comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se inseir. & recessisse a fr̃e suo: cũ iã quando uenit
iacob inseir dicat᷑ habitasse. S fieri potuit uti
iacob fugiente in mesopotamiã. dolore & ira
prerepte sibi benedictionis. recesserit a paren¬
tibꝰ: & habitauerit in seir. ꝑ uiginti annos qͥbꝰ ia¬
cob absens fuit. Postquã uͦ reuersus ẽ iacob. &
fr̃i suo reconeiliatus: rursus de seir reuersus
cũ frẽ suo donec pat̾ uixit. habitauit cũ eo.
Isaac mortuo sic̃ hio dr.tulit omnẽ substanci¬
ã domꝰ suȩ .& recessit a fr̃e suo: diuites enĩ e¬
rant ualde & simul habitare ñ poterant. li
nites. Silii seir horrei. Korrer: liberi in t̃pretan¬
t᷑. Hii sic̃ in paralipomenon libro legit᷑. primo
enĩ qͥdã qͦd lacũ indeserto repꝑerit: qͥñ facile
in illis locis inuenitur. Unde &. alia translacio
dicit. In uenit iamim in solitudine. Iamim he¬
braice maria dicunt᷑: idest aquarũ collectio.

Expanded text:
se in Seir, et recessisse a fratre suo, cum jam, quando venit se in Seir, et recessisse a fratre suo, cum jam, quando venit Jacob, in Seir dicatur habitasse? Sed fieri potuit ut, Jacob fugiente in Mesopotamiam, dolore et ira praereptae sibi benedictionis recesserit a parentibus, et habitaverit in Seir per viginti annos, quibus Jacob absens fuit. Postquam vero reversus est Jacob, et fratri suo reconciliatur, rursus de Seir cum fratre suo, donec pater vixit, nabitavit cum eo. Isaac mortuo, sicut hic dicitur, tulit substantiam domus suae et recessit a fratre suo. Divites enim erant valde, et sies. Vers. 20. Filii Seir Horraei liberi interpretantur. Hi, sicut in Paralipomenon libro legitur, primo enim quidam quod lacum in deserto repererit, quoniam facile in illis locis invenitur. Unde et alia translatio dicit: Invenit jamim in solitudine. Jamim Hebraice maria dicuntur, id est aquarum collectio.
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ syon. Abiit .&. dormuit cũ concubina pa¬
tris sui. Iuxta littera: facinꝰ ruben describitur.
uegorice uͦ. ruben pͥmogenitꝰ uidos defignat
qb primo cognicio deifacta ẽ.&. de qͥb dictũ
est. filius meus pͥmogenitꝰ isrł:. Balac coneisb¬
na: legẽ designat. Quod enĩ Iex ꝑ concubrnã de¬
signetur. apłs paulus ostendit: qͥ ꝑ agar con¬
cubinã abrahe dicit de signari lege̾ quȩ in mon¬
te sina data ẽ. Rubengͦ cũ concubina patris ẽ¬
cubuit: qͥa iudaicꝰ popłs legẽ scãm & iustam
corrupit. falsis tradicionib: atq dignitatem
pͥmogeniti amisit. Hi filii iacob: qͥ nati st᷑ ei
in mesopotamia. Queri potest. quare om̃s hos
in mesopotamia natos dicit: cũ beniamin ñ sit
natꝰ in mesopotamia. Potest facilis e̾e̾ respon¬
nati: qͥa beniamin licet ibi natꝰ ñ sit. causas
tam̃ nascendi inde habuit. Ibi enĩ canceptꝰ ẽ:
hic q̃ri potest. gur esau post mortẽ patris dicat᷑ abis¬

Expanded text:
 22. Abiit, et dormivit cum concubina patris sui. Juxta litteram facinus Ruben describitur. Allegorice vero Ruben primogenitus Judaeos designat, quibus primo cognitio Dei facta est, et de quibus dictum est: Filius primogenitus meus Israel. Bala concubina legem designat. Quod enim lex per concubinam designetur, apostolus Paulus ostendit, qui per Agar concubinam Abrahae dicit designari legem, quae in monte Sina data est . Ruben vero cum concubina patris concubuit, quia Judaicus populus legem sanctam et justam corrupit falsis traditionibus, atque dignitatem primogeniti amisit. Vers 26. Hi filii Jacob, qui nati sunt ei in Mesopotamia. Quaeri potest quare omnes in Mesopotamia hos natos dicit, cum Benjamin non sit natus in Mesopotamia? Potest facilis esse responnati, quia Benjamin, licet ibi natus non sit, causas tamen nascendi inde habuit. Ibi enim conceptus estHic quaeri potest cur Esau post mortem patris dicatur abiis
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ quȩ egressȩ st̃ de femore iacob: ꝑ animas to¬
tũ hominẽ debemꝰ acciꝑe. a meliore uidelicet par¬
te: siẽ & aliqͣndo ab inferiore parte totꝰ homo ac¬
cipit᷑: iuxta qͦd iohannes dix̃. Uerbũ caro factũ
ẽ: ꝑ carnẽ totũ hominẽ designans. Misit iuda
ante se ad ioseph. Prȩmittit᷑ udas qͥ ẽfessio intͣpre¬
tres nr̃i. Nec ẽ iusta seruitꝰ ut homines pecoribꝰ
dominent᷑ .&. pȩcora homini seruiant. slã huma¬
nã seruitutẽ : aut iniqͥtas. aut aduersitas fecit.
Iniqͥtas qͥdem: sic̃ noe maledicens filio suo dix̃. Ma¬
ledictꝰ filius meus chanaan: seruus erit fr̃ib

Expanded text:
mae quae egressae sunt de femore Jacob, per animas tomae quae egressae sunt de femore Jacob, per animas totum hominem debemus accipere, a majore videlicet parte, sicut et aliquando ab inferiori parte totus homo accipitur, juxta quod Joannes dicit: Verbum caro factum est , per carnem totum homiante se ad Joseph. Praemittitur Judas, qui confessio interpretres nostri. Haec est justa servitus, ut homines pecoribus dominentur, et pecora hominibus serviant. Nam humanam servitutem aut iniquitas aut adversitas facit. Iniquitas quidem, sicut Noe maledicens filio suo dixit: Maledictus filius meus Chanaan, servus erit fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Na qo legit᷑ in septuaginta. om̃s animȩ fuert sep¬
tuaginta qͥnq supputatis iacob & eiꝰ filiis. aꝑte osten¬
dit᷑ ñ comienire. Illi enĩ qͥcũ iacob egyptũ intrauert
seraginta sex fuert. Qͥbꝰ si addamꝰ ipsũ ioseph. &. duos
siuos eꝰ qͦs megypto genuerat. fiunt sȩxaginta noue
his etiã adde ipsũ iacob patrẽ omniũ. fiunt septu
cob inegyptũ in animabꝰ septuaginta qͥnq: similis er¬
roi est.S qͥa tc̃ septuaginta maioris auctoritatis erãt
quã hebraica ueritas. & ab om̃ibꝰ eccłiis legebant᷑: ido̾
sc̃s lucas septuaginta qͥnq posuit. Om̃s animȩ quȩ
egrȩsse st̃ de femore iacob. Hoc qͥda heretici ad suũ tra¬
xert̃ errorẽ: dicentes ammã sic̃ & corꝑa. ex patris
seminario nasci.S alit̾ se ueritas habet.
Deus eñĩ de nichilo creat animas. ñ
de corꝑibꝰ. ñ de aliis animabꝰ easq
quando & qͦmͦ uult corꝑibꝰ tribuit. Ergo qͦd dicit. ani¬

