comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib scorũ. Splendores aũt scorũst : quando in re¬
surrectione lucebt̃ sic̃ angelidi & itapurificati
atq ꝑspiciuert : ut illã maiestatẽ que ant cor¬
disoculis intueri. Uludenilum̃ nisin melius im¬
resurgemꝰ sed ñ om̃s immut abim᷑. Ex utero ge
nuite ÷ ex archanosubstantiȩ meȩ exipsasci¬

Expanded text:
videre. Splendores autem sanctorum sunt, quando in resurrectione lucebunt sicut angeli Dei, et ita purificati atque perspicui erunt, ut illam majestatem queant cordis oculis intueri. Illud enim lumen nisi in melius imresnui te, id est ex arcano substantiae meae, ex ipsa sci
Abbreviated transcription (Latin):
speidñ isec sic dic̃ apłs. quostradidi satanȩ ut dis¬
cant ñ blas phemare. Diabolus quasi questiona¬
rius dñiẽ quiñ recte ambulant ad dm̃ tradunt᷑
diabolo quare e it pereant in ȩt̃nũ & ubiclem̃¬
me. Dr̃ quoq inieremia quid tu uides leremia
ollã succensã inquit. Videteergo qm inista olla
mitunt᷑ carnes. hoc scriptũẽ in ez echiel. & mito
inquit carnẽ i nolla ut molliafiant. & dura c̃uer¬
tant᷑ addm̃ ut ex cordelapideofiat corcarneũ.
& ubi prius ñ poterat scribi ꝓpt̃ duritiã. poste ascri¬
bat᷑ ꝑ mollitiẽ Succendã inquit hancollã & ex¬
coqua carnes eius & ossa usq dũ amittat omñe hu¬
morẽ & illuuiẽ & uide postea quid dicat᷑ & discaN

Expanded text:
ini est? Dicat Apostolus: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare . Diabolus quasi quaestionarius Domini est. Qui non recte ambulant ad Deum, traduntur diabolo. Quare? Ut pereant in aeternum. Et ubi clememe. Dicitur et in Jeremia: Quid vides tu, Jeremia? Ollam succensam, inquit . Videte ergo quoniam in ista olla mittuntur carnes. Hoc scriptum est in Ezechiel: Et mitte, inquit, carnes in ollam, ut molles fiant . Ut dura convertantur ad Deum: ut ex corde lapideo fiat cor carneum. Et ubi prius non poterat scribi propter duritiam: postea scribatur propter mollitiem. Succendam, inquit, hanc ollam, et excoquam carnes et ossa, usque dum amittant omnem humorem et illuviem. Et videte postea quid di
Abbreviated transcription (Latin):
lacux isolis dñm sequebat᷑ . credate ũom̃ia quȩ ha¬
bebat itadimisisse filiis & uxorĩ ut ñ inde since¬
rit̃ uł ꝑseuerant̃ uinculũ cupiditatis a bruperit.
qui & iã sie auendere uideret᷑ distribuenda pau¬
peribus ꝓfecto facer& qđ & a nanias fec̃post
dñiascensionẽ. Neq eñi metuer& ne hoc dñs di¬
uinitate cognoscer& quẽ falliputabat. quan¬
doeaquȩ matebant᷑ deloculis auferebat. Vnde¬

Expanded text:
cim Dominum sequebatur; credat eum omnia quae habebat ita dimisisse filiis et uxori, ut non inde sinceriter vel perseveranter vinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, de loculis auferebat
Abbreviated transcription (Latin):
one dominicipopuli reddunt᷑ alieni. Nutantes
dictũ ẽ .i incertiquoeant iudȩ iom̃i p̃sidio destitu¬
ti. Dicendo aũt eiciant᷑ dehabitationibsuis: ex po¬
suit qđ su pradixerat transferant᷑ Hocigit᷑ totũ
quomodo ux orieiꝰ filiisq c̃tigerit : sequentes in di¬

Expanded text:
one Dominici populi redduntur alieni: dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes indi
Abbreviated transcription (Latin):
munita : infernubi includunt᷑ rei unde ex¬
tor ñexit nemo alt̃. Moyses deistaciuitate
iugens descendã ad inferos ad inferos aũt̃
descendit quia necduerat paradysus a latro¬
ne aꝑt munitaẽ istaciuitas ade grediendũ
aꝑtaẽ aũt ad introeundũ. Quis deduc & me
tatẽ ꝑueniat. Ne moe ñĩ uictor de scendit in
pulistinos & ñ exibis ds̃ inuirtutib nr̃is .s.¬

Expanded text:
munita? Infernus, ubi includuntur impii: unde extor non exiit alter. Lugens descendam ad inferos . Ad inferos autem descendit: quia necdum erat paradisus a latrone apertus. Munita est ista civitas ad egrediendum: aperta est autem ad introeundum. Quis deducet me tur animae. Nemo enim victor descendit in pulisti nos. Et non exibis Deus, in virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
toreseorũ. Similes quippe illisfiant. quise qui
tali a decreuert̃ : Nec illudomittendũẽ. qđ fu¬
bricatores accultores huirei. unaꝑculsiꝓbant᷑
ẽẽ sententia. Si milise enuniquitas. alios suis
operib decipere & cultores sepessimis obligare
De his & iã dic̃ apłs. Qui cõmutauert̃ ueritatẽ dĩ¬

Expanded text:
se. Similes quippe illis fiunt, qui sequi talia decreverunt. Nec illud omittendum est, quod fabricatores et cultores hujus rei una perculsi probantur esse sententia. Similis est enim iniquitas alios suis operibus decipere, et culturis se pessimis obligare. De his etiam dicit Apostolus: Qui commutaverunt veritatem D
Abbreviated transcription (Latin):
Post speciales enumerationes ad benedictionẽ
generalitatis ascendit: ubisimulom̃s benedi¬
cunt᷑ quiseruire dñopura menteclegerunt.
Hoc enĩ fec̃ inpiscatoribus hoc fechi regibus. Nul
lũ quippegeiꝰi hominũ cieredens pbat᷑ exceptũ.
Sqđ sit ab eiꝰmunerib: alie nũ. Adiciac dñssuꝑuos

Expanded text:
Post speciales enumerationes ad benedictionem generalitatis ascendit: ubi simul omnes benedicuntur qui servire Domino pura mente delegerunt. Hoc enim fecit in piscatoribus, hoc fecit in regibus, nec ullum genus hominum ei credens probatur exceptum,  sit ab ejus muneribus alie
Abbreviated transcription (Latin):
nitionẽ dĩ. Sieñisapient̃ consideres aut spiri¬
talit̃ intelligas: uidebis in hopsal momiseri¬
cordias quas topetitas & dem̃ter indultas
quas & nobpietate ꝓflua dignet᷑ quȩ sitꝰ indid¬
gere pulsat aperire. pettꝰ ñ negare ipsigła
anticũ sẽꝑrefert᷑ insensũ psalmꝰ uerore fer¬
t incorporalia : Vt aut manifestius dicam
intitulos criptuẽ canticũpsalmũ recte& ẽ
hoc ẽ in practicen qm̃ ñ solũ corde & sensu. sed
& inopereparatꝰ sũ ꝓpterea & scđodico: Can¬
tabo& psallã ingloriamea. Cantabo hocẽ hi
inopere: cordemeo & psallã : Sic̃ psalteriũ ex multis
chordis cõpositũẽ : & si un achorda rupta fuerit
ext̃minat᷑ psalteriũ : ita & in actib nr̃is suinũ
mandatũ p̃t̃ gressi fuerim psalteriũ nr̃m¬

