comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coram deo est nec̃ta conu̾satio autem corã.
proximo que si negligentĩs agitur ledit
exemplo ut uerbi gr̃a. Siquis bone con¬
scientie coram iñsirmo in ỹdolio comedat
quamuss recte credens hoc facrat.tamen
ꝑtarbatur infirmi conscientia Qand aut̃t
prodest si uent᷑ conscientie me haufit Aquã
puram et ille de tua negligenti connersa¬
tione bibit turbatam Aliĩ aquam turbas
pascua conculcas. s attende ne tibi agnam
turbes negligentia conuersationis tue. Uñ
Alibi ait apostolus placete omnibus por
omnia. sicut et ego omnibus ꝑ omina pła¬
ceo. Item. sine offensione estote indeis ⁊ gre¬
cis et eccłie dei. Item puidcanis bora nõ
solum coram deo s etramcoram hominib
Dicet gͦ michi aliquis exponemichi año¬
modo intelligam ista qi dominis diuersa
ata contrarta uidentur. nidelicet ꝙ ħ auit
Apostolus.Si hommmbns psacerem ⁊ c̾.et
iluso placere hominib ⁊ eͥ. s transquillus

Expanded text:
coram Deo est necessaria; conversatio autem coram coram Deo est necessaria; conversatio autem coram proximo. Quae si negligentius agitur, laedit exemplo, ut verbi gratia, si quis bonae conscientiae coram infirmo in idolio comedat, quamvis recte credens hoc faciat, tamen perturbatur infirmi conscientia. Quid autem prodest si venter conscientiae tuae hausit aquam puram, et ille de tua negligenti conversatione bibit turbatam? Alii aquam turbas, pascua conculcas, sed attende ne tibi aquam turbes negligentia conversationis tuae. Unde alibi ait Apostolus: Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Item: Sine offensione estote Judaeis et gentibus et Ecclesiae Dei . Item: Providemus bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Dicet ergo mihi aliquis: Expone mihi quomodo intelligam ista quae diversa atque contraria videntur, videlicet quod hic ait Apostolus: Si hominibus placerem etc.; et: Placete hominibus, etc. Si tranquillius
Abbreviated transcription (Latin):
hoc erat anatbomati zare. quod nlgo
dicitur denotare. Origo antem huius
uerbi est in greca lingua ab hiĩs rebris
te sursum ponebantur in templis et est
dictum apocho y anatheme .i. fursum pon̾ei¬
Ilodo enim.q. ides dico ut sit anathema
alnud enuangeli zans quia sindeo ego
modo homimbus an deo .⁊.ad honorem
hominum an dei: non hominum. sed
dei quero honorem iõ dicit modo quir
olim dum dixit hominem ex lege uisti¬
ficari. hominis gloriam et imitilem dĩ
laudarentur a ideis quos non timet of¬
fendere paulus pro gloria dei ꝗnoneni¬
ente cessat lex. uisde subdit. Aut que¬
ro hominibus placere: i. sicut quando
bitteras a principibris sacerdotum ad o¬
cidendum xp̃ianos acceꝑit. nõ quia si adħͦ¬
sum non cos excommumico. Attend̾ qd̾
ait si hominib place̾m ⁊cͥ. Ex hiis eium
uerbis quidam putant᷑ sbi in bene uinẽ¬
do sussice̾ conscientiam et quid de hiis ex¬
tiiet alius non uralde curant. s consct̃a

Expanded text:
hoc erat anathematizare, quod vulgo hoc erat anathematizare, quod vulgo dicitur devotare. Origo autem hujus verbi est in Graeca lingua ab his rebus quat redditae sursum ponebantur in templis; et est dictum apo tou anathene, id est sursum ponei dicat: Ideo dico ut sit anathema aliud evangelizans, quia suadeo ego modo hominibus an Deo, id est ad honorem hominum ante Dei, non hominum, sed Dei quaero honorem. Ideo dicit, modo, quia olim, dum dixit hominem ex lege justificari, hominis gloriam et inutilem Dei laudarentur a Judaeis, quos non timet offendere Paulus pro gloria Dei: quo veniente, cessat lex. Unde subdit: Aut quaero hominibus placere, sicut quando litteras a principibus sacerdotum ad occidendum Christianos accepi? non; quia si adsum. Et ideo eos excommunico. Attende quod ait, si hominibus placerem, etc. Ex his enim verbis quidam putant sibi in bene vivendo sufficere conscientiam, et quid de his existimet alius, non valde curant; sed conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
cominum ad pro¬
priam suam falsi¬
tatem reductus
possit facere. nun¬
quid et angelus.¬
Uere si angelus de¬
ꝓprio fruens in pa¬
radyso non esset
auditus non preti¬
pitaremur in mortem media aqia po¬
sita erat omnib p̃ceptum dei aqua
quodam modo publica erat. ⁊ sine frau¬
de. sine labe. sine ceno fluobat. S ue¬
nt angelus decelo lapsus serpens fa¬
ctus qui isidiose iam uenenum qr¬
ge cupiebat. et emisit uenenum de pro¬
prio. loquntus est de suo. Gũstate er
eritis sicut diĩ ⁊ illi appetentes quos ñ
erant. amiserunt ꝙ acceꝑant. Hie ui¬
dendum est ciiomodo dicatur anathe
tur. et uilgo dicitur denotatio. nam
denotare. sequemquam nemo fere di¬
cit nisi maledicens. Unde illud. ⁊ ana¬
thematizauit eum ⁊ ciuitates oius et
uocatum est nomen loci illius anathena
Hinc dictum est ut airathena detestabi¬
le aliquid et abhominabile iudeaturut
enim nichilm̃ uictor in ufussnos autꝰ¬
rot. s totum m̃ penam luendam nocaret

Expanded text:
communi ad propriam suam falsitatem reductus possit facere, nunquid et angelusere si angelus deoprio fluens in paradiso non esset auditus, non praecipitaremur in mortem. Media aqua posita erat omnibus praeceptum Dei. Aqua quodammodo publica erat, et sine fraude, sine labe, sine coeno fluebat. Sed venit angelus de coelo lapsus serpens factus, quia insidiose jam venenum spargere cupiebat, et emisit venenum. De proprio locutus est, de suo: Gustate, et eritis sicut dii . erant amiserunt quod acceperant. Hic videndum est quomodo dicatur anathetur, et vulgo dicitur devotatio. Nam devotare se quanquam nemo fere dicit nisi maledicens. Unde illud est: Et anathematizavit eum, et civitates ejus: et vocatum est nomen loci illius anathema. Hinc dictum est ut anathema detestabile aliquid et abominabile videatur. Ut enim nil inde victor in usus suos auferret, sed totum in poenam luendam vocaret,
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit sub
pedibus eiꝰ
et ipsum de¬
dit caput
supra om¬
nem ecclesi¬
am que est
corpus ipsi¬
us et pleni¬
tudo eius
qui ommnia
in omnibus

Expanded text:
subjecit sub pedibus ejus, et ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam, quae est corpus ipsius, et plenitudo ejus, qui omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
IN quibus peccatis
⁊ nos omnes indei¬
.s. ut gentes aniquan¬
do comi̾satisimus¬
agentes uitam no¬
stram in desideriis
lis concupiscentiis
que excarne sunt
⁊ etiam facientes
actu uoluntates
carnis .i. ea in qui¬
bris caro delectat᷑
ut est luxuria et
huusmadi. et no¬
luntatem cogitati¬
omim uel menti
um .i. ea in quib
caro non delectat᷑¬
s aniia. cogitat.