Expanded text:
gitur: Omnes animae fuerunt septuaginta quinque, supputatis Jacob filiis aperte ostenditur non convenire. Illi enim qui cum Jacob Aegyptum intraverunt, sexaginta sex fuerunt, quibus si addam ipsum Joseph et filios ejus, quos in Aegypto genuerat, fuerunt sexaginta novem. His etiam adde ipsum Jacob, patrem omnium, fiunt septuacob in Aegyptum in animabus septuaginta quinque , similis error est. Sed quia tunc LXX majoris auctoritatis erant quam Hebraica veritas, et ab omnibus Ecclesiis legebantur, ideo sanctus Lucas septuaginta quinque posuit. Omnes animae quae egressae sunt de femore Jacob. Hoc quidam haeretici ad suum errorem traxerunt dicentes animas sicut et corpora ex patris seminario nasci. Sed aliter veritas se habet. Deus enim de nihilo creat animas, non de corporibus, neque de aliis animabus, easque quando et quomodo vult, corporibus tribuit. Ergo quod dicit: Ani
Abbreviated transcription (Latin):
pretat᷑ testimoniũ: qͦd inaqua iordanis ꝑ hibuit.
Ueniebat iudas adtondendas oues: uenit x ꝑs ad
homines. ut eos uelleribꝰ &. sordibꝰ peccatoꝵ. exrone¬
& iutato nomine & habitu : fecit eã de synagoga eccłam.
de meretrice sponsã. Qͦa aũ ñ cognouit eã: hoc ẽ qͦa
ipse ꝑ psalmistã dicit. popłs quẽ ñ cognoui serui¬

Expanded text:
 testimonium in aqua Jordanis perhibuit. Venit Judas ad tondendas oves. Venit Christus ad homines, ut eos velleribus et sordibus peccatorum exoneet mutato nomine et habitu fecit eam de Synagoga Ecclesiam, de meretrice sponsam. Quod autem non cognovit eam, hoc est quod ipse per Psalmistam dicit: Populus quem non cognovi, servi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ agnosceret: missus ẽ & dei filius adeo
patre in mundũ. ut homines qͦs sibi predes¬
tinauerat. quasi oues ad fidẽ colligeret: qr
Et reuera in magna defectione erant: qͥ de
ternã missus est. talari tunica spoliatus.
& xꝑs carnis tunica ꝑ mortẽ deposita: descen¬
dit ad infernũ. Tunica aũ talaris. moralit᷑ sig¬
nificat opus bonũ cũ ẽsũmacione. Nã & in sa¬
ten inegyptũ. Stacten guita myrre arboris: quã¬
uis &. ipsa myrra uocetur. Extractio ioseph de
cisterna: resurrectionẽ significat.rꝑi. Uenditus

Expanded text:
eorum agnosceret. Missus est et Dei Filius a Deo eorum agnosceret. Missus est et Dei Filius a Deo Patre in mundum, ut homines quos sibi destinaverat, quasi oves ad fidem colligeret, et Et revera in magna defectione erant qui de tribus in cisternam missus est talari tunica spoliatus. Et Christus carnis tunica per mortem deposita descendit ad infernum. Tunica autem talaris moraliter significat opus bonum cum consummatione. Nam et in saten in Aegyptum. Stacte gutta myrrhae arboris, quamvis et ipsa myrrha vocetur. Extractio Joseph de cisterna resurrectionem significat Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant ei : &. sepe in dolo & ꝑ insidias cũ eo loq̃¬
bant᷑. Qͦa uͦ uidit ꝑ sompniũ mamipulũ suũ
stare.& fratrũ manipłos suũ manipulũ adora¬
re : significabat qͥa post resurrectionẽ ab omib᷑
oredentib cũ fructu bonoꝵ oꝑũ adorandus
erat. Ipse ẽ enĩ granũ frum̃ti: quod ꝑ mortẽ se¬
minatũ germinauit ꝑ resurrectionẽ . &. sic ma¬
nipłos fidi &. bonoꝵ oꝑũ ꝓtulit ꝑ uniuersũ
mundũ. Qͦduͦ aliud narrans sompniũ. qñ se
asole .&. lima &. stellis lindecĩ adoratũ: q̃ri po
eu legitur adorasse. Mat̃ uͦ eius. in bethleem
nefuncta erat. Ergo qͥa hoc ad litterã stare ñ
potest:recurramꝰ ad allegoriã. Hec enĩ uisio
manifeste. ꝓpħica fint de xꝑo. quẽ sol.luna.
stellȩ .&. om̃is creatura ad orat. Mystice etiã
sol.idest excellencia &. claritas scoꝵ illũ ado.¬
rat : Luna. idest eccła: Stellȩ. idest singłi quiq
sepha patre suo. ut qͥd agerent fr̃s uel greges

Expanded text:
s cum eo loquebantur. Quod vero dicit per somnium manipulum suum stare, et fratrum manipulos suum manipulum adorare, significat quia post resurrectionem ab omnibus credentibus cum fructu bonorum operum adorandus erat. Ipse est enim granum frumenti, quod per mortem seminatum germinavit per resurrectionem, et sic manipulos fidei et bonorum operum protulit per universum mundum. Quod vero aliud narrans somnium dixit se sole et luna et stellis undecim adoratum, quaeri poteum legitur adorasse. Mater vero ejus in Bethlehem defuncta fuerat. Ergo quia hoc ad litteram stare non potest, recurramus ad allegoriam. Haec enim visio manifeste prophetica fuit de Christo, quem sol, luna, stellae et omnis adorat creatura. Mystice etiam sol, id est excellentia et claritas sanctorum, illum adorat; luna, id est Ecclesia; stellae, id est singuli quiqseph a patre suo, ut quid agerent fratres vel greges
Abbreviated transcription (Latin):
em auͣ. domꝰ panis. Patͣ appellauit eum beniamin.
Mat̾ q̃ ꝓ illo mouebat᷑. doloris filiũ illũ appella¬
uit. Erat enĩ ꝓphecia pauli apłi qͥ de illa tribu
fuit: qͥ matrẽ idest eccłam ꝑsequendo magno do¬
stra in fidelitatis transferendꝰ erat ad dexter̃a fid̾i
&. prȩdicacionis. Allegorice beniamin in hoc loco
ciuitatẽ ihrłm significat : cuiꝰ maior pars intri¬
bu beniamin sita ẽ. Quȩ matrẽ suã id est syna¬
gogã. dolore usq ad mortẽ affecit: quando mun¬
di redemptorẽ ad necẽ poposcit clamans. crucis
ris gregis idest mugitudinis congregacionis. uel
cetus appellabat᷑. Beatꝰ iheronimꝰ turrim gregis
dicit turrẽ pastoꝵ: quȩ ẽ ultra bethleemꝰ. ubi
pastores sc̃i angelico affatu natũ dñm cognoue¬
rt̃. ubi etiã ipsor. triũ pastor. corpora reqescuĩs.
De hac turre. ꝑ ꝓpħam predictũ fuerat Efstumr

Expanded text:
etatur. Vers. 18. Pater appellavit eum Benjamin. Mater, quae pro illo moriebatur, doloris filium appellavit. Erat enim prophetia Pauli apostoli, qui de illa tribu fuit, qui matrem, id est Ecclesiam, persequendo magno dostra infidelitatis transferendus erat ad dexteram fidei et praedicationis. Allegorice Benjamin in hoc loco civitatem Jerusalem significavit, cujus major pars in tribu Benjamin sita erat. Quae matrem suam, id est Synagogam, dolore usque ad mortem affecit, quando mundi Redemptorem ad necem poposcit clamans: Crucifiris gregis, id est multitudinis, congregationis, vel coetus appellatur. Beatus Hieronymus turrim gregis dicit turrim pastorum, quae est ultra Bethlehem, ubi pastores sancti angelico affatu natum Dominum cognoverunt, ubi etiam ipsorum trium pastorum corpora requiescunt. De hac turri per prophetam praedic
Abbreviated transcription (Latin):
temꝰ dũ habemꝰ qͦd ꝓ nr̃a salute faciamus. Ueniq
qr iacob quã uis ꝑ se sib ꝓuidit: audiamꝰ tam̃
e me de manu fr̃is mei. Dũ gͦ & sibi ꝓuidet & deũ
tabat᷑. angelus erat. Luc tatꝰ aũ est. ñ cõplexi¬
one brachior: s obnixa prȩce qua obsecrabat᷑
ut se benediceret. Et hoc enĩ osee ꝓpħa osten¬
dit dicens. Inualuit ad angelũ & confortatꝰ ẽ.
fleuit ꝙ rogauit eũ. Mystice iacob claudꝰ &
fortis. duas partes iudaici popłi significat: fi¬
qeles uidelicet & infideles. Ciaudꝰ enĩ exat
iacob in infidelibꝰ. sanꝰ & fortis in fidelibꝰ. Qͦd
uͦ neruũ femoris eiꝰ angelus tetigit & emar.¬
cuit: moralit significat qͥa quȩcũq deussua
benedictone dignat᷑. in eo omnẽ carnis uolup¬
uis pene ab ommnibꝰ uir uidens deu intͣpretari
dicatur. melius princeps cũ deo dicitur. sẜ est
sensus. Nequaꝗͣ. ultra uocaberis iacob s isrł erit nom̃

Expanded text:
temus, dum habemus quod pro salute nostra faciamus. Denique temus, dum habemus quod pro salute nostra faciamus. Denique et Jacob, quamvis pro se sibi providerit, audiamus tamen e me de manu fratris mei. Dum ergo et sibi providet, et Deum tabatur, angelus erat. Luctatus autem non complexione brachiorum, sed obnixa prece, qua obsecrabatur ut se benediceret. Et hoc enim Osee propheta ostendit dicens: Invaluit ad angelum, et confortatus est. Flevit, et rogavit eum . Mystice Jacob claudus et fortis duas partes Judaici populi significat, fideles videlicet et infideles. Claudus enim erat Jacob in infidelibus, sanus et fortis in fidelibus. Quod vero nervum femoris ejus angelus tetigit, et emarcuit, moraliter significat quia quaecunque Deus sua benedictione dignatur, in eo omnem carnis volupvis bene ab omnibus vir videns Deum interpretari dicatur, melius princeps cum Deo dicitur. Et est sensus: Nequaquam ultra vocaberis Jacob, sed Israel erit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
miliando abscondit. Sessio nãq humilitatẽ sig¬
nificat. Unde psalmista. Surgite postquã sede
uerbo qͦd est urebar. ad duo contraria respondit.
ad estũ .&. gelu qͥa unꝰ effectꝰ ẽ caloris &. frigoris.
lus sermonis nr̃i testis ẽ absq deo. Nullts uideli¬
ti iacob ad fr̃em. obuii fuert̃ angeli dei ut in¬
delicet ꝑ hoc confortaret᷑ q ñ metueret frẽm:
securus de angelico aux ilio. Diuisit in duas tur¬
mas. Non ut qͥdã putant intres. s in duas turmas di¬
uisit. Prima turma duarũ ancillarũ ⁊ elphe &. bale.
eũ filiis suis. Scd̾a turma fuit liȩ & rachelis: &. eor.
qͥeũ eis erant. S q̃ri potest hoc loco. cũ ds̃ ꝓmisis¬
set iacob suũ aur iliũ dicens. noli timere egͥo tecũ
sũ & multiplicabo. eur iacob timuerit &. ꝓuide¬
rit saluti suȩ: & ñ pocius se deo cõmiserit eusto¬
diendũ: S hoc monemur exemplo. ne deũ temp¬

Expanded text:
miliando, abscondit. Sessio namque humilitatem sigmiliando, abscondit. Sessio namque humilitatem significat. Unde Psalmista: Surgite postquam seder gelu. Uno verbo, quod est urebar, ad duo contraria respondit, ad aestum et ad gelu, quia unus effectus est caloris et frigoris.lus sermonis nostri testis est absque Deo. Nullus est videliti Jacob ad fratrem obvii fuerunt angeli Dei, ut videlicet per hoc confortaretur et non metueret fratrem securus de angelico auxilio. Vers. 7. Divisit in duas tus. Non, ut quidam putant, in tres, sed in duas turmas populum. Prima turma duarum ancillarum Zelphae et Balae cum filiis suis. Secunda turma fuit Liae et Rachelis et eorum qui cum eis erant. Sed quaeri potest hoc loco, cum Deus promisisset Jacob auxilium suum dicens: Noli timere, ego tecum sum, et multiplicabo, cur timuerit et providerit saluti suae, et non potius se Deo commiserit custodiendum? Sed hoc monemur exemplo ne Deum ten
Abbreviated transcription (Latin):
corã te assurgere neq̃o.Natura docet utͣ filiĩ pa¬
rentibꝰ assurgant: & eos honorent. Cũ gͦ rachel
seđdet .&. patri ñ assurgeret: excusans se dicit
Ne irascat᷑ dñs meus. Causas etiã quare assurgere ne¬
qret: coposito significat dicens menstrua sibi ꝓue¬
nise. Noc ẽ eñĩ qͦd dicit. uixta c̃suetudinẽ femmna¬
uũ accidit m. Aulegorice laban. diabolũ uel mun¬
dũ istũ significat q dealbat᷑ & pulcher est ama¬
toribꝰ suis. Idola laban. significat auariciã. Ait
laban a iacob: quando diabolꝰ regna mundi &glo¬
riã & honorẽ eor xꝑo ostendit: quẽ iacob signi¬
ficat. putans se in eo aliqͥd auaricie uestigiũ pos¬
se reppire.S iacob ignorabat idola: qͥa xꝑs mun¬
di nullã habuit cupiditatẽ. Rachel furata est
idola. eaq substram̃ta cameli abscondens de suꝑ
sedit. Qa ȩccła ueniens ad xꝑm cupiditates sẽ¬
cłi qͥbꝰ antea seruierat. quã essent despiciende
cognouit: easq ꝑ penitenciã sedendo. idest hu¬

Expanded text:
coram te assurgere nequeo. Natura docet ut filii parentibus assurgant et eos honorent. Cum ergo Rachel sederet, et patri non assurgeret, excusans se dicit: Ne irascatur dominus meus. Causas etiam quare assurgere nequiret, composite significat dicens menstrua sibi provenisse. Hoc est enim quod dicit: Juxta consuetudinem feminarum accidit mihi. Allegorice Laban diabolum vel mundum significat, qui dealbatus et pulcher est suis amatoribus. Idola Laban significant avaritiam. Dicit Laban ab Jacob, quando diabolus regna mundi et gloriam et honorem eorum Christo ostendit quem Jacob significat, putans in eo aliquod avaritiae vestigium posse reperire. Sed Jacob ignorabat idola, quia Christus nullam habuit mundi cupiditatem. Rachel furata est idola, eaque subter stramenta abscondens desuper sedit, quia Ecclesia veniens ad Christum, cupiditates saeculi, quibus antea servierat, quam essent despiciendae cognovit, easque per poenitentiam sedendo, id est se hu
Abbreviated transcription (Latin):
tutibꝰ. Omĩs enĩ qͥcũq subplantator est uicioꝵ
& mente d̾m ẽtẽplat᷑. recte iacob uel isrł appel¬
lat᷑. Qͦa gͦ dicit ultra ñ uocab̾is iacob. ñ ad illũ
hominẽ. s ad sꝑitalẽ sem̃ iacob ꝑtinet. Ille enĩ
postea iacob uocatꝰ ẽ. dc̃i uͦ om̃s. id est uerꝰ isrł
postquã omnẽ corrupcionẽ & uetustatẽ deposu¬
rit: ñ dicet᷑ iacob idest supplantator. Ñ eñiert
uicia: q̃ supplantet. S pocius isrł uocabit᷑. qͥa
d̾m sic̃ ẽ uidebit. &. sũma beatitudo erit ei ui¬
sio creatoris. Reges de lũbis tuis. idest qͥ uere
eũ. Non enĩ lapidi sacrificauit. qd idolatrę fa¬
cuint. s deo suꝑ lapidẽ sacrificauit. Effrata:¬

Expanded text:
im quicunque supplantator est vitiorum, et mente Deum contemplatur, recte Jacob vel Israel appellatur. Quod ergo dicit: Ultra non vocaberis Jacob, non ad illum hominem, sed ad spiritale semen Jacob pertinet. Ille enim postea Jacob vocatus est. Sancti vero omnes, id est verus Israel, postquam omnem corruptionem et vetustatem deposuerit, non dicetur Jacob, id est supplantator non enim erunt vitia quae supplantet, sed potius Israel vocabitur, quoniam Deum sicut est videbit, et summa beatitudo erit ei visio creatoris. Reges de lumbis tuis. Id est qui vereum. Non enim lapidi sacrificavit, quod idololatrae faciunt, sed Deo super lapidem sacrificavit. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd paruulos habeã mecũ. S sciendũ ñ paruo tẽpor
sbi moratũ iacob. Nã &. tab̾nacłm ibi fixit. & altare
extrurit & parte agri magni emit centũ agnis.
Per hoc gͦ ostendit᷑ diu ibi habitasse iacob qͦte pore
& filii eiꝰ creuert. & qͥma nubilis facta ẽ. Qͦo aũ sy¬
meon &. leui tantũ cõmemorant᷑ in hoc facinore.
scienduĩ plures habuisse socios. s isti auctores cedis
fuert. quoꝵ soror uterina erat dina. Et in aures
q̃ erant in aursbꝰ earũ. In aures ad ornatũ magis¬
ꝑtinent: quã adidolatriã. Nã &. suꝑius seruus
abraha maures imposuisse dr ad ornanda faciem
rebecce. Ergo sciamꝰ maures uocari philacteria
q̃ idolis imponebant᷑. serror dei inuasit om̃s ꝑ
c ircuitũ naciones. Ut ꝓmissionẽ suã ds impleret.
quã adiacob habuerat. idđo diuino t̃rore habitato¬
res t̾rȩ illius ꝑculit. Neq enĩ alit̃ ꝑ mediũ illarũ
genciũ iacob illesus transire potuisset. Nonuoca

Expanded text:
n parvo tempore ibi moratum Jacob. Nam et tabernaculum ibi fixit, et altare construxit, et partem magni agri emit centum agnis. Per hoc ergo ostenditur diu ibi habitasse Jacob, quo tempore et filii ejus creverunt, et Dina nobilis facta est. Quod Simeon et Levi tantum commemorantur in facinore, sciendum plures eos habuisse socios, sed isti auctores caedis fuerunt, quorum soror uterina erat Dina. CAPUT XXXV. Vers. 4. Et inaures, quae erant in auribus earum. Inaures ad ornam quam ad idololatriam. Nam et superius servus Abraham inaures imposuisse dicitur ad ornandam faciem Rebeccae. Ergo sciamus vocari phylacteria, quae idolis imponebantur. Vers. 5. Terror Dei invasit omnes per circuitum nationes. Ut promissionem suam Deus impleret, quam ad Jacob habuerat, ideo divino terrore habitatores terrae illius perculit. Neque aliter per medium illarum nationum Jacob illaesus transire potuisset. Vers. 10
Abbreviated transcription (Latin):
uanas spes. ut utilẽ tristiciã ab ea auferat: modo dicens
ad agend̃a pęnitenciã reꝓmittens. Hoc ẽ qͦd dicit: tristẽ
blandiciis delinunt. S pastores eccłe quasi filii iacob
dͥebent carnis uel animȩ peccatũ uleisei.&. gladio

Expanded text:
spes vanas ut utilem tristitiam ab ea auferat modo dicens spes vanas ut utilem tristitiam ab ea auferat modo dicens ad agendam poenitentiam repromittit. Hoc est, quod dicit, tristem blanditiis delinivit. Sed pastores Ecclesiae quasi filii Jacob debent carnis vel animae peccatum ulcisci, et gladio
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. Transiuit insalẽ. urbẽ sichimor:. Salẽ. ꝓsichem
Beatꝰ iheronimꝰ corruptȩ positũ dicit. Potest etiam
intelligi duas eẽ ciuitates unius nominis: Salem¬
enĩ urbs iebuseoꝵ. inqua regnauit melchisedech. &
alia salẽ urbs sichimoꝵ. S diuersis litteris seribunt᷑
apud hebreos: & diuersã habent int̃pretacionẽ. Illa
enĩ salẽ. pacis ciuitas ꝗͣr. hȩc uͦ salẽ c̃sumata int̃pre¬
tat᷑. Egressa ẽ dma. Allegorice dina significat ani¬
mã sua studia negligentẽ. & alior. facta studiosius
çũ sua intima ꝓieit . & in exterioribꝰ occupat᷑. Cox
gͥ ut ita egreditur. a sichẽ. id est a diabolo opprimit᷑¬
& in cestat᷑. Unde bene dina uidic iũ istud int̃pretat᷑
Istud enĩ ẽ iudiciũ: ut qͥa sponte se negligens euagat᷑.
uniri cũ diabolo: ut ñ solũ peccet. uerũ etiã pecem¬
di affectu &. delectacione teneat᷑. S si aliqͣndo resi¬
piscens contristatur ꝓ penitenc iã: diabolus. ꝓponit

Expanded text:
. Transiit in Salem, urbem Sichimorum. Salem pro Sichem beatus Hieronymus corrupte positum dicit. Potest etiam intelligi duas esse civitates unius nominis: Salem urbs Jebusaeorum, in qua regnavit Melchisedech; et alia Sale urbs Sichimorum: sed diversis litteris scribuntur apud Hebraeos, et diversam habent interpretationem. Illa enim Sale. Egressa est Dina. Allegorice Dina significat animam sua studia negligentem, et aliorum facta studiosius cum sua intima projicit et in exterioribus occupatur. Mox ergo ut ita egreditur a Sichem, id est a diabolo, opprimitur et incestatur. Unde bene Dina judicium istud interpretatur. Istud enim est judicium, ut, quia sponte se negligens evagatur,uniri cum diabolo, ut non solum peccet, verum etiam peccandi effectu et delectatione teneatur. Sed et si aliquando resipiscens contristatur per poenitentiam, diabolus proponit
Abbreviated transcription (Latin):
Deuixit fos eiꝰ. Roc loco iacob tenet ifrahelitice plebis
q̃ ꝑ infidelitatẽ qͦdã senio tabescebat etiã & qͦsi mortua
erat s auaita apłoꝵ p̃dicacione qͦs designant filii eidẽ
plebis filuus scd̾m carñe miserat reuirit: eiq se occurren
plurali numerõ filiȩ. a toto partẽ debemꝰ acciꝑe. Uña¬
emitantũ filiã dina habuerat. Om̃s animȩ q̃ ingres

Expanded text:
iritus ejus. Hoc loco Jacob typum tenet Israeliticae plebis, quae per infidelitatem quodam senio tabescebat, et jam quasi mortua erat, sed audita apostolorum praedicatione, quos designant filii ejusdeplebis filius secundum carnem, fecerat, revixit, eique se occurrendplurali numero, filiae, a toto partem debemus accipere. Unam tantum filiam Dinam habuerat. Vers. 26. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
trans acta Non ẽ putandũ qͥd post septẽ annos
seruitutis rachel duxerit uxorẽ. s impletis sep¬
tẽ diebꝰ post nupcias liȩ. Quib impletis:
fuerat a no illa suꝑius. ⁊es¬
data serua bala nomi¬
ne: Telpha. int̃pre¬
tat᷑ os loquens. Bala: inueterata. Significant heȩ
due ancille eos qͥ uel in actiua uita uel inẽtẽplati¬
ua. ñ recta intencione bona oꝑant᷑: nec recto studio
p̃dicant: id est ñ ꝓ deo. s. ꝓ fauore qut curis huius
ritate xꝑs adnunciet᷑: in hoc gaudeo s & gaudebo
Unde recte ⁊ elpha os loquens int̾pretat᷑. qr tales
in ore habent p̃dicaciones. ñ in corde. Neqͥbꝰ đr.¬
opũ fructꝰ. quasi bonos filios afferant : tam̃ qͥa
ñ recto studio hoc agunt. adhuc inueteris erro
lia transiacio dicit. ꝑ seq̃t᷑ me uit meus. E est
sensꝰ. Quia tres ei filios genui. amabit me arden¬
tissime: ꝙ copulabit᷑ m. ut nũquã me deserat.

Expanded text:
transacta. Non est putandum quod post septem annos servitutis Rachel duxerit uxorem, sed impletis septem diebus post nuptias Liae, quibus impletis sfuerat ancilla superius nomdata Bala nomine. Zelpha interpretatur os loquens; Bala, inveterata. Significant hae duae ancillae eos qui vel in activa vita vel in contemplativa non recta intentione bona operantur, nec recto studio praedicant, id est non pro Deo, sed pro favore aut commodis ritate Christus annuntietur, in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Unde recte Zelpha os loquens interpretatur, quia tales in ore habent praedicationes, non in corde, de operum fructus quasi bonos filios afferant, tamen quia non recto studio hoc agunt, adhuc in veteris errorlia translatio dicit, persequetur me vir meus. Et est sensus: Quia tres ei filios genui, amabit me ardentissime, et copulabitur mihi, ut nunquam me deserat.
Abbreviated transcription (Latin):
eiĩ nos arguere ñ poterit. In facto iudȩ: sĩ iusticia
s fides apparet. Si eñĩ iustꝰ fuisset: castitatẽ ser¬
uasset .t ides aũ in hoc fint: qͥd hedũ quẽ ꝓmiserat
misit. Mystice iudas hocloco ꝑsonã gerit xꝑi.¶ha¬
mar q̃ amaritudo uel cõmutata int̃pretatur.
tẏpus ẽ ȩccłȩ q̃ in amaritudine ydolatriȩ uersa¬
batur.S uenit ad eã iudas reqͥsiuit cũ pastore

Expanded text:
cii nos arguere non potuit. In facto Judae non justitia, cii nos arguere non potuit. In facto Judae non justitia, sed fides apparet. Si enim justus fuisset, castitatem servasset. Fides autem in hoc fuit, quia haedum, quem promiserat, remisit. Mystice Judas hoc loco personam gerit Christi. Thamar, quae amaritudo vel commutata interpretatur, typus est Ecclesiae, quae in amaritudine idololatriae versabatur. Sed venit ad eam Judas, requisivit cum pastore
Abbreviated transcription (Latin):
Duo filii uide. duo genera significant maloꝵ ho
Unde & her pellis uel pelliceus in t̃pretat᷑. Pellis
enĩ peccata significat: &. pͥmi parentes nr̃i. post pec¬
catũ tunicas legunt᷑ pelliceas habuisse. Aliud genꝰ
ẽ maloꝵ hominũ prestare nolenciũ. idest bene face¬
re: qͦs significat oña. Int̃pretat᷑ enĩ meror eoꝵ. sub¬
audit᷑ quibꝰ beneficiũ prestare ñ uult. De qͦ dr. qͥa
sem̃ fundebat interr̃a. nolens nasci filios fr̃i suo
mortuo. &ł hos gͦ qͥ male faciunt .. illos qͥ prestare
nolunt ulcio diuina c̃dẽpnat. Terciũ qͦq peꝑit.
Tercius iste qͥsme uxore erat .& sela uocabat᷑: illud
designat tẽpꝰ. quando iudi sine rege. sine sacerdote
& sacrificio erant. Unde &. sela diuisio int̃pretatur.
id est inestate illo uelamine utunt᷑. Discimꝰ aũ ex
hoc loco. etiã illo tẽpore aliafiusse uestim̃ta uidu¬
arũ: & alia meretricũ. Habeat sibi: certe menda¬

Expanded text:
Duo filii Judae duo genera significant malorum hDuo filii Judae duo genera significant malorum hUnde et Her pellis vel pelliceus interpretatur. Pellis enim peccata significat: et primi parentes nostri post peccatum tunicas pelliceas leguntur habuisse. Aliud genus est malorum hominum praestare nolentium, id est benefacere, quos significat Onan. Interpretatur enim moeror eorum, subauditur, quibus beneficium praestare non vult; de quo dicitur, quia semen fundebat in terram nolens nasci filios fratri suo mortuo. Et hos ergo qui male faciunt, et illos qui praestare nolunt, ultio divina condemnat. Tertium quoque peperit. Tertius, qui sine uxore erat, et Sela vocatur, illud significat tempus, quando Judaei sine rege, sine sacerdote, sine sacrificio erant. Unde et Sela divisio ejus interpretid est in aestate, illo velamine utuntur. Discimus autem ex hoc loco illo etiam tempore alia fuisse vestimenta viduarum, et alia meretricum. Vers. 23. Habeat sibi, certe menda
Abbreviated transcription (Latin):
mali ad infernũ descendant. an mali simul &̾.
boni: aut forte ꝑturbati animi uerba sint. S
credibile ẽ fuisse apud infernũ q̃dã loca secr¬
ciora & minꝰ penalia ante passionẽ dñi: ad quẽ
etiã sc̃i descendebant qͥa nullus parady sũ in-¬
gredi poterat. nullus portã regni cȩlestis intra¬
rȩ. donec xꝑs rũpheam igneam amoueret.
gistrum miliciȩ. s arebimagistrũ idest pͥncipẽ
eocoꝵ appellat: qͥ etiã sacerdos eliopolis fuisse
dr Uhi queri potes. qͦmͦ uxorẽ habens. sacerdos
e̾e̾ u potuerit. Nã iherophante egypeioꝵ: ñ insi
casti &. ab uxoribꝰ alieni e̾e̾ ñ poterant. Tradunt
hebrei ioseph pulcherrimũ fuisse: &. obhoc ad
turꝑe ministeriũ emptũ: s deus. eiꝰ uirilia are
fetu. appellauit nom̃ eiꝰ oña: & cȩt̾a usq occidit
eũ dñs. qͥa rem de testabilẽ faceret. Iudas hoc
loco tẏpis ẽ regiae stirpis q̃ de iuda descendit.

