comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uissima ẽ. ad motũ aĩ ⁊ ad omnẽ impetũ dicẽ¬
di contencionẽ q lemora. Hanc em̃ . S. cesar
cami si inforo dicerẽ eodẽ audiente ⁊ disceptã¬
te te ꝙͣtã inͥ alacritatẽ pp R. cõcursꝰ afferret
Quis enĩ ciciꝰ ei regi nõ fau̾et/ cuiꝰ om̃e etatẽ
in ppͥ. R. bellis consumptã ẽẽ memini̾sset.
Spectarẽ curiã metuerer foꝵ celũ demq cõ
senatus beneficia in rege deiotaro recordarer
nullo inͦ mͥ deesse posset orõ. Que qm̃ angus¬
tiora parietes faciunt. accioq maxime cause
debilitatur oro loco tuũ cesar est qui ꝓ mltis
sepe dixisti quid mͥ nũc aĩ sit ad te ĩpm iefer¬
re Quo facilius tamĩ equitas tua cũ audiẽdi
diligencia muniat hanc ꝑturbacionẽ meam
S antẽꝙͣ de accusacione ip̃a dico de accusator
spe pauca dicã. Qui cũ uideantur n ingeio
neq usu n ex̾citatione reꝵ ualere tñ ad hac̃
cam̃ non sine aliqua sꝑe ⁊ cogitacione uenert

Expanded text:
ssima sunt, ad motum animi et ad omnem impetum dicendi contentionemque leviora. hanc enim, C. Caesar, causam si in foro dicerem eodem audiente et disceptante te, quantam mihi alacritatem populi Romani concursus adferret! quis enim civis ei regi non faveret cuius omnem aetatem in populi Romani bellis consumptam esse meminisset? spectarem curiam, intuerer forum, caelum denique senatus beneficia in regem Deiotarum recordarer, nullo modo mihi deesse posset oratio. quae quoniam angustiora parietes faciunt actioque maximae causae debilitatur loco, tuum est, Caesar, qui pro multis saepe dixisti, quid mihi nunc animi sit ad te ipsum referre, quo facilius cum aequitas tua tum audiendi diligentia minuat hanc perturbationem meam. sed ante quam de accusatione ipsa dico, de accusatorum spe pauca dicam; qui cum videantur neque ingenio neque usu atque exercitatione rerum valere, tamen ad hanc causam non sine aliqua spe et cogitatione venerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
natura. Sunc mͥ metũ minuit. Non eñ tieo
ꝙ tu de rege deiotaro. qui intelligo quid de cet̾is
uelis iudicare. Moueor eciã loa ip̃iũs insolen¬
cia ꝙ tantã cam̃ ꝙͣta nulla unꝙ̃ in disceptacõe
uersata est. dico nitra domesticos parietes dico
intra comuiẽtũ ⁊ eam frequenciã in qua oratoꝵ
studia uiti solent in tus oculis in tuo ore unl¬
tuq acquiesto te unũ intueor ad teunũ spec¬

Expanded text:
natura hunc mihi metum minuit. non enim tam natura hunc mihi metum minuit. non enim tam timeo quid tu de rege Deiotaro, quam intellego quid de te ceteros velis iudicare. moveor etiam loci ipsius insolentia, quod tantam causam quanta nulla umquam in disceptatione versata est dico intra domesticos parietes, dico extra conventum et eam frequentiam in qua oratorum studia niti solent: in tuis oculis, in tuo ore voltuque acquiesco, te unum intueor, ad te unum
Abbreviated transcription (Latin):
impulerit. ⁊ a legatoꝵ pedib abduxerit fugiti¬
uos autẽ dnm accusantes. ⁊ dim̃i absentẽ. ⁊ dinũ
amicissimũ nr̃e .i.p. cũ hos uidebam cũ berba au¬
diebam nõ tã afflictã regia condicionẽ dole¬
bam ꝙ̃ de fortunis cõmunib extimescebam.
Nã cũ more maioꝵ de seruo in dñũ nec de torm̃¬
tis quidẽ queri liceat in qua questione dolor eli¬
cere uerã uocẽ posset eciã ab muito exorsus est
seruus qui queni in eculeo appellare non posset
eũ accus est solutus Perturbat me G. cesar eciã
illud interdũ ꝙ tamẽ eũ tepenitꝰ recognoui tim̾e
desiuo. Re enĩ unquũ est sed tua sapĩa fit equis¬
siniũ Nam dicere apud eũ de facinore circa cuis
uitã conciliũ facinoris misse aignare cũ per se
ipm consideres graue est. Ilemo em̃ est qui sui¬
fire periculi iudex non sibi se equiorem ꝙͣ reo
prebeat. S tua cesar prestans singulares q

Expanded text:
impulerit, a legatorum pedibus abduxerit. fugitiimpulerit, a legatorum pedibus abduxerit. fugitivi autem dominum accusantis et dominum absentem et dominum amicissimum ndiebam, non tam adflictam regiam condicionem dolebam quam de fortunis communibus extimescebam. nam cum more maiorum de servo in dominum ne tormentis quidem quaeri liceat, in qua quaestione dolor elicere veram vocem possit etiam ab invito, exortus est servus qui, quem in eculeo appellare non posset, eum accuset solutus. perturbat me, C. Caesar, etiam illud interdum quod tamen, cum te penitus recognovi, timere desino: re enim iniquum est, sed tua sapientia fit aequissimum. nam dicere apud eum de facinore contra cuius vitam consilium facinoris inisse arguare, cum per se ipsum consideres, grave est; nemo enim fere est qui sui periculi iudex non sibi se aequiorem quam reo praebeat. sed tua, Caesar, praestans singularisque
Abbreviated transcription (Latin):
ui in ommĩbus caĩs geauiorib . G. cesar
iuicio dicendi cõmoueri soleam uehemenciꝰ
ꝙͣ uidetur uel usus ueletas mea postulare
bam in hac cã ita me multa perturbant ut ꝙͣ tũ
in ea fides scadii mͥ afferat ad salutẽ regis deiota¬
ri defendendã tm̃ mͥ facultatis timor decrahat
Pemiũ dicoꝙ capite fortunis q regis deiotari ꝙ¬
ipm si non iiquũ est in tuo dũ capat periculo. tam̃
est ita musitatũ regem reũ capitis eẽ. ut aute hoc tẽ¬
pus nõ sit auditũ. Deide eum regẽ quem ornare
anã cuncto cũ senatu solebã pro perpetius euꝰ in
fend̾e.⁊lccedit ut accusatoꝵ alt̾ius crudelitate al¬
teriꝰ indignitate perturber Crudelem castorẽ ne di¬
cã sceleratũ ⁊ impiũ qui nepos auũ in discrimen
capitis addux̾it adolescencieq sue terrorẽ induxi̾t
ei cuiꝰ senectutẽ tueri ⁊ tegere debebat cõmendacbẽ¬
q memitis etatis ab impietate ⁊ a scelere duxerit
ac in seruũ corruptũ p̃iiis ad accusandum dñm

