comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
De Iaculatione equestri unus hunc cũ prefectꝰ
asie milicaret pari ingenio curaq composuit.
De uita pomponii secũdi a quo singulariter
cũ germanis gessimꝰ bella collegit Incho a¬
uit cu ingerinama milicaret sompino mom¬
tus Asticit enũ quiescenti drusi neronis effi¬
gies qui germame latissime nictor ibi periit
Cõmendabat memoriã suã. Orabat q ⁊ se
ab inniria obliuionis assereret. Studiosi ties
u sex uoliuma ꝓpt̾ amplitudiem diuisi qͥb
oratore a cuuabulis instituit ⁊ perfecit. Dubii
sermonis. occo. Scripsit sub uerone nouissis
uariũ ꝙͣ ip̃ã natura auraris ꝙ tot uolunna
pulosa homo occupatus absoluerit magis
imimaberis si stieris illũ aliquãdiu a causis
accitasse decessisse ãuo sexto ⁊ qͥnquageslõ
mediũ tpũs discinctũ impeditũq qua of
erat acre ingeniũ incredible studiũ sũma
uigilancia lucubrare uulcanalib Incipie¬

Expanded text:
'De iaculatione equestri unus'; hunc cum praefectus 'De iaculatione equestri unus'; hunc cum praefectus alae militaret, pari ingenio curaque composuit. 'De vita Pomponi Secundi duo'; a quo singulariter bus omnia quae cum Germanis gessimus bella collegit. Incohavit cum in Germania militaret, somnio monitus: astitit ei quiescenti Drusi Neronis effigies, qui Germaniae latissime victor ibi periit, commendabat memoriam suam orabatque ut se ab iniuria oblivionis assereret. 'Studiosi tres', in sex volumina propter amplitudinem divisi, quibus oratorem ab incunabulis instituit et perficit. 'Dubii sermonis octo': scripsit sub Nerone novissimis varium quam ipsa natura. Miraris quod tot volumina pulosa homo occupatus absolverit? Magis miraberis si scieris illum aliquamdiu causas actitasse, decessisse anno sexto et quinquagensimo, medium tempus distentum impeditumque qua offerat acre ingenium, incredibile studium, summa vigilantia. Lucubrare Vulcanalibus incipie
Abbreviated transcription (Latin):
legisti. Saditauũ quend̾ titilum noĩe gloriaq
comocũ aduisendũ eũ abultimo terraꝵ orbe
uenisse scatiq ut uiderat abiisse in kaꝵ / mert
ac pene curpe est etiã nõ putare tãti cognicoe
qua nulla est iocundior, nulla puscrior milla
demq humanior. Dices habeohit quos legam
nõ iimꝰ disertos eciã si legendi semper ocasio
audiendi non semper. Preterea multo magis
que legas alcius tñ maĩo sedent q̃ promd̃ciaco
uultus habitus gestus eciã dicentis afficit nisi
uero falsũ pucamꝰ illud eschiuis qui cũ legisset
rodiis oronem demostheuis admirantib cunctis
eadem illa proiuĩtiasse ip̃m qui pepererat q̃ oĩa
tendunt ut audias ip̃m uel ideo tm̃ ut audi¬
Rẜ Macrosuo
ergratu est mͥ ꝙ tam diligenter libros
am̃culi mei leccitas ut hre oms uelis
querasq qui sunt om̃s fuugar iudicis
partib acqr eciã quo sunt ordine scripti notĩd
faciã. Est emĩ hoc studiosis nõ iotũda cognicio

Expanded text:
s Gaditanum quendam, Titi Livii nomine gloriaque commotum, ad visendum eum ab ultimo terrarum orbe venisse, statimque, ut viderat, abiisse. Tanti putam turpe est, non putare tanti cognitionem qua nulla est iucundior, nulla pulchrior, nulla denique humanior. Dices: 'Habeo hic quos legam non minus disertos.' Etiam; sed legendi semper occasio audiendi non semper. Praeterea multo magis,quae legas, altius tamen in animo sedent, quae pronuntiatio vultus habitus gestus etiam dicentis affigit; nisi vero falsum putamus illud Aeschinis, qui cum legisset Rhodiis orationem Demosthenis admirantibus cunctis, eadem illa pronuntiasse ipsum qui pepererat. Quae omnia huc tendunt, ut audias Isaeum, vel ideo tantum ut audiio Macro suo s. Pergratum est mihi quod tam diligenter libros avunculi mei lectitas, ut habere omnes velis quaerasque qui sint omnes. Fungar indicis partibus, atque etiam quo sint ordine scripti notum tibi faciam; est enim haec quoque studiosis non iniucunda cognitio.
Abbreviated transcription (Latin):
labitur ad tantũ scudio ⁊ excercitacione perueit.
Nã diebus ⁊ noctib nichil aliud agit nich au¬
dit nchil loquit᷑ ãnuni sexagesuũ excessit et
eidhuc scolasticus tri est. Quo gene homimũ in¬
chil aut sinceriꝰ aut simpliciꝰ aut meliꝰ Nos uo̾
qui in foro uerisq licib t̾iminũ multũ malicie
ꝙͣuis nolimus adiscimꝰ. Scola ⁊ auditoriũ
ficta cã res iuermis innoxia est nec minꝰ fe¬
lix senibus preserti. Nã quid in senectute feli¬
cius ꝙͣ qd dulcissimũ est mninuenta Quare

Expanded text:
labitur. Ad tantam ἕξιν studio et exercitatione pervenit; labitur. Ad tantam ἕξιν studio et exercitatione pervenit; nam diebus et noctibus nihil aliud agit nihil audit nihil loquitur. Annum sexagensimum excessit et adhuc scholasticus tantum est: quo genere hominum nihil aut sincerius aut simplicius aut melius. Nos enim, qui in foro verisque litibus terimur, multum malitiae quamvis nolimus addiscimus: schola et auditorium et ficta causa res inermis innoxia est, nec minus felix, senibus praesertim. Nam quid in senectute felicius, quam quod dulcissimum est in iuventa? Quare
Abbreviated transcription (Latin):
assiduã ⁊ largã. Postiemo diuinãr celestẽ
uolo Ac est gracior multo or̃o breuis. Que ẜ
tamẽ arbitior in tanta re racione ꝙͣ auctͣote
Non corrupi te qui tibi si nͥ accederes breuis
eple necessitateur. Si dissentires longissime
Aigua senũ faina precesserat maior in¬
uentus est. Sũma est facultas copia
abertas. Sucit semper ex tpre. sed tãꝙͣ
diuscoipserit. Sermo grecus ỹmo acticꝰ p̃fati¬
ones terse graciles dulces gͣues interdum et
recte poscit contiou̾sias plures eleccionẽ audi¬
tonbus ꝓeruuetit. Sepe est paitis surgit iã¬
igitur incipit. Stati omia ac pone pariter ad ma¬
nuĩ sensus reconditi. Occursant uerba. Sed qualiar
quesita et extulta multa leccio in subitis multa
ter colligit fortit̾ ornat excelse postremo docet
delectat afficit. Quod maxie dubites. crebra en
scilo quoq assequi magnũ est inciedibilis me¬
moria. repetit alcꝰ que dicit ex tpr̃e. Ne uerbo quidẽ

