comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. qͥ in toto orbe t̾rarũ ingentib et locis di¬
u̾sis dilarans eccłam suã gub̾nat ac regit sccl
uoluntatẽ suã. Atq regna loqͥt᷑ ꝓpħa inpsalt̾
dicens. regna t̾rȩ cantate dõ. psallite dño. psal¬
lite do. qͥ ascendit suꝑ celoscȩloꝵ ab oriente.
Dicens eni regna t̾re om̃e genꝰ humanũ signifi¬
care uoluit. qr licet suit gs̃. q̃ gs̃ ñ habeant regiᷤᷤ.
tam̃ hoc u̾bo c̃cludit᷑ qͥcqͥd gentiũ eẽ. sentit᷑.
Qd̾ dicit cantate. ad aĩe respicit puritatẽ. psalli
ascendit suꝑ celos cȩloꝵ. dñs utiꝙ qͥ de celo de¬
scendit ad lib̾andũ infirmitatis nr̃e naturaͬ:
ipse etiã suꝑ celor cȩlos ascendit qͥ sedet addex¬
terã patris. Aboriente uͦ qd̾ dix̃ ierosolimã
ȩuident̃ ostendit: qͣ÷ morientis partib collo
cata. unde dñs apłis uidentib ascendit ad ce¬
los. Reges aregendo uocati. sic eñi sacerdos a
scificando: ita et rex arogendo. Non aũ regie qͥ ñ

Expanded text:
o, qui in toto orbe terrarum in gentibus et locis diversis dilatans Ecclesiam gubernat ac regit secundum voluntatem suam. Ad quae regna loquitur Propheta in psalmo, dicens: Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino, psallite Deo, qui ascendit super coelos coelorum ad Orientem . Dicens enim, regna terrae, omne genus humanum significare voluit; quia licet sint gentes, quae non habeant reges, tamen hoc verbo concluditur, quidquid gentium esse sentitur; quod dicitur, cantate, ad animae respicit puritatem; psallitascendit super coelos coelorum: Dominus utique, qui de coelo descendit ad liberandum infirmitatis nostrae naturam, ipse etiam super coelorum coelos ascendit: quia sedet ad dexteram Patris. Ab Oriente, velut quod dixit, Jerusalem evidenter ostendit, quae est in Orientis partibus collo cata. Unde Dominus apostolis videntibus ascendit ad coelos. Reges a regendo vocati; sicut enim sacerdos a sanctificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
caro faccũ fide incarnationis eiꝰ imbuit genꝰ hu¬
manũ qd̾ cȩcũ eras anatiuitate. h⁊ ab origine
pͥmi hõis. et sic adpiscinã silo e. hoc ẽ. adbaptis¬
misacramͣtũ illud misit. Ec̃trario uͦ lutũ po¬
nit᷑ qd̾ sordes significat uitioꝵ. Uñ ÷ illud beati¬
petri qd̾ depercorib ait. c̃cigit illud enĩ eis illõ

Expanded text:
ctum fide incarnationis ejus imbuit genus humanum, quod caecum erat a nativitate, hoc est, ab origine primi hominis: et sic ad piscinam Siloe, hoc est, ad baptismi sacramentum illud misit; econtrario vero lutum ponitur, quando sordes significat vitiorum. Unde est illud Petri, quod de peccatoribus ait - Contigit enim eis illud
Abbreviated transcription (Latin):
galia publica exigt̃. łq ꝑ negotia scłi lueͣ sectantur
unde ec cognominati st̃. hietiã i eũgłio cũ pecca¬
torib simul legunt᷑ uenisse ad saluatorẽ: qͥ pu
blica negotia int̾renis accib exertent. difficile pec¬
catoꝵ sarcina carent. S cũ ꝑ pęnitentiã ad dñm
ueracit᷑ eͣu̾tunt᷑ expeccatorib iusti fuint. Uillicꝰ

Expanded text:
galia publica exigunt, vegalia publica exigunt, veunde et cognominati sunt. Hi etiam in Evangelio cum peccatoribus simul leguntur venisse ad Salvatorem; quia qui publica negotia in terrenis actibus exercent, difficile peccatorum sarcina carent; sed cum per poenitentiam ad Dominum veraciter convertuntur, ex peccatoribus justi fiunt. Villicus
Abbreviated transcription (Latin):
as senatoꝵ elegisset. nõa eoꝵ p̾senti ppło intabuł au.¬
reis cͣculit atq inde patres c̃scripti uocati. Munici¬
pes sc̃ in eodẽ municipio nati: offitio numerũ dicti.
eo qd publica munia accipiunt: munia enĩ offitia
lt̃: un et inmunes dñr. qͥ nullũ gert̃ offitiũ. mu¬
nicipales. originales ciues. et in loco officiũ gerenteᷤᷤ.
munera capiunt sẽꝑit̾na Priuati st̃ extͣnei ab officiis
publicis.c̾. enĩ nom̃ magistratũ habenti c̃crariũ.
et dicti pͥuati. qd̾ sint ab offitiis curiȩ absoluti. Mer¬
cennarii st̃qͥ seruiunt accepta m̾cede. idẽ et baro¬
nes greco nõe: qd̾ suit fortes in laborib. Mercennarii
misticȩ illos significant. qͥ seruiunt dño: ñ ꝓ amore
cennarii patris mei habundant panib ego aũ hic
fame ꝑeo. Etalibi ipsa ui̾tas ait. mercennariꝰ & qͥnͣ
res uectigaliũ fisci. ł rerũ publicarũ. siue qͥ uecti¬

Expanded text:
as senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabuas senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabureas contulit, atque inde Patres conscripti vocati. Municisunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt: unde et immunes dicuntur, qui nullum gerunt officium; municipales, originales cives et in loco officium gerentes. munera capiunt sempiterna. Privati sunt extranei ab officiis publicis, est enim nomen magistratum habenti contrarium: et dicti privati, quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercenarii sunt, qui serviunt accepta mercede: iidem et barones Graeco nomine, quod sint fortes in laboribus. Mercenarii mystice illos significant, qui serviunt Domino non pro amore cenarii in domo Patris mei abundant panibus? ego autem hic fame pereo . Et alibi ipsa Veritas ait: Mercenarius et qui res vectigalium fisci vel rerum publicarum, quia vecti
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. testimoniũ isrł .i. qͥ testimoniũ p̃beant scĩ¬
tati. Censores ap̃ uet̾ẽs romanos erant. ẽ. eñi nomͣ¬
censoris dignitas iudiciał. Censere enĩ: iudicare ẽ.
Itẽ censores st̃ patrimonioꝵ iudices. acensu aeris
appellati. Iudices dicci. qͣsi iudicentes ppło. siue qd̾
iure deceꝑtent. iure enĩ disputare ÷ iuste iudica¬
re. N ÷ eñĩ iudex. siñ÷ in eo iͦticia. Legunt᷑ in scͥp¬
turis sacris iniqͥ ꝓcensorib eqͥtatis positi. similit̃
ec iudices iniqͥ: qͥ iniqͥtatẽ in iudicando magis se¬
cuti st̃ quã eͥtatẽ. cuiꝰ rei exẽpla inueniunt᷑ plu¬
rima. Senatui aũ nomͣ dedit c̃tas qd̾ seniores
eẽnt. alii asinendo dictos accipiunt. senatores.
ipsi enĩ facultatẽ dabant. Senatꝰ c̃sultꝰ ac̃ sulendo agẽdi
ec tͣctando.ẽ. dictꝰ. qd̾ sic fit ut c̃suleat: et noscere ñ¬
blicã alebant. Patres c̃scripti qm̃ dũ romulꝰ .x. curi

Expanded text:
cavit, testimonium Israel, id estcavit, testimonium Israel, id esttatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomcensoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Nturis sacris iniqui pro censoribus aequitatis positi. Similiter et judices iniqui, qui iniquitatem in judicando magis secuti sunt quam aequitatem: cujus rei exempla inveniuntur plurima. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores ent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatipsi enim agendi facultatem dabant. 9. Senatusconsultus a consulendo, tractando est dictus, quod sic fit, ut cblicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ deirłm mistica ꝓpħa cõmemoraret addidit.
illuc eñĩ ascendert᷑ trili trib dñi. testimoniũ
isrł adcͣfitendũ noĩ tuo dñe. Dicendo illuc sig¬
nificat ciuitatẽ irłm quã suꝑiꝰ diximꝰ. cuiꝰ¬
partitipatio eiꝰ inidipsũ: et ut cȩlestẽ. eẽ. cog¬
nosceres addidit. ascendeit̃. ad quã beati sẽꝑ
ascendt̃ qm̃ uigi exercitatione ꝓficiunt. sub¬
iurxit trib in qͥb erat isrłctieus ppłs distei¬
butꝰ. Sic enĩ illigenti adnimerĩ filioꝵ iacobixii.
gͦ tribub significat scõs. qͥ dnm saluatorẽ dmx̃ẽ.
c̃ fessi st̃. Nam ut ab infidelib trib istas fideliũ se¬
gregaret. addidit trib dñi. qͥ utiq tͥb eẽ. ñ pore¬
rant. nisi ea pura m̃te credidissent. Alias eñĩtͥb
c̃stat fuisse diaboli. qͥ exxp̃o malueit̾ ĩpia uolun¬
tate seꝑari: qͥb ipse meu̾głio dixͣ. uos apatre dia¬
bolo estis. Uerũ qͥles ẽẽnt. iste tͥb dm̃ breuit̾ indi¬

Expanded text:
usalem mystica propheta commemoret, addidit: Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini, testimonium Israel ad confitendum nomini tuo, Domine . Dicendo, illuc, significat civitatem Jerusalem, quam superius diparticipatio ejus in idipsum. Et ut coelestem esse cognosceres, addidit, ascenderunt. Ad quam beati semper ascendunt, quoniam jugi exercitatione proficiunt. Subjunxit tribus, in quibus erat Israeliticus populus distributus; sic enim illi genti ad numergo tribubus significat sanctos, qui Dominum Salvatorem esse Deum confessi sunt. Nam ut ab infidelibus tribus istas fidelium segregaret, addidit, tribus Domini: quae utique ejus esse non poterant, nisi ei pura mente credidissent. Alias enim tribus constat fuisse diaboli, quae ex Christo maluerunt impia voluntate separari, quibus ipse in Evangelio dixit: Vos a patre diabolo estis . Verum quales essent istae tribus Domini breviter indi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͦ ꝓmptos nos adobȩdiendũ dõ patri facerer.
hac spe exortat᷑ dicens. dĩ nos futos hȩxedes. co¬
heredes aũ xp̃i. ut qͥb magna spes p̃mii ÷ tanto
magis ind̾i reb ꝓpensiores. eẽnt. pꝰt ponentes
curã mundanarũ. Quid sit aũ coheredẽ eẽ. fi¬

Expanded text:
 promptos nos ad obediendum Deo Patri faceret, hac spe exhortatur dicens Dei nos futuros haeredes, cohaeredes autem Christi; ut quia magna spes praemii est, tanto magis in Dei rebus propensiores essemus, postponentes curam mundanorum. Quid sit autem cohaeredem esse Fi
Abbreviated transcription (Latin):
tatꝰ. et nescis qr tu es pauꝑ ec mͣdicꝰ. In ops ppłs
gentiũ humił ut inpsaltĩo. suscitans at̾ra in¬
opẽ. et alibi eripieus inopẽ demanu fortioris.
hoc ÷ depotestate diaboli. Mancipiũ ÷ qͥcquid¬
manu capi aut subdi pot̃. ut hõ. eqͦ. ouis. ħ
eñi aĩalia. statĩ ut nata st̃. mancipiũ ẽẽ. putat᷑.
nã et ea qͣ inbestiarli st̃ nũo. tcͣ uident᷑ manci¬
piũ.eẽ: qñ capi siue domari ceꝑint. Ingenue dic¬
ti qͥ ingenere hñͣt lib̾tatẽ ñ infacto sic̃ lib̾ti. un̾
et cos grecȩ eugenes uocant. qd̾ sint boni gn̾is.
Lib̾tꝰ auͣ uocatꝰ qͣsi lib̾atꝰ. erat eñi ꝑriꝰ iugo ser¬
uitutis addictꝰ. Lib̾toꝵ filii ap̃ antiqͦs lib̾tini¬

Expanded text:
t nescis, quia tu es pauper et mendicus . Inops, populus gentium humilis, ut in Psalterio: Suscitans a terra inopem . Et alibi: Eripiens inopem de manu fortioris , hoc est, de potestate diaboli. Mancipium est, quidmanu capi aut subdi potest, ut homo, equus, ovis. Haec enim animalia statim ut nati sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea, quae inpium esse, quando capi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti: unde et eos Graeci eugenos vocant, quod sint boni generis. Libertus autem vocatus, quasi liberatus: erat enim prius jugo servitutis addictus. Libertorum filii ap
Abbreviated transcription (Latin):
UIUIS dictus qd̾
ui uenti pella¬
tur. tollitur
enĩ eiꝰ flatu:
nec resistit
nec stare no¬
uit. sicͣ ait
puluis quẽ ꝓicit
uentus a facie t̃re. Limꝰ uocatus
qd̾ lenis sit: oe nuͣ ÷ uorago luti.
Cinis exincendio drͣ abco eñ fit fa¬
uilla. qd̃ ꝑ ignẽ effecta sit: namfos
ignis÷. Gleba qd̾ sit glob pulueris
enĩ collectione cõpingit᷑. et inuno
glomere adunat᷑. Terra aũ ligata gleba
.ẽ. soluta puluis. lutũ uocatũ qͥdã ꝑantifra¬
sin putant. qd̾ nͣ sit lotũ. lioc ÷ mundũ: nã õe
lutũ ĩmundũ t. Uolutabra appellata qd̾ ibi por¬
ci uolurent᷑. Uligo sordes lum. ł aquȩ st̃. Ful

