comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prophãm. ego dixi dii estis. & filu
excelsi oms. sed natirra patris per
omia aequalem. Notandum sane
quod dictum est aequalem se faciens
dõ ad iudȩorã ꝑsoriam dictum. qui
putabant dñm ib̃m prȩdicando se¬
factre quod non esset. & ñ ueractt
intimare quod ess&. Commoti
ergo sunt ⁊udȩi & indignati.
Merito quidem quod audiebant
hominem aequalem se facere dõ.
sed ideo inmerito. quia in homuine
non intelli gebant dm̃. Carire̾
uidebant. dm̃ nesciebant. Habita
culum cernebant. habitatorem
ignorabant. Caro eam illa tem¬
plum erat. ds̃ in habitabat intus.
Non ergo iħ̃s carnrem aequabat
patri. non formam serui dño con.¬
parabat. non quod factum est ꝓpͣt
nos. sed quod erat quando fecit
nos. Quis namq sit xp̃s catholicis
loquor nostis quia berre credidistis.
Recensete de uerbo quod nostis.
In principio crat uerbum. & utrbũ
caro factum est. & habitauit in
nobis. Hac carne maior ẽ pater
ita pater & arqualis & maior.

Expanded text:
Propheta: Ego dixi dii estis, et filii Propheta: Ego dixi dii estis, et filii excelsi omnes ; sed naturomnia aequalem. Notandum sane quod dictum est: « aequalem se faciens Deo, » ad Judaeorum personam dictum, qui putabant Dominum Jesum praedicando facere quod non esset, et non veraciter intimare quod esset. Commoti ergo sunt Judaei, et indignati; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo; sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant; habculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro enim illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat: non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: Recensete de Verbo, quod nostis. In principio erat Verbum, et Verbumfactum est, et habitavit in nobis: hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis et major:
Abbreviated transcription (Latin):
it putatis dieb ꝓrimis operatus est:
utrum usq modo operatur. ñ nouti
qeaturȩ genus instituendo. sed quȩ
in principio creauerat ne deficiant
ꝓpagando. Ett ego operor. subau¬
altur usq modo cum eo cuncta dis¬
pontns. regens accumulans. Ac si
apte dicat. Quid mihi inuidetis:
Cur me uituperatis eģei legis doctores.
quod in forma hominis sabbato salutẽ
unius hominis operatus sum: qui
innatura diuinitatis una cum dõ
patre totum genus humanum immo
totam mundi machinam & cuncta
uifibilia & in insibilia quietus semꝑ
õptror: Sed ipsi talxͥs ac tanti
mysterii minus capaces. propterea
magis quȩ rebant eum interficere.
quia non solum soluebat sabbatũ.
sed & patrem suum dicebat dm̃.
aequabem se faciens dõ. In eo maxinte
dolebant. qura in his quem uerum ex
infirmitate carnis homine cognoue¬
rant. uerum se dĩ filium credi uolu¬
iss&. id est non gratia adoptatũ. ut
ꝗteros scos dequibus loquitur per¬

Expanded text:
ut putatis, diebus primis operatus est, ut putatis, diebus primis operatus est, verum usque modo operatur, non novum creaturae genus instin principio creaverat, ne deficiant, propagando. « Et ego operor, » subauditur, usque modo, cum eo cuncta disponens, regens, accumulans. Ac si aperte dicat: Quid mihi invidetis? cur me vituperatis, caeci legis doctores, quod in forma hominis sabbato salutem unius hominis operatus sum, qui in natura Divinitatis una cum Deo Patre totum genus humanum, imo totam mundi machinam, et cuncta visibilia et invisibilia quietus semper operor? Sed ipsi talis ac tanti mysterii minus capaces, « Propterea magis quaerebant eum interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. In eo maxime dolebant, quia his qui verum ex infirmitate carnis hominem cognoverant; verum se Dei filium credi voluisset, id est, non gratia adoptatum ut caeteros sanctos, quibus loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
quem uidebat. nullatenus ad orasse
eum. Ancumbite ergo orationibus
peccatores. confitemini peccata
ur̃a. orate ut deleantur. orate it
minuantur. orate ut uobis profia¬
entibus rpsa deficiant. ER
rum. Pater m̃s usq modo operatis
& ego operor. Et reliq̃. o molab¬
PERAT UR
pater & filius ut natura¬
rum diuersitas ꝑmanen.
quae in prima condicione munhi
conditȩ sunt. Ideo en̾i dictũ est
in psalmis. Qui finxit singillati
corda corũ. Non in cognita anima.¬
rum genera. sed ciusdem substantiȩ
animas quae in primo homine
condita est reformat. Qua propt
psalmista cum non solum primor¬
dialem mrundi creationem. sed et
cotidianam creaturȩ gub̾nationem
ad laudem creatoris referret. ait
inter ex̧tera. Om̃ia in saprentia
fecisti. Si autͥ xpͣm dĩ uirtutem&
dĩ saprentiamrecte confitem̃
& omĩa in saprentia fecit ac regii
ds. constat nmrrũ quia pater uss
modo operatur. operatur & filius.
Ei rgo pater m̃s inquit non sex solut

