comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
helyseum filium saphat. arantẽ
iugis arantib unꝰ erat. Cumq ue-¬
nisset helyas ad eum: misit pal¬
lium suum suꝑillum. Qͥ statim
relictis bob eucurrit post hely¬
am& ait. Oseuler oro te patrem
meum & matrem meã: & sic se¬
quar te. Profectus helyas repꝑit
helyseum filium saphat. arantẽ
in .xii. iugis boum: cũ redemp¬
tornr̃ descendens de cȩlo diuino
iũdicio acqͥsiuit ppłm adhuc t̃¬
renis oꝑib inhiantẽ. In quo sa¬
lutem fecit. cum eum ad fiodem
conũtit. Helyas enim int̃preta¬
tur dñs. łs. saphat uidicantes.
helyseus di mei salus. Suꝑ quẽ
ꝓpħa pallium suũ misit. cũ dñs
ppłm fiole catholica induit. Uñ
currit pꝰ helyam: qͥa electoꝵ cho¬
rus audito nisi qͥs renuntiaũt
om̃ib ñ potest m̃s ẽẽ discipłs.
statim cessauit t̾renis lucris in¬
hiare. secularib desicłiis deser¬
uire. & sic aliis uerbum uitȩ p̃¬
dicauit. Hoc ẽ enim osculari pa¬

Expanded text:
Eliseum filium Saphat arantem jugis arantibus unus erat. Cumque venisset Elias ad eum, misit pallium suum super eum. Qui statim relictis bobus cucurrit post Eliam, et ait: Osculer, oro te, patrem meum, et matrem meam, et sic sequar te . Elias profectus reperit Eliseum filium Saphat arantem in tor noster descendens de coelo divino judicio acquisivit populum adhuc terrenis operibus inhiantem, in quo salutem fecit, cum eum ad fidem convertit. Elias enim interpretatur Dominus Deus, Saphat judicans, Elisaeus Dei mei salus. Super quem propheta pallium suum misit, cum Dominus populum fide catholica induit. Undecurrit post Eliam: quia electorum chorus audito, nisi quis renuntiat omnibus, non potest meus esse discipulus , statim cessavit terrenis lucris inhiare, saecularibus desideriis deservire, et sic aliis verbum vitae praedica
Abbreviated transcription (Latin):
merebunt᷑ ꝑ iħu ducatũ regredi
in t̾ram uida templumq dm̃i ibi¬
dem reeolificare. In posterum nãq
p̃sentis uitȩ tradentur in carce rẽ
mortis ꝑpetus. ubi ũmis eoꝵ ñ mo¬
rietur. q ignis ñ extinguetur. No
dierum uelut pꝰ septuaginta ãnos
huiꝰ captiuitatis exuti ab om̃i pote¬
state regis babilonii. ualeamꝰ uiuã¬

Expanded text:
merebuntur per Jesu ducatum regredi in terram Juda, templumque Domini ibidem reaedificare. Hi, post aerumnam praesentis vitae tradentur in carcerem mortis perpetuae, ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur. Nobdierum, vel uti post septuaginta annos, hujus captivitatis exuti ab omni potestate regis Babylonis, id est dia
Abbreviated transcription (Latin):
uoluminaquȩ fuerant a
gentib corrupta correx̃
totumꝙ uetus testamentũ in
.xxi. libros constituit. ut tot li¬
bri eẽnt in lege quot habebant᷑
& litterȩ. Neemias qͦ misit nepo¬
tes sacerdotũ illoꝵ qui in tͣnͣsmi¬
gratione sacrũ ignem in puteo
sicco tutauerant. At illiñ inue¬
nerunt ignem s aqm cras¬
sam. qͣm uissit neemias asꝑ¬
gi suꝑ ligna ⁊ holocausta & ac¬
census est ignis exaqua illa. &
miratisunt om̃s. Tab̃nacłm
uͦ federis & archa. & altare incẽ¬
si. quȩ ieremias ꝓpħa in monte

Expanded text:
volumina, quae fuerunt a volumina, quae fuerunt a gentibus corrupta, correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in lege, quot habentur et litterae. Nehemias quoque misit nepotes sacerdotum illorum qui, in transmigratione sacrum ignem in puteo sicco servaverant. At illi non invenerunt ignem, sed aquam crassam, quam jussit Nehemias aspergi super ligna et holocausta, et accensus est ignis ex aqua illa, et mirati sunt omnes. Tabernaculum vero foederis, et arca, et altare incensi, quae Jeremias propheta in monte
Abbreviated transcription (Latin):
rum. tulerunt sa marige ac¬
cusationem aduersus uudoeos
ad filium eiꝰ. qui cambises. & as¬
suerus. & artharserses. ẽ nomi¬
natus. Int̾missum ẽ gͥ opus
donec consummaretur sub da¬
rio annus scoł̃s regni eius. Et
huiꝰ darii anno scoło obtinente
zorobabel uideoꝵ oluce. comple¬
ta ẽ eolificatio templi qͣdrage¬
simo ⁊ sexto anno. postqm cepit
eclificari. Uñde iũdei dño in e¬
uuanglico sermone olixisse re¬
feruntur. Quadraginta & sex
anius ecdificatum ẽ templum
istud & cet̃a. Dario successit xer¬
ses filius eiꝰ. Cuiꝰ regni anno sep¬
timo esdras scriba legis ołi as
cendit de babylone. referens
rea talentoꝵ .xxx. qui & celebra¬
uit sollemnitatẽ scenophegiȩ.
Remeauit etiã neemias ip̃si¬
us regis pincerna. De susis castͦ.
anno eiꝰolẽm .xͦx. qui muros
ciuitatis edificauit. Prefatus
etiam esoras bibliothecam ue¬
teris testam̃ti post incensam
legem achal deis. iino
afflatus sp̃u reparauit.
cuncta legis ac ꝓpħarũ

Expanded text:
rum detulerunt Samaritae accusationem adversus Judaeos ad filium ejus, qui Cambyses, et Assuerus, et Artaxerces est nominatus. Intermissum est igitur opus, donec consummaretur sub Dario, anno secundo regni ejus. Et hujus Darii anno secundo, obtinente Zorobabel duce, completa est aedificatio templi, quadragesimo sexto anno postquam coepit aedificari. Unde Judaei Domino in Evangelico sermone dixisse referuntur: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum istud, etc. Dario successit Xerxes filius ejus. Cujus regni anno septimo Esdras scriba legis Dei, ascendit de Babylone; qui Aegyprea talentorum viginti, qui et celebravit solemnitatem scenophegiorum. Remeavit etiam Nehemias ipsius regis pincerna de Susis castro, anno ejusdem vigesimo qui muros civitatis reaedificavit. Praefatus etiam Esdras Bibliothecam Veteris Testamenti, post incensam legem a Chaldaeis divino afflatus spiritu, reparavit; cuncta legis, ac prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
pontificem salutauit. Mira¬
ti sunt om̃s alexandri milites
uehem̃ter. Cumꝙ regem de hac
re int̾rogare olubitarent. unus
qui illi erat familiarior uit̾ro¬
gauit eũ dicens. Quare rex istũ
pre om̃ib salutasti: Respondit
rex. Cũ essem adhuc interra
mea uidi istũ in somnis. dicẽ¬
tem mͥ q̃d̾ regnũ possem obtine¬
re ꝑsarum. Ideo eũ pre om̃ib
salutaui. Summꝰ itaq ponti¬
fex cũ pompa cleri ⁊ frequen¬
tia popłi regem ad templũ de¬
duxtt. oblatũꝙ ẽ ꝓ eo sacficiũ.
Deniꝙ recedens alexander ꝓmi¬
sit qd̾ locum illũ de inceps dili¬
geret. honoraret & exaltaret.Por

