comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os. Quoꝵ unus cui nom̃ theob̃¬
tus erat. regnũ austrasioꝵ rege¬
bat. & theodericus regnũ gun¬
tranni gubernabat. Uerũ the¬
odeberto ꝙ theoderico uaria sor¬
te defunctis. clotarius regnum
francoꝵ obtinuit. Clotarius uͦ
brunichildem reginã equo in¬
domito alligatam. iudicantib
francis. ꝓ diu̾sis prauitatib su¬
is disrumpi p̃cepit. Porro clota¬
rio dagobertus successit. Qui
eum se ad mortẽ urgeri conspi¬
ceret. conoessit regnũ austrasiş¬
filio suo sigis berto. regnum uͦ ne¬
ustrie clõdoueo. Inter renum et
mosam ẽ austria. Inter mosam
& ligerim neustria quasi noua
austria. quȩ nunc franconia &
francia appellatur. Post hȩc elo¬
doueus deficiens duos filios su¬
os sͥ reliquit successores. elotari¬
um in neustria. ehildericum ĩ
austria. Quoꝵ clotarius post
annos tres assumpti pͥncipat᷑:
regnum cũ uita ꝑdidit. Quo
uica pͥuato:successit ei theode
mõdicum tempus franci de reg¬

Expanded text:
os. Quorum unus, cui nomen Theoberos. Quorum unus, cui nomen Theobertus erat, regnum Austrasiorum regebat, et Theodericus regnum Guntranni gubernabat. Verum Theoberto et Theoderico varia sorte defunctis, Clotarius regnum Francorum obtinuit. Clotarius vero Brunechildem reginam equo indomito alligatam judicantibus Francis pro diversis pravitatibus suis dirumpi praecepit. Porro Clotario Dagobertus successit. Qui cum se ad mortem urgeri conspiceret, concessit regnum Austrasifilio suo Sigisberto, regnum vero Neustriae Clodoveo. Inter Rhenum et Mosam est Austrasia; inter Mosam et Ligerem Neustria, quasi nova Austrasia, quae nunc Franconia et Francia appellatur. Post haec Clodoveus deficiens duos filios suos sibi reliquit successores, Clotarium in Neustria, Childericum in Austrasia. Quorum Clotarius post annos tres assumpti principatus regnum cum vita perdidit. Quo vita privato successit ei frater modicum tempus Franci de reg
Abbreviated transcription (Latin):
multas habuit uxores. Int̾ quaᷤ
habuit fregegundem satis quidẽ
speciosam. s pessimis artib opu¬
lentam. quȩ memoratũ chilꝑicũ
sius uoluptatib tenebat astric¬
tum. Hȩc cum landrico comite
palatii solebat misceri. Qd̃ chil¬
pericus tandem ꝑsensit. At illa
ubis̾ ꝑiculum inminere sensit.
usa calliditate feminea crimen
maiori crimine parat obtegere.
&e redeuntia uenatu suo marito
struit insidias. Nam equo descẽ¬
dens chilꝑicus. cum a ꝓpriis sa¬
tellitib excipitur. duob cultris
transfossus occĩditur. Succesfit
tam̃ eifilius eiꝰ clotarius. Ante
hȩc prefatus rex sigisbertus clo¬
tarii regis francoꝵ filius ẽ occisus.
Cuiꝰ regnũ chisdebertꝰ filius eiꝰ cũ
matre brunichilde regendum
suscepit. Et ñ multo post gun¬
trannus chilꝑici germanus de¬
functus ẽ. Qui regnum suum
reliquit nepoti suo mͦ dicto chil¬
deberto. Childebertus qͦ eum
& ᷤ. iiͦii. in burgundia: decessit.
duos sͥ relinquens herẽdes fili¬

Expanded text:
multas habuit uxores. Inter quas habuit Fredelgundem satis quidem speciosam, sed pessimis artibus opulentam, quae memoratum Chilpericum suis voluptatibus tenebat astrictum. Haec cum Landrico comite palatii solebat misceri. Quod Chilpericus tandem persensit. At illa ubi sibi periculum imminere sensit, usa calliditate feminea, crimen majori crimine parat obtegere, et redeunti a venatu suo marito struit insidias. Nam equo descendens Chilpericus, dum a propriis satellitibus excipitur, duobus cultris transfossus occiditur. Successit tamen ei filius ejus Clotarius. Ante haec praefatus rex Sigisbertus Clotarii regis Francorum filius est occisus. Cujus regnum Childebertus filius ejus cum matre Brunechilde regendum suscepit. Et non multo post Guntrannus Chilperici germanus defunctus est. Qui regnum suum reliquit nepoti suo modo dicto Childeberto. Childebertus quoque cia, et quatuor in Burgundia, decessit duos sibi relinquens haeredes fili
Abbreviated transcription (Latin):
des đr dialecticam in rupe qua
ris. falsa ꝓfessione de uero men¬
tiens. & ueracit̃ ledens. Homĩes
seolucit a religione duuina. cultu¬
ram demonũ suadet. & ad omne
nefas suos sequaces impellit. Hȩc
qͥnq genera maleficioꝵ contuiet.
Manticen. mathematicã. male¬
ficia. sortilegia. p̃stigia. Mantice
intep̃tatur diuinatio. Hȩc qͥnꝙ
species habet. Nigromantiam.
geomantiã. ydromantiã. aerimã¬
tiam. piromantiã. Prima fit in
mortius. sccła in t̾ra. t̾cia in aqͣ
quarta in aere. quinta in igne.
tas. Hȩc tres habet spes. Aurus
ta queruntur. Auguriũ dictum
ẽ ab auib. Hoc aliqnͣdo ꝑtinet
ad aures & dr auguriũ aliqnͣdo¬
pica in constellationib constat.
Maleficia fiunt ꝑ incantationes.
sortilegia ꝑ sortes. prestigia per
fantasticas illusiones. Magicã
zoroastes rex bactrianoꝵ inuenit.
& post longa tempora democͥtus
ampliauit. ydromantiã persȩ
feruntur inuenisse. auguria fri¬

