comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taretur. ñ ꝙ añ nõ dilẽrerit nos ex quaduectio¬
ne filiũ ꝓ nobis tradidit nec filius quasi pr̃e si¬
nia ħ ergo alia pr̃ ⁊ filius ⁊ amboꝵ sp̃c simul et
ꝯcorditer oꝑantur ssi añ nos diligebat deus qͦ¬
modo ꝑ mortẽ xp̃i eisumus reconciliati q liba
ta. si ergo iusta diuina nindicta tale nomẽ ac¬
cepit: reconciliatio di tecte intesligit᷑. cũ caueir.¬
a finitur s. cũ a teatu pene absoluimut. ñ enior
inimicietamus deo᷑ niliquem admodum iusti
cie intmica sunt pit̃a. et ideo temissit pertatis
taies inimicicie finiuntur. ⁊ reconciliantur
iusto. quos ip̃e iustificas pedcata .n. nr̃a diabo¬
lus tenebas ⁊ per illa nos m̾ito agebat in mor¬
tem. s tantũ ualuit ille sanguis ut homines

Expanded text:
caretur, non quod ante non dilexit nos, ex qua dilectione Filium pro nobis tradidit, nec Filius quasi non nia alia Pater et Filius, et amborum Spritus simul et concorditer operantur. Sed si ante nos diligebat Deus, quomodo per mortem Christi ei sumus reconciliati, et ab ta. Si ergo justa divina vindicta tale nomen acceperit, reconciliatio Dei recte intelligitur, cum talis ira finitur, scilicet cum a reatu poenae absolvimur. Non enim inimici eramus Deo, nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, et ideo remissis peccatis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo, quos ipse justificat. Peccata enim nostra diabolus tenebat, et per illa nos merito agebat in mortem; sed tantum valuit ille sanguis ut homines
Abbreviated transcription (Latin):
igitur diabolus qͣnͣtũ ad se tenebat hoĩem. s ho¬
mo iuste tenebatur qr di abolus ñ quã meruit
potestatẽ hĩe suꝑ hominẽ. s homo muit per cul¬
bam pati diaboli tyrãnidem. si igitur deus qui
utͥq preerat potentia hominẽ lib̾atȩ uellet: so¬
la sueuisionis iuitute hoĩem potat tustissime
lib̾ate.s. pp̃ caus am p̃dcͣm iusticia hũilitatis uti

Expanded text:
igitur diabolus quantum ad se tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si igitur Deus, qui utique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola suae jussionis virtute hominem poterat justissime liberare, sed propter causam praedictam justitia humilitatis uti
Abbreviated transcription (Latin):
quia diabolus uicio ꝓseucritatis sue amatorẽ
potentie. ⁊ desettoi oppugnatorq iusticit. in quo
homines magis eum imitantur qui neglecta
uł cciam ꝑosa iusticia potentie magis student.
eiusꝙ uł ad epcõe letant᷑ uł cupiditate inflam¬
mantut. i deos placuit d̾o ut ñ pocentia s iusticia
ati disceret postea uo in tesurtectõne secuta est
potencia. iusticia gͦprius ꝯ potentia postea diabo¬
iustillire occilus est. potentia: qr tenixit mortu
mo diabolus uincetetur. si potentia cm̃ xp̃c cum
it. ut prius agent ageret ꝙ oportuit. ad hõc aut̃¬

Expanded text:
quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines magis eum imitantur, qui, neglecta vel etiam perosa justitia, potentiae magis student, ejusque vel adeptione laetantur, vel cupiditate inflammantur. Ideoque placuit Deo, ut non potentia sed justari disceret. Postea vero in resurrectione secuta est potentia. Justitia ergo prius, et potentia postea. Diabojustissimo occisus est; potentia, quia revixitmo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum it, ut prius ageret quod oportuit. Ideo aut
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾o qͣdam iusticia d̾iinpotestacẽ diaboli traditũ
est genus hũanũ. pc̃o pͥmi hominis. in om̃s utri¬
usq serus ꝯmixtione nascentes ori grnalitet trã¬
scunte. ⁊ debito pͥmoꝵ pentũ obligante. quo cir¬
ea om̃s hoĩes ab oribgine sunt sub pͥncipe diabo.¬
lo. uñ apłs. eramus natura filiute. natura .s. ut¬

Expanded text:
potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes utriusque sexus commistione nascentes originaliter transeunte, et debito primorum parentum obligante, quocirca omnes homines ab origine sunt sub principe diabolo. Unde Apostolus: Eramus natura filii irae
Abbreviated transcription (Latin):
a eterna. cuius cã non est nisi peccatuor ꝙ abs
putandũ tñ ꝙ m illũ cadat ułla ꝑtũrbacio. qui¬
a semꝑ idem manet ⁊ in tranquillitate iudicat
s ira appellatur uindicta ⁊ nlcio ip̃uis aduaita¬
dũ est ꝙ ad ꝯmendatõnem diuine diectõnis sepe
apłs iterat de morte xp̃i ⁊ ad rep̃hensionẽ huina¬
nitimoris hominis repetit infitmitatẽ. dixtrat

Expanded text:
aeterna, cujus causa non est nisi peccatum quod abputandum tamen quod in illum cadat ulla perturbatio, qui semper idem manet, et in tranquilira appellatur vindicta, et ultio ipsius. Advertendum est quod ad commendationem divinae dilectionis saepe Apostolus iterat de morte Christi, et ad repressionem humani tumoris, hominis repetit infirmitatem. Dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
mũdi dicit qi ip̃i regunt dilectores mũ¬
di. ñ .n. regunt mũdum qͥ constat ex ce.¬
lo ⁊ t̾ra. s mundũ pc̃cores dicit de quo au¬
bi ⁊ mũdus .n. eum ñ cognouit. talẽ mũ.¬
dumitl regunt aͣ quos hñis perpetuas ĩ¬
imicias qr ⁊ qd̃ patim homines ĩportu¬
nos isli faciũt. instigant .n. ⁊ inflãmãt
cos. ⁊ tanꝗͣ. uala sua mouent ⁊ uelut or¬
gana tangunt. ꝯtraeos hm̃s occultã lut¬
tam. ad quam nos armat apłt. ⁊ ñe pu
regere subdit qͥd mũdi noĩe intellexit.¬

Expanded text:
mundi dicit, quia ipsi regunt dilectores mundi. Non enim regunt mundum qui constat ex coelo et terra, sed mundum peccatores dicit. De quo alibi: Et mundus eum non cognovit . Talem mundum illi regunt contra quos habemus perpetuas inimicitias, qnos, illi faciunt. Instigant enim et inflammant illos et tanquam vasa sua movent, et velut organa tangunt. Contra illos habemus occultam luctam, ad quam nos armat Apostolus. Teneregere, subdit quid nomine mundi intellexer
Abbreviated transcription (Latin):
dñt aues celi. adu̾sus tales nobis est lut¬
ta qui sunt rectores tenebraꝵ qr quõmo
siceos qui tenebre sunt ad omne malũ
diabolus p̃cipitat ⁊ instigat. ħ ergonos
sumus faciamus. ut diabolus expellatur
⁊ angłi eius ⁊ homines lib̾encur. xp̃i .n.
demones qͣi equites pugnant in equus ho
lideamus ergobeslũ g̾imus aduetsus rre¬
est. alt̾m ã cuiq in se ip̃o est. ⁊ ħ grauesã¬
lũ est ⁊ molestius. in quo quisquis iue-¬
tor extiterit illos quos ñ uidet inimicos¬

Expanded text:
dicitur, aves coeli. Adversus tales nobis est lucta qui sunt rectores, quia quomodsic eos qui tenebrae sunt ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos idquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et angeli ejus, et homines liberentur. Ipsi enim daemones quasi equites pugnant in suis equisideamus. Ergo bellum gerimus adversus recerum autem cuique in seipso est, et hoc grave bellum et molestius, in quo quisquis victor exstiterit, illos quos videt inimico
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯbustionẽ. qͥ
ñ parcet rustis pp̃
ꝑficiendã purga¬
cõnẽ. uñ petins a¬
it. si ĩtcũ a uob̾ẽ
qͥs finis erit eis qui
cor ⁊ impius uͥpa¬
rebt̃r sustinetis di¬
co. iõ ut digni hẽa¬
mini .i. int̾ alios
głosi. in regno d̾u
eiã patimini ma¬
la iuisti iudicii di.
si tñ pro dubitatõ
ne. s ꝓ affirmacõe.¬

Expanded text:
ustionem, qui non parcit justis propter perficiendam purgationem. Unde Petrus ait: Si initium a nobis, quis finis erit eis qui tor et impius ubi parebunt? Sustinetis, dico, ideo ut digni habeamini, id est inter alios gloriosi in regno Dei, etiam patimini mala. Justi judicii, dicsi tamen pro dubitatione, sed pro affirmatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est. qr ñ ex ca iustificatus ẽ. s ex lege fidei. ñ
ẽ imposita uisto dico .s iniustiis qui contra
lege nature agunt. ⁊ non subditis deo. cuo
hene motientur a raciõne. qui antem sint
ĩuusti ⁊ ñ subditi ꝑ partes exponit subdens .s.¬

Expanded text:
n est, quia non ex ea justificatus est, sed ex lege fidei. Lex non est imposita justo, dico, sed injustis, qui contra legem naturae agunt, et non subditis Deo, cum bene monerentur a ratione. Qui autem sint injusti et non subditi, per partes exponit dicens, s
Abbreviated transcription (Latin):
pro ⁊ pat̾ricidis ⁊ maccicidis. qr lex nature in
ħ is obolcuorat. litceris est reformata cis coher
plagiariis. qui plagas cuiuslibet gencus in¬
ferunt ꝓtimis mendacib. ꝑintis. ⁊ siqͥ. aliud
est qd̃ adtisatur sane doctrine. ẜ morali ⁊ legi
naturali. que lana aolrina sst. ñ contra. sed se¬

Expanded text:
um; parricidis et matricidis, quia lex naturae in his obsoleverat, litteris est reformata eis coerceum concubitoribus, plagiariis, qui plagas cujuslibet generis inferunt proximis, mendacibus, perjuris, et si quid aliud est, quod adversatur sanae doctrinae, scilicet morali et legi naturali. Quae sana do
Abbreviated transcription (Latin):
gitame ⁊ utitut qͥ
icit eam ad cempitͤ
datã ⁊ sub xp̃o dese¬
tit. nam iustis per
missione ñ ẽ opus
resubdit. tñ scien¬
tes eciam hoc quod
posita .i. imposita.
tit supra illumsit¬

Expanded text:
iam utitur, qui scit eam ad tempus datam, et sub Christo deseri. Nam justis per remissionem non est opus re subdit inde: Scientes etiam hoc, quodposita, id est imposita, ut supra eum sit
Abbreviated transcription (Latin):
temfiniuit. ⁊ deposuit ut dolorem crucis lustinẽs
hic ħecit incmnbra distincta in ccuce. ⁊ ꝯtixa. ne ad
priores astus mou̾entur a quib etiam sepultus
quienit. hũanis subctactus aspectib ꝑ ħ exigens¬
la rectamus. a quib eciã ita pfecte quiescanus

Expanded text:
tem finivit et deposuit, ut dolorem crucis sustinens sic haberet membra distenta in cruce et fixa, ne ad priores actus moverentur, a quibus etiam sepultus quievit, humanis subtractus aspectibus, la redeamus, a quibus i
Abbreviated transcription (Latin):
.i. mox ⁊ erimus facti ꝯplantati similitudini ce¬
resurtectõmi. si similitudini in ortis eius fueti
mus ꝯplantati .i. si in bap̃o omnia uicia oponẽ¬
tes postinodũ ñ pectemus. ħ . n. similitudo mor¬
tis prestabit similitudinẽ tesutrtstõnis ut in
in iusticia ⁊ post ecctnalit cũ xp̃o uicturi sumus¬

Expanded text:
dini reresurrectioni, si similitudini mortis ejus facti fuerimus complantati, id est in baptismo omnia vitia deponentes, postmodum non peccemus. Haec enim similitudo mortis praestabit similitudinem resurrectionis, ut in in justitia et post aeternaliter cum Christo victuri sumus
Abbreviated transcription (Latin):
si enim. noi explanta¬
ti ad similitudinem
atboris de mala tetra
facti sumus a d̾o com¬
plantati i. firmiter ha¬

Expanded text:
Si enim nos explantati, ad similitudinem arboris, de mala terra, facti sumus, a Deo: complantati, firmiter ha
Abbreviated transcription (Latin):
qr dixerat. nec sꝑare in incerto diniciaꝵ adie¬
cit . ẜ precipe sꝑ are. in orouino qui p̾stat nobis
omnia hec hũndantet .ẜ sine diminutione ad
truendum in eternitate. sĩ modo ad utends̃
efficiamuuit. si n̾o ꝙͥ faciant de suis diuitiis q̃
t̃es sint in oꝑil bonis. ⁊ precipe illis cribnere

Expanded text:
o divitiarum, adjecit: Sed, praecipe sperare in Deo vivo qui praestat nobis omnia abunde, scilicet sine diminutione, ad fruendum in aeternitate, non modo ad utendum efficiamur. Si vero quid faciant de suis divitiis quates sint in operibus. Et praecipe illis tribuere
Abbreviated transcription (Latin):
quod sue locucionis modum sitmit apostolus
a uet̾i lege cũ dicit. bonus odor aeo. qr ut olio
hostia legalis dicebatur suantilimiis odoraeo
ita modo predicacio ueta et sincera fama apo¬
stoloꝵ. iste bonus odor il fmitit noĩatis qui¬
buldam atomatib. ⁊ unguentis. dic̃s eno
gelio. ꝙ fracto alalastio linguenti domus im¬
tat diligentes necat inuidentes unde subdit.
inde saluantut. et hoꝵ qui contempnentes
ꝑeunt. qr bona intencione facimul et uente¬
dem predicamus. mito modo ħ fit ut bono o¬
dore et boni uiuant et mali moriant᷑ quo¬
mo tñ fiat quantũ dñs inspitate dignit᷑ nobi
truelate non negabo. apłs bene agens bene
uiuens iusticiam uetbo predicabat it oꝑt. de¬
monsttabat ad bonam famã. ulq quace det¬
leminabat imitans doctorem uetitatis tp̃o qͥ
dam autẽ oiligebant et quidam inuidelant.
te bonus odor. bonusgͦ odor etat quo illi uiue¬
bant a illi ꝑilant ir .n. ñ ess claritudo scõꝵ:

Expanded text:
quia suae locutionis modum sumit Apostolus a veteri lege cum dicit, bonus odor Deo, quia ut olim hostia legalis dicebatur suavissimus odor Deo, ita modo praedicatio vera et sincera fama apostolorum. 119 Iste bonus odor significatur nominatis quibusdam aromatibus et unguentis. Dicit enimgelio quod, fracto alabastro unguenti, domus imtat diligentes, necat invidentes. Unde subdit, inde salvantur, et horum qui contemnentes pereunt, quia bona intentione facimus, et veritatem praedicamus. Miro modo hoc fit, ut bono odore, et boni vivant, et mali moriantur. Quomodo tamen fiat, quantum Dominus inspirare dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apostolus bene agens, bene vivens, justitiam verbo praedicabat, et opere demonstrabat, ac bonam famam quaqueusque disseminabat, imitans doctorem veritatis Christum; quidam autem diligebant, quidam invidebant. t bonus odor. Bonus utique odor erat quo illi vivebant, et illi peribant. Si enim non esset claritudo sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ hoĩem s. quomͦ quiignorant uitateo.
obedientes acemuis. acentes dico in oĩ sapi¬
encia. ñsumꝰ ceci ut psendo s docemus in om¬
ni sapĩa uera sapĩa est in disciplina dñ am̃b
ligentia ag̾e testatur ut etudiens oem ho¬
minẽ in hac sapĩa ꝯsũmatũ exhibeat eũ¬
exhibeamus .rot
feramus deo in deo¬
ĩ sacrifitiũ omnẽ
hominem ꝑ
deum quam genci

Expanded text:
icet eos qui ignorant veritatem. obedientes docemus. Docentes dico, in omni sapientia, non sumus caeci ut pseudo, sed docemus, in omni sapientia. Vera sapientia est in disciplina Dominica,us magna cum diligentia agere testatur, ut erudiens hominem in hac sapientia, consummatum exhibeat euxhibeamus, id feramus Deo in sacrificium, omnem hominem, tam Judaeum quam Genti
Abbreviated transcription (Latin):
ciomeo omitt̾e ñ potu.
udata est mͥ dico graci¬
se non alius institint.
ciũ audct omnil gẽ¬
te sibi data ꝑ gc̃am de¬
dens et confitinas eusugelio ̃. lona ope

Expanded text:
cio meo omittere non potui, data est mihi dico gratise non alius instruit. tium audet omnibus gete sibi data per gratiam Dedens, et confirmans, Evangelium Dei, bona ope
Abbreviated transcription (Latin):
doctorib. q̃i melius
abuno cħ ab aliote¬
cipiat. cũñ sunt da¬
tores gr̃aꝵ siue bont
siue mali sint. sed
nia .n. ueata sunt
quasi non debetis in

Expanded text:
doctoribus, quasi melius ab uno quam ab alio recipiat, cum non sint datores gratiarum, sive boni, sive mali sint, sed nia enim vestra sunt. Quasi dicat: Non debetis in
Abbreviated transcription (Latin):
uestra st̃ sine
paulus. sine
apollo. sũ ce¬
dus su uita.
lũ mors siue
presencia s si
qi stultus loculo. pͥ¬
dens est doo ⁊ m̾ito a¬
pud se stultus est. qi
ita est ⁊ ap̃ dm̃. Ca¬
pienciam illam stł
is sap̃ia ponit᷑pro a¬
stucra abusione uer¬
bi non propuetate.
cunt. et it̾m in p̃so
scciptum est. dñs .no.¬

Expanded text:
uestra sunt, siue Paulus sine Apollo siue Cedus siue uita siue mors, siue praesentia sia stultus saeculo prudens est Deo. Et merito apud se stultus est, quia ita est apud Deum. Sasapientiam illam stulris sapientia ponitur pro astutia, abusione verbi, non proprietate. cunt. Et iterum, in Psalmo scriptum est: Dominus no
Abbreviated transcription (Latin):
dies. nolite fieri io¬
s pocius estote in
at querite cui pla
tia agantur ni-
chil ꝑturbate et
cũ strepitu. ⁊ uos
qui huic pruden¬
cie oꝑam datis.no.¬

Expanded text:
dies, nolite fieri sed potius estote, inerite cui placet, tia agantur, perturbate et cum strepitu. Et vos qui huic prudentiae operam datis
Abbreviated transcription (Latin):
cione. qi ñ debetis ħ oecernere q̃ omĩa sunt
ducentia in int̾itũ .i. ducũt in mortem ĩ ip¬
lo tisti .i. si quis utatur eis iudaico titu ut ab
his abstincat ilut utatut credens inde iustifi¬
cari. ista dico iam existentia scdm p̃cepta ⁊ arc¬
uctoritate ħ precipiunt ⁊ tõnib docent. nõ er¬
go ideo dñr eẽ in int̾itũ. qd̾ u̾m sit ea cẽ ma¬
la s qd̃ a deo p̃ceptasunt s ideo usuis illoꝵ ⁊ eł

Expanded text:
t non debetis hoc decernere. Quae omnia sunt ducentia in interitum, id est ducunt in mortem; in ipso usu, id est si quis utatur eis judaice, ut ab his abstineat, illis utatur, credens inde justificari. Ista dico jam existentia, secundum praecepta et docuctoritate haec praecipiunt, et rationibus docent. Non ergo ideo dicuntur esse in interitum, quod verum sit ea esse mal
Abbreviated transcription (Latin):
qui foris cat .ẜ ex¬
positus malis. cor
tus est .i. anima
munita spe futu-¬
cliem .ti cum inde accidit hũanus furor
.I. imago d̾i tenonatur in agnicione d̾i. qe di¬

Expanded text:
qui foris est expositus malis, id etus est, id munita spe futuri, cui non accedit humanus furor, id est imago Dei, renovatur, in agnitione Dei de di
Abbreviated transcription (Latin):
prius ectorib im-¬
plicatos posteabo¬
ne uoluntatis fu.¬
isse effectos incita
fratres non ut uos
ad hoc hortentut.
s ut. pa. sitis quẽ¬
admoduo dixi tł¬
lis uos esse paratos.

Expanded text:
prius erroribus implicatos, postea bonae voluntatis fuisse effectos, incitafratres, ut vos ad hoc hortentur, sed ut parati sitis, quemadmodum dixi illis vos esse paratos.
Abbreviated transcription (Latin):
magil est .i. ẽẽ debet.
si enio ñ fũit hoc
inuentũ ꝙ testifi.¬
catus est de his. Et
iple etubeicet et
ipsi ampliꝰ confũ¬

Expanded text:
magis est, id est esse debet. Si enim non fuerit hoc inventum quod testificatus est de iis, et ipse erubescet, et ipsi amplius confu
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. ꝙ hic hũndalat .s. nasci. laborare ⁊ mo¬
tys quid dedit: renasci resurge. ⁊ inet̾nũ reg-¬
nare. o bone m̾cator gr̃as agimis tͥ qr emis¬
ti nob sanguinẽ cuuo bibimus. euangeli¬
ũ legimus ĩstrum̃tuoint̃m setui cuisumus.
creatina tua sumus. fecisti nos. tedemistinos.
eme pot̃ quis seruũ suũ creare ñ potest. dñs ã¬

