comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tes significauit iste psalmꝰ. appellatione dendi¬
uaccarũ. Ad hanc gͥ utilitatẽ ꝓuidentia
diuina ꝑmittit tauros congregari. int̃
uaccas ppłoꝵ: ut excludantur. io÷ ut e¬
mineant qͥ ꝓbati st̃ argento. Ad hoc enĩ¬
umo cc̃ hereses sinuntur ẽẽ. ut ꝓbati manifest¬

Expanded text:
tes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifest
Abbreviated transcription (Latin):
tauros uocans ꝓptͣ suꝑbiam dure mndo¬
miteq ceruicis. Significat enĩ hereticos.
Uaccas autẽ popłoꝵ seductiles animas
intelligendas puto: qr facile sequuntur
hos tauros. Non enim ppłos uniu̾sos se¬
ducunt in qͥbꝰ sunt graues ⁊ stabiles: uñ
scͥptũ ẽ. in ppło grau laudabo te. s in
eis ꝓpłs qͣs inuenerint uaccas. Ex his enĩ

Expanded text:
ocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas inveneri
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eͣ. anteqͣm contͣdicerent foris positi
rebaptiratores. Nec de ipsa unitate xp̃i¬
ratio illa urgere cepit infirmos fr̃s: etiã
illi qͥ nouerant hȩc tractare atq dis¬
soluere. ne ꝑirent infirmi sollicitati
questionibꝰ impioꝵ. sermonibꝰ ⁊ dispu-¬
tationibꝰ suis. obscura legis inpublicũ

Expanded text:
tum est, antequam contradicerent foris positi tum est, antequam contradicerent foris positi rebaptiratio illa urgere coepit fratres infirmos, ut jam illi qui noverant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi sollicitati quaestionibus impiorum, sermonibus et disputationibus suis obscura Legis in publicum
Abbreviated transcription (Latin):
dñm parasse: queri pocest quȩ sint uasa
mortis. An forte heretici: Nã ⁊ heretici
meritis. ꝓpterea diuinȩ ꝓuidentie etiã
ista dispositio tͥbuenda ẽ. ñ qr ipsa pec¬
catores fac̃: s qr ipsa ordinat cũ pec¬
cauerint. Malo enim uoto ꝑ peccatum
legentes. male coguntur intelligere: ut
ipsa sit pena peccati. Qyoꝵ tam̃ morte
filii catholice eccłe tanqͣm qͥbꝰdam spiniᷤ
a somino excitantur: ⁊ ad intelligentiam
diuinarũ scͥpturarũ ꝓficiunt. Oportet
enĩ ⁊ hereses esse: ut ꝓbati inquit mani-¬
festi fiant int̾ uos. hoc ẽ int̾ homines:
cũ manifesti sint dõ. Multi qͥ optime
possunt scͥpturas dinoscere ⁊ ꝑtractare
latebant in ppło di: nec asserebant solu-¬
tionẽ questionum difficilium: cũ calump¬
niator nullus obstaret. Nũ quid enĩ ꝑfecte
de tͥnitate tractatũ ẽ.: anteqͣm oblatrareũ
arriani : Num qͥd ꝑfecte de penitentia
tractatũ ẽ: anteqͣm obsisterent nouati¬
ani: Sic ñ ꝑfecte de baptismate tracta¬

Expanded text:
Dominum parasse, quaeri potest quae sint vasa mortis. An forte haeretici? Nam et meritis. Propterea divinae Providentiae etiam ista dispositio tribuenda est, non quia ipsa peccatores facit, sed quia ipsa ordinat cum peccaverint: malo enim voto per peccatum legentes, male coguntur intelligere, ut ipsa sit poena peccati; quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis, a somno excitantur, et ad intelligentiam divinarum Scripturarum proficiunt. Oportet enim et haereses esse, ut probati, inquit, manifesti fiant inter vos , hoc est inter homines, cum manifesti sint Deo. An fopossunt Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei: nec asserebant solutionem quaestionum difficilium, cum calumniator nullus instaret. Nunquid perfecte de Trinitate tractatum est, antequam oblatrarent Arriani? Nunquid perfecte de poenitentia tractatum est, antequam obsisterent Novatiani? Sic non perfecte de baptismate tracta
Abbreviated transcription (Latin):
homines si bone st̃ fidei ñ cedunt he-¬
reticis: s qͥd eis respondeant diligent̃
inqͥrant. Nec eos deserit ds. ut pe¬
tentes accipiant. & querentes inueniant.
& pulsantibꝯ aꝑiatur. Acreticus ẽ¬
qͥ alicuius temporał cõmodi. ⁊ maxime
głe pͥncipatꝰq sui gr̃a. falsas ac nouas
opiniones. ł gignit:. ł sequitur. Iile autẽ
qͥhuiusmodi hominib credit. homo est
ẏ maginatione qͥdã uĩtatis ac pietatis illus ꝯ¬

Expanded text:
homines, si bone sunt fidei, non cedunt hehomines, si bone sunt fidei, non cedunt hereticis, sed, quid eis respondeant, diligenter inquirunt. Nec eos deserit deus, ut petentes accipiant et querentes inveniant, et pulsantibus aperiatur. Qui  alicuius temporalis commodi et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac nouas opiniones uel gignit uel sequitur, ille autem, qui huiusmodi hominibus credit, homo est imaginatione quadam ueritatis ac pietatis inlus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. inquit manifesti fiant in uob̾. Sic uasa
ire locis congrus ⁊ temporibꝰ ordinan¬
tur. ut etiã de ipsis notas faciat d̾s di
gr̃a illius ñ meritis suis. Ille quippe do¬
nat ꝓdesse nob̃. ñ solũ qd̃ docet ueritas.
ueiꝵ etiã qd̾ obstrepit uanitas: ut cũ re¬
spondet᷑ inquietissime uanitati. auscul¬
tetur sincerissime ueritati. Ideo di¬
uina ꝓuidentia multos diu̾si erroris
hereticos esse ꝑmittit. ut cũ insultant
nob̃. ⁊ interrogant nos ea q̃ nescimus.
ł sic discutiamꝰ pigͥtiam. n diuinas
scͥpturas nossecupiamꝰ. ꝓpterea et
ut ꝓbati manifesti fiant int̾ uos. Hi enĩ
d̾o ꝓbatisunt qͥbene posst̃ docere: s¬
manifesti hominibꝰ ẽt ñ possunt. nͥ
cũ docent. Docere autẽ nolunt: nͥ eos
qͥ doceri quert̃. S multi ad querendum
pͥgͥ st̃. nͥ ꝑ molestias ⁊ insultationes he¬
reticorũ. qͣsi de somno excitentur. ⁊
imꝑitia sua erubescant sibi: & de illa
imꝑitia sua ꝑiclitari se sentiant. Qi

Expanded text:
us, manifesti fiant in vobis . Sic vasa irae locis congruis et temporibus ordinantur, ut etiam de ipsis notas faciat Deus digratia illius, non meritis suis . Ille quippe donat prodesse nobis, non solum quod docet veritas, verum etiam quod obstrepit vanitas; ut cum respondetur inquietissimae vanitati, auscultetur sincerissimae veritati. 52. Dvina providentia multos diversi erroris haereticos esse permittit, ut cum insultant nobis, et interrogant nos ea quae nescimus, vel sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Propterea et ut probati manifesti fiant inter vos . Illi enim Deo probati sunt, qmanifesti hominibus esse non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt nisi eos qui doceri querunt, sed multi ad querendum pigri sunt, nisi per mollestias et insultaciones hereticorum quasi de sompnio excitentur et de impericia sua erubescant; sic et de illa impericia periclitari se senciant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. oportet multas hereses ẽẽ. ut ꝓ¬
bati manifesti fiant in uob̃: utamur etiam
isto diuine ꝓuidentiȩ beneficio. Exe his enĩ
hominibꝰ heretici fiunt. qͥ etiã si eẽnt in
ȩccła nichilominus errarent: cũ aũ foriᷤs
st̃ plurimũ ꝓsunt. ñ uerũ docendo qd̃
nesciunt: s ad uerũ querendũ carnales.
tando. St̃ enĩ innumerabiles in scã eccła
dõ ꝓbati uiri. s manifest ñ fiunt inter noᷤ
qͣndui imꝑitie nr̃e teneb̾s delectati dor¬
mire maliumus qͣm lucẽ ueritatis intueri.
Qa ꝓpt̾ multi ut ueritatẽ di uideant ⁊
gaudeant. ꝑ hereticos de somno excitant᷑.
Utam̃ gͦ etiã hereticis: ñ ut eoꝵ approbemꝰ
errores. s ut catholicã disciplinã adu̾fus
eoꝵ insidias asserentes. uigilantiores ⁊ cau¬
tiores simꝰ: etiã si eos ad salutẽ reuocare

Expanded text:
dictum est, Oportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos ; utamur etiam isto divinae providentiae beneficio. Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiamsi essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt, non verum docendo, quod nesciunt; sed ad verum quaerendum carnales, tando. Sunt enim innumerabiles in sancta Ecclesia Deo probati viri, sed manifesti non fiunt inter nos, quandiu imperitiae nostrae tenebris delectati, dormire malumus quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi ut veritatem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo haereticis, non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et cautiores simus, etiam si eos ad salutem revocare
Abbreviated transcription (Latin):
scõs uiros.: ne stultis uanoꝵ argum̃tatio¬
nibꝰ moueantur. ⁊ eos in hac ꝑu̾sitate imi¬
tentur. qͥbꝰ st̃ in ceteris longe dissimiles.
Illi enimuenalẽ circũferentes hypochrisin.
timent ne uilior habeat᷑ tonsa scltas qͣm
comata: ut uidelicet qͥ eos uidet. antiqͥs
illos qͦs legimus cogitet. samulem ⁊ ceteroꝰ
qͥ ñ tondebant. Nec cogitant qͥd int̾sit int̃
illud ꝓpħicum uelam̃tũ. ⁊ hanc euuangłi
reuelationẽ: de qͣ dic̃ apłs. Cũ transieris

Expanded text:
sanctos uiros, ne stultis uanorum argumentatiosanctos uiros, ne stultis uanorum argumentationibus moueantur et eos in hac peruersitate imitentur, quibus sunt in ceteris longe dissimiles. illi enim uenalem circumferentes hypocrisin timent, ne uilior habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut uidelicet qui eos uidet, antiquos illos quos legimus cogitet, Samuelem et ceteros, qui non tondebant. nec cogitant quid intersit inter illud propheticum uelamentum et hanc euangelii reuelationem, de qua dicit apostolus: cum transi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autẽ mniquius q̃muelle sibi ob¬
temꝑari aminoribꝰ. ⁊ nolle obtẽꝑare
maioribꝰ . Apło dico ñ uob̃. in tantũ
ut etiã comã nutriant: un ille nec dis¬
putare om̃ino uoluit. dicens. Si quis
talẽ consuetudinẽ ñ habemꝰ. neq eccła¬
dei. Hoc aut̃ precipio: ut scilicet non
disserentis sollertia requiratur: s preci¬
pientis auctoritas attendat᷑. Nam ⁊ hoc
qͦ ꝑtinet queso tã aꝑte contra apłi p̃cep¬
ta conari. Anita uacandum t̃: ut nec
tonsores oꝑentur: An qr euuangłicas
uolucres imitari se dicunt: qͣsi depilari
timent. ne uolare ñ possint: Uereor in
hoc uitium plura dicere. ꝓpt᷑ quosdam
crinitos frͣs: quoꝵ p̃ter hoc multa. &
pene om̃ia uencramur. S qͦ magis eos Ex libͦ de¬
inxp̃o diligimꝰ: eo sollicitis ãmonemus. cuitate¬
Neq enĩ metium ne humilitas eoꝵ res di. xuiii¬
puat ammonitionẽ nram: qñqͥdẽ ⁊ nos
a talibꝰ uͥ forte titubamꝰ. aut ab erramꝰ
cupimꝰ ammoneri. Hoc gͦ monemꝰ tam

Expanded text:
Quid autem iniquius quam uelle sibi obtemperari a minoribus et nolle obtemperare maioribus? apostolo dico, non nobis, in tantum, ut etiam comam nutriant: unde ille nec disputari omnino uoluit dicens: si quis talem consuetudinem non habemus neque eccDei. Hoc autem praecipio: ut scilicet non disserentis solertia requiratur, sed praecipientis auctoritas attendatur. nam et hoc quo pertinet, quaeso, tam aperte contra apostoli praecepta comari? an ita uacandum est, ut nec tonsores operentur? an quia euangelicas uolucres imitari se dicunt, quasi depilari timent, ne uolare non possint? uereor in hoc uitium plura dicere propter quosdam crinitos fratres, quorum praeter hoc multa et paene omnia ueneramur. sed quo magis eos in Christo diligimus, eo sollicitius admonemus. e enim metuimus, ne humilitas eorum respuat admonitionem nostram, quandoquidem et nos a talibus, ubi forte titubamus aut aberramus, cupimus admoneri. hoc ergo admonemus tam
Abbreviated transcription (Latin):
moniors: & itͣum. q̃ enĩ consonantia dxͥ
ad belial. nͥforte qr belial nominauit.
& generalẽ societatẽ demonioꝵ ꝓhibuit.
licet.xͥanis sacͥficare neptuno: qr nichil
ꝓprie de neptuno uetitum legimus: Uir¬

Expanded text:
moniorum et iterum: Quae enim consonantia Christi moniorum et iterum: Quae enim consonantia Christi ad Belial? nisi forte, quia Belial nominauit et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno uetitum legimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare debent quomͦ placeant d̾o. Illi
autẽ cogitant q̃ sunt mundi. qͦm placeant
uł uiri uxoribꝰ ł mulieres maritis : nͥ qd̾
capillos nudare feminas qͣs etiã caput ue-¬
lare apłs iubet. nec maritatas decet: face̾
aut̃ pigm̃tis qͦ ł rubicundior ł candidior
appareat. adulterina fallaca ẽ : qͣ ñ dubito
etiã ipsos maritos se nolle decipi: qͥb̃ solis
ꝑmittende sunt femine oinari. scđm
ueniã. ñ scd̃m imꝑium. Nã uerꝰ ornatꝰ
marime xp̃ianoꝵ ⁊ xp̃ianarum. non
tantũ nullus fucꝰ m̃dax. uerũ necutri
qͥdẽ uestisq pompa. s mores boni sc̃.
Ex ecranda autem suꝑsticio ligaturarum
in qͥbꝰ etiã in aures uiroꝵ in sũmis ex
una parte auriculis suspense deputant᷑.
ñ ad placendũ hominibꝰ s ad seruien-¬
dũ demonibꝰ exibetur. Qis autẽ possit
speciales nefariarum suꝑstitionũ ꝓhibi¬
tiones in scͥpturis inuenire: cũ genera-¬
lit̃ apłs dicat. nolo uos socios fieri de¬

Expanded text:
debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quae sunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum imperium. nam uerus ornatus maxime Chritantum nullus fucus mendax uerum ne auri quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures uirorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur: non ad placendum hominibus sed ad seruiendum daemonibus adhibentur. quis autem possit speciales nefariarum superstitionum prohibitiones in scripturis inuenire, cum generaliter apostolus dicat: Nolo uos socios fieri dae
Abbreviated transcription (Latin):
& aspectũ popłi isrł: hoc significabat illis
temporibꝰ etiã coma scoͣꝵ. Nam idẽ apts
etiã comã ꝓuelam̃to e̾t̾ dicit: cuiꝰ auctoꝵ¬
tate isti urgentur. Aꝑte quippe ait. Uir qͥdẽ
si comatꝰ sit: ignomina ẽ illi. Ipsam igno¬
nr̃oꝵs: ad hoc obtendentes simul. te humi¬
litatis umbraculũ. ut sub eo ꝓponant uena¬
lẽ typũ: qͣsi apłs suꝑbiam doceat. cũ dic̃
Om̃is uir orans aut ꝓpħans uelato capite
confundit caput suum: ⁊ uir qͥde̾ ñ debet
uelare caput. cũ sit ymago & gloria dei.
Qͥ gͦ dic̃ ñ debet: nescit forte doce humilitatẽ
appetunt: tondeant. & cilicio cap̃ uelent.
S ñ erit tunc sp̃es illa uenał: qr sanson ñ
cilicio s coma uelabatur. ꝑ rimum quidẽ¬

Expanded text:
cat illis temporibus etiam coma sanctorum. nam idem apostolus etiam comam pro uelamento esse dicit, cuius auctoritate isti urgentur. aperte quippe ait: uir quidem si comatus sit, ignominia est illi. ipsam ignoorum nostrorum, ad hoc obtendentes simulatae humilitatis umbraculum, ut sub eo proponant uenalem typhum; quasi apostolus superbiam doceat, cum dicit: omnis uir orans aut prophetans uelato capite confundit caput suum, et: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei. qui ergo dicit "non debet", nescit forte docere humilitatem.  humilitate isti appetunt, tondeant et cilicio caput uelent. sed non erit tunc species illa uenalis, quia Samson non cilicio, sed coma uelabatur. Iam i
Abbreviated transcription (Latin):
Qa ꝓpt ut apłs potiꝰ uerũ loqͥtur. qͣm
iste apło p̃ferat᷑. mulier ex uiro ẽ siue
mana natura. Nichil enĩ hor tanqͣm certũ
affirmamꝰ: s qͥd hoꝵ uerũ sit adhuc que¬
rimꝰ. Et uir ꝑ mulierẽ. siue ex patre tota
hominis nat᷑a ducat᷑. q̃ ꝑ mulierẽ nascit᷑.
siue sola caro unde adhuc questio ẽ. om̃ia
autẽ ex do unͣ nulla questio ẽ: id: ⁊ corpꝰ
& anima. ⁊ spͣc. ⁊ uiri. ⁊ mulieris. Et si em̃i
ñ ex donata. ł tracta sunt. ł manarunt.
ita ut eius nature sint : tam̃ ex d̃o sunt.
A qͦ enĩ creata. condita. facta st̃: ab illo
habent ut sint. Si qͥs autẽ uidet̾ conten¬

Expanded text:
apostolus potius uerum loquatur, quam iste apostolo praeferatur, mulier ex uiro est siuemana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
femina facta ẽ. qͣm rerũ ordo subiugat
uiro: ut qd̾ in duobꝰ hominibꝰ eui¬
dentius apparet. id: masculo ⁊ femina.
etiã in uno homine considerari posset.
ut appetitũ animȩ ꝑ qu̾e uoluptates cor-¬
poris oꝑamur. habeat mens int̾ior tãꝙͣ

Expanded text:
facta est, quam rerum ordo subjugat viro; ut quod in duobus hominibus evidentius apparet, id est in masculo et femina, etiam in uno homine considerari possit: ut appetitum animae, per quem de membris corporis operamur, habeat mens interior tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
lꝯ latͦ nominare innocentẽ. Nũ qͥd si
fuerit uiuus incensꝰ minꝰ ardet si
duo ardeant: minꝰ moritur si duo mo¬
riantur: Pena illa ñ minuitur. s ma¬
liuolentia pascitur. Mecũ moriat᷑. Ñ se
minꝰ moriturũ dic̃: s solatiũ habet mal
alt̾ius. Tał cͣ diabolꝰ. Seduce uult illoᷤ

Expanded text:
lus latro nominare innocentem. Numquid si lus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; sedu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uideatur. ⁊ ait. Non ego illã lapidẽ
habent ⁊ ñ uident: ⁊ ego nescio qr illud
sẏmulacrhũ nec aĩam habet nec uid et.
ochs. nec audit auribꝰ. Nego alid colo.
uisibile: qd p̃sidet illi simulachro. Hoc .xliii.¬
mͦ reddendo rationẽ de simulacͥs suis.
disertisibi uident᷑ qr ñ colunt ydola
sent. qr qͣsi ydolis
insensatis dediti ñ sunt. Demoniis ma xͥana.¬
gis dediti st̃. qd ẽ ꝑicłosius. Na si tantũ
y dola colerent: sic̃ eos ñ adiuuarent
ita illis nichil nocerent. Si autẽ adores
di tui. libertati tue necesse ẽ ut ĩuideant.
semꝑ te uelint possidere: semꝑ talem
facere qͣlẽ possint secum trahere. Est
etũ insita maliuolentia qͦdã. ⁊ ꝑnities
nocendi. istis mał spiritibꝰ. Gaudent
de malo hominũ. ⁊ de fallacia nr̃a si
nos fefellerint pascuntur. Et qͥd qͣrunt:
Ñ qͥbꝰ in ȩternũ dominentur. s cũ qͥbꝰ
in ȩc̃nũ cdampnentur: qͣmͦ solet maliuo¬

Expanded text:
sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; visibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, sent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores di tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevo
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ mundauerat dicẽt.
Uade
ostende te sacerdoti:
⁊ offer
moyses
intestimonum illis.
Nondũ enĩ dederat ꝓsacͥficiis illis om̃ibꝰ
sui corporis sacͥficium: ñ dũ suscitauerat
sui corporis templũ: nec de illo templo ei-¬
ciens eos qͥboues ⁊ colũbas uendebant. di-¬
ceret. domꝰ mea domꝰ orationis uocabit᷑.
uos autẽ fecistis illam speluncam latronũ.¬
Uerũ sacͥficium qd̃ uni debetur uero¬
dõ qͦ eiꝰ altare solꝰ xp̃c impleuit: in uic¬
timis peccoꝵ inuitata demonia sibi ar-¬
rogant̃ exposcunt. Uñ dic̃ apłs. Que
ĩmolant gentes demoniis immolant &
ñ dõ: ñ qd̾ offerebat᷑ culpans. s ꝙr illis
offerebat᷑. Hebrei autẽ inuictimis pecoꝵ
qͣs offerebant d̾o. multis ⁊ uariis modis
sicͣ re tanta dignum erat ꝓpħiam cele-¬
brabant future uictime qͣm xp̃c obtulit.
uñ iã xp̃iani ꝑacti esꝰdẽ sacͥficii memo¬
riã celebrant sacͦ scã oblatione ⁊ parti¬
Existit nescio qͥs disputator qͥ doctus

Expanded text:
quem mundaverat, diceret: Vade, ostende te sacerdoti, et offer Moyses in testimonium illis . Nondum enim dederat pro sacrificiis illis omnibus sui corporis sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui boves et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis illam speluncam latronuuerum sacrificium, quod uni uero debetur deo, quo eius altare solus Christus inpleuit, in uictimis pecorum imitata daemonia sibi adroganter exposcunt. unde dicit apostolus: quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, non quod offerebatur culpans, sed quia illis offerebatur. Hebraei autem in uictimis pecorum, quas offerebant deo, multis et uariis modis, sicut re tanta dignum erat, prophetiam celebrabant . futurae uictimae, quam Christus obtulit. unde iam christiani peracti eiusdem sacrificii memoriam celebrant sacrosaexistit nescio quis disputator qui doctus
Abbreviated transcription (Latin):
copulatione sp̃ali ut fetus ederet: id ẽ
bona oꝑa diuine laudis: dũ ille regit.
hec obtemꝑat: ille a sapientia regitur.
hec auiro. Caput enĩ uiri xp̃c: ⁊ caput
hominẽ c̾ẽ. Ad hoc enim bonũ erat
ut fieret: ut ñ solũ anima corpori do¬
minaret᷑. qr corpꝰ seruilem locũ opti¬
net: s etiã uirił ratio subiugaret sibi

Expanded text:
uali spirituales fetus ederet, id est bona opera divinae laudis; dum ille regit, haec obtemperat; ille a sapientia regitur, haec a viro. Caput enim viri Christus, et caput esse hominem . Ad hoc enim bonum erat ut fieret, ut non solum anima dominaretur corpori quod servilem locum obtinet, sed etiam virilis ratio subjugaret sibi
Abbreviated transcription (Latin):
illud uidet. Ipsa gͦ cognitio. ueluti effectio¬
ẽ mulieris decosta uiri: ꝓpt̾ cognitionẽ
significandã. Deinde ut quisq huic suȩ
parti recte dominetur. & fiat qͣsi coniu¬
gatꝰ inse ipso. ut caro ñ concupiscat ad
centia carnał ñ adu̾setur rationi. s potiꝰ
obtemꝑando desinat esse carnał. opus
habet ꝑfecta sapientia: cuiꝰ contẽplatio
qr int̾ior ÷ ꝯsecretior. ⁊ ab om̃i sensu corꝑiᷤ
remotissima: conuenient̃ etiã ista soporiᷤ
nomine intelligi potest. Tc̃ enĩ ordinatis¬
sime caput mulieris ẽ uir. cũ caput uir
filios qͣmuis cũ doloribꝰ. ⁊ se aduirum
suũ conu̾tat ut cius ipse dominet᷑. tc̃ eñi
pocest cognosci nͣ aliã partẽ in nob̾ ꝑti¬
nere ad auctorẽ dm̃. ⁊ aliã ad gentem
tenebrarũ sicͣ isti dicunt: s potiꝰ ⁊ illuc
qd̾ regendi ht potestatẽ in homine. ⁊ ilud
inferius qd regendũ ẽ. ex do c̾e sic̃ apłs

Expanded text:
et; ipsa ergo cognitio veluti effectio mulieris est de costa viri, propter conjunctionem significandam. Deinde, ut quisque huic suae parti recte dominetur, et fiat quasi conjugalis in seipso, ut caro non concupiscat adcentia carnalis non adversetur rationi, sed potius obtemperando desinat esse carnalis, opus habet perfecta sapientia. Cujus contemplatio quia interior est et secretior, et ab omni sensu corporis remotissima, convenienter etiam ista soporis nomine intelligi potest. Tunc enim ordinatissime caput mulieris vir est, cum caput virfilios quamvis cum doloribus, et se ad virum suum convertat, ut ejus ipse dominetur. Tunc enim potest cognosci non aliam partem in nobis pertinere ad auctorem Deum, et aliam ad gentem tenebrarum, sicut isti dicunt; sed potius et illud quod regendi habet potestatem in homine, et illud inferius quod regendum est, ex Deo esse, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Hic gͦ sp̃c hominis cũ p̃sens ẽ. id ÷ inten¬
tꝰ ẽ. ⁊ se pietate subic̃ d̾o: intelligit
homo q̃ spiritalit dicunt᷑. Cũ autem
diaboli error tanqͣm absente intellectu
in anima dominat᷑. adult ẽ. Uoca gͦ¬
si eũ lux ueritatis illustret. Ipse assit
cũ loquor tͥ: ut spiritalẽ aqͣm possis ac¬

Expanded text:
Hic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus est et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur; cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca Si eum lux veritatis illustret, et ipse adsit, colloquar tibi, ut spiritualem aquam possis ac
Abbreviated transcription (Latin):
relatiuis accipi ñ oportet. N enĩ ait ut
facerent dii. aut ad ẏmaginẽ ⁊ similitu¬
subsisteret homo ymago dci. Ts autẽ crrandis¬
tnitas. Si qr ñ om̃ino eqͣł fiebat illa rudibus¬
ymago di. tanqͥm ñ ab illo nata s ab eo¬

Expanded text:
relativis accipi non oportet. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitut subsisteret homo imago Dei. Deus autem Trinitas. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam n
Abbreviated transcription (Latin):
refrenante. illa q̃ in spelunca consilii re-¬
sidet qͣsi utirili portione. inueterat᷑ int̃
inimicos suos uirtutis inuidos demones
cũ suo principe diabolo: et̃noꝵq illa uisio
ab ipso etiã capiͭͭ cũ conuige uetitum
ante subtrahitur: ut lum̃¬
ocłoꝵ eiꝰ ñ sit cum illo. Ne sic ab illa il¬
lustratione uitatis ambo nudati. atq aꝑtis
ocłis conscientie ad uidendum ꝗͣ ĩhonesti
atq indecori remanserint: tanqͣm folia
dulcium fructuum sine ipsis fructibꝰ
ita sine fructibꝰ boni oꝑis bona uerba
contexunt: ut male uiuentes qͣsi loqͦndo
contegant turpitudinẽ suam.

Expanded text:
refrenante illa quae in specula consilii praerefrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi uirili portione, inueteratur inter inimicos suos, uirtutis inuidos daemones cum suo principe diabolo, aeternorumque illa uisio ab ipso capite cum coniuge uetitum manducante subtrahitur, ut luorum eius non sit cum illo; ac sic ab illa inlustratione ueritatis ambo nudati atque apertis oculis conscientiae ad uidendum, quam inhonesti atque indecori remanserint, tamquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis uana uerba contexunt, ut male uiuentes quasi bene loquendo contegant turpitudinem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
eͦ. qͣsi mulier ñ renouct᷑ spu m̃tis sue
qͥ renouatur inagnitionẽ di. scđ̃m y
maginẽ eiꝰ qͥ creauit cã: S qr sexu cor¬
poris distat auiro: recte potuit in ciꝰ
corporali uelam̃to pars illa rationis fi
gurari. q̃ ad temporalia gub̾nanda
deflectitur: ut ñ maneat ymago dĩ
nͥ ex qͣ parte mens hominis eternis
rationibs conspiciendis ł consulendis
adherescit: qͣm ñ solũ masculos. s etiã
feminas habere manifestul̃ ẽ. G in eoꝵ¬
iã m̃tibꝰ cõmunis nat᷑a cognoscitur.
in eoꝵ uͦ corporibꝰ ipsius unuis m̃tis distri¬
qͥbꝰda gͣlibꝰ considerationis ꝑ anime partes
uñ incip̃ aliqͥd occurrere qd ñsit nobis
cõmune cũ bestiis: inde incipit ratio. uͥ
iã int̾ior homo possit agnosci: qͥetiã ipse
si ꝑ illã rationẽ cui temporaliũ rerũ am¬
ministratio delegata ẽ. ĩmoderato ꝓgressu
nimis in ext̾ĩora ꝓlabitur. consentiente
sibi capite suo. id÷ ñ eã cohibente atq

Expanded text:
tu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distriquibusdam gradibus considerationis per anime partes, ubi incipit aliquid occurrere quod non sit nobis commune cum bestiis, ibi incipit ratio; ubi  interior possit agnosci. qui etiam si per illam rationem, cui temporalium rerum administratio delegata est, iam moderato progressu nimis in exteriora prolabitur consentiente sibi capite suo, id est non eam cohibente atque
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ filium: hominẽ uͦ ñ imaginẽ. s adimagini
Resellat autͣ eos apłs diccns. Uir qͥdẽ non
debet uelare caput: cũ sit ẏmago ⁊ gła cĩ.
Non dixit ad imaginẽ s ymago: que tam̃
ymago cũ alibi dr ad imaginem. ñ qͣsi
ad filium dicitur. q̃ imago eqͣt est patri:
alloquin ñ diceret ad imaginẽ nr̃am. Qom̃
enĩ nram: cũ filius soluis pats imago sit:
S ꝓpt̾ imparẽ ut diximꝰ similitudinem.
dictꝰ ẽ homo ad imaginẽ di. ⁊ ido nr̃am
ut imago tͥnitatis ẽet homo. ñ trinitati
eqͣt sic̃ filius patͥ. s accedens ut dictum ẽ
ꝗͣdã similitudine: ⁊ sic̃ ĩ distantibꝰ signifi¬
cat᷑ quedã uicinitas ñ loci. s cuiꝰdã umitati¬

Expanded text:
 ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
placebat etiã tã multis ꝑ secutoribꝰ suiꝰ
S placebat omi generi hominũ. qd̾
xp̃i congregabat ȩccła: siue iã intus
positis.: siue introducendis in eam.
ñ iã ipse illis s ueritas placet. Placerẽ aũ Ex libro¬
dixit qͣntũ inscipso ẽ: id: qͣntum ad eius q̃stionũ¬
uoluntatẽ attinet. Ac si diceret: placere cap̃. lxxͦx.ii¬
uellem. Non enim si hoc eo ñ agente pla-¬
ceat alicui qͥsi ꝓpt̾ seipsum. ⁊ ñ ꝓpt̃ dm:
atq euuangłm qd annuntiat. suꝑbiȩ ipsiꝰ

Expanded text:
placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam.n jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat alicui, quasi propter seipsum, et non propter Deum atque Evangelium quod annuntiat, superbiae ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
temporaliũ ãministrationẽ. atq ita fieri qͣsi
masculũ ⁊ feminã. illa parte consulente
ñ recte d̾r ymago di. nͥ illud qd̾ in heret
contẽplande incõmutabil ueritati. In
cuius rei figura: pauls apłs uirũ tantũ

Expanded text:
mporalium administrationem; atque ita fieri quasi masculum et feminam, illa parte consulente, n recte dicitur imago Dei, nisi illud quod inhaeret contemplandae incommutabili Veritati, in cujus rei figura Paulus apostolus virum tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ dĩ. fec̃ illũ in qͥt. masculũ ⁊ femi¬
nã fec̃ illos: ut iã etiã corpꝰ fac̾tũ intelli¬
gat᷑. Rursꝰ ne qͥs qͣm arbitraretur ita
factũ. ut in homine singulari utͣq sexꝰ
expͥmeretur. sic̃ int̃dũ nascuntur quos
androginos uocant: ostendit se singu. Ee libro¬
larẽ numerũ ꝓpt̃ coniunctionis unitatẽ rec̃ctatie¬
posuisse. & qd̃ de uiro mulier facta est nũ pͥmo¬

Expanded text:
t, masculum et feminam fecit illos, ut iam etiam corpus factum intellegatur. rursus ne quisquam arbitraretur ita factum, ut in homine singulari uterque sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, quos androgynos uocant, ostendit se singularem numerum propter coniunctionis unitatem posuisse et quod de uiro mulier facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
& benedixit eis. Ad ymaginẽ qͥppe dĩ
nat᷑am ipsã humanã factã dicit. q̃ sexu
ut᷑q complet᷑.: nec ab intelligenda ỹma¬
gine di separat feminã. Dico enĩ quod
fec̃ d̾s hominẽ ad y maginẽ dĩ. focit eũ
inquit masculũ ⁊⁊ feminã: uł certe alia distine¬
tione masculum ⁊ feminã fecit eos. Qs mͦ gͦ¬

Expanded text:
 benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
entiam. Ut autẽ etiã inimici diligant᷑.
exercent eius beniuolentiã. aut etiam¬
ei beneficientiam: siue suadibil doc¬
t̾ͥna cũ eis agat᷑. siue t̾ribil disciplina.
Ac ꝑhoc diabolꝰ princeps impiȩ cun¬
tatis. adu̾sus ꝑegͥnantẽ in hoc mundo Ex libro

Expanded text:
entiam; ut autem etiam inimici diligantur, entiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut etiam beneficentiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps inpiae ciuitatis adu
Abbreviated transcription (Latin):
Uidens diabolus templa demonũ deseri
& in nom̃ liberantis mediatoris currere ge¬
nꝯ humanũ. hereticos mouit. qͥ sub uoca¬
bulo xp̃iano doctrine resisterent xͥ ane.
quasi possent indifferent̃ sine ulla correp¬
tione haberi in cunitate dĩ: si c̃ ciuitar
confusionis habuit indifferent phylo-
sentiunt. si correpti ut sanũ rectumq Ex libro¬
sapiant. resistunt contumacit̾. suaq de uera re¬
pestifera ⁊ mortifera dogmata em̃dare ligion¬
nolunt. s defensare ꝑsistunt. heretici
st̃. Et foras exeuntes habent᷑ in exer-¬
centibꝰ inimicis: etiã sic qͥppe ueriꝰ alis
catholicis m̃bris. xͥ malo suo ꝓsunt. dũ
ds utitur ⁊ mał bene: & diligentibꝰ
eũ om̃ia cooꝑantur in bonũ. Inimici
enĩ om̃s eccłȩ quolibet errore cecent᷑.
uł malitia deprauentur. si accipiunt
pocestatẽ corporaliter affligendi. exer-¬
cent eiꝰ patientiam: si tantũmͦ male
sentiendo adũsant᷑. exercent eiꝰ sapi-¬

Expanded text:
utem diabolus templa daemonum deseri et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, haereticos mouit, qui sub uocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae, quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in ciuitate Dei, sicut ciuitas confusionis indifferenter habuit philososapiunt, si correpti, ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicis. Etiam sic quippe ueris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et malis bene et diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Inimici enim omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patientiam; si tantummodo male sentiendo aduersantur, exercent eius sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ta pꝯ pecẽm pͥmihominis nati sumꝰ ut
ñdũ reddita luce m̃tis carnalibꝰ sensibus
subditi. carnalẽ uitã sine ulla ueritatis in¬
telligentia transigamꝰ. T̃ales necesse ẽ eẽ
infantes: paruulos pueros. qi ñdũ possunt
acciꝑe rationẽ. Et qr naturales st̃ ist senis
q pͥmã etatẽ regunt. ⁊ dõ artifice nobis
ꝓpͥo. s di artificio natura contribuit.
Cũ autẽ quisq uenit ad eã ętatẽ. ut ĩã
possit e̾c̃ capax rationis. si ueritatẽ statĩ
comp̃hendere potuerit. ñ ĩã illis sensibꝰ Ee libro¬

Expanded text:
ta post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem cui vita possit capax esse rationis, si veritatem statim comp
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ placet: id: ut d̾s placeat ⁊ głificetur.
cũ dona eiꝰ attenduntur in homine: aut ꝑ
minist̃ium hominis accipiunt᷑. Cũ autẽ sic
homo placet. ñ ĩã homo s d̾s placet. Utrũq
gͦ recte dici potest. ⁊ ego placeo: ⁊ñ ego pla¬
ceo. Si enĩ adsit bonꝰ intellector. piusq
pulsator. patebit utrũq: ꝯ nulla int̃se re-¬
pugnantia repellet intrantẽ. Imitatores mei
Alii p̃cedunt. alii sequuntur. Et qͥ precedunt
exemplo se p̃bent sequentibꝰ: & qͥ secuntur
imitantur p̃cedentes. S ⁊ illi qͥ se exẽplo pre-¬
bent sequentibꝰ: nũqͥd neminẽ sequuntar:
Si neminẽ sequunt᷑. errabunt. S equunt᷑ gͦ
illi aliquẽ. ipsũ xp̃m. Meliores quiq
in eccłia qͥbꝰ ñ remansit iã homo quẽ unt¬
tentur. qr om̃s ꝓficiendo suꝑauerunt. ipse

Expanded text:
Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. 6. Ialii praecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. Sed et illi qui se exemplo praebent sequentibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, ipsum Christum. Meliores quique in Ecclesia, quibus non remansit jam homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uoracitatis excedas.⁊ uinolentia ĩgurgiteᷤ.
qͣntaslb et laudes dĩ lingua tua sonet.
uita blasphemat. Post cibũ ⁊ potum re¬
quiescis ut dormias. nec inlecto aliquid
turpit̃ agas: nec excedas ultra concessã
effrenata luxuries libidinum. Defer in
ambo. Ambo ab illo conditi: ambosan¬
guine ipsius reparati. Hec agens laudaᷤ
eũ: nec om̃ino silebit laudatio tua. Qd Ex tr̃c¬
cũ somnꝰ aduenerit: Et cũ dormis ñte psalmi
excitet a quiete mala conscientia tua. xxxuiiii¬
⁊ innocentia somni cui laudat dm̃. Sine

Expanded text:
voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam effrenata luxuries libidinum; defer in ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui laudat Deum. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
psallere: Nonsolũ uox tua sonet lay¬
des dĩ : s & oꝑa tua concordent cũ uoce
tua. Cũ gͦ uoce cantaueris: sileb̾ ali ꝙnͣdo.
Uita sic canta: ut num qͣm sileas. Negociũ
agis. ⁊ fraudẽ cogitas. siliusti a laude dei:
& qd̾̃ grauius ñ solum a laude siliusti. s
blasphemas dm̃. Itaq ad auriũ exhorta¬
tionẽ. canta uocẽ. Corde nesileas: uita
ne sileas. Non cogitas in negocio fraudẽ.
psallis. Cũ manducas ⁊ bibis. psalle: ñ
int̾miscendo sonoꝵ suauitates ad aures
aptas: s modeste ⁊ frugaliter. ⁊ tẽꝑanter
manducando ⁊ bibendo: qr hoc dic̃ apłs.
Siue manducatis siue bibitis. siue aliud¬
qͥd facitis: omĩa in głam dĩ facite. Sigͦ
bene agis. ⁊ qd agis mancducas : bibis.
&adrefectionẽ corporis sumis reparati¬
onẽq m̃broꝵ: grãs agens ei qͥtͥ tribuit
mortali ⁊ fragili ista supplem̃toꝵ solatia:
& cib tuus ⁊ potus tuus laudat dm. Siuͦ
modũ nature debitum. ĩ moderatione

Expanded text:
psallere? Non solum vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, non solum a laude siluisti, sedblasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione
Abbreviated transcription (Latin):
uos socios fieri demomioꝵ.
Cur ñ expediat immolaticio uesci xp̃iano.¬
ipłs dic̃. Neq enĩ ipsã immolationẽ repre¬
hendit qͣm faciebant patres p̃figurantes san¬
guinẽ sacͥficiĩ qͦ nos xp̃c redemit: s q̃ ĩ mo¬
lant gentes demoniis inqͥt immolant & ñ
nis e̾et inmunda: utiq ⁊ nescientẽ contami¬
naret. Neq enim eo minꝰ ipsa e̾ẽc qͦ minus
asciente acciꝑetur: s ꝓpt̃ conscientiã ne de¬
moniis cõmunicasse uideretur.
ad colendã sic̃ dm̃ creaturam. partẽue ulsa
creature. ł ad consultationes & pacta quedã
significationum cũ demonibꝰ placita atq
federata: qͣlia st̃ molimina magicarũ artium
aruspicũ ⁊ augurum libri. Ad hoc gens ꝑgi¬
nent om̃s etiã ligature atq remedia. que
medicoꝵ quoq disciplina condempnat: siue
in p̃cantationibꝰ siue in quibꝰdã notis quoᷤ
caracꝰteres uocant: siue in quibusq rebꝰ sus¬
pendendis atq illigandis. Neq illi ab hoc ge¬

Expanded text:
vos socios fieri daemoniorum. Cur non expediat immolatio vesci Chriiorum. neque enim ipsam immolationem reprehendit, quam faciebant patres praefigurantes sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit, sed quae immolant gentes, daemoniis, inquit, immolant, et non nis esset immunda, utique et nescientem contaminaret. neque enim eo minus ipsa esset, quo minus ab sciente acciperetur, sed propter conscientiam, ne daemonibus communicasse uideatur.ad colendam sicut deum creaturam partemue ullam creaturae uel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artiumaruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque rebus suspendendis atq
Abbreviated transcription (Latin):
est: cito enĩ homo intelligit se meliorẽ adrenatũ¬
ẽẽ peccoribꝰ. Illa ẽ difficił rato qͣ intelli de origi¬
git inseipso aliud cẽ rationale qd̃ regit. ne aĩe¬
secretã. nomine soporis asignificari ar gine aiãn¬
bitror. que ĩmisit d̾s̃ in adã qnͣdo ei fieri nega

Expanded text:
est; cito enim homo intelligit se meliorem esse pecoribus: illa est difficilis ratio, qua intelligit in seipso aliud esse rationale quod regit, asecretam nomine soporis significari arbitror, q
Abbreviated transcription (Latin):
s qr que immolant demoniis ĩmolatt
Qd̾ aut̃ de ydoł ⁊ de immolationibꝰ
quȩ honori eoꝵ exibentur dix̃ apłs.
hoc de om̃ib yͥmaginariis signis eoꝵ.¬
qͥntũ p̃sumptione animoꝵ qͣsi cõmu¬
ni qͣdã lingua cũ demonib federata
sunt: que tam̃ plena st̃ om̃ia pestifere
curiositatis. cruciantis sollicitudine
mortifere seruitutis. Non emͣ qr uale¬
bant anĩadu̾sa st̃: s anima dũtendo
atq signando factum ̃ ut ualerent.
Et ido diu̾sis diu̾se ꝓueniunt. scđm co¬
gitationes & presumptiones suas. Illi
enĩ sp̃c qͥ deciꝑe uolunt talia ꝓcurant
cuiq: qͣlibꝰ eũ irrecitum ꝑ suspiciões
& consensiones eiꝰ uident. Om̃ia mͥ ẜ¬

Expanded text:
 quae immolant gentes, daemoniis immolant quod autem de idolis et immolationibus, quae honori eorum exhibentur, dixit apostolus, hoc de omnibus imaginariis signis quantum praesumptione animorum, quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt: quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae servitutis; non enim quia valebant animadversa sunt, sed animadvertendo atque signando factum est ut valerent: et ideo diversis diversae proveniunt, secundum cogitationes et praesumptiones suas. Illi enim spiritus qui decipere volunt, talia procurant cuique, qualibus eum irretitum per suspiciones et consensiones ejus vident. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã qͣ etiã creatorẽ suũ cognoscit ⁊ coht
pre eẽt oĩbꝰ trenis animalibꝰ. fec̃ illi etũ
habebant. añqͣm eos mortał inuadẽt
pena peccati: s ut haberet uir głam
de femina cũ ei preiret ad dm̃: seq ill
p̃beret imitandum sc̃itate atq pietate:
sic̃ ipse c̾e̾t gła dĩ. cũ eiꝰ sapientiã seq̃ret.¬

Expanded text:
a etiam Creatorem suum cognoscit et colit, praeesset omnibus terrenis animalibus. Fecit illi etiam habebant, antequam eos mortalitas invaderet poena peccati; sed ut haberet et vir gloriam de femina, cum ei praeiret ad Deum, seque illi praeberet imitandum in sanctitate atque pietate; sicut ipse esset gloria Dei, cum ejus sapientiam sequeret
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is angeł. sacrata ⁊ pia si gnificatio. Nã d̾s
ñ ad tempꝰ uidet. nec aliquid nouum in
ciꝰ uisione atq scientia. cũ aliquid tem¬
poralit ac transitorie geritur. sicut ind̾
afficiuntur sensꝯ ł carnales animahum
⁊ hominũ. ut etiã celestes angłoꝵ.¬
Ei gurate ac mẏstice de uelando muli¬
eris capite lo quitur: qd̃ nͥ ad ali quod
secretũ sacram̃ti referat᷑. inane remane¬
bit. S ioͣ emĩ ñ solũ ueracissimaratio. s
etiã ipsiꝰ apł declarat auctoritas:
ñ scd̃m formã corporis homo factꝰ est
ad ymaginẽ d̃i. s scđ̾m rationalẽ m̃tẽ.
Cogitatio quippe turpiter uana ẽ. q̃
opinatur dm̃ m̃broꝵ corporaliũ linia¬
m̃tis arrcũ scbi. atq definiri. Porro aut̃
nonne idẽ beatus paulus apłs dic̃. re¬
nouamini spũ mentis ur̃e: ⁊ induite

Expanded text:
sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angigurate ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur. quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. Sicut enim non solum ueracissima ratio sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite
Abbreviated transcription (Latin):
maginẽ dĩ: ut una imago sit tota illã
suba: Cũ aut̃ ad adiutorium distͥbuit
qd̾̃ ad eã ipsam soła attinet ñ ẽ ymago dei
qd̾̃ aut̃ ad uirũ solũ attinet imago diꝰ ẽ. tam
plena atq integra. qͣm in unũ coniunc̾ta mu
ymago di ẽ. & cũ ex ea distͥbuitur aliquid
& qͣdã intentione diruat᷑ ad actionẽ reꝵ
temporalium. nichilominꝰ ex qͣ parte cons¬
pectã consulit ueritatẽ ymago łi est. exqͣ
uͦ intenditur in agenda inferiora. ñ ẽ ma¬
go di. Et qmͣ qͥntũcumq se extenderit
in id qd̃ etͣnũ ẽ. tantomagis inde format᷑
ad imaginẽ di: & ꝓpt̾ea ñ ẽ cohibenda
ut se inde contineat ac temꝑet: id̾o uir
nͣ debet uelare caput. Quia ui illi ratio¬
nali actioni que in rebꝰ corporalibus
temporalibꝰq uersatur. ꝑiculosa ÷ nimia
ininferiora ꝓgressio. debet habere potes¬
tatẽ suꝑ caput qd̾ indicat uelamentum.
qͦ significatur ẽt̃ cohibenda. Grata ẽ enũ

Expanded text:
maginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliimago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc genꝰ fornicationis anime salubriter
diuina scͥptura ñ tacuit: neq ab ea sic decer¬
ruit ammã. ut ꝓpterea talia negaret c̾t sec¬
tanda. qr falsa dicunt̾ a ꝓfessoribꝰ eoꝵ: sed
etiã stsidixerint uob̃ inquit ⁊ ita euenerit.

Expanded text:
hoc genus fornicationis animae salubriter diuina scriptura non tacuit neque ab ea sic deterruit animam, ut propterea talia negaret esse sectanda, quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam: si dixerint uobis, inquit, et ita euenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa  qͥdẽ munda. ⁊ qd̾ ẽ. s ñ omnia
expediunt. ipsũ ẽ. s malũ: homin
qͥ ꝑ offensionẽ manducat. Ita ostendit
ea q̃licita sunt. id tͣ nullo p̃cepto dñ ꝓ
hibentur. sic̃ expedit potius ẽẽ tͣc tanda.
ñ p̃scͥpto legis: s consilio caritatie. Om̃e

Expanded text:
ia quidem munda>; et quod est sed non omnia expediunt\', ipsum est sed malum est homini qui per offensionem manducat\\ ita ostendit ea quae licita sunt, id est nullo praecepto domini prohibentur, sicut expedit, potius esse tractanda non praescripto legis, sed consi