modis apparens ei Deus, suscipiebatur hospitio, participabat convivio, animabat alloquio, instruebat consilio, donabat filiis, illustrabat victoriis, 1052 divitiis cumulabat. Quid dices, cum venerit Christus factus obediens Patri usque ad mortem, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestiũ głam corpoꝵ. incessant̃
legibꝰ obtẽꝑare diuinis: nec um¬
quã sibi positas intã ẽtinuis mo¬
tibꝰ metas excedere tẽpoꝵ. aut
locoꝵ: t̃minos transgredi ẽstitu
administratorios om̃s ee̾. & inmi¬
nisteriũ mitti dignantissimũ.
uti ne indignũ dica: minime ta¬
m̃ puto repꝑies in seripturis. a¬
liqͣndo quenquã illoꝵ uel con¬
tradixisse mittenti: uel erga ip¬
sostã inferiores se ꝓpt̾ qͦs in mi¬
nisteriũ mittebantur. saltẽ te¬
nuit fuisse cõmotũ. Exempla st
obȩdienciȩ si diligent᷑ aitendas:
eo sane acceptabiliora. qͦ in materia¬
ora digniori. Sed noui qͥd ad ista
sub murmurat sensus hominis.
&. cogitacio. ꝓna semꝑ in malũ.
Qͥd tu mͥ in qt elem̃tor ꝓponis
obedienciã suꝑ noꝵ: Quasi uͦ aut
sensus ullus mneis aut ulla iuige¬
at delib̾acio raciõis. &. ñ pocius
agi ipsa. quã agere uideant᷑ Qͥa
uͦ uel ipsor angeloꝵ obedienciã

Expanded text:
coelestium gloriam corporum incessanter coelestium gloriam corporum incessanter legibus obtemperare divinis, nec unquam sibi positas in tam continuis motibus metas excedere temporum, aut locorum terminos transgredi constitutadministratorios esse, et in ministerium mitti dignantissimum, ut ne indignum dicam: minime tamen, puto, reperies in Scripturis aliquando quemquam illorum vel contradixisse mittenti, vel erga ipsos tam inferiores se, propter quos in ministerium mittebantur, saltem tenuiter fuisse commotum. Exempla sunt obedientiae, si diligenter attendas, eo sane acceptabiliora, quo in materia digniori. Sed novi quid ad ista submurmuret sensus hominis, et cogitatio prona semper ad malum. Quid tu mihi, inquit, elementorum proponis obedientiam supernorum? Quasi vero aut sensus ullus in eis, aut ulla vigeat deliberatio rationis, et non potius agi ipsa, quam agere videantur. Quid vero vel ipsorum angelorum obedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
riã secretoꝵ eiꝰ & si ñ cõprehen¬
dere concedit᷑ uel audire. Uidemꝰ
patriã s alonge salutamꝰ. odora¬
mꝰ illas delicias ñgustamꝰ. Pñi uero
ñ sinȩ causa unigenitꝰ qͥ ẽ in sinu
patris. ipse nobis in regione hac
ũbrȩ mortis quã in habitamꝰ cę¬
lestiũ głam sꝑuũ. sane ꝑ fidem
enarrat corpoꝵ. uͦ ꝑ speciem ma¬
nifestat. Audi inqͥt filia & uide.
Factũ ẽ. Quorsũ ista : I nelina ait
aurẽ tuã  &̾ obliuiscere popłm
tuũ & domũ patris tui. Uult nos
ponere c̃tumaciã. discere obȩdi¬
enciã apprehendere discipliña.
despicere inferiora: t̃renos mores
a saꝑe. suꝑna q̃rere: anterioribꝰ
inhiare.Uult in illũ tantũ deco¬
rẽ domꝰ fue ingenuã c̃cupiscere
creaturã. qͦ scilicet in eandẽ ima
usutiq sꝑitalẽ. Sed in qͦ uisus ille
inqͥes uel auditꝰ. melinare me au¬
rẽ & obaudire monet : Nã qͦd de¬
sidiũ pariat. manifestũ est.
Sane gͦ c̃sidera uniuersam hanc

Expanded text:
riam secretorum ejus, etsi non comprehendero, onceditur vel audire. Videmus patriam, sed a longe salutamus; odoramur illas delicias, non gustamus. 6. Enimvero non sine causa Unigenitus, qui est in sinu Patris, ipse nobis in regione hac umbrae mortis, quam inhabitamus, coelestium gloriam spirituum sane per fidem enarrat, corporum vero per speciem manifestat. Audi, inquit, filia et vide. Et factum est. Quorsum ista? Inclina, ait, aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Vult nos ponere contumaciam, discere obedientiam, apprehendere disciplinam. despicere inferiora, terrenos mores ia sapere, superna quaerere, anterioribus inhiare. Vult et illum tantum decorem domus suae ingenuam concupiscere creaturam, quo scilicet in eamdem imagus, utique spiritualem. Sed in quo visus ille, inquies, vel auditus inclinare me aurem, et obaudire monet? Nam quod desiderium pariat, manifestum est. 7. Sane ergo considera universam hanc
Abbreviated transcription (Latin):
sine cruce interiori nemo. Quippe
ubi nec innocens inuenit᷑ iminu¬
nis: quando peccator ueniã sꝑet:
Cȩterũ si uolens sustinet. & dicens.
nos qͥdẽ iuste. mercedẽ habebit.
sin aũ inuitꝰ & blasphemans. & ne¬
gans deũ factis. duplex ei contri¬
cio ẽ. Siqͥs testimoniũ habet salu
condit atq dulcorat: ut molla

Expanded text:
sine cruce interim  al. interiori nemo: quippe sine cruce interim  al. interiori nemo: quippe ubi nec innocens invenitur immunis, quando peccator requiem speret? Caeterum si quis volens sustinet et dicit, Nos quidem juste , mercedem habebit: sin autem invitus et blasphemans, et negans Deum factis, duplex ei contritio est. Si quis testimonium habet salutcondit atque dulcorat, ut in olla
Abbreviated transcription (Latin):
seph cũ duob utiq sceleratis re¬
putatꝰ ẽ . E. illi qͥdẽ in carcere ui¬
dere sompnia. & audiere int̃pre¬
tacionẽ: isti mcruce uerba lo¬
cuti st̃. & unꝰ accepit ꝓmissionẽ.
Prior. siqͥdẽ alt̾.ꝓpinabat regi. &
audunt restitueris in gradũ pri
porci: qͦs pauit ille ad olescens ꝓdi¬
gus. Spurti siqͥdẽ & elati: merito
signant᷑. Porro eor. qͥ orucifixi ft
cũ saluatore. alteri utiq consi¬
tenti dictũ ẽ hodie mecũ erisin
paradyso: alteri blasphemanti. ñ
bat quẽquã s a socio responsũ est.
nec tu times deũ. qͦd in eadẽ dãp-¬
nacione es. Qͥd gͦ putamꝰ: qͥd duobꝰ
illis. quoꝵ alteri dictũ ẽ. restitue¬
ris post tres dies. alteri. hodie me¬
e̾e̾ molestũ. Qͥd uͦ illũ potuit de¬
lectare: cui dictũ ẽ. truncato ca¬
pite post triduũ suspenderis. a-¬
uiũ esca futurꝰ. Sane in hoc posi¬
ti sumꝰ onmnes: & nemo nͥ incarcere :

