comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporalib adiacent sensib uł
qͦd nos ipsi in interiore home sumꝰ
scientia comp̃hendendis laboremꝰ.
nec sufficiamꝰ: nontamͣ impudent᷑
in illa quȩ supra sunt diuina ⁊ in¬
effabilia pietas fidelis in ardescit:
non quã suarũ urriũ inflat arro¬
gantia: sed quã gr̃a ipsius creato¬
ris ⁊ saluatoris inflãmat. Nam qͦ
intellectu ho dđm capit : qui ipsũ
intellectũ suũ qͦ eũ uult capere nͣ¬
dũ capit: Si aute̾ h̃c capit: atten¬
dat diligent᷑ nichil eo esse in sua na¬
tura melius. & uideat. utrũ ibi ui-¬
deat ulla liniam̃ta formarũ nito¬
res coloꝵ.spaciosã granditatẽ. par¬
tiũ distantiã. molis distentionem:
aliquas ꝑ locoꝵ intͣualla motioẽs.
uel qd eiusmodi. Nichil certe istoꝵ
inuenimꝰ in eo qͦ in natura nr̃a
nichil melius inuenimꝰ. id ÷ in
nr̃o intellectu: qͦ sapientiã capimꝰ.
quantȩ capaces sumꝰ. Qd̃ gͦ nͣ in¬
uenimꝰ in meliore nr̃o. ñ debemꝰ
in illo quȩrere qđ longe ẽ meliꝰ

Expanded text:
corporalibus adjacent sensibus, vel quod nos ipsi in interiore homine sumus, scientia comprehendendis laboremus, nec sufficiamus: non tamen impudenter in illa quae supra sunt divina et ineffabilia, pietas fidelis ardescit; non quam suarum virium inflat arrogantia, sed quam gratia ipsius Creatoris et Salvatoris inflammat. Nam quo intellectu Deum capit homo, qui ipsum intellectum suum quo eum vult capere nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter nihil eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distensionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel quid ejusmodi. Nihil certe istorum invenimus in eo, quo in natura nostra nihil melius invenimus, id est, in nostro intellectu, quo sapientiam quanto capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore nostro, non debemus in illo quaerere quod longe melius est
Abbreviated transcription (Latin):
incurrat errorẽ: assuescat in corpo¬
rib ita sp̃ualiũ repꝑire uestigia. ut
cũ inde sursũ uersus. ducȩ ratione
ascende ceꝑit. ad ipsã in cõmutabilẽ
ñ secũ ad sũma ꝑtrahat. qđ contemp¬
nit in infimis. Hec enĩ erubuit
qͥdã uxorẽ sibi eligere sapientiã: q
nom̃ uxoris in ꝓle gignenda corrup¬
tibilẽ concubitũ ingerit cogitan¬
ti aut uͦ ipsa sapientia sexi femina
ẽ qr feminini generis uocabulo &
in greca ⁊ in latina lingua nciatur:

Expanded text:
incurrat errorem. Assuescat in corpoincurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium reperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem non secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis. Nec enim erubuit quidam, uxorem sibi eligere sapientiam, quia nomen uxoris in prole gignenda corruptibilem concubitum ingerit cogitanti: aut vero ipsa sapientia sexu femina est, quia feminini generis vocabulo et in graeca et in latina lingua enuntiatur
Abbreviated transcription (Latin):
affert᷑. qđ in origine factȩ femine
existit ut ꝑsonã alterã faciat. filiũ
posse dici: quandoqͥdẽ de ꝑsona ui¬
ri extitit ꝑsona mulieris: nec tamen
eiꝰ filia dicta ẽ. Cetera sane ita sunt
absurda. ĩmo uͦ ita falsa: ut facillime
deat᷑. hȩc in carnalib hab̾e offensio¬
nẽ. dũ corporei conceptꝰ partusq co¬
gitant᷑: quãqͣ ⁊ hȩc ipsa castissimȩ
cogitent quib mundis om̃ia munda
st̃. inmundis autẽ ⁊ infidelib quoꝵ
polluta sunt ⁊ mens ⁊ conscientia. ita
nichil ẽ mundũ: ut qͦsdã eoꝵ etiã de
uirgine scdm carnẽ natꝰ xp̃c offendat.
S tam̃ in sp̃italib illis sũmis ubi nͣe
aliqͥd uolabile aut corruptibile. nec
tantũ ex tp̃re. nec ex informi for¬
matũ. siqua dicunt᷑ alia ad quoꝵ
similitudiñe etiã ista inferioris cre¬
aturȩ genera. quãuis longe remo¬
tissimȩ facta st̃. ñ debent cuius quã
sobriã ꝑturbare prudentiã: ne cũ
uanũ deuitat horrorẽ. in ꝑnitiosũ

Expanded text:
affertur, quod in origine factae feminaeexistit, ut personam alteram faciat, filium posse dici; quandoquidem de viri persona exstitit persona mulieris, nec tamen ejus filia dicta est. Caetera sane ita sunt absurda, imo vero ita falsa, ut facillime deatur haec in carnalibus habere offensionem, dum corporei conceptus partusque cogitantur. Quanquam et haec ipsa castissime cogitent, quibus mundis omnia munda sunt: immundis autem et infidelibus, quorum polluta sunt et mens et conscientia, ita nihil est mundum , ut quosdam eorum etiam de virgine secundum carnem natus Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum similitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum devitat horrorem, in perniciosum
Abbreviated transcription (Latin):
Roinde ñ mͥ uident᷑
ꝓbabilẽ afferre sententiã. qͥ sic
arbitrant᷑ trinitatẽ ymaginis dĩ
in trib ꝑsonis qđ adtinet ad hu.¬
manã naturã posse repꝑiri ut in
coniugio mascłi ⁊ feminȩ atq in
eoꝵ ꝓle compleat᷑ qđ quasi uir ipse
lo ita ꝓcessit. ut nasceret᷑: atq ita
terciã ꝑsonã uelut sp̃c. dicunt eẽ
mulierẽ. quȩ ita de uiro ꝓcessit. ut
ñ ipsa ẽẽt filius aut filia: quãuis

Expanded text:
roinde non mihi videntur probabilem afferre sententiam, qui sic arbitrantur trinitatem imaginis Dei in tribus personis, quod attinet ad humanam naturam, posse reperiri, ut in conjugio masculi et feminae atque in eorum prole compleatur: quod quasi vir ipse lo ita processit ut nasceretur; atque ita tertiam personam velut Spiritus dicunt esse mulierem, quae ita de viro processit, ut non ip
Abbreviated transcription (Latin):
fruit᷑ utraq Cũ itaq alius dicit
beatȩ uuiere ẽ uoluptate corporis
frui. alius autẽ beatȩ uiuere ẽ. uir¬
tute animi frui ñne aut ambo
nesciunt quȩ sit beata uita: aut ñ
ambo sciunt: Quom gͦ ambo amant
eã: Sinemo potest amare qđ nescit:
An forte falsũ ẽ qđ ꝓ uerissimo cer¬
tissimoq posuimꝰ: beatȩ uiuere
om̃s hoĩnes uelle: Si enĩ beatȩ ui¬
uere ẽ uerbi gr̃a scdm animi uire¬
tutẽ uiuere: quomͦ beatȩ uiuere

