comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus miarsurus turonoꝵ episcopus
Nenꝰ uirtutib ꝙ sc̃ĩtate. prebens infir.¬
mis multa beneficia: octogesimo pͥmo
etatis suȩ anno. episcopatus autẽ uice.¬
smo sexto apud condatense diocesis
suiȩ uicũ. excedens a scło: felicit᷑ migra¬
uit ad xꝑm. ẽ ransiit aut̃ẽ media noc
de qua dominica habebat᷑: attico cesa¬
reoq consulibꝰ. ¶ulti eñi in eiꝰ transi.¬
tu psalleneiũ uoces audiert in cęlo:
qͦd in libro uirtutũ eiꝰ pͥmo plenius
exposiumꝰ Nã cũ pͥmũ sc̃s dei apud
condatensem ut diximꝰ uicũ ȩgrota¬
re cȩpisset: pietaui popłi ad eius
transitũ sicut turonici comienert̃.
Quo migrante: grandis alt̾cacio in
utrũq surrex it popłm. Dicebant
enĩ pic taui loster est monachus.
nobis abba extitit. nos reqͥrimus
cõmendatũ. Sufficiat uobis qͥcũ
partic ipastis coniuiuio. firmati fuistis be.¬
nedie tionibꝰ. insuꝑ & urtutib iocunda¬
te dufficiant uobis ista omĩa nobi lee¬

Expanded text:
sanctus Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octuaginsimo et primo aetatis suae anno, episcopatum autem vicissimo sexto, apud Condatinsem diccisis suae vicum excedens a saeculo, filiciter migravit ad Christum. Transiit autem media note, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat vobis, quod dum participastis convivio, firmati fuistis benedictionebus, insuper et virtutibus iocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia, nobis lic
Abbreviated transcription (Latin):
patũ ẽrgo necesse ẽ ut qͦd nobiscũ ñ¬
adimpleuit uuius: ex pleat uel defune¬
⁊  uobis ẽ enĩ ablatꝰ. nobis adeo donatꝰ:
Uerũ si mos antiqͥtꝰ institutꝰ seruat᷑
in urbe qua ordinatꝰ ẽ habebit deo iu¬
bente sepulchrũ. Certe si ꝓ monastee¬
rii pulegio cupitis uindicare: seitote
qͥa primo ei monasteriũ cũ mediola¬
nensib fuit. his gͦ litigantibꝰ. sole rie

Expanded text:
Ergo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, sole rue
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ob deoꝵ suoꝵ culturã frequentes &
cȩ lebres conuentꝰ habebant. intrepidꝰ
erpetebat. p̃dicans &. annuncians uer.¬
bũ salutis. lum̃ euangelii: planeq con¬
testabat᷑ eis quã ꝓfana. quãq deo odi¬
bilis ẽẽt simulachroꝵ seruitꝰ. dũ qͦd
uni & uero deo omniũ creatori singu¬
larit̃ iure debetur. hoc ad eiꝰ in uriã
creaturȩ. immo dȩ moniss ab hominib
irracionabilit᷑ exhibet᷑. At barbari fu¬
ꝑsticionis & in ueterati erroris sui
ualde tenaces mirabant᷑ qͥdem ad in¬
solitã sc̃ĩ uiri p̃dicacionẽ. s doꝵ suoꝵ in¬
iuriã &. abiectionẽ equanimit᷑ ferre ñ

Expanded text:
quibus ob deorum suorum culturam frequentes et quibus ob deorum suorum culturam frequentes et celebres conventus habebant, intrepidus expetebat, predicans et annuntians verbum salutis, lumen euvangelii, planeque contestabatur eis, quam profana quamque Deo odibilis esset simulachrorum servitus, dum quod uni et vero Deo, omnium creatori singulariter iure debetur, hoc ad eius iniuriam creature, immo demoniis ab hominibus irrationabiliter exhibetur. At barbari superstitionis et inveterati erroris sui valde tenaces mirabantur quidem ad insolitam sancti viri predicationem, sed deorum suorum iniuriam et abiectionem equanimiter fer
Abbreviated transcription (Latin):
feruebat in eo latitudo dñicȩ caritatis.
ut sic̃ exul tabat in deo de salute fideliũ.
sic afficiebat cor eiꝰ error &. ꝑdicio uicinoꝵ
gentiliũ. Nã regio cui taxandria nom̃
ẽ. ꝗ̃ a tiectensi oppido uersus septentrio¬
ñẽ uix trib millarib disparat᷑. necdum
euangelicȩ grã p̃dicac iõis cognita. idola¬
triȩ cultu sordebat. Nȩc siqͥdẽ regio uas¬
tis &. fere c̃tinuis paludib obsita &. ob id
ne finitimis qͥdem aliqͦ cõmercii iure
tẽ satis nota &e ꝑuia. multitudinẽ aggrestis
popłi in se continebat. cuiꝰ mores barbaros
ipsa etiã solitudo &. suꝑsticio efferauerat.
Ianc constant̃ in gressus ẽ ueritatis
pdicator lamb̾tus: .s. ad illas scõꝵ mar¬
ty rũ seu etiã dñi nr̃i passiones ocłosm̃tis
conuertens. ꝓ in fideliũ salute ad omñe
eiã se p̃parabat . &. qr incole regionis il¬
lius ñ c̃tinebant᷑ ciuitatib s pluribꝰ &
sparsis uicis in habitabant. fana eoꝵ in

Expanded text:
fervebat in eo latitudo dominice caritatis, ut sicut exultabat in Deo de salute fidelium, sic afficiebat cor eius error et perditio vicinorum gentilium. Nam regio, cui Taxandria nomen est, que a Traiectensi oppido versus septemtrionem vix tribus miliaribus disparatur, necdum euvangelice gratia predicationis cognita, ydololatrie cultu sordebat. Hec siquidem regio vastis et fere continuis paludibus obsita et ob id ne finitimis quidem aliquo cominercii iure tunc satis nota et pervia multitudinem agrestis populi in se continebat, cuius mores barbaros ipsa etiam solitudo et superstitio efferaverat. Hanc constanter ingressus est veritatis predicator Lambertus, et ad illas sanctorum martyrum seu etiam Domini nostri passiones oculos mentis convertens, pro infideltiam se preparabat. Et quia incole regionis illius non continebantur civitatibus, sed pluribus et sparsis vicis inhabitabant, fana eorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
Qua etiã parte clamidis suȩ inter
mluminatꝰ. nocte sequente uestitũ
aspexit: ut uerũ intelligeret. qͦd
ipse dñs iħs euangelicis intonal
paginis: quandiu fecistis uni exhis
minimis. michi fecistis. Nic iur¬
phator ad alta cęloꝵ ascendit.
& in maiestate pat̾na d̾s consedit :
multis scłis doctoꝵ lumina conces¬
sit: qͥtinꝰ ignoranciȩ tenebris effuga.¬
tis. ad uerũ lum̃ agnoscendũ gen.¬
tes ubiq conuerterent. & qͣsi stellȩ¬