Expanded text:
seph cum duobus utique sceleratis reseph cum duobus utique sceleratis reputatus est. Et illi quidem in carcere videre somnia, et audiere interpretationem: isti in cruce verba locuti sunt, et unus accepit promissionem. Priorum siquidem alter propinabat regi, et audivit: Restitueris in gradum prisporci, quos pavit ille prodigus adolescens . Spurci siquidem et elati merito signantur. Porro eorum qui crucifixi sunt cum Salvatore, alteri utique confitenti dictum est, Hodie mecum eris in paradiso; alteri blasphemanti, non bat quemquam, sed a socio responsum est, Neque tu times Deum, qui in eadem damnatione es? Quid ergo putamus, quid duobus illis, quorum alteri dictum est, Restitueris post tres dies; alteri, Hodie meesse molestum? Quid vero illum potuit delectare, cui dictum est: Truncato capite post triduum suspenderis, avium esca futurus? Sane in hoc positi sumus omnes, et nemo nisi in carcere,
Abbreviated transcription (Latin):
eñ sibi uncinior. &. natu¬
rali necessitate carior. anima ẽ carne
sua: tanto acrius doleat necesse est.
& molestius ferat ꝓpriã quã corpo¬
reã lesionẽ: ubi a stupore isto &. in¬
sensibilitate fuerit excitata: sicut
econtra bona ꝓpria & delicias sꝑu-¬
ales. intͣnãq animi uoluptatẽm.
ubi c̃tigerit exꝑiri eo utiq delec¬
⁊ abilius amplectat᷑ iocundiusꝙ
fruat᷑ oportet: qͦ. ꝓpius &. ex pressius
eã tangunt. nec exterius mendi-¬
cant᷑. Nemo qͥppe eo mͦ iumenti sui
qͦ corporis sui refectione poterit
delectari. Placet qͥdẽ &. illa. ẜ lon¬
ge alit̾ sapit al it̃q sentit᷑. Qͦa siui¬
mentũ animȩ corpꝰ ee̾ fateris: e¬
adẽ utiq racio obseruanda ẽ &
in ipsis. Noli gͥ errare. noli seducrut
obdormiuit. dẽ tribus. in carcere
res & tribus in cruce.
Lincarcere quondã fuisse legi¬
mus: tres in cruce. Ioseph siqͥdẽ cũ
pincerna & pistore regis. carterali
custodiȩ mancipatꝰ.: xꝑs uerusio¬

Expanded text:
enim sibi vicinior, et naturali necessitudine charior anima carne sua est, tanto acrius doleat necesse est, et molestius ferat propriam quam côrpoream laesionem, ubi a stupore isto et insensibilitate fuerit excitata: sicut e contra bona propria, et delicias spirituales, internamque animi voluptatem ubi contigerit experiri, eo utique delectabilius amplectatur, jucundiusque fruatur oportet, quo proprius et expressius eam tangunt, nec exterius mendicantur. Nemo quippe 308 eo modo jumenti sui, quo corporis sui, refectione poterit delectari. Placet quidem et illa: sed longe aliter ista sapit, aliterque sentitur. Quod si jumentum animae corpus esse fateris, eadem utique ratio tibi observanda est et in ipsis. Noli ergo errare, noli seduci, uobdormivit. LII.-- De tribus in carcere, et tribus in cruce. 63. Tres in carcere quondam fuisse legimus, tres in cruce. Joseph siquidem cum pincerna et pistore regis carcerali custodiae mancipatus; Christus verus Jo
Abbreviated transcription (Latin):
pellem hanc ñ depones. Quȩ aũ
uitꝰ auaricia ẽ. si ñ qͥbꝰdam etiam
uent siis factꝰ ẽ deus siuis. Quod
em̃ qͥsq prȩceteris colit.: id sibi
deũ constituisse ꝓbat᷑. Quantos
sane uidemꝰ qͥ diligunt munera.
secunt᷑ retribucionẽ. quantos
tri de quatuor uirtutibus.

Expanded text:
pellem hanc non depones. Quae autem pellem hanc non depones. Quae autem vitus avaritia est ; si non quibusdam etiam venter suus factus est deus suus . Quod enim quisque prae caeteris colit, id sibi deum constituisse probatur. Quantos sane videmus qui diligunt munera, sequuntur retributionem? quantos tri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulli. Deniq & saul pͥnceps ẽ¬
stitutꝰ a dno. & uidas ñ ab alio
electꝰ in apłm memorat᷑. Nonne
ego inqͥt uos duodeci elegi .&. unꝰ
ex uobis diabolus ẽ: Utinã indu¬
odecĩ unꝰ hodie petrus. unꝰ qͥ re¬
liq̃rit omnia unꝰ qͥ loculis care¬
at inueniat᷑. Unꝰ inqͥt ex uobis
diabolus ẽ. Aduobꝰ utiq bolis
ser & intelligeres cũ thesauro
pęcurie: thesaurũ irȩ parit᷑ eu¬
mulari. Utinã nouissima prȩui¬
dens animaduerteres facile ꝑ
foramen acus transituros: ñ diui¬
ciarũ cumulos. s delictoꝵ. Nichi
enĩ intulimꝰ in hunc mundũ: haud
dubiũ qͥa nec auferre poterimꝰ qͥe¬
quã. Sane argentũ & aurũ ñ ni¬
chil est: sibi utrũq retinet mun¬
dꝰ. In exorabilẽ ẽstituit ianitorẽ.
foramen angustũ ẽ: nichil ex om¬
nibꝰ asportare licebit. Nã peceatũ
qͥa nicbil ẽ: nulla potest foramns
angustia retineri. Solũ hoc seqͥt᷑¬
te qͥcũq ieris: quacũq intraueris

Expanded text:
nonnulli . Denique et Saul princeps constitutus a Domino , et Judas non ab alio electus in apostolum memoratur. Nonne ego, inquit, vos duodecim elegi; et unus ex vobis diabolus est? Utinam in duodecim unus hodie Petrus; unus qui reliquerit omnia; unus qui loculis careat, inveniatur. Unus, inquit, ex vobis diabolus est. A duobus utique bolis ser, et intelligeres cum thesauro pecuniae thesaurum irae pariter cumulari: utinam novissima providens, animadverteres facile per foramen acus transituros non divitiarum cumulos, sed delictorum. Nil enim intulimus in hunc mundum: haud dubium quia nec auferre poterimus quidquam . Sane argentum et aurum non nihil est: sibi utrumque retinet mundus. Inexorabilem constituit janitorem: foramen angustum est, nihil ex omnibus asportare licebit. Nam peccatum, quoniam nihil est, nulla potest foraminis angustia retineri. Solum hoc te sequitur quocunque ieris: quacunque intraveris,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsse: aut ipsũ qͦq postea deseruis¬
se centuplũ qͦd accepit. Nonnulli
postea consũmant᷑. Qͦa sim sanũ
ẽ. centuplũ nolle reciꝑe: uelle re¬
linq̃re. plusquã insanũ iure cense¬
Pꝰ& illectꝰ a concupiscencia sua.
sponte id deserit. libens abicit. uo¬
luntariȩ derelinqͥt. &. qͥ nut rieba¬
t᷑ incroceis. amplexat᷑ stercora: Non
nia. habuit sine dibio reꝓmissam
centupli benedictionẽ. Sine cau¬
sa contendat: ñ ei magis quã xꝑo
credimꝰ. nec ommino adqͥescimus.
mendacẽ eũ facere qͥ ꝓmisit.

Expanded text:
uisse, aut ipsum quoque postea deseruisuisse, aut ipsum quoque postea deseruisse centuplum quod accepit. Nonnulli postea consummantur. Quod si insanum est centuplum nolle recipere, velle relinquere plus quam insanum jure censeet illectus a concupiscentia sua, sponte id deserit, libens abjicit, voluntarie derelinquit; et qui nutriebatur in croceis, amplexatur stercora? Non nia, habuit sine dubio repromissam centupli benedictionem. Sine causa contendit: non ei magis quam Christo credimus; nec omnino acquiescimus mendacem eum facere qui promisit.
Abbreviated transcription (Latin):
desolacionis maximȩ. ꝓqua mul¬
to studiosius supplicare. & reme¬
diũ q̃rere oportebat. Simile qͥd¬
dã &. de saule legisti: eũ amale¬
chitarũ rege seruato. pͥmũ qͥdem
samuheli sc̃õ uisus ẽ ꝓ indulgen¬
cia supplicare: s eo tam̃ insenten¬
cia ꝑsistente. nẽ inqͥt honora me
corã popło. Hoccure ẽ qͦd dicebas:
simulate ẽ humiliacioni misertꝰ
Non ita sane post maiora licet
crimina mnexorabilẽ eũ dauid
potuit inuenire. Deniq uix ad
solaeiones inhiat &. ñ pȩnitꝰ renu
it incaducis &. transitoriis cͣso¬
lari: ipse sibi ꝓfecto cȩlestis sub¬
trahit gram̃ ẽsolacionis. Qũã si
digna deuocione. pleno affectti.
desidio uehem̃ti. pȩtere. q̃rere.¬
pulsare satageret: sine dubio pe¬
tens accꝑet. qͣrens inueniret:
pulsanti aꝑiret᷑. Alioqͥn si forte
qͦd absit pudendũ illũ apostasiȩ
saltũ presũpserit: certũ omni¬
no sit testimoniũ ueritatis acci¬
pientibꝰ. aut mĩꝗͣ. eũ omma reli.¬

Expanded text:
solationis maximae, pro qua multo studiosius supplicare et remedium quaerere oportebat. Simile quiddam et de Saule legisti, cum, Amalecitarum rege servato, primum quidem Samueli sancto visus est pro indulgentia supplicare: sed eo tamen in sententia persistente, Nunc, inquit, honora me coram populo. Hoccine est quod dicebas: simulatae est humiliationi misertus. Non ita sane, post majora licet crimina, inexorabilem eum David potuit invenire. Denique vix adhnsolationes inhiat, et non penitus in caducis et transitoriis renuit consolari, ipse sibi profecto coelestis subtrahit gratiam consolationis: quam si digna devotione, pleno affectu, desiderio vehementi petere, quaerepulsare satageret, sine dubio petens acciperet, quaerens inveniret, pulsanti aperiretur. Alioquin si forte quod absit! pudendum illum apostasiae saltum praesumpserit, certum omnino sit testimonium veritatis accipientibus, aut nunquam eum omnia reliq
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑs dei: s stulticia illi uidet᷑ Nunc
aũ ipse id loqͥt᷑: cuiꝰ uerba etiam
cȩlo .&. tęrra transeuntibꝰ. ñ transi¬
bunt. Sed audiui ait homo qͥ ꝑdi¬
cionis suȩ occasionẽ. & ut uulgo
dicit᷑ festucã q̃rit unde sibi eru¬
at ocłm: audiuit inqͥt de illo &. il¬
lo qͥ re ligͣrant omnia .&. ad uomitũ
st̾ reuersi. Quomͦ illi acceꝑant cen

Expanded text:
spiritus Dei, sed stultitia illi videntur . Nunc spiritus Dei, sed stultitia illi videntur . Nunc autem ipse id loquitur, cujus verba, etiam coelo et terra transeuntibus, non transibunt . Sed audivi, ait homo qui perditionis suae occasionem, et, ut vulgo dicitur, festucam quaerit unde sibi eruat oculum: audivi, inquit, de illo et illo qui reliquerant omnia, et ad vomitum sunt reversi; quomodo illi ac
Abbreviated transcription (Latin):
utiq exꝑiencia ꝑhibentẽ fidele
testimoniũ ueritati. In uia in qͥt
testumonioꝵ tuoꝵ delectatꝰ sum:
sic in omnibꝰ diuiciis. Qd erit inpa¬
tria. si tanta ẽ copia delectacioĩs
etiã intribulacione docuit głari.
Illi qͥdẽ ficait. amicꝰ huiꝰ secłi. aue¬
ł oris secłi ẽ inimicꝰ illi qͥd̾e sic: ego
forte ñ ita. Pelicatꝰ sũ. homo pecca¬
tor sũ: nec subsistere in tanto labo¬
re sine gr̃a multa: nec ipsã ualeo
timas o homo. qͥa ꝑsonarũ accep¬
cio sit apud deũ: &. ñ omnes om¬
nia relinquentes. tã copiose c̃sole.¬
t᷑ : Noli ee̾ ineredulꝰ. ad qͥesce uel
ueritati. de cuiꝰ testimonio nulli
licet dubitare fideli. Et omnis in¬
qͥt qͥ reliq̃rit patrẽ aut matrem.
aut domũ aut agros. ꝓpt̃ nom̃ me¬
ũ. centuplũ accipiet.&. uitã etͣnã¬
possidebit. Facile gͦ ego poterã con¬
tradichonẽ sustinere linguarũ:
si id loquerer ex me ipso. Siqͥdem
ñ ꝑcipit carnalis homo quȩ suit

Expanded text:
fidele testimonium Veritati: In via, inquid, testimoniorum tuorum delectatus sum sicut in omnibus divitiis . Quid erit in patria, si tanta est copia delectationis etiam in tribulatione docuit gloriari . Ille quidem sic, ait amicus hujus saeculi, auctoris saeculi inimicus, ille quidem sic: ego forte non ita. Delicatus sum, homo peccator sum, nec subsistere in tanto labore sine gratia multa, nec ipsam gratiatimas, o homo, quia personarum acceptio sit apud Deum, et non omnes omnia relinquentes tam copiose consoletur? Noli esse incredulus, acquiesce vel Veritati, de cujus testimonio nulli licet dubitare fideli: Et omnis, inquit, qui reliquerit patrem, aut matrem, aut domum, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet . possidebit. Facile ego poteram contradictionem sustinere linguarum, si id loquerer ex me ipso; siquidem non percipit carnalis homo quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
us adherentes: sciolos sese faciuñ.
de se sibi aliqͥd retinentes: qͦs peni¬
ac obȩdienciȩ patrũ. ẽsiliis qͦq
sꝑualiũ uiroꝵ. debuerãt cõmisis¬
se. Sunt qͥ ꝓpinqͥs retinent & ami¬
&s. secłari sollicitudine estuantes.
Crudeles plane. qͥ neqͣꝗͣ ꝓrimos
diligant tãꝗͣ se: crudeles in quã
uel inse. uel insuos: mmimo qͦd ue¬
rius ẽ. in utrosq slemo gͦ cũ se
uidet ñ omnia reliqͥsse: centuplũ
ñ accepisse miret᷑. de his qͥ uident᷑¬

Expanded text:
us adhaerentes, sciolos sese faciunt, us adhaerentes, sciolos sese faciunt, de se sibi aliquid retinentes, quos peniac obedientiae patrum, consiliis quoque spiritualium virorum debuerant commisisse. Sunt qui propinquis retinent et amiet saeculari sollicitudine aestuantes; crudeles plane, qui nequaquam proximos diligant tanquam se: crudeles, inquam, vel in se, vel in suos; imo, quod verius est, in utrosque. Nemo ergo, cum se videt non omnia reliquisse, centuplum non accepisse miretur. LV.-- Quod
Abbreviated transcription (Latin):
plũ accepert̃: ñ contra nos. s con¬
tra te ẽ qͥ dixisti. Om̃is qͥ reliq̃rit
patr̃e & cȩtera: centuplũ accipiet.
Qͥd tam̃ dicimꝰ. An ex collegio dis¬
cipłoꝵ reꝓbari qͥs potest. nͥ locu¬
los habens: Sunt enĩ loculi ñ mͦ
pecuniȩ. s ꝓpriȩ uoluntatis. Seru¬
tet᷑ ꝓinde uias suas & studia fu¬
a. qͥ ꝓmissi centupli gram sibi
de esse causat᷑. nec dubiũ quin
inueniat angulũ & qiuersoriũ.
reclinatoriũq ñ qͥdẽ filii homi¬
nis: s aut foueã uulpis. aut uolu¬
cris nidũ. Magis aũ ꝑ fecꝰtius ob.¬
seero relinquat omnia. &. solũ
sequat᷑ . xpm. iactans cogitatum
suũ in eo. enutriendꝰ ab eo: & cen¬
tuplũ sine dubio ꝑcepturꝰ. Neq
enĩ solui potest scriptura: q̃ tã
certa ueritate subnixa. omnibꝰ
id sine excepeione ꝓmittit sli¬
chil sibi retmeat. nichil suis:
ne modicũ fermentũ tota mas¬
sã corrũpat. Sunt enĩ ꝯuisibi
retment aliqͥd. dñicȩ uocis obliti.

Expanded text:
contra te est, qui dixisti: Omnis qui reliquerit patrem, etc. centuplum accipiet. Quid tamen dicimus? An ex collegio discipulorum reprobari quis potest, nisi loculos habens? Sunt enim loculi non modo pecuniae, sed propriae voluntatis. Scrutetur proinde vias suas et studia sua, qui promissam centupli gratiam sibi deesse causatur: nec dubium quin inveniat angulum, et diversorium, reclinatoriumque, non quidem Filii hominis, sed aut foveam vulpis, aut volucris nidum. Magis autem perfectius, obsecro, relinquat omnia, et solum sequatur Christum, jactans cogitatum suum in eo, enutriendus ab eo, et centuplum sine dubio percepturus. Neque enim potest solvi Scriptura, quae tam certa veritate subnixa, omnibus id sine exceptione promittit. Nihil sibi retineat, nihil suis, ne modicum fermentum totam massam corrumpat . Sunt enim qui sibi retinent aliquid, Dominicae vocis obliti,
Abbreviated transcription (Latin):
Reciosa siqͥdẽ diuina ẽsolacio
ẽ: nec omnino. tribuit᷑ ad¬
mittentibꝰ alienã. In felix tu esau
qͥ dixisti. Nũ unã tantũ benedie¬
tionẽ habes pat̾: Quanto melius
fectu. duplici petit intencione:
aliua sibi refugiũ parans. si forte
eã ñ oꝑtinere ẽtingat. Maior est
iniqͥtas mea ait fratricida pͥmꝰ
quã ut ueniã merear. Quid gͦ
Remiat ẽsolari anima mea: si
ueniã ñ meret᷑. Hoc solũ deplora
hoc solũ plange: aliudne cogites
qͥdẽ. Sed nc̃ inqͥt omnis qͥ inuene¬
rit cam. occidet me Graue scilicet
dampnũ. grauis iactura. si ꝑ imat᷑
corpus: qͣndoqͥdẽ anima piit. Sie¬
enĩ occidendũ. sese causabit᷑ in¬
felix. tãꝗͣ. ꝓmagno bene ficig
habiturus. si ꝓhiberet᷑ occidi. Qͦ d
&. factũ ẽ. Consotacionẽ miserã

Expanded text:
retiosa siquidem divina consolatio est, nec omnino tribuitur admittentibus alienam. Infelix tu, Esau, qui dixisti: Num unam tantum benedictionem habes, pater? Quanto melius fectu, duplici petit intentione, aliud sibi refugium parans, si forte eam non obtinere contingat. Major est iniquitas mea, ait fratricida primus, quam ut veniam merear. Quid ergo? Renuat consolari anima tua, si veniam non meretur. Hoc solum deplora, hoc solum plange; aliud ne cogites quidem. Sed nunc, inquit, omnis qui invenerit Cain, occidet me, . Grave scilicet damnum, grandis jactura, si perimatur corpus, quandoquidem anima periit! Sed occidendum sese causabatur infelix, tanquam pro magno beneficio habiturus si prohiberetur occidi. Quod et factum est, Consolati
Abbreviated transcription (Latin):
t forte ad huc secłaris adhec
qͥspiã dicat Ostende mͥcentu¬
plu qͦd ꝓmittis. & libens uniuersa
denti: quã ueritati crederes ꝓmit¬
tenti : Deficis scrutans scrutinio:
nͥ credidis ñ inuenies. Manna ab¬
sc̃ditũ ẽ. qͦd in apocalypsi iobanis
nemo scit. nͥ qͥ accipit. Uidet᷑ enim
facultatũ parit᷑ &. uoluptatũ hoc
loco centupli nomine designari:
&. magna qͥdẽ hȩc ipsa centupli¬
ẽsolacio. s ñ adeo generalis. ut pos
scõꝵ aut uoluntariȩ eã deseruis¬
se ut anachoritas: aut uiolencia
ꝑsecucionis ut martẏres. exiho
religatos. humana c̃solacione no¬
uimꝰ caruisse : Datũ optimũ ẽ: cen¬
tuplũ hoc. De sursũ ẽ: descendit

Expanded text:
t forte adhuc saecularis ad haec quispiam dicat: Ostende mihi centuplum quod promittis, et libens universa denti, quam Veritati crederes promittenti? Deficis scrutans scrutinio: nisi credideris, non intelliges. Manna absconditum est, quod in Apocalypsi Joannis nemo scit nisi qui accipit. Videtur enim facultatum pariter et voluntatum, hoc loco centupli nomine designari. Et magna quidem haec ipsa consolatio: sed non adeo generalis, ut posssanctorum aut voluntarie eam deseruisse, ut anachoretas; aut violentia persecutionis, ut martyres exsilio relegatos, humana consolatione novimus caruisse? Datum optimum est centuplum hoc, desursum descendit
Abbreviated transcription (Latin):
Entuplũ inqͥt accipiet ꝙ uitam
ȩtͣnã possidebit Illud eñĩ in uia:
hȩc inpatria ẽ.Immo hec patria:
illud uia. Illud ẽsolacio p̃sentis
laboris. hec futurȩ felicitatis cõ¬
sũmacio ẽ. Sic nimirũ &. oꝑariis
huiꝰ secłi. solet cibꝰ ioꝑe. merces
infine dari : sic militantibꝰ &. sti¬
pendia ministrant᷑. ꝓ necessitate
tẽporis: & nouissime donatiuũ
maiꝰ erogat᷑ ꝓ quantitate labo.¬
ris. Sic & filiis isrł. donec terrã ꝓ¬
missionis intrarent. in deserto
manna ñ de fuit &. ab eccła post
quaesitũ regni cȩlestis aduentũ.
cotidianꝰ panis cotidie petit᷑ in
oracione: quã ipse saluator inst¬
tuit. Habes hanc duplicẽ ꝓmissio.¬
nẽ & in ꝓpħa euident̃ expressã:
rabili. Ipsa ẽ uia testimonior dñi
in qua ꝓpħa alius. sic̃ inomnibꝰ diui¬
ciis delectatũ se e̾e̾ testat᷑. Ut quio

Expanded text:
entuplum, inquit, accipiet, et vitam aeternam possidebit. Illud enim in via, haec in patria est; imo haec patria, illud via; illud consolatio praesentis laboris, haec futurae felicitatis consummatio est. Sic nimirum et operariis hujus saeculi solet cibus in opere, merces in fine dari: sic militantibus et stipendia ministrantur pro necessitate temporis, et novissime donativum majus erogatur pro quantitate laboris. Sic et filiis Israel, donec terram promissionis intrarent, in deserto manna non defuit: et ab Ecclesia, post quaesitum regni coelestis adventum, quotidianus panis quotidie petitur in oratione quam ipse Salvator instituit. Habes hanc duplicem promissionem et in propheta evidenter expressam, rabili . Ipsa est enim via testimoniorum Domini, in qua propheta alius sicut in omnibus divitiis delectatum se esse testatur .
Abbreviated transcription (Latin):
it. mͥ dicit donec: illi parat ineinũ
Insudore inqͥt uultꝰ tui comedes
panẽ tuũ donec interrã de qua
sũptꝰ es reuertaris. Pessimꝰ ille an¬
gelus de terra sũptꝰ ñ ẽ: nec inter¬
rã aliqͣndo rediturꝰ. Propterea ñ
habet donec: s ignis ei paratꝰ et̃¬
nꝰ. M inime gͥ expedit. ut insapien¬
cia huiꝰ secłi. auotoris secłi ñ ue¬
reamur frustram tudiciũ & de lu¬
dere lelle sentenciã. declinando
uidelicet laborẽ hominũ & su¬
dorẽ: ac si nullomͦ contingere nos¬
uideat᷑ qͦd ade dictũ ẽ. aut ñ in
eo sentenciã laboris exceꝑimꝰ.
inqͦ sine excepeione peccauimus
orte enĩ aliqͥ dicant. Quid pec

Expanded text:
 illi parat aeternum. In sudore, inquit, vultus tui comedes panem tuum, donec in terram, de qua sumptus es, revertaris . Pessimus ille angelus de terra sumptus non est, nec in terram aliquando rediturus. Propterea non habet donec, sed ignis ei paratur aeternus. Minime igitur expedit. ut in sapientia hujus saeculi, auctoris saeculi non vereamur frustrari judicium, et deludere velle sententiam, declinando videlicet laborem hominum et sudorem, ac si nullo modo nos contingere videatur quod Adae dictum est; aut non in eo sententiam laboris exceperimus, in quo sine exceptione peccavimus Forte enim aliqui dicant: Quid pec
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Inuenta qͥppe in angelis prauitas.
districtius iudicet᷑ necesse ẽ. &. inex¬
orabilius quã humana. Age gͦ qm̃¬
iudiciũ graue hiis qͥ prȩsunt: & po-¬
tentes potent̃ tormenta pacientur.
Ascendat suꝑbia tua semꝑ. sequere
reg̃ẽ tuũ. omne sublime uideant o¬
cłi tui. festina multiplicare prȩben¬
das: inde aqd archidiaconatꝰ euola. de¬
mũi aspira adepiscopatũ: ne ibi qͥdẽ
reqͥem habiturꝰ. qm̃ sic itur ad astra.
Quo ꝓ grederis miser: An ut ab alci¬
ori gradu. sit casus grauior : Neq e¬
nĩ sic paulatim dͥecides. s tãquã
fulgur in impetu uehem̃ti. quasi
alter sathanas. subito deicieris. In
r̃t qͥ oꝑantur iniqͥtatẽ. Hȩc ẽ quȩ ñ
recipit disciplinã: eurari renuit.¬
me de lã ñ sustinet: uleus pessimũ qͦd
nec sũmis saltẽ digitis patit᷑ attree¬
t ari. Nuiꝰ .&. ipse in dignacionẽ ue¬
reor suꝑ his: & graue uidiciũ. Quiã¬

Expanded text:
robatur. Inventa quippe in Angelis pravitas et robatur. Inventa quippe in Angelis pravitas et districtius judicetur necesse est, et inexorabilius quam humana. 25. Age udicium grave his qui praesunt, et potentes potenter tormenta patientur : ascendat superbia tua semper, sequere regem tuum. Omne sublime videant oculi tui. Festina multiplicare praebendas: inde ad archidiaconatus evola, demum aspira ad episcopatum, ne ibi quidem requiem habiturus; quoniam sic itur ad astra. Quo progrederis, miser? an ut ab altiori gradu sit casus gravior? neque enim sic paulatim decides, sed tanquam fulgur in impetu vehementi, quasi 295 alter satanas subito dejicieris. In runt qui operantur iniquitatem. Haec est quae non recipit disciplinam, curari renuit,medelam non sustinet. Ulcus pessimum, quod nec summis saltem digitis patitur attrectari. Hujus et ipse indignationem vereor super his, et grave judicium. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uelut᷑ in concilio ange loꝵ &
congregacione deliberans. Nec eos
latuit crudeliorẽ omni indigna¬
cione miscdiã iudicẽ meditari. qͣ
ñ discat hõmo iusticiã facere. s ob¬
dormiscens miser & dicens. oblitꝰ ẽ
deus. auertit faciem suã. dies suos
ducat in bonis. inpuncto ad infe¬
ros descensurꝰ. & cũ dixerit pax
& securitas. tunc subitaneus ei
suꝑ uemat interitꝰ. nec effugiat.
E ñ discet inqͥunt facere iusticiã:
Intȩrra scõꝵ iniqua gessit ait dñs.
Ac si diceret. Nolo diseat iusticiã
facere: inuenta ẽ imqͥtas eiꝰ ad odiũ.
An adhuc q̃rendũ ẽ. qͥs iste sit impi¬
us: Interra in qͥt sc̃oꝵ iniqua gessit:
disc ipłm studiose sollicitans. ut scias
dei quȩ est eccła dei uiui: columpna
& firmam̃tũ ueritatis. Indero qͥppe
tã quã incȩlo gerens iniqua: qͥd ni de
ministerio iudicet᷑: Celeste tenet
officiũ angelus dñi exereituũ factꝰ
ẽ: tãqͥ. angelus aut eligit᷑. aut rep¬

Expanded text:
velut in concilio Angelorum, et velut in concilio Angelorum, et congregatione deliberans. Nec eos latuit crudeliorem omni indignatione misericordiam Judicem meditari, qua non discat homo justitiam facere, sed obdormiscens miser et dicens, Oblitus est Deus, avertit faciem suam ; dies suos ducat in bonis, in puncto ad inferos descensurus : et cum dixerit, Pax et securitas, tunc subitaneus ei superveniat interitus , nec effugiat. Et non discet, inquiunt, facere justitiam. In terra sanctorum iniqua gessit, ait Dominus : ac si diceret, Nolo discat justitiam facere; inventa est iniquitas ejus ad odium. An adhuc quaerendum est, quis iste sit impius? In terra, inquit, sanctorum iniqua gessit, discipulum studiose sollicitans, Ut scias,Dei, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis . In clero quippe tanquam in coelo gerens iniqua, quid, nisi de ministerio judicetur? Coeleste tenet officium; angelus Domini exercituum factus est : tanquam angelus aut eligitur, aut rep
Abbreviated transcription (Latin):
am cũ impudencia & fronto¬
sitas cor obdurauerit. ut ñ pa¬
ueat. ñ horreat. ñ contremiscat:
ea iã demũ desꝑacio ẽ. Quid e nĩᷤ
Koꝵ sibi conscius homo. tãquã qͥ
iusticiã fecerit. diuino sese uultui
sistere ñ ueret᷑: tãꝗͣ. domesticꝰ in¬
trat. exit. magistrũ salutat. genu¬
a flectit. osculat᷑ ore sacrilego.
Dolose agit. s in conspectu dei: ut
inueniat᷑ iniqͥtas eiꝰ ad odiũ. Odibilis
plane deo frontosa temeritas. &. im.¬
pudencia execranda. Propt̃ qͥd enĩ
irritauit impius deũ: exacerba¬
uit dñm peceator: ut scd̾m multi¬
tudinẽ ire suȩ ñ quęrat: Nũ ꝓptͣ
fornicaciones. in cestꝰ. aut sacrile
incorde suo dixerit. ñ reqͥret.Ser¬
mo cordis affectio ẽ i. dicere ñ re¬
qͥret. ñ ex pauescere reqͥsiturũ Hec
arguit. nec flagellat. nec uleisen᷑
in adinuenciones eoꝵ: sic̃ de moy¬
se & aaron & samuhele legimꝰ. qͥbꝰ
nimirũ .ꝓpicius fuit. Sed ex presse
atq signant̃. cuiꝰ sit hec impietas

Expanded text:
am cum impudentia et frontositas cor obduraverit ut non paveat, non horreat, non contremiscat; ea jam demum desperatio est. Quid enim? Horum sibi conscius homo, tanquam qui justitiam fecerit, divino sese vultui sistere non veretur; tanquam domesticus intrat et exit, magistrum salutat, genua flectit, osculatur ore sacrilego, dolose agit, sed in conspectu Dei; ut inveniatur iniquitas ejus ad odium . Odibilis plane Deo frontosa temeritas, et impudentia exsecranda, Propter quid enim irritavit impius Deum, exacerbavit Dominum peccator, ut secundum multitudinem irae suae non quaerat? Num propter fornicationes, incestus, aut sacrilegquod in corde suo dixerit, Non requiret . Sermo cordis affectio est, et dicere, Non requiret, non expavescere requisiturum. Haec arguit, nec flagellat, nec ulciscitur in adinventiones eorum, sicut de Moyse et Aaron et Samuele legimus, quibus nimirum propitius fuitatque signanter cujus sit haec impietas,
Abbreviated transcription (Latin):
us iniqͥ tas inuenta ad odiũ. suũ
habeat carcerẽ. ubi nulla redemp¬
cio: unde minime liceat respirare.
Michi sane & labore tolerabilior
carter .&. tẽpore breuior assignat᷑.
ubi cũ iratꝰ fuerit dñs miscdiȩ re¬

Expanded text:
us iniquitas inventa ad odium, suum us iniquitas inventa ad odium, suum habet carcerem, ubi nulla redemptio, unde minime liceat respirare. Mihi sane et labore tolerabilior carcer, et tempore brevior assignatur: ubi cum iratus fuerit Dominus, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ uidebit głam dñi. Quid gͥ
cȩtera uidisse prestat: Niccine
totꝰ miscdiȩ finis. Nan ego mise¬
ricordiã nolo. Procul fiat mise¬
racio tã crudelis: ne ueniat in
eoꝵ. consoreiũ anima mea.
mane pro diabolica.
Uis enĩ uobis miseri demonstra.¬
uit fugere a uentura ira: Quid
prȩsentẽ tantoꝑe fugitis iram:
flagellũ timetis. declinatis uir¬
ga: eqͥdẽ in hac die ur̃a que ad
pacẽ uobis s si cognouissetis &
uos. Mutatis ñ effugitis peni¬
tenciã: nã malũ impunitũ ẽẽ
ñ potest. Non punitur hic ꝓpri¬
a uoluntate. punietur alibi si¬
ne fine. Misera sane & extre¬
mȩ plena de menciȩ cõmuta¬
cio: humanũ declinare labo¬
rẽ.&. paratũ diabolo stridorẽ
eligere sempit᷑nũ. Animaduer¬
tite siqͥdẽ & uidete ñ hominibꝰ
s diabolo & angelis eiꝰ ignem
illũ ee̾ paratũ. Ille eñĩ hostis & lu¬
pus: nos aũ popłs eiꝰ .e. oues pas¬
cuȩ eiꝰ illi securis & malleus: no¬
bis flagellũ & uirga debet᷑. Illi¬

