comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que de constiencie puritate et rerũ bene gestarum
recordatione oritur Gaudium. Honestum est
ulcisti Ratio. Honestius est misereri multos
clementia honestauit nullum pltio Nichil tam ne¬
cessarium inter mortales/ nichil tam cõe ꝙͣ uenia
Remo est enim qui non peccet Nemo cui non mi-¬
sericordia opus sit Qua negata quis tam multos
crinium et culpaꝵ exstirpabit nodoꝵ Aut dissu-¬
tum dicuptumq societatis humane fedus sarciet
Semper inter sese hommes semperq in illos de,¬
certabit irã dei Nullus erit aut litium aut penarum
f̾mis nec cessabunt arma nec fulmina Parce ergo mi-¬
serere et compesce animum fac tu homini quod ab
homine tibi fieri uelles quod a deo uis Nonne im-¬
pudenter a donmo ueniam petit qui conseruo illã
suo negauit Ecclesiasticus doctor clamat Indignãs
homo homini seruat iram et a deo querit medelã
In hominem sibi similem non habet misericordiã

Expanded text:
que de puritate conscientie et rerum bene gestarum que de puritate conscientie et rerum bene gestarum recordatione oritur. Honestum est ulcisci. Honestius est misereri: multos clementia honestavit, nullum ultio. Nichil tam necessarium inter mortales, nichil tam commune quam venia: nemo est enim qui non peccet, nemo cui non misericordia opus sit: qua negata, quis tam multos criminum et culparum extricabit nodos aut dissutum diruptumque societatis humane fedus sarciet? Semper inter sese homines semperque in illos decertabit ira dei. Nullus erit aut litium aut penarum finis, nec cessabunt arma nec fulmina. Parce igitur, miserere et compesce animum, fac tu homini quod tibi ab homine fieri velles, quod a Deo vis. Impudenter a Domino veniam petit, qui conservo illam suo negat. Ecclesiasticus doctor clamat indignans: “Homo homini iram servat et a Deo querit medelam. In hominem sibi similem non habet misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
est oftendam tibi quomodo multa cum gloria ulcisci
possis Nobilissimum genus uindicte est parcere Rl¬
Gaudium. Ulcisci licet Ratio. Multo est sanciꝯ
ꝙͣ ulcisti generosior nulla est obliuio ꝙͣ offense hanc
summus orator summo duci summe laudi tribuit
ꝙ scilicet nil soleret nisi miurias obliuisti Nichil
autem prohibet rnius laudem illi non ereptam
ad plurinios peruenire hec inter multa precipuũ
pre cunctis opibus habent animi bona nõ decrescũt
nec depereunt sparsa Sume igitur et tu tibi no-¬
bilissimam hanc obliuionem cesaream que te młto
faciet clariorem ꝙͣ tineam chormandamqz sua me-¬
moria Illa enim natura fuint hec uirtutꝰ Gaud.
Ulcisci iiuat Ratio. Ultionis momentanea
delectatio est/ misericordie sempiterna. Duorum
nempe delectabilium illud preferendum qd̾ diu¬
cius delectat Fac tu hodie quo perpetuo delecteris
Nulla uero maior nulla firmior delectatio est qͣ

Expanded text:
est, ostendam tibi quo multa cum gloria uti est, ostendam tibi quo multa cum gloria uti possis: nobilissimum vindicte genus est parcere. Ulcisci licet. Multo est satius quam ulcisci: generosior nulla est oblivio quam offense. Hanc summus orator summo duci summe laudi tribuit, quod scilicet nil soleret nisi iniurias oblivisci. Nichil autem prohibet unius laudem illi non ereptam ad plurimos pervenire. Hoc inter multa precipuum pre cunctis opibus habent animi bona: non decrescunt sparsa nec pereunt. Sume igitur et tu tibi nobilissimam hanc opinionem cesaream, que te multo faciet clariorem quam Cyneam Carmadamque memoria sua. Illa enim nature fuerit, hec virtutis. Ulcisci iuvat. Ultionis momentanea delectatio est, misericordie sempiterna: duorum nempe delectabilium, illud preferendum quod diutius delectat. Fac tu hodie quo perpetuo delecteris; nulla vero maior, nulla firmior delectatio est quam
Abbreviated transcription (Latin):
Ostis in manus uenit ultionis oblata
est facultas Ratio. ymino experimen-¬
tum tiuu an ire mancipium An cle¬
mentie sis amicus quod nisi ad utramq ferri pos-¬
ses incertum esset Multi enim esse credunt quod
non sunt Experti autem quid sint sciunt Gaud̃.¬
Est hostis in manus ulcisti possum. Natio. A lii po-¬
tencie fines sunt decoris alii, Non quid possis sed
quid deceat estimandum est ne si quantum potes
uelis nil posse sit melius Gaud
Ulcisti pos-¬
sum nl dulcius alias melius uindicta Ratio. Ira
nichil amarius quam cur quidam dulcem dixerãt
mirari soleo Sin dulce aliquid inesse consenseris
Dulcedo effera uiro indigna ac propria beluarum
Earumq non omnium sed p̃mordatium atq fero/¬
tium Nil humanum minus ꝙͣ seuicia et feritas
Contraq Nil humanum magis ꝙͣ misericordia et
leuitas quibus nichil tam contrarium est ꝙ̃ uiꝰ¬
dicta Et quidquid animi impetu homo in hominẽ
cõmittit asperius Ꝙ si omnino uindicte nomẽ dulce

Expanded text:
ostis in manus venit, ultionis oblata est facultas. Immo experimentum tui: an ire mancipium an clementie sis amicus, quod, nisi ad utranque ferri posses, incertum esset: multi enim esse credunt quod non sunt; experti autem quid sint sciunt. Est michi hostis in manibus, ulcisci possum. Alii potentie fines sunt, decoris alii: non quid possis, sed quid deceat extimandum est ne, si quantum potes velis, nil posse sit melius. Ulcisci possum, nil dulcius est vindicta. Ira nichil amarius, quam cur quidam dulcem dixerit mirari soleo; sin dulce aliquid inesse consenseris, dulcedo effera, viro indigna ac propria beluarum earumque non omnium, sed premordacium atque ferocium. Nil humanum minus quam sevitia et feritas contraque nil homini suum magis quam misericordia et lenitas, quibus nichil tam contrarium quam vindicta est et quicquid animi impetu homo in hominem committit asperius. Quod si omnino vindicte nomen dulce
Abbreviated transcription (Latin):
Uere autem onerosa rerum columes ac turbida
sed auaricia nichil usq alias usꝙͣ ieiius nichilq
iuiserius cuius famem et querenda excitãt et que¬
sita non sopiunt Dumq sperata fulgebant pos¬
sessa sordestunt Itaq sepe diuicias dum quesisse
putaueris sollicitudinem ac nauseam quesiuisti
Dee nunc tibi care sarcine si uel cariores alie se
ostenderint uel stuporem assiduitas depresserit
Uiles erunt Esto autem care sint et maneat stu-¬
por nonne eciam error manet isq difficilis atq
perpetuus Siquidem querendi studium unum
fuit seruandi labor est multiplex Mlũꝙͣ deerit
quod reuisas quod inimieres quod complices quod
O hominem qui impedimentorum suorum mul-¬
De gemimis et margaritis .xxxuii. Gaudium.