Expanded text:
Qua etiam parte chlamydis suae, inter Qua etiam parte chlamydis suae, inter illuminatus, nocte sequente, vestitum aspexit; ut verum intelligeret quod ipse Dominus Jesus evangelicis intonat paginis: Quandiu fecistis uni ex his minimis meis, mihi fecistis . Iphator ad alta coelorum ascendit, et in majestate paterna Deus consedit, multa saeculis doctorum lumina concessit, quatenus ignorantiae tenebris effugatis, ad verum lumen agnoscendum gentes ubique converteret  Al., conve
Abbreviated transcription (Latin):
partes lucescerẽt. ut om̃ib uia patesc:¬
ret salutis. & ueritatis lux clarescerit
ligine torpentes luce ueritatis in ra¬
diaret: & plurimas de antiqͥ hostis
faucib ex t̾heret gentes. &. sacratissi¬
mo xꝑi in sereret corporrlgit᷑ iste
genitꝰ ẽ: s intra ticinis italiȩ nutritꝰ.
parentũ suoꝵ nobilitatẽ addictꝰ. Sed
iuir sc̃s magis elegit deo cȩlesti serues
quã sub imꝑatore militare t̃reno: qͥa
specialit̃ electꝰ ẽ ut uexillũ sc̃ẽ cru¬
cis occiduas orbis portaret in partes.
&.miliciȩ sacram̃ta euangłicis muta¬
rot edietis ñ ꝓ regno armis secłaribꝰ
certare romãno: s specialib doctri-
nuis xꝑianũ dilatare imꝑiũ. Nec dura
romanoꝵ legi popłos subicere feroces.
s leui xꝑi iugo plurimarũ colla inice¬
re genciũ. Qui post sacrȩ baptismatis
mysteriũ. magnis in mundo claruit
miracłis &. doctrinis catholicis longe
lateq resplenduit in orbe. Cuiꝰ hȩc
clamidis pauꝑem parte uestiuit.

Expanded text:
partes lucescerent, ut omnibus via patesceret salutis, et veritatis lux claresceret.ligine torpentes, luce veritatis irradiaret, et plurimas de antiqui hostis faucibus extraheret gentes, et sacratissimo Christi insereret corpori. II. genitus est; sed intra Ticinum Italiae nutritus,parentum suorum nobilitatem, est addictus. Sed vir sanctus magis elegit Deo coelesti servire, quam sub imperatore militare terreno; qui specialiter electus est, ut vexillum sanctae crucis occiduas orbis portaret in partes, et militiae sacramenta evangelicis mutaret edictis: non pro regno armis saecularibus certare Romano, sed specialibus doctrinis Christianum dilatare imperium; nec dura Romanorum lege populos subjicere feroces, sed leve Christi jugum plurimarum collo injicere gentium. Qui post sacri baptismatis mysterium magnis in mundo claruit miraculis, et doctrinis longe lateque resplenduit in orbe; cujus haecchlamydis pauperem parte vestivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ducit᷑: qͦd ad uoluntatẽ sacerdotis
cõpositũ est. Dictis etiã missisut
uentũ ẽ ad conuiuiũ. reqͥrentes solli¬
cite senẽ neqͣquã repꝑer̃t. s nec homo
qͥdem extitit. qͥ eũ de basilica exire
uidisset. Credo aliquã fuisse uirtutẽ
angelicã: quȩ & beatũ uirũ se uidisse
ꝓnunciauit. &. deinceps nulli cõparu¬
it. In qͦ loco ex illa die multȩ uirtu¬
tes factȩ sunt: que ꝑ neglegenciã ñ

Expanded text:
 votum sacerdotis composito, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentiam non
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Parui itaq iniunctis. & int̾ multi¬
plices occupaciones meas insũpsi hoc opꝰ
plenũ laboris &. sollicitudinis.qr nichil
penitꝰ ex hoc inueniri poterat in libris eoꝵ.
qͥ pͥus uit̾a & martẏriũ beati lamberti
conscripser̃t.: qͥb etiã apud nos maximã
auctoritatẽ. ñ leuis. s uenerabilis sanrit
antiqͥtas Noꝵ pͥmꝰ ut amaiorib nr̃is ac¬
cepimꝰ fuit Godescaleus qͥdã eccłȩ nr̃ȩ
diaconꝰ. tẽpore caroli. pͥmi ex francoꝵ re¬
gib imꝑatoris august & agilfridi nr̃i
decimꝰ post beatũ lambertũ leodiensis
ep̃s: qͥcũ de uita &. soĩssima conuersaciõe
eiꝰ q̃dã magnifice satis disseruerint. mi¬
randũ ualde ẽ. cur głosã & tanto sacer¬
dote dignã martyrii eiꝰ causã silencio
ũterierint: conscribentes eã q̃ & głam
uidet᷑ obscurare martẏris.& subsannan¬
di occasionẽ. p̃bere calupniatorib & in¬
e redulis. Nec tam̃ eoꝵ scriptis dẽrogo.

Expanded text:
tis. Parui itaque iniunctis et inter multitis. Parui itaque iniunctis et inter multiplices occupationes meas insumpsi hoc opus plenum laboris et sollicitudinis, quia nichil penitus ex hoc inveniri poterat in libris eorum, qui prius vitam et martyrium beati Lamberti conscripserunt, quibus etiam apud nos maximam auctoritatem non levis, sed venerabilis sanxit antiquitas. Horum primus, ut a maioribus nostris accepimus, fuit Godescalcus quidam ecclesie nostre diaconus tempore Karoli primi ex Francorum regibus imperatoris augusti et Agilfridi nostrdecimus post beatum Lambertum Leodiensis episcopus: qui cum de vita et sanctissima conversatione eius quedam magnifice satis disseruerint, mirandum valde est, cur gloriosam et tanto sacerdote dignam martyrii eius causam silentio preterierint, conscribentes eam, que et gloriam videtur obscurare martyris et subsannandi occasionem prebere calumpniatoribus et incredulis. Nec tamen eorum scriptis derogo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nec oratoria eloquencia clarꝰ. nec
subtilis ingensi mͥ conscius. uitã &. pas.¬
sio nẽ beati lamberti martyris. quam
scribere instituerã: dignis uerbis ꝓnun¬
ciare ñ sufficio. Q uod eqͥdem opꝰ. ñ cu¬
iussibet leuitatis motu. seu iac̾tanc ie
fastu me in sũpsisse sciat ur̃a pat̾nitas.
s qͥdã ex dñis & pͥorib nr̃is. paruitatẽ
meã sepius st̃ cohortati. qͣtinꝰ digniorẽ
passionis causã. beati uiri.&. gesta eius
uetustate iã obruta. diligent̃ ꝑ uesti¬
garẽ. &. conscribendo tamꝗͣ. in lucem
retraherẽ. Diu multũq suꝑ hec hesita¬
ui. qr & tantã rẽ aggredi. uidebatur
ualde inuidiosũ. &. maioꝵ meoꝵ aucto¬
ritati contradicere. erat insolens & ue¬
re irreligiosũ. Sed ut arbitror nullam
meret᷑. uel uereri debet cuiꝰqͣ. obtrecta¬
toris inuidiã. qͥ ad scribendũ ñ ineitat᷑
amore ꝓpͥȩ laudis. s p̃cepto cogit᷑ p̃siden¬

Expanded text:
qui nec oratoria eloquentia clarus nec qui nec oratoria eloquentia clarus nec subtilis ingenii michi conscius vitam et passionem beati Lamberti martyris, quam scribere institueram, dignis verbis pronuntiare non sufficio. Quod equidem opus non cuiuslibet levitatis motu seu iactantie fastu ine insumpsisse sciat vestra paternitas, sed quidam ex dominis et prioribus nostris parvitatem meam sepius sunt cohortati, quatinus digniorem passionis causam beati viri et gesta eius vetustate iam obruta diligenter pervestigarem et conscribendo tanquam in lucem retraherem. Diu multumque super hec hesitavi, quia et tantam rem aggredi videbatur valde invidiosum et maiorum meorum auctoritati contradicere erat insolens et vere irreligiosum. Sed, ut arbitror, nullam meretur vel vereri debet cuiusquam obtrectatoris invidiam, qui ad scribendum non incitatur amore proprie laudis, sed precepto cogitur presiden
Abbreviated transcription (Latin):
ilecto in xꝑo & uere dih¬
gendo dño suo Wederic̃o
liciensis eccłȩ uenerabi
abbati. Nic holaus ecclesiȩ
sc̃ȩ mariȩ scĩq lamberti quȩ est in leo¬
dio. canonicoꝵ & diaconoꝵ ultimꝰ salutẽ.
Sicut nichil est qͦd amicis & fr̃ib ho¬
nesta petentib negare debeamꝰ ita &
eoꝵ est a nobis ñ exĩgere. qͦd nimis ar-¬
duũ tarditate aut tenuitate ingenis
asseqͥ ñ ualeamꝰ. Temerariũ enĩ ualde
ẽ quod qdã p̃claras illustriũ uiroꝵ res
& memoria dignas aggrediunt᷑ scri.¬
bere: quibꝰ nec ingeniũ nat᷑a. nec eru¬
dicionẽ doctrina. nec oracionis splen¬
dorẽ in dulget eloquencia. Sicq fit.
ut cũ magnitudinẽ rerũ quas ex orna¬
re debuerãt. uerbis neq̃unt ex plicare:
ariditatẽ ingenii sui.&. imꝑiciã cogan.¬
t manifestare. Grandes enim materi¬
as ut ait iheronimꝰ ad heliodoꝵ epm̃.
ingenia parua ñ suffer̃t. & in ipso suo
conatu. ultra uires ausa succ u̾bunt.
Quod & mͥ euenisse fateri ñ erubesco:

Expanded text:
ILECTO. IN CHRISTO ET VERE DILIGENDO DOMINO SUO WEDERICO LETIENSIS ECCLESIE VENERABILI ABBATI NICHOLAUS ECCLESIE SANCTE MARIE SANCTIQUE LAMBERTI, QUE EST IN LEODIO, CANONICORUM ET DIACONORUM ULTIMOS SALUTEM. Sicut nichil est, quod amicis et fratribus honesta petentibus negare debeamus, ita et eorum est a nobis non exigere, quod nimis arduum tarditate aut tenuitate ingenii assequi non valeamus. Temerarium enim valde est, quod quidam preclaras illustrium virorum res et memoria dignas aggrediuntur scribere, quibus nec ingenium natura nec eruditionem doctrina nec orationis splendorem indulget eloquentia; sicque fit, ut cum magnitudinem rerum, quas exornare debuerant, verbis nequeunt explicare, ariditatem ingenii sui et imperitiam cogantur manifestare. Grandes enim materias, ut ait Ieronimus ad Heliodorum episcopum, ingenia parva non sufferunt et in ipso suo conatu, ultra vires ausa, succumbunt. Quod et michi evenisse fateri non erubesco,
Abbreviated transcription (Latin):
De ꝯu̾sione hugbti comitis. postea ep̃i.⁊ ami¬
te eiꝰ ode uidue q̃ reqͥescit in p̃dio amanio. .x iIi.
Quomͦ pippinꝰ pͥnceps abiecta legitima uxo¬
re sua plictrude. alpaidẽ dodonis sororẽ suꝑ¬
duxerit.⁊ qlit̃ beatꝰ lamb̾tꝰ ⁊elo religionis
accensꝰ eũ increpauerit. .xiiii.
Quomͦ dodo instinctu sororis suȩ. scm̃ lamb̾¬
tũ occidere disposuerit. .xu.
De situ legiȩ. ⁊ ad iacenciũ locoꝵ.X uI.
Quomꝰ beatꝰ lamb̾tꝰ a dõdone ⁊ sociis eiꝰ in
uilla legia. intra domũ eccłȩ scõꝵ. cosme &
damiani occisus sit X.uII. In cipit¬
De exequiis eius uitas ẽi Lam¬
Lofuosys uis lamber¬
tys & ȩt̃no regi sacerdos
& martyr electꝰ. in signi
ex ꝓsapia intraiecto exti¬
tit oriundus. qͥ ẽ suꝑ mo¬
sam fluuiũ grandis uicus. ñ longe a diru¬
tis urbis tungroꝵ menibꝰ. Pat̃ eiꝰ aper
uir illustris. hereditariã a maiorib suis

Expanded text:
De conversione Hugberti comitis, postea episcopi, et amiDe conversione Hugberti comitis, postea episcopi, et amite eius Ode vidue, que requiescit in predio Amanio. 13. Quomodo Pippinus princeps, abiecta legitim a uxore sua Plictrude, Alpaidem, Dodonis sororem, superduxerit et qualiter beatus Lambertus, zelo religionis accensus, eum increpa verit. 14. Quomodo Dodo instinctu sororis sue sanctum Lambertum occidere disposuerit. 15. De situ Legie et adiacentium locorum. 16. Quomodo beatus Lambertus a Dodone et sociis eius in villa Legia intra domum ecclesie sanctorum Cosme et Damiani occisus sit. 17. De exequiis eius. EXPLloriosus vir Lambertus et eterno regi sacerdos et martyr electus insigni ex prosapia in Traiecto extitit oriundus, qui est super Mosam fluvium grandis vicus, non longe a dirutis urbis Tungrorum menibus. Pater eius Aper, vir illustris, hereditariam a maioribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ in episcopatu uixerit. ⁊ qͣlit̾ pꝰ mortẽ
hil drici francoꝵ regis. ab ebroino maiore
domꝰ ab episcopatu expulsus sit: ⁊ faramun¬
dꝰ illic uiolent̃ intrusus.UI.
De co qͦd beatꝰ lamb̾tꝰ in omni paciencia
relicto ep̾opatu. stabulense cȩ nobiũ cũ
duob pueris expecierit..uii.
Ubi beatꝰ lamb̾tꝰ dũ furtiue ad erac ionẽ ad¬
oracionẽ ꝓꝑans. media nocte fr̃s fortuito ca¬
su inqͥetauit: a. ob hoc pęnitencie adictꝰ. in fri¬
gore ⁊ nuditate sub horrore hiemalis tẽporis.
ante crucẽ sub diuo positã. in obedieneia ab¬
batis ꝑ seuerauit.
Quomꝰ beatꝰ lãb̾tꝰ sub pippino ansigisi filio.
eccłe traiectensi honorifice restitutꝰ sit .Uiiii.
Quomͦ sc̃s lamb̾tꝰ pꝰ reu̾sionẽ suã taxandriã
aspererĩt: ⁊ in dño dilexerint. .xi.
De ꝯu̾sione sc̃e lamdradę uirginis. ⁊ de mira¬
cło qͦd ꝯtigit in morte ⁊ insepuatura eiꝰ. .xii.

Expanded text:
Quomodo in episcopatu vixerit et qualiter post mortem Quomodo in episcopatu vixerit et qualiter post mortem Hildrici Francorum regis ab Ebroino maiore domus ab episcopatu expulsus sit et Faramundus illic violenter intrusus. 6. De eo quod beatus Lambertus in omni patientia, relicto episcopatu, Stabulense cenobium cum duobus pueris expetierit. 7. Ubi beatus Lambertus, dum furtive ad orationem properans, media nocte fratres fortuito casu inquietavit, et ob hoc penitentie addictus, in frigore et nuditate sub horrore hyemalis temporis ante crucem sub divo positam in obedientia abbatis perseveravit. 8. Quomodo beatus Lambertus sub Pippino, Ansigisi filio, ecclesie Traiectensi honorifice restitutus est. 9. Quomodo sanctus Lambertus post reversionem suam Taxandriam aspexerunt et in Domino dilexerunt. 11. De conversione sancte Landrade virginis et de miraculo quod contigit in morte in sepultura eius. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
mã seriemq redegi: imitatꝰ qͦdãmodo apis
sollerciã. quȩ ex diuersis florib sucos con¬
uehens .&. in fauos disponens: uariũ sapore
in unã cõmutat mellis dulcedinẽ. eẜ qm̃¬
urã liciensis eccła beati lamberti patro¬
cinio głat᷑. eiꝰq reliqͥas pio amore in dubi¬
tant̃ complectit᷑. hoc paruitatis meȩ opꝰ¬
culũ. sc̃itati ur̃ȩ transmitto pat̾ uenera¬
bilis. sumoꝑe uos dep̃cans. ut ñ in eo seriben¬
tis imꝑiciã. s eoꝵ q̃ inscribunt᷑ .&. marty¬
ris attendatis magnificenciã. Ualet᷑e. Porate
martyris. ⁊ sub qͥb pͥncipib natꝰ ẽ. ⁊ sub qͦ
magistro sacras litteras didicerit. .II.
De fonte quẽ apud wentrespouiũ oracio¬
nib de t̾ra ꝓduxit. .iii.
Qualit̾ beato theodardo cõm̃datꝰ fuerit. qͣli¬
terq sub eo uixerit. .Iiii.
Quomͦ pꝰ mortẽ beati theodardi in epm tun¬
grensis eccłȩ electꝰ ⁊ c̃secratꝰ fuerit..U.

Expanded text:
mam seriemque redegi, imitatus quodam modo apis mam seriemque redegi, imitatus quodam modo apis sollertiam, que ex diversis floribus sucos convehens et in favos disponens, varium saporem in unam conmutat mellis dulcedinem. Et qa specialiter beati Lamberti patrocinio gloriatur eiusque reliquias pio amore indubitanter conplectitur, hoc parvitatis mee opusculum sanctitati vestre transmitto, pater venerabilis, summopere vos deprecans, ut non in eo scribentis imperitiam, sed eorum que inscribuntur et martyris attendatis magnificentiam. Valete et orate martyris et sub quibus principibus natus est et sub quo magistro sacras litteras didicerit. 2. De fonte, quem apud Wentreshovo orationibus de terra produxit. 3. Qualiter beato Theodardo commendatus fuerit qualiterque sub eo vixerit. 4. Quomodo post mortem beati Theodardi in episcopum Tungrensis ecclesie electus et consecratus fuerit. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
nino declarare cupiens. quoꝵ pͥncipũ
tẽpore. uel aqͥb parentib beatꝰ lamb̾tꝰ
natiuitatis ex ordiũ sũpserit. qͦ docto¬
re sacras litteras didicerit. qͥbꝰue in pue¬
ricia miracłis floruerit. quã ordinabi¬
lit̃ ad episcopatũ ꝓ motꝰ. quã irraciona¬
bilit ab eccła tungrensi eiectꝰ quamq
głose iterũ intronizatꝰ: semꝑ tamen
pacienciã &. humilitatẽ tenuerit.
qua ȩtate claruerit. &. quomͦ post conuer¬
sionẽ taxandroꝵ post multa sc̃ĩtatis eius
oꝑa. uitã martẏrio finierit: qualit̾ue ho¬
rã &. głam passionis eiꝰ romanꝰ pontifex
ꝑ angelũ manifeste cognouerit. Hec ẽqͥ¬
dem partim exgestis regũ francoꝵ. par¬
t̃i ex cronicis reginons pruniacensis ab¬
batis .&. seiberti uenerabilis monachi. de
cȩ nobio gẽblacensi: part̃i ex epłis diuer¬
soꝵ episcopoꝵ: ꝓart̾ ex uita beati lando
ex relacione maioꝵ &. scriptis uiroꝵ fide¬
liũ. excerꝑe curaui. &. in libelli huiꝰ for¬

Expanded text:
iens, quorum principum tempore vel a quibus parentibus beatus Lambertus nativitatis exordium sumpserit, quo doctore sacras litteras didicerit, quibusve in pueritia miraculis floruerit; quam ordinabiliter ad episcopatum promotus, quam irrationabiliter ab ecclesia Tungrensi eiectus, quamque gloriose iterum intronizatus, semper tamen patientiam et humilitatem tenuerit; qua etate claruerit, et quomodo post conversionem Taxandrorum post multa sanctitatis eius opera vitam martyrio finierit; qualiterve horam et gloriam passionis eius Romanus pontifex per angelum manifeste cognoverit. Hec equidem partim ex Gestis regum Francorum , partim ex Cronicis Reginonis Prumiacensis abbatis et Seiberti venerabilis monachi de cenobio Gemblacensi, partim ex epistolis diversorum episcoporum, partim ex Vita beati Landoaex relatione maiorum et scriptis virorum fidelium excerpere curavi et in libelli huius for
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑu sco. sic trib ꝑsonis confitemur. carpꝰ
prȩscienciȩ qͦd suꝑ om̃ia euncta conclu¬
dit. In hoc gͦ mysterũ credimꝰ e̾ẽ exnis¬
lis ex tantib cuncta orta: qͦd mỹsterũ
mens humana conciꝑe ñ potest. necoti¬
toria lingua enarrare. neq diffusi ser¬
monis bibliothecarũ uolumina: si totũ
mundũ libri repleant diuina sciencia.
ñ possit menarrabilis enarrari. qͥ est in¬
dicibilis nullomodo possit deseribt ney
concludi: aut uerbũ. aut substanciapio¬
pria diuinitatis suȩ. qͥ est fons diuinę
lucis. luminis suȩ substanciȩ naturam.
Sileat lingua oratoria. qͥa defecit ser.¬
mo de indicibili. Cũ consũmauerit
mens humana de diuina maiestatedice.¬
re. tunc incipit. Quanta sit autẽ diuma
clemencia nemo seit. nisi qͥ genuit : &. ne.¬
mo cõꝑit secreta patris. nisi his qͥ ꝑnaturã
nascendi iniciũ amisit. Om̃is gͦ mansuctu¬
do & modestia ꝑitoꝵ conuertat᷑ ad ꝓpłam.

Expanded text:
Spiritu. Sic tribus personis, confitemur corpus praescientiae: quod super omnia, cuncta concludit. In hoc mysterium ergo credimus, esse ex nullis exstantibus cuncta orta, quod mysterium mens humana concipere non potest, nec oratoria lingua enarrare, neque diffusi sermonis bibliothecarum volumina, si totum mundum libri repleant, divina scientia non possit inenarrabilis enarrari: qui est indicibilis, nullo modo possit describi, neque concludi aut verbum aut substantia propria divinitatis suae. Qui est fons divinae lucis, luminis, suae substantiae, naturae. Sileat lingua oratoria, quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divina majestate dicere, tunc incipit. Quanta sit autem divina clementia, nemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. Omnis ergo mansuetudo et modestia peritorum, convertatur a
Abbreviated transcription (Latin):
qutẽ enus funeri obsequiũ prȩbuisse
er actoq ex more seruicio: capitellũ
tantũ uobis excitantib ñ expleursunc
ili stupe facti parit̾ &. admirantes. di.¬
em & tẽpꝰ notant sollicite reqͥrentes
Aui ipsã diem tẽpꝰq repꝑiunt: quo beatꝰ
confessor dixerat se eiꝰ exequiis deseruis.¬
se Obeatũ uirũ. in cuius transitu scõꝵ
canit numerus: angeloꝵ exultat cho¬
tus: omniũq cȩlestiũ uirtutũ occur

Expanded text:
bsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis deservisse. O beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque caelestium virt
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens eo die horaq manifestit¬
me cognouit transisse beatũ uirũ ã
sẽs SeueRINs auduut psallenciũ do¬
⁊ũ.Sed & si ad seueri recurramꝰ histori¬
ã ipsa hora eũ sibi scripsit cũ libro utg
suȩ fuisse reuelatũ
o ñãq tẽpore beatus ambrasi¬
US cuuis hodie flores eloquii ꝑ
totã eccłam redolent: mediolanensĩ
curitati prȩerat eꝑs. Cui celebranti
festa añicȩ diei. ista erat consuetudo¬
ut ueniens lector cũ libro. ñ anta lt¬
gere presumeret: quã sc̃s nutuiussis¬
set factũ ẽ autẽ ut illa die dñica pro.¬
phetica lectione iã lecta ante altare
tante qͥlectionẽ beati sauli ꝓferret
beatissimus antistes ambsosios suꝑ
sem̃ altare obdormiret. Quod iuden¬
tes multi. cũ nullus eũ penit᷑ ex ei¬
tare p̃sumeret. transactis ferȩ
duarũ aut triũ horarũ spaciss. ex¬
citauert̃ dicentes. Iã hora prȩterit.
iubeat domnꝰ lectori lectionem
ogere : ex pectat eñi popłs ualde uanl¬

Expanded text:
eniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum. Εο namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam l
Abbreviated transcription (Latin):
Texorat hne pͥntũ plebeio machina eultu
Quȩ confessori. ñ erat equa suo
Nee defistebat ciues honerari pudore.
Ola magna uiri gracia parualoci.
Antistes.s qͥ numerat᷑ sexius ab ipso
Longã ꝑpetuus sustulit inuidiam
Int̾nũ remouens modiei penetrale sacellu
Ampia quȩ tecta leuans exteriore domo
Sreuertq simul. ualido tribuente patrono.
Insspatu sedis. conditor in meritis.
Q ui salomonia co potes configere teplo
Septima quȩ mundo fabrica mrra fuit
e gemis auro argento sic splendurt alud
stuatrans greditur cunctame tauaside
Ciborabi. mor dax absoluant᷑q pores
Nib coliet aut addat garrula posteritas.
Cũq uenit xꝑs. popłos qͥ suscitet om̃s.
Q uoꝵ sititulũ legas. ⁊ nomina nosces.
Incȩlis quȩ scripta manent. sẽꝑs manebt̃.
Iic ouat ex utero sc̃s baptista lobannes.
Hic felix uictor quȩ piigeruasiuis almus
Prothasiusq sacer. sunt hic ꝑ soła testes.
Qui uerã docuere fidẽ cruce.sanguine moͣr

Expanded text:
u Quae confessori non erat aequa suo. Nec desistebat cives onerare pulore; Gloria magna vini, gloria parva loci. Antistes sed qui numeratur sextus ab ipso Longam perpetuus sustulit invidiam, Internum removens modici penetrale sacelli, Amplaque tecta levans exteriore domo. Ceveruntque simul valido tribuente patrono. In spatiis aedis conditor immeritis Quae Salomoniaco potis est confligere templo Septima quae mundo fabrica mira fuit. Nam gemmis, auro, argento si splenduit illud Istud transgreditur cuncta metalla fide. Livor abi mordax, absolvanturque priores. Nil novet aut addat garrula posteritas Cumque venit Christus populos qui suscitet omnes Quorum si titulos legas et nomina nosces In coelis quae scripta manent semperque manebunt. Hic ovat ex utero sanctus Baptista Johannes. Hic Felix Victorque, piis Gervasius almus, Protasiusque sacer sunt hic per saecula testes, Qui veram decuere fidem cruce, sanguine, morte.
Abbreviated transcription (Latin):
Eusebi sibi scã fides. si xꝑo dedita mens est.
Pontificis sacri meritoꝵ ⁊ mole ꝑennis.
Hic studiose potes. mar sini discere lector
Artũ miliciã natales gesta parentes
Doctrinã mores. p̃conia bella triũphos
Supplicia patriã discrimina dicta labores.
Premia uirtutes. aeuũ preconia.¬

Expanded text:
Si tibi sancta fides si Christo dedita mens est Pontificis sacri meritorum mole perennis, Hic studiose potes Martini discere lector Ortum, militium, natales, gesta, parentes, Doctrinam, mores, preconia, bella triumphos, Supplicia, patriam, discrimina, dicta, labores, Premia, virtutes, aevum, praeconia
Abbreviated transcription (Latin):
onfessor meritis martyr eruee.
A postosus actu. mascisiros celo preminet
Nse tumulo. sit memor ñ.¬
Et misere purgans peccamina uite
ceuitet meritis erimina nr̃a suis.

Expanded text:
onfessor meritis martyr cruce apostolus actu Martinus coelo praeminet hic tumulo. Sit memor et miserae purgans peccamina vitae Occultet meritis crimina nostra suis.
Abbreviated transcription (Latin):
eatus autẽ SΕUERINΥS coloniensis
cuncta lau̾dabilis. dũ die dominico
loca scã ex consuetudine post matu.¬
tinos cũ suis clericis cireuiret. illaho¬
ra qua uir beatꝰ obiit. auduut chorũ
canenciũ infublimi Uocatoq archi¬
diacono: in t̾rogat siaures eius ꝑcute.¬
rent uoces quas ille attencius audiret
Respondit. Nequaquã. sunc ille. dilt¬
gent̃ in qͥt ausculta. Archidiaconus
autẽ cȩpit sursũ collũ extendere.
aures erigere. & suꝑ summis articu¬
lis baculo sustentante stare: s credo
eũ ñ fuisse ȩqͣlis meriti. aqͦ hȩo ñme¬
rebant᷑ audirr Tunc ꝓstrati t̾rȩ ipse
ut hoc ei diuina pietas audire ꝑmit.¬
teret.Erectis aute. tur sũ interro¬
gat senex. Quid audis: Quiait uoces
pf as enenĩ tainquã incelo audio. s qͥ
st prorsas e noro s ui ello adio has¬

Expanded text:
atus autem Severinus Colonensis atus autem Severinus Colonensis cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetudine cum suis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae ipse put hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senes: 'Quid audis?' Qui ait: 'Voces psallentium tamquam in caelo audio, sed quid sit prorsus ignoro'. Cui ille: 'Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ab utroq popło eustoditur. futurũ
ut mane facto. apictaus ꝑ uiolenciã
auferret᷑. Sed deus om̃ipotens. noluit
urbẽ turonic̃a aꝓprio frustrare pa¬
trono deniq noc te media om̃s pic¬
t aui a somno fallacie cõprimuntur.
nec ullus suꝑfuit qͥ ex hac multitudi¬
ne uigilaret. Igit᷑ ubi turonici eos
conspicunt obdormisse: ad prehen
eiciunt. alii aforis suscipiunt: posi¬
tũq in naue cũ om̃i popło. ꝑum
genna fluuiũ de scendunt. Ingres¬
siq ligeris alueũ. ad urbẽ turoni¬
c̃a cũ magnis laudib psallenciũ
dirigunt gressũ. De quoꝵ uocib
pictaui exꝑge fact nichil de thesauro
que fcussodielunt habentes. cũ magna
confusione ad ꝓpria sunt reuersi go
Siis redrit cur post transitũ gracians
obsistentib paganis dui ciuitas turo.¬
nica sine benedic tione sacerdotali
fersent xꝑiani aut afficiebant᷑ uer¬
beribraut gladio truncabant᷑ A passi¬
one ergo dñi usq ad transitũ sc̃i oraa¬
cõputant᷑¬

Expanded text:
ab utroque populo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensaper fenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pectavi expergefacti, nihil de thesauro quem costodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Catiani obsistentibus paganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum sancti Macomputant
Abbreviated transcription (Latin):
Rege sub hac parit̾ locuplex. pauꝑq tenent᷑
Cui census deficit. m̃te ꝓbauit opus.
Lec quẽꝗͣ. excusat tenuis atq arta facultas
ffectu constat gła. ñ precio qͥtribuit.
Quecũq opꝰ est. his plurima confert.
Parua licet dederit. maxima quȩq cupit
Int̃ opũ cumulos. scimꝰ &. dona potentũ.
relatã uiduȩ pauꝑis esse fidem.¬

Expanded text:
Lege sub hac pariter locuples pauperque tenentur; Lege sub hac pariter locuples pauperque tenentur; Cui sensus desit mente probavit opus, Nec quemquam excusat tenuis atque arcta facultas. Affectu constat gloria non pretio; Qui tribuit quaecumque potest is plurima confert; Parva licet dederit maxima quaeque cupit. Inter opum cumulos scimus et dona potentum Praelatam viduae pauperis esse fidem
Abbreviated transcription (Latin):
at qs solo aaciinis mersistimpuluere uultu
Tamidaq in lisa prȩssist limina t̃rȩ
atollens ocłos t ropidof ocłos miracła uisu
oncipe ⁊ eximio causã c̃õmite patrono
ila potest tanta cõplecti pagina uires.
ĩ errenũ ñ claudit opꝰ. qͦd regia celi
llic coniunc tũ año. reqͥre patronũ
Sectantẽ. et̾ni semꝑ uestigiaregiss
Si aubitas ingesta ocłis miracła cerne¬
T uis famuli meritũ uerus saluator honorat
Aecedis reliqͦs inter tot miracła testes.
Dumnirranda uides solers ⁊ uisa retexis.
Insẽĩs deqͥa signauit pagina libris.
I n staurante deo. quo munere gaudent
secus claudꝰ. in ops. furiosus. anxius. ȩger.
d ehbilis oppressus. captiuus mestus. egenus.
Om̃is apostolicis gaudet curacio fignis.
& uiflens adfunit. lȩtus redit.
Discat euangelico xꝑm sermone fateri.
Quisq uenit fũmo uota offerre deo.
Quãuis corde tremens supplex genu cernus
Si cefsent oꝑe. nẽpe fides uacua est.

Expanded text:
que solo adclinis mersisti in puluere uultum humidaque inlisae pressisti lumina terrae, attollens oculos trepido miracula uisu concipe et eximio causam committe patrono. 5 nulla potest tantas conplecti pagina uires, Terrenum non claudit opus quod regia coeli llic coniunctum domino perquire patronum, sectantem aeterni semper uestigia regis. si dubitas, ingesta oculis miracula cerne, quis famuli meritum uerus saluator honorat. 15 accedis reliquis inter tot milia testis, \'dum narranda uides sollers et uisa retexis. in sanctis quidquid signauit pagina libris, instaurat renouante deo. quo munere gaudent caecus, clodus, inops, furiosus, anxius, aeger, 20 debilis, oppressus, captiuus, maestus, egenus. omnis apostolicis gaudet curatio signis. qui flens adfuerit, laetus redit.Discat evangelico Christum sermone fateri Quisque venit summo vota offerre Deo. Quamvis corde tremens, supplex genu cernuus ore Si cessent operae nempe fides vacua est.
Abbreviated transcription (Latin):
Ingrediens tẽplũ refer ad sublimia uultũ
Excelsus aditꝰ suscipit alta fides.
Esto humilis sensus s spe sectare uocante
asTINUS reserat. qͦs uenerere fores.
ec tuta ẽ turris. trepidis obiecta suꝑbis.
late excludens. micia corda tegens
Celsior illa gamen quȩ oeli uexit ad arcẽ.
aNTiNũ astringens. ambiciosa uiis.
nde uocat popłos. qͥ p̃uius ad bona xꝑi.
ellite mundanas. toto de pectore curas.
t desidi̾is animũ. uacuate ꝓfanis. Htalto¬
otoꝵ. cõposremeat qͥ iusta precat᷑.
Ueniã culpis de poscens n animo debesn faci
Ir cantẽ nũmis cȩloꝵ regna duobus.
bume uexit iustꝰ in astra pater.
arus multa dedit si ques sbinilla reliquit
uiaari merint. iudicis ore dei

Expanded text:
Ingrediens templum refer ad sublimia vultum, Excelsos aditus suspicit alta fides Esto humilis sensu sed spe sectare vocante II; Martinus reserat quas venerere fores. Haec tuta est turris trepidis objecta superbis Elata excludens, mitia corda tegens. Celsior illa tamen quae coeli vexit ad arcem Martinum astrigeris ambitiosa viis. Inde vocat populos qui praevius ad bona Christi ellite mundanas toto de pectore curas. Et desideriis animum vacuate profanis. Votorum compos remeat qui justa precatur. eniam culpis deposcere seris. Non animo debes non vaMercantem nummis coelorum regna duobus Sublimem vexit justus in astra pater, Non quae multa dedit sed quae sibi nulla reliquit, Laudari meruit judicis ore Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Dilige. multiplica. ꝓtege. semꝑ ama
Completo. qm̃ pastotẽ tẽpore nr̃m.
Ad loca magistri. lucida sc̃a bona.
Los qͦq uallatu alarũ sc̃ẽ tuarũ.
Protege. conserua. dilige. semꝑ ama.
Supplicit̾ petimꝰ dones tribuasq benignꝰ
Ut nosmet sc̃ĩ ac simul ille uiuent.
Uidimꝰ absentẽ cũ fuit e̾e uirũ.
Carbones atros cineres horrencia quȩq

Expanded text:
Dilige, multiplica, protege, semper ama Completo quoniam pastorem tempore nostrum Ad loca migrasti lucida, sancta, bona; Nos quoque vallatu alarum sancte tuarum Prot ge, conserva, dilige, semper ama. Suppliciter petimus, dones tribuasque benignus, Ut nosmet sancti ac simul ille juvent. Vidimus absentem cum fuit esse virum Carbones atros cineres horrentia quaeq
Abbreviated transcription (Latin):
eũ duci ad tẽplũ martis. & ibidẽ data senten¬
tia capite truncari: siñ ad quiesceret ad orare
nefandi martis simulachrũ. Tunc beatꝰ stephanꝰ¬
ductꝰ amilitib foras muros appiȩ portȩ ad tẽ¬
nunc & hunc locũ uͥ diabolica suꝑsticione
ꝑidoloꝵ culturã animȩ pereunt popłoꝵ.
& statim factꝰ ÷ in gens fragor tonitriu
cũ terrorib coruscationũ : & corruit maxi¬
ma pars tẽpli sacrilegi. Quod cernentes¬
milites: paue facti fugert̾. dimisert̃q

Expanded text:
eum duci ad templum Martis, et ibidem dictata sententia capite truncari, si non acquiesceret adorare nefandi Martis simulacrum. Perductus beatus Stephanus a militibus foras muros Appiae portae ad temnunc et hunc locum, ubi diabolica superstitione per idolorum culturam animae pereunt populorum. » Et statim facto frangore tonitrui cum terroribus coruscationum, corruit maxima pars temilites pavefacti fugerunt. Ipse vero
Abbreviated transcription (Latin):
curatꝰ ÷. Imperator autẽ consentiens dic¬
sacrifica diis. Uides enĩ quanti mortui
mortui sunt.ilam qͥ ꝓpt̃ xp̃m mortun
perator dixit. Noli nominare xp̃m: &
lib̾a iuuentutẽ tuam. Alulta enĩ & mag
eadẽ confessione. Sẽs pantaleon res pondit.
paratus sũ omĩa torm̃ta tua sustinere. ꝓpt̃¬

Expanded text:
perator, consentiens sacrifica diis. Vides enim quanti mortui mortui sunt. Nam qui pro Christo mortui us dixit: «Noli nominare Christum, et libera iuventutem tuam. Multa enim et magneadem confusione». Milianus respondit: paratus sum omnia tormenta sustinere p
Abbreviated transcription (Latin):
de popło animas quingentas: & factus: tuor
magnꝰ in illa ciuitate. Ini perator autẽ timore
usque quo hȩc omĩa facis: Alios uiros separasti:
& miser filius diaboli: bene de uobis dixit ꝓpħa.
dixit. Ergo de nob̃ dicta st̃ ista: Quis te hoc do
eris apparebit tͥ. lmperator dixit. Per meã sa¬

Expanded text:
de populo animas quingentas. Et factus est timor magnus in illa civitate. Imperator, timore usque quo haec omnia facis? Alios vivos separasti a diis, it: « Infelix et miser, filius diaboli, bene de vobis dixit propheimianus dixit: «Ergo de nobis dicta sunt verba ista? Quis te docuit?eris, apparebit tibi». Imperator dixit: «Per meam sa
Abbreviated transcription (Latin):
grates consensert᷑ mͥ. & sacrificauert̃ diis: & st̃
dix̃ im peratori. Iube ut uideã eos ante tẽ:
ñ enĩ post multos dies eũeis ero in regno cȩ¬
loꝵ. Imperator dix̃. In alias ciuitates eos di¬
rexi: causas meas acturos. Sẽs pantaleon
respondit. Bene indigne canis soles menti¬
ri: sed modo uere dixisti. Sunt enĩ incelo
inciuitate xp̃i. Tunc multa torm̃ta ad hi¬

Expanded text:
s consenserunt michi, et sacrificaverunt diis, et sunt t dixit imperatori: «Iube ut videam illos ante te; non enim post multos dies ero in regno celorum». Imperator dixit: «In aliam civitatem eos direxi causas meas acturos». Milianus respondit: «Bene, indigne canis, soles mentiri, sed modo veritatem dixisti: sunt enim in celo, in civitate Christi». Tunc multa ei adhi
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. ecce huiꝰ oratio me affligit. cademo
hora egressi detemplo tenuerunt nemesiũ.¬
dumq tenerent eum & contumeliis afficerent.
subito maxius consul ex pirauit. Atilli tenentes
nemestum duxerunt adualerianũ in palatiũ¬

Expanded text:
cendit, ejus oratio me affligit. Egressi vero quidam de templo, tenuerunt Nemesium, et dum contumeliis eum afficerent, subito Maximus exspiravit. At illi tenentes Nemesium duxerunt ad Valerianum. Dicitqu
Abbreviated transcription (Latin):
feci: ñ quasi olim pius sed quasi impiꝰ & crudelis.
pro qͥb malis cõmissis peniteo & effundo la¬
crimas amaritudinis inconspectu eiꝰ cui
credo do uͦ & uiuo patri & filio & spiritui sc̃õ.
ut dignet᷑ mͥ remittere mi quitatẽ quã exer

Expanded text:
feci non quasi Olympius, sed quasi impius et crudelis. Pro quibus commissis poeniteo, et effundo lacrymas amaritudinis in conspectu ejus cui credo, Deo vivo et vero, Patri, et Filio, et Spiritui sancto, ut dignetur mihi remitter
Abbreviated transcription (Latin):
liciter. Sim ꝓnius respondit. Si facultates que¬
ris uniu̾sas nemesii dñi mei: iam eas ꝓxp̃o
tradidi : qm̃ ipsius fuerunt &erunt. si autẽ sa¬
crificiũ me offerre cõpellis sacrifico. sediħu
xp̃o dño meo sacrificiũ laudis offero & confei¬
sionis. cui se obtulit & dñs meus nemesius.
Tunc ira repletus olimpius: ex tendite in qͥt¬

Expanded text:
terrogatus, respondit: Si facultates quaeris Nemesii domini mei, jam eas Christo tradidi, quoniam ipsius fuerant et erunt. Si autem sacrificium offerre me compellis, sacrifico, sed Christo Jesu Domino meo sacrificium laudis et confessionis, cui se obtulit et dominus meus Nemesius. Tunc ira repletus Olympius, fecit eum ext
Abbreviated transcription (Latin):
hoc te hortamur ut cognita ueritate non
deseras deos quos semꝑ ab ipsis cunabulis¬
adorasti & colusti. Nemesius diaconꝰ respon¬
dit cũlacrimis & dixit. Ego quidẽ infelix
atq peccator. semꝑ deserui ueritatẽ. & effudi
sanguinẽ innocentẽ. & iã nimis oneratꝰ atq eu¬
sera penitudine dmi cęli ac terrȩ & iħm¬

Expanded text:
os te hortamur, cogita veritatem, non deseras deos quos semper ab ipsis cunabulis coluisti. Nemesius diaconus plenus lacrymis respondit: Ego quidem infelix atque peccator semper deserui veritatem, et effudi sanguinem innocentem, et jam nimis oneratus atque cuser
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃t dixit. Bene fili: uenit enĩ tẽpus meum.
in hac autẽ nocte. uenit ad me dñs m̃s dicens.
hermolae debet᷑ tͥ certamen: sicut seruo meo
pantaleoni. Et abiert᷑ sionil gaudentes. Et cũ
rator iussit cos ingredi: & dixit ad herm olaũ
Imperator dixit. Habes alios tecũ : Herm olaus¬
prbt dixit. Sunt duo fr̃s. Imperator dixit. Qui

Expanded text:
dixit: «Venit tempum meum. In hac nocte venit ad me Dominus, dicens: «Debetur tibi certamen, sicut servo meo Miliano». Et habierunt, simul gaudentes. Et cum ei, et iussit eos ingredi, et dicit imperaImperator autem dixit: «<H>abes alios tecum?» Hylarianus dixit: «Sunt duo fratres». Imperator dixit: «Quid
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s uocẽ meã dũdep̃cor. atimore uumici
lib̾a animã meã. Protege me aconuentu¬
iniquitatẽ. quia exacuerunt ut gladium
linguas suas. Et orante eo apparuit illi xp̃s¬
manũ eiꝰ ascendit cũ eo insartaginẽ: & con¬

Expanded text:
Deus orationem meam, dum deprecor: a timore inimici libera me. Protege me a conveiniquitate, quia exacuerunt ut gladium linguas suas Et, orante eo, apparuit illi Chreius, et ascendit cum eo in sartaginem, et mo
Abbreviated transcription (Latin):
imperator domesticis siuis. Quid faciemꝰ pue
mittat᷑ dealto: ut ł sic male carnes eiꝰ disrũ¬
pant: & ita animã reddat. Et iussit impe¬
rator sic fieri. Et inclusert᷑ fem̃ pantaleonẽ in
carcerẽ : quo adusq fabricaret᷑ rota. Et post
perator mitai p̃conẽ. ut omĩs popłs uerure¬

Expanded text:
imperator dixit domesticis suis: «Quid faciam puermittatur de alto, et sic male epotest animam reddere». Et iussit imperator sic fieri, et incluserunt Milianum in carcerem usque quo fabricata est rota. Et post perator mitti preconem, ut omnes populu
Abbreviated transcription (Latin):
minaris: Dẽs pantaleon respondit. Nonego:
sed qͥmecũ ÷. Tu enĩ ñ es dignꝰ uidere eũ. lm¬
perator autẽ furore repletꝰ: ussit feras om̃s
ad eũ parari: ut xp̃i seruũ deuorarera. Qtet
Propt᷑ tẽ p̃parant᷑. Ergo consenti mͥ & sacrifi¬
ea diis & consule ruuentuti tuȩ ne pereas ma

Expanded text:
minaris?» Milianus respondit: «Non ego, sed qui mecum est. Tu non es dignus videre eum». Imperator, furore repletus, iussit feras omnes ad eum parari, ut martyrem Christi devorarent. Et propter te preparantur. Ergo consenti michi et sacrifica diis, et consule iuventuti tue, ne pereas ma
Abbreviated transcription (Latin):
Tues stephanꝰ qͥrẽ pliblicã conaris eu̾tere: & ꝑ¬
suasionib atq adhortationib malis popłm ad¬
eor recedere suades cultura: Beatꝰ stephanꝰ dixit.
hortor: ut derelictis dȩmoniis quȩ adorantur
ini dolis. ad dm̃ uiuũ & uerũ redeant creatorẽ
cęli & terrȩ & cognoscant xp̃m i ħ i filiũ di

Expanded text:
es Stephanus, qui rempublicam conaris evertere, et persuasionibus atque hortationibus malis populum a deorum recedere suades cultura? Beatus Stephanus dixit: hortor ut, derelictis daemoniis quae adorantur in idolis, ad Deum vivum et verum redeant creatorem coeli et terrae, et cognoscant Christum Jesum Filium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
functus ẽ rursũ ineubuit rediiua
tẽpestas. Adeo sensit & mundus uiri
fidelis excessum: ut cuius uita iure gau¬
debat. eiusdẽ mortẽ lugeret. Cȩterũ
si ad hec ꝓbanda que diximꝰ testes enã
infirmior auditus exigeret: ñ unũ ego
hominẽ sed multa milia ꝓducã: & totã
intestimoniũ uirtutis exꝑtȩ. senonũ
aduocabo regionem. Et tam̃ tu Refri¬
geri prb̃r. credo meminist nuꝑ nob̾
suꝑ hoc cũ romulo auspicii illiꝰ filio.
honorato & religioss iuro fisse sermo¬
nẽ. qͥhȩc nobis tanqͣm̃ ncoꝑta refere¬
bat: & cũ futuris ꝓft̾entib ꝑ assidua

Expanded text:
functus est rursus incubuit rediviva functus est rursus incubuit rediviva tempestas: adeo sensit et mundus viri fidelis excessum, ut cujus vita jure gaudebat, etiam ejusdem mortem lugeret. Caeterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed multa millia producam, et totam in testimonium virtutis expertae Senonum advocabo regionem. Et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio, honorato et religioso viro, fuisse sermonem; qui haec nobis tamquam incomperta referebat, et cum f