comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑueniet in te: & uirtus al¬
tissimi obumbrabit tibi ideoꝙ
quod nascetur ex te sc̃m. uo¬
cabitur filus dĩ: Iã audisti
quomodo fiet hoc: responde
in te: & ꝓlem gignes: & uirgi¬
nitatẽ non ꝑdes filium ꝓfẽ¬
sensum: te mundus suȩ fidei
obsidem fecit: Noli morari
uirgo nunciũ festinantẽ. res¬
ponde uerbũ: l& suscipe fili¬
um: Da fidẽ: l ee secreti uͥtu¬
tem Eece inquit aucilla dñ.
fiat michi seđm uerbũ tuum:
Nec mora reuertitur nuncius.:
& ulirginalẽ thalamũ ingredit᷑
xp̃c: Efficitur subito pregnãs
beata genitrix: & cuncta ꝑ
scł̃a predicatur: Hinc felix
concipit mox ad credulitatẽ
uerbi:l uirilis ignara conser¬
dii Impletur uterus.: huma¬
no nullo pollutus amplexu:
Preclara ergo uirginitas: l &
gloriosa fȩcunditas: Exultat
maria. & matrẽ se lȩta mirat᷑.
det: nec quia peperit innup¬
ta terret᷑. sed quia genuerat
exultatione miratur: Gaude¬

Expanded text:
s Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Jam audisti quomodo fiet hoc, responde in te, ut prolem gignas, et virginitatem non perdas; filium profesensum: te, Domina, mundus suae fidei obsidem fecit. Noli morari, Virgo: nuntio festinanter responde verbum, et suscipe filium; da fidem, et senti virtutem. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Nec mora, revertitur nuntius, et virginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, et cuncta per saecula praedicatur hinc felix. Concepit mox ad credulitatem verbi, virilis ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. Praeclara ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exsultat Maria, et matrem se laeta miratur, det: nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaude
Abbreviated transcription (Latin):
bũ in auditoꝵ fideliũ mente
ꝑ dilectionẽ resurgere. atq ad
głam conditoris nr̃i ꝑ bona oꝑa
ꝓficere uiderimus: gaudeamus
cũ eis qui xp̃m resurrexisse
amortuis. atq ad cȩlos ascende¬
re uotis aspexere felicibus:
Sane qm̃ castas. simplices. &
gemebundas aues dño offerri
consueuisse cognouimus. qͥb
nr̃a sobrietas. simplicitas. &
cõpunctio cordis. auctori nr̃o
semper offerenda signatur. ͥo¬
portet intueri diligentius. quia
non frustra duo turtures. aut
duo pulli colũbȩ. & unus ex
his ꝓ peccato. alter in holocau¬
stum offerri debere prȩcipit᷑:
Duo sunt nãq genera cõpunc¬
tionis. quib semet ipios dño
fideles in ara cordis immolant:
quia nimirũ sicut ex patrum
dictis accepimus. dm̃ sitiens
anima prius timore cõpungit᷑.
postea amore: Prius eni sese in
lacrimis afficit. quia dũ maloꝵ
suoꝵ recolit. ꝓ his ꝑpeti suppli

Expanded text:
in auditorum fidelium mente per dilectionem resurgere, atque ad gloriam conditoris nostri per bona opera proficere viderimus, gaudeamus cum eis qui Christum resurrexisse a mortuis atque ad coelos ascendere votis aspexere felicibus. Sane quoniam castas, simplices et gemebundas aves Domino offerri consuevisse cognovimus, quibus nostra sobrietas, simplicitas et compunctio cordis auctori nostro semper offerenda signat  Al., signatur, oportet intueri diligentius: quia non frustra duo turtures, aut duo pulli columbae, et unus ex his pro peccato, alter in holocaustum offerri debere praecipitur. Duo sunt namque genera compunctionis, quibus semetipsos Domino fideles in ara cordis immolant: quia nimirum, sicut ex Patrum dictis accepimus, Deum sitiens anima prius timore compungitur, postea amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti suppli
Abbreviated transcription (Latin):
tacita admonitione conue¬
niens: ut facilius corrigeret
penitudo. quẽ nulla deformas¬
set abiectio Cur infelix iuda
tanta benignitate non uteris:
Ccce parcit ausibus tuis dñs.
& nulli te nisi tibi indicat
xp̃c: Nec nomen tuũ nec ꝑso¬
na detegitur: sed ueritatis
& miscdiȩ uerbo cordis tui¬
tantũ archana tanguntur:
Non apłici ordinis honor nec
sacramentoꝵ tibi cõmunio de¬
negat ur: Redi in integrum:
& deposito furore resipisce:
Clementia inuitat salus pul¬
sat. ad uitã uita te reuocat:
Ecce immaculati & innocen¬
tes condiscipuli tui ad signi¬
ficationẽ facinoris ex pauescũt:
& om̃s sibi non edito impieta¬
tis auctore formidant: Con¬
tristati enĩ sunt. non de con¬
scientiȩ reatu. sed de huma¬
nȩ mutabilitatis incerto. ti¬
mentes ne minus uerũ esset
quod in se quisq nouerat:
quã quod ipsa ueritas prȩui¬
UII debat: Tu autẽ in hac trepi¬
datione scõꝵ abuteris dñi
parientia: & abscondi de
tua credis audacia: Addis

Expanded text:
tacita admonitione conveniens; ut facilius corrigeret poenitudo, quem nulla deformasset abjectio. Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Ecce parcit ausibus tuis Dominus, et nulli te, nisi tibi, indicat Christus: nec nomen tuum, nec persona detegitur, sed veritatis et misericordiae verbo, cordis tantum tui arcana tanguntur. Non apostolici ordinis honor, non sacramentorum tibi communio denegatur. Redi in integrum, et deposito furore resipisce. Clementia invitat, salus pulsat, ad vitam vita te revocat. Ecce immaculati et 221 innocentes condiscipuli tui ad significationem facinoris expavescunt, et omnes sibi, non edito impietatis auctore, formidant. Contristati enim sunt, non de conscientiae reatu, sed de humanae mutabilitatis incerto, timentes ne minus verum esset quod in se quisque noverat, quam quod ipsa Veritas praevidebat. Tu autem in hac trepidatione sanctorum abuteris Domini patientia, et abscondi te tua credis audacia. Addis
Abbreviated transcription (Latin):
tunc consensit. tunc passus ẽ
eũ ase baptirari: cum tali
ordine cognouisset omnem
ut ussi ate baptirari in aqua:
& tu postmodũ ame quod
queris baptiraberis in sp̃u:

Expanded text:
tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in sp
Abbreviated transcription (Latin):
ruscante. & ipsi quidẽ quȩ
modo nequimus. magnalia nr̃i
conditoris uidere simul & dice¬
re mereamur. prestante ipso
qui uiuit & regnat cũ patre

Expanded text:
ruscante, et ipsi quidem quae modo nequimus, magnalia nostri conditoris videre simul et dicere mereamur, praestante ipso qui vivit et regnat cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
paschale festũ tã subli¬
mis esse mysterii. ut
non solũ humilitatis meȩ
tenuissimũ sensum. uerum
etiã magnoꝵ ingeniorũ su¬
peret facultatẽ Sed non
ita michi diuini operis con¬
sideranda est magnitudo:
ut uel diffidã uel erubescã
de seruitute quã debeo:
cũ saeramentũ salutis huma¬
nȩ non liceat taceri. etiã si
nequeat explicari: Auxili¬
antib autẽ orationib ur̃is
affuturã credimus gr̃am dĩ
quȩ inspirationis suȩ rore.
sterilitatẽ nr̃i cordifasꝑgat:
ut lingue pastoralis olficio.
quȩ sc̃i gregis aurib sint uti¬
lia ꝓferantur: Dicente enim
dño bonoꝵ om̃ium largito¬
re. aperi os tuũ. & adimple¬
bo illud: audemus eidem
uerbis ꝓphẽticis dicere: La
bia mea aperies:: & os meum

Expanded text:
paschale festum tam sublimis esse mysterii, ut non solum humilitatis meae tenuissimum sensum, sed etiam magnorum ingeniorum superet facultatem. Sed non ita mihi divini operis consideranda est magnitudo, ut vel diffidam, vel erubescam de servitute quam debeo; cum sacramentum salutis humanae non liceat taceri, etiamsi nequeat explicari. Auxiliantibus autem orationibus vestris, affuturam credimus gratiam Dei, quae inspirationis suae rore sterilitatem nostri cordis aspergat, ut linguae pastoralis officio, quae sancti gregis auribus sint utilia, proferantur. Dicente enim Domino bonorum omnium largitore: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud , audemus eidem verbis propheticis dicere: Domine, labia mea aperies, et os meum
Abbreviated transcription (Latin):
Et quȩ non habuit quo fer¬
rum reciperet ł habuit in¬
quo ferrum uinceret: Ad
istuc ȩtatis puellȩ. toruos eti¬
am uultus parentũ ferre ñ
possunt: & acu destricta so¬
lent puncta flere quasi uul¬
nera: Hȩc cruentas carnificũ
impauida manus. hec striden¬
dium grauib immobilis trac-¬
tib catenarum. nunc cruen¬
ferre corpus mori adhuc ne¬
scia sed parata. uel si ad aras in-¬
uita raperetur. tendere xp̃o
inter ignes manus. atq in ip¬
sis sacrilegis focis. tropheum
xp̃i signare uictoris. nunc
ferratis colla manusq insere¬
re nexibus. sed nullus tam
tenuia membra poterat ne-¬
xus includere: Nouũ marty¬
rii genus. non dum idonea
penȩ. & lam matura uictoriȩ.
certare difficilis. facilis coro¬
nari: Magisterium uirtutis
impleuit: quȩ preuidicium
uehebat etatis: Non sic ad tha¬
lamum nupta ꝓperaret. ut ad
supplicii locum leta successu.
gradu festina uirgo ꝓcessit:
non in torto crine caput comp¬
ta sed xp̃o: non flosculis re¬

Expanded text:
Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret. At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera. Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furenferre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vel si ad aras invita raperetur, tendere Christo inter ignes manus, atque in ipsis sacrilegis focis tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla manusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere. 8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura victoriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta properaret, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non intorto crine caput compta, sed Christo: non flosculis re
Abbreviated transcription (Latin):
sibi placere: ante dñm mer¬
cedem ꝑdentes: Hide nemini
dixeris: Te enĩ tacente. hoc
mirabiliter clamabit: te enĩ

Expanded text:
sibi placere, ante Dominum mercedem perdentes. Vide, nemini dixeris. Te enim tacente hoc mirabiliter clamabit; te eni
Abbreviated transcription (Latin):
pit filiũ in senectute sua blon
incredulam exemplis hortatur
ad fidẽ. sed ut bene ĩa creden¬
ti quȩ audierat. ampliora suꝑ¬
nȩ dispensationis miracula re-¬
plicat: ut quȩ dñm uirgo e¬
rat paritura. prȩcursorẽ quoq
dñi de anu ac diu sterili pa¬
rente cognosceret esse nascitu¬
rum: Nẽc mirandum iuxta
hystoriam quod elisabeth co¬
gnata dicatur marie: cũ su¬
perius hec de domo dauid.
illa de filiabus aaron orta es¬
se narratur: Legimus namq
da de qua dauid ortus est
uxorẽ acceperit: uidelicet eli¬
sabeth filiam aminadab sororẽ
naason. qui fuit dux tribus
uida in deserto cum egrede¬
rentur ex egipto: Rursusq
regnantibus dauid posteris le¬
gimus quod ioiada pontifex
maximus uxorem habuerit de
tribu regali: hoc est iosabeth
filiam regis iołam: Ipse est io¬
lada. cuius filium Rachariam
uirum eque scĩssimum lapida¬
uerunt inter templum & alta

