comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cha honio amphoram aquȩ portans oc¬
currit. ut ostendatur mysterium paschȩ dĩu
celebrandum ꝓ ablitione mundi. Aqua quip¬
pe lauachrum gr̃ę amphora mensuram iurta¬
tum exsiguificat. uel ꝑfectam meusũtam ex ple¬
ti temꝑis. quo lignum erat hoc geri. Alites
quos hȩc gr̃a erat ministranda. Unde habemus
thesaurum istum inuasis fictilib. Consulte &
aquȩ bauili & dñi domus tacita sunt uocabula.
ut omnib uerum pascha celebrare uolentibꝰ.
id .ẽ. xꝑi sacramentis imbui. eumq suȩ mentis
bospitio susciꝑe querentib. facultas danda sig¬
netur. C ęnaculum magnum lex. ẽ. sp̃ualis.
quȩ de angustiis utterȩ egrediens. in sublimi
loco recipit saluatorem. Nam qui adhuc lute¬
ram occidentem seruat & non aliud in agno
quam pecus utelligit. iste ninurum pascha
in inus facit. At qui aquȩ bauilum hoc .ẽ. gr̃ȩ
p̃conem in domum ȩccłȩ fuerit secutus. hic ꝑ
sp̃m uiuificantẽ. in altitudine mentis xp̃o man¬

Expanded text:
cha, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur mysterium paschae Domini celebrandum pro ablutione mundi. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram virtutum significat, vel perfectam mensuram expleti temporis, quo dignum erat hoc geri. Aliter:er quos haec gratia erat ministranda. Unde: habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Consulte et aquae bajuli et Domini domus tacita sunt vocabula, ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, id est, Christi sacramentis imbui, eumque suae mentis officio suscipere quaerentibus, facultas danda signetur. Coenaculum magnum, lex spiritualis est, quae de angustiis litterae egrediens in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc litteram occidentem servat, et non aliud in agno quam pecus intelligit, iste nimirum in imis pascha facit. At qui aquae bajulum, hoc est, gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per Spiritum vivificantem in altitudine mentis Christo man
Abbreviated transcription (Latin):
cabo illud. donec impleatur ĩ regno dĩ.
tra moysaicum pascha celebrabo. ddonec
in eccła quȩ.ẽ. regnum dĩ. sp̃ualit̃ intellectũ
compleatur. In hoc regno dñs bodie pascba
mauducat. quia ea quȩ moy ses rudi ppło
carnalit̃ obseruanda p̃cepit. ipse u menbris
suis sp̃ualit̃ exercet. AcxxI. m cci x¬
um hȩc dixisset. turbatus . ẽ. sp̃u & ꝓtesta¬
tus. ẽ. &.dix̃. Amen am̃ dico uobis. quia
unus ex uobis tradet me. Leronimus.¬
rotestatur. ud ẽ p̃dicit occultum crimen.
ut uidens ꝓditor se latere ñ posse. peni¬
teat facti. Hec tamen designat eum ex nomi¬
ne ne aꝑte coarguitus. impudentior fiat.
Mutit gͦ crimen in numero. ut conscius pe¬

Expanded text:
lud, donec impleatur in regno Dei. tra Mosaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia, quae est regnum Dei, spiritualiter intellectum compleatur. In hoc regno Dominus hodie pascha manducat, quia ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, ipse in membris suis spiritualiter exercet. A. 121ICum haec dixisset, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Protestatur, id est, praedicit occultum crimen, ut videns proditor se latere non posse, poeniteat facti, nec tamen designat eum ex nomine, ne aperte coargutus, impudentior fiat. Mittit ergo crimen in numero, ut conscius p
Abbreviated transcription (Latin):
eritatem & uiram omnis ho eodem.¬
mo eupit. sed uiam non muenit. Lpsa
iua ad te uenit: surge & ambula. Ambula
morib non pedib M ulti bene ambulant᷑
pedib & male morib. Auquando bene am¬
bulantes p̃ter uiam corruunt ut quidam
ñ xp̃iani. Bene curcunt sed non in uia.
Si non tenent uam quantumuis bene am¬
bulent. dolendum. ẽ. Meliuis ẽ. in ua clau¬
dicare. quam p̃ter uiam fortit̃ ambulare.
Si cognouissetis me & patrem meum utiq
cognouissetis. & am̃ cognoscetis eum & iudi¬

Expanded text:
eritatem et vitam omnis homo cupit, sed viam non invenit. Ipsa via ad te venit, surge et ambula. Ambula moribus, non pedibus. Multi bene ambulant pedibus, et male moribus. Aliquando bene ambulantes, praeter viam corruunt, ut quidam non Christiani. Bene currunt, sed non in via. Si non tenent viam, quantumvis bene ambulent, dolendum est. Melius in via claudicare, quam praeter viam fortiter ambulare. Si cognovissetis me; et Patrem meum utique cognovissetis, et amodo cognoscetis eum, et vidi
Abbreviated transcription (Latin):
manus tuas. & alius te cinget. & ducet quo non
uis. hoc autem dixit. significans qua morte ela¬
rificaturus ẽẽt. dm̃. Extendes inquit ma¬
nus tuas. hoc ẽ. erucifigeris. Ad hoc autẽ aliꝰ
te cinget. & ducet quo non uis. Prius dixit.
quiad fieret. deinde quom̃ fieret. Nam in alte¬
riꝰ euictione. exprimitur impositio unculoꝵ
a ꝑsecutore. Ũtiq crucifigendus quo nollet. ẽ.
ductus. nam crucifixꝰ non quo nolebat abut.
sea potrꝰ quo uolebat. id ẽ. ad xꝑii. Quod si fie
molestias mortis. ꝓfecto martires morte iua ela¬
rificant dm̃. ostendentes ea quantum colendꝰ
& amandus sit.
It cum boc dixisset. dicit
ei. S equere me.

Expanded text:
lius te cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est: crucifigeris. Ad hoc autem alius te cinget et ducet quo non vis. Prius dixit quod fieret, deinde quomodo fieret. Nam in alterius cinctione exprimitur impositio vinculorum a persecutore. Utique crucifigendus quo nollet est ductus: nam crucifixus non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat, id est, ad Christum. Quod si fiermolestias mortis, profecto martyres morte sua clarificant Deum, ostendentes ea, quantum colendus et amandus sit. Et cum hoc dixisset, dicit ei: Sequere me.
Abbreviated transcription (Latin):
icit ei. Pasce oues meas. LcCLXXIIII.¬
rinȩ negationi redditur tri. Augustinus.¬
na confessio. ne minus amori lingua seriuat
quam timori. & sicut fuit indicium timoris
negate pastorẽ. sit officium amoris pascere
oues dñi. Oues autem pascere . ẽ. credentes
confortare ne deficiant. terrena subsidia. si ne¬
cesse. ẽ. subditis ꝓuidere. exempͥla uirtutum
p̃bere. aduersariis obsistere: peccantes corrige.¬

Expanded text:
ixit ei: Pasce oves meas. Trinae negationi redditur trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori. Et sicut fuit indicium timoris negare pastorem, sic officium amoris pascere oves Domini. Oves autem pascere, est credentes confortare ne deficiant; terrena subsidia, si necesse est, subditis providere; exempla virtutum praebere, adversariis obsistere, peccantes corrige
Abbreviated transcription (Latin):
eietici & scistatici de furtis dñicis peculia fece¬
runt. & greges non xp̃i. sed suos contra xpm
pascere uoluerunt. Plane in ipsis dampnatio¬
nib suis tytulum illiꝰ posuerunt. ut p̃dȩ ipsoꝵ
quasi defenderentur ꝑtytulum potentis. Qͥd
facit xꝑx quando tales conuertiutur. qui foris
ab eccła tytulum eiꝰ baptismatis accepunt.
Eicit p̃datoxm. tẏtulum non depouit. possi¬
det domum. quia inuenit ibi tẏtulum suũ.
Quid enim opꝰ ẽ. ut mutet nomen suum:¬

Expanded text:
eretici et schismatici de furtis Dominicis peculia fecerunt, et greges non Christi, sed suos, contra Christum pascere voluerunt. Plane in ipsis depraedationibus suis titulum illius posuerunt, ut praedae ipsorum quasi defenderentur per titulum potentis. Quid facit Christus, quando tales convertuntur, qui foris ab Ecclesia, titulum ejus baptismatis acceperunt? Ejicit praedatorem, titulum non deponit, possidet domum, quia ibi invenit titulum suum. Quid enim opus est ut mutet nomen suum
Abbreviated transcription (Latin):
uod matheus toreular ponit. dicit
mareꝰ iacum. quia siert in torculari
expͥmitur uinum. sic in lacu ex p̾mitar
aqua de bumo. Torcular enum quasi uo¬
mit mustum. & humus quasi uomit lacũ.
Pastinauit. icdẽ. paxillauit uel plantauit
seu quod mͥ melius uidetur. pastum dedit
id .c̃. fimo pauit. Pat̾ ds quasi fimo pauit
filios isrł. quando carnib quas ipsi cupie¬
bant eos satiauit. U̾ nde illud. Manduca-¬
uerunt & saturati sunt nimis. & desideriũ
eoꝵ attulit eis. ñ sunt fraudati a desiderio
suo. I odit. i ẽ. terram fodiendo. fecit tor¬
cular uel lacum. quia fodiendo corda iude¬
orum. & inde eiciendo stercora uitiorum. de-¬
dit eis ꝓpłias ꝑ quas bona disceruerent a
malis. sicut in torculati mustum disccrni¬
tur a uinatiis. & oleum ab amurca. & ꝑ qͦs
quasi a lacu mundarentur a sordib prauoꝵ
desideriorum. Dauid & alios ꝓpbas uulnera¬
uerunt in capite. id ẽ. in corde. quod caput dr̃
cogitationum. uel in xp̃o qui. ẽ. caput om̃i-¬

Expanded text:
uod Matthaeus torcular ponit, dicit Marcus lacum, quia sicut in torculari exprimitur vinum, sic in lacu exprimitur aqua de humo. Torcular enim quasi vomit mustum, et humus quasi vomit lacum. Pastinavit, id est, paxillavit vel plantavit, seu quod mihi melius videtur pastum dedit, id est, fimo pavit. Pater Deus quasi fimo pavit filios Israel, quando carnibus quas ipsi cupiebant, eos satiavit. Unde illud: Manducaverunt et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis, non sunt fraudati a desiderio suo . Fodit, id est, fodiendo terram, fecit torcular vel lacum, quia fodiendo corda Judaeorum, et inde ejiciendo stercora vitiorum, dedit eis prophetias, per quas bona discernerent a malis, sicut in torculari mustum discernitur a vinaceis, et oleum ab amurca: per quas quasi a lacu, mundarentur a sordibus pravorum desideriorum. David et alios prophetas vulneraverunt in capite, id est in corde, quod caput dicitur cogitationum, vel in Christo, qui est caput omni
Abbreviated transcription (Latin):
risci parabolas en. cognonerunt quod de ip¬
sis dicetet. E t querentes eum tenere. tunu¬
erunt turbas. quoniam sicut ꝓpb̃am cum
habebant.Teronimus:¬
urba mobilis.ẽ. & in morem fluctuum &
uentorum tiabitur. Quem mͦ uencrantur.
contra eum clamant pꝰea. crucisige.

Expanded text:
risaei parabolas ejus, cognoverunt quod de ipsis diceret. Et quaerentes eum tenere, timuerunt turbas, quoniam sicut prophetam eum habebant. HIERON. Turba mobilis est, et in morem fluctuum et ventorum trabitur. Quem modo venerantur, postea contra eum clamant, crucifige.
Abbreviated transcription (Latin):
ax eium ȩccłe dimittit peccata & ab ȩo¬
cdesiȩ pace alienatio tenet peccata. non scđm
arbitrium hominum.s scdm̃n arbitrium dĩ.
Petra tenet. petra dimittit. columba tenet.
columba dimittit. Foris quippe nec ligari
quiad potest nec solui. quando ertra eccłam
nonẽ. qui ligare possit aut solliere. Mac.¬
ciendum quia discernendi scientia in¬
cipit. ẽẽ. clauis ȩccł̃t. ubi ligandi soluen¬
diꝙ auctoritas ei additur. Hoc autem fit
ꝑ ministerium episcopale. in ordinatione
presbiteroꝵ. uel quod uerius uidetur. cum
cis animarum cura inuingitur. Nulu
enim licet ex communicare alterius parro¬
chianum. quia talis ex communicatio uires
non b̾t. Nullus enim alterius iudicis. ñ sui
sententia tenebitur aut dampnabit᷑. Sunt
autẽ qui dicunt potentiam ligandi uel sol¬
uendi. id ẽ. claudendi ȩcclam peccatoribus.
uel aꝑiendi pluralit dici duas claues. ꝓpt̾ hos
scilicet duos effectus. quod ea peccator ligatur.

Expanded text:
ax enim Ecclesia dimittit peccata, et ab Ecclesiae pace alienatio tenet peccata, non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium Dei. Petra tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit. Foris quippe nec ligari quid potest vel solvi, quando extra Ecclesiam non est qui ligare possit aut solvere. Sciendum quia discernendi scientia incipit esse clavis Ecclesiae, ubi ligandi solvendique auctoritas ei additur. Hoc autem fit per ministerium episcopale in ordinatione presbyterorum, vel quod verius videtur cum eis animarum cura injungitur. Nulli enim licet excommunicare alterius parochianum, quia talis excommunicatio vires non habet. Nullus enim alterius judicis nisi sui sententia tenebitur aut damnabitur. Sunt autem qui dicunt potentiam ligandi vel solvendi, id est, claudendi Ecclesiam peccatoribus vel aperiendi, pluraliter dici duas claves, propter hos scilicet duos effectus: quod ea peccator ligatur,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ p̾dicauit. aꝑ ficiscens uͦ de iericho cȩ¬
cos illuminauit. quia pꝰ resurrectionẽ & ascen
sionem ꝑ apłõs & iudeis & gentib. ȩternȩ diui¬
nitatis. & assumpte humanitatis archana pa¬
tefecit. Quod marcus unum illuminatum
scͥbit. ad gentium salutẽ spccialit᷑ respicit. qrũ
cecitas notissima erat. Matheus recte duos
dicit illuminatos. scribens hebreis. sciebat enĩ
noticiam dĩ ꝑuenturam ad gentes. U nde etiã
asinam & pullum refert simul adductos dño.
cum cȩteri tres euangelistȩ. soluminꝰ mentio¬
nem faciant asini. ut potȩ scͥbentes eccls
gentium. Uocat dñs scd̃m marcum eȩcũ
clamantẽ ad se. cum ppło gentiũ scientiam
ueritatis desideranti. ꝑ scõs p̃dicatores uerbuꝰ
fidei committit. qui dicunt cum ꝓpb̃a. Acce¬
dite ad eum & illuminamini. Et iterum.
cultate ᷤ & retinacula mundi. Animȩquior
id .ẽ. animi equioris. scilicet constantior.¬

Expanded text:
Judaeorum praedicavit. Proficiscens ergo de Jericho caeJudaeorum praedicavit. Proficiscens ergo de Jericho caecos illuminavit, quia prius resursionem per apostolos et Judaeis et gentibus aeternae divinitatis et assumptae humanitatis arcana patefecit. Quod Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem specialiter respicit, quarum caecitas notissima erat. Matthaeus recte duos dicit illuminatos, scribens Hebraeis : sciebat enim Dei notitiam perventuram ad gentes. Unde etiam asinam et pullum refert simul adductos Domino, cum caeteri tres evangelistae solummodo mentionem faciant asini, utpote scribentes Ecclesiae gentium. Vocat Dominus secundum Marcum caecum clamantem ad se, cum populo gentium scientiam veritatis desideranti, per sanctos praedicatores verbum fidei committit, qui dicunt cum Propheta: Accedite ad eum, et illuminamini . Et iterum: cultates et retinacula mundi. Animaequior, id est animi aequioris, scilicet constantior.
Abbreviated transcription (Latin):
solum quod potent᷑ & miscdĩter illuminat.
s quia etiam clamorem fidei firmit᷑ claman
potetant in lumine tuo uidebimus lumeꝵ.
Secꝰ iuam dicit. quia uidebantur habere legis
noticiam. s uiam qui xp̃c. ẽ. ignorabant. Nos
quidem intelligunt phariseos & saduccos.
Aii uͦ utrumq populum. quoꝵ ait̾ legem sẽp¬
tam. alt᷑ naturilem habebat. Si cȩci reserunt᷑
ad uideos. tunc ꝑ turbam intelligendi sunt
ethnici. S in ad utrumq populum. de utroq
duos populos ex gentib. unum ex cham
alterum ex iafeth. Cȩci erant quia non appa¬
ruerat eis lur unigenita. Audierunt gentes
de transitu itui scd̃m testimonia ꝓph̃arum.
anuuitiantib apłis. cum iam egresꝰ. eẽt ab ie¬
ericho quippe luna interp̃tatur. ꝑ quam de¬
fectus nr̃e mortalitatis intelligitur. Appro¬
pinquans gͦ dñs iericbo scđm lucam cȩco lu¬
men reddidit. quia ante passionẽ ppło tantũ

Expanded text:
solum quod potenter et misericorditer illuminat, solum quod potenter et misericorditer illuminat, sed quia etiam clamorem fidei firmiter clamanpoterant, in lumine tuo videbimus lumen . Secus viam dicit, quia videbantur habere legis notitiam, sed viam quae est Christus, ignorabant. Hos quidam intelligunt Pharisaeos et Sadducaeos. Alii vero utrumque populum, quorum alter legem scriptam, alter naturalem habebat. Si caeci referuntur ad Judaeos, tunc per turbam intelligendi sunt ethnici. Sin ad utrumque populum, de utroque populos ex gentibus, unum ex Cham, alterum ex Japhet. Caeci erant, quia non apparuerat eis lux unigenita. Audierunt gentes de transitu Jesu, secundum testimonia prophetarum annuntiantibus apostolis. Cum egressus esset ab Jeericho quippe luna interpretatur, per quam defectus nostrae mortalitatis intelligitur. Appropinquans ergo Dominus Jericho, secundum Lucam, caeco lumen reddidit, quia ante passionem populo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut dixerunt tantumm᷑ dñe. infusa. ẽ.
Ad hoc etiam interrogat. ut cor ad orationẽ
excitet. quia uult hoc a nobis peti quod pre¬
noscit a se concedi. U el iccirco requirit. ut
credamus non nisi confitentẽ posse saluari.
Misertus autẽ eoꝵ uĩc tegigit ocules
eorum. & confestim uiderunt. & secuti sunt
eum magnificantes dñm. & omnis plebs ut
uidit. dedit laudem dõ. Tetigit oculos
eorum carnalit᷑. non uerbo. quia dauid filiũ
eum dixerunt. Sanauit ut d̾s. quia credi¬
ransiens quidem cȩcos audit. stans uͦ illu¬
minat. quia ꝑ humanitatẽ suam nr̃e cȩcita¬
tis uocib compatitur. s ꝑ potentlam diuini
tatis. lumen nobis gr̃e infundit. Uidet autẽ
& sequitur p̃cuntẽ um. qui bonum quod
intelligit intuitu eiꝰ oꝑatur. Hic talis & ꝓfi¬
cit. ax alios ad laudem diͦ accendit. Laudat
plebs dm̃. non solum ꝓ inpetrato munere lu¬
cis. s & ꝓ merito fidei impetrantis. id ẽ. non

Expanded text:
mox ut dixerunt tantummodo, Domine, infusa est. mox ut dixerunt tantummodo, Domine, infusa est. Ad hoc etiam interrogat, ut cor ad orationem excitet, quia vult a nobis hoc peti quod praenoscit a se concedi; vel idcirco requirit ut credamus non nisi confitentem posse salvari. « Misertus autem eorum Jesus tetigit oculos eorum, et confestim viderunt, et secuti sunt eum, magnificantes Dominum. Et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Domino. » Tetigit oculos eorum carnaliter, non verbo, quia David filium eum dixerunt; sanavit ut Deus, quia crediransiens quippe caecos audit, stans vero illuminat, quia per humanitatem suam nostrae caecitati compatitur; sed per potentiam divintatis lumen nobis gratiae infundit. Videt autem et sequitur praeeuntem Jesum, qui bonum quod intelligit, intuitu ejus operatur. Hic talis et proficit, et alios ad laudem Dei accendit. Laudat plebs Deum, non solum pro impetrato munere lucis, sed et pro merito fidei impetrantis, id est non
Abbreviated transcription (Latin):
uod marcus de altero cęco tacet. ita soluitur.
ut illa soluta .ẽ. questio de duob qui legionẽ
demonum patiebantur in regione gerase¬
norum. Nam duoꝵ cȩcoꝵ unum fuisse fa¬
mosissimum in hoc apparet. quod nomen
etiam patris eiꝰ cominemorauit. Lucas uͦ
quamuis omnino eodem mͦ factum de cȩco
commemoret. tam̃ in alio cȩco intelligendꝰ
ẽ. par cominemorare miraculum. Turba
autẽ increpabat eos ut tacerent. At illi
magis clamabant dicentes. D ñe misercre
nr̃i fili dauid. Iohannes Crisostomus.¬
alis. ẽ. natura fidei. quod quantomagis ueta¬
tur. eo magis accenditur. uirtus enim fidei
secura. ẽ. in ꝑiculis. Et stetit mĩc & uoca¬
uit eos & ait. Quid uultis ut faciam uobis:
Dicunt illi. Dñe ut aꝑiantur oculi nr̃i.¬
alius dauid cȩcos illuminare non potest. filiꝰ
Tunc illi iam non dixerunt dñe fili dauid.
s tantum dñe. ut aꝑiantur oculi nr̃i. Quã¬
dui dixerunt fili dauid suspensa . ẽ. sanitas.

Expanded text:
uod Marcus de altero caeco tacet, ita solvitur, ut illa soluta est quaestio de duobus qui legionem daemonum patiebantur in regione Generasenorum. Nam duorum caecorum unum fuisse famosissimum in hoc apparet, quod nomen etiam patris ejus commemoravit. Lucas vero quamvis omnino eodem modo factum de caeco commemorat, tamen in alio caeco intelligendum est par commemorare miraculum. « Turba autem increpabat eos ut tacerent. At illi magis clamabant dicentes: Domine, miserere nostri, fili David. alis est natura fidei, quod quanto magis vetatur, eo magis accenditur, virtus enim fidei secura est in periculis. Et stetit Jesus, et vocavit eos, et ait: Quid vultis ut faciam vobis? Dicunt illi: Datura, caecos illuminare non potest; FiliusTunc illi jam non dixerunt: Domine, fili David, sed tantum: « Domine, ut aperiantur oculi nostri. » Quamdiu dixerunt fili David, suspensa est sanitas;
Abbreviated transcription (Latin):
utixp̃c cerimonias legis temptabit re¬
menbra eius qui se efferet supͣ omne quod dr̃
d̃s aut quod colitur. p̃dicabunt se habere xꝑin
in deserto litterȩ legis. Amplius. Teronimꝰ.
iquis dixerit uobis xp̃m morari in de¬
serto gentilium. & pbylosophorum dog¬
m̃ate. aut inheretiorum penetralib. qui dĩ
pollicentur archana. nolite exire a fide ur̃a
ut illi credatis. Penetrabilia sunt hie caine¬
icut enim fulgur exit ab oriente &
paret usq in occidentem. ita erit & ad¬
uenitus fuii hominis. Subitus & coruscꝰ
ueniet. ut millus in sua mente latere ꝑmit¬
tatur. quin udicis fulgore penetietus
salmista etiam dicit d̃s Beua.
manifeste ueniet. ds nr̃ & non silebit.¬
Stultum gͣ ẽ. eum ercdi. ẽẽ. in abscondito.
qui luinen. ẽ tocuis mundi. Pulere lucas
ait de sub cȩlo. quia iudicii discrimen erit
in aere. apło dicente. Simul rapienur
cum illis in nubibus obiuam xꝑo in aera.

Expanded text:
us caeremonias legis tentabit remembra ejus qui se efferet supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur , praedicabunt se habere Christum in deserto litterae legis. AUGUST. Amplius: Si quis dixerit vobis Christum morari in deserto gentilium et philosophorum dogmate, aut in haereticorum penetralibus, qui Dei pollicentur arcana, nolite exire a fide vestra, ut illi credatis. Penetralia sunt hic camerSicut enim fulgur exit ab oriente, et paret usque in occidentem, ita erit et adventus Filii hominis. Subitus et coruscus veniet, ut nullus in sua mente latere permittatur, quin judicis fulgore penetretur. Psalmista etiam dicit: Deus manifeste veniet, Deus nStultum est ergo eum credere esse in abscondito, qui lumen est totius mundi. Pulchre Lucas ait, de sub coelo; quia judicii discrimen erit in aere, Apostolo dicente: Simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Domino in aera .
Abbreviated transcription (Latin):
transmare unde discipuli uenerant.
insinuatum ẽ. hoc miraculum quod suꝑ
aquas ihc ambulasset. quia ñ fuerat ibi nͥ
una nauis. & ineam non inirauit ib̾c cum
discipłĩs. U̾ ule g̃ factus. ẽẽt. trans mare. nͥ¬

Expanded text:
rans mare, unde discipuli venerant, insinuatum est hoc miraculum, quod super aquas Jesus ambulasset, quia non fuerat ibi nisi una navis, et in eam non intravit Jesus cum discipulis suis. Unde ergo factus esset trans mare, n
Abbreviated transcription (Latin):
more. quin etiam ꝓ signorum magni¬
tudine pluriis facie notus erat .F. imbri¬
am uestimenti eiꝰ. minimum mandatum
lata saluitem his qui contingere cupiunt
subministrant. Genesar quippe idem ẽ. qͦd
genesareth .s: a uicuntate iaci dicta ẽ. ꝓuin¬
tia terra genesar. seu terra gonesarech. A ⁊ .ii.
ltera die turba quȩ stabat tͣns mare. uidit
quia nauicula alia non erat ibi nisi una.
ꝙ̃ quia ñ introisset cum discipłis suis ib̾c in
nauem.s: soli disciplĩ erꝰ abissent. Auie uero
suꝑuencrunt naues a tyberiade. uixta locũ¬

Expanded text:
more, quin etiam pro signorum magnitudine plurimis facie notus erat. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum data, salutem his qui contingere cupiunt, subministrat. Genesar quippe idem est quod Genesareth; sed a vicinitate lacus dicta est provincia, terra Genesar seu terra Genesareth. A. 52X Altera die turba quae stabat trans mare, vidit quia navicula alia non erat ibi nisi una, et quia non introisset cum discipulis suis Jesus in navim, sed soli discipuli ejus abiissent. Aliae vero supervenerunt naves a Tiberiade
Abbreviated transcription (Latin):
tu scis quia amote. A ca¬
Dicit ei. Pasce agnos ieos. Albinus.
ciscitante adño an petrus erm plus aliis diligent
non ẽ. ausus respondere plus. Aesi diceret. Tu
seis quia integro corde te diligo. quantum ũ alii
te diligant nescio. C aute respondet petrus.
quia meminit se pͥdem unminente passione
plas sibi constantiȩ tribiuisse quam baberet:
respondendo se cẽ. paratum & in carcerem &
in mortem ire cum illo. Auges tinꝰ.

Expanded text:
tu scis quia amo te. A. 2Dicit ei: Pasce agnos meos. ALBINUS. Sciscitante Domino an Petrus eum plus aliis diligeret, non est ausus respondere: plus. Ac si diceret: Tu scis quia integro corde te diligo, quantum vero alii te diligant, nescio. Caute respondet Petrus, quia meminit se pridem imminente passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, respondendo se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo. AUGUST.
Abbreviated transcription (Latin):
De die autem illo & hora nemo scit. neq
fuius neq angłi in cȩlo. nisi solus patea
dixerunt non. ẽẽ. ȩquales qui nouit ꝙ
qui ignorat. S ed cum omnia temꝑa feccrit
uerbum dĩ. quom potest igunorare partem. cuiꝰ
totum nouerit: Ideo autem sunt omnes tesau.¬
ri sapientiȩ absconditi in saluatore. quia niobis¬
scire non expedit. Unde ait. Non. ẽ. ur̃m nos¬
se temꝑa uel momenta quȩ pat̾ posuit in sua
potestate. Hinc ostendit᷑ quod ipse sciat. seo non
expediat aplis nosse. ut semꝑ incerti de temꝑi¬
bus futuris uiuant cum tunore.
Augustinus de uerbis dñi in hoc capitulo.

Expanded text:
De die autem illo et hora nemo scit, neque Filius, usque angeli in coelo, nisi solus Pater. dixerunt, non esse aequales, qui novit et qui ignorat. Sed cum omnia tempora fecerit Verbum Dei, quomodo potest ignorare partem cujus totum noverit? Ideo autem sunt omnes thesauri sapientiae absconditi in Salvatore, quia nobis non expedit scire . Unde ait: Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate . Hinc ostenditur quod ipse sciat, sed non expediat apostolis nosse, ut semper incerti de temporibus futuris, vivant cum timore. Augustinus de Verbo Domini in hoc capitulo
Abbreviated transcription (Latin):
sct̃a refrenatio cupiditatis. ab his quȩ temꝑaut̾
delectant. tercia firmitas contra molesta seculi.
quarta quȩ ꝑomnes diffunditur. dilectio di &
ꝓrimi. Et ibi & bic mulieres atꝙ paruuli ex¬
cepti sunt. quia tam inueteri quam in nouo
testamento non ad mituntur al numcrũ.
qui non ꝑdurant occurrere in urum ꝑfcctũ.
uel infirmitatt uirium uelleuitate montis
Utraq refectio celebrata ẽ. inmonit. quia
utrumq testamentum altitudinem manda¬
torum dĩ. & iliiꝰ montis altitudinẽ qui ẽ. mons
domus dĩ in uertice montium. consona uoce
nobis p̃dicat. Et statim ascendens nauem
cum disciplĩs suis. uenit in partes dalma¬
nutha. Turba aimittitur satata. & qͥa¬
omnibꝰ diebꝰ uitȩ nĩe nobiscum adñs manet. nauẽ

Expanded text:
secunda, refrenatio cupiditatis ab his quae temporaliter secunda, refrenatio cupiditatis ab his quae temporaliter delectant; tertia, firmitas contra molestias saeculi; quarta, quae per omnes diffunditur, dilectio Dei et proximi. Et hic et ibi mulieres atque parvuli excepti sunt; quia tam in Veteri quam in Novo Testamento non admittuntur ad numerum qui non perdurant occurrere in virum perfectum, vel infirmitate virium, vel levitate mentis. Utraque refectio celebrata est in monte; quia utrumque Testamentum altitudinem mandatorum Dei et illius montis altitudinem, qui est mons domus Dei in vertice montium , consona voce nobis praedicat. Et statim ascendens navem cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha. Turba satiata dimittitur, et quomnibus diebus vitae nostrae nobiscum Dominus manet, navem,
Abbreviated transcription (Latin):
hominum plus redundat. quatuor milibꝰ
minus: Quia quatuor milia triduo cũ xp̃o fue¬
runt. & ideo ampluis cȩlestis pabuli rece ꝑunt.
Erant autem qui manducauerunt. quatuor
milia hominum. extra paruulos &. mulicres
et dimisit eos.Ieronimus.¬
n suꝑiori signo. quinq milia fuerunt
uixta niuncrum panum. quia uicini crant
quinq sensuum. Isti qui de scptem panibꝰ. hoc
ẽ sacrato aluntur numero. quatuor milia sunt.
Qui numerus semꝑ in laude ponitur. Et qua¬
drangulus lapis non ẽ. instabilis. & in co nu¬
docet eos pastos euanglicis cybariis. si¬
mulq insinuat innumerabilium multitu
dinẽ. de quatuor orbis partibꝰ ao cęlestis cybi
donum concursuram. Hoc gͥ ty pice init̾ banc
& illam refectionẽ distat. quod ibi littera uetꝰ
plena. ẽẽ. signata ẽ. gr̃a sp̃uali. hic gr̃a noui
testamenti monstrata ẽ. ministranda fidelib
quatuor ornatis uirtutibꝰ. Quarum pͥma cog¬
nitio ẽ. rerum appetandarum. & uitandarum.

Expanded text:
hominum plus redundant, et quatuor millibus minus? Quia quatuor millia triduo cum Christo fuerunt, et ideo amplius coelestis pabuli receperunt. « Erant autem qui manducaverunt quatuor millia hominum extra parvulos et mulieres, et dimisit eos. » In superiori signo quinque millia fuerunt juxta numerum panum, quia vicini erant V sensuum. Isti qui de septem panibus hoc est sacrato aluntur numero, quatuor millia sunt. Qui numerus semper in laude ponitur. Et quadrangulus lapis non est instabilis, et in eo nudocet eos pastos evangelicis cibariis; simulque idinem de quatuor orbis partibus ad coelestis cibi donum concursuram. Hoc igitur typice inter hanc et illam refectionem distat, quod ibi littera vetus plena esse signata est gratia spirituali, hic gratia novi testamenti monstrata est ministranda fidelibus, quatuor ornatis virtutibus. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et vitandarum;
Abbreviated transcription (Latin):
omnia auaritiȩ causa facientes. impiȩ
atgnuntur iniquitatis. Si quis eium in ali¬
qua causa ambigua ꝑ templum iurasset. &
p̾ea conuictus esset mendatii. ñ tenebatur
crimine reus. S in autem ꝑuirasset in auro
& pecunia. quȩ saccrdotib in templo offereba¬
tur. dicebant quia debet subaudis tenere
uiramentum. & ꝓ ꝑuitio statim iđ in quo
uirauerat cogebatur exsoluere. Rursum si

Expanded text:
omnia avaritiae causa facientes, impii arguuntur iniquitatis. Si quis enim in aliqua causa ambigua per templum jurasset, et postea convictus esset mendacii, non tenebatur crimine reus. Si autem perjurasset in auro et pecunia quae sacerdotibus in templo offerebatur, dicebant quia debet, subaudis tenere juramentum, et pro perjurio statim id in quo juraverat, cogebatur exsolvere. Rursum, si
Abbreviated transcription (Latin):
uitat in eo. & in illo qui babitat in ipso. Et qͥ
urat in cȩlo. iutat in throno dĩ. & in eo qui
sedet suꝑ eum.
u utrat in altati sicut ex ipso deriuat᷑
oblatorum scĩficatio. ita etiam iuram̃¬
tum. spectat ai dona quȩ suꝑ illud offerunt᷑.
Qui uͦ uirat in templo astringitur sacram̃to.
&s continentis & contenti. & scĩficantis & sc̃ificati.
luranis autem in celo. ꝑ subiectam creaturam

