comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. sed bab& lucẽ : qua inueniat᷑ dragma
Iucerna ergo sapientiȩ: caro xp̃i deluto facta
est. sed uerbo suo lucet. & inuenit ꝑditos.
Et nox inluminatio in delitis meis: Facta
Clamores isti ur̃i. gaudia ista ur̃a. unde st̃
niside łitiis unde autẽ istȩ delitiȩ. nisi quia
nox inluminata est. nisi quia nobis xp̃s dñs
predicatur ẽ Quia quȩ siuit uos antequam
quereretis eũ : & inuenit uos ut in ueniretis
ergo noli tenebrare tenebras tuas. & ds̃ illas
non tenebrat: sed magis inluminat. quia illi
Qui autẽ tenebrant tenebras suas. quas ds̃ non tene¬¬
brat: Homines mali. homines peruersi. cũ peccant
utiq tenebrȩ sunt. Dũ non confitent᷑ peccata quȩ
fecerunt. sed insuper defendunt: tenebrant tene
bras. Ergo iã si peccasti : intenebris es. Sed
confttendo tenebras tuas: mereberis in lumi¬
nari tenebras tuas De fendendo autẽ tene¬
bras tuas: tenebrabis tenebras tuas. Et quan¬

Expanded text:
est, sed habet lucem qua inveniatur drachma. est, sed habet lucem qua inveniatur drachma. Lucerna ergo sapientiae, caro Christi, de luto facta est; sed Verbo suo lucet, invenit perditos. «Et nox illuminatio in deliciis meis:» facta Clamores isti vestri, gaudia ista vestra unde sunt, nisi de deliciis? Unde autem istae deliciae, nisi quia nox illuminata est, nisi quia nobis Christus Dominus praedicatur? Quia quaesivit vos antequam quaereretis eum, et invenit vos ut inveniretis ergo noli tenebrare tenebras tuas; et Deus illas non tenebrat, sed magis illuminat: quia illi Qui autem tenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebras tuas; defendendo autem tenebras tuas, tenebraris tenebras tuas. Et quan
Abbreviated transcription (Latin):
ab undabit iniquitas: refrigesc& caritas
multorũ Deinde subicit Quiꝑ seuerauerit
usq infinẽ: hic saluus erit Ad tendens
longitudinẽ uiae. dixi mihi Fortasse te¬
nebrȩ conculcabunt me. & nox in lumina¬
tio inde litus meis Facta mihi nox in lu¬
minatio. quia in nocte me desperaue¬
rã posse transi re tantũ mare. & tantam
uiã superare. & uenire ad extremũ per¬
seuerando usq infinẽ. Gratias illi qui me
quȩsiuit fugitiuũ. qui terga mea flagelli pla¬
ga ꝑcussit . qui me uocando ab interrtu reuo¬
cauit. qui fecit mihi inluminatã noctẽ Nox
est enĩ: quã diu ista uita agit᷑. Quo modo est
nox inluminatas qui a xp̃s descendit in noc
uit nobis noctem. Perdiderat eñ dragmã
mulier illa: accendit lucernã. Sapientia
dĩ: ꝑdidit dragmã Quid est dragmasꝰ Num¬
mus. In quo mimmo: imago erat ipsius im¬
peratoris nr̃i. Factus est enĩ homo: ad imagi¬
nẽ dĩ. & perierat Et quid fecit mulier sa¬
piens : accendit lucernam Iucerna deluto

Expanded text:
tas, refrigescet charitas multorum:» deinde subjecit, «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendens longitudinem viae, dixi mihi, «Fortasse tenebrae conculcabunt me. Et nox illuminatio» «in deliciis meis.» Facta est mihi nox illuminatio: quia in nocte me desperaveram posse transire tantum mare, et tantam viam superare, et venire ad extremum perseverando usque in finem. Gratias illi qui me quaesivit fugitivum, qui terga mea flagelli plaga percussit, qui me vocando, ab interitu revocavit, qui fecit mihi illuminatam noctem. Nox est enim quamdiu ista vita agitur. Quomodo est nox illuminata? Quia Christus descendit in noct illuminavit nobis noctem. Perdiderat enim drachmam mulier illa; accendit lucernam . Sapientia Dei perdiderat drachmam. Quid est drachma? Nummus, in quo nummo imago erat ipsius Imperatoris nostri. Factus est enim homo ad imaginem Dei , et perierat. Et quid fecit mulier sapiens? Accendit lucernam. Lucerna de luto
Abbreviated transcription (Latin):
Tu finxisti me. & posuisti suꝑ me manũtuã.
finxisti me ubi e inista mortalitate iã add la¬
bores ad quos om̃s natu sumus Non eñĩ quisquã
nascit᷑. nisi qũe ds̃ finxerit in utero in atris suȩ
Aut ulla creatura est: cuius non est ille plasma¬
tors Sed finxisti me in isto labore. ꝙ posuisti
suꝑ me manũ tuã. Uindic̃e magnũ: grauentẽ
suꝑbũ Ita enĩ salubrit̾ deiecit elatũ: ut erigat

Expanded text:
«Tu finxisti me, et posuisti super me manum tuam. «Tu finxisti me, et posuisti super me manum tuam. Finxisti me:» ubi? In ista mortalitate; jam ad labores, ad quos omnes nati sumus. Non enim quisquam nascitur, nisi quem Deus finxerit in utero matris suae; aut ulla creatura est cujus non est ille plasmator. Sed «finxisti me» in isto labore: «et posuisti super me manum tuam;» vindicem manum, gravantem superbum. Ita enim salubriter dejecit elat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i iusti ficatum non inse sed in illius gratia:
Cogno uisti nouissima mea. quando porcos pa-¬
iii. cognouisti antiqua inea. quando ate partẽ
substantię meȩ expetiui Antiqua inͥ fuert᷑
exordia nouissimoꝵ maloꝵ Antiquũ pecca¬
tũ. quando lapsi sumus: nouissima pȩna. quan.¬
do in istam mortalitatẽ laboriosã. periculosaq
ꝑueniimus Atq utiña nobis ista sit nouissima
Erit ista noinssima: si iã redire uoluerimus
Est eñi alia quib dã impis nouissima: quib
dicet᷑. Ite in ignẽ ȩt̾nũ qui prȩparatus est dia
bolo & angłis eꝰ. Nos aute fr̃s: huc usq deserui mͦ
dm̃ usq adhuiꝰ uitȩ inortalitatẽ sufficiat labor
nr̃t. Recordem᷑ panẽ patris nr̃i. recolamꝰ beati¬
tudinẽ dom̃ patris nr̃i. non nos delectent siliquȩ
porcoꝵ: doctrinȩ dȩ moniorũ. Eccetu dñe
cognouistiomĩa norussima mea & antiqua
Nouiffima. quo ꝑueni. Antiqua: ubite offendi

Expanded text:
Christi justificatum, non in se, sed in illius gratia, Christi justificatum, non in se, sed in illius gratia, Cognovisti novissima mea, quando porcos pavi; cognovisti antiqua mea, quando a te partem substantiae meae expetivi. Antiqua mihi fuerunt exordia malorum novissimorum. Antiquum peccatum, quando lapsi sumus; novissima poena, quando in istam mortalitatem laboriosam periculosamque pervenimus. Atque utinam nobis ista sit novissima! Erit ista novissima, si jam redire voluerimus. Est enim alia quibusdam impiis novissima, quibus dicetur: «Ite in igbolo et angelis ejus» . Nos autem, fratres huc usque deseruimus Deum: usque ad hujus vitae mortalitatem sufficiat labor noster. Recordemur panem Patris nostri, recolamus beatitudinem domus patris nostri; non nos delectent siliquae porcorum, doctrinae daemoniorum. «Ecce tu, Domine, cognovisti omnia novissima et antiqua: novissima,» quo perveni; «antiqua,» ubi te offendi.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pater uell& flagellare longin quũ. ut re-¬
ciper& propinquums E rgo tamquã de¬
prebensus fugitiuus sequente se uindicta le.¬
gitima dĩ uindicantos in affectiones nr̃as:
qua cũ que ierimus: & quocũque ꝓgressi fue¬
fugitiuus loquit᷑. semitã meã & limitẽ meũ
in uestigasti Quid est semitam meam: Qua
profectus sum Quid est limitẽ meũe Quous¬
que perueni Semitã meã & limitẽ meum
inuestigasti. Limes m̃s ille longinquus : ñ
fuit longe ab oculistuis. Multũ ieram: & tu
uidisti. sed prȩuidisti. antequã eas irem. ante quã¬
: eas ambularem Prȩuidisti eas. & ꝑ misisti me
in labore ire uias meas. ut si uollem laborare:
mea Quare hoc dixit : quia ecce fateor tibii
ambulaui semitã meam Factus sum longinquus
ate: discessi ate : cum quo mihi bene erat: &¬
bono meo male mͥ fuit sine te Nã si bene
mibi esset sine terrollem forsitan redire ate
Ergo iste confitens peccata sua patri. Corpus

Expanded text:
nisi pater vellet flagellare longinquum, ut renisi pater vellet flagellare longinquum, ut reciperet propinquum? Ergo tanquam deprehensus fugitivus, sequente se vindicta legitima Dei, vindicantis in affectiones nostras, quacumque ierimus et quocumque progressi fuefugitivus loquitur: «Semitam meam, et limitem meum investigasti.» Quid est, «semitam meam?» Qua profectus sum. Quid est, «limitem meum?» Quo usque perveni. «Semitam meam et limitem meum investigasti.» Limes meus ille longinquus non fuit longe ab oculis tuis: multum ieram, et tu vidisti; sed, «praevidisti.» Antequam eas irem, antequam eas ambularem, praevidisti eas; et permisisti me in labore ire vias meas, ut si nollem laborare, mea.» Quare hoc dixit? Quia ecce fateor tibi; ambulavi semitam meam, factus sum longinquus a te; discessi a te, cum quo mihi bene erat, et bono meo male mihi fuit sine te. Nam si mihi bene esset sine te, nollem forsitan redire ad te. Ergo iste confitens peccata sua, dicens corpus
Abbreviated transcription (Latin):
de quorũ siliquis cupiebat saturari. & non
poterat Et post laborem. & triturã . &
tribulationẽ. & egestatẽ: uenit illi umentẽ
pater. & uoluit redire: & sic att Surgam
& ibo ad patrẽ meũ. Surgam dixit. sederat
enĩ Eius ergo bio uocem agnosce dicentis:
tu cognouisti sessionẽ mea & resurrectionẽ
meã: Sedi inegestate. surrexi indesiderio
panis tui Intellexisti cogitiones meas
de longinquo Longe eni erã ꝓfectusi sed
ubi non est quẽ de seruerams In tellexisti
cogitationis meas de longinquo Propterea
sic dicit dñs in euangelio. quia occurrit
illi pater uenienti Uere quia in tellexerat
cogitationes eius de longinquo Semitam
meã & limitẽ in eũ inuestigasti Semitam
inquit meã: quã : nisi malã : quã ille ambrilaue¬
rat ut patrẽ deserer&. quasi occultus esse pos¬
÷ s& ab oculis uindicantis : Aut uero in illa ȩges¬
tate contereret᷑. aut porcos pascere poneret᷑.

Expanded text:
de quorum siliquis cupiebat saturari, nec de quorum siliquis cupiebat saturari, nec poterat. Post laborem, et trituram, et tribulationem, et egestatem, venit illi in mentem pater, et voluit redire; et sic ait: «Surgam, et ibo ad patrem meum. Surgam,» dixit; sederat enim. Ejus ergo vocem hic agnosce dicentis, «Tu cognovisti sessionem meam et» «resurrectionem meam.» Sedi in egestate, surrexi in desiderio panis tui. «Intellexisti cogitationes meas de longinquo.» Longe enim eram profectus; sed ubi non est quem deserueram? «Intellexisti cogitationes meas de longinquo.» Propterea sic dicit Dominus in Evangelio, quia «occurrit illi pater venienti» . Vere, quia intellexerat cogitationes ejus de longinquo. «Semitam meam et limitem meum investigasti. Semitam,» inquit, «meam:» quam, nisi malam, quam ille ambulaverat, ut patrem desereret, quasi occultus esse posset ab oculis vindicantis; aut vero in illa egestate contereretur, aut porcos pascere poneretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tationes meas delonge n quo: semitã meã
& limitem meũ inuestigasti Et om̃s
uias meas prȩ uidisti. Quid est delongin¬
quo: Cũ ad huc inperegrinatione sum.
antequã ad illã patriã ueniã. tu cogiorusti
cogitationẽ meã. Ad tende illum filium
minorẽ. quia ipse etiã factus est corpus xp̃i.
ȩccła de gentibus ueniens. lerat quippe in
longinquo filius minor. Duos eñi filios ha¬
bebat quidã pater familias. maior non longe
ierat. sed in agro operabatur. & significat scõs
in lege. facientes opera. & prȩcepta legis
Genus autẽ humanũ. quod de fluxerat in
idolorũ culturam: in longin quo fuerat pere¬
grinatũ. Quid tam longe ab eo qui fecit
te: quã fignentũ quod tibi ipse fecistie
Profectus est ergo filius ninor in regiouem
longinquam. portans secum sub stantiã suã
& sicut nouimus in euangelio. dissipauit
eam uiuens ꝓdige. cũ meretricibus. & famẽ
passus. applicuit se cuidã principi regionis
illius. & ille eum porois pascendis prȩposuit.

Expanded text:
tationes meas de longinquo: semitam meam et limitem meum investigasti, et omnes vias meas praevidisti.» Quid est, «de longinquo?» Cum adhuc in peregrinatione sum, antequam ad illam patriam veniam, tu cognovisti cogitationem meam. Attende illum filium minorem; quia ipse etiam factus est corpus Christi, Ecclesia de Gentibus veniens. Ierat quippe in longinquum filius minor. Duos enim filios habebat quidam paterfamilias: major non longe ierat, sed in agro operabatur, et significat sanctos in Lege facientes opera et praecepta Legis. Genus autem humanum quod deflexerat in idolorum culturam, in longinquo fuerat peregrinatum. Quid tam longe ab eo qui fecit te, quam figmentum quod tibi ipse fecisti? Profectus est ergo filius minor in regionem longinquam, portans secum substantiam suam, et sicut novimus in Evangelio, dissipavit eam vivens prodige cum meretricibus; et famem passus applicuit se cuidam principi regionis illius; et ille eum porcis pascendis praeposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tuã Mirificata est scientia tua ex me. in ualuit.
non potero ad illã Aliquid quod obscurũ quidẽ
est : sed non cũ parua dulcedine intelligit᷑: ad uer¬
tentes audite Moyses sc̃s dĩ famulus cũ quo lo¬
quebat᷑ ds̃ ꝑ nubẽ: quia temporaliter loquens:
utique ꝑ ad sũptã creaturã loquebat᷑ seruo suo
Ia est non ꝑ substantiã suã: sed ꝑ ad sumptã aliquã
corporałe creaturã ꝑ quã uoces ille fierent: &¬
humanis atque mortalibus auribus ꝑsonarent
Sic enĩ loquebat᷑ tunc ds̃: non quomodoloquit᷑
in substantia sua. Quomodo enĩ loquit᷑ insubstan-¬
tia sua e locutio dĩ uerbum dĩ est Uerbum
dĩ. xp̃s est. Verbũ illud non sonat & transit:

Expanded text:
 Mirificata est scientia tua ex me: invaluit; non potero ad illam.» Aliquid quod obscurum quidem est, sed cum non parva dulcedine intelligitur, advertentes audite. Moyses sanctus Dei famulus, cum quo loquebatur Deus per nubem, quia temporaliter loquens utique per assumptam creaturam loquebatur servo suo; id est, non per substantiam suam, sed per assumptam aliquam corporalem creaturam, per qnam voces illae fierent, et humanis atque mortalibus auribus personarent Sic enim loquebatur tunc Deus, non quomodo loquitur in substantia sua. Quomodo enim loquitur in substantia sua? Locutio Dei, Verbum Dei est; Verbum Dei Christus est: Verbum illu
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. factȩ sunt mibi lacrimȩ meȩ. panis
die ac nocte Quid est ergo surgite postea¬
quã sedistis: Uolite exaltari. nisi humiliati
fueritis. Multi enĩ uolunt surgere ante.¬
quã sederint: uolunt se iustos uideri: ante¬
quã se peccatores esse confessi sint Ergo
si ex ꝑsona capitis nr̃i accipis intellectũ. tu
cogno uisti sessionẽ meã. & resurrectionẽ
meã: passionẽ neã & resurrectionẽ meã

Expanded text:
dicunt: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis dicunt: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte» . Quid est ergo, «Surgite posteaquam sedistis?» Nolite exaltari, nisi humiliati fueritis. Multi enim volunt surgere, antequam sederint; volunt se justos videri, antequam peccatores se esse confessi sint. Ergo si ex persona capitis nostri accipis, sic intellige: «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam,» pa
Abbreviated transcription (Latin):
pater unũ sumus: scđm formam dĩ: Pater
maior me est: scđ̾m formã serui Ergo qrua
& pater & dñs est: pater formȩ dĩ. dñs for¬
mȩ serui Dicat ergo ipse. nec miremur.
nec scandalizemur. quia filius dĩ unicus
dicit Dñe ꝓbasti me: & cogno uisti me
Probasti inquit me & cognouisti. Nor quia
non cognouerat: sed quia notũ aliis fecerat
tio : Qui sedet: humiliat se Sedit ergo
dñs inpassione. surrexit in resurrectione
Tu inquit cognoristi hoc: id est tu uoluisti:
tu ad ꝓbasti. scđ̾m uoluntatem tuã factũ
est Si autẽ uolueris accipere uocem ca¬
pitis ex ꝑsona corporis: dicamus & nos.
Tu cognorusti sessionẽ meã: & resurre cti¬
onẽ meã Sed & eñĩ homo quando se hu¬
miliat inpenitentiã Surgit autẽ remis¬
sis peccatis: quando erigitur. in spem uitȩ
ȩternȩ Propterea & in alio psalmo dicit᷑¬
Surgite postea quã sedistis. qui inanducatis
panẽ doloris Panem doloris. penitentes
manducant. qui cantant in alio psalmo &

Expanded text:
Pater unum sumus,» secundum formam Dei; «Pater major me est,» secundum formam servi. Ergo quia et Pater et Dominus est, Pater formae Dei, Dominus formae servi; dicat ergo ipse, nec miremur, nec scandalizemur, quia Filius Dei unicus dicit: «Domine, probasti me, et cognovisti me. Probasti, et cognovisti:» non quia non noverat, sed quia notum aliis fecerat.tio? Qui sedet, humiliat se. Sedit ergo Dominus in passione, surrexit in resurrectione. «Tu,» inquit, hoc «cognovisti:» id est, tu voluisti, tu approbasti; secundum voluntatem tuam factum est. Si autem volueris accipere vocem capitis ex persona corporis, dicamus et nos, «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam.» Sedet enim homo, quando humiliat se in poenitentia; surgit autem remissis peccatis, quando erigitur in spem vitae aeternae. Propterea et in alio psalmo dicitu«Surgite posteaquam sedistis, qui manducatis panem doloris» . Panem doloris poenitentes manducant, qui cantant in alio psalmo, et
Abbreviated transcription (Latin):
menbra quȩ ad huc in t̾rena peregrinatio-¬
ne laborant Pro quibus laborantibus mem-¬
bris: cũ ea saulus insequeret᷑: clamauit de
caelõ Saule saule quid me ꝑsequeris:
Audiamus ergo loquentẽ dñm nr̃m ihm
xp̃m in ꝓphetia Cantati eñi sunt ipsi psal¬
mi lõge antequã dñs de maria nasceret᷑.
non antequã dñs ess& Semꝑ eñi creator
om̃iũ: aliquando autẽ anatus excreatura
Diumitatẽ illam credamus. & quantum
possumus intelligamus ȩqualem patri.
Sed illa diuinitas patri. ęqualis: facta est
particeps mortalitatis nr̃e : non de suo sed.
de nr̃o ut & nos efficeremur particeps diuini¬
tatis eiꝰ: non de nr̃o sed de ipsius:¬

Expanded text:
membra quae adhuc in terrena peregrinatiomembra quae adhuc in terrena peregrinatione laborant: pro quibus laborantibus membris, cum ea Saulus insequeretur, clamavit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Audiamus ergo loquentem Dominum Jesum Christum in prophetia. Cantati enim sunt ipsi Psalmi longe antequam Dominus de Maria nasceretur, non antequam Dominus esset: semper enim Creator omnium; aliquando autem et natus ex creatura. Divinitatem illam credamus, et quantum possumus, intelligamus aequalem Patri. Sed illa divinitas Patri aequalis, facta est particeps nostrae mortalitatis, non de suo, sed de nostro; ut et nos efficeremur participes divinitatis ejus, non de nostro, sed de ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
formã futuri. quiest in quit forma futuri
Si ergo adam forma futuri. quo modo de
latere dormientis eua facta est: sic ex late¬
re dñi dormientis. id est in passione morientis
& in cruce ꝑ cusso de laucear manauerunt
sacramenta quibus formaret᷑ ȩccła Nam
de futura eãdem passione sua: sic dicit inalio
psalmo. Ego dormiui & somnũ cępi: & ex¬
surrexi : qm̃ dñs suscipiet me Ergo dormi¬
tio. intelligit᷑ passio E ua delatere dorini¬
entis: eccła de latere pacientis Lo quitur
ex uoce sua aliquando ex uoce ñra. Quia
unũ se facit nobiscũ. sicut dictũ est Erunt
duo incarne imã Unde dicit & ipsedñs
in euangelio. cũ de coniugio loqueretur Igit᷑
iam non sunt duo: sed una caro Una caro.
quia de nr̃a mortalitate: carnẽ suscepit
Uon autẽ una diuinitas: quia ille creator.
nos creatura Quic quid igit᷑ dñs loquit᷑
ex ꝑsona susceptȩ carnis: ad illud. caput per¬¬
tinet quod iam ascendit incęlũ: & ad ista

Expanded text:
formam futuri: «Qui est,» inquit, «forma futuri» . Si ergo Adam forma futuri; quomodo de latere dormientis Eva facta est , sic ex latere Domini dormientis, id est, in passione morientis, et in cruce percusso de lancea , manaverunt Sacramenta, quibus formaretur Ecclesia. Nam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» . Ergo dormitio intelligitur passio. Eva de latere dormientis, Ecclesia de latere patientis. Loquitur s aliquando ex voce sua, aliquando ex voce nostra, quia unum se facit nobiscum; sicut dictum est, «Erunt duo in carne una.» Unde dicit et ipse Dominus in Evangelio, cum de conjugio loqueretur: «Igitur jam non sunt duo, sed una caro» . Una caro, quia de nostra mortalitate carnem suscepit: non autem una divinitas; quia ille Creator, nos creatura. Quidquid igitur Dominus loquitur ex persona susceptae carnis, et ad illud caput pertinet quod jam ascendit in coelum, et ad ista
Abbreviated transcription (Latin):
saluator  sedens ad dexteram patris. Qui
etiã ꝓpter nos natus de uirgine. & sub¬
pontio pilato qualia nostis passus est fuso¬
in nocente sanguine. quod est preciũ nr̃ma
redemit nocentes a captiuitate: in qua de¬
tinebamur adiabolo : donans nobis delicta.
& ipso p̃cio nr̃o. sanguine suo delens cyro¬
grapbũ quo debitores tenebamur. Ipse est
rector & sponsus : & redemptor eccłae caput
nr̃m Et utique si caput est: habet corpus
Corpus autẽ eiꝰ fc̃a ȩccła: quȩ etiã coniunx
eius cuidicit apłs: Uos autẽ estis corpus
xp̃i & menbra Totus itaque xp̃s caput Et
corpus tam quã integer uir. Quia femi¬
na ex uro facta est: & ad uirũ ꝑtinet.
Et dictũ est deprimo coniugio: erunt duo
in carne una Hoc autẽ ad misteriũ int̃prę¬
tatur apostolus. non frustra esse dictũde illis
duobus hominibuse nisi quia ineis iam figu

Expanded text:
salvator, sedens ad dexteram Patris; qui salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fusoinnocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra esse dictum de illis duobus hominibus, nisi quia in eis jam figu
Abbreviated transcription (Latin):
Salmtmnosis BREuem para¬
uieraous: quẽ in andaueramus.
ocantari alectore. sed ad horã quantum
uidetur ꝓ turbatus e alterũ ꝓ alte rolegit
Maluimus nos inerrore lectoris sequi uo¬
luntatẽ dĩ. quã nrãm in nr̃o ꝓposito Sier-¬¬
go uos in eꝰ ꝓlixitate aliquandiu tenueri¬
mus. nobis non inputetis. sed credatis dm̃
nos non infructuose laborare uoluisse.
Neque enĩ frustra in primo nr̃o peccato.
poenã accepimus. ut insudore uultiss nr̃i
panem manducemus. Tantũ si panis est ad¬
tendite Panis autẽ est: si xp̃s est El go
sum inquit panis uiuus. qui de cęlo descen-
di Quẽ manifestũ habemus in euangelio.
ipsum quȩ ramus & in ꝓphetis. Hunc ibi
non uident. suꝑ quorũ cor ad huc ue la-¬
men positũ est: unde audiuit caritas ur̃a
hesterno die Nobis autẽ quia sacrificiũ
uesꝑtinũ crucis dñi conscidit uelum.
ut pateant iam templi secreta : Quam diu
uobis xp̃s predicatur: & si cũ labore & sudo¬
re : manducandus est panis: Loquitur

Expanded text:
salmum nobis brevem paraveramus, quem mandaveramus cantari a Lectore; sed ad horam, quantum videtur, perturbatus, alterum pro altero legit. Maluimus nos in errore Lectoris sequi voluntatem Dei, quam nostram in nostro proposito. Si ergo vos in ejus prolixitate aliquandiu tenuerimus, nobis non imputetis; sed credatis Deum nos non infructuose laborare voluisse. Neque enim frustra in primo peccato nostro poenam accepimus, ut in sudore vultus nostri panem manducemus . Tantum si panis est, attendite. Panis autem est, si Christus est: «Ego sum,» inquit, «panis vivus qui de coelo descendi» . Quem manifestatum habemus in Evangelio, ipsum quaeramus et in Prophetis. Hunc ibi non vident super quorum cor adhuc velamen positum est , unde audivit Charitas vestra hesterno die. Nobis autem quia sacrificium vespertinum crucis Domini conscidit velum , ut pateant jam templi secreta; quamdiu nobis Christus praedicatur, etsi cum labore et sudore, manducandus est panis. 2. Loquit
Abbreviated transcription (Latin):
patri Non eñi dñs eius: pater enis.
nisiquia dignatus est. nasci scđm carnem
Pater est dĩ : dñs hominis. Uis nosse cui
pater est: A equali sibi filio Apoftolus
dicit. Qui cũ inforia dĩ esset. non rapinã
arbitratus est esse ȩqualis dõ. Huic for¬
mę pater est ds. ȩquali sibi formȩ unigeni¬
to filio. nato de substantia sua Propter
nos autẽ. ut reficeremur. & efficeremur
participes diuinitatis eius: reparati ad ui¬
tam ȩternã. Quia ipse ut dixi: factus est
particeps mortalitatis nr̃e Quid de illo art
apłs ibi ubi dixerat. qui cũ informa dĩ essa
non rapinã arbitratus est esse se ȩqualem
dõ: sed semet ipsũ exinaniuit formã serui¬

Expanded text:
Patri. Non enim Dominus ejus Pater ejus, nisi quia dignatus est nasci secundum carnem. Pater est Dei, Dominus hominis. Vis nosse cui Pater est? Aequali sibi Filio. Apostolus dicit: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Huic formae Pater est Deus, aequali sibi formae, unigenito Filio nato de substantia sua. Propter nos autem, ut reficeremur, et efficeremur participes divinitatis ejus, reparati ad vitam aeternam, quia ipse, ut dixi, factus est particeps mortalitatis nostrae; quid de illo ait Apostolus ibi, ubi dixerat, «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo? Sed semetipsum,» inquit
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã presentia panis quo sustentabant᷑ abstracta.
in eius passione defecisse usq ad negationẽ quȩ ap¬
paruit in petro : tãquã ad eos confirmandos ne suc¬
cũbendo pęuitus cader&  & caro mea inquit in mu¬
tata est propt̾ oleũ. Ut eos mea morte deficientes.
mea resurrectione firmarẽ. & misso spũ scõ un¬
guerem. qui non ad eos uenisset nisi ego abissem.
Hoc enĩ dixerat. non potest ille uenire nisi ego
abiero. Et cuuangelista dixit. Non dum erat
sp̃s datus. quia iħc nondum fuerat glorificatus:
non dũ erat in mutata caro eius. Siue autem per
aquã propt̃ ab lutionẽ uel in rigationẽ: siue per
oleũ propt̃ exultationẽ & inflam mationẽ carita
tis significet᷑ sp̃s scs: non ideo est ase ipso diuersus.
quia signa diuersa sunt. Multũ eñ diuersa sunt
Quia nec fortis est agnus. nec in nocens leo. xep̃c
autẽ & in nocens est ut agnus. & fortis ut leo. Di¬

Expanded text:
tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, et misso Spiritu sancto unguerem, qui non ad eos venisset, nisi ego abiissem. Hoc enim dixerat, «Non potest ille venire, nisi ego abiero» : et Evangelista dixit, «Nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus» . Nondum erat immutata caro ejus. Sive autem per aquam propter ablutionem vel irrigationem, sive per oleum propter exsultationetus sanctus; non ideo est a seipso diversus, quia signa diversa sunt. Multum enim diversa sunt quia nec fortis est agnus, nec innocens leo; Christus autem et innocens est ut agnus, et fortis ut leo. Di
Abbreviated transcription (Latin):
istimo. quod ut aliquanto apertius poner& ma¬
luͥt dicere sicut locustae. quã sicut locusta. Quam¬
uis & numero singulari possent accipi &iã multȩ.
sicut illud est. dixit & uenit locusta. sed ess& ob¬
scurius. Ex cussi sunt ergo id est fugati a persecu¬
toribus fideles eius. quorũ uel multitudinẽ signi¬
ficari uoluit nomine locustarũ. uel quod transilier̃
ginta dierũ habuisse ieiuniũ. sed tantũ ne in eo
ualuit illa in aedia ut genua eius infirmarentur :
An & hoc in mẽbris euis hoc est sc̃is eius aptius in¬
telligitur : ET CARO MEA INMOTATA EST
PRorteR oleum. Propt̾ grãm sp̃ualẽ unde &
xp̃c appellatur achrismate. Crisma autẽ ẽ. unctio.
Caro ergo propt̾ oleũ. non indeterius sed in meli¬
us in mutata est. Hoc est a mortis contumelia. in
głam in mortalitatis exurgens. Cum itaq dixiss&
genua mea infirmata sunt a ieiunio. ubi significatõ
esse arbitror eos qui in mẽbris eius fortes uidebant᷑.

Expanded text:
istimo. Quod ut aliquanto apertius poneret, maistimo. Quod ut aliquanto apertius poneret, maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numero singulari possent accipi etiam multae, sicut illud est, «Dixit, et venit locusta» ; sed esset obscurius. Excussi sunt ergo, id est, fugati a persecutoribus fideles ejus, quorum vel multitudinem significari voluit nomine locustarum, vel quod transilierunginta dierum habuisse jejunium : sed tantumne valuit in eo illa inedia, ut genua ejus infirmarentur? An et hoc in membris ejus, hoc est sanctis ejus, aptius intelligitur? «Et caro mea immutata est propter oleum:» propter gratiam spiritualem. Unde et Christus appellatur a chrismate: chrisma autem unctio est. Caro autem propter oleum non in deterius, sed in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immortalitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur,
Abbreviated transcription (Latin):
de illo. non insuꝑficiȩ ꝑtransiri. Non enĩ tantõ¬
est & tu nisi quia & ego : Quod autẽ non semel
tis affectũ. sicuti est. ds̃ ds̃ m̃s. Quod uero cum
dixciss& fac mecũ. addidit ꝓpt̾ nom̃ tuũ. grãm
cõmendauit. Nullis enĩ operũ meritis p̃ceden¬
tibus in tantã celsitudinẽ suble tͣa est humana na¬
tura. ut totũ simul uerbũ & caro hoc est ds̃ & ho¬
mo: uiugenitus dĩ filius diceret᷑. Hoc autẽ factũ
est. ut ab illo qui creauerat per id quod. m̃. perie
misđia tua. LIBERA ME OUIA EGENUS ET EAU¬
PER EGO SΟm. Egestas & pauꝑtas infirmitas ẽ.
ex qua crucifiacus est. Et cor meoo contor¬
BATŨ EST INTRA ME. Hoc ad illud refertur.
quod ait ad propinquante passione. tristis est
significauit. Sicut enĩ ex umbra declinante fit
nox. sic ex mortali carne fit mors. ExCUSSUS
SUM SICUT LoCOStȨ lam hoc in mẽbris eius
hoc est fidelibus eius conuenientius intelligiex¬

Expanded text:
de illo , non in superficie pertransiri. Non enim tantumde illo , non in superficie pertransiri. Non enim tantumest, «Et tu,» nisi quia et ego? Quod autem non semel tis affectum: sicuti est, «Deus, Deus meus» . Quod vero, cum dixisset, «Fac mecum,» addidit, «propter nomen tuum;» gratiam commendavit. Nullis enim operum meritis praecedentibus in tantum celsitudinem subvecta est humana natura, ut totum simul Verbum et caro, hoc est Deus et homo, unigenitus Filius Dei diceretur. Hoc autem factum est, ut ab illo qui creaverat, per id quod non perie«vers. 22. Libera me, quia egenus ei pauper ego sum.» Egestas et paupertas, infirmitas est, ex qua crucifixus est. «Et cor meum conturbatum est intra me.» Hoc ad illud refertur, quod ait propinquante passione, «Tristis estsignificavit. Sicut enim ex umbra declinante fit nox, sic ex mortali carne fit mors. «Excussus sum sicut locustae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus ejus, convenientius intelligi ex
Abbreviated transcription (Latin):
re quȩ pro partib nr̃is est dicimꝰ. nobiscũ facit.
Pat̃ quippe adiuuat filiũ in quantũ ds̃ hominẽ
ꝓpt̾ formã serui. cui homini ds̃. & cui formȩ serui
&iam dñs est pater. Nam in forma dĩ filius ad¬
iutorio non indig&. aequaliter eni cũ patre omps
est. ex quo & ipse adiutor est hominis. Sicut enĩ
pat᷑ suscitat mortuos & uiuificat. sic & filius quos
uult uiuificat. Nec alios pat̃ alios filius. aut
aliter pater aliter filius. quia & eadẽ facit & simi¬
liter. Unde iii quantũ homo est filius dĩ ds̃ illũ
suscitauit amortuis. hoc est pat̾. cui dicit in psal¬
mis. suscita me & reddã illis. In quantũ autẽ ds̃
est &iam ipse se suscitauit. ꝓpt̃ quod dicit. Solui¬
te tempłu hoc. & triduo suscitabo illud. Quod& iã
hic significauit. siquis diligent᷑ intendat. Scruta¬
ri enĩ iussit scripturas quȩ testimoniũ ꝑhibent

Expanded text:
re quae partibus nostris est, dicimus: Nobiscum facit. re quae partibus nostris est, dicimus: Nobiscum facit. Pater quippe adjuvat Filium, in quantum Deus hominem, propter formam servi: cui homini Deus, et cui formae servi etiam Dominus est Pater. Nam in forma Dei, Filius adjutorio non indiget; aequaliter enim cum Patre omnipotens est, ex quo et ipse adjutor est hominis. «Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat» : nec alios Pater, alios Filius, aut aliter Pater, aliter Filius; quia et eadem facit, et similiter. Unde in quantum homo est Filius Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se suscitavit; propter quod dicit, «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Quod etiam hic significavit, si quis diligenter intendat: scrutari enim jussit Scripturas, quae testimonium perhibent
Abbreviated transcription (Latin):
& pluralis numerus poni potuit pro numero
singulari. sicut herode mortuo dictũ est ab
angelo. mortui sunt qui querebant animam
pueri. Sed qui magis detrahunt xp̃o apud dño.
nisi illi qui ipsis uerbis dñi dethahunt dicentes.
non esse ipsũ quẽ lex dñi & ꝓpbetȩ prenuntiar᷑
ET OUILOCUNTURINQUIT MALA ADUERSUS
ANIMã meã. Negando eũ cũ uoluiss& potu¬
derunt. Sed emendatiores codices sic habent. &
altior non est p̃termittendus. ita dixisse filiũ
patri fac mecũ. quia eadẽ opera sunt patris & fili.
Ubi & iam miscđam intelligamꝰ. sequitur enim.
QUIA SUAUIS EST MISERICORDIATUA
& ipsam quia .ñ. dixit fac in me uł fac suꝑ me
uel aliquid huiusmodi. sed ait fac inecũ. bene
intelligimꝰ & patrẽ & filiũ simul facere miscđaor
gi fac metũ. id est adiuua me. quod in cotidia¬
na loquendi consu&udine habemus. cũ de aliqua

Expanded text:
et pluralis numerus poni potuit pro numero et pluralis numerus poni potuit pro numero singulari; sicut, Herode mortuo, dictum est ab angelo: «Mertui sunt qui quaerebant animam pueri» . Sed qui magis detrahunt Christo apud Dominum, nisi illi qui ipsis verbis Domini detrahunt, dicentes non esse ipsum quem Lex Domini et Prophetae praenuntiarunt? «Et qui loquuntur,» inquit, «mala adversus animam meam:» negando eum, cum voluisset, potuero et addiderunt; sed emendatiores codices sic habent: «Ealtior non est praetermittendus, ita dixisse Filium Patri, «Fac mecum,» quia eadem sunt opera Patris et Filii. Ubi etiamsi misericordiam intelligamus sequitur enim, «Quia suavis est misericordia tua», et ipsam quia non dixit, Fac in me; vel Fac super me; vel aliquid hujusmodi; sed ait, «Fac mecum;» bene intelligimus et Patrem et Filium simul facere misericorgi: «Fac mecum,» id est, adjuva me. Quod in quotidiana loquendi consuetudine habemus, cum de aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
rat induit maledictionẽ sicut uestimentũ differt
ab eo uestimentũ quo non induitur sed operit᷑ :
Induit᷑ enĩ quisq tunica. operit̾ pallio. Et quid
est hoc nisi &iam in conspectu hominũ de ini¬
quitate gloriari ET SICUT TONA INQUIT
OUΑ SEMΡER ΡRECINCΙtOR Maxime ho¬
mines ideo precinguntur. ut ad operandũ sint
aptiores. ne uestis sinibus prepediantur. Ergo
maledictione se precingit. qui malũ non repen¬
tinũ sed dispositũ ad greditur. & ita discit ma¬
le facere ut semꝑ paratus sit. Unde & hic ait:
& sicut Tona qua semꝑ quãcingitur. HoC OΡUS¬
CORUM QUIDETRANUNT MINI ABUT ONM̃
Non dixit merces eorũ. sed opus eorũ. Mani¬
festũ est eiũ quod indumento & opertorio &
aqua & oleo & Tona: ipsa opera describebat. quib
aeterna maledictio cõparatur. Non ergo est
unus uidas sed multi. de quibus dicit᷑. hoc opus
eorũ qui detrahunt mihi apud dnm̃. quã quã

