comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant in samaria. & transflumen ior¬
danen usq ierusalem & omnẽ terrã iesse.
quousq ꝑueniatur ad terminos ȩthyopiae.
Ad hos omnes misit nuncios nabugo dono¬
sor rex assyriorum. Qui omnes uno animo
contradixerunt: & remisert̃ eos uacuos. ac
sine honore abiecerunt. Tunc indignatus
est nabugodonosor rex ad omnẽ terrã illã:
& iurauit ꝑ regnum & thronũ suũ quod
cimo nabugodonosor regis. uicesima & se¬
cunda die mensis primi. factum est uer¬
bum in domo nabugodonosor regis assy¬
riorum: ut defenderet se Uocauitq om̃s
maiores natu. om̃sq duces & bellatores su¬
os: & habuit cum eis mysteriũ consilii sui.
dixitq cogitationẽ suam in eo esse: ut om¬
nem terram suo subiugaret imꝑio. Quod
dictum cum placuisset omnibus. uocauit
nabugodonosor rex holofernẽ principem
militiȩ suȩ: & dixit ei. Egredere aduersũ
omne regnum occidentis. & contra eos prȩ¬
cipue qui contẽpserunt imperiũ meum
Non parcet oculus tuus ulli regno: omnẽ¬

Expanded text:
ia et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indignatus est Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam et iuravit per regnum et thronum suum quod cimo Nabuchodonosor regis vicesima et secunda die mensis primi factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se vocavitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imperio quod dictum cum placuisset omnibus vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit egredere adversum omne regnum occidentis et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum non parcet oculus meus ulli regno omnem
Abbreviated transcription (Latin):
lis coram dõ est & hominib suꝑbia: & execra¬
bilis omnis iniquitas gentium. Regnum a
gente in gentẽ transfertur: propter inius¬
titias & iniurias & contumelias & diuersos
dolos. Auaro autem nichil est scelestius
Quid superbit terra & cinis: Nichil est ini¬
quius. quam amare pecuniam. Hic enim
animã suam uenalem habet: qͣm in uita
sua proiecit intima sua. Omnis potentatus
breuis uita. Languor prolixior. grauat me.
dicum Breuem languorem prȩcidit medi¬
cus: Sic & rex hodie est. & cras morietur. Cũ
enim morietur homo: hereditabit serpentes
& bestias & uermes. Inicium suꝑbiȩ homi¬
nis. apostatare a dõ: qm ab eo qui fecit illũ

Expanded text:
lis coram Deo et hominibus superbia et execralis coram Deo et hominibus superbia et execrabilis omnis iniquitas gentium regnum a gente in gentem transfertur propter iniustitias et iniurias et contumelias et diversos dolos avaro autem nihil est scelestius quid superbit terra et cinis nihil est iniquius quam amare pecuniam hic enim et animam suam venalem habet quoniam in vita sua proiecit intima sua omnis potentatus brevis vidicum. Brevem languorem praecidit medicus: sic et rex hodie est, et cras morietur. Cum enim morietur homo, hereditabit serpentes, et bestias, et vermes. Initium superbiae hominis, apostatare a Deo: quoniam ab eo, qui fec
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuȩ: & in timore dĩ sit tibi gloriatio.
& in sensu sit tibi cogitatus dĩ: & omnis
narratio tua in prȩceptis altissimi. In ma¬
nus artificum opera laudabitur: & princeps
populi in sapientia sermonis sui. in sensu
uero seniorum uerbum. Terribilis est in ci.¬
uitate sua homo linguosus: & temerarius
in uerbo suo odibilis est. Iudex sapiens uin¬
dicabit populum suum: & principatus sensa.¬
ti. stabilis erit. Scdm̃ iudicem populi. sic &
ministri eius: & qualis est rector ciuitatis.
tales & inhabitantes. Rex insipiens perdet
populum suum: & ciuitates inhabitabuntur
ꝑ sensum prudentium In manu dĩ potestas
terrȩ: & exrecrabilis omnis iniquitas genti¬
um. & utilem rectorem in tempus suscita¬
bit super illam In manu dĩ potestas ho¬
minis: & super faciem scribȩ imponet hono¬
rem suum. Omnis iniuriȩ proximi ne me¬
mineris: & nichil agas in oꝑib iniuriȩ. Odibi¬

Expanded text:
convivae et in timore Dei sit gloriatio tibi convivae et in timore Dei sit gloriatio tibi et in sensu sit tibi cogitatus et omnis narratio tua in praeceptis Altissimi in manus artificum opera laudabitur et princeps populi in sapientia sermonis sui in sensu vero seniorum verbum terribilis est in civitate sua homo linguosus et temerarius in verbo suo odibilis erit iudex sapiens vindicabit populum suum et principatus sensati stabilis erit secundum iudicem populi sic et ministri eius et qualis rector est civitatis tales et inhabitantes rex insipiens perdet populum suum et civitates inhabitabuntur per sensum prudentium in manu Dei potestas terrae et exclamabilis omnis iniquitas gentium et utilem rectorem in tempus suscitabit super illam in manu Dei potestas hominis et super faciem scribae inponet honorem suum omnis iniuriae proximi ne memineris et nihil agas in operibus iniuriae odibi
Abbreviated transcription (Latin):
alienȩ multi admirati reprobi facti sunt.
Colloquium enim illius: quasi ignis exardes¬
nec accumbas cum ea super cubitum. & non
alterceris cum illa in uino: ne forte decli¬
net cor tuum in illa. & sanguine tuo la¬
baris in ꝑditione. Non derelinquas amicũ
antiquũ: Nouus enim non erit similis illi¬
Ut uinum nouum amicus nouus ueteras¬
cet. & cum suauitate bibes illud. Non ze.¬
les głam & opes peccatoris: non enim scis
quȩ futura sit illius subuersio. Non place¬
at tibi iniuria iniustorũ: sciens qm̃ usque
ad inferos non placebit impius. Longe ab
esto ab homine potestatem habente occiden¬
rem mortis. Et si accesseris ad illum. noli
aliquid cõmittere: ne forte auferat uitam
tuam. Cõmunionẽ mortis scito: qm̃ in me¬
dio laqueorũ ingredieris. & suꝑ dolentium
arma ambulabis. Scđm uirtutem tuam
caue te a proximo tuo: & cum sapientibus
& prudentibus tracta. Uiri iusti sint tibi

