comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filio. oe spũ scõ dic̃. Suba unũ sunc. s ꝑsomis ac no¬
minib distinguntur. S it̾m addt̾. si ꝓprietates ip̃e
diuina eẽncia sunt. cum cẽntia ñ oifferant tres ꝑ¬
sone. nec ꝓpͥetatib differt̃. Qnomõ enim differt pa
bo hył respondeo. Imm̃sum qđ exigit᷑. & incõ¬
⁊ p̃hens ibile. e. xita significantiã sermonis. extrasẽ¬
sꝰ intentionẽ. ñ enunciatut. ñ accingitur. ñ tenetur.
ũboꝵ significantiã: rei ip̃iꝰ natura consumit. Sensꝰ
contẽplationẽ in ꝑspicabile lurũ obscecat. incelligen¬
tiȩ capacitarẽ. quod fine nullo concinetur exceoit.
Michi gͦ in sensu labes÷. mnintelligentia: stupor÷. In
sermone uero. ñ iam infirmitatẽ. s silentium confi¬
tebor. Pericło sum nuis oe reb tantis. ac tam rec̃¬
ditis. aliquid ulita p̃scͥptum cȩleste ꝓfetre. ut ultra
p̃finitionẽ oĩ. sermo de d̾o fit. forma fidi certa÷. ssõ
gͦ aliquio addendũ ÷: s motꝰ constiuendꝰ atoaciȩ.

Expanded text:
s ac nominibus distinguuntur. Sed iterum addunt: Si proprietates ipsae divina essentia sunt, cum essentia non differant tres personae, nec proprietatibus differunt. Quomodo enim differt Patrbo Hil. respondeo: Immensum est quod exigitur et incomprehensibile; extra significantiam est sermonis, extra sensus intentionem; non enuntiatur, non attingitur, non tenetur; verborum significantiam rei ipsius natura consumit; sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa est. Non ergo aliquid addendum est, sed modus constituendus audaciae,
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbitas. instinctu diabolicȩ frauoulentie exc te¬
tata. ñ dum quiescit. s in tantarer̃ qõ ne addit. Si
t̃÷. ce in quo filiatio. filius ÷. Sigͥ una eadẽq res
ht̃ in se pat̾nitatẽ oe filiationẽ. ip̃a oe generat. et ge¬
neratur. qđ dicentes: insabellianã heresim ꝑtraun

Expanded text:
bitas instinctu diabolicae fraudulentiae excitata, nondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si est; et in quo filiatio est, Filius est. Si ergo una eademque res habet in se paternitatem et filiationem, ipsa generat et genera
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. Smꝑĩ quoq multis s coꝵ testimoniis astru
minantur. ce diffeit̾ quomo eẽnt. si meis ñ eẽnt: et
quomõ ineis cẽnt. &e ip̃e ꝑsone ñ cẽnt. quin ibi eẽt
multiplicitas: quocitta sic̃ ꝓpͥ̾etates cẽ in ꝑsonis. ita
et eas cẽ ꝑsonas confitemur. sic̃ supra auctoritate iex̾i.
Ut ñ pigeat reuocat ao mentẽ ꝓtestati simꝰ. in expo¬
sitiõe fide ita dicentis. Sabellii hercsim declinantes:
tres ꝑsonas exp̃ssas sub ꝓpͥetate distinguimus. ñe

Expanded text:
nitas. Superius quoque multis sanctorum testimoniis astruxrminantur et differunt, quomodo essent si in eis non essent? et quomodo in eis essent, et ipsae personae non essent, quin ibi esset multiplicitas? Quocirca sicut proprietates esse in personis, ita et eas personas esse confitemur, sicut supra auctoritate Hieronymi ut non pigeat revocare ad mentem protestati sumus, in expositione fidei ita dicentis: Sabellii haeresim declinantes, tres personas expressas sub proprietate distinguimus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ceait. faciamꝰ nominẽ aec̃. Sed añquã de
hominis creatiõe tractemus. qđ suprabreuit̃ cecigi¬
niꝰ plenius ũsantes. clarius faciamꝰ. Nhacem̃
rerum distinctioe cacholici tractatores dissentire
ut supradiximꝰ inueniint᷑. Aliis dicentib res cre¬
atas atq distinctas scd spẽs sias. ꝑ insualla ui. di¬
erum. quoꝵ sententiȩ qr lutã getiesis magis inserm¬
re idetur. atq catholicaeccłia mag̾ approbat. Iõ.
ita formata sic mõ apparent: ab uncio extitissẽ. &
celum sycib ornacũ futisse. Qualã ueto ñ formalit᷑¬

Expanded text:
imaginem, etc. § Sed antequam de hominis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla sex dierum; quorum sententiae quia littera Genes. magis inservire videtur, atque catholica Ecclesia magis approbat, ideo ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ sc̃s̃ sol. si lux illa faciendo die sufficiebat. Ad
quod dici pot̾ qm̃ luxilla forte suꝑiores partes
illustrabat. & ad illuminacionẽ inferioꝵ. solemfi¬
eti oportebat. uł potius iõ. qr fr̃o sole diez fulgor
auctus z. Ampliorienim multoluce radiauit di¬
es p̾ea quam añ. Si uero q̃riaur quid de luce illa
fcm̃ sit. cum modo ñ appareat. pot̾ dici auc de ea
corpͦ sol formatum. aut in ea parte celieẽ inqua

Expanded text:
us est sol, si lux illa ad faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies postea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce illa factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non
Abbreviated transcription (Latin):
xii etiam d̃s. ꝓ ducat aquȩ teptile anime
inuentis &e uolatile suꝑ t̾ram. & c̃. Opꝰ quintȩ dies
⁊ formatio piscium & amum. quib duo dem̃ta or¬
nantur. & deeadem mat̾ia .i. deaquis. pisces. & auẽ
cieauit. Uolatilia leuans inaera. &e natatilia re¬
mitens gurgiti. De oꝑe gurgiti. ui. dici. qñ creata st̃¬
cum t̃ra. suis animalib ornati dicitur. Utt̃ pꝰ pec¬
catũ uenenosa animalia noxia stã fuart̃. an ꝓpt̃ pc̃m¬
pen nocere ceperint. priꝰ fcã innoxia.
crrata innoxia. pcc̃orib nocere coꝑint. Sanedicipo¬
t̃ qđ crrata nich̃ homini nocuissent. si ñ peccasset.

