comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rent esse bona opera sua:mox
addidit: ut głificent patrem
uestrũ qui in celis est. In hoc
enĩ głificatus est pater. ut fru¬
ctum plurimũ afferamus: et
efficiamur xp̃i discipłi. Aquo
efficimur. nisi ab illo cuius mi¬
sericordia preuenit nos: Ipsiꝰ
enĩ sumus figmentũ. creati ĩ
xp̃o iħu: in operib bonis. Si¬
cut inquit dilexit me pater.
et ego dilexi uos: manete in di¬
lectione mea. Eoce unde sunt
nobis operabona. Nam un¬
de nob̾ essent: nisi quia fides
per dilectionẽ operatur: Un¬
de aũt diligeremts: nsi priꝰ
diligeremur: Apertissime hoc
in epistola sua idem iste eugłi¬
sta dixit. Nos diligĩmus. quo¬
nam ipse prior dilexit nos.
Quod aũt ait. sicut dilexit
me pater. et ego dilexi uos. ñ¬
equalitatẽ nature nostre osten¬
dit et sue sicut ẽ patris et ipsi¬
us: sed gr̃am qua mediator
dei et hominũ est. homo xp̃i¬
stus iħe. Mediator quippe
monstratur. cũ dicit. me pat̃.
diligit nos. sed in ipso: quia
in hoc clarificatur pater.ut

Expanded text:
rent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus Deum, quoniam ipse prior dilexit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vosaequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiam qua mediator est Dei et hominum homo Christus Jesus. Mediator quippe monstratur, cum dicit, Diligit mdiligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut
Abbreviated transcription (Latin):
riendo. Proinde quia tenere
uolentib nec ualentib osten¬
dit potestatẽ suã: iam teneãt
eum. ut faciat de nescientibꝰ
uoluntatẽ suam. Iterũ ergo
eos interrogauit. Quid que¬
ritis: Illi aũt dixerunt. Iħm
nararenũ. Respondit iħc.

Expanded text:
riendo. Proinde quia tenere volentibus, nec valentibus, ostendit potestatem suam; jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. 4. « Iterum ergo eos interrogavit: Quem quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazare
Abbreviated transcription (Latin):
ergo me queritis. sinite hos
abire: ut impleretur sermo
quẽ dixit. quia quos dedis¬
ti michi. ñ perdidi ex eis quẽ¬
quã. Si me inquit queritis:
sinite hos abire. Inimicos ui¬
det: et hoc faciunt quod iu¬
bet. Sinunt eos abire: quoᷤᷤ
ñ uult perire. Numquid
aũt ñ erant postea moritu¬
ri: Cur ergo si tunc morerẽ¬
tur perderet eos: nsi quia
nondũ in eũ sic credebant.
quomodo credunt quicũq
ñ pereunt: Symon ergo petrꝰ
habens glacdiũ eduxit eum:
et percussit seruũ pontificis
sacerdotũ: et abscidit auricu¬
lam eius dextrã. E̾rat aũt ser
uo nom̃ malchus. Solus hic
expressit: sicut lucas solus qđ

Expanded text:
hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, eduxit eum, et percussit principis sacerdotum, et abscidit ejus auriculam dexteram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic expressit: sicut Lucas solus, q
Abbreviated transcription (Latin):
modo amabat eũ. Quid ẽ.
amabat eum: Hon ueni
uocare iustos: sed peccatores
in penitentiã. Quidã autẽ
ex ipsis dixerunt. Non pote¬
rat hic qui aperuit oculos
ceci facere : ut hic ñ moreret᷑
Qui noluit facere ut ñ more¬
retur: plus est quod facturꝰ
est. ut mortuus suscitetur.
Iħ̾e aũt rursum fremens in
semet ipso: uenit ad monu¬
mentu. F remat et inte : si
disponis reuiuiscere. Omin
homimi dicitur. qui premit᷑
pessima consuetudine. ¶Ie¬
nit ad monumentũ. Erat
aũt spelunca: et lapis suꝑ¬
positus erat illi. Mortuus
sub lapide : reus fub lege.
Scitis enĩ quia lex que da¬
ta est rudeis: in lapide scrip¬
ta est. Omnes aũt rei sub le¬
ge sunt: bene uiuentes.cum
fita. Quid ẽ ergo lapidẽ re

Expanded text:
abat eum. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam . Quidam autem ex ipsis dixerunt: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut et hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. 22. Jesus ergo rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremat et in te, si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes cum est . Quid est ergo, Lapidem re
Abbreviated transcription (Latin):
guorib. et demonia multa
eiciebat. Id aũt cũ commne¬
morasset matheus. etiam te¬
stimonrũ propħicũ adiitn¬
xit dicens: ut adimpleretur
quod dictũ est per ysaiam
propħam dicentẽ. ipse in¬
firmitates nostras accepit.
et egritudines portauit. Itẽ
alio loco dicit marcus. Et quo¬
cumq introibat. in uicos uel
in uillas aut inenuitates. in
plateis ponebant infirmos: et
deprecabantur eũ ut uł fimbꝰ
am uestimenti eius tangerent:
et quotquot tangebant eũ. sal¬
ui fiebant. Hec nemo alius
fecit in eis. Sic enĩ intelligen¬
dum est. quod ait in eis. ñm
ter eos. uł coram eis. sed prorsꝰ
in eis.quia sanatrit eos. Hec
quippe incelligi uoluit. que
ñ solum facerent admiratio¬
nem. uerũ etiã manifestam
conferrent salutẽ: pro quib
beneficiis utiq amorem ñ o¬
dium retribuere debuerunt.
Omnia quidem ceteroꝵ mira¬
cula suꝑat. quod ẽ natus ex
uirgine: matrisq integͥtatẽ
solus potuit nec conceptus ui¬
olare nec natus. Sed hoc. nec

