comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscpit. Unde bene dicitur. ut cun¬
ctus popłs saluetur: non qui mea fue¬
rat. sel qui in ea est. Andito enim uer¬
bo fidei. statim om̃is erronea multi¬
tudo recessit. & sola ibi cum populo
suo fides remansit. Hec autem cuutas
seruit eccłie sub tributo: quia fidelis
p̃dicatores prignare ĩ cipiũt illos ĩtlłigimꝰ qͥ ñ fa¬
cile ꝯu̾tũtur ẜ uana philosophia &e dia¬
letitis sillogismis contra fidem & ennͣ¬
głium disputant. Atalib tam̃ sc̃i pre¬
dicatores ñ statim recedebant: sed qͣsi
munitissimam ciuitatem eos oppug¬
nantes. nc̃ scͥpturarum exemplis. nc̃
miracłorum signis. nc̃ aliis &e aliis
rationib eos aggrediebant᷑: donec
uicti succumbent. & ab infidelitate
ad ficlem conũt̾entur. Qui cum urita¬
ti adqͥenissent. confestim gͥ bellatores
om̃s eorum masculos om̃s eorum sillo¬
gisinos om̃ia illorum argum̃ta. om̃ia
falsarum scͥpturarum exempla. qͥb¬
se prius defendebant. &: inquibus

Expanded text:
suscipit. Unde benedicitur, « ut cunctus populus salvetur, » non qui in ea fuerat, sed qui in ea est. Audito enim verbo fidei, statim omnis erronea multitudo recessit, et sola ibi cum populo suo fides remansit. Haec autem civitas servit Ecclesiae sub tributo, quia fidelis s pugnare incipiunt, illos intelligimus, qui non facile convertuntur, sed vana philosophia, et dialceticis syllogismis contra fidem, et Evangelium disputant. A talibus tamen sancti praedicatores non statim recedant; sed quasi inimicissimam civitatem, eos oppugnantes, nunc Scripturarum exemplis, nunc miraculorum signis, nunc aliis rationibus eos aggrediantur, donec victi succumbant, et ab infidelitate ad fidem convertantur qui cum veritati acquieve rint, confestim Christi bellatores, omnes eorum masculos, omnes eorum syllogismos, omnia eorum argumenta, omnia falsarum Scripturarum exempla, quibus prius se defendebant, et in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iuscepisse qui inẽorum solutione p̃ter
litt̾am sp̃ualem quoq intelligentam
soluimus. Sacra enim scͥptura &e pai¬
nia nobis est & aurum &e argertim.
&e cibus ce potus. & frum̾tum. &e uiĩ¬
N gressus uineam ꝓximi tui. comale

Expanded text:
suscepisse, qui in eorum solutione praeter suscepisse, qui in eorum solutione praeter litteram, spiritualem quoque intelligentiam solvimus. Sacra enim Scriptura et pecunia nobis est, et aurum, et argentum, et cibus, et potus, et frumentum, et vi« Ingres
Abbreviated transcription (Latin):
on offeres mercedem ꝓstibuli. nͦ
p̃cium carnis indomum dñi tui.
quicquid illud est qd uouerit. quia
abhominatio est utrumq apud do¬
minum dm̃ tuum. His enim ũbis
sacerdotes dei ea munera susciꝑe inter¬
dicuntur. que in iuste & cum peccato
adquirunt᷑. Unde scͥptum est. Nictime
impiorum ab hominabiles deo. Item¬
q. Qui offert sacͥficium de rapina:
quasi qui immolat filium in conspe¬
cdu patris.
on fenerabis fr̃i tuo. ad usuram
pecumam. nec fruges. nec qͣmlibet
aliam rem sed alieno. Er̃i autem tuo
Iabsq usura. id quod indiget commo¬
dabis. ut benedicat tͥ dominꝰ łs tuus.¬
ba pietate & dilectione plena sunt: qͥ¬
bus ammonem᷑ ut sine usura tr̃il sul̾¬
inueteri testam̃to feneratores clamprn¬
tur. Non uacat tam̃ a misterio quoa
alieno popło iudeis fenerare acdusĩ
licet. Nos eium ad usuram ce legem e
ꝓpħas ab eis accepimiꝰ. Inusura eminĩ
solum id quod datur. sed quid ꝑsealui
est nos ad usuram &e legem ce ꝓphras

Expanded text:
mercedem postribuli, nec pretium canis in domum Domini Dei tui; quidquid illud est, quod voverint, quia abominatio est utrumque apud Dominum Deum tuum. » His verbis sacerdotes Dei ea munera suscipere interdicuntur, quae injuste, et cum peccato acquiruntur; unde scriptum est: « Victimae impiorum abominabiles Deo ; » itemque: « Qui offert sacrificium de rapina, quasi qui immolat filium in conspectu patris . » « Non feneraberis fratri tuo ad usuram pecuniam, nec fruges, nec quamlibet aliam rem, sed alieno. Fratri autem tuo absque usura id, quod indiget, commodabis, ut benedicat tibi Dominus Deusba pietate et dilectione plena sunt, quibus admonemur, ut sine usura iis subin Veteri Testamento feneratores damnantur. Non vacat tamen a mysterio, quod alieno populo, Judaeis fenerare ad usuram licet. Nos enim ad usuram et legem, et prophetas ab eis accepimus: in usura enim non solum id quod datur, sed etiam id quodest, nos ad usuram legem et prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
est homo qui desponsauit uxorem. e
ñ accepit eam. uadat ce reuertat᷑ in
domum suam. ne forte moriatur i
bello. & alius homo accipiat eam
His dictis addent reliqua. & lañit᷑
ad popłm. Quis est homo formidelis

Expanded text:
orem, et non accepit eam? vadat et revertatur in domum suam, ne forte moriatur in bello, et alius homo accipiat eam. His dictis addent reliqua, et loquentur ad populum: Quis est homo formidolosus
Abbreviated transcription (Latin):
os suos ad bellum exierit et ut eoꝑ ex¬
ercitum maiorem uicłit. non timeat
quia deus secum est. Et iam p̃lio app¬
pinqͣnte. sacerdotes popłm comino¬
neant. & confortent. Duces quocy
singulas turmas exercitu audiente
ꝓclament. Quis est homo qui elsi¬
cauit domum nouam. & ñ dedia¬
uit eam. uadat ce reũtatur in clonũ
suam ne forte moriatur. inbello.&

Expanded text:
os suos ad bellum exierint, et eorum exos suos ad bellum exierint, et eorum exercitum majorem viderint, non timeat, quia Deus secum est: et jam praelio appropinquante sacerdotes populum commoveant et confortent; duces quoque per singulas turmas, exercitu audiente proclament: « Quis est homo, qui aedificavit domum novam, et non dedicavit eam, vadat, et revertatur in domum suam, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. Quigͥ hoc modo fratren ꝑcusse¬
rit. si in aliqua p̃dictarum ciuitatũ
refugnim habuerit. non occidetur. Re¬
fugium enim habere inciuitate ficdei
sed ꝓpria conscientia defendatur. se con¬
tra fidem nescienter ẽẽ locitum. &
quod dixit. ñ ideo dixerit. ut aliquem
pro octio afide catholica aũtisset. Hoc
enim uidei & ħetici faciunt. Ideoq
quanto temꝑe in hoc odio ꝑmanent:
ad has ciuitates nullum refugium ha¬
ficit. quos longe apredictis ciuitatibis
repꝑte. De hoc autem capitulo sumus
locuti infine libri suꝑioris. Non as¬
sumes & tranfferes terminos ꝓximi
tui. quos fixerunt priores inpossessio¬
ne tua. Nescio enim qm possessionẽ
melnis hic queamꝰ intelligere: quam
fidem nr̃am. & doctrinam euungłicã.
huiꝰ autem terminos qui transferre
conatur. & aliter quam a sc̃is patrib
constrati sunt. mouere nititur. etex¬
ne dampnationis reus efficitur.
Ninc autem moyses hortatur po¬
pulum. ut si qñ contra adũsari¬

