comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Misertus aũ dommꝰ exaudiuit puerũ:
ostenditq ei puteum aque. Puto enĩ
qd̾ ad turpem ⁊ in honestum ludum
ludum puerum ysaac. ismael ꝓuo¬
cau̾at: de quo sara tam in pacienter
ẽ indignata. Nam quia pͥmogenita
ei subripe desidabat: ideo eum ad fla¬
gitia ꝓuocabat. Diximus enim iam¬
suꝑius qd̾ sara eccłiam: agar u̾o sina¬
gogam significet. Hoc etenim apłs te
statur. Tunc aũ qͦntum ad litteram.
sinagogam cum filio eiectam ẽẽ credo:
qͣndo capta ierłm ubiq gentium dis¬
psi sunt iudei. Spualiter aũ tunc eie

Expanded text:
Misertus autem Dominus exaudivit puerum, ostenditque ei puteum aquae. Puto autem quod ad turpem et inhonestum ludum puerum Isaac Ismael provocaverat, de quo Sara tam impatienter est indignata. Nam quia primogenita ei subripere desiderabat, ideo eum ad flagitia incitabat. Diximus enim superius quod Sara Ecclesiam, et Agar Synagogam significet: hoc enim et Apostolus ipse testatur . Tunc autem quantum ad litteram, Synagogam cum filio rejectam esse credo, quando capta Jerusalem, ubique gentium dispersi sunt Judaei. Spiritualiter autem tunc eje
Abbreviated transcription (Latin):
qui semꝑ u̾bum dei adulterari conaͣ:
qui utroq testam̃to abutentes. p̃ue
intelligentes. ⁊ exponendo illud impie
uiolare contendunt. Loth uͦ qui de¬
elinans int̾p̾tatur: sc̃am eccłiam de¬
signat: cui semꝑ ẽ cordi declinare ã
malo. ⁊ facere bonum. ꝑ duas aũ filias
ip̃iꝰ: carnem nr̃am ⁊ substantiam qͣm
possidemus. signficari puto. Has autẽ¬
duas filias sc̃ĩ despiciunt: has iniquoꝵ
furori obiciunt. Magisq his pͥuari uo¬
lunt ⁊ qͣm peccare in lege dñr: ⁊ testa¬
m̃torum ñ defendere puritatem.S
quid ꝑuxorem hoth. nisi fatuam ulla
xp̃ianorum plebem intelligimus : que
in bono ꝑseuerare negligens. facile ad
pͥstina peccata dilabitur: dalibꝰ autẽ
dominꝰ ait Nemo muttens manum
ad aratrum: respiciat retro. Merito qͥ
deminsalisstatuam conu̾sa mulier.
ut de se ne talia pantiantur. cet̃is sa¬
pientie p̾beret exemplum. Bene aũ ⁊
duos generos suos secum loth educ̾e

Expanded text:
qui semper verbum Dei adulterare conantur, qui semper verbum Dei adulterare conantur, qui utroque Testamento abutentes, prave intelligendo et exponendo, illud impie violare contendunt. Lot vero, qui declinans interpretatur, S. Ecclesiam designat, cui semper est cordi declinare a malo, et facere bonum. Per duas autem filias ipsius, carnem nostram, et substantiam, quam possidemus, significari puto. Has autem filias sancti Dei despiciunt; has, inquam, furori objiciunt, magisque his privari volunt, quam peccare in legem Dei, et Testamentorum non defendere puritatem. Sed quid per uxorem Lot? nisi fatuam illam Christianorum plebem intelligimus, quae in bono perseverare negligens, facile ad pristina peccata delabitur? Talibus autem Dominus ait: « Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retrodem in salis statuam conversa est mulier, ut de se, ne talia patiantur, caeteris sapientiae praeberet exemplum. Bene autem et duos generos suos secum Lot educere
Abbreviated transcription (Latin):
enerunt gͥ duo angeli sodo¬
mam: quos lothinuitauit. am¬
mo in hospicium coegit. Uiri aũ ciuita¬
tis ut eis impie abuterentur: domũ
uiolent̃ circumdant. Iuibꝰ ne hocfiat.
dual filras iuas loth eis exponit. S cum
adhuc importune instarent: a mini¬
mo usq ad maximum ꝑcussi sunt
cecitate. loth u̾o cum uxore ⁊ filiabus
egressus: secutus ẽ angelos. Uxor aũ eiꝰ
post se respiciens: uersa ẽ instatuam
salis. Magna ẽ urtus hospitalitatis:
ꝑ qͣm ip̃i quoq patͥarche dño placu¬
isse ꝓbantur. Magna miquitas sodo¬
morum: qui tam impudent̃ uiros
etiam ignotos polluere ñ erubescũt.
S quid dicam de loch. qui ut hospi¬
tes tueretur. ꝓpͥis filiabꝰ ñ peꝑcit: Ai¬
legorice aũ duo angeli. duo sunt te¬
stam̃ta. his enim nuntiantibꝰ: acce¬
pimus quicquid sapiencie ⁊ scientie
habemus. Horum sẽtencia dampnaꝗ᷑
mali: horum consilio lib̾antur ⁊ saluag᷑¬
boni. Sõdomite aũ heretici intelliguqͣ:

Expanded text:
enerunt ergo duo angeli Sodomam, quos Lot invitavit, imo in hospitium coegit. Viri autem civitatis, ut eis impie abuterentur, domum violenter circumdant, quibus ne hoc fiat, duas filias suas exponit. Sed cum adhuc importune instarent, a minimo usque ad maximum, percussi sunt caecitate. Lot vero cum uxore et filiabus egressus secutus est angelos. Uxor autem ejus post se respiciens versa est in statuam salis. Magna est virtus hospitalitatis, per quam ipsi quoque patriarchae Domino placuisse probantur. Magna iniquitas Sodomorum, qui tam impudenter viros etiam ignotos polluere non erubescunt. Sed quid dicam de Lot, qui, ut hospites tueretur, propriis filiabus non pepercit? Allegorice autem duo angeli, duo sunt Testamenta: his enim nuntiantibus, Accepimus quidquid sapientiae, et scientiae habemus: horum sententia damnantur mali; horum consilio liberantur boni. Sodomitae autem, haeretici intelliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ruben egressus mnagrum⁊ inuenit
mandragoras: quas dedit lie mat̾ sue.
ꝓ quibꝰ rachelconcessit sorori:ut ea no¬
cte iacob cum ea dormiret. Dicuntur
aũ mandragore hanc hr̃e naturam:
ut ⁊ somnum ꝓuocent. ⁊ hominis
imitentur imaginem: ⁊ sterili pre¬
stent fecunditatem. ꝑ qd̃ datur in¬
telligr: quia sc̃i uiri. ⁊ solius di coplexi¬
bꝰ inherentes : aliqn quasi som no gͣ¬

Expanded text:
Ruben egressus in agrum invenit Ruben egressus in agrum invenit mandragoras, quas dedit Liae matri suae; pro quibus Rachel concessit sorori, ut ea nocte Jacob dormiret cum ea. Dicuntur autem mandragorae hanc habere naturam, ut somnum provocent, et hominis imitentur imaginem, et sterili praestent fecunditatem. Per quod datur intelligi quod sancti viri, et solius Dei amplexibus inhaerentes, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
introducitur lia: nisi quia pͥor ẽ acti¬
ua uita qͣm contemplatiua ⁊ Predicare
namq baptizare. elemosinas dare:
ad astiuam ꝑtinent. Que nisi p̃cedat:
nemo erit qui in dei contemplatione
delectetur. Quis enim contemplabit᷑
qͦđ nescit: Sequit᷑.
idens aũ dominꝰ qd̃ iacob despi¬
ceret liamr:aꝑuit uuluam enis: sorore
sterili ꝑmanente. Sterilis namq a pͥn¬
cipio erat eccłia: cum iam sinagoga
innumerabiles silios peꝑisset. Actiua¬
qͦ uita. semꝑ deo filios parit: contem¬
platina u̾o. sibi soli ꝓficit Et illa qͥdẽ
lippis ẽ oculis: s fecunda. hec uͦ decora
facie: s stilis. hec omnbꝰ p̃t̾missis: so¬
lum deum desicdat uidere. Illa sie ad
deum caligantes mentisoculos diri
etiam ꝑancillas filios pariunt: nisi
qd̃ sc̃ã eccłia ñ solum ꝑ iustos ⁊ catho¬
licos. uerum etiam ꝑ peccatores ⁊ he¬
reticos. ⁊ baptizat ⁊filios generat.&
Non tñhi tales ancularum filii di

Expanded text:
introducitur Lia, nisi quia prior est actiintroducitur Lia, nisi quia prior est activa vita, quam contemplativa? Praedicare namque, baptizare, eleemosynas dare ad activam vitam pertinent, quae nisi praecedant, nemo erit, qui in Dei contemplatione delectetur. Quis enim contemplabitur, quod nescit? Sequitur: 35 « Videns autem Dominus quod Jacob despiceret Liam, aperuit vulvam ejus, sorore sterile permanente. » Sterilis namque a principio erat Ecclesia, cum jam Synagoga innumerabiles filios peperisset. Activa semper Deo filios parit; contemplativa vero sibi soli proficit. Et illa quidem lippis est oculis; haec vero decora facie, sed sterilis. Haec, omnibus praetermissis, solum Deum videre desiderat; illa sic ad Deum caligantes mentis oculos dirigrum etiam per ancillas filios pariunt, nisi quod S. Ecclesia, non solum per justos et catholicos, verum etiam per peccatores et haereticos, et baptizat, et filios generat? Non tamen hi ancillarum filii dic
Abbreviated transcription (Latin):
hequamur gͥ ordinem. Uenit iacob
ad puteum. Puteus iste: nomi uet̾isq
testam̃ti scientia mͥ ẽẽ uidetur. Tres
ũo ouium greges: iudei sunt. sama¬
ritani. ⁊ heretici. Hiemin tres de hoc
puteo bibunt. Bene aũ puteus iste.
magno sapide clauditur: illo scilicet
de quo sẽptum ẽ. qui claudit ⁊ nemo
signacula eius. St̃abat gͥ iacob iuxta
puteum: stabant ⁊ greges ouium. S
quia nondum uenerat rachel: aclhuc
puteus clausus erat. Tamdiu enim
clansus ẽ puteus: qͣm din xp̃e loqui
ñ incipit. Uenit rachel. ad aꝑitur pu¬
teus: ad aquantiur oues ⁊ baptizant᷑
osculo d̃r: osculetur me osculo oris sui.
Qd̾ aũ rachel nuntiauit laban patͥ
suo de aduentu iacob: hoc datur in¬
telligere ÷ quia scã eccłia xp̃i aduentũ
huic mundo p̾dicauit. Qua nuntian¬
te occurrit laban: quia p̾dicante eccłia.
totus mundus ad xp̃m conũtitur. Sẽp
tem annis seruiuit iacob ꝓlia⁊ septẽq
ꝓ rachel: quia siue ꝑse. siue ꝑ seruos suos

Expanded text:
Sequamur igitur ordinem. Venit Jacob ad puteum. Puteus iste Novi Veterisque Testamenti scientia mihi esse videtur. Tres vero greges ovium, Judaei sunt, Samaritani et haeretici: hi enim tres de hoc puteo bibunt. Bene autem puteus iste magno lapide clauditur; illo scilicet, de quo scriptum est: « Qui claudit, et nemo signacula ejus . » Stabat igitur Jacob juxta puteum, et stabant greges ovium; sed quia nondum venerat Rachel, adhuc puteus clausus erat. Tandiu enim clausus est puteus, quandiu Christus loqui non incipit. Venit Rachel, aperitur puteus, adaquantur oves, baptizantur osculo dicitur: « Osculetur me osculo oris sui . » Quod autem Rachel nuntiavit Laban patri suo de adventu Jacob, hoc datur intelligere, quod S. Ecclesia Christi adventum huic mundo praedicavit. Qua annuntiante, occurrit Laban; quia praedicante Ecclesia totus mundus ad Christum convertitur. Septem autem annis servivit Jacob pro Lia, septemque pro Rachel, quia per se, sive per servos suos
Abbreviated transcription (Latin):
Dat ei pt̾ea septem agnas. ul÷ septem
gr̃as sp̃s sc̃ĩ: que semꝑ sint ei in testimo¬
nium federis: ne contra se bellumul¬
t̃ius seruos suos mouere ꝑmittat. Be¬
ne aũ int̾ueniente fichol. milicie pͥn¬
cipe. facta ẽ hec conuenitio: quia fichol
qui os omniũ int̾p̾tatur:. sapientiã de¬
signat: que ⁊ linguas infantium facit
disertas: ⁊ sine qua uera pax. ⁊ concorcdia¬

Expanded text:
Dat ei praeterea septem agnas, id est septem Dat ei praeterea septem agnas, id est septem gratias Spiritus sancti, quae semper sunt ei testimonium foederis, ne contra se bellum ulterius servos suos movere permittat. Bene autem interveniente Fichol militiae principe facta est haec conventio; quia Fichol, qui os omnium interpretatur, sapientiam designat, quae et linguas infantium facit disertas, et sine qua vera pax
Abbreviated transcription (Latin):
possidentes. m̾ito ñ matres s patres
appellantur. Uñ ip̃a ueritas ait. Si luo
inuob̃ consenserint. de omni re qͣm
sidet intellectum. consilium. ⁊ rationẽ
qd̾ caro non habet alit̾ uicissim conue¬
nire ñ poterunt. nisi animam caro
ficat animam: abimelech. ũo carnalis
homo ⁊ secularis. carnem significat.
Sẽrui aũ abimelech. carnis ingluuieᷤᷤ
ebrietas. luxuria. ⁊ similia intelligũt᷑:
que utiq soli carni seruunt. ꝑputeũ
lerant abrahe. id÷ anime sapientie
fontem intelligimꝰ: que quidem simul
cum his eẽ ñ potest. Uñ scͥptum ẽ. In ma¬
liuolam aninã ñ intrabit sapientia:
nec habitabit incorpore. subdito pec¬
catis. Redelito gͥ anime sapientie
puteo: ⁊ carne iam domita sp̃u con¬
scientie: dat abraham. id ÷ anima. do¬
na abimelech. id: carni÷ oues scilicet
ut simplicit̾ uiuat. boues aũ ut iam
ñ uitiis seruiat: s iugum xp̃i qd̃ suaue
ẽ ferens. in etus agro laborare incipiat.

Expanded text:
possidentes, merito non matres, sed patres appellantur. Unde ipsa Veritas ait: « Si duo ex vobis consenserint, de omni re, quasidet intellectum, consilium et rationem, quod caro non habet, aliter vicissim convenire non poterunt, nisi animam caro ficat animam: Abimelech vero carnalis homo et saecularis carnem designat. Servi autem Abimelech, id est carnis ingluvies, ebrietas, luxuria, et his similia intelliguntur, quae utique soli carni serviunt. Per puteum lerant Abrahae, id est animae, sapientiae fontem intelligimus, quae simul cum eis esse non potest. Unde scriptum est: « In malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . » Reddito igitur animae sapientiae puteo, et carne jam domita, spiritui conscientiae dat Abraham, id est anima donat Abimelech, id est carni, oves scilicet, ut simpliciter vivat; boves autem, ut jam non vitiis serviat, sed jugum Christi, quod suave est, ferens, in ejus agro laborare incipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. nouam descendentem de celo
a deo paratam. tanqͣm sponsam or¬
natam uiro suo. huius gͦ uirginis
filia ẽ rebecca⁊ huius filia ẽ eccłia: que
in hac uita moratur ⁊ degit. S quid
nachor. icł requies luminis. nisi dens
pater intelligitur: In quo ille reqͥ¬
escit. qui dr lumen de lumine. Quid
dei uirtus. ⁊ dei sapientia: Talibꝰ gͥ
parentibꝰ taliq ꝓgenie exorta: mag¬
nisditata muneribꝰ.⁊ ꝓpħarum uehi¬
culo xp̃o dño desponsata rebecca de¬
ducitur. Est enim suꝑ edificata suꝑ
Quid aũ uasa aurea ⁊ argentea. ⁊ uestes
que dantur rebecce significant: nisi
doctrinam. mores. uitam. conu̾satio¬
nem. ⁊ institutionem apłorum ⁊ ꝓpħaꝵ :¬

Expanded text:
em novam descendentem de coelo a Deo, paratam sicut sponsam ornatam viro suo . » Hujus ergo virginis filia est Rebecca, hujus filia est Ecclesia, quae in hac vita moratur, et degit. Sed quid Nachor, id est requies luminis, nisi Deus pater intelligitur, in quo ille requiescit, qui dicitur lumen de lumine? Quid Dei virtus, et Dei sapientia? Talibus igitur parentibus, talique progenie exorta, magnis ditata muneribus, prophetarum vehiculo, Christo Domino desponsata, Rebecca deducitur. Est enim superaedificata suQuid autem vasa aurea et argentea, et vestes quae dantur Rebeccae, significant, 30 nisi doctrinam, exempla, mores, vitam, conversationem, et institutionem apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
ancille eius flagellati sunt adño. hoc
aũ suꝑius expositum ẽ: ubi sara ꝓpter
eandem causam apharaone rapta
fuisse narratur. Qd̃ aũ ̃r quia orante
abraham sanauit ds abimelech: ⁊ ux¬
orem. ⁊ ancillas eius ⁊ peperunt: hoc
ẽ qd suꝑius diximus. ne inter se cõmis¬
ceri possint. eos ingenitalibꝰ egrotasse.
Uñ ⁊ subilitur. Concluserat enim deus
omnem uuluam domus abimelech:
ꝓpter saram uxorem abraham. Tam¬
diugͥ nec suis upotuit: qͣm diu ali¬
ena desiderauit abutiuxore.
quo p̃dixerat ei deus. Nocatumq ẽ nom̃¬

Expanded text:
et ancillae ejus flagellati sunt a Domino. Hoc et ancillae ejus flagellati sunt a Domino. Hoc autem superius expositum est, ubi Sara propter eamdem causam a Pharaone rapta fuisse narratur. Quod autem dicitur: quia, « orante Abraham, sanavit Deus Abimelech, et uxorem, et ancillas ejus, » et peperit, hoc est quod superius diximus, ne inter se commisceri possent, eos in genitalibus aegrotasse. Unde et subditur: « Concluserat enim Deus omnem vulvam domus Abimelech propter Saram uxorem Abrahae. » Tandiu nec sua uti potuit, quandiu aliena desideravit abuti uxore.quo praedixerat ei Deus, vocavitque
Abbreviated transcription (Latin):
cium ueniente. ⁊ sc̃ĩs uiris in segor. id:
incelesti patria receptis ÷ mox ignis suꝑ
sodomam descendet ÷ ille uidelicet. qͥ
habet totum incendece mundum:
lubitet: ante ignem iuditium fieri.
scenditq
loth de segor: ⁊ mansit in mon¬
te. Due u̾o filie eius cum neminem ui¬
rorum remansisse suꝑ t̾ram putareñ:
mito consilio. patrem in ebriantes. cũ
eo dormierunt: ⁊ ex eo concpientes. ge¬
nuerunt moab ⁊ amon. Hic aũ sola hi¬
storia narratur: que ideo quib̾dam im¬
possibilis ẽẽ uidetur. quia ñ credunt
qd̃ aliquis nesciens cum aliqua con¬
cumbere possit. Scimut tñ qd in sõp¬
nis abqͣndo anescientibꝰ semen effundit᷑.
¶d si genitali aluo recipitur: generare
posse ñ dubitamus. Et ñ minus qͥdem¬
loth qui mebriari potuit peccasse pu¬
tamus ÷ qͣm eas que ñ luxurie stimuliᷤ
agitate. s filioꝵ amore. ne hominum
equitur aũ: qd̃
abraham ꝓfestus inde uenit
int̾ram australem. Ibi quoq sicut ⁊

Expanded text:
cium veniente, et sanctis viris in Segor, id est in coelesti patria, receptis, mox ignis super Sodomam descendet, ille nimirum qui habet incendere totum mundum. dubitet ante ignem judicium fieri. Ascenditque Lot de Segor, et mansit in monte. Duae quoque filiae ejus, cum neminem virorum remansisse super terram putarent, inito consilio, patrem inebriantes cum eo dormierunt, et ex eo concipientes genuerunt Moab et Ammon. Hic autem solum historia narratur, quae ideo quibusdam impossibilis esse videtur, quia non credunt, quod aliquis nesciens cum aliqua concumbere possit. Scimus autem quod in somnis aliquando nescientibus semen effunditur, quod si genitali alvo susciperetur. generare posse non dubitamus, et non minus Lot, qui inebriari potuit, peccasse putamus, quam eas, quae non luxuriae stimulis, agitatae, sed filiorum amore, ne hominum equitur autem quod Abraham profectus inde venit in terram australem. Ibi quoque, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq audierit conridebit mͥ. Rur¬
sumq ait. Quis auditurus crederet abͣ¬
ham qd sara lactaret filium. quem pe¬
ꝑit ei iam seni Creuit gͥ puer: ⁊ ablactaꝰ¬
ẽ puer.fecitq abraham gͣnde conuiuiũ
indie ablactationis eius. Merito enim
in die ab lactationis fit gnde conuiuiũ:
ut a lacte separatus magnas inueniat
Nondum enim poteratis. De ablacta¬
Sapientiam loquimur int ꝑfectos.
hoc ẽ enim gͣnde conuiuium. Hoc abͣ¬
ham. hoc apłi p̃parant filiis suis. filiis¬
utiq iam ablastatis iam ab uberibus
auulsis.
umiq uidisset sara filium aga
egiptie. ludentem cum ysaac: dixit ad
abraham. fice antulam hanc: ⁊ filiũ
eius. Non enim heres filius ancille erit:
cum filio meo ysaac. Mane gͥ surgens

Expanded text:
quicumque audierit conridebit mihi rursumque ait quis auditurum crederet Abraham quod Sarra lactaret filium quem peperit ei iam seni crevit igitur puer et ablactatus est fecitque Abraham grande convivium in die ablactationis eiin die ablactationis fit grande convivium, ut a lacte separatus magnas inveniat « Nondum enim poteratis . » De ablactaSapientiam loquimur inter perfectos . » Hoc est enim grande convivium; hoc Abraham, hoc Apostoli praeparant filiis suis, utique jam ablactatis, jam ab uberibus avulsis. « Cumque vidisset Sara filium Agar Aegyptiae ludentem cum Isaac, dixit ad Abraham: Ejice ancillam, et filium ejus, non enim erit haeres ancillae cum filio meo Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis sc̃ificati sunt. Et isti quidem
die septimo idest inhac ultima etate
lauantes insacro fonte uestim̃ta ce
carnem suam: ñ solum eccł̃ie uerum
etiam & celi castra ingredunt᷑.¬
guita mansiones. quas popłs fe¬
cit donec ueniret ad terram repmissio¬
nis. De quib si scđm nominũ int̾preta¬
tionem. & sccłm res in eis gestas. aliqͥs
tractare uellet: in longum sermonem
eas extencłe posset. Nos autem de nu¬
mero pauca dicamus. quid quadragin

Expanded text:
tismatis sanctificati non sint. Et isti quidem die septimo, id est in hac ultima aetate, lavantes in sacro fonte vestimenta, carnem suam, non solum Ecclesiae, verum etiam et coeli castra purifginta mansiones, quas populus fecit donec veniret ad terram promissionis. De quibus, si secundum hominum interpretationem, et secundum res in eis gestas, si quis tractare vellet, in longum sermonem eas extendere posset. Nos autem de numero pauca dicamus. Quadragen
Abbreviated transcription (Latin):
euu̾ngłice doc̾trine aqua defuerit. Et
tunc quidem quodamm in synai legẽ
recipimꝰ: qñ nos in sacris uoluminib
exercemus. Qndo uͦ illicita concupiscimꝰ:
tunc ad aseroth ang̾tiarum domum
festinamꝰ. Sic enim interp̃tatur. Hoc gͥ
mͦ cognita historia & nominum int̃pre¬
tatione facile singłorum significationes
prudens lettor inueniet. Que nos qui¬
dem ꝑsingła diceremꝰ: nͥ quia facilia
sunt & breuitati oꝑam damus.
iritq dñs ad moysen. Qñdo tran¬
sieritis iordanem intrantes t̃ram
chanaan disꝑdite cunctos habitatores¬
regionis illiꝰ: & cuncta eorum simula¬
chra confringite. nuindantes terram.
Qui gͥ ꝑ baptismum ad eccl̃iam ueni¬
mus. t̾ram &e carnem nr̃am ab omni
uitiorum sorde mundemꝰ unumq &
uerum deum colamus &e ad oremus.
moysen. Precipe filiis isrł ut

Expanded text:
evangelicae doctrinae aqua defuerit. Et evangelicae doctrinae aqua defuerit. Et tunc quidem quodammodo in Sinai legem recipimus, quando nos in sacris voluminibus exercemus. Quando vero illicita concupiscimus, tunc ad Aseroth, angustiarum domum festinamus, sic interpretatur. Hoc ergo modo cognita historia, et nominum interpretatione, facile singulorum significationes prudens lector inveniet. Quae nos quidem per singula diceremus, nisi quia facilia suinus ad Moysen: Quando transieritis Jordanem, intrantes terram Chanaan, disperdite cunctos habitatores illius, et eorum simulacra confringite, mundantes terram. » Qui ergo per baptismum ad Ecclesiam venimus, terram, Id est carnem nostram ab omni vitiorum sorde mundemus, unumque et verum Deum colamus, et adoremus. Moysen: Loquere filiis Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
stra metamus. Aute magdalum autem¬
tentoria figimus: qm̃ turres e num¬
tiones diaboli expugnamus. Sic eniin
interp̃tatur magdlalum. Sumus autem
& merito in elim duodecim fontes &e
ce septuaginta xp̃i discipłi figurant᷑.
Qudo nͨ popłm ad baptismum & fidẽ
inuitamꝰ. suꝑ mare rubrum tentoria
figimus: siquidem illi &e innube &
inmari baptirati sunt. Sed ueniamus
indesertum sin. accecdamꝰ ad seruitu¬
tem dei. & p̃paremꝰ animas nr̃as ad
temptationem. Sin enim temptatio
int̃pretatur. ꝑ hoc enim post ea tran¬
sire pot̾imus in detheca: quod int̾pre¬
tatur remissio. Illis aũ remittunt᷑ pec¬
tata: qui cliabolicas suꝑant tempta¬
tiones. Quotiens autem aliquod ferm̃¬
tamus. & manꝰ & oꝑa ad corruptionẽ.¬
tociens malis. & in raphidin nos esse
doleamus. Alis enim ferm̃tare. raphi¬
din uͦ manus laxare dicitur. Unde &
m̃ito ibi aqua popło defuisse legit᷑. Fa¬
cile enim popłs corrũpitur et peccat: si ei

Expanded text:
strametamur. Ante Magdalum strametamur. Ante Magdalum tentoria figimus, quando turres et munitiones diaboli expugnamus, sic enim interpretatur Magdalum. Sumus autem  Unde et merito in Elim duodecim fontes et  septuaginta duo Christi discipuli figurantur. Quando vero populum ad baptismum et ad fidem invitamus, super mare Rubrum tentoria figimus; siquidem et illi et in nube, et in mari sunt baptizati. Sed veniamus in desertum Sin, accedamus ad servitutem Dei, et praeparemus animas nostras ad tentationem. Sin enim tentatio interpretatur. Per hoc enim postea transire poterimus in Detheca, quod interpretatur remissio: illis enim remittuntur peccata, qui diabolicas superant tentationes. Quoties aliquid fermentamus, et manus, et opera ad corruptionetoties in Alis, et in Raphidim nos esse doleamus. Alis enim fermentare, Raphidim vero manus laxare dicitur. Unde et merito ibi aqua populo defuisse legitur: facile enim populus corrumpitur, et peccat, si ei
Abbreviated transcription (Latin):
manna habundarit: numqͣm pane
celesti carent. numqͣm eis defieit panis
unus qui de celo descendit. Illi cibo sy¬
tuali mttuntur: illi aqua de petrare
innocte illuminant. illi reuera dicer
uerinit. si dm̃ non temptaĩune. si if
de ñ hesitarunt. si carnes non quese¬
rint. idest si legem non carnaliter m
tellexerint. & cepas &e allia ñ concupie
eruntam̃
quod ramesses interp̃tatur ti¬
nea. quotienscumq penitentia. nł alio
quolibet mͦ uitiorum a nobis tineas ex¬
cutimꝰ: de ramesse nos exire intelliga¬
mus. Et t̃c quidem uiciis suꝑatis. ce¬
diis egyptiorum contͥtis. phase confiden¬
ter facere possumus. Qm̃ autem soc¬
chot tab̾nacula interp̃tatur. qͣndo inꝯ
silio iustorum & congregatione. religo¬
se inuimus. in socchot nos esse scianuis.
Quia uͦ ethan dicitur consũmatus. qͣn
aliquod bonum ꝑficimus. in ethan nos
esse gaudeamꝰ. At uͦ quia athairoth in¬
terp̃tatur corona: quotiens de aliqͦ ui¬
cio tͥumphamꝰ. tociens in atharroth ca¬

