comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonabat. De quinq pharia
liuisione.
Anc autem quam di¬
ximius quinq phari¬
am dliuisionem. ꝓut una que¬
q earum psalmorum titur
potuerit inueniri. in locis aꝑ¬
tissimis ãmonebo. ubi signi¬
ficantiam quandam subse¬
quentibus rebus mistica ĩ¬
terp̃tatione contradicunt.
S quia sunt et alie multi¬
pharie suꝑ scriptiones quas
ptẽundas non arbitor. bre¬
uiter in unam cõclusionez
estimo colligendas. ut nec
fastidium lector incuirat.
nec indampno intelligẽtie
necessaria forte p̃tẽat. De

Expanded text:
sonabat. IX. De quinquefaria divisione. Hanc autem, quam diximus, quinquefariam divisionem, prout unaquaeque earum Psalmorum titulis potuerit convenire, locis aptissimis admonebo, ubi significantiam quamdam subsequentibus rebus mystica interpretatione contradunt. Sed quia sunt et aliae multifariae superscriptiones, quas praetereundas esse non arbitror, breviter in unam conclusionem aestimo colligendas, ut, nec fastidium lector incurrat, nec in damno intelligentiae necessaria forte praete
Abbreviated transcription (Latin):
que nõ incordibus nr̃is fan¬
tastica imaginatione forma¬
tur. sicut patria uł ciuitas us
aliquid corum simile. quod
ꝑsonam non ht existentem:
s ecc̃a ẽ collectio sidelium scõ¬
tum om̃ium anime et cor
cancicorum dominus iħs. Os¬
culetur me osculo oris sui. Et
alibi. Que est ista que ascẽ¬
dit de albata. Q illio. Una
ẽ columba mea: una ẽ sponsa
mea. Qua ꝓpt̃ nefas ẽ hic ali¬
quid dubium introcducere.
ubi tanta u̾itas cognoscitur
tot testunonia ꝑhibete. Et
ideo sub figura ithopoea oc¬
clam dicamus loqui que per¬
sonis semꝑ cognoscitur certis¬
simis applicare. In prima si¬
quidem parte rogat ut eius
audiatur or̾o. increyans in
fideles: quia colentes falsos
deos. culturam ueri dñi neg
iusticie debeat inimolare. Et
ut gentilium mentes facta
ꝓmissione conu̾teret: ingen¬
tia cõmemorat p̃stitisse dñm
beneficia xp̃ianis.

Expanded text:
quae non in cordibus nostris phanquae non in cordibus nostris phantastica imaginatione formatur, sicut patria, vel civitas, vel aliquid eorum simile, quod personam non habet existentem: sed Ecclesia est collectio fidelium sanctorum omnium, anima et cor canticorum Dominus Jesus: Osculetur me osculo oris sui ; et alibi: Quae est ista quae ascendit dealbata ; et illud: Una est columba mea, una est sponsa mea . Quapropter nefas est hic aliquod dubium introducere, ubi tanta veritas cognoscitur tot testimonia perhibere. Et ideo sub figura mythopoeia, Ecclesiam dicamus loqui, quae personis semper cognoscitur certissimis applicari. In prima siquidem parte rogat ut ejus audiatur oratio: increpans 22 infideles, quia colentes falsos deos, culturam veri Dei neglijustitiae debeat immolare. Et ut gentilium mentes facta promissione converteret, ingentia commemorat praestitisse Dominum beneficia Christianis.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus dauid canticum.
Ubtiliter ꝑscrutemur
quid nob̾ singillatim
sermones isti demintient qͦs
p̃fati sumus ueracissimos in¬
clices eẽ. Psalmorum finis
modo non significat alicuiꝰ
rei consumptionem: s ꝑfecti¬
onem sp̃ũalium terum. Hã
sicut dicit apłs finis legis ẽ
xp̃c ad iusticiam om̃i credenti.
qui ẽ om̃ium bonorum gło¬
sa ꝑfectio. et ideo quod positũ
clictum ẽẽ credencdum est: ĩ
quibus scłm eundem apłm¬
sclorum finibuis ad ueñ. Illd̾¬
D
tamen sciendum ẽ: ad t̾minu
referri non posse: cum adhuc
opens ip̃ius mitia eẽ uideant᷑.
Idsalmus est autẽ sic diximꝰ
orgamim musicum apte sono¬
rum: quo diuina pconia cane
humanis uocib ꝑsonabãt. S
hec idco uidentur eẽ sociata:
quia et instrumentis musicis
et choris psallentium sacrifi¬
ciis celestib consona uocifeia¬
tione canebant᷑. Sic istis uer¬
bis omnib cõmonemur de
domino xp̃o: canticum istud
cẽ dicturum. Diuisio psalmi.
Et totum psalmum

Expanded text:
psalmus David canticum. Subtiliter perscrutemur quid nobis sigillatim sermones isti denuntient, quos praefati sumus veracissimos indices esse psalmorum. Finis modo non significat alicujus rei consumptionem, sed perfectionem spiritualium rerum. Nam, sicut dicit Apostolus: Finis legis est Christus ad justitiam omni credenti , qui est omnium bonorum gloriosa perfectio. Et ideo quod positum dictum esse credendum est, In quibus, secundum eumdem aplorum finis advenit . Illud tamen sciendum est, ad terminum referri non posse, cum adhuc operis ipsius initia esse videantur. Psalmus est autem, sicut diximus, organum musicum capite sonorum, quo divina praeconia canebhumanis vocibus personabat. Sed haec ideo videntur esse sociata, quia et instrumentis musicis, et choris psallentium, sacrificiis coelestibus consona vociferatione canebantur. Sic istis verbis omnibus commonemur, de Domino Christo canticum istud esse dicturum. Divisio psalmi. Per totum psalmum
Abbreviated transcription (Latin):
absit scõs uiros contingere
uideatur. Dedes significãt
scĩssimas p̃dicationes. quibꝰ
populi merto dicebantur
eẽ subiecti. quorum regulis
tenebantur astricti. sicut ysa¬
ias ꝓph̾a clicit. Quam spetio
dilexit. Elegit nobis sub¬
aucliendum est dare. ut qui
uenerat ad ifflĩticum ppłm.
gis gentibus pia largitate
concederet. Qua simu̾itudiẽ
necesse ẽ inmedium reuocare.
ut rei uentas euidentius pos¬
sit agnosci. E sau carnalis ci
suo iacoblenticulam postula¬
uit. Cuiille respondit. sic eẽ

Expanded text:
tingere videatur. Pedes significant sanctissimas praedicationes, quibus populi merito dicebantur esse subjecti, quorum regulis tenebantur astricti, sicut Isaias propheta dicit: Quam speciosdilexit. Elegit nobis, subaudiendum est dare; ut qui venerat ad Israeliticum populum gis gentibus pia largitate concederet. Quam similitudinem necesse est in medium revocare, ut rei veritas evidentius possit agnosci. Esau carnalis cibsuo Jacob lenticulam postulavit : cui ille respondit sic e
Abbreviated transcription (Latin):
icł explanatio dicti suꝑioris.
Primum quia suminus ẽ
deus t̾ribilis. quia ip̃e iucti¬
caturus ẽ mundum. Rex
magnus: qm̃ rex regum.
et domins chnantium ẽ.
Ip̃e enim ẽ de quosctiptum
est intitulo passionis. Rex
iudeorum. Uerum ẽ qm̃ ip̃o¬
rum rex fuit. s et cunctarũ
gentium. quia et creator et
aministrator ẽ om̃ium. et
ideo ne tantum putaretur
fuisse iudeorum rex. dicit oĩ¬
um ẽẽ tr̃arum. Adũtant iu¬
dei potentiam dñi abangus¬
tiis suis longe latiusq diffu¬
sam. et colere nõ desmant
eum. cuius ubiq ẽe aucdiũt
principatum. Subiecit po¬
pulos nobis et gentes sub
peclibus nr̃is. hoc adimniuer¬
sos ꝑtinet xp̃ianos. qui diui¬
nam grãm hab̾e meruerũt.
Populos et gentes signifi¬
cat eos qui extra ecc̃am lati¬
tare noscuntur. Omnibus
enim iustis sp̃ualit̾ subiecti
sunt: qui eorum merita eqͥ¬
ꝑare non poss. S hoc magis
sp̃ualit debemus accipere

