comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo. aduerte si uerũ est quod dico. Habes¬
ne corpus. habes carnẽ. SHabeo inquis. Nam
nde est unde in loco sum: unde de loco in
locum moueor. nde uerba loquentis au¬
dio. nisi ꝑ aurem carnuis.  Unde os loquentis
iadeo. nͥ ꝑ oculos carnis.  Habes constat.
t dui satagendum est de re manifesta.
lide aliqͥd aliud. uide qd̃ oꝑatur ꝑ carnẽ.
Audis enim aure. s ñ ab aure audis. Alius
Nintꝰ. qui audit ꝑ aurem. Uide ꝑ oculũ.
psum intuere. An domũ agnousti. habi¬
adrem neglexisti: N unquianam uidet
oculus ꝑ seipsum . Donne auus est qui u¬
det ꝑ ocilum: Nonꝰ dico uidet octilis mor¬
tui. de quo constat corpore habitatorẽ absces¬
sisse. s oculus de re aliqua cogitantis. ñ bi¬
Ibi enim magis aliqua similitudo querenda est
quorumdan iriũ separatim demonstrandoꝵ.
inseparabilter oꝑantiũ. Quid habet mens tua:
Forte si queram multa inuenio. s aliquid ꝓxi¬
mum est quod faciliꝰ intelligitur. Q uid habet.

Expanded text:
o homo, adverte si verum est quod dico. Habesne corpus, habes carnem? Habeo, inquis. Nam unde est, unde in loco sum, unde de loco in locum moveor? Unde verba loquentis audio, nisi per aurem carnis? Unde os loquentis video, nisi per oculos carnis? Habes, constat, nec diu satagendum est de re manifesta. Vide aliquid aliud, vide quod operatur per carnem. Audis enim aure, sed non ab aure audis. Alius est intus qui audit per aurem. Vides per oculum, ipsum intuere. An domum agnovisti, habitatorem neglexisti? Numquidnam videt oculus per se ipsum? Nonne alius est qui videt per oculum? Non dico, Non videt oculus mortui, de quo constat corpore habitatorem abscessisse: sed oculus de re alia cogitantis, non viinem tuum. Ibi enim magis aliqua similitudo quaerenda est quorumdam trium separatim demonstratorum, inseparabiliter operantium. Quid habet mens tua? Forte si quaeram, multa invenio: sed aliquid proximum est, quod facilius intelligitur. Quid habet
Abbreviated transcription (Latin):
uarent. Diues ꝓpter pauꝑem factꝰ est. & pauꝑ
ꝓpter diuitem factus est. Pauperi est orare. &
diuiti erogare. di est ꝓ paruis magna pensare.
De misca̾ia eiꝰ parua. magna nascitur copia. Fe¬
cundus est ager pauꝑum. cito reddit dñantib
fructum. Uia celi est pauper. ꝑ quam uenitur
ad patrem. Incipe gͦ erogare. si ñ iuis etrare.
Patrimonũ tui quo es ligatꝰ cõpedem in hac
uita resolue. ut libere ad cȩlum possis acce¬
Dere. Abice abs te diuitiarũ onera. abice uin-¬
cula uoluntaria. abice anxietates & tedia. quȩ
te plurib in annis inquietant. Da petenti ut
possis ipse accipere. tribue pauꝑi si ñ ius flam¬
mis exuri. Da in terra xp̃o. quod tͥ reddat in
orlo. Obliuiscere qđ es. & attende qd̃ futurꝰ es
Presens uita fragilis est. & in morte ꝓcliuis.
Nemo potest stare. sed om̃s cogimur transire
Nolentes imꝰ. inuiti eximꝰ: quia mali sumus.

Expanded text:
varent. Dives propter pauperem factus est, et pauper varent. Dives propter pauperem factus est, et pauper propter divitem factus est. Pauperis est orare, et divitis erogare; Dei est pro parvis magna pensare. De misericordia ejus parva, magna nascitur copia. Fecundus est ager pauperum, cito reddit dominantibus fructum. Via coeli est pauper, per quam venitur ad Patrem. Incipe ergo erogare, si non vis errare. Patrimonii tui, quo es ligatus, compedem in hac vita resolve; ut libere ad coelum possis accedere: abjice abs te divitiarum onera, abjice vincula voluntaria, abjice anxietates et taedia, quae te pluribus in annis inquietant. Da petenti, ut possis ipse accipere: tribue pauperi, si non vis flammis exuri. Da in terra Christo, quod tibi reddat in coelo. Obliviscere quod es, et attende quod futurus es. Praesens vita fragilis est, et in mortem proclivis. Nemo potest stare: sed omnes cogimur transire. Nolentes imus, inviti eximus, quia mali sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
& latarus similiter mala. nunc autẽ hic conso¬
latur tu uͦ cruciaris. Fudiant ista diuites qui
nolunt esse nuscd̃es. audiant irrogari suppli¬
cia eis qui nolunt erogare subsidia. Audiant
pauꝑem refrigerantẽ. audiant diuitẽ pens
grauiorib estuantẽ. Pater inquit abraham di-
mute lararum ut intinguat extremũ digiti
sui in aquam & refrigeret linguã meã. quia
crucior in hac flamina. At ille. memento inquit
fili quia ꝑcepisti bona in uita tua. & latarus
sumliter mala. Pensantur ꝓ dutũs pena. refri-¬
gerium ꝓ pauꝑtate: ꝓ purpura flammna. re-¬
fectio ꝓ nuditate: ut salua sit ęquitas staterȩ
& non mentiatar mollus illiꝰ mensure in qua¬
de uobis. Ideo negatur in penis miscdia diui¬
ti. quia ipse dum iuueret noluit misereri. Ido
rogans diues ñ exauditur in tormentis. quia
sibi sunt necessaria. Nullus indigeret si inuicẽ
supportarent. & nemo laboraret si se ambo ui¬

Expanded text:
et Lazarus similiter mala; nunc autem hic consoet Lazarus similiter mala; nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Audiant ista divites, qui nolunt esse misericordes. Audiant irrogari supplicia eis qui nolunt erogare subsidia. Audiant pauperem refrigerantem, audiant divitem poenis gravioribus aestuantem. Pater Abraham, inquit, mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam; quia crucior in hac flamma. At ille: Memento, inquit, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Pensantur pro divitiis poenae, refrigerium pro paupertate, pro purpura flamma, refectio pro nuditate, ut salva sit aequitas staterae, et non mentiatur modus illius mensurae: In q remetietur vobis . Ideo negatur in poenis misericordia diviti, quia ipse dum viveret, noluit misereri. Ideo rogans dives non exauditur in tormentis; quia sibi sunt necessaria. Nullus indigeret, si se invicem supportarent; et nemo laboraret, si se ambo ju
Abbreviated transcription (Latin):
intulimꝰ in hunc mundũ dicit apłs sed nec
quiqqͣm auferre possumꝰ. Nichil nobiscum tolli-¬
mus aut rapimꝰ Quid si aliquid tolleremꝰ. ¶Non¬
ne uiuos homines uoraremꝰ: Quȩ est ista auĩ¬
ditas concupiscentiȩ. cum ipsȩ beluȩ habeant
modium: Gunc enim rapiunit. q̃ndo esuriunt.
parcent uͦ predȩ cum senserint satietatẽ. Inex¬
plebilis est sola auaricia diuitũ. semꝑ rapit &
nunqͣm satiatur. Nec dm̃ timet nec hominem
reueretur. ñ parcit patri. ñ matrẽ agnoscit. ñ
fratri obtemꝑat. nec amico fidem seruat. Uidu¬
am opprunit. pupilloꝵ inuadit rem: libertas
in seruicio reuocatur. testam̃tum falsum ꝓfert.
res mortui occupant̾. quasi ñ & ipsi qui hoc fa-¬
ciunt moriantur. Quȩ est ista rogo ammarũ
insana. amutere u̾itam. appetere mortẽ acqui¬
rere aurũ & ꝑdere cęlum: S quia nemo cogitat
dm̃ ideo manet in morte iudicium. Merito di
ctum est diuiti quia ꝑcepisti bona in uita tua

