comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habens pereunti mundo innouissimis cẽ¬
poribus subuenire. saluationem omĩum
gentium prefiniuit inxp̃o: ut quia et cunc-¬
tas nationes aueri dei cultu impius dudũ
error auerterat. et ipse peculiaris d̃i ppłs
isrł ab institutis legalib pene totus excide-¬
rat: conclusis omib sub peccato. omĩum
misereretur: Deficiente enim ubiq iusti-¬
tia. et toto mundo inuana et maligna ꝓ¬
lapso: nisi iuditium suum potestas diuina¬
differret: uiuersitas hominum sententi¬
am dampnationis exciperet: S imindul¬
gentiam ira translata est: E ut clarior
fieret exerendȩ gr̃ȩ magnitudo: tunc
placuit abolendis peccatis hominum
sacramentum remissionis afferri: quan¬
do nemo poterat de suis meritis głariz¬
Huuis autem ineffabilis misericordiȩ
manifestatio facta est. herode apud iude¬
os ius regiũ tenente: ubi legitima re-¬
gum successione cessante. et pontificum
potestate destructa. alienigena obtinue¬

Expanded text:
habens pereunti mundo in novissimis temhabens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius dudum error averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium suum divina potestas differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriissimi, ineffabilis misericordiae manifestatio facta est Herode apud Judaeos jus regium tenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinue
Abbreviated transcription (Latin):
sit ipse largitor: etiam nr̃ȩ tamen fruc¬
tum quęrit industriȩ: Non enm dor¬
mientib ꝓuenit regnum cȩloꝵ. sed in
mandatis dei laborantib atq uigilanti¬
bus: ut si dona ipsius non irrita fecerimꝰ
ꝑea quȩ dedit mereamur acciꝑe quod pro-¬
misit: Unde cohortamur dilectionem
urãm: ut abstinentes ab omĩ oꝑe malo
quȩ sunt casta et iusta sectemini filii enĩ
lucis abicere debent oꝑa tenebrarum:
Itaq odia declinate. mendatia abicite:
piti suo menbra conueniant: ut ꝓmis-¬
sarum beatitudinum mereamur ẽẽ con-¬
dilectissimi quod scĩtatem
urãm hodiernȩ festiuita-¬
tis causa non lateat. eamq
scđm consuetudinem euangłicus uobis
sermo reserauerit: tamen ut nr̃i nichil
desit officii. loqui de eadem quod dñs
donarit audebo. ut incommuni gaudio
tanto religiosior sit omĩum pietas: quantoma-¬
gis omnib fuerit intellecta sollempnitas:
ꝓuidentia namq miscdiȩ di dispositum

Expanded text:
sit ipse largitor, etiam nostrae tamen frucsit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite,piti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse condilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, tamen ut nihil vobis nostri desit officii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi tacitus exerebat: et quasi iam
diceret sinite paruulos uenire ad me.
talium est enim regnum celoꝵ. notia
gła coronabat infantes: et de mitiis
suis paruuloꝵ primordia consecrabat:
ut disceretur neminem hominum di-¬
umi incapacem ẽẽ sacramenti. quando
Agnoscamus ergo dilectissimi in magis
ad oratorib xp̃i uocationis nrȩ̃ fideiq
primicias: et exultantib animis. beatȩ
spei initia celebremus: Exinde enim
mnȩternam hereditatem cepimus intro-¬
ire: exinde nobis xp̃m loquentia scrip¬
turarum archana patuerunt: et ueri¬
tas quam iudeoꝵ obcȩcatio non recepit.
omĩb nationib suum lumen inuexit:
Honoretur itaq anobis sacratissimus
dies. in quo salutis nr̃ȩ auctor apparuit:
nos omĩpotentem adoremus incelis: ac
sicut illi de thesauris suis misticas dño
munerum speties obtulerunt: ita et nos
decordib nr̃ĩs quȩ dõ sunt digna ꝓma¬
mus Quamuis enim omĩum bonoꝵ

Expanded text:
Verbi tacitus exerebat; et quasi jam Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando AP. IV. Agnoscamus ergo, dilectissimi, in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
torib angłi et uobis nuntiauere pastores:
hunc priacipem natum longinque
orientalium gentium nationes. insolito
noui syderis splendore didicerunt: et
ne de loco editi regis ambigerent: ur̃a
eruditio ꝓdidit quod stella non docuit:
Cur uobis uiam quam aliis aꝑitis ob-¬
struitis: Cur niurã infidelitate resi-¬
det dubium. quod exurã fit responsione
manifestum: Locum natiuitatis de scrip¬
turarum testimonio demonstratis. pre¬
sentiam temporis de cȩli et terrȩ atcesta-¬
tione cognoscitis: et tamen ubi ad ꝑsequen¬
dum animus herodis exarsit: ibi ad non
credendum ur̃ sensus obduruit: felitior
ergo ignorantia infantium quos ꝑ secutor
occidit: quam ur̃a scientia quam insua
ꝑturbatione consuluit: Uos noluistis
eius regnum reciꝑe: cuius oppidum po-¬
tiustis ostendere: Illi potuerunt ꝓ eo
mori: quem nondum poterant confite¬
ri Ita xp̃s ut nullum ei tempꝰ eẽt absq
miracło. ante usum linguȩ potestatẽ

Expanded text:
toribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . toribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
poterat magos ierosolimis pret̃missis
usq ad cunabula pueri sicut postmodũ
fecit sua significatione ꝑducere: nnsi
ad confutandam iudeoꝵ duritiam ꝑti-¬
nuisset. ut non solum ductu syderis.
s etiam ipsoꝵ ꝓfessione innotesceret
natiuitas saluatoris: Iam ergo aderu¬
ditionem gentium ꝓpheticus sermo
transibat : et prenuntiatum antiquis
oraculis. xp̃m alienigenarum corda
discebant: cum udeoꝵ in. fidelitas ue-¬
ritatem ore ꝓferret: et mendatium
corde retineret: Noluerunt enim agnos¬
cere oculis. quem de sacris indicauerͣt
libris: ut quem non adorabant in in-¬
fantiȩ infirmitate humilem: postea
crucifigerent inuirtutum sublimitate
trina: Interrogati ubi xp̃s nasceretur :
ueracit̃ et memoriter dicitis quod legistis.
inbechleem uide Sic enim scriptũ est
ꝑ ppħam: Etu bethleem terra iida non
es minua inter principes uida: Exte
enim exiet princeps qui regat ppłm me-¬
um isrł Hunc principem natum et pas¬

Expanded text:
poterat magos Jerosolymis praetermissis poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate trina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est per prophetam: Et tu, Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pas
Abbreviated transcription (Latin):
tus dñatoris ortum insignior ubiq fama
loqueretur.: quam ꝓmptiorem ad nar¬
randum diligentioremq faciebat et suꝑ¬
nȩ significationis nouitas : et cruentis¬
simi ꝑsecutoris impietas: Tunc autem
etiam egipto saluator illatus est: ut gens
antiquis errorib dedita iam aduicinã
iste manifestatione dnĩ consecratus speci¬
alem in toto mundo optinuit dignitatẽ:
quȩ incordib nr̃is digno debet splendore
clarescere: ut rerum gestarum ordinem.
non solum credendo sed etiam intelligen¬
do ueneremur: Quãtam enim gratia-¬
rum actionem debeamus dnõ ꝓ illumi¬
natione gentium : ꝓbat obcȩcatio iudeoꝵ:
Quid enim tam cȩcum. quid tam lucis
alienum quam illi sacerdotes et scribȩ
isrłitarum fuerunt:. qui ꝑ cunctantib
magis et herode querente ubi xp̃s scdđm
scripturarum testimonium nasceretur.
hoc resnonderunt de ꝓphetico eloquio.
quod indicabat stella de cȩlo: Quȩ utiq

Expanded text:
tus Dominatoris ortum insignior ubique fama tus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et Herode quaerente, ubi Christus secundum Scripturarum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique
Abbreviated transcription (Latin):
audete indño dilectissimi
iterum dico gaudete: quia
breui interuallo temporis
post sollempnitatem na¬
tiuitatis. xpi. festiuitas declatationis eiꝰ
illuxit: et quem millo die uirgo peꝑit:
in hoc mundus agnouit: Uerbum enim
caro factum sic susceptionis nrẽ tempe¬
rauit exordia: ut iħs natus. et credentib
manifestus: et ꝑsequentib ẽẽt occultus
Iam tunc ergo cȩli enarrauerunt głam
dei. et mominem terram somis uerita-¬
tis exiuit: quando et pastorib exercitus
angłoꝵ saluatoris editi annuntiator ap-¬
paruit. et magos adeum adorandum
preuia stella ꝑduxit: ut asolis ortu usq
ad occasum ueri regis generatio corusca-¬
ret. cum rerum fidem et regna orientis
per magos discerent: et romanum imꝑi¬
um non lateret: Nam et seuitia herodis
uolens primordia suspecti sibi regis extin¬
guere: huic dispensatiomi nesciens ser¬
uiebat: ut dum atroci intentus facinori.
ignotum sibi puerum indiscreta infan-¬
tium cede ꝑsequitur: annuntiatum cȩli-¬

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coeli
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias. gentium ppłs qui sedebat inte-¬
nebris tudit lucem magnam: Q qui
habitabant in regione umbre mortis:
lux orta est eis: De quib idem dicit ad
dñm: Gentes quȩ te non non nouerunt
inuocabunt te: et ppłi qui te nesciebant
ad te confugient: Hunc diem abrahan
uidit et gauisus est: cum benedicendos
fidei suȩ filios insemine suo quod est xp̃s
agnouit. et omĩum se futurum gentiũ
patrem credendo ꝓspexit: dans głam do:
et plenissime scieus qm̃ quod ꝓmisit po¬
tens est et facerez Hunc diem dauid ca-
cumq fecisti uenient et adorabunt corã
te dñẽ: et głificabunt nom̃ tuum E illud:
Notum fecit dñs salutare suum: ante
conspectum gentium reuelauit iustitiam
suam: Quod utiq exinde fieri nouimꝰ.
ex quo tres magos delonginquitatate suȩ
regionis excitatos. ad cognoscendum et
adorandum regem celi et terrȩ stella

Expanded text:
um populus, qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, quod est Christus, agnovit, et omnium se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc diem David in cumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutio insuꝑabile̾s nec mors posset eẽ
terribilis: cum ita dubitandum non eẽt
de consortio głȩ : sicut dubitandum ñ
erat de communione naturȩ: Si incunc¬
tanter itaq dilectissimi corde credimus
quod ore confitemur : nos in xp̃o cruci¬
fixi. nos sumus mortui. nos sepultiꝰ nos
etiam inipso. die tercio suscitati: Unde
apłs dicit: Si consur rexistis cum xp̃o:
quȩ sursum sunt quęrite ubi xp̃s est
indextera dĩ sedens Quȩ sursum st̃¬

Expanded text:
persecutio insuperabilis, nec mors posset esse persecutio insuperabilis, nec mors posset esse terribilis: cum ita dubitandum non esset de consortio gloriae, sicut dubitandum non erat de communione naturae. CAP. III. Si incunctanter itaque, dilectissimi, credimus corde quod ore profitemur, nos in Christo crucifixi, nos sumus mortui, nos sepulti, nos etiam in ipso die tertio suscitati. Unde Apostolus dicit: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum s
Abbreviated transcription (Latin):
Suscepit nos illa natura quȩ nec nrĩs sua:
nec suis nr̃a consumeret: Quȩ ita unam
inse fecit diuinitatis humanitatisq ꝑso¬
nam : ut sub dispensatione infirmitatũ
atq uirtutum nec caro ꝑdiuinitatem
minolabilis: nec diuinitas ꝑ carnem pos¬
set ẽẽ passibilis: Suscepit nos illa natu¬
ra quȩ et ꝓpaginem nr̃i generis acom¬
mum tramite non abrumꝑet: et conta¬
gium peccati iom̃s homines transeun-¬
tis excluderet: In firmitas sane atq mor¬
talitas quȩ non peccatum erant s pena
peccati: aredemptore mundi recepta
sunt ad supplitiumꝰ ut impenderentur
ad pretium: Quod ergo inomnibus
hominib trans fusio erat dampnationis:
hoc in xp̃o sacramentum est pietatis:
Prebuit enim se crudelissimo exacto¬
ri liber adebito: et ministras diaboli
iudaicas manus incruciatum immacu¬
latȩ carnis admisit: Quam ideo usq¬
ad celerrimam resurrectionem uoluit
ẽẽ mortalem: ut credentib in eum nec

