comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne. simul cũ sua coniuge benediciꝙꝓ¬
meruit : ut qui eatenus abram. ideł¬
pater excelsus dictus est: deinde
abraham id est pater multarũ ges¬
tiũ uocaretur : quia patre inquis
multarũ gentiũ constituite. Quȩ
fidissina ꝓmissio. tã late ꝑ orbẽ iam
patet impleta: ut etlã nos ipsi degel¬
tib ad fidei illius deuotionẽ uocali
ipsũ nos patr̾e spiritaliter haberẽ gau¬
deamus: dicente etiam nobis apło:
semen estis: scdm̃ ꝓmissionẽ heredes.
Etsarai inquit uxorẽ tuã non uõca¬
bis sarai. sed saram: idest non uocabis¬
principe mcã sed pricipem : iudelicet
apte docens. ut ea quȩ tantę fidi par¬
ticeps & socia facta ẽ: non ꝓpriȩ
principẽ suȩ domus. sed absolute pͥn¬
eipeni. id est omĩ u̾recte credentiũ
feminarũ uocaret & intelligeret eẽ
parentẽ. Unde beatus apłus petrus
credentes degentib feminas. ad hu¬
militatis. castitatis. & modestię uir¬

Expanded text:
ne simul cum sua conjuge benedici pne simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicente etiam nobis Apostolo: Abrahae estis, secundum promissionem haeredes . Et Sarai, inquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae vir
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Sed ueiuens incarne dĩ filius.
qui solam curnis naturam. nullam
autem peccati contagionẽ traxit de
it munere gr̃e renascentis: utr̃uq ge¬
nus purificationis subire dignatus
tertiũ salutaris hostiȩ munus. ipse
templi dñs ꝓse non respuit offerri.
cuius dehinc die tricesima tertia.
dño opitulante urͣa caritas auditu¬
ra. simul ẽ & celebrattira mysteriũ.
uncta in qua legalis. Ec.xii.¬
& euangłiee purificationis genera
decreta. suo tempore docẽret esse sa¬
luberrima. & aduenientis euangłũ
cunctis fidelib ostenderet. ęq sub¬
eunda remedia: Sed & hoc quod
eodem die suȩ circũcisionis nomen
ut iħc uocaretur accepit. ad imita¬
ex eo credimus sũptã. quod abrahã
patriarcha qui primus circucisionis
sacramentũ. in testimoniũ suȩ mag¬
nȩ fidei. & diuinȩ ad eũ ꝓmissionis
accepit. eodẽ die suȩ suorũq circĩ¬
cisionis etiam nominis amplificatio¬

Expanded text:
vit . Sed veniens in carne Dei Filius, vit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de it munere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, decreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitaex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatio
Abbreviated transcription (Latin):
Aretã in carne : qui absq omi ꝓrsus
Tabe pollutionis. apparuit incarne. Et
qui insimilitudinẽ carnis peccati. non
aũ incarne peccati aduenit. remedi quo
caro peccati consueuerat mundarr fi
respuit : sicut eiam undam baptisma¬
tis. qua nouȩ gr̃ȩ popłos apeccatorum
sorde lauare uoluit. ipse non necessita.¬
tis. sed exempli causa subiit. Utraq gͦ¬
purificatio. & circũcisionis uidelicet in
lege. & in euangłio baptismatis: tollen.¬
dę preuaricationis primȩ gr̃a posita eͣ.
Et ne cui scłi labentis ȩtati suꝑni res.¬
pectus munera de essent. illi quoq qͥ
amundi exordio usq ad tẽpora date
circũcisionis. uel post datam circum¬
cisionẽ. de aliis nationib dõ placuerunt.
uel hostiarũ oblationib. uel certe sola
fidei uirtute suas suorũq animas ere¬
lcori cõmendantes. aprimi reatus uin¬
culis absoluere curabant. Sine fide enĩ.
impossibile ẽ placere dõ: Et sicut ali¬
as scriptũ est: iustus aut̾e exfide ui¬

Expanded text:
retam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs & semel dedit in terra consistens. &
semel cęlo presiaens. Neq eñi alio in
loco datus sp̃s sc̃s aperte monstrat᷑. nisi
nunc eũ ꝑ insufflationẽ ꝑeipit᷑ & post¬
modũ cũ decęlo ueniens. in linguis ua¬

Expanded text:
 semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens. Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur, nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum, cum de coelo veniens in linguis va
Abbreviated transcription (Latin):
inter scandala ꝑsecutorũ mitto: quam
caritate pater dilexit. quẽ uenire ad
tolerandas passiones fecit: quãuis mis¬
ti etiamiuxta naturã diuinita¬
tis possit intelligi Eo enĩ ipso. apatẽ
idem se filius mit tere ꝑhibuit dicens.
Cũ uenerit paraclitus quẽ ego mittam
uobis apatre. Si eri mitti solũ modo in¬
carnari deberet intelligi. sc̃s ꝓculdubio
spͣs nullomodo diceret᷑ mitti. qui nequa¬
quã incarnatus ẽ : sed eius missio ipsa ẽ¬
ꝓcessio. qua de patre ꝓcedit & filio Si¬
cut itaq sp̃s mitti dicit᷑. quia ꝓcedit. ita
& filius non in congrue mittidicitur.
quia generat᷑. Hoc cũ dixisset: insuffla¬
uit & dixit eis Accipite sp̃m scm: Quȩ¬