Expanded text:
quem videbat, nullatenus adorasset quem videbat, nullatenus adorasset eum. Incumbite ergo orationibus peccatores. Confitemini peccata vestra, orate ut deleantur, orate ut minuantur, orate ut vobis proficientibus ipsa deficiant. HOMrum: Pater meus usque modo operatur, et ego operor, » et reliqua. Operatur Pater et Filius, ut naturarum diversitas permaneat, quae in prima conditione mundi conditae sunt. Ideo dictum est in Psalmis: « Qui finxit sigillatim corda eorum . » Non incognita animarum genera, sed ejusdem substantiae animas, quae in primo homine condita est, reformat. « Quapropter Psalmista cum non solum primordialem mundi creationem, sed et quotidianam creaturae gubernationem ad laudem creatoris referret, ait inter caetera: Omnia in sapientia fecisti . Si autem Christum Dei virtutem et Dei sapientiam recte confitemur, et omnia in sapientia fecit ac regit Deus, constat nimirum quia Pater usque modo operatur, operatur et Filius; ergo Pater meus, inquit, non solum sex,
Abbreviated transcription (Latin):
Responderunt & dixerunt ei. In
peccatis natus es totus. Quid est
totus e Cum oculis clausis. Sed
qui aperuit oculos. saluat & totũ.
I pse in corde resutrectionem. qui
in facie dedit inluminationem.
In peccatis natus es totus. & tu doces
nos: Et erecerunt cum foras.
Ipsi illum magistrũ fecerant. ipsi¬
ut discerent totrẽs in terrogauert᷑.
& in terrogatum docentem proie¬
cerunt. Dum ergo audiuit ⁊ih̃s
quia eircerunt cum foras cum
inirenisset cũ dixit ei. Tucredis
in filrum dĩ. Modo lauat facrem
c̃ordis. Respondit ille & dixit.
quasi adhuc inuinctus. Quis es
añe ut credam in eu̾.Et dixit
ei ihs. Et uidisti cũ. & qͥ loquit᷑
tecum ipse est. Tunc prostratus
adorauit eum. Deniq tam facio
lota cordis & mrundata conscrenda
agnoscens illum non filium quod
ante crediderat. sed filium di queo
uidebat ait. Ci redo dñe. Sea
parũ est dictre credo. Uis uidere
qualem credat: Procidensadoran
cũ. Sed si dm̃ dĩ filium ñ credidiso

Expanded text:
Responderunt, et dixerunt: In Responderunt, et dixerunt: In peccatis natus es totus. Quid est totus? Cum oculis clausis, sed qui aperuIpse dabit in corde resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. « In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. » Ipsi illum magistrum fecerant, ut discerent toties interrogaverunt: et interrogatum docentem projecerunt. « Dum ergo audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum, dixit ei: Tu credis in Filium Dei? » Modo lavat faciem cordis. « Respondit, et dixit » quasi adhuc inunctus: « Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum ipse est. Tunc prostratus adoravit eum. » Denique jam facie lota cordis, et mundata conscientia, agnoscens illum non filium Joseph quod ante crediderat, sed Filium Dei quem videbat, ait: « Credo, Domine. » Sed parum est dicere Credo. Vis videre qualem credat? « Procidens adoravit eum. » Si Deum Dei Filium non credidisset
Abbreviated transcription (Latin):
meos oculos. Scimus auteni. quia
peccatores ds̃ non audit. Sed si
quis dĩ cultor est. & uoluntatem
eius facit: hunc exaudit. Aahuc
in unctus loquitur. Nam & pecca¬
tores exaudit ds̃. Sĩ tnim peccato¬
res ds non exaudir&. frustra ille
publicanus oculos interram dimit.¬
tens. & pectus suum ꝑcutiens dicer&.
dñe propicrus esto mihi peccatori.
& ꝑ istam confessionẽ meruit ⁊usti.¬
ficationem. quomodo iste cecus
inluminationem. Si peccatoribus
lauandu est cor penitentię lacti-¬
mis ut ex audiantur. & fiat in corde
illorũ quod factum est in facie cȩci
huius. & sentiant dm. illos ex audire :
qui ut peccatores saluar&. uenit in
mundum. Ascło non est auditui.
quia quis aperuit oculos cȩci nati.
Nisi ess& bic ado: non poterat facere
quicquam. Labete & constanter:
confessus est ueritatẽ. Hȩc enim
quae facta sunt adu̾o. a qͦ fierent nisi.
a dño: Aut quando discipulis
talia fierent. nisi in eis ds habitarae ẽ

Expanded text:
quia quia peccatores Deus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demittens, et pectus suum percutiens, diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori ; et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. Sed peccatoribus lavandum est cor poenitentiae lacrymis, ut exaudiantur; et fiet in corde illorum quod factum est in facie caeci hujus; et sentient Deum illos exaudire, qui, ut peccatores salvaret, venit in hunc mundum. A saeculo non est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Libere et constanter confessus est veritatem. Haec enim, quae facta sunt a Domino, a quo fierent, nisi a Domino? aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret?
Abbreviated transcription (Latin):
eius dixerunt quia axtatem hab&
ipsum in terrogate. Cocauerunt
tut sum hominem qui fuerat
cecus. & dixerunt ei. Da głãm dõ.
cum essen modo uideo. Dixerunt
ergo ei. Quid fecit tibi. quomodo
aperuit tibi oculos. Eit ilbe iã
stomachatis ad uersus duriciam
iudeorum. & ex cȩco uidens. non
feretis cȩcos. respondit eis. Dixi
uobis. iam & audistis. Quid iteru̾
urultis audire: Numquid & uos
uultis discipuli eius ficri: Quid
est numquid & uos nisi quia ego
iam sum. Numquid & uos iam¬
non uideo Sed non uideo uos
uidere. Maledixerunt ei. & dixe¬
runt. Tu discipulus illius sis.
suꝑ filios nt̃os. Maledictum est
enim si cor discutias. non si uerba
ꝓpendas. Nos autem moysi disci
puli sumus. Nos scimtis. quia moysi
loquutus est ds̃. Habetis etti dũm
dicentem. si crederetis moysi.
crederetis & nrihi. De nre enim
scripsit: ita ne sequimini seruuꝰ.
& dorsum ponitis contra dnm.
Nespondit ille homo. & dixit eis.
In hoc enim mi tabile est. quia
tos uescitis undesit. & aperuit

Expanded text:
atem habet, ipsum interrogate. Vocaverunt ergo rursum hominem qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. » cum essem, modo video. Dixerunt ergo ei: Quid fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos? » Et ille jam stomachans adversum duritiam Judaeorum, et exeis: Dixi vobis jam, et audistis. Quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? » Quid est « nunquid, » nisi quia ego jam sum? Nunquid et vos jam video? sed non video vos videre. « Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus illius sis. super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si verba perpendas. « Nos autem discipuli Moysi sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Deus. » Habetis enim Dominum dicentem: « Si crederetis Moysi, crederetis et mihi . » De me enim scripsit ita: Me sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum. « Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc enim mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et a
Abbreviated transcription (Latin):
ipse non hab& de quo sit. Quae¬
sunt opera dñi propter quȩ uẽnit
filius di inmundũ. nisi cęcitatem
humani generis inluminare. uul¬¬
nerataq sanare. perdita requitere.
deformia reformare. Sed quid
est quod dixit. me oportet operari
opera eius qui misit me donec dies
est. Tenit enim nox. quandonemo
potest optrari. Constat expressum
ac difinitum diem cominemorasse
dñm hoc loco sexpsum. ichest lumen
mundi. Quamdiu inquit sum in
hoc mundo. lumen sum mundi.
Eergo ipse operatur. quandiu est in
hoc mundo. Putamus fr̃es eĩi fuisse
hic tune. & modo non hic esse:
Si hoc putamus. iam ergo post ascensũ
dni facta est nox ista metirenda. ⁊bi
nemo potest operari. Si post.
ascerisionem facta est nox ista. quid
est quod ait discipulis suis ascendens
in celum ecce ego uobiscum sum om̃ib
dieb usq ad consummationem scłi:
Qui tunc corporali pręsentia fuit in
mundo. nunc diuina potentia pͥsens
est ubiq in mundo. Rudiuimus

Expanded text:
ipse non habipse non habsunt opera Domini propter quae venit Filius Dei in mundum, nisi caecitatem humani generis illuminare, vulnerata quaeque sanare, perdita requirere, deformia reformare? Sed quid est quod dixit? Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Venit enim nox, quando nemo potest operari. « Constat expressum ac definitum diem commemorasse Dominum in hoc loco seipsum, id est, lumen mundi. Quandiu, inquit, sum in hoc mundo, lumen sum mundi. Ergo ipse operatur. Quandiu est autem in hoc mundo? Putamus, fratres, eum fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari. » Si post ascensionem facta est nox ista, quid est, quod ait discipulis suis ascendens in coelum: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Qui tunc corporali praesentia fuit in mundo, nunc divina potentia praesens est ubique in mundo. Audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
onem quippe dño proposueruntt.
tamquam magistro. Quis peccautt
hic peccauit. neq parentes cius.
Quia est quod dixit.: Si nullus hono
sine peccato. num quid parentes
huius cȩci sint̾ peccato erant.
Numquia ipse sine peccato origimili
natus erat. uel uiuendo nihil addi.¬
derat: Si ergo & parentes cius ha¬
butrunt peccatum & iste habure
peccatum. quare dñs dixit neq he
peccauit neq parentes eius. nisi
ad rem respondit dequa int̾rogats
ql cur cceus nasceretur: Habe¬
bant enim peccatum. per quod
tum est ut cȩcus nasceretur. quatę
acus natus est: Audi magistrũ
docentem. quȩrit credentem. ut
faciat in tell gentem. Ipse causã
dicit quare sit ille cȩcus natus.
tantũ modo cȩco acturussim. sed
ut manifestetur quid incȩcitate
totius humani generis per me
sccutus adiunxit. Me oportet
operari opera eius qui misit me.
donec dres est. Meniento quomodo
untuersam glãm illi dat de quo est.
quia ille hab& filrum qui de illo sit

Expanded text:
onem quippe Domino proposuerunt onem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro. Quis peccavit? hic peccavit, neque parentesQuid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, nunquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Nunquid ipse sine peccato originali natus erat, vel vivendo nihil addiderat? Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum, quare Dominus dixit: Neque hic peccavit, neque parentes ejus? nisi ad rem respondit, de qua interrogatus est, cur caecus nasceretur. Habebant enim peccatum parentes etum est, ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem. Quaerit credentem, ut faciat intelligentem. Ipse causam dicit, quare sit ille caecus natus, tantummodo caeco acturus sum, sed ut manifestetur quid in caecitate totius humani generis per me secutus adjunxit: Me oportet operari opera ejus, qui misit me, donec dies est. Mementote quomodo universam gloriam illi dat, de quo est, quia ille habet filium, qui de illo sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uerba quia signa sunt. Si ergo
quid signific& hoc quod factum
est cogitemus. genus humanum
est iste cycus. Hȩc enim egettas
contigit in primo homine per
peccatum de quo om̃s originem
duxunus. non solum morcs sedar
iniquitatis. Si enim cęcitas insi¬
delitas est. & inluminatio fides. que
fidelem quando uenit xps inuenti
Ideo euuangelista de xpͥo dicto &
prȩteriens. Si prȩterit enim xps
& non in uia peccatorũ ittorũ stenti
sicut inquadam parabola ipsc dno
ait. Ul enit enim samaritanus
secus uiam. Qui trenit sanare
uulneratũ semiuiuum. Prȩcent
cȩcum inluminare. Qui uulnt¬
ratus in parabola dicitur. Hic in
re gesta cȩcus inluminatur. Uidi
ergo hominem cęcum. non ut cũq
cȩcum. sed cȩcum anatiuitate.
Om̃s enim homines pręter illum
solum qui ex uirgine natus est on¬
ginali peccato cȩci. id est cũ peccato
nati sunt. quod ex radice peccatrce
primi parentis traxerunt. Inter.
quia discere desiderabant. Questi¬

Expanded text:
verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus. Haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, illuminatio est fides, quem fidelem, quando venit Christus, invenit, ideo Evangelista de Christo dicit, Et praeteriens. Sic praeterit enim Christus, et non in via peccatorum nostrorum stetit, sicut in quadam parabola ipse Dominus ait: Venit enim Samaritanus secus viam . Qui venit sanare vulneratum semivivum, praeteriens caecum illuminat. Qui vulneratus in parabola dicitur, hic in re gesta caecus illuminatur. Vidit ergo hominem caecum, non utcunque caecum, sed a nativitate caecum. Omnes enim homines praeter illum solum, qui ex virgine natus est, originali peccato caeci, id est, cum peccato nati sunt, quod ex radice peccatrice primi parentis traxerunt. Interroappellabant, quia discere desiderabant. Quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
cȩco iterũ. Tu qui dicis de eo. qui
apesuit oculos tuos: Quid de illo
sentis: Quid estimas.  Quid
indicas: Qugrebant qurma amodũ
homini calum pniarentur. ut de
sinagoga pelleretur. sed axpͥo in¬
ueniretur. Ned ille constanter qđ
sentiebat expressit. Ait eiuim.
Quia propħa est. Adhuc quidem
munctus in corde. nondũ dĩ filium
confitetur nec mentitur. Tamen
ipse dñs de se ipso ait. non est ꝓpħa
sine honore. nisi in patria sua.
Non crediderunt ergo iudȩi de illo
quia cȩcus fuisset & uidiss&. donec
uocauerunt patentes eius. qui uide

Expanded text:
caeco iterum: Tu quid dicis de eo, qui caeco iterum: Tu quid dicis de eo, qui aperuit oculos tuos? quid de illo sentis? quid existimas? quid indicas? » Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter quod sentiebat expressit. Ait enim: « Quia propheta est, » adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur. Tamen ipse Dominus de seipso ait: « Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . » « Non crediderunt ergo Judaei de illo, quia caecus fuisset, et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam illam inunctionem in
animo habuerit. & prȩdicat et
nescit quem prȩdicat. Adducim¬
ergo eum ad pharisȩos. qui cȩcus
fuerat. Erat aut̃ sabbatũ quando
lutum fecit ih̃s. & aperuit oculos
eius. Iterũ ergo interrogabant
eum pharisȩi: quomodo uidisset.
Ille aut̃ dixit. Lutum posuit suꝑ
oculos meos & laui. & uideo. Dicebant
ergo ex pharisȩis quidam. Non oins
sed quidam : iam en̾i inungebatus
quidam. Quid ergo dicebant.
nec uidentes nec uncti: Non est
iste homo adõ. qui sabbatum non
custodit. Ipse potius custo diebat
qui sine peccato erat sabbatum
sprrituale. hoc est non habere
peccatum. Om̃is qui facit peccatu
seruus est peccati. Sed isti nec
uidentes ut dixi. nec inuncti
sabbatum carnaliter obferuabant
sprritualiter uiolabant. Alii
dicebant. Quomodo potest homo
peccator hȩc signa facere. Eiact
sunt inuncti. & scisma erat inter¬
tos. Dies ille diuisus erat. inter
lucem & tenebras. Dicebant ergo

Expanded text:
tanquam illam inunctionem in tanquam illam inunctionem in animo habuerit, et praedicat, et nescit, quem praedicat. Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem Sabbatum quando lutum fecit Jesus, et aperuiejus. Iterum ergo interrogabant eum Pharisaei quomodo vidisset. Ille autem dixit: Lutum mihi posuit super oculos meos, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. » Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec uncti? « Non est iste homo a Deo, qui sabbatum non custodit. » Ipse potius custodiebat, qui sine peccato erat, sabbatum spirituale, hoc est non habere peccatum. « Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . » Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. « Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? » Ecce sunt inuncti. « Et schisma erat in eis. » Dies ille divisus erat inter lucem et tenebras. « Dicunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ut lunten uerum agnoscat. ut te.¬
missionem peccatorum accipiat.
ut ex filio irę efficiatur filius dĩ.
inluminatusq urniat prędicare
xp̃m. Itaq uicini & qui uidebant
cum prius quia mendicus crat:¬
dicebant. Nonne hic est qͥ sedebat
& mendicabat: Alii dictbant.
quia hic est. alii autẽ nequaquã.
sed similis est etus. Aperti oculi.
uultum mutabant. Ille dicebat.
quia ego sum. Uox grata. ne
dampnaretur ingrata. Dicebant
ergo ei. Quoniodo aperti st̃ oculi
tibi. Respondit. Ille homo qui
dicitur ⁊ hs̃. lutum fecit & umi
oculos mros. & dixit mihi. Uade
ad natatoriam syloe. & laua. Ea
abii & laui. & uidi. Eecce admim¬
tiator factus est grͣat: ecce euuan¬
gelizat confitetur. U⁊dens ceas
ille confitebatur. & cor inpiorũ
stringebatur: quia non habebant
in corde quod iam habebant infacie
Dixerunt ei. Ubi est ille. A
Nescio. In his uerbis anintus ipsus
adhuc inuncto similis erat non¬
dum uidenti. Sed ponamus fres.

Expanded text:
ut lumen verum agnoscat, ut reut lumen verum agnoscat, ut remissionem peccatorum accipiat, ut ex filio irae efficiatur filius Dei, illuminatusque veniat praedicare Christum. « Itaque vicini, et qui videbant eum prius, quia mendicus c est qui sedebat et mendicabat? Alii dicebant: quia hic est: alii autem; nequaquam, sed similis est ejus. » Aperti oculi vultum mutabant. « Ille vero dicebat: quia ego sum. » Vox grata, ne damnaretur ingrata. « Dicebant ergo ei: Quomodo aperti sunt oculi tui? Respondit: Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit, oculos meos, et dixit mihi: Vade ad natatoriam, et lava, et abii et lavi, et video. Ecce annuntiator factus est gratiae. Ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum ringebatur, quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt ei, Ubi est ille? ait, Nescio. In his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat nondum videnti. Sed ponamus, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
& laua innatatoria filoȩ: quod
interptetatur missus. Quid
fecit dñs: perspicuum est. Inlumi¬
natio enim facta est in cȩco. sed
magnum mysterium cõmendatur
in humano genere. Expuit in
terram. de saliua lutum fecit qui
uerbum caro factum estꝰ & unxit
oculos cȩci. Inunctus erat & ñdũ
uidebat. mittit illũ ad piscina quȩ
uocatur siloe. Pertinuit aut̃ ad
euuangelistam commendare nobis
huius piscinȩ intell gentiam. &
ait. Quod interpretatur missus
Iam quis est missus agnosctts. Nrsi
enim ille fuiss& missus. nemo nr̃m
fuisset ab iniquitate dimissus.
Lauit ergo oculos in ea piscina quȩ
interpretatur missus. baptiratus
est in xp̃o. Di ergo quando eum ra
se ipso quodammodo baptirauit
tunc. illuminauit. quando in unxit¬
fortasse catecumurũ fecit. Potest
quidem aliter tanti sac ramenti
exponi & ꝑtractari profunditas.
sed hoc sufficiat caritati ur̃ae.
Unguitur catecuminus id est docẽt᷑.
ut credat in xp̃m. Mittitur ad
piscinam baptismi ut inluminẽt᷑:

Expanded text:
et lava te in natatoria Siloe, quod interpretatur, missus. Quod fecit Dominus, perspicuum est. Illuminatio enim facta est in caeco, sed magnum mysterium commendatur in humano genere: expuit in terram, de saliva lutum fecit: quia Verbum caro factum est ; et unxit oculos cvidebat, mittit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad evangelistam commendare nobis hujus piscinae intelligentiam, et ait: « Quod interpretatur missus. » Jam quis est missus agnoscitis. Nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur missus. Baptizatus est in Christo: si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit: quando inunxitfortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque aliter tanti sacramenti exponi et pertractari profunditas, sed hoc sufficiat charitati vestrae. Ungitur catechumenus, id est docetur ut credat in Christum; mittitur ad piscinam baptismi, ut illuminetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo & ista resurrectio mortuorũ
Aperiat ille planius. & lucescat
nobrs ut cępit. Amen anren
dico uobis. quia urnit hora & nunc
filii di. & qui audierint uiuent.
Hoc proptium est piorũ. qui sic audi¬
unt de incarnatione eius ut ere¬
dant quia filrus di est: id est sic
eum pro se factum accrpiunt mi-¬
norem patre in foria serui. ut
credant quia aequalis est patri
in forma di. Et ideo sequitur.
Sicut enim pater hab& uitam in
femetipso. ita dedit & filio uitam
habere in sema&tpso. Quod ergo
ait dedit filio uitam habere in
sem& ipso. breuiter dicat genuit
filium: uitam in femetipsõ habeito
Neq enun erat sine uita. & accepi
uitam sed nascendo uita est. Pater
uita est nori nascendo. filius uita ꝗ¬
naseendo. Pater de nullo patre
filius de deo patre. Pater ꝓpter
filrum est: filius uero & quod filus
est propter patrem est. & quod est
apatre est. Hoc ergo dixit. uitam
dedit filio: ut haberet eum in sens¬

Expanded text:
ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. 9. Aperiat illam plenius, et dilucescat nobis, ut coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc Fili Dei, et qui audierint vivent. » Hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de incarnatione ejus, ut credant quia Filius Dei est; id est, sic eum propter se factum, accipiunt minorem Patre in forma servi, ut credant quia aequalis est Patri in forma Dei. Et ideo sequitur: Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, ita dedit et Filio vitam habere in semetipso. Quod ergo ait, dedit Filio vitam habere in semetipso, breviter dicat, Genuit Filium vitam in se habentem. Neque enim erat sine vita, et accepit vitam, sed nascendo vita est. Pater vita est et non nascendo, Filius vita nascendo. Pater de nullo patre, Filius de Deo Patre. Pater propter Filium est, Filius vero et quod Filius est, propter Patrem est, et quod est, a Patre est. Hoc ergo dixit: vitam dedit Filio, ut habeat eam in seme
Abbreviated transcription (Latin):
runt cis patentes eius & dixerant.
Scimus quia hic est filius noster. &
quia cȩcus natus est. Quomo do
autem nunc uideat nescimus. aut
quis eius aperuit oculos nos nescimꝰ.
Ipsum interrogate. aetatem habet
ipse de se loquatur. Scimus autẽ
quia filius noster.ẽ. sed iuste coge¬
remur loqui pro infarite. quia
ipse pro se loqui non poss&. iste
olim loquitur modo uidet. Ciȩcu
anatiuitate nouimus. loquentem
olim scimus. uidentem modo uidemꝰ.
Ipsum interrogate: ut instruamini.
Hȩc dixerunt parentes eius. quia
timebant tudȩos. Iam eni conspi¬
rauerunt tudȩi. ut siquis eum
confiteretur esse xp̃m. extra

Expanded text:
unt eis parentes eius et dixerunt scimus quia hic est filius noster et quia caecus natus est quomodo autem nunc videat nescimus aut quis eius aperuit oculos nos nescimus ipsum interrogate aetatem habet ipse de se lquia filius noster est; sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset; olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini. Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum c
Abbreviated transcription (Latin):
clamatitrunt. Apparitores potes-¬
tatis hora sexta crucifixerunt.
prȩuaricatores legis hora teitia
clamautrunt. Quod illi manib
hora sexta: hoc illi lingua hora
tertia. Rei magis isti qui claman¬
do sȩxuebant: qua illi qui obtem¬
perando ainministrabant. Ipst̃
est totum acumen rudȩorũ: hoc. ẽ.
quod ꝓmagno quȩ fierunt: occida¬
mus & occidamus. S uoceidamꝰ.
ut non ipsi occidisse iudicemur.

Expanded text:
clamaverunt. Apparitores potesclamaverunt. Apparitores potestatis hora sexta crucifixerunt; praevaricatores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi manibus hora sexta, hoc illi lingua hora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus; sic occidamus, ut non ipsi occidisse judicemur.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde occidistis: Gladio linguȩ.
Acuistis en̾i linguas uras. Et quando
ꝑcussistis: nisi quatido clamastis.
crucifige. crucifige: Propterea
non est enuim pretermittendum.
quia uenit in mentem: ne forte
aliquem percurb& lectio diumo¬¬
rũ librorum: quidam cuuangelista
dicit hora sexta crucifixerunt dnm.
& quidam bora tertia. Nisi intelle¬¬
gamus: percurbaniur. Etiam
incipiente sexta hora dicitur
pilatus sedisse pro tribunali. &
reuera quando leuatus est dñs
in lignũ. hora sexta erat. Sed aliuꝰ
euuangelista intuens animti iu-¬
dꝑorũ. quia uolebant se in munes
uideri a morte dñi. narrando cos
ostenditreos  dicens diĩmi hora
tertia crucifixum. Considerantes
aut̃ ome̾m circunistantiã lectionis.
quanta agi potutrunt cum apud
pilatũ dñs accusaretur ut erucifi¬
geretur: inueiuimus horam tertiã
esse potuisse: quando illi clamate¬
runt cruerfige erueifige. Ergo
tierius illi tunc occiderunt: quando

Expanded text:
Unde occidistis? Gladio linguae: Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Propterea enim non est praetermittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Considerantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando illi clamaverunt, Crucifige, crucifige. Ergo verius illi tunc occiderunt, quando
Abbreviated transcription (Latin):
Non dicant iudei non occidimts¬
xp̃m. & eni propterea eũ dedeit̃
iudici pilato: ut quasi ipsi a morte
cius uiderentur in munes. Nam
cũ dixiss& eis pylatus uos eũ ocei¬
dite: responderunt. Nobis non
lic& occidere quemqu̾a. Iniqui¬
tatem facinoris sui in iudictm
homatem tefundere uolebant:
sed numquid dm̃iudicera
fallebant: Quod fecit pilatus.
in co ipso quod fecit aliquantũ
parcieeps fuit: sed in comparati
ex eorũ manibus liberar&: nam
propterta flagellatum produxit
ad eos. Nam persequendo dm̃
flagellauit. sed illorum furori
satis facere uolens: ut uel siciã
mitescerent. & desinetent uelle
occidere: cum flagellatũ uiderent.
Eccit & hoc: at ubi ꝑseuerauerunt.
Nostis illũ lauasse manus. & dixisse.
quod ipse non feciss&. sed mundũ
se esse a morte ipsius. Eccit tamͦ.
Sed si reus quia fecit uel inuitus.
illi innocentes qui coegerunt ut
faceret: Nullomodo. Sed ille
dixit. in eũ sententiã. & iussit
cũ crũcifigi & quasi ipso occidit.

Expanded text:
Non dicant Judaei: Non occidim. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatioum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit;
Abbreviated transcription (Latin):
ONUE NIENTISUS
uobis in imum. iam non
est dominicam cgnã manducaso
Anusquisq enim. suam cęnam
presumit ad manducandũ. Eit
alius quidem estrit. alius autem
brius est. Numquid domos non
habitis admanducandum aut bi¬
bendum. aut ȩcclesiam dĩ cont᷑ep¬
nitis & confunditis eos qui non ha

Expanded text:
onvenientibus ergo vobis in unum jam non est Dominicam cenam manducare. Unusquisque enim suam cenam presumit ad manducandum. Et alius quidem esurit: alius quidem ebrius est. Numquid domos non habetis ad manducandum: et bibendum? aut Ecclesiam Dei contemnitis. et confunditis eos q
Abbreviated transcription (Latin):
Uocasti quasi ad diem sollempnem¬
qui qui terterent me de errcuto
& non fuit in die furoris dñi qui
effugeret & telinqueretur. Quos
educaui & enutriui. inimicus
mͣs consumpste eos.¬

Expanded text:
ocasti quasi ad diem sollemnem qui terrerent me de circuitu et non fuit in die furoris Domini qui effugeret et relinqueretur quos educavi et enutrivi inimicus meus consumpsit eos
Abbreviated transcription (Latin):
dicaremus: non utiq iudicatemͣ.
Dum tudicamur autem adño
corripimur: ut non cum hoc
mundo dampnemur. Itaq fre̾s
mei cum conuenitis ad mandu.¬
candum. inuicem expectate.
Siquis estrit domi manduc&:
tit non in tudicium conuriiatis.
Cętera autem. cum ueneto dispona.¬

Expanded text:
non utique iudicaremur. dum iudicamur autem, a domino corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur. itaque, fratres mei, cum conuenitis ad manducandum, inuicem expectate. si quis esurit, domi manducet, ut non in iudicium conueniatis. cetera autem, cum uenero, dispona
Abbreviated transcription (Latin):
entibus ꝓuenit regnum cęlorum.
sed in mandatis dĩ labotantibris atq
uigilantibus: ut si dona ipsius non
irrita fecerimus: ꝑ ea quȩ dedit
mereantur accipere quȩ ꝓmisit.
Vnde cohortamur dilectiorem
uram: ut abstinentes uos ab om̃i
optre malo. quae sunt casta o iusta
sectemini. Fili enim lucis abicete
debent opera tenebraru. Itaq odia
declinate : mendacia abicite : suꝑ.¬
biam humilitate destruite. aua¬
ritiam pidicite : largitatẽ diligite.
Decet enim ut capiti suo membra
conueniant: ut ꝓmissarũ beati-¬
tudinũ mereamur esse consortes.

Expanded text:
entibus provenit regnum coelorum, entibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes:
Abbreviated transcription (Latin):
sinite pueros itenire ad nẽ. talium
est enim regnum celorũ. noua gła
coronabat infantes. & de initus suis
paruulorũ primordia consecrabat.
ut disceretur neminẽ hominum
dilectissimi in magis adoratoribus
xp̃m. uocationis nr̃ȩ fideiq primitias:
& exultantibus animis btatȩ spei
mitia cȩlebremus. Eixinde enim
in arternam hereditatem cȩpimus
introire: exinde nobis xp̃m loquentia
scripturarũ archana patuerunt: &
ueritas quam iudeorum obcȩcatio
non recrpit. om̃ibus nationibus sua̾
lumen inirexit. Honoretur itaq
a nobis sacratissimus dres in quo
salutis nr̃ȩ auctor apparuit: & qu̾e
magi infantem ienerati sunt in
cunabulis. nos om̃i potentẽ adoremꝰ
in cęlis: ac sicut illi de thesaurissuis
mysticas dño munerum species
optultrunt: ita & nos de cordibus
nrͣis quae dõ sunt digna ꝓmanus.
Quamuis en̾i om̃rum bonorũ sit ipse
largitor: &iam tam̃ nr̃ȩ fructum
quęrit industriȩ. Non eñi dormi¬

Expanded text:
Sinite parvulos venire ad me, talium Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum dilectissimi, in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormi
Abbreviated transcription (Latin):
uere pastores: hunc principem naꝰ
longinque orrentalium gentium
nationes in insolito noui sẏderis
splendore didicerunt: & ne deloco
edtti regis ambigerent uestra
eruditio prodidit. quod stella non
docuit. Cur uobis uiam quã aliis
aperius obstruitis  Cur in ura
infidelitate resedit dubru. quod
ex itra fit responsione manifestũ
Locum natiuitatis descriptura rum
testimonio demonstratis. pręsentia
tempotis de cęli & terrȩ attestau¬
one cognoscitis: & tamen ubi ad
ꝑsequendum animus herodis exati
ibi ad non credendum uester sensus
obdurauit. Edicior ergo ignorants
infantiũ quos persecutor occidu
quani uestra scientia quos in sua
ꝑturbatione consuluit. Uos noli¬
istis cius reguũ recipere: cuius
oppidum potuistis ostendtre
lli potuerunt pro eo moti: quem
nondum poterant confiteri. Ita xp̃s
ne ullũ ei tempus esset absq miracalo.
aute usum linguae potestate uerbi
tacitus extrebat: & quasi iam dicer&e

Expanded text:
avere pastores . Hunc principem natum avere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit sua significatione ꝑducete.
nisi ad confutandã iudȩorũ duritiã
ꝑtinusset. ut non solum ductu
syatris. sed etiã ipsotũ ptofessione
innotesceret naturitas saluatoris.
Iam ergo ad eruditionẽ gentium
ptopheticus sermo transibat: &
prȩnuntiatun antiquis oraculis
xp̃m alienigenarũ corda discebant:
cum tudeorum in fidelitas ueritato
ore proferr&: & mendacium corde
retiner&. Noluerunt eũ agnoscero
oculis quem̃ de sacris indicabant
libris. ut quem non adorabant in
infantiae infirmitate humibem:
postea crucifigerent in urrtutum
sublimitate fulgentem. Quȩ isti
est: & tam indocta doctrina: Inter¬
togati ubi xp̃s nasceretur treracit
& memoriter dicitis quod legistis
Inbethleem uidȩ. Sic enim dictum
est ꝑ propħam. Et tu bethleem
uidae non es minima inter princi
uida. exte eium exiet princeps qui
regat populũ meum
Hunc principem natu
pastoribus angeli & nobis nuntu¬

Expanded text:
fecit, sua significatione perducere; fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. CAP. III. est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est per prophetam: Et tu, Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nunti
Abbreviated transcription (Latin):
eplitus dominatoris ortũ. in signior
ubiq fama loqueretur: quã ꝓmp¬
tiotem ad natrandũ diligentioreq
facrebat: & suꝑnȩ significationis
nouitas: & etuentissimi ꝑsecutoris
impietas. Tunc aut̾e & iam ȩgypto
saluator in latus est. ut gens anti¬
quis ertoribus dedita. iam ad
uicinam salutem ꝑ occultam grãm
dilectissimi dieseste manifestatione
dñi consecratus. speciãlem in toto
mundo optinuit dignitatẽ : quȩ
incordibus nr̃is digno debet spben¬¬
dore clatescere. ut terũ gestarum
ordinem non solũ credendo. sed &ia̾
intelligendo ueneremur. Quantã
eni gͣrarun actionem debramus
dõ ꝓ inluminatione gentiũ: ꝓbat
obcȩcatio iuidȩorũ. Quid cnim tã
cȩcũ. quid tam lucis alrenũ. quam
illi sacerdotes & sctibȩ istahelitatũ
fuerunt: qui ꝑcyntantibus magis
hoc responderunt de ꝓphetico
eloquio. quod indicabat stella de
cȩlo Quȩ utiq poterat magos
cunabula putri sicut postinodum

Expanded text:
oelitus Dominatoris ortum insignior oelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremuum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis,hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos cunabula pueri, sicut postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
AUDT TEINDNO
dilectissimi: iterũ dico
gaudete: qnm̃ breui interuallo
temporis post sollempnitatem
natiuitatis xp̃i. festiuitas decla¬
rationis eius in luxit: & qut̃ in
illo die uirgo peperit. in hoc mun¬
dus agnouit. U erbum en̾i cato
factum. sic susceptionis nr̃ȩ tempe.¬
rauit exordia. ut iħc natus. et
credentibus manifestus: & perse¬
quentibus esset occultus. Iam tunc
ergo egli cnarrauerunt głãm dĩ. &
in om̃tm terram sonus utritatis
exiuit: quando & pastoribus exer-¬
citus angelorum saluatoris editi
adiuntiator apparuit. & magos
ad tum ad orandum pieuia stella
ꝑduxit: ut a solis oitu usq ad oc¬
casum ueri regis generatio chorus.¬
caret. cͥum terũ fidem. & regna
orientis per magos discerent &
romanum impetrum non laterit.
Nam sȩuitia herodis uolens primor¬
dia suspecti sibi regis extinguete.
huic dispensationi nescieus serurebat:
utdum atroci intentus facinori ig¬
notuni sibi putrum indiscreta in¬
fantium cyde ꝑsequit᷑. adnuntiatu

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum
Abbreviated transcription (Latin):
prȩtatur: significat eccłam. quae
& florem habet munditiȩ: & uir.¬
gultum uirtutũ. Euius uirguli
pulchritudinem. ad mirabatur spa¬
sus incanticis canticorum dicens
Quȩ est ista quae ascendit ꝑdescrta
sicut uirgula fumi ex aromatibus
myrrę & thuris. & uniuersi pul¬
ueris pignentarit: Cui iterum
uoce sponsi dicitur. Ego flos capi
& lilium conualliũ. Et quia gali
de pręsentis uitae amore ad cęlest
de siderium transit: fecte & iam i¬
zareth galilcȩ dicitur. quȩ transini¬
subdidit. ut adimpleretur quod
non habrtur. Non nulli enim de
esaiȩ prophetę libro sumptũ esse
uolunt. ubi scriptũ est Eoxiet
uirga de radice tesse. & flos de radice
eius ascendet. Nos autẽ dicimus.
quia si fixum de scripturis posuiss&
euangelista testimonrum: non di-¬
etret per prophetas. sed ꝑ propħam.
Om̃s cnim prophete dñm naza reu̾
uocant: quia xp̃m cum prȩdicant.
Ipse est enim dequo per dinihelem
dicitur: cum uenerit sc̃s scõrum.

Expanded text:
erpretatur, significat Ecclesiam, quae erpretatur, significat Ecclesiam, quae et florem habet munditiae et virgultum justitiae, cujus virgulti pulchritudinem admirabatur sponsus, in Canticis canticorum dicens: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae, et thuris, et universi pulveris pigmentarii ; cui iterum voce sponsi dicitur: Ego flos campi, et lilium convallium . Et quia Ecclesia de praesentis vitae amore ad coeleste desiderium transit, recte etiam Nazareth Galilaeae dicitur, quae transmisubditur, ut adimpleretur quod non habetur. Nonnulli enim de Isaiae prophetae libro scriptum esse volunt, ubi scriptum est: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet ; nos autem diximus, quod si fixum de Scripturis posuisset evangelista testimonium, non diceret per prophetas, sed per prophetam. Omnes enim prophetae Dominum Nazaraenum vocant, qui Christum eum praedicant. Ipse est dicitur : « Cum venerit Sanctus sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
patre suo: timuit illo tre. Archelaus
autẽ unus fuit de herodis filiis. qu̾e
post se ad regnandum in iudata
herodes institurrat: sed postea in¬¬
solentiam eius accusantibus iudȩis.
iuditio senatus apud urennã quae
galliarũ est urbs exilio religatus
uitam finiuit. Archelaris autem
qui uincens leo interpretatur.
antixp̃m significat. qui ad tempus
in sc̃is uictoriam habebit: & quasi lta
terribilis apparebit. In illam eigo
partem qua regnabat archelauis iosep
cum puero ire noluit: quia in illa
bitabit. Post necem autẽ archelu
xp̃s ad terram ifrł reuertitur.
quia post interfectionẽ antixpi
fynagoga in eum creditura est.
ut ait apłs. Cum plenitudo ge¬
tium intrauerit. tunc omiis isrł
saluus fiet. Sed quia in ȩccła man
& manebit: audiamus ubi habita¬
utrit. Et ammionitus in somnis
secessit in partes galileȩ: Et ur¬
niens habitauit inciuitatem. quę
uocatur narareth. Quia ergo
nata reth flos siue uirgultũ int¬

Expanded text:
patre suo, timuit illo ire. Archelaus patre suo, timuit illo ire. Archelaus autem unus fuit de Herodis filiis, quem post se ad regnandum in Judaea Herodes instituerat. Sed postea insolentiam ejus accusantibus Judaeis, judicio senatus, apud Viennam, quae Galliarum est urbs, exsilio relegatus, vitam finivit. Archelaus vero, qui vincens leo interpretatur, Antichristum significat, quia ad tempus in suis victoriam habebit, et qui leo terribilis apparebit. In illam ergo partem qua regnabat Archelaus, Joseph cum puero ire noluit, quod Judaeorubitabit. Post necem autem Archelai Christus ad terram Israel revertitur, quod post interfectionem Antichristi Synagoga in eum creut ait Apostolus: Cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . Sed quia in Ecclesia manet et manebit, audiamus ubi habitaverit. Et admonitus in somnis, secessit in partes Galilaeae: et veniens, habitavit in civitate quae vocatur Nazareth. Quia enim Nazareth flos sive virgultum int