comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum: TTnde erant isti
omnes : nisi ex illis de quib
cdictum est. multi crediderũt
in eum: Nonne ergo ꝓ eis
tunc saluator orauit. qͣuoiri¬
am pro eis orauit qui cũ illo
tunc erant. et pro aluis qui per
uerbũ eoꝵ in eum ñ iam cre¬
diderant sed fuerant creditu¬
ri : isti aũt nec cũ illo tunc e¬
rant. et in eũ iam ante credi¬
derant: Omitto dicere de
symeone sene qui infantu¬
lum credidit: de anna pro

Expanded text:
sanctum ? Unde erant isti sanctum ? Unde erant isti omnes, nisi ex illis de quibus dictum est, Multi crediderunt in eum? Non ergo tunc Salvator oravit, quoniam pro eis oravit qui cum illo tunc erant, et pro aliis qui per verbum eorum in eum jam non crediderant, sed fuerant credituri? Isti autem nec cum illo tunc erant, et in eum jam ante crediderant. Omitto dicere de Simeone sene, qui in infantulum credidit; de Anna pro
Abbreviated transcription (Latin):
siue per ipsos. siue quolibet¬
modo tamen ante credide¬
rant. Numquid enĩ cũ illo
tunc erat nathanael: Num¬
quid ioseph ille ab arimathia.
qui corpus eius a pylato peti¬
trt. quem iam discrpłm cius
fuisse iste ipse iohannes eugłi¬
sta testatur.Ntrmqͥl ma¬
ria mater eius et alie femi¬
ne: quas eius discipulas in
engłio iam cuinc fuisse didiei¬
ius: Nuunquid cũ illo tr̃
erant de quib sine dicit ics
iohannes eugłist milti cre¬
diderunt in eũ: Nam un¬
de erat multitudo illa eoꝵ qͥ
cũ ramis partim precedebant.
partim sequebantur inseden¬
tem ium̃to. dicentes. benedic¬
tus qui uenit in nomine dñi:
et cũ eis pueri. de quib ipseait
fuisse predictũ. ex ore infantrũ
et lactentiũ perfecisti laudem:
Unde quingenti fratres quib
simul post resurrectionẽ ñ ap
et nouem. qui cũ istis undecĩ
centũ et uiginti erant: quan¬
dosimul congregati post enus
ascensum expectauerunt. et
acceperunt promissum sp̃m

Expanded text:
sive per ipsos, sive quosive per ipsos, sive quomodorant. Nunquid enim cum illo tunc erat Nathanael? Nunquid Joseph ille ab Arimathia, qui corpus ejus a Pilato petivit, quem jam discipulum ejus fuisse iste ipse Joannes Evangelista testatur? Nunquid Maria mater ejus, et aliae feminae quas ejus discipulas in Evangelio jam tunc fuisse didicimus, nunquid cum illo tunc erant de quibus saepe dicit idem Joannes evangelista, Multi crediderunt in eum ? Nam unde erat multitudo illa eorum qui cum ramis partim praecedebant, partim sequebantur insidentem jumento, dicentes, Benedictus qui venit in nomine Domini; et cum eis pueri, de quibus ipse ait fuisse praedictum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ? Unde quingenti fratres, quibus simul post resurrectionem non apet novem, qui cum istis undecim centum et viginti erant, quando simul congregati post ejus ascensum exspectaverunt, et acceperunt promissum Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ intelligendi sunt quoᷤᷤ
ait inse credituros per uerbũ
eoꝵ. qui ipsos cũ in carne uine¬
rent apłos audierunt: sed et
post obitum eoꝵ et nos longe
post nati per uerbũ eoꝵ credi¬
dimus in xp̃m: quoniã ipsi qͥ
cũ illo tunc fuerunt. quod ab
illo audierunt oeteris predica¬
runt: atq ita uerbũ eoꝵ ut
etiã nos crederemus ad nos us¬
q peruenit ubicũq est erus
eccła: et peruenturũ est adpo¬
steros. quicũq uibicũq in eũ
postea credituri sunt. Potest
itaq uideri iħc in hac oratio¬
ne ñ orasse pro quib dã suis:
nisi diligenter serutemur in
eadem oratione uerba eius.
Si enĩ pro eis prius orauit si¬
cut iam ostendimus qui cũ
illo tunc erant: postea uero
etiã pro eis qui per uerbũ eo¬
rum in illũ fuerant creditu¬
ri: potest dici ñ orasse ꝑ illis.
qui neq tunc erant cum illo
quando ista dicebat. neq per
uerbũ eoꝵ postea: sed in eum

Expanded text:
tantum intelligendi sunt, quos tantum intelligendi sunt, quos ait in se credituros per verbum eorum, qui ipsos, cum in carne viverent, Apostolos audierunt; sed et post obitum eorum, et nos longe post nati, per verbum eorum credidimus in Christum. Quoniam ipsi qui cum illo tunc fuerunt, quod ab illo audierunt, caeteris praedicaverunt: atque ita verbum eorum, ut etiam nos crederemus, ad nos usque pervenit, ubicumque est ejus Ecclesia; et perventurum est ad posteros, quicumque, ubicumque postea in eum credituri sunt. 2. Potest itaque videri Jesus in hac oratione non orasse pro quibusdam suis, nisi diligenter scrutemur in eadem oratione verba ejus. Si enim pro eis prius oravit, sicut jam ostendimus, qui cum illo tunc erant, postea vero etiam pro eis qui per verbum eorum in illum fuerant credituri; potest dici non orasse pro illis qui neque tunc erant cum illo quando ista dicebat, neque per verbum eorum postea, sed in eum
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ih̾e iam sua ꝓpin¬
quante passione.cum ora¬
ret pro discipulis suis. quos
et apostolos nominauit. cũ
quibus cenauerat ultimã ce¬
nam. de qua traditor erus ꝑ
bucellam manifestatus exie¬
rat: et cũ quib post erus egres¬
sum ante quã pro eis oraret.
multa fuerat iam locutus. ad¬
iunxit et octeros qui in eũ fue¬
rant credituri: et ait ad patrẽ.
Non prohis aũt rogo tantũ.
idest pro illis disciptilis qui
cũ illo tunc erant: sed et pro
eis inquit. qui credituri sũt
per uerbũ eoꝵ in me. Ubi
omnes suos intelligi uoluit:
ñ solum qui tunc erant ĩ car¬
ne:sed etrã qui futuri erant.
Quot quot enĩ postea credide¬
runt in eum: per uerbũ apo¬
stoloꝵ sine dubio crediderũt¬
in eum: et donec ueniat cre¬
dituri sunt. Ipsis enĩ dixerat.
et uos cestimoniũ perhibebitiᷤᷤ
quia abinicio mecũ estis: et
per hos eugłium ministratũ ẽ.
antequã scriberetur: et utiq
quisquis in xp̃m credit. eu¬
angłio credit. Non itaq hi

