comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis ad dm patrẽ : nͥ ꝑ filii fid̾ẽ. Eẜ
audiamꝰ eũ ꝑ epłam loquente.
Om̃is qͥ diligit patrẽ: diligit eũ qͥ
ex eo natꝰ ẽ. ¶ͥd est rogo ex eo nas¬
ci : Nunqͥd id ipsũ ẽ qͦd ꝑ eũ erea¬
ri : Iut cur euangelista mentitur.
ut ex eo natũ dicat: quẽ ꝑ eũ cre¬
atũ pocns hereticꝰ doceat: ¶ẜ au¬
diamꝰ om̃s: qͥs sit hic doctor. Nie¬
tũ nãq ẽ. hic est antichristꝰ. qͥ
negat patr̃e &. filiũ. Qͥd agis tu
assertor creaturȩ: &. de ñ extanti
tenes: ꝓfitentis nom̃ recognosce.
An cũ creatorẽ & creaturã patr̃ẽ
& filiũ p̃dicabis: ꝑ assimulatas
nominũ uoces excludere posse
te credis. ne ee̾ antichristꝰ intelli¬
garis: Si infide tua ꝑ naturã pat̃
ẽ & ꝑ naturã filius ẽ: maledicus
ego sũ. opprobriũ inte alieni no¬
minis referens. Sin uͦ simulata
om̃ia st̃.& pocus nuncupata quã
ꝓpria. fidi tuȩ ab apło disce cog¬
nom̃. & audi quȩ sit crediti filii

Expanded text:
i fidem. Et audiamus eum per epistolam loquentem: Omnis, qui diligit Patrem, diligit eum qui ex eo natus est . Quid est, rogo, ex eo nasci? Numquid idipsum est, quod per eum creari? Aut cur Evangelista mentitur, ut ex eo natum dicat, quem per eum creatum potius haereticus doceat? Et audiamus omnes quid sic hic doctor. Dictum namque est: Hic est antichristus, qui negat Patrem et Filium . Quid agis tu assertor creaturae, et de non exstantibus tenes, profitentis nomen recognosce. An cum creatorem et creaturam Patrem et Filium praedicabis, per assimulatas nominum voces excludere posse te credis, ne esse antichristus intelligaris? Si in fide tua per naturam pater est, et per naturam filius est; maledicus ego sum, opprobrium in te alieni nominis referens. Sin vero simulata omnia sunt, et potius nuncupata quam propria; fidei tuae ab apostolo disce cognomen, et audi quae sit crediti Filii
Abbreviated transcription (Latin):
qua lingua apłs ẽ locutꝰ. ꝓpriũ
nẽ magis quã suũ nucupat.
licet cõmunis intelligenciȩ sen¬
sus. ñ satis inter ꝓpriũ. & suum
differat. Uerũ apłs eũ incȩteris
aliis dictis suũ filiũ cõmemo¬

Expanded text:
prium nunc magis quam suum nuncupat. Et licet communis intelligentiae sensu non satis inter proprium et suum differat; verum Apostolus, cum in caeteris aliis dictis suum filium commemo
Abbreviated transcription (Latin):
nis qͥ credit in eũ ñ ꝑ eat. s habe¬
at uitã etͣnã. Deus mundũ dili¬
gens. hoc dilectionis suȩ ineũ te¬
stimoniũ ꝓtulit: ut unigenitum
filiũ suũ daret. Si dilectionis
hinc fides ẽ. creaturã creaturis
prestitisse. & ꝓ mundo dedisse
qͦd mundi ẽ .&. ad ea quȩ ex nichi¬
lo st̾ substituta. redimenda. eũ
qͥex nichilo substitit prebuisse:
ñ facit magni meriti fidẽ. uilis
&. sꝑnenda iactura. Preciosa au̾
st̾ quȩ cõmendant caritatẽ: ꝙ.
in gencia. ingentibꝰ estimant᷑.

Expanded text:
nis qui credit in eum non pereat, sed habenis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Deus mundum diligens, hoc dilectionis suae in eum testimonium protulit, ut unigenitum filium suum daret. Si dilectionis hinc fides est, creaturam creaturis praestitisse, et pro mundo dedisse quod mundi est, et ad ea quae ex nihilo sunt substituta redimenda, cum qui ex nihilo substitit praebuisse: non facit magni meriti fidem vilis et spernenda jactura. Pretiosa autem sunt quae commendant charitatem, et ingentia ingentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nec xꝑi. Proferamꝰ itaq om̃s apo¬
stolicȩ fid̾i ꝓfessiones. in qͥbꝰ dei
filiũ cͣfitentes. ñ adopeionis in
eo nom̃. sed naturȩ ꝓprietate con¬
fitent᷑. neq creacionis in eo ig
dicit᷑. & manere. Loquat᷑ gͦ sua
cepcionis significaneiã adderet᷑.
Pret̾ filiũ enͣi.&. unigenitũ cog¬
nominans: suspicionẽ penitꝰ adop¬
cionis ex secuit: cũ ueritate no¬
minis unigeniti natura prestaret.
Nondũ quęro qͥd sit. qͥ ẽ in simi
patris. Habet intͣrogacio ista suũ
ordinẽ. Ouȩro qͥd unigeniti sig¬
nificacio sibi postulet. eẜ. uideamꝰ
an hoc sit qͦd tu eẽ ꝓfiteris. id est
creaturã di ꝑfectã: ut ꝑfecta ꝑ¬
tineat ad unigenitũ: creatura uͦ
referat᷑ ad filiũ. Sed d̾m unigeni¬
tũ filiũ. iohannes dieit. ñ creatu¬
rã ꝑfect᷑ã. Non eni ignorauit
hȩc blasphemiȩ nomina: dicens.
qͥ est in simu patris. ah̃o suo au¬
diens. sic enĩ dilexͣ mundũ d̾s ut
filiũ suũ uni genitũ daret: ut om¬

Expanded text:
negavit. --Proferamus itaque omnes apostolicae fidei professiones, in quibus Dei filium confitentes, non adoptionis in eo nomen, sed naturae proprietatem confitentur; neque creationis in eo igndicitur et manere. Loquatur ergo sua,ceptionis significantiam adderetur. Praeter filium enim, et unigenitum cognominans, suspicionem penitus adoptionis exsecuit: cum veritatem nominis, unigeniti natura praestaret.Nondum quaero quid sit, qui est in sinu Patris; habet interrogatio ista suum ordinem: quaero quid unigeniti significatio sibi postulet. Et videamus an hoc sit, quod tu esse profiteris, id est, creaturam Dei perfectam; ut perfecta pertineat ad unigenitum, creatura vero referatur ad filium. Sed Deum unigenitum filium Joannes dixit, non creaturam perfectam. Non ignoravit haec blasphemiae nomina, dicens: Qui est in sinu Patris; et a Domino suo audiens: Sic enim dilexit mundum Deus, ita ut filium suum unigenitum daret: ut om
Abbreviated transcription (Latin):
telligitis qͥs sit hic missus e cȩlis.
postquã audistis a patre exiiii. &.
hoc uobis pͥmũ iã sine ꝓuerbio
dictũ ẽ.& ꝑ naturȩ uirtutẽ in¬
telligitis uerũ ẽẽ qͦd a deo exiuit.
cũ uoluntatũ uiarũ cogitacio¬
nes tacitꝰ intuet᷑. cũ de nullis
tanꝗͣ gnarus int̾rogat: cũ om̃iũ
cognitor est: Per hec enĩ om̃ia
quȩ uirtute ac natura dĩ agn:
a d̾o exisse credendꝰ est. Non hie
missũ eẽ intellexert̃. Nã omni
suꝑ iore sermone cͣfitentẽ missũ
eẽ se frequent᷑ audierãt: s au¬
dientes a d̾o exisse. naturã in eo
dĩex oꝑibꝰ cernentes. nature ue¬
ritate ꝑ id qͦd a do exiit recogno¬
scunt cũ dicunt. Nũc gͦ scimmꝰ
qͥa nosti om̃ia: & ñ habes necesse
ut aliqͥs te intͣroget. In hoc credi

