comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tantur ad bona. uelqui de
bonis ad mala redeant nescit: ita
etiam nec de se quid suis meritis
exigentib agatur. intelligit. Iã
enim qͣntum ipse ꝓfecerit scit̃. s
quid d̾s adhuc de se in occulto sen¬
tiat nescit. Iam iusticie suȩ acta
considerat: sed qͣm districte apud
dm̃ pensentur ignorat. Ue enim
laudabili uitȩ hominũ. si remo¬
ta pietate iudicetur: quia disttic¬
te discussa inde ante oculos udi¬
ruitur. Unde recte dño ꝑ ꝓpħam
d̃r. Ne intres in iudiciũ cũ seruo
tuo: quia ñ iustificabitur incon¬
spectu tuo om̃is homo tuens.
ua. Quid uestimenti nomine: nisi
hoc terrenũ corpus exprimit᷑. quo
induta anima tegitur. ne in subti
dida. id est menbra corꝑistui a sor¬
dib actuũ munda. Hinc ysaias
ait. Uestimentũ mixtũ sanguine:
erit in combustionẽ. Sanguine
uestimentũ miscere est: desideriis
carnalib corpus inquinari: quib
se pollui psalmista formidabat¬

Expanded text:
convertantur ad bona, vel qui de bonis ad mala redeant nescis; ita etiam nec de te quid tuis meritis exigentibus agatur intelligis. Ac enim quantum ipse profeceris scis, sed quid adhuc de te ego in occulto sentiam nescis. Jam justitiae tuae acta consideras, sed quam districte apud me pensentur ignoras. Vae etiam laudabili vitae 933 hominum, si remota pietate judicetur, quia distte discussa inde ante oculos judiruitur. Unde recte Domino per Prophetam dicitur: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens uid enim vestimenti nomine nisi hoc terrenum corpus exprimitur, quo induta anima tegitur, ne in subtildida ; id est, membra corporis a sordidis actibus munda. Hinc Isaias ait: Vestimentum mistum sanguine erit in coquippe vestimentum miscere, est desideriis carnalibus corpus inquinare. Quibus nimirum se pollui Psalmista formida
Abbreviated transcription (Latin):
mundi origie historiȩ uerba te¬
stantur. cũ & prius factum celum
dicitur. qd̃ postmodũ firmamen¬
tũ uocatur: quia uidelicet natura
angłica & prius subtilis ẽ in suꝑi¬
orib condita. & post ne unqͣm
posset cadere: mirabilius confir¬

Expanded text:
mundi origine historiae verba testantur , cum et prius factum coelum dicitur, et hoc idem postmodum firmamentum vocatur, quia videlicet natura angelica et prius subtilius est in superioribus condita, et post ne unquam potuisset cadere, mirabilius confir
Abbreviated transcription (Latin):
lem d̃o. s semet ipsũ exinaniuit
formã serui accipiens. in similitu¬
dinem hominũ factus. & habitu
inuentus ut homo. Huc illucq de¬
ambulat: qr & uideam iuxta. &
longe positas gentes uocat. Suꝑ
mortuũ septies inspirat & oscitat:
quia ꝑ aꝑtionem diuini munetiᷤᷤ
gr̃ȩ septiformis sp̃m in peccati mor¬
q uixiens erigitur: qr is quẽ terro¬
ris uirga suscitare ñ potuit ꝑ amo¬
ris sp̃m puerad uitam rediit.x.

Expanded text:
alem Deo; sed semetipsum exinanalem Deo; sed semetipsum exinanformam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Huc illucque deambulat, quia et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies inspirat, quia per apertionem divini muneris gratiae septiformis spiritum, in peccati morque vivens agitatur, quia is quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam rediit. XX.
Abbreviated transcription (Latin):
N pecrati quippe morte timor nos
suscitare ñ ualuit: s ad statũ uitȩ
aspirata mansuetudinis gr̃a erex̃.
Qd̃ bene heliseo sunamitis filiũ
suscitante signatur. Quicũ bacu¬
lo puerũ mittens. extincto filio ui¬
tam minime reddidit. ꝑ semet ip¬
sũ uͦ ueniens. seq suꝑ mortuum
sternens. & ad eius menbra se col¬
ligens. huc illucq deambulans.
& in ore mortui septies aspirans:
hunc ad rediuuam lucem ꝓtinẽ
ꝑ intnisteriũ compassionis anima¬
uit. Auctor quippe humani gene¬
ris d̾s quasi mortuũ puerũ dolu¬
it: cũ extinctos nos iniquitatis a¬
culeo miseratus aspexit. Et qr ꝑ
moysen t̃rorem legis ꝓtulit: qͣsi
ꝑ puerũ uirgam misit. Sed puer
cũ baculo mortuũ suscitare non
ualuit: quia paulo attestante:
nichil ad ꝑfectum adduxit lex.
Ipse uͦ ꝑ semet ipsũ ueniens. & suꝑ
cadauer se humiliter sternens. ad
exeqͣnda sibi mortui m̃bra se colle¬
git: qr cũ in forma di esset. ñ
rapinam arbitratus est esse se eqͣ¬

Expanded text:
 peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Quod bene Elisaeo Sunamitis filium suscitante signatur , qui cum baculo puerum mittens, exstincto filio vitam minime reddidit; per semetipsum vero veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore mortui septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavit. Auctor quippe humani generis Deus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit. Et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi 318 per puerum virgam misit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit, quia, Paulo attestante: Nihil ad perfectum adduxit lex . Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver se humiliter sternens, ad exaequanda sibi mortui membra se collegit: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequ
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu dñi uacuus.¬
coꝵ.ł.uii. In conspectu dñi uacu¬
us apparet: qui nichil secũ de fruc¬
tu sui laboris portat. Alius namq
adipiscendis honorib exsudat. aliꝰ
multiplicandis facultatib estuat᷑:
alius ꝓmerendis laudib anhelat.
Sed quia cuncta hec hic quisq
moriens deserit. ante dñm uacu¬
us apparet: qr secũ ante iudicem
nichil tulit. Hic gͦ ꝑ legem salu¬
briter admonemur dicentẽ:N
apparebis in conspectu dni uacu¬
us. Qui enĩ ꝓmerendȩ uitȩ mer¬
cedem bene agendo ñ ꝓuidet: in
conspectu dñi uacuus apparet.

Expanded text:
in conspectu meo vacuus. In conspectu Domini vacuus apparet, qui nihil secum de fructu sui laboris portat. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat, alius multiplicandis facultatibus aestuat, alius promerendis laudibus anhelat. Sed quia cuncta haec hic quisquis moriens deserit, ante Dominum vacuus apparet, quia secum ante judicem nihil tulit. Hinc ergo per legem salubriter admonemur dicentem: Non apparebis in conspectu Domini vacuus. Qui enim promerendae vitae mercedem, bene agendo non providet, in conspectu Domini vacuus apparet.
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ exercitus stat: qr & uoluntas
electoꝵ sp̃uum diuinȩ pietati con¬
cordat. & reꝓboꝵ sensus suȩ malitiȩ
seruiens. tudicio districtionis eitis
obtemꝑat. Unde & mox fallax
sp̃c in mediũ ꝓsiluisse describit᷑.¬
meritis decipiatur. Neq enĩ fas ẽ
buisset deceptione dãpnari qͣtinꝰ
qui sepe uolens ceciderat in culpam.
quandoq nolens caꝑetur ad penã:
occulta iusticia malignis spiritib

Expanded text:
lorum exercitus stat: quia et voluntas lorum exercitus stat: quia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat; et reproborum sensus suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prosiliisse describiturmeritis, decipiatur. Neque enim fas est buisset deceptione damnari: quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam, occulta justitia licentia malignis spiritib
Abbreviated transcription (Latin):
Quid soliũ dñi: nisi angłicas pote¬
states accipimus: Quarũ menti
b altius p̾sidens: inferius cuncta
disponit. Et quid exercitus cęli. ni¬
siministrantiũ angłoꝵ multitu¬
uo describitur: Quid est gͦ qd ex¬
ercitus cęli a dextris & finistris eius¬
stare ꝑhibetur : Ds̃ enim qui ita ẽ
intra omĩa. ut etiam sit extra om̃ia:
nec dextera nec sinistra concluditur.
Sed dextera di angłoꝵ pars electa:
sinistra uͦ dei pars angłoꝵ repba de¬
signatur. Non enim ministrant
d̃o solũmodo boni qui adiuuent:
s etiam mali qui ꝓbent. Non solũ
qui a culpa redeuntes subleuent:
s etiam qui redire nolentes gͣuent.
Nec qd̾ cȩli exertitus dr: angłoꝵ
pars reꝓba in eo intelligi posse ꝓ¬
hibetur. Quas enĩ fuspendi in ae¬
re nouimus: aues cȩli nominamꝰ.
Et de eisdem sptritib: paulus di¬
cit. Contra sp̃ualia nequitiȩ in ce-¬
lestib Quoꝵ caput enuntians ait.
Scd̃m principem potestatis aeris
huiꝰ. Adextera gͦ dĩ & sinistra ange¬

Expanded text:
 solium Domini, nisi angelicas potestates accipimus, quarum mentibus Deus altius praesidens inferius cuncta disponit? Et quid exercitus coeli, nisi ministrantium angelorum multitudo describitur? Quid est eexercitus coeli a dextris stare perhibetur? Deus enim qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextera, nec sinistra conclSed dextra Dei, angelorum pars electa; sinistra autem Dei, pars angelorum reproba designatur. Non enim ministrant Deo solummodo boni, qui adjuvent; sed etiam mali, qui probent; non solum qui a culpa redeuntes sublevent, sed etiam qui redire nolentes gravent. Nec quod coeli exercitus dicitur, angelorum pars reproba in eo intelligi posse prohibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus. Et de eisdem spiritibus Paulus dicit: Contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Quorum caput enuntians, ait: Secundum principem potestatis aeris ejus . A dextra ergo Dei et sinistra ange
Abbreviated transcription (Latin):
tiis iungimur: tulpis ligamur.
Unde iosaphach qui tot de ante¬
acta uita p̃coniis attollit᷑ de rigs
achab amicitiis pene periturus in¬
Impio p̃bes auxilrũ. & his qui odert̃
dñm amicitia rungeris: & idcirco
na oꝑa inuenta sunt inte: eo qd abs¬
tuleris lucos de terra iuda. Ab illo¬

Expanded text:
tiis conjungimur, culpis ligamur. Unde Josaphat, qui tot de anteacta vita praeconiis attollitur, de Achab regis amicitiis pene periturus inImpio praebes auxilium et his qui oderunt Dominum amicitia jungeris, idcirco na opera inventa sunt in te, eo quod abstuleris lucos de terra Juda, et
Abbreviated transcription (Latin):
zecħ. Achab iniquus rex aꝓpheta
rep̃hensus. cũ contra se diuinam
sententiam audisset. ꝑtimuit: &
magno merore dep̃ssus est. ita ut
ꝓphetȩ suo dñs diceret. Nonne ui¬
disti achab humiliatũ corã me :
Quia igit᷑ humiliatus est mei cau¬
sa: ñ inducam malũ in dieb eius.
In quib dñi uerbis pensandũ est.
quomͦ ei in electis suis meror ama¬
ritudinis placeat. qui amittere
timent d̾m: si fic ei & in reꝓbo pe¬
nitentia placuit. qui timebat ꝑ¬
oere p̃sens scłm: aut quomͦ ei gr¬
ta sit spontanea afflictio ꝓculpis
in eis qui placent. si hec ad tempꝰ
placuit & in eo qui displicebat.¬

Expanded text:
c Achab iniquus rex a propheta reprehensus cum contra se divinam sententiam audisset, pertimuit, et magno moerore depressus est, ita ut prophetae suo Dominus diceret: Nonne vidisti humiliatum Achab coram me? Quia igitur humiliatus est mei causa, non inducam malum in diebus ejus . In quibus Domini verbis pensandum est quomodo ei in electis suis moeror amaritudinis placeat qui amittere timent Dominum, si sic ei et in reprobo poenitentia placuit qui timebat perdere praesens saeculum? Aut quomodo ei grata sit spontanea afflictio pro culpis in eis qui placent, si haec ad tempus placuit et in illo qui displicebat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm pulchra es: oculi tui co¬
lumbarũ. absq eo qd intrinsecus
cat: quia alia est ei pulchritudo
moꝵ in qua nunc cernitur. atq
alia pulchritudo p̃mioꝵ in qua
tunc ꝑconditoris sui sp̃em suble¬
uatur. Cuius uidelicet m̃bra om̃s
electi quia ad cuncta simpliciter
incedunt: eius oculi columbarũ
uocantur. Qui magna luce ir¬
radiant: quia & signoꝵ mtracu¬
lischoruscant. Sed quantũ est
om̃e hoc miraculũ qd uideri po¬
test: Illud de internis miracu¬
lũ est mirabilius qd̾ uideri ñc ñ
potest: de quo illic apte subditur.
Absq eo qd̃ intrinsecus latet. Mag¬
na quippe est głia aꝑti oꝑis: sẽd
longe incomparabilis occultȩ re¬
munerationis. Pulchrũ est om̃e
hoc qd̃ quasi incęli faciem diuina
dispensatione cernitur:s longe
illud & incomꝑabilit pulchrius.
ad qd̃ inuisibilit̾ ꝑuenit᷑. xxui.

Expanded text:
lchra es! Oculi tui columbarum absque eo quod intrinsecus cat, quia alia est ei pulchritudo morum, in qua nunc cernitur, atque alia pulchritudo praemiorum, in qua tunc per Conditoris sui speciem sublevatur. Cujus videlicet membra omnes electi, quia ad cuncta simpliciter incedunt. Ejus oculi columbarum vocantur, quia magna luce irradiant, quia et signorum miraculis coruscant. Sed quantum est hoc omne miraculum, quod videri potest? Illud de internis miraculum est mirabilius, quod videri nunc non potest, de quo illic aperte subditur, absque eo quod intrinsecus latet. Magna quippe est gloria aperti operis, sed longe incomparabilis occultae remunerationis. Pulchrum est omne hoc, quod quasi in coeli faciem divina dispensatione cernitur; sed longe illud et incomparabiliter pulchrius ad quod invisibiliter pervenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uina fecit. & humana ꝑtulit. qͣsi
ꝑ fenestras uel ꝑ cancellos ad ho¬
mines ꝓspexit. ut d̾s̃ & appareret
ex miraculis. & lateret ex passioni¬
b: & homo cerneretur ex passionibꝰ.
s tam̃ esse ultra hominẽ ex mira¬
culis agnosceretyr.xuiii. In omeł.¬

Expanded text:
ina fecit, et humana pertulit, quasi per fenestras vel cancellos ad homines prospexit, ut et Deus appareret ex miraculis, cum lateret ex passionibus, et homo cerneretur ex passionibus, sed tamen esse ultra hominem ex miraculis agnosceretur. In e
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc qd̾ testatur historia sic est ue¬
raciter factũ: ut significet aliqͥd
ueraciter faciendũ. Licet enĩ in¬
conditione mundi ita historice
factũ teneamus. t̾ram tam̃ eccłiam
figurasse ñ inconuenient̃ accipi¬
cit. & patrocinii umbraculo custo¬
dit: que & loquendo pascit. & opi¬
tulando ꝓtegit: ut ñ solũ herbã
refectionis ꝑferat. sed etiã cũ fruc¬
tu oꝑis arborem ꝓtectionis. bonos

Expanded text:
od testatur historia, sic est veraciter factum, ut significaret aliquid veraciter faciendum. Per conditione mundi ita historice factum teneamus, terram tamen Ecclesiam figurasse non inconvenienter accipicit, et patrocinii umbraculo custodit. Quae et loquendo pascit, et opitulando protegit, ut non solum herbam refectionis proferat, sed etiam cum fructu operis arborem protectionis. AUGUS
Abbreviated transcription (Latin):
ditari: ñ erit innocens.¬
opes ambit. uitare peccatũ ne-¬
gligit: & more auiũ captus. cũ
escam terrenarũ rerũ auidus
conspicit quo stranguletur pec¬
cati laqueo ñ agnoscit. lxxxyiii.¬

Expanded text:
ditari, non erit innocensopes ambit, vitare peccatum negligit; et more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus conspicit, quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
mentes renuunt considerare:
iudiciũ qd timeant: ad hoc qͣn¬
doq gaudentes ꝑueniunt. qd̃
timentes nullom᷑ euãdant. Si¬
mentis est durȩ: corruet in ma¬
lũ. Sequentis enĩ ira iudicii tan¬
to tunc districtior ab eis porta¬
bitur: quanto nunc & int̾ cul¬
pas minime timetur. Ibi quip¬

Expanded text:
mentes cum renuunt considerare quod timeant, ad hoc quandoque gaudentes perveniunt quod timentes nullo modo evadant. Smentis est durae, corruet in malum . » Sequentis enim ira judicii tanto tunc districtior portabitur, quanto nunc et inter culpas minime timetur. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
unt: quid altud qm clausis oculiᷤ
ad ignem uãdunt:Unde bene
scriptũ est. In die bonoꝵ: ne ĩme¬
mor sis maloꝵ. Et unde ꝑ paulũ
or̃. Qui gaudent: tanqͣm ñ gau¬
dentes sint. Quia & si qua ẽ pre¬
sentis temporis ita est agenda le¬
ticia. ut nũqͣm amaritũdo seq̃n-¬
tis iuidicii recedat a memoria:
quatinꝰ dũ mens pauida extremȩ

Expanded text:
t, quid aliud quam clausis oculis ad ignem vadit? Unde bene scriptum est: « In die bonorum ne immemor sis malorum . » Et unde per Paulum dicitur: « Qui gaudent tanquam non gaudentes sint , » quia et si qua est praesentis temporis, ita est agenda laetitia, ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria, quatenus dum mens pavida extre
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt. & eius rectitudinis pa¬
uore concutiunt᷑: lũ se reddendi
rationib conspiciunt idoneos ñ
esse. si districte iudicentur. Ĩo au¬
tẽ maiestatis intimȩ iudicio semꝑ¬
assistunt. ut eo magis qͣmq securi¬
& ñ pauidi sint. quo hic qͣm diu ui¬
siderat. minime formidat: & tan¬
tomagis in hac uita est quasi se¬
curus. qͣnto a consideratione int̃¬
nȩ districtionis alienus. Puersi

Expanded text:
proponit, et ejus rectitudinis pavore concutitur, dum se reddendi rationibus conspicit idoneum non esse, si districte judicetur. Recte aur, majestatis intimae judicio assistunt, ut eo magis quandoque securi sint, quo hic quandiu visiderat, minime formidat; et tanto magis in hac vita quasi securus est, quanto a consideratione internae districtionis alienus. Semper
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm diu in hac uita sunt: securi¬
tatis sibi confidentiam ñ ꝓmit¬
tunt. Horis enĩ om̃ib contra tẽp¬
tam̃ta suspecti. occulti hostis insi
multis graue ꝑiculũ incauita se¬
curitas fuit: ut callidi hostis in¬
sidias ñ temptati s etiã ꝓstrati
cognoscerent. Uigilandũ quippe
semꝑ est.ut continue sollicita
nũquam relaxetur intentione
supna: & laboriosa deserens in
cogitationib fiuxis quasi in quib¬
dam mollib stramentis iacens. ue¬
nienti corruptori diabolo mens se
resoluta ꝓstituat. Semꝑ autẽ est
ad certamen aduersarii erigendus
animus: semꝑ contͣ occultas insi¬
uias cautela ꝓuidenda. Hinc etenĩ
abacuc ꝓpħa ait. Suꝑ custoddiam
meã stabo. Hinc rursũ scriptũ est.
Statue tibi spetulam. pone tibi
amaritudines: qui euͣgłizas syon.¬
Sc̃i gͥ uiri certitudinem sibi in se
ꝓmittere ñ p̃sumunt: s positi m¬
ter gaudiũ spei & temptationis
metũ confidunt & timent. con¬
fortant᷑ & titubant. certi morant᷑¬

Expanded text:
quandiu in hac vita sunt, securitatis sibi confidentiam non promittunt. Horis enim omnibus contra tentamenta suspecti, occulti hostis insidmultis grave periculum incauta securitas fuit, ut callidi hostis insidias non tentati, sed jam prostrati cognoscerent. Vigilandum quippe semper est, ut mens continue sollicita nunquam relaxetur intentione superna, ne laboriosa deserens, in cogitationibus fluxis, quasi in quibusdam mollibus stramentis jacens, venienti corruptori diabolo mens se resoluta prostituat. Semper vero est ad certamen adversarii erigendus animus; semper contra occultas insidias cautela providenda. Hinc etenim Habacuc propheta ait: Super custodiam meam stabo . Hinc rursum scriptum est: Statue tibi speculam; pone tibi amaritudines, qui evangelizas Sion et certitudinem sibi in se promittere non praesumunt; sed positi inter gaudium spei, et tentationis metum, confidunt, et timent; confortantur, et titubant; certiorantu
Abbreviated transcription (Latin):
ra quib frequent̃ int̾ficit: quia
ualde rarũ est qd̃ hostis ñr electoꝵ
saluti etiam uulnerib seruit. Pre
uicia que humano generi ĩmani¬
ter dñantur: unũ uidelicet sp̃c.
atq aliud carnis. suꝑbia atq luxu

Expanded text:
ra, quibus frequenter interficiet: quia ra, quibus frequenter interficiet: quia valde rarum est, quod hostis noster electorum salutvitia quae humano generi immaniter dominantur: unum videlicet spiritus, atque aliud carnis. Antiquu
Abbreviated transcription (Latin):
tute se extulit ꝑ uiciũ ad humili¬
tis extollitur. ñ gladio. s ut ita dixe¬
rim medicam̃to uulneratur. Quid¬
est enĩ uirtus nisi mẽdicamentũ:
& quid est uiciũ nisi uulnus: Qͥa
gͦ nos de medicam̃to uulnus fa-¬
cimus. facit ille de uulnere medi¬
camentũ: ut qui uirtute ꝑcuti¬
mur. uicio curemur. Nos namq
uirtutũ dona retorquemꝰ in usũ
uicioꝵ: ille uicioꝵ illecebras assu¬
mit in arte uirtutũ. Et salutis
statũ ꝑcutit ut seruet: ut qui hu¬
mili  tatem corruentes fugimꝰ:¬
ei saltim cadentes inhereamꝰ. Sed
int̾ hec sciendũ est: qd̾ pleriq ho¬
minũ qui in multis corricunt. ar
tius ligantur. Cumq eos antiquus
hostis ex uno uicio ꝑcutit. ut conci¬
dant. ex alio qͦ illigat ne surgãt.
Consideret itaq homo cũ quo ad¬
uersario bellũ gerat. & si iam in ali¬
quo se deliquisse ꝑpendit. saltim
ad culpam ꝑtrahi exculpa ꝑtime¬
scat: ut studiose uitentur uulne¬

Expanded text:
tute se extollit, per vitium ad humilitute se extollit, per vitium ad humilitibus extollitur, non gladio, sed, ut ita dixerim, medicamento vulneratur. Quid enim virtus, nisi medicamentum? Et quid est vitium, nisi vulnus? Quia ergo nos de medicamento vulnus facimus, facit ille de vulnere medicamentum; ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum: ille vitiorum illecebras assumit in artem virtutum, et salutis statum percutit, ut servet: ut qui humilitatem currentes fugimus, saluti cadentes haereamus. Sed inter haec sciendum est, quod plerique hominum, quo in multis corrtius ligantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat. Et si jam se in aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam pertrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulne
Abbreviated transcription (Latin):
custodit. Unde quia citius satisfie
ri credimus: breuit̃ respondemus.
Nonnulli enĩ ꝑ accepta dona uir¬
men quo cetiderint ñ agnoscunt.
Pinde contra eos hostis antiquus
quia iam interiꝰ dñatur. etiam ex¬
terius seuire ꝑmittitur: lit qui
in cogitatione elati sunt ꝑcarnis
luxuriam ꝓsternant᷑. Scimus autẽ
qm̃ aliqͣndo minus est incorporis
corruptionem cadere: qͣm cogitati¬
care: Sed cũ minus turpis suꝑbia
creditur: minus uitatur. Luxuri¬
quo simul om̃s turpem nouerunt.
Unde fit plerũq ut ĩmulli post
ex aꝑto casu malũ culpe latentis
erubescant: & tc̃ etiam maiora cor
uius confundunt᷑. Reos enĩ se int̃
minora conspiciunt: qui se liberoᷤᷤ
int̃ grauiora crediderunt. Pia gͦ
om̃ dispensatione laxatus. ñnũ
culpam trahit: & dũ plus ꝑcutit.
inde eũ quem ceperat amittit. atq
unde uicisse cernitur. inde suꝑa¬
tur. Considerare libet intͣ muni¬
uore nos continet. Ecce qui de uir¬

Expanded text:
cuscusius credimus, breviter respondemus: Nonnulli enim per accepta dona virmen quo ceciderant non agnoscunt. Proinde contra eos hostis antiquus, qui jam interius dominatur, etiam exterius saevire permittitur: ut qui in cogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est, in corporis corruptionem cadere, quam cogitaticare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur: luxuriquo simul omnes turpem noverunt. Unde fit plerumque, ut nonnulli post erto casu, malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrvius confunduntur. Reos enim se inter minora conspicinter graviora crediderant. Pia ergo Domini dispensatione laxatus nonnunqculpam trahit, et dum plus percutit, inde eum, quem ceperat, amittit: atque unde vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet intra munivore nos continet. Ecce qui de vir
Abbreviated transcription (Latin):
tura sacra uiroꝵ taltũ id est
dauid & petri. peccata sunt
indita: ut cautela minoꝵ sit
runa maioꝵ. Ad hoc uͦ utroꝵq il¬
lic & penitentia insinuat᷑ & ue¬
nia: ut spes ꝑeuntiũ sit recuꝑa¬
tio ꝑ̃ditoꝵ. De statu gͦ suo dauid
cadente nemo suꝑbiat: de lapsu
etiam suo dauid surgente nemo
desꝑet. Ecce qͣm mirabilit̾ scriptu¬
ra sacra eodem uerbo suꝑbos p̃mit.
Unam namq rem gestam reculit:
& diuerso mͦ suꝑbos quidẽ ad humi¬
litatis formidinem. humiles uͦ ad
spei fiduciam reuocauit. O mesti¬
mabile noui generis medicamentũ:
qd uno eodemq ordine positũ. &
p̃mendo tumentia exsiccat. & sub¬
leuando arentia infundit. De ma¬
ioꝵ nos lapsu terruit:s de repara¬
tione roborauit. Sic quippe semꝑ.
sic nos diuinȩ dispensationis mise¬
ricordia & suꝑbientes reprimit:
& ne ad desꝑationem corruamus
fulcit. Sed quia exigente causa. da¬
uid ad mediũ dẽducto tanti facino¬
ris memoriã fecimus: lectoris ani

Expanded text:
tura sacra virorum talium, id est David et Petri peccata sunt indita, ut cautela minorum sit ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur et venia; ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat. De lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo superbos premit, Unam namque rem gestam retulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis formidinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine positum, et premendo tumentia exsiccat, et sublevando arentia infundit. De majorum nos lapsu terruit, sed de reparatione roboravit. Sic quippe semper, sic nos divinae dispensationis misericordia, et superbientes reprimit, et ne ad desperationem corruamus, fulcit. Sed quia exigente causa David ad medium deducto, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fort
Abbreviated transcription (Latin):
subditione suȩ dñationis. aut per
elationẽ sp̃c. aut ꝑ carnis corrup¬
tionem tenet. Quosdam uͦ in u¬
troq possidet: qr cũ eos suꝑbiȩ sp̃c
eleuat. a tumore suȩ altitũdinis
nec uerecundia corruptionis incli

Expanded text:
sub ditione suae dominationis aut per elationem spiritus, aut per carnis corruptionem tenet. Quosdam vero in utroque possidet, quia cum eos superbiae spiritus elevat, a tumore suae altitudinis nec verecundia corruptionis incli
Abbreviated transcription (Latin):
numeri uͦ gentiũ popłi uiam ui-¬
tȩ illo moriente secuti sunt. Su¬
ꝑbos namq dũ adhuc passibilis
uiueret ꝑculit: a passibili uͦ uita
mortuos strauit. Qd̃ bene sam¬
son in semet ipso dudũ figuralit
exp̃ssit: qui paucos quidem dũ
uiueret int̾emit. destructo uero
templo hostes innumeros cum
moreretur occidit. Quia nimirũ
oñs ab elatione suꝑbiȩ paucos cũ
urueret. plures uͦ cũ templũ sui
corpis solueretur extinxit: &e elec¬
tos ex gentib quos uruendo susti¬
nuit. simul om̃s moriendo ꝓstra

Expanded text:
gentium populi viam vitae illo moriente secuti sunt. Superbos namque dum adhuc passibilis viveres, pertulit, a passibili vero vita mortuos stravit. Quod bene Samson in semetipso dudum figuraliter expressit, qui paucos quidem dum viveret, interemit: destructo autem templo, hostes innumeros, cum moreretur, occidit . Quia nimirum Dominus ab elatione infidelitatis paucos cum viveret, plures vero cum templum sui corporis solveretur, extinxit, atque elatos ex gentibus, quos vivendo sustinuit, simul omnes moriendo prostra
Abbreviated transcription (Latin):
nis: cecidit domus suꝑ om̃s
principes & ceterã multitudinẽ
que ibi erat. Multoq plures int̾¬
fecit moriens: qͣm antea uiuens
tem resurrectionemq dñ creuit
eccłia: & in cunctis est gentib di
mortis petiit. fidem suam in gen¬
tib dilatauit: & in innumera cor¬
oa credentiũ scãm eccłiam exten¬

Expanded text:
nis, cecidit domus super omnes principes et caeteram multitudinem, quae ibi erat, multosque plures interfecit moriens, quam antea vivus tem et resurrectionem ejus crevit Ecclesia, atque in cunctis est gentibus dimortis petiit, fidem suam in gentibus dilatavit, atque in innumera corda credentium sanctam Ecclesiam exten
Abbreviated transcription (Latin):
de illa lapides exeunt: quib adu̾¬
sarioꝵ pectora feriantur. Ita scã
tes ex illa uiri ꝓdeunt: quib quasi
lapideisictib iniquoꝵ corda tundã¬
tiũ pectora dura confringantyr.
Unde & golias ĩmanissimus saxo
fundȩ moritur: quia singulari
scẽ eccłiȩ lapide diabdlica celsitudo

Expanded text:
de illa lapides exeunt quibus adversariorum pectora feriantur. Ita sancttes ex illa viri prodeunt, quibus quasi lapideis ictibus iniquorum corda tundantium pectora dura confringunt. Unde et Golias immanissimus saxo fundae moritur, quia singulari sanctae Ecclesiae lapide diabolica celsitudo
Abbreviated transcription (Latin):
dauid subiectũ cotidiano succresce¬
re uirtutũ successu conspiceret.
suam ei in coniugio filiam spo¬
pondit. & in eius docem centum
ab eo dari philistinoꝵ p̃putia pe¬
tiit: ut cũ ꝓuocatus miles ultra
se excrescere quereret. inimicoꝵ
gladiis traditus uitã finiret. Si¬
cut scriptũ est. Non habet neces¬
se rex sponsalia. nisi tantũ cen¬
tũ p̃putia philistinoꝵ: ut fiat
ultio de inimicis regis. Porro sa¬
ul cogitabat tradere dauid in ma¬
nib philistinoꝵ. Sed dauid dis¬
positionis intime fauore robo¬
tiȩ suȩ est consilio comp̃hensus:
quia unde succrescentis militis
uitam se extinguere credidit. urr¬
tutis eius głiam inde cumulauit

Expanded text:
David subjectum quotidiano succrescere virtutum successu conspiceret, suam ei in conjugium filiam spopondit, atque in ejus dotem centum dari ab eo Philisthinorum praeputia petiit, ut cum provocatus miles, ultra se excrescere quaereret, inimicorum gladiis traditus vitam finiret, sicut scriptum est: Non habet necesse rex sponsalia, nisi tantum centum praeputia Philisthinorum, ut fiat ultio de inimicis regis . Porro Saul cogitabat tradere David in manus Philisthinorum, sed David dispositionis intimae favore robotiae suae est consilio comprehensus, quia unde succrescentis militis vitam se exstinguere credidit, virtutis ejus gloriam inde cumulavit
Abbreviated transcription (Latin):
am cũ de imꝑfectione rep̃hendũt.
Qui & fiquando ꝑ infirmitate
sese abstinere uix possunt. ut ñ ex
quasi oram clamidis silent̃ incidt̃.
Quia uidelicet dũ p̃latę dignita¬
ti saltem innoxiȩ & latenter dero¬
gant: quasi regis suꝑpositi uestẽ
fedant. Sed tam̃ ad semet ipsos
redeunt: seq uehem̃tissime uel de
tenuissima uerbi laceratione rep̃¬
hendunt. Unde bene scriptũ est.
Post hec dauid ꝑcussit cor fuũi: eo
qd̾ abscĩdisset oram clamidis faul.
facta quippe p̃positoꝵ oris gladio
ferienda ñ sunt. etiam cũ recte re¬
p̃hendenda iudicant᷑. Siqͣndo uͦ
contra eos uel in minimis lingua
labitur: necesse est ut ꝑ afflicti¬
onem penitentiȩ comprimatur:
quatimis ad semet ipsũ redeat.¬
& cũ p̃posite potestati delique¬
rit. eiis contra se iudiciũ a quo
sibi p̃lata est phorrescat. Nam
cũ p̃positis delinquimus: eius or¬
dinationi qui eos nobis p̾̃tulit ob¬

Expanded text:
am cum de imperfectione reprehendunt. am cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extremquasi oram chlamydis silenter incidunt: quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidFacta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantur. Si quando vero contra eos vel ilabitur, necesse est ut afflictione poenitentiae comprimatur, quatenus ad semetipsam redeat, cum praepositae potestati deliquerit, ejusque contra se judicium, qui sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi qui eos nobis praetulit, ob
Abbreviated transcription (Latin):
considerant. ne contra eos audati¬
ores fiant:s sic si qua ualde sunt
eoꝵ praua apud semet ipsos dnu¬
dicentꝰ ut tam̃ diuino timore
constricti. ferre sub eis iugũ reue¬
rentiȩ ñ recusent. Qd̃ melius
secutor cũ ad purgandũ uentrẽ
speluncam fuisset ingressus: illic
cũ uiris suis datud merat. qui ñ
tam longo tempore ꝑsecutionis
etus mala tolerabat. Tũq eũ uit
sui ad feriendũ saul accenderent:
fregit eos responsionib. quia ma
qui tam̃ occulte furrexit. & oram
clamidis eius abscidit. Quid enĩ
ꝑ saul nisi mali rectores: quid ꝑ
dauid nisi boni subditi designan¬
tur: Saul gͥ uentrem purgare
est : prauos p̃positos conceptam
in corde maliciã usq ad oꝑa mi¬
seri odoris extendere: & cogitata
apud se notia. factis exteriorib exe¬
quendo monstrare. Quem tam̃
dauid ferire metuit: qr pie subdi¬
toꝵ mentes ab om̃i se peste obtrec¬
tationis abstinentes. p̃positoꝵ uitã
nullo lingnȩ gladio ꝑcutiunt: eti¬

Expanded text:
considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si qua valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ersecutor, cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos responsionibus, quia maQui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit. Quid enim per Saul, nisi mali rectores; quid per David, nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, eti
Abbreviated transcription (Latin):
lectatione ꝑforare. Nequa qͣm uero
hisboseth iste hac morte succũbe¬
ret: si ñ ad ingressũ domus mulie¬
rem. ĩd est ad mentis aditũ mollẽ
custodiam deputasset. Fortis nãq
iurilisq sensus. p̃poni cordis forib
debet: quem nec negligentiȩ somnꝰ
opprimat: nec ignorantiȩ error fal¬
lat. Unde bene hisbosech appella¬
tus est: qui custode femina hostili¬
b gladiis nudatur. Hisbosech nãq:
est: qui forti mentis custodia muni¬
tus ñ est: quia dũ uirtutes se agere
estimat. subintrantia uicia nescien¬
tem necant. Tota itaq uirtute mu¬
niendus est aditus ñre mentis: ne
quando eam insidiantes hostes pe¬
netrent. foramine neglectȩ cogitati¬
onis. Uirtutes etiam quas agimus.
dignũ est ut sũmoꝑe ab intentio¬
nis origine pensemus. ne ex ortu
malo ꝓdeant. etiam si recta sunt

Expanded text:
lectatione perforare. Nequaquam vero lectatione perforare. Nequaquam vero Hisboseth iste morte succumberet, si non ad ingressum domus, mulierem, id est ad mentis aditum mollem custodiam deputasset. Fortis namque, vigilisque sensus praeponi cordis foribus debet, quem nec negligentiae somniis opprimat, nec ignorantiae error fallat. Unde bene Hisboseth appellatus est, qui custode femina hostilibus gladiis nudatur: Hisboseth quippe est qui fortis mentis custodia munitus non est, qui dum virtutes se agere aestimat, subintrantia vitia nescientem necant. Tota itaque virtute muniendus est aditus mentis, ne quando eam insidiantes hostes penetrent foramine neglectae cogitatiI .--Virtutes ergo quas agimus, dignum est ut summopere ab intentionis origine pensemus, ne ex malo ortu prodeant, etiam si recta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nos suos motus sollicite circũspici
Unde recte inopinata morte ex¬
tinctus hisboseth dr: quem scrip¬
tura sacra ñ in domo ostiariũ. seb
ostiariam habuisse testat᷑ dicens̃.
uenientes filii remmon berothite
rechab & banaa. ingressi sunt fer¬
uente die domũ hisboseth: qui
dormiebat suꝑ stratũ suũ meridie.
Ingressi sunt autẽ domũ: & ostra¬
ria domus purgans triticũ obdor¬
miuit. Assumentes uͦ spicas tritici
latenter ingressi sunt: & ꝑcusse¬
runt eũ in inguine. Ostiaria tri¬
ticũ purgat: cũ mentis custodia
discernendo uirtutes a uiciis sepa¬
rat. Que si obdormierit: in morte
ꝓprii sui dm̃ insidiatores admit¬
tit. Quia cũ discretionis sollicitu¬
oo cessauerit: ad interficiendũ an¬
mũ malignis spiritib ider pandit.
Qui ingressi spicas tollunt: quia
mox bonarũ cogitationũ germina
auferunt. Atq in inguine feriunt:
quia uirtutem cordis delectatione
carnis occidunt. In inguine quippe
ferire est: uitam mentis carnis de¬

Expanded text:
nos suos motus sollicite circumspicieUnde et recte inopinata morte exstinctus Isboseth dicitur, quem Scriptura sacra non in domo ostiarium, sed ostiariam habuisse testatur, dicens: « Venientes filii Remmon Berothitae, Rechab, et Baana ingressi sunt fervente die domum Isboseth, qui dormiebat super stratum suum meridie: Ingressi sunt autem domum, et ostiaria domus purgans triticum obdormivit; assumentes spicas tritici latenter ingressi sunt et percusserunt eum in inguine. « Ostiaria triticum purgat, cum mentis custodia discernendo, virtutes a vitiis separat: quae, si obdormierit in mortem proprii Domini, insidiatores admittit, quia cum discretionis sollicitudo cessaverit, ad interficiendum animum malignis spiritibus iter pandit: qui ingressi spicas tollunt, quia mox bonarum cogitationum germina auferunt, atque in inguine feriunt, quia virtutem cordis delectatione carnis occidunt: in inguine quippe ferire, est vitam mentis carnis de
Abbreviated transcription (Latin):
quia dũ infirmi quiꝙ fortium
facta corripiunt. ipsa uiuentium
sorte reꝓbantur. Aliqͣndo etiã sc̃i
uiri quedam minimis condescen¬
dentes dicunt: quẽdam uͦ sũma cõ¬
templantes ꝓferunt. Dũq uim
condescensionis uel altitudinis ne
sciunt: audacter hec stulti rep̾hen¬
dunt. Et quid est iustũ de sua cõ¬
descensione uelle corrigere: nisi
inclinatam archam suꝑba rep̃¬
hensionis manu releuare: Quid
est iustũ de incognita locutione
rep̃hendere. nisi motũ eius fortitu¬
dinis erroris lapsũ putare: Sed ꝑ¬
dit uitam qui archam di tumide
subleuat: quia nequaqͣm quis
scõꝵ corrigere recta p̃sumeret. ni¬
si de se prius meliora sensisset. yn¬
de & leuites idem recte ora dr: qd̾
uidelicet robustus dñi int̃pretat᷑.
Quia p̾sumptores quiq nisi au-¬
daci mente robustos se in dño cre¬
derent: nequaqm melioꝵ facta
uel dicta uelut infirma uidica¬

Expanded text:
quia dum infirmi quique fortium quia dum infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. Aliquando etiam sancti viri quaedam minimis condescendentes dicunt, quaedam vero summa contemplantes proferunt: dumque vim vel condescensionis vel altitsciunt, audaciter haec stulti reprehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis manu relevare? Quid est justum de incognita locutione reprehendere, nisi motus ejus fortitudinem, erroris lapsum putare? Sed perdit vitam qui arcam Dei tumide sublevat; quia nequaquam quis sanctorum corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora sensisset. Unde et Levites idem recte Oza dicitur: quod videlicet robustus Domini interpretatur. Quia praesumptores quique, nisi audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta, velut infirma, judica
Abbreviated transcription (Latin):
lent. S eo ab eis ñ temere rephen¬
oenda sunt: quo app̃hendi ueracit
nequaqͣm possunt. Sepe etiam a
maiorib aliquid dispensatorie agi¬
tur: qd a minorib error putatur.
Sepe a fortib multa dicunt᷑: que
idcirco infirmi driudicant quia ig¬
norant. Qd̃ bene bobus calcitranti¬
bus inclinata illa testam̃ti archa
significauit. Quam quia casuram
credens leuites erigere uoluit:mox
sententiã mortis accepit. Quid nã
q est mens iusti: nisi archa testam̃¬
ti: Que gestata bob calcitrantib
inclinatur: quia ñ numqͣm etiam
qui bene p̾est. dũ subiectoꝵ popu¬
loꝵ confufione concutitur: ad dis¬
pensationis condescensionẽ ex sola
dilectione ꝑmouetur:. Sed in hoc
qd̃ dispensatione agitur: inclina¬
tio ipsa fortitudinis. casus putat᷑
imꝑitis. Unde & ñ nulli subditi.
contra hanc manus rep̃hensionis
mittunt: s a uita ꝓtinus ipsa sua
temeritate deficiunt. Leuites gͦ
quasi adiuuans manũ extendit:
sed delinquens uitam ꝑdidit:

Expanded text:
sed eo ab eis non temere reprehendenda sunt, quo apprehendi veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur, saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca significavit, quam qui casuram credens levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit. Quid est namque mens justi, nisi arca testamenti, quae gestata bobus calcitrantibus inclinatur? Quia nonnunquam etiam qui bene praeest, dum subjectorum populorum confusione concutitur, ad dispensationis condescensionem ex sola dilectione promovet. Sed in hoc quod dispensatione agitur, inclinatio ipsa fortitudinis, casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt; sed a vita protinus ipsa sua temeritate deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum tetendit: sed delinquens vitam perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
debilia uel extrema: ut illa ex hu¬
militate solidaret. que coram ho¬
minib gesserat fortia. Quid de eiꝰ
factis ab aliis sentiatur ignoro: ego
oauid plus saltantẽ stupeo quam
pugnantem. Pugnando giuppe h¬
stes subdidit: saltando uͦ coram dño
semet ipsũ uicit. Quem michol sa¬
ul filia adhuc ex tumore regii gene¬
ris infana. cũ humiliatũ despiceret.
oicens. qͣm gloriosus fuit hõdie rex
isrł discooꝑiens se ante ancillas ser

Expanded text:
debilia vel extrema, ut illa ex hudebilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro: ego David plus saltantem stupeo, quam pugnantem. Pugnando quippe hostes subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum; quem Michol Saul filia, adhuc ex tumore regii generis insana, eum humiliatum despiceret, dicens: « Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ munera dauid ꝑceperat.
& in his om̃ib qͣm forti se humilita¬
te seruabat. Quem enĩ ñ extolleret
ora leonũ frangere: ursoꝵ brachia
supare. despectis priorib fr̃ib eligiͥ
reꝓbato rege ad regni gubnacula
ungi. timendũ cunctis uno goliã
lapide sternere: a rege ꝓposita ex¬
tinctis allophilis numerosa p̾pu¬
tia reportare: ꝓmissũ tandẽ regnũ
ꝑcipere. cunctũq isrłiticũ populũ
sine ulla contradictione possidere:
Et tamen cũ archam di iherłm re¬
uocat: quasi oblitus p̃latum se
om̃ib admixtus populis ante ar¬
cham saltat. Et quia coram archa
saltare ut creditur uulgi mos fue¬
rat: rex se in diuino obsequio per
saltatũ rotat. Ecce quem dñs cunc
tis singulariter p̃tulit: sese sub
iecta exhibendo contempnit. Non
potestas regni ad memoriã reducit᷑.
ñ subiectoꝵ oculis saltando uilesce¬
re metuit: ñ se honore p̾latũ cetetis
ante eius archam qui honorẽ de¬
oerat recognoscit. Coram d̃o egit

Expanded text:
virtutum munera David perceperat, atque in his omnibus quam forti se humilitate servabat; quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus elegi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam exsternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere ? Et tamen cum arcam Dei Hierusalem revocat, quasi oblitus praelatum se hominibus, admixtus populis ante arcam saltat; et quia coram arca saltare, ut creditur, vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio per saltatum tis singulariter praetulit, sese subdjecta exhibendo contemnitur. Non potestas regni ad memoriam reducitur, nec subjectorum oculis saltando vilescere metuit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam qui honorem desiderat recognoscit. Coram Deo egit
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑsequentem ñ uult ferire.
Sed cũ iracundi nulla considera¬
tione se mitigant. quasi azael ꝑ¬
sequi & insanire ñ cessant: neces¬
se est ut hii qui furentes repri¬
mere conantur. nequaqͣm se in
furore erigant. sẽd quicquid est
tranquillitatis ostendant. que¬
oam uͦ subtiliter ꝓferant: in qui¬
b ex obliquo furentis animum
pungant. Unde & abner cũ con¬
tra ꝑsequentem substitit: ñ eum
recta. s auersa hasta transfora¬
uit. Ex mucrone quippe ꝑcute¬
re est: impetu aꝑtȩ increpatio¬
nis obuiare. Auersa uͦ hasta ꝑse¬
quentem ferire est:furentẽ tran¬
quille ex quibꝰdam tangere: &
quasi partendo supare Arael au¬
tem ꝓtinus occũbit: quia cõmotȩ
mentes dũ & parci sibi sentrunt. &
tam̃ responsoꝵ ratione in intimis
sub tranquillitate tangunt᷑: ab eo
qd̃ se erexerant statim cadunt:
Qui gͦ a furoris sui impetu sub le¬
nitatis ꝑcussione resiliunt: qua¬
si sine ferro moriuntyr.in. De¬

Expanded text:
quasi persequentem non vult ferire. quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asahel persequi et insanire non cessat, necesse est ut ii qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra persequentem subsistit, non eum recta, sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare; aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asahel autem protinus occubuit, quia commotae mentes dum parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
di ita alios impetunt. ut decli¬
nari om̃ino ñ possĩt: ñ aꝑta reꝓ¬
batione. sed sub quadam sunt
cautela reuerentiȩ parcendo fe¬
riendi. Qd̃ melius ostendimus:
si factũ abner ad mediũ deduca¬
mus. Hunc quippe cũ arael ui
incaute p̃cipitationis impete¬
ret: scriptũ est. Locutus est ab¬
ner ad azael dicens. Recẽde & no¬
li me sequi: ne compellar te cõ¬
fodere in t̾ram. Qui audire con¬
tempsit: & noluit declinare. ꝑcus¬
sit gͦ eũ abner auersa hasta in in¬
guine & transfodit eũ: & mortuus
est. Cuiꝰ enĩ azael tipũ tenuitꝰ. nisi
eoꝵ quos uehementer arripiens fu-¬
ror in p̾ceps ducit: Qui in eõdem
furoris impetu tanto caute decli
nandi sunt: quanto & insane ra¬
piuntur. Unde & abner qui ser¬
mone nr̃o patris lucerna d̃r. fugit:
quia doctoꝵ lingua que suꝑnũ di
lumen indicat. cũ ꝑ abrupta fu¬
roris mentẽ cuiuspiam ferri con¬
spicit. cumq contra irascentem
dissimulat uerboꝵ iacula redd̾e.

Expanded text:
di alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est . Cujus enim Asael typum tenuit, nisi eorum, quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto caute decnandi sunt, quanto et insanius rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro Patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere,
Abbreviated transcription (Latin):
bella laborantem ꝑ significationẽ
diuina uox innotũit cũ dicit. Qon
tu edificabis mͥ templũ: quia uir
sanguinũ es. Dei templũ edificat:
qui corrigendis & instituendis ꝓxi¬
moꝵ mentib uacat. Templũ quip¬
pe dei nos sumus: qui ad ueram ui¬
tam ex eius inhabitatione construi¬
murꝰ. paulo attestante qui ait.
Templũ di sc̃m est: qd̾ estis uo.
Sed uir sanguinũ templũ do edi¬
ficare ꝓhibetur: quia qui adhuc
actis carnalib incubat. necesse est
ut instituere sp̃ualiter ꝓximoꝵ
mentes erubescat: quia suꝑiectas¬

Expanded text:
significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es. Dei templum aedificat, qui corrigendis institutis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus: quia ad veram vitam ex ejus inhabitatione constituimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Dei aedificare prohibetur, quia qui adhuc actibus carnalibus incubat, necesse est ut instituere spiritaliter proximorum mentes erubescat. Nunqui
Abbreviated transcription (Latin):
a uiciis debet esse qui curat aliena
corrigere: ut terrena ñ cogitet᷑. ut
desideriis infimis ñ succumbat qͣtinꝰ
tanto ꝑspicatius aliis fugienda ui¬
deat. quanto hec ipse ꝑscientiam
uicia uerius declinat: quia nequa¬
qͣm pure maculam in menbro con¬
siderat oculus quẽ puluis grauat.¬

Expanded text:
a vitiis debet, qui curat aliena corrigere, ut terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succumbat; quatenus tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat. Quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus, quem pulvis gravat