Expanded text:
n videbit gloriam Domini. Quid igitur caetera vidisse praestat? Hiccine totus misericordiae finis? Hanc ego misericordiam nolo; procul fiat miseratio tam crudelis, ne veniat in eorum consortium anima mea. enae pro diabolica. 26. Quis enim vobis, miseri, demonstravit fugere a ventura ira? Quid praesentem tantopere fugitis iram, flagellum timetis, declinatis virgam? Et quidem in hac die vestra, quae ad pacem vobis, sed si cognovissetis et vos. Mutatis, non effugitis poenitentiam: nam malum impunitum esse non potest. Non punitur hic propria voluntate, punietur alibi sine fine. Misera sane et extremae plena dementiae commutatio, humanum declinare laborem, et paratum diabolo stridorem eligere sempiternum! Animadvertite siquidem et videte, non hominibus, sed diabolo et angelis ejus ignem illum esse paratum. Ille enim hostis et lupus: nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus. Illi securis et malleus: nobis flagellum et virga debetur. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
deam. Iã uͦ siẽ squamas ad paci¬
enciã: sic pennulas qͦq adhyla¬
ritatẽ arbitror ñ incongruȩ pos¬
se referri. Hilaritas qͥppe leuat
& subleuat: ut saltꝰ quosdã in al¬
tũ dare uideat᷑. qͥsqͥs ex hilatat᷑.
Sane ut duasᷤ habeam᷑ pennas du¬
plex nobis hylaritas q̃renda est.
Et forte. ꝓpterea docet apłs ille
spe. s etiã głari intribulacioni¬
bꝰ. Prorsus sublime uolat. qͥsqͥs il¬
le ẽ quẽ ñ mͦ futuroꝵ. ex pecta¬
ex hibicio ipsa delectat: ita ut

Expanded text:
deamur. Jam vero sicut squamas ad patideamur. Jam vero sicut squamas ad patientiam, sic pinnulas quoque ad hilaritatem arbitror non incongrue posse referri. Hilaritas quippe levat et sublevat, ut saltus quosdam in altum dare videatur, quisquis exhilaratur. Sane ut duas habeamus pinnulas, duplex nobis hilaritas quaerenda est. Et forte propterea docet Apostolus spe, sed etiam gloriari in tribulationibus . Prorsus sublime volat quisquis ille est, quem non modo futurorum exspectaexhibitio
Abbreviated transcription (Latin):
malis. Ubi sane sedebit &. hic nr̃
piscator hominũ qͥ tota nẽ post
se achaiã trahit. Kabet & flum̃
pisces mundos: qͥcũq int̃ dis¬
pensatores fideles inueniunt᷑
Fluuius qͥppe ẽ p̃dicatoꝵ ordo.
ñ in eodẽ ꝑmanens loco.s exten.¬
dens se a. currens. ut diuersas
itriget terras. St .&. instagnis
rito siqͥdẽ stagnis monasteria
cõparant᷑: ubi qͦdãmͦ in carcera¬
ti pisces euagandi ñ habeant li¬
bertatẽ. qͦ uidelicet parati sint
semꝑ ad ȩpulas sꝑuales. dicen¬
tes singłi intra se. Quando ueni.¬
et. qͥme deferat: Cunctis diebͥ
qͥbꝰ nc̃ milito. expecto donec
ueniat immutacio mea. Porro
ut de lege supra meminimꝰ. siue
in mari. siue influmine. siue in
stagno. illi mundi st̃ pisces qui
squamas &. pennulas habent
Sunt squamȩ multe: s una ex eis
qdamͦ lorica conterit᷑: qͥa una est
pacienciȩ uirtꝰ. licet singłis tri¬
hulacionib exhibere singłas un¬

Expanded text:
malis. Ubi sane sedebit et hic noster malis. Ubi sane sedebit et hic noster piscator hominum, qui totam nunc post se Achaiam trahit. Habet et flumen pisces mundos, quicunque inter dispensatores fideles inveniuntur. Fluvius quippe est praedicatorum ordo, non in eodem permanens loco, sed extendens se et currens, ut diversas irriget terras. Sunt et in stagnis rito siquidem stagnis monasteria comparantur, ubi quodam modo incarcerati pisces evagandi non habeant libertatem, quo videlicet parati sint semper ad epulas spirituales, dicentes singuli intra se: Quando veniet qui me deferat? Cunctis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. 4. Porro, ut de lege supra meminimus, sive in mari, sive in flumine, sive in stagno, illi mundi sunt pisces, qui squamas et pinnulas habent. Sunt autem squamae multae, sed una ex eis quodam modo lorica contexitur; quia una est patientiae virtus, licet singulis tribulationibus exhibere singulas vi
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ sugesserit delectacionẽ sfi¬
lius iniqͥtatis nͣ apponet nocere
e si ad exasꝑandũ animũ eiꝰ qũã.¬
libet immittere tẽptauerit a
maritudinẽ. Noncurat delicias
qͥ ie iuno pascit᷑: multominꝰ
murmurare ꝓ eo potest. inqͦ et¬
ã delectat᷑. Plane altissimũ po¬
suit refugiũ suũ. ubi nec musci¬
pula inimici timenda sit. nec
sagitta. Inimo uͦ mundꝰ piscis est:
squamas parit᷑ & penulans ba¬
bens. Porro sic̃ frustra iacit᷑ re¬
te ante ocłos pennatoꝵ. sic fru.¬
stra iacit᷑ telũ insquamas lori¬
cator Nuiꝰmodi siqͥde pisces
mundos esse legalis sanctio ui¬
gunt᷑ squamis. siue illi inmari
fint. siuie influmine: siue instag¬
no. Nabet enĩ etiã mare hocmas¬
nũ e spaciosũ pisces mundos q
dnĩca dignos mensa:qͥa &. exhis
qͥ in secłi latitudinȩ habitu ac¬
tuq uersant᷑. reliqͥt sibi multa
milia qͦs apłica sagena trahit.
ut cũ educta fuerit. segregent᷑ a

Expanded text:
lem suggesserit delectationem: et filem suggesserit delectationem: et filius iniquitatis non apponet nocere ei, si ad exasperandum animum ejus quamlibet immittere tentaverit 1061 amaritudinem. Non curat delicias, qui jejunio pascitur: multo minus murmurare pro ea potest, in quo etiam delectatur. Plane altissimum posuit refugium suum, ubi nec muscipula inimici timenda sit, nec sagitta; imo vero mundus piscis est, squamas pariter et pinnulas habens. Porro sicut frustra jacitur rete ante oculos pennatorum, sic frustra jacitur telum in squamas loricatorum. Hujusmodi siquidem pisces mundos esse legalis sanctio juguntur squamis: sive illi in mari sint, sive in flumine, sive in stagno . Habet enim etiam mare hoc magnum et spatiosum pisces mundos, et Dominica dignos mensa; quia ex his qui in saeculi latitudine, habitu, actuque versantur, reliquit sibi multa millia, quos apostolica sagena trahit, ut cum educta fuerit, segregentur a
Abbreviated transcription (Latin):
sua intate dedit qͥ dedit & igni
Aut qͦm crur uideat᷑ insipida.
ubi ddulce sapit & flãmaꝰ Quid
enĩ sapiebat laurencio ignis ille
cũ rideret earnifices: iudicem
subsannaret: Quid nos ad ista
mꝰ ꝙ nos manna absconditũ: Sic
enĩ uictꝰ eet omnimͦ diabolus.
sus duplicẽ maliciã inimiei ha
bet qͥppe neqͥssimꝰ ille laqueos ha¬
bet .s. iaoula: ut pote callid issim
uenator hominũ. solũ siciens san¬
guinẽ anmarũ Alios telit appe¬
tit maliciosȩ cuiꝰlibet suggestio¬
nis.&. in eis uulnerat multos qͣ
tenius ẽ paciencia. Alios uolup.¬
tatibꝰ irretire laborat & in his
concludit multitudinẽ copio¬
sã eor qͥ intęrra repunt. aut
uolitant iuixta eã. Sit qͦ gaudiũ
intribulacione.&. sa ñ habet
malignꝰ unde illiciat. ñ habet
unde deiciat. Lib̾ati sumꝰ a laq̃o
uenanciũ parit᷑ & a uerbo asꝑo.
Nichil enĩ. ꝓficiet iminicꝰ in eo:
quẽ crux rꝑi delectat. si carna¬

