comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siunꝰ autalt̾. s. ⁊ si õs iudi¬
ces mutati ec̃nt.tñ ⁊ rẽ eand̾
⁊ iudictiũ id ꝙ aña fuiss per¬
maneren inh soiũ euenre
utpartib. ꝯmutatis ead̃ res ex
Nam ⁊ legionẽ eãd̾ hri ex q̃ĩ
multi discessissẽt quoꝵ micc

Expanded text:
si unus aut alter, sed et si omnes iudices mutati essent, tamen et rem eandem et iudicium idem quod antea fuisset permanere: neque in hoc solum evenire, ut partibus commutatis eadem res esse nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, q
Abbreviated transcription (Latin):
is cãis ⁊ ex ctis ꝑsonis sustm¬
ende sunt cognicões ueluti si
instrãutis ap̃ eos eos ẽẽ dic¬
antur. quirciꝑbuce cã abe¬
scripgert hũanum ẽe fortuit

Expanded text:
is causis et ex certis personis sustinendae sunt cognitiones: veluti si instrumenta litis apud eos esse dicantur qui rei publicae causa abescripserunt. humanum est propt
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum est certesi qĩ ꝓcurator
alicuiꝰ filiusfamiit. iuditiũ
acceperit mortuo eo ineumi.¬
uetante eo qui iudicare ius
rit cuꝑꝰ est qui udicare iussit

Expanded text:
sum est. certe si quasi procurator alicuius filius familias iudicium acceperit, mortuo eo in eum quetante eo qui iudicare iussrit, cuius erat qui iudicare iussit
Abbreviated transcription (Latin):
etur ut ibi petrit᷑ ficciꝯmissũ
ubi maiorpars h̾rditatis est.
insi ꝓletur eo loco uoluisse¬
d testatorẽ fideiꝯmissũ pr̃ari
nbi petit᷑. ¶Grattttũ ẽ de ere
aueno si mea ꝓuintia ubifi¬
dei ꝯmissũ pentur plꝰ eẽt eris
auem an qi maiorpars alibi
piaciit nch̃ fat̾e̾ eris aueni
nom̃ cum nõ litisit es aueñ¬

Expanded text:
etur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maior pars hereditatis est: nisi si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur. Tractatum est de aere alieno: si in ea provincia, ubi fideicommissum petitur, plus esset aeris alieni, an quasi maior pars alibi placuit nihil facere aeris alieni nomen, cum non loci sit aes alien
Abbreviated transcription (Latin):
actõem nõ dubitatur¶Eiqͥ¬
in auo iudicio acturis iudi¬
catum souusatis acceperitde¬
inde inalio iuditio agat nõ
ꝯmittetur stipło quia de alia

Expanded text:
actionem non dubitatur. Si quis alio iudicio acturus iudicatum solvi satis acceperit, deinde in alio iudicio agat, non committetur stipulatio, quia de alia
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur retro res in iudiciũ¬
3ꝯ ¶Amex lrecte deducta.
famił. cõpetit actio. s mort¬
uo fiuio post litẽ ꝯtestatam
m̃sft̾ur iudiciũ inpr̃em du

Expanded text:
uidetur retro res in iudicium recte deducta. familias competit actio: sed mortuo filio post litis contestationem transfertur iudicium in patrem
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rditatem adissetscont̾ si
legatus tempore h legatio
endus est se dare nõ oportere
quia h iusiurand in lccum
uitis ꝯtestate succedit. ¶Edi¬
ueusr omine legatus dãpni
es actõnis exhitura erit. cau¬
sa cognita adũsus eum iuoi¬

Expanded text:
hereditatem. Contra si legatus tempore legationisendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine legatus damni ies actionis exitura erit, causa cognita adversus eum iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Iiegacons tp̃re quiss¬
uum uł auam rem emerit. auͣ
q cogetur eius nõie iudiciũ
Accipe. alit̾ enimpotestas dab¬
iturlegatis sub hac sp̃e res a¬
uenas domũ afferendi.

Expanded text:
egationis tempore quis servum vel aliam rem emerit aut que cogetur eius nomine iudicium accipere: aliter enim potestas dabitur legatis sub hac specie res alienas domum auferendi.
Abbreviated transcription (Latin):
Aulꝰ ¶E non cognur mal¬
iquo loco indicium pani sup̃e
igat cogitur acciꝑe. ⁊ctões ⁊ add
tuntemiudicem mitti.
unri uenisse id ꝙ post iudiciu
icceptum accidiss adeoq. iii¬
a int̾pelłone opus est.
OOn auas meos quos
legati ex delicus in legatt̃e
adũsus legatum nuncꝙ dan¬
da sit qm̃ ex p̃centi possõne hec
actio ẽ cassius .re. sic seruanõ
ut si sb̃ducatur mimst̾iumei.
nõsit concedenda actio. siũo
ex multis seruis seruus denno
ag̾atur. nõ sit inhibenda. mł
sme distincuonem̃ito deneg¬

Expanded text:
ui non cogitur in aliquo loco iudicium pati, si ipse ibi agat, cogitur excipere actiones et ad eundem iudicem mitti. um venisse id quod post iudicium acceptum accidisset: ideoque alia interpellatione opus est.on alias in eos, quos Legati ex delictis in legatione aduersus legatum, numquid danda sit, quoniam ex praesenti possessione haec actio est? Cassius respondit sic servandum, ut si subducatur ministerium ei, non sit concedenda actio, si vero ex multis servis de uno agatur, non sit inhibenda: Iulianus sine distinctione deneg
Abbreviated transcription (Latin):
bis. cesiq rome magrãtus.
Nõ ã omnes iudices daripos̃.¬
sũt ab hiis qui iudicis dandi
ius hñt. Quidã em̃ iege ĩpediꝰ¬
uuntur ne iudices sirit qdã
natura. quidã morib. Nat¬
um ut surdus. mutus .⁊ ꝑpetuo
furiosus ⁊ impubes quia urdr¬
cio carent lege impedit᷑ quia

Expanded text:
bi ceterique Romae magistratus. Non autem omnes iudices dari possunt ab his qui iudicis dandi ius habent: quidam enim lege impediuntur ne iudices sint, quidam natura, quidam moribus. natura, ut surdus mutus: et perpetuo furiosus et impubes, quia iudici
Abbreviated transcription (Latin):
noret ꝯsentire ⁊ putet sua
sit. Uidẽd̃ ẽ i puto posse defẽ
prĩcipali iussioneꝓrigatio
fu̾it in h̾ita p̾sut tp̃ra intra¬
que quis iussus ẽ litt̃e diri¬
mere ꝓrogari. ¶legatis mne ꝑx¬
extitisunt uł inꝓuintia destiñ¬
ati reuccandi domũ suamiꝰ

Expanded text:
noret consentire et putet suam sit, videndum est: et puto posse defendprincipali iussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora, intra quae iussus est litem dirimerearcessiti sunt uel in prouinciam destinati, reuocandi domum suam ius
Abbreviated transcription (Latin):
ubi petitur. ¶Pretca ꝙ pon¬
dere. aut nũo. aut m̃suri ꝯtin¬
etur ĩ darid ubipetitur n
si adiectum fu̾it.c medios
ex iuo horreo autium ãpho¬
bilis sit res. ad exhibend̾a
gi cumhrde potĩt ut exhibe¬

Expanded text:
ubi petitur. praeterea quod pondere aut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit "centum modios ex illo horreo" aut "vini amphobilis sit res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
pora p̾stitaerant decesserit ⁊
alio in locum eis datus fu̾it.
tanta ex integro tp̃ra in pgõa
eiꝰ p̃stituta intelugemus. ꝙͣ¬
ius magrat nõiatim h̾in se¬
quenti dacc̃e nõ exp̾sserit.i

Expanded text:
pora praestita erant, decesserit et alius in locum eius datus fuerit, tanta ex integro tempora in persona eius praestituta intellegemus, quamvis magistratus nominatim hoc in sequentis datione non expresserit: ita
Abbreviated transcription (Latin):
nisi alio loco ut se defenderet
ꝯuenit ibidem se defend̾e.
duncquid dicemus eũ qui
amercatore quid cominuit
eo eirt qui tab̾nasuł offi¬
quas certoloco ꝯductas ha¬
uũit in ea causa ẽ ut ulic cõ¬
Nam ubisicuenit ut ꝯfes¬
tim discedat qiͣ auiatore ẽp¬
iterfaciens delatus ẽ totlo¬
tisse defendere. at si ꝙ ꝯstit¬
it nõ dico iure domitil s
tab̾nam ꝑ gulã orreuins
armariũ officinã ꝯduxit i¬
biq distraxit egit defende
se eo loco debebit ¶Ap̃lab¬
eonem queritur si hopum¬
cial is seruum institore uen¬
dendarum m̃tium gr̃a rome

Expanded text:
nisi alio loci ut defenderet convenit, ibidem se defendere. numquid dicimus eum, qui a meeo qui tabernam vel officinam certo loci conductam habuit, in ea causa est ut illic connam ubi sic venit ut confestim discedat, quasi a viatore empiter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilii, sed tabernulam pergulam horreum armarium officinam conduxit ibique distraxit egit: defendere se eo loci debebit.Apud Labeonem quaeritur, si homo prouincialis seruum institorem uendendarum mercium gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uinctõe filie ꝯceptus est licet
post mortem auinatus esit
ci ꝑfectum partum iamrecep¬
tum est pp̃ auc̃tatem doctifsi
dño ꝯmissus ⁊ si fu̾it ab sor¬
tra formamhumangeneris
ꝯuerso more ꝓtrrantur. uelu.
ti si muuer monstruo sum ali¬
ꝙ̃ auquid aut ꝓdigiosumd
emtͣrasuii. partus aũt quimẽ¬
broꝵ huanor officia amplia¬
uit. auquatenꝰ uidetur effictꝰ
⁊ointerlibros ꝯnum̃abit᷑.¬

Expanded text:
coniunctione filiae conceptus est, licet post mortem aui natus sit,ci tum est propter auctoritatem doctissimommissus, etsi fuerit absoltra formam humani generis converso more procreantuti si mulier monstrosum aliquid aut prodigiosum enixa sit. partus autem, qui membrorum humanorum officia ampliauit, aliquatenus uidetur effectus et ideo inter liberos connumerabit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ꝯuidedit peciuam nesetũ
agẽtur ex eo tp̃r cedit ex quo
dedit simopottas ei fieret ex
dit dubitari pot̾ utrũ ex die
date petĩuenum̃ari debeat. an
pitiꝰ exquo cognouit data
eẽ quia ꝯuinescit is uidetun
expiundi pottatem nõ u̾rei.¬
ab alio accepit pecumã nenͥ
neg̃m facet siquid̃ mãdato
meo id datumeul axcurato¬
re meo õium rex uł ⁊b eo qui
neg̾m meũ gerere uolebat⁊
ratum hũn ego dedisse intel¬
ligor. Si.ã ñmãdato meoa¬

Expanded text:
eius, qui dedit pecuniam ne secum ageretur, ex eo tempore cedit, ex quo dedit, si modo potestas ei fieret expdit, dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognouit datam esse: quia qui nescit, is uidetur experiundi potestatem non habeab alio acceperit pecuniam ne mihi negotium faciat, si quidem mandatu meo datum est, uel a procuratore meo ‹o›mnium rerum, uel ab eo qui negotium meum gerere uolebat et ratum habui: ego dedisse intellegor. si autem non mandatu meo a
Abbreviated transcription (Latin):
adusario siueab auo quo¬
cumq. Sugitur acceꝑitur
neg̾ni fac̾et ⁊ sine ñ fecit si¬
nefac̾et ⁊ si fec̾it tene̾tur.
Ex h edc̃o tenetur ⁊̃ is quide¬
pectus ẽ. depectꝰ ã diciturturp¬
iterpact ¶Ilud ert notãd̾ a
ꝙ qui dedit pecinamut neg¬
ccium quispatetur tĩ hebit
pp̃e repeticõem turpit᷑ enĩ fecit.
datum ẽ ut calũpnua ei fia.

Expanded text:
aduersario siue ab alio quocumque. Si igitur accepit ut negotium faceret siue fecit sine faceret etsi fecit, tenetur. Hoc edicto tenetur etiam is qui depectus est: depectus autem dicitur turpiter pactus. Illud erit notandum, quod qui dedit pecuniam, ut negotium quis pateretur, non habebit ipse repetitionem: turpiter enim fecit: datum est ut calu
Abbreviated transcription (Latin):
appbauit. ¶Mdandatiede¬
ꝑniatus uerb̾edicti notatur
nõ solum qui mãdatum sus¬
cepit. S is quifidẽ qm adĩ¬
uersarius secutus ẽ ñ pr̃at.
ut puta ficeuissi ꝓte ⁊ solin
mandati. Si te ꝯdẽpnauo
famosum fatio ¶ Itd̃ pla¬

Expanded text:
Mandati condemnatus': uerbis edict‹i› notatur non solum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fidem, quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi pro te et solui: mandati te si condemnauero, famosum facio. Illud pla
Abbreviated transcription (Latin):
ea qm duxitratum hũt
ut puta ab icio ignorau
taiemẽe posteastit triẽñ
notabitur. p̃tor enĩ adñ¬
cium nuitiar seretulit.
Si quis alieno noĩe bina
Certe qui finũur fiuã esti¬
tuere patitur quodã modo
ip̃e uideatur ꝯstituisse. ¶Q

Expanded text:
eaquam duxit ratum habueri‹t›? ut puta initio ignorauit talem esse, postea scit? non notabitur: praetor enim ad initium nuptiarum se rettulit. Si quis alieno nomine bina certe qui filium uel filiam constituere patitur, quodammodo ipse uidetur constituisse. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sidis ꝓuincie calido comẽto
uid̃is accusacõis instigator
fuisse pocius pudor pecis
oñatur qm̃ ignomima ui¬
detur irrogari. nõ enm qui
exhortatur mandatoris ope¬
ra fungitur.
intendit gno seio qĩ miuri¬
am atq passus atq in eam
rem testatoem ap̃ p̾fectum p̃.¬
torio recitauit p̃fectus fide rĩ
U̾ita testatõnum nullã iniu¬
riam luciũ titiũ passũ ẽẽ agn¬
io seio ꝓnũtiuuit. Quero. ain
testes quoꝵ testiouun repb¬
atum est nĩ ex faiso testio ĩt̾
infames heantur. pauł. 1.¬

