comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ Lxx. u & ille obsecro transtuler̃ aqͥla &
cȩteris editionib u ae int̃p̃tantib inhebreo
scribitur. anna. u erũ. ita ut inprincipio
aleph habeat. ñ heth. Ex qͦ animaũtimus si
ex aleph anna scribatur. significari obsecro:
Si aut̃ ex heth. ẽẽ con iunctionẽ. siue inter¬
iectionẽ. que apud grecos ponit᷑. anie ce ci
No canniai. Cuiꝰ interp̃tationẽ latinus sermo
ñ exprimit. s qm̃ hȩ minutie & istius mͦdi
disputationis archanũ ꝓpt̃ barbariem lin¬
guȩ parit ac licterarũ legenti molestiã tribu¬
unt : ad explanandi cõpendiũ uenio: ut dic̃ã
phetat. & insinagogis iudeoꝵ celeberrime
legebatur. Unde & popłis notior erat. hos
ũsus ẽe assũptos: qd̾ ille qui reꝓmittebatur
degenere dauid. uenerit saluaturus isrt:
dicente dđ. Lapidem quẽ reꝓbauer̃ edifi¬
cantes. hic factus ẽ incaput anguli: adno
factus ẽ. istud. hic ẽ mirabilis inocłis nriꝰ.¬

Expanded text:
a w et ille \'obsecro transtulerunt, Aquila et ceteris editionibus w δή interpretantibus, in Hebraeo scribis \'anna\', uerum ita, ut in principio aleph habeat, non heth. ex quo animaduertimus, si ex aleph scribatur anna, significari \'obsecro\', si autem ex heth, esse coniunctionem siue interiectionem, quae apud Graecos ponitur δή et est in aomv δή, cuius interpretationem Latinus sermo non exprimit. Sed quoniam hae minutiae et istiusmodi disputationis arcanum propter barbariam linguae pariter ac litterarum legenti molestiam tribuunt, ad explanandi conpendium uenio, ut dicam dphetat et in synagogis Iudaeorum celeberrime legebatur, unde et populis notior erat, hos uersus esse adsumptos, quod ille, qui repromittebatur de genere Dauid, uenerit saluaturus Israhel dicente Dauid: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. a domino factus est
Abbreviated transcription (Latin):
ta. iusticia. Deniq paulus qui dixerat qͦt qͦt gͦ
ꝑfecti hoc sapimus. in alio loco confitetur &
clamitat. Oꝓfundum diuitiarum sapientiȩ
& scientiȩ dĩ. quã inscrutabilia sunt iudicia
eius. & inuestigabiles uiȩ eus. & alibi. Ex par

Expanded text:
ta, iustitia. denique Paulus, qui dixerat: quotquot ergo ta, iustitia. denique Paulus, qui dixerat: quotquot ergo perfecti, hoc sapimus, in alio loco confitetur et clamitat: o profundum diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia iudicia eius
Abbreviated transcription (Latin):
Confidamus gͥ & nos uiuere posse ꝑpęnitentiã: qui
fueramus mortui per delicta. & hic quidẽ ipse fi¬
nitur: & simili tres parabole fine clauduntur.
dum in ista ponitur. perierat o inuentus ẽ. ut
intelligamus diu̾sis similitudinib de eadẽ pecca¬
toꝵ susceptione signatũ. Et hȩc quidẽ: in ethnici
ꝑsona dicta sint & iudei. Uideamus aut̃. quomͦ
suꝑ sc̃o generaliter & peccatore. parabola ista pos¬
sit intellegi. & decȩteris quin iusto conueniat
ñ ambrgtur. illud ẽ. in quo legenti scrupulus
cõmouetur. cur uistus saluti peccatoris inuideat:
& intantum iracundia repleatur. ut nec fr̃is mi¬
scdia. nec patris precib nec totius domus iocun¬
ditate suꝑetur. ad qͦd breuiter respondebimus : om¬
nem mundi istius uisticiam. ad dĩ cõparationẽ
ñ eẽ iusticiam. Quomͦ enim ex peccatis ierłm
sodoma iustificatur. non quo ipsa sit iusta. sed
quo maioribus delictis fiant minora delicta.

Expanded text:
Confidamus igitur et nos vivere posse per poenitentiam, qui Confidamus igitur et nos vivere posse per poenitentiam, qui fueramus mortui per delicta. Et hic quidem ipse finitur: et simili tres parabolae fine clauduntur, dum in ista ponitur, perierat, et inventus est: ut intelligamus diversis similitudinibus, de eadem peccatorum susceptione signatum. Et haec quidem in ethnici persona dicta sint et Iudaei; uideamus autem, quomodo super sancto generaliter et peccatore parabola ista possit intellegi. et de ceteris quin iusto conueniant, non ambigitur; illud est, in quo legenti scrupulus commouetur, cur iustus saluti peccatoris inuideat et in tantum iracundia repleatur, ut nec fratris misericordia nec patris precibus nec totius domus iocunditate superetur. ad quod breuiter respondebimus omnem mundi istius iustitiam ad dei conparationem non esse iustitiam. quomodo enim ex peccatis Hierusalem Sodoma iustificatur, non quo ipsa sit iusta, sed quo maioribus delictis fiant minora delicta i
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃e ñ pereunte saluari. Ipse aut̃ dixͣ illi. fili tu me¬
cum es semper: & om̃ia mea tua sunt. Filiũ uocat.
lio&. intrare nolentẽ. Quomͦ aut̃ dĩ omĩa. iudeoꝵ
sunt : Nũqͥa angłi. throni. dominationes: cȩtereq
uirtutes: Omia gͦ. intelligamus. legẽ. ꝓpħas.
eloquia diuina. Nȩc ei dedit. ut inlege eius
meditaretur die ac nocte. sodm illũ canonẽ
qũe sepe ex posuimus scripturarum. om̃ia non
ad totum referenda ẽẽ. s ad partẽ maximam:
ut ibi. Om̃s declinauerunt. simul inutiles fac¬
ti sunt. & alibi. Om̃s qui uenerunt ante me:
fures fuerunt & latrones. Et paulus ad chorin¬
t̾ios. Om̃ib inquit om̃ia factus sum: ut om̃s
lucri facerẽ. Et ad philipenses. Om̃s eñi quę¬
sua sunt querunt: non ea quȩ sunt xp̃i iłui.
que ad suũ uitulum hortatus ȩdendum. Epu¬
lari nos oport& & gaudere: qm̃ hic fr̃ tuus
mortuus fuerat & reuir̃ : perierat & inuentus :

