comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec est illa regina. quȩ uenit a
partib ethiopie: audire sapien¬
tiam salomonis Sed hȩc non tam
ex una regione. quã ex unuiersis
mundi partib reges paritura con¬
uenit: sicut etiã eugłista cõniemo¬
rat: Regina austri uenit a finib
terrȩ: audire sapientiã salomonis
uenit ȩccłia ad redemptorẽ & eru¬
ditorẽ suũ: ut de stulticia erroris.
doctrinã ꝑciꝑet ueritatis De qua
plenius sicut audiuimꝰ regnorũ
scribit historia: ita dicens. Et in¬
gressa regina saba hierłm cũ mul¬
to comitatu & diuitus. cũ camelis
portantib aromata. & aurũ infini¬
tũ nimis: & gẽmas p̃ciosas Uenit
ad regẽ salomonẽ: & locuta est ei
unuiersa quȩ habebat in corde
suo:
rgo in figura reginę huiꝰ eccłia
uenit ex gentibꝰ &. a finib t̾ixȩ.
ũponens finẽ cupiditatib iucusq
terrenis. ut audiret sapientiã sa¬
lomonis id est ułri pacifiei drũ nr̃i

Expanded text:
ec est illa regina quae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam evangelista commemorat: Regina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. rgo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est, veri pacifici Domini
Abbreviated transcription (Latin):
olumpnę enĩ stant ante ostium
templi: quia aduentũ redẽptoris
s nr̃i qui ait ego sũ ostiũ. ꝑ me si quis
intidierit saluabit᷑. p̃cesseriut docto¬
res egregii. de qualib dicit apłs: iacobꝰ
& cephas & ioħs qui uidebant᷑ colũp¬
ne ẽẽ : qui eidem eiꝰ aduentiui testimo¬
niũ phiberent: Una enĩ adextris ostu.
alia stabat a sinistris: quia & popło
isrł qui tunc diuina fide & caritate
calebat. incarnationẽ sui redempto¬
ris futurã preciuebant: & non minꝰ
gentib quȩ adhuc quasi ad aquilo¬
nẽ posite: ꝓfidis frigore torpebant:
eiusdẽ redemptoris ingressũ. p̃dica¬
bant ẽẽ pandendũ. Qd uͦ capitella
columpnarũ. quasi oꝑe lilii fabrica¬
ta erantꝰ significat. quia tota p̃dica.¬
tionis eoꝵ suma de claritate ꝑpetuȩ
beatitudinis insonuit: eiꝰq uiden¬
dã głam suis auditorib ꝓmisit:
quia et̾nus ante scła ds existens. ho¬
mo factus est in fine scłoꝵ: ut qͣsi
flos ulii. interius colorẽ aurosum

Expanded text:
olumnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus: Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi opere lilii fabricata erant, significat quia tota praedicationis eorum summa, de claritate perpetuae beatitudinis insonuit, ejusque videndam gloriam suis auditoribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. qd etiã discipłis pres¬
tat ut eant ad ipsũ ꝑ ipsũ: ut
potiumꝰ pristino sermone iam
diximꝰ: Qd̃ itaq ait ut ibi ego sũ
& uos sitis. ubi erant futuri uisi
in ipso: Ac per hoc est etiã ipse in
qua futuri sumꝰ: cũ acceperit
nos ad se Et ipsa uita uita ęt̾na
qd̾ ipse est: in ipso ẽ: ut ubi est

Expanded text:
ipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est in ipso est, ut ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
ente: aliũ loquentẽ non torque¬
ri: Et uere fr̃s um̃ĩ: ita erat: Pror¬
sus ita erat: Aliꝰ loquebat᷑: .U.I.
romisit enĩ & hoc testib suis
xp̃c in euuangelio: quos ad
huiꝰ modi certamina p̃parabat: Sic
eium ait: Nolite p̾meditari qͦmͦ
aut quid loquamini. non eiuĩ uos
estis qui loquimini: sed sp̃s patris
ur̃i qui loquitur in uobis: Caro
enĩ patiebatur: & sp̃s loquebatur
Et loquente spũ non solũ conuin¬
cebatur impietas. sed etiã confor¬
tabatur infirmitas Cariorem
nobis martyrẽ : tormenta facie¬
bant: Multiplici enĩ uulnerum
uarietate confossus non desere¬
bat pugnã: sed acrus iterabat:
Putares qd eum duraret. flãma¬
non ureret: & tanquã figuli
fornax litũ molle suscipiens.
durã redderet testam: Poterat
martyr nr̃: dicere datiano:
Iã non urit ignis tuus carnẽ̾ meã.
quia exaruit uelut testa uirtꝰ
mea.

Expanded text:
ente, alium non loquentem torqueri. Et vere, fratres, ita erat: prorsus ita erat; alius loquebatur. Promisit enim et hoc testibus suis Christus in Evangelio, quos ad hujusmodi certamina praeparabat. Sic enim ait: Nolite praemeditari quomodo aut quid loquamini. non enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui loquitur in uobis. caro ergo patiebatur et spiritus loquebatur et loquente spiritu non solum conuincebatur impietas, sed etiam confortabatur infirmitas. clariorem nobis martyrem tormenta faciebant. multiplici uulnerum uarietate confossus non deserebat pugnam, sed acrius iterabat. putares, quod eum duraret flanon ureret; et tanquam figuli fornax lutum molle suscipiens, duram redderet testam. Poterat Martyr noster dicere Daciano: Jam non urit ignis tuus carnem meam, quia exaruit velut testa virtus mea
Abbreviated transcription (Latin):
ria: archelaus ei filius suocessit
in regnum: Quo cũ uix decem
anuis potiret᷑. accusantib inso¬
lentiã eius uideis. pulsus ẽ. ex regno
ab augusto: ac ꝑpetuo dãpnatꝰ exilio:
Deinde augustus ut regni iudaici mi¬
nueret potentiã. diuisa in qͣtuor
partes ꝓuinctia: quatuor fr̃s arche¬
lai eidem regendȩ p̾fecit: Qui sin¬
guli a principatu quartȩ partis:
greco sermone sunt tetrarchȩ uo¬
cati E quib philippꝰ herodiadẽ
filiam arethȩ regis arabũ accepit
uxorẽ. quã idem aretha postmodũ
ablatam eo dedit herodi: eo q̃d
ipse maioris esset potestatis & fa¬
me: factumq est adulteriũ publi¬
cum. sicut ꝑfidis causa ꝑeundi:
ita fidelissimo p̾coni nr̃ȩ redemp¬
tionis materia triumphandi: Qi
ꝓhibendo regis inusti scelera mor¬
te quidẽ iniusta meruit plecti.
sed post mortis gustũ a rege iusticiȩ
cui testimoniũ ꝑhibebat: iustam
uitȩ ꝑhen nis coronã accepit:

Expanded text:
ria, Archelaus ejus filius successit ria, Archelaus ejus filius successit in regnum; quo cum vix decem annis potiretur, accusantibus insolentiam ejus Judaeis , pulsus est regno ab Augusto ac perpetuo damnatus exsilio. Deinde Augustus, ut regni Judaici minueret potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai eidem regendae praefecit, qui singuli a principatu quartae partis Graeco sermone sunt tetrarchae vocati. E quibus Philippus Herodiadem, filiam Arethae regis Arabum, accepit uxorem, quam idem Aretha postmodum ablatam ab eo dedit Herodi, eo quod ipse esset majoris potestatis et famae, factumque est adulterium publicum. Sicut perfidis causa est pereundi, ita fidelissimo praeconi nostrae redemptionis materia triumphandi, qui prohibendo regis injusti scelera, morte quidem injusta meruit plecti, sed post mortis gustum a rege justitiae cui testimonium perhibebat, justam vitae perennis coronam accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ambo namq continent̾ uiuentes.
ambo habitu inculti. ambo in so¬
litudine degentes. ambo p̃cones
ueritatis. ambo regis & reginȩ ꝑse¬
cutionẽ ꝓpt̾ iusticiã ꝑpessi sunt:
Ille achab & iez abel: iste herodis
& herodiadis: Ille ne ab impiis
occideretur igneo currui ẽ. raptꝰ
in cȩlũ. iste ne ab impus uince¬
retur. ꝑfecto martẏrii certa¬
mine: spũ cȩlestia regna petiuit.
angłoꝵ utiq subuectus auxilio:
de quib scriptũ est: Currus dĩ
decem milib multiplex. milia
letantiũ: dñs in illis Et iterũ:
Qui facit angłos suos sp̃s: minis¬
tros suos ignẽ urentẽ: Sed qͤrit
forte aliquis qͥs sit iste herodes.
qui ue sr̃ eius: quȩ etiã herodias:
erodes iste qui & ioħm decolla¬
uit. & in passione redempto¬
ris nr̃i pilato assensũ p̾buit.
filius est herodis illius: sub quo dñs
natus est: Qui cum post natiui¬
tatẽ dñicã pauco tempore regna¬
ret. sicut eugłica testatur hẏsto¬

Expanded text:
Ambo namque continenter viventes, Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo regis et reginae persecutionem propter justitiam perpessi sunt: ille Achab et Jezabel, iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo curru est raptus in coelum; iste ne ab impiis vinceretur, perfecto martyrii certamine spiritu coelestia regna petivit, angelorum utique subvectus auxilio, de quibus scriptum est: Currus Dei decem millia multiplex millia laetantium, Dominus in illis . Et iterum: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Sed quaerit forte aliquis quis sit iste Herodes, quive frater ejus, quae etiam Herodias, Herodes iste qui et Joannem decollavit, et in passionem Redemptoris nostri Pilato assensum praebuit, filius est Herodis illius sub quo Dominus natus est: qui cum post nativitatem dominicam pauco tempore regnaret, sicut evangelica testatur histo
Abbreviated transcription (Latin):
udiuit gͥ herodes tetrarcha fa¬
mã tħu: & ait pueris sius:
Hic est ioħs baptista: ipse surrex̃
a mortuis: & ideo uirtites oꝑan¬
tur in eo: Qui bene quidẽ intellex̃
mortuũ posse hominẽ resuscitari
ad uitã: bene de resurrectionis
gła sensit. qui iustos post resur
ꝑspexit: Sed misere desipuit. qͥ
qd̃ de homine puro sponte crede¬
re potuit: hoc de dõ homine cre¬
dere tot miraculis attestantib.
telligamꝰ ñ incredibile resurrecti¬
onis miraculũ. sed prauoꝵ ani¬
mos a credendi gr̃a peccatis obs¬
tantib ẽẽ p̃peditos. maioresq
illi grãs referamꝰ : qui nr̃is cordibꝰ
ablato erroris uelamine. lucẽ ueri¬
tatis aꝑire dignatꝰ ẽ: .
erodes enĩ tenuit ioħm .&. alli¬
gauit eũ & posuit in carcerẽ:
ꝓpt̾ herodiadẽ uxorẽ frĩs sui. dicebat
enĩ illuoħs: Non licet tͥ habere eã:
Impletũ uidemꝰ in ioħe. qd̾ de illo
angłs ⁊achariȩ priusquã nascere¬
tur p̃dixit. quia p̃cederet ante

Expanded text:
famam Jesu, et ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo. Qui bene intellexit mortuum posse hominem resuscitari ad vitam, bene de resurrectionis gloria sensit, qui justos post resurrperspexit: sed misere desipuit, qui quod de homine puro sponte credere potuit, hoc de Deo homine credere tot miraculis attestantibus,telligamus, non incredibile resurrectionis miraculum, sed pravorum animos a credendi gratia peccatis obstantibus esse praepeditos, majoresque illi gratias referamus, qui nostris cordibus, ablato erroris velamine, lucem veritatis aperire dignatus est. Herodes enim tenuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcerem, rodiadem uxorem fratris sui. Dicebat enim illi Joannes: Non licet tibi habere eam. Impletum videmus in Joanne quod de illo angelus Zachariae priusquam nasceretur, praedixit: quia praecederet ante
Abbreviated transcription (Latin):
eũ uirũ ustũ & scm̃. & custodi¬
ebat eum: Et audito eo multa
faciebat: & libent᷑ eũ audiebat:
Sed uicit amor mulieris. eiumq
luit cohibere luxuriã. ad homi¬
cidii reatũ ꝓlapsus est: minꝰq illi
peccatũ. maioris fuit causa peccati:
Cui districto dĩ iuditio contigit. ut
ꝓpt̾ appetitũ adultere quã detestan¬
dã sciebat. sanguinẽ funderet ꝓpħȩ.
quẽ dõ acceptũ ẽẽ cognouerat: Hȩc
est namq illa diuini dispensatio
examinis. de qua dicit᷑. Qui nocet
noceat adhuc: & qui in sordib est:
sordescat adhuc At contra qd̃ sequit᷑.
& sc̃s scĩficetur adhuc: ad beati ioħs
ꝑsonam conuenient᷑ aptat᷑. qui sc̃s
existens scĩficabitur adhuc: dũ ꝑ
officium eugłizandi. ad martyru
palmã ꝑuenit: Die aut̃ natalis he¬
rodis saltauit filia herodiadis in
medio: & placuit herodi: Unde
cum iuramento pollicitus est ei

Expanded text:
 virum justum et sanctum, et custodiebat eum . Et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebat. Sed vicit amor mulieris, eumque luit cohibere luxuriam, ad homicidii reatum prolapsus est, minusque illi peccatum majoris erat causa peccati: cui districto Dei judicio contigit ut propter appetitum adulterae quam detestandam sciebat, sanguinem funderet prophetae, quem Deo acceptum esse cognoverat. Haec namque est illa divini dispensatio examinis, de qua dicitur: Qui nocet, noceat adhuc: et qui in sordibus est, sordescat adhuc . At contra quod sequitur, Et sanctus sanctificetur adhuc, ad beati Joannis personam convenienter aptatur, qui sanctus existens sanctificabatur adhuc, dum per officium evangelizandi ad martyrii palmam pervenit. Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio, et placuit Herodi. Unde cum juramento polli
Abbreviated transcription (Latin):
& ocło p̾mitteret: mox de se e suis
similib qui generalẽ humanita¬
tis sententiã transcenderant: a die¬
dicerent ẽẽ homines: & ali diuer¬
sas diuersoꝵ opiniones ꝓmpsissent:
dicit illis uos aut̃ quẽ me ẽẽ dici¬
tis: Quasi ab hominũ generalita¬
te illos sequestrans. &. deos ac dĩ

Expanded text:
et oculo praemitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjedicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac D
Abbreviated transcription (Latin):
ita qd̾ petro dñs respondit. in petro
om̃ib respondit Ideo quid alii de
se sentiant inquirit. ut primo¬
expositis sententus errantiũ. disci¬
płi ꝓbarent᷑ ueritatẽ suę confessio¬
nis. non de opinione uulgata: sed
de ipso ꝑcepisse dñice reuelationis
archano Quẽ in qͥt dicunt homi¬
nes esse filiũ hominis: Pulchre ho¬
mines appellat eos qui de filio ho¬
munis tantũ loqui nouerat. qͥ diri¬
nitatis eius archana nesciebant:
Nam qui diuinitatis eiꝰ misteria¬

Expanded text:
ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis e
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uͦ multitudo om̃is in cęlũ cla¬
more sublato. xpm̃ dm̃ fateri:
postremo cuncti catͣuatĩ ad genua
beati uiri ruere cepert̃: fidelit̾ pos¬
tulantes. ut eos facerts xp̃ianos. Ner
cunctatꝰ. in medio ut erant cãpo cunc
conuersus diceret. ñ irrationabilit᷑
in campo cathecuminos fieri: ubi so¬
lent martyres consecrari: Uicisti inqͥt
postumianꝰ galle iucisti᷑ ñ utiq me
qͥ martini sũ potiꝰ assertor. & qͥ hȩc
sed heremitas om̃s anachoritasq ui¬

Expanded text:
uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad genua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo, cuncconuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec sed eremitas omnes anachoretasque vi
Abbreviated transcription (Latin):
rura annorum ad consecrandum traderent᷑:
ut cõperit diuinitus predictus pontifex seno¬
uefom uirginesq quȩ illi preponebantur
multum sublimores: ait. Illa quȩ posttis¬
dumi sequitur ante ponatur: qm̃ hȩc gltus
iam est sanctificationem ad epta Sic itaqis
beneddictionem consecutȩ: ab obtutu pontisi¬
cis ab cesserunt.
Arenib defunctis. ascersita a matni
sua spũali: acd parisius urbẽ niga¬
uat. Et ut uirtus domini minfirmitat¬
ta plus cresceret tempus aliquodita e
corpus enis obsessum paralist ut laxa¬
cis artub. nulla compago adherẽre
suo crederetur loco. De qua infirmitate
nimis affucta: triduo corpus eius iam
examme. solis paululum genis rubentib
custodiebatur. Quȩ cum denuo corpa¬
lem fuisset adepta sanitatem: ꝓficebacis
se inspũ ab angelo in requiem iustoruss.
&supplicium impiorum deducdam:¬
& ibi se uidisse diligentium deuin
scło uiuentium secreta conscientiȩ ma-¬

Expanded text:
rum annorum ad consecrandum offerentur, rum annorum ad consecrandum offerentur, ut conperit divinitus praedictus pontifex Genovefa, virginibus que illi proponebantur multum sublimiores ait: 'Illa que postergum sequitur anteponatur, quoniam haec celitus iam est sanctificationem adepta'. Sic itaque benedictionem consecute, ab obtutu pontificis discesserunt. 9. Parentibus defunctis, arcessita a matre sua spiritalem, in Parisius urbem migravit. Et ut virtus Domini in infirmitatta plus cresceret, tempus aliquod ita est corpus eius obsessum paralisi, ut, laxatus artus, nulla conpago adherere suo crederetur loco. De qua infirmitate nimium afflicta, triduo corpus eius iam exanime, solis paululum genis rubentibus, custodiebatur. Que cum denuo corporalem fuisset adepta sanitatem, profitebatur se in spiritu ab angelo in requiem iustorum et subplicio impiorum deducta et ibi se vidisse parata diligentibus Deum saeculo viventibus secreta conscientia ma
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ maiestatis. ad manifestandam grãm
Genouefe hanc perpessa est. cȩcitatem. Tan¬
dem aliquando recordata est mater eius.
quid tunc testimoniĩ de filia sua summus
pontilex g̃ermanus dedisset: &e uocant eam
ad se. ait ei. Accipe hauritorium. ꝓperans
ꝙ ꝑge ad puteum: & exibe aquam obsecro
Ite filiami.I.
Uoo& summa festinatione ad putȩ¬
sum uenisset. & super marginem
putei fieret. eoquod ꝓpter eam mater lu¬
men amiserit:: deinde ut desticit flere. im¬
pleto uasculo detulit aquam matri suş.
Mater uero expandens manus ad cȩlum.
cum fide & ueneratione: aquam afilia sua
allatam. in super ipsa suspirante. & ab ea
crucis uirtute signatam accepit. De qua¬
sibi fomentans oculos. paululum cernere cȩ¬
pit ⁊ dumq hoc bis terq fecisset: Iumen anis¬
sum pristinum recepit. Contigit autem.
ut cum duab puellis multum a se semorib.
episcopo traderetur. Quȩ cum iuxta nume.¬

Expanded text:
divine magestatis ad manifestandam gratiam divine magestatis ad manifestandam gratiam Genovefae hanc perpessa est cecitatem. Tandem aliquando recordata est mater eius, quid tunc testimonii de filia sua summus pontifex Germanus dedisset; vocans eam ad se, ait ei: 'Accipe auritorium, properans perge ad puteum, exhibe aquam, obsecro te, filia mi'. Que con summa festinatione ad puteum venisset et super margiiiem putei fleret, eo quod propter eam mater lumen amiserit, deinde, ut distitit flere, impleto vasculo, detulit aquam matri sue. Mater vero eius expandens manus ad celum, cum fide et veneratione aquam a filia sua allata, insuper ipsa sperante, ab ea crucis vexillo signata accepit, de qua fumentans sibi oculos, paululum cernere cepit. Cumque hoc bis terque fecisset, lumen amissum pristinumque recepit. 8. Contigit autem, ut cum duabus puellis multum a se senioribus episcopo traderetur. Que cum iuxta nume
Abbreviated transcription (Latin):
argenti. seu quarumlibet margaritarum
ornamentis: collum saltem uel digitos tuos.
oncrari patiaris. Nam si  scli huril¬
scłi huius
uel exiguus decor tuam
superatii
mentem : etiam ȩternis
& cȩlestib
carebis ornamentis. Et uale dicens ei. atq
obsecrans ut sui memor. tantum crebro
in xꝑo haberetur: & commendans cam
genitori suo seuero: iter quod ceperãt
auxiliante domino ꝑrexenunt: U
actum est autem post dies aliquot
cum mater euis die sollemne ad
ȩcliam pergeret: ut oenouefame
quam domi remanere prȩceperat. neqͣ¬
quam posset ambigere: clamanteen sibi
cua lactimis &e dicentem. Ego fidem qͣn
scõ Germano pollicita sum. xpo me conso¬
lantr seru abo: e gecliȩ limina stauentabo.
ut sponsa xp̃i esse merear.: quat inus mai¬
garitis ac uestib eius digna reperiar. Tlico
mater eiꝰ iacundia repleta. ũt filiȩ alapam
dedit: statim luminum percussa est orbitate.
Trib namq mensib minus ã biennio. nutu

Expanded text:
argenti seu quolibet margaritarum argenti seu quolibet margaritarum ornamento collum, saltim digitos tuos honerare paciaris. Nam si seculi huius vel exiguus decor tuam superaverit mentem, etiam aeterna et celestia ornamenta carebis'. Et vale dicens ei atque obsecrans, ut sui memor tanti crebro in Christo haberetur, et commendans eam genitori suo Severo iter quod ceperant, auxiliante Domino, perrexerunt. 7. Factum est autem post dies aliquod, cum mater eius die sollemni ad ecclesiam pergeret, et Genovefa, quam domi remanere preceperat, nequaquam possit abigere, clamantem sibi cum lacrimis et dicentem: 'Ego fidem, quam sancto Germano pollicita sum, Christo nie consolante, servabo et ecclesiae liminibus frequentabo, ut sponsa Christi esse merear, quatenus margaritis ac vestibus eius digna repperiar', ilico mater eius iracundia repleta, ut filiae alapam dedit, statim luminum percussa est orbitatem. Tribus namque mensibus minus a biennio nutu
Abbreviated transcription (Latin):
tem: & fortitudine̾ decori tuo.
eruenientes gͦ ad ȩccłam. INI.
cursũ sp̃uale nona atq duodeci¬
mani celebrantes: semꝑ sc̃s germanus.
manum suam super caput eiꝰ tenuit.
Ed cibor sumpto ac ymno dicto ius¬
sit seuero cum filia insuo se collocare
receptaculo: eumq primo diluculo
ante sui ꝓfectionem ad se reuerti
prȩcepit. Quȩ cum fuisset lustran¬
te iam solis lampade terras ita ut
iusserat a suo genitore delata: nescio
quid inea deinceps cęleste sanctus
germanus conspicatus. ait ad eam.
Nue filia Genouefa. Reminisceris
quid hesterna die. de corporis tui
in tegritate. michi sis pollid̾ita: Cui õe¬
nouefa respondit. Reminiscor quid tibi
deoq sancte pater promisi: quoniam
disco: & teste deo profiteor. Qui sanctus
Germanus nummum ȩreum dei nutu
allatum. habentem signum crucis a tel¬
lure colligens. pro magno munere dedit:
inquiens ad eam. Hunc transformatum.
pro memoria mes: & collo suspensum sem¬
per habeto. Nullius metalli neq auri neq

Expanded text:
fortitudinem decori tuo'. Pervenientes ergo ad ecclesiam, cursum spiritalem nona atque duodecima caelebrantes, semper sanctus Germanus manum suam super caput eius tenuit et, cybo sumpto ac hymno dicto, iussit Severo cum filia in suo conlocare receptaculo cumque primo diluculo ante sui profectionem ad se reverti precepit. 6. Que cum fuisset, lustrante iam solis lampade terras, ita, ut iusserat, a genitore suo allata, nescio quid in ea deinceps celeste sanctus Germanus conspicatus, ait ad eam: 'Have, filia Genovefa! Reminisceris, quid esterna die de corporis tui integritate mihi sis pollicita?' Cui Genovefa respondit: 'Reminiscor , quod tibi Deoque, pater sancte, promisi quoniam esiderare dico et teste Deo profiteor'. Cui sanctus Germanus nummum aereum Dei notu allatum, habentem signum crucis, a tellure colligens pro magno munere dedit, inquiens ad eam: 'Hunc transforatum pro memoria mei et collo suspensum semper habeto; nullius metalli neque auri neque
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos sc̃s germanꝰ Hȩc infans ur̃a est
uitate. magno gaudio . exultacio¬
ne. celebratũ imisteriũ in celo noue¬
rit enĩ hȩc magna cora dño. & mul¬
ti enuis uit̾a ꝓpositũq scm̃ mi¬
rantes. declinabt̃ a malo:. & ab imꝓba
atq inpudica uita conuersi ad dñm.
ac religiosi effecti: & remissionẽ peccato¬
rum. & pͣmia xp̃i eam sectantes st̃ per¬
cepturi. Et paulopost ait genouefe.
Filia mi genouefa: At illa respondit:
Audit famula tua. pat̾ sce: quȩ iubes
edicito. Cui sc̃s germanus ait Queso
ne uerearis mͥ ꝓfiteri si uis in sc̃imo¬
nia consecrata xp̃o inmaculatũ &¬

Expanded text:
ad eos sanctus Germanus: 'Haec infans vestra est ad eos sanctus Germanus: 'Haec infans vestra est vitate magnum gaudium et exultatione caelebratum mysterium in celo noverit haec magna coram Domino, et multi eius vitam propositumque sanctum mirantes, declinabunt a malo, et ab inproba atque inpudica vita conversi ad Dominum hac religiosi effecti, et remissionem peccatorum et premia Christi eam sectantes sunt percepturi'. 5. Et paulo post ait Genovefae: 'Filia mi, Genovefa!' Ad illa respondit: 'Audit famula tua, pater sancte; que vis edicito'. Cui sanctus Germanus dixit: 'Queso, ne verearis mihi profiteri, si vis in sanctimonio consecrata Christo inmaculatum
Abbreviated transcription (Latin):
enis seuerus. mat̾ gerontia uocata ẽst:
S: pͥmũ ab incunte etate eiꝰ deuotionẽ:
tũ demũ grãm dĩ quȩ ipsi collata ẽ: fi¬
germano & lupo pontificibꝰ. ad pela¬
gianam heresĩ destruendã. quȩ in illis
om̃ino p̾dicatio diuina tradat. nullũ
posse habere uitã et̾nam. nisi renatus
tum miraculis triumphantes. ab eadem
ꝓunntia effugarunt: euntibꝰ ut dixi
in britanna.: ad p̃dictam parroechĩant.
manendi uel maxime orandi gr̃a se cõtu¬
lert̃. Le .i. Quibꝰ cũ uulgi multitudo
haut ꝓcul ab eccła. benedictionẽ expe¬
tens obuã uenisset. & cat̾uatim utriq
sexus uiroꝵ ac mulierũ & paruulorũ
occurterent: in medio occurrentiũ. cito
emimꝰ sc̃s germanꝰ intiitus ẽ in sp̃u
magnaniniẽ genouefã: qũa ilico ad se
deduci p̃cepit: Cui caput osculans. seis¬
citatur a turba nom̃ puellȩ: & cuiꝰ ẽẽt
filia interrogat. Extimplo nom̃ geno¬
uefe a circũstante ppło edictũ est. &
pat̃ uel mat᷑ acciti astiterunt: Nit

Expanded text:
ata est. Sed primum ab ineunte aetate eius devotionem, tum demum gratia Dei in ipsam conlatam fiGermanum et Lupum pontifices ad Pelagianam heresem, quae tunc in illis omnino praedicatio divina tradat, nullum posse habere vitam aeternam, nisi renatus virtutum miraculis triumphantes ab eadem provintia effugarunt. 3. Euntes, ut dixi, in Brittaniam, ad predictam parochiam manendi vel maxime orandi gracia se contulerunt. Quibus con vulgi multitudo aut procul ab ecclesia, benedictionem expetentes, in obviam venissent, et catervatim utriusque sexus virorum et mulierum ac parvolorum occurrerint, in medio occurrentium coetu eminus sanctus Germanus intuitur in spiritu magnanimen Genovefam, quam ilico ad se deduci precepit. 4. Cui caput osculans, sciscitatur a turba et nomen puelle et cuius esset filia. Extemplo nomen Genovefe a circumstante populo edictum est, et pater vel mater acersiti adsteterunt. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
Nuimet adiungit exempla. que iolis euanglisto
pleni cõmemorans: inte rcetera seribit. Di d es
laui nios pedes dñs & magister & uos debetis itiẽ
alteriꝰ lauare pedes: Quaitis etiã uerbo trimine¬
dipossint om̃a que as incarne gessit. itellsr l
& iysũ sui sanginius sacranttũ. mnprtuinstraromo
nob se effidere senisicat: cũ dieit: sic̃ filiꝰ hõis ad¬
uenit ministiari s ministrare: & dare animãs
redemptionẽ ꝓmultis. Et hoc quoq maiorba
eccłiȩ precipinuĩ ministrandi genꝰ mitandimm
ostendens ut ñ solũ miseris elemosinã docttue
salutaris. despiritalis exempla munsti a fribus
impendamꝰ: uerũ etiã sic̃ ille ꝓ nob̾. in mã sa u
posuit: ita & nos ꝓmuicẽ animas porere dba¬

