comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Tres uirtutes dicit apł̃s manere in cordibꝰ
fidelium. quas latro seruauit in cruce. Heȩ autẽ
suit. fides. spes. earitas. Eidem habuit. quia
dñm regnaturum credidit. Spem babuit.
quia regni ciꝰ aditum postulauit. Caritatẽ
tenuit. quia collatronem de iuiquitate arguit.
Confitebatur dñm quem uidebat secum mori¬
cntem. queni petrꝰ uegauerat. qui uiderat eũ
miracula facientem. Magna ẽ. gr̃ã dñi. & plꝰ
tͥbuit quam rogatur. Latro enim rogabat
dñi ut memor sui fuisset. dñs autẽ ꝓmilit
cum xꝑo crucifixos. auob bapticatorun
generibꝰ coaptant. Quicumq enun baptiati
sumus in xꝑo itĩu. in morte ipsiꝰ baptitati sui
Sca alui habentes oꝑa fidci de dño in carue passo

Expanded text:
tem . Tres virtutes dicit Apostolus manere in cordibus tem . Tres virtutes dicit Apostolus manere in cordibus fidelium, quas latro servavit in cruce. Haec autem sunt, fides, spes, charitas . Fidem habuit, quia Dominum regnaturum credidit. Spem habuit, quia regni ejus aditum postulavit. Charitatem tenuit, quia collatronem de iniquitate arguit. Confitebatur Dominum, quem videbat secum morientem, quem Petrus negaverat, qui viderat eum miracula facientem. Magna est gratia Domini, et plus tribunt quam rogatur. Latro etiam rogabat Dominum ut memor sui fuisset, Dominus autem promisit Christo crucifixos duobus baptizatorum generibus coaptant. Quicunque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus . Sed alii habentes opera fidei de
Abbreviated transcription (Latin):
gani etiam dixerunt phedras & clitimestras.
cum singulȩ fuerint. Non ẽ. gͣ contrarium.
marco & matheo. quod lucas de uno mauife¬
stauit. Sed tunc ẽẽt. contrarium. si illi dixis¬
sent ambos latrones conuitiatos dño. Ita cm̃
non posset sub numero plurali iuius tantum
intelligi. Quod autem latro conditionẽ passi¬
onis exꝓbrat. uiiuersis etiam fidelib scanda¬
ium crucis futurum. c̃ẽ. significat. L cccxxui
espondens autẽ alt̃. increpabat eum diͣ¬
cens. Neq tu times dm̃. quod in eadem
dampnatione es: Et nos quidem uiste. nam
digna factis recipimus. bic uͦ nil mali gessit.
Et dicebat ad itĩm. Dñe: meieuto mei. cum
ueneris in regnum tuum. Et dixit illi itĩc.
Amen dico tͥ. hodie mecum eris in paradyso.
ichil in hoc lattone liberum. B e .u. a.¬
erat nisi eor & lingua. ut confiteretur dño
uixta hoc quod scriptum ẽ. in apło. Corde credi¬
tur ad iusticiam ore autem confessio fit ad salu¬

Expanded text:
gani etiam dixerunt Phaedras et Clytemnestras, gani etiam dixerunt Phaedras et Clytemnestras, cum singulae fuerint. Non est ergo contrarium Marco et Matthaeo, quod Lucas de uno manifestavit. Sed tunc esset contrarium, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino. Ita enim non posset sub numero plurali unus tantum intelligi. Quod autem latro conditionem passionis exprobrat, universis etiam fidelibus scandalum crucis esse futurum significat. L. 326X Respondens autem alter, increpabat eum, dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es? Et nos quidem juste; nam digna factis recmei cum veneris in regnum tuum. Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. BEDA. Nihil in hoc latrone liberum erat, nisi cor et lingua, ut confiteretur Domino, juxta hoc quod scriptum est in Apostolo: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixerunt saluare moriendo eurauit. Et
notandum quod udei uecabulum filui dĩ scͥp¬
tura sͥ creditum blaspbemantes irrident. mi¬
utes ũ ut pote scripturȩ nescii. non filio dĩ. sed
regi iudeorum insultant. M.cCCxxxix.
dipsum autem unus de his qui pendebant.
latronibꝰ. blasphemabat eum dicens. Si tu es
xp̃c. saluum fac temetipsum & nos. Ter
athens & marcꝰ introducunt latrones conũs¬
tiantes. lucas autẽ non nisi unum de illis:
quia pͥmum ut̾q blasphemauit. dehinc ter-¬
ra adumbrata unus credidit. Uel ita:
genus locutionus iuenimus in epła ad hebre¬
os. clauserunt ora leonis. cum solus damel sig¬
nificetur. Et secti sunt. cum de solo ysaia di¬
catur. Et in psalmo. astitcrunt reges terre.
& pͥncipes conuenerunt in unum. reges dr̃
ꝓpt̃ herodem. pͥncipes ꝓpt̾ pilatum. Quid cñ
usitatiꝰ quam ut dicat aliquis. & rustici mͥ in¬
sultant. quamuis unus tantum insultet: Pa¬

Expanded text:
crucifixerunt, salvare moriendo curavit. Et crucifixerunt, salvare moriendo curavit. Et notandum quod Judaei vocabulum Filii Dei, Scriptura sibi creditum, blasphemantes irrident; milites vero, utpote Scripturae nescii, non Filio Dei, sed regi Judaeorum insultant. M. 339II dipsum autem unus de his qui pendebant latronibus, blasphemabat eum, dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsum aeus et Marcus introducunt latrones conviciantes, Lucas autem nonnisi unum de illis; quia primum uterque blasphemavit, de hinc terra adumbrata, unus credidit. Vel ita: genus locutionis invenimus in Epistola ad Hebraeos: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significetur. Et: Secti sunt , cum de solo Isaia dicatur. Et in psalmo: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Reges dicit, propter Herodem; principes, propter Pilatum. Quid enim usitatius, quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, quamvis unus tantum insultet? Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dotum illudentes cum scribis & senioribꝰ di¬
cebant. Auos saluos fecit. seipsum non potest
olentes confitentur. quia alios saluos fecit.
Qui gͦ alios saluos fecit. se saluasset si uellet.
Si rex isrł.ẽ. descendat nunc de cruce. ut iu¬
deamus & credamus ei. Confidit indm̃. lib̾ẽt
nunc eum siuult. Dixit enim quia filiꝰ dĩ sũ.
eruertunt uerba illa psalmi. Mag is łeex.
stę. S ꝑauit in dño eripiat eum. saluum faci¬
at cum. quoniam uult eum. Icromiiiꝰ.¬
raudulenta ꝓmissio quod ei credant. si des¬
cendat nunc de cruce. Quid ẽ. maiꝰ de cruce
adbuc uiuentem descendere. an de sepulchiꝑ
mortuum surgere: Resurcexit. & non eredunt.
Ergo si de cruce descenderet. non crederent.
Sead mͥ uidet᷑ hoc demones immnisisse. Sta¬
tu enun ut fuit crucifixꝰ. senserunt urtu¬
tem crucis. & intellexerunt fractas. ẽẽ. uires
dñs ꝑmanet in patibulo. ut cos destruat.
deo quoq de eruce descendere ne. B e .oa.¬
glexit. quia etiam quosdam de illis qui eum