Expanded text:
fratre non pereunte saluari. Ipse autem dixit illi: fili, tu mefratre non pereunte saluari. Ipse autem dixit illi: fili, tu mecum es semper et omnia mea tua sunt. filium uocat, licet intrare nolentem. quomodo autem dei omnia Iudaeorum sunt? numquid angeli, throni, dominationes ceteraeque uirtutes? \'omnia\' ergo intellegamus legem, prophetas, eloquia diuina. haec ei dedit, ut in lege eius meditaretur die ac nocte, secundum illum canonem, quem saepe exposuimus, scripturarum \'omnia\' non ad totum referenda esse, sed ad partem maximam, ut ibi: omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt, et alibi: omnes, qui uenerunt ante me, fures fuerunt et latrones, et Paulus ad Corinthios: omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, et ad Philippenses: omsua sunt, quaerunt; non ea quae sunt Jesu Christquem ad vituli hortatur esum. 38. « Epulari nos oportet, et gaudere, quoniam hic frater tuus mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est. »
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ hedum nũꝗͣm pat̾ diciora dat munera. Ha¬
bes uitulum in molatum : ingredere. manduca
cũ fr̃e. Qͥd hedum queris. cui agnus ẽ missus:
& ne simules te nescire. qͦd missus ẽ. iołs tͥ rum
inheremo demonstrauit. Ecce agnus di: eoce
qui tollit peccata mundi. & pat̾ quidẽ quasi cle¬
mens & pęnitentiã tribuens. te hortatur adui¬
tulum: ñ immolans hȩdum. quẽ stare scit a si¬
nistro. Tu uͦ infine scłi. ipse tͥ es hȩdum im mo¬
Prnis laturus anticristum. & cũ amicis tuis spiritib
immundis eiꝰ carne saturandus: expleto uati¬
cinio. Tu confregisti caput draconis. dedisti
eum in escam popłis ȩthiopim. Cum autem
filius tuus hic qui comedit omnẽ facultatem
suã. uiuens cũ meretricib uenit: occidisti ei
uitulum saginatum. Confitetur & nc̃ isrł sagi¬
natum uitulum suisse qui cȩsus ẽ. Intelligunt
uenisse xp̃m: s torquentur inuidia & nolus

Expanded text:
mihi haedum. numquam pater deteriora dat munera. hamihi haedum. numquam pater deteriora dat munera. habes uitulum immolatum: ingredere, manduca cum fratre. quid haedum quaeris, cui agnus est missus? et, ne simules te nescire, quod missus est, Iohannes tibi eum in heremo demonstrat: ecce agnus dei, ecce, qui to llit peccata mundi. et pater quidem quasi clemens et paenitentiam tribuens te hortatur ad uitulum non immolans haedum, quem stare scit a sinistris. tu uero in fine saeculi ipse tibi es haedum immolaturus antichristum et cum amicis tuis, spiritibus inmundis, eius carne saturandus expleto uaticinio: tu confregisti capita draconis; dedisti eum escam populis Aethiopibus. Cum autem filius tuus hic, qui comedit omnem facultatem suam uiuens cum meretricibus, uenit, et occidisti ei uitulum saginatum. confitetur et nunc Israhel saginatum uitulum fuisse, qui caesus est; intellegunt uenisse Christum, sed torquentur inuidia et nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ nr̃e ex tuit salutis redẽptor. Ipse iosias
qui placuit inconspectu tuo. & nuꝑ macha¬
bei qui ꝓ tua hereditate pugnabant. contra
fas sc̃itaus hostium gladi is inter empti suĩ.
& nullus cruor nobis reddidit libe tatem. Ecce adhuc
romano imꝑio sub iacemus : ñ ꝓpħa. ñ sacerdos. non
uistus quisquã iminolatus ẽ. nobis: & ꝓ litxurioso
filio. id est ꝓgentib ꝓpeccatorib totus creature
gloriosus sanguis effusus ẽ. Cumq merentib mi¬
nora ñ dederis : in meritis maiora tribuisti. Nũ¬
qua dedisti michi hedum : ut cum amicis meis
epularer. Erras isrł. Dic potius: dic potius: ut tecũ
epularer. Aut potest tͥ esse aliqua iocunditas. nisi
patre tecũ celebrante conuiuium : Saltẽ. exemplo
docere p̃senti Reu̾so filio iuniore. & pat̾ lȩtatur
patris recedis aspectu & semꝑ inagro es: ñc quoq
uis absente eo mire conuiuium. Nũqͣm dedisti

Expanded text:
eorum nostrae extitit salutis redemptor. ipse Iosias, eorum nostrae extitit salutis redemptor. ipse Iosias, qui placuit in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, qui pro tua hereditate pugnabant, contra fas sanctitatis hostium gladiis interempti sunt, et nullus cruor nobis reddidit libertatem: ecce adhuc Romano imperio subiacemus. non propheta, non sacerdos, non iustus quisquam immolatus est nobis, et pro luxurioso filio, id est pro gentibus, pro peccatoribus totius creaturae gloriosus sanguis effusus est; cumque merentibus minora non dederis, inmeritis maiora tribuisti. numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer\'. erras, Israhel; dic potius: \'ut tecum epularer\'. aut potest tibi aliqua esse iocunditas nisi patre tecum celebrante conuiuium? saltem exemplo docere praesenti. reuerso filio iuniore et pater laetatur patris recedis aspectu et semper in agro es, nunc quoque uis absente eo inire conuiuium. numquam dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauerint. si iustificationes meas ꝓfanaue¬
rint. & mandata mea ñ custodierint: uisitabo
inuirga iniquitates eoꝵ. & inflagellis in ius¬
tias eoꝵ: miscdĩam aut̃ meã ñ auferam non¬
a beis. Quo testimonio. & id inqͦ filus semor glo¬
riatur falsum esse conuincitur: dũ indĩ iudi¬
tĩis ñ ambulat: & eiꝰ mandata ñ facit. & qͦmͦ
ista ñ faciens. cum patre semꝑ fuisse docetur :
dum peocans uisitatur in uirga. & uisitato mi¬
sericordia ñ negatur : nec mirandũ. patri eũ
ausum fuisse mentiri. qui fr̃i potuit inuidẽ:
maxime cum indie iuditii quidã inpuden¬
tius mentiantur. Nonne in nomine tuo come¬
dimus & bibimus. uirtutes multas feonnus:
dȩmonia eiecimus: Qd uͦ sit & omĩa mea tu¬
a sunt: suo loco congruentius explicabitur.
Et nunꝗͣ dedisti mͥ ȩdum : ut cũ amicis me¬
is epularer. Tantus in quiđ̃ isrł sanguis ef¬
fusus est. tot hominũ cęsa st̃ milia: os nullꝰ

Expanded text:
icationes meas profanaueicationes meas profanauerint et mandata mea non custodierint, uisitabo in uirga iniquitates eorum et in flagellis iniustitias eorum; misericordiam autem meam non auferam ab eo\'. quo testimonio et id, in quo filius senior gloriatur, falsum esse conuincitur, dum in dei iudiciis non ambulauit et eius mandata non fecit. et, quomodo ista non faciens cum patre semper fuerit, edocemur: dum peccans uisitatur in uirga et uisitato misericordia non negatur. nec mirandum est patri eum ausum fuisse mentiri, qui fratri potuit.inuidere, maxime cum in die iudicii quidam inpudentius mentiantur: \'nonne in nomine tuo comedimus et bibimus et uirtutes multas fecimus, daemonia eiecimus?\' quid uero sit: et omnia mea tua sunt, suo loco, congruentius explicabitur. Et numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. \'tantus\', inquit Israhel, \'sanguis effusus est, tot hominum caesa sunt milia, et nullus
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ. ad legẽ iusticiȩ ñ ꝑuenit. Quare:. quia
ñ ex fide: s quasi exoꝑib legis. Potest gͦ &ex eiꝰ
ꝑsona dici. qui uixta eundem apłm in iustitia
quȩ exlege ẽ sine reprehensione uersatus sit.
lic mͥ uideatur magis se iactare iudeus qua
uera dicere: ad exemplum illius pharissei di
centis. Ds. gr̃as ago tͥ quia ñsum sic̃ oteri ho¬
mines. raptores. in iusti. ad ulteri i sic̃ & hic
publicanus. Oro te. nonne tͥ uidetur ea quę
ille depublicano direrat. dicere iste de fr̃ȩ:
enim confirmauit uera eẽ quȩ dicerat filius.
s irascentem alia ratione cõpescuit: fili tu
mecũ semꝑ es Nũqͥd ait. bene quidẽ dicis. & fe¬
Mecum es lege qua stringeris: mecum es dũ
mͥ & incaptiuitatib erudiris. mecum es. ñ o
mea p̃cepta cõpleueris: s qͦ te in longam regi¬
onem abire ñpassus sum. Mecum ad extremum:
scãm illud qd̾ locutussum ad dd. Si derelinque¬
rint filii eiꝰ legem meã: & in iuditiis meis non

Expanded text:
 ad legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis. potest ergo et ex eius persona dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine reprehensione uersatus sit, licet mihi uideatur magis se iactare Iudaeus quam uera dicere ad exemplum illius pharisaei: deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut ceteri homines, raptores, iniusti, adulteri, et sicut hic publicanus. oro te, nonne tibi uidetur ea, quae ille de publicano dixerat, dicere iste de fratre: enim confirmauit uera esse, quae dixerat filius, sed irascentem alia ratione conpescuit: fili, tu mecum es semper. numquid ait: lbene quidem dicis et fet, \'semper. mecum es lege, qua stringeris; mecum es, dum mihi et in captiuitatibus erudiris; mecum es, non quia mea praecepta conpleueris, sed quod te in longam regionem abire non passus sim; mecum es ad extremum secundum illud, quod locutus sum ad Dauid: si dereliquerint filii eius leg
Abbreviated transcription (Latin):
& inlux̃ nob̃. Unde & euangelistarũ scriptura com¬
meinorat phariseos & scribas hec indignatos. qd̾
uider̃ popłm psalmi ꝓphetiã super xp̃o intelle¬
gere cõpletã. & clamantes paruulos. o sy anna filio
da: dixisse ei. audis qͥd isti loquunt᷑. & iłim respon¬
disse eis. Nũqũa legistis qr ex ore infantũ & lac¬
tentiũ ꝑfecisti laudẽ. cxxii. psalinũ. uiͦiiͬ. pͣsalino
ad sertione firmantẽ. & de eo qͥdẽ qͦd facile ex pͥmi
poterat. benedictus qͥ uenit in nomine dni. om̃iũ
ȩuangłistaꝵ scriptura consentit. De ũbo uͦ osy ami¬

Expanded text:
t inluxit nobis. unde et euangelistarum scriptura commemorat pharisaeos et scribas haec indignatos, quod uiderunt populum psalmi prophetiam super Christo intellegere conpletam et clamantes paruulos: osianna filio Dauid, di- I xisse ei: audis, quid isti loquuntur? et Iesum respondisse:  numquam legistis, quia ex ore infantium et lactantium peadsertione firmantem. et de eo quidem, quod facile exprimi poterat: benedictus, qui uenit in nomine domini, omnium euangelistarum scriptura consentit; de uerbo uero
Abbreviated transcription (Latin):
nigra: & sine candore sit pulchra. Peniten¬
tiã egit. apeccatis: speciẽ ei largita est
uͦ nec dũ om̃i peccatoꝵ sorde purgata. nec¬
dũ lota ẽ insalute. nigra qr. s in atro co¬
lore ñꝑman&. Fit itaq candida: quando
ad maiora consurgit. & abhumilib inci¬

Expanded text:
nigra, et sine candore sit pulchra. Poenitennigra, et sine candore sit pulchra. Poenitentiam egit a peccatis, speciem ei largita est vero necdum omni peccatorum sorde purgata, necdum lota est in salute, nigra dicitur: sed in atro colore non permanet. Fit itaque candida, quando ad majora consurgit, et ab humilibus inci
Abbreviated transcription (Latin):
Rursũ adolescentule. id est. sponsarũ incipi¬
entiũ turba conplurima. in gressa sponsa
cubiculĩ sponsi & uidente quutias uiri sui.
dũ illius prestolat᷑ aduentũ lete concinunt.
tio. ẽ. Exultabimus & letabim᷑ inte. Diligemꝰ
ubera tua. Illa quȩ maior est iã tuorũ
uberũ lacte ꝑfruitus. & loqͥt᷑ exultans.
qͥppe st̃: defer̃ caritatẽ. & dicunt. Ex ulta¬
bimꝰ & lctabim᷑ inte. Diligemꝰ. ñ diligimꝰ.
S diligemꝰ. ubera tua suꝑ uinũ. De inde
loqͥt᷑ ad sponsa. Aequitas dilexit te Laudañ
sponsam: nom̃ illi aeqͥtatis a propriis uir¬
tutib inponentes: aeqͥtas dilex̃ te. Rursũ
ad adolescentulaᷤ sponsa respondit. Nigra
sũ &speciosa filia isrł: ut tab̃nacula oȩ¬
dar: ut pelles salomonis. Ne intueamini
me : qr ego sũ de nigrata. qm̃ despex̃ me
sol. Speciosa qͥdẽ ẽ. Et possum inuenire
qͥm speciosa sit sponsa. Querimꝰ aut̃ qͣm

Expanded text:
Rursus adolescentulae, id est, sponsarum incipiRursus adolescentulae, id est, sponsarum incipientium turba quamplurima, ingressa sponsa cubiculum sponsi, et vidente divitias viri sui, dum illius praestolantur adventum, laete concinunt: tio est. Exsultabimus et laetabimur in te: diligemus ubera tua. Illa quae major est, jam tuorum uberum lacte perfruitur, et loquitur exsultans: quippe sunt, deferunt charitatem, et dicunt: Exsultabimus et laetabimur in te. Diligemus, non diligimus: 510 sed diligemus ubera tua super vinum. Deinde loquuntur ad sponsam: Aequitas dilexit te. Laudant sponsam, nomen illi aequitatis a propriis virtutibus imponentes: Aequitas dilexit te. Rursum ad adolescentulas sponsa respondet: Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem, ut tabernacula Cedar: ut pelles Salomonis. Ne intueamini me, quia ego sum denigrata: quoniam despexit me sol. Speciosa quidem est, et possum invenire, quomodo speciosa sit sponsa. Quaerimus autem, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. una ẽ .ͤquȩ concepit illã. ł ost te ergo
inodorẽ unguentoꝵ tuoꝵ curremus. Cum
om̃i honestate de ambulantib dictũ ẽ. post
te inodorẽ unguentoꝵ tuoꝵ curremꝰ. scd̾m
illud: cursũ consũmaui. & illud. qui insta¬
dio currunt. om̃s qͥdẽ currunt. unus aut̃
ordiũ foris stare cognoscimꝰ: uixta illud
exemplũ. Amicus aut̃ sponsi stans &
audiens eũ gaudio gaudet ꝓpt̃ uocem
nent: intro eunte sponso forinsecus rema¬
nent: Sponsa uͦ speciosa. ꝑ fecta. sine ma¬
cula. sine ruga. in sponsi cubiculũ. in
regiũ penetrale ingressa. reũtit᷑ ad iu¬
uenculas & nuntiabit eis quȩ sola con¬
sperenit. Dicetq lntrodux̃ me rex in
cubiculũ suũ. Non ait introdux̃ nos plures
incubiculũ suũ. Flures foris remanent. In
cubiculũ sola ingredit᷑ sola sponsa. ut uideat
thesauros tenebrosos & ab scotiditos: renuntietq
iuuenculis. Introdux̃ me rex incubiculũ suũ.

Expanded text:
suae, una est ei quae concepit illam . Post te ergo suae, una est ei quae concepit illam . Post te ergo in odorem unguentorum tuorum curremus. Cum omni honestate deambulantibus dictum est: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus, secundum illud: Cursum consummavi ; et illud: Qui in stadio currunt, omnes quidem currunt; unus autemordium foris stare cognoscimus, juxta illud exemplum: Amicus autem sponsi stans et audiens eum, gaudio gaudet propter vocem nent. Introcunte sponso, forinsecus remanent; sponsa vero speciosa, perfecta, sine macula, sine ruga, in sponsi cubiculum, in regium penetrale ingressa, revertitur ad juvenculas, et nuntiat eis, quae sola conspexerit, dicitque. Introduxit me rex in cubiculum suum. Non ait, introduxit nos plures in cubiculum suum. Plures foris remanent: in cubiculum sola ingreditur sponsa, ut videat thesauros tenebrosos et absconditos, renuntietque juvenculis: Introduxit me rex in cubiculum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
auit in mundo. eduxx̃ sccũ logẽ & ꝓpħas:
& uere cõpletũ ẽ. unguentũ effusum nom̃
tuipꝓpterea iuuencule dilexer te: q ꝑ spm̃
scm̃ caritas diffusa ẽ. incorda nr̃a. congrue nom̃
effusionis infert᷑. Unguentũ effusũ ẽ nom̃
tuum. Hec dicens sponsa. ad olescentulas
conspicit. Quando illa sponsi patrẽ roga¬
bat. &. ad ipsum sponsum cõminꝰ loquebat᷑ :
nec dũ ad olescentule aderant. In medil
uͦ p̃cib ingredit᷑ uiuencularũ chorus. &
sponse laudat᷑ eloquiis. ꝓpterea iuuencule
dilexer̃ te .&. ad traxer te. Ad olescentuleq
respondent. Post te in odorẽ unguentoꝵ
tuoꝵ curremus. Quã pulchre. sponsi pedis¬
sponsi. & manus eiꝰ sponsi dextera conti¬
netur. Famulȩ uͦ ingrediunt᷑ post eum.
Sexiginta sunt reginȩ & octoginta concu¬
binȩ. & iuuenculȩ quarũ ñ est numerus.
Una ẽ. colũba mea. ꝑfecta mea. una ẽ matri

Expanded text:
avit in mundo, eduxit secum Legem et Prophetas, avit in mundo, eduxit secum Legem et Prophetas, et vere completum est, Unguentum effusum nomen tuum. Propterea juvenculae dilexerm, charitas Dei diffusa est in corda nostra , congrue nomen effusionis infertur: Unguentum effusum nomen tuum. Haec dicens sponsa adolescentulas conspicit. Quando illa sponsi Patrem rogabat, et ad ipsum sponsum cominus loquebatur, necdum adolescentulae aderant. In mediis vero precibus ingreditur juvencularum chorus, et sponsae laudatur eloquiis: Propterea juvenculae dilexerunt te, et attraxerunt te. Adolescentulaeque respondent: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus. Quam pulchre sponsi pedisponsi, et manus ejus sponsi dextera continetur. Famulae vero ingrediuntur post eum. Sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae, et juvenculae, quarum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea; una est matri
Abbreviated transcription (Latin):
narrationes abeuangelistis. s misteria ẽe con¬
mus: si qͦd peccatrix habuit adpedes referen¬
dũ ẽ. si qđ ea quȩ ñ peccatrix ad caput. Nec
odore mundus cõpletus sit. Scribit᷑ in eodẽ
loco de symone leproso: & domo eiꝰ. Ego puto
ad a̾uentũ xp̃i suami odore cõpleta sit. a¬
gente penitentiã peccatrice: & sc̃a. caput
iliu inunguenti odorib ꝑ fundente. Un¬
guentũ effusum nom̃ tuũ. Quomͦ unguen¬
tũ qͦd effusione sua odorẽ longe lateq dis¬
ꝑgit. sic xp̃i nom̃ effusum ẽ. In uniuersa
t̾ra ap̃c nominat᷑. in om̃i mundo p̃dicat᷑
dñs: unguentũ eñi effusũ ẽ nom̃ eiꝰ. Nc̃
moysi nom̃ audit᷑. qͦd pͥus iudeȩ tantum
claudebat᷑ angustiis. Neq eñĩ grecoꝵ quis¬
piã meminit eiꝰ. neq in ulla gentiliũ lit¬
terarũ litterarũ historia. de illo seu ceteriꝰ
scriptũ aliqͥd inuenimꝰ. Statĩ ut iłis radi¬

Expanded text:
narrationes ab Evangelistis, 508 sed mysteria esse connarrationes ab Evangelistis, 508 sed mysteria esse conmus, si quod peccatrix habuit, ad pedes referendum est: et si quod ea, quae non peccatrix, ad caput . Nec  mundus completus sit. Scribitur in eodem loco de Simone leproso et domo ejus . Ego puto ad adventum Christi suavi odore completa sit, agente poenitentiam peccatrice, et sancta caput Jesu unguenti odoribus perfundente. Unguentum effusum nomen tuum. Quomodo unguentum quod effusione sua odorem longe lateque dispergit, sic Christi nomen effusum est. In universa terra Christus nominatur, in omni mundo praedicatur Dominus. Unguentum enim effusum est nomen ejus. Nunc Moysi nomen auditur, quod prius Judaeae tantum claudebatur angustiis. Neque enim Graecorum quispiam meminit ejus, neque in ulla gentilium litterarum historia de illo seu caeteris scriptum aliquid invenimus. Statim ut Jesus radi
Abbreviated transcription (Latin):
Multi habuer̃. aromata. Regina austri
detulit aromata salomoni: & plures alii
aromata posseder̃t. sead ͤ habuerit quis
qͣntalib&: ñ possunt xp̃i odorib cõparari.
De quo nẽ sponsa ait. Odor ungentoꝵ tuoꝵ
suꝑ om̃ia a romata. Ego arbitror quia & mo¬
yses habuit aromata. & aaron: & singuli eoꝵ¬
ꝓphetarũ. Uerũ si uidero xp̃m & suauitatẽ
ungentoꝵ eiꝰ odore ꝑcepero: statim sententiã¬
ferodicens. Odor ungentoꝵ tuoꝵ suꝑ om̃ia
odoramenta. Oleũ effusũ nom̃ tuũ. Propheti¬
cum sacram̃tũ ẽ. Tantũmͦ nom̃ iħu uenit in
mundũ. & unguentũ p̃dicat᷑ effusum. In e¬
uangło quoq mulier accipiens alabastrũ
unguenti nardi pẏstici p̃ciosi. caput iħu
duabus. super caput fuderit saluatoris. Si qͥdẽ
peccatrix suꝑ pedes: & ea quȩ dr̃ ñ fuisse peccatrxx.
suꝑ caput eiꝰ fudisse monstratur. Obserua inqũai.
& inuenies ineuangelica lectione ñ fabulas &

Expanded text:
Multi habuerunt aromata. Regina austri Multi habuerunt aromata. Regina austri detulit aromata Salomoni, et plures alii aromata possederunt: sed habuerit quis quantalibet, non possunt Christi odoribus comparari, de quibus nunc sponsa ait: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Ego arbitror, quia et Moyses habuit aromata, et Aaron, et singuli prophetarum. Verum si videro Christum, et suavitatem unguentorum ejus odorefero, dicens: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Oleum effusum nomen tuum, Propheticum sacramentum est. Tantummodo nomen Jesu venit in mundum, et unguentum praedicatur effusum. In Evangelio quoque mulier accipiens alabastrum unguenti nardi pistici pretiosi, caput Jesu duabus super caput fuderit Salvatoris. Siquidem peccatrix super pedes, et ea, quae non dicitur peccatrix, super caput ejus fudisse monstratur . Observa, inquam, et invenies in Evangelica lectione non fabulas et
Abbreviated transcription (Latin):
ũba conũtit. & odor unguentoꝵ ⁊uoꝵ
suꝑ om̃ia aromata ñ uno. s om̃ib. Sponsis
uenitunctus unguentis. Si aut̃ & ad meã
animã factã sponsam suã uenire dig¬
nabit᷑. quã oporia ee formosam. ut illũ
decȩlo ad se trahat: ut descendere faciat
ad t̾ras: ut ueniat ad amatã: quali pul¬
chritudine decoranda est. quali deb&
amore feruere. ut ea loquat᷑ ad illam.
quȩ adꝑfectã locutus ẽ. sponsã: Quia
ceruix tua. quia oculi tui. quia genȩ tuȩ.
quia manus tuȩ. qr uent̃ iuus. qr humeri
tui. quia pedes tui: De quib si concesserit
dñs. disputabimꝰ quomͦ sponse menbra
uarientur. & singularũ partiũ laus di¬
uersa dicat᷑: ut post disputationẽ etiã
ad nr̃am dici animã similit̃ laboremꝰ.
Bona igit᷑ ubera tua suꝑ uinũ. Si uide¬
ris sponsũ. tunc intelleges uerũ e̾ẽ qͦđ¬
dr̃. qm̃ bona ubera tua suꝑ uinũ. & odor
unguentoꝵ tuoꝵ suꝑ om̃ĩa a romata.

Expanded text:
verba convertit: Et odor unguentorum tuorum verba convertit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Non uno, sed omnibus sponsus venit unctus unguentis. Si autem et ad meam animam factam sponsam suam venire 507 dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi tui, quia genae tuae, quia manus tuae, quia venter tuus, quia humeri tui, quia pedes tui ! de quibus, si concesserit Dominus, disputabimus: quomodo sponsae membra varientur, et singularum partium laus diversa dicatur, ut post disputationem, etiam ad nostram dici animam similiter laboremus. Bona igitur ubera tua super vinum. Si videris sponsum, tunc intelliges verum esse qm bona ubera tua super vinum, et odor unguentorum tuorum super omnia aromata.
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliter ad sponsũ poterat uenire. nec
decebat aliter patrẽ ad nuptias filium
destinare. uariis eũ unx̃ unguentis. fecit
illũ xp̃m. Uenit diũsis odorib inspi¬
rans. & audit qr bona ubera tua. suꝑ
uinũ. Congrue sermo diuinus eam
in lege & uult intellectũ ostendere
pectusculũ separationis ad fatur: quando
uͦ recũbit aliqͥs cũ iłiu & sensuũ eiꝰ cõmu¬
nione ꝑfruit᷑. ñ es pectusculũ ut supͣ. sed
pectus ad loqͥt᷑. Porro cũ sponsa loquitur
ad sponsũ. quia nuptiale carm̃ inducit᷑.
ñ pectusculũ ut insacrificio. ñ pectus
ut in iohanne discipło. sed ubera nominat
dicens: Quia ubera tua bona suꝑ uinum.
Cõmunica ut sponsa cũ sensib sponsi.
& scies qr in ebriant atq letificant istius¬
modi cogitatus. Quomͦ aut̃ calix dñi in¬
ebrians ꝑ qũã optimus ẽ. sic ubera sponsi
om̃i meliora st̃ uino. Quia bona ubera
tua suꝑ uinũ. In mediis p̃cib ad sponsũ

Expanded text:
Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unamin Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus communione perfruitur, non pectusculum ut supra, sed pectus alloquitur. Porro cum sponsa loquitur ad sponsum: quia nuptiale carmen inducitur, non pectusculum, ut in sacrificio, non pectus, ut in Joanne discipulo: sed ubera nominat, dicens: Quia bona ubera tua super vinum. Communica, ut sponsa, cum sensibus sponsi, et scies, quia inebriant atque laetificant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem calix Domini inebrians perquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt vino, Quia bona ubera tua super vinum. In mediis precibus ad sponsum
Abbreviated transcription (Latin):
& possessiones. si ipsam t̾rã: ipsũq cȩlum hȩc
qͥppe ꝑtransibunt. si ista om̃ia contẽpsisti
& ad nullum hoꝵ anima tua obligata ẽ
neq quoquã uicioꝵ amore retineris: po¬
tes amorẽ capere spiritalẽ. Ista qr euenit
occasio ut de amore spiritali. aliqua
diceremus : expedit aut̃ nobis salomonis
custodire p̃ceptã: Et magis illius qui ꝑ
salomonẽ loquebat᷑ desapientia. ita dicenꝰ.
Ama illã : & seruabit te. Circũda illã: & ex¬
altabit te. N onora illã : uͤt te amplectetur.
contingat: ut meã sponsam altior sponsi
amplexus includat: Ut ego qͦq possĩ dicere
qͦd in eodẽ libro scriptũ ẽ. Sinistra eius
sub capite meo. & dextera eiꝰ amplexabit᷑
me. Osculet᷑ me: ab osculo oris sui. Moriᷤ
est scripturarũ imperatiuũ mͦdũ ꝓ opta¬
ꝓ eo qͦd est utinã osculet᷑. Deinde conspi¬
cit sponsũ uenit delibutus unguentis:

Expanded text:
et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineris, potes amorem capere spiritualem. Ista quia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illius, qui per Salomonem loquebatur de sapientia, ita dicens: Ama illam, et servabit te: circumda illam, et exaltabit te: honora illam, ut te amplectatur contingat, ut meam sponsam altior sponsi amplexus includat, ut ego quoque possim dicere, quod in eodem libro scriptum est: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Ergo: Osculetur me ab osculis oris sui. Moris est Scripturarum, imperativum modum pro optapro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis.
Abbreviated transcription (Latin):
rat unguenta: quoꝵ typos in ex oraudo.
unguentarii uaria sumunt᷑ unguenti:
inquib. ẽ nardus & stacten. & dĩ qui
Ego impleui eos sp̃u sapienniȩ & in¬
tellectus ut faciant oꝑa artis unguen¬
tariȩ. & unguentarios ds̃ docae. Hȩc si¬
ñ spiritalit intellegant᷑: nonne fabule
st̃: Nisi aliqͥd habeant secreti: ñne in¬
digna st̃ dõ: Necesse. ẽ igit᷑ eũ qͥ audire
scripturas spiritalit nouit. aut qͥ certe
ñ nouit & desiderat nosse om̃i labore
contendere. ut ñ iuxta carnẽ & sangui¬
nẽ conũset᷑. qͦ possit dignus fieri spiri¬
taliũ secretoꝵ. & ut aliqͥd audentius
dicã. sp̃itale cupidine łamore. Si qͥdẽ
ẽ. & sp̃italis amor. Et quomͦ .ẽ. qͥdẽi
a sathana ueniens. alius amor sp̃s adeo
exordiũ habens. & nemo potest duob amo¬
rib possideri. Si carnis amator es: amorẽ
sp̃s ñ capis. Si omĩa corporalia despexisti
ñ dico carnẽ & sanguine. sed & argentũ

Expanded text:
rat unguenta, quorum typos in Exodo relegrat unguenta, quorum typos in Exodo relegunguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus est nardus et stacte. Et Deus qui Ego implevi eos spiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus docet. Haec si spiritualiter non intelligantur, nonne fabulae sunt? Nisi aliquid habeant secreti, nonne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiritualiter novit, aut qui certe non novit, et desiderat nosse, omni labore contendere, ut non juxta carnem et sanguinem conversetur, quo possit diguus fieri spiritualium secretorum, et ut aliquid audentius dicam, spirituali cupidine vel amore. Siquidem est et spiritualis amor. Et quomodo est quidam a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum
Abbreviated transcription (Latin):
adicit. ad eum. Osculet᷑ me abosculis orisi:
Et qr talis. ẽ ut cõpleat᷑ suꝑ eã ꝓpheticũ illud
in quo dicit᷑. ad huc te loquente dicã: eoce ad¬
sũ : Sponsã sponsi pat̃ ex audit: mittit filiũ
suũ. Uidens illa eũ cuius dep̃cabat᷑ ad uentũ:
orare desistit: & ad ipsũ cõminus loquitur:
qm̃ bona ubera tua suꝑ uinũ: & odor un¬
guentoꝵ tuoꝵ. super omĩa a romata. Spon¬
sus igit᷑ xp̃s missus apatre uenit unctus
ad sponsã. & dicit᷑ ad eum. Dilexisti iusti¬
ciã & odisti iniquitatẽ ꝓpterea unxit te
dĩ ds tuus oleo exultationis p̃participib
tuis. Si me tengerit sponsus & ego boni
odoris ero. & ego linior unguentis & ad
sim cũ apłis. dicere: xp̃i bonꝰ odor sumꝰ
in om̃i loco. Nos aut̃ cũ hȩc audimus.
adhuc peccatis uitiisq fetemꝰ. Deqͥb ꝓpħa¬
penitens loquit᷑. Putruer̃t & corruptȩ st̃
cicatrices meȩ. a facie insipientiȩ mee.

Expanded text:
et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et quia talis est, ut compleatur super eam propheticum illud, in quo dicitur: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam sponsi Pater exaudit, mittit Filium suum. Videns illa eum cujus deprecabatur adventum, orare desistit, et ad eum cominus loquitur: Quoniam bona ubera tua super vinum: et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Sponsus igitur Christus missus a Patre, venit unctus ad sponsam, et dicitur ad eum: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Si me tetigerit sponsus, et ego boni odoris ero: et ego linior unguentis, et asim cum Apostolis dicere: Christi bonus odor sumus in omni loco . Nos autem cum haec audimus, adhuc peccatis, vitiisque foetemus, de enitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae 505 meae .
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ insponse deliciis cõmorant᷑. H ȩc qͥppe
in hoc libro fabula parit᷑ & ephitalamion
it̃ ꝑsonȩ : ex qͦ & gentiles sibi ephitalamion
uindicarunt. & istus generis carmen
ad sumptũ ẽ. Ephitamnion siqͥdẽ canticũ
canticoꝵ. Erimũ sponsa orat. & statĩ in me¬
diis p̃cib audit᷑. Uidet p̃sentẽ sponsum.
uid& ad olescentulas. suo comitatui copu¬
latas: deinde respondit ei sponsus. Et
post sponsi eloquia dũ ille patit᷑ ꝓ eiꝰ
salute. respondent sodales. qͥonec sponsus
sit in recubitu. & a passione con surgat
se qͦdã sponsȩ ornam̃ta facturus. Uerũ
i ipsa ũba ponenda st̃. in qͥb pͥus uox
sponse dep̃cantis audit᷑. Os culet᷑ me
ab osculis oris sui. Quoꝵ iste sensus est.
Quo usq mͥ sponsus m̃s mittit oscula per
moysen. mittit oscula ꝑ prophietas: iam
ipsius cupio ora contingere. Ipse ueniat.
ipse descendat. Orat igitur sponsi patrẽ

Expanded text:
quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et epithalamio sunt personae, ex quo et gentiles sibi epithalamium vendicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Primum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur salute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consurgat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum iste est sensus: Quousque mihi sponsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nbentẽ maculã neq rugam. aut aliqͥd eoꝵ:
seã ut sit sc̃a & inmaculata. Fos uͦ qͥ cum sint
fideles non sunt tam̃ istuis mͦ. qͣuales sermo
p̃fatus. ẽ: sed iuxta modũ quendam adepti
uident᷑ salutẽ. Urum ad uerte credentiũ ani¬
mas & ad olescentusas ẽe cum sponsa: angłos
uͦ. & eos qui ꝑuener̃t in uirum ꝑfectũ. intelli¬
ge uiros. ẽẽ uiros cũ sponso. Unde igit᷑ mͥ uidet᷑
quattuor ordines. unũ. & unã. duos choros
int̃ se continentes: sponsã canere cũ iuuen¬
culis: sponsum cũ sociis. Et cũ hoc intelle¬
xeris. audi canticũ canticoꝵ. & festina in¬
telligere illud. & cũ sponsa dicere ea. quȩ
sponsa dicit: ut audias quȩ audiuit & spon¬
sa. Sin aut̃ ñ potueris dicere cũ sponsa qͦ
dix̃. ut audias ea quȩ dicta st̃ sponse. fes¬
tina uel cũ sponsi sodalib fieri. Porro si
& illis inferior es. esto cũ ad olescentulis:

Expanded text:
non habentem maculam, neque rugam, aut aliquid eorum: non habentem maculam, neque rugam, aut aliquid eorum: sed ut sit sancta et immaculata . Eos vero qui cum sint fideles, non sunt tamen istiusmodi, quales sermo praefatus est, sed juxta modum quemdam adepti videntur salutem: animadverte credentium animas, et adolescentulas esse cum sponsa; Angelos vero et eos, qui pervenerunt in virum perfectum, intellige viros esse cum sponso. Inde igitur mihi videntur quatuor ordines, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina intelligere illud, et cum sponsa dicere ea, quae sponsa dicit, ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non potueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dicta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis
Abbreviated transcription (Latin):
& de manu saul: & dix̃. Dñs firmam̃tũ
meum & fortitudo mea & refugiũ meũ.
& liberator m̃s.. Perueniendũ tͥ est.
ad ysaiã : & ͣ cũ illo dicas. Cantabo can¬
ticum dilecto uineȩ meȩ. Ꝙ cũ uniũsa
transieris. ad altiora conscende: ut possis
anima decora cum sponso & hoc canere
canticũ canticitu. Quot exꝑsonis consta¬
incertus sũ. Orantib aut̃ uob̃. & reuelante
dͤo. quattuor mͥ in huis uideor inuenisse ꝑ¬
sonas Hirum & sponsã.: cũ sponsa. ad olescen¬
tulas. cũ sponso sodalium greges. Alia di¬
cuntur absp̃onsa: alia absponso: ñ nulla
a iuuenculis. quedã a sodalib sponsi. Con¬
gruum qͥppe. ẽ. ut innuptiis ad olescen¬
tularum. sit multitudo cũ sponsa: iuuenũ
turba cũ sponso. Hec om̃ia noli foris quȩ¬
rere. noli extra eos qui p̃dicatione ȩuan¬
głii saluati st̃ xp̃m sponsum intellegi.
ȩccłam sponsa sine macula & ruga. dequi
scriptũ ẽ. ut exibers sibi głosam ȩccłam

Expanded text:
um meum, et fortitudo mea, et refugium meum, et liberator meus . Perveniendum tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Canticum Canticorum. Quod ex quot revelante Domino, quatuor mihi in his videor invenisse personas, virum et sponsam, cum sponsa adolescentulas, cum sponso sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec omnia noli foris quaerere: noli extra eos qui praedicatione Evangelii salvati sunt. Christum sponsum intellige: Ecclesiam sponsam sine macula et ruga, de qua scriptum est: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓũbiis ẽ p̃ceptum. Indomũ aut̃ fr̃is tui ne in¬
tres infelix. Pro eo qͦa septuaginta infelix inter¬
p̃tat st̃: aquila hebreã exprimens ueritatem.¬
qͥs uidͥ& recta: nisi qui casto conspectu & puris
intuct᷑ oculis: Noli gͥ mͥ delus tantũ carnis
oculis intelligere que dicta st̃: lic&e & de his

Expanded text:
in Proverbiis est praeceptum: In domum fratris tui ne inin Proverbiis est praeceptum: In domum fratris tui ne intres infelix . Pro eo quod Septuaginta infelix, interpretati sunt, Aquila Hebraeam exprimens veritatemquis videt recta, nisi qui 521 casto conspectu et puris intuetur oculis? Noli igitur mihi de his tantum carnis oculis intelligere, quae dicta sunt, licet et de his
Abbreviated transcription (Latin):
tui colũbarũ. Illa sic dicit ad sponsũ. ecce specio¬
sus fratruelis m̃s: ñ ad uingit & ꝓximus m̃s. Hic
aut̃ qͣndo loqͥtur ad eã. eoce speciosa: ad iuingit. &
ꝓxtima mea. Quare aut̃ illa ñ dicit. ecce speciosus
ꝓcime mͥ : sedd tantũ ecce speciosus: Quare ñ solũ
ille speciosa es dicit: sed speciosa es ꝓocima mea:
Sponsa si longe fuerit absponso: ñ ẽ speciosa. Tc̃
pulchra fit: qndo duĩ ũbo coniungit᷑. & merito nẽ
docet᷑ absponso ut ꝓxima sit: & a suo latere non
reccdat. Ecce speciosa ꝓxima mea: eoce speciosa.
Incipis qͥdẽ e̾e speciosa: ex eo qͦd ꝓxima mͥ es
Post qũa esse ceperis speciosa: etiam sine addita¬
m̃to ꝓxime. absolute es speciosa. Uideamꝰ & abã
Oculi tui colũbe. Qui uiderit mulierẽ ad concupis¬
cendũ eã: ũ mechatus ẽ eã incorde suo. Oculos
mũ frĩs sui ingreditur. infelix: ñ seruans illud qd̾

Expanded text:
tui columbae. Illa sic dicit ad sponsum: Ecce speciotui columbae. Illa sic dicit ad sponsum: Ecce speciosus fratruelis meus, non adjungit, et proximus meus. Hic autem quando loquitur ad eam: Ecce speciosa, adjungit, et proxima mea. Quare autem illa non dicit: Ecce speciosus, proximus mihi: sed tantum, ecce speciosus? Quare ille non solum speciosa es, dicit: sed speciosa es proxima mea? Sponsa si longe fuerit a sponso, non est speciosa: tunc pulchra fit, quando Dei verbo conjungitur. Et merito nunc docetur a sponso, ut proxima sit, et a suo latere non recedat. Ecce speciosa proxima mea, ecce speciosa. Incipis quidem esse speciosa, ex eo quod proxima mihi es. Postquam autem esse coeperis speciosa, etiam sine additamento proximae, absolute es speciosa. Ecce speciosa pOculi tui columbae. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo : oculos mum fratris sui ingreditur infelix, non servans illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sponse. Inuineis engaddi: qͦd int̃p̃tat᷑ oculus tẽpta¬
tionis. In uineis gͥ oculi tẽptationis. botrus cypri
fratruelis m̃s mͥ. Teptationis oculus: inp̃semti ẽ. Si¬
qͥdẽ intẽptatione moramur in hoc mundo: & tẽp¬
tatio ẽ uita humana super t̾rã. Dũ in hac luce
ũsam: inuineis sumus engaadi. Si aut meruerimꝰ
post ea transplantari: a nr̃o agricola transferem.
Nec dubites. qr possis de engadai uiueis ad loca me¬
lora transferri. Agricola ñr. adtransferendã uineã
crebra meditatione ĩa cilluit. Uineã exegypto trans¬
tulisti: eiecisti gentes & plantasti eã. Operuit mon
que exposuimus locuta sit sponsa de sponso: signi¬
ficans amorẽ suũ. & sponsi uenientis hospitiũ. qͦm
inmedio uberũ & sui cordis archano sponsus ueni¬
ens cõmoretur. Rursum sponsi ad eã dirigit᷑. &
dicit. Eece speciosa ꝓxima mea. eoce speciosa: ocłi

Expanded text:
sponsae. In vineis Engaddi, quod interpretatur, oculus tentasponsae. In vineis Engaddi, quod interpretatur, oculus tentationis. In vineis igitur oculi tentationis, Botrus Cypri fratruelis meus mihi. Tentationis oculus in praesenti est. Siquidem in tentatione moramur in hoc mundo: et tentatio est vita humana super terram . Dum in hac luce versamur, in vineis sumus Engadii. Si autem meruerimus postea 520 transplantari, a nostro agricola transferemur. Nec dubites, quin possis de Engaddi vineis ad loca meliora transferri. Agricola noster ad transferendam vineam crebra meditatione jam calluit. Vineam enim ex Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plaxposuimus, locuta sit sponsa de sponso, significans amorem suum, et sponsi venientis hospitium, quomodo in medio uberum, et sui cordis arcano, sponsus veniens commoretur. Rursus sponsi ad eam sermo dirigitur, et dicit: Ecce speciosa proxima mea, ecce speciosa, oculi
Abbreviated transcription (Latin):
inmedio uberũ meoꝵ cõmorabit᷑. Si non
fuerint fracte mãmȩ tut: in medio earũ
habitabit sermo diuinus. Decebat incarmine
nuptiali. m̃amas pocus appellare qũa pectꝰ.
& ꝑspicuũ ẽ: cur ad expositionẽ ciꝰ quȩ dicit
inmedio uberũ meoꝵ cõmorabit᷑ sermo di
unus. Unde dixit si ñ fuerint fracte mamȩ
tuȩ : de ie rechiele. In eo qͥppe loco ubi hie¬
rusale dominica corripit᷑ uoce: int̾ oetera
dr adeã. In egypto fracte st̃ m̃amȩ tuȩ.
Castarum ubera ñ frangunt᷑: sed meretricũ
ubera laris pellib in rugant᷑. Pudicarum
dio uberũ meoꝵ cõmorabit᷑. Botrus cypri:
fratruelis m̃s mͥ. Initiũ ẽ. sermonis ingermin
& miciũ mpri id est floricionis inũbo. Unde ait.
Botrus cypri id est foritionis. fratruelis m̃s mͥ. N
om̃ib ẽ borrus cypri. sed his qui eiꝰ flore digni sunt.
Aliui uua uaria ẽ: rauc soli que & nigra ẽ & formo¬

Expanded text:
In medio uberum meorum commorabitur. Si non In medio uberum meorum commorabitur. Si non fuerint fractae mammae tuae, in medio earum habitabit sermo divinus. Decebat in carmine nuptiali mammas potius appellari quam pectus. Et perspicuum est, cur ad expositionem ejus quae dicit: In medio uberum meorum commorabitur, sivinus. Unde dixi, si non fuerint fractae mammae tuae? De Ezechiele. Eo quippe loco, ubi Jerusalem dominica corripitur voce, inter caetera dicitur ad eam: In Aegypto fractae sunt mammae tuae . Castarum ubera non franguntur: sed meretricum ubera laxis pellibus irrugantur. Pudicarum dio uberum meorum commorabitur. Botrus Cypri fratruelis meus mihi. Initium est sermonis in verbo, et initium Cypri, id est, floritionis in germine, unde ait: Botrus Cypri, id est, floritionis, fratruelis meus mihi. Non omnibus est botrus Cypri: sed his qui ejus flore digni sunt. Aliis uva varia est: huic soli quae nigra est et formo
Abbreviated transcription (Latin):
firmũ dĩ fortius hominib factũ. ẽ. Quia igit᷑
uniũse gentes. ut stilla situlȩ: & ut mom̃tũ
statere reputate sunt: idcirco factus ẽ. stilla:
ut ꝑ eũ auestim̃tis nr̃is odor stille ꝓ̃cederet:
iurta illud mirra & stilla & casia auestim̃¬
tis tus adomib elephantinis: ex quib
letificauerunt te filiȩ regũ in honore tuo:
quȩ inquadragesimo quarto psalmo dicunt᷑
ad sponsam. Fasciculuis stillȩ: fratruelis meus.
mͥ. Consideremꝰ qͥ sibi & fratruelis. nom̃ ue lit
exgentib congrogati : saluator nr̃ sororis eiꝰ ẽ.
filius. ĩd÷ sinagoge. Ouȩ qͥppe sorores st̃: eccła
& sinagoga. Saluator ergo ut diximꝰ filius
synagoge sororis: uir eccłe. sponsus ȩccłȩ:
fratruelis ẽ. sponsȩ suȩ. Fasciculus stillȩ fra¬
truelis m̃s. mͥ: inmedio uberũ meoꝵ cõmora¬
bit. Qͥs ita beatus ẽ: ut & habeat hospitem
suo sermonẽ di : Tale ẽ. qͥppe qͦd canitur:

Expanded text:
firmum Dei fortius hominibus factum est. Quia igitur firmum Dei fortius hominibus factum est. Quia igitur universae gentes, ut stilla situlae, et ut momentum staterae reputatae sunt; idcirco factus est stilla, ut per eum a vestimentis nostris odor procederet, juxta illud: Myrrha, et stilla, et casia a vestimentis tuis, a domibus elephantinis, ex quibus laetificaverunt te filiae regum in honore tuo , quae in quadragesimo quarto psalmo dicuntur ad sponsam. Fasciculus stillae fratruelis meus mihi. Consideremus quid sibi fratruelis nomine velit ex gentibus congregati. Salvator noster sororis ejus est filius, id est, Synagogae. Duae quippe sorores sunt, Ecclesia et Synagoga; 519 Salvator ergo, ut diximus, filius Synagogae sororis, vir Ecclesiae, sponsus Ecclesiae, fratruelis est sponsae suae: Fasciculus stillae fratruelis meus mihi, in medio uberum meorum commorabitur. Quis ita beatus, ut habeat hospitem suo, sermonem Dei? Tale est quippe quod canitur: