comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ẽ illud in nomine beniamin qͥ ĩ t̾pretat᷑ filiꝰ de¬
xterȩ : sin autẽ. a e al habeat. diem uł dies sonat
E st aũsensꝰ. Numerũ annoꝵ dierũq nr̃ors quos
in hoc seło nos uiuere decreuisti ostende nob. ut
p̃paremꝰ nos aduentui tuo. & contempto errore
mortaliũ ad te ꝑgere festinemꝰ. cuꝑiamꝰq p̾senti¬
am tuã. & adte festinemꝰ corde sapienti. Nichil
enĩ ita decipit humiliũ genꝰ. quã eum ignorant
spaciũ uitȩ suȩ. longiorẽ sibi scłi huiꝰ ꝑ ossessionẽ
repinittunt. Vnde & ilud egregie dictũ ẽ. nullũ
tam senem eẽ ꝙ sic decrepitȩ senectutis. ut non se
adhuc uno plus anno iuuere suspicet᷑. Ad ħe sen
non peccabis. Qui enĩ se cotidie reeordat᷑ eẽ moritu¬
rum. contẽpnit presentia: ꝙ ad futura festinat.
Hoc ẽ qđ & dauid inalio loco precat᷑ dicens. Ne au¬
feras me in dimidio dierũ meors. priꝰ quã ab eã

Expanded text:
sicut est illud in nomine Beniamin, qui interpretatur \'filius desicut est illud in nomine Beniamin, qui interpretatur \'filius dexterae\'. sin autem mem habeat, \'diem\' uel \'dies\' sonat. est autem sensus: numerum annorum dierumque nostrorum, quos m hoc saeculo nos uiuere decreuisti, ostende nobis, ut praeparemus nos aduentui tuo et contempto errore mortalium ad te pergere festinemus cupiamusque praesentiam tuam et ad te festinemus corde sapienti. nihil enim ita decipit humanum genus, quam, dum ignorant spatia uitae suae, longiorem sibi saeculi huius possessionem repromittunt. unde et illud egregie dictum est: nullum tam senem esse et sic decrepitae senectutis, ut non se adhuc uno plus anno uiuere suspicetur. ad hunc snon peccabis. qui enim se recordatur cotidie esse moriturum, contemnit praesentia et ad futura festinat. hoc est, quod et Dauid in alio loco precatur dicens: ne auferas me in dimidio dierum meorum, priusquam a b eam
Abbreviated transcription (Latin):
q cognoscere. Unde & ꝓpħa lacͥmabilit̾ dep̾catꝰ
Dñe ne in ira tua arguas me. neq infurore tuo cor¬
ripias me. Non enĩ eorripit ut int̾ficiat atq disꝑ¬
dat: sed ut corrigat ꝙ em̃det. Quãobrẽ ꝙ in osee.
nec uisitare murꝰ eoꝵs cum adulterauerint. Et ꝑ
iezechiel loquit᷑ ad ierłm. iamñ irascar tͥ. ꝙ relus
ms recessit a te. U in uerb̾ dierũ sonat. quando per¬
git isrł adũsum hostes in p̾lium corde pacifieo. Ut
numerent᷑ dies anni sic ostende: & ueniemꝰ corde
sapienti. S eptuaginta. Dexteram tuã sic notã fac
michi. & eruditos corde in sapientia. Qõ aquila &
syminachꝰ. ꝙ qͥnta editio ita uerterunt. Dies nr̃os
sic ostende. ut ueniamꝰ corde sapienti. Errorq per¬
spicuus. cur ꝑ dieb septuaginta dexterã dixerint.
a ai e NU qͥppe uerbum cõpositũ ẽ. significans
dies nr̃os. Qd̾ singłari numero si seribit᷑ extre¬
ma littera quȩ appellat᷑. Ayis. expͥmit dexteram.

Expanded text:
 cognoscere. unde et propheta lacrimabiliter deprecatur: domine, ne in ira tua ar.guas me neque in furore tuo corripias me. non enim corripit, ut interficiat atque disperdat, sed ut corrigat et emendet. quam ob rem et in Osee pnec uisitare nurus eorum, cum adulterauerint, et per Hiezechiel loquitur ad Hierusalem: iam non irascar tibi et zelus meus recessit a te et in uerbis Dierum sonat, quando pergit . Israhel aduersum hostes in proelium corde pacifico. Ut numerentur dies nostri, sic ostende: et ueniemus corde sapienti. Septuaginta: d e xteram tuam sic notam fac mihi et eruditos corde in sapientia, quod Aquila, Symmachus et quinta editio ita uerterunt: dies nostros sic ostende, ut ueniamus corde sapienti. errorque perspicuus, cur pro \'diebus\' Septuaginta \'dexteram\' dixerint; \''iamenu'\' quippe uerbum compositum est significans \'dies nostros\'. quod singulari numero si scribatur, extrema littera, quae appellatur nun, exprimit dexteram,
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ. in oꝑa sua. Ante scłm fundauit me: in
pͥncipio antequã t̾ram faceret & abyssos. priꝰquã
ꝓduceret fontes aquarũ. priꝰ quã montes firma¬
rent᷑. ante om̃s colles generauit me. Nullũ aũ
debet u̾bũ creationis mouere. cum in hebreo non
tum est. Adonay. canan. Bresith. dergo. Quod
in lingua nr̃a expͥmit᷑: dñs possedit me initio
uiarum suarũ. Int̾ possessionẽ aũ ꝙ creationem
multa diu̾sitas ẽ. Possessio significat. quod semꝑ
filiꝰ in patre. & pat̾ in filio fuerit. ereatio aũ eiꝰ qui
prius ñ erat conditionis exordiũ. Potest uixta le¬
gis tropologiã hoc qd̾ dr̃ antequã montes firma¬
rent᷑ & fingeret᷑ terra & orbis t̾rarũ significare: qd̾
antequã in anima nr̃a sublimia dogmata firma¬
rentur. ꝙ t̾ra corꝑis nr̃i fingeretur. siue stabili
tatam trans ferre possumꝰ firmaret᷑ siue stabilire¬
tur: ds nob̾ semꝑ refugium fuerit. Habitata ẽ aũ

Expanded text:
suarum in opera sua, ante saeculum fundauit me, in suarum in opera sua, ante saeculum fundauit me, in principio, antequam terram faceret et abyssos, priusquam procederent fontes aquarum, priusquam montes firmarentur, ante omnes colles generat me. nullum autem debet ucrbum creationis mouere, cum in Hebraeo non tum est: adonay canani bresith dercho, quod in lingua nostra exprimitur: \'dominus possedit me initium uiarum suarum\'. inter possessionem autem et creatimulta diversitas est. Possessio significat, quod semper Filius in Patre et Pater in Filio fuerit. Creatio autem ejus qui prius non erat, conditionis exordium. Potest juxta leges tropologiae hoc quod dicitur: Antequam montes firmarentur et fingeranimae nostrae  sublimia dogmata firmarentur, et terra corporis nostri fingeretur sive stabilirtatam, transferre possumus, firmaretur, sive stabiliretur, Deus nobis semper refugium fuerit. Habitata est autem
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ es nob̃ in generatione ꝙ & generatione
priusquã montes firmarent᷑ ꝙ fingeret᷑ t̾ra
ꝙ orbis: ut scilicet pꝰtea consequat᷑. a scło usq
montes firmarent᷑. & fingeret᷑ terra orbisq
terrarũ. refugiũ fuit hõĩnum: gͦ fuer̃t̃ animȩ
in cęlestibꝰ antequã hoĩnũ corꝑa formarent᷑. los
autẽ ut ꝓposuimꝰ. iectionẽ ita debemꝰ distingue¬
re. anteꝗ̾ montes firmarent᷑. & fingeret᷑ terra
ꝙ orbis terrarũ. a scło ꝙ usq in scłm tu es ds: ut
non refugiũ nr̃m fuerit ante conditionẽ mun¬
di qui necdũ eramꝰ. sed qd̾ ds̃ ab et̾no usq in ȩter¬
num sit semꝑ ds. Pro eo enĩ qd̾ latinꝰ int̾pres
posuit ascło usq in scłm ꝙ hebraice dr̃ olam
rectiꝰ int̾pretabimꝰ a sempit̾no usq in sempit̾nũ.
Simile quid & in ꝓuerbiis exꝑsona sapientiȩ quȩ
xp̃c est loquitur. Dñs creauit me initio uiarũ

Expanded text:
factus es nobis in generatione et generatione, factus es nobis in generatione et generatione, priusquam montes firmarenet orbis: ut scilicet postea consequatur, a saeculo emontes firmarentur, et fingeretur terra orbisque terrarum, refugium fuit hominum; ergo fuerunt animae in coelestibus, antequam hominum corpora formarennguere: Antequam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis terrarum, a saeculo et usque in saeculum tu es Deus; ut non refugium nostrum fuerit ante conditionem mundi, qui necdum eramus; sed quod Deus ab aeterno usque in aeternum sit semper Deus. Pro eo enim quod Latinus interpres posuit, a saeculo usque in saeculum, et Hebraice dicitur OLAM, rectius interpretabimur, a sempiterno usque ad sempiternum. simile quid et in Prouerbiis ex persona sapientiae, qui Christus est, legitur: dominus creauit me initium uiarum
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ. ut suã ꝑ singła oꝑa grãm ñ negaret.
ne lib̾tas arbitrii redundet ad iniuriã condi¬
toris ꝙ ad eiꝰ contumaciã. qͥ ido liber conditꝰ ẽ.
ut absq do nichil ec̃ se nouerit. Qd̃ aũ dicit
in generatione ꝙ generatione. omĩa signifi¬
cat tẽpora: & ante legẽ. ꝙ in lege. & in eugłii
grã. Unde & apłs dicit. Gr̃a salui facti estis
per fide. & hoc ñ ex uob̾. sed ex dĩ dono. Et om̃s
epłȩ eius insalutationis pͥncipio non priꝰ pacẽ
habent ꝙ sic grãm. sed ante grãm ꝙ sic pacem:
ut donatis nob̾ peccatis nr̃is pacẽ dñi consequa¬
mur. Anteꝗͣ. montes nascerent᷑ & parturiretur
terra & orbis: a scło ꝙ usq in scłm tu es. S eptu¬
aginta. Antequã montes firmarent᷑ ꝙ finge¬
uertunt. maxime hũ qͥ ante uolunt fuisse ani¬
mas. quã homo in sexti diei numero conderet᷑
Ita enim legunt atq distingunt. dñe refugiũ

Expanded text:
arbitrium, ut suam per singula opera gratiam non negaret, arbitrium, ut suam per singula opera gratiam non negaret, ne libertas arbitrii redundet ad iniuriam conditoris et ad eius contumaciam, qui ideo liber conditus est, ut absque deo nihil esse se nouerit. quod autem dicit: i n generatione et generatione, omnia significat tempora et ante legem et in lege et in euangelii gratia. unde et apostolus dicit: gratia salui facti estis per fidem et hoc non ex uobis, sed ex dei dono, et omnes epistulae eius in salutationis principio non prius pacem habent et sic gratiam, sed ante gratiam et sic pacem, ut donatis nobis peccatis nostris pacem domini consequamur. Antequam montes nascerentur et p arturiretur terra et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu e s. Septuaginta: antequam montes firmarentur et fingeuertunt, maxime hi, qui ante uolunt fuisse animas, quam homo in sexti diei numero conderetur. ita enim legunt atque distingunt: domine, refu g ium
Abbreviated transcription (Latin):
D ñe refugiũ factꝰ es nob̾. in om̃i generatione ꝙ
generatione. Pro habitatione ꝙ refugio. in hebra¬
ico ma oꝵ ponit᷑. qd̾ magis habitationẽ ꝗͣ refu¬
gium sonat. Narraturꝰ aũ tristia. & genꝰ deplo¬
raturꝰ humanũ. ã laudib di incipit: ut qͥcqd
pꝰtea homini accidit adu̾soꝵ. ñ creatoris duri¬
tia sed eiꝰ qui creatꝰ ẽ culpa accidisse uideat᷑. Qui
sustinet tẽpestatẽ uł petrȩ uł tecti querit refu¬
gium: quẽ hostis ꝑsequit᷑. ad muros urbiũ con¬
fugit fessus uiator tam sole quã puluere. umbrȩ
querit solatiũ. Si seuissima bestia hominis san¬
guinẽ sitiat. cupit ut cũq potuerit p̾sens uita¬
re discrimen. Ita & homo a pͥncipio conditionis
suȩ do utit᷑ a diutore. & cũ illiꝰ sit gr̃ȩ qđ creatꝰ
est. illiꝰq miscđiȩ qd̾ subsistit ꝙ uiuit. nichil boni
oꝑis agere potest absq eo qui ita liberũ concessit

Expanded text:
domine, refugium factus es nobis in omni generatione et domine, refugium factus es nobis in omni generatione et generatione. pro habitatione et refugio in Hebraico \'maon\' ponitur, quod magis habitationem quam refugium sonat. narraturus autem tristia et genus deploraturus humanum a laudibus dei incipit, ut, quidquid postea homini accidit aduersorum, non creatoris duritia sed eius, qui creatus est, culpa accidisse uideatur. qui sustinet tempestatem, uel petrae uel tecti quaerit refugium; quem hostis persequitur, ad muros urbium confugit; fessus uiator tam sole quam puluere umbrae quaerit solacium; si saeuissima bestia hominis sanguinem sitiat, cupit, utcumque potuerit, praesens uitare discrimen: ita et homo a principio conditionis suae deo utitur adiutore et, cum illius sit gratiae, quod creatus est, illius misericordiae, quod subsistit et uiuit, nihil boni operis agere potest absque eo, qui ita liberum concessit
Abbreviated transcription (Latin):
preterii asserens int̾ undecĩ moysi psalmos etiã
nonagesimũ octauũ eẽ in qͦ positũ ẽ. exaltate do¬
minũ dm̃ nr̃m ꝙ adorate scabellũ scm̃ pedũ illiꝰ.
moyses & aaron in sacerdotib eiꝰ. & samuhel in
traire. qͦmͦ moysi sit. qͥ samuhelẽ nominet. quẽ
multa pt̾ tẽpora fuisse cognoscimꝰ. Cuiꝰ questio¬
nis facilis solutio ẽ. ꝓphetatũ ẽc̃nom̃ samuhelis.
qui tanti meriti fuit. ut cũ moyse poneret᷑ in
iherechiele. si steterit moyses ꝙ samuel: iuxta
illud exempłu qndo ħo di loquit᷑ insamaria.
sias nom̃ eiꝰ. S ciamꝰ qͦq errare eos. qͥ om̃s psalmos.
sunt. Unde ꝙ hunc psalmũ uolunt sub noĩe
moysi a dauid eẽ compositũ. qđ scilicet legis
dator cõmunẽ humani generis offensã ꝙ cala¬
mitatẽ. & dein expectationẽ salutis sacro ore
describat. Domine habitaculũ factus es nob̾
in generatione & generatione. S eptuaginta.

Expanded text:
praeterii asserens inter undecim Moysi psalmos etiam praeterii asserens inter undecim Moysi psalmos etiam nonagesimum octauum esse, in quo positum est: exaltate dominum deum nostrum et adorate scabellum pemuhel in traire, quomodo Moysi sit, qui Samuhelem nominet, quem multo post tempore fuisse cognoscimus. cuius quaestionis facilis solutio est: prophetatum esse nomen Samuhelis, qui tanti meriti fuit, ut cum Moyse poneretur in Hieremia: si steterint Moyses et Samuhel iuxta illud exemplum, quando homo dei loquitur in Samaria: sias nomen eius. sciamus quoque errare eos, qui omnes psalmos sunt. unde et hunc psalmum uolunt sub nomine Moysi a Dauid esse compositum, quod scilicet legis dator communem humani generis offensam et calamitatem et dein expectationem salutis sacro ore describat. Domine, habitaculum f a ctus es nobis in generatione et generatione. Septuaginta:
Abbreviated transcription (Latin):
conciderit. ꝙ ñ meruerit terrã reꝓmissionis
intrare. proq patͥbꝰ ingressi sint filii. & rursũ
placatũ expectent dm. quod in xp̃i cõpleatur
aduentu. Oratio uxta grammati cos om̃is ser¬
mo loquentiũ ẽ. cuiꝰ echimologiã sic expͥmunt
Oratio ẽ oris ratio. In scͥpturis aũ scĩs difficile oratio¬
nem iuxta hunc sensũ legimꝰ: sed eã quȩ ad p̾ces
& ob secrationes ꝑtinet. Aiunt hebrei uno psalmo¬
rum uolumine qͥnq libros contineri. a pͥ mousq
ad qua dragesimũ. & a quadragesimo pͥmo usq
ad septuagesimũ pͥmũ. & a septuagesimo scdo
usq ad octogesimũ octauũ. ꝙ ab octogesimo no¬
no qui quarti lbri mitiũ ẽ ꝙ quẽ nc̃ disserimꝰ.
usq ad centesimum quintũ. in quoꝵ om̃iũ fine
fiat. ꝙ a centesimo sexto usq ad finẽ instar duo¬
decim ꝓpħarũ: qui ꝙ ipsi cũ ꝓpͥos libellos ediderĩt
uniꝰ uoluminis noĩe continent᷑. Illud aũ qd̃ pene

Expanded text:
conciderit et non meruerit terram repromissionis conciderit et non meruerit terram repromissionis intrare — proque patribus ingressi sunt filii — et rursum placatum expectent deum, quod in Christi conpleatur aduentu. \'Oratio\' iuxta grammaticos omnis sermo loquentium est, cuius etymologian sic exprimunt: \'oratio est oris ratio\'. in scripturis autem sanctis difficile orationem iuxta hunc sensum legimus, sed eam, quae ad preces et obsecrationes pertinet. aiunt Hebraei uno psalmorum uolumine quinque libros contineri : a primo usque ad quadragesimum et a quadragesimo primo usque ad septuagesimum primum et a septuagesimo secundo usque ad octogesimum octauum et ab octogesimo nono, qui quarti libri initium est et quem nunc disserimus, usque ad centesimum quintum — in quorum omnium fine fiat\' — et a centesimo sexto usque ad finem instar duodecim prophetarum, qui et ipsi, cum proprios libellos ediderint, unius uoluminis nomine continentur. illud autem, quod paene
Abbreviated transcription (Latin):
bis: & centesimꝰ pͥmus qͥ ħt titulũ. oratio pauꝑis
am. Dauid ꝙ pauꝑ. qui cũ diues eẽt pauꝑ pro
nob factꝰ ẽ refert᷑ ad xp̃m : qͥ sedit suꝑ pullum
asine iuxta zachariã. pauꝑ atq mansuetꝰ. Moy
ses aũ ꝑ quẽ dñs legẽ dedit. cuiꝰ ore audiuimꝰ lo¬
quentẽ dm̃ faciamꝰ hoĩem ad imaginẽ ꝙ similitu¬
dinẽ nr̃am. statimq infert᷑. ꝙ fecit ds hoĩem. ad
imaginẽ dĩ fecit eũ masculũ & feminã fecit illos.
ab initio conditionis hõis usq ad mortẽ ꝙ resur¬
rectionẽ omĩa explicat. qualis creatꝰ sit. qͣnto
uiuat tẽpore. qͥd agat in scło. quẽ fructũ uitȩ ha¬
beat. ꝑpt̾ qͥd laboret. qͦ ire contendat. ꝙ qm̃ ipse¬
qui hȩc scribit homo ẽ: sub ꝑsona sua de om̃i
generis humani conditione testat᷑. Sunt aũ qͥ
hunc psalmũ siue orationẽ ad isrłiticũ popłm
referant. qͦmͦ in solitudine offenderit dm̃ atq

Expanded text:
bis, et centesimus primus, qui habet titulum: oratio pauperis, bis, et centesimus primus, qui habet titulum: oratio pauperis, am. Dauid et pauper, qui, cum diues esset, pauper pro nobis factus est, refertur ad Christum, qui sedit super pullum asinae iuuem dominus legem dedit, cuius ore audiuimus loquentem deum: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, statimque infertur: et fecit deus hominem, ad imaginem dei fecit eum; masculum et feminam fecit illos, ab initio conditionis hominis usque ad mortem et resurrectionem omnia explicat, qualis creatus sit, quanto uiuat tempore, quid agat in saeculo, quem fructum uitae habeat, propter quid laboret, quo ire contendat. et quoniqui haec scribit homo est, sub persona sua de omni generis humani conditione testatur. Sunt autem qui hunc 1051 Psalmum, sive Orationem, ad Israeliticum populum referant: quomodo in solitudine offenderit deum atque
Abbreviated transcription (Latin):
ius ore creaturã mundi eoꝵ du taxat ꝗͣ uisibi¬
la sunt. conditionẽ hoĩs. ꝙ omĩs retͦ hystoriȩ
didicimꝰ ueritatẽ. qͥ non solũ nob̃ qͥnq reliquit
libros. genesim. exodũ. leuiticũ. numerũ & de¬
uteronomiũ. sed undecĩ qͦq psalmos. ab octoge¬
simo nono cuiꝰ pͥncipiũ ẽ. qñe refugiũ factꝰ es no¬
bis. usq ad nonagesimũ nonũ qͥ inscribit᷑ psal¬
mus in confessione. Qd̃ aũ in plerisq codicib
nonagesimꝰ octauus ħt titulum. psalmꝰ dauid
in hebraico ñ tenet᷑: hanc habente scͥptura sc̃a
consuetudinẽ. ut om̃s psalmi qͥ cuiꝰ sint titulos
non habent. his deputent᷑ quoꝵ in pͥorib psal¬
mis noĩa continent᷑. Quatuor aũ psalmi st̃ qui
habent orationis titulũ. sextꝰ decimꝰ qͥ inscribit᷑
oratio d auid. & incipit. exaudi ds iꝰticiã meã. ꝙ
octogesimꝰ qͥntꝰ similit̾ oratio dd̃. ꝙ octogesimꝰ
nonus qͥ nc̃ in manib ẽ. dñe refugiũ factꝰ es no¬

Expanded text:
bilia sunt —, conditionem hominis et omnis retro historiae didicimus ueritatem, qui non solum nobis quinque reliquit libros, Genesim, Exodum, Leuiticum, Numeros et Deuteronomium, sed undecim quoque psalmos ab octogesimo nono, cuius principium est: d omine, refugium factus es nobis, usque ad nonagesimum nonum, qui inscribitur: psalmus in confessione. quod autem in plerisque codicibus nonagesimus octauus habet titulum: psalmus Dauid, in Hebraico non tenetur hanc habente scriptura sancta consuetudinem, ut omnes psalmi, qui, cuius sint, titulos non habent, his deputentur, quorum in prioribus psalmis nomina continentur. Quattuor autem psalmi sunt, qui habent \'orationis\' titulum: sextus decimus, qui inscribitur: oratio Dauid et incipit: exaudi, deus, iustitiam meam, et octogesimus quintus similiter: oratio Dauid et octogesimus nonus, qui nunc in manibus est: domine, refugium factus es no
Abbreviated transcription (Latin):
rare: Int̾ hebraicũ & septuaginta. diu̾sa distin¬
ctio ẽ. Septua ginta enĩ dinum erationẽ. timori
ꝙ furori dñi copulant: porro hebraicũ sequenti
aptat᷑ uersiculo. ut sequat᷑. Ut numerent᷑ di¬
es nr̃i sic ostende. ꝙ ueniemꝰ corde sapienti. Qd
breuit̾ ita nob̃ disserendũ uidet᷑. Quis potest
nosse. qũã diu ira tua ex qͥ timor nascit᷑ humano
generi ꝑseueret. te docente qͥ ds es  Itaq obsecͦ
ut tempꝰ uitȩ nr̃ȩ indices nob̃. quo possimꝰ eorde
sapienti tuo nos iuditio p̾̃parare. Qd̾ aũ dicit. qͥs
nouit fortitudinẽ siue potestatẽ irȩ tuȩ & sedin
timorẽ tuũ indignationẽ tuã: ostendit ẽẽ diffici

Expanded text:
rare? inter Hebraicum et Septuaginta diuersa distinrare? inter Hebraicum et Septuaginta diuersa distinctio est. Septuaginta enim dinumerationem timori et furori domini copulant, porro Hebraicum sequenti aptat uersiculo, ut sequatur: ut numerentur dies nostri, sic ostende: et ueniemus corde sapienti. quod breuiter ita nobis disserendum uidetur: quis potest nosse, quamdiu ira tua, ex qua timor nascitur humano generi, perseueret? te docente, qui deus es. itaque obsecro, ut tempus uitae nostrae indices nobis, quo possimus corde sapienti tuo nos iudicio praeparare. quod autem dicit: quis nouit fortitudinem — siue potestatem- irae tuae et secundum timorem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
uisꝑam siccitati hoĩem cõꝑat. nẽ ꝓ ariditate
uesꝑe succisionẽ fiorũ ponit. Et cũ ꝑtnsierit in¬
quit om̃e qd̃ uiuimꝰ. subita morte dissolum᷑. Qd̃
aũ dixere septuaginta qͥa suꝑuenit mansuetu¬
do ꝙ corripiem᷑. hunc ħt sensum. Post septua¬
ginta annos ꝙ octoginta. cũ uenerit dñi man¬
suetudo. & dies nob̾ mortis ingruerit: ñ iudica¬
bimur iuxta meritũ. sed iuxta clem̃tiã. ꝙ quȩ
putatur correptio eẽ eruditio ẽ atq doctrina.
Satisq miram᷑ qͥd uoluerint u̾bũ hebraicũ.ais.
septuaginta. theodotio ꝙ sexta editio transferre
mansuetudinẽ: cũ aquila. symmachꝰ. ꝙ qͥnta edi¬
tio festinationẽ ꝙ repente uelocit̾q transtuler̃t.
Quis nouit fortitudinẽ irȩ tuȩ. ꝙ scđd̾m timorem
tuum indignationẽ tuã: Septuaginta. Qͥs nouit
potestatẽ irȩ tuȩ. & pre timore tuo irã tuã dinume¬

Expanded text:
uesperam siccitati hominem comparat, nunc pro ariditate uesperam siccitati hominem comparat, nunc pro ariditate uesperae succisionem florum ponit. et cum pertransierit, inquit, omne, quod uiuimus, subita morte dissoluimur. quod autem dixere Septuaginta: quia superuenit mansuetudo et corripiemur, hunc habet sensum: post septuaginta annos et octoginta, cum uenerit domini mansuetudo et dies nobis mortis ingruerit, non iudicabimur iuxta meritum sed iuxta clementiam et, quae putatur correptio esse, eruditio est atque doctrina. satisque miramur, quid uoluerint uerbum Hebraicum \'ais\' Septuaginta, Theodotio et sexta editio transferre \'mansuetudinem\', cum Aquila, Symmachus et quinta editio \'festinationem\' et \'repente\' \'uelociterque\' transtulerint. Quis nouit fortitudinem ir ae tuae et secundum timorem tuum indignationem tu am? Septuaginta: quis nouit potestatem irae tuae et prae timore tuo iram tuam dinume
Abbreviated transcription (Latin):
cum cisionis in eliglio saeram̃ta nos te neant.
ammonentes ꝙ illud. da partẽ septẽ. neenon
& octo. ꝙ septuaginta milia atq octoginta milia
hominũ multitudines. aqͥbꝰ tẽplũ sub salomone
constructũ ẽ. Sed qͥd hoc ad p̾sentẽ locũ: cui suf¬
ficit simplex & pura explanatio. quȩ ñ doctrinȩ
głam in multiplicatione sermonũ. sed legentis
debet intelligentiã querere: Qm̃ transiuimus
guum ẽ. ꝙ tam correptionẽ quã eruditionẽ do¬
ctrinamq significat. Quẽ enim diligit dñs cor¬
ripit. siue erudit. & Nlagellat omnẽ filiũ quem
recipit. Quẽ locum ita sẏmmachꝰ transtulit.
Succidim᷑ enĩ repente. ꝙ auolamꝰ. Quint& editio
hoc modo. Qm̃ tͣnsiuimꝰ celerit̾. ꝙ dissoluimur.
ta qͥbꝰ hõmum uita transigit᷑. cũ aĩa fuerit a cor¬
pore separata. uento similes auolamꝰ. Siue qͥa
herbȩ sup̃ uirenti. & florũ pulchritudini & ad

Expanded text:
cumcisionis in euangelio sacramenta nos teneant, cumcisionis in euangelio sacramenta nos teneant, admonentes et illud: d a partem septem et da partem octo et septuaginta milia atque octoginta milia hominum multitudines, a quibus templum sub Salomone constructum est. sed quid hoc ad praesentem locum, cui sufficit simplex et pura explanatio, quae non doctrinae gloriam in multiplicatione sermonum sed legentis debet intellegentiam quaerere? Quoniam transiuimus guum est et tam correptionem quam eruditionem doctrinamque significat. quem enim diligit dominus, corripit — siue erudit — et flagellat omnem filium, quem recipit. quem locum ita Symmachus transtulit: succidimur enim repente et auolamus, quinta editio hoc modo: quoniam transiuimus celeriter et dissoluimur. —, quibus hominum uita transigitur, cum anima fuerit a corpore separata, uento similes auolamus siue, quia supra herbae uirenti et florum pulchritudini et ad
Abbreviated transcription (Latin):
inforaminibꝰ. & claudunt᷑ ianuȩ in foro in infir¬
mitate uocis molentis. exurget ad uocẽ auis. ꝙ hu¬
miliant᷑ om̃s filiȩ cantici. & qͥđe ab alto aspici¬
ent. & pauor inuia. & florebit amigdalũ. ꝙ
inerassabit᷑ locusta. ꝙ scindetꝰ capparis. qm̃ abi¬
it ħo in domo ęt̾nitatis suȩ. & gẏrabunt in foro.
qui plangunt qͦ adusq ñ pulsetur funiculꝰ argen¬
ti ꝙ conterat᷑ ornam̃tũ auri. ꝙ confringat᷑ hẏ¬
dria ad fontẽ & impediat᷑ rota in lacu. ꝙ oonuer¬
tatur puluis in t̾ra sic̃ fuit. & sp̃s reuertat᷑ ad dm̃
qui dedit eũ Uanitas uanitatũ  dix̃ eccłia¬
stes. omia uanitas. Quȩ om̃ia humanȩ¬
uitȩ ꝙ maxime senectutis mise rias cõp̾¬
hendunt. Ꝙ quẽ sensum habeant. in suo loco
disseruimꝰ. Sunt qͥ istũ locũ allegorice int̾pretan¬
tes ad sabbati circũcisionisq mysteriũ referunt:
quod pͥmũ requiescamꝰ in lege. & postea uere cir¬

Expanded text:
in foraminibus, et clauduntur ianuae in foro in infirin foraminibus, et clauduntur ianuae in foro in infirmitate uocis molentis et exurget ad uocem auis et humiliantur omnes filiae cantici et quidem ab alto aspicient et pauor in uia et florebit amygdalum et incrassabitur locusta et scindetur capparis. quoniam abiit homo in domo aeternitatis suae et gyrabunt in foro, qui plangunt, quoad usque non pulsetur funiculus argenti et conteratur ornamentum auri et confringatur hydria ad fontem et impediatur rota in lacu et conuertatur puluis in terra, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. uanitas uanitatum, dixit Ecclesiastes, uitae et maxime senectutis miserias comprendunt et, quem sensum habeant, in suo loco disseruimus. sunt, qui istum locum allegorice interpretantes ad sabbati circumcisionisque mysterium referunt, quod primum requiescamus in lege et postea uerae cir
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta anni: siaũ in potentatib
o ctoginta anni: ꝙ ampliꝰ eoꝵ labor & dolor
Pro eo qđ nos posuimꝰ. in ipsis. & in hebraico ha¬
betur. Sah eal: symmachꝰ significantiꝰ transtulit.
oao k ah su: qd ma gis ad sensũ quã ad
uerbũ transferre possumꝰ uniu̾si. Qc̃¬
quid gͥ uiuimꝰ. & in qͦ delectabilis ẽ uita morta
S in autẽ multũ. & ut int̾p̾tatꝰ ẽ syminachꝰ contͤ
opinionẽ. octoginta anni st̾ qͥcqͥd supͣ fuerit
morbis & infirmitate transigit᷑. ꝙͦ ẽ socia sene¬
ctutis. caligantib oculis. cadentib uł dolen¬
tib durissimis priꝰ dentib Qd pleniꝰ diuinꝰ ser¬
mo in ȩccłaste describit. Quando ueniunt dies
malitiȩ ꝙ in qͥb dicimꝰ. non ẽ nob̃ uoluntas. qnͣ¬
do obseurat᷑ sol ꝙ luna & lux ꝙ stellȩ ꝙ conu̾tunt᷑
nubes pꝰt pluuiã. in die qͣ mouebunt᷑ custo des do¬
mꝰ. & subuertunt᷑ uiri uirtutis. cessantq molen¬
tes. quia paucę factȩ sunt. ꝙ obscurant᷑ qͥ uident

Expanded text:
n potentatibus octoginta anni; et amplius eorum labor et dolor. pro co, quod nos posuimus: in ipsis et in Hebraico habetur \'bahem\', Symmachus significantius transtulit ὁλόκληοο̢οι, quod magis ad sensum quam ad uerbum transferre possumus \'uniuersi\'. quicquid igitur uiuimus et in quo delectabilis est uita mortsin autem multum et, ut interpretatus est Symmachus, c o ntra opinionem, octoginta anni sunt; quicquid supra fuerit, morbis et infirmitate transigitur, quae est socia senectutis, caligantibus oculis, dolentibus uel cadentibus durissimis prius dentibus, quod I plenius diuinus sermo in Ecclesiaste describit: quando ueniunt dies malitiae et in quibus dicimus: non est nobis uoluntas; quando obscuratur sol et lux et luna et stellae et conuertuntur nubes post pluuiam; in die, qua mouebuntur custodes domus et subuertuntur uiri uirtutis cessantque molentes, quia paucae factae sunt, et obscurantur, quae uident
Abbreviated transcription (Latin):
Aggrediar opꝰ difficillimũ. & scãrũ p̾cum tuarũ
fultꝰ aurilio. illiꝰ u̾siculi recordabor. Dñs dabit
uerbum eugłi ⁊ antibꝰ uirtutẽ multã. Ac pͥmum
sciendum. qđ psalmi istiꝰ iuxta hebreũ titulus
ad heliam. Homo di. rex uocat te. Cui ille respon¬
dit. Si homo di ego sũ. descendat ignis de cȩlo.
& comedat te & qͥnquaginta uiros tuos. Ad ti¬
motheũ aũ apłs scribit. Tuaũ homo dĩ. hȩc fu¬
ge. Porro de uiro ide apłs instruit. Uolo aũ uos
scire. qđ om̃is uiri caput. xp̃c sit. caput aũ mu¬
lieris uir. caput uͦ xp̃i ds. Iste tir ẽ qui caput ue¬
lare ñ debet cũ sit imago ꝙ gła di: ꝙ cotidie
orans loquit᷑. Nos aũ om̃s reuelata facie głam
dñi contẽplantes. in eand̾e imaginẽ transforma¬
mur agloria in głam. sic̃ a dm̃i spũ. Q in alio
loco. Donec ꝑueniamꝰ om̃s in uirũ ꝑfectũ. in m̃¬
surã etatis plenitudinis xp̃r. Siuegͥ uiri siue

Expanded text:
aggrediar opus difficillimum et sanctarum precum tuarum aggrediar opus difficillimum et sanctarum precum tuarum fultus auxilio illius uersiculi recordabor: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa. Ac primo sciendum, quod psalmi istius iuxta Hebraicum titulus ad Heliam: homo dei, rex uocat te. cui ille respondit: s i homo dei ego sum, descendat ignis de caelo et comedat te et quinquaginta uiros tuos. ad Timotheum autem apostolus scribit: tu autem, o homo dei, haec fuge. porro de uiro idem apostolus instruit: us o 10 autem uos scire, quod omnis uiri caput Christus sit, caput autem mulieris uir, caput uero Christi deus. iste uir est, qui caput uelare non debet, cum sit imago et gloria dei, et cotidie orans loquitur: nos autem omnes reuelata facie gloriam domini contemplantes in eandem imaginem transformamur a gloria in gloriam sicut a domini spiritu. et in alio loco: donec perueniamus omnes in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. siue
Abbreviated transcription (Latin):
rius te cypriane prb̃roꝵ studio¬
sissime. & de illoꝵ numero suꝑ
quib audit moyses. elige prb̃ros
quos tu ipse seis ẽẽ prb̃ros. tantũ epłis nouerã.
ꝙ beati uiri uocabulũ consecutũ qͥ in lege dĩ die
acnocte meditat᷑: nc̃ aũ quia exterioris qͦq ho¬
minis nob̾ inuicẽ ẽ facta cognitio. ꝙ pt salutati¬
onem dulcesq cõplexus quib sibi amicitia copu¬
latur. ut ꝓbes uerũ eẽ qd audierã. statĩ a me
postulas ut difficillimũ psalmũ qͥ ap̃ grecos
ꝙ latinos octogesimꝰ nonus inscribit᷑ tͥ edisserã.
ñ cõposita oratione u̾boꝵ plausuq ꝓopulari. qͥ
solet imꝑitoꝵ aures deciꝑe atq palpare. sed
oratione simplici & eccłiastici eloquii ueritate:
ut scilicet int̾p̾tatio nr̃a ñ alio int̾pͣte indigeat.
quod plerisq nimiũ disertis accidere solet. ut
maior sit intelligentiȩ difficultas. in eoꝵ expla.¬
nationib quã in his quȩ explanare conantur.

Expanded text:
rius te, Cypriane, presbyterorum studiosissime, esse de illorum numero, super quibus audit Moyses: elige presbyteros, quos tu ipse scis esse presbyteros, tantum epistulis noueram et beati uiri uocabulum consecutum, qui in lege dei die ac nocte meditatur. nunc autem, quia exterioris quoque hominis nobis inuicem est facta cognitio et post salutationem dulcesque complexus, quibus sibi amicitia copulatur, ut probes uerum esse, quod audieram, statim a me postulas, ut difficillimum psalmum, qui apud Graecos et Latinos octogesimus et nonus inscribitur, tibi edisseram, non conposita oratione uerborum plausuque populari, qui solet inperitorum aures decipere atque palpare, sed oratione simplici et ecclesiastici eloquii ueritate, ut scilicet 15 interpretatio nostra non alio interprete indigeat, quod plerisque nimium disertis accidere solet, ut maior sit intellegentiae difficultas in eorum explanationibus quam in his, quae explanare conantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ginta meditationẽ aranee transtulert̃. Quomͦ
enĩ loquentis sermo p̾teruolat: itaꝙ opꝰ araneꝵ
incassum texit᷑. De quo suꝑ ꝑsona heretieoꝵs in
y saia scͥptũ ẽ: telam araneȩ terunt: Que parua
ꝙ leuia potest caꝑe animalia ut museas. culices.
ꝙ cetera istiꝰmodi. a fortioribꝰ aũ rũpit᷑. instar le¬
uium in ȩccłia simpliciũq qui eoꝵ decipiunt᷑ erro¬
rib. cum uiros in fidei ueritate robustos non
ualeant obtinere. Dies annoꝵs nroꝵ in
ipsis septuaginta anni. Si aũ multũ octo¬
ginta anni: & quod ampliꝰ ẽ. labor ꝙ dolor.

Expanded text:
ginta \'meditationem araneae\' transtulerunt. quomodo ginta \'meditationem araneae\' transtulerunt. quomodo enim loquentis sermo praeteruolat, ita et opus araneae incassum texitur. de quo super persona hereticorum in Isaia scriptum est: telam araneae texunt, quae parua t leuia potest capere animalia, ut muscas, culices et cetera istius modi, a fortioribus autem rumpitur, instar leuium in ecclesia simplicumque, qui eorum decipiuntur erroribus, cum uiros in fidei ueritate robustos non ualeant obtinere. Dies anno rum nostrorum in ipsis septu ag int a anni, si autem multum, octoginta anni; et, quod amplius est, labor e t dolor
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enĩ dies nr̃i transier̃t. in furore tuo consũpsi¬
mus annos nr̃õs. quasi sermonẽ loquens. S eptua¬
ginta. Qm̃ dies nr̃i defecert̃. in ira tua defecimꝰ. an¬
ni nr̃i sic̃ aranea meditati sunt. Breuitatẽ huma¬
ne uitȩ quȩ sententiȩ di hucusq subiecta ẽ. ꝙ. quã
in priori u̾siculo somnio cõꝑarat dicens. ꝑcutien¬
te te eos somniũ ert̃. nẽ sermoni loquentiũ cõꝑat:
ut qͦmͦ sermo qui in ore u̾sat᷑ dũ ꝓfert᷑ int̾cipi¬
tur ꝙ eẽ desistit. sic ꝙ om̃is uita nr̃a ꝑtranseat
atq desistat. & hoc in ira ꝙ infurore di. cui me¬
rito subiacemꝰ. uiuente in nob̾ ut supradiximꝰ
sententia di. Quȩ sit autẽ ira di & furor crebriꝰ
diximꝰ: ñ
quo d̾s ulciseat᷑ iratꝰ. sed qͦ pati¬
iratꝰ ẽẽ uideat᷑. Qd̃ enĩ in nos
ex ꝑtur¬
batione descendit. in illo ẽ ex
uidicii ueritate. Pro sermone loquentis. septua¬

Expanded text:
Omnes enim dies nostri transierunt, in furore tuo consumpsiOmnes enim dies nostri transierunt, in furore tuo consumpsimus annos nostros quasi sermonem loquens. Septuaginta: quoniam dies nostri defecerunt, in ira tua defecimus; anni nostri sicut aranea meditati sunt. breuitatem humanae uitae, quae sententiae dei huc usque subiecta est et quam in priori uersiculo somnio comparat dicens: percutiente te eos somnium erunt, nunc sermoni loquentium comparat, ut, quomodo sermo, qui in ore uersatur, dum profertur, intercipitur et esse desistit, sic et omnis uita nostra pertranseat atque desistat et hoc in ira et in furore dei, cui merito subiacemus uiuente in nobis, ut supra diximus, sententia dei. quae sit autem ira et furor dei, crebrius diximus, non quo deus ulciscatiratus esse uideatur. quod enim in nos ex perturbatione descendit, in illo est ex iudicii ueritate. pro \'sermone loquentis\' Septua
Abbreviated transcription (Latin):
I transtulert̃ scłm: in hebraico scͥptũ ẽ. ilo
aieN. qđ quinta editio interp̾tat᷑ ad olescen¬
tiam. aquila. nͦ aeolaceie: & nos in linguam
nrãm uertere possumꝰ erroreS. siue ignoran¬
tias. Unde dic̃ & in alio loco.Delicta iuuen¬
tutis meȩ ꝙ ignorantias meas.ne memineris.
Et iterũ. Delicta qͥs intelligit: ab occultis meis
munda me dñe. ꝙ ab alienis parce seruotuo.
Auena enĩ ã nob̾ sunt uitia. quȩ sepe uoluntate.
int̾du ignorantia E. & errore cõmittimꝰ.
Ettam̃ cũ non sit uoluntas in crimine error
in culpa ẽ. Miror aũ cur septuaginta uolue¬
intulit in illuminatione siue in luce uultꝰ tui:
hunc ħt sensum. Nichil te nr̃oꝵs latuit peccatoꝵ
secreta qͦq nr̃a tuus ocuꝰ inspex̃ iuxta illuo qd̾
septũ ẽ tenebrȩ ñ abscondent᷑ ate: ꝙ serutans
corda & renes ds. Et iterum. Sic̃ tenebre eiꝰ ita
ꝙ lum̃ eiꝰ Homo enĩ uidet in facie. ds in corde.

Expanded text:
saeculum transtulerunt, in Hebraico scriptum est: a lom saeculum transtulerunt, in Hebraico scriptum est: a lom en u, quod quinta editio interpretatur: adulescentiam, Aquila παροράϭειςet nos in linguam nostram uertere possumus \'errores\' siue \'ignorantias\'. unde dicit et in alio loco: delicta iuuentutis meae et ignorantias meas ne memineris et iterum: delicta quis intellegit? et ab occultis meis munda me, domine, et ab alienis parce seruo tuo. aliena enim a nobis sunt uitia, quae saepe uoluntate, interdum ignoratione et errore committimus, et tamen, cum non sit uoluntas in crimine, error in culpa est. miror autem, cur Septuaginta uolueintulit: i n inluminatione siue in luce uultus t u i, hunc habet sensum: nihil te nostrorum latuit peccatorum, secreta quoque nostra tuus oculus inspexit iuxta illud, quod scriptum est: tenebrae non abscondentur a te ecorda et renes deus et iterum: sicut tenebrae eius, ita et lumen illius; homo enim uidet in facie, deus in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
machꝰ ꝙ aquila transtulert̃. accelerauimꝰ. Breui¬
tatẽ aũ uitȩ significat humanȩ. Quodq intulit.
in ira tua. ꝙ. in furore tuo: sententiȩ di ostendit
ꝑseuerantiã. cui om̃s hoĩes subiacemꝰ. illi uidelicet.
terra es. ꝙ int̾rã ibis. Pulchre aũ ñ ut in septuagin¬
ta continet᷑. turbati sumꝰ: set iuxta hebraicũ. ac¬
celerauimꝰ dr̃. ut qu̾auis ȩtas hõinum longa ui¬
deat᷑. tam̃ cõꝑatione ȩt̾nitatis breuis sit. Quod
ꝙ. illustris poeta testat᷑ dicens. Sed fugit int̾ea.
fugit in reparabile tempꝰ. Y iterũ. Rebe diu. res
si qua diu mortalibꝰ ulla ẽ. uiximꝰ. Posinsti iniqͥ¬
tates nr̃as coram te: negligentias nr̃as in luce
uultꝰ tur. Septuaginta P osuisti iniquitates nr̃as
in conspectutuo. scłm nr̃m in illuminatione
uultꝰ tui. Ubi nos iuxta hebraicũ & sẏminachum
posiumꝰ. negligentias nr̃as. ꝓ quo septuaginta

Expanded text:
machus et Aquila transtulerunt: accelerauimus; breuimachus et Aquila transtulerunt: accelerauimus; breuitatem autem uitae significat humanae. quodque intulit: in ira tua et in furore tuo, sententiae dei ostendit perseuerantiam, cui omnes homines subiacemus, illi uidelicet: terra es et in terram ibis. pulchre autem non, ut in Septuaginta continetur, turbati sumus, sed iuxta Hebraicum 30 accelerauimus dicitur, ut, quamuis aetas hominum longa uideatur, tamen comparatione aeternitatis breuis sit. quod et inlustris poeta testatur dicens: sed fugit interea, fugit inreparabile tempus et iterum: Rhaebe, diu, res si qua diu mortalibus ulla est, uiximus. Posuisti iniquitates nostras coram te, negleg entias no stras in luce uultus tui. Septuaginta: posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in inluminatione uultus tui. ubi nos iuxta Hebraicum et Symmachum posuimus: neglegentias nostras, pro quo Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad extremã & decrepitã senectutẽ: eum ꝙ lan¬
guor hoc faciat. & inediȩ meror. ut uultꝰ priꝰ pul¬
cherriiꝰ feminarũ ad tantã transeat fȩditatẽ. ut
amor in odia cõmutet᷑: Suꝑ hac conditione mor¬
taliũ. ꝙ ysaias loquit᷑. Om̃is caro fenũ. ꝙ om̃is
gloria eiꝰ quasi flos feni. fenũ aruit. flos decidit. Iu¬
xta septuaginta qͦq similit̾ explananđu ẽ. Om̃e
quod in scło longum uidet᷑: apud te ds breue est.
Dies enĩ ꝙ anni quibꝰ humana uita contracta ẽ si
cõꝑarent᷑ et̾nitati. reputabunt᷑ ꝓ nichilo. Sieuti
enim herbamane creuit. floruit & siceat᷑. ad ues¬
perã in durescit ꝙ deperit: ita erit om̃is hoĩnũ
pulchritudo. C onsumpti enĩ sumꝰ in furore tuo.
ꝙ in indignatione tua conturbati sumꝰ. S eptua¬
ginta. Quia defecimꝰ in iratua. ꝙ in furore tuo
turbati sumꝰ. Pro eo qđ nos diximꝰ turbati sumꝰ: sym¬

Expanded text:
usque ad extremam et decrepitam senectutem, cum hoc et lanusque ad extremam et decrepitam senectutem, cum hoc et languor faciat et inediae et maeror, ut uultus prius pulcherrimus feminarum ad tantam transeat foeditatem, ut amor in odia commutetur? super hac condicione mortalium et Isaias loquitur: omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni, faenum aruit, flos decidit. iuxta Septuaginta quoque similiter explanandum est: omne, quod in saeculo longum uidetur, apud te, deus, breue est. dies enim et anni, quibus humana uita contracta est, si comparentur aeternitati, reputabuntur pro nihilo. sicuti enim herba mane creuit, floruit et siccatur, ad uesperam indurescit et deperit, ita erit omnis hominum pulchritudo. Consumpti enim sumus in f uror e tuo et in indignatione tua conturbati sumus. Septuaginta: quia defecimus in ira tua et in furore tuo turbati sumus. pro eo, quod nos diximus: turbati sumus; Sym
Abbreviated transcription (Latin):
mane floreat ꝙ transeat. uesꝑe deeidat. induret
ꝙ arescat. Iuxta hebraicũ hic sensꝰ ẽ. Multum
conu̾sioni nr̃ȩ contulit ꝙ saluti. quod om̃is uita
mortaliũ quasi somniũ ita ueloci morte contracta ẽ.
quȩ in similitudine florũ atq fęni in eodẽ pene
tẽpore siccat᷑ ꝙ deꝑit. ꝑcutiente inquit te eos. id ẽ
homines. ꝙ illo sermone completo. stulte hac nocte
mane uirens herba & suis florib uernans dele-¬
ctat oculos contemplantiũ. paulatĩq marcescens
amittit pulchritudinẽ. ꝙ in fȩnũ quod conteren¬
dum ẽ u̾tit᷑: ita om̃is species hominũ. Uernat
in paruulis. floret in uiuenibꝰ. uiget in ꝑfecte etatis
uiris. ꝙ repente du nescit incanescit caput. ruga¬
tur facies. cutis pͥus extenta contrahit᷑. & extremo
ita ut ñ cognoscat᷑ quis prior fuerit. sed pene in
alium cõmutet᷑. Quid loquim᷑ de infantiȩ tẽporibꝰ

Expanded text:
mane floreat et transeat, uespere decidat, induret mane floreat et transeat, uespere decidat, induret et arescat. iuxta Hebraicum hic sensus est: multum conuersioni nostrae contulit et saluti, quod omnis uita mortalium quasi somnium ita ueloci morte contracta est, quae in similitudine florum atque faeni in eodem paene tempore siccatur et deperit. percutiente, inquit, te eos, id est homines; et illo sermone completo: stulte, hac nocte mane uirens herba et suis floribus uernans delectat oculos contemplantium paulatimque marcescens amittit pulchritudinem et in faenum, quod conterendum. est, uertitur, ita omnis species hominum uernat in paruulis, floret in iuuenibus, uiget in perfectae aetatis uiris et repente, dum nescit, incanescit caput, rugatur facies, cutis prius extenta contrahitur et extremo ita ut non cognoscatur, quis prior fuerit, sed paene in alium commutetur. quid loquimur de infantiae temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
putant᷑. Qͦdq infert. sic̃ dies hest̾na quȩ prete¬
riit: iuxta illud apłi sentiamꝰ qd̾ scribit ad he
num. Ego arbitror ex hoc loco & ex epła qͦ no¬
mine petͥ apłi scribit᷑ mille annos ꝓ una die
solitos appellari. ut scilicet qͥa mundꝰ in sex die¬
bus fab̾catꝰ ẽ. sex milib annoꝵ tantũ credatur
subsistere. & pꝰtea uenire septenariũ numerũ &
octonariũ in quo uerꝰ exercet᷑ sabbatismꝰ. ꝙ circũ¬
cisionis puritas reddit᷑. Unde ꝙ octo beatitudini
trus hoc modo. Unum hoc ne uos p̾tereat dilectis¬
simi: quia una dies ap̃ dnm quasi mille anni.
ꝙ mille anni quasi una dies: N on morat᷑ dñs
in ꝑmisso. ut quida morari existimant. Percu¬
tiente te eos somniũ erunt. mane quasi herba
transiens. mane floruit ꝙ abiit. ad uesꝑam con¬
teret᷑ atq siccabit᷑. Septuaginta. Quȩ ꝓ nichilo
habent᷑ eoꝵ anni er̃t. Mane sic̃ herba transeat.

Expanded text:
putantur. quodque infert: sicut dies hesterna, quae praeteputantur. quodque infert: sicut dies hesterna, quae praeteriit, iuxta illud apostoli sentiamus, quod scribit ad Hebnum. ego arbitror ex hoc loco et ex epistula, quae nomine Petri apostoli scribitur, mille annos pro una die solitos appellari, ut scilicet, quia mundus in sex diebus fabricatus est, sex milibus annorum tantum credatur subsistere et postea uenire septenarium numerum et octonarium, in quo uerus exercetur sabbatismus et circumcisionis puritas redditur. unde et octo beatitudinibtrus hoc modo:unum hoc ne uos praetereat, dilectissimi, quia una dies apud dominum quasi mille anni et mille anni quasi unus dies. non moratur dominus in promisso, ut quidam moram aestimant. percutiente te eos somnium erunt, mane quasi herba transiens. mane floruit et abiit, ad ues p er am c onter etur atque siccabitur. Septuaginta: quae pro nihilo habentur, eorum anni erunt. mane sicut herba transeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ad penitentiã ꝓuocas dicens reu̾timini filii
hõinum: petimꝰ ut ante iam dixi ne facias ho¬
minẽ sẽpit̾na humilitate retineri. Nec putamꝰ lon¬
gum eẽ quod ꝓmittis. ꝙ salutẽ nob̃ p̾t tẽpora
multa tͥbuend̾a. Eternitati cõꝑata. breuis ẽ oĩ¬
um tẽporũ longitudo. In conspectu enĩ tuo. mil¬
le anni quasi una dies reputat᷑. Statĩq se ipse re¬
prehendit. Male dixiunã diẽ & uniꝰ diei spacio
mille annoꝵ apud te longitudinẽ cõꝑari: cũ
magis debuerĩ dicẽ. uniꝰ uigiliȩ spaciũ instar
habere mille annoꝵ ꝓlixitatẽ. Nox in quatu¬
or uigilias diuidit᷑ : quȩ singłȩ tum horarũ spa¬
tio supputant᷑. Unde & dñs quarta uigilia ad
nauigantes uenit apłos. Siẽ gͥ una noctis uigi¬
lia cito ꝑtransit. maxime uigiliarũ labore de¬
fessis. sic & mille annoꝵ spatia apud te qͥ semꝑ
es ꝙ futurꝰ es &. fuisti. ꝓ breuissimo tẽpore com¬

Expanded text:
ad paenitentiam prouocas dicens: reuertimini, filii ad paenitentiam prouocas dicens: reuertimini, filii hominum, petimus — ut ante iam dixi —, ne facias hominem sempiterna . humilitate retineri. nec putamus longum esse, quod promittis, et salutem nobis post tempora multa tribuendam. aeternitati comparata breuis est omnium temporum longitudo. in conspectu enim tuo mille anni quasi una dies reputantur. statimque se ipse reprehendit: male dixi \'unam diem\' et unius diei spatio mille annorum apud te longitudinem comparari, cum magis debuerim dicere unius uigiliae spatium instar habere mille annorum prolixitatem. nox in quattuor uigilias diuiditur, quae singulae trium horarum spatio subputantur. unde et dominus quarta uigilia ad nauigantes uenit apostolos. sicut igitur una noctis uigilia cito pertransit — maxime uigiliarum labore defessis —, sic et mille annorum spatia apud te, qui semper es et futurus es et fuisti, pro breuissimo tempore com
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ die gustaueris de eo. morte morieris. Porro
iuxta id qd̾ septuaginta transtulert̃. ne auertas
hominẽ inhumilitatẽ & dixisti conu̾timini filii
hominũ. hunc ħt sensum. Obsecro ut hoĩem que
ad tuã imaginẽ & similitudinẽ condidisti. & tan¬
tum eum honorare dignatꝰ es. ut deseruo filiũ
nuncupares: ne eum humilies ꝑeccato ꝑpetuo.
ne suꝑ illum uigeat antiqua sententia: terra es
ꝙ interram ibis. Tuenĩ penitentiã nob̃ ꝓmisisti
dicens. nolo mortẽ peceatoris. tantũ ut reuertat᷑
ꝙ uiuat: tu dixisti om̃iũ scõꝵ tuoꝵ eloquio.
conu̾timimi siue reu̾timim filii hõinum ad cle¬
mentissimũ patrẽ qͥ occurrit uenientibꝰ ꝙ signũ
qđ suo uitio ꝑ didert̃ offert. & stolã ineorruptio¬
nis largit᷑ et̾nam. Quia mille anni ante ocłos tu¬
os ut dies hesterna quȩ p̾teriit. transiit ꝙ uigłia
nocturna siue in nocte. Qui ꝑ propħas semꝑ nos

Expanded text:
enim die gustaueris de eo, morte morieris. porro enim die gustaueris de eo, morte morieris. porro iuxta id, quod Septuaginta transtulerunt: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum, hunc habet sensum: obsecro, ut hominem, quem ad tuam imaginem et similitudinem condidisti et tanto eum honore dignatus es, ut de seruo filium nuncupares, ne eum humilies peccato perpetuo, ne super illum uigeat antiqua sententia: terra es et in terram ibis. tu enim nobis paenitentiam permisisti dicens: nolo mortem peccatoris, tantum ut reuertatur et uiuat; tu dixisti omnium sanctorum tuorum eloquio: conuertimini — siue reuertimini —, filii hominum, ad clementissimum patrem, qui occurrit uenientibus et signum, quod suo uitio perdiderunt, offert et stolam incorruptionis largitur antiquam. Quia mille anni in oculis tuis ut dies h esterna, quae pr aeteriit transiit, et uigilia no cturna siue i n no c t e. qui per prophetas semper nos
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s interpretes. antequ̾ã montes nascerent᷑ ꝙ
parturiret᷑ terra: manifeste ad tropologiã nos
trahit. Neq enĩ montes & cetera natiuitatẽ par¬
turitionẽq recipiunt. sed conditionẽ. Ex quo li
ad contͥcionẽ. ꝙ dices. reu̾timini filii adam. Sep¬
tuaginta. Ne au̾tas hominẽ in humilitatẽ. & di¬
xisti. conu̾timini filii hominũ. Iuxta hebraicũ
ab initio eiꝰ es refugiũ & habitatio: conu̾tes eũ
usq ad contͥcionẽ. tẽcisti eũ atq plasmasti. ut con¬
teretur in morte: ꝙ uas tuũ extremouitȩ suȩ tẽ¬
pore frangeretur. Cui cũ ĩmmeat ista conditio
ut ortus intereat. & quãuis longo uixerit tẽpo¬
re tam̃ fine dissoluat᷑ extremo: cotidie eiloque¬
ris ꝑ ꝓpħas. Reu̾timini filii adam: qui ur̃a culpa
offendistis dm. & de immortalibꝰ facti estis mor¬
tales. Precipientis enĩ audire noluistis imꝑium.
De om̃i ligno qd̾ ẽ in paradyso comedes. de ligno
aũ sciendi boni & mali non comedes. In quacũq

Expanded text:
 alii Interpretes: Antequam montes nascerentur, et parturiretur terra, manifeste ad tropologiam nos trahit. Neque enim montes et terra nativitatem parturitionemque recipiunt, sed conditionem. Ex quo liqad contritionem, 1055 et dices, revertimini filii Adam. Septuaginta: Ne avertas hominem in humilitatem, et dixisti: convertimini filii hominum. Juxta Hebraicum, ab initio eius es refugium et habitatio, conuertes eum usque ad contritionem; fecisti eum atque plasmasti, ut contereretur in morte et uas tuum extremo uitae suae tempore frangeretur; cui cum immineat ista condicio, ut ortus intereat et, quamuis longo uixerit tempore, tamen fine dissoluatur extremo, cotidie ei loqueris per prophetas: reuertimini, filii Adam, qui uestra culpa offendistis deum et de inmortalibus facti estis mortales. praecipientis enim audire noluistis imperium: de omni ligno, quod est in paradiso, comedes; de ligno autem sciendi boni et mali non comedes. in quacumque