comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genitor alud qd̾ genuit. Q đ si ita
est. hoc solum ae eis dici non potest
illud de illo. qd̾ simul ambo ñ surc:
Sicut uerbum de uerbo dici ñ potest.
quia non simul ambo uerbũ. s solus
filius. N ec imago de imagine. quia
ñ simul ambo imago. N ec filius de
filio. quia ñ simul ambo filius.¬

Expanded text:
genitor illud quod genuit. Quod si ita genitor illud quod genuit. Quod si ita est, hoc solum de eis dici non potest, illud de illo, quod simul ambo non sunt. Sicut Verbum de verbo dici non potest, quia non simul ambo verbum, sed solus Filius: nec imago de imagine, quia non simul ambo imago: nec Filius de Filio, quia non simul ambo filius
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur. uerbum qđ non est pat̃. d̾s
eat simul cum patre. Ita ne gͦ dicimꝰ
ut pat̃ sit generator magnitudinis.
hoc est gn̾ator uirtutis. uel gn̾ator
sapientis suę. filius aute magnitu¬
do. uirtꝰ & sapientia. ds uͦ magnus
omĩps. sapiens. ambo simul : Quomͦ
gͥ ãs de do. lumen de lumine: Non
enim simul ambo d̾s de đ̃o. s solus
filius de d̾o scilicet patre. Nec ambo
simul lumen de lumine. sed solus
filius de lumine patre. nisi forte ad
insinuandum & breuissime inculcan¬
dum. qd̾ coeternus est patri filius.
ita dictum est d̃s de do. & lum̃ de
lumine. & si quid hoc modo dicitur.
acsi aiceretur. Hoc quod non est fili¬
us sine patre. Ae hoc qd̾ non est pat
sine filio. id est hoc lum̃ qd̾ lum̃ ñ
est sine patre. de hoc lumine. patre.
qd̃ lum̃ non est sine. filio. ut cum dici-¬
tur d̾s qđ non est filius sine. patre.
& de dõ quod non ẽ pater sine filio.
ꝑfecte intelligatur qd̾ non precessit

Expanded text:
ligatur: Verbum quod non est Pater, Deus ligatur: Verbum quod non est Pater, Deus erat simul cum Patre. Itane ergo dicimus, ut Pater sit generator magnitudinis, hoc est generator virtutis, vel generator sapientiae suae: Filius autem magnitudo, virtus, et sapientia: Deus vero magnus, omnipotens, sapiens, ambo simul? Quomodo ergo Deus de Deo, lumen de lumine? Non enim simul ambo Deus de Deo, sed solus Filius de Deo, scilicet Patre: nec ambo simul lumen de lumine, sed solus Filius de lumine Patre. Nisi forte ad insinuandum et brevissime inculcandum quod coaeternus est Patri Filius, ita dictum est, Deus de Deo, et lumen de lumine, et si quid hoc modo dicitur, ac si diceretur, Hoc quod non est Filius sine Patre, de hoc quod non est Pater sine Filio, id est, hoc lumen quod lumen non est sine Patre, de hoc lumine Patre quod lumen non est sine Filio: ut cum dicitur, Deus quod non est Filius sine Patre, et de Deo quod non est Pater sine Filio, perfecte intelligatur quod non praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum. in patre erat uerbũ intelli¬
gitur. Aut si in principio sic dictũ
est. ac si diccretur ante. om̃ĩa. qđ seqͥt̃.
& uerbum erat apud dm. uerbũ qͥdem
solus filius accipitur. ñ simul pater
& filius. tanquã ambo unũ uerbũ.
Sic enim uerbũ: qͦmodo imago.
N on autem pat᷑ & filius ambo imago.
s filius solꝰ imago patris. quẽad modũ
& filius. non enim ambo simul filius.
Q đ uero adiungitur & uerbũ crat
apud am. multum est ut sic intelli¬
gatur uerbũ qd̾ solus est filius. erat
apud d̾m. qd̾ non solus est pater . s
pater & filius simul d̾s. S quid mirũ
si inauab quibdam reb longe. int̾ se
diuersis potest hoc dici: Quid enim
tam aiuersum. qũa animus & corpꝰ:
Potest tam̃ aici animꝰ erat apud ho-¬
minem. id est in homine. cũ animꝰ ñ sit
corpus. homo aut̃ẽ animꝰ simul &e cor-¬
pꝰ sit: ut etiam qđ̃ consequent᷑ scri¬
ptum est. & ds crat uerbum sic intel.¬

Expanded text:
Verbum; in Patre erat Verbum, intelliVerbum; in Patre erat Verbum, intelligitur: aut si in principio sic dictum est, ac si diceretur, Ante omnia; quod sequitur, Et Verbum erat apud Deum, Verbum quidem solus Filius accipitur, non simul Pater et Filius, tanquam ambo unum Verbum sic enim Verbum quomodo Imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus imago Patris, quemadmodum et Filius: non enim ambo simul filius: quod vero adjungitur, Et Verbum erat apud Deum; multum est ut sic intelligatur, Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater et Filius simul Deus. Sed quid mirum, si in duabus quibusdam rebus longe inter se diversis potest hoc dici? Quid enim tam diversum, quam animus et corpus? Potest tamen dici, Animus erat apud hominem, id est, in homine: cum animus non sit corpus, homo autem animus simul et corpus sit. Ut etiam quod consequenter scriptum est, Et Deus erat Verbum , sic intel
Abbreviated transcription (Latin):
nit consequenter principium est.
Q uicqͥd autem aliud dicitur. cum
filio aicitur uel potius infilio. siue.
magnꝰ ea magnitudine qũa genuit.
siie uistꝰ ea iusticia quam genuit.
siue bonꝰ eabonitate qũa genuit.
siue potens ea potentia uel uirtute.
qũã genuit. siue sapiens ea sapientia
quam genuit. Magnitudo autem
ipsa non dicitur pat̾ s magnitudi¬
nis gn̾ator. Filius uͦ sicut in seipso
dicitur filius. qd̾ non cum patre di¬
citur s ad patrem. non sic & in seip¬
so magnꝰ. s cum patre. cuiꝰ ipse mag¬
nitudo est. Sic & sapiens cum patre.
dicitur. cuiꝰ ipse sapientia est. sicut
ille sapiens cum filio. quia ea sapien¬
tia sapiens est quam genuit. Q cqͥd
gͦ ad se dicuntur. non dicitur alter
sine altero. id est quicqͥd dicunt᷑ qđ
substantiam eoꝵ ostendat. ambo
simul dicuntur. Si hȩc ita sunt. ia
gͦ nec ds est pater sine filio. nec filiꝰ
d̾s sine patre. s ambo simul deus.
Et qd̾ dictum est. in principio erat