Expanded text:
Pulvis dictus, quod vi venti pellatur: tollitur enim ejus flatu, nec resistit, nec stare novit, sicut ait pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Limus vocatus, quod lenis sit. Coenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur. Ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit: nam phos ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione compingitur, et in uno glomere adunatur: terra autem ligata, gleba est soluta, pulvis. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit lotum, hoc est mundum. Nam omne lutum immundum est. Volutabra appellata, quod ibi porci volutentur. Uligo sordes limi vel aquae l
Abbreviated transcription (Latin):
dict aũ cuies romani qͥ testam̃to lib̃i effecti.
numerũ romanoꝵ euuũ redigunt᷑. his pͥmũ adit᷑
erat inurbe roma. cõmorari. cet̾is aũ lib̾tis ꝓhibe¬
bat᷑. ne uel in urbe roma . ł infra septimũ aburbe
miliariũ cõmanerent. Licet legamꝰ paulũ apłm.
necessirate coͣpulsũ. ꝓpt̃ seditionẽ exortã ciuẽ ro¬
manũ se appellasse: tã multo głosi᷑. qd̾ secũ cęt̾is

Expanded text:
dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numero Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari. Caeteris autem libertis prohibebatur, ne vel in urbe Roma vel infra septimum ab urbe milliarium commanerent: licet legamus Paulum apostolum necessitate compulsum propter seditionem exortam civem Romanum se appellasse. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
bant. et mox cũ hostiũ aduentꝰ. eẽt. eqͥs desilie¬
bant et cͣtinuo pedites ipsi exalia parte eqͥtib
ꝑ qͦs aduecti fuerant dimicantib. hostẽ ꝑturbabant.
Abhis ueletib elefanti qͦndã hanmbał retro acti cũ
regi iaͣ asius ñ possent. fabrili scalpro int̾ aures ad¬
acto necabant᷑. Militia auͭ amilib dicta. aut amul¬
tis qͣsi multitia: qͣsi negotiũ multoꝵ. aut a mole
rerũ. qͣsi mollitia. Legitio sexmiliũ armatoꝵ ab
.xii. turmas ducentas. Centuria ÷ pars exercitꝰ
incentenos milites diuisa. unde et qͥ his pͣsunt

Expanded text:
bant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his velitibus elephanti quondam Annibalis retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Militia autem a militibus dicta aut a multis quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex millium armatorum est, ab es duodecim, turmas ducentas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ÷. Deinceps ciuiũ nõa sũmati sub¬
iungunꝰ. Ciues uocati. qd̾ inunũ coeuntes ui¬
uant. ut uita cõmuius et ornatior fiat & ru¬
tior. Ciuesaũ misticȩ inbonã partẽ ponunt᷑.
ut ÷ illud inapło: uos auͭ estis ciues scõꝵ et do¬
mestici di̾. itẽ in mala̾ partẽ diaboli deputant᷑.

Expanded text:
s civium nomina summatim subigimus. Cives vocati, quod in unum coeuntes vant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Cives autem mystice in bonam partem ponuntur, ut est illud in Apostolo: Vos autem estis cives sanctorum, et domestici Dei . Item in malam pa
Abbreviated transcription (Latin):
tio. tñ ille inhc̃ mundũ dũ nos ꝓbatͣ addu¬
cere. qͥ cuncra fec̃ ad existentiã ꝑuenire. Seq̾rꝰ.
Nos aũ ppłs eiꝰ et oues pascueeiꝰ. Uenit adpo¬
pulũ fidelẽ. ꝑ cõꝑationes pulcherrimas: qͥd
sir ostendens ouesqͥ simplices st̃ er ipse earũ

Expanded text:
batur adducere, qui cuncta fecit ad existentiam pervenire. Sequitur: Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus. Venit ad populum fidelem per comparationes pulcherrimas: quid sint, ostendens, oves, quia simplices sunt, et ipse eorum
Abbreviated transcription (Latin):
liunt᷑. ec hos secunt᷑ ꝑu̾si hoĩes. qͥ cupidicatẽ t̾re¬
eciã sectant᷑ crudelit̾ magis p̾mere ppłm xp̃ianͣ
eligtͣ quã modesta dispositione rege̾: et rite a con¬
sułtȩ illi p̃eẽ. Consules appellant᷑ consulendo. sicͣ
reges aregendo. sic leges alegendo. Nã cũ romani
regnũ suꝑã dñationẽ inferrent aninia ĩꝑia. binoᷤq
comsules sibi fecert̃. Na factũ regiũ ñ beniuolentia t̃¬
sulentis. s suꝑbia dnantis erat. Hinc gͥ consules
appellati. ł acsulendo ciuib. ł aregendo c̃cta c̃silio.
qͦs tam̃ ido mutando ꝑ annos singłos elegert̃: ut nec¬
insolens diu maneret et modatior cito succurret.
Inde aũ duo pares qr unꝰ rẽ ciuilẽ. alt̾ rẽ militarẽ
ministrabat. regnauert̃ aũ annis. cece. ꝑcuni. Consu¬
les aũ recte dici posit̃ magistri eccłe hoc ÷ ep̃i. atq¬
bẽ sibi subiectã adiuuant. atq gub̾nant. Hoc aũ
nom̃ potestatis ex gentiliũ traditione inuentũ. id̾o

Expanded text:
s, qui cupiditatem terrenam sectantes, crudeliter magis premere populum Christianum eligunt, quam modesta dispositione regere, et rite ac consulte illi praeesse. Consules appellantur a consulendo, sicut reges a regendo, sive a legendo, nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia, binosque consules sibi fecerunt; nam fastus regius non benevolentia consulentis, sed superbia dominantis erat: hinc igitur consules appellati, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. 7. Quos tamen ideo mutandos insolens diu maneret, et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares: quia unus rem civilem, alter rem militarem ministrabat; regnaverunt autem annis 464. Consules autem recte dici possunt magistri. Ecclesiabem sibi subjectam adjuvant atque gubernant. Hoc autem nomen potestatis ex gentilium traditione inventum ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: a lapidili uulgꝰ ⁊ passim in habitans mul¬
titudo. qͣsi qͥsq quo uult. Popłi aũ noĩe
inscͥptͣis sacris aut gentẽ iud̾oꝵ significat. u¬
deuorꝰ. eẽ. dinoscit᷑. Uñ inpsalmo scͥptũ ÷. sci¬
tote qd dñs ipse ÷ ds̃. ipse fecit nos et ñ ipsi noᷤ.

Expanded text:
r a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi quisque quo vult. Populi autem nomen in Scripturis sacris aut gentem Judaeorum significat udevotus esse dignoscitur. Unde in psalmo scriptum est: Scitote quod Dominus est Deus: ipse fecit nos, et non ip
Abbreviated transcription (Latin):
ore celebrandas. S in his duob u̾sib ꝑoffitia
diu̾sa discurrens ãmonet. ut uero dño laus
merat spetialit̾. In aaron em̃ sac̾dotes. inlȩui
reliqͥ ministri: ad postremũ qͥ dño inqͥlibet ꝓ¬
babili conu̾satione famulant᷑. sic oĩs ppłi ꝑ
diu̾sas partes deuotꝰ. dñm laudare p̃ciꝑitur.