Expanded text:
guoribus, et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit dicens: Ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem, Ipse infirmitates nostras accepit, et aegritudines portavit . Item alio loco dicit Marcus: Et quocumque introibat in vicos, vel in villas, aut in civitates, in plateis ponebant infirmos, et deprecabaiam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec
Abbreviated transcription (Latin):
pore cum ipsis erat: et ñ cog¬
noscebatur. Nonne ipse dix¬
erat. et quo ego uado scitis. &
uiam scitis: et se nescire dicẽ

Expanded text:
pore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dice
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse sit uita. Demq ipse
et in se ipso ẽ immutabiliter:
et in patre inseparabiliter. Nos
uero cũ in nobis ipsis esse uolu¬
issemus. ad nos ipsos turbati
sumus.unde uox illa est. ad
me ipsũ turbata est anima
mea: atq in deterius cõmu¬
tati: neq id quod fuimꝰ. ina¬
nere potrumus. Cum autẽ
per ipsũ uenimus ad patrẽ.
sicut ait.nemo uenit ad pa¬
trem.isi per me:manen¬
tes in illo. nec apatre nos qͥs
quã poterit separare.nec ab
illo. Connectens itaq conse¬
quentia precedentib:si cog¬
nouistis me inquit. et pa¬
trem meũ utiq cogñoscetis:
hoc est quod ait.nemo uenit
ad patrẽ insi perme. Deinde
subiungit. Et amodo cog¬
noscetis eũ: et uidistis eũ. S
philippus unus ex apostoł
quid audierit ñ intelligens:
dñe inquit. ostende nob̾ pa¬
trem: et sufficit nob̾. Cui do¬
minus. Tanto inqͥt dem¬
pore uobiscũ sum. et cogno¬
uistis me philippe: Qui¬
me uidet: uidet et patrẽ. Ee

Expanded text:
quod ipse sit vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus; unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovistis me, inquit, et Patrem meum utique cognovistis. Hoc est quod ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subnoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? qui videt me, videt et Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
et sanem eos.Dicitur enĩ no¬
bis. Si ñ potuerunt credere:
quod peccatũ est hominis. ñ
facientis quod ñ pocest face¬
re :Si aũt ñ credendo pecca¬
runt: potuerunt ergo crede¬
re et ñ fecerunt. Si ergo ꝑo¬
cuerunt: quomodo dicit eu¬
głium. propterea ñ poterãt
credere. quia iterũ dixit ysa¬
ias. excecauit oculos eoꝵ. et

Expanded text:
Dicitur enim nobis: Si non potuerunt credere, quod peccatum est hominis non facientis quod non potest facere? si autem non credendo peccaverunt, potuerunt ergo credere, et non fecerunt. Si ergo potuerunt, quomodo dicit Evangelium, Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicebat: odio habuerũt
me gratis. Cum aũt uene
um perhibebit de me. Tan¬
quã diceret. Odio habuer̃t¬
me. et occiderunt uidentes:
moniũ perhibebit: ut eos fa¬
ciat in me credere ñ uiden¬
tes. Et uos inquit testimo¬
mum perhibebitis: quia ab
inicio mecũ estis. Perhibebit
sp̃s sanctus: perhibebitis et
uos. Quia enim ab inicio
mecũ estis. potestis predicare
quod nostis: quod ut modo
ñ faciatis: illius sp̃s plenitu¬
do nondum adest uob̃. Ille
ergo testimoniũ perhibebit
de me: et uos perhibebitis.
Dabit enĩ uob̾ fiduciam te¬
strmoniũ phibendi caritas cłi
diffusa in cordib uestris: per
sp̃m sanctũ qui dabitur uo¬
bis. Que utiq petro adhue
defuit: quando mulieris an¬
cille interrogatione perterritꝰ.
ñ potuit uerũ testimonium
perhibereͥ sed contra suam
pollicitationẽ: timore mag¬
no compulsus ẽ ter negare.
Timor aũt iste ñ est in cari¬
tate: sed perfecta caritas. fo¬
ras mitcit timorem. Dem¬
ꝙ ante passionẽ dm̃. seruili

Expanded text:
nus dicebat: Odio habuerunt me gratis. Cum autem veneum perhibebit de me, tanquam diceret: Odio me habuerunt, et occiderunt videntes: cletus perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebit Spiritus sanctus, perhibebitis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffusa in cordibus vestris per Spiritum sanctum qui dabitur vobis . Quae utique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare . Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis
Abbreviated transcription (Latin):
one sua. et morte fructuo¬
sa in exaltatione crucis. uibi
dixit se omnia tracturum es¬
se post se. cũ intellexissent
iudei quod de fua morte di¬
xisset. et proposuissent ei que¬
stionem quomodo diceret se
esse moriturũ. cũ ex lege au¬
dierint quod xp̃e manet in
eternũ: hortatus est eos. ut
esse didicissent: ambularẽt
ut totum discerent. ne com¬
prehenderentur a tenebris.
Et cũ hec esset locutus: ab¬
scondit se ab eis. Hec in su¬
periorib dm̃cis lectiomibꝰ
uerbisq didicistis. Deinde
intulit eugłista uinde hodi¬
ernũ capitulũ recitatũ est. &¬
ait. Cum aũt tanta signa
fecisset coram eis. ñ credebant
in eũ: ut sermo ysaie propħe
impleretur. quẽ dixit. Dñe¬
et brachiũ dm̃i cui reuelatũ
est:Tbi satis ostendit. bra¬
chium dñi. ipsũ filium d̃i¬
nuncupatũ: ñ quod ds̃ pat̃
figura determinetur carnis
humane. eiq filius tanqͣm
menbrũ corporis hereat: sed
quia omina per ipsum fac¬
ta sunt: id̾o brachium dm̃¬

Expanded text:
one sua, et morte fructuosa in exaltatione crucis, ubi dixit se omnia tracturum esse post se, cum intellexissent Judaei quod de sua morte dixisset, et proposuissent ei quaestionem, quomodo diceret se esse moriturum, cum ex Lege audierint quod Christus manet in aeternum; hortatus est eos, ut esse didicissent, ambularent, ut totum discerent, ne comprehenderentur a tenebris. Et cum haec esset locutus, abscondit se ab eis. Haec in superioribus dominicis lectionibus verbisque didicistis. 2. Deinde intulit Evangelista unde hodiernum capitulum recitatum est, et ait: Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum: ut sermo Isaiae prophetae impleretur que Brachium Domini cui revelatum est? satis ostendit brachium Domini ipsum Dei Filium nuncupatum, non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat; sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium D
Abbreviated transcription (Latin):
do: immici eramus do. Nemo
enĩ reconciliatur. nisi exinmi¬
ciciis. Inimicos aũt nos. ñ na¬
tura: sed peccata fecerunt. Un¬
de immici illius: indeserui
peccati. Non habet d̾s lib̾os
immnicos. Necesse est serui sĩt:
et serui remanebunt.nisi ab
illo liberentur: cini peocando
esse uoluerunt inimici. Obse¬
cramus ergo inquit pro xp̃o:
reconciliari do. Quomodo au¬
tem reconciliamur: nsi sol¬
uatur quod inter nos et ip
at: sed peccata uestra separant
inter uos et dm. Quia ergo ñ
reconciliamur. nisi ablatõ qđ
in medio est. et posito quod ĩ
medio sit: est enĩ mediũ sepa¬
rans. sed contra ẽ mediator
reconcilians: mediũ separãs.
ẽ peccatũ. mediator reconcili
tollatur maceria separans quod
ẽ peccatũ. uenit ille mediator.
et factus ẽ sacrificiũ. sacerdoᷤ ip¬
se. Et quia factus ẽ sacrificiũ

Expanded text:
Deo, inimici eramus Deo. Nemo Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecramus ergo, inquit, pro Christo, reconciliari Deo. Quomodo autem reconciliamur, nisi solvatur quod inter nos et ipsat, sed peccata vestra separant inter vos et Deum . Quia ergo non reconciliamur nisi ablato quod in medio est, et posito quod in medio sit. Est enim medium separans, sed contra est mediator reconcilians; medium separans est peccatum, mediator reconciliatollatur maceria separans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificiu
Abbreviated transcription (Latin):
ut eius sanguine redimamur.
Dicit enĩ dñs. Oratis uenũda¬
ti estis: et sine argento redime¬
mini. Sine precio: sed uestro:
quia meo. Hoc dñs dicit. ip¬
se enĩ preciũ dedit. ñ argentũ:
sed sanguinẽ suũ. Nam nos
serui et egeni remanseramus.
Liberat ergo ab hac seruitute
solus dñs ÷ qui illã non habu¬
it: ipse de ilia liberat. Solus
enĩ in hac carne uenit sine
peccato. Nam quos uidetis
in manib matrũ paruulos
ferri. nondũ ambulant: et
iam sunt compediti. Trax¬
erunt enĩ de adam: qđ sol¬
uatur a xp̃o. Pertinet etiã ad¬
ad ipsos cũ baptirantur ista
gr̃a. quã dñs pollicetur: qͥa
de peccato solus libare potest.
qui uenit sine peccato:et fac¬
tus ẽ sacrificiũ pro peccato.
Audistis enĩ cum apłs legere¬
tur. Pro xp̃o inquit legatio¬
ne fungimur: tanquã deo ex¬
hortante per nos. obsecramus
xp̃c obsecret. Quid: Reconci¬
liamim dõ. Si exhortatur et
obsecrat apłs ut reconciliemur

Expanded text:
ut ejus sanguine redimamur. ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redimemini . Sine pretio, sed vestro; quia meo. Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, et jam sunt compediti; traxerunt enim de Adam quod solvatur a Christo. Pertinet etiam ad ipsos, cum baptizantur, ista gratia quam Dominus pollicetur; quia de peccato solus liberare potest, qui venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccato. Audistis enim cum Apostolus legeretur: Pro Christo, inquit, legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus Christus obsecret. Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ se uenalem petat: Dẽinde
seruus hominis. aliquando
sui dm̃ duris imperiis fatiga¬
tus: fugiendo requiescit. Ser¬
uus peccati quo fugit: Secũ
se trahit: quocũq fugerit. ñ
fugit se ipsũ. Mala conscien¬
tia ñ est quo eat : sequitur se:
immoñ recedit a se. Peccatũ e¬
num quod facit. intro est. Fe¬
cit peccatũ. ut aliquã corpo¬
ralem carperet uoluptatẽ:
uoluptas transiit: peccatũ
manet. Precerit quod delec¬
tabat : remansit quod pun¬
gat. Mala seruitus de his qͥ
siam: et eos plerũq patimur tã¬
quã indisciplinatos. uolentes
carere dñis:qui nolunt carere
peccatis. Aliquando aũt etiã
illicito ĩugo et improbo subie¬
c̃ti. fugiunt ad eccłam. quia re¬
tinentur ingenui ad seruitu¬
tem: et interpellatur episcopꝰ.
et insi curet oꝑam impendere
ne ingenuitas deprimatur:
immisericors deputatur. Ad
xp̃m omnes fugiamus: contͣ
peccatũ dm̃ liberatorẽ interpel¬
lemus: uenales nos petamus.

Expanded text:
quem se venalem petat? Deinde quem se venalem petat? Deinde servus hominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secum se trahit quocumque fugerit. Non fugit seipsam mala conscientia, non est quo eat, sequitur se; imo non recedit a se: peccatum enim quod facit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet; praeteriit quod delectabat, remansit quod pungat. Mala servitus! Aliquando siam, et plerumque eos patimur tanquam indisciplinatos: volentes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Aliquando autem etiam illicito jugo et improbo subjecti fugiunt ad Ecclesiam, quia retinentur ingenui ad servitutem, et interpellatur episcopus: et nisi curet operam impendere, ne ingenuitas opprimatur, immisericors deputatur. Ad Christum omnes fugiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus,
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis÷ nec grecus inter¬
pres ausus ẽ hoc facere: nec
latinus. Nam hoc uerbũ
quod ẽ amen. nec grecũ est.
nec latinũ: sed hebreũ. Sic
manfit. ñ est interpretatum.
ut honorẽ haberet uelam̃to
secreti : ñ ut esset negatũ: sed
ne uilesceret nudatũ. Nec se¬
mel tam̃: sed bis a dño die¬
tum. amen amen dico uob̃.
lam quantũ hoc cõmendatũ
sit: ex ipsa geminatione cog¬
noscite. Quid est ergo com¬
mendatũ: Tierũ uerũ di¬
co uobis: ueritas dicit. Que
utiq et si ñ diceret. uerũ di¬
Tam̃ comiñdat: inculcat:
dormientes quodãmodo ex¬
citat: intentos facit: c̾otem¬
iri ñ uult. Qͥd dicens: Am̃
am̃ dico uob̃: quia omnis
qui facit peccatũ. seris est
peccati. O miserabilis seruitꝰ.
Plerũq homines cũ dños ma-¬
los pat̾uint᷑. uenales se petunt:
ñ querentes dñm ñ habere: sed
saltem mutare. Seruus peccati
quid faciat: Quẽ interpellet:
Apud quẽ interpellet: Apd̃

Expanded text:
dico vobis. Nec graecus hoc interdico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere, nec latinus: nam hoc verbum quod est Amen, nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec semel tamen, sed bis a Domino dictum est, Amen, amen dico vobis. Jam quantum hoc commendatum sit, ex ipsa geminatione cognoscite. 4. Quid est ergo commendatum? Verum, verum dico vobis, Veritas dicit; quae utique etsi non diceret, Verum ditamen commendat, inculcat; dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus! Plerumque homines cum dominos malos patiuntur, venales se petunt; non quaerentes dominum non habere, sed saltem mutare; servus peccati quid faciat? quem interpellet? apud quem interpellet? apud
Abbreviated transcription (Latin):
deus querit in homine suam.
Hec ergo respondit iudeis.
Mouet enĩ me fratres homi
nũ superbia: qui etiã de ipsa
quam carnaliter intelligebãt.
sua libertate mentiti surnt di¬
centes: nemini seruiuimꝰ un¬
quã. Dñs au̾t quid eis res¬
spondit : Hoc potius et intẽ¬
trus audiamus : ne et nosip¬
si seruui inueniamur. Respon¬
dit enĩ eis iħe. Amen amen
dico uob̃. quia omnis qui fa-¬
cit peccatũ: seruus est peccati.
Seruus est. utinã hominis. et
ñ peccati. Quis sub his uerbiᷤ¬
ñ contremiscat: Prestet nobi
dñs deus noster. id est. et mi¬
chi et uobis:ut prosententia
loquar de hac libertate appe¬
tenda: et de illa seruitute uitã¬
da. Amen am̃ dico uob̃ ueri¬
tas dicit. Et quale est dñi¬
dico uobis: Multũ commen¬
dat. quod ita pronunciat. Qo¬
dam modo si dici fas est.iura¬
tio eius est: am̃ am̃ dico uobiᷤ
Am̃ quippe interpretat᷑ ue¬
rum. Et tam̃ non ẽ interpre¬
tatũ. cũ potuisset dici. uerũ

Expanded text:
Deus quaerit in homine suam. Deus quaerit in homine suam. Haec ergo respondit Judaeis. Movet enim me, fratres, hominum vana superbia, quia etiam de ipsa, quam carnaliter intelligebant, sua libertate mentiti sunt dicentes, Nemini servivimus unquam. 3. Dominus autem quid responderit, hoc potius et intentius audiamus, ne et nos ipsi servi inveniamur. Respondit enim eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Servus est, utinam hominis et non peccati. Quis non sub his verbis contremiscat? Praestet nobis Dominus Deus noster, id est et mihi et vobis, ut pro sententia loquar de hac libertate appetenda, et de illa servitute vitanda. Amen, amen dico vobis, Veritas dicit: et quale est Domidico vobis? Multum commendat quod ita pronuntiat; quodammodo, si dici fas est, juratio ejus est, Amen, amen dico vobis. Amen quippe interpretatur, Verum: et tamen non est interpretatum, cum potuisset dici, Verum
Abbreviated transcription (Latin):
pto lateres faciebat: et regibꝰ du¬
ris. ñ saltem in auro et argento.
sed et in lrico seruiebat: Si ne¬
mini seruistis unquã o ingra¬
ti: quid ẽ quod assidue uobis
imputat deus. quod uos de do¬
mo seruitutis liberauit: An
forte patres uestri seruierunt:
uos aũt qui loquimini. nemi¬
in unquã seriustis: Quomo¬
do ergo soluebatis iam tributa
romanis: TInde et ipsi ueri¬
tati laqueum quasi captionis
proposuistis. ut diceretis. licet
tributũ dari cesari: ut si dixiᷤ¬
set. licet: teneretis eũ quasi ma¬
le optasset libertati seminis a¬
brahe. Si aũt diceret ñ licet:
calummaremini apud reges
terre : quod prohiberet regibꝰ
tributa persolui. Merito pro¬
lato nummo uicti estis: et cap¬
tiomi uestre. uos ipsi estis respõ¬
dere compulsi. Ibi enĩ uob̃ dic¬
tum ẽ. Reddite cesari que ce¬
saris funt. et do que d̃i sunt:
cũ uos ipsi respondissetis. quod
nũmus haberet imaginẽ ce¬
saris: quia sicut cesar querit
in numino imaginẽ suã: sic̃

Expanded text:
pto lateres faciebat, et regibus duris non saltem in auro et argento, sed in luto serviebat ? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est quod assidue vobis imputat Deus quod vos de domo servitutis liberavit ? An forte patres vestri servierunt, vos autem qui loquimini, nemini unquam servistis? Quomodo ergo solvebatis jam tributa Romanis, unde et ipsi Veritati laqueum quasi captionis proposuistis, ut diceretis, Licet reddere tributum Caesari? ut si dixisset, Licet; teneretis eum quasi male optasset libertati seminis Abrahae: si autem diceret, Non licet; calumniaremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. Merito prolato nummo victi estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis dictum est, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt; cum vos ipsi respondissetis quod nummus haberet imaginem Caesaris . Quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic
Abbreviated transcription (Latin):
tib. tangentib. colloquenti¬
bus. Quid est ergo cũ adhuc
essem uobiscũ: nisi cum ad¬
huc essem in carne mortali.
inqua estis et uos: Tunc
enim in eadem carne qͥde¬
suscitatus erat: sed cũ illis
in eadem mortalitate iam
ñ erat. Qua propter. sicut
ibi iam immortalitate car¬
nis indutus ueraciter ait.
cũ ad huc essem uobiscum.
ubi nicħ aliud intelligere

Expanded text:
tibus, tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo, cum adhuc essem vobiscum, nisi, cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim quidem in eadem carne resuscitatus erat; sed cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam immortalitate carnis indutus veraciter ait, cum adhuc essem vobiscum; ubi nihil aliud intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
a bethania: de castello marie
meministis quod dñs exiit de
manib eoꝵ qui lapidare iltũ
uoluerant: et discessit trans ior¬
danem: tibi ioħs baptirabat:
lbi ergo dño constituto. infir¬
mabatur in bethania lararꝰ:
quod castellũ erat proximũ
ierosolimis. Maria autẽ erat

Expanded text:
a Bethania, de castello Mariae a Bethania, de castello Mariae meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. Maria autem erat
Abbreviated transcription (Latin):
dum. mior fuit uirtus xp̃i.
Noiumus. uidimus. Coti¬
die uidemus homines. pessi¬
ma consuetudine permutata
uiuere melius: quã uiuint
qui reprehendebant. Detesta¬
baris hominẽ: ecce ipsa soror
lazari. si tam̃ ipsa est que pedeᷤ
dm̃i unxeit unguento. et ter¬
sit capulis suis. quos lauerat
lacrimis: melius suscitata ẽ
quã frater eius.De magna ma¬
le consuetudinis mole liberata¬
est. E rat enĩ famosa peccatrix:
et de illa dictũ est. Dimittun¬
tur ei peccata multa: quomã
dilexit multũ. Uidemꝰ mul¬
tos: nouimus multos: nemo
desperet. nemo dese presumat.
Et desperare malũ est: et de
se presumere. Sic noli despera¬
re: tit eligas de quo debeas pre¬
suscitauit. Audistis qualem:
idest. quid significet lazari re¬
surrectio. Legamus itaq iã:
et quoniã muilta in hac lectio¬
ne manifesta sunt. expositionẽ
in singulis ñ queramus: ut ne¬
cessaria pertractemus. Erat au¬
tem quuidã languens lararus

Expanded text:
dum minor fuit virtus Christi. dum minor fuit virtus Christi. Novimus, vidimus, quotidie videmus homines, pessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesuscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrectio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidam languens, Lazarus
Abbreviated transcription (Latin):
quasi peccatũ latebat. Si aũt
ñ solũ male delectatiomi ꝯsen¬
sisti. sed etiã ipsũ malũ fecisti:
quasi mortuũ extra portã ex¬
tulisti. lam foris es:et mortu¬
us elatus es. Tam̃ et ipsũ do¬
minus refuscitauit : et reddi¬
dit uidue matrisue. Si pecca¬
sti.peniteat te. et resuscitabit
te dñs: et reddet eccłe matri
tue. Terciꝰ mortuus. ẽ lazarus.
Est genus mortis immane:¬
quod mala confuetudo appel¬
latur. Aliud est enĩ peccare:
aliud peocandi consuetudinẽ
facere. Qui peccat. et ꝯtimio
corrigitur. cito reuiuiscit: qͥ¬
a nondũ est implicatꝰ consue¬
tudine: ñ est sepultus. Qͥ aũt
peccare consueuit. sepultus ẽ:
et bene de illo dicitur. fetet.
Incipit enĩ habere pessimã fa¬
mam: tanquã odorem teter¬
rimũ. Tales funt om̃s assue¬
ti scelerib : perditis moribus.
Dicis ei. noli facere. Quãdo
de audit: quẽ terra sic pͦmit.
et tabe corrumpitur.et mole
consuetudinis pregrauatur:
Nec ad ipsũi tamen resuscitã¬

Expanded text:
quasi peccatum latebat. Si autem non solum malae delectationi consensisti, sed etiam ipsum malum fecisti; quasi mortuum extra portam extulisti: jam foris es, et mortuus elatus es. Tamen et ipsum Dominus resuscitavit, et reddidit viduae matri suae. Si peccasti, poeniteat te: et resuscitat te Dominus, et reddet Ecclesiae matri tuae. Tertius mortuus est Lazarus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi consuetudinem facere. Qui peccat et continuo corrigitur, cito reviviscit: quia nondum est implicatus consuetudine, non est sepultus. Qui autem peccare consuevit, sepultus est, et bene de illo dicitur, fetet: incipit enim habere pessimam famam, tanquam odorem teterrimum. Tales sunt omnes assueti sceleribus, perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitan
Abbreviated transcription (Latin):
quã diceret. Alia munera
mea habent uobiscũ etiam ñ
mei: ñ solũ naturã. uitam.
sensũ. rationẽ. et eam salutẽ
que hominib pecoribq com¬
munis est: uerũ etiã linguas.
sacramenta. propħiam. scien¬
tiam. fidem. distributionẽ
rerũ suarũ pauperib. et tͣ¬
ditionẽ corporis sui ut arde¬
ant: sed quoniã caritatem ñ
habent: ut cymbala conere¬
pant. nichil sunt. nichil illi
prodest. Non ergo in illis qͣn¬
ius bonis munerib meisque
habere possunt etiã ñ disci¬
puli mei: sed in hoc cognos¬
cent omnes quia mei estis di
scipuli: si dilectionẽ habue¬
ritis ad inuicẽ. O sponsa xp̃i
pulchra inter mulieres: o de¬
albata ascendens. et incum¬
bens super fratruelem tirũ:
quoniã cuius lumine illu¬
straris ut candeas: eius adiu¬
torio fulciris ne cadas. O quã
bene tibi cantatur in illo can¬
tico canticoꝵ uelut epythala¬
mio tuo. quia caritas in deli¬
ciis tuis. Ipsa ñ perdit eũ im

Expanded text:
quam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corporis sui ut ardeant: sed quoniam charitatem non habent, ut cymbala concrepant, nihil sunt, nihil illis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possunt etiam non discipuli mei; sed in hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum! quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas: o quam bene cantatur tibi in illo Cantico canticorum velut epithalamio tuo, Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum im
Abbreviated transcription (Latin):
capit. quomodo audiat apa-¬
tre ullũ uerbũ. cũ ipse sit pa¬
tris unicũ uerbũ: Quid est
quod aliquanto post. ĩ hoc

Expanded text:
capit, quomodo audiat a Patre ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo peccati. in corde
hominis transgressoris etiam
sancti engłii. contemptoris
penarũ eternarum: fremat
xpistus: increpet se homo.
Aucdi adhuc. Fleuit xp̃e: fle¬
at se homo. Quare enim fle¬
uit xp̃c. nsi quia flere homi¬
nem docuit: Quare fremu¬
it et turbauit semet ipsum:
nisi quia fides hominis sibi
merito displicentis fremere
quodãmodo debet in accu¬
satione maloꝵ operũ: ut uio¬
lentie penitendi. cedat cõsue¬
tudo peccandi: Et dixit.
Ubi posuistis eum: Scisti
quia mortuus sit: et ubi sit
sepultus ignoras: Et ista sig¬
nificatio est. Quia sic ꝑditũ
hominẽ. quasi neseit deus.
Ion ausus sũ dicere. nescit.
Quid enĩ ille nescit: S qua¬
si nescit. Unde hoc proba¬
mus: Dñm audi dicturũ
in iudicio. Don noui uos:
discedite a me. Quid est. ñ
nouiuos: Non uos uideo
in luce mea: ñ nos uideo in
et hic tanquã nesciens talẽ
peccatorem: dixxit. Ubi po¬
suistis euim: Talis est uox
dei in paradiso: postea quã
homo peocauit. Adamubi

Expanded text:
consuetudo peccati, in corde hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus, nisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis fremere quodammodo debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non ausus sum dicere, Nescit: quid enim ille nescit? Sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio, Non novi vos; discedite a me . Quid est, Non novi vos? Non vos video in luce mea, non vos video in et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso posteaquam homo peccavit, Adam, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
quandiu sunt illicite concu¬
piscentie in carne tua: post cõ¬
cupiscentias tuas ñ eas. Mane
in seruitute dei: in libertate
xp̃i. Mente serui legi ditin:
noli de dare concupiscentiis
tus: sequendo eas. uires eis ad¬
dis. Dando eis uires.quomodo
uncis ÷ quando contra te ini¬
micos nutris uirib tuis: Que
igitur libertas plena atq ꝑ¬
fecta in illo dño iħu quri dix¬
it. si uos filius lib̾auerit: tũc
uere liberi eritis: Quãdo ple¬
na et perfecta libertas erit:
Quando nulle immicicie:
Quando nouissima immica
destruetur mors:Oportet er¬
go corruptibile hoc induere ĩ¬
corruptionẽ: et mortale hoc ĩ¬
duere immortalitatẽ. Tunc
sorta est mors in uictoria. Ubi
est mors contentio tua. Qͥd
est. ubi est mors ꝯtentio tua᷑.
sed quando peccati caro iuge¬
bat. Tbi est mors contentio
moriemur in illo qui pro no¬
bis mortuus est et resurrex¬
it. Tt qui iuuunt inqͥt

Expanded text:
quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sequendo eas, vires eis addis; dando eis vires quomodo vineis, quando contra te inimicos nutris viribus tuis? 13. Quae igitur libertas plena atque perfecta in illo Domino Jesu qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; quando plena et perfecta libertas erit? Quando nullae inimicitiae, quando « novissima inimica destruetur mors. Oportet enim corruptible hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: cum sorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua » ? Quid est, Ubi est, mors, contentio tua? Csed quando peccati caro vigebat. Ubi est, mors, contentio moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et resurrexit: ut qui vivunt, inq
Abbreviated transcription (Latin):
dũ esse de crastino. ñ ad hoc fu¬
isse preceptũ. ut nichil pecunie
seruetur a sanctis: sed ne deo
pro ista seruiatur. et propter
inopie timorẽ. iusticia desera¬
tur. Nam et apłs in posterũ
prouidens. ait. Siquis fidelis
habet uiduas. sufficienter tri
buat eis. ut ñ grauetur eccła.
quo ueris uidiris sufficere pos¬
nor. Et ipse qui exiuit erat
nox. Cũ ergo exisset nox: a¬
it iħe. Hune clarificatus est
filius hominis. Dies ergo diei
eructauit uerbũ: idest xpistꝰ
discipulis fidelib ut audirẽt
eum:et amarent sequendo.
Et nox nocti ad nunciauit
scientiã: idest iudas iudeis m¬
fidelib. ut uenirent ad eũ et
apprehenderent persequen¬
do.Sed iam hinc in sermone
dñi qui factus est ad pios. an¬
te quiã teneretur ab impiis.
intentior flagitatur auditor.
et icdo eũ precipitare ñ debet. s
differre potius. disputator

Expanded text:
dum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servetur a sanctis; sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem justitia deseratur. Nam et Apostolus in posterum providens, ait: Si quis fidelis habet viduas, suffibuat illis, ut non grauetur ecclesia, quo ueris uiduis sufficere posnox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructavit verbum, id est, Christus discipulis fidelibus, ut audirent cum, et amarent sequendo; et nox nocti annuntiavit scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in sermonem Domini, qui factus est ad pios, antequam teneretur ab impiis, intentior flagitatur auditor; et ideo cum praecipitare non debet, sed differre potius disputator.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia per uarios humane
locutionis modos. omniũ is¬
torũ corporaliũ sensuũ nomi¬
nibus nuncupatur: cum et
ipsa mens nostra. hoc ẽ homo
interior. eui umformiter sci¬
enti per hos quinq ueluti
nuncios corporis diuersanun-¬
ciantur: quando immutabi¬
lem ueritatem intelligit. eli¬
git et diligit. et lum̃ uidet
de quo dicitur. erat lum̃ ue¬
rum ⁊ et uerbũ audit de quo
dicitur. in principio erat uer¬
bum: et odorem capit de quo
dicitur. post odorem unguen¬
toꝵ tuoꝵ eurremus: et fontem
bibit de quo dicitur apud te
est fons uite: et tactu fruitur
de quo dicitur. michi aũt ad¬
herere d̾o bonum ẽ: nec ali¬
ud atq aliud: sed una intel¬
ligentia tot sensuũ nomimib̾
mincupatur. Cũ ergo de sp̃u
sancto dicitur. ñ enim loque¬
tur a semet ipso. sed quecũq
audiet loquetur: multoma¬
gis sibi simplex natura ubi
uerissime simplex est. uł in¬
telligenda est uł credenda: qͣ
longe alteq naturam nostre
mentis excedit. Mutabilis est¬

Expanded text:
omnia, per varios humanae locutionis modos, omnium istorum corporalium sensuum nominibus nuncupatur: cum et ipsa mens nostra, hoc est homo interior, cui uniformiter scienti per hos quinque veluti nuntios corporis diversa nuntiantur, quando immutabilem veritatem intelligit, eligit, diligit, et lumen videt de quo dicitur, Erat lumen verum; et verbum audit de quo dicitur, In principio erat Verbum ; et odorem capit de quo dicitur, Post odorem unguentorum tuorum curremus ; et fontem bibit, de quo dicitur, Apud te est fons vitae ; et tactu fruitur, de quo dicitur, Mihi autem adhaerere Deo bonum est : nec aliud atque aliud, sed una intelligentia tot sensuum nominibus nuncupatur. Cum ergo de Spiritu sancto dicitur, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; multo magis ibi simplex natura, ubi verissime simplex est, vel intelligenda est vel credenda, quae longe alteque naturam nostrae mentis excedit. Mutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
o uob̾ dicere. sed ñ potestis por¬
tare modo. aurem curiosamp̃¬
beatis ad incognita scienda: cũ
mentes inualidas habeatis. ad
uera et falsa diiudicanda: ma¬
xime propter obscenissimas
turpitudines. quas docuit sa¬
thanas animas instabiles at¬
q carnales. adhoc do sinente.
menda: et in comparationem
impure nequitie dulcescat
purissima disciplina: atq ut
illi det honorem. timorẽ aũt
uł pudorem sibi. qui in ula
mala uł illo regente ñ oecidit.

Expanded text:
o vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis ad vera et falsa dijudicanda: maxime propter obscoenissimas turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, icia, et in comparatione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pudorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
catur: quoniã cũ auditur.
humilitas custoditutr: cũ
aũt predicatur. trix ñ surrẽ¬
pit eiuuis hominũ quan¬
tulacunq iactantia: in qua
utiq inquinantur pedes.
omnis homo uelox ad audi
di. Auditui meo dabis gau¬
diũ et leticiã: et exultabũt
ossa humiliata. Hoc ẽ qđ
dixi: cũ ueritas audit᷑: hu¬
militas custoditur. Dicit
et alius. Amicus autẽ spon¬
si stat et audit eũ: et gaudio
gaudet propter uocẽ sponsi.
Fruamur auditu sine strepi¬
dri. nob̾ loquente intrruse¬
cus ueritate: quanquã etiã
cũ forinsecus insonat per le¬
gentem.per annunciantẽ.
per predicantẽ. per disputã¬
tem. per precipientẽ. per con¬
solantem.per exhortantem.
per ipsũ etiam cantantẽ atq
psallentem ⁊ ipsi qͥ hec agunt.
inquinare suos pedes timent:
cũ placere homirib. surripi¬
ente amore humane laudis
affectant. Ceterũ. qui eos au¬
dit libenter et pie. ñ habet
locũ iactandi se in alienis la
boribus: et ñ inflatis ossibus

Expanded text:
tur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur pedes. omnis homo velox ad audieDei, Auditui meo dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata . Hoc est quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annuntiantem, per praedicantem, per disputantem, per praecipientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sed me negabis. Negauit ergo
ipsũ: eum se negauit eius ẽẽ di¬
scipulũ. Quid aũt aliud isto
modo. quã se negauit esse xp̃i¬
anum: Quamuis enĩ discipłi
xp̃i nondũ appellarentur hoc
nomine:post ascensionẽ quip¬
pe eius in antyochia primũ ce¬
perunt appellari discipłi xp̃i¬
ami:iam tam̃ erat res ipsa illo
postea uocabulo nuncupanda:
iam erant discipłi qui postea
commune nom̃ sicrt cominu¬
nem fidem etiã ad posteros tͣns¬
miserunt. Qui ergo se xp̃i ne¬
gauit esse discipulũ: negauit
cari xp̃ianũ. Quã multi pos¬
tea ñ dico senes. et ants. in qui¬
bus huius uite satietas faciliꝰ
potuit mortem pro xp̃i cõfes¬
sione contemnere: nec solũ iu¬
uentus utriusq sexus. de qua
igi fortitudo: sed etiã pueri pu¬
elleq potuerunt. et innumera¬
bilis societas sanctoꝵ martyrũ.
in regnũ celoꝵ fortiter et uiolen¬
ter intrauit: quod tunc iste ñ
potuit. qui claues regni eius
accepit. Ecce unde dictum est.

Expanded text:
sed me negabis. Negavit ergo sed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea commune nomen, sicut communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ergo se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem cari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua igi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sequentia uideamus. Discipłs
aũt ille inquit erat notꝰ ponti¬
fici᷑ et introiit cũ iħu matriũ
pontificis. Petrus aũt stabat ad
ostium foris. Exiit ergo disci¬
pulus alius qui erat notꝰ pon-¬
tifici et dixit ostiarie: et intro¬
duxit petrũ. Dicit ergo petro
ancula ostiaria. Numquid
et tu ex discipulis es hominis
istius: Dicit ille. Non sum.
Ecce est illa promittentis au¬
clacia: et de se plurimũ prefi¬
dentis. Abi sunt uerba illa
quando ait. quare ñ possum¬
te sequi modo:animã meã pro
te ponam: Hoccine est seqͥ ma¬
gistrũ: se negare discipłm: Sic¬
cine pro dño anima ponitur:
ut hoc ne fiat uox ancille for¬
midetur: Sed quid mirũ si
deus uera predixit: homo au¬
dem falsa pͥsumpsit: Sane in
ista que iam cepta ẽ negatione
apłi petri debemus aduertere
ñ solum ab eo negari xp̃m qui
dicit eum ñ esse xp̃m: sed ab
illo etiã qui cũ sit. negat se ẽẽ
tro. discipulũ meũ te negabis:

Expanded text:
sequentia videamus. Discipulus sequentia videamus. Discipulus autem ille, » inquit, « erat notus pontifici, et introivit cum Jesu in atrium pontificis: Petrus autem stabat ad ostium foris. Exiit ergo alius discipulus qui erat notus pontifici, et dixit ostiariae et introduxit Petrum. Diciancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse tro: Discipulum meum te negabis,
Abbreviated transcription (Latin):
ustea quam persecutores tra
et cui ñ pepercit pater sed pro
nobis omnib tradidit illũ:
ut intelligatur iudas ñ larida.¬
bilis utilitate traditionis huiꝰ.
sed sceleris uoluntate damna¬
bilis: adduxerunt eum sicut
iohannes eugłista narrat ad
annã primũ. Nec tacet cau¬
sam: cur ita factum sit. Erat
enĩ inquit socer cayphe: qui
erat pontifex anmi illius. Pr̃at
aũt inquit cayphas qui con¬
silium dedit iudeis: quia ex
pedit unrũ hominẽ mori pro
popło. Merito et matheus cũ
id breuius narrare uoluisset.
eũ ad caypham ductũ fuisse
commemorat:quia et ad an¬
nam prius ideo ductus est qd̃
socer eius fuerit:ubi intelli¬
gendũ est. hoc eundem cay¬
pham fieri uoluisse. Sequebat᷑
aũt inquit iħm sẏmon petrus:
et alius discipulus. Quisnam
sit iste discipulus. ñ temerarie
affirmandũ est: quia tacetur.
Solet aũt se idem iohannesita
significare: et addere. quẽ dili¬
gebat iħs. Fortassis ergo et hic
ipse est. Quisquis tamen sit:

Expanded text:
steaquam persecutores tradet cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis: Adduxerunt eum, sicut Joannes evangelista narrat, ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit: Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium pedit unum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare, et addere: Quem diligebat Jesus. Fortassis ergo et hic ipse est. Quisquis tamen sit,