Expanded text:
accepit? Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Et quid dedit? Renasci, resurgere et in aeternum regnare. O bone mercator, gratias agimus, quia emisti nos, sanguinem tuum bibimus, Evangelium legimus, instrumentum nostrum; servi tui sumus, creatura tua sumus; fecisti nos, redemisti nos. Emere potest quis servum suum, creare non potest; Dominus a
Abbreviated transcription (Latin):
ra eat. dũ ꝯficentur hũc esso ꝑ q̃m fc̃isunt.
cubicuuntur n. ili quuiasi capiti ex ciuo
tranunt originem ab ip̃oaũ factisunt
scd̃ ditatem ⁊ ita scd̾mditatem caput ẽ
ma gignendo. est etiam ⁊ propriedicitur
tudo gr̃e fuit de cuins plenitudine nos ac¬
ceptius. nullũꝙ maius donũ prestare
qd̃ ꝯdidit omna facerit itus cap̃. illos ei
tamꝙͣ inembra coaptaret ut ess fauis dei
t fasus hominuis. unus deus cum patre u¬
et ue ẽplenitndo eiisqr ip̃e qui adimple¬
iut per eos cũm enĩ regrati ad ꝯfessionẽ
sostunt genti xp̃s ad impletut qd̾ a rece¬

Expanded text:
ra est, dum confitentur hunc esse per quem facti sunt. Subjiciuntur enim illi quasi capiti, ex quo trahunt originem. Ab ipso enim facti sunt secundum deitatem, et ita secundum deitatem caput estnia gignendo. Est etiam et proprie dicitur tudo gratiae fuit, de cujus plenitudine nos accepimus. Nullumque majus donum praestare od condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret, ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum Patre, uEt vere est plenitudo ejus quia ipse est qui adimpletur per eos. Cum enim regressi ad confessionem flectunt genu Christo adimpletur, quia rece
Abbreviated transcription (Latin):
stus erat. probet opus si
sid̾et sciens si quid
boni ħt. se a dõ accepisse ⁊ sicund mali a
debit. et ñ in alt̾o .i. iñ alterius laude .ẜ cũ
nullienĩ se añ ponit nec q̃mꝙͣ indicat ut
u̾e sit ustus. qũ . n. u̾e iustui ẽ. alt̾m sibi
p̃ponit. qr plus sua mala scit ꝙͣ ait̾us. qͦtũ
cognitõ sibi gła ẽ. gaudet .n. d̾ cognoscit mor¬

Expanded text:
ustus erat. Probet opus suuet, sciens si quid boni habet, se a Deo accepisse; et si quid mali est, a debit. Et non in altero, id est in alterius laude, scilicNulli enim se anteponit, nec quemquam judicat ut vere sit justus. Qui enim vere justus est, alterum sibi praeponit, quia plus sua mala scit quam alterius, quorum cognitio sibi gloria est. Gaudet enim dum cognoscit mor
Abbreviated transcription (Latin):
trania. nec simł ĩ codẽ ẽẽ possunt. inntat gͦ
gaudiũ in dño. donec finatur gaudiuo
ĩ scło. illud semꝑ augeatur. ħ semꝑ minu¬
atur donec fimatur. qđ est scłi gauditĩbre¬
tut̾ dico. scli senia est impugnita nequi
ce ingrrgitari. turpitudine fec̾e. ⁊ ichil
neccastigari fame. uł belitimore uł mor¬
bo uł aliqͣ adu̾litate. s omĩa in recũ hũn¬
dantia in pace carnes. in secirritate male
gehenne dampnare. mͦ flageslo dignat᷑
castigare. bonũ ẽ nobit ut subueniat ca¬
stigando. ergo. gai in . do. non in scło .u

Expanded text:
traria, nec simul in eodem esse possunt. Vincat ergo gaudium in Domino, donec finiatur gaudium in saeculo. Illud semper augeatur, hoc semper minuatur, donec finiatur. Quid est saeculi gaudium? breviter dico, saeculi laetitia est impunita nequie ingurgitari, turpitudine fetere, nihil nec castigari fame, vel belli timore, vel morbo, vel aliqua adversitate; sed omnia in rerum abundantia, in pace carnis, in securitate mentisgehennae damnare, modo flagello dignatur castigare: bonum est nobis ut subveniat castigando. Ergo gaudete in Domino, non
Abbreviated transcription (Latin):
et d̾ri de ꝯsugio uͥ ut̾q fidelis ẽ. Quod si. ꝙ.¬
ñ discedat. quod si
fornicacionis pre¬
aut reconciliati iii.¬
rosuo. si ipsa non

Expanded text:
 de conjugio, ubi uterque fidelis est. Quod si. QuNon discedat, quod si fornicationis, praeaut reconciliari ro suo, si ipsa non
Abbreviated transcription (Latin):
tat. suam. nisi causa fornicacionis. precer¬
quam ñ debet uir dimictere uxorco suam.
qi facert eam mechati. ꝙ si illa est ad ult̾a ip¬
se ñ facit s aduit̾am dimittit. sũpplondũ ẽ uic.
uł teꝯcilict᷑ uxori. Esmilis .n. forma seruatur
inuito ⁊ inmuliete. ambrosius tñ dicit. ideo
non lubdit ħ de uito sic̃ de muliete. qr licit ui.¬
to aliam ducete. qr infetior ñ omnino hac lege
utitut qua potior quod a fallatuis dicitur esle
appolitum. Nam cectus postquã egit de ꝯ¬
lit ad impatia con.

Expanded text:
icationis. Praequam non debet vir dimittere uxorem, quia faceret eam moechari. Quod si illa est adultera, ipse non facit, sed adulteram dimittit. Supplendum est hic qvel reconcilietur uxori. Similis enim forma servatur in viro, et in muliere. Ambrosius tamen dicit: Ideo non subdit hoc de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere, quia inferior non omnino hac lege utitur qua potior. Quod a falsariis dicitur esse appositum. Nam caeteris. Postquam egit de sit ad i
Abbreviated transcription (Latin):
cleophas fr̃ ioseph eãdem annam acce¬
pit irxorem. ⁊ genuit ex ea filiam qͣm
uocauit mariam q̃ nuꝑsit alpheo qͥ
sẏmonem iudam. mortuo ã elcopha¬
quidã salome eandem annam duxit
et geni̾auit ex ea filiam nomine ma.¬
tiam q̃ nꝑsit rebedeo. ⁊ hũit ex ea
filiof s. iacobũ qui dictus ẽ maior et
iudendum ẽ quare iacob alfer ⁊ mi¬
nor dictus sit ⁊ fr̃ domini minor dictͣ
est ad diffetenciam iacobi debed̾i qͥ
prius secutus est dñm. ttaq iacob
alphei minor dictus ẽ. qr eo post̾is
xp̃o adhesit. frater uero domun diatͦ
est ut quibusdam placet. qr filiꝰ fuit

Expanded text:
Cleophas frater Joseph eamdem Annam accepit uxorem, et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam, quae nupsit Alphaeo, qui Simonem quidam Salome eamdem Annam duxit, et generavit ex ea filiam, nomine Mariam, quae nupsit Zebedaeo, et habuit ex ea filios, scilicet Jacobum, qui dictus est major, et videndum est quare Jacobus Alphaei, et minor dictus sit, et frater Domini. Minor dictus est ad differentiam Jacobi Zebedaei, qui prius secutus est Dominum. Itaque Jacobus Alphaei minor dictus est, quia eo posterius Christo adhaesit. Frater vero Domini dictus est, ut quibusdam placet, quia filius fuit
Abbreviated transcription (Latin):
neminem udi
diconisi iacobũ
lc̃ẽm do. hĩc est iacobus minoi qͥ dietꝰ
est fratit cominrido qr hic iacobus
filius fuit ioscph qui pacer iħn dẽs ẽ.
s ñ est ħ ratum cũ iosepħ uirgo furis¬
le creditur. alia ergo cansa q̃tenda ẽ
quare fr̃ dñi dictus sit sic̃ ioleph et si¬
mon ⁊ indas. unde ĩ euãgłio dic᷑ ecce pa¬
ter tuus ⁊ m̃r pia. et fratres tur ⁊ c̃ut¬