Expanded text:
des dicitur dialecticam in rupe quaddes dicitur dialecticam in rupe quadris, falsa professione de vero mentiens, et veraciter laedens, homines seducit a religione divina, culturam daemonum suadet, et ad omne nefas suos sequaces impellit. Haec quinque genera maleficiorum continet, manticem, mathematicam, maleficia, sortilegia, praestigia. Mantice interpretatur divinatio. Haec quinque species habet, necromantiam, geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam. Prima fit in mortuis, secunda in terra, tertia in aqua, quarta in aere, quinta in igne. tas. Haec tres habet species, Harcta quaeruntur. Augurium dictum est ab avibus, hoc aliquando pertinet ad aures, et dicitur augurium apica in constellationibus constat, maleficia fiunt per incantationes; sortilegia, per sortes; praestigia, per phantasticas illusiones. Magicam Zoroastres rex Bactrianorum invenit, et post longa tempora Democritus ampliavit. Hydromantiam Persae feruntur invenisse. Auguria Phri
Abbreviated transcription (Latin):
heologus apud grecos linus fu¬
it. apud latinos uarro. ⁊ nr̃is
temporib ioħes scot᷑ de decem ba
lem tales milesius unꝰ de septẽ sa¬
pientib inuenit. Atitbineticam
pytagoras inuenit. boetius tͣnstu¬
lit. Musicȩ reꝑtorẽ oliina hysto¬
ria cõmemorat iobal. greci & alii
alios. Geometͥam greci inuenert̃.
Astrologiã abraham. Nenroth aũ
astronomiã. cuiꝰ etiã nomine in¬
titulat᷑. Ethicã socrates scͥpsit.
Usum lanificii fert᷑ minerua athe¬
niensib tradidisse. Ninus pͥmus
omniũ bella mouit. Usum naui¬
gii pelasgi inuenert̃. Ceres frum̃¬
tum dicit᷑ inuenisse. Usum qͦq
uenerunt. qui de lidia qͦndam
egressi in etruria consederunt.
& ibi uit̾ cetera suꝑstitionũ suaꝵ
genera lũdos instituert̃. Unde
romani accersitis magistris. lu¬
dos romȩ fecert̃. Abrahã inuenit
litt̾as syroꝵ. fenix grecoꝵ. Ysis
egyptioꝵ. Moyses hebreoꝵ. Car¬
mentis latinoꝵ. Alcinon quid̾a
fabulas r inuenisse. Parmeni¬

Expanded text:
us apud Graecos Linus fuit, apud Latinos Varro, et nostris temporibus Joannes Scotus De decem in lem Thales Milesius, unus de septem sapientibus, invenit. Arithmeticam Pythagoras invenit, Boetius transtulit. Musicae repertorem divina historia commemorat Jobal; Graeci, et alii alios. Geometriam Graeci invenerunt; astrologiam, Abraham. Neharot autem astronomiam, cujus etiam nomine inscribitur. Ethicam Socrates docuit. Usum lanificii fertur Minerva Atheniensibus tradidisse. Ninus primus omnium bella movit. Usum navigii Pelasgi invenerunt. Ceres frumentum dicitur invenisse. Usum quoquvenerunt, qui de Lydia quondam egressi in Etruria consederunt, et ibi inter caetera superstitionum suarum genera ludos instituerunt. Unde Romani accersitis magistris ludos Romae fecerunt. Abraham invenit litteras Syrorum, Phoenix Graecorum, Isis Aegyptiorum, Moyses Hebraeorum, Carmentis Latinorum. Alcmon quidam fabulas dicitur invenisse. Parmeni
Abbreviated transcription (Latin):
tem assyrioꝵ. & inolicitur bellũ
sardanapallo. At sarclanapallꝰ
cum resistere rebellis gentib non
ualeret. in regiam se recepit. uͥ
accensa pira se suasꝙ diuitias
igne concremauit. Sicq regnũ

Expanded text:
 Assyrios, et indicitur bellum Sardanapalo. At Sardanapalus cum resistere tot rebellantibus non valeret, in regiam se recepit, ubi accensa pyra se, suasque divitias igne concremavit. Sicque regnum
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & electorum summam in suꝑ-¬
merum tenemus. Post resurrecti¬
onem uͦ dñi missum rete dignum
fuit ut tot pisces caꝑet. quot solũ¬
modo electos ciues patrie suꝑne de¬
signaret. Q cum tanti eẽnt non
ẽ scissum rete. Ao iecit euũgłista
rem necessariam dicens. & cum
tanti ẽẽnt. siue tam magni sicut
suꝑius dicit plenum magnis pisci¬
bus non ẽ scissum rete. idest mag

Expanded text:
mus, et electorum summam in supermus, et electorum summam in supermerum tenemus. Post resurrectionem vero Domini missum rete dignum fuit, ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. Et cum tanti essent, non est scissum rete. Et adjecit evangelista rem necessariam dicens: Et cum tanti essent, sive tam magni. Sicut superius dicit, plenum magnis piscibus non est scissum rete, id est mag
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scientie & pietatis &e repleuit
eum sp̃c timoris dñi. Secl ille in
dat unius substantie ẽẽ fateatur.
Quia gͥ septem que suꝑus diximuis.
ꝑ nouum testamentum latius data
potest plene comp̃hendi. Ducamus
gͦ ꝑ trigonum decem & septem. &
ueniunt quinquaginta & unum.
Qui ꝓfecto ninneris a magno myste¬
rio non uacat. qͥaiã in testamento ue¬
teri legius quod annus quinqua¬
gesimus iubeleus uocari uissus ẽ. in
quo udelicet cunctus populus ab
quies in umnitate ẽ. diuidi quippe u¬
num non potest. Ubi enim scissura
diuisionis ẽ uerarequies non ẽ. Du¬
camus ꝑ trigonum qͥnquaginta &
unum. fiunt centum qͥnquaginta
tus in fide trmitatis exhibita. adre¬
quiem tendit. septem & decem ter
duximusait ao quinquaginta & unũ
uenire debeamus. & uera requies
nr̃a tunc ẽ cum ipsam iam claritatẽ
tͥnitatis agnoscimus. quam in uni¬
tate diumitatis ẽẽ certum teneamꝰ.
Quinquaginta & unum ter duci¬

Expanded text:
spiritus scientiae et pietatis, et replebit spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . Sed ille in dat, unius substantiae esse fateatur. Quia ergo septem quae superius diximus, per Novum Testamentum latius data cem et septem potest plene comprehendi. Ducamus ergo per trigonum decem et septem, et veniunt ad quinquaginta unum. Qui profecto numerus a magno mysterio non vacat, quia in Testamento Veteri legimus quod annus quinquagesimus jubilaeus vocari jussus est , in quo videlicet cunctus populus ab quies in unitate est. Dividi quippe unum non pdivisionis est, vera requies non est. Ducamus per trigonum quinquaginta et unum, et fiunt centum quinquaginta tus, in fide Trinitatis exhibita, ad requiem tendit. Septem et decem ter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus, et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritaTrinitatis agnoscimus, quam in unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter duci
Abbreviated transcription (Latin):
bet. In illa piscatione p̃ multitudi¬
ne piscium rere rumpitur. quia
nunc ad confessionem fidei etiam cũ
electis reꝓbi tantimirant ut ipsam
quoq eccłiam heresibus scindant.
In ista uͦ piscatione multi pisces &
magni capiuntur. & rete non rum¬
pitur. quia scã electorum eccłia in
continua auctoris sui pace requiescenᷤ.
nullis iam dissensionibus dilaniatur.
Miserunt gͦ retia & iam non ualebant
trahere p̃ multitudine piscium. Af¬
ferte de piscibus quos prendidistis
nunc. Ascendit symon petrus & traxt
scibus centum quinquaginta tribis.
A magno mysterio numerus non
uacat. s intentos nos tanti miste¬
ri ꝓfunditas expectat. N eq ete¬
nim quantitatis summam soller¬
ter euangista expͥmeret nisihanc
sacramento plenam esse. iudicass¬
set. Scitis namq quod in testam¬
to ueteri om̃is oꝑatio ꝑ decalogi
mandata p̃cipitur. In nouo autem
ntians dicit. Sp̃c sapientie ae in¬
tellectus. sp̃c consilii & fortitudinis.