Expanded text:
 consideres et spiritualiter intelligas, videbis in hoc psalmo quarto misericordias petitas et clementer indultas: quas et nobis pietate proflua dignetur quaesitas indulgere, pulsatas aperire, petitas non negare. Ipsi gloria anticum semper refertur in sensum: psalmus vero refertur in corporalia. Ut autem manifestius dicamus, in titulo scriptum: Canticum psalmi: recte et hoc est, in practice. Quoniam non solum corde et sensu, sed et in opere paratus sum. Propterea et secundo dico: Cantabo et psallam in gloria mea. Cantabo, hoc est, in corde meo, et psallam. Sicut psalterium ex multis chordis compositum est, et si una chorda fuerit rupta, exterminatur psalterium, ita et in actibus nostris, si unum mandatum praetergressi fuerimus
Abbreviated transcription (Latin):
abardoresolis: et ignẽ ut lucer& cis ꝑ noat̃.
Vtrũq muncontratẽporis inclem̃tiã ꝓbat᷑ eẽ
c̃cessũ Nubes dataẽ ut solis tẽperar& ardorẽ
Ignis concessus ẽ iate nebrarũ potuis s& auferre
dicit : quinos & abȩstu diei defendit. & in noc¬
turnis tenebris illuminat. Petiert̃ carnes &

Expanded text:
orum, et ignem ut luceret eis per noctem. Utrumque munus contra temporis inclementiam probatur esse concessum. Nubes data est, ut solis temperaret ardorem; ignis concessus est, ut tenebrarum potuisset auferre dicit: qui nos et ab aestu diei defendit, et in nocturnis tenebris illuminat. Petierunt carnem, et
Abbreviated transcription (Latin):
culaeorũ disrupit. Ecce quare humiliati quare
infirmati st̃ scilic& iit ad nõclamarent delita
ꝓpria confitentes. Silebant en iinelatione posti¬
& uelut insensatapecora nullũ uerbũs alictare
fundebant. Copuntiofactaẽ : & tt̃ uocẽ ꝓficuã

Expanded text:
cula eorum disrupit. Ecce quare humiliati sunt, quare infirmati; scilicet ut ad Dominum clamarent, delicta propria confitentes. Silebant enim in elatione positi, velut insensata pecora nullum verbum salutare fundebant. Compunctio facta est, et tunc vocem proficuam
Abbreviated transcription (Latin):
deinteritionib eorũ .÷. decccis ionib: inquib seipsos
de merserant. Confite ant᷑ dño s. ab hominib mise¬
ricordiȩ ei quib excelsus sehumiliaũ. quib ds̃ ho¬
mofactꝰ ẽ quib immortalis ꝓmortaliũ uita subdg
morti: & mirabilia ei filiis hominũ quia inferni
aereasportas uectesq ferreos c̃fregit quia redit
uictor ad superos quia remeaũadcelos. Et sacrifi¬

Expanded text:
de interitionibus eorum. In quibus se ipsi demerserant. Confiteantur Domino misericordiae ejus. Quibus excelsus se humiliavit, quibus Deus homo factus est: quibus immortalis pro mortalium vita subditur morti. Et mirabilia ejus filiis homaereas portas et vectes ferreos confregit, quia rediit victor ad superos, quia remeavit ad coelos. Et sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
corporalib ꝓcarnis infirmitatereficit᷑ & cũspĩ¬
talilocunditate cõplet᷑. Sedhic animaseorĩt car¬
nib patuq dicec̃ saginatas ut ips a uoluntas quȩ
desperatione peccauerat. reb.emergentib. iun¬
tẽ uentris sec utaẽ seditio quȩ plerũq causas ex¬
citat : unde pericula ꝑnitios a ꝓueniant. Irritari
enĩaliquẽ dicimꝰ a diracundiã ꝓuocari. aut
actionib aliorũ inꝗbis aut uerb̵as primnis. Filu

Expanded text:
corporalibus pro carnis infirmitate reficitur, et cum spirituali jucunditate completur. Sed hic animas eorum carnibus potuque dicit esse saginatas, ut ipsa voluntas quae desperatione peccaverat, rebus emergentibus vintem ventris secuta seditio est, quae plerumque causas excitat, unde pericula perniciosa proveniant. Irritari aliquem dicimus, ad iracundiam provocari aut actionibus aliorum improbis, aut verbis asperrimis. Illu
Abbreviated transcription (Latin):
deuot iudȩorũ populus canat. quis ẽ iste alter
ꝗ dic̃fiat fiat᷑ nimirũ ut mihi uidet᷑ populus ille
ñꝓutiẽ : ꝗ eotẽpore ad huc in fide ñerat. quan¬
dopsalmistecanebat᷑. Quit am̃ ꝓpheciȩ uirtute
futurus introductꝰ ẽ : ut amore uni uersitatis
dicer& fiat fiat. Sic hodieq in ec cle suforantib
sacerdotib respondet᷑ amen id ÷ fiat. Silã
illis tẽporib ipsi indicabant᷑ qui nc̃idem faci¬
unt.

Expanded text:
devotus Judaeorum populus canat, quis est iste alter qui dicit: Fiat, fiat, scilicet ut mihi videtur populus ille praeputii est, qui eo tempore in fide non erat, quando psalmus iste canebatur; qui tamen prophetiae virtute futurus introductus est, ut amore universitatis diceret: Fiat, fiat. Sic hodieque in ecclesiis orantibus sacerdotibus respondetur Amen, id est, Fiat. Sic jam illis temporibus ipsi indicabantur, qui nunc idem faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
audiert̃. De murmuratione enĩ apłs doc& di¬
cens nolitem armurare sic̃ ꝗđã exipsis mur¬
muriuert̃ & a serpentib periert̃. Nonergo
murmurem nenos dȩ monesuene nosis mor¬
sib saucient ac depuseant. Addidie intabe:¬
naculissuis : ut ñ hoc laborantib: sẽdotiosis
contingere iuderet᷑. Maiore ñu nudia
crescit criminis cũmurmurare contingit

Expanded text:
suis. De murmuratione enim Apostolus docet, dicens: Nolite murmurare sicut quidam ex ipsis murmuraverunt, et a serpentibus perierunt . Non ergo murmuremus, ne nos daemones venenosis morsibus saucient ac depascant. Elevanaculis suis, ut non hoc laborantibus, sed otiosis contingere videretur. Major enim criminis crescit invidia, cum murmurare contigit
Abbreviated transcription (Latin):
uero hic significat inȩt̃nũ qui a nullũtepus est
qđ ab eiꝰ miseri cordia reperiat excȩptũ Na
& hic c̃sueuit parcere . & ibi fidelib dignaba
ȩt̃ nap̃mia c̃donare. Ita fitut sẽꝑ bonꝰsuppli¬
cibsuis sẽ ꝑmis ericors approbet᷑: Na& culuediea