Expanded text:
intulimus in hunc mundum, dicit Apostolus, sed nec intulimus in hunc mundum, dicit Apostolus, sed nec quidquam auferre possumus . Nihil nobiscum tollimus aut rapimus. Quid si aliquid tolleremus, nonne vivos homines voraremus? Quae est ista aviditas concupiscentiae, cum ipsae belluae habeant modum? Tunc enim rapiunt, quando esuriunt: parcunt vero praedae, cum senserint satietatem. Inexplebilis est sola avaritia divitum. Semper rapit, et nunquam satiatur: nec Deum timet, nec hominem reveretur: nec patri parcit, nec matrem agnoscit: nec fratri obtemperat, nec amico fidem servat: viduam opprimit, pupilli rem invadit: libertos in servitium revocat, testamentum falsum profert. Res mortui occupantur; quasi non et ipsi qui hoc faciunt moriantur. Quae est ergo ista animarum insania, amittere vitam, appetere mortem? acquirere aurum, et perdere coelum? Sed quia nemo cogitat Deum, ideo manet in morte judicium. CAPUT Iia recepisti bona in vita tua,
Abbreviated transcription (Latin):
bañi. & mecum ut arbitror tota mentis
Nintentione ꝑspexit opulentiã dititis &
idigeniam mendicantis. anum cibis estuan tẽ.
e alum fame esuricnt̃ . Ambo quilẽ foantẽ¬
ues. ambo carnales. ambo mostalas sca non
ambo equales. atura una. scđ uita ñ tunra. Nul¬
lus coꝵ a conditione mortis immunis. & tamen
unus epulat̃ splendide. & alter in pannis & in
eramna sordescit. Ille delicatis escis ad inuentio¬
nem cocoꝵ gaudebat. iste si caderent micȩ de
mensa eiꝰ expedabat. Audiant nunc diuites
qui nolunt esse miscdẽs. audiant quia om̃s
una nascimur lege. una uiuimꝰ luce. unum
spiramꝰ aerem. una quoq extingiuim̃ morte:
quȩ si ñ intercederet nec pauper ipse dubita¬
ret. Hic ulcerosus & nudus iacens latarus ad
abrahȩ suium angeloꝵ. portatur manib. ecce
diues refectus & splendidus tartareo carcere
luditur. Ubi est uestis illa byssina. ubi uita
abundans & asfluens copũs multis. Nonne.
morte oña transeant. tanqm unibra: Nichil

Expanded text:
ssimi, et mecum, ut arbitror, tota mentis intentione perspexit opulentiam divitis, et indigentiam mendicantis; unum cibis aestuantem, et alium fame deficientem. Ambo quidem homines, ambo carnales, ambo mortales: sed non ambo aequales. Natura una, sed vita non una. Nullus eorum a conditione mortis immunis: et tamen unus epulatur splendide, et alter in pannis et in aerumna sordescit. Ille delicatis escis adinventione coquorum gaudebat: iste, si caderent micae de mensa ejus, exspectabat. Audiant nunc divites, qui nolunt esse misericordes; audiant quia una omnes nascimur lege, una vivimus luce, unum spiramus aerem, una quoque exstinguimur morte: quae si non intercederet, nec pauper ipse duraret. Hic ulcerosus et nudus jacens Lazarus, ad Abrahae sinum Angelorum portatur manibus. Ecce dives refectus et splendidus tartareo carcere clauditur. Ubi est vestis illa byssina? ubi vita abundans et affluens copiis multis? Nonne morte omnia transeunt tanquam umbra? Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
doles qd̃ possederas ꝑdidisse. Ergo fr̃es qui
credimꝰ ui ap̃m. maneamꝰ in uerbo eiꝰ. Si enĩ
manserimꝰ in uerbo eiꝰ. uere discipuli eiꝰ sumꝰ.
Non enĩ soli illi auodecim. sed om̃s qui mane¬
mus in uerbo eiꝰ uere discipuli eiꝰ sumꝰ. & cognos¬
cemus ueritatẽ & ueritas liberabit nos: id est
cxp̃c filiꝰ dei qui dixit ego sum ueritas liberos
nos faciet. hoc est liberabit nos ñ a barbaris
sed a diabolo. non ã corporis captiuitate sed
ab animȩ iniquitate. Solus est: qui sic liberat.
Nemo se liberum dicat. ne seruus remane-¬
at. Non remanebit in seruitute anima nr̃a.
quia cotidie dimituntur debita nr̃a.tem

Expanded text:
doles quod possederas perdidisse. Ergo, fratres, qui doles quod possederas perdidisse. Ergo, fratres, qui credimus in Christum, maneamus in verbo ejus. Si enim manserimus in verbo ejus, vere discipuli ejus sumus. Non enim soli illi duodecim, sed omnes qui manemus in verbo ejus, vere discipuli ejus sumus. Et cognoscemus veritatem, et veritas liberabit nos: id est, Christus Filius Dei, qui dixit, Ego sum veritas . Liberos nos faciet; hoc est, liberabit nos, non a barbaris, sed a diabolo; non a corporis captivitate, sed ab animae iniquitate. Solus est qui sic liberat. Nemo se liberum dicat, ne servus remaneat. Non remanebit in servitute anima nostra, quia quotidie dimittuntur debita nostra.
Abbreviated transcription (Latin):
redemptoris. & deleta est cautio debitoris. Ip¬
se est sanguis qui ꝓ multis effusus est: in re-¬
exultasti m̃s captiuator.: quia carnẽ mortalẽ
habuit m̃s liberator: Si habuit peccatũ uide.
si aliquid tuum in illo inuenisti & tene. Uer¬
bum caro factum est. uerbum creator est. caro
creatura est. Quid ibi tuũ immice:  uerbũ
d̾s est. & anima hominis creatura est. & caro
hominis creatura est. & caro mortalis di crea¬
tura est. Peccatum quere. S quid queras cum
ueritas loquitur. ueniet princeps mundi &
in me nichil inueniet: Non gͦ ñ inuenit car¬
nem. s nichil suum id est nullũ peccatum.
Decepisti innocentes. fecisti nocentes. Occidisti
innocentẽ. ꝑemisti quem ñ debebas: redde
quos tenebas. Quid gͦ. Ad horam insultasti.
quia inuenisti in xp̃o carnẽ mortalem: Nus-¬
cipula tua erat. unde letatꝰ es inde captꝰ es.
Ubi te exultasti aliquid inuenisse. inde nunc

Expanded text:
Redemptoris, et deleta est cautio debitoris. IpRedemptoris, et deleta est cautio debitoris. Ipse est sanguis qui pro multis effusus est in reexsultasti, meus captivator, quia carnem mortalem habuit meus Liberator? Si habuit peccatum, vide: si aliquid tuum in eo invenisti, tene. Verbum caro factum est . Verbum creator est, caro creatura est. Quid ibi tuum, inimice? Et Verbum Deus est, et anima hominis creatura est, et caro hominis creatura est, et caro mortalis Dei creatura est. Peccatum quaere. Sed quid quaeras? Veritas loquitur: Veniet princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet. Non ergo non invenit carnem, sed nihil suum, id est, nullum peccatum. Decepisti innocentes, fecisti nocentes. Occidisti innocentem; peremisti quem non debebas, redde quod tenebas. Quid ergo ad horam exsultasti, quia invenisti in Christo carnem mortalem? Muscipula tua erat: unde laetatus es, inde captus es. Ubi te exsultasti aliquid invenisse, inde nunc
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat peccatũ. peccatum ꝓ nobis fecit. Eum
ipsum xp̃m nescientẽ peccatum. fecit ꝓ nobis
d̾s pͥeccatum. Quid est hoc fr̃es: Si diccretur
fecit in illum peccatũ. aut fecit illum habere.
peccatum: intolerabile uideretur. Quomͦ tole-¬
ramꝰ qd dictum est fecit eum peccatũ. ut ipse
xxp̃c sit. peccatum: Oui nouerunt scͥpturas uece-¬
ris testam̃ti. recognoscunt quod dico. Non enĩ
semel dictum est: sed aliquotiens & creberrime
peccata dicta sunt sacrificia ꝓ peccatis. Offere-¬
batur uerbi gr̃a ꝓ peccatis hyrcꝰ. aries. quodli-¬
bet aliud: ip̃sa uidima quȩ offerebatur pro-
perato peccatum nominabatur. Peratum gͦ di-¬
cebatur sacrificium ꝓ peccato: ita ut alicubi
dicat lex. sacerdotes ponere debere manꝰ suas
suꝑ peccatum. Ergo eum qui ñ nouerat pecca¬
tum fecit ꝓ nobis peccatũ. id est sacrificium
ꝓ peccatis. ł actꝰ est gͦ xp̃c peccatũ. oblatꝰ est
& deletum est pecratum. Fusus est sanguis

Expanded text:
fecit: eum ipsum Christum nescientem peccatum, fecit pro nobis Deus peccatum. Quid est hoc, fratres? Si diceretur, Fecit in illum peccatum, aut, Fecit illum habere peccatum; intolerabile videretur: quomodo toleramus quod dictum est, Fecit eum peccatum, ut ipse Christus sit peccatum? Qui noverunt Scripturas Veteris Testamenti, recognoscunt quod dico. Non enim semel dictum est, sed aliquoties, creberrime peccata dicta sunt sacrificia pro peccatis. Offerebatur, verbi gratia, pro peccato hircus, aries, quodlibet: ipsa victima quae offerebatur pro peccato, peccatum nominabatur. Peccatum ergo dicebatur sacrificium pro peccato: ita ut alicubi dicat Lex, sacerdotes ponere debere manus suas super peccatum . Ergo, Eum qui non noverat peccatum, fecit pro nobis peccatum: id est, sacrificium pro peccato factus est. Peccatum oblatum est, et deletum est peccatum. Fusus est sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
ti: similitudo est carnis peccati. Nisit enĩ d̾s
filium suum in similitudinẽ carnis peccati.
Uera caro: mortalis caro: s ñ peccati caro. Misit
enim d̾s filiũ suũ in similitudinẽ carnis peccati.
ut de peccato damnaret pecratũ in carne. Mi-¬
sit enim d̾s filiũ siũ in similitudinẽ carnis
peccati in earnẽ. ñ tam̃ in carnẽ peccati: s in
similitudinẽ carnis peccati. Propter quid: Ut

Expanded text:
ti: similitudo est carnis peccati. Misit enim Deus ti: similitudo est carnis peccati. Misit enim Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati. Vera caro, mortalis caro: sed non peccati caro. Misit enim Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. Misit enim Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati: in carnem, non tamen in carnem peccati; sed in s
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. Quodͥ timet homo ne faciat illi
captiuitas. iam illi fecit iniquitas. Quid enĩs
Quia uidentur uuuere. nunqͥd ideo errauit
ille qui dixit. dimitte mortuos sepelire mor¬
os suos : Ergo mortui om̃s sub peccato. ser¬
u mortui. Seruiendo mortui. moriendo ser¬
bẽi. nisi inter pettatores sine pecato: Occe
uenit princeps mundi ipse dicit redẽptor ñt.
liberator ñr: ecce uenit pͥnceps muncui & in me
nichil inueniet. Genet quos decepit: quos sedux.¬
inueniet. Ueni dñe. ueni redẽptor ueni. Agnos.¬
cat te captiuus. fugiat te captiuator: tu esto
mͥ liberator. Ille me ꝑditum inuenit. in quo
diabolus nichil qd̃ caro agit inuenit. Inuenit
in illo carnẽ princeps huciꝰ scłi Inuenit. S
qualem carnem: Mortalem quã possit tenere.
quam possit crucifigere: quam possit occidere
Erras deceptor. ñ fallitur redemptor: erras.
Uides in dño carnẽ mortalem: ñ est caro pecca¬

Expanded text:
dicuntur. Quod timet homo ne faciat illi dicuntur. Quod timet homo ne faciat illi captivitas, jam illi fecit iniquitas. Quid enim, quia videntur vivere, numquid ideo erravit ille qui dixit, Dimitte mortuos sepelire mortuos suos ? Ergo mortui omnes sub peccato, servi mortui, serviendo mortui, moriendo serber, nisi inter peccatores sine peccato? Ecce venit princeps mundi, ipse dicit Redemptor noster, Liberator noster: Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet . Tenet quos decepit, quos seduxinveniet. Veni, Domine; veni, Redemptor, veni: agnoscat te captivus, fugiat te captivator; tu esto mihi liberator. Ille me perditum invenit, in quo diabolus nihil quod caro agit invenit. Invenit in illo carnem princeps hujus saeculi, invenit: et qualem carnem? Mortalem, quam possit tenere, quam possit crucifigere, quam possit occidere. Erras, deceptor, non fallitur Redemptor: erras. Vides in Domino carnem mortalem, non est caro pecca
Abbreviated transcription (Latin):
us & grecus. diues & pauꝑ. honoratꝰ & pri¬
uatus. imꝑator & mendicus: om̃s qui facit
petratum seruus est peccati. Om̃s inquit qui
fait peccatum. seruus est peccati. Si agnos.¬
cunt homines seruitutẽ. uidebunt unde
accipiant libertatem. Ingenuus est aliquis.
captiuatur a barbaris: ex ingenuo factꝰ est
sciuus. Audit homo miserator. considerat
se habere pecunã: fit redemptor. Pergit ad
barbaros. dat pecuniã: redimnit hominem.
Plane reddidit libertatẽ. si abstulit miqui¬
tatem. Sed quis abstulit iniquitatẽ  Homo
homini: Ille qui seruiebat apud barbaros.
a redemptore suo redemptꝰ est. S. multum
est inter redemptorẽ & redemptũ. tam̃ sub
dña iniquitate conserui sunt forte. Interro¬
go redemptũ. Habes peccatum: Fabeo inqͥt.
Interrogo redẽptorem. Habes peccatum: Ha¬
beo inquit. Ergo nec tu te iactes redẽptum.
nec tu te extollas redemptorẽ: fugite ambo
ad uerum liberatorem. Parum est quia qui
sub pectato sunt serui dicti sunt: & mortiu

Expanded text:
s et Graecus, dives et pauper, honoratus et privatus, imperator et mendicus, Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Si agnoscant homines servitutem, videbunt unde accipiant libertatem. Ingenuus est aliquis captivatus a barbaris, ex ingenuo factus est servus: audit homo miserator, considerat se habere pecuniam, fit redemptor, pergit ad barbaros, dat pecuniam, redimit hominem. Plane reddidit libertatem, si abstulit iniquitatem. Sed quis abstulit iniquitatem? homo homini? Ille qui serviebat apud barbaros, a redemptore suo redemptus est: et multum interest inter redemptorem et redemptum; tamen sub domina iniquitate forte conservi sunt. Interrogo redemptum: Habes peccatum? Habeo, inquit. Interrogo redemptorem: Habes peccatum? Habeo, inquit. Ergo nec tu te jactes redemptum, nec tu te extollas redemptorem: sed fugite ambo ad verum liberatorem. Parum est quia qui sub peccato sunt, servi dicti sunt; et mortui
Abbreviated transcription (Latin):
militudo erat carnis peccati ñ caro peccati. quo-¬
modo ut de peccato damnaret peccatum in
carne:. Solet & similitudo capere nomen eus
rei: cuiꝰ est similitudo. Homo dicitur uerus. sed
cuam si pictũ in pariete ostendas & queras qͥd
sit: respondetur homo. Peccatum gͦ appellata
est caro habens similitudinẽ carnis peccati. ut
esset sacrificium ꝓ peccato. Dicit idem apłs
alio loco. Eum qui non nouerat peccatũ. pro no-¬
bis pecratum fecit. Quem dicit qui ñ nouerat
peccatum: nisi eum qui dixit ecce uenit pͥnceps

Expanded text:
militudo erat carnis peccati, non caro peccati; quomodo, Ut de peccato damnaret peccatum in carne? Solet et similitudo capere nomen ejus rei cujus est similitudo. Homo dicitur verus: sed etiam si pictum in pariete ostendas, et quaeras quid sit, respondetur, Homo. Peccatum ergo appellata est caro habens similitudinem carnis peccati, ut esset sacrificium pro peccato. Dicit idem apostolus alio loco: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit . Eum qui non noverat peccatum: quem qui
Abbreviated transcription (Latin):
bo dei manere: nisi nullis tẽptationib cedere:
Premiũ quid est: Cognoscetis ueritatẽ. & ua¬
tas liberabit uos. Compatimini nobis. quia uo¬
cem meã sentitis obtunsam: adiuuate me tͣn¬
quillitate. O premiũ: cognoscetis ueritatem
Forte aliquis diceret. & quia mn ꝓdest cognos¬
cere ueritatẽ: Q ueritas liberabit uos. S i
delectat ueritas. delectet libertas. In consuetua¬
ne latinȩ linguȩ liberari duob modis dict̃.
& maxime m eo consuecimiꝰ audire hoc uls¬
bum: ut quicumq liberatur. intelligat᷑ pericu¬
um euadere. molestiis carere. Liberari autẽ
ne dicitur liberũ fieri: quom̃ saluari saluũ
fen. sanari sanum fieri: sic liberari liberum
sieri. Id̾eo dixi si ñ delectat ueritas. delectet
libertas. Hoc in greta lingua euidentiꝰ sonat.
niec potest aliter intelligi. ¶ ut noueritis qͥa
aliter intelligi ñ potest. loquente dño respon¬
lerunt udei. Nos nemini seruiuimꝰ unq̃m.
quomͦ dicis ueritas liberabit uos. id est ue¬

Expanded text:
ere, nisi nullis tentationibus cedere? Praemium quod est? Cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Compatimini nobis, quia vocem meam sentitis obtusam: adjuvate me tranquillitate. O praemium! Cognoscetis veritatem. Forte aliquis diceret: Et quid mihi prodest, cognoscere veritatem? Et veritas liberabit vos. Si non delectat veritas, delectet libertas. In consuetudine latinae linguae liberari duobus modis dicitur: et maxime in eo consuevimus audire hoc verbum, ut quicumque liberatur, intelligatur periculum evadere, molestiis carere. Liberari autem proprie dicitur liberum fieri: quomodo salvari, salvum fieri; sanari, sanum fieri; sic liberari, liberum fieri. Ideo dixi, Si non delectat veritas, delectet libertas. Hoc in graeca lingua evidentius sonat, nec potest aliter intelligi. Et ut noveritis quia aliter intelligi non potest; loquente Domino, responderunt Judaei, Nos nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Veritas liberabit vos? Id est, Ve
Abbreviated transcription (Latin):
qui manet in nobis. Nos si in illo non manserm
cadimꝰ. ille autẽ si in nobis ñ manserit: ñ idco
domũ perdidit. Nouit enim ille manere in st
qui nunqͣm deserit se. Absit autẽ ab honine ut
maneat in se: qui ꝑdit se. Ergo nos in illo ma-¬
nemꝰ indigentia. ipse in nobis manet miscđia.¬
lam gͣ si ꝓpositum est quid facere debeamꝰ. qͥd
accepturi sumꝰ uideamꝰ. Indixit enĩ opus: & ꝓu-¬
sit mercedem. Quid est opus: Si manseritis in
uerbo meo. Breue opus: uerbo breue: magnum
opere. Si manseritis. Qlud est si manserius: Si
in petra edificaueritis. O qͣm magnũ est hoc
frẽs suꝑ pettã edificare: qͣm magnũ est. Uene¬
runt flumina. flauert uenti. descendit plu

Expanded text:
qui manet in nobis. Nos, si in illo non manserimus, qui manet in nobis. Nos, si in illo non manserimus, cadimus: ille autem, si in nobis non manserit, non ideo domum perdidit. Novit enim ille manere in se, qui nunquam deserit se. Absit autem ab homine, ut maneat in se, qui perdidit se. Ergo nos in illo manemus indigentia: ipse in nobis manet miseriJam ergo si propositum est quid facere debeamus, quid accepturi sumus videamus. Indixit enim opus, et promisit mercedem. Quod est opus? Si manseritis in verbo meo. Breve opus; verbo breve, magnum opere: Si manseritis. Quid est, Si manseritis? Si in petra aedificaveritis. O quam magnum est hoc, fratres, super petram aedificare, quam magnum est! Venerunt flum
Abbreviated transcription (Latin):
ouit caritas ur̃a om̃s nos unũ magistrũ
habere: & sub illo condiscipulos esse.
Nec ideo magistri uri sumꝰ quia de lo¬
co suꝑiore loquimur uobis. sed magister est
om̃ium qui habitat in om̃ib nobis. Ipse mͦ in
euũgło nobis om̃ib loquebatur. & dicebat no¬
bis qd̃ etiam ego dico uobis. Dicit autẽ ille de
nobis. & nobis & uobis. Si manseritis in uerbo
meo. ñ utiq in meo qui mͦ loquor sed in eius
qui m̃ ex euugło loquebatur: si manseritis in
uerbo meo inquit. uere discipuli mei estis. Ad
discipulum parũ est accedere. s manere. Nongͥ
ait si audieritis uerbũ meũ. aut si accesseritis
ad uerbum meũ. aut si laudaueritis uerbum
meũ: s uidete quid dixerit. Si manseritis in uer¬
bo meo uere discipuli mei estis. & cognoscetis
ueritatem: & ueritas liberabit uõs. Quid d̾icimꝰ
frẽs. manere in uerbo der. Tabor est an ñ est:
Si labor est: attende magnũ premiũ. Si labor
non est: gratis accipis p̃mium. Nlaneamꝰ gͦ in eo.

Expanded text:
ovit Charitas vestra, omnes nos unum Magistrum habere, et sub illo condiscipulos esse. Nec ideo magistri vestri sumus, quia de loco superiore loquimur vobis: sed magister est omnium qui habitat in omnibus nobis. Ipse modo in Evangelio nobis omnibus loquebatur, et dicebat nobis, quod etiam ego dico vobis: dicit autem ille de nobis, et nobis et vobis, Si manseritis in verbo meo, non utique in meo, qui modo loquor; sed in ejus, qui modo ex Evangelio loquebatur: Si manseritis in verbo meo, inquit, vere discipuli mei estis. Ad discipulum parum est accedere, sed manere. Non ergo ait, Si audieritis verbum meum; aut, Si accesseritis ad verbum meum; aut, Si laudaveritis verbum meum: sed videte quid dixerit, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Quid dicimus, fratres? manere in verbo Dei, labor est, an non est? Si labor est, attende magnum praemium: si labor non est, gratis accipis praemium. Maneamus ergo in eo
Abbreviated transcription (Latin):
patiantur. & uidete seculi gaudiũ. Ista mala quȩ
ommemoraui ñ castiget faines. non belli timor.
non aliquis timor. ñ aliquis morbus. ñ aliquȩ
aauersitates: s sint om̃ia in rerum abundan¬
ta. in pace carnis. in securitate malȩ mentis:
homo. filia est dei cogitatio. alia hominis
Magnȩ miscl̃iȩ est nequiciã impunitam ñ re¬
linquere. & ne cogatur in extremo gehennȩ
damart: modo flagello dignatur castigare.
Ian ius nosse nalla pena quanta sit pena
on tam̃ iuisto sed peccatori. gu est temporalis
pana ne sucedat çcerna. Nis gͦ nosse. nulla pe
anta sit pena ⁊ Psalmum interroga. lrritauit
dñ perrator. exclamatit uehementer: atten¬
di. considerauit. exclamauit. uritauit añm
perator. Ouare: Obsecio quid uidistiꝰ Qui
autem hoc exclamauit uidit peccatorem impti
luxuriantẽ. male facientẽ. bonis ab undan¬
M & exclamauit: imtauit dñm peccator.
are hoc dixisti : Iuiã enĩ tullisti Ere mag

Expanded text:
patiantur: et videte saeculi gaudium. Ista mala quae patiantur: et videte saeculi gaudium. Ista mala quae commemoravi, non castiget fames, non belli timor, non aliquis timor, non aliquis morbus, non aliquae adversitates; sed sint omnia in rerum abundantia, in pace carnis, in securitate malae mentis: us sicut homo: alia est Dei cogitatio, alia hominis. Magnae misericordiae est, nequitiam impunitam non relinquere: et ne cogatur in extremo gehennae damnare, modo flagello dignatur castigare.Nam vis nosse, nulla poena quanta sit poena, non tamen justo, sed peccatori, cui est temporalis poena, ne succedat aeterna? Vis ergo nosse, nulla poena quanta sit poena? Psalmum interroga: Irritavit Dominum peccator. Exclamavit vehementer, attendit, consideravit, exclamavit: Irritavit Dominum peccator. Quare, obsecro? quid vidisti? Qui autem hoc exclamavit, vidit peccatorem impune luxuriantem, male facientem, bonis abundantem, et exclamavit: Irritavit Dominum peccator. Quare hoc dixis
Abbreviated transcription (Latin):
tali. Non est factus ille peccator qd̾ tu: s fao¬
tus est mortalis qd̃ tu. Manens iustꝰ factꝰ est
mortalis. Suscipiendo penã & non suscipien¬
do culpam. & culpã deleuit & penam. Dñs gͦ
in proximo est. nichil solliciti fueritis. Et si
suꝑ om̃s cęlos ascendit corpore. ñ recessit ma-¬
iestate. Ubiq presens est. qui fecit om̃ia. Gaude
dere de iniquitãte. gaudere de turpitudine. gau¬
dere de dedecore: de deformitate. De ht̃s gͣ¬
om̃b gaudet scłm. quȩ om̃ia ñ essent nisi ho¬
mines uoluissent. Alia sunt quȩ faciunt ho¬
mines alia quȩ patiuntur. & si nolunt ferunt.
Quia gͦ est hoc scłm. & quod est gaudiũ scłi
Dico fr̃es breuiter quantũ possum. q̃ntum d̾s
adiuuat: festinanter breuiter dico. scłi leticia
est impunita nequicia. Luxurientur homines.
fornicentur. in spectaculis nugentur. ebriositate
ingurgitentus. turpitudine fedentur. nichil mali

Expanded text:
tali. Non est factus ille peccator, quod tu: sed factali. Non est factus ille peccator, quod tu: sed factus est mortalis, quod tu. Manens justus, factus est mortalis. Suscipiendo poenam et non suscipiendo culpam, et culpam delevit et poenam. Dominus ergo in proximo est, nihil solliciti fueritis. Etsi super omnes coelos ascendit corpore, non recessit majestate. Ubique praesens est, qui fecit omnia. CAPUT dere de iniquitate, gaudere de turpitudine, gaudere de dedecore, de deformitate. De his omnibus gaudet saeculum. Quae omnia non essent, nisi homines voluissent. Alia sunt quae faciunt homines, alia quae patiuntur, etsi nolunt, ferunt. Quid ergo est hoc saeculum, et quod est gaudium saeculi? Dico, fratres, breviter quantum possum, quantum Deus adjuvat; festinanter, breviter dico. Saeculi laetitia est impunita nequitia. Luxurientur homines, fornicentur, in spectaculis nugentur, ebriositate ingurgitentur, turpitudine foedentur, nihil mali
Abbreviated transcription (Latin):
de duob hominib dicitur. quid de deo & ho¬
minib ; Cum gͦ longe a nobis esset immoria¬
lis & ustus tanqͣm a mortalib & peccatorib dis¬
cendit aq̃ nos ut fieret nobis ꝓximꝰ ille longni¬
quuis. & quid fecit cum haberet ipse duo bõna
& nos duo mala Ille duo bona iusticiã & in¬
mortalttatẽ. nos duo mala miquitatẽ & motia¬
litatem. Si utrumq malum nr̃m suscepisset
pater ñr factus esset. & liberatore nobiscũ op
haberet. Q uid gͦ fecit: ut esset proximꝰ nobl
Pnoximꝰ non hoc qd̾ nos: sed ꝓpe nos. Duo
attende. iustus est immortalis est. In duob
tiuis malis. una est culpa: altera est pena
pa est qd intustꝰ es: pena est quia mortalis e
Iille ut esset. ꝓnrimiꝰ fus cepit r¬
nam tuam. non suscepit culpã tuam. E si sus¬
cpis. delendam suscepit ñ faciendam. Iustꝰ
& inmoitalis. longe ab iniustis & mortalib.
Parator mortalis. longe eras a iusto tmmor¬

Expanded text:
de duobus hominibus dicitur, quid de Deo et hode duobus hominibus dicitur, quid de Deo et hominibus? Cum ergo longe a nobis esset immortalis et justus, tanquam a mortalibus et peccatoribus, descendit ad nos, ut fieret nobis proximus ille longinquus. Et quid fecit? Cum haberet ipse duo bona, et nos duo mala; ille duo bona, justitiam et immortalitatem; nos duo mala, iniquitatem et mortalitatem: si utrumque malum nostrum suscepisset, par noster factus esset, et liberatore nobiscum opus haberet. Quid ergo fecit, ut esset proximus nobis? Proximus non hoc quod nos, sed prope nos. Duo attende: Justus est, immortalis est. In duobus tuis malis, una est culpa, altera est poena: culpa est quod injustus es, poena est quia mortalis es. Ille ut esset proximus, suscepit poenam tuam, non suscepit culpam tuam: et si suscepit, delendam suscepit, non faciendam. Justus et immortalis, longe ab injustis et mortalibus. Peccator mortalis, longe eras a justo immor
Abbreviated transcription (Latin):
rum diçimꝰ qtuia samaritanꝰ es & demoniũ habes.
Cum gͦ duo essent uerba conuiciosa obieta dño.
dictumq illi esset nonne uerum dicimꝰ quia sa-¬
maritanꝰ es & demoniũ habes: poterat respon¬
dere nec samaritanꝰ sum nec demoniũ habeo:
respondit autem. Ego demoniũ ñ habeo. Oił
respondit resutauit. qd tacuit confirmauit.
Negauit se habere demoniũ qui se nouerat
demonioꝵ exclusorem. ñ se negauit infirmi
custodem. Ergo dñs in proximo est. quia
dñs nobis factus est in ꝓximo. Ouuia tam lon ⁊¬
ginquum quid tam remotũ. qͣm d̾m ab hona¬
nib. unmortalem a mortalib. iustum a po-¬
catorib. ñ loco longe s dissimilitudine: San
solemꝰ etiam ita loqui. cum de duob hominib
dicimꝰ. Quantũ diuersi sunt mores. Iste lon¬
ge est ab illo etiã si uixta steterint: etiam si u¬
cinus in habitet. etiam si una cathena colligen¬
tur: longe est pitis ab impio. longe est inno¬
cens a reo. longe est iustus ab iniusto. Si hos

Expanded text:
 quia Samaritanus es, et daemonium habes? Cum ergo duo essent verba conviciosa objecta Domino, dictumque illi esset, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes? poterat respondere, Nec Samaritanus sum, nec daemonium habeo: respondit autem, Ego daemonium non habeo . Quod respondit, refutavit: quod tacuit, confirmavit. Negavit se habere daemonium, qui se noverat daemoniorum exclusorem: non se negavit infirmi custodem. Ergo Dominus in proximo est; quia Dominus nobis factus est in proximo. CAPUT ginquum, quid tam remotum, quam Deus ab hominibus, immortalis a mortalibus, justus a peccatoribus? Non loco longe, sed dissimilitudine. Nam solemus etiam ita loqui, cum de duobus hominibus dicimus, quando diversi sunt mores: Iste longe est ab illo. Etiamsi juxta steterint, etiamsi vicinius inhabitent, etiamsi una catena colligentur; longe est pius ab impio, longe est innocens a reo, longe est justus ab injusto. Si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mus. nisi qui nobis miscłia factus est proximꝰ. ᷤ
quem contempsit tͣnsiens sacerdos & leuites. &
accessit ad eum citrandũ eiq opitulandũ tͣnsiens
samaritanꝰ. Ut autẽ hoc narraret unde causa
descendit. quend̾am querentẽ quȩ sinit optima
precepta & summa in lege: ammonuit duo es.¬
se. Diliges dñm d̾m tuum ex toto cordȩ tuo.
& ex tota anima tua. & ex tota mente tua:
& diliges proximũ tuũ tanqͣm teipsum. Ille
autem. E quis est m̃s ꝓximꝰ : Et narrauit.
oñs. Homo quidam descendebat ab ierł̃m in
iericho. Ostendit illum qͦdammꝰ isrl̃itam. Et in¬
cidit in latrones. Cum expoliassent & plagas ei
graues nrogassent. dimiserunt eum in uia semi¬
uiuitm. Transut sacerdos utiq genere ꝓximꝰ. pre¬
terũt iacentem. Transũt leuites & hic genere pro¬
ximus. iacentem etiam ipse contẽpsit. Ttansũt
samaritanꝰ. genere longinquus miscđia proxi.¬

Expanded text:
mus, nisi qui nobis misericordia factus est proximus? mus, nisi qui nobis misericordia factus est proximus? quem contempsit transiens sacerdos et Levites, et accessit ad eum curandum eique opitulandum transiens Samaritanus. Ut autem narraret hoc, unde causa descendit? Quemdam quaerentem quae sint optima praecepta et summa in Lege, admonuit duo esse: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et diliges proximum autem: Et quis est mihi proximus? Et narravit Dominus, Homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho. Ostendit illum quodam modo Israelitam. Et incidit in latrones. Cum exspoliassent, et plagas ei graves irrogassent, dimiserunt eum in via semivivum. Transiit sacerdos, utique genere proximus, praeteriit jacentem. Transiit Levites, et hic genere proximus, jacentem etiam ipse contempsit. Transiit Samaritanus, genere longinquus, misericordia proxi
Abbreviated transcription (Latin):
audere nos apłs precipit. sed in dño mon in
seculo. Quicumq enĩ uoluerit amicus
esse hitiꝰ mundi sicut scͥptura dicit. intmi-¬
cus dei reputabitur. Sicut autẽ ñ potest homo
dia differunt. suntq om̃i no contraria. Quati-¬
do gaudetur in scło. ñ gaudetur in dño. Ondo
gaudietur in dño. ñ gaudet᷑ in scło. Uincat gau-¬
ditim in dño. d̾onec fimatur gaudium in seculo.
Gaudium in dño semꝑ augeat᷑: gaudiũ in scło
semꝑ mintiatur donec fimatur. Non ideo ista
ibi gaudeo ubi sum. O uid enim: Quia es in scło.
in dño non es: Audi eundem apłm ad athenien.¬
ses loquentẽ. & in actib apłoꝵ dicentem de deo
& de año creatore nr̃o. In illo uiuimꝰ. & moue-¬
mur & sumꝰ. Qui enĩ tibiq est ubi ñ est: Non-¬
ne ad hoc exhortatur nos: Dñs in ꝓximo est:
nichil solliciti fueritis. Magnũ est hoc qđ as¬
cendit siꝑ om̃s gelos. & ꝓximus est eis qui uer-¬
santur in terris. Quis est iste longinquus & ꝓxi¬

Expanded text:
audere nos Apostolus praecipit, sed in Domino, non in saeculo. Quicumque enim voluerit amicus esse hujus mundi, sicut Scriptura dicit, inimicus Dei reputabitur . Sicut autem non potest homo dia differunt, suntque omnino contraria. Quando gaudetur in saeculo, non gaudetur in Domino: quando gaudetur in Domino, non gaudetur in saeculo. Vincat gaudium in Domino, donec finiatur gaudium in saeculo. Gaudium in Domino semper augeatur: gaudium in saeculo semper minuatur, donec finiatur. Non ideo ista ibi gaudeo ubi sum. Quid enim? quia es in saeculo, in Domino non es? Audi eumdem apostolum ad Athenienses loquentem, et in Actibus apostolorum dicentem de Deo et de Domino Creatore nostro, In illo vivimus, et movemur, et sumus . Qui enim ubique est, ubi non est? Nonne ad hoc nos exhortabatur? Dominus in proximo est, nihil solliciti fueritis. Magnum est hoc, quod ascendit super omnes coelos, et proximus est eis qui versantur in terris. Quis est iste longinquus et proxi
Abbreviated transcription (Latin):
multum nascaitur Nlagna est mta cĩ. Rattendo
seuit. sed iuste seuit. Est enim scueritas. quasi
seua ueritas. Si gͦ aliquando seait partendo.
bonum est nobis ut subueniat castigando. &
tamen si facta generis humani consideremꝰ. quid
patitur.Non scłm perata nr̃a fecit nobis. filũ
enim sumꝰ. Unde hoc ꝓbamꝰ Mortutis est pro no¬
bis unicus. ne remaneret unꝰ. Noluit esse unꝰ qui
mortuus est unꝰ. Multos enĩ filios dĩ fecit. unicus
filiꝰ dei. Emit sibi fres sanguine suo. ꝓbauit re¬
probatꝰ. redemit uenditus: honorauit inuiriatꝰ
uiuificauit occisus. Dubitas qd̾ dabit tibi hona
sua. qui ñ dedignatꝰ est suscipere mala tua: Ergo
frẽs gaudete in dño non in scło. id est gaudete
in ueritate ñ in miquitate. Gaudete in spe ȩter-¬
nitatis. non in flore uanitatis. Ita gaudete & ubiq

Expanded text:
Parcendo saevit, sed juste saevit. Est enim severitas, quasi saeva veritas. Si ergo aliquando saevit parcendo, bonum est nobis ut subveniat castigando. Et tamen si facta generis humani consideremus, quid patimur? Non secundum peccata nostra fecit nobis . Filii enim sumus. Unde hoc probamus? Mortuus est pro nobis Unicus, ne remaneret unus. Noluit esse unus, qui mortuus est unus. Multos enim filios Dei fecit unicus Filius Dei. Emit sibi fratres sanguine suo, probavit reprobatus, redemit venditus, honoravit injuriatus, vivificavit occisus. Dubitas quod dabit tibi bona sua, qui non dedignatus est suscipere mala tua? Ergo, fratres, gaudete in Domino, non in saeculo: id est, gaudete in veritate, non in iniquitate; gaudete in spe aeternitatis, non in flore vanitatis. Ita gaudete: et ubic
Abbreviated transcription (Latin):
iua finiatur. Cum uia finita fuerit. uidex restat:
̃ & minister & carcer. At si seruaueris adũsario tuo
bonã uoluntatem. & cum eo consenseris. ꝓ iudice in¬
uenes patrem. ꝓ ministro seuo angelum tollentem
in sinu abrahȩ. ꝓ carcere paradisũ. Quam cito cun
da in uia mutasti. quia tuo aduersario consensisti.¬

Expanded text:
via finiatur. Cum via finita fuerit, judex restat, via finiatur. Cum via finita fuerit, judex restat, et minister, et carcer. At si servaveris adversario tuo bonam voluntatem, et cum eo consenseris; pro judice invenies patrem, pro ministro saevo angelum tollentem in sinum Abrahae, pro carcere paradisum. Quam cito in via cuncta mutasti, quia tuo adversario consensist
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. sed magis decedunt. Ualde errant homines.
quando dicunt. Puer iste adhuc minꝰ sapit. Ac¬
cedunt illi anni. & prudens erit. Attende quid
dicas. Accedunt dixisti. Ego ostendo quia dece-¬
dunt. cum tu dicis accedunt. Et audi qͣm faci.
le ꝓbo. Putemꝰ nos scisse annos ipsiꝰ ex quo natus
est: uerbi gr̃a. ut bene illi optemꝰ. octoginta an¬
nos uidurꝰ est. ꝑuenturus est ad senectutem.
Scribe octoginta annos. Uixit unũ annũ. Quot.
habes in summa: Quot tenebas: Lx X .X. Deduc
unum. Cixit decem. septuaginta restitert̃. Uixit ui¬
ginti. sexaginta restiter̃t. Certe accedebant. Quid
est hoc ᷤ Uemunt ut abeant anni nr̃i Ueniunt in¬
qͣm ut eant: ñ enim ueniunt ut stent nobiscũ. sed
cum tͣnseunt ꝑ nos terunt nos. & minꝰ minusq
ualere nos faciunt. Talis est ua. in qua uemmus.
Quid factuti sumꝰ cum aduersario illo. id est cum
sermone dĩ Concorda cum illo. nescis eñ quando

Expanded text:
dunt, sed magis decedunt. Valde errant homines, dunt, sed magis decedunt. Valde errant homines, quando dicunt: Puer iste adhuc minus sapit, accedunt illi anni, et prudens erit. Attende quid dicas. Accedunt, dixisti: ego ostendo quia decedunt, cum tu dicis, Accedunt. Et audi quam facile id probo. Putemus nos scisse annos ipsius ex quo natus est: verbi gratia, ut bene illi optemus, octoginta annos victurus est, perventurus est ad senectutem. Scribe octoginta annos. Vixit unum annum: quot habes in summa? quot tenebas? Octoginta. Deduc unum. Vixit decem: septuaginta restiterunt. Vixit viginti: sexaginta restiterunt. Certe accedebant: quid est hoc? Veniunt, ut abeant anni nostri: veniunt, inquam, ut eant. Non enim veniunt, ut stent nobiscum: sed cum transeunt per nos, terunt nos, et minus minusque valere nos faciunt. Talis est via, in qua venimus. Quid facturi sumus cum adversario illo, id est, cum sermone Dei? Concorda cum illo. Nescis enim quando
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm diti sumꝰ & ipsi nobis. Quã du tu tͥ mimi-¬
cus es. inimicũ habes sermonẽ dĩ. Esto tibi
amicus. & concordas cum ipso. Non homicidiũ
feceris. audi: & concordasti. Non fuitũ facias.
dicas. audi: & concordasti. Non concupisces
uxorem ꝓximi tui. audi: & concordasti. Non
concupiscas rem ꝓximi tui. audi: & concorda¬
sti. In hiis om̃ib cum tuo isto aduersario concos¬
dasti. & dic mͥ quid ꝑdidisti: Non solũ nichil
ꝑdidisti. sed & teipsum qui pieras inuenisti. Pia.
uita ista est. Si concordauerimꝰ cum illo. si con¬
senserimꝰ illi. finita uia ñ timebimꝰ iudicẽ. mi¬
om̃ib una hora finitur. Unꝰquisq habet horã
qͣndo finiat uiam. Uia ista. uitidicta est. Finisti
uitã istam. finisti uiam. Embulamꝰ. & ipsum
accedere iuuere est. nͥ forte putatis quia tẽpus
accedit. & nos stamꝰ. Non potest fieri. Quomͦ ac¬
cedit tempꝰ accedimꝰ & nos: & ñ anni nobis acce¬