Expanded text:
inter scandala persecutorum mitto, qua me inter scandala persecutorum mitto, qua me charitolerandas passiones fecit. Quamvis mitti etiam juxta naturam divinitatis possit intelligi. Eo enim ipso a Patre idem se Filius mittere perhibet dicens: Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre . Si enim mitti solummodo incarnari debet intelligi, sanctus procul dubio Spiritus nullo modo diceretur mitti, qui nequaquam incarnatus est, sed ejus missio ipsa processio est, qua de Patre procedit et Filio. Sicut itaque Spiritus mitti dicitur, quia procedit, ita et Filius non incongrue mitti dicitur, quia generatur. Hoc cum dixisset, insufflavit et dixit eis: Accipite Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ed miro atq inestimabili modo
redemptor nr & incorruptibile p&
resurrectionẽ & palpabile corpus ex hibi¬
it. ut monstrando in corruptibile inui¬
taret ad premiũ : prebendo palpabile
formaret ad fidẽ Et incorruptibilt
ergose & palpabilẽ demonstrauit: ir
ꝓfecto esse post resurrectionẽ ostendet.
corpus suũ & eiusdẽ naturȩ. & alterius
głȩ. Dicit eis Pax uobis. Sicut mit¬
me pater: & ego micto uos Later fili¬
ũ misit. qui hunc pro redẽptione ge¬
neris humani. incarnari
constituit Quẽ uidelicet in mundũ
uenire ad passionẽ uoluit: sed tamen
amauit filiũ quẽ ad passionẽ misit
Flectos uero apłos dñs non admundi
gaudia : sed sicut ipse missus ẽ aopis
siones inmundum mittit:. XIl.¬
ua ergo & filius amatur apatre.
& tamen ad passionẽ mittit᷑: ita
& discipłi amantur adño. qui tam̃ ad
passionẽ mittunt᷑ in mundũ. Itaq a¬
citur. Sicut misit me pater: & ego mil¬
to uos: id est ea caritate uos diligo eũm

Expanded text:
ed miro et inaestimabili modo, Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, prformaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum, et ejusdem naturae et alterius gloriae. Dicit eis: Pax vobis. me Pater, et ego mitto vos ; Pater Filium misit, qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit, quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium, quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed sisiones, in mundum mittit. Sicut ergo et filius amatur a patre, et tamen ad passionem mittitur, ita et discipuli amantur a Domino, qui tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos, id est, ea charitate vos diligo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cui non imputauit dñs peccatũ.¬
eatitudo gͦ hȩc incircu̾cisione
man& an etiagi in preputio. Di¬
cimus enĩ : qusa reputata est fides¬
abrahę ad iustitiam Quomodogͦ
reputata ẽ: In circũcisione. an in
preputio: Non in circũcisione:
sed in preputio Et signũ accepit
circũcisionis. signaculũ iustitię
fidei. quẽ ẽ in preputio: ut sit pa¬
ter om̃iũ credentiũ. ꝑ pͣputiũ : ut
reputetur & illis ad iustitiam: & sit
pater circũcisionis. non his tantũ
qui sunt excircũcisione. sed & his
qui sectantur suestigia quȩ est in
preputio fidei patris nr̃i. abrahę.
Non eni ꝑ lege̾ ꝓmissio abrahȩ.
aut semini eius. ut heres esset mundi.
sed ꝑ iustitiã fidei Fc .IIII.¬
Qi enĩ qui ex lege heredes sunt: ex¬
Din anita ẽ fides : ab olita ẽ promis

Expanded text:
cui non imputavit Dominus peccatum.eatitudo ergo haec in circumcisione tantum manet, an etiam in praeputio? Dicimus enim quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo reputata est? in circumcisione, an in praeputio? Non in circumcisione, sed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio; ut sit pater omnium credentium per praeputium ut reputetur et illis ad iustitiam et sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione sed et his qui sectantur vestigia quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae non enim per legem promissio Abrahae aut semini eius ut heres esset mundi sed per iustitiam fidei si enim qui ex lege heredes sunt exinanita est fides abolita
Abbreviated transcription (Latin):
sic erit semen tuũ sicut stellȩ cęli.
maris. & non infirmatus est fide.
nec considerauit corpus suũ emor¬
tuũ. cũ fere centũ annorũ esset.
et emortuam uuluã sarȩ. Ec.ũ.
nͥ pͣmissione etiam dĩ nonhesitauit
Adiffidentia : sed confortatus est fide

Expanded text:
Sic erit semen tuum sicut stellae coeli  non infirmatus est fide, nec consideravit corpus suum emortuum, cum fere centum annorum esset, et emortuam vulvam Sarae. In repromissione etiam Dei non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fi
Abbreviated transcription (Latin):
dico. Absit. Alioquin quomodo
iudicabit ds̃ mundũ: Si aute ueri¬
tas dĩ in meo m̃datio habundauit
in gloriam ipsius: quid adhuc & ego
tasiquã peccator iudicor Et non
sicut blas phemamur. & sicut aiunt
nos quidã dicere. faciamus mala
ut ueniant bona: quorũ dãpnatio
iusta est. Quid igit᷑  Precellimus
cos: Nequaquã: Causati enĩ sumꝰ
iudȩos & grecos. om̃s sub peccato esse.
sicut scriptũ est: Quia non est iustus
quis quã. nonẽ intelligens: non est
requirens dm̃. Om̃s declinauerunt:

Expanded text:
dico absit alioquin quomodo iudicabit Deus mundum si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius quid adhuc et ego tamquam peccator iudicor et non sicut blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere faciamus mala ut veniant bona quorum damnatio iusta est quid igitur praecellimus eos nequaquam causati enim sumus Iudaeos et Graecos omnes sub peccato esse sicut scriptum est quia non est iustus quisquam non est intellegens non est requirens Deum omnes dec
Abbreviated transcription (Latin):
bet głam. sed non apud dm̃ Quid
enĩ scriptura dicit: Crẽdidit absa¬
am dõ: & reputatũ. est illi ad iusti¬
tiam. Ei aut̃ qui oferatur. meros
non imputa. ⁊ sedm̃ gr̃am: sedse¬
cundũ debitũ: Ei uero qui non
operatur. credenti aut̃ in eũ qui
iustisicat impiũ. rẽputatur fidesd
ad iustitiam scdm̃ ꝓpositũ grãe¬

Expanded text:
am, sed non apud Deum. Quid enim dicit Scriptura? Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam; ei autem qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum; ei vero qui non operatur, credenti autem in eum, qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam secundum propositu
Abbreviated transcription (Latin):
mei nͣ negaui eis : nec ꝓhibui cor qͥn
om̃i uoluptate frueret᷑: & oblec taret se
uibis quȩ parauerã. Et hanc ratus sum
partẽ meam: si u̾terer labore meo: Cũq me
conuertissem ad uniuersa oꝑa quȩ
secerantimanus meȩ. & ad labores inqͥb frus¬
tra sud aueram. uidi in om̃ib uanitatẽ.
& afflictionẽ animi: & nichil ꝑmanere
subsole Transiui ad contemplandam sa¬
pientiam: erroresq & stultitiam Quid
ẽ in quã honio. ut sequi possit rege̾ fac¬
torẽ suũ : Et uidi quia tantũ precẽde.¬
ret sapientia stultitiam: quantũ differt
lunatenebris

Expanded text:
n negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris.
Abbreviated transcription (Latin):
quente ꝓpositũ meũ. & cõnunẽ uobis
phemꝰ pessime ꝑcussus. & ut ipse alios
tractauerat ꝑegre inmontib miserabi¬
li obitu uita fictus ẽ. Transferebat.
autẽ corpus philippus conlac taneusel
qui metuens filiũ anthiochi. ad rtolo¬
meũ fil ometorẽ inegiptũ abiit. Ma¬
chabeus aut̃ & qui cũ ipso erant dño
seꝓtegente tẽplũ quidẽ & ciuitatẽ rece¬
pit. Sras autẽ quas alienigenȩ ꝑ plateas
struxerant. itẽq delubra demolitus ẽ.
Et purgato templo aliurd altare fecert᷑
& de ignitis lapidib igne concepto ob¬
tulerunt sacrificia pꝰ bienniũ. & ineti¬
sũ & lucernas. & panes ꝓpositionis posu
ub gestis rogabant dñm ꝓstrati.
Interrã. ne amplius malis talibus.
inciderent. sed & siquando peccassent.
ab ipso mitius corriꝑent᷑. & non barbars¬

Expanded text:
quentem propositum meum communem vobis phemus pessime percussus et ut ipse alios tractaverat peregre in montibus miserabili obitu vita functus est transferebat autem corpus Philippus conlactaneus eius qui metuens filium Antiochi ad Ptolomeum Filometora in Aegyptum abiit Macchabeus autem et qui se protegente templum quidem et civitatem recepit aras autem quas alienigenae per plateas extruxerant itemque delubra demolitus est et purgato templo aliud altare fecerunt et de ignitis lapidibus igne concepto obtulerunt sacrificia post biennium et incensum et lucernas et panes propositionis posuerunt quibus gestis rogabanin terram, ne amplius malis talibus inciderent, sed et si quando peccassent, ut ab ipso mitius corriperentur et non b
Abbreviated transcription (Latin):
ũ essemus in carne. passiones pec¬
catorũ quȩ ꝑlege̾ erant opera¬
batur in membris nr̃is. ut fructi¬
ficarent morti Nunc autẽ soluti
sumus alege mortis inqua detine¬
bamur: ita ut seruiamus in nori¬

Expanded text:
enim essemus in carne, passiones peccatorum, quae per legem erant, operabantur in membris nostris, ut fructificarent morti. Nunc autem soluti sumus a lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in novi
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Stephanus ergo ut nominis sui
coronã meruisset accipere. caritatem
pro armis habebat: & ꝑ ipsam ubiq
uincebat Per caritatẽ dĩ seuientib
udȩis noneessit.: ꝑ caritatẽ ꝓximi.
ꝓ lapidantib intercessit. Percaritatẽ
arguebat errantes. ut corrigerent᷑.
per caritatẽ ꝓ lapidantib orabat ne
punirent᷑: Caritatis uirtute subnixus.
uicit saulũ crudeliter sęuientẽ: & quẽ
habuit interra ꝑ secutorẽ: incęlo me¬
ruit habere consortẽ. Ipsa sca & in¬
defessa caritas. desiderabat orando
ad quirere. quos nequiuit monen¬
Io conuertere. Lc.uii.