Expanded text:
suavitatem dedit, qui dedit et igni? suavitatem dedit, qui dedit et igni? aut quomodo crux judicatur insipida, ubi dulce sapit et flamma? Quid enim sapiebat Laurentio ignis ille, cum rideret carnifices, judicem subsanneret? Quid nos ad ista mus et nos manna istud absconditum? Sic enim victus esset omnino diabolus, sus duplicem malitiam inimici. 3. Habet quippe nequissimus ille laqueos, habet et jacula, utpote callidissimus venator hominum, solum sitiens sanguinem animarum. Alios telis appetit malitiosae cujuslibet suggestionis; et in eis vulnerat multos, quorum tenuis est patientia. Alios voluptatibus irretire laborat; et in his certe includit multitudinem copiosam eorum qui in terra repunt, aut volitant juxta eam. Sit ergo gaudium in tribulatione; et jam non habet malignus unde illiciat, non habet unde dejiciat: liberati sumus a laqueo venantium, pariter et a verbo aspero. Nihil enim proficiet inimicus in eo, quem crux Christi delectat, si carna
Abbreviated transcription (Latin):
tulam ei. qd diu desiđate eru¬
cis frui mereat᷑ amplexu: mu¬
rũ ualde ẽ. si ñ ipsũerꝰ miram᷑
gaudiũ. cui c̃gratulam᷑. Dũ eñi
noctis huiꝰ ugilias celebrantes
in uerbis tantȩ exultacionis ean¬
tando delectaremur putas ñ
fuit in nobis qͥsecũ cogitaret &
diceret: qd sibi uolunt hec. aut
unde tã noua lȩticia: Certe &
crux p̃ciosa ẽ & crux amaripo¬
test. & crux habet exultacio¬
nẽ. Ita ẽ fr̃s mei. Si fuerit qͥ
colligat. semꝑ lignũ crucis ui¬
tã germinat. fructificat iocun¬
ditatẽ: oleũ lȩticiȩ stillat. bal¬
samũ sudat sꝑitaliũ carismatũ.
Nonẽ siluestris arbor: lignũ ui
salutifera ẽ. Alio qͥn qͦmͦ dñicã
occuparet terrã: Illã dico p̃cio¬
sissimã gleba: eui çlauor ẽ infi¬
xa radicibꝰ. Si ñ ee̾t hȩc p̃ciosior
cunctis. fructuosior uniuersis.
nũquã illo plantaret᷑ inorto.
nec illã ꝑmitteret᷑ uineã occu¬
pare. Deniq qͥd mirũ si cruci

Expanded text:
tulamur ei, quod diu desideratae crutulamur ei, quod diu desideratae crucis frui mereatur amplexu, mirum valde est, si non ipsum ejus miramur gaudium, cui congratulamur. 2. Dum enim noctis hujus vigilias celebrantes, in verbis tantae exsultationis cantando delectaremur, putas, non fuit in nobis, qui secum cogitaret et diceret: Quid sibi vult hoc? aut unde tam nova laetitia? Certe et crux pretiosa est, et crux amari potest, et crux habet exsultationem? Ita est, fratres mei. Si fuerit qui colligat, semper lignum crucis vitam germinat, fructificat jucunditatem, oleum laetitiae stillat, balsamum sudat spiritualium charismatum. Non est silvestris arbor; lignum vitsalutifera est: alioquin quomodo Dominicam occuparet terram? Illam dico pretiosissimam glebam, cui clavorum est infixa radicibus. Si non esset haec pretiosior cunctis, fructuosior universis; nunquam illo plantaretur in horto, nec illam permitteretur vineam occupare. Denique quid mirum si cruci
Abbreviated transcription (Latin):
ex ultauimus & delectati sumꝰ.
sieq enĩ locꝰ poterat ee̾ tristiciȩ.
ubi tã uehement̃ letabat᷑ .&. ip¬
se. Nemo ex uobis cõpassus est
sic pacienti: nemo ausus ẽ plan¬
gere ex ultante. Alioqͥn & nobis
ipse ñ in congrue dicere pote¬
rat: qͦd saluator cruc̃e baiulans
sequentibꝰ se & lugentibꝰ ait. Ei¬
liȩ ihrłm nolite flere suꝑ me
s suꝑ uos ipsas flete. Deniq eũ
auceret᷑ ipse beatꝰ andreas ad
uoluit ne puniret᷑ s magis ip¬
se instantissima prȩce ꝓhibuit
eos. ne ñ coronaret᷑ immo ne ñ
pateret᷑. Desiq̾abat siqͥdẽ dissol
semꝑ amauerat. De sid̾abat reg¬
nũ in trare: s ꝑ patibulũ. Qͥ d̾
enĩ dicit illi amatȩ suȩ: Per te
inqͥt me recipiat: qͥ ꝑ te me re¬
demit. Ergo si diligimꝰ eũ con¬
gaude mꝰ ei: ñ solũ quia corona¬
tꝰ .s .&. qͥa crucifixus: qa desidũ
animȩ eiꝰ tribuit ei dñs. & posu¬
it incapite eiꝰ coronã de lapide
prȩcioso. Uerũtam̃ dũ congra-¬

Expanded text:
exsultavimus et delectati sumus. Neque enim locus poterat esse tristitiae, ubi tam vehementer laetabatur et ipse. Nemo ex nobis compassus est sic patienti; nemo ausus est plangere exsultantem. Alioquin et nobis ipse non incongrue dicere poterat, quod Salvator crucem bajulans sequentibus se et lugentibus ait: Filiae Jerusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete . Denique cum duceretur ipse beatus Andreas ad bere voluit ne puniretur: sed magis ipse instantissima prece prohibuit eos, ne non coronaretur, imo ne non pateretur. Desiderabat siquidem dissolvi, semper amaverat; desiderabat regnum intrare, sed per patibulum. Quid enim dicit illi amatae suae? « Per te, » inquit, « me recipiat, qui per te me redemit. » Ergo si diligimus eum, congaudemus ei, non solum quia coronatus, sed et quia crucifixus: quia desiderium animae ejus tribuit ei Dominus, et posuit in capite ejus coronam de lapide pretioso. Verumtamen dum congra