Expanded text:
ccatis, et nos omnes Judaeicet ut gentes, aliquando conversati sumusagentes vitam nostram in desideriis lis concupiscentiis ae ex carne sunt, et etiam facientes actu voluntates carnis, id est ea in quibus caro delectatur, ut est luxuria, et hujusmodi, et voluntatem cogitationum, vel mentium, id est ea in quibus caro non delectatd anima cogitat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ estis dei edificatõ.
impositioneuirtu¬
tum. apͣtissime ostẽ¬
ẽ agͥcola. nos añ dĩ
agͥtultura.sumus qr
colit nos ad fructu
colit nos habitat in
nobis. ⁊ ita id̾ ẽ ag̾
etiam possut dici
agͥcole. agricola enĩ

Expanded text:
ificatio, impositione virtutum. Apertissime ostenest agricola, nos autem Dei agricultura sumus, quia colit nos ad fructum, colit nos, habitat in nobis; et ita idem est ager, etiam possunt dici ag
Abbreviated transcription (Latin):
form secus minist᷑n¬
di. bñ dixi m̾cedem.
sumus enim adinto¬
res dei. in colendo
agro dominico non
deprauatores ut qͥ¬
dam aiunt.⁊ si gñ
damus inc̾mentum¬

Expanded text:
forinsecus ministrandi. Bene dixi, mercedem. Sumus enim adjutores Dei, in colendo agro Dominico, non depravatores, ut quidam aiunt. Et si ergo non damus incrementu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣͣ id labora sicut
bonus miles uł iõ
nemo implicet se¬
secularib negociis
quia alit̾ non dat᷑
corona nisi legit¬
time militet ut
m̃ agone fit. nam
et ille qui certat
in agone quolib
expetit lex agonis
ꝙ nemo pot̃ nisi ab omnib que illum
agonem impedire possunt abstineat
⁊ qͣ ille querẽt. unde gͦ uinam. cum
fodere non possim ⁊ mendicare confũ¬
dar. subdit. ¶ aborantem agricolam
quiasi ⁊ si non implices te negociis est

Expanded text:
 Ideo labora sicut bonus miles, vel ideo nemo se implicet saecularibus negotiis, quia aliter non datur corona nisi legitime militet, ut in agone sit. Nam et ille qui certat in agone quolibetexpetit lex agonis, quod nemo potest nisi ab omnibus quae illum agonem impedire possunt abstineat. Et quasi ille quaereret: Unde ergo vivam, cum fodere non possim, et mendicare confundar? subdit: Laborantem agricolam. Quasi dicat: Etsi non implices te negotiis, est
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Et est hie dif¬
fimtio boni militis
ut gͦ sit bonus mĩ¬
bes non implicet
se secularib nego¬
tiiͣs. hoc iõ dicit a¬
płc scribens tymo¬
theo ne forte tum
indige̾t tymocheꝰ
⁊ nollet uictu cot¬
tidiano ab eis fustẽ¬
tari quib eiman¬
gelium ministrabat nec oꝑe corꝑali
laborare posset. aliqua sibi negotia que¬
plicaret᷑. nam ⁊ illa negotia funt scła¬
ria cum animus occupatur colligẽte
cura pecunĩe sine labore corꝑis ut facĩt
negociatores ⁊ huiusmõi. cura enim
non manib oꝑant᷑. Ideoq ipsum ani¬
mum sium occupant᷑ habendi sollicitu¬
dine. ꝙ ne iste face̾t quia infirmus labo¬
rare non potat ꝓhibet dicens. Nemo mi

Expanded text:
. Et est haec diffinitio boni militis: ut ergo sit bonus miles non implicet se saecularibus negotiis. Hoc ideo dicit Apostolus scribens Timotheo, ne forte cum indigeret Timotheus, et nollet victu quotidiano ab eis sustentari quibus Evangelium ministrabat, nec in opere corporali laborare posset, aliqua negotia sibi quaeplicarentur. Nam et illa negotia sunt saecularia, cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut faciunt negotiatores, et hujusmodi. Cura enim non manibus operantur, ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine. Quod ne iste faceret, quia infirmus laborare non poterat, prohibet, dicens, nemo mi
Abbreviated transcription (Latin):
De hnĩs añ q̃ ydolis⁊cͥ.
de quib ip̃s q̃fierãt¬
hic agit. de ydoloti¬
tis .i. iimolaticiĩs
ũdolorum in qnib
sum quidam habebant ut exeoant som¬
dali zarentur aut saltem confunderentur
infirmi. ⁊ ipsi qmlicitis iordiate utebã¬
t᷑ eccłiastioam in se formam confunderent
⁊ unitatem scinde̾nt. Scientes .n. omnia¬
ẽẽ ex c̾atiane inuuda iimolata ydolis
coram infarmis in ydolio mrandncabant.
⁊ ꝙ infirmi uidentos putabant eos edere
sub uenatiane ydoli ⁊ exemplo eqrum sub
uen̾atione yͣ doli edebant. illos mereꝑat a
scitis ut ego ⁊ hac ẽ ꝙ ait. de hnis aut̃ que
ydolis sacrificant᷑. anliceat edere nelnon.

Expanded text:
De his autem quae idolis, de quibus ipsi quaesierantHic agit de idolothytis, id est immolatitiis dolorum, in quibus sum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate utebantur, ecclesiasticam in se formam confunderent, et unitatem scinderent. Scientes enim omnia ex creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manducabant. Quod infirmi videntes, putabant eos edere sub veneratione idoli, et exemplo eorum sub veneratione idoli edebant. Illos igitur incscitis ut ego. Et hoc est quod ait: De his autem quae idolis immolantur, an licet edere vel non
Abbreviated transcription (Latin):
miptras tancinam
illicitas maledico di¬
tente concsoit. quas
ommnino licitas apłs
sobria mente concedit dẽ tͣtiis añ ⁊̃ qͣrtis.¬
⁊ de ultra płib nuptiis solent homines
ut quotuslib. nec nobis diffimẽndum ẽ
illasmmiptias debeo dampnare. nec eis neͤ¬
cmiam mimositatis inferre. ip̃e ⁊̃ xp̃e

Expanded text:
ptias tanquam illicitas maledico ente concidit, quas omnino licitas Apostolus sobria mente concedit. De tertiis autem et quartis,de ultra pluribus nuptiis solent homines aut quotuslibet, nec nobis definiendum est, illas nuptias debemus damnare, nec eis verecundiam numerositatis afferre. Nam ne
Abbreviated transcription (Latin):
putaret contempnentu. adiecit.. Pri¬
ritum dei. quo inspirante ħ ⁊ alia suadeo
ꝙ nos ñ putatis. Nõta ꝙ dicens puto ñ a
dubitat apłs s contemptores increpat ut
⁊ dñs ñ dubitat s inc̾pat dicens. si m̃e sci¬
retis forsit᷑an ⁊ pr̃em mnm sciretis. ⁊ ali¬
bi cuͣm sienit filius hominis. paitas m̃ne¬
niet fidem m̃ t̾ta.  ubo dubitatiors ar