Expanded text:
fruitur utraque. Cum itaque alius dicit, fruitur utraque. Cum itaque alius dicit, Beate vivere est voluptate corporis frui; alius autem, Beate vivere est virtute animi frui: nonne aut ambo nesciunt quae sit beata vita, aut non ambo sciunt? Quomodo ergo ambo amant eam, si nemo potest amare quod nescit? An forte falsum est quod pro verissimo certissimoque posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim beate vivere est, verbi gratia, secundum animi virt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ capessendȩ atq retinendȩ
beatitudinis. uoluntas una sit om̃iũ.
unde tanta existat de ipsa beatitu
nossent: non ab aluis putaret᷑ ẽẽ in
uirtute animi. aliis in corporis uo¬
aliis alibi atq alibi. Ut enĩ eos quȩ¬
q̃ res maxime delectauit: ita in
ea constituer̃t uitã beat᷑a. Quom
gͥ feruentissime amant om̃is: qđ ñ
om̃s sciunt. Qs potest amare qđ
nescit.: Siẽ iã de hac re in libris
suꝑiorib disputaui: Cur gͦ beatitu.¬
do amat᷑ ab om̃ib: nec tam̃ scitur
ab om̃ib : An forte sciunt om̃s ipsa
quȩ sit. s: ñ om̃s sciunt ubi sit. ⁊ in¬
de contentio ẽ: quasi uͦ de aliqͦ mun¬
di huiꝰ agat᷑ loco. ubi debeat qͥsq uel¬
le uiuere. qͥ uul beatȩ uiuere: aut
ñ ita quęrat᷑ ubi sit beatitudo. sicut
quexit᷑ quȩ sit: Nã utiq sim corporis
uoluptate ẽ: ille beatꝰ ẽ qͥfruit᷑ cor¬
poris uoluptate. Si in uirtute animi:
ille qͥhac fruit᷑. Si in utraq: ille qͥ

Expanded text:
cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudnoscerent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi, ab aliis in voaliis alibi atqque res maxime delectavit, ita in ea constituerunt vitam beatam. Quomodo igitur ferventissime amant omnes, quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit? sicut jam de hac re in libris superioribus disputavi . Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes ipsa quae sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? Quasi vero de aliquo mundi hujus agatur loco, ubi debeat quisque velle vivere, qui vult beate vivere, ac non ita quaeratur ubi sit beatitudo, sicut quaeritur quae sit. Nam utique si in corporis voluptate est, ille beatus est qui fruitur corporis voluptate: si in virtute animi, ille qui hac fruitur: si in utraque, ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimꝰ hõ iste liult beatȩ uiuere:
solũ ẽ beate uiuere: Non gͥ om̃s
beatȩ uiuere uolunt. ĩmo pauci
hoc uolunt. si ñ ẽ beatȩ uiuere nͥ
scđ̾m uirtutẽ animi iuiuere: quod
multi nolunt. Itane falsũ erit: un¬
de nec ipse cũ achademicis omĩa
dubia sint. achademicus cycero
dubitauit: Qui cũ uellet in hor¬
tensio̾ dialogo ab aliqua re certa¬
unde nullus ambigeret. sumere
suȩ disputatiõis exordiũ: beati cer¬
te inqͥt om̃s ẽe uolumꝰ. Absit ut
hoc falsũ ẽẽ dicamꝰ. Qͥa igitur:
Andicendũ ẽ etiã si nichil sit aliud
beatȩ uiuere. quã scđm animi uirtu

Expanded text:
beate vivere, solum est beate vivere? Non igitur omnes beate vivere volunt, imo pauci hoc volunt, si non est beate vivere, nisi secundum virtutem animi vivere, quod multi nolunt. Itane falsum erit, unde nec ipse cum Academicis omnia dubia sint Academicus ille Cicero dubitavit, qui cum vellet in Hortensio dialogo ab aliqua re cert nullus ambigeret, sumere suae disputationis exordium, Beati certe, inquit, omnes esse volumus? Absit ut hoc falsum esse dicamus. Quid igitur? an dicendum est etiamsi nihil sit aliud beate vivere, quam secundum virtu
Abbreviated transcription (Latin):
dit appetitus quidã: qͦ id qđ nosse
uolumꝰ querendo ⁊ inueniendo.
nascit᷑ ꝓles ipsa noticia. Ac ꝑ hoc ap̃¬
petitus ille qͦ concipit᷑ pariturq no¬
ticia: partus ⁊ ꝓles recte dicipotest.
Idemq appetitus qͦ in hiat᷑ rei cognos¬
cendȩ. fit amor cognitȩ: dũ tenet
atq amplectit᷑ placitã ꝓlẽ id ÷ noti.¬
ciã: gignentiq coniungit. & ẽ quȩ¬
dã ymago tͥnitatis. ipsa mens. ⁊ noti.

Expanded text:
dit appetitus quidam, quo id quod nosse dit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est quaedam im
Abbreviated transcription (Latin):
etura. Nã inqͥsitio ẽ appetitus inue.¬
niendi: qđ idem ualet. si dicas rep¬
periend. Quȩ autẽ repꝑiunt᷑: qͣsi
pariunt᷑. Unde ꝓli similia sunt.
Ubr nͥ in tpsa noticia: Ibi enĩ qua¬
si exp̃ssa formant᷑. Nã ⁊ suã erant res
in querendo ꝓcedit a querente. &
pendet quodãm. neq reqͥescit fine
qͦ intendit᷑ : nisi id qđ quęrit᷑ inuen¬
tũ quęrenti copulet᷑. Qui appetitus
id ÷ inqͥsitio. quãuis amor ẽẽ ñ uide¬
at᷑ qͦ id qđ notũ ẽ amat᷑. hoc enĩ ad¬
huc ut cognoscat᷑ agit᷑: tam̃ ex eodẽ
genere quiddã ẽ. Nã uoluntas ĩa di¬
ci potest: qr om̃ĩs qͥ quęrit inuenire
uult. Et si id quȩi itͣ qđ ad noticiã
ꝑtineat: om̃ĩs qͥ quęrit. nosse uult.
Qđ si ardent᷑ atq instant̃ uult. stu¬
dere dicit᷑ qđ maxime in assequen¬
dis atq ad ipiscendis quib:q doctri.¬
nis dici solet. Partũ gͦ m̃tis ante ce.¬

Expanded text:
etura? Nam inquisitio est appetitus inveetura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo mentis antece
Abbreviated transcription (Latin):
sa nouit. s etiã qr se ipsã sic̃ supͣ diximꝰ
Qͥd gͥ de amore dicendũ ẽ: Cur ñ etiã
cũ se amat: ipsũ qͦq amorẽ sui genu¬
isse uideatur: Erat enĩ amabił sibi
iante quã se amaret. qr poterat se
amare sic̃ erat sibi noscibilis. ⁊ ante¬
quã se nosset. qr se poterat nosse. Nã
si ñ sibi. ee̾t noscibilis: nunꝗͣ se nosse
potuisset. Ita si ñ sibi eẽt amabilis:
ñquã se amare potuisset. Cur itaq
amando se ñ dicat᷑ genuisse amorẽ
suũ: sic̃ cognoscendo se genuit no¬
ticiã suã : An eo qͥdẽ manifeste osten¬
dit᷑ hoc amori eẽ pͥncipiũ. unde ꝓce¬
dit: ab ipsa quippe m̃te ꝓcedit. quȩ
sibi ẽ amabił ante quã se amet:atq
ita pͥncipiũ ẽ amoris sui qͦ se amat.
S ido ñ recte dr̃ genitꝰ ab easic̃ noti¬
cia sui qua se nouit: qr noticia iam
inuentũ ẽ. qđ partũ ł reꝑtũ dicit᷑
qdđ sepe p̾cedit inqͥsitio. eo fine qui.¬

Expanded text:
sa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. sa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inventum est, quod partum vel repertum dicitur, quod saepe praecedit inquisitio eo fine qui
Abbreviated transcription (Latin):
ticia quȩ ante ñ erat. ⁊ aliquarũ
rerũ amor quȩ antea ñ amabant᷑.
distincdꝰ nob̾ aꝑit qͥd dicamꝰ: q¬
⁊ ipsi locutioni tp̃ralit̾ dirigend ȩ
facilior ẽ ad explicandũ res quȩ in
ordine tẽpoꝵ comp̃hendit᷑ Primo
itaq manifestũ sit posse fieri ut
sit aliqͥd scibile. id÷ qđ sciri possit. &
tam̃ nesciat᷑: illud aut̃ fieri ñ posse.
ut sciat᷑ qdđ scibile ñ fuerit. Unde
liqͥdo tenendũ ẽ. qđ omĩs res quã¬
cũq cognoscimꝰ. congenerat in nob̾
noticiã su̃ Ab utroq enĩ noticia
parit᷑ : a cognoscente ⁊ cognito. Itaq
mens cũ se ipsa cognoscit. sola parens
ẽ noticiȩ suȩ. Et cognitũ enĩ ⁊ cog¬
nitor: ipsa ẽ. Erat aũt̃ sibi ipsa nos¬
cibił. ⁊ ante quã se nosset sed noti¬
cia suinͣ erat in ea: cũ se ipsa ñ nouerat.
Qđ gͦ cognoscit se. parẽ sibi noticiã sui
gignit. qr nͣ minꝰ se nouit quã ẽ: nec al¬
terius essentiȩ ẽ noticia eiꝰ ñ solũ qr ip¬

Expanded text:
at, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: qt ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
eni mens noticiã su ĩ gignit cũ se no-¬
uit: & amorẽ suũ ñ gignit cũ se amat:
Nã apterea ẽ notionis suȩ causa qr
noscibił ẽ: amoris etiã sui causa ẽ. qr
erit: difficile ẽ dicere. Nec enĩ questio
etiã de ipsa sũma tͥnitate om̃i pot̾n¬
tissimo creatore dõ ad cuiꝰ ymaginẽ

Expanded text:
enim mens notitiam suam gignit, cum se novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, querit, difficile est dicere. Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad
Abbreviated transcription (Latin):
patre dõ genitꝰ uel credit᷑ ł intelli¬
git᷑ ut filius etiã ipse dicat᷑: Qã¬
nc̃ in m̃te humana ut cũq inuestiga¬
re conam᷑: ut ex inferiore imagine
in qua nob̾ familiarius natura ipsa
nr̃a quasi int̾rogata respondet. exer.¬
citatiorẽ mtis aciem ab illuminata
creatura ad lumͣ incõmutabile di¬
rigamꝰ. sitam̃ ueritas ipsa ꝑsuase.¬
rit. sic̃ di uerbũ filiũ esse nullus
xp̃ianꝰ dubitat. ita karitatẽ ẽe̾ sp̃m

Expanded text:
Patre Deo genitus vel creditur vel intelligitur, ut filius etiam ipse dicatur? Qunc in mente humana utcumque investigare conamur, ut ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius natura ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Filium esse nullus christianus dubitat, ita charitat
Abbreviated transcription (Latin):
tuor horis suis duodeci nocturnis.
⁊ duodecͣi diurnis. Crucifixus est
eni pͥmo iudeoꝵ uocib hora t̾cia cũ
ẽẽt dies sexta sabbati: deinde in
ipsa cruce suspensus hora sexta:
⁊ spͣm tradidit hora nona sepultꝰ
ẽ aut̾e cũ ĩa sero factũ eẽt. sic̃ sese
habent uerba euũgłii: qđ intelli¬
git᷑ in fine diei. Undelibet gͦ inci¬
pias. etiã si alia ratio reddi potest.
hora tͥcia ligno suspensus intelliga¬
t᷑ totũ diẽ pͥmũ ñ comphendis. Ex¬
go aparte extrema totus cõptita¬
bit᷑: sic̃ t̾cius a parte pͥma. Nox
eni usq ad diluculũ qͦ dñi resur¬
rectio declarata ẽ. ad t̾ciũ diẽ ꝑti¬
net: qr dͣs qͥ dix de tenebris lumen
splendescere. ut ꝑ grͣam noui tes
tam̃ti ⁊ participatione resurrec.¬
tiõis xp̃i audiremꝰ. fuistis enĩ ali¬
quando tenebrȩ nc̃ autẽ lux in
dño. insinuat nob̾ quodãmͦ qđ a
nocte dies sumat inicui. Sicͣ eñi
pͥmi dies ꝓpt futurũ hoĩnis lapsũ.

Expanded text:
tuor horis suis, duodecim nocturnis et duodecim diurnis. Crucifixus est enim primo Judaeorum vocibus hora tertia, cum esset dies sexta sabbati. Deinde in ipsa cruce suspensus est hora sexta, et spiritum tradidit hora nona . Sepultus est autem cum jam sero factum esset, sicut sese habent verba Evangelii ; quod intelligitur, in fine diei. Undelibet ergo incipias, etiam si alia ratio reddi potest, hora tertia ligno suspensus intelligatur; totum diem primum non comprehendis. Ergo a parte extrema totus computabitur, sicut tertius a parte prima. Nox enim usque ad diluculum, quo Domini resurrectio declarata est, ad tertium diem pertinet: quia Deus qui dixit de tenebris lucem clarescere , ut per gratiam Novi Tparticipationem resurrectionis Christi audiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae nunc autem lux in Domino ; insinuat nobis quodam modo quod a nocte dies sumat initium. Sicut enim primi dies propter futurum hominis lapsum
Abbreviated transcription (Latin):
dagare: uel quib istȩ quas ȩgo
reddidi pͣponendȩ suit: uel eque ꝓba¬
biles: uł istis etiã ꝓbabiliores. Frustra
tam eos ẽe inscripturis positos. ⁊ nullas
eẽ mysticas causas cur illic isti nume¬
ri cõmemorent᷑. nemo ta stultꝰ inep.¬
tusq contenderit. Ego autẽ quas
reddidi uł ex eccłiȩ auctoritate a ma
meroꝵ similitudinũq collegi contͣ
rationẽ nemo sobrius contra scrip¬
turas nemo xp̃ianꝰ contͣ eccłiã nemo
pacificus senserit. UII

Expanded text:
dagare, vel quibus istae quas ego dagare, vel quibus istae quas ego reddidi, praeponendae sint, vel aeque probabiles, vel istis etiam probabiliores: frustra tamen eos esse in Scripturis positos, et nullas causas esse mysticas cur illic isti numeri commemorentur, nemo tam stultus ineptusque contenderit. Ego autem quas reddidi, vel ex Ecclesiae auctoritate a majmerorum similitudinumque collegi. Contra rationem nemo sobrius, contra Scripturas nemo christianus, contra Ecclesiam nemo pacificus senserit.
Abbreviated transcription (Latin):
ta: ut ⁊ ipsa nona connumeret᷑. Cui
numero congruit etiã uita eiꝰ super
terrã post resurrectionẽ in quadra¬
ginta diebus: & est iste numerus in
driꝑtito mundo. Habent enĩ quan¬
dã ꝑfectionẽ decẽ: & ea quãt mul.¬
tiplicata. faciunt quadraginta.
Auesꝑe autẽ sepulturȩ usq ad di-¬
luculũ resurrectionis triginta sex
horȩ sunt: qͥ ẽ quadratus senarus.
Refert᷑ autẽ ad illã racionẽ sĩpli ad
duplũ: ubi ẽ coaptationis maxima
consonantia. Duodec̃i eñi ad ugin¬
ti quattuor. simplo ad duplũ con¬
ueniunt. & fuint triginta sex: nox
tota cũ die toto ⁊ nocte tota Neq
hoc sine illo sacramto. qđ supͣ cõ
memoraui. Non absurde quippe
sp̃m diei cõparamꝰ: corpꝰ autẽ nocłi.
Oñicũ enĩ corpꝰ in morte ac resurrec¬
tione: ⁊ spͣs nr̃i figurã. & corporis
gerebat exemplũ. Sic gͦ apparet il¬
la ratio simpli ad duplũ. in horis.
numeroꝵ causas. cur inscripturis
scis positisint. potest alius alias in¬

Expanded text:
am ipsa hora nona connumeretur. Cui numero congruit etiam vita ejus super terram post resurrectionem in quadraginta diebus. Et est iste numerus fredripartito mundo. Habent enim quamdam perfectionem decem, et ea quater multiplicata faciunt quadraginta. A vespere autem sepulturae usque ad diluculum resurrectionis triginta sex horae sunt, qui est quadratus senarius. Refertur autem ad illam rationem simpli ad duplum, ubi est coaptationis maxima consonantia. Duodecim enim ad viginti quatuor simplo ad duplum conveniunt, et fiunt triginta sex: nox tota cum die toto et nocte tota, neque hoc sine illo sacramento quod supra memoravi. Non absurde quippe spiritum diei comparamus; corpus autem, nocti. Dominicum enim corpus in morte ac resurrectione, et spiritus nostri figuram, et corporis gerebat exemplum. Etiam sic ergo apparet illa ratio simpli ad duplum in horis m numerorum causas, cur in Scripturis sanctis positi sint, potest alius alias in
Abbreviated transcription (Latin):
ceper̃t intelligit᷑ enĩ ñ in eũ credi¬
der̃t. Qđ qͥd sit: nullo corporis sen¬
su. sed animi ratioẽ cognouimꝰ.
Ipsoꝵ etiã uerboꝵ ñ solũ sonos sed
significatioẽs partĩ ꝑ corporis sen¬
sũ: partĩ ꝑ animi rationẽ didicimꝰ:
Nec ea uerba nc̃ pͥmũ audiuimus.
s quȩ iã audieramꝰ. Et ñ solũ ipsa
uerũ etiã quã significarent cogni¬
ta. memoria tenebamꝰ: ⁊ hic agno¬
uimꝰ. Hoc enĩ nom̃ dissyllabũ cũ¬

Expanded text:
ceperunt: intelligitur enim, Non in eum crediderunt, quod quid sit, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognovimus. Ipsorum etiam verborum, non sonos, sed significationes, partim per corporis sensum, partim per animi rationem didicimus. Nec ea verba nunc primum audivimus: sed quae jam audieramus; et non solum ipsa, verum etiam quae significarent, cognita memoria tenebamus, et hic agnovimus. Hoc enim nomen dissyllabum cu
Abbreviated transcription (Latin):
& rerũ quȩ foris st̃. intus ẽ fides: &
rerũ quȩ ñ uidetit᷑. uidet᷑ fides: &
ipsa tam̃ tp̃ralit᷑ fit in cordib hoĩ¬
nũ.: & si ex fidelib infideles fiunt.
perit ab eis. Aliquando autẽ ⁊ reb
falsis accõmodat᷑ fides. Loqͥm᷑ enim
sic. ut dicamꝰ: habita ẽ ei fides ⁊ dece¬
pit. Qualis fides sitam̃ ⁊ ipsa dicen¬
da ẽ fides: ñ culpabilit̃ de cordibus
perit: quando eã inuenta ueritas
pellit. Optabilit̾ autẽ rerũ uerarũ.
in easdẽ res fides transit.Non eñĩ di¬
cendũ ẽ perit. quando ea q̃ credeban¬
t᷑ uident᷑. Nunqͥd enĩ ad huc fides di¬
cenda ẽ cũ definita sit in epła ad he¬
breos fides: dictũq sit. eã ẽẽ conuine¬
tionẽ rerũ quȩ ñ uident᷑: Deinde
qđ sequit᷑ hic uenit in testimoniũ.¬

Expanded text:
 fides, et rerum quae non videntur videtur fides, et ipsa tamen temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus, infideles fiunt, perit ab eis. Aliquando autem et rebus falsis accommodatur fides: loquimur enim sic, ut dicamus, Habita est ei fides, et decepit. Qualis fides, si tamen et ipsa dicenda est fides, non culpabiliter de cordibus perit, quando eam inventa veritas pellit. Optabiliter autem rerum verarum in easdem res fides transit. Non enim dicendum est, Perit, quando ea, quae credebantur, videntur. Numquid enim adhuc fides dicenda est, cum definita sit in Epistola ad Hebraeos fides, dictumque sit eam esse convictionem rerum quae non videntur ? 4. Deinde quod sequitur, Hic venit in testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
recurrimꝰ. cũ eũ uel septi parietib
uel etiã in tenebris cogitamꝰ. S de
his ymaginib rerũ corporaliũ. in¬
corporalib qͥdẽ. habentib tam̃ simili¬
tudines corpoꝵ. ⁊ad uitã exterioris
hominis ꝑtinentib: iã satis in unde¬
cimo libro locuti sumꝰ. Nunc autẽ
agimꝰ de hoĩne interiore ⁊ eius scientia
ea quȩ rerũ ẽ tpͣraliũ ⁊ mutabiliũ: in
cuuis intentionẽ cũ assumit᷑ aliqͥd etĩa
de reb: ad exteriorẽ hominẽ ꝑtinen-

Expanded text:
recurrimus, cum eum vel septi parietibus, recurrimus, cum eum vel septi parietibus, vel etiam in tenebris cogitamus. Sed de his imaginibus rerum corporalium, incorporalibus quidem, habentibus tamen similitudines corporum, et ad vitam exterioris hominis pertinentibus, jam satis in undecimo libro locuti sumus. Nunc autem agimus de homine interiore, et ejus scientia, ea quae rerum est temporalium et mutabilium: in cujus intentionem cum assumitur aliquid, etiam de rebus ad exte
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qđ significat. ꝑ corpꝰ innotuit. id:
ꝑ ocłos carnis. Aundus itaq in qͣn¬
tũ notus ẽ: uidentib notus ẽ. At hoc
illabit᷑. qđ autẽ significat. nullo corpo.¬
ris sensu s: anuni ratione cognoscitur.
Nisi enĩ qͥd sit crediderunt. ꝑ animũ
nossemꝰ: non intelligeremꝰ qͥd ñ fece¬
rint illi de quib dictũ ẽ. ⁊ sui eũ nͣ
receper̃t. Sonꝰ gͦ uerbi forisecus
instrepit aurib corporis. & attingit
sensũ qͥ uocat᷑ auditus. Species quoq
hominis ⁊ in nob ipsis nob̾ nota ẽ: &
forinsecus in aliis. Ad est corporis sen¬
sib: ocuł cũ uidet᷑. aurib cũ auditur:
tactui cũ tenet᷑. ⁊ tangit᷑. Habet etiã
in memoria nr̃a ymaginẽ suã: incor-¬
poralẽ qͥd ẽ. s: corporali similem. Mun.¬
di deniq ipsius mirabilis pulchritu.¬
tudo. formsecus p̃sto ẽ: & aspectibus
nr̃is ⁊ ei sensui qͥ dr tactus. siqͥd eius
attingimꝰ. Habet etiã ipse intus in
memoria nr̃a ẏmaginẽ suã: ad quã

Expanded text:
notuit, id est, per oculos carnis. Mundus quippe in quantum notus est, videntibus notus est. At hoc illabitur: quod autem significat, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognoscitur. Nisi enim quid sit, Crediderunt, per animum nossemus, non intelligeremus quid non fecerint illi de quibus dictum est, Et sui eum non receperunt. Sonus ergo verbi forinsecus instrepit auribus corporis, et attingit sensum qui vocatur auditus. Species quoque hominis et in nobis ipsis nobis nota est, et forinsecus in aliis adest corporis sensibus; oculis, cum videtur; auribus, cum auditur; tactui, cum tenetur et tangitur: habet etiam in memoria nostra imaginem suam, incorporalem quidem, sed corpori similem. Mundi denique ipsius mirabilis pulchritudo forinsecus praesto est, et aspectibus nostris, et ei sensui qui dicitur tactus, si quid ejus attingimus: habet etiam ipse intus in memoria nostra imaginem suam, ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ ipsoꝵ ẏmagines quas memoria
tenemꝰ etiã absentia cogitamꝰ: nec sic̃
ea quȩ ñ uidimꝰ ⁊ ex his q̃ uidimus
cogitatiõe ut cũq formamꝰ ⁊ memo¬
riȩ cõm̃damꝰ. qͥ recurramꝰ cũ uolue¬
rimꝰ ut illic ea ł potius qualescũq
ẏmagines eoꝵ quas ibi fiximꝰ. similit᷑
recordatione cernamꝰ. nec sic̃ homi¬
nẽ utuũ. cuiꝰ animã etiã si ñ uidemꝰ.
ex nr̃a conicimꝰ. & ex motib corpo.¬

Expanded text:
et per ipsorum imagines quas memoria et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non vidimus, et ex iis quae vidimus cogitatione utcumque formamus, et memoriae commendamus, quo recurramus cum voluerimus, ut illic ea, vel potius qualescumque imagines eorum quas ibi fiximus, similiter recordatione cernamus; nec sicut hominem vivum, cujus animam etiamsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ioħem in phantasia. cogitanius.
quȩ de humanȩ naturȩ noticia impͣs¬
sa ẽ nr̃e memoriȩ. Et hoc eodẽ mͦ co¬
gitant siue qͥ ista credunt: suie qͥ non
ris lumina didicert: interiorẽ uͦ id:
animã inseipsis qi ⁊ ipsi hoines sunt.
⁊ ꝑ humanã conu̾sationẽ cognitã te¬
nent. ut possint cogitare qđ d̾r. fuit h
nussrad̾o cui nom̃ erat ioħes: qr ⁊ nomina
sciunt loquendo ⁊ audiendo. Qđ
autẽ ibi ẽ. missus a do: fide tenent qͥ
tenent: & qͥ fide ñ tenent. aut dubi¬
tatione ambigunt: aut infidelitate
derident. Utriq tam̃ siñ sunt ex
numero nimis insipientiũ. qͥ dicunt
in corde suo ñ ẽ d̾s. hȩc audientes uer¬
ba utrũq cogitant.⁊ qͥd sit d̃. ⁊ qͥd sit
mitti a dõ: & si ñ sic̃ se res habet. cer¬
te sic̃ ualent. Fidem porro ipsã quã
uidet qͥsq in corde suo cͥe. si credit.
uel ñ ẽẽ si ñ credit. alit̃ nouimꝰ: non
sic̃ corpora quȩ uidemꝰ ocłis corporis.

Expanded text:
autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui ris lumina didicerunt: interiorem vero, id est, animam in se ipsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cognitam tenent: ut possint cogitare quod dicitur, Fuit homo cui nomen erat Joannes: quia et nomina sciunt loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent qui tenent: et qui fide non tenent, aut dubitatione ambigunt, aut infidelitate derident. Utrique tamen, si non sunt ex numero nimis insipientium, qui dicunt in corde suo, Non est Deus , haec audientes verba, utrumque cogitant, et quid sit Deus, et quid sit mitti a Deo; et si non sicut res se habent, at certe sicut valent. 3. Fidem porro ipsam quam videt quisque in corde suo esse, si credit, vel non esse, si non credit, aliter novimus: non sicut corpora quae videmus oculis corporeis,
Abbreviated transcription (Latin):
mntis officiũ in tp̃ralibꝰ reb ubi nͣ sola
cogntio uerũ ⁊ actio nr̃a uersat᷑. ab
excellentiore eiusdẽ m̃tis officio. quod
contemplandis ȩt̃nis reb impendit᷑.
ac sola cognitione finit᷑. Cõmodius
autẽ fieri puto. ut de scripturis
sc̃is aliqͥd interserã: qͦ facilius possit
utrũq dinosq. Euuangelium su¬
um. loharines euuangłista sicͤ ors ẽ.
In pͥncipio erat uerbũ: & uerbum

Expanded text:
in temporalibus rebus, ubi non sola cognitio, verum et actio nostra versatur, ab excellentiore ejusdem mentis officio, quod contemplandis aeternis rebus impenditur, ac sola cognitione finitur. Commodius autem fieri puto, ut de Scripturis sanctis aliquid interseram, quo facilius possit utrumque dignosci. 2. Evangelium suum Joannes evangelista sic exorsus est: In principio erat Verbum, et Verb
Abbreviated transcription (Latin):
lux hõmũ. ⁊ lux in tenebris lucet ⁊ te¬
nebrȩ eã ñ comp̃henderͣt. contempla¬
tiuã uita reqͥrit: & intellectuali m̃te
cernendũ ẽ. Qua in re quantomagis
qͥsq ꝓfecerit: tanto fiet sine dubita¬
tione sapientior. S ꝓptͣ hoc qđ ait
lux lucet in tenebris. ⁊ tenebrȩ eã ñ
comp̃hendert. fide utiq opus erat.
qua credet᷑ qđ non uidet᷑. Tenebras
quippe intelligi uoluit auersa ab
huiusmodi luce. eãq minꝰ idonea
contueri corda mortaliũ: ꝓpt̃ qđ adun¬
git ⁊ dic̃. Fuit hõ missus a d̾o cui no¬
m̃ erat ioħ̃es hic uenit in testimoni

Expanded text:
m, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod ait, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt; fide utique opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa ab hujusmodi luce eamque minus idonea contueri corda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimon
Abbreviated transcription (Latin):
& habitauit in nobis. Et uidimꝰ głiã eiꝰ
głiã quasi unigeniti a patre. plenũ gr̃ȩ
⁊ ueritatis. Hoc totũ qđ ex eu̾głio po¬
sui in p̃cedentib suis partib habet qđ¬
in coͣmutabile ac sempiternũ ẽ: cuius¬
nos contemplatio beatos facit: in con.¬
sequentib uͭ ꝑmixta cũ tp̃ralib com¬
memorant᷑ ȩt̃na: ac ꝑ hoc aliqua ibi ad
scientiã ꝑtinent. aliqua ad sapientiã:
sic̃ in libro duodecuno pͣcessit nr̃a

Expanded text:
t habitavit in nobis. Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Hoc totum quod ex Evangelio posui, in praecedentibus suis partibus habet quod immutabile ac sempiternum est, cujus contemplatio nos beatos facit: in consequentibus vero permixta cum temporalibus commemorantur aeterna. Ac per hoc aliqua ibi ad scientiam pertinent, aliqua ad sapientiam, sicut in libro duodecimo nostra
Abbreviated transcription (Latin):
uult intelligi. ñ meritis redditã s
gratis datã: unde ⁊ gr̃a nominatur.
Oedit enĩ eã nͣ qr digni eramꝰ: sed qi
uoluit. hoc cognoscentes ñ fidentes
in nob̾ erimꝰ: ꝙ hoc ẽ. infirmari .¶Ip¬
se uͦ ꝑficit nos. qͣ etiã paulo apło di¬
&̃ suffic̃ tͥ gr̃a mea : nã uirtꝰ in infir¬
homini quantũ nos dilexerit ds̃:
.& quales dilexerit. Quantũ ne des¬
ꝑaremꝰ quales ne suꝑbiremꝰ. hunc
locũ apłs ꝑ necessariũ. sc erplicat:
Cõm̃dat autẽ inqͥt suã karitatẽ ds in
nob̾. qm̃ cũ adhuc peccatores essemꝰ. xp̃c

Expanded text:
meritis redditam, sed gratis datam, unde et gratia nominatur: dedit enim eam, non quia digni eramus, sed quia voluit. Hoc cognoscentes, non fidentes in nobis erimus; et hoc est infirmari. Ipse vero perficit nos, qui etiam Paulo apostolo dixit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirhomini quantum nos dilexerit Deus et quales dilexerit: quantum, ne desperemus; quales, ne superbiremus. Hunc locum Apostolus pernecessarium sic explicat: Commendat autem, inquit, suam charitatem Deus in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nichil. Qd gͦ factũ ẽ. ĩa muillo ui¬
ta erat: & ñ qualcũq uita. s uita erat
lux hoĩnũ: lux utiq rationaliũ m¬
tiuꝑ quas hõines a pecorib differt.
⁊ ideo stͣ hõines. Nongͦ lux corpo¬
rea quȩ lux ẽ carnui. siue de cȩlo
fulgeat. siue t̾renis ignib accenda¬
tͫ: nec humanarui tantũ carnium.
s etiã beluinarũ. ⁊ usq ad minutis¬
simos qͦsq uermiculos. Omĩa enĩ
hȩc. uident istã luceͣ. At illa uita
lux hominũ erat: nec longe posi¬
ta ab uno qͦq nr̃mꝰ. In illa enĩ uiui.¬

Expanded text:
llo vita erat, et non qualiscumque vita, sed vita erat lux hominum: lux utique rationalium mentium, per quas homines a pecoribus differunt, et ideo sunt homines. Non ergo lux corporea, quae lux est carnium, sive de coelo fulgeat, sive terrenis ignibus accendatur, nec humanarum tantum carnium, sed etiam belluinarum et usque ad minutissimos quoque vermiculos. Omnia enim haec vident istam lucem: at illa vita lux hominum erat; nec longe posita ab unoquoque nostrum: in illa enim vivi
Abbreviated transcription (Latin):
ab in comutabili gaudio. nec tam̃
inde p̾cisi atq abrupti sumꝰ. ut
nͣ etiã in istis mutabilib ⁊ tp̃ralib
ȩtnitate ueritatẽ. beatitũdtinẽ. quȩ¬
reremꝰ. nec mori enĩ nec falli. nec ꝑ¬
turbari uolumꝰ: missa sunt nobis
diuinitꝰ uisa. congrua ꝑegrinatiõi
nr̃ȩ. quib admonerem᷑. ñ hic ee qđ
quȩrimꝰ: sed illuc ahipͣsa ẽẽ rede¬
undũ unde nͥ pͤderemꝰ hic ea ñ quȩ
reremꝰ. Ac pͥmũ nob ꝑsuadendũ fuit.
quantũ nos diligeret ds: ne desꝑatiõe
ñ auderemꝰ erigi in eũ: quales aute
dilexerit ostendi oportebat: ne tanꝗͣ¬
de meritis nr̃is p̾sumtes. magis ab eo
resiliremꝰ: ⁊ in nr̃a fortitudine magis
deficeremꝰ: ac ꝑ hoc egit nobiscũ. ut
ꝑ eiꝰ fortitudinẽ potius ꝓficeremus :
atq ita ininfirmitate humilitatis
ꝑficeret᷑ uirtꝰ karitatis. Hoc signi¬
ficat in psalmo ubi ait. Pluuiã uo¬
luntariã. segregatiꝰ ds ħeditati suȩ
⁊ infirmata ẽ : tu uͦ ꝑfecisti eã. Plix.¬

Expanded text:
ab incommutabili gaudio, nec tamen inde praecisi atque abrupti sumus, ut non etiam in istis mutabilibus et temporalibus aeternitatem, veritatem, beatitudinem qureremus nec mori enim, nec falli, nec perturbari volumus; missa sunt nobis divinitus visa congrua peregrinationi nostrae, quibus admoneremur non hic esse quod quaerimus, sed illuc ab ista esse redeundum, unsuadendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tande meritis nostris superbientes, magis ab eo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus: ac per hoc egit nobiscum, ut per ejus fortitudinem potius proficeremus, atque ita in infirmitate humilitatis perficeretur virtus charitatis. Hoc significat in Psalmo, ubi ait: Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; et infirmata est, tu vero perfecisti eam . Pluvi
Abbreviated transcription (Latin):
noticias ex his quȩ foris st̃ quoꝵ cog¬
nitũ genꝰ amat. ⁊ sentit amitti posse.
nͥ ĩpensa cura teneant᷑. ꝑdit securi¬
tatẽ: tantoq se ipsã minꝰ cogitat.
quantomagis secura ẽ qđ se ñ possit
amittere. Ita cũ aliud sit ñ se nosse.
aliud ñ se cogitare. neq enĩ multar̃
doctrinarũ peritũ. ignorare gram¬
maticã dicimꝰ cũ eã ñ cogitat. qr
de medicinȩ arte tc cogitat: cũ gͦ
aliud sit nͣ se nosse aliud ñ se cogi¬
tare: tanta uise amoris: ut ea quȩ
cũ amore diu cogitauerit. eisq
cure glutin. ein heserit. attrahat
secũ etiã eũ ad se cogitandã qͦd̃ amͦ
redit. Et qi illa corpora sunt. quȩ
foris ꝑsensus corporis ad amauit: eoꝵ¬
q diuturna quadã familiaritate
ĩplicata ẽ: nec secũ potest introrsus
tanq in regionẽ incorporeȩ naturȩ
ipsa corpora inferre.ymagines eoꝵ
conuoluit ⁊ rapit. factas insemet¬
ipsa de semet ipsa. Dat enĩ eis forman¬
dis qͥddã substantiȩ suȩ: seruat aut̃

Expanded text:
notitias ex iis quae foris sunt, quorum cognitum genus amat et sentit amitti posse, nisi impensa cura teneatur, perdit securitatem, tantoque se ipsam minus cogitat, quanto magis secura est quod se non possit amittere. Ita cum aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare neque enim multarum doctrinarum peritum, ignorare grammaticam dicimus, cum eam non cogitat, quia de medicinae arte tunc cogitat: cum ergo aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, tanta vis est amoris, ut ea quae cum amore diu cogitaverit, eisque curae glutino inhaeserit, attrahat secum etiam cum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, quae foris per sensus carnis adamavit, eorumque diuturna quadam familiaritate implicata est, nec secum potest introrsum tanquam in regionem incorporeae naturae ipsa corpora inferre, imagines eorum convolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suae: servat autem
Abbreviated transcription (Latin):
& tota mens ẽ : totã se nouit. S ecce
ñ se nouerit ce̾ mentẽ: Cũ autẽ se
quęrit: hoc tantũm nouerit. qđ se
quęrat. Potest᷑ etia sic aliud ꝓ alio
quęrere. si hoc nescit. Ut autẽ non
quęrat aliud ꝓ alio: ꝓculdubio no¬
uit qͥd quęrat. At si nouit qͥd quȩ¬
rat ⁊ seipsã quęrit: seipsã utiq no¬
uit. Qd gͦ ad huc quęrit: Qđsi ex
parte se nouit. ex parte autẽ adhuc
quęrit: non se ipsã. s partẽ suam
quęrit. Cũ enĩ ea ipsa dicit᷑ tota dr̃.
Deinde qr nouit ñdũ se a se inuen¬
tã. totã. nouit qͣnͣta sit tota: atq ita
uenerit. hoc ẽẽ qđ quȩrebat᷑. S qͦmͦ
mens ueniat in mentẽ: quasi possit
mens in m̃te ñ c̾e̾ huc accedit: qrsi
parte inuenta ñ se totã quęrit:
tam̃ tota se quęrit. Tota gͦ sibi p̾sto

Expanded text:
et tota mens est, totam se novit. Sed ecce et tota mens est, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit, hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quaerat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? Quod si ex parte se novit, ex parte autem adhuc quaerit, non se ipsam, sed partem suam quaerit. Cum enim ea ipsa dicitur, tota dicitur. Deinde quia novit nondum se a se inventam totam, novit quanta sit tota. Atque itavenerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte inventa, non se totam quaerit, tamen tota se quaerit. Tota ergo si
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit. Quid gͦ dicemꝰ: An qđ
ex parte se nouit: ex parte ñ nouit:
S absurdũ ẽ dicere. ñ eã totã scire
qđ scit. Non dico totũ scit: sed
qđ scit. tota scit. Cũ itaq aliqͥd de
se scit. qđ nͥ tota ñ potest : totã se scit.
Scit autẽ se aliqͥd scientẽ: nec pot̃
quicquã scire nͥtota. Scit se gͥ totã.
eude qͥd eius ͤ tã notũ ẽ. I
quã se uiuereꝰ Non potest aut̃ &
bet amplius: ut intelligat. Nã &
animȩ bestiarũ uiuunt: sed ñ in¬
telligunt. Sic̃ gͦ mens tota. mens ẽ.
sic tota uuit. Nouit autẽ uiuere
se Totã se gͥ nouit. Postremo cũ
se nosse mens quexit: mentẽ se ẽẽ
iã nouit. Alioqͥn utrũ se quęrat ig¬
norat. & aliud ꝓ alio forsitan quȩ¬
rit. fieri enĩ potest ut ipsa ñ sit mens.
atq ita dũ mentẽ nosse quęrit non
se ipsã quęrat. Qua ꝓpt̃ cli quȩ¬
rit mens quid sit
mens: no¬
rat ꝓfec¬
to nouit qđ ipsa
sit mens.
Porro si hoc in se nouit qđ mens est.

Expanded text:
go dicemus? an quod ex parte se novit, ex parte non novit? Sed absurdum est dicere, non eam totam scire quod scit. Non dico, Totum scit; sed quod scit, tota scit. Cum itaque aliquid de se scit, quod nisi tota non potest, totam se scit. Scit autem se aliquid scientem, nec potest quidquam scire nisi tota. Scit se igitur totam. Deinde quid ejus ei tam notum est, quam se vivere? Non potest autem et iam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque ita dum mentem nosse quaerit, non se ipsam quaerat. Quapropter, quorit mens quid sit mens, norat, profecto novit quod ipsa sit mens. Porro si hoc in se novit quod mens est,
Abbreviated transcription (Latin):
nosse amat. ñ se quã ñdũ nouit.
s ipsũ nosse amat. acerbiusq tole¬
rat se ipsã de esse scientiȩ suȩ. qua
uult cuncta comphendẽ. Nouit
autẽ qͥd sit nosse. & dũ hoc amat
qđ nouit. etiã cupit se nosse Ubi
gͦ nosse suũ nouit: si se ñ nouit
Nã nouit qđ alia nouerit: se autẽ
ñ nouerit. hinc eni nouit. ⁊ quid
sit nosse Quo pacto se gͥ aliqͥd scientẽ
scit.: quȩ se iprã nescit: Neq enim
alterã mentẽ scientẽ scit: sed seip¬
sã. Scit gͥ se ipsã. Deinde cũ se quȩ¬
rit ut nouerit: quȩrentẽ iã se no¬
uit. Iam se gͦ nouit: Qui ꝓptea ñ

Expanded text:
nosse amat, non se quam nondum novit, nosse amat, non se quam nondum novit, sed ipsum nosse amat; acerbiusque tolerat se ipsam deesse scientiae suae, qua vult cuncta comprehendere? Novit autem quid sit nosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosse. Ubi ergo nosse suum novit, si se non novit? Nam novit quod alia noverit, se autem non noverit: hinc enim novit et quid sit nosse. Quo pacto igitur se aliquid scientem scit, quae se ipsam nescit? Neque enim alteram mentem scientem scit, sed se ipsam. Scit igitur se ipsam. Deinde cum se quaerit ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ergo novi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ etiã reb incorporeis contemplan¬
dis tale aliqͥd adhiberi: ut mens tan¬
quã in speculo se nouerit. An in ra¬
cione ueritatis ȩtͣnȩ uidet quã speci¬
osũ sit nosse semet ipsã: & hoc amat
qđ uidet. studetq in se fieri.: Quia
quãtus sibi nota ñ sit: notũ tam̃ eiẽ
quã bonũ sit. ut sibi nota sit. W. hoc
quidẽ ꝑ mirabile ẽ. ñdũ se nosse. &
quã sit pulchrũ se nosse. iã nosse.
An aliquẽ finẽ optimũ id ÷ securi¬
tatẽ ⁊ beatitudinẽ suã udet per
quandã occultã memoriã. quȩ in
longinquaꝓgressã ñ deseruit.¬
& credit ad eundẽ fuĩe nͥ se ipsam
cognouerit ꝑuenire ñ posse:
ta dũ illud amat. hoc quęrit: ⁊ no¬
tũ amat. & illud ꝓpt̾ qđ quęrit
ignotũ. S cur memoria beatitudi¬
nis suȩ potuit. ⁊ memoria suicũ
ea ꝑdurare ñ potuit: ut tã se nosset
quȩ uult peruenire. quã nouit
illud qͦ uult ꝑuenire : An cũ se

Expanded text:
dum est etiam rebus incorporeis contemplandum est etiam rebus incorporeis contemplandis tale aliquid adhiberi, ut mens tanquam in speculo se noverit. An in ratione veritatis aeternae videt quam speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat quod videt, studetque in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, notum tamen ei est quam bonum sit, ut sibi nota sit. Et hoc quidem permirabile est, nondum se nosse, et quam pulchrum sit se nosse, jam nosse. An aliquem finem optimum, id est securitatem et beatitudinem suam videt, per quamdam occultam memoriam, quae in longinqua eam progressam non deseruit, et credit ad eumdem finem, nisi se ipsam cognoverit, se pervenire non posse? Ita dum illud amat, hoc quaerit: et notum amat illud, propter quod quaerit ignotum. Sed cur memoria beatitudinis suae potuit, et memoria sui cum ea perdurare non potuit, ut tam se nosset quae vult pervenire, quam novit illud quo vult pervenire? An cum se
Abbreviated transcription (Latin):
mens nosse desiderat.II
se ipsã quęrit. ut nouerit: dũ
incognita sibi ẽͦ Etce enĩ mensse¬
met ipsã quęrit ut nouerit: ꝙ in¬
flãmat᷑ hoc studio. Amat igit᷑. S qͥd
amat: Si se ipsã: quomͦ cũ se ñdũ
nouerit: nec qͥsquã possit amare
qđ nescit: An e fama p̃dicauit spe-¬
ciem suã: sic̃ de absentib solemꝰ audi¬
re: Forte gͦ ñ seamat: s qđ de se fin¬
git hoc amat: Longe fortasse aliud
quã ipsa ẽ. Aut si se mens sui suni.¬
lẽ fingit. ⁊ ido cũ hoc figmentum
amat. se amat ante quã nouerit. qr
id qđ sui simile ẽ intuet᷑ nouit gͦ
alias m̃tes ex quib se fingat: & gene¬
re ipso sibi coguita ẽ. Cur gͦ cũ alias
m̃tes nouit. se ñ nouit. cũ se ipsa nichil
sibi possit ee p̃sentius: Qđsi ut ocuł
corporis magis alii ocłi noti st̃ quam
ipsi sibi: non se gͦ quęrat ñquã inuen¬
tutra. Nunquã enĩ se ocłi. pret̃ spe¬
cula uidebunt. Nec ullom̃ putan¬

Expanded text:
mens nosse desiderat. CAmens nosse desiderat. CAse ipsam quaerit ut noverit, dum incognita sibi est? Ecce enim mens semetipsam quaerit ut noverit, et inflammatur hoc studio. Amat igitur: sed quid amat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quisquam possit amare quod nescit? An ei fama praedicavit speciem suam, sicut de absentibus solemus audire? Forte ergo se non amat, sed quod de se fingit, hoc amat, longe fortasse aliud quam ipsa est: aut si se mens sui similem fingit, et ideo cum hoc figmentum amat, se amat antequam noverit; quia id quod sui simile est intuetur: novit igitur alias mentes ex quibus se fingat, et genere ipso sibi nota est. Cur ergo cum alias mentes novit, se non novit, cum se ipsa nihil sibi possit esse praesentius? Quod si ut oculis corporis magis alii oculi noti sunt, quam ipsi sibi; non se ergo quaerat nunquam inventura. Nunquam enim se oculi praeter specula videbunt: nec ullo modo putan
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ ⁊ amamꝰ: ñ aliqͥd amamꝰ incog.¬
nitũ. unde iã supͣ satis disseruimꝰ.
aut aliqͥd notũ amamꝰ ꝓpt̾ qđ igno¬
tũ aliqͥd quęrimꝰ. Cuiꝰ ignoti amor
nequaꝗͣ nos tenet: s illius cogniti qͦ
ꝑtinere nouimꝰ. ut illud etiã quod
adhuc ignotũ quȩrimꝰ nouerimꝰ:
sic̃ de incognito u̾bo paulo ante lo¬
cutus sũ: Aut ipsũ scire qͥsq amat.
qđ nulli scire aliqͥd cupientr ẽe in¬
cognitũ potest. His causis uident᷑
amare incognita. qͥ scire aliquid
uolunt. qđ nesciunt: & ꝓpter arden.¬
tiorẽ quȩrendi appetitũ. sine amo¬
re cẽ dici ñ possunt. S quã quã se res
alit̾ habeat: neq omĩno quicquã ame¬
t᷑ in cogni¬
tũ: arbitror me ꝑsua¬
sisse uerũ
diligent̃ intuentib
S qr exem¬
plaquȩ dedimus.
eoꝵ st̃ qͥ alqͥd qđ ipsi ñ st̃ nos¬
se cupiunt: uidendũ ẽ ne forte ali¬
qđ nouũ genꝰ appareat. cum se ipsã

Expanded text:
dimus, et amamus, non aliquid amamus incogdimus, et amamus, non aliquid amamus incognitum, unde jam supra satis disseruimus: aut aliquid notum amamus, propter quod ignotum aliquid quaerimus: cujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sicut de incognito verbo paulo ante locutus sum. Aut ipsum scire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum sine amore esse dici non possunt. Sed quam se res aliter habeat, neque omnino quidquam ametur incognitum, arbitror me persuasisse verum diligenter intuentibus. Sed quia exempla quae dedimus, eorum sunt, qui aliquid quod ipsi non sunt nosse cupiunt; videndum est ne forte aliquod novum genus appareat, cum se ipsa