Expanded text:
ore celebrandas. Sed in his duobus versibus per officia diversa discurrens admonet, ut vero Domino laus merat speciatim; in Aaron enim sacerdotes, in Levi reliqui ministri. Ad postremum qui Domino in qualibet probabili conversatione famulantur. Sic omnis populus per diversas partes devotus Dominum laudare praecipitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tuosa inira confiat᷑. unde et tumultuatio dẽ. In
atie aũ iste fere forme st̃ exercitꝰ classis. nodꝰ. cuncꝰ.
alce. cornua. agm̃. ꝗ̃ formas et noĩa. ab ipsis reb
deqͥl translata st̃ mutuant᷑. Acies dicta qd̾ fer¬
io armata sit. eracumine gladioꝵ exercit᷑ mul¬
titudo exuno genẽ. ab exercitatione belli uoca¬
ta. Cuneus ⁊ collecta munũ militũ multitudo. un
diuisionẽ exercitꝰ. qͥ pꝰ ea manipuli dicti st̃. uñ
bant. iam pꝰea et classica nauiũ dicta. Nodꝰ ꝓpͥe ⁊¬
mitas exercirꝰ. ꝙr incorta sit. Agm̃ dẽ qͥ in longi¬
qd in longitudine durectũ sit: quale solet. cẽ.
cũ exercit᷑ portis ꝓcedit. qͥcqͥd fuerit aliud a¬
diabolũ pugnant: et ec̃tra uitia fortit᷑ dimicais.
qͥb cũ c̃sũmauerint et expleui̾nt agonẽ suuͣ.
ñ merces t̾rena s uita ꝓmutit᷑ et̾na. Nam de
talib apłs adcorinthios scͥpsit dicens. in

Expanded text:
tuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In tuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunt. Undbant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus proprie emitas exercitus, quod intorta sit. Agmen diciquod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud, adiabolum pugnant, et contra vitia fortiter dimicant: quibus cum consummaverint et expleverint agonem suum, non merces terrena, sed vita promittitur aeterna. Nam de talibus Apostolus ad Corinthios scripsit, dicens: In
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipsi et inspicłis positunbello st̃. ut si pͥma de¬
ferit. isti qͥs subscła diximꝰ laborantib pͥmis sub¬
ueniant. unde ec ad insidiandũ ponit᷑. subcentu¬
riatꝰ quasi armis dolosis insteuctꝰ. manipułꝰ. cͣ.¬
ẽ. militũ. Mamipuli aũ dicti st̃ milites. siue qͥ¬
adbellũ pͥma manu incipiebant. siue qd̃ anteꝗͣ
signa eẽnt manipulos sibi .i. fasciculos stipule
ł herbe alicuiꝰ ꝓsignis faciebant. aqͦ signo manipula¬
Cohors qͥngentos milices ht̃. Tria st̃ militie genera.
sacram̃tũ. euocatio. ẽuiratio. Sacram̃tũ in qͦ post
electionẽ iurat unꝰqͥsq miles se nͣ reced̾e amilitia¬
nͥ pꝰ coͣplecta stipendia:i. militie tẽpora. ec hi st̃
Enocatio dũ adsubitũ bellũ ñ solũ miles s cȩteri
uocant᷑. unde etiã consul solebat dicere. qͥrẽ pu¬
blicã saluã. eẽ. uult me sequat᷑. Coniuratio q̃ sit
intumultu qñ uicinũ urb̾ ꝑicłm singłos iurȩ¬

Expanded text:
et in speculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniant. Unde et ad insidiandum ponitur succenturiatus, quasi armis dolosis instructus. 50.est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulaCohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, coniuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non recedere apost completa stipendia, id est, militiae tempora, et hi sunt Evocatio, dum ad subitum bellum non solum milites, sed et caeteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur. 55. Conjuratio, quae fit tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos jur
Abbreviated transcription (Latin):
et inde transcripti qͥ nõa dant ut tnscribant᷑. et op¬
tiones dicti qd sint electi: naͣ optare elig̾e̾ ÷ sic̃ ⁊ illd̃.
optauitq locũ regno .i. elegit. Excubitores dñr
ꝓ eo qd̾ excubias seꝑ agunt: st̃ enĩ exño militũ.
et ĩporticib ex cubant ꝓpt̾ regalẽ custodiã. Excu¬
biȩ aũ diuinȩ st̃ iuigiliȩ nocturnȩ. unde et ui¬
giles. Ueletes erant apud romanos. genꝰ militie
auolitando uocati. lecti enĩ agilitate iuuenes

Expanded text:
et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et opet inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et optiones dicti, quod sint electi: nam optare eligere est, sicut est illud: optavitque locum regno, id est, elegit. Excubitores dicuntur pro eo quod excubias semper agunt, sunt enim ex numero militum, et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubie autem diurne sunt, vigilie nocturne, unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militie, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes
Abbreviated transcription (Latin):
Romul aũ pͥmꝰ ex ppło milites sũpsit et ap¬
pellauit. liber uͦ pͥmꝰ militie ordinẽ docuit.
Miles aũ ordinariꝰ dr̃. aut extͣ ordinariꝰ. Or¬
dinariꝰ ẽ. qͥ pordinẽ militat. nec adhuc aligue
consecutꝰ ÷ gradũ. honoris ⁊ enĩ gregariꝰ .i. humił¬
militia. extͣ ordinariꝰ uͦ qͥ obuirtutẽ ꝓmouet᷑¬
qͥ iã inusu p̃lii ñ sunt: s pt multos militie laboreᷤ.
qͥetis suffragiũ c̃secunt᷑. E questres milistes dicti.
qd̃ eqͦ sedeant. ec militant inȩquestri ordine. Tuo
armis gerendis habiles existunt. hi eñ ñ sola ꝓfẽs¬
sione natiuitatis: s abaspectu et ualitudine cor¬
poris existimant᷑. Uñ et tirones dicti. qͥq anteqͣ
tiȩ mos fuit. puberes pͥmos exerceri armis. Nam nõ
sexto.xͫ ͦ. anno. tiro nes militabant: qͦ etiã solo sub
custodib agebant. Conscripti milites dñr qͥ ii
tabuł conferunt᷑: ab eo qui eos docturꝰ :: sic̃ trans¬
scripti uocant᷑ cũ dealia inaliã legionẽ tnͣseunt.