Expanded text:
pit filium in senectute sua. Non quasi incredulam exemplis hortatur ad fidem, sed ut bene jam credenti quae audierat, ampliora supernae dispensationis miracula replicat, ut quae Dominum virgo erat paritura, praecursorem quoque Domini de anu ac diu sterili parente cognosceret esse nasciturum. Nec mirandum juxta historiam, quod Elizabeth cognata dicatur Mariae, cum superius haec de domo David, illa de filiabus Aaron orta esse narratur. Legimus namque da, de qua David ortus est, uxorem acceperit, videlicet Elizabeth filiam Amminadab, sororem Naason, qui fuit dux tribus Juda in deserto, cum egrederentur ex Aegypto. Rursusque regnantibus David posteris legimus, quod Joiada pontifex maximus uxorem habuerit de tribu regali, hoc est, Josabeth, filiam regis Joram. Ipse est Joiada, cujus filium Zachariam virum aeque sanctissimum lapidaverunt inter templum et alta
Abbreviated transcription (Latin):
icre. nẽ dignaretur afsumere.
naret: Quȩ gła esset dei
filium crucẽ non refugere.
mortẽ expecere. ꝑpeti sepul¬
turã. l nisi uitã mortalibus
prestita resurrectione con¬
ferre: Posse autẽ hoc fieri
facit diuinitas fidẽ.⁊ cui
totũ quod uult posse subsis¬
tit. Neniq ut indubitata
resurgendi exempla capiamꝰ.
ipse hic mundus amissa recep¬
taq decoris sui specie. & oc¬
cidit & resurgit: Documen¬
tum nimirũ futurȩ resurrec¬
tionis accipimꝰ cũ cõmendata
sulcis frumenta in stipulam
suã redeunt. & renouatis
frondibus spoliata gelu ne¬
mora reuirescunt: cuncła
etiã quȩ terra ꝓducit aut
semine: aut radice multipli¬
cata redduntur: Quȩ autem

Expanded text:
rnem dignaretur assumere, naret? Quae gloria esset Dei filium crucem mortem 274 expetere, perpeti sepulturam, nisi vitam mortalibus praestita resurrectione conferret? Posse autem hoc fieri facit Divinitas fidem, cui totum quod vult posse subsistit. Denique, ut indubitata resurgendi exempla capiamus, ipse hic mundus, amissa receptaque decoris sui specie, et occidit et resurgit. Documentum nimirum futurae resurrectionis accipimus, cum commendata sulcis frumenta in stipulam suam redeunt, et renovatis frondibus spoliata gelu nemora reviviscunt; cuncta etiam quae terra producit aut semine aut radice multiplicata redduntur. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi pateretur inferri diui¬
na impassibilitas. quȩ miser¬
rime experitur humana mor¬
talitas: Unde ne turbatos
discipuloꝵ animos longa
mestitudo cruciaret. denun¬
ciatã tridui mor̃a tã mira ce¬
leritate breuiauit: ut dum
ad integrũ scđm diẽ pars pri¬
mi nouissimi & pars tercii pri¬
ma concurrit. & aliquantũ
nichil dierũ numero deperi¬
ret: Resurrectio igitur salua¬
toris nec anima in inferno.
nec carnẽ dui morata est in
sepulchro. & tã uelox incor¬
ruptȩ carnis uiuificatio fuit:
ut maior ibi esset soporis si¬
militudo quã mortis: q̃m de¬
itas quȩ ab utraq suscepti
hominis substantia ñ recessit.
quod potestate diuisit. pote
sunt itaq multa documenta
quib prȩdicande per uniuer¬
sum mundũ fidei auctoritas

Expanded text:
sibi pateretur inferri divina impassibilitas, quae miserrime experitur humana mortalitas. Unde, ne turbatos discipulorum animos longa moestitudo cruciaret, denuntiatam tridui moram tam mira celeritate breviavit, ut dum ad integrum secundum diem pars primi novissima et pars tertii prima concurrit, et aliquantum nihil dierum numero deperiret. Resurrectio igitur Salvatoris nec animam in inferno, nec carnem diu morata est in sepulcro; et tam velox incorruptae carnis vivificatio fuit, ut major ibi esset soporis similitudo quam mortis: quoniam Deitas quae ab utraque suscepti hominis substantia non recessit, quod potestate divisit, potessunt itaque multa documenta quibus praedicandae per universum mundum fidei auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit esse uerbum: ut uide¬
licet eũ non ex tẽpore ortũ.
sed in exortu tempoꝵ exis¬
tentem. ac ꝑ hoc sine ullo
temporis initio de patre

Expanded text:
cipio erat Verbum: ut videlicet eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
lingua non mordeat:l & ini¬
quoꝵ euadat obpbria: eui¬
amica est iusticia Iam cũ ad ip¬
sas rerũ tẽporaliũ uarietates
cogitatio humana conuertitur
quantȩ se opponunt caligines.
quanti prauarũ opinionum ob¬
oriuntur errores. ut de obiec¬
tu contrarioꝵ sumatur mate¬
ria querelarũ: Nam licet om̃i¬
um fideliũ corda non dubitent
nullis mundi huius partibus

Expanded text:
lingua non mordeat, et iniquorum evadat opprobria, cuiamica justitia. Jam cum ad ipsas rerum temporalium varietates cogitatio humana convertitur, quantae se opponunt caligines, quanti pravarum opinionum oboriuntur errores; ut de objectu contrariorum sumatur materia querelarum! Nam licet omnium fidelium corda non dubitent, nullis mundi hujus partibus
Abbreviated transcription (Latin):
Al teriꝰ patientiã: alterius mã¬
suctudinẽ predicabat. Omniũ
quoq uicariã erga se retinens
charitatẽ: atq uiiuersis uirtu¬
tum ꝑtib irrigatꝰ ad sedẽ pro¬
priã regrediebat᷑: Ibi secũ uni¬
uersa ꝑtractãs: omniũ in se
bona intebatur exprimere. Neq
uero aduersũ cocuos aliquando
mouebat᷑: sed ea tantũ flãma
egregio uiro crescebat ĩ pectore.
ne secũdus cuiꝙͣ in predictis ope¬
rib ĩueniret᷑. Et hoc ita faciebat
ut cũ om̃es gloria aute iret: oĩbz
taiẽ carus esset. Nam et uicini
monachi: ad quos sepe ueniebat
Antoniũ uidentes deicolã nũ¬
cupabãt: ĩdultisq nature uo¬
cabulis. quidã ut filiũ: alii ut
fratrc̃ diligebant. Lcõ quinta.

Expanded text:
alterius patientiam, alterius mansuetudinem praedicabat. Omnium quoque vicariam erga se retinens charitatem, atque universis virtutum partibus irrigatus, ad sedem propriam regrediebatur. Ibi secum universa pertractans, omnium in se bona nitebatur exprimere. Neque vero adversum coaevos aliquando movebatur, sed ea tantummodo flamma egregio viro crescebat in pectore, ne secundus cuiquam in praedictis operibus inveniretur. Et hoc ita faciebat, ut cum omnes gloria anteiret, omnibus tamen charus esset. Nam et vicini et monachi, ad quos saepe veniebat, Antonium videntes, Deicolam nuncupabant; indultisque naturae vocabulis, quidam ut filium, alii ut fratrem diligebant. CAP. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
rectis per abbates quosdam
cistersiensis ordinis ad capitu¬
lum generale cõminatoriis:
eum apontiniaco ꝓturbare¬
I curauit. Timens autẽ beatꝰ
thomas occasione sui uiris
scĩs imminere dispendium:
sponte recessit. Sed anteqͣm
inde progrederet᷑. diuinare¬
uelatione confortatus est:
ostenso sͥ cęlitus inditio. qd̃
ad eccłiam suam rediturus
esset cũ gloria: & per marty¬
rii palmam migraturus ad
dñm. Proturbatum a pon¬
tiniacõ. excepit summo cũ¬
honore xp̃ianissimꝰ francoꝵ
rex ludouicus: & eum huma¬
nissime donec pax reformare¬
tur: exhibuit. Sepius tamen
&x ipse licet incassum pulsatꝰ
est: ne regis angloꝵ proditori.
aliquod humanitatis benefici¬
um impenderet. Processit
ulteriꝰ furor immanis. & piis
aurib horrenda crudelitas.
Cum enim catholica etiã pro
hereticis & scismaticis & ꝑfi¬
dis iudeis oret ȩccłia: prohib¬
tum est ne quis eum orationũ
suffragiis iuuaret. Le qũta

Expanded text:
rectis per abbates quosdam Cisterciensis ordinis, ad capitulum generale comminatoriis, eum a Pontiniaco proturbari curavit. Timens autem B. Thomas, occasione sui, viris sanctis imminere dispendium, sponte recessit. Sed antequam inde progrederetur, divina revelatione confortatus est, ostenso sibi coelitus indicio, quod ad Ecclesiam rediturus esset cum gloria, et per martyrii palmam migraturus ad Dominum. Proturbatum a Pontiniaco excepit Christianissimus Francorum rex Ludovicus, in eumque se humanissime, donec pax reformaretur, exhibuit. Saepius tamen et ipse licet incassum pulsatus est, ne regis Anglorum proditori aliquod humanitatis beneficium impenderet. Processit ultimus furor immanis et piis auribus horrenda crudelitas. Cum catholica etiam pro haereticis et schismaticis et perfidis Judaeis oret Ecclesia, prohibitum est ne quis eum orationum suffragiis juvaret. Sex igit
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã tracto:ł nec cui talia ꝓ¬
mittantur. sed aquo ꝓmittan¬
tur agosco: Generare enĩ fi¬
los senilis etas non patitur:
sed tua dñe ussione complet᷑

Expanded text:
tentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco. Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussione complet
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ morbus: Amori pecuniȩ
uilis ẽ om̃is affectio. & ani-¬
ma lucri cupida. etiã ꝓ exi¬
guo perire non metuit:⁊ nul¬
lũq est iusticie in illo corde
uestigiũ: in quo sibi auaricia fe¬
cit habitaculũ: Hoc ꝑfidus
uidas inebriatus ueneno.
dũ sitit lucrũ. ꝑuenit ad
laqueũ: l & tam stulte im¬
pius fuit. ut triginta argen¬
teis. & dñm uenderet. &
magistrũ: Cũ autẽ se ad exci¬
piendũ iniquitatis iudicium
dĩ filius prebuisset. beatus
apł̃s petrus cuius fides ea de-¬
uotione feruebat. ut dño
& cõpati paratus esset & cõ¬
moriͥ ancilla sacerdotis ca
pe remediũ penitentiȩ con-¬
deretur. & nemo auderet
de sua uirtute confidere:
quando mutabilitatis peri¬
culũ. nec beatus petrus po¬
tiusset euadere: Dñs autẽ
iħc qui intra pontificale con¬
ciliũ solo corpore tenebatur.

Expanded text:
tis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit, nullumque est justitiae in illo corde vestigium, in quo sibi avaricit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, pervenit 233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calpe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset evadere. Dominus autem Jesus, qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑfecta deitas in corꝑe
uenit: Indeger ergo iste &
indiuisus deus in humano
aduenit uel genitus est cor¬
pore.ͥ quiq ds̃ & dñs figu¬
ram serui suscepit: Non enĩ
pars unigeniti uenit in cor¬
pore. nec se ipse diuisit. ut
dimidius esset apud patrẽ.
& dimidius in uirgine: sed

Expanded text:
sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tu. captiuitatẽ miseratus hu¬
manã. simulq uolens diabo¬
licã potestatẽ suo iã remouere
de mundo. misit unigenitum
filiũ suũ. non diuinitate dege¬
nerẽ. non uirtute dissimilem.
non uoluntate discordẽ. qui
nr̃am suscipiens carnẽ spreta
ueteri conditione nascendi de
femina incorrupti corporis. no

Expanded text:
tu captivitatem miseratus humanam, simulque volens diabolicam potestatem suo removere de mundo, misit unigenitum Filium suum, non divinitate degenerem, non virtute dissimilem, non voluntate discordem, qui nostram suscipiens carnem, spreta veteri conditione nascendi, de femina incorrupti corporis no
Abbreviated transcription (Latin):
cũ spicula & uenenata uer¬
boꝵ tela uibrauerant: Nobis
uobis falsi uidei & sacrilegi
principes populi totũ facinoris
istius pondus incũbit: & licet
immanitas sceleris & presidẽ
obligarit & milites: om̃s tam̃
facti sũma uos arguit:l & si¬
quid in supplicio xp̃i uel pila¬
ti peccauit iudiciũ. uel cohor¬
tis obsequiũ: hoc uos facit
humani generis odio dignio¬
res: quia ur̃i furoris impulsu.
nec illos innocentes esse licuit:
uoluntati. ad irrisionẽ regiȩ
dignitatis supplicii sui iussus
est esse gestator: ut implere¬
tur quod ysaias ꝓpħa prȩui¬
derat dicens Ecce natus est
puer & datus est nobis filius:
cuius imperiũ suꝑ humeros
eus Cum ergo dñs lignum. Uuii¬
portaret crucis. quod in scep

Expanded text:
cum spicula, et venenata verborum tela jaciebant. Vobis, vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supplicio Christi vel Pilati peccavit judicium, vel cohortis obsequium, hoc vos facit humani generis odio digniores: quia vestri furoris impulsu nec illis innocentes esse licuit, voluntati, ad irrisionem regiae dignitatis, supplicii sui jussus est esse gestator; ut impleretur quod Isaias propheta praeviderat, dicens: Ecce natus est puer, et datus est nobis filius, cujus imperium super humeros ejus . Cum ergo Dominus lignum portaret 227 crucis, quod in scep
Abbreviated transcription (Latin):
te hõc ipsum beato pͥaulo
apł̃o. atq dicente: Existimo
enĩ quod non sunt condig¬
ne passiones huius temporis
ad futurã głam quȩ reue¬
labitur in uobis Et iterũ

Expanded text:
te hoc ipsum beato Paulo apostolo, et dicente: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nob
Abbreviated transcription (Latin):
randus erat: De hinc inuen¬
ta non incongrue putatur
ab ipso beato iosepħ. scõ &
iusto: qui pene licentia ma¬
ritali licet eã non continge¬
ret: futurȩ tam̃ ut putaba¬
tur uxcris omĩa nouerat:
osepħ autẽ uir eius inquit
cum esset homo iustus: &
nollet eã traducere Uirũ
appellauit contra iudȩoꝵ
prauitate. ł ut aduersum
uirginẽ non seuirent: Prop¬
terea & desponsata fuit ip¬
si ioseph ut supra dictũ est
Si enim non fuisset despon¬
sata ioseph: om̃iũ bonoꝵ in¬
credibiles & inimici uidei.
lapidibus eã occiderent: ideo
birũ. eius hic eũ euangłista
appellauit: Ioseph uir eius .II.¬
cum esset homo iustus Iustꝰ
autẽ in uerbo. iustus in fac¬
to. iustus in legis consũmati¬
one. iustus in initio graciȩ:
Iustus itaq cũ fuisset. & nol¬
let eã traducere: uoluit oc¬
culte dimittere: Noluit eã
traducere. noluit eã acciꝑe.

Expanded text:
randus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum evangelista appellavit. Joseph vir ejus cum esset homo justus. Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis consummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Noluit eam tra
Abbreviated transcription (Latin):
uanda mysteria eis qui nec¬
dũ in his sunt initiati suade¬
amus: Et quotquot ꝑ gradũ
sacerdotalẽ ad dispensanda
illoꝵ sumus sacramenta pro¬
moti humiliter iniunctum
nobis impleamus officium:
Studeamus om̃s solliciti. ut
lanuam patriȩ cȩlestis quȩ
nobis est diuinis patefacta
mysteriis: humanis ipsi no¬
bis non intercludamus ille¬
cebris: Neq enĩ frustra dñm
apud euangelistã lucã post
baptisma orasse: & sic celo a¬
ꝑto sp̃m ac uocẽ patris uenis¬
se cõmemorat᷑ Qui etiã trib
consonantib euangelistis bap¬
tiratus: mox ieiuniũ qua¬
draginta dierũ solitarius
exercuit: Sed nos ꝑfecte do¬
cuit. nosq suo informauit
exemplo: ut post acceptam
in baptismo remissionẽ pecca¬
nib. cȩterisq sp̃s fructib ope¬
rã demus. ł ne nobis torpen¬
tib minusq sollicitis. immun¬
dus sp̃s qui de corde nr̃o ex
at. nosq spiritalib diuitiis
uacuos inueniens. septẽplici

Expanded text:
anda mysteria eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumus sacramenta promoti, humiliter injunctum nobis impleamus officium. Studeamus omnes solliciti, ut januam patriae coelestis, quae nobis est divinis patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem peccanibus caeterisque Spiritus fructibus operam demus, ne nobis torpentibus minusque sollicitis immundus spiritus, qui de corde nostro expuat, nosque spiritualibus divitiis vacuos inveniens, septemplici
Abbreviated transcription (Latin):
tate suꝑnorum ciuiũ. humi¬
litatis se gressibus ad uirtutũ
.ii. alta transtulit: Intrat ergo
domum zachariȩ. atq elũabech
quã seruũ ac prȩcursorẽ dñi
parituram nouerat salutat:
non quasi dubia de oraculo
quod acceperat. sed ut congra¬
tulatura de dono quod conser¬
uam accepisse didicerat: nõ
ut uerbum angłi mulieris at¬
testatione ꝓbaret. sed ut mu¬
lieri ꝓuectę etatis uirgo ui¬
uencula ministeriũ sedula im¬
penderet: Ut autẽ audiuit¬
salutationẽ mariȩ elisabech:

Expanded text:
tate supernorum civium, humitate supernorum civium, humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Ut autem salutationem Mariae Elizabeth
Abbreviated transcription (Latin):
meruit sublimari. postquã
se cȩlesti honestandam partu
didicit. nequaquã se de do¬
nis cȩlefcibus quasi ase heç es¬
sent extulit:÷ sed ut magis
magisq donis esset aptã di-¬
uinis. in custodiã humilitatis¬
e gressũ mẽtis firit. ita euange¬
liranti sibi archangło respon¬
dens: Ecce ancilla dñi:ͥ fiat
michi seđ̾m uerbũ tuũ. Ut uero
ex hodierna lectione audiui¬
mus. eandẽ quã angło exhibu¬
erat humilitatẽ. hominibus
quoq curauit exhibere: &
quod maioris est uirtutis.
hoc etiã minoribus: Quis
enĩ nesciat uirginẽ dõ conse¬
cratã. muliere dõ dedita
gradũ habere potiorẽ: Qs
iure matri militis esse p̃rȩfe¬
rendã: Attamen ipsa memor
scripturȩ prȩcipientis. quanto
batur ei ad cęlestia recdiit:
surgit ac montana conscendit.
gestansq in utero deũ. seruo¬
rum dei habitacula pecit. ac
requirit alloquia: Et apte
post uisionẽ angłi in monta¬
na subiit: quȩ gustata suaui¬

Expanded text:
meruit sublimari, postquam meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit, nequaquam se de donis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis jure matri militis praeferendam? Attamen ipsa, memor Scripturae praecipientis, Quanto batur ei ad coelestia rediit, surgit ac montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavi
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ euangelii. & redemptio¬
nis nr̃e nobis semꝑ ue¬
neranda primordia prȩdicat.:
& salutaria semꝑ imitandȩ hu¬
militatis remedia cõmendat:
Nam quia peste suꝑbiȩ attac¬
tum genus humanum ꝑierat:
decebat ut medicamentũ hu¬
militatis quo sanaretur. pͥma
mox incipientis salutis tẽpora
prȩtenderent: Et quia ꝑ te¬
meritatẽ seductȩ mulierismors
reuertentis mulieres se deuo¬
tȩ humilitatis inuicẽ ac pieta¬
tis preuenirent obsequiis:
Prior ergo nobis dĩ genitrix
ad sublimitatẽ patrĩȩ cȩlestis
iter ostendit humilitatis:
non minus religionis quam
castitatis exemplo uenerabi¬
lis: Siquidẽ gloria iurginei
& intemerati corporis. qualis
sit uita suꝑnȩ cuuitatis adquã
suspiramus insinuat: ub̃ineq
nubent neq nubeutur. sed
sunt sicut angłi dei in cęlis:
Ac uirtute mentis eximia.
qua ad hanc ꝑtingere debe¬
amus indicat: Namq sicut
prȩcedente seĩ euangelii lec¬
dione cognouimus. post quã
angłica uisione & allocutione

Expanded text:
ncti Evangelii, et redemptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris morsrevertentis mulieres se devotae humilitatis invicem ac pietatis praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamus, indicat. Namque sicut praecedente sancti Evangelii lectione cognovimus, postquam angelica visione et allocutione
Abbreviated transcription (Latin):
perã : Cum ecce me disputante
uoces aliȩ de memoria mar¬
tyris nouȩ gratulationis au¬
diuntur: Conuersi sunt eo
qui me audiebant: cȩperuis¬
ꝙ concurrere: Illa enim ubi

Expanded text:
putare, cum ecce me disputante uoces aliae de memoria martyris nouae gratulationis audiuntur. Conuersi sunt eo, qui me audiebant, coeperuntque concurrere. Illa enim, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentiã tuã. mirabilit̾¬
me munda: ut ab om̃ibus
magnificeris: Dñe si uis. po¬
tes me mundare: Holuntas
tua opus est. quia & opera
uoluntati tuȩ obedunt:
ideoq si uis potes me mun¬
dare: Non dubito. non fal¬
lor. non dico sicut ille qui
filii salutẽ deprecabatur. si
quid potes adiuua nos. sed
scio quia om̃ia potes. ideoq
non potentiã peto. non forti¬
tudinẽ quȩro. has enĩ scio
esse indeficientes : sed tan¬
tum uoluntatẽ tuã depre¬
cor.l & sequens uirtus sta¬
tim hanc grãm adimplebit:
Dñe. si uis potes me munda¬
re. michi ad beneficiũ. tibi
ad laudem: uidentib autẽ
trinã Dñe si uis. potes me
mundare. l tu prius naaman¬
ait principẽ syriȩ ꝑ eliseum

Expanded text:
identiam tuam me mirabiliter munda, ut ab omnibus magnificeris. Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficium, tibi ad laudem, videntibus autemtr.. Domine, si vis, potes me mundare. Tu prius Naaman principem Syriae per Eliseum
Abbreviated transcription (Latin):
duricia cordis est. non crede¬
re reformari hominẽ cũ om
nia quȩ facta sunt reparen¬
tur: Hoc est km̃i simbolũ.
cuius signaculo sicut in pri¬
q credentẽ efficit xp̃ianũ:
Hoc est simbolum. quod &

Expanded text:
duritia cordis est non credere reformari hominem, cum ea quae facta sunt reparentur. Hoc est carissimi, symbolum, cujus que credentem efficit Christianum. Hoc est symbolum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
boli esse delegissent. l quod
utiq aduersum se diuisum
stare non posset: Eligant
ergo pharisei quod uoluerĩt:
Si satanas satanan non po¬
test eicere: nichil contrado¬
minũ quod dicerent inue¬
nire potuerunt: Si autem
potest. multomagis sibi pro¬
spiciant. & recedant de re-
gno eius: qui d aduersũ se
diuisum stare non potest:
cipem existiment:l atten¬
dant̾ quod sequitur: Si au¬
tem ego in belzebub eicio
demonia. fiłii ur̃i in quo en¬
ciunt : Ideo ipsi iudices ur̃i
erunt: Dixit hoc utiq de
discipulis suis illius populi
iħu xp̃i bene sibi conscii fu¬
erant nichil se malarũ ar¬
tium abono magistro didi¬
cisse. ut in principe demo¬
nioꝵ eicerent dȩmones: ideo
inquit ipsi iudices erunt ue¬
stri Ipsi inquit: Ipsi ignobi¬
lia & contemptibilia huius
mundi in quib non artifi¬
ciosa malignitas. sed sc̃a sĩ

Expanded text:
boli esse delegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint. Si satanas satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent, invenire potuerunt: si autem potest, multo magis sibi prospiciant, et rgno ejus, quod adversum se divisum stare non potest. cipem existiment, attendant quod sequitur. Si autem ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Dixit hoc utique de discipulis suis, illius populi i Jesu Christi bene sibi conscii fuerant, nihil se malarum artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones. Ideo inquit ipsi judices erunt vestri, ipsi inquit ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta si
Abbreviated transcription (Latin):
cramentum. purificatis & cor¬
porib & animis celebremus:
Debebatur quidẽ tantis my¬
steriis ita incessabilis deuotio.
& continuata reuerentia. ut
tales ꝑmaneremus in conspe¬
ctu dei: quales nos in ipso pa

Expanded text:
cramentum purificatis et corporibus et animis celebremus. Debebatur quidem tantis mysteriis ita incessabilis devotio et continuata reverentia, ut tales permaneremus in conspectu Dei, quales nos in ipso pa
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Hec eo dicente. postulauit
mulier sanctum dicere symbobõ:
t sic dnicam inchoare orationem:
Et expleto pater noster qui esin¬
celis sicut mos est pacis osculum
obtulit seniori: et sic uiuifica mi¬
steriorũ sancta suscipiens dona.
incelum extensis manib ingemis¬
cens cum lacrimis ita clamauit.
Nunc dimittis dñe ancillam
tuam sccłm uerbum tuũ inpace:
quia uiderunt oculi mei salutare
titum. Et seni dixit. Ignosce ab¬
ba. et aliud mee petitionis im¬
ple mandatum. Uade nunc ad
monasteriũ:. dei inpace guber¬
natus. Recursu autẽ anni ad¬
uenientis. iterum ueni millũ
⁊ udꝰ torrentem in quo tecum sum pͥ

Expanded text:
nis. Haec eo dicente, postulavit mulier ut sanctum diceret Symbolum, et sic Dominicam inchoaret orationem. Et expleto Pater noster, sancta, sicut mos est, pacis osculum obtulit seniori; et sic vivifica mysteriorum suscipiens dona, in coelum extensis manibus ingemiscens cum lacrymis, ita clamabat: Nunc dimittis, Domine, ancillam tuam secundum verbum tuum in pace; quia viderunt oculi mei salutare tuum . Et seni dixit: Ignosce, abba, et aliud meae petitionis imple mandatum. Vade nunc ad monasterium, Dei pace gubernatus; recursu autem anni advenientis iterum veni in illo torrente, in quo tecum sum p
Abbreviated transcription (Latin):
eritis sicut ypochritȩ tristes
Exterminant enĩ facies suas:
ut pareant hominib ieiuna¬
re: Non enĩ dõ ieuinat sed
hominibus: quicũq osten¬
tatione ieuinii sui głam re¬
quirit humanã: Extermi¬
nant autẽ facies suas: qui
merore simulato religiosũ
uultũ populoꝵ oculis men¬
tiuntur: Non uult enĩ di¬
sciplinȩ cȩlestis magister in¬
religiose agiꝰ quod fieri pro
religione precipitur Nec pa¬
titur inuocantiũ se laborẽ
quib eternã parat mercedẽ.
infructuose iactantiȩ uitio
deperire: Non eritis inquit
sicut hypocritȩ tristes Si
enĩ uere mestus & tristis es
quia ieiunas. nullã tibi ut
ingratus apud dm̃ gr̃ãm re¬
seruabis quia quamuis op
facias bonum. prauitate tam̃
cdegeneris animi inuitus ope¬
raris Si autẽ ꝓ quadã sc̃itatiᷤ
imagine tristiciã simulas. om¬
nẽ fructũ ꝓmissionis diuine
obsequii tui ostentator amit¬
tis Quod si dõ ieuiniũ tuũ
defers. cur illud hominibus

Expanded text:
eritis sicut hypocritae, tristes; exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunare . Non enim Deo jejunat, sed hominibus, quicunque ostentatione jejunii sui gloriam requirit humanam. Exterminant autem facies suas, qui moerore simulato religiosum vultum populorum oculis mentiuntur: non vult enim disciplinae coelestis magister irreligiose agi quod fieri pro religione praecipitur; nec patitur invocantium se laborem, quibus aeternam parat mercedem, infructuosae jactantiae vitio deperire. Non eritis, inquit, sicut hypocritae, tristes. Si enim vere moestus et tristis es, quia jejunas, 104 nullam tibi ut ingratus apud Deum gratiam reservabis: quia quamvis opus facias bonum, pravitatem tamen degeneris animi invitus operaris. Si autem pro quadam sanctitatis imagine tristitiam simulas, omnem fructum promissionis divinae obsequii tui ostentator amittis. Quod si Deo officium tuum defers, cur illud hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
dus ꝓuehit: l officia cuncta
custodit: In paupere grata ẽ.
in mediocre leta: in locuplete
honesta: Fides amicitias seruat.

Expanded text:
dus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fides amicitias servat
Abbreviated transcription (Latin):
non inmerito solis luce uel
ardore designatur: qui nos
se ꝑ ꝓpħam dicit:obis auẽ
timentibus nomen meũ: ori¬
etur sol uisticiȩ: Cuius ui¬
delicet solis radios beata
minũ concepit: Sed ide sol
id est diuinitas redemptoris
nostri tegmine se humanȩ
nature quasi umbraculo quo¬
dam obtexit: qua mediante.
uirginis eum uiscera suffice

Expanded text:
non immerito solis luce vel ardore designatur, qui nos per prophetam dixit: Vobis autem timentibus nomen meum orietur Sol justitiae . Cujus videlicet solis radios beatisminum concepit. Sed idem Sol, id est divinitas Redemptoris nostri, tegmine se humanae naturae, quasi umbraculo quodam obtexit, qua mediante, Virginis eum viscera fe
Abbreviated transcription (Latin):
inquit angłs gabrihel adeo
in ciuitatem galilee cui nom̃
nazareth. ad uirgnem despon¬
satam uiro. cui nõmen erat
ioseph Aptum ꝓfecto huma¬
nȩ restaurationis principium.
ut angłs adõ mitteret᷑ ad uir¬
ginẽ partu conserandã diui¬
no: quia prima ꝑditionis
humanȩ fuit causa. cum ser¬
pens adiabolo mutebatur ad
mulierem sp̃u suꝑbiȩ decipien¬
dam. immo ipse in serpente
diabolus ueniebat: qui genꝰ
humanum deceptis parenti¬
bus primis. immortalitatis gła
nudaret: Quia ergo mors
intrauit ꝑ feminam: apte re¬
dit & uita ꝑfeminam: Illa
adiabolo seducta ꝑ serpentẽ
uiro gustum necis obtulit:
do auctorem salutis edidit:

Expanded text:
abriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; do auctorem salutis edidit
Abbreviated transcription (Latin):
so quippe itinere ambulat.
si gaudia delectationesq ap¬
petit:  cui dux suus uiam
amaritudinis ostendit : Re¬
uocemus ergo ante oculos

Expanded text:
so quippe itinere ambulat, si gaudia delectationesque appetit, cui dux suus viam amaritudinis ostendit. Revocemus ergo ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
interiores oculi poterant im¬
pediri: sed ipso sp̃u patris
ut ad regimen totius ecclesiȩ
prȩparatus primus disceret
quod doceret: & ꝓ soliditate
fidei quã erat prȩdicaturus
audiret: di es petrus. & suꝑ
hanc petrã edificabo ecclam
meã: & portȩ inferi non prȩ¬
ualebunt aduersus eã: Ap̃ia¬
nȩ igitur fidei fortitudo. quȩ
portas mortis supra in expug¬
nabilem petrã ȩdificata non
liũ uirginis. qui auctor est
matris: l eundẽ natũ in fine
scłoꝵ qui creator est tẽpoꝵ.
eundẽ dñm om̃ium uirtutũ.
& unũ de stirpe mortalium:
eundẽ peccati nescium. &
in similitudine carnis peccati

Expanded text:
interiores oculi poterant impediri, sed ipso Spiritu Patris ut ad regimen totius Ecclesiae praeparatus, primum disceret quod doceret, et pro soliditate fidei, quam erat praedicaturus, audiret: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Christianae igitur fidei fortitudo, quae portas mortis super inexpugnabilem petram aedificata non lium Virginis, qui auctor est matris; eumdem natum in fine saeculorum, qui creator est temporum; eumdem Dominum omnium virtutum, et unum de stirpe mortalium; eumdem peccati nescium, et in similitudine carnis peccati
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uere ex dõ patre eter¬
naliter natum: uere cum
patre. & cũ spũ scõ semper
existentem clarissima asser¬
tione ꝑdocuit: immo om̃a
diuine ueritatis & uerȩ
diuinitatis. quantũ alteri
mortaliũ nulli licuit. archana
reserauit: Et hoc uirgini
priuilegiũ recte seruabat᷑.
ut ad scrutanda uerbi in¬
corrruptibilis sacramenta.
incorrupto ipse non solum
corde. sed & corpore ꝓder&:
De cuius dictoꝵ ueritate
quã sit nemini ambigendũ:

Expanded text:
m, vere ex Deo Patre aeternaliter natum, vere cum Patre et cum Spiritu sancto semper existentem, clarissima assertione perdocuit: imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte reservabatur, et ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quam sit nemini ambigendu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os sicut liber uidi¬
cum refert. quȩdam
isrłitice tribus ciuili aduer¬
sum se prelio decertarẽt nec
ꝓpter consimilem populi i

Expanded text:
ros, sicut liber Judicum refert, quaedam Israeliticae tribus civili adversum se praelio decertarent, nec propter consimilem populi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis diuini sit oꝑis execi.¬
tor: Nam cũ aluntur esurien¬
tes. uestiuntur nudi. fouen¬
tur infirmi:l nonne auxiliũ

Expanded text:
tatis divini sit operis exsecutor. Nam cum aluntur esurientes, vestiuntur nudi, foventur infirmi, nonne auxiliu
Abbreviated transcription (Latin):
est sacramentũ: Huuismodi
enĩ dñs ꝑegit in sua carne
mysterium. ut sicut ds̃ esse
diuinis uirtutib creditur:
ita & homo esse infirmitati¬
bus dinoscatur humanis:
Et hinc est quod xp̃s ut
homo esurit:ł & esurientes
pascit ut ds̃ Hinc quod fa¬
tigatur itinere: & claudis
turtutẽ tribuit ambulandi
Hinc quod oculos suos laxat
in lacrimas: & mirabiliter

Expanded text:
s sacramentum. Hujusmodi Dominus peregit in sua carne mysterium, ut, sicut Deus esse divinis virtutibus creditur, ita et homo esse infirmitatibus dignoscatur humanis. Et hinc est quod Christus ut homo esurit, et esurientes pascit ut Deus; hinc quod fatigatur itinere, et claudis virtutem tribuit ambulandi; hinc quod oculos suos laxat in lacrymis, et mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
re non norant: Existunt uic¬
toriȩ cõpotes. qui fuerant e¬
tate imbelles: Mercant᷑ pena
martyriũ. głam sanguine
cõparant  eternã uitã tẽpo¬
rali morte cõmutant: Hec ti¬
muit etas illa mortẽ. nec hor¬
ruit: Timere enĩ non potuit:
quȩ tiere non nouit: Trans¬
mittit infantes infans xp̃s
ad cęlũ: offert noua xenia
patri. primitias fructuum
exhibet genitori: Ostendit
futurã fȩcundissimã messem:
dum in semine tantã exhibet
ubertatẽ: Derisit se derisit
hostilis immanitas. quȩ pu¬
tauit turbare posse consiliũ
sariam mundi: Sed contulit
dũ infantẽ quęrit occidere
xep̃m Prestat hostis dũ nocet.
beneficiũ tribuit cũ occidit:
inuideret enĩ eoꝵ głe si ama¬
ret: Sed aliȩ sunt terrestres
pugne: aliȩ cȩlestes uictoriȩ:
In prelio. xp̃i moriendo uiuit᷑:
cadendo surgitur: uictoria

Expanded text:
re non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turbare posse consilium sariam mundo. Sed contulit dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret enim eorum gloriae si amaret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria
Abbreviated transcription (Latin):
fluenta produxit: Aut esu¬
rienti sibi post quadraginta
dierũ ieiuniũ escam non po¬
terat ꝓuidere: cuius prȩ

Expanded text:
fluenta produxit : aut esurienti sibi post quadraginta dierum jejunium escam non poterat providere, cujus pr
Abbreviated transcription (Latin):
scentias carnis. siue contra
hereticoꝵ iacula dimicemus.
dñi cruce semꝑ armemur.
nec unquã apaschali festo
recedimus. si afermento ma¬

Expanded text:
scentias carnis, sive contra haereticorum jacula dimicemus, Dominica cruce semper armemur. Nec enim umquam a paschali festo recedimus, si a fermento ma