Expanded text:
manna abundant, nunquam pane coelesti carent, nunquam eis deficit panis vivus qui de coelo descendit. Illi cibo spirituali nutriuntur, illi aqua de petra reobumbrant, in nocte illuminant; illi revera dicere verint, si Deum non tentaverint, si in fide non haesitaverint, si carnes non quaesierint, id est si legem carnaliter non intellexerint, et caepas, et allia non concupierint. Verumtamen quia Ramesses interpretatur tinea, quotiescunque poenitentia, vel alio quolibet modo vitiorum tineas a nobis excutimus, de Ramesse nos exire intelligamus, et tunc quidem vitiis superatis, diAegyptiorum contritis, Phase confidenter facere possumus. Quoniam autem Sochot tabernacula interpretatur, quando in concilio justorum et congregatione religiose vivimus, in Sochot nos esse sciamus. Quia vero Ethan dicitur consummatus; quando aliquod bonum perficimus, in Ethan nos 194 esse gaudeamus. At vero quia Athairot interpretatur corona, quoties de aliquo vitio triumphamus, toties in Athairot ca
Abbreviated transcription (Latin):
de adam natus est. Qui dictum fuerat.
quia qͣ tumq die de hoc ligno come¬
dderis: morte morieris. Isti g ut salua¬
ri possint: tercio & septimo die puri¬
de om̃i preda uenerunt. & diabolo
rapta sunt. siue uas fuerit. siue ue¬
stim̃tum. siue quollibet aliud de
caprarum pellib uł pilis. uł ligno in
aliqua utensilia p̃paratum. ꝑ quod
non solum homines uerum etiam eoꝵ
fidem scientiam. uitam. mores. omnẽ¬
q conu̾sationem. & cunctam in teri¬
oeis hominis. suppellectilem intellig̃e
possumus. Oñia enim simul cum ip̃o
homine purificanda sunt.
iirum&e argentum &e es &e fer¬
rum & stagnum. &e plumbum.
ce om̃e quod potest transire ꝑflam¬
mas. igne purgabit᷑. Ꝙcqͥd autem ig¬
nem non potest sustinere: aqua expia¬
tionis sc̃ificabit᷑. & lauabitis uestim̃ta
ur̃a die septimot & purgati postea ca¬

Expanded text:
de Adam natus est, cui dictum fuerat: Quocunque die de hoc ligno comederis, morte morieris. Isti ergo, ut salvari possint, tertio, et septimo die expede omni praeda venerunt, et diabolo rapta sunt; sive vas fuerit, sive vestimentum, sive quidlibet aliud de caprarum pellibus, vel pilis, vel ligno, in aliqua utensilia praeparatum, per quod non solum homines, verum etiam eorum fidem, scientiam, vitam, mores, omnemque conversationem, et cunctam interioris hominis supellectilem intelligere possumus. Omnia enim cum ipso homine purificantur. « Aurum, et argentum, et aes, et ferrum, et stamnum, et plumbum, et omne quod potest transire per flammas, igne purgabitur. Quidquid autem ignem non potest sustinere, aqua expiationis sanctificabitur, et lavabitis vestimenta vestra die septimo, et puri
Abbreviated transcription (Latin):
N kalendis aũ idest inĩnsium exordiis.
offeretis dño holocaustum. uitulos de
arm̃to duos. arietem unum. agnos an¬
niculos septem inmaculatos. Et tres de¬
cimas simile oleo consꝑse. insacͥficio¬
ꝑ singłos uitulos. & duas decimas simi

Expanded text:
« In Kalendis autem, id est in mensium exordiis, « In Kalendis autem, id est in mensium exordiis, offeretis holocaustum Domino: vitulos de armento duos, arietem unum, agnos anniculos septem immaculatos, et tres decimas similae, oleo conspersae, per singulos vitulos, et duas decima
Abbreviated transcription (Latin):
cem ũbis. hoc autem in qͣttuor euungłiis
Hec enim testam̃ita & agni sunt. quia
nulli nocent. om̃sq innocenter uiu̾e
docent. & simila qua anima nicͥtur.
&e oleum quo sanatur. & uinum quo
in ebriatur. Merito gͥ tale sacͥfium ma¬
ne ce uespe. idest tota die fieri ibet᷑.
quatinꝰ sine int̾missione ds̃ laudetur.
popłs ad agni innocentiam ꝓuocetur.
anime celesti pane satientur. mens oleo
sc̃i sp̃c mnuncta sanetur. & calice eu᷑m¬
głii portata inebriatur. Et qm̃ non est
p̃ciosa laus more peccatoris. tale sacfi¬
cium in sc̃uario idest inconuentu fide¬
lium fieri p̃cipitur. Sequitur. Duos
autem agnos die sabbati offeretis. an
niculos immacłatos & duas decimas si¬
mile oleo consꝑse in sacͥficio. & cet̾a ut
supͣ. Et hoc quidem sacficium idem
est quod suꝑnus. Duas autem decimas
offerre est: legem dupliciter intellig̾e.
Que oleo quidem asꝑgit᷑. si misccłia
temꝑet᷑. Temꝑatur autem:. si sp̃ualiter
intelligat᷑. Litt̃a autem occidit.

Expanded text:
cem verbis, hoc autem quatuor Evangeliis haec enim testamenta, et agni sunt, quia nulli nocent, omnesque innocentes vivere docent; et simila qua anima nutritur, et oleum quo sanatur, et vinum quo inebriatur. Merito ergo tale sacrificium, mane et vespere, id est tota die fieri jubetur, quatenus sine intermissione Deus laudetur, populus ad agni innocentiam provocetur, anima coelesti pane 191 satietur, mens oleo Spiritu sancti inuncta sanetur, et calice Evangelii potata inebrietur. Et quoniam non est pretiosa laus in ore peccatoris, tale sacrificium in sanctuario, id est in conventu fidelium fieri praecipitur. Sequitur: « Die autem Sabbati offeretis duos agnos anniculos, immaculatos, et duas decimas similae oleo conspersae in sacrificio, » et caetera, ut supra. Et hoc sacrificium idem est, quod superius. Duas decimas offerre, est legem intelligere. Quae oleo quidem aspergitur, si misericordia temperetur; temperatur autem, si spiritualiter intelligatur: littera enim occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. in his ciuitatib fugiendi subsi¬
dium ñ habeant. quod nefas est dicere.
penitentie ianuam claudimus. Aliter
gͥ intelligendum est. Plerumq enimn
ꝑ homitidas corꝑis ce animarum ho¬
micidas intelligimꝰ. Animarum uͦ ho¬
micide. maxime uide &e heretici intel¬
liguntur. qui falsa suasione animas
a xp̃i fide seꝑantes int̾ficiunt. Horum
autem illos uolentes. & ꝑ odrum e
per insidias peccare intelligamꝰ. qui
sic peccant. & numqͣm se peccasse pe¬
niteant. & mnalum quod uelle cepuit
numqͣm uoluisse desistant. Nemo
enim sic est uolens sicut illi cuiꝰ uoli¬
tas non mutatur. Alios aũ & si perar¬
rint uolentes. tam̃ quia iam sunt
intentes ce uolentes. dicamꝰ eos sangu¬
nem fudisse nolentes. Ille gͥ frnaite

Expanded text:
dunt, in his civitatibus fugiendi subsidunt, in his civitatibus fugiendi subsidium non habeant quod nefas est dicere poenitentiae januas claudimus. Aliter ergo intelligendum est. Plerumque enim per homicidas corporis, animarum homicidas intelligimus. Animarum vero homicidae, maxime Judaei et haeretici intelliguntur, qui falsa persuasione animas a Christi fide separantes, interficiunt. Horum autem illos volentes et per odium, et per insidias peccare intelligamus, qui sic peccant, ut nunquam 195 se peccasse poeniteat, et malum, quod velle coeperunt, nunquam voluisse desistant. Nemo enim sic est volens, sicut ille, cujus voluntas non mutatur. Alios autem, et si peccaverunt volentes; attamen quia jam sunt nolentes et poenitentes, dicamus eos sanguinem fudisse
Abbreviated transcription (Latin):
tres interra chanaan tam filiis isrł qͣm
aduenis ateꝑ ꝑegrinis. ut confugiat
ad eos qui nolens sangͥnem fuderit.
de uł ligno. uel manu. uel ꝑ odiũ.
uel ꝑinsidias hoĩem occicłit. cognatꝰ
occisi statim ut inueñit eum iugula¬
bit. Si uͦ fortuitu & absq odio & inimi¬
citiis hoc egerit: post qͣm sic ẽẽ ꝓbatum
fuĩt. in nocens lib̾abitur &e non occide¬
tur. sed ad ciuitatem ad qͣmͣ confug̾at
reducetur. Manebitq ibi donec sacer¬
dos magnus qui oleo sc̃o unctus est mo¬
riatur. Tres enim ciuitates transiorda¬
nem. & tres interra chanaan: idem sig¬
nificant. ꝑ quas fides. spes caritas in¬
telligi possunt. Numqͣm enim pot̾it
ẽẽ securus: qui domum suam in his
ciuitatib ñ fundaũit. Ad has autem
quicumq fug̃tt: non occidetur. Si enĩ
scłm litr̃am absolute intelligamꝰ. ut
illi qui sponte. siue quod mans est est¬
ꝑ odium. uł ꝑ insidias hominem occi¬

Expanded text:
tres in terra Chanaan tam filiis Israhel quam tres in terra Chanaan tam filiis Israhel quam advenis atque peregrinis ut confugiat ad eas qui nolens sanguinem fuderit ligno, vel manu per odium, aut insidias hominem occiderit, cognatus occisi, statim, ut invenerit, jugulabit. Si vero fortuito, et absque odio, et inimicitiis hoc egerit, priusquam sic esse probatum fuerit, innocens liberabitur, et non occidetur, sed ad civitatem, ad quam confugerat, reducetur, manebitque ibi, donec sacerdos magnus, qui oleo sancto unctus est, moriatur. » Tres enim civitates trans Jordanem, et tres in terra Chanaan, idem significant; per quas, fides, spes, charitas intelligi possunt: nunquam enim poterit esse securus, qui domum suam in his civitatibus non fundaverit. Ad has autem quicunque fugerit, non occidetur. Si enim secundum litteram absolute intelligamus, ut illi qui sponte, sive quod majus est per odium, vel per insidias hominem occi
Abbreviated transcription (Latin):
telligiͭ quod cłicorum ordo sublunio¬
rem lotum in tota eccł̃ia tenere debent.
aliisq om̃ib quasi ꝓpriis ium̃itis ac
peccorib imꝑĩare. Unde & pastores ñ
inmerito uocantur. Quod uero eorum¬
suburbana mille passuum spacio ten¬
diuitur: omnem mundi habitum eoꝵ
regimini & ditioni subditum ẽẽ ostñ¬
dit. Idem enim significant mille qđ
dem replicari potest. crescere uͦ ñ pote¬
st. N otandum aũ quod duo milia
cubiti inmille passib concludunt᷑. Nñ
constat quia dno cubiti unum passum
fatnnt.
it autem dñs ad moysen. Loqͤre
filiis isrł. & dices ad eos. Qnͣdo tnͣs¬
gressi fueritis iordonem int̃ram chana¬
an: decernite que urbes ẽẽ debeant in
p̃sidia fugitiuorum. qui nolentes san¬
gumem fuderint in quib fũt ꝓfugꝰ.
cognatus occisi eum ñ poñt occidere. do¬
nec stet in conspectu multitudims. &
causa illiꝰ iudicetur. De ipsis autem ur¬
bib que ad fugitiuorum subsidia p̃¬
ꝑantur: tres erunt transiordanem oe

Expanded text:
telligi, quod clericorum ordo sublimiorem locum in Ecclesia tenere debeat, aliisque omnibus quasi propriis jumentis et pecoribus imperitare; unde et pastores non immerito vocantur. Quod vero suburbana mille passuum spatio tenduntur, omnem mundi ambitum eorum regimini, et ditioni subditum esse ostendit; idem enim significat mille, quodem replicari possunt, crescere vero non possunt. Notandum autem, quod duo millia cubiti in mille passibus concluduntur; unde et constat, quod duo cubiti unum passum faciunt. it Dominus ad Mosen loquere filiis Israhel et dices ad eos quando transgressi fueritis Iordanem in terram Chanaan decernite quae urbes esse debeant in praesidia fugitivorum qui nolentes sanguinem fuderint in quibus cum fuerit profugus cognatus occisi eum non poterit occidere donec stet in conspectu multitudinis et causa illius iudicetur de ipsis autem urbibus quae ad fugitivorum subsidia separantur tres erunt trans Iordanem et
Abbreviated transcription (Latin):
rus constat &r decem. Quater enim de¬
cem. uł decies quatiuor. quadiaginta
fiunt. Decem aũ &e qͣttuor. ut iam sepe
diximus: uetus & nouum testam̃tum
designat. qm̃ illud inidecem uerbis &¬

Expanded text:
r constat, et decem quater enim decem, vel decies quatuor quadraginta faciunt decem autem et quatuor, ut jam saepe diximus, Vetus et Novum Testamentum designant, quoniam illud in decem verbis
Abbreviated transcription (Latin):
si quis auoluntate fundendi sangui¬
nem ñ recesserit: moriatur. Qii uͦ fu¬
dit sanguinem nolens. idest iam pe¬
nitens &e ñ fudisse uolens. fugiat. ad
has ciuitates & saluabit᷑. Si enim fi¬
dem eccl̃ie receꝑit. si sp̃m eccl̃ie habue¬
rit. si caritatem eccłie tenuerit: non
in euungłio. de samaritano & inue¬
nies xp̃m esse. Qui eos quidem quis
extra has cruitates inuen̾it. ocride. e
eterne morti cdampnabit. Quod aute
iste homicida ñ reũtitur ad ꝓpria.
donet sacerdos magnꝰ moriatur: hoc
moyses significasse uidetur. quia an¬
te xp̃i passionem nemo etiam post¬
actam penitentiam ad celestem patri¬
am reuertebatur. Iudei quoq uł her¬
tici quicumq iħm sacerdotem mag¬
num ñdum uenisse uł mortuum ẽẽ uł
resurrexisse credunt: inpatam reũti
non possunt. Sic enim non dum istiꝰ
xp̃c mortuus est: sicut & marie ñdũ
ad patrem ascend̾at. cui ait. Noli me
tang̾e. ñdum enim ascendi ad patrẽ
meum. Nobis autem xp̃c iam mortu¬

Expanded text:
 qui a voluntate fundendi sanguinem non recesserit, moriatur. Qui vero fuderit sanguinem nolens, id est jam poenitens, et non fudisse volens, fugiat ad has civitates, et salvabitur. Si enim fidem Ecclesiae receperit, si spem Ecclesiae habuerit, si charitatem Ecclesiae tenuerit, non in Evangelio de Samaritano, et invenies Christum esse, qui eos quidem, quos extra has civitates invenerit, occidet, et aeternae morti damnabit. Quod autem iste homicida non revertitur ad propria, donec sacerdos magnus moriatur, hoc Moyses significasse videtur, quia ante Christi passionem nemo post peractam poenitentiam ad coelestem patriam revertebatur. Judaei quoque et haeretici quicunque Jesum sacerdotem magnum nondum venisse, vel mortuum esse, vel resurrexisse credunt, in patriam reverti non possunt, sic enim nondum istis Christus mortuus est; sicut Mariae nondum ad Patrem ascenderat, cum ait: « Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum . » Nobis autem Christus jam mortu
Abbreviated transcription (Latin):
& ueneratur. Hac die mundus cepit.
hac die xp̃c amortius resurrexit. hac
etiam die ultima resurrectio fiet. Unde
&e quidam psalmi ꝓ octaua titulant᷑.
Hac gͥ die om̃is eccłia in stantiꝰ qm
incet̾is offert domino holocaustum.
&e hostiam laudis. xp̃m uidelicet lau¬
dando & p̃dicando. Hoc enim ꝑ ui¬
tulum &e arietem & septem agnos

Expanded text:
et veneratur. Hac die mundus coepit; et veneratur. Hac die mundus coepit; hac die Christus a mortuis resurrexit, hac etiam die ultima resurrectio fiet. Unde et quidam psalmi pro octava titulantur. Hac ergo die omnis Ecclesia, instantius quam in caeteris, offert Domino holocaustum et hostiam laudis; Christum videlicet laudando et praedicando; hoc enim per vitulum, et arietem, et septem agnos
Abbreviated transcription (Latin):
sam indecimis offerebant. Et de his qui¬
dem mͦ suꝑius diximꝰ. Qd̃ autem unus
uitulus de num̃o ꝑ singłos dies subtrai¬
tur. fortasse apłorum obitis designate
quorum ninnerus dum alter post alte¬
rum de hoc mundo exiret. cotidie quo¬
dammͦ minuebat᷑. A rietes autem & ag¬
ni &e decime neq crescunt. neq minu¬
untur: qm̃ semꝑ & testam̃ta duo sunt.
& euungłia quattuor. & uerba legis de¬
cem. & eccł̃ia una. ex asia. & affrica.
& europa. & ex iudeis & geritib consti¬
qui est celeberrimꝰ om̃e opus ser¬
uile ñ facietis ineo. offeretis holocau¬
stum domino mnodorem suauissimum.
N itulum uiram. & arietem unum
&e agnos anniculos in maculatos sep¬
tem. Satͥficiaq eiꝰ & libamina singło¬
rum ꝑuitulum &e arietem & agnos
rite celebrabitis. & hẏrcum ꝓ peccato.
Dies enim octauns idem est quice pͥ¬
mus. qui etiam dñicus appellatur. &
ab om̃i popło xp̃iano celeb̾rime colit᷑

Expanded text:
sam in decimis offerebant. Et de his quisam in decimis offerebant. Et de his quidem modo superius diximus. Quod autem unus vitulus de numero per singulos dies subtrahatur, fortasse apostolorum obitum designat; quorum numerus, dum alter post alterum de hoc mundo exiret, quotidie quodammodo minuebantur. Arietes autem, et agni, et decimae neque crescunt, neque minuuntur, quoniam semper et Testamenta duo sunt, et Evangelia quatuor, et verba legis decem, et Ecclesia una, ex Asia, Africa et Europa, ex Judaeis et gentibus constiqui est celeberrimus, omne opus servile non facietis in eo, offeretis holocaustum in eo in odorem suavissimum Domino: vitulum unum, et arietem unum, et agnos anniculos immaculatos septem, sacrificiaque ejus, et libamina singulorum per vitulum, et arietem, et agnos rite celebrabitis, et hircum pro peccato. » Dies enim octavus idem est, ac primus, etiam Dominicus appellatur, et ab omni Christiano celeberrime colitur
Abbreviated transcription (Latin):
auodetim. tercia undecim. sic & in re¬
licrins usq ad seꝑtimam in qua ñ nsi
lus. aut mathias. inter eos locum ñ
haberet. His autem uitulis tota eccłia
&e arata & seminata est. Duo uͦ arietes
& agni tredecim id ip̃m significant
enim duo testam̃ta: que in quattuor
eiuingłiis. & decem ũbis coritinetur.
cem ce qͣtcuor fuint. Similiter autem
& tres decime. & due decime. & deci¬
ma decime id ip̃m designant. In his
enim om̃is homo significat᷑. De quo
due quidem &e tres decime fiunt: qm̃
in dios popłos. & intres mundi partes
homo dnuditur. Merito gͥ he decime
uitulis et arietib et agnis uingunt᷑ qͣtinꝰ
om̃is homo cꝰcumq gẽtis sit ⁊ qͣcũq mũdi
parte habitat. scõrum apłorum duorũ¬
ꝙ testam̃torum. fidem & doct̾nam seqͣ¬
dur & teneat. Offerebant itaq pontifi¬
ces apłos inuitulis testam̃ta in arietib
&e agnis. totamq eccl̃iam ubiq diffu¬

Expanded text:
duodecim, tertia undecim, et sic de reduodecim, tertia undecim, et sic de reliquis, usque ad septimam, in qua nonnisi lus, aut Matthias inter eos locum non haberet. His autem vitulis tota Ecclesia et arata, et seminata est. Duo vero arietes, et agni quatuordecim id ipsum significant. enim duo Testamenta, quae in quatuor Evangeliis, et in decem verbis continentur. et decem fiunt. Similiter autem et tres decimae, et duae decimae, et decima decimae idipsum significant. In his enim omnis homo significatur; de quo duae quidem, et tres decimae fiunt, quoniam in duos populos, et in tres mundi partes homo dividitur. Merito ergo hae decimae vitulis, 192 et arietibus, et agnis junguntur, quatenus omnis homo cujuscunque gentis sit, et in quacunque mundi parte habitet, sanctorum apostolorum, duorumque Testamentorum fidem et doctrinam sequatur et teneat. Offerebant itaque pontifices apostolos in vitulis, testamenta in arietibus, et agnis, totamque Ecclesiam, ubique diffu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facietis in ea. sed celebrabitis sollemp¬
nitatem domino septem dieb. offere¬
tis holocaustum dño mnodorem suauis¬
simum. Nitulos de arm̃to tredecim.
arietes duoᷤ. agnos anniculos qͣttuorde¬
cim immaclatos. Et in libam̃tis eorũ
simile oleo consꝑse tres decimes ꝑ ui¬
tulos singłos qui sunt simul uituli
tredetim. & decimas duas ariete simł.¬
uituli tredecim. & decimas duas arie¬
te uno. idest simul arietib duob. &
decimam decime agnis singulis. qui
sunt simul agni qͣttuordecim. & hyr¬
ce qͣrtam decimam diem significet᷑.
e quare opus seruile non faciat. cur
etiam septem dieb hec sollempnitas
celebretur. inleuitico exposiumꝰ. Nẽ
gͦ de satͥficiis uideamus. que in hac
sollempnitate sine omni differentia
uno eodemq mͦ ꝑ septem dies fiebant.
p̃ter hoc tantum quod de iitulis ꝑ
singulos diesunꝰ mimiebat᷑. Prima
autem die offerebantur tredetĩm sccła

Expanded text:
non facietis in ea sed celebrabitis sollemnon facietis in ea sed celebrabitis sollemnitatem Domino septem diebus offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino vitulos de armento tredecim arietes duos agnos anniculos quattuordecim inmaculatos et in libamentis eorum similae oleo conspersae tres decimas per vitulos singulos qui sunt simul vituli tredecim vituli tredecim; et duas decimas arieti uno, id est, simul arietibus duobus, et decimam decimae agnis singulis: qui sunt simul agni quatuordecim; et hir, et quintam diem significet, et quare opus servile in eo non fiat, cur etiam septem diebus haec solemnitas celebretur in Levitico exposuimus. Nunc ergo de sacrificiis videamus, quae in hac solemnitate sine differentia, uno eodemque modo, per septem dies fiebat; praeter hoc tantum, quod de vitulis per singulos dies unus minuebatur. Prima enim die offerebantur tredecim, secunda
Abbreviated transcription (Latin):
idemq significant om̃s. Hoc est
duo popłi. quod tres mundi partes.
confirmãt᷑ om̃s merito tres detime se¬
cuntur uitulum. due arietem. & de¬
cima decime agnum. Sel quareħ
om̃ia uino ꝑfundunt᷑. nͥ ut sp̃ualis
intelligentie sapore dulcescant: In¬
sipida enim & irrationabilia hec eẽ
uidentur. Ut gͥ saporem habeant: h
spualis expositionis uino ꝑfundan¬
tur. Sed qm̃ ip̃a quoq exposttio se¬
cundũ m̃suram fieri debet. plus unu
plus in ariete quam in singulis ag¬
nis. Cur autem in hẏrco xp̃c imino¬
letur. hec est maxima ce pͥncipalis al¬
sa: quia quasi impius dampnat᷑ eit¬
ratus cum latͦnibus crucifixus est. En
nos gͥ uen̾emur in agno: hunc nb̃¬
ab hominant᷑ in hẏrco. Similite aĩ
ce in pascha. &e inpentecoste e pͥma
ce decima die septimi m̃isis sacͥtica re
iubet. Hec gͥ una sit expositio om̃ium.
yinta decima uͦ
die m̃sis septimi. que uobis erte
sc̃a atq uenerabilis: om̃e opus seruile

Expanded text:
idemque significant omnes. Hoc est duo populi, quod tres mundi partes Qomnes, merito tres decimae sequuntur vitulum, duae arietem, et decima decimae agnum. Sed quare haec omnia vino perfunduntur, nisi ut spiritualis intelligentiae sapore dulcescant, insipida enim, et irrationabilia haec esse videntur: ut ergo saporem habeant, hoc spiritualis expositionis odore perfundantur. Sed quoniam ipsa quoque expositio secundum mensuram fieri debet, plus vini plus in ariete, quam in singulis agnis. Cur autem in hirco Christus immoletur, haec est maxima et principalis causa, quia ut impius damnatratus cum latronibus crucifixus est. Quem nos ergo veneramur in agno, hunc Judaei abominantur in hirco. Similiter autem et in Pascha, et in Pentecoste, et prima, et decima die mensis septimi sacrificare jubet. Haec quintadecima vero die mensis septimi quae vobis erit sancta atque venerabilis omne opus servile
Abbreviated transcription (Latin):
reddẽ necessar⁊ũ est. Quare hoc: Qa
quicqͥd dicunt iustum est. Sic gͥ fte.
debeat. quia nemo est qui ea ꝑ soluere
& reddere. Interdicat. In usta uemorm̃a
irrita fiant. yeruntam̃ qui scenter
contra iusticiam uirat: qͣmuis icdͤm hͥ¬
eo iuram̃to tuod a scĩs int̃dicitur riran
debrierat quod pecẽm ẽẽ sciebat᷑. Pem¬
teat gͥ ñ quia iuram̃tum ñ agit᷑: sel
quia scienter contra iustitiam iurast.
Uidua &e repudiata qicqͥd ueouerit ua¬
cdent. Qd enim si ma le uouerint: M¬
enim quicqͥd bene uouerint. Qula
enim sue libertati sunt. & nullius po

Expanded text:
hoc? Quia quidquid dicunt, justum est. Sic ergo debeat; quia nemo est qui ea persolvere et reddere interdicat; injusta vero omnia irrita fiant. Verumtamen qui scienter contra justitiam jurat, quamvis hoc eo juramento quod a sanctis interdicitudebuerat, quod peccatum esse sciebat. Poeniteat ergo, non quia juramentum non agit, sed quia scienter contra justitiam juravit. « Vidua et repudiata quidquid voverint, reddent. » Quid enim si male voverint? mergo, quidquid bene voverint. Quia enim suae libert
Abbreviated transcription (Latin):
nem intellig̾e debemus. S quid qͥnos
gamus: Cum his enim p̃dicti hostes
contra nos uenunt: cum his nobis
bella tiuilia morient: nr̃is q armis nos
impugnant. & nos contra nos pugnare
compellunt. Si gͥ hos pͥmum uicerimꝰ:
dr scłm pͥorem statũ interfecerimꝰ subito
in nobis om̃ium uiciorum corruet mul¬
titulo. ꝑ uͥgines añ quas filii iscł sibi¬
reseruant: eas animas intelligamꝰ. qͦ
cdiaboli corruptionem fugientes. ad
xp̃i fidem. ce eccłie societatem se tnͣs¬
ferunt. & pro sua pulchritudine dei
popło placent. Cum quib nimirum
manent septem dies extra castra: qm̃
&e illi qui agentilitate adfidem comĩtũ¬
tur. & illi ꝑ quos com̃ĩtuntur: omni
temꝑpe manent extra synagogam. Nu
castra reu̾tantur. Septem enim dies.
om̃e tempꝰ significent.
yi occicłit hoiẽm uł occisum teti¬
gerit: lustrabit᷑ die tercio. & sep¬
timo & de om̃i preda siue uestim̃tum
fuerit siue uas. & aliquid mutensilia

Expanded text:
nem intelligere debemus. Sed quid per nem intelligere debemus. Sed quid per gamus? Cum his enim praedicti hostes contra nos veniunt: cum his nobis bella civilia movent, nostrisque armis nos impugnant, et nos contra nos pugnare compellunt. Si ergo hos primum vicerimus, et secundum priorem statum interfecerimus, subito in nobis omnium vitiorum corruet multitudo. Per virgines autem, quas filii Israel sibreservant, eas animas intelligimus, quae diaboli corruptionem fugientes ad Christi fidem, et Ecclesiae societatem se transferunt, et pro sua pulchritudine Dei populo placent. Cum quibus nimirum manent septem diebus extra castra, quia et illi, qui a gentilitate ad Deum convertuntur, et illi per quos convertuntur, omni tempore manent extra Synagogam; undcastra revertantur: septem enim dies omne tempus significant. « Qui occiderit hominem, vel occisum tetigerit, lustrabitur die tertio, et septimo. Et de omni praeda, sive vestimentum fuerit, sive vas, et aliquid in utensilia