Expanded text:
 largam, postremo divinam et caelestem volo. 'At est gratior multis actio brevis.' Est, sed tamen arbitror in tanta re ratione quam auctoriNum corrupi te, qui tibi si mihi accederes brevis epistulae necessitatem, si dissentires longissimae agna Isaeum fama praecesserat, maior inventus est. Summa est facultas copia ubertas; dicit semper ex tempore, sed tamquam diu scripserit. Sermo Graecus, immo Atticus; praefationes tersae graciles dulces, graves interdum et erectae. Poscit controversias plures; electionem auditoribus permittit, saepe etiam partes; surgit aicitur incipit; statim omnia ac paene pariter ad manum, sensus reconditi occursant, verba - sed qualia! - quaesita et exculta. Multa lectio in subitis, multa ter, colligit fortiter, ornat excelse. Postremo docet delectat afficit; quid maxime, dubites. Crebra ἐνθstilo quoque assequi magnum est. Incredibilis memoria: repetit altius quae dixit ex tempore, ne verbo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ri digne philosophia poterit. cui qui pareat oe
tempus etatis sie molestia possit deg̾e. Ses
de ceteris ut diximꝰ multa et sepe dicemꝰ. hũc
librũ de senectute ad te misimus. iemi aut ser¬
mone tribuimꝰ non tithono ut aristoles ne pa
rũ esset auctoritatis in fabula. Sed .m. catoni
quo maiorẽ auctoritatẽ haberet or̃o apud quẽ le¬
liun et scipionẽ facimus adunrantes ꝙ is tam
faaile senectutẽ ferat hisq eũ respondente. Qui
eum pstudiosum fuisse in senectute. Sed quid
opus est plura. Iaui enĩ ip̃ius catonis sermo ex¬
plicabit nr̃am omez de senectute sinam.¬

Expanded text:
tis digne philosophia poterit, cui qui pareat omne tis digne philosophia poterit, cui qui pareat omne tempus aetatis sine molestia possit degere. sed de ceteris et diximus multa et saepe dicemus: hunc librum ad te de senectute misimus. omnem autem sermonem tribuimus non Tithono, ut Aristo Cius, parum enim esset auctoritatis in fabula, sed M. Catoni seni, quo maiorem auctoritatem haberet oratio; apud quem Laelium et Scipionem facimus admirantis, quod is tam facile senectutem ferat, eisque eum respondentem; qui eum perstudiosum fuisse in senectute. sed quid opus est plura? iam enim ipsius Catonis sermo explicabit nostram omnem de senectute sen
Abbreviated transcription (Latin):
ite Si quid ego adiuto curam ne le¬
masso que nunc te coquit et uersat m¬
erit premii licet eni michi isdem uer
sibus affar te artice quibus affatur flanrumꝙ
ille uir. haud magna cũ re s plenus sidei quãꝙͣ
certo stio nõ ut flamimũ sollicitari te tite natẽs
hũauitate ⁊ prudentiã intelligo. Et tamẽ suspi¬
cor isdem rebus te quib me ip̃m interdũ graui¬
us comoueri quaꝵ consolatio et maior ẽ ets inae¬
liud tempus differenda. Nunc aũt michi uisumẽ
de seuettute aliquid ad te constribere. hoc em one
quod mnichi tecũ cõmune est aut iau urgentis
aut corte aduentantis senectutis et ce ⁊ me ipm
leuari uolo et si te quidem id modice ac sapient᷑
tu acurrebas dignus eo mun̾e quo ut̾q nr̃m cõ¬
munit᷑ ute̾tur. Michi quide ita iocunda libri hui
confectio fuit. ut nõ modo omes abstersenit se¬
nectutis molestias. s effecerit mollem eciã ⁊ io¬
cundam senectutem. Nũquã igitur satis lauda¬

Expanded text:
ite, si quid ego adiuero curamve levasso quae nunc te coquit et versat irit praemi? licet enim mihi versibus isdem affari te, Attice, quibus affatur Flamininum ille vir haud magna cum re, sed plenus fidei, quamquam certo scio non, ut Flamininum, sollicitari te, Tite, sic nhumanitatem et prudentiam intellego. et tamen te suspicor isdem rebus quibus me ipsum interdum gravius commoveri, quarum consolatio et maior est et in aliud tempus differenda. nunc autem visum est mihi de senectute aliquid ad te conscribere, hoc enim onere, quod mihi commune tecum est, aut iam urgentis aut certe adventantis senectutis et te et me ipsum levari volo; etsi te quidem id modice ac sapientertu occurrebas dignus eo munere, quo uterque nostrum communiter uteretur. mihi quidem ita iucunda huius libri confectio fuit, ut non modo omnis absterserit senectutis molestias, sed effecerit mollem etiam et iucundam senectutem. numquam igitur laudari sa
Abbreviated transcription (Latin):
tutꝰ. Sed eadem bonitas eciã ad multitudi¬
nen pertinet. Non eñi est inhumana uir¬
tus neq inimunis neq suꝑba que eciant
populos uniu̾sos tueri eisq optime consu¬
lere soleat. Or nõ faceret profecto si a ca¬
ritate uulgi abhorreret. atq eciã nuchi
quidem uidentur qui utilitatũ cã fingunt
amicicias amabilissimũ nodum amiticie
tossere. Non em̃ tam utisitas parta ꝑ amu¬
cũ ꝙͣ anuci amor ip̃e delectat. Tum q illuo
fit ꝙ ab amico est profectũ iocundum si eũ
studio est profectũ. Tantũq abesse ut anu¬
cicie propt̾ indigenciã colantut ut hui qui
opib et copiis maxime q uirtute in qua
plurmmiũ est presidii minime alterius in¬
digeant liberalissimi sint et benesicentissi¬
mi atq haud sc̃ĩa an ae opus sit quidein¬

Expanded text:
tutus. sed eadem bonitas etiam ad multituditutus. sed eadem bonitas etiam ad multitudinem pertinet. non enim est inhumana virtus neque immunis neque superba, quae etiam populos universos tueri eisque optime consulere soleat, quod non faceret profecto, si a caritate volgi abhorreret. atque etiam mihi quidem videntur, qui utilitatis causa fingunt amicitias, amabilissimum nodum amicitiae tollere. non enim tam utilitas parta per amicum quam amici amor ipse delectat, tumque illud fit, quod ab amico est profectum, iucundum, si cum studio est profectum. tantumque abest ut amicitiae propter indigentiam colantur, ut ei, qui opibus et copiis maximeque virtute, in qua plurimum est praesidi, minime alterius indigeant, liberalis simi sint et beneficentissimi. atque haud sciam an ne opus sit quide
Abbreviated transcription (Latin):
amiciciã ue supradixi si quã sigificatio
uirtutis eluceat ad quã se siulis animꝰ
applicet ⁊ adiungat id̾ cũ contingit amor
exoriatũr nẽctẽ est. Quid em tam absur¬
dum quã delectari m̃łtis manib rebus
ut honore. ut gloria. ut edificio. ut ue¬
stitu. cultuq corporis. aio aut uirtute
predito. eo qui uel amaro uł ut ita dicã
reclamari possit nõ ad modũ delectari. Nichil
est em̃i ueniuneratiõe beniuolentie nichil ui¬
assitudine studioru officioꝵ q iocundius
ẽẽ ꝙ ad se rem ullam tam illiceat ⁊ attrahat
ꝙͣ ad amnciciã similitudo. Conceditur profe¬
tto ẽẽ uerũ ut boni bonos diligant ascistãt¬
q sibi quasi propinquitate coniunctos atꝙ
natura. Nichil est em̃ appetencius simuliu
sut nec rapacius ꝙͣ natura. O nãobre hoe
quidem fanim ⁊ scenola constet ut opinor
bonis et int̾ bonos quasi ueccessariã beniuo¬
lenciã qui est amicicie fons a natura consti¬

Expanded text:
amicitiam, ut supra dixi, si qua significatio amicitiam, ut supra dixi, si qua significatio virtutis eluceat, ad quam se similis animus applicet et adiungat, id cum contigit, amor exoriatur necesse est. quid enim tam absurdum quam delectari multis inanibus rebus, ut honore, ut gloria, ut aedificio, ut vestitu cultuque corporis, animante virtute praedito, eo qui vel amare vel, ut ita dicam, redamare possit, non admodum delectari? nihil est enim remuneratione benevolentiae, nihil vicissitudine studiorum officiorumque iucundiuesse quod ad se rem ullam tam illiciat et tam trahat quam ad amicitiam similitudo, concedetur profecto verum esse, ut bonos boni diligant asciscantque sibi quasi propinquitate coniunctos atque natura. nihil est enim appetentius similium sui nec rapacius quam natura. quam ob rem hoc quidem, Fanni et Scaevola, constet, ut opinor, bonis inter bonos quasi necessariam benevolentiam, qui est amicitiae fons a natura consti
Abbreviated transcription (Latin):
giciosis modestas. Eego hoc propriũ est am¬
mi bene constituti et letari bonis rebus ⁊
dolere cotrariis. Quaobrez si cadit in sapieu¬
ten aĩ dolor qui profecto cadit nisi ex eius
aio ex tirpatã humanitatẽ arbitramur que
cã est ut amiciciã funditꝰ tollamꝰ e uta ne
aliquas suscipiatuus propt̾ eam molestias¬
Quid em int̾est motu aĩ sullato nõ dico in¬
ter pecudem ⁊ hõiem s int̾ hoĩem ⁊ trua¬
cum aut saxũ aut quidius gem̾s emsdẽ
Neq eni sunt isti audiendi qui uirtutẽ du¬
ram ⁊ quasi ferream ẽẽ ꝙͣdau uolunt. Q ͤ
quide est cum multis ni reb cũ in ami¬
aicia tenera atq tractabili ut ⁊ bonis ami¬
q quasi diffundantur ⁊ incõmodis contca¬
hantur. Quaobrem angor iste qui pro ami¬
co sepe capiendus est non tantũ ualet ut
tollat e uta amiciciã / nõ plusq ꝙͣ ut uirtu¬
tes quam ut nullas curas ⁊ molestias ass¬
runt repudientur. Cũ autem coucruhat

Expanded text:
gitiosis modestos. ergo hoc proprium est anigitiosis modestos. ergo hoc proprium est animi bene constituti, et laetari bonis rebus et dolere contrariis. quam ob rem si cadit in sapientem animi dolor, qui profecto cadit, nisi ex eius animo exstirpatam humanitatem arbitramur, quae causa est cur amicitiam funditus tollamus e vita, ne aliquas quid enim interest motu animi sublato, non dico inter pecudem et hominem, sed inter hominem et truncum aut saxum aut quidvis generis eiusdem? neque enim sunt isti audiendi, qui virtutem duram et quasi ferream esse quandam volunt; quae quidem est cum multis in rebus tum in amicitia tenera atque tractabilis, ut et bonis amici quasi diffundatur et incommodis contrahatur. quam ob rem angor iste, qui pro amico saepe capiendus est, non tantum valet, ut tollat e vita amicitiam, non plus quam ut virtutes, quia non nullas curas et molestias afferunt, repudientur. cum autem contrahat
Abbreviated transcription (Latin):
tiq cã non beniuolencie neq caritatis esse¬
amicicias expetendas. Itaq ut quisq mini¬
mũ firmitatis haberet minimũq uiriu
ita amicitias appet̾e̾ maxime. Et eo fieri
ut muliercule magis amiciciaꝵ presidia q̃¬
rant ꝙͣ uiri et mopes ꝙͣ opulenti et cala¬
mitosi ꝙͣ hii qui putantur ẽe bi. O precla¬
ram sapiam. Solem em e mũdo tolere ui¬
dentur qui amiciciam e uita tollunt. Qua
a diis ĩmortalib nichil̃ melius habenius
nichil iocundiuis que est em ista securitas
Apecie quide blanda s re ip̃a multis locis te
pudie̾nda. Aleq eni est consentaneũ ulla
houestam remi accionem ue ne sollicitus
sis aut nõ susciꝑe aut suscepta depon̾e
Quod si curani fugimꝰ uirtus fugienda
est que ueccesse est cã aliqua cura res
sibi contrarias ut asꝑuetur atq oderit
ut boinitas maliciam/ temꝑancia libidinẽ
iguauiã fortitudo. Itaq bideas reb miustis
uistos maxime dolere nubecillib fortes fla¬

Expanded text:
tique causa, non benevolentiae neque caritatis amicitias esse expetendas; itaque ut quisque minimum firmitatis haberet minimumque virium, ita amicitias appetere maxime: ex eo fieri ut mulierculae magis amicitiarum praesidia quaerant quam viri, et inopes quam opulenti, et calamitosi quam ei qui putentur beati. O praeclaram sapientiam! solem enim e mundo tollere videntur ei, qui amicitiam e vita tollunt, qua nihil a dis immortalibus melius habemus, nihil iucundius. quae est enim ista securitas? specie qpudianda. neque enim est consentaneum ullam honestam rem actionemve, ne sollicitus sis, aut non suscipere aut susceptam deponere. quod si curam fugimus, virtus fugienda est, quae necesse est cum aliqua cura res sibi contrarias aspernetur atque oderit, ut bonitas malitiam, temperantia libidinem, ignaviam fortitudo. itaque videas rebus iniustis iustos maxime dolere, imbellibus fortis, fla
Abbreviated transcription (Latin):
illi nõ persequantur arguciꝰ partĩ fugiendas
ẽẽ nimias amicicias necce sit unũ sollicitu
eẽ pro plurib. Satis suꝑ quod ẽẽt sibi suaꝵ
cuiq rerũ alienis minis implicari molestũ
ee cõmodissimũ ẽẽ ꝙͣ laxissimas habenas a
micitie habere/ quas uł adducas cũ uelis uł
remuttas. caput eni ee ad bñ uiuendid se¬
curitatẽ qua frui nõ possit animꝰ si tanquã
ꝑturiat unꝰ pro plurib. Alios aũt dicere

Expanded text:
illi non persequantur argutiis—partim fugiendas esse nimias amicitias, ne necesse sit unum sollicitum esse pro pluribus; satis superque esse sibi suarum cuique rerum; alienis nimis implicari molestum esse; commodissimum esse quam laxissimas habenas habere amicitiae, quas vel adducas cum velis vel remittas; caput enim esse ad beate vivendum securitatem, qua frui non possit animus, si tamquam parturiat unus pro pluribus. al
Abbreviated transcription (Latin):
mes qd̾ caducũ est / nec apud teque habes¬
tauꝙͣ alieua seruabis sed prote tãꝙͣ tua et¬
dispeuses et utaris. Si prudenciã ample¬
xaberis. ubiq idem eris ⁊ prout reꝵ aut
tpris uarietas exigit te accomodes tẽpori
nec te manib mutes sed pocius aptes. Si¬
cut manus que eadem est ⁊ cũ in paliã
extenditur et cũ in pugnũ constringit᷑
Prudentis ꝓpͥũ est exammare consilia et
nõ cito facili credulitate prolabi ad falsa De
dubiis nõ diffiuias sedsuspensã cene sinã
Nichil inexꝑtũ affirmes qr nõ oẽ qd̾ u̾issilẽ

Expanded text:
mes quod caducum est; nec apud te quae habesnquam aliena servabis, sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes, sicut manus quae eadem est et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum astringitur. Prudentis proprium est examinare consilia, et non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis non definias, sed suspensam teneas sententiam. Nihil inexpertum affirmes, quia non omne verisimile
Abbreviated transcription (Latin):
demianũ subtrahas/ ne ĩ mimmnis qͦq speci¬
lu ponas nã talis ⁊ tã cutũcisa uilis puta¬
Sit᷑ iutegritas. Hac ergo mediocritatis li¬
nea continenciã obseruabis ut ne uolupta¬
ti traditꝰ prodignis ⁊ luxuriosus appareas
nec auara tenacitate sordidus et obscurꝰ existas

Expanded text:
de manum contrahas. Ne in minimis quoque speculum ponas. Nam talis et tam circumcisa vilis putabitur integritas. Hac ergo mediocritatis linea continentiam observabis, ut nec voluptati deditus, prodigus et luxuriosus appareas nec avara tenacitate sordidus aut obscurus exsistas
Abbreviated transcription (Latin):
pplenꝰ ⁊ simplicitatis inimicꝰ contẽptorq
culpaꝵ/ et postremo uno uoie a cr̃ctis poca¬
beris malus hõ. in has ergo maculas p̾den¬
cia ĩmensurata producet. Quicũq ĩ illa
mediotͥ lauce persiscit obtusum ĩ se nichil
abet neq uersutum
ignaninitas autẽ et sise extra modũ
i extollat faciet uirũ minacẽ inflatum
turbidũ. inquietũ et in quascũq exceller¬
cias dictoꝵ atq factoꝵ neglecta honesta te
rit aliũ sugat. Sed ꝙ̃uis audax sit ĩpug¬
nator tũ multa extra se ualencia ferre no
potĩt. sed aut miseꝵ finem appetit aut erũp¬
nosã su mẽoriã dereliuquit. Mensura ergo
magnamimitatis ẽ. nec tiudũ esse hoĩem

Expanded text:
et simplicitatis inimicus, contemplatorque culparum, et postremo uno nomine vocaberis a cunctis, malus homo. In has ergo maculas prudentia immensurata perducet. Quicunque in illa mediocri lance persistit, nec obtusum in se aliquid habeat, nec versutumgnanimitas autem si se extra modum suum extollat, faciet virum minacem, inflatum, turbidum, inquietum: et in quascunque extollentias dictorum actorumque, neglecta honestate, rit, alium fugat. Sed quamvis audax sit impugnator, tamen multa extra se valentia ferre non poterit. Sed aut miserum appetit finem, aut aerumnosam sui memoriam derelinquit. Mensura ergo magnanimitatis est, nec timidum esse hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sapio. Nontamẽ siguũ quoq ego incelligo Est
inͥ iudũ nec aut uicia si qua sunt celat᷑. aut
landes parũ ostentat. Effiugit senem stantẽ
ossa musculi. uerui. uene ruge eciã ut spirã¬
tis apparent. Sari ⁊ cedentes capilli la ta frons
contracta facies/ exile collũ. pendent lacerti pu¬
etas ut a tergo es ip̃mi quantũ uerus color in¬
dicat uetus ⁊ antiquũ. Dalia demq omia ut
possunit artificũ oculos tenere delectare ĩ peritorũ.
Quod me ꝙͣ qui cirũculũ solicitauit emendũ
Eun aucem non ut haberem domineq eĩ ullũ
adhuc cormtheũ domi habeo uerũ ut in prĩa¬
suscipe bauc curã eciã nũc. Iube basim fieri
ex quo uoles marmore/ que nomiẽ meu honõ¬
resq capiat si hos quoq putabis addendos
Egosignũ ip̃iũ ut priund̃ inuenero alique
qui non grauetur mittã cibi relipẽ qd̾ ma¬
nis afferã mecu. Destino eni si tũ officii r̃e

Expanded text:
sapio: hoc tamen signum ego quoque intellego. Est sapio: hoc tamen signum ego quoque intellego. Est enim nudum, nec aut vitia si qua sunt celat, aut laudes parum ostentat. Effingit senem stantem; ossa musculi nervi, venae rugae etiam ut spirantis apparent; rari et cedentes capilli, lata frons, contracta facies, exile collum; pendent lacerti, paaetas ut a tergo. Aes ipsum, quantum verus color indicat, vetus et antiquum; talia denique omnia, ut possint artificum oculos tenere, delectare imperitorum. Quod me quamquam tirunculum sollicitavit ad emendum. Emi autem non ut haberem domi - neque enim ullum adhuc Corinthium domi habeo -, verum ut in pasuscipe hanc curam, et iam nunc iube basim fieri, ex quo voles marmore, quae nomen meum honoresque capiat, si hos quoque putabis addendos. Ego signum ipsum, ut primum invenero aliquem qui non gravetur, mittam tibi vel ipse - quod mavis - afferam mecum. Destino enim, si tamen officii ratio
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuiũ trabitur. Inde illi post septiuiũ ⁊ sep¬
tuagesimũ anĩ auriũ oculoꝵ q uigor ĩteger
inde agilemundũ corpus solaq ex senectute
prudencia. Hanc ego uicã uoco ⁊ cogitacione
pͥsũmo Ĩngressurus auidissime ut pͥuiũ rõ
etatis recoptui can̾e ꝑmiserit. Interĩ mille labo¬
rib conteror qui hoꝵ mͥ ⁊ solaciũ ⁊ exemplũ ẽ.
Idem spuriua. Nã ille quoq quo ad honestũ fuit
obiit officia gessit magr̃acus. prouĩcias rexit.
multoq labore hoc ociũ meruit. Igitur ⁊ hũc
mnͥ cursũ ⁊ eundẽ t̾minũ statuo idq Iã nunc
apudte subsigno ut si me longiꝰ eniti bidi̾s
In ius uoces. Lo hanc eplam meã ⁊ quiest̾e
ibeas cũ mercie cͥmen effugero uale.
u hereditate que mͥ obueuit euii proxie¬
coritheũ signũ modicũ quidem sed
fesciuũ et expressum quãtũ ego saꝑio
qui fortasse m oi re in hac certe per quã exignũ

Expanded text:
convivium trahitur. Inde illi post septimum et sepconvivium trahitur. Inde illi post septimum et septuagensimum annum aurium oculorum vigor integer, inde agile et vividum corpus solaque ex senectute prudentia. Hanc ego vitam voto et cogitatione praesumo, ingressurus avidissime, ut primum ratio aetatis receptui canere permiserit. Interim mille laboribus conteror, quorum mihi et solacium et exemplum est idem Spurinna; nam ille quoque, quoad honestum fuit, obiit officia, gessit magistratus, provincias rexit, multoque labore hoc otium meruit. Igitur eundem mihi cursum, eundem terminum statuo, idque iam nunc apud te subsigno ut, si me longius evehi videris, in ius voces ad hanc epistulam meam et quiescere iubeas, cum inertiae crimen effugero. Vale.x hereditate quae mihi obvenit, emi proxiCorinthium signum, modicum quidem sed festivum et expressum, quantum ego sapio, qui fortasse in omni re, in hac certe perquam exiguum
Abbreviated transcription (Latin):
Perattis septe milib passinõ iteꝵ ãbulat
mille iteꝵ residet. uel se cubiculo bel stilo
reddit. Scribit eĩ ⁊ quidẽ utraq linga lyri¬
ta et doctissima mira ilł dulcedo mirasu¬
auitas mira hilaritas Cuiꝰ gr̃am cumłãt
sc̃itas scribentis ubi bora balnei nunciata
est, Est hyeme noua estate occauain sole si
caret uento ambulat nudus. Seide mo¬
net᷑ pila uehement̾ ⁊ diu Nã hoc quoq ex̾¬
citacionis gn̾e pugnat cũ seuectute lotus
accubat ⁊ paulisper cibũ dẽffert. Interim¬
audit legente remissius aliquid ⁊ dulciꝰ. Per hoc
onue tempus libeꝵ est amias uel eadem facere
uel alia si maliut. Apponitur cena nõ minꝰ intida
ꝙͣ feugi in argento puro ⁊ antiquosunt in usu et
conthia quib delectatur ⁊ afficitur frequent̾ ꝯ¬
medis cena distingitur ut uoluptates quoq
studiis condiant᷑. Sumit aliquid de nocte et
estate. Nemii hoc longũ est tanta comitate

Expanded text:
Peractis septem milibus passuum iterum ambulat Peractis septem milibus passuum iterum ambulat mille, iterum residit vel se cubiculo ac stilo reddit. Scribit enim et quidem utraque lingua lyrica doctissima; mira illis dulcedo, mira suavitas, mira hilaritas, cuius gratiam cumulat sanctitas scribentis. Ubi hora balinei nuntiata est - est autem hieme nona, aestate octava -, in sole, si caret vento, ambulat nudus. Deinde movetur pila vehementer et diu; nam hoc quoque exercitationis genere pugnat cum senectute. Lotus accubat et paulisper cibum differt; interimaudit legentem remissius aliquid et dulcius. Per hoc omne tempus liberum est amicis vel eadem facere vel alia si malint. Apponitur cena non minus nitida quam frugi, in argento puro et antiquo; sunt in usu et Corinthia, quibus delectatur nec afficitur. Frequenter comoedis cena distinguitur, ut voluptates quoque studiis condiantur. Sumit aliquid de nocte et aestate; nemini hoc longum est; tanta comitate
Abbreviated transcription (Latin):
escio an ullũ iocũdiꝰ tempus exegerĩ
ꝙͣ quo imper apud spuriium fui adeo
quidẽ ut nenne magis in senectute
si modõ senesc̾e datũ est omulanũ uelim N¬
chil est ielo et em uite gn̾e distmctiꝰ Ne autem
Ut cercus sydeꝵ cuisus ita uita hõĩm disposita
placida onna ⁊ ordinata cõueniunt. quibus
industria serua turpis ambicio est/ hãc regu¬
lã spurin̾a costantissime seruat. Qui eciam
parua hec si nõ cotidie fiant ordĩe quodã et
uelut orbe circũ agit. mane lecculo continetur
hora sidã calceos poscit ambulat milia pas¬
suũ tria nec minꝰ aimi ꝙͣ corpus ex̾cet. Si
⁊ liber rursus aut sermo pocior libro. Moy be¬
hiculũ astendit assumit uxorẽ singularis
exempli uel aliquem amicoꝵ ut me proxiẽ
Ꝙ pulcrũ illud ꝙͣ dulce secretũ ꝙͣ tũ cibi
antiquitatis que fcã quos uiros audias qͥ¬
bus preceptis ĩmbuare/ Quauis ille hoc te¬
peratũ modestie sue indix̾it ue p̃ciꝑe uideat᷑

Expanded text:
escio an ullum iucundius tempus exegerim, quam quo nuper apud Spurinnam fui, adeo quidem ut neminem magis in senectute, si modo senescere datum est, aemulari velim; nihil est enim illo vitae genere distinctius. Me autem ut certus siderum cursus ita vita hominum disposita placida omnia et ordinata conveniunt, quibus industria sera turpis ambitio est. Hanc regulam Spurinna constantissime servat; quin etiam parva haec - parva si non cotidie fiant - ordine quodam et velut orbe circumagit. Mane lectulo continetur, hora secunda calceos poscit, ambulat milia passuum tria nec minus animum quam corpus exercet. Si  liber rursus aut sermo libro potior; mox vehiculum ascendit, assumit uxorem singularis exempli vel aliquem amicorum, ut me proxime. Quam pulchrum illud, quam dulce secretum! quantum ibi antiquitatis! quae facta, quos viros audias! quibus praeceptis imbuare! quamvis ille hoc temperamentum modestiae suae indixerit, ne praecipere videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
citate redun̾e nõ mencieris sed pociꝰ excusab̾is
quia ubi honesta cã est iustus secreta nõ pro¬
mala. Hoc enĩ si stud̾e curaueris letꝰ ⁊ ĩtrepidͥ
cursus tui fine expecta scilicet ꝓspiciens hec
t̃pia huiꝰ iundi hylariis. Tumultuosa quiet᷑
si t̾nuos suos excedat callida ⁊ pauida cũ mise¬
ris inuestigator latenciũ et strutator qua¬
liuĩcũq noparũ ostenderis. notab̾is timidꝰ.
semper aliquid querens semꝑ aliquid cõnĩ¬

Expanded text:
cio redimi, non mentieris, sed potius excusaberis: quia ubi honesta causa est, justus secreta non promala. Haec ergo si studere curaveris, laetus et intrepidus cursus tui finem exspectabis, prospicies haec tristia hujus mundi hilaris, tumultuosa quietusterminos suos excedat, callida et pavida commiseris, investigator latentium, et scrutator qualiumcunque noxarum ostenderis, notaberis timidussemper aliquid timens, semper aliquid dubi
Abbreviated transcription (Latin):
ligins pociꝰ qui per spẽm simplicitatis ad no¬
cendũ aĩab surrexerũt oppõitissunꝰ ad iram
tardꝰ. ad unsericordiã promptꝰ. In adu̾sis fir¬
inͣ In prosperis cantꝰ pronisor ⁊ hũilis occul¬
tator untutũ sicut alii uicioꝵ. uaneglorie
contemptor/ et boꝵ quib p̃dictꝰ es non atͥ¬
bus exactor Nullius Imprudẽciã despicias
Rauisermonis ip̃e sed loquenciumpacieris
Senerꝰ ac serus sed plaris nõ aspernãs. Ma¬
pienaie cupidꝰ ⁊ docilis Que nosti sine arro¬

Expanded text:
ius his qui per speciem simplicitatis ad nocendum aliquibus subrepunt, oppositissimus. Ad iram tardus, ad misericordiam pronus, in adversis firmus, in prosperis cautus et humilis: occultator virtutum, sicut alii vitiorum. Vanae gloriae contemptor, et bonorum quibus praeditus es, non acerbus exactor. Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, sed loquentium patiens. Severus, non saevus; sed hilarem non aspernens. Sapientiae cupidus et docilis: quae nosti, sine arro
Abbreviated transcription (Latin):
ignosc̾e. Neminẽ suffodias palã agendũ est
non geras conflictũ insi indixeris. Nã frau¬
des ⁊ doli imbecillũ docent. Suis magnammꝰ
si pericula nõ apetas ut ten̾iariꝰ nõ formides
A
ontinenciã uero si diligis que temꝑancia¬
dicit. ccrcũcide superflua ⁊ in artũ desideria
tua constringe considera tecũ ꝙͣtũ nat᷑a pos¬
pecta si continẽs fueris eo usq perueiẽs. ut
te ip̃o contentus sis. Nã qui sibupĩ satis ẽ.¬
ip̃e cũ diuiciis natꝰ ẽ. Impone cõcupistẽcie fre
nũ omiaq blandimenta que oculta uolũta¬
te aim tinh̾unt reice. Et de citra nimiecatem
bibe aitra ebrietatẽ. Obserua ne in cõuuo
ne in qualibet uite cõmuitate quos nõ inuita¬
deliciis inhebis nec absentes desiderabis. Uict̃
tibi exfacilisit nec ad uoluptatẽ sed ad cibu
accede Palatũ tuũ fames excitet nõ sapores
mã sordida nec simplicitas neglecta, nec le¬
na mireris. Si contiuenciã diligis turpia

Expanded text:
s, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, aContinentiam vero si diligis, circumcide superflua et in arctum desideria tua constringe. Considera tecum, quantum natura pospetat. Si continens fueris, eo usque pervenies, ut te ipso contentus sis. Nam qui sibi ipsi satis est, cum divitiis natus est. Impone concupiscentiae omniaque blandimenta quae occultam voluptatem trahunt, rejice. Ede citra cruditatem, bibe citra ebrietatem. Observa ne in convivio aut in qualibet vitae communitate, quos non imitadeliciis inhaerebis, nec desiderabis absentes. Victus tibi ex facili sit, nec ad voluptatem, sed ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non sapores.nia sordida, nec simplicitas neglecta, nec lena mireris. Si continentiam diligis, turpia
Abbreviated transcription (Latin):
esto non leuis. Constans non pertiax. Alicue
rei sc̃iam hrẽ te nõ ignorũsit nec molestũ. Dẽs
tibi pares facias inferiores nõ superbiendo cõ
tempnas Superiores recte uiuendo ñ timeas
Inreddendo officiositatẽ u negligens n exac¬
tor appareas. ⁊ mictis esto benignꝰ nemimi
blandus paucis familiaris om̃ib eque. Dẽ¬
uerior esto in indicio ꝙ in sermoe. uita ꝙͣ uul
tu Clemencie cultor seicie detestator. ame

Expanded text:
esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior esto in judicio quam sermone, vita quam vultu: cultor clementiae, detestator sae
Abbreviated transcription (Latin):
Sifficillunũ contiuencie opꝰ est assentacdẽs
adulanciũ reppellere quar sermones aũn
uoluptate resolu̾nt. Nulliꝰ ꝑ assentacionẽ
aunciciã merearis nec ad tuã promerẽdã
per hunc aditũ pandas Nõ eris audax nec ar¬
rogaus. Subimtes te nõ proicies grauitate ser¬
hendeea areprehenderis pacienter. Si merito
obuirgabit aliquis scito ꝙ profuit. Si ĩme¬
rito scito qr prodẽe uoluit nõ acerba sed blan¬
ip̃e. alioꝵ uero nec curiosus perscoutator n ͨ
acerbus reprehensor sed siue expbracioe cor¬
repͤtor ita ut admonicionẽ hilaritate p̃ueĩ¬
as et errori facile ueniamdato. S nec
extollas quemꝙͣ nec diuicias/ dicenciũ esto
tendenti facile cede ne in uirgia concitacoes¬
qz descendas. Si concinens es ⁊ ammi cui
⁊ corporis motus obserua ne in dedecore sint
nec illos ideo contempnas q latẽt. Il ã nnchl
differt si nemo uideat cũ cu ip̃e uideas. mobilie

Expanded text:
Difficillimum continentiae opus est, assentationes Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repellere, quarum sermones animum voluptate resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam merearis, nec ad tuam promerendam per hanc aditum pandas. Non eris audax, nec arrogans: submittes te, non projicies; gravitate seret reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis, scito quia profuit; si immerito, scito quia prodesse voluit. Non acerba, sed blanipse; aliorum vero neque curiosus scrutator, neque acerbus reprehensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejicias. Dicentium esto temnenti facile cede: ne in jurgia exsecrationesque discedas. Si continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝙͣ facetos ⁊ affabiles amia iectos pociꝰ
ꝙͣ obsecundãtes. Miscendũ interdũ serꝰ iocos
sod temperate ⁊ sine detͥmento dignitatis et
u̾ecundie. Naui rẽphensibilis risus ẽ. si non¬
modicꝰ si puerilit̾ effusus si muliebrit factus
odibile quoq hoĩem facit risus aut suꝑbus
asienis malis euocatus. Si ergo tempꝰ iocos
exugit in hus quoq te dignitate sapiẽcie gere
ut nõ grauet te quisꝙͣ asperũ nec cõtẽpnãt
tanꝙͣ uilem Nonerit tͥ scurilis risus sed grata
urbanitas sales tui sine deute fint. Ioci siue
leuitate. risus sine cachino. uox sine clamo¬
re incessus siue tumultu. Quies tibi nõ desi¬
dia erit. Et cũ ab aliis ludit᷑ tu st̃i aliquid
honestiq tractai̾s. Si continens es adula¬
ciones enita. Sitq tibi tam turpiter lauda¬
ri a turpͥib ꝙͣ si lauderis ob curpia / lecior es¬
to quociẽs displices malis/ ⁊ maloꝵ de te ex¬
tuacões pͣuas uerã cibi laudacõe ascribe

Expanded text:
abiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem facit risus, aut superbalienis malis evocatus. Si ergo ipsos jocos exigis, hoc quoque dignitate sapientiae gere, ut te nec gravent tanquam asperum, nec contemnant uam vilem. Non erit tibi scurrilitas, sed grata urbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe.
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝯu ienussũ niꝙͣ solutũ accelerat tarda
gula ⁊ distincte cuucta uidet. Sonsiliũ ꝑi¬
toꝵ ex apertis obscura extĩat ex parmilis
magna/ ex pͥmis remota ex partib tota.
sed quid dicat intende Nec ꝙͣ multis sed
qualib placeat existuna. Id quere qd potest

Expanded text:
animum, nunquam solutum. Accelerat tarda, distincte cuncta videt. Consilium peritorum, ex apertis obscura aestimat, ex parvulis magna, ex proximis remota, ex partibus tota. sed quid dicat, intendito. Nec quam multis, sed qualibus placeat, cogita. Id quaere quod
Abbreviated transcription (Latin):
u multoꝵ inuẽta. Et que ẽ iusticia nõ uni¬
sotietatis hnane. in hac nõ est qd extiemus
quid expediat. Expediet quidq̃d illa dictau̾it
Quisquis ergo iusticiã sectari desideras time
prius et amadeũ. ut auieris a deo Amabis eĩ
deura simhoc illũ imictaberis ut uelis oĩbus
prodẽe. ⁊ milli nocere. et tũc uirũ iustũ appella¬
bunt te om̃es sequentur uerebuntur ⁊ diligẽt.
Iustus enĩ ut sis. nõ solum nõ nocebis sed eciam
nocentẽ prohibebis ⁊lã nichil noc̾e nõ iusticia ẽ
sed abstinencia mali abhiis ergo incipe ut nõ
auseras ut ad maiora ꝓueharis ⁊ ablata aliis
restituas. Rapcoresq ipos ne aliis timẽdi sint
castiga ⁊ prohibe Ex nulla uocis ãbignitate
controu̾siã nectes. Sed qualitatẽ aĩ speculare
Nichileĩ interest anaffirmes uel iures. De reli

Expanded text:
ustitia non nsocietatis humanae. In hac non est quod aestimemus quid expediat: expedit tibi, quidquid illa dictaverit. Quisquis ergo hanc sectari desideras, Deum time prius et ama, ut ameris a Deo. Amabilis eris Deo, si in hoc illum imitaberis, ut velis omnibus prodesse, et nulli nocere. Et tunc te justum virum appellabunt omnes, sequentur, venerabuntur et diligent. Justus enim ut sis, non solum non nocebis, sed etiam nocentes prohibebis: nam nil nocere, non est justitia, sed abstinentia alieni est. Ab his ergo incipe, ut non auferas, ut ad majora proveharis, et aliis ablata restituas. Raptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, castiga et cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam nectes, sed animi qualitatem speculare. Nihil tibi intersit, an firmes, an jures. De fide
Abbreviated transcription (Latin):
agnanimitas uo̾ que fortitudo dicitur
si insit aĩo tuo cũ magna fiducia uiues liber
intrepidus alacer. magnũ bonũ est hoĩ nõ tiẽ¬
re sed constare sibi finẽ uite intrepidꝰ expectare
Si magnauuꝰ fueris nũꝙͣ indicabis tibi con¬
tuelia fieri de inimico dices nõ nocuit sed a

Expanded text:
agnanimitas vero, quae et fortitudo dicitur, si insit animo tuo, cum magna fiducia vives liber, intrepidusre, sed constare, et finem uitae intrepide expectare. Si magnanimus es, nunquam iudicabis tibi contumeliam inferri ab i
Abbreviated transcription (Latin):
exp̾tat nec suspicã sed cauet Ciuscũq
facti cam iequire. Cñ micia inueneris exi¬
Cogitaciones uagas ⁊ mutiles ⁊ uelut
sompno sumles nõ recipies quib si am̃i
tuũ oblectau̾is cũ om̃ia disposueris tͥstis
remanebis. Sed cogitacio tua stabilis et certa cõ¬
sistat siue deliberet siue querat siue cõtẽpletur
ut recedat a uero. Sermo cuus quoq non sit¬
maiis sed aut suadeat aut moneat aut oo¬
solet᷑ aut p̃cipiat lauda parce uituꝑa ꝑciuis

Expanded text:
exspectat; nec suspicatur, sed cavet. Cujuscunque facti causam require: cum initia inveneris, exiCogitationes vagas et inutiles, et velut somnio similes, non recipies; quibus si animus tuus se oblectaverit, cum omnia disposueris, tristis remanebis: sed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deliberet, sive quaerat, sive contempletur, non recedat a vero. Sermo quinanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius
Abbreviated transcription (Latin):
iiiiiii. Quod aut nõ licet hoc uno tenetur
si arguitur no licere id si nec maiꝰ nec inmͦ
nascuntur equalia suit oportet. Quod si uir¬
ccesse est ẽẽ.At qui pares ẽẽ iurtutes nec
bono uiro meliorẽ nec temꝑante temꝑaci¬
ore nec forti fortiorẽ uec sapienti sapienti¬
ore posse fieri facillane p̃t perspice Au ui¬
rũ bonum dices qui depositũ nullo teste cũ
lucrari impune posset auri pondo decemꝰ
reddiderit se idem in decem nilib pondo¬
auri nõ idem fecerit. Aut temꝑante si se
in aliqua libidine continuerit in aliqͣ effu¬
derit una uirtꝰ est consenciens cũ rõne ⁊
perpetua constancia. Nichil huic addi ꝑt
quo magis uirtꝰ sit nichil demi ut uirtutis
nom̃e relinquatur. Et eni si bene facta re¬
ite fcã sunt et nichil recto rectius certe n
bono quid̃ melius quicquã inuenin potest.
Nequitur igr̃ ut ecia uicia suit paria siq̃d
prauitates aĩ recte uicia dicuntur. At qui

Expanded text:
mini; quod autem non licet, id hoc uno tenetur, mini; quod autem non licet, id hoc uno tenetur, si arguitur non licere: id si nec maius nec minunascuntur aequalia sint oportet. quod si virnecesse est: atqui paris esse virtutes nec bono viro meliorem nec temperante temperantiorem nec. forti fortiorem nec sapienti sapientiorem posse fieri, facillume potest perspici. an virum bonum dices, qui depositum nullo teste, cum lucrari inpune posset auri pondo decem, reddiderit, si idem in decem milibus non idem fecerit? aut temperantem, qui se in aliqua libidine continuerit, in aliqua effuderit? una virtus est consentiens cum ratione et perpetua constantia; nihil huc addi potest, quo magis virtus sit, nihil demi, ut virtutis nomen relinquatur: etenim si bene facta recte facta sunt et nihil recto rectius, certe ne bono quidem melius quicquam inveniri potest. sequitur igitur ut etiam vitia sint paria, si quidem pravitates animi recte vitia dicuntur. atqui
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. Quãobrem ut improbo ⁊ stulto mħ
tĩq nemini bñ ẽẽ p̃t sic bonꝰ uir et sapa¬
ens fortisq miser ẽẽ nemo p̃t. Necno auꝰ
uirtꝰ moresqz laudandi sunt eius nõ laudã¬
da uita ẽ. Neq porro fugienda est uita que
laudanda nõ est/ eẽt aũt fugienda si ẽẽt mi¬
sera. Euaobrez quicquid est laudabile ide
et beatũ ⁊ florens ⁊ expetendũ iideri de
pa. Nec en pcca rerũ euentis s intꝰ hoc¬
nũ mecienda sunt. In quo peccatur id pt
aliud alia maius ẽe aut munꝰ Ip̃m quidẽ
illud pectare quoqͦ uet̾issimũ est. lapsa est
ip̃ius libido in muli̾e ignota. dolor ad pau¬
ciores pertinet. quã si paculans fuisset in
aliqua genosa ac nobili uirgine. Pecca¬
uit u̾o nichilomiꝰ. Siquidem est peccare
tanquã transire lineas. Quod̾ cum fecĩs
culpa cõmissa est. Quã longe progrediare cũ
semel huic transieris ad augenda transendi
culpami nichil ꝑtinet peccare certe licet ne¬

Expanded text:
nunt. quam ob rem ut inprobo et stulto et nunt. quam ob rem ut inprobo et stulto et inerti nemini bene esse potest, sic bonus vir et sapienvirtus moresque laudandi sunt, eius non laudanda vita est, neque porro fugienda vita est quae laudanda est, esset autem fugienda, si esset misera. quam ob rem quicquid est laudabile, idem et beatum et florens et expetendum videri decpa; nec enim peccata rerum eventis, sed vitiis hominum metienda sunt: in quo peccatur, id potest aliud alio maius esse aut minus, ipsum quidem illud peccare, quoquo verteris,  lubido in muliere ignota, dolor ad pauciores pertinet, quam si petulans fuisset in aliqua generosa ac nobili virgine; peccavit vero nihilo minus, si quidem est peccare tamquam transire lineas, quod cum feceris, culpa commissa est: quam longe progrediare, cum semel transieris, ad augendam transeundi culpam nihil pertinet. peccare certe licet ne
Abbreviated transcription (Latin):
ego laboraui aut quid egi. In quo eingilarũt
aire et cogitationes mee. Si quid nichil pe¬
peri tale nichil consecutꝰ sum ut eeu eo sta
tu que neq fortune tem̾tas neq inimicoꝵ
labefactaret mniuria. Morte nõ mintaris
ut omino ab om̃ib an exiliũ ut ab impro¬
bis denigrandũ sit. Mors terrbilis ẽ his quo¬
rum cũ uita om̃ia extingũtur/ nõ his quoꝵ¬
laus emori non pt. Exiliuĩ aut illis quibus
quasi circũscriptꝰ est habitandi locus nõ his
qui õmez orbem cerraꝵ unã ur̃bẽ ẽẽ dicũt
Te miserie te erũpne p̃munt omes, qui te
beatũ qui te florentẽ putas. Tue libidines
torquentur. tu dies noctes q cruciaris cui nͨ
satis est qđ est et id ipmi ne duturn sit su¬
turũ times. Te conscientie tue stiruilant ma¬
leficioꝵ tuoꝵ. Te metꝰ exanimat uicioꝵ at¬
q legum. Quocũq aspexisti ut furie sic tͥ
tue acurrũt iniurie que te suspirare nõ si¬

Expanded text:
ego laboravi aut quid egi aut in quo evigilarunt ego laboravi aut quid egi aut in quo evigilarunt curae et cogitationes meae, si quidem nihil peperi tale, nihil consecutus sum, ut eo statu essem, quem neque fortunae temeritas neque inimicorum labefactaret iniuria? mortemne mihi minitaris, ut omnino ab hominibus, an exsilium, ut ab inprobis demigrandum sit? mors terribilis iis, quorum cum vita omnia exstinguuntur, non iis, quolaus emori non potest; exsilium autem illis, quibus quasi circumscriptus est habitandi locus, non iis, qui omnem orbem terrarum unam urbem esse ducunt. te miseriae, te aerumnae premunt omnes, qui te beatum, qui florentem putas; te lubidines torquent; tu dies noctisque cruciaris, cui nec sat est quod est et id ipsum ne non diuturnum sit futurum times; te conscientiae stimulant maleficiorum tuorum; te metus exanimant iudiciorum atque legum; quocumque adspexisti, ut furiae sic tuae tibi occurrunt iniuriae, quae te suspirare libere non si
Abbreviated transcription (Latin):
e uero ego.m. regułu crimiuosum nͤ¬
infeliceni nec miserum unquã putaui
Nouiem magnitudo animi cruciabatur eiꝰ
a penis nõ grauitas, non fides, nõ constan¬
cia no ulla uirtꝰ nõ demq animꝰ ip̃e qui
tot uirtutũ presidio tantoq comitatu cñ cor¬
pus eius capetur capi ip̃e certe nõ potuit
G. uero marium indimꝰ qui michi in scdis
rebus unꝰ ex fortunatis hom̃ib in adu̾sis
unꝰ ex sumis uiris indebatur. Quo beatius
ẽẽ in mortali nichil p̃t. Nestis insane nestis
quatas uires uirtꝰ habeat. Nome tantũ uir¬
tutis usurpas quid ipa ualeat ignoras. Ne
quiqz in se uno sua pouit omria Cui spes oĩs
et oro et cogitatio pendet ex fortuna huic
nichil pt ẽẽ certi nichilq exploratũ hẽat
ꝑmansurũ supͣ unũ diem eũ cu hoĩem c̾ce¬
to si quẽ eris nactꝰ istius modi mortis aut
exilii nimis. michi uero quicquid acciderit
in tam ingrata ciuitate ne recusanti quide
euem̃t non modo nõ repugnãti. Quid em

Expanded text:
 vero ego M. Regulum aerumnosum neinfelicem nec miserum umquam putavi; non enim magnitudo animi cruciabatur eius a Poenis, non gravitas, non fides, non constantia, non ulla virtus, non denique animus ipse, qui tot virtutum praesidio tantoque comitatu, cum corpus eius caperetur, capi certe ipse non potuit. C. vero Marium vidimus, qui mihi secundis rebus unus ex fortunatis hominibus, adversis unus ex summis viris videbatur, quo beatius esse mortali nihil potest. nescis, insane, nescis, quantas viris virtus habeat; nomen tantum virtutis usurpas, quid ipsa valeat ignoras: nemquique in se uno sua ponit omnia. cui spes omnis et ratio et cogitatio pendet ex fortuna, huic nihil potest esse certi, nihil quod exploratum habeat permansurum sibi unum diem; eum tu hominem terreto, si quem eris nanctus, istis mortis aut exsilii minis: mihi vero quicquid acciderit in tam ingrata civitate, ne recusanti quidem evenerit, non modo non repugnanti. quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
et parenti nõ nũquã adimi uita sine stel
p̃t et soruo sepe sine ĩiuria nõ p̃t. Causa
igt̃ hec non natura distinguit. Que quia
ultro accessit id fit propensius. Si ultis q̃
adiuncta sunt paria fiant neccesse est. Illus
tamẽ int̾ est ꝙ in seruo necando si assit miu¬
ria semel pectatur. In patris uiolanda uita
multa pectantur. Uiolatur is qui procreauit.
is qui aluit. is qui erudunt. is qui in domo

Expanded text:
et parenti non numquam adimi vita sine scelere et parenti non numquam adimi vita sine scelere potest et servo saepe sine iniuria non potest. causa igitur haec, non natura distinguit, quae quoniam utro accessit, id fit propensius, si utroque adiuncta est, paria fiant necesse est. illud tamen interest, quod in servo necando, si id fit iniuria, semel peccatur, in patris vita violanda multa peccantur: violatur is qui procreavit, is qui aluit, is qui erudivit, is qui in sede