Expanded text:
ent. Qui ergo hoc modo fratrem percussit, si in aliqua praedictarum civitatum refugium habuerit, non occidetur; refugium enim habet in civitate fidei, si propria conscientia defendatur, se contra fidem nescienter esse locutum, et quod dixit, non ideo dixerit, ut aliquem pro odio a fide catholica avertisset hoc enim Judaei et haeretici faciunt ideoque quanto tempore in hoc odio permanent ad has civitates nullum refugium haficit, quos longe a praedictis civitatibus reperit. De hoc capitulo locuti sumus in fine libri superioris. « Non assumes, et transferes terminos proximi tui, quos fixerunt priores in possessione sua. » Nescio quam possessionem melius hic queamus intelligere, quam fidem nostram et doctrinam evangelicam. Hujus autem terminos qui transferre conatur, et aliter quam a sanctis Patribus constituti sunt, movere nititur, aeternae damnationis reus efficitur. CAPUT XX. Hinc autem Moyses hortatur populum, ut si quando contra adversari
Abbreviated transcription (Latin):
no qui ꝓpter homitidiũ fugerit quo
euade possit. Hec erit lex homicide
fugientis: cuiꝰ uita seruanla est. De
ꝑcusserit ꝓximum suum nesciens. ⁊
cum eo simpliter insiluam ad ligna
cedenda. & in succisione lignorũ se¬
curis fug̾it de manu ferͤumq lapsũ
de manubrio. amicum eiꝰ ꝑcusserit &
occiłit. hic ad unam supͣdictarum
urbium confugerit. & iuuet. ne for¬
sitan ꝓximus enis cuiꝰ effusus est san¬
guis. dolore stimulatꝰ. ꝑ sequatur. &
app̃hendat eum si longior fuĩt uia.
&e ꝑcutiat animam eius qui ñ est re¬
us mortis. quia nullum prius contra
iste ciuitates ut in libro nuneri ex po¬
suimꝰ. fides. spes. caritas intelligunt᷑.
Que quidem equali spacio inter se di¬
iuduntur. quia his qui saluandi sunt
equalit̾. simulq occurunt. ꝑ siluam
antem inqualigna cedutur. hec ce
alie scͥpture diuine legis intelligi pos¬
sunt. In hac autem silua simpliciter
ligna cedimus: qnͣdo fideli intentione

Expanded text:
fugerit, quo evadere possit. « Haec erit lex homicidae fugientis, cujus vita servanda est. Qui percusserit proximum suum nesciens, etcum eo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et incisione lignorum securis fugerit de manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit, et occiderit, hic ad unam supradictarum urbium confugiet, et vivet, ne forsitan proximus eius cuius effusus est sanguis dolore stimulatus persequatur et adprehendat eum si longior via fuerit et percutiat animam eius qui non est reus mortis quia nullum contra o Numeri exposuimus, fides, spes, charitas intelliguntur; quae quidem aequali spatio inter se dividuntur, quia his, qui salvandi sunt, aequaliter, simulque occurrunt. Per silvam autem, in qua ligna caeduntur, hae, et aliae Scripturae divinae legis intelligi possunt. In hac autem silva simpliciter ligna caedimus, quando fideli intentione
Abbreviated transcription (Latin):
cruore qui fusus est. cum feceris quod
p̃cepit donimꝰ. iudeis quidem specialit̃
dicitur. Unde post xͥ passionem qͥdam
penitentia ducti. ad apłos uenientes
dixerunt: quid facientis uiri fr̃es:
Quib beatus petrus ait. Penitentiam
agite & baptuetur unusquisq nr̃m.

Expanded text:
cruore, qui fusus est, cum feceris quod cruore, qui fusus est, cum feceris quod praecepit Dominus, » Judaeis quidem specialiter dicitur. Unde post Christi passionem quidam poenitentia ducti ad apostolos venientes dixerunt: « Quid faciemus, viri fratres; » quibus beatus Petrus ait: « poenitentiam agite,
Abbreviated transcription (Latin):
tis quia manus nostre ñ effuderunt
sangͥnem eius. nec oculi uiderunt.
Quid non inderunt: Peccatum ui¬
q uel causam pro qua octideretr.
Qł enim ñ est: incleri ñ potest. Ig¬
noratur gͥ cedis reus: siquidem nal¬
ab ipsis ꝓpħis cognoscitur. Et uemĩt
inquit ad interfectum. Cum enin
de xp̃i passione ꝓpħe locuntur. tũc
ad interfectum ueniunt. cum uero
de natiuitate ad natum. cum dere¬
surrestione ad resurgentem: sic &e¬
in alis. Sed quid est qd̃ ad nitictl̃
uenientes suꝑ uitulam manus ponũt:
effectu. Manus gͥ suꝑ uitulam ponũt.
quia om̃ia sua oꝑa. omnemq scͥpturã
manuum suarum. xp̃o domino nr̃o¬
conuenire demonstrant. Tunc deinde
orant ꝓpopło. sed non ꝓ om̃i popło.
orant enim pro eis quos suo sangͥne
x p̃c redemit. Lege ꝓpħas &e hoc eas plu¬
rib in locis orare inuemes. Quos enim
redemit xp̃c. nͥ eos qui ad fidem. ad eiꝰ
gr̃am ꝯũtuntur: Quod autem sequi¬
tur tu autem alienus eris ab innocentiͤᷤ

Expanded text:
 Manus nostrae non effunderunt hunc sanguinem, nec oculi viderunt. » Quid enim non viderunt? peccatum utique vel causam pro qua occideretur quod enim non est, videri 203 non potest. Ignoratur ergo caedis reus, siquidem ab ipsis prophetis non cognoscitur. « Et veniunt, inquit, ad interfectum; » cum enim de Christi passione prophetae loquantur, tunc ad interfectum veniunt; cum vero de nativitate ad natum, cum de resurrectione ad resurgentem, et sic de aliis. Sed quid est quod ad interfectum venientes super vitulam manus imponunt, effectu. Manus ergo supra vitulam ponunt qui omnia sua opera omnemque scripturam manuum suarum Christo Domino convenire demonstrant. Tunc deinde orant pro populo, sed pro omni populo: orant enim pro eis, quos suo sanguine Christus redemit. Lege prophetas, et hoc eos pluribus in locis orare invenies. Quos enim redemit Christus, nisi eos, qui per fidem ad ejus gratiam revertuntur? Quod autem sequitur: « Tu autem alienus eris ab innocentis
Abbreviated transcription (Latin):
finem loquendi fecerint: unꝰquisq su¬
os cuneos ad bellandum p̃parabit
ec enui eccłie pͥncipio. & fini con¬
ueniunt. Hec ad tyrannorum
temꝑa. rectissime referuntur. In qui¬
bus exiguus xͥanorum popłs contra
innumerum ꝑseqͥntium exertitum
dimicabat. & cdimicabit. Docet gͥ nq¬
ses qualiter eccłie duces milttes sues
intali tempore instruere debealt.
Fortes enim quosq hortatur ne tine¬
ant. ce ut confiderit̃ in hostem ruã.
ñ insuis uirib sed indei uirtite con¬
ficlant. qui meis manens pugnat e
urincit. Ip̃e enim ñ solum uiros sea

Expanded text:
cerint, unusquique suos cunctos ad bellandum praeparabit. » Haec enim Ecclesiae principio et fini conveniunt; haec ad tyrannorum tempora rectissime referuntur, in quibus exiguus Christianorum populus contra innumerum persequentium exercitum dimicabat et dimicabit. Docet ergo Moyses, qualiter Ecclesiae duces milites suos eo tempore instruere debeant. Fortes quoque hortatur ne timeant et, ut confidenter in hostem ruant, non in suis sed in Dei virtute confidant, qui in eis remanent, pugnat et vincit. Ipse enim non so
Abbreviated transcription (Latin):
nec recepit sem̃tem. & cedent in ea cerm:¬
cem uitule. Accedentq sacerdotes filii
leui quos elegit dominꝰ ds̃ tuus. ut mi¬
nistrent ei. & uenient maiores natu ci¬
uitatis illius ad int̾fectum: lenabunt o
manus suꝑ uitulam que mualle ꝑcus¬
sa est ce dicent manus nr̃e non effude¬
runt hunc sangͥnem nec oculi uidert̃.
ꝓpitius esto popło isrł. quem redemi¬
sti dñe. & ñ reputes sangͥnem innocen
eris ab innocentis cruore qui effusus est:
cũ feceris que p̃cepit dominꝰ. N alde enĩ¬
hic locus difficilis est ad exponendum.
Incipiamꝰ tam̃ &e sequamur eum qui
ait. aꝑi os tuum & ego ad implebo il¬
lud. ꝑ cadauer gͥ occisi hominis: xp̃i

Expanded text:
epit: et coedent in ea cervices vitulae; accedentque sacerdotes filii Levi, quos elegit Dominus Deus tuus, ut ministrent ei: et venientes majores natu civitatis illius ad interfectum, lavabuntque manus super vitulam, quae in valle percussa est, et dicent: Manus nostrae non effuderunt hunc sanguinem, nec oculi viderunt; propitius esto populo tuo Israel, quem redemisti, Domine, et non reputes sanguinem innocenteris ab innocentis cruore, qui fusus est, cum feceris, quod praecepit Dominus. » Valde hic locus difficilis est ad exponendum. Incipiamus tamen, et sequamur eum, qui ait: « Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . » Per cadaver ergo hominis occi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfertur. Cales gͥ in hac silua fratrib cir¬
cunstantib ligna incedere debent. qͥ
retin̾e ualeant. Ne fortasse aliquid con¬
tia fidem ꝓferant. uł quod ꝓsi obscu¬
ritate scandalum faciat. Ip̃i quoq qͥ
hec ligna cedencli ꝑitiam habent: non
om̃ia coram om̃ib cedere debent. Que¬
dam enim sunt que nͥ inconuentu sa¬

Expanded text:
fratribus circumstantibus ligna incidere debent, qui retinere valeant, ne fortasse aliquid contra fidem proferant, vel quod pro sui obscuritate scandalum faciat. Ipsi quoque, qui haec ligna caedendi peritiam habent, non omnia coram omnibus caedere debent; quaedam enim sunt, quae nonnisi in conventu sa
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte me aurora ẽ: bonis utiq di¬
cit: quipꝰt auroram. pꝰt resurrectionẽ.
ꝑdies quadraginta eum tenere in
hoc mundo meruerunt. Uñ ip̃e qͣsi
qͣm eis benedicat. Sic enĩ eungłista dic̃.
Et eleuatis manib suis: benedix̃ eis. Et
fc̃m ẽ dũ beneclic̃et itł: recessit ab eis:⁊
ferebat᷑ incelũ. Solagͥ pars bonoꝵ eum
tenuit: sola bñdr᷑: sola mutato nõie uo¬
cat᷑ ifrł. Intp̃tatur aũ isrł: uir uidens
d̃m fortis fuit: quiatam diueum te¬
nuit. donec ei benedic̾et. Sic enim ⁊¬
moyses eum tenebat: cuidominꝰait.
Dimitte me. ut deleam ppłm hunc:
⁊ faciam te ingentem magnam. Nͥ
enim teneretur: ñ dixisset dimitte
iacob. Uidi dñm faciead faciem: ⁊ sai¬
ua facta ẽ anima mea.Uidit enim ia¬
cob dñm: ñ in ꝓpͥa substantia sui. ͦ

Expanded text:
« Dimitte me, aurora est? » bonis utique dicit, qui post auroram, post resurrectionem per dies quadraginta eum tenere in hoc mundo meruerunt. Unde ipse quasi nisi benedicat. Sic enim evangelista ait: « Et elevatis manibus benedixit eis. Et factum est, dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum . » Sola ergo pars bonorum eum tenuit; sola benedicitur, sola, mutato nomine, vocatur Israel. Interpretatur enim Israel vir videns Deum fortis fuit, qui tandiu eum tenuit, donec ei benediceret. Sic et Moyses eum tenebat, cum Dominus ait: « Dimitte me, ut destruam populum hunc, et faciam te in gentem magnam. » Nisi enim teneretur, non dixisset, dimitte Jacob: « Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea. » Vidit enim Jacob Dominum, non in p
Abbreviated transcription (Latin):
pudpatrem int̾pellare ꝑ nob̃: ñ dubi¬
um ẽ ip̃m etiam accusars ⁊ dampna¬
re malos.fecit aũ pr̃ huic filio suo di¬
lecto tunicam polimitam: ꝑ qͣm car¬
nem qua diuinitas induta ẽ intelli¬
mamipulum optimo grano plenũ.
⁊ quo totus mundus nutriendusera ⁊
fr̃m mampuli adorant: quia in no¬
mine ĩu omne genu flectitur cele¬
stium t̾restrium ⁊ infernorũ. Ip̃m p̃¬
terea sol ⁊luna ⁊ stelle undecim adora¬
uerunt: qm̃ reges ⁊ pͥncipes totaq ec¬
cłia. omnesq eius discipuli eum ad¬
orant.⁊ uenerantur. Quomͦ aũ iuxta
litt̾am luna iosephadorare potuit:
si quidem ꝑlunam rachel intelligit᷑.
que iam defuncta erat: Inuidebant
gͥ ei fr̃s eius ⁊ etiam eum occidere iu¬
dei cogitabant: qm̃ eius somnia. eiꝰ
monita. atq doctrina illis uidebaq᷑
ẽẽ contraria: ⁊ talemtamq iustum
regem. sͥ p̃ẽẽ metuebant. Uñ ⁊ lice¬
bant. Uenite occidamus eum. qm̃

Expanded text:
pud Patrem interpellare pro nobis, non dubium est etiam ipsum accusare et damnare malos. Fecit autem pater huic filio suo dilecto tunicam polymitam, per quam, carnem, qua divinitas induta est, intellimanipulum optimo grano plenum, et quo totus mundus nutriendus erat, fratrum manipuli adorant, quia « in nomine Jesu omne genu flectetur coelestium, terrestrium, et infernorum . » Ipsum praeterea sol, et luna, et stellae undecim adoraverunt; quoniam reges, et principes, totaque Ecclesia, omnesque ejus discipuli eum adorant, et venerantur. Quomodo ergo, juxta litteram, luna Joseph adorare potuit, siquidem per lunam Rachel intelligitur, quae jam defuncta erat? Invidebant igitur ei fratres, et jam eum occidere Judaei cogitabant, quoniam ejus somnia, ejus monita atque doctrina eis videbatur esse contraria, et talem tanquam justum regem sibi praeesse metuebant; unde et dicebant: « Venite, occidamus eum, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃ia moriendo parit. Pariendo nã¬
q decollatus ẽ paulus: pariendo cru¬
cifixus ẽ petrus. Quomͦ enim morien
do ñ pariebat ÷ qui incruce positus. p̃¬
cdicando filios generabat: Nullo enĩ
tempore scĩ mͣres plures filios dño ge¬
nuerunt: qͣm eo tempore quo parie¬
bantur. In de in euangelio dominꝰai.
Mulier cum parit tͥsticiam h̃t. Uora
aũ filium suilm benoni. id: filius
doloris mei:quia in dolore. in morte