Expanded text:
xit etiam Deus: Producant aquae reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quintae dici est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur; et de eadem materia, id est, de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aera, natatilia remittens gurgiti. 2. De opere sextae diei, quando creata scum terra suis animalibus ornari dicitur. 3. Utrum post peccatum venenosa animalia noxia facta fuerint an propter peccatum nocere coeperint, prius facta innoxia. creata innoxia peccatoribus nocere coeperint. Sane dici potest quod creata nihil homini nocuissent, si non peccasset;
Abbreviated transcription (Latin):
leo aquas s illustrant. quȩ multo rariores fuerunt
in pͥncipio. quam mõ sint. qr nondum congrega¬
soł tenebat quȩ mocu suo curtumagitata noctem
diemq discernebat. Ibigͣ pͥmum lucẽ appartusse.
ueri simile÷. uͥ sol cotidiano cursu citrũuentꝰ appa¬
ret. ut eodem tramite lux circũcurrens ac pͥmo ad
occasum descendens. uesꝑam faceret. dem̃ reuoca¬
ta adortum: aurotã .i. mane illustraret. ceica diui¬
sit os lucem. oe tenebras. & appellaũ lucem diem &e
tenebtas noctem. Nd dies dinĩsis modis accipitus
cipitur. Or̃ eum dies. lux illa ꝙ illo criduo cene¬
btas illuminabat. &e dr̃ dies illuminatio ip̃a ac¬
tis. Dicitur etiamdies spacium xxiiii.horar̃. qua

Expanded text:
leo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt leo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregas tenebat, quae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenebrascitur enim dies lux illa quae illo triduo tenebras illuminabat; et dicitur dies illuminatio ipsa aeris. Dicitur etiam dies spatium viginti qua
Abbreviated transcription (Latin):
conũsa: ei caritate ad hesit. cuius informitatis creati¬
o suꝑnis significata÷. uͥ dictum÷. In p̾ncipio cre¬
auit ds̃ celum ce t̃ram. hic uero eiusde formatio
ostenditur. cum ait. fiat lux. et frã ÷ uuix. hec gͦ ange¬
lica natura pͥus tenebre. & pꝰea lux fuit. qr p̾us ha¬
buit informitatẽ ce imꝑfectionẽ. dein formatioĩs
ꝑfectionẽ. ce ita diuisit ds lucem oe tenebras. Nam
ut ait ays̃ suꝑ genesim huiuscteature informitaᷤ
ce imꝑfectio fuit añquam formaretur in amore cõ¬
utiq ꝓbabilez. corpꝰ lucioum fuisse intelligit᷑. ue¬
qua dies p̾ma exorta÷. qr añ lucem. nec dies fuit
nec nox. licec tempꝰ fuerit. Qđ lux illa fc̃a ÷ ubi
sol apparet. que niter aquas lucere poterat.
Ititudinẽ tegeret. dici pot̾ in ilt partib: fcã quaᷤ
nunc illustrat sol oiutna lux. slec mitũ lucẽm a
quis posselucere. cum etiam nautar̾ oꝑatione sepiꝰ
illastrentur. Qitim ꝓfundum mersi misso ex oreo¬

Expanded text:
creatio superius significata est, ut dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Hic vero ejusdem formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut ait Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conutique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, vequa dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit. 3. Quod lux illa facta est ubi sol apparet, quae in aquis lucere poterat. titudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore o
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnsqua tractemꝰ. duo nob̃ discutienda occutit᷑.
pͥmum quare illa mat̾ia confusa informis dicat᷑
an quia oĩ forma catuit. an ꝓpt̃ aliuo. Scdo ũ ad
eẽ ꝓ dierit. & quancũ in alium ascendit. Aa illud gͥ
quod pͥmo positũ breuit᷑ respondentes dicimus.
illam pͥmam maũam ñ id̃ dictã fore informẽ. qđ
nullam omnino formãhabuit. qr ñ aliquio corpo¬
irum tale existere pot̾ qđ nullamhãt fcemã. s iõ ñ
absute informẽ appellari posse dicimus. ꝙ in con¬
fusione ce ꝑmixtione quadã subfistens. ñ oũ pulcm
aꝑtamq et distuictã tecepat formã. qualem mõ cer¬
nimus . fcã ⁊ gͦ illamatetia in forma cõfusionis. añ
foemã disposicionis. In forma cõfusionis. pͥtis õia
corpoe alia matialit̾ simul & scma sint creata. pꝰ

Expanded text:
squam tractemus, duo nobis discutienda occurrunt. Primum, quare illa materia confusa informis dicatur, an quia omni forma caruerit, an propter aliud; secundo, ubi ad esse prodierit, et quantum in altum ascenderit. Ad illud ergo quod primo positum est breviter respondentes, dicimus illam primam materiam non ideo dictam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simu
Abbreviated transcription (Latin):
quidã hĩac qđ pat̾ uelut auctor et arcifex filioce
spũi s cõ in rerum oꝑatione qi instrum̃to utere
uelut blasphemũ atq sane doct̾ne adũsum: a¬
bicit pia fides. Non÷ itaq incelligendu iõ sccip¬
turã freq̃nt̃ cõmemorare patrẽ oꝑari in filio ut
ꝑ filium. tanquam filiꝰ ñ posset facẽ. si ei ñ porre¬
xisset pat̾ oextram. uł tanquã aliqͦd instrum̃t᷑
fuĩt patͥs oꝑantis. s potuis ilł u̾b̃ pattem intelli¬
Ied dic̃ hr̃ticꝰ. hac rõne posset dixisse filium o¬
eẽ. & ñ istud. ut in patre monstraretur auctoricas.
Non enim pat̾ a filio. s filius a patre operatur. et sp̃c
uł ꝑfilium operati. qr eum genuit omnũ opi¬
Uñ ioħs crisostomus in expositiõe epłȩ ad hebie¬
os sic ait. Nonut hr̃ticus inanit̃ suspicat᷑ tanquã
aliqd̃ instrum̃tũ pactis exticit filius. neq ꝑ eum
pat̾ oicitur fecisse. tanquã ip̃e facere ñ possat. s sic̃
dicitur pat̾ iudicare ꝑ filium. qr iudicẽ genuit.

