comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum illis. Et cum ad ueniss&. duxert̃
illum incenaculum. & circumstete¬
runt illũ omnes uidue flentes &
ostendentes tunicas & uestes quas
fatiebat illis dorcas Eiectis ant̃ omĩ¬
bus foras. petrus ponens genua ora¬
uit. Conuersusq ad corpus dixit.
Tabita furge. atilla aperuit oculos
suos & uiso petro resedit. Dans aut̃
illi manũ erex̃ eam. Et cum ciocas¬
s& scõs & uiduas ad signauit eam
iuuam: Notum autem factum est
ꝑ uniuersam ioppen & crediderunt
multi indominum. X.¬

Expanded text:
cum illicum illiaculum et circumsteterunt illum omnes viduae flentes et ostendentes tunicas et vestes quas faciebat illis Dorcas eiectis autem omnibus foras Petrus ponens genua oravit et conversus ad corpus dixit Tabita surge at illa aperuit oculos suos et viso Petro resedit dans autem illi manum erexit eam et cum vocasset sanctos et viduas adsignavit eam vivam notum autem factum est per universam Ioppen et crediderunt multi in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
horum quȩ dixistis. Et illi quidẽ
testificati & locuti uerbum dnĩ
rediebant bierosolimã & multis
regionibus samaritanorum euuan¬
transir& uniuersos & deuenir&
ad sanctos quibabitabant lidde:
inuenit aut̃ ibi hominẽ quendã
nomine aenean abannis octo iacen¬
tem ingrabatto quierat paraliticus.
& ait illi petrus. Aenea san& te ih̃s
xp̃s. surge & sterne tibi. Et conti¬
nuo furrex̃. & uiderunt illum om̃s
qui habitabant hddȩ & sironae.
qui conuersi sunt ad dominum . : Uiiii¬
In ioppe aut̃ fuit quędam discipu¬
Ila nomine tabitas quȩ inter p̾tata
dicitur dorcas. lec erat plena operibus bo¬
nis & helemosinis que fatiebat. factumẽ
aũt indebus illis ut infirmata moreret᷑
Quam cumlauis ent posuerunt incęna¬
culo. Cum aut ꝓpe ess& lidda ab iop¬
pe. discipuli audientes quia petrus
ess& inea. miserunt duos uiros ad eũ
rogantes. nepigriteris uenire usq
adnos. Exurgens aut̃ petrus uenit

Expanded text:
horum quae dixistis et illi quidem horum quae dixistis et illi quidem testificati et locuti verbum Domini rediebant Hierosolymam et multis regionibus Samaritanorum evanpertransiret universos devenire et ad sanctos qui habitabant Lyddae invenit autem ibi hominem quendam nomine Aeneam ab annis octo iacentem in grabatto qui erat paralyticus et ait illi Petrus Aeneas sanat te Iesus Christus surge et sterne tibi et continuo surrexit et viderunt illum omnes qui habitabant Lyddae et Saronae qui conversi sunt ad Dominum in Ioppe autem fuit quaedam discipula nomine Tabitas quae interpretata dicitur Dorcas haec erat plena operibus bonis et elemosynis quas faciebat factum est autem in diebus illis ut infirmata moreretur quam cum lavissent posuerunt eam in cenaculo cum autem prope esset Lydda ab Ioppe discipuli audientes quia Petrus esset in ea miserunt duos viros ad eum rogantes ne pigriteris venire usque ad nos exsurgens autem Petrus venit
Abbreviated transcription (Latin):
Ium aũt audissent apostoli qui
erant inhierusalem quia rece¬
pit samaria uerbum dñi: misert̃
ad illos petrum & iohannem. Qui
cum uenissent orauerunt ꝓipsis
ut acciperent sp̃m sc̃m . Nondum
enim inquemquã illorum uenerit
ne dñi ihũ Tunc imponebant ma¬
nus suꝑ illos & accipiebant sp̃msc̃m:
Cum uidiss& aũt symon quia per
impositionẽ manus apostolorum
daretur sp̃ssc̃s. obtulit eis pecumi¬
ã dicens. Late mihi hanc potestatẽ
ut cuicumq imposuero manus ac¬
iII. eipiat sp̃m sc̃m Petrus aut̃ dixit
ad eum. Pecuma tua tecum sit in
ꝑditionẽ qm̃ donumdĩ existimastil
pecinia possideri. Non est tibi pars
neque sors insermone hoc. corenim
tuum non est rectũ coram dõ. Peni¬
tentiam itaq age. abhac nequitia
tia tua & roga dm̃ siforte remitta¬
tur tibi haec cogitatio cordis tin.
infelle enĩ amaritudinis & obligati¬
one iniquitatis indeotẽ ẽẽ. Respon¬
dens aut̃ symon dix̃. Precamini uos
ꝓme dñm uut nichil ueniat suꝑme

Expanded text:
um autem audissent apostoli qui erant Hierosolymis, quia recepit Samaria verbum Dei, miserunt ad illos Petrum et Joannem. Qui cum venissent, oraverunt pro ipsis ut acciperent Spiritum sanctum. Nondum enim in quemquam illorum venerat ne Domini Jesu. Tunc imponebant manus super illos, et accipiebant Spiritum sanctum. Cum vidisset autem Simon, quia per impositionem manus Apostolorum daretur Spiritus sanctus, obtulit eis pecuniam, dicens: Date et mihi hanc potestatem, ut cuicumque imposuero manus, accipiat Spiritum sanctum. Petrus autem dixit ad eum: Pecunia tua tecum sit in perditionem: quoniam donum Dei existimasti pecunia possideri. Non est tibi pars, neque sors in sermone isto. Cor enim tuum non est rectum coram Deo. Poenitentiam itaque age ab hac nequitia tua: et roga Deum, si forte remittatur tibi haec cogitatio cordis tui. In felle enim amaritudinis, et obligatione iniquitatis video te esse. Respondens aminum ut nihil veniat super me
Abbreviated transcription (Latin):
impsis diebus. sibi finem uitȩ immine¬
re presensit Inconuentu fritrum po¬
situs. ad prehensa lementis manure¬
pente consurgens in auribus totius
fratres. & conserui mei. qm̃ sicut edoc¬
stat. Clementẽ hunc epm̃ uobis ordi¬
no cui soli meȩ p̃dicationis & doc¬
trine cathedram credo. qui mihi
abinitio usq ad finem comes in omni¬
bus fuit. & ꝑ hoc ueritatem totius
meȩ p̃dicationis agnoui qui in omni¬
castũ. discendia studiis deditum. sobri¬
um. benignum. iustum. patientem.
scientem ferre. non nulloꝵ ȩ̨tiam ex
his qui in uerbo dĩ instrutur iniuri¬
as Propt̃ qđ ipsi trado ad nõ mihi datã
potestatẽ ligandi & soluendi. ut de
omnib quib cumq decreuerit inter¬
ris: hoc decretũ sit & incęlis Ligabit
enim qđ oportet ligari. &r soluet qđ

Expanded text:
m diebus quibus finem sibi imminere praesensit, in conventu fratrum positus, apprehensa manu mea, repente consurgens in auribus totius fratres, et conservi mei, quoniam ut edocstat, Clementem hunc episcopum vobis ordino, cui soli meae praedicationis et doctrinae cathedram trado, qui mihi ab initio usque ad finem comes in omnibus fuit, et per hoc veritatem totius meae praedicationis agnovit. Qui in omnicastum, discendi studiis deditum, sobrium, benignum, justum, patientem, scientem ferre nonnullorum, etiam ex his qui in verbo Domini instituuntur, injurias. Propter quod ipsi trado a Domino mihi traditam potestatem ligandi et solvendi, ut de omnibus quibuscumque decreverit in terris hoc decretum sit et in coelis. Ligabit enim quod oportet ligari, et solvet quod
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ubist̃ quite accusabant: nemoteꝰ
condẽpnauit : auidix̃: nenio dñe : Hullus quip¬
pe ausus ẽ. condẽpnare peccatricẽ muli¬
erẽ quia dño ancipiti uerbi suigladio eor
conscientias penetrante singu li ise cer¬
nebant quod magis dam nare deberent. Sed
qui ac cusatores ustitie auctorteate prostra¬
uit eaqiaccusabatur magno pietatis mune¬
re sub leua uit. Sequitur enĩ dixit autem.
dñs: Nec ego te condempnabo uade & am¬
plius nolipec care. Tam quã ens preterita
peccata ignoscit: sed quasi iustus neamplius
pec care presumat interdicit Qui a eñi deus
erat & homo ꝑid quod homo erat ac cusate mise¬
ri potuit. Per idiuero qd ds̃ est dimis soscelere
ream ab soluit : Ueneremur ergo eum ꝑ id¬
quod dõ patri aequalis est diligamus eumꝑid
quod nobis proximus. fier dignatus est. Pre¬
cemur eius misericor Pus uocibus. iusti sope

Expanded text:
Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit? Quae dixit: Nemo, Domine. Nullus quippe ausus est condemnare peccatricem mulierem, quia Domino ancipiti verbi sui gladio eorum conscientias penetrante, singuli in se cernebant quod magis damnari deberent. Sed quia accusatores justitiae auctoritate prostravit, eam quae accusabatur magno pietatis munere sublevavit. Sequitur enim: Dixit ei Jesus: Nec ego te condemnabo; vade, et amplius noli peccare. Tanquam pius praeterita peccata ignoscit: et quasi justus, ne amplius peccare praesumat, interdicit. Quia enim Deus erat et homo, per id quod homo erat, accusatae misereri potuit: per id vero quod Deus est, dimisso scelere eam absolvit. Veneremur ergo euquod Deo Patri aequalis est, diligamus eum per id quod nobis proximus fieri dignatus est. Precemur ejus misericordiam piis vocibus justis ope
Abbreviated transcription (Latin):
primo eũ ꝓphetã post modũ. xpm̃ esse
confessa est: Sedhec ystorie sic ẜ̃ plana
siplicitas. ut in ea sensuũ lateat altap¬
tractemus: Et primouideamus ꝗd signi¬
fic& qđ hora sexta dñs dicitur uenisse ad pu¬
teũ: hora sexta: sextã mundi etatẽ significat
quando tãquã inmundi senectute dñsan
dẽptor nr̃ homine indutꝰuenit ad puttin
ad tenebro sãui delice mundihunis ꝓ fundiat᷑
de illa celorũ sublimitate ad infimas terre
partes dignatus descendere: hora ergosera
dñs ad puteũ uenit. quando sol ad inferiora
cir culos a sũmocelicentro incipit declinare
quia nouissima scłiut dictũ est aetate. filiusde
ad terrenũ laborẽ nr̃m dignatus est descen¬
dere: ut nos docere exuere ueterẽ hominẽ
cũ actib suis. & induere nouum. qui scđm dñ
creatus est: Quod fatigatus uenit. infirmita¬
tẽ carnis qđ sedit. humilitatẽ ostendit: Fati¬
gatis ergo resedit. quia& imbecillitatem

Expanded text:
primo eum prophetam, postmodum Christum primo eum prophetam, postmodum Christum confessa est. Sed haec historiae sic est plana simplicitas, ut in ea sensuum lateat alta protractemus. Et primo videamus quid significet quod hora sexta Dominus ad puteum venisse dicitur. Hora sexta sextam mundi aetatem significat, quando tanquam in senectute munr hominem indutus, venit ad puteum, ad tenebrosam videlicet mundi hujus profunditatem: de illa coelorum sublimitate ad infimas terrae partes dignatus est descendere. Hora ergo sexta Dominus ad puteum venit, quando sol ad inferiores circulos a summo coeli centro incoepit declinare: quia novissima saeculi, ut dictum est, aetate, Filius Dei ad terrenum laborem nostrum dignatus est descendere, ut nos doceret exuere veterem hominem cum actibus suis, et induere novum, qui secundum Deum creatus est. Quod fatigatus venit, infirmitatem carnis; quod sedit, humilitatem ostendit. Fatigatus ergo resedit, quia et imbecillitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ uero qd hic puteũ dicit. cum
superius fontẽ nominauerit. qr nimi¬
rũ omis puteus fons. non autẽ om̃is fons
puteus: Que uerba sicut aꝑta & plana
transcurrentes: audiamus qđ ei dñs
responderit superiora uerbasuaea¬
ponens:ait enĩ . Om̃is quibiberit exhac
aqua : sici& iterũ: Qui autẽ biberit ex
aquaquã ego dabo ei. ñsici& maternũ.¬
sermonib: delectata & tantimuneris
compos eẽ cupiens & ad huc prudentiã
carnis ãplectens. respondit: Dñe. da
mihi hanc aquã. ut ñ sitiã neq urniã
huc haurire: ait illidñs: Uade uoca
uirũtuũ. & uenihuc dicit ti: ñ habeo
uirũ : Dicit eiibs: Bene dixisti. qr non
habeo uirũ : Qumq enĩ uiros babuisti
& nunc hic quẽ habes ñ est tuus uir: no¬
uerat certe dñs illã non habere uirũ:
ꝙ ista loquebatus. ut paulatĩ eã a carna¬
lintellectu retraher&: & ad intellegen¬
dũ quis. eẽt qui cũ ea loquebatur ꝑducer&
Deniq mulies audiens que circaseerant

Expanded text:
Notandum vero quod hic puteum dicit, cum superius fontem nominaverit: quia nimirum omnis puteus fons, non autem omnis fons puteus. Quae verba sicut aperta et plana transcurrentes, audiamus quid ei Dominus responderit, superiora sua verba exponens. Ait enim: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non siDomini delectata, et tanti muneris consors esse cupiens, et adhuc prudentiam carnis amplectens, respondit: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Ait illi Dominus: Vade, voca virum tuum, et veni huc. Dicit ei: Non habeo virum. Dicit ei Jesus: Bene dixisti quia non habeo virum: quinque enim viros habuisti, et nunc quem habes, non est tuus vir. Noverat certe Dominus illam non habere virum, et ista loquebatur ut paulatim eam a carnali intellectu retraheret, et ad intelligendum quis esset qui cum ea loquebatur, perduceret. Denique mulier audiens quae circa se erant,
Abbreviated transcription (Latin):
a senioribus: In hoc uero qd & ante datã sen¬
tentiã & post in clinans se. scribebat hi terra.
figurate ad monuit : ut et prius quã peccantẽ
fratrẽ corripiamus. et postea quã ei ministe¬
riũ debite correctionis impenderimꝰ. solli¬
cita atq hunuli in uestigatione ꝑpendamꝰ.
utrũ aut ipsis de quib aliũ castigamus. aut
aliis peccatis ob noxii simus Sepeenĩ con¬
tingit ut ille qui aliũ. uerbi grã de homici¬
dio iudicat: ipse ꝑodiũ fratris ante oculos
conditoris reus homiridu habeatur quia
scriptũ ẽ: Om̃is qui odit fratrẽ suũ: homi¬
cida ẽ : Non nũ quã aliis aliũ defornicatione
accusat. & inse facinꝰ suꝑbie absconditũcelat
Cũ ergo peccantẽ aliquẽ corripimꝰ pensemꝰ
sollicite quã deiecti quã fragiles ex nob̃
simus: si ñ diuine pietatis auxilio susten¬
temur lta trãfiet ut nequaquã contra eũ
que corripimus suꝑbiamus. nec ꝓter uospũ¬

Expanded text:
a senioribus. In hoc vero quod ante datam sena senioribus. In hoc vero quod ante datam sententiam et post inclinato se scribebat in terra, figuraliter admonuit ut et priusquam peccantem fratrem corripiamus, et postea antequam ei ministerium correptionis impenderimus, sollicita atque humili investigatione perpendamus utrum aut ipsis de quibus alium castigamus, aut aliis peccatis obnoxii simus. Saepe enim contingit ut ille qui alium de homicidio judicat, ipse per odium fratris ante oculos Conditoris reus homicidii habeatur, quia scriptum est: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est . Nonnunquam aliquis alium de fornicatione accusat, et in se facinus superbiae absconditum celat. Cum ergo peccantem aliquem corripimus, pensemus sollicite quam dejecti, quam fragiles ex nobis simus si non divinae pietatis auxilio sustentaremur. Ita enim fiet ut nequaquam contra eum quem corripimus, superbiamus, nec protervo sp
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ & scribe ex om̃i parte laqueos te¬
tenderant credebantq se eũ posse osten¬
dere. uel in misericordẽ. uel iniustum:
sed dñs fraudes illorũ facillime. sicut
fila araneȩ ꝑtransut. seruans ꝑ om̃ia &
iustitiȩ distridionẽ. & pietatis mansuȩ¬
tudinẽ : dit enĩ: Quisine peccato ẽ ur̃m
ecce tẽperantia miserantis: rursũ pͥmus
in illã lapidẽ mittat ecce iustitia ludi¬
sic mundis manib & corde ad lapi¬
dandã reã concurrite : primofidẽ
ꝑficite & sic ad carnalia iudicia. ueni¬
te : foc iudicio dato dñs iterũ incli¬
nansse. scribebat in t̾ra potest intelli
gi fecisse hoc dñs iuxta morẽ humane
consuetudinis: ut quasi aliudagens et
uultu alio intendens liberam eis facul¬
tatẽ egrediendi dar&e: quos sua respon¬
sione ꝑ culsos. et la ruborẽ actos citius
exituros quã plura int̾rogaturos esse
cernebat: deniq: ait euglta: quiaudi¬
entes. unꝰ post unũ exibant: incipientes

Expanded text:
quidem et scribae ex omni parte laqueos tequidem et scribae ex omni parte laqueos tetenderant, credebantque se eum posse ostendere vel immisericordem, vel injustum; sed Dominus fraudes illorum facillime sicut fila araneae pertransiit, servans per omnia et justitiae districtionem et pietatis mansuetudinem. Ait enim: Qui sine peccato est vestrum, ecce temperantia miserantis. Rursus, primus in illam lapidem mittat, ecce justitia judisic mundis manibus et corde ad lapidandam ream concurrite. Primo fidem perficite, et sic ad carnalia judicia venite. Hoc judicio dato, Dominus iterum se inclinans, scribebat in terra. Potest intelligi Dominum fecisse hoc juxta morem humanae consuetudinis, ut quasi aliud agens, et vultu aliud intendens, liberam eis facultatem egrediendi daret, quos sua responsione perculsos et in ruborem actos, citius exituros quam plura interrogaturos esse cernebat. Denique ait evangelista: Qui audentes, unus post unum exibant, incipientes
Abbreviated transcription (Latin):
flexibilior ẽ: sublimitas discretionis ex
riseis ut de ad ultera sententiã ferroȩ:
ñ statĩ iudicat. sed pͥus inclinansse digito
in t̃ra scribit. acsic demũ illis obnige insis¬
tentib iudicat : ut nos hoc ex ẽplo tỹpice
moneat. quatinꝰ cũq: lib& mala ꝓa imorũ
conspicimꝰ. ñ statĩ eatemere rep̃henden¬
do dãnemus sed pͥus ad nr̃i cordis consci¬
entiã humilit̃ conuersi digito discretionis
ea sollicite disquiramus. & utrũ sint in¬
ea opera dõ placentia at displicentia.
diligenti meditatione in uestigemus
temerariũ enĩ ẽ iudicare de erratibus
alienis: si ad huc rep̃henderis ꝓpriis:
hinc apłs dicit: fr̃s. & si p̃occupatꝰ fuerit
quis in aliquo delicto uos quispiritales
estis. instruite huius modi in spũ lenita¬
tis: considerans te ipsũ ne & tu tẽpteris:
cũ aut̃ ꝑ seuerarent in t̾rogantes eũ :
erexit se & dixit eis Quisine peccato ẽ
ur̃m : primꝰ in illã lapidẽ mittat: Pharisei

Expanded text:
flexibilis est, subtilitas discretionis exps, ut de adultera sententiam ferret; non statim judicat, sed prius inclinans se, in terra scribit, ac sic demum illis obnixe insistentibus judicat, ut nos hoc exemplo typice moneat, quatenus cum ipsi mala proximorum conspicimus, non statim ea temere reprehendendo damnemus; sed prius ad nostri cordis conscientiam humiliter conversi, digito discretionis ea sollicite disquiramus, utrum sint opera Deo placentia an displicentia, sicque diligenti meditatione investigemus. Temerarium est enim judicare de erratibus alienis, si adhuc reprehenderis propriis. Hinc et Apostolus dicit: Fratres, et si praeoccupatus fuerit quis in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, considerans teipserarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
tandi occasionẽ: Adduxerunt ergo eã
ad dñm. ꝑ contantes qđ de ea fieri iuberae :
dicebant enĩ ad inuicẽ: Sidixerit lapidan¬
daẽ hec mulier. iuxta decretũ morsi: qua
deridebimꝰ sicq eũ odiosũ turbis a quibus
diligit᷑ faciemus Si uero lapidarieã ꝓ hi¬
buerit : quasi legis ad uersariũ & fautorẽ
scelerũ publice conp̃hendemꝰ. & mortis
supplicio condẽpnabimus : Sed ꝗd ꝑ uer¬
sitas humana ualere. contra potestatem
diuinã : Scriptũ nã que ẽ. ñ ẽ sapientia
ñ ẽ prudentia ñ ẽ consiliũ contra dm̃:

Expanded text:
tandi occasionem. Adduxerunt ergo eam tandi occasionem. Adduxerunt ergo eam ad Dominum percontantes quid de ea fieri juberet. Dicebant enim ad invicem: Si dixerit, Lapidanda est haec mulier juxta decretum Moysi, quasi deridebimus, sicque eum odiosum turbis a quibus diligitur faciemus. Si vero lapidari eam prohibuerit, quasi legis adversarium et fautorem scelerum publice comprehendemus, et mortis supplicio condemnabimus. Sed quid perversitas valet humana contra potestatem divinam? Scriptum namque est: Non est sapientia, n
Abbreviated transcription (Latin):
hominib p̃buit. ceperunt multiũ dicatio¬
nẽ eius audire. & in eũ credere. & tanco
libentius : quanto eũ sibi ꝑ assũptã carne
pocimũ factũ eẽ meminerant: Muiti aut̃
diximꝰ qr plurimi suꝑba m̃te salutẽ. quã at¬
Mlansuetis ergo & simplicib sermonẽ dñi
mirantib & intentissime audientibus : quid
contẽptores fecerint audiamus: ad ducunt
aut̃ scribȩ &e pharisei mulierẽ. In ad ulterio
dep̃hensã : & statuerunt eã i medio. & dixe¬
runt ei : Alagiit᷑: hȩc mulier modo depre¬
hensa ẽ madulterio: Inlege aut̃. moyses p̃¬
cepit nobis huius modi lipidare : Iuergo
ꝗd dicis  ocaptiosa ueneratio Osimulatũ
ĩ ut qđ rectũ ẽ discant. sed ut ueritati la¬
queos nectint : Sciebant enĩ id circo uel
maxime dñiaturbis amari: quia miscđiã
p̃dicabat: ꝙ peccatores benignissime suse¬
piebat idõq cũ inuenissent mulierem
in add ulterio ex ultabant i uenisse setẽp¬

Expanded text:
hominibus praebuit, coeperunt multi praedicatiohominibus praebuit, coeperunt multi praedicationem ejus audire, et in eum credere: et tanto libentius, quanto eum sibi per assumptam carnem proximum factum esse meminerant. Multi autem diximus, quia plurimi superba mente salutem quam atMansuetis igitur et simplicibus sermonem Domini mirantibus et intentissime audientibus, quid contemptores fecerint audiamus. Adducunt autem scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam in medio, et dixerunt ei: Magister, Haec mulier modo deprehensa est in adulterio. In lege autem Moyses praecepit nobis hujusmodi lapidare, tu ergo quid dicis? O captiosa veneratio! o simulatum non ut quod rectum est discant, sed ut veritati laqueos nectant. Sciebant enim idcirco vel maxime Dominum a turbis amari quia misericordiam praedicabat, et peccatores benignissime suscipiebat: ideoque cum invenissent mulierem in adulterio, exsultabant invenisse se ten
Abbreviated transcription (Latin):
pieatis ac miscdiȩ designat. q̃d & ipso satis uo¬
cabulo clar&: qr mons oliueti a miscđia nom̃
trahit: Oleos nãq grece. latine miseri cordia
dicitur: Natura quoq olei : misterio aptissi¬
dequa psalmista : Suauis inꝗd dñs uni uersis
& miserationes eiꝰ suꝑ om̃ia opera eiꝰ: olei¬
quoq: ꝑunctio : fessis ac dolentib: menbris
sol& afferre leuam̃ : Et psalmusta miseratio¬
nes dñi graciosa laude cõmemorans: qͥppiu
tẽ oliueti: ibiq manebat. ut arcẽ miscđie
in se constare: immo se ostenderet ẽẽ ipsam
torm̃s es ds̃ m̃s miscđia mea: Tẽpus uero dilu¬
legaliũ umbra figurarũ : lux euuangeucȩ
ueritatis mundoꝰ reuelanda erat: Et om̃is
in ꝗd popłs uenit ad eũ. & sedens do ebat eos:
Sessio dñi. humilitatẽ in carnationis eiꝰ insinuat :¬
ꝑ quã mundo sub uenire dignatus ẽ: dño ergo
intẽplosedente om̃is popłs uenit adeũ: qd̾
post quã ꝑ susceptã humanitatẽ uisibilẽ sȩ

Expanded text:
d in ipso satis clcabulo, quia mons Oliveti a misericordia nomen trahit, ἔλεος namque Graece, Latine misericordia dicitur. Natura quoque olei mysterio aptissiDe qua Psalmista: Suavis Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera ejus . Oleique perunctio fessis dolentibus membris solet afferre levamen. Et Psalmista miserationes Domini gratiosa laude commemorans: Qui protem Oliveti, ibique manebat, ut arcem in se misericordiae constare, imo se ostenderet esse ipsamtor meus es: Deus meus misericordia mea . Tempus vero dilulegalium umbra figurarum, lux evangelicae veritatis mundo revelanda erat. Et omnis, inquit, populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Sessio Domini humilitatem incarnationis ejus insinuat, per quam mundo subvenire dignatus est. Domino ergo in templo sedente, omnis populus venit ad eum, quia postquam per susceptam humanitatem, visibilem se
Abbreviated transcription (Latin):
labora uert̃. id ẽ ad iudeos pͥmũ. quibus
ꝓphete.xp̃m annuntia uerant : Et ubi
laboratũ erat. utiq seminatũ erat Qđ
uero seminatũ fuerat . iã maturũ. faleẽ
& triturã querebat Dirigunt᷑ ergo apłi.
quo iã p̃dicauerant ꝓphete Apsienĩ semi¬
nauerant. hoc: qđ ad huius mulieris no¬
titiãꝑ uenerat Vnde dicebat scioqr
messias uenit : qui dicit᷑ xp̃sgłlec messis
pͥmũ in iudea collecta ẽ. quando p̃dicante
p&ro una die credidert̃tria milia alia die
quinq: milia & deinceps multa milia :
Quando &iã qui crediderante afferebant
rerũ suarũ precia. & ponebant antepe¬
des apłoꝵ ut ex pediti a sarcinis sełi : li¬
beria p̃m sequerent᷑ Dehac messe pauca
grana ꝑ orbẽ sparsa. in numerã messẽ:
ꝑtotũ mundũ genuert̃ : que infine scłi.
colligenda est: Intuendũ uero qd supra
dix̃ : ut & qui senunat simul gaudeat
& qui mecit: Prophete enĩ seminatores¬

Expanded text:
laboraverunt, id est, ad Judaeos primum, quibuslaboraverunt, id est, ad Judaeos primum, quibusprius annuntiaverant. Et ubi laboratum erat, utique seminatum erat. Quod vero seminatum erat, jam maturum, falcem et trituram quaerebat. Diriguntur ergo apostoli quo jam praedicaverant prophetae. Ipsi enim seminaverunt hoc quod ad hujus mulieris notitiam pervenerat. Unde dicebat: Scio quia Messias venit, qui dicitur Christus. Haec messis primum in Judaea collecta est, quando praedicante Petro unquinque millia, et deinceps multa millia . Etenim qui crediderant, afferebant rerum suarum pretia, ponentes ante pedes apostolorum, ut expediti a sarcinis saeculi liberi Christum sequerentur. De hac messe pauca grana per orbem sparsa, innumeram messem per totum mundum genuerunt, quae in fine saeculi colligenda est. Intuendum vero quod supra dixit: Ut et qui seminat simul gaudeat et qui metit. Prophetae enim seminatores
Abbreviated transcription (Latin):
ut credatis in eũ quẽ misit ille: Opꝰ uero
patris ꝓ uisio erat nr̃e redemptionis Cibus
ficielut opus eius : humane redemptionis myste¬
rium maturando: Nonne uos dicitis quod ad huc
quat tuor menses sunt. & messis uenit: Opus
illum ur grbat : & quodam feruore properande
salitis niẽ exar descebat : imq operarios id ẽ
predicaores innamidum mittere uolebat: Vos
inquit dicitis qrou adhuc quait tuor menses
sunt. & messis uenit Sedego uobis aliam mes¬
scm iamti stam: ianimaturam. & ad metendio¬
paratã ostendo: Eeceinꝗd dico uob. leuate
oculos urõse uidete regiones. qr albest̃¬
iã ad messẽ: Ergo tẽpus ẽ ut mesidres nut¬
tantur: Qđ ẽ aꝑte dicere: Intellectum̃tis
considerate. dm̃ mundo reconeiliari.: &
transacta hieme infidelitatis. ad eẽ fidei
calorẽ lãq parata eẽ corda gentiũ ut
e illis messẽ iustitiȩ. ur̃a p̃dicatione
sed metere Dirigentur enĩ ubi iã alu

Expanded text:
ut credatis in eum quem misit ille . Opus vero ut credatis in eum quem misit ille . Opus vero Patris provisio nostrae redemptionis. Cibusficiebat opus ejus, humanae redemptionis mysterium maturando. Nonne vos dicitis, quia adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? Opus illum urgebat, et quodam fervore properandae salutis nostrae exardescebat, jam operarios, id est praedicatores, in mundum mittere volebat. Vos, inquit, dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit. Sed ego vobis aliam messem jam ortam, jam maturam, et ad metendparatam ostendo. Ecce, inquit, dico vobis: Levate oculos ad messem. Ergo tempus est ut messores mittantur. Quod est aperte dicere, intellectu mentis considerate Deum mundo reconciliari, et transacta hieme infidelitatis, adesse fidei calorem, jamque parata esse corda gentium, ut ex illis messem justitiae vestra praedicatione sed metere. Diriguntur enim ubi jam alii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdriã piecit. qr cupiditatib scłi renuntiauit :¬
aria enĩ illa amore scłi figuralit̃ ex pͥmebat.
qua sibi homines de tenebrosa aclrumũdemer¬
sa conuersatione: quasi deputeo uoluptatẽ
hauriebant: Qua ꝑcepta: iterũ siciunt quia
expleta uoluptas ñ satiat: sed maorẽ sitimali
sic q ad cũ exire nollent: Interearo gabant
eũ discipuli: dicentes Rabbi manduca :Ille
aut̃. dix eis: ego habeo cibũ manducare:
quẽ uos nescitis : Dicebant er godiscipulieiꝰ:
Nũ ꝗd ali quis attulit ei manducares quid
mirũ si mulier samaritana superius ñ in¬
telligebat. quã a quã dñs eiꝑmitter& secce
ipsi discipuli nẽ ñ intelligt dequa esca dñs
dicat: sed uer magist᷑ instruit eos. ñsicut
mulierẽ ꝑ ãfractꝰ & sermonũ circuitꝰ. sed
ote osten dens sp̃italẽ se nominarecibũ:
ait enĩ. m̃scib ẽ ut faciã uoluntatẽ patris
mei qͥ incelis ẽ ut ꝑficiã opus eiꝰ: Voluntas
hec ẽ aut̃ uoluntas patris meiqͥmisit me

Expanded text:
driam projecit, quia cupiditatibus saeculi renuntiavit. Hydria enim illa amorem saeculi figuraliter exprimebat, qua sibi homines de tenebrosa ac in imum demersa conversatione, quasi de puteo, voluptatem hauriebant. Qua percepta iterum sitiunt, quia expleta voluptas non satiat, sed ad majorem sitim mali sicque ad eum exire nollent. Interea rogabant eum discipuli, dicentes: Rabbi, manduca. Ille autem dixit eis: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. Dixerunt ergo discipuli ejus: Nunquid aliquis ei attulit manducare? Quid mirum, si mulier Samaritana superius non intelligebat quam aquam Dominus ei promitteret? ecce ipsi discipuli nunc non intelligunt de qua esca Dominus dicat. Sed verius magister instruit eos, non sicut mulierem per anfractus et sermonum circuitus, sed aperte ostendit spiritualem nominare cibum. Ait enim: Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei qui in coelis est, ut perficiam opus ejus. Voluntas Haec est voluntas Patris mei qui misit me,
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. non in hot monce ad orauerunt¬
& ipsi certe templũ non babebant: sed hic
ad orabant. ubi& nos adoramus : Vtriq
contendebant : illiꝓtemplo istipro
Dicit eubc: Mulier. credemihi quiaue¬
n& hora: quando neque in monte boc
neque inbiero solimis adorabitis patrẽ:
Crede inꝗd mibi  Est enim inte quicre¬
dat qr cepistiꝰ eẽ intellectui quando
me ꝓphetã agnouisti: Crede ergomihi.
qr scriptũ est : nisi credideritis nonia¬
telligetis: Uenient ait dies. quan¬
doneq: inmonte boc. neq: mhieroso¬
limis ad orabitis patrem: Tempus e¬
uuangelice gr̃e quodiã instabat dicit.
quondo ablata omi umbra figurarũ.
ueritas pura luce mentes credentiũ
ill us stratura erat: s̃ enim non loco
contineturi quicelũ  terrã impla̧
net intẽplis manufactis. sed in scĩs
mentib habitat : Vos in ꝗd adoratis
qđ nescitis: nos adoramus qđ scimꝰ.
Multũ honorẽ iudeis tribuit: qui
dĩ cognitionẽ habebant : Le gem

Expanded text:
erunt, non in monte hoc adoraverunt? eterunt, non in monte hoc adoraverunt? et ipsi certe templum non habebant, sed hic adorabant ubi et nos adoramus. Utrique contendebant, illi pro templo, isti proDixit Jesus: Mulier, crede mihi, quia venit hora, quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis adorabitis Patrem. Crede, inquit, mihi. Est enim in te qui credit, quia coepisti adesse intellectui, quando me prophetam agnovisti: Crede ergo mihi, quia scriptum est: Si non credideritis, non intelligetis . Venient autem, ait, dies, quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis, adorabitis Patrem. Tempus evangelicae gratiae, quod jam instabat, dicit, quando, ablata omni umbra figurarum, veritas pura luce mentes credentium illustratura erat. Deus enim non loco continetur, qui coelum et terram adimplet, nec in templis manufactis, sed in sanctis mentibus habitat. Vos, inquit, adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus. Multum honorem Judaeis tribuit, qui Dei cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ presentẽ habebat: nandũ enĩ uirũ
suũ uocauerat : sed uicinũ erat . ut error
iste tã quã adulter expelleretur: & in¬
tellectus rationalis intro duceretur:
re : sed non dũ plene ueniebat : ꝓphetã
enĩ dñm putabat: nec ꝑ om̃ia errabat: nã
& ipse seꝓphetã uocare dignatus ẽdicens:
Et longe ante moyses deeodixerat: pro¬
phetã uobis suscitabit ds̃ defratrib urĩs
rauerunt : & uos dicitis. qr iherosolimis
ẽ locus. ubi ad orare oport& : contentio
erat int̃ iudeos & samaritanos: qr iudei
solũ modo hiero solimis intẽplo asalomo¬
ne constructo: dñin ad orabant: Sama¬
ritani uero longe posid : & ipsidm̃ sed
ñ i illo tẽplo ad orabant : Ideoq iudei
se extollebant & melio resse illis dicebant
qui dm̃ intẽplo a sapientis simo hominom
aedificato colebant: Quibus dicebant
nõbis quia templum habetis quoduos non
babemus : nũ quid patres nr̃i quidõ placu¬

Expanded text:
quem praesentem habebat. Nondum enim virum quem praesentem habebat. Nondum enim virum suum vocaverat, sed vicinum erat, ut error iste tanquam adulter expelleretur, et intellectus rationalis introduceretur. re, sed nondum plene adveniebat. Prophetam enim Dominum putabat, nec per omnia errabat. Nam et ipse prophetam se vocare dignatus est, dicens: m . Et longe ante Moyses de eo dixerat: Prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris raverunt, et vos dicitis quia Hierosolymis est locus ubi adorare oportet. Contentio erat inter Judaeos et Samaritanos, quia Judaei solummodo Hierosolymis in templo a Salomone constructo Deum adorabant, Samaritani vero longe positi, et ipsi Deum, sed non in illo templo adorabant. Ideoque Judaei se extollebant, et meliores se dicebant, qui Deum in templo a sapientissimo hominum aedificato colebant. Quibus dicebant putatis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placu
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiae euocato. p̃sens ad esto: Uir enim
anime.ẽ. quo dãmodo sp̃shominis: qui anima¬
lẽ. affectionẽ tã quã coniugẽ regit: De quo
apłs dicit: nemo scit hommũ que sunt hommis
nisi sp̃s homins qui in ipso ẽ Sed cũ illarespon¬
derq: non habeo uirũ : audiuit : benediaristi:
intelligat dm̃. cũ quolegitimũ potes þabe¬
recon iugiũ sederror diabolitibi domi¬
nat᷑ quite ad ulterina cõmaculationȩ
corrũpit : & fortasse ad hoc ꝑtinae. qđ hec
mulier post qumq: carnales res ponsiones:
sexta iã xp̃m nominat : nã primaresponsio¬
neque in quo haurias habes. & puteus altus. ẽ
tertia dñe. damibi hanc aquã: ut ñsitiã
neq ueniã huc haurire: quarta : ñ habeo
urũ : quinta: uideo qr ꝓphȩta estu. patres
nr̃ĩ in monte hoc ad orauerunt : sexta :
iã responsione xp̃m fatetur dicens : Scio
quia messias uenit quidicitur xp̃s : Sed
adhuc errat: quia uenturũ eũ expectabat.

Expanded text:
telligentiae evocato praesens adesto. Vir enim telligentiae evocato praesens adesto. Vir enim animae est quodammodo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. De quo Apostolus dicit: Nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Sed cum illa responret, Non habeo virum; Bene, inquit, dixisti: intelligit Deum, cum quo legitimum possis habere connubiunatur, qui te adulterina commaculatione corrumpit. Et fortasse ad hoc pertinet quod haec mulier post quinque carnales responsiones, sexto jam Christum nominat. Nam prima ejus responsioneque in quo haurias habes, et puteus altus est; tertia: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire; quarta: Non habeo virum; quinta: Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc adoraverunt. Nam jam responsione Christum fatetur, dicens: Scio quia Messias venit, qui dicitur Christus. Sed adhuc errat, quia venturum eum exspectabat
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi ergo caritatis luxẽ : quis tenebris locus
eẽ potest. & econtra ubi caritas ñẽ : nulla ibi¬
lux: sed om̃ia tetra obscuritate nigra sunt
Hinc iohannes: Om̃is qui ñ diligit in ꝗd fratrẽ
suũ: intenebris. ẽ & in tenebris ãbulat. & nescit
quo eat: Qui aut̃ diligit. in lomine man&:
Hanc igitur in quantũ possumꝰ efficacit᷑ te ne¬
amꝰ : ut xp̃o inhabitante gauderemeream:
Proiciamꝰ a nob̾ noxiarũ ẏdriã cupiditatũ:
& adbona quedõ in spirante cognouimus.
nobiscũ alios trabere festinemus clem̃tiãq
nr̃i redẽptoris pis uotis ac bonis actib: exore¬
mꝰ ut quib iã suã dignatus ẽlare cognitionẽ.
cũ uirtutũ ꝓfectu. usq ad suȩ głȩ dignetur¬

Expanded text:
Ubi ergo charitas lux est, quis tenebris locus esse potest? Et e contrario, ubi charitas non est, ibi nulla lux, sed omnia tetra obscuritate nigra sunt. Hinc Joannes: Omnis qui non diligit fratrem suum in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat Qui autem diligit, in lumine manet . Hanc igitur in quantum possumus efficaciter teneamus, ut Christo inhabitante gaudere mereamur. Projiciamus a nobis noxiarum hydriam cupiditatum, et ad bona quae Deo inspirante cognovimus, nobiscum alios trahere festinemus. Clementiam nostri redemptoris piis vocibus ac bonis actibus exoremus, ut quibus jam suam dare dignatus est cognitionem, cum virtutum profectu ad suae g
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ & legis latio e pro¬
missa. quorũ patres & ex quib xp̃c.
quiest benedictus in scła : hoc est
enĩ quod dicit salus ex iuddeis. est.
qsaluator ex illo popłonatus est.
hon orabat ergo iudtos sed non istos
reꝓbabat : Ipse enĩ erat lapisangu¬
laris qui ex gentib: pariaeẽ parieci
ex iud eis copulat: Quod uero ait adora
fidelit susceperunt : Dicit ei nulier Scio
quia messias uenit : qui dicitur xp̃s: sic us
illosꝓ templo contendere : Cũ enĩ ep̃c
uenerit: montẽ spern&. templũ euerta.
& nos docebit. ut inspu& ueritate adora¬
re noscamus: Sciebat iãhec mulier. a quo
docenda eẽt. sed docentẽ non dũ agnosce¬
bat: Ideoq: digna erat. que non disfer¬
retur. sed cui xp̃c lãmanifestaretur : Dicit
eiħs: EGosu quiloquor tecũ Eccead est
uir: quẽ uocare iubebat. Lactusque est
scđm apłm caput muli eris uir: caput aut̃
nihil respondit. quia manifeste iã xp̃m ag
dignationẽ. tantã lem̃tiã : qua ꝑdrã ouẽ

Expanded text:
islatio et promissio, quorum patres ex quibus Christus, qui est benedictus in saecula. Hoc est enim quod dicit: Salus ex Judaeis est, quia Salvator ex illo populo natus est. Honorabat Judaeos, sed non istos reprobabat. Ipse enim erat lapis angularis qui ex gentibus parietem parieti ex Judaeis copulat. Quod vero ait, Nos afideliter susceperunt. Dicit illi mulier: Scio quia Messias venit, qui dicitur Christus. Pietas illos pro templo contendere? Cum enim Christus venerit, montem spernet, templum evertet, et nos docebit ut in spiritu et veritate adorare noscamus. Sciebat jam haec mulier a quo docenda esset, sed docentem nondum agnoscebat, ideoque digna erat quae non differretur, sed cui Christus jam manifestaretur. Dicit ei Jesus: Ego sum, qui loquor tecum. Ecce adest vir quem vocare jubebat.stolum caput mulieris, vir; caput autemnihil respondit, quia manifeste jam Christumdignationem, tantam clementiam, qua perditam ovem
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. fidelib: dedit: qr ascendenis
in altũ captiuã duxit captiuitatẽ.
dedit dona hominibus : Et sicut
alibi idẽ euuan gelista dicit non¬
dũ erat sp̃s datus quia ihc nondũ
fuerat clarificatus : Ostendie sȩ¬
ergo dñs non seta lem sitirȩ aqua
qualẽ illa intelligebat: fidẽ naq:
eius sitiebat : & idrirco eisitienti
sp̃m sc̃m dare uolebat: Hlec est
aqua : de qua alibi stans intẽplo
dicebat: qui sitit ueniat & bibat.
& deuentre eius fluent aque
uiue : Quod exponens euuange¬
lista sub iunxit: hoc aut̃ dicebat
de spui que accepturi erant cre¬
dentes in eũ: Ait ergo Siscires
donũ dei. & quis ẽ qui dicit tibidam
at q ideo qr xp̃m ignorabat. aquam
uiuã ab eo petere nesciebat: Sed adhuc

Expanded text:
em fidelibus dedit, quia ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Et sicut alibi idem evangelista dicit: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus . Ostendit ergo Dominus se non talem sitire aquam qualem illa intelligebat. Fidem namque ejus sitiebat, et idcirco ei sitienti Spiritum dare volebat. Haec est aqua de qua alibi stans in templo, dicebat: Qui sitit, veniat et bibat, et de ventre ejus fluent aquae vivae . Quod exponens evangelista, subjunxit: Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum Ibid. Ait ergo: Si scires donum Dei et quis est qui dicit tibi: Da mihi . Et ideo quia Christum ignorabat, aquam vivam petere ab eo nesciebat. Sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ingalileã. Uenit ergo inciuitatẽ samariȩ
que dicitur sichar. iuxta prȩdũ qđ dedit
acobfilio suo loseph: ubi erat᷑ fons iacob:
acdemde iħc inꝗd fatigatus ex itinere :¬
onobis ergo & ex nobis fatigari potuit
quiinse motus stabilis & status mobilis se
ꝑfuit sedebat suꝑ fontẽ ut lassitudinis
incõmodũ releuar& & ꝑsonã ac dignita¬
tẽ magistri intẽ der&: Sedere nãque
magistrorũ est : uenit ergo dñs inciui¬
tatem samaritanorũ. ut illis quoq: intran¬

Expanded text:
Galilaeam. Venit ergo in civitatem Samaritanorum, quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob filio suo Joseph, ubi erat fons Jacob; ac deinde, Jesus fatigatus ex itinere. Pro nobis ergo et ex nobis fatigari potuit, qui in se motu stabilis et statu mobilis semper fuit. Sedebat super fontem, ut lassitudinis incommodum relevaret. Et personam et dignitatem magistri intendebat. Sedere namque magistrorum est. Venit ergo Dominus in civitatem Samaritanorum, ut illis quoq
Abbreviated transcription (Latin):
se ppt̃ hoc de quo mulier testimoniũ
ꝑhibuerat secredere dicebant: sed se¬
ipsos uere cognouisse & scisse. qr ipse eẽc
saluator miundi: Cita credulitas samari¬
tanorũ: ex aggerat multũ & aggrauat
infidelitatẽ iudeorũ : Samaritani
certe nullũ miraculũ uiderant : non
mortuũ resuscitatũ in spexerant. non
mare pedib: trans meatũ acceperant :
sed tantũ qđ mulier dicebat. qr dixit
mibi omĩa quecũq feci: ludei uero in¬
numera cotidiȩ mirabilia cernentes.
quasi ꝑ famã mulieris p̃dicantis ad xp̃m
ueuiunt. sicq: eo apud illos manente. lã
robustius ꝑse ipsos quanta ueritas sit xp̃ia¬
ne fidei . quanta salus in xp̃m credentibus:
ex tẽpore cognoscunt: Nec uacat: quod
biduo apud eos mansisse dr̃. qr nimirum
insecredentes xp̃e. duob p̃ceptis instituit
cariatis. docens eos diligere dm̃ supͣ om̃ia
ꝓximũ sicut seipsos: biduo ergo apud sa¬
maritanos mansit: qr in eorũ cordibus
requiescit : quos gemine caritatis lãpade

Expanded text:
 jam se propter hoc de quo mulier testimonium perhibuerat, credere dicebant, sed seipsos vere cognovisse et scisse quia ipse est Salvator mundi. Cita credulitas Samaritanorum exaggerat multum et aggravat infidelitatem Judaeorum. Samaritani vero certe nullum miraculum viderant, non mortuum resuscitatum inspexerant, non mare pedibus transmeatum acceperant, sed tantum quod mulier dicebat, quia dixit mihi omnia quaecunque feci. Judaei vero, innumera quotidie mirabilia cernentes, quasi per famam mulieris praedicantis ad Christum veniunt. Sicque eo apud illos manente, jam robustius per seipsos quanta veritas Christianae fidei, quanta sit salus in Christum credentibus, ex tempore cognoscunt. Nec vacat quod biduo apud eos mansisse dicitur, quia nimirum in se credentes Christus duobus praeceptis instruit charitatis, docens eos Deum diligere super omnia proximum sicut seipsos. Biduo ergo apud Samaritanos mansit, quia in eorum cordibus requiescit, quos gemina charitatis lampade
Abbreviated transcription (Latin):
Ix hac lectione : ueranri redẽpto¬
ris quã ex nobis & ꝓ nobis assũpsi
humanitas cõmendatur: Cũ eni eẽ uer
filius dĩ .beate sũmus &̧ sũme beatus :
bona cuncta tribuens nullius egens: ꝓpt
nos redim̃dos homo factus. ita sese nr̃ ae¬
nr̃e fragilitati conueniunt inse exce

Expanded text:
x hac lectione vera nostri Redemptoris, quam ex nobis et pro nobis assumpsit, humanitas commendatur. Cum enim esset verus Filius Dei, beate summus et summe beatus, bona cuncta tribuens, nullius egens, propter nos redimendos homo factus, ita sese nnostrae fragili
Abbreviated transcription (Latin):
lius reiusũ cũ illis habent nec ma
liquo participes sunt eox : Ex ecrant᷑
enĩ illos & odiunt: qđ ipsoꝵ regionẽ
possideant uel qđ dm̃ simul & idola
colant : Vnde & ꝓmagna contume¬
lia ducebant : siquẽ samaritanũ
uocassent : Quo nomine : xp̃mere¬
bro leguntur inturiasse : Sed audi¬
mus qđ dñs adhuc erranti & inte¬
nebras agenti mulieriresponderit :
Siscires inꝗd donũ dei & quis est
qui dicit tibida mihi bibere ⁊ c̃t usq¬

Expanded text:
lius rei usum cum illis habent, nec in lius rei usum cum illis habent, nec in aliquo participes sunt eorum. Exsecrantur enim illos, et odiunt, quod ipsorum regionem possideant, vel quod Deum simul et idola colant. Unde et pro magna contumelia ducebant, si quem Samaritanum vocassent, quo nomine Christum crebro leguntur injuriasse. Sed audiamus quid Dominus adhuc erranti et in tenebris agenti mulieri responderit: Si scires, inquit, donum Dei, et quis est qui dicit tibi: Da mihi bibere, tu
Abbreviated transcription (Latin):
odio ꝑse quebant᷑: Sedit suꝑ fontẽ : qubi no¬
uerat uenturã mulierẽ: quã creditura
ante scła presciebat Vnde seqr̃ Venit
mulier samarttana haurire aquã Dicit
eubs Damihibibere: Quid ẽ qđ dñs amu¬
liere samaritana pocũ ea poscit. qui ln
sequentib spiritalis affluentiam fontis
inse credentib se daturũ ꝓmisit: sed
s. itiebat. nontã a quã: quã mulieris salutẽ
ꝙ fidẽ. Deniq: qualissit sitis dñi. ex con¬
sequentib clar& ubi dicit. m̃s cib ẽ ut fa¬
ciam uoluntatẽ patris mei : Qualis ergo
cib eiꝰ. talis ẽ ꝙ potus: hoc ergo desidera¬
bat. hoc s itiebat: ut in illa uoluntatẽ
patris ꝑficer&: Sed carnalis ad huc
mulier sitĩ dñi carnalit̃ accipiens.
respondit : Quomodo tu cũsis iudeus
ame bibere poscis que sũ mulier sama¬
ritana: hoc quare mirar&ur ostendit
sub inferens : ñ enĩ coutuntur iudei
samaritanis : ñ coutuntur. id÷ non
cõmunicant samaritanis iudei. nul¬

Expanded text:
 Sedit super fontem, quia ibi noverat venturam mulierem, quam credituram ante saecula praesciebat. Unde sequitur: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Dicit ei Jesus: Da mihi bibere. Quid est quod Dominus a muliere Samaritana potum exposcit, quid in sequentibus spiritualis affluentiam fontis in se credentibus daturum promisit? Sed sitiebat, non tam aquam, quam mulieris salutem et fidem. Denique qualis sit sitis Domini ex sequentibus claret, ubi dicit: Meus cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei. Qualis ergo cibus ejus, talis et potus est. Hoc ergo desiderabat, hoc sitiebat, ut in illa voluntatem Patris perficeret. Sed carnalis adhuc mulier, sitim Domini carnaliter accipiens, respondit: Quomodo tu, cum Judaeus sis, bibere a me poscis, quae sum mulier Samaritana? Hoc quare miretur ostendit subinferens: Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. Non coutuntur, id est, non communicant Samaritanis Judaei, nul
Abbreviated transcription (Latin):
quib se dĩfiliũ eẽ declararae: sero aut̃
reuerteret᷑ in betbaniã & apud amicũ
suũ lazarũ sororesq: eiꝰ marthã omariã
noctib hospitaretur: sicq: iterũ diluculo
adsimile p̃dicationis opꝰ hiero solimã reuer¬
teretur: Scđm hunc igitur sibi consuꝙũ morẽ
cũ totadie in diȩ festo scenophegiȩ id ÷ taber¬
naculorũ intẽplo p̃dicasscȩ uesperasceude
lã diesicut asserit sc̃s eugłta : ꝑ rexcit in montẽ

Expanded text:
o autem reverteretur in Bethaniam: et apud amicum suum Lazarum, sororesque ejus Mariam et Martham, noctibus hospitaretur: sicque interdum diluculo ad simile praedicationis opus Hierosolymam reverteretur. Secundum hunc igitur sibi consuetum morem, cum tota die in die festo Scenopegiae, id est, Tabernaculorum, in templo praedicasset: vesperante jam die, sicut asserit
Abbreviated transcription (Latin):
quia. quiq lux mundi: nr̃o ꝑmisit m̃bra
ns fatigatus exitinere sedebat sic fuꝑfontĩ:
s ed uidendum. ex quo itinere dñs fatigatus
dcatur: supralegitur qđ cũ audissa dns¬
qs quia audierunt de eo pharisti quod
olures discipulos facit quã iobannes &¬

Expanded text:
mbra Jesus fatigatus ex itinere, sedebat sic super fontem. Sed videndum ex quo itinere Dominus fatigatus dicatur. Supra legitur quod cum audisset Jesus quia dixerunt de eo pharisaei quod plures discipulos facit et
Abbreviated transcription (Latin):
is nomine argulsũ monachũ. Hionãq
sibi fuisse reuelatũ dicebat. ut pre¬
dietꝰ uir illuc ꝑgens eo pꝰ sc̃i iam dic¬
titrans ferret BENE DICTI. łuit nãq
idẽ argulsus uenerabilis uir. &. dõ
omnimodo placere gestiens. Quiquan¬¬
tę sõĩtatis fuerit cuiusq uirtutis finis
ꝓbauit. in quo omis laus secure canit᷑.
Ilãq eũbonis poller& moribus. ꝙ in
monasterio lirinensi obbono studi¬
umt operũ peteret᷑ aliquantis per exẽ¬
pli giã remorari. ac̃ trariis religioni di¬
uine insidias ꝑpessus. ad palmã usq
incinomannica urbe apparuit uisio.
ut scilicq ꝑgentes & ipsi ineandẽ ꝓuin¬
tiã corpꝰ trans ferrent sororis scĩ BENE¬
DIcTI Scolastice nomine : ut quos unuiꝰ
urnȩ habebat spatiũ simul trans feren¬
di ostenderentur. Cũ igit᷑ laboraret᷑ utr̃ĩq¬
dũ dieb trans actis. a supra dicta cinoman¬
mea urbe egressi oraculi diuini audito¬

Expanded text:
s nomine Aigulfum monachum. Sic namque s nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad palmam martyin Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinqdum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini audito