Expanded text:
id est explanatio dicti superioris. id est explanatio dicti superioris. Primum quia summus est Deus. Terribilis, quia ipse judicaturus est mundum. Rex magnus, quoniam Rex regum, et Dominus dominantium est. est enim de quo scriptum est in titulo passionis: Rex Judaeorum . Verum est quoniam ipsorum Rex fuit, sed est et cunctarum gentium, quia et Creator et Administrator est omnium; et ideo ne tantum putaretur fuisse Judaeorum, Regem dicit omnium esse terrarum. Advertant Judaei potentiam Domini ab angustiis suis longe latiusque diffusam, et colere non desinant eum, cujus ubique esse audiunt principatum. Vers. 3. Subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris. Hoc ad universos pertinet Christianos, qui divinam gratiam habere meruerunt. Populos et gentes, significat eos qui extra Ecclesiam latitare noscuntur. Omnibus enim justis spiritualiter subjecti sunt, qui eorum merita aequiparare non possunt. Sed hoc magis spiritualiter debe
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes gẽtes
planclite ma¬
nibus. iubila¬
te deo inuoce
exultationis.
Tum sit consuetudo luximi¬
antium elisis mamibus ꝑso¬
nare. et mauriũ iocunditatẽ
p eas melos quoddam sine of¬
ficio ẜmonis exprimete. plau¬
sum istum sp̃ualiter debemꝰ
acciꝑe. qualem et filii crucis
potuerunt dic̾e. et nos oꝑtet
aucdire. Plaudunt ergo ma¬
nibus. qui elemosinas faciũt.
qui egrotis ꝑ miseratione:
seruiunt. qui aliqd̃ manda¬
cum ꝓbis actionibus oꝑant᷑.
quando gaudiu non ar¬
ticulatis ẜmonibus. s confu¬
sa uoce ꝓferimus. Et ne in
solis talibus gaucuis here¬
remus. addidit. inuoce exul¬
tationis. significans psalmo¬
cdiam que deo ꝓ nominis su¬
i maiestate ꝑsoluitur. ꝑfec¬
tissime cõmonens. ut lau¬
dem dei sic mamus ꝑagat.
quatenus głam eiꝯ huma¬
na lingua non taceat. Pe¬
cet enimi ut p̾cepta dñi sui.
et lingua canat. et manus
sas: quare domino et plau¬
di debeãt et iubilare. Que
figura dicitur efexegesis.

Expanded text:
mnes gentes plaudite manibus: jabilate Deo in voce exsultationis. Cum sit consuetudo luxuriantium elisis manibus personare, et in aurium jucunditatem per eas melos quoddam sine officio sermonis exprimere, plausum istum spiritualiter debemus accipere, qualem et filii crucis potuerunt dicere, et nos oportet audire. Plaudunt ergo manibus qui eleemosynas faciunt, qui aegrotis pro miseratione serviunt, qui aliquod mandatum probis actionibus operantur, quando gaudium nostrum non articulatis sermonibus, sed confusa voce proferimus. Et ne in solis talibus gaudiis haereremus, addidit, in voce exsultationis: significans psalmodiam, quae Deo pro nominis sui majestate persolvitur; perfectissime commonens, ut laudem Dei sic manus peragat, quatenus gloriam ejus humana lingua non taceat. Decet enim ut praecepta Domini sui et lingua canat, et manus sas, quare Domino et plaudi debeat, et jubilari. Quae figura dicitur epexegesis,
Abbreviated transcription (Latin):
Er totum psalmum
ũba ꝓphe sunt. alpha¬
peti hebreorum litt̾as. excep¬
to sextam. incapitebus uersu¬
uni ꝑ ordinem ponens. In pͥ¬
ma parte benedicete se dñm
compmittit. amnonẽs mã¬
fuetos. ut cum ip̃o in eius lau¬
dibus ꝑseuent. Predicti aut̃
alphabeti hec pars quatuor:
luteras comphendit. Sccda
ad comũsionem fidelium qͦ
sint bene meritorum p̃mia
nõ tacentur. que continet lit¬
teras sex. Tettia quasi filios
ammonet. aquibus se delic¬
tis debeant abstinete. hic ht

Expanded text:
er totum psalmum verba prophetae sunt, alphabeti Hebraei litteras, excepta sexta, in capitibus versuum per ordinem ponens. In prima parte benedicere se Dominum compromittit, admonens mansuetos ut cum ipso in ejus laudibus perseverent. Praedicti autem alphabeti haec pars quatuor litteras comprehendit. Secunda ad conversionem fidelium, quae sint bene meritorum praemia non tacentur, quae continet litteras sex. Tertia quasi filios admonet a quibus se delictis debeant abstinere; haec h
Abbreviated transcription (Latin):
Ost resurrectionem
am̃ ꝓpha letior effectꝰ
bumanum gemis alloquitur.
quod uaria suꝑstitione labo¬
rabat.prima parte  definiens.
ut sicut se mulus ab eius impe¬
xio ꝓbaret exẽptum: ita noc:¬
a fide credet alienum. Eccło
loco de tminans. quibꝯ uutu

Expanded text:
ost resurrectionem a laetior effectus, humanum genus alloquitur, quod varia superstitione laborabat. Prima parte definiens ut sicut se nullus ab ejus imperio probaret exceptum, ita na fide crederet alienum. Secundo loco determinans quibu
Abbreviated transcription (Latin):
Oto psalmo ꝑ figuram
methopeian mirabili
supplicatione depcatur ecc̃a:
ne ante conspectum dñi. con¬
temptibilis appareat inimi¬
cis. Idrimo membro de pos¬
cit: ut instituta dñi uiasq
cognoscat. que sectio. conti¬
net supra memorata aspha¬
beti literas quinq. Scdo̾
membro beneficia ei postu¬
lat: que scĩs patribus a scło :
condonauit. Hoc etiam con¬
tinet sequentes litteras sex.
Tercio loco dicit. custodiẽtes

Expanded text:
oto psalmo per figuram ethopoeian, mirabili supplicatione deprecatur Ecclesia, ne ante conspectum Domini contemptibilis appareat inimicis. Primo membro deposcit ut instituta Domini viasque cognoscat. Quae sectio continet supra memorati alphabeti litteras quinque. Secundo membro beneficia ejus postulat, quae sanctis Patribus a saeculo condonavit; hoc etiam continet sequentes litteras sex. Tertio loco dicit custodientes
Abbreviated transcription (Latin):
rito enim illis clicitur uaca¬
te. qui mundanis uuisionibꝰ
armabantur. et militiam
dbłi exitiali sͥ certamine per¬
agebant. Iemq audire nõ
pot̾ant. nisi nequissimis ar¬
mis depositis. uacantibus a¬
nimis et quietis. ad saluta¬
rem audientiam conuenirẽt.
Dicit enim. qm̃ ego sum dc̃:
Non uie qui uos armabat: ñ
ille qui uos adnefanda cer¬
tamina ꝑducebat. s ego sum
deus qui exaltabor ingentibꝰ.
cuius ẽ uera religio. et non
fragilis altitudo. Et ne for¬
sitan exaltancdum tantum
in aliquibus gentibus pu¬
tares non etiam i gente iudoꝵ¬

Expanded text:
rito enim illis dicitur, Vacarito enim illis dicitur, Vacate, qui mundanis illusionibus armabantur, et militiam diaboli exitiali sibi certamine peragebant. Denique audire non poterant, nisi, nequissimis armis depositis, vacantibus animis et quietis, ad salutarem audientiam convenirent. Dicit enim, quoniam ego sum Deus, non ille qui vos armabat, non ille qui vos ad nefanda certamina perducebat, sed ego sum Deus qui exaltabor in gentibus, cujus est vera religio, et non fragilis altitudo. Et ne forsitan exaltandum tantum in aliquibus gentibus putares, non etiam in gente Jud
Abbreviated transcription (Latin):
teret. et confringet arma.⁊
scuta comburet igne. Arcꝰ
insicue sunt infidelium. que
conteruntur nirtute u̾itatis.
quando ad nichilum insana
uota rediguntur. Arma hic
significant suꝑstitiosa certa¬
mina pag̃norum. que meri¬
to dicuntur ẽẽ frangenda.
quando fidelium concerta¬
tione suꝑantur. Scuta defẽ¬
siones significant ꝑfidorum
que adlib̾ationem hominis.
celestis ignis incendlo cõ¬
cremantur.S miles iste .¬
db̃si ẽ. cuius ad salutem arcꝰ
conteritur. arma frangunt:.
scuta incendio concremant᷑.
Non enim aliter potuiss eua¬
dere.nisi que putabat sua.
munimina ꝑditiss. Siue
omnia que dicta sunt ut qͥbꝰ¬
dam placet. ad incentiua ui¬
tia possunt referti. Exue
nos bone rex armis dblicis qͥ¬
bꝯ non defendumur. s graua¬
nuur. et illo nos sp̃uali gladi¬
o p̃cinge: qui nobis et salutẽ
conferat et munimen. Ua
na ꝓloclintur. Que figuradi
apostrophe. latine comisio.
quando ad ariam rem subita
ꝑmutatione conũtimur. Me¬

Expanded text:
confringet arma, et scuta comburet igni. Arcus insidiae sunt infidelium, quae conterentur virtute veritatis, quando ad nihilum insana vota redigentur. Arma hic significant superstitiosa certamina paganorum, quae merito dicuntur esse frangenda, quando fidelium concertatione superantur. Scuta defensiones significant perfidorum, quae ad liberationem hominis coelestis ignis incendio concremantur. Sed miles iste diabolus est, cujus ad salutem arcus conteritur, arma franguntur, scuta incendio concremantur. Non enim aliter potuisset evadere, nisi quae putabat sua munimina perdidisset. Sive omnia quae dicta sunt, ut quibusdam placet, ad incentiva vitia possunt referri. Exue nos, bone Rex, armis diabolicis, quibus non defendimur, sed gravamur; et illo nos spirituali gladio praecinge, qui nobis et salutem conferat et munimen. Verna proloquuntur. Quae figura dicitur apostrophe, Latine conversio; quando ad aliam rem subita permutatione convertimur. Me
Abbreviated transcription (Latin):
Hon sic in mecdio ẽẽ dicitur d̾s̃.
quasi loci alicuius amplitudĩe
concludatur. Ille enim spatio
ullo nõ concluditur. neͦ quo
equabili benignitate. s equa¬
licet ubiq totus ẽ. Ideo autẽ
inmectio dicitur: quia fideles
semꝑ intendit. Qua ꝓpter:
merito sccłm iusticiam suam
inmeclio ecc̃e narratur ẽẽ deus.
quia uniũsos uoluntate eqͣli
concuetur. ne aspectu quis eiꝰ
fraudatur. nisi qui abeo se red¬
diderit alienum. Hõ comoue¬
bitur deec̃ca dicit. cui singu¬
laris data ẽ illa ꝓmissio. tu ecͥ
petrus. et suꝑhanc petram edi¬
ficabo ecc̃am meam. et porte
inferi nõ p̃ualebunt adũsus¬

Expanded text:
Non sic in medio esse dicitur Deus, quasi loci alicujus amplitudine concludatur; ille enim spatio ullo non clauditur, quoequabili benignitate, sed aequaliter ubique totus est. Ideo autem in medio dicitur, quia fideles semper intendit. Quapropter merito secundum justitiam suam in medio Ecclesiae narratur esse Deus; quia universos voluntate aequabili contuetur; nec aspectu quis ejus fraudabitur, nisi qui ab eo se reddiderit alienum. Non commovebitur, de Ecclesia dicitur, cui singularis data est illa promissio: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non pra
Abbreviated transcription (Latin):
untutum nob̾cum. susceptor
nr̃ deus iacob. Redeunt filii
chore adꝑiõnas suas. et fit ps¬
ani de repetitione ũsus deco¬
ra conclusio. Talem siquidez
us autem iacob ideofrequent

Expanded text:
tutum nobiscum: susceptor noster Deus Jacob. Redeunt filii Core ad personas suas, et fit psalmi de repetitione versus decora conclusio. us Jacob ideo frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
tas sculptilia simulacta diũ¬
sis suꝑsticionibus adorabat.
que dñi aduentu cum suis
cultoribus corruerunt. Abstu¬
lit ergo bella fidei usq ad fines
t̾re que totoorbe gerebantur.
et insuam pacem redegit. qͥbꝰ
nete religionis muera cȯ¬
donauit. siue hoc hystorica pͥ
ũitate cognosci. quia natiui¬
tate dñi regnante augusto
orbis legitut fuisse pacatus.
quod non humanis uiribꝰ.¬

Expanded text:
tas sculptilia simulacra divetas sculptilia simulacra diversis superstitionibus adorabat, quae Domini adventu cum suis cultoribus corruerunt. Abstulit ergo bella fidei usque ad fines terrae, quae toto orbe gerebantur, et in suam pacem redegit, quibus verae religionis munera condonavit. Sive hoc historica potest veritate cognosci, quia nativitate Domini regnante Augusto orbis legitur fuisse pacatus; quod non humanis viribu
Abbreviated transcription (Latin):
et uidete oꝑa dm̃ que posuit
ꝓcligia suꝑ tram. Int̃posito:
diapsalmate. uenit ad tc̃ium
membrum uͥ inuitat ppłos:
uidere magnalia clñi salua¬
toris que fecit incarnatioĩs
sue dispensatione mirabili.
uenite quippe clum dicit. hor¬
tatur eos ut fide domino ꝓxi¬
mentur. quemi non pot̾ant
uidere longincum.Nam qd̃
addicdit. oꝑa dñi: ad magnũ
nescio qd̃ spectaculum uni¬
ũsitas aduocatur. Qua ꝓpt̃
accedamus alacti animo:
quia uidentes talia fide cõ¬
cipimus. que nos ꝑducant
ad gaudia sempitna. Posu¬
it dixit. quasi signa quedam
collocauit que mundus cõ¬
tuens. ad salutis sue remedi¬
a festinaret. Prodigium:
dictum ẽ eo quod porro di¬
cat quando signis aniquib
uenture nouitatis ostensio de¬
claratur que fc̃a ẽ innatiuita.
ce dñi quando uirgo pepetit.
stella magis apparuit. angłoꝵ
que ꝓmittebantur edicta st̃.
Et necesse ẽ ut tanta pollici¬
tatio. magnum aliquod ex¬
ponat archanum. teuelatũ ẽ
coutra deum. quando gentili¬