Expanded text:
alienae multi admirati reprobi facti sunt alienae multi admirati reprobi facti sunt conloquium enim illius quasi ignis exardesnec accumbas cum ea super cubitum et non alterceris cum ea in vino ne forte declinet cor tuum in illa et sanguine tuo labaris in perditionem ne derelinquas amicum antiquum novus enim non erit similis illi vinum novum amicus novus veterescat et cum suavitate bibes illud non zeles gloriam et opes peccatoris non enim scis quae futura sit illius subversio non placeat tibi iniuria iniustorum sciens quoniam usque ad inferos non plaesto ab homine potestatem habente occidenmortis: et si accesseris ad illum, noli aliquid committere, ne forte auferat vitam tuam. Communionem mortis scito: quoniam in medio laqueorum ambulas, et super dolentium arma ambulabis. Secundum virtutem tuam cave te a proximo tuo, et cum sapientibus et prudentibus tracta viri iusti sint tibi
Abbreviated transcription (Latin):
enim quid pariet. Non omni homini cor
tuum manifestes: ne forte inferat tibi gra¬
tiam falsam & conuicietur tibi. Non zeles
mulierem sinus tui: ne ostendat super te
malitiam doctrinȩ nequam Non des mu¬
lieri potestatem animȩ tuę: ne ingrediatur
in uirtute tua & confundaris. Ne respici.¬
as mulierẽ multiuolam: ne forte incid̾as
in laqueos illius. Cum psaltatrice ne assi-¬
diius sis: nec audias illã ne forte ꝑeas in effi¬
catia illius. Uirginem ne conspicias: ne for¬
te scandalizeris in decore illius. Non des
fornicariis animã tuam in nullo: ne ꝑdas
te. & hereditatem tuam. Noli circum spice¬
re in uicis ciuitatis. ne oberraueris in pla¬
teis illius. Auerte faciem tuam a muliere
compta: & non circumspicias speciem alie¬
nam. Propt̃ speciem mulieris multi perie¬
runt: & ex hoc concupiscentia quasi ignis
exardescit. Omnis mulier quȩ est fornica¬
riu. quusi siitus in uia conculcatur ab¬

Expanded text:
enim quid pariet enim quid pariet tuum manifestes, ne forte inferat tibi gratiam falsam et convicietur tibmulierem sinus tui: ne ostendat super te maliciam doctrine nequam. Non des mulieri potestatem anime tue: ne ingrediatur in virtute tua et confundaris ne respicias mulierem multivolam ne forte incidas in laqueos illius cum psaltrice ne adsiduus sis nec audias illam ne forte pereas in efficacia illius virginem ne conspicias ne forte scandalizeris in decore illius non des fornicariis animam tuam in nullo ne perdas te et hereditatem tuam noli conspicere in vicis civitatis nec oberraveris in plateis illius averte faciem tuam a muliere compta et non circumspicias speciem alienam propter speciem mulieris multi perierunt et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit omnis mulier quae est fornicaria quasi stercus in via conculcatur
Abbreviated transcription (Latin):
ratio seniorum: & ipsi enim didicerunt a pa¬
tribus suis qm̃ ab ipsis disces intellectum. &
in tempore necessitatis dabis responsum. N
incendas carbones peccatoris arguens eum:¬
& ne incendaris flamma ignis peccatorum
illius. Ne contra faciem stes contumeliosi:
ne sedeat quasi insidiator ori tuo Noli fe¬
nerare homini fortiori te. Quod si feneraue¬
ris: tamquam ꝑditum habeto. Non spondeas
supra iuirtutem tuam. Quod si spoponderis.
quasi restituens cogita. Non iudices contra
iudicem: qm̃ secundum quod dignum est
iudicat. Cum audace non eas in uia: ne
forte grauet mala sua in te. Ipse enim se¬
cundum uoluntatẽ suam uadit: & simul
cum stultitia illius peries. Cum iracundo
non facias rixam: cum audaci non eas in
desertum: qm̃ quasi nichil est ante illum
sanguis. & ubi non est adiutorium elidet te
Cum fatuis ne consilium habeas: non enim
poterunt diligere. nisi quȩ ipsis placent. Co¬
ram extraneo ne facias consilium: nescis

Expanded text:
ratio seniorum et ipsi enim didicerunt a paratio seniorum et ipsi enim didicerunt a patribus suis quoniam ab ipsis disces intellectum et in tempore necessitatis responsum non incendas carbones peccatoris arguens eos ne incendaris flamma ignis peccatorum illorum ne contra faciem stes contumeliosi ne sedeat quasi insidiator ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi restituens cogita non iudices contra iudicem quoniam secundum quod dignum est iudicat cum audace non eas in via ne forte gravet mala sua in te ipse enim secundum voluntatem suam vadit et simul cum stultitia illius peries cum iracundo non facias rixam cum audace non eas in desertum quoniam quasi nihil est ante illum sanguis et ubi non est adiutorium elidet te cum fatuis ne consilium habeas non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent coram extraneo ne facias consilium nescis
Abbreviated transcription (Latin):
Non te pigeat uisitare infirmũ: ex his
enim in dilectione firmaberis. In omnib¬
operibus tuis memorare noi̾ssima tua:
& in ȩternum non peccabis. Non litiges
cum homine potente: ne forte incidas in
manus illius. Non contendas cum uiro lo¬
cuplete: ne forte econtra insistat litem tͥ
Multos enim ꝑdidit aurum atq argentũ:
& usq ad cor regum extendit & conuertit
Non litiges cum homine linguato: & non
struas in ignem illius ligna. Non cõmu¬
nices homini indocto: ne male de ꝓgenie
tua loquatur Ne despicias hominẽ auer¬
tentem se a peccato: neq imꝓperes ei Me
Ne spernas hominẽ in sua senecta: & enim
ex nobis senescunt. Noli de mortuo inimi
co tuo gaudere: sciens qm̃ om̃s morimur.
& in gaudium nolumus uenire. Ne despici¬
as narrationem pb̃rorum sapientiũ: & in ꝓ¬
uerbiis illorum conuersare. Ab ipsis enim
disces doctrinam intellectus & seruire mag¬
natis sine querela. Non te prȩtereat nar¬

Expanded text:
t visitare infirmum . Ex his t visitare infirmum . Ex his enim in dilectione operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis non litiges cum homine potente ne forte incidas in manus illius non contendas cum viro locuplete ne forte contra consistat litem tibi multos perdidit aurum atque argentum et usque cor regum extendit et convertit non litiges cum homine linguato et non strues in igne illius ligna non communices homini indocto ne male de progenie tua loquatur ne despicias hominem avertentem se a peccato neque inproperes ei memnem ne spernas hominem in sua senecta etenim ex nobis senescunt noli de co tuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur, et in gaudium nolumus venire. Ne despicias narrationem presbyterorum sapientium, et in proverbiis illorum conversare. Ab ipsis enim disces doctrinam intellectus, et servire magnatis sine querela. Non te praetereat nar
Abbreviated transcription (Latin):
ua corpus illarum: & non ostendas hilarem
faciem tuam ad illas. Trade filiam & grande
opus ꝑfeceris: & homini sensato da illam. Mu¬
lier si est tibi scđm animã tuam. non proici¬
as illam: & odibili non credas te in toto cor
de Honora patrem tuũ: & gemitus matris
tue ne obliuiscaris. Memento eñi qͣm nisi
per illos non fuisses. & retribue illis. quomͦ
& illi tibi. In tota anima tua time dñm: &
sacerdotes illius scĩfica In omni uirtute¬
tua dilige eum qui te fecit: & ministros eiꝰ
non derelinquas Honora dm̃ ex tota ani¬
ma tua: & honorifica sacerdotes & pro pug¬
nato cum brachiis. Da illi partem sicut
mandatũ est tibi primitiarũ. & purgatio.¬
nis: & de negligentia purga te cũ paucis
Datum brachiorum tuoꝵ & sacrificiũ san¬
ctificationis: offeres dño & inicia scorum.
& paineri porrige manũ tuam. & ꝑficiat᷑
propitiatio & benedictio tua. Gratia datus
in conspectu omnis uiuentis: & a mortuo

Expanded text:
va corpus illarum et non ostendas hilarem va corpus illarum et non ostendas hilarem faciem tuam ad illas trade filiam et grande opus feceris et homini sensato da illam mulier si est tibi secundum animam tuam non proicias illam de. honora patrem tuum et gemitus matris tuae ne obliuiscaris. memento enim quoniam nisi per illos non fuisses. et retribue illis, quomodo et illi tibi. in tota anima tua time deum et sacerdotes illius sanctifica. in omni uirtute dilige deum, qui te fecit, et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes et propurga te cum brachiis da illi partem sicut mandatum est tibi primitiarum et purgationis et de neglegentia purga te cum paucis datum brachiorum tuorum et sacrificium sanctificationis offers initia sanctorum et pauperi porrige manum tuam ut perficiatur propitiatio et benedictio tua gratia datus in conspectu omnis viventis et
Abbreviated transcription (Latin):
enim illius non ẽbona. Noli uerbosus esse
in multitudine presbiteroꝵ: & non iteres uer¬
bum in tua oratione. Non oderis laborio¬
sa oꝑa: & rusticationẽ ab altissimo creatam
Non te reputes in multitudine indisciplina¬
torum: memento irȩ qm̃ non tardabit. Hu¬
milia ualde spiritum tuũ. qm uindicta car¬
nis impis ignis & uermis. Noli pręuaricari
in amicũ pecunia differenti: neq frẽm ca¬
rissimũ auro spreueris. Noli discẽdere a mu¬
liere sensata & bona: quam sortitus es in ti¬
more dĩ. gr̃a enim uerecundiȩ illius super
aurum. Hon lȩdas seruum operantẽ in ue¬
ritate: neq mercennariũ dantem animã
suam. Seruus sensatus: sit tibi dilectus qua¬
si anima tua. Non defraudes illum libertate.
neq inopem derelinquas illum. Pecora tibi
sunt. attende illis: & si sunt utilia ꝑseuerent
apud te. Filii tibi sunt: erudi illos: & curua
illos apueritia illorum. filiȩ tibi sunt. ser¬

Expanded text:
enim illius non bona noli verbosus esse enim illius non bona noli verbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine indisciplinatorum memento irae quoniam non tardabit humilia valde spiritum tuum quoniam vindicta carnis impii ignis et vermes noli praevaricari in amicum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim verecundiae illius super aurum non laedas servum operantem in veritate neque mercennarium dantem animam suam servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illorum filiae tibi sunt ser
Abbreviated transcription (Latin):
sulcis iniusticiȩ: & non metes ea in septu¬
plum Noli querere ab homine ducatum:
neq a rege cathedram honoris. Non te iu¬
stifices ante dm̃. qm agnitor cordis ipse est:
& penes regem noli uelle uideri sapiens No¬
li querere fieri iudex: nisi si ualeas uirtu¬
te irrumpere iniquitates. ne forte extimes¬
cas faciem potentis: & ponas scandalũ in a¬
gilitate tua. Non pecces in multitudine
ciuitatis. nec te immittas in populum. neq
alliges duplicia peccata: nec enim in uno
eris immunis. Noli esse pusillanimis in ani¬
ma tua: exorare & facere elemosinã non de¬
spicias. Ne dicas. in multitudine munerũ
meorũ respiciet ds: & offerentẽ me dõ altis¬
simo. suscipiet munera mea. Non irrideas
hominẽ in amaritudine animȩ: est enim
qui humiliat & exaltat circumspector ds
Noli amare mendacium aduersus fratrem
tuum: neq in amicũ similiter facias. Noli
uelle mentiri omne mendaciũ: assiduitas

Expanded text:
sulcis injustitiae, et non metes ea in septusulcis injustitiae, et non metes ea in septuplum. Noli quaerere ab homine ducatum, neque a rege cathedram honoris. Non te justifices ante Deum; quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli velle videri sapiens. Noli quaerere fieri judex, nisi si vales virtute irrumpere iniquitates; ne forte extremcas faciem potentis, et ponas scandalum in agilitate tua. Non pecces in multitudinem civitatis, nec te immittas in populum: neque alliges duplicia peccata; nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua. Exorare, et facere eleemosynam non despicias ne dicas in multitudine munerum meorum respiciet Deus et offerentem me Deo altissimo suscipiet munera mea non inrideas hominem in amaritudine animae est enim qui humiliat et exaltat circumspector Deus noli amare mendacium adversus fratrem tuum neque amico similiter facias noli velle mentiri omne mendacium adsiduitas
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Et erunt tibi compedes in protectio¬
ne fortitudinis eius: & bases uirtutis. & tor¬
ques illius in stola gloriȩ. Decor enĩ uitȩ
est in illa: et uincula illius nectura salu¬
taris. Stola gloriȩ indues eam. & coronã gra¬
tulationis superpones tibi. fili si attenderis
michi disces eam. & si accõmodaueris animã
tuam sapiens eris. Si inclinaueris aurem tu¬
am excipies doctrinam: & si dilexeris audi¬
re. sapiens eris. In multitudine pb̃rorũ pru¬
dentiũ sta: & sapientiȩ illorum ex corde¬
coniungere. ut omnẽ narrationẽ dĩ possis
audire. & prouerbia laudis non effugiant
ate. Et si uideris sensatum euigila ad illũ.
& gradus ostiorum illius exterat pestuus.
Cogitatum habe in prȩceptis dĩ: & in man
datis illius maxxime assiduus esto. & ipse
dabit tibi cor: & concupiscentia sapientiae
dabitur tibi. Noli facere mala: & non te
apprehendent. Discede ab iniquo: et defi
cient mala abs te. Non semines mala in

Expanded text:
nem et erunt tibi conpedes in protectionem et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases virtutis et torques illius in stolam gloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi fili si adtenderis mihi disces et si adcommodaveris animam tuam sapiens eris et si inclinaveris aurem tuam excipies doctrinam et si dilexeris audire sapiens eris in multitudine presbyterorum prudentiuconiungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitdatis illius maxime assiduus esto: et ipse dabit tibi cor; concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala, et non te apprcient mala abs te. Non semines mala in
Abbreviated transcription (Latin):
nies sapientiã. Quasi is qui arat & seminat
accede ad illam: & sustine bonos fructus
illius. In opere enim ipsius exiguum labo¬
rabis: & cito edes de generationibus illius
Quam aspera est nimiũ sapientia indoctis
hominibus: & non ꝑmanebit in illa excõrs.
Quasi lapidis uirtus probatio erit in illis:
&e non demorabunt᷑ proicere illam Sapien¬
tia enim doctrinȩ scdm nomen est eius: et
non multis est manifesta. Quibus aut̃ agni¬
ta est: permanet usq ad conspectum dei-
Audi fili & accipe consilium intellectus: et
ne abicias consiliũ meũ Inice pedem tuũ
in compedes illius: & intorques illius tuum
collum Subice humerũ tuum & porta illã
& ne acidieris unculis eius. In omni animo
tuo accede ad illam: & in omni uirtute tua
serua uias eius. Inuestiga illam & manifesta¬
bitur tibi: & continens factus ne derelique¬
ris eam. In nouissimis enim inuenies requi
em in ea: & conuertetur tibi in oblectatio¬

Expanded text:
nies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, nies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. In opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. Quam aspera est nimium sapienhominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad consaudi fili, et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouisem in ea et convertetur tibi in oblectatio
Abbreviated transcription (Latin):
illi teipsum. Est enim amicus scd̾m tempus
suum: & non ꝑmanebit in die tribulationis.
Et est amicus qui conuertitur ad mimicitiã:
& est amicus. qui odium & rixam & conuitia
denudabit. Est aut̃ amicus socius mensae: &
non ꝑmanet in die necessitatis. Amicus si ꝑ¬
manserit fixus. erit tibi quasi coequalis: &
in domesticis tuis fiducialiter aget. Si hu¬
miliauerit se contra te. & a facie tua abscon¬
derit se: unanimẽ habebis amicitiã bonam
Ab inimicis tuis separare: & ab amicis tu
is attende. Amicus fidelis protectio fortis:
qui aut̃ inuenit illum inuenit thesaurũ
Amico fideli nulla est comparatio: & non ẽ
digna ponderatio auri & argenti contra bo¬
nitatem fidei illius. Amicus fidelis medica¬
mentũ uite & immortalitatis: & qui metu¬
unt dñm. inuenient illum. Qui timet dm̃.
eque habebit amicitiã bonam: qm̃ scđ̾m il¬
lum erit amicus illius. fili a iuuentute
tua excipe doctrinã: & usq ad canos inue¬

Expanded text:
illi est enim amicus secundum tempus illi est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis et est amicus qui egreditur ad inimicitiam et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit est autem amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis amicus si permanserit fixus erit tibi quasi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget si humiliaverit se contra te et a facie tua abscondet se unianimem habebis amicitiam bonam ab inimicis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuunt Dominum, inveniunt illum. Qui timet Deum, aeque habebit amicitiam bonam; quoniam secundum illum erit amicus illius. Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos inve
Abbreviated transcription (Latin):
dentis subuersio ipsius. Non appelleris su¬
surro: & lingua tua capiaris & confundaris.
Super furem enim est confusio & pęnitentia:
& denotatio pessima super bilinguem: susur¬
ratori aut̃ odium & inimicitia & contumelia
lustifica pusillum: & magnũ similiter Noli
fieri pro amico: inimicus proximo. Imꝓperiũ
enim & contumeliã malus hereditabit: et
omnis peccator inuidus &e bilinguis. Non te
extollas in cogitatione animȩ tuȩ uelut
taurus: ne forte elidatur uirtus tua per
stultitiam: & folia tua cõmedet. & fructus
tuos ꝑdet: & relinqueris uelut lignum ari¬
dum in heremo Anima enim nequã disꝑdet
qui se habet: & in gaudium inimici dat illũ.
& deducit in sorte impiorũ. Uerbum dulce
multiplicat amicos. & mitigat mimicos: et
lingua eucharis in bono homine habunda¬
bit. Multi pacifici sint tibi: & consiliarius
tibi sit unus de mille. Si possides amicũ. in
temptatione posside eum: & non facile credas

Expanded text:
dentis subuersio est ipsius. non appelleris sudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confsuper furem enim est confusio et paenitentia et denotatio pessima super bilinguem susurratori autem odium et inimicitia et contumelia iustifica pusillo et magno similiter noli fieri pro amico inimicus proximo inproperium enim et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator invidus et bilinguis non te extollas in cogitatione animae tuae velut taurus ne forte elidatur virtus tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ: & ne dicas miseratio dĩ magna est:
multitudinis peccatorũ meorũ miserebitur
Miscdia eñĩ &e ira ab illo cito proximat: et
in peccatores respicit ira illius. Non tardes
conuerti ad dñm: & ne differas de die in di¬
em. Subito enim ueniet ira illius: & in tem¬
pore uindictȩ disperdet te. Noli anxius es¬
se in diuitus iniustis: nichil enim proderunt
in die obductionis & uindicte. Non uenti¬
les te in omnẽ uentum: & non eas in omnẽ
uiam: Sic enim peccator probatur in du-¬
plici lingua. Esto firmus in uia dĩ. & in ue¬
ritate sensus tui & scientia: & prosequat᷑ te
uerbum pacis & iusticię. Esto mansuetus ad
audiendum uerbum dĩ. ut intelligas: & cũ
sapientia proferes responsum uerum. Si est
tibi intellectus. responde proximo: sin autẽ.
sit manus tua suꝑ os tuum. ne capiaris in¬
uerbo indisciplinato & confundaris. Honor
& gloria in sermone sensati: lingua impru¬

Expanded text:
peccatum. et ne dicas: miseratio dei magna est, peccatum. et ne dicas: miseratio dei magna est, multitudinis peccaMisericordia enim et ira ab illo cito proximat, et in peccatores respicit ira illius. Non tardes converti ad Dominum et ne diferas de die in diem. subito enim uenit ira illius et in tempore uindictae disperdet te. noli anxius esse in diuitiis iniustis: nihil enim proderunt tibi in diem obductionis et uindictae. non uentiles te in omni uento et non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici lingua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum sapientia fers responsum uerum. si est tibi intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria in sermone sensati: lingua uero inpru
Abbreviated transcription (Latin):
ne subicias te homini pro peccato. Noli re¬
sistere contra faciem potentis: nec coneris
contra ictum fluuii. Pro iustitia agonitare
pro anima tua: & usq ad mortẽ certa pro
iusticia. & ds expugnabit pro te inimicos
tuos. Noli citatus esse in lingua tua: & inu.¬
tilis & remissus in operibus tuis. Noli esse
sicut leo in domo tua. euertens domesticos
tuos: & opprimens subiectos tibi. Non sit
porrecta manus tua ad accipiendũ: & ad
dandum collecta. Noli attendere ad pos¬
sessiones iniquas: & ne dixeris est michi suf¬
ficiens uita. Hichil enim proderit in tempo¬
re uindictȩ & obductionis. Non sequaris in
fortitudine tua concupiscentiã cordis tui:
& ne dixeris quomodo potui. aut quis me
subiciet propter facta mea. Ds̃ enim uindi
cans uindicabit. Ne dixeris peccaui. & quid
michi accidit triste: Altissimus est enim pa¬
tiens redditor de propitiato peccato Noli
esse sine metu. neq adicias peccatum super

Expanded text:
ne subicias te homini pro peccato. noli rene subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimicos tuos. noli citatus esse in lingua tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad dandum collecta. Noli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequfortitudine tua concupiscentiam cordis tui: et ne dixeris: Quomodo potui? aut quis me subjiciet propter facta mea? Dcans uindicabit. ne dixeris: peccaui et quid accidit mihi triste? altissimus enim est patiens redditor. de propitiatu peccatorum noli esse. sine metu, neque adicias peccatum super
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatione doctrine suȩ: donec temptet
illum in cogitationibus suis: & credat animȩ
illius. & firmabit illum. & iter adducet di¬
dabit absconsa sua illi: & thesaurizat super
illum scientiam. & intellectum iustitiȩ. Si
autem oberrauerit. derelinquet eum: & tra¬
det eum in manus inimici sui. fili conserua
tempus. & deuita a malo. Pro anima tua. non
confundaris dicere uerum. Est enim confu¬
sio adducens peccatum: & est confusio addu¬
cens głam & grãm. Ne accipias faciem aduer¬
sus faciem tuam: nec aduersus animã tuam
mendacium. Non reuerearis proximũ tuũ
in casu suo: nec retineas uerbum in tempore
salutis. Non abscondas sapientiã tuam in de¬
cõre eius. In lingua enim agnoscitur sapien¬
tia: & sensus & scientia. & doctrina in uerbo
sensati. et firmamentũ in oꝑibus iustitiȩ
Non contradicas ueritati ullomodo: & de
mendacio in eruditionis tuȩ confundere
Non confundaris confiteri peccata tua: &

Expanded text:
tribulatione doctrinae suae, donec temptet tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus illius et credat animae illius. et firmabit illum et iterum adducet didabit abscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo. pro anima tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et gratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et
Abbreviated transcription (Latin):
& responde pacifica in mansuetudine. Libe
ra eum qui iniuriam patitur de manu su¬
perbi: & non acide feras in anima tua In
iudicando esto pupillis misericors ut pater:
& pro uiro matri illoꝵ & eris tu uelut filius
altissimi obediens: & miserebitur tui magis
quam mater. Sapientia filiis suis uitam in¬
spirat: & suscipit exquirentes se. & prȩibit in
uia iusticiȩ. Qui illam diligit. diligit uitã:
& qui uigilauerint ad illam complec¬
tentur lȩtitiȩ placorem eius: & qui tenue¬
rint illam. uitam hereditabunt: & quo in¬
troibit. benedicet ds. Qui seruiunt ei ob¬
sequentes erunt scõ: & eos qui diligunt illã.
diligit ds̃. Qui audit illam iudicat gentes:
& qui intuetur illam ꝑmanebit confidens
Si crediderit ei hereditabit illam: & erunt
in confirmatione creature illorum. qͣm in
temptatione ambulat cum eo: & in primis
eligit eum Timorẽ & metũ & ad probationẽ
inducet super illum: & cruciabit illum in

Expanded text:
et responde illi pacifica in mansuetudiet responde illi pacifica in mansuetudira eum qui iniuriam patitur de manu superbi, et non acide feras in anima tua. in iudicando esto misericors pupillis ut pater et pro uiro matri illorum: et eris uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui magis quam mater. sapientia filiis suis uitam inspirauit, et suscipit exquirentes se et praeibit in uia iustitiae. et qui illam diligit, diligit uitam: et qui uigilauerint ad illam, conplectebuntur placorem eius. qui tenuerint illam, uitam hereditabunt, et quo introiuit bene dicit deus. qui seruiunt ei, obsequentes erunt sancto: et eos qui diligunt illam diligit deus. qui audit illam, iudicat gentes: et qui intuetur illam, permanebit confidens. si crediderit ei, hereditabit illam et erunt in confirmatione creaturae illorum. quoniam in temptatione ambulat cum eo et in primis eligit eum. timorem et metum et probationem inducet super illum et cruciabit illum in
Abbreviated transcription (Latin):
stinebit se a peccatis: & in operib iusticiae¬
successus habebit. Ignem ardentẽ extinguit
aqua: & elemosina resistit peccatis: & ds
conspector eius qui reddit grãm meminit
in posterum: & in tempore casus tui inue¬
nies firmamentũ. fili elemosinã pauperis
ne defraudes: & oculos tuos ne transuertas
a pauꝑe. Animã esurientem ne despexeris:
& non exasperes pauperem in inopia sua
Cor inopis ne afflixeris: & non protrahas
datum angustianti. Rogationem contribu.¬
lati ne abicias: & non auertas faciem tuam
ab egeno. Ab inope ne auertas oculos ꝓpter¬
iram: & non relinquas querentibus tibi re¬
tro maledicere. Maledicentis enĩ tibi in ama¬
ritudine animȩ. exaudietur prȩcatio illius.
exaudiet autem eum qui fecit illum. Con¬
gregationi pauꝑum affabilem te facito: et
pb̃ro humilia animã tuam: & magnato hu¬
milia caput tuũ. Declina pauperi sine tri¬
stitia aurem tuam: & redde debitum tuum.

Expanded text:
stinebit se a peccatis et in operibus iustistinebit se a peccatis et in operibus iustisuccessus habebit. ignem ardentem extinguit aqua, et elemosyna resistit peccatis: et deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum, et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non auferas oculos tiram, et non derelinquas quaerentibus tibi retro maledicere. Maledicentis enim tibi in amaritudine animae exaudietur deprecatio illius. Exaudiet autem eum, qui fecit illum. Congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia animam tuam, et magnato humilia caput tuum. Declina pauperi sine tristitia aurem tuam, et redde debitum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
Altiora te ne quęsieris. & fortiora te ne scru.¬
tatus fueris: sed quȩ pręcepit tibi ds̃ illa cõ¬
gita semꝑ. & in pluribus operibus eius. ne fue
ris curiosus. Non est enĩ tibi necessariũ ea
que abscondita sunt uidere oculis tuis. In
suꝑuacuis rebus noli scrutari multipliciter:
& in pluribus oꝑibus eius noli esse curiosus.
Plurima enim super sensum hominũ osten¬
sa sunt tibi. Multos enim subplantauit sus¬
picio illorum: & in uanitate detinuit sen¬
sus illoꝵ. Cor durum male habebit in no
uissimo: & qui amut̃ periculũ in ipso ꝑibit
Cor ingrediens duas uias. non habebit re¬
quiem: & prauicordius in illis scandalizabit᷑
Cor nequam grauabitur in doloribus: et
peccator adiciet ad peccandum. Sitiagoge
superboꝵ non est sanitas: frutex enim pec¬
cati eradicabitur in illis. & non intelliget᷑
Cor sapiens intelligitur in sapientia: & au.¬
ris bona. audiet cum omni concupiscentia
sapientiam. Sapiens cor. & intelligibile. ab¬

Expanded text:
Altiora te ne quesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris; sed que precepit Deus tibi, illa cogita semper, et in pluribus operiris curiosus non est enim tibi necessarium ea quae abscondita sunt videre oculis tuis in supervacuis rebus noli scrutari multipliciter et in pluribus operibus eius non eris curiosus plurima enim super sensum hominis ostensa sunt tibi multos enim inplanavit suspicio illorum et in vanitate detinuit sensus illorum cor duissimo, et qui amat periculum, in illo peribit. cor ingrediens duas uias non habebit successus, et prauicordius in illis scandalizabitur. cor nequam grauabitur in dolopeccator adiciet ad peccandum synagogae superborum non est sanitas frutex enim peccati eradicabitur in illis et non intellegetur cor sapiens intellegitur in sapientia et auris bona audiet cum omni concupiscentia sapientiam sapiens cor et intellegibile ab
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc scdm hoc: uisio sominiorũ. Ante faciem
hominis. similitudo alterius hominis. Ab im¬
mundo quid mundabit᷑ : & a mendace quid
uerum dicetur : Diuinatio erroris & augu¬
ria mendacia: & somnia malefacientiũ uani¬
tas est. Et sicut parturientis cor tuũ phan¬
tasiam patietur: nisi ab altissimo fuerit emis¬
sa uisitatio. Ne dederis in illis cor tuum:
Multos enĩ errare fecerunt somnia. & exci¬
derunt sperantes in illis. Sine mendacio con
summabitur uerbum: & sapientia in ore fide¬
lis complanabit᷑. Qui non temptatus ẽ. quid
scit : Uir in multis expertus cogitabit mul
ta: & qui multa didicit. enarrabit intellec¬
tum. Qui non est expertus pauca recognos

Expanded text:
hoc secundum hoc visio somniorum ante faciem hoc secundum hoc visio somniorum ante faciem hominis similitudo hominis ab inmundo quid mundabitur et a mendaceuerum dicetur? diuinatio erroris et auguria mendacia et somnia male facientium uanitas est. et sicut parturientis cor tuum phantasias patitur, nisi ab altissimo fuerit emissa uisitatio: ne dederis in illis cor tuum. multos enim errare fecerunt somnia et exciderunt sperantes. in illis, sine mesummabitur verbum et sapientia in ore fidelis conplanabitur qui non temptatus est quid scit vir in multis expertus cogitavita. Qui multa didicit, enarrabit intellectum: et qui non est expertus, pauca recognos
Abbreviated transcription (Latin):
tem tuam. Cibaria & uirga & onus asmno:
panis & disciplina & opus seruo. Operatur
in disciplina. & quęrit requiescere: laxa
manus illi. & quęrit libertatem. Iugum &
lorum curuant collum durum: & seruũ
inclinant operationes assidue. Seruo ma¬
liuolo torturȩ & compedes: mitte illum
in operationẽ ne uacet. Multam eñĩ ma¬
litiam docuit ociositas: & in opera constitue
eum: sic enim condecet illi. Quod si non ob¬
audierit: curua illum compedibus: & non
amplifices super omnẽ carnẽ eius uerum si¬
ne iudicio. nichil facias graue. Si est tibi ser¬
uus bonus: sit tibi quasi anima tua. Quasi
frẽm sic eum tracta: qm̃ in sanguine animȩ
comparasti eum. Si leseris illum iniuste. in¬
quem quęris: & in qua uia queras illum
nescis. Uana spes & mendaciũ insensato ui¬
ro: & somnia extollunt imprudentes. Qua¬
si qui apprebendit umbrã & persequit᷑ uen¬
tum: sic & qui attendit ad uisa mendacia.

Expanded text:
tem tuam cibaria et virga et onus asino tem tuam cibaria et virga et onus asino panis et disciplina et opus servo operatur in disciplina et quaerit requiescere laxa manus illi et quaerit libertatem iugum et lorum curvant collum durum et servum inclinant operationes adsiduae servo malivolo tortura et conpedes mitte illum in operatione ne vacet multam enim malitiam docuit otiositas in opera constitue eum sic enim condecet illi quod si non obaudierit grava illum conpedibus et non amplifices super omnem carnem verum sine iudicio nihil facias grave si est tibi servus sit tibi quasi anima tua quasi fratrem sic eum tracta quoniam in sanguine animae parasti eum si laeseris illum iniuste quem quaeres et in qua via quaeras illum nescis vana spes et mendacium insensato viro et somnia extollunt inprudentes quasi qui adprehendit umbram et persequitur ventum sic et qui adtendit ad visa mendacia
Abbreviated transcription (Latin):
malum bonum est: & contra mortẽ uita:
sic & contra uirum iustum peccator. Et sic
intuere in omni opera altissimi: duo & duo
unum contra unum. Et ego nouissimus
uigilaui: & quasi qui colligit acinos post
uindemiatores. In benedictione dĩ & ipse spe
raui: & quasi qui uindemiat repleui torcii¬
lar. Respicite. qm non michi soli laboraui:
sed omnibus exquirentibus disciplinam.
Audite me magnati & omnes populi: & re¬
ctores eccdȩ auribus ꝑcipitȩ. filio & mulieri.
fratri & amico. non des potestatem suꝑ te in
uita tua: & non dederis aliis possessionẽ tuã.
ne forte peniteat te & depreceris pro illis dui
adhuc suꝑes & aspiras. Non enĩ mutabit
te omnis caro. Melius est enĩ ut filii tui te
rogent: quam te respicere in manus filiorũ
tuorum. In omnib operibus tuis precellens
esto: ne dederis maculam in głam tuam
In die consummationis dierum uitȩ tuae:
& in tempore exitus tui distribue heredita¬

Expanded text:
malum bonum est et contra mortem vita malum bonum est et contra mortem vita sic et contra virum iustum peccator et sic intuere in omnia opera Altissimi duo duo unum contra unum et ego novissimus vigilavi et quasi qui colligit acinos post vindemiatores in benedictione Dei et ipse spindemiat replevi torcular respicite quoniam non soli mihi laboravi sed omnibus exquirentibus disciplinam audite me magnati et omnes populi et rectores ecclesiae auribus percipite filio et mulieri fratri et amico non des potestatem super te in vita tua non dederis alio possessionem tuam ne forte paeniteat te et depreceris pro illis dum adhuc superes et adspiras non inmutabit te omnis caro melius est enim ut filii tui te rogent quam te respicere in manus filiorum tuorum in omnibus operibus tuis praecellens esto ne dederis maculam in gloriam tuam in die consummationis dierum vitae tuae et in tempore exitus tui distribue heredita
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi acris uersatilis cogitatus illius. Equus
emissarius sicut amicus subsannator: sub om¬
ni supra sedente hinnit. Quare dies diem su¬
perat. & iterum lux lucem: & annus annum
a sole : A dñi scientia separati sunt facto sole.
& preceptum custodiente: & immutauit tem¬
pora & dies festos ipsorum. & in illis dies festos
celebrauerunt ad horam. ex ipsis exaltauit
& magnificauit ds: & ex ipsis posuit numerũ
dierum & annos: & homines om̃s de solo. et
ex terra: unde creatus est adam. In multitu¬
dine disciplinȩ dñi separauit eos: & immu¬
tauit uias eorum. Ex ipsis benedixit & exal¬
tauit: & ex his scĩficauit. & ad se applicauit
Ex ipsis maledixit & humiliauit: & conuer¬
tit iuoĩ a sẽparatione ipsorum. Quasi lutu
figuli in manus ipsius. plasmare illud et
disponere. Omnes uiȩ eius scđm dispositionẽ
eius. sic homo in manu illius qui se fecit:
reddet illis scđm iudicium suum. Contra

Expanded text:
et quasi axis versatilis cogitatus illius equus et quasi axis versatilis cogitatus illius equus admissarius sicut amicus subsannator sub omni suprasedenti hinnit quare dies diem superat et iterum lux lucem et annus annum a sole a Domini scientia separati sunt facto sole et praeceptum custodiente et inmutavit tempora et dies festos ipsorum et in illis dies festos celebraverunt ad horam ex ipsis exaltavit et magnificavit Deus et ex ipsis posuit in numerum dierum et homines omnes de solo et ex terra unde creatus est Adam in multitudine disciplinae Domini separavit eos et inmutavit vias eorum et ex ipsis benedixit et exaltavit et ex ipsis sanctificavit et ad se adplicavit et ex ipsis maledixit et humiliavit et convertit illos a separatione ipsorum quasi lutum figuli in manus ipsius plasmare illud et disponere omnes viae eius secundum dispositionem eius sic homo in manu illius qui se fecit reddet illis secundum iudicium suum contra
Abbreviated transcription (Latin):
superbus non ꝑtimescit timorẽ: etiam post¬
quam fecit cum eo sine consilio. & suis in se¬
ctationibus arguetur fili sine consilio n¬
chil facias: & post factum non peniteberis.
In uia ruinȩ non eas: & non offendes in la¬
pides. Nec credas te uiȩ laboriose. ne ponas
anime tuȩ scandalum: & a filiis tuis caue.
& a domesticis tuis attende. In omni opere¬
tuo crede ex fide animȩ tuȩ: hȩc est enim
conseruatio mandatorũ. Qui credit do at¬
tendit mandatis: & qui confidit in illo non
minorabitur. Timenti dm̃ non occurrent
mala: sed in temptatione ds illum conser¬
uat. & liberabit a malis. Sapiens non odit
mandata & iustitias: & non inlidetur quasi
in procella nauis. Homo sensatus credit legi
di: & lex illi fidelis. Qui interrogationẽ ma¬
nifestat. parabit uerbum: & sic deprecatus ex¬
audietur. & conseruabit disciplinam & tunc
respondebit. Prȩcordia fatui quasi rota carri.

Expanded text:
superbus non pertimescit timorem etiam postsuperbus non pertimescit timorem etiam postquam fecit cum eo sine consilio et suis insectationibus arguetur fili sine consilio nihil facias et post factum non paeniteberis in via ruinae non eas et non offendes in lapides ne credas te viae laboriosae ne ponas animae tuae scandalum et a filiis tuis cave et a domesticis tuis adtende in omni opere crede ex fide animae tuae haec est enim conservatio mandatorum qui credit Deo adtendit mandatis et qui confident in illo non minorabuntur timenti Dominum non occurrent mala sed in temptatione Deus illum conservat et liberabit a malis sapiens non odit mandata et iustitias et non inludetur quasi in procella navis homo sensatus credit legi Dei et lex illi fidelis qui interrogationem manifestat parabit verbum et sic deprecatus exaudietur et conservabit disciplinam et tunc respondebit praecordia fatui quasi rota carri
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. In multis esto quasi inscius. & audi ta¬
cens simul & querens: & loqui in medio mag
natorum non presumas: & ubi sunt senes ñ
multũ loquaris. Ante grandinẽ prȩibit co
ruscatio: & ante uerecundiam prȩibit gr̃a.
& pro reuerentia accedet tibi bona gratia:
et hora surgendi non tetrices. Precurre au¬
tem prior in domũ tuam: & illic auocare.
& illic lude: & age conceptiones tuas & non
in delictis & uerbo superbo. Et suꝑ his om¬
nibus benedicito dñm qui fecit te: & me¬
briantem te ab omnib bonis suis. Qui timet
dm̃ excipiet doctrinã eius: & qui uigilaue¬
rint ad illum inuenient benedictionem.
Qui querit legem replebitur ab ea: & qui
insidiase agit scandalizabitur in ea Quiti¬
ment dm̃ inuenient iudicium iustum: & u¬
stitias quasi lumen accendent. Peccator ho¬
mo uitabit correptionẽ: & scdm uoluntatẽ
suam inueniet comparationẽ. Uir consilii
non disperdet in intelligentia. Alienus et

Expanded text:
tuum. In multis esto quasi inscius, et audi tatuum. In multis esto quasi inscius, et audi tacens simul et quaerens, et loqui in medio mnatorum ne praesumas, et ubi sunt senes non multum loquaris. ante grandinem prruscatio; et ante verecundiam praeibit gratia, et pro reverentia accedet tibi bona gratia. Et hora surgendi non te trices: praecurre autem prior in domum tuam, et illic avocare, et illic lude, et age conceptiones tuas, et non in delictis et verbo superbo. Et super his omnibus benedic Deum qui fecit te, et inebriantem te ab omnibus boniDeum excipiet doctrinam eius et qui vigilaverint ad illum invenient benedictionem qui quaerit legem replebitur ab ea et qui insidiose agit scandalizabitur in ea qui timent Dominum invenient iudicium iustum et iustitias quasi lucem accendent peccator homo devitabit correptionem et secundum voluntatem suam inveniet conparationem vir consilii non disperiet intellegentia alienus et