Expanded text:
um in omnibus causis gravioribus, C. Caesar, initio dicendi commoveri soleam vehementius quam videtur vel usus vel aetas mea postulare, tum in hac causa ita multa me perturbant ut, quantum mea fides studi mihi adferat ad salutem regis Deiotari defendendam, tantum facultatis timor detrahat. primum dico pro capite fortunisque regis, quod ietsi non iniquum est in tuo dumtaxat periculo, tamen est ita inusitatum, regem reum capitis esse, ut ante hoc tempus non sit auditum. deinde eum regem quem ornare antea cuncto cum senatu solebam pro perpetuis eius infendere. accedit ut accusatorum alterius crudelitate, alterius indignitate conturber. crudelis Castor, ne dicam sceleratum et impium, qui nepos avum in capitis discrimen adduxerit adulescentiaeque suae terrorem intulerit ei cuius senectutem tueri et tegere debebat, commendationemque ineuntis aetatis ab impietate et ab scelere duxerit; avi servum corruptum praemiis ad accusandum dominum
Abbreviated transcription (Latin):
reges timuerũt uictore Retentũ uero atea con¬
firmatũ posteris eciã ss. tradituros esse confidõ.
Corpora uerosua pro salute regũ suoꝵ bni lega¬
ti regis tibi tradunt hieras ⁊ blesamnis ⁊ anti¬
est ad te missus Tum regum amicissumi tũ tͥ¬
tibi ecia ut spero probaci. Ea qu̾e de blesanno mĩ
quid ad rege cocra dignitatẽ tuã scripserit. hie¬
ras quid̃ om̃ez cami suscipit ⁊ cͥmĩb illis pro rege
se supponit ieũ. Memoriã tuã implorat. qua ua¬
les plurimũ. Negat unꝙͣ se ate indeiotari tetrar¬
chia pedem discessisse In primis finib tibi se p̃sto
fuisse dicit usq ad ultimos prosecutũ. Cum e bal¬
neo exisses tecũ fuisse cã illa munera inspexis¬
ses cenatus cũ in cubiculo recubuisses/ eandeq
assiduitatẽ se prebuisse post tridie. Qͣ obrẽ si quid
eoꝵ que obiecta sunt cogitatũ fit no recusat quin
ad facinus suĩ iudices. Quocirca Ecesar ueli
existimes hodierno die sentenciã tuã aut cum

Expanded text:
unt, retentum vero et a te confirmatum posteris etiam suis tradituros se esse confidunt. corpora sua pro salute regum suorum hi legati regii tradunt, Hieras et Blesamius et Antiest ad te missus, cum regum amicissimi, tum tibi etiam, ut spero, probati. exquire de Blesamio num quid ad regem contra dignitatem tuam scripserit. Hieras quidem causam omnem suscipit et criminibus illis pro rege se supponit reum. memoriam tuam implorat, qua vales plurimum; negat umquam se a te in Deiotari tetrarchia pedem discessisse; in primis finibus tibi praesto se fuisse dicit, usque ad ultimos prosecutum; cum e balneo exisses, tecum se fuisse, cum illa munera inspexisses cenatus, cum in cubiculo recubuisses; eandemque adsiduitatem tibi se praebuisse postridie. quam ob rem si quid eorum quae obiecta sunt cogitatum sit, non recusat quin id suum facinus iudices. Quocirca, C. Caesar, velim existimes hodierno die sententiam tuam aut cum
Abbreviated transcription (Latin):
bat a nertura datã cuiꝰ uoluptatis auide
libidines tam̾e et effrenate ad pociendũ ma¬
carentur. Hunc patrie proditiones huic reꝵ
pullicaꝵ eu̾siones huic cũ hostib clandesti¬
na colloquia nasti. Aullu demq scelus.
nullũ malũ esse facinus. ad ꝙ suscipiendũ
nõ libido uoluptatis impelleret scupra u̾o̾
et adult̾ĩa et om̃e tale flagitiũ nullis ex
citari illecebris alus iisi uoluptatis. Cũq
hoi sine natura siue quisds̃ nichil prabi¬
ac dono nichil tam mimicũ ꝙͣ uoluptate
Nec ein libidine duantem temperancie lo¬
cũ ẽẽ neq omino ini uoluptatis regno uir¬
tutem posse consistete. Quod quo magis
intelligi possit fing̾e̾ aio iubebat tanta
icitatũ aliquẽ uoluptate corporis quãta
percipi posset maxima. Nenuni censebat
fore dubiũ qui tã diu dũ ita gaudẽt nichil
agitare mẽte. nichił rõne. nichil cogitacõe
consequi posset. Quocuta nichil ẽẽ tã de¬
testobile tanqua pestiferũ ꝙͣ uoluptatem.

Expanded text:
bat a natura datam, cuius voluptatis avidae libidines temere et effrenate ad potiendum incitarentur. hinc patriae proditiones, hinc rerum publicarum eversiones, hinc cum hostibus clandestina colloquia nasci; nullum denique scelus, nullum malum facinus esse, ad quod suscipiendum non libido voluptatis impelleret; stupra vero et adulteria et omne tale flagitium citari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque homini siue natura siue quis deus nihinichil tam inimicum quam voluptatem, nec enim libidine dominante temperantie locum esse, neque omnino in voluptatis regno virtutem posse consistere. Quod quo magis intelligi posset, fingere animo iubebat tanta incitatum aliquem voluptate corporis, quanta percipi posset maxima; nemini censebat fore dubium quin tam diu dum ita gauderet nichil agitare mente, nichil ratione, nichil cogitatione consequi posset. Quocirca nichil esse tam detestabile tamque pestiferum quam voluptatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ciã uł tempoꝵ disciplinã. Curio ad focũ se¬
denti magnũ auri pondus samuntes cũ actu¬
lissent repudiati sunt. non em̃ habe̾ aurũ
ꝑare. Poterat ne tantꝰ ammꝰ effic̾e̾ nõ io¬
cundã senectute. Sed uemio ad agricolas ne
a me ip̃o recedam In agris erant tũc senato¬
res et idẽ senes. Biquide aranti .l. quicio
cuicinnato nũciatũ est eñ dictatore factũ
Cuiꝰ dictatoris iussu magr̃ equitũ .G. seru¬
lius ahala spuriũ meliũ regnũ appetente
occupatũ int̾ernt. Auilla in senatũ accerse¬
bantur ⁊ curius et ceteri senes. Ex quo qͥ
eos acc̾sebant uiatores nõĩati sunt. Nũ igr
hoꝵ senectꝰ miserabilis fuit qui se agra cul¬
tione oblectabant. Mea quide sm̃a hand nil¬

Expanded text:
tiam vel temporum disciplinam. curio ad focum setiam vel temporum disciplinam. curio ad focum sedenti magnum auri pondus Samnites cum attulissent, repudiati sunt; non enim aurum haberperare. poteratne tantus animus efficere non iucundam senectutem? sed venio ad agricolas, ne a me ipso recedam. in agris erant tum senatores, id est senes—si quidem aranti L. Quinctio Cincinnato nuntiatum est eum dictatorem esse factum, cuius dictatoris iussu magister equitum C. Servilius Ahala Sp. Maelium regnum appetentem occupatum interemit. A villa in senatum arcessebatur et Curius et ceteri senes, ex quo qui eos arcessebant viatores nominati sunt. num igitur horum senectus miserabilis fuit, qui se agri cultione oblectabant? mea quidem senten
Abbreviated transcription (Latin):
te loquar stercorandi. Dixi in eo libro que de
rebus rusticis scripsi de qua doccus esiodus
ne uerbũ quide fecerit cũ de cultura agri
stnberet. t homerus qui multis ut michi
uidetur ante scłis fuit lerta leuientẽ. deside¬
riũ q capiebat e filio colantẽ agrũ et euru
stercorantẽ facit/ Neonõ segetib solu ⁊ pra¬
tis ⁊ uineis et arbustis res rustice lete sũt
s ecĩam ortis et pomariis cũ pecudũ paseu¬
et apiũ ex agminib floꝵ om̃i uarietate Nec
tonsiciones modo delectant s eciã insiciones
quib nichil inuenit agri cultura solercius
Possum persequi per multa oblectamẽta rero
rusticaꝵ prouectus sum et senectꝰ est iratura¬
loquatior ne ab om̃ib eam intꝰ uidear uen¬
dicare. Ergo in hac uita.m. curius cũ de
excremu tempus etatis. Cuiꝰ ego quidem¬
uillã contemplans abest eñ no longe a me¬
admuirari satis possũ uł hois ipius continẽ¬

Expanded text:
te loquar stercorandi? dixi in eo libro, quem de te loquar stercorandi? dixi in eo libro, quem de rebus rusticis scripsi. De qua doctus Hesiodus ne verbum quidem fecit, cum de cultura agri scriberet. At Homerus, qui multis ut mihi videtur, ante saeculis fuit, Laertam lenientem desiderium, quod capiebat e filio, colentem agrum et eum stercorantem facit. nec vero segetibus solum et pratis et vineis et arbustis res rusticae laetae sunt, sed hortis etiam et pomariis, tum pecudum pastu, apium examinibus, florum omnium varietate. nec consitiones modo delectant, sed etiam insitiones, quibus nihil invenit agri cultura sollertius. possum persequi permulta oblectamenta rerum rusticaruloquacior, ne ab omnibus eam vitiis videar vindicare. ergo in hac vita M'. Curius, cum de extremum tempus aetatis. Cuius ego villam contemplans abest enim noadmirari satis non possum vel hominis ipsius continen
Abbreviated transcription (Latin):
lis ss quasi manib quicquid est nacta cõplecti¬
tur. Qua serpentẽ mulciplia lapsu ⁊ errati¬
coferco amputans cohercet ars agricolaꝵ
ne siluestat sarmentis ⁊ in om̃es partes
niuua fundatur. Itaq meunte uere in his
que relicta sunt existit tanquã ad articłos
sarmentor ea q̃ gemma dr aqua oriens u¬
na se oñdit q̃ ⁊ succo terre et calore solis
augestens primo per acerba gustu de inbua¬
tura dulcescit. uestitaq pãp̃inis nec modico
tempore caret ⁊ niiios defendit solis ar¬
dores. Qua quid p̃t tũ fructu lecius ẽẽ tum
aspectu pulchriꝰ. Cuiꝰ quide nõ utilitas me
solum ut ante dexi sed eciã autura natu¬
ra ipã delectat adminiculoꝵ ordines capi¬
tũ iugatio et religatio ⁊ propagatio uitud
sarmentoꝵ ea q̃ dixi alioꝵ amputatio auo¬
rũ mumissio quid eg̃o irigationes. quid fos¬
siones repastinationes agei referã quibus
fit multo terra fecundior. Quid de utilita¬

Expanded text:
lis suis quasi manibus quidquid est nacta complectilis suis quasi manibus quidquid est nacta complectitur, quam serpentem multiplici lapsu et erratico, ferro amputans coercet ars agricolarum, ne silvescat sarmentis et in omnis partis nimia fundatur. itaque ineunte vere in eis quae relicta sunt exsistit tamquam ad articulos sarmentorum ea quae gemma dicitur, a qua oriens uva se ostendit, quae et suco terrae et calore solis augescens primo est peracerba gustatu, dein maturata dulcescit vestitaque pampinis nec modico tepore caret et nimios solis defendit ardores. qua quid potest esse cum fructu laetius, tum aspectu pulchrius? cuius quidem non utilitas me solum, ut ante dixi, sed etiam cultura et natura ipsa delectat: adminiculorum ordines, capitum iugatio, religatio et propagatio vitium, sarmentorum ea, quam dixi, aliorum amputatio, aliorum immissio. quid ego irrigationes, quid fossiones agri repastinationesque proferam, quibus fit multo terra fecundior? quid de utilita
Abbreviated transcription (Latin):
cit noĩata ẽ deinde copefactid uapore et
compressum suo diffundit ⁊ elicit herbestente
ex eo uinditatem. Que iuxa fibris stirpium
sensim adolescit culmoq erecta geniculato ua¬
giuuis iam quasi pubestens meluditur. Equi¬
bus cũ emerserit fundit frugẽ spice ordine¬
ex instructa et contra amiũ ininoꝵ morsus
munitur uallo aristaro. Quod ego uitiũ ortꝰ
satus incremẽta cõmemore. Saciari delecta¬
tione non possum necmee senectutis requiem¬
obsequiũ oblectamentũq nostatis. Omitto
eciam uimi ip̃am ominz que generantur e
terra que efficit tantillo grano aut ex aci¬
no uiuaceo aut certaꝵ frugĩ aut stirpud
munitissimis seminib tantos crũcos rames¬
q prociret. malleoli plante sarmenta uites¬
et radices propagines nõne ea efficiunt ut
quadoꝵ eiꝰ cũ admiratione deleccent. uitis qui¬
dem que natura caduca est ⁊ insi fulta es
fertur ad terrã eandem ut se erigat clauicu¬

Expanded text:
cit nominata est; deinde tepefactum vapore et cit nominata est; deinde tepefactum vapore et compressu suo diffundit et elicit herbescentem ex eo viriditatem, quae nixa fibris stirpium sensim adolescit culmoque erecta geniculato vaginis iam quasi pubescens includitur; e quibus cum emersit, fundit frugem spici ordine structam et contra avium minorum morsus munitur vallo aristarum. quid ego vitium ortus satus incrementa commemorem? satiari delectatione non possum, ut meae senectutis requietem oblectamentumque noscatis. omitto enim vim ipsam omnium quae generantur e terra, quae ex fici tantulo grano aut ex acini vinaceo aut ex ceterarum frugum aut stirpium minutissimis seminibus tantos truncos ramosque procreet; malleoli plantae sarmenta viviradices propagines nonne efficiunt ut quemvis cum admiratione delectent? vitis quidem quae natura caduca est et, nisi fulta est, fertur ad terram, eadem, ut se erigat, clavicu
Abbreviated transcription (Latin):
dio exerceri indicendo uidebamꝰ eciam seuem.
Que sunt igr epulap aut ludoꝵ aut scortoꝵ
uoluptates cũ his uoluptatib comꝑande. At¬
qui hec quide scudia doctrine. Que quide pru¬
dentibus et bene istitutis parit̾ cum etate
crescunt et honestum illud solomis sit quod ait
u̾siculo quoda ut aute dixi senestere se mł¬
ta in dies addiscentem. Qua uoluntate amii¬
nulla certe maior ẽẽ p̃t. benio nuc ad uolupta¬
res agricolaꝵ quib ego incredibilit̾ delector q̃
nec ulla impediunt᷑ senectute ⁊ mͥ ad sapien¬
tis uitã proxime iidentur accedere. habent
enĩ ronem cũ terra q̃ nũquã recusat imperi¬
um. nec unquã sine usura redditisdaccepit.
sed alias minore plerũq maiore cũ fenore quã¬
quã me quide non fructus modo eciã ip̃ius t̾¬
re uis ac natura delectat. Que cũ gremo
mollito ac subacto sparsun accipit sem̃e. pri
id obsecatũ cohibet ex quo occatio q̃ hoc effi¬

Expanded text:
dio exerceri in dicendo videbamus etiam senem! dio exerceri in dicendo videbamus etiam senem! quae sunt igitur epularum aut ludorum aut scortorum voluptates cum his voluptatibus comparandae? atque haec quidem studia doctrinae, quae quidem prudentibus et bene institutis pariter cum aetate crescunt, ut honestum illud Solonis sit, quod ait versiculo quodam, ut ante dixi, senescere se multa in dies addiscentem, qua voluptate aninulla certe potest esse maior. venio nunc ad voluptates agricolarum, quibus ego incredibiliter delector, quae nec ulla impediuntur senectute et mihi ad sapientis vitam proxime videntur accedere. habent enim rationem cum terra, quae numquam recusat imperium nec umquam sine usura reddit quod accepit, sed alias minore, plerumque maiore cum faenore; quamquam me quidem non fructus modo, sed etiam ipsius terrae vis ac natura delectat. quae cum gremio mollito ac subacto sparsum semen excepit, primum id occaecatum cohibet, ex quo occatio quae hoc effi
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ iminiciciaꝵ cupiditatũ oũu secũ esse
pabulũ studii atq dactrine nichil est ociosa se¬
nectute iocundius. Mori iudebamꝰ in studio di
cui scipio. Quotiens illũ lux notu aliquid de¬
stribere ingressum. quociens nox opp̃ssit cũ
mane cepisset. Qua delectabant eũ defe¬
ctiones solis aut lune multo an nobis predi¬
cere. Quid in leuorib studus s tame acu¬
tis. Qua gaudebat bello punico menius. quã
truculentꝰ plantus quã spseu dolo. uidi eciã
señẽ luuũ qui cũ sex amus antequã ego na¬
tus sum fabula docuisset centone tutmanoq
consule usq ad adolescenciã meã processit eta¬
te. Quid de. p. lucini crassi et pontificii et cuu¬
lis uiris loquar studio. Aut de huiꝰ p. scipionis
qui his paucis dieb pontisex magnꝰ factus est
dmi nos omnes quos cõmemoraui his studiis
flagrantes senes uidimꝰ .M. u̾o cethegũ quẽ
recte suade medulla dixit eninus quanto stu¬

Expanded text:
tionum inimicitiarum, cupiditatum tionum inimicitiarum, cupiditatum pabulum studi atque doctrinae, nihil est otiosa senectute iucundius. videbamus in studio dimarem patris tui, Scipio. quotiens illum lux noctu aliquid describere ingressum, quotiens nox oppressit cum mane coepisset! quam delectabat eum defectiones solis et lunae multo ante nobis praedicere! quid in levioribus studiis, sed tamen acutis? quam gaudebat Bello suo Punico Naevius, quam Truculento Plautus, quam Pseudolo! vidi etiam senem Livium, qui, cum sex annis ante quam ego natus sum fabulam docuisset Centone Tuditanoque consulibus, usque ad adulescentiam meam processit aetate. quid de P. Licini Crassi et pontifici et civilis iuris studio loquar aut de huius P. Scipionis, qui his paucis diebus pontifex maximus factus est? atque eos omnis, quos commemoravi, his studiis flagrantis senes vidimus. M. vero Cethegum, quem recte suadae medullam dixit Ennius, quanto stu
Abbreviated transcription (Latin):
me possumus uario sermone producimꝰ. Et
no est uoluptatũ tanta quasi titillatio in se¬
nib credo sed ne desideratio quide. Nichil aut¬
ni senib ẽ molestum ꝙ nõ desideret. Bene
sophocles cũ ex eo quidem iam affecto etate
quereret ute̾ turne reb uen̾is dũ meliora
inquit. libent̾ uero istinc ut a dño agresti
ac furioso profugi. Cupidis eni taliũ rerũ
pletis iocundius est care̾ ꝙͣ frui quãquã nõ
caret is qui nõ desiderat. Ergo hoc non de¬
fcuitur parius reb ut diximꝰ . deuide hus
quib senectꝰ eciã si nõ habunde poterit nõ¬
omino caret. ut turpione abinuo magis de¬
lectatur que in prima cauea spectas delecta
tur ecid qui in ultuma. Sic adolestentia¬
magis ueluptates prop̃ intuens fortasse de¬
lectatur. Sed delectatur eciã senectus pro¬
cul eos aspiciens tantũ quantũ sit est. Cat
illa quanti sunt animũ delectant. tanquã
emeritis stipendus libidims ambitionis contẽ¬

Expanded text:
me possumus vario sermone producimus. At me possumus vario sermone producimus. At non est voluptatum tanta quasi titillatio in senibus. credo, sed ne desideratio quidem; nihil autem est molestum quod non desideres. bene Sophocles, cum ex eo quidam iam affecto aetate quaereret, utereturne rebus veneriis, di meliora! inquit; ego vero istinc sicut a domino agresti ac furioso profugi. cupidis enim rerum taliumexpletis iucundius est carere quam frui; quamquam non caret is, qui non desiderat; ergo hoc non defruitur rebus, ut diximus, deinde eis, quibus senectis delectatur qui in prima cavea spectat, delectatur tamen etiam qui in ultima, sic adulescentia voluptates propter intuens magis fortasse laetatur, sed delectatur etiam senectus, procul eas spectans, tantum quantum sat est. At illa quanti sunt, animum tamquam emeritis stipendiis libidinis ambitionis, conten
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ haberet coniuiũ nõiauerũt melius
ꝙͣ greci qui hoc idem tunc compotatione
tunc concenatione uocant ut qd in eo ge¬
n̾e minimũ est id maxime probare uidean¬
tur. Ego uero ꝓpt̾ sermonis delectationẽ tẽ¬
pestuns quoq conuiuiis delector nec cũ equa¬
magnã graciã que michi sermonis auidi¬
tatem aux̃ potionis et abi sustulit. Q s
que eciã ista delectant nec om̃ino bellum
indixisse iudear uoluptati cuiꝰ est fortasse
quide naturalis modus nõ intelligo ne istis
quidez ip̃is uoluptatib care̾ sensu senectutẽ
Me uero et magistia delectant a maioribus
instituta ⁊ is sermo qui more maioꝵ a sũmo¬
magro adibetur in poculo et pocula sicut ĩ sym¬
posio xenofontis est minima atq rorancia
et refrigeratio in estate. et uicissim aut
sol aut ignis hibernus. Quequidẽ eciam
u sabiis persequi soleo conuniũq uicinoꝵ
cotidie compleo ꝙ ad multã noctem ꝙͣ maxi¬

Expanded text:
nem haberet, convivium nominaverunt, melius nem haberet, convivium nominaverunt, melius quam Graeci, qui hoc idem tum compotationem, tum concenationem vocant, ut, quod in eo genere minimum est, id maxime probare videantur. ego vero propter sermonis delectationem tempestivis quoque conviviis delector, nec cum aequamagnam gratiam, quae mihi sermonis aviditatem auxit, potionis et cibi sustulit. quod si quem etiam ista delectant, ne omnino bellum indixisse videar voluptati, cuius est fortasse quidam naturalis modus, non intellego ne in istis quidem ipsis voluptatibus carere sensu senectutem. me vero et magisteria delectant a maioribus instituta et is sermo, qui more maiorum a summo adhibetur in poculo, et pocula, sicut in Symposio Xenophontis est, minuta atque rorantia, et refrigeratio aestate et vicissim aut sol aut ignis hibernus. quae quidem etiam in Sabinis persequi soleo conviviumque vicinorum cotidie compleo, quod ad multam noctem quam maxi
Abbreviated transcription (Latin):
cusis. Caret ergo eciam uiolencia ot crudi¬
tate ⁊ insoninus. S si aliquid dandũ est
arluptati qm̃ eius blandicis nõ facilius
obsistimꝰ diuine eñi plato esco maloꝵ ap¬
pelłat uoluptatẽ ꝙ ea iudelicet hominos
capiantur ut piscos quãquã ĩ moderatis¬
epulis caret senectꝰ modicis tr̃a cõuiuiis de¬
lectari p̃t.G. duelliũ .m. filiũ qui poenos das¬
puer, Delectabatur crebro funali ⁊ tibicine q̃
sibi nullo exemplo pͥuatꝰ sumpserat. Tan¬
cũ licencie Sabat głia. S quid ega alios ad
me ip̃m iam reuertar. Primũ huĩ semꝑ
sodales. Sodalitates aũt me questore consti¬
tute sunt sacris id eis magne matris accep¬
tis. Epulabar igr cũ sodalib omino modi¬
ce. Sed erat quide feruor etatis qua pro¬
grediente omna fuint in dies mitiora. Ne¬
te corporis magis ꝙͣ cetu amicoꝵ et ẜmo¬
nib metiebar. Mene em maiores accuba¬
tione epularem amicoꝵ q̃ uite cõuinctio¬

Expanded text:
culis. caret ergo etiam vinulentia et crudiculis. caret ergo etiam vinulentia et cruditate et insomniis. sed si aliquid dandum est voluptati, quoniam eius blanditiis non facile obsistimus, divine enim Plato escam malorum appellat voluptatem quod ea videlicet homines capiantur ut pisces, quamquam immoderatisepulis caret senectus, modicis tamen conviviis delectari potest. C. Duellium M. F., qui Poenos clasaepe videbam puer; delectabatur cereo funali et tibicine, quae sibi nullo exemplo privatus sumpserat: tantum licentiae dabat gloria. sed quid ego alios? ad me ipsum iam revertar. primum habui semper sodalis—sodalitates autem me quaestore constitutae sunt sacris Idaeis Magnae Matris acceptis—epulabar igitur cum sodalibus, omnino modice, sed erat quidam fervor aetatis, qua progrediente omnia fiunt in dies mitiora. netibus corporis magis quam coetu amicorum et sermonibus metiebar; bene enim maiores accubitionem epularem amicorum, quia vitae coniunctio
Abbreviated transcription (Latin):
rari solitum.G. fabriciũ quid cũ aput rege
pyrru legatus eẽt audisse a thessalo aue es̃
quendã athenis qui se sapiente profite̾tur
lumq dicere oĩa q faceremꝰ ad uoluptate
eẽ referenda. E uod ex eo audientes .m. cu¬
riũ ⁊ citũ corruncanũ optare solitos ut id
samuitil ip̃iq pyrio persuaderetur qͦ faci¬
lius unic possent cũ se uoluptatib dedissẽt
uix erat .m. curius cũ. p. decio qui qͥuino
aute eũ consulõ se pro re. p. quarto consu¬
latu deuouerat. Norat eude fabriciꝰ noue¬
rat corruncans. Nui cũ sua uita tũ ex e¬
ius quẽ dico publii decii sc̃o iudicabant ee
profecto aliquid natura pulchrũ atq pre¬
clarum ꝙ sua sponte peteretur ꝙq spreta
et contempta uoluptate optimus quisq
sequ̾etur. Oͦrsum igr tã multa de uolup¬
tate. Quia nõ modo uituꝑatio nulla sed
aciã suma laus senectꝰ est ꝙ ea uolupta¬
tes nullas magnope desiderat. caret e¬
pulis extructisq mensis et freꝙͣtib po¬

Expanded text:
rari solitum C. Fabricium quod, cum apud regem Pyrrhum legatus esset, audisset a Thessalo Cinea esse quendam Athenis qui se sapientem profiteretur, eumque dicere omnia quae faceremus ad voluptatem esse referenda. quod ex eo audientis M'. Curium et Ti. Coruncanium optare solitos ut id Samnitibus ipsique Pyrrho persuaderetur, quo facilius vinci possent cum se voluptatibus dedissent. vixerat M'. Curius cum P. Decio, qui quinquennio ante eum consulem se pro re publica quarto consulatu devoverat: norat eundem Fabricius, norat Coruncanius, qui cum ex sua vita tum ex eius quem dico Deci facto iudicabant esse profecto aliquid natura pulchrum atque praeclarum, quod sua sponte expeteretur quodque spreta et contempta voluptate optimus quisque sequeretur. quorsum igitur tam multa de voluptate? quia non modo vituperatio nulla, sed etiam summa laus senectutis est, quod ea voluptates nullas magno opere desiderat. caret epulis exstructisque mensis et frequentibus po
Abbreviated transcription (Latin):
quid gadib qui acognita regnauerat amio
quicquã indetur. in quo est aliquid extremũ
uin em̃ id aduenit tñ illud quod preteriit
effulxit iñ remanet ꝙ uirtute et recte fa¬
cis consecutus sis. hore quidẽ cadunt ⁊ di¬
es ⁊ menses et anm nec pret̾itũ tempus
temporis ad uiuendũ datur eo debet ẽẽ cõ¬
tentus. Neq eni histriomi ut placeat pagen¬
da est fabula Modo in quocid̃q fuint accu pro¬
betur nec sapienti usq ad plandite uiuen¬
dũ est. Breue eñ tempus etatis satis lon¬
gum est ad bene honeste q uiuendũ. Sin pro¬
cesseris longus nõ magis dolendũ est quã
agricole dolent preterita uerni temporis
suauitate estatem aucũpnũq uenisse. Uer
emi tanquã adolescentiã significat ostendicq
frugꝰ futuros reliqua aut tempora de me¬
tendis fructib et ꝑcipiendis accõmodata sũt
fructꝰ aut senectutis est ut sepe dixi ante¬
partoꝵ bonoꝵ.

Expanded text:
quidam Gadibus, qui octoginta regnaverat annos, quicquam videtur, in quo est aliquid extremum; cum enim id advenit, tum illud, quod praeteriit, effluxit; tantum remanet, quod virtute et recte factis consecutus sis. horae quidem cedunt et dies et menses et anni, nec praeteritum tempus temporis ad vivendum datur, eo debet esse contentus. neque enim histrioni, ut placeat, peragenda fabula est, modo in quocunque fuerit actu probetur; neque sapientibus usque ad plaudite veniendum est, breve enim tempus aetatis satis longum est ad bene honesteque vivendum; sin processerit longius, non magis dolendum est, quam agricolae dolent praeterita verni temporis suavitate aestatem autumnumque venisse. ver enim tamquam adulescentia significat ostenditque fructus futuros; reliqua autem tempora demetendis fructibus et percipiendis accommodata sunt. fructus autem senectutis est, ut saepe dixi, antepartorum bono
Abbreviated transcription (Latin):
nusquã ẽ senectus honorabilior. quine¬
qam memorie tradictum est q̃c athenis
ludis quid̃ in theatrũ gtandis natu
uenisset magno concessu locura ei nusquã da
tum asẜ aiuib. Cũ autẽ ad lacedemonios ac¬
cessisset qui legati cũ eent certo in loco con¬
sederent consurcexisse omes illi dicuntur et
sene sessum recepisse. Euib cũ a cuncto cõ¬
sessu plausus eet multir lex dacus dixisse ex
hus quendã athemenses scire que mcta eent
s fac̾e̾ nolle. Multa in nr̃o collegio preclara
tate precedit ita sine pͥncipatum terie

Expanded text:
nusquam est senectus honoratior. quin enusquam est senectus honoratior. quin etiam memoriae proditum est, cum Athenis ludis quidam in theatrum grandis natu nisset, magno consessu locum nusquam ei datum a suis civibus, cum autem ad Lacedaemonios accessisset, qui, legati cum essent, certo in loco considerant, consurrexisse omnes illi dicuntur et senem sessum recepisse; quibus cum a cuncto consessu plausus esset multiplex datus, dixisse ex eis quendam Atheniensis scire quae recta essent, sed facere nolle. multa in nostro collegio praeclara, aetate antecedit, ita sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
afuicano loquar ut eciã añ de maxio. M ͦ¬
rum nõ in siami solum s eciã inu̾itu ue¬
siꝰebat auctoritas ht senectꝰ honorata p̃¬
sertim tanta auctoritate ut ea pluris sit
ꝙͣ omnes adolestentie uoluptates. Sed in
oĩm orõne mementote eam me senectutẽ
iauart q̃ fũdamẽtis a dolestẽcie ꝯstiruta sit. Ex
efficitur id quod ego magno quondã cum
assensu oimi dixi miserani ẽe senectutẽ
que se orone doffenderet nõ eam eiec ru¬
ge repente auctoritatẽ accipe possunt
s honeste acta supior etas fructꝰ capit
auctoritatis eptrmos. Nec em̃ ipã sunt
honorabilia que undantur leuia atq com¬
munia. Salutari appeti. Deccedi. assurgi.
reduci. consurge. consului Que apud nos
et in aliis ciuitatib ut queq̃ optie mo¬
rata est ita diligen tisseme obseruantur.
lisandrũ l̾acodemomum muꝰ modo feci
mentionẽ dice aiunt solitũ lacedemone
ẽc̃ honestissimũ donualuũ̃ senectutis.
Rusquã omim rantũ tribuitut etati.

Expanded text:
de Maximo? quorum non in sententia solum, sed etiam in nutu residebat auctoritas. habet senectus, honorata praesertim, tantam auctoritatem, ut ea pluris sit quam omnes adulescentiae voluptates. sed in omni orationemementote eam me senectutem laudare, quae fundamentis adulescentiae constituta sit. ex quo efficitur id, quod ego magno quondam cum assensu omnium dixi, miseram esse senectutem quae se oratione defenderet. non cani nec rugae repente auctoritatem arripere possunt, sed honeste acta superior actas fructus capit auctoritatis extremos. haec enim ipsa sunt honorabilia, quae videntur levia atque communia—salutari appeti decedi assurgi deduci reduci consuli, quae et apud nos et in aliis civitatibus, ut quaeque optime morata est, ita diligentissime observantur. Lysandrum Lacedaemonium, cuius modo feci mentionem, dicere aiunt solitum Lacedaemonem esse honestissimum domicilium senectutis; nusquam enim tantum tribuitur aetati,
Abbreviated transcription (Latin):
bebat qmi sane his beata ẽe senectꝰ p̃t. mul¬
tas ad res ꝑutiles penophontis libri sunt
quos legite queso studiose ut facitis. Quã
copiose ab eo agri cultura laudatur in eo li¬
bro qui est de tuenda re familiari qui ycono¬
micus instribitur. Atq eciã ut intelligatis
nichil ei tam regale uideri ꝙͣ studiũ agri cole¬
di. Socrates in eo libro loquitur cũ eͥtubulo
cyrum ininorẽ persaꝵ Regem p̾stantẽ ingẽio
acq imperi głia ã lisander et proceritates

Expanded text:
bebit, quoniam sine eis beata esse senectus potest. mulbebit, quoniam sine eis beata esse senectus potest. multas ad res perutiles Xenophontis libri sunt, quos legite, quaeso, studiose, ut facitis. quam copiose ab eo agri cultura laudatur in eo libro, qui est de tuenda re familiari, qui Oeconomicus inscribitur! atque ut intellegatis nihil ei tam regale videri quam studium agri colendi, Socrates in eo libro loquitur cum Critobulo Cyrum minorem, Persarum regem, praestantem ingenio atque imperi gloria,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ desiderant ia graciã iam cũ uolup¬
tate redeamꝰ. Semꝑ em̃ bom assiduq dñi
referta cella uinaria olearia eciã penaria
est, uillaqz tota locuples est. habundat por¬
co yedo. agno. gallma. lage. caseo. melle.
ain ortũ ip̃i agricole succidiã alterã appel¬
laut. Condiciora sacit li suꝑuacanei eciã
oꝑis aucupiũ uenacio. Quid de pratorũ
uiriditare aut arboꝵ ordinb aut uineaꝵ
aliuetoro ue sp̃e pulchra dicam breuit̾ pre¬
dicam.Agro bane culto nichil p̃t ẽẽ nec u¬
su uberius uec spẽ ornatius. Ad quẽ fruen¬
dum nõ mo nõ retardat uerũ eciã inuitat
atq allectat senectꝰ. Ubi em̃ p̃t illa etas eq̃¬
atq calest̾e̾ uł a p̾catione melius ꝙͣ iqui aut
uicissim umbris aquis ne refrigerari salu¬
brius. Sibi habeant arma gͥ. sibi equos. si¬
bi hastas. sibi clauã et pila sibi uacationes
atq cursus nobis semb exlusionib multis.
talos relinquat et tesseras. Id ip̃mi utrũ iu¬

Expanded text:
quidam desiderant, in gratiam iam cum voluptate redeamus. Semper enim boni assiduique domini referta cella vinaria, olearia, etiam penaria est, villaque tota locuples est, abundat porco haedo agno gallina, lacte caseo melle. iam hortum ipsi agricolae succidiam alteram appellant. conditiora facit haec supervacaneis etiam operis aucupium atque venatio. quid de pratorum viriditate aut arborum ordinibus aut vinearum olivetorumve specie plura dicam? brevi praecidam. agro bene culto nihil potest esse nec usu uberius nec specie ornatius, ad quem fruendum non modo non retardat, verum etiam invitat atque allectat senectus. ubi enim potest illa aetas aut calescere vel apricatione melius vel igni, aut vicissim umbris aquisve refrigerari salubrius? sibi habeant igitur arma, sibi equos, sibi hastas, sibi clavam et pilam, sibi natationes atque cursus; nobis senibus ex lusionibus multis talos relinquant et tesseras; id ipsum ut lu
Abbreviated transcription (Latin):
accideret meliꝰ ⁊ prudentius uiuen̾t mens eĩ
et rõ et consiluiz est in sembz qui si nulli fu¬
issent. nulle omino cuutates fuissent. Sed
redeo ad morte nupendentẽ. Quid em̃̃ est
crime istud senectutis cũ id uideatis cũ ado¬
lestentia ẽẽ cõmune. Sensi ego in optimo
filio tñ in expectatis ad amplissima dignita¬
tem fr̃ĩb tuis o scipio mortem omi etati ẽe
cõnnẽ. At sperat adolestens dui se uicturũ
ꝙ sperat idem senex nõ pt insipient̾ sperat.
Quid eni stultiꝰ ꝙͣ incerta pro certis habere. fal¬
sa proueris. At senex ne quid speret quida
quidem in bonis uita dui da em supniũ tem

Expanded text:
accideret, melius et prudentius viveretur. mens enim accideret, melius et prudentius viveretur. mens enim et ratio et consilium in senibus est, qui si nulli fuissent, nullae omnino civitates fuissent. sed redeo ad mortem impendentem. quod est istud crimen senectutis, cum id ei videatis cum adulescentia esse commune? sensi ego in optimo filio, tu in exspectatis ad amplissimam dignitatem fratribus, Scipio, mortem omni aetati esse communem. At sperat adulescens diu se victurum, quod sperare idem senex non potest. insipienter sperat; quid enim stultius quam incerta pro certis habere, falsa pro veris? At senex ne quod speret quidem quid est in homini
Abbreviated transcription (Latin):
ta instena melligi pt̃ ex his frĩb qui ma¬
delphis sunt quanto in altero duritas, in
Seueritatẽ in senectute probo ⁊ eã sicut aliã
modicã acerbitatem nullo modo. Auaricia uo
uarta restat cã que maxiẽ auge̾ atq sol¬
licitã habere nr̃am etatẽ iudetur. A ppĩ¬
quatio mortis que certe a senectute nõ longe
pt̃ abeẽ. O miserũ sene qui mortẽ cõtempnã¬
dam ẽẽ in tã longa etate nõ iiderit q̃ aut
plane negligenda ẽ si omino extinguit ani¬
mũ. aut eciã optanda si aliquo eum deducit
ubi sit futurus et̾uus. At qui t̾cium certe
rachil inueniri p̃t. Quid igr tumea si aut
nõ miser post mortẽ aut beatꝰ eciã futurus
sum. Quaquã quis est eciã tã stultꝰ quãuis
sit adolestens. cui sit exploratũ se ad uespe¬
rum ẽẽ iicertũ/ quieciã etailla multoplures
ꝙͣ nõ casus mortis ht faciliꝰ in morbos inci¬
dunt adolestentes. grauiꝰ egrotant cristiꝰ curã¬
tur. ita ꝙ pauci ueniũt ad senectutẽ/ Ꝙ in ita

Expanded text:
te intellegi potest ex his fratribus, qui in Adelphis sunt. Quanta in altero diritas, in severitatem in senectute probo, sed eam, sicut alia, modicam; acerbitatem nullo modo; avaritia vero uarta restat causa, quae maxime angere atque sollicitam habere nostram aetatem videtur, appropinquatio mortis, quae certe a senectute non potest esse longe. O miserum senem, qui mortem contemnendam esse in tam longa aetate non viderit! quae aut plane neglegenda est, si omnino exstinguit animum, aut etiam optanda, si aliquo eum deducit ubi sit futurus aeternus. atqui tertium certe nihil inveniri potest. quid igitur timeam, si aut non miser post mortem, aut beatus etiam futurus sum? quamquam quis est tam stultus, quamvis sit adulescens, cui sit exploratum se ad vesperum esse victurum? quin etiam aetas illa multo pluris quam nostra casus mortis habet: facilius in morbos incidunt adulescentes, gravius aegrotant, tristius curantur. itaque pauci veniunt ad senectutem; quod ni ita
Abbreviated transcription (Latin):
laborib q biuenti nõ intelligo quomo nel¬
quando obrepat senectꝰ. Ira sensim sine sen¬
su etas seuescit nec subito frangitur s diu¬
turntate extinguitur
Equitur tercia uituperatio senectutis
clarũ munꝰ ecatis. Si quid id aufert a no¬
bis quod est in adolestentia iuciosissimũ.
Accipite enĩ optimi adolescentes et precla¬

Expanded text:
laboribusque viventi non intellegitur quando obrepat senectus: ita sensim sine sensu aetas senescit nec subito frangitur, sed diuturnitate exstinguitur. sequitur tertia vituperatio senectutis, clarum munus aetatis, si quidem id aufert a nobis, qAccipite enim, optimi adolescentes, vetere
Abbreviated transcription (Latin):
etas extrema hos beatior ꝙͣ media ꝙ auctorira¬
tis habebat plus laboris minus.Apex est
aũt senectutis auctoritas. Euanta fuit in
l. celio metelło. Quanta in ottilio calatino
in que illud eulogiũ unicũ plurime consenti¬
unt gentes᷑ ppłi primariũ fuisso uirũ. Notu
totũ est cariñe incisum in sepulchro. Iure
igr̃ grauis aꝰ de laudib om̃i ẽẽt fama co¬
senciens Quẽ iirũ nuꝑ .p. crassũ pontifi

Expanded text:
us extrema aetas hoc beatior quam media, quod auctoritaus extrema aetas hoc beatior quam media, quod auctoritatis habebat plus, laboris minus. apex est autem senectutis auctoritas. quanta fuit in L. Caecilio Metello, quanta in A. Atilio Calatino! in quem illud elogium: hunc unum plurimae consentiunt gentes populi primarium fuisse virum. notum est totum carmen incisum in sepulcro. iure igitur gravis, cuius de laudibus omnium esset fama consentiens. quem virum nuper P. Crassum, pontif
Abbreviated transcription (Latin):
se nõ modo diligenciã sed eciã solertiã eius a
quo eent illa diisa atq descripta. ⁊ cyrur
respondisse. It qui ego ista sum omiat dinie¬
sus mei sunt ordines mea descriptio multe e¬
ciã istaꝵ arboꝵ mea manu sunt sate. Tum
lisandrum intuentẽ purpurã eius et intorẽ
corporis ornatum q persicũ multo auro mł¬
tis q gẽnus dixisse. Recta uero te cyre beatũ
ferunt qũi uirtuti tue fortuna cõuincta est
Hac igr̃ frui fortuna licet semib nec etas im¬
pedit quonimꝰ et coteraꝵ rerĩ et in pͥmis a¬
gri colendi studia teneamus usq ad ultinud
tempꝰ senectutis .m. quidẽ ualeriũ corumũ ac¬
cepimus ad centesimũ amiũ ꝑuixisse cũ ẽẽt
acta iam etate in agris eosq colere. Cuiꝰ int̾
primũ ⁊ septimũ consulatum sex ⁊ quadra¬
guita anni int̾fuerant. Ita quatum spacium
etatis maiores nr̃r ad senectutis iniciũ ẽẽ uolu¬
erunt. tantꝰ illis cursor benoꝵ fuit. Etq huiꝰ¬

Expanded text:
do diligentiam sed etiam sollertiam eius a quo essent illa dimensa atque discripta; et Cyrum respondisse: atqui ego ista sum omnia dimensus, mei sunt ordines, mea discriptio; multae etiam istarum arborum mea manu sunt satae. tum Lysandrum, intuentem purpuram eius et nitorem corporis ornatumque Persicum multo auro multisque gemmis, dixisse: recte vero te, Cyre, beatum ferunt, quoniam virtuti tuae fortuna coniuncta est! hac igitur fortuna frui licet senibus, nec aetas impedit quo minus et ceterarum rerum et in primis agri colendi studia teneamus usque ad ultimum tempus senectutis. M. quidem Valerium Corvinum accepimus ad centesimum annum perduxisse, cum esset acta iam aetate in agris eosque coleret, cuius inter primum et sextum consulatum sex et quadraginta anni interfuerunt. ita quantum spatium aetatis maiores ad senectutis initium esse voluerunt, tantus illi cursus honorum fuit; atque hui
Abbreviated transcription (Latin):
ponuntur. Que sunt igitur uoluptates cor¬
porũ cũ auctoritatis p̃miis comꝑande quib
qui splendide usi sunt hurai iudentur fabu¬
lam etatis ꝑegisse. nec tanqua in m̾citati hi¬
seriones in extremo auctu corruisse. At sũt
morosi ⁊ auxii et iracundi et difficiles se¬
nes. Si querimꝰ eciam auari. S ħ morũ
uicia sunt nõ senectutis. At morositas ta¬
me et ea uicia qua dixi habent anquid ex¬
cusatioris. nõ illius quid iuste s que pro¬
bari posse uideatur. Contempi so putant
despici. illudi. preterea in fragili corpore
odiosa eipis offensio ẽ/ Que tñ dulciora sũt¬

Expanded text:
eponuntur. quae sunt igitur voluptates corporis cum auctoritatis praemiis comparandae? quibus qui splendide usi sunt, ei mihi videntur fabulam aetatis peregisse nec tamquam inexercitati histriones in extremo actu corruisse. At sunt morosi et anxii et iracundi et difficiles senes. si quaerimus, etiam avari; sed haec morum vitia sunt, non senectutis. ac morositas tamen et ea vitia, quae dixi, habent aliquid excusationis, non illius quidem iustae, sed quae probari posse videatur: contemni se putant, despici, illudi; praeterea in fragili corpore odiosa omnis offensio est; quae tamen omnia du
Abbreviated transcription (Latin):
sa a maiorib natu accopisse dicebat cũ qͥd
ei sermoni int̾fuisset plato atheniensis que
trrentum uenisse .l. carallo apio clandio
consulib reꝑio. Ersus hoc ut intelligetis
si uoluptate aspernari rõne ⁊ sapiã non
Impedit eni conciliũ uoluptas rõni enimica
est. ac mentis ut ita dicam ꝑstringit ocłos
Neq ħt uellum cũ uirtute comi̾cud Iinuitꝰ
feci ut fortissimi uini titi flaminei frm̃ 6.
flamimiũ e senatu eicerem .uii. anius pꝰ
quã consul fuisset sed notandã prtaui libi¬
dme. Ille ẽni cũ ẽõt consul in gallia exor¬
tatus nni cõuino a scorto ẽ ut securi feri¬
ret aliquẽ aor qui in oiculis fuissent
dampniati rei capitalis. Hic tito fr̃e suo
censore qui propumꝰ ante me fuerat e¬
lapsus est. Myrchi uero ⁊ flaco neutiquã
probari potuit tam flagitiosa ⁊ tã ꝑdita
dedecus. Sepe ea audiui a maiorib natu qͥ

Expanded text:
se a maioribus natu accepisse dicebat, cum quidem ei sermoni interfuisset Plato Atheniensis, quem Tarentum venisse L. Camillo Ap. Claudio consulibus reperio. quorsus hoc? ut intellegeretis, si voluptatem aspernari ratione et sapientia non impedit enim consilium voluptas, rationi inimica est, mentis ut ita dicam praestringit oculos, nec habet ullum cum virtute commercium. invitus feci ut fortissimi viri T. Flaminini fratrem L. Flamininum e senatu eicerem septem annis post quam consul fuisset, sed notandam putavi libidinem. ille enim cum esset consul in Gallia exoratus in convivio a scorto est ut securi feriret aliquem eorum qui in vinculis essent, damnati rei capitalis. hic Tito fratre suo censore, qui proximus ante me fuerat, elapsus est, mihi vero et Flacco neutiquam probari potuit tam flagitiosa et tam perdita dedecus. saepe audivi e mai
Abbreviated transcription (Latin):
legendis in memoriã redeo mortuoꝵ. Necnon
quaqua sene audiui oblitũ quo loco thesaurũ
obruisset. Oima que curent memmerunt ua¬
dimonia constituta quid sibi cui ip̃i debeat. ccͥo
iuris cõsulti. quid pontifices. quid augures. qͥd
pħi senes quã multa memierũt. magna in¬
gemia senib. Modo ꝑmaneat studiũ et industͥa
ma senectute traiedias fecit ꝓpter quod studiũ
cũ rem famuliare neglig̾e iuderetur a filiis
in iudiciũ uocatꝰ est ut ꝙͣ admodũ int more
male re gerentib patrib bona interdici so¬
lent sic illum quasi desipientẽ are familia¬
ni remouerẽt iudices. Tum seuero dr eã fa¬
bulam qua in manib hẽbat et proxiẽ scrip¬
serat ad edipumi coloneum recitasse iudicib
quesisse ꝙ nũ illud carmẽ desipientis iideret
Quo recitato sentenciis iudicũ est liberatus

Expanded text:
legendis in memoriam redeo mortuorum. nec vero legendis in memoriam redeo mortuorum. nec vero quemquam senem audivi oblitum, quo loco thesaurum obruisset. omnia quae curant meminerunt, vadimonia constituta, quis sibi, cui ipsi debeant. quid iuris consulti, quid pontifices, quid augures, quid philosophi senes? quam multa meminerunt! manent ingenia senibus, modo permaneat studium et industriamam senectutem tragoedias fecit; quod propter studium cum rem neglegere familiarem videretur, a filiis in iudicium vocatus est, ut, quem ad modum nostro more male rem gerentibus patribus bonis interdici solet, sic illum quasi desipientem a re familiari removerent iudices. tum senex dicitur eam fabulam quam in manibus habebat et proxime scripserat, Oedipum Coloneum, recitasse iudicibus quaesisseque num illud carmen desipientis videretur, quo recitato sententiis iudicum est liberatus.