Expanded text:
Ecclesia moriendo parit. Pariendo namEcclesia moriendo parit. Pariendo namque decollatus est Paulus: pariendo crucifixus est Petrus. Quomodo enim moriendo non pariebat, qui in cruce positus praedicando filios generabat? Nullo enim tempore sancti martyres plures filios genuerunt Domino, quam eo tempore, quo patiebantur. Inde in Evangelio Dominus, ait: « Mulier cum parit, tristitiam habet . Vocat autem filium suum Belom, id est filius dol
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ legem ⁊ ppħas nos docuit: ⁊ quid
habemus uet̾ic testam̃ti. ab ip̃a sus¬
cepimus. Locus aũ in quo debora id̃
sinagoga sepulta ẽ uocatur quercꝰ
fletus: quia intenebris ext̾ioribꝰ posi¬
ta sinagoga: umbra eius. ⁊ refrigeriũ.
fletus ẽ. ⁊ stridor dentium. Cum enim
acalore nuio mali tͣnseant ad aqͣs
niuium⁊ meliuserat eis semꝑ ẽẽ sub
sole. qͣm sub illius quercus umbra
succedere: que eos nimio frigore.⁊
flere ⁊ stridere cogeret:
gressus aũ inde ia cob: uenit
in t̾ram que ducit effratam.
In qua cum parturiret rachel: obdif¬
cauit gͥ nom̃ filii sui benoni: id÷ filiꝰ
doloris mei. Pat̾ ño uocauit eum ben¬
iamin. id ÷ filius dextere. Pulchre aũ¬
in eo loco peperit rachel: in quo sc̃a
eccłia sumpsit initium. De qua scͥptũ
ẽ. Aucdiuimus eam ieffrata. Effrata
enim ip̃a ẽ bethleem: in qua dominꝰ¬
nr̃ scdm carnem natus ẽ. Pariens
aũ filium moritur rachel: qm̃ ⁊ sc̃a

Expanded text:
et legem et prophetas nos docuit, et quidquid et legem et prophetas nos docuit, et quidquid habemus Veteris Testamenti, ab ipsa suscepimus. Locus autem in quo Debora, id est Synagoga, sepulta est, vocatur Quercus fletus, quia in tenebris exterioribus posita Synagoga, umbra ejus, et refrigerium, fletus est et stridor dentium. Cum enim a calore nimio mali transeant ad aquas nivium, melius erat eis semper sub sole esse, quam sub illius quercus umbram succedere, quae eos nimio frigore et flere et stridere cogeret. « Egressus autem inde Jacob venit in terram quae ducit Ephratam, in qua cum parturiret Rachel, cavit nomen filii sui Benoni id est filius doloris mei pater vero appellavit eum Beniamin id est filius dexterae mortueo in loco peperit Rachel, in quo S. Ecclesia sumpsit initium, de qua scriptum est: « Audivimus eam in Ephrata . » Ephrata enim est ipsa Bethlehem, in qua Chrindum carnem natus est. Pariens autem filium moritur Rachel, quoniam S.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quibꝰ auditus intelligitur. Aures e¬
nim que ñ audiunt: ornate ñ sunt.
Sic gͥ iacob domesticorum suorum
aures circumcidens: ad cleorũ laudes
audiendas. surdas ⁊ sine auditu ẽẽ uo¬
lebat. Uñ scͥptum ẽ. periit memoria
eorũ cum sonitu. Sienim ñ sit qui au
diat: ⁊ sonitus. id÷ p̃dicatio.⁊ me¬
moria perit.
enit gͥ iacob inbetheli ⁊ edifica¬
to ibi altari. uocauit nomen
loci illius domus dei. Lodem tempore¬
mortua ẽ debora nutrix rebecce: ⁊ se¬
pulta ẽ ad radices bethel subter quer¬
cum. Uocatumq ẽ nom̃ loculluis:
quercus fletus. fodem inquit tempo¬
re quo iacob ascenclit bethel. mor¬
tua ẽ debora nutrix rebecce: qm̃ eo
tempore in Iortua ẽ sinagoga÷ qͦ
edlificare ⁊ inhabitare cepit. Debora
enim int̾p̃tatur apis. De hac enim
dominꝰ ait: circum dedunt me sic̃
apes. fuit en un debora nutrix rebec¬
ce: qm̃ eccl̃iam paruulam ⁊ lacten¬
tem sinagoga nutriuit.Ip̃a enim

Expanded text:
pro quibus auditus intelligitur. Aures epro quibus auditus intelligitur. Aures enim, quae non audiunt, ornatae non sunt. Sic igitur Jacob domesticorum suorum aures circumcidens, ad deorum laudes audiendas, surdos, et sine auditu esse volebat. Unde scriptum est: « Periit memoria eorum cum sonitu . » Si enim non sit qui au liat, et sonitus, et praedicatio, et memoria perit. Venit ergo in Bethel, et aedificato ibi altare, vocavit nomen loci illius domus Dei. « Eodem tempormortua est Debora nutrix Rebeccae, et sepulta est ad radices Bethel subter quercum, vocatumque est nomen loci illius, Quercus fletus. » Eodem, inquit, tempore, quo Jacob ascendit de Bethel, mortua est Debora nutrix Rebeccae, quoniam eo tempore mortua est Synagoga, quo aedificare et inhabitare coepit. Debora enim interpretatur apis. De hac enim Dominus, ait: « Circumdederunt me sicut apes . » Fuit vero Debora nutrix Rebeccae, quoniam Ecclesiam parvulam et lactantem Synagoga nutrivit. Ipsa enim
Abbreviated transcription (Latin):
se dicitur: ad historiam magis ꝑti
cob. ut ascencłet bethel: ⁊ ha¬
bitaret ibi. Iacob u̾o iussit omni do¬
mui sue. ut abicerent dos alienos.
⁊ mundarentur: ⁊ uestim̃ta mu¬
tarent. Dederunt gͦ  ei deos quos
habebant: ⁊ in aure que erant in
auribꝰ eorum. Atille infodit ea subt̃
t̾ebintum: que ẽ pͦt urbem sichem.
Bethel aũ intp̃tatur domus dei. Me¬
ritog̾ illuc ascendunt: qui hereticos
int̾emerunt. Pͥus tñ qͣm ascendant
deos alienos abiunt: quia nemo ha¬
bitat in domo dei. qui diisseruit ali¬
enis. Mundantur p̾tea ⁊ uestim̃ta
mutant: ut anima ⁊ corpore bapti¬
zati : xp̃m induere mereantur. Iacob
aũ ⁊ deos ⁊ inaures t̾re infodit ⁊ ut¬
⁊ mortui intelligant᷑: ⁊ ad homines
decipiendos ulterius ñ appareant.
S quare in aurescum eis infodiunt⁊:¬
nisi ut nemo ult̾ius in eorum memo¬
ria aures hominumstare p̾sumat:
sunt enim in aures. aurium ornam̃ta:

Expanded text:
se dicitur, ad historiam magis pertse dicitur, ad historiam magis pertcob ut ascenderet Bethel et habitaret ibi. Jacob vero jussit domui suae ut abjicerent deos alienos, et mundarentur, et vestimenta mutarent. Dederunt ergo ei deos quos habebant, et inaures quae erant in auribus eorum. At ille infodit ea subter terebinthum, quae est post urbem Sichem. Bethel enim interpretatur domus Dei. Merito ergo illuc ascendunt qui haeretici interea erant, priusquam ascenderant; deos alienos abjiciunt, quia nemo habitat in domo Domini; qui diis serviat alienis. Mundantur praeterea, et vestimenta mutant, ut, anima et corpore baptizati, Christum induere mereantur. Jacob autem et deos, et inaures terrae infodit, ut velut mortui intelligantur et ad homines decipiendos ulterius non appareant. Sed quare inaures cum eis infodiuntnisi ut nemo ulterius in eorum memoria aures hominum sollicitare praesumat? Sunt enim inaures aurium ornamenta,
Abbreviated transcription (Latin):
corum astutia. ñ sufficit eis unam
anumam rapuisse: quimmino in
totam eccłiam animũ intendunt.
scõs conũsantes ⁊ facele eos decipere
ualeant. Hoc ẽ enim qd̃ dicit sichẽ
⁊ emor. Si cͥcũ cdamꝰ maculos nr̃os.
ritum gentis imitantes: ⁊ substan¬
tia eorum ⁊ pecora ⁊ cuncta que
habent. nr̃a erunt. Nongͦ religioĩs
causa circumcidunt᷑: s ut domũ
ciant. S quid ficiunt simon ⁊ leui.
hereses ⁊ patefiunt simulationes:¬
omnes a maximo usq ad minimũ.
aut rapiunt aut occidunt. Occidũt
aũ: qñ eos anathemate ꝑcucientes.
et̾ne morti condempnant. Ros uero
rapiunt: quos ab heretica prauita¬
te ad fidem xp̃i conũte ualent. Sic gͥ
eripiunt dinam: ⁊ simplices aĩas̃
sc̃e eccłie reconciliant. Hec aũ uindi¬
cta ex hoc deo placuisse ꝓbatur: qd̃
t̃ror dominiomnes ꝑ circuitum ei¬
uitates inuasit ⁊ neq sunt ausi ꝑseqͥ
recedentes. Quod aũ ia cob clisplicus¬

Expanded text:
corum astutia! non sufficit eis unam corum astutia! non sufficit eis unam animam rapuisse: quinimo in totam Ecclesiam animum intendunt: sanctos conversantes, facile eos decipere valeant: hoc est enim quod dicit Sichem et Emor. Si circumcidamus masculos nostros, ritum gentis imitantes, et substantia eorum, et pecora, et cuncta quae habent nostra erunt. Non ergo religionis causa circumciduntur, sed ut domum ciant. Sed quid faciunt Simeon et Levi? haereses, patefiunt simulationes, a maximo usque ad minimum aut rapiunt, aut occidunt: occidunt autem, quoniam, eos anathemate percutientes, aeterna morte condemnant; eos vero rapiunt, quos ab haeretica pravitate ad fidem Christi convertere valent. Sic igitur eripiunt Dinam et simplices animas Ecclesiae conciliant. Haec autem vindicta ex hoc Deo placuisse probatur, quia terror Domini omnes per circuitum civitates invasit, neque sunt ausi persequi recedentes. Quod autem Jacob displicuis
Abbreviated transcription (Latin):
urbem. Cunctisq int̾emptis: dinã¬
sororem suam eripuerunt. Quid enĩ
ꝑ dinam nisi simplices. quosq ⁊ cer¬
nales intelligimus: Qui ad matris
similitudinem licitudinẽ in oculis
habentes: facillime decipi possunt.
Quid u̾o ꝑsichem qui int᷑p̃atur hume¬
rus. nisi ħeretici intelligunt᷑ur: Qui
quasi uiri fortes: quoscumq deciꝑe
possunt. insuum gregem ferre conatꝰ
Bene aũ sichem. filius emor ẽẽ dicit᷑
Emor emmasinus int̾p̾tatur. Hic gͥ
humerus. ⁊ hic asinus: multos fe¬
runt in ꝑditionem et̾nam. Heretici
tionabilem intellectum hr̃e ñ posst.
lgreditur aũ dina ad uidendum
mulieres regionis illuis : qͦndo simpli¬
cesuiri abeccłia seꝑantur: quos he¬
reticoꝵ philosophorũ dogmata antui
¶re delect̃at.
Mox gͥ capiunt᷑ ⁊ decipiunt᷑: ⁊ in he¬
reticorum gregem tͣnͣfferuntur. Uñ
fit: ut anima deo desponsata. scortũ
diaboli ẽẽ incipiat. S̃ mira hereti¬

Expanded text:
urbem, cunctisque interemptis, urbem, cunctisque interemptis, sororem suam eripuerunt. Quid enim per Dinam, nisi simplices quosque et carnales intelligimus, qui ad matris similitudinem lippitudinem in oculis habentes facillime decipi possunt? Quid vero per Sichem, qui interpretatur humerus, nisi haeretici intelliguntur, qui quasi viri fortes, quoscumque decipere possunt, in suum gregem ferre conantur? Bene autem Sichem filius Emor esse dicitur; Emor enim asinus interpretatur: hic igitur humerus et hic asinus multos ferunt in perditionem aeternam. Haeretici tionabilem intellectum habere non possunt. Egreditur autem Dina ad videndas mulieres regionis illius, quoniam simplicesreticorum et philosophorum dogmata audire 38 delectat. igitur capiuntur et decipiuntur, et in haereticorum gregem transferuntur; unde fit ut anima Deo desponsata scortum diaboli esse incipiat. Sed mira haereti
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam. deinde filios ⁊ filias ꝑdidit:
flagellatus. solamanimam custo¬
dire studuit : de quo & dominus
dixerat ad sathan: uerumtam̃ aĩa
illius serua. Hinc enim ꝑ psalmistam
đr. Dominꝰ custodiat te ab omnima¬
lo. Qd statim det̾minans: ait. Custo¬
diatanimam tuam dominꝰ. Ne¬
gligitur gͥ lia ꝓpt̾ rachel: negligunt᷑
ancille ⁊ filii earum. ꝓpter liam ⁊ ne¬
gliguntur greges ⁊ cunsta substan¬
ta ꝓpt̾ anciilas: qm̃ ⁊ caro negligenda
ẽ ꝓp̾ter animam: totaq familia ne¬
gligenda ẽ ꝓpter carnem. omniq pos¬
sessioni. pͥuata familia p̃poni debet.
ostqͣm aũ esau
uiso iacob reu̾sus ẽ in serr. ⁊ ia¬
cobueniens habitauit urben salem
egressa ẽ cdina filia filia lie. ut iuderet
mulieres regionis illiuis.Qmͣ sichem
filius emor pͥnceps silius t̾re. rapuit.
⁊ dormiuit cum ea. Uñ simeon ⁊ leui
fr̃s dine. uehem̃ter indignati: opor¬
tuno tempore consid̾ato. ingressi sũt

Expanded text:
stantiam, deinde filios et filias perdidit, stantiam, deinde filios et filias perdidit, flagellatus, solam animam custodire studuit, de qua Dominus dixerat ad Satan: « Verumtamem animam illius serva . » Hinc enim per Psalmistam dicitur: « Dominus custodiat te ab omni malo; » et statim determinans, ait: « Custodiat animam tuam Dominus . » Negligitur ergo Lia propter Rachel; negliguntur ancillae et filiae earum propter Liam, negliguntur greges, cunctaque substantia propter ancillas; quoniam et caro negligenda est propter animam, totaque familia negligenda est propter carnem, omnique possessioni privata familia praeponi debet.ostquam autem Esau, viso Jacob, reversus est in Seyr, et Jacob veniens habitavit juxta urbem Salem, egressa est Dina filia Liae, ut videret mulieres regionis illius. Quam Sichem filius Emor princeps illius terrae rapuit, et dormivit cum ea. Unde Simeon et Levi, fratres Dinae, vehementer indignatis opportuno tempore considerato, ingressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
udiens aũ iacob qd esau ueniret
ei obuiam: diuisit pueros suos
⁊ uxores: dicens. Sĩꝑcusserit esauaimã
turmam: saluabit᷑ alt̾a Gregibꝰ gͥ¬
p̾missis: posuit ancillas ⁊ lib̾os earũ.
inpͥncipio. liam ũo cum siuis scdo
loco: rachel aũ ⁊ ioseph nouissimos.
hoc enim facto: eccłie ꝑsecutiones. ⁊
martirum pugnas. significabat
iacob. pͥus enim substantia.⁊ possessi¬
dam saudans: ait. Nam ⁊ rapinam
bonorum ur̃orum cum gaudio susce¬
pistis. Cumq sic eos tiranni suꝑare
ñ possent: domos eis ⁊ familias aute¬
rebant. s cum neq sic sc̃ĩ uincerent᷑.
torm̃ta eorum corporibꝰ que ꝑ liam
intelligunt᷑. adhibebant. Sĩc enim
ad rachel ad÷ ad animam: se ꝑtinere
posse sꝑabant.S quia dominꝰ dixe¬
rat ÷ nolitetimere eos qui occidunt
corpꝰ. qm̃ animam ñ possunt occidere:
ceteris omnibꝰ telictis. solam animã
defendere nitebantur.Io ip̃m aũ ⁊¬
iob significauit : qui pͥus omnem sub¬

Expanded text:
udiens autem Jacob quod Esau veniret ei obviam, divisit pueros suos et uxores, dicens: Si percusserit Esau unam turmam, salvabitur altera. Gregibus praemissis, posuit ancillas et liberos earum in principio, Liam vero cum suis secundo loco; Rachel autem et Joseph novissimos. Hoc autem facto Ecclesiae persecutiones et martyrum pugnas significabat Jacob. Prius enim substantia et possessiquosdam laudans, ait: « nam et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis . » Cumque sic tyranni superare non possent, domos ejus et familias auferebant, sed cum neque sic sancti vincerentur, tormenta eorum corporibus, quae per Liam intelliguntur, adhibebant; sic enim ad Rachel, id est animam se pertingere posse sperabant. Sed quia Dominus dixerat: « Nolite timere eos qui occidunt corpus, quoniam animam non possunt occidere , » caeteris omnibus relictis, solam animam defendere nitebantur. Id ipsum et Job significavit, qui prius omnem sub
Abbreviated transcription (Latin):
me. Qd̃ pr̃ audiens ⁊ intelligens. ait.
Num ego ⁊ mater tua. ⁊ fr̃s tii. adora¬
bimus te suꝑt̾ramꝰ Inuidebant
gͦ ei fr̃s eius. Iosephenim qui accrescers
int̃p̃tatur. xp̃m significat: ciius reg¬
num ⁊ imꝑium intantum creuit :
ut mundum impleret uniu̾sum.
morum. audiebat illos ⁊ introgabat:
ꝓ singulari posuit. Nonenim om̃s
tr̃s. s solũ ruben accusaũat: qͥ cum ba¬
la concubina patris concubuerat.

Expanded text:
igens, ait: « Nunquid ego, et mater tua, et fratres tui adorabimus te super terram? » Invidebant ergo ei fratres ejus. Joseph enim, qui accrescens interpretatur, Christum significat, cujus regnum, et imperium tantum crevit, ut mundum impleret universum,niorum audiebat, illos et interrogabat, pro singulari posuit; non enim omnes tres, sed solum Ruben accusaverat, qui cum Bala concubina patris sui concubuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
filii dextere sunt. Inde aũ ⁊ de benia¬
min łr. quia utebatur utraq manu
ꝓ dextera. In morte aũ rachel ñ fuit
s adgaudium moriendo tendit.
Fłetur aũ ⁊ flet debora. anus decre¬
pita. ⁊ despicienda: de qua ꝑ ieremi¬
am dr. plorans plorauit in noste:⁊
lacrime eius in maxillis eius. Non ẽ
qui consoletur eam: ex omnibꝰ caris eiꝰ.
inc aũ
sequitur. quia completis cen¬
tum octoginta annis: mortuus est
ysaac. Quem filii eius esau⁊ iacob. se¬
pelierunt inspelunca ⁊luplici. Iñ
narrantur filii esau. ⁊ duces eorum.
similit̾ aũ ⁊ filii seir. ⁊duces eorum.
asinos sebeon patͥs sui: sic ẽ accipiendẽ.
acsi dic̾et. Iste onan sua arte suoq
ingenio repꝑit: ut ex asmo simul ⁊
equa mulus nasceretur. Sĩue etiam
adlitt̃am: inuenit aquas calidas. qͦ¬
difficile in solitudine reꝑiuntur.
ges cum tr̃ibꝰ suis. adhuc puer. Accu¬
saitq fr̃s suosapud patrem crimi¬
ne pessimo. Isrł aũ diligebat ioseph.

Expanded text:
sunt dexterae. Inde autem et de Benjamin dicitur, quia utebatur utraque manu pro dextera. In morte autem Rachel non fuit sed ad gaudium moriendo tendit. Fletur autem, 39 et flet Debora anus decrepita et despicienda, de qua per Jeremiam dicitur: « Plorans ploravit in nocte, et lacrymae ejus in maxillis ejus, non est qui consoletur eam ex omnibus charis suis inc autem sequitur: quia completis centum octoginta annis, mortuus est Isaac, quem filii ejus Esau, et Jacob sepelierunt in spelunca duplici. Inde narrantur filii Esau, et duces eorum; similiter filii Seyr et duces eorum. asinos Sebeon patris sui, sic accipiendum est ac si diceret: Iste Onan sua arte suoque ingenio reperit, ut ex asino simul et equa mulus nasceretur; sive etiam ad litteram: invenit aquas, quae difficile in solitudine reperiunturges cum fratribus suis adhuc puer: accusavitque fratres suos apud patrem crimine pessimo. Israel autem diligebat Joseph,
Abbreviated transcription (Latin):
saltem muneribꝰ placaretur. Cumq
omnbꝰ añ se missis. solus in capite re¬
maneret: ecce uir luctabatur cum eo
usq mane. Qui cum eum suꝑare noi
posset ⁊ tetigit neruum femoris eius
eius. ⁊ statim emartuit. Dixitq adeũ.
dimitte me: aurora ẽ. Respondit. Noz¬

Expanded text:
saltem muneribus placaretur. Cumque saltem muneribus placaretur. Cumque omnibus ante missis, solus in castris remaneret: « Ecce vir luctabatur cum eo usque mane, qui cum eum superare non posset, tetigit nervum femoris ejus, et statim emarcuit. Dixitque ad eum: Dimitte me
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum feramus: ut deo seruiat ⁊ noz
mundo. Non timeamus laban. ñ tue¬
amus hunc mundum: qui septem di¬
ebꝰ id omni tempore nos ꝑsequitur.
ut sue nos subitiat seruituti. Deus enĩ
ñ patietur nos temptari supͣ il qd̃
possumus. Ponamus feduscum la¬
ban: ponamus hoc fedus cum mun¬
di delitiis ⁊ uoluptatibꝰ ⁊ ut neq ip̃e
ad nos. neq nos adip̃as ult̾ius reũtam᷑.
Huiꝰ aũ fecłis testis sit galaad. Int̃p̃tatur
enĩ galaad aceruus testimonii: ꝑ qͣm¬
sacras cͥpt᷑as intelligimꝰ: in qͥb scõrum
testimonia sunt coaceruata. Hec aũ
seꝑant nos amundo: hec sunt que noᷤ¬
seꝑant ab huius seculi uanitatibus.
Beatus gͥ ille qui stat iuxta galaad:
qui sc̃orum credit testimomiis: ⁊ in lege
cob itinere quo ceꝑat: fueruntq ei obui¬
amangeli dei. Quos cum uidisset: ait
Castra deisunt hec. Misitq nuntios ad
esau: ut inueniret gr̃am apudeum.
Insuꝑ ⁊ munera eioptulit: ut si ñ p̃cibꝰ

Expanded text:
nobiscum feramus, ut Deo serviat, et non nobiscum feramus, ut Deo serviat, et non mundo. Non timeamus Laban, id est non timeamus hunc mundum, qui septem diebus, id est omni tempore, nos persequitur, ut suae nos subjiciat servituti. Deus enim non patietur nos tentari supra id quod possumus ; ponamus foedus cum Laban, ponamus foedus cum mundi deliciis et voluptatibus, ut neque ipsae ad nos, neque nos ad ipsas revertamur. Hujus autem foederis testis sit Galaad. Interpretatur autem Galaad acervus testimonii, sacras intelligimus, in quibus sanctorum testimonia sunt coacervata. Haec autem separant nos a mundo; haec sunt, quae separant nos ab hujus saeculi vanitatibus. Beatus igitur ille, qui stat juxta Galaad, qui sanctorum credit testimoniis, et in legecob itinere quo coeperat; fueruntque ei obviam angeli Dei, quos cum vidisset, ait: « Castra Dei sunt haec: » misitque nuntios ad Esau, ut inveniret gratiam apud eum. Insuper et munera ei obtulit, ut, si non precibus,
Abbreviated transcription (Latin):
e hinc aũ narratur. qd iacob fu¬
giens laban cum uxoribꝰ ⁊ lib̃it.
omni: substantia qͣm possederat: reũ¬
teretur in t̾ram natiuitatis sue. Quem
laban septem diebꝰ ꝑsecutus: compre¬
hendit in montem gala ad. Ttomonitꝰ
aũ adño. ne contra ia cob quicqͣm asꝑe
loqueretur: facto federe cum eo. reũ¬
sus ẽ in locum suum. Iacob u̾o abiit
mnere quoceꝑat. Diximus aũ quod
laban hunc mundum significet
m̾ito gͥ iacob cum uxoribꝰ suis ⁊ filiis.
omniq substantia fugiens laban reũ¬
titur in t̾ram patrum suorum: qͣtinꝰ
nob̃ daret exemplum. ut ñ diligamus
mundum. neq ea que inmundo st̃.
fugiamus gͦ muncdiseruitutem cum
omnibꝰ amicis ⁊ ꝓpinquis: quos uel exem¬
plo. uel ammonitione. saluare ualemꝰ.
Reũtamur int̾ram patrum nr̃orum :
int̾ram lacte ⁊ melle fluentem: int̾rã¬
in qua habitat abraham.ysaac. ⁊ iacob.
Nrãmq substantiam bene disponenteᷤ.

Expanded text:
ehinc autem narratur quod Jacob fuehinc autem narratur quod Jacob fugiens Laban, cum uxoribus et liberis omnique substantia quam possederat, reverteretur in terram nativitatis suae; quem Laban septem diebus persecutus, comprehendit in monte Galaad. Admonitus autem a Domino, ne contra Jacob quidquam asperum loqueretur, facto foedere cum eo, reversus est in locum suum. Jacob vero abiit itinere quo coeperat. Diximus enim, quod Laban hunc mundum significet. Merito igitur Jacob cum uxoribus et filiis omnique substantia fugiens Laban, revertitur in terram patrum suorum, quatenus nobis daret exemplum, ut non diligamus mundum, neque ea quae in mundo sunt. Fugiamus ergo mundi servitutem cum omnibus amicis, et propinquis, quos vel exemplo, vel admonitione salvare valemus. Revertamur in terram patrum nostrorum, in terram lacte, et melle manantem, in terram, quam habitat Abraham, Isaac, et Jacob, nostramque substantiam bene disponentes
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o ꝑ uirgas. nisi sermones ꝓlixis longe¬
q scientie scͥpturarumꝰ Que quidem
ex ea parte detoriate sunt : sccđm qͣm
sp̃ualit̾ intelligunt᷑. Ex eau̾o cum cor¬
litt̾am ⁊ in sola suꝑficie exponuntur.¬
Que quidem quia semꝑ crescunt. ⁊
nunqͣm deficiunt: m̾ito uirides fu¬
isse phibentur. Quarũ alie qͥdem his
qui uitiorum estu arclent. refrigerii
⁊ sanitatis umbram p̾bent ÷ scđm ppłi
plataniq naturam: alie u̾o dulcem
⁊ delectabilem saporem p̾stant ⁊ ad
amigelali similitudinem. In istarũ
gͥ conspectu ⁊ intelligentia. oues sc̃e
eccł̃ie quas pastor bonus nutrit. ũbi
dei semen concipientes: multarum
uarietatum filios pariunt. De qͣlibꝰ
scͥptum ẽ. Omnis gła eius filie regis ab
intus: infimbriis aureis circum amicta
uarietatibꝰ. Non enim unius coloris sc̃
hant aũ uarietatem ñ solum cloctores
eccl̃ieq magistri. uerum etiam ip̃e ple¬
bes hr̃e probantur.

Expanded text:
vero per virgas, nisi sermones prolixi, longaevero per virgas, nisi sermones prolixi, longaeque sententiae Scripturarum, quae quidem ex ea parte decorticatae sunt, secundum quam spiritualiter intelliguntur? Ex ea parlitteram et solam superficiem exponuntur; quia quae semper crescunt et nunquam deficiunt, merito virides fuisse perhibentur: quarum aliae quidem his, qui vitiorum aestu ardent, refrigerii et suavitatis umbram praebent, secundum populi platanique naturam: aliae vero dulcedinem et delectabilem saporem praestant ad amygdalae similitudinem. In istorum igitur conspectu et intelligentia, oves S. Ecclesiae, quas pastor bonus nutrit, verbi Dei semen concipientes, multarum varietatum filios pariunt. De quibus scriptum est: « Omnis gloria ejus filiae regis ab intus, in fimbriis aureis circumamicta varietatibus . » Non enim unius coloris EcclHanc autem varietatem, non solum doctores Ecclesiaeque magistri, verum etiam ipsae plebes h
Abbreviated transcription (Latin):
uarios ⁊ maculosos suꝑ feminas as¬
cendisse: tulit uirgas populeas uirides.¬
⁊ amigdalas. ⁊ explatanis. Qual ex par¬
te decortic auit: ⁊ ex parte cum corti¬
cibꝰ reliquit. Posuitq ea in canalibꝰ
uͥ effundebatur aqua: ut dum uenis¬
sent greges ad bibendum ⁊ in carum
conspestu concꝑent. Dicunt enim
philosophi: qd̃ in conceptu exterio¬
rem uisum natura sequatur. Et qd̃
uisus contemplabatur ext̾uis: hoc na¬
tura oꝑetur int̾ius. Uñ in conceptu e¬
qͣrum. siue canum. quidam añ eoꝵ
oculos mares optimi generis ponere
solent.Harrant etiam quandam
mulierem. ethiopem peꝑisse : qm̃ eo
tempore quo concipiebat. eus figu¬
ram in pariete depictam conspexe¬
rit. Qd̾ quidem ex his que mͦ narrant᷑:
satis ueri simile ẽẽ uidetur. S quid ꝑ
canalia quibꝰ aqua effundebatur. nͥ
eccł̃ie doctores intelliguntur ⁊ ex quoꝵ
ore quasi quibꝰdam canalibꝰ. sapien¬
tie ⁊ scientie fluenta decurrunt: Qͥ d