Expanded text:
quod Pater, velut auctor et artifex, Filio et Spiritu sancto in rerum operatione, quasi instrumento, uteret quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis, sed potius illis verbis Patrem intelliSed dicit haereticus hac ratione hoc posse dixisse Filium ollud dictum esse, et non istud, ut in Patre monstraretur auctoritas. Non enim Pater a Filio, sed Filius a Patre operatur, et Spirivel per Filium operari, quia cum genuit omnium opiUnde Joannes Chrys., in expositione Epistolae ad Hebr., sic ait: Non ut haereticus inaniter suspicatur, tanquam aliquod instrumentum Patris extitit Filius; neque per eum Pater dicitur fecisse, tanquam ipse facere non posset; sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia judicem genuit,
Abbreviated transcription (Latin):
mine firmam̃ti glum qđ excedit actem. an ip̃e
aer hic intelligatur.idem arõ. qͣnt nec soluit. Ma¬
gis tñ aꝓpbare uidetur celum illuo hic accipi qđ
spacia aeris excedit. Aquas aut̃ quȩ suꝑ illud cȩ¬
lum sunt. dic̃ uaporalit̾ chrai. et leussits suspẽ¬
digutis. Sic̃ aer iste nebulosꝰ exalatioẽ trȩ aquas
uaporalit thrait. &e ꝑ subtiles minutias suspen¬
dit. & pꝰcorpulentius conglobatas pluuialit tefũ¬
dit. Si gͦ pot̃ aqua sic̃ uoemꝰ ad tantas minutias
ꝑuenire. ut referatur uaporalit̃ suꝑ aerem aquis
naturalit̃ leuiorem.car ñ cadamꝰ enam sr̃ alud
lemius celum imutiorib guctis ce ieuib ĩmana¬
re uaporib : s quoquo mõibi sunt. ibi eẽ ñ dubi

Expanded text:
mine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse mine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare vap
Abbreviated transcription (Latin):
mam̃tũ ÷ .i. sydeum celũ. qđ de aquisfcm̃ eẽ credi
pot̾. Cristallimis emĩ lapis cuti magna ÷ ficmitas
ce ꝑspicuitas deaquis fc̃s. Si quẽ uero mouet
quomõ aquȩ natura fluide. ce inimia labiles fu¬
ꝑ celum possint consistere. de dõ sc̃ptũ eẽ menii¬
nerit qui ligat aquas in nubib suis. Qui enum
infta celum ligat aquas ad dꝑs. uaporib nubiũ
retentas. pot̾ etiã suꝑ celi sꝑam ñ uaporali tenus¬
tate. s glaciali soliditate a quas suspendere. ne
labantur. Quales añ &e ad quid cõdite sint. ip̃eno¬
uit qui condidit. Ecce ostensum ÷ hisũb̃ quod
excedit aerem. &e de qua matĩa .s. de aquis. et qua¬
les sint aque que suꝑ illud celũ st̃.s. ut glacies
solidatȩ sunt. Alii ꝑtitant celum illud eẽ ignee
userentes suꝑ aerẽ pur̃ ignem cẽ. quidicitur eẽ
cȩlum. de quo igne sydera et luminaria fcã cẽ cõ¬
iectant. quib aus̃ consentire nidit᷑. Utt̃ uero no¬

Expanded text:
idereum coelum, quod de aquis factum esse credi potest. Chrystallinus enim lapis cui magna est firmitas et perspicuitas, de aquis factus est. Si quem vero movet quomodo aquae naturae fluidae et in ima labiles super coelum possint consistere, de Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium retentas, potest etiam super coeli sphaeram non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditate aquas suspendere, ne labantur. Quales autem et ad quid conditae sunt, ipse novit qui condidit. Ecce ostensum est his verbis quod excedit aerem; et de qua materia, scilicet de aquis, et quales sunt aquae quae super illud coelum, scilicet ut glacies soliditate. 2. Alii putant coelum illud esse igneaasserentes super aerem purum ignem esse qui dicitur esse coelum; de quo igne sidera et luminaria facta esse conjectant, quibus Augustinus consentire videtur. Utrum vero no
Abbreviated transcription (Latin):
mundi machina. &e partib sius distributa. for¬
mata aum iuce pͥma die quȩ unũsa illustraret.
quo sequentes dies acͣbuti sunt sup̃me ce infime
⁊ reielata. atq aer serenatus. quatuor gͥ mũdie¬
lem̃ta ał dieb fuis locis distincta st̃. et ordinata. t¬
b aut̃ seq̃ntib dieb ornata sũt illa quatuor ele¬
m̃ta. quaita anmdie ornatũ ÷ ficmam̃tũ. sole. et
luna. et stelt. Quinta aer in uolatilib. et aquȩ ĩ
piscib ornam̃ta accepunt. Sexta. accepit traui

Expanded text:
mundi machina, et partibus suis distributa. Formundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra
Abbreviated transcription (Latin):
congregatio aquarũ in unũ locũ. songregate e¬
cem. ut lux quȩ p̃cetito bidno aquas clata luce
lnstrauerat. in puto aere clarior fulgeat. et appa¬
reat tr̃a quȩ cooꝑta latebat. & quȩ aquis limosa
erat. fieret arida. oe germinib apta. Eodẽ enim
die ꝓtulit t̾ra herbam uicentẽ. lignumq faci¬
ens fructũ. Si aũ querat᷑ uͥ congregate sũt
aque q̃ totum texerãt spaciuĩ usq ad cęlum. potu¬
it fien ut t̾ra subsidens. concauas partes p̃berat.
uͥ fuctuantes aquas reciperet. pot̾ etiam credi
pͥmaria s aquas rariores finsse. q̃ sic̃ nebula tege¬
tẽt tr̃as. s congregatiõe eẽ spissatas. &e iõ facile ĩ
unum posse raligi locum ¶Unq multa cõ¬
nomari tanguntur. Iõq cum oix̾it aquas con¬
gregatas in unũ locum. dem̃ dic̃ pluralit̃ cõgrega¬
simis ear̃. quib omnib ex magno mari p̾ncipi¬
sirmam̃to cęli. & diuidant diem ac noctem.
N p̾cedenti triotio disposita uniũsitatis huius

Expanded text:
congregatio aquarum in unum locum. Congregatae scem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autem quaeratur ubi congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa conno mari junguntur. Ideoque cum dixerit aquas congregatas in unum locum, deinde dicit pluraliter congregasinus earum, quibus omnibus ex magno mari principifirmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
muestiganoum eẽ quomõ accipiendũ sit. qđ
ait. Oix̃ ds̃. utrũ tꝑalit̾. uł sono uocis. illud dixerit.
mutabilit̾. ce si corꝑalit̾ dicatur sonuisse uox dĩ.
Nec lingua erat qua loq̃ retur: nec erat. quẽ opor¬
teret audire. & intelligere. bñ gͦ ciax d̃i ad naturã

Expanded text:
estigandum est quomodo accipiendum sit quod ait: Dixit Deus, utrum temporaliter, vel sono vocis illud dixerit, mutabiliter. Et si corporaliter dicatur sonuisse vox Dei, nec lingua erat qua loqueretur, nec erat quem oportet et audire et intelligere. Bene ergo vox Dei, ad naturam
Abbreviated transcription (Latin):
yses tudiet camali popło locutioĩs modũ temꝑauit.
dedo loquens. a simili hominis. qui ꝑ moras tp̃m
Iõ mqͥt moyses diuisim refect om̃illa oꝑa fecissẽ.
qr ñ potuit simul ab homiedic: qł a dõ simul
potuit fieri. Itemm. Potuit diuidere sc̃ptura lo
qͣnouꝑib. qđ õs oꝑand̾ tꝑib ñ ddiusit. Iui qͥ his
anctoritatib et aliis hinusmoĩ in hecentes. dict̃ uii.
elem̃ta. atq celiluminaria ita formata. simul eẽ
& habitias illos ui. dies quos sc̃ptura memorat.
ui.ret̾ genera .i. distindiões appellant. q̃ simulfc̃e

Expanded text:
s rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura lon divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant quae simul factae
Abbreviated transcription (Latin):
mane. Postea uero in mysterio fc̃mz. ut dies com¬
putentur a uesꝑa inuesꝑam. et adiungatur dieᷤ
p̾cedenti nocti. in cõpucatiõe. cum uxta natura¬
lem ordinẽ p̃cedens dies sequenti nocti adiun¬
gidebeat. qr hõ aluice ꝑ pccm cortuit in tenebraᷤᷤ
aũ lux in dño. ẜrimꝰ itaq dies ñ ab aurora. s aple¬
luce excipiens. mane saq̃ntis die expletꝰ:. I n be¬
da. Occidente luce paulatim ce pꝰ spacium dur¬
nȩ longitudinis infenores paites subeunte. fc̃m
⁊ uesꝑe sicut nunc usitato aursu soł ficti solet. fac¬
tum aũ mane eadem suꝑt̾ram rederinte. &e aliũ
diem inchoante. & dies expletꝰ ÷ unus xxiiii. ho¬

Expanded text:
mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies commane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras autem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a pleluce, excipiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus est unus vigi
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea mane. &e ita fuit dies unus expletꝰ xx .iiii. ho
ne. Mane enim drͣ finis p̃cedentis. &e micium seq̃n¬
tis diq quod ÷ aurora. quȩ nec plenam lucẽ nec oi¬
no tenebras ht̃. Mane eigo pͥmus dies i habuit.
qr nec dies p̃cesserat qui seqͥtitis diei inicio t̾minare¬
tur. & eo p̃cipue qr luce apparente mox suꝑ t̾ram ple¬
nus atq p̃clarus dies excicit. qui n ab aurora s a
plena nice inchoanit. &r mane sequentis diez consũ¬
matꝰ÷. Uñ beda suꝑ genesim. Decebat ut dies alu¬
ce inciꝑet. & in mane sequentis diei denocret. ut o¬
pera di a luce ichoasse. & inlucera completa esse
significarentiur: Reliqui aut̃ dies mane habue¬
runt. & uesꝑam. quoꝵ quisq a suo mane incipi¬
ens. usq ad alt̃us die mane tendebatur. De na¬
turali ordine computationis dier̃. &e de illo qͥ mistĩo intͦ¬
c naturat oroo distinctioĩs dier̃. ut distinguã d¬
tur acq computentut dies a mane. usq ad

Expanded text:
ea mane; et ita fuit dies unus expletus viginti quatne; mane enim dicitur finis praecedentis et initium sequentis diei, quod est aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras habet. Mane ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur; et eo praecipue, quia luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies extitit, quia non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda, super Genes.: Decebat ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse et in lucem completa esse significarentur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam; quorum quisque a suo mane incipiens, usque ad alterius diei mane tendebatur. 5. De naturali ordine computationis dierum, et de illo qui pro  naturalis ordo distinctionis dierum, ut distingutur atque computentur dies a mane ad
Abbreviated transcription (Latin):
fistit unnũsitatis ammitabił pulcricudo. in qua
etiam illud qđ malum dr̃. bñ ordinatũ et loco
suo positũ. cmminentius cõmendat bona. ut mag̃
placeant. & iaudlabiliora sint. dum comparant̃¬
tio. lõ p̾missa oritur qõ. quomõ dicaturd̃s die
usi. opꝰ suum complesse. qđ hebraica ueritas ht̃.
In quo tñ ncħ nouũ creasse dr̃. nisi forte dicatur di
euii. compleuisse opꝰ suum. qr ip̃m bñdix̃ et scifi¬
cauit. sic̃ subicit scͥptura bñoiat diei septimo et sc̃¬
ficauit illum. Opus enĩ÷ bñdictio. & scĩficatio sic̃
salcmon aliquid oꝑis fecit. cum tẽplũ dodicauit.

