comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex latere deorsum. Cenacula ⁊ tristega
facies i ea.
cce ego addncã diluuii aqͣs suꝑ
terram: ut interficiã om̃nẽ car¬
nem in qͣ sp̃c uite ẽ subter celum. amni¬
uersa que in terra sunt consumentur.
Ponamq fedus meum tecum: ⁊ ingre
dieris archã tu et filii tui: uxor tua et
uxores filiorum tuorum tecum: et ex
cunctis animantib uniuerse carnis.
bina incluces in archam. ut uiuant te¬
cum: masculini sexus. et feminini. De
uolucrib iuxta genus suũ: et de um̃¬
tis in genere suo. et ex omui reptili tͥ¬
re secundum genus suũ. bina de omui¬
b ingredientur tecum. ut possunt uiue¬
re Tolles igitur tecũ ex omnib escis q̃
mandi possunt. et comportubis apd̾ te:
et erunt tam tibi qͣm illis in cibũ.
ecit ergo noe omnia q̃ prece¬
Ingredere tu. et omnis domus tua ĩ ar¬
cham: te enim uidi iustũ corã me. inge¬
neratione hac. Ex omnib animautib
mundis tolles septena. et septena. mas¬
culum et feminã. De animantib uero¬

Expanded text:
ex latere deorsum cenacula et tristega facies in ea cce ego adducam diluvii aquas super terram ut interficiam omnem carnem in qua spiritus vitae est subter caelum universa quae in terra sunt consumentur ponamque fdieris arcam tu, et filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum tecum. Et ex cunctis animantibus universae carnis bina induces in arcam, ut vivant tecum, masculini sexus et feminini. De volucribus juxta genus suum, et de jumentis in genere suo, et ex omni reptili terrae secundum genus suum: bina de omnibus ingredientur tecum, ut possint vivere. Tolles igitur tecum ex omnibus escis, quae mandi possunt, et comportabis apud te, et erunt tam tibi quam illis in cibum. Fecit ergo Noe omnia quae praeceIngredere tu, et omnis domus tua in arcam, te enim vidi justum coram me in generatione hac. Ex omnibus animantibus mundis tolle septena et septena, masculum et feminam; de animantibus vero no
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea dñi sc̃ saluatoris nr̃i eẽt nutriciꝰ
ficlissimus: quiq et ꝓ eo paruulo scd̃m le¬
gem hoitias aid tempium deferret: ⁊ eum
unstunte persecutionis articulo ĩ egytũ cũ
matre ferret ac referret: alia ꝙ illi ꝑ plu
u q̃ assumpte humanitatis fragilitas pos¬
cebat necessaria ministoaret. Nec multũ ob¬
fuit siquis illum ad tempus eiꝰ filiũ ere¬
didit cum p̃licantib apłis post ascerisio¬
nem eius. cunctis palam credentib qd̃ de
uirgiue natus eẽt patuerit.

Expanded text:
ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
potens in p̃lio quo potestates aerias de¬
beliare ⁊ ab carum tirannide mundũ ue¬
Iuiebat eripere.
d iuirginẽ desponsatã uiro cui no¬
men erat ioseph. de domo dauid: ⁊
nomen uirginis maria. Quod dicitur
de domo dauid: ñ tantum ad ioseph. sed
etiã ꝑtinet ad mariam. Legis namq
erat p̃ceptum ut de sua quisq tribu ac fu¬
milia duceret uxorẽ: apło quoq attestan¬
enim ueraciter ex semine dauid ortꝰ ẽ do¬
minus: quia incorrupta eiꝰ genitrix uerã
de stirpe dauid originẽ duxit. Cur aũt ip¬
se ñ de simpuci uugine. sed de desponsata
uiro concipi et nasci uoluerit. plurime a
patrib rationabiles cause ꝓferunt᷑. E qui¬
bus ꝑmaxima est. ne uelut stupri rea dãp¬
naretur. si uirum non habens filium pro¬
crearet: deinde ut in his etiam q̃ domes¬
tica cura natualit̾ exigebat. puerpema so¬
lacis sustentaret᷑ uirili. Oportebat ex¬
ꝗo beatam mariam habere uirũ: qui et
testis integritatis eius certissimꝰ: ⁊ nati

Expanded text:
praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestanenim veraciter ex semine David ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et nati
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Missus est ergo angłs gabriel a deo:
Raro leginus. quia apparentes hominib
angłi deugnantur ex nõie. Uerũ quotiens¬
cunq fit. ideo utiq fit: ut etiã nõie ipso
quid ministratir ueniunt insimuent. Ga¬
briei namq fortitudoͣ dicitur. Et merito
dali nomine yfuiget: qui nascituro ĩ car¬
ue des restimonium ꝑhibet. De qͦ ꝓpb̾a ĩ

Expanded text:
dit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. dit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
angłm de celis a deo missuni narrat ad
uirginẽ. ut nouã in carne natiuitatẽ fi¬
III dei p̃dicaret: per quam nos abiecta
uetustate noxia renouari. ato inter fiuoᷤ
dei computari possimus. Ut ergo ad pro¬
misse salutis mereamur dona ꝑtingere:
primordium eius intenta curemꝰ aure ꝓ¬
cipere. Missus est inquit angle gabri¬
eł adeo in ciuitatẽ galilee cui nomen na¬
tareth: ad uirginẽ desponsatã uiro. cui
nomen erat iõseph Aptũ ꝓfecto huma¬
ne restaurationis principium ut angis a
deo muitteret᷑. ad uiginẽ partu ꝯsecrandũ
diuino: quia prima perclicionis humane
fuit causa cum serpens a diabolo mitte¬
tuitur. ad muilierẽ sp̃u supeibie decipiendã
iple imino in serpente diaboiꝰ ueniebat. a
xenus humanũ deceptis pptentib primiᷤ
imortalitatis gła nudaret. Quia gͦ mors
intrauit per feminã: apte redit ⁊ uita ꝑ
Remia Ila a diabolo seducta ꝑ serpentẽ
uir o gustium necis obtulit: hec edocta

Expanded text:
a Deo de coelis missum narrat ad Virginem, ut novam in carne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
et sirene in delubris uoluptatis. Prope
ẽ ut ueniat tempus ens: ⁊ dies eius ñ
elongabunt᷑. Miserebitur enim dñs
iacob. et eliget adhuc de isrl: ⁊ requiesce¬
re eos faciet suꝑ humum fuã. Adiungẽ¬
tur aduena ad eos. et adherebit domui ia¬
cob: et tenebunt eos ppłi̾: ⁊ adoucent eos
in locum suumi. et possidebit eos domꝰ isri
super terram dñi ni seruos ⁊ ancillas: et¬

Expanded text:
delubris voluptatis prope est ut veniat tempus eius et dies eius non elongabuntur miserebitur enim Dominus Iacob et eliget adhuc de Israhel et requiescere eos faciet super humum suam adiungetur advena ad eos et adherebit domui Iacob et tenebunt eos populi et adducent eos in locum suum et possidebit eos domus Israhel super terram Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ñs exercituum p̃cepit milicie belli¬
uenientib de terra ꝓcul. a sũmitore
celi. Dominꝰ et uasa furoris eiꝰ ut disꝑdat
omnem terrã. Ululate. quia ꝓpe ẽ dies do¬
mini: quasi uastitas a dño ueniet ꝓyter
hoc omnes manus dissoluent᷑. ⁊ omne cor
hominis tabescet. ⁊ conteret᷑. Tortiones ⁊
dolores tenebunt: quasi parturiens dole¬
bunt. Unusquisq ad ꝓximũ suum scupe

Expanded text:
cepit militiae bellivenientibus de terra procul. A summitate coeli Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. Ululate, quia prope est dies Domini: quasi vastitas a Domino veniet. Propter hoc omnes manus dissolventur, et omne cor hominis contabescet, et conteretur. Torsiones et dolores tenebunt; quasi parturiens, dolebunt: Unusquisque ad
Abbreviated transcription (Latin):
cce dies domini ueniet crudelis: ⁊ in¬
clignationis plenus. ⁊ ire furorisq
ad ponendam terram in solitudinẽ. ⁊ pec
earũ non expandent lumen suum. Obtene¬
bratꝰ est sol in ortu suo. et luna ñ splende¬
bit in lumine suo. ⁊ uisitabo suꝑ orbiᷤ ma¬

Expanded text:
cce dies Domini venit crudelis, et indignatione plenus, et irae furorisque, ad deponendam terram in solitudine, et peccet splendor earum non expandent lumen suum, obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit in lumine suo; et visitabo super orbem ma
Abbreviated transcription (Latin):
gantiam fortira humiliabo. Preciosior
erit uir auro: ⁊ homo mundo obriro.
uper hoc celum turbabo: ⁊ mo¬
uebitur terra de loco suo. ꝓpt̾ ĩdig¬
nationẽ dñi exercituũ: ⁊ ꝓpt̾ diem ire
furoris eius. Et erit quasi dãmula fugi¬
ens. ⁊ quasi ouis. et non erit qui ꝯgreget.
Unusquisq ad ppłm suum conuertet᷑: et
singuli ad terram suam fugient. Omnis
qui inuentus fuerit. occidetur: ⁊ omnis qͥ
suꝑuenerit: cadet in gladio. Infantes eoꝵ
allidentur: in oculis eorum diripient᷑ uoꝰ¬
inus eorum: ⁊ uxores eoꝵ molabuntur.
Ecce ego suscitabo medos suꝑ eos qui ar¬
gentuni ũ querant. nec aurum uelint:
s sagittis paruulos intͥficient: et lacten¬
tib uteri non miserebunt᷑. ⁊ super filios
non ꝑircat oculꝰ eoꝵ.
Et erit babilon illa głiosa in regnis¬
inclita in superbia caldeoꝵ. sicut
subuertit ds̃ sodomã et gomorrã. Non
habitabitur usq in finem:. ⁊ non funda¬
bitur usq in generatione ⁊ generationẽ

Expanded text:
rtium humiliabo. Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obryzo. uper hoc coelum turbabo: et movebitur terra de loco suo, Propter indignationem Domini exercituum, et propter diem irae furoris ejus. Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis: et non erit qui congreget, Unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Omnis, qui inventus fuerit, occidetur: et omnis, qui supervenerit, cadet in gladio. Infantes eorum allidentur in oculis eorum: diripientur domus eorum, et uxores eorum violabuntur. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint: sed sagittis parvulos interficient, et lactentibus uteri non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Et erit Babylon illa gloriosa in regnisinclyta in superbia Chaldaeorum, sicut subvertit Dominus Sodomam et Gomorrham. Non habitabitur usque in finem, et non fundabitur usque ad generationem et generationem:
Abbreviated transcription (Latin):
firmus ẽ holus manducet. Is qͥ man¬
ducat. ñ manducantẽ non sꝑnat: et
qui ũ mancucat: manducantẽ nõ ui¬
dicet. Deus enim illum assumpsit Tu
quis es qui uidicas alienũ seruũ: Suo
dño stat aut cadit Stabit autẽ. Potẽs
ẽ enim ds̃ statuere illum. Nam aliꝰ iu¬
dicat diem inter diem: alius autẽ iudi¬
cat omnẽ diẽ. Unusquisq ĩ suo sensu
habundat. Qui sapit diem. dño sapit.
tias enim agit deo. Et qui ũ mandu¬
cat: donino ñ manducat. et grãs a¬

Expanded text:
holus manducat is qui manducat non manducantem non spernat et qui non manducat manducantem non iudicet Deus enim illum adsumpsit tu quis es qui iudices alienum servum suo domino stat aut cadit stabit autem potens est enim Deus statuere illum nam alius iudicat diem cat omnem diem. Unusquisque enim in suo sensu abundat. Qui sapit diem Domino sapit, tias enim agit Deo. E qui non manducat, Domino non manducat, et gratias a
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ munda sunt: s malum ẽ homi¬
ui qui ꝑ offendiculũ manclucat. Honũ
ẽ non manclucare carnẽ. et ñ bibere ui¬
num: neq in quo frater tuus offendit.
aut scandalizatur. aut infirmat᷑. Tu fi
dẽ habes penes teipsum: habe corã deo.
eatus qui ñ iudicat semet
ipsum. in eo qd̾ ꝓbat. Qui aũtẽ
discernit. si manducauerit. dampnatꝰ
est: quia ũ est ex fide. Omne autẽ qd̾
ñ est ex fide: peccatum ẽ. Debemꝰ autẽ
nos qui firmiores sumus. imbecillitatem
infirmorũ sustinere: et ñ nobis placere.

