comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis aũ ds qui non paciet᷑ uoᷤ tẽptari supͣ id
ꝯd̾ potestis. sed faci& cũ temptatione etiam
ꝓuentũ ut possitis sustinere: citius conso¬
lationis ope succurrit. & surgentes tẽpta¬
tionũ stimulos mitigat: inpugnantesq
se cogitationũ motus interna pace tran¬
quillat. Moxq auima immensã de spe
cęlesti leticiã ꝑcipit. dũ deuictũ malũ
respicit. qd̾ tolerauit: ut iure de hoc tẽp¬
tato liberatoq homine dici debeat. Ui¬
debit faciem eiꝰ in iubilo: & liberauit
animã suã ne ꝑger& in interitũ: sed ui¬
uens lucẽ uider&. His itaq duab uicib
id ÷ conuersionis & ꝓbationis. ꝑ merorẽ
lȩticiamq transactis. suꝑest tercia: cuiꝰ
& merorẽ adhuc sustineat. & gaudia
consequat᷑. Post conuersionis nãq cer¬
tamina. post ꝓbationis erũpnã. restat
adhuc dura tẽptatio: qr uenire ñ potest
ad ꝑfecte gaudia libertatis: nͥ prius de¬
bitũ soluerit humanȩ conditionis. Con¬

Expanded text:
non patitur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis sustinere , citius nobis consolationis ope succurrit, et surgentes tentationum stimulos mitigat, impugnantesque se cogitationum motus interna pace tranquillat. Moxque anima immensam de spe coelesti laetitiam percipit, dum devictum malum respicit, quod toleravit, ut jure de hoc tentato liberatoque homine dici debeat: Videbit faciem ejus in jubilo; et, liberavit animam suam, ne pergeret in interitum, sed vivens lucid est confessionis et probationis, per moerorem laetitiamque transactis, superest tertia cujus et moerorem adhuc sustineat, et gaudia consequatur. Post conversionis namque certamina, post probationis aerumnam, restat adhuc dura tentatio, quia venire non potest ad perfectae gaudia libertatis, nisi prius debitum solverit humanae conditionis. Con
Abbreviated transcription (Latin):
aminatione se pensat: minus se ꝑcussũ ꝙͣ
merebat᷑ agnoscit: qr in illoꝵ iusticia
conspicit. quã grauis sibi culpa fuerit
qd̾ errauit. Et idcirco hoc qd̾ patit᷑ di¬
strictũ eẽ non sentit: qr districte nouit
pensare qd̃ fecit. Valde autẽ difficile ẽ:
ut peccatorẽ se quisq cũ nichil ꝓ peccato
suo patit᷑. fateat᷑. Secure uidelic&e iniqͥs
nos dicimus: cũ uindictã nullã de inqͥta¬
te sentimus. Nam peccatores nos quidem
in tranquillitate loquim᷑: seo cũ de pecca¬
tis ipsis flagello interueniente corripimͣ
murmuramꝰ. ꝑ ęna gͦ nos interrogat: si
ueracit̃ cognoscimus culpã. Uir itaq
iustus qr culpam suã districte considerat:.
etiã in flagello positꝰ dicat: et ut eram¬
dignus non recepi. Sequit᷑. Liberauit

Expanded text:
aminatione se pensat, minus se percussum quam aminatione se pensat, minus se percussum quam merebatur agnoscit, quia in illorum justitia conspicit quam gravis sibi culpa fuerit quod erravit; et idcirco hoc quod patitur districtum esse non sentit, quia districte novit pensare quod fecit. Valde autem facile est ut peccatorem se quisque, cum nihil pro peccato suo patitur fateatur. Secure videlicet iniquos nos dicimus, cum vindictam nullam de iniquitate sentimus. Nam peccatores nos quidem in tranquillitate loquimur, sed cum de peccatis ipsis flagello interveniente corripimur, murmuramus. Poena ergo nos interrogat, si veraciter cognoscimus culpam. Vir itaque justus, quia culpam suam districte considerat, etiam in flagello positus dicat: Et ut dignus eram non recepi. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ a leuib quibusq contagiis ipso
sepe mortis pauore purgant᷑. & ȩt̾nȩ
retributionis gaudia iam ab ipsa carns
solutione ꝑcipiunt. plerumq uͦ contẽ¬
platione quadã retributionis internȩ.
etiã prius quã carne expolient᷑ hila

Expanded text:
animae a levibus quibusque contagiis ipso saepe mortis pavore purgantur, et aeternae retributionis gaudia jam ab ipsa carnis solutione percipiunt, plerumque vero contemplatione quadam retributionis internae etiam priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
r&. Ac ne conuersus quisq iam scmn ẽẽ¬
se credat. & quẽ pugna meroris supera¬
re non ualuit. ne ipsa postinodũ secu
ut post conuersionem suã tẽptationum
stimulis fatiget᷑. Iam quidẽ ꝑ conuersi-¬
onẽ rubrũ mare transitũ ẽ: sed adhuc
in heremo uitȩ presentis. aute faciem hostes
occurrunt. Iam peccata preterita uelut
extinctos egyptios post terga reliquimꝰ:
sed adhuc nocentia uitia quasi alii hostes
obiuant: ut ad terrã reꝓinissioius ꝑgen¬
tib ceptum iter intercludant. Iam prio¬
res culpȩ uelut insequentes aduersarii
sola diuina uirtute ꝓstratȩ sunt: sed.
temptationũ stimuli quasi hostes alii
contra faciem ueniunt: qui & cũ nr̃o la¬
bore superent᷑. Conuersio uidelic&e securi¬
tatẽ parit: mat̾ autẽ negligentiȩ. sol& ẽẽ

Expanded text:
. At ne conversus quisque jam sanctum se esse credat, et quem pugna moeroris superare non valuit, ne ipsa postmodum  Textut post conversionem suam tentationum stimulis fatigetur. Jam quidem per conversionem rubrum mare transitum est, sed adhuc in eremo vitae praesentis ante faciem hostes occurrunt. Jam peccata praeterita velut exstinctos Aegyptios post terga relinquimus, sed adhuc nocentia vitia, quasi hostes alii obviant, ut ad terram repromissionis pergentibus coeptum iter intercludant. Jam priores culpae, velut insequentes adversarii, sola divina virtute prostratae sunt, sed tentationum stimuli quasi hostes alii, contra faciem veniunt, qui et cum nostro labore superentur. Conversio videlicet securitatem parit, mater aute
Abbreviated transcription (Latin):
Q uia p̃ueniente diuina grã. in oꝑatione
bona nrm liberũ arbitriũ seqͥt᷑ nosin&¬
ipsinos liberare dicim̃: qui liberanti
nos dño consentimꝰ. Vude paulus cũ di¬
cer&. habundantiꝰ illis om̃ib laboraui:
ne labores suos sibi tͥbuisse uidet᷑. ilico ad¬
iunxit. Non aũ ego: sed grã dĩ mecũ. Qiuia
enim preuenientem aĩ grãm. etiã ipse ꝑ
liberum arbitriũ fuerat subsequutꝰ. apte
subiunxit mecũ: ut & diuino muneri ñ
ess& ingratꝰ: & tam̃ a merito liberi arbitrii
ũ remaner& extraneus. De hoc aũ qͥ libe¬
ratori suo sem& ipsum cognoscendo consen¬
sit: recte dr̃. liberauit animã suã: ne ꝑge¬
mortuus uidere ñ possae. Uel certe quia
dñs dix̃. ego sũ lux mundi:÷ uidebt̃ lucẽ
etiã mortui: quando om̃s iuiusti eũ ueni¬
re ad iudicium in humanitatis forna con¬
spexerint. Sed uiuens tẽ lucẽ respicit: qͥ¬
rat. abhominabilis ei fit in uita sua pa-
nis. & appropinquauit corruptioni anima

Expanded text:
Quia praeveniente divina gratia in operatione bona, nostrum liberum arbitrium sequitur, nosmetipsos liberare dicimur, qui liberanti nos Domino consentimus. Unde Paulus, cum diceret: Abundantius illis omnibus laboravi , ne labores suos sibi tribuisse videretur, illico adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Quia enim praevenientem Dei gratiam in se per liberum arbitrium fuerat subsecutus, apte subjungit, Mecum: ut et divino muneri non esset ingratus, et tamen a merito liberi arbitrii non remaneret extraneus. De hoc autem qui liberatori suo semetipsum cognoscendo consensit, recte dicit: Liberavit animam suam, ne pergemortuus non posset, vel certe quia Dominus dixit: « Ego sum lux mundi . » Videbunt lucem etiam mortui, quando omnes injusti eum venire ad judicium in humanitatis forma conspexerint. Sed vivens tunc lucem respicit, qod abominabilis sit ei panis in vita sua, et appropinquavit c
Abbreviated transcription (Latin):
aliter uͦ compungit᷑. cũ gaudia suꝑna
conspiciens. spe quadã & securitate ro¬
boratur. Illa compunctio afficientes ac
tristes: hȩc uero lȩtas lacrimas mou&.
ubilum nainq đr̃. quando iesfabile
gaudium mente concipit᷑: qd̾ nec abscon-

Expanded text:
aliter vero compungitur, cum, gaudia superna aliter vero compungitur, cum, gaudia superna conspiciens, spe quadam et securitate roboratur. Illa compunctio afficientes et tristes, haec vero laetas lacrymas movet. Jubilum namque dicitur, quando ineffabile gaudium mente
Abbreviated transcription (Latin):
nis nouȩ uirtute constituat. Quia uͦ
ad hoc nouitatis robur. ñ nris uirib
sed redemptore interueniente reuocam᷑:
ꝓ hoc flagellato homine dep̾caus angłs
dicat. Reuertat᷑ ad dies adolescentię suȩ
Et quia dum redẽptor nr̃ patrẽ ꝓ nobis
interpellat. nos quoq uitȩ pristinȩ
torpore discusso. ad sitim orationis ac¬
cendim᷑: apte de hoc homine redẽp¬
cabilis ei erit. Prius enum postulare
angłm. & post modũ hominẽ dicit:
peter&: numquã se nr̃a insensibilitas
ad postulanda ea quȩ ęterna st̃ excita¬
r&. Seo incarnatioiuis eius precessit ora¬
tio: ut torpo ris nr̃i euigila
menti nr̃e in occulto gaudio lux uerita¬
tis erumpit: bene de hoc temptato homi¬
ne & deprecante subiungit᷑ Et uidebit
quomodo as innotescendo afficit: nẽ uͦ
dr̃. quomodo dum innotescit exhilarat.
Auter enim quisq cõpungit᷑. cũ uiterna
intuens maloꝵ suoꝵ pauore terretur:

Expanded text:
nis novae virtute constituat. Quia vero nis novae virtute constituat. Quia vero ad hoc novitatis robur non nostris viribus, sed Redemptore interveniente revocamur, pro hoc flagellato homine deprecans angelus dicat: Revertatur ad dies adolescentiae suae. Et quia dum Redemptor noster Patrem pro nobis interpellat, nos quoque vitae pristinae torpore discusso, ad sitim orationis accendimur, apte de hoc homine redempcendit.---Prius enim postulare angelum, et postmodum hominem dicit, peteret, nunquam se insensibilitas nostra ad postulanda ea quae aeterna sunt excitaret. Sed incarnationis ejus praecessit oratio, ut torporis nostri evigilatmenti nostrae in occulto gaudio lux veritatis erumpit; bene de hoc tentato homine et deprecante subjungitur: CAPUTquomodo Deus innotescendo afficit, nunc vero dicitur quomodo dum innotescit exhilarat. Aliter enim quisque compungitur, cum, interna intuens, malorum suorum pavore terretur;
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentiȩ suȩ. Ac si dicer&. Morta¬
litatis sue pęna. in quadã uetustatis
suȩ senectute deiectus ẽ : reuertat᷑ ad
dies adolescentiȩ suȩ. id est prioris uitȩ
integritate renouetur: ut non in eo
maneat quo lapsus est: sed ad hoc re¬
demptus redeat. ad qd̾ ꝑcipiendum
conditus fuit. Scriptura enim sacra.
sepe adolescentiam ꝓ nouitate uite
ponere consueuit. Inde uenienti spon-¬
so dr̃. Adolescentulȩ dilexerunt te:
id est electoꝵ animȩ grã baptismatis
renouatȩ. quȩ non in uite ueteris usu
deficiunt: seo noui hominis conuersa-¬
tione decorant᷑. Senectutẽ quippe ue¬
teris hominis inter uitia tabescentem:
deflebat ille qui ait. Inueteraui inter
om̃s inunicos meos. E contra alius
gaudere in uirtutib aminonens: dicit.
Letare iuuenis in adolescentia tua. Acsi
dicer&. Fo̾rtis quisq gaudeat in reuo¬
uatione sua: id ẽ leticiã suã ñ in uite
ueteris uoluptate. sed in conuersatio¬

Expanded text:
adolescentiae suae. Ac si diceret: Mortaadolescentiae suae. Ac si diceret: Mortalitatis suae poena in quadam vetustatis suae senectute dejectus est; revertatur ad dies adolescentiae suae, id est prioris vitae integritate renovetur, ut non in eo remaneat quo lapsus est, sed ad hoc redemptus redeat ad quod percipiendum conditus fuit. Scriptura enim sacra saepe adolescentiam pro novitate vitae ponere consuevit. Unde venienti sponso dicitur: Adolescentulae dilexerunt te ; id est, electorum animae gratia baptismatis renovatae, quae non in vitae veteris usu deficiunt, sed novi hominis conversatione decorantur. Senectutem quippe veteris hominis inter vitia tabescentem deflebat ille qui ait: Inveteravi inter omnes inimicos meos . E contra alius gaudere in virtutibus admonens, dicit: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Ac si diceret: Fortis quisque gaudeat in renovatione sua; id est, laetitiam suam non in vitae veteris voluptate, sed in conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
a dño recedente. repulsi ã paradysi
gaudiis. in hac mortalis uitȩ erumpua
cecidimus : & quam grauem culpam¬
serpentis suasione commisimus. pene
nr̃ȩ ultione sentimus. Huc enu lapsi:
nichil extra dm̃ nisi quo affligeremur
uiuenimus. Et quia ꝑ oculoꝵ uisum
carnẽ sequuti sumus: de ipsa carne
quã preceptis dĩ preposuimus. flagel¬
lamur. In ipsa quippe cotidie gemitũ.
in ipsa cruciatũ. in ipsa interitũ pati¬
mur: ut hoc nobis mira dispositione
dñs in penam uerter&e. ꝑ qd̃ fecunus
culpam: nec aliunde ess& interim¬
censura supplicii. nisi unde fuerat cau-¬
sa peccati: ut eius carius amaritudine
homo erudiret᷑ ad uitã: cuius oblecta¬
tione. suꝑbe ꝑuenit ad mortẽ. Quia gͦ
innumeris humanũ genus carnalis uitȩ
suppliciis premebat᷑ ÷ seo redemptore
nr̃o ueniente. & uitia corruptionis
nr̃e. & tormenta deleta sunt: dicatur
de hoc redempto homine. Consumpta
ẽ caro a suppliciis: reuertat᷑ ad dies

Expanded text:
a Deo recedente repulsi a paradisi a Deo recedente repulsi a paradisi gaudiis, in hanc mortalis vitae aerumnam cecidimus, et quam graserpentis suasione commisimus, poenae nostrae ultione sentimus. Hic enim lapsi, nihil extra Deum nisi quo affligeremur invenimus. Et quia per oculorum visum carnem secuti sumus, de ipsa carne quam praeceptis Dei praeposuimus, flagellamur. In ipsa quippe quotidie gemitum, in ipsa cruciatum, in ipsa interitum patimur, ut hoc nobis mira dispensatione Dominus in poenam verteret, per quod fecimus culpam, nec aliunde esscensura supplicii, nisi unde fuerat causa peccati, ut ejus carnis amaritudine homo erudiretur ad vitam, cujus oblectatione superbiae pervenit ad mortem. Quia igitur innumeris humanum genus carnalis vitae suppliciis premebatur, sed Redemptore nostro veniente, et vitia corruptionis nostrae et tormenta deleta sunt; dicatur de hoc redempto homine: « Consumpta est caro ejus a suppliciis; revertatur ad dies
Abbreviated transcription (Latin):
cũ incircũcisis dormit: qr in ȩternã
mortem cũ ceteris peccatorib deficit.
Quia gͣ homo iste humiliter se corrup¬
tioni ꝓpinquum ẽẽ cognouitͥ bene
culpa. Quia uͦ nullus erat cuius meri¬
tis nobis dñs ꝓpitiari debuiss&: uinge¬
nitus patris formã infirmitatis nr̃ȩ
suscipiens. solus iustus apparuit. ꝓ
peccatorib intercẽdens. Et bene ꝓ
redempto homine iste loquens angls
dicit. inueni in quo ei ꝓpitier: acsi
aꝑte mediator dĩ atq hominũ dicat
Quia nullus hominũ fuit. qui corã do
intercessor iustus ꝓ hominib appare¬
ra: mem& ipsũ ad ꝓpitiandũ hominib
hominẽ feci ÷ & dum me hominẽ ex-¬
hibui: in quo iusto homine homini¬
b ꝓpitier uiueni. Et qr infirmitatẽ
suscipiens dñs. dũ penam nram̃ mori¬
endo tolerauit. corruptionẽ nrãm re-¬
surgendo mutauit: bene iste angłs
caro a suppliciis: reuertat᷑ ad dies ado¬
lescentiȩ suȩ. In illo quippe pͥmo hoĩe

Expanded text:
cum incircumcisis dormit, quia in aeternam cum incircumcisis dormit, quia in aeternam mortem cum caeteris peccatoribus deficit. Quia ergo homo iste humiliter corruptioni se propinquum esse cognovit, bene culpam. Quia vero nullus erat, cujus meritis nobis Dominus propitiari debuisset, Unigenitus Patris formam infirmitatis nostrae suscipiens solus justus apparuit pro peccatoribus intercedens. Et bene pro redempto homine iste loquens Angelus dicit: « Inveni in quo ei propitier. » Ac si aperte mediator Dei et hominum dicat: Quia nullus hominum fuit, qui coram Deo intercessor justus pro omnibus apparet, memetipsum ad propitiandum hominibus hominem feci, et dum me hominem exhibui, in quo justo homine hominibus propitiarer inveni. Et quia infirmitatem suscipiens Dominus, dum poenam nostram moriendo toleravit, corruptionem nostram resurgendo mutavit; bene iste Angelucaro a suppliciis, revertatur ad dies adoenimus.---In illo quippe primo homine
Abbreviated transcription (Latin):
iacirco ad corruptionis interitũ non
descendat. Ad corruptionẽ enĩ iuste
descender&: si suis uirib longe se a
corruptione ẽẽ iudicar&. Seo qr cor¬
ruptioni appropinquauit humiliter:
deb& ab ea misericorditer liberari.
ut eo contra impugnantia uitia fortis
sit. quo se suis meritis cognoscit infir¬
mũ. Quisquis eĩ supra se extollitur.
ipso elationis suȩ pondere grauat᷑ &
eo se in uifimis inergit: quo in suꝑbiȩ
uitium ꝓruens. ab eo qui uere excel¬
sus est elongauit. atq inde magis
ima appetit. unde se coniunctũ sũmis
estimauit: sicut ꝑ ꝓpħam extollenti se
animȩ dr̃. Quo pulchrior es descen¬
de: & dormi cum incircuicisis. Omĩs¬
enim qui feditatem infirmitatis suę
considerare negligit. seo ꝑ elationis
fastũ uirtutis suę głam adtendit:
unde pulchrior est. inde descendit:
qr extollendo se de suis meritis. inde
in ima interius corruit: unde glorio¬
sum se ẽẽ iudicauit. Qui descendens

Expanded text:
idcirco ad corruptionis interitum non idcirco ad corruptionis interitum non descendat. Ad corruptionem enim juste descenderet, si suis viribus longe se a corruptione esse judicaret. Sed quia corruptioni appropinquavit humiliter, debet ab ea misericorditer liberari: ut eo contra impugnantia vitia fortis sit, quo se suis meritis agnoscit infirmum. Quisquis enim supra se extollitur, ipso elationis suae pondere gravatur; et eo se in infimis mergit, quo, in superbiae vitium proruens, ab eo qui vere excelsus est elongavit; atque inde magis ima appetit, unde se conjunctum summis aestimavit; sicut per prophetam extollenti se animae dicitur: Quo pulchrior es descende, et dormi cum incircumcisis qui foeditatem infirmitatis suae considerare negligit, sed per elationis fastum virtutis suae gloriam attendit; unde pulchrior est, inde descendit; quia extollendo se de suis meritis, inde in animae interitum corruit, unde gloriosum se esse judicavit. Qui descendens,
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam mereret᷑. ostendit. Sequit᷑.
Miserebitur eiꝰ & dicae: libera eũ ut
ñ descendat in corruptionẽ. Inueni
in quo ei ꝓpitier. Mediator dĩ & ho¬
minum homo xp̃e iħs. in eo miseret᷑
hominis: quo formã hominis sũꝑsit.
Qua misccdłia redempto homine: dicit᷑
patri. libera eum. ut ñ descendat
in corruptionẽ. Sicut aũ iã supra¬
diximus. dicere eius est libera ho-¬
minẽ: naturã hominiis assumendo.
liberã demonstrare. Ex ea quippe
carne quã sumpsit: etiã hanc osten-¬
dit liberam. quã redemit. Quȩ re-¬
dempta uidelic& caro nos sumus. qͥ
cognitione nr̃i reatus astringimur:
seo mediatoris tanti ȩquitate liberam᷑.
sicut ipse ait. Si uos filius liberauerit:
uere liberi eritis. Et bene ꝓ hoc
redempto homine dr̃: ut ñ descendat
in corruptionẽ. Superius enĩ dictũ
fuerat. appropinquauit corruptioni
dat in corruptionẽ. Aesi diceret.¬
Quia cognoscendo infirmitatẽ suã. eẽ
se corruptioni proximũ non ignorat:

Expanded text:
it. Sequitur: « Miserebitur ejus, et dicet: Libera eum, ut non descendat in corruptionem; inveni in quo ei propitier. » Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus in eo miseretur homini, quo formam hominis assumpsit. Qua misericordia redempto homine dicit Patri: « Libera eum, ut non descendat in corruptionem. » Sicut jam supradiximus, dicere ejus est Deo Patri, Libera hominem, naturam hominis assumendo liberam demonstrare. Ex ea quippe carne, quam assumpsit, etiam hanc ostendit liberam, quam redemit. Quae redempta videlicet caro nos sumus, qui cogitatione nostri reatus astringimur, sed tanti mediatoris aequitate liberamur, sicut ipse ait: « Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis . » Et bene pro hoc de redempto homine dicitur: « Non descendat in corruptionem. » Superius enim dictum fuerat: « Appropinquavit corruptioni dat in corruptionem. Ac si diceretQuia cognoscendo infirmitatem suam, esse se corruptioni proximum non ignorat,
Abbreviated transcription (Latin):
agilitas sequentium: & uidebiinꝰ quã
turpis sit tepitudo pigroꝵ. Statim
namq ut bene agentium gesta conspi-¬
cimus: nosin& ipsos confusione intuna
ulciscente iudicamus. Mox ueretundia
mentẽ concutit : mox iuste seuiens
reatus addicit: & uehementer hoc etiã
displic&. qd̾ adhuc fortasse turpiter

Expanded text:
agilitas sequentium, et videamus quam agilitas sequentium, et videamus quam turpis sit tepitudo pigrorum. Statim namque ut bene agentium gesta conspicimus, nosmetipsos confusione intima ulciscente judicamus. Mox verecundia mentem concutit, mox juste saeviens reatus addicit, et vehementer hoc etiam displicet quod adhuc fortasse turpiter
Abbreviated transcription (Latin):
sumus dõ us E lecti ꝗͣ ut assequi summa
p̃ualeant: conspecta odorifera & can¬
diia ustoꝵ uita satiant᷑. Iam quidẽ
uidere dnm sitiunt: iã de eius contẽ¬
platione satiari caritatis ęstib inar¬
descunt: sed quia in hac uita positi
necdũ ualent: ꝑ precedentiũ interim
patrũ exempla pascunt᷑. Vnde & ap¬
te illic tempus de ipso lilioꝵ pastu
definit᷑: dum ar̃. Donec aspir& dieo:
& inclinent᷑ uinbre. Taindiu quippe
refici iustoꝵ exemplis indigemus: do¬
nec p̾sentis mortalitatis umbras ȩterno
die aspirante transeamus. Cuni eium
huiꝰ tẽporalitatis umbra. trausacta hac
mortalitate fuerit inclinata: qr ipsius
diei internũ lumen cernimꝰ: nequaꝗͣ
iam appetimus. ut ad amorẽ eius ꝑ
alioꝵ exempla flagremus. Nunc aũ
quia necdũ eum intueri possumus.
sũmopere necesse ẽ. ut eoꝵ qͥ illũ ꝑfecte
sequuti sunt conspectis actionib inci¬
temur. Intueamur quã pulchra est

Expanded text:
sumus Deo? » Electi ergo ut assequi summa sumus Deo? » Electi ergo ut assequi summa praevaleant, conspecta odorifera et candida justorum vita satiantur. Jam quidem videre Deum sitiunt, jam de ejus contemplatione satiari charitatis aestibus inardescunt; sed, quia in hac vita positi necdum valent, praecedentium interim Patrum exemplis pascuntur. Unde et apte illic tempus de ipsorum liliorum pastu definitur, dum dicitur: « Donec aspiret dies, et inclinentur umbrae. » Tandiu quippe refici justorum exemplis indigemus, donec praesentis mortalitatis umbras aeterno die aspirante transeamus. Cum enim hujus temporalitatis umbra transacta hac mortalitate fuerit inclinata, qua ipsius diei internum lumen cernimus, nequaquam jam appetimus ut ad amorem ejus per aliorum exempla flagremus. Nunc autem, quia necdum eum intueri possumus, summopere necesse est ut eorum qui illum perfecte secuti sunt conspectis actionibus incitemur. Intueamur ergo quam pulchra est
Abbreviated transcription (Latin):
quia in ostensa uita iustoꝵ. quasi in
expansione libroꝵ. legunt bonum qd̃
agere ipsi noluerunt: atq ex eoꝵ qui
fecerunt cõparatione dampnant᷑. Ne
gͣ unusquisq tunc uidens eos qd̾ non
fecit defleat: nẽ in eis qd̾ imitetur
adtendat. Qd̃ quidẽ facere electi non
cessant. Melioꝵs uamq uitã conside¬
rant : & deterioris usus conuersationẽ
tua sicut duo hinnuli capreȩ gemelli.
sunt duo ubera. nisi ex uidȩa ac genti
archano est cordis uifixus: Ex quo
preȩ hintulis cõparant᷑: quia ꝑ hu¬
militatẽ quidẽ paruos se ac peccatores
intelligunt: seo eis ꝑ caritatem curren¬
tib. si qua obstacula de impedimento
temporalitatis obuiant. transeunt: &¬
datis contemplationis saltib ad suꝑna
conscendunt. Qui ut hȩc agant: p̃¬
cedentium scõꝵ exempla conspiciunt.
Unde & in lilus pasci referuntur. Quid
enim ꝑ lilia. nisi illoꝵ uita declarat᷑:
qui ueracit᷑ dicunt. xp̃i bonus odor

Expanded text:
quia in ostensa vita justorum, quasi in quia in ostensa vita justorum, quasi in expansione librorum legunt bonum quod agere ipsi noluerunt, atque ex eorum qui fecerunt comparatione damnantur. Ne ergo unusquisque tunc videns eos quod non fecit defleat, nunc in eis quod imitetur attendat. Quod quidem facere electi non cessant. Meliorum namque vitam considerant, et deterioris usus conversationem tua sicut duo hinnuli capreae gemelti, sunt duo ubera, nisi ex Judaea ac gentiltiae arcano est cordis infixus? Ex popupreae hinnulis comparantur, quia per humilitatem quidem parvos se ac peccatores intelligunt; sed his per charitatem currentibus, si qua obstacula de impedimento temporalitatis obviant, transeunt, et datis contemplatconscendunt. Qui ut haec agant, praecedentium sanctorum exempla conspiciunt, unde et in liliis pasci referuntur. Quid enim per lilia, nisi illorum vita declaratur, qui veraciter dicunt: « Christi bonus odor
Abbreviated transcription (Latin):
nus cõprehendit. Uidere enim se ũ
potest: quia fulgorẽ lucis nesciens.
cũ sem& ipsum conspicit: qͥd aliud ꝗͣ
tenebras adtendit . Iustoꝵ gͦ debemꝰ
uitã conspicere: ut subtiliter̾ depre¬
hendamus. nram̃. Illoꝵ uidelic& spe-¬
cies: quasi quedã forma nobis imitan¬
da ꝓponit᷑. Uiua lectio: est uita bo¬
nors. Unde & non inmerito hii idẽ
iusti. in sacro eloquio libri nominant᷑:
sicut scriptum ẽ. Libri aꝑti sunt:
& alius liber aꝑtus ẽ qui ẽ uitȩ.
& iudicati sunt mortui ex his quȩ
scripta erant in libris. Liber nãq
uitȩ est. ipsa uisio aduenientis iudi¬
cis. in quo quasi scriptũ ẽ om̃e man-¬
datum : quia quisqͥs eum uiderit.
mox teste conscientia quicqͥd non
fecit intelligit. Libri etiã aꝑti refe-¬
runt᷑. quia iustoꝵ tunc uita conspi-¬
cit᷑: in quib mandata cęlestia opere
impressa ceruunt᷑. Et iudicati st̃ mor¬
tui ex his quȩ scripta erant in libris.

Expanded text:
nus comprehendit. Videre enim se non nus comprehendit. Videre enim se non potest, quia fulgorem lucis nesciens, cum semetipsum conspicit, quid aliud quam tenebras attendit? Justorum ergo debemus vitam conspicere, ut subtiliter deprehendamus nostram. Illorum videlicet species quasi quaedam forma nobis imitanda proponitur. Viva lectio est vita bonorum. Unde et non immerito iidem justi in sacro eloquio libri nominantur, sicut scriptum est: Libri sunt aperti, et alius liber apertus est, qui est vitae, et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris . Liber namque vitae est ipsa visio advenientis judicis. In quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox, teste conscientia, quidquid non fecit intelligit. Libri etiam aperti referuntur, quia justorum tunc vita conspicitur, in quibus mandata coelestia opere impressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris,
Abbreviated transcription (Latin):
in honore ess&e non intellexit: cõpa¬
ratus ẽ iumentis insipientib. & simi-¬
lis factus est illis. Cum gͦ uocent᷑
homiues. hii qui iusticiȩ ratione sufful-¬
ti sunt. & irracionabilia iumenta
nominent᷑ hii qui carnali delectatio¬
ni deseruiunt: recte de hoc penitente
dr. Respici& homines: & dic& pecca
sans. iniquum se ẽẽ deprehendit.
Qui enim plenissime intelligere appe¬
tit qualis ẽ. tales nimirũ deb& con¬
spicere. qualis non ẽ: ut ex bonoꝵ
forma metiat᷑. quantũ ipse deserto
bono deformis ẽ. Ex his quippe qͥb
plenissime bona adsunt. ꝑpendit
recte quȩ sibi minus sunt: atq in illoꝵ
pulchritudine conspicit feditatẽ suã.
qũa in se ipso & potest ꝑpeti. & sen¬
tire ñ potest. Lucẽ nãq deb& con-
spicere. qui uult de tenebris iudicare:
ut in illa uicdeat quid de tenebris esti¬
mae. ꝑ quas uidere prepedit᷑. Peccator
namq si in cõgnita uita iustoꝵ semet¬
ipsum conspicit: peccatorẽ se nullate¬

Expanded text:
in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Cum ergo vocentur homines hi qui justitiae ratione suffulti sunt, et irrationabilia jumenta nominentur hi qui carnali delectationi deserviunt, recte de hoc poenitente dicitur: Respiciet homines, et dicet: Peccasans, iniquum se esse deprehendit. Qui enim plenissime intelligere appetit qualis est, tales nimirum debet conspicere qualis non est ut ex bonorum forma metiatur, quanto ipse deserto bono deformis est. Ex his quippe quibus plenissime bona adsunt, perpendit recte, quae sibi minus sunt, atque in illorum pulchritudine conspicit foeditatem suam, quam in semetipso et potest perpeti, et sentire spicere, qui vult de tenebris judicare; ut in illa videat quid de tenebris aestimat per quas videre praepeditur. Peccator namque incognita vita justorum si semetipsum conspicit, peccatorem se nullate
Abbreviated transcription (Latin):
ã nobis. id est in formȩ ueritate non
discrepat. ꝑ hoc ꝓ nobis patri loquit᷑:
ꝑ quod sem& ipsum nobis similem
pellare est: ipsum se ꝓ hominib ho¬
minẽ demonstrare. Et bene cũ dyxis¬
set unum de similib loquit᷑: ilico ad¬
iunxit. ut annunti& hominis ȩqͥtatẽ:
quia nͥ ille hominib similis fieret:
ȩquus homo ante dm̃ non apparer&.
unde suscipere dignatus ẽ infirmitatẽ
nrãm. O m̃s uidelic&e nos inimica illa
ꝑsuasio. in culpe contagium ab ipsa
radice polluerat: nullusq erat qui
apud dum̃ ꝓ peccatorib loquens.
a peccato liber apparer&: qr ex eadẽ
massa editos ȩque cunctos par reatꝰ
inuoluerat. Prõinde uenit ad nos
unigenitus patris: assumpsit ex nob̃
naturã. non ꝑpetrans culpam. Sine
peccato quippe eẽ debuit. qui ꝓ pec-¬
catorib interuenire potuiss&: quia
nimirũ alienȩ pollutionis contagia

Expanded text:
a nobis, id est in formae veritate non a nobis, id est in formae veritate non discrepat. Per hoc pro nobis Patri loquitur, per quod semetipsum nobis similem pellare est, ipsum se pro hominibus hominem demonstrare. Et bene cum dixit, « unum de similibus loquitur, » illico adjunxit, « ut annuntiet hominibus veritatem; » quia nisi ille hominibus similis fieret, aequus homo ante Deum non appareret. unde suscipere dignatus est infirmitatem nostram. Omnes videlicet nos inimica illa persuasio in culpae contagium ab ipsa radice polluerat, nullusque erat, qui apud Deum pro peccatoribus loquens a peccato liber appareret, quia ex eadem massa editos aeque cunctos par reatus invenerat. Proinde venit ad nos Unigenitus Patris, assumens ex nobis naturam, non perpetrans culpam. Sine peccato certe esse debuit, qui pro peccatoribus intervenire potuisset; quia nimirum alienae pollutionis contagia
Abbreviated transcription (Latin):
domiuando subdidit: pęxã uram̃ mise¬
raudo suscepit: sicut ipse ait. Potestatẽ
habeo ponendi animam ineã: & potes¬
tatem habeo iterum sumendi eam.
Qui etiã premisit. Nemo tollet eã ame:
sed ego pono eam a me ipso. Rursum ñ
ut reliqͥ resuscitatus est: quia nr̃a resur¬
rectio in scłi fine dilata est. illius uͦ.
diȩ tercio cȩlebrata. Et nos qͥd̾e ꝑ illũ
resurginus : nam ipse ꝑ se. Neq enim
qui ds erat : sicut noᷤ ut ab alio resuscita¬
ri potuiss&e indigebat. In eo gͦ eius
resurrectio distat a nr̃a: qd̾ non ꝑ
nosm& ipsos resurginius sicut ipse.
Pro eo eium qd̾ simpliciter homines sumꝰ :
superiori adiutorio ut resurgere uale-¬
uere mortuus. uere resuscitatꝰ : in om̃ib¬
tam̃ distat a nobis magnitudine po-¬
tentiȩ. seo sola concordat nobis ueri
angłs. unum de similib loquit᷑. Cũ
enim in eunctis oꝑationib suis imm̃sa
nos uirtute transcendat: in uno tam̃

Expanded text:
dominando subdidit, poenam nostram misedominando subdidit, poenam nostram miserando suscepit, sicut ipse ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Qui etiam praemisit: Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso. Rursum non ut reliqui suscitatus est, quia nostra resurrectio in saeculi finem dilata est, illius vero die tertio celebrata. Et nos quidem per illum resurgimus, nam ipse per se. Neque enim qui Deus erat sicut nos ab alio ut resuscitari potuisset indigebat. In eo ergo ejus resurrectio distat a nostra, quod non per nosmetipsos resurgimus, sicut ipse. Pro eo enim quod simpliciter homines sumus, superiori adjutorio ut resurgere vere mortuus, vere resuscitatus, in omnibus distat a nobis magnitudine potentiae, sed angelus unum de similibus loquitur. Cum enim in cunctis operationibus suis immensa nos virtute transcendat, in uno tamen
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ: ut uideri potuiss&. Iustus g
atq inuisibilis ds̃ apparuit. similis nob̃
homo uisibilis ͥ ut dũ uideret᷑ ex simili.
curar& ex iusto: et dum ueritate gene¬
ris concordat conditioni: uirtute artis
obuiar& egritudini. Quia gͦ ueniens in¬
carne dñs. non culpam nram ex uitio.
ñ pęnã ex necessitate suscepit: nulla enĩ¬
labe peccati pollutus. reatus nr̃i tenẽri
conditione non potuit: atq ideo mortẽ
nram om̃i necessitate calcata. cũ uoluit
to homine iste angłs unũ de similib
loquit᷑ : qr nec ita natus ut reliqui:
nec ita mortuus. nec ita resuscitatus.
Lon enim operante coitu: seo spũ suꝑue
uiscera & fecunda exhibuit: & incorrup¬
ta seruauit. Rursum nos om̃s cũ no
lumus morimur: quia ad soluende
pȩnȩ debitum. culpȩ nr̃e conditione
coartamur. Ille autẽ quia tuilli adiix¬
tus est culpȩ: nulli ex necessitate suc¬
cubuit pęnȩ. Seo quia culpã nram

Expanded text:
factus est, ut videri potfactus est, ut videri potitur et invisibilis Deus apparuit, similis nobis homo visibilis, ut dum videretur ex simili, curaret ex justo; et dum veritate generis concordat conditioni, virtute artis obviaret aegritudini. In carne ergo veniens Dominus non culpam nostram ex vitio, non poenam ex necessitate suscepit, nulla enim peccati labe pollutus, reatus nconditione non potuit, atque ideo mortem nostram omni necessitate calcata, cum voluit,to homine iste angelus unum de similibus loquitur, quia nec ita natus ut reliqui, nec ita mortuus, nec ita resuscitatus. Non enim cooperante coitu, sed Spiritu sanviscera et fecunda exhibuit, et incorrupta servavit. Rursum nos omnes cum lumus morimur, quia ad solvendae poenae debitum culpae nostrae conditione coarctamur. Ille autem quia nulli admixtum est culpae, nulli ex necessitate succubuit poenae. Sed quia culpam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ magni consili angłs. s Quia enim greca
lingua euuangelitare denuntiare dr. semet¬
ipsũ nobis annuntians dñs. angłs uocatur.
Et bene ait. si fuerit ꝓ eo angłs loquens:
quia sicut ait apłs. etiam interpellat ꝓ
nobis. Sed. quid ꝓ nobis loquatur: au¬
diamus. Unum de similibus. Mos medi¬
cinȩ est. ut aliquando similia similibus.
aliquando contraria contrariis curet
Nam sepe calida calidis: sepe autem fri¬
gida calidis: calida frigidis sanare
consueuit. Ueniens ergo ad nos desuꝑ
medieus noster. tautisq nos inueniens
languoribus pressos : quiddã nobis simile
& qͥddã contrariũ apposuit. Ad homines
quippe homo uenit: sed ad peocatores
iustus. Concordauit nobis ueritate nat᷑e:
seo discrepauit ã nobis uigore iusticię.
Uitiosus enim homo corrigi non poterat:
nͥ ꝑ dm̃. Uideri autẽ debuit qͥ corrige¬
bat : ut prebendo imitationis formam.
ante actȩ malitiȩ mutar& uitã. Sed uide¬
ri ab homine non poterat ds̃. homo gͦ

Expanded text:
r: Magni consilii angelus ? Quia enim Graeca lingua evangelizare denuntiare dicitur, semetipsum nobis annuntians Dominus angelus vocatur. Et bene ait: Si fuerit pro eo angelus loquens, quia, sicut ait Apostolus, etiam interpellat pro nobis . Sed quid pro nobis loquatur, audiamus: Unum de similibus. Mos medicinae est ut aliquando similia similibus, aliquando contraria contrariis curet. Nam saepe calida calidis, frigida frigidis; saepe autem frigida calidis, calida frigidis sanare consuevit. Veniens ergo ad nos desuper medicus noster, tantisque nos inveniens languoribus pressos, quiddam nobis simile, et quiddam contrarium apposuit. Ad homines quippe homo venit, sed ad peccatores justus. Concordavit nobis veritate naturae, sed discrepavit a nobis vigore justitiae. Vitiosus enim homo corrigi non poterat nisi per Deum. Videri autem debuit qui corrigebat, ut praebendo imitationis formam, anteactae malitiae mutarent vitam. Sed videri ab homine non poterat Deus; ergo homo
Abbreviated transcription (Latin):
atteri bestiali passionũ motu demon
quia illos nimirũ dnĩs pascit: qͦs uolup¬
tas carnis iumentoꝵ more ñ afficit.
nominant᷑: sicut de quibusdã in pecca¬
to suo morientib ꝑ ꝓpħam dr̃. Cõpu¬
truerunt iumenta in stercore suo.
Iumenta quippe in stercore suo cõpu¬
trescere ẽ : carnales homines u fęto¬
re luxuriȩ uitã finire. Non enĩ eẽ ho-¬
mines. sed iumenta declarant᷑: de qͥb
ꝓpħa alius dicit. Ut carnes asinoꝵ
carnes eoꝵ: & fluxus equoꝵ fluxus

Expanded text:
atteri bestiali passionum motu demonsatteri bestiali passionum motu demonsquia illos nimirum Dominus pascit, quos voluptas carnis jumentorum more non afficit. nominantur, sicut de quibusdam in peccato suo morientibus per propsuo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Non enim esse homines, sed jumenta declarantur, de quibpropheta alius dicit: Ut carnes asinorum, carnes eorum; et fluxus equorum, fluxus
Abbreviated transcription (Latin):
test uidere qd̃ est. Qui uͦ peccatorẽ se
intelligit. iam ex parte aliqua ẽẽ iustꝰ
inchoauit: atq id qd̾ non iustus fecerat.
ex eo qd̾ ẽ iustus accusat. Qua accusa¬
tione sua dõ inherere inchoat: dum
rectũ contra se iudicium ꝓferens. hoc
in se qd̃ illi sentit displicere condemp¬
nat. Recepta gͦ iusticia sua: dicit ho¬
mo iste. peccaui. Et notandũ qđ
premittit᷑. respici& homines: & tuuc
deuide subiungit᷑. & dic& peccaui.
Ideo enim ñ uulli peccasse se uesciunt:
qr homines non adtendunt. Nam si
considerarent homines: citius cognosce¬
rent. quantũ peccando infra homines
cecidissent. Et quãuis scriptura sacra
aliquando homines ponere soleat
humana sapientes. sicut ait apłs. cũ
enĩ sit inter uos zelus & contentio. ñ¬
ne carnales estis. & paulo post subi¬
cit dicens. nonne homines estis: non¬
numꝗͣ tam̃ homines dicit eos. quos
a bestiis ratione distinguit. id ÷ qͦs ñ

Expanded text:
test videre quod est. Qui vero peccatorem se test videre quod est. Qui vero peccatorem se intelligit, jam ex parte aliqua justus esse inchoavit, atque id quod non justus fecerat, ex eo quod justus est accusat. Qua accusatione sua Deo inhaerere inchoat, dum rectum contra se judicium proferens, hoc in se quod illi sentit displicere condemnat. Recepta ergo justitia sua dicit homo iste: Peccavi. Et notandum quod praemittitur: Respicit homines; et tunc deinde subjungitur: Et dicet, Peccavi. Ideo enim nonnulli peccasse se nesciunt, quia homines non attendunt. Nam si considerarent homines, citius agnoscerent quantum peccando infra homines cecidissent. Et quamvis Scriptura sacra aliquando homines ponere soleat humana sapientes, sicut ait Apostolus: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? et paulo post subjicit, dicens: Nonne homines estis? nonnunquam tamen homines dicit eos quos a bestiis ratio distinguit, id est quos non
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterna. Nam cũ presentis uitȩ głam
spondet: quid aliud dicit qua gustate.
Temporalem concupiscentiam tangite:
& in hoc mundo sublimes apparẽte.
Et cum tunorẽ diuinȩ sententiȩ amouẽre
conat᷑. quid aliud loquit᷑. quã id quod
primis hominib dixit: cur precepit
uobis ds. ut non comederetis de om̃i
ligno paradẏsi us Sed quia diuino uiu¬
nere redemptus homo iusticiã recepit.
quã dudũ cõnditus amisit: robustiorẽ
se iam contra blandimenta callidȩ ꝑsua-¬
sionis exerc&: qr experimento didicit.
quantũ obediens eẽ debeat precepto.
Et quẽ tunc culpa duxit ad penam. nẽ
pęna sua restringit a culpa: ut tantõ
magis delinquere metuat: quauto co-¬
gente supplicio. & ipse iam qd̾ ꝑpetra¬
uit accusat. Uude & sequit᷑. R espici¬
catorẽ se non cognoscer&: si iusticiã ñ
haber&. Nemo quippe tortitudinẽ suã.
nisi cum rectus ẽẽ ceꝑit deprehendit.
Nam qui om̃ino ꝑuersus ẽ: neq hoc po¬

Expanded text:
aeterna. Nam cum praesentis vitae gloriam aeterna. Nam cum praesentis vitae gloriam spondet, quid aliud dicit quam, GustateTemporalem concupiscentiam tangite, et in hoc mundo sublimes apparete. Et cum timorem divinae sententiae amovere conatur, quid aliud loquitur quam id quod primis hominibus dixit: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi ? Sed quia divino munere redemptus homo justitiam recepit, quam dudum conditus amisit, robustiorem se jam contra blandimenta callidae persuasionis exercet, quia experimento didicit quantum obediens esse debeat praecepto. Et quem tunc culpa duxit ad poenam, nunc poena sua restringit a culpa, ut tanto magis delinquere metuat, quanto cogente supplicio et ipse jam quod perpetravit accusat. Unde et sequitur: CAPcatorem non cognosceret, si justitiam non haberet. Nemo quippe tortitudinem suam, nisi cum rectus esse coeperit, deprehendit. Nam qui omnino perversus est, neque hoc po
Abbreviated transcription (Latin):
nica oratione dicimus. Panẽ nr̃m co-¬
tidianũ da nob̶ hodie. Ecce & urm
dicimus: & tam̃ ut detͣ oramus. Nr̃
quippe fit cũ accipit᷑: qui tam̃ dĩ est. qr
ab illo datur. Et dĩ gͦ est ex inunere:
& nr̃ fit ueraciter ꝑ acceptionẽ. Ita gͦ
hoc loco homini suã iusticiã dũs reddet:
non ꝗͣ ex sein& ipso habuit. sed quã con¬
ditus ut haber&e accepit: & in quã lap¬
sus ꝑseuerare noluit. Illã gͦ iusticiã
redd& ds homini. ad quã conditꝰ fuit:
ut inherere dõ libeat. ut minacẽ eius
sententiã ꝑtimescat: ut serpentis calli¬
di blandis iam ꝓmissionib ñ credat.
antiquus hostis agere non desistit. Uer¬
ba quippe dĩ de cordib hominũ molit᷑
euellere: atq in eis ficta ꝓmissionis sue
blandimenta radicare. Cotidie io qđ
ds minat᷑ leuigat : & ad hoc credendũ
qd̾ falsum ꝓmittit inuitat. Falso eium
pollicet᷑ temporalia: ut mentib homi¬
nũ ea supplicia leuig&. quȩ ds̃ minat᷑

Expanded text:
ratione dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . Ecce et nostrum dicimus; et tamen, ut detur oramus. Noster quippe fit, cum accipitur, qui tamen Dei est, quia ab illo datur. Et Dei ergo est ex munere, et noster fit veraciter per acceptionem. Ita ergo hoc loco homini suam justitiam Dominus reddit, non quam ex semetipso habuit, sed quam conditus ut haberet accepit, et in qua lapsus perseverare noluit. Illam ergo justitiam reddet Deus homini, ad quam conditus fuit, ut inhaerere Deo libeat, ut minacem ejus sententiam pertimescat, ut serpentis callidi blandis jam promissionibus non credat. antiquus hostis agere non desistit. Verba quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in eis ficta promissionis suae blandimenta radicare; quotidie id quod Deus minatur levigat, et ad hoc credendum quod falsum promittit invitat. Falso enim pollicetur temporalia, ut mentibus hominum ea supplicia leviget quae Deus minatur
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ uiuens uid&: qr om̃i ia mutabili¬
tatis uicissitudine atq obumbratione
calcata. ueritati ęt̾nitatis inheret:
eiq inherendo que̾ cernit ad similitu¬
dinẽ incõmutabilitatis assurgit: atq
in sema ipsã auctoris sui inconuer¬
sibilem speciem dũ respicit assumit.
Quȩ enĩ ad mutabilitatẽ ꝑ sem& ipsam
lapsa est: ad inmutabilitatis statũ in¬
mutabilẽ uidendo format᷑. Igit᷑ heliu
de afflicto hoc lib̾atoq homine. qr pͥmũ
meroris amaritudinẽ. &. postmodũ
gaudia consolatiomis expressit: apte
subiunxit. Hȩc omĩa operat᷑ ds. tͥb
uicib ꝑ singulos: in delic& conuersio¬
nis. ꝑbationis & mortis : qr ꝑ tria
hec & duris primũ stimulis meroris
afficit᷑. & magnis postmodũ securita¬
tis gaudiis refouet᷑. Et quia electi
uniuscuiusq mens. isdẽ trib uicib.
id ÷ uel labore conuersionis. uł tẽpta¬
tione ꝓbationis. uł formidine soluti-¬
onis atterit᷑ : atq ipsa attricione pur-¬

Expanded text:
litatis vicissitudine atque obumbratione calcata, veritati aeternitatis inhaeret; eique inhaerendo quem cernit, ad similitudinem incommutabilitatis assurgit, atque in semetipsam auctoris sui inconversibilem speciem dum respicit assumit. Quae enim ad mutabilitatem per semetipsam lapsa est, ad immutabilitatis statum immutabilitatem videndo formatur. Igitur Eliu de afflicto hoc liberatoque homine, quia prius moeroris amaritudinem et postmodum gaudia consolationis expressit, apte subjunxit: Haec omnia operatur Deus tribus vicibus per singulos, videlicet conversionis, probationis, et mortis, quia per tria haec, et duris primum stimulis moeroris afficitur, et magnis postmodum securitatis gaudiis refovetur. Et quia electi uniuscujusque mens iisdem tribus vicibus, id est vel labore conversionis, vel tentatione probationis, vel formidine solutionis atteritur, atque ipsa attritione pur
Abbreviated transcription (Latin):
curationis grãm mala presentis mo¬
lestiȩ subleuat: sẽd tamen quia ꝓphe¬
tiȩ spĩ non hab&e. quid sequat᷑ igno¬
rat. Alius indigentib multa iam
propria largiri potest: sẽo tam̃ iniuste
agentib. obuiare libere ũ potest.
Alius iniuste agentib audacter ꝑ dõ
obuiat: sed tamen indigentib quȩ
hab& tribuere omĩa recusat. Alius
iam & ab otioso se sermone restrin¬
gens. lingue lasciuiã superat: sẽo
tam̃ adhuc insurgentis irę stimulos
ꝑfecte non calcat. Alius insurgentẽ
iram iã ꝑfecte edomat: sẽd tamen
adhuc lingũa in lȩticiam relaxat.
Q uid ẽ hoc qd̾ iste eo bono indiget.
quo alius polla. & ille cũ multis
polleat. habunde aliis bonũ adesse
considerat. qd̃ sibi deesse suspirat:
nͥ qd̾ mira nobiscum dispensatione agi¬
t᷑. ut ꝑ hoc qd̾ alter hab& & iste ñ
hab&. unus alteri melior ostendat᷑:
quatenꝰ tanto ardentius ad humilita¬
tẽ quisq ꝓficiat. quanto ex bonis
quȩ non hab&e. inferiorẽ se habentib

Expanded text:
gratiam mala praesentis molestiae sublevat, sed tamen quia prophetiae spiritum non habet, quid sequatur ignorat. Alius indigentibus multa jam propria largiri potest, sed tamen injuste agentibus obviare libere non potest. Alius injuste agentibus audacter pro Deo obviat, sed tamen indigentibus quae habet tribuere omnia recusat. Alius jam et ab otioso se sermone restringens, linguae lasciviam superat, sed tamen adhuc insurgentes irae stimulos perfecte non calcat. Alius insurgentem iram jam perfecte edomat, sed tamen adhuc linguam in laetitiam relaxat. Quid est hoc, quod iste eo bono indiget quo alius pollet; et ille, cum multis polleat, abunde aliis bonum adesse considerat quod sibi deesse suspirat, nisi quod mira nobiscum dispensatione agitur, ut per hoc quod alter habet, et iste non habet, unus altero melior ostendatur, quatenus tanto ardentius ad humilitatem quisque proficiat, quanto ex bonis quae non habet inferiorem se habentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut melioꝵ ꝓuectib intendant: quati¬
nus tanto districtius in se culpas u¬
dicent: quanto in illis altius qd̾ admi
cautib dicimus: cũ ipsos quoq ope¬
ratores iusticiȩ tauta ꝓuehi dispensa¬
tione uideamus as Alius namq donũ
scientiȩ accipit: & tam̃ ad uirtutẽ
mirȩ abstinentiȩ non ꝑtingit. Alius
magna abstinentiȩ uirtute accingit᷑.
nec tam̃ in sumura scientiȩ contẽplati¬
one dilatat᷑. alius ꝑ ꝓphetiȩ spm̃ ua

Expanded text:
ut meliorum provectibus intendant, quateut meliorum provectibus intendant, quatenus tanto districtius in se culpas judicent, quanto in illis altius quod admirecantibus dicimus, cum ipsos quoque operatores justitiae tanta provehi dispensatione videamus ? Alius namque donum scientiae accipit, et tamen ad virtutem mirae abstinentiae non pertingit. Alius magna abstinentiae virtute accingitur, nec tamen in summa scientiae contemplatione dilatatur. Alius per prophetiae sp
Abbreviated transcription (Latin):
Fili hominuis. ostende domui isrł tẽplum.
ut confundant᷑ ab iniquitatib suis: &
metiant᷑ fabricam. ut erubescant ex
om̃ib quȩ fecerunt. Templũ quippe
di. filiis isrł ad confusionẽ ostenditur :
quaudo unuscuiusq iusti anima quã
inspirando ds inhabitat. quanta scĩta¬
te fulgeat. ad confusionẽ suã peccatorib
demonstrat᷑ : ut in illa bonũ qd̾ negli¬
gunt uideant: & in se ipsis malũ qd̾
operant᷑ erubescant. Metiri uͦ ẽ fabri¬
cam: pensare subtiliter ustoꝵ uitã.
Sed dum metimur fabricam. uecesse est
ut ex cunctis quȩ facimus erubescamꝰ:
qr bonoꝵ uitã quanto subtilius pen¬
sando discutimus: tanto seuerius in no¬¬
bis omĩa inique gesta reꝓbamus. Bene¬
derare dissimulat: saltẽ hauc ex uoce
predicantis agnoscat. Templũ quippe
peccatorib ostendere est: sponte sua
considerare nolentib. rectoꝵ oꝑa nar¬
rare. Qui itaq sicut diximus ꝑduci
ad sũma desiderant. semꝑ uecesse ẽ

Expanded text:
ium: Ostende domui Israel templum, ut confundantur ab iniquitatibus suis, et metiantur fabricam, ut erubescant ex omnibus quae fecerunt . Templum quippe i filiis Israel ad confusionem ostenditur, quando uniuscujusque justi anima, quam inspirando Deus inhabitat, quanta sanctitate fulgeat ad confusionem suam peccatoribus demonstratur; ut in illa bonum, quod negligunt, videant, et in se ipsis malum quod operantur erubescant. Metiri vero est fabricam, pensare subtiliter justorum vitam. Sed dum metimur fabricam, necesse est, ut ex cunctis, quae fecimus, erubescamus. Quia bonorum vitam quanto subtilius pensando discutimus, tanto severius in nobis omnia inique gesta repeccator dissimulat, saltem hanc ex voce praedicantis agnoscat. Templum quippe peccatoribus ostendere est sponte sua considerare nolentibus rectorum opera narrare. Qui itaque, sicut diximus, perduci ad summa desiderant, semper necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ꝑ contẽplationẽ facta. ñ solida
& ꝑmanens uisio. seo ut ita dixerim
quasi quȩdã uisionis imitatio: di facies
dr̃. Quia eium ꝑ faciem quelib& cog¬
noscimus: ũ inmerito cognitionẽ di
noui dnm̃: qr me cognoscere ipse dig¬
uatus ẽ. Quã cognitionẽ plenissume
fieri paulus in fine testat᷑: dicens. Tunc
cognoscam: sicut & cognitus sũ. Quia
gͦ post laboꝵ certamina. post tẽpta¬
tionum fluctus. sepe ui excessu
anima suspendit᷑. ut cognitionẽ diui¬
nȩ presentiȩ contẽpletur : quan tam

Expanded text:
tamen per contemplationem facta, non solida tamen per contemplationem facta, non solida et permanens visio, sed, ut dixerim, quasi quaedam visionis imitatio, Dei facies dicitur. Quia enim per faciem quemlibet agnoscimus, non immerito cognitionem Deinovi Deum, quia me cognoscere ipse dignatus est. Quam cognitionem plenissime fieri Paulus in fine testatur dcognoscam sicut et cognitus sum . Quia ergo post laborum certamina, post tentationum fluctus, saepe in excessu anima suspenditur, ut cognitionem divinae praesentiae contemp