Expanded text:
Neminem vidi, dico, nisi Jacobum fratrem Domini. Hic est Jacobus minor, qui dictus est frater Domini, ideo quia hic Jacobus filius fuit Joseph, qui pater Jesu dictus est; sed non est hoc ratum, cum Joseph virgo fuisse credatur. Alia ergo causa quaerenda est quare frater Domini dictus sit, sicut Joseph, et Simon, et Judas. Unde et in Evangelio dicitur: Ecce pater tuus et mater tua, et fratres tui,
Abbreviated transcription (Latin):
homines fratres dñr qr ab uno pr̃e naci
sunt. illos ergo fratres xp̃i appellatos in¬
telligo cognacionis. priuilegio. iacobũs¬

Expanded text:
homines fratres dicuntur, quia ab uno parente nati sunt. Illos ergo fratres Christi appellatos intelligo cognationis privilegio. Jacobus
Abbreviated transcription (Latin):
tres uosant unde ietonimus fres dñt
dicit intelligi hunc iacobum ⁊ fractes
cius. his uerbis. qt̃tĩdam seqñtes delira¬
menta apoctiphoꝵ suspicantur fr̃es
domini foris stances eẽ filios iosepħ de
qiuadam muliertula s consodrinos¬
fratres saluatoris hicintelligere debe¬
mus .s. filios alphei ⁊ mar̾tere erus ma¬
tris iacobi minoris ⁊ ioseph simonis et
gente. ut om̃s iidei fratres oñtint̾ se.
unde in deut̃onomio. si emeris fr̃em tu¬
um cu ẽ hebreus ⁊c̃. et item. consatu¬
e suꝑ te principem quẽ dñs eleg̾it enoi
qui sit de fratrib tuis. porto cognatio¬
ne fr̃es uocantur qui sunt de uina fa¬
milia cũ ex una radice turba diffũdi¬
tur. secundum ꝙ abraham in genesi
fr̃em appellat lochdicens. ñ sit tixa m¬
cer me ÷ ce. qr fratres sumus ⁊ iacob ⁊
laban fr̃es dicuntus affcũ eciam fr̃is

Expanded text:
tres vocant. Unde Hieronymus fratres Domini dicit intelligi hunc Jacobum, et fratres ejus, his verbis: Quidam sequentes deliramenta apocryphorum suspicantur fratres Domini foris stantes esse filios Joseph de quadam muliercula; sed consobrinosfratris Salvatoris hic intelligere debemus, scilicet filios Alphaei et materterae ejus matris Jacobi minoris, et Joseph, etgente, ut omnes Judaei fratres dicuntur inter se. Unde in Deuteronomio: Si enim is fratrem qui est Hebraeus, etc. . Et item: Constitue super te principem quem Dominus elegerit, eum qui sit de fratribus tuis . Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, cum ex una radice turba diffunditur; secundum quod Abraham in Genesi fratrem appellaverat Lot, dicens: Non sit rixa inter me et te, quia fratres sumus : et Jacob et Laban dicuntu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ moysi delcendentis de monte cũ lege accepta
in tabulis lapideis intueti ñ pot̾ant q glouo¬
gła euacuatuꝵ qr in moise stacim transsuit ꝗ
ñ modo in minisitis legis uec̾is ea. ł mistice pͭ
dici. ut ꝑ faciem moysi intelligat᷑ spualilin.¬
tellatus legis ꝑ głam facia inteiugant᷑ leg¬
ales obsetuants que etant figute u̾itatis qͣi¬

Expanded text:
vultum Moysi, descendentis de monte cum lege accepta in tabulis, intueri non poterant; quia glorioria evacuatur, quia in Moyse statim transivit, et non modo in ministris legis veteris est. Vel mystice potest dici, ut per faciem Moysi intelligatur spiritualis intellectus legis; per gloriam faciei intelligantur legales observantiae, quae erant figurae
Abbreviated transcription (Latin):
deo &ete bono. im¬
płer gandio de te
ꝑfecto. unde sub¬
tũ ut gaudio¬
ueo oesidero te iud̃¬
e ut implear gau¬
dio de tua protec-¬

Expanded text:
deo de te bono, erer gaudio de te perfecto. Unde subdit: Ut gaudiodeo desidero te ve, ut implear gaudio, de tua perfec
Abbreviated transcription (Latin):
frli mi hec sunt u̾¬
ba xpisti in ꝓuerbi¬
a domino. neq fati¬
atguetis ab eo. qui
putgat pectata et
ñ delis fatigati dũ
argueris. Quem
stum facit cortipi
dit omnem eciam
go exceptus es apas¬
sione flagellornor.
excepttis es anũo
filioꝵ. irnicus ille
cus sine pcc̃o: si tñ sine flagello exempluor
nobis ꝓposuit ĩ passionib suis. nõn ergo cõ¬
turbati debemus cũ aliquis sanctus gram¬
a ⁊ indigna perpetitut si obuti sumus que
pertuut iustus iustoꝵ. sanctusq sanctorũ.
et accende his iusticiam ⁊ int̃am dei iusti

Expanded text:
Fili mi, haec sunt verba Christi in Proverbia Domino; neque fatiargueris ab eo, qui purgat peccata. Et non debes fatigari dum argueris; quem stum facit corripiedit: Omnem, etiam go exceptus es a passione flagellorum, exceptus es a numero filiorum. Unicus ille cus sine peccato, non tamen sine flagello, exemplum nobis proposuit in passionibus suis. Non ergo turbari debemus, cum aliquis sanctus gravia et indigna perpetitur, si obliti non sumus quae pertulerit Justus justorum, Sanctusque sanctorum. Et attende
Abbreviated transcription (Latin):
literemo nuslts tecipitut. ⁊ qr flagenlat
omnem filiuor: ideo ꝑetlenerate usq ĩ finẽ
un disciplina pacienter ferendo. et atis in
h oc quod dtsciplinam dat ostat le d̾t tam¬
quam filiis .i. prem se elle ostendit. quod ꝓ¬
bat pet simelitudinem humanam sub aens

Expanded text:
 nullus recipitur. Et quia flagellat omnem filium, ideo perseverate usque in finem in disciplina, patienter ferendo: et debetis, quia in hoc quod disciplinam dat, offert quam filiis, id est patrem se esse ostendit. Quod probat per similitudinem humanam, subdens
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ꝙ nulli sitis reddõ¬
ces ma. proma. ttiam¬
indemonet. necciam
licita cũ scandalo fi¬
ant dicens. ⁊ sitis ꝓro¬
ho. ut nonfiat scanda.¬
ꝙ illud fieri debet ꝙet
dco ñ displiceat ⁊ frat᷑
scandalũ ñ sit⁊ etiã

Expanded text:
dit: Nulli sitis reddentes malum pro malo, etiainde monet ne etiam licita cum scandalo fiant, dicens: Et sitis pr ut non fiat scandaquia illud fieri debet, Deo non displiceat et fratri scandalum non sit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃. qr tũc uera ẽ hũilitassi ñ est in lingna
sola sic ypocrita qui dicit se pẽtmñ halxts.
foris fingit hũilitatẽ. intus amplectit᷑uani¬
go dixit. nĩ alta sapientes nesit elacio in aĩo
et ne p̾sum̃tes de se non ꝯdolcant aliis s exp
tes ut alia cã sit coꝵutita graciam habeant
apud dm̃ qui suꝑbis relistit ⁊ hñilib dat
olite ẽẽ
prudentes apud uos¬
met ipsos i no prnide̾.

Expanded text:
m, quia tunc vera est humilitas, si non est lingua sola, sicut hypocrita qui dicit se peccatum non habere foris, fingit humilitatem, intus amplectitur vanigo dixit, non alta sapientes, ne sit elatio in animo, et ne praesumentes de se condoleant aliis, sed extes, ut aliena causa sit eorum, ut ita gratiam habeant apud Deum qui superbis resistit, et humilibus dat olite esse prudentes apud vosmetipsos, i
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ cĩ loctieretur a chemensib ait d d̾o. ma
louiuimus. ⁊ mouemus et sumub sic̃ et auidã
scd̃ nos dixetunt. et de atheniensis are insccip¬
tõne ait. inueni atam in qua subscriptumest¬
dt ignoto ico. itadtuina auctoutas un ꝗcumq
p̃reptũ est iudois. ut si mantipiũ gentile em̾ent
cimꝰ pili tad̾entut. ⁊ unguiũ inccementa ablcn¬
iͥntur. dcm̃ adusus domesticos assum̾etur ita na¬

Expanded text:
 loqueretur Atheniensibus ait de Deo: In illo vivimus, movemur, et sumus, sicut et quidam secundum vos dixerunt . Et de Atheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: Ignoto Deo . Ita divina auctoritas undecunque praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur. Sic va
Abbreviated transcription (Latin):
sbit᷑os dicit si .n. płes ep̃i inuna cuutate
elsent. neq pbros int̾mitt̾et. ut ad diacones
descend̾et. ⁊ significat ꝑep̃os ⁊ diaconos ma¬
iores ꝑ scõs minores. ⁊ ẽsensus scribũt scĩs
lubnectit ostñdit ñ ec̃ aliq̃m a do ꝑfc̃m quiñ
ĩdigeat hac ãmonicõne uł pauus scribit et
inscribendop̾mucit᷑ lauitatõ in hunc modũ.

Expanded text:
pi in una civitate essent, neque presbyteros intermitteret, ut ad diaconos descenderet; et significat per episcopos et diaconos majores, per sanctos minores. Et est sensus: Scribunt sanctis ubnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui non indigeat hac admonitione. Vel Paulus scribit et in scribendo praemittitur salutatio, in hunc modum.
Abbreviated transcription (Latin):
sanabat omnes. cũ
cedat sp̃r sanctus di¬
cit tñ ip̃c filius illum a pr̃e ꝓcede. qr ad eũ
solet refate. et ꝙ ip̃uis c̃. de quo ⁊ ip̃e ẽ. sic̃
a quo enuim habet filius ut sit deus. ẽ enĩ

Expanded text:
sanabat omnes . Cum cedat Spiritus sanctus, dicit tamen ipse Filius illum a Patre procedere, quia ad eum solet referre, et quod ipsius est de quo etiam ipse est; sicut A quo enim habet Filius ut sit Deus, est enim
Abbreviated transcription (Latin):
ualebatq ħ ad magnũ hũilitatis ex¬
emplum. ut ĩ eo qui pͥmꝰ ẽ discalit ce¬
t̾i mites eẽ ⁊ hũiles. Ip̃e enĩ petius ꝙ
a paulo fiebat utiłt libertate caritatis.
sc̃e ac benigne pietate hũilitatis acce-¬
pit atq ita exemplum post̾is p̃brut tã¬
to sc̃ius qͣnͣto ad iitand̃ dĩfficiluis ꝙ¬

Expanded text:
humilitatis exemplum, ut in eo qui primus est, discant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque ita exemplum posteris praebuit, tanto sanctius quanto ad imitandum difficili
Abbreviated transcription (Latin):
onis qua cucuiti uͥ facił transitus erat. con¬
lũmaui fitmiter lacata ecc̃a ⁊ in omnib ad¬
ucrsis. fidem q̃ est e ap̃ xp̃iane. teligionis ier¬
uaui q̃ non pocest hr̃ nisi d̾o miscrante qr do¬
nuo aei est. uñ. alibi ait. mĩam ꝯsetutal sũ

Expanded text:
onis qua cucurri, ubi facilis transitus erat, consummavi, firmiter locata Ecclesia, et in omnibus adversis fidem, quae est caput Christianae religionis, servavi, quae non potest haberi nisi Deo miserante, quia donum Dei est.
Abbreviated transcription (Latin):
quante passione bon a m̾ita ꝯmemorat.
post que ꝯseqñtur coronam qui post mala
metita ꝯlecutus est gr̃am. q̃ nisi prius gra¬
tuita donaretur. corona debita ñ tedd̾etur. ñ¬
ergo m̾ita ip̃uis tanquam ip̃iꝰ sunt .i. ex ip̃o

Expanded text:
quante passione bona merita sua commemorat: post quae consequitur coronam, qui post mala merita consecutus est gratiam, quae nisi prius gratuito donaretur, corona debita non redderetur. Ergo non merita ipsius tanquam ipsius sunt, id est ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
cortuptione. muito magis dicit hos regna.¬
te. qr multo maior res esthic: quam sit in
regno mortis uel mul comagit tegnabut
in uitꝙ quam in eis tegnauit mors qrinui
ta regnabunt eternalites mors ã tegnauit ĩ

Expanded text:
corruptione. Multo magis, dicit hos regnare, quia multo major res est hic, quam sit in regno mortis. Vel multo magis regnabunt in vita, quam in eis regnavit mors, quia in vita regnabunt aeternaliter, mor
Abbreviated transcription (Latin):
omnia mea licet te.
non tepetam. qr non
omnia expediunt. ad
cursuo metio s impe¬
diunt item ꝑ aliam
causam idem ostend̾
tamen ego non tepe¬
sistatmm iudicis. ł no¬
loesse subdominio
alicusus terut can¬
tet hoc ꝙ dixi. ñ qt̃
hoc licet repetere.
et bibendo ꝑ cłcam nota neciͣta natute ⁊uẽ
ter debetur escis. qr alit̾ ñ potest sustentati.
et ideo licet nostta tepetete. Oeus autem.

Expanded text:
Omnia mea mihi licet non repetam, quia non omnia expediunt ad cursum meum, sed impediunt. Item per aliam causam idem ostendit. tamen ego non repetestate judicis, vel nolo esse sub dominio alicujus rei, ut cater hoc quod dixi non hoc licet repetere, et bibendo. Per escam, nota necessaria naturae; et venter debetur escis, quia aliter non potest sustentari; et ideo licet nostra repetere. Deus autem.
Abbreviated transcription (Latin):
tus cornichiis ꝓficit. Eita. sie .n. eccessũ m̃tił di.¬
cit ꝙ m̃te leuat᷑ ad lntelligẽda celestia. exta¬
sis uerbũ est grccũ lat̾ aũ uno ubo exponi po.¬
test si dicat᷑ excessus. in extessri uo mentis duo ĩ
m̃tis exteslu fuetunt om̃s sc̃i qͥb atchana d̾i
mũduo istũ excedentia reuelata st̃. de ħ m̃tis ex¬

Expanded text:
ssum mentis dicit quod mente levatur ad intelligenda coelestia. Exstasis verbum est Graecum, Latine autem uno verbo exponi potest, si dicatur excessus. In excessu vero mentis duo intmentis excessu fuerunt omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis ex
Abbreviated transcription (Latin):
damris in quopu-¬
tamͣ insensati: do
est b ad honorẽ d̾i est qui nos sic eraltauit
ł d̾o est dimittend̾. ñ ab hoĩe iudicand̾ si cnĩ
suꝑbẽ pucatͣ locutꝰ. ꝙ ẽ .q. in sania. dũ se lau¬

Expanded text:
damus, in quo putamur insensati, Deo est ad honorem Dei est, qui nos sic exaltavit. Vel, Deo est dimittendum, non ab homine judicandum. Si enim superbe putatur locutus quod est quasi insania, dum se lau
Abbreviated transcription (Latin):
atroganter hoc dicimus.
sicut nec prrut cñ diccre.¬
mus ñ sumus sicut płi¬
fuetiuit gloriondi di-¬
co pronobis qi ꝯ ego pau¬
lus apostolus sim. sient
hii a quibz se didisisse
iactant ꝙ uobis neces¬
se est ad ħ .s. ut ħatis¬

Expanded text:
st non arroganter, hoc dicimus, sicut nec prius cum diceremus; non sumus sicut plurifuerunt. Gloriandi, dico, pro nobis, quia ego Paulus apostolus sum, sicut ii a quibus se didicisse jactant, quod vobis necesse est ad
Abbreviated transcription (Latin):
timendut est deus hõibz
lliademus. ut timeante
q ut credant. ⁊ ꝓuideant
sibi qr quorsidã praus¬
loquio dies dñi in dubi.¬

Expanded text:
timendus est Deus, hominibus suademus, ut timeant, et ut credant et provideant sibi; quia quorumdam praviloquio dies Domini in dubiu
Abbreviated transcription (Latin):
scctatũ. pp transiens. significat fideles mors e¬
giptroꝵ significat ab solutõneoy ptc̃oꝵ illa
ergoomnia nũ fuetunt figure illa tunc fig¬
et in. mati. Si ergo figura matis tantum
ualuit. species bap̃mi quantũ ualebit. Si
ꝙ gestum est in figuta tͣiedũ ppło ad manna ꝑ¬
duxit. quid ehibebit xp̃c in u̾itate baptismi
sui traiccto ꝑ cuo populo pte bap̃ traicit.

Expanded text:
secratum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat ablutionem peccatorum. Illa ergo omnia nostri fuerunt figurae. Illa tunc figet in mari. Si ergo figura maris tantum valuit, species baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura trajectum populum ad manna perduxit, quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui trajecto per eum populo suo? CAPUT CIII.
Abbreviated transcription (Latin):
bene ille st̃ quarũ
ilie figure fuetunt.¬
sicus .n. in bonis mlł¬
to melł est id ꝙ uet
figuram signatur
quã ip̃a fignra. ut
in malis longe peuis est ꝙ significat᷑ quã
figura signiticans ut gebenna peior est qui ã¬
tuolibet a t̾ti pena temporalr oms .n. prne oi

Expanded text:
t, quarum illae figurae fuerunt.Sicut enim in bonis multo melius est, id quod figuram signatur quam ipsa figura, ut in malis longe pejus est quod significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena tem
Abbreviated transcription (Latin):
consequente eos .i. satis
mundi suos comittat᷑
Detra autem erat xp̃s in signo. solcon. tes¬
nominati. erat gͦ xp̃c pecta ñ ꝑ lubam ẜ. ꝑ ligni
ligitur xp̃t. uͥ .n. deficiebat eis hũanũ sufftagiuo
aderat ip̃c ñ enĩ petta a quã adit illis. s xp̃o ł¬

Expanded text:
consequente eos, id est samundi suos comitatur.Petra autem erat Christus, in signo. Augustinominligitur Christus. Ubi enim deficiebat eis humanum suffragium, aderat Christus. Non enim petra aquam dedit illis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
bantur eñ placus¬
sine fide .n. impossi¬
bue est auquepla¬
cete deo a deo est fi
de aliquis ñ pot̃ pla¬
qi d̾s unus est esse
ad ꝯmendatõnem
fid̃i dicens noc it¬
sponso accepto a ce¬
o cehits que ad huc

Expanded text:
bantur eum, placuisSine fide enim impossibile est aliquem placere Deo. A Deo est fidde aliquis non potest plaquia Deus unus est esse ad commendationem fidei dicens: Noe responso accepto a Deo, de his quae adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Dam de isto aliopa¬
tet qr benefacit. non
quistatint in .tor. su.
ler. uirgiem suam.
non ingetens ei fomi.
dico sitmus in ꝓposito
suo non cutans uel
sobolemuł aliud hu

Expanded text:
am de isto alio patet, quia bene facit, non qui statuit in corde suo servare virginem suam, non ingerens ei fomitedico, firmus in proposito suo, non curans, vel sobolem, vel aliud hu
Abbreviated transcription (Latin):
ippellare. Siquis ã.q. sicut
ce uirginib atetmin¬
atur ꝙsit melitil et
honestius sic ꝗde cu¬
stodib uirginũ deter¬
minat quid illis sit
faciend̾. si uirgines ꝯ¬
tinete uoluenint uł

Expanded text:
eam. Si quis autem. Sicut de virginibus determinavit quid sit melius et honestius, sic et de custodibus virginum determinat quid illis sit faciendum, si virgines continere voluerint, vel
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a tõnis illumi¬
nate est catitas.
q̃ de t̾ta ad celum
exultantis. de quo¬
legitur. ñ ẽ imꝑt¬
is gaud̾e dicit dñs.¬
pax q̃ ñ nõ se inq̾

Expanded text:
gratia rationis illuminatae, est charitas, quae de terra ad coelum exsultantis. De qulegitur: Non est impiis gaudere, dicit DPax, quando se
Abbreviated transcription (Latin):
cͣ ancilia ⁊ liba
signant duo ce¬
stamenta ⁊ unũ
qͥdem datũ est in
monte syna. ꝙ ĩ
terp̃taturmã da¬
tũ. ꝙ ĩ tali loco da¬
tũ est .u. ĩ mõte ĩe¬
minenti sig̃t qd̃¬
midi ꝯtraip̃m m̃¬
dacũ. illud cesta¬
m̃tum dico gene¬
rans hoĩes in ser-¬
more seriuebant
ctatur alienacio. quod bñ ꝯtienit.
qr illuo testam̃tum alienat homines

Expanded text:
 Ancilla et libera signant duo Testamenta. Et unum quidem datum est in monte Sina, quod interpretatur mandatum; quod in tali loco datum est, id est in monte eminenti, sigmidi contra ipsum mandatum. Illud Testamentum, dico, generans homines in sermore serviebant rpretatur alienatio. Quod bene ia illud testamentum alienat homines
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nũc ẽ .i. qui t̾rena diligit. ⁊ ꝑ tẽporalas ser¬
uit ł scruit. sub pcc̃o cũ filiis sius. ħ ẽ synago¬
ga que sub pcc̃o generat filios totus cͥdem
ppłs m̃r est singłi a sunt filii . ł filii sunt
lia ꝓmit̾ebat ita itie ppłs timore pene ⁊ a¬
more temporaliũ sermebat. ecce ꝑ ħ omni¬
a pacet qd̾ uctuslex nĩ est tenenda. s noua
q̃ sursũ est. q̃ lib̾a est .i. ad suꝑiora nos mit¬
tit. ⁊ lib̾os facit. q̃ data est ccc̃e q̃ sutsum est
⁊ lib̾a. unde sub

Expanded text:
ena diligit, et pro temporalibus servit. Vel, servit, sub peccato cum filiis suis. Haec est synagoga quae sub peccato generat filios, totus quidem populus mater est, singuli autem sunt filii vel filii sunt at: ita ille populus timore poenae, et amore temporalium serviebat. Ecce per haec omnia patet quod vetus lex non est tenenda, sed nova quae sursum est, quae libera est, id est ad superiora nos mittit, et liberos facit: quae data est Ecclesia quae sursum est, et libera. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
si panca dicuset de
huius pontificis di¬
gniteate breuiter ꝯ¬
cius lupia quampu¬
us dixit. capitulũ est¬
breuis multoꝵ ꝯplex¬
io. sic dataeo ꝙ breui.¬
pit. quasi muita de
co dixi si modo facioca.

Expanded text:
set de hujus pontificis dignitate breviter cjus supra quam prius dixit. Capitulum esbrevis multorum complexio sic dicta, eo quod brevipiat. Quasi dicat: eo dixi, sed modo facio cap
Abbreviated transcription (Latin):
factus est excel. celis
esset nobis fuiss̾
ui. alios pontifices
habuetunt. qui ẽ
talis sit non babet
cotidie necessitate᷑.
a ꝙ aliquandoege¬
at. s ħ dicit ut rem¬
otreat ꝙ legalibus
saccrdotil ꝯuenit. ñ
ht̃ necessitatem di¬
co. priusprosius de¬
lictis hostias offerte.
deuide propopurlo. ꝙͣ¬

Expanded text:
factus est excelsior coeesset nobis, filiis; servi alios pontifices habuerunt. Qui, cum talis sit, non habet quotidie necessitatem, non quod aliquando egeat, sed hoc dicit ut removeat, quod legalibus sacerdotibus convenit. Non habet necessitatem, dico, prius pro suis delictis hostias offerre, deinde pro populi;
Abbreviated transcription (Latin):
habet mercedem.
et ideo quisq det si¬
cuc ꝓposuit ĩ cor.sit.
le uelle dare. non
Ct ex cristicia aut
necessitace .i tristis

Expanded text:
habet mercedem, et ideo quisque det, sicut proposuit in corde suo, se velle dare, non det ex tristitia, aut ex necessitate, id est tristis
Abbreviated transcription (Latin):
cempuc catere ut plꝰ
hãtur in fututo. Et
qui seminat in be¬
nedictionib ubi pri¬
us pensatur animuc
quã census. de bene¬
dictionib dei et me-¬

Expanded text:
tempus carere, ut plus habeatur in futuro. Et qui seminat in benedictionibus, ubi plus pensatur animus quam census, de benedictionibus Dei et me
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinaꝵ. tespondet. est utio sicut scaiptuo
est in plalmo. iustus disꝑsit ñ uni omnia cõn¬
fetens i plutib oiuudens et dedit gratis pau-¬
ꝑibꝰ ñ diuicil qui possent teddere. et ħ. iusticia.
cius ⁊ metces uisticie eius manet in seculum cẽ.¬
cilli. uu inetetnũ .i. sine fine. iustũs est qmmi bo¬
na mundi fine etetni premiĩ cõia teputat et
nota ꝙ ħexemplo ad latgiend̾ icĩs inuitat. Si
ẽ huius qui paupib iatgitur metce mag¬
na cit ciuanto magis eiuł cniministrat scĩs.

Expanded text:
eleemosynarum? Respondet: Est utique, sicut scriptum est in Psal. Justus dispersit, non uni omnia conferens, sed pluribus dividens, et dedit, gratis pauperibus, non divitibus qui possent reddere. Et haec justitia ejus, id est merces justitiae ejus, manet in saeculum saeculi, vel in aeternum, id est sine fine. Justus est qui bona mundi fine aeterni praemii communia reputat. Et nota quod exemplo hoc ad largiendum sanctis invitat. Si enim hujus qui pauperibus largitur merces magna est, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
dia et sequimini scimoniam .i. perfectõneo
cc̃ce ostenduntus quomodo ext̾cuit amatorẽ
boni i uisionis dei. ñ dixit ĩ ignẽ mittetur.
uel infatigabilib tortonb dabitur q̃ tñ
de. ex coipso quod desid̾as ce terret. aliud est
timete penam alsud est amate iusticiamr
sitimore gchenne non facis mauur: est
quidem intefides. qr credis fucutũ d̾i iudiciũ.
gauddo fideitue s ad huc timeo malicie tue
sit ergo uite pax ⁊ sc̃monia sine qua ñ uide-¬
bitut deus. ñam unde dm̃ ulde amus ñ habebi¬

Expanded text:
dia. Et sequimini sanctimoniam, id est perfectionem Ecce quomodo exterruit amatorem boni, id est, visionis Dei. Non dixit, in ignem mittetur; vel, infatigabilibus tortoribus dabitur quae tamen Deum, ex eo ipso quod desideras te terret. Aliud est timere poenam, aliud est amare justitiam. Si timore gehennae non facis malum, est quidem vitae fides, quia credis futurum Dei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo malitiae tuae. Sit ergo in te pax et sanctimonia, sine qua non videbitur Deus. Nam unde videamus Deum, non habebi
Abbreviated transcription (Latin):
dei. sicut illequi tarnales obseruantias tecip
cet. ut qui timore passionis cictbat magilã
sanetur. si errauit ł timuit. uł recti grelius
ta. tec. gres. pe. ues .i. hab̾e tectam intencõnẽ
in opetib ut non can. quis in bonis opetib
ecret auia resticudinis .i. tecte intencõnis ma¬
gis autem .sa. a p̃cc̃is bona intẽtione operan.¬
do ⁊ lequimini pacem cum omnib. ꝙ. usq a

Expanded text:
dei, sicut ille qui carnales observantias recipit, cet, sicut qui timore passionis titubat, sed sanctur, si erravit vel timuit; vel recti gressusintentionem in operibus, ut non claudicans, quis in bono opere erret a via rectitudinis, id est rectae intentionis; magis autem sanetur a peccatis, bona intentione operando. Et sequimini pacem cum omnibus. Quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne dubitecis post¬
se eẽ tamꝑaciẽtes
qi gr̃a dei preito est.
s cauete ne desitis
cione multa ne¬
quis non soluuos
desit gracie di. qua¬
si non soluind no¬

Expanded text:
 ne dubitetis posse esse tam patientes, tia Dei praesto est. Sed cavete ne desitis tione multa nequis, non solum vos, desit gratiae Dei. Quat: Non solum de vo
Abbreviated transcription (Latin):
uos etiam hortare. sub.¬
ditos esse dominis sins
quibusubet. tam bon¬
is quam malis subiet¬
dos dico in omnibz que
ñ sunt concra deumi
placentes uel ita dił
inomnibus

Expanded text:
os etiam hortare subditos esse dominis suis, quibuslibet tam bonis quam malis. Subditos dico in omnibus quae non sunt contra Deum, et placentes. Vel ita distingue: in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ muico uinoserucucts. sol¬
enͣt .n. cẽ quedam que corpotis frigescence luxu¬
tia iuno se prolibidine daetunt. Eeedocẽ
ces non quidem pub¬
lice uiros. s priuate
a dolescentulas. lta tñ
ut aoceant ip̃as adolcs¬
centulas prudenti am

Expanded text:
n multo vino servientes. Solent enim esse quaedam quae corporis frigescente luxuria vino se pro libidine dederunt. Bene docentes, 228 non quidem publice viros, sed private adolescentulas, ita tamen ut doceant ipsas adolescentulas, prudentiam,