Expanded text:
da sunt, sed malum est homini qui per offendiculum manducat bonum est non manducare carnem -et non bibere uinum neque in quo frater tuus offendit aut scandalizatur aut infirmatur. tu fidem, quam habes penes temet ipsum, habe coram deo. beatus qui non iudieat semet ipsum in eo quo probat. qui autem discernit, si manducauerit, damnatus est, quia non ex fide. omne autem quod non est ex fide peccatum est. Debemus autem nos firmiores inbecillitates infirmoru
Abbreviated transcription (Latin):
est et resurrexit: ut et uiuoꝵ et mortu¬
orum dominet᷑. Tu autẽ quid iudicas
fratrẽ tuum: Aut tu qͣre sꝑnis fracrẽ
tuũ. Om̃s enim stabimꝰ ante tribunat
dei. Scriptum ẽ enim. Uiuo ego di¬
Itaq unusquisq nr̃m ꝓ se rationẽ red¬
det deo. Non ergo ampliꝰ iuuicẽ udi¬
cemus: s hoc iudicate magis. ne pona¬
tis offendiculum fratri. uel scandalum.
cio enim et confido ĩ
ipsum: nisi ei qui existimat quid cõmu¬
ne esse: illi cõmune ẽ. Si enim ꝓpter
cibum frater tuus contristatur: iam
ñ secundũ caritatẽ ambulas. Noli ci¬
bo tuo illum perdere ꝓ quo xp̃c mortu¬
us ẽ. Non ergo blasphemetur bonum
nostrum. Non est enim regnũ dei esca
et potus: sed iusticia et pax. et gaudi¬
um in sp̃u scõ. Qui enim in hoc seruit
xp̃õ. placet deo. et ꝓbatus ẽ hominib.
Itaq que pacis sunt sectem᷑: et q̃ edifi¬
cationis sunt inuicẽ custodiamꝰ. Noli

Expanded text:
est et resurrexit. ut mortuorum et uiuorum dominetur. tu autem quare iudicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? omnes enim adstabimus ante tribunal domini. scriptum est enim: uiuo ego. diItaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. Non ergo amplius invicem judicemus: sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum. cio, et confido in . add. est per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Si enim propter cibum frater tuus contristatur: jam non secundum charitatem ambulas. Noli cibo tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est. Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Net potus, sed iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto. qui enim in hoc seruit Christo, placet deo et probatus est hominibus. itaque quae pacis sunt sectemur, et quae ad aedificationem s
Abbreviated transcription (Latin):
uit ear altissimꝰ O omnipotentia nascen¬
tis: o magnificentia de celo ad t̾rã ueni¬
entis. Adhuc in utero portabatꝰͫ. ⁊ ex ute¬
ro matris a iohanne baptista salutabattir.
In templo p̃sentabatꝰ. ⁊ a symeone sene fa¬
moso. annoso. ꝓbato. coronato. cognosce
domine dimittis seruũ tuũ in pace: quia
uiderunt oculi mei: salutare tuum. Sif¬
ferebutur exire de sclo: ut uideret natã.
ꝑ quẽ conditum ẽ scł̃m. Agnouit infantẽ
senex: factus ẽ in puero puer. In nouatꝰ
ẽ in etate: qui plenus erat pietate. Rogo¬

Expanded text:
iderium. O omnipotentia nascentis! o magnificentia de coelo ad terram descendentis! Adhuc in utero portabatur; et ex utero matris a Joanne Baptista salutabatur. In templo praesentabatur; et a Simeone sene famoso, annoso, probato, coronato agnoscebDomine, dimittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Differebatur exire de saeculo, ut videret natum per quem conditum est saeculum. Agnovit infantem senex, factus est in puero puer. Innovatus est in aetate, qui plenus erat pietate.
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat: ut ec muiꝰ ꝑturbent ueni¬
entia. quo fuerint p̃scita. Minꝰ enĩ
iacula feriunt q̃ p̃uidenc. Et nos
tolerabiliꝰ mundi mala suscipimꝰ: si
contra hec ꝑ p̾scientie clipeum mu¬
nimur. Ecce et enim dicit. Cũ audi¬
eritis p̃lia et seditiones: nolite t̾reri.
Oportet primũ hec fieri:. s ñdũ sta¬
tim finis. Pensanda sunt uerba re¬
demptoris nr̃i: ꝑ que nos aliud inte¬
riꝰ. aliud. exterius passuros denunti¬
at. Bella quupe ad hostes ꝑtinent

Expanded text:
nuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
patribus in deserto: qui coticliano ce¬
li pascebantur alumento. Unde dcm̃
est: Panem angeloꝵ manducauit
homo: S tamen panem illum qui
manlucauerunt omnes in deserto
mortui sunt. Ista autem esca quam
accipitis. iste panis uiuus qui descen¬
dit de celo: uite eterne substantiam mi¬
iustrat: Et quicunq hunc panẽ man¬
ducauerit: non morietur in eternũ.
utrum prestantior sit panis angelo¬
rum: an caro xp̃i quia utiq est corpuᷤ
uite. Manna illul de celo: hec super ce¬
lum: Illud celi. hoc domus celoꝵ. Illd̃
corruptõni obnorium. si in diem al
teruu seruaretur: hoc alienum ab
omĩ corruptione: Quicunq religio¬
se gustauerit: corruptionem sentire
non poterit. Illis aqua de petra
lurir. tibi sauguis ex rp̃o Illos ad
horam satiauit aqua: te sangus dli¬
luit in eternum: Iudeus bibit et sitit:

Expanded text:
patribus, et quotidiano coeli pascebantur alimento; unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo . Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca quam accipis, iste panis vivus qui descendit de coelo, vitae aeternae substantiam subministrat; et quicunque hunc manducaverit, non morietur in aeternum; utrum prestantior sit panis angelorum an caro Christi que utique corpus est uite. Manna illud e celo, hoc supra celum. Illud celi, hoc domini celorum. Illud corruptioni obnoxium si in alterum diem seruaretur, hoc alienum ab omni 431 corruptione. Quod quicumque religiose gustauerit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo. Illos ad horam satiauit aqua, te sanguis diluit in eternum. Iudeus bibit et sitit
Abbreviated transcription (Latin):
tentibus et confessis qui matuti¬
liter in ecclesia ubi celebrarentur
adessent: centum clies. Qui uero
intessent in primis ip̃us festi
uesperis: similiter centum. Qui uero
in secundis: totidem: Eis quay qui pͥ¬
me. tercie. se:te. none. ac complectorii
ip̃arum quadraginta: Illis uero qͥ

Expanded text:
us et confessis qui in Matutiusdem in ecclesia in qua illud celebraretur interessent Centum qui vero i in primis ipsius festi Vesperis similiter Centum, qui autem in secundis totidem Illis vero qui Prime Tertie Sexte None et Completoni ipsarum Quadraginta, Eis autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
matrem: sempiteruꝰ cum patre. hodiernꝰ
ex matre. Post patrẽ de matre factꝰ est: au¬
te omnia de patre non factꝰ sed genitꝰ est.¬
Sine quo pater nunqͣm fuit: sine quo
mater nunqͣm fuisset. Exultate uirgines¬
re non potuistis: sed ꝓpter xp̃m parere no¬
luistis. Qui non ex uobis natꝰ est: uobis
natus ẽ. Uerumptam̃ si uerbi eiꝰ memini¬
stis. sicut meminisse debetis: estis etiam
uos matres eiꝰ: quia uoluntatẽ facitis eiꝰ¬

Expanded text:
matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus ex matre: post matrem de matre factus, ante omnia de Patre non factus: sine quo Pater nunquam fuit, sine quo mater nunquam fuisset. CAPUT IIre non potuistis, sed propter Christum parere noluistis. Qui non ex vobis natus est, vobis natus est. Verumtamen si verbi ejus memineritis, sicut meminisse debetis; estis etiam vos matres ejus, quia voluntatem facitis
Abbreviated transcription (Latin):
et fugitiram uitam. si fieri possit tenere
conamini: Spes louge clarior refulget ĩ
terris: ut terrenis uita ꝓmitteretꝰ in celis.
Hec ut crederetur: ues incredibilior propa¬
gata est. Deos facturus qui homines erãt:
homo factus ẽ. qui d̃s erat. Nec amittens
qd̾ erat: fierĩ uoluit ipse quod fecerat. Ip¬
se fecit qd̾ esset. quia hominẽ deo addidit:
non deum in homine ꝑdidit. Miramꝰ uir¬
ginis partũ: et nouũ ipsum nascendi mo¬
dum incredulis ꝑsuadere conamur: qd̾ ĩ
utero ñ seminatum germen ꝓlis exortũ ẽ:
⁊ a complexu carnis uiscera immunia fi¬
lium hominis ꝓtulerunt. cuius patrẽ ho¬
minẽ non tulerunt: qd urginitatis inte¬
gritas. et inconceptu clausa. et in partu in¬
corrupta ꝑmausit. Mira est ista potentia:
sed plus est miranda miscdia. qđ ille qui
sic nasci potuit. sic nasci uoluit. Erat enĩ
iam unicus patri: qui unice natꝰ est matri.
et ipie factus ẽ ex matre qui sibi fecerat

Expanded text:
et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere conamini? Spes longe clarior effulsit in terris, ut terrenis vita promitteretur in coelis. Hoc ut crederetur, res incredibilior praerogata est. Deos facturus qui homines erant, homo factus est qui Deus erat: nec amittens quod erat, fieri voluit ipse quod fecerat. Ipse fecit quod esset, quia hominem Deo addidit, non Deum in homine perdidit. Miramur virginis partum, et novum ipsum nascendi modum incredulis persuadere conamur, quod in utero non seminato germen prolis exortum est, et a complexu carnis viscera immunia filium hominis protulerunt, cujus patrem hominem non tulerunt: quod virginitatis integritas et in conceptu clausa, et in partu incorrupta permansit. Mira est ista potentia, sed plus est miranda misericordia, quod ille qui sic nasci potuit, nasci voluit. Erat enim jam unicus Patri, qui unicus natus est matri: et ipse est factus in matre, qui sibi fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
bat mari terminũ suum. ⁊ legẽ ponebat
aquis ue transirẽt fines luos. quando appen¬
debuit fundam̃ta terre. cum eo eram cuncta
componens: et delectabar ꝑ singulos dies.
ludens coram eo omui tempore. Ludens in
orbe terrarum: et delicie mee esse cum fi¬
lis hominum. Nunc ergo filii audite
me. Beati qui custodiunt uias meas. Au¬
clite disciplinã. et estote sapientes: ⁊ uolite
abicere eam. Beatus homo qui audit me:¬
et qui uigilat ad fores meas cotidie: et ob¬
seruat ad postes ostii mei Qui me iiue¬
nerit inueuiet uitũ: ⁊ hauriet salutẽ a
domrno.¬
odie ueritas de terra orta est. xp̃xc
de carne natꝰ est. Gaudece sollemp¬
niter: et sempiternũ diem hodierno quo¬
ꝙ aramoniti cogitate. Eterna dona spe
fumissima concupiscite: filii dei accepta
potestate esse presumite. Propt̾ uos tem¬
poralis effectus est. temporun effector. ꝓp¬
ter uos in carne apparuit mundi conditor.
ꝓpter uos creatus est. creator. Qd adhuc
morcales rebus mortalib oblectamini:

Expanded text:
bat mari terminum suum et legem ponebat aquis, ne transirent fines suos, quando appendebat fundamenta terre, cum eo eram cuncta componens et delectabar per singulos dies ludens coram eo, omni tempore ludens in orbe terrarum, et delitie mee esse cum filiis hominum. Nunc ergo, filii, audite me: Beati qui custodiunt vias meas. Audite disciplinam, et estote sapientes, et nolite abjicere eam. Beatus homo qui audit me, qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei. Qui me invenerit, inveniet vitam, et hauriet salutem a Dominoodie Veritas de terra orta est , Christus de carne natus est. Gaudete solemniter, et sempiternum diem hodierno quoque admoniti cogitate, aeterna dona spe firmissima concupiscite; filii Dei esse accepta potestate praesumite. Propter vos temporalis effectus est temporum effector, propter vos in carne apparuit mundi Conditor, propter vos creatus est Creator. Quid adhuc mortales mortalibus rebus oblectamini,
Abbreviated transcription (Latin):
no ordinata sum. et ex antiquis: antequã
terra fieret. Necdum erant abissi. ⁊ ego
iam concepta eram: necdum fontes aqua¬
rum eruperant: necdum montes graui mo¬
le constiterant. Ante colles ego parturie¬
bar: adhuc terrã non fecerat ⁊ flumina.

Expanded text:
 ex antiquo antequam terra fieret. Nondum erant abyssi, & ego iam concepta eram. Necdum fontes aquarum eruperant, necdum montes graui mole constiterant. Ante colles ego parturiebar. Adhuc terram non fecerat, & flumina,
Abbreviated transcription (Latin):
buntur coram te. sicut qui letant᷑ in mes¬
se: sicut exultant uictores capta preda:¬
quaudo cdũndunt spolia. Iugũ enim ho¬
neris eius. et uirgam humeri eiꝰ. ⁊ scep¬
trum exactoris eius superasti sicut ĩ die
madian: quia omnis iolenta predatio
cum tumultu. ⁊ uestimentũ mixtũ san¬
guine erit in combustionẽ: ⁊ cibus ignis
Paruulus enim natus est nobis. filius da

Expanded text:
e sicut letantur in messe: sicut exultant victores, quando dividunt spolia. Iugum enim honeris eius, et virgam humeris eius et scepturum exactoris eius: superasti sicut in die Madian. Quia omnis violenta predatio cum tumultu et vestimentum mixtum sanguine: erit in combustione et cibus ignis. Parvulus enim natus est
Abbreviated transcription (Latin):
Ioo sapientia babito in consilo. et
Serudditis intersum cogitationib. Li¬
mor domini odit malum. Arrogantiã. et
suꝑbiã. et uiam prauã. ⁊ os bilingne de¬
testor. Meum ẽ consilium. et equitas. mea
ẽ prudentia: mea ẽ fortitudo. ꝑ me reges
regnant: et legum conditores usta decer¬
nunt. Per me principes imperant: ⁊ po¬
me cdiligo: et qui mane iugilauerint ad me
inuenient me. Mecum sunt diuicie ⁊ gla:
opes superbe et iusticia. Melior est fructus
mea argento electo. In uiis iusticie ambulo
in medio semitarum iudicii: ut dicem di¬
ligentes me: et thesauros eoꝵ repleã. Do¬

Expanded text:
Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam et superbiam, et viam pravam, et os bilingue detestor. Meum est consilium, et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo. Per me reges regnant, et legum conditores justa decernunt: Per me principes imperant, et pome diligo, et qui mane uigilant ad me, inuenient me. mecum sunt diuitiae et gloria, opes superbae et iustitia. melior est fructus mea argento electo. in uiis iustitiae ambulo, in medio semitarum iudicii, ut ditem diligentes me et thesauros eorum repleam.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce dominꝰ in fortitudine ueniet: ⁊ bra¬
chium eius dominabit᷑. Ecce merces eiꝰ
cum eo: et opus illius corã ipso. Sicut
pastor gregẽ suum pascet: in brachio
suo congregabit agnos. et in sinu suo leua¬
bit: fetas ipse portabit. Quis mensus est
pugilo aqͣs: et celos palmo ponderauit
Quis appendit trib cligitis molem terre.
et li brauit in pondere moutes: et coues ĩ sta¬
tera: Quis adiuuit sp̃m domini: aut quis
cuit cum semitã iusticie: et erudiuit eum
scientia. et uiam prudentie ostendit illi:
Ecce gentes quasi stilla situle: et quasi
momentum in statera reputate sunt. Ee¬
ce insule quasi puluis exignus. ⁊ libanus
non sufficiet ad succendendũ: et animalia
eius non sufficient ad holocaustũ. Omnes
gentes quasi non sint. sic sunt corã eo.
et quasi nichilum et iane reputate st̃ ei.¬

Expanded text:
 in fortitudine veniet: et bracium eius dominabitur. Ecce merces eius cum eo: et opus illius coram ipso. Sicut pastor gregem suum pascit et in bracio suo congregabit agnos et in sinu suo levabit: fetas ipse portabit. Quis mensus est pugillo aquas: et celos palmo ponderabit. Quis appendit tribus digitis molem terre: et librabit in pondere montes et colles in statera? Quis adiubit spiritum Domini: aut quis cuit eum semitam iustitiae et erudivit eum scientiam et viam prudentiae ostendit illi ecce gentes quasi stilla situlae et quasi momentum staterae reputatae sunt ecce insulae quasi pulvis exiguus et Libanus non sufficiet ad succendendum et animalia eius non sufficient ad holocaustum omnes gentes quasi non sint sic sunt coram eo et quasi nihilum et inane reputatae sunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
te uidue xp̃o. Qui fecundã fecit uirgini¬
tatẽ. illi uouistis continentie castitatem
Exultet etiam castitas nuptialis. omnes
fideliter uiuentes cum coniugib uris. Qd̃
amisistis in corpore: in corde seruate. Ubi
iam non potest ẽẽ a concubitu caro integra.
sit in fide uirgo conscientia: scd̃m qͣm uir¬
go est omnis eccłia. In maria. xp̃m pia
uirginitas peperit: in anna. xp̃m iudui¬
tas paruũ grandeua cognouit: in elisa¬
beth xp̃o coniugalis castitas ⁊ auilis fe¬
cunditas militauit. Om̃s gradus fideliũ
membroꝵ capiti contulerunt: qd̾ ipsius
gr̃a conferre potuerunt. Lectio ui

Expanded text:
te, viduae Christi: qui fecundam fecit virginitatem, illi vovistis continentiae sanctitatem. Exsulta etiam, castitas nuptialis, omnes fideliter viventes cum conjugibus vestris: quod amisistis in corpore, in corde servate. Ubi jam non potest esse a concubitu caro integra, sit in fide virgo conscientia, secundum quam virgo est omnis Ecclesia. In Maria Christum pia virginitas peperit: in Anna Christum viduitas parvum grandaeva cognovit: in Elisabeth Christo conjugalis castitas et anilis fecunditas militavit. Omnes gradus fidelium membrorum capiti contulerunt, quod ipsius gratia conferre potuerunt. Proi
Abbreviated transcription (Latin):
minus d̃s. Gratis uenundati estis: ⁊ sine
argento redimemini. Quia hec dicit dñs
deus. In egyptum descendit ppłs meus. iu
principio ut colonus esset ibi. et assur absq
agunt dicit dominus: ⁊ iugiter tota die
nomen ncum blasphematur. ꝓꝑter hoc sci

Expanded text:
sine argento redimemini. Quia haec dicit Dominus Deus: In Aegyptum descendit populus meus in principio, ut colonus esset ibi: et Assur absqueagunt, dicit Dominus, et jugiter tota die nomen meum blasphematur. Propter hoc sci
Abbreviated transcription (Latin):
Quid clamabo: Omnis caro fenum:. et
omnis gła eius quasi flos agri. Exsicca.¬
tum est fenum. et cecidit flos: quia spc
dei sufflauit in eo. Uere fenum ẽ ppłs.
Exsiccatum ẽ fenum ⁊ cecidit flos: uer¬
bum autẽ domini stabit ineternũ. Su¬

Expanded text:
as ait: « Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos agri; exsiccatum est fenum, et cecidit flos, quia spiritus Dei sufflavit in eo. Vere fenum est populus: exsiccatum est fenum, cecidit flos; verbum autem Domini nostri manet in ae
Abbreviated transcription (Latin):
Nec enim alter unigenitꝰ suꝑ terrã uenit.
aut alia uirgo unigenitum genuit. Ledio
Nhis omuib que clicta sunt. despõ¬
sata legitur mater eiꝰ maria. et ait:
Inuenta ẽ in utero habens. Cui inuen¬
da: aut a quo inuenta est: Primo ab an¬
gelis custodientib eam. protegentib eam.
conseruantib eam: uel eius beatissimã
animã ad honorem illius qui ab ipsa ge¬
nerandus exat. Dehiric inuenta it incon¬
grue putatur ab ipso beato ioseph. sc̃õ
et iusto: qui pene licentia maritali. li¬
cet eam non contigerit. future tam̃ ut
putabatur uxoris omnia nouerat. Io¬
seph autẽ uir eius inquit. cum esset ho¬
no iust᷑ et nouet eam traducere. Uirũ
appellauit. contra iudeorum prauitatem.
ut aduersum uirginẽ uon seiurent ꝓꝑ¬
terea et des ponsata fuit ipsi ioseph: ut
supra dictum est. Si enim non fiuisset delpon¬
laral iolepi. ominũ bonorum incredibiles i
uunuci iuidei lapidib eam occiderent. deoui¬

Expanded text:
nec enim alter unigenitus super terram venit, nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo vi
Abbreviated transcription (Latin):
diuisit. ut dimidius apud patrẽ ⁊ dimidi¬
us esset in uirgine: sed totus apud patrẽ.
et totus in uirgine: totus in sinu patris.
totus in humano corpore.
on reliouens superiora uenit que¬
rere terrena: que in celis sunt con¬
seruans et que in terra sunt saluans U¬
biq om̃ps: inscissus. indiuisus: hic sc̃s
unigenitus ds̃. Si enim hoc uerbum hu¬
manum ⁊ corporale. immissum in aurib
plurimorum ñ cliuidit᷑ per singulos. ut
pars in alio. et pars sit iterum in alio. s
in omnib integrum et plenum habetur
ut in imoquoq totum sit: q̃ntomagis
uerbum dei unigenitꝰ ubiq totꝰ est. ⁊ in
celo et in terra et apud patrẽ et ĩ uir¬
gine: et non diuiditur ut dictum est. ne.¬
q scinditꝰ neq in partes efficit᷑. s totus
totum tenet: totum impłet. totũ illuscͣt
⁊ possidet : Huius itaoo uregeniti dei di¬
citur hec mater uirgo maria. digna digni
immaculata sci. una unius. unica unici.