Expanded text:
ioribus, dicebant: Alios salvos fecit, seipsum non potest Nolentes confitentur quia alios salvos fecit. Qui ergo alios salvos fecit, se salvasset si vellet. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, ut videamus et credamus ei. Confidit in Deum? liberet nunc eum si vult. Dixit enim Quia Filius Dei sum. Pervertunt verba illa Psalmistae. Speravit in Domino, eripiat eum, salvum faciat eum, quoniam vult eum . HIERON. Fraudulenta promissio quod ei credant, si descendat nunc de cruce. Quid est majus? de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum resurgere? Resurrexit, et non credunt. Ergo si de cruce descenderet, non crederent. Sed mihi videtur hoc daemones immisisse. Statim enim ut fuit crucifixus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires DA. Sed Dominus permanet in patibulo, ut eos destruat. Ideo quoque de cruce descendere neglexit, quia etiam quosdam de illis qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
on erat difficile de cruce descendere. sed
paternȩ uoluntatis explendum erat sa¬
cramentum. & maiora oꝑa in cruce positus
agebat. totiꝰ commnotione naturȩ. Teronimꝰ.
lasphemant autem qui p̃tergrediunt᷑
uiam. & in recto itinere scripturarũ
incedere nolunt. Mouebant capita. quia
antea mouerant pedes. nolentes stare supͣ pet᷑m.
mnes quippe heretici. Origenes.¬
p̃tereuntes & declinantes blaspbema¬
bant itĩm. non habentes caput firmum. seo
mouentes illud sursum & deorsum. qm̃ non
sunt prudentes nec babent oculos suos in ca¬
pite suo. in quo habere debuerant. ȩccłaste di
nemo in sp̃u clĩ loquens dicit anathema itĩu.¬

Expanded text:
on erat difficile de cruce descendere. Sed paternae voluntatis explendum erat sacramentum, et majora opera in cruce positus agebat totius commotione naturae. HIERON.--GREGOR. Blasphemant autem qui praetergrediuntur viam, et in recto itinere Scripturarum incedere nolunt. Movebant capita, quia antea moverant pedes, nolentes stare supra petram. Omnes quippe haeretici praetereuntes et declinantes, blasphemant Jesum, non habentes caput firmum; sed moventes illud sursum et deorsum, quoniam non sunt prudentes, nec habent oculos suos in capite suo, in quo habere debuerant, Ecclesiaste dicnemo in spiritu loquens, dicit anathema Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
t cum hec diceret crubescebant omnes
aduersarii ciꝰ & omnis ppłs gaudebat
in uniucrsis quȩ glo̾se fiebant ab eo. Qui
de dietis saluatoris erubescunt. ficulncȩ steri¬
li se compandos ostenclunt: qui gaudent de
miraculis exꝰ. ad filiam abrabȩ. hoc ẽ. ad ȩccle¬
siam fidei se ꝑtincre acclarant.

Expanded text:
cum haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se comparandos ostendunt; qui gaudent de miraculis ejus, ad filiam Abrahae, hoc est, ad Ecclesiam fidei se pertinere declarant.
Abbreviated transcription (Latin):
aspiraret dies. & remouerentur umbrȩ. Nes¬
ciebat archisynagogꝰ sex dies significare sex
ȩtates in quibꝰ uoet oꝑari. sabbatum uͦ signi¬
ficare requiem ȩitrnam. in qua non cessabunt
iusti a bono oꝑe cũ laudabunt dm̃ ũtiq d̃s ab
oꝑibꝰ mundi sabbato requienit. s in oꝑibꝰ
sc̃ificationis. uocando. iustificando. guber¬
nando iugit̾ ꝑseuerat. U nde lex in salbato
non hominem curare. s seruilia oꝑa facere
il ẽ. peccatis grauari ꝓbibuit. Res pon¬
dens autem urĩc dixit. Hy pochrit. unus¬
quisꝙ sabbato non soluit bouem suum aut
asinum a p̃sspio & ducit adaquare: Hane¬
autem filiam abrabȩ qiuam alligauit satha¬
nas ecce decem & octo annuis. non oportuit solui
a uinelo isto die sabbati: Aitiori sensu bos
& asinus significant uideum & grecum: de
quorum uocatione scriptum ẽ. Bos cognouit
possessorem suum. & asinus p̃scpe dñi sui.
Qui uterq peccati unculis ab solutus ꝑ pre¬
dicationẽ. deposuit sitim huiꝰ mundi. bau¬

Expanded text:
aspiraret dies et removerentur umbrae . Nesciebat archisynagogus sex dies significare sex aetates, in quibus licet operari, Sabbatum vero significare requiem aeternam, in qua non cessabunt justi a bono opere cum laudabunt Deum. Utique Deus ab operibus mundi Sabbato quievit, sed in operibus sanctificationis vocando, justificando, gubernando, jugiter perseverat. Unde lex in Sabbato non hominem curare, sed servilia opera facere, id est, peccatis gravari prohibuit. Respondens autem Jesus, dixit: Hypocritae, unusquisque Sabbato non solvit bovem suum aut asinum a puam alligavit Satanas ecce decem et octo annis, non oportuit solvi a vinculo isto die Sabbati. Altiori sensu bos et asinus significant Judaeum, et Graecum, de quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Qui uterque peccati vinculis absolutus per praedicationem, deposuit sitim hujus mundi hau
Abbreviated transcription (Latin):
inchͤintis grę ꝑ infirina oꝑa languit. decẽ
a octo annis mulicr curua fuit. Nec pote¬
rat dir sum aspicere. quia iudea terrena sa¬
piens ae celestibꝰ non cogitabat. audicns per
ꝓpbam. si uolueritis & me audieritis. bona ter¬
iz manducabitis. Quo contra menbris ȩccłe
dicit apłs. Que sursum sunt sapite non auȩ
suꝑ terram. Quam cum uidisset rĩc uo¬

Expanded text:
inchoantis gratiae, per infirma opera languit, decem inchoantis gratiae, per infirma opera languit, decem et octo annis mulier curva fuit. Nec poterat sursum aspicere, quia Judaea terrena sapiens, de coelestibus non cogitabat, audiens per prophetam: Si volueritis et me audieritis, bona terrae manducabitis . Quo contra membris Ecclesiae dicit Apostolus: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Quam cum vidisset
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m infirmitatis anns de¬
cem & octo. & erat inclina¬
Sta. nec omiuino poterat iursum respicit.¬
Diola de ficu parabola adñs in synagoga doca¬
isse narratur. ut intimaret hoc. ẽẽ. fruc tum
in ficulnea querere & non inucnire. quod uer¬
bum synagoge p̃dicabat nec recipiebatur.
Quam tamen ne totam exstirpandam ꝓ ste¬
rlitate putares. s reliquias ꝑ gr̃ãm. ẽẽ. sal¬
uandas seires. mox ibidem sinatio eius in par¬
te sub incuruę mulieris specie subsequitur.
Iaem enim significat siculnea reseruata quod
mulier erecta. & idem tercio adñm uenisse
aa ficuineam infrucꝰtuosam. quod mulierẽ
aeccm & octo annis fuisse incuruatam. Sena¬
rius enum in quo mundi creat᷑a ꝑfecta subsistit.
oꝑum ꝑfectionem ostendit. & in trigonum
auetus decem & octo facit. Q uia gͦ homo
qui sexta die factus ẽ. oꝑa ꝑfecta habere no¬
luit. s in tribꝰ temꝑibꝰ dominicȩ uisitati¬
onis. scilicet ante legem. sub lege. in exordio

Expanded text:
m infirmitatis annis decem et octo, et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicereDicta de ficu parabola, dominus in Synagoga docuisse narratur, ut intimaret hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire quod verbum Synagogae praedicabat, nec recipiebatur. Quam tamen ne totam exstirpandam pro sterilitate putares, sed reliquias per gratiam salvandas esse scires, mox ibidem sanatio ejus in parte sub incurvae mulieris specie subsequitur. Idem enim significat ficulnea reservata, quod mulier erecta, et idem tertio Dominum venisse ad ficulneam infructuosam quod mulierem decem et octo annis fuisse incurvatam. Senarius enim in quo mundi creatura perfecta substitit, operum perfectionem ostendit, et in trigonum ductus, decem et octo facit. Quia ergo homo qui sexto die factus est, opera perfecta habere voluit, sed in tribus temporibus Dominicae visitationis, scilicet ante legem, sub lege, in exordio
Abbreviated transcription (Latin):
& confestim erecta ẽ. & glorificabat dm̃. U i¬
dit p̃destinanddo ꝑ grãm. uocauit illustran¬
do ꝑ docꝰtruiam. imposuit manus donis
sp̃ualibꝰ adiuuando illam. erexit in oꝑibꝰ bo¬
nis ad dei glorificationem. Quos inquit apo¬
stoł p̃destinauit hos & uocauit. & quos uo¬
cauit hos & iustificauit. quos autem iustifi¬
cauit illos & magnificauit. Hec mulier
non nisi pꝰ decem & octo annos erigi potuit.
quia humana natura hanc corruptionem
dcponere & aid incorruptelam ȩternş beatitu¬
dinis erigi non poterit. nisi prus imple¬
uerit legem. quȩ in decem p̃ceptis continct᷑.
& grãm. in qua xp̃i resurrectio facta ẽ. & nr̃a

Expanded text:
recta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus, donis spiritualibus adjuvando illam, erexit in operibus bonis ad Dei glorificationem. Quos, inquit Apostolus, praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos et justificavit, quos autem justificavit, illos et magnificavit . Haec mulier non nisi post decem et octo annos erigi potuit, quia humana natura hanc corruptionem deponere, et ad incorruptelam aeternae beatitudinis erigi non potuit, nisi prius impleverit legem, quae in decem praeceptis continetur, et gratiam, in qua Christi resurre
Abbreviated transcription (Latin):
anima pꝰ corpis desidiam. suꝑna gr̃a renoua¬
ri cupiens. pͥsea consuetudie peccatoꝵ retar¬
datur. sepe init̃ orationes & suaue colloquium
cum año turba cogitationum. aciem mentis.
ne xp̃c uideatur int̾cludit. Tunc gͦ tectũ
domus in qua xp̃c docet. ẽ. ascendendum. id ẽ.
sacrę scripturȩ sublimitas appetenda. lexq do¬
mini aie nocteq meditanda. Patefacto tecto
eger ante it̃m submittitur. quia reseratis
scͥpturȩ mysteriis ad noticiam xp̃i ꝑuenitus.
uili litt̾arum uelamine. si sit qui reseret. diuma
spͥualis gr̃ȩ uirtus iuenitur. Quod autem
cum iecto deponitur. significat ab homine ad¬
huc in ista carne constituto xꝑ̃m debere cogno¬
sci. De lecto surgere. ẽ. animam se ã carnalibꝰ¬
desideriis abstraere. Dicit gͦ. Surge de torpore
negligentiȩ. & corpꝰ in cuius desideriis iacusti.
in exercitia bonorum oꝑum aitolle. & sic do¬
mum habitationis ȩternȩ ingredere. Uel

Expanded text:
anima post corporis desidiam superna gratia renovaanima post corporis desidiam superna gratia renovari cupiens, prisca consuetudine peccatorum retardatur; saepe inter orationes et suave colloquium cum Domino, turba cogitationum aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Tunc ergo tectum domus in qua Christus docet, est ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas appetenda, lexque Domini die nocteque meditanda . Patefacto tecto, aeger ante Jesum submittitur; quia reseratis Scripturae mysteriis, ad notitiam Christi pervenitur. vili litterarum velamine, si sit qui reseret, divina spiritualis gratiae virtus invenitur. Quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine adhuc in ista carne constituto, Christum debere cognosci. De lecto surgere, est animam se a carnalibus abstrahere. Dicit ergo: Surge de torpore negligentiae, et corpus in cujus desideriis jacuisti, in exercitia bonorum operum attolle, et sic domum habitationis aeternae ingredere. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
am. Et stupor app̃bendit om̃s: & magnifica¬
rant dm̃. Et repleti sunt tumore dicentes:
quia uidimus mirabilia bodie. E. t glorifica
uͥ sine mora salus in uisueiꝰ completur.
Unde merito qui aderant relictis blasphemiis
stupentes ad̃ laulem conuertuntur tantȩ ma¬
iestatis. ne: tunerent si crederent sane & dilige¬
rent ꝑfecte. Curatio paralxtici indicat
animȩ saluanationem suspirantis ail xp̃m.
get ministris qui eam xp̃o offerant. idẽ. docto¬
ribꝰ qui spem intercessionis suggerant. Mar¬
co narrante quatuor portitores fuerunt. sine
quia quatuor euangelistis p̃dicantium uirtus
firmatur: siuie quatuor uirtutibꝰ fidutia men¬
tis ad ꝓmerendum sospitatem erigitur. De
quibꝰ in ȩternȩ sapientiȩ iaude dr̃. Sobrieta¬
tem & sapientiam docet. & iusticiam & uirtutẽ.
Has ĩmulli prudentiam. fortitudinem. temꝑan¬
tiam & iusticiam appellant. Desiderantibꝰ pa¬
lyticumn offerre xp̃o turba obsistit. quia sepe

Expanded text:
por apprehendit omnes, et magnificabant Deum, et, repleti sunt timore, dicentes, quia vidimus mirabilia hodie. Et glorificaverine mora salus in jussu ejus completur. Unde merito qui aderant, relictis blasphemiis, stupentes ad laudem convertuntur tantae majestatis, nec timerent, si crederent sane et diligerent perfecte. Curatio paralytici, indicat animae salvationem suspirantis ad Christuget ministris qui eam Christo offerant, id est, doctoribus qui spem intercessionis suggerant. Marco narrante, quatuor portitores fuerunt: sive quia quatuor Evangelistis praedicantium virtus firmatur, sive quatuor virtutibus fiducia mentis ad promerendam sospitateam erigitur, de quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem et sapientiam docet, et justitiam et virtutem . Has nonnulli prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, appellant. Desiderantibus paralyticum offerre Christo, turba obsistit; quia saepe
Abbreviated transcription (Latin):
cadens interram. multos fructus afferat. Uo¬
lendo enum preire scandalum mͥ es. ul ẽ. me
offendis. Sciat prudens lector petro hanc bea¬
titudinem. quodcumnq ligaucris suꝑ terram
& cȩtera. in futuro ꝓmissam. nam si statun
data. ec̃t ei. nunquam ineo prauȩ confessio¬
ni error locum inuenisset.clxx. R lx¬

Expanded text:
cadens in terram, multos fructus afferat. Volendo enim praeire scandalum mihi, id est, me offendis. Sciat prudens lector, Petro hanc beatitudinem, quodcunque ligaveris super terram et caetera, in futuro promissam. Nam, si statim data esset ei, nunquam in eo pravae confessionis error locum invenisset. M.
Abbreviated transcription (Latin):
trum sint paral tico peccata dimissa.
soius nouerat qui dimitcebat. Surgere
autem & ambulare manifestum erat om̃ibꝰ
qui uidebant. Eit autem uisibile signum.
ut ꝓbetur inuisibile. l. ectum tolle. ut qͦd fuit
testimonium infirmitatis. fit ꝓbatio sauitatis.
⁊ autem sciatis & cęt̾a. usq iluc ait pa¬
rarytico. uerba sunt eũgłistȩ. Quasi di-¬
cat lectoribꝰ eũgłii. Lili murmurabant de
dixerat dimit¬
tuntur tͥ peccata. Sego dico uobis eum
dixisse paral tico surge: ut ꝑsanationem
eius sciatis. quia filius hominis & tunc ba-¬
buit. & ht̃ potestatem anmitendi peccata
Ueluerba xp̃i possunt:. ẽẽ. ita. Uos cogitatis¬

Expanded text:
trum sint paralytico peccata dimissa solus noverat qui dimittebat. Surgere autem et ambulare manifestum erat omnibus qui videbant. Fit igitur visibile signum ut probetur invisibile. Lectum tolle ut quod fuit testimonium infirmitatis sit probatio sanitatis. « Ut autem sciatis, » etc. usque illuc: « ait paralytico; » verba sunt evangelistae, quasi dicat lectoribus Evangelii: Illi murmurabant de dixerat: « Dimittuntur tibi peccata; » sed ego dico vobis eum dixisse paralytico: « Surge, » ut per sanationem ejus sciatis quia Filius hominis, et tunc habuit, et habet potestatem dimittendi peccata. Vel verba Christi possunt e
Abbreviated transcription (Latin):
u̾abet & distribuat. qui ñ ẽ. tantȩ uirtutis. de
biis que babet elemosinam det. B ed a.
ot enim p̃cipitur ut nicbil pecuniȩ ad usꝰ
necessarios a scĩs rescruetur. cum & ipse dñs
cui ministrabant angłi ad informandam
eccłam loculos babuisse iegatur.L.cL II.
Iacite uobis sacculos qui ñ uete oo. xL.uI.¬
rascunt. thesaurum ñ deficientem in cȩlis.
Sensus ẽ. E lemosinas abscondite uobis. id ẽ.
ad commodum ur̃m. in sinu pauꝑis. quarũ
merces maneat incelis. hoc ẽ. in spualibꝰ ce

Expanded text:
habet et distribuat, qui non est tantae virtutis, de habet et distribuat, qui non est tantae virtutis, de his quae habet eleemosynam det. BEDA. Non enim praecipitur ut nihil pecuniae ad usus necessarios a sanctis reservetur, cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, ad informandam Ecclesiam, loculos habuisse legatur . L.acite vobis sacculos qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in coelis. Sensus est: Eleemosynas abscondite vobis, id est, ad commodum vestrum in sinu pauperis, quarum merces maneat in coelis, hoc est, in spiritualibus et
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc capitulo animadũtendum ẽ. ñ solum
ẽẽ. iactantiam in nitore corporũ. s etiam in
ipsis sordib. Et quia turpissimum ẽ. ungue¬
re caput. ad interiora hoc p̃ceptum ꝑtinet.
Caput g̃ ungit qui mente letatur atq rati¬
one. que recte caput animȩ accipitur. Faciẽ
lauat qui cor mundat. ut dm̃ uidere possit
Qui autem in ꝓfessione xpiana inusitato
squalore ac sordib intentos in se homines facit
sola uoluntate ñ necessitate. cȩteris euis oꝑib
potest conici qualis fuerit. Unde dñs ũcepit
lupos cauendos sub ouina pelle. Ex fruc̃ tibꝰ
inquit eorum cognoscetis eos. Recte caput
animȩ mentem accipimus. qua cogitatio¬
nes reguntur.
in ieiunio. quia pat̾ complacita bonitate da¬
bit uobis regnum Be o a.¬
regem elec torum nominat pusillum.
uel ob compationem maioris numeri.
rȩꝓborum. uel potius ob bumilitatis deuotio¬
nem. qua puenitur ad celeste regnum.
Uiꝓ celo mundana omnia sꝑnit. uendat quȩ

Expanded text:
n hoc capitulo animadvertendum est, non solum esse jactantiam in nitore corporum, sed etiam in ipsis sordibus. Et quia turpissimum est ungere caput, ad interiora hoc praeceptum pertinet. Caput ergo ungit, qui mente laetatur atque ratione, quae recte caput animae accipitur. Faciem lavat, qui cor mundat, ut Deum videre possit. Qui autem in professione Christiana inusitato squalore ac sordibus intentos in se homines facit sola voluntate, non necessitate, caeteris ejus operibus potest conjici, qualis fuerit. Unde Dominus praecepit lupos cavendos sub ovina pelle. Ex fructibus eorum, inquit cognoscetis eos . Recte caput animae mentem accipimus, qua cogitationes reguntur. in jejunio; quia pater complacita bonitate dabit vobis regnum. Gregem electorum nominat pusillum, vel ob comparationem majoris numeri reproborum, vel potius ob humilitatis devotionem, qua pervenitur ad coeleste regnum.  Qui pro coelo mundana omnia spernit, vendat quae
Abbreviated transcription (Latin):
lem sibi fuium generare. Dño meo dicit da¬
Luid. non scđm quod de eo natus.ẽ. s scdm qͦd
de patre semꝑfuit. Quod autẽ a patre subi¬
ciuntar inimici siue nolentes siue uolentes.
non infirmitatẽ filii s: unitatẽ naturȩ. quã
in altero alter oꝑatur. significat. Nam & filiꝰ
subicit inimicos patͥ. quia patrẽ clarificat
suꝑ terrã. S ic interrogatio it̃u nobis ꝓficit

Expanded text:
lem sibi Filium generare. Domino meo dicit David, non secundum quod de eo natus est, sed secundum quod de Patre semper fuit. Quod autem a Patre subjiciuntur inimici, sive volentes sive nolentes, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam et Filius inimicos subjicit Patri, quia Patrem clarificat super terram. Sic inte
Abbreviated transcription (Latin):
uoil lAcas ait dabit sp̃m bonum
ꝓ qͦ math e eus posuit dabit bona.
ostendit sp̃m scm̃ E distributorem. ẽe.
omnium bonorum
sp̃ualium. Mystice
panis in¬
telligitur karitas ꝓpt̾ appetitum tam necessa¬
rium. ut sine illa cȩtera nicbil sint. sicut
sine pane inops ẽ. mensa. Cui contraria ẽ. cor¬
dis duritia. quam lapidi comparauit. Piscis
ẽ. fides inuisibilium. Sicut enim piscis sub
tegum̃to aquarum nascitur. uiuit et alitur.
ita fides aue in dm̃ ẽ. inuisibilit̾ in corde gignit᷑.
auxilio diuinȩ ꝓtectionis ne deficiat nutrit᷑. ĩ uisi
bili p̃mioꝵ ĩtuitu bñ oꝑatur. Qͦd etiam fidess
huius mundi fluc̾tibꝰ circumlatrata non
frangitur. recte pisci comꝑatur. Cui contra¬
rium posuit serpentem. ꝓpt̾ uenena infideli-¬
tatis. que etiam pͥmo homini male suadendo
p̃seminauit. S pes ouo comꝑatur. nondam
enim ꝑuenit ad rem. sicut ouum nondum ẽ.
pullus. sed fouendo sꝑatur. Cui contrarium
posuit scorpionem. cuius aculeus uenenatꝰ

Expanded text:
uod Lucas ait, dabit spiritum bonum, pro quo Matthaeus posuit, dabit bona, ostendit Spiritum sanctum distributorem esse omnium bonorum spiritualium. Mystice panis intelligitur charitas propter appetitum tam necessarium, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane inops est mensa. Cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis est fides invisibilium. Sicut enim piscis sub tegumento aquarum nascitur, vivit et alitur; ita fides, quae in Deum est, invisibiliter in corde gignitur,auxilio divinae protectbili praemiorum intuitu bene operatur. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit serpentem propter venena infidelitatis, quae etiam primo homini male suadendo proseminavit. Spes ovo comparatur: nondum enim pervenit ad rem, sicut ovum nondum est pullus, sed fovendo speratur. Cui contrarium posuit scorpionem, cujus aculeus venenatus
Abbreviated transcription (Latin):
ymonem quem cognominauit petrum &
andieam fic̃m eius. iacobum ⁊ ebedei. &
obanniem fiẽm iacobi. quib imposuit nomina
boanerges. quod ẽ. filii tonitrui. philiipum & bar¬
tholomeum. inatheum & thomani. iacobum al¬
phei. & Symonem qui uocatur ⁊elotes. uidam
lacobi. & uidam scariotb qui fuit. ꝓditor. Teroniuꝰ.
Io montana conscendit ut turbas ad altiora
traberet.S ed turbis ascndere ñ ualentib
secuntur discipłi. Quib sedens loquitur. non
enim intelligerent illum loquentem in maiestate
turbas quodamm̃ a longe secutas fuisse. &
serm̃onem quem matheus & lucas diuerse narrant.
aulisse cum discipłis in aliqua planitie lateris mon¬
tis postquam añs illos in monte elegit. & forte tunc
etiam multa cis dix̃. quȩ scripta ñ babemus. Quod
si quis affirmare contendat inatb̃m & lucam non
unum. sea duos retulisse sermones. nil tam̃ ꝓhibet
in hoc oꝑe uixta regulas p̃occupandi. sen recapitu¬
laudi colligi eos in unum.

Expanded text:
monem quem cognominavit Petrum et Andream, fratrem ejus, Jacobum Zebedaei et Joannem fratrem Jacobi, quibus imposuit nomina Boanerges, quod est, filii tonitrui. Philippum et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam, Jacobum Alphaei, et Simonem qui vocatur Zelotes, Judam Jacobi et Judam Scarioth, qui fuit proditor. HIERON. Ad montana conscendit, ut turbas ad altiora traheret. Sed turbis ascendere non valentibus, sequuntur discipuli. Quibus sedens loquitur: non enim intelligerent illum loquentem in majestate turbas quodammodo a longe secutas fuisse et sermonem quem Matthaeus et Lucas diverse narrant audisse cum discipulis in aliqua planitie lateris montis, postquam Dominus in monte illos elegit; et forte tunc etiam multa eis dixit, quae scripta non habemus. Quod si quis affirmare contendat, Matthaeum et Lucam non unum sed duos retulisse sermones, nil tamen prohibet, in hoc opere juxta regulas praeoccupandi seu recapitulandi colligi eos in unum.
Abbreviated transcription (Latin):
bũt opinio euis ulẽ. fama ꝑ totam syriã.
Syria ẽ. omnis regio ab eufrate usq ad
mare magnum. a capadocia usq in egẏptum.
contuiens int̾ alias ꝓuincias palestinam in
qua uidei babitant. Tormenta idieit acutas pas¬
siones ñ diutaturnas. lunatie. ꝓpͥe sunt qͥ
non semꝑ sensum amittunt. sedd aliquando
ꝑ lunationes. unde demones lunaria temꝑa
obseruare facientes. creaturam infamare cupie¬
bant. Paralitici sunt contracti. uel menbris disso¬
luti. Decapolis ẽ. queilam regio decem arbium.
De transiora anem. ilẽ de loe qui ẽ ultra ioru¬
It letinebant eum ne discederet ab eis.

Expanded text:
biit opinio ejus, id est, fama per totam Syriam Syria est omnis regio ab Euphrate usque ad mare magnum, a Cappadocia usque in Aegyptum, continens inter alias provincias Palaestinam in qua Judaei habitant. Tormenta dicit acutas passiones, non diuturnas. Lunatici proprie sunt, qui non semper sensum amittunt, sed aliquando per lunationes, unde daemones lunaria tempora observare facientes, creaturam infamare cupiebant. Paralytici sunt conracti, vel membris dissoluti. Decapolis est quaedam egio decem urbium. De trans Jordanem, id est, de loco qui est ultra JordEt detinebant illum ne disc
Abbreviated transcription (Latin):
io affectu desiderantes quid diuina iuberet
uoluntas. accipunt responsum ñ pange¬
ium. sed a dño diuinitus edocentur. ne redeant
nere pͥoris uitȩ abstinere. G resorius.
er aliainuiam ad regionem nram regre¬
dimur obediendo. a qua discessimus ino¬
bediendo.

Expanded text:
o affectu desiderantes quid divina juberet voluntas, accipiunt responsum non per angelum, sed a Domino divinitus edocentur, ne redeant nere prioris vitae abstinere. GREGORIUS. Per aliam viam ad regionem nostram regredimur obediendo, a qua discessimus inobediendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ensus ẽ. C erte dĩe uerum ẽ. quod dicis.¬
non ẽẽ. bonum panem filiorum mittere
canum conuenient facere potes. naniȩt ꝓetiã
id ẽ. certe catelli edunt de micis. E rgo si sum
indigna cui integium panem prebeas. saitem
dam filiȩ mec sanitatem. quasi micam com¬
paratione multorum mirabilium quȩ fecisti
scriptura sc̃a panem uitȩ ministrans.
Hinc ȩccłã dicit. Parasti in conspectu meo
mensam. Micȩ sunt interna mysteria scrip¬
turarum. quibꝰ humilium corda refieiuntur
uixta ulud. Adipe frumenti satiat te. Nong̾
crustas edunt catelli. quia conuersi ad fidem
degentibꝰ non littere suꝑficiem. s sp̃ualem in¬
quirut medullam. Et hoc sub mensa domi¬
noꝵ. dum uerbis sacri eloquii humilit subditi
officia cordis & corꝑis supponunt. ad implenda
precepta.
el dĩi mense possunt intelligi. scriptura

Expanded text:
ensus est: Certe, Domine, verum est quod dicis,e bonum panem filiorum mittere canum convenienter facere potes; nam et pro etiam, id est certe catelli edunt de micis. Ergo si sum indigna cui integrum panem praebeas, saltem da mihi filiae meae sanitatem, quasi micam comparatione multorum mirabilium quae fecisti. Scriptura sacra, panem vitae ministrans. Hinc Ecclesia dicit: « Parasti in conspectu meo mensam . » Micae sunt interna mysteria Scripturarum, quibus humilium corda reficiuntur, juxta illud: « Adipe frumenti satiat te . » Non ergo crustas edunt catelli, quia versi ad fidem de gentibus non litterae superficiem, sed spiritualem requirunt, medullam, et hoc sub mensa dominorum, dum verbis sacri eloquii humiliter subditi officia cordis et corporis supponunt ad implenda praecepta. Vel Domini mensae possunt intelligi Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
st ut ait beatus augustinus. infeiorum
substantia incorꝑalis. Et ideo merito que¬
ritur. unde sub terris dicuntur inferi ẽẽ. si cor¬
ꝑalia non sunt loca. aut unde inferi appellant᷑.
si sub terris non sunt. Sed idem docꝰtor dicit.
Ideo sub terris dicuntur inferi uel creduntur.
quia congruent̃ in sp̃u ꝑ illas corꝑalium rerum
imaguiies sic demonstrantur. ut qm̃ defunctoꝵ
auimȩ inferis digne carnus amore peccauerunt.
ad illas corꝑalium rerum similitudines exhibe¬
antur. quib carne mortui solent sub terra con¬
di. Nonnulli ex bac sententia augustini sen¬
tiunt. quod ubicumq peccator fuerit. ibi ele¬
menta cruciabunt eum. & in corpe suo. & exlo¬
cis adiacentib. Est enun ꝓbabile ut anima.
quȩ sua sponte sumit a carne fomentum pec¬
candi. nolens ab eadem recipiat fomentum
cruciatus. Et quia penȩ illȩ accutissimȩ ac
sempiternȩ erunt. non imꝓpͥe ignis ȩternus
appellantur. Merito infernales. & sub terra

Expanded text:
st, ut ait beatus Augustinus, inferorum substantia incorporalis. Et ideo merito quaeritur, unde sub terris dicuntur esse inferi, si corporalia loca non sunt; aut unde inferi appellantur, si sub terris non sunt. » Sed idem doctor dicit: « Ideo sub terris dicuntur inferi vel creduntur, quia congruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sic demonstrantur. Ut quoniam defunctorum animae inferis dignae, carnis amore peccaverunt, ad illas corporalium rerum similitudines exhibeantur, quibus carne mortui solent sub terra condi. » Nonnulli ex hac sententia Augustini sentiunt quod ubicunque peccator fuerit, ibi elementa cruciabunt eum et in corpore suo, et ex locis adjacentibus. Est enim probabile ut anima, quae sua sponte sumit a carne fomentum peccandi, nolens ab eadem recipiat fomentum cruciatus. Et quia poenae illae acutissimae ac sempiternae erunt, non improprie ignis aeternus appellantur. Merito quoque infernales et sub terra
Abbreviated transcription (Latin):
rasi finem libri ponit euangelista. ad mag¬
nam cõminendationẽ sacram̃ti. secuturȩ nar¬
rationis. faciens ei quodãm̃ eminentiorẽ locũ.

Expanded text:
asi finem libri ponit evangelista ad magnam commendationem sacramenti secuturae narrationis, faciens ei quodammodo eminentiorem locum.
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ. hoc ẽ. impator eredentium. & confiten¬
unc crucifixerunt cum eo duos latrones
aram. & non dampnatoꝵ locꝰ. & idco
dñi ibi crucifigitur. ut suscitet adam. duo la¬
trones. quare in eodem loco erucifiguntur:
cant cos qui sub fide & confessione xpi
uel agonem martyrii. uel quelibet instituta
artioris continentiȩ subeunt. S ed qui ꝓ sola
gła ȩterna. fide dextri latronis signantur.
Qui uͦ ꝓ alio. latrone sinistro signantur.
De illis quidem dictum ẽ. B y a.¬
beati qui ꝑsecutionem patiuntur ꝓp̃t¬

Expanded text:
oc est, imperator credentium et confitenunc crucifixerunt cum eo duos latrones,Adam, et non damnatorum locus: et ideo Dominus ibi crucifigitur, ut suscitet Adam, duo latrones quare in eodem loco crucifiguntur? cant eos, qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii vel quaelibet instituta arctioris vitae subeunt. Sed qui pro sola aeterna gloria, fide dextri latronis signantur. Qui vero pro alio, latrone signantur sinistro. De illis quidem dictum est: Beati qui persecutionem patiuntur p
Abbreviated transcription (Latin):
circumcisoꝵ. sp̃u non littera. Et ideo
pylatꝰ quod seripsit scripsit. quia dũi quod
dixit dixit. Impletur ꝓpb̃ia quȩ dicit. Ne
corrumpas tytuli inscriptionem. Prefatt au¬
tem tres linguȩ. p̃ cȩteris cminebant. hebrea
ꝓpt̃ uideos in lege głantes. greca ꝓpt̃ gentium
sapientes. latina ꝓpt̾ romanos pene omib
iam tunc gentib imꝑantes. Uelint noluit ꝙͣ¬

Expanded text:
circumcisorum; spiritu, non littera Et ideo Pilatus quod scripsit, scripsit; quia Dominus quod dixit, dixit. Impletur prophetia quae dicit: Ne corrumpas tituli inscriptionem. Praefatae autem tres linguae prae caeteris eminebant. Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Graeca, propter gentium sapientes; Latina, propter Romanos pene omnibus jam tunc gentibus imperantes.
Abbreviated transcription (Latin):
usteritatẽ qua p̃ceꝑat
amicos ꝓpt̾ dĩn ampu¬
tandos temꝑat. dicens. Sic pre¬
cipio seucritatẽ. ut clementiam doceam.
Quantum in nobis .ẽ. nolite contempnere.¬

Expanded text:
usteritatem qua praeceperat amicos propter Deum amputandos temperat, dicens: Sic praecipio severitatem, ut clementiam doceam. Quantum in vobis est, nolite contemnere
Abbreviated transcription (Latin):
Efat autem cum eis & petrꝰ stans. & calefaci¬
ens se: ut uideret finem M CCCUII.
iectionis ignis. ẽ. & cupiditatis. De hoc
dr̃. ignem ueni mittere in terram. & quid uo¬
lo nisi ut ardeat. De illo. ecce uos omnes ae¬
cendes ignem. accincti flamnus. ambulate ĩ
lumine ignis ur̃i. Iste suꝑ credentes in cȩna¬
culo syon descendens. uariis linguis dm̃ lauda¬
re docuit. ille instincꝰtu maligni sp̃e accensꝰ
in atcio annȩ ad negandum & blasphe man¬
dum cdñm linguas ꝑfiderum armabat. Qͦ
enim intꝰ in domo pͥncipis maligna synodꝰ
sac̾dotum gerebat. hoc ignis in atrio foris int̾
frigora noctis. mat̾ialit̾ accens typice mon¬
strabat. E rigore torpens ad horam petrus. psecu¬
torum prunis calefieri cupiebat. quia temꝑa¬
us cominocli solatiuim ꝑfidorum societate que¬
tebat. S ed mox respectus a dño. cum ignem
eorum reliquit. infidelitatẽ cordis abiceit.
Quod autem in atrio. eẽt. ut uideret finem.

Expanded text:
Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciErat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se, ut videret finem. BEDA. ionis ignis, est et cupiditatis. De hoc dicitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? De illo ecce vos omnes accedentes ignem, accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri. Iste super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis Deum laudare docuit. Ille instinctu maligni spiritus accensus, in atrio Annae ad negandum et blasphemandum Dominum linguas perfidorum armabat. Quod enim intus in domo principis maligna synodus sacerdotum gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus, typice monstrabat. Frigore torpens ad horam Petrus, persecutorum prunis calefieri cupiebat; quia temporalis commodi solatium, perfidorum societate quaerebat. Sed mox respectus a Domino, cum ignem eorum reliquit, infidelitatem cordis abjecit. HIERON. Quod autem in atrio esset ut videret finem,
Abbreviated transcription (Latin):
iuid sͥ uult q̃d pͥma eum ꝓdit ancilla.
cum uiri cum ñ potuerint recognoseẽ
mulier pͥma resurrexisse dñm iudit. ut cre¬
derctur ueterem p̃uaricationis errorem abo.¬
leuisse etiam in sexu femineo. Q uidam pio
erga petrum affectu locum hunc ita inter¬
p̃tantur. quasi benedixerit. se illum ñ nosse.
quem nemo ꝑfecte nouit nisi pat̾. Iterum
quod inquisitꝰ dix̃. obomo non sum. int̾ptati
sunt quia maluit se negare quam xꝑm. Qd
dicis. dicunt sc sacrilegia corum nescuis. &
reꝓbando dampnare. Sed has expositiores &
añs friuolas. cẽ. contestatur. qui ter ne.¬
gandum sc a petro p̃dixerat. & ipse petrus
qui se non de industria hȩc locutum subse¬
quentibꝰ lacrimis manifestat. Deiuq non so¬
lum negat xꝑm. qui dicit eum non eẽ. xꝑm.
sea qui negat se. ẽẽ. xp̃ianum. qui se negat eiꝰ
discipulum. & ita impletur quod dr̃x dñs ter
tabant autem serui & ministri ad pru¬
nas quia frigꝰ erat. & calefaciebant se.

Expanded text:
uid sibi vult quod prima eum prodit ancilla, cum viri eum potuerint recognosceremulier prima resurrexisse Dominum vidit, ut crederetur veterem praevaricationis errorem abolevisse etiam in sexu femineo. Quidam pio erga Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse, quem nemo perfecte novit nisi Pater Iterum quod inquisitus dixit: O homo, non sum, interpretati sunt, quia maluit se negare quam Christumdicis, dicunt se sacrilegia eorum nescire, et reprobando damnare. Sed has expositiones et Dominus frivolas esse contestatur, qui ter negandum se a Petro praedixerat; et ipse Petrus, qui se non de industria haec locutum subsequentibus lacrymis manifestat. Denique non solum negat Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed qui negat se esse Christianum, qui se negat ejus discipulum; et ita impletur quod dixit Dominus, Ter tabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se.
Abbreviated transcription (Latin):
to patre & matre puellȩ. & qui secum erant.
ingredit᷑ ubi erat puella iacens & tenens ma-¬
autẽ annoꝵ duodecim. Et opstupuerunt oẽs
timore maxuno. Et p̃cepit illis uehement̃ ut
nemo id sciret. Et iussit dari illi manducare.
Et exiuit fama hȩc. in utuuersam terram illã.

Expanded text:
atrem puellae, et qui secum erant, ingreditur ubi erat puella jacens; et tenens maautem annorum duodecim; et obstupuerunt omnes timore maximo. Et praecepit eis vehementer, ut nemo id sciret. Et jussit dari illi manducare. Et exivit fama haec in universam terram illam.
Abbreviated transcription (Latin):
festim sanata sit. At ipse dix̃. fides tua te sal¬
uam fecit. U̾ade in pace. & esto sana aplagatua
Adhuc eo loquente. quidam uenit aid archisy¬
nagogum dicens ei. quia mortua ẽ. filia tua.
quid ultra uexas magistrum: Lħ̾s autẽ au¬
dito hoc uerbo. ait arcbisy nagogo. Noli tuñe
crede tantum. & salua crit. Et ñ admisit quẽqͣ
sequi se. nisi petrum & iacobum. & iobannem
srẽm iacobi. Et cum ueniss: indomum archi¬
synagogi. uidit tibicines & tutbam tumul¬
tuantem & flentes & eiulantes multum. &
ingressꝰ dicebat. recedite. Non ẽ. enim mortua

Expanded text:
tua te salvam fecit. Vade in pace, et esto sana a plaga tua. Adhuc eo loquente, venit quidam ad archisynagogum, dicens ei: Quia mortua est filia tua, quid ultra vexas magistrum? Jesus autem, audito hoc verbo, ait archisynagogo: Noli timere. Crede tantum, et salva erit; et non admisit quemquam sequi se, nisi Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem Jacobi. Et cum venisset in domum archisynagogi, vidit tibicines et turbam tumultuantem et flentes et ejulantes multum; et ingressus, dicebat: Recedite. Non est enim m
Abbreviated transcription (Latin):
rima hora uolunt adam nassum in ui-¬
neam. & reliquos patriarchas usq ad noe.
Tercia. ipsum noe. & reliquos usq ad cir¬
cumcisionem abrabȩ. Sexta ab abraham
usꝙ ad moy sen. quando lex data.ẽ. Nona
moysen & ꝓpħas. undecima apłos & genti¬
um populum. qui priꝰ tota die stabat ociosꝰ.
dicens. hoc fac & uiues. s gentes nemo con¬
durit. Debitum namq erat ꝑ orbem terrarũ.
euangłm p̃dicari. & gentes fidei uistiticatione

Expanded text:
rima hora volunt Adam missum in vineam, et reliquos patriarchas usque ad Noe. HIERON. Tertia ipsum Noe, et reliquos usque ad circumcisionem Abrahae. Sexta ab Abraham usque ad Moysen, quando lex data est. Nona, Moysen et prophetas. Undecima, apostolos et gentium populum, qui prius tota die stabat otiosus,dicens: Hoc fac, et vives , sed gentes nemo conduxit. Debitum namque erat per orbem terrarum Evangelium praedicari, et gentes fidei justificatione
Abbreviated transcription (Latin):
cet quando aiebat. ego & pat̾ unum sumus.
& oꝑa quȩ ego facio in nomine patris mei hȩc
testimonium ꝑhibent de me. Interrogauerat
quoq quomͦ dicerent xꝓ̃m filium. eẽ. daiud.
cum ipse dauid in sp̃u dñm suum illum uo¬
cauerit: & non responderant ei. Itaq nec di¬
eum qui innoxius erat. dimitt̾e uolebant.

Expanded text:
cet quando aiebat: Ego et Pater unum sumus ; et: Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me . Interrogaverat quoque, quomodo dicerent Christum Filium esse David, cum ipse David in Spiritu Dominum suum illum vocaverat, et non responderant ei . Itaque nec dieum qui innoxius erat, dimittere volebant.
Abbreviated transcription (Latin):
hominis sedentẽ a dextris uirtutis dĩ. & ueni¬
acerdos uit̾rogat filium dĩ. itĩc respondet
filium hominis. ut intelligamus filium eũ¬
dem . eẽ. dĩ & filium hominis. & ne quat nita¬
tem faciamus in tͥuitate. sed homo in dõ &
d̃s in homine sit. B eda in marcum.¬
& in sua maiestate uenturum ad udicium.
U nde apłs cum crucis abiccta descxipsissit
ait. ꝑpt̃ quod & d̃s̃ illum exaltauit & dona¬
uit illi nomen quod.ẽ. suꝑ omne nom̃. ut ĩ

Expanded text:
nis sedentem a dextris virtutis Dei, et veniacerdos interrogat Filium Dei. Jesus respondit filium hominis, ut intelligamus Filium eumdem esse Dei et filium hominis, et ne quaternitatem faciamus in Trinitate, sed homo in Deo, et Deus in homine sit. BEDA. O Juet in sua majestate venturum ad judicium! Unde Apostolus, cum crucis abjecta descripsisset, ait: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne
Abbreviated transcription (Latin):
ui cum sit sempitna uircꝰ. Origenes¬
& dext̃a patris. sessio humauitatis eiꝰ funda¬
tionẽ quandam & firmitatẽ regalem signifi
ubes celi sunt apłi. uerbis compluentes. &
corda fidelium irrigantes. In nubib cęli. id
ẽ. in p̃dicatoribꝰ celestis uerbi. ubi archana
dĩ celantur semꝑ ueuit. ostendens suum ad¬
uentum dignis se d̃s. uerbum & sapientia &
scendit in nube. ueniet cum nube. id ẽ. in
corꝑe suo solo quod assumpsit a uirgine ascen¬
dit. & cum multiformi ȩccła quȩ. ẽ. corpꝰ ipss¬
Us & plenitudo. ad udicium uenturus ẽ.¬

Expanded text:
ui cum sit sempiterna virtus et dextera Patris, sessio humanitatis ejus, fundationem quamdam et firmitatem regalem significat. Nubes coeli, sunt Apostoli verbis compluentes, et corda fidelium rigantes. In nubibus coeli, id est, in praedicatoribus coelestis verbi, ubi arcana Dei celantur semper, venit: ostendens suum adventum dignis se Deus Verbum, et sapientia, et scendit in nube , veniet cum nube, id est, in corpore solo, quod assumpsit ex virgine, ascendit: et cum multiformi Ecclesia, quae est corpus ipsius et plenitudo, ad judicium venturus e
Abbreviated transcription (Latin):
sumius sacerdos ait illi.
ut dicas nobis si tu es xꝑc
filius dĩ benedicti. Dieit
illi itĩc. Tu dixisti. Quid
ailuras impiissime. ut ac¬
cuses an ut credas: Si ut accuses. arguunt
accrdos legis in qua glabatur. ignarus
aduirando fidem querit an ipse. eẽt
xꝑs quasi occulte de eo lex a ꝓpbȩ loquerent.
sca ctiam is ipse xꝑi confessus. ẽ. inurtꝰ. año
dicente tu dixisti. Omns enum lex e ꝓpke.¬

Expanded text:
lli: ut dicas nobis si tu es Christus Filius Dei benedicti. Dicit illi Jesus: Tu dixisti. Quid adjuras, impiissime? ut accuses, an ut credas? Si ut accuses, arguunt i? HILARIUS. Sacerdos legis in qua gloriabatur ignarus, adjurando fidem quaerit, an ipse esset Christus, quasi occulte de eo lex et prophetae loquerentur; sed etiam is ipse Christum confessus est invitus, Domino dicente: Tu dixisti. Omnis enim lex et p
Abbreviated transcription (Latin):
quia respuentes xp̃i p̃conia cybis sp̃ualibꝰ
ñ reficuntur. qui uͦ fidelit adheret xp̃o ñ
ieuinat. s carne ipsius & sanguine reficitur.
Aut̃. Iohannes uinum & siceram ñ bibit. qͥa
meritum auget nec potest condonare delicta.
dñs autẽ cum publicanis & peccatorib man-¬
aucat. & bibit. auia potest eos purificare.
clinares. manducauit cum peccatoribꝰ. ut po¬
testatẽ purificanii cognosceres. Quibꝰ ipse att.
Dumquid possunt filii nuptiarum. quamdiu
sponsus cum illis ẽ. ieiunare: Uenient autẽ
dies cum auferetur ab eis sponsus. & tunc ie¬
iunabunt in illis diebꝰ.

Expanded text:
conia, cibis spiritualibus non reficiuntur, quia vero fideliter adhaeret Christo, non jejunat, sed carne ipsius et sanguine reficitur. Aliter Joannes vinum et siceram non bibit , quia meritum auget, nec potest condonare delicta; Dominus autem cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit . Quia potest eos purificare. clinares, manducavit cum peccatoribus, ut potestatem purificandi cognosceres. Quibus ipse ait: Nunquid possunt filii nuptiarum, quandiu sponsus cum illis est, jejunare? Venient autem dies cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt in illis dieb
Abbreviated transcription (Latin):
esidicat. Si uerbis non creditis. uacuo
sepulero credite. Angls ñ conso latur
eullodes sea mulieres. In ineredulis inquit
ꝑseueret pauor. cȩterum uos quia itũm quȩ¬
ritis. audite quod resurtex̃. G Regorius:¬
aueant illi qui ñ amant aduentum suꝑnoꝵ
ciuium. ꝑtimescant qui carnalibꝰ desideriis¬
p̃ssi ad eorum societatẽ se ꝑtingere posse
desꝑant. Uos cur tumetis qui ur̃os concines
uidetis: Non ẽ. bic ꝑ p̃sentiam carnis. qui
nusquam deest ꝑ p̃sentiam maiestatis.

Expanded text:
si dicat: Si verbum non creditis, vacuo sepulcro credite. Angelus non consolatur custodes, sed mulieres. In incredulo, inquit, perseveret pavor; caeterum vos, quia Jesum quaeritis, audite quod resurrexit. Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium, pertimescant qui carnalibuspressi, ad eorum societatem se pertingere posse desperant. Vos cur timetis, quae vestros concives videtis? Non est hic per praesentiam carnis, qui nusquam deest per praesentiam majestatis.