comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rere. & tristiciam plus amare. Eece ego
que uideo teneo. tu spera quȩ inaniter
potius suspicaris. Sequitur. & despectio
suꝑbis. Despiciunt suꝑbi humiles. qͣndo
tales predicationes eoꝵ audiunt. quibꝰ
obedire contempnunt. Nam cum suꝑbi
presentia diligunt. futura ñ tractant:
acrius in illos iniquitate suȩ prauita¬
tis insurgunt: qui regulis dii seruire
contendunt. Uerum his in udicio futu¬
ro fit alterna conuersio. In ohꝓbrium
& despectionem uenunt habundantes
atq suꝑbi. sicut salomor de talibus ait:
Quid nobis ꝓfuit suꝑbia. aut quid diui¬
tiarum iactantia contulit nobis & ceta.
Sciendum plane quia cominunis eloqͣn¬
tiȩ ordo poscebat ut diceret. Multum
repleta est anima nr̃a obꝓbrio habun¬
dantium. & despectione suꝑboꝵ. Sed
cum dixerit multum repleta est anima
nr̃a ohꝓbrium habundantib & despec̃¬
tio suꝑbis. hoc uidetur. eẽ ꝓprium sc̃p¬
turȩ diuinȩ. quod tameii trahi non

Expanded text:
rere, et tristitiam plus amare? Ecce ego rere, et tristitiam plus amare? Ecce ego quae video, teneo; tu spera quae inaniter potius suspicaris. Sequitur, et despectio superbis. Despiciunt superbi humiles, quando tales praedicationes eorum audiunt, quibus obedire contemnunt. Nam cum superbi praesentia diligant, futura non tractant, et acrius in illos iniquitate suae pravitatis insurgunt, qui regulis Domini servire contendunt. Verum his in judicio venturo fit alterna conversio; in opprobrium et despectionem veniunt abundantes atque superbi, sicut Salomon de talibus ait: Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum jactantia contulit nobis ? etc. Sciendum plane quia communis eloquentiae ordo poscebat ut diceret: Multum repleta est anima nostra opprobrio abundantium, et despectione superborum. Sed cuobrium abundantibus, et despectio superbis, hoc videtur esse proprium Scripturae divinae, quod tamen trahi non
Abbreviated transcription (Latin):
senuientib ecuruntur. quando gurgitib¬
nec autur altissimis. Nisi enim contẽp¬
nerentur. habunde talia non poterant
sustinere. Multum repleti. significat
habundantiam passionum. quam tamꝰ
se cupide ac libenter ptulisse testantur.
t multum repleta est anima nr̃a obpro¬
brium habundantib & despectio suꝑbis.
Cum suꝑius srepletum dixerit contẽp¬
tu eoꝵ qui sibi uidebantur. eẽ. felices.¬
& ob hoc corpus suum penali assereret
uerberatione laceratũ. dicit etiã animã
quoq suam obꝓbriis & despectionibus
fuisse completam. ue quid restaret quod
nͨ grauissimȩ passionis subderetur inu¬
rię. Obꝓbrium autẽ habundantib ido
posuit. quia cum ꝑsecutores essent diui¬
tes ac letantes. uiris scĩs pauꝑtatem suã
& humilitatem iniqua inuectione re¬
putabant dicentes. Quid uobis ꝓdest
mundi diuitias ñ habere. & futura nes¬
cio que ꝑquirere. presentia gaudia dese¬

Expanded text:
saevientibus exuruntur, quando gurgitibsaevientibus exuruntur, quando gurgitibnecantur altissimis; nisi enim contemnerentur abunde, talia non poterant sustinere. Multuabundantiam passionum, quam tamen se cupide ac libenter pertulisse testatur.t multum repleta est anima nostra: opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Cum superius se repletum dixerit contemptu eorum qui sibi videbantur esse felices, et hoc corpus suum poenali assereret verberatione laceratum, dicit etiam animam quoque suam opprobriis et despectionibus fuisse completam, ne quid restaret quod non gravissimae passionis subderetur injuriae. Opprobrium autem abundantibus ideo posuit, quia cum persecutores essent divites ac laetantes, viris sanctis paupertatem suam et humilitatem iniqua invectione reputabant, dicentes: Quid vobis prodest mundi divitias non habere, et futura nescio quae perquirere, praesentia gaudia dese
Abbreviated transcription (Latin):
eam. donec peperit filium suum pri¬
mogenitum. quam constat uirũ nullo
tempore cognouisse. Quaꝓpt᷑ merito
donec hic semꝑ aduertitur. quamius
temporaliter dictum. eẽ. uideat᷑. Quod
locutionis genus. inter diuine ꝓpria scͥp¬
ture numerandum est. Miserere nob̾¬
ti sumus contemptione. Uenit ad ingres¬
sum scdm. ubi misereri sibi. contemptꝰ
& obꝓbrii sui consideratione deprecatur.
Nam ille famulꝰ qui assidua maloꝵ af¬
flictione uapulabat. ocłosq suos in disi
miseratione posuerat. erupit in necessa¬
riam uocem. sibiq miserendum gemi¬
na peticione deplorat. quia corpus eius
passionib. anua eiꝰ laborabat obꝓbriis.
Quod merito ad martires refertur. qui
pͥrestante dõ iuuacitate animi iniuriã
superant passionum. Huic gͦ repetite
miscdiȩ causa subiungitur. quia multũ
repleti sumus contemptione. Replent᷑
enim contemptione. quando dĩ famuli
uerberib lacerantur. quando flammis

Expanded text:
eam, donec peperit filium suum prieam, donec peperit filium suum primogenitum , quam constat virum nullo tempore cognovisse. Quapropter, donec merito hic semper advertitur, quamvis temporaliter dictum esse videatur. Quod locutionis genus inter divinae propria Scripturae enumerandum est. Vers.  despectione . Venit ad ingressum secundum, ubi misereri sibi contemptus et opprobrii sui consideratione deprecatur. Nam ille famulus qui assidua malorum afflictione vapulabat, oculosque suos in Domini miseratione posuerat, erumpit in necessariam vocem, sibique miserendum gemina petitione deplorat, quia corpus ejus passionibus, anima laborabat opprobriis. Quod merito ad martyres refertur, qui praestante Deo vivacitate animi injuriam superant passionum. Huic ergo repetitae misericordiae causa subjungitur, quia multum repleti sumus contemptione. Replentur enim contemptione, quando Dei famuli verberibus lacerantur, quando flammis
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃m dĩ uirtutem & dĩ sapientiam Sd
ne discrepantia secus aliquib abhorrent
potest sub hoc mͦ fortassis intelligi Supe¬
rius de seruis fecit cõparationem & dq̃s
& ne se sexus femineus putaret exceptu.
utrumq concludit. Ita oculi nr̃i ad do¬
minũ dm̃ nr̃m donec misereatur nobis
Ita dum dicitur. similitudo premissi
declaratur. ut siuie aliquid adño ꝓsꝑũ
petamus. siue cum tormenta aniniuil
se dictum uterq sexus acciperet. Subiecit.
donec misereatur nobis. ut ostenderet
debere beneficia diuina ꝑquirere. & ei ui¬
giter supplicare. Illud autem. donec. iN
scripturis diuinis omonimon ẽ. inter.¬
dum quippe significat aliquid tempora¬
liter agi. interdũ semꝑ: temporaliter: lit
est illud in psalmo centesimo nono: Do¬
uec ponam inimicos tuos scabellum pe-¬
dum tuoꝵ. Semꝑ autem significat ut pre¬
sens psalmus declarat: donec misereatur no.¬
debeant. postquam nobis fuerit misertꝰ.
Tale est & illud ȩxiugłii: Non cognouit

Expanded text:
m Dei virtutem, et Dei sapientiam . Sed ne discrepantia sexus aliquibus abhorreat, potest sub hoc modo fortassis intelligi. Superius de servis fecit comparationem et dominis; et ne se sexus femineus putaret exceptum,utrumque concludit, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nobis. Ita, dum dicitur, similitudo praemissa declaratur, ut sive aliquid a Domino prosperum petamus; sive cum tormenta animi velse dictum uterque sexus acciperet. Subjecit donec misereatur nobis, ut ostenderet, debere beneficia divina perquirere et ei jugiter supplicare. Istud autem, donec, in Scripturis divinis homonymum est; interdum quippe significat aliquid temporaliter agi, interdum, semper. Temporaliter, ut est illud in psalmo centesimo nono: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Semper autem significat, ut praesens psalmus declarat, donec misereatur nodebeant, etiam postquam nobis fuerit misertus. Tale est et illud Evangelii, Non cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
amplus sentire concessũ.
decursus est psalmus cȩlesti laude
pleuissimus. qui & pͣterita ueraciter
referret. & in futuris nos salubriter
commoneret. Passi sunt egyptii dig¬
nissimas ultiones. acceperunt iudei
dona cȩlestia. Nunc unusquisq nr̃m
expectet eoꝵ retributionem. quoꝵ uni¬
tatur exemplum. Inspiciendum est
autem lumine cordis. quod in fine
psalii positum est. ut ad iustificatio¬
nes dñi & in lege eiꝰ tota mentis inten¬
tione diriganiur. Nam & si bona tem¬
poralia suscipimꝰ sicut abrabam. isaac.¬
& iacob. ceteriq fideles. qui abundanti
facultate floruerunt. in illam partem
possumꝰ regna ꝑduci. Ista enim quȩ
delectabilem uidere faciunt mundũ.
in et̾nitate non habent locum. Nemi¬
nisse autem debemꝰ hunc psalmum
scdm. cẽ. hoꝵ. qui dum miracula he¬
breis collata describunt ꝑ figuram
significat. uentura xp̃iani ppłi sacra¬
menta declarant.

Expanded text:
amplius sentire concessum. decursus est psalmus coelesti laude plenissimus, qui et praeterita veraciter referret, et in futuris nos salubriter commoneret. Passi sunt Aegyptii dignissimas ultiones; acceperunt Judaei dona coelestia. Nunc unusquisque nostrum exspectet eorum retributionem, quorum imitatur exemplum. Inspiciendum est autem lumine cordis quod in fine psalmi positum est, ut ad justificationes Domini, et in lege ejus tota mentis intentione dirigamur. Nam et si bona temporalia suscipimus, sicut Abraham, Isaac, Jacob caeterique fideles qui abundanti facultate floruerunt, in illam partem possimus regna perduci. Ista enim quae delectabilem videri faciunt mundum, in aeternitate non habent locum. Meminisse autem debemus hunc psalmum secundum esse horum qui dum miracula Hebraeis collata describunt, per figursignificat, ventura Christiani populi sacramenta declarant.
Abbreviated transcription (Latin):
cis ore laudati. cum & in genesi legaꝰ.
placuit enoch coram dõ. & transtulit
illum ds. lob quoq dñi uoce laudat
est. Et in eiũgło de nathanahel as
non est. Sed hic placebo dixi iam se¬
curus. iam qui displicere non possim:
Nec quicquã dubium sustinebo. qͣndo
sicut apł dicit mors absorta fuerit
in uictoriam. & corruptibile hoc in¬
auerit incorruptionem. & mortale
hoc induerit immortalitatem. Tunc
enim usti ita placebunt dño. ut ulte¬
rius de peccatoꝵ aduersitate nichil
metuant. In regione uiuoꝵ dixit in
congregatione sc̃oꝵ. ubi om̃is uiuens
reuera colligitur. & amorientium sor¬
te separatur. sicut in euu̾gło dñs dicit:
Qui credit in me. transiet de morte
ad uitam.
Conclusio.

Expanded text:
cis ore laudati; cum et in Genesi legatur: cis ore laudati; cum et in Genesi legatur: Placuit Enoch coram Deo, et transtulit illum Deus . Job quoque Domini voce laudatus est . Et in Evangelio de Nathanaele ipsquo dolus non est . Sed hic, placebo, dixit, jam securus, jam qui displicere non possim, nec quidquam dubium sustinebo, quando, sicut Apostolus dicit, Mors absorpta fuerit in victoriam, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; tunc enim justi ita placebunt Domino, ut ulterius de peccatorum adversitate nihil metuant. In regione vivorum, dixit, in congregatione sanctorum, ubi omnis vivens revera colligitur, et a morientium sorte separatur, sicut in Evangelio Dominus dicit: Qui credit in me, transiet de morte ad vitam . Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos suos. Et cum dicit eripuit
beneficium diuinę uirtutis ostendit
quia nisi ꝑ ciꝰ potentiam ñ ualuisset
a morte ꝑpetua liberari. Sequitur.
Oculos meos a lacrimis. Cessant utq
lacrimȩ scõꝵ. quando iam mors animi
non ꝓbatur. cẽ. suspecta. Non enim in
securitate plangitur. s in isto agone
ubi calamitas uentura metuitur.
Aadidit pedes meos a lapsu. Cum di¬
cit a lapsu. ostendit lubricum & ꝓnũ
esse peccatum. S bene illic non formi¬
datur runa. ubi iam est ęterna ꝓspen¬
tas. Nam in isto scło constituti sicut
dictum est. & mortem animę iusti
timent. & assidue lacrimas fundunt.
& pedes suos a lapsu ñ credunt ullat¬
nus alienos. Hic enim colluctatio est.
& id̃o cuncta sub metu sunt: unde intel¬
ligius his tribus periculis subiaceri
genus humanum. quod adhuc in isti
dixerit de futuro. placebo dño in rag¬
one uiuoꝵ. quasi nͨ hic in regione
mortuoꝵ placeant sc̃i. qui sunt udi¬

Expanded text:
mortuos suos . Et cum dicit, eripuit, mortuos suos . Et cum dicit, eripuit, beneficium divinae virtutis ostendit, quia nisi per ejus potentiam non valuisset a morte perpetua liberari. Sequitur, oculos meos a lacrymis. Cessant utique lacrymae sanctorum, quando jam mors animae non probatur esse suspecta; non enim in securitate plangitur, sed in isto agone ubi calamitas ventura metuitur. Addidit, pedes meos a lapsu. Cum dicit, a lapsu, ostendit lubricum et pronum esse peccatum. Sed bene illic non formidatur ruina, ubi jam est aeterna prosperitas. Nam in isto saeculo constituti sicut dictum est et mortem animae justi timent, et assidue lacrymas fundunt, et pedes suos a lapsu non credunt ullatenus alienos. Hic enim colluctatio est, et ideo cuncta sub metu sunt; unde intelligimus his tribus periculis subjacere genus humanum, quod adhuc in istiuandum est quare dixerit de futuro, Placebo Domino in regione vivorum, quasi non et hic in regione mortuorum placeant sancti, qui sunt Judi
Abbreviated transcription (Latin):
bene fecit mͥ. Cantet hoc anima cũ
ꝓpħa. quȩ peregrinatur adño. Can¬
tet hoc oius illa quȩ errauerat. & cus¬
bodis reuecta humeris ad caulas me¬
ruit redire pastoris. Cantet hoc filiꝰ
ille qui mortuus fuerat & reuixit.
perierat & inuentus est. Cantet hoc
ppłs deuotus. qui precioso sanguine
redemptꝰ. ad desideratam requiem per¬
uenire dñi largitate ꝓmeruit. Quapꝑ
animam suam hortatur ꝓpħa utꝰ con¬
uertatur ad dñm. unde illi & tranqͥl¬
la uenit requies. & abolitio peccatorũ.
Suam gͥ requiem dicit. quȩ illi data ẽ
ꝑ gr̃am. ñ meritoꝵ compensatione
rantur causȩ. quare suꝑius dixerit
quia dñs bene fecit mͥ. S hec intelli¬
ganus prescientiȩ nirtute ꝓpħam
dicere de futuro. qmͣ adhuc in isto
scło uiuentib conuenire ñ possunt.
Ait enim. Eripuit animam meam
de morte. Animȩ quippe iustorum
cum de isto scło transeunt. ab illa
morte liberantur. de qua in euũgło
dictum est. Sine mortuos. sepeliant

Expanded text:
 mihi . Cantet hoc anima cum propheta, quae peregrinatur a Domino. Cantet hoc ovis illa quae erraverat, et Custodis revecta humeris, ad caulas meruit redire Pastoris. Cantet hoc filius ille qui mortuus fuerat et revixit, perierat et inventus est. Cantet hoc populus devotus qui, pretioso sanguine redemptus, ad desideratam requiem pervenire Domini largitate promeruit. Quapropter animam suam hortatur propheta ut convertatur ad Dominum, unde illi et tranquilla venit requies et abolitio peccatorum. Suam ergo requiem dicit, quae illi data est per gratiam, non meritorum compensatione rantur causae quare superius dixerit: Quia Dominus benefecit tibi. Sed haec intelligamus praescientiae virtute prophetam dicere de futuro: quoniam adhuc in isto saeculo viventibus convenire non possunt. Ait enim: Eripuit animam meam de morte. Animae quippe justorum, cum de isto saeculo transeunt, ab illa morte liberantur, de qua in Evangelio dictum est: Sine mortuos sepeliant
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi sollempnis ac uera com¬
mõnitio. & uelut quidam spiritalis
gallus ad oꝑa nos cogit uenire fideliũ
Audiamus scãm uocem. pium sequam
imꝑium. Laudatio enim dñi. digni¬
tas operum. & precium est laborum.
quando nec suauius quicquam potest
constitutus. pͥmo membro gras agit.
qm se exauditum. ẽẽ. cognoscit. & con¬
tra om̃ia pericula mortis: efficaciter
se dñm inuocasse testatur. Scd̾o. iterũ
clamat ad dñm. ut lib̾atꝰ ꝑueniat ad
illam requiem sempit᷑nam. quam
fidelib ꝓmirtit dñi munere conce¬
dñs. uocem orationis meȩ̨.
Amorem dñi hominib duo¬
bus ꝓuenire constat articulis. Est
unus. quando ꝓ collatis beneficiis & ab
infidelib diligitur atq laudatur. sicut
in alio psalmo legitur de peccatore:
Confitebitur tibi. cum bene feceris er
Alter est certissimus atq ꝑfectus. cũ
deuoti animus nulla accidentiũ ma¬
loꝵ aduersitate deicitur. s in miseriis
sius spe futurorum in caritate dñi

Expanded text:
uli solemnis ac vera commonitio, et velut quidam spiritualis gallus ad opera nos cogit venire fidelium. Audiamus sanctam vocem, pium sequam. Laudatio enim Domini dignitas operum et pretium est laborum, quando nec suavius quidquam potest constitutus, primo membro gratias agit: quoniam se exauditum esse cognoscit, et contra omnia pericula mortis efficaciter se Dominum invocasse testatur. Secundo iterum clamat ad Dominum, ut liberatus perveniat ad illam requiem sempiternam, quam fidelibus promittit Domini munere conceinus vocem orationis meae. Amorem Domini hominibus duobus provenire constat articulis. Est unus quando pro collatis beneficiis et ab infidelibus diligitur atque laudatur, sicut in alio psalmo de peccatore legitur: Confitebitur tibi, cum benefeceris ei . Alter est certissimus atque perfectus, cum devoti animus nulla accidentium malorum adversitate dejicitur: sed in miseriis suis spe futurorum, in charitate Domini
Abbreviated transcription (Latin):
liter. eẽ. ꝓfessus est. nunc autem uni¬
uersaliter paruuloꝵ dicit. eẽ. custodẽ.
& postea se humiliatum & liberatũ¬
esse ꝓclamat. ut ꝑ hunc ordinem rerũ
ostenderet quod in euugło legitur:
Quamuis de multis gentib sit aggre¬
gatus. unum gregem dñi & unum
illi esse pastorem. Paruuli sunt. qui
sibi certissime uidentur exigui. s sola
dñi largitate grandescunt. Et uide
quale uerbum est positum. Custodi¬
ens dixit. tamquam pastor eximius.
qui gregem suum a rapaci lupi in¬
cursionẽ defendit. S inspice. quod
ordinem congruum seruans. prius
humiliatum. postea se dicit. eẽ. libera¬

Expanded text:
liter esse professus est: nunc autem uniliter esse professus est: nunc autem universaliter parvulorum se dicit esse custodem, et postea humiliatum et liberatuesse proclamat, ut per hunc ordinem rerum ostenderet quod in Evangelio legitur; quamvis de multis gentibus sit aggregatus, unum gregem Domini, et unum illi esse pastorem. Parvuli sunt qui sibi certissime videntur exigui; sed sola Domini largitate grandescunt. Et vide quale verbum est positum: custodiens, dixit, tanquam pastor eximius, qui gregem suum a rapaci lupi incursione defendit. Sed inspice quod ordinem congruum servans, prius humiliatum, postea se dicit esse libera
Abbreviated transcription (Latin):
tine exclamatio. quocies inter alia quȩ
loquimur ad dm̃ subito uerba conuer¬
timus. Quaꝓpt᷑ tribulationes nr̃as
& dolores diligentissime diuino mu¬
nere ꝑscrutemur. Latent enim altiꝰ.
& plerumnq scł̃i delectatione uelate
sopiuntur. quas nisi diuino adiutorio
queramus intrinsecus. uocem istam
salutarem eructuare non possumus.
Nam cum dicit libera animam meã.
mam suam. Hic autem ꝓmittit dñm
faceret anxia uoluntate pendere.
Misericors. quia illi inclinauit aurẽ
suam. lustus. qm̃ corripuit peccatorẽ
ad ueniam requirendam. Miserebit᷑.
cum recipit filium quẽ flagellat. Un¬
de cognosce hec tria posita ad fragilita¬
tem humani generis instruendam.
que scli delectationib in hiando. aspe¬
ros putat dolores. qui pro salute ani¬
mȩ conferuntur. Custodiens par¬
uulos dñs. humiliatꝰ sum & lib̾auit
me. In magnam significantiam pre¬
posterauit ordinem̃ quẽ suꝑiꝰ dixit.
Liberari enim pͥmo petiit animam
suam. & postea miscdem dnm genera¬

Expanded text:
o, quoties inter alia quae loquimur, ad Deum subito verba convertimus. Quapropter tribulationes nostras et dolores diligentissime divino munere perscrutemur; latent enim altius, et plerumque saeculi delectatione velata sopiuntur, quae nisi divino adjutorio quaeramus, intrinsecus vocem istam salutarem eructare non possumus. Nam cum dicit, libera animam meam, mam suam, hic autem promittit Domfaceret anxia voluntate pendere. Misericors, quia illi inclinavit aurem suam; justus, quoniam corripuit peccatorem ad veniam requirendam. Miserebitur, cum recipit filium quem flagellat. Unde cognosce haec tria posita ad fragilitatem humani generis instruendam, quae saeculi delectationibus inhiando, asperos putat dolores qui pro salute animae conferuntur. Vers. 6. Custodiens parvulos Dominus; humiliatus sum, et liberavit me. In magnam significationem praeposteravit ordinem, quem superius dixit. Liberari enim primo petiit animam suam, et postea misericordem Dominum genera
Abbreviated transcription (Latin):
sentitur. Sequitur. Et nomen dñi
inuocaui. Quo pr̾ante & dolor & tribu¬
latio celeriter uinceretur. O dñe li¬
meratis passionib siuis. ꝓpħa uenit
ad scđm membrum. ubi exclanat
ad dñm. ut anima eiꝰ a peccatorum
ꝓfunditate liberetur. sicut dicit apłs:
Quis me liberabit de corꝑe mortis

Expanded text:
sentitur. Sequitur, et nomen Domini sentitur. Sequitur, et nomen Domini invocavi, quo praestante et dolor et tribulatio celeriter vincerentur. Vemeratis passionibus suis, propheta venit ad secundum membrum, ubi exclamat ad Dominum, ut anima ejus a peccatorum profunditate liberetur, sicut dicit Apostolus: Quis me liberabit de corpore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
cula. quȩ constant tormentis om̃ibus
esse grauiora. Sequitur qͦ. inuenerunt
me quasi inopinatũ. quasi securum.
quasi a dũi defensione se positum. ut
facile potuerit capi. quem a tanto con¬
tigerat munimine segregari. Tribu¬
lationem & dolorem inueni. & nomen
dñi inuocaui. Audis tribulationem &
dolorem. & fortassis offenderis. s quas
diuicias gerat intrinsecus thesaurus
iste. cognosce. He sunt tribulationes
quȩ ad dnm̃ exclainare fecerunt. hi
dolores qui medicinaliter corda punxe¬
runt. ut ad uerum medicũ clamaret
egrotus. unde uenire indubitatũ con¬
stat auxilium. Et inspice quid mu¬
tata hȩc uerba parturiant. Suꝑiꝰ ubi
captus est a dolorib inuentum se dicit.
hic ubi remedium repperit. inuenisse
se ipsos dolores asseruit. Ille enu cau¬
sis calamitatis suȩ cognoscit. qui se af¬
fuctum ut conuertatur intelligit. Nã
& medicus tunc queritur. quando ius¬
cera humana morb aliquis grauare

Expanded text:
cula, quae constat tormentis omnibus cula, quae constat tormentis omnibus esse graviora. Sequitur quoque, invenerunt me, quasi inopinatum, quasi securum, quasi a Domini defensione sepositum; ut facile potuerit capi, quem a tanto contigerit munimine segregari. Vers. 4. Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi. Audis tribulationem et dolorem, et fortassis offenderis; sed quas divitias gerat intrinsecus thesaurus iste, cognosce. Hae sunt tribulationes quae ad Dominum exclamare fecerunt, hi dolores qui medicinaliter corda punxerunt, ut ad verum medicum clamaret aegrotus, unde venire indubitatum constat auxilium. Et inspice quid mutata haec verba parturiant; superius ubi captus est, a doloribus 390 inventum se dicit: hic ubi remedium reperit, invenisse seipsos dolores asseruit. Ille enim causas calamitatis suae cognoscit, qui se afflictum, ut convertatur, intelligit. Nam et medicus tunc quaeritur, quando viscera humana morbus aliquis gravare
Abbreviated transcription (Latin):
beate incarnationis attribuit. Et
qm̃ eiꝰ circa se uberrimam ceperat sen¬
tire pietatem. in dieb suis cũ multis
tribulationib angerit᷑. sicut inferiꝰ
dicit. inuocasse se añm ꝓfitetur. Nrois
enim illos dies dicimus. ubi ꝓpria mi¬
quitate peccamus. & anxios dolores pra¬
uis cogitationib sustinemus. Mirabilis
sententia. beata uicissitudo. & fidelem
semꝑ beneficia querere. & clementem
dñm continua benignitate prestare
sis adhuc reddit altissimas. cur uir ẽs
dilexerit dñm. nͨ illas in quib se amuin
putat humanitas. si inflatis honorib
euehatur. si diuitiarum mole grandes¬
cat. s ido se dicit diuina. gra uisitatum.
quia dolorib & periculis ꝓbabatur
affectus. Merito. quando ista ꝑducunt
ad głam. illa precipitant ad ruinam.
Et inspice uerba simplicia magnis sen¬
sib esse farcita. Carcuindatum se dicit
dolorib. & ne putares mediocres. addi¬
dit mortis. Adiecit etiam inferni peri¬

Expanded text:
beatae incarnationis attribuit. Et beatae incarnationis attribuit. Et quoniam ejus circa se uberrimam coeperat sentire pietatem, in diebus suis cum multis tribulationibus angeretur sicut inferius dicit invocasse se Dominum profitetur. Nostros enim illos dies dicimus, ubi propria iniquitate peccamus, et anxios dolores pravis cogitationibus sustinemus. Mirabilis sententia, beata vicissitudo, et fidelem semper beneficia quaerere, et clementem Dominum continua benignitate praestaresas adhuc reddit aptissimas, cur vir sanctus dilexerit Dominum, non illas in quibus se amari putat humanitas, si inflatis honoribus evehatur, si divitiarum mole grandescat; sed ideo se dicit divina gratia visitatum, quia doloribus et periculis probabatur affectus; merito, quando ista perducunt ad gloriam, illa praecipitant ad ruinam. Et inspice verba simplicia magnis sensibus esse farcita. Circumdatum se dicit doloribus; et ne putares mediocres, addidit, mortis. Adjecit etiam, inferni peri
Abbreviated transcription (Latin):
an angustia. an ꝑsecutio. an fames. an
nuditas. & cet̾a. Hunc gͦ modũ ꝓpħa
subt̾ exponit. qm̃ in tr̃ibulationib
& angustiis sius dilexit. quando illi
tribulationes & dolores prestiterunt.
ut a nm̃ inuocare mereretur. Quaꝓpt̃
dauid non in regni amplitudine lecꝰ
exultat. nͨ de mundi felicitate gratuli¬
tur. quam nouerat transituram. sed
gaudet orationem suam in angustu
a clementissimo dño fuisse susceptam.
quod ꝓdesse sibi ꝑpetuȩ sentiebat. Et
uide quo compendio. & causam posuit.
& rationem causȩ momentanea celeri¬
tate subuinxit. Quod schemna dicitur
epitrochrasinos. id est dicti rotatio.
uit aurem suam mͥ. & in dieb meis
inuocabo eum. Auris sicut iam dictũ
est appellata est ab auditu. Quã me¬
rito ad nos inclinare dicitur d̾s. quia
ut nos dignetur audire nulla ad ipsũ
humana merita uidentur attingere.
Quod factum in aduentu dñi uerita¬
tis ipsius tradit auctoritas. quando
mundi scelerib miseratus medicina

Expanded text:
es? an nuditas ? etc. Hunc ergo modum propheta subter exponit: quoniam in tribulationibus et angustiis suis dilexit, quando illi tribulationes et dolores praestiterint, ut Dominum invocare mereretur. Quapropter David non in regni amplitudine laetus exsultat, non de mundi felicitate gratulatur, quam noverat transituram; sed gaudet orationem suam in angustiis a clementissimo Domino fuisse susceptam, quod prodesse sibi perpetue sentiebat. Et vide quo compendio et causam posuit, et rationem causae momentanea celeritate subjunxit. Quod schema dicitur epitrovit aurem suam mihi; et in diebus meis invocabo eum. Auris, sicut jam dictum est, appellata est ab auditu, quam merito ad nos inclinare dicitur Deus, quia ut nos dignetur audire, nulla ad ipsum humana merita videntur attingere. Quod factum in adventu Domini veritatis ipsius tradit auctoritas, quando mundi sceleribus miseratus, medicinam
Abbreviated transcription (Latin):
ta laudare. His gͥ decursis tocius musicȩ
discipline ad signa ꝑfectio ẽ. flatus in
tuba. pulsus in cythara. tinnitus in
cinbalis. uox in choro spiritali armo¬
nia. Dulcissimus ille concentꝰ qui non
aurib carneis auditur. s contemplati¬
one purissimȩ mentis aduertit᷑. Nã
commenioratio sylogismoꝵ sicut in
primo psalmo cepta ẽ parili nobis fine
laudatur. A cathegorico siquidem qui ẽ
purissimus & princeps om̃ium sylo¬
gismoꝵ dedimꝰ ꝓ ut oportebat initiũ.
nunc etiam opꝰ nr̃m in ipso xludinꝰ.
Decet enim finem respondere pͥncipio
suo. quando in litteris sacris debent
sibi omr̃ia conuenientia repperire. Hic
autem cathegoricus sylogismus ẽ nob̾
dicendi genus. ut ad illud reluctantes
confitendo trabat. ad quod priꝰ aliqͥs
adquiescere respuebat. Ecce de grãma¬
tiea. & de ethymologũs. de schematibus.
de astronomia. & de ꝓpriis locutionibꝰ
legis diuinȩ seriem refectam. eẽ. monstra¬

Expanded text:
ta laudare. His igitur decursis totius musicae ta laudare. His igitur decursis totius musicae disciplinae assignata perfectio est. Flatus in tuba, pulsus in cithara, tinnitus in cymbalis, vox in choro, spirituali harmonia dulcissimus ille concentus, qui non auribus carneis auditur, sed contemplatione purissimae mentis advertitur. Nam commemoratio syllogismorum, sicut in primo psalmo coepta est, parili nobis fine claudatur. A categorico siquidem, qui est purissimus et princeps omnium syllogismorum, dedimus prout oportebat initium: nunc etiam opus nostrum in ipso concludimus. Decet enim finem respondere principio suo, quando in litteris sacris debent sibi omnia convenientia reperiri. Hic autem categoricus syllogismus est nobis dicendi genus, ut ad illud reluctantem confitendo trahat, ad quod prius aliquis acquiescere respuebat. Ecce de grammatica et de etymologiis, de schematibus, de astronomia, et de propriis locutionibus legis divinae, seriem refertam esse monstra
Abbreviated transcription (Latin):
& in uoce humana constat accidere.
quando & tempora ipsa & syllabȩ ad
unam uocis concordiam ꝑducuntur.
Cymbala gͦ nr̃a sunt labia ꝑcussa ad
sonum uocis distinctissime temperan¬
dum. quȩ tunc salutarit̾ sonant. qͣndo
in laudes dni deuotissime commouent᷑.
Cymbala quoq bene tinnentia sunt
ex ꝑmirtis metallis paruissime fiale
composite. uentricula sua in lateribꝰ
habentes. que artificiosa modulatione
collisȩ. acutissimum sonum delectabili
consonatione restituunt. S qmͣ scĩssi
spiritalit̾ uolebat intelligi. aptissimo
librum fine conclusit. Om̃is sp̃s lau¬
det dnm. Non utiq ciro & sanguis.
nͨ mundi ambitꝰ. nͨ illecebra sȩcularis.
s illud quod est in natura rerum sub¬
limius hoc laudet dnm. quod celestia
utiq sapit. quod eterna pręnua
concupiscit. Quaꝓpt᷑ uniner so oꝑi
breuem ꝑfectamq scientiam dedit. ut
dñm saluatorem spiritalit᷑ debeant cunc̃¬

Expanded text:
et in voce humana constat accidere, et in voce humana constat accidere, quando et tempora ipsa et syllabae ad unam vocis concordiam perducuntur. Cymbala ergo nostra sunt labia percussa ad sonum vocis distinctissime temperandum, quae tunc salutariter sonant, quando in laudes Domini devotissime commoventur. Cymbala quoque bene tinnientia, sunt ex permixtis metallis parvissimae phialae compositae, ventricula sua in lateribus habentes, quae artificiosa modulatione collisae, acutissimum sonum delectabili consonatione restituunt. Sed quoniam sanspiritualiter volebat intelligi, aptissimo librum fine conclusit, omnis spiritus laudet Dominum. Non utique caro et sanguis, non mundi ambitus, non illecebra saecularis; sed illud quod est in natura rerum sublimius, hoc laudet Dominum; quod coelestia utique sapit, quod aeterna praemia concupiscit. Quapropter universo operi brevem perfectamque sententiam dedit, ut Dominum Salvatorem spiritualiter debeant cunc
Abbreviated transcription (Latin):
Organum itaq est quasi turris quȩdã
diuersis fistulis fabricata. quib flatu
follium uox copiosissima destinatur.
Et ut eam modulatio decora comporat.
linguis quibdã ligneis ab interiore
parte construitur. quas disciplinabilit̃
magistroꝵ digiti reprimentes. grandẽ¬
sonum efficiunt. & suauissimã canti¬
lenam. Laudate eum in cymbalis
bene sonantib. laudate eum in cym¬
balis bene tinnientib. om̃is sp̃s lau¬
det dñm. Ut illa suꝑiora ꝑ allusiones
quasdam de scĩs dicta deberemus ac¬
cipere. ad ipsum quoq os hominis
uenit: S consideranda est uerborũ
istoꝵ facta discretio. ut cymbala bene
sonantia labia nr̃a debeamꝰ accipere.
quȩ ñ in merito inter musica instru¬
menta posita sunt. quia & similitudo
quedam est cymbalorum. & per ea
uoces humane armonim reddere
suauissimam compbantur. Armonia
est enim diuersarum rerum in unã
conuenientiam redacta copulatio. quod

Expanded text:
Organum itaque est quasi turris quaedam Organum itaque est quasi turris quaedam diversis fistulis fabricata, quibus flatu 502 follium vox copiosissima destinatur; et ut eam modulatio decora componat, linguis quibusdam ligneis ab interiore parte construitur, quas disciplinabiliter magistrorum digiti reprimentes, grandisonam efficiunt et suavissimam cantilenam. Vers. 5. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus, laudate eum in cymbalis bene tinnientibus: omnis spiritus laudet Dominum. Ut illa superiora per allusiones quasdam de sanctis dicta deberemus accipere, ad ipsum quoque os hominis venit. Sed consideranda est verborum istorum facta discretio, ut sonantia labia nostra debemus accipere, quae non immerito inter musica instrumenta posita sunt: quia et similitudo quaedam est cymbalorum: et per ea voces humanae harmoniam reddere suavissimam comprobantur. Harmonia est enim diversarum rerum in unam convenientiam redacta copulatio: quod
Abbreviated transcription (Latin):
sonoras ligni gestat in capite. ubi ab
imo uenientes cordarum sonꝰ in altũ
rapit. & gratissima quantum dicitur
modulatione respondet. Cythara eniꝰ
ligni quodam uentre inferius consti¬
tuto a summo cordarum filis uenien¬
tib sonus recipit. atq in unam gr̃ãm
iocunditatis emittit. quȩ omia huma.¬
nis actib comparata figuraliter ibi
sicut dictum ẽ usq ad finem ad hẏm¬
nos ꝑtinent nuptiales. Tympanum ẽ
quasi duab motis solis capitib conue¬
nientib supra eas tensi corii sonora
resultatio. quod musici disciplinabili
mensura ꝑcutientes. generata resona¬
tione modulantur. Chorus est pluri¬
marum uocum ad suauitatis modũ
temperata collectio. Sequitur. Laudate
eum in cordis & organo. Om̃ preter
psalmum & cytharam ut qu̾idam di¬
cunt alia inueniri poterant qui corda¬
rum tensionib ꝑsonarent. generalit̾
corda posuit. ut om̃e ipsum instrum¬
tum musicum diu laudib deputaret

Expanded text:
sonoras ligni gestat in capite: ubi ab sonoras ligni gestat in capite: ubi ab imo venientes, chordarum sonos in altum rapit, et gratissima, quantum dicitur, modulatione respondet. Cithara enim igni quodam ventre inferius constituto, a summo chordarum filis venientibus sonos recipit, atque in unam gratiam jucunditatis emittit. Quae omnia humanis actibus comparata, figuraliter ibi sicut dictum est usque ad finem ad hymnos pertinent nuptiales. Tympanum est quasi duobus modiis solis capitibus convenientibus supra eos tensi corii sonora resultatio, quod musici disciplinabili mensura percutientes, geminata resonatione modulantur. Chorus est plurimarum vocum ad suavitatis modum temperata collectio. Sequitur, laudate eum in chordis et organo. Quoniam praeter psalmum et citharam ut quidam dicunt alia inveniri poterant, quae chordarum tensionibus personarent, generaliter chordas posuit; ut omne ipsum instrumentum musicum Domini laudibus deputaret.
Abbreviated transcription (Latin):
to psalmo dictum est. Magnus dñs
& laudabilis nimis. & magnitudinis
eiꝰ ñ est finis S uide quib dicitur. &
dubietas nulla remanebit utiq spirita¬
lib. & de ipsa pocius laudis oꝑatione ua¬
lentib. Nam cum potentiȩ dñi nullus
sit finis. scdm magnitudinem suam
pͣdicatur. quando sine fine laudabitur.
Laudate eum in sono tubx. laudate eum
in psalterio & cythara. Hinc instrum̃ta
musica significabili mͦ ad aliquid po¬
nuntur in ordinem. ut tuba concrepet
regi. psalterium canat dõ. cythara cũ
reliquis sponso. Ista erum ibi ñ. cẽ. ma¬
nifestum est. s hȩc om̃ia mysticis allu
renda. Iuba est corneis partib aduna¬
tis. aut aliquo metallo ꝓductis tabulis.
a patulo circulo inchoans. & desinens
in angusto foramine. Hȩc sp̃u retracto
completa terribili ꝑsonatione dilatat᷑.
quȩ aut belloꝵ temporib sumitur.
aut regiis aduentib apparatur. Psal¬
terium uͦ est in modum cytharȩ con¬
uersa positio. Buccas enum quasdam

Expanded text:
ictum sit: Magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis ? Sed vide quibus dicitur, et dubietas nulla remanebit, utique spiritualibus, et de ipsa potius laudis operatione valentibus. Nam cum potentiae Domini nullus sit finis, secundum magnitudinem suam praedicatur, quando sine fine laudabitur. Vers. 3. Laudate eum in sono tubae, laudate eum in psalterio et cithara. Hic instrumenta musica significabili modo ad aliquid ponuntur in ordinem, ut tuba concrepet Regi, psalterium canat Deo, cithara cum reliquis Sponso. Ista enim ibi non esse manifestum est, sed haec omnia mysticis alluse referenda. Tuba est corneis partibus adunatis, aut aliquo metallo productus tubulus, a patulo circulo inchoans, et desinens in angusto foramine. Haec spiritu retracto completa, terribili personatione dilatatur, quae aut bellorum temporibus sumitur, aut regiis adventibus apparatur. Psalterium vero est in modum citharae conversa positio. Buccas enim quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
precepit debere laudari. Ait eninr Lau¬
date cum in potentatib eiꝰ. laudate eũ
scđm multitudinem magnitudinis eiꝰ.
Et quemadmodum debeat laudari.
usq ad finem psalmi ꝑ mysticas allu¬
siones consequenter exponit. Potenta¬
tis ipsius est. sicut in octauo psalmo
dictum est. Omĩa subiecisti sub pedi¬
b eius. oues & boues uniuersa insuꝑ
& pecora campi. Et apłs. cui om̃e ge¬
nu flectitur cȩlestium. & terrestrium
& infernoꝵ. Consideremus etiam
qualis res ppło beato quantaq p̾cipit᷑.
Sequitur enim. Laudate eum scđm
multitudinem magnitudinis eius.

Expanded text:
praecipit debere laudari. Ait enim: Laupraecipit debere laudari. Ait enim: Laudate eum in potenatibus ejus; laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus. Et quemadmodum debeat laudari, usque ad finem psalmi per mysticas allusiones consequenter exponit. Potentatus ipsius est, sicut in octavo psalmo dictum est: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi . Et Apostolus: Cui omne genu flectitur coelestium, terrestrium et infernorum . Consideremus etiam qualis res populo beato quantaque praecipitur. Sequitur enim, laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmoꝵ. qua suauitatis gr̃a termine¬
tur. & quemadmodum respiciat ad
principium suum. Dicit enim ꝓpħa
receptis in illa ierłm in scĩs suis dnm
debere laudari. scilicet quib ille formã
conuersationis ostendit. De quo dictũ
est. Beatus uir qui nͨ abiit in consilio
impioꝵ. & cet̾a. Ipsi sunt enim sancti.
qui eodẽ largiente eiꝰ imitatores. eẽ.
meruerunt. S qualis ueneratio scĩs
debeatur. congruent̃ exponitur. ut nͦ
ipsi s dñs debeat decora iustificatione
predicari. Ille enim primo loco glori¬
ficari debet. qui predicanda concedit.
lustis autem habenda reuerentia est:
quia diuina munera ꝑceperunt. Se¬
quitur. Laudate eum in firmam̃to
uirtutis eiꝰ. Firmitas uirtutis eiꝰ est.
quia exicium ꝓ om̃ium salute suscipi¬
ens. mortem ipsam cum auctore ne¬
quissimo potentię suȩ uirtute suꝑa¬
uit. inferni claustra disrupit. hesi¬
tantes resurrectione sanauit. & fir¬
potentia & magnitudine sua dnm̃

Expanded text:
Psalmorum qua suavitatis gratia terminePsalmorum qua suavitatis gratia terminetur, et quemadmodum respiciat ad principium suum. Dicit enim propheta, receptis in illa Jerusalem sanctis suis, Dominum debere laudare; scilicet quibnversationis ostendit. De quo dictum est: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum , etc. Ipsi sunt enim sancti, qui eodem largiente ejus imitatores esse meruerunt. Sed qualis veneratio sanctis debeatur, congruenter exponitur, ut non ipsi, sed Dominus debeat de eorum justificatione praedicari. Ille enim primo loco glorificari debet, qui praedicanda concedit. Justis autem habenda reverentia est, quia divina munera perceperunt. Sequitur, laudate eum in firmamento virtutis ejus. Firmitas virtutis ejus est, quia exitium pro omnium salute suscipiens, mortem ipsam cum auctore nequissimo potentiae suae virtute superavit, inferni claustra dirupit, haesitantes resurrectione sanavit, et firpotentia et magnitudine sua Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
salinꝰ leuatus ad illam concorde
habere nͨ debuit. quia finem tocius oꝑis
ꝑduxit ad uirtutem inseparabilis trini¬
tatus. Deinde uno sensu omĩa ꝑcurrit.
ut nec ꝑsonam uideretur mutare nec
causam. Quod schema dicitur hyrinos.
quando series orationis tenorem suum
usq ad ultimum seruat. Breuis est ut
fastidium nͨ haberet. musicis organis
plenus: ut spiritalib thalamis redderet᷑
aptissimus. & in cętu suꝑnȩ ierłm nup¬
tiali dulcedine cantaretur. Intentio uͦ
eius ipse est. ut dñs de scõꝵ congregari¬
one laudetur. qui eos unagini suȩ resti¬
tuens fragilitatem fecit deponere carns
& sanguinis. iam conformes glȩ suȩ
in illa beatitudine collocauit. ut bonoꝵ
omium abundantia compleantur.
de quib dicit apłs: Qui benedixit nos
in om̃i benedictione spiritali. ut essemꝰ
sancti & iminaculati coram ipso.¬
audate dnm in scĩs eiꝰ. laudate
eum in firmamento uirtutis eius.
Diligenter inspiciendꝰ est liber iste

Expanded text:
ste levatus ad illam concordem habere non debuit: quia finem totius operis perduxit ad virtutem inseparabilis Trinitatis. Deinde uno sensu omnia percurrit, ut nec personam videretur mutare nec causam. Quod schema dicitur hyrmos, quando series orationis tenorem suum usque ad ultimum servat. Brevis est, ut fastidium non haberet; musicis organis plenus, ut spiritualibus thalamis redderetur aptissimus, et in coetu supernae Jerusalem nuptiali dulcedine cantaretur. Intentio vero ejus ipsa est, ut Dominus de sanctorum congregatione laudetur, qui eos imagini suae restituens, fragilitatem fecit deponere carnis et sanguinis. Jam conformes gloriae suae in illa beatitudine collocavit, ut bonorum omnium abundantia compleantur; de quibus dicit Apostolus: Qui benedixit nos in omni benedictione spirituali, ut essemus sancti et immaculati coram ipsoaudate Dominum in sanctis ejus; laudate eum in firmamento virtutis ejus. Diligenter inspiciendum est liber iste
Abbreviated transcription (Latin):
simȩ contemplationis euectꝰ. in pri¬
mo uersu inestimabilia uerba refert.
quȩ omps pat̾ omipotenti & coȩterno
sibi filio dixerit. naturam simul dei¬
tatis & humanitatis ostendens. Nam
cum ꝓnuntiat dixit dñs dño meo. na¬
turam deitatis eiꝰ ostenait. Cum sub¬
iungit. sede adextris meis donec ponã
inimicos tuos scabellum pedum tuoꝵ.
& uirgam uirtutis tuȩ emittet dñs ex
syon. & dominaberis in medio mnunicoꝵ
tuoꝵ. humanitatis eiꝰ substantia declara¬
tur. quȩ potuit qd̾ non habebat accipere.
In sccła ũ diuisione. inchoat pater natu¬
ram eiꝰ diuinitatis ꝓ modulo nr̃e capa¬
citatis aliquatenus indicare. Dicit enĩ.
Tecum principium in die uirtutis
tuȩ in splendorib xõꝵ. ex ut̃o ante luci¬
ferum genui te. Tercio loco ꝓpħa reloqͥt᷑
usq ad finem. formam iterum eiꝰ hu¬
manitatis ostendens cum dicit. Iurauit
dñs & ñ penitebit eũ. & cet̾a. ut in his
qñ ꝙ xp̃c triplici illuminatione potitiss.¬

Expanded text:
 contemplationis evectus, in primo versu inaestimabilia verba refert, quae omnipotens Pater omnipotenti et coaeterno sibi Filio dixerit, naturam simul Deitatis et humanitatis ostendens. Nam cum pronuntiat, Dixit Dominus Domino meo, naturam ejus deitatis ostendit. Cum subjungit, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum; et, Virgam virtutis tuae emittet Dominus exdominaberis in medio inimicorum tuorum, humanitatis ejus substantia declaratur, quae potuit quod non habebat accipere. In secunda vero divisione inchoat Pater naturam ejus divinitatis pro modulo nostrae capacitatis aliquatenus indicare. Dicit enim: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum: ex utero ante luciferum genui te. Tertio loco propheta loquitur usque ad finem, formam iterum ejus humanitatis ostendens, cum dicit: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, etc.; ut in his  Dominus Christus, triplici illuminatione potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
uam bene septimus iste gradalium
ut ogdoas.eẽt. in reliquis. quã ad resu¬
rectionem dni ꝑtinere predixitnus. Ũ
& distinctionem hanc sequens titulus
manifestat. Scribitur enim canticum
graduum salomonis. Salomon autem
interpretatur pacificus. Quod nomes
dum reconciliauit dõ. qui dixit pacem
meam do uobis. pacem meam relinquo
uobis. Deniq psalmus ipse iam non
futuram ꝓpħiam. s ipsum fructũ uen¬
tris ostendere comꝓbatur. ut cunctis
indubitanter appareat. in septuagesimo
primo psalmo. ꝑ decadas tociꝰ operis no¬
ui & ueteris testamenti indicia contine
huic autem ꝑ singłarem numerum
eadem fuisse declarata. Expł p̾s. cxy.¬

Expanded text:
uam bene septimus iste gradalium ut ogdoas esset in reliquis, quam ad resurrectionem Domini pertinere praediximus. Nam et distinctionem hanc sequens titulus manifestat; scribitur enim Canticum graduum Salomonis. Salomon autem interpretatur pacificus, quod nomen dum reconciliavit Deo, qui dixit: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Denique psalmus ipse jam non futuram prophetiam, sed ipsum fructum ventris ostendere comprobatur, ut cunctis indubitanter appareat, in septuagesimo primo psalmo per decadas totius operis Novi et Veteris Testamenti indicia contineri; hic autem per singularem numerum eadem fuisse declarata. PSALMUS C
Abbreviated transcription (Latin):
erba quidẽ ista nouissima sunt. quȩ
uelud ꝓscripto regali prenotata
forib affiguntur. S iste titulus nͨ dicit
lege & recede. s lege & accede. Quaꝓptꝰ
magnalia dñi uenerant̾ intremꝰ. quia
om̃ino psalmus hic & de sacra incarnati¬
onc dñi & de onũpotente eiꝰ deitate ple¬
nissime breuit̾q dicturꝰ ẽ. ut in quib᷑¬
dam locis simili altitudine uel decorga
um scarum scripturarum. ubi totum
suminatim dicitur. qd̾ utriꝰq testam̃ti
p̃dicatione narratur. Quappt᷑ amandꝰ.
tenendꝰ ẽ. cuiꝰ dulcedo c̾rescit ad meri¬
tum. qd & compendiosa breuitate colli¬
gitur. Nunc diuisionem ipsiꝰ qm̃ es ⁊¬

Expanded text:
erba quidem ista notissima sunt, quae velut pro scripto regali praenotata foribus affiguntur. Sed iste titulus non dicit: Lege et recede; sed, Lege et accede. Quapropter magnalia Domini veneranter intremus, quia omnino psalmus hic et de sacra incarnatione Domini, et de omnipotenti ejus deitate plenissime breviterque dicturus est; ut in quibusdam locis simili altitudine vel decore, um sanctarum Scripturarum: ubi totum summatim dicitur quod utriusque Testamenti praedicatione narratur. Quapropter amando tenendus est, cujus dulcedo crescit ad meritum, quod et compendiosa brevitate colligitur. Nunc divisionem ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
uenire tranquillam. Quam simili¬
tudinem dñs in ȩiiuglo dicit: Poters
est dñs de lapidib his suscitare filios
habrahȩ. Idem rupes hoc est arida &
dura corda gentilium diuini eloquii
manare fecit fontes irriguos. ut qui
ante sterilib suꝑsticionib siccabantur.
suꝑiores uersus ꝑ figuram parabole
noscuntur. ẽẽ. decursi. Non nobis¬
Cum multa beneficia dixerit quȩ nob̾
subsequitur & affectiosa peticio. ut ꝓpt᷑
nom suum humano generi prestaret
utilia. qui ꝓbabilia merita in peccato¬
rib nequaquam poterat inuenire.
Nam cum bona largiatur inmeritis.
ris ac delinquentib peccata dimittit.
Ueritas. cum beatitudinis futurȩ pro¬
missa restituit. Siue ut alii uolunt.
cum iudicaturus est impios. Utrasq
enĩ res siue dum parcit siue dum ui¬
dicat. ad głam dñi ꝑtinere manifestũ

Expanded text:
venire tranquillam. Quam similivenire tranquillam. Quam similitudinem Dominus in Evangelio dicit: Potens est Dominus de lapidibus his suscitare filios Abrahoe . Idem rupes, hoc est arida et dura corda gentilium, divini eloquii manare fecit fontes irriguos; ut qui ante sterilibus superstitionibus siccabantur, superiores versus per figuram parabole noscuntur esse decursi. VersCum multa beneficia dixerit quae nobissubsequitur et affectuosa petitio; ut propter nomen suum humano generi praestaret utilia, qui probabilia merita in peccatoribus nequaquam poterat invenire. Nam cum bona largiatur immeritis, ris ac delinquentibus peccata dimittit; veritas, cum beatitudinis futurae promissa restituit; sive ut alii volunt cum judicaturus est impios. Utrasque enim res, sive dum parcit, sive dum judicat, ad gloriam Domini pertinere manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
uelud agni ouiumd Priorum uersuũ
ordinem custodiuit. Sic enim sub
alio modo & hic sunt positi. sicut in
pͥma diuisione uidentur. ẽẽ. narrati.
Interrogat enim scłm ꝑ mare uel flu¬
uium. quid fuerit quod eiꝰ ligamenta
soluta sint. Et qm̃ erat unã responsio
secutura. & illos quoq interrogat: qͥ
exultasse precipue uidebantur. Unus
enim auctor & illa fecit obstupescere.
uersi. audite fidelissimi xp̃iani. com¬
monitionem istam. id ẽ ꝑmutationẽ.
quȩ humanȩ terrȩ feliciter euenit.
non factam tremore montium. sed
ꝓspera conuersione ppłoꝵ. Nam si que¬
ras quid sit dñs. audi. ds iacob. Ipso enĩ
miscditer apparente. ab eiꝰ facie id esł
presentia salutariter terra commota
est. quȩ mortis stupore riguerat pigra.
quę tam̃ sic a sua suꝑsticione cominota
aquarum. Petram ut arbitror. uide¬
orum duriciam debemꝰ aduertere.
quã in sacri baptismatis stagna con¬
uertit. cum eos ad religionem fecit

Expanded text:
velut agni ovium? Priorum versuum velut agni ovium? Priorum versuum ordinem custodivit; sic enim sub alio modo et hic sunt positi, sicut in prima divisione videntur esse narrati. Interrogat enim saeculum per mare vel fluvium, quid fuerit quod ejus ligamenta soluta sint. Et quoniam erat una responsio secutura, et illos quoque interrogat qui exsultasse praecipue videbantur. Unus enim Auctor et illa fecit obstupescere, versi; audite, fidelissimi Christiam, commotionem istam, id est permutationem, quae humanae terrae feliciter evenit, non factam tremore montium, sed prospera conversione populorum. Nam si quaeras quid sit Dominus, audi, Deus Jacob. Ipso enim misericorditer apparente ab ejus facie, id est praesentia salutariter terra commota est, quae mortis stupore pigra riguerat; quae tamen sic a sua superstitione commota aquarum. Petram ut arbitror Judaeorum duritiam debemus advertere, quam in sacri baptismatis stagna convertit, cum eos ad religionem fecit