Expanded text:
sidis prouinciae 'callido commento uideris accusationis instigator fuisse' pudor potius oneratur, quam ignominia uidetur irrogari: non enim qui exhortatur mandatoris opera fungitur. intendit Gaio Seio quasi iniuriam passus atque in eam rem testationem apud praefectum praetorio recitauit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio inter infames habentur. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
accipere debemus miutẽ calli¬
gatum. ur siquisaliꝰ usq
ad cẽturionẽut p̃fectũ coh¬
ortis ut aueur legionisrtͥ
bunum sucohortis siuele¬
gionis dimissus e ¶Nec
c ab imptore missum hẽ
nota laboraresergo ⁊ si dux
cum ex̃titu p̃ẽ dimissꝰerit.
notatur.⁊ si princeps dimm¬
serit.⁊ adiec̃it ignomme c̃
cã eum semittere ut pimq
icto p̃toris eum infamiai
cẽ no tatum. nõ tñsi citraĩ¬
cipis successor ei datus est¬
unam cohortem nunar
nẽ uł iegiones cũ siis au¬
xiuis ab imꝑatore ꝯmissaᷤ

Expanded text:
em caligatum, uel si quis alius usque ad centurionem, uel praefectum cohortis uel alae uel legionis, uel tribunum siue cohortis siue legionis dimissus est. hocausa ab imperatore missum hac nota laborare: e‹r›go et si dux cum exercitui praeest dimissus erit, notatur, et si princeps dimiserit et adiecerit ignominiae causa se mittere, ut plerumque icto praetoris eum infamia esse notatum: non tamen si citra incipis successor ei datus estunam cohortem neque unem uel legiones cum suis auxiliis ab imperatore commissas
Abbreviated transcription (Latin):
is int᷑ legittimum tp̃t couccri.
p̃tor emi̾m ad iotit se retulit
quo uir elugetur qui soiete¬
iugeri pp̃turbatt̃em sangui¬
tes ꝑ duellionis dãpnati ĩ
nec suspendiosinec qui ma¬
ms sͥ intusunt nõ tedioni¬

Expanded text:
um intra legitimum tempus collocari: praetor enim ad id tempus se rettulit, quo uir elugeretur: qui solet elugeri propter turbationem sangutes uel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio ui
Abbreviated transcription (Latin):
Aut. EIue nr̃iquid peta¬
entis solũ extimatur ułti
ẽ cłpa ñ restituẽtis uł nĩ ex¬
hibentis punit. ¶Cũu̾odo¬
lus aut ꝯtumacia ñ restituẽ¬
tis aut nõ exhib̾ntis pim
ctur qñti in litẽ iurant ac

Expanded text:
um. Siue nostrum quid petaentis solum aestimatur, ueluti cum culpa non restituentis uel non exhibentis punitur: cum uero dolus aut contumacia non restituentis uel non exhibentis, quanti in litem iurauerit ac
Abbreviated transcription (Latin):
randi refenda existima¬
tutele rõ postuiatur. ¶ad¬
olestẽs uosiuelit iurare
lato uiratũ sit ntła erit
religio nec ullũ uisiurã
¶Iurareã in infinitũl. S

Expanded text:
urandi referenda aestimatutelae ratio postulatur. adulescens uero si uelit iurare lato iuratum sit, nulla erit religio nec ullum iusiurandIurare autem in infinitum licet. sed
Abbreviated transcription (Latin):
deportis iudicẽ nõ oporte
inutẽ uisiurand̾ deferre
ut iuret quisq ꝙ sua int̾¬
fuit cum c̾ta sit nũmoꝵ es¬
timacio nisi forte de eo ꝗs
iuret ꝙ sua int̾fuit nũmes
s sua die redoitos ẽẽ ¶Ed
enĩ srsb̃ pena petumã deb

Expanded text:
depositis iudicem non oportet in litem iusiurandum deferre, ut iuret quisque quod sua interfuit, cum certa sit nummorum aestimatio. nisi forte de eo quis iuret, quod sua interfuit nummos sibi sua die redditos esse: quid enim, si sub poena pecuniam deb
Abbreviated transcription (Latin):
ut fatis fatere dici¬
mus ei cuius de side¬
rium imꝑlemꝰita sat̃daredi¬
quiꝓ eo qui a nob̃ petirt ita
cauit ut eum ħ nõie securũ
fatiamꝰ datis fide urssorib.¬

Expanded text:
ut satisfacere dicimur ei, cuius desiderium implemus, ita satisdare diqui pro eo, quod a nobis petiit, ita cauit, ut eum hoc nomine securum faciamus datis fideiussorib
Abbreviated transcription (Latin):
dum enisi fundũ ꝙ̃ posside¬
bam amepetieris dem̃ cum
scõm te eẽt iudicatũ. appelł¬
aĩim an possõr eius fundi
sim ⁊ recte dicetur possessorẽ
ad rem pertinet ꝙ euinci ri¬
me ea possõ possitpossõr au¬
tem quisnec ne fu̾it tp̃c cau¬
cionis exspectand̃ ẽ. namisi¬
cuti qui post cauct̃em possõ¬

Expanded text:
ssidebam, a me petieris, deinde cum secundum te esset iudicatum, appellaverim: an possessor eiusdem fundi sim? et recte dicetur possessorem ad rem pertinet, quod evinci mihi ea possessio possit. Possessor autem quis nec ne fuerit, tempus cautionis spectandum est: nam sicuti ei, qui post cautionem possess
Abbreviated transcription (Latin):
siamarito fundus dotalis
petatur inrem suã fideiussu¬
ram mulierem ¶Sisuus
icatum solui succurrend̾ ẽ
actoriut ex integro caueatꝰ.

Expanded text:
si a marito fundus dotalis petatur, in rem suam fideiussuram mulierem.Si seruuicatum solui: succurrendum est actori, ut ex integro caueatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Item de restituẽda dño ꝓpri¬
etate is cuiususfructusca¬
tus est. ¶It legatarius ut
caueat euicta b̾rditate ieg¬
ut inmumcipiũ mitratur¬
piane simisso iã legatario
inpossc̾em tum ꝑ heredem
staret quo minus caueret
calũpmanequis uexandi¬
causa magis ad ũsaru. for¬
sitan cumrome possit satis¬
dareinmumcipiũ enccet s

Expanded text:
item de re restituenda domino proprietatis cuius usus fructus datus est: item legatarius, ut caueat euicta hereditate legut municipium mittatur.Plane si misso iam legatario in possessionem, cum per heredem staret quominus caueret,calumnia, ne quis uexandi magis aduersarii causa, forsitan cum Romae possit satisdare, in municipium euocet: sed
Abbreviated transcription (Latin):
suit. ¶Si satisdatũ ꝓremo¬
bili nõ sit ⁊ ꝑsona suspecta
sit. ex qua satis desidaturap̃
gatores ꝯuemre siñ ꝯuemi¬
at pediusi putat in potꝰ
statuendo ¶Quimulierez
ad hibet ad satdand non
uidetur cauere. s nec ini¬
les nec minor .xxu. an. ꝓĩ¬

Expanded text:
suit.Si satisdatum pro re mobili non sit et persona suspecta sit, ex qua satis desideratur: gatores conuenire. si non conueniat, Pedius putat in potesstatuend‹um›.Qui mulierem adhibet ad satisdandum, non uidetur cauere: sed nec miles nec minor uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendi fatultate. ¶Siquis
hus ꝑsonis que ag̾enõ potuꝰ¬
erunt fideussores uiditio sis¬
tendi causa dederit frustra ent
datio. ¶Pretorait siquis par¬
entem pronum pr̃onam ub¬
eros aut parerites patiom pa¬
trone liberos uesuos eumue
ꝙ inpotestate hebit ur uxore
uł mirum iniudiciũuccau̾it
qͣrcumq fideuifsor iudicio

Expanded text:
ueniendi facilitate.Si quis his personis, quae agere non potuerunt, fideiussorem iudicio sistendi causa dederit, frust‹r›a erit datio.Praetor ait: 'Si quis parentem, patronum patronam, liberos aut parentes patroni patronae, liberosue suos eumue quem in potestate habebit, uel uxorem, uel nurum in iudicium uocabit: qualiscumque fideiussor iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
Arc. i Diendum possõres
ĩmobilumreꝵ sat dare non
compeui possor aũt isaccipi¬
enous est quimagro uł inci¬
uitate rem solipossid. aut
agrum possidet possõr inteili¬
gitur. ¶It quisolam ꝓprieta¬
temht possõr intelligendꝰ

Expanded text:
Sciendum est possessores immobilium rerum satisdare non compelli. Possessor autem is accipiendus est, qui in agro vel civitate rem soli possidet aut ticum agrum possidet, possessor intellegitur. item qui solam proprietatem habet, possessor intellegendus
Abbreviated transcription (Latin):
rans uisserit exhib̾ius post de¬
cretum euis an diẽ exhicõis
decesserit deneganda erit ac¬
cio. Sinaũt post diem exhi¬
bicõis decesserit aut amise¬
rit cuutatẽ uturagi potest.

Expanded text:
rans iusserit exhiberi vel post decretum eius ante diem exhibitionis decesserit, deneganda erit actio. si autem post diem exhibitionis decesserit aut amiserit civitatem, utiliter agi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
parentib ⁊ patronis sicaũt
iurare debebit qui minumiti¬
pium remittitur rome sesat
at remitti idq se sũcalũpĩe
cñ facẽ. nam sic nõ est com¬
pellendus iumre aubi se ꝙ̃¬
quid enim sicumerat in ĩ¬
muicipio noluit cauere

Expanded text:
parentibus et patronis. sic autem iurare debet qui in municipium remittitur "Romae se sat remitti, idque se non calumniae causa facere": nam sic non est compellendus iurare "alibi se ququid enim si, cum erat in municipio, noluit cauere
Abbreviated transcription (Latin):
de ⁊ grassatorib fu̾int ablateĩ¬
tradies exꝑiiti quid eẽt pr̃an¬
dum utrũ p̾cium ⁊ m̃ices. anmñ¬
ces tm̃n. ⁊ ait mela intẽe utr̃ ẽp¬
cio iã erat contͣtta anfuturaut
sifc̃a p̃cium petatu. si futurĩ
m̃ces petatur. s nõ exprimit
de accomb puto aut̃siquid̃ ꝑ¬
fecta fũit exẽpcio cõpetẽ ex und¬
ito accõem. si uoñd̃ ꝑfectata
lem qͣlẽ adũsꝰ desuitorẽ dari.¬
Sic em̃e argentũ uelles uascu¬
larius ad te oetulerit areliq̾rit ⁊
cum displicurss tͥ ẜuo tuo refen¬
dum dedistrisine dolomaloet
culpatua penertuastularineẽ
detrimtum qr eiꝰ quo cã sit m

Expanded text:
toribus fuerint ablatae intra dies experimenti, quid esset praestandum, utrum pretium et merces an merces tantum. et ait Mela interesse, utrum emptio iam erat contracta an futura, ut, si facta, pretium petatur, si futura, merces petatur: sed non exprimit de actionibus. puto autem, si quidem perfecta fuit emptio, competere ex vendito actionem, silem qualem aduersus desultorem dari.Si, cum emere argentum uelles, uascularius ad te detulerit et reliquerit et, cum displicuisset tibi, seruo tuo referendum dedisti et sine dolo malo et culpa tua perierit, uascularii esse detrimentum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
infcm tñagend̃. ¶Siglans
ex arbore tua imeñ fud
cadat eãq ego ĩmisso peco¬
re depascã. aristo atscribit
q̃ exꝑiri possĩ. nã n exlege

Expanded text:
tamen agendum. Si glans ex arbore tua in meum fundum cadat eamque ego immisso pecore depascam: Aristo scribit qua experiri possim: nam neque e
Abbreviated transcription (Latin):
tułit partis ñ ead̃ legeedifi¬
care passus sit.
piecit nulla tenet accoe s sñ
sñ cã id fetiss infc̃m. si dolo
de doio tenetur. ¶S ⁊ si ser¬
uumquis auemi spoliau¬
erit Is q frigore mortiuiᷤᷤ
sit. de uestuñtis quid̃ furti
agend̾ cuminalipena ad¬

Expanded text:
t, partis non, et eadem lege aedificare passus sit. proiecit, nulla tenetur actione: sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur.Sed et si seruum quis alienum spoliauerit isque frigore mortuus sit, de uestimentis quidem furti agendum criminali
Abbreviated transcription (Latin):
n sccictritẽ qr nẽo sccieratẽ
cc̃bendorei sue dñs ẽẽ desiit.
s si pu̾m docend̾ uł petꝰ pasçẽ¬
dumtibidedero ut pũm rutͥ¬
nere. quid ergo ẽin fcĩnpu

Expanded text:
societatem, quia nemo societatem contrahendo rei suae dominus esse desinit. sed si puerum docendum vel pecus pascendum tibi dedero vel puerum nutrnere. quid ergo est? in factu
Abbreviated transcription (Latin):
accõem in c̃ti cõpete. si ã uen¬
did istictetã ex undito ageᷤ
repieño nec pacieris mecre¬
tamtolłe. tũcagã ad exibẽd̃¬
tatetua exẽpta ẽ ¶ꝑmi sisti
m̾ut sereremin fundo tuo et¬
ut fructꝰ tolłem. nec pateris
ftm̃ dari debrat deuṗari po¬

Expanded text:
ti competere: si autem vendidisti cretam, ex vendito ages. replevero nec patieris me cretam tollere tu, agam ad exhibendtate tua exempta sit. Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo et fructus tollerem: sevi nec pateris factum dari debeat, deliberari po
Abbreviated transcription (Latin):
phos tͥ dediut stichũ m darẽ
pitło meosticus erit. actud̾¬
taxat culpã pr̃are debes expu¬
citus ẽ articłs ille do ut des
Atcũdout facias. si tale sit fa¬
uulã pĩgans. pecũia data lo¬
catio ẽ. sic̃ suꝑiore cãu ẽpcio ẽ
sires nõ eritictatio. s nascit̃¬

Expanded text:
phos tibi dedi, ut Stichum mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explicitus est articulus ille do ut des. At cum do ut facias, si tale sit fabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emptio: si rem do, non erit locatio, sed nascet
Abbreviated transcription (Latin):
ũbasi tibi iquido comptuzẽ
elui priscum ineo furore eẽ
ut ꝯtinua mentis alienacceca
intellectu careat nec subẽul¬
ia suspitio miẽm ab eo simu¬
iatione dem̾cie cctisã potes de
m̾o eius pene dissimulare cũ
satis furore ip̃o pumatur ⁊ tñdi¬
ugencio custodiendus erit. ac
telam eius ⁊ secuntatem ꝓxi¬
morum pertinebit. siũoutpi¬
erumq assolet int̾uallis qbꝰ¬
dam sensusamorẽne forteco
momento scelus admisent.
nec morro eius danda ẽ uen¬
ia diligent explorabis. ⁊ fid
taie cõperis ꝯsuies nos ut es¬
tunemus. an ꝑuninanitatẽ
facinoris sicut possit uideri
sentire ꝯmiserit supplicio af¬
ficiendus sit. ¶Cum aũt exli¬
tteris tius cognoĩumꝰ talieũ
leco atq ordine ẽe autasius

Expanded text:
Si tibi liquido compertum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, ne‹c› subest ulla suspicio matrem ab eo simulatione dementiae occisam: †potes de modo poenae eius dissimulare, cum satis furore ipso puniatur. et tamen diligentius custodiendus erit ac, telam eius et securitatem proximorum pertinebit. si uero, ut plerumque adsolet, interuallis quibusdam sensu saniore, non forte eo momento scelus admiserit nec morbo eius danda est uen‹i›a, diligenter explorabis et si quid tale compereris, consules nos, ut aestimemus, an per immanitatem facinoris, si, cum posset uideri sentire, commiserit, supplicio adficiendus sit. cum autem ex litteris tuis cognouerimus tali eum loco atque ordine esse, ut a s
Abbreviated transcription (Latin):
scalis amotis uł aua qualib¬
et rcẽ nam ciues romani nõ
nandumsit. ¶ Nam i romuli
fr̾remus cccius traditur ob
desenatoribus. ⁊̃

Expanded text:
scalis admotis uel alia qualibet ratione. nam ciues Romanos alinandum sit: nam et Romuli frater Remus occisus traditur ob DE SENATORIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
res licet murbe doniciũhre
uideantur tñ ĩibiunde oriũ¬
disũt h̾re domitilium intelli¬
guntur quia dignitas domiꝰ¬
ꝑmurasse indet
lp̃. I. Apte prius esiuari
uiro impetrare solent aprin¬
cipe qm̃ius prarout nupter
terum minoris dignitatis in¬
neant dignitate ut stio ant̾.¬

Expanded text:
res licet in urbe domicilium habere uideantur, tamen et ibi, unde oriundi sunt, habere domicilium intelleguntur, quia dignitas domicpermutasse uidet. Nuptae prius consulari uiro impetrare solent a principe, quamuis perraro, ut nuptae iterum minoris dignitatis uineant dignitate: ut scio Ant
Abbreviated transcription (Latin):
senatorũ filie insi que uiros el¬
arissimos sortite sunt ñh̃ntur.
feminis emm dignitatẽ elar¬
issimãmariti tribuunt ¶Pã¬
rentes u̾o donec plebennupa¬
is fu̾int copulate tam diuigi
mo aut sepata ab eo aui infe¬
rioris dignitatis ñnupcerit.
ptias libti secutam patris ca¬
sus nõ facit uxorem nam q̃sita
dignitas liberis p̃caum pa¬
trisremoti a senatu aufendañ¬
pere debemus nõ tĩnsen ator¬
is fiuios. uerum⁊̃ omnesꝗ
ris eorumdicantur. siuenatũ¬
inles siue adoptiui siueado
natorum ex quibnati dicũt᷑.
s ⁊ si exfiua senatoris natus

Expanded text:
natorum filiae, nisi quae uiros clarissimos sortitae sunt, non habentur: feminis enim dignitatem clarissimam mariti tribuunt, parentes uero, donec plebeii nuptiis fuerint copulatae: tamdiu igitmo aut separata ab eo alii inferioris dignitatis non nupsit.ptias liberti secutam patris casus non facit uxorem: nam quaesita dignitas liberis propter casum patris remoti a senatu auferenpere debemus non tantum senatorum filios, uerum omnes, ris eorum dicantur, siue naturales siue adoptiui sint liberi senatorum, ex quibus nati dicuntur. sed si ex filia senatoris natus
Abbreviated transcription (Latin):
Aur ⁊ ¶Andatamsibiui¬
usdictõem mandare alt̾inõ pꝰ
qr iursdictõ sĩmecdica coh̾¬
cione nuula est.
de offõ asse

Expanded text:
um. Mandatam sibi iurisdictionem mandare alteri non pquia iurisdictio sine modica coercitione nulla est. DE OFFICIO ADSE
Abbreviated transcription (Latin):
legenna deiinoĩati canet᷑
utis cui ꝯtig̾it ex̾citatio possit
Et si afamilia dñs occisus
ẽẽ dicitur cognicionẽ p̃tor ꝙͣ
exsenatꝰ esuito ũt madare
nõpotĩt ¶s qui mandataz¬

Expanded text:
lia de ui nominatim cauetur, ut is, cui optigerit exercitio, possit et si a familia dominus occisus esse dicetur, cognitionem praetor, quam ex senatus consulto habet, mandare non poterit. Qui mandata
Abbreviated transcription (Latin):
at uettores. caupout uiator¬
es mañein caupona patiatꝰ.
stabulari ut ꝑmictat ium̃ta
ap̃ eum stabulariritñ custo¬
die nõie tenẽtur. Nam fullo
⁊ sarcinator nõ ꝓ custoclia s
stodienõie ex locato tenẽtur᷑
fore rete perit. ñ solũ a furto s
ĩ a dãpno recipe iudeatur.
Icet gͣtis nouigiũis uł in
si dãpnũ i muriapisso eꝰ. ¶Si
seruo icomaniuł uł in cau¬
ponautaris ⁊ dãpnũ mͥ det et

Expanded text:
at vectores, caupo ut viatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat jumenta apud eum stabulari, et tamen custodiae nomine tenetur, nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed stodiae nomine ex locato tenentur. fore recipit, non solum a furto, sed etiam a damno recipere uideatur.Licet gratis nauigaueris uel in si damnum iniuria passus es. Si seruo meo in naue uel in caupona utaris et damnum mihi det uel
Abbreviated transcription (Latin):
ute caupones sta¬
bularii ꝙ cuiuusq
saluum fore rerepe¬
rint insi restituãt
in eo iuditũ dabo. ¶Maxi¬
mautilitas ẽ hinꝰ editiqr¬

Expanded text:
utae caupones stabularii quod cuiusque salvum fore receperint nisi restituent, in eos iudicium dabo". Maxima utilitas est huius edicti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitu oport̾e lar̾o scribit. et
N iureutimur. ¶Empones
ã ⁊ stabularios eque eosĩ
accipiinꝰ qui cauponã uł sta¬
bulam extentinstitores ue
eorũ cefer siquis oꝑa med¬
iastim fũgitur ñ ꝯtmnetur.
ut puta atrariiuł fecarii ⁊

Expanded text:
stitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur. Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam uel stabulum exercent, institoresue eorum. ceterum si qui opera mediastini fungitur, non continetur, ut puta atriarii et focarii et
Abbreviated transcription (Latin):
quio sũt gͥ qui teneat indẽd̾
est. ¶Aitp̃tor nautenautã
accipe debemus eum quina¬
uẽ ex̃cet qm̃uis naute appel¬
lantur omnes quinauisna¬
uigã de cã innaui sũt. s deex̃¬
citore solũmo p̃tor sentit. nec

Expanded text:
Qui sunt igitur, qui teneantur, uidendum est. ait praetor 'nautae'. nautam accipere debemus eum qui nauem exercet: quamuis nautae appellantur omnes, qui nauis nauigandae causa in naue sint: sed de exercitore solummodo praetor sentit. nec
Abbreviated transcription (Latin):
te furtiacto cõpetit cuiꝰ sitͣ ħħ¬
postea ab co sb̃ripiaturauta¬
lo sbripiẽte ip̃e naut⁊ souiẽ¬
donõsit ¶Einautanautesta¬
bulccio stabłarii. caupo caupo¬
nis res recepint eq̃ tenebum.

Expanded text:
e furti actio competit, cuius sit postea ab eo subripiatur, aut alio subripiente ipse nauta soluendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo cauponis receperit, aeque tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ mag̃ ꝙͣ quoꝵ sũt debent
soui ⁊ ideo sipignorim̃ces ⁊̃¬
accepo obpetuniã nautica.
mͥ mag̃ꝙͣ debitori nautate¬
nebitur si añ eas suscepitꝙ¬
saluũ fore utrum fore simna¬
uem res misse ei assignate
sunt ansi nõ sint assignate.¬

Expanded text:
nobis magis, quam quorum sunt, debent solui. et ideo si pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si ante eas suscepitsaluum fore utrum si in nauem res missae ei adsign‹a›tae sunt: an
Abbreviated transcription (Latin):
fici scitur. S. ansit ncc̃riaui¬
ex iceato ꝯuenietur. S siz
gtis res susceptest̃.att põp̃.
depõiti agi posse. miratur
gcur oñaria accosit in du¬
cta cũ sĩt ciuiles insi forte
inquitio ut notesc̃et p̃tor
cum̃ g̾erereprim̃de ĩꝓbita¬
tis h genꝰ Romum. ⁊ qr in
fatali ⁊ting̾it/ ĩd̾ lab̾oscri¬
bit. si quid nanfgio aut ꝑiu
pirritaꝵ perient nõ ẽẽ iniqu¬
um exceptõem ei darisid er̃
dñdum ⁊ si instabulo aut
incauponauis maior ꝯtig¬
erit. ¶ Eod̾ m̾o tenẽtur cau̾¬
pones ⁊ stabularneo qui
ex̃centes neg̃m suũ recipiũt
denebutin. ¶ Si filiofa. aut
seruus recepit tuolutas pr̃is
uł dm̃ int̾uen̾it. in solid̾ erit
ꝯuemẽdus¶ It si seruus ex̃ci¬
toris sb̃ripuit uł dãpnũ ded̃
noxilacto cessabit. quia ob

Expanded text:
roficiscitur. sed an sit necessaria, uie‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per uim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit. Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunttenebuntur. Si filius familias aut seruus receperit et uoluntas patris domini interuenit, in solidum erit, conueniendus. item si seruus exercitoris subripuit uel damnum dedit, noxalis actio cessabit, quia ob
Abbreviated transcription (Latin):
is peti posse n pignora te
dño suo mortuo iã dari st¬
ipiatus sit ꝓcĩdubio inu¬
ristipłatus eẽt dĩdum p̃ro¬
itati eum acquisisse.¶Si¬
cut enm nob̃met ip̃isexre
nr̃a ꝑ cos qui liberi uł au¬
qui nec possidẽdi ãimũ ha¬
es eius id ig̾norasse quia
forte ip̃i quo exncͣcus fu¬

Expanded text:
edis peti posse neque pignora tenmino suo mortuo iam dari stipulatus sit, procul dubio inuri stipulatus esset, dicendum hereditati eum adquisisse: sicut enim nobismet ipsis ex re nostra per eos, qui liberi uel alqui nec possidendi animum haes eius id ignorasse, quod forte ipsi quoque ex neces
Abbreviated transcription (Latin):
ulu ãministͣcio c̃did̾it .tͥ. erit
tant aut sidolo malo desi¬
sisti condicere tibi potero.
pecumã qi mutuã accepis.
nem furigo a cquiri. Iul. ait.
Nã ex quib cãis ignorãtibꝰ

Expanded text:
ulii administratio, crediderit tibi, erit tant, aut, si dolo malo desisisti, condicere tibi potero. pecuniam quasi mutuam acceperis nem furioso adquiri Iulianus ait: nam ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
dedo tibi acquiratur obug¬
acio. ¶Sum cotidie credit᷑¬
urimutuã petũnã ab alo pos¬
camus ut nr̃o nõie c̃ditor
minũet futuro nr̃o debito

Expanded text:
dedero, tibi adquiritur obligatio, cum cottidie credituri pecuniam mutuam ab alio poscamus, ut nostro nomine creditor ‹numer›et futuro debitori
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o petum as ip̃e c̃didisset
eas nõ ex maiori parte ꝙͣ
ex q̃ ip̃e hrs sit auenatas
mos ut eos sticho c̾das de¬
indemortuo me ignorãs
dederis accipietis ñ faties. R

Expanded text:
uero pecunias ipse credidisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas mos, ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non facies: neque
Abbreviated transcription (Latin):
mã muitis ꝓcurator eiꝰ mu¬
tuam dedit fideuissorẽq acte
exẽplo eo quo si tutorpupi¬
ili aut curator iuenis pecu¬
mã alt̾utruiseoꝵ c̃ditã stip¬
uiatus fu̾it accc̃em darimili¬
ti cuius petĩna fi̾nt placuit.

Expanded text:
militis procurator eius mutuam dedit fideiussoremque accepit, exemplo eo quo si tutor pupilli aut curator iuvenis pecuniam alterutrius eorum creditam stipulatus fuerit, actionem dari militi cuius pecunia fuerit placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
prime pesõis usuras curre
nis crestẽ. nec añt sortis ne
souitensuras petiposse ꝙ̃
ip̃as ors petipotu̾at. ¶Pact̃
a̾ ꝙ sb̃ iectũ est quidã dice¬
bãt ad sortis sołcem tm̃p¬

Expanded text:
primae pensionis usuras currernis crescere nec ante sortis non solutae usuras peti posse quam ipsa sors peti potuerat. pactum autem quod subiectum est quidam dicebant ad sortis solut
Abbreviated transcription (Latin):
bo. post kłas itadem ag̾e
poto simanumissꝰ ñ fũit.¬
Si pupillꝰ sñ tutoris auc¬
coritate crediditaut solu
tugitur ad eum qui accepit
puenisse. ¶Qua pp̃ si eã pe¬
cumã is quĩ c̃ditũ ur inso¬
intũ acceꝑat. aiui porro in
c̃ditũ ur insourtũ ded̾it cõ

Expanded text:
bo, post kalendas ita demum agere potero, si manumissus non fuerit.Si pupillus sine tutoris auctoritate crediderit aut soluellegitur ad eum qui acceperit peruenisse: quapropter si eandem pecuniam is, qui in creditum uel in solutum acceperat, alii porro in creditum uel in solutum ded
Abbreviated transcription (Latin):
perierit qõis ẽ. m uidet ner¬
ue distinctio ũssima exis¬
timãtis mrtum infẽe uen¬
alem hũi hãc lancẽuł ma¬
fsam necne. ut siuenalez

Expanded text:
estionis est. mihi uidetur Neruae distinctio uerissima existimantis multum interesse, uenalem habui hanc lancem uel massam nec ne, ut, si uenalem
Abbreviated transcription (Latin):
nũdatũ ⁊tq io lege acquilia
agi posse. Gi quis uestim̃ta
si ruꝑit tenebitur ¶ S ⁊ si quis
miliũ ufumitũmeũ effud̾it
in fline sufficit acquine atto.¬
¶t siꝗs frum̃to arenaui aliud
quid̃ miscũit ut oifficii seꝑa¬

Expanded text:
num datum: atque ideoque lege Aquilia agi posse.Si quis uestimenta asi ruperit tenetur.Sed et si quis milium uel frumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio.Item si quis frumento harenam uel aliud quid immiscu
Abbreviated transcription (Latin):
meracio eum qui accpit
obugat. s queciẽs id ip̃or
agitur ut efestim obligare¬
s nõ aut dpligat accipiẽ¬
tẽ ꝙͣ si extitiss cãusin q̃ co¬
ligacio couata fuiss usu¬
ti si donator ꝯualuissz aut
is quiaccipiebat prior de
ẽẽ cepiss futur id nõ ẽẽ ob¬
ligabitur ꝗ accepiss nel¬
utiꝰ siticio .x. dedo ut stich

Expanded text:
meratio eum qui accepit obligat, sed quotiens id ipsum agitur, ut confestim obligaresed non aliter obligabit accipientem, quam si exstitisset casus, in quem obligatio collata fuisset, veluti si donator convaluisset aut is qui accipiebat prior decesse coepisset futurum id non esse, obligabitur qui accepisset: veluti si Titio
Abbreviated transcription (Latin):
uccisacẽdendo ⁊ acede. rursus
acquilialegeteniestimati st̃.
nõ solũ quiita uuln̾assentut
ex int̾uauo ita pertussertut ĩ
maturius int̾ficetur ꝙͣ exprio¬
re uulnere morituro funit sta

Expanded text:
uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut ex interuallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore uulnere moriturus fuerat, sta
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ cuius sp̃esuł qñtitas
q̃ inobligc̃e ũsat᷑ aut nõie
suo aut ea demõsfĩte q̃ no¬
minis uice fũgatur q̃t qñ¬
tendatur anuccabur qbo¬
dam demonstretur q̃tenꝰ
mittua uice res fugantur

Expanded text:
tum est, cuius species uel quantitas, quae in obligatione uersatur, aut nomine suo aut ea demonstratione quae nominis uice fungitur qualis quatendatur an uocabulis quibusdam demonstretur: quatenus mutua uice fungantur,
Abbreviated transcription (Latin):
uma tibiꝰ qi donaturs de¬
dero tu q̃imutuã accipias.
an mutua sit indend ẽ et
puto nec mutuã ẽẽmag̃ꝙ
ñmos accipientis ñ fĩ cũ
malia oppimoneaccepit

Expanded text:
am tibi quasi donaturus dedero, tu quasi mutuam accipias, an mutua sit, uidendum. et puto nec mutuam esse magisque nummos accipientis non fieri, cum alia opinione acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
utisi post nupcias dos ꝓmit
nũmos obligant.idem̃ ta¬
Le ẽ q̃le ẽ siuiolntate meatu
ad obligc̃em cõpandã int̃p¬
osito neluti instipulacõne

Expanded text:
uti si post nuptias dos promittnummos obligant: id enim tale est, quale si uoluntate mea tuad obligationem comparandam interposito, ueluti stipulatione
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯft̃tu cred̾e dicimur. Rei q
epturinõ eãdem sp̃em q̃m de¬
dimus. alioquin ꝯmodatur
erit aut depõrtum. s id̾ gñs.
Namsi auud genis ueluti.
ut ꝓtritico uinum recipiamꝰ
nõ erit murtuũ. ¶D utiud̃
datio ꝯsistit in hiis reb que
ponde num̃o. mñsura ue ꝯsis¬
tunt. qm ea rer dacione pos

Expanded text:
actu credere dicimur. rei quoepturi non eandem speciem quam dedimus alioquin commodatum erit aut depositum, sed idem genus: nam si aliud genus, ueluti ut pro tritico uinum recipiamus, non erit mutuum.Mutui datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensura consistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lege. acquilia teñi iu dicaue¬
runt. estimacio ãꝑ empti nõ
ead̃ inutrius ꝑona fiet. Nã
trccẽtis sexagintaquinq diebꝰ
postior in id tenebitur qnͣtih
ãno primo quo uit. ⁊ excessit
pauca deĩ
significat¬
ione ip̃is
tituli refer¬
re. ¶Qmigitur multa ad ꝯ¬
tͣctusuarios ꝑtinencia iura
uimus cõpiectitur. Nmut¬

Expanded text:
lege Aquilia teneri iudicauerunt.Aestimatio autem perempti non eadem in utriusque persona fiet: nam trecentum sexaginta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo anno proximo, quo uita excessit, pauca de significatione ipsius tituli referre.Quoniam igitur multa ad contractus uarios pertinentia iura uimus, conplectitur: n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ui autclam. Simo quis ⁊̃¬
aut ꝓhibitꝰ fec̾it aut appa¬
ruñt eũ intellig̾e debunsse.ab
eisad quos ea hrditas ꝑtin¬
eret si rẽcissent ꝓh̾iturumiri.

Expanded text:
 ui aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos e‹a› hereditas pertineret, si rescissent, prohibitum iri.
Abbreviated transcription (Latin):
incditumnõ possum quia
aliud ꝓ alio miuto c̾ditori
solui nõ pot̃. ¶Appellata ẽ
aũt mutuidacio ab ėo q de
meo tuum fit. ⁊ ĩo sinõ fiat
tuum nõ nascitur obligo.¬
õ difft quo gñs a sp̃e. Nam
c̃ditum existit extraeas res

Expanded text:
non possumus, quia aliud pro alio inuito creditori solui non potest.Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit: et ideo, si non fiat tuum, non nascitur obligatio.o differt qua genus a specie: nam creditum consistit extra eas r
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝙ ꝑte ft̃mert quominꝰ id
bit nõ solum si inpot̾tate
tuafũit tonecne aut doio
malo fecs quominꝰ eẽt uł
fũit n ec ne. s ⁊̃ si aliq̃ iusta

Expanded text:
 te factum erit quominus ‹i›d bit, non solum in potestate tua fuerit id nec ne aut dolo malo feceris quominus esset uel fuerit nec ne, sed etiam si aliqua iusta
Abbreviated transcription (Latin):
eo ittu c̾tum ẽ morituꝵ me¬
dio deinde tp̃reh̾rs institutꝰ
⁊ postea ad auoictus decessit.
Quero. in cum utim de oti¬
so iege acquilia.agi possit in¬
dicccidisse dicitur uulgo qd
qui mortis cãm quolz mo p̃¬
buit. s legeacquilia dem̃tem
ibitaui ⁊ qĩmamicam mortiᷤᷤ

Expanded text:
eo ictu certum esset moriturum: medio deinde tempore heres institutus est et postea ab alio ictus decessit: quaero, an cum utroque de occiso lege Aquilia agi possit. respondit: occidisse dicitur uulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit: sed lege Aquilia is demum ibita ui
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dita pecuma petipossit.
br̃de fcãm ad id tp̃c redigi
quo hrottas Adid fũit cu
Depudiatũsit legatũ aut¬
icio competit ex om̃i cã iõi
acione ex q̃ c̃tum petitur si

Expanded text:
dita pecunia peti possit. herede factas ad id tempus redigi, quo hereditas adita fuerit, cum repudiatum sit legatum auictio competit ex omni causa, atione, ex qua certum petitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
de mutuidatio datio int̃dĩ
pendet ut post fco ꝯfirmet̾
ueluti sidem tibi mutuos
numos ut si ꝯdo aliq̃ extit¬
erint tuifiarit sisq mͥ obli¬
gatus. ¶Itẽ suegatã pecĩn¬

Expanded text:
de mutui datio interdum pendet, ut ex post facto confirmetur: ueluti si dem tibi mutuos nummos, ut, si condicio aliqua exstiterit, tui fiant sisque mihi obligatus: item si legatam pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
stichũ iegait delib̾ante se¬
io cumtitiꝯundicass legatũ
stichus cccisꝰ ẽ. dem̃ seiꝰ repu¬
diauit legatũ ꝑm̃titio agert
possit ac sisoli sͥiegatꝰ ẽẽt.¬

Expanded text:
Stichum legauit: ‹de›liberante Seio, cum Titius uindicasset legatum, Stichus occisus est: deinde Seius repudiauit legatum. perinde Titius agere possit, ac si soli legatus esset
Abbreviated transcription (Latin):
quiliã. s imuricꝵ erit agẽd̃
aut ex edicto ediliũ autmqͣ
utẽ diatretũ faciend̃ dedisti si
quid imꝑitia fregit dãpni i¬
uria tenebitur. Si ño n ĩpitia
fregit s umas hebat ncc̃zas
matiedant᷑ nõ ꝑitułosuo se
fate queres ex icrato tolit.⁊¬
uxorimargaritas extritataᷤᷤ
dediss ⁊ musu easq inuito
uł inscio uiro ꝑforass ut ꝑ¬
tusis in uneautctur teñiear
lege ⁊ cquilia siue dru̾tit sĩrĩ
nupta ẽ adhuc ¶Si quisedi¬
ficumei fores ꝯfregit. anͣsi e

Expanded text:
 erit agendum aut ex edicto aedilium aut in cem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit auxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc.Si quis aedificii mei fores confregerit ue
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a uicmas edes intriclit. nam
Mie scribit cessare legis acquili¬
e actt̃em. iusto enim metuduc¬
tus ne ad seignis puemretig¬
nis uicinas edes ittidit ⁊ su
puem̃t ignis siue ante extinitꝰ
est extimatiegis acquilie acti

Expanded text:
gratia uicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perueniret, uicinas aedes intercidit: et siue peruenit ignis siue ante extinctus est, existimat legis Aquiliae acti
Abbreviated transcription (Latin):
ator exarboreramũ cũ deietĩt
ur mac hinariꝰ hõiem p̃teũtẽ
occid̾it ita tenet᷑ si isĩ pb̃licu
decidat neciuleꝓclamauit ut
casꝰ eiꝰ euitari possit s mutius
dixit ⁊̃ simpriuato id̃accidis¬
set posse de culpaagis culpãã eẽ¬

Expanded text:
ator ex arbore ramum cum deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, ut casus eius euitari possit. sed Mucius etiam dixit, si in priuato idem accidisset, posse de culpa agi: culpam
Abbreviated transcription (Latin):
pro paciencia accipimꝰ ut qui
ꝓhibere potuit teneatur siñ
frcerit. ¶Lege acquiua agrĩ
potest ⁊ sanato uiunato ẜuo
Simeum seruum eum lixerũ
putares octideris lege acquili¬
a teneris ¶Euistramẽta ar¬
dencia ut tñsiurent duo ectur¬
rerant. ambo cetiderunt ⁊ alt̃ fl
ammassumptus est nichil
eo nomine potagi sinoninte¬
iugituruter ab utro euersus ⁊¬
sit. ¶Quicum alit tuersenon
possent. dãpnum culpa ded̃int
innoxii sint. uim enimuidefe¬
dere omnes leges omina iuira
permittũt. Ssi defendendi ⁊¬
mei causa lapidemin adũsa¬
oneum parietem sustulit dãp¬
num mniuria dño eius tenet᷑.
o ex eo uulñe agilege acquilia¬
iore iudicio estimacioneft̾i
postea mortuo seruo de crtiso a¬
gere dns institũit. excepec̾em⁊̃
douman oppõrta compelletur
ut ex utror iudicio nich ampli¬
us conseq̃tur ꝙ ꝯsequi deb̾et si
anincio de h̾ occiso homĩe egiss.¬

Expanded text:
pro patientia accipimus, ut qui prohibere potuit teneatur, si non fecerit. Lege Aquilia agi potest et sanato vulnerato servo. Si meum servum, cum liberum putares, occideris, lege Aquilia teneberis. Cum stramenta ardentia transilirent duo, concurrerunt amboque ceciderunt et alter flamma consumptus est: nihil eo nomine potest agi, si non intellegitur, uter ab utro euersus sit.Qui, cum aliter tueri se non possent, damni culpam dederint, innoxii sunt: uim enim ui defendere omnes leges omniaque iura permittunt. sed si defendendi mei causa lapidem in aduersaoneum parietem sustulit, damni iniuria domino eius tenetur.o ex eo uulnere agi lege Aquiliaiore iudicio aestimatione facta, postea mortuo seruo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occiso homine egiss
Abbreviated transcription (Latin):
ria qñti eares erit in diebus
erit hõiem ut pecudẽ s userit¬
⁊ freg̾it ruꝑit sine dubio ex
hus uerb̾ legis agend erit. ꝓ¬
inde si facem ẜuomeo obiete¬
ris ⁊ eũ aduseris teneb̾is mͥ.¬
uillã meãincendis acquilie
accõem hebo ¶ Si quis insulã¬
⁊ ĩquilinis tenͤbit᷑ obres exus¬
tas ¶Si fornicario ẜuus col¬
om ad colonifornatẽ obdor¬
miss iuilla fũit exusta. nera¬
cius dix̃ ex locato ꝯuntũ pr̃are
debe̾ si negligẽs mneligẽdis
mĩstus fu̾it. Ceteꝵ si aliꝰ sb̃¬
ent̾ cuitcieritan tenebitur
qui sb̃iec̃it. Nam qui custed¬
iebat nch̃ fecit qͥ iecte ignẽ
s̃iecit ñ peccauit. q gͦ ẽputo
utilẽ cõpete actr̃em tã in eũq

Expanded text:
ria, quanti ea res erit in diebus erit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi.uillam meam incenderis, Aquiliae actionem habebo.Si quis insula inquilinis tenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius seruus coloni ad fornacem obdormisset et uilla fuerit exusta, Neratius scribit ex locato conuentum praestare debere, si neglegens in eligendis ministeriis fuit: ceterum si aliusente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in