Expanded text:
bebit. In illa piscatione prae multitudibebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tam multi intrant, ut ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. In ista vero piscatione et multi pisces, et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissentionibus dilaniatur. Miserunt ergo retia, et jam non valebant trahere prae multitudine piscium. Afferte de piscibus quos prendidistis nunc. Ascendit Simon Petrus, et traxit scibus, centum quinquaginta tribus. A magno mysterio numerus non vacat, sed intentos vos tanti mysterii profunditas exspectat. Neque etenim quantitatis summam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in Testamento Veteri omnis operatio per Decalogi mandata praecipitur, in Novo autem,ntians, dicit: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
in dexteram naiuigii rete &
muenietis. S. inscõ eũgłio legitur.
quia misit dñs iussit uit acdpiscandũ
retia miterentur: ante passionem
iudelicet & post passionem. Sed pͥ¬
usquam redemptor nr̃ &e pateretur
&e resurgeret. mitu quidem rete ad
piscandum iubet. s utrum in dexterã
an in sinistram mitti debuissec non
iubet. Post resurrectionem uͦ disci¬
płis apparens mitti rete in dexteram
iubet. In illa piscatione tanti sunt cap¬
ti. ut retia rumꝑentur: in ista autem
& multi capti sunt: e retia rupta non
sunt. Quis uͦ nesciat bonos ciextera.
malos sinistra sigurari: Illa gͦ pi¬
scatio in qua specialiter in quam
partem mitirete debeat non iubet᷑
p̃sentem eccłiam cdesignauit. que bo¬
nos & malos colligit: nec quos trahat.
quia &e quos eligere possit ignorat
Hec autem piscatio post dñi resur¬
rectionem facta insolam dȩxteram
missa ẽ. quia ad uidendam e lari¬
tatis eius gl̾am sola electorum eccłia
ꝑtinget. que de sinistro oꝑe nil ha¬

Expanded text:
gii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet: post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti rete in dexteram navigii jubet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur: in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos in dextera, et malos in sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designavit quae bonos simul ac malos colligit; nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertinget quae de sinistro opere nihil ha
Abbreviated transcription (Latin):
in ig. & cetera. Ab hac auditione
mala qua usq ad illam horam nł¬
la umquamn impiis peior fuit.
nec deinceps erit. Ab hac auditi¬
one inquam iusti ñ timebunt qͥ¬
b dicetur. Uenite benedicti patͥs¬

Expanded text:
angelis ejus . Ab hac auditione mala, qua usque ad illam horam nulla unquam impiis pejor fuit, nec deinceps erit, ab hac, inquam, justi non timebunt quibus dicetur: Venite, benedicti Pat
Abbreviated transcription (Latin):
di. In illa die saluator nr̃ cuius no¬
miscłiam bonos saluando. iudi¬
cium malos condemnando. et
honor regis qͦ
bonos sal¬
uabit. iudei¬
cium di¬
liget quo ma¬
los con¬
demnabit. &¬
d̃s uno ꝙ eterno uerbo locutus
est se mel complebuntur. quia po¬
ficandos. quia tu redoles unicu¬
iq iuxta oꝑa sua. Tunc cum fili¬
finis erit .i. consummatio om̃iũ.
cum euacuauerit omnẽ pͥnci¬
patum & potestatẽ & uirtutẽ.
ut amplius non dominetur ho¬
nos libea a diabolica temptatiõe.
in scło .i. in hora mortis nos libe¬
ra a diabolica infestatione. in ter¬
cio .i. in die resurrectionis nos li¬
bera a perpetua damnatione. E¬
sto ubiq brachium nr̃m salus no¬
stra. ut nos a malo liberes. & inbo¬
nosalues. largiendo nob̾ głam

Expanded text:
die illa Salvator noster, cujus nomisericordiam bonos salvando, judicium malos condemnando. Et honor regis, quo bonos salvabit, judicium diliget , quo malos condemnabit, Deus uno et aeterno verbo locutus est semel complebuntur , quia poficandos, quia tu reddes unicuique juxta opera sua . Tunc cum finis erit, id est consummatio omnium , cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem , ut amplius non dominetur nos libera a diabolica tentatione; in secundo, id est in hora mortis, nos libera a diabolica infestatione; in tertio, id est in die resurrectionis, nos libera a perpetua damnatione. Esto ubique brachium nostrum, salus nostra, ut nos a malo liberes, et in bono salves, et largiendo nobis g
Abbreviated transcription (Latin):
cium post cursum scłip̃sentis. S
mane hodierne festiuitatis. ma¬
ne dominici natalis. quomodo di¬
ci potest tempus tͥbulationis qnͣ
doquidem omnib uideatur esse
tempus exultationis: Sr si subtili¬
ter ꝑspiciatur. ẽ quibdam tempꝰ
tbulationis. quia tempus tempta
ci natalis tempus ẽ tribulationis qr
tempus temptationis. dum diabo¬
lus ꝑspectacula uanitatis & suꝑflu¬
itatem comestionis & potationis.
& multiplicis dissolutionis. multis
tendit laqueos p̃cipitationis. Qnͣ¬
to gͥ diabolus in dieb sollemnib in¬
stantius querit occasionem & leuius
inuenit temptandi facultatem: tã¬
to quisq ad resistendum semetipfũ
debet p̾parare. cautiorem & fortiorẽ.
ne cumfilii d̃i congregati fuerint
in unum suꝑueniens sathan aliquẽ
eoꝵ ꝑ culpam corrumpat. & filiũ
dasniuationis faciat. Quemad mo¬
dum gͦ diximus quando ẽ tempus
festiuitatis. tunc ẽ tempus tempta¬
tionis. & quamdiu temptationis¬

Expanded text:
tium post cursum saeculi praesentis. Sed tium post cursum saeculi praesentis. Sed mane hodiernae festivitatis, mane Dominici natalis quomodo dici potest tempus tribulationis, cum omnibus videatur esse tempus exsultationis? Sed si subtiliter perspiciatur, est quibusdam tempus tribulationis, quia tempus tentaibusdam tempus tribulationis, quia tempus tentationis, dum diabolus per spectacula vanitatis; et superfluitatem comestionis et potationis et multiplicis dissolutionis multis tendit laqueos praecipitationis. Quanto igitur diabolus in diebus solemnibus instantius quaerit occasionem, et facilius invenit tentandi facultatem, tanto quisque ad resistendum debet semetipsum praeparare cautiorem et fortiorem, ne cum filii Dei congregati fuerint in unum, superveniens Satan aliquem eorum per culpam corrumpat, et filium damnationis faciat. Quemadmodum ergo diximus, quando est tempus festivitatis, tunc est tempus tentationis, et quandiu est t
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑat. dm̃ ꝑ spem expectat. Qui
enum minime sꝑat. minime expe¬
ctat. s ꝑ miseram conscientiam di¬
iunam fugit p̃sentiam. nec o que¬
rit p̃sentari. dum ab eotimet con¬
deinnari. Dom mne miserere nr̃i
ꝑ iustificationem. te enim expecta¬
uimus ꝑ spem. Esto brachium no
lationis. Unum sensum habet qd̾
p̃mitct brachium & qd subrungit
salus. & unum sensum ħ̃t qd̃ dicit
in mane. & q̃d adolit in tempore tͥ¬
bulationis. Esto dñe brachium no¬
strum & salus nr̃a ut nos liberes
a malo & confirmes in bono. Si tu
fueris brachium nr̃m. si salus nr̃a
ab hostib nos obpugnantib libe¬
rabtinur. & in conu̾satione bona si¬
cut illi antiqui in urbe ierosoluni¬
tana saluamur in mane in tempo¬
re tͥbulationis. Possumus tͥb modiᷤᷤ
distinguere qd̃ mane dicit. siue tẽ¬
pus tͥbulationis. Primum mane
siue tempus tͥbulationis ẽ post di¬
scessum noctis hodierne sollemiu¬
tatis. scdđm post horam mortis. ter¬

Expanded text:
sperat, Deum per spem exspectat. Qui sperat, Deum per spem exspectat. Qui enim minime sperat, minime exspectat; sed per miseram conscientiam divinam fugit praesentiam. Nec Deo quaerit praesentari, dum ab eo timet condemnari. Domine, miserere nostri per justificationem, te enim exspectavimus per spem. Esto brachium nospore tribulationis. Unum sensum habet quod praemittit brachium, et quod subjunxit salus: et unum sensum habet quod dicit in mane, et quod addit in tempore tribulationis. Esto, Domine, brachium nostrum, et salus nostra, ut nos liberes a malo, et confirmes in bono. Si tu fueris brachium nostrum, si salus nostra, ab hostibus nos impugnantibus liberabimur, et in conversatione bona sicut illi antiqui in urbe Jerosolymitana salvabimur. In mane, in tempore tribulationis. Possumus tribus modis distinguere quod dicit mane, sive tempus tribulationis. Primum mane sive tempus tribulationis est post discessum noctis hodiernae solemnitatis; secundum post horam mortis; ter
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ beatȩ retͥbutionis ꝑegͥnando
iusitant. & alia multa bona faciũt:
s semetipsos nuchilominus male
iuuendo scelerib in uoluunt. Isti
frustrasua pro do tͥbuunt: quam¬
dui do semetipsos auferunt. Nã
situadas do teipsum diabolo: nõ
est equa particio. Ds hominem
fecit & redemit. & ideo debet totũ
hominem possidere. & ab ipso fru¬
locutionis & actionis colligere. &
ꝓpterea non debes dare diabolo
qd̃ debes đo. Quilibet gͦ praui
sicut temporalia bona xp̃o in suis
membris studerit dare: sic semet¬
& proxunum sicut se diligendo
debent offerre: & sic cuutas eoꝵ
duplici muro munietur. muro ĩ
deesse. exterior .i. oꝑatio hostium
impetum ñ ualet sustinere. Dñe
miserere nr̃i. Miseretur ds homi¬
nis quando hominẽ a malo libe¬
rat. & in bono confirmat. & sic
a malo liberando & in bono con¬
firmando iustificat. Miserere g
nisi nob̾ illam dones ꝑ grãm. Le
enim expectauinus. Qui in dm̃

Expanded text:
dae beatae retributionis, peregrinando dae beatae retributionis, peregrinando visitant et alia bona multa faciunt, sed semetipsos nihilominus male vivendo sceleribus involvunt. Isti frustra sua pro Deo tribuunt, quandiu Deo semetipsos auferunt. Nam si tua das Deo, teipsum diabolo, non est aequa partitio. Deus hominem fecit et redemit et ideo debet totum hominem possidere, et ab ipso frulocutionis, et actionis colligere, et propterea non debes dare diabolo quod debes Deo. Quilibet ergo pravi, sicut temporalia bona Christo in suis membris student dare, sic semetet proximum sicut seipsos diligendo debent offerre; et sic civitas eorum, duplici muro munietur: muro intdeesse, exterior, id est operatio hostium impetum non valet sustinere. Domine, miserere nostri. Miseretur Deus hominis, quando hominem a malo liberat, et in bono confirmat; et sic a malo liberando, et in bono confirmando justificat. Miserere ignisi nobis illam dones per gratiam. Te enim exspectavimus. Qui in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
libet culpam a securitate sue quie¬
tis & astatu rectitudinis subuertere
molitur. Erant duo muri in ierłm
murus suꝑior suie interior. murus
inferior uł exterior. Sic in sp̃uali cõ¬
uersatione fidelium duo sunt pre¬
cipua munimenta quasi duo muri.
dilectio scilicet & actio. Dilectio mu¬
rus interior: actio murus exterior.
Si nicħ ualet ad salutem murus
exterior: nisi interior diligenter
custodiatur. Quid namq prodest
oꝑis exhibitio: si desit cordis dilec¬
tio: Quid ualet panẽ esurienti
porrigere. potum sicienti dare. ho¬
spitem colligere. nudum oꝑire. in¬
firmum uisitare. ad inclusum in¬
carcere ire. diũsarum orationum
uerba fundere. laudib diuinis os
aꝑire. missas celebrare. quelibet
sacramenta łi tractare & eis com¬
municare. & quelibet huiꝰmodi
facere: si negligas uł contemnas
mandatum dilectionis obseruare:
Sunt qui multa pauꝑib erogãt.
multa scõꝵ loca sub obtentu redi¬

Expanded text:
libet culpam a securitate suae quielibet culpam a securitate suae quietis, et a statu rectitudinis subvertere molitur. Erant duo muri in Jerusalem, murus superior sive interior, murus inferior vel exterior. Sic in spirituali conversatione fidelium duo sunt praecipua munimenta quasi duo muri, dilectio scilicet et actio: dilectio murus interior, actio murus exterior; sed nihil valet ad salutem murus exterior, nisi interior diligenter custodiatur. Quid namque prodest operis exhibitio, si desit cordis dilectio? Quid valet panem esurienti porrigere, potum sitienti dare, hospitem colligere, nudum operire, infirmum visitare, ad inclusum carcere ire, diversarum orationum verba fundere, laudibus divinis os aperire, missas celebrare, quaelibet sacramenta Dei tractare et eis communicare, et quaelibet hujusmodi facere, si negligas vel contemnas mandatum dilectionis observare? Sunt qui multa pauperibus erogant, multa sanctorum loca, sub obtentu redi
Abbreviated transcription (Latin):
omine miserere nri te enĩ
expectauimus. esto brachiũ
nr̃m in mane: & salus no. in tem.
tͣbulationis. Ds fons & origo bo¬
ni totius. sine cuiꝰ suffragio nec bo¬
num possumus habere. nec ma¬
lum ualemus euadere. nec conse¬
qui iusticiam uł głam. nec culpã
uitare uł penam. ipse iuigiter a
nobis ẽ exorandus. ipse iugitet
reclamandus. ut ipsuis suffragã¬
te gr̃a. & a malo liberemur. & in
bono confirmemur. Legimꝰ in ũ¬
bis ysaie ꝓpħe quod ipse ysaias
pro ppło iudaico exigentib pecca¬
tis a sennacherib intra muros ie¬
rusalem obsesso orauerit dicens.
Domine miserere nr̃i te enun ex
dei ut illucescente mane ipse sen¬
nacherib urbem aggrederetur &
sic cuittas caperetur. Populus u
Sennacherib & eius exercit᷑ po¬
pulo di dirus inimicus. diabo¬
lum designat multitudinemꝙ
demonum ac prauoꝵ hominum.
Uenit sennacherib eum epercitu
suo. & iudeos in ierłm consistentes
expugnare conatur. eum diabolus
cum mulcitudine malignoꝵ sp̃uũ.

Expanded text:
ri; te enim exspectavimus. Esto brachium nostrum in mane, et salus nostra in tempore tribulationis . Deus fons et origo boni totius, sine cujus suffragio nec bonum possumus habere, nec malum valemus evadere, nec consequi justitiam vel gloriam, nec culpam vitare nec poenam; ipse jugiter a nobis est exorandus, ipse jugiter reclamandus, ut ipsius suffragante gratia et a malo liberemur, et in bono confirmemur. Legimus in verbis Isaiae prophetae quod ipse Isaias pro populo Judaico, exigentibus peccatis, a Sennacherib intra muros Jerusalem obsesso oravit dicens: Domine, miserere nostri; te enim exaei, ut, illucescente mane, ipse Sennacherib urbem aggrederetur, et sic civitas caperetur. Populus JuSennacherib et ejus exercitus, populo Dei dirus inimicus, diabolum designat, multitudinemque daemonum ac pravorum hominum. Venit Sennacherib cum exercitu suo, et Judaeos in Jerusalem consistentes expugnare conatur, dum diabolus cum multitudine malignorum spirit
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. In pͥma parie mat̾iam
habemꝰ origiẽ artiũ. sitũ tertarũ:
cursum hẏstoriaꝵ ab uitio usꝙ
Ad nos decurrentiũ. In scd̾a pai te
mat̾iam babemꝰ sensus allegou ꝙ
& tropologiarũ: scdm subiacenis
lineam hystoriȩ dispositarũ. Primã
partem ꝑ decem libros distingui¬
mus. In pͥmo libro de ougine r ⁊¬
um &̃ diuisione earũ breuitꝰ lis¬
putamu. In secło mat̾iam inir¬
do mundana diuinȩ subserit a
demonstramꝰ. cũ quoꝵła adiiti¬
one. In tercio: sicum t̾rarũ  scri¬
bimus. In quarto summã hy bonȩ
druine: ab initio usq ad natibixa¬
tem xp̃i ponimꝰ. In qͥnto: ortumi.
cursũ. & otcasũ regnoꝵ mundi. a
tempore quo ab initio ẽẽ ceꝑunt:
usq ad natiuitatẽ xp̃i. In seto
tractamus de imꝑatorib ropia.¬

Expanded text:
dimus. In prima parte materiam habemus originem artium, situm terrarum, cursum historiarum ab initio usque ad nos decurrentium. In secunda parte materiam habemus sensus allegoriarum, et tropologiarum secundum subjacentis lineam historiae dispositarum. Primam partem per decem libros distinguimus. In primo libro de origine artium, et divisione earum breviter disputamus. In secundo materiam mundo mundana divinae subserviat demonstramus cum quorumdam adjectione. In tertio situm terrarum describimus. In quarto summam historiae divinae ab initio usque ad nativitatem Christi ponimus. In quinto ortum, cursum et occasum regnorum mundi a tempore, quo ab initio esse coeperunt, usque ad nativitatem Christi. In sexto tractamus de imperatoribus Roma
Abbreviated transcription (Latin):
riturus qui illierat p̃ciosus. E cum
audisset de ihũ misit ad eutm seni¬
oies iudeonum rogans eum ut ueniret
& sanaret seruum eius. Centurio sig¬
nificat gentilitatem. seruus centurio¬
nis ppłm gentilem. missi semores iude¬
orum cetum apłorum uł aliorum fide¬
lium ex iudeis ad fidem conuersorum
ꝓ iustificatione gentium intercedentiũ.
Accessus & humilratio centurionis. est
conuersio & humilitas gentilitatis.
effectus sanitatis gr̃ã ustificationis.
& bene ait dñs de centurione non in¬
ueni tantam fidem in isrł. quia pauci
ex isrł in eum crediderunt. & multi
ex gentibus fidem illius susceꝑunt
on est arbor bona que facit fruc¬
tus malos. neq arbor mala faci
ens fructus bonos. Arbor anima. arbor
bona. anima iusta. arbor mala. ania
praua. fructus opus. fructus nisti nisti¬
cia. fructus impii culpa. cognitio arbo¬
ris ex fructu. cognitio hominis ex actu.
succisiomale arboris damnatio pecta

Expanded text:
cum audisset de Jesu, misit ad eum seniores Judaeorum, rogans ut veniret, et sanaret servum ejus . Centurio, significat gentilitatem; servus centurionis, populum gentilem; missi seniores Judaeorum, coetum apostolorum vel aliorum fidelium ex Judaeis ad fidem conversorum pro justificatione gentium intercedentium; accessus et humiliatio centurionis, est conversio et humilitas gentilitatis; effectus sanitatis, gratia justificationis. Et bene ait Dominus de centurione: Non inveni tantam fidem in Israel, quia pauci ex Israel crediderunt in eum, et multi et gentibus fidem illius susceperuntNon est arbor bona, quae facit fructus malos; neque arbor mala faciens bonos fructus . Arbor, est anima; arbor bona, anima justa; arbor mala, anima prava; fructus, opus; fructus justi, justitia; fructus impii, culpa; cognitio arboris ex fructu, cognitio hominis ex actu; succisio malae arboris, damnatio pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uineam patris sui intrare recu¬
sauit. gentilis popłs t̃ qui pͥmum do¬
seruirẽ contempsit. Filius autem qui
intrare se spopondit ppłs ułdaicus
qui deo sirum seruitium pͥmum
uouit. S qui pͥtis remut postea in¬
trauit. quiapopulus gencilis peni¬
tentia ductus p̃dicantibus apłis ser¬
uitio cłi colla submisit. Q pͥorfilius
quod spopondit non impleuit quia
populus iudaiciis in seruitio dei non

Expanded text:
ineam patris sui intrare recusavit, gentilis populus est, qui primum servire Deo contempsit; filius autem, qui intrare se spopondit, est populus Judaicus, qui Deo primum servitium suum vovit. Sed qui prius renuit, postea intravit; quia populus gentilis poenitentia ductus, praedicantibus apostolis, servitio Dei colla submisit. Et prior filius, quod spopondit non implevit, quia populus Judaicus in servitio Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
bam contͣ uicia significãt
increpationẽ. Phyalȩ quȩ
maiorem capiebant m̃surã.
abundantem ⁊ ꝑfectam expͥ¬
munt scientiam ⁊ doctrinam.
cyati qui minꝰ capiebant angu¬
stiorem scientiam. siue doctrinã
figurant. Qhuribula eo q̃d̾ thꝰ
in oratione solet offerri. oratio¬
nem ñ inconuenient̃ figurant.
Mensa gͥ scͥptura. labium eius
p̃dicatio. cͥcuit᷑ labii continua
sollicitũdo p̃dicandi. Quatuor
turȩ. quatuor anuli. quatuor e¬
uuangłioꝵ libri. uectes p̃dicato¬
res.Duõdecim panes apłica do¬
ctrina. Acetabula increpatio a¬
cerba. phyale abundans scientia.
siuẽ doctrina. cyati scientia uł
doctrina angusta. thuribula o
cundus lucet ⁊ calet. t̾cius lucet
⁊ feruet᷑. Uia tum dierum exer¬
citatio ẽ istarum tͥum pͥncipali¬

Expanded text:
 contra vitia, significant increpationem. Phialae, quae majorem capiebant mensuram, abundantem et perfectam exprimunt scientiam et doctrinam. Cyathi, qui minus capiebant, angustiorem scientiam et doctrinam significant. Thuribula, eo quod thus cum oratione solet offerri, orationem non inconvenienter designant. Mensa igitur, Scriptura; labium ejus, praedicatio; circuitus labii, continua sollicitudo praedicandi; quatuor  quatuor annuli, quatuor Evangeliorum libri; vectes, praedicatores; duodecim panes, apostolica doctrina; acetabula, increpatio acerba; phialae, abundans scientia sive doctrina; cyathi, scientia vel doctrina angusta; thuribula, ocundus lucet et calet; tertius lucet et fervet. Via trium dierum, exercitatio est virtutum spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
eundem głosum regem karolum
uenit. postulans ab eo auxilium
contra longobardoꝵ regem deside¬
rium. qui more patris sui aistul¬
fi romanam inquietauit ȩccłiam.
contradesiderrum magna uiri¬
um copia p̃parauit. & ꝑ montẽ
cenisium italiam introuut. & cũ
fortirobore papiam italiȩ ciuita¬
tem circum̃delit. & ibi desiołium
regem cepit. & in exilium misit.
Preterea filium desiderii adalgi
suma regno patrio effugauit.
& subactȩ italiȩ filium pipinũ
regem constitiut. Quo in italia ⁊¬
posito negocio: saxonicũ bellum
arripuit. Saxones autẽ ita funt
iurtute eiꝰ ꝑdomiti & emolliti:
ut decem milia hominũ exeiscũ
uxorib & paruulis sublata tran
am multimõda diuisione distri¬
buerit. Caliꝙ tandem conditioe
bellum constat ẽẽ finitũ: ut ab¬
iecto demonũ cultu xp̃ianȩ fidei
sacramenta susciꝑent. & francis
presidiis hyspaniamẽ ingresoꝰ.

Expanded text:
eundem gloriosum regem Karolum venit, postulans ab eo auxilium contra Longobardorum regem Desiderium, qui more patris sui Aistulfi Romanam inquietabat ecclesiam.contra Desiderium magna virium copia preparavit, et per montem Cenysium Italiam introivit, et cum ferti robore Papiam Itariae civitatem circumdedit, et ibi regem Desiderium cepit et in exilium misit. Preterea filium Desum a regno patrio effugavit, et subactae Italiae fil ium suum Pipinum regem constituit. Quo in Italia composito negotio Saxonicum arripuit. Saxones autem ita ejus sunt virtute perdomiti et emolliti, ut decem milia hominum ex eis cum uxoribus et parvulis sublatos tranam multimoda divisione distribuerit. Talique tandem conditione bellum constat esse finitum, ut abjecto demonum cultu christianae fidei sacramenta susciperent et Francis presidiis, Hispaniam est ingres
Abbreviated transcription (Latin):
& semꝑ in angustia constituti. qui
compͥmere uł angustiare homiẽs
desiderat. Radit gͦ anonbarbam
dimidiam nuntioꝵ dauid. cũ di¬
abolus qͦrundam p̃dicatoꝵ sermo¬
nem uł conũsationẽ corrumpendo
maculat. Precidit tunicas usꝙ ad
ingiuna. eium turpia facta quȩ ꝑ-¬
suadet. in ocłis hominũ reuelat.
Hii necesse ẽ sedeant in iericho. do¬
nec crescat barba. ne fint opprobͣ¬
donec increm̃ta ututum ineis na¬
scantur. & digni habeantur p̃sen¬
tari suo regi. Dauid autẽ nr̃ mili¬
tes suos inultos ñ patitur. s exer¬
citu congregato suoꝵ iniuriã uin¬
extremo iudicio ꝑpetius ignib tra¬

Expanded text:
et semper in angustia constituti, qui comprimere vel angustiare homines desiderat. Radit ergo Hanon barbam dimidiam nuntiorum David, cum diabolus quorumdam praedicatorum sermonem vel conversationem corrumpendo maculat. Praecidit tunicas usque ad inguina, cum turpia facta quae persuadet, in oculis hominum revelat. His necesse est sedeant in Jericho donec crescat barba, ne sint opprobrdonec incrementa virtutum in eis nascantur, et digni habeantur praesentari suo regi. David autem noster milites suos inultos esse non patitur, sed exercitu congregato suorum injuriam vinextremo judicio perpetuis ignibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
so
q romanam antiquis t̃minis
ceptam sibi uendicauit. His die¬
b apũd antiochiã celebre ẽ con¬
cilium aggregatũ. in quo pre¬
fatus paulus conuictus & dam¬
natus ẽ. Uerũ cũ exirẽ dẽ do¬
mo ȩccł̃iȩ nollet: int̾pellatus ẽ
aurelianus. qui eum ui publi¬
ca precepit expelli. Noñdũ enĩ
erat aurelianus prauis depra¬
uatus consiliis. quib ꝓcessu tẽ¬
poris bonũ ꝓpositũ mutauit.
S cum pioꝵ sanguinẽ impiis

Expanded text:
s que Romanam antiquis terminisceptam sibi uindicabat, magibus apud Antiochiam celebre est concilium aggregatum, in quo praefatus Paulus convictus, et damnatus est. Verum cum exire de domo Ecclesiae nollet, interpellatus est Aurelianus, qui eum vi publica praecepit expelli. Nondum enim erat Aurelianus pravis depravatus consiliis, quibus processu temporis bonum propositum mutavit. Sed cum piorum sanguinem imp
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi. Dialetica disputatio a¬
citta uerũ a falso distinguens. Re¬
thorica ẽ disciplina ad ꝑsuaden¬
dum queq idonea. Quomͦ legen

Expanded text:
oricam. Dialectica est disputatio acuta, verum a falso distinguens. Rhetorica est disciplina, ad persuadendum queque idonea. DE INTEN
Abbreviated transcription (Latin):
& in carpentariam quȩ ad carpẽ¬
tarios & ad tignarios ꝑtinet. Fablis
diuiditur in malleatoriã & exelu¬
soriam. Ad armaturã ꝑtinet om¬
nis industria carpentarioꝵ. tig¬
brorum qͥcquid fit instrum̃to. se¬
curi. ascia. dolabra. trulla. ꝑpen¬
diculo. martello. scalpello. artauo.
incude. in mat̾ia. ligno. lapĩde.
sabulo. gipso. & ere. De nauiga¬

Expanded text:
 in carpentariam, quae ad carpentarios et tignarios pertinet. Fabrilis dividitur in malleatoriam et exclusoriam. Ad armaturam pertinet omnis industria carpentariorum, tigbrorum, quidquid fit instrumento, securi, ascia, dolabra, trulla, diculo, martello, scalpello, artavo, incude, in materia, ligno et lapide, sabulo, gipso, ere. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
ter exceptionũ
lasti. Inuenies
mullcs libris
collecta. in unã
seriem ordina¬
te disposita. s̾ prout ratio sensuũ
postulat choerentia. continuata
q connexa: dilectionis tuȩ studio
satis ictilia. Sacroꝵ. namꝙ libro¬
rum fertiles agros ꝑuolantes. & ex
eis potiora queꝙ colligentes. pau¬
ca uel nulla simplicitati tuȩ. sacrȩ
scripture lectionẽ ingredienti ne¬
cessaria pret̾mitimꝰ. ꝑhȩc autem
que scͬbimus nec gramaticos do¬
cere. nec sapientes uolumꝰ erudire :
s tuȩ peticioni. tuo desid̾io cupi

Expanded text:
ter, Excerptionum lasti. Invenies multis libris collecta, in unam seriem ordinate disposita, sibi prout ratio sensuum postulat cohaerentia, continuata et connexa, dilectionis tuae studio satis utilia. Sacrorum namque librorum fertiles agros pervolantes, et ex eis optima quaeque colligentes, pauca vel nulla simplicitati tuae sacrae Scripturae lectionem ingredienti necessaria praetermittimus. Per haec autem, quae scribimus, nec grammaticos docere, nec sapientes volumus erudire, sed tuae petitioni, tuo desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
ureluis antoniꝰnino bassiano
um adeptus imꝑauit annis sep¬
tem. Hic fuit libidine intemꝑan¬
tior patre. qui etiã nouercã suã
duxit uxorem. His temporib sy¬
macus heretieus p̃licabat xp̃m
de iosephsemine cẽ natũ & legẽ
iudaico ritu custõdiendam. Ce¬
sar deniq aurelius antoniꝰ bas¬
si anus contͣ parthos egressus a¬
pũd edissam occisus ẽ. Cui suc¬
cessit nulla uoluntate senatus
macer macrinus palatii p̃fetꝰ.
acer De macromacͥno .x.
gͥ macrinus post antonuum

Expanded text:
urelio Antonino Bassiano.um adeptus, imperavit annis septem; hic fuit libidine intemperantior patre, qui etiam novercam suam duxit uxorem. His temporibus Symmachus haereticus praedicabat Christum ex Joseph semine esse natum et legem Judaico ritu custodiendam. Caesar denique Aurelius Antoninus Bassianus contra Parthos egressus apud Edissam occisus est, cui successit nulla voluntate senatus Macer Macrinus, palatii praefectus. CAP. X. De Macro Macrino. Macrinus post Antonium
Abbreviated transcription (Latin):
effugabat. Tropologice autẽ hoc
facto compatiendum ꝓximo instͣ¬
unur. Plerumꝙ enim suꝑbꝰ liues
exhortãtionis blandim̃to placan¬
dus ẽ. Quia plerumq dura uulne¬
ra ꝑlenia fomenta mollescunt.
& furor insanioꝵ ad salutẽ mẽdi¬
co blandiente reducitur. App̃hensa¬

Expanded text:
ebat. Tropologice autem, hoc facto David ad compatiendum proximo instruimur. Plerumque enim superbus dives exhortationis blandimento placandus est: quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, reducitur; cumque
Abbreviated transcription (Latin):
dosp̃u arripitur saul. daiuĩd canẽ¬
te eius insania temꝑatur. quia
cum sensus potentium ꝑelationẽ
infurorem uertitur. digͥnum ẽ ut
ad salutem mens quasi dulcẽdine
cytharȩ locutionis nr̃e tnͣquillita

Expanded text:
do spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranquillita
Abbreviated transcription (Latin):
num celorum grano sẏnapis
quod accipiens homo seminauit in agro
suo & cetera. homo iste signifieat am̃
ager mundum granunsynapis fidem.
Istud granum idẽ fides catholicafit ar¬
bor magna &e habet stipitem ꝑ spem. &
protimi. Habitant inramis eiusuolu¬
cres celi. id ẽ sc̃ĩ qui pennisiur tutum
uolant ad p̾mia celestium bonorum
Sic & electus quisq granũ synapis
seminat in agro suo cdum p̃dicationem
diuinam ꝑpter scandalum crucis repbis
minunam recondit in cordde suo. Que
crescit in arborem magnam. dũ robur
accipit ꝑ exercitationẽ uirtutis e ra¬
mos ꝑ multiplicationẽ boni oꝑis. In
cuius ramis uolucres celi habitationẽ
recte constituunt dum sensus spũales
in ipsa ꝑ bone conscientie sublimitatẽ

Expanded text:
elorum grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo . Homo iste significat Deum; ager, mundum; granum sinapis, fidem Istud granum, id est fides catholica fit arbor magna, et habet stipitem per spem et proximi; habitant in ramis ejus volucres coeli, scilicet sancti, qui pennis virtutum volant ad praemia coelestium bonorum. Sic et erectus quisque granum sinapis seminat in agro, dum praedicationem divinam propter scandalum crucis reprobis minimam recondit in corde suo. Quae crescit in arborem magnam, dum robur accipit per exercitationem virtutis, et ramos per multiplicationem boni operis in cujus ramis volucres coeli habitationem, recte constituunt, dum sensus spirituales in ipsa per bonae conscientiae sublimitatem
Abbreviated transcription (Latin):
regis herodis tͥcesimo pͥmo. qui
ẽ scđm hebreos ab origine mun¬
di annus quater millesimꝰ non¬
gentesimꝰ ⁊ qͥnquagesimꝰ pͥmus.
Porro sicut beatus maximus in
sermonẽ de pascha testatur. &
quemadmõdũ greci calculato¬
res computant. ẽ qͥnquies mil

Expanded text:
regis Herodis tricesimo primo, qui est secundum Hebraeos ab origne mundi annus quater millesimus nongentesimus et quinquagesimus primus. Porro sicut beatus Maximus in sermone de Pascha testatur, et quemadmodum Graeci calculatores computant, est quinquies mil
Abbreviated transcription (Latin):
scepta sicut suꝑuis dictum ẽ oe or¬
dinatare publica. inchoauit oꝑa
plurima ad imꝑii dignitatem.
Inter quȩ uidentur ẽẽ precipua
basilica sc̃ẽ mariȩ aquisgrani. &
pons apud magunciacũ in reno:
quingentoꝵ passuum longitũdi¬
nis. Precipue edes sacras in toto
regno suo ubicũq collapsas reppe¬
rit. pontificib ad quoꝵ curam ꝑ¬
tinebant. ut restaurarentur adhi¬
bens curam ꝑ legatos imꝑauit
ut imꝑata ꝑficerentur. Precipue
uͦ romanam eccłiam defendebat
& siuis opib exornabat. Reli

Expanded text:
scepta sicut superius dictum est et ordinata republica inchoavit opera plurima ad imperii dignitatem, inter quae videntur esse praecipua, basilica Sanctae Mariae Aquisgrani, et pons apud Maguntiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis. Praecipue aedes sacras in toto regno suo ubicunque collapsas reperit, pontificibus, ad quorum curam pertinebant ut restaurarentur, adhibens curam per legatos imperavit, ut imperata perficerentur. Praecipue vero Romanam Ecclesiam defendebat, et suis opibus exo
Abbreviated transcription (Latin):
ne & uesꝑe & nocturnis horis q
sacrificii tempore impigre fre
egẏptum. & affricam. & iheroso¬
de ciuitate dei pretitulati sunt.
Habuit p̃terea tres filios. karolũ.
pipinum. & lũdouicũ. Uerum
tandem magnificꝰ imꝑator karo¬
lus. cũ finem uite sͥ cerneret un¬
minere. lũdouico filiosuo imꝑia
lem coronam dereliquit. Decessit

Expanded text:
n et nocturnis horis et sacrificii tempore impigre freqegiptum et Affricam et Hierosode civitate Dei pretitulati sunt.Habuit praeterea tres filios, Carolum, Pippinum, et Ludovicum. Verum tandem magnificus imperator Carolus cum finem sibi vitae cerneret imminere, Ludovico filio suo coronam imperialem dereliquit. Decessit
Abbreviated transcription (Latin):
qua capilli capitis stringebantur.
cogitationũ p̃tendit sobrietatem.
Quasi cydari namq stringunt᷑
capilli capitis. dum in sua sobͥeta¬
te continentur cogitationes m̃tis.
innotescit. Tintinnabula quȩ so¬
nabant in ueste pontificis: sonũ
significant p̃dicationis. Unctiogͥ
carnis continentia. Suꝑhume¬
rale laboꝵ colerantia. tunica bo¬
na actio.balteus eiusde actionis
expẽditio. rationale sapientia &
discretio. lamina infronte sacrȩ
fidei confessio. tintinnabula eius¬

Expanded text:
quo capilli capitis stringebantur, quo capilli capitis stringebantur, cogitationum praetendit sobrietatem. Quasi cidari namque stringunt capillos capitis, dum in sua sobrietate continent cogitationes mentis. innotescit. Tintinnabula, quae sonabant in veste pontificali, sonum significant praedicationis. Unctio igitur carnis continentia; superhumerale, laborum tolerantia; tunica, bona actio; balteus, ejusdem actionis expeditio; rationale, sapientia et discretio; lamina in fronte, sanctae fidei confessio; tintinnabula, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quia in ppsis plenitũdo scientiȩ con¬
tinetur. Duȩ quoq tubȩ argenteȩ
duo significant testam̃ta: quia eo¬
rum p̃dicatione p̾destinati ad uitã
conuocantur ad unitatẽ ȩccłiȩ ce
nctio qua & uestib sacerdotu.¬
sacerdotes consecrabantur. gͣ¬
tiam significat sp̃c scĩ. Saccidotes
unctione consecrantur. qͣndo fide
apparet. mundiciam cordis desig¬
feminalia quȩ femora stringebãt.
aut tegebant: continentiam car¬
nis recte figurant. Suphumerale
q̃d̃ suꝑ humeros ponebatur. eo q̃d
inhumeris onera ferre solemus:
p̃sentium laboꝵ tolerantiã insinu¬
at. Cunica quȩ extĩus erat ⁊ appa¬
rebat. bonam actionẽ expͥmit: qͣ
coram ꝓximo foris munimur et
ornamur. Balteus quo tunica cin¬
gebatur ne cͥca pedes sacerdotis de¬
orsum flueret. eiusdem actionis
bonȩ designat expẽditionẽ. Rati¬
onale q̃d cͥca pectus erat in quo ui¬
delicet pectore corcontinetur in
quo ẽ sapientia. sapientiã & dis¬
cretionem apte designat. Cydariᷤ

Expanded text:
quia in ipsis perfecta scientia continetur. Duae quoque tubae argenteae, duo significant Testamenta; quia eorum praedicatione, praedestinati ad vitam, convocantur ad unitatem Ecclesiae, et ad unctione et vestibus sacerdotsacerdotes consecrabantur, gratiam significat Spiritus sancti. Sacerdotes unctione consecrantur, quando fideapparet, munditian cordis desigFeminalia, quae femora cingebant et tegebant, continentiam carnis recte significant. Superhumerale, quod super humeros ponebatur, eo quod in humeris onera ferre solemus, praesentium laborum tolerantiam insinuat. Tunica quae exterius erat et apparebat, bonam actionem significat, qua coram proximo munimur et ornamur. Balteus, quo tunica cingebatur, ne circa pedes sacerdotis deflueret, ejusdem actionis bonae designat expeditionem. Rationale, quod circa pectus erat, quo videlicet pectore cor continetur, in quo sapientia est, sapientiam et discretionem apte significat. Cidaris,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt adulatores quidant laudem ut ac¬
cipiant aliquam mercedem. Sed fatu-¬
is uirginibus tarde bonam conscientiã
querentibus sapientes intrant cum
sponso ad nuptias. quia reꝓbis relic¬
tis ad damnationem. electicũ xp̃o
intrabunt ab beatitudinem. Clau¬
sa ẽ ianua idẽ aditus regincelorum.
Dommne dñe aꝑinobis. Post seram
penitentiam post infructuosas lacri-¬
mas frustra pulsant foris relicte.
Amen dico uobis nescio uos. Quasi
dicat. Ideo uos desero. quia ꝑuite
meritum non agnosco. Eccequanta
seueritas post iudicium euis. cuius ẽ
ante meffabilis misciłia. Uigilate itaq

Expanded text:
sunt adulatores qui dant laudem, ut acsunt adulatores qui dant laudem, ut accipiant aliquam mercedem. Sed virginibus fatuis, tarde bonam conscientiam quaerentibus, intrant sapientes cum sponso ad nuptias; quia, reprobis ejectis ad damnationem, electi cum Christo intrabunt ad beatitudinem. Et clausa est janua, id est aditus regni coelorum. Domine, Domine, aperi nobis. Post seram poenitentiam, post infructuosas lacrymas, frustra pulsant foris relictae. Amen dico vobis, nescio vos. Quasi dicat: Ideo vos desero, quia per vitae meritum non agnosco. Ecce quanta severitas post judicium ejus, cujus est ante ineffabilis misericordia. Vigilate itaq