Expanded text:
telligitis qui sit hic missus e coelis, telligitis qui sit hic missus e coelis, postquam audistis: De Patre exivi? Et hoc vobis primum jam sine proverbio dictum est, et per naturae virtutem intelligitis verum esse quod a Deo exivit, cum voluntatum vestrarum cogitationes tacitus intuetur, cum de nullis tamquam ignarus interrogat, cum omnium cognitor est? Per haec enim omnia, quae virtute ac natura Dei agit, a Deo exisse credendus est. 34. Prius llexerunt; nam omni superiore sermone confitentem missum esse se frequenter audierant: sed audientes a Deo exisse, naturam in eo Dei ex operibus cernentes, naturae veritatem perid quod a Deo exiit recognoscunt, cum dicunt: Nunc ergo scimus, quia nosti omnia, et non habes necesse, ut aliquis te interroget: in ho
Abbreviated transcription (Latin):
ati uiri .&. ob fidi ur̃ȩ meritũ cla¬
ues regni cȩloꝵ sortiti .&. ligandi
ac soluendi in cęlo & interra ius
ueri intelligeneiã asseqͥ ꝓtesta¬
mini : Uideratis utiq nupcia¬
les aquas. & ineisdẽ nupeiale ui¬
nũ &. nature in naturã uel de¬
mut acionẽ. uel ꝓfectũ. uel creaci¬
onẽ.: qͥnq etiã panes ad cibũ tan¬
tȩ multitudinis fregeratis: & sacia¬
tis om̃ibꝰ inplenitudin̾e duodee̾i
cophinoꝵ. fragm̃ta panũ creue¬
rant: &. naturȩ paruitas famem
pellens. ꝓfecerat in eiꝰdẽ copiam
naturȩ. Reuiruisse manꝰ aridas
c̃spexeratis . &. in uoce̾ mutoꝵ lin¬
guas solutas. &. in eursu claudoꝵ
pedes alacres: & cȩcoꝵ. ocłos cer¬
nentes. & mortuoꝵ. uitas reuer¬
tentes. Fetens lazarus ẽstiterat
ad uocẽ: & e sepulchro uocatus.
nullo intͣuallo uocis & uite. citus
fuerat egressus. &. adhuc odorẽ
mortis in sensũ nariũ sꝑuagen¬
te. ipse ĩã uiuus astiterat. Iaceo
de cȩteris magnarũ uirtutu .⁊. di¬

Expanded text:
et ob fidei vestrae meritum claves regni coelorum sortiti, et ligandi ac solvendi in coelo et in terra jus veri intelligentiam assequi protestamini? Videratis utique nuptiales aquas, et easdem nuptiale vinum, et naturae in naturam vel demutationem, vel profectum, vel creationem . Quinque etiam panes ad cibum tantae multitudinis fregeratis, et satiatis omnibus in plenitudinem duodecim cophinorum fragmenta panum creverant, et naturae parvitas famem pellens profecerat in 158 ejusdem copiam naturae . Reviruisse manus aridas conspexeratis, et in vocem mutorum linguas solutas, et in cursum claudorum pedes alacres, et caecorum oculos cernentes, et mortuorum vitas revertentes. Foetens Lazarus constiterat ad vocem, et e sepulcro vocatus, nullo intervallo vocis et vitae, citus fuerat egressus, et adhuc odorem mortis in sensum narium spiritu agente, ipse jam vivus adstiterat . Taceo de caeteris magnarum virtutum et di
Abbreviated transcription (Latin):
c̃firmate m̃tis fide teneo: ne
aut possim cred̾e alit. aut ue¬
lim. Ouid me miserũ de te fefel¬
listi : &. infelioẽ carnẽ atq anim̃ã
aliene a te cognieionis doctri¬
nis ꝑdidisti. Necepit me post ru¬
bri maris diuisionẽ. gła descen¬
dentis de monte moysi: & om̃ia
tecũ archanoꝵ cȩlestiũ secreta
bis tiuis credidi. ꝑdidit me reꝑt̾
scđ̾m eor tuũ dauid: & dignꝰ sa¬
lomon diuinȩ sapienciȩ mu¬
nere: & uiso dño sabaoth. ysaias
predicans: & ante ẽfirmacionẽ
scĩfieatꝰ in utero iheremias era¬
dicandarũ & plantandarũ gen¬
ciũ ꝓphetes. & mysterii resurrec¬
tionis etechiel testis : & uir deside
damhel tẽpoꝵ. conscius. & ꝓphe¬
tarũ c̃seeratꝰ chorꝰ. &. om̃e predi¬
cacionis euangelicȩ sacram̃tũ.

Expanded text:
confirmatae mentis fide teneo, ne confirmatae mentis fide teneo, ne aut possim credere aliter, aut velim. Quid me miserum de te fefellisti, et infelicem carnem atque animam alienae a te cognitionis doctrina perdidisti? Decepit me post rubri maris divisionem gloria descendentis de monte Moysi, et omnia tecum arcanorum coelestium secreta bis tuis credidi. Perdidit me repertus secundum cor tuum David , et dignus Salomon divinae sapientiae munere , et viso Domino Sabaoth Esaias praedicans , et ante conformationem santificatus in utero Jeremias eradicandarum et plantandarum gentium prophetes , et mysterii resurrectionis Ezechiel testis , et vir desideriorum Daniel temporum conscius , et prophetarum consecratus chorus, et omne praedicationis evang
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentẽ pͣstitisses: ad cogni¬
cionẽ me tui. saeris ut arbitror¬
uoluminbꝰ erudisti. ex qͥbꝰ te.
ñ insolitudine tua uenerandũ
ꝓdidisti. Cognoui tecũ illic đm.
ñalterũ in natura: sed in sacra¬
m̃to substanciȩ tuȩ unũ. Cog¬
noui te in do dm. ñ ex ꝑmixti¬
one c̃fusũ. sed ex uirtute natu¬
rȩ. dũ qͦd tu ds es. in eo qͥ ex te
est in esses. ñ ut idem tu. esses.
& in esses: sed in ẽẽ te in eo qͥex
te ee̾t. ꝑfectȩ natiuitatis ueritas
edoceret. Noc mͥ rursũ euangeli¬
cȩ atq apłicȩ uoces loquutur. &¬
.& ex ipso sacro ungeniti tui ore
condita in libros uerba testant᷑.¬
seilicet filiũ tuũ ex te ingenito
đo. unigenitũ dm. hominẽ ex uir¬
gine ad mysteriũ salutis meȩ na¬
tũ: in qͦ te generacionis ex te ue¬
ritas c̃tineret. & quẽ inte manen¬
tis ex te natiuitatis natura re¬
desꝑati reditꝰ mersisti : t̾lec enĩ
ego ita didiei. ita credidi: &. ita