Expanded text:
mali ad infernum descendant, an mali simul et mali ad infernum descendant, an mali simul et boni. Aut forte perturbati animi verba sunt. Sed credibile est fuisse apud infernum quaedam loca secretiora et minus poenalia ante passionem Domini, ad quae etiam sancti descendebant, quia nullus paradisum ingredi poterat, nullus portam regni coelestis intrare, donec Christus rhomphaeam igneam amoveret. gistrum militiae, sed archimagirum. id est principem coquorum appellat, qui etiam sacerdos Heliopolis fuisse dicitur. Ubi quaeri potest quomodo uxorem habens sacerdos esse potuerit. Nam gerophantae Aegyptiorum non nisi casti et ab uxoribus alieni esse poterant. Tradunt Judaei Joseph pulcherrimum fuisse, et ob hoc ad turpe ministerium emptum, sed Deus ejus virilia areffetu appellavit nomen ejus Onan. et caetera usque, occidit eum Dominus, quia rem detestabilem faceret. Judas hoc loco typus est regiae stirpis, quae de Juda descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
de patriarchȩ: uenditꝰ ẽ xꝑs consilio uidȩ sca¬
rioth. emptꝰ a gentibꝰ p̃cio fidi. In septuaginta
habet᷑ iuginti aureis. s melius in hebraica ue¬
ritate habetur iuginti argenteis. Neꝙ enĩ ser¬
uus melioris metalli prȩcio uendi debuit quã
dñs. S hoc iuxta licteram q̃rendũ. qͥd sit qͦd
suꝑius dicit. uider̃t uiatores ismahelitas ue¬
nire: & hic dicit. uendidert̃ eũ madianitis. Is¬
mahel enĩ fuit deagar: madian de cethura.
Ergo uera ẽ opinio hebreoꝵ: qͥdicunt agar &
cȩthurã uña fuisse feminã. Potest & hoc dici.
qr suꝑius legimꝰ qͦd ab raham filiis coneubi¬
narũ dederit munera. & separauit eos a filio fuo
isaac ad orientẽ. Iunc hi duo ismahel uideli¬
uariis uirtutũ figuris decorauit. Nanc san¬
guine hedi tnxert̃. quando inuidiã peecati
ei facere uoluer̃t. accusantes eũ apud ꝑresi
inuenimꝰ: usq fera ꝑessima deuorauit eũ. Planctus
filii sui ioseph ut putabat morte. Fera aũ pessi

Expanded text:
s consilio Judae Scarioth, et post a gentibus pretio fidei. In LXX habetur, aureis. Sed melius in Hebraica veritate habetur XX argenteis. Neque enim servus pretiosioris metalli pretio vendi debuit quo Dominus. Sed hoc juxta litteram. Quaerendum est quid sit quod superius dicit: Viderunt viatores Ismaelitas venire; et hic dicit, vendiderunt eum Madianitis. Ismael fuit de Agar, Madian de Cetura. Ergo vera est opinio Hebraeorum, qui dicunt Agar et Ceturam unam fuisse feminam. Potest et hoc dici, quia superius legimus quod Abraham filiis concubinarum dederit munera, et separaverit eos a filio Isaac ad orientem: tunc hi duo, Ismael videlivariis virtutum figuris decoravit. Hanc in sanguine haedi tinxerunt, quando invidiam peccati ei facere voluerunt, accusantes eum apud invenimus, usque, fera pessima devoravit eum. Planctus filii sui Joseph, ut putabat, morte. Fera autem pessim
Abbreviated transcription (Latin):
uicibꝰ dicit eũ iacob suã mutasse mercedẽ. ħypi¬
ce laban qͥ int̃pretat᷑ dealbacio. diabolũ signifr¬
cat. qͥ licet sit suo merito tenebrosus. tam̃ trans
cimꝰ. qͦd ea q̃ iacob fecit. ñ dolo malo. nec fraude
egit. s diuina disposicione: uel etiã qͥa hec in
figura gerebantur: unde & angelica uisione ẽ¬
int̃pretat᷑ aceruiis testimonii. S nec̃dũ locus
ille ita uocabat᷑. Postea eñĩ ita uocatꝰ ẽ. cũ sibi¬

Expanded text:
vicibus dicit eum Jacob suam mutasse mercedem. Typivicibus dicit eum Jacob suam mutasse mercedem. Typice Laban, qui interpretatur dealbatio, diabolum significat, qui licet sit suo merito tenebrosus, tamen transcimus quod ea quae Jacob fecit, non dolo nec fraude egit, sed divina dispositione, vel etiam quia haec in figura gerebantur, unde et angelica visione coninterpretatur acervus testimonii. Sed necdum locus ille ita vocabatur; postea enim ita vocatus est, cu
Abbreviated transcription (Latin):
sit redrundomo eiꝰ utrũ ibi imago uel similitus¬
Io aliqͣ eẽt. quã conc̾ubens mulier habuisset.
tis picło. Allegorice uirge significant sentenes¬
te cortice remanere ꝑmittimꝰ: quando scriptuas
diumnas. partim historialit. partim allegorice trac¬
tamꝰ. Ubi enĩ historiã seqͥmͦ: quasi corticẽ dimit¬
timꝰ. Ubi uͦ historiã fugientes. allegoriȩ insistimꝰ.
quasi cortice subtracto. candorẽ sꝑitalis intelligen¬
ciȩ aꝑimꝰ. Has gͦ uirgas in ocłis ouiũ ponere ẽ: scrip¬
turarũ exempla mentibꝰ fideliũ ꝓponere. ut scđm
qͦd ibi inuenerint uiuant. &. sꝑitales bonoꝵ o
meã. Cũ enĩ udẽt laban uarios fȩtꝰ augeri: mu-¬
tata c̃dicione dicebat. Uolo ut uarii fetꝰ meȩ par¬
tis sint: pecus uͦ unius coloris. tuȩ sit partis.
Rursus cũ uidet & nigra multiplicari: mutata
rursus c̃dicione. hȩc sibi assumebat. Iali mͦ: decẽ

Expanded text:
sit requiri in domo ejus, utrum ibi imago vel similitusit requiri in domo ejus, utrum ibi imago vel similitudo aliqua esset quam concumbens mulier habuerit. Qtis periculo. Allegorice virgae significant sententite corticem remanere permittimus, quando Scripturas divinas partim historialiter, partim allegorice tractamus. Ubi enim historiam sequimur, corticem dimittimus. Ubi vero historiam fugientes allegoricae insistimus, quasi cortice subtracto candorem spiritalis intelligentiae operimus. Has ergo virgas in oculis ovium ponere, est Scripturarum exempla mentibus fidelium proponere, ut secundum quod ibi invenerint, vivant, et spiritales bonorum meam. Cum enim videret Laban varios fetus augeri, mutata conditione dicebat: Volo ut varii fetus meae partis sint, pecus vero unius coloris tuae sit partis. Rursus cum videret et nigra multiplicari, mutata rursus conditione haec sibi assumebat. Tali modo decem
Abbreviated transcription (Latin):
ut i ospectuearũ concipent Cũ ꝓposuisset laban
ier prarios fetꝰ peco þaberet iacob ꝓ mercede .i¬
le pradenẽia sollertis uiri uirgas populleas &. a¬
nigo alinas orer platanis ex parte de corticauit
sterparte integras dimisit posuitq eas in cana¬
bor mqbꝰ aqua putei fundebat᷑: ut uenientes ad
potandũ oues. duplici desidđio cogundi abiben¬
Ai fenerent᷑ e. in ipso calore coitꝰ aspicerent uir¬
gasm sic uarios fetꝰ conciꝑent. Significat auer
tnemã partẽ patiracionis quando iã totũ corpiis
animats concutit᷑ &. finis imminet uoluptatis.
lec ineredibile hoc uideri debet cuiꝗͥ et hodieq
inbispamia de ȩquabꝰ hoc idem fieri dicat᷑. Beat᷑
tũ haberi Ed cũ q̃da mulier ethiopissa. pulcherri¬
mũ & candidissimũ ꝓuerũ edidisset & ppt̃ hoc tã¬
q peu adiltera duceret᷑ ad morte: hy pocras medi¬
cus supuemens. docuit merẽ ad aspectũres
quã uĩdet uel mente tenuerit conciꝑe. Unde ius¬