Expanded text:
uimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicitvenit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis ; et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere d
Abbreviated transcription (Latin):
ferire hels delinq̃ntes filios noluits
apud districꝰtum sudicẽ semetipsũ cu
filiis. crudeli dãpnatione ꝑcussit. Unde
nece̾ȩ ẽ. ut rectorẽ subditis. & matrẽ pie¬
tas: et patrẽ exhibeat disciplina: Ato¬
dũ: ne aut distͥctio rigida: aut pietas

Expanded text:
Eli delinquentes filios noluit , apud districtum judicem seipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina, adum ne aut districtio rigid
Abbreviated transcription (Latin):
pori dedisset: subito per diuinã
gratiã angeloꝵ choris. & anima¬
rum cętib beatissimoꝵ hominũ.
iam spiritib cum dõ regnantiũ.
:& immortalitatẽ adhuc corporũ
exspectantium int̾fuit. & familia¬
rissimũ cepit audire colloquiũ:
Inter cetera igit᷑ quȩ in conuentu
illo celico audiuit: etiã illi sc̃i sp̃s
humane salutis auidi. queritare
ceperunt de gallicanȩ deiectione
:ȩccłiȩ: & quid facto ad talia opus
esset. crebro uersare sermone. di¬
centes quia iam tempꝰ esset mise¬
rendi eius: Duplicia enĩ receperat
a superiorib atq secretioribus
⁊aditis. saluberrime atq suauis.¬
sime intonans. que & p̾sentium
solaretur spirituũ mesticiã. et
:quod futurũ erat. gratulabunda
promulgaret sententia: ita dicen¬
:do: Dñs prospexit de excelso sc̃o

Expanded text:
pori dedisset, subito per divinam pori dedisset, subito per divinam gratiam angelorum choris et animarum cetibus beatissimorum hominum iam spiritibus cum Deo regnantium et immortalitatem adhuc corporum exspectantium interfuit et familiarissimum cepit audire colloquium. Inter cetera igitur, que in conventu illo caelico audivit, etiam illi sancti spiritus humanae salutis avidi queritare ceperunt de Gallicane deiectione aecclesiae, et quid facto ad talia opus esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enim receperat a superioribus atque secretioribus aditis saluberrime atque suavissime intonans, quae et praesentium solaretur spirituum moestitiam, et quod futurum erat, gratulabunda promulgaret sententia, ita dicendo: Dominus prospexit de excelso sancto
Abbreviated transcription (Latin):
iuindictã
scelerum
quȩ facta est a dño cede galli¬
arum. prosequente uuandaloꝵ
crudelitate. miscdiam cęli dis¬
tillarunt: cum ad mitigandã
gentis francorum barbarica
ferocitate. suꝑuenturam diui¬
nȩ animaduersionis propter
iniquitates ꝑseuerantes ultio¬
nem: mundo presulem a dõ pre¬
destinatũ. remigium pontificẽ hoc
ordine protulerunt: Erat quidã
uenerabilis. ac dignus ꝓfessione
& nomine montanꝰ monachus.
in reclusione solitariam uitã du¬
cens: ieiunus. uigilus. atq oratio¬
nibꝰ continue uacans: nec ñ cete¬
rarum uirtutũ insignib adeo di¬
unitati se cõmendabilẽ reddens.
ut angelicis sepius frueretur allo¬
quiis. &. cȩlestib frequent̃ uisio¬
nib ac reuelationib interesset.
Is ergo cum peruigil in orationẽ.¬
ꝓ pace sc̃ȩ eccłiȩ quȩ multis ac di¬
uersis afflictionib apud galliarũ
⁊ templatione ꝑmansit: Qui crim̃
:lassitudine ac fragilitate carnis¬
÷ compellente. paululũ menbra so¬

Expanded text:
indictam scelerum, que facta est a Domino cede Galliarum, prosequente Wandalorum crudelitate, misericordiam caeli distillaverunt, cum ad mitigandam gentis Francorum barbarica ferocitate superventuram divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil in oratione pro pace sanctae aecclesiae, quae multis ac diversis afflictionibus apud Galliarum templatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate carnis compellente, paululum membra so
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ ex asꝑans ẽ: Ac si aꝑte dicat: Iocuro
t p̃dicationis sermo tollit᷑: qͥa dũ me
in sius actib plebs exasꝑat: ñ ẽ digna.
cui exhortatio ueritatis fiat: Ex cuꝰ
gͦ uicio p̃dicatori sermo subtrahat᷑:
ñ facile agnoscit᷑. Quia uͦ p̾dicatoris
taciturnitas aliqͥndo sibi. sẽꝑ aut̃ sub¬
Qiectis noceat: certissime scit᷑. S utinã
si ad p̾dicationis uirtutẽ ñ sufficimꝰ:
loci nr̃i officiũ innocentia uitę tene¬

Expanded text:
domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed utinam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vit
Abbreviated transcription (Latin):
sius p̃cib a foca cesare impetiauerit
donari eccłię xp̃i templũ romȩ. qd
ab antiqͥs panteon antea uocabat᷑:
qͥa hoc quasi simulachrũ om̃iũ ui¬
deretur eẽ deoꝵ: In qͦ eliminata om̃i
genitricis. atq om̃iũ marixrũ xp̃i. ⁊
ut exclusa multitudine demonũ.

Expanded text:
oca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonu
Abbreviated transcription (Latin):
t qd̾ adiunxit. ut qdcũq
petieritis patrẽ in nomine
meo det uobis. tunc utiq dabit
nobis si diligamꝰ inuicẽ: cum &
hoc ipsũ ipse dederit nobis qui
nos elegit non habentes fructũ.
quia non eũ nos elegeramus:
& posuit nos ut fructũ afferamus.
hoc est inuicẽ diligamꝰ: Quẽ fruc¬
tũ sine illo afferre non possumus:
sicut palmites sine uite facere ni¬
chil possunt: Raritas gͦ fructũs
est nr̃. quã definiuit apłs de
corde puro. & conscientia bona:

Expanded text:
quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro
Abbreviated transcription (Latin):
pendet & propħȩ: Hic est fructꝰ
nr̃: De fructu ttaq nob̃ mandass.
hec mando inquit uob̃: ut dili¬
gatis inuicẽ: Unde & apłs pau¬
lus cũ contra oꝑa carnis cõmen¬
dare fructũ sp̃s uellet. a capite
hoc posuit: fructus in qͥt sp̃s: ẽ
uaritas Ac deinde cetera tanquã
ex isto capite exorta: & religata
contexiuit: Quȩ sunt: gaudiũ.
pax longanimitas. bonitas be¬

Expanded text:
pendet et Prophetae : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, be
Abbreviated transcription (Latin):
tionis insinuat: quia qͥoqͥd in hac
ꝑegrinatione ꝓ dõ geritur: totũ
hoc in illa mansione patrie phen¬
nis ubi magnificentia eiꝰ continua
beatoꝵ spũum laudatione sustol¬
litur. in sola dilectionis amplitu¬
dine ꝑfictt᷑.

Expanded text:
tionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansione patriae perennis, ubi magnificentia ejus continua bonorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficit
Abbreviated transcription (Latin):
płos suos ascendere in nauiculã.
& p̾cedere eum trans fretũ: do¬
nec dimuteret turbas Et nex.¬
iscipłis p̾cipit transfretare.
& compellit ut ascendant
nauiculã: Quo sermone ostendit᷑
inuitos eos a dño recessisse: dum
amore p̾ceptoris nec puncto qͥdẽ
temporis ab eo uolunt separari:
Et dimissa turba: ascendit in
montẽ solus orare: Si fuissent cũ
forsitan ascendissent in montẽ
cum eo: Sed turba ad sublimia seqͥ
non potest: nisi docuerit eã iuxta
mare in litore. & aluerit eã in de

Expanded text:
iculam, et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas.iscipulis praecepit transfretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt separari. Et dimissa turba, ascendit in montem soforsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non poterat, nisi docuisset eam juxta mare in littore, et aleret in de
Abbreviated transcription (Latin):
quotienscũq martyrũ memoriã
celebramꝰ. pret̾inissis omĩb scłi acti¬
bus: sine aliqua dilatione̾ concur¬
rere debemꝰ ad domũ dĩ. reddere
illis honorificentiã. qͥ nob̾ salutẽ¬
ꝓ effusione sui sanguinis pepere¬
runt: qui tã sacratã hostiã ꝓ nr̃a
ꝓpitiatione dño se obtulerunt. pre¬
sertim cũ dicat ad scõs suos omp̃s

Expanded text:
quotiescunque martyrum memorias celebramus, praetermissis omnibus saeculi actibus, sine aliqua dilatione concurrere debemus ad domum Dei, reddere illis honorificentiam, qui nobis salutem effusione sui sanguinis pepererunt, qui tam sacratam hostiam pro nostra propitiatione Domino se obtulerunt; praesertim cum dicat ad sanctos suos omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
popłis daret: quo hȩc ipse non
quasi nouitia didicisset. sed
ueluit hereditario iure a ꝓgenitoris
accepi
seruaret: De sacerdotali ꝓsapia ortus
est: ut eo potentius mutationẽ sa¬
cerdotui p̾conaret᷑. quo ipsũ ad sa¬
cerdotale genus ꝑtinere claresceret:
in carne apparens. sicut rex nob̾
fieri dignatus est. regnũ cȩleste tri¬
buendo: ita etiã pontifex factꝰ est.
semetipsũ ꝓ nobis offerendo hostiã¬
dõ: in odorẽ suauitatis Unde scrip
tũ est: Iurauit dñs & ñ penitebit
eũ tu es sacerdos in ęt̾nũ: scđm
ordinẽ mel chisedech.U.¬
elei sedech qͥppe ut legimus
sacerdos dĩ sũmi. longe lega¬
lis sacerdotii tempora p̾cessit: of¬
ferens dõ panẽ & uinũ Et ideo
redemptor nr̃ sacerdos ẽẽ dicit᷑
scđm ordinẽ melchisedech: quia
ablatis uictimis legalib. idem
sacrificii genꝰ in misteriũ sui

Expanded text:
populis daret, quo haec ipse non populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. t non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrif
Abbreviated transcription (Latin):
tor. multos dispensationis
suę testesp̃misit & nunti¬
os Qui diuersis temporib diuersis
israhelitioe plebis tribub orti: ñ
diuersa fide. sed uno eodẽq per
om̃ia sensu: esdem incarnatio¬
nis eiꝰ misteriũ ꝓphetando p̃cine¬
rent. Hoꝵ ultimus & qͦsi limes
quidã legis & euugłii. figurȩ &
ueritatis ioħs apparuit s dño at¬
testante qui ait: Lex & ꝓphetȩ
usq ad ioħm : ex eo regnũ dĩ eu¬
Inde etiã plusꝙͣ ꝓpħa dictus
est: quia quẽ ceteri alonge
sprofetando solũ p̾dixerant. ille
& primo uenturũ ꝓphetando
signauit: & mox uenientẽ osten¬
dendo monstrauit: Qui certe
gr̃a dispensationis. non solum
uistis. sed & de pontificali stirpe
ortis parentib natus asseritur:
fuit enĩ sacerdos sicut ex lectione
exyangłica audiuimꝰ nomine
⁊ acharias de uice abia: & uxor
uli de filiab aaron: & nom̃ eꝰ
helisabeth Erant aut̃ iusti abo
ustis quippe parentib ẽ geniꝰ¬
Sut eo confidentiꝰ iusticie pcepta

Expanded text:
ter multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei eUnde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
quã sũmi iuxta legẽ sacerdotis
filiꝰ propħaret : Qui cũ & ipse sũ¬
mꝰ sacerdos scđm legẽ existere
intrinsecꝰ in cõmutabili ratione
ueritatis noui sacerdoti p̾co: ꝙͣ
suocessor & heres existere ueteris:
Maluit doctꝰ in spũ uocatis in de¬
sertũ popłis. noui testam̃ti sacra¬
menta p̾dicare: quã ad se ueni¬
entib in tẽplũ głosissimo illo tẽ

Expanded text:
gem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo i
Abbreviated transcription (Latin):
su mores plebẽ dĩ inimicis gen¬
tib: iugo miserȩ captiuitatis
aadicunt:. Hii mores armatos
dissipant popłos: & munitas di¬
rimunt eiuitates Et qͥd plura
tim̃i: Qe cqͥd potentiȩ qͥcqͥd iuri¬
um uidemꝰ in hostibꝰ. corruptio¬
ne uitȩ nr̃ȩ. nrãq infidelitate
nutritur Et inde ẽ. qd nichil
fusa ad dm̃ supplicatione ꝓfici¬
mus: quia incessabilit̾ impiis
monita ñ paramꝰ Propt̃ qd̾ re-¬
uertentes ad beatissimi p̾cepta
faciamus semitas dĩ nr̃i: qͣtinꝰ
uoluntatis. ouiculas suas mul¬
tis iã ꝑiculis fessas benignissimꝰ
pastor in quirat: ut sicit de
natiuitate gaudemꝰ. ita de dĩ
nr̃i reconciliatione letemur: cui ẽ¬

Expanded text:
 mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid pluraimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque infidelitate nutritur; et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incessabiliter impiismonita non praeparamus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta faciamus semitas Dei nostri; quatenus voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de nativitate gaudemus, ita de Dei stri reconciliatione laetemur: cui
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet om̃ib disciplinis imbutꝰ.
quas liberales uocant: Nã & gram¬
maticã priꝰ in sua ciuitate & re¬
thoricã in affrice capite cartagine
onsequenti etiã tempore trans
mare in urbe roma. & apud
mediolanũ ubi tunc imperatoris
ualentiniani uinioris comitatꝰ fue¬
rat constitutꝰ. In qua urbe tunc
episcopatũ administrabat accep
ambrosiꝰ: Huiꝰ int̾ea uerbi dĩ p̾di¬
catoris frequentissimis in eccłia
disputationibꝰ astans cũ popło:
intendebat suspensus atq affixꝰ¬
aliquando manicheoꝵ apud car¬
thaginẽ adolescens fuerat errore
seductus. & ideo ceteris suspensior
aderat : ne quid uel ꝓ ipsa. uel

Expanded text:
linis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, ubi tunc imperatoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptAmbrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixaliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caeteris suspensior aderat, ne quid vel pro ipsa, vel
Abbreviated transcription (Latin):
omo gͦ & leo ͤAdextris est: qͥa
redemptoris nr̃i incarnatio¬
eos uiuificauit. resurrectio con¬
firmauit: sed uitulus a sinistris:
quia mors illiꝰ: eos ad mom̃tũ tem¬
poris. in infidelitate ꝓstrauit: Iure
aut̃ locus aquilȩ ñ iuxta sed desuꝑ
eẽ describit᷑. quia siue ꝑ hoc qd eiꝰ
ascensionẽ signat. seu quia uerbũ
simul de eiꝰ dĩtate loquit᷑: hauc
tam̃ om̃ĩb subtiliꝰ contẽplatur:
Sed si aquila cum trib aliis adiunẽ¬
ta quatuor animalia eẽ memorar¬
tur: mirũ quomͦ de suꝑ ipsorũ quattuor
eẽ descͥbitur: nisi qi ioħs ꝑ hoc qͦd impͥn¬

Expanded text:
omo ergo et leo eis a dextris est, quia Redemptoris nostri eos incarnatio vivificavit, resurrectio confirmavit. Sed vitulus a sinistris, quia mors illius eos ad momentum temporis in infidelitate prostravit. Jure autem locus aquilae non juxta, sed desuper esse describitur, quia sive per hoc quod ejus ascensionem signat, seu quia Verbum simul de ejus Deitate loquitur, hanc tamen omnibus subtilius contemplatur. Sed si aquila cum tribus aliis adjuncta, quatuor animalia esse memorantur, mirum quomodo desuper ipsorum quatuor esse desc
Abbreviated transcription (Latin):
icut bonis ẽẽ moris sol&e. in
scͥptis seꝑ exempla patrũ p̃ce¬
dentiũ qͥb ad meliora ꝓficiant.
qͥb agnitis de suis actib humilien¬
tur ĩquirere: sic e cont᷑rio. reꝓbi
si quid forte in electis rep̃hensibile
repꝑiũt: qͣsi suas ex eo neqͥtias ob¬
tecꝰturi ac ꝓ iusto defensuri. li¬
bentissime solent amplecti.
I deoq multoardentiꝰ legt̃. qͦd facta
ẽ contentio ĩt̾ discipłos xp̃i. qͥs eoꝵ

Expanded text:
icut bonis esse moris solet in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nior potuisset: Eccłiis dĩ aut monas¬
teriis animꝰ ꝑuigilans. mn adolescen¬
tia medita bat᷑: qd post modũ altiꝰ
impleret᷑: fĩdes in eius pectore. ãplũ
regebat imperiũ: Caritas atq dilec¬
tio apud eũ ꝑpetui fomitis ꝑurgebat
imperiũ. castitatis aut̃ in se candore
suꝑeminente. ñ fyxit pedẽ in lubrico.
ne maculã traberet ab occulto uigi¬
lias ac sacras orationes sibi ꝑpetuans.
qͥntũ intelligere poterat: ñ segniter
agebat:¬

Expanded text:
nior potuisset. Ecclesiis Dei aut monasnior potuisset. Ecclesiis Dei aut monasteriis animus pervigilans in adolescentia meditabatur, quod postmodum altius impleretur. Fides in ejus pectore amplum regebat imperium, charitas atque dilectio apud eum perpetui fomitis perurgebat incendium; castitatis autem candore in se eminente, non fixit pedem in lubrico ne maculam traheret ab occulto. Vigilias ac sacras orationes sibi perpetuans, quantum intelligere poterat, non segniter agebat