Expanded text:
rat, «Induit maledictionem sicut vestimentum,» differt rat, «Induit maledictionem sicut vestimentum,» differt ab eo «vestimentum quo» non induitur, sed «operitur?» Induitur enim quisque tunica, operitur pallio. Et quid est hoc, nisi etiam in conspectu hominum de iniquitate gloriari? «Et sicut zona,» inquit, «qua semper praecingitur.» Maxime homines ideo praecinguntur, ut ad operandum sint aptiores, ne vestis sinibus praepediantur. Ergo maledictione se praecingit, qui malum non repentinum, sed dispositum aggreditur, et ita discit malefacere, ut semper paratus sit: unde et hic ait, «Et sicut zona qua semper praecingitur.» orum qui detrahunt mihi apud Dominum.» Non dixit, merces eorum; sed, «opus eorum:» manifestum est enim quod indumento, et opertorio, et aqua, et oleo, et zona, ipsa opera describebat quibus aeterna maledictio comparatur. Non ergo est unus Judas, sed multi, de quibus dicitur, «Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Dominum.» Quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
& uos uultis discipuli eius fieri : Et noluit bene¬
dictionẽ. & pro maledicto habuit & respondit.
tu sis discipulus eius. Et longe facta est ab eo
benedictio quia transitũ fecit ad gentes. Et iti¬
oUIT MALE DICTIONEO SICUT UEStIOEN¬
tom. Siue uidas siue ille populus. Et iartra¬
DITSICUTACUA IN INTENIONAEIOS
Ergo & foris & intus. Foris sicut uestimentũ
intus sicut aqua. Im̃ in eius incidit iuducium.
qui potest & corpus & animã occidere in gehen¬
nam Corpus foris. anim̃a intus. Et sico t ols¬
UM INΟSSIBUS EIUS. Ostendit eum cum
dilectione male facete. & cõparare sibi male¬
dictionẽ hoc est poenã aeternã quia benedic¬
tio uita aeterna est. Modo quippe male facta
delectant. sicut aqua in interiora eius. & sicut
oleũ in ossibus eius. Sed ideo maledictio uocat᷑.
quia talib ds̃ tormenta predixit. Tam quam in
ossib autẽ oleũ est m aledictio. cũ homines inde

Expanded text:
et vos vultis discipuli ejus fieri?» Et noluit beneet vos vultis discipuli ejus fieri?» Et noluit benedictionem, et pro maledicto habuit; et respondit, «Tu sis discipulus ejus» : et longe facta est ab eo benedictio, quia transitum fecit ad Gentes. «Et induit maledictionem sicut vestimentum:» sive Judas, sive ille populus. «Et intravit sicut aqua in interiora ejus.» Ergo et foris et intus; foris sicut vestimentum, intus sicut aqua: quoniam in ejus incidit judicium, qui potest et corpus et animam occidere in gehenna ; corpus foris, animam intus. «Et sicut oleum in ossibus ejus.» Ostendit eum cum delectatione malefacere, et comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam; quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe malefacta delectant, sicut aqua in interiora, et sicut oleum in ossibus; sed ideo maledictio vocatur, quia talibus Deus tormenta praedixit. Tanquam in ossibus autem oleum est maledictio, cum homines inde
Abbreviated transcription (Latin):
corde mortificarent. erat & saulus consentiens
in necem stephani conpuncti corde. quia & ip¬
se stephanus de illis erat qui conpuncti sunt
corde. Sed saulus recordatus est facere miseri¬
cordiam. & qui mane rapiebat: ad uesperũ diuisit
aescas & ipse conpunctus corde. ut & iam in illo
ipsi ꝑsequerentur in opem. uolentes mortificare
conpunctũ corde. Hoc quippe oderant in paulo
apostolo quia conpunctus corde predicabat quẽ
fuerat ꝑsecutus. In opem quippe & mendicũ &
conpunctũ corde in mẽbris suis. & ip̃se ut mor¬
tificar& persequens. audiuit de caelo. Saule saule
conpunctus corde. cȩpit talia pati. qualia faciebat
quã & uidas maledictionẽ dilexerat & furando
de loculis & dnm uendendo atq tradendo. tam̃
apertius populus ille dilexat maledictionem
quando dixit. sanguis huius suꝑ nos & suꝑ fili¬
os nr̃os. Sea noluit benedictionẽ populus uidȩ¬
orũ. cui dixit ille inluminatus adño. Nũquid

Expanded text:
corde mortificarent, erat et Saulus consentiens corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt corde. Sed Saulus recordatus est facere misericordiam; et qui mane rapiebat, ad vesperum divisit escas : et ipse compunctus corde, ut etiam in illo ipsi persequerentur inopem, volentes mortificare compunctum corde. Hoc quippe oderant in Paulo apostolo, quia compunctus corde praedicabat quem fuerat ante persecutus. Inopem quippe et mendicum et compunctum corde in membris suis et ipse ut mortificaret, persequens, audivit de coelo, «Saule, Saule, compunctus corde, coepit talia pati, qualia faciebat quam et Judas maledictionem dilexerit, et furando de loculis, et Dominum vendendo atque tradendo; tamen apertius populus ille dilexit maledictionem, quando dixit: «Sanguis ejus super nos et super filios nostros» . «Et noluit benedictionem, eorum, cui dixit ille illuminatus a Domino: «Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
bere & in cruce ait sicio: Sed quod soquitur
quomodo actipitur in ipso capite nr̃o. id÷ sui
corporis saluatore quẽ iudas persecutus est: ñ
in uenio. Cũ enĩ dixiss& & ꝑsecutus est hominẽ
inopẽ & inendicũ. adiecit atq. ait. Et con¬
ꝑync tõ coros mortificars. Idest ut
mortificar&. Nam quidã etiam. sic sunt int̃¬
pretati. Conpunctũ autẽ corde non sol& dici
nisi stimulis peccatorũ in dolore pęnitendi. sicut
de illis dictũ est. qui cũ audissent apłos post dñias
aensionẽ conpuncti suit corde qui occiderant dñm.
quos allocutus est beatissimꝰ parus dicens int̾ aetera.
Agite penitentuã. & baptizet᷑ unusquisq urm̃ in
cuius in ligno membra fixerunt. populus udȩoꝵ
Quando uni ex mininis meis non fecistis. mihi
non fecistis. Et conpunctum corde mortificare.
Plane conpunctũ corde. sed in membris suis.
De his autẽ qui persecuti sunt ut conpunctum

Expanded text:
bere» , et in cruce ait, «Sitio» ? Sed quod sequitur bere» , et in cruce ait, «Sitio» ? Sed quod sequitur quomodo accipiatur in ipso capite nostro, id est sui corporis Salvatore, quem Judas persecutus est, non invenio. Cum enim dixisset, «Et persecutus est hominem inopem et mendicum,» adjecit atque ait, «Et compunctum corde mortificare;» id est, ut mortificaret: nam quidam etiam sic sunt interpretati. Compunctus autem corde non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illis dictum est, qui cum audissent Apostolos post Domini ascensionem, «compuncti sunt corde,» qui occiderant Dominum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in cujus in ligno membra fixerunt, populus Judaeor«Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis» . «Et compunctum corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum
Abbreviated transcription (Latin):
filiis suis. quȩ interficit prophetas & lapidat
missos ad se. fiant coutra dñm semper. Iniqui¬
tas & peccatũ eorũ. id est ut aconspectu dñi . ñ
aboleant᷑ dõ in aeternũ uindicante. & dispe¬
reat de terra memoria eorũ. Terra dĩ ager¬
perut memoria eorũ. quiacum essent rami na¬
turales. propt̃ infidelitatẽ fracti sunt. PRo EO
QUOD NOM EST RECORDATUS. Uel ille uidas.
uel ille populus. FacERE MISERICORDIAM
Sed melius de populo accipitur quod ait: ñ. est
recordatus. Nam si xp̃m occidit saltim recorda¬
retur pętutendo. & facer& miscđam suꝑ mẽbra
eius. quȩ perseuerantissime persecutus est. Ideo
dicit: QUIA PERSECUTOS ESTEOONNEM
INOΡEM ET MENDΙCM. Potest quidẽ accipi
de iuda. quia non est dedignatus dñs pauꝑ ficri
cũ diues. e&̃. ut illius pauꝑtate nos ditaremur.
Mendicũ autẽ quomodo intelligã nisi forte
quia dixerit mulieri samaritanȩ.da mihi bi¬

Expanded text:
filiis suis, quae interficit Prophetas, et lapidat filiis suis, quae interficit Prophetas, et lapidat missos ad se . «Fiant contra Dominum semper,» iniquitas et peccatum eorum; id est, ut a conspectu Domini non aboleantur, Deo in aeternum vindicante. «Et dispereat de terra memoria eorum.» Terra Dperit memoria eorum, quia cum essent rami naturales, propter incredulitatem fracti sunt . Pro eo quod non est recordatus,» vel ille Judas, vel ipse populus, «facere misericordiam.» Sed melius de populo accipitur quod ait, «non est recordatus:» nam si Christum occidit, saltem recordaretur poenitendo, et faceret misericordiam super membra ejus, quae perseverantissime persecutus est. Ideo dicit quia «persecutus est hominem inopom et mendicum.» Potest quidem accipi de Juda; quia non est dedignatus Dominus pauper fieri, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Mendicum autem quomodo intelligam, nisi forte quia dixit mulieri Samaritanae, «Da mihi bi
Abbreviated transcription (Latin):
est : Nec sit qui misereat᷑ pupillis eius. Qui patre
perdito idest regno sic remanserunt. aut amisso
dõ cuius filiũ persecuti sunt & oderunt. non est
qui eorũ misereat᷑: non ad temporalẽ uitã sumen¬
dam uel sustendandã. uel ad uerã uitã id ÷ aeternã.
fiant nati eius in interitũ. Utiq in interitũ sem¬
piteruũ. In generatione una deleatur nom̃ eius.
Quia generati suiit non regenerati. ideo in una
generatione delentur. Nim in alterã. idest
regenerationẽ. si eam cognoscerent & tenerent
non delerentur. In memoriam redeat iniquitas
patrũ in conspectu dñi. Ut reddat eidẽ populo
m& ipsis. quia filii estis eorũ qui ꝓphetas occidert̃.
Et paulo post ait. Ueniat suꝑ uos om̃is sanguis ius¬
tus qui effusus est suꝑ terrã. a sanguine abel iusti
usq ad sanguinẽ Tachariae. Et peccatũ matris
eius non deleat᷑. leccatũ hierłm quę seruit cũ

Expanded text:
est? «Nec sit qui misereatur pupillis ejus.» Qui patre est? «Nec sit qui misereatur pupillis ejus.» Qui patre perdito, id est regno, sic remanserunt, aut amisso Deo, cujus Filium persecuti sunt et oderunt, non est qui eorum misereatur, non ad temporalem vitam sumendum vel sustentandam, sed ad veram vitam, interitum:» utique in interitum sempiternum. «In generatione una deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam cognoscerent et tenerent, non delerentur. «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini:» ut reddat eidem populo metipsis, quia filii estis eorum qui Prophetas occiderunt:» et paulo post ait, «Ut veniat super vos omnis sanguis justus qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae. Et peccatum matris ejus non deleatur.» Peccatum Jerusalem, quae servit cum
Abbreviated transcription (Latin):
Nutantes tranferantur filui eius & mendicent.
Nutauerunt periculis. urgentibus hostib trans¬
lati sunt. debellati filii regni iudȩorũ. Quid est
autem mendicare nisi ad hominũ nuscdđam uiuere
Sicut uiuunt sub earũ gentiũ regibus in quas trans¬
lati sunt.: Eiciantur de habitationibus suis. lta factũ
est. Scrutet᷑ feuerator omnẽ substantiam eius. Idẽ.
populi eius. Ubi iuhil melius intelligit᷑ quam debita
corũ non dimittantur. quia in solo xp̃o dimittunt᷑
quẽ respuerunt. qui & lani dicere docuit. Dimitte
nobis debita nr̃a sicut & nos dimittimus debitoribus
nr̃is. Omnẽ autẽ substantiã eius dictũ est omnẽ uitã
eius. ut ei nulla debita id est nulla peccata donentur.
Et diripiant alieui labores eius. Diabolus & angelieiꝰ.
quia non thesaurizant in caelo qui uon habent xp̃m
Non sit illi adiutor. Quis adiutor est ei cui x p̃c .ñ.

Expanded text:
«Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus translati sunt, debellati filii regni Judaeorum. Quid est autem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus:» id est, populi ejus. Ubi nihil melius intelligitur, quam debita eorum non dimittantur, quia in solo Christo dimittuntur, quem respuerunt; qui etiam dicere docuit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . «Omnem» autem «substantiam ejus» dictum est, omnem vitam ejus; ut ei nulla debita, id est, nulla peccata donentur. «Et diripiant alieni labores ejus:» diabolus et angeli ejus; quia non thesaurizant in coelo qui non habent Christum. «Non sit illi adjutor.» Quis adjutor est ei cui Christus non