comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& repellunt᷑. Parũ .c̃. quia uirgiues sunt: & lani¬
pades habent. Uirgines ꝓpt̾ abstinentiã ab illi¬
citis sensib  lampades habentes. ꝓpt̾ oꝑa bona
coram homuub : ut uideant bona facca ur̃a. &.
glorificent patrem nr̃m qui inolis. ẽ. Itc̃ disciplis
dicit. Sint lumbi ur̃i precuicti & lucernę ar¬
dentes. In lumbis accintis uirginitas: in lucernis
utiq in conuigatis: taĩ etiam ibi.ẽ. sidĩ uirgini¬
tas. quȩ exhibet puditiciã conuigalẽ. Nam ut
nouerit sc̃itas ur̃a. non importune. scđm animã
&e scdin integritatẽ sidĩ. qua etiã sidẽ ab illicitis
abstinet᷑ & bona oꝑa siuit. unũ quemq uł unã¬
quamq animã uirginẽ dici: tota ȩccła quȩ
constat ex uirginib & pueris. & ex maritatis
femimis & uxoratis uiris. uno nomins uirgo est
apellata. Unde hoc ꝓbamus. Apłm audĩ dicen¬
tem: non solũ sc̃imonialib sed uniuersȩ ꝓrsus
eccłs. Desponsaui uos uni uiro uirgine᷑ castam

Expanded text:
 repelluntur. Parum est quia virgines sunt: et lampades habent. Virgines, propter abstinentiam ab illicitis sensibus; lampades habent, propter opera bona. coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Item discipulis dicit: Sint lumbi vestri accincti, et lucernae ardentes . In lumbis accinctis, virginitas: in lucernis utique in conjugatis: tamen etiam ibi est fidei virginitas, quae exhibet pudicitiam conjugalem. Nam ut noverit Sanctitas vestra, non importune secundum animam et secundum integritatem fidei, qua etiam fide ab illicitis abstinetur, et bona opera fiunt, unumquemque vel unamquamque animam virginem dici; tota Ecclesia quae constat ex virginibus et pueris, et maritatis feminis et uxoratis viris, uno nomine virgo est appellata. Unde hoc probamus? Apostolum audi dicentem, non solis sanctimonialibus, sed universae prorsus Ecclesiae: Desponsavi vos uni viro virginem castam
Abbreviated transcription (Latin):
bolam ꝑtinere: non ad solos p̃positos de quib
hesterno die. locuti sumus. nec ad solas plebes
anims. sed tales anins quȩ tenent catho licã
sidẽ. & habere uident᷑ bona oꝑa i eccła dĩ. a
tam̃ ex ipsis quinq sunt prudentes . & quinq:
facus. Quars gͦ apellatę sunt quiq & quare
uirgines. prius iudeamus: & demds cętera con¬
sidereinus. Om̃is anima in corpors. idõ quina¬
rio numero censet᷑: quia quinq seusib utit᷑.
Nichil .s̃. enĩ quod seutimus ex corpors: nisi ianua
quinq ꝑ tita. aut uidendo. aut audiendo. aut
odorando. aut gustando. aut tangendo. Qui
gͦ se abstinet ab illicito uisu. abslinet ab illicito
auditu. ab illicito odoratu. ab illicito gustu. ab
illicito taccu ꝓpt̾ ipsã integritats̃. uirginis

Expanded text:
bolam, non ad solos praepositos, de quibus hesterno die locuti sumus; nec ad solas plebes;animae, sed tales animae quae habent catholicam fidem, et habere videntur bona opera in Ecclesia Dei: et tamen ex ipsis quinque sunt prudentes, et quinque fatuae. Quare ergo appellatae sunt quinque, et quare virgines, prius videamus; et deinde caetera consideremus. Omnis anima in corpore ideo quinario numero censetur, quia quinque sensibus utitur. Nihil est enim quod sentimus ex corpore, nisi janua quinquepartita, aut videndo, aut audiendo, aut odorando, aut gustando, aut tangendo. Qui ergo se abstinet ab illicito visu, ab illicito auditu, ab illicito odoratu, ab illicito gustatu, ab illicito tactu, propter ipsam integritatem, virginis
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi sui. que illi ultimo aduentu cũ ueniet
ui claritate nuptura .s̃. cum iam facis ad faciẽ
contuebit᷑. Dedit enĩ nobis pignus sp̃m : sicut
dicit apls. Et idõ ista expositio uichũ certum
intuetur: nisi ut scđm sidẽ sit. Neq aliis pre¬
iudicat: quȩ nichilominꝰ scđm fidẽ. eo̾. potu¬
erint. Explicit sermo scĩ augustini xx ii.¬

Expanded text:
sponsi sui, quae illi ultimo adventu cum veniet sponsi sui, quae illi ultimo adventu cum veniet in claritate nuptura est, contuebitur. dedit enim nobis pignus spiritum, sicut dicit apostolus. et ideo ista expositio nihil certum intuetur, nisi ut secundum fidem sit, neque aliis praeiudicat, quae nihilominus secundum fidem esse potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uero sponso dixit obuiã uenire. uirgines.
sic intelligendũ puto ut ex ipsis uirginib con¬
stet ea quȩ dicitur sponsa tanquã si om̃ibus
xp̃ianis in eccłam concurrentib. filii ad matrẽ
concurrere dicant᷑ cum ipsis filiis congregatis.
constet ea quȩ dr̃ mater. Nunc enĩ desponsata
.ẽ.cum se contineat. ã corruptione scłari. Illo
ant̃ tempore nubat: quo unuersa mortalitate
preceunte. inmortali conuunctione fexat᷑. Des¬
pons aui in quit uos uni uiro uirginẽ castam
exhibere. xp̃o. Uos inquit uirginẽ. a plu rali ad
singularẽ condudens. Et idõ uirgines dici
possunt: & uirgo. Cur autem quinque. It mͥ
mate : tunc aut̃ facis ad faciẽ. Et nunc ex parto
tunc aut̃ ex toto. Ipsũ aut̃ in enigmate. & ex par¬
te nunc inscripturis aliquid cernere. quod tam̃
sit scđm catholicã fidem : ex illo pignors conti¬
gie quod accepit uirgo eccła humili aduentu

