comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multis. Ergo contraria sunt ista cantica:
non sunt contraria. Uidete quid diuiti¬
bus dictũ sit. non superbe sapere. neq
sperare in incerto diuitiarũ. bona ope¬
rari. tribuere. tbesauritare sibi fundamen¬
tũ bonũ infuturũ: Pauperibus autẽ quid
dictũ est: qui uolunt diuites fieri: inci¬
dunt intemptationẽ. Non dixit qui diui¬
tes sunt : sed qui uolunt diuites fieri
Nam siam diuites essent. alteru̾ canticum
audirent Diues audit ut erog&. pauper
samini. qui non capiunt canticũ syon. suspen¬
dite ut dixi organa insalicibus in medio eiꝰ.
differte quȩ dicturi estis. Incipiunt esse
ligna fructuosa. mutantur arbores: & habe¬
bunt fructũ bonũ Ibi iam lic& nobis cantare.
:in aures audientis. Sed cũ inter istos obstre¬
pentes. male in terrogantes. ueritati resisten¬
tes. uers amini: obstringite uos. non eis uelle
placere. ne obliuisscamini hierusalem. & dicat
una anima ur̃a facta una ex multis pace xp̃i:

Expanded text:
multis» . Ergo contraria sunt ista cantica? multis» . Ergo contraria sunt ista cantica? Non sunt contraria. Videte quid divitibus dictum sit: «Non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum», bona operari, tribuere, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum. Pauperibus autem quid dictum est? «Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem.» Non dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, pauper samini, qui non capiunt canticum Sion, suspendite, ut dixi, organa in salicibus in medio ejus; differte quae dicturi estis. Incipiunt esse ligna fructuosa, mutantur arbores, et habebunt fructum bonum: ibi jam licet nobis cantare in aures audientium. Sed cum inter istos obstrepentes, male interrogantes, veritati resistentes versamini, obstringite vos non eis velle placere, ne obliviscamini Jerusalem; et dicat una anima vestra, facta una ex multis pace Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
organũ : ñ uacent cũ inuenerint ho minem
dicentẽ sibi Quid est quod facis e ꝑdes res
tuas tanta erogando: thesaurita filus tuis:
Cũ uiderint non capere & intellexerint
lignũ eẽ salicis. non facile dicant quare agant
& quid agant. suspendant organa. in salici¬
bris babylonis. Prȩter salices aut̃ cantent.
non cessent. operent᷑. Non enĩ ꝓdunt
qđ erogant. seruo cõmendant. & tutũ
est. Xp̃o cõmendant & perit : Audistis
canticũ diuitũ de canticis syon. audisti
canticũ pauperũ. Idẽ paulus loquit᷑.
Nihil intulimus in hunc mundũ sed nec
auferre aliquid possumꝰ. uictũ & tegu¬
mentũ habentes his contenti simus. Nã
qui uolunt diuites fieri. incidunt in tẽp¬
tationẽ & desideria multa. stulta et
noxia quȩ mergunt hõem in interitũ
& perditionem. Haec sunt flumina baby¬
lonis. Radix est om̃iũ maloꝵ auaritia.
Quam quidam appetentes naufragaue¬
runt afide & inseruerunt se doloribus

Expanded text:
organum, non vacent, cum invenerint hominem organum, non vacent, cum invenerint hominem dicentem sibi: Quid est quod facis? perdis res tuas tanta erogando; thesauriza filiis tuis. Cum viderint non capere, et intellexerint lignum esse salicis, non facile dicant quare agant, et quid agant, suspendant organa in salicibus Babylonis. Praeter salices autem cantent, non cessent, operentur. Non enim perdunt quod erogant. Servo commendant, et tutum est; Christo commendant, et perit? 14. Audistis canticum divitum de canticis Sion; audite et canticum pauperum. Idem Paulus loquitur: «Nihil intulimus in hunc mundum, sed nec auferre aliquid possumus: victum et tegumentum habentes, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et desideria multa, stulta et noxia, quae mergunt hominem in interitum et perditionem.» Haec sunt flumina Babylonis. «Radix est enim omnium malorum avaritia; quam quidam appetentes naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
quos extollunt. flumina illa extollunt:
Quid ergo his p̃cipit᷑ : ante om̃ia non superbe
sapere Quod facunt diuitiae. hoc caueant
indiuiciis. Caueant indiuitiis suꝑbram
Ipsũ eñi malũ est quod inportant maxinie
diuitiȩ in cautis hominibus. Non eñi aurũ
malum est quod eds condidit. sed malus est
bomo auarus relinquens creatorẽ & conũsus
ad creaturã Hoc ergo ibi p̾caueat nesit su¬
perbus. & suꝑ fluuiũ babylonis sedeat hoc
eñĩ illi dictũ est. non superbe sapere Ergo
sedeat. neque speret in incerto diuitiarum
Ergo suꝑ flumen babylonis sedeat Si enm
sperauerit in incerto diuitiarũ : trahitur a flu¬
minebabylonis. Si uerobuiniliauerit se. & ñ
suꝑbrerit. & nonsperauerit in incerto di¬
uitiarũ : sed& suꝑ fluuiũ. suspirat a et̃nie
hierusalẽ. recordatus sion. & ut ꝑueniat ad
sion erogat. Ecce habes canticũ. quod diuites
acceperunt. de canticis sion Operent᷑. tangant

Expanded text:
quos extollunt, flumina illa tollunt. quos extollunt, flumina illa tollunt. Quid ergo his praecipitur? Ante omnia, «non superbe sapere.» Quod faciunt divitiae, hoc caveant in divitiis; caveant in divitiis superbiam. Ipsum enim malum est quod important maxime divitiae incautis hominibus. Non enim aurum malum est, quod Deus condidit; sed malus est homo avarus relinquens Creatorem, conversus ad creaturam. Hoc ergo ibi praecaveat, ne sit superbus, et super fluvium Babylonis sedeat. Hoc illi enim dictum est, «Non superbe sapere:» ergo sedeat. «Neque sperare in incerto divitiarum:» ergo super flumina Babylonis sedeat. Si enim speravit in incerto divitiarum, trahitur a flumine Babylonis. Si vero humiliaverit se, et non superbierit, et non speraverit in incerto divitiarum, sedet super fluvium, suspirat aeternae Jerusalem recordatus Sion; et ut perveniat ad Sion, erogat. Ecce habes canticum quod divites acceperunt de canticis Sion. Operentur, tangant
Abbreviated transcription (Latin):
da pauperibus. & habebis thesaurũ incęlis
:& ueni sequȩre me Ut discat multa
cantica decanticission. prius impecbinen¬
ta reiciat. expeditus ambul&. neullo
onere prȩgrauet᷑ : & disc& aliquid de
canticis sion Ille autẽ contristatus abs¬
cessit Dicamus post illũ. Quo modo can¬
tabrinus canticũ dñi in terra aliena :
:& ille quidẽ discessit. spemtamen diui-¬
tibus dñs dedit. Nam contristati disci¬
puli. dixerunt. Quis nã potest saluus
fieri : & respondit eis. Quod hominib
impossibile est : dõ facile est Habent
eñi & diuites quendã modũ suũ. & acce¬
perunt canticũ de sion: canticũ de quo¬
dicit apostolus Prȩ cipe diuitibus huius
scłi. non superbe sapere. neque sperare
tes sint in operibus bonis. facile tribuant.
communicent. thesauritent sibi fuu-¬
damentũ bonũ infuturũ. ut app̃hendant
diuites acceperunt Primo non superbe
sapere Ex tollunt eñi diuitiae Et

Expanded text:
da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamus post illum, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile est, facile est Deo» . Habent enim et divites quemdam modum suum, et acceperunt canticum de Sion, canticum de quo Apostolus dicit: «Praecipe divitibus hujus saeculi non superbe tes sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thensaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adpraehendant divites acceperunt, primo, «non superbe sapere.» Extollunt enim divitiae; et
Abbreviated transcription (Latin):
adrecordationẽ sion: & construxit  talis
anima iuratione quadã. & ait Si oblitus
fuero tibi hierusalẽ Inter uerba captiuan¬
tiũ: int̾ uerba dolosorũ. inter uerba mai
terro gantiũ: quȩrentiũ & discere nolen¬
tiũ Ecce inde erat. ciues & ille qui dñm
interrogauit Magister bone. quid faciã
ut uitã ȩternã consequar: Nonne de
uita aeternaquerens. quasi canticu sion
int̾rogauit : serua mandata ait illi dñs
Et ille de fastu cũ audiss&. iã om̃iahȩc
inquit. impleuia iuuentute mea Et dñs
dixit illi quidã decanticis sion. & nouerat
quod uon caper& Sed exemplũ nobis
dedit. quo inodo multi quęrant. quasi
consiliũ ad uitã ȩternã. & tam duinos
laudant: quã diurespondeamus quod
quȩrunt Dedit de illo documentũ. tã¬
quã nobis dicturis aliquando talibus homi¬
uibus. Quo modo cantabimus canticum
dño interra alienei e Ecce ait Uis esse
ꝑfectus : uade uende omĩa quȩ habes &

Expanded text:
ad recordationem Sion, et constrinxit se talis ad recordationem Sion, et constrinxit se talis anima juratione quadam, et ait: «Si oblitus tui fuero, Jerusalem;» inter verba captivantium, inter verba dolosorum, inter verba male interrogantium, quaerentium et discere nolentium. 13. Ecce inde erat dives ille qui Dominum interrogavit: «Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam consequar?» Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canticum Sion interrogavit? «Serva mandata,» ait illi Dominus. Et ille de fastu, cum audisset, «Jam omnia haec,» inquit, «implevi a juventute mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de canticis Sion, et noverat quod non caperet; sed exemplum dedit nobis, quomodo multi quaerant quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de illo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra perfectus? Vade, vende omnia quae habes, et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dñi in t̾ra alienae Uere fr̃ssic est In ci¬
pite uelle p̃dicare ueritat̾e. quantulã cũq
nostis. & uidete quã necessesit. ut tales pa-¬
tiamini in risores: & ex actores ueritatis:
plenos falsitatis Respondete illis exigen
corpus xp̃i. o generosa peregrinatio. non
es hing̃aliunde es. Necũ illi qui tibi di¬
cunt. cantate nobis uerba canticorũ: dicr¬
te nobis hymnũ: cantate nobis de canticis
sion quasi amant᷑ ate. & affectas amititias
eorum & tiies talibus displicere. incipi¬
at te delectare babyloruia: & obliuisseris
hierusalem Hoc ergo timens.: uide quid sub¬
itiat. uide quid sequat᷑ Passus est eñi homo
iste qui cartabat. & iste homo nos sumus
si uolumus. Passus est undique talia int̾¬
rogantes. & ad ulatione blandientes . mor:¬
daciter rep̃hendentes. falso laudantes:
quod non capiunt exigentes. quo pleni
sunt fundere nolentes: Et inter t̾bas
taliũ tam quã periclitans. erexit animũ

Expanded text:
cum Domini in terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Incicum Domini in terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Incipite velle praedicare veritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondete illis exigentcorpus Christi, o generosa peregrinatio non es hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticorum, dicite nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion,» quasi amantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat, vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantabat; et iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum
Abbreviated transcription (Latin):
s ut credam: Respondeo illi & dico. O homo
quomodo uis tibi imperẽ ut credas: Plenus
es malis cupiditatibus. Si dicã bona illa hieru¬
salẽ : ñ ea capis. O port& ut exinaniaris quo
plenus es : Ut possis impleri quo in anis es:
Ergo noli facile huic aliquid dicere. lignũ. ẽ
salicis lignũ est sterile: Noli ꝑ cutere orga¬
nũ ut sonet. suspende potius. Sed ille dic¬
turus est: Dic mihi. canta mihi. redde mͥ.
mo audis. non sic pulsaf. ut tibi dignũ sit
aperiri. Ille te impleuit qui me captiuu
duxit. ipse me int̾rogat dete. astutus est.¬
s dolose quȩrit Non quȩ ni᷑quid discat. sed
quid rep̾hendat Ergo ego non dicã. suspen
tate nobis hymnũ: cantate nobis de canticis
q̃sion Quid respondemus: babylonia te por-¬
tat. babylonia te contin&. babylonia te
nutrit. babylonia dete loquitur Non
nosti capere nisi quod fulg& ad tempris.
aeterna meditari ignoras: non capis quod
in terrogas. Quo modo cantabinius canti.¬

Expanded text:
s ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, s ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, quomodo non vis tibi imperem ut credas? Plenus es malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jerusalem, non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi, redde mihimo audis, non sic pulsas ut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid reprehendat. Ergo ego non dicam, suspendanticorum, cantate nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignoras, non capis quod interrogas. «Quomodo cantabimus canti
Abbreviated transcription (Latin):
buntur psalmi quidã ꝓtorcularibus In ar¬
bore libertas: in torculari pressura Cum
ergo res humanȩ conteruntur & p̾munt᷑.
ad tendis quia crescit auaritia. ad tende qrua
crescit & continentia. Quare tam caecus es
ut a murcã fluentẽ ꝑplateas uideas. oleum inge¬
mellaria ñ uideas : Et hoc ñ sint causa. Qui enĩ male
uersant᷑. publice noti sunt. Qui autẽ se conuertug
addm̃. & a sordib malarũ cupiditatũ purgantur.
occulti sunt. quia & in ipso & exipso torculari amurca
aꝑte fluit. oleum occulte eliquatur Adclamatis
adista & gaudetis adista. quia iã potestis sedere
suꝑflumina babilonis & flere . Illi autẽ qui cap¬
tiuos dircerunt nos quando intrant incorda
hominũ & interrogant nos ꝑ linguas eorũ quos¬
s possident. & dicunt nobis : Cantate nobis
uerba canticorũ . reddite nobis rationẽ. ad¬
uentus xp̃is & quȩ est alia uita : uolo crede¬
re: doce ine rationes Quare nuhi imperas¬

Expanded text:
buntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, attendis quia crescit avaritia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se convertunt ad Deum, et a sordibus malarum cupiditatum purgantur, occulti sunt: quia et in ipso vel ex ipso torculari amurca aperte fluit, oleum occulte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gaudetis ad ista; quia jam potestis sedere super flumina Babylonis, et flere. Illi autem qui captivos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis rationem adventus Christi, et quae est alia vita. Volo credere; doce me rationem quare mihi impera
Abbreviated transcription (Latin):
modo audistis in eua ingelio uendunt om̃ia
sua.dant pauperibus. ut habeant thesaurũ in
cęlis & sequant᷑ dnm Dicis illis Ecce quidattu¬
lit xp̃s. Quã multi faciunt ista. ut distribuant
res suas egenis. & fiant pauperes non necessitate
sed uoluntate : Sequentes dm̃. sperantes regnũ
cȩlorũ : In rident istiquasi stultos & talia in¬
quiunt bona attulit xp̃s. ut ꝑdat honores
suos. & cũ dat egenis remaneat egenus e Qurd
ergo facies bona xp̃i non capis: Alius enim
te impleuit. qui aduersarius est xp̃o: cur dedis¬
ti looũ incorde tuo Priora tempora respiors.
& quasi lectiora tibi uident᷑. fuisse tẽpora pris¬
tina. quȩ sic erant tãqu̾a oliuae pendentes in
arbore ducentibus uentis. quasi quandã libtate
aurȩ ꝑfruentes. uago quodã desiderio suo
Uentũ est ut oliua in itteret᷑ intorcular
Non eñi semꝑ pendere habebat in arbore:
iam finis est anni. Non sine causa inseri¬

Expanded text:
modo audistis in Evangelio, vendunt omnia modo audistis in Evangelio, vendunt omnia sua et dant pauperibus, ut habeant thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus. Quam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et talia, inquiunt, bona attulit Christus, ut perdat homo res suas, et cum dat egenis, remaneat egenus? Quid ergo facies? Bona Christi non capis: alius enim te implevit, qui adversarius est Christo, cui dedisti locum in corde tuo. Priora tempora respicis, et quasi laetiora tibi videntur fuisse tempora pristina, quae sic erant tanquam olivae pendentes in arbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscri
Abbreviated transcription (Latin):
tra & amphiteatra. & circi. starent in co¬
lomes : si nihil cader& de babylonia. si ubtas
ess&e circũ fluentiũ uoluptatũ bominib.
cantaturis & saltaturis ad turpia cantica.
silibido scortantiũ & inere tricantiũ haber&
qui etẽ & securitatẽ. sinon timeret famẽ in
domo sua qui clamat ut pantomini uestiam᷑.
Sibȩc om̃ia sine labe sine ꝑ turbatione ali¬
qua fluerent: & ess& securitas magna nugarũ.
felicia essent tempora. & magnã felicitatẽ
rebus humanis xp̃s at tulissoe: Quia uero
cae duitur iniqui tates. ut exstirpata cupitate
plantetur caritas hierusalẽ : Quia miscent᷑
a maritudines uitae temporali. ut aeterna
de sideret̾. Quia erudunitur inflagellis ho¬
mines. paternã accipientes discipliuã: ne iu¬
diciariã inueniant sententiã. nih il boni
attulit xp̃s. & labores attulit xp̃s: Et incipis
dicere homini. quanta bona fecit xp̃s. & non
capit Proponis eñĩ illi eos qui faciunt quod

Expanded text:
tra et amphitheatra et circi starent incotra et amphitheatra et circi starent incolumes, si nihil caderet de Babylonia, si ubertas esset circumfluentium voluptatum hominibus cantaturis et saltaturis ad turpia cantica, si libido scortantium et meretricantium haberet quietem et securitatem, si non timeret famem in domo sua qui clamat ut pantomimi vestiantur; si haec omnia sine labe, sine perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felicia essent tempora, et magnam felicitatem rebus humanis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquitates, ut exstirpata cupiditate plantetur charitas Jerusalem; quia miscentur amaritudines vitae temporali, ut aeterna desideretur; quia erudiuntur in flagellis homines, paternam accipientes disciplinam, ne judiciariam inveniant sententiam; nihil boni attulit Christus, et labores attulit Christus. Et incipis dicere homini quanta bona fecerit Christus, et non capit. Proponis enim illi eosqui faciunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. adũsus homines. sed adũsus principes.
& potestates. & rectores uiundi tenebrarũ
fideles peccatores. quib iam credentibus.
gratulatur. hoo modo ut dicatꝰ ł uistis eñi
aliquando tenebrae nunc autẽ lux in dño
Ergo constituit nos luctam habere eũ ilis
principibus ipsinos duxerunt captiuos.
̃ Quo modo artẽ diabolus intrauit incor iudȩ
ut trader& dũm. Non autẽ intraret. nisi¬
 ille locũ dar& Sic multi homines mali.
de media babylonia ꝑ desideria carnalia.
& inlicita. locũ dando diabolo & angelis ez
incordibus siis. ut in illis & de illis operet᷑
Aliquando int̾rogant nos & dicunt nobis
exponite nobis rationẽ Pagani plerique
dicunt. ista nobis Exponite rationenꝰ
sunt in rebus bumanis quã fuerant antea&
& felitiores tunc erant res bumanȩ quam
modo: Dicant nobis xp̃ian qui dboni at¬
tulit xp̃s unde felitiores pient res hu¬
manas quia uenit xp̃s Vides eñi sithea¬

Expanded text:
id est, adversus homines; «sed adversus principes, id est, adversus homines; «sed adversus principes, et potestates, et rectores mundi tenebrarum fideles, peccatores; quibus jam credentibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ergo constituit nos luctam habere cum illis principibus; ipsi nos duxerunt captivos. 9. Quomodo autem diabolus intravit in cor Judae , ut traderet Dominum, non autem intraret, nisi ille locum daret; sic multi mali homines de media Babylonia per desideria carnalia et illicita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illis operetur, aliquando interrogant nos, et dicunt nobis: Exponite nobis rationem. Pagani plerique dicunt ista nobis: Exponite rationem, sunt in rebus humanis, quam fuerunt antea, et feliciores tunc erant res humanae quam modo? Dicant nobis Christiani quid boni attulit Christus? unde feliciores putent res humanas, quia venit Christus? Vides enim, si thea
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rogare. qui in eis operatur. Apostolus dicitꝰ
Et uos cũ essetis mortui in delictis & peccatis
ur̃is. cũ uiueretis in illis scđm scłm iinidihuꝰ.¬
scđm principẽ potestatis aeris huius sp̃s. qui
nunc operat᷑ in filiis diffidentiae: inquib &
nos inquit aliquando conuersati suinus
Osteridit se redemptũ: debabylonia cȩpisse
iã exire. Sed tamen adhuc quid dicit: quia
cũ bostibus nr̃is confligimus. & ne ira scam᷑
hominibus qui nobis ingerut ꝑ secutiones:
tulit intentionẽ nr̃am apostolus ab odio ho¬
minũ: & di rexit in luctã quorũdã spurim
quos non uidemus: & cũ ipsis confliginur:
Ait eñi Non est uobis conluctatio adu̾sus
carnẽ & sangubnẽ id est ad uersus homines
quos uidetis. a quibus mala uidemini pati.
qui uobis inportant persecutiones Nam
ꝓ ipsis orare. p̃cepti sumus. Non. ẽ. uobis in¬
quit conluctatio ad uersus carnẽ & sangunẽ.

Expanded text:
terrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: terrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in delictis et peccatis vestris, cum viveretis in illis sm principem potestatis aeris hujus, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae, in quibus et nos,» inquit, «aliquando conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentionem nostram Apostolus ab odio hominum, et direxit in luctam quorumdam spirituum, quos non videmus, et cum ipsis confligimus. Ait enim: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem;» id est, adversus homines quos videtis, a quibus mala videmini pati, qui vobis important persecutiones: nam pro ipsis orare praecepti sumus. «Non est vobis,» inquit, «colluctatio adversus carnem et sanguinem,»
Abbreviated transcription (Latin):
ducti sumus captiui Captiuatores nr̃ie
dixi qui sint Ipsi sunt etiã latrones. uulne¬
rantes illũ uiatorẽ. qui descendit ab hieru¬
salem adhiericũ : quẽ sauciatũ seii uiũ
reliquerunt Hunc ille custos nr̃t. id est
samaritanus Samiritanus eñi. int̃p̃tat᷑
unũ respuit. & unũ tenuit Ego inquit
dȩ moniũ non habeo. Non autẽ dixit: ego
dierit. utique perimus Samaritauus
ergo transiens uidit sauciatũ & uulnera¬
tum. derelictũ alatronibus. & sicut
nostis colligit Sicut aliquando latronũ
nomine ponuntur qui nobis plagas pecca¬
torũ inflixerunt : lam ꝑ consensionẽ nr̃ȩ
captiuitatis. sic & captiuatores nr̃i ipsidi¬
cuntur Istiergo qui captiuos duxerunt
nos. diabolus & angelieius: Quando
nobis dixeruut & quando nos interrogaue¬
runt. uerba caticorũi Quid ergo intelligi¬
mus: quia cũ tales nos int̾rogant in quibus
diaboliis operat᷑. intelligendus est ipse no sin¬

Expanded text:
ducti sumus captivi. Captivatores nostri ducti sumus captivi. Captivatores nostri dixi qui sint. Ipsi sunt etiam latrones vulnerantes illum viatorem qui descendit ab Jerusalem in Jericho; quem sauciatum semivivum reliquerunt. Hunc ille custos noster, id est Samaritanus Samaritanus enim Custos interunum respuit, et unum tenuit: «Ego,» inquit, «daemonium non habeo» ; non autem dixit, Ego dierit, utique perimus: Samaritanus ergo transiens vidit saucium et vulneratum derelictum a latronibus, et sicut nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic et captivatores nostri ipsi dicuntur. 8. Isti ergo «qui captivos duxerunt nos,» diabolus et angeli ejus, quando nobis dixerunt, et quando «nos interrogaverunt verba canticorum?» Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos in
Abbreviated transcription (Latin):
do captiuatores nr̃os e senste quidẽ illa hier¬
salem. babylonios ꝑ sasichalde os. & illarum
regionũ & gentiũ homines captiuatores suos
& boc postea. non quando isti psalmi cantabant᷑
Sed diximus caritati urãe. om̃ia quȩ scđm
litterã in illa ciuitate contingebant. figuras
nr̃as fuisse Et facile potest de monstrari nos¬
captiuos nos esse Non eñi iam respiramus
in auras illius libertatis. non emi friuinur
puritate ueritatis. & illa sapientia quȩ inse¬
ipsa manens innouat om̃ia Pelectationib
temporaliũ rerũ temptam᷑ & conluctamur
cotidie consuggestationibus inlicitarum¬
÷ uoluptatũ. Ulix respiramus. uel inoratione.
captiuos nos esse intelligimus Sed qui nos
captiuos duxerunt: Qui bomines : quȩgense
qui rex s siredimiin᷑ captiui eramus Qis
xnos redemits xp̃s A quo redeinit : adiabolo¬
Diabolus ergo & angłi eiꝰ: captiuos duxerĩ¬
nos Nec ducerent. nisi consentientes

Expanded text:
do captivatores nostros? Sensit quidem illa Jerudo captivatores nostros? Sensit quidem illa Jerusalem Babylonios, Persas, Chaldaeos, et illarum gentium et regionum homines captivatores suos; et hoc postea, non quando isti psalmi cantabantur. Sed jam diximus Charitati vestrae omnia quae secundum litteram in illa civitate contingebant, figuras nostras fuisse: et facile potest demonstrari captivos nos esse. Non enim respiramus jam in auras illius libertatis; non enim fruimur puritate veritatis, et illa sapientia quae in seipsa manens innovat omnia . Delectationitemporalium rerum tentamur, et colluctamur quotidie cum suggestionibus illicitarum voluptatum: vix respiramus vel in oratione; captivos nos esse intelligimus. Sed qui nos captivos duxerunt? qui homines? quae gens? qui rex? Si redimimur, captivi eramus. Quis nos redemit? Diabolus ergo et angeli ejus captivos nos duxerunt; nec ducerent nisi consentientes. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
acaptiuitate mortalitatis: scripturas norumꝰ
quas eis dicamus Sed quia nullũ fructũ in
eis inuenimius. unde incipiamus. a uertimus
ab ipsis faciem. & dicius Ad huc isti non
sapiunt. non capiunt. quia quic quid illiꝰ dixe¬
rimus : sinistrũ & ad uersũ habebunt Ergo
differendo circa eos scripturas: suspendimꝰ
organa nr̃a insalicibus. Non en̾i dignos ba¬
bemus: qui orgaua nr̃a portent. Non ergo
ei sorgana nr̃a in serendo alligamus. sed diffe¬
rendo suspendimus. Salices eñi sunt babyloniȩ.
ligna in fructuosa Pasta temporalibus uolup
te. si non hoc sequit᷑ psalmus In salicibus inqu
inmedio eius. suspendimus organa nr̃a Qm
ibi int̃rogauert̃ nos qui captiuos duxerunt
nos uerba canticorũ: & qui ab duxerunt uos
hymnũ Sub audis iut̾rogauerunt nos uer¬
ba canticorũ. & bẏmnũ interrogauerunt᷑
snos. qui captiuos duxerunt nos. Qui nos
duxerant captiuos fr̃s& quos sensimus aliquar¬

Expanded text:
a captivitate mortalitatis; Scripturas novimus, a captivitate mortalitatis; Scripturas novimus, quas eis dicamus: sed quia nullum fructum in eis invenimus unde incipiamus, avertimus ab ipsis faciem, et dicimus, Adhuc isti non sapiunt, non capiunt; quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo circa eos Scripturas, suspendimus organa nostra in salicibus: non enim dignos habemus, qui organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infructuosa, pasta temporalibus volupt«vers.» 3. Et videte si non hoc sequitur Psalmus: «In salicibus,» inquit, «in medio ejus suspendimus organa nostra. Quoniam ibi interrogaverunt nos qui captivos duxerunt nos, verba casubaudis, «interrogaverunt nos.» Verba canticorum et hymnum interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt nos. Qui nos duxerunt captivos, fratres? quos sensimus aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
babylonis. & nullũ fructũ ferunt. sicut sunt
homines cupidi. auari. steriles in operebono
ita ciues babyloniae. ut etiã ligna sint regi¬
onis illius. Existis uoluptatib rerũ transe¬
untiũ pascuntur. tam quã rigata a fluminib
babyloniae Quaeris fructũ & nusqua in ue¬
nies. Quando tales p̾timur. uersam᷑ cũ eis
qui sunt in medio babylonis Multũ en̾i int᷑¬
est inter mediũ babylonis : & ex teriora baby¬
loniae Sunt qui nonsunt in medio eiꝰ. ⁊dest
uontanta concupiscentia scłi & delecta oni¬
bus obruunt᷑. Qui uero ut aperte dixerim
& breuit̃. qui multũ mali sunt.: in medioba¬
bylonis sunt. & ligna sunt sterilia. tamquã
salices babylonis: Quando illos uidemus. &
tam steriles eos inuenimus. ut difficile nobis
appareat in eis aliquid. unde possint duci ad fi¬
dem rectam. uel ad bona opera. uel ad spem
futuri scłi. uel ad concupiscentiã liberationis

Expanded text:
Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis. Quando tales patimur, versamur cum eis qui sunt in medio Babylonis. Multum enim interest inter medium Babylonis, et exteriora Babyloniae. Sunt qui non sunt in medio ejus, id est, non tanta concupiscentia saeculi et delectationibus obruuntur. Qui vero, ut aperte dixerim et breviter, multum mali sunt, in medio Babylonis sunt, et ligna sterilia, tanquam salices Babylonis. Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde possint duci ad fidem rectam, vel ad bona opera, vel ad spem futuri saeculi, vel ad concupiscentiam liberationis
Abbreviated transcription (Latin):
unde gaud&. fluuius babylonis est: sedeat
supra & fleat Sed ebit autẽ & plorabit si re¬
cordatus fuerit sion O pax illa quã uidebi¬
mus apud dñm. Gilla sc̃a aequalitas angeloꝵ
o illa uisio & spectaculũ pulchrũ Fece in
babylonia pulchra st̃: quȩ tenent non tene¬
ant: non decipiant Aliud est solati ũ capri¬
uorũ. aliud gaudiũ liberorũ. Suꝑ flumina
babylonis ibi sedimus & fleuimus. dũ recor
daremur sion Insalicibus inmedio eius: sus¬
pendimus organa nr̃a Habent organa sua
ciues hierusalem. scripturas dĩ. p̃cepta dĩ
ꝓmissa dĩ: me ditationẽ quandã futuri
scłi. Sed cũ agunt in medio babyloniae: orga¬
na sua insalicibus eiꝰ suspendunt Salices
ligna sunt infructuosa. & hoc loco itaposita.
ut non aliquid bom possit intelligi de salicib
Alibi autẽ forsitan potest Modo ligna in¬
telligite sterilia. nascentia suꝑ flumina ba¬
bylonis Rigantur hȩc ligna de fluninib

Expanded text:
unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam videbimus apud Deum! o illa sancta aequalitas Angelorum! o illa visio et spectaculum pulchrum! Ecce in Babylonia pulchra sunt quae tenent: non teneant, non decipiant. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recor In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra.» Habent organa sua cives Jerusalem, Scripturas Dei, praecepta Dei, promissa Dei, meditationem quamdam futuri saeculi; sed cum agunt in medio Babyloniae, organa sua in salicibus ejus suspendunt. Salices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantur haec ligna de fluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
nihil inuinea tua forte uel aruit. uel grandi¬
natũ est: uel sterile apparuit. Non acuit
cuppa tua: non ab ortũ passum est pecus tuũ.
non exhonoratus es inaliqua dignitate
scđm scłm constitutus: undique amici tui
& uiuunt & seruant tibi amicitiã: Clien¬
tes nondesunt: filii obsequunt᷑. serui contre¬
miscunt: coniux concorsest: Felix dicitur
domus: Ibi inuenis tribulationẽ : Si aliquid
potes: ut inuenta tribulatione inuoces no¬
men dñi. Peruersum aliquid uidetur doce¬
re sermo diuinus. flere inlȩtitia. & in merore
laetari Audi in merore laetantẽ. gloriam᷑
inquit in tribulationibus. Flentem autẽ
in laetitiauide : sunuenit tribulationẽ
Ad tendat quisque ipsam felicitatẽ suani.
qua exultauit anina eius & tumuit quodã¬
modo gaudio. & extulit se & dixit. felix
sum Ad tendat sinon fluit illa felicitas.
si potest certus e̾ẽ. de illa quia manet in¬
aeternũ: Si autẽ nonscertus & uidit fluere.

Expanded text:
nihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinatum est, vel sterile apparuit, non acuit cupa tua, non abortum passum est pecus tuum, non exhonoratus es in aliqua dignitate secundum saeculum constitutus, undique amici tui et vivunt et servant tibi amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. Perversum aliquid videtur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moerore laetari. Audi in moerore laetantem: «Gloriamur,» inquit, «in tribulationibus» . Flentem autem in laetitia, vide si invenit tribulationem. Attendat quisque ipsam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet inaeternum. Si autem non est certus, et videt fluere
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationẽ. quasi quȩ rendam inuenit.
tam quã quȩ sttam. & cũ inueniss&. quo
lucro inuenit : Nomen dñi inuocauit Mul¬
tũ in̾est utrũ inuenias tribulationẽ. anm
ueniaris a tribulatione Hicit enĩ alio loco.
dolores inferni inuenerunt me Quid est
inuenert᷑ medolores inferni : Quid est tri¬
bulationẽ & dolorẽ in ueni: quando te re-¬
pente occupat tristitia. ꝑ turbasti tibi rebus
saecularib. quibus oblectabaris. & quibris¬
sa tristitia. undete non putas posse fieri
tristẽ: accidit ut & tristis efficiaris ĩnuenit
te dolor inferni Te eñi sursum putabas.
uerũ tamen de orsum eras. Et cũ te dolor
inferui inuenir&: ibi te inuenisti deorsum.
qui te sursum putabas. Inuenisti eñite dolore
affectũ. grauitꝰ tristitia alicuius mali: unde
forte p̃sumpseras te non fore tristem: inuenit
te dolor inferni. Cum autẽ bene est tibi.
arrident om̃ia sȩcularia: nullus tuorũ obut.

Expanded text:
tribulationem quasi quaerendam, invenit tribulationem quasi quaerendam, invenit tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, perturbatis tibi rebus saecularibus quibus oblectabaris: quantristitia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit,
Abbreviated transcription (Latin):
flumina babylonis. Talis sit humilitas
nr̃a. ut non nos mergat. Sede suꝑ flumen.
noli in flumine. noli sub flumine. sed tainen
sede huinilis: loquere non quo modo inhie¬
rusalem Ibi eñi ftabis quia de ipsa spe lo¬
quit᷑ alius psalmus. & cantat dicens. Stan¬
tes erant pedes nr̃i. in atruis tuis hierusa¬
lem. Ibi erigeris. si te hic penitendo & con-¬
fitendo humilia ueris. In atriis ergohieru¬
salem. stantes erant pedes nr̃i. Suꝑ flumi¬
na uero babylonis sedimus & fleuimus.
cũ recorda remursion Inde oport&. ut fle¬
asrecordando sion Multi en̾iflent fletu
babylonio. quia & gaudent gaudio babylo¬
nio Qui gaudet luçris & fl& dampnis: ut rũ
de babylonia est Flere debes. sed recordando
sion Si recordando sion fles. & quando tibi
scdđin babyloniã bene est: oport& ut fleas.
Propterea dicit᷑ in quodã psalmo. Txiẜulati¬
ONem.& dolorẽ inueni. & nomen dñi in uo¬
caui. Quid est quod dicit inueni s nesoio quã

Expanded text:
flumina Babylonis: talis sit humilitas flumina Babylonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid est qu
Abbreviated transcription (Latin):
& diuersas hominũ cupiditates hac atq
illac rapientes. trabentes. inpellentes in
mare Uident hȩc & non se mittunt in
flumina babylonis. sed sedent suꝑ flumi¬
ma babylonis. & flent suꝑfluminababy¬
lonis uel illos qui rapruntur. uel ispsos
qui inbabylonia esse meruerunt. Seden¬
tes tamen. hoc est humiliati Suꝑ flumi¬
na ergo babylonis illic sedimus & fleui¬
mus. cũ recordaremur sion O sc̃a sion.
ubi totũ stat & nihil fluit. Quis nos in ista
p̃cipitauit : quare dimisimus conditorẽ
tuũ & societatẽ tuã  Eicce inter flu¬
entia. & labentia constituti. uix quisque
raptus a flum ine. si tenere lignũ potue.¬
rit euad&. Humiliati ergo in captirn¬
tate : sede amus suꝑ flumina babylonis.
non nos aude amus in illis fluminibus p̾¬
cipitare. nec nos audeamus in nr̃ae cap¬¬
niuitatis malo atq tristitia superbe eri¬
gere. sed sedeamus & sic fleamus. Sede¬
amus suꝑ flumina babylonis. non infra

Expanded text:
et diversas hominum cupiditates hac atque et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; sed sedent super flumina Babylonis, et flent super flumina Babylonis, vel illos qui rapiuntur, vel seipsos qui in Babylonia esse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiliati. «Super flumina» ergo «Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil fluit! quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, non infra
Abbreviated transcription (Latin):
tissima eloquentia. in om̃ibus habere suscep¬
tos. pendentes ex lingua diserti patronisui.
& exeius ore sperantes. uel dampna uel lucra
uel mortẽ ueluitam. uel ꝑnetiem. uel salu.¬
tem Nescis quo te miseris Alius & iste
fluuius babylonis est . & quod multũ sonat.
sirepitus aquȩ. saxa percutit. Ad tende quia
fluit. ad tende quia labit᷑ Et si ad tendis quia
fluit & labitur. caue quia trahit Nauigare
inquit alius. & negotiari magnũ est. scire
multas ꝓuintias. lucra uiidiq capere. non eẽ
ob noxiũ inciuitate aliciii potenti Semꝑ
are Fluuius est & iste babylonis. Lucra
tua quando stabunt : quando p̃sumpturus.
quando securus eris ex his quȩ ad quiris:
Quando eris ditior. tanto timidior. Vno
naufragio nudus exibis. & recte te plan¬
gis in flumine babylonis. quia noluisti se¬
dere & flere suꝑ flumina babylonis Alu
ergo ciues scãe bierusalẽ intelligentes
captiuitatẽ suã. attendunt humana uota.

Expanded text:
tissima eloquentia; in omnibus habere susceptissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, vel lucra, vel mortem, vel vitam, vel perniciem, vel salutem. Nescis quo te miseris: alius et iste fluvius Babylonis est; et quod multum sonat, strepitus aquae saxa percutit. Attende quia fluit, attende quia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, cave quia trahit. Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potenti, sempare. Fluvius est et iste Babylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere et flere super flumina Babylonis. 4. Alii ergo cives sanctae Jerusalem intelligentes captivitatem suam, attendunt humana vota
Abbreviated transcription (Latin):
delis est . & in magno fidelis est. & rursus dicit
Si in alieno fideles non fuist is. ur̃m quis dabit
uobis: Tamen carissumm. ad tendite flumi¬
na babylonis. Flumina babylonis sunt omna
quȩ hic amantur & transeunt. Nescio quis
amauit uerbi gr̃a. agri culturã ipsam ex¬
ercere. inde ditescere. ibi occupare animu̾
inde ꝑcipere uoluptatẽ. Ad tendat exitũ.
& uideat illud quod amauit. non esse funda¬
mentũ bierusalẽ. sed fluuiũ babylonis
Alius dixit Magna res militare. om̃s agri¬
colae formidant eos qui in ilitant obsequunt᷑
eis. tremunt eos Si fuero agricola: ti mebo
milites. Si furo militaris. timebor ab agrico¬
la Oinsane. in aliũ te babylonis fluuiũ prȩ¬
cipitasti & turbulentiorẽ & rappatiorẽ & cũ¬
tu timeri uis aminore. time maiorem. Potest
te ipso maior fieri subito. qui te timet
Num quã autẽ erit minor. quẽ debestimere
Ad uocatũ esse inquit. magna res est. Poten.¬

Expanded text:
delis est, et in magno fidelis est:» et rursum dicit, delis est, et in magno fidelis est:» et rursum dicit, «Si in alieno fideles non fuistis, vestrum quis dabit vobis» ? 3. Tamen, charissimi, attendite flumina Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit, verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat illud quod amavit non esse fundamentum Jerusalem, sed fluvium Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab agricola. O insane, in alium te Babylonis fluvium praecipitasti, et eum turbulentiorem et rapaciorem. Timeri vis a minore, time majorem: potest te ipso major fieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, poten
Abbreviated transcription (Latin):
affectu cordis pio. religioso desiderio aeterne
ciuitatis: hab& & hȩc oiuitas quȩ babylonia
dicit᷑ amatores suos. consulentes pacrtempon¬
li. & nihil ultra sperantes. totũq gaudiũ suii
ibi figentes. ibi finientes Et uidemus eosꝓ
re publica terrena plurimũ laborare: Sedq
in ea qui cũque fideliter uersant᷑. si non ibi
appetant suꝑbiã & periturã elationẽ. otiosaq
iactantiã seduerã fidem exbibeant quã pos¬
sint & quã diu possunt. quibus possunt. ad
quantum uident terrena. & ad quantũ in¬
telligunt spetiem ciuitatis: non eos sinit ds
perire iubabylouia. Praedestinauit eni
eos ciues hierusalẽ. intelligit captiuitatẽ
eorũ ds̃. & ostendit illis aliã ciuitatẽ. cuiue¬
re debeant suspirare. ꝓqua debeant cuncta
conari ad quã capessendã debeant ciues suos
secũ peregrinos. quantũ ualuerint ad hortariꝰ
Propterea dicit dñs ibsxp̃s. qui in mod ico fi¬

Expanded text:
affectu cordis pio, religioso desiderio aeternae affectu cordis pio, religioso desiderio aeternae civitatis. Habet et haec civitas quae Babylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum ibi figentes, ibi finientes, et videmus eos pro republica terrena plurimum laborare: sed et in ea quicumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant, quam possunt, quamdiu possunt, quibus possunt, ad quantum vident terrena, et ad quantum intelligunt speciem civitatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: praedestinavit enim eos cives Jerusalem. Intelligit captivitatem eorum Deus, et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam capessendam debeant cives suos secum peregrinos, quantum valuerint, adhortari. Propterea dicit Dominus Jesus Christus, «Qui in modico fi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inde exire prius corde ꝑ confessionẽ
iniqui tatis: & caritatẽ iustitiae De inde
postea infine scłi. & iã corpore separandã
cõmendauimus in eo psalmo quẽ primohie
cũ ur̃a dignatione tractauimus. qui inrr
reddet᷑ uotũ in hierusalem : Hodierna autẽ
die cantauimus
uper flumina babylonis. illic sedimꝰ
& fleuimus cũ recordaremur sion
Videte quia in illo dictũ est tedec&
hẏmnus ds̃ insion. hic autẽ suꝑ flumina ba¬
bylonis ibi sedimus & fleuimus. cũ recor¬
darem᷑ sion Illam sion. ubi dec& hymnus
dm̃. Quȩ sunt ergo flumina babylonis.
& quid est nr̃m sedere & flere in recordatio¬
ne sion Sieñ ciues inde sumus nontantuõ
hoc cantaumus sed & agimus. Si ciues sumꝰ
dehierusalem id est desion & mista uita in ista
confusione scłi hunus in ista babylonia non
ciues habitamus. sed captiui detinemur. opor¬
t& ut non tantũ ista cantemus. sed & faciamis

Expanded text:
autem inde exire prius corde per confessionem autem inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justitiae, deinde postea in fine saeculi etiam corpore separandam, commendavimus in eo psalmo, quem primo hic cum vestra Dilectione tractavimus, qui ita reddetur votum in Jerusalem» . Hodierna autem die decantavimus. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Videte quia in illo dictum est, «Te decet hymnus, Deus, in Sion;» hic autem, «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion:» illam Sion, ubi decet hymnus Deum. 2. Quae sunt ergo flumina Babylonis, t quid est nostrum sedere et flere in recordatione Sion? Si enim cives inde sumus, non tantum hoc cantamus, sed et agimus. Si cives sumus de Jerusalem, id est de Sion, et in ista vita, in ista confusione saeculi hujus, in ista Babylonia non cives habitamus, sed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantemus, sed et faciamus