Expanded text:
ut in aspectu earum conciperent. Cum proposuisset Laban ut varios fetus pecorum haberet Jacob pro mercede, ille prudentia solertis viri virgas populeas et amygdalinas et ex platanis ex parte decorticavit, et ex parte integras dimisit, posuitque eas in canalibus in quibus aqua putei fundebatur, ut venientes ad potandum oves duplici desiderio coeundi et bibendi tenerentur, et ipso calore coitus aspicerent virgas et sic varios fetus conciperent. Significat autem extremam partem patrationis, quando jam totum corpus animalis concutitur et finis imminet voluptatis. Nec incredibile hoc videri debet cuiquam, cum hodieque in Hispania de equabus hoc idem fieri dicatur. Beatutum haberi, quod, cum quaedam mulier Aethiopissa pulcherrimum et candidissimum puerum edidisset, et propter hoc tanquam rea adultera duceretur ad mortem, Hippocrates medicus superveniens docuit, mulierem ad aspectum rei quam viderit, vel mente tenuerit, concipere. Unde jus
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc dicit ꝓpt̾ seruitutẽ: q̃ licet dura e̾e̾t. fac ilis eiui
tẽ annors. Allegoriee hȩ duȩ mulieres duas signifi¬
cant uitas: actiuã & c̃tẽplatiuã. Lia. q̃ laboriosa
int̾pretat᷑: significat actiua uita Quȩ bene lippis
ocłis. s fecunda fuisse đr qͥa actiua ita minus
ꝑ contẽplacionẽ uidet. s sꝑitales deo parit fili¬
ouis uel uisus pͥncipiũ intͣpretat᷑: c̃tẽplatiuã de

Expanded text:
 hoc dicit propter servitutem, quae licet dura esset, facilis ei vidignificant vitas, activam et contemplativam. Lia laboriosa interpretatur: significat activam vitam. Quae bene lippis oculis, sed fecunda fuisse dicitur, quia activa vita minus videt per contemplationem, sed spiritales Deo parit filiovis vel visus principium interpretatur, contempla
Abbreviated transcription (Latin):
nit esau. Qͦd sero esau ad patrẽ reuertit᷑ popubi
pͥoris infine secł conuersionẽ de signat. De qua &¬
cient᷑ ut canes. E. ꝓpħa. aperuer̃t ossa sua. sic̃ pauꝑ
re cęliLicet om̃is benelictio ad iacob uenerit ñ
tam̃ uacuus dimittiiꝰ esau. Benedicit᷑ enĩ inpingue¬
desuꝑ. hoc ẽ in sciencia scripturarũ qͥa ad huc

Expanded text:
nit Esau. Quod vero Esau ad patrem revertitur, populi prioris in fine saeculi conversionem designat, de qua tientur ut canes . Et propheta: Aperuerunt ora sua, sicut pauper e et in rore coeli. Licet omnis benedictio ad Jacob venerit, non tamen vacuus dimittitur Esau. Benedicitur enim in pinguedesuper, hoc est in scientia S
Abbreviated transcription (Latin):
dicit diuinȩ exaudicionis. Uel mystice portã celi d̃r̃ ᷤ
egre ssũ xꝑi ꝑ incarnacionẽ & regressũ. Notandũ aũ
iuxta littera qͥa ñ fuit hoc idolatria. nec ipsũ lapidẽ
am appellauit. aut ullo sacrificio coluit: s signo tan¬
tũ & memoria qͦd sibi s apparuisset & qͦd ibi tabna¬
inagro. Puteus iste. scienciã scripturarũ figierat.
Ires greges accubantes circa pute ũ. scõs significant
simplices & mites: qͥ scripturȩ sacre myfteriis sacr¬
ari desiderãt. Iapis suꝑ positꝰ puteo. tegnien lutere¬

Expanded text:
ditum divinae exauditionis. Vel mystice portam coeli dicit egressum per incarnationem et regressum. Notandum autem juxta litteram quia non fuit hoc idololatria, nec ipsum lapidem Deum appellavit, aut ullo sacrificio coluit, sed signo tantum et memoria, quod sibi Deus apparuisset, et quod ibi taberna Vers. 2. Vidit puteum in agro. Puteus iste scientiam Scripturarum figurat. Tres greges accubantes circa puteum significant simplices et mites, qui Scripturae sacrae mysteriis satiari desiderant. Lapis superpositus puteo tegmen l
Abbreviated transcription (Latin):
strare fres greges accubantes. designant eos ꝗ ꝑ
humilitate &. sc̃ȩ trinitatis fidẽ. aqua baptis matis
nã suã. Queri potest uñ nosset eã suã e̾ẽ comsobin
nã: quã nũqua antea uiderat. S scire possumꝰ hoc
eũ a pastoribꝰ didicisse cũ qͥbꝰ antea locut
dicit uidebant᷑ pauci dies:

Expanded text:
re. Tres greges accubantes designant eos qui per humilitatem et sanctae Trinitatis fidem aqua baptismatis nam suam. Quaeri potest unde nosset eam consobrin quam nunquam ante viderat? Sed scire possumus hoc eum a pastoribus didicisse, cum quibus antea locutudicit: Videbantur pauci dies
Abbreviated transcription (Latin):
designat qͥagentes ad fidẽ uenientes. peccata oꝑũ ẽ¬
fiteri ñ erub uer̃t. Nedꝰ enĩ: peccatorẽ designat. dño
bã: citam mundi ẽuersionẽ designat. Pene enĩ modo
incredibili. int̾ breuissimũ tẽporis spaciũ. fides
sic̃ odor agri pleni. Odor uestim̃toꝵ: ẽ flagrancia
uirtutũ. Bene aũ agro pleno odor ille cõparat᷑:
qͥa scõꝵ uirtutibꝰ mundꝰ repletꝰ ẽ. Unde e. paulus
dicebat. Tꝑi bonꝰ odor sumꝰ deo in om̃i loco. Ager e

Expanded text:
designat quia gentes ad fidem venientes peccata operum confiteri non erubescunt. Haedus enim peccatorem designat, Domino ret, quod volebam, citam mundi conversionem designat. Pene enim modo incredibili intra brevissimum temporis spatium fides Csicut odor agri pleni. Odor vestimentorum est fragrantia virtutum. Bene autem agro pleno odor ille comparatur, quia sanctorum virtutibus mundus repletus est. Unde et Paulus dicebat: Christi bonus odor sumus Deo in o
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ edo cibos patri parauit: designat qͥa popłs
gentilis ñ in ex terioribꝰ. nec in littera legis deo pla-¬
cere studunt. s in se ipso acceptabile holo caustum
qͥeo ꝑ fidẽ & dilect onẽ obtulit.: dicens cũ psalmi¬
sta.In me st̃ ds uota tua: q̃ reddã laudac iones tibi.
Uestes esau qͥb rebecca minor̾e filiũ uestiuit. or¬

Expanded text:
haedis, cibos patri paravit, designat quia populus gentium non in exterioribus nec in littera legis Deo placere studuit, sed in se ipso acceptabile holocaustum per fidem et dilectionem obtulit, dicens cum Psalmista: In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationes tibi .-- Vestes Esau quibus Rebecca minorem filium vestivit, or
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ filiũ eiꝰ pͥmogenitũ. figurã habere iudaici po¬
płi de qͦ ipse ad pharaonẽ. Filius pͥmogenitꝰ meus
isrł. Desid̾at ysaac cibis filii sui uesci & deus pat̾
de sid̾abat bonis oꝑib illius popłi pasci. S illo ne.¬
gligente. & mexterioribꝰ quasi inuenacione occu¬
pato. rebecca ⁊dest mat̾ grã minorẽ filiũ id est gen¬
tilẽ populũ sub posuit: & pͥoris locũ ac dignita

Expanded text:
u vero primogenitum figuram habere Judaici populi, de quo ipse ad Pharaonem: filius primogenitus meus Israel . Desiderat Isaac cibis filii sui vesci, et Deus Pater desiderabat bonis operibus illius populi pasci. Sed, illo negligente, et in exterioribus quasi in venatione occupato, Rebecca, id est mater gratia, minorem filium, id est gentilem populum, supposuit, et prioris locum ac dignit
Abbreviated transcription (Latin):
mogenita dñr omnia q̃ uuluã matris pͥmũ aꝑi¬
unt: q̃ specialit̾ pͥmogenitis filiss debebant᷑. Non¬
nulli dicunt. pͥmogenita uocari uestẽ qua pri
gͦ dignitatẽ quã esau pͥmogenitꝰ acciꝑe debuit
cupiditate gulȩ suꝑatꝰ. minori fr̃i suo uendidit
Quibꝰ modis uicio s̃ule Teoptaore. Seiendũ aũ.
qͥnq modis uicio gulȩ tẽptari. Primo. eũ qͥs ante
horã disposita: uel ante necessitatẽ uult come¬
dere. Scdo: cũ lauciores cibos reqͥrit. Tercio: cũ
accuracius cõmimes eibos uult preꝑari. Quarto.
cũ in comedendo modũ excedit. Quinto: cũ despi¬
cabile ẽ qͦd sumimꝰ. S qͥa cũ magno de sidio id
qͦd uile est qͥs ꝑcipit: in ipso estu de sid̾ii magis
offendit. Kac specie uictꝰ esau: displicuit &. re

Expanded text:
mogenita dicuntur omnia quae vulvam matris aperimogenita dicuntur omnia quae vulvam matris aperiunt, quae specialiter primogenitis filiis debebantur. Nonnulli dicunt primogenita vocari vestem qua induigitur dignitatem quam Esau primogenitus accipere debuit cupiditate gulae superatus minori fratri suo vendidit. Quibus modis vitio gulae tentamur? Sciendum autem quinque modis nos vitio gulae tentari: primo, cum quis ante horam dispositam vel ante necessitatem vult comedere. Secundo, cum lautiores cibos requirit. Tertio, cum accuratius communes cibos vult praeparari. Quarto, cum comedendo modum excedit. Quinto, cum despicabile est quod sumitur. Sed quia cum magno desiderio id quod vile est percipit, in ipso aestu desiderii magis o
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuerat uocatꝰ ẽ edom idest rufus. Edom eni
int̾pretat᷑ rufus. uel rubeus: a qͦ idumei uocan¬
tͦ l ispidꝰ id est fetosus. qͦd hebraice drsen: aqͣ
mons seir uocatꝰ ẽ. Ergo nouimꝰ eũ trinomiũ
fuisse.: qͥa uocatꝰ ẽ esau .&. edom .&. seir. Iacobint̃¬
pretat᷑ supplantans. Mistice iacob gentilẽ po¬
iudaicũ supplantauit. idest sub planta misit:
t̾rena q̃rentes .&. lucris secłi quasi uenacioni
insistentes. Qui bene etiã agricola fuisse đr
ꝗͥa homines secłi quanto plus intima sua ne¬
gligunt : tanto magis in cultura & studio re¬
rũ presenciũ occupant᷑. Ia cob uͦ simplex
habitabat intabernacłis. Quia unꝰqͥsq sc̃s¬
id est minꝰ int̾renis occupatꝰ intra domũ sue
c̃scienciȩ habitat: nec ꝑ exteriora spargitur.
Iuxta litterã. ꝓ simplici alia transiacio habet
ne dolo erat: qͥ fr̃em suũ dolo decepit:S hoc ad
mysteriũ ñ ad maliciã eiꝰ referendũ ẽ. qͥa omnia

Expanded text:
sus fuerat, vocatus est Edom vel Rufus. Edom enim interpretatur rufus vel rubeus, a quo Idumaei vocantur. Hispidus, id est setosus, quod Hebraice dicitur Seir a quo mons Seir vocatus est. Ergo novimus eum trinomium fuisse, quia vocatus est Esau, Edom, Seir. Jacob interpretatur supplantator. Mystice Jacob gentilem poJudaicum supplantavit, id est sub planta misit, terrena quaerentes, et lucris saeculi quasi venationi insistentes. Qui bene etiam agricola fuisse dicitur, quia homines saeculi quanto plus intima sua negligunt, tanto magis in cultura et studio rerum praesentium occupantur. Jacob vero simplex habitabat in tabernaculis. Quia unusquisque sanctus et minus in terrenis occupatus intra domum sanctae conscientiae habitat, nec per exteriora spargitur. Juxta litteram pro simplici alia translatio habet ne dolo erat qui fratrem suum dolo decepit? Sed hoc ad mysterium, non ad malitiam ejus referendum est, quia omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ꝑ mundũ prȩdicari cepit. pacienciȩ sc̃oꝵ
uicti aduersarii cessert̃. Unde bene puteo: nomen
impositũ ẽ latitudo. Dilatatꝰ ẽ enĩ uerus ysaac:
replent: qͥa nobis ꝓfunda scripturarũ inuesti¬
gantibꝰ. sepe dȩ mones t̃renas cogitaciones agge¬
rant: ut a nobis aquã diuinȩ scienciȩ tollant.

Expanded text:
nctae per mundum praedicari coepit, patientia sanctorum victi adversarii cessaverunt Unde bene puteo nomen impositum est ei, latitudo. Dilatatus est enim verus Isaac, repleverunt: quia nobis profunda Scripturarum investigantibus saepe daemones terrenas cogitationes aggerunt, ut a nobis aquam divinae scientiae tollant.
Abbreviated transcription (Latin):
id est popłs ydumeoꝵ seruiuit iacob. idest iude¬
is. Dauid enĩ eos tributarios fecit &. fic ser¬
uier̃t̃ sub tributo. usq̾qͦ rebellauer̃t iuxta
qͦd in libroregũ legitur. Recessit edom. ne e̾e̾t
sub iuda. Mystice hii quo gemni: duos signifi¬
cat popłos. Esau maior natu iudeos. iacob uero
minor gentilẽ populũ. Maior uͦ seruit minorsqͥd
iudaicꝰ popłs disꝑsus ꝑ totũ orbẽ seruit gentibꝰ
ñ solũ corꝑali seruitute. uerũ etiã qͥa legẽ ⁊ꝓpħas

Expanded text:
or Idumaeorum servivit Jacob, id est Judaeis. David enim eos tributarios fecit, et sic servierunt sub tributo usquequo rebellaverunt, juxta quod in libro Regum legitur: Recessit Edom, ne esset sub Juda . Mystice hi duo gemini duos significant populos, Esau major natu Judaeos, Jacob vero minor gentilem populum. Major ergo servit minori, quia Judaicus populus dispersus per totum orbem servit gentibus, non solum co