Expanded text:
divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimididivisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici;
Abbreviated transcription (Latin):
icut enim quondã rub comburi ui¬
debutur. et ignis eum non tangebat.
Iet sicut tres puieri in camino inclusi habebã¬
tur. et tamen eos non ledebat iicendium.
nec odor fumi erat in eis. uel quẽ admodũ
daniheli intra lacum leonum incluso clau¬
stris ñ apertis. allatum ẽ ei prandiũ ab ab¬
bacuch: ita et hec sancta uirgo genuit dñm.
sed intacta ꝑmansit. Mater effecta est: s
uirgiuitatem ũ amisit. Genuit infantẽ:
et ut dictum ẽ uirgo ꝑmansit. Uirgo er¬
go genuit: et uirgo permansit. Mater fi¬
ui effecta ẽ: et castitatis sigillum ñ ꝑdidic.
Quare : Quia ñ homo iste tantũ qui ui¬
debat᷑. sed ungenitꝰ erat ds̃. qui in carne ad¬
uenerat. Nec subito carnaliter genitꝰ est:
s ꝑfecta deitas in corpore uenit. Integer
ergo iste et indiuisus d̃s̃. in humano adue¬
uit. uel genitus ẽ corpore: quiq d̃s̃ ⁊ do¬
minus figuram serui suscepit. Nõ enĩ
pars unngeniti uenit in corpore: nec se ipfe

Expanded text:
icut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: vel quemadmodum fuit in Daniele, cui, intra lacum leonum incluso, claustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Uide ut sileas. Noli timere ⁊ cor
tuum ne formidet a duab caudis titio¬
uum fumigantiũ istoꝵ: in ira furoris ra¬
um inierint ꝯtra te syria malum: effra
eum ad nos: ⁊ ponamꝰ regẽ in medio eiꝰ¬
filium thabeel.
ee cdicit dñs d̃s. Non stabit ⁊ ñ erit
istud: s caput syrie damascus. et
caput damasci rasin: Et adhuc sexagin¬
ta ⁊ quinq anni. ⁊ desinet effinim eẽ

Expanded text:
ut sileas, noli timere et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum in ira furoris Raum inierit contra te Syria malum, Ephraieum ad nos, et ponamus regem in medio efilium Thabehel. Haec dicit Dominus Deus: Non stabit, ut non erit istud; sed caput Syriae Damascus, et caput Damasci Rasin. Et adhuc sexaginta et quinque anni, et deficiet Ephraim esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ñ potuerunt debellare eã. Et nunti¬
auerunt domui dauid dicentes. Reqͥe¬
uit syria suꝑ effraim. Et cõmotum ẽ
cor eiꝰ ⁊ cor populi eiꝰ. sicut mouentur
ligna siluarum a facie uenti. Et dixit
dominꝰ ad ysaiam. Egredere in occursũ

Expanded text:
non potuerunt debellare eam et nuntiaverunt domui David dicentes requievit Syria super Ephraim et commotum est cor eius et cor populi eius sicut moventur ligna silvarum a facie venti et dixit Dominus ad Isaiam egredere in occursum
Abbreviated transcription (Latin):
mosine eiꝰ accepte et p̃ces audite illi ab ã¬
gelo nuntiarentꝰ ꝓpter doctrine tam̃ sa¬
cram̃torumq urutatẽ ad petrũ iubetur
mittere: tanqͣm illi ⁊ siuis diceretꝰ Ite
ostendite uos sacerdotib. Nam et cũ irẽt
muidati sunt. Iam enim ad eos uenerat
petrꝰ: s ipsi nundum accepto baptismatiᷤ

Expanded text:
mosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntiarentur, propter doctrinae sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere , tanquam illi et suis diceretur: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Nam et cum irent, mundati sunt. Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
qui magnificans deum regressꝰ ẽ untꝰ
ecclie deuotam xp̃o humilitatẽ signifi¬
cat. Qui bũ cadens ante pedes dñi. gra¬
cias agit. Ille enim uere deo grãs agit.
qui repressis p̃sumptionis sue cogitati¬
ouib. quam in semccipso infirmꝰ sit. hu¬
militer uidet. qui nichil sibi uirtutis tri
buit: qui bona q̃ agit eẽ de miscdia con¬
ditoris agnoscit. Unde et recte subiun¬
gitur. Et hic erat samaritanꝰ. Samari¬
tanus quippe interp̃catur custos. qͦ no¬
mine ille ppłs aptissime significatꝰ qui
grãs agendo ei aqͦ accepit. tribuit om̃e
qd̃ accepit: quodam modo illud cantans
de psalmo. fortitudinẽ meam ad te cus¬
todiam: quia ds̃ susceptor meus es. deus
m̃s. miscd̾ia eiꝰ preueniet me. Cadit au¬
tẽ infaciẽ: quia ex malis q̃ se ꝑprtrasse me¬
minit. erubescit. Ibi enim cadit homo: ubi
confundit᷑ Unde et paulꝰ quasi auib dã
u facie iacentib dicebat. Quem ergo fruc¬
tum habuistis tunc in illis. in quib nũc

Expanded text:
qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat. Qui bene cadens ante pedes Domini, gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi vibuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu, Deus, susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . Cadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit; ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
am angłorum quãuis celsior natura
sit. ñ tam̃ gr̃a maior: apia ⁊ ipsigͣ¬
tuita gra ne corruerent sunt saluati.
Unde dauid. Uerbo inquit dñi celi firma¬
ti sunt. ⁊ sp̃u oris eiꝰ omnis uirtꝰ eorum.
Qd̃ si sp̃u dei omnis uirtꝰ eorũ: constat
ab angłis etiã collaudatã. Unde ⁊ si mira¬
bilis ẽ corum uirtꝰ ⁊ firmitas ꝑpetuitatis.
mirabilior tamen in maria quã obumbra¬
uit uirtus altissimi: ut ultͣ᷑ ominẽ uircu¬
tẽ sit angłicam qd̾ factum ẽ in ea ⁊ am¬
mirabile cunctis scłis sacram̃tum: ac̃ ꝑ hoc
etiam angłis exinde maior p̃statꝰ gr̃a. cũ
instaurãtur ab eo omnia. quẽ uenerant᷑⁊
adorant suꝑ se xp̃m regẽ dominũ natũ ex
eadẽ iurgine. hinc ⁊ maria cunctis tanto
uenerabilior qͣnto graciosior: ⁊ qͣnto uir¬
tute altissimi excollitur ad sublimia: tã¬
to clarior resultat in gła. Lect olenã
Uena siciuidẽ gr̃a plena deo. plena