Expanded text:
ero hic, significat in aeternum: quia nullum tempus est quod ab ejus misericordia reperiatur exceptum. Nam et hic consuevit parcere, et ibi fidelibus dignabitur aeterna praemia condonare. Ita fit ut semper bonus supplicibus suis, semper misericors approbetur; nam et cum judicat
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ fectalgit t̃ra crudeles homines debemacci¬
pere quise magis iniquade uotione trucidast̃
int̃ ficiendo e iũ filios suos tane fario scelere : pa¬
rentespotius uidebant᷑ extingui. Tropic ae ñ
locutione positũẽ int̃fectã t̃ra : dũt̃ reni homines
dicunt᷑ malis actionib int̃empti. Quicłã uero¬

Expanded text:
Interfectam igitur terram crudeles homines debemus accipere, qui se magis iniqua devotione trucidarunt; interficiendo enim filios suos, tam nefario scelere parentes potius videbantur exstingui. Tropica enim locutione positum est interfectam terram, dum terreni homines dicantur malis actionibus interempti.
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatodeberereꝗesci. in paschaagnũ innicu¬
lilm molari sacer dote scũ ueste mysticaadal¬
tare accedere . & cȩteraquȩ in hunc modũ idño
p̃ceptanoscunt᷑. Sed hȩc & hissimili. añcorpora¬
lit sed sp̃italit̃ st̃ quȩ renda Idec eñĩad diditre

Expanded text:
sabbato debere requiesci, in Pascha agnum anniculum immolari, sacerdotes cum veste mystica ad altare accedere, et caetera quae in hunc modum a Domino praecepta noscuntur. Sed haec et his similia non corporalit
Abbreviated transcription (Latin):
nert̃ : Ex hacenĩcotur niesatiat isrł nausiat᷑:
Vndec auendũẽ nc ꝗ sesentit libe ratũex
aratru& espiciens retro. apt ẽ regnodĩ :
Et panecȩli ÷ manna saturauiteos. Sic ut
eñĩ illidecȩlis fluentimannare fectist : ita
nos hodie ineccłacorpore agniacceptore fi¬
cim̃. Disrupit petr̃a & fluxert̃ aquȩ. Perpetr̃a

Expanded text:
nix. Ex hac enim coturnice satiatus Israel nauseat. Unde cavendum est, ne qui se sentit liberum ex aratro, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Pane coeli saturavit eos. Sicut enim illi de coelis fluente manna refecti sunt: ita nos hodie in Ecclesia corpore agni accepto reficimur. Disrupit petram, et fluxerunt aquae, et a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓs uac̃tumacia plagarũ dura geminaũ. Sed
hoc ꝓphetiȩ sp̃udictũ credamꝰdetẽporib xp̃ianis:
quando dñs saluator peccatoresobnoxios. p̃ti¬
ososanguine suo adiaboliredemit imperio. Et¬
ñremansit. Hoc ꝗdẽ ad littera sine c̃ trouersia
udetͣ intelligi. quia notaẽ in ex odo cõmemo¬
rata descriptio: Verĩuinꝰ exeis ñremansit : ñ
aduni uersa ȩgẏptiorũ gentẽ res picit : sed tan¬
tũ ad insequentiũ multitudinẽ tendit quȩ
ibiusq ad minimũ ꝓbat᷑ extincta. Reman¬
serant enĩ deȩgyptus ꝗlȩtarent᷑ in ꝓfectione
eorũ : sicut in ps al mosuperioredix̃. lȩtat aẽ
egyptꝰ in ꝓfectionecorũ. sed illiscilic&. ꝗ in

Expanded text:
rum dura geminavit. Sed hoc prophetiae spiritu dictum credamus de temporibus Christianis, quando Dominus Salvator peccatores obnoxios pretioso sanguine suo a diaboli redemit imperio. n remansit. Hoc quidem ad litteram sine controversia videtur intelligi, quia nota est in Exodo commemorata descriptio. Verum unus ex eis non remansit, non ad universam Aegyptiorum gentem respicit, sed tantum ad insequentium multitudinem tendit, quae ibi usque ad minimum probatur exstincta. Remanserant enim de Aegyptiis, qui laetarentur in profectione eorum, sicut in psalmo superiore dixit: Laetata est Aegyptus in
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& & aaron uerba signorũ & ꝓdigioꝵ quȩ ab
eis p̃dicabant᷑ dñ mẽe facturũ. Signast̃. quasi
uestigia aliqua futurarũ siue p̃teritarũ rerũ:
Prodigia ueroꝑtinent ad inirabileseuentꝰ quiln
reruor dine ante añ fuert̃ : Prodigiũ enĩ dictũẽ

Expanded text:
ilicet et Aaron, verba signorum et prodigiorum, quae ab eis praedicabatur Dominus esse facturus. Signa sunt quasi vestigia aliqua futurarum sive praeteritarum rerum; prodigia vero pertinent ad mirabiles eventus, qui in rerum ordine antea non fuerunt. Prodigium enim dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
lexert. Constat eñ ĩdiscedente populohebr¬
oruȩgyptũñ fuis selȩtatã quando eũ ꝑse¬
quendũ cẽ ludicauit. Sed postqũa illide¬
mersist̃ quiad insequendos hebreosire de¬
creuerant : tt̃ quilnȩ gyptoremanserant
om̃inolȩ tatist. quia similia minime ꝑtulert̃
ipseenitimor fuit. ut infauoregentis hebra¬
icȩ ĩpsaquodã modo uiderent᷑ elem̃ta pue¬
nasse. Et intende quia ꝑfigura metononiuã.
quȩ latinetrans nominatiodr̃ ȩgyptũ ñȩi ÷p

Expanded text:
uirere. Constat enim discedente populo Hebraeorum Aegyptum non fuisse laetatam, quando eum persequendum esse judicavit; sed postquam illi demersi sunt qui ad insequendos Hebraeos ire decreverant, tunc qui in Aegypto remanserant omnino laetati sunt, quia similia minime pertulerunIpse enim timor fuit, ut in favore gentis Hebraicae ipsa quodammodo viderentur elementa pugnasse. Et intende quia per figuram metonymiam, quae Latine transnominatio dicitur, Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis debem accipere. quicredebat prima¬
rios populis iuinhanc sapientiãꝑuenire poti¬
isse ut & ipsi somniorũ int̃p̃tes eẽ mererent᷑
& ad tantã doctrinãscientia eorũ potuis s&
adduci: ut c̃sultideredubia. certaloquerent᷑.¬

Expanded text:
Pharaonis debemus accipere, qui credebat primarios populi sui in hanc sapientiam pervenire potuisse, ut et ipsi somniorum interpretes esse mererentur, et ad tantam doctrinam scientia eorum potuisset adduci, ut consulti de re dubia certa loquerent
Abbreviated transcription (Latin):
ũeorũ. Inuneis & ficulneis ac reliquis lignis:
om̃ehumanugenostendat plagiscȩlestib uerbe¬
ratĩ obemendationis causa : Diãc s.ds̃ & uentt
medit om̃e fȩnũterrȩ eoꝵ & omne fructũt̃ rx¬
ipsorũ. Infȩnofructuq reliquot̃rȩ castiga¬
tionẽ humanãdoc&. Dat̾ enĩ potestas aduersȩ
partiut noce at hominibus. quiuolunt agere
pȩnitentiã sic̃ a pocalipsis doc&. Et ꝑcussit om̃e
paliauitia. quȩ homines ceupriinogenitos
gento c̃fessionis lucidȩ & auro puritatis splen¬
didȩ sublata om̃ infirmitate peccati Primũ¬