Expanded text:
etatem illa natura quae nec nostris sua, etatem illa natura quae nec nostris sua, nec suis nostra consumeret: quae ita unam in se fecit Deitatis humanitatisque personam, ut sub dispensatione infirmitatum atque virtutum nec caro per Divinitatem inviolabilis, nec Divinitas per carnem posset esse passibilis. Suscepit nos illa natura quae et propaginem nostri generis a communi tramite non abrumperet, et contagium peccati in omnes homines transeuntis excluderet. Infirmitas sane atque mortalitas, quae non peccatum erant, sed poena peccati, a Redemptore mundi recepta sunt ad supplicium, ut impenderentur ad pretium. Quod ergo in omnibus hominibus transfusio erat damnationis, hoc in Christo sacramentum est pietatis. Praebuit enim se crudelissimo exactori liber a debito, et ministras diaboli Judaicas manus in cruciatum immaculatae carnis admisit. Quam ideo usque ad resurrectionem voluit esse mortalem, ut credentibus in eum nec
Abbreviated transcription (Latin):
uina: exemplum. quo deuotio incitatur
humana : qm̃ captiuitatis iugo erutis
etiam hoc prestat redemptio: ut eam
sequi possit imitatio: Nam si mundana
sapientia ita insuis głatur errrorib
ut quem sibi ducem quisq delegerit.
eus opiniones et mores atq omĩa in¬
stituta sectetur : quȩ nobis erit cominu¬
mo nominis xp̃i insi ut ei inseꝑabilit̾
enim in parentib primis humani
generis plenitudine. ita misericors
d̾s creaturȩ adimaginem suam factȩ.
it subuenire. ut nec extra naturam
eẽt naturȩ reparatio. et ultra ꝓprie
originis dignitatem ꝓficeret scda con-¬
ditio: felix si abeo non deiceretur quod
d̾s fecit: felitior. si meo maneat quod re¬
fecit. Multum fuit axp̃o accepisse for¬
mam: s plus est in xp̃o habere substan.¬
tiam: Suscepit enim nos insuam potesta
tem illi natura. quȩ se inquaᷤᷤ uoluetit
mensuras benignitatis inflectit: nec usꝙͣ
conuersionem mutabilitatis incurrit:¬

Expanded text:
vina; exemplum, quo devotio incitatur vina; exemplum, quo devotio incitatur humana: quoniam captivitatis jugo erutis, etiam hoc praestat redemptio, ut eam sequi possit imitatio. Nam si mundana sapientia ita in suis gloriatur erroribus, ut quem sibi quisque ducem elegerit, ejus opiniones et mores atque omnia instituta sectetur, quae nobis erit communio nominis Christi, nisi ut ei inseparabiliter enim in parentibus primis humani generis plenitudine, ita misericors Deus creaturae ad imaginem suam factae per it subvenire, ut nec extra naturam esset naturae reparatio, et ultra propriae originis dignitatem proficeret secunda conditio. Felix si ab eo non decideret quod Deus fecit, sed felicior si in eo maneat quod refecit. Multum fuit a Christo recepisse formam, sed plus est in Christo habere substantiam. Suscepit enim tem illa natura, qua se in quas voluit mensuras benignitatis inflexit, nec unquam conversionem incurrit mutabilitatis. Su
Abbreviated transcription (Latin):
otum quidem dilectissimi
paschale sacram̃tum euan¬
glica nobis narratio p̃sen¬
tauit: et ita paurem car¬
nis penetratus est mentis auditus:
ut nemini nrm̃ rerum gestarum ima¬
go defuerit: cum diuinitus inspirate
textꝰ historiȩ euidenter ostenderit: qua
ditio addictus: qua seuitia crucisixus:
et qua sit gła suscitatus: S aditiendũ
est etiam nr̃i sermonis officium: ut sicut
pia expectatione reposcere uos consuetu¬
dinis debitum sentio: ita sollempnitati
sacratissimȩ lectionis subiungatur exhor¬
tatio sacerdotis: Quia igitur apud fide¬
les aures locus ignorantiȩ non est: sem̃
uerbi quod est inpredicatione euangłii
debet interra ur̃i cordis augeri: ut re-¬
motis suffocationib spinarum actribu¬
loꝵ libera in fructus suos exeant plan-¬
taria pioꝵ sensuum. et rectarum ger¬
mina uoluntatum: Crux enim xp̃i
quȩ saluandis est impensa mortalibus.
et sacram̃tum est: et exemplum: Sa¬
cramentum : quo uirtus impletur di¬

Expanded text:
otum quidem, dilectissimi, paschale sacramentum evangelica nobis narratio praesentavit, et ita per aurem carnis penetratus est mentis auditus, ut nemini nostrum rerum gestarum imago defuerit; cum divinitus inspiratae textus historiae evidenter ostenderit qua Ddicio addictus, qua saevitia crucifixus, et qua sit gloria suscitatus. Sed adjiciendum est etiam nostri sermonis officium, ut sicut pia exspectatione reposcere vos consuetudinis debitum sentio, ita solemnitati sacratissimae lectionis subjungatur exhortatio sacerdotis. Quia igitur apud fideles aures ignorantiae locus non est, semen verbi, quod est in praedicatione Evangelii, debet in terra vestri cordis augeri, ut remotis suffocationibus spinarum ac tribulorum, libera in fructus suos exeant plantaria piorum sensuum, et rectarum germina voluntatum. Crux enim Christi, quae salvandis est impensa mortalibus, et sacramentum est et exemplum: sacramentum, quo virtus impletur di
Abbreviated transcription (Latin):
eccła supplicaret et diceret: Non ꝓhis
aut̃ rogo tantum. s et ꝓhis qui credi¬
turi sunt in me ꝑuerbum ipsoꝵ: ut
Cuius unitatis nullum poterunt ha¬
bere consortium. qui indei filio deo
uero humanam negant manere na¬
turam: impugnatores salutiferi sacra¬
m̃ti. et paschalis exules festi: quod qͥa
abeuangłio dissentiunt et sẏbolo con¬
tradicunt. nobiscum celebrare non pos¬
sunt: quia et si audent sibi xp̃ianum
nomen assumere. ab omĩ tam̃ creatura
cui xp̃s caput est repelluntur: uobis
inhac sollempinitate merito exultan¬
tib pieq gaudentib. qui nullum re-¬
cipientes in ueritate m̃datiũ. nec de nati-¬
uitate xͥ scd̾m carnẽ. nec de passiõe ac mor¬
te. nec de corꝑali resurrectione ciꝰ ãbigitiᷤ. Em̃sñ
ulla seꝑatione ditatis uerum xp̃m̃ abut̾o
uirginis. uerum in ligno crucis. uerum
insepulchro carnis. uerum in gła resur rec¬
tionis. uerum indextera paternȩ maiesta-¬

Expanded text:
Ecclesia supplicaret, et diceret: Non pro his Ecclesia supplicaret, et diceret: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his, qui credituri sunt in me per verbum ipsorum, ut Cujus unitatis nullum poterunt habere consortium, qui in Dei Filio Deo vero humanam negant manere naturam, impugnatores salutiferi sacramenti, et paschalis exsules festi; quod, quia ab Evangelio dissentiunt et Symbolo contradicunt, nobiscum celebrare non possunt: quia etsi audent sibi Christianum nomen assumere, ab omni tamen creatura, cui Christus caput est, repelluntur; vobis in hac solemnitate merito exsultantibus, pieque gaudentibus, qui nullum recipientes in veritate mendacium, nec de nativitate Christi secundum carnem, nec de passione ac morte, nec de corporali resurrectione ejus ambigitis: quoniam sine ulla separatione Deitatis, verum Christum ab utero Virginis, verum in ligno crucis, verum in sepulcro carnis, verum in gloria resurrectionis, verum in dextera paternae majesta
Abbreviated transcription (Latin):
pascha nominatur. apud ȩbreos phase
id est transitus dicitur: attestante euan¬
gelista atq dicente: Ante diem festum
pascȩ. sciens iħs quia uenit hora eius
ut transeat de hoc mundo ad patrem:
Cuius aut̃ naturȩ futurus erat transitꝰ
iste nisi nr̃ȩͥ cum inseꝑabiliter et pat̃
infilio et filius eẽt inpatre: S quia uer¬
bum et caro una ꝑsona est: non diui¬
ditur asuscipiente susceptus. et honor
ꝓuehendi ꝓuehentis nominatur aug.¬
mentum : dicente apło quod iam cõme¬
morauimus: ꝓpter quod et ds illum
exaltaint : et donauit illi nom̃ quod est
suꝑ omẽ nom̃: In quo utiq assumpti
hominis exaltatio commendatur: ut
incurus passionib indiuisibilis manet
deitas: idem coȩternus sit ingł a ditatis:
Adhanc participationem meffabilis
muneris beatum transitum fidelib
siis ipse dñs preꝑabat: cum instanti
iam ꝓximus passioni. non solum ꝓ apłis¬
sus atq discipłis. s etiam ꝓuniuer sa

Expanded text:
Pascha nominatur apud Hebraeos Phase, Pascha nominatur apud Hebraeos Phase, id est transitus, dicitur, attestante evangelista atque dicente: Ante diem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Cujus autem naturae futurus erat transitus 289 iste, nisi nostrae, cum inseparabiliter et Pater in Filio, et Filius esset in Patre? Sed quia Verbum et caro una persona est, non dividitur a suscipiente susceptus, et honor provehendi provehentis nominatur augmentum, dicente Apostolo, quod jam commemoravimus: Propter quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi super omne nomen . In quo utique assumpti hominis exaltatio commendatur, ut in cujus passionibus indivisibilis manet Deitas, idem coaeternus sit in gloria Deitatis. Ad hanc participationem ineffabilis muneris beatum transitum fidelibus suis ipse praeparavit, cum instanti jam proximus passioni, non solum pro apostolis, atque discipulis, sed etiam pro universa
Abbreviated transcription (Latin):
est filius dĩ. totum habens expatre quod
pater est: nullo exordio temporalis. nul¬
la uarietate mutabilis: nec abuno diuisꝰ.
nec abomĩpotente diuersus. sempiterni
genitoris unigenitus sempiternus:
Ut mens fidelis credens inpatrem et fi
tis eẽntia. nec unitatem gradib diui-¬
dat:. nec trinitatem singłaritate confun-¬
dat: Non aũt sufficit dei filium insola
patris nosse natura : nisi eum non rece-¬
dentem a ꝓpriis. agnoscamus in nrĩs:
Exinanitio enim illa quam reꝑationi
inpendit humanȩ. dispensatio fuit
miserationis: non priuatio potestatis:
Nam cum ex ȩterno consilio di non
eĩt aliud nomen subcelo datũ hominib
in quo oporteat saluos fieri: inuisibilis
uisibilem. intemporalis temporalem.
impassibilis passibilem substantiam
suam fecit Non ut uirtus deficeret
minfirmitate: s ut infirmitas inincor¬
ruptibilem posset transire uirtutem:
Propter quod ipsa festiuitas quȩ a nob̃

Expanded text:
est Filius Dei, totum habens ex Patre quod est Filius Dei, totum habens ex Patre quod Pater est, nullo exordio temporalis, nulla varietate mutabilis; nec ab uno divisus, nec ab omnipotente diversus, sempiterni genitoris unigenitus sempiternus: ut mens fidelis credens in Patrem, et Ftis essentia nec unitatem gradibus dividat, nec Trinitatem singularitate confundat. Non autem sufficit Dei Filium in sola Patris nosse natura, nisi eum non recedentem a propriis, agnoscamus in nostris. Exinanitio enim illa quam reparationi impendit humanae, dispensatio fuit miserationis, non privatio potestatis. Nam cum et ex aeterno consilio Dei non esset aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporteat salvos fieri ; invisibilis visibilem, intemporalis temporalem, impassibilis passibilem substantiam suam fecit: non ut virtus deficeret in infirmitate, sed ut infirmitas in incorruptibilem posset transire virtutem. CAP. VI. Propter quod ipsa festivitas quae a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dei filius gessit aduertis: hoc sentite inuo-¬
bis quod et in xp̃o iħu Cuius humilitas
nulli asꝑnanda diuitum: nulli est eru-¬
bescenda nobilium: Nec enim intantũ
ꝓuehi potest quelibet felicitas huma¬
na fastigium: ut estimet sibi puden¬
ni quod oꝑatus est: diligite quod dilexit:
et inuementes inuobis di grãm: urãm
imillo tedamate naturam: Qm̃ sicut
ille pauꝑtate diuitias non amisit. głam
humilitate non minuit. ȩternitatem
morte non ꝑdidit ita et uos eisdem gra¬
dib hisdemq uestigiis ut cȩlestia appre-¬
hendatis terrena despicite: Susceptio
enim crucis. est interfectio cupiditatũ:
occisio uitioꝵ declinatio uanitatis: et
abdicatio omĩs erroris: Nam cum pas¬
cha diũ non impudicus. non luxuriosꝰ.
non suꝑb celebret. non auarus: nulli
tamen ab hac festiuitate longius quam
heretici separantur: Maximeq illi qui
de uerbi incarnatione male sentiunt:
aut minuendo quod est ditatis. aut eua-¬
cuando quod carnis: Uerus enim ds

Expanded text:
Dei Filius gessit advertitis, hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu, cujus humilitas nulli aspernenda divitum, nulli est erubescenda nobilium. Nec enim in tantum provehi potest quaelibet felicitas humana fastigium, ut aestimet sibi pudenni quod operatus est; diligite quod dilexit, et invenientes in vobis Dei gratiam, vestram in illo redamate naturam. Quoniam sicut ille paupertate divitias non amisit, gloriam humilitate non minuit, aeternitatem morte non perdidit, ita et vos eisdem gradibus eisdemque vestigiis, ut coelestia apprehendatis, terrena despicite. Susceptio enim crucis est interfectio cupiditatum, occisio vitiorum, declinatio vanitatis, et abdicatio omnis erroris. Nam cum Pascha Domini non impudicus, non luxuriosus, non superbus celebret, non avarus, nulli tamen ab hac festivitate longius quam haeretici separantur, maximeque illi qui de Verbi incarnatione male sentiunt, aut minuendo quod est Deitatis, aut evacuando quod est carnis. Verus enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
carnisiue contͣ hereticoꝵ iacula ditnicemꝰ.
dni cruce semꝑ armamur: nec uiquã
apascali festo recedimus. si afermento ma
uitȩ huius uarietates quȩ diuersarum
plene sunt passionum. apłicȩ exortatio¬
nis meminisse debemus: qua nos instruit
dicens: Hoc sentite inuobis: quod et in
xp̃o iħu: Qui cum informa di eẽt : ñ
rapinam arbitratus ẽ ẽẽ se equalem dõ:

Expanded text:
carnis, sive contra haereticorum jacula dimicemus, carnis, sive contra haereticorum jacula dimicemus, Dominica cruce semper armemur. Nec enim umquam a paschali festo recedimus, si a fermento mavitae hujus varietates, quae diversarum plenae sunt passionum, apostolicae exhortationis meminisse debemus, qua nos instruit, dicens: Hoc sentite in vobis, quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequal
Abbreviated transcription (Latin):
cum xp̃o indõ: Cum enim xp̃s appa-¬
ruerit uita ur̃a : tunc et uos apparebi¬
tis cum ipso ingła: Ut aut̃ nouerint
corda fidelium habere se unde ad suꝑnã
sapientiam spretis mundi cupiditatibus
ualeant eleuari: spondet nob̾ dñs p̃sen¬
tiam suam dicens: Ecce ego uobiscum
sum omĩb dieb usq ad consummationẽ
dixerat sp̃s sc̃s: Ecce uirgo inutero acci¬
piet et pariet filium: et uocabunt nom̃
eius hemmanuel: quod est interpreta
prietatem nominis sui: et qui ascendit
incȩlos non deserit adoptatos: Qui sedet
ad dexteram patris. is totuis habitator
est corporis: et ipse deorsum confortat ad pa¬
tientiam. qui sursum inuitat adgłam: Nec
inter uana igitur nobis desipiendum est:
nec inter aduersa trepidandum Ibi qͥdem
blandiuntur deceptiones: et hic grauescunt
est nobis xp̃i ubiq uictoria: ut impleatur
qd̾ ait. Nolite timere qͥa ego uici mundũ:
Diue gͦ contͣãbitionẽ scłi. siue c̃t᷑ ꝯcupiscẽtias

Expanded text:
o in Deo. Cum enim Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Ut autem noverint corda fidelium habere se, unde ad supernam sapientiam spretis mundi cupiditatibus valeant elevari, spondet nobis Dominus praesentiam suam, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem dixerat Spiritus sanctus: Ecce virgo in utero accipiet et pariet filium; et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est prietatem nominis sui, et qui ascendit in coelos, non deserit adoptatos; qui sedet ad dexteram Patris idem totius habitator est corporis; et ipse deorsum confortat ad patientiam, qui sursum invitat ad gloriam. CAP. IV. Nec inter vana igitur nobis desipiendum est, nec inter adversa trepidandum. Ibi quidem blandiuntur deceptiones, et hic gravescunt est nobis Christi ubique victoria, ut impleatur quod ait: Nolite timere, quia ego vici mundum . Sive ergo contra ambitionem saeculi, sive contra concupiscentias
Abbreviated transcription (Latin):
inferioris putant ẽẽ naturȩ: non consi-¬
derantes eam blasphemiam se incidere.
quȩ neq inp̃senti scło neq infuturo sit
remittenda iuditio: dicente dño Qui-¬
cumq dixerit uerbum contra filiũ homi¬
nis remitetur ei Qui aũt dixerit contͣ¬
spm̃ scm̃ : non remittetur ei neq in hoc
scło neq infuturo: Pmanens namq: ĩhac
impietate sine uenia est. quia exclusit
ase eum ꝑquem poterat confiteri: Nec
umquam ꝑuenit ad indulgentiȩ reme¬
dium: qui patrocinaturum sibi non ha¬
bet ad uocatum: Abipso enim est inuoca-¬
tio patris: ab ipso sunt lacrimȩ pęniten¬
tium: ab ipso gemitus supplicantum: et
omĩpotentiam. unamq deitatem: eui-¬

Expanded text:
sanctum inferioris putant esse naturae: non consisanctum inferioris putant esse naturae: non considerantes eam blasphemiam se incidere, quae neque in praesenti saeculo, neque in futuro sit remittenda judicio, dicente Domino: Quicumque dixerit verbum contra Filium Hominis, remittetur ei; qui ausanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Permanens itaque in hac impietate sine venia est, quia exclusit eum a se per quem poterat confiteri; nec umquam perveniet ad indulgentiae remedium, qui patrocinaturum sibi non habet advocatum. Ab ipso enim est invocatio Patris, ab ipso sunt lacrymae poenitentium, ab ipso sunt gemitus supplicantium; et omnipotentiam, unamque Deitatem evi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ: sed omĩa quȩ habet pater. Habet
et filius. habet et sp̃ssc̃s: Nec umquam
milla trinitate non fuit ista cominuno:
quia hoc est ibi omĩa hab̃e quod semper
existere: Nulla ibi tempora: nulli grad̃:
nullȩ differentiȩ cogitentur: & si nemo
de deo potest explicare quod est: nemo
audeat affirmare quod non est: Excu¬
sabilius enim est de natura meffabili
non eloqui digna: quam diffinire con¬
traria: Quicquid itaq de sempiterna
et incõmutabili gła patris pia possunt cor¬
da conciꝑe: hoc simul et de filio. & de spũ
scõ. inseꝑabiliter atq indifferent᷑ intel¬
ligant: Ideo enim hanc beatam trinitatẽ
unum confitemur dm̃: quia in his trib
ꝑsonis nec substantiȩ. nec potentiȩ. nec uo¬
luntatis. nec oꝑationis est ulla diuersitas
Sicut ergo detestamur arrianos qui int
patrẽ et filium aliquam uolunt ẽẽ dis¬
tantiam: ita etiam macedonianos pa¬
riter detestamur: qui licet patri et filio

Expanded text:
s sancti; sed omnia quaecumque habet Pater, habet et Filius, habet et Spiritus sanctus; nec umquam in illa Trinitate non fuit ista communio, quia hoc est ibi omnia habere, quod semper existere. Nulla 299 ibi tempora, nulli gradus, nullae differentiae cogitentur: et si nemo de Deo potest explicare quod est, nemo audeat affirmare quod non est. Excusabilius enim est de natura ineffabili non eloqui digna, quam definire contraria. Quidquid itaque de sempiterna et incommutabili gloria Patris pia possunt corda concipere, hoc simul et de Filio, et de Spiritu sancto inseparabiliter atque indifferenter intelligant. Ideo enim hanc beatam Trinitatem unum confitemur Deum, quia in his tribus personis nec substantiae, nec potentiae, nec voluntatis, nec operationis est ulla diversitas. CAP. IV. Sicut ergo detestamur Arianos, qui inter Patrem et Filium aliquam volunt esse distantiam, ita etiam Macedonianos pariter detestamur, qui licet Patri et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam: Natura enim inuisibilis
et patri filioq commnunis. qualitatem
muneris atq oꝑis sui. qua uoluit signi¬
ficatione monstrauit: ꝓprietatem uero
essentiȩ suȩ insua ditate continuit: qͥa
sicut nec patrem nec filium. ita nec
spm̃ scm̃ humanꝰ potest uisus attingere:
Intrinitate enim diuina nichil dissi¬
mile. nichil impar est: et omĩa quȩ de
illa possunt substantia cogitari. nec
uirtute. nec gła. nec ȩternitate discreta
sunt: Cumq inꝑsonarum ꝓprietatib
alius sit pater. alius filius. alius sp̃s sc̃s:
non tamen alia ditas. nec diuersa nat᷑a:
Siquidem cum et de patre sit filius uni-¬
genitus. et sp̃s sc̃s patris filiiq sit sp̃s: ñ
sicut quȩcumq creatura quȩ et patris
et filii est. s sicut cum utroq uiuens.
et potens. et sempiternus: exeo quod est pa¬
ter filiusq subsistens: Unde cum dñs an¬
te passionis suȩ diem discipłis suis scĩ sp̃s

Expanded text:
substantiam. Natura enim invisibilis, substantiam. Natura enim invisibilis, et Patri Filioque communis, qualitatem muneris atque operis sui, qua voluit significatione monstravit, proprietatem vero essentiae suae in sua Deitate continuit: quia sicut nec Patrem nec Filium, ita nec Spiritum sanctum humanus potest visus attingere. In Trinitate enim divina nihil dissimile, nihil impar est; et omnia quae de illa possunt substantia cogitari, nec virtute, nec gloria, nec aeternitate discreta sunt. Cumque in personarum proprietatibus alius sit Pater, alius sit Filius, alius Spiritus sanctus, non tamen alia Deitas nec diversa natura est. Siquidem cum et de Patre sit Filius unigenitus, et Spiritus sanctus Patris Filiique sit spiritus, non sicut quaecumque creatura, quae et Patris et Filii est, sed sicut cum utroque vivens et potens, et sempiterne ex eo quod est Pater Filiusque subsistens. Unde, cum Dominus ante passionis suae diem discipulis suis sancti Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s spũ scõ: et ceꝑunt loqui aliis linguis:
uelox est sermo sapientiȩ: et ubi d̾s magis¬
ter est : quam cito discitur quod docetur:
Non est adhibita interpretatio ad audi-¬
endum: non consuetudo adusum: non
tempus adstudium S spirante tibi
uoluit spiritii ueritatis: ꝓpriȩ singłaꝵ
gentium uoces. factȩ sunt ineccłȩ orẽ
communes: Ab hoc igitur die. tuba erã¬
głicȩ predicationis intonuit: ab hoc die
ymbres carismatum. flumina bene dic¬
tionum: omne desertum. et unuersã
gendas. noue lucis fulgura chorus cabast̃.
cum micantium splendore linguarum:
ut uerbum dni lucidum. et eloquium
conciꝑetur ignitum: cui ad creandum
intellectum consumendumq peccatũ.
et efficatio illuminandi. et uis in eẽt
ualde fuerit ipsa rei geste forma mira-¬
bilis. nec dubium sit millo omĩum hu-¬
manarum uocum exultante concentu
maiestatem scĩ sp̃s fuisse presentem: ne¬
mo tamen estimet inhis quȩ corporeis
uisa sunt oculis diuinam eius apparuisse

Expanded text:
o, et coeperunt loqui aliis linguis, velox est sermo sapientiae, et ubi Deus magister est, quam cito discitur quod docetur! Non est adhibita interpretatio ad audiendum, non consuetudo ad usum, non tempus ad studium, sed spirante ubi voluit Spiritu veritatis , propriae singularum gentium voces factae sunt in Ecclesiae ore communes. Ab hoc igitur die tuba evangelicae praedicationis intonuit; ab hoc die imbres charismatum, flumina benedictionum, omne desertum et universam gendas, novae lucis fulgura coruscabant, cum micantium splendore linguarum, et 298 verbum Domini lucidum, et eloquium conciperetur ignitum, cui ad creandum intellectum, consumendumque peccatum, et efficacia illuminandi, et vis inesset ilectissimi, valde fuerit ipsa rei gestae forma mirabilis, nec dubium sit, in illo omnium humanarum vocum exsultante concentu, majestatem Spiritus sancti fuisse praesentem, nemo tamen aestimet in iis quae corporeis visa sunt oculis divinam ejus apparuisse
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam sollennitatem
dilectissimi inprecipuis
festis tẽ uenerandam: oĩũ
catholicoꝵ corda cognosc̃t:
nec dubium est quanta huic diei reue¬
rentia debeatur: quem sp̃s sc̃s excellen¬
tissimo sui muneris miraculo consecrauit:
Nam abillo die. quo dñs suꝑ omnem ce¬
loꝵ altitudinem ad dexteram dei patris
consessurus ascendit. decimus iste est: qͥ
ab eius resurrectiõe quinquagesimus no-¬
bis ineo a quo cepit illuxit: magna myste¬
ria et ueterum sacramentoꝵ inse conti¬
nens et nouoꝵ : quib manifestissime
declaratur et grãm prenuntiatam fuisse
ꝑlegem. et legem impletam eẽ ꝑ grãm:
Sicut enim ȩbreo quondam ppło ab ȩ¬
giptiis lib̾ato quinquagesimo die post
immolationem agni lex data est in monte
sẏna: ita post passionem xp̃i qua uerus
dei agnus occisus est. quinquagesimo
aresurrectione ipsius die inapłos plebemnq
credentium sp̃s sc̃s illapsus est: ut facile
diligens. xp̃ianus agnoscat initia ueteris

Expanded text:
odiernam solemnitatem, dilectissimi, in praecipuis festis esse venerandam, omnium catholicorum corda cognoscunt: nec dubium est quanta huic diei reverentia debeatur, quem Spiritus sanctus excellentissimo 297 sui muneris miraculo consecravit. Nam ab illo die quo Dominus super omnem coelorum altitudinem ad dexteram Dei Patris consessurus ascendit, decimus iste est qui ab ejusdem resurrectione quinquagesimus nobis in eo a quo coepit illuxit, magna mysteria in se et veterum sacramentorum continens et novorum: quibus manifestissime declaratur, et gratiam praenuntiatam fuisse per legem, et legem impletam esse per gratiam. Sicut enim Hebraeo quondam populo ab Aegyptiis liberato, quinquagesimo die post immolationem agni lex data est in monte Sina ; ita post passionem Christi, qua verus Dei Agnus occisus est, quinquagesimo a resurrectione ipsius die in apostolos plebemque credentium Spiritus sanctus illapsus est : ut facile diligens Christianus agnoscat initia veteris
Abbreviated transcription (Latin):
His dilectissumi aliisq documentis qͥb
innumerabiliter diumnoꝵ eloquioꝵ co¬
ruscat auctoritas. ad uenerationem pen¬
tecostes unanimiter incitemur: exultan
lis imbuitur Qui inspirator fidei:
doctor scientiȩ. fons dilectionis: signacu
lum castitatis : et totius est causa uirtu¬
tis: O audeant fidelium mentes quod
laudatur.: quodq illa significatio quȩ
inspetie ignis apparuit. et oꝑe ꝑ seuerat
et munere: Ipse enim sp̃s ueritatis facit
domum głȩ sriȩ luminis sui intore ful¬
gere. et intemplo suo nec tenebrosum
aliquid uult ẽẽ nec tepidum: De qua
ope atq doctrina: etiam ieiunioꝵ nob̃
atq elemosinarum est collata purgatio:
Nam hunc uenerabilem diem sequit᷑
saluberrimȩ obseruantiȩ consuetudo:
quam utilissimã sibi om̃s sc̃i semꝑ ex¬
ꝑtisunt: et ad quam sedulo celebrandã
pastorali uos sollicitudine cohortamur:
ut siquid macularũ ꝓximis dieb ne¬
gligentia in cauta contraxit: id et ie¬

Expanded text:
his, dilectissimi, aliisque documentis, quibus innumerabiliter divinorum eloquiorum coruscat auctoritas ad venerationem pentecostes unanimiter incitemur, exsultantma rationabilis imbuitur, qui inspirator fidei, doctor scientilum castitatis, et totius est causa virtutis. Gaudeant fidelium mentes, quod laudatur; quodque illa significatio, 300 quae in specie ignis apparuit, et opere perseverat et munere. Ipse enim Spiritus veritatis facit domum gloriae suae luminis sui nitore fulgere, et in templo suo nec tenebrosum aliquid vult esse, nec tepidum. De qua ope atque doctrina etiam jejuniorum nobis atque eleemosynarum est collata purgatio. Nam hunc venerabilem diem sequitur saluberrimae observantiae consuetudo, quam utilissimam sibi omnes sancti semper experti sunt, et ad quam sedulo celebrandam, pastorali vos sollicitudine cohortamur: ut si quid macularum proximis diebus negligentia incauta contraxit, id et je
Abbreviated transcription (Latin):
est incapite inchoatum. in menbris quoq
ẽẽ complendum: Quia sicut inadam õs
moriuntur: ita et inxp̃o om̃s uinifica-¬
buntur: Amplectentes igitur diletissi¬
mi xpĩanȩ spei unicum pignus. non
diuellam᷑ a compage corporis xp̃i. ĩ quo
habitat sicut apłs ait omĩs plenitudo
diumitatis corporaliter: et estis in illo re-¬
pleti Nam cum incorporea sit substan-¬
tia di quomodo corporaliter inxp̃o ha-¬
bitat. nisi quia caro nr̃i generis. facta
est caro ditatis: et millo sumus repleti.
in quo crucifixi. in quo sepulti. in quo
sumus etiam suscitati. ut possimus cum
apło dicere. nr̃a aut̃ conuersatio incęlis
est: Unde etiam saluatorem expectamus

Expanded text:
est in capite inchoatum, in membris quoque est in capite inchoatum, in membris quoque esse complendum: Quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . CAP. V. Amplectentes igitur, dilectissimi, christianae spei unicum pignus, non divellamur a compage corporis Christi: In quo habitat, sicut Apostolus ait, omnis plenitudo Divinitatis corporaliter; et estis in illo repleti . Nam cum incorporea sit substantia Dei, quomodo corporaliter in Christo habitat, nisi quia caro nostri generis, facta est caro Deitatis; et in illo sumus Deo repleti, in quo crucifixi, in quo sepulti, in quo sumus etiam suscitati; ut possimus cum Apostolo dicere: Nostra autem conversatio in coelis est: unde etiam Salvatorem exspectamus
Abbreviated transcription (Latin):
tores ueri hominis una impietas sotiaret:
dum serui formam inxp̃o et iudei esti¬
mant solam. et heretici asserunt falsã:
toris affixa ũit ligno. q̃ iacuerit ĩ sepulchro.⁊
reuoluto monum̃tilapide. q̃t̾ciadie caro surrex̃:
uel quale corpus iħis discipłoꝵ uisu clau¬
sis ad eos ostiis ingressus intulerit: cum
ad abigendam cernentium diffidentiã
inspici oculis. digitisq tractari patentes
adhuc fixuras clauoꝵ. et recens cõpunc¬
ti lateris uulmis exegerit: At si tanta
in luce ueritatis tenebras suas heretica
obduratio non reliquit: ostendant unde
sibi spem uitȩ polliceantur ȩternȩ: unde
resurrectionis xp̃i se credant ẽẽ consortes:
Non enim possunt cum apło dicere.
xp̃s resurrexit amortuis primitiȩ dor¬
mientium: quia non sunt primitiȩ ho¬
minum si non sunt dehumane stirpe
nature: Qui enim primus omĩum
resurrexit. eius plenitudinis est portio
que precessit: et pie creditur hoc quod

Expanded text:
tores veri hominis una impietas sociaret: tores veri hominis una impietas sociaret: dum servi formam in Christo et Judaei aestimant solam, et haeretici asserunt falsam. toris affixa sit ligno, quae jacuerit in sepulcro, et revoluto monumenti lapide, quae tertia die caro resurrexerit, vel quale corpus Jesus discipulorum visui, clausis ad eos ostiis ingressus , intulerit, cum ad abigendum cernentium diffidentiam, inspici oculis, digitisque tractari patentes adhuc fixuras clavorum, et recens compuncti lateris vulnus 254 exigeret . Ac si tanta in luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae polliceantur aeternae, unde resurrectionis Christi se credant esse consortes. Non enim possunt cum Apostolo dicere: Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium , quia non sunt primitiae hominum, si non sunt de humanae stirpe naturae. Qui enim primus hominum resurrexit, ejus plenitudinis est portio quam praecessit: et pie creditur, hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
ti aconfusione sputoꝵ: Quod itaq uer¬
bi caro patiebatur: non uerbi erat pȩna
sed carnis: Cuius imuriȩ atq supplitia
etiam ad impassibilem redundabant. ut
merito ei dicantur illata quȩ inpsius
sunt corpus admissa: dicente apło Si
enim cognouissent: numquam dnm̃
malitia sua: in quod prorupissent facinꝰ
nesciebant: Unde misericors dñs iħs qͥ
etiam interfectores suos uellet sua mor¬
te saluare: ꝓignorantia seuientium de
crucis altitudine supplicabat dicens:
Dater ignosce illis: non enim sciunt quid
faciunt: Nec intellectu enim cordis nec
auditu auris. nec oculoꝵ intuitu sentie¬
bant quem falsis testimoniis appetissent:
quem affigi patibulo coegissent: dum
incorpore hominis non agnoscunt sub-¬
stantiam ditatis Uiderunt humilem
et non adorauerunt uniuersitatis aue-¬
torem: nec intellexerunt potestatem
iudicaturi: despitientes mansuetudinẽ
iudicati᷑ Ut ꝑsecuiores ueri dĩ et nega¬

Expanded text:
ti a confusione sputorum . Quod itaque Verti a confusione sputorum . Quod itaque Verbum caro patiebatur, non Verbi poena erat, sed carnis; cujus injuriae atque supplicia etiam ad impassibilem redundabant, ut merito ei dicantur illata, quae in ipsius sunt corpus admissa, dicente Apostolo: Si enim cognovissent, numquam Dominmalitia sua in quod prorupissent facinus nesciebant. Unde misericors Dominus Jesus, qui etiam interfectores suos vellet sua morte salvare, pro ignorantia saevientium de crucis altitudine supplicabat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec intellectu enim cordis, nec auditu auris, nec oculorum intuitu sentiebant quem falsis testimoniis appetissent, quem affigi patibulo coegissent, dum in corpore hominis non agnoscunt substantiam Deitatis. Viderunt humilem, et non adoraverunt universitatis auctorem, nec intellexerunt potestatem judicaturi, despicientes mansuetudinem judicati: ut et persecutores veri Dei et nega