Expanded text:
ominus Jesus jam sua propinquante passione, cum orasset pro discipulis suis, quos et Apostolos nominavit, cum quibus coenaverat ultimam coenam, de qua traditor ejus per buccellam manifestatus exierat, et cum quibus post ejus egressum antequam pro eis oraret, multa jam fuerat locutus; adjunxit et caeteros qui in eum fuerant credituri, et ait ad Patrem, Non pro his autem rogo tantum, id est pro discipulis qui cum illo tunc erant: sed et pro eis, inquit, qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi omnes suos intelligi voluit, non solum qui tunc erant in carne, sed etiam qui futuri erant. Quotquot enim postea crediderunt in eum, per verbum Apostolorum sine dubio crediderunt, et donec veniat, credituri sunt: ipsis enim dixerat, Et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis ; et per hos Evangelium ministratum est, et antequam scriberetur, et utique quisquis in Christum credit, Evangelio credit. Non itaque hi
Abbreviated transcription (Latin):
uus maior dño suo: si me ꝑ¬
secuti sunt. et uos persequent᷑:
si sermonẽ meũ seruauerunt.
et uestrũ seruabunt. dicendo
as̃ĩt. ñ est seruus maior dño
suo: nonne euidenter osten¬
dit quẽ admodũ intelligere
debennus. quod superrus di

Expanded text:
omino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius di
Abbreviated transcription (Latin):
pulis exterius loqueretur.
ait. adhuc multa habeo uo¬
bis dicere. sed ñ potestis porta¬
re modo. si uellet nob id quod
de incorporea dei natura dixi
intrinsecus ita dicere sicut sc̃ĩs
angelis dicit. qui semper ui-¬
dent faciem patris:nondum
ea portare possemus.Prom¬
de. quod ait. docebit uoᷤ om¬
nem ueritatẽ. uł deducet uos
in omni ueritate:ñ arbitror
in hac uita in cuiusquã men¬
de posse compleri.Quisemm¬

Expanded text:
pulis exterius loqueretur, pulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse compleri ; se
Abbreviated transcription (Latin):
lius et plenius cognoscatur.
Si ergo in caritate proficiatis.
quam diffundit in cordibꝰ¬
fideliũ sp̃s sanctus: docebit
uos omnẽ ueritatẽ: uł sicrit
alii codices habent. deducet
uos iomini ueritate. Unde
dictum est. Deduc me dñe
in uia tua: et ambrilabo in
uieritate tua. Sic fiet. uit ñ a
doctorib exteriorib illa dis¬
catis: que noluit tunc dñs
dicere: sed sitis ommes docibi¬
les deo: ut ea ipsa que per di¬
uinas lectiones atq sermones
extrinsecus adhibitos didicis¬
tis et credidistis de natura dĩ.
ñ corporea nec aliquo loco in¬
clusaᷤ. nec per infinita spacia
locoꝵ quasi mole distenta.
sed ubiq tota. et perfecta. et
infinita: sine nitorib coloꝵ.
sine figuris limam̃toꝵ. sine
notis litterarũ:sine serie sil¬
labarũ: ipsa mente conspi¬
cere ualeatis. Ecce dixi ali¬
quid quod forte inde sit. et
tam̃ accepistis: et ñ solum fer¬
re potiustis. tierũ etiã libent̃
audistis.Sed ille magister
interior. qui cũ adhuc disci¬

Expanded text:
lius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordibus Spiritus sanctus, docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc disci
Abbreviated transcription (Latin):
scimus Sed quia per spiri¬
tum sc̃m fit. unde mine pig¬
ex parte. tunc aũt cognoscã
sicut et cognitus sum: ñ qđ
in hac uita sit totũ quod us¬
q ad illam perfectionẽ futu¬
rum. dñs nob̃ promisit per
caritatẽ sp̃s dicens: docebit
uos omnẽ ueritatẽ. uł dedu¬
cet uos in omm ueritate. Que
cũ ita sint dilectissumi. moneo
uos in caritate xp̃i. ut seducto¬
res cauieatis impuros. et obsoe¬
ne turpitudinis sectas: de qui¬
bus ait apłs. que aũt occulte

Expanded text:
i ; sed quia per Spiritum sanctum fit, unde nunc pigex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum : non quod in hac vita scit totum, quod usque ad illam perfectionem futurum nobis Dominus promisit per charitatem Spiritus, dicens, Docebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte
Abbreviated transcription (Latin):
mos palmarũ & processert¬
ei obuiam et clamabant. O¬
sanna. benedictus quiuenit
in nomine dñi: rex israel. Ra¬
ni palmarũ laudes sunt. si¬
gnificantes uictoriã: qua erat
dñs mortẽ moriendo supera¬
turus: et tropheo crucis diabo¬
lum mortis principem trium¬
phaturus. Nox aũt obsecran¬
tis est osanna: sicut nonnulli
dicunt qui hebream linguã
nouerunt: magis affectum ĩ¬
dicans. quã rem aliquam si¬
gnificans: sicut sunt in lati¬
na lingua quas interiectio¬
nes uocant. uelut cũ dolen¬
tes dicimus eheu. uł cũ delec¬
miramur. dicimꝰ o rem ma¬
gnam. Tunc enĩ .o. nichil
significat : nisi mirantis affe¬
ctum. Quod id̃o credendum
est ita esse. quia neq grecus
neq latinus interpretaripo¬
test hoc: sicrit illud. qui di¬
xerit fratri suo rachã. Nam
et hec interiectio esse perhi¬
betur: affectum indignanti
ostendens. Benedictus au̾t
qui uenit in nomine dñi
rex ifrael. sic potius accipien¬
dũ est: ut in nomine dm̃i. ĩ

Expanded text:
mos palmarum, et processerunt obviam ei, et clamabant, Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Rami palmarum laudes sunt, significantes victoriam; quia erat Dominus mortem moriendo superaturus, et tropaeo crucis de diabolo mortis principe triumphaturus. Vox autem obsecrantis est, Hosanna, sicut nonnulli dicunt qui hebraeam linguam noverunt, magis affectum indicans, quam rem aliquam significans: sicut sunt in lingua latina quas interjectiones vocant, velut cum dolentes dicimus, Heu! vel cum delecmiramur, dicimus, O rem magnam! tunc enim, O, nihil significat, nisi mirantis affectum. Quod ideo credendum est ita esse, quia neque Graecus, neque Latinus hoc interpretari potuit: sicut illud, Qui dixerit fratri suo, Racha . Nam et haec interjectio esse perhibetur, affectum indignantis ostendens. 3. Benedictus autem qui venit in nomine Domini, rex Israel, sic potius accipiendum est, ut in nomine Domini, in
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. quod rex israel esse
uoluit: dignatio est. ñ pro¬
motio. Miserationis indi¬
cium est: ñ potestatis atig¬
mentũ. Qui enĩ appellat
est in terra rex iudeoꝵ: in ce
per eum. Hic breuiter die¬
tum est. Nam quẽadmo¬
dum factũ fit: apud alios
euangłistas plenissime le¬
gitur. Adhibetur aũt hu¬
ic facto propħicũ testrmoni¬
um: ut appareret qđ mali¬
gni principes iudoꝵ eum ñ
intelligebant: in quo imple¬
bantur que legebant. Inuenit
ergo iħc asellũ. et sedit super
eum: sicut scriptũ est.  Io¬
li timere filia syon: ecce rex
tuus uenit. sedens suꝑ pul¬
lum afine. In illo ergo ppło:
erat filia syon. Ipsa est ierusa¬
lem.que syon. In illo inquã
popło reprobo et ceco. erat
tam̃ filia sẏon: cui diceret᷑.
Noli timere: ecce rex tirus¬
tuus uenit. sedens super pul

Expanded text:
omnia, quod rex esse omnia, quod rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio; miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra rex Judaeorum, in , et sedit super eum. Hic breviter dictum est: nam quemadmodum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur . Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant. Invenit ergo Jesus asellum, et sedit super eum: sicut scriptum est, Noli timere, filia Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia Sion, cui diceretur, Noli timere: ecce rex tuus venit sedens super pul
Abbreviated transcription (Latin):
militatis enĩ magister ẽ xp̃c:
qui humiliarit semet ipsũ
factus obediens usq ad mor¬
tem: mortẽ autẽ crucis. Non
itaq amittit diuinitatem:
quando nos docet humili¬
tatem. In illa patri ẽ equa¬
lis: in hac nobis similis. ꝑ
quod patri est equalis.nos
ut essemus creauit: per qđ̃
nobis est similis. ne perire¬
mus redemit. Das ei laudeᷤ
turba dicebat : osanna. bene¬
dictus qui uenit in nomine
dñi. rex israel. Quã crucẽ
mentis inuidentia pͥncipũ
iudeoꝵ perpeti poterat: qͣn¬
do regem suũ xp̃m. tanta
multitudo clamabat: Sed
quid fuit dño regẽ esse ifra¬
el: Quid magnum fuit re¬
gi scłoꝵ. regẽ fieri hominũ:
Non enĩ rex ifrael xp̃c. ad ex¬
igendum tributũ. uł ferro ex¬
ercitũ armandũ. hostesq ui¬
sibiliter debellandos: s rex
israel. quod mentes regat:
quod in eternũ consulat: qd̾
in regnũ celoꝵ. credentes. spe¬
rantes. amantesq ꝑducat.
Dei ergo filius equalis pat.
uerbũ per quod facta funt

Expanded text:
tis enim magister est Christus, qui humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. In illa Patri est aequalis, in hac nobis similis. Per quod Patri est aequalis, nos ut essemus creavit. Per quod nobis est similis, ne periremus redemit. Has ei laudes turba dicebat: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Quam vocem mentis invidentia principes Judaeorum perpeti non poterant, quando regem suum Christum tanta multitudo clamabat. Sed quid fuit Domino Regem esse Iel? Quid magnum fuit regi saeculorum, regem fieri hominum? Non enim rex Israel Christus ad exigendum tributum, vel exercitum ferro armandum, hostesque visibiliter debellandos: sed rex Israel, quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Magister adest. et uocat de.
Aduertendum est. quemad¬
modũ suppressam uocem si¬
lentiũ nuncupauit. Nam
quomodo siluit. que dixit.
magister adest. et uocat ce:
Aduertendũ etiam quemadino¬
dum eugłifta ñ dixerit. uibi uł
quando.uł quomodo mariã
dñs nocauerit: tit hoc inuer¬
bis marche potius intelligere¬
tur: narrationis breuitate
seruata. Iua uit audiuit. fur¬
git cito: et uenit ad eũ. Non¬
dum enĩ uenerat iħc in cas¬
tellum᷑. sed erat adhuc in il¬
lo loco ubi occurrerat ei mar

Expanded text:
Magister adest, et vocat te. Advertendum est, quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit, quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum est etiam quemadmodum evangelista non dixerit, ubi vel quando vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis brevitate servata. 17. Illa ut audivit, surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo loco ubi occurre
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit et carnem÷ dotiꝰ ho¬
minis sibi coaptans in perso¬
ne unitate naturã. Nam et
uerbo illustrata est. Alioꝵ
bũ caro factũ est. De nulla
cdictũ est. ego ec pater unum

Expanded text:
suscepit, et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et verbo illustrata est; aliorubum caro factum est , » de nulla dictum est: « Ego et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
geniti sui: et quanto ampli¬
uis ipsum unigenitũ in quo
condita sunt omnia uisibi¬
lia et inuisibilia. que insins
generib ordinata. ordinatis¬
sime diligit: Menbra quip¬
pe unigeniti ad angłorum
sanctoꝵ equalitatẽ. gr̃e sue
largitate perducit: uinge¬
nitus aũt cum sit d̾s omni¬
um: Procul dubio est dñs
angłoꝵ. Natura qua deus
est. ñ angelis sed patri potrus
equał: gracia uero qua homo
est. quomodo ñ excedit excel

Expanded text:
geniti sui; et quanto ampligeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angelorum sanctorum aequalitatem gratiae suae largitate perducit: Unigenitus autem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excel
Abbreviated transcription (Latin):
rat enim nos. quales ipse ñ fe¬
cerat. Et quia iniquitas no¬
stra opus eius ñ om̃i ex par¬
te consumpserat: nouerat si¬
mul in unoquoq nostrũ et
odisse quod feceramus: et a¬
mare quod fecerat. Et hoc qͥ¬
dem in om̃ib intelligi po¬
dest de illo. cui ueraciter dici¬
tur: nichil odisti eoꝵ que fe¬
cisti. Non enĩ quod cumq
odisset esse uoluisset: aut
omnino esset. quod omni¬
potens esse noluisset: nisi
et in eo quod odit. esset eti¬
am quod amaret. Merito
quippe odit. et uelut a re¬
gula sue artis alienũ imꝓbat
uicrũ amat tam̃ suũ etiam
in uitiosis uł sanatione bene¬
ficium: uł damnatione iu¬
dicium. Ita deris et nichil
odit eoꝵ que fecit. Natura¬
rum enim ñ uicioꝵ condi¬
cit: et de malis eisdem uł sa¬
nando ea per miscđiam. uel
ordinando per iudicrũ: bo¬
nasunt ipsa que facit. Cũ
igitur eoꝵ que fecit nichil o¬
derit: quis digne possit eloqͥ.
quantũ diligat menbra umi¬

Expanded text:
rat enim nos quales ipse non ferat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim quodcumque odisset esse voluisset, aut omnino esset quod omnipotens esse noluisset, nisi et in eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et velut a regula suae artis alienum improbat vitium: amat tamen suum etiam in vitiosis vel sanatione beneficium, vel damnatione judicium. Ita Deus, et nihil odit eorum quae fecit: naturarum enim, non vitiorum condicit; et de malis eisdem vel sanando ea per misericordiam, vel ordinando per judicium, bona sunt ipsa quae facit. Cum igitur eorum quae fecit nihil oderit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Uni
Abbreviated transcription (Latin):
di constitutionem dilexit
nos: ut cũ eius unigenito eti¬
am nos filii erus essemus:pͥ¬
usquã omnino aliquid esse¬
mus. Q uod ergo reconciliati
sumus deo per mortem filii
eius. ñ sic audiatur. ñ sic acci¬
piatur. quasi id̾o nos reconcili¬
auerit ei filius. ut iam inci¬
peret amare quos octerat: si¬
cut reconciliatur immicus in¬
umico ut deinde sint amici.
et inuicem diligant qui ode¬
rant inuicem: sed iam nos
diligenti. reconciliati sumus
ei. cum quo propter peccatũ
immicicias habebamus. Qđ
utrũ uerũ dicam: testatura¬
postolus. Commendat mqͥt¬
deus dilectionem suã in nob̾.
quoniã cum adhuc peccato¬
res essemus. xp̃c pro nob̾ mor
tuus est.Habebat itaq ille
erga nos caritatem. etiam cũ
iirimicicias aduersum eũ ex¬
ercentes oꝑaremur miquita¬
tem: et tam̃ ei uerissime dic¬
tum est. odisti dñe omnes qui
oꝑantur iniquitatẽ. Proinde
miro et diuino modo. et qͣn-¬
do nos oderat. diligebat. Ode¬

Expanded text:
di constitutionem dilexit di constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur Apostolus: Commendat, inquit, dilectionem suam Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est. Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversus eum exercentes, operaremur iniquitatem; et tamen ei verissime dictum est: Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem. Proinde miro et divino modo, et quando nos oderat, diligebat; ode
Abbreviated transcription (Latin):
longum est: missi sunt certe
illi cum iã homines essent:
missus est aũt ipse. ut homo
esset. Et tamen suꝑus ait. si¬
cut me misisti in mundũ.
et ego misi eos in mundum:
tam quã diceret. Quia misi¬
sti me. misi eos. Ita et hoc loco.
dilexisti eos inquit. sicut me
est quã dilexisti eos: quoniã
et me dilexisti. Non enĩ men¬
bra filii ñ diligeret qui dili¬
git filiũ: aut alia causa est di¬
ligendi menbra enis: nisi qͥa
difigit eum. Sed diligit filiũ
sccłm diuinitatẽ: quia genu¬
it illũ equalem sibi. Diligit
eum etiam scđm id qđ homo
est. quia ipsũ unigenitũ uer¬
bum. caro factũ est: et propter
uerbũ est ei cara. uerbi caro.
Nos aũt diligit: quoniã sumꝰ
eius menbra. quẽ diligit. Et
hoc ut essemus: propter hoc noᷤᷤ
dilexit. ante quam essemus.
Quapropter in comphensi¬
bilis est dilectio qua diligit
deus: neq mutabilis. Non
enĩ ex quo ei reconciliati sumꝰ
per sanguinem filii eius nos
cepit diligere: sed ante mun¬

Expanded text:
longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent; missus est autem ipse ut homo esset: et tamen superius ait, Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ; tanquam diceret, Quia misisti me, misi eos. dilexisti eos, inquit, sicut et me est, quam dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret, qui diligit Filium, aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit Filium, sed diligit Filium secundum Divinitatem, quia genuit illum aeqeum etiam secundum id quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est, et propter Verbum est ei chara Verbi caro: nos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter hoc nos dilexit antequam essemus. 6. Quapropter incomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mun
Abbreviated transcription (Latin):
et mortuus. inuolutus ẽ lin¬
deis. Et tota illa eius passio:
nostra purgatio est. Passurus
igitur exitia. premisit obse

Expanded text:
et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obse
Abbreviated transcription (Latin):
scire opmnantiũ.sicut de ista
muliere dictũ est. inops pa¬
nis effecta:. que cũ sit in ops
panis. promittit panes. idest.
cũ sit ignara ueritatis. ꝓmit¬
tit scientiam ueritatis. Occul¬
tos cam̃ panes promitcit. qͥs
dicit libenter attingi. et aque
furtiue dulcedinẽ: u̾t ea scilioet
libentius et dulcius audiant᷑.
et agantur.que palam in eccła
dici crediq prohibentur. Ipsa
quippe occultatione cõdiunt
quodammodo nefarii doctores

Expanded text:
scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores
Abbreviated transcription (Latin):
apłm paulũ dicimus mortu¬
um iacere in sepulchro. Oori¬
tur aliquis: dicimus bonus
homo: fidelis homo: in pace
est cũ dño. Et continuo. Ca¬
mus ad exequias ipsius: sepe¬
liamus illũ. Eum sepultur
es. quẽ iam dixxeras inpace esse
cũ deo: cũ aliud sit anima qͦ
immortaliter iuget: aliud
corpus. quod corruptibiliter
iacet. Sex ex quo consortiũ
men accepit: iã et singulũ at
ergo titubet. quando audit
dñm dixisse. pono animam
meã: et iterũ sumo eã. Ponit
eam caro: sed ex potestate uer¬
bi. Sumit eam caro: sed ex
potestate uerbi. Et ipse dñs
do inquit probas: Audeo di

Expanded text:
m Paulum dicamus mortuum jacere in sepulcro. Moritur aliquis, dicimus, Bonus homo, fidelis homo, in pace est cum Domino: et continuo, Eamus ad exsequias ipsius, et sepeliamus illum. Eum sepulturus es quem jam dixeras in pace esse cum Deo: cum aliud sit anima quae immortaliter viget, aliud corpus quod corruptibiliter jacet. Sed ex quo consortium men accepit, jam et singulum atqergo titubet, quando audit Dominum dixisse, Pono animam meam, et iterum sumo eam. Ponit eam caro, sed ex potestate Verbi: sumit eam caro, sed ex potestate Verbi. Et ipse Dominus do, inquit, probas? Audeo di
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o: uerũ dicit. ltẽ. siquis
respondeat. rome insepulcro:
et ipse uerũ dicit. Illud nrichi
de amma: hoc de eiuscarne
respondet. Nec tam̃ ideo di
cimus duos apłos paulos: u¬
num qui requiescit in xp̃o.
alterũ qui est positus in sepul¬

Expanded text:
cum Christo, verum dicit. Iterum si quis cum Christo, verum dicit. Iterum si quis respondeat, Romae in sepulcro, et ipse verum dicit. Illud mihi de anima, hoc de ejus carne respondit. Nec tamen ideo duos dicimus apostolos Paulos, unum qui requiescit in Christo, alterum qui est positus in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
dit ÷ Caro illũ emisit: caro
illũ exspirauit. ldeo enĩ dici¬
tur exspirare. extra spiritũ
fieri: quomodo est exulare.
extra solum fieri: exorbitare.
extra orbitam fieri: sic exspi¬
rare. extra spiritũ fieri : qͥ sp̃s
anima est. Cumergo exit a¬
mina a carne. et remanet ca¬
ro sine anma:dunc homo
ponere ammã dicitur. Qͣn¬
do xp̃c animã posuit: Qͣn¬
do uerbũ uoluit. Principat᷑
enĩ in uerbo erat. Ibi potestaᷤᷤ
erat. quando poneret caro a¬
nimã: quando sumeret.Si
ergo caro anmã posuit:quo¬
modo xp̃c animam posuit :
de ipso fac gradũ ad ea que su¬
per te sunt: et si nondũ intel¬
ligenda. saltem credenda. Qo¬
modo est enĩ unus homo a¬
mina et corpus: sic unus xpi¬
stus. uerbũ et homo. Uidete
quid dixerim. et intelligite.
Amma et corpus. due resfũt:
sed unus homo. Terbum &
homo due res sunt: sed unus
xp̃c. Ergo de homine quere.
Ubi est apłs paulus modo:
Siquis respondeat. in requie

Expanded text:
dit? Caro illum emisit, caro dit? Caro illum emisit, caro illum exspiravit. Ideo enim dicitur exspirare, extra spiritum fieri. Quomodo est exsulare, extra solum fieri; exorbitare, extra orbitam fieri: sic exspirare, extra spiritum fieri; qui spiritus anima est. Cum ergo exit anima a carne, et remanet caro sine anima, tunc homo ponere animam dicitur. Quando Christus animam posuit? Quando Verbum voluit. Principatus enim in Verbo erat; ibi potestas erat quando poneret caro animam, et quando sumeret. 12. Si ergo caro animam posuit, quomodo Christus animam posuit? de teipso fac gradum ad ea quae supra te sunt, et si nondum intelligenda, saltem credenda. Quomodo est enim unus homo anima et corpus; sic unus Christus Verbum et homo. Videte quid dixerim, et intelligite. Anima et corpus duae res sunt, sed unus homo: Verbum et homo duae res sunt, sed unus Christus. Ergo de homine quaere. Ubi est Paulus apostolus modo? Si quis res
Abbreviated transcription (Latin):
go ammã:. mori est.Sic et a¬
postolus petrus. dño dixit:
Animã meam pro te ponam:
id est. prote moriar. Carm
hoc tribue. Caro ammã suã
ponit: et caro iterũ sumit eã.
Non tam̃ potestate sua caro:
sed potestate in habitantis car¬
nem. Caro ergo ponitammã
suam exspirando. Tide ip̃¬
sum dñm in cruce.Sitio dix¬
it. Illi qui aderant: tinxe¬
runt spongiam in aceto: alli¬
gauerunt arundini. et appo¬
suerunt ori erus. Quod cũ
accepisset: ait. Perfectum est.
Quid est. perfectum ẽ: Im¬
pleta sunt omnia que ante
mortẽ futura de me fuerant
propħata. Et quia potesta¬
tem habebat quando uellet
ponendi animã suã: postea¬
quã dixit perfectũ est. quid¬
ait eugłista: Et inclinato
capite : tradidit spiritũ. Hoc
est ponere antmã. Modohic
attendat caritas uestra. Inclina¬
to capite. tradidit sp̃m. Quis
tradidit: Quẽ tradidit: Spi¬
ritũ tradidit. Caro illũ tradi¬
dit. Quid est. caro illũ tradi¬

Expanded text:
go animam, mori est. Sic et ago animam, mori est. Sic et apostolus Petrus Domino dixit, Animam meam pro te ponam : id est, pro te moriar. Carni hoc tribue: caro ponit animam suam, et caro iterum sumit eam; non tamen sua potestate caro, sed potestate inhabitantis carnem: suam exspirando. Vide ipsum Dominum in cruce, quid dixit? Sitio . Qui aderant, tinxerunt spongiam in aceto, alligaverunt arundini, et apposuerunt ori ejus: quod cum accepisset, ait: Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante mortem futura de me fuerant prophetata. Et quia potestatem habebat quando vellet ponendi animam suam, posteaquam dixit, Perfectum est, ait Evangelista? Et inclinato capite tradidit Spiritum . Hoc est ponere animam. Modo hic attendat Charitas vestra. Inclinato capite tradidit spiritum. Quis tradidit? quem tradidit? Spiritum tradidit, caro illum tradidit. Quid est, caro illum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
bis posuit: sic et nos debennuᷤᷤ
pro fratrib animas ponere.
Ergo et nob̾ licet. si et nosim¬
pleamur uirtute ipsius:quia
sine illo facere nichil possumꝰ:
ponere profratrib ammas no¬
stras. Quando martyr quili¬
bet sanctus posuit profratri¬
bus animã suam: quis posu¬
it. et quã posuit : Hoc si in¬
dellexerimus: ibi uidebimꝰ
quemadmodũ a xp̃o dic̃tũ
sit.potestatem habeo ponen¬
di animã meã. O homo: pa¬
ratus es pro xp̃o mori: Paratꝰ
inquit. Dicam hoc alus uer¬
bis. Paratus es pro xpisto ani¬
mam tuã ponere : Et ad ista
uerba sic michi respondet para¬
tus sũ: quomodo michi respõ¬
derat. cũ dicerem. paratus es
mori. Hoc est ergo ponere a¬
nimã. quod est mori: sed pro
quo: ibi est certamen. Omnes
enĩ homines. quando moriun¬
tur ponunt animã: sed non
omnes pro xp̃o poirtnt. De¬
mo hab̾et potestatem sumere
quod posuerit. De pistus aũt
et pro nob posuit: et quan¬
do uoluit posuit: et quando
uoluit sumpsit. Ponere er¬

Expanded text:
osuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere . Ergo et nobis licet si et nos impleamur virtute ipsius, quia sine illo nihil facere possumus ponere pro fratribus animas nostras. Quando martyr quilibet sanctus posuit pro fratribus animam suam, quis posuit, et quam posuit? Hoc si intellexerimus, ibi videbimus quemadmodum a Christo dictum sit, Potestatem habeo ponendi animam meam. O homo, paratus es pro Christo mori? Paratus, inquit. Dicam hoc aliis verbis. Paratus es pro Christo animam tuam ponere? Et ad ista verba sic mihi respondet, Paratus sum; quomodo mihi responderat cum dicerem, Paratus es mori. Hoc ergo est ponere animam, quod est mori. Sed pro quo ibi est certamen? Omnes enim homines quando moriuntur, ponunt animam; sed non omnes pro Christo ponunt. Et nemo habet potestatem sumere quod posuerit: Christus autem et pro nobis posuit, et quando voluit, posuit; et quando voluit, sumpsit. Ponere er
Abbreviated transcription (Latin):
ex anima et carne. De istoho¬
mine iuterrogemus: quomo¬
do ponit animã suã quicũq
homo. An forte nullus homo
ponit ammã fuã: Potes mi¬
chi dicere. nullus homo pote
suam: et iterũ sumere eam.
Ponere anmã suam nisi pos¬
set homo: ñ diceret ioħs apłs.¬

Expanded text:
ex anima et carne: de isto homine interrogemus quomodo ponat animam suam quicumque homo. An forte nullus homo poni, animam suam? Potes mihi dicere: Nullus homo habet suam, et iterum sumere eam. Ponere animam suam nisi posset homo, non diceret Joannes apos
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ et propħas: Respondit
iħe. Si ego glorifico me ipsum:
gła mea nichil est. E st pater
meus qui głificat me. Hoc ait
propter illud quod dixerũt:
quẽ te ipsũ facis. Refert enĩ
głam suam ad patrẽ: de quo
est.quod deus est.Aliquando
arriam et de hoc uerbo calũ¬
miantur fidei nostre: et dicũt.
Ecce maior est pater: qͥa utiq¬
filiũ suũ glorificat. Heretice.
ñ legisti et ipsũ filiũ dicentem.
quod glorificet patrẽ furũ: Si
et ille filiũ głificat: et filius pa¬
trem głificat. Pone pernciem:
agnosce equalitatẽ: corrige per¬
uersitatẽ. E st ergo inquit pa¬
ter meus qui głificat me. quẽ
uos dicitis quia deus noster ẽ:
et ñ cognouistis eũ. Tidete
fratres mei quẽadmodũ osten¬
dat ipsũ dm̃ patrẽ esse xpisti:
qui annunciatus est et iud̃is.
Propterea dico: quia rursus
quidam hereticoꝵ dicunt dm̃
anmunciatũ in ueteri testam̃¬
to ñ esse patrẽ xp̃i. sed nescio

Expanded text:
uum et prophetas? 14. Respondit Jesus: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est: est Pater meus qui glorificat me. Hoc ait propter illud quod dixerunt, Quem teipsum facis? Refert enim gloriam suam ad Patrem, de quo est quod Deus est. Aliquando Ariani et de isto verbo calumniantur fidei nostrae, et dicunt: Ecce major est Pater, quia utique glorificat Filium. Haeretice, non legisti et ipsum Filium dicentem quod glorificet Patrem suum ? Si et ille Filium glorificat, et Filius Patrem glorificat: pone pervicaciam, agnosce aequalitatem, corrige perversitatem. 15. Est ergo, inquit, Pater meus qui glorificat me, quem vos dicitis, Quia Deus noster est, et non cognovistis eum. Videte, fratres mei, quemadmodum ostendat ipsum Deum Patrem esse Christi, qui annuntiatus est et Judaeis. Propterea dico, quia rursus quidam haeretici dicunt Deum annuntiatum in Veteri Testamento, non esse Patrem Christi; sed nescio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dilexi uos. ut et uos di¬
ligatis inuicẽ. Hunis itaq
mandati repeticio. commen¬
datio est: nisi quod ibi. man¬
datum inquit nouũ do uob̾.
hic aũt.hoc ẽ inquit manda¬
tum mesĩ. Ibi tanquã non fu¬
erit ante tale mandatũ:hic tã¬
quã non sit aliud eius man¬
datum. Sed ibi dictũ est no¬
irum. ne in uetustate nostra
perseueremus: hic dictum ẽ
meũ. ne contemuendũ pu¬
temus. Quod aũt hic ita di¬
xit. hoc est mandatũ meũ.
uelut ñ sit alirid: quid pu¬
tamus fratres mei: Numqͥd¬
nam solũ eius de istadilectio¬
ne mandatũ est.qua diligimꝰ
inuicem: Nonne est et aliuid
maius. ut diligamus dm:
Aut uero de sola deus nobis
dilectione mandauit:ut alia
ñ requiramus: Triatamen
comm̃dat apłs dicens. Ma¬
nent aũt spes. fides. caritas.
tria hec:maior aũt hoꝵ est ca¬
ritas. Et si in caritate. hoc ẽ
in dilectione conctuduntur
men dicta est esse ñ sola. De fi¬
de igitur nobis quã multa
mandata sunt: quã multa de

Expanded text:
sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur men dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de
Abbreviated transcription (Latin):
desit. Sermo tuus inquit
uieritas est. Quid aliud dicit.
quã ego ueritas sum: Grecũ
quippe eugłium logos habet.
quod etiã ibi legitur ubi diccũ

Expanded text:
desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium Λόγος habet, quod etiam ibi legitur ubi dictu
Abbreviated transcription (Latin):
dubitemus. Tam̃ aricdite
unũ locũ qui michi interim
occurrit. Pater abraham quã¬
do misit seruũ sirũ ut peteret
lixorem filio suo ysaac. hoc e¬
um sacramento obstrinxit :
uit fideliter quod iubebatur
impleret. et sciret etiã ipse qͥd
faceret.Magna enĩ res ageba¬
tur: quando abrahe semini cõ¬
iugiũ querebatur. Sed ut co
gnosceret seruus.quod noue¬
rat abraham.quia nepotes ñ
carnaliter desiderabat: nec de
genere suo aliquid carnale
sapiebat: ait seruo fuio quẽ
mitcebat. Pone manũ sub fe¬
more meo: et iura michi per
dm celi. Quid uult d̃s celi.
ad femur abrahe: lam intel¬
ligitis sacramentũ. Per femur.
genus. E rgõ que fuit illa ni¬
ratio: nisi quia significabat᷑
de genere abrahe uenturũ in
carne dm celi: Stulti rep̃hen¬
dunt abraham quia dixit.
mitte manũ sub femore meo.
Qui reprehendunt carnem
xp̃i : reprehendunt factum
abrahe. Dos aũt fratres.si ag¬
noscimus carnẽ xp̃i ueneran¬
dam. illud femur ñ contem¬

Expanded text:
dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contem
Abbreviated transcription (Latin):
qriã putabat. Namq ante
mortem et resurrectionẽ dñi
et mortius est negando: et
reuixit plorando. Sed mor¬
tuus est. quia superbe ipse
presumpsit: reuixit aũt. qͥa
benigne ille respexit. Expli
In turbetur cor uestrũ.Cre

Expanded text:
quam putabat? Nam quae ante mortem et resurrectionem Domini, et mortuus est negando, et revixit plorando. Sed mortuus est, quia superbe ipse praesumpsit, revixit autem quia benigne ille respexit. CAPUT Non turbetur cor vestrum: cre
Abbreviated transcription (Latin):
ta in illis antea nemo donauit.
Hec enĩ uiderunt: et hoc eis
exprobrans adrungit. ꝙ dicit.
Nunc aũt et uiderunt. et
oderunt et me et patrẽ meũ:

Expanded text:
ta in illis antea nemo donavit: haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjungit, et dicit, Nunc autem et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum:
Abbreviated transcription (Latin):
ferrent: sed capacitate legentiũ
comp̾bendi fortasse ñ possent:
quainuis salria rerum fide. ple¬
rumq nerba excedere iideant᷑
fidem. Quod ñ fit. quando ali¬
quid quod erat obscirrũ uł cdu¬
bium. causa et ratione reddita
exponitur. sed quaudo id quod
apertum est. uł augetur uł ex¬
tenuatur: nec tam̃ a tramite si¬
gnificande ueritatis erratur:
quoniã sic uerba rem qtie in¬
dicatur excedunt. ut uolũtas

Expanded text:
ferret, sed capacitate legentium comprehendi fortasse non possent; quamvis, salva rerum fide, plerumque verba excedere videantur fidem, quod non fit quando aliquid quod erat obscurum vel dubium, causa et ratione reddita, exponitur, sed quando id quod apertum est, vel augetur, vel extenuatur, nec tamen a tramite significandae veritatis erratur, quoniam sic verba rem quae indicatur excedunt, ut voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
quod post modũ filiũ. Quid
ergo aliud et hoc loco dixit. scĩ¬
fica eos in ueritate: nisi sanctifi¬
ca eos in me: Demq sequit᷑.
et hoc apertius insinuare ñ

Expanded text:
quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare n
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate lapsus est: quia ueri¬
cas ñ est in eo. ¶erũ est. Rece
dendo a ueritate:ñ habet ue¬
ritatẽ. Cũ loquit᷑ mendaciũ.
de propriis loquitur: ñ ali¬
unde accepit: unde loquat᷑.
Cum loquitur mendaciũ. de
propriis loquitur: quia men¬
dax est. et pater eius: et men¬
dax est. et pater mendacii. Nã
tu forte mendax es.quia men¬
daciũ loqueris: sed ñ es pater
erus. Si enĩ quod dicis a diabo¬
lo accepisti. et diabolo credi

Expanded text:
veritate lapsus est. Quia veriveritate lapsus est. Quia veritas non est in eo. Vedendo a veritate non habet veritatem. Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur. Non aliunde accipit unde loquatur. Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. Et mendax est, et pater mendacii. Nam tu forte mendax es, quia mendacium loqueris: sed non es pater ejus. Si enim quod dicis a diabolo accepisti, et diabolo credi
Abbreviated transcription (Latin):
micida erat ab inicio: et in
ueritate ñ stetit: quia ueritaᷤ
ñ est meo. Cum loquit men¬
daciũ. de propriis loquit᷑: qͥa
mendax est et pater eius. Audi:
intellige : ñ de longe mit to: in
ipsis uerbis intellige. Diabo¬
lum dñs dixit patrẽ menda¬
cii. Quid ẽ hoc : Audi quid
sit. Replica modo ipsa uerba:
et intellige. Non enĩ omnis
qui mentitur:pater menda¬
cii sui est. Si enim ab alio men¬
daciũ accepisti. et dixisti: duqͥ¬
dem mentitus es proferendo m̃¬
ñ es: quia ab alio accepisti m̃¬
daciũ. Diabolus aũt ase ip¬
so mendax fuit: mendacrum
suũ ipse genuit: a nemine au¬
diuit. Quomodo deus pater
genuit filiũ ueritatẽ: sic dia¬
bolus lapsus. genuit quasi fi¬
lium mendaciũ. His auditis.
replica nunc et recole uerba
dñi mens catholica: qͥd audi¬
eris aduerte: quid dicat atten¬
de. Ille quis: Diabolus homi¬
cida erat ab imicio: agnoscimꝰ.
Occidit adam. Et in ueritate
ñ stecit. agnoscimus:quia de

Expanded text:
micida erat ab initio, et in micida erat ab initio, et in veritate non stetit; quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. 13. Audi, intellige; non te longe mitto, in ipsis verbis intellige. Diabolum Dominus dixit patrem mendacii. Quid est hoc? Audi quid sit, replica modo ipsa verba, et intellige. Non omnis enim qui mentitur, pater mendacii sui est. Si enim ab alio mendacium accepisti, et dixisti; tu quidem mentitus es proferendo menon es, quia ab altero accepisti mendacium. Diabolus autem a seipso mendax fuit; mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium. His auditis, replica nunc et recole verba Domini: mens catholica, quid audieris adverte, quid dicat attende. Ille: quis? Diabolus - homicida erat ab initio. Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
stetisset: sed in ueritate nͥ ste¬
dit: quia ueritas ñ est in eo.
Cũ loquitur mendaciũ ex
propriis loquitur:quia men¬
dax est. et pater eius.Quid
est hoc: Audistis uerba euã¬
gelii : intenti accepistis. Ecce
repeto: ut agnoscatis. qͥd exi¬
gatis. De diabolo dñs ea dice¬
erat ab inicio. Uerũ est: nam
primũ hominẽ occidit: et ĩ
ueritate ñ stecit:quia de ue¬
ritate lapsus est. Cũ loquit᷑
mendaciũ. utiq ipse diabo¬
lus. de propriis loquitur: qͥa
mendax ẽ. et pater eius. In hi ᷤᷤ
uerbis. quidã patrẽ habere
diabolũ putauerunt: & que¬
sierunt quis esset diabolipa¬
ter. Hic uero decestabilis er¬
ror manicheoꝵ.inuenit ad¬
huc unde decipiat imperitoᷤ.
Solent emĩ dicere sic. Puta di¬
abolus angłs fuit: et lapsus
est. Ab illo cepit peccatũ sic̃
dicitis. Pater eius quis erat :
Nos contra. Quis enĩ nr̃m
aliquando dixit diabolũ
habere patrẽ: Et illi contra.
Dñs dicit: eugłm loquitur
de diabolo dicens ait. Ille ho¬

Expanded text:
stetisset. Sed in veritate non stetit, quia veritas non est in eo. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis. Ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo Derat ab initio. Verum est: nam primum hominem occidit; et in veritate non stetit, quia de veritate lapsus est. Cum loquitur mendacium, utique ipse diabolus, de proprio loquitur, quia mendax est, et pater ejus. In his verbis quidam patrem diabolum habere putaverunt, et quaesierunt quis esset diaboli pater. Hic vero detestabilis error Manichaeorum invenit adhuc qua deciperet imperitos. Solent enim dicere: Puta diabolus angelus fuit, et lapsus est; ab illo coepit peccatum, sicut dicitis: Pater ejus quis erat? Nos contra: Quis enim nostrum aliquando dixit diabolum habere patrem? Et illi contra: Dominus dicit, Evangelium loquitur, de diabolo dicens, ait, Ille ho
Abbreviated transcription (Latin):
donet infine etiã suã mairife¬
stationẽ: de qua discipulus
interrogauit magistrũ. ut ñ
solum illi qui tunc audiebãt
per os eius: sed etiam nos per
eugłrum eius. hoc nosse posse¬
inus. Quesierat enĩ de xpisti
manifestatione: et auduit
de dilectione atq mansione.
Est ergo quedã di manifesta-¬
tio interior. quã prorsus im¬
pii ñ nouerunt: quib di pa-¬
tris et sp̃s sancti manifestatõ
nulla est. Filii uero potuit
la. nec talis est: nec semꝑ illis
adesse potest. qualiscũq sit.
sed ad modicũ tempus: & hoc
ad iudiciũ. ñ ad gaudiũ: ad
suppliciũ. ñ ad premium.
Nunc ergo est. ut intelliga¬
mus. quantũ aperire ip̃se di¬
gnatur. quomodo dictũ sit.
adhuc modicũ. et mundus
me iam ñ uidet: uos aũt ui¬
debitis me. Terũ est qui¬
dem quod post paululum
etiã corpus suũ in quo eum¬
poterant et impii uidere.o¬
culis eoꝵ fuerat subtracturꝰ.
quandoquidẽ post resurrec¬
tionẽ nemo eũ uidit illoꝵ.

Expanded text:
donent in fide etiam suam manifestationem; de qua discipulus interrogavit magistrum, ut non solum illi qui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosse possemus. Quaesierat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione atque mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus Dei Patris et Spiritus sancti manifestatio nulla est: Filii vero potuit la, adesse potest, qualiscunque sit, sed ad modicum tempus, et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplicium, non ad praemium. Nunc est ergo ut intelligamus, quantum aperire ipse dignatur, quomodo dictum sit, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum in quo poterant eum et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus; quandoquidem post resurrectionem nemo illorum vidit eum.