Expanded text:
tat in ipso. Et qui jurat in coelo, jurat in throno Dei et in eo qui sedet super eum. ui jurat in altari sicut ex ipso derivatur oblatorum sanctificatio, ita etiam juramentum spectat ad dona quae super illud offeruntur. Qui vero jurat in templo, astringitur sacramento et continentis et contenti, et sanctificantis et sanctificati. Jurans autem in coelo, per subjectam c
Abbreviated transcription (Latin):
cribȩ & pharisei lustrantes orbem causa
lucri studebant de gentib facere ꝓselitos
u ẽ. aduenas & circuncisos miscere populo dĩ.
Sea qui ante dum esset ethnicus semel erraus
erat filius gehenniȩ. uidens magistrorum ypo¬
crisim oꝑe destruentium. quod docebant. reuer¬
tebatur ad uomitum. & gentilis factus. quasi
p̃uaricator maiore pena dignus erat. E ilium
gebennȩ dicit. quia unusquisq cuius oꝑa agit
cius filius appellatur.
uplo facitis eum subaudis dici filium
gehennȩ quam uos. quorum culpa ipse
reuertitur ad nomitum. U̾ e uobis duces
cȩci. qui dicitis. Q. uicuinq urauerit ꝑ tem¬
plum nichil ẽ. Qui autem uirauerit ui auro
templi. debet. Stulti & cȩci. quid cnim maiꝰ
ẽ. aurum. an templum quod sc̃ificat aurum:
Et quicumq nirauerit in altari nicbil. ẽ.
Q uicumq autem iurauerit in dono quod est
suꝑ illud. debet. Ceci. quid enum mauis. ẽ. do¬
nium. an altare quod sc̃ificat donum: Qui gͦ¬

Expanded text:
cribae et Pharisaei lustrantes orbem causa lucri, studebant de gentibus facere proselytos, id est advenas et circumcisos miscere populo Dei. Sed qui ante dum esset ethnicus, semel errans erat filius gehennae, videns magistrorum hypocrisim opere destruentium quod docebant, revertebantur ad vomitum, et gentilis factus, quasi praevaricator majore poena dignus erat. Filium gehennae dicit quia unusquisque cujus opera agit, ejus filius appellatur. Duplo facitis eum, subaudis dici filium gehennae quam vos, quorum culpa ipse revertitur ad vomitum. Vae vobis duces caeci, qui dicitis: Quicunque juraverit per templum, nihil est. Qui autem juraverit in auro templi debet. Stulti et caeci, quid enim majus est? aurum, an templum quod sanctificat aurum? Et quicunque juraverit in altari nihil est. Quicunque autem juraverit in dono, quod est super illud debet. Caeci, quid enim majus est? donum an altare quod sanctificat donum? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Mcclxxxiii R clix l celui. Dix autẽ eis
iħc. Ego sum panis uite. Quenit ad me ñ esu¬
riet. & qui credit in me ñ sitiet unquam. Sed
dixi uob̃. quia uidistis me & ñ credidistis.
Omne qd̾ dat mͥ pat̾ ad me ueniet. & AIXi
eum qui uenit ad me ñ ciciam foras. Alxii¬

Expanded text:
c. Dixit autem eis Jesus: Ego sum panis vitae: qui venit ad me, non esuriet: et qui credit in me, non sitiet unquam . Sed dixi vobis, quia et vidistis me, et non credidistis. Omne quod dat mihi Pater ad me veniet: et eum qui venit ad me, non ejiciam foras: qui
Abbreviated transcription (Latin):
M.R.L. A. Acceptis autẽ quinq panib &
duob piscib respex incelum. & bñdix illis &e
tregit & distribuit discipulis. discipuli autem
turb̃. & manducauerunt om̃s & saturati sunt.
Tulcrunt reliquias duodecim cophinos frag¬
m̃torum plenos. Manducantium aũ fuit nu-¬
merus. quasi quinq milia uitorum. exceptis

Expanded text:
nque panibus et duobus piscibus, respexit in coelum et benedixit illis, et fregit et distribuit discipulis, discipuli autem turbis: et manducaverunt omnes, et saturati sunt. Tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. Manducantium autem fuit numerus quasi quinque millia virorum, exceptis
Abbreviated transcription (Latin):
spectis omnib dix homini. Extenile manum
tuam. E t extendit. Et restituta ẽ. sanitati
manus eius sicut & altera. Non habentes
quid respondeant tacent. & dñs circumspicit
omĩs. quasi meredulitati eoꝵ irascens. Manꝰ
iubetur extendi. quia debilitas infrutuosȩ
animȩ. nullo melius ordine. quam elemosina-¬
rum largitate curatur. U nle eccłastes. Eili
non sit manus tua ad accipiendum portecta:
& ad dandum colecta. Ieronimꝰ in marcer.

Expanded text:
spectis omnibus, dixit homini: Extende manum spectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est sanitati manus ejus sicut et altera. Non habentes quid respondeant, tacent; et Dominus circumspicit omnes, quasi incredulitati eorum irascens. Manus jubetur extendi; quia debilitas infructuosae animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Ecclesiasticus: Fili, non sit manus tua ad capiendum porrecta, t ad dandum collecta . HIERON. Homo e
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes coꝵ. Et ait homini qui habe¬
bat manum aridam. Surge & sta in mediũ.
Et suregens stetit. B eda in lucam ⁊ marẽ.
inc ẽ. illuo. Dñs scit cogitationes homi¬
num qm̃ uanȩ sunt. In medio stetit eger
rit ab omnib uideretur. Ait autem acd illos
ih̾c. Interrogo uos si ticet sabbato bene facere
an male: Animam saluam facere an ꝑdere
Preueniens calumpniam quȩ sͥ parabatur. ar¬
guit iudeos estimantes in sabbato etiam abo¬
nis oꝑib striandum. cum lex dicat. Om̃e opꝰ
senuie ñ facietis in eo. Sed de peccato dictum ẽ.
opus seruile. omuis enu qui facit peccatum.
seruus ẽ. peccati. More autẽ scͥpturarum
animam ꝓ homine posuit ut illud. Hȩ sunt
animȩ que exierunt de femore iacob. Uel idõ
curaturus corpꝰ de aiuimȩ saluatione interrogat.
dexteram habere iudebatur. Nullum si qui-
uit cor pharaonis. id ẽ. non emouuut. s indu¬
rari pmisit. At illi tacebant. Et cirtum¬

Expanded text:
cogitationes eorum. Et ait homini qui habecogitationes eorum. Et ait homini qui habebat manum aridam: Surge, et sta in medium. Et sinc est illud: Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt In medio stetit aeger, ut ab omnibus videretur. Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vos si licet Sabbato benefacere, an male? Animam salvam facere, an perdePraeveniens calumniam quae sibi parabatur, arguit Judaeos, existimantes in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex dicat: Omne opus servile non facietis in eo . Sed de peccato dictum est opus servile: omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . More autem Scripturarum, animam pro homine posuit, ut illud: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob . Vel ideo curaturus corpus de animae salvatione interrogat; dextram habere videbatur. Nullum siquidemvit cor Pharaonis , id est non emollivit, sed indurari permisit. At illi tacebant. Et circum
Abbreviated transcription (Latin):
ut intraret in synagogam & doceret.
Et erat ibi bomo & manus eus
dextra arida. Be
abbatis p̃cipue añc docet.
x oꝑatur uirtutes ñ solum
ut insinuet spuale sabbatum. s etiam ꝓpt̃
celebriorem popłĩ conuentum. Homo manũ
babens aritam. bumanum genus indicat. in
bono oꝑe artfactum. ꝓmanu in pͥmo parente
extensa ad netitum pomum .s: dñi miserati¬
one restitutum. ẽ saluti. ꝑmanus innocentes
extensas in cruce. Bene in synagoga manus
erat arida. quia ubi maiꝰ donum scientiȩ.
ibi transgressor maiori subiacet culpȩ. Tes
sp̃ualis edificii cura commissa fuit. arida erat
usq ad aduentum saluatoris. pꝰea autẽ redai¬
ota ẽ. dextera in apłĩs credentibꝰ. Obserua
bant autem scribȩ & pharisci si in sabbato
curaret. ut inuenirent accusare illum.
Quia discipulos ꝓbabiliter excusauerat.
ipsum obseruant ut si in sabbato curet trans¬
gressionis. si non curet. crudelitatis aut in¬
becillitatis eum arguant. Ipse uͦ sciebat

Expanded text:
ret. Et erat ibi homo, et manus ejus dextera arida. BEDA. Sabbatis praecipue Dominus docet et operatur virtutes, non solum ut insinuet spirituale Sabbatum, sed etiam propter celebriorem populi conventum. Homo manum habens aridam, humanum genus indicat in bono opere arefactum, pro manu in primo parente extensa ad vetitum pomum; sed Domini miseratione restitutum est saluti, per manus innocentes extensas in cruce. Bene in Synagoga manus erat arida; quia ubi majus donum scientiae, ibi transgressor majori subjacet culpae HIERspiritalis aedificii cura commissa fuit, arida erat usque ad adventum Salvatoris, postea autem reddita est dextra in apostolis credentibus. Observabant autem Scribae et Pharisaei, si in Sabbato curaret, ut invenirent accusare illum. Quia discipulos probabiliter excusaverat, ipsum observabant, ut si in Sabbato curaret, trangressionis, si non curaret, crudelitatis aut imbecillitatis eum arguant. Ipse vero sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
Quam confessionẽ d̃s anniistrat. magna uo¬
& clamando. id ẽ magna gr̃a uocando.
a peccatis solutus. adbuc ligatus. ẽ. exteriꝰ.
licitur minustris. Soluite cum & sinite abire.
Officio enim ministraeum clauditar çecłã per¬
lersis. & aꝑitur reuersis. sicut in lege fiebat de
leꝓsis. Soluitur utiq a uinculis exclusionis. &
cum cȩteris fidelib libere abit & conuersatur.
quẽ mat̃ eccła recolligit. Amplius.¬

Expanded text:
Quam confessionem Deus administrat, magna voce clamando, id est magna gratia vocando. a peccatis solutus, adhuc ligatus est exterius dicitur ministris: Solvite eum, et sinite abire. Officio enim ministrorum clauditur Ecclesia perversis et aperitur reversis, sicut in lege fiebat de leprosis. Solvitur utique a vinculis exclusionis, et cum caeteris fidelibus libere abit et conversatur, quem mater Ecclesia recolligit. AU
Abbreviated transcription (Latin):
quia angłi eorum incęlis semꝑ uident faci¬
em patris mei qui incelis. ẽ. Uenit enim fi¬
lius hominis saluare quod ꝑierat. Cas̾.
aiasi dicat. Si contempnatis unum ex
pusillis. angłi uidebunt & pat̾ meus
ulciscctur. Quod ideo dico uobis. quia quod
ego ueni saluare. uos non debetis contempnere.
marum. ut unaqu sque habeat ab ortu
natiuitatis. in custodiam sui angłm delega¬
ingulȩ quoq gentes siue ȩccłȩ. p̃positos
Iangłos habere creduntur. quod osten¬
ait testimonio angli daniheli loquentis. Ego
It in apocalxpsi. Anglo̾ ephesi. & tbiati
re. & philadelphiȩ & angłis quatuor re-¬
p̃cepit uelari capita feminarum in ȩccłiis.
It ait ad illos parabolam istam dicens.
Quid uobis uidetur. si fuerint alicui

Expanded text:
ident faciem Patris mei qui in coelis est. Venit enim Filius hominis salvare quod perierat. Quasi dicat: Si contemnitis unum ex pusillis, angeli videbunt, et Pater meus ulciscetur. Quod ideo dico vobis, quia quod ego veni salvare, vos non debetis contemnere. marum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegangulae quoque gentes vel Ecclesiae praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego, Et in Apocalypsi: Angelo Ephesi et Thyatielo Philadelphiae, et angelis quatuor reuoque praecepit velari capita feminarum in Ecclesiis Et ait ad illos parabolam istam, dicens: Quid vobis videt
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ abrenuntiare uanitatibꝰ. scd̾a concordare ue¬
ritati morib & uita. tercia ẽ. ultima glorificatio.
Uerumptamen oportet me hodie & eras. & se¬
quenti ambulare. quia non capit ꝓpb̃am ꝑire
extra irłm. Non poterit ꝑturbare uero¬
des quin ita agam & ita consuminer. sed nec
mortẽ corꝑis mei poterit oꝑari. quam in inrłm
oportet fieri. ubi non ipse. s pilatus dominat᷑.
on enim capit subaudis. Masister.¬
aliqua scriptura. me ꝓpħam ꝑire extra
uirłm. Sepe quidem dictum ẽ. & adhuc di¬
¶ cimus importunitati de serie historiȩ conten¬
denti ut quȩ capitula putauerit non sua
ꝓpͥa loca optinere. intelligat more istius scͥp¬
turȩ p̾occupando uel recapitulando locata. ẽe.
actum ẽ. autem in sequenti dic accessit
inauit dicens. D ñe miseitre filio meo. quia
eum. allidit & spumat & stridet dentibꝰ & a
rescit & male patitur. Nam sepe cadit in ig¬

Expanded text:
Dei abrenuntiare vanitatibus; secunda, concordare veDei abrenuntiare vanitatibus; secunda, concordare verme hodie et cras et sequenti die ambulare, quia non capit prophetam perire extra Jerusalem. Non poterit pertubare Herodes quin ita agam et ita consummer, sed nec mortem corporis mei poterit operari, quam in Jesusalem oportet fieri, ubi non ipse, sed Pilatus dominatur. Non enim capit, subaudis aliqua scriptura, me prophetam perire extra Jerusalem. Saepe quidem dictum est, et adhuc dicimus importunitati de serie historiae contendentium, ut quae capitula putaverit non sua propria loca obtinere, intelligar more istius scripturae, praeoccupando vel recapitulando locata esse. Factum est autem, in sequenti die accessit mavit dicens: Domine, miserere filio meo, quia eum, allidit, et spumat, et stridet dentibus, et arescit, et male patitur. Nam saepe cadit in ig
Abbreviated transcription (Latin):
seruos. uos dũm crucifigite. Tohannes
ostendit eis quod facturi erant. Sic̃
serpentes omnib anunalib astutiores. aspi¬
cuint quom̾ mordeant & pꝰea se occultant.
sic hypocritȩ cogitantes. quomͦ ledant. post
lisionem ita se habent quasi nemine in nocu¬
erint. Et bene assimilantur uiꝑis. quia ui¬
ꝑarum natura. ẽ. ut quaudo conceꝑuit. nati
earum uteros matrum rumpant. & sic ꝓce¬
dant. Idem nati patiuntur a sua fȩtura. Sic̃
gͦ uiꝑȩ patentes comedunt & comedunitur
a pullis. sic & ꝑfidi uidei patres condemp¬
nant. & condempnantur a filiis suis. Quo.¬
m inquit fugietis a iudicio gebennȩ: Bo¬
ni uultis uideri. sed quomͣ non ꝓdest mere¬
trici si nominetur casta. sic non ꝓdest pecca¬
tori. si seruuis dĩ dicatur. LCCxi.

Expanded text:
servos, vos Dominum crucifigite. Non ostendit eis quod facturi erant. Sicut serpentes omnibus animalibus astutiores, aspiciunt quomodo mordeant, et postea se occultant; sic hypocritae cogitantes quomodo laedant, post laesionem ita se habent quasi neminem nocuerint. Et bene assimilantur viperis, quia viperarum natura est ut quando conceperint, nati earum uteros matrum rumpant, et sic procedant. Idem nati patiuntur a sua fetura. Sicut ergo viperae parentes comedunt et comeduntur a pullis, sic et perfidi Judaei patres condemnant, et condemnantur a filiis suis. Quomodo, inquit, fugietis a judicio gehennae? Boni vultis videri, sed quomodo non prodest meretrici si nominetur casta, sic non prodest peccatori si servus Dei dicatur. M.
Abbreviated transcription (Latin):
auobus oculis & quinq digitis. auiquando tam̃
ut manifestentur: oꝑa dĩ. cȩcus nascitur aliqͥs
& cum sex digitis aliquis. Notandum qui
maitiria edificant. & eccłas ornant. si inaliis
uisticiam dĩ custodiunt. si de bonis eorum pau¬
ꝑes gaudent. ad glãm dĩ edificant. S in autẽ
quis non intelligat quia non adgłam dĩ edifi¬
cant uel faciunt. edificia illa ubi pauꝑes uio¬
lentiam passi ab eis. interpellant contra eos:
Non gaudent martires illis pecuniis honorari.
utide pauꝑes plorent. Qualis enim iusticia. ẽ.
bonorare mortuos. & spoliare uiuentes: De sau¬
guine miseroꝵ tolłe & dõ offerre ñ ẽ dõ offerre. s uelle
edificare: Da fidelib pauꝑib unde uiuant.
& edificasti rationabilem domum dĩ. In edifi-¬
eus enu homines habitant. d̃s autem in ho¬

Expanded text:
duobus oculis et quinque digitis, aliquando tamen duobus oculis et quinque digitis, aliquando tamen ut manifestentur opera Dei, caecus nascitur aliquis, et cum sex digitis aliquis. Notandum qui martyria aedificant et ecclesias ornant, si in aliis justitiam Dei custodiunt, si de bonis eorum pauperes gaudent, ad gloriam Dei aedificant. Sin autem, quis non intelligat quia non ad gloriam Dei faciunt aedificia illa, ubi pauperes violentiam passi ab eis, interpellant contra eos? Non gaudent martyres illis pecuniis honorari, unde pauperes plorent. Qualis enim justitia est, honorare mortuos, et spoliare viventes? De sanguine miserorum tollere, et Deo offerre, non est Deo offerre, sed velle aedificare? da fidelibus pauperibus unde vivant, et aedificasti rationabilem domum Dei. In aedificiis enim homines habitant; Deus autem in ho
Abbreviated transcription (Latin):
spurcitia. Sic & uos quidem aforis paretis ho¬
minib uisti. intus autem pleni estis y pocrisi.
& in iquitate.
uod in calice & parapside demonstrarat.
nunc aꝑtius ꝑ exemplum sepulcrorum
orꝑa enum peccatorum. sepulera dicunt᷑
mortuorum. quia anuma mortua ẽ. in
corpore peccatoris. B eo a.
taq suꝑsticionem phariseorum redarguit. qui
foris speciem rectȩ doctrine p̃tendunt. intus uͦ
quid feditatis generent. occultant. L cx¬
espondens autem quidam ex legispitis
ait illi. Magister. bec dicens etiam no¬
bis contumeliam facis. At ille ait. Et uobis le¬
portari non possunt. & ipsi uno digito ur̃o non
tangitis sarcinas.I ale. ẽ. quod dicit. Nes
in muumo p̃cepto seruatis. quod aliis inuing¬
tis. Et enun grãm non requiritis. & iugum
leue repellitis. sead ler sine gã uequit unpleso¬
ẽ uobis seribȩ & pharisei hẏpocritȩ. qui

Expanded text:
quidem paretis hominibus justi, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate. Quod in calice et paropside demonstravit, nunc apertius per exemplum sepulcrorum idem peccatorum, sepulcra dicuntur mortuorum, quia anima mortua est in corpore peccatoris. BEDA. Itaque superstitionem Pharisaeorum redarguit, qui foris speciem rectae doctrinae praetendunt, intus vero quid foeditatis generent, occultant. L. 1espondens autem quidam ex legisperitis, ait illi: Magister, haec dicens, etiam nobis contumeliam facis. At ille ait: Et vobis le ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Tale est quod dicit: Nec in minimo praecepto servatis quod aliis injungitis. Etenim gratiam non requiritis, et jugum leve repellitis, sed lex sine gratia nequit impleriae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ado dño pastores uigilant gregẽꝙ. B eda.
suum custodiunt. ut ostendatur alẽe. tem¬
pus quod ipse olim ꝓnuserat dicens. Ecce ego
ipse requiram oues meas. & usitabo illas sicut
uisitat pastor gregem suum. ꝑgregem popłs.
ꝑ noctem scłm. ꝑpastores significantur sacer¬
dotes. animabus ꝑuigili cura ꝓuisuri. Angelꝰ
cum tanto lumine apparens. quod in tota testa¬
menti uet̃is serie ñ inuenitur. mistice p̃monu-¬
it. quod apłs aꝑte postea dix̃. Nox p̃cessit. ilies
antem appropinquauit. Et tummuerunt ti¬
more magno. Et dix illis angłs. Nolite timere.

Expanded text:
Domino, pastores vigilant, gregemque suum custodiunt ut ostendatur adesse tempus quod ipse olim promiserat, dicens: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas sicut visitat pastor gregem suum . Per gregem populus, per noctem saeculum, per pastores significantur sacerdotes, animabus pervigili cura provisuri. Angelus cum tanto lumine apparens, quod in tota Testamenti Veteris serie non invenitur mystice praemonuit, quod Apostolus aperte postea dixit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Et timuerunt timore magno. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tabant qui contͣ malignos sp̃c. ad tutelam
nr̃am angłorum ordinabat exercitus. Quia
uͦ ds̃ & homo natus ẽ: hominib pax & dõ gła
canitur. qui ab angelis ꝓ nr̃a redemptione
głificatur. Et quia neq iudei. neq gentiles
pacem babent. ñ ẽ. en u impiis pax dicit do¬
minꝰ. ideo dederminate dr̃ hominib bonȩ uo¬
luntatis. qui scilicet natum rp̃m suscipiuis.

Expanded text:
tabant, qui contra malignos spiritus ad tutelam tabant, qui contra malignos spiritus ad tutelam nostram angelorum ordinabat exercitus. Quia vero Deus et homo natus est, hominibus pax et Deo gloria canitur, qui ab angelis pro nostra redemptione glorificatur. Et quia neque Judaei, neque gentiles pacem habent, non est enim pax impiis, dicit Dominus ideo determinate dicitur, hominibus bonae voluntatis, qui scilicet natum Christum suscipiunt.