Expanded text:
vere autem onerosa rerum colluvies ac turbida. vere autem onerosa rerum colluvies ac turbida. Sed avaritia nichil usquam ieiunius nichilque miserius, cuius famem et querenda excitant et quesita non sopiunt dumque sperata fulgebant, possessa sordescunt. Itaque sepe, divitias dum quesisse putaveris, sollicitudinem et nauseam quesivisti. He nunc tibi care sarcine, si vel cariores alie se ostenderint vel stuporem assiduitas dempserit, viles erunt. Esto autem: care sint et maneat stupor; nonne etiam error manet isque difficilis atque perpetuus? Si quidem querendi studium unum fuit, servandi labor est multiplex. Numquam deerit quod revisas, quod numeres, quod complices, quod O hominem qui impedimentorum suorum mag37 DE GEMMIS ET MARGARITIS Gemmarum
Abbreviated transcription (Latin):
Nampla domo suppellex eximia est¬
Ratio. Superuacuo in spacio pon-¬
dus inutile Illa furibus latebras da¬
hit hec predam utraq periculum tibi alimentũ
incendio ac liuori Gaud̃. In domo spaciosa su¬
pellex copiosa est Ratio. Illa cum de loco moueris
uarii generis supellex doni est Ratio. Iuge bellũ
non cum furibus modo sed cum muribus tmeisq
licati quibus armis hos hostes arcebitis Gaud̃.
Preciosissima est supellex Ratio. Non rei p̃ciũ
sed contemptus diuitem facit Alioquin et q̃rendo
cupiditas crestit et paupertas cupiendo Ita fit ut
nichil magis mnopem faciat ꝙͣ auari ał auri opes
quarum si extimas exacta ueriq iudichi sequar cõ¬
temptus accesserit ea demum ueris diuiciis uia est
Ego te diuitem dum uaria miraberis non putabo
ꝙuis aurea stellantiq gemiinis ardentibus tectũ
omne suppellectili opertum refertumq tibi uideã¬
Paudiũ. Inuidiosa suppellex et prefulgida es ⁊¬
Batio. Pro captu oculorum seu forsitan aĩorum

Expanded text:
ampla domo suppellex eximia est. Supervacuo in spatio, pondus inutile: illa furibus latebras dabit, hec predam, utraque periculum tibi, alimentum incendio atque livori. In domo speciosa suppellex copiosa est. Illa cum te loco moveris varii generis suppellex domi est. Iuge bellum, non cum furibus modo sed cum muribus tineisqulicati, quibus armis hos hostes arcebitis? Pretiosissima est suppellex. Non rei pretium, sed contemptus divitem facit. Alioquin et querendo cupiditas crescit et paupertas cupiendo; ita fit ut nichil magis inopem faciat quam avari opes, quarum si extimatio exacta verique iudicii sequax contemptus accesserit, ea demum veris divitiis vera est via. Ego te divitem, dum vana miraberis, non putabo, quamvis aurea stellantique gemmis ardentibus tectum omne suppellectili opertum refertumque tibi videam. Invidiosa suppellex et prefulgida est. Pro captu oculorum seu forsitan animorum;
Abbreviated transcription (Latin):
rebus Quisquis doctus ac sapiens fieri cupit ob-¬
liuistatur interim se potentem Dolor. Discipulũ
rudem elatumq habeo Ratio. Contra uentum ad/¬
uerso flumine nauigas contrahe carbasa terram
pete Dolor. Contumacem habeo discipulum pro-¬
teruumq Ratio. Non araneam tantum fodis sed
serpentem nutris Attonitum excolis hostem doces¬
Dolor. Dure discipulum ceruicis instruo Ratio.
Surdo canis sed sic est hos clanior hos silentium delec-¬
tet Potentissima semper in rebus omnibus ꝯsuetudo
est uide ne ut piscator tacitus clamosus uenator At
clamosior aliquanto scole arbiter ꝙ̃ silue Dolor. Duri¬
cordis alias duricordem discipulum nactus sum Ratio.
Sepe facilius ursi caput mollias ꝙͣ hominis Quid
uis autem est in fabulis Lupum ac uulpeculam
litteras didicisse Nam elephantis studiosi nõ aurilis¬
alias auilis fabula est sed naturalis hystoria Et
hic tuus forsitan studio naturam leniet Apud me

Expanded text:
rebus: quisquis doctus ac sapiens fieri vult, obrebus: quisquis doctus ac sapiens fieri vult, obliviscatur interim se potentem. Discipulum rudem elatumque habeo. Contra ventum, adverso flumine, navigas: contrahe carbasa, terram pete. Contumacem habeo discipulum protervumque. Non harenam tantum fodis, sed serpentem nutris, aconitum excolis, hostem doces. Dure discipulum cervicis instruo. Surdo canis. Sed sic est: hos clamor, hos silentium delectat. Potentissima semper in rebus omnibus consuetudo est; viden ut piscator tacitus, clamosus venator? at clamosior aliquanto schole arbiter quam silve. Duricordem discipulum nactus sum. Sepe facilius ursi caput mollias quam hominis. Quid vis autem? Est in fabulis lupum, vulpeculam, literas didicisse; nam elephantis studiosi non anilis fabula est, sed naturalis historia. Et hic tuus forsitan studio naturam leniet; apud me,
Abbreviated transcription (Latin):
preceptoris spiritu excitate et adiute generosum dis¬
cipline fomitem arripiant Alioquin algidum in
cinerem nequaꝙ̃ flabis Dolor. Intractabilem dis¬
cipulum ac superbum habeo Ratio. Superbia
hostis ingenii est dumq subesse dedignatur edistere
negligit discipulus insolens egre manum ferule sub¬
iciet doctrine ammum Reprehensiomibus aurem
collum iugo Dolor. Habeo prosperitate tumidum
discipulum Ratio. Tumor oculorum uisui Tumor
animi ingenio nocet ut discipulis aditus fiat cõ¬
primenda est omnis elatio Scis ut alexander ma-¬
cedo cum aliquando mathematicis animum appli-¬
casset et geometrica sibi quedam obscuriuscula tra¬
derentur difficultatibus offensus preceptori imꝑat
ut idipm̃ clarius tradat. Et quid ille respondeãt
Hec inquit eque omnibus difficilia sunt ut scilicet
omiem illi speciẽm regii fastus excuteret Sic est
enim hercle Nulle sunt fortune partes in ingenii