Expanded text:
nit, consequenter principium est; nit, consequenter principium est; quidquid autem aliud dicitur, cum Filio dicitur, vel potius in Filio, sive magnus ea magnitudine quam genuit, sive justus ea justitia quam genuit, sive bonus ea bonitate quam genuit, sive potens ea potentia vel virtute quam genuit, sive sapiens ea sapientia quam genuit: magnitudo autem ipsa non dicitur Pater, sed magnitudinis generator: Filius vero sicut in se ipso dicitur Filius, quod non cum Patre dicitur, sed ad Patrem, non sic et in se ipso magnus, sed cum Patre cujus ipse magnitudo est: sic et sapiens cum Patre dicitur, cujus ipse sapientia est; sicut ille sapiens cum Filio, quia ea sapientia sapiens est quam genuit: quidquid ergo ad se dicuntur, non dicitur alter sine altero, id est, quidquid dicuntur quod substantiam eorum ostendat, ambo simul dicuntur. Si haec ita sunt, jam ergo nec Deus est Pater sine Filio, nec Filius Deus sine Patre, sed ambo simul Deus. Et quod dictum est, In principio erat
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine magnus sit: qu̾a genuit:
& ea bonitate bonꝰ sit. & ea ęternita¬
te ęternus. & ea om̃ipotentia om̃ps.
quȩ de illo nata est. sicut non ipse sua
sapientia est: s ea sapientia sapiens
est que de illo nata est : Nam illud
non est formidandũ. ne. cogam᷑ mul-¬
tos filios dĩ dicere. preter adoptionẽ.
creature coȩternos patri. si magnitu-¬
dinis sue genitor est & bonitatis. &
eternitatis. & om̃ipotentiȩ. Huic eñi
calumpniȩ facile respondetur. sic ñ
effici. quia multa nominata sunt.
ut ille multoꝵ filioꝵ coeternoꝵ sit
pater . queadmodum non efficitur
ut duoꝵ sit: cum dicitur xp̃c dĩ uir¬
tus & d̃i sapientia. Eadẽ qͥppe iurtꝰ
quȩ sapientia. & eadem sapientia
quȩ uirtus est. Ita ne igitur etiam
de cęteris ut eadem sit magnitudo
quȩ uirtus. & si qua alia quȩ uel
supra cõmemorata sͨunt: uel cõme¬
morari adhuc possunt: S ñ dicit᷑
id est pat̾ uel genitor uel principiũ
ciꝰ. si etiam gignens ei qd̾ de segig.¬

Expanded text:
quam genuit, et ea bonitate bonus, et ea aeternitate aeternus, et ea omnipotentia omnipotens quae de illo nata est, sicut non ipse sua sapientia est, sed ea sapientia sapiens est quae de illo nata est? Nam illud non est formidandum, ne cogamur multos filios Dei dicere, praeter adoptionem creaturae, coaeternos Patri, si magnitudinis suae genitor est, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae. Huic enim calumniae facile respondetur, sic non effici, quia multa nominata sunt, ut ille multorum filiorum coaeternorum sit pater; quemadmodum non efficitur ut duorum sit, cum dicitur Christus Dei virtus et Dei sapientia. Eadem quippe virtus quae sapientia, et eadem sapientia quae virtus est: ita igitur etiam de caeteris, ut eadem sit magnitudo quae virtus, et si qua alia, quae vel supra commemorata sunt, vel commemorari adhuc possunt. CAPUT II. 3. id est, pater, vel genitor, vel principium ejus; si etiam gignens ei quod de se gig
Abbreviated transcription (Latin):
re caput. cum sit imago & gloria di.
Non dixit ad imagine̾. sea imago.
Q uȩ tam̃ imago cum alibi dicitur
ad imaginẽ. non quasi ad filium
dicitur. quȩ imago ȩqualis est patͥ.
Alioquin ñ diceret ad imaginẽ nr̃am.
Q uomꝰ enim nrãm. cum filius soliuᷤs
patris imago sit: Sed ꝓpter impa-¬
rem ut diximꝰ similitudinẽ dictus
est homo ad imaginẽ. & ido nrãm.
ut imago trinitatis eẽt homo. ñ
trinitati equalis sicut filius patri.
sed accedens ut dictum est quadam
similitudine. sicut in distantibus
significatur quȩdam uicinitas. ñ
loci. sed cuiꝰdam imitationis. Ad hoc
enim eis & dicitur. reformamini in
nouitate. m̃tis ur̃e. Q uibꝰ itẽ dicit.
Estote itaq unitatores mei. sicut fi¬
lii dilectissimi. N ouo enim homini
dicitur qui renouatur in agnitione.
d̃i. scđm imaginẽ eiꝰ qui creauit eũ
Aut si iam placet ꝓpter disputandi

Expanded text:
re caput, cum sit imago et gloria Dei . re caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus item dicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut filii charissimi . Novo enim homini dicitur: Qui renovatur in agnitionem. Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum . Aut si jam placet propter disputandi
Abbreviated transcription (Latin):
Ueniemꝰ & habitabimꝰ pluralis est
numerꝰ. quia predictum est ego &
tiue. adinuicem dicuntur. Aliqnͣ¬
do latent᷑ om̃ino sicut in genesi.
similitudins nr̃ãm. Et faciamus.
& nrãm. pluralit̾ dictum est. & ni¬
si ex relatuus accipi non potest.
Non enim ut facerent aii. aut ad
imaginẽ & similitudinẽ doꝵ. sed ut
facerent pat᷑ & filius & sp̃s sc̃s. ad
imaginem patris & filii & sp̃s sc̃i.
ut subsisteret homo ymago dei.
Ds̃ autem trinitas. Sed quia non
om̃imodo ȩqualis fiebat illa imago
d̃ĩ tanqua non ab illo nata. sed ab
eo creata. huiꝰ rei significandȩ causa
ita imago est. ut ad imaginem sit.
id est non equatur parilitate. sed qua¬
dam similitudine. accedit. N on enĩ
locoꝵ interuallis sed similitudine.
acceditur ad đm. & dissimilitudine.
receditur ab eo. Sunt enim qui ita
dutingunt ut imaginẽ ueliit esse
filium. hominẽ uͦ non imagine̾ sed
ad imagmẽ. Refellit autẽ eos apłs
dicens. Uir quidem non debet uela¬

Expanded text:
 pluralis est numerus, quia praedictum est Ego et tive ad invicem dicuntur. Aliquando latenter omnino, sicut in Genesi, similitudinem nostram , et Faciamus et nostram pluraliter dictum est, et nisi ex relativis accipi non potest. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum, sed ut facerent Pater et Filius et Spiritus sanctus ad imaginem Patris et Filii et Spiritus sancti, ut subsisteret homo imago Dei, Deus autem Trinitas. Sed quia non omni modo aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa ita imago est, ut ad imaginem sit, id est non aequatur parilitate, sed quadam similitudine alocorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet vela
Abbreviated transcription (Latin):
& unus as est. Q uia & filium cum
audimꝰ solum đm. sine ulla separati¬
one patris aut sp̃s scĩ oportet acciꝑe.
Atq ita dicat unam essentiam. ut ñ
existimet aliud alio uel maiꝰ uel me¬
lius. uel ex aliqua parte diuersum.
trum singula dicuntur. sic uerbum
quod non dicitur nisi filius. aut do¬
num. qđ non dicitur nisi sp̃s sc̃s.
Propter quod etiam pluralem nu-¬
merũ admittunt. sicut in euuange¬
lio scriptũ est: Ego & pater unum
sumꝰ. Et unũ dixit. & sumꝰ. Uñũ.

Expanded text:
 unus Deus est; quia et Filium cum audimus solum Deum, sine ulla separatione Patris aut Spiritus sancti oportet accipere. Atque ita dicat unam essentiam, ut non existimet aliud alio, vel majus, vel melius, vel aliqua ex parte diversum. trum singula dicuntur; sicut Verbum quod non dicitur nisi Filius, aut Donum quod non dicitur nisi Spiritus sanctus: propter quod etiam pluralem numerum admittunt, sicut in Evangelio scriptum est: Ego et Pater unum sumus . Et unum dixit; et, sum
Abbreviated transcription (Latin):
sequi ñ debebat nisi dm. & sentire.
ñ poterat dm. sequendo dm homi¬
nem factũ sequeret᷑ simul. & quem
sentire ñ poterat. & quẽ. seqͥ deberet.
Amemꝰ gͦ eum & inhereamꝰ illi. cari¬
tate diffusa in cordib nr̃is ꝑ sp̃m̃¬
scm̃ qui datꝰ est nobis. Non igitur
mirũ si ꝓpter exemplũ qđ nobis
ut reformarem᷑ ad imaginẽ dĩ. pre¬
bet imago ęqualis patri. cũ de sapi¬
entia scriptura loquit᷑ de filio loqui¬
tur. que sequim᷑ uiuendo sapient̃.
quãuis & pat̾ sit sapientia. sicut

Expanded text:
sequi non debebat nisi Deum, et sentire sequi non debebat nisi Deum, et sentire non poterat Deum; sequendo Deum hominem factum, sequeretur simul et quem sentire poterat, et quem sequi debebat. Amemus ergo eum et inhaereamus illi, charitate diffusa in cordibus nm, qui datus est nobis . Non igitur mirum, si propter exemplum quod nobis ut reformemur ad imaginem Dei praebet imago aequalis Patri, cum de sapientia Scriptura loquitur, de Filio loquitur, quem sequimur vivendo sapienter: quamvis et Pat
Abbreviated transcription (Latin):
stantẽ. Et in ipso ambulantes ten¬
dimꝰ ad ipsũ. quia factꝰ est nobis
uia tẽporalis ꝑ humilitatẽ. quȩ
mansio nobis ȩterna ẽ ꝑ diuinitat̾e.
Q m̃ quippe spiritib mundis intel.¬
lectualib qui suꝑbia ñ lapsi sunt:
in forma dĩ & do ȩqualis & ds prebet
exemplum. ut se idem exẽplum rede¬
undi etiam lapso preberet homini.
qui ꝓpter immun ditiam peccatoꝵ
pęnãq mortalitatis dm̃ uidere non
poterat. semet ipsũ exinaniuit ñ
mutando aiuinitatẽ suam. sed
nrãm mutabilitatẽ assumendo. &
formã serui accipiens uenit ad nos
in hunc mundũ. qui in hoc mundo
erat. quia mundꝰ ꝑ eum factus est.
ut exemplum sursũ uidentib dm̃.
exemplum acorsũ mirantibꝰ homi¬
nẽ. exemplũ sanis ad ꝑmanendũ.
exemplũ infirmis ad conualescendũ.
exẽplum morituris ad non timendũ.
exemplũ mortuis ad resurgendũ eẽt.
in om̃ib ipse primatũ tenens.
Quia enim homo ad beatitudinem

Expanded text:
stantem, et in ipso ambulantes tenstantem, et in ipso ambulantes tendimus ad ipsum: quia factus est nobis via temporalis per humilitatem, quae mansio nobis aeterna est per divinitatem. oniam quippe spiritibus mundis intellectualibus, qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo aequalis et Deus praebet exemplum: ut se idem exemplum redeundi etiam lapso praeberet homini, qui propter immunditiam peccatorum poenamque mortalitatis Deum videre non poterat, semetipsum exinanivit, non mutando divinitatem suam, sed nostram mutabilitatem assumendo; et formam servi accipiens , venit ad nos in hunc mundum , qui in hoc mundo erat, quia mundus per eum factus est ; ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem, exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum, exemplum morituris ad non timendum, exemplum mortuis ad resurgendum esset, in omnibus ipse primatum tenens . Quia enim homo ad beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
unũ lum̃ & unꝰ ds. sic utrũꝙ una
sapientia. S filius factus eit nobis
sapientia a dõ. & iusticia. & sc̃ificatio.
quia temporalit̾ nos ad illũ conuer¬
tim᷑. id est ex aliquo tempore. ut
cũ illo maneamꝰ in ȩternũ. Et
ipse ex quodam tẽpore uerbũ caro
factum c̃: & habitauit in nobis.
Propterea igit᷑ cũ ꝓnuntiat᷑ in scri¬
pturis aut narrat᷑ aliquid de sapi¬
entia. siue dicente. ipsa. siue cũ de
illa dicit᷑. filius nobis potissimũ
insinuatur. Cuiꝰ imaginis exem¬
plo & nos ñ discedamꝰ ado. quia
& nos imago di sumꝰ. Non quidẽ
equalis. facta quippe a patre. per
filium. ñ nata de patre sicut illa.
Et nos quia illuminam᷑ lumine.
illa uͦ quia lum̃ illuminans. Et
ido illa sine exemplo nobis exem
plum est. N eq enĩ imitat᷑ prece¬
dentẽ aliquẽ ad patr̃e. a quo nun-
qu̾a om̃ino separabilis. quia idipsũ
est. qd̾ ille de quo est. Nos autem
nitentes imitam᷑ manentẽ. & seqͥm᷑

Expanded text:
unus Deus, sic utrumque una sapientia. Sed Filius factus est nobis sapientia a Deo, et justitia et sanctificatio , quia temporaliter nos ad eum convertimus, id est, ex aliquo tempore, ut cum illo maneamus in aeternum. Et ipse ex quodam tempore Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 5. Propterea igitur cum pronuntiatur in Scripturis, aut enarratur aliquid de sapientia, sive diilla dicitur, Filius nobis potissimum insinuatur, cujus imaginis exemplo et nos non discedamus a Deo, quia et nos imago Dei sumus, non quidem aequalis, facta quippe a Patre per Filium, non nata de Patre, sicut illa, et nos quia illuminamur lumine, illa vero quia lumen illuminans, et ideo illa sine exemplo nobis explum est. Neque enim imitatur praecedentem aliquem ad Patrem a quo nunquam est omnino separabilis, quia idipsum est quod ille de quo est. Nos autem nitentes imitamur manentem, et sequimur
Abbreviated transcription (Latin):
cos qui dicebant erat tempꝰ quando
non erat filius. hanc etiam nonnul¬
li ratiocinationem inserebant. Si
dĩ filius uirtꝰ & sapientia dĩ est:
nec uiquam as sine. uirtute & si¬
ne sapientia fuit. coeternus est d̾o
patri filius. Dicit autem apłs xp̃m
aut sapientiam. dementis. ẽ. Aicere.
N on gͥ erat tempꝰ. quando non erat
filius. Quȩ ratiocinatio ad id cogit
ut dicamꝰ d̾m patrem non ẽẽ sapi-¬
entem nisi habendo sapientiam qua
genuit. non existendo ꝑ se pat̃ ipse
sapientia. Dcinde si ita est. filius
quoꝙ ipse sicut dicitur de d̾o lumen
de lumine. uidendum utrũ possit
sapientia de sapientia dici. si non est
d̾s pater ipsa sapientia. s tantum
genitor sapientiȩ. Q d si tenemus.
cur non & magnitudinis suȩ. &
bonitatis & eternitatis. & om̃i poten¬
tiş suȩ generator sit: ut non ipse

Expanded text:
eos qui dicebant, Erat tempus quando eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat Filius, hanc etiam nonnulli ratiocinationem inserebant: Si Dei Filius virtus et sapientia Dei est, nec unquam Deus sine virtute et sapientia fuit, coaeternus est Deo Patri Filius: dicit autem Apostolus,aut sapientiam, dementis est dicere: non igitur erat tempus quando non erat Filius. 2. Quae ratiocinatio ad id cogit, ut dicamus Deum Patrem non esse sapientem, nisi habendo sapientiam quam genuit, non existendo per se Pater ipsa sapientia. Deinde si ita est, Filius quoque ipse sicut dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, videndum est utrum possit sapientia de sapientia dici, si non est Deus Pater ipsa sapientia, sed tantum genitor sapientiae. Quod si tenemus, cur non et magnitudinis suae, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae suae genitor sit, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
patris & filii
& sp̃s sancti
putant non¬
nulli ex hoc
impediri.
quo mi¬
nus
intelligatur quia scriptũ est
xp̃m di uirtutem & di sapientiam.
ut id̃o non uideatur equalitas: quia
non est pater ipse uirtus & sapientia.
s genitor uirtutis & sapientis.
Et reuera non mediocri intentione.
quęri solet. quomodo dicatur ds.
uirtutis & sapientie pater. Ait
aduersum arrianos hoc modoratio¬
cinati sunt: eos dumtaxat qui priꝰ
se aduersꝰ catholicam fidem extule.¬
runt. Nam ipse arrius dixisse fert᷑.
Si filius est: natus est. Si natus est: e¬
rat tempꝰ quando non crat filius.
N on intelligens ctiam natum esse dõ
sempiternum ẽẽ. ut sit coeternus
patri filius. sicut splendor qͥ gigni¬
tur ab igne. atq diffunditur. coe¬
uus est illi. & esset coęternus. si ec̃t
ignis ȩternꝰ. Unde quidam posteri¬
oreiꝰ arriani abiecerunt istam senten¬
tiam. fassiq sunt non ex tempore
cepisse. filium di. S int̾ disputati¬
ones quas habebant nr̃i aduersum

Expanded text:
Patris et Filii et Spiritus sancti putant nonnulli ex hoc impediri quominus intelligatur, quia scriptum est, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam: ut ideo non videatur aequalitas, quia non est Pater ipse virtus et sapientia, sed genitor virtutis et sapientiae. Et revera non mediocri intentione quaeri solet, quomodo dicatur Deus virtutis et sapientiae Pater. Ait adversum Arianos hoc modo ratiocinati sunt, eos duntaxat qui prius se adversum catholicam fidem extulerunt. Nam ipse Arius dixisse fertur, Si filius est, natus est; si natus est, erat tempus quando non erat filius: non intelligens etiam natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus, si esset ignis aeternus. Unde quidam posteriores Ariani abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum
Abbreviated transcription (Latin):
lib siue irrationabilib spiritib siue.
bonis ꝑ eiꝰ grãm. siue malis ꝑ ꝓpriam
uoluntatẽ. S queadmodũ corpora
crassiora & inferiora ꝑsubtiliora &
potentiora quodam ordine. regunt᷑.
ita om̃ia corpora ꝑ sp̃m uite. & sp̃s

Expanded text:
libus sive irrationalibus spiritibus, sive libus sive irrationalibus spiritibus, sive bonis per ejus gratiam sive malis per propriam voluntatem. Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia corpora per spiritum vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
rarum licet cogitare. si penes sapienteᷤ
scẽꝙ ac ꝑfecte do subditos sit pͥncipatꝰ
& regim̃ rerũ humanatũ. S hoc quia
nondũ est. oportet eñĩ nos in hac ꝑe¬
grinatione. prius moralit̾ exerceri. &
ꝑ uires mansuetudinis & patientiȩ in
flagellis erudiri. ut illamipsam suꝑnã
atq᷑ cęlestem unde peregrinam᷑ patriã
cogitemꝰ. Illic enim dĩ uoluntas qͥ facit
angłos suos sp̃c̃ & ministros suos ignẽ
ardentẽ in spiritib sũma pace. & ami¬
citia copulatis. & in unam uoluntatẽ.
quodam spiritali caritatis igne confla¬
tis. tanquã in excelsa & scã secreta sede
presidens uelud in domosua & in tem¬
plosuo. inde se quibꝰdam ordinatissi¬
mis creaturȩ motib pͥmo sp̃ualibus
deinde. corporalib ꝑ cuncta diffundit.
& utitur om̃ib ad incõmutabile ar¬
bitrium sententiȩ. suȩ. siue. corporeis
siue incorporeis reb. siue. rationabi¬

Expanded text:
rarum licet cogitare, si penes sapientes rarum licet cogitare, si penes sapientes sancteque ac perfecte Deo subditos sit principatus, et regimen rerum humanarum. Sed hoc quia nondum est oportet enim nos in hac peregrinatione prius mortaliter exerceri, et per vires mansuetudinis et patientiae in flagellis erudiri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium sententiae suae, sive incorporeis sive corporeis rebus, sive rationa
Abbreviated transcription (Latin):
uestem. numũ. codicem. & si qua huuis¬
modi:. in his certe. om̃ib in illo opere.
uersantib corporib siue animatis. siue.
manimatis quetũq mouerent᷑. attere¬
rentur. repararentur. exterminarent᷑.
reformarent᷑. alio atq alio modo locis
& temporib affectata mutarentur:
num alia eẽt̃ istoꝵ om̃iũ usibilium
& mutabilium factoꝵ causa. nisi illa
inuisibilis & incõmutabilis uoluntas
dĩ ꝑ animã iustam sicut sedem sapien¬
tiȩ cunctis utens & malis & irrationa-¬
bilib animis. & postremo corporib
siue quȩ illis inspirarent᷑ & anima¬
rentur. siue om̃i sensu carentib. cum
prunitꝰ uteretur ipsa bona anima &
scã. quã sibi ad pium & religiosum ob¬
sequium subdidisset: Qd̾ gͦ de uno
sapiente. quãuis adhuc corpꝰ morta¬
le gestante. quauis ex parte uidente.
posuimꝰ exempli grã. hoc de aliqua
domo ubi aliquoꝵ talium societas est.
hoc de ciuitate. uel etiam de orbe ter¬

Expanded text:
vestem, nummum, codicem, et si qua hujusvestem, nummum, codicem, et si qua hujusmodi; in his certe omnibus in illo opere versantibus corporibus, sive animatis sive inanimatis, quaecumque moverentur, attererentur, repararentur, exterminarentur, reformarentur, alio atque alio modo locis et temporibus affecta mutarentur: num alia esset istorum omnium visibilium et mutabilium factorum causa, nisi illa invisibilis et incommutabilis voluntas Dei per animam justam, sicut sedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo corporibus, sive quae illis inspirarentur et animarentur, sive omni sensu carentibus, cum primitus uteretur ipsa bona anima et sancta, quam sibi ad pium et religiosum obsequium subdidisset? CAPUT sapiente, quamvis adhuc mortale corpus gestante, quamvis ex parte vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de orbe ter
Abbreviated transcription (Latin):
tabili sapientia. cui hominis sapientis
anima in caritate. seruiens. & ineffabi.¬
lit iubenti obediens uoluntariũ laborẽ.
susceperat. ita ñ nisi dĩ uoluntas causa
pͥma illiꝰ egretudinis ueracissime repe¬
riretur. Iam uͦ si in labore. officioso &
pio adhibuisset ille. sapiens ininistros
collaborantes sccũ in oꝑe. bono. nec tam̃
cãdem uoluntate. dõ seruientes. s ad
carnalium cupiditatũ suarũ mercedẽ
ꝑuenire cupientes uel incõmoda carna¬
lia dcuitantes. adhibuisset etiam uim̃ta.
si hoc exigeret illiꝰ oꝑis implendi ꝓcura¬
tio. quȩ utiq iumenta ceñt irrationabi
lia animantia. nec ido mouerent m̾ebra
sub sartinis. qd̃ aliquid de illo bono oꝑe.
cogitarent. s naturali appetitu suȩ uo¬
luptatis. & deuitatione molestiȩ postre.¬
mo adhibuisset ctiam ipsa corpora oini
sensu carentia quȩ illi oꝑi essent neces¬
saria. frum̃tum scłicet & uinũ & oleum.

Expanded text:
tabili Sapientia, cui hominis sapientis tabili Sapientia, cui hominis sapientis anima in charitate serviens, et ineffabiliter jubenti obediens, voluntarium laborem susceperat: ita nonnisi Dei voluntas causa prima illius aegritudinis veracissime reperiretur. Jam vero si in labore officioso et pio adhibuisset ille sapiens ministros collaborantes secum in opere bono, nec tamen eadem voluntate Deo servientes, sed ad carnalium cupiditatum suarum mercedem pervenire cupientes, vel incommoda carnalia devitantes; adhibuisset etiam jumenta, si hoc exigeret illius operis implendi procuratio, quae utique jumenta irrationalia essent animantia, nec ideo moverent membra sub sarcinis, quod aliquid de illo bono opere cogitarent, sed naturali appetitu suae voluptatis et devitatione molestiae; postremo adhibuisset etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent necessaria, frumentum scilicet, et vinum, et oleum,
Abbreviated transcription (Latin):
luntasq ipsius. cui cantat᷑ alio loco. mu-
rationalis iam sit particeps in c̃õ¬
mutabilis eterneq ueritatis. quam de.
om̃ib actionib suis consulat. nec aliqͥa
om̃ino faciat qd̾ ñ in ea cognouerit ẽẽ
faciendũ. ut ei subditꝰ eiq obtemꝑans
recte faciat. Iste. si consulta summa rati¬
one diuine iusticie. quã insecreto au¬
diret aure. cordis sui. eaq sibi uibente.
maliquo officio miscdiş corpꝰ labore
fatigaret. egritudinẽq contraheret.
consultisq medicis. ab alio diceretur
causam morbi eẽ. corporis siccitatem.
ab alio autẽ humoris immoderationẽ.
unꝰ coꝵ ueram causam diceret. alter
erraret. uterq tam̃ de ꝓximis causis
idest corporalib ꝓnuntiaret. at si illiꝰ
siccitatis causa quereretur & inueni¬
retur uoluntariꝰ labor. iam uentum
ec̃t ad suꝑiorẽ causam. quȩ. ab anima
ꝓficisceretur ad afficiendũ corpꝰ quod
regit . s nec ipsa prima eẽt. illa enim
ꝓculdubio suꝑior erat in ipsa cominu-¬

Expanded text:
luntasque ipsius. Cui cantatur alio loco: Mutarationalis jam sit particeps incommutabilis aeternaeque veritatis, quam de omnibus suis actionibus consulat, nec aliquid omnino faciat, quod non in ea cognoverit esse faciendum, ut ei subditus eique obtemperans recte faciat. Iste si consulta summa ratione divinae justitiae, quam in secreto audiret aure cordis sui, eaque sibi jubente, in aliquo officio misericordiae corpus labore fatigaret, aegritudinemque contraheret, consultisque medicis ab alio diceretur causam morbi esse corporis siccitatem, ab alio autem humoris immoderationem: unus eorum veram causam diceret, alter erraret, uterque tamen de proximis causis, id est, corporalibus pronuntiaret. At si illius siccitatis causa quaereretur, et inveniretur voluntarius labor; jam ventum esset ad superiorem causam, quae ab anima proficisceretur ad afficiendum corpus quod regit: sed nec ipsa prima esset; illa enim procul dubio superior erat in ipsa incommu
Abbreviated transcription (Latin):
ut posteriora eiꝰ accipiatur caro eius in
qua de uirgine natus est. & mortuus
& resurrexit. siue. ꝓpter postremitat᷑ẽ
mortalitatis posteriora dicta sint. siue.
quoacam ꝓpe in fine scłi hoc ẽ posterius
susciꝑe aignatus est. Facies autem eius
illa dĩ forma in qua ñ rapinã arbitratur
ẽẽ ȩqualis dõ patri. qd̾ nemo utiq potest
uidere & uiuere. siue quia post hanc ui

Expanded text:
us, in qua de Virgine natus est, et mortuus, et resurrexit; sive propter posterioritatem mortalitatis posteriora dicta sint, sive quod eam prope in fine saeculi, hoc est, posterius suscipere dignatus est: facies autem ejus illa Dei forma, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo Patri , quam nemo utique potest videre et vivere; sive quia po
Abbreviated transcription (Latin):
mosani capitis affirmare. debet nusqũa
psonã patris ꝑ aliquã speciem corporalẽ
uigilantium oculis demonstratã. s ut
hoc dixi omittã: qͥd dicunt de patre nr̃o
abrabam cui certe uigilanti & ministran¬
ti cũ scriptura p̃misisset dicens uisus est
dñs abrahȩ. ñ unꝰ aut duo s tres apparu¬
erunt uiri. quoꝵ nullꝰ excelsius aliis
eminuisse. dictus ẽ: nullꝰ honoratius
effulsisse. nullꝰ imꝑiosius egisse. Qua
one. pͥmũ querere. instituimꝰ. utrũ pat̃
an filius an sp̃c sc̃s. an aliquando pat̃

Expanded text:
mo sani capitis affirmare debet, nusquam mo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam: sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus honoratius effulsisse, nullus imperiosius egisse ? 35.one primum quaerere instituimus , utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus; an aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt uisibilem patr̃e. quia in conspectu som
om̃ia uidit. Quasi uͦ uerbũ & sapientiã
d̃i uidit moyses carnalib oculis. aut ui¬
deri sp̃c uel humanꝰ potest qui carnẽ istã
lentia diuine substantiȩ suꝑgrediturᷤ
Aut quisquã tali p̃cipitetur errore. ut au¬
autẽ non nͥ somniantib. Quomͦ gͦ de pa-¬
tre solo accipiunt quẽ nemo hominum
uidit. nec uidere potest:. An cũ dormi-¬
unt hommes. tunc ñ sunt homines:
Aut qui formare similitudinẽ corporis po¬
test ad se significandũ ꝑ uisa somnianti.¬
um. non potest formare ipsam corpoream
creaturam ad se significandũ oculis uigi-¬
lantium. cũ eiꝰ ipsa substantia qua ẽ ip̃se
qd̵ est. nulla corporis similitudine. dormi¬
enti. nulla corporea specie. uigilanti pos.¬
sit ostendi. s ñ solum patris. uerũ ctiam
apparuisse conspectib ut omittã tantã
latituamẽ scãtum paginatũ. & tam
multiplicẽ earum intelligentiã. unde ne¬

Expanded text:
esse visibilem Patrem, quia in conspectu somnesse visibilem Patrem, quia in conspectu somnvigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam lentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut auautem nonnisi somniantibus? Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Patris, verum etiam apparuisse conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde ne
Abbreviated transcription (Latin):
Lta enim narrauit daniel. Aspiciebam
inqͥt donec throni positi sunt: & uetustꝰ
dicrum sedebat. & indum̃tũ eiꝰ quasi
nix alba. & capillus capitis ciꝰ quasi lana
munda. Inronꝰ eiꝰ flamina ignis. rote
eius ignis flagrans. & flum̃ ignis trahe¬
bat in conspectuerꝰ. & mille milia deser¬
uiebant ei. & dena milia denũ milium
assistebant ei. Et iudicium collocauit.
& libriaꝑti sunt: & cet̾a. Et paulopost.
Aspiciebam inqͥt in uisu noctis. & ecce cũ
çeli nubib quasi filius hominis ueni
principatus & honor᷑ regnum. & om̃s
populi. trib & linguȩ seruient ipsi.
Potestas eiꝰ potestas ȩterna quȩ ñ p̃teribit.
e regnum eiꝰ ñ corrũpetur. Eece pater
aans. & filius accipiens regnũ sempit̾nũ.
& sunt ambo in conspectu ꝓphetantis ui¬
sibili specie. Non gͦ inconuenient̾ credit᷑
etiam ds pat̾ co modo solere. apparere.
mortalib. nisi forte aliquis dicat ido ñ

Expanded text:
Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, et capillus capitis ejus quasi lana munda; thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis flagrans, et flumen ignis trahebat in conspectu ejus. Et mille millia deserviebant ei, et dena millia denum millium assistebant ei. Et judicium collocavit, et libri aperti sunt, etc. Et paulo post: Aspiciebam, inquit, in visione noctis: et ecce cum m nubibus caeli ut filius hominis uenieprincipatus et honor et regnum, et omnes populi, tribus, linguae ipsi seruient. Potestas eius potestaset regnum ejus non corrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
sit dicere. dm patrẽ nunquã patribus
aut ꝓphetis ꝑ aliquas uisibiles formas
apparuisse.XIi.¬
anc enim opinionẽ illi peperunt
qui non potuerunt inunitate trinta¬
tis intelligere qđ dictũ est: regiaut̃ scłoꝵ
ĩ mortali. inuisibili soli do & que nemo
hominũ uidit nec uidere. potest. qd̾ de.
ipsa substantia sũma sumineq diuina.
ligitur. Uisiones autẽ ille. ꝑ creaturam
commutabilem dõ in cõmutabili subdi¬
tam facte sunt. non ꝓprie. sicuti ẽ s sig.¬
nificatiuȩ. sicut ꝓ rerum causis & tempo¬
rib oportuit ostendentes đm. quã qũa
nescio quemadmodũ uti intelligant qd̾
dameli apparuit antiquus dierũ. ã quo
tuã. & qͥ oĩa subiecit sub pedib eiꝰ: Si gͦ
danieli & pat̾ dans regnũ & filius accipi¬
ens apparuerunt in sp̃ecie corporali. qͦmͦ
isti dicunt patrẽ nunꝗͣ. uisũ ẽẽ ꝓphetiᷤ. &
ido solum debere intelligi uisibilem qu̾e
nemo hominũ uidit. nec uidere potest:

Expanded text:
sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo ; et, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Quod de ipsa substantia summa summeque divina ligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus oportuit, ostendentes Deum. CAnescio, quemadmodum isti intelligant, quod Danieli apparuit Antiquus dierum, a quo tuam ; et qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, et Filius accipiens, apparuerunt in specie corporali; quomodo isti dicunt, Patrem nunquam visum esse Prophetis, et ideo solum debere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit, nec videre potest?
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui. & iniusticiam meam ñ operui.
Dixi ꝓnuntiabo aduersum me iniusticiam
meam dño. & tu dimisisti impietatem
cordis mei. Neq eni tanto carnis nubilo
debemꝰ inuolui. ut putemꝰ faciem qͥdem
dñi eẽ. inuisibilem. dorsum uͦ uisibile.
qͣndo quidem informa serui utrumq
uisibilit apparuit. In forma autem dei
absit ut tale aliquid cogitetur. absit ut
uerbumdĩ & sapientia di. ex una parte.
habeat faciem ex alia dorsum sicut corpꝰ
humanũ. aut om̃ino ulla specie. uel mo¬
tione. siue loco. siue. tempore. cõmutetur.
Q uaꝓpter si in illis uocibus quȩ fiebant in
alias xp̃c sicut loci huiꝰ consideratio ꝑsiia¬
det alias sp̃c sc̃s sicut ea quȩ supͣ diximꝰ
ammonent. ñ hoc efficitur ut ds pat̾ nun-¬
quã tali aliqua specie. patrib uisus sit.
Nulta enim talia uisa facta sunt ulis tempo¬
rib ñ euident᷑̃ nominato & designato in eiꝰ
indiciis existentib ut nimis temerariũ

Expanded text:
cognovi, et injustitiam meam non operui. cognovi, et injustitiam meam non operui. Dixi, Pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei . Neque enim tanto carnis nubilo debemus involvi, ut putemus faciem quidem Domini esse invisibilem, dorsum vero visibile: quandoquidem in forma servi utrumque visibiliter apparuit; in forma autem Dei absit ut tale aliquid cogitetur: absit ut Verbum Dei et Sapientia Dei ex una parte habeat faciem, et ex alia dorsum, sicut corpus humanum, aut omnino ulla specie vel motione sive loco sive tempore commutetur. 32. Quapropter, si in illis vocibus quae fiebant in alias Christus, sicut loci hujus consideratio persuadet; alias Spiritus sanctus, sicut ea quae supra diximus admonent: non hoc efficitur, ut Deus Pater nunquam tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim talia visa facta sunt illis temporibus, non evidenter nominato et designato in eis indiciis existentibus, ut nimis temerarium
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ oppila. & oculos eoꝵ graua. Demq
inpsalmo ñ absurde. intelligit᷑ ex eoꝵ ꝑso
me manꝰ tua. Die. fortasse cũ manifesta
miracula faceret nec ab eis agnosceretur.
nocte autem cũ in passione moreretur.
quando certius putauerunt sicut quelibet
hominẽ ꝑemptum. & extinctũ. S qm̃
cum transisset ut eiꝰ posteriora uiderent᷑.
predicante. sibi apło petro quia oporte.¬
bat xp̃m pati & resurgere. compuncti
sunt dolore penitentie. ut fieret in bap¬
tizatis qd̾ in capite. psalmi eiꝰ dicit᷑. beati
quoꝵ remissȩ. sunt iniquitates. & quoꝵ
tecta sunt peccata. Propterea cũ dictũ
eẽt grauata est suꝑ me manꝰ tua: tanqu̾a
dño transeunte ut iam remoueret ma¬
num. & uiderent᷑ posteriora eius: seqͥtur
uox dolentis. & confitentis. & ex fide resur¬
rectionis dñi peccatoꝵ remissionẽ accipi¬
entis: Conuersus sum inqͥt in erumpra.
cum infigeretur spina. Peccatum meum

Expanded text:
eorum oppila, et oculos eorum grava . Denique eorum oppila, et oculos eorum grava . Denique in Psalmo non absurde intelligitur ex eorum me manus tua. Die fortasse, cum manifesta miracula faceret, nec ab eis agnosceretur; nocte autem, cum in passione moreretur, quando certius putaverunt, sicut quemlibet hominem, peremptum et exstinctum. Sed quoniam cum transisset ut ejus posteriora viderentur, praedicante sibi apostolo Petro, quia oportebat Christum pati et resurgere, compuncti sunt dolore poenitentiae , ut fieret in baptizatis quod in capite ejus psalmi dicitur, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: propterea cum dictum esset, Gravata est super me manus tua, tanquam Domino transeunte, ut jam removeret manum, et viderentur posteriora ejus, sequitur vox dolentis et confitentis, et ex fide resurrectionis Domini peccatorum remissionem accipientis: Conversus sum, inquit, in aerumna mea, cum infigeretur mihi spina. Peccatum meum
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eiꝰ. qͥ credit in resurrectionem eius.
Et stabis inqͥt suꝑ petram. statim ut tran-¬
siet mea maiestas. R. euera enim statim
ut transit maiestas dm̃ in clarificatione.
dñi qua resurgens ascendit ad patrem.
solidati sumꝰ suꝑ petrã. Et ipse. petrus
solidatꝰ ẽ tunc: ut cum fidutia p̃dicaret.¬
quem priusqua eẽt solidatꝰ ter timore
negauerat. iam quidẽ p̃destinatione po¬
situs inspecula petrȩ. s adhuc manu
a morte ad uitam. nondũ resurrectione.
clarificatus erat. Nam & qd̃ sequit᷑ in exo¬
do. & dicit tegam manu mea suꝑ te. donec
transeam. & auferam manũ meam. & tc̃
uidebis posteriora mea. multi isrłite.
quoꝵ tunc erat figura moyses. post re¬
surrectionẽ dñi crediderunt in eum.
tanqua iam uidentes posteriora eiꝰ. re¬
mota manu eiꝰ ab oculis suis. Unde &
ẏsaie talem ꝓphetiam euuangłista cõme.¬
morat. Incrassa cor populi husꝰ & aures

Expanded text:
corpus ejus, qui credit in resurrectionem ejus. corpus ejus, qui credit in resurrectionem ejus. Et stabis, inquit, super petram, statim ut transiet mea majestas. Revera enim statim ut transiit majestas Domini in clarificatione Domini qua resurgens ascendit ad Patrem, solidati sumus super petram. Et ipse Petrus tunc solidatus est, ut cum fiducia praedicaret,quem, priusquam esset solidatus, ter timore negaverat , jam quidem praedestinatione positus in specula petrae, sed adhuc manu a morte ad vitam, nondum resurrectione clarificatus erat. 31. Nam et quod sequitur in Exodo, et dicit, Tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam, et tunc videbis posteriora mea: multi Israelitae quorum tunc figura erat Moyses, post resurrectionem Domini crediderunt in eum, tanquam jam videntes posteriora ejus, remota manu ejus ab oculis suis. Unde et Isaiae talem prophetiam evangelista commemorat: Incrassa cor populi hujus, et aures
Abbreviated transcription (Latin):
gsista dicit: Ante diem autẽ festũ pas¬
chȩ sciens iñc quia uenit eiꝰ hora ut tran-¬
scat ex hoc mundo ad patrẽ. Hoc autem
qui credunt. nec tam̃ in catholica s in
scismate. aliquo aut in heresi credunt:
ñ deloco qui ẽ penes eum uident posteri¬
ora dñi. Qͥd enim sibi uult qđ ait dñs.
ecce lotꝰ eit penes me. & stabis sup̃ petr̃ã:
Quis locus terrenus ẽ. penes dnm. nͥ hoc est
penes eum. qd̃ eum spũalit̾ attingit:
Nam quis locus non ẽ penes dnm qui attin-¬
gita fine. usq ad finem fortit᷑ & dispo-¬
nit om̃ia suauit̃. & cuiꝰ dictũ est celum
sedes & terra scabellum pedum eiꝰ. & qui
dixit. quam domũ ȩdificabitis mͥ. aut
qͥs locus quietis mee. ñ ne manꝰ mea fecit
hec om̃ia: S uidelicet intelligitur locus
penes cum in quo statur suꝑ petra. ipsa
catholica eccłia ubi salubrit᷑ uidet pascha
dm̃i idẽ transitũ dñi. & posteriora eiꝰ id ẽ

Expanded text:
elista dicit: Ante diem festum Paselista dicit: Ante diem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat de hoc mundo ad Patrem . 30. Hoc autem qui credunt, nec tamen in Catholica, sed in schismate aliquo aut in haeresi credunt, non de loco qui est penes eum vident posteriora Domini. Quid enim sibi vult quod ait Dominus, Ecce locus est penes me, et stabis super petram? Quis locus terrenus est penes Dominum, nisi hoc est penes eum quod eum spiritualiter attingit? Nam quis locus non est penes Dominum, qui attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; et cujus dictum est coelum sedes, et terra scabellum pedum ejus; et qui dixit, Quam domum aedificabitis mihi? aut quis locus quietis meae? Nonne manus mea fecit haec omnia ? Sed videlicet intelligitur locus penes eum in quo statur super petram, ipsa Ecclesia catholica, ubi salubriter videt Pascha Domini, id est transitum Domini, et posteriora ejus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
diligimꝰ quam uidere desideramꝰ faciẽ
xp̃i. qntõ in posteriorib agnoscimus
sa carne fides resurrectionis eiꝰ. saluos
facit atq iustificat. Si enim credideris
inqͥt in cordetuo quia d̃s illum suscitauit
a mortuis. saluus eris. Et iterũ. Qui
traditus est inqͥt ꝓpt̾ delicta nr̃a. & resur¬
rexit ꝓpt̾ iustificationẽ nrãm. id̾oq me¬
ritum fidi nr̃e resurrectio corporiᷤᷤ dñi ẽ.
N am mortuam ẽẽ carnẽ illam in cruce.
passionis etiam mimici eiꝰ credunt. sed
resurrexisse ñ credunt. Qđ firmissime.
nos credentes tanquã de. petrȩ soliditate.
contuemur. unde certa spe adoptionem
ex pectamꝰ redemptionem corporis nr̃i. qͥa
mꝰ. qd̾ ꝑfectum cẽ in ipso tanqu̾a incapi¬
te. nr̃o ficłi sanitate cognoscimꝰ. Inde non
uult nͥ cum transierit uideri posteriora
sua. ut in eiꝰ resurrectione. credatur.
Pascha cium hebreum uerbũ dicitur: qd̾
transitũ interp̃tamur. Unde loħs euuan-¬

Expanded text:
diligimus, quam videre desideramus faciem diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejus agnoscimus sa carne fides resurrectionis ejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Ideoque meritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur: unde certa spe adoptionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia mus, quod perfectum esse in ipso tanquam in capite nostro fidei sanitate cognoscimus. Inde non vult, nisi cum transierit, videri posteriora sua, ut in ejus resurrectionem credatur. Pascha enim hebraeum verbum dicitur, quod Transitus interpretatur. Unde et Joannes evang
Abbreviated transcription (Latin):
duob preceptis toialex pendet & ꝓphitȩ.
quod significatur etiam in ipso moyse.
N am cum dixisset ꝓpter dilectionem dei
qua p̾cipue flagrabat. si inueni grãm in
conspectu tuo ostende mͥ temetipsum ma¬
nifeste & ut sim inueniens grãm añ te:
continuo ꝓpt̾ dilectionẽ etiam ꝓximi
subiecit atq ait. & ut sciam quia popłs
tuus ẽ gens hȩc. Iila ẽ gͦ species quȩ. ra.¬
pit omẽm animã rationalem desiderio
sui. tantõ ardentiorẽ quanto mundiore.
& tanto mundiorẽ. quantõ ad sp̃ualia
resurgentem. Tantõ autẽ ad sp̃ualia re¬
surgentẽ: quantõ a carnalib morientẽ.
S dum ꝑegrinamur adño. & ꝑ fidem
ambulamꝰ ñ ꝑ speciem: posteriora xp̃i
hocẽ carnem ꝑ ipsam fidem uidere. debe¬
mus. id ẽ in solido fidi fundam̃to stantes
qd̾ significat petra. & eam de. tali tutissima
specula intuentes in catholica scłicet ȩccłia.
de qua dictum est suꝑ hanc petram ȩdifi-¬
cabo eccłiam meam. Tantõ enim certius

Expanded text:
duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Quod significatur etiam in ipso Moyse. Nam cum dixisset, propter dilectionem Dei qua praecipue flagrabat, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut sim inveniens gratiam ante te; continuo propter dilectionem etiam proximi subjecit atque ait, Et ut sciam quia populus tuus est gens haec. Illa est ergo species quae rapit omnem animam rationalem desiderio sui, tanto ardentiorem quanto mundiorem, et tanto mundiorem quanto ad spiritualia resurgentem: tanto autem ad spiritualia resurgentem, quanto a carnalibus morientem. Sed dum peregrinamur a Domino, et per fidem ambulamus, non per speciem , posteriora Christi, hoc est carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius