comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut illa soluta ẽ de duob qͥ legio¬
nẽ demonũ patiebant᷑. in regio¬
ne gera senoꝵ. Nam duoꝵ etiam
cecoꝵ qͦs mͦ interposuit unũ fu¬
isse notissimũ. & in illa ciuitate fa¬
mosissimũ. ex hoc etiam satis ap¬
paret: qd̾ & nomen eius & patris
euis marcus commemorauit. Qd̾̃
in tor suꝑius sanatis a dño non
cuiꝰ filiam resuscitauit iħc. In qͦ
etiam magis iste sensus paret. qͥa
& ille archysinagogus utiq in lo¬
co illo nobilis fuit. Procul dubio
itaq bartymeus iste tymei filius.
ex aliqua magna felicitate deiectꝰ.
notissimȩ & famosissimȩ miseriȩ fu¬
it: qd ñ solũ cecus. uerũ etiã men¬
dicus sedebat. Hinc ẽ gͦ qd̾ ipsũ
solum uoluit cõmemorare marcꝰ:
cuius illuminatio tam clara in fa¬
mã illi miraculo comparauit.
sqͣm erat illius nota calamitas.
Lucas uͦ qͣmiuis omnino eodem mͦ
factum. tamen in alio ceco intel¬
ligendꝰ ẽ par commemorare mĩ¬
racłm: & eiusdem miracłi parẽ
modum. Ille quippe hoc factũ

Expanded text:
 de duobus, qui legionem daemonum patiebantur in regione Gerasenorum . Nam duorum etiam caecorum, quos modo interposuit, unum fuisse notissimum et in illa civitate famosissimum, ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen ejus et patris ejus Marcus commemoravit: quod in tot superius sanatis a Dcuius filiam resuscitauit Iesus. in quo etiam magis iste sensus appareat, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit, quam erat illius nota calamitas. Lucas uero quamuis omnino eodem modo factum tamen in alio caeco intellegendus est par commemorare miraculum et eiusdem miraculi parem modum. ille quippe hoc factum
Abbreviated transcription (Latin):
di ũbum ꝙ di sapientia locutꝰ ẽ. sic &ꝰ
ipsis etiam oculis carneis: qnͣdo uisus
ẽ ignis diuisus suꝑ eos: ꝙ ceꝑunt linguiᷤᷤ
loqui. Nam si ñ erat in hominĩb sp̃s
sc̃s ante dni uisibilem clarificatione̾:
pleta ẽ elitabeth. ꝯ tacharias uir eiꝰ¬
quĩb om̃ib sc̃ptum ẽ. qd̾ impleti sp̃u
scõ illa quȩ in eugłio legimꝰ dixerint:
net ad gub̃nationem ꝓuidentie: q̃ua
om̃s diuine actiones locorũ tempo¬
rũꝙ: ordines distinctione pulcher¬
rima ꝑagunt᷑: cum ipsa diuinitas
nec teneat᷑ nec migret locis: nec tenda
inipso homine quẽ gerebat: qͣndo ut bap-¬
tizaret᷑ uenit ad ioħem ÷ ꝙ tam̃ postea¬
qmͣ bapuratusẽ. descendere in eũ in co¬

Expanded text:
Dei Verbum et Dei Sapientia locutus est: sic et ipsis etiam oculis carneis, quando visus est ignis divisus super eos, et coeperunt loqui linguis . Nam si non erat in hominibus Spiritus sanctus ante Domini visibilem clarificationem, pleta est Elisabeth et Zacharias vir ejuquibus omnibus scriptum est quod impleti Spiritu sancto, illa quae in Evangelio legimus dixerint ?net ad gubernationem providentiae, qua omnes divinae actiones locorum temporumque ordine ac distinctione pulcherrima peraguntur, cum ipsa divinitas nec teneatur nec migret locis, nec tendatin ipso homine quem gerebat, quando ut baptizaretur venit ad Joannem, et tamen posteaquam baptizatus est, descendere in eum Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ eius infusam: De uerbo.
ũbum interp̃tam᷑: ut signisicet᷑ ñ so¬
lum ad patrem respectus: s ad illa
etiam que ꝑũba facta sunt oꝑatiua
potentia. Ratio autẽ xsi nicħ ꝑ illam
siat: recte ratio đr.¬

Expanded text:
De Verbo. verbum interpretamur, ut significetur non solum ad Patrem respectus, sed ad illa etiam quae per Verbum facta sunt operativa potentia. Ratio autem, etsi nihil per illam fiat, recte ratio
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ipse monstrauit dicens: am̃ dico
tͥ. hodie mecũ eris in ꝑadiso. Quomͦ
gͦ in esfabili potestate dnantis d̃i. at
pot̾at: sic ctiam sp̃s sc̃s latent̾ dabat᷑ ante
dñi clarificationẽ: pꝰ manifestationẽ aũ¬

Expanded text:
ns, Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Quomodo ergo ineffabili potestate dominantis Dei atque poterat sic etiam Spiritus sanctus latenter dabatur ante Domini clarificationem; post manifestationem au
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ utrum qui baptirati st̃ illo
tempore. qͦ scͥptum ẽ dnm ꝑ disci¬
pulos suos baptirasse plures ꝙͣ ioħ̃e:
quia iħc no ndu fuerat głificatꝰ. Et
facillime quidẽ ita respondet᷑: qͥa dñs
animo latro ille cui dictum ẽ. am̃ di¬
co tͥ. hodie mecũ eris in ꝑachyso. qui
nec ipsum baptismũ acceꝑat: qͣmꝙͣ
corneliꝰ. & qui cum eo exgentib credi¬
derant. sp̃m scm etiam pͥusqͣm bapti¬
carent᷑ acceꝑint: ñ tam̃ uideo qͦmͦ ꝯ
ille latro sine sp̃u sc̃o dicere potuerit:

Expanded text:
eritur utrum qui baptizati sunt illo tempore quo scriptum est Dominum per discipulos suos baptizasse plures quam Joannes, quia Jesus nondum erat clarificatus . Et facillime quidem ita respondetur, quod Domanimo latro ille cui dictum est, Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso; qui nec ipsum Baptismum acceperat. Quanquam Cornelius, et qui cum eo ex Gentibus crediderant, Spiritum sanctum etiam priusquam baptizarentur acceperint : non tamen video quomodo et ille latro sine Spiritu sancto dicere potuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
oc opus ñ ita scͥptum
est. acsi eugłm expo¬
nendum ex ordine su¬
sceptũ eẽt a nobis: s
pro arbitrio & tẽpo¬
re consulentis cũ quo agebatur.
siqͥd ei uidebatur obscurum.
deoq multa & fortassis obscurio¬
ra p̃termissa sunt: quia ea lam
nouerat: & qͥa que nondũ noue¬
rat inqͥrebat: nec teneri uolebat
festinationẽ suam in his que an¬
tea iam sic acceꝑat: ut etiam as¬
siduitate audiendi atq tractan¬
di memorie stabiliter firmeq mã¬
daret. Nonnulla etiã ñ hic eode
ordine inueniunt᷑ exposita. quo
in eugłio narrata sunt: qm̃ que¬
dam festinatione dilata. cũ tẽpꝰ
daret᷑ retractabant᷑: & eo loco sc̃¬
bebant᷑. qui uacuus in ordine ia
expositarũ rerũ subsequebatur.
Quod postea qm cõꝑi. nequis forte
querens aliquid legere in hoc
opere qd̾ eũ in eugłio i ouisset.
& ad querendui excitasset. tedio
ꝑturbati ordinis offenderetur.
quandoqͥde ea carptim ut pote¬
ram dictabant᷑. in unũ collecta

Expanded text:
oc opus non ita scriptum est, ac si Evangelium exponendum ex ordine susceptum esset a nobis: sed pro arbitrio et tempore consulentis, cum quo legebatur, si quid ei videbatur obscurum. Ideoque multa, et fortassis obscuriora praetermissa sunt; quia jam ea noverat, qui ea quae nondum noverat, inquirebat, nec teneri volebat festinationem suam in iis quae antea jam sic acceperat, ut etiam assiduitate audiendi atque tractandi, memoriae stabiliter firmeque mandaret. Nonnulla etiam hic non eodem ordine inveniuntur exposita, quo in Evangelio narrata sunt; quoniam quaedam festinatione dilata, cum tempus daretur, retractabantur, et eo loco scribebantur, qui vacuus in ordine jam expositarum rerum subsequebatur. Quod posteaquam comperi, ne quis forte quaerens aliquid legere in hoc opere, quod eum in Evangelio movisset et ad quaerendum excitasset, taedio perturbati ordinis offenderetur quandoquidem ea quae carptim, ut poterant, dictabantur, in unum collecta
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: qͥnqͣgesimȩ celebratione p̃sigurat᷑.
ẜpt̾ea postea qͣm dñs nr̃ resurrexit a
mortuis. qͣdraginta dieb ꝑactis cum
discipulis suis. eade ipsa scilicet ꝑ ħo
numerũ insinuata temporali dispen¬
satione. que ad sidem ꝑtinet. ascendio
in celũ: ꝙ decem aliis dieb ꝑactis mi¬
sit sp̃m sc̃m: id ẽ ut ñ ad humana &
temporalia. s ad diuina atq et̾na con¬
tuenda. qͦdam amoris & caritatis spi¬
ram̃to atq incendio. quadragenario
denariꝰ adderet᷑: & ido iam hoc totum
duo tempora. id ẽ. unũ laboris. & sol¬
licitudinis. alt̾um gaudii & securia¬
tis: etiã retib missis in mare dns nr̃
signisicat. Nam ante passionẽ de reu

Expanded text:
gesimae celebratione praefiguratur. Propterea, posteaquam Dominus noster resurrexit a mortuis, quadraginta diebus peractis cum discipulis suis, eadem ipsa scilicet per hunc numerum insinuata temporali dispensatione, quae ad fidem pertinet, ascendit in coelum , et decem aliis diebus peractis misit Spiritum sanctum : id est, ut non ad humana et temporalia, sed ad divina et aeterna contuenda quodam amoris et charitatis spiramento et incendio, quadragenario denarius adderetur. Et ideo jam hoc totum,duo tempora, id est, unum laboris et sollicitudinis, alterum gaudii et securitatis, etiam retibus missis in mare Dominus noster significat. Nam ante passionem de reti
Abbreviated transcription (Latin):
ficit. Ita etiã impetrat stabiłe. & nul¬
liꝰ temꝑis indigentẽ sapientiã. que
denarto numero ꝯmendat᷑ ut ad qua¬
draguita addant᷑ decem: quia ⁊ par-¬
tes eq̃les qͥdragenarii numeri simul
ductȩ. ad qͥnqͣginta ꝑueniunt. Parteᷤᷤ
autẽ eq̃les habet qͣtragenar iꝰ numerꝰ.
pͥmo q̃draginta in singulis: deinde
uiginti inbinis: deinde docem inqͥt̾¬
nis: octo in qͥnis: qnꝙ in octonis: qͣ-¬
ruor in denis: duas in uicenis. Unũ
qnqͥginta. Qaiaꝓpt̾ sicut qͣdragenariꝰ
numerꝰ eqͣlib suis partib ꝯputatis.
parit ampliꝰ deuariũ. ꝙ sit qͥnqͦ gena¬
riꝰ: sic tempꝰ fidi rerũ ꝓ salute nr̃a ge¬
starũ. ygerendarũ. cũ eqͥtate uite
aptũ. impetrat intellectũ stabilis sa¬
pientie: ut ñ solũ credñdo. s etiã in¬
telligendo disciplina firmet᷑. Et id̃o

Expanded text:
ita impetrat etiam stabilem et nullius temporis indigentem sapientiam, quae denario numero commendatur, ut ad quadraginta addantur decem; quia et partes aequales quadragenarii numeri, simul ductae, ad quinquaginta perveniunt; partes autem aequales habet quadragenarius numerus, primo quadraginta in singulis, deinde viginti in binis, deinde decem in quaternis, octo in quinis, quinque in octonis, quatuor in denis, duas in vicenis. Unum quinquaginta. Quapropter sicut quadragenarius numerus, aequalibus suis partibus computatis, parit amplius denarium, et fit quinquagenarius: sic tempus fidei rerum pro salute nostra gestarum et gerendarum cum aequitate vitae actum impetrat intellectum stabilis sapientiae; ut non solum credendo, sed etiam intelligendo disciplina firmetur. 2. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
signisicet. Qd autẽ retia st̃ rupta. ca¬
ritate uiolata hereses multas exisse
significat. Post resurrectionẽ uͦ cũ
uellet eccłiam futuri temꝑis p̃mõ
ri st̃: iussit mitti retia in dẽtam parteꝰ
ꝙ capti sunt ingentes pisces. centum
quinquaginta tres: mirantib discipłis
quod cũ tam magni essent. retia non sunt
dirupta. Horũ magnitudo magnitudinẽ
sapientie iusticieq designat: numenꝰ¬
& eternã regenerationẽ ꝑfectã: qͣm dixi¬
mus quinquagenario numero cõmen¬
dari. Q a enĩ opus nonerit tẽ tẽporalib
adiumentis: & animo continebitur fides
atq sapientia: qͥa animo ternariũ nume¬
rum tributũ diximus: qͥnqͣginta du¬
cimus ter: & suint centum quinqua¬
ginta. Cui numero trinitas aditur:
qr omĩs ista ꝑfectio. in nomine patͥs &
filiĩ & sp̃c scĩ consecrata est. Ita fiunt
centũ quinqͣginta ᷤ tres: qͥ numerus
piscium ad dexterã partẽ captoꝵs inue¬
nitur.
lx xͣxii. de eo qd scͥptum ẽ. quẽ

Expanded text:
significaret. Quod autem rupta sunt retia, charitate violata multas haereses exiisse significat. Post resurrectionem vero, cum vellet Ecclesiam futuri temporis praeri sunt, jussit mitti retia in dexteram partem; et capti sunt ingentes pisces centum quinquaginta tres, mirantibus discipulis quod cum tam magni essent, retia non sunt disrupta . Horum magnitudo magnitudinem sapientiae justitiaeque significat; numerdiximus quinquagenario numero commendari. Quia enim tunc non erit opus corporalibus adjumentis, et animo continebitur fides atque sapientia; quia animo ternarium numerum tributum diximus, quinquaginta ducimus ter, et fiunt centum quinquaginta; cui numero trinitas additur, quia omnis illa perfectio in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti consecrata est: ita fiunt centum quinquaginta tres, qui numerus piscium ad dexteram partem captorum invenitur. LXXXII. De eo quod scriptum est: Quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ euidentissimã naturã eiꝰ: id ẽ cali¬
dam & frigidã. humidã & siccã. Uni¬
ũse gͦ creature septenariꝰ. Quappt̾ oĩs
disciplina dinoscens ydiscernens cre-¬
atorẽ atq creaturã: denario numero
insinuat᷑. Que disciplina qͣmdiu
corporeis motĩb temporalit̾ signifi¬
cat᷑: cred̾ndo dstat : rerũ gestarũ
uenientiũ atq tnͣseuntiũ auctoritate.
qͣsi lacte paruulos nuiͥt: ut idoneos
faciat o templationi: que ñ uenit ⁊ tͣn¬
sit: s semꝑ ꝑmanet. In qua quisꝙ nar-¬
ratis reb sͥ diuinitꝰ temꝑalit̾ ꝓ salu¬
te hominũ gestis. siue gerendis. que
adhuc futura p̃dicant᷑. si ꝑmanse¬
rit in fide. & ꝓmissa sꝑauerit.⁊ que
diuina auctoritas p̃cepit. infatiga¬
bili caritate implere curat̾it ⁊ rocte
aget uitã huiꝰ necessitatis ꝙ tẽporis.
q̃ num̃o qͣdragesimo ꝯm̃dat᷑. qm̃ de-¬

Expanded text:
eius, id est calidam et frigidam, humidam et siccam; uniuersae ergo creaturae septenarius. quapropter omnis disciplina dinoscens et discernens creatorem atque creaturam denario numero insinuatur. quae disciplina quamdiu corporeis motibus temporaliter significatur, credendo constat et rerum gestarum uenientium atque transeuntium auctoritate quasi lacte paruulos nutrit, ut idoneos faciat contemplationi, quae non uenit et transit, sed semper manet. in qua quisque narratis sibi rebus diuinitus temporaliter pro salute hominum gestis siue gerendis quae adhuc futura praedicantur, si permanserit in fide et promissa sperauerit et quae diuina auctoritas praecipit infatigabili caritate implere durauerit, recte agit uitam huius necessitatis et temporis, ae numero quadragesimo
Abbreviated transcription (Latin):
ita hoc discernit apłs. Nemo scit quid
hominis dicit. Salnum faciet sp̃m ur̃m:
animã & corpꝰ. & iste enĩ factus ẽ ado:
siceut ꝙ cetera creatura. Scͥptumẽ enĩ
hominũ nouit: ꝙ qui fiuxit sp̃m ho
minis ipsescit om̃ia. Eigo iste sp̃c ad
imaginẽ di nullo dubitante accipit᷑¬
fictus: in quo ẽ intelligentia ueritatis.
Heret enĩ ueritati: nulla int̾posita cre¬
atura. Cetera hominis ad similitudi¬
nẽ facta uideri uolunt: quia om̃is qͥdẽ
imago similis ẽ: ñ autẽ om̃e qd̾ simile
ẽ: etiã imago ꝓpͥe s forte abusiue dici
potest. d cauendũ in talib ne qͥd minꝰ
asscuerandũ putet᷑: illa resane salubri¬
ter custodita. ne qm̃ corpꝰ qͣ dlibet ꝑ loca¬
lia spacia porrectũ ẽ: aliqͥd tale credat᷑ esse
substantia cłi. Nam res que in parte minor
ẽ. qͣm in toto. nec dignitati animȩ conue

Expanded text:
scit quid hominis dicit: Salvum faciat spiritum vestrum, animam et corpus; et iste enim factus est a Deo sicut et caetera creatura. Scriptum est enim hominum novit; et qui finxit spiritum omnibus, ipse scit omnia . Ergo iste spiritus ad imaginem Dei nullo dubitante factus accipitur, in quo est intelligentia veritatis: haeret enim veritati nulla interposita creatura. Caetera hominis ad similitudinem facta videri volunt; quia omnis quidem imago similis est, non autem omne quod simile est, etiam imago proprie, sed forte abusive dici potest. Sed cavendum in talibus ne quid nimis asseverandum putetur, illa re sane salubriter custodita, ne quoniam corpus quodlibet per localia spatia porrectum est, aliquid tale credatur esse substantia Dei. Nam res quae in parte minor est quam in toto, nec dignitati animae conve
Abbreviated transcription (Latin):
Siptea hoc n c̃ consequens. qͥa mul¬
ta st̃ pecora bipecia: ꝓpt̾ea ꝙ illiso
ñ ẽ consequens. qͥa multa sunt peccata
q̃ pauimur. Hoc enĩ & contͣdicit᷑ ñ ẽẽ cõ¬
sequens: ut si patimͣ timorẽ: ideo ñ sit
peccatũ. Tu autem dicis conseqns ẽẽ.
ut si patim᷑ timorẽ ñ sit poccatũ: cũ tam̃

Expanded text:
ea hoc non est consequens, quia multa sunt pecora bipedia; propterea et illud non est consequens, quia multa sunt peccata quae patimur. Hoc enim contra dicitur, non esse consequens ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum. Tu autem dicis consequens esse ut si patimur timorem, non sit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis suis. quia oporteret eũ ire
iherosolimã. & multa pati a senio¬
rib & scribis: & cȩtera usq ad illud
ubi ait. Non sapis ea que di sunt.
s ea que hominũ. Hȩc eode ordi¬
ne subnectunt marcus & lucas:
Sed lucas de petro qd̃ passiomi xp̃i
contradixerit tacet. liiii.

Expanded text:
quia oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et Scribis, etc., usque ad illud ubi ait, Non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum . Haec eodem ordine subnectunt Marcus et Lucas : sed Lucas de Petro, quod passioni Christi contradixerit, tacet. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
meis fecistis. mͥ fecistis.d Tenet eͦ
xp̃m. ne longuis ab illo eat: qͥs¬
quis catherrzatus uerbo. in om̃i¬
bus bonis ei qui se catherizar
Et in alio loco cum dixisset. neces¬
sitatib scõꝵ cõmunicantes: stat̃i
subiecit. Hospitalitatẽ sectantes.
E t isti enĩ cathezizati erant uerbo.
cũ eis exponeret scͥpturas. E qͥa
hospitalitatẽ sectati sunt: eũ quẽ
in ipsa expositione scͥpturarũ ñ
cognouerunt: in panis fractione
cognoscunt. Non enĩ auditores
legis iusti sunt apud dm: s facto
uerũ corpus habuisse s fictum.

Expanded text:
meis fecistis, mihi fecistis . Tenet ergo meis fecistis, mihi fecistis . Tenet ergo Christum ne longius ab illo eat, quisquis catechizatus verbo, in omnibus bonis ei qui se catechizat us bonis : et alio loco cum dixisset, Necessitatibus sanctorum communicantes; statim subjecit, Hospitalitatem sectantes . Et isti enim catechizati erant verbo, cum eis exponeret Scripturas, et quia hospitalitatem sectati sunt, eum quem in ipsa expositione Scripturarum non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed facverum corpus habuisse, sed fictum.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat᷑. Sicut autẽ dicta ita c̃
facta fingunt᷑ sine mendacio: ad
aliquã rem significanda. Unde ẽ
etiam illud eiusdem dñi. qd̃ in fici
arbore fructũ quesiuit: eo tempore
quo illa poma nondum eẽnt. Non
enĩ dubium ẽ: illam inqͥsitionem
ñ fuisse ueram. Quitus enĩ homi¬
nũ sciret. si ñ diuinitate. uł tẽpore
poma illam arborẽ ñ habere. fi¬
ctio gͣ que ad aliquã ueritatẽ re¬
fertur: figura ẽ. Que ñ refertur:
mencdacium ẽ. ¶uid cͦ significat
quod se ire dñs longius finxit cũ
comitaret᷑ discipulis. exponens
eis sc̃as scripturas: utrũ ipse ẽẽt
ignorantib a Quid putamꝰ. nisi
quia hospitalitatis officio. ad su¬
am cognitionẽ ꝑuenire posse ho
mines intimauit: ut cum longiꝰ
exhibent serus eiꝰ : ut cũ dicere
cepint. dñe qͣndo te uidimus hõ¬
pitem & abduximus. tanqͣ eum
scilicet qui longe ab̾cesserat: res¬
pondeat ille. cum tini ex minimiꝰ

Expanded text:
intellegatur. sicut autem dicta, ita etiam intellegatur. sicut autem dicta, ita etiam facta finguntur sine mendacio ad aliquam rem significandam. unde est etiam illud eiusdem domini, quod in fici arbore fructum quaesiuit eo tempore, quo illa poma nondum essent. non enim dubium est illam inquisitionem non fuisse ueram. quiuis enim hominum sciret, si non diuinitate, uel tempore poma illam arborem non habere. fictio igitur, quae ad aliquam ueritatem refertur, figura est; quae non refertur, mendacium est. quid ergo significat quod se ire longius dominus finxit, cum comitaretur discipulis, exponens eis sanctas scripturas, utrum ipse esset ignorantibus ? quid putamus, nisi quia hospitalitatis officio ad suam cognitionem peruenire posse hmines intimavit? ut cum longius exhibent servis ejus, ut cum dicere coeperint, Domine, quando te vidimus hospitem, et adduximus? tanquam eum scilicet qui longe abscesserat: respondeat ille, Cum uni ex minimis
Abbreviated transcription (Latin):
legis est xp̃c. ad iusticiam om¬
in credenti.
Daciũ ꝑtinet. Non em̃ om̃e quod
fingius men̾daciũ est: s qnͣdo
id finginus qd̾ nichil significat:
tc̃ est mendaciũ. Cum autẽ fic̃ti¬
o nr̃a refertur ad aliquã significa¬
tionẽ: ñ est mendacium: s aliqua
figura ueritatis. Alioquin om̃ia
que a sapientib uł sanctis uiris.
uł etram ab ipso dño figurate di¬
cta sunt. m̃dacia deputabuntur:
quia scł̾m usitatum intellectum
ñ subsistit ueritas talib dictis:
Non enĩ homo qui habuit duos fi¬
lios. quoꝵ minor accepta parte
patrimonĩ sui profectus ẽ in regio¬
nem longinquã. & cetera que in
illa narratione contexunt᷑. ita di¬
cuntur: tanqͣ uere fuerit quisqͣm
homo. qui hoc in filiis siuis duob
aut passus sit. aut fecerit. ficta st̃
gͦ ista ad rem quanda significan¬
dam. tam longe alteq maiorem.
& tã incõparabiliter differentem:
ut ꝑ illum fic̾tum hominẽ. d̾s uegeꝰ

Expanded text:
Legis est Christus, ad justitiam omLegis est Christus, ad justitiam omni credenti .dacium pertinet. Non enim omne quod fingimus mendacium est: sed quando id fingimus quod nihil significat, tunc est mendacium. Cum autem fictio nostra refertur ad aliquam significationem, non est mendacium, sed aliqua figura ueritatis. alioquin omnia, quae a sapientibus et sanctis uiris uel etiam ab ipso domino figurate dicta sunt, mendacia deputabuntur, quia secundum usitatum intellectum non subsistit ueritas talibus dictis. non enim homo, qui habuit duos filios, quorum minor accepta parte patrimonii sui profectus est in regionem longinquam, et cetera, quae in illa narratione contexuntur, ita dicuntur, tamquam uere fuerit quisquam homo, qui hoc in filiis suis duobus aut passus sit aut fecerit. ficta sunt ergo ista ad rem quandam significandam tam longe alteque maiorem et tam incomparabiliter differentem, ut per illum fictum hominem deus uerus
Abbreviated transcription (Latin):
ne accepta. uenia corrigerent᷑.
conubia propter filios: filiĩ ꝓpt̾
successionẽ: successio ꝓpt̃ mortẽ.
Ubi gͦ mors ñ est: neq conubia. Si¬
cut enĩ nc̃ sermo nr decedentibus
& succedentib sillabis ꝑagitur at¬
q ꝑficitur: ita & ipsi homines qͦꝵ
sermo ẽ cdecedendo ac succedendo
pagunt atq ꝑficiunt ordinẽ huiꝰ
seculi: qͥ tẽporali rerũ pulchritudi¬
ne contexitur. In illa autẽ uita qm̃
uerbũ dei quo fruemur. nulla de
nendo simul habet. ita participes
eiꝰ qͥbus ipsum solũ erit uita. neq
moriendo sibi decedent: neq nas¬
cendo succedent.
uod dixit dñs discipłis. orate.
ne intretis in temptationem:
& ipse auulsus ẽ ab eis quantum
iactus ẽ lapidis. tanꝗͣ hoc eosam¬
monuerit. ut in eũ dirigerent la¬
pidẽ. id est usq ad ipsũ ꝑducent ĩtẽti¬
onẽ legis:. quȩ scripta erat in laꝑi¬
de. Usq ad illum enĩ potest ꝑue¬
nire ille lapis:. quoniam finis

Expanded text:
ne accepta venia corrigerentur.ne accepta venia corrigerentur.connubia propter filios, filii propter successionem, successio propter mortem: ubi ergo mors non est, neque connubia. Sicut enim nunc sermo noster decedentibus et succedentibus syllabis peragitur atque perficitur: ita et ipsi homines quorum sermo est, decedendo ac succedendo peragunt atque perficiunt ordinem hujus saeculi, qui temporalium rerum pulchritudine contexitur. In illa autem vita quoniam Verbum Dei quo fruemur, nulla decnendo simul habet; ita participes ejus, quibus ipsum solum erit vita, neque moriendo sibi decedent, neque nascendo succedent.ixit Dominus discipulis, Orate ne intretis in tentationem: et ipse avulsus est ab eis quantum jactus est lapidis: tanquam hoc eos admonuerit, ut in eum dirigerent lapidem, id est, usque ad eum perducerent intentionem Legis, quae scripta erat in lapide . Usque ad illum enim potest pervenire ille lapis: quoniam finis
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾in matħeus enarraret. Neq
hoc sine aliquo sacram̃to. Si enĩ
iericho lunã & ob hoc mortalita¬
tem interp̃tamur: morti ꝓpin¬
quans dñs. iudeis solis lumen
eugłii iusserat p̃dicari. qͦs signi¬
ficauit unus cecus. quẽ lucas cõ¬
memorat. A morte autẽ resur¬
gens atq discedens. & iudeis et
gentib quos duos popłos sig¬
nificare uidentur duo ceci cõme¬
ge: uł etiam adiuncto corpore
ẽ caput eccłiȩ: dictum ẽ. Soluite¬
templũ hoc: & triduo suscitabo
illud. Scdm id uͦ qd̃ etiã adiun¬
cta eccłia intelligitur templum:
uidetur dixisse auferte ista binc
Scͥptũ est. Domꝰ mea. domꝰ oraitio¬
nis uocabitur: uos autẽ fecistis
eam domũ negotiationis: uł spe¬
luncam latronũ. Significauit
enĩ futuros in eccłia qͥ sua nego¬
cia potius agerent: uł receptacu¬
lum ibi haberent ad occultanda
scelera sua. qͣm ut caritatẽ xꝑi se.
querentur: & peccatoꝵ confessio¬

Expanded text:
alterum Matthaeus enarraret; neque alterum Matthaeus enarraret; neque hoc sine aliquo sacramento. Si enim Jericho Lunam, et ob hoc mortalitatem interpretamur, morti propinquans Dominus, Judaeis solis lumen Evangelii jusserat praedicari, quos significavit ille unus caecus quem Lucas commemorat: a morte autem resurgens atque discedens, et Judaeis et Gentibus, quos duos populos significare videntur duo caeci commeges, vel etiam adjuncto corpore est caput Eccleum hoc, et in triduo suscitabo illud. Secundum id vero quod etiam adjuncta Ecclesia intelligitur templum, videtur dixisse, Auferte ista hinc: scriptum est, Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis eam domum negotiationis, vel speluncam latronum . Significavit enim futuros in Ecclesia, qui sua negoia potius agerent, vel receptaculum ibi haberent ad occultanda scelera sua, quam ut charitatem Christi sequerentur, et peccatorum confessio
Abbreviated transcription (Latin):
ad caritatẽ et̾noꝵ. & ã ꝑniciosa
suꝑħia ad humilitatẽ saluberri
richo sic intelligere. ut lam
incde eggressi ꝓpe tam̃ adhue es¬
sent. ad eam ciuitatẽ. Quod qͥde
minus usitate dicitur: sedtam ui¬
deri posset hoc dictum: q̃m ma¬
theus egredientib eis ab iericho
dicit illuminatos duos cecos. qͥ
iuxta uram sedebant. De nume¬
ro quippe nulla eẽt questio.si al¬
ter eu̾gelistarũ de uno tacusset.
unius reminiscens. Nam & maR¬
cus unũ cõmemorat: cum & ipse
egrecdientib eis ab iericho dicat
illuminatũ. Cuius & nom̃ dixit
et patrem: ut intellicamꝰ eũ fuis¬
se notissimũ. alt̾m ignotũ. ut
merito ille notus etiam solus de
rat. adhuc uenientib eis lericho.
factum ẽe: nichil aliud restat in¬
telligere. nͥ bis ẽe factũ hoo mira¬
culum: semel in uno ceco cũ ad¬
huc ueniret in illam ciuitatẽ. &
it̾m in duob cum inde egrede¬
retur: ut illud unũ lucas. illud

Expanded text:
ad charitatem aeternorum, et a perniciosa ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimricho sic intelligere, ut jam inde egressi, prope tamen adhuc essent ad eam civitatem: quod quidem minus usitate dicitur, sed tamen videri possit hoc dictum, quoniam Matthaeus egredientibus eis ab Jericho dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . De numero quippe nulla est quaestio, si alter Evangelistarum de uno tacuit, unius reminiscens. Nam etiam Marcus unum commemorat, cum et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum, cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus eum fuisse notissimum, alterum ignotum, ut merito ille notus etiam solus decrat adhuc venientibus eis Jericho factum esse; nihil aliud restat intelligere, nisi bis esse factum hoc miraculum, semel in uno caeco, dum adhuc veniret in illam civitatem, et iterum in duobus cum inde egrederetur: ut illud unum Lucas, illud
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet intelligentes in eo nu¬
mero deputari etiã illos qͥ qͣmꝙͣ
talia ñ habeant. tam̃ habendi cu¬
piditate rapurtur. Sensus est
autẽ. facilius xp̃m pati ꝓ dilecto¬
ribus seculi: qͣm dilectores scłi ad
xp̃m posse conu̾ti. Cameli autẽ¬
nomine se intelligi uoluit: qui
humiliatus on era sustulit. In qͦ
enĩ manifestius intelligit᷑. qm in
ipso quod scriptum ẽ. qnto ma¬
gnus es humilia te in om̃ibus. a
Facum autẽ: punctiones signifi¬
cat. E punctiones dolores in pas¬
sione susceptos. foramen cͦ acus
dicit: angustiam passionis. Qd
autẽ ait. que impossibilia sunt
apud homines. possibilia sunt
apud d̾m: ñ ita accipiendu est.
quod cupidi et suꝑbi qui noĩe
illius diuitis significati sunt in
regnũ celoꝵ sint intraturi cũ su¬
is cupiditatib & suꝑbia. S pos¬
sibile est do ut ꝑ uerbum eiꝰ sicut
etiã factum ẽe & cotidie fieri ui
demus: a cupiditate temporaliũ

Expanded text:
uidelicet intellegentes in eo nuuidelicet intellegentes in eo numero deputari etiam illos qui, quamquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. sensus est autem: facilius Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse conunomine se intelligi voluit, quia humiliatus onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso, quod scriptum est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem, punctiones significat; per punctiones, dolores in passione susceptos: foramen ergo acus dicit angustias passionis. Quod autem ait: quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius diuitis significati sunt, in regnum caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius — sicut etiam factum esse et cotididemus, a cupiditate temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de unoqͦq p̃cepto uł de uno¬
quoq libro pullulat. ad unũ re¬
dacta: quasi ciuitatẽ facit uiuentiũ
rationũ et̾narum. Est enĩ ciuitas
ñ quorũlibet animantiũ. s ratio¬
naliũ multitudo. uniꝰ segis societa¬
te deumeta. Quod autẽ ab illo qͥ
Datur qui decem habebat: signifi¬
catur & illũ posse amittere mimꝰ
& in eo augeri qͥ habens habet.
hoc est bene utitur. Inimicos qͦ
suos quos coram se iubet int̾fici
significat impietatẽ iudeoꝵ. qͥ
ad eum conu̾ti noluerunt. xluiii
lum ꝑ foramen acus tͣnsire:
qͣm diuitem intrare in regnũ di.
Diuitẽ hic appellat. cuꝑidum rerũ
temporalui: & de talib suꝑbien¬
tem. His diuitib contrarii sunt
Dam eo manifestatur om̃s cuꝑidos.
etiamsi facultatib huiꝰ mundi
careant. ad hoc genꝰ diuitũ qd ẽ
rep̃hensum ꝑtinere: quia postea
dixerunt qͥ audiebant. & quis po¬
test saluus fieri. cum incõpara¬
biliter maior turba sit pauꝑũ.

Expanded text:
quae de unoquoque praecepto vel de unoquae de unoquoque praecepto vel de unoquoque libro pullulat, ad unum redacta, quasi civitatem facit viventium rationum aeternarum. Est enim civitas, non quorumlibet animantium, sed rationalium multitudo, legis unius societate devincta. Quod autem ab illo qui datur qui decem habebat, significatur et illum posse amittere munus  in eo augeri qui habens habet, hoc est bene utitur. Inimicos ergo suos quos jubet coram se interfici, significat impietatem Judaeorum qui ad eum converti noluerunt. XLVII. lum per foramen acus transire, quam diuitem intrare in regnum dei? diuitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. his diuitibus contrarii sunt nam eo manifestatur omnes cupidos, etiam si facultatibus huius mundi careant, ad hoc genus diuitum, quod est reprehensum, pertinere, quia postea dixerunt qui audiebant: quis poterit saluus fieri? cum incomparabiliter maior turba sit pauperum;
Abbreviated transcription (Latin):
I
mexcusabiles. qͥb lex data ñ est
neq audito eugłio dormierunt:
qͥa ꝑ creaturã poterant creatorẽ
agnoscere. cuius inuisibilia a con¬
stitutione mundi. ꝑ ea que facta
sunt intellecta conspiciuntur. ⁊
Hoc est enĩ quasi metere ubi ñ semi¬
naiit: id est etiã eos impietats
reos tenere: quib uerbum legis
aut eugłii ñ ministratũ est. Hoc
tes.pigro languore a uerbi mini¬
stratione conquiescunt. Et hocẽ
quasi in sudario ligare qd̃ accepe¬
rant. Mensã quo danda erat pe¬
cunia: professionẽ ipsam religio¬
nis accipimus: que tanqͣm pub¬
lice ꝓponitur ad usũ necessarium
saluti. Quod autẽ mia eoꝵ qͥ bene
usi sunt decem acquisiuit. & alt̾a
quinq significat eos ẽẽ acqͥsitos
ingregemdi. a quib ipsa lex per
grãm intellecta est: siue quia de¬
calogo continet᷑. siue qͥa ille ꝑ quẽ
lata ẽ libros quinq conscͥpsit. Ad
quib eos preponit. multiplicatio
enĩ intelligentiȩ in ipsa ueritate.

Expanded text:
i inexcusabiles quibus Lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant cognoscere Creatorem, cujus invisibilia, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur ? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit; id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum Legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc tes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Mensam quo danda erat pecunia, professionem ipsam religionis accipimus, quae tanquam publice proponitur ad usum necessarium saluti. Quod autem unus eorum qui bene usi sunt, decem acquisivit, et alter quinque, significat eos esse acquisitos in gregem Dei, a quibus ipsa Lex per gratiam intellecta est; sive quia Decalogo continetur, sive quia ille per quem lata est, libros quinque conscripsit: ad quibus eos praeponit. Multiplicatio enim intelligentiae in ipsa varietate,
Abbreviated transcription (Latin):
raliter aliquid ualent. Itaq etĩã
si om̃s homines conũterentur ad
dm̃. inter quos sunt etiã inimi¬
ci pro quib iubemur orare: dia¬
bolus tamen qui oꝑatur in fili¬
is diffidentiȩ remaneret in scłi
fine damnandus. Quẽ finẽ iusti
cũ uenire desiderant. qͣmuis pro
iimicis suis orent. tam̃ ñ absur¬
De undictã desiderare dicuntur.

Expanded text:
raliter aliquid ualent. itaque etiam raliter aliquid ualent. itaque etiam si omnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubemur orare, diabolus tamen, qui operatur in filiis diffidentiae, remaneret in saeculi fine damnandus. quem finem iusti cum uenire desiderant, quamuis pro inimicis suis orent, tamen non absurde uindictam desiderare dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
obscure: alicubi aꝑte ista ꝑonũ¬
tur. Hic gͦ iniquus uidex ñ ex si¬
militudine.s ex dissimilitudine
adhibitus est: ut ostenderet dñs
qͣnto cerciores ẽẽ debeant. qͥ dm
dici auit audiri potest: cũ apud
iniquissimũ indicẽ. usq ad ef¬
fectum implendi desiderii. uali¬
exit ꝑseuerantia dep̃cantis. Ipsa
uͦ uidua potest habere similitia¬
dinẽ eccłiȩ: qd̾ desolata uidetur
donec ueniat dñs: qͥ tamen in se¬
creto etiam nc̃ curã eius gerit.
Si aritẽ mouet. cur electi dĩ se iun¬
dicari dep̃centur. qd etiã in apo¬
calypsi ioħis de martyrib dicit᷑.
cum aꝑtissime moneamur ut ꝓ
nr̃is inimicis. & ꝑsecutorib oremꝰ:
intelligendu est eam uindictam
ẽẽ iustoꝵ: ut om̃s mali ꝑeant.
Feunt autẽ duob modis. Aut
conuersione ad iustictã. aut ꝯ¬
missaꝑ supplicium potestate. qͣ
nc̃ aduersus bonos quandui hoc
ipsum bonis expedit. uł dempo¬

Expanded text:
obscure, alicubi aperte ista ponunobscure, alicubi aperte ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum dici aut audiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Iohannis de martyribus dicitur, cum apertissime moneamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel tempo
Abbreviated transcription (Latin):
in clibanũ mittitur. d̾s sic uestit:
qͣntomagis uos modice fidei.
Ad hoc genus ꝑtinet etiã illud.
quod de seruo ait: cui dñs deñȩi¬
auerat. ut ã uillicatu remoueret᷑.
Fraudem quippe ille fecit dño suo.
ut falsatis cyrographis debitori¬
bus eius qͣntum cõmodu uisum
s si fraudando quasi ꝓuidit m
posterum. laudatũ eum dicit a
Dño: qnto maiore alacritate sibi
ꝓuidere debent in et̾nam uita
suo loco expositum ẽ. Ad hocge¬
nus ꝑtinet & ille: qͥ ñ ꝓpt̾ amici¬
ciã s tẽdio ut careret iam dormi¬
ens excitatur: ut tres panes cõmo¬
detamico suo. Si enim ille mole¬
stia compulsus dedit: qͣntomac̃
ds qui suos seruos diligens. ut
petamus hortatur. dabit bona
petentib se.  Itaq illud suꝑius
genus his uerbis adiungi pͥotest.
Sĩcut illud. ita & illud. Hoc autem
posterius his uerbis. Si illud
qnͣtomagis illud. & Aut si illudͥ
qntominis illud. ⁊ Sed alicubi

Expanded text:
in clibanum mittitur, Deus sic vestit, in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, modicae fidei ? Ad hoc genus pertinet etiam illud d de servo ait, cui dominus denuntiaverat ut a villicatu removeretur: fraudem quippe ille fecit dut falsatis chirographis debitoribus eius quantum commodum uisum sed si fraudando quasi prouidit in posterum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore alacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam suo loco expositum est. ad hoc genus pertinet et ille qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi potest: sicut illud, ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: si illud, quanto magis illud? aut: si illud, quanto minus illud? sed alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ quodad semꝑ xlu
orandum &e ñ deficiendum.
de iudice iniquo uoluit parabo¬
lam ponere: qui cũ dm ñ timeret.
& hominẽ ñ uereretur. uiduȩ tn
assidius int̾pellationib cessit. ut
eam iundicaret: ne sͥ ab illa tedi¬
um fieret.Nam hoc ẽ qd̃ ait.
ne ueniens suggillet me. Qĩ pa¬
rabolas dñs aut scd̾m similituli¬
nem aliquã ponit. sicut de ser¬
uo illo cui dñs dimisit. qd̾ ratione
reddita debere inuentus ẽ. & ipse
conseruo suo dilationẽ saltim da¬
re noluit: ae de feneratore qui cũ
duob debitorib donasset quod
debebant. ab eo plus dilectus est
cui plus donauit: &e de homine
qui habebat duos filios. maiorẽ
in agro sibi ꝓpinquantẽ. mino¬
reni autem in longinqͦ luxuriantẽ.
&e innumerabilia huiusmodi: de
his enĩ inqntũ similia sunt. du¬
citur intellectus eiꝰ rei. cui adhiben¬
tur insinuandȩ aut reqͥrende.
aut exipsa dissimilitudine aliqͥd
ꝓbat. ueluti ẽ illud. Quod si fe
num agri quod hodĩe ẽ & cras

Expanded text:
uid est quod ad semper orandum et non deficiendum de iudice iniquo uoluit parabolam ponere, qui cum deum non timeret et hominem non reuereretur, uiduae tamen assiduae interpellationibus cessit, ut eam uindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donauit; et de homine, qui habebat duos filios, maiorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem; et innumerabilia huius modi: de his enim, quantum similia sunt, ducitur intellectus eius rei, cui adhibentur insinuandae aut requirendae. aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat; ueluti est ilnum agri, quod hodie est et cras
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum interiꝰ in conscientia & in¬
tellectu dñs sanaic & corrigit. Doc¬
trina u uł imbuendi ꝑ sacͣmenta
uł catherizandi ꝑ sermonẽ sonan¬
tem atq lectionẽ: ibi color quidã
intelligitur ueru atq sincerus:
qͥa in promptu ẽ. & foris eminen¬
tissimus. Non enĩ in occultis co
tributũ est. Itaq & paulus uoce
dñi audita. quid me ꝑsequeris.
& ego sum iħe quẽ tu ꝑsequeris:
ad ananiã tam̃ missus ẽ. ut illo
sacerdotio qd in eccłia consiitutũ
ẽ sacramentũ doctrinȩ & fiłi ꝑci¬
ꝑet: & uerus eiꝰ approbaret᷑ color.
non quia ñ potest ꝑ se ipsum
dñs omĩa facere. nã quis aliꝰ hec
facit etiã in eccłia s ut ipsa socie¬
tas congregatoꝵ fidelium appro¬
bando in inuicẽ atq cõmunican¬
Do. uerȩ ficłi doctrinã in om̃ibus
que dicunt᷑ uerbis uł signis uel
sacram̃tis. tanꝗͣ unã speciẽ ueri
post annos quatuordecĩ. ascen¬
di iherosolimis cũ barnaba. as¬

Expanded text:
ipsum interius in conscientia et inipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit: doctrina vero vel imbuendi per Sacramenta, vel catechizandi per sermonem sonantem atque lectionem, ubi color quidam intelligitur verus atque sincerus, quia in promptu est et foris eminentissimus non enim in occultistributa est. Itaque et Paulus voce Domini audita, Quid me persequeris? et, Ego sum Jesus, quem tu persequeris; ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur color . Non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere; nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas congregatorum fidelium, approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacrapost annos quatuordecim iterum ascendi Jerosolymam cum Barnaba, as
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. ꝑ eos qui credunt in eũ. Quod
qui facere nolunt: in illo signifi¬
cati sunt. qui ninã suã in sudario
seruauit.Sunt enĩ homines hac
sibi ꝑuersitate blandientes ut
dicant. sufficit ut de se unusqͥsq
rationẽ reddat. Quid opꝰ est aliis
p̾dicare aut ministrare. ut etiam
gatur. cũ apud dñm etiã illi sint

Expanded text:
Domini per eos qui credunt in eum. Quod Domini per eos qui credunt in eum. Quod qui facere nolunt, in illo significati sunt qui mnam suam in sudario servavit. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat; quid opus est aliis praedicare aut ministrare, ut etiam gatur, cum apud Dominum etiam illi sint
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħc intelligitur. Regio longin¬
qua: eccłia gentiũ usq ad fines
teriȩ. Reu̾ti tam̃ dicit. Abiĩt eñ.¬
ut plenitudo gentiũ intraret. Re¬
uertetur: ut om̃is isrł saluus fiat
significat. ꝓpter decalogum.
Secem autẽ seruos: qͥb sub illa po¬
sitis. gr̃a p̃dicata est. Sic enĩ es¬
intelligendum ẽ datas mnas ad
usum: cũ intellexerunt eã ipsam
legẽ remoto uelamine. ad eugłm
ꝑtinere. Cies eius qͥ post eum
miserunt legationẽ. dicentes se
nolle ut regner sibi. iudei sunt:
qͥ etiam post resurrectionẽ eius
miserunt ꝑsecutores apłis. & pre¬
dicatores eugłii respuerunt. Re¬
diit autẽ accepto regno:. qͥa in
manifestissima & eninentissima
claritate uenturus ẽ. qͥ eis humi¬
lis apparebat. cũ diceret. Regnũ
meũ. ñ est de hoc mundo. Quod
autẽ serui reddentes rationẽde eo
quod acceꝑant. laudant᷑ qͥ lucra¬
ti sunt: significat eos bonã redde¬
re rationẽ. qui bene usi sunt. eo qd
acceꝑant ad augendas diuitias

Expanded text:
ristus intelligitur. Regio longinqua, Ecclesia Gentium usque ad fines terrae. Reverti tamen se dicit: abiit eniut plenitudo Gentium intraret; revertetur, ut omnis Israel salvus fiat significat propter Decalogum. Decem autem servos, quibus sub illa positis gratia praedicata est. Sic enim intelligendum est eis datas mnas ad usum, cum intellexerunt eam ipsam Legem remoto velamine ad Evangelium pertinere. Cives ejus qui post eum miserunt legationem, dicentes se nolle ut regnet sibi, Judaei sunt, qui etiam post resurrectionem ejus miserunt persecutores Apostolis, et praedicationem Evangelii respuerunt. Rediit autem accepto regno, quia in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret, Regnum meum non est de hoc mundo . Quod autem servi reddentes rationem ex eo quod acceperant, laudantur qui lucrati sunt, significat eos bonam reddere rationem, qui bene usi sunt eo quod acceperunt, ad augendas divitias
Abbreviated transcription (Latin):
feceritis omnia quecũq p̃cepta
sunt. dicite. serm suꝑuacui sumꝰ:
qd̾ debumꝰ facere fecimꝰ. Quid hȩc
ꝑtineant ad id quod dictũ est
dñe auge nobis fidem. difficile
apparet. nͥ intelligamꝰ ex fide in
fidem. Id est ex fide ista in qua
ministratur deo: in illam fidem
eos significasse transferri. uͥ fruam¬
tur deo. Augebitur enĩ fides: cum
pͥmo uerbis p̃cedentib deinde re¬
b apparentib creditur. S illa con¬
templatio summã quietẽ habet:
quȩ in eterno di regno tribuetur.
umma uero quies illa p̃miũ est
nistoꝵ laboꝵ quiin eccłiȩ minist᷑¬
tione ꝑaguntur. Et ideo orͣmius
in agro aret seruus aut pascat. hoc
ẽ in uita seculari. uł terrena uerset
negocia᷑ uł stultis hominib tam¬
qͣm pecorib seruiat: opꝰ est ut p̾t
illos labores domũ ueniat. hoc ẽ
eccłiȩ societur. Laboret etiã ibimi¬
nistrans dño suodonec mandu¬

Expanded text:
itis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi supervacui sumus; quod debuimus facere fecimus. » Quid haec pertineant ad id quod dictum est Domino, Adauge nobis fidem, difficile apparet, nisi intelligamus ex fide in fidem, id est, ex fide ista in qua ministratur Deo, in illam fidem eos significasse transferri ubi fruantur Deo. Augebitur enim fides, cum primo verbis praedicantibus, deinde rebus apparentibus credetur. Sed illa contemplatio summam quietem habet, quae in aeterno Dei regno tribuitur; summa vero quies illa, praemium est justorum laborum, qui in Ecclesiae ministratione peraguntur. Et ideo, quamvis in agro aret servus aut pascat, hoc est, in vita saeculari vel terrena verset negotia, vel stultis hominibus tanquam pecoribus serviat; opus est ut post illos labores domum veniat, hoc est, Ecclesiae societur; laboret etiam ibi ministrans Domino suo donec mandu
Abbreviated transcription (Latin):
mus eum sicuti ẽ.  Quod etiã di¬
ctum ẽ: tc̃ autẽ facie ad faciẽ. Illã
cͦ fidem p̃sentissimȩ ueritatis
plerisq non intelligentib. ude¬
ri potest dñs ñr discipłis sius. ñ
ad id qd̾ petiuerant respondisse.
Cum enĩ dixissent dñe auge nobis
fidem: art illis. Si haberetis ficdẽ
tanqm granũ sinãpis:. diceretis
huic arbori moro eradicare. et
tͣnsplantare in mare. & obediret
statim. transi recũbe: & ñ dicet
ei para ꝯd̾ cenem. & p̃cinge̾. et
ministra mͥ donec manducẽ et
bibam: & posthec tu manducabis
e bibes.  Nunqͥd gr̃ãm habet¬

Expanded text:
eum sicuti est? Quod etiam dictum est, Tunc autem facie ad faciem. Illam ergo fidem praesentissimae veritatis plerisque non intelligentibus videri potest Dominus noster, discipulis suis non ad id quod petiverant respondisse. Cum enim dixissent Domino, Adauge nobis fidem, ait illis: « Si haberetis fidem tanquam granum sinapis, diceretis huic arbori moro, Eradicare et transplantare in mare, et obediret statim, Transi, recumbe; et non dicet ei, Para quod coenem, et praecinge te, et ministra mihi donec manducem et bibam, et post haec tu manducabis et bibes?
Abbreviated transcription (Latin):
xod dixerunt discipuli dño au¬
ge nobis fidem: potest qͥdem
intelligi hanc fidem sibi augeri¬
eos postulasse: qua credunt᷑ eaque
fides rerũ. qnͣdo ñ uerbis s rebus
ipsis p̃sentib creditur qd̾ futurũ ẽ:
cum iam ꝑ speciẽ manifestam. se
contemplanda p̃bebit sanctis ip¬
sa di sapientia:. ꝑ quã facta sunt
omnia. De qua fide rerum lucisq
illius p̃sentia. forsitan paulꝰ dicit.
in fidem. Dicit enĩ alio loco. Nos
dutẽ reuelata facie głam dñi spe¬
culantes. in eandem imaginẽ tͣns¬
formamur de gła in głam:. tanꝗͣ
a domini sp̃ũ. Sicut enĩ hic art
degła in głam: ita ce ibi ex fide in
incõmutabilis & manifestȩ ueri¬
tatis. qua tẽ cõmutati ꝑfruent᷑.
Ita ex fide uerboꝵ qͥb ñc̃ credimꝰ
quod nondu uidemus: in fide re¬
rum qua in ȩt̾num qd̾ nc̃ credimꝰ
obtinebimus. Sod̾m sententiam
hanc. etiam illud dictũ ẽ a ioħe
in epła ad parthos. Dilectissimi
nc̃ filiĩ di sumus: & nondu appa¬

Expanded text:
od dixerunt discipuli Domino, Adauge nobis fidem, potest quidem intelligi hanc fidem sibi eos augeri postulasse, qua creduntur ea quae fides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur, quod erit, cum per speciem manifestam se contemplandasa Dei Sapientia per quam facta sunt omnia . De qua fide rerum lucisque illius praesentatae forsitan Paulus apostoin fidem » . Dicit enim et alio loco: « Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloriam, tanquam a Domini Spiritu » . Sicut enim hic ait, de gloria in gloriam; ita et ibi, ex fide in incommutabilis et manifestae veritatis, qua tunc commutati perfruentur; ita ex fide verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidem rerum qua in aeternum quod nunc credimus, obtinebimus. Secundum sententiam hanc etiam illud dictum est a Joanne in Epistola ad Parthos: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum appa