comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Isti inequitate iudican¬
di sunt: quib ꝓpt̾ fidei et hu
piosa prabitur qui aucutu¬
ri sunt. uenite benedicti pr̃is
mei. ⁊ c̃. unde sedebunt suꝑ .xii.
cipi pocores: qui oꝑibus dỹabo¬
licis non uidentur exuti. Isti
cum iusticiam iudicandi sũt:
qui ꝓfactorum suorum scele̾
dampnabuntur. quibꝰ dicen¬
dumestite in ignem etmm.
Sic duobꝰ nominib equita¬
tis et iusticie: qualitatem illã
descripsit. Et factus ẽ dominꝰ
refugium pauperum. adiutor
in oportunitatib intribula¬
tione. Copiosa spes paupum:
et magna cogitatio gaudio¬
rum: ip̃m refugium habere:
quem iudicem. Aucunimus
pauꝑem. s non hominem pu¬
temus inopem. Pauꝑ ille
dei. qui t̾rena cupiclitate ua¬
cuatus: celesti desiderat largi¬
tate ditescere. Et ne inbecu¬
litate sua pauescerent corda
fidelium: sequitur magni au¬
xilii firma ꝓmissio. Ad iutor
in oportunitatib. Quia illõ
ẽ ad iutorium dulcissimum:
quod innecessitate p̃statur.

Expanded text:
tur. Isti in aequitate judicantur. Isti in aequitate judicandi sunt, quibus propter fidei et humpiosa praestabitur, qui audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei , etc. Unde Sedebunt super sedecipi peccatores, qui operibus diabolicis non videntur exuti. Isti cum justitia judicandi sunt, qui pro factorum suorum scelere damnabuntur, quibus dicendum est: Ite in ignem aeternum . Sic duobus nominibus aequitatis et justitiae, Vers. 9. Et factus est Dominus refugium pauperum, adjutor in opportunitatibus in tribulatione. Copiosa spes pauperum et magna cogitatio gaudiorum, ipsum refugium habere quem judicem. Audivimus pauperem, sed non omnem putemus inopem. Pauper ille Dei est, qui terrena cupiditate vacuatus, coelesti desiderat largitate ditescere. Et ne imbecillitate sua pavescerent corda fidelium, sequitur magni auxilii firma promissio: Adjutor in opportunitatibus: quia illud est adjutorium dulcissimum, quod in necessitate praestatur.
Abbreviated transcription (Latin):
comparationem ꝑmansit. ut
ciuitates quas destructas di¬
xerat: eas cum sonitu testare¬
tur euersas. Et dominus ĩ
et̾ͣnum ꝑmanet. parauit ĩ
uiditio sedem suam. Deco¬
ra nimis aptaq diũsitas.
quia clixerat impios perire:
dicit nunc in et̾num dnm̃ ꝑ
manere. quod auclire nolunt:
qui creatori suo prauis ausi¬
bus restiterunt. S confugi¬
ant ad cdnm misericordem.
ne paciantur districtum iudi.¬
cem. Idarauit. hoc ẽ deus hoo.
ut qui hic inhumilitate iu¬
dicatus ẽ: ibi ĩmaiestate su¬
a iuclicaturus adueniat. H
sunt que titulus dixit occul¬
ta filii. quia meffabile ẽ don¬
um ẽ: ut humiliatam hoĩs
naturam atq demersam:
dextã sue potentie ad celestia
ipłos cumꝰ iusticia. Ip̾e utiq
dominus xx̃x. qui hic pacien¬
do in iusticiam: ibi impiis:
ueraciter dicitur demonstra¬
re iusticiam. Obemꝰ t̾re::
scõs uiros debenius accipere.
qui de uniũsali ecc̃a: quasi
de corone cuculo congregã¬

Expanded text:
comparatione permansit, ut comparatione permansit, ut civitates quas destructas dixerat, eas cum sonitu testaretur eversas. Vers. 7. Et Dominus in aeternum permanet. Paravit in judicio sedem suam. Decora nimis aptaque diversitas. Quia dixerat impios perire, dicit nunc in aeternum Dominum permanere; quod audire nolunt qui Creatori suo pravis ausibus restiterunt. Sed confugiant ad Dominum misericordem, ne patiantur districtum judicem. Paravit, hoc est Deus homo; ut qui hic in humilitate judicatus est, ibi in majestate sua judicaturus adveniat. Haec sunt quae titulus dixit, occulta filii: quia ineffabile donum est, ut humiliatam hominis naturam atque demersam dextera suae potentiae ad coelestia populos cum justitia. Ipse utique Dominus Christus, qui hic patiendo injustitiam, ibi impiis veraciter dicitur demonstrare justitiam. Orbem terrae, sanctos viros debemus accipere, qui de universali Ecclesia, quasi de coronae circulo congregan
Abbreviated transcription (Latin):
num et in scłm scli ẽẽ dampnã¬
dos: ut nec nominis corum po¬
sit remanere uestigium. Ini¬
mici defecerunt framea infi¬
nem et ciuitates eorum des¬
truxisti. piit memoria eor
cum sonitu. Inimici genici¬
uus casus ẽ. idest cdbli. cuius
framea defecisse testatir. fra¬
mea enim ebraicus sermo ẽ.
significans gladium quod
hostis ille baccatur. Quod.
autem dixit infinem: cõsũ¬
matio scli datur intelligi. qñ
uirtus dbłi: onmpotenti illo
gladio ꝓbatur intenni. de qͦ
clixit in .uiͦi. psalmo. Hisi:
conũtamini. glacdium suum
ibrabit. et ceca. Ciuitates
autẽ dicit destructas: pplos ĩ¬
fideles. uicima dñi xp̃i mani¬
festatione conuictos: quorũ
sue ciuitatis menia posside¬
bat. Periit autem memoria
eorum cum sonitu. Cum so¬
nitu u̾o: cum clamore maxi¬
modicit. quod fieri solet. qͣn
res ꝓspere grauissimo fine
claucduntur. ut nec potestas
eorum uideatur remanere.:
nec nomen. Intuere quẽ ad¬
modum inpulchertimam:

