comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
denuo passionis dñicȩ sacramentũ:
manifestius significat᷑. Fiscis enĩ in¬
manis qͥ tobiã cũ deuorare appete¬
ret. angelo docente occisus ẽ:anti¬
quũ generis humani deuoratorẽ.
hoc ẽ diabolũ. designat: qͥ dũ inre¬
depͣtore nr̃o mortẽ carnis appete¬
ret: captꝰ ẽ potencia diumitatis.
Fluuius tẏgris qͥ ꝓpt̾ rapidissimũ
cursũ. a tygri bestia uelocissima
nom̃ accepit: decursũ nr̃e mor¬
tis ac mortalitatis indicat. In quo
piscis latebat inmanis: qͥa in uisi¬
bilis humani generis seductor. mor.¬
tis habebat imꝑiũ. Cansit tobi¬
as iuxta tygris fluenta: qͥa dñs
in mundo apparens. int̾ peccato¬
res ac mortales uita duxit: s eũ
nec peccati unda tetigit. neq
in illo suũ aliqͥd adueniens prin¬
ceps tenebrarũ repꝑit. Ex iuit
aũ tobias influuiũ ut lauaret
pedes suos. & dñs mortẽ eui nichil
debebat suscepit. ut fide les om̃s
sua uidelicet membra. a c̃tagio¬

Expanded text:
denuo passionis dominicae sacramentum denuo passionis dominicae sacramentum manifestius significatur. Piscis enim immanis, qui a Tobia, cum eum devorare appeteret, angelo docente occisus est, antiquum generis humani devoratorem, hoc est diabolum designat, qui dum in Redemptore nostro mortem carnis appeteret, captus est potentia divinitatis. Fluvius Tigris, qui propter rapidissimum cursum a tigride bestia velocissima nomen accepit, decursum nostrae mortis ac mortalitatis indicat. In quo piscis latebat immanis, quia invisibilis humani generis seductor mortis habebat imperium. Mansit Tobias juxta Tigris fluenta, quia Dominus in mundo apparens, inter peccatores ac mortales vitam duxit, sed eum nec peccati unda tetigit, neque in illo suum aliquid adveniens princeps tenebrarum reperit. Exivit autem Tobias in fluvium, ut lavaret pedes suos; et Dominus mortem, cui nihil debebat, suscepit, ut fideles omnes, sua videlicet membra, a contagio
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. doctrina. tẽptacio. passio. re¬
surrectio. ascensio. sꝑs scĩ missio:
des credenciũ. in fideliũ ꝑsecucio
Quibꝰ in uidȩa ꝑ actis ipse media¬
tor dei& hominũ: prȩdicauit ꝑ a
postolos popło & sy nagoge unde
carnis originẽ susceꝑat: gaudia
suꝑnȩ salutis & pacis. & hisqͥ ere¬
dere atq acciꝑe uolebant. ea ꝑ
se ipsũ donauit. sicq ad salutem
genciũ. in eisdẽ suis doctoribꝰ ue¬
nit. Profectꝰ ẽ gͦ tobias.& canis
secutꝰ ẽ eũ. Ueniente dño ad sal¬
uandas gentes. sci predicatores
sunt eiꝰ uestigia secuti: qͥa quodͥ
ussit impleuert᷑. euntes docete
nes aũ uocant᷑ doc t ores: qͥa domũ
substanc iã. oues sui conditoris spi¬
ritales: a furibꝰ bestissq idest ad
in mundis sꝑitibꝰ . & hominibꝰ defen¬
dunt erraticis. Mansit tobias du¬
ce angelo. ꝓfectꝰ pͥma mansione.
iuxta fluuiũ tygris. & exiuit ut
lauaret pedes suos: & ecce piscis in¬
manis ex iuit ad deuorandũ eũ. Hic

Expanded text:
io, resurrectio, ascensio, Spiritus sancti missio, fides credentium, infidelium persecutio. Quibus in Judaea peractis ipse Mediator Dei et hominum praedicavit per apostolos populo et synagogae, unde carnis originem susceperat, gaudia supernae salutis et pacis. Et his qui credere atque accipere volebant, ea per seipsum donavit, sicque ad salutem gentium in eisdem suis doctoribus venit. Profectus est ergo Tobias, et canis secutus est eum. Veniente Domino ad salvandas gentes, sancti praedicatores sunt ejus vestigia secuti, quia quod jussit, impleverunt: Euntes docete nes autem vocantur doctores; quia domum, substantiam, oves sui Conditoris spirituales, a furibus bestiisque, id est, ab immundis spiritibus et hominibus defendunt haereticis. Mansit Tobias, duce angelo profectus, prima mansione juxta fluvium Tigrin; et exivit ut lavaret pedes suos, et ecce piscis immanis exivit ad devorandum eum. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
berator meus esto dñe: netardaue¬
ris. De qͦ & euangelista. eẜ uidimus
głam eiꝰ: głam quasi unige niti a pa¬
tre. plenũ gr̃ẽ & ueritatis. Tunc pa¬
ratis omibꝰ inqͥt qͣ erant inuia por¬
tanda: fecit tobias uale patri suo
.s. matri & ambulauert ambo simul
Apparente in carne dño. parata sunt
omnia q̃ ad redẽpcionẽ mundi ꝑti¬
nerent. & qͥbꝰ sc̃ẽ eccłȩ fides ae uita
nutriret᷑. & firmaret᷑ donec huius

Expanded text:
berator meus esto, Domine, ne retardaveberator meus esto, Domine, ne retardaveris . De quo et evangelista: Et vidimus am ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Tunc, paratis omnibus quae erant in via portanda, fecit Tobias vale patri suo et matri, et ambulaverunt ambo simul. Apparente in carne Domino, parata sunt omnia quae ad redemptionem mundi pertinerent, et quibus sanctae Ecclesiae fides ac vita nutriretur et firma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquauit enĩ regnũ cȩloꝵ. eł des¬
ꝑantibꝰ de adqͥrendo lumine cȩles¬
ti. ego sũ inqͥt lux mundi qui se¬
quit᷑ me. nͣ ambulat inte nebris: sed
habebit lumͣ uitȩ. Promutit ange¬
lus tobiȩ. ducere filiũ eiꝰ in rages
ciuitatẽ medor: & reducere ad e¬
ũ. Promittit dñs credentibꝰ ex po¬
magna sit parte cęcatꝰ: qͥa incarna¬
cionis suȩ sacram̃ta plebi gentili¬
ũ aꝑiat: rursusq infine tẽpoꝵ e
adẽ suo popło ex carne quã adsũp¬
serat. lacius pandat: comitante u¬
biq simul &. cuncta oꝑante. fide
qiumitatis ipsius. Dicit ipse de duc¬
tu ad medos. & alias oues habeo qͣ
ñ ftͥ ex hoc ouili .&. illas oportet ad
ducere me. & cet̾a. Dicit apłs de
reductu. Donec plenitudo genciũ
introiret: &. sic om̃is isrł saluus fi¬
eret. Int̾rogante angelũ tobia un¬
de esset: ego sũ inqͥt azarias ana¬
niȩ magni filius. Azarias intͣpre
qͥa ipse ẽ quẽ uenire de side rans ꝓ¬
pheta cantabat: adiutor meus & li¬

Expanded text:
pinquabit enim regnum coelorum . Et desperantibus de acquirendo lumine coelesti: Ego sum, inquit, lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Promittit angelus Tobiae ducere filium ejus in Rages civitatem Medorum, et reducere ad eum. Promittit Dominus credentibus ex pomagna sit parte caecatus, quod incarnationis suae sacramenta plebi gentilium aperiat, rursusque in fine temporum, eadem suo populo ex quo carnem assumpserat, latius pandat, comitante ubique simul et cuncta operante fide divinitatis ipsius. Dicit ipse de ductu ad Medos: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, etc. . Dicit Apostolus de reditu: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interrogante angelum Tobia, unde esset: Ego sum, inquit, Azarias Annaniae magni filius. Azarias interprequia ipse est quem venire desiderans propheta cantabat: Adjutor meus et li
Abbreviated transcription (Latin):
nii. minerui ꝙ alexander. ñ tã san¬
guine quã religione concordes. ne si¬
ceptũ opus dimittere. ꝓpħarũ. s er¬
tra ordinario uobis labore sudares
breuit᷑ in ꝓemio sũ locutꝰ ut ꝓpo¬
nens uerba malachi. pͥmũ iuxtahe¬
braicã ueritatẽ: deinde iuxta sep
fultꝰ auxilio: disserã q̃ sequunt᷑ s e¬
sit inhũc librũ origenes tria uolu¬
mina. ẜ hystoriã omnino ñ tetigitꝰ
& more suo totꝰ in allegoriȩ int̃ꝑ¬
tacione uersatꝰ ẽ. nullã esrre faci¬

Expanded text:
. Minerve, et Alexander, non tam sanguine, quam religione concordes, ne susceptum opus dimitterem prophetarum, et extraordinario vobis labore sudarem, breviter in Prooemio sum locutus: ut proponens verba Malachi, primum juxta Hebraicam veritatem, deinde juxta LXX fultus auxilio, edisseram quae sequuntur. Scripsit in hunc librum Origenes tria volumina; sed historiam omnino non tetigit, et more suo totus in allegoriae interpretatione versatus est, nullam  A
Abbreviated transcription (Latin):
sonant. Ieniq exceptis septuagini¬
ta: alii intͣp̃tes. nom̃ malachi. itaut
in hebreo legit᷑ tͣnstuler̃t. ¶alachi
aũ hebrei eszram estimant sacer¬
dotẽ. qͥa om̃ia q̃ in libro illius ẽti¬
nent᷑. etiã hic ꝓpħa cõmemorat di¬
cens. Labia sacerdotis custodient
scienciã. & legẽ reqͥrent ex ore eiꝰ.
qͥa angelus dñi exercituũ ẽ.T empꝰ
mis diximꝰ. qͥtitulos ñ habent: eoꝵ eẽ
p̃notati st̃. Igit᷑ & malachi id est es¬
gras. post aggeũ &. zachariam qui
sub dario ꝓphauer̃t. fuisse credendꝰ
ẽ & ꝓpt̾ea titulũ ñ habere. qͥa liber
eiꝰ. ꝓ titulo sit. In qͦ discimꝰ qͦd inreg¬
no artharxersis regis ꝑ sarũ. est ras
filius saraiȩ. & ceteroꝵ. usq ad eũ
locũ ubi dr filius finees. filius ele¬
arar filii aaron sacerdotis. ab inicio
ascenderit de babylone. & dederit
ei rex scd̾m manũ dñi dei sui om¬
ui nẽ peticionẽ eiꝰ ascenderintq
cũ illo de filiis isrł & de filiis sacerami

Expanded text:
sonant. Denique exceptis Septuaginta, alii interpretes nomen MALACHI ita ut in Hebraeo legitur, transtulerunt. Malachi autem Hebraei Ezram aestimant sacerdotem, quia omnia quae in libro illius continentur, etiam hic propheta commemorat, dicens: Labia sacerdotis custodient scientiam, et Legem requirent ex ore ejus, quid angelus Domini exercituum est . mis diximus, qui titulos non frabent, eorum esse praenotati sunt. Igitur et Malachi, id est, Ezras, post Aggaeum et Zachariam, qui sub Dario prophetaverunt, fuisse credendus est. Et propterea titulum non habere, quia liber ejus pro titulo sit: in quo discimus, quod in regno Artaxerxis regis Persarum, Ezras filius Saraiae, et caeterorum, usque ad eum locum ubi dicitur: Filius Phinees, filii Eleazar, filii Aaron sacerdotis; ab initio ascenderit de Babylone, et dederit ei rex secundum manum Domini Dei sui, omnem petitionem ejus: ascenderintque cum illo de filiis Israel, et de filiis sacerdotum,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi dñi suꝑ isrł. Dicit dñs exten¬
dens celũ . &. fundans t̾rã: & fin¬
gens sꝑm hominis in eo. Ecce ego
¶ẜerit in die illo: pona ibrłm lapid̾e
qͥ conculcat᷑ acunctis gentibꝰ. Om̃is
qͥ conculcauerit eã in ludens. in lu

Expanded text:
nus extendens coelum et fundans terram, et fingens spiritum hominis in eo: Ecce ego et erit in die illo, vonam Jerusalem lapidem qui conculcatur a cunctis gentibus: omnis qai conculcaver
Abbreviated transcription (Latin):
herentẽ mͥ dicit dñs exercituũ. ꝑ¬
cute pastorẽ. & disꝑ gent᷑ oues. Abii
enĩ iudeor. putant iã hȩc ex par¬
te cõpleta: azorobabel usq ad gneum
pompeiũ. qͥ pͥmꝰ romanor iudȩ̃ã
cȩpit & tẽplũ. quã hystoriã scri¬
bit iosephus. Alii uͦ qͦndo ibrłm fu
erit instaurata in fine mundi: ee̾
quẽ supra stultũ pastorẽ legimꝰ
mise rabilis gens fudȩa ꝓmitit a
mine: inȩccła usq ad finẽ mundi
cotidie & expleri .&. explenda me¬
moramꝰ. & ne ꝑ singła extendamꝰ
modũ uoluminis. ꝓponentes. hȩc
dicunt illi sic alii suspicant᷑: nos
ita sentimꝰ. Pres posuimꝰ senten¬
cias: ut ex int̃p̃tacionis uarietate
qͥd eui coaptandũ sit. prudens
tendit ut pellẽ. & tͣrã alta mole
solidauit. & sꝑm hominis finxit in

Expanded text:
nus exercituum: Percute pastorem, et dispergentur oves. Alii enim Judaeorum putant jam haec ex parte completa a Zorobabel, usque ad C. Pompeium, qui primus Romanorum Judaeam cepit et templum, quam historiam scribit Josephus. Alii vero quando Jerusalem fuerit instaurata, in fine mundi esse quem supra stultum pastorem legimus, miserabilis gens Judaea promittitmine, in Ecclesia usque ad finem mundi quotidie expleri et explenda, memoramus. Et ne per singula extendamus modum voluminis, proponentes: Haec dicunt illi: sic alii suspicantur: nos ita sentimus, tres posuimus sententias, ut ex interpretationis varietate, quid cui coaptandum sit, prudens tendit ut pellem, et terram alta mole solidavit, et spiritum hominis finxit in
Abbreviated transcription (Latin):
significat qͦd supra assũpserit
sibi uirgas duas unã decorẽ. &
alterã fumcłm. e qͥa illas fuo
uicio peccatoꝙ. ꝓiecit .&. soluta
germanitate int̃ iuda &. isrł: nos
inserti sumꝰ in radicẽ bonȩ oliue
& cecitas ex parte facta ẽ domui
isrł. donec intraret plenitudo
adsumat uaticiniũ. Pastor stultꝰ
.&. imꝑitꝰ haut dubiũ quin anti
ris insignia illius & habitũ de¬
bemiꝰ acciꝑe: perã. baculũ. fistu¬
lã. sibilũ. eẜ qͦmͦ ẏsaias ut capti¬
uitatẽ popłi de monstraret. nudꝰ
ingredit᷑ s iberemias ad domũ
figłi. ut ex dissipacione uasis qd
currebat in rota e manu finge
ut sub uersionẽ ibrłm & fugã se¬
dechiȩ & onera captiuoꝵ. ñ solũ uo¬
ce s &. habitu demonstraret. ꝑfo¬
dit parietẽ. & insius humeris ex¬
cipit᷑: sic ⁊ acharias habitũ stulti &t
ꝑiti pastoris adsumit. ut eũ ming
in isrł: qͥauerꝰ pastor dixerat. Ion
pascã uos. Qͥ alio nomine indanbi