Expanded text:
Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam si omnibus christianis in ecclesiam concurrentibus filii ad matrem concurrere dicantur, cum ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. nunc ergo desponsata  id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, singularem concludens. Ideo et virgines dici possunt, et virgo. Cur autem quinque dictae mate, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto . Ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in Scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit virgo Ecclesia humili adventu
Abbreviated transcription (Latin):
copulant. Clausa .s̃. ianua: id .c̃. receptis illis
qui sunt in angłicam uitam in mutandi. Om̃s
enĩ resurgemus inquit. sed non om̃s in mutabimi
Clausus .ẽ. aditus ad regnũ cęlorũ. Non enĩ post
iudiciũ : patet precũ aut meritorũ locus. N ouis
oleũ : & ido intelligen ds sunt nullo iam rema
nib redire ad implorationẽ di. Sed magna
est euis seueritas post iudiciũ: cuiꝰ ante iudiciũ
ineffabilis miscdia prerogata .c̃. Itaq respodens.
ait. Amen dico uobis: nescio uos. Ex illa scili¬
cet regula quã non habet arsdĩ. hoc .ẽ. sapi¬
entia dĩ. ut uitrent in gaudiũ eus: qui non
coram dõ sed ut placerent hominibꝰ. uisi sunt
Non modo illius ultimi temporis quo ueturus
.ẽ. spousus : sed suȩ quisq dormitionis dic̃ &
horam nescit. Quisquis paratus . ẽ. usq ad som¬
nũ id .ẽ. usq ad mortẽ quȩ om̃ib debetur.
paratus inueniet᷑. etiã cum illa uox media
nocce sonuerit. qua om̃s eugilaturi sumus.

Expanded text:
latur. Clausa est janua, id est receptis illis qui sunt in angelicam vitam immutati: Omnes enim resurgemus, inquit, sed non omnes immutabimur: clausus est aditus ad regnum coelorum. Non enim post judicium patet precum aut meritorum oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remannibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi suntnon modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iustus in misdia & arguit : oleũ aut̃ peccatoris
non inpinguet capue meu. Ite gͦ ad uendentes
quid uos aduinant. qui uobis laudes uendere
consuerunt. & uos inerror̃ in ducere. ut non
coram dõ sed ab hominib głam quereretis. Eun¬
tib aut̃ illis emere. uenit sponsus. id .ẽ. inclinan¬
tib se illis in ea quȩ foris sunt. & solias gauđe
querentibus : quia gaudia int̃na non nouerant.
uenit ille qui uidicat. Et qus parate erant. id
.ẽ. quib corã dõ bonũ testimaniũ conscientia ꝑ¬
hibebat. intrauerunt. cum eo ad nuptias: id.ẽ.

Expanded text:
me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes quid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus bonum coram deo testimonium conscientia perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ gloriabit᷑ mundũ se habere cor. Inds̃ .s̃.
quod apłs dicit. Michi minimũ. c̃. ut auobis ui¬
dicer : aut ab humano die. Sed neq ins ipsum
iudico. Quaꝓpter cum de se quisq aut non om¬
nino. aut. iix possit uerã ꝓferre sententiã. qͦ mͦ
potest de alio udicare cum sciat nemo quid agat᷑
in homine nisi sp̃s hominis. Its magis ad uen¬
dentes & emite uobis. Non consiliũ dedisse pu¬
tandę sunt: sed crim̾ earũ ex obliquo cõmemo¬
rasse. Uendunt enĩ oleũ adulatores qui sius
falsa. siue ignorata laudando in errores animas
mittunt. & eis uana gaudia tamꝙ fatuis conci¬
lian do aliquã de his mercedẽ sius ciborũ. siue
peccunȩ. siue honoris. sius alicuiꝰ commo di
temporalis accipiunt: non intelligentib quod
dictũ .ẽ. qui uos felices dicunt. in errorẽ uos
mittunt. Meliꝰ.ẽ. aut̃ ob uirgari a iusto quã
a peccatore laudari. Emendauit me inquit

Expanded text:
Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est quod apostolus dicit: mihi minimum est, ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ei. In ictu oculi : in nouissima tuba : om̃s resur¬
genius. Ergo surrexerunt om̃s ille uirgines
e apta uerunt lam pades suas . id .ẽ. rationes
reddendas oꝑum suorũ. O porcet enĩ nos exhi¬
beri ante tribunal. xp̃i : ut illic recipi at unus¬
quisq quod gessit in corpors. siue. bonu m
sius malum. Et dixerunt. stults ad sapientes.
Date nobis de oleo ur̃o: quia lampades nr̃s ex¬
tingunt᷑. Quorũ enĩ facta aliena laude fulci¬
untur. eadem subtracta deficiunt. & ds con¬
suecudine id semꝑ inquirit. unde gaudere
auimus solet. Itaq hominũ qui corda non
uident: testimoniũ uolunt habere apitd dm̃
qui cordis inspector. ẽ. Sed quid respon de¬
runt sapientes : NNe forte non sufficiat nobis.¬
Ynus quisq enĩ ꝓpt̾ se rationẽ reddec. Nec ali¬
cno testimonio quisquã adiuuat᷑ apud dm̃i. cui
secreta cordis apparent: & uix quisq sibi suffi¬
cit ut ei testimoniũ ꝑhibeat conscientia sua.

Expanded text:
ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. oportet enim nos exhiberi ante tribunalquisque quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum. Et dixerunt stultae ad sapientes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt; et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. Itaque hominum qui corda non vident, testimonium volunt habere apud Deum, qui cordis inspector est. Sed quid responderunt sapientes? Ne forte non sufficiat nobisUnusquisque enim pro se rationem reddet, nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua.
Abbreviated transcription (Latin):
non habent dum continent᷑ uinunt. nisi in
laudib hominum. Non gͦ habent oleũ secum.
Nam ipsam leciciam: oleũ significari arbitror.
Proptea uiquit unexit te ds ds̃ tiuis: oleo leticis.
Oui aut̃ non ꝓpt̾ea gaudet. quia dõ intrinsecus
placet: non habet oleũ secũ. Prudentes uͦ acce¬
perunt oleũ secũ. In uasis cum lampadibus
so homo inquit : & tunc in semet ipso habebit
głam ce non in altero. Tardante gͦ sponso. dor¬
mierunt om̃s quia ex utroq genere. continen¬
tium hominũ sue eorũ qui coram dõ ex ubtant
sius eorũ qui in landib hominũ ad quiescunt
moriunt᷑ hoc interuallo temporis : donec sub
aduentu dñi siat resurreccio mortuorũ. Media
aut. sperante. quippe cum ipse dñs dicat. de
die aut̃ illa & hora nemo scit : & apłs dicit.
dies dũi taniquã fur in nocte ita ueniet. Ex
quo significat penitus laters cum uenit: cla¬
mor factus .G. ecce sponsus uenit. surgite obuiã

Expanded text:
non habent, dum continenter uiuunt, nisi in non habent, dum continenter uiuunt, nisi in laudibus hominum. non ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit te deus, deus tuus oleo exsultationis. qui autem non propterea gaudet, quia deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in uasis cum lampadibus se homo, inquit, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero . Tardante vero sponso dormitaverunt omnes: quia ex utroque genere continentium hominum, sive eorum qui coram Deo exsultant, sive eorum qui in laudibus hominum acquiescunt, moriuntur hoc intervallo temporis, donec sub adventu Domini fiat resurrectio mortuorum. Media aut sperante; quippe cum ipse Dominus dicat, De die autem illa et hora nemo scit ; et Apostolus Dies Domini tanquam fur in nocte, ita veniet : ex quo significatur eum penitus latermor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam
Abbreviated transcription (Latin):
gaudete quia ego uici mundum. Respondeamꝰ
ei. Si placet gaudete: sed tu. Si tu uicisti: gau¬
do. Quare nos: Quare nobis dicis gaudete: insi
quia nobis uicit. nobis pugnauit. Ubi enim pug¬
nauit. Quia hominem sũscepit. Tolle quod dẽ
uirgine natus. tollo quod semet ipsum exinani¬
uit formam serui accipiens. in simi litudinẽ ho¬
minũ faccus. & habitu inuentus ut homo. Tolls
hoc ubi luctamen. ubi certam̃. ubi temptacio. ubi
uiccoria. quam non precessit pugna In princi¬
pio erat uerbũ. & uerbum erat apud dm̃: & ds erat
uerbum. Hoo erat in principio apud dm̃. O mĩa¬

Expanded text:
Gaudete, quia ego vici mundum ? Respondeamus Gaudete, quia ego vici mundum ? Respondeamus ei, si placet: Gaude, sed tu. Si tu vicisti, tu gaude. Quare nos? Quare nobis dicit, Gaudete; nisi quia nobis vicit, nobis pugnavit? Ubi enim pugnavit? Quia hominem suscepit. Tolle quod de virgine natus, tolle quod semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo : tolle hoc, ubi luctamen? ubi certamen? ubi tentatio? ubi victoria, quam non praecessit pugna? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Om
Abbreviated transcription (Latin):
bestia deuorat᷑. forto non deuorat. Et respics mala
om̃ia. Ybiq est : forte erit. forte nonerit. Nunquid
potest dicere forte morit᷑. forte non moritur. quo mͦ
medici quando inspexerint ualitudins & morti¬
feram. e̾s. cognouerint hoc ꝓnuntiant morit᷑. inde
non euadit: Ex quo nascitur homo. dicendum .G̃.
non euadit. Quando natus . ẽ. egrotare cepit:
quando mortuus suerit. finit quidẽ egritudins̃.
sed nescit utrũ ꝑgat in peiorem. Finierat diues
ills egritudinem delitiosam. uenit ad tortuosam
pauꝑ uero ille finit egritudins̃. & ꝑ uenit ad sa¬
nitatem. Sed quod postea haberet hic elegit:. &¬
quod ibi messuit hic seminauit. Idõ cum uiuimus
iuigilare debemus: & eligers deb emus quid in
amatores suos non eos ad bonũ adducit. Laboran¬
dum .G̃. in eo potius ne capiat: qͣuã timendũ .G.¬
ne cadat. Ecce cadit mundus stat xp̃ianus.
quia non cadit xp̃s. Nam quars dicit dominus.

Expanded text:
bestia devoratur, forte non devoratur. Et respice omnia bestia devoratur, forte non devoratur. Et respice omnia mala: ubique est, Forte erit, forte non erit. Numquid potes dicere, Forte moritur, forte non moritur? Quomodo medici quando inspexerint valetudinem, et mortiferam esse cognoverint, hoc pronuntiant: Moritur, inde non evadit. Ex quo nascitur homo, dicendum est, Non evadit. Quando natus est, aegrotare coepit. Quando mortuus fuerit, finit quidem aegritudinem: sed nescit utrum pergat in pejorem. Finierat dives ille aegritudinem deliciosam, venit ad tortuosam. Pauper vero ille finiit aegritudinem, et pervenit ad sanitatem . Sed quod postea haberet hic elegit; et quod ibi messuit, hic seminavit. Ideo cum vivimus, vigilare debemus, et eligere debemus quod in amatores suos, non eos ad bonum adducit. Laborandum est in eo potius ne capiat, quam timendum ne cadat. Ecce cadit mundus; stat christianus, quia non cadit Christus. Nam quare dicit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus : non .ẽ. terra &e cinis. Ideo dictũ.sͣ. Uos aut̃
ut homines moriemini : & sicut unus ds principib
cadecis. Non attenditis quia mortales estis: & sicut
diabolus suꝑbi estis. Utat᷑ gͦ homo pęna sua fr̃s
bens utat᷑ malo suo. ut ꝓsicias bono suo. Quis nescit
quia pęna .G̃. necesse. es̃. ut moriam̃. &. quod. est
grauius. quando nescimus. Pȩna certa .G̃: hora
incerta. Et de ista pęna sola certi sumus. In rebus
mors certa .G̃. Quid .s̃. quod dico : Conceptus.ẽ.
puer: forts nascitur. forte aborsũ facit: ĩta incertũ
.G̃. forte crescit. fores non crescit. Forte senescit: foro
non senescit. Force diues erit: force pauꝑ. Foite
honoratus : forte hunuliatus. Forte habebit filios
force non habebit Forte. ducet uxorem forte non
ducet. Quic quid aliud nominaueris in bonis
respics & ad mala. Forte egrotat: forte non egrotab.
Forte a serpente ꝑcutit᷑  forte non ꝑcutit᷑. Forte a

Expanded text:
diabolus, non est terra et cinis. Ideo dictum est, Vos autem diabolus, non est terra et cinis. Ideo dictum est, Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis. Non attenditis quia mortales estis, et sicut diabolus superbi estis. Utatur ergo homo poena sua, fratres: bene utatur malo suo, ut proficiat bono suo. Quis nescit quia poena est, necesse esse ut moriamur; et quod est gravius, quando nescimus? Poena certa est, hora incerta: et de ista poena sola certi sumus in rebus hmors certa est. Quid est quod dico? Conceptus est puer, forte nascitur, forte aborsum facit. Ita incertum est: forte crescit, forte non crescit: forte senescit, forte non senescit: forte dives erit, forte pauper: forte honoratus, forte humiliatus: forte habebit filios, forte non habebit: forte ducet uxorem, forte non ducet: et quidquid aliud nominaveris in bonis. Respice et ad mala: forte aegrotat, forte non aegrotat: forte a serpente percutitur, forte non percutitur: forte a
Abbreviated transcription (Latin):
quemq oꝑa sua uiuabunt. aut oꝑa sua pres¬
Homo dicitur : qui scđm hominẽ uiuit. Deniq
illis quis cđm dm̃ uiuunt: dicitur. Dii estis &
filii excelsi om̃s. Reꝓbis aut̃ qui uocati sunt ut
eẽnt silii dĩ  &. c̾ẽ. potuis homines uoluerunt.
id .c̃. scđm hominẽ uiuers: uos aut̃ inquit sicut
homines moriemini.. & sicut unus ex principib
cadecis. Et enum quod mortalis .G̃. homo: ad
disciplinam illi debet ualere non ad iactantiam.
Unde so iactat uermis crastino moriturus. Dico cari¬
ẽ: de si malignus illi dies no uissimus pęnalis seruat᷑
in finem. tam̃ mortẽ quam nos patim̃ ille non pa¬
titur. Audiuit aut̃ homo. morts moriaris utatur
bens penasua. Quid .s̃. quod dixi. utat᷑ bens pęna
sua. Non inde eat ad suꝑbuã : unde accepit pęnam
Agnoscat se mortalẽ. & frangat elationẽ : audiat sibi
dici. Quid suꝑbit terra &e cinis. Etiam si suꝑbit

Expanded text:
quemque opera sua juvabunt, aut opera sua presquemque opera sua juvabunt, aut opera sua presHomo dicitur, qui secundum hominem vivit. Denique illis qui secundum Deum vivunt, dicitur: Dii estis, et filii Excelsi omnes. Reprobis autem, qui vocati sunt ut essent filii Dei, et esse potius homines voluerunt, id est, secundum hominem vivere: Vos autem, inquit, sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis . Etenim quod mortalis est homo, ad disciplinam illi debet valere, non ad jactantiam. Unde se jactat vermis crastino moriturus? Dico Charit: spiritus est, etsi malignus. Illi dies novissimus poenalis servatur in finem: tamen mortem quam nos patimur, ille non patitur. Audivit autem homo, Morte morieris . Utatur bene poena sua. Quid est quod dixi, Utatur bene poena sua. Non inde eat ad superbiam, unde accepit poenam; agnoscat se mortalem, et frangat elationem. Audiat sibi dici, Quid superbit terra et cinis ? Etiamsi superbit
Abbreviated transcription (Latin):
Rs quod audistis monentẽ scripturã atq
dicentẽ. ut ꝓpter dis̾ nouissimũ iugilemus
unus quisq de nouissimo suo dis cogitet.
ne forte cum senseritis uel putaueritis longs. cs̃.
nolussimũ scłi diem. dormitetis ad nouissimum
ur̃m diem. De die nouissimo scłi huius audistis
quid dixerit : quia tũ nesciunt. eĩt neq angłi
cęlorũ. neq silius. nisi pater. Ybi quidem magna
quęstio .s̃ : ne carnaliter. sapientes putemus
aliquid patrem scirs quod nesciat filuis. Nam
utiq cumdixit pater scit idõ hoc dixit quia ni
patre & filius scit. Quid enĩ.G̃. in dis quod
non in uerbo factum .E. ꝑ quẽ factus .G̃. dies. Ns¬
mo in quit querat nouissimũ diem quando
futurus sit : sed uigilemus om̃s bene uiuendo
ne nouissima dies ciuscumq nr̃m. nos inueniat
iuparatos. & qualis quisq hinc exierit suo no-¬
uissimo dis. talis inueniat᷑ in nouissimo scłi dic
Nichil te aduiuabit quod hic non feceris: unum¬

Expanded text:
 quod audistis modo monentem Scripturam atque dicentem, ut propter diem novissimum vigilemus, unusquisque de novissimo suo die cogitet: ne forte cum senseritis vel putaveritis longe esse novissimum saeculi diem, dormitetis ad novissimum vestrum diem. De die novissimo saeculi hujus audistis quid dixerit: Quia nesciunt eum, neque Angeli coelorum, neque Filius, nisi Pater. Ubi quidem magna quaestio est, ne carnaliter sapientes putemus aliquid Patrem scire, quod nesciat Filius. Nam utique cum dixit, Pater scit; ideo hoc dixit, quia in Patre et Filius scit. Quid enim est in die, quod non in Verbo factum est, per quem factus est dies? Nemo ergo quaerat novissimum diem, quando futurus sit: sed vigilemus omnes bene vivendo, ne novissimus dies cujuscumque nostrum nos inveniat imparatos, et qualis quisque hinc exierit suo novissimo die, talis inveniatur in novissimo saeculi die. Nihil te adjuvabit quod hic non feceris. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
nichil. Nunquid hoc uerbũ uideus crucifigeres:
Num quid hiuic uerbo impius insultares. Num¬
quid hoc uerbum colaphis cederetur. Numquid
hoc uerbũ spinis coronatur. It autemi ista pate¬
retur: uerbum caro factũ.G̃. Et ista passus: re
mei dũe: qm̃ conculcabis me homo. Tu ts noli
conculcare : & non te uicit homo. Ecce enĩ po-
tens homo terret te. Unde te terret: Spolio.
damno. torqueo. occido: & clamas tu. Miserers
dicis te ipsum attendis: quia times nunas homuus
Mortus te conculcat: & quia non timeres nisi esses
homo: conculcat te homo. Quod gͦ remedium
Ohomo. here dõ: ãquo factus ẽ. homo. Iili ad here
in ipso presume. Ipsum iuoca: uirtus tua ipso sit.
Dic illi. Into dñs uirtus mea. Et a cõminationibus
hominũ cantabis. Et quid postea cantes ipss dñs
dicit. In dõ sperabo: non timebo quid faciat michi

Expanded text:
hil. Numquid hoc Verbum Judaeus crucifigeret? numquid huic Verbo impius insultaret? numquid hoc Verbum colaphis caederetur? numquid hoc Verbum spinis coronaretur? Ut autem ista pateretur, Verbum caro factum est : et ista passus resumei, Domine, quoniam conculcavit me homo. Tu te noli conculcare, et non te vincit homo. Ecce enim homo potens terret te. Unde te terret? Spolio, damno, torqueo, occido. Et clamas tu, Miserere dicis, te ipsum attendis: quia times minas hominis, mortuus te conculcat; et quia non timeres, nisi esses homo, conculcat te homo. Quod est ergo remedium? O homo, haere Deo, a quo factus es homo: illi adhaere, in ipso praesume, ipsum invoca, virtus tua ipse sit. Dic illi: In te, Domine, virtus mea. Et a comminationibus hominum cantabis; et quod postea cantes, ipse Dominus dicit: In Deo sperabo, non timeb
Abbreviated transcription (Latin):
NUER parabolas a dño dictas. solet querentes
multũ exercere ista: que de decem urgini bus po¬
sita. ẽ. Et multi quids̃ huic multa senserunt. quȩ
non sunt preter fidem: sed quo modo partibus
eius om̃ib conueniat expositio. id elaborandũ
est. Legi eciam in quadam scriptura ex carum
geners que apocriphȩ nominant᷑ quod non
sit contra catholicam fidem. Sed huic loco michi
congruers uisum . G̃. consideranti: oñs huuis si¬
nulitudinis partes. De qua tam̃ expositione.
temere nichil audeo iudicars. ne forte non eiꝰ
inconueruenda michi angustiam fecerit. sed mea
carditas eam conueniantiã nou  ueuerit. Qui d
aut̃ mͥ uideat᷑ non absurde de hoc loco accipr
quantũ potero breuit̃ & diligent̃ ex ponã. Iter

Expanded text:
nter parabolas a domino dictas solet quaerentes multum exercere ista quae de decem uirginibus posita est. et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sint praeter fidem; sed quomodo partibus eius omnibus conueniat expositio, id elaborandum est. legi etiam in quadam scriptura ex earum genere, quae apocrypha nominantur, quod non sit contra catholicam fidem. sed huic loco minus congruere mihi uisa est, consideranti omnes huius similitudinis partes. de qua tamen expositione temere nihil audeo iudicare, ne forte non eius inconuenientia mihi angustias fecerit, sed mea tarditas in ea conuenientiam non inuenerit. quid autem mihi uideatur non absurde hoc loco accipi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui rapunt res alienas. Uerũ gͦ. dixi. uiuite
ille moriammi. Non ꝓbat malam uitã. nisi
tempus post morcem. Econtͣ accendite illum
pauꝑem. Nolits oculis: nam errabitis. Fides
attendat : cor uideat. Consticuits illũ anto
oculos ur̃os: iacentẽ᷑ in terra ulcerosum. ueni¬
cutes canes lingentes ulcera eius. Sed cum
talem illum reuocatis ante. oculos ur̃os c̃ontinuo
cxpuitis. faciem auertitis. nares obturatis. Cordis
oculis indete. Mortuus. ẽ. x ablatus. ẽ. ab angelis
in sinĩ abrahs. Familia diuitis uidebat̾ plangens
angłi non udebant᷑ gaudentes. Quid gͦ respon¬
dit diuiti abrahani: Mentto fili. recepisti bona in
uita tua. Nichil bonũ putasti nͥ quod in hac uia
habuisti. Accepisti: sed transierunt dics cẽ tõtũ
ꝑ didisti: de torquendus minferis remansisti. Opor¬

Expanded text:
qui rapiunt res alienas? Verum ergo dixi, Vivite qui rapiunt res alienas? Verum ergo dixi, Vivite ille moriamini. Non probat malam mortem, nisi tempus post mortem. E contra attendite illum pauperem: nolite oculis, nam errabitis; fides attendat, cor videat. Constituite illum ante oculos vestros jacentem in terra ulcerosum, venientes canes lingentes ulcera ejus. Sed cum talem illum revocatis ante oculos vestros, continuo exspuitis, faciem avertitis, nares obturatis. Cordis oculis videte. Mortuus est, et ablatus est ab Angelis in sinum Abrahae. Familia divitis videbatur plangens: Angeli non videbantur gaudentes. Quid ergo respondit diviti Abraham? Memento, fili, quia percepisti bona in vita tua . Nihil bonum putasti, nisi quod in ista vita habuisti. Accepisti: sed transierunt dies: et totum perdidisti, et torquendus in inferis remansisti.
Abbreviated transcription (Latin):
diceus. Pater abraham nutte laxarũ ut intinguat
digitũ suũ in aquã &. stillet in linguã meam
quia crucior in hac flamma. Superbus tẽporis
mendicus inferni. Pauꝑ enĩ ills ꝑueniebat ad
micã : ille uͦ non ꝑ ueniebat ad guttã. De
duob gͦ istis : dicite mͥ quis .ẽ. beno mortuus. &
quis.ẽ. male mortuis. Noliteoculos int̾rogate
ad cor redics. Si enĩ oculos int̾ro gaueritis: fal¬
sa uobis respondent. Multũ euĩ splendida sunt.
&e secularit fubata: quȩ illi diuiti morienti exhi¬
bere potuerunt. Qug̃ potuerunt agnuna plau¬
gentiũ . ec̃. seruorũ & ancillarũ. quȩ pompa
clientiũ. qui splen dor funeris. quod preciũ
sepulturȩ Credo cum aromatib obrutum.
Quid gͦ dicturi sumus fr̃s. bene istum mortuum.
an male mortuũ : Si oculos interrogatis: oꝑ¬
time mortiuis. ẽ. Si magistrũ ur̃m interioẽ
untur suꝑbi rerũ suarũ coneruatores &e nichil
inde pauꝑib largientes. quo modo moriunt᷑

Expanded text:
mitte Lozarum, ut intingat digitum suum in aquam, et stillet in linguam meam, quia crucior in hac flamma. Superbus temporis, mendicus inferni. Pauper enim ille perveniebat ad micam: ille vero non perveniebat ad guttam. De duobus ergo istis, dicite mihi, quis est bene mortuus, et quis est male mortuus? Nolite oculos interrogare, ad cor redite. Si enim oculos interrogaveritis, falsa vobis respondent. Multum enim splendida sunt, et saeculariter fucata, quae illi diviti morienti exhiberi potuerunt. Quae potuerunt agmina plangentium esse servorum et ancillarum? quae pompa clientium? qui splendor funeris? quod pretium sepulturae? Credo eum aromatibus obrutum. Quid ergo dicturi sumus, fratres, bene istum mortuum, an male mortuum? Si oculos interrogatis, optime mortuus est: si magistrum vestrum interiorem untur superbi rerum suarum conservatores, et nihil inde pauperibus largientes: quomodo moriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
te morte euis dem liberi habeant᷑ tanq ignoti.¬
uiles. & miseri. Uidua aut̃ si qua suerit. aut
sic inuiriis exagitat᷑ ut nubat: aut si uolucrit
in castitatis ꝑ maners ꝓ posito. dando mimera
infacultate uix ꝑ manet. Cum his gͦ. fraudib
repleueruit sacculos suos: iudeas illos lȩtos &e
accuratos ad eccłam ꝓ perars. & dõ qras agere
quasi ab ipso illis hȩc peccuna canferat᷑. Elluđd
quoq peccantes quod rapinarũ suarũ dm̃ no¬
lunt. ẽẽ. participem. Dicit enĩ scm euangelium
Intͣrogauerunt. illũ & milites. Quid faciẽmus ce
nos: Ait illis ioħes. Neminẽ concutiatis. neq
calum niã faciatis: sed contẽi estors stipendus
uris. Hic iam cognoscere debet om̃is hamo qua
nulitat : non enĩ tantũ de militantib scriptura
loquitur. qui armata militia deauent᷑̾. s qnisq
militis suȩ cingulo itcit᷑. dignitatis sus nules ad-¬

Expanded text:
te morte, ete morte, eviles et miseri. Vidua autem si qua fuerit, aut sic injuriis exagitatur ut nubat, aut si voluerit in castitatis permanere proposito, dando munera sua in facultate vix permanet. Cum his ergo fraudibus repleverint sacculos suos, videbis laetos illos et accuratos ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud quoque peccantes quod rapinarum suarum Deum volunt esse participem. Dicit autem sanctum Evangelium: Interrogaverunt illum et milites; quid faciemus et nos? Ait illis Joannes: Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis; sed contenti estote stipendiis vestris . Hic jam agnoscere se debet omnis homo qui militat. Non enim tantum de iis militantibus Scriptura loquitur qui armata militia detinentur, sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles a
Abbreviated transcription (Latin):
&r iniquitas locũ non habeat. & consticutũ habeat¬
locum uectigal effectum. Non enĩ dixit nichil
cxigatis : sed nichil amplius erigatis. Inde intel¬
ligimus: quod apud dm̃ nontam exaccio quam
exaccio mniqua damnet᷑. Dicit enĩ ipss dñs. N ed¬
dite quȩ dĩ sunt dõ: & quȩ cȩsaris cęsari. Igitur
quod cesar p̃cipit ferendũ.s̃: quod imꝑator in¬
dicit tolerandum . ẽ. Sed sit intolerabile: dum
illud prȩda exactionis accumulat. Hoc autem
quale .ẽ. quod idem ipsi qui huius modi neces¬
sitates ꝓcurant. peccatis suis peccata congeminant:
Hoc .ẽ. quod fraudes suas ac rapinas cõmodũ uo¬
cant: cum ipsa preda infert̃ in cõmodũ. Illud
aut̃ addunt scelerib suis ut quos indefensos
uiderint ipsos potuis ꝑsequant᷑. Et putant se
necessitates decepisse publicas. insi domos dece¬
ꝑint orphanorum. Ita quorũ patͣ ance biduum
forsitan fuerit amicus collega uel fr̃. int̾uenien¬

Expanded text:
et iniquitas locum non habeat, et constitutum habeatet iniquitas locum non habeat, et constitutum habeat vectigal effectum. Non enim dixit, Nihil exigatis; sed, nihil amplius exigatis. Unde intelligimus quod apud Deum non tam exactio, quam exactio iniqua damnetur: dicit enim ipse Dominus, Reddite quae Dei sunt, Deo; et quae Caesaris, Caesari . Igitur quod Caesar praecipit, ferendum est; quod Imperator indicit, tolerandum est: sed fit intolerabile, dum illud praeda exactionis accumulat. Hoc autem quale est, quod iidem ipsi qui hujus modi necessitates procurant, peccatis suis peccata congeminant: hoc est, quod fraudes suas ac rapinas commodum vocant, cum ipsa praeda inferatur incommodum? Illud autem addunt sceleribus suis, ut quos indefensos viderint, ipsos potius persequantur; et putant se necessitates decepisse publicas, nisi domos deceperint orphanorum: ita quorum pater ante biduum forsitan fuerit amicus, collega, vel frater, intervenien
Abbreviated transcription (Latin):
cus Quasi om̃is qui clericus non. Ẽ. aut manachus
possit cilicers quod non licet. Cunccs igi᷑ officus¬
sacris litteris prescribit᷑ norma uiuendi: om̃is ab bens
inucndum ꝓ uocat᷑ sexus. etas. & dignitas. Igiur ne¬
mo se excuset. publicis actib : nemo de occupations
militiȩ conquerat᷑. Apud om̃em xp̃ianum: prima
honestatis debec. et: militia. Nam ut id quod dicinꝰ
auccoritate euangelica cõꝑbemus: uideamus leccionẽ
quş paulo ante decursa .s̃. Ait enĩ euamgelium.
Uenerunt aut̃ ce publicani ad ioħem ut baptrrarent̃
ab eo & dixerunt ad euͬ. Magister quid faciemus
At ille dixit. Nichil amplius exigatis. quã quod
constitutũ. est uobis. Honesta plans publicanorũ
int̾rogatio: ac scĩ ꝓphete iusta responsio. Illi enĩ
sollicits interrogant. ne aut ignorantes plus exigeu
tes peccatũ incidant: aut cessantes publicã deci¬
piant funccionem. Hic aut̃ moderate p̾cipit: ut

Expanded text:
cum. Quasi omnis qui clericus non est aut monachus, cum. Quasi omnis qui clericus non est aut monachus, possit ei licere quod non licet. Cunctis igitur officiis praescribitur norma vivendi, omnis ad bene agendum provocatur sexus, aetas et dignitas. Igitur nemo se publicis excuset actibus, nemo de occupatione militiae conqueratur. Apud omnem Christianum prima honestatis debet esse militia Nam ut id quod dicimus auctoritate evangelica comprobemus, videamus lectionem quae paulo ante decursa est. Ait enim Evangelium: Venerunt autem et Publicani ad Joannem ut baptizarentur ab eo; et dixerunt ad eum: Magister, quid faciemus? At ille dixit: nihil amplius exigatis quam quod constitutum est vobis . Honesta plane Publicanorum interrogatio, ac sancti prophetae justa responsio. Illi enim solliciti interrogant, ne aut igndo peccatum incidant, aut cessantes publicam decipiant functionem: hic autem moderate praecipit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli fr̃s qui aut militiȩ cingulo detinen¬
Itur. aut inaccu sunt publico constituti: cũ
peccant grauit̃ hac solent a peccacis sius pri¬
ma se uoce excusars quod militant. Et ne
bene aquando faciant: occupatos se malis
actib conquerunt᷑. Perinde quasi militia
hominũ non uolutas inculpa sit. ita quod ipsi gt¬
runt officus suis asscribunt. Non enĩ militare delic¬
tum. ẽ : sed ꝓpter predam militare peccatum. est.
Nec rem publicã gerere criminosum. s̃: sed idõ agero
rem publicã ut rem familiarẽ augeas. potius uidet̾¬
ẽẽ. dampnabils. Propterea enĩ ꝓuidentia quadan
militantib sunt stipendia constituta: nedũ sũptus
querit᷑. preda grasset᷑. Illud aut̃ quals .Ẽ. cum ob
errorem aliquẽ a seniorib arguunt᷑. &e iaputatur
alicui de illis cur ebrius fuerit. cur res alienas per¬
uaserit. cedẽ cur turbulentus admiserit. statim res¬
pondeat. quid habebam facere homo scłaris aut
miles: Nunquid monachus sum ꝑfessus. aut cleri¬