Expanded text:
preceptoris spiritu excitate et adiute generosum dispreceptoris spiritu excitate et adiute generosum discipline fomitem arripiant; alioquin algidum in cinerem, ne quicquam flabis. Intractabilem discipulum ac superbum habeo. Superbia hostis ingenii est, dumque subesse dedignatur, et discere negligit discipulus insolens; egre manum ferule subiciet, doctrine animum, reprehensionibus aurem, collum iugo. Habeo prosperitate tumidum discipulum. Sicut tumor oculorum visui, ita tumor animi ingenio nocet: ut disciplinis aditus fiat, comprimenda est omnis elatio. Scis ut Alexander Macedo, cum aliquando Mathematicis animum applicasset, et Geometrica sibi quedam obscuriuscula traderentur, difficultatibus offensus preceptori imperat, ut id ipsum clarius tradat, et quid ille respondeat: “Hec, inquit, eque omnibus difficilia sunt”, ut scilicet omnem illi spem regii fastus excuteret. Sic est enim hercle, nulle sunt fortune partes in ingenii
Abbreviated transcription (Latin):
magnis inserere ne diffidas si mortalis defuerit eter¬
nus aderit preceptor A quo sunt omnes et omnia
Ille fecit et ingenia et scientias et magistros.
De discipulo inidocili ac superbo cap̃. xl. Dolor.¬
iscipulum habeo indocilem Ratio. Perdis
operam Lictus aras semina proicis na-¬
tura non uincitur Dolor. Discipulũ
indocilem sors dedit NLatio. Terre aride colonus
solue boues quid te torques illi parce et tibi cum
tot sint labores necessarii et iuenitabiles superua-¬
cuos querere stulticia est Dolor. Discupulum
habeo litterarum indocilem Natio. Si docilis
est uirtutum illic insta Melioribus illum artibus
ornaueris quod si neutrum capit uacuum sine
neue quid in pertusum uas effuderis quod neq ibi
subsidat teq iugi tedio exhauriat Sic habeto em̃
onmes qui sunt quiq erunt aut fuerũt u̾tutibus
aut doctrinis clari non posse unum ingenum atten¬
dere nisi alique intus in animo sintille sint que

Expanded text:
magnis inserere ne diffidas: si mortalis defuerit, etermagnis inserere ne diffidas: si mortalis defuerit, eternus aderit preceptor, a quo sunt omnes, et omnia ille fecit, et ingenia, et scientias et magistros. 41 DE DISCIPULO INDOCILI AC SUPERBO Discipulum habeo indocilem. Perdis operam, litus aras, semina proicis: natura non vincitur. Discipulum indocilem sors dedit. Terre aride colonus, solve boves, quid te torques? Illi parce et tibi, cum tot sint labores necessarii et inevitabiles: supervacuos querere stultitia est. Discipulum habeo literarum indocilem. Si docilis est virtutum, illic insta: melioribus illum artibus ornaveris. Quod si neutrum capit, vacuum sine, neve quid in pertusum vas effuderis, quod neque ibi subsideat, teque iugi tedio exhauriat. Sic habeto enim: omnes qui sunt, quique erunt, aut fuerunt virtutibus aut doctrinis clari, non posse unum ingenium accendere, nisi alique intus in animo scintille sint, que
Abbreviated transcription (Latin):
uirum non indoctum non preceptorem habuisse
sed nullum ut gloriabundus idem pp̃e cõmemorat
Augustinum uero quid de seip̃o testatur cui nõ oĩa
credere nephas est Et aristotilicas cathegorias que
inter difficilima numerantur alias memorant᷑.¬
et artes liberales quas singulas a preceptoribus
didicisse magnum ducitur nullo hominũ tradente
ut idem ait et omnes intellexisse Et nouissimum¬
omnium Beruardum uirum doctrina ac sanctitate
clarissimum onmes suas litteras̃ quarum inter cũc¬
tos sui temporis habundantissimus fuit in siluis¬
magisterio sed meditando et orando nec preceptores
sunt cur non iterum fieri possint Quod nisi sic ess
quid fecissent primi hominum quibus nec magister
ullus erat nec reperti quid mirando igitur cogi-¬
tando assurgendo alias asserendo et ingeniũ acuẽdo
Eaip̃ã que uos cum preceptoribus omnibus uestris
uix intelligetis inuenere Aude et tu aliquid teq

Expanded text:
virum, non indoctum modo preceptorem habuisse, virum, non indoctum modo preceptorem habuisse, sed nullum, ut gloriabundus idem ipse commemorat. Augustinum vero, quod de se ipso testatur, cui non omnia credere nefas est, et Aristotelicas cathegorias, que inter difficillima numerantur, et artes liberales, quas singulas a preceptoribus didicisse magnum ducitur, nullo hominum tradente, ut idem ait, omnes intellexisse. Novissimumque Bernardum, virum doctrina et sanctitate clarissimum, omnes suas literas, quarum inter cunctos sui temporis abundantissimus fuit, in silvimagisterio, sed meditando et orando, nec ullos umquasunt, cur non iterum fieri possunt? Quod nisi sic esset: quid fecissent primi hominum, quibus nec preceptor ullus erat, nec reperti aliquid? Mirando igitur, cogitando, assurgendo, et ingenium acuendo, ea ipsa que vos cum omnibus preceptoribus vestris vix intelligits invenere. Aude et tu aliquid, teque
Abbreviated transcription (Latin):
st michi preceptor indoctus Ratio. Et si
doctum facere non possit indoctus uerũq
sit cõmune illud signum Scientis est
posse docere sub indocto tamen preceptore doctus ali¬
quis fieri potest uel per seipm̃ uel quod est uerius
Influencia celesti atq inspiratione Et ut cyceroĩs
ytar uerbo Aliquo afflatu diuino Sine quo nec
doctum certe nec bonum uirum fieri posse creden¬
diui est/ Hoc enim non solum uera religio sentit
sed gentilisq philozophie consentit auctas Dolor.
Indoctum preceptorem uolens audio Ratio. At
celestem preceptorem audi li bens qui fecit aures
tibi non has tantum quas uidemus sed inuisibiles
alias intus in anima Illum audi qui docet hoiem̃
scienciam sicut scriptum est quo insuper tacente
frustra preceptor quicũq mortalis ꝙͣuis doctissimꝰ
laboraret Dolor. Preceptorem indoctum egre fero¬
Latio. Uel ab illo fugiens alium quere uel ad
terpm̃ redi Et memento epycurum sepe a cyce-¬
rone licet irrisum uisum tamen Benece magnũ

Expanded text:
st michi preceptor indoctus. Etsi doctum facere non possit indoctus, verumque sit commune illud: signum scientis est posse docere; sub indocto tamen preceptore, doctus aliquis fieri potest, vel per se ipsum, vel, quod est verius, influentia celesti atque inspiratione. Et, ut Ciceronis utar verbo, aliquo “afflatu divino”, sine quo nec doctum certe, nec bonum virum fieri posse credendum est. Hoc enim non solum vera religio sentit, sed gentilis quoque Philosophie consentit auctoritas. Indoctum preceptorem nolens audio. At celestem preceptorem audi libens, qui fecit aures tibi, non has tantum quas videmus, sed invisibiles alias, intus in anima; illum audi, “qui docet hominem scientiam”, sicut scriptum est. Quo insuper tacente, frustra preceptor, quicunque mortalis, quamvis doctissimus, laboraret. Preceptorem indoctum egre fero. Vel ab illo fugiens alium quere, vel ad te ipsum redi, et memento Epicurum, sepe a Cicerone licet irrisum, visum tamen Senece magnum
Abbreviated transcription (Latin):
quorum utrum esset inquius dubitari potest Pro-¬
inde in populis aut sub Regibus atq iudicibus degenti
propositum anmo esse debet Aspera quelibet et ĩiusta
pacienda si ueniant non deflenda cum uenerint.

Expanded text:
quorum utrum esset iniquius, dubitari potest. Proquorum utrum esset iniquius, dubitari potest. Proinde in populis, aut sub regibus, atque iudicibus degenti, propositum animo esse debet, aspera quelibet et iniusta patienda si veniant, non deflenda cum venerint.
Abbreviated transcription (Latin):
in te rectum uideat quod nec in se nec in alio unꝙͣ uid ͭ
Maguum tue innocencie argumentum fuerit a no-¬
centibus condempnari Dolor. Populus immeritũ
me condempnat Ratio. Idem hercle non immeritũ
sed multa et magna promeritum Camyllum Et de
quo nunc loquebar Luium ip̃m deniq Scypionem
Affricanum aliosq cornelios tales uiros iniustis iu-¬
diciis agitatos ad poluntarium coegit exilium Dolor¬
At a rege innocens condempnor Ratio. Et regum
plerumq sentencie non iusticie sed uindicte sunt quis-¬
quis liberius uerbum contra licentias regias emuserit
cuicũq in interitu alias intuitu libertatis frons
obductior fuerit Is lese reus erit maiestatis Dolor.
nullum uenenosius est anmal A serpente lesos se dolẽt
quidem homines non queruntur fecit enim serpens
quod suum erat quãuis non quod placitum pacienti
Certe iudices erant qui eos eciam de quibus dixi
Socratem condempnarunt. Clodium absoluerunt

Expanded text:
in te rectum videat, quod nec in se nec in alio unquam vidit? in te rectum videat, quod nec in se nec in alio unquam vidit? Magnum tue innocentie argumentum fuerit, a nocentibus condemnari. Populus inmeritum me condemnat. Idem, hercle, non inmeritum, sed multa et magna promeritum Camillum, de quo nunc loquebar, et Livium, ipsum denique Scipionem Africanum, aliosque Cornelios tales viros, iniustis iudiciis agitatos ad voluntarium coegit exilium. A Rege innocens condemnor. Et regum plerumque sententie non iustitie, sed vindicte sunt, quisquis liberius verbum contra licentias regias emiserit, cuicunque, in intuitu libertatis, frons obductior fuerit, is lese reus erit Maiestatis. Sed coenenosius est animal; a serpente lesos se dolent quidem homines, non queruntur: fecit enim serpens quod suum erat, quamvis non quod placitum patienti. Certe iudices erant, qui eos etiam de quibus dixi Socratem condemnarunt, Clodium absolverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
disse Dolor falso iuditio offendor Natio. Est qui te
uindicet is qui facit iuditium iniuriam pacientibꝰ
Quiq ait mea est ultio et ego retribuam eis in tẽ¬
pore Est et ubi non cogitas ip̃o iudicis aut testis in
pectore magni inhabitant ultores Nullius belue mor-¬
sus est acrior ꝙͣ conscientie Dolor. Iniusto iuditio
lesus sum Ratio. Ilatis iniuriis bene uti ars nõ ultio
est quia iustructo sepe profuit iniquitas aliena Cui
sua cuiq semper noceat prosit nũꝙͣ Dolor. Innocens
dampuatus sum Ratio. Quid igitur nocens mallas
sic enim xantippe coniugi socrates moriens ostendit¬
alias respondit muliebriter lamentanti ꝙ is innocẽs
moreretur Atqui et si aliqui contrarium opinati sint
Longe tamen est innocentem condempnari tollera¬
bilius ꝙͣ nocentem hoc enim solum supplicium graue
est illic et causa supplicii Dolor. Iniusto populi Iu/¬
ditio dampnatus sum Ratio. Expectes ut populus

Expanded text:
disse. Falso iudicio offendor. Est qui te disse. Falso iudicio offendor. Est qui te vindicet: “is qui facit iudicium iniuriam patientibus”, quique ait: “Mea est ultio et ego retribuam eis in tempore”. Est et ubi non cogitas: ipso iudicis aut testis in pectore; magni ibi habitant ultores. Nullus belue morsus est acrior quam conscientie. Iniusto iudicio lesus sum. Illatis iniuriis bene uti, ars non ultima est; qua instructo sepe profuit iniquitas aliena, cum sua cuique semper noceat, prosit numquam. Innocens damnatus sum. Quid igitur? Nocens malles? Sic enim Xantippe coniugi Socrates moriens respondet, muliebriter lamentanti, quod is innocens moreretur. Atqui etsi aliqui contrarium opinati sint, longe tamen est innocentem condemnari tolerabilius, quam nocentem. Hic enim solum supplicium grave est, illic et causa supplicii. Iniusto populi iudicio damnatus sum. Expectas ut populus
Abbreviated transcription (Latin):
rius Camyllus ac lyuius saluator Athenis aristides
atq melchiades multiq alii inter quos quidẽ quod
mireris Cycero et socrates An te horum alicui anĩ
pblio elodio similem fieri malis Atqui horum quisq
ciuis optimus et in sua urbe clarissimus sed iudicio
dampnatus Et uel in exilium uel in carcerem uel
in mortem Actus ille uero scelestissimus et inter mł¬
ta flagicia notissimi quoq conuictus adulterii uiola-¬
tarumq religionum concordibus omnium iudicum
sentenciis absolutus est/ quisꝙͣ ue adeo false metuens
infamie est qui non illius absoluciomi cyceronis hostis
sui dampnationem atq exilium anteponat Sed huma-¬
na hec atq cõia Sin altius aspicis uidebis pressum
falso iuditio celi regem fammiliamq eius electissimã
tanti uestigiis herentem ducis et qui hunc postea se-¬
quuti sunt tanta inuocentia tantisq uirtutibus in
hos ipõs iudiciarii turbinis incursus ac scopulos inci-¬

Expanded text:
rius Camillus ac Livius Salinator, Athenis Aristides rius Camillus ac Livius Salinator, Athenis Aristides atque Meltiades, multique alii, inter quos quidem quod mireris Cicero et Socrates: an te horum alicui, an Publio Clodio similem fieri malis? Atque horum quisque civis optimus, et in sua urbe clarissimus, sed iudicio damnatus, et vel in exilium, vel in carcerem, vel in mortem actus. Ille vero scelestissimus, et inter multa flagitia notissimi quoque convictus adulterii violentarumque religionum, concordibus omnium iudicum sententiis absolutus est. Quisquam ne adeo false metuens infamie est, qui non illius absolutioni, Ciceronis hostis sui damnationem atque exilium anteponat? Sed humana hec atque communia; sin altius aspicis, videbis pressum falso iudicio celi Regem familiamque eius electissimam, tanti vestigiis herentem ducis, et qui hunc postea secuti sunt tanta innocentia tantisque virtutibus, in hos ipsos iudiciarii turbinis incursus ac scopulos inci
Abbreviated transcription (Latin):
ut non pocius dampnari eligat iniusto iudicio ꝙ ab/
solui Tanto enim id sanctius quanto est melior opp̃ssa
iusticia ꝙͣ imperiosa nequitia quantoq optabilior mẽs
bona ꝙͣ propitia fortuna ꝙͣuis illa laboribus hec deli/¬
ciis affluat Plus dicam Tanto est melius iuste eciã
dampnari ꝙͣ iuiuste absolui Quanto est peius ĩpu-¬
nitum ꝙͣ punitum crimen In hoc enim sceleri iuncta
iusticia est/ Malo quidem magno bonum ingens In
illo autem scelus et impunitas que nescio an scelere
ip̃o peior sit uua certe et iusticie hostis et multorum
radix est scelerum Dolor. Iudicio grauor iniquissimo¬
Ratio. Mens in sollido fundata et bene sibi conscia
humeros habet mexpugnabiles duper impone ꝙͣtũ¬
licet dampni infamie supplicii nullo fasce curuabit᷑.
et uiribus suis et multo maxime celesti opere ꝯsistet
Erunt preterea quorum sese paribus solentur als¬
solent euentibus Haud speruendi comites Rome fu-¬

Expanded text:
ut non potius damnari eligat iniusto iudicio, quam ut non potius damnari eligat iniusto iudicio, quam absolvi. Tanto enim id satius, quanto est melior oppressa iustitia, quam imperiosa nequitia, quantoque est optabilior mens bona, quam propria fortuna, quamvis illa laboribus, hec delitiis affluat. Plus dicam: tanto est melius iuste etiam damnari quam iniuste absolvi, quanto est peius impunitum quam punitum crimen. In hoc enim sceleri iuncta iustitia est, malo quidem magno bonum ingens. In illo autem scelus et impunitas, que, nescio an scelere ipso peior sit, una certe et iustitie hostis et multorum radix est scelerum. Iudicio gravor iniquissimo. Mens in solido fundata et bene sibi conscia, humeros habet inexpugnabiles. Superimpone quantumlibet damni, infamie, supplicii: nullo fasce curvabitur, et viribus suis et multo maxime celesti ope consistet. Erunt preterea, quorum sese paribus soletur eventibus, haud spernendi comites, Rome Fu
Abbreviated transcription (Latin):
Si innueritus unde ex alto seuiciam alieuã despicies
At si merctus unde a terra diuulsus Ip̃e tuum clarius
aspicias crimen quidq commissum doles non doleas
plecti Dolor. Torqueor Ratio. Aut temptatur uirtus
aut punitur uitium Alterum sepe utile Alterum sepe
expediens Bona excercitatio iusti est / Pessima nocẽ-
Niusto iudicio dampnatus sum Ratio.
Unius iudicis aut paucorum uoce testiũ
dampnatus populi uocibus aut tacito
iuditio quodq est melius Consciencia ip̃e tua quodq
est optimum diuina sentencia absoluendus Diquidẽ
ad tribunal eteruum et iusti iudicis prouocatio salua¬
est Solet enim is perperam iudicata rescindere it¬
Dolor. Iniuste iudicor Ratio. Ut iusticia iniustos
sic iniusticia iustos premit ubi igitur iniusta damp-¬
natio ibi iustus est reus Nemo autem tam demens
nisi insaniat ut hoc peruerti seq iniustum iusto iudi-¬
tio premi uelit Nemo tam pauidus nisi sit pessimus

Expanded text:
Si inmeritus, habes unde ex alto sevitiam alienam despicias, Si inmeritus, habes unde ex alto sevitiam alienam despicias, at si meritus, unde a terra divulsus, ipse tuum clarius aspicias crimen, quodque commissum doles, non doleas plecti. Torqueor. Aut tentatur virtus, aut punitur vitium: alterum sepe utile: alterum semper expediens. Bona exercitatio iusti est, pessima nocentiniusto iudicio damnatus sum. Unius iudicis aut paucorum voce testium damnatus, populi vocibus, aut tacito iudicio, quodque est melius, conscientia ipsa, quodque est optimum, divina sententia absolvendus, si quidem ad tribunal eternum iuest. Solet is perperam iudicata rescindere. Iniuste iudicor. Ut iustitia iniustos, sic iniustitia iustos premit. Ubi igitur iniusta damnatio, ibi iustus est reus. Nemo autem tam demens, nisi insaniat, ut hec perverti seque iniusto iudicio premi velit; nemo tam pavidus, nisi sit pessimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sentitis Illic impacientes hic hebetes
equuleum leuor Ratio. Quid refert in equuleum
an in lectulum torquendus ascenderis Te carnificis
nodus premet At hunc febris hunc podagra hunc
uxor hunc filius hunc amica hunc diuicie hunc pau¬
tortore quolibet peior metus/ Perquire mortalium
status uix illum iuuenies non in equuleo pendentem
sed cum mille sint equulei nisi ligneum non timetis¬
Dolor Torqueor Ratio. Aut innocencia in tormẽtis
aut iniusticia terpm consolare Nam si iniuiste torq̃us
gaudendum est Experimentum tibi atq aliis et fulgor
quidem tue uirtutis accesserit attrectati ac sublati
flagrantior ac notior fama erit ut bene oleant terunt᷑.
aromata et pulcherrima rerum ne lateant attollunt᷑.
Sin id iuste pateris acquiesce remedio Et concrete sor-¬
des flaminis aut asperitatibus elimuntur Et magnis
malis medicina tristior sit oportet Quem morborum
tedet amara non respuat quem scelerum penitet suppli-¬
cia non recuset Dolor. In equuleum tollor Ratio.

Expanded text:
sentitis, illic impatientes, hinc hebetes. In equuleum levor. Quid refert in equuleum an in lectulum torquendus ascenderis? Te carnificis nodus premet, at hunc febris, hunc podagra, hunc uxor, hunc filius, hunc amica, hunc divitie, hunc pautortore quolibet peior metus. Perquire mortalium status: vix ullum invenies non in equuleo pendentem. Sed, cum mille sint equulei, nisi ligneum non timetis. Torqueor. Aut innocentia, in tormentis, aut iustitia te ipsum consolare. Nam si iniuste torqueris, gaudendum est: experimentum tibi atque aliis, et fulgor quidam tue virtutis accesserit attractati ac sublati; fragrantior ac notior fama erit. Ut bene oleant, teruntur aromata; et pulcherrima rerum, ne lateant, attolluntur. Sin id iuste peteris, acquiesce remedio: et concrete sordes flammis aut asperitatibus eluuntur, et magni mali medicina tristior sit oportet. Quem morborum tedet, amara non respuat. Quem scelerum penitet, supplicia non recuset. In equuleum tollor.
Abbreviated transcription (Latin):
is qui ayt mea est ultio Profecto autensi uerus
es rex nichil tuum minus est ꝙͣ ultio nichil ma¬
gis ꝙͣ clementia Natura utinam ut apum sic
hominum reges aculeo exarmasset nunc libero
aniuiali exemplum dedit non eripuit libertatem
Meum est quod illa non cogit hortari Respice par¬
uum illud sed diuinum al animal Pone et tu nõ
in uuluere sedante uulnus aculeum Plebeyum
enim illud hoc reginen aliquando ut sine iusticia
sic sine clementia rex non eris ac ne hõ quidem
sed quod in fabulis dici solet coronatus leo In¬
Gaudium. Imperator sum Romanus Ratio
Habes augustum habes et neronem et uitellyum
quos sequaris Ad hos tres tota non modo princi-¬
pum sed hominum turba restringitur hinc tibi
ergo ducem elige Si recentioribus delectaris
habet eiusdem ordinis trayanum decyum gali¬
enum Gaudium. Sum Romanus imperator
mundi dominus Ratio. Fuit quando id dici ꝓpe¬

Expanded text:
is qui ait: “Mea est ultio”. Profecto autem si verus is qui ait: “Mea est ultio”. Profecto autem si verus es rex, nichil tuum minus est quam ultio, nichil magis quam clementia. Natura utinam, ut apum sic hominum reges aculeo exarmasset! Nunc libero animali exemplum dedit, non eripuit libertatem. Meum est quod illa non cogit hortari. Respice parvum illud sed divinum animal, pone et tu non in vulnere, sed ante vulnus aculeum: plebeium enim illud, hoc regium. Alioquin ut sine iustitia, sic sine clementia rex non eris ac ne homo quidem sed, quod in fabulis dici solet, coronatus leo. Imperator sum Romanus. Habes Augustum, habes et Neronem et Vitellium quem sequaris; ad hos tres tota non modo omnium principum, sed hominum turba restringitur. Hinc ergo tibi ducem elige: si recentioribus delectaris, habes eiusdem ordinis Traianum, Decium, Galienum. Sum Romanus imperator, mundi dominus. Fuit quando id dici p
Abbreviated transcription (Latin):
imperia ip̃a sufficiunt Et hec causa non tantum
mediocris fortune homines sed principes quoq pe-¬
ne omues Eos dico qui nepotyno uictui operam
dedere necessario in rapinas et in predam misit
queq multis festinate misereq mortis occasio fuit¬
Gaudium. Nunquid unius honinis impense tot
urbes non sufficient, Ratio. Hii tibi respondeãt
de quibus multa diximus inmumerabilesq alii
quos par pestis pari dedit exitio Ad summã uero
profundissimũ hoc sumptuum ut sic ditam specus
quasi illud olim turcii non opibus expleri ullis
sed uirtutibus ante alias modestia cohiberi con-¬
stringiq potest In quod maxime procederit menu¬
nisse alienum esse quod prodigis Et hoc quoq unũ
aliud adriam uerbum sepe ad memoriam reuocasse
quod sepe ille et in concione et in senatu legitur
dixisse Ita se rem publicam gesturum ut sciret
perbum Gaudium. Regno et ultio mea est¬
Ratio. Tua quidem minime Neq enĩ mentit᷑

Expanded text:
imperia ipsa sufficiunt. Et hec causa non tantum imperia ipsa sufficiunt. Et hec causa non tantum mediocris fortune homines, sed principes quoque pene omnes — eos dico, qui nepotino victui operam dedere — necessario in rapinas et in predam misit, que multis festinate misereque mortis occasio fuit. Nunquid unius hominis impense tot urbes non sufficient? Hi tibi respondeant de quibus multa diximus innumerabilesque alii, quos par pestis pari dedit exitio. Ad summam, vero profundissimum hoc sumptuum, ut sic dicam, specus, quasi illud olim Curtii, non opibus expleri ullis sed virtutibus, ante alias modestia, cohiberi constringique potest; in quod maxime proderit meminisse alienum esse quod prodigis et hic quoque unum aliud Hadriani verbum sepe ad memoriam revocasse, quod sepe ille et in contione et in Senatu legitur dixisse: ita se rempublicam gesturum, ut sciretverbum! Regno et ultio mea est. Tua quidem minime, neque enim mentitur
Abbreviated transcription (Latin):
cuisu Quod opus si explesset ytaliam omnemq
Rem publicam ex hausisset Tantis autem mũdialis¬
alias muidi malis mors sola consuluit hunc sequit᷑.
aurelius uerus qui ut omittam Reliqua cenã illã
fecit cui si par prandium facere poluisset Nestio an
Romana respublica sufficere potuisset Quo audi-¬
to frater eius marcus aurelius tam modestie ami-¬
cus ꝙͣ hic hostis ingeniuisse fertur Rei publice mi-¬
sertus et imperio collabenti Linquo alios Nimiis
multi enim sunt Nec me fallit peste ex uobis lõ-¬
giustula hec uideri Remedia breuiora pollicitis
Sed delectat interdum doctum seu doctrine deditũ
frugiqz hominem stultorum insanias audire que
illi quasi pro contrario signo sint Unde sibi ut ayũt
Remis ueloq fugiendum sciat/ Hec autem eospec-¬
tant ut recogites quid est quod thesaurũ impense¬
et modestie haud sane magnis thesauris est opus
Sic prodigalitati et luxurie neq thesauri neq

Expanded text:
curso. Quod opus si explesset, Italiam omnemque curso. Quod opus si explesset, Italiam omnemque rem publicam exhausisset; tantis autem mundi malis mors sola consuluit. Hunc sequitur Aurelius Verus, qui, ut omittam cetera, cenam illam fecit, cui si par prandium facere voluisset, nescio an Romana res sufficere potuisset: quo audito frater eius Marcus Aurelius, tam modestie amicus quam hic hostis, ingemuisse fertur, reipublice misertus et imperio collabenti. Linquo alios; nimis multi sunt enim, nec me fallit posse ex nobis longiuscula hec videri remedia, breviora pollicitis: sed delectat interdum doctum seu doctrine deditum frugique hominem stultorum insanias audire, que illi quasi pro contrario signo sint, unde sibi, ut aiunt, remis veloque fugiendum sciat. Hec autem eo spectant, ut recogites quid est quod thesaurum impenset modestie haud sane magnis thesauris est opus, sic prodigalitati et luxurie neque thesauri neque
Abbreviated transcription (Latin):
miraretur ꝙͣ ut hoc solum diceret Iam tandem
quasi homio habitare incipio Mitto ista leuia ꝙ ues¬
tem nullam bis induit nullum iter minus mille
carutis egit. Et calceatis argento usus mulis au¬
reo rethe piscatus est/ Purpureis atq coccyneis
funibus ac reliqua fidem excedentia simul et tediũ
paritura Sed quis illa non stupens legit stupen¬
tiorq aspicit uestigia enim extant piscinam illã
ceptam a myserio monte uenturainq usq ad auer-¬
num lacumi muris circumscriptam contectaniq
porticibus fossamiq illam ab auerno usq hostiam
per tantum uie spatium totq obuios montes ut
inducto mari sine maritimis casibus nauigans
et terre laborem et pelagi fastidium decliuaret
Longitudo ut nunc incole metunntur nota oĩb
ut tranquillus muuerat millia passuum sexaginta
Latitudo autem duarum capax quinq Remum ab
aduerso iter agentium neq se impedientium con-¬

Expanded text:
miraretur quam ut hoc solum diceret: “Iam tandem miraretur quam ut hoc solum diceret: “Iam tandem quasi homo habitare incipio”. Mitto illa levia, quod vestem nullam bis induit, nullum iter minus mille carrucis egit, calceatis argento usus mulis, aureo rete piscatus est, purpureis atque coccineis funibus ac reliqua fidem excedentia, simul et tedium paritura. Sed quis illa non stupens legit stupentiorque aspicit — vestigia enim extant —, piscinam illam ceptam a Miseno monte venturamque usque ad Avernum lacum miris circumseptam contectamque porticibus fossamque illam ab Averno usque Hostiam per tantum vie spatium totque obvios montes, ut inducto mari sine maritimis casibus navigans et terre laborem et pelagi fastidium declinaret? Longitudo quidem, ut nunc incole metiuntur, nota omnibus; ut Tranquillus numerat, milia passuum centum sexaginta; latitudo autem duarum capax quinque remium ex adverso iter agentium neque se impedientium con
Abbreviated transcription (Latin):
occupat ista domꝰ/ Hanc auream dici uoluit nõ
Inepte quidem signans nomine precium luro enĩ
et gemimis crustata ac stellata domus fuit tante
altitudinis ut in uestibulo colosus centum uigm-¬
ti pedum staret Intus porticus atq aule laquea¬
ubus aureis atq eburners tabulatis Et conuexa
domorum celi instar bi propria sese sensim diebus ac
noctibus sine interinissione uoluentia stagnum quaq
maris emulum edificiis quoq circũdatum littore n¬
bis in morem Rura preterea pascua et uireta et
silue omnium alias omnibus generibus aĩalium
referte In hac domo quam alias quantũ ꝯiecturs
ad uerum uia est illud quod colyseum uulgo dicũt
medium fuit Cuius nunc eciam Ruiue stuporem
spectantibus afferunt Et hec omnia dum quod
miraculum rei anget rome medio consummasset
Ita non dicam excessisse sed uec adimplesse quidem
imperatorie domus modum uisus est sibi ut dedig¬
naus alias dedicans domun ip̃am non amplius

Expanded text:
occupat ista domus. Hanc auream dici voluit, non occupat ista domus. Hanc auream dici voluit, non inepte quidem signans nomine pretium: auro enim et gemmis crustata ac stellata domus fuit, tante altitudinis, ut in vestibulo Collossus centum viginti pedum staret, intus porticus atque aule laquearibus aureis atque eburneis tabulatis et convexa domorum celi instar vi propria sese sensim diebus ac noctibus sine intermissione volventia, stagnum quoque maris emulum edificiisque circumdatum litoree urbis in morem, rura preterea et pascua et vineta et silve omnium generibus animalium referte. In hac domo, quantum coniecturis ad verum via est, illud quod Collosseum vulgo dicitur, medium fuit, cuius nunc etiam ruine stuporem spectantibus afferunt. Et hec omnia dum, quod miraculum rei auget, Rome medio consummasset, ita non dicam excessisse, sed nec implesse quidem imperatorie domus modum visus est sibi, ut dedicans domum ipsam non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
uiciisq omnibus imperii intra anni spacium exhau-¬
stis ad mopiam fedissimasq rapinas est compulsus
Illud inter ista non nuuiero ꝙ chorynthyum mon-¬
tem hyschynum perfodi animo destinauit Et si sũp¬
tuosissimum opus cum ut perhibent nauigantib
utile quo duo maria iungerentur et a brundusyo
atheuas aut chalcyadem bysoncionq petentibus
fluxurs̃ ingens Remitteretur achaye/ Huiꝯ comes
ac uictor amentie sequitur nero. Cuius enormiũ
impensaruui nullus est modus In edificando pre-¬
sertim In quo omnes prodigos et seipm̃ uincit Nul-¬
la alia inre dampnosior ut de illo scribitur. Unus
ex mille furoribus attingendus est Domus a
palatyno ad esquylynum collem porrecta ac magnã
partem urbis occupans ut non Immerito inter cõ-¬
uitia quibus liberrimam plebis indignationem
proscissus est Illud quod iactatum sit Roma do¬
mus fiet ueros iactate quiritis Si non et neyos

Expanded text:
vitiisque omnibus imperii intra anni spatium exhauvitiisque omnibus imperii intra anni spatium exhaustis, ad inopiam fedissimasque rapinas est compulsus. Illud inter ista non numero, quod Corinthium montem Isthmum perfodi animo destinarat: etsi sumptuosissimum opus, tamen, ut perhibent, navigantibus utile, quo duo maria iungerentur et a Brundusio Athenas aut Chalcidem Byzantionque petentibus flexus ingens remitteretur Achaie. Huius comes ac victor amentie sequitur Nero, cuius enormium impensarum nullus est modus, in edificando presertim, in quo omnes prodigos et se ipsum vicit. Nulla alia in re damnosior, ut de illo scribitur, unus ex mille furoribus attingendus est: domus a Palatino ad Exquilinum collem porrecta et magnam partem urbis occupans, ut non immerito inter convicia, quibus liberrima plebis indignatione proscissus est, illud quoque iactatum sit: Roma domus fiet, Veios migrate, Quirites, si non et Veios
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium hac in parte Sed in primis Romanor
principum furores stilo equare paucos tamen ex oĩ¬
bus eorumq ip̃orum pauca de multis attingam
Conspectissimus ille quidem gan furor Bayas
atq puteolas ponte ingenti alias mergentis atq
illum maris tinidi sinum primum equis mopqua¬
drigis triumphaliter permeantis Qiid aceto
liquefactas meniorem margaritas precii ingentis
Appositosq in conuiuiis panes aureos atq aurecis
dapes quibus non famem compestere quiuarum
Ut mos est propositam illi esset sed imperi opes
spergere atq illorum auariciam irritare alias imuitute¬
Aode effusos in plebem nummos. Turbidoq et pros¬
fundo mari iactas moles/ durissimas Rupes scissas
campos equatos montibus et campis Iuga montium
terra illic addita hinc detracta tam subito ut natu¬
re miraculum uim passe cum celeritate tractaret
Nempe cum delati precium operis mors esset qui¬
bus predecessores sui Tyberii thesauro ingenti di¬

Expanded text:
mortalium hac in parte sed in primis Romanorum mortalium hac in parte sed in primis Romanorum principum furores stilo equare; paucos tamen ex omnibus eorumque ipsorum pauca de multis attingam. Conspectissimus ille quidem Gaii furor Baias atque Puteolos ponte iungentis atque illum tumidi maris sinum primum equis, mox quadrigis triumphaliter permeantis; quid aceto liquefactas memorem margaritas pretii ingentis appositosque conviviis panes aureos atque aureas dapes, quibus non famem compescere convivarum, ut mos est, propositum illi esset, sed imperii opes spargere atque illorum avaritiam irritare? Adde effusos in plebem nummos turbidoque et profundo mari iactas moles, durissimas rupes scissas, campos equatos montibus et campis iuga montium, terra illic addita, hinc detracta, tam subito ut nature miraculum vim passe cum celeritate certaret, nempe cum dilati pretium operis mors esset. Quibus predecessoris sui Tiberii thesauro ingenti di
Abbreviated transcription (Latin):
esse meruisti Idm ciues principi iuris est quod infi¬
lios pr̃i Iustus princeps pater patrie est Nullum
ex omnibus titulis hoc gracius Sumus ille pri¬
cipuu augustus accepit ut qui compresso adolescen¬
tie impetu patris nomen implere decreuerat Tibi
ergo qui hostes fuerant filii iam sunt. Gaudium.
Imperator sum ulcisti potero Ratio. Uti hac poten¬
tia non debes. Et sic habe sunmi imperii potesta¬
tem excellentibus et fortune paribus anmis esse
uenie materiam non uindicte Cuius eo auidior q̃sq
quo uilior infirmiorq auimi ac uirium est In
qua re menimisse profuerit/ illud adriani pͥncipis
qui ut scriptun est uni quem capitalem habu¬
erat factus imperator dixit, Euasisti generosum
plaue uerbum ac magnificum uereq cesareum¬
Gaudium. Imperator sum eritq thesaurus iam¬
par impense Ratio. Ad rapinam uox hec spectat
Est ut rerun aliarum sic sumptuum fluxus
quidem ac uorago Cui nichil est satis Longum est

Expanded text:
esse meruisti. Id in cives principi iuris est, quod in fiesse meruisti. Id in cives principi iuris est, quod in filios patri: iustus princeps pater patrie est. Nullum ex omnibus titulis hoc gratius summus ille principum Augustus accepit, ut qui compresso adolescentie impetu patris nomen implere decreverat. Tibi ergo qui hostes fuerant iam filii sunt. Imperator sum, ulcisci potero. Uti hac potentia non debebis, et sic habe: summi imperii potestatem excellentibus et fortune paribus animis esse venie materiam, non vindicte, cuius eo avidior quisque quo vilior infirmiorque animi ac virium est. Qua in re meminisse profuerit illud Hadriani principis, qui, ut scriptum est, uni quem capitalem inimicum habuerat factus imperator dixit: “Evasisti”. Generosum plane verbum ac magnificum vereque Cesareum! Imperator sum eritque iam thesaurus par impense. Ad rapinam vox hec spectat; est ut aliarum rerum, sic sumptuum fluxus quidam ac vorago, cui nichil est satis. Longum est
Abbreviated transcription (Latin):
fastidiuiu cuncta complectar totami illã tyrannoꝵ
simul ac principum seriem percunctare Nno tibi
ommes ore responsum dabunt Eodem se calle ad
Ruynam atq imperium ascendisse. Et tu illic tibi¬
requiem fiugis ac securam uitam ubi ommes peri-¬
culum ac laborem multi miserabilem uite exitum
inuenere Non hoc sobi fingebant illi quatuor quos
ab initio nominaui Non anthonii alias anthonini
pii principis maternus auus marcus authonius
honio sanctus ut hystorie loquintur ut ego fateor
uir prudens ueruam miseratus ꝙ imperium accepis¬
set/ Uere enim principes frustra premit inuidia
cum illis pocius miseratio debeatur Gaudium.
Sum imperator et ulcisci possum Ratio. In hostes
publicos forsan non in tuos Illis enim si uerus es
princeps hoc tuo ascensu securitas parta est priua-¬
tis affectibus pietas publica frenum stringit Nõ
potes huius aut illius hostis esse Ex quo pater om̃i

Expanded text:
fastidium cuncta complectar, totam illam tyrannorum fastidium cuncta complectar, totam illam tyrannorum simul et principum seriem percontare: uno tibi ore omnes responsum dabunt, eodem se calle ad ruinam atque imperium ascendisse. Et tu illic requiem fingis ad securam vitam, ubi omnes periculum et laborem, multi miserabilem exitum invenere? Non hoc sibi fingebant illi quattuor quos ab initio nominavi, non Antonini Pii principis maternus avus Arrius Antoninus, homo sanctus — ut historie loquuntur; ut ego fateor, vir prudens — Nervam miseratus quod imperium accepisset. Vere enim frustra principes premit invidia, cum illis potius miseratio debeatur. Sum imperator et ulcisci possum. In hostes publicos forsitan, non in tuos: illis enim, si verus es princeps, hoc tuo ascensu securitas parata est; privatis affectibus pietas publica frenum stringet. Non potes huius aut illius hostis esse, ex quo pater omnium