Expanded text:
am angelorum quamvis celsior natura sit: non tamen gratia major, quia et ipsi gratuita gratia, ne corruerent, sunt salvati. Unde David, Verbo Domini, inquit, coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Quod si ab angelis etiam collaudatam. Unde et si mirabilis est eorum virtus, et firmitas perpetuitatis: mirabilior tamen in Maria, quam obumbravit virtus Altissimi: ut ultra omnem virtutem sit angelicam, quod factum est in ea, et admirabile cunctis saeculis sacramentum. Ac per hoc etiam angelis exinde major praestatur gratia, cum instaurantur ab ea omnia, quae venerantur et adorant super se Christum regem Dominum natum ex eadem Virgine. Hinc et Maria cunctis tanto venerabilior, quanto gratiosior: et quanto virtute Altissimi extollitur ad sublimia, tanto clarior resultat in gloria. Plena siquidem gratia, plena Deo, plena
Abbreviated transcription (Latin):
noni. qui apd̃ nos appellatꝰ december:
⁊ ad yemem ꝑtinere nulli dubiũ constat.
Statuit q decretum ut p̾diximꝰ aunis
omnib diem encenioꝵ. id est innouatio¬
nis ac dedicationis templi. festa deuo¬
tione celebrarit Que. ꝓfecto omnia sicut
apłs docet in figura facta sunt nr̃i: et
ꝓpt̾ nos utiq scripta: ideoq nobis soller¬
tius spiritali ratione discutienda.L ui.¬
alomon quippe rex qui int̾precatꝰ
pacificꝰ. ipsum redemptorẽ nr̃m ti¬
pice designat: de quo isaias ait. Multi¬
plicabitꝰ eĩ imperium: ⁊ pacis ñ erit fi¬
nis. Templũ qd̃ edificauit. catholica
eiꝰ eccłia est: quã de unu̾isis ꝑ orbem
credentib qͣsi de uiuis lapidib ĩ unã
si dei et caritatis compagẽ aggre¬
gat. Qd̃ autẽ septẽ annis edificatũ ẽ¬

Expanded text:
noni, qui apud nos vocatur December, noni, qui apud nos vocatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuit decretum, ut praediximus, annis omnibus diem Encaeniorum idem innovationis ac dedicationis templi festa devotione celebrari. Quae profecto omnia, sicut Apostolus docet , in figura facta sunt nostri et propter nos utique scripta, ideoque nobis solertius spirituali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapidibus in unam suae fidei et caritatis compagem aggregat. Quod autem septem annis
Abbreviated transcription (Latin):
ta ihrłm templum iddem sordib ido¬
loꝵ ꝓfanauit: auferens inde ⁊ confrĩ¬
gens altare dñi aureum. mensã. ꝓposi¬
tionis. candelabrũ luminis ⁊ cetera ua¬
sa templi aurea. que inuenire potuit:
sed et in templo iouis simulachrũ statu¬
ens. ppłm torm̃tis ad sacrificandũ ydoliᷤ
cogens. Qua ꝑsecutione multi de ppło ꝓ
diuine legis custodia trucidati sunt: in¬
ter quos ⁊ mat̾ illa septem filioꝵ me¬
rito famosa nobilissimã ꝓ dño cum sobo¬
le martyrii coronam meruit.
ed indas machabeus cum eẽt dege¬
nere sacerdotali. collecto exercitu
iustorum adu̾sꝰ anthiochi duces arma
corripiens. eosq de iudea expellens. ꝑse¬
cutioni seuissime finẽ dedit: ac templũ
ab ydoloꝵ imaginib emundans. noua
rursus altaria ⁊ cetera uasa ul ornam̃¬
ta faciens. atq in templo reponens de¬
dicauit ea cum templo qd̃ purificauit.
⁊ renouauit uicesima quinta die m̃sis

Expanded text:
ta Jerusalem, templum idem sordibus 97 idota Jerusalem, templum idem sordibus 97 idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa, nobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas Machabaeus, cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit; ac templum ab idolorum imaginibus emundans, nova rursus altaria et caetera vasa vel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit ea, simul cum templo, quod purificavit et renovavit vigesima quinta die mensis
Abbreviated transcription (Latin):
annos maiorib hostiis expiari debe¬
ret. Deniq zacharias pater b̃i ioh̃i
baptiste eisdẽ expiationib ad altare
deseruiens adueniente angło de dũice
myst̾io natiuitatis. gaudioq huma¬
ne saluationis instruitꝰ Lectio. iii.¬
ed hoc templum post annos qͣdrĩ¬
gentos triginta incenderunt chal¬
dei. ⁊ iherosolimoꝵ urbe destruct
ppłm isriꝰ in babiloniã abduxere cap¬
tiuum. Qui post annos septuagin¬
ta regnantib ꝑsis. patriã remissus.
rursus edificatum ẽ templum. ꝑ an¬
nos quadraginta sex / ⁊ t̾tia die m̃si
opꝰ ad finem usq ꝑductum. Cui uide¬
licet tunc operi p̃fuerunt ouces stre¬
nuissimi ut diximus. Dorobabel de regi¬
Ogenere. ⁊ ih̾c sacerdos magnꝰ. sed
tes eos: atq adu̾sus insidias impedien¬
tium opꝰ hoscium cor ppli cortoboranteᷤ
Nde post annos ferme
trecentos ⁊ quinqͣginta sex rex nefã¬
dissimus grecoꝵ anthiocꝰ fraude cap¬

Expanded text:
annos majoribus hostiis expiari debeannos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo de dominicae mysterio nativitatis gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babyloniam adduxere captivum: qui post annos septuaginta, regnantibus Persis, in patriam remissus, rursusque aedificatum est templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis opus ad finem usque perductum. Cui, videlicet, tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regine, Jesus sacerdos magnus; sed tes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude cap