Expanded text:
ri. Stephanus ergo, ut nominis sui ri. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Nequ
Abbreviated transcription (Latin):
litib attulit : quo eos non solũ copi¬
ose ditauit: sed etiã ad certamen
inuictissime confortauit At tulit
nãq donũ caritatis. quȩ ꝑduceret
homines ad consortiũ ditatis Quod
ergo attulit erogauit. nec sibi ali¬
quid minuit: sed mirabiliter & su¬
orũ fideliũ pauperiem ditauit. &
indeficientib thesauris plenus ip¬
se ꝑmansit Caritas ergo quȩ ad ter
rã decelo deposuit xpm : ipsa ste¬
phanũ de terris eleuauit ad cęlũ
Caritas quę precessit in rege: ipsa
subsequent᷑ refulsit inmilite: Oam¬
miranda ubiq potentia saluatoris :
o prȩdis anda indesinenter grã redẽp¬
toris. Ostendit in matre uirginitatis
ȩternȩ miraculũ : demonstrauit in
martyre in uictę caritatis indiciũ:
Integritas quippe intemerata ꝑman¬
sit in uirgine: dilectionis uirtus in¬
uicta ꝑseuerauit in martyre. Et sicut
in martyris mente non potuit xp̃i ea
ritas tanto seuientiũ. agmine supera¬

Expanded text:
litibus attulit, quo eos non solum copilitibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas ergo quae de coelo ad terras deposuit Christum, ipsa Stephanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine supera
Abbreviated transcription (Latin):
noscere quib armis prȩcinctus
stephanus. seuitiam iudȩorũ potuit
superare : ut ita meruisset feliciter
triumphare: Neq enĩ parui pendel¬
da sunt talis uirtus. talisq triũphus:
Aut uero uilib armis potuit pręmu¬
niri : qui amultis non potuit supera¬
ri: In uictȩ nãq in eo enituit insigne
uirtutis : quę nec frementiũ sȩuitiã
formidauit : nec lapidantiũ ictib
deuicta sub cubuit usq adeo enim
inter frementes ꝑ mansit in territus.
& inter lapidantiũ fuit. cruciamen¬
ta securus : ut incredulitatẽ iudȩoꝵ
fidenter argueret: & benignus pro
lapidantib ex oraret. Quod est gͦ
tam magnũ atq insuꝑabile. genus
sed patiens superaret: insuꝑ & occi¬
sus aulam cęlestis regni uiuus & coro¬
natus intraret: Proculdubio munimi¬
ne regio septus : nullatenus est ab
aduersario suꝑatus. qm̃ re& noster
cũ sit altissimus pronobis humilis
uenit : sed in anis uenire non potuit.
Magnũ quippe donatiuũ suis mi¬

Expanded text:
noscere quibus armis praecinctus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus ased patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis mi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ ab hominib audit᷑ Qui etiam
indeserto clamat: quia derelic te ac des¬
titutȩ̨ iudes solatiũ redemptoris an¬
nuntiat Quid autẽ clamet: insinuat
cũ sub iungit: Dirigite uiam dñi. sicut
dixit isaias ꝓpheta. Uia dñi ad cor di¬
rigitur : cũ ueritatis sermo humiliter
audit᷑ Uia dñi ad eor dirigit᷑: cũ ad
preceptũ uita pͣparatur: Unde scriptũ
ẽ: Siquis diligit me sermonẽ meũ serua
bit. & pater mͣs diliget eũ : & ad cũ ueni¬
enius. & mansionẽ apud eũ faciemus:
Quis qͥs ergo insuꝑbiam mentẽ ẽleuat.
quis qͥs auaritię ę̃stib anhelat: quisqͥs
se luxuriȩ inquinationib polluit. cor¬
dis õstiũ contra ueritatẽ claudit:
& ne adse dñs ueniat. claustra animi
seris uitiorũ dampnat: Fẽ .iiII.¬

Expanded text:
us  Ms., omnibus auditur; qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum est: Si quis dilibit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
inclita insuꝑbia caldeorũ. sicut subuer¬
tit ds̃ sõdomã & gomorrã Non habita¬
bit᷑ usq infine̾ : & non fundabit᷑ usq in
generatione & generationẽ: Nonponet
ibi tentoria arab̾s. nec pastores requies¬
cent ibi : sed requiescent ibi bestis: &¬

Expanded text:
lyta in superbia Chaldaeorum, sicut subvertit Dominus Sodomam et Gomorrham. Non habitabitur usque in finem, et non fundabitur usque ad generationem et generationem: Nec ponet ibi tentoria Arabs, nec pastores requiescent ibi. Sed requiescent  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
nnes reges gentium uniuersi dormi¬
erunt ingła. uir indomo sna: Tuaut
ꝓiectus es desepulcho tuo quasi stirps
in utilis : pollutus & obuolutus Qui in¬
terfecti sunt gladio. & descenderunt ad
fundam̃ta laci. quasi cadauer putridũ.
non habebis consortiũ. neq cũ eis insepul
płm occidisti Nonuocabitur in ęternũ.
semen pessimorũ Preparate filios eius
occisioni : in iniquitate patrũ eorũ: Non
consurgent. nec hereditabunt terram.
neq implebunt facie̾ orbis ciuitatum:¬

Expanded text:
nes reges gentium universi dormierunt in gloria vir in domo sua tu autem proiectus es de sepulchro tuo quasi stirps inutilis pollutus et obvolutus qui interfecti sunt gladio et descenderunt ad fundamenta laci quasi cadaver putridum non habebis consotuum occidisti: non vocabitur in aeternum semen pessimorum. Praeparate filios ejus occisioni in iniquitate patrum suorum: non consurgent, nec haereditabunt terram, neque implebunt faciem orbis civitatum
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit: Nũqͥd adño meo rege exiuit hoc
uerbũ : & michi non indicasti seruo tuo.
quis sesurus esset suꝑ thronũ dñi meire¬
t respondit rex dauid. dicens. Uo¬
cate adme bectsabec. Qus eñ fuis

Expanded text:
vocavit. Numquid a domino meo rege exivit hoc verbum, et mihi non indicasti servo tuo, quis sessurus esset super thronum domini mei ret respondit rex David, dicens: Vocate ad me Bethsabee. Quae cum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
habitatorẽ xpm ꝑdidit. & hereditan
preripere gestiens. occidit heredem:
Dieo enĩ uobis. non me uidebitis ãm¬
do donec dicatis: Benedictus qui uenit
in nomine dñi: Ad hierłm loquitur.
& ad popłm uidȩorũ. Uersiculũ aut̃
istũ quo & paruuli atq lactentes in
in gressu hierusalem dñi saluatoris
usi sunt. quando dixerunt. bene¬
dictus qui uenit in nomine dñi.
osanna in excelsis. sũpsit de centesimo
septimo decimo psalmo: qui manifes¬
te de aduentu dñi scriptus eͣ. & quod
dicit. hoc uult intelligi Nisi peni¬
tentiam egeritis: & confessi fueritis
ipsũ esse me dequo ꝓphetȩ ceciierunt.
filiũ omipotentis patris : meã faciem
non uidebitis Habent iudȩi datu si¬
bi tempus penitentis̨: confiteantur

Expanded text:
habitatorem Christum perdidit, et haereditatem habitatorem Christum perdidit, et haereditatem praeripere gestiens, occidit haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur
Abbreviated transcription (Latin):
te missi sunt: quotiens uolui congre¬
gare filios tuos quẽ ad modũ galli¬
na congregat pullos suos sub alas su
as. & noluisti: Hierusalem non saxa
& edificia ciuitatis sed habitatores
uocat : quã patris plangit affectu.
sicut in alio loco legimus. quod ui¬
dens eam fleuerit. In eo autẽ quod
dicit. quotiens uolui congregare fil¬
os tuos : om̃s retro prophctas ase m¬
sos esse testatur: Gallinȩ quoq sim¬
litudinẽ congregantis sub alas sua¬
pullos suos. incantico deutero noms
legimus: Sicut aquila protegit ni¬
dũ suũ : & suꝑ pullos suos deside¬
rat : ex pandens alas suas suscepit
eos: & tulit suꝑ pennas suas. Eccer¬
linqueturꝰ uobis domus ur̃a deserta
Hoc ipsum & ex ꝑsona hieremiȩ an
te iam dixerat: Reliqui domũ n¬
am. dimisi hereditatẽ meam : fac¬
ta ẽ michi hereditas mea quasi spe¬
lunca hieng. Desertã iudȩorũ dontꝰ
id est templũ illud quod ante fulgi¬
bat augustius oculis cõꝓbamus. qui

Expanded text:
ongregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum, id est, templum illud, quod fulgebat augustius, oculis comprobamus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
plũ & altare : sicut regnorũ nar¬
rat historia: Sed obseruandũ qͦd
ille zacharias nonsit sit filius bara¬
chię. sed filius ioiadę sacerdotis:
Unde & scriptura refert. Nonfuit
recordatus ioas patris eius ioiadę.
quȩ sibi fccisset bona Le .xi.

Expanded text:
plum et altare, sicut Regum narplum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona .
Abbreviated transcription (Latin):
tas. quin is sit quẽ camn frater occi¬
derit. Iustus autẽ non solũ ex dñi sen
tentia. sed ea genesis testimonio cõꝓ¬
batur : ubi accepta eius munera a¬
dõ narrantur Ee. xͣ.
uęrimus quis sit iste iacnarias.
filius barachiȩ. quia multas
legimus zacharias. Et ne libera no¬
bis tribuat᷑ erroris facultas: quẽ
rũ opiniones exponere. Aui racha¬
riam filiũ barachiȩ dicunt. qui indu¬
odecim ꝓphetis undecimus ẽ: patrisq
in eo nomen consentit: sed ubi occi¬
sussit inter templum & altare. scrip¬
tura non loquit᷑ . maxime cũ tempo¬
rib eius uix ruinȩ templi fuerint:
Ali zachariã patrẽ ioħis intelligi
uolunt. ex quib dam apocriphoꝵ
sõnus approbantes. quod ꝓpterca
occisus sit quia saluatoris predica¬
ret aduentũ: Et hoc quia descrip¬
turis non habet auctoritatẽ : eadem
facilitate contẽpnitur qua ꝓbatur.
Alii istũ uolunt ẽẽ zachariam. qui
occisus c̃ aioas rege iudes. inter ten¬