Expanded text:
quamdiu sumus et ipsi nobis. Quamdiu tu tibi inimiquamdiu sumus et ipsi nobis. Quamdiu tu tibi inimicus es, inimicum habes sermonem Dei: esto tibi amicus, et concordas cum ipso. Non homicidium feceris: audi, et concordasti. Non furtum facias, dicas: audi, et concordasti. Non concupiscas uxorem proximi tui: audi, et concordasti. Non concupiscas rem proximi tui : audi, et concordasti. In his omnibus cum tuo isto adversario concordasti: et tibi quid perdidisti? Non solum nihil rdidisti: sed et te ipsum, qui perieras, invenisti. Via, vita ista est: si concordaverimus cum illo, si consenserimus illi; finita via, non timebimus judicem, miomnibus una hora finitur. Unusquisque habet horam, quando finiat viam. Via, vita ista dicta est: finisti istam vitam, finisti viam. Ambulamus; et ipsum vivere, accedere est. Nisi forte putatis quia tempus accedit, et nos stamus? Non potest fieri. Quomodo accedit tempus, accedimus et nos: et non anni nobis acce
Abbreviated transcription (Latin):
liberari ab eo. Alius autem ęiũgłista hoc ipsum
sic dixit. Esto consentiens aduersario tuo cito
cum es cum illo in uia. cȩc̾̃a similia sunt: ne.
forte aduersariꝰ tradat te iudici. uidex ministro
minister in carcerẽ. Ambo eiugłistȩ similiter
hoc explicauert̃. Unꝰ dixit.da oꝑam in itia libe¬
rati ab illo. alter dixit. consenti illi. Non entm
poteris liberari ab illo. nͥ ei consenseris. Clis li¬
beiari ab illo: Consenti illi. Nunqͥd diabolus
est. cui dicebat consentire xp̃ianos: Queramꝰ gͥ¬
dat nos iudici. uidex ministro. Sueramꝰ illum.
& consentiamꝰ illi. Si peccas. aduersariꝰ tuus ser¬
mo dĩ est. Uerbi causa. Forsitan delecdat te ine¬
briari. dicit tibi: noli. Delectat te spectare. &
nugati. ille dicit tͥ: noli. Delectat te adulterari.
dicit tͥ sermo dĩ: noli. In quibuscũq peccatis
uoluntatem. s utilitatẽ. Aduersariꝰ est nobis.

Expanded text:
liberari ab eo. Alius autem evangelista hoc ipsum liberari ab eo. Alius autem evangelista hoc ipsum sic posuit: Esto consentiens adversario tuo cito cum es cum illo in via. Caetera similia sunt: Ne forte adversarius tradat te judici, judex ministro, minister in carcerem . Ambo evangelistae similiter hoc explicaverunt. Unus dixit, Da operam in via liberari ab illo: alter dixit, Consenti illi. Non enim poteris liberari ab illo, nisi ei consenseris. Vis liberari ab illo? Consenti illi. Numquid diabolus est, cui debeat consentire christianus? CAPUT IIdat nos judici, et judex ministro: quaeramus illum, et consentiamus illi. Si peccas, adversarius tuus sermo Dei est. Verbi causa, forsitan delectat te inebriari: dicit tibi, Noli. Delectat te spectare et nugari: ille dicit tibi, Noli. Delectat te adulterari: dicit tibi sermo Dei, Noli. In quibuscumque peccatisvoluntatem, sed utilitatem. Adversarius est nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
nos tertuit dicens Si uadis cum aduersario tuo
ad pͥncipem. da oꝑam in uia liberari ab illo. ne
forte tradat te pͥncipi & pͥnceps ministro. & mit¬
taris in carcerem. unde ñ exies donec soluas no.¬
uissimũ quadrantem. Quis est iste aduersariꝰ. E
nisi diabolus: Iam liberati sumꝰ ab illo. Quale
p̃cium ꝓ nobis datum est. ut ab illo redimere¬
mur. De quo dicit apłs de ipsa redemptione E¬
nr̃a. qui eruit nos de potestate tenebrarũ. & tñs.¬
tulit in regnum filũ caritatis suȩ. Redẽpti sum.
diabolo renunciauimꝰ. qͥm̃ dabimꝰ oꝑam liberari
ab illo. ne nos iterum faciat captiuos peccatores:
S ñ est ipse aduersariꝰ. de quo nos añs cõmonet.
Alio enĩ loco aliꝰ cũugłista sic istud posuit. ut si
utraq uerba iungamꝰ. & utraq uerba euugłoꝵ¬
duoꝵ sibi comparemꝰ. aduersariũ istũ cito intel¬
ligimꝰ. Ecce enim hic quid dixit: Cum uadis
ad pͥncipem cum aduersario tuo. da oꝑam in iua

Expanded text:
nos terruit, dicens: Si vadis cum adversario tuo ad principem, da operam in via liberari ab illo; ne forte tradat te principi, et princeps ministro, et mittaris in carcerem, unde non exies, donec solvas novissimum quadrantem. Quis est iste adversarius? Si diabolus; jam liberati sumus ab illo. Quale pretium pro nobis datum est, ut ab illo redimeremur? De quo dicit Apostolus, loquens de ipsa redemptione nostra: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Redempti sumus, diabolo renuntiavimus: quomodo dabimus operam liberari ab illo, ne nos iterum captivos faciat peccatores? Sed non est ipse adversarius de quo nos Dominus commonet. Alio enim loco alius evangelista sic illud posuit, ut si utraque verba jungamus, et utraque verba duorum comparemus, adversarium istum cito intelligamus. Ecce enim hic quid dixit? Cum vadis ad principem cum adversario tuo, da operam in via
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ftagiliotes & infirmiores sumꝰ. quia & casus om̃s
qui ñ cessant in reb humanis fragilitate. utiq
ñra cotidie formidamꝰ. & si ipsi casus ñ accedant
tempꝰ ambulat. Uitat homo ictum. nunqͥd uitat
exitum: Qitat que extͥnsecus eueniunt. nũnqͥd
qd intus nascitur pellitur. Demq nunc lumbri-¬
cos gignunt interiora. ñc morbus quilibet subito
occupat. postremo qͣntum uis homini parratur.
nouissime senectus cum uenerit: ñ est quo differa-¬

Expanded text:
ergo fragiliores et infirmiores sumus: quia et casus omnes ergo fragiliores et infirmiores sumus: quia et casus omnes qui non cessant in rebus humanis, fragilitate utique nostra quotidie formidamus; et si ipsi casus non accedant, tempus ambulat: vitat homo ictum, numquid vitat exitum? vitat quae extrinsecus eveniunt, numquid quod intus nascitur pellitur? Denique nunc lumbricos gignunt interiora, nunc morbus quilibet subito occupat: postremo quantumvis homini parcatur, novissime senectus cum venerit, non est quo differa