Expanded text:
pontificem salutavit, miratique sunt omnes Alexandri milites vehementer. Cumque regem de hac re interrogare dubitarent, unus, qui illi erat caeteris familiarior, interrogavit eum, dicens: Quare rex istum prae omnibus salutasti? Respondit rex: Cum essem adhuc in terra mea vidi istum in somnis dicentem mihi quod regnum possem obtinere Persarum, ideo eum prae omnibus salutavi. Summus itaque pontifex cum pompa cleri, et frequentia populi regem ad templum deduxit, oblatumque est pro eo sacrificium. Denique recedens Alexander promisit quod locum illum deinceps diligeret, honoraret et exaltaret. Por
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt usq in p̃sentem diem.
Porro iħ̃ii successit ioachim. &
ioachim eliasib. & eliasib iũdas.
Deniq iadli temporib alexan¬
der magnꝰ regem aggressus ẽ ꝑ¬
sarum expugnare. Mandauit¬
uerat. ipsi deinceps obseruaret.
ẽ qd urbem ierłm subũteret.
Extimuit itaq iadolus ⁊ conuo¬
eis rem. Oblatum ẽ sacrificiũ:
ctis pontifex om̃s dimisit. & ipse
solus remansit. statiꝙ sopore
depressus iudit usionem. di¬
ctumq ẽ sibi. Ne timeatis ale¬
xaudrum. S indueris ueste sa¬
era. ⁊ sacerdotes induantur sto¬
lis sius. & eũ uenerit exibitis ⁊
suscipietis eũ cũ honore. Nichil
enim mali uobis facturus est
alexander. Int̾ea magnꝰ alexan¬
der magnis uirib ierosolimam
ꝓperabat. Cumꝙ appropinqua¬
ret eiuitati exiuit pontifex eũ
omui ppło ⁊ clero. Estimabant

Expanded text:
em. Porro Jesu, successit Joachim et Joachim Heliasib, et Heliasib Judas, denique Jaddi temporibus Alexander Magnus regem aggressus est Persarum expugnare, mandavitque servaverat, ipsi deinceps observaret. est quod urbem Jerusalem subverteret. Extimuit itaque Jaddus, et convoeis rem. Oblatum est sacrificium, ctis pontifex omnes dimisit, et ipse solus remansit, statimque sopore depressus vidit visionem, dictumque est ipsi: Ne timeas Alexandrum, sed indueris veste sacra, et sacerdotes induentur stolis suis, et cum venerit exibitis, et suscipietis eum cum honore; nihil enim robis mali facturus est Alexander. Interea Magnus Alexander magnis viribus Jerosolymam properabat. Cumque appropinquaret civitati, exivit pontifex cum omni populo et clero
Abbreviated transcription (Latin):
enadab rex cum¬
syrie congregauit omnẽ
exereitum suũ. &. xxx. & duos
ascendens pugnabat contͣ samari¬
am. & obsedit eam. Et ecce ꝓpħa unꝰ
dixit ad achab. Multitudinẽ hanc
tradam in manũtuam. Et ait achab.
ꝑquem: Diixitq ei. ꝑpẽdissequos
pͥncipum ꝓuinciarũ. Benadab sig¬
nificat diabolum. qͥ diũsos exerci¬
tus malignoꝵ sp̃uum ad subũten¬
dum ppłm di contrahit. s ꝑ pueros
ditores doctoꝵ. qͥa cum qd̾ aure au¬
diunt factis complent. antiquus
hostis in fugam u̾titur. omĩsq su
fidem cũ gemina caritate conser¬
uant. hi apti militiȩ summi regis
ẽẽ comꝓbantur. Fugit benãdab
rex syriȩ inequo cum equitib. Be¬
nadab .i. diabolus pͥnceps iniquoꝵ
quorum oculi sublimes sunt in eqͦ
scilicet om̃ib suꝑbis. quia ipse est
caput suꝑ om̃s filios suꝑbiȩ. ab
exercitu xp̃i suꝑatꝰ in fugam uer¬
titur. & rex isrł ꝑcutit equos et e¬
quites. quia rex regum neqͥtias sp̃u¬
ales obruit. humani generis delẽ¬

Expanded text:
enadab, rex Syriae, congregavit omnem exercitum suum, et triginta duos ascendens pugnabat contra Samariam, et obsedit eam. Et ecce propheta unus dixit ad Achab: Multitudinem hanc tradam in manum tuam. Et ait Achab: Per quem? dixitque ei-Per pedissequos principum provinciarum . Benadab significat diabolum, qui diversos exercitus malignorum spirituum, ad subvertendum populum Dei contrahit, sed per pueros ditores doctorum, quia quod auribus audiunt, factis implent. Antiquus hostis in fugam vertitur, omnisque suufidem cum gemina charitate conservant, hi apti militiae sesse comprobantur; fugit Benadab rex Syriae cum equitibus. Benadab, id est diabolus, princeps iniquorum quorum oculi sublimes sunt. Syria scilicet omnibus superbis, quia ipse est caput super omnes filios superbiae, ab exercitu Christi superatus in fugam vertitur, et rex Israel percutit equos et currus, etc., quia rex regum nequitias spirituales obruit humani generis delen
Abbreviated transcription (Latin):
titũdo alia discreta ꝑ se. ut dus
tria. iiͦiͬi. alia discreta ad aliquid.
ut sesqualterũ. sesquit̃cium. Mag¬
nitũdo alia immobilis ut spera t̃¬
rȩ.alia mobilis ut spera firmanĩ¬
ti. Multitũdo discreta ꝑ se mate¬
ria ẽ arithineticȩ. Multitũdo dis¬
creta ad aliquid. mat̾ia ẽ musicȩ.
Magnitudo immobilis materia
ẽ geometͥȩ. Magnitũdo mobilis

Expanded text:
titudinis, alia est discreta per se, ut duo, titudinis, alia est discreta per se, ut duo, tria, quatuor; alia distracta ad aliquid, ut sesquialterum, sesquitertium. Magnitudinis alia est immobilis, ut sphaera terrae; alia mobilis, ut sphaera firmamenti. Multitudo discreta per se materia est arithmeticae. Multitudo discreta ad aliquid materia est musicae. Magnitudo immobilis materia est geometriae. Magnitudo mobilis
Abbreviated transcription (Latin):
plina. rationes ꝓbabilit̃ inuestigãs.
mathematicã. Aliter. Theorica liui
nalem. naturalem. doctrinalem.
Eadem namq ẽ theologia intelle¬
ctibilis. diuinalis. Fadem ẽ physi¬
ca physiologia naturalis. eadem ẽ
mathematica. intelligibilis. doct¬
nalis. Cheologia tractat de inuisi¬
bilib iniuisibiliũ essentiis. physica
de inuisibilib iusibiliũ causis. ma¬
thematica tractat de inuisibilib ui¬
sibilium formis. Theologia ẽ quan¬
do aut ineffabilem cłi naturam aut
sp̃uales creaturas ex aliqua parte
ꝓfundissima qualitate lisserimus.
Physica ẽ quȩ causas rerũ ex suis
effectib & effectus ex causis dep̃hen¬
dit. Unde tremoꝵ t̃ris. qua ui maria
alta tumescunt. Herbarum uires.
derat qͣntitatẽ. Abstracta autẽ qnͣ¬
titas nichil ẽ aliud ꝗͣ forma uisibi¬
lis scłm liniamentarẽ dimensio¬
nem animo impressa. Omĩs aut̃
forma uisibiliũ in qnͣtitate consistit.
continua quȩ magnitũdo appella¬
tur. ut arbor. lapis. Rursum nul¬