Expanded text:
varios et maculosos super feminas asvarios et maculosos super feminas ascendisse, tulit virgas populeas, et amygdalinas, et ex platanis, quas ex parte decorticavit, et ex parte cum corticibus reliquit, posuitque eas in canalibus, ubi effundebatur aqua, ut, dum venissent greges ad bibendum, in earum conspectu conciperent. Dicunt enim philosophi quod in conceptu exteriorem visum natura sequatur, et quod visus contemplatur exterius, hoc natura operatur interius. Unde in conceptu equarum sive canum, quidam eis ante oculos mares optimi generis ponere solent. Narrant enim quamdam mulierem Aethyopem peperisse, quoniam eo tempore quo concipiebat, ejus figuram in pariete depictam conspexerit; quod quidem ex his, quae jam modo narrantur, satis verisimile esse videtur. Sed quid per canales, quibus aqua effundebatur, nisi Ecclesiae doctores intelliguntur, ex quorum ore, quasi ex quibusdam canalibus, sapientiae et scientiae fluenta decurrunt? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
imitantes unaginem uolentes hiuic
uite penitus mutiles ẽẽ ⁊ infecundi:
t̾renarum rerum dispositionem. ⁊ ꝓ¬
curationem in se suscipunt. Hoc aũ
⁊ apłs faciebat: qui quasi rachel rap¬
tus usq ad t̾cium celum⁊ mox quasi
lia ad maritales descendens concubitꝰ.
ait. Uir uxori debitum redolat: simi
emplo actiue uite agit. hoc contempla¬
tiua: ñ immerito dr÷ qd̃ rachel has
u̾o ñ nisi una nocte ei maritum conces¬
sit: ñ diutius ab eius contemplatione
se extraneam fore significat. Aliter aũ
cum lia: alit̾ u̾o cum rachelhabitat ia¬
cob. Cum illa carnaliter: cum hac sp̃u¬
aliter. Ex illa filios generat: huic se
ad tempꝰ curam gerens: concepit ⁊ peꝑit
filium. Letare gͥ sterilis que ñ paris:
erumpa ⁊ clama que ñ parturis: qͥa
multi filii deserte magis qͣm eiuisgͦ
habet uirum.
equituraũ de eo qd̾ iacob postu¬
lauit a laban. at quicquid in
hoc aũ cum laban concessisset ⁊ui dis¬
setq iacob in somnis omnes mares

Expanded text:
ginem, nolentes huic vitae penitus inutiles esse et infecundi, terrenarum rerum dispositionem et procurationem in se suscipiunt. Hoc autem et Apostolus faciebat, qui, quasi Rachel, raptus ad tertium coelum, mox quasi Lia ad maritales descendens concubitus, ait: « Vir uxori debitum reddat, similiemplo activae vitae agit hoc contemplativa, non immerito dicitur, quod Rachel has  vero non nisi una nocte ei maritum concessit, non diutius ab ejus contemplatione se extraneam fore significavit. Aliter autem cum Lia, aliter vero cum Rachel habitat Jacob; cum illa carnaliter, cum hac spiritualiter. Ex qua filios generat, huic se ad tempus curam gerens, concepit, et peperit filium. « Laetare igitur, sterilis, quae non paris; erumpe, et clama, quae non parturis: quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . » Sequitur autem de eo quod Jacob postulavit a Laban, ut quidquid in Hoc autem cum Laban concessisset, vidissetque in sommis Jacob omnes mares
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat luctabãtur iudei cum xp̃o:
insidiando. accusando.irridendo mł¬
tisq modis ꝑsequendo. Quicum eos
suꝑare ñ posset: ñ potuit quidem qͥa
noluit. oblatus ẽ enim quia ip̃e uo

Expanded text:
ocabat. Luctabantur Judaei cum Christo, insidiando, accusando, irridendo, multisque modis persequendo. Qui cum eos superare non posset non potuit quidem, quia noluit, « oblatus est enim, quia ipse vo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ eum clauddicare facit et benedicit:
suscipiens.⁊ in mũdum ueniens: us¬
q mane cum iacob lustatus ẽ: qm̃
usq ad horam resurrectionis que
pͥmo mane facta ẽ. eum iudei ꝑseqͥ
ñ cessarunt. Luctabat᷑ aũ xp̃c cum iu¬

Expanded text:
que quod claudicare eum facit et benedicit? que quod claudicare eum facit et benedicit? suscipiens, et in mundum veniens usque mane cum Jacob luctatus est; quoniam usque ad horam resurrectionis, quae primo mane facta est, eum Judaei persequi non cessarunt. Luctabatur autem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ualebis⁊ Introgauit eum iacob. dic
mnͥ quo appellaris nomine: Respondt
Cur queris nom̃ meume Et bñlixit
eum in eodem loco. Uocaureq iacob no¬
men loci illius. phanuel: clicens. Uit
dñm facie ad faciem: ⁊ salua factaẽ
anima mea. Ortus ẽ statim sol: pꝰtqͣm
tnsgressus ẽ phanuel. Ip̃e u̾o claudi¬
cabat pecde. Qͣm obcausam ñ comẽdt̃
filii isrł neruum: qui emarcuit in
mox in dei militia computantur :
⁊qui castra fuguint seculr: iudere ⁊
habitare merentur castradei. Nemo
aũ amundi pͥncipibꝰ uirisq secula¬
iacob uir sc̃s. ⁊ cui se auxilium p̾stitu¬
rum deus ꝓmiserat ⁊ tam supplicit᷑.
⁊ p̾cibꝰ ⁊ p̾miis esau placare contendat.
orginem ducitꝰ Quid u̾o angelus nͥ
ctamen angeli cum iacob. tm̃ adlitĩam
intelligere uelimus: nonne ridiculũ
ẽs̃ uidẽtur: Quidenimutilitatis fuit.
cum angelum iacob pugnasse: pre¬
sertu cum dicatur qd̃ eum suꝑare ñ
posset: Quis hoc credat: Quid ẽ deniq¬

Expanded text:
alebis? Interrogavit eum Jacob: Dic mihi, quo appellaris nomine. Respondit: Cur quaeris nomen meum? Et benedixit eum in eodem loco. Vocavitque Jacob nomen loci illius Phanuel, dicens: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea: ortusque est ei statim sol, postquam transgressus est Phanuel. Ipse vero claudicabat pede. » Quam ob causam non comedunt filii Israel nervum, qui emarcuit in mox in Dei militia computantur, et qui castra fugiunt saeculi, videre et habitare merentur castra Dei. Nemo autem a mundi principibus virisque seculaJacob vir sanctus, et cui se auxilium praestiturum Deus promiserat, tam suppliciter et precibus et praemiis Esau placare contendat. originem ducit? Quid vero angelus nisi ctamen angeli cum Jacob tantum ad litteram intelligere velimus, nonne ridiculum esse videtur? Quid enim utilitatis fuit Jacob angelum pugnasse? praesertim cum dicatur quod eum superare non posset. Quis hoc credat? Quid est deni
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Sic xp̃t gͥ ⁊ exparte benedixit
iacob: ⁊ exparte ñ benedixit. Benedix̃
pedem rectum: ñ benedixit pedem
claudum. Benedixit apłos ceterosq
credentes: ñ benedix̃ crucifigentes ⁊ ꝑ¬
sequentes. Scd̃m gͥ hanc partem be¬
nedicunt᷑ iuder: scd̃m aũ illam clau¬

Expanded text:
igitur Christus et ex parte benedixit Jacob, et ex parte non benedixit. 37 Benedixit pedem rectum, non benedixit pedem claudum. Benedixit Apostolos, caeterosque credentes, non benedixit crucifigentes et persequentes. Secundum igitur hanc partem benedicuntur Judaei, secundum autem illam clau