Expanded text:
 quae posuit prodigia super terram. Interposito diapsalmate, venit ad tertium membrum, ubi invitat populos videre magnalia Domini Salvatoris, quae fecit incarnationis suae dispensatione mi abili. Venite quippe dum dicit, hortatur eos ut fide Domino proximentur, quem non poterant videre longinquum. Nam quod addidit, opera Domini, ad magnum nescio quod spectaculum universitas advocatur. Quapropter accedamus alacri animo; quia videntes talia fide concipimus quae nos perducant ad gaudia sempiterna. Posuit, dixit, quasi signa quaedam collocavit, quae mundus contuens ad salutis suae remedia festinaret. Prodigium dictum est, eo quod porro dicat, quando signis aliquibus venturae novitatis ostensio declaratur. Quae facta est in nativitate Domini, quando Virgo peperit, stella magis apparuit, angelorum quae promittebantur edicta sunt; et necesse est ut tanta pollicitatio magnum aliquod exponat arcanum. Rebellatum est contra Deum, quando gentili
Abbreviated transcription (Latin):
tam carnem habitauit mtris.
Additum ẽ susceptor ñr deus
iacob. Susceptor ẽ. qui alien¬
is infirmitatibus suam dlig¬
natur adhibere potentiam.
proprie enim deus om̃ium
ñr dicitur ẽẽ susceptor. quan¬
do carnem ꝓ infidelium salute¬
salute suscepit. Noster enim
bene dicunt filii crucis. quia
tantum ip̃orum susceptor est.
quia de enis uenire meruerũt. sia¬
Deus aut iacob uult incelli¬
gi. tanta eum bene credentibꝰ
couaturum. quanta p̃stitit et
iacob. Hon enim deus solus
iacob deus. s om̃ium qui si

Expanded text:
ta carne habitavit in terris. ta carne habitavit in terris. Additum est, susceptor noster Deus Jacob. Susceptor est, quia alienis infirmitatibus suam dignatur adhibere potentiam. Proprie enim Deus omnium, noster dicitur et susceptor, quando carnem pro fidelium salute suscepit; noster enim bene dicunt filii crucis, quia tantum ipsorum susceptor est, qui ad ejus fidem venire meruerunt. Deus autem Jacob vult intelligi, tanta eum bene credentibus collaturum, quanta praestitit et Jacob. Non enim Deus solius Jacob Deus, sed omnium qu
Abbreviated transcription (Latin):
altissimus. et mota ẽ tra.
Conturbate sunt utiq gentes.
quando cum eẽnt ydolis serui¬
entes. deuotissime subito incog¬
nite sͥ religionis regulas au-¬
dietunt. Multos enim mira¬
culorum oꝑatio conũtit. mul¬
tos p̾dicati iudicii t̾ror afflixit.
Et quamuis ꝑducerentur
adbonum. non pot̾ãnt animũ
non habere turbatum. Seqͥt᷑.
Winclinata sunt regna. ici ħu
miliata sunt ad adorandum
nõ adcadendum. quia tantũ
unus quis erigitur. quantũ ĩ
illa satisfactione curuatur. Ad¬
iecit. Dedit uocem suam altissi¬
mus. mota ẽ tr̃a. Non dixit:
uocem suam ꝓtulit. s dedit. qĩ
mirabile donim. quasi p̃mia¬
le beneficium. Nocem u̾o scã
p̃dicationem dicit. quam et ꝑ
doctor insonuit.ad quam neces¬
se fuit treme fieri pcc̃ores. qui
terribilia iussa et̾n iudicis au
celestes ẜuiunt. cui omnis po¬
tentia fm̾latur. Audite duri.
audite uecordes. Quid uultis
funditus perire. qui intanta
p̃sumitis malestate peccare:
Sequitur. nobcum: qm̃ assũp¬

Expanded text:
simus, et mota est terra. Conturbatae sunt utique gentes, quando cum essent idolis devotissimae, subito incognitae sibi religionis regulas audierunt. Multos enim miraculorum operatio convertit, multos praedicati judicii terror afflixit; et quamvis perducerentur ad bonum, non poterant animum non habere turbatum. Sequitur, et inclinata sunt regna, id est humiliata sunt ad adorandum, non ad cadendum; quia tantum unusquisque erigitur, quantum in illa satisfactione curvatur. Adjecit, dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Non dixit vocem suam protulit, sed dedit, quasi mirabile donum, quasi praemiale beneficium. Vocem vero sanctam praedicationem dicit, quam et pedum omnipotens Doctor insonuit. Ad quam necesse fuit tremefieri peccatores, qui terribilia jussa aeterni Judicis audcoelestes serviunt, cui omnis potentia famulatur. Audite duri, audite vecordes. Quid vultis funditus perire, qui in tanta praesumitis majestate peccare? Sequitur, nobiscum, quoniam assump
Abbreviated transcription (Latin):
fons aque salientis inuitam
et̾nam. Ex bene dixit impetꝰ
fluminis. quia nichil palustte.
nicħ morosum cuisus eius sꝯ¬
tinet. cum se potentia diuini¬
tatis infuderit. Additum ẽ scĩ¬
ficauit tab̃naculum suum al¬
tissimus. Tab̾naculum altis¬
simi ẽ: siue ecc̃a. siue humani
corpozis głosa susceptio. quod
utrumq constat ẽẽ scificatum.
quando ũbum caro factum ẽ.

Expanded text:
fons aquae salientis in vitam fons aquae salientis in vitam aeternam. . Et bene dixit: Impetus fluminis, quia nihil palustre, nihil morosum cursus ejus sustinet, cum se potentia Divinitatis infuderit. Additum est, sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Tabernaculum Altissimi est sive Ecclesia, sive humani cordis gloriosa susceptio; quod utrumque constat esse sanctificatum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
titudine eius. Hic allos:
montes dicit. hoc ẽ scłi potes¬
tates. Ham et inbono acci¬
piuntur et inialo. S mõ¬
tes dei stabiles atq decori
sunt: montes u̾o cibłi mu¬
tabiles atq scalicti. Potes¬
tates enim mundane tutba¬
te sunt quando contra ueligi¬
onem dei legis. pagani prin¬
cipes sactilegas inferebant.
fluminis impetus letificat
ciuitatem dei scĩficauit tab̾¬
naculum sinum alti Suꝑiꝰ¬
trores habitos axit. quos de
p̃dicatione noua mundus ac¬
cepit. Hunc beneficia que col¬
lata sunt ecc̃e de aduentu dñi
saluatoris edicuntur. ut me¬
rito diuisionem diapsalma¬
tis inmutatio sensus acceꝑit.
Intuere que dicuntur q̃ ꝓpri¬
eta ͭ distincta sint.cuitas di.
impetu fluminis letificata:
requieuit. Et ut istum stu¬
uium irigatorem cognostes
animarum. non dicit sacias¬
se s letificasse ciuitatẽ. Iste
namq ẽ fluuius. de quo ip̃a
ũitas dicit. Quicredit ĩme
non sitiet uiq̃m. s fiet in eo

Expanded text:
titudine ejus. Hic alios titudine ejus. Hic alios montes dicit, hoc est saeculi potestates. Nam et in bono accipiuntur et in malo. Sed montes Dei stabiles atque decori sunt; montes vero diaboli mutabiles atque squalidi. Potestates enim mundanae turbatae sunt, quando contra religionem Dei leges pagani principes sacrilegas inferebant. Vers. 4. Fluminis impetus laetificat civitatem Dei: sanctificavit tabernaculum suum Altissirores habitos dixit, quos de praedicatione nova mundus accepit: nunc beneficia quae collata sunt Ecclesiae de adventu Domini Salvatoris edicuntur, ut merito divisionem diapsalmatis immutatio sensus acceperit. Intuere quae dicuntur, qua proprietate distincta sint. Civitas Dei impetu fluminis laetificata requievit. Et ut istum fluvium irrigatorem cognosceres animarum, non dicit satiasse, sed laetificasse civitatem. Iste namque est fluvius, de quo ipsa Veritas dicit: Qui credit in me non sitiet unquam, sed fiet in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Cor enim non ht mare. scl̾
turbati sunt montes infor¬
titudine eius. Insuꝑiori sẽ¬
su ꝑmansit. Adhuc enim illa
conturbatio exponitur que
nasse dicit aplos p̃dicationes
suas quasi alicuius fragoris
robustissimam uocem. que
non tantum auribus. quan¬
tum mentibus insonarent.
Quo tempore turbatus asserit
aquas. s scłi huius inninne¬
ras gentes. que de tali fuerãt
ãmiratione ꝑt̾rite. Hoc figa
dicitur parabole. icl compara¬
tio. cum res geñe dissimiles.
qualitatina comparatione
sotiamus. S intuencdum
qm̃ hoc ꝑ decorem pulcheiti¬
mi comparationis edictũe.
Tunc enim aque pliuima cõ¬
fusione turbantur. quando
in mariius insceribus cons¬
tructa deicitur magnitudo.
et grandem sonitum reddũt.
cum magno pondere fluenta
ꝑcusserint. Hoc utiq contig̃.
quando apłorum grandiso¬
na p̃clicatione totꝰ munchꝰ
intremuit. et ad clm̃ crecluli¬
tatem. limpidato poea corde
reuocauit. Sequitur. Con¬
turbati sunt montes infor¬

Expanded text:
Cor enim non habet mare, sed Cor enim non habet mare, sed turbati sunt montes in fortitudine ejus. In superiori sensu permansit; adhuc enim illa perturbatio exponitur, quae nasse dicit apostolos praedicationes suas, quasi alicujus fragoris robustissimam vocem, quae non tantum auribus, quantum mentibus insonaret. Quo tempore turbatas asserit aquas, id est saeculi hujus innumeras gentes, quae de tali fuerant admiratione perterritae. Haec figura dicitur parabole, id est comparatio, cum res genere dissimiles qualitativa comparatione sociamus. Sed intuendum, quoniam hoc per decorem pulcherrimae comparationis dictum est. Tunc enim aquae plurima confusione turbantur, quando in marinis visceribus constructorum dejicitur magnitudo; et grandem sonitum reddunt, cum magno pondere fluenta percusserint. Hoc utique contigit, quando apostolorum grandisona praedicatione totus mundus intremuit, et ad Domini se credulitatem limpidato postea corde revocavit. Sequitur: Conturbati sunt montes in for
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra et transferuntur mõtes
incor mario. Tempus uid̾
p̃dc̃e tribulationis exponitur.
qm̃ aduentu dñi saluatoris.
cum de nouitate tanti mira¬
culi indeorum corda turbata
sunt. scĩ uni timere non pote¬
tant qui inelꝰ nomine ac
uirtute p̃sumebant. Sequit᷑.
et transferentur montes ĩcor
maris. Hoc utiq factum est.
quando montes icd apli. relic¬
tis mctelulis iudeis incor
maris. hoc ẽ ad p̾dicandum :¬
gentibus transierunt. sicut
in actibus apłorum legitur.
Nobis quidem oportebat lo¬
qui ũbum dei: s quia reppuus
tiuud. et inclignos uos nidi¬
castis et̾̃ne uite: ecce conũtim
adgentes. Quo exemplo.ad¬
ũtimus montes illos pio ca¬
cumine p̃minentes et fidei
solidi firmissimos. Incor ma¬
tis. icd adfinem om̃ium na¬
tionum fuisse translatos. ꝙ.
inspiciendum qd aride t̾re:
ꝑficliam ideorum.aquis:
ũo salsis credulitatem gen¬
tium comparauit. ut ila cor¬
da in malum clurata cognos¬
cẽs. Hec autem ecc̃astico sale
conclita ueraciter estimares.

Expanded text:
ransferentur montes in cor maris. Tempus illud praedictae tribulationis exponitur, quando adventu Domini Salvatoris, cum de novitate tanti miraculi Judaeorum corda turbata sint, sancti viri timere non poterant, qui in ejus nomine ac virtute praesumebant. Sequitur, et transferentur montes in cor maris. Hoc utique factum est, quando montes, id est apostoli, relictis incredulis Judaeis, in cor maris, hoc est ad praedicandum gentibus transierunt; sicut in Actibus apostolorum legitur: Vobis quidem oportebat loqui verbum Dei; sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Quo exemplo advertimus, montes illos pio cacumine praeminentes, et fidei soliditate firmissimos, in cor maris, id est ad fidem omnium nationum fuisse translatos. Et inspiciendum quod aridae terrae perfidiam Judaeorum, aquis vero salsis credulitatem gentium comparavit, ut illa corda in malum durata cognosceres; haec autem evangelico sale condita veraciter aestimares.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ianos. quorum deus non so¬
let c̃ẽ refugium. Refugium
ergo fidenum ẽ quando eos de
anime ꝑiculo liberat. Untꝰ.
quando stabilit mentes eorũ
ab miquo scłi errore custodit.
Sequitur. Ad uitor incribula
exprimitur: que intribulatio¬
nibus et suscepit et defendit.
Tnbulatio ũo pia. deum nob̾
miẜicordem facit. Reatum
soluit: et tunc specialit subue¬
uit. cum nos de se confidere.
uelle cognoscit. sicut dicit apłs.
Tnstitia enim que scłm deũ
ẽ. penitentiam in salutem sta¬
bilem oꝑatut. Et ne has tri¬
bulationes leues putares. Ad¬
diclit. Que muenerunt nos
nimis. ut nichil mediochre
credes qd̃ nimium fuisse sen¬
tires. conuenient aut ꝑicula
ex aggerata sunt. ut corum
destructor potentissimus ap¬

Expanded text:
tianos, quorum Deus non solet esse refugium. 155 Refugium ergo fidelium est, quando eos de animae periculo liberat. Virtus, quando stabiliter mentes eorum ab iniquo saeculi errore custodit. Sequitur, adjutor in tribulatexprimitur, quae in tribulationibus et suscipit et defendit. Tribulatio vero pia Deum nobis misericordem facit, reatum solvit; et tunc specialiter subvenit, cum nos de se confidere velle cognoscit; sicut dicit Apostolus: Tristitia enim quae secundum Deum est, poenitentiam in salutem stabilem operatur . Et ne has tribulationes leves putares, addidit, quae invenerunt nos nimis; ut nihil mediocre crederes, quod nimium fuisse sentires. Convenienter autem pericula exaggerata sunt, ut eorum destructor potentissimus ap
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ qui libare possit ad dic¬
tum. quippe cum et ip̃e auctor
illos ponitur qui indigni:
lautes dĩu canere p̃sumebãt.
Sacrificium laudis honorifi¬
cabis me. non quale scelerati
canunt. s quale pura mens
consueuit offerre. Ip̃m enim
sactificium laudis honorat
dnm. quod puritate fidei. et
actionum ꝓbitate fuerit im¬
molatum. Sequitur quoq
et illic iter est. Iter appellat
beatissimam psalmocdiam.
S hec uia ubi cducat expõit.
Qd ostendam illi salutare
dei Glosa semita. que ducit
ad celi t̾req cteatorem. Uer
istuditer qd̃ dictum ẽ. non pe¬
ctibus. s scĩs mentibꝰ amou¬
latur qd̃ si puro corde gradi¬
amur. nos clucit ad xp̃m. fit¬
q nobis illa scala iacob que
ascendentes ꝑducebat ad ce¬
los. Conclusio.

Expanded text:
non est qui liberare possit addicnon est qui liberare possit addictum; quippe cum et ipse auctor illos ponitur, qui indigni laudes Domini canere praesumebant. Sacrificium laudis honorificabit me; non quale scelerati canunt, sed quale pura mens consuevit offerre. Ipsum enim sacrificium laudis honorat Dominum, quod puritate fidei, et actionum probitate fuerit immolatum. Sequitur quoque, et illic iter est. Iter appellat beatissimam psalmodiam. Sed haec via ubi ducat exponit, quo ostendam illi salutare Dei. Gloriosa semita, quae ducit ad coeli terraeque Creatorem. Verum istud iter, quod dictum est, non pedibus, sed sanctis mentibus ambulatur. Quod si puro corde gradiamur, nos ducit ad Christum, fitque nobis illa scala Jacob quae ascendentes perducebat ad coelos . Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
uidete. ꝑ que se norunt ad et̾¬
na supplicia ꝑuenire. Intelli¬
gite ħomnes qui obliuisci¬
mini dm̃i. neqũ rapiat et
non sit qui eripiat. Hic fc̃a
est apostrophe. idcomĩsio. ad
illos scilicet pcc̃ores. quos su¬
ꝑius uetat narrare p̾conia.
Dicit enim incelligite. id fi
delit̾ obedite. Et ne hoc õily
pcc̃oribus crederes dictum.
addiclit. qui obliuiscimini:
dnm̃. Pcc̃or enim qui suppli¬
cat. et se humili satisfactione
castigat. non obliuiscitur.
dũm. et ideo de quibus hoc
dictum sit breue complexio¬
ne monstrauit. Immensũ
crimen. negligentia. obliuis
nem pascit. et fideles abom̃i
adũsitate defendit. Am encia
est certe illum memoria ca¬
rere. quem p̃sentem semper
constat existere. S qui obli¬
niscuntur dnm. nisi qui p̃cep¬
ta ip̃ius iniqua p̃sumptioẽ
contempnunt: Sequitur.
Heqñ rapiat. et non sit qui
cripiat. Quando dblus rapit.
ẽ qui eripiat ad salucem. qñ
dominus aduindictã trahit.

Expanded text:
videre, per quae se norunt ad aetevidere, per quae se norunt ad aeterna supplicia pervenire. Vegite haec, qui obliviscimini Dominum, nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Hic facta est apostrophe, id est conversio ad illos scilicet peccatores quos superius vetat Domini narrare praeconia. Dicit enim: Intelligite, id est fideliter obedite. Et ne hoc omnibus peccatoribus crederes dictum, addidit, qui obliviscimini Dominum. Peccator enim qui supplicat, et se humili satisfactione castigat, non obliviscitur Dominum. Et ideo de quibus hoc dictum sit, brevi complexione monstravit. Immensum crimen, negligentia non ferennem pascit, et fideles ab omni adversitate defendit. Amentia est certe illum memoria carere, quem praesentem semper constat existere. Sed qui obliviscuntur Dominum, nisi qui praecepta ipsius iniqua praesumptione contemnunt? Sequitur: Nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Quando diabolus rapit, est qui eripiat ad salutem: quando Dominus ad vindictam trahit,
Abbreviated transcription (Latin):
distulisse iudicium. ut comĩ¬
sionis tempus inueniretur.
dum dampnationis pena
suspenclitur. S de ista beni¬
uolentia creatoris. que opini¬
oprauis mentib nascatur
exponit. Dec̃ enim. Existi¬
masti iniquitatem. quodero
tibi similis. Usus iste mor¬
talium ẽ. uti quotiẽs mala
cõmitti patimur. nec eis aꝑte
resistimus. similitudine mo¬
tum ilis consentire uideam᷑.
Loc nunc iniqͣm mentem
de domino sentire confirmat.
ut quia differt uindicare. et
ip̃i credantur scelera humañ
placuisse. S huic prano ĩtel¬
lectui. datur insta sententia.
Suꝑius enim dixit u̾ba sua
pot poc̃oris t̃gum fuisse ꝓiec¬
ta. nunc sortem contraria pe¬
cata cdicit uicuiq ante suã¬
faciem collocanda. Per hanc
autem sententiam futuri:
iudicii cognoscimus quali¬
tatem. quia omnis pcc̃or añ
se uidebit stare. quod se puta¬
bat obliuiones beneficio pre¬
terisse. Horro minsus. formi¬
do mestimabilis. illa homies

Expanded text:
distulisse judicium; ut convedistulisse judicium; ut conversionis tempus inveniretur, dum damnationis poena suspenditur. Sed de ista benevolentia Creatoris, quae opinio pravis mentibus nascatur, exponit. Dicit enim: Existimasti iniquitatem, quod ero tibi similis. Usus iste mortalium est, ut quoties mala committi patimur, nec eis aperte resistimus, similitudine morum illis consentire videamur. Hoc nunc iniquam mentem de Domino sentire confirmat; ut quia differt vindicare, et ipsi credantur scelera humana placuisse. Sed huic pravo intellectui datur justa sententia. Superius enim dixit verba sua post peccatoris tergum fuisse projecta: nunc sorte contraria, peccata dicit unicuique ante faciem suam collocanda. Per hanc autem sententiam futuri judicii cognoscimus qualitatem; quia omnis peccator ante se videbit stare quod se putabat oblivionis beneficio praeteriisse. Horror immensus, formido inaestimabilis illa homines
Abbreviated transcription (Latin):
s diutinus fũs sui detractor
insecdit. Frẽm hic omnem
carnis ꝓximum debemius
acciꝑe: quia et de spũalia dic¬
turus ẽ. S inspice hoc uitiũ
qua execratione dampnet.
ut inter pccõres maximus
habere possit. qui se intali pͣ¬
ait. Qui de trahit frĩ. detra¬
hit legi ut iuclicet legem.
Sequitur. Et adũsus filiũ
matris tue ponebas scanda¬
lum. Filium matris sobolẽ
dicit ecc̃e. cui ꝑ regeñationis
partum. fina karitate coniũ¬
gimur. Ponit ergo scanda¬
lum frĩ suo qui hereticas pra¬
uitates uł alias int̾ceptiões
quibus innocens capiatur
ex cogitat. De talibus enim
idemapls dicit. Qui sophisti¬
ce loquitur. odibilis ẽ huius¬
modi. Et ꝓprie dixit poĩt.
ꝓpt̃ laqueos insidiosos. qui ab¬
concluntur arte ũborum. ut
incauta simplicitas occultis
nexibus obligetur. Hec fe
quemad modum hic ĩ una
sententia que latius fuerãt
nartata recolligit. Dicit enĩ
cum multa facerent pccores
dnm̃ iustum non iniuste:

Expanded text:
 diutinus fratris sui detractor insedit. Fratrem hic, omnem carne proximum debemus accipere, quia et de spirituali dicturus est. Sed inspice hoc vitium qua exsecratione damnetur; ut inter peccatores maximos haberi possit, qui se in tali prait: Qui detrahit fratri, detrahit legi, et judicat legem . Sequitur, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Filium matris, sobolem dicit Ecclesiae, cui per regenerationis partum fraterna charitate conjungimur. Ponit ergo scandalum fratri suo, qui haereticas pravitates, vel alias interceptiones, quibus innocens capiatur, excogitat. De talibus enim ipse Vir sapiens dicit: Qui sophistice loquitur, odibilis est hujusmodi . Et proprie dixit, ponebas, propter laqueos insidiosos, qui absconduntur arte verborum, ut incauta simplicitas occultis nexibus obligetur. Vers. 2quemadmodum hic in una sententia, quae latius fuerant enarrata, recolligit. Dicit enim, cum multa facerent peccatores, Dominum justum non injuste
Abbreviated transcription (Latin):
geminorum nõ ꝑ angelos.
non ꝑuisiones. non ꝑ somini¬
um. non ꝑ nubem et uocem:
de celo. nec ꝑ alios quoscumq
modos. s celesti aspiratione
fuisse completum. sicut de ip̃o
legitur. in primo regum uo¬
lumine. Et directus ẽ sp̃c do¬
mini in dauid a die illa: ⁊ de¬
inceps. Ip̃e quoq dominus.
in euangelio dicit. Si autẽ
quomodo dicitis quod filius
eius ẽ: Quo dicto recognos
ẽ sane quod omns ꝓphetia.
aut de p̾terito. aut de p̾senti.
aut de futuro tempore loquã¬
tur. aut agat aliquid. Ani¬
adũtendum ẽ quoq sp̃m
sc̃m sic fuisse ꝓpħis scĩssimis
aᷤ tributum. ut tamen ad tẽp̃
ꝓ infirmitate carnis. et con¬
trarietate pcc̃l ab ip̃is offensꝰ
abscederet: et iterum placatꝰ
sub oportunitate temporis
adueniret. Unde et sc̃s ihero¬
nimus exponens euangelis¬
tam marchum in loco ubi ait
de iohanne uiclit aꝑtos celos
et sp̃m tãqͣm columbam des¬
cendentem et manentem ĩ

Expanded text:
geminorum, non per angelos, geminorum, non per angelos, non per visiones, non per somnium, non per nubem et vocem de coelo, nec per alios quoscunque mfuisse completum. Sicut de ipso legitur in primo Regum volumine: Et directus est Spiritus Domini in David a die illa, et deinceps . Ipse quoque Dominus in Evangelio dicit: Si David quomodo dicitis quod filius ejus est? » Quo dicto recognoscest sane quod omnis prophetia aut de praeterito, aut de praesenti, aut de futuro tempore loquatur, aut agat aliquid. Animadvertendum est quoque Spiritum sanctum sic fuisse prophetis sanctissimis attributum, ut tamen ad tempus, pro infirmitate carnis et contrarietate peccati, ab ipsis offensus abscederet; et iterum placatus, sub opportunitate temporis adveniret. Unde et sanctus Hieronymus exponens evangelistam Marcum, in loco ubi ait de Joanne: « Vidit apertos coelos et Spiritum tanquam columbam descendentem et manentem in
Abbreviated transcription (Latin):
Lophetia ẽ aspiratio:
diuina. que euentus te¬
tuumn. aut ꝑ facta. aut ꝑdicta
quorundam. ĩ mobili uitate
pminciat. de qua bene quidã
dixit. ⁊Drophia ẽ suauis dic¬
tio celestis doctime fauus. ⁊
dulcia diuini eloquii mella
componens. Unde et ip̃e cłd̃.
incentesimo octauo decimo
pͣlmo dicturus ẽ. Quam clul¬
cia faucib meis eloquia tua:
suꝑ mel et fauum ori meo.
Multis autem moclis. gr̃e
istius munera pr̃abantur.
S ut de plinis pauca com¬
plectar: acta ẽ ꝑoꝑationes ho¬
minum. ut fuit archa noe. ⁊
sactificium abrahe: et transi¬
cus maris rubri. Per natiui¬
tates quoq geminorum e¬
sau et iacob qui futurarum
rerum sacramenta gestabãt.
PDer anglos. sicut locuti sunt
abrahe et loch. zacharie ⁊ ma¬
ne.I Deruisiones: sicut ysaie
et ezechieli. et ceteris scĩs. I
somni a. sicut salomoni et da¬
mell. IDer nubem et uocem
de celo. sicut moysi. Unde ꝯs¬
tat sc̃m dauid non ꝑ oꝑatioẽs
hominum. non ꝑ natiuitates

Expanded text:
ophetia est aspiratio divina, quae eventus rerum, aut per facta, aut per dicta quorumdam immobili veritate pronuntiat. De qua bene quidam dixit: Prophetia est suavis dictio coelestis doctrinae favos et dulcia divini eloquii mella componens. Unde et ipse David in centesimo octavo decimo psalmo dicturus est: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo ! Multis autem modis gratiae istius munera praestabantur. Sed ut de plurimis pauca complectar, acta est per operationes hominum, ut fuit arca Noe, et sacrificium Abrahae, et transitus maris Rubri; per nativitates quoque geminorum Esau et Jacob, qui futurarum rerum sacramenta gestabant; per angelos, sicut locuti sunt Abrahae vel Loth, Zachariae et Mariae; per visiones, sicut Isaiae et Ezechieli, et caeteris sanctis; per somnia, sicut Salomoni et Danieli; per nubem et vocem de coelo, sicut Moysi. Unde constat sanctum David non per operationes hominum, non per nativitates
Abbreviated transcription (Latin):
prium ẽẽt in domino ih̾u xp̃o
quod adctitur et manentẽ
in eo. nisi ab aliis nõ nũqͣm
recedere ꝓbaretur. In xp̃o eĩ
ꝑmansit: quia pcc̃a non ha¬
buit. Ab aliis iure ctiscessit:
quia pollutionis maculãs
potest ẽẽ cõmunio cũ delic¬
tis. Nam sic scriptum est
ilibro sapienne salomois.
Sp̃c enim sc̃s discipline ef¬
fugiet fictum. et auferet se
a cogitationib que sunt
sine intellectu. Est autem
ꝓphetie magnificum mͣnus: ⁊
ueri loquium discendi genus
non humana uoluntate com¬
positum: s diutna inspiratiõe
pfusum. sicut pettus apłs ait.
Lon enim uoluntate huma¬
na allata ẽ aliquando ꝓphia.¬

Expanded text:
prium esset in Domino Christo, quod additur; et manentem in eo, nisi ab aliis nonnunquam recedere probaretur. In Christo enim permansit, quia peccatum non habuit. Ab aliis jure discessit, quia pollutionis maculam potest esse communio cum delictis; nam sic scriptum est in libro Sapientiae Salomonis: Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus, quae sunt sine intellectu . Est autem prophetia magnificum nimis et veriloquum dicendi genus, non humana voluntate compositum, sed divina inspiratione profusum, sicut ait Petrus apostolus: Non enim voluntate humana allata e
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃cm rogat sp̃m sc̃m tuum ne
auferasͥa me. Ham si semꝑ
ut ait sc̃s iheronimus ĩ pro¬
phetis eẽt sermo diuinus. et
iuge in pectore eorum habet
hospitium. nũꝙͣ crebro e e¬
chiel poneret. et factus est
ẜmo domini ad me dicens.
In uibro quin etiam regum.
heliseus pph̾a dicit de mulie¬
re cuius filius extremum.
clauserat diem. dimitte eã.
quia in amaritucline est. et
dominus celauit ame ⁊ nõ
indicauit mͥ. Apłs quoq
dicit. de uirginibus p̾ceptũ
dũi non habeo. consilium ãt
do. Itẽ ip̃e cominemorat. hoc
Que loquor. non loquor se¬
cundum deuni. Unde siłr¬
et non dominus. Hec illud
deris sp̃m sc̃m in spẽm colũ¬
be descendentem et manẽtẽ
in eoc hic ẽ qui baptizat ins

Expanded text:
m tuum ne auferas a me. Nam si semper, ut ait beatus Hieronymus in prophetis, esset sermo divinus et juge in pectore eorum haberet hospitium, nunquam crebro Ezechiel poneret: Et factus est sermo Domini ad me, dicens . In libro quin etiam Regum: Elisaeus propheta dicit de muliere, cujus filius extremum clauserat diem: Dimitte eam quia in amaritudine est; et Dominus celavit me, et non indicavit mihi . Apostolus quoque dicit: De virginibus praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Item ipse commemorat: Hoc Quae loquor, non loquor secundum Deum . Unde et non Dominus. Nec illud deris Spiritum sanctum in specie columbae descendentem et manentem in eo, hic
Abbreviated transcription (Latin):
ne. quando res incognitas ni¬
misq necessarias. pre locutio¬
nis officio facit ẽẽ notissimas.
Ham et quibus data ẽ facul¬
tas bene intelligendi uł int̾¬
p̃tandi scripturas diuinas.
a munere ꝓphecie nõ uideret᷑
excepti. sicut apls ait in epła
ad corinchios prima. Sp̃c ꝓ¬

Expanded text:
ne, quando res incognitas nimisque necessarias praelocutionis beneficio facit esse notissimas. Nam et quibus data est facultas bene intelligendi vel interpretandi Scripturas divinas, a munere prophetiae non videntur excepti, sicut Apostolus ait in Epistola ad Corinthios prima :
Abbreviated transcription (Latin):
se sentiitis. Conclusio.
Dtus hic psalmus ad mo¬
ralem ꝑtinet disciplinã.
Comonet enim ut suꝑstitio¬
nibus derelictis: uero et ꝑio
domino ficelit ẜuiatur. Quid
eĩ iustius quam eum desere¬
re. qui nos in adam fecit esse
mortales: Quid beatius quã
illum sequi. qui humanimi
genus inflictam mortem fe¬
cit euadere: S p̃sta domine.
ut qui portas mĩe tue laua
mus. nullis inde pc̃cis impel¬
lentib exeamus. N umerꝰ
autem huius psalmi: ad .xxͥ¬
iiͦiͦ. litteras latinorum fortas¬
se ꝑtineat. que eloquentie
ppr̃ie dicta concludunt. ut
beantur. Tameninunaqua¬
q lingua comp̃hendenda:
competens adhibetur quan¬
titas littãrum. sic et in isto
psalmi calculo. redolet beata
ꝑfectio. Explicit psalmus:
uũ. Infinem psalmus dd.
Uoniam tituri u̾ba iam
nota sunt. et psalmus is¬
tehebreorum primũ alpha¬
beto descriptus ẽ. de eius mag̃
uitute dicendum ẽ. Per tõ¬
tum igitur librum. duo isto¬
rum geneta funt psalmorũ.
¶num quod integtum al¬

Expanded text:
se sentitis. Conclusio psalmi. Totus hic psalmus ad moralem pertinet disciplinam; commonet enim, ut superstitionibus derelictis, vero et pio Domino fideliter serviatur. Quid enim justius quam eum deserere qui nos in Adam fecit esse mortales? Quid beatius quam illum sequi qui humanum genus inflictam mortem fecit evadere? Sed praesta, Domine, ut qui portas misericordiae onis intravimus, nullis inde peccatis impellentibus exeamus. Numerus autem hujus psalmi ad viginti tres litteras Latinorum fortasse pertineat, quae eloquentiae propriae dicta concludunt. Ut beantur: tamen in unaquaque lingua comprehendenda competens adhibetur quantitas litterarum; sic et in isto psalmi calculo redolet beata perfectio. EXPOSITIO IN PSALMUM nem psalmus David. Quoniam tituli verba jam nota sunt, et psalmus iste Hebraeorum primus alphabeto descriptus est, de ejus magis virtute dicendum est. Per totum igitur librum, duo istorum genera sunt psalmorum: unum quod integrum al
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uoce laudatus ẽ. ait enĩ.
Numquid considerasti ser¬
uum meum iob quod non
sit ei similis int̾ra. uir iustꝰ
et simplex et rectus . timens
deum ac recedens a malo: et
ceteri: qui tantum ip̃i soli deo
sunt noti. S cum ad eos ꝑuẽ¬
tum fuerit. euidentius expla¬
nabitur. Ariud genus ẽ. quod
sub tractis quibꝯdam lictetis.
ostendit tales in ecc̃a psallere.
quibo non ad eo om̃ium bo¬
norum oꝑum aͥridet ĩtegra¬
tas. ut est p̾sens psalmus.¬
.xł .iiii. de quibus suo loco lati
listinctiusq dicetut. Hunc
autem nou̾imus hunc sextã
et nonam decimam litteras
non habete. teliquas u̾o ĩtex¬
tu psalterii minio figendas
ẽẽ iucdicaui. nequa legentibꝰ
confusa nascerctur obscuritas.
Hec autem alphabeti littere
que uba significent. Ihero¬
nimi patris breuiter labore.
collecte sunt. quod tamen sꝙͥ¬
turis diuinis non cognoscit᷑
insuetum. Ham et iheremias
captiuitatem ihrłm quadru¬
plici alphabeti lamentatione
defleuit. docens litterarum

Expanded text:
ait enim: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, vir justus et simplex et rectus, timens Deum, ac recedens a malo ? Et caeteri qui tantum ipsi soli Deo sunt noti. Sed cum ad eos perventum fuerit, evidentius explanabitur. Aliud genus est, quod subtractis quibusdam litteris, ostendit tales in Ecclesia psallere, quibus non adeo omnium bonorum operum arridet integritas, ut est praesens psalmuss quartus, de quibus suo loco latius distinctiusque dicetur. Nunc autem noverimus hunc sextam et decimam nonam litteras non habere; reliquas vero in textu Psalterii minio pingendas esse judicavi, ne qua legentibus confusa nasceretur obscuritas. Hae autem alphabeti litterae, quae verba significent, Hieronymi Patris breviter labore collectae sunt; quod tamen Scripturis divinis non cognoscitur insuetum. Nam et Jeremias captivitatem Jerusalem quadruplici alphabeti lamentatione deflevit, docens litterarum