Expanded text:
sistit universitatis admirabilis pulcritudo, in qua etiam id quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparanttio. Ideo praemissa oritur quaestio, quomodo dicatur Deus die septimo opus suum complesse, quod Hebraica veritas habet; in quo tamen nihil novum creasse dicitur, nisi forte dicatur die septimo complevisse opus suum, quia ipsum benedixit et sanctificavit; sicut subjicit Scriptura: Benedixit diei septimo, et sanctificavit illum. Opus enim est benedictio et sanctificatio; sicut Salomon aliquid operis fecit, cum templum dedicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ fecerat. ẜ fec̃q opꝰ suum die .u̾i. ce sicdem̃ die sep¬
timo raquieuit ab oĩ oꝑe .i. cessaũ nonam creatam¬
facere. Sex enimdieb ui. rer̃genera distux̃. nicħq
pꝰea fec̃ qđ ialiquo illoꝵ ñ contineatur. Oꝑatꝰ ⁊ tñ¬

Expanded text:
aliter fecerat. Perfecitque opus suum die sexto; et sic deinde die sepaliter fecerat. Perfecitque opus suum die sexto; et sic deinde die septimo requievit ab ofacere. Sex enim diebus sex rerum genera distinxit, nihilque postea fecit, quod in aliquo illorum non contineatur: operat
Abbreviated transcription (Latin):
alticudine poerigebatur. Ad qđ nicħ temete asserẽ¬
tes dicunus. qđ illa pͥma rer̃ ominũ moles. qñ cir¬
ata ÷ ibidan adeẽ uidetur ꝓdrisse. ũnunc formata
eusdemq circũquaq in modo cuiusdam nebulesex¬
pansis. ita obuolutum erat. ut apparere ñ posset
qđ fuit. Iua uerotria in una ꝑmixtione cõfusa ar¬
cũquaq suspensa. cousq in altũ porrigebantur
quousq nunc sũmitascrporte nature ꝑcingit. &
sic̃ quibꝰdã uidetur ulcra locum firmanti exic̃ac¬
batur illa moles. que innifetiori parte spissioratq
grossiorerat. Insuꝑiori uecorariꝙ et lemior. atq su¬
tilior existebat. dequa rarioꝵ sub̃a putatt quidã
ftuisse aquas. quȩ suꝑ firmam̃tũ ẽẽ dicuntur. Lati
fuit mundi facies in p̾ncipio. p̾usquã reciꝑet
formam ut disposionẽ. Astensio quat fuit mun¬
Sex dieb sicut docet scͥptuta genesis distinx̃ os et
in formas redegit ꝓprias. cuncta que simul mati¬

Expanded text:
asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nunc formata eisdemque circumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies in principio, priusquam reciperet formam vel dispositionem. 7. Ostenso qualis fuit munSex diebus, sicut docet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materi
Abbreviated transcription (Latin):
alcuinus suꝑ genesim operat᷑ os. Primo in u̾bo
oĩa disponendo. scło in matĩa informi. uiͦi. elem̃¬
pora mat̾ialit̾ simulcceauit. Tercio ꝑ oꝑa ui. dier̃
uarias distinx̃ creatutas. Quarto ex primoroialib
seminib ñ incognitȩ oruntur naturȩ. s noce sepiꝰ
reformant᷑ ne peteant. Iue fuit p̾ma diffinitioĩsoꝵ¬
iora aut̃ distinctionis oꝑatio ftut formatiolu¬
informitate earum dispositionẽ a luce inchoauit
diornatus a luce cepit. uñ cetera quȩ creanda erãt
irderentur. Qnal fuerit lux illa corporał. an sp̃uał¬

Expanded text:
Alcuinus super Genesim, operatur Deus. Primo in verbo, omnia disponendo; secundo, in materia informi quatuor elemepora materialiter simul creavit; tertio, per opera sex dierum varias distinxit creaturas; quarto, ex primordialibus seminibus non incognitae oriuntur naturae, sed notae saepius reformantur, ne pereant. DIima autem distinctionis operatio fuit formatio luinformitate, earum dispositionem a luce inchoavit,di ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderentur. 2. Qualis fuerit lux illa, corporalis an sp
Abbreviated transcription (Latin):
Mem̃to scĩficare diem salbi. & iñ ÷ quod numerã¬
dodies. usq ad uii. ꝓcedimus. et dicimus .uii. ẽẽ
dies quoꝵ repecitione omne tẽpꝰ agitur. nĩ quin aliꝰ
sit ab ilł dies octanus. ce nonius. ce sic de cet̃ĩs. s qr
in ui. dieb ret̃ geneta distincta sũt. &e in uii. licet ñ

Expanded text:
mento sanctificare diem sabbati. Et inde est quod numerando dies usque ad septimum procedimus, et dicimus septem esse dies, quorum repetitione omne tempus agitur; non quia alius sit ab illis dies octavus et nonus, et sic de caeteris, sed quia in sex dieb
Abbreviated transcription (Latin):
In aũ oicunt angłos in confimationetanta dĩ⁊¬
tatis dilectioe atq noticia fuisse p̾ditos. uit inhisui fi¬
ilus ñ ꝓfecerint. nec ꝓfecturi sint. ꝓ feceit᷑ tñ in sꝰ a¬
entia cerum ext̾ĩoꝵ. sicut in cognitioe sacramenti
incarnationis. &e hutusmoi. s ñ incontẽplatiõe d¬
tatis. qr t̾nitaiẽ muuitate atq umnicatẽ int̾nitatt

Expanded text:
i autem dicunt angelos in confirmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cognitione sacramenti Incarnationis et hujusmodi, sed non in contemplatione deitatis, quia Trinitatem in unitate, atque unitatem in Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
tas: absentia corporis. Quo sensu tenebre dicantur
libi tenebre int̃ creaturas ponantur. quȩ bñdict̃
absentia. qualit᷑ supta accepit ay. iuxta quã accep¬
tionẽ ñ funt aliquid. uł ꝓ aere obscurato. siue aecis
obscuta qualitate. & scłm ħ aliqua rescreata sunt.
Iõ gͦ dic̃tenebras t̃ fuisse suꝑfaciem abyssi. qr nõ

Expanded text:
tas absentia corporis. 4. Quo sensu tenebrae dicanturlibi tenebrae inter creaturas ponantur quae benedicunt sentia, qualiter supra accepit Aug., juxta quam acceptionem non sunt aliquid; vel pro aere obscurato, sive aeris obscura qualitate, et secundum hoc aliquae res creatae sunt. Ideo ergo dicit tenebras tunc fuisse super facie
Abbreviated transcription (Latin):
ec de angłice nature conditione dicta sufficiat᷑.
Nunc suꝑ ÷ dealiat᷑ quoq rerum creatiõe ac p̃ci¬
pue deoꝑm ui. dierum distinetione. ñnulla in me¬
dum ꝓfecre. sum ds̃ in sap̃ia sua angłicos condidit
sp̃c alia etiam creauit sic̃ ostendit supra memora¬
ta scͥptuta genesisquȩ dic̃. inp̾ncipio dm̃ creasse
huc conficam. & informem. quȩ agreis dicta ẽ
genus suum dedit. que ñ simulut quibdam sõꝵ¬

Expanded text:
ta sufficiant. Nunc superest de aliarum quoque rerum creatione, ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferre. Cum Deus in sapientia sua angelicos condidit spiritus, alia etiam creavit, sicut ostendit supradicta Scriptura, Gen. 1, quae dicit in principio Deum creasse huc confusam et informem, quae a Graecis dicta est genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam s
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra nascuntut sine ammalia. sine arbores. uel
herbe. ce similia. ab humore incipiunt formari. at¬
q nuttiri. hisomnib nocabut uocata⁊ ila infor¬
mismatĩa. ut resignota notis uocabut insinuaret᷑
impitiorib. & ñ uno tm̃. Nam siuno tm̃ signifi¬
homines millo nocabulo incelligere. Sub his gͥ no
tatẽ patuuloꝵ qui minus idone sunt inuisibili¬
acomp̃hendere. Et cuncerant tenebre .i. lucis ab¬
sentia lucis. Non enĩtenebre aliquio st̃. s ip̃a luci
absentia. sicut silentium ñ aliqua tes÷ s u̾ͥ sonꝰ¬

Expanded text:
in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si uno tantum signifihomines in illo vocabulo intelligere. Sub his ergo otatem parvulorum qui minus idonei sunt invisibilia apprehendere, et tunc erant tenebrae, id est lucis absentia. Non enim tenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentia, sicut silentium non aliqua res est, s
Abbreviated transcription (Latin):
tur dissentire in hac sententia illustres doctores.
Iõq ut omnis iepugnantia de malio tollatur. p̃¬
dicta: aimonẽ sequentes ita det̾ininemus. ũt illis
um illa nunciata sunt ex partecognita a scłis fa¬
ise. utpott familiarib ee minciis. ist uero quima¬
i oris dignitatissunt: in cognita extitisse aicamus.

Expanded text:
tur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollatur, praedicta verba Haymonem sequentes ita determinemus, ut illis aum illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus,
Abbreviated transcription (Latin):
exercinũ ht̃. sum enim ot̃s angłi bom nr̃m uotrã
uelint. cõmunitq saluti omniũ studenit. illerñ
quideputat᷑ alicui adcustodiã: eum sp̃tialit̃ orta¬
tur adbonum. sic̃ legit᷑ oeangło thobiȩ. ce oean¬
gło pct̾. in actib apłoꝵ. Similit̾ oe mali angł cũ
desiderent malum hominũ. magiscũ hominẽ

Expanded text:
exercitium habet. Cum enim omnes angeli boni nostrum bonum velint, communiterque saluti omnium studeant, ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam, eum specialiter hortatur ad bonum: sicut legitur de angelo Tobiae, et de angelo Petri in Actibus apostolorum. Similiter et mali angeli cum d
Abbreviated transcription (Latin):
ole ⁊ añ quȩt ucr̃ singłi angłi fingłis homi¬
nib anunis plutib ad custodiã uł exercitium
deputatus fit. S cum electi tot sint. quot et boni angłi
sunt. plures constat eẽ om̃s simul. bonos. et malos
honitues. quam bomi angłisint. & cũ tot suit aoct
quot angłiboni. & angłibon plures sint quã mali.
pluresq sint homines mali quã botuiñ ÷ ambagu¬
um plures cẽ bonos hominos: quã sint mali ange¬
li. & płitres eẽ malos nomines. quã finit maliange¬

Expanded text:
olet autem quaeri utrum singuli angeli singulis hominibus, an unus pluribus ad custodiam vel exercitium deputatus sit? Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt, plures constat esse omnes simul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot angeli boni, et angeli boni plures sint quam mali, pluresque sint homines mali quam boni, non est ambigendum plures esse bonos homines quam sint mali angeli, et plures esse malos homines quam sint mali ange
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uerba dionisi dcc̃minant dicentis. hii sp̃e qui
mittunt᷑ ꝑcipuint hotũ uocabulum quoꝵ gert̃
offĩctum. U ñ dicunt illum angłm qui missus÷
adysaiam ut mundater ce incenoeret labia ꝓpħe:
fuisse deordine infecioꝵ. s. iõ dictꝰ÷ fore de serã¬

Expanded text:
i determinant dicentes: Hi spiritus qui mittuntur, percipiunt horum vocabulum quorum gerunt officium. Unde dicunt illum angelum qui missus est ad Isaiam, ut mundaret et incenderet labia prophetae, fuisse de ordine inferiorum. Sed ideo dictus est forte de sera
Abbreviated transcription (Latin):
daniet s. ce oionisi ita dec̃minant. Dicauntur suꝑio¬
ra agmina do assistere. & ab intimis nunquã terce¬
dere. ñ quin aliqũ mutantut. s qr rarissime ad ex¬
teriora ꝓdeunt. neq cunc ab intunis recedint. s di
p̃sentie ce contemplacioĩ semꝑ asfistunt. qđ etiam
facuint qui frequent̃ mutuntur. Quos ali dicant
mitti. et quos dicant ñ muti. eum det̾minatione¬
lis auctaritatũ quȩ indent᷑ sͥ adũsari.
tubin. & thronos ita creatori assistere. qͦd ad excĩora
ñ exeunt. Infeciores aut̃ tres ad ext̃ora miti: Lres ue¬
romedios int̾ uitosq consistere. ñ modo dignita¬
te. uel loco. s cti am officio. qr p̃ceptum diuinũ a su¬
ꝑiorib accipiunt. ce deferunt ad inferiores. Iõq cũ
sup̃mi moliis. & medii inis. atq hii hominib p̃¬
ceptũ dĩ nuncient: merito om̃s angłos nominari

Expanded text:
et et Dionysii, ita determinant. Dicuntur superiora agmina Deo assistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, sed Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mittuntur. 6. Quos alii dicant mitti, et quos dicant non mitti, cum determinatione auctoritatum quae videntur sibi adversari.t thronos, ita creatori assistere, quod ad exteriora non exeunt; inferiores autem tres ad exteriora mitti; tres vero medios inter utrosque consistere, non modo dignitate vel loco, sed etiam officio, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et medii imis, atque hi hominibus praeceptum Dei nuntiant, merito omnes angeli nominari
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus. eodem tp̃e. uł difisis temporib qr uidr
quib dã qd om̃s homines qui sut̃ simul in aliquo
dꝑe. stagłi fingłos angłos hrẽ possint bonos uel
malos. q licet maior sit numerus hominũ cõputa¬
tism unum õib qui fucit᷑. et sitnt. et fituri sunt.

Expanded text:
dicimus eodem tempore vel diversis temporibus, quia videtur quibusdam quod omnes homines qui sunt simul in aliquo tempore, singuli singulos angelos habere possint, bonos vel malos; quia licet major sit numerus hominum, computatis in unum omnibus qui fuerunt, et sunt, et futuri sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uł exercicium destinatos. seter̃ siue ita sit. sine nõ
tatũ siue plurib simul destinatꝰ sit: siue uni singu¬
lant̃. Nec ÷ mirandn unũ angłm plutib homini¬
b adcustodiã deputati. cum um homini pluriũ
custocdia deputetar. ita: ut eoꝵ quisq suum dicat᷑¬
iit ia metito uł in p̃mio usq adiudicium
ixtesea illud confiderar oporcet. ntr̃ angłibo¬
m in merito uł in p̃mio ꝓficiant. usq ad iu¬
dicium. Quod in mericis ꝓficiant. atq cotidie
magis ac magis mereancur. quibꝰdã uidatir ex co.
qr condie hominũ uailitatib inseruiunt. aoꝵq
ꝓfectib student. Quib etiã nichilomimꝰ uoecur ꝙ

Expanded text:
s. Caeterum sive ita sit, sive non, tatum, sive pluribus simul destinatus sit, sive uni singulariter. Nec est mirandum unum angelum pluribus hominibus ad custodiam deputari, cum uni homini plurium custodia deputetur, ita ut eorum quisque suum dicatant in merito vel in praemio usque ad judicium. Praeterea illud considerari oportet, utrum angeli boni in praemio vel in merito proficiant usque ad judicium. Quod in meritis proficiant atque quotidie magis ac magis mereantur, quibusdam videtur, ex eo quia quotidie hominum utilitatibus inserviunt, eorumque profectibus student. Quibus etiam nihilominus videtur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
oc etiam inuestigandũ ÷ utrũ om̃s illi glestes
sp̃c ad extĩora mnicianda mutantur. Quidam
putant aliquos in illa muliitudine eẽ quiforas ꝓ
officio exeunt. alios qui semꝑ intꝰ assistunt. sic̃ sc̃pt̃
⁊ in daniele. Milia milium ministrabant ei. & de¬
cies centena milia assistebant ei. Item dionisins
in ierarchia quȩ sacer pͥncipat᷑ dr̃. de p̃latiõe sp̃u¬
um ait. suꝑiora illa agmina ab intimis nunquã
quam hñt. his actoricatib nitunt᷑ qui angłos mut
nisi inferiores inficiantur. Obiectio contra illos.
ib obicitur qđ ysaias ait. Uolauit ad me unꝰ de
raphin. qui ordo suꝑior & excellentior. Iõq si
de ilo oroine micant᷑ ñ ÷ amdigendũ quin etiam et
quidã om̃s angłos muti. Nec debet indignumus¬
deri. si etiã suꝑiores miltantur. cum et ille quicce¬
ator÷ omnium. ad hȩc inferiora descendecit. Questi¬

Expanded text:
c etiam investigandum est utrum omnes illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei. Item Dion., in Hierarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmina ab intimis nunquam nquam habent. His auctoritatibus innituntur qui angelos mitti, nisi inferiores, inficiantur. 2. Objectio contra illos. Quibus objicitur quod Isaias ait, c. 6: Volavit ad me unus de Seraphin, qui ordo superior est et excellentior. Ideoque si de illo ordine mittuntur, non est ambigendum quin etiam et quidam omnes angelos mitti. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittantur, cum et ille qui creator est omnium ad haec inferiora descenderit. 3. Quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
uibꝰ̾dam tñ pucatur qđ nomines reparent᷑
iuxta numer̃ angłorum qui criderunt. ut
illa celestis ciuitas nec suoꝵ cium nuimero pͥuet᷑.
rositate fraudabitur. aut ubiore ciã copia firtassẽ
regnabit. Neq enim mimet᷑ aut scõꝵ hominũant
imm̃doꝵ demonũ nouimꝰ. in quoꝵ locũ succedenteᷤ¬
filii catholicȩ matris. quȩ sterit apparebat int̃tis in
ea pace de qua illi carioeit sine ullo tꝑis t̃mio ꝑ¬
manebunt.S illoꝵ quium numerꝰ siue qui ÷. siue
qui fuit. siue qui futur᷑̾ in contẽplaciõe enis ataificis:
qui uocat ea quȩ ñ sunt. canquã ea q̃ sunt. foce aꝑ

Expanded text:
uibusdam tamen putatur quod homines reparentur juxta numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa coelestis civitas nec suorum civium numero privetur, ium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundofilii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatione ejus artificis est, qui vocat ea quae non sunt tanquam ea quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
babile. nec assertiõẽ dignũ. qr incifet qui fiuit de
collegio suꝑioꝵ. ip̃is etiam dignior exctat. qui alis
excellentiores creati fuerant. Ex quo ꝑcipitur. qđ
si ꝑstitisset. in ordine suꝑiori fuisset. & aliis eiusoem
ordinis suꝑior extitisset. Sicut enĩ unꝰ ÷ ordo apłoꝵ.
similit̾ & in mautytib alii aliis sunt suꝑiores. ita
r in ordinib angeloꝵ recte cralitur eẽ. Quomõ di¬
cat scͥptura decimum ordinẽ ex hominib comple
o t andrm .ti. cum ñ sint nisi nouẽ ordines angło
etiam qđ oecimꝰ cedo legit᷑ de hominib restau¬
randꝰ. S cum si sint nisi nouem ordines nec plures fu¬
lectores quomõ scͥptuta dicat decimũ ordinẽ com¬
pleri ex hominib. Grogoriꝰ nanq dic̃ homines as¬

Expanded text:
t hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Sicut enim unus est ordo apossimiliter et in martyribus alii aliis sunt superiores; ita et in ordinibus angelorum recte creditur esse. 7. Quomodo dicat Scriptura decimum ordinem ex hoi novem ordines. Notandum etiam quod decimus ordo legitur de hominibus restaurandus. Sed cum non sint nisi novem ordines, nec plures fulectores quomodo Scriptura dicat decimum ordinem compleri ex hominibus. Gregorius namque, hom.
Abbreviated transcription (Latin):
oN enim iuxta numer̃ eoꝵ quicetidett̃. s. coꝵ
qui ꝑmanserunt homines ad bãtiudinẽ a d¬
nutunt᷑. Uñ siꝵ. Suꝑna illaciuitas ex angłis et
hominib constat. ad quam cradimus tm̃ nuima¬
nigeneris ascendere. quantos illic contigit angłos
remansisse. sic̃ sc̃ptum ÷ in cantico deriteronomio.¬

Expanded text:
en juxta numerum eorum qui ceciderunt, sed eorum qui permanserunt, homines salvandi creduntur. Unde Greg.: Superna illa civitas, ex angelis et hominibus constat, ad quam credimus tantum humani generis ascendere, quantos constat illic angelos remansisse. Sicut scriptum est: Constituit termi
Abbreviated transcription (Latin):
tit ñ eẽ de hominib formandũ oatiũ ordinem.
tanquã nouem fint angłoꝵ. et decimꝰ hominũ. s
homines ꝓ qualitate meritoꝵ statuendos in cedi
hominib extali sensu dictum fire accipipot̃. q oe
hominib testaurabitut. qđ in angłis lapsum ÷ de
quib tot corrucit̃. Uñ posset fieri decius oroo.

Expanded text:
ret non esse de hominibus formandum decimum ordinem, tanquam novem sint angelorum et decimus hominum, sed homines pro qualitate meritorum statuendos in ordinhominibus, ex tali sensu dictum fore accipi potest, quia de hominibus restaurabitur quod in angelis lapsum est, de quibus tot corruerunt, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
It nes p̃crunt hominib ad pumenduon
sole q̃ri utr̃ minferno mał ad puniendũ p̃¬
sint demones pꝰiudicium. quoscatnifices torto
tutẽ. Dum enĩ ditar mundꝰ. angłi angłis. demo¬
nes. demonibꝰ. homines. hoĩb p̃st̃. S oĩb col

Expanded text:
nes praeerunt hominibus ad puniendum. Et solet quaeri utrum in inferno malis ad puniendum praesint daemones post judicium, quos carnifices tortortutem. Dum enim durat mundus, angeli angelis, daemones daemonibus, ho
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. qr et p̾cepta genecalia uiiendo uicert̃. e oĩ¬
b telictis xp̃m secuti st̃. Recte paitꝑib iudiqũ tri¬
buit. qui quanto huic mundo magna nimilitate
despecti sc̃. tanto tẽ maiori culmine potestatis excre¬
passi oĩs certam̃. &e resurrõnis palmã. qđ patͥ ẽt e¬
qual: oĩb claruit. Nob̃uero in throno filii scd̃e ẽ:
ex enisd filii potestate iudicare. ꝗma enĩiudicã¬
di pͥncipatũ ex eiꝰ uirtuce ꝑcipimꝰ. qĩ in eiꝰ thtono re¬

Expanded text:
 et praecepta generalia vivendo vicerunt, et omnibus relictis Christum secuti sunt. Recte pauperibus judicium tribuit, qui quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc majori culmine potestatis excrespassionis certamen et resurrectionis palmam, quod Patri esset aequalis omnibus claruit. Nobis vero in throno Filii sedere, est ex ejusdem Filii potestate judicare. Quia enim judicandi principatum ex ejus virtute percipim
Abbreviated transcription (Latin):
testante ysaia. Et lux soł septẽplicit̾ .i. sic̃lux uii. die¬
rata enĩ fuit lux soł. et lune. alioꝵq syder̃ ꝑ pcc̃m
pͥmi hoĩs. S cc̾recipiet sol mercedẽ sus laboris. qr
septẽplicit̃ lucebit. ce cc̃ ñ crit iicissitudo diei. et noc¬
quia ñ ecit it uatietas diei et noctis. q modo. s cõ¬
tiniua oes. et lux. ysaias tñuidet᷑ dicere. qđ tt̃ ñ
luceat solł luna. loquens congregatioĩ batoꝵ. ñ e
inꝑpetuũ. Pot̃ etiã intelligi ilud ysaie. ea rõne dic¬
Lucebit septẽplicit̃ ce ñ uemet ad occasũ nec sol:
noc luna.s in ordine quo creati st̃ stabt̃. ne ĩpii sub¬

Expanded text:
testante Isaia, c. 30: Et lux solis septempliciter, id est, sirata enim fuit lux solis et lune aliorumque syderum per peccatum primi hominis, sed tunc recipiet sol mercedem sui laboris, quia septempliciter lucebit et non erit vicissitudo diei et nocquia tunc non erit varietas diei et noctis quae modo est, sed continua dies et lux. Isaias tamen videtur dicere quod tunc non luceat sol vel luna, loquens congregationi sanctorum: Nin perpetuum. Potest etiam intelligi illud Isaiae ea ratione dicLucebit septempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne impii
Abbreviated transcription (Latin):
resuriõ. ẜ ũbũ fr̃min carne. filiũ hominis. fit
corpoꝵ resurrõ. It̾. uidicat et suscitat corpora.
ñ pat̾ s. filiꝰ. scd dispensationẽ humanitatis. in
scđm formã humanitaus. dr̃ suscitaturus corpo¬
ta. ceiudicatutꝰ. Iudicatinꝰ aũ qr illa forma cũc¬
tis in iuoicio apparebit. et suscitatuiꝰ. qr in eadem

Expanded text:
rectio. Per Verbum factum in carne filium hominis, fit corporum resurrectio. Item: Judicat et suscitat corpora non Pater, sed Filius secundum dispensationem humanitatis, in secundum formam humanitatis dicitur suscitaturus corpora, et judicaturus. Judicaturus autem, quia illa forma cunctis in judicio apparebit; et suscitaturus, quia in eadem