Expanded text:
mnendum, adjecit: Puritum Dei habeo, quo inspirante, haec et alia suadeo, quod vos non putatis. Nota quod dicens, puto, non dubitat Apostolus, sed contemptores increpat, ut et Dominus non dubitat, sed increpat dicens: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis . Et alibi: Cum venerit Filius hominis, putas inveniat fid
Abbreviated transcription (Latin):
ambulatis crm .n.
quis dicat ego quid̾.
sum panli. alins ã
ego apollo monẽ ħ
peccatum mimisa
gentilitate. nonne
homines estis .i. cͣ
nales ut sꝑantes
in deo sunt diĩ. ⁊
ciñtundem in hiis
Quid igitur
est apollo:ꝙͥ

Expanded text:
bulatis, cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli; alius autem: Ego Apollo? non est hoc peccatum minus a gentilitate. Nonne homines estis? id est carnales ut sperantes in Deo sunt dii? Et quandoquidem in his quid igitur est Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
teratis on estam nt
quidem potestis reci
querebant᷑ se dud̃
ñ auclisse spũalia:
cum ad huc inclig¬
ni essent anclire.
carnales antem sõ
sut qui ⁊ animaleᷤ.
carnales: a carne.
cum enimsit int̾ nos
zelus .i. inuitlia de
baptistis. ⁊ conten¬
tio. in nerbis ñne
carnales estis: eoꝙ
ãb homine ad puta¬

Expanded text:
teratis capere escam, ut quidem potestis escam querebantur se dudum non audisse spiritualia, cum adhuc indigni essent audire. Carnales autem iidem sunt qui et animales; carnales a carne, Cum enim sit inter vos zelus, id est invidia de baptistis, et contentio, in verbis, nonne carnales estis, eo quod ab homine aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
amoueantur. hec
etiam sifiant acce¬
dentibrs cansis ta¬
men temꝑandast̃¬
et quiã uns p̃stis
poterat malui
corde retineri add
tote. item ꝑtes noui hominis hic osten¬
diuĩtur. qͣi illa tollant᷑ a nobis. estote
antem iuicem benigni .i. largi de fa¬
cultatib ur̃is. ⁊ misericordes affectu
⁊ compassione mentis ⁊ si non ẽ quid
dent. ⁊ douantes iuicem in nos com¬
missa .s. si alter in alterum peccet con¬
donate alioqum deus repotit remis¬
sa.si enim in hiis contemptus fuerit.
sine dubio renocabit sententiam per
quam mĩam dederat sicut in enuan

Expanded text:
amoveantur. Haec etiam, si fiant acdentibus causis, tamen temperandaEt quia illis pressis poterat malum corde retineri, addtote. Item partem novi hominis hic ostendit. Quasi dicat: Illa tollantur a vobis, estote invicem benigni, id est largi de facultatibus vestris, et misericordes, affectu et compassione mentis. Etsi non est quod detur, et donantes invicem, in vos commissa, scilicet si alter in alterum peccet condonate, alioquin Deus repetit remissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiam, per quam misericordiam dederat, sicut in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
michi in corde quia
iñ nouissmmis temꝑi¬
bns contra que modõ
amplius uĩgilandũ
est quidam .s. nota¬
biles discedent a
fide Unde supra.
suisi ueni̾t discessio
prunum et iõ cam
domis dei ne depo¬
sublimis ut supra
dictum est discedẽt
quidam dico atten¬
dentes qͣi cupide sꝑi¬
ritibus erroris qr
non quidem homiñ
hominum demoĩa
habentium homm̃
dico loquentima m̃¬
datium in ypocrisi
.i. in simulata religi¬
one ut magis deci¬
piant. ⁊ habentiũ
suam conscientiam
cantertatam .i. cor¬
ruptam praua cõgi¬
tatione ⁊ adustam
pte notabilem ut
omnes calear. ẽ
enm canterium
uel cant᷑e. fermum
corrumpit ⁊ utit᷑
cutis. ⁊ ut de mul

Expanded text:
mihi in corde: Quia in novissimis temporibus, contra quae modo amplius vigilandum est, quidam, scilicet notabiles, discedent a fide, unde supra: nisi venerit discessio primum, et ideo curam domus Dei ne deposublimis, ut supra dictum est. Haimo Discedent quidam, dico, attendentes, quasi cupide, spiritibus erroris, quia non quidem hominum, hominum daemonia habentium. Hominum, dico, loquentium mendacium in hypocrisi, id est in simulata religione ut magis decipiant, et habentium suam conscientiam cauteriatam, id est corruptam prava cogitatione, et adustam perte notabilem, ut omnes caveant. 215 Est enim cauterium vel cautere, ferrum, corrumpitur et uritur cutis. Et ut de mul
Abbreviated transcription (Latin):
eis dectit qͣ tñ nec ꝑ se intelligant que ꝑ
se possenit intelligere si uellent. neo alio
docente intelligunt. anc ꝑ alium pos¬
sent scire. hec antem eornm cecitas du
hoc scriptum ꝑueniet. Deinde anctori¬
tato damd ꝓphẽ idem confirmat sub

Expanded text:
nec per se intelligunt quae per se possent intelligere si vellent, nec alio docente intelligunt, quae per alium possent scire. Haec autem eorum caecitas durhoc scriptum perveniet. Deinde autoritate Prophetae idem confirmat sub
Abbreviated transcription (Latin):
enim compunctio¬
nem hic significat
qua sepefit. ut eti
sient phayseis dis¬
plicebat doctrina¬
xp̃i. Spiritum g
compmictionis ap¬
pellat mentem in¬
uidentem. qua in¬
uiderunt doctͥ ne
xp̃a et saluti gen¬
tum. dedit etiam¬

Expanded text:
m compunctinem hic significat, qua saepe fit ut etiasicut Pharisaeis displicebat doctrinti. Spiritum ergo compunctionis appellat mentem invidentem, qua iderunt doctrinae Christi et saluti geum. Dedit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
terreat. addit. Qpe mine dico nobis ã¬
te iuditrum dum
licet penitere sicut
predixi. etiam ante
hanc epystolam¬
quoniam qui talia
tur uel possidebñt

Expanded text:
terreat, addit: Quae nunc praedico vobis ate judicium, dum licet poenitere, sicut aedixi, etiam ante hanc epistolamquoniam qui talia tur, vel possidebunt
Abbreviated transcription (Latin):
ait qui hec omna
fecin̾t. uel simul
habr̾nt. s qui ta¬
lia agunt quia e¬
tiam singula reg¬
num tollunt. hec
antem apostolica
sententia falsa est. si tales post quantalib
tempora liberati regim dei possidebũt
s quia falsa non est profecto regnum dĩ
non possidebunt. et si in regno dei nun¬
quam erunt eterno supplitio tenebunt᷑
quia nulliis medaus locus est ubi non sit

Expanded text:
qui haec omnia fecerint, aut simul habuerint, sed qui talia agunt, quiatiam singula regnum Dei tollunt. Haec autem apostolica sententia falsa est, si tales post quantalibet tempora liberati, regnum Dei possidebunt, sed quia falsa non est, profecto regnum Dei non possidebunt. Et si in regno Dei nunquam erunt, aeterno supplicio tenebuntur, quia nullus medius locus est, ubi non sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħis ⁊ maiorest eis. Deinde commendat
um angelis ⁊ prefert muita inꝑ̾serens
de excellentia eius secundum utͣmq nãm.
Demi de comꝑateum moysi ⁊ prefert. de¬
m̃de multis rationibus ⁊ anctritatibus g̃
ponit fidei descriptiõm eam multis testĩo
nislime in diebus istis locuutus est nobis
m̃ filio. Attende singula. confer muscẽ.
dicendo olim ostendit ꝙ ñ est nomum ꝙ
deus loquitur olimgͦ .i. non nouit᷑. ds̃
qui est inuariabilis ⁊ tunc ⁊ nunc loꝙ̃s
iungit p̃sens cum p̃t̾i̾to qiriã ꝙ tunc io¬

Expanded text:
, et major est eis. Deinde commendat um angelis, et praefert, multa interserens de excellentia ejus secundum utramque naturam. Deinde comparat eum Moysi et praefert. Deinde multis rationibus et auctoritatibus graponit fidei descriptionem; eam multis testimonvissime diebus istis locutus est nobis in Filio. Attende singula, et confer invicem; dicendo: Olim, ostendit quod non est novum quod Deus loquitur. Olim, ergo non noviter, Deus, qui est invariabilis, et tunc et nunc loquens, jungit praesens cum praeterito, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tinens lucas pꝰt excessim eis gͥco ẜmone
composinit. Nongͦ mirum si in hac tã¬
to doct᷑ne fulget eloquio ꝓpulsatis igit᷑
calumpniis adu̾santium ui̾tati mulate¬
ns ambigendum est ⁊ hanc pauli fore
epłam. In qua intendit xp̃i emsnentiã
⁊ fidei sufficientiam nec non ⁊ legis in¬
safficientiam ⁊ mnutilitatem ostendere.
Modus tractandi talis est. primopponit᷑
andienda eẽ u̾ba xp̃i. sicut ppħarum et
amplius conferendo eum ꝓpħis ⁊ p̃fe
rendo quia in eo Loquutus est deusꝰ ut ir̃s¬

Expanded text:
tinens Lucas post excessum ejus Graeco sermone tinens Lucas post excessum ejus Graeco sermone composuit. Non ergo est mirum si in hac tanto doctrinae fulget eloquio. Propulsatis igitur calumniis adversantium veritati, nullatenus ambigendum est et hanc Pauli fore Epistolam, in qua intendit Christi eminentiam, et fidei sufficientiam, nec non legis insufficientiam et inutilitatem ostendere. Modus tractandi talis est: Primo proponit audienda esse verba Christi, sicut prophetarum; et amplius conferendo eum prophetis, et praeferendo, quia in eo locutus est Deus, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
epłam non ẽẽ pauli dicere ansi sunt eoq
nomeneius in titulo non habeat ⁊ longe
deat quam alie. sed aut barnabe aut luce
uł clementis uel tertullian quibus in
promptun obis est respondere: Ei eniin
ideo non est pauli quia nommneenis p̃¬
titulata non est. gͦ nec alienius illorum
immo nulliris omnino eum nullius no¬
men habeat in titulo. iõ autem nomen
sinim huic epłe sicut ⁊ ceti̾s ñ p̃posuit
quia hebreis odiosus erat traib legis do¬
structor uidebat᷑. quia ñocigͦ eorum sed
gentium erat apłs nomen suum ons o¬
diosum tacuit. ne prescripti nominis in¬
onis. sciens quoq eorum suꝑbiam. suam¬
q humilitatem ip̃e demonstrans siu ordi¬
nis dignitatem noluit anteferre nomi
nando se apłm. s mitum sui officũtacens
iore relucet facundia quam alie. sane mi¬
randum non est. cum naturale sit unicq
plus in sua quam in aliena uale̾ lingna.
braica lingua cuius sensum ⁊ ordinem re¬

Expanded text:
Epistolam non esse Pauli dicere ausi sunt, eo quod Epistolam non esse Pauli dicere ausi sunt, eo quod nomen ejus in titulo non habeat, et longe resplendeat; sed aut Barnabae, aut Lucae, vel Clementis, vel Tertulliani; quibus in promptu nobis est respondere. Si enim ideo non est dicenda Pauli, quia nomine ejus praetitulata non est, ergo nec alicujus illorum, imo nullius omnino, cum nullius nomen habeat in titulo. Ideo autem nomen suum huic Epistolae sicut et caeteris non praeponit, quia Hebraeis odiosus erat, quibus legum destructor videbatur. Quia ergo non eorum, sed gentium Apostolus erat, nomen suum odiosum tacuit, ne praescripta nominis inonis; sciens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem demonstrans, sui ordinis dignitatem noluit anando se Apostolum, sed meritum sui officii tacens, vero haec Epistola majore relucet facundia quam aliae, sane mirandum non est, cum naturale sit unicuique plus in sua quam in aliena valere lingua.braica lingua, cujus sensum et ordinem re
Abbreviated transcription (Latin):
multipharie
⁊ c̾. paulus doctor
egͥgns gentium a¬
płs ministium su¬
um uolens honori¬
ficare. iixta ꝙ in
epła ad romanos
ait. quandin qui¬
tium honorificabo
ministium mermn
temptans siquouͦ
ad emulandum ꝓ¬
nocem carnem me¬
am eccłiis hebreoꝵ
hanc epłam scͥpfit
agens deeminẽtia
q naͣm ⁊ legis mo¬
sayce inutilitate
astruens multis mo¬
dis fidem ihu xp̃iabs¬
q legatib sufficere
ad iusticiam ⁊ ad sa¬
lutem. legala uopꝰt
modo non proficere.
Quormdam hebre¬
orum suꝑstitiosam
traditionem exclu¬
dens qui xp̃m confi¬
tentes. legales oby¬
uantias tenendas
putabant. ⁊ in hũc
quibus seribit iudoorum. ne quia mus¬
tis malis que illis accida̾nt ualde afflisti
⁊ contriti erant. pritarent ex hoc soinfe¬
riores ceti̾s ac miseriores existe̾. Ideo ꝙ
antiquis quidem ꝓpħe missi sunt nobis
autem filius et illis serui ⁊ conserui lo¬
quuti sunt nobis autem dominus. Qui¬
dam tamen ui̾tatis calumpniatores hanc

Expanded text:
Multifariam , etc. Paulus, doctor egregius, gentium Apostolus, ministerium suum volens honorificare. Juxta quod in Epistola ad Romanos ait: Quandiu quitium sum, honorificabo ministerium meum, tentans si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam . Ecclesiis Hebraeorum hanc epistolam scribit agens de eminentia que naturam, et legis Mosaicae inutilitate; astruens multis modis fidem Jesu Christi absque legalibus sufficere ad justitiam et salutem. Legalia vero em non modo non proficere, Quorumdam Hebraeorum superstitiosam traditionem excludens, qui Christum confitentes legales observantias tenendas putabant, et in huncquibus scribit Judaeorum, ne quia multis malis quae illis acciderant valde afflicti et contriti erant, putarent ex hoc se inferiores caeteris ac miseriores existere. Ideoque antiquis quidem prophetae missi sunt, nobis autem Filius, et illis servi et conservi locuti sunt, nobis autem Dominus. Quidam tamen veritatis calumniatores hanc
Abbreviated transcription (Latin):
cmałitatibus. quia modo ꝑ sompnia ut
danyeli. modo aꝑta noce ut moysi modo
int̾iori iñspiratione ut daud. Uñ alibi
dictum est. ego uisiones multiplicani ⁊
mn manib ꝓpħarum assimilatus sum uł
muitipharie ⁊ multo ⁊ diu̾so gn̾e loquu¬
tionis ut ꝑ sompnia uel ꝑ inspirationes
uel ꝑ aꝑtas noces. multis q modis .i. re
erunt. ⁊ uiderunt. loqnutus est loquens de
mu ad penaro qñ oruia carismata quai
roes ꝙ prident᷑ astruit. dicens nobis locu¬
tus c̃ dens nobis filiis illorum pẽm ne ani
tus ẽ inquam in filio .i. ꝑ filium unicun
qui maior est ꝓpħis. est enim dominusꝑͤ¬
phatum. impletor ⁊ scĩficator ꝓphar uiti
ꝵꝑ.nam ⁊ ip̃e dictus ẽ magniconsilii an¬
gelus ⁊ moysi dom̃ est de co. Euscitabo eis
ꝑpham similem tu. si xp̃e nichil anninci¬
p̃dixit ꝓpħa erat. ex eo ꝙ u̾b̾im dei caro

Expanded text:
alitatibus, quia modo per somnia ut Danieli; modo aperta voce, ut Moysi; modo interiori inspiratione, ut David. Unde alibi dictum est: Ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum. Vel multifarie, id est multo et diverso genere locutionis, ut per somnia vel per inspirationes, vel per apertas voces. Multisque modis, id esterunt et viderunt. Locutus est: loquens de mus ad poenam, quando omnia charismata quiod prudenter astruit, dicens: Novissime locutus Deus nobis filiis illorum patrum, ne atus est, inquam, in Filio, id est per filium unicum, qui major est prophetis. Est enim Dominus prophetarum impletor et sanctificator prophetarum. rum. Nam et dictus est magni consilii Angelus, et Moysi dictum est de Deo: Suscitabo eum prophetam similem tui , si Christus nihil annuntipraedixit, propheta erat; ex eo quod Verbum Dei caro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̃as temꝑs ꝓmissionis. Dempꝰ enĩ
constituit dominus ꝑmissis suns. ⁊ tempꝰ
eis que ꝑmisit implendis ꝓmissionum
temꝑa habuerunt ꝓpħas afflatos ⁊ im
plendi que ꝓmissa sunt unicns dei filiꝰ
tienturus erat ad homsnes assimptur̾
hominem ⁊ ꝑ io futurus homo anori¬
tarus. refurrecturus. ascensurus. sessurꝰ
ad dextãm pr̃is. impleturus in gentib
ꝓmissa. hoc gͦ totum ꝓphandum fuit de¬

Expanded text:
ophetas tempore promissionis. Tempus enim constituit Dominus promissis suis, et tempus eis quae promisit implendis, promissionum tempora habuerunt prophetas afflatos et implendi quae promissa sunt. Unicus Dei Filius venturus erat ad homines, assumpturus hominem, et per id futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus, sessurus ad dexteram Patris, impleturus in gentibus promissa. Hoc ergo totum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
autem utitur nomine ut duo quedam
ꝑ hoc astruat ⁊ ostendat .s. ꝙ ꝓprnis sit.
filius ⁊ ty donationis illi min̾a contingat
tatis demonstrauit inditium. deinde ad
siꝑiorem gͣ dum altiorem q transcendit
subdens ꝑ quem ut ꝑ nͥbumi pr̃i coetͥnm
Attende qiualit̾ hic duas rectas uias in¬
g̾dit᷑ ima cruidem renccans uos a netã¬
do errore sabellis. alia uo̾ abarrianice ĩ¬
pietatis errore. ne putet᷑ pr ut imitũ
non habore uł filnis extranens a patre
subsistere. Sunt onim quidam qui eum
monetratione ⁊ quia dei fanis est et ꝙ
non ab eo auenus existit. Qui cum sit.
splendor hie sed̾m
diuinam naͣm com

Expanded text:
autem utitur nomine, ut duo quaedam per hoc astruat et ostendat, quod proprius sit Filius, et quod dominationis illi nulla contingat tatis demonstravit edictum. Deinde ad superiorem gradum altioremque transcendit, subdens: Per quem, ut per Verbum Patri coaeternum,Attende qualiter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur Pater vel unicum non habere, vel extraneus a Patre subsistere. Sunt enim quidam qui eum monet ratione, et quia Dei Filius est, et quod non ab eo alienus existat. Qui cum sit splendor. Hic secundum divinam naturam com
Abbreviated transcription (Latin):
erroren quosdam etiam qui degentili¬
tate uenerant ad xp̃m sua anctoritate in¬
duxa̾nt. iõ apłs p̃uidens gentibus ne de¬
inceps in hunc errorem hebreorum aucte
trabantur. indeos qͦ ad emulandum pro¬
nocans quod est bonor ministerĩ sui grãm
dei hic commendat ꝑ xp̃m uerum pontifi¬
cem hoc temꝑe fidelib fcam. legem ostendẽs
repbatam ad ultimum etiam demorib
ostendit. dicens deum unigenitum sirã
nobis misisse. ⁊ in eo nobis loquntum
nt auditorum mences eriget .i. fideliũ

Expanded text:
errorem quosdam etiam qui de gentilitate venerant ad Christum sua auctoritate induxerant. Ideo Apostolus providens gentibus ne deinceps in hunc errorem Hebraeorum auctoritate trahantur, Judaeos quoque ad aemulandum provocans, quod est honor ministerii sui, gratiam Dei hic commendat per Christum verum pontificem, hoc tempore fidelibus factam legem ostendens reprobatam. Ad ultimum etiam de moribuostendit, dicens Dominum unigenitum suum nobis misisse, et in eo nobis locutum ut auditorum mentes erige
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut emim .q. ideo mensurate diuidit
dona. quia multi u
ria danda. s non in
uno. ⁊ hoc est ait.
Sicut emi in uno
corpore mul. mẽ. ha

Expanded text:
si dicat: Ideo mensurate divisit dona, quia multi unria danda, sed non in uno, et hoc est quod ait, Sicut enim in uno corpore multa membra
Abbreviated transcription (Latin):
ris exemplo docot
non posse nos singu¬
los habere omnra. ac
ꝑ hec curam nr̃i iñ¬
uicem nos agere de¬
bere quiã muicem
officiis nr̃is indige
singuli autem sumꝰ
membrum altius.
et ita fumus aliis
ẜuientes ⁊ aliis in¬
digentes. Ideo dicit᷑
singuli qu̾iam iłł
excluditur maioruł
minor. habentes
i. dona differentia
nis hos agatur. ⁊¬

Expanded text:
ris exemplo docet non posse nos singulos habere omnia, ac per hoc curam nostri invicem nos agere debere, quia invicem officiis nostris indigemsinguli autem sumus membrum alterius, et ita sumus aliis servientes et aliis indigentes. Ideo dicitur singuli, quia nullus excluditur, major vel minor. Habentest dona differentia.nis hoc agatur.
Abbreviated transcription (Latin):
do gentes. Sic̃ ⁊ c̾.
fiet. sicut scriptum
est in ỹsam.U
niet secunilum car¬
nem ex sỹon .i. de
iudeis qui cripiet

Expanded text:
do gentes, sic, etc., fiet, sicut scriptum est, in Isaia: Veniet secundum carnem ex Sion, id est de Judaeis, qui eripiat,
Abbreviated transcription (Latin):
iterum quidam ⁊
tandem in fine ple
tis misfernim hoc .i.
hoc occultum dei iu¬
ditiim. mist̾im
dico ut non sitis
tes .i. ideo noco mi¬
sterinm ne pute¬
tis nos hoc nr̃o in¬
genio posse discu¬
tere et ꝙ sit illud
eos ignorare ostend̾.
.s. quia cecitas non
exnatura s excul¬
pa eorum contigit
iñ isrł. ⁊ hoc expar¬
te. non emiom¬
nes excerati sunt. Cõ¬

Expanded text:
interim quidam, et in fine plentis mysterium hoc, id est hoc occultum Dei judicium, mysterium dico, ut non sitis tes, id est ideo voco mysterium, ne putetis vos hoc vestro ingenio posse discutere. Et quod sit illud eos ignorare ostendit, scilicet quia caecitas, non ex natura, sed ex culpa eorum, contigit in Israel, et hoc ex parte. Non enim omnes excaecati sunt. Con
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dĩ
ꝑ omnem
orationem
et obsecrati¬
onem oran¬
do omni tẽ¬
pore in spi¬
ritu et in ip¬
so uigilan

Expanded text:
uerbum Dei, per omnem orationem et obsecrationem | orantes omni tempore in spiritu | et in ipso uigilan
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ misun̾t expłoratores uide̾ terram
⁊ cum andirent ab eis ibi tẽ inexpugna¬
biles ⁊ gỹgantee stature uiros obliti
uirtutis dei tociens ꝓbate dixu̾t rede¬
anuis in egyptum ad ollas carnium. uñ
iuranit dominus ꝙ ñ intrarent t̾ram ꝑ¬
missionis que esset eis reciuies laborumꝰ ⁊
quies commemorat duas significantes
⁊ tc̾iam significatam. unam sabb̃i. quo re¬
tuaseuit dominus secundam iñ palestitia.
ttram neram ane mñ celo est de qua hic
dicit. loquens ad ueros isrłitas dicens fide¬
uibuis qui. xp̃m loquentem erant anditi᷑
nolite eẽ duri xp̃o loquenti sicut spẽ p̃
monuit loquens in danid ne sumlia pa

Expanded text:
unt exploratores videre terram, et cum audirent ex eis ibi esse inexpugnabiles, et giganteae 239 staturae viros, obliti virtutis Dei toties probatae, dixerunt: Redeamus in Aegyptum ad ollas carnium. Unde juravit Dominus quod non intrarent in terram promissionis quae esset eis requies laborum, etquies commemorat, duas significantes, et tertiam significatam, unam Sabbati quo requievit Dominus; secundam, in Palaestina; tertiam veram, quae in coelo est, de qua hic dicit, loquens ad veros Israelitas dicens fidelibus qui Christum loquentem erant audituri: Nolite esse duri Christo loquenti sicut Spiritus praemonuit loqu
Abbreviated transcription (Latin):
obdurastis corda ur̃a. ꝑ se minc loquitur.
Mollescant gͦ cordaur̃a. qui p̃cones añ se
mittebat ip̃e uenire dignatus est ore suo
hic loqͣ qui loquebat᷑ ꝑ ora ꝓpħarum. Sa
gͦ tunc duri fuustis modo estote molles. no¬
lite obonrare corda ur̃a dico: agentes sicut
pr̃es ur̃i fecu̾nt in exacͥbatione frã scd̾m
ẽ in deẜto ubi magis eguerunt auxilio.
Ita ⁊nos in deserto huins minidi cauete
ne temptetis deum ne ꝑeatis ficut ali m
deserto qiui deum temptam̾it. recolitis d̾
tanqnam ab optimo sessore t̾renis legã.
⁊ p̃ceptorum ñ desistente. etiam em̃da¬
tionis mirga qua ꝑcussi sunt ꝑ amarica¬
tione. Hystoria enim satis nõta est de
institutionem et
pꝰt ne amittant re¬
quiem. blanditur
uidete fr̃es ne for¬
te ⁊c̾. huc usq or¬
uł talis potest cẽ
dauio in spũ. si no¬

Expanded text:
obdurastis corda; per se nunc loquitur. Mollescant ergo corda vestra, qui praecones ante se mittebat ipse venire dignatus est; ore suo hic loquitur, qui loquebatur per ora prophetarum. Si ergo tunc duri fuistis, modo estote molles. Nolite obdurare corda vestra dico, agentes sicut patres vestri fecerunt in exacerbatione facta secundum e in ita et vos in deserto hujus mundi cavete ne tentetis Deum, ne pereatis, sicut ibi in deserto qui Deum tentaverunt. Recolitis certanquam ab optimo sessore frenis legum et praeceptorum, non desistente etiam emendationis virga qua percussi sunt pro amaricatione. Historia est satis nota de ilitudinem, et post ne amittant requiem, blanditur idete, fratres, ne forte, etc. Hucusque verVel talis potest esse David in spiritu, si vo
Abbreviated transcription (Latin):
dentur uel cuꝑit. uel timet. quia fides dei
de maledicto legis
sub quo eramu
Cur gͦ uos galcithe
ad idem tenditis:
demit nos dema¬
ledictione legis. ip̃e
dico factus .i. repu
tatus ꝑro nobis
non solum maledic¬
tus. s etiam male¬
dictum quo ubo se¬
cundum usum lo¬
quendi plus quam
si diceretur maledi
eius contumcliam
dicit᷑ teco illumina¬
to tu discipntus illiꝰ
sis. nos disciꝑali mo¬
ysi ertimus. quiastͥ¬
putatns est maledi

Expanded text:
dentur, vel cupit, vel timet, quia fides Dei de maledicto legis, sub quo eramus. Cur ergo, vos Galatae, ad idem tenditis? emit nos deledicto legis. Ipse dico factus, id est tatus, pro nobis, non solum maledictus, sed etiam maledictum. Quo verbo secundum usum loquendi plus quam si diceretur maledicejus contumelia dicitur caeco illuminato: Tu discipulus illius sis, nos discipuli Moysi erimus . Quia screputatus est maledi
Abbreviated transcription (Latin):
.q. modo estis filii m¬
dicitis p̃r. s tunc qͥ¬
dem qñ infideles¬
eratis ignorantes
dcum et ita erat nͥo¬

Expanded text:
 Modo estis fildicitis, Pater, sed tunc quidem, quando infideleseratis ignorantes Deum, et ita erit vo
Abbreviated transcription (Latin):
tanda norm̾t. ꝓterui uel praces habitu
nel nerbis pudorem non seruantes. s hu¬
manam uecudiam mueretide agitã¬
te. tumidi inflato corde. ceti .s. non in¬
telligentes que lociuuntur. neq de qui¬
bus agunt. noluptatum qͣrumlib a¬
matores magis quam dei .i. carnales le¬
ticias spĩalib p̃ponentes. Habentes
quĩdem spe¬
ciem pietatĩ
candi transcendũt
.s. suras. uel aliorum
sunt non compaci¬
endo infixmis sine
tes auos. cͥmiñato¬
res .i. crimen aliis
imponentes. uł de¬
tractores famam
sanctorum macula¬
re conantes incon¬
tinentes gule uel
libidinis. non refᷤ¬
nando malas capi¬
ditates aimites
.I. crudeles. excendo
lites. sine benigui¬
torum alterns dũ
iñdicant inimicis
piorum que occul
quidem spetiem pi¬
etatis .i. religionie
quia eadem sac̃mẽ¬
ta habent cum pũs
uir̃tutem autem eiꝰ
pietatis .i. caritatẽ
abfiegantes factis
fortis est ut mors dilectio. sicut enim mors
cuiando uenit᷑ resistiei non potest. sic contra

Expanded text:
tanda noverunt; protervi vel procaces, habitu vel verbis pudorem non servantes, sed humanam verecundiam inverecunde agitantes; tumidi inflato corde; caeci, non intelligentes quae loquuntur, neque de quibus agunt. Voluptatum quarumlibet amatores magis quam Dei, id est carnales laetitias spiritualibus praeponentes, habentes quidem speciem pietatis, candi transcendunt, scilicet suas vel aliorum sunt non compatiendo infirmis; sine tes alios; criminatores, id est crimina aliis imponentes, vel detractores famam sanctorum maculare conantes; incontinentes gulae vel libidinis, non refrenando malas cupiditates; immites, id est crudeles, exercendo lites; sine benignitorum alterius, dum indicant inimicis piorum quae occulquidem speciem pietatis, id est religionis, quia eadem sacramenta habent cum piis, Virtutem autem ejus, pietatis, id est charitatem, abnegantes factis.Fortis est ut mors dilectio . Sicut enim mors quando venit ei resisti non potest, sic contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dicit omniã cͥdit. ñ dicit omnubus
quia non omnib s deo tantam cre
habitu patientie
iñ anima. benig
ñ gaudet suꝑ mi¬
quitatẽ. s dalet¬
indens aliquid ru
ere iñ miquitatẽ
n̾tati .i. oꝑibus
iusticie nel u̾bis
uitatis. ¶ Om̃ĩa
ueritate ficut in
noc apparet. qui
multa sustimut
omniã c̾dit. que
mͥtas suade̾t. sic̃
paruit qui c̾did̃
deo nocanti ⁊ ꝑ¬
mittenti. ⁊ nota
tebat deus. ꝯmina sustinet .i. ꝓmis¬
la equanimit᷑ portat. alt᷑a sua bona pro¬
ximis desid̾abilit̾ impendit mens qͥppe
sanctorimi in hoc temptationis p̃lio. et
mumita patientie clipeo. ⁊ gladio amo¬
ris accincta. ad in ala ferenda simnt for¬
titadinem.⁊ ad repetenda bona erigit
imitatem qͥuatimus ⁊ odiorum tela po¬
tent̾ excipiat ⁊ amans iacula ualentͤ
reddat. non enim ad bella armatus per¬
git. qui aut clipenm sumens glãdiis ñ
ntit᷑: aut utens glactiis clipeo ñ mimit᷑.
uñ ⁊ miles dei adri̾sitatis bello dep̃ hẽ¬

Expanded text:
 ait, omnia credit, non dicit omnibus, quia non omnibus, sed Deo tantum credhabitu patientiae in anima, benignin anima, benigna est, larga egenis. Charitas non aemulatur, id non eam aliena contristat felicitas, sed alterius bonum dileritate, sicut in Noe apparet, qui multa sustinuit, omnia credit, quae veritas suadet, sicut paruit, qui credidit Deo vocanti et promittenti. Et notatebat Deus, omnia sustinet, id est promisla aequanimiter portat, altera sua bona proximis desiderabiliter impendit. Mens quippe sanctorum, in hoc tentationis praelio, et munita patientiae clypeo et gladio amoris accincta, ad mala ferenda sumit fortitudinem, et ad rependenda bona erigit unitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Non enim ad bella armatus pergit, qui aut clypeum sumens gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non communitur. Unde et miles Dei adversitatis bello deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
monet ne a ꝑsendo apłis seducti ceri¬
monias legis recipiant. quasi estis re¬
cisi dico cͥcumcisione non facta mami
.I. oꝑe humano uos dico manentes iN
ex spoliatione corꝑis carnis .i. exspoliati
estis quasi in eo ha¬
⁊ in illo cuiicaple¬
nus est uos estis
elementa in cre¬
dentibus eni sp̃c
st̃s habitat. quod
elementis concedi
non potuit quia
indignum erat m̃¬
uifibilem ⁊ incor¬
ꝑeum habitare in
substantia insibili
⁊ insensibili. Audi¬
ant gͦ ⁊ ueniant
cultores elemento¬
rum. ⁊ credant ĩ
xp̃m ut fiant ma¬
iores eornm tinos

Expanded text:
monet ne a pseudoapostolis seducti caeremonias legis recipiant. Quasi dicat, Estis recisi, dico, circumcisione non manufacta, id est opere humano: vos dico manentes, in exspoliatione corporis carnis id eestis. Quasi dicat: In eo haEt in illo qui ita plenus est, vos estis elementa. In credentibus enim Spiritus sanctus habitat, quod elementis concedi non potuit, quia indignum erat invisibilem et incorporeum habitare in substantia visibili et invisibili. Audiant ergo et veniant cultores eorum, et credant in Christum; ut fiant majores eorum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eodem temqre alibi cogitationes distendẽ.
quo in fornicationis oꝑe ac temꝑe non licet
animo. Sic emin tomis homo absorbetur
a carne. uit iam dici non possit ip̃e animus
sis eẽ. s simmil totas homo dici possit caro
ut ⁊̃ ẜm hoc recte possint duo eẽ in carne
una. hec quidem dicta sunt de sp̃ali forni¬
catione huius corꝑis. U̾m qr ñ mͦ forica¬
tio in sacͥs littis sp̃alr̾ si ⁊ gu̾alr᷑ accipit᷑.¬
Monemur dõ adiuuante ⁊ hoc asit᷑ dicere.
Gena̾lis ig fornicatõ humane amine ẽ cũ
alicuis ñ adherens deo adhe̾t miusdo. unde
Siqͥs dilexi̾t mundum. dilectio pẽis nõ ẽ
in illo. Qui gͦ hens mundo longe est adõ:
ponius c̾ature qͣm c̾atonͥ. E qui h̾et deo.
nõ mundo ꝙ cumq aliud pcc̃m a concupñ
carnalialienim. humatia fiagilitate in
currit. nł ignorando. uł negligendo uł obli¬
uscendo extͣ corpꝰ peccat. ut hoo sit ꝙ dõm¬

Expanded text:
et eodem tempore alibi cogitationes eorum distendere: et eodem tempore alibi cogitationes eorum distendere: quod in fornicationis opere ac tempore non licet animo. Sic enim totus homo absorbetur a carne, ut jam dici non possit, ipse animus suus est, sed simul totus homo dici possit caro. Ut secundum hoc recte dici possint duo esse in carne una, haec quidem dicta sunt de speciali fornicatione hujus corporis. Verum quia non modo fornicatio in sacris litteris specialiter sed generalitconemur, Deo adjuvante, et hoc aliter dicere. Generalis enim fornicatio humanae animae est cum aliquis non adhaerens Deo adhaeret mundo, unde Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in illo . Qui ergo haerens mundo longe est a Deo,potius creaturae quam Creatori. Sed qui haeret Deo non mundo, quodcunque aliud peccatum a concupiscentia carnali alienum fragilitate humana incurrit, vel ignorando, vel negligendo, vel obliviscendo extra corpus peccat, ut hoc sit quo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enimi fũ deudĩo carnis
que ht ꝑpraium moram amma concupiscit
fornicatiõm. qr omne pccm̃. aliuo qd̾cinq¬
concupĩe sit cet̾a poca comꝑatione huius
⁊ si ꝑ corpus ga̾nt᷑. ħic enim anima sub cor¬
ꝑe est. ana .n. pec̃ea ⁊ si ꝑ corpus cominit¬
tantur. ñ tñ animum humanur concti¬
pãa carnali ita efficiunt obstrictum ⁊ ob¬
noxinui situc iĩ solo corꝑe forasiationis
corporalis fit. cominis oͥ facit animum uis
libidinis cum ip̃o corpe. ⁊ uium cum ipso
quodamiꝰ cͥnglntinatur. Uñ subdit. Qͥ
ma corꝑi in tantum ut nichil aluisd ip̃o mo¬
mento ⁊ exꝑimento hunis tam magnifla¬
gitii cogitare homini liceat aut iñtendere.
quiã mentem captiuam subdit ipsaftibm̾¬
sio ⁊ absorbitio libsdinis quia libidinis ar¬
dore quo maior nullus est noluptas ipsiu: cor¬
ꝑis animum ẜmim teneti efficitq capti¬
mum. libm̾ enim est ammno iñ alqͣs quoibus¬
q sceli̾bns ⁊ unum aliquid eorum oꝑari.

Expanded text:
n enim sine desiderio carnis habet proprium motum, anima concupiscit fornicationem, quia omne peccatum aliud quodcunqcentiae sunt caetera peccata comparatione hujus, etsi per corpus gerantur. Hic enim anima sub corpore est. Alia enim peccata, etsi per corpus committantur, non tamen animum humanum concupiscentiae carnali ita efficiunt, obstrictum et obnoxium, sicut in solo opere fornicationis corporalis fit cum misceri facit animum vis libidinis cum ipso corpore, et unum cum ipso quodammodo cui agglutinatur, unde subdit: Qui ma corpori, in tantum, ut nihil aliud in ipso momento et experimento, hujus tam magni flagitii cogitare homini liceat, aut intendere, quia mentem captivam subdit ipsa submersio et absorbitio libidinis quia libidinis ardore quo nullus major est; voluptas ipsius corporis animum servum tenet, efficitque captivum. Liberum enim est animo in aliis quibusque saecularibus, et unum aliquid eorum operari,
Abbreviated transcription (Latin):
adheret meretrici
unum coepus effi¬
cum aliis nempeu
tiis potest exsp̃tari
conflictus. s hano¬
fugite. ne apꝑxime
betis. Omne enim̃
excepta fornicatione
extra corpus est .i. si
contaminationete
tera enim peccata
tantum Oui aũ
fornicat᷑ in corptis
suum pͤcat.
nicatõ non mͦ ani

Expanded text:
adhaeret meretrici unum corpus effCum aliis nempe vitiis potest exspectari conflictus, sed hanfugite, ne approximbetis: Omne enim excepta fornicatione, extra corpus est, id est contaminatione. tera enim peccata lant. Qui autem fornicatur, in corpus suum peccat, nicatio n
Abbreviated transcription (Latin):
heret. ut sit ꝑticeps bitudins enis ꝙ plenee¬
rit cum saciabr̃ desidm̾menĩs in bonis irum¬
tabilib .s. in ip̃a tͥnitate. domino suo cuius¬
nim ẽ ⁊ innis d̃s. Sic .n. dicimus de pr̃e
⁊ filio unum sunt qr iins sub̾e dꝰ sit¬

Expanded text:
haeret ut sit particeps beatitudinis: quod plene erit cum satiabitur desiderium ejus in bonis immutabilibnum est, et unus Deus. Sic enim dicimus de Patre et Filio, unum sunt, quia unius substantia
Abbreviated transcription (Latin):
ctentiq sine nos si¬
ue ille hanc potesta¬
tem habenius. Quis
enim militat sin
stipenihiis uncnãm:
Et quis plantat
Et quis pascit g̾gẽ

Expanded text:
utique sive nos, sive illi, hanc potestatem habemus. Quis enim militat suis stipendiis unquam? Et quis plantaviEt quis pascit gregem,
Abbreviated transcription (Latin):
batlicere. Mulieres enimi defidi̾o degtrine do¬
minice ⁊ enpide mr̃tutum seqͣnebant᷑ apłos
ministrantes eis. ⁊ simptus ⁊ ẜuitia. sic et
saluatorem seqͣmaite sint. ministrantes ei
de facultatib suis. Dominus enm nr̃ etri¬
angłi minist rͥabant. infirmis compatiens
loculos habrit̃ quib mtte̾t᷑ pecinna a fide¬
lib data nictui it̃ia quos commendauit
inde ut etiam fures si ñ possemus uitare:
disce̾mus in eccłia tolerare. Et mulieres
minstraturas sequi se noluit ostendens ꝙͥ
a plebib debentar enuangelistis. Ideo etiã¬

Expanded text:
etrus. Mulieres enim desiderio doctrinae Dominicae, et cupidae virtutum sequebantur apostolos, ministrantes eis et sumptus et servitia, sicut et Salvatorem sunt secutae ministrantes ei de facultatibus suis. Aut solus ego etangeli ministrabant infirmis compatiens loculos habuit, in quibus mitteretur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in Ecclesia tolerare. Et mulieres ministraturas sequi se voluit, ostendens quid a plebibus deberetur evangelistis. Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
gnitate potestatẽ
h̃ns ñ oparimani
iuere. ne quem
tamen accipiendo
scandalizaret: ab¬
te ab hoclicito.
qr ⁊ ego habeo li¬
endi stipendia.
⁊ tamen nõ ac¬
libertatem. nũqͥd¬
subiũt᷑rogatione loquens ut iratus. Hõ
qr uos estis opiis apłatus mei. ⁊ hocdicit sub
es

Expanded text:
e potestatem habens non operari vivere, ne quem tamen accipiendo scandalizaret, abte ab hoc licito,  ego habeo liaccipiendi stipendia, et tamen non aclibertatem. Nunqsub interrogatione loquens ut iratus: Nonnquia vos estis opus apostolatus mei. Et hoc dicit sub is
Abbreviated transcription (Latin):
constitatione. siqͥs
uo̾ utinoslet. non
qͣ inssum faceret.
si de suo iure ced̾e̾t.
potestas eminest
ñ nr̃ssio dominiac¬
ciꝑe sumptus. ⁊ ñ¬
quid ñ habemus
di. nobiscam soro¬
rem mulicrem ut
nobis ministret.

Expanded text:
tione; si quis vero uti nollet, non contra jussum faceret, sed de suo jure cederet. Potestas vero est, non jussio Domini, accipere sumptus. Et nunquid non habemus di nobiscum sororem mulierem, ut nobis ministret,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as ago. dea mõ
dico ꝙ ominum
linguis loquor ec
anos de fide ⁊ mo¬
rib instruam. qt
decem̃ milia nͥbaꝵ¬

Expanded text:
as ago Deo meo. Dico quod omnium linguis loquor, sealios de fide et moribus instruam, quam decem millia
Abbreviated transcription (Latin):
psallendum ut di
.i. lingua ꝑ sp̃iri¬
tum data quis suꝑ¬
plet locum ydiote
.i. illtterati ⁊ risdĩs:¬
.q. millus. nͨ etiam
sapiens. quia non
intelligit deinde
apiens quis sit lo¬
cus ydiote. sulidit.
Quomodo dicet ali¬
quis amen hic est
locus ydiote. etam
mult̾am intenus
ut intelligat eam:
dicas nescit. Not̃a
ꝙ hoc nͥbum amen
nim ẽ. s hebreũ
cũq posser diciue

Expanded text:
psallendum ut dixest lingua per spiritum data, quis supplet locum idiotae, id est illitterati et rudisNec etiam sapiens, quia non intelligit. Deinde aperiens quis sit locus idiotae, subdit: Quomodo dicet, 107 aliquis, amen. Hic est locus idiotae etiam multum intentus, ut intelligat eam, dicas nescit. Nota quod hoc verbum, amen, num, sed Hebraeum, Cumque posset dici,