Expanded text:
intelligentem praestitisses; ad cogniintelligentem praestitisses; ad cognitionem me tui sacris, ut arbitrorvoluminibus erudisti, ex quibus te non in solitudine tua venerandum prodidisti. Cognovi te cum illic Deum non alterum in natura, sed in sacramento substantiae tuae unum. Cognovi te in Deo Deum, non ex permixtione confusum, sed ex virtute naturae, dum quod tu Deus es, in eo qui ex te est, inesses: non ut idem tu esses, et inesses; sed inesse te in eo, qui ex te esset, perfectae nativitatis veritas edoceret. Hoc mihi rursum evangelicae atque apostolicae voces loquuntur, et ex ipso sacro Unigeniti tui ore condita in libros verba testantur, Filium tuum ex te ingenito Deo unigenitum Deum, hominem ex Virgine ad mysterium salutis meae natum: in quo te generationis ex te veritas contineret, et quem in te manentis ex te nativitatis natura redesperati reditus mersisti? Haec enim ego ita didici, ita credidi, et ita
Abbreviated transcription (Latin):
ũ creatꝰ ẽ: qͥa &. homines religio¬
sos appellacione huiꝰ nominis
dignos ado habitos memineris:
tum porro ei ñ alia ẽdicione aͦi
nom̃ indulgeas. quã ea quo die¬
⁊ũ sit. ego dixi dii estis. & filii
inuocabulo nuncupantis. non
nuncupacione. unigenitꝰ ex pri¬
uilegio. pͥmogenitꝰ ex ordine.
totꝰ creacis. ex nullo ds. qͥa ge¬
neracio eiꝰ ñ naturalis ex đo na¬
tiuitas sit. s substancia creaturȩ
Ac pͥmũ orata a te impacientissi¬
mi doloris mei uenia. loqͥ me a¬
pud te omp̃s ds patere. & me t̃¬
rã ac cinerẽ. caritatis tam̃ tuȩ
religione deuinctũ: liberũ in
hȩc uerba ꝑmitte.¶Ego in¬
felix nic hil antea fui. & uitȩ
sensus expęrs. sine mei intelli¬
gencia eo qͦd sũ carebã: sed mise¬
ricordia tua ad uiuendũ mͥ cau¬
sa ẽ . &. ñ ambigo quin tubonus.
bonũ mͥstatueris eẽ qͦd natꝰ sum.
Neq enĩ qͥ mei ñ eges: ad mali
me originẽ inchoasses. Sed cũ
me in uitã animatũ. racionis qͦq

Expanded text:
um creatus est; quia et homines religiosos appellatione hujus nominis dignos a Deo habitos memineris: tum porro ei non alia conditione Dei nomen indulgeas, quam ea qua dictum sit: Ego dixi, dii estis: et filii in vocabulo nuncupantis, non nuncupatione, unigenitus ex privilegio, primogenitus ex ordine, totus creatio, ex nullo Deus; quia generatio ejus non naturalis ex Deo nativitas sit, sed substantia creatAc primum orata a te impatientissimi doloris mei venia, loqui me apud te, omnipotens Deus, patere, et me terram ac cinerem, charitatis tamen tuae religione devinctum, liberum in haec verba permitte. Ego infelix nihil antea fui, et vitae sensu expers, sine mei intelligentia, eo quod sum carebam. Sed misericordia tua ad vivendum mihi causa est: et non ambigo, quin tu bonus bonum mihi statueris esse quod natus sum. Neque enim, qui mei non eges, ad mali me originem inchoasses. Sed cum me in vitam animatum, rationis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
deo natꝰ es : e quęro a te qͥd
auditurꝰ fuerit hȩc dicens:
qͥ audita passione. respondens.
audierit sibi diei. Uade retro
post me sathanas: scandalũ
mͥ es. Nec petro tam̃ humana
ignorancia ꝓfecit. ad crimen.
Non eni ei pat̾ adhuc omne
passionis mysteriũ reuelaue¬
rat: s fide parua sentenciã
d ampnacionis excepit. Cur
gͥ ñ hanc c̃fessionis fidẽ patͣ
petro reuelauit: creaturã
scilicet. & ad opeionẽ : In ui¬
dit credo hic petro deus. ut
int̾ẽpora posteriora dissimu¬
lans. hȩc nũc nobis nouis
p̃dicatoribꝰ reseruaret. Sit sane
fides alia: si alie claues regni cę̧¬
lox. st̃. Sit fides alia. si eccła alia
ẽ futura: aduersus quã portȩ in¬
feri ñ prȩualebt. Sit fides alia. si
erit alius apłatꝰ. ligata &. soluta
ꝑ se interra. ligans incȩlo atq sol¬
uens. Sit fides alia. si x ꝑs alius dei
filius pretͣ quã qͥ ẽ predicabit᷑. Sin
uͦ hȩc fides sola c̃fessa xꝑm deifi¬
liũ omniũ. beatitudinũ głam

Expanded text:
ero a te, quid auditurus fuerit 162 haec dicens, qui audita passione respondens, audierit sibi dici: Vade retro post me, satanas, scandalum mihi es ? Nec Petro tamen humana ignorantia profecit ad crimen; non enim ei Pater adhuc omne passionis mysterium revelaverat: sed fides parva sententiam damnationis excepit. Cur igitur non hanc confessionis fidem Pater Petro revelavit, creaturam scilicet et adoptionem? Invidit, credo, hic Petro Deus, ut in tempora posteriora dissimulans, haec nunc vobis novis praedicatoribus reservaret. Sit sane fides alia, si aliae claves regni coelorum sunt. Sit fides alia, si Ecclesia alia est futura, adversum quam portae inferni non praevalebunt. Sit fides alia, si erit alius apostolatus, ligata et soluta per se in terra, ligans in coelo atque solvens. Sit fides alia, si Christus alius Dei filius, praeter quam qui est, praedicabitur. Sin vero haec fides sola, confessa Christum Dei filium, omnium beatitudinum gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
telligentes: ñc secũ sine ꝓuerbiis
tudine̾ humani partus. ds ex deo
nascit᷑: neq ꝑ elem̃ta originis nr̃e
ut homo ex homine ꝓpellit᷑. Inte¬
gra illa atq ꝑfecta & in c̃taminata
us quã partꝰ ẽ. Est eñi unꝰ . ex uno.
Non ẽ porcio. ñ ẽ desecho: ñ est di¬
minucio. ñ deriuacio. ñ ꝓtensio.
ñ passio: s uiuentis naturȩ. ex ui¬
uente. natiuitas est. Deus ex deo
exiens ẽ ñ ereatura in di nom̃ elec¬
⁊a. Non ut e̾e̾t cȩpit ex nichilo:
s exiit a manente. E. exisse signifi¬
cacionẽ habet natiuitatis: ñ habet
inchoacionis. Non eni idem est
deo . eł. natiuitatis huiꝰ sciencia
licet ñ subiecta uerbis sit. cũ in e¬
narrabilis fit: habet tam̃ in doe¬
t rina filiĩ fidi securitatẽ. a đo se
manifestantis ex isse. Non ẽ euan¬
gelica &. apłica fides: filiũ dei no
se. Si enĩ ad opeionis hȩc mineu¬
pacio ẽ .& nͣ iccireo filius ẽ. qͥa exi¬

Expanded text:
telligentes, nunc secum stelligentes, nunc secum studinem humani partus Deus ex Deo nascitur, neque per elementa originis nostrae, ut homo ex homine propellitur. Integra illi, et perfecta, et incontaminata us quam partus est. Est enim unus ex uno, non est portio, non est defectio, non est diminutio, non derivatio, non protentio, non passio, sed viventis naturae ex vivente nativitas est, et Deus ex Deo exiens, non creatura in Dei nomine electa. Non, ut esset, cepit ex nihilo, sed exiit a manente. Et exisse significationem habet nativitatis, non habet inchoationis. Non enim idem est Deo. Et nativitatis hujus scientia licet non subjecta verbis sit, cum inenarrabilis sit, habet tamen in doctrina Filii fidei securitatem a Deo se manifestantis exisse. Habet gelica et apostolica fides, Filium Dei nomse. Si enim adoptionis haec nuncupatio est; et non idcirco Filius est, quia exi
Abbreviated transcription (Latin):
rã dei a patre uenisse: s a d̾o exis¬
se c̃sũmat. Deniq hoc qͦd nẽ pͥmũ
audiunt: c̃firmat᷑ ad fid̃e. Nã cũ
dñs utrũq dixisset. ego a đo exi¬
ui.&. a patre ueni inhũc mudũ
nichil admiracionis in eo habu¬
ert̃. qͦd frequent᷑ audiert᷑ .&. a pa¬
tre ueni inhunc mundũ. Res¬
ponsio aũ eor: fide & intelligen¬
ciã huiꝰ dicti ẽtestata ẽ: ego ađo
exiui. Nã adid tantũ responsũ ẽ
cũ dicunt. in hoc credimꝰ qmͣ a
d̾o existi: neq addunt. & a patre
uenisti in hũc mundũ. E. cũ alte¬
rũ in ꝓfessione. alterũ in silencio
ẽ. ꝓfessionis causã. dicti nouitas
exegit: ꝓfitendi aũ c̃testacionẽ
intelligencia ueritatis elicuit.
Sciebant qͥdẽ eũ om̃ia ut d̾m pos¬
se. s ñdũ racionẽ natiuitatis ac¬
ceꝑant. ef. qͥ sciebãt a d̾o missum:
exisse tam̃ a do nesciebant. In¬
enarrabisẽ uͦ illã & ꝑfectã filii na¬
tiuitate. ꝑ uirtutẽ dicti istius in¬

Expanded text:
Deo exisse consummat. Denique hoc, quod nunc primum audiunt, confirmatur ad fidem. Nam cum Dominus utrumque dixisset: Ego a Deo exivi, et a Patre veni in hunc mundum ; nihil admirationis in eo habuerunt, quod frequenter audierant, et a Patre veni in hunc mundum. Responsio autem eorum, fidem et intelligentiam hujus dicti contestata est, Ego a Deo exivi. Nam ad id tantum responsum est, cum dicunt, In hoc credimus quoniam a Deo existi; neque addunt, Et a Patre venisti in hunc mundum. 159 Et cum alterum in professione, alterum in silentio est; professionis causam dicti novitas exegit, profitendi autem contestationem intelligentia veritatis elicuit. Sciebant quidem eum omnia ut Deum posse, sed nondum rationem nativitatis acceperant: et qui sciebant a Deo missum, exisse tamen a Deo nesciebant. Inenarrabilem illam et perfectam Filii nativitatem per virtutem dicti istius in
Abbreviated transcription (Latin):
& maior me est. s & hoc. nc̃ anima
mea tͣbata ẽ ualde. uel etiã hoc
ds dͥs meus quare me de reliqͥsti.
& multa alia istiusmodi. de qͥb
suo ordine erit sermo: tamͣ in bac
tã assidua humilitatis ẽ testaci¬
one insolenciȩ eũ arguat. qͦd si¬
bi patrẽ d̾m dicat cũ ait. omnis
plantacio quã ñ plantauit pat̾
meus eradieabit᷑ &. illud. domũ
patris mei fecistis domũ negoci

Expanded text:
e est ; sed et hoc: Nunc anima mea turbata est valde ; vel etiam hoc: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? et multa alia istius modi, de quibus suo ordine erit sermo: tamen in hac tam assidua humilitatis contestatione insolentiae eum arguat, quod sibi patrem Deum dicat, cum ait: Omnis plantatio, quam non plantavit pater meus, eradicabitur ; vel illud: Domum patr
Abbreviated transcription (Latin):
patr̃e ꝓ uobis. ipse eñi pater a¬
mat uos. qmͣ uos me amastis. &
credidistis qmͣ ego ado exiuii . & a
patre ueni in hũc mundũ. Ca¬
ret apud patre̾ int̾cessionis neces¬
sitate. ꝑ fecta de filio fides. quȩ
qͦd a d̾o exierit. credit. atq amat.
& ꝑ se ip̃sã iã & audiri meret᷑ &¬
amari. natũ ex d̾o filiũ. missũq
c̃fessa. Natiuitas itaq eiꝰ &. ad¬
uentꝰ ostendit᷑. cũ ab solutissima
significandȩ ꝓprietatis ueritate.
a do ait. exiui: ne in eo alia quã
natiuitatis natura e̾e̾ ex istima¬
ret᷑ cũ exire a d̾o. id est ex nati¬
uitate subsistere. qͥd aliud quã
ds posset . eł. a patre in qͥt ueni
in hũc mundũ. Ut exicio illa a
deo. natiuitas significata ee̾ in¬
telligeret᷑ ex patre. a patre se
in hũc mundũ ꝓfessus ẽ uenis¬
se. Alterũ itaq in dispensacione.
alterũ in natura ẽ: nec patitur
exicionẽ aduentũ existimari:. cũ

Expanded text:
er amat vos, quoniam vos me amatis, et creditis quoniam ego a Deo exivi, et a Patre veni in hunc mundum . Caret apud Patrem intercessionis necessitate perfecta de Filio fides, quae quod a Deo exierit credat atque amet: et per se ipsa jam et audiri meretur et amari, natum ex Deo Filium missumque confessa. Nativitas itaque ejus et adventus ostenditur cum absolutissima significandae proprietatis veritate. A Deo, ait, exivi; ne in eo alia quam nativitatis natura esse existimaretur; cum exire a Deo, id est, ex nativitate subsistere, quid aliud quam Deus posset? Et a Patre, inquit, veni in hunc mundum. Ut exitio illa a Deo nativitas significata esse intelligeretur ex Patre, a Patre se in hunc mundum professus est venisse. Alterum itaque in dispensatione, alterum in natura est. Nec patitur exitionem adventum existimari, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ a secłis. ꝑ reuelacionẽ didi¬
citꝰ fidẽ locutꝰ ẽ.: naturã enun¬
ciauit: dei filiũ c̃fessus ẽ. Hoc
qͥ creaturã pocius confitens ne¬
gat. pͥus ẽ ut neget petri apo¬
stolatũ: fid̾e. beatitudinẽ: sa¬
cerdociũ. martyriũ: & post hȩc
se alienũ axꝑo e̾e̾ intelligat.
qͥa petrus filiũ di c̃fessus. hȩc
meruit. Anne o miser quisqͥs
hodie es heretice. beaciorẽ pe¬
trũ futurũ fuisse existimas:
si dixisset. tues xꝑs ꝑfecta di

Expanded text:
 didicit, fidem locutus est, naturam enuntiavit, Dei filium confessus est. Hoc qui creaturam potius confitens negat, prius est ut neget Petri apostolatum, fidem, beatitudinem, sacerdotium, martyrium: et post haec se alienum a Christo esse intelligat, quia Petrus eum filium confessus haec meruit. hodie es, haeretice, beatiorem Petrum futurum fuisse existimas, si dixisset: Tu es Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ũ eẽt ꝓfessus: tam̃ apłica fides
nc̃ pͥmũ naturã in eo diuinita¬
tis agnouit. Neq enĩ petro tan¬
tũ ex c̃fesso honore laus reddita
ẽ. sed ex agnicione mysterii qͥ a
honoris suffecerat dixisse. tues
c̃fessũ fuisse: ñ dĩ filiũ ẽfiteret᷑.
In eo enĩ qͦd ait tues: uirtutẽ ac
ꝓprietatẽ naturalis ueritatis ex¬
plicuit. es. pat̾ dicendo. hic ẽ fili¬
us meus: petro reuelauit ut dice¬
ret. tues filius di. Quia. in eo qͦd di¬
cit᷑. hic est. reue lantis indiciũ ẽ
in eo uͦ qͦd respondet᷑. tues. c̃fiten¬
tis agnicio est. Suꝑ hanc gͥ c̃fessi¬
onis petrã: eccłȩ edificacio ẽ.Sed

Expanded text:
um esset professus; tamen apostolica fides um esset professus; tamen apostolica fides nunc primum naturam in eo divinitatis agnovit. Neque enim Petro tantum ex confesso honore laus reddita est, sed ex agnitione mysterii: quiaad confessionem honoris suffecerat dixisse: Tu es confessum fuisse, nisi Dei filium confiteretur. In eo enim quod ait, Tu es, virtutem et proprietatem naturalis veritatis explicuit. Et Pater dicendo, Hic est filius meus , Petro revelavit ut diceret, Tu es filius Dei: quia in eo quod dicitur, Hic est, revelantis indicium est; in eo vero quod respondetur, Tu es, confitentis agnitio est. Super hanc igitur confessionis petram Ec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd illud sit. qͦd petro ñ caro neq
sangus reuelauit. s pat̾ qͥmcȩ
lis ẽ. Generalis. ꝓfessio. qͥd habet
meriti: aut quȩ reue lacionis ẽ
gła in publica c̃scieneia: Si ex
ado peione filius ẽ: unde hȩc in
petro beata c̃fessio ẽ. hoc filio de¬
ferenti qͦd est cõmune scõꝵ: ul¬
tra humanã aũ intelligeneiã. se
fides apłica ꝓtendit. Audierat u¬
tiq frequent᷑. qͥ recipit uos. me
recipit .&. qͥme recipit. recipit
eũ qͥ me misit. Missũ gͦ ĩaͣ ñ ig¬
norabat. & quẽ missũ ñ ignora¬
bat. audierat. ꝓfitentẽ. omnia
mͥ tradita st̃ a patre meo: & ne¬
mo nouit filiũ. nͥ pat᷑: neq patre
qͥs nouit. nͥ filius. Od istu ẽ. qͦd
nc̃ petro pat̾ reuelat: qͦd beate
c̃ fessionis głam sumit : Numiqͥd
patris nom̃ .&. filii nesciebat
At qͥ frequent᷑ audierat. Sed loqͥ¬
t᷑ iͦd ñ dũ uox humana ꝓtulerat.
tues xꝑs filius di uiui. Nã tam¬
& si in corꝑe manens. dei se fili¬

Expanded text:
d illud sit, quod Petro non caro neque sanguis revelavit, sed Pater qui in coelis est ? Generalis professio quid habet meriti? aut quae revelationis est gloria in publica conscientia? Si ex adoptione filius est; unde haec in Petro beata confessio est, hoc Filio deferenti quod est commune sanctorum? Ultra humanam autem intelligentiam se fides apostolica protendit. Audierat utique frequenter, Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit . Missum 160 ergo jam non ignorabat: et quem missum non ignorabat, audierat profitentem, Omnia mihi tradita sunt a Patre, et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius . Quid istud est quod nunc Petro Pater revelat, quod beatae confessionis gloriam sumit? Numquid patris nomen et filii nesciebat? Atquin frequenter audierat. Sed loquitur quod nondum vox humana protulerat, Tu es Christus filius Dei vivi. Nam tametsi in corpore manens Dei se fili
Abbreviated transcription (Latin):
sitate Ille c̃fessus ẽ. rꝑm filiũ di
at mͥ tu hodie noui apostolatꝰ
mendax. sacerdociũ ingeris xꝑm
ex nichilo creaturã. Quã uim
affers dictis głosis: Filiũ dei ẽ¬
fessus: ob hoc beatꝰ ẽ. Hȩc reue¬
lacio patris ẽ. hoc ȩccłȩ funda¬
m̃tũ est. hec securitas et̾nitatis
ẽ. hinc regni cęloꝵ habet cla

Expanded text:
sitatem? Ille confessus est Christum filium Dei: sitatem? Ille confessus est Christum filium Dei: at mihi tu hodie, novi apostolatus mendax sacerdotium, ingeris Christum ex nihilo creaturam. Quam vim affers dictis gloriosis? Filium Dei confessus, ob hoc beatus est. Haec revelatio Patris est, hoc Ecclesiae fundamentum est, haec securitas aeternitatis est. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
onis huiꝰ intelligenciã. ñ reuelat
Hoc ẽ diuinȩ reuelacionis saera¬
m̃tũ: xꝑm di filiũ ñ solũ nuncu¬
pare.s etiã credere. Aut nũquid
mineupacio pocius quã natura
petro reuelata ẽ : Si mineupaci¬
o: iã hanc a dño frequent᷑ audie¬
rat e̾e̾ se dĩ filiũ c̃fitente. In qͦ gͦ
reuelacionis ẽ gła : Nature scili¬
cet nͣ nominis: cũ frequentata
porte inferoꝵ. Hec fides regni
cȩlestis habet claues: hȩc fides.
quȩ interris soluerit aut liga¬
uerit: & ligata incȩlis st̃. &. so¬
luta. Hec fides. patͣnȩ reuela¬
stulticiȩ furor impius: ñ intel li¬
gens beate senectutis fiđiq mar
tulata ꝓfessione. temptari se ad¬
hue tamꝗͣ. ambiguũ & incertũ tͣ¬
cia int̾rogacione c̃gemuit: ꝑ id
qͦq a dño post t̃ciã temptaciõis
mane infirmitatis modũ. suꝑ emi¬
nent̾ẽ głam beate fid̾i suȩ cͣfes¬
sione. ꝓmeruit. In quã nũc inter
pͣtande uocis suȩ deducim᷑ neces¬

Expanded text:
is hujus intelligentiam non revelat. Hoc est divinae revelationis sacramentum, Christum Dei filium non solum nuncupare, sed credere. Aut numquid nuncupatio potius quam natura Petro revelata est? Si nuncupatio; jam hanc a Domino frequenter audierat, esse se Dei filium confitente. In quo ergo revelationis est gloria? Naturae scilicet, non nominis; cum frequentata portae inferorum. Haec fides regni coelestis habet claves. Haec fides quae in terris solverit aut ligaverit, et ligata in coelis sunt et soluta . Haec fides paternae revelastultitiae furor impius, non intelligens beatae senectutis fideique matulatae professione, tentari se adhuc tamquam ambiguum et incertum tertia interrogatione congemuit ; per id quoque a Domino post tertiam tentatimanae infirmitatis modum, supereminentem gloriam beatae fidei suae confessione promeruit! In quam nndae vocis suae deducimur neces
Abbreviated transcription (Latin):
ueni. E. rursũ ex dõ exisse : & ab
eo missũ e̾ẽ testat᷑. Sed eũ ab his
qͥ sibi d̾m patrẽ dicerent. iccir¬
co se diligendũ ait. qͥa ex d̾o exis¬
set: causã dilectionis. ex causa
docuit ee̾ nascendi. Exisse eñi.
ad in corporalis natiuitatis retu¬
lit nom̃. qͥa religio ꝓfitendi sibi
patre d̾m ex dilectione xꝑi qͥer
eo genitꝰ ẽ. sit merenda. Na eũ
ait. qͥ me odit .&. patrẽ meũ odit.
meũ. cũ ait. cõmunionẽ nomi¬
clusit. Cȩterũ ꝓfitente̾ sibi pa¬
trẽ đm .&. se ñ diligentẽ. in pat᷑m
nominis usurpacione c̃dempnat:
qͥa qͥ se odit. oderit .&. patrẽ: nec
ind̾m patrẽ sit religiosus qñdi¬
ligit filiũ cũ diligendi filii nͣ a¬
lia causa sit. quã qͦd ex deo sit.
Er ddo gͥ filuis ẽ ñ aquentu. sed
natuntate . a. dilectio in patrẽ

Expanded text:
 rursum ex Deo se exisse, et ab eo missum esse testatur. Sed cum ab iis, qui sibi Deum patrem dicerent, idcirco se diligendum ait, quia ex Deo exisset; causam dilectionis ex causa docuit esse nascendi. Exisse enim ad incorporalis nativitatis retulit nomen: quia religio profitendi sibi patrem Deum, ex dilectione Christi qui ex eo genitus est sit merenda. Nam cum ait: Qui me odit, et patrem meum odit : meum cum ait, communionem nomierum profitentem sibi patrem Deum, et se non diligentem, in paterni nominis usurpatione condemnat: 156 quia qui se odit, oderit et Patrem; nec in Deum patrem sit religiosus, qui non diligat Filium; cum diligendi Filii non alia causa sit, quam quod ex Deo sit. Ex Deo igitur Filius est, non adventu, sed nativitate: et dilectio in Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
utiq me. Ego enͣi ex deo exiui.
dei filiũ c̃ fitemur. Confiteri
aũ filiũ sed̾m generale sc̃ae no¬
m̃. qͥd þabet fidi: ut dicamꝰ. unꝰ ex
filiis est : Sed nuͣqͥd & cȩt̾i in hac
id diligerent. qͥa exisset ex deo.
Exisse ex do: qͥd sit reqͥro. Non u¬
tiq dici potest id ipsũ ee̾ a do exi¬
re: qͦd & uenisse. Nã utrũq signi

Expanded text:
 a Deo exivi. Dei filium confitemur. Confiteri autem filium secundum generale sanctorum nomen, quid habet fidei, ut dicamus, Unus ex filiis est? Sed numquid et caeteri in hac id diligerent, quia exisset ex Deo. Exisse ex Deo quid sit requiro. Non utique dici potest, id ipsum esse a Deo exisse , quod et venisse; nam utrumque s
Abbreviated transcription (Latin):
Iã gͦ ille qͥ misit: ĩpse ẽ qͥ misisse
ignorabat᷑. Ab eo gͦ qͥ misit. ẽ ille
qͥ missus ẽ. &. ab eo ẽ. unde e̾e̾ nes¬
cit᷑ es ob hoc qͥsit ipse nescit᷑: dũ
ẽfitet᷑ qͥ negat natũ: nec natu in¬
telligit. qͥ putabit ex nichilo. ẜx
nichilo aũ usq ad eo ñ est: ut im
plane nesciunt. qͥ naturã nomi¬
ni adimunt: qͥ nescientes. ñ aman
scire. Audiant filiũ. scienciȩ huiꝰ
ignoracionẽ impiis exꝓbrantẽ.
tum cũ sibi patrẽ đm iudei di¬
cerent. Ait eñi. Sid̾s pat̾ uester
ee̾t.: diligeretis ut iq me. Ego e¬
nĩ a do exiiii.& ueniꝰ nec eñ a
me ueni. sed ille me misit. Religi¬
osi nominis assumpcionẽ dei fili¬
us in his qͥ se di filiũ c̃fitentes.
patrẽ sibi d̾m dicerent. nͣ imꝓ¬
bauit. s temerariã iudȩoꝵ usur¬
pacionẽ patrẽ sibi dm p̃sumͣti

Expanded text:
se ignoratur. Ab eo ergo, qui misit, est ille qui missus est: et ab eo est unde esse nescitur; et ob hoc qui sit ipse nescitur, dumconfitetur, qui negat natum; nec natum intelligit, qui putavit ex nihilo. Ex nihilo autem usque adeplane, nesciunt, qui naturam nomini adimunt, qui nescientes non 155 amant scire. Et audiant Filium scientiae hujus ignorationem impiis ex exprobrantem, tum cum sibi patrem Deum Judaei dicerent; ait enim: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me; ego enim a Deo exivi, et veni: nec a me veni, sed ille me misit . Religiosi nominis assumptionem Dei filius in his qui se Dei filium confitentes patrem sibi Deum dicerent, non improbavit; sed temerariam Judaeorum usurpa
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte id qͦd ab eo ẽ ad aduentꝰ sui
tẽpꝰ heresis inuaderet: continuo
subiecit. Qm̃ ab eo sũ & ipse me
misit .Tenuit ordinẽ euangelici
sacram̃ti. natũ se ꝓfessus & mis¬
suꝑ iorẽ sentenciã nosceret᷑. Neq
eñi id ipsũ ẽ. ab eo sũ. & ipse me
misit. sicuti ñ idem eͣ. neq me
scitis. neq unde sim nostis. Nũqͥd
nͣ om̃is homo incarne. licet natꝰ
scdđm sensu̾ cõmunis opinionis
ex do ẽ : Cẜ qͦmͦ negaret ab his uel
se ipsũ. uel unde ipse sit sciri.
nͥ id unde ẽ. ad naturȩ suȩ refer¬
ret auetore: qͥ iccireo ignorabilis
ee̾t. qͥa ipse di filius c̾e̾ ignoraret᷑.
Diseute infelix stultieia qͥd il¬
lud sit : neq me scitis. neq un-¬
de sim nostis. Om̃ia utiq ex ni¬
chilo: & usq add ex nichilo: ut
etiã unigenitũ d̾m ex nichilo
sub stitisse. sis ausa mentiri. Qͥd

Expanded text:
ne forte id quod ab eo est, ad adventus sui tempus haeresis invaderet, continuo subjecit: Quoniam ab eo sum, et ipse me misit. Tenuit ordinem evangelici sacramenti, natum se professus et missuperiorem sententiam nasceretur. Neque enim id ipsum est ab eo sum, et ipse me misit: sicuti non idem est neque me scitis, neque unde sim nostis. Numquid non omnis homo in carne licet natus, secundum sensum communis opinionis ex Deo est? Et quomodo negat, ab his vel se ipsum, vel unde ipse sit sciri: nisi id unde est, ad naturae suae referret auctorem? qui idcirco ignorabilis esset, quia ipse esse filius Dei ignoraretur. Discute, infelix, stultitia quid illud sit: Neque me scitis, neque unde sim nostis. Omnia utique ex nihilo, et usque adeo ex nihilo, ut etiam unigenitum Deum ex nihilo substitisse sisausa mentiri. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ẽ: indulta dignacio ẽ. Aliud
ẽ. hic est . &. hic meus est: &. hũe
audite. In hoc ueritas ẽ: natura
ẽ. fides est. Nec sane qͥcꝗͣ. de se mi¬
nꝰ filius hac patͣnȩ significacio¬
nis ꝓprietate testat᷑. Ut enĩ in eo
qͦd ait pat̾. hic ẽ filius meus. na¬
turȩ de monstracio est .&. in eo
qͦd subiecit. hunc audite. sacra¬
menti & fidi ob quã de cȩlis
uenit audicio ẽ. cũ eũ ad saluta¬
rẽ c̃fessionis doctrinã ad monemͣ
audire: ita in eo filius &. natiuita¬
tis ueritatẽ docuit .&. aduentꝰ di¬
cens neq me scitis. neq unde sim
nostis. nec eñĩ a me ueni. sed est
uerax qͥ misit me.quẽ uos nesci¬
tis. sed ego cognoui eũ. qmͣ ab eo
sũ &. ille me misit patrẽ nemo
ꝓfessio filii est. Iecirco aũ soli sibi
eẽ cognitũ dicit.: qͥd ab eo sit. Quȩ¬
ro aũ utrũ id qͦd ab eo ẽ opꝰ in eo¬

Expanded text:
num est, indulta dignatio est. Aliud num est, indulta dignatio est. Aliud est, hic est, et meus est, et hunc audite: in hoc veritas est, natura s non est. --Nec sane quidquam de se minus Filius hac paternae significationis proprietate testatur. Ut enim in eo quod ait Pater, Hic est filius meus, naturae demonstratio est, et in eo quod subjecit, Hunc audite, sacramenti et fidei, ob quam e coelis venit, auditio est, cum eum ad salutarem confessionis doctrinam admonemur audire: ita in eo Filius et nativitatis veritatem docuit et adventus, dicens: Neque me scitis, neque unde sim nostis: nec enim a me veni, sed est verax qui misit me, quem vos nescitis; sed ego novi eum, quoniam ab eo sum, et ipse me misit . Patrem nemo professio Filii est . Idcirco autem soli sibi esse cognitum dicit, quia ab eo sit. Quaero autem utrum id
Abbreviated transcription (Latin):
uoce ẽ: sed & apłi ñ fuerant hu¬
iꝰ testimonii auctoritate pri¬
uandi. Eadẽ de cȩlo ad eos uor
ẽ : sed accipiunt plus iohamie.
Iohannes eñi iã ab utero ꝓphetans
ñ eguit hac uoce. hunc audite.
Audiã plane: nec que̾ꝙͣ. prȩter
hunc audiã. nͥ eũ qͥ audierit ut
doceret. Si nullũ aliud patris de
filio testimoniũ extat in libris.
quã qͦd hic filius suus sit: testimo¬
niũ huiꝰ hȩc ueritas ẽ. ut oꝑa ip¬
sa patris quȩ gerit ueritatẽ testi¬
monii huiꝰ affirment. Quid infert᷑
hodie calũpnia: ut adopcio nomi¬
nis sit. ut mendax ds sit. ut nomi¬
na inania sint: Tontestatꝰ ẽ pat̃
de filio: oꝑibꝰ suis filius testimo¬
nio se patris exequat. Cur ñ ui¬
deat᷑ ẽẽ in eo. idest filio ueritas:
trẽ filii nom̃ in xꝑo ex adopcio¬
ruit hoc nom̃: sicut plures post
c̃fessionẽ fidi. di filii st̃. Proprie¬
tatis enĩ in his significacio nulla
ẽ. Nominis naq tantũ ut do dig¬

Expanded text:
ce est, sed et apostoli non fuerunt hujus testimonii auctoritate privandi. Eadem de coelo ad eos vox adest: sed accipiunt plus Joanne. Joannes enim jam ab utero prophetans non eguit hac voce: Hunc audite. Audiam plane: nec quemquam praeter hunc audiam, nisi eum qui audierit ut doceret. Si nullum aliud Patris de Filio testimonium exstat in libris, quam quod hic filius suus sit: testimonii hujus veritas est, ut opera ipsa Patris, quae gerit, veritatem testimonii hujus affirment. Quid infertur hodie calumniae, ut adoptio nominis sit, ut mendax Deus sit, ut nomina inania sint? Testatus est Pater de Filio, operibus suis Filius testimonio se Patris exaequat: cur non videatur esse in eo, id est filii veritas trem filii nomen in Christo ex adoptioruit hoc nomen, sicut plures post confessionem fidei Dei Filii sunt. Proprietatis enim in his significatio nulla est: nominis namque tantum, ut Deo dig
Abbreviated transcription (Latin):
nis ẽ: uniuersa qͦq quȩ creant᷑.
a deo st̃.e. qͦmͦ patr̃e ñ uniuer¬
sa nouert: cũ filius eũ iccireo
qͥa ab eo ẽ. ñ nesciat: Quod si cre¬
atꝰ poeius quã natꝰ uidebit᷑ in
eo qͦd a deo ẽ: cũ a d̾o cuncta sint.
qͦmͦ ñ cũ cȩt̾is patrẽ quȩ ab eost̾
ignorat. Sin uͦ iccirco ei qͥa ab
eo sit. eũ nosse sit ꝓpriũ. qͦmͦ ñ¬

Expanded text:
 quae creantur, a Deo sunt. Et quomodo Patrem non universa noverunt, cum Filius eum idcirco, quia ab eo est, non nesciat? Quod si creatus potius, quam natus, videbitur in eo quod a Deo est; cum a Deo cuncta sint, quomodo non cum caeteris Patrem quae ab eo sunt ignorat? Sin vero idcirco ei, quia ab eo sit, cum nosse sit
Abbreviated transcription (Latin):
hebetes. natura illa ñ recipit:
neq ex diuersis cͣstat ut mane¬
at. Seus ut ẽ d̾s qͦd est ꝑmanet:
&s ꝑmanens d̾s. d̾m genuit. Non
c̃tinet᷑ ut lãpas: &. lampas ut lich¬
nꝰ .&. lichnꝰ exteriore natura.
nigeniti ex d̾o. dĩ natiuitas. ñ se¬
lumine luminis naturȩ unitas

Expanded text:
hebetes natura illa non recipit, neque ex diversis constat ut maneat: Deus, ut est Deus, quod est permanet: et permanens Deus Deum genuit. Non continentur, ut lampas et lampas, aut lychnus et lychnus, exteriore natura. Unigeniti ex Deo Dei nativitas non selumine lumen. Luminis naturae unitas
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ adiectȩ sint Ait. Omnia mͥ
tradita st̃ a patre. & nemo nouit
filiũ nͥ pat̾: neq patrẽ qͥs nouit.
nͥ filius: &. cui uoluerit filius reue¬
lare. Ad id qͦd dictũ ẽ. hic ẽ filius
meus. & pat̾ meus: utrũne sibi
conuenit. nemo nouit filiũ nisi
pat̾. neq patrẽ qͥs nouit nͥ filius:
lon eñi nͥ ꝑ mutuã testificacionẽ
cognosei. uel ꝑ patre filius. uel ꝑ
filiũ pat̾ potuit. Uox e cȩlo est:
sermo etiã filii ẽ. Iam ignorabi¬
lis filius: quã & patͣ. Omnia ei
tradita st̃ &. in om̃ ibꝰ nichil intel¬
ligit᷑ exceptũ. Si potestas ex eqͥta
ẽ. si secretũ cognicionis ȩqͣle est
si natura in nominibꝰ ẽ. q̃ro qͦmͦ
qͦd uocant᷑ ñ sunt. quoꝵ & ius
in potestate. &. difficultas in cog¬
nicione ñ differt. Non fallit ita¬
q in uocabulis ds: nec se aut pat̾
mentit᷑. aut filius. eẜ accipe quã
in his fides nominũ sit. Ait enĩ

Expanded text:
nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Ad id quod dictum est: Hic est filius meus, et Pater meus, utrumne sibi convenit: Nemo novit Filium nisi pater, neque Patrem quis novit nisi Filius? Non enim nisi per mutuam testificationem cognosci vel per Patrem Filius, vel per Filium Pater potuit. Vox e coelis est: sermo etiam Filii est. Tam ignorabilis est Filius, quam et Pater. Omnia ei tradita sunt: et in omnibus nihil intelligitur exceptum. Si potestas exaequata est, si secretum cognitionis aequale est, si natura in nominibus est: quaero quomodo quod vocantur non sunt, quorum et vis in potestate, et difficultas in cognitione non differt. Non fallit itaque in vocabulis Deus, nec se aut Pater mentitur, aut Filius: et accipe quam in his fides nominum sit. 152 27.
Abbreviated transcription (Latin):
citis qͥa blasphemaui: qm̃ dixi
filius di sũ. Si ñ credo nominib
si natuia uocabulis ñ intelligo.
qd rreden dũ & intelligendũ sit.
qͣro Nͦnmͥ relinqͥt᷑ alia suspicio
auctoritas patͣna de cȩlo est: hic
ẽfilius meus. Professio filii est.
domꝰ patris mei . &. pat̾ meus. Pro¬
fessio nominis salus ẽ. cũ intͣro¬
gacio fid̾e postulat dicens. Iu cre¬
dis in filiũ dei. Propͥ etatͣis nomina
secunt᷑ : ubi meus ẽ. Tibi quȩro
hereticȩ: unde alia pͣsumpcio sit.
Adimis patri fid̾e: filio ꝓfessionẽ
nominibꝰ naturã. Uim uerbis dei
affers: ne sint qͥd enunciant. Im¬
pietatis tuȩ sola impudencia est:
ut mentitũ de se d̃m arguas. Qũagͣ¬
gͥ sola simplex c̃fessio. naturȩ no¬
mina ostendat ut de qͦ dictũ est.
hic ẽ filius meis. & ad quẽ dictũ
ẽ pat̃ meus. hoc sint qͦd nuncupan¬
t᷑ tam̃ aut ad opcionis infilio no¬
m̃ sit. aut honoris in patre. u̾dea¬
Imꝰ quȩ ꝓpͥetates ꝑ filiũ. ad filii

Expanded text:
citis quia blasphemavi, quoniam dixi, Filius Dei sum : si non credo nominibus, si naturam vocabulis non intelligo, qui credendum et intelligendum sit quaero. Non mihi relinquitur alia suspicio. Auctoritas paterna de coelo est: Hic est filius meus. Professio filii de se est : Domum patris mei, et Pater meus. Professio nominis salus est, cum interrogatio fidem postulat, dicens: Tu credis in filium Dei ? Proprietatis nomina sequuntur, ubi meus est. Tibi quaero, haeretice, unde alia praesumptio sit. Adimis Patri fidem, filio professionem, nominibus naturam: vim verbis Dei affers, ne sint quod enuntiant. Impietatis tuae sola impudentia est, ut mentitum de se Deum arguas.  sola simplex confessio naturae nomina ostendat, ut de quo dictum est: Hic est filius meus, et ad quem dictum est, Pater meus, hoc sint quod nuncupantur: tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, aut honoris in Patre: videamus quae proprietates per Filium ad filii
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ de me. Unigenitꝰ d̾s. ñ nominis
tantũ testimonio. s etiã uirtutis.
docet ee̾ se filiũ. Oꝑa eni eiꝰ quȩ
facit: testant᷑ a patre se missũ.
Quȩro quã rem oꝑa testentur.
Missũ nãq eẽ. Itaq &. filii obe¬
dieneia .&. patna auetoritas do¬
cet᷑ misso: dũ alterius oꝑa ee̾ ñ
possunt quȩ facit. nͥ eiꝰ qͥ missus
a patre sit. Sed oꝑa ñ sufficiunt
incredulis ad testimoniũ. qͦd se
pat᷑ miserit. Seqͥt᷑ nãq .¶. qui
misit me patͣ: ipse testificatꝰ ẽ
de me. Neq uocẽ eiꝰ audistis:
neq figurã eiꝰ uidistis. Quȩ ro
qͦd testimoniũ patris de eo fue¬
rit. Reuolue euangelica uolu¬
mina.&. totũ eoꝵ. opꝰ recense:
da testimoniũ patris pretͣquã
qͦd auditũ ẽ. Nic est filius meus
dilectꝰ in qͦ cõplacui: & tues fi¬
lius meus. Hoc iohannes licet ñ

Expanded text:
et 37. Unigenitus Deus non nominis tantum testimonio, sed etiam virtutis, docet se esse filium: opera enim ejus, quae facit, testantur a Patre se missum. Quaero, quam rem opera testentur? Missum namque esse. Itaque et Filii obedientia et paterna auctoritas docetur in misso, dum alterius opera esse non possunt quae facit, nisi ejus qui missus a Patre sit. Sed opera non sufficiunt incredibilibus ad testimonium, quod se Pater miserit. Sequitur namque: Et qui misit me Pater, ipse testificatus est de me; neque vocem ejus audistis, neque figuram ejus vidistis . Quaero quod testimonium Patris de eo fuerit. Evolve evangelica volumina, et totum eorum opus recense. Da testimonium Patris, praeter quam quod auditum est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui , et: Tu es filius
Abbreviated transcription (Latin):
o ẽ. ñ falsitas ẽ. Hinc dilectionis¬
titisse. Prȩt̾mitto om̃s de filio
nuncupaciones: ñ ẽ dampnosa
dissimulacio. ubi de copia ẽ elec¬
lio. Rei ꝓfectꝰ semꝑ ex causa ẽ.
& omne opꝰ manifestũ. habet su¬
scepti negocii necessitatẽ. Scri¬
bens utiq euangelia: scribendi
debuit afferre racionẽ. e. uide¬
amꝰ quã ostenderit dicens. Hȩc aũ
scripta st̃: ut credatis qm̃ iħs est¬
dere: cur adiecit filiũ di : Si uͦ¬

Expanded text:
issaria. --Praetermitto omnes de Filio nuncupationes. Non est damnosa dissimulatio, ubi de copia est electio. Rei profectus semper ex causa est, et omne opus manifestam habet suscepti negotii necessitatem. Scribens utique Evangelia, scribendi debuit afferre rationem: et videamus quam ostenderit dicens: Haec autem scripta sunt, ut credatis quoniam Jesdere, cur adjecit: Filium Dei? Si v
Abbreviated transcription (Latin):
giosi credunt. dũ de mones ẽ fiten¬
t᷑ dũ uidei negant: dũ gentes in
passione cognoseunt. Neq eñi ẽ
ex comunione nuncupacionis.
qͦd de ꝓprietatis fide dicit᷑. E cũ
doeuit. ultra om̃ia eoꝵ sint qͥ filii
nuncupant᷑ &s in his om̃ibꝰ quȩ
pͣcipua sint.xꝑi. hoc uel potissi¬
mũ doceat᷑ e̾ẽ qͦd dĩ filius ẽ. ñ est
in eo filii ex generali familiarita¬
te cognom̃. Non c̃tamino ueri¬
tatis fid̃e. ut hoc uerbis meis
astruã. Loquat᷑ ut sepe solitꝰ est
de unigenito suo pat̾. ne sub eon¬
sũmandi baptismi sacram̃to iħs
xꝑs ignorabilis possit ee̾ ꝑ corpꝰ.
Hic est filius meus dilee tꝰ. in quo
cõplacui. Rogo. in qͦ ueritas de¬
ꝑit: .&. in ꝗͦ infirma fides ꝓfessio¬
nis ẽ Non annunciatꝰ ꝑ angelũ
de sco sꝑu partus ex uirgine:
nec index magis stella. nec ad o¬
rati in cunis honor. nec baptrzan¬
qͥi sub baptiste ꝓressione uirtus.

Expanded text:
giosi credunt, dum daemones confitengiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod de proprietatis fide dicitur: et cudocuit, ultra omnia eorum sint qui Filii nuncupantur, et in his omnibus quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei Filius est; non est in eo filii ex generali familiaritate cognomen. Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis astruam. Loquatur, ut saepe solitus est, de unigenito suo Pater, ne sub consummandi baptismi sacramento Jesus Christus ignorabilis esse possit per corpus. Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Rogo, in quo veritas deperit, et in quo infirma fides professionis est? Non annuntiatus per angelum de sancto Spiritu partus ex virgine, non index Magis stella, nec adorati in cunis honor, nec baptizandi sub Baptistae professione virtus
Abbreviated transcription (Latin):
do. Credo enĩ qͦd quȩ tua sunt.
eiꝰ st̃: a. quȩ eiꝰ sunt. tua sint.
Sapientẽ te mͥ etiã ipsa mun¬
di creacio ꝓdidit. sapieneiã te
tuã. ñ dissimilẽ ex te genuisse
es: s ñ aliud in eo qͥ ex te dsest.
creda in ee̾ quã tuũ ẽ. ¶. ineo
me iudica: si mͥ crimen ẽ. nimi¬
ũ me ꝑ filiũ tuũ. & legi &. ꝓphe¬
sermo temerarius . &. ex his in
quȩ demonstrande stultieiȩ
hereticȩ necessitate ꝓruperat.
in reddende pocius racionis mi¬
nisteriũ decedat: ut si qͥ ad hue
ant euangelicȩ doctrinȩ atq
apłicȩ iter: ac uerũ di filium
ñ ex adopcione. sed ex natura
intelligant. Hunc eni respon¬
sionis nr̃e ẽe̾ ordin̾ẽ comienit.
ut primũ dei filiũ ee̾ doceamꝰ.
ut natura in eo diumitatis ꝑ
qͦd filius est. ab soluta sit. Id e¬
niĩ maxime heresis de qua
multis modis cognitũ ẽ. scilicet
dũ de eo testat᷑ pat᷑: dũ de se ipse
ꝓfitet᷑: dui apłi p̃dicant.: dũ reli¬

Expanded text:
do. Credo enim, quod quae tua sunt, do. Credo enim, quod quae tua sunt, ejus sint; et quae ejus sunt, tua sint. Sapientem te mihi etiam ipsa mundi creatio prodidit: Sapientiam te tuam, non dissimilem, ex te genuisse es: sed non aliud in eo, qui ex te Deo est, credam inesse, quam tuum est. Et in eo me judica, si mihi crimen est, nimium me per Filiusermo temerarius, et ex his, in quae demonstrandae stultitiae haereticae necessitate proruperat, in reddendae potius rationis ministerium decedat: ut si qui adhuc ant evangelicae doctrinae atque apostolicae iter, ac verum Dei filium non ex adoptione, sed ex natura intelligant. Hunc enim responsionis nostrae esse ordinem convenit: ut primum Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua multis modis cognitum est; dum de eo testatur Pater, dum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum reli