Expanded text:
significat quod supra assumpserit sibi virgas duas, unam decorem, et alteram funiculum. Et quia illas suo vitio peccatoque projecit, et soluta germanitate inter Judam et Israel, nos inserti sumus in radicem bonae olivae, et caecitas ex parte facta est domui Israel, donec intraret plenitudo assumat vaticinium. Pastor stultus, et imperitus, haud dubium 894 quin Anticris, insignia illius et habitum debemus accipere, peram, baculum, fistulam, et sibilum. Et quomodo Isaias, ut captivitatem populi demonstraret, nudus ingreditur : et Jeremias vadit ad domum figuli, ut ex dissipatione vasis quod currebat in rota, et manu fingebut subversionem Jerusalem et fugam Sedeciae, et onera captivorum, non solum voce, sed et habitu demonstraret, perfodit parietem, et in suis humeris excipitur : sic Zacharias habitum stulti et imperiti pastoris assumit, ut eum nuntiin Israel, quia verus pastor dixerat: Jam non pascam vos. Qui alio nomine et in Dani
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut sanet. s ut ꝑdat grege̾ isrł
Pastor enĩbonꝰ. egrotancia peu¬
ra uisitat: dispsa ꝑ qͥrit. relictae
fert: lassa sustentat. Econtrari
pastor malus omĩa aduersa agt̃
& carnibꝰ pinguiũ deuoratis. ui¬
gulas arietũ & ouiũ dissolunit it
ꝑuertit: ne recto ingrediant᷑ per
Hũc pastore suscipient iuderqũ¬
uacuabit inluminacione aduestꝰ
sui: ut qͥ ñ credidert ueritat ne
salui fierent. credant mendacio
& iudicent᷑. qͥa ẽsensert iniqͥtati
Nescͥpto aũ pastore pessimo ftul¬
to & imꝑito: ad ipsũ pastorẽ. ꝓphas
sermo ẽuertit᷑. O pastor & ẏdolũ
Tã sceleratꝰ ẽ pastor ut ñ ydolor

Expanded text:
non ut sanet, sed ut perdat gregem Israel. Pastor enim bonus aegrotantia pecora visitat, dispersa inquirit, relicta affert, lassa sustentat. Econtrario pastor malus omnia adversa agit, et carnes pinguium devorat, ungulas arietum et ovium dissolvit atque pervertit, ne recto ingrediantur pede. Hunc pastorem suscepere Judvacuabit illuminatione adventus sui, ut qui non crediderunt veritati, ne salvi fierent, credant mendacio, et judicentur, quia consenserunt iniquitati. Descripto autem pastore pessimo, stulto et imperito, ad ipsum pastorem prophetalis sermo convertitur: O pastor, et idolum. Tam sceleratus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qͦse acute dei iactabat cernere
sacram̃ta .&. plus uidere quã om̃s
retro. ꝓpħȩ uiderãt: intantũut se
filiũ dei uocarit. Gladius aũ ille
ẽ de qͦ& supra diximꝰ & nc̃ dicemꝰ
ex parte. de qͦ & ysaias loqͥt᷑ In ebri¬
atꝰ e gladius meus in celo. Propt̾ea
aũ gladius dñi suꝑ brachiũ eiꝰ &
suꝑ ocłm dextrũ eiꝰ erit. ut & ro¬
bur eiꝰ & om̃is iactancia fortitudi¬
nis eiꝰ ariditate sicce t᷑ &. sciencia
quã sibi falso nomine ꝓmittebat.
ȩtͣnis tenebris obscuret᷑. Onus

Expanded text:
ejus, quo se acute Dei jactabat cernere sacramenta, et plus videre quam omnes retro prophetae viderant, intantum ut Dei Filium se vocaret. Gladius autem ille est, de quo et supra diximus, et nunc dicemus ex parte, de quo et Isaias loquitur: Inebriatus est gladius meus in coelo . Propterea autem gladius Domini super brachium ejus, et super oculum dextrum illius erit: ut robur ejus et omnis jactantia fortitudinis ejus ariditate siccetur, et scientia, quam sibi falso nomine promittebat, aeternis tenebris obscuretur. Onus
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant. hos de sinagoga. ꝓpulsant es.
sua cõmunione pͥuabant :filimi ne
ambules cũ eis: ꝓhibe pedem tuũ a se-¬
mitis eoꝵ. Prohibet credentes inxꝑm
de iudeis cõmunicare: ꝑsequentibꝰ x ꝑm
uideis. Deniq om̃s qͥ credebant: erant

Expanded text:
videbant, hos de Synagoga propulsantes videbant, hos de Synagoga propulsantes sua communione privabant. Fili mi, ne ambules cum eis, prohibe pedem tuum a semitis eorum. Prohibet credentes Christo de Judaeis, communicare persequentibus Christum Judaeis. Denique omnes qui credebant erant
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃is memoria uirtutũ & doctri¬
ne illius tolleret᷑ s & hoc ipsũ qͦd um¬
quã talis int̃ eos uxerit. obliuioni da¬
tet᷑. Omnẽ p̃ciosã substanciã repꝑie
nꝰ implebimꝰ domos nr̃as spoliis. De
om̃ibꝰ dicebant: qͦsxꝑo adherere cer-¬
nebant. Putabant enĩ qͥa sieũ occide¬
rent om̃s qͥ crediderant ab eiꝰ posseñ
amore & c̃sectatu secernere: talibꝰq
animarũ spoliis. suarũ ẽuenticula
replere domor: Cui simile illud est¬
dñice parabolȩ: qua uenienti ad se re-¬
gis filio dixer̃t. Hic ẽ heres: uenite oc¬
cidamꝰ eũ. & nr̃a erit hereditas. Sort̾e
mitte nobiscũ: marsupiũ unũ sit om¬
nũ nrm. Marsuppiũ est sacculus nũ¬
mor. Patet aũ de latronibꝰ qͥa ut plu¬
resscelerũ socios conqͥrant: cõmuni¬
one eis prede quã rapuerint spondeñs.
Sed & ꝑsecut ores nr̃i redẽptoris. qͦscũq
potuere fibi adiungebant. & qͦs illũ seqͥ

Expanded text:
ut omnis memoria virtutum et doctriut omnis memoria virtutum et doctrinae illius tolleretur; sed et hoc ipsum quod unquam talis inter eos vixerit, oblivioni daretur.-- Omnem pretiosam substantiamus, implebimus domos nostras spoliis. De hominibus dicebant, quos Christo adhaerere cernebant; putabant enim, quia si eum occiderent, omnes qui crediderant, ab ejus possent amore et consectatu secernere, talibus animarum spoliis suarum conventicula replere domorum, cui simile est illud Dominicae parabolae, quia veniente ad se regis filio dixerunt: Hic est haeres: venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . Sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omnium nostrum. Marsupium est sacculus nummorum, patet autem de latronibus, quia ut plures scelerum socios conquirant, communionem eis praedae, quam rapuerunt, spondent. Sed et persecutores nostri Redemptoris, quoscumque potuere sibi adjungebant; at quos illum sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ grã. Giãm scilicet beatȩ regribuei¬
onissꝓ gra recte oꝑacionis. Filimi
si te lactauerint peccatores: nead¬
qͥescas eis. D uobꝰ modis lactant pecca¬
tores qͦs decipiunt: qͥa aut ad faciendi
scelera blandim̃tis illiciunt: aut fac¬
ła ĩa fauoribꝰ qͣsi laudabilit acta sus¬
tollunt. In utroq aũ. sapieneia suos
auditores ne talibꝰ adqͥescant hortat᷑
Si dixerint ueni nobiscũ: insidiem᷑
sangumni. Potest hic locus generalit᷑
in sidias &. mortes uel danna inferut̃
Potest etiã de illis specialit᷑ intellig
qͥ ipsũ uitȩ auctorẽ neci tradiderur̃
Abscondamꝰ tendiculas: ẽtra in son¬
te frustra. Hec fecere iudei eũ dies¬
bant licet dari tributũ cȩsarian nonꝰ
& innumera huiꝰ modi.uere &. eñi erat
insons: qͥ peccatũ ñ fecit: nec inuentꝰ
ẽ dolus mnore eiꝰ Uere frustra illi ten¬
aebant insidias. a qͦ innullo lȩsi: immo
cuiꝰ plurmma erant beneficia exꝑti
añm impii desiderabant extinguere.

Expanded text:
 gratiam scilicet beatae retributionis, pro gratia rectae operationis. Fili mi, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas. Duobus modis lactant peccatores, quos decipiunt. Qui aut ad facienda scelera blandimentis illiciunt, aut facta jam favoribus, quasi laudabiliter acta sustollunt. In utroque autem sapientia suos auditores ne talibus acquiescant hortatur. Si dixerint: Veni nobiscum, insidiemur sanguini. Potest hic locus generaliter insidias et mortes et damna inferunt; Potest et de illis specialiter intelligi, qui ipsum vitae auctorem neci tradiderunt.-- Abscondamus tendiculas contra insontem frustra. Haec fecere, cum dicebant: Licet dare tributum Caesari, an non ? et innumera hujusmodi alia. Vere etenim erat insons, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. Vere frustra illi tendebant insidias, a quo in nullo laesi, imo cujus plurima erant beneficia experti.-- inum impii desiderabant exstinguere,
Abbreviated transcription (Latin):
bant aũ noxia .&. odibant scienciã:
qͥlittere legalis suꝑficiem sequeban¬
tur. & sac ram̃ta euangelii q̃ ipse lit¬
monuit c̃uerti. En ꝓferã uobis
sꝑm meũ: & ostenda uerba mea.
Siad huc inqͥt ẽuerti negligitis. ꝓ¬
ferã uob̾ uindictã quã meruistis:
ostendã ẽẽ ueracia. Sꝑm qͥppe su¬
ũ. potenciã ulcionis nominat: de
qͦ moyses ait. Misisti sꝑm tuũ. &
cooꝑuit eos mare. eẜ inlibro beati
iob dictũ ẽ. iniqͦs flante deo ꝑisse:¬

Expanded text:
bant autem noxia et odibant scientiam, bant autem noxia et odibant scientiam, qui litterae legalis superficiem sequebantur, et sacramenta Evangelii, quae ipsa litmonuit converti. En proferam vobis spiritum meum, et ostendam verba mea. Si adhuc, inquit, converti negligitis, proferam vobis vindictam quam meruistis, ostendam esse veracia. Spiritum quippe suum potentiam ultionis nominat, de quo Moyses ait: Misisti spiritum tuum et cooperuit eos mare, et in libro beati Job dictum est, iniquos flante Deo perisse
Abbreviated transcription (Latin):
res intelligi. inqͥbꝰ sapie neia dis¬
putabat. cũ et iã legis ꝑitos & pha¬
riseos & sacerdotes. ꝑ apłos lo¬
quens. suã reuocabat ad grãm:
ita ut sic̃ lucas ait. multa etiam
turba sacerdotũ obediret fidei.
Qͥd auͣ eade sapiencia clamitet.
adiungit᷑. Asqueqͦ pariili dili¬
gitis infanciã: u squeqͦ paruuli
sensu. ueteris instrum̃ti cerimo¬
nias: nouo clarescente diligitis:
Usqueqͦ moysen. x ꝑo: euange¬
filius ipse ueniens ꝑ fectis sensu
c̃tulit.Quãdiu inqͥt hec agitis:
Iã uidistis x ꝑ in in carne: iã mira¬
cula facient̾ẽ & docent̾e. ñ tantu
spreiustis: s & occidistis. Saltẽ
modo resuscitatũ a mortuis. &
p̃sidentẽ cȩlo diligite. & dimittet
uob̾ scelus qͦd cõmisistis. Et stulti¬
ea q̃ sibi st̃ noxia cupient.: ꝙ in pru¬
dentes odibunt scienciã. Prȩponen¬
dũ ẽ a suꝑiori usqueqͦ: idest usqueqͦ
cupient: usqueqͦ odibunt: Cupie¬

Expanded text:
res intelligi, in quibus sapientia disres intelligi, in quibus sapientia disputabat, cum et legisperitos, pharisaeos, et sacerdotes, per apostolos loquens, suam revocabat ad gratiam; ita ut, sicut Lucas ait: multa etiam turba sacerdotum obediret fidei. Quid autem eadem sapientia clamaret, adjungitur:-- Usquequo, parvuli, diligitis infantiam? Usquequo parvuli sensu veteris Instrumenti caeremonia, novo clarescente diligitis? Usquequo Moysen Christo, EvangeFilius veniens perfectis sensu contulit? Quandiu, inquit, haec agitis? Jam vidistis Christum in carne, jam miracula facientem et docentesprevistis, sed et occidistis, saltem modo resuscitatum a mortuis et praesidentem coelo diligite, et dimittet vobis scelus quod commisistis Et stultiea quae sibi sunt noxia cupient, et imprudentes odibunt scientiam. Praeponendum est a superiori usquequo, id est, usquequo cupient, usquequo odibunt, capie
Abbreviated transcription (Latin):
surrec tionẽ sapiencia foris p̃dica¬
plateis dabat uocẽ suã. qͥa in latitu¬
dine plebiũ manfeste. q̃ ante pau¬
cos docuerat replicabat: impleto
uerbo qͦd eisd̃e siuis prȩconibꝰ ait.
Quȩ dico uobis inte nebris. dicite
inlumine: & qͦd in aure auditis. pͣdi
cate suꝑ tecta. In capite turbarũ
clamitat: qͥa etiã pͥncipibꝰ qͥ sibi e
preualuisse ut crucifigeret᷑ uide¬
bant᷑ reatũ homicidii qͦd ꝑ petra¬
rant. palã reducebat ad memori¬
ã eosq ad pȩnitenciȩ remediũ uo¬
cabat. I foribꝰ inqͥt portarũ ur¬
bis ꝓfert uerba sua. Urbs dñi ec¬
clesia ẽ. ex utroq popło. iudeor
uide licet & genciũ adunata. Cuius
portarũ fores. st̃ doctores: qͥuer¬
bũ p̃dicando. credentes in eam in¬
troducunt. C in foribꝰ portarũ eiꝰ
uerba sua sapiencia ꝓferebat: cũ
in apłis suis loq̃bat᷑. E quibꝰ unꝰ aie
tarũ urbis. etiã synagoge maio¬

Expanded text:
surrectionem sapientia foris praedicasurrectionem sapientia foris praedicaplateis dabat vocem suam, quia in latitudine plebium manifeste, quae antea paucos docuerat, replicabat, impleto verbo quod eisdem suis praeconibus ait: Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aurcate super tecta . In capite turbarum clamitabat, quia etiam principibus qui sibi ei praevaluisse ut crucifigeretur videbantur, reatum homicidii quod perpetrarant, palam reducebat ad memoriam, eosque ad patientiae remedium vocabat. In foribus, inquit, portarum urbis profert verba sua. Urbs Domini Ecclesia est, ex utroque populo Judaeorum videlicet et gentium, adunata. Cujus portarum fores sunt doctores, qui verbum praedicando, credentes in eam introducunt. Et in foribus portarum ejus, verba sua sapientia proferebat, cum apostolis suis loquebatur. E quibus unus aiebtarum urbis etiam Synagogae majo
Abbreviated transcription (Latin):
lesq semitȩ rapiunt ad interitũ
animas posside neiũ: idest eoꝵ qͥ pos¬
sessionibꝰ pȩc uniarũ. ultra racionẽ
dibꝰ in uigilant. semet ipsos hoc a¬
gentes ꝑdunt. uerũ etiã eodẽ orqͥ¬
ne. tam̃ & si minore reatu. om̃s aua¬
ri meditaciones qͥ thesaurũ deo
p̃fert̃. hunc ad interitũ trahunt.
Alit᷑. Sic semitȩ om̃is auari: animas
posside neiũ rapiunt .T.ali fine ut
dat eos qͥ possessionibꝰ habundañ.
ut ipse pocius hoc agendo pereat
Pauꝑes nãq qͦs nichil possidere
cernit: cur occidat: ubi qͦd spoli¬
et ñ inuenit. Nuc usq ꝑsecucio¬
nes quas iudȩi xꝑo intulere. des¬
cribunt᷑: binc referunt᷑ ea q̃ ipse
ipsisq p̃cepit ne ante passionẽ suã
monte ẽspexerant cuiquã dicereNt:
magisq tunc suȩ potenciã maie¬
statis oꝑibꝰ. quã uerbis ostendebat:
impleta ꝓphecia q̃ dixͣ. Neq audiet
aliqͥs in plateis uocẽ eiꝰ. At post re¬

Expanded text:
lesque semitae rapiunt ad interitum lesque semitae rapiunt ad interitum animas possidentium, id est eorum qui possessionibus pecuniarum ultra rationem dibus invigilant, semet hoc agentes perdunt; verum eodem ordine, tametsi minore reatu omnes avari meditationes quae aurum Deo praeferunt, hunc ad interitum trahunt. Aliter, sic semitae omnis avari animas possidentium rapiunt, tali fine, ut dat eos qui possessionibus abundant, ut ipse potius hoc agendo pereat. Pauperes namque quos nil possidere cernit, cur occidat, quo spolia non invenit. Huc usque persecutiones quas Judaei Christo intulere describuntur: huc referuntur ea quae ipse ipsisque praecepit ne ante passionem et remonte conspexerant, cuiquam dicerent, magisque tunc suae potentiam majestatis, operibus quam verbis ostendebat, impleta prophetia quae dixit: Neque audiet aliquis in plateis vocem ejus . At post re
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ ꝑdicione danment᷑. Quod
cũ ad om̃s qͥ sanguini insidiant᷑¬
& fraude sibi uiuendũ estimant ꝑ¬
tineat: specialit᷑ tam̃ uideis con¬
gruit. qͥ in sonti dño tendiculas
absconderͣt: eiꝰq apłos uirtutum
pennis fultos. dolis circũuenire
satagebant. Contra suũ namq
sanguinẽ. suasq animas agebant:
qͥ tim̃tes ne tͣrestre regnũ ꝑderent.
celi tͣreq regẽ occidert̃. Cȩli ciues
ꝑ seq̃bant᷑ int̾ra. ideoq &. qͦd int̾ris hi¬
bebant. & qͦd incȩładqͥrere poterarͣ̃
regnũ ꝑdidert̃. Generalit᷑ aũ dicen¬
dũ. qͥa qͥcũq ocłos fidei habet aꝑtos.
accipitq a dñõ pennas colu̾bȩ quib¬
ad et̃nã uolet reqͥem. frustra tali
nectant laq̃os mali: seq ipsos poci¬
us hoc p̃sumendo ꝑimant. Sie se¬
mitȩ om̃is auari.: animas possiden¬
subtiles eiꝰ cogitaciones qͥbꝰ sedulus
inqͥrit qualit᷑ pȩcunias augeat: ta¬

Expanded text:
animarum perditione damnentur. Quod animarum perditione damnentur. Quod cum ad omnes qui sanguini insidiantur, et fraude sibi vivendum existimant, pertineat, specialiter tamen Judaeis congruit, qui insonti Domino tendiculas absconderunt, ejusque apostolos, virtutum pennis fultos, dolis circumvenire satagebant. Contra suum namque sanguinem suasque animas agebant, qui timentes ne terrestre regnum perderent, coeli terraeque regem occiderunt, et coeli cives persequebantur in terra; ideoque et quod in terris habebant, et quod in coelis acquirere poterant, regnum perdiderunt. Generaliter autem dicendum quia quicunque oculos fidei habet apertos, accipitque a Domino pennas, ut columbae, quibus aeternam volet ad requiem, frustra tali nectant laqueos mali, seque ipsos potius hoc praesumendo perimunt.-- Si semitae ejus avari animas possidensubtiles ejus cogitationes, quibus sedulus inquirit, qualiter pecunias augeat, ta
Abbreviated transcription (Latin):
cito ẽsũm anda &s̃. torm̃ta sequencia
semꝑ mansura ꝑspiciunt. Potest & ita
accipi. qͦd retȩ dicat ꝑ niciosã malor
doctrinã: quã ab eo loco ẽtexuit u¬
bi ait. si te lactauerint peccatores.
ne adqͥescas. frustraq tale iaciat᷑ re¬
te ante eos. qͥ mundis ocłis cordis su¬
ꝑna c̃tẽplent᷑: ꝗͥ dicere norint cũ
ꝓpħa. anima nr̃a sic̃ passer erepta ẽ
de laq̃o uenanciũ. Facile enĩ laq̃os
qͥ int̾ra tendunt᷑ cauet: qͥ ẽuersaci¬
oñe habet in cęlis. Utrũq gͦ rete
frustra bonis parant reꝓbi: qͥa & si
suadent iniqua. suꝑant᷑ iustoꝵ. sa¬
piencia. & si inferͣt aduersa. ẽtemp¬
nunt᷑ paciencia: insuꝑ & ipsi tẽpͣta¬
tores. suis se ꝑdunt insidiis. Unde
recte subdit᷑. Ipsiq ẽtra sanguinẽ
suũ insidiant᷑. &. moliunt᷑ fraudes
c̃tra animas suas. Contra sangui¬
ne. ut tẽporali morte plectant᷑ ẽ¬
tra animas aũ dicit. ut ȩt̃na quoq

Expanded text:
cito consummandam, et tormenta sequentia cito consummandam, et tormenta sequentia semper mansura prospiciunt. Potest et ita accipi, quod rete dicat perniciosam malorum doctrinam, quam ab eo loco contexunt, ubi ait: Si te tractaverint peccatores, ne acquiescas, frustraque tale jaciatur rete ante eos, qui mundis oculis cordis superna contemplentur, qui dicere norint cum Propheta: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium . Facile enim laqueos, qui in terra tenduntur, cavet, qui conversationem habet in coelis. Utrumque ergo rete frustra bonis parant reprobi, quia etsi suadent iniqua, superantur justorum sapientia, etsi inferunt adversa, contemnuntur patientia. Insuper et ipsi tentatores suis se perdunt insidiis, unde recte subditur: Ipsique contra sanguinem suum insidiantur, et moliuntur fraudes contra animas suas. Contra sanguinem, ut temporali morte plectantur; contra animas autem dicit, ut aeterna quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ ad malũ qͦd tẽporalit᷑ oꝑ an¬
t᷑. s et iã ad malũ qͦd ꝑpetuo passuri
st̃ impii ꝓꝑant: qͦciens ad patrandũ
homicidiũ uel aliud qͥd sceleris agen¬
dũ festinant. Nã qͣntũ uidentes ad
facinꝰ implendũ ducunt᷑. tantũ ñ ui¬
dentes ad tolerandã ꝓ facmore pe¬
nã . ꝓpinquant. Hec de insidiatorio
nr̃i saluatoris: ualent specialit᷑ in¬
telligi. Sequens aũ uersicłs: de fide¬
libꝰ eiꝰ equȩ prauors maliciã sustinen¬
tibꝰ generalit̾ in serit᷑. Erustra autẽ
stra & enĩ laquȩus ꝑ secucionis aut
mortis tendit᷑ electis. qͥ pennas ha¬
bent spei & caritatis. cȩterarũq
uirtutũ: qͥbꝰ & cȩlestia dũ uiuunt de¬
siderant:  ad hec post mortẽ mereant᷑
ꝑtingere. Habent & ocłos m̃tis. ꝑ qͦs
.&. mala q̃ ab impus sustinent ocius
transitura: & bona q̃ sustinendo meru¬
erint. & inȩt̃nũ mansura pͣuideant.
qbꝰ simul ocłis & reꝓbor. suꝑbiam

Expanded text:
Non solum ad malum, quod temporaliter operantur, sed etiam ad malum, quod perpetuo passuri sunt impii, properant, quoties ad patrandum homicidium, vel aliud quid sceleris agendum festinant. Nam quantum videntes, ad facinus implendum ducuntur, tantum non videntes, ad tolerandam pro facinore poenam propinquant. Haec de insidiatoribus nostri Salvatoris valent specialiter intelligi. Sequens autem versiculus, de fidelibus ejus, aeque pravorum malitiam sustinentibus, generaliter inseritur. Frustra autem stra etenim laqueus persecutionis aut mortis tenditur electis, qui pennas habent spei et charitatis, caeterarumque virtutum, quibus et coelestia, dum vivunt, desiderant, ut ad haec post mortem pertingere. Habent et oculos mentis, per quos et mala, quae ab impiis sustinent, ocius transitura, et bona quae sustinendo meruerunt, aeternum mansura videant. Quibus simul oculis et reproborum superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ut legitime certantes. coronã
in capite: torquẽ in collo acciꝑent.
eł. nobis gͦ disciplinã c̃ditoris nr̃i.
si gr̃ȩ matris scita custodimꝰ. maior
Addit᷑ enĩ gr̃a capiti: eũ caritas quȩ¬
pͥneipale mentis ornabat. ardenes¬
us inflãmat᷑. Ad ditur &. collo torques.
cũ fulgore ꝑfecte oꝑacionis. sermo pr¬
dicacionis qͥ ꝑ collũ prȩcedit ẽfirma¬
tͣ ac ne ẽtẽpni ab auditoribꝰ debeat. in¬
deficienti uirtutũ conexione docet᷑
Sed& his qͥ mosaicȩ legis decreta año
ueniente seruabant. addita ẽ grã no¬
ui testam̃ti cũ spe regni cȩlestis: cuiꝰ
splendor eximius. ad exẽplũ coronȩ
uel torqͥs. nullo umꝗͣ. fine elaudet᷑
Nobis qͦq cũ. ꝓbonis actibꝰ qͦs diuina
gr̃a prȩ rogauit. lux ȩt̃i ⁊a triburir.

Expanded text:
fuit, ut legitime certantes, coronam fuit, ut legitime certantes, coronam in capite, torquem in collo acciperent. Et nobis ergo si disciplinam conditoris nostri, si gratiae matris scita custodimus, majorAdditur quippe gratia capiti, cum charitas principale mentis ornamentum ardentius inflammatur. Additur et collo torques, cum fulgore perfectae operationis sermo praedicationis, qui per collum procedit, confirmatur. Ac ne contemni ab auditoribus debeat indeficienti virtutum connexione docetur. Sed et his qui Mosaicae legis decreta Domino veniente servabant, addita est gratia Novi Testamenti, cum spe regni coelestis, cujus splendor eximius ad exemplum coronae et torquis nullo unquam fine claudetur. Nobis quoque cum pro bonis actibus, quos divina gra
Abbreviated transcription (Latin):
numero. stultũ de scribit plura¬
li qͦd & plures sapientibꝰ stulti . &
sapienciũ cȩtus om̃is. uniformẽ
tenet callẽ pietatis. Por ro erranciũ
dissimile dognia: dissimilis ẽ ordo ui¬
uendi. Audi filimi disciplinã patris
Hactenꝰ ꝓuerbialit᷑ de utraq parte
disputat: hinc ia sedulus incipit ammo¬
nere quẽq fidelẽ. ut disciplina legis
diumnȩ. blandiciis prȩponat reꝓbor:
qͥa nimirũ huiꝰ custodiã corona. illoꝵ
facmnora. mors sequat᷑ et̃na. Unde &
recte filiũ uocat: quẽ pat̾na sollici¬
tudine curat instituere. Potest & ex
dei patris ꝑsona dictũ accipi. in no¬
mine aũ matris eccła. qͣ tunc syna¬
goga uocabat᷑ intelligi. ef notandũ
qͦd ita nos disciplinã patris audire
p̃cipit. ut legẽ qͦq matris nulla ra-¬
eione dimittamꝰ: qͥa ñ sufficit ut qͥs
se d̾m diligere. & eiꝰ p̃ceptis obtẽpe¬
pat᷑. Ut ad dat᷑ gr̃a capiti tuo. & tor¬
ques collo tuo. Mos apud ueteres

Expanded text:
numero, stultos describit pluranumero, stultos describit plurali, quia et plures sunt sapientibus stulti, et sapientium coetus uniformem tenet callem pietatis. Porro errantium dissimili dogmati, dissimilis est ordo vivendi.-- Audi, fili mi, disciplinam patris Hactenus proverbialiter de utraque parte disputat, hinc jam sedulus incipit admonere quemque fidelem, ut disciplinam legis divinae blanditiis praeponat reproborum; quia nimirum facinora mors sequatur aeterna, unde et recte filium vocat, quem paterna sollicitudine curat instituere, potest et ex Dei Patris persona dictum accipi; in nomine autem matris Ecclesiae, quae tunc Synagoga vocabatur intelligi. Et notandum, quod ita nos disciplinam patris amare praecipit, ut legem quoque matris nulla ratione dimittamus. Quia non sufficit, ut quis se Deum diligere, et ejus praeceptis obtempepatur. Ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo. Mos apud veteres
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑: ne ad torm̃ta ducat᷑. Sed hunc t¬
morẽ: ꝑfecta dilectio foras mittit.
Succedit aũ timor dñi sc̃s. ꝑ manens
in secłm secłi: quẽ nͣ excludit s au¬
get caritas. Ipse ẽ qͦ timet filius bo¬
nꝰ: ne uel in modico ocłos amantis¬
simi patris offendat. Nã in choati¬
uo timore seruilis adhuc animꝰ me¬
tuit: ne ab irato dño penis subigat᷑
Ut̃q aũ timor: infutura uita ces¬
sabit. Caritas uͦ nũqͣ. excidit: sed in
plenitudine sapienciȩ ꝑpetua ma
piciunt. Dixerat de sapiente qͦd
audito sermone sapiencior fieret.
& intelligens. rite suos guberna¬
re disceret actꝰ dicit eẽtrario de
stultis qͥ sapienc iã recti dogina¬
tis . & disciplinã pure ẽuersacio¬
nis ñ modo ñ assequant᷑. s &. nosse
c̃tẽpnant. Deniq pͣdicantem car¬
ne ipsa sapiencia: sapientes quiq
gaudentes adcurrebant.At pha¬
risei & pͥncipes sacerdotũ: saluta¬
ria eiꝰ dicta simul & facta sꝑnebant.
C notandũ qͦd sapiente singulari

Expanded text:
pitur, ne ad tormenta ducatur. Sed hunc timorem perfecta dilectio foras mittit . Succedit autem timor Domini sanctus, permanens in saeculum saeculi , quem non excludit, sed auget charitas. Ipse est quo timet filius bonus, ne vel in modico oculos amantissimi patris offendat. Nam inchoativo timore, servilis adhuc animus metuit, ne ab irato domino poenis subigatur. Uterque autem timor in futura vita cessabit; charitas vero nunquam excidet , sed in plenitudine sapientiae perpetua mannam stulti despiciunt. Dixerat de sapiente quod audito sermone sapientior fieret, et intelligens, rite suos gubernare disceret actus. Dicit e contrario de stultis quod sapientiam recti dogmatis et disciplinam purae conversationis non modo non assequantur, sed et nosse contemnant. Denique praedicante in carne, ipsa sapientia, sapientes quique gaudentes accurrebant: at pharisaei et principes sacerdotum salutaria ejus dicta simul et facta spernebant. Et notandum quod sapientem singulari
Abbreviated transcription (Latin):
&ł pulehrȩ pͥncipiũ paraboiarũ pͥn¬
cipio ẽgruit tituli: qͦd ita se habet.
Parabolȩ salomonis filii dauid re¬
sis isrł: ad sciendã sapienciã & dis¬
ciplinam. Animaduertet para-¬
bołã & int̃pretacionẽ: uerba sapi¬
enciũ & enigmata eor. Hoc dis¬
cipłis se humilit᷑ audientibꝰ. ipsaq
eos in carne apparens erudiebat.
sapiencia donauit ut & suas para¬
bolas quȩ t᷑bȩ neqͥbant intellige¬
rent. & ꝓpħarũ ac legis enigmata
idest obscura dicta sꝑitalitͣ animad¬
uertere: ac suis auditor ibꝰ diluci¬
dare ualerent.S ed & sequentibus
eccłe magistris eadẽ intelligenciȩ
sꝑitalis archana: pie q̃rentibꝰ ac pul¬
santibꝰ reserauit. Timor dñi priner¬
piũ sapienciȩ. Duo st̃ timores dñi
Primꝰ seruilis. qͥ pͥncipiũ sciencie

Expanded text:
 pulchre principium Parabolarum principio congruit tituli, quod ita se habet: Parabolae Salomonis filii David regis Israel, ad sciendam sapientiam et disciplinam. Animadvertite parabolam et interpretationem, verba sapientium et aenigmata eorum. Hoc discipulis se humiliter audientibus, ipsa quae eos in carne apparens erudiebat sapientia donavit, ut et suas parabolas, quae turbae nequibant, intelligerent, et prophetarum ac legis aenigmata, id est, obscura dicta spiritualiter animadvertere, ac suis auditoribus dilucidare valerent. Sed et sequentibus Ecclesiae magistris eadem intelligentiae spiritalis arcana, pie quaerentibus ac pulsantibus, reservavit. Timor Domini principium sapientiae. Duo sunt timores Domini, primus servilis, qui principium
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nuꝑ sapienciȩ aure accõmodare
cȩꝑant: adolescent̾ẽ qͥ aliquantũ
iã in eiꝰ audicione ꝓficit: & iđo for¬
tasse paruulos plurali numero ad¬
olescentẽ appellat singłari: qͥa doe¬
t rina sapienciae qͦs diuersis animi
motibꝰ. diuersis iuuendi moribꝰ de¬
ditos suscipit: in unã uirtutis ꝑfec¬
tionẽ erudiendo. ꝓuehit. De quibꝰ
iure dicat᷑: multitudinis crede nei¬
ũ erat cor unũ & anima una. Ut det᷑
inqͥt paruulis astucia. Hec & enim
rudibꝰ ẽ & in sipientibꝰ necessaria.
ꝑ quã sophismatũ dinoscere & ca

Expanded text:
 accommodare coeperunt; adolescentem, qui aliquantum jam in ejus auditione profecit. Et ideo fortasse parvulos plurali numero, adolescentem appellat singulari, quia doctrina sapientiae, quos diversis animi motibus, diversis vivendi moribus deditos suscipit, in viam virtutis perfectiorem erudiendo provehit. De quibus jure dicatur: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una . Ut detur, inquit, parvulis astutia. Haec etenim rudibus est et incipientibus necessaria, per quam sophismatum di
Abbreviated transcription (Latin):
ment ad iudic̃e districtũ aꝑ irisibi
ianuã regni postulantes: nec mere¬
ant᷑ ex audiri. Nã & hoc qͦd seqͥt᷑. ma¬
ne ẽsurgent & ñ inuenient me: ipsũ
tẽpꝰ extremi ex aminis qͦ alii inuitã
et̾nã alii in obpbriũ resurgunt sem¬
pit᷑nũ: aꝑte designat. eo qͦd ex osam
habuerint disciplin̾a. & timorẽ dñi
ũ susceꝑint. Merito salute pͥuant᷑
q̃ pne puũ sapieneie timorẽ dĩ &.¬
disciplinã nͣ modo ñ habent: s & odiis
insequunt᷑ At salutis filius: in iqͦs in¬
qͥt odio habura. legẽ tuã dilexi. Co¬
medent gͥ fructꝰ uie sue. U̾iam eor
dicit de qua supra dixerat. pedes
enĩ illoꝵ ad malũ currunt. qͥa inqͥt
uias meas ingredi noluͤrtint ut ui¬
uerent. recipient mercede uiarũ su¬
arũ: ut mȩtͣnũ ꝑeant. At ẽtra de his
qͥ timent dnm. qͥ ambulant in uiiseiꝰ.

Expanded text:
ment ad judicem districtum, aperiri sibi ment ad judicem districtum, aperiri sibi januam regni postulantes, nec mereantur exaudiri, nam et hoc quod sequitur, Mane consurgent et non invenient me, ipsum tempus extremi examinis, quo alii in vitam aeternam, alii in opprobrium resurgunt sempiternum, aperte designat. Eo quod exosam habuerint disciplinam, et timorem Domini non susceperint. Merito salute privantur, qui principium sapientiae timorem Domidisciplinam non modo non habent, sed et odiis insequuntur, at salutis filius, iniquos, inquit, odio habui et legem tuam dilexi . Comedent igitur fructus viae suae. Viam eorum dicit de qua supra dixerat, pedes enim illorum ad malum currunt. Quia, inquit, vias meas ingredi noluerunt ut viverent, recipient mercedem viarum suarum, ut in aeternum pereant; at contra de his qui timent
Abbreviated transcription (Latin):
quando uenerit suꝑ eos tribulacio¬
ñ exaudiã Non legunt᷑ udei inilla
obsidione dñm inuocasse. s tantũ ar-¬
nis ẽẽ c̃fisi. quauis de solacionẽ patrie
ruinãq tẽpli. amarissima mente ẽ¬
spexerint. Siqͥ tam̃ tunc eũ inuoca¬
bant. qͥa hi culpã. ꝓ qua st̃ puniti in¬
telligere ut uere peniterent nole¬
bant: frustra ad eũ quẽ contẽpsere
clamabant. Unde recte dic untͣ tri¬
bulacionẽ cũ angustia fuisse ꝑpes¬
si T. ribulacio ñaq erat in eis quib
foris de prime bant᷑ angustia in eo
qͦd intus a deo nil ẽsolacionis iue¬
nerant. At ẽtra sc̃i cũ exterius oppri¬
munt᷑ aduersis. spe certa salutis in
corde dilatant᷑: scientesse ab illo ex¬
audri clamantes. cuiꝰ se uerba iuben¬
tis audire meminerint. Hinc & enim
ꝓpheta ait.Cũ in uocare te exaudisti
mie ds iusticie meȩ. intribulacione
dilatasti me. Fotest aũ totahec correp
cio sapiencie de uniuersis genera¬
litͣ reꝓbis accipi: qͥa indie iudicii ela¬

Expanded text:
Quando venerit super vos tribulatio. Non leguntur Judaei in illa obsidione Dominum invocasse, sed tantum armis esse confisi, quamvis desolationem patriae ruinamque templi amarissima mente conspexerint. Si qui tamen tunc eum invocabant, quia hic culpam, pro qua sunt puniti, intelligere, ut vere poeniterent, nolebant, frustra ad eum quem contempsere clamabant. Unde recte dicuntur tribulationem cum angustia fuisse perpessi. Tribulatio namque erat in eis, qua foris deprimebantur; angustia, in eo quod intus nil a Deo consolationis invenerant. At contra sancti, cum exterius opprimuntur adversis, spe certa salutis in corde dilatantur, scientes se ab illo exaudiri clamantes, cujus se verba jubentis audire meminerunt. Hinc etenim propheta ait: Cum invocarem, exaudisti me, Deus justitiae meae, in tribulatione dilatasti mihi. Potest autem tota haec cortio sapientiae de universis generaliter reprobis accipi, quia in die judicii cla
Abbreviated transcription (Latin):
introibant ꝓhibiustis . eẜ generaliter
qͥ ñ credit ĩa iudicatꝰ ẽ. Ego qͦq in
interitu ur̃o ridebo. & subsannabo
Tale ẽ inpsalmo de eisdẽ. Qͥ habitat
incelis irridebit eos .&. dñs subsanna¬
bit eos: ñ qͥa dñs buccis in rideat. aut
naso sub sannet: s ea uis de signata est
tali uerbo quã dedit apłis. ut prȩuide¬
rent nil prorsus impios ẽtra eũ supri
quã ipse ꝑmuteret insidiis eẽ actu¬
ros. quin pocius illoꝵ. cȩpta omnia
uacuanda. eiꝰ uͦ głam post passioñ
ꝑ orbẽ t̃rarũ ee̾ dilatandã prenosei¬

Expanded text:
bant prohibuistis . Et generaliter, qui non credit jam judicatus est . Ego quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo. Tale est in psalmo de eisdem, qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos , non quia buccis Dominus irrideat, aut naso subsannet, sed ea vis designata est tali verbo, quam dedit apostolis ut praeviderent, nil prorsus impios contra eum supra quam ipse permitteret insidiis esse acturos, quin potius illorum coepta omnia evacuanda, ejus vero gloriam post passionem per orbem terrarum esse dilatandam pr
Abbreviated transcription (Latin):
ui & renniustis dicens. uenite ad
me om̃s qͥ laboratis & onerati
estis & ego reficiã uos. Extendi
manũ meã. & ñ fuit qͥ aspiceret:
primo bene faciendo & sanando
om̃s oppressos adiabolo: postmo¬
dũ incruce paciendo. Despexis¬
tis omne cͣsiliũ meũ dicentis. pę¬
nit enciã agite. aqͥ pinquabit enĩ
regnũ cȩlora. Et in crepaciones me

Expanded text:
enite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret. Primo bene faciendo et sanando omnes oppressos a Diabolo, postmodum in cruce patiendo. Despexistis omne consilium meum. Dicentis: Poenitentiam agite, appropinquat enim regnum coelorum . Et inc
Abbreviated transcription (Latin):
tit uli monstrat᷑ cũ subdit᷑. Aa sei¬
end̃a sapienciã & disciplinã. Sapi¬
enciã aũ & disciplinã scire ẽ quidẽ
recte credere: qualit se uiuere
oporteat quẽq ueracit᷑ didicisse :
qͦ intencionẽ cordis dirigere: qͥd ope¬
rando gerere c̃ueniat nosse.Quod
aũ adiungit. ad intelligenda uerba
prudenciȩ & suscipiendã erudici¬
oñe doctrine: monet eos qͦs imbuit.
ut ñ solũ sapienciã quã semel ipsi
ꝑceperĩt amplecti. & discipline uir¬
tutũ quã cognouerint sciant inser¬
uire: s etiã uerbis prudenciũ qͥbꝰ
ad ꝑfectiora ꝓficiant libent᷑ aus¬
cultare. & hec sollerter intellige
q̃recta qiscrecione cũ ꝓximis agi¬
mꝰ: eqͥtas in eo. cũ sincera intencione

Expanded text:
ubditur: Ad sciendam sapientiam et disciplinam. Sapientiam autem et disciplinam scire est, quomodo recte credere, qualiterque vivere oporteat, quemque veraciter didicisse. Quo intentionem cordis dirigere, quid operando gerere conveniat nosse. Quod autem adjungit: Ad intelligenda verba sapientiae, et suscipiendam eruditionem doctrinae. Monet eos quos imbuit, ut non solum sapientiam quam semetipsi perceperunt, amplecti, et disciplinae virtutum quam cognoverunt sciant inservire; sed etiam verbis prudentium, quibus ad perfectiora proficiant libenter auscultare, et hoc solerter intelligerquae recta discretione cum proximis agimus, aequitas in eo, cum sincera intention
Abbreviated transcription (Latin):
plicitate uere sapienciȩ: q̃ dueit ad
uitã. Adolescenti sciencia & intel¬
lectꝰ. qͥa qͥ prudent̃ declinat falsa.
c̃sequent᷑ scita ueritatis ꝑcipiet.
Hac tenꝰ pretitulacio: hinc ĩã ip¬
se textꝰ parabolarũ incipit. Audi¬
ens sapiens sapienciã. sapiencior
erit. Quia sapienciȩ amator exti¬
tit salomon. qͥa opeione sibi data.
sapienciã peciit & accepit: pulchre
mniciũ parabolarũ suarũ a sapienci¬
a sumit. ¶ͦd aũ ait. sapientẽ eũ audi¬
erit uerbũ. sapienciorẽ effici: osten¬
dit neminẽ in hac uita ita sapientẽ
fieri posse. cuiꝰ sapieneia nequeat qu¬
geri: semꝑq moris eẽ sapienciũ. ut
dictis maioꝵ. & aliquando minoꝵ eti¬
ã auscultent: & qͥcqͥd in eis utilitatis
audierint. ad se replicent. suoq inco¬
de recondant. Deniq audiuit sapiens
minor maiorẽ. regina saba salomonẽ:
& sapiencior rediit. Audiuit moyses
socerũ multo inferiorẽ: sublimior
& sapiencior redditꝰ ẽ. Audiert disei

Expanded text:
plicitate verae sapientiae, quae ducit ad vitam. Adolescenti scientia et intellectus, quia qui prudenter declinat falsa, consequenter scita veritatis percipiet. Hactenus praetitulatio; hinc jam ipse textus Parabolarum incipit.-- Audiens sapiens, sapientior erit. Quia sapientiae amator exstitit Salomon, qui, optione sibi data, sapientiam petiit et accepit, pulchre initium Parabolarum suarum a sapientia sumit. Quod autem ait: Sapientem, cum audierit verbum, sapientiorem effici, ostendit neminem in hac vita ita sapientem fieri posse, cujus sapientia nequeat augeri, semperque moris esse sapientium ut dictis majorum, et aliquando etiam minorum, auscultent; quidquid in eis utilitatis audierint, ad se replicent suoque in corde recordentur. Denique audivit sapiens minor majorem, regina Saba Salomonem, et sapientior rediit . Audivit Moyses socerum multo inferiorem, et sublimior ac sapientior redditus est . Audierunt disci