Expanded text:
num, et in saeculum saeculi esse damnannum, et in saeculum saeculi esse damnandos, ut nec nominis eorum possit remanere vestigium. Vers. 6. Inimici defecerunt frameae in finem, et civitates destruxisti. Periit memoria eorum cum sonitu. Inimici, genitivus casus est, id est diaboli, cujus frameas defecisse testatur. Framea enim Hebraicus sermo est significans gladium quo hostis ille bacchatur. Quod autem dixit, in finem, consummatio saeculi datur intelligi: quando virtus diaboli omnipotenti illo gladio probatur interimi, de quo dixit in septimo psalmo: Nisi convertamini, gladium suum vibrabit , etc. Civitates autem dicit destructas, populos infideles ultima Domini Christi manifestatione convictos, quorum suae civitatis moenia, possidebat. Periit autem memoria eorum cum sonitu. Cum sonitu vero, cum clamore maximo dicit; quod fieri solet quando res prosperae gravissimo fine clauduntur, ut nec potestas eorum videatur remanere, nec nomen. Intuere quemadmodum in pulcherrim
Abbreviated transcription (Latin):
Increpasti gentes et periit ĩpi.
nomen corum delesti in et̾mĩ
et in scłm scłi. Hinc iam sacra¬
tissimus dñi sccls aduentus
exponitur. quando increpabũ¬
tur gentes increclule: et cdẏa¬
bolus cum machinationibus
suis penbit in etñum. Tunc eĩ
non temanebit en tempestuo¬
sa ꝑũsitas: quando erunt oĩa
domino p̾stante tranquilla.
Nam quis ulterius ĩ regno
dñi aut cibłum nominet aut
eius sequaces. cum dm̃cam ci¬
uitatem noc ad u̾sitas concu¬
ciat. nec ullus hostis inuadat:
um. quod nuilla etate: muulo¬
tempore fimetur. Et ne possis
aliqua ꝑmixtione confundi:
clictum ẽ seculi. iest huius qͦ
nunc utimur subsequio. Ist̾
enim sͥ redeundo succedit: et
temporib exemptis aunus
reuolutionib iteratur. illud
autem non ad initium redd¬
it. s sine aliqua mutatione.
iugit̾ ꝑseuerat. Qua ꝓpt̾ desi¬
nant heretici dicere aliquãdo
cibłum cum sequacibus suis
adgrãm posse teuocare. quãdo
sic euident᷑ audiunt eos ĩ eter¬

Expanded text:
Increpasti gentes, et periit impius: nomen eorum delesti in aeternum et in saeculum saeculi. Hinc jam sacratissimus Domini secundus adventus exponitur, quando increpabuntur gentes incredulae, et diabolus cum machinationibus suis peribit in aeternum. Tunc enim non remanebit ejus tempestuosa perversitas, quando erunt omnia, Domino praestante, tranquilla. Nam quis ulterius in regno Domini aut diabolum nominet, aut ejus sequaces, cum Dominicam civitatem nec adversitas concutiat, nec ullus hostis invadat? um, quod nulla 38 aetate, nultempore finietur. Et ne possit aliqua permixtione confundi, dictum est, saeculi, id est hujus quo nunc utimur subsequium. Istud enim sibi redeundo succedit, et temporibus exemptis, annuis revolutionibus iteratur; illud autem non ad initium redit, sed sine aliqua mutatione jugiter perseverat. Quapropter desinant haeretici dicere, aliquando diabolum cum sequacibus suis ad gratiam posse revocari, quando sic evidenter audiunt eos in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
et auo u̾su qui sequitur. cetri¬
butio pcc̃orum potent̾ exponi¬
tur. quia ꝓpria unisquisq mi¬
quitate corquetur. Infixas.
enim dicit gentes: que timo¬
dura uidentur ligamina:
choibere. Quod ad iudeos nõ
inꝑbe clicimus ꝑtinere. ut
ita sint malis suis affixi. quẽ¬
ad modum incruce clauis do¬
minum infigere decteu̾unt.
La queum uo occuitauerunt:
quantum ad eorum dicitur
notum. Dam xp̃o celatum ec̃
nii potuit: qui passionem su¬
am innumera denunciatioẽ
p̃dixit. Comphensꝰ ẽ pes eor.
Perseuerauit inmetaphora
quos captio nodosa constrin¬
git. Pes autem significat gͥs
animi: et desiderium prauum.
quod cos ambulare fecit adui¬
tum: sicut salomon inꝑũbiis
cdicit. Pedes corum inmautiã¬

Expanded text:
alio versu, qui sequitur, retributio peccatorum potenter exponitur: quia propria unusquisque iniquitate torquetur. Infixas enim dicit gentes, quae timodura videntur ligamina cohibere. Quod ad Judaeos non improbe dicimus pertinere, ut ita sint malis suis affixi, quemadmodum in cruce clavis Dominum infigere decreverunt. Laqueum vero occultaverunt, quantum ad eorum dicitur votum; nam Christo celatum esse nil potuit, qui passionem suam innumera denuntiatione praedixit. Comprehensus est per eorum. Perseveravit in metaphora quos captio nodosa constringit. Pes autem significat gressus animi, et desiderium pravum, quod eos ambulare facit ad vitium; sicut Salomon in Proverbiis dicit: Pedes eorum in ma
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti iuditium meum et
causam meam: sedes suꝑ thro¬
num qui uidicas equitate.
Cum duo ex diu̾sa parte con¬
fligunt: necesse ẽ unum offẽ¬
dere. cum alterum contigetit
obtinere. Pbata gͦ pphie cau¬
sa: odiũ fuisse constat aduersi.
quia non pot̾ãt psecutor plac̾ẽ:
cum docreuerit dominus eũ
qui impie p̃mebatur eripere.
S cum cdicit iudicium meũ
et causam meam: ꝓsperam gͥ
testatur fuisse ꝓlatam sentẽtiã.
Sic et nauigantes suum uẽ¬
tum licunt quando illis euẽ¬
tus ꝓspentatis amserit. Bedeo
suꝑ thronum domino dicitur
xp̃o. qui minc sedet a dext̾am
patris: unde uentuius ẽ iudica¬
re unios et mortuos. Sedes at
ꝓphetie uiitute p̃sens dictum
ẽ ꝑfuturo. Nam sessionem istã:
ad incarnationem dñi ptiñe
manifestum ẽ. que ad huc illo
tempore non uidebatur effec¬
ta. T̃hronum significat tribu¬
nal futura uidicui: in quo dñs
rĩx maiestatis sue honorabil
potestate sessinus ẽ. Inclicas
oquitatem. et hic temp p̃sens

Expanded text:
fecisti judicium meum et causam meam: sedes super thronum qui judicas aequitatem. Cum duo ex diversa parte confligunt, necesse est unum offendere, cum alterum contigerit obtinere. Probata ergo prophetae causa, odium fuisse constat adversi: quia non poterat persecutor placere, cum decreverit Dominus eum qui impie premebatur eripere. Sed cum dicit, judicium meum et causam meam, prosperam sibi testatur fuisse sententiam. Sic et navigantes suum ventum dicunt, quando illis eventus prosperitatis arriserit. Sedes super thronum: Domino dicitur Christo, qui nunc sedet ad dexteram Patris, unde venturus est judicare vivos et mortuos. Sedes autem, prophetiae virtute, praesens dictum est pro futuro. Nam sessionem istam ad incarnationem Domini pertinere manifestum est, quae adhuc illo tempore non videbatur effecta. Thronum significat tribunal futuri judicii, in quo Dominus Christus majestatis suae honorabili potestate sessurus est. Judicas aequitatem. Et hic tempus praesens
Abbreviated transcription (Latin):
mimicum meum retrorsum.
infirmabuntur et perient a
facie tua. Quannus multos
inmicos habuerit: tamen hic
modo saulem conuenient ad¬
ũtimus. Retrorsum enĩ dix̃.
quia non potuit obtinete qd̾
uoluit: s mag̃ quanto ille ne¬
quit̾ ꝑsequebatut. tanto iste
toletando impbum. iustior ap¬
parebat. Et cum prius inimi¬
ti: hic dicit infirmabuntur.
quia rex ꝑsecutor erat. qui uo¬
luntates suas multis sinłan¬
tib exere̾bat. Qua ꝓpt̃ cõgrue
dictum ẽ infirmabuntur: qr
dei uoluntate omnes ĩ efficaces
genalit̾ extiterunt. Et periẽt
a facie tua. Dum ergo adte
deuota mente confugio. mi¬
quus enim ante faciem. ⁊dẽ¬

Expanded text:
inimicum meum retrorsum, infirmabuntur et perient a facie tua. Quamvis multos inimicos habuerit, tamen hic modo Saulem convenienter advertimus. Retrorsum enim dixit, quia non potuit obtinere quod voluit; sed magis quanto ille nequiter persequebatur, tanto iste tolerando improbum justior apparebat. Et cum prius inimiri, hic dicit infirmabuntur: quia rex persecutor erat, qui voluntates suas multis famulantibus exerebat. Quapropter congrue dictum est infirmabuntur, quia Dei voluntate omnes inefficaces generaliter exstiterunt. Et perient a facie tua, dum ego ad te devota mente confugio. Iniquus enim ante faciem
Abbreviated transcription (Latin):
Onfitebor tibi do¬
mme in totocor¬
de meo. narrabo
omnia mirabi¬
lia
tua. In toto corde confitetut
dũm: qui nullis mundanis
cogitationib fluctuat. quod
ꝑfectorum eẽ non dubium ẽ.
qui et orignialis põci uitia. nĩ¬
et suggestiones ꝑũseꝰ sp̃uum
malorum. domino p̾stante
uicerunt. Sequitur. Harea¬
bo omnia mirabilia tua.
Quis rogo pot̾ omnia mira¬
bilia diuina narrare. que
cotidie incelo et int̾ra uirtꝰ
eius oꝑatur: S usus scrip¬
turarum ẽ ꝑsmodochen figu¬
ram. que significat a toto pat¬
tem dicere omnia: dum cõp¬
hendi nequeant uniũsa. S
ut de multis unum licere
uideamur. quid mirabiius
quam ꝓ salute humani gen¬
eris dm̃ inconfusibirit huma¬
natum. et qui hic iudicatus ẽ.
cata amara suauia sunt: sed
inte. ubi socurum gaudium:
semꝑ sumit augmientum.
Ph ẽ enim exultare. quam
letare. Exultare ẽ enim:. ani¬
mi et corporis maiori motu
iocundissima lib̾tate gaudẽ.
Grãs quoq se acturum pol¬
licetur altissimo: qui supra

Expanded text:
nfitebor tibi, Domine, in toto corde meo: narrabo omnia mirabilia tua. In toto corde confitetur Dominum, qui nullis mundanis cogitationibus fluctuat; quod perfectorum esse non dubium est, qui et originalis peccati vitia et suggestiones perversas spirituum malorum, Domino praestante, vicerunt. Sequitur, narrabo omnia mirabilia tua. Quis, rogo, potest omnia mirabilia divina narrare, quae quotidie in coelo et in terra virtus ejus operatur? Sed usus Scripturarum est per synecdochen figuram, quae significat a toto partem, dicere omnia, dum comprehendi nequeant universa. Sed ut de multis unum dicere videamur, quid mirabilius quam pro salute humani generis Deum inconfusibiliter humanatum, et qui hic judicatus est,cata amara suavia sunt; sed in te, ubi securum gaudium semper sumit augmentum. Plus est enim exsultare quam laetari. Exsultare est enim animi et corporis majore motu jucundissima libertate gaudere. Gratias quoque se acturum pollicetur Altissimo, qui supra
Abbreviated transcription (Latin):
Tiquando
in rauennati
urbe sollicitu¬
dinibus tig¬
nitatum. Es
turis sclaribꝰ
noxio sapore coclitis/ cum psal¬
terii celestis niarum mella gn¬
tassem: id quod solent desiderã¬
tes efficere. auidoͥs me ꝑscruta¬
tor inmeͥssi. ut clicta salutaria
suauiter inbibem. post amaris¬
simas actiones. S fimłiaris
inchoantibꝰ occurrit obscuritas.
que uaris ẽ intexta ꝑsonis. et
uelata parabolis. Hec inclc̃ĩs
mulatione p̃t̾itur. dum sepe
illud repperire solet ambiguũ.
quod magni sactamenti ges¬
tat archanum. Tunc ad augꝰ¬
tini facundissimi patris opi
natissimam lectionem cõfu¬
gi inqua tanta erat copia cõ¬
gesta dictorum: ut retineri
uix possit telectum. quod ab¬
unde uidetur expositum. Cre¬
do cum nimis auideos populoᷤᷤ
ecc̃asticis dapibꝰ explere cupit.
necessario fluenta tam mag¬
ne p̃dicationis emanauit: qͦ¬
cirta memor in firmitatis
mee. mare ip̃is quorũdam
psalmorum fontibus ꝓfusũ.

Expanded text:
iquando in Ravennati urbe sollicitudinibus dignitatum, et curis saecularibus noxio sapore conditis, cum Psalterii coelestis animarum mella gustassem, id quod solent desiderantes efficere, avidus me perscrutator immersi, ut dicta salutaria suaviter imbiberem post amarissimas actiones. Sed familiaris inchoantibus occurrit obscuritas, quae variis est intexta personis, et velata parabolis. Haec in dictis mulatione praeteritur, dum saepe illud reperiri solet ambiguum, quod magni sacramenti gestat arcanum. Tunc ad Augustini facundissimi Patris confugi opinatissimam lectionem, in qua tanta erat copia congesta dictorum, ut retineri vix possit relectum quod abunde videtur expositum. Credo, cum nimis avidos populos ecclesiasticis dapibus explere cupit, necessario fluenta tam magnae praedicationis emanavit. Quocirca memor infirmitatis meae, mare ipsius quorumdam psalmorum fontibus profusum
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum. Hunc considemꝰ
quem ad moclum celestis
philosophie uerus ordo pro¬
latus ẽ. ut primus psalmꝰ
ralem. idest substantiam hu¬
manitatis et deitatis. Ter¬
cius de resurrectione ip̃ius
loquens. inspectiuam quodũ¬
a modo contineat partem.
Que ratio. ꝑ omnes scriptas
diuinas decurrit. Inde et ysa¬
ach patriarcha. tres puteos fo¬
dit. demonstrans p̾cepta dñi
doctrine̾ triplice̾ continere.
Sic et sapientia monet: ut
describamus ea nob incorde
triplicit̾: et reliqua. Quas ꝑ¬
tes in subsequentib psalmis
faclle poters aut mixtas.
aut singillatim positas: etiã
non ammonitus lector ag¬
noscere. A nob̾ enim frequen¬
t ista non exigas: quibus no¬
uit̾ multa dicenda sunt. Hu¬
ius enim psalmi calculum.
ẽt sc̃a trinitas que licet natu¬
ram habeat inseparabilis u¬
nitatis: tribus tamen eam
manifestum ẽ constare pet¬
sonis. Explicit psalmus cer¬

Expanded text:
I, 15. Nunc consideremus quemadmodum coelestis philosophiae verus ordo prolatus est, ut primus psalmus ralem, id est substantiam humanitatis et deitatis; tertius de resurrectione ipsius loquens, inspectivam quodammodo contineat partem: quae ratio per omnes Scripturas divinas decurrit. Inde et Isaac patriarcha tres puteos fodit, demonstrans praecepta Domini doctrina triplici contineri. Sic et Sapientia monet ut describamus ea nobis in corde tripliciter, et reliqua. Quas partes in subsequentibus psalmis facile poteris, aut mixtas, aut sigillatim positas, etiam non admonitus lector agnoscere. A nobis enim frequenter ista non exigas, quibus noviter multa dicenda sunt. Hujus autem psalmi calculum edocet sancta Trinitas, quae licet naturam habeat inseparabilis unitatis, tribus tamen eam manifestum est constare personis. EXPOSITIO IN PSALMUM
Abbreviated transcription (Latin):
Conclusio psalmi.
Eatuis quidem psalmꝰ:
s maxiiam pagano¬
tuim destiuens prauitate.
que putat glam suꝑne ma¬
iestatis adhumilitatem nõ
pot̾ descendete. possiones in¬
sipientium. quorum sensus
inde confunditut. unde mũ¬
dus noscitur ẽẽ sbratus. sic

Expanded text:
salmi. Brevis quidem psalmus, sed maximam paganorum destruens pravitatem, quae putat gloriam supernae majestatis, ad humilitatem non potuisse descendere passionis. Insipientes, quorum sensus inde confunditur, unde mundus noscitur esse liberatus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sicut quibꝯdam uisum est: de¬
finiri talit̾ deus. Deus est
substantia incorporea: sĩplex
et in cõmutabilis. Hunc mẽ¬
bra definitionis istius: mi¬
nutusime ꝑquiramus. Nic̃
enim primum. ego aucẽ cõs¬
titutus sum rex abeo. S et
reges t̾rarum. constituut᷑
a domino. Addidit. Suꝑ syõ
montem sc̃m eius: p̃dicans p̃¬
ceptum dñi. Clecti sunt ⁊ ꝓphe.¬
dominus dixit ad me filius
meus es tudictus ẽ et filius
istł: sicut inexodo pharaoni
dicitur. Dixi tibi. dimitte fi
quod ꝑsonam unigeniti fuii
adhuc euident᷑ designare po¬
tuiss : additum ẽ autẽ: ego:
hoclie genui te. Quod nuui
alteri ꝓͥbatur ecdictum. s solꝰ
ille sine tempore genicus ẽ:
ꝑ quem creata sunt uniũsa.
Sic ista ueriloqͣ pulchertima¬
q defmitio: ad scolas suas tra¬
xit doctrinas scłares. dicens
eam substantialẽ: supra quã
genus poterat inueniri.

Expanded text:
sicut quibusdam visum est, desicut quibusdam visum est, definiri taliter Deus: Deus est substantia incorporea, simplex et incommutabilis. Nunc membra definitionis istius minutissime perquiramus. Dicit enim primum: Ego autem constitutus sum rex ab eo. Sed et reges terrarum constituuntur a Domino. Addidit, Super Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum Domini. Electi sunt eDominus dixit ad me, Filius meus es tu: dictus est et filius Israel, sicut in Exodo Pharaoni dicitur: Dixi tibi, Dimitte prirgo quod personam unigeniti Filii adhuc evidenter designare potuisset. Additum est autem: Ego hodie genui te, quod nulli alteri probatur edictum; sed solus ille sine tempore genitus est, per quem creata constant universa. Sic istam veriloquam pulcherrimamque definitionem ad scholas suas traxit doctrina saecularis, dicens eam substantialem, supra quam genus poterat inveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
excelsis: tanto melior angłis
effectus. quanto differentius
p̃illis nomen hereditauit.
Cui enini angłorum clixit
aliquando. filius meus es tu e¬
gohodie genuite : et cetera:
que de magnificentia dñi xp̃i
textus ille p̃loquitur. Qua ꝓpt̃
cessent uani loque disputatio¬
nes: et arriani dognatis ꝑfi-¬
dia coquiescat. Lyoc fides catho¬
lica. ħ sanitas mentis intellig̃.
ut unigenitus filius apatre
nec natuta. nec tempore debe¬
at nec potestate separi. Opere
u̾ba patris hominib uolũit
declarare quod ẽ. Non enim
pot̾at substancialit ꝑ genus
et differentias ad eius ꝓprium
ꝑuenire: qd magis creatutis ꝙͣ
creatori uidetur posse cõgruere.
Hani quem ad modum supͣ
eius naturam genus aliquod
non p̃ualet repperiri: cum ip̃m
ista diffinicio illi diffinitioni
que substancialis uecatur: q̃
pabitas lifferentias descẽdit
ad ꝓprium. Substancialis eĩ
ista dici non pot̾: qm̃ quid sit
dei substantia: millatenus pre¬
ualet comp̾hendi. Idot̃ tamẽ

Expanded text:
ior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit. Cui enim angelorum dixit aliquando: Filius meus es tu, ego hodie genui te ? et caetera, quae de magnificentia Domini Christi textus ille proloquitur. Quapropter cessent vaniloquae disputationes, et Ariani dogmatis perfidia conquiescat. Hoc fides catholica, hoc sanitas mentis intelligit, ut unigenitus Filius a Patre, nec natura, nec tempore debeat, nec potestate separari. Operus per verba Patris hominibus voluerit declarare quod est. Non enim poterat substantialiter per genus et differentias ad ejus proprium pervenire, quod magis creaturis quam Creatori videtur posse congruere. Nam quemadmodum supra ejus naturam genus aliquod praevalet reperiri, cum ipsumista definitio illi definitioni quae substantialis vocatur, quae per habitas differentias descendit ad proprium. Substantialis enim ista dici non potest, quoniam quid sit Dei substantia nullatenus praevalet comprehendi. Potest tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio: s simul que decernit
et facit. Et nota quod suꝑiꝰ
in hoc scło ad sustinendum
posuit nequando. infuturo
ũo ad uinclicancdum dixit
inbreui: ut modo omnipotẽ¬
tis dei decut pietas. cunc po
inclicio singuiorum bomin
mentaneo cliscussu simul oĩa
sicut fecit et iuclicabit. Be¬
ne autẽ clictum di ẽ cum ex¬
arserit: quia magne potẽtie
finis iue declaratur: supra
quem nulli aliquid sꝑare con¬
colitur. Beatiomnes qui
confidunt meum. Hecora
conclusio po multa dicere. ad

Expanded text:
operatio, sed simul quae decernit operatio, sed simul quae decernit et facit. Et nota quod superius in hoc saeculo ad sustinendum posuit, nequando: in futuro vero ad judicandum, dixit, in brevi; ut modo omnipotentis declaretur pietas, tunc pot judicio singulorum hominumenta eo discursu simul omnia, sicut fecit et judicat. Bene autem dictum est: Cum exarserit, quia jam magnae patientiae finis ille declaratur, supra quem nulli aliquid sperare conceditur. Beati omnes qui confidunt in eo. Decora conclusio, post multa dicere ad
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui beatos efficit. et
sc̃õs oꝑatur. Et iterum ne
hec exultatio neglegens red¬
deretur: addiclit cum tremo¬
re. ut utraq sociatam celestẽ
Magnificum u̾bum. app̃hen¬
dite discipimani: quasi muni¬
m̃ clipei contra noxia uitia ꝓ¬
futurum. Ucilitatem u̾o hulꝰ
xit clicendo. Hequando nas¬
catur dominus: et ꝑeatis de
uia iusta. Hequando dixit.
ꝓpt̃ pacientiam dñi que diu sꝯ¬
tinet excedentes. Et peatis
de uia iusta: idest aceleste te¬
ge xp̃o. qui uia ẽ recte ambu¬
lantium aduitam: dux eun¬
tium: iter adbeatituclinem
festinantium: sicut ip̃e clicit
in cuangelio. Ego sum uia
u̾itas. et uita. Uia ꝓpt̃ incat¬
nationem. ꝑ quam bomis ui¬
uendi p̃bet exemplum: ueri¬
tas ꝓpt̃ iuclicium. uita ꝓpter
incenclio facta. qui tunc ma¬
gis inardescit: quando pabu¬
lum consumptionis acceꝑit.
Inbreui enim clixit. qr cum
decreuerit uindicat. Heq eĩ
illis alia dispositio. alia ꝓbat᷑

Expanded text:
quippe qui beatos efficit, et quippe qui beatos efficit, et sanctos operatur. Et iterum, ne haec exsultatio negligens redderetur, addidit, cum tremore; ut utraque sociata coelestem Magnificum verbum, apprehendite disciplinam, quasi munimen clypei contra vitia noxia profuturum. Utilitatem vero equando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. Nequando dixit, propter patientiam Domini, quae diu sustinet excedentes. Et pereatis de via justa, id est a coelesti Rege Christo, qui Via est recte ambulantium ad vitam, Dux euntium, Iter ad beatitudinem festinantium; sicut ipse dicit in Evangelio: Ego sum via, veritas, et vita . Via, propter incarnationem, per quam bonis vivendi praebet exemplum, Veritas propter judicium; Vita propter incendio facta; quod tunc magis inardescit, quando pabulum consumptionis acceperit. In brevi enim dixit, quia cum decreverit vindicat. Neque enim illius alia dispositio, alia probatur
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ. Dicuntur teges et
quib priuata conclĩtio est.
sicut ait apls. Iam sine nobis
regnatis. et utinam regnare¬
tis: ut et nos uobcum regne¬
mus. erucdimini omnes qͥ¬
iudicatis t̾ram. E tudire do¬
cere ẽ. Nam et ip̃m nomen:
significat app̃hensam scientiã.
Rudis enim dicitur. nouus
idest ab ignorantia diuisus.
et indoctine sinibus colloca¬
tus. quod illis bene dicitur.
qui iam carnalia delicta do¬
muetunt. Ip̃i enim bene iu¬
clicant t̾ram: quando rep̃ssis
uitiis. corporibꝰ suis fauente
domino pcepta legis impoñt.
Terra autem dicta ẽ a terẽdo.
quod cõmeantium gressib
intimore. Breuis et plena
cõmonitio. qua deo domino.
amabili timore seruiatur.
Ham sicut remissa securitas
culpas ad mittit:.ta timor de¬
siderabilis delicta sempet ex¬
cluclit. Et ne seruitium dei
durissimum aut tristissimũ
forte putaretur: subiunxit.
Et exultate ei cum tremore.
Quia timor clñi nõ ad misse¬
riam: s ad gaucdium ducit.

Expanded text:
cesse est. Dicuntur reges et cesse est. Dicuntur reges et quibus privata conditio est, sicut ait Apostolus: Jam sine nobis regnatis, et utinam regnaretis, ut et nos vobiscum regnemus . Erudimini qui judicatis terram. Erudire, docere est; nam et ipsum nomen significat apprehensam scientiam: rudis enim dicitur novus. id est ab ignorantia divisus, et in doctrinae finibus collocatus. Quod illis bene dicitur, qui jam carnalia delicta domuerunt; ipsi enim bene judicant terram, quando repressis vitiis, corporibus suis, favente Domino, praecepta legis imponunt. 19 Terra autem dicta est a terendo, quod commeantium gressibuin timore. Brevis et plena commonitio, qua Domino Deo amabili timore servitur. Nam sicut remissa securitas culpas admittit, ita timor desiderabilis delicta semper excludit. Et ne servitium Dei durissimum aut tristissimum forte putaretur, subjunxit: Et exsultate ei cum tremore. Quia timor Domini non ad miseriam, sed ad gaudium ducit;
Abbreviated transcription (Latin):
figuli. quod mox ut ꝑcussum
fucrit: in partes minutissim̃s
clissipatur. Bene ergo poc̃or
uaso luteo comparatur. ut et
confractio eius facilis: et uita
lutea monstraretur. S cunc
in melius reformatur: quãdo
tis terribilibus patefactis:
humanum genus humilit᷑
obediat creatori. ubi oritur.
pulcherrimum de lbatinum
clicencli genus. ⁊uam cum ta¬
li sacramento uulgato obs¬
tupe facta fũint corda mor¬
talium: saluberrimus ac ne¬
cessarius suasor accedit. ut cũ
tunore et tremore ueto clño
seruiatur. ostendens ab utili
et honesto io quod in delb̾rati¬
onibꝰ plurimum ualet: expe¬
dire que dicta sunt. Utile ẽ
enim. neqͣndo irascatur cłñs
et ꝑeatis de uia iusta. honestũ:
beati omnes qui confidunt
meo. Sic delibatum clicen¬
di genus. ꝑfecta deceptatioẽ
completum est. Hunc ad
exponenda u̾ba redeamus.
R eges: dominatores debe¬
mus ad uertere uitiorum. qͥ
hec et intelligere possint: et
purpuratos reges ad uerti ne¬

Expanded text:
figuli, quod mox ut percussum figuli, quod mox ut percussum fuerit, in partes minutissimas dissipatur. Bene ergo peccator vasi luteo comparatur, ut et confractio ejus facilis, et vita lutea monstraretur. Sed tunc in melius reformatur quando intis terribilibus patefactis, humanum genus humiliter obediat Creatori. Ubi oritur pulcherrimum deliberativum dicendi genus. Nam cum tali sacramento vulgato obstupefacta fuerint corda mortalium, saluberrimus ac necessarius suasor accedit, ut cum timore ac tremore vero Domino serviatur, ostendens ab utili et honesto, id quod in deliberationibus plurimum valet, expedire quae dicta sunt. Utile est enim: Nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. Honestum: Beati omnes qui confidunt in eo. Sic deliberativum dicendi genus perfecta disceptatione completum est. Nunc ad exponenda verba redeamus. Reges, dominatores debemus advertere vitiorum, qui haec et intelligere possint, et purpuratos reges adverti ne
Abbreviated transcription (Latin):
ue utilitatis confringenda
atq ĩminuenda ꝑciꝑe. Sed
tespice primum qd̾ licit te¬
ges eos: ut potestatem tiran¬
nice dominationis auferret.
Illi enim teguntur qui ad sa¬
lutis dona ꝑueniunt. Uirga
uo. potestatis regalis signifi¬
catur. qua põcoribus correctio¬
nis sue uincdicta ꝓmutitur
fertea: non quia deus adul¬
tionem utitur uirga metal¬
lica: s duricia ferti tigori e¬
quitatis decent aptata est.
quid cum ista uirga faciat.
subsequent explanat. Hec
uirga ẽ que confringit ad
uitam. Hoc baculum: quod
continet in becilles. Loc scep¬
trum: qd de mortuis uiuos
facit. Uirga enim usu hu¬
mano clicta ẽ: quod ui sua
regat et uergere nõ sinat ĩ¬
nitentes. E t tãqͣm uas fi¬
guli confringes eos. Idest ꝑ
conũsionis studium conteres
in cis t̾renas cupiditates. et
ueteris hominis ceno smulẽ
uitam. Et respice in ip̃is cõ¬
parationibus: singulis uerb̾.
rerum causas decent̃ exp̃ssas.
Potestatem dñ dixit. ferteã
uirgam. Suꝑbos populos: uas

Expanded text:
vae utilitatis est confringenda atque imminuenda percipere. Sed respice primum quod dicit: Reges eos, ut potestatem tyrannicae dominationis auferret. Illi enim reguntur, qui ad salutis dona perveniunt. Virga vero potestas regalis significatur, qua peccatoribus correctionis suae vindicta promittitur. Ferrea, non quia Deus ad ultionem utitur virga metallica, sed duritia ferri, rigori aequitatis decenter aptata est. quid cum ista virga faciat, subsequenter explanat. Haec virga est, quae confringit ad vitam: hoc baculum, quod continet imbecilles: hoc sceptrum, quod de mortuis vivos facit. Virga enim usu humano dicta est, quod vi sua regat, et vergere non sinat innitentes. Et tanquam vas figuli confringes eos. Id est, per conversionis studium conteres in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis coeno similem vitam. Et respice in ipsis comparationibus, singulis verbis rerum causas decenter expressas. Potestatem Domini dixit virgam erream; superbos populos vas
Abbreviated transcription (Latin):
sis suꝑstitionibus. recõciliatꝰ
ẽ deo. Ham cum et hic dicit
possessionem tuam: naturã
humanitatis accepit. qua
semꝑ liuina posseclit. Ma¬
iestati enim ip̃ius: dari nõ
poterat quod habebat. Ter¬
minus autem dictufa ẽ ut
quidam uoluerunt: quod la¬
pis ip̃e a tribꝰ pedibus aliqͥd
minus habet. S t̾minos:
t̾re non ociose extimo transe¬
undum. Termini enim t̾re
sunt qui tellurem cingunt
atq concluclunt: ut nõ solũ
arida. uerum etiam totius a¬
eris circumiecta substantia.
et om̃ium creaturarũ signi¬
ficaretur integritas: sicut ⁊
ip̃e in euangelio sub breuita¬
te conclusit clicens. Uata est
michi om̃is potestas. incelo
et int̾ra. Et apłs. ut innoĩe

Expanded text:
sis superstitionibus, reconciliatus sis superstitionibus, reconciliatus est Deo. Nam cum et hic dicit, possessionem tuam, natura humanitatis accepit, quod semper divina possedit: majestati enim ipsius dari non poterat quod habebat. Terminus autem dictus est, ut quidam voluerunt quod lapis ipse a tribus pedibus aliquid minus habet. Sed terminos terrae non otiose aestimo transeundum. Termini enim terrae sunt qui tellurem cingunt atque concludunt, ut non solum arida, verum etiam totius aeris circumjecta substantia, et omnium creaturarum significaretur integritas; sicut et ipse in Evangelio sub brevitate conclusit, dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et i
Abbreviated transcription (Latin):
abitum dicitur formamq
seruilem: ex eo quod filius
ẽ uirginis. Q uicquid enim
intempore accepit xp̃c: sccłm¬
hominem quem nõ habebat
ad ͤ quisiuit. Hic enim iubet᷑
ut petat scd̾m naturam infe¬
riorem: et acceptã possideat.
Nam sccłm potenciam ũbi:
indiffecent᷑ omnia que ht
pat habet et filius. Hec illi
necesse ẽ petete: que simul
cognoscitur possidere. Gentes
autem significat nationes
toto orbe diuisas: quas dis-¬
tinctus ac separatus sanguis
amplectitur. Gens enim age
reditatem tuam. Naturam¬
in xp̃o ꝑfecte deitatis ostendit.
Ham ħ ip̃m quod ait tuam: ĩ¬
carnationem u̾bi ẽẽ demostrat.
ut nichil intelligatur ẽẽ liui¬
sum: quando una maiestate
omnia possidentur. sicut ipse
meuangelio dixit. Omnia
que habet pat̾ mea sunt: et
om̃ia patris mea sunt. Here¬
domino. quod mea potestate
libera dominetur. Et posses¬
sionem tuam terminos t̾re.
Hic manifestatur iinĩsas
gentes in xp̃i nomine credi¬
turas: ꝑ quem mundus explo¬

Expanded text:
habitum dicitur formamque servilem, ex eo quod filius est virginis; quidquid enim in tempore accepit Chrishominem ea quae non habebat acquirit. Hic enim jubetur ut petat secundum naturam inferiorem, et accepta possideat; nam secundum potentiam Verbi, indifferenter omnia quae habet Pater, habet et Filius; nec illi necesse est petere quae simul cognoscitur possidere. Gentes autem significat nationes toto orbe divisas, quas distinctas atque separatas sanguis amplectitur. ereditatem tuam, naturam perfectae deitatis ostendit. Nam hoc ipsum quod ait, tuam, incarnationem Verbi esse demonstrat, ut nihil intelligatur esse divisum, quando una majestate omnia possidentur; sicut ipse in Evangelio dicit: Omnia quae Pater habet, mea sunt, et omnia Patris mea sunt . Haeredomino, quod in ea potestate libera dominetur. Et possessionem tuam terminos terrae. Hic manifestatur universas gentes in Christi nomine credituras, per quem mundus, explo
Abbreviated transcription (Latin):
fine concluditur. Non ẽ enĩ
ibi fuit. neq erit: s semꝑ ma¬
net. semꝑ ẽ et quicquid dixe¬
ris illi. hoclie ẽ. sicut ingenesi
moysi p̃cepit: ut de ip̃o diceret.
uade in quit et dic filiis istł.
Ego sum qui sum: et qui est
misit me aduos. Qua ꝓptet
et̾nitatem suam: uoluit appel¬
lacione p̾sentis temporis in¬
dicari. Id̾ resens enim tẽpꝰ
quod ait hocdie: ꝓpt̃ ppetuitatẽ
positum scripturarum cliuinã¬
rum ꝓprium eẽ cognoscitur.
Genui te: natiuitatem illa
significat de qua p̾saias dicit.
Geñationem autem eius quis
enartabitur. Lumen ex lumi¬
ne. om̃ps de omnipotente. d̾s
uerus de deo u̾o: ex quo omna.
ꝑ quem omnia. in quo om̃ia:
de quo ad ebreos scubens ait

Expanded text:
fine concluditur. Non est enim fine concluditur. Non est enim ibi, fuit, neque, erit; sed semper manet, semper est; et quidquid dixeris, ille hodie est, sicut in Exodo Moysi praecepit ut de ipso diceret: Vade, inquit, et dic filiis Israel: Ego sum qui sum; et qui est misit me ad vos . Quapropter aeternitatem suam voluit appellatione praesentis temporis indicari. Praesens enim tempus, quod ait, hodie, pro perpetuitate poni, Scripturarum divinarum proprium esse cognoscitur. Genui te, nativitatem illam significat de qua Isaias dicit: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Lumen ex lumine, omnipotens de omnipotente, Deus verus de Deo vero: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia ; de quo ad Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
fuciris beneficiis głatur. Me¬
rito ergo syon ecc̃a dicitur.q
speculatio eius in illa contẽpla¬
tiua untute defigitur. suꝑ eam
gitur atq disponitur. Predicãs
p̃ceptum domini. Quod fecit
euangelium docens: ut p̃dica¬
tionem ꝓpħarum sua manifes¬
tatione compleret. Dominus
dixit adme filius meus estu:
ego hodie genui te. Dominu
significat patrem s et ip̃e do
dicturus ẽ. Dixit dominus
dño meo: sede a dextris meis.
Intendamus autẽ qd̃ posuit.
dixit ad me filius meus estu:
quod etiam ei dicturus erat po
baptismum. Hicẽ filius meus
dilectus: inquo michi bene cõ¬
placuit. Et ut xp̃m unam ꝑso¬
nam. idest ũbum carnem fac¬
tum ẽẽ sentires: adiecit. E go
hoclie genui te. Lyoc iam mͤ¬
chil habet cõmune cum cet̾is:
s totum ẽ ungeniti filii ꝓpri¬
um. qd ip̃m designare atq in¬
culcare rerum potuiss aucto¬
rem. Dicendo enim hodie: co¬
et̾nitatem sue maiestatis os¬
tendit. Lodie enim apd̃ de¬
um. nullo initio incipit: mullo

Expanded text:
ris beneficiis gloriatur. Merito ergo Sion Ecclesia dicitur, quia speculatio ejus in illa contemplativa virtute defigitur. Super eagitur atque disponitur. Praedicans praeceptum Domini. Quod fecit Evangelium docens, ut praedicationem prophetarum sua manifestatione compleret. Vers. 7. Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Dominum significat Pdicturus est: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis . Intendamus autem quod posuit: Dixit ad me, Filius meus es tu; quod etiam ei dicturus erat post baptismum: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Et ut Christum unam personam, id est Verbum carnem factum esse sentires, adjecit: Ego hodie genui te. Hoc jam nihil habet commune cum caeteris, sed totum est unigeniti Filii proprium, quod ipsum designare atque inculcare rerum potuisset auctorem. Dicendo enim, hodie, coaeternitatem suae majestatis ostendit. Hodie enim apud Deum nullo initio incipit, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
nus ex sua ꝑsona ꝓph̾a locutꝰ
ẽ. Hunc ꝑ figuram que grece
clicitur exalleͥge. latine ꝑmuta¬
tio: siba tefert dñi saluatoris.
qui se regem a patre constitu¬
quod etiam scriptum ẽ de ipso
in titulo passionis. Rex iude¬
orum. Ldoc nec pilatus deleri:
passus ẽ: qui eum uideis cruci tra-¬
didit afigendum ħetiam magi
inquirendo ꝓfessi sunt. ubi ẽ qui
natus ẽ tex iudeorum: sequitur.
Suꝑ syon montem scm̃ eius.
Nomen enim istud: multarũ
quidem rerum absolute. fecũdũ
ẽ. Modo enim significat ec̃ca.
modo ip̃m dñm saluatorem:. mͦ
ihtłm futuram. E t quia u̾bum
ħ frequent̃ iterandum ẽ: cõue¬
nit magis ut ꝑloca singula cõ¬
gruis sacisfactionibꝰ explicetur.
Syon hic ccc̃am debemus acciꝑe:
quam montem appellat. ꝓpt̃ emi¬
uentiam honoris: et firmitate
fidei. Syon enu ebrea lingna
dicitur specula. que competent᷑

Expanded text:
a locutus est; nunc per figuram, quae Craece dicitur exallage, Latine permutatio, verba refert Domini Salvatoris, qui se Regem a Patre constituuod etiam scriptum est de ipso in titulo passionis: Rex Judaeorum . Hoc nec Pilatus deleri passus est, qui eum Judaeis cruci tradidit affigendum. Hoc etiam Magi inquirendo professi sunt: Ubi est qui natus est Rex Judaeorum ? Sequitur, super Sion montem sanctum ejus. Nomen enim istud multarum quidem rerum absolute fecundum est. Modo enim significat Ecclesiam, modo ipsum Dominum Salvatorem, modo Jerusalem futuram. Et quia verbum hoc frequenter iterandum est, convenit magis ut per loca singula congruis satisfactionibus explicetur. Sion hic Ecclesiam debemus accipere, quam montem appellat propter eminentiam honoris et firmitatem fidei. Sion enim Hebraea lingua dicitur specula; quae competenter
Abbreviated transcription (Latin):
mane conuenit fragilitati.
Ut deleto quis tristis. depla¬
cato iracundus. de beniuolo
reddatut offensus. Tunc loq̃t᷑.
Illud tempus significat. cum
iudicare uenerit mundum.
Merito ergo ira et furor dici¬
tur. quando omnia pcc̃oribus
obstinatisiatis siuis meritis
acta redluntur. Ego autem
consticutus sum tex abeo: sr̃¬

Expanded text:
nae convenit fragilitati, nae convenit fragilitati, ut de laeto quis tristis, de placato iracundus, de benevolo reddatur offensus. Tunc loquetur, illud tempus significat, cum judicare venerit mundum. Merito ergo ira et furor dicitur, quando omnia peccatoribus obstinatis, suis meritis apta redduntur. Vers. 6. Ego autem constitutus sum rex ab eo s
Abbreviated transcription (Latin):
dominus nec penne ridet noc
nultu subsannat. s uirtute:
sua sp̃ualit̾ ꝑagit quecumq
disponit. Hoec figura grece:
dicitur metononna. latine
trans m̃atio. Quotiens intel¬
lectum rei dĩsis modis uer¬
bis alienis. ac translaticiis
indicamus. Inste igitur pro¬
pha iudeorum ꝑfidiam asse¬
rit irtidendam: qui falsos tes¬
tes contra u̾itatem adduc̾e
crucifige maluerunt. qui re¬
surrecturo omnipotenti xp̃o.
stulte sepulchti receptacula:
signauunt. Tante si quidem
ne irrisos tantum impios pu¬
caremus: nunc cos grauiter
cõmemorat arguendos. Ita
ũo et furoꝵ. similia sunt u̾ba:
p̾cedentibus. Ham deus ⁊ cũ
tranquillitate iudicat: et set¬
uata pietate conturbat. Hon
inmalos motu aliquos surgẽ¬
te candescens: s ab eis sue grẽ
momenta suspendens. Ita er¬
go dei uocatur: retributio pcc̃o¬
rum. Nam motus diumitas
beata non patitur: que semꝑ
cadem etͣna atq immobilis
ꝑseuetat. s ista conu̾sio. huma¬

Expanded text:
Dominus nec splene ridet, nec Dominus nec splene ridet, nec vultu subsannat; sed virtute sua spiritualiter peragit quaecunque disponit. Haec figura Graece dicitur metonymia, Latine transnominatio, quoties intellectum rei diversis modis, verbis alienis ac translatitiis indicamus. Juste igitur propheta Judaeorum perfidiam asserit irridendam, qui falsos testes contra veritatem adducere crucifigere maluerunt, qui resurrecturi omnipotentis Christi stulte sepulcri receptacula signaverunt. Tantae siquidem ne irridendos tantum impios putaremus, nunc eos graviter commemorat arguendos. Ira vero et furor similia sunt verba praecedentibus. Nam Deus et cum tranquillitate judicat, et servata pietate conturbat: non in malos motu aliquo surgente candescens, sed ab eis suae gratiae momenta suspendens. Ira ergo Dei vocatur retributio peccatorum; nam motus Divinitas beata non patitur, quae semper eadem, aeterna, atque immobilis perseverat. Sed ista conversio huma
Abbreviated transcription (Latin):
rumpamus uincula eorũ.
Uerba sunt ista dementium
iudeorum. Dicebant enim¬
uincula: que pociꝰ poc̃a solue¬
bant. Sic enim putauunt
se unicula ista clirumpere:
si iyceptorem legis et aplos¬
et apłos ip̃ius scelesta uolũ¬
qui sub numero plurali dñi re¬
gula ꝓbantur astringi. Et pro¬
iciamus a nob̾ iugum ip̃oꝵ.
Iumentorum insipientium
digna comparatione manser.
qui non picumt iugum. nisi
prius eius uincula dirumpe¬
tint: in totum uanissima uo¬
luntate decepti. Ham cum
iugum dñi saluatoris sit sua¬
ue et oͥmis leue: dominatio¬
nem eius grauissimam puta¬
uerunt. Ita quod eos contiñe
ac regẽ pot̾ãt.ħ infelicit̃ abice
festinabant. Qui habitat in
celis irridebit eos: et domimꝰ
subsannabit eos. Celos hic
scõs uiros significant: sicut
enartant glam del. Quos ap¬
tissime commemorandos ele¬
git: ut amplius impiorum
elationem maliciamq confũ¬
deret. Irtidebit et sub sanna¬
bit et his similia: ex nr̃o usu
accipienda sunt. Ceterum:

Expanded text:
rumpamus vincula eorum. Verba sunt ista dementium Judaeorum. Dicebant vincula, quae potius peccata solvebant. Sic enim putaverunt se vincula ista disrumpere, si in praeceptorem legis et apostolos ipsius scelesta volunqui sub numero plurali Domini regula probabantur astringi. Et projiciamus a nobis jugum ipsorum. In jumentorum insipientium digna sibi comparatione manserunt, qui non projiciunt jugum, nisi prius ejus vincula disruperint, in totum vanissima voluntate decepti. Nam cum jugum Domini Salvatoris sit suave, et onus ejus leve , dominationem ejus gravissimam putaverunt. Ita quod eos continere ac regere poterat, hoc infeliciter abjicere festinabant. Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Coelos hic viros sanctos significat, sicut enarrant gloriam Dei , quos aptissime commemorandos elegit, ut amplius impiorum elationem malitiamque confunderet. Irridebit et subsannabit, et his similia, ex nostro usu accipienda sunt. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
Astiterunt reges tr̃e: et prin¬
cipes comenerunt ĩ unum
eius. Astiterunt non p̃sentiã
significat: s uoluntatem. Hã
mpassione dñi cl̃i constat:
coram teges omnimodo nõ
fuisse. R eges autem t̃re. he¬
rodem uult intelligi. qui per¬
sequendo cdñm: necauit infã¬
tes. Alterum uo herodem.
nepotem eius. qui pontio pi¬
lato in saluatoris nece consẽ¬
sit. Merito ergo astitisse dci
sunt: qui sacrilegis mentib
consentientes. mio scelete
conuenerunt. Idrincipes at.
de phariseis dicit. Sermno eĩ
iste. inc̾dum reges. incdum
significat priores. ⁊ drinceps
enim dictus ẽ: quasi prima
capiens. Conuenetunt in
umum. inimam uoluntatẽ.
non inunum conuentum.
Nam dnĩsis conciliabulls.
ħ scelus leguntur fuisse ma¬
chinatum. S ut incellig̃es
in iuriam filii. ad patrẽ posse
tespice: utrumq posuit. ad¬

Expanded text:
Vers. 2. Astiterunt reges terrae, et prinVers. 2. Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum ejus. Astiterunt, non praesentiam significat, sed voluntatem. Nam passionem Domini constat coram regibus omnimodo non fuisse. Reges autem terrae Herodem vult intelligi, qui persequendo Dominum necavit infantes; alterum vero Herodem nepotem ejus, qui Pontio Pilato in Salvatoris nece consensit. Merito ergo astitisse dicti sunt, qui sacrilegis mentibus consentientes in uno scelere convenerunt. Principes autem de Pharisaeis dicit. Sermo enim iste interdum reges, interdum significat priores. Princeps enim dictus est quasi prima capiens. Convenerunt in unum, in unam voluntatem, non in unum conventum: nam diversis conciliabulis hoc scelus leguntur fuisse machinati. Sed ut intelligeres injuriam Filii Patrem posse respicere, utrumque posuit: ad
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi: quedam conforma¬
tio dictionis a comunione re¬
motaq̃ incerioribꝰ oculis ue¬
lud aliquid uultuosum semꝑ
offertur: quam traditione:
maiorum: ostentationem et
abitum possumus nũcupare.
Nas etiam pat̾ augustinus:
pulchertime int̾locutionum
modos annumerat. Hec illõ
nos moueat. cum apd̃ iudeos
ageretur: cur pluralit̾ gẽtes
et populi posici ẽẽ uideantur.
Legitur enim mactib apłoꝵ.¬
Conuenerunt enim uere ĩ
hac ciuitate ad u̾sus scm̃ filiu
tuum quem unxisti. herodes
et pylatus cum nationibus
et populis isił. Mectitati sũt
quoq mania: quia scripturas
diuinas sine fructu intelligẽ¬
tie frequent᷑ iterabant. Pro¬
phetatum ẽ enim mauimeris
locis de domino saluatore mes¬
siam ẽẽ uenturum. quem illi
maximo errore decepti: non
uenisse. s adhuc uenturum
ẽẽ conficlunt. Merito ergo ĩ¬
ania meditabantur: qui eiꝰ
aduentum stuctuosum noq̃¬
qͣm incelligere potuerunt.

Expanded text:
intelligi, quaedam conformaintelligi, quaedam conformatio dictionis a communione remota, quae interioribus oculis velut aliquid vultuosum semper offertur, quam traditione majorum ostentationem et habitum possumus nuncupare. Has etiam Pater Augustinus pulcherrime inter locutionum modos annumerat. Nec illud nos moveat, cum apud Judaeos ageretur, cur pluraliter gentes et populi positi esse videantur: legitur enim in Actibus apoConvenerunt enim vere in hac civitate adversus sanctum Filium tuum, quem unxisti, Herodes et Pilatus cum nationibus et populis Israel . Meditati sunt quoque inania, quia Scripturas divinas sine fructu intelligentiae frequenter iterabant. Prophetatum est enim in innumeris locis de Domino Salvatore Messiam esse venturum, quem illi maximo errore decepti non venisse, sed adhuc venturum esse confidunt. Merito ergo inania meditabantur qui ejus adventum fructuosum nequaquam intelligere potuerunt.