comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis inimicotuo. hoc .ẽ. quod audisti ab
ipso dño: Diligite inimicos ur̃os :
Si autem facias &diligas inimicũ tuũ
&ores proeo: ibi mandabit dñs bene¬
dictionem suam: IBI HABE¬
BISUTTAM IN SACCULŨ:
Id ẽ. in aeternum: Multi enĩ aman¬
tes uitam istam: maledicunt in imicis
suis: Pro quare: Nisi proista uita:
nisi procommodis saecularibus. ubi
te angustauit in imicustuus ut cogaris
maledicere ixteme angustatus es: mi¬
gie. habita incaelo: Quomodo inqui¬
es habito in caelo: homo carne indutus
carne deditus: Corde prcecede : ut¬
prosequaris corpore : Noli surdus au¬
angustauit in caelo. Et ideo benesȩ¬
quitur alius psalmus: ECCENV¬
NCBENENI CITE DÑM
OMNES SERUI OÑI.
QUI STATISIN DOMO
DUI. INATRIIS DOM:
DI NOSTRI
Quare addidit inatrus.e Atria ã¬
pliota spatia domus intelliguntur Qui
stat inatrus non angustatur. Non pre¬
mitur. Quomodo delectatur in latitu¬
dine mane & potes diligere inimicũ

Expanded text:
cis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab cis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos vestros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores pro eo, «ibi mandavit Dominus benedictionem suam;» ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nisi pro ista vita, nisi pro commodis saecularibus? Ubi te angustavit inimicus tuus, ut cogaris maledicere? In terra angustatus es; migra, habita in coelo. Quomodo, inquies, habito in coelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecede, quo sequaris corpore. Noli surdus auangustabit in coelo. Et ideo bene sequitur alius psalmus: INnc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum
Abbreviated transcription (Latin):
promurmure precem fiedit. Nam¬
omnes mirmuratores: magnifice
descripti sunt quod ami loco scripturoe¬
rum: Puxecordia fatue. sic ut rota
carri : Quid .ẽ. prcecordia fatui sicut
rota carri: foenum postat: & mur¬
muret: Non enim potest rota car¬
ri quiescere amurmure: Sic sunt
multi fraetres non habitant in uno:
Nesi corpore Sed qui sunt quihabi
scripti sunt : quipertineant adbarbã:
quipestirant adorem uestimenti:
quinumerentur inter montes sion:
Et si sunt ibi aliimur muratores.
meminerint dicti dñi: Vnus assu
bitant in unum: Ibi prrecepit bene¬
dictionem: ibi benedicunt dñm quiha¬
bitant concorditer: Nam indiscordia :¬
nohbenedicis dñm : Sine causa dicis.
quia linguatua sonat benedictionem
dñi: sed corde nonsones : Ore bene¬
dicis. & corde maledicis: õresuobene¬
dicebant : & corde suo maledicebant:
Num quid uerba nũx sunt. signifi¬
catisunt quidam benedicis dñm cum
oras & sequeris in p̃ceptatua. & maledi¬

Expanded text:
pro murmure precem fundit. Napro murmure precem fundit. Nam murmuratores omnes magnifice descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Praecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia fatui sicut rota carri?» Fenum portat, et murmurat: non enim potest rota carri quiescere a murmure. Sic sunt multi fratres; non habitant in unum nisi corpore. Sed qui sunt qui habiscripti sunt, qui pertineant ad barbam, qui pertineant ad oram vestimenti, qui numerentur inter montes Sion. Et si sunt ibi alii murmuratores, meminerint dicti Domini: «Unus asbitant in unum. Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sunt? Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledi
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq: uultis habitare inunum: op¬
tate rorem istum conpluimini inde:
Alioquin non potueritis tenere: quod
profitemini: Nec profiteri nec audi¬
re poteritis: Nisi ille intonuerit
Nec permanere poteritis: Nisi eius
sagena nondesit uobis: Ipsa enĩ sage¬
na. descendit super monte sion : Iam
montes sion: magni insion: Quid .ẽ.
sion : ecdesia : Et qui ibi sunt : montes
magni : Quos significant montes. hos
significat barba hos significat osbe
uestiments: Barba non intelligitur.:
Nui perfectis: Nonergo habitant inu¬
num. Nisi in quib perfecta fuerit ca¬
ritas christuna: Nam in quib: non .ẽ.
perfecta caritas xp̃i. & cum inuno sint
õdiosi sint: molesti sunt: anxietate
sua turbant e&ceros Et quae sunt
de illis dicant. Quomodo in iune tuioe
inquietum iumentum. Nonsolũ non
tachit. sed & furengit calcib quo diunc¬
tum est. Siautem hab& rorem her.¬
mon quidescendit super montem si.
qui&eus: placatus. humilis. toleitens:

Expanded text:
quicumque vultis habitare in unum, opquicumque vultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec profiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in unum, nisi in quibus perfecta fuerit charitas Christi. Nam in quibus non est perfecta charitas Christi, et cum in uno sint, odiosi sunt, molesti sunt, turbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros, et quaerunt quid de illis dicant; quomodo in junctura inquietum jumentum non solum non trahit, sed et frangit calcibus quod junctum est. Si autem habet rorem Hermon, «qui descendit super montes Sion,» quietus, placatus, humilis, tolerans,
Abbreviated transcription (Latin):
asion: Itaq mitum .E. quod sio attĩ
Sicut ros hermon quod descendit
super montem sion: cum mons her¬
mon longe sit disiunctus ab hierus alẽ:
Nam troens iordanem. eẽ. dicitur :
Ergo aliquid interp̃tationẽ hermon
quaeramus: Nomen enĩ hebreum . ẽ.
& habemus interp̃tationẽ ab eis quuil¬
lã linguã nouerunt: Hermon inter¬
p̃tari dicitur. lumen exaltatũ: Axp̃o
tum est primo incruce: postea in cae¬
lo: Ex altatus incruce. cum humilia¬
n&cur: Sed humiliatio illius. Non po¬
tuit nisi alta esse: Hominis dispensa¬
tio: minus minusq fiebat: Quae sig¬
nificabatur in iohanne dĩ dispensatio :
natus est. sicut tredit ecdesia. uiui¬
do iam dies incipiunt crescere: Audi
ipsum iohannẽ confitentem Illum
opost& crescere : me autemminui.
Et passiones ipsoram. hoc indicant:
Dñs incruce exaltatus est. ille cueso
capite deminutus: Ergo lumen ex al¬
tatum xp̃s. inde . ẽ. ros hermon: Sed

Expanded text:
a Sion. Itaque mirum est quod sic ait, a Sion. Itaque mirum est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam trans Jordanem esse dicitur. Ergo aliquid interpretatione Hermon quaeramus. Non enim hebraeum est, et habemus interpretationem ab eis qui illam linguam noverunt. Hermon interpretari dicitur, Lumen exaltatum. A Christo tum est? Primo in cruce; postea in coelo. Exaltatus in cruce, cum humiliaretur; sed humiliatio illius non potuit nisi alta esse. Hominis dispensatio minus minusque fiebat, quae significabatur in Joanne; Dei dispensatio innatus est, sicut tradit Ecclesia, octado jam dies incipiunt crescere. Audi ipsum Joannem confitentem: «Illum oportet crescere, me autem minui» . Et passiones ipsorum hoc indicant. inus in cruce exaltatus est; ille caeso capite deminutus. Ergo lumen exaltatum, Christus: inde est ros Hermon. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
MON QUOD DESCENOIT
SUPER MONTEM
SION
Hoc uoluit intelligi firtres mei
guretia dĩ esse: quod fnxtres habitaNT
inunum Non exsuis uiribus nonex
suis meritis. sed exillius dono. sed ex
illius gurtia sicut ros decaelo: Non
enim tenbe sibi pluit. aut non quie¬
quid genuerit arescit: Nisi pluuia
de superdes cendat : Dicit quodã
loco inpsalmo: Pluuiam uoluntariã
segrega dis̃ hereditatituae. Quare
dix̃ uoluntariam : quia non meritis
nr̃is. sed illius uoluntatem: Quid e¬
nimboni meruimus peccatores: quid
boni meruimus iniqui. Exadam
adam: & super adam multa peccata
nascuntur. Quisquis nascitur. adã
nascitur. Damnatus. dedam nato
Et addidit. male uiuendo suꝑ adam.
quid enim boni meruit adam. & ta¬
men misericors amauit. & sponsus di¬
lexit Non pulchra. sed ut facer&
pulchirem:. Ergo graetiam dĩ dixit
rorem hermon: Sedhermon quid
sit. Nosse debetis : Mons. ẽ. quidã
longe disiunctus ab hierusalem: id .ẽ.

Expanded text:
mon, qui descendit mon, qui descendit super montes» «Sion.» Hoc voluit intelligi, fratres mei, gratiam Dei esse quod fratres habitant in unum; non ex suis viribus, non ex suis meritis, sed ex illius dono, sed ex illius gratia, sicut ros de coelo. Non enim terra sibi pluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluvia desuper descendat. Dicit quodam loco in psalmo: «Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae» . Quare dixit «voluntariam?» Quia non meritis nostris, sed illius voluntate. Quid enim boni meruimus peccatores? quid boni meruimus iniqui? Ex Adam Adam, et super Adam multa peccata nascuntur. Quisquis nascitur, Adam nascitur, damnatus de damnato, et addidit male vivendo super Adam. Quid enim boni meruit Adam? Et tamen misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed ut faceret pulchram. Ergo gratiam Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidam longe disjunctus ab Jerusalem, id est
Abbreviated transcription (Latin):
onx uestimenti : quid accepturisum : :
Onx. finis uestimenti est. quid accep¬
turi sumus infine uestimenti : AN
quia infine temporum habitaturoc
enet ecclesia fixtres habitantes in u¬
num: An inone perfectionem in tel¬
ligimus: quia in ohe uestimmentum per¬
ficitur : Et illi perfecti quinorunt
habitare inunum. illi perfecti quilegẽ
implent. Quomodo autem impletur
lexxp̃i ab eis quibabitant fixetres inu¬
num. Audi a postolum: Inuicẽ one¬
ra une postate: & sic adimplebitis legẽ
xp̃i. haec .ẽ. orr uestimenti. Quomo¬
do fratres mei intelligimus quamorã
dicat quo potuit descendere unguen¬
tum. Nomputo. quodorr uestimenti
in laterib uoluit intelligi: Suntenĩ
ore inlaterib:. sed a b arba descendere
unguentum adoram potuit quae in ca¬
pite est: ubi aperitur caput. Tales
sunt quihabitant inunum: ut quomo¬
do ꝑ ortes istas intrat caput hominis
utuestiat se: sic perconcordiam ficet̃¬
nam xp̃s intraet qui .ẽ. caput nr̃m: ut

Expanded text:
ora vestimenti quid accepturi sumus? ora vestimenti quid accepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid accepturi sumus in fine vestimenti? An quia in fine temporum habitura erat Ecclesia fratres habitantes in unum? an in ora perfectionem intelligimus, quia in ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestimenti. Quomodo, fratres mei, intelligimus, quam oram dicat, quo potuit descendere unguentum? Non puto quod oram vestimenti in lateribus voluit intelligi. Sunt enim orae in lateribus. Sed a barba descendere unguentum ad oram potuit, quae in capite est, ubi aperitur capitium. Tales sunt qui habitant in unum: ut quomodo per oras istas intrat caput hominis, ut vestiat se; sic per concordiam fraternam Christus intrat, qui est caput nostrum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nonuicta .ẽ. caritas. quia unguentum
acapite in barbam descenderrt: & audi¬
enet abipso capite: Diligite inimicos
Audierat ab ipso capite pendentẽ in
cruce. sedicentem Pater ignosce il¬
lis: quia nesciunt quid faciunt: Eomo¬
do ergo unguentum a capite descen¬
denet in barbam : quia &ille cum lapi¬
quae ab arba descendis s& unguentum:
modo monasteria non haberemus
Sed quia descendit & inonr uestimen¬
ti. sic enim ait quod descendent in oste
uestimenti eius: Secuta . ẽ. ecclesia
deueste dñi peperit monasteria. Nã
uestis sacerdotalis. ec desiam significat:
Ipsa .ẽ. uestis. de qua dicit apostolus:
ut exhiber& sibi gloriosam ecclesiam:
Nonhabentẽ maculam aut rugam.
Mundatur: ut non habeat maculam :
Extenditur: ut non habeat rugam.
Vbi eam extendit fullo: pisi in ligno
Videmus cotidie fullonibus toͥnicas:
quodam modo crucifigi: Cruci fi¬
guntur : ut rugam non habeant: Quid
.ẽ. ergo ore uestimenti fr̃s mei. IN

Expanded text:
non victa est charitas: quia unguentum non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descenderat, et audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapid si neque a barba descendisset unguentum, modo monasteria non haberemus. Sed quia descendit et in oram vestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimenti ejus:» secuta est Ecclesia, de veste Domini peperit monasteria. Nam vestis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat maculam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in
Abbreviated transcription (Latin):
tis scõs: Illi caedebant: illi caedebaNT:
Illi occidebant. illi occidebantur : quis
non putar& illos uincere illos uinci.
sed quia nonuicta .ẽ. caritas. Idecun¬
guentũ descendit in barba : Adtende
stephanum. saeuiebat in illo caritas. sae¬
ut ebat in eos cumaudirent. rogauit
proeis cum lapidarent: Quid enim
ait cumaudirent: duroe ceruice &
noncurum ciso corde &auribus. uos
semꝑ restitistis spui scõ. Vide barbam
Nuniquid ad olau̾it. Numquid ti¬
muit: lili cumaudirent ista quae
phanus: Sae uiebat ore. corde dilige¬
Nam illi ab orrentes a uerbo: tam quam
tenebure fugientes alumine: ad lapides
curtere coeperunt stephanũ lapidare.
Sicut antea stephani uerba lapidabant
illos. sic postea lapides eorũ stephanũ:
Quando debuit plus iroesci stephanus
quando lapidabatur aut quando audi¬
ebaiur : Ecce mitis factus .ẽ. cũ la
quia mutare uolebat eos. a quibus au¬
diebatur: Venientibus inse lapidib:

Expanded text:
ti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; ti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto.» Vide barbam. Numquid adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ista, quae phanus; saeviebat ore, corde diligenam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebatur? Ecce mitis factus est dum lapiQuia mutare volebat eos a quibus audiebatur. Venientibus in se lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
Aaron quid enxt. sacerdos: Quis .ẽ.
sacerdos. Nisi unus sacerdos quiintirũ
in scã scorum.¶ Quis .ẽ. iste sacerdos.
Nisi quifuit &uictima & sacerdos: Ni¬
si ille quicum inmundo non inuenire
mundum quod offenx: Seipsum ob¬
tulit incapite ipsius unguentum. quia
totus xp̃s cumecclesia Sed acapite.
uenit unguentum. Caput Nrm̃ xp̃s ẽ.
cat fostes: barba significat iuuenes. stre¬
nuos. inpigros. alacres : Ideo por¬
quando tales describimus: barbatus
homo est. dicimus: Ergo illud pr̃i¬
mum unguentũ descendit in apostolos:
descendit in illos qui primos impetus
saeculi sustinuerunt: descendit in illos
inunum habitare coeperunt: ꝑ secutio¬
nem passisunt. Sed quia descenderat
unguentum in barba. passisunt. passi¬
sunt Nonuicti. Et enim caput iã pas¬
sum : precessenat unde descendit un¬
guentum Prcecedenti tali exẽplo.
quis uincen& barbam exillabarba e¬
uat stephanus scs: & hoc ẽ. nonuinci
ut caritas nonuincatur abinimicis
Namuisi sunt sibi uicisse : qui ꝑsecu¬

Expanded text:
Aaron» quid erat? Sacerdos. Quis est sacerdos, nisi unus sacerdos, qui intravit in sancta sanctorum? Quis est iste sacerdos, nisi qui fuit et victima et sacerdos? nisi ille qui cum in mundo non inveniret mundum quod offerret, seipsum obtulit? In capite ipsius unguentum, quia totus Christus cum Ecclesia: sed a capite venit unguentum. Caput nostrum Christcat fortes; barba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in illos qui primos impetus saeculi sustinuerunt: descendit ergo in iin unum habitare coeperunt, persecutionem passi sunt: sed quia descenderat unguentum in barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, qui persecu
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dedit dñsabstulit. sicut dño
placuit ita factum . ẽ. sit nomendñĩ
benedictum Quanox acris pertus¬
sus uulnere. ucapite usq ad pedes
putre factus liquescebat inse. Tunc
cum cua ausa ẽ temptare. dic ali¬
quid in dm̃tuum & morere. Audi
benedicentem innoctibus. Locuta
es inquit quasi una exinsipientibus
mulieribus. Sibona suscepimus de
manu dñi. mala nontolenrmus.
manus unes inscã. & benedicite dnm̃
Quid dixit iob. locuta ẽ tam quãu¬
niex insipientib mulieribus Adam
patris reppulit euam tamquã di¬
cens. Sufficti quod proptet te
mostalis effectus sum Valueris
in par ediso. sedunceris instercore
Magna gnetia dĩ. sedunde hoc as
Nuisi quia ros hermon complueret
illam animam Seddẽiet dñs sua de¬
uitarem. ut tente nñe dar& fructum
suum: In noctibus extollite manus
uiẽes in sc̃a. & benedicite dnm̃¬

Expanded text:
«Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Loes, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala cur non toleramus as in sancta, et benedicite Dominum.» Quid dixit Job? «Locuta es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dom
Abbreviated transcription (Latin):
IUSC ETBENE DICIIE DŨI
Facile ẽ benedicere indiebus: Quid
łẽ indiebus s inreb prosperis Nox
enĩ tristis res est Dies. res estlaeta
Quando tib bene est. benedicis dnm̃
Quando filium desideras & nascitur. be¬
nedicis dnm Libereti ẽ uxortua¬
nedicis dnm̃ Egrotabat filius lbene¬
tur. benedicis dm̃n. Egro tabet filius:
fofte quaesisti mathematicum. sostile¬
gum. foste non delingua sed demorib
tuis exrit maledictio in dño. exut de
moribus &uitatua. Noli gloriari.
quia lingua benedicis. siuita maledicis
Quomodo inquis uita nialedico. quia ad¬
tenditur uitatua &cdicitur. ecce christi¬
anus ecce quales sunt xp̃iani. blasphe¬
matur propter te xp̃s: Ecce cum
uitatua maledicit. quid prod . ẽ. qđ
linguatua benedicit: Benedicite
ergo dñm. quando. innoctibus
Quaindo benedixxit iob. quando tris¬
tis nox enet Ablata sunt omnia
quae possidebatur. ablatis filiis qui¬
b: seruabantur. quam tristis nox.
uideamus si non in nocte benedicit

Expanded text:
 et benedicite Dominum.» Facile est benedicere in diebus. Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tunedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dicitur: Ecce christianus, ecce quales sunt Christiani. Blasphematur propter te Christus. Ecce cum vita tua maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii quibus servabantur: quam tristis nox! Sed videamus si non in nocte benedicit:
Abbreviated transcription (Latin):
mere : Nenĩ ꝑme sed ꝑ postam intrabitis:
Illi aut̃ qui uolunt homines inse ipsos p̃su¬
mere : Nolunt eos intrare ꝑ postã: Non
mirum si clauditur contra illos posta. &
otiosi pulsent ut aperiatur: Ad stote
sermonẽ. ex nostra pollicitatione adiu¬
uante dño uobis reddendum exeuan¬
gelio decolumba: Incuius nomine pro¬
misimus. in illius miseri cordia redde¬
mus: Sed ut possimus. eẽ idonei reddito¬
res: neaudaces fuerimus promissores.
INIUS DEPSALMO CXXUI.¬

Expanded text:
mere; non enim per me, sed per portam intrabitis. mere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote sermonem, ex nostra pollicitatione, adjuvante Domino, vobis reddendum ex Evangelio de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, IN PSALMUM CXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
si non benedicitur ciuitas quae dicta.ẽ.
domus: Utrumq enim paulo ante
dictum est: Nisi dñs aedificauerit do¬
mum. Inuanum laborauerunt aedifi¬
cantes eam : Etneistam damũ audiendo
paruum aliquid putares. Nisi dñs inquit
custodierit ciuitatem. Inuanũ labora¬
uit quicustodit illam : Estergo domus:
quae ẽ ciuitas: Ipsi ergo habet ianua tã¬
quãdomꝰ : & habet postã tãquã ciuitas:
Qui .ẽ. ergo ianuadom: : Ipse ẽ. posta
ciuitatis : Ergo sixp̃spostaciuitatis. ille
cant : qui negant quia missae sunt sagittae
demanu potentis: & ꝑuenerunt usq infi¬
nes temre : Etipsa haereditas dñĩ dequa
dictũ ẽ. postula a me & dabotibi gentes hae¬
reditate tuã & possessionẽ tuã terminos ter¬
rae : Praedicatũ ẽ : auditũ ẽ antequã fier&:
&iã factũ nolunt agnoscere : QuidisputaNT
ergo contraxp̃m extrapostã sunt. quia suos
qui p̃dicat in postadicit. Nolite in me p̃su¬

Expanded text:
si non bene dicitur civitas quae dicta est si non bene dicitur civitas quae dicta est domus. Utrumque enim paulo ante dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille cant? Qui negant quia missae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesu
Abbreviated transcription (Latin):
derat & deficit anima mea in atria dni.
imples desiderium tuum exeis : Non
quia iamilli possunt taledesi deriũ imple¬
re. sed tales imitando uenis ad eum qui
impleuit desideriũ ipsorũ: NOXCON¬
FUNDE TUR CŨLOQUETUR INI¬
Micis SUIS IXPORTA: Fr̃s in
porta loquamur : Id .ẽ. ut omnes noueriN
quidloquamur: Quienĩ non uult loqui
inporta. latere uult quod loquitur :
Et foste ideo uult latere . quiamalũ ẽ:
Sifidit inposta loquatur. sicut dicitur
desapientia : In postis autẽ ciuitatũ auden¬
terdicit: Quanto tempore iustitiã in no¬
centes tenuerint Nerubescent: hoc .ẽ. in
porta praedicare : Etquis ẽ qui prae¬
dicat inporta : Qui praedicat in xp̃o:
quia xp̃s ẽ. porta. qua intramus adillã
ciuitatem: Mentior: si non ipse dixit.
Ego sumianua: Siianua est: & posta
est : Ianua enimdicitur domus ianua.
ciuitatis posta est. posta domus ianua
est : Sed forte non benedicitur porta:

Expanded text:
derat et deficit anima mea in atria Domini» derat et deficit anima mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta.» Fratres, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, quia malum est. Si fidit, in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenuerint, non erubescent: hoc est in porta praedicare. Et quis est qui praedicat in porta? Qui praedicat in Christo; quia Christus est porta qua intramus ad illam civitatem. Mentior, si non ipse dixit, «Ego sum janua» . Si janua est, et porta est. Janua enim dicitur domus; janua civitatis porta est, porta domus janua est. Sed forte non bene dicitur porta,
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam sagiitae peruenerunt usq
infines terrae : Vnde dici habet in
finem: Ecce haereditas dni. filii mer¬
ces fructus uentris: Quia ideo defini¬
bus terrae colligitur ista haereditas.
quia sicut sagittae inmanu potentis.
sic filii excussorum. Id est sic filii pro¬
phetarum. Et apostoli fuerunt quasi
sagittae inmanu potentis. Si potens
ille. potenter excussit: Si potenter ex¬
cussit: usq in fines temxe perueneruNT
replet desiderium suum exeis. Qui Ñ
amat scłm. Qui desiderio saeculi plenus
est : Non est quo intret quod illi praedi¬
cauerunt : Funde quod portas. & ca-¬
pax fiere adid quod non habes : Idest
desideras diuitias : Non potes implere
ex eis desiderium tuum. Desideras ho¬
nores interra. desideras ea quae etiam
iumentis donauit ds̃. hoc est uoluptatẽ
temporalem & salutem corporis. & alia :
Non ex eis implebis desiderium tuum: Si
autem sic desideras quamodo ceruus desi¬
derat ad fontes aquarum : sidicis desi¬

Expanded text:
tanquam sagittae, pervenerunt usque tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum;» id est, filii Prophetarum Apostoli fuerunt quasi sagittae in manu potentis. Si potens ille, potenter excussit; si potenter excussit, usque in fines terrae pervenerunt replet desiderium suum ex eis? Qui non amat saeculum. Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus desiderat ad fontes aquarum ; si dicis, «Desi
Abbreviated transcription (Latin):
ranti os non infrenabis: Numquid
debubus pertinet addm̃ dixit: sed
propter Nos scriptura dicit: Omnis
ergo qui praedicat uerbum dĩ : monet.
obiurgat. terret. triturat aream:
& bouis implet officium : Veniebat
bos degente iudaeorum. Inde enim
praedicatores a postoli: Veniebat &¬
asinus degente praeputii : Id est agenti-¬
bus : Venit enim ut portaret dñm:
Etideo in asino sedit dñs quinumquam
portauerat hominem : qnm̃ ad gentes
collocatus est. Cognouit bos possessorẽ
suum : & asinus praesepe dñi sui : Sed
num quid ista exirent: nisi saccus excute¬
retur: Nisi prophetia in uoluta acce¬
dente diligentia discuteretur : Num¬
quid operta exirent adnos: Omnia
ergo ista clausa erant: antequam ueni¬
ret dñs: Venit dñs. & excussit illa
clausa : & manifestata sunt: Et ex¬
cussi sunt prophetae: & generati suN
a postoli: Quia ergo excussis prophe¬
tis generati sunt apostoli : fili sunt ex¬
cussorum: Ipsi inmanu potentis positi.

Expanded text:
ranti os non infrenabis. Numquid ranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum,» dixit? «Sed propter nos Scriptura dicit» . Omnis ergo qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret; triturat aream, et bovis implet officium. Veniebat bos de gente Judaeorum; inde enim praedicatores Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus. Venit enim ut portaret Dominum: et ideo in asino sedit Dominus, qui nunquam portaverat hominem; quoniam ad Gentes collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt Apostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi
Abbreviated transcription (Latin):
excussorum fortasse ipsos apostolos
dictos filios prophetarum: Prophe¬
tae enim clausa sacramenta & apesta
continebant : excussi sunt. ut inde
manifesta procederent: Puta ergo
nouit bos possessorem suum. & asinus
praesepe domini sui: israhel autem
me non cognouit. Hoc mihi interim
ad praesens occurrit. quod de pro¬
pheta dicerem: Si aliud occurrisset.
hoc dixissem. Hoc autem audiens ho¬
mo. si asinum & bouem & pecora &
iumenta quae uidet cogitauerit. Ne¬
scio quid intus tamquam inuolucro
positum forinsecus pertractauit : quid
ibi sit nescit: Asinus & bos aliquid
significant: Quid ergo dicitur ho¬
mini: iam pronuntiare uolenti:
Exspecta. Clausum est quod tangis:
excute in uolucrum: Propheta nesci¬
o quid istis uelaminibus nominum texit:
Nescio quem asinum: Nescio quembo¬
uem significat : Nam asinus infigu¬
ra populidĩ iumentum dĩ est: postans
sessorem dñm. ne erret inuia : Etbos
ille de quodicit apostolus: boui tritu¬

Expanded text:
excussorum fortasse ipsos Apostolos excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde manifesta procederent. Puta ergo novit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit» . Hoc mihi interim ad praesens occurrit, quod de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitur homini jam pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. Nam asinus in figura populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi tritu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & excussus est puluis dicimus.
& excussa est uestis . Tenent aliqui
& excutiunt uestem: & exiit inde
puluis qui in haeserat: Quid dicis
de puluere : excussus est puluis:
quid dicis de ueste: excussa est
uestis : Siergo & quod inde excuti¬
endo exiliit. & illud unde exiliit.
quod in haeserat excussum dicitur.
& puluis excussus est : & apostoli
excussi sunt: Quare ergo non di¬
cantur filii excussorum: filii a posto¬
lorum: Sed est alia sententia. quã
praeter mittere non debemus
Ideo enim forte obscurius positum
est. & multos intellectus generat.
et ditiores discedant homines. quia
clausum inuenerunt. quod multis
modis aperiretur : quam si uno mo¬
do apertum inuenirent: Dicimus
excuti etiam aliquid: utexeat inde
quod forte ab sconditum est
Aliter enim dicimus ex cuti uestem
ut excutiant inde puluerem. Aliter
dicimus excuti saccum: ut illud quod
intus latebat exeat. Ergo intelle¬
go fratres quantum possum. filios

Expanded text:
Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus est pulvis. Quid dicis de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum dicitur; et pulvis excussus est, et Apostoli excussi sunt. Quare ergo non dicantur «filii excussorum» filii Apostolorum? 11. Sed est alia sententia quam praetermittere non debemus. Ideo enim forte obscurius positum est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, quia clausum invenerunt quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod forte absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios
Abbreviated transcription (Latin):
dicta erant : Verum tamen Nios quan¬
tum adiuuat dñs. quaerentes quomo¬
do recte dici potuerint etiam excussi
quibus dñs ait excutite puluerem
depedibus uestris: Inuenimus non
ab surde dici potuisse : Quamuis eni
ipsi excuterent: seipsos excutiebaNT
Hoc dico. qui excutit. aut se excutit.
aut aliquid aliud: Si aliquid aliud
excutiat. excutiens est : ex cussus
non est: Si autem se excutiat: &
excutiens est. & excussus: Inten¬
dite hoc : planius dicam si potuero:
Si aliud excutiat: excutiens est. Ñ
excussus: Si ab alio excutiatur.
excussus est. Non excutiens: Si au¬
tem excutiat se ipsum. excutiens
est quia excutit se : & excussus.
quia excutitur a se: Quaeritur
ergo quos excusserint apostoli: Vtiq
se ipsos: A pedibus enim suis. pulue¬
rem ex cusserunt: Sed ait aliquis:
Nonse excusserunt. sed puluerẽ
Hoc plane. calumniose dicitur:
Duobus enim modis dicimus aliquid
excuti: siue illud quod inde excuti¬
tur. siue illud unde excutitur :

Expanded text:
dicta erant: verumtamen nos, quandicta erant: verumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiam excussi, quibus ait Dominus, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» invenimus non absurde dici potuisse. Quamvis enim ipsi excuterent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem. Hoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur.
Abbreviated transcription (Latin):
neris humani : Nam tantas uires
ille habet: ut etiam si ultra esset
quo pertenderet sagitta. excuteret
illuc sagittam: Sic sunt autem & fi¬
lii excussorum: quomodo & illi ex¬
cussi. Quaesitum est enim de hoc
uerbo etiam abhis qui ante nos ista
tractarunt. quare filii excussorum
dicti sunt. uel qui sint intellegendi
filii excussorum: Et quibusdam ui¬
sum . ẽ. sicut modo dixi: filios excus¬
sorum filios esse a postolorum: IN¬
tendat paululum caritas uestra:
Quaesitum est quare excussi a postoli:
Dictum est a quibusdam ideo illos
appellatos excussos: quia praecepit
eis dñs: Si exieritis deciuitate iN
qua non audiunt uos. excutite pul¬
uerem depedibus uestris : Sed ait
alius : Nonergo filii excussorum
dicidebuerunt : sed filii excutienti¬
um: Excutientes enim illos fecit
dñs. quibus dixit: Excutite pul¬
uerem de pedibus uestris : Non ex¬
cussos : Suptiliter quidem quasi
contra dicere uoluit praecedenti¬
sententiae : quia iam ista tractata &

Expanded text:
neris humani. Nam tantas vires neris humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt autem filii excussorum, quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; et quibusdam visum est, sicut modo dixi, filios excussorum, filios esse Apostolorum. 10. Intendat paululum Charitas vestra. Quaesitum est quare excussi Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedentisententiae, ille a quo jam ista tractata et
Abbreviated transcription (Latin):
ergo  eius erit fructus : Ergo mer¬
IACIX MANU POTENTIS:
SIC FILII EXCUSSORUM:
Vnde enim facta est haereditas
ista fradres : Vnde facta est tam
multa haereditas dequa dicihabet
infinem: ecce haereditas dñi. filii
mercis fructus uentris: Excussi
sunt quidam demanu dñi tamquã
sagittae. & ierunt longe. & totã
terram impleuerunt: unde pullu¬
lant scĩ Nam ipsa est haereditas:
dequadicitur : Postula ame & da¬
bo tibi gentes haereditatem tuam:
& possessionem tuam terminos ter¬
rae : Et quomodo ipsa possessio per¬
tenditur : & crescit. usq: ad fines ter¬
rae: quia sicut sagittae in manu
potentis. sic filii excussorum: De
arcu excutiuntur sagittae: & quan¬
to fortior excusserit. tanto longi¬
us uadit sagitta: Quid autem for¬
tius excutiente dño: De arcusuo
mandat apostolos suos : Nonpo¬
tuit. eẽ residuum: quo non per¬
ueniret sagita atam fosti excussa:
Peruenit usq: ad fines terrae: Ideo
non ultra: quia nibil est ultra ge¬

Expanded text:
ergo ejus fructus erit. Ergo «merergo ejus fructus erit. Ergo «mertae in manu potentis, sic filii excussorum.» Unde enim facta est haereditas ista, fratres? unde facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Et quomodo ista possessio pertenditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra ge
Abbreviated transcription (Latin):
iusti.qui diffusi sunt modo: toto orbe
terrarum: Cenuit illos ecclesia.
parturit illos ecclesia : In illa au¬
tem resurrectione mortuorum ap¬
parebit pastus ecclesiae : transiet
dolor & gemitus: Etquid dicetur:
quae est ipsa meress: resurgere. mor¬
tuis: Quae est ipsa merces: surge¬
re postea quam sedisti: Quae est ista
merces. laetari postea quam mandu¬
casti panem doloris: Cuius uentris:
ecclesiae: Incuius uentre quia eius
trpum rebecca gestabat: duo illi ge¬
mini tamquam duo populi luctaban¬
tur : Vna mater inuisceribus suis dis¬
sentientes fratres nondum natos con¬
tinebat: pulsabant materna uisce¬
ra discordis internis: Cemebat
illa : uim patiebatur: sed pariens
discernebat. quos geminos pregnans
& boni & mali: Fructus autem uen¬
tris iniacob erit : quia ipsum dilexit
mater: Iacob dilexi dicit ds̃: esau
autem odio habui: Ambo de uno
utero processerunt: unus a marime¬
ruit. alius reprobari. Indilectis

Expanded text:
justi, qui diffusi sunt modo toto orbe justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus. Et quid dicetur? Quae est ipsa merces? Resurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos praegnans et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
et propter hoc esto xp̃ianus : Non
propter felicitatem terrae huius:
Nam si propter felicitatem uitae hu¬
ius uis esse xp̃ianus: quando illa lux
tua non hic quaesiuit mundanam fe¬
licitatem. ante lucem uis surgere :
necesse est ut in tenebris perseueres:
Mutare : sequere lucem tuam:
Quare surrexit : surge: Sede pri¬
us & sic surge : Cum dederit somnũ
quibus dilectis : ECCEHAERE¬
ditasdxi. filumerces
PRUCTUS UEXTRIS
Quando dicit fructus uentris : par¬
turiti sunt filii isti: Est quae. Pͣ¬
dam mulier inqua spiritaliter osten¬
ditur quod dictum est euae. Ingemi¬
tu parturies: Parit enim ecclesia
filios : coniux xp̃i : Etsiparit : par¬
turit: Incuius figura: etiam eua ma¬
ter uiuorum appellata est: Inmem¬
bris parturientis. erat ille qui dice¬
bat: Filioli mei quos iterum par¬
turio : donec xp̃s formetur inuobis.
Sed non frustra parturiuit. Nec fru¬
stra peperit : erit semen scm̃ in resur¬
rectione mortuorum: AbundabuN

Expanded text:
et propter hoc esto christianus, non et propter hoc esto christianus, non propter felicitatem terrae hujus. Nam si propter felicitatem vitae hujus vis esse christianus, quando illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede prius, et sic surge, «cum dederit somnum Quibus dilectis? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in resurrectione mortuorum; abundabunt
Abbreviated transcription (Latin):
nes enim surgent: sed non quomodo
dilecti eius: Omnium est resurrec¬
tio mortuorum: sed quid ait aposto¬
lus : O mnes quidem resurgemus:
sed non omnes inmutabimur : Resur¬
gunt illi ad poenas : resurgimus nos
quomodo resurrexit dñs noster. ut
sequamur caput nostrum. si membra
ipsius sumus: Si autem membra eius
sumus : tunc sumus dilecti eius: Tunc
ad nos pertinet illa resurrectio : quae
praecessit indño. Vt lux surrexerit
ante nos. nos post lucem : Quia in
uanum est nobis ante lucem surgere.
id est altitudinem quaerere antequã
moriamur: Cum xp̃s lux nostra non
sit exaltatus in carne. Nisi postea¬
quam mortuus est : Constituti er¬
go membra eius & in membris eius
dilecti eius : Cum somnum acceperimus.
tunc surgemus in resurrectione mor¬
tuorum : Vnus resurrexit : lam Ni
moriturus : Resurrexit lazarus :
turus : Audi apostolum: Xp̃s
resurgens ex mortuis iam non mori¬
tur : et mors ei ultra non dominabi¬
tur : Talem spera resurrectionem.

Expanded text:
nes enim surgent, sed non quomodo nes enim surgent, sed non quomodo dilecti ejus. Omnium est resurrectio mortuorum; sed quid ait Apostolus? «Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur» . Resurgunt illi ad poenas; resurgimus nos quomodo resurrexit Dominus noster, ut sequamur caput nostrum, si membra ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudinem quaerere antequam moriamur; cum Christus lux nostra non sit exlatatus in carne, nisi posteaquam mortuus est. Constituti ergo membra ejus, et in membris ejus dilecti ejus, cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. Resurrexit Lazarus , turus. Audi Apostolum: «Christus resurgens ex mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» . Talem spera resurrectionem;
Abbreviated transcription (Latin):
surgere: Ipse quando exaltatus est :
Cummortuus est : Ergo & tuam ex¬
altationem post mortem spera. In re¬
surrectionẽ mortuorum spera : Quia
ille resurrexit & ascendit : sed ubi
dormiuit incruce: Quando dormiuit
incruce signum gestabat: litimo im¬
plebat quod significatum. ẽ. inadam
Quia cum dormiret adam. costa
illi detracta est. & eua facta est:
Sic & dño cum dormiret in cruce.
latus eius lancea percussum est : & sa¬
cramenta profluxerunt: unde facta
.ẽ. ecclesia: Ecdesia enim conuxdñi
facta . ẽ. delatere : quomado eua illa¬
facta ẽ delatere.: Sed quomodo
illa non est facta nisi delatere dor¬
mientis : sic ista non est facta nisi de
latere morientis: Siergo ille non
resurrexit nisi mortuus: tuexaltati¬
onem speras. nisi posthanc uitam:
Sed utdoceat te iste psalmus: quasi¬
interrogares quando surgam. fortas¬
sis prius quam sedero. GUM DE
ds̃ cum dormierint dilecti eius : ł unc
surgent dilecti eius. Idest xp̃i : Om¬

Expanded text:
surgere. Ipse quando exaltatus est? surgere. Ipse quando exaltatus est? Cum mortuus est. Ergo et tuam exaltationem post mortem spera, in resurrectione mortuorum spera, quia ille resurrexit et ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt, unde facta est Ecclesia. Ecclesia enim conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta est de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nisi mortuus, tu exaltationem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te iste psalmus, quasiinterrogares, Quando surgam? fortassis priusquam sedero? «Cum de hoc Deus, cum dormierint dilecti ejus; tunc surgent dilecti ejus, id est Christi. Om