Expanded text:
narum rationes probabiliter investigans. mathematicam. Aliter theorica dividnalem, naturalem, doctrinalem. Eadem namque est theologia, intellectibilis et divinalis. Eadem est physica, physiologia naturalis. Eadem est mathematica, intelligibilis, doctrinalis. Theologia tractat de invisibilibus invisibilium essentiis. Physica tractat de invisibilibus visibilium causis. Mathematica tractat de visibilibus visibilium formis. Theologia est, quando aut ineffabilem Dei naturam, aut spirituales creaturas ex aliqua parte profundissima qualitate disserimus. Physica est, quae causas rerum ex suis effectibus, et effectus ex causis deprehendit. Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescunt. Herbarum ac lapiderat quantitatem. Abstracta autem quantitas nihil est aliud quam forma visibilis secundum lineamentarem dimensionem animo impressa. Omnis autem forma visibilium in quantitate consistit. contigua, quae magnitudo dicitur, ut arbor, lapis. Rursum mul
Abbreviated transcription (Latin):
onstantinus magno.¬
gͥ magnus con¬
stantii modera¬
tissimi & egre¬
gii pͥncipis fi¬
lius. in britanna di nutu im
tib regnabat maximianus gale¬
rius adhuc augustus. Romȩ aut̃

Expanded text:
onstantinus igitur Magnus, Constantii moderatissimi, et egregii principis filius, in Britannia Dei nutu imptibus regnabat Maximianus Galerius adhuc Augustus; Romae aut
Abbreviated transcription (Latin):
grandis tͥ restat uia. Quasi dicat.
Si confidis in solo õdine. scias tͥ
nichil ꝓdeesse scłm corporalit tm̃
dereliquisse coram aspectib hu¬
manis solummͦ habitu religioĩs
palliatũ existere. Stude ꝑ uͥtutes
psalle. oꝑare.ora.Grandis tͥ re¬
stat uia. qͥa parum adhuc ꝓfeci¬
sti quia multum habes ꝓficere.
Comedit deniq helyas & bibit.
eruditionẽ it̾m factam bene con¬
fortatus in ꝓsꝑitatib quasi in di¬
eb. & in adu̾sitatib quasi in no¬
ctib ꝑ uirtutum exercitationẽ
& bonoꝵ oꝑum exhibitionem
ꝓficiens. & quat̾narium euñgłii
& denariũ legis ꝑficiens. ad eul¬
men sp̃ualis sublimitatis uenit.
Ubirecte in ostio speluncȩ dr sta¬
re. dum paratꝰ ẽ quandociunq
dñseum uocau̾it de carne exire.
cce dñs de usione helye in

Expanded text:
grandis tibi restat via. Quasi dicat: grandis tibi restat via. Quasi dicat: Si contidis in solo ordine, scias tibi nihil prodesse saeculum corporaliter reliquisse, coram aspectibus humanis solummodo habitu religionis palliatum existere. Stude per virtutes psalle, ora, operare. Grandis tibi restat via, quia parum adhuc profecisti, et multum habes proficere. Comedit denique Elias et bibit, eruditionem iterum factam bene confortatus, in prosperitatibus quasi in diebus, et in adversitatibus quasi in noctibus per virtutum exercitationem, et bonorum operum exhibitionem proficiens, et quaternarium Evangelii et denarium legis perficiens ad culmen sublimitatis venit, ubi recte in ostio speluncae dicitur stare, dum paratus est quandocunque Dominus eum vocaverit de carne exire. CAP. XV. De visione Eliae in
Abbreviated transcription (Latin):
tus muñdo. & iuiuere d̃o concupi¬
scit. Qui tam̃ ñ mortẽ quam pe¬
tit s dormitionẽ quam ñ petit
inuenit: quia plerumq religiosꝰ
dit̃sis insp̃uali conũsatione fati¬
gatus temptationib & adu̾sitati¬
b in ꝓuectu uͥtutum & bonorum
oꝑum torpescit. Angłs autẽ custoᷤᷤ
& excitator helye. p̾latus ẽ. custos
& exhortator fidelis animȩ sͥ subie¬
cte. Qui dum helyam .i. animã
s̾ creditam conspicit sub uiniꝑo
dormire .i. suboidine torpescere:
statim eum excitat. pascit & po¬
tat. dum eum ad meliora ammo¬
dum ammonitꝰ subiectus uerbis
loquentis pacient̃ acqͥescit. nec
his que dicuntur contolicit. Rur¬
sum uͦ obdoriit. qͥa ñ nunquã
subiectus multis cediis affectus¬
post pͥmam ãmonitionẽ & erudi¬
tionem itt̃m torpescit. Si helyas ꝑ
angłm scło excitatur. ꝙ pascitur.
dum subiectus ꝑ prũdentẽ fiode¬
lem p̃latum tt̃m ammonetur &
instruitur. Surge inqͥt comele:

Expanded text:
tus mundo, et vivere Deo concupitus mundo, et vivere Deo concupiscit. Qui tamen non mortem quam petit, sed dormitionem quam non petit, invenit, quia plerumque religiosus diversis in spirituali conversatione fatigatus tentationibus et adversitatibus, in provectu virtutum et bonorum operum torpescit. Angelus autem custos et excitator Eliae praelatus est custos et exhortator fidelis animae sibi subjectae. Qui dum Eliam, id est animam sibi creditam conspicit sub junipero dormire, id est sub ordine torpescere, statim eum excitat, pascit et potat; dum eum ad meliora admodum admonitus subjectus verbis loquentis patienter acquiescit, nec his quae dicuntur contradicit. Rursum vero obdormit, quia nonnunquam subjectus multis taediis affectuspost primam admonitionem et eruditionem iterum tepescit. Sed Elias per angelum secundo excitatur et pascitur, dum subjectus per prudentem et fidelem praelatum iterum admonetur et instruitur. Surge, dicente, comede,
Abbreviated transcription (Latin):
ta uolante in die. a negocio ꝑambu¬
lante in tenebris ab incursu & de¬
monio merĩdiano. Temptatio nã¬
q leius &e occulta timor noctur nus
est. timor tm̃ qͥa leuis. nocturnus
quia occulta. Temptatio uͦ leius &
manifesta. sagita uolans in die
est.sagita uolans qͥa leuis: in die
la. Cemptatio autẽ grauis & ma¬
Isti ttaꝙ temptationũ mõdi sunt
istius iuniꝑi uĩdelicet ordinis a¬
culei. qͥa more aculeoꝵ teneritũdi¬
nem pungunt & ñ nunꝗͣ lacerãt
animoꝵ. Nonqd̃ ordo malus sit.
si diabolus tanto acriꝰ iustũ ꝑ tẽp¬
tationes pungit quanto eum ad sub¬
limiora & secretiora ꝑhabitum &
uitam ordinis tnͣsire cernit. Recte
gͥ scłm supradicta ordo uinipero
comꝑatur. dum uariis asꝑitatib
& temptationib pungere comp¬
batur. Ad hanc deniꝙ iuniꝑum
helẏas uenit. qñ uistus aliqͥs secu¬
laria fugiens ordinis alicuuis asꝑi¬
tatib se submittit. animȩ uͦ suȩ
ut moriatur petit. qñ mori peni¬