Expanded text:
um eorum. In vineis ficulneisque ac reliquis lignis, omne humanum genus ostendit plagis coelestibus verberatum, ob emendationis causam. Dixit, et venit medit omne fenue eorum. In feno fructuque reliquo terrae, castigationem humanam docet. Datur enim potestas adversae parti, ut noceat hominibus qui nolunt agere poenitentiam, sicut Apocalypsis docet . Et percussit omne palia vitia: quae homines ceu primogenitos gento confessionis lucidae, et auro puritatis splendidae, sublata omni infirmitate peccati
Abbreviated transcription (Latin):
ex audiuit ut eis tribuer& regna caelorũ
Prȩparationẽ cordis coꝵ audiuit auris tua łł
clementiatua : Aures dñi dñr cũ ex audire
cũ eã ei dederit. ut qđ quondã concupierat
hspe : tandẽ fruat᷑ inspecie: Iudicare
pupillo ethumili. Hic enĩ datiuo ñ accusatiuo
casuloqͥtͣ hoc ẽ ñ ut pupillũ iudic& : sedut iu¬
dic& pupillo e humili ut accipiant uitã q̃ nam:
Vt ñ apponat ultra magnificare se homo super
t̃rã : Vt ex hoc ñ erigat᷑ homo łđ antichrist suꝑ¬

Expanded text:
Exaudivit, ut eis tribueret regna coelorum. Praeparationem cordis eorum audivit auris tua. Hoc est, clementia tua. Aures Domini audire cum eam ei dederit: ut quod quondam concupierat in ipse, tandem fruatur in specie. Judicare pupillo et humili. Hic enim dativo, non accusativo casu loquitur: hoc est, non ut pupillum judicet, sed ut judicetur pupillo et humili, ut accipiant vitam aeternam. Ut non apponat ultra magnificare se homo super terram. Ut ex hoc non erigat
Abbreviated transcription (Latin):
uitiorũ cathena ꝯstringit. Tulit quoq
similit ⁊ sophoniã. qui int̃p̃tat᷑ abscon¬
uiros. hoc est p̃sbiteros. qui talentũ uer¬
bi dei in t̾ra fodientes absconder̃t. in suũ
dñium subigit. Et tres ianitores. illos
debuerant: et tenentes clauem sciencie. nec
ipsi introierũt. nec alios introire ꝑmiser̃t.
Et de ciuitate eunuchũ imũ: qui erat p̃¬
fectus suꝑ uiros bellatores. Eunuchus is¬
te significat eos quos alibi script᷑a sacra
stultas uirgines appellat: qr uasa oleo ua¬
cua in manib tenebant. continentes se ii.¬
delicet a coitu corporali: nec tam̃ oleũ gr̃e¬

Expanded text:
vitiorum catena constringit. Tulit quoque vitiorum catena constringit. Tulit quoque similiter « et Sophoniam, » qui interpretatur absconviros, hoc est presbyteros qui talentum verbi Dei in terra fodientes absconderant, in suum dominium subigit; « et tres janitores, » illos debuerant, et tenentes clavem scientiae, nec ipsi introierunt nec alios introire permiserunt; « et de civitate eunuchum unum qui erat praefectus super viros bellatores, » eunuchus iste significat eos quos alibi Scriptura sacra « stultas virgines » appellat, quae vasa oleo vacua in manibus tenebant, continentes videlicet se a coitu corporali, nec tamen oleum gr
Abbreviated transcription (Latin):
tea argentea. tulit princeps milicie: qr
tam sensũ p̃ciosũ. quã etiã eloquii uenus¬
tatem. hostis nequã de domo dñi auferre
molitur: ⁊ secũ in confusionẽ ducere. Tu¬
lit qͦ princeps milicie saraiam sacerdotẽ
primũ. ⁊ sophoniã sacerdotẽ scd̃m. ⁊ tres
ianitores: et de ciuitate eunuchũ unũ
qui erat p̃fectus suꝑ uiros bellatores. ⁊
quinq uiros de his qui steterãt corã re¬
ge. quos repperit in ciuitate. ⁊ sophar
principẽ exercitus. qui probabat tirones
de popło terre. ⁊ sex uiros e uulgo qͥ
inuenti fuerãt in qiuitate: quos tollens
nabuzardan princeps militũ. dux̃ ad re
gem babilonis in reblatha: ꝑcussitq
eos rex babilon̾is. ⁊ ritfecit in reblatha.
in t̾ra emath: ⁊ tͣns latus ẽ iuda de terra
sua. Non solũ populares. s n fortes. ⁊ pͥn¬
cipes in eccła diabolus decipere. ⁊ pecca¬
tis captiuare satagit: unde de ipso in

Expanded text:
tea, argentea, tulit princeps militiae. » Quia tea, argentea, tulit princeps militiae. » Quia tam sensum pretiosum quam etiam eloquii venustatem hostis nequam de domo Domini auferre molitur, et secum in confusionem ducere. « Tulit quoque princeps militiae Sarariam sacerdotem primum, et Sophoniam sacerdotem secundum et tres janitores, et de civitate eunuchum unum qui erat praefectus super viros bellatores et quinque viros de his qui steterant coram rege quos repperit in civitate et Sopher principem exercitus qui probabat tirones de populo terrae et sex viros e vulgo qui inventi fuerant in civitate quos tollens Nabuzardan prieblatha, percussitque eos rex Babylonis et interfecit; in Reblatha in terra Hemath. Et translatus est Juda de terra sua. » Non solum enim populares, sed et fortes et principes in Ecclesia diabolus decipere et peccatis captivare satagit, unde de ipso in
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis ⁊ frum̃tũ sane doctrine in uineis
et agris popłorũ fructificet: s spine mu¬
gis et tribuli uiciorũ excrescãt. Colũpnas
autẽ ereas ⁊ bases. ⁊ mare eneũ. qđ erat in
domo dñi confregerũt chaldei: ⁊ tͣnstule-
runt es in babilonẽ. Colũpnas ereas ⁊ ba¬
ses. doctores possumꝰ accipere: qui sonori¬
tate p̃dicatioĩs. ⁊ fidei firmitate. debuerũt
alios sustentare. Mare eneũ baptismi la-¬
uachrũ: ⁊ ꝯpũctionẽ lacrimarũ. Eqͥdem
omĩa chaldei sp̃uales per merciã magistro¬
rum de domo dñi auferre nitunt᷑. ⁊ ꝯfrm-¬
gere: ita ut non remaneat testa. qua pos¬
sit iglaculus ferri de incendio. Ollas qͦ ere
in suũ usũ nequissimũ uerterũt. Necñ ⁊¬
thuribula ⁊ fialas: dũ or̃onem qͣ diuini¬
tas placari potuit. et poculũ uerbi quo
lapsi refocillari debuerãt. impediendo sub¬
uertũt. Que aurea aurea. et que argen¬

Expanded text:
spiritualis, et frumentum sanae doctrinae in vineis spiritualis, et frumentum sanae doctrinae in vineis et agris populorum fructificet, sed spinae magis et tribuli vitiorum excrescant. « Columnas autem aereas quae domo Domini confregerunt Chaldaei, et transtulerunt omne aes in Babylonem. » Columnas aereas et bases, doctores possumus accipere, qui sonoritate praedicationis et fidei firmitate debuerunt alios su stentare. Mare aereum baptismi lavacrum, vel compunctionem lacrymarum, vel quidem omnia Chaldaei spirituales per inertiam magistrorum de domo Domini auferre nituntur et confringere, ita ut non remaneat testa, qua possit igniculus ferri de incendio. « Ollas quoquein suum usum nequissimum converterunt. « Necnon thuribula et phialas. » Cum orationem, qua divinitas placari potuit, et poculum verbi, quibus lassi refocillari debuerant, impediendo subvertunt. « Quae aurea, aurea, et quae argen
Abbreviated transcription (Latin):
alieni iudicii iusto dei iudicio suꝑ peccõres.
cum antiquus hostis. qui et rex confusionis.
et princeps omĩum iniquorũ est. tã malig¬
norum sp̃uum quã etiã impiorũ hominũ
plebem inuadit fideliũ: ⁊ domũ regis. ⁊ do¬
mos ihrłm. id est rectores. et eos qui uide¬
bantur in uisiõe pacis manere. inflãmatos¬
cupiditate subuertit. Omnẽq domũ ꝯbus¬
sit igni: cũ uniuscuiusq ꝯscientiã. ꝑ flãmã
illiciti amoris conturbauit. Et muros iheru¬
salem in circuitu destrux̃: cũ intencionem
orõnis ⁊ uirtutũ studia que contͣ se uale¬
re noluit in desꝑantib dissoluit: ne per¬
spem uenie ad diuina recurrãt auxilia.⁊
correctioris uite apprehendãt munimina.
Popłiq incaptiuitatẽ ducẽs. de pauꝑib
terre reliquit uinitores ⁊ agricolas: qr eos
qui utiles uerbo et exemplo esse poterant
per uicia captiuãs. stultis ⁊ hebetib ꝯmen-¬
dat agriculturã: quatinꝰ non uinũ gracie

Expanded text:
istum, justo Dei judicio super peccatores, cum antiquus hostis, qui et rex confusionis, et princeps omnium iniquorum est, tam malignorum spirituum, quam etiam impiorum hominum, plebem invadit fidelium, et domum regis, et domos Hierusalem, id est, rectores, et eos qui videbantur in visione pacis manere, inflacupiditate subvertit: omnemque domum combussit igni, cum uniuscujusque conscientia per flammam illiciti amoris perturbat: et muros Hierusalem in circuitu destruit: cum intentionem orationis, et virtutum studia, quae contra se valere novit, in desperantibspem veniae ad divina succurrant auxilia, et correptionis vitae apprehendant munimina. Populumque in captivitatem ducens, « de pauperibus terrae reliquit vinitores et agricolas, » quia eos qui utiles verbo et exemplo esse poterant, per vitia captivans, stultis et hebetibus commendat agriculturam, quatenus non vinum gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
nec erat panis popło terre: ⁊ cet̾a. Noue¬
narius numerus qui minus habet denario.
ĩꝑfectionẽ legis significat: sicut undenariꝰ
trans gressionẽ. Et recte dictũ est qd̾ nabu¬
godonosor in nono anno regni sedechie ob¬
sederit ciuitatẽ m̃se decimo. decima die m̃¬
sis: qr mali pastores cũ decalogi mandata sci
gunt: necesse est ut plebẽ sibi cõmissam
antiquus hostis cũ suo exercitu obsidiõe cir¬
cũdet. ⁊ munitiõe erroris ac uitiorũ ꝯstrue¬
ta. claudat uallando ciuitatẽ: sicq fames
in ciuitate p̃ualeat. fames utiq uerbi dei:
cũ ñ expendit᷑ libere panis doctrine popło
płorũ hi qui debuerãt armis ciuitatẽ defen-¬
dere. nocte ignorantie ⁊ tenebris uiciorũ fu¬

Expanded text:
nec erat panis populo terrae, » etc. Novenec erat panis populo terrae, » etc. Novenarius numerus, qui minus habet denario, imperfectionem legis significat, sicut undenarius transgressionem. Et recte dictum est quod Nabuchodonosor in nono anno regni Sedeciae obsederit civitatem mense decimo, et decima die mensis, quia mali pastores cum Decalogi gunt: necesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et munitione erroris, ac vitiorum constructa, claudat vallando civitatem, sicque fames in civitate praevaleat, fames utique verbi Dei, cum non expenditur libere panis doctrinae populpulorum, hi qui debuerant armis civitatem defendere, nocte ignorantiae et tenebris peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
nare cepisset: ⁊ undecĩ annis regnauit in
fecerat pat̾ eiꝰ ioachim. Qd in sedechia aliud
intelligere possumꝰ. nͥ qd̾ in ioachim ante p̃¬
diximꝰ: hoc ẽ malos doctores in eccła. qui¬
munere et dono diuino abutunt᷑: ⁊ falso
sibi nom̃ iusticie usurpãt: Mathanias enĩ
interp̃tatur munus siue donũ: sedechias ius¬
tus dñ. Qͥ annos undecim regnasse dicit᷑: qd̃
significat eũ tͣnsgressorẽ legis fuisse. Undena¬
rius enĩ numerus qr denariũ suꝑgredit᷑: ex¬
cessionẽ ddecalogi significat. Nec rite rex di¬
ci potest: qui scdm mandata dñi semetipsũ
et sibi subiectos regere noluerit. Factũ ẽ aũ¬
in anno nono regni eiꝰ m̃se decimo. decima
die mensis. uenit nabugodonosor rex babilo¬
nis ipse et omĩs exercitus eius in ihrłm. ⁊ cir¬
cũdederũt eã. et extruxer̃t in circuitu eius
municioẽs: et clausa est ciuitas atq uallata.
usq ad undecimũ annũ regni sedechie. no¬
na die mensis. Preualuitq fames in ciuitate:

Expanded text:
is regnavit in fecerat Joachim, » etc. Quid in Sedecia aliud intelligere possumus, nisi quod in Joachim ante praediximus, hoc est malos rectores in Eccmunere et dono divino abutuntur, et falso sibi nomen justitiae usurpant? Mathania autem interpretatur munus sive donum, Sedecias justus Domini, qui undecim annis regnasse dicitur, quod significat eum transgressorem legis fuisse; undenarius enim numerus qui denarium supergreditur, excessionem Decalogi significat. Nec rite rex dici potest, qui secundum mandata Domini semetipsum et sibi subjectos regere noluerit. CAPUT em anno nono regni ejus, mense decimo, decima die mensis, venit Nabuchodonosor, rex Babylonis ipse et omnis exercitus ejus in Jerusalem, et circumdederunt eam, et exstruxerunt in circuitu ejus munitiones, et clausa est civitas atque vallata usque ad undecimum annum regis Sedeciae, nona die mensis. Praevaluitque fames in civitate,
Abbreviated transcription (Latin):
Sub cuiꝰ defensione uerus uidas ⁊ uerus
isrł. absq timore ullo habitant: cũ cordib
crectis ad dñ cuncta terrena despici¬
unt. Nec hostiũ minas ꝑtimescunt. sed
in laudib dei uigit᷑ ꝑseuerant: delec¬
tantes in gr̃a di & dulcedine caritatis:
quã incessanter habent ad dnm̃ ⁊ ad ꝑxi

Expanded text:
sub cujus defensione verus Juda et verus sub cujus defensione verus Juda et verus Israel absque timore ullo habitant: cum cordibus erectis ad Dominum, cuncta terrena despiciunt, nec hostium minas pertimescunt, sed in laudibus Dei jugiter perseverant, delectantes in gratia Dei et dulcedine charitatis, quam incessanter habent ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in lege dñi scͥptum continetur: &
sexaginta chori farme perfectionem
bonorũ operũ: decem boues piugues
doctores decalogi & iuginti boues pas¬
cuales p̃dicatores noui testamenti. Qui
quasi geminatũ decalogum inse habẽt
cũ nouũ & uetus testamentũ equalit᷑
p̃dicant pleni dilectione dĩ & ꝓrimi.
Centum arietes quos meluis significant.
quam cos qui ingrege dñi bene dñantes.
simul cũs subditis eterne beatitudinis
głam consequi festinant. Uenatio quoq
diuersorũ animaliũ ñ inconuenienter
accipi potest adqͥsitio hominũ. qͥ exdi¬
uersis gentib cotidie retib eugłi spi
saluatoris nostri rediguntur.
abebatq pacem salonion exomni
parte incircuitu: habitauitq uidas a
isrł absq timore ullo: unusquisq sub
uite sua & subficu sua adan usq bersa¬
bee cunctis dieb salomonis. & reliqua.¬
saias quoq de redẽptore nr̃o ita dicit.
Multiplicabit᷑ eiꝰ imꝑuĩ: ⁊ pacis ũerit finis.

Expanded text:
n lege Domini scriptum continetur; « et sexaginta chori farinae, » profectionem bonorum operum; « decem boves pingues, » doctores decalogi; « et viginti boves pascuales, » praedicatores Novi Testamenti, qui quasi geminatum decalogum in se habent, cum Novum et Vetus Testamentum aequaliter praedicant, pleni dilectione Dei et proximi. « Centum arietes, » quos melius significant, quam eos qui in grege Domini bene dominantes, simul cum subditis aeternae beatitudinis gloriam consequi festinant? Venatio quoque diversorum animalium non inconvenienter accipi potest acquisitio hominum, qui ex diversis gentibus quotidie retibus EvangeliiSalvatoris nostri rediguntur. « Habebatque pacem Salomon ex omni parte in circuitu. Habitavitque Juda et Israel absque timore ullo unusquisque sub vite sua et sub ficu sua, a Dan usque Bersabee, cunctis diebus Salomonis. » Isaias quoque de Redemptore nostro ita dicit: Multiplicabitur ejus imperium et pacis non erit finis ,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ingenti cura p̃bebant tempore suo.
ordeũ quoq & paleas equoꝵ ⁊ iumeutor.¬
qa neqͥd desit his qͥ indomio regis mant̃
tocus ordo scõꝵ p̃dicatorũ scribenbo sci¬
licet iloquendo laborat. ut m̃sa diũ abiu¬
det in copia libroꝵ & decentem pastum
inde habeant quiq fidelium.
Dedit qͦ ds sapientiã salomoni: ⁊ pruiet¬
tiã niultã uimis : ꝙ latitudini cordis qͣsi
harenã que ẽ inlittore maris. Et p̃cede

Expanded text:
cum ingenti cura praebebant tempore suo. cum ingenti cura praebebant tempore suo. Hordeum quoque et paleas equorum et jumentora ne quid desit his qui in domo regis manent, totus ordo sanctorum praedicatorum, scribendo scilicet et loquendo laborat, ut mensa Domini abundet in copia librorum, et decentem pastum inde habeant quique fidelium. « Dedit quoque Deus sapientiam Salomoni, et prudentiam multam nimis, et latitudinem cordis, quasi arenam quae
Abbreviated transcription (Latin):
equest̾um: nut̾ebantq eos supdicti regis
¶p̃fecti.
uid ꝑ qͣdragenariũ mimerũ. nͥ tẽpora
legis prisce designantur: qͥa ⁊ moyses
illam accepturus quadraguita diebus
ieuinauit. & popłs israheliticus qͥ ꝑ eam
instreuebatur. quadragiita annis inhe¬
remo mansit. Duodenariꝰ uͦ numerusp̃¬
seus tempus significat: in quo apłica doc¬
trina noui testamenti ppłm nutrit. Bene
quoq ꝑquadragenariũ siue duoderia¬
rium numerũ p̾sepia equoꝵ salomonis
numerantur : qͥa inutroq ppło legali
iudelicet & eugłico illi qͥ muius intelligen¬
tes fuerunt ad p̃sepia scarum scͥpturarũ
inuitantur: ut pabulũ ibi sacre doctͥne
acciperent. quatinus eqͥtatui sũmi regis
habiles fierent. Nutͥebantq eos supridic¬
ti regis p̃fecti: cũ unusqͥsq doctorum
sermione fidei & exemplo bone oꝑ atioĩs
satagit pastum illis salubrẽ conferit.
Ande subsequens scͥptura de eis dicit.
Sed & necessaria mense regis salomoris

Expanded text:
equestrium, nutriebantque eos supradicti regis praefecti. » Quid per quadragenarum numerum; nisi tempora legis priscae designantur? Quia et Moyses illam accepturus quadraginta diebus jejunavit, et populus Israeliticus, qui per eam instruebatur, quadraginta annis in eremo mansit. Duodenarius vero numerus praesens tempus significat, in quo apostolica doctrina Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium, sive duodenarium numerum, praesepia equorum Salomonis numerantur; quia in utroque populo legali videlicet et evangelico, illi quatenus intelligentes fuerunt ad praesepia sanctarum Scripturarum invitantur, ut pabulum ibi sacrae doctrinae acciperent, quatenus equitatui summi regis habiles fierent. « Nutriebantque eos supradicti regis praefecti, » cum unusquisque doctorum sermone rectae fidei, exemplo bonae operationis, satagit pastum illis salubrem conferre. Unde subsequens Scriptura de eis dicit: « Sed et necessaria mensae regis Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
hereticos contentionis bella in ecclesia
ecordiũ sumũt. Quod autẽ ionathan
et armiger eius prima congressione
aduersus philistiim. non alio in loco
quã in agro culture dedito confligen¬
tes. uiginti numero prima fronte ex
hostib ꝓsternũt: illud figuralit̃ signi¬
ficare uidetur quod his doctorib here¬
tici cedunt. atq succũbũt: qui intra
limites ecclesie positi. a meditacione¬
sacre legis. uelut ab agricult᷑a ñ recedũt:
Sequitur:

Expanded text:
haereticos, contentionis bella in Ecclesia haereticos, contentionis bella in Ecclesia exordium sumunt. Quod autem Jonathas et armiger ejus prima congressione adversus Philistim, non alio in loco, quam in agro culturae dedito confligentes, viginti numero prima fronte ex hostibus prosternunt, illud figuraliter significare videtur, quod his doctoribus haeretici cedunt atque succumbunt, qui intra limites Ecclesiae positi, a meditatione legis, velut ab agricultura non recedunt. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
sed per sarosa et ardua iter arripiũt.
illud allegorice fignat. quod non illi
sacerdotes qui intra eccłam latas et spa¬
ciosas semitas per dissolutã uiam ambu¬
lant. hostibus fidei contraire queunt. neq
cum illis sp̃ualiter dimicare: sed illi po¬
tius qui per angustã et artam uiam
gradientes inter utrũq testamentum
atq inter ꝓspera et aduersa. quasi in¬
ter duos scopulos. dextra leuaq ince¬
dunt. Qui armis sc̃arum scripturar
muniti: non ꝓcliuius ad imna. s m̃tis
alacritate ad altitudinẽ contẽplacionis
toto annisu conscendere nitunt᷑. Illud
uero qd̾ ionathan armigero suo pro¬
posuit. ut nisi ipsi prius ab hostibus
prouocati forẽt. nequaquã ad eos trã¬
sirent. sed quieti ꝑsisterent: hoc nobis
per huiusmodi mnter signũ sacra scrip¬
tura tipice innuit. ut ne quis ex ca-¬
tholicis aduersus hereticos prior con¬
tencionis arma ꝯmoueat: nisi ab ip¬
sis prius ad certamen ꝓuocatus fuerit:
qr non per catholicos sed potius per

Expanded text:
sed per saxosa et ardua iter arripiunt, illud allegorice signat quod non illi sacerdotes, qui intra Ecclesiam, latam et spatiosam viam, per dissolutam vitam, ambulant, hostibus fidei contraire queunt, neque cum illis spiritaliter dimicare, sed illi potius qui per arctam et angustam viam gradientes, inter utrumque Testamentum, atque inter prospera et adversa, quasi inter duos scopulos dextra laevaque incedunt; qui armis sanctarum Scripturarum muniti, non proclivius ad ima, sed mentis alacritate, ad altitudinem contemplationis toto adnisu conscendere nituntur. Illud vero iter quod Jonathas armigero suo proposuit, ut nisi ipsi prius ab hostibus provocati forent, nequaquam ad eos transirent, sed quieti subsisterent, hoc nobis per hujusmodi iter signum sacra Scriptura typice innuit: ut ne quis ex catholicis adversus haereticos prior contentionis arma commoveat, nisi ab ipsis prius ad certamen provocatus fuerit; quia non per catholicos, sed potius per
Abbreviated transcription (Latin):
omna regna aflumine terre philistum
usq ad terminũ egypti offerentium sͥ
munera. & seruientiũ ei cũctis dieb uite eiꝰ

Expanded text:
omnia regna a flumine terrae Philistim, usque ad terminum Aegypti, offerentium sibi munera, et servientium ei, cunctis diebus vitae e
Abbreviated transcription (Latin):
imontib: transiliens colles. Piroꝵ autẽ
cacumina. arbor sigiuficant sũnitates.
Quio ꝑarbores: nͥ sublines patres iicelli
dos spiritus spuperauit.
ongregauit aut rursũ claiuo oñis
electos ex isrł axxxͣ milia ut adducent
qua arcam diũ addurissẽ narrat. hiuimi¬
litas approbata. suꝑbia dampnata. & tenie¬
ritas uindicata monstrat᷑: qr & ipse daiud
qͥ corã archã dũi huulit̾ saltare ñ eru¬
buit. mox ꝓmissionẽ filii di. & sua exstir¬
pe nascituri suscipe ꝓmeruit: & conuir
que eandẽ illiꝰ humilitatẽ desperit. eius
semine fecundari ñ meruit. s ꝑpetue
sterilitatis penas luit. Sacerdos qͦ qͥ archam
in cousidata temeritate cetigit. ausus sui re¬
atũ inmatura morte purgauit. Ubi inti¬
eri necesse ẽ quantũ delinquat. qͥ ad cor
diũ reus accesserit: si deuotus ille sa cer¬
delicet corporis figurã. minori quam

Expanded text:
montibus, transiliens colles » Pyrorum autem cacumina arborum significant summitates. Quid per arbores, nisi sublimes patres intelligdos spiritus, superavit.ongregavit autem rursum David omnes electos Israel triginta millia, ut adducerent qui arcam Domini adduxisse narrantur, humilitas approbata, superbia damnata, et temeritas vindicata monstratur: quia et ipse David, qui coram arca Domini humiliter saltare non erubuit, mox promissionem Filii Dei ex sua stirpe nascituri suscipere promeruit: et conjux, quae eamdem illius humilitatem despexit, ejus semine fecundari non meruit, sed perpetuae sterilitatis poenas luit. Sacerdos quoque, qui arcam inconsiderata temeritate tetigit, ausus sui reatum immatura morte purgavit. Ubi intueri necesse est quantum delinquat, qui ad corpus Domini reus accesserit, si devotus ille sacerdelicet corporis figuram, minori quam
Abbreviated transcription (Latin):
galeatii pouit exemplũ: de arborib simplici¬
ter intelligit alloplaloꝵ. S qͥa historiã di¬
dascalo consentiente ꝓpalauunꝰ: de inceps
compendioso sermone stritĩ tangere ag¬
gredim̃ qd allogorice significet. Iu hoc eñi
quod ait cũ audieris sonitũ gradientis in

Expanded text:
galeatum ponit exemplum, de arboribus simpliciter intelligit Allophylorum. Sed quia historiam didascalo consentiente propalavimus, deinceps compendioso sermone strictim tangere aggredimur, quid allegorice significet. In hoc enim quod ait: « Cum audieritis sonitum gradient
Abbreviated transcription (Latin):
on nulli ut incuiꝰda uolumine legi
contendunt ñ hab̾e in hebraica ue¬
ut tradunt ex aduerso ydoloꝵ suor. ubi
scilicet ydola eoꝵ erant inqͥbus confidebãt.
que ut inqͥunt ꝓ ut extraditione hebre¬
orũ didicerunt. idtirco flentiũ uocantur.¬
qͥa fletu digna st̃. & eos qͥ ea colunt. adfle¬
tũ miseriarũ ꝑducunt. flentiũ itaq eor
ydola obblaspheniã hic sermo diuinus
uocat: sic̃ alibi uocatur ydolũ moab: idẽ¬
t cũ audieris sonitũ gradientis inca¬
cumine flentiũ hoc ẽ ut ferunt cũ
audieris apotestatib angłicis eoꝵ ydola in
quib omnis eoꝵ fortitudo ẽ. conteri q con¬
culcari: tunc mibis p̃lium. qͥa tẽ egredi¬
etur dñs ante faciẽ tuã. ut percutiat

Expanded text:
onnulli, ut in cujusdam volumine legi, contendant non habere in Hebraica veut tradunt, ex adverso idolorum suorum, ubi scilicet idola erant in quibus confidebant: quae ut inquiunt, prout ex traditione Hebraeorum didicerunt idquia fletu digna sunt, et eos qui ea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat: sicut alibi vocatur idolum Moab, t cum audieris sonitum gradientis in cacumine flentium: hoc est, cum audieris a potestatibus angelicis eorum idola in quibus omnis fortitudo eorum est conteri et conculcari, tunc inibis praelium: quia tunc egredietur Dominus ante faciem tuam, ut percutiat
Abbreviated transcription (Latin):
cubitos in latitudine & triguita cubitos
maltitudine.
donec ad patͥam quã exƿectat ꝑueniat.
latitudo insinuat caritatẽ: qua dilatato
sini mentis ñ solũ amicos indeo. ẜ & ini¬
nuicos dĩgere gaudcit ꝓpter dm̃. donec
ueniat temp᷑ qͣndo suic ad pacem suam
conuersis. siue funditꝰ omnb extinctis
iminicis. cũ solis gaudeat. amicis indeo.
Alcitudo spem denuntiat fute retͥbutionis:
ciũ intuitu libenter infirma queq siue
que demulcent siue que aduersantur.
contẽynit: usq dũ utrisq trauscensis
sola mereatur uide bona dñi interra
uiuentiũ. Ubi notandũ qđ tͥginta cubi¬
ti altitudinis. ñ usq ad tectũ templi.
s. usq adcenaculũ inferiꝰ pertingebant.
Nauiq inlibro paralipomenon aꝑte
scͥptũ ẽ: qd altitudo centũ iuginti.
cubitor erat. Deqͦ post ħ dicturi sumꝰ.
Dorticus erant ante templũ aͣⁱ cu¬
bitor longitudinis uixta mensurã la

Expanded text:
cubitos in latitudine, et 30 cubitos in altitudine . donec ad patriam, quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatato sinu mentis non solum amicos in Deo, sed et inimicos diligere gaudet per Deum , donec veniat tempus quando sive ad pacem suam conversis, sive funditus omnibus exstinctis inimicis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, seu quae adversantur, contemnit, usque dum, utrisque transcensis, sola mereatur videre bona Domini in terra viventium . Ubi notandum quod 30 cubiti altitudinis non usque ad tectsed usque ad coenaculum inferius pertingebant. Namque in libro Paralipomenon aperte scriptum est, quod altitudo centum viginti cubitorum erat. De quo post haec dicturi sumus. « Porticus erat ante templum viginti cubitorum lo
Abbreviated transcription (Latin):
mundum erat redẽpturuis aꝑte p̃dica¬
bat. factura gͦ porticus tota fideles illiꝰ
temporis significat: ostiũ uͦ inporticu
doctores. qui ceteris lucẽ uite ianuamq.
intrandi ad templũ dñm pandebant erpͥ¬
inomnib scĩs fidem ac dilectionẽ ueri¬
tatis. Que uidelicet porticus uixta latiu¬
dinem templi iuginti cubitis longaerit
qͥa nunirũ antiqui iusti ꝑ longanumita¬
tem deuote mentis desiderabant ueniri
ad dilectionẽ eccłe incaritate dei que ẽ¬

Expanded text:
mundum erat redempturus, praedicamundum erat redempturus, praedicabat. Factura temporis signat: ostium vero in porticu, doctores, qui caeteris lucem vitae januamque intrandi ad Dominum pandebant exprin omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis. Quae videlicet porticus juxta latitudinem templi viginti cubitis longa erat, quia nimirum antiqui justi per longanimitatem devotae mentis desiderabant venire ad dilat
Abbreviated transcription (Latin):
emplũ nãq erat conuersũ ad ori¬
entem sicut & tarb̾naculũ: habe¬
batq ostiũ porticꝰ aboriente contra
ostiũ templi uixta qd̃ hystoricus uide¬
orum iosephus. aꝑtissime docet. ita
ut sol eqͥnoctialis orieus directis ra¬
dioꝵ suoꝵ lineis ꝑ ostia tͥa. porticus
uidelicet & templi atq oraculi archã
testaniti ꝑ fundẽ posset. Quia uͦ tẽplũ
scãm eccłam de signat. porticus que e¬
rat ante templũ &̃ ꝓpior lucẽ solis. ac¬
cipere solebat: qͥd aptiꝰ quã illã eius
partẽ que diũce incarnationis tem¬
pora p̃cessit tẏpice denuntiat. in qua
uiuendo siue p̾dicando siue nascendo
siuc etiã moriendo p̃buerunt. Ostium
gͦ templi dñs ẽ: qa nemo uenit ad patrĩ¬
nͥ ꝑ ipsũ: & sicut alibi dicit᷑. ego sũ ostiuĩ
ꝑme si qͥs iutroierit saluabitur. Ostium
porticus ẽ sermo ꝓpheticus: qͥ quasiree¬
ta calce ingredientes ad ostiũ templi pre¬
ducebat. qͥ grãm dñi salu atoris qua

Expanded text:
emplum namque erat conversum ad orientem, sicut et tabernaculum, habebatque ostium porticus ab oriente contra ostium templi, juxta quod historicus Judaeorum Josephus apertissime docet, ita ut sol aequinoctialis oriens directis radiorum suorum lineis, per ostiaria porticus videlicet et templi et oraculi, arcam testamenti perfundere posset. Quia vero templum sanctam Ecclesiam designat, porticus quae erat ante templum et propior lucem solis accipere solebat, quid apertius quam illam ejus partepora praecessit, typice denuntiat? In qua vivendo, sive praedicando, sive nascendo, sive etiam moriendo, praebuerunt. Ostium vero templi Dominus est: quia « nemo venit ad Patrnisi per ipsum, et qui alibi dicit, Ego sum ostium; per me si quis introierit, salvabitur . Ostium porticus, sermo propheticus est, qui quasi recto calle ingredientes ad ostium templi perducebat, et gratiam Domini Salvatoris, qua
Abbreviated transcription (Latin):
di ibrłm udelicet celestis: que par¬
cim adhuc ꝑegͥnatur iuterris: partun
iã cũ dũo regnat incelis: Et que ẽ domꝰ
saul supbi & impii regis: nͥ babilon illa
confusionis plena. que seducit & for nica¬
ri facit om̃s gentes in prostitutione sua
longa gͦ concertatio inter doniũ sau
& domũ dauid ẽ: qͥa ꝑseqͥtur illa. que
scđm carnẽ ẽ eam que scđm sp̃in S do

Expanded text:
e partim adhuc peregrinatur in terris, partim jam cum Domino regnat in coelis? Et quae est lomus Saul, superbi et impii regis, nisi Babylon illa confusionis plena, quae seducit et fornicari facit omnes gentes in prostitutione sua? . Longa ergo concertatio inter domum Saul et domum David est, quia persequitur illa quae secundum carnem est, ea quae s
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ eas xp̃i conuerteret. grauissimas
uideor ꝑtulisse legitur ꝑsecutiones. Sic̃
eni ioab filiꝰ sariue emulus abuer usq
adnecẽ mortis insidiatus ẽ. sic nimirũ
uidei filii uidelicet sinagoge paulo apło
ereade tribu beniamin genito tamdui
insidiati st̃. donec eũ de uidea expellentes
ao gentes transire compulerunt.
Sermonẽ quoq intulit abner adsenio¬
res isrł. dicens. Lam heri quã nudiustercuis
querebatis dauid. ut regnaret suꝑ uos. Nc̃
gͦ facite quod dñs locutꝰ ẽ. dauid dicens.
Inmanu serui mei dauid: saluabo popłin

Expanded text:
fidem eas Christi converteret, gravissimas fidem eas Christi converteret, gravissimas Judaeorum pertulisse legitur persecutiones. Sicut enim Joab filius Sarviae, aemulus Abner, usque ad necem mortis insidiatus est, sic nimirum Judaei filii videlicet Synagogae Paulo apostolo ex eadem tribu Benjamin genito, tandiu insidiati sunt, donec eum de Judaea expellentes, ad gentes transire compulerunt . « Sermonem quoque intulit Abner ad seniores Israel dicens: Tam heri quam nudiustertius quaerebatis David ut regnaret super vos. Nunc ergo facite quoniam Dominus locutus est ad David dicens: In manu servi mei David,