Expanded text:
 Cain frater ejus occidit; justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Geneseos testimonio comprobatur, ubi accepta ejus a Domino narrantur munera. Quaerimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribuatur erroris facultas, additrum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decimus est, patrisque nomen in eo consentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum libris approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur. Alii istum volunt esse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter tem
Abbreviated transcription (Latin):
bas : & ex illis occidẽtis & crucifigẽ.¬
tis: & ea illis flagellabitis insynago¬
gis ur̃is . & ꝑsequemini de ciuitate
inciuitatẽ. N oc quod antea dixer̃a¬
uos implete mensurã patrũ ur̃orũ.
ad ꝑsonã dñi ꝑtinere. eoquod occi-¬
dendus esset ab ẽis . potest & addis¬
cipulos eius referri : dequib nunc
dicit: Ecce ego mitto ad uos prophẽ¬
tas & sapientes. & scribas : & ex illis
occidẽtis & crucifigetis. & flagellã

Expanded text:
ifigetis, et ex eis flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem. Hoc quod antea dixeramus, Implete mensuram patrum vestrorum, ad personam Domini pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i : alios ꝓphetas qui uentura pͣdĩ.¬
cant. alios sapientes. qui nõuerint
quando debeant ꝓferre sermonem.
alios scribas in lege doctissimos. Exqui¬
b lapidatus est stephanus: paulus oc¬
cisus : crucifixus petrus. flagel¬
lati in actibus apłoꝵ discipłi : & ꝑse.¬
cuti eos sunt de ciuitate ineiuitatem.
ex pellentes de iudęa:ut ad genti¬
ũ popłm trans migrarent: Ut ueni¬
at suꝑ uos om̃is sanguis iustus. qui
effusus ẽ suꝑ terrã : asanguine abel
iusti. usq ad sanguinẽ Zachariȩ filiiba

Expanded text:
i; alios prophetas, qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad s
Abbreviated transcription (Latin):
regna suscipies. si uoluntatẽ dĩ facias
diuino fultus auxilio. & imite ris an¬
głos suꝑ terrã. immortalis substan¬
tiȩ uirtute pascaris : securus aduec¬
sus inimicas potestates ꝓ pietate con¬
fligas. & si cęlestis militię sacramen¬
ta seruaueris : non dubites te in cas¬
tris triumphalib regis ęterni ꝓ ue¬
toria coronandũ: eũ te resurrectio
pus parata sus ceperit in regni celes¬
tis consortiũ ꝓuehendũ : Ec .uiii.

Expanded text:
regna suspires, voluntatem Dei facias regna suspires, voluntatem Dei facias divino fultus auxilio, imiteris angelos super 72 terram, immortalis substantiae virtute pascaris, securus adversus inimicas tentationes pro pietate confligas, et si coelestis militiae sacramenta servaveris, non dubites te in castris triumphalibus regis aeterni pro victoria coronandum, cum te resurrectio piis parata susceperit in regni coelestis consortium provehendum. CAP. VI.
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ in iustitiã plus petendi. totius de¬
biti sũma deleta est. Fortis ille necti¬
tur uinculis suis : & omne cõmentũ
diaboli incaput ipsius retorquetus.
Ligato mundi principe: captiuitatis
uasa rapiuntur Redit in honorem
suũ : ab antiquis contagus purgata
natura. Mors morte destruitur:
natiuitas natiuitate reparatur:
qm̃ simul & redẽptio aufert serui¬
tutẽ : & regeneratio mutat origi
nẽ. & fides iustificat peccatorẽ.
& fideliter głaris : reconciliationis
huius gr̃am iuisto ꝑpende iudicio:
Tibi enĩ quondam abiecto. tibi ex¬
truso aparadisi sedib tibi ꝑ exilia
longa morienti. tibi in puluerem &
cmerẽ dissoluto. cui iam non erat
spes ulla uiuendi. ꝑ incarnationem
uerbi potestas data ẽ ut delonginquo
ad tuũ reuertaris auctorẽ. recognos¬
cas parentẽ: liber efficiaris ex scruo
de ex traneo ꝓuearis infiliũ: ut quis
ex corruptibili carne natus es. exdi
conscientię absolutus reatu. cęlestia

Expanded text:
et per injustitiam plus petendi, totius deet per injustitiam plus petendi, totius debiti. summa vacuatur. Fortis ille nectitur suis vinculis, et omne commentum maligni in caput ipsius retorquetur. Ligato mundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem.  fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi sedibus, tibi per longa exsilia morienti, tibi in pulverem et cinerem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est, ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium; ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei conscientiae reatu absolutus, ad coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
dit enĩ uagientẽ atq lacrimantẽ :
uidit pannis obuolutũ : circũcisiõ¬
ni subditũ: & legalis iacrificu obla.¬
tione ꝑfunctũ Agnõuit dẽ inceps
uiriles annos. de naturalib non
dubitauit augmentis: Inter hȩc intu¬
lit concumelias : multiplicauit iniu¬
rias: adhibuit maledicta : ob ꝓ̃bria:
blasphemias : conuitia. Omnẽ postrẽ¬
mo in ipsũ uim furoris effũdit: om¬
nia postrems tẽptamentorũ gẽnera
ꝑcucurrit : & sciens quod humaña na¬
turã infecisset uenẽno. nequaquam
credidit primȩ trans gressionis exor¬
tẽ. quẽ tot documentis didicit ẽe
mortalem. Perstitit ergo improbus
predo. & auarus exactor. in eũ qui
nichil ipsius habebat insurgere : & du
uitiatę originis prȩ iudiciũ generale
ꝑsequit᷑. cyrographũ qͦ ntebatur
ex cessit . ab illo iniquitatis exigens
pęnã. in quo nulłã repperit culpam.
pactionis malesuasa conscriptio.

Expanded text:
dit enim vagientem atque lacrymantem, dit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps n viriles annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. pactionis malesuasa conscriptio,
Abbreviated transcription (Latin):
uitutẽ : nisi de ẽo quod uicerat iuin¬
ceretur: Quod ut fieret. sine uirilis
sed sp̃s sc̃s fecundauit Et cũ in om̃ib
matrib. non fiat sine peccati sorde
conceptio : hȩc inde purgationẽ tra.¬
xit. unde concẽpit. Quo enĩ pater¬
ni sẽminis tr̾anfusio non ꝑucnit: pec¬
cati se illic origo non miscuit: Inui¬
olãta uirginitas. concupiscentiam nes¬
ciuit : substantiam ministrauit:
Issũpta c̃ de matre dñi łc .ui.
natura. non culpa: ereata est for¬
ma serui. sine conditione seruili.
quia nouus sic contemperatus est uẽ¬
teri. ut & ueritatẽ susciperet generis:
ita susceptionis humanę moderaret᷑
ex ordia. ut uirtutẽ inseparabilis a
suo homine ditatis. ꝑuelamen nr̃ȩ
infirmitatis absconderet. illusa est
securi hostis astutia : qui natiuitatẽ
pueri. in salutẽ humani gẽneris ꝓ
creati. non aliter sibi quã om̃ium
nascentiũ putauit obnõxiam Ui¬

Expanded text:
vitutem, nisi de eo quod subegerat vinvitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Quod ut fieret, sine virili ssed Spiritus sanctus fecundavit. Et cum in omnibus matribus non fiat sine peccati sorde conceptio, haec inde purgationem traxit, unde concepit. Quo enim paterni seminis transfusio non pervenit, peccati se illic origo non miscuit. Inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri in salutem generis humani procreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
Noc ipsũ aut dilectissimi. qd xp̃c
nasci elegit ex uirgine. nonne
tionis. ut scilicet. humani generis na¬
tã. salutẽ diabolus ignoraret: & sp̃u¬
ali latente conceptu. quẽ non aliud
uideret quã alios. non alit̾ crẽderet
natũ esse quã cęteros: Cuius enĩ simi¬
lem cũ uniuersis aduercit naturam :
parẽ habere arbitratus ẽ. cũ om̃ib
causam:. Nec intellexit atransgres¬
sionis uinculis liberũ: quẽ ab infirmi¬
tate mortalitatis non inuenit alienũ:
Uerax nãq miscđia dĩ. cũ adrepa¬
randũ humanũ genus. in efabiliter
ei multa suꝓpeterent. hanc potissi
dũ opus diaboli. non uirtute utere¬
tur potentiȩ. sed ratione iustitiȩ:
Nam suꝑbia hostis. intiqui. non um¬
merito sibi in om̃s homines ius tyran¬
nicũ uendicabat : nec ꝓterite dña¬
tu premẽbat. quos amandato dĩ spon-¬
tãneos. in obsẽquiũ suȩ uoluntatis il¬
lexerat Non itaque iuste amitteret.
originalẽ humani deditu generis ser-¬

Expanded text:
oc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne tionis? ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente conceptu, quem non alium videret quam alios, non aliter crederet natum esse quam caeteros. Cujus enim similem cum universis advertit naturam, parem habere arbitratus est cum omnibus causam; nec intellexit a transgressionis vinculis liberum, quem ab infirmitate mortalitatis non invenit alienum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimdum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis ser
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciem meã fouean: & inciderunt
in eã. Dñm mors non occidit. sedip¬
se morte̾ Illos aute iniquitas occidit.
quia noluerunt occidere in iquitatẽ:

Expanded text:
ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam. Dominum mors non occidit, sed ipse mortem: illos autem iniquitas occidit, quia noluerunt occidere iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ filiũ suũ inmundũ ut udicet
mundũ: sed ut saluctur mundus ꝑ
ĩpsũ. Ergo quantũ in medico cͣ. sa¬
nare uenit egrotũ. Ipse se interimit
qui precepta medici seruare non uult.
Uenit saluator ad mundũ. Quare sal¬
uator dictus ẽ mundi. nisi ut saluet
mundũ non ut iudicet mundũ: Sal¬
uari ñ uis ab ipso: ex te ipso iudica¬
beris Et quid dicã iudicaberis: Uide
quid ait Qui credit in eũ: non iudica¬
tur: Qui autẽ non credit: qͥd dictu¬
rũ spera nisi iudicabit᷑ Iam ii¬
quit uidicatus ẽ. Nondũ apparuit

Expanded text:
udicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit: quid dicturum speras nisi, judicatur? jam, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ Et ait. Ad olescens. tibi dico.
surge Et reseae quierat mortiuis. &
cepit loqͥ : & dedit illũ matri suȩ. Resi
det qui erat mortuus : cũ interna cõpun¬
ctione reuiuiscit peccator. Incipit lo¬
qui : cũ reducis indicia uitȩ cunctis
qui peccatũ luxerant ostendit: Reddi¬
tur matri : cũ ꝑ sacerdotalis decreta
iudicii cõmunionis sociat᷑ eccłiȩ. Dor̃.

Expanded text:
sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illdet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator; incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis qui peccatum luxerant, ostendit: redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communione sociatur Ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
t accessit & tetigit loculũ. Eł uaũ
qui portabant steterunt. Locule
inquo mortuus effert᷑: male secura aeh¬
ti peccatoris conscientia ẽ. Qui uerosq¬
liendũ portant: uel inmunda desideis
quȩ hominẽ rapiunt in interitũ. uel
nocinia sunt blandientiũ uenenata
sociorũ. Quȩ peccata nimirũ dũ faus¬
rib ex tollunt. accumulant: & pecc¬
tes contẽptu quasi aggere terrȩ obri¬
unt. Dequib alibi dicit᷑ Dimitte n¬
tuos sepdire mortuos suos. Mortiuis
quippe mortui sepeliunt: cũ peccatores.
quiq sui similes alios nociuo fauorẽ
demulcent: congestaq pessimȩ adula¬
tionis mole ne qua aliquando spe re¬
surgendi potiant᷑ opprimunt Dño
gͦ loculd̃ tangente. funeris bauili ste¬
terunt. quia suꝑni formidine iudicui
attacta conscientia. & carnaliũ sepe
afflucntiũ uoluptatũ. & iniuste lau¬
dantiũ turbã cohercens. ad scipsam
reuertit᷑ : uocantiq ad uitã. festine
respondit saluatori Unde recte

Expanded text:
t accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte
Abbreviated transcription (Latin):
de cõparat᷑ ei. quẽ fluxus carnaliũ uolup¬
tatũ ex uberans aggrauat. Compa¬
ratur diuiti auaro: qui quanto est
copiosior diuituis quib nonbene utit᷑: tan¬
to ardentius talia concupiscit. de.¬
It respondens iħc: dixit ad legis pe¬
ritos & pharisȩos. Licet sabbato cu¬
rare: At illi tacuerunt. Qđ dicit᷑ res¬
pondisse iħc : ad hoc respicit quod pre¬
missũ ẽ. & ipsi obseruabant eũ. Dñs enĩ.¬
nouit cogitationes hominũ Sed merito
interrogati tacent: qui contra sedictum
quicqͥd dixerint uident. Nã silicet sab¬
bato curare: quare saluatorẽ ancuret
obseruant: Si non licet : quare ipsi sab¬
bato pecora curant : Ipse uero appͣhen¬
sũ sanauit eũ ac dimisit. Prouida dispen¬
satione dñs ante legis ꝑitos & phariseos ydro¬
picũ crirat. & mox contra auaritiã disputat.
ut uidelicet ꝑ huius ȩgritudinẽ corporis

Expanded text:
e comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum enovit cogitationes hominum . Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ectionẽ breuẽ scĩ euangłii breui
si possũ uolo sermone ꝑcurrere: ut il¬
lis in ea ꝓlixior det᷑ intentio: qui sciunt
ex paucis multa cogitare: Quod flen¬
te dño illa hierosolimorũ subuersio
describatur quȩ auespasiano & tito
romanis principib facta ẽ : nullus qͥ
historiam euersionis eiusdem legit ig¬
norat Romani enĩ principes denunti¬
ant᷑ cũ dicitur Quia uenient dies in
te. & circũdabunt inimici tut uallo. &
circũdabunt te. & co angustabunt te un
diq: & ad terrã consternent te. & filios
tuos qui inte sunt: Hoc quoq qͦđ ad¬
dit᷑. & non relinquent inte lapidẽ suꝑ
lapidem. etiam iam ipsa eiusdẽ ciuita¬
tis transmigratio testatur: quia dũ ñe
meo loco constructa ẽ. ubi extrapor
tã fuerat dñs crucifirus: prior illa hie¬
rłm ut dicit᷑ funditus ẽ euersa. Cui ex
qua culpa euersionis suȩ pena fuerit il¬
lata. subiungit᷑. Eo qđ non cognoueris

Expanded text:
ctionem brevem sancti Evangelii, brevi, si possum, volo sermone percurrere, ut illis in ea prolixior detur intentio qui sciunt ex paucis multa cogitare. Quod flente Domino illa Jerosolymerum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo; et circumdabunt te, dique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Et non relinquent in te lapidem super lapidem. Etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extrtam fuerat dominus crucifixus, prior illa Hierusalem, ut dicitur, funditus est eversa, cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur. Eo quod non cognoveris