Expanded text:
onnulli fratres, qui aut militiae cingulo detinentur, aut in actu sunt publico constituti, cum peccant graviter, hac solent a peccatis suis prima se voce excusare, quod militant; et ne bene aliquando faciant, occupatos se malis actibus conqueruntur: perinde quasi militia hominum, non voluntas in culpa sit; ita quod ipsi gerunt, officiis suis adscribunt. Non enim militare, delictum est; sed propter praedam militare, peccatum est. Nec rempublicam gerere, criminosum est; sed ideo agere rempublicam, ut rem familiarem potius augeesse damnabile. 377 Propterea enim quaedam militantibus sunt stipendia constituta; ne dum sumptus quaeritur, praeda grassetur. Illud autem quale est, quod cum ob errorem aliquem a senioribus arguuntur, et imputatur aliquibus de illis, cur ebrius fuerit, cur res alienas pervaserit, caedem cur turbulentus admiserit, statim respondeat: Quid habebam facere homo saecularis et miles? Nunquid monachum sum professus aut cleri
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ aduitoro in potestate nr̃a consistit. & peccata
uitare. & quod bonuni .c̃. exercere contendat:
ut cum dies ille terribilis & metuendus aduens¬
rit. non cum impiis & peccatorib ꝑenni incendio
concrenet᷑. sed cum ustis & dm̃ tinttib ꝑ uenire
ad ȩt̾num premiũ mereat᷑. quod ipss prestare

Expanded text:
consistit, et peccata vitare, et quod bonum est exercere contendat; ut cum ille dies terribilis et metuendus advenerit, non cum impiis et peccatoribus perenni incendio concremetur; sed cum justis et Deum timentibus pervenire ad aeternum praemium mereatur: quod ipse praestare
Abbreviated transcription (Latin):
palã : sed in secreto & occulte. Uis nosse quis quis
talia cogitas. non sibi repugnare duo testam̃ta. quia
illud in libro salomonis. hoc in euangło reppericur.
Audi apłm. Certe apłs minister .G̃. noui testamtti
Audi gͦ apłm paulũ: timotheo p̾cipientẽ & dicentem.
Peccantes corã ominib argus: ut & cȩc̃i timorem
habeant. Iam non salo monis liber cũ euangłio sed

Expanded text:
palam, sed in secreto et occulte. Vis nosse, quisquis palam, sed in secreto et occulte. Vis nosse, quisquis talia cogitas, non sibi repugnare duo Testamenta, quia illud in libro Salomonis, hoc in Evangelio reperitur? Apostolum audi. Certe Apostolus minister est Novi Testamenti. Audi ergo apostolum Paulum Timotheo praecipientem et dicentem, Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant . Jam non Salomonis liber cum Evangelio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mon innuens oculis cum dolo. congerit. hominibus
mesliciã. qui aut̃ arguit palam pace̾ facit : Si ergo
qui arguit palã pacem facit. quomodo corrips
illũ ut̃ ts & ipsum solũ. Metuendũ .G̃. no sibi con¬
traria sint precepta diuina : sed intelligamus. c.
ibi summã cõ cordiam. Non quem adinodũ quidã
uani sapi amus. qui errantes opinant᷑ sibi contraria
eẽ. duo testam̃ta in libris ueterib & nouis ut. ideo
putemus hoc ee̾. contrariũ qm̃ illud.G̃. in salo monis
libro. hoc in euangłio. Si ciuĩ aliquis inperitus & ca-¬
lummator diuinarũ scipturarũ diceret. ecce ibi sibi
contradicunt duo testanĩta. dñs dicit. corrips illũ
int̃ te ce ipsũ solũ : salomon dicit. qui arguit palam
pacẽ facit. Ergo nescit dñs qui d precepit. Salo mon
uult contundi frontẽ peccantis: xp̃s parcit pudori
erubescentis. Ibi enĩ scriptũ.ẽ. qui arguit. palã pacẽ
facit : hic aut̃. corripe illũ int̾ te & ipsũ solũ. Non

Expanded text:
 Annuens oculis cum dole, congerit hominibus moestitiam: qui autem arguit palam, pacem facit? Si ergo qui arguit palam, pacem facit; quomodo, Corripe illum inter te et ipsum solum? Metuendum est, ne sibi contraria sint praecepta divina. Sed intelligamus esse ibi summam concordiam, non quemadmodum quidam vani sapiamus, qui errantes opinantur contraria sibi esse duo Testamenta in Libris veteribus et novis: ut ideo putemus hoc esse contrarium, quoniam illud est in Salomonis libro, hoc in Evangelio. Si enim aliquis imperitus et calumniator divinarum Scripturarum diceret, Ecce ubi sibi contradicunt duo Testamenta. Dominus dicit, Corripe illum inter te et ipsum solum. Salomon dicit, Qui arguit palam, pacem facit. Ergo nescit Dominus quid praecepit? Salomon vult contundi frontem peccantis: Christus parcit pudori erubescentis. Ibi enim scriptum est, Qui arguit palam, pacem facit: hic autem, Corripe illum inter te et ipsum solum; non
Abbreviated transcription (Latin):
pecit : Uidet̾e illam de qua sepe locuti sumus :
mat̾nam quodã modo caritatẽ. Cum ds minaret᷑
sacrilego popło  pia morsi uiscera tremuerunt.
opposuit se ꝓ illis iracundis dĩ. Dñs inquit si di¬
rus hoc dixerit. attendens iusticiã &e miscdiamr

Expanded text:
petit? Videte illam, de qua saepe locuti sumus, petit? Videte illam, de qua saepe locuti sumus, maternam quodam modo charitatem. Cum Deus minaretur sacrilego populo, pia Moysi viscera tremuerunt, opposuit se pro illis iracundiae Dei. Domine, inquit, si dirus hoc dixerit attendens justitiam et misericor
Abbreviated transcription (Latin):
Mor ses ipse fr̃s cum acciꝑet legẽ in monte: popłs deor¬
sum idolum fecit. Fopłs dĩ. popłs ductus cedeutib
fluctib rubri maris. qui sequentes inimicos obru¬
erant: post tanta signa &e nuracula in egyptiorũ
plagis ad martõ & in sua ꝓtectione. ad salutẽ tam̃
ulolum exposcit. idolũ excorsit. idolũ fecit. idolum
adorauit. idolo sacrificauit. Indicat dñs famulo
suo popłi factũ: &e dicit eos se ꝑditurũ a facie sua.
Int̃cedit moyses. ad ipsum popłm rediturus & ha¬
buit occasionẽ recedendi & exeũdi ab eis sicut isti
intelligunt ne in mundũ tangere t. ne cũ talib
iuuerẽt: non fecit tam̃. Et ne forte hoc necessitate
potus quam caritate fecisse iuderet᷑: obtulit illi
ds̃ alium popłm. Faciam te inquit in gente̾ mag¬
nam: ut illos deleret. At ille non accepit: coheret
peccatorib. petit ꝓ peccatorib. Et quomodo pe¬
tit  Magna ꝓbatio dilectionis fr̃s. Quo modo

Expanded text:
Moyses ipse, fratres, cum acciperet legem in monte, populus deorMoyses ipse, fratres, cum acciperet legem in monte, populus deorsum idolum fecit. Populus Dei, populus ductus cedentibus fluctibus Rubri maris, qui sequentes inimicos obruerant, post tanta signa et miracula in Aegyptiorum plagis ad mortem, et in sua protectione ad salutem, tamen idolum poposcit, idolum extorsit, idolum fecit, idolum adoravit, idolo sacrificavit. Indicat Deus famulo suo populi factum, et dicit eos se perditurum a facie sua. Intercedit Moyses ad ipsum populum rediturus: et habuit occasionem recedendi et exeundi ab eis, sicut isti intelligunt, ne immundum tangeret, ne cum talibus viveret; non fecit tamen. Et ne forte hoc necessitate potius quam charitate fecisse videretur, obtulit illi Deus alium populum: Faciam te, inquit, in gentem magnam: ut illos deleret. At ille non accepit, cohaeret peccatoribus, petit pro peccatoribus. Et quomodo petit? Magna probatio dilectionis, fratres. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ille in suamiquitats moriet᷑. & cu aimã tuã libe¬
rabis. Hoc si facit. ecit inde. non separacions corporis.
se defensions opis sui. Fecit eiũ isse quod faciendũ
fuit: etiam si ille non obtemꝑauit. cui obtemꝑandũ
clamauit isaias. damauit ieremias: cdamauit iers¬
chiel. Uideanius si hoc ipsi feccrunt. si dimiserunt po¬
płm dĩ do ss ad gentes alias transtulerunt. Quam
multa ec quam ueheniter ieremias increpauit. in pec¬
catores &e sceleratos popłi sui: int̾ eos tam̃ eras. Unum
cum illis templũ intrabat. eadem sacram̃ta celerabat
in ea hominũ sceleratorũ congregations uiuebat:
sed clamando exiebat inde. Hoc .G̃. exire inds. hoc. est
inmundũ nontangere: &e uoluitats non consentire.
ce ors non parcers. Quid dicam as ieremia. de isaia.
de damele. de ierechiele. de cȩceris ꝓphetis. qui non
recesserunt de popło malo. ue desererent bonos illi
popło cõmixtos. ubi &e ipsi tales. es̃. potuerunt.

Expanded text:
ille in sua iniquitate morietur, et tu animam tuam libeille in sua iniquitate morietur, et tu animam tuam liberabis . Hoc si facit, exit inde, non separatione corporis, sed defensione operis sui. Fecit enim iste quod faciendum fuit: etiamsi ille non obtemperavit, cui obtemperandum clamavit Isaias, clamavit Jeremias, clamavit Ezechiel. Videamus si hoc ipsi fecerunt, si dimiserunt populum Dei, et se ad gentes alias transtulerunt. Quam multa et quam vehementer Jeremias increpavit in peccatores et sceleratos populi sui! Inter eos tamen erat, unum cum illis templum intrabat, eadem sacramenta celebrabat: in ea hominum sceleratorum congregatione vivebat, sed clamando exibat inde. Hoc est exire inde, hoc est immundum non tangere, et voluntate non consentire, et ore non parcere. Quid dicam de Jeremia, de Isaia, de Daniele, de Ezechiel, de caeteris Prophetis, qui non recesserunt a populo malo, ne desererent bonos illi populo commixtos, ubi et ipsi tales esse potuerunt?
Abbreviated transcription (Latin):
quođ quisq peccauit : non tecigisti in mundũ. Re¬
dargusti. corripusti. moniusti. adhibiusti etiam si
res exegit congruã &e quȩ unitatẽ non uioles disci¬
plinã: existi inde. Atcendite infacta scõrum: ne forto
nr̃a uideat᷑ interp̾retatio. Quo modo hȩc uerba in¬
tellexerunt sc̃i sic utiq intelligenda sunt. Exite
inde dicit ꝓpheta. Fruis usitata ipsius uerbi con¬
suetudine. assero istam sententiã & postea ostendo
non meam. Plerumq accusant᷑ homines : & cuin
accusati fuerint. defendunt se. Cum aut̃ se ille qui
inde. Quo modo inde exiit. Rations reddita: &
defensione. iustissima. Hoc .ẽ. quod faciebant sancti
quando excutientes puluerẽ de pedib ad uersus
cos qui pacẽ sibi nuntiacã non accipiebant. Exiit̃
inde speculator cui dictũ. s̃: speculatorẽ posui te
domus isrł. Ili cnĩ dicitur. Si dixeris iniquo & non
so auerterit ab iniquitats sua & a uia sua miquus

Expanded text:
quod quisque peccavit; non tetigisti immundum. Requod quisque peccavit; non tetigisti immundum. Redarguisti, corripuisti, monuisti, adhibuisti etiam, si res exegit, congruam, et quae unitatem non violet, disciplinam; existi inde. Attendite in facta sanctorum, ne forte nostra videatur interpretatio. Quomodo haec verba intellexerunt sancti, sic utique intelligenda sunt. Exite inde, inquit propheta. Prius usitata ipsius verbi consuetudine assero istam sententiam, et postea ostendo non meam. Plerumque accusantur homines; et cum accusati fuerint, defendunt se: cum autem se ille quiinde. Quomodo inde exiit? Ratione reddita, et defensione justissima. Hoc est quod faciebant sancti, quando excutiebant pulverem de pedibus suis, adversus eos qui sibi pacem nuntiatam non accipiebant . Exiit inde ille speculator, cui dictum est, Speculatorem posui te domui Israel. Illi enim dicitur, Si dixeris iniquo, et non se averterit ab iniquitate et a via sua; iniquus