comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nerit qd̾ ꝑfectũ ẽ. tunc etiã uelũ interiꝰ¬
significent duo cherubim. qͥd oraculum.
quid uas aureũ in quo manna recondi¬
tum fuit. Nunc enĩ ꝑspeculũ uidemꝰ in
enigmate: ꝙ cũ historiȩ nob̃ uelũ scissũ
sit q ingrediam᷑ atrium di. tam̃ seereta
eiꝰ ꝙ uniu̾sa mysteria quȩ in cȩlesti ierłm
clausa retinent᷑ scire ñ possumꝰ. Igit᷑ in
passione dñi terra mota ẽ. iuxta illud qd̾
scriptũ ẽ in aggeo: adhuc semel ego mo¬
uebo cȩlũ & terrã. ꝙ ueniet desideratꝰ cun¬
ctis gentibꝰ. ut ab oriente ꝙ occidente
ueniant. & recu̾bant cũ abraham ysaac
& ia eob. Et petrȩ scissȩ st̃: dura corda
gentiliũ. Siue petrȩ. uniu̾sa uaticinia
eis duro legis uelamine claudebat᷑. scis¬
sum pateret gentibꝰ. Monum̃ta qͦ de
quib scͥptũ ẽ. uos estis sepulchra extͥn¬
secus dealbata. quȩ intꝰ plena st̾ ossib

Expanded text:
nerit, quod perfectum est, tunc etiam uelum interinerit, quod perfectum est, tunc etiam uelum interis. Videamus quid significent duo Cherubim, quid Oraculum, quid vas aureum, in quo manna reconditum fuit. Nunc enim per speculum videmus in aenigmate : et cum historiae nobis velum scissum sit, ut ingrediamur atrium dei, tamen secreta eius et uniuersa mysteria, quae in caelesti Hierusalem clausa retinentur, scire non possumus. igitur in passione domini terra commota est iuxta illud, quod scriptum est in Aggeo: adhuc ego semel mouebo caelum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente ueniant et recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissgentilium; sive petrae, universa vaticinia eis duro Legis velamine claudebatur, scissum pateret gentibus. Monumenta quoque, de quibus scriptum est: Vos estis sepulcra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus
Abbreviated transcription (Latin):
future resurrertionis: multaq sc̃oꝵ
corpora exeuntia de sepulehris uener̃t
in scam ciuitatẽ. ꝙ apparuerunt multis.
Scãm ciuitatẽ ierosolimã debemꝰ acciꝑe.
ad distinctionẽ om̃iũ ciuitatũ quȩ tune
idolis seruiebant. In hac enĩ sola fuerat
templũ ꝙ uniꝰ di cultꝰ. ꝙ uera religio. Fx
non om̃ib apparuert̃ s multis. qui resur
recondita tenebant᷑. uniu̾sis gentib pro¬
derent᷑. In duas aũ partes. in uetꝰ & no¬
uum instrum̃tũ. Et a summo usq deor¬
sum: ab initio mundi qnͣdo homo conditꝰ
est & reliqua quȩ facta in medio sacra nar¬
rat historia usq ad consũmationẽ mundi.
Et querendũ qd uelũ templi scissũ sit : ex¬
teris aninteri. Michi uidet᷑ in passione
dñi illud uelũ ẽẽ conscissũ. qd̾ & intaber¬
naculo & in templo foris positũ fuit. ꝙ
appellabat᷑ ext̾iuᷤ quia nunc ex parte uide¬
mus. & ex parte cognoscimꝰ. Cum aũ ue¬

Expanded text:
futurae resurrectionis; multaque Sanctorum futurae resurrectionis; multaque Sanctorum corpora exeuntia de sepulcris, venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis. sanctam ciuitatem Hierosolymam debemus accipere ad distinctionem omnium ciuitatum, quae tunc idolis seruiebant; in hac enim sola fuit templum et unius dei cultus et uera religio. et non omnibus apparuerunt, sed multis, qui resurgrecondita tenebantur, uniuersis gentibus proderentur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, quae facta in medio sacra narrat historia, usque ad consummationem mundi. et quaerendum, quod uelum templi scissum sit, exterius an interius; mihique uidetur in passione domini illud uelum esse conscissum, quod et in tabernaculo et in templo foris positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte uidemus et ex parte cognoscimus; cum autem ue
Abbreviated transcription (Latin):
tes de monum̃tis pt resurrectionẽ eiꝰ
uenert in scãm ciuitatẽ. ꝙ apparuer̃t
multis. Et de hoc loco in eisde cõm̃tariis
disseruimꝰ. Primũq dicendũ qd̾ diuinȩ
potentiȩ inditiũ sit ponere aĩam qndo
uoluerit. ꝙ rursũ acciꝑe eã. D eniq cen
turio audiens eũ dicere ad patr̾ẽ. in ma¬
nus tuas comm̃do sꝑm meũ. ꝙ statĩ spon¬
te sp̃m dimisisse : commotꝰ signi magni¬
tudine ait. Uere di filiꝰ erat iste. U elũqͦ
templi scissũ e̾ in duas partes: ut cõple¬
retur id qd̾ refert iosephus presides tẽ¬
pli dixisse uirtutes. transeamꝰ ex his se
dibꝰ. In eugłio aũ qd̾ hebraicis litteris
.scͥptũ ẽ. legimꝰ ñ uelũ templi scissũ. sed
suꝑliminare templi mirȩ magnitudinis
corruisse. Terra inquit mota ẽ.penden¬
tem dñm suũ ferre ñ sustinens: ꝙ petrȩ
scissȩ sunt. ut indicarent duritiã iude¬
orum qͥ p̾sentẽ dĩ filiũ intelligere nolue¬
runt. Et monum̾ta aꝑta sunt in signũ

Expanded text:
tes de monumentis post resurrectionem eius uener unt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diuinae potentiae indicium sit ponere animam, quando uoluerit, et rursum accipere eam. denique cturio audiens eum dixisse ad Patrem: In manus tuas commendo spiritum meum , et statim spiritum sponte dimisisse, commotus signi magnitudine, ait: Vere Dei Filius erut iste. Velum quoque Templi scissum est in duas partes; ut coretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtdibus. In Evangelio autem quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus, non velum Templi scissum; sed superliminare Templi mirae magnitudinis corruisse. Terra, inquit, mota est, pendentem Dominum suum ferre non sustinens; et petrae scissae sunt, ut indicarent duritiam Judaeorum, qui praesentem Dei Filium intelligere noluerunt; et monumenta aperta sunt, in signum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lapides p̾tiosos. alii bẏssum & purpu¬
ram ꝙ coceũ offerunt ꝙ iacinctũ: nob̾eũ
bene agit᷑ si obtulerimꝰ pelles & caprarũ
pilos. Et tam̃ apłs contemꝓtibiliora
nr̃a magis nec essaria iudicat. Unde ꝙ
tota illa tabnaculi pulchritudo. ꝙ ꝑ sin¬
gulas species eccłiȩ p̾sentis futurȩ q
distinctio. pellib tegit᷑ ꝙ ciliciis: ardo¬
remq solis ꝙ mniuriã ymbriũ. ea quȩ
uiliora sunt ꝓhibent. Uide qnto contra

Expanded text:
ssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum. Nobiscum bene agitur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota illa tabernaculi pulchritudo et per singulas species Ecclesiae praesentis futuraeque distinctio, pellibus tegitur et ciliciis; ardoremque solis et injuriam imbrium, ea quae viliora sunt prohibent. » Vide quanto contra
Abbreviated transcription (Latin):
e te autẽ quid dicã fili serpentis. minist̃
diaboli. uiolator templi di: qui in uno scele¬
re duo cͥmina ꝑpetrasti. & adulteriũ utiq ꝙ
sacrilegium. Sacrilegiũ plane: ubi uas xp̃o
oblatũ. dño dedicatũ. dementi temeritate
polliusti. Balthasar rex ille ꝑsarũ qui in ua¬
usurpauit: ipsa nocte angłi manu ꝑcussus
crudeli morte punitꝰ ẽ Quid de te arbitra¬
ris ꝑdite parit̾ ꝙ ꝑiture. quia uas rationabi
ꝓprium filium uendicaret. Licet ꝙ te dura
conscientia sceleris agat ꝑ diu̾sa precipitem
fugit enĩ impiꝰ nemine ꝑsequente: tam᷑
nequid a pastore etiã oui morbidȩ uł mori¬
turȩ medicaminis denegatũ sit. doceriᷤ ut illũ
petas carcerẽ. penitentiȩ obruas catenis.
uiscera animȩ tuȩ gemitu ieiuniisq discruti¬
es. scõꝵ petas auxiliũ. iaceas sub pedibꝰ clericoꝵ:
ut non tͥ ꝑ cor impenitens thesaurires iram
in die irȩ iusti iuditii di: qui reddet singłis

Expanded text:
e te autem quid dicam, filio serpentis, ministro diaboli, violatore templi Dei: qui in uno scelere duo crimina perpetrasti, adulterium utique et sacrilegium? Sacrilegium plane, ubi vas Christo oblatum, Domino dedicatum, dementi temeritate polluisti. Balthasar rex ille Persarum, qui in vausurpavit; ipsa nocte angeli manu percussus crudeli morte punitus est : quid de te arbitraris, perdite pariter et perditor, qui vas rationabilproprium filium vindicaret. 40. Et licet te ipsa conscientia sceleris agat per diversa praecipitem  fugit enim impius , nemine persequente se ne quid a pastore ovi morbidae, vel moriturae medicaminis denegatum sit, do consilium. Petas ultro carcerem poenitentiae, obstringas catenis viscera, animam tuam gemitibus jejuniisque crucies; sanctorum petas auxilium, jaceas sub pedibus electorum; ut non tibi cor impoenitens thesaurizet iram in die irae et justi judicii Dei, qui reddet
Abbreviated transcription (Latin):
runt inquit. ꝙ ñ egert̃ penicentiã suꝑ ĩmun¬
ditia ꝙ fornicationib & libidiuib qͦs gessert
Nec tͥ de multitudine peccantiũ similium blan¬
diaris &. dicas. ñ solꝰ hoc egi. multos habeo so¬
cios: s recogita quia multitudo socioꝵs impuni
ra in totis quinq ciuitatib inumerabiles
effugit inmedio. qui se ab illa turpitudine
infelix decorde tuo blandim̃ta serpentis. ꝙ
luctu ꝙ fletib continuis dum incorpore tuo
immundo anima illa tenebrosa uersat᷑ͫ. reme¬
dium tͥ in die necessitatis adquire. semꝑ ante
oculos habens apłi sententiã quia om̃s nos
manifestari oportet ante tribunal xp̃i. ut
referat unusquisq ꝓpria corporis scđm quod

Expanded text:
itentiam super immunditia et fornicatione et libidinibus quas gesserunt . Nec tibi de multitudine peccantium similium blandiaris, et dicas: Non solus hoc ego egi, multos habeo socios: sed recogita, quia multitudo sociorum impuni Gomorrha et in totis quinque civitatibus innumerabiles incendio evasit ; quia ab illa turpitudine infelix, de corde tuo blandimenta serpentis, et luctu, et fletibus continuis, dum in corpore tuo immundo anima illa tenebrosa versatur, remedium tibi in die necessitatis acquire, semper ante oculos tuos habens Apostoli sententiam: Quia omnes nos oportet manifestari ante tribunal Christi, ut referat unusquisque propria co
Abbreviated transcription (Latin):
auro redimere festinamꝰ: nec
electũ pontifice a do. rebelli eu¬
pimo mente iugulare. nec fauen¬
do hereticis heretieos nos docemꝰ.
Pecunias nec habemꝰ nec hab̾e uolumus.
Habentes uictũ ꝙ uestitũ his contenti su¬
Ismus: illud de ascensore montis dñici
iugit̾ decantantes. Qui pecuniã suam
ñ dedit ad usurã. ꝙ munera suꝑ inno¬
centes ñ accepit: qui facit hȩc nͥ moue¬
bitꝰ in et̾num. Ergo qui ñ facit: iam

Expanded text:
auro redimere festinamus; nec auro redimere festinamus; nec electum pontificem a Deo, rebelli cupimus mente jugulare: nec favendo haereticis, haereticos nos docemus. Pecunias nec habemus, nec habere volumus: Habentes victum et vestitum, his contenti sumus : illud de ascensore montis Dominici jugiter decantantes: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et munera super innocentem non accepit. Qui facit haec, non movebitur in
Abbreviated transcription (Latin):
minaris. Audio preterea obici mͥ a chry¬
sogono sectatore eiꝰ: cur in baptismate
dixerim uniu̾sa peceata dimitti. ꝙ mor¬
tuo bimarito nouũ uirũm xp̃m resurg̾e.
atq istiꝰmodi sacerdotes in eccłiis ẽẽ non¬
nullos. Cui breui sermone respondeo.
Habet libellũ quẽ in cͥmen uoeãt. illi re¬
spondeat: hunc sua disputatione subũ¬
tat: & scͥpta scͥptis arguat Quid austeri¬
tate frontis & contractis rugatisq nari¬
apud uulgꝰ ignobile simulato rigore
mentit᷑. Audiat nos iterũ ꝓclamantes.
ueterẽ adam in lauacro totũ mori. ꝙ no
uum cũ xꝑo inbaptismate suscitari: pe¬
rire choicũ & nasci suꝑ cęlestẽ. Hȩc dicimꝰ.
non qͦ ipsi ꝓpitio xꝑo hac quȩstione tene¬
amur: s int̾rogati afr̃ib. qͥd nob̃ uide¬
ret᷑ respondimꝰ: nulli p̾iudicantes seqͥ
quod uelit. nec adulteriũ decretũ nr̃a
sententia subuertentes Neq enĩ ambi¬
mus ad sacerdotiũ. qui latemꝰ in cellulis.
nec humilitate damnata eꝑatum

Expanded text:
ini. --Audio praeterea objici mihi a Chrysogono sectatore ejus, cur in baptismate dixerim universa peccata dimitti, et mortuo bimarito, novum virum in Christo resurgere: atque istiusmodi Sacerdotes in Ecclesiis esse nonnullos. Cui 489 brevi sermone respondebo: habent libellum , quem in crimen vocant: ille respondeat, hunc sua disputatione subvertat, et scripta scriptis arguat. Quid austeritate frontis, et contractis rugatisque nariapud vulgus ignobile simulato rigore mentitur? Audiat nos iterum proclamantes, Veterem Adam in lavacro totum mori, et novum cum Christo in baptismate suscitari: perire choicum, et nasci supercoelestem. Haec dicimus, non quod ipsi, propitio Christo, hac quaestione teneamur, sed interrogati a fratribus, quid nobis videretur, respondimus, nulli praejudicantes sequi quod velit, 490 nec alterius decretum nostra sententia subvertentes. Neque enim ambimus sacerdotium, qui latemus in cellulis; nec humilitate damnata, episcopatum
Abbreviated transcription (Latin):
iuncturã sumministrationẽ scdm oꝑa¬
tionem in m̃surã uniꝰ cuiꝰq m̾bri. au¬
gmentũ corꝑis facit in ȩdificationẽ
oris enis. ꝙ eosde sensꝰ ꝑ diu̾sa uerba
uoluentẽ breui sermone constrinximꝰ.
nichil exemplis ꝙ assertionib illiꝰ au¬
ferentes. Cumq ꝑuenissemꝰ ad finem.
hȩc subiecimꝰ. Igitur & in restitutione
om̃iũ quando corpꝰ totiꝰ eccłiȩ nunc¬

Expanded text:
iuncturam subministrationis secundum operaiuncturam subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque membri augmentum <corporis> facit in edificationem , et eosdem sensus per diversa verba volventem, brevi sermone constrinximus, nihil exemplis et assertionibus illius auferentes. Cumque pervenissemus ad finem, haec subjecimus: « Igitur et in restitutione omnium, quando corpus totius Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
nem posui. In pͥma quid mͥ uideret᷑. in
scda quid origenes exponeret: in t̾cia
quid apollinaris contra illiꝰ fatens do¬
gina sentiret. Lege gͦeos cõm̾tarios:
ꝙ nͥ ita repꝑeris: crim̃ fatebor. Quod
est in isto loco ꝑeccatũ meũ: Illud in¬
mirũ pro quo supͣ respondi. quare n᷑
eos a quib dicta sunt nominarĩ. Suꝑ¬
fluum erat ꝑ singła apłi testimoniã
eors nomina ponere: quoꝵs ne opuseu¬
la trans latoꝵ in p̾fatione signaueram.
Et tam̃ uinctam dici animã corpore do
liberabit de corpore mortis huiꝰ: cor¬
pus mortis appellans. quod uitiis ꝙ
morbis & ꝑturbationib ac morti sub¬
iaceat. donec cũ. xꝑo resurgat in gła.
& fragile prius lutũ ex coquat᷑ feruo¬
re sꝑs sc̃i in testam solidissimã de mu¬
tans głam ñ natura. O uintꝰ locus uali¬
dissimꝰ ẽ: in quo exponentes illud
apłi testimoniũ. ex quo totũ corpꝰ
compactũ & conglutinatũ ꝑ omnem¬

Expanded text:
nem posui. In prima, quid mihi videretur; in nem posui. In prima, quid mihi videretur; in secunda, quid Origenes assereret; in tertia, quid Apollinarius contra illius vadens dogmata sentiret. Lege Graecos Commentarios; et nisi ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud nimirum, pro quo supra respondi: quare non eos a quibus dicta sunt, nominarim? Superfluum erat per singula Apostoli testimonia, eorum nomina ponere, quorum me Opuscula translaturum in Praefatione signaveram. Et tamen vinctam dici animam corpore, doliberabit de corpore mortis hujus? Corpus mortis appellans, quod vitiis et morbis et perturbationibus ac morti subjaceat: donec cum Christo resurgat in gloria, 482 et fragile prius lutum, excoquatur fervore Spiritus sancti in testam solidissimam: demutans gloriam, non naturam. 26. Quintus locus validissimus est, in quo exponentes illud Apostoli testimonium, Ex quo totum corpus compactum et conglutinatum
Abbreviated transcription (Latin):
& negotiatores parcissimos. ꝙ frugi
seruos. ꝙ molestos pedagogos. ꝙ argu¬
tissimos fures: diligentes uocare. Quar
tus rep̾hensionis locus. exordiũ sedi
libri possidet: in quo pauli testimoni¬
um exposuimꝰ. Huiꝰ rei grã ego paulꝰ
de mrĩo intelligi. qd̾ romȩ in uincula
scpsit quo ad philemonẽ & ad colosen¬
ses & ad philippenses. in alio loco sc̃p¬
tas ẽẽ monstrauim ꝰ : uł certe quia in
plurimis locis lectũ ẽ. uinculũ animȩ.
corpꝰ hoc dici. quod quasi clausa tene¬
atur in carcere. dicimꝰ ꝓꝓterea paulũ
corporis nexib coherceri. nec reu̾ti ꝙ
ẽẽ cũ xꝑo: ut ꝑfecta in gentes ꝑ eum
predicatio compleat᷑: licet quida aliũ
sensum in hoc loco intͦdueant. qd̾ paulꝰ
predestinatꝰ & scĩficatꝰ ex utero matris
suȩ ad p̾dicationẽ gentiũ anteꝗͣ. nascere¬
tur. postea uincula carnis accȩꝑit.
Et in hoc loco triplicẽ ut sup expositio¬

Expanded text:
et negotiatores parcissimos, et frugi et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligentes vocare. tus reprehensionis locus, exordium secundi libri possidet, in quo hoc Pauli testimonium exposuimus: Hujus rei gratia ego Paulus de martyrio intelligi, quod Romae in vincula , eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et Philippenses, in alio loco scriptas esse monstravimus. Vel certe, quia in plurimis locis lectum est vinculum animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur in carcere, dicimus propterea Paulum corporis nexibus coerceri, nec reverti, et esse cum Christo, ut perfecta in Gentes per eum praedicatio compleatur: licet quidam alium sensum in hoc loco introducant, quod Paulus praedestinatus et sanctificatus ex utero matris suae ad praedicationem Gentium antequam nasceretur, postea vincula carnis acceperit. » Et in hoc triplicem, ut supra, expositio
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit̾ explanaret. Quoꝵ si nomina
non posui: ignosce uerecundiȩ meȩ.
Non debui eos carꝑe quos imitabar ex
parte. & quoꝵ in latinã linguã senten¬
tias transferebam. Sed dixi. Qui diligens
lector est. statim requiret & discet. Et
rursus infine. Iliꝰ uͦ hoc qd̾ ait. ut osten¬
deret in scłis suꝑuenientib abundantes
diuitias gr̃ȩ̃ suȩ. ad illam intelligen¬
tiam tranffert. Ecce in quies sub dili¬
gentis lectoris ꝑsona. orisenis senten¬
tias explicasti. Fateor errorẽ. ñ debui
diligentẽ dicere. s blasphemũ Ouod
si fecissem. & aliquo scissem uaticinio.
te istiꝰmodi nenias sectaturũ: etiã calũ¬
niȩ uerba uitassem. Pro quo compul
sus sum ante bienniũ. breui libello
tius cont᷑ me p̾coniis responderest ccłi¬
arum magistrum a me dictũ e̾e̾ orige¬
nem tuis laudib obicis. ꝙ putas qͦd
ꝑtimescere debeã si diligentẽ lectorẽ
.me dixisse mimicus aceuses: Solemꝰ

Expanded text:
simpliciter explanaret. Quorum si nomina simpliciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. sus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere . Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos habeat. & inferioris gradus.
Sin autẽ putat iccirco me origene̾ sequi
quia ꝓfectꝰ ꝙ honores ꝙ ascensiones ꝙ
descensiones. increm̃ta ꝙ ĩminutiones
in expositione mea posui : sciat multũ
int̾esse. de angłis & seraphim ꝙ cheru¬
bym dicere dȩmones ꝙ homines fieri.
quod affirmat origenes: ꝙ ipsos int̾ se
angelos diu̾sa officioꝵ genera ẽẽ sor¬
titos. qd̾ eccłia non repugnat: qͦmͦ ꝙ
int̾ homines ordo dignitatũ ex labo¬
ris uarietate diuersꝰ ẽ. Et cũ eꝑe ꝙ¬
prb̾r & om̃ĩs ȩccłiasticꝰ gradꝰ habeat or¬
dinẽ suum ꝙ tam̃ om̃s homines sint:
sic & int̾ angłos merita ẽẽ diu̾sa ꝙ ta¬
men in angłica om̃s ꝑsistere dignitate.
fieri. nec rursum homines in angelos
suꝑuenientib abundantes diuitias
gr̃ȩ suȩ in bonitate suꝑ nos u xꝑo¬
ibu: nos triplicẽ expositionẽ posiumꝰ.
In pͥma qͥd nob̾ uideret᷑. in seđa qͥd ori¬
genes exponeret. in t̾cia qͥd apollinaris

Expanded text:
aliquos habeant et inferioris gradus. 480 Sin autem putat idcirco me Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones et descensiones, incrementa et immunitiones, in expositione mea posui; sciat multum interesse de Angelis et Seraphim et Cherubim dicere, daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae non repugnat. Quomodo et inter homines ordo dignitatum ex laboris varietate diversus est, cum eiasticus gradus habeat ordinem suum; et tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitate: fieri, nec rursum homines in Angelos supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos . In prima quid nobis videretur: in secunda quid Origenes opponeret: in tertia quid Apollinarius
Abbreviated transcription (Latin):
satis facio: contͣ hereticos ꝙ accusato¬
res meos dirigit᷑. Quid ad te: qui ꝙ or¬
thodorum ꝙ laudatorẽ meũ e̾e̾ te di¬
cis: Si asꝑior sum in hereticos & illo¬
rum in publicũ strophas ꝓfero: lȩta¬
re de inuectione mea.ne si dolueris.
hereticus ẽẽ uidearis:Ouando sine
nomine contͣ uitia seribit᷑: qͥ irascit᷑
aceusator sui ẽ. Prudentis hominis fue¬
rat. etiã si dolebas dissimulare conscien¬
tiã: & cordis nubilũ frontis serenitate

Expanded text:
satisfacio, contra haereticos et accusatosatisfacio, contra haereticos et accusatores meos dirigitur: quid ad te, qui et orthodoxum et laudatorem meum te esse dicis, si asperior sum in haereticos, et illorum in publicum strophas profero? Laetare invectione mea; ne si dolueris, haereticus esse videaris. Quando sine nomine contra vitia scribitur; qui irascitur, accusator sui est. Prudentis hominis fuerat, etiam si dolebat, dissimulare conscientiam; et cordis nubilum, frontis serenitate
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ responsũ: in quo a te laudando accu¬
satus sum. Quã enĩ tu laude uocas. õs
accusationẽ intelligunt. Constet apud
te qd accusaueris. ꝙ ñ indignaberis
qd responderĩ. Esto. tubono aĩo scͥpse¬
ris. & homo innocens ꝙ amicꝰ fidissimꝰ.
de cuiꝰ nunqua egressũ ẽ ore m̃datiũ.
me nesciꝰ uulneraris: qͥd ad me qͥ ꝑcus¬
sus sum:Num iceirco curari ñ debeo.
quia tu me bono animo uulnerasti:
Confossꝰ iaceo. stridet uulnꝰ in pectore.
candida pͥus sanguine m̾bra turpant᷑:
ꝙ tu mͥ dicis. noli manũ adhib̾e uul¬
neri. ne ego te uidear uulnerasse: Oũã¬
quã & ipsa transiatio mea magis ori¬
genem quã te arguit.Tu enim em̃da¬
sti quȩ addita ab hereticis arbitratꝰ
es: ego ꝓdidi qd̾ ab illo scͥptũ gretia
uniu̾sa conclamat. Quis rectiꝰ arbi¬
tratꝰ sit : nec meũ nec tuũ iuditiũ est.
Utriusq scͥpta. censoriã lectoris uirgu¬
lam sentient. Gota illa epła qua ꝓ me

Expanded text:
esse responsum, in quo a te laudando accuesse responsum, in quo a te laudando accusatus sum. Quam enim tu laudem vocas, omnes accusationem intelligunt. Constet apud te, quod accusaveris; et non indignaberis, quod responderim. Esto, tu bono animo scripseris, et homo innocens et amicus fidissimus, de cujus numquam egressum est ore mendacium, me 468 nescius vulneraris: quid ad me, qui percussus sum? Num idcirco curari non debeo, quia tu me bono animo vulnerasti? Confossus jaceo, stridet vulnus in pectore: candida prius sanguine membra turpantur, et tu mihi dicis: Noli manum adhibere vulneri, ne ego te videar vulnerasse? Quamquam et ipsa translatio magis Origenem quam te arguit. Tu enim emendasti quae addita ab haereticis arbitratus es. Ego prodidi, quod ab illo scriptum Graecia universa conclamat. Quis rectius arbitratus sit, nec meum, nec tuum judicium est. Utriusque scripta censoriam lectoris virgulam sentiant. Tota illa Epistola, qua pro me
Abbreviated transcription (Latin):
tio putat᷑ oꝑis tui: Quid poterã facere
Missa mͥ ẽ laudatio tua. id ẽ accusatio
mea. Gam fortit̾ me ꝓlixeq laud aue¬
ras: ut si tuis laudib adquieuissẽ. om̃s
hereticũ me putarent. Uide qͥd roma¬
nȩ ad me epłȩ clausulȩ teneant. Pur¬
ga suspiciones hominũ & conuinee cri¬
minantẽ: ne si dissimulaueris. consen
pretaturꝰ eosde libros. ausculta qͥd seͥp¬
serim. Hoc mͥ p̾stiterunt amici mei: non
dixi amicꝰ. ne te uiderer arguere. ut si
tacuero reus. si respondero inimicsis
iudicer. Dura utraq conditio: s e duob
eligam qd̾ leuiꝰ ẽ. Simultas redintegra¬
ri potest. blasphemia ueniam ñ meret᷑
Inimaduertis in uito mͥ ꝙ repugnanti boc
onus impositũ: ꝙ futurã ex huiꝰ cemodi
oꝑe simultatẽ. necessitatis excusatione
absq meo nomine. recte querereris in
rep̾hensionẽ tuã a me postea ẽẽ tͣnslatos
N unc aũ iniuste doles in eo oꝑe a me tibi

Expanded text:
tio putatur operis tui? Quid poteram facere? tio putatur operis tui? Quid poteram facere? Missa mihi est laudatio tua, id est, accusatio mea. Tam fortiter me prolixeque laudaveras, ut si tuis laudibus acquievissem, omnes haereticum me putarent. Vide quid Romanae ad me Epistolae clausula teneat: « Purga suspiciones hominum, et convince criminantem; ne si dissimulaveris, consentpretaturus eosdem libros, ausculta quid scripserim: « Hoc mihi praestiterunt amici mei non dixi amicus meus, ne te viderer arguere ut si tacuero, reus; si respondero, inimicus judicer. Dura utraque conditio, sed e duobus eligam quod levius est. Simultas redintegrari potest: blasphemia veniam non meretur . Animadvertis invito mihi et repugnanti hoc onus impositum; et futuram ex hujuscemodi opere simultatem, necessitatis excusatione absque meo nomine, recte querereris in reprehensionem tuam a me postea esse translatos. Nunc autem injuste doles, in eo opere a me tibi
Abbreviated transcription (Latin):
arrianꝰ sum: quia eusebiꝰ qui hos lib̾s
condidit arrianꝰ ẽ:Si ausꝰ fueris me
hereticũ dicere: mem̃to p̾faciunculȩ
periarchos in qua fidei tuȩ me ẽe̾ testa¬
ris. Simulq obsecro. ut amicũ qͦnd̾a tu¬
um expostulantẽ patient̾ audias. Cont᷑
alios digladiaris. aut facis calumniã
aut pateris: quos accusas &. a quib ac¬
cusaris ordinis tui sunt: recte an ꝑpera.
uos uideritis. Nichi etiã uera accusatio
contͣ frẽm displicet. nec rep̾hendo alios
s dico quid ipse ñ facerẽ. Tantis terra¬
rum spaciis seꝑat᷑. quid peccaui inte.
quid cõmerui: An quia origeniasten
me ñ e̾ẽ respondi: nun qd defensio
mea accusatio tua ẽ : Et tu si ñ es ori¬
geniastes uł ñ fuistr: credo iuranti
Si fuisti. suscipio penitentẽ. Quid doles
si id ipsum qd̾ tu ẽẽ te dicis: In quia
periarchon origenis libͦs pt te tnsfer¬
re ausꝰ sum. ꝙ int̾ptatio mea suggilla¬

Expanded text:
Arianus sum, quia Eusebius qui hos libros Arianus sum, quia Eusebius qui hos libros condidit, Arianus est? Si ausus fueris 467 me haereticum dicere, memento Praefatiunculae περὶ Ἀρχῶν, in qua fidei tuae me esse testaris: simulque obsecro, ut amicum quondam tuum expostulantem patienter audias. Contra alios digladiaris, aut facis calumniam, aut pateris. Quos accusas, et a quibus accusaris, ordinis tui sunt: recte an perperam, vos videritis. Mihi etiam vera accusatio contra fratrem displicet: nec reprehendo alios, sed dico quid ipse non facerem. Tantis spatiis terrarum separatus quid peccavi in te? quid commerui? An quia Origenisten me non esse respondi? Numquid defensio mea, accusatio tua est? Et tu si non es Origenistes, vel non fuisti, credo juranti; si fuisti, suscipio poenitentem. Quid doles, si id sum, quod esse te dicis? An quia περὶ Ἀρχῶν Origenis libros post te transferre ausus sum, et interpretatio mea suggilla
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ auctoritatis ꝙ famȩ ut errasse
te pudeat. Omitare me qu̾e plurimum
amas. sine qͦ nec uiuere nec mori potes:
ꝙ mecũ clamita quȩ ego laudatꝰ ate in
defensione mei locutꝰ sum. Eusebiꝰ cȩsa¬
riensis eꝑc euiꝰ supra memini in sexto
is laudib criminaris: ꝙ dicit. Ouomͦ
ausꝰ ẽ methodiꝰ nunc eont᷑ origenem
scribere qui hȩc & hȩc de origenis dog
renda sunt. nunc tetigisse sufficiat hoc
ab arriano homine obiei clarissimo ꝙ
eloquentissimo mr̃i. qd̾ tu in me ꝙ ami¬
cus laudas ꝙ offensꝰ aceusas. Habes oc¬
casionẽ & de p̾senti loco. siuelis mͥ calum¬
niam instruere: cur nunc eusebio detra¬
ham. que in alio loco ante laudaui AAlte¬
rum quide nom̃ eusebii: s eadȩ quȩ sug
origenis uocabulo calumnia. Lauda¬
ui eusebium in eccłiastica hystoria. in
digestione tempoꝵ. in descͥptione sc̃ȩ
terrȩ : & hȩc opuscula in latinu uertens.
meȩ linguȩ hominib dedi. N unc ex eo

Expanded text:
tantae auctoritatis et famae, ut errasse tantae auctoritatis et famae, ut errasse te pudeat. Imitare me, quem plurimum amas, sine quo nec vivere, nec mori potes: et mecum clama, quae ego laudatus a te in defensione mei locutus sum. 11. Quid Euss, cujus supra memini, in sexto is laudibus criminaris, et dicit: Quomodo ausus est Methodius nunc contra Origenem scribere, qui haec et haec de Origenis locurenda sunt. Nunc tetigisse sufficiat hoc ab Ariano homine objici clarissimo et eloquentissimo martyri, quod tu in me et amicus laudas, et offensus accusas. Habes occasionem et de praesenti loco, si velis, mihi calumniam struere, cur nunc et Eusebio detraham, quem in alio loco ante laudavi? Alterum quidem nomen Eusebii; sed eadem quae super Origenis vobabulo est calumnia. Laudavi Eusebium in Ecclesiastica Historia: in digestione Temporum: in descriptione sanctae Terrae; et haec ipsa opuscula in Latinum vertens, meae linguae hominibus dedi. Num ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
eos suꝑ origenis damnatione eꝑoꝵs au¬
ctoritas : quẽ putant a mr̃e p̾dicatum.
Quid facient epłȩ theophili ep̃i. qͥd papę
anastasii. in toto orbe hereticũ ꝑsequen¬
tes: cum lib̾ tuus sub nomine pamphy
nomini testimoniũ mr̃is opponatur :
Q uod fecisti in libris periarchon: hoc
facito ꝙ in isto uolumine ye aeienispa¬
pͥic. Fudi consiliũ amici. Non te pęni¬
teat artis tuȩ. Uel dicito tuum ñ ẽẽ. uł
ab eusebio prb̃ro deprauatũ. Unde tibi
ꝓbari poterit qd̾ ate translatũ ẽ: Num
manꝰ tua tenetur : Num tantȩ es elo¬
quentiȩ. ut nullꝰ te possit imitari:
Aut certe sires ad ꝓbationẽ uenerit. ꝙ
impudentiã frontis oppresserint testi¬
monia plurimoꝵ: nass Ncodian stesi¬
chori more cantato. Meliꝰ ẽ te penite¬
re facti tui : quã ꝙ mr̃em in calumnia.
ꝙ deceptũ in errore ꝑsistere. Nec erube¬
scas de cõmutatione sententiȩ: non es

Expanded text:
eos super Origenis damnatione episcoporum aueos super Origenis damnatione episcoporum auctoritas, quem putant a Martyre praedicatum. Quid facient epistolae Theophili episcopi? quid papae Anastasii in toto orbe haereticum persequentes, cum 466 liber tuus sub nomine Pamphilnomini testimonium Martyris opponatur? Quod fecisti in libris περὶ Ἀρχῶν, hoc facito et in isto volumine ψευδεπιγράφῳ. Audi consilium amici, non te poeniteat artis tuae: vel dicito, tuum non esse, vel ab Eusebio presbytero depravatum. Unde probari tibi poterit, quod a te translatum est? Non manus tua tenetur: non tantae es eloquentiae, ut nullus te possit imitari. Aut certe si res ad probationem venerit, et impudentiam frontis oppresserint testimonia plurimorum, palinodiam Stesichori more cantato. Melius est te poenitere facti tui, quam et martyrem in calumnia, et deceptos in errore persistere. Nec erubescas de commutatione sententiae: non es
Abbreviated transcription (Latin):
in tercio libro addidit. quia studiosoꝵ
amicꝰ fuit pamphylꝰ : & si qͦs uidebat ad
uictũ necessariis indigere. prebebat lar¬
ge quȩ poterat. Scripturas qͦ sc̃ãs ñ ad
legendum tantũ s ad habendũ tͥbuebat
ꝓmptissime nec solũ uiris s & fȩminis
quas uidisset lectioni deditas : unde &
multos codices p̾parabat. ut cum neres¬
sitas poposcisset. uolentib largiret᷑. Et
ipse quidẽ ꝓprii opis nichil om̃ino scͥpsit
exceptis epłis quas ad amicos forte
studiosissime ꝙ in eoꝵ meditatione iugi¬
ter uersabat᷑. Defensor origenis ꝙ lauꝰ
dator pamphili dicit pamphylũ nichil
om̃ino scͥpsisse nec ꝓprii quicꝗͣ. condidis¬
se sermonis. ꝙ hoc dicit pamphylo iam¬
mr̃io coronato: ne habeas suffugiũ post
editos ab ȩusebio libros hoc pamphylũ
conscͥpsisse. Quid facies eo libro quẽ sub
nomine mr̃is edidisti: Uulneratȩ sunt
conscientiȩ plurimoꝵ. Non ualet apd̃

Expanded text:
in tertio libro addidit: « Quis studiosorum in tertio libro addidit: « Quis studiosorum amicus non fuit Pamphili? Si quos videbat ad victum necessariis indigere, praebebat large quae poterat. Scripturas quoque sanctas non ad legendum tantum, sed et ad habendum, tribuebat promptissime. Nec solum viris, sed et feminis, quas vidisset lectioni deditas. Unde et multos codices praeparabat, ut cum necessitas poposcisset, volentibus largiretur. Et ipse quidem proprii operis nihil omnino scripsit, exceptis epistolis, quas ad amicos forte studiosissime, et in eorum meditatione jugiter versabadator Pamphili, dicit Pamphilum nihil omnino scripsisse, nec proprii quidquam condidisse sermonis. Et hoc dicit jam Pamphilo martyrio coronato, ne habeas suffugium post editos ab Eusebio libros, hoc Pamphilum scripsisse. Quid facies? Eo libro quem sub nomine martyris edidisti, vulneratae sunt conscientiae plurimorum. Non valet apud
Abbreviated transcription (Latin):
facta mentio ẽ. In seđo qͦ & reliquis
dicit eusebiꝰ qͥd in pͥmo libro ante iam
dixerit: & quod eade repetere ñ debeat.
Si totũ opꝰ pamphili ẽ: cur reliqͦs libͦs
non transfers: Si alteriꝰ. curnom̃ ĩmu¬
tas: Gaces: Ipsȩ res loquent᷑: uidelicet
ut crederent mr̃i. qui arrianoꝵ pͥncipẽ
dicã amice simplicissime:Tene potuis¬
se heretiei hominis libros mr̃i imponere:
ꝙ ignaros sub auctoritate testis xꝑi ori¬
genis facere defensores: Pro eruditio¬
ctator in occidente laudaris. ita ut cor¬
ruptorẽ te om̃s tuȩ partis nominent :¬
ñ reor te ignorasse eusebii cyͣgt᷑ at dła. ꝙ¬
pamphilũ mr̃em nichil om̃ino oꝑis con¬
didisse. Ipse enĩ eusebiꝰ amator ꝙ p̾co ꝙ
contubnalis pamphili. tres libꝰs scripsit
elegantissimos uitã pamphili continen¬
tes: in quib cũ cȩtera miris laudib p̾di¬
caret. humilitatẽq eiꝰ ferret in cęlũ. etiã hoc

Expanded text:
facta mentio est. In secundo quoque et reliquis facta mentio est. In secundo quoque et reliquis dicit Eusebius, quod in primo libro ante jam dixerat, et quod eadem repetere non debeat. Si totum opus Pamphili est, cur reliquos libros non transfers? Si alterius, cur nomen immutas? Taces; ipsae res loquuntur: videlicet ut crederent martyri, 465 qui Arianorum principem dicam, amice simplicissime? tene potuisse haeretici hominis libro, martyris nomen imponere, et ignaros sub auctoritate testis Christi, Origenis facere defensores? Pro eruditioραφεὺς in Occidente laudaris, ita ut κορυφαῖον te omnes tuae partis nominent, non reor te ignorasse Eusebii σύνταγμα, et Pamphilum martyrem nihil omnino operis condidisse. Ipse enim Eusebius amator et praeco et contubernalis Pamphili tres libros scripsit elegantissimos, vitam Pamphili continentes: in quibus cum caetera miris laudibus praedicaret, humilitatemque ejus ferret in coelum, etiam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& pamphili mr̃is librũ ꝑ defensione
origenis a te ẽẽ translatũ : ꝙ hoc agis
totis uirib ut euiꝰ fide martyr ꝓbat. ec¬
clesia non refutet. Sex libros ut ante iã
dixi eusebiꝰ cesariensis eꝑe arrianȩ qͦn¬
dam signifer factionis ꝓ origene scͥpsit
latissimũ & elaboratũ opꝰ: ꝙ multis testi¬
moniis approbauit origenẽ iurta se
catholicũ. iuxta nos arrianũ ẽẽ. Hors
tu pͥmũ librũ uertis sub noĩe mr̃is: ꝙ
miram᷑ si me homunculũ & parui p̾tii.
oris enistam ẽẽ uelis. cum mr̃i ealumni¬
am feceris: Paueisq testimoniis de fi¬
lio di & sꝑu sc̃o cõmutatis quȩ sciebas
displicitura romanis. cȩtera usq ad
finẽ integra dimisisti: hoc ide faciens
in apologia quasi pamphili qd̾ & in ori¬
genis periarchon trans latione fecisti.
Si iste pamphili lib̾ ẽ: de sex libris quis
erit pͥmo eusebii: In ipso uolumine qd
tu pamphili simulas: sequentiũ libroꝵ

Expanded text:
et Pamphili martyris librum pro defensione et Pamphili martyris librum pro defensione Origenis a te esse translatum. Et hoc agis totis viribus, ut cujus fidem martyr probat, Ecclesia non refutet. Sex libros ut ante jam dixi Eusebius Caesariensis episcopus, Arianae quondam signifer factionis, pro Origene scripsit, latissimum et elaboratum opus; et multis testimoniis approbavit, Origenem juxta se catholicum, id est, juxta nos Arianum esse. Horum tu primum librum vertis sub nomine martyris. Et miramur, si me homunculum parvi pretii, Origenis laudatorem velis, cum martyri calumniam feceris? Paucisque testimoniis de Filio Dei et Spiritu sancto commutatis, quae sciebas displicitura Romanis, caetera usque ad finem integra dimisisti; hoc idem faciens in Apologia, quasi Pamphili, quod et in Origenis περὶ Ἀρχῶν translatione fecisti. Si iste Pamphili liber est, de sex libris quis erit primus Eusebii? In ipso volumine, quod tu Pamphili simulas, sequentium librorum
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sos exit᷑ abiit. Aliꝯ tulit quȩ erant.
dicens ab hereticis deprauata. ꝙ addit
quȩ ñ erant asserens ab eode in locis aliis
disputata. qd nͥ ipsa loca monstrauerit un¬
de transtulisse se dicit. ꝓbare ñ ꝑ oterit:
mͥ studii fuit. nichil mutare de uero.
Ad hoc enim int̾pretabar: ut male int̾pre¬
tata conuincerẽ. Putatis me interpretẽ.
ꝓditor fui. Prodidi hereticũ. ut ȩccłiam
ab heresi uindicar̾ẽ. Cur origenẽ in quib¬
dam aute laudauerĩ. prelatꝰ huiꝰ oꝑis os¬
tendit lib̾: nunc sola int̾pretationis meȩ
causa reddit᷑. Quȩ cũ pietatis habeat uo¬
luntatẽ: ñ debeo impietatis argui. ꝓdens
impiũ qd̾ quasi pium ȩccłiis tradebatur.
latinis aurib tradere qd̾ detestat᷑ ꝙ gre¬
tia. qd̾ orbis accusat: Ergo ꝑ tot annos
tam multa conu̾tens num scandalo fuir
u ad pͥmũ ꝙ solum opꝰ. ignotꝰ priꝰ. teme¬
ritate factꝰ es nobilis. Docet ipsa p̾fatio

Expanded text:
diversos exitus habuit. Abstulit quae erant, diversos exitus habuit. Abstulit quae erant, dicens ab haereticis depravata; et addidit quae non erant, asserens ab eodem in locis aliis disputata: quod nisi ipsa loca monstraverit, unde transtulisse se dicit, probare non poterit. Mihi studio fuit nihil mutare de vero. Ad hoc enim interpretabar, ut mala interpretata convincerem. Putatis me interpretem? Proditor fui: prodidi haereticum, ut Ecclesiam ab haeresi vindicarem. Cur Origenem in quibusdam ante laudaverim, praelatus 464 huic operi ostendit liber. Nunc sola interpretationis meae causa redditur, quae cum pietatis habeat voluntatem, non debeo impietatis argui, prodens impium, quod quasi pium Ecclesiis tradebatur Latinis auribus tradere, quod detestatur et Graecia, quod orbis accusat? Ego per tot annos tam multa convertens, nunquam scandalo fui. Tu ad primum et solum opus, ignotus prius, temeritate factus es nobilis. Docet ipsa Praefatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ multo his duriora inimicus diceret.
ꝙ te ñ ut int̾pretẽ mali oꝑis. s ut asti¬
pulatorẽ. in ius eccłiȩ traheret Ego
aũ memet tantũ defendisse contentus.
in libris periarebon simplicit̾ qd̾ ingre¬
co habebat᷑ exp̃ssi: non ut crederet le¬
ctor his quȩ int̾pretabar. s ne crederet
illis quȩ tu ante transtuleras. Uuplex
in oꝑe meo utilitas fuit: dũ ꝙ hereticus
auctor ꝓdit᷑ & ñ uerus interpres argui¬
tur. Aene qͥs putaret me his consentire
quȩ uerterã: int̾pỹtationis necessitatẽ pre¬
fatione muniui. ꝙ docui quib lector ere
dere ñ deberet . Prior translatio laude au¬
ctoris continet. scd̾a uituꝑationẽ. Illa le¬
ctorẽ ꝓuocat ad credenđii: ista ñ credendũ
monet. Ibi ꝙ ego inuitꝰ laudator as¬
sumor: hic in tantũ non laudo quẽ trans¬
fero. ut cogar accusare laudantẽ. E adem
res ñ eadem m̃te ꝑfecta ẽ umo unũ inter

Expanded text:
et multo his duriora inimicus diceret: et multo his duriora inimicus diceret: et te, non ut interpretem mali operis, sed ut astipulatorem in jus Ecclesiae traheret. Ego autem memet tantum defendisse contentus, in libris περὶ Ἀρχῶν simpliciter quod in Graeco habebatur expressi: non ut crederet lector his quae interpretabar; sed ne crederet illis, quae tu ante transtuleras. Duplex in opere meo utilitas fuit, dum et haereticus auctor proditur, et non verus interpres arguitur. Ac ne quis me putaret his consentire quae verteram, interpretationis necessitatem praefatione munivi, et docui, quibus lector non deberet credere. Prior translatio laudem Auctoris continet: secunda vituperationem. Illa lectorem provocat ad credendum; ista ad non credendum movet. Ibi et ego invitus laudator assumor; hic intantum non laudo quem transfero, ut cogar accusare laudantem. Eadem res non eadem mente perfecta est; immo unum iter
Abbreviated transcription (Latin):
greco inuenerat. uł de cõm̃tariolis di¬
dimi qui origenis aꝑtissimꝰ ꝓpugnator
est. exaggerata & firmiora posuisse: ie
qui intͥnitate catholicũ legeret. in alis
hereticũ ñ caueret. Aliꝰ forsitan qui non
ẽẽt amicꝰ eiꝰ diceret. aut totũ muta qd̾
malum ẽ. aut totũ ꝓde qd̾ optimũ pu¬
tas. Si ꝓpt̾ simpliees noxia queq detrun¬
cas. & ea que ab hereticis addita simu
las in ꝑegͥnũ ñ uis transferre sermone.
çȩde quicqͥd ẽ noriũ. Sinaũ ueritatis
fide in translationẽ conseruas: euralia
mutas ꝙ alia dimittis intacta. qua qua
aꝑta confessio ẽ in eođe ꝓlogo. em̃dasse
te praua ꝙ optima reliquisse: Ex quo
non int̾pretis lib̾tate s septoris aucto¬
ritate retineberis. si quid in his quę
uertisti hereticũ comꝓbet᷑ & manifesti
criminis argueris. iecirco te ueneni ea¬
licem cireũlinire melle uoluisse. ute si mu¬
lata dulcedo uirꝰ pessimũ tegeret. Hȩ

Expanded text:
Graeco invenerat, vel de Commentariolis DiGraeco invenerat, vel de Commentariolis Didymi, qui Origenis apertissimus propugnator est, exaggerata et firmiora posuisse: ut qui in Trinitate catholicum legerat, in aliis haereticum non caveret. 7. Alius forsitan, qui non esset amicus ejus, diceret: aut totum muta, quod malum est: aut totum prode, quod optimum putas. Si propter simplices noxia quaeque detruncas, et ea quae ab haereticis addita simuis transferre sermonem, cedo quidquid est noxium. Sin autem veritatis fidem in translatione conservas, cur alia mutas, et alia dimittis intacta? Quamquam aperta confessio est in eodem Prologo, emendasse te prava, et optima reliquisse. Ex quo non interpretis libertate, sed scriptoris auctoritate teneberis, si quid in his quae vertisti, haereticum comprobetur; et manifesti criminis argueris, idcirco te veneni calicem circumlinere melle voluisse, ut simulata dulcedo, virus pessimum tegeret. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ma expediunt fessi rerum. quare p̃euĩ
archoi libros orisenis. noxios ꝙ eccłia¬
sticȩ fidei repugnantes. in latinum
sermonẽ uerterim. Ad quod breius &
suecincta responsio est.Tuȩ me frater
pammachi & tuoꝵ litterȩ compulerꝰ
dicentes illos ab alio fraudulent᷑ t̃e
trans latos. ꝙ int̾polata ñnulla uł add
dita uł mutata. Pe ne parũ epłis habe¬
rem ficde: misistis exemplaria eiusdem
translationis. cum p̾fatiuncula lauda¬
trice mea. Quȩ cum legissem contulisẽꝙ
cum greco. ilieo animadũti quȩ orioenes
de patre ꝙ filio ꝙ sꝑu sco imꝑie dixerae
& quȩ romanȩ aures ferre ñ poterant.
in meliorẽ partẽ ab int̾prete cõmutata
çȩtera aũ dogmata de angłoꝵ ruina.
de animarũ lapsu. de resurrectionis
prestigiis. de mundo uł int̾ mundis
epicuri. de restitutione om̃ium in ȩqua¬
lem statũ. & multo his deteriora quȩ lon¬
gum ẽ terere. uł ita uertisse eũ ut in

Expanded text:
ma Expediunt fessi rerum , quare περὶ ma Expediunt fessi rerum , quare περὶ Ἀρχῶν libros Origenis noxios, et Ecclesiasticae fidei repugnantes, in Latinum sermonem verterim. Ad quos brevis et succincta responsio est: Tuae me, frater Pammachi, et tuorum litterae compulerunt, dicentes illos ab alio fraudulenter esse translatos, et interpolata nonnulla, et vel addita vel mutata. Ac ne parvam Epistolis haberem fidem, misistis exemplaria ejusdem translationis, cum praefatiuncula laudatrice mea. Quae cum legissem, contulissemque cum Graeco, illico animadverti quae Origenes de Patre et Filio et Spiritu Sancto impie dixerat: et quae Romanae aures ferre non poterant, in meliorem partem ab interprete commutata. Caetera autem dogmata, de Angelorum ruina, de animarum lapsu, de resurrectionis praestigiis, de mundo, vel intermundiis Epicuri, de restitutione omnium in aequalem statum, et multo his deteriora: quae longum esset retexere, vel ita vertisse, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
tale direxi. s meo tantũ uulneri ad mo¬
ui manũ Quẽ obserro ut absq p̾uiditio
ꝑsonarũ culpã in eum referat qui laces¬
siuit: nec lesisse contẽptꝰ. quasi aduersꝰ
elingue̾ semꝑq taciturũ tres elucubra¬
meis opusculis fabricatꝰ est. Oestit animꝰͦ.
& illiꝰ repente doctrinã. ꝙ meã insꝑatã
uecordiã cognoscere. Portasse breui
tẽpore didicit. qd̾ docere nos debeat:
& quod illũ seire nullꝰ putabat. subitũ
elo quentiȩ flum̃ ostendet. Sic pat̾ il¬
le dm̃ faciat. sic magno iħc incipiat
saluatorẽ qd̾ scuto circũdabit nos ue¬
ritas eiꝰ. ꝙ cum psalmista cantare pote¬
rimꝰ. Sagitȩ paruuloꝵ factȩ sunt pla-¬
gȩ eoꝵs: ꝙ. si constiterint adu̾sum me
castra ñ timebit cor meu̾: si steterit ad¬
uersꝰ me p̾liũ in hoc ego sꝑabo. Sed hȩc
alias. nunc ad id qd̾ cȩpimꝰ reu̾tamur.
Obiciunt mͥ sectatores eius. cerialiaq ar¬

Expanded text:
tela direxi; sed meo tantum vulneri admotela direxi; sed meo tantum vulneri admovi manum. Quem obsecro, ut absque praejudicio personarum, culpam in eum referat, qui lacessivit. Nec laesisse contentus, quasi adversus elinguem semperque taciturum, tres elucubrameis opusculis fabricatus est. Gestit animus, et illius repente doctrinam, et meam insperatam vecordiam 462 cognoscere. Fortasse brevi tempore didicit, quod nos docere debeat; et quod illum scire nullus putabat, subitum eloquentiae flumen ostendet. Sic pater ille Deum faciat: sic magnus Iesus . Incipiat Salvatorem, quod scuto circumdabit nos veritas ejus; et cum Psalmista cantare poterimus: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum . Et, Si constiterint adversum me castra, non timebit cor meum. Si steterit adversum me praelium, in hoc ego sperabo . Sed haec alias. Nunc ad id quod coepimus, revertamur.Objiciunt mihi sectatores ejus, cerealiaque ar
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ inconstantiȩ crim̃ impingit. se here¬
ticũ ꝓbat. Siue gͦ bene credit laudator
mĩs. confessione sua me assumit in soci¬
um: siue male. ostendit me ideo ante
laudatũ quia participẽ sui putabat
erroris. Sed adũsum libros illos qui
ꝑ angulos garriunt ꝙ furtiua accusatio¬
ne me mordent. cum editi fuerint. & de
tenebrosis ad lucẽ ꝓcesserint. atq ad nos
uł studio fr̃m uł temeritate emuloꝵ po¬
tuerint ꝑuenire: responde conabor.
N eq enĩ magnoꝑe formidandi st̃ qͦs metuit
auctor suus ꝓdere. ꝙ tantũ confȩdera¬
tis legendos ẽẽ decreuit: Tune aut agno¬
seam crimina aut diluã. aut in accusato¬
rem quȩ obiecta sunt retorquebo. ꝙ
ostendam qd̾ huc usq silentiũ. modestiȩ
tacitũ lectoris iuditiũ purgatũ ẽẽ me
uolui. & grauissimũ int̾ amicos crim̃
refellere ne prior lesisse uidear: qui
& uulneratꝰ nequaqu̾a cont᷑ ꝑsecutorẽ

Expanded text:
mihi inconstantiae crimen impingit, se haeremihi inconstantiae crimen impingit, se haereticum probat. Sive bene credit laudator meus, confessione sua me assumit in socium; sive male, ostendit me ideo ante laudatum, quia participem sui putabat erroris. Sed adversus illos libros, qui per angulos garriunt, et furtiva accusatione me mordent, cum editi fuerint, et de tenebris ad lucem processerint, atque ad nos vel studio fratrum, vel temeritate aemulorum potuerint pervenire, respondere conabor. Neque enim magnopere formidandi sunt, quos metuit auctor suus prodere, et tantum confederatis legendos esse decrevit. Tunc aut agnoscam crimina, aut diluam, aut in accusatorem quae sunt objecta retorquebo: et ostendam quod hucusque silentium modestiae tacitum lectoris judicium purgatum me esse volui, et gravissimum inter amicos crimen refellere, ne prior laesisse videat, qui et vulneratus nequaquam contra persecutorem