Expanded text:
Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris. Est enim gregarius, id esmilitiae. Extraordinarius  in usu praelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. 35. Equestres milites dicti, eo quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. 36. ntur, atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed ex aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, qui antequam e autem militiae mos fuit puberes primo exerceri armis. Nam decimo sexto anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agtabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est; sicut transcripti vocantur, cum de alia in aliam legionem transeunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Fortes secĩ st: ut in canticis canticoꝵ eroe lectum
salomonis .lx. fortes ambiunt. ex fortissimis
isrł. Fortis diabolꝰ. ut in eu̾głio: cũ fortis armatꝰ
cꝰtodit artriũ suũ. inpace sunt oĩa ꝗͣ possidet.
Patricii inde uocati st̃. ꝓ eo qd̾ sic̃ patres filiis. ita
ꝓuideant reipublice. Pfecti dicti. eo qd̵ p̃toria
potestate p̃sint: pͣtores idẽ qͥ et p̃fecti. qͣsi p̃posi

Expanded text:
 sunt, ut in Canticis canticorum: Ecce lectum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel . Fortis, diabolus, ut in Evangelio: Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet . Patricii inde vocati sunt pro eo, quod sicut patres filiis, ita provident Reipublicae. Praefecti dicti eo quod praetoria potestate praesint. Praetores, iidem qui et praefecti,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cordes inuicẽ et pacifici uitã modestã ducant.
Uñ ec inuet̾i lege iechro cognotꝰ moysi dedit illi
c̃ siliũ. ut cͣstirueret implebe tribunos et cen¬
turiones: qͥnqͣ genarios. ec decanos. qͣtinꝰ ipsi
Hunc et apłs ebreis p̃cepit dicens. ob edite p̃po¬
sitis ur̃is indño. et subicite eis. ipsi enĩ quasi

Expanded text:
concordes invicem et pacifici vitam modestam ducant. Unde et in veteri lege Jethro, cognatus Moysi, dedit illi consilium, ut constitueret in plebe tribunos et centuriones et quinquagenarios et decanos, quatenus ipsi Hinc et Apostolus Hebraeis praecepit, dicens: Obedite praepositis vestris in Domino, et subjacete eis: ipsi enim pervi
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ÷: qͥ imprudent̃ ait. sic̃ et uet̾i̾b placuit.
qͥ õs sapientes lib̾os appellauert᷑. ĩprudentes
aũ õs seruos. Uñ salomon: seruo inqͥt sapien¬
ti lib̾i seruent. Hic gͦ qͥ credit ac si seruus sit
cham filiꝰ noe: peccati et ĩprudentiȩ causa factꝰ :
seruus. cũ accipit remissionẽ pecooꝵ lib̾tꝰ effi¬
cit᷑. Similit̃ inqͥt qͥ lib̾ uocatꝰ ÷ seriuis ÷ xp̃i.

Expanded text:
 placuit, qui omnes sapientes liberos appellaverunt, imprudentes autem omnes servos. Unde Salomon: Servi, inquit, sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, ac si servus sit Cham filius Noe peccati et imprudentiae causa factus est servus, cum acceperit remissionem peccatorum, libertus effici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinꝰ dt. qͥ incipit ẽ. uͥ ñ erat. ꝑegrinꝰ em̃dr̃¬
qͣsi ꝑgens longiꝰ. et ut generalt̃ hanc cagnoᷤ¬
ceres fuisse sententiã dicit. sic̃ om̃s pat᷑s mei.
Urbani uocabant᷑. qͥ tome habitant.: qͥ uͦ in¬
ꝙt̃is locis oppidam. nã sola urbs roma: cȩ¬
c̃seruant᷑. serui fiebant. aseruando scił¬

Expanded text:
 incipit esse, ubi non erat. Peregrinus enim diasi pergens longius. Et ut generalem hanc cognosceres fuisse sententiam, dicit: Sicut omnes patres mei. Urbani vocantur, qui Romae habitant: quiceteris locis, oppidani. Nam sola urbs Roma, cecum seruabantur serui fiebant, a seruando ap
Abbreviated transcription (Latin):
agri culturã: sub diũo possefsoris. ꝓeo qd̾ his
locatꝰ: fundꝰ. Coloni aũ .iiiͬi. modis dñr. nã
coloni aut romani st̃. aut coloni latini. aut¬
colom auxiliares. aut coloni ruris st̃ pͥuati.
Inqͥlini uocati. qͣsi incolentes aliena: ñ eni
siñt ꝓpͥã sedem. s int̾ra aliena habitant. Dif¬
fert aũ int̾ qͥlinũ et aduenã. Inqͥlim enĩ st̃
qͥ emigrant. et ñ ꝑpetuo ꝑmanent. Ad uene aũ
ł incole aduentitii ꝑ luibent᷑. s ꝑmanentes. et in¬
de incole. qr iã habitatores st̃ ab incolendo. Ad¬
uene eñ st̃ scĩ. qͥ deeriore mundano translati.
ciuitate diaboli ad irłm ciuitatẽ dnĩ saluato¬
ris aduenerit. hc̃ ctodit. sitam̃ in electoꝵ habi¬
tatione ꝑmanserit. Indigene st̃ inde geniti.
et in eodẽ loco nati u inhabitant. Incola aũ ñ
indigenã. s aduenã indicat. Peregrini eo qd
ignorant᷑ eoꝵ parentes aqͥb cati existunt: st̃
enĩ delonginqͣ regione. Legit᷑ enĩ ita in psalmo

Expanded text:
agriculturam sub dominio possessoris, pro eo quod locatus est fundus. Coloni autem quatuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut auxiliares coloni, aut coloni ruris privati. Inquilini vocati, quasi incolentes aliena: non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt, qui emigrant et non perpetuo permanent. Advenae autem vel incolae, adventitii perhibentur, sed permanentes; et inde incolae, quia jam habitatores sunt, ab incolendo. Advenae enim sunt sancti, qui de errore mundano translati acivitate diaboli ad Jerusalem civitatem Domini Salvatoris advenerit. Hunc custodit, si tamen in electorum habitatione permanserit. Indigenae sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini eo quod ignorantur eorum parentes, a quibus orti existunt: sunt enim de longinqua regione. Legitur enim ita in Psalmista:
Abbreviated transcription (Latin):
arabiȩ st̃ qͥ blandim̃ta corꝑũ rigide subitiunt dis¬
cipline. Similit̾ saba unde sabei dicci st̃: qnͣuis cor¬
porali delectatione p̃ualeat ec ioc̃dis odorib sit re¬
ferta. suauiora tñ conu̾si eiꝰ ppłi offert̃ dona uir¬
cunctas nos uoluit intellig̾e̾ nauones. qr nulla geis
ẽ. ꝙ̃ in parte ppłi sui ꝓpͥũ ñadoret auctorẽ. Itẽ reges¬

Expanded text:
Arabiae sunt, qui blandimenta corporum rigidae subjiciunt disciplinae. Similiter Saba, unde Sabaei dicti sunt, quamvis corporali delectatione praevaleat, et jucundis odoribus sit referta, suaviora tamen conversi ejus populi offerunt dona vircunctas nos voluit intelligere nationes; quia nulla gens est quae in parte populi sui proprium non adoret auctorem. Et ide
Abbreviated transcription (Latin):
aseruo cũ sit dñs oĩũ. ẜ subtutorib et auctorib ẽ:
usq adpͣfinitũ tẽpꝰ apatre. Recte hi subtutoribꝰ
sꝑm lib̾tatis. et adoptionis accipere. Etas enĩ infan¬
tiȩ pecc̃a formidat. pedagogũ metuit: nͣcͣfidit
ẽẽ. se lib̾am. licet ꝑnaturã dña sit. et scdm utrãq
intelligentiã quã tutores et auctores. ł ꝓpħas ł

Expanded text:
a servo, cum sit dominus omnium; sed sub tutoribus et actoribus est, usque ad praefinitum tempus a patre. Recte hi sub tutoribuspiritum libertatis et adoptionis accipere. Aetas enim infantiae ad peccata formidat, paedagogum metuit, non confidit esse se liberam. Licet per naturam dominus sit, et secundum utramque intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
cipẽ tribulationis. Dux diccꝰ eo qd̾ sit ductor
exercitꝰ s ñ statĩ. qͥcͣq pͥncipes ł duces st̃: etiã
reges dici posst̃. Inbello aũ meliꝰ ducẽ ÷ noãri
quã regẽ. nã hoc nom̃ expͥmit inp̃lio ducentẽ.
unde et uirgiliꝰ: ducis euandri salustiꝰ. qͥ cu¬
pidinis more ducis: sese qͥsq bonũ nͣ dicis in
ore cͣsulis. Dux enĩ ille uere dici pot̾. qͥ incal¬
bulabo inuia tua. Etalibi. sp̃c inqͥt nuus dedu

Expanded text:
cipem tribulationis. Dux dictus eo quod sit ductor exercitus; sed non statim quicunque principes vel duces sunt, et reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari, quam regem. Nam hoc nomen exprimit in praelio ducentem. Unde et Virgilius, ducis Evandri. Sallustius: « Quo cupidius in ore ducis sese quisque bonum; » non dixit in ore consulis. Dux enim ille vere dici potest, qui in calbulabo in veritate tua . Et alibi: Spiritus, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
itatĩones suis qͥsq tẽꝑib habuert̃: ut assirii.
medi. ꝑsi. egypti. greci. qͣ uices sors tẽpoꝵ ita
uolurauit. ut alterũ ab alt̾o̾ solueret᷑. Int̾ oĩa
añ regna t̾r̃arũ duo regna cȩt̃is głosa tradunͣ.
assirioꝵ pͥmo. deinde romanoꝵ. tẽporib et
locis int̃ se orditiata atq distincca. Nam sic̃
illud priꝰ et hoc posteriꝰ. ita illud in oriente. hoc
in occidente exortũ ÷. Deniq in illiꝰ fine huiꝰ im¬
tiũ c̃festim fuit. regna cetã cȩt̾iq reges uelud
adpendices isti habent᷑. S int̾ oĩa regna illud
maxime appetendũ ⁊ regnũ qd stabile e fi tũ
ꝑmanet atq mȩt̾na pace consistens. nullũ ha
multiplicabit᷑ eiꝰ ĩꝑtũ. et pacis nerit finis: suꝑ
soliũ dauid et suꝑ regnũ eiꝰ sedebit. ut confir

Expanded text:
nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, iin Occidente exortum est; denique in illius fine, hujus initium confestim fuit: regna caetera, caeterique reges velut appendices istorum habentur. Sed inter regna omnia illud maxime appetendum est regnum, quod stabile et fixum permanet, atque in aeterna pace consistens, nullum habMultiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis super solium David, et super regnum ejus, et confir
Abbreviated transcription (Latin):
hinc et monarchia dr̃. monos qͥppe singłaritas g̾co
nõe: archia pͥncipatꝰ ÷. Tetrarche st̃ qͣrtã partẽ reg¬
ficatione qd̾ pͥmꝰ capiat sic̃ municeps abeo qd̾ muma
chiele. pͥnceps sedebat inea. hoc ẽ. porta clausa: et
cͣuenert̃ cũ do abrahã. et itẽ. cͣstitues inqͥt cos
pͥncipes suꝑ om̃ẽ t̾rã. qͦͣ pͥncipatꝰ nimis cͥforta¬
tus ÷. qͥ hic suis monitis usq ad finẽ mundi re¬
gunt eccłam. et indie iuditi futͣi st̃ iudices clĩ
xp̃o. aqd qͦs ipse ait. cũ sełit filiꝰ hõis inisede ma¬
iestatis sue: sedebitis et uos suꝑ sedes .xxii. iudi¬

Expanded text:
t monarchia dicitur, monos quippe singularis Graeco nomine, arche principatus est. Tetrarchae sunt quartam partem regficatione, eo quod primus capiat: sicut municeps ab eo quod munia chiele: Princeps sedebit in ea, hoc est, in porta clausa, et Et item: Constituas, inquit, eos principes super omnem terram, quorum principatus nimis confortatus est ; quia hi suis monitis usque ad finem mundi regunt Ecclesiam, et in die judicii futuri sunt judices cum Christo, ad quos ipse ait: Cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judi
Abbreviated transcription (Latin):
ait. dabit illi dñs ds̃ sedẽ dauid patris sui. et re¬
gnabit indomo iacob inȩt̾nũ. et regni eiꝰ nͣerit
finis. Ad cuiꝰ regni possessionẽ ipse nos cotidie
uocat ꝑscript᷑as sacras. et pͣdicatores euangłii.
ut sꝑnamꝰ t̾rena. ec desidemꝰ cȩlestia: illucq ꝑ¬
uenire ꝑ rectã fidẽ et bona oꝑa cͣtendamꝰ. ad
qd̾ indie iuditii ipse rex regũ cũ scdit in ma
iestatis suȩ sede. et cͣgregabunt᷑ ante eũ os gs̃.

Expanded text:
t: Dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis . Ad cujus regni possessionem ipse nos quotidie vocat per Scripturas sacras et praedicatores Evangelii, ut speremus et desideremus coelestia, illucque pervenire per rectam fidem et bona opera contendamus: ad quod in die judicii ipse Rex regum cum sederit in sede majestatis suae, et congregabuntur ante eum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Nam loca et t̾re spatia mnorbe t̾rarũ mul
una multa inse cͣtinens m̃bra sic̃ et domꝰ multa
in se hn̾s cubicła. sic t̾rȩ et loca dñr t̾rarũ spatia.
ropa gallia. ingallia retia. inhispama betica.
frigie. iliuĩ ciuitas troiȩ. Itẽ regiones partes sunt
ꝓ uintiarũ qͣs uulgꝰ conuentꝰ uocat. sic̃ infrigia
troia: sic̃ ingallatia cantabria. asturia. Arecto¬
rib aũ regio nͣcupata ẽ: cuiꝰ partes t̾ricoria. t̾ri¬
toriũ aũ uocatũ qͣsi tauruoriũ. tritũ bub et a¬
ratro: antiqͥ enĩ sulco ducto et possessionũ. et
t̾ritorioꝵ limites designabant:. Qte ĩsulis
Nsulȩ diccȩ qd̾ in salo suit. idẽ. in mari positȩ.
q̃ in plurimis locis sacre scriptẽ aut ȩcełas xp̃i
significant. aut specialit̃ qͦs libet scõs uros qͥ
tundunt᷑ fluctib ꝑsecutionũ. s ñ destruunt᷑.
gnante itaq dño ꝑtotũ mundũ dispositȩ le¬

Expanded text:
loca. Nam loca, et terrae spatia in orbe terrarum, mults est, pars una multa in se continens membra, sicut et domus multa in se habens cubicula; sic terrae et loca dicuntur terrarum spatia, rygia, in Gallia Raetia, in Hispania Baetica. Phrygiae, Ilium civitas Troiae. Item regiones partes sunt provinciarum, quas vulgus conventus vocat, sicut in Phrygia Troia; sicut in Gallicia Cantabria, Asturia. A rectoribus autem regio nuncupata est, cuius partes territoria sunt. Territorium autem vocatum, quasi tauritorium tritum bobus et aratro. Antiqui enim sulco ducto et possessionum et territoriorum limites designabant. CAPUT V. De insulis. Insulae dictae, quod in salo sint, id est, in mari positae, quae in plurimis locis sacrae Scripturae aut Ecclesias Christi significant, aut specialiter quoslibet sanctos viros, qui tunduntur fluctibus persecutionum, sed non destruuntur, gnante itaque Domino per totum mundum, dispositae lae
Abbreviated transcription (Latin):
licatꝰ dr̃. quia abaltitudine suꝑbiȩ et idola¬
triȩ errore auulsus soẽ se subdit eccłe quȩ
ẽ. archa di uit: et omniũ animantium
hocẽ. hominũ continet inse genera. et ui
celsitudine uirtutũ consistens deuotionẽ
futurã exspecta inregno cȩlesti. Cappadotia
ubrs ꝓpͥe nominat᷑. hȩc incapite siriȩ sita:
aboriente armeniã tangit. ab occasu asiam
minorẽ: abaquilone mare cimericũ. et hȩ¬
misterios campos: qͦs habuere a marones. A
meridie taurũ montẽ subiacet. cilicia et in¬
sauria usq adciliciũ sinũ. qui spectat contͣ
insulã ciprũ. t̾ra eiꝰ ante alias nutrix equoꝵ
alis amnis ꝑeam fluit: qͦndã lidiȩ regna di¬
iunxit aꝑsis. Cappadotia aũ int̾pͣtat᷑ manu
redẽpta. hȩc qͦ tipice significare pot̃ scãm eccłã.¬

Expanded text:
licatus dicitur, quia ab altitudine superbiae et idololalicatus dicitur, quia ab altitudine superbiae et idololatriae errore avulsus, sanctae se subdit Ecclesiae, quae est arca Dei vivi: et omnium animantium, hoc est, hominum continet in se genera: et in celsitudine virtutum consistens devotionem futuram exspectat in regno coelesti. Cappadociam urbs propria nominavit. Haec in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit: ab occasu Asiam minorem: ab aquilone mare Cimericum et Themiscirios campos, quos habuere Amazones: a meridie Taurum montem, cui subjacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicum sinum, qui spectat contra insulam Cyprum. Terra ejus ante alias nutrix equorum. Halys amnis per eam fluit, qui quondam Lydiae regna disjunxit a Persis. Cappadocia autem interpretatur, manu redempta. Haec quoque typice significare potest sanctam Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
nim̃ta. archȩ huiꝰ et diluuii: om̃s qui barbaraᷤᷤ
scripsere hystorias recordant᷑ quoꝵ ẽ. uerosus
chaldeus. qui suꝑ diluiuore ferens hȩc locutꝰ :.
exea auellentes circunferre quo utunt᷑ ł ma¬
xcime qui lustrant᷑ et se expiant. S et hieroni¬
mꝰ egyptiꝰ qui antiquitates phȩnicũ pulchro
sermone conscripsit. et minaseos et multi alii.
Nicholaus qͦ damascemꝰ in .xc.uii. libro refert¬
.Ẽ. in armenia suꝑ muuadẽ mons noĩe beris
adquẽ multos indiluuio confugisse autu¬
mant. ibiq eẽ. saluatos. alios u marche al¬
ueo suꝑnatantes. ad eiꝰ uertice̾ ꝑuenisse: et
usq admultos ecates ligna archȩ monstra¬
ri solita: quos quidẽ ego puto ñeẽ. alios nͥ
eos quos moyses legifer iudȩoꝵ. in suis uo¬
luminib edidit. Misticȩ aũ ararath siue
armenia mundi istius pͥncipatũ ł ppłm
gentiũ significare pot̾. qui bene mons uel¬

Expanded text:
numenta arcae hujus et diluvii omnes, qui barbaras numenta arcae hujus et diluvii omnes, qui barbaras scripsere historias, recordantur, quorum est Berosus Chaldaeus, qui super diluvio referens haec locutus esex ea avellentes circumferre, quo utuntur vel maxime hi qui lustrantur et se expiant. » Sed et Hieronymus Aegyptius, qui antiquitates Phoenicum pulchro sermone conscripsit, et Naseas et multi alii, Nicolaus quoque Damascenus in XXVII libro refert. Est in Armenia super Immadem mons nomine Beris, ad quem multos in diluvio confugisse autumant, ibique esse salvatos; alios vero in arcae alveo supernatantes, ad ejus verticem pervenisse, et usque ad multas aetates ligna arcae monstrari solita: quos quidem ego puto non esse alios, nisi eos, quos Moyses legifer Judaeorum in suis voluminibus edidit. Mystice autem Ararath sive Armenia mundi istius principatum vel populum gentium significare potest. Qui bene mons bel
Abbreviated transcription (Latin):
rum et caucasũ acapadotia. usq ad caᷤpium
mare ꝓten sa. hñs a septemtrione ceraunios
montib artha diluuio sedisse ꝑhibet̃. Int̾¬
p̃tat᷑ aũ araraht armenia. siue mons uellicatꝰ.
Ararath ipsa ẽ armenia. si quidẽ in montib
ararath archa pꝰt diluuiũ sedisse ꝑhibetur.
et dñr ibuidem usq hodie eiꝰ manere uesti¬
gia. Meminit horũ montiũ et ieremias
inuisione contra babilonẽ. Iose phus qͦ in pͥ¬
mo antiquitarũ iudaicarũ libro scłarium
luterarũ hẏstorias ꝓferens. ani maduerteis
inquit noe t̾ram diluuio liberatã septem
alios dies abire ꝑmisit. et uniuersa aĩalia
bestiasq patentib claustris ȩmittens. ipse
cũ sua ꝓle egressꝰ : im molans do hostias
gaudensq cum liberis. Hunc locũ arme¬
nii exitum ł egressum uocant. Si quidem
ibi cultores illarũ regionũ archam pͥmum
sedisse testantur. et lignoꝵ quȩdam suꝑ. eẽ. mo¬

Expanded text:
rum et Caucasum, a Cappadocia usque ad Caspium rum et Caucasum, a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa: montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Interpretatur autem Ararath, Armenia, sive mons bellicatus. Ararath ipsa est Armenia. Siquidem in montibus Ararath arca post diluvium sedisse perhibetur, et dicuntur ibidem usque hodie ejus manere vestigia. Meminit horum montium et Hieremias in visione contra Babylonem: Josephus quoque in primo Antiquitatum Judaicarum libro, saecularium litterarum historiam proferens: « Animadvertens, inquit, Noe terram diluvio liberatam, septem alios dies abire permisit; et universa animalia bestiasque patentibus claustris emittens, ipse cum sua prole egressus est, immolans Deo hostias gandensque cum liberis. Hunc locum Armeni exitum vel egressum vocant. Siquidem ibi cultores illarum regionum arcam primum sedisse testantur, et lignorum quaedam superesse mo
Abbreviated transcription (Latin):
frigore semꝑ iurescit: illos significare po¬
rest. qui acalore sp̃c sci extranei st̃. et sub
illiꝰ regno consistunt qui dixit. ponam
thronum meum adaquilonem: et ero simił
altissimo. dequib apłs ait. habundauit ini¬
quitas. refrigescit caritas multoꝵ. Quorũ
truculenti carnib humanis uescit᷑. et cors¬
sanguine uiuit: dũ innocentes ledere Ñ
desistunt. et ꝑ auaritiã eoꝵ necessarios sũptꝰ
inꝓpͥum quȩstũ conuertunt. Illi aũ qui exhiͤ
in locuplete tra habitabili degent. eos sig¬
nificãt qui deerrore gentiliũ et idolatria
conu̾si adtram eccłe ueniunt. ibiq lincera
fide lucidi et p̃tiosarum uirtutũ geminis
semꝑ uirentes. cȩ lesti conu̾satione futurȩ
pata ab armeno iasonis chesali comite. qui
amisso rege iason et collecta multitudine eiꝰ.
quȩ passim uagabat᷑ armeniã cȩpit : et ex
suo nomĩe nuncupauit. Sita. ẽ. aũ int̾ tau¬

Expanded text:
frigore semper durescit, illos significare pofrigore semper durescit, illos significare potest, qui a calore Spiritus sancti extranei sunt, et sub illius regno consistunt, qui dixit: Ponam thronum meum ad aquilonem, et ero similis Altissimo ; de quibus Christus ait: Abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum ; quorum truculentia carnibus humanis it, dum innocentes laedere non desistunt, et per avaritiam eorum necessarios sumptus in proprium quaestum convertunt. Illi autem, qui ex his in locuplete terra et habitabili degent, eos significant, qui de errore gentilium et idololatria conversi ad terram Ecclesiae veniunt, ibique sincera fide lucidi, et pretiosarum virtutum gemmis semper virentes, coelesti conversatione futurae pata ab Armeno Jasonis Thessali comite, qui amisso rege Jasone et collecta multitudine ejus, quae passim vagabatur, Armeniam condidit et ex suo nomine nuncupavit. Sita est autem inter Tau
Abbreviated transcription (Latin):
Scithia sicut et gotia amagog filio iaset
fert᷑ cognominata. cuiꝰ t̾ra olim ingenᷤ
fuit: nam aboriente indie aseptẽtrione
ꝑ paludes meotides. int̾ danubiũ et oce¬
anum usq germine fines porrigebat.
Postea uͦ minor effecta adextra orientis
partȩ: quia oceanũ siricus tendit᷑ usꝙ
ad mare caspiũ. qd̃ ÷ adoccasũ: dehinc
ameridie usq ad cauͣli uigũ deducta ẽ.
cui subiacet iscania aboccasu hñs pari¬
ter gentes multas ꝓpt̃ t̾rarũ infȩcundi¬
tatẽ lare uagantes. Ex quili quȩdã agͦs
incolunt. quedã porcatuose actruces car¬
nibꝰ humanis. et eoꝵ sanguine uiuins.
Scithie plures t̾rȩ sunt locuꝑletes. habt¬
tabiles plures. Nam dun que locis auro &e
gemmis affluunt grifors immanitate
accessus hominũ rarus ÷ Smaragdis auͣ
optimis. hȩc pairia ẽ. Chianeus ꝙͣ la¬
pis et christallus purissimꝰ scithiȩ ÷. ht̃
et flumina magna. oscorũ fasiden: atq
araxen.Scithia eni quȩ colore caret. et

Expanded text:
Scythia sicut et Gothia a Magog filio Iaphet fertur cognominata. Cuius terra olim ingens fuit; nam ab oriente India, a septentrione per paludes Maeotides inter Danubium et Oceanum usque ad Germaniae fines porrigebatur. Postea vero minor effecta, a dextra orientis parte, qua Oceanus Sericus tenditur, usque ad mare Caspium, quod est ad occasum; dehinc a meridie usque ad Caucasi iugum deducta est, cui subiacet Hyrcania ab occasu habens pariter gentes multas, propter terrarum infecunditatem late vagantes. Ex quibus quaedam agros incolunt, quaedam portentuosae ac truces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes, inhabitabiles tamen plures; nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum inmanitate accessus hominum rarus optimis haec patria est. Cyaneus quoque lapis et crystallus purissimus Scythiae est. Habet et flumina magna Oscorum, Fasiden atque Araxen. Scythia enim, quae calore caret, et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ agub̾natore hannibał illic sepulto. Pah¬
cinũ ꝓmuntoriũ siciliȩ austrũ spectans. ab
deris crassitudine dictũ. nam m̃õrẽ. ẽ pin e¬
guis et crassꝰ. Austro enĩ ꝑflat. Libeũ ꝓ miai¬
toriũ sicilie soł occasũ intendens: uocatũ
ab eiꝰdẽ nõis ciuitate q̃ ibi ẽ sita. B̾orioric¬
ꝓmontoriũ numidię uocatũ ita. qd̾ aqͥlo¬
nẽ intendat. hoc upone regiũ pꝰtea dictũ.
ꝓ eo qd̾ sit ȩquore int̾ruptũ. Calpis hispa¬
niȩ ꝓ montoriũ. ꝓmontoria enũ q̃ minsu¬
larũ sũmitatib c̃sistunt. et eis contͣ fluctꝰ
maris munim̃ p̃stant. posst̃ iuxta allego¬
riã doctores scõs figurare: qͥ p̾sunt ȩcłit
di. et eos contͣ ꝑsecutionũ fluctꝰ ioborant at
confortant: ne ꝓcella rẽpestatũ au alluui¬
one undarũ obruantur .

Expanded text:
tum a gubernatore Hannibalis illic sepulto. Pactum a gubernatore Hannibalis illic sepulto. Pachynum, promontorium Siciliae austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum; nam pachus est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum, promontorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab ejusdem nomiromuntorium Numidiae, vocatum ita quod Aquilonem intendat. Hoc Hipponem Regium postea dictum, pro eo quod sit aequore interruptum. Calpis Hispaniae promontorium. Promontoria enim, quae in insularum summitatibus consistunt, et eis contra fluctus maris munimen praestant, possunt juxta allegoriam doctores sanctos figurare, qui praesunt Ecclesiis Dei, et eos in persecutionum fluctibus roborant atque confortant, ne procella tempestatum atque alluvione undarum obruantur.