Expanded text:
die, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu daemonio meridiano . Tentatio namque levis et occulta timor nocturnus est; timor enim, quia levis; nocturnus quia occulta. Tentatio vero levis et manifesta, sagitta volans in die est; sagitta volans, quia levis; in die,lta. Tentatio autem gravis et maIsti itaque tentationum modi sunt istius juniperi, scilicet ordinis aculei, quia more aculeorum teneritudinem pungunt, et nonnunquam lacerant, animorum. Non quod ordo malus sit, sed quod diabolus tanto acrius justum per tentationes pungit, quanto eum ad sublimiora et secretiora per habitum et vitam ordinis transire cernit. Recte igitur secundum supra dicta ordo junipero comparatur, dum variis asperitatibus et tentationibus pungere comprobatur. Ad hanc denique juniperum Elias venit, quando justus aliquis saecularia lugiens, ordinis alicujus asperitatibus se submittit; animae vero suae ut moriatur petit, quando mori peni
Abbreviated transcription (Latin):
petras conterit. qͥa pauor qui ex
aduentu eiꝰ irruit. & altitudinem
cordis nr̃i deicit & duriciamliqͤ¬
facit. Sp̃m uͦ commotio seqͥtur.
cum pꝰ ipsum pauorẽ cor nr̃m ad
meliora ꝓmouetur. Commotioĩ
etiam ignis suocẽdit. cũ diuinus
amor pꝰ emeñdationẽ cor calefa¬
cit. Sp̃uuͦ. commotioni. igni. ñ¬
contemplatione suspenditur. qͥe
uͦ subtile aliquid conspicit. hoc
tia audit. Quasi enĩ sibilum tenu¬
is aure ꝑcipimus. eum saporem
incͥcum scͥpte u̾itatis contẽplatio¬
ne subita subtilit̃ degustamus.
Post aure tenuis sibilum uultum
quanta ignorantia homotegat᷑
agnoscit. Uultui namq pallium

Expanded text:
a pavor, qui ex ejus adventu irruit, et altitudinem cordis nostri dejicit, et duritiem liquefacit. Spiritum vero commotio sequitur, cum post ipsum pavorem cor nostrum ad meliora promovetur. Commotioni etiam ignis succedit, cum divinus amor, post emendationem cor calefacit. Spcontemplationis sublimitatevero subtile aliquid conspicit, hoc itatis substantia audit. Quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem in circumscriptae veritatis contemplatione subita, subtiliter degustamus. Post aurae tenuis sibilum vultum quanta ignorantia homo tegatur agnoscit. Vultui namque pallium
Abbreviated transcription (Latin):
& reu̾sus ẽ ad soceros suos. inue¬
nitq eos incolumes in senectute
bona. Hoc cotidie facit xp̃c. cũ
malis relictis ad bonoꝵ coida illu¬
stranda conũtitur. quos inuenit
in senectute bona: eo q̃d in bonis
opib diustũd uerunt. Alios aut̃
p̃terit. qui dui uiuentes nec con¬
silio sunt maturi. nec canitiȩ bo¬
nȩ actionis uenerandi: s pecc̃o¬
rum onere curiũ. Uñ ysaias. Pu¬
er centũ annoꝵ moriet᷑. & pecca¬
tor centũ annoꝵ malẽdictus erit:
tem ñ deserit. Sepelierunt tobi
am om̃is cognatio eiꝰ & omĩs gene¬
ratio eiꝰ. Sepultura tobiȩ finem
muidi designat. quo dñs ñr cũ
corpore suo qd̃ ẽ ȩccłia in reqͥem
intrat. angłis de societate homi¬
num gratulantib & singłos ꝑ
diũsas mansiones ꝓ m̾itoꝵ dũi¬
sitate collocantib. De mysteriis

Expanded text:
 reversus est ad soceros suos, et invenit eos incolumes in senectute bona . Hoc quotidie facit Christus, cum malis relictis ad bonorum corda illustranda convertitur, qui inveniuntur in senectute bona, quia in bonis operibus diu studuerunt. Alios autem praeterit, qui diu viventes, nec consilio sunt maturi, nec canitie bonae actionis venerandi, sed peccatorum mole incurvi. Unde Isaias: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit , enimi non deserit. Sepelierunt Tobiam juniorem omnis cognatio ejus, et omnis genet. » Sepultura Tobiae finem mundi designat, quo Dominus noster cum corpore suo, quod est Ecclesia, in requiem intrat angelis de societate hominum congratulantibus, et singulos per diversas mansiones pro meritorum qualitate colloca
Abbreviated transcription (Latin):
eurrit canis qͥ simul fuerat in uia:
& quasi blandim̃to siue caude gau¬
debat. Sic gaudent doctores de
effectu sui oꝑis. cũ iudeam a dño
recolligendam intelligunt. gau¬
dent de p̃mo uitȩ et̾ nȩ & eunc
tis electis eõdem p̃mio corda eorda
exhilaranda p̃dicant. & statĩ ad¬

Expanded text:
currit canis, qui simul fuerat in via, currit canis, qui simul fuerat in via, et quasi blandimento suae caudae gaudebat. Sic gaudent doctores de effectu sui operis, cum Judaeam a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemio vitae aeternae, et tunc cunctis electis eodem praemio corda exhilaranda praedicant et statim ad
Abbreviated transcription (Latin):
suas. Qͣ inuitat᷑ uenit. Sic no
uus cotĩdie ppłs in eccłia colligi¬
tur. Possunt tam̃ hii spualiter
citius susceꝑunt. Crãdidit ra¬
guel tobiȩ saram. & dimidiam
partẽ omĩs substantiȩ suȩ. in pu¬
nia multa: & saluũ. atq gau¬
dentem remisit eũ ad patrem su¬
um. Sic doctores eccłiȩ infine
remittent xpm̃. cũ ipsa eccłia
uirtudã diuitiis plena. ad fidẽ
illustrandã. bonoꝵ ꝙ oꝑum sub¬
stantia ditandam. in iudeoꝵ gẽ¬
tem: ex qua di filius assumpsit
carnẽ. Dixit angłs ad cobiam. Si
placet tͥ p̃cedamus: & lento grãdu
sequantur iter nr̃m familiȩ nr̃ȩ.
Sic postquam illuminat᷑ fui̾t gẽ
tium ppłs. p̃cedet diuina gr̃a ad
illuminandam cecitatẽ iudeoꝵ. ut
in libris suis cognoscant xp̃m ue
rum hominẽ. & uerũ dm̃. & sic
tandem quasi angło uiso. & filio
suo quos du ñ uiderant. multũ
gaudeant: tandemq se ȩccłiȩ de
gentib congregate mysteriorũ
communione conungant. Precu¬

Expanded text:
s, qui invitatus venit . Sic novus populus quotidie in Ecclesia colligitur. Potest tamen de his specialiter citius susceperunt. Tradidit Raguel Tobiae Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae, in punia multa, et salvum atque gaudentem remisit eum ad patrem suum . Sic doctor Ecclesiae in fine remittet Christum cum ipsa Ecclesia virtutum divitiis plena, ad fidem illustrandam bonorum operum substantiam ditandam, in Judaeorum gentem, ex qua Dei Filius assumpsit carnem. Dixit angelus ad Tobiam: Si placet tibi, praecedamus, et lento gradu sequatur iter nostrum familia . Sic postquam illuminatus etium, praecedit divina gratia ad illuminandam caecitatem Judaeorum, ut in libris suis cognoscant Christum verum hominem et verum Deum: et sic tandem quasi viso angelo et filio suo, quos diu non viderant, multum gaudeant, tandemque Ecclesiae de gentibus congregatae mysteriorum se communione conjungant. Praecu
Abbreviated transcription (Latin):
dum agnita uĩtatis luce. quasi au¬
rora p̃cẽdente. & crebrescente can¬
tu pulloꝵ. idẽ uoce p̃dicatoꝵ uera¬
citer xpm̃. hoste suꝑatosponsum
ẽẽ sc̃ȩ eccłiȩ cognouerunt. Letat᷑
raguelde uita tobiȩ. de coniuncti¬
one filiȩ. occĩdit duas uaccas. qua¬
tuor arietes. parat epulas om̃ib
uicinis & amicis. Letat᷑ ppłs gen¬
tiam de ipsis doctores fierent. qͥ
post mõdum mr̃es existerent. hii
uacrȩ sunt qui iuigũ euuñgelii por¬
tauerunt. & qͥ portarent p̃dican¬
do genuerunt. Arietes sunt tan¬
quam patres & duces ppłorum.
Uñ scͥptum ẽ. Afferte dño filii di.
afferte dominofilios arietum.
Sunt crassi. gr̃a suꝑnȩ dilectioĩs
refectĩ. Unde dr. Sicuit adipe &
pinguedine repleat᷑ animamea.
Adiurauit ragueltobiam. ut du¬
as ebdomãdas moraret᷑ apũd eũ.
Sic & nos exoramꝰ xp̃m̃. ut mane¬
at nob̃cum. donec ꝑfectionem

Expanded text:
dum agnita veritatis luce, quasi audum agnita veritatis luce, quasi aurora praeeunte et crebrescente cantu, id est voce praedicatorum, veraciter Christum hoste superato, sponsum esse sanctae Ecclesiae cognoverunt. Laetatur Raguel de vita Tobiae, et de conjunctione filiae. Occidit duas vaccas, quatuor arietes, parat epulas omnibus vicinis et amicis. Laetatur populus gentiam de ipsis doctores fierent qui postmodum martyres existerent. Hi, vaccae sunt qui jugum Evangelii portaverunt, et eos, qui portarent praedicando, genuerunt. Arietes, sunt tanquam Patres et duces populorum. Unde scriptum est: Afferte Domino filii Dei; afferte Domino filios arietum . Sunt crassi, gratia supernae dilectionis refecti. Unde dicitur: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea. . Adjuravit Raguel Tobiam ut duas hebdomadas moraretur apud ipsum. Sic et nos oremus Christum ut maneat nobiscum, donec perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
pretationẽ egypti ꝑfidie suȩ tene¬
bris obscurata. Merito autẽ qui
a do desertt᷑. a demonio repletur.
Angłs uͦ demonẽ qͥ tobiam occide¬
re uolebat in deserto ligauit. qͥa
cohibitum a fidelib qui sunt mẽ¬
tenet ligatum: quia nec ipsos le¬
raguel seruos suos. & abierunt cũ
eo ut fõderent sepulchrũ. Cimebãt
cet̾is aliis septẽ. qͥ sunt ingressi ad
eam. Cumq parasset fossam. reũsꝰ¬
raguel ad urorem suam dixit ei.
Macte unam ex ancillis tiuis & ui¬
deat si mortuus ẽ: ut sepeliam eũ
antequam illucescat. Et misit unã
ex ancillis suis. Quȩ ingressa cubi¬
culum inuenit eos saluos. & inco¬
lumes secum parit̃ dormientes.
Cant᷑ pulloꝵ sonꝰ ẽ predicatoꝵ: qui
post tenebras errorum. diem lucis
annuntiant futurũ. Erant in gẽ¬
tib. qͥ dubitarent an dñs uere ui¬
cisset antiquũ hostem. & ideo fi¬
dem nomĩs eiꝰ obruere. atq abscõ¬
dere satius estimarent. si postmo¬

Expanded text:
pretationem Aegypti perfidiae suae tenepretationem Aegypti perfidiae suae tenebris obscurata. Merito autem qui a Deo deseritur, a daemonio repletur. Angelus vero daemonem, qui Tobiam occidere volebat, in deserto ligavit, qui cohibitum a fidelibus, qui sunt memtenet Raguel servos suos; et abierunt cum iter ut foderent sepulchrum dicebat ceteris illis septem qui sunt ingressi ad eam cumque parassent fossam reversus ad uxorem suMitte unam ex ancillis, ut videat, an mortuus est, ut sepeliam eum antequam illucescat. Et misit unam ex ancillis suis. Quae ingressa cubiculum, invenit eos salvos et incolumes, securiter dormientes, etc. Cantus pullorum sonus est praedicatorum qui post tenebras errorum, diem lucis annuntiant futuram. Erant in gentibus qui dubitabant an Deus vere vicisset antiquum hostem, et ideo fidem nominis ejus obstruere atque abscondere satius existimabant: sed post mo
Abbreviated transcription (Latin):
Quo audito raguel expauit. sciẽs
fidei. & ammonitꝰ ab apłis ut de
sua stirpe xp̃o daret uxorẽ. sĩ sine
certa exploratione potuit noue
fidei uira suscipe. quia olim mul¬
tos doctores habuit. qͥ om̃s quasi
septenario num̃o comp̃hensi hanc
tantum uitam nouerant. de et̾na
piut interitꝰ. Docente autẽ intͥnse¬
cus u̾itate. & foris ꝑ doctoꝵ ora so¬
nante. tandem intellerit qͥudem
iustum ẽẽ ut qͥ stulta dicerent. stul¬
te ꝑirent. Intͦductus tobias ad cu¬
biculum ꝓtulit de cassidili suo par¬
tem iecoris. posuitq suꝑ carbones
uiuos. Tunc raphael angłs appre
sponsationis initio iubet eam abre¬
nuntiare diabolo & om̃ib pompiᷤᷤ
eius. & confiteri fidem. scẽ trinita¬
tis in remissionẽ peccõꝵ. qd̃ ẽ inti¬
ma iuscera piscis uiu is cremare
carbonib. Desertum & egyptus
corda infidelium significant. quȩ
a deo deserta sunt. qͥa eiꝰ sunt ha¬
bitatione indigna. & iuxta inter¬

Expanded text:
Quo audito Raguel expavit, sciens Quo audito Raguel expavit, sciens Dei, et admonitus ab apostolis, ut de sua stirpe Christo daret uxorem, non sine timore vel exploratione potuit novae fidei jura suscipere; quia cum multos doctores habuit, qui omnes quasi septenario numero comprehensi, hanc tantum vitam noverant, de aeternpuit: docente autem intrinsecus veritate, et foris per doctorum ora sonante, tandem intellexit quod justum esset, ut qui stulta dicerent, stulte perirent. Introductus Tobias ad cubiculum protulit de cassidili suo partem jecoris posuitque super carbones vivos. Tunc Raphael angelus apprsponsationis initio, jubet eam abrenuntiare diabolo, et omnibus pompis ejus, et confiteri fidem Trinitatis in remissionem peccatorum, quod est, intima viscera piscis vivis cremare carbonibus. Desertum et Aegyptus corda infidelium significant, quae a Deo deserta sunt, quia ejus est habitatione indigna, et juxta inter
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃c ueniens in mundũ mansit
iuxta decursum mortalitatis. Exi¬
uit tobias ut lauaret pedes suos:
ce ꝓp̃c extuit a patre ut a sordib
peccorum ab¬
lueret electos suoᷤ.
Uoluit pi¬
stis tobiam deuo¬
rare. et
Diabolus conat᷑
timuit mortẽ. ꝑ suggestionẽ & coo¬
perationẽ diabolicam a uideis sͥ im¬
iinentẽ. Apprehendit tobias piscẽ
& traxit in siccum: & xp̃c sua poten¬
tia suꝑauit diabolum. & tenet liga¬
tum. Cobias piscem exenterauit. &
xp̃c occultam nequitiã iaboli cunc¬
tis electis manifestauit. Tobias cor
piscis. & fel & iecur. ad diu̾sa mẽdica¬
menta ut ilia sͥ reposuit. & xp̃c ma¬
liciamdiaboli & furorem eius & di¬
uersa consilia ad utilitatẽ legentiũ
scribifecit. Tobias quicqͥd ole pisce
sumpsit assauit. ꝙ xp̃c electos quos
ꝑp̃dicationẽ a corpore diaboli sepa
Dixit tobias ad raguelem. Hic ego
hõdie ñ manducabo neꝙ bibam. nͥ
pͥus peticionẽ meã confirmes: & ꝓ¬
mittas mͥdare saram filiam tuam.

Expanded text:
ns in mundum, mansit juxta fluvium mortalitatis. Exivit Tobias, ut lavaret pedes suos: et Christus exivit a Patre, ut a sordibus peccatorum ablueret electos suos. Voluit piscis Tobiam devorare, et diabolus conatustimuit mortem, per suggestionem, et cooperationem diabolicam a Judaeis sibi imminentem. Apprehendit Tobias piscem, et traxit in siccum, et Christus sua potentia superavit diabolum, et tenet ligatum. Tobias piscem exenteravit; et Christus occultam nequitiam diaboli cunctis electis manifestavit. Tobias cor piscis, et fel et jecur ad diversa medicamenta utilia sibi reposuit; et Christus malitiam diaboli, et furorem ejus, et diversa consilia ad utilitatem legentium scribi fecit. Tobias quidquid de pisce sumpsit assavit; et Christus electos, quos praedicatione a corpore diaboli separDixit Tobias ad Raguelem: Hic ego hodie non manducabo, neque bibam, nisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Saram filiam tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
quo reu̾surus sit exponit: quia xͨ
eidenr ppło latius ꝓfitenti conditi¬
onem suam patefecit: ostendens
qd̾ ipse in pat̾re. & pater in ipso
sit. Angłs redit ad olm̃. tobias re¬
manet ap̃o patrẽ: & xp̃c a fidelib
siuis intelligitur duuinitate patri
equal̃. humanitate consubstanti¬
neficia di semꝑ p̃dicare. & flagel¬
la timere. repletusq sp̃u ꝓphetiȩ
de suꝑua ierłm multa dẽcantat.
Populus ꝙͦ uideoꝵ in fine scl̃i con¬
uersus multos doctores habebit
suꝑna desicdia accendant celestis
pate gaudia p̃dicando. factum ẽ

Expanded text:
quo regressurus sit, exponit; Christus quo regressurus sit, exponit; Christus eidem populo latius proficienti naturam suam patefecit, ostendens quod ipse in Patre, et Pater in Filio sit. Angelus redit ad Deum, Tobias remanet apud Patrem, et Christus a fidelibus suis intelligitur divinitate Patri aequalis, humanitate honeficia Dei semper praedicare, et flagella timere, repletusque spiritu prophetiae de superna Hierusalem multa decantat. Populus quoque Judaeorum in fine saeculi conversus multos doctores habebit superna desideria accendant coelestis patriae gaudia praedicando
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos pat̾. & sustinuit quasi dimi¬
diam fere horam. & cepit albugo
ex ocłis eiꝰ quasi membrana oui e¬
gredi. Quam app̃hendens tobias
traxit abocłis eius: statimq uisũ
recepit. Et głificauit łm ipse uide¬
licet & uxorsua & om̃s qui sciebãt
eum. Dicebat q tobias. Benedico
te dñe d̾s isrł. qͥa tucastigastime.
& saluastime. Sic ppłs uideoꝵ post¬
quam amarissimam antiqͥ hostis
maliciam cognouerit. amissam re¬
cipiet lucẽ. Albugo designat stulti¬
ba ẽ tenebrosa. Et qui sͥ sapientes
uident᷑. & dicunt nunqͣd & nos
ceci sumꝰ. in eis uĩtas nonẽ: & quug¬
norantiȩ suȩ conscii dicunt dñe
d̃s illumina tenebras meas. a dño
dis. ut ñ intelligat grãm xp̃i: ħt
spe stultissima xp̃i adhuc nascitu¬
ri. iideos liberaturi. & imꝑium
magnũ daturi. Cum autẽ uela¬
men ablatum fuĩt agnoscent qr
xp̃c iam uenit & mundũ sangui¬
ne suo tẽdemit᷑. Uñ seqͥtur. Uisu
recepto głificauit dm̃ tobias eũ

Expanded text:
s sui. Et sustinuit quasi dimidiam fere horam: et coepit albugo ex oculis ejus, quasi membrana ovi, egredi. Quam apprehendens Tobias traxit ab oculis ejus, statimque visum recepit. Et glorificabant Deum, ipse videlicet, et uxor ejus, et omnes qui seum, dicebatque Tobias: Benedico te, Domine Deus Israel, quia tu castigasti me, et tu salvasti me. Sic populus Judaeorum postquam amarissimam antiqui hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo designat stultiba, tenebrosa est. Et qui sibi sapientes videntur, et dicunt: Nunquid et nos coeci sumus? in eis veritas non est. Et qui ignorantiae conscii, dicunt: Domine Deus, illumina tenebras meas , a Domidis, ut nec intelligat gratiam Christispe stultissima Christi adhuc nascituri, Judaeos liberaturi et imperium magnum daturi. Cum autem velamen ablatum fuerit agnoscent quod Christus jam venit, et mundum sanguine suo redemit. Unde sequitur quod visu recepto, glorificabant Deum Tobias cum
Abbreviated transcription (Latin):
tus nec statũ synagogȩ deseruit.
qd̃ in machabeoꝵ agonib luce cla¬
rius apparuit. Oociso rege a filiis
sius restituta sunt omĩa tobie: qr¬
rẽdibant ꝓsꝑa ppło dłi. quib ad¬
huc alt̾nationib eccłiȩ statũ fluc¬
tuare uidemꝰ. Contigit ut cũ qua

Expanded text:
 nec statum Synagogae deseruit,  nec statum Synagogae deseruit, quod in Machabaeorum agonibus luce clarius apparuit. Occiso rege, a filiis suis restaurata sunt omnia Tobiae, qredibant prospera populo Dei, quibus adhuc alternationibus Ecclesiae statum fluctuare videmus. Contigit ut qua
Abbreviated transcription (Latin):
multa turba generis sui gabelum
egentem iuderet qͥ erat ex tͥbu eiꝰ:
subcyrogͣpho oledit illi memora¬
tum pondus argenti. Sic ppłs di
ne legis quȩ decalogo contineqͣgen¬
tib commisit. ut lib̾aret eama fa¬
sub conditione rẽddendi. cum ille
ret. Acceꝑunt gentes u̾bum di &
quasi negociando exercent etiam
intellectum requirunt. Reddũt
feneratori. cũ credentes iuĩdeos in
fine scłi suscipiunt. & saluandis
xp̃i sacram̃ta cõmitunt. & scͥptu¬
rȩ archana pandunt. Cum senna¬
cherib iratꝰ multos occid̾et ex fi¬
liis isrł. thobias sepeliebat corpo¬
raeoꝵ. At ubi nuntiatum ẽ regi.
uissit eũ occĩdr: & tulit omnẽ sub¬
stantiam eiꝰ. Tobias uͦ cũ uxore &
filio suo fugiens nudus latuit. qͥa
multi diligebant illũ. Sic diabo¬
lus ppłm łi ꝑ idolatͥam sp̃uali mor¬
te ꝑimere uoluit. & cunctas opes
iurtutũ auferre nec ualuit. quia
ꝓuiderent & salu ti. fu¬
git autẽ cũ filio & upore
quia nec fidem diũcȩ incarnatio

Expanded text:
eneris sui Gabelum egentem videret, qui erat ex tribu sua, sub chirographo dedit illi memoratum pondus argenti. Sic populus m legis, quae in Decalogo continetur, gentibus commisit, ut liberaret eas a fasub conditione reddendi, cum ille ret. Acceperunt gentes verbum Dei, et quasi negotiando exercent, etiam intellectum requirunt. Reddent feneratori eum credentes Judaeos in fine saeculi suscipient et salvandis Christi sacramenta committent, et Scripturae arcana pandent. Cum Sennacherib iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat corpora eorum. At ubi nuntiatum est regi, jussit eum occidi, et tulit omnem substantiam ejus. Tobias vero cum uxore, et filio, fugiens nudus latuit, quia multi diligebant eum. Sic diabolus populum Dei per idololatriam spiritali morte perimere voluit, et cunctas opes virtutum auferre non valuit, quia oviderent vitae et saluti. Fugit autem cum filio et uxore; quia nec fidem incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nam nesciebant. Ideo a diabolo
capti. quasi ĩdolatͥe mancipati oc¬
cidebant᷑: donec uenit xp̃c uerus
sponsus qͥ eam in fiode desponsauit
hoste suꝑato. sicut tobias saram al

Expanded text:
aeternam nesciebant. Ideo a diabolo rapti, quasi idololatriae mancipati occidebantur, donec venit Christus, verus sponsus, qui eam in fide sibi desponsavit, hoste superato, sicut Tobias S
Abbreviated transcription (Latin):
Cecat᷑ tobias ppłm isrł significat.
Cecitas enĩ ex parte contigit in isrł.
fatigatꝰ a sepultura cecatꝰ᷑ ẽ. Quie¬
nim infatigabilis inbonis oꝑib ꝑ¬
sistit: fidei lum̃ ñ amittit. Ita & spũa¬
liter fatigatꝰ dormit qͥ uigilare sta¬
re uirilit̾ agere & confortari negligit.

Expanded text:
bias populum Israel significat. « Caecitas enim ex parte contigit in Israel . » Fatigatus a sepultura est caecatus. Qui enim infatigabilis in bonis operibus persistit, fidei lumen non admittit. Ita spiritualer fatigatus dormit, qui vigilare, stare, viriliter agere, et confortari negligit.
Abbreviated transcription (Latin):
iber tobie in suꝑficie littere ẽ
salubris. Maxiis enĩ uitȩ morał¬
& exemplis abundat & monitis.
S qnͣtum poma foliis: tantum hy¬
storiȩ allegoria p̃cellit. Maxima e¬
nu eccłiȩ continet sacramenta.
ditis fide recta & oꝑib doseriuebat.
aureos qͦs ieroboam rex isrł fecerat.
hic solus fugiebat consortia omĩum¬

Expanded text:
iber Tobiae est in superficie litterae salubris. Maximis enim vitae moralis exemplis abundat, et monitis. Sed quantum poma foliis, tantum historiae allegoria praecellit. Maxima enim Ecclesiae continet sacramenta. ditis, fide recta et operibus Deo serviebat. aureos, quos Jeroboam rex Israel fecerat, hic solus fugiebat consortium omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs isrł amplificat᷑ in egypto. acce¬
pit synagogam cerimoniis legalib
ꝑ moysen institutã. Genuit ex ea
filium. qͥa xp̃m cognouit ex gene¬
re suo gignendũ. Unde scͥptum ẽ.
Propħam suscitabit uob̃ dominus
de fr̃ib ur̃is Et item. De fructu uẽ¬
tris tiui ponam suꝑ sẽdem tuã. Cui
nom̃ suum imposuit. credendo. cõ¬
fitendo. qd pater de illo dicit. Ego
pͥmogenitum ponam illũ. Hoc ẽ
enuim nom ipsuis isrł. Uñ scͥptum ẽ.
filius m̃s pͥmogenitꝰ isrł. Cum ꝑue¬

Expanded text:
populus Israel amplificatus est in Aegypto, et accepit Synagogam caeremoniis legalibus per Moysen institutam, et genuit ex ea filium, quia Christum cognovit ex genere suo gignendum. Unde scriptum est: Prophetam suscitabit vobis Deus de fratribus vestris ; et item: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Cui nomen suum imposuit credendo, confitendo quod Pater de illo dicit: Ego primogenitum ponam illum . Hoc est enim nomen ipsius Israel. Unde scriptum est: Filius meus primogenitus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
torum nunꝗͣ apũd dm̃ obluuoni tͣ¬
deutur. s in memoria et̾na erit uistꝰ.
Tulit aman iubente rege stolam &
equũ. & mar̃docheum cui ipse ex
nequitia crucẽ parauerat imposi¬
Hoc honore condignus ẽ quẽcumꝙ
rex uoluerit honorare. Sic magi¬
stri eccłiȩ omĩum uͥtutũ cultu & dde¬
core sapientiȩ illustrati honorant᷑
diademate regiȩ dignitatis. tanꝗͣ
lium. in quoꝵ cõidib residet rex
angłoꝵ. Unde abacuc ppħa. Ascen¬
des suꝑ equos tuos & equitat᷑ tuus
sanitas. His amansp̃uał hostis po
dere testimonium. ñ ualentes oc¬
cultare q̃d̃ ẽ manifestũ. Reu̾sus ẽ¬

Expanded text:
torum nunquam apud Deum oblivioni trtorum nunquam apud Deum oblivioni traduntur; sed in memoria aeterna erit justus . Tulit Aman, jubente rege, stolam, et Mardochaeum cui ipse ex nequitia crucem paraverat imposiHoc honore condignus est quemcunque rex voluerit honorare. Sic magistri Ecclesiae omnium virtutum cultu, et decore sapientiae illustrati, honorantur diademate regiae dignitatis; tanquam lium in quorum cordibus residet rex angelorum; unde Habacuc propheta: « Ascendens super equos tuos, et equitatus tuus sanitas. » His Aman specialis hostis popdere testimonium, non valentes occultare quod manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
naculum summi regis.i. gr̃a sp̃c
am assumunt in testimoniũ rep¬
bantes societatẽ gentiũ & xp̃i eunͣ¬
gelium. quasi diuinis p̃ceptis con¬
trarium. Potentes qͦ scł̃i benefici¬
is diuina pietate collatis abuten¬
tes. qͦs consortes habent naturȩ.
dedignant᷑ habere consortes gr̃ȩ.
& honorẽ & reu̾entiã quã soli deo
debuerunt. in sese transserre con¬
teñdunt. eos autẽ qͥ consentire no¬
lunt õdiis & cruciatib ꝑsecunt᷑.
Sr iusto iudicio in insidiis suis ca¬
piuntur iniqui. Iustus de angu¬
stia liberat᷑ & trãditur impiꝰ ꝓ eo.
Noctem illam duxit rex insomnẽ.
iussit ꝙ sͥ afferri hystorias & anna¬
les pͥorum tempoꝵ. Que cum illo
p̃sente legerent᷑. uentum ẽ ad eum
locum uͥ scͥptum erat quomͦ nun¬
ciasset mardocheus insidias baga¬
tham & thares eunuchoꝵ. regẽ
assuerum uigulare cupientium.
tatio. ci omĩa p̃sentiã. Uñ apłs.¬
illo ẽ. Gesta mardochei coram rege
memorant᷑. quia bona oꝑa scõꝵ doc¬

Expanded text:
naculum summi regis, id est gratiam assumunt in testimonium, reprobantes societatem gentium, et Christi Evangelium, quasi divinis praeceptis contrarium. Potentes quoque saeculi, beneficiis divina pietate collatis abutentes, quos consortes habent naturae, dedignantur habere consortes gratiae, et honorem, et reverentiam, quam soli Deo debuerunt, in sese transferre contendunt, eos autem, qui consentire nolunt, odiis et cruciatibus persequuntur, sed justo judicio in insidiis suis capiuntur iniqui; justus de angustia liberatur, et traditur impius pro eo. Noctem illam rex duxit insomnem: jussitque sibi afferri historias annales priorum temporum. Qlegerentur, ventum est ad eum locum, ubi scriptum erat, quomodo nuntiasset Mardochaeus insidias Bagathan et Thares eunuchorum. regem Assuerum ingulare cupientium .tatio, cui omnia praesentia. Unde Aposillo, fuit . Gesta Mardochaei coram rege memorantur, quia bona opera sanctorum doc
Abbreviated transcription (Latin):
onis suȩ sacͣmenta gentib aꝑiat.
& in fine tempoꝵ ppło iudeoꝵ latiꝰ
pandat. comitante & cooꝑaute di¬
iunitatis suȩ fide. De ductu ad me¬
dos dicit. Alias oues habeo quȩ ñ
sunt ex hoc ouili. De reducendo di¬
cit apłs. Donec plenitũdo gentiũ
intͣret. & sic om̃is isrł saluus fieret.

Expanded text:
menta gentibus aperiat, et in fine temporum populo Judaeorum latius pandat, comitante et cooperante divinitatis suae fide. Deducendo ad Medos dicit: Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili . De reducendo dicit Apostolus: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret .
Abbreviated transcription (Latin):
oppressa ẽ suꝑbia. ȩccłie humilitas
in toto orbe exaltati. Caput in cau¬
dam. & cauda in caput u̾saẽ: qͥa
cidit hester ad pedes regis & orauit
ut maliciam aman & machinatio¬
nes eiꝰ pessimas quas excogitaue¬
rat contra iudeos iuberet irritas
suoꝵ cotidie dm̃ omĩpotentẽ ꝑfidẽ
& mysteria incarnationis exorat ut
hostium ꝯ pͥmatur audacia & fide¬
lium liberetur innocentia. Mardo¬
cheus itaq exaltat᷑ ẽ & gens eiꝰ: qͥa
electi exaltant᷑ & in p̃senti ꝑ grãm.
& in futuro ꝑ głam. Aman uͦ puni¬
tus ẽ &e genus eiꝰ: quia mali quiꝙ¬
& in p̃senti repbant᷑ ꝑ culpam: &
in futuro punientur ꝑ penam. Gau¬

Expanded text:
oppressa, et Ecclesiae humilitas in toto orbe exaltati. Caput in caudam, et cauda in caput conversa est, quia cidit Esther ad pedes regis, et oravit ut malitiam Aman et machinationes ejus pessimas, quas excogitaverat contra Judaeos, juberet irritas suorum, quotidie Deum omnipotentem per fidem et mysteria incarnationis obsecrat ut hostium comprimatur audacia, et fidelium liberetur innocentia. Mardochaeus itaque exaltatus est, et genus ejus, quia electi exaltantur, et in praesenti per gratiam, et in futuro per gloriam. Aman punitus est, et genus ejus, quia mali quique in praesenti reprobantur per culpam, et in futuro punientur per poenam. Gau
Abbreviated transcription (Latin):
aman festinauit ire in domũ suã
lugens & cooꝑto capite. Hec muta¬
tio dextere excelsi. Qsͥ iũdebatur
suꝑ alios gloriosior & potentior. in¬
fra alios apparet uilior & inferior
scđm illud. Deposuit potentes de

Expanded text:
stinavit ire in domum suam lugens cooperto capite. Haec mutatio dexterae Excelsi . Qui sibi videbatur super alios gloriosior et potentior, infra alios apparet vilior et inferior, secundum illud: Deposuit potentes de
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ꝑ myst̾ium incarnationis
uenit ad ȩccłiam. Mulier uͦ duo
ligna collegit. qnͣdo sca eccłia fidẽ
passionis recepit. Mõdicum fari¬
ne significat imꝑfectionẽ inue¬
& parum olei insufficientiã ex
ni famis significant scĩam de
opus bonum ꝑtinent. qd penitꝰ
genus humanum. ꝑ helyam ꝙͦ¬
descendit abundantia pluuiȩ. qr
oleum gr̃a. tres annisamis imꝑ¬
fecta cognitio tͥnitatis. sex men¬
ses defectus boni opis. resuscita¬
tio filii redemptio generis huma-¬
ni largitas pluuiȩ plenitũdo gr̃ȩ.

Expanded text:
per mysterium incarnationis venit ad Ecclesiam. Mulier vero duo ligna collegit, quando sancta Ecclesia fidem passionis recepit. Modicum farinae significat imperfectionet parum olei insufficientiam expni famis significant defuisse sopus bonum pertinent, quod penitus genus humanum. Per Eliam quoque ascendit abundantia pluviae, quaoleum, gratia; tres anni famis, imperfecta cognitio Trinitatis; sex menses, defectus boni operis; resuscitatio filii, redemptio generis humani; largitas pluviae, plenitudo gr
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo mittit uinũ nouum in utres
ueteres.i. deus grãm non tribuit pec¬
catoribus. nisi prius a uetustate reno¬
uentur. Alioquin umum rumpit u¬
confertur accipere p̃sumpserint. & ip¬
si de p̃sumptione deteriores esficiuntur

Expanded text:
Nemo mittit novum vinum in utres Nemo mittit novum vinum in utres veteres, id est Deus gratiam non tribuit peccatoribus nisi prius a vetustate renoventur. Alioquin vinum rumpit uconfertur, accipere praesumpserint: et ipsi de praesumptione deteriores efficiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
emo commissuram. xx.¬
a uestinento nouo immittit in
uestimentũ uetus. Alioquin & nouum
rumpitur. & ueteri non conuenit com¬
missura a nouo. Nouum uestimentũ.
opus bonum uetus uestimentũ peccatũ.
Quicũq autem quodlibet bonum:
opus petcato in quo manet adiungit.
hoc quoo facit amittit. & main etiam
scissura fit. quia melius erat non cog¬
nouisse uiam iusticie quam post
agnitionem retrorsum conuerti
ab eo quod traditum ẽ illi scõ man-¬
dato. Q nemo mittit umum noitũ
in utres ueteres. alioqum rumpit ui¬
num nouum utres & ipsum effunde
tur & utres ꝑibunt. Sed uinum no-¬
uum in utres nouos mittendum ẽ. et
utraq conseruantur. Utres ueteres
sunt homines peccatores. ueterem ho¬
minem in actibus suis imittantes.
Utres noui sunt homines ꝑ grãm re-¬
tur. quando qui grãm d̃i accipiunt
& post acceptam grãm peccato sicut
pͥus deseriure uolunt. & ipsi ꝓ contẽp¬
tu gr̃e deteriores quam pͥus erant effi¬
ciuntur. & gra eis aufertur. Aliter.

Expanded text:
et vino. Nemo commissuram a vestimento novo immittit in vestimentum vetus, alioquin et novum rumpit, et veteri non convenit commissura a novo . Novum vestimentum, opus bonum est, vetus vestimentum, peccatum. Quicunque autem quodlibet opus bonum et peccatum, in quo manet, conjungit; hoc quod facit amittit, et major scissura fit quia melius erat ei non cognovisse viam justitiae, quam post agnitam retrorsum converti ab eo quod traditum illi erat sancto mandato . Et nemo mittit vinum novum in utres veteres; alioquin rumpit vinum ntur, et utres peribunt. Sed vinum novum in utres novos mittendum est: et utraque conservantur. Utres veteres sunt homines peccatores, veterem hominem cum actibus suis imitantes. Utres novi sunt homines per gratiam intur: quia qui gratiam Dei accipiunt, et post acceptam gratiam sicut prius peccato deservire volunt et ipsi pro contemptu gratiae deteriores, quam prius erant, efficiuntur - et gratia eis aufertur. Aliter: