comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad capturã pisciũ ex more remeasse:
ut postea fieret qͦd maths & marcꝰ
narrant. quando eos binos uocauit.
bunc enĩ ñ sub ductis ad terrã naui¬
b tãquã cura recdeundi. s ita eũ secu¬
ti sũt tanquã uocantẽ ac iubentem
ut sequerent᷑:¬

Expanded text:
ad capturam piscium ex more remeasse, ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc etsi non subductis ad terram navibus, tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem ut sequerent
Abbreviated transcription (Latin):
aul formidet aggredi. Qͦd aũ seqͥt᷑. ex hoc
iam hoiẽs eris capiens: ad ipsũ petrũ
specialit̾ ꝑtinet. Exponit enĩ ei dñs qͥd
licet ipse sic̃ nc̃ ꝑ retia pisces. sic aliqnͣdo
ꝑ ũba sit capturꝰ hoiẽs. Totq factihii¬
iꝰ ordo. qͥd in eccłia cuiꝰ ipse tẏpum
tenet cotidie gerat᷑ ostendit. Quod
uͦ subiungit᷑. & subductis ad terrã na¬
uib relictis omib secuti fut̃ eũ. po¬
test significare finẽ tẽporis: qͦ ab huiꝰ¬
mundi solo qͥ xp̃o inheserint penitꝰ
recessuri sunt. Sciendũ ẽ aũ hanc eã¬
dẽ ñ eẽ lectionẽ. qͣ matħs & marcꝰ bi¬
nos de nauiculis piscatores. pͥmo pe¬
trũ & andream. deinde filiosze bedei
a dño narrant eẽ uocatos. Non enĩ
eos lucas nc̃ a dño uocatos. s tm̃ petͦ
fuisse p̃dictũ. qdͦ hoiẽs eẽt capturꝰ.¬
Nam & post resurrectionẽ dñĩ legimꝰ
eos eẽ piscatos. Wnde dat᷑ intelligi eos

Expanded text:
 formidet adgredi, quod autem sequitur: Ex hoc  formidet adgredi, quod autem sequitur: Ex hoc jam homines eris capiens. Ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus, quid licet ipse, sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines, totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geritur, ostendat, quod vero subjungitur: Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum, potest significare finem temporis, quo ab hujusmodi salo qui Christo inhaeserint penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos. Non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturNam et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatos. Unde datur intelligi eos
Abbreviated transcription (Latin):
anmͦ repellũt: ñ enĩ hocuoce lin¬
guȩ dicũt bonis ministris dĩ ut eos
a se repellant: s uoce morũ ꝙ actuũ
suoꝵ suadent a se recedere. ne ꝑ bo¬
nos regant᷑: & ideo uehem̃tiꝰ qͦ defe-¬
rt̃ eis honorẽ: ꝙ tam̃ factis suis a se
recedere amonent. ut honorificentiã
eoꝵ significauĩt petrus cadens ad pe¬
des dñi: mores autẽ in eo qd ait. eri
a me dñe qͥa hõ peccator sũ. Qͦd tam̃
qͥa ñ fecit dñs. ñ enĩ recessit ab eis s
eos subductis nauib ad litꝰ ꝑduxit:
asignificat in bonis & sp̃ualib uiris ñ
ũeẽ oportere hanc uoluntatẽ. ut pecca¬
tis turbarũ cõmoti qͦ quasi securiꝰ tnͣ¬
qͥlliꝰꝙ uiuant. munus eccłiasticũ de¬
serant. Et ait ad symonẽ iħc. Nolitis¬
mere. Confortat dñs timorẽ carnaliũ:
amimosq fragiliũ consolando erigit.
ne qs uł cle suȩ consientia culpȩ tremẽs.
ułalioꝵ innocentia stupens. scĩtatis ĩter¬

Expanded text:
ammodo repellunt. Non enim hac voce linammodo repellunt. Non enim hac voce linguae, dicunt bonis ministris Dei ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi. Ne per bonos regantur et eo vehementius quo deferant eis honores, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini. Mores autem in eo, quod ait: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum, quod tamen, quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritualibus viris, non esse oportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus: Noli timere. Confortat Dominus timorem carnalium, animosque fragilium consolando erigit, ne quis vel de sua conscientia et culpa tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter
Abbreviated transcription (Latin):
tep̃tabant ingredi: añ ut ioh̾es tes¬
tat᷑ multi discipłoꝵ eiꝰ abiert̃ retͦ
s iã ñ cũ illo ambulabat̃: ac demde¬
barnabas & paulꝰ ad gentiũ sũt a¬
ꝙ inpleuert̃ ambas nauiculas: ita
ut mergerent᷑. Harũ impletio naui¬
ũ usq in finẽ scłi crescit. S qͦoͦ imple¬
tȩ mergunt᷑. hoc ẽ insubmersione
p̃munt᷑: ñ enĩ submersȩ s tam̃ sũt
ꝑiclitatȩ. apls exponit dicens. In no¬
uissimis dieb erũt tẽpora ꝑiculosa:
& erut homines se ipsos amantes. ꝙ ce¬
tera. Nam mergi naues ẽ hoiẽsin se-¬
culũ ex qͦ elati ꝑfidẽ fuerat̃ morum
prauitate relabi. Quales & ipse petrꝰ
adhuc minfirmitate positꝰ hoc loco
demonstrat. Unde seqͥt᷑. Quod cũ
uideret symon petrus: ꝓcidit ad ge¬
nua ihu dicens. Exia me: qͥa homo
peccator sũ dñe. Quia carnales qͥq¬
Ãin eccłia reguen spũaliũ in qͥbus
marime. xp̃i ꝑsona eminet a se qͦd.¬

Expanded text:
tentabant ingredi, ante ut Joannes testentabant ingredi, ante ut Joannes testur, multi discipulorum ejus abierunt retro, etiam non cum illo ambulabatium sunt et impleverunt ambas naviculas, ita ut pene mergerentur. Harum impletio navium usque in finem saeculi crescit. Sed quod impletae merguntur, hoc est, in submersionem premuntur, non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves est, homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sue in Ecclesia regimen spiritualium in quibus maxime Christi persona eminet, a se quod
Abbreviated transcription (Latin):
conclusert̃ pisciũ multitudinẽ co¬
piosã. Rũpebat᷑ aũ rete eoꝵ. Pre mł¬
titudine pisciũ rete rũpebat᷑. qͥa
nc̃ ad confessionẽ fidei etiã cũ elec-¬
tis reꝓbi tanti intrant. qͥ ipsã qͦq
ȩccłiam heresib scindant. Rũpit᷑
aũ rete s ñ labit᷑ piscis: qͥa suos dñs
etiã int̾ ꝑsequentiũ scandala ser¬
uat. Et innuert̾ sotiis qui erant
in alia naui: ut uenirẽt
adiuuarent eos. Alia naui¬
ut p̃dirimꝰ ẽ ȩccłia de gentibꝰ. Quȩ
& ipsa ñ sufficiente una nauicula pis-¬
cib implet᷑ electis: qͥa nouit dñs qͥ
st̃ eiꝰ: & apud ipsũ certꝰ est suoꝵ nu-¬
merꝰ electoꝵ. Dũq tot in uidea credi¬
turos ñ inuenit. qͦt ad fidẽ uitãq
p̃destinatos nouit ȩt̃nam: quasi aliȩ
nauis receptacula piscib q̃rens suis.
corda qͦq gentiũ fidei grã replet. O.
bene rupto reti sotia nauis aduoca¬
magꝰ pͥsces neqͥssimi capti sũt: ante
ananias ꝙ saphira fidei rete subdole

Expanded text:
nem copiosam, rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc a confessione fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam, haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia naviut praediximus, est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa non sufficiente una navicula piscibus impletur electis, quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum. Dumque tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet, et bene rupto reti socia navis advocamagus pisces nequissimi capti sunt, ante Ananias et Saphira rete fidei subdole
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ad distinctionẽ uidelicet regi¬
onis transmarinȩ gerasenoꝵ: de
qua transfretando sicut matħs
scͥbit uenerat galileam. uł certe
ipsa capharnaũ ciuitas xp̃i ẽ dicta.
quã ñ nascendo s uirtutib illus¬
trando suã ipse fecerat. E t ecce uiri
portantes in lecto hominẽ qͥ erat pa¬
raliticꝰ. & querebãt eũ inferre ꝙͥ ponẽ
ante eum. Curatio paralytiei huius.
aĩȩ pt diutnã illecebre carnalis in¬
ertiã ad xp̃m. suspirantis indicat
saluationẽ. q̃ pͥmo omiũ inmistͥs

Expanded text:
Christi, ad distinctionem videlicet regiChristi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto hominem qui erat paralyticus, et quaerebant eum inferre et ponere ante eum. Curatio paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis indicat salvationem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
abitiat amor dĩ. In monte qͥppe ora¬
re ẽ relictis infirmarũ cogitationũ
curis. tota mente quẽlibet ad eterna
suꝑnȩ contẽplationis gaudia festina¬
re. In desertũ sececlere & orare ẽ: exurgẽ¬
tẽ intͥnsecꝰ ste̾pitũ terrenoꝵ desideri
oꝵ p̃mẽ. s qͦdd̾a sͥ cũ dño intra se se¬
cretũ quęrere: ubi cũ illo exteriore
cessante tumultu. ꝑ int̾na desideria
silenter loquatur:¬
t factũ ẽ in una dierũ. & ipse
seclebat docens: & erant pha¬
risei seclentes & cetera. Ubi dñs se
dens docuerit qnͣdo scͥbis & phari¬
seis confidentib para lyticũ curauit.
lucas breuiandi grã p̃terit. si matħͣs¬
& marcus qͥ narrant. questionẽ fa¬
cere uident᷑: qm̃ qͥdẽ matħs in cun¬
tate sua. marcꝰ in capharnaũ hoc
eũ fecisse testatur. Quȩ difficiliꝰ sol¬
uẽt᷑. si matħ̾s etiã nazareth noĩaret.
Nc̃ uͦ uł ipsa galilea in qua erat nara¬
reth intelligenda ẽ clicta ciuitas

Expanded text:
abjiciat amor Dei. In monte quippe oraabjiciat amor Dei. In monte quippe orare est, relictis infirmarum cogitationum curis, tota mente quemlibet ad aeterna supernae contemplationis gaudia festinare. In desertum secedere et orare est, exsurgentem intrinsecus strepitum terrenorum desideri et quoddam sibi cum Domino intra se secretum quaerere, ubi cum illo exteriore cessante tumultu, per interna desideria silenter loquaturt factum est in una dierum, et ipse sedebat docens, et erant pharisaei sedentes, dens docuerit, quando Scribis et Pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi causa praeterit; sed Matthaet Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur, quoniam quidem Mattate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd eoꝵ oꝑa taceri ñ possut᷑. Non gͦ
dñs uoluit qͥcꝗ. fieri. & minime po¬
tuit. s qd uelle eiꝰ menbra debeant.
qͥd ue de eis etiã nolentib fiat. doc¬
trinȩ magisterio exempłu dedit.
RIpse aũ secedebat in desertũ. & orabat.
Quod secedit orare. ñ ei naturȩ tͥbuas
quȩ dicit. uolo. mundare. ꝙ cura¬
bat ab infirmitatib s ei q̃ extendes
manũ tetigit lepsũ. ñ qd uixta nes¬
toriũ gemina sit filii ꝑsona. s qͦcd
enisdẽ ꝑsone sic̃ naturȩ. sic & oꝑatio¬
nes sunt duȩ. Aliter. Qͦd in urbȩ mi¬
racula facit. in deserto uͦ uł in mon¬
te ut infra legit᷑ orando ꝑnoctat.
utriꝰq uitȩ nob̾ & actiuȩ scilicet & con¬
tẽplatiuȩ docum̃ta demonstrat. ut
nec contẽplationis studio qͥs ꝓxi¬
moꝵ curã negligat: nec cura ꝓxi¬
moꝵ ĩmocleratiꝰ obligatꝰ contẽpla¬
tionis stucha derelinquat: quatenꝰ
nec amorẽ clĩ p̃pediat amor ꝓximi.
nec amorẽ ꝓxuni quẽ transcendit

Expanded text:
 opera taceri non possunt. Non ergo Dominus voluit quidquam fieri et minime potuit, sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit. Ipse autem secedebat in desertum, et orabat. Quod secedit orare, non ei naturae tribuas quae dicit, Volo, mundare, et curabat ab infirmitatibus, sed ei quae extendens manum tetigit leprosum: non quo, juxta Nestorium gemina sit Filii persona, sed quo ejusdem personae sicut naturae, sic et operationes sint duae. Aliter: quod in urbe miracula facit, in deserto vero vel in monte ut infra legitur orando pernoctat, utriusque vitae nobis, et activae scilicet et contemplativae documenta praemonstrat, ut nec contemplationis studio quis proximorum curam negligat, nec cura proximorum immoderatius obligatus, contemplationis studia derelinquat: quatenus nec amorem Dei praepediat amor proximi, nec amorem proximi, quia transcendit,
Abbreviated transcription (Latin):
bonis doctorib qͥ spẽ sanationis o¬
pẽq int̾cessionis suggerãt indiget.
Qui bene marco narrante quatuor
fuisse repperiunt᷑. siue qͥa quatuor
eugłii libris omĩs p̃dicantiũ uirtꝰ
om̃is sermo firmat᷑. seu qͥa quatu¬
or st̃ uirtutes. quib ad ꝓmerendã
sospitatẽ fidutia mentis erigit᷑. de

Expanded text:
bus, doctoribus, qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur, de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stolabat᷑. sanato a dño dicit᷑. Ec̃ce
sanꝰ factꝰ es iã noli peccare: ne deteriꝰ
tͥ aliqd contingat. eẜ bene is cuipec¬
cata dimittebant᷑ homo uocat᷑: qui
hoc ipso qo homo erat ñ poss dicere
ñ peccaui. simuletiã ut ille qͥ homini
dimittebat intelligeret᷑ ds̃. Intuen u:¬
dũ sane quanti ꝓpͥa cuiꝰq fides apd̃
dm̃ ualeat. ubi tanti ualuit aliena.
ut totꝰ homo repente id ẽ exteriꝰ intiꝰq
ĩa saluatꝰ exurgeret. alioꝵ ꝙ merito alus
lararent᷑ errata. Et ceꝑunt cogitare
scͥbe ꝙ pharisei dicentes. Quis ẽ hic qͥlo
tere peccata nͥ solꝰ ds̃. Uerũ dicunt scͥ¬
bȩ qͥa nemo dimitẽ peccata. nͥ solus¬
ds potest. Qui ꝑ eos qͦq dimittit:
qͥb dimittendi tribuit potestatẽ.¬

Expanded text:
batur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis laxarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et pharisaei dicentes: Quis est hic qui tere peccata, nisi solus Deus? Verum dicunt scribae, quia nemo dimittere peccata, nisi Deus potest, qui per eos quoque dimittat, quibus dimittendi tribuit potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest: qͥa uoluntas dĩ potestas ẽ.
Sigͦ uoluntas eiꝰ potestas ẽ. qͥ patrẽ¬
ꝙ filiũ uniꝰ uoluntatis asserunt. u¬
niꝰ utiq assert̾ potestatis. Itaq quasi
habens potestatẽ sanandi. ꝙ iuben
di auctoritatẽ: oꝑandi testimoni¬
ũ ñ refugit. Uolo enĩ dicit ꝓpter
fotinũ. imꝑat ꝓpter arriũ: tangit
quit᷑ legi. s legem facit. Non gͦ ido
tetigit qͥa sine cactu mundari non
poterat: s ut ꝓbaret qͥa subiectꝰ ñ
erat legi. nec contagiũ timebat ut
hoiẽs. S quia contaminari ñ pote¬
rat qͥ alios liberabat. lepra tactu
dñi fugat᷑. q̃ solebat cõtaminare tan¬
gentẽ. Simulq illud mirabile. qͦo
eo sanauit genere. qͦfuerat obsecra¬
tꝰ. Siuis potes me mundare.Uolo
inqͥt. Alundare. Habens uoluntã¬
tẽ: habes etiã pietatis effectũ. Et
ipse p̃cepit illi ut nemini diceret.
Quare p̃cipit᷑ nemini dicẽ. nͥ ut do-¬
ceret ñ uulganda nr̃a beneficia s
p̃mencla: ut ñ solũ a mercede absti¬

Expanded text:
t quia voluntas Dei potestas est. Si ergo voluntas ejus potestas est, qui unius voluntatis asserunt, unius utique asserunt potestatis. Itaque quasi habens potestatem sanandi, di auctoritatem operandi testimonium non refugit. uolo ergo dicit propter Fotinum, imperat propter Arrium, tangit quitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundare non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi, nec contagium timebat ut homines, sed ut quia contaminari non poterat qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugaretur, quae solebat contaminare tangentem. Simulque illud mirabile, quod eo sanavit genere quo fuerat obsecratus: Si vis, potes me mundare. Volo, inquit, mundare. Habes voluntatem, habes etiam pietatis effectum. Et ipse praecepit illi ut nemini diceret. Quare praecipitur nemini dicere, nisi ut doceret non uulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede absti
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃ cõm̃cdare curauit. quȩ cȩp̃
Iiħc facẽ ꝙ docere. Priꝰ enĩ facere ꝙ
postea posuit doce. ne qͥs doctor
auditorib suis q̃ nondũ factis ip¬
se patrarit imꝑare p̾sumat. Et
uenit nazareth ubi erat nutritꝰ:
& intrauit scđm consuetudinẽ
suã die sabbati in synagogã. Sy
nagoga grece. latine dr congrega¬
tio. Qe noĩe ñ solũ affluentiũ tur¬
barũ conuentũ. s & clomũ qua ad
audiendũ dicendũ uedĩ uerbũ
conueniebãt iudei appellare sole¬
bat. unde dñs ad annã pontificẽ
ego semꝑ inqͥt docui in synagoga
ꝙ in tẽplo qͦ om̃s uidei conueniũt:
sic̃ & nos eccłias fideliũ. & loca ꝙ
choros uocitamꝰ. Uerũ differtm

Expanded text:
breviter commendare curavit: Quae coepit Jesus facere et docere . Prius enim facere, et postea posuit docere, ne quis doctor auditoribus suis quae nondum factis ipse patravit, imperare praesumat. Et venit Nazareth ubi erat nutritus, et intravit secundum consuetudinem suam die saagoga Graece, Latine dicitur congregatio, quo nomine non solum affluentium turbarum conventum, sed et domum, qua ad audiendum dicendumve Dei verbum conveniebant Judaei, appellare solebant. Unde Dominus ad Annam pontificem: Ego semper, inquit, docui in synagoga, et in templo, quo omnes Judaei conveniunt. Sicut et nos Ecclesias fidelium, et loca et choros vocitam
Abbreviated transcription (Latin):
incarnato dĩ u̾bo humanãq contĩ¬
gente naturã. ab erroris prisci ua¬
rietate mundent᷑. possintq cũ apłis
audire: iã uosmundi estis ꝓpterser¬
monẽ quẽ locutꝰ sũ uobis: ꝙ qͥ diutiꝰ¬
abominabileᷤ erant a ppli̾ dĩ castris
secreti. iam aliqnͣdo templo reddi.
& sacerdoti queant offerri. illi utiq
cui dicit᷑. tu es sacerdos in eternũ:
audientes ab apło tempłu enĩ dĩ scm̃
ẽ. qd̾ estis uos: offerantq ꝓ emũdatio

Expanded text:
incarnato Dei Verbo, humanamque continincarnato Dei Verbo, humanamque contingente naturam, ab erroris prisci varietate mundentur, possintque cum apostolis audire: Jam vos mundi estis, propter sermonem quem locutus suabominabiles a populo Dei erant castris secreti, jam aliquando templo reddi, et sacerdoti queant offerri, illi utique cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum , audientes ab Apostolo: Templum enim Dei sanctum est quod estis vos
Abbreviated transcription (Latin):
se sacerdoti ubet᷑. ut intelligeret
sacerdos eũ ñ legis ordine s grã dĩ
supra legẽ ẽẽ curatũ. Offerre autẽ
sacrificiũ. ut ostenderet dñs qͥa le¬
gẽ ñ solueret s adimpleret: qͥ sccłm le¬
gẽ gradiens. supͣ legẽ sanaret eos. qͥsͦ
Mremedia legis ñ sanauerãt. E bene
addidit. in testimoniũ illis. hoc ẽ
si dõ credant. si impietatis lep᷑ disce¬
Ã dat. Qoͦ si quẽ mouet. qͦmͦ dñs moy¬
saicũ uideat᷑ approbrare sacͥficiũ cũ
ñ receꝑit eccłia meminerit nondu
holocaustũ suũ. Non aũ oportebat
auferri significantia sacͥficia. priꝰ qͣ.
illud qd significabat᷑ confirmatũ eet̃
contestatione apłoꝵ p̃dicantiũ: et
Tfide credentiũ ppłoꝵ. Quia uͦ typice
uir iste peccatis languidũ genꝰ desig¬
nat humanũ: recte ñ solũ lepso s &
plenꝰ lepra describit᷑. Om̃s enĩ pecca¬
uert̃ & egent gła dĩ. illa scilicet. ut
extenta manu saluatoris. hoc est

Expanded text:
se sacerdoti jubetur, ut intelligeret sacerdos cum non legis ordine, sed gratia Dei supra legem esse curatum. Offerre autem sacrificium, ut ostenderet Dominus, quod legem non solveret, sed adimpleret, qui secundum legem gradiens supra legem sanaret eos, quos remedia legis non sanaverant. Et bene addidit: In testimonium illis, hoc est, si Deo credant, si impietatis lepra discedat. Quod si quem movet quomodo Dominus Mosaicum videatur approbare sacrificium, cum id non receperit Ecclesia, meminerit nondumholocaustum suum. Non autem oportebat auferri significantia sacrificia priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione apostolorum praedicantium et fide credentium populorum. Quia vero typice vir iste peccatis languidum genus designat humanum, recte non solum leprosus, sed et plenus lepra describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Illam scilicet, ut, extenta manu Salvatoris, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
& de ipso tãquã de filio fabri p̃cur¬
sor suus ait. Ip̃e uos baptirabit spũ
iꝰ mundi diu̾̃si generis uasa fabͥcat:
mi scdiȩ uasa cõmutat. Unde bene
malachias cũ ex ꝑsona patͥs diceret.
ecce mitto angłm meũ & p̃parabit ui¬
ã ante faciẽ tuã: ꝙ statĩ ueniet ad tẽ¬
płu suũ dnãtor quẽ uos queritis: pt᷑

Expanded text:
et de ipso tanquam de fabri filio praecursor suus ait: Ipse vos baptizabit in Spus mundi diversi generis vasa fabricat,icordiae vasa commutat. Unde bene Malachias, cum ex persona Patris diceret: Ecce mittam angelum meum, et praeparabit viam ante faciem meam, et statim veniet ad templum suum dominator quem vos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet᷑: qͥa in utroq ppło nouit dñs
qͥ sut̃ eiꝰ eoꝵq corda a fluctib scli
huiꝰ ad futurȩ uitȩ tranqͥllitatẽ qͣsi
ad soliditatẽ littoris. uidendo hoc
ẽ miscd̾it̾ uisitando ꝓuehit.Pis¬
catores aũ descenderãt: & lauabat̃
retia. Piscatores sut̃ eccłiȩ doctores.
qͥnos rete fidei cõp̃hensos. & de ꝓ¬
fundo ad luĩ elatos. qͣsi pisces
littori sic terrȩ uiuentiũ aduehũt.
Quasi enĩ quedã retia piscantiũ st̃.
cõplexȩ p̃dicantiũ dictiones. q̃ eos
qͦs ceꝑint in fide ñ amittant. Uñ
& retia qͣsi retĩnentia sũt uocata.
S hec retia mͦ laxant᷑ in capturã: mo¬
do leta plicant᷑: qͥa ñ om̃e tẽpꝰ ẽ ha¬
bile doctrinȩ: s nc̃ ex ercenda lingua
doctori. nẽ suimet cura genda.
Ascendens aũ in unã nauẽ quȩ erat
symonis: rogauit eũ a terra redu¬
cere pusillũ. E sedens doce bat de

Expanded text:
roque populo, novit dominus qui sunt ejus, eorumque corda fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem, quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant. Unde et retia, quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantbile doctrinae, sed nunc exercenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navim, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sede
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. E ut cuncta hec baptisit sci¬
res sacram̃ta p̃monstrata. in qͦ abre¬
nuntiare sathanȩ. fidẽ confiteri p̃ci¬
pim̾. negat se naaman ultra diis ali¬
enis litaturũ. soli dño ꝑ omĩa serui¬
turꝰ. Partẽ qͦq terrȩ scẽ secũ tollere
gaudet: qͥa baptiratos oportet dm̃i¬
ci qͦq corporis participatione confir¬
mari. Merito gͥnaaman cuiꝰ dũ
aqͦ corpꝰ abluit᷑ fide pectꝰ abluit᷑.
id ẽ ppłs gentiũ. uideis lepra cõtu¬
matiȩ squalentib antefert᷑. Alerito
uidua sareptena id ẽ ȩccli̾a ligno
crucis refici desiderans. iuideis fa¬
me u̾bi pereũtib pane sacrosc̃ĩ cor¬
poris suiifici sp̃c unctione recreat᷑.
Probat᷑q dñs ñ ob suã ĩpotentiã ci¬
uib s obeoꝵ iuidentiã uirtutum
dona negasse atq hoc eremplo totã
postremo gentẽ ñ qͥa ñ amaret᷑. s qͥa
ipsa se amari ñ amaret. ab eo derelic¬
tã doctorib scilicet inle ob saluatio¬

Expanded text:
natur. Et ut cuncta hic baptismi scinatur. Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Domino serviturus, partem quoque terrae sanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman, cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus abluitur, id est, populus gentium Judaeis lepra contumaciae squalentibus antefertur. Merito vidua Sareptana, id est, Ecclesia ligno crucis refici desiderans Judaeis fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corporis et vivifici spiritus unctione recreatur. Probaturque Dominus non ob suam impotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam virtutum dona negasse, atque hoc exemplo totam postremo gentem, non quia non amaretur, sed quia ipsa se amari non amaret, ab eo derelictam, doctoribus scilicet inde ob salvatio
Abbreviated transcription (Latin):
numero lignoꝵ signũ crucis expͥ¬
mens. qͦ nobis ẽ panis uitȩ p̃paratꝰ
ȩternȩ Et multi lepsi erãt in ifrl
sub helyseo ꝓpħa. & nemo eoꝵ mun¬
datꝰ ẽ nͥ naaman syrꝰ. Quia nota est
hẏstoria de mysterio necẽe ẽ paueis
intunemꝰ. E naaman gͦ iste syrus qͥ
int̾pretat᷑ decor ppłi. demonstrat nati¬
maculosam: s ꝑsacram̃tũ baptismatis
ab omimentis & corporis feditate pͣ¬
gatã. Qui captȩ consilio puellȩ. hoc
re. salutẽ sꝑare. cõmonitꝰ septies laua¬
ri iubet᷑ qͥa nimirũ solũ baptismi
genꝰ qͦd ex sp̃u scõ regenerat saluat.
Unde iurȩ caro eiꝰ pt lauachrũ uelut
caro pueri parui apparuisse memo¬
rat᷑. siue qͥa cunctos in xp̃o baptira¬
tos in unã parit grã mat̾ infantiã.
seu magis ille sit intelligendꝰ puer.
de qͦdictũ est. paruulꝰ natꝰ ẽ nobis
filiꝰ datꝰ ẽ nobis: cuiꝰ corpori ꝑ bap¬
tismũ tota creclentiũ s oboles adu¬

Expanded text:
numero lignorum signum crucis exprnumero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatus est nisi Naaman Syrus . Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat natimaculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis foeditate purgatum: qui captae consilio puellae, hoc re, salutem sperare commonitus septies lavari jubetur. Quia nimirum solum baptismi genus, quod ex Spiritu sancto regenerat, salvat. Unde jure caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi, apparuisse memoratur, sive quia cunctos in Christo baptizatos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelligendus puer, de quo dictum est: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis ; cujus corpori per baptismum tota credentium soboles adu
Abbreviated transcription (Latin):
iitpote clausa cęli ianua. fame ꝑieli¬
tabat᷑ in iudea. pasceret᷑ ibi simul &
pasceret: & receptꝰ uidelicet a credenti¬
b & reficiens ip̃e credentes. Unde bene
hȩc eade uidua in sarepta sydoniȩ
dicit᷑ eẽ morata. Sidonia qͥppe ue¬
natio mutilis. sarepta uͦ incendiũ
uł an gustia panis int̃pretat᷑. quia
ubi abundauit peccatũ suꝑ abun-¬
cdauit grã. Ulbi rebe suꝑuacuis adqͥ¬
rendis quasi aucupandi cura im-¬
pendebat᷑. ubi dirȩ sitis incendnũ
panisq spũalis antea fiebat angꝰ
matis unctio. indefectiuo ũbi cȩ¬
lestis munẽ fecũdat᷑. Cuiꝰ hactenꝰ
in uasis oleũ gaudii spũalis ꝙ be¬
nedictionis farina ñ defecit: cete¬
ris quȩ ñ credunt gentib mopia
panis diumi miseris. & uenatui
decditis inutili. Nam & ipsa pulcer¬
rimȩ mysticũ sͥ priꝰ quã moreretur
panẽ factura. duo se ligna colligere
uelle testat᷑. ñ solo ligni noĩe s etiã

Expanded text:
 Israelis, ut pote clausa coeli janua, fame pericli Israelis, ut pote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul, et pasceret, et receptus, videlicet, a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua in Sarepta Sidonis dicitur esse morata. Sidon quippe venatio inutilis, Sarepta vero incendium vel angustia panis interpretatur, quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ubi rebus supervacuis acquirendis quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis antea fiebat angusmatis unctio indefectivo verbi coelestis munere foecundatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et benedictionis farina non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur; non solo ligni nomine, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
na fastidiosis ciuib benefitia subtra¬
ho ꝓpħarũ gestis adu̾sat᷑: qͥa sic̃ fame
qͦncła omnẽ terrã p̃mente. nemo ẽ in
uidea reꝑtꝰ helye dignꝰ hospitio. s
exterȩ gentis ẽ uidua quesita. q̃ ob
fidei grãm a tanto ꝓpħ̃a uisitari de¬
beret: s sic̃ multis ibidẽ lepsis naa¬
liseo ꝓpħ̃a curari ꝓmeruit. sic ꝙ uos
ñ alia ꝗͣ inuidiȩ ꝑfidiȩq causa. su¬
ꝑno munẽ pͥuauit. Quoꝵ si facta
ꝓpharũ etiã allegorice discusseris.
inuenies ꝓfecto dnm̃ in patͥȩ suȩ a
qua receptꝰ ñ ẽ ꝑfidia suꝑbiã notas¬
se uideoꝵ. noĩe uͦ capharnaũ q̃ ager
consolationis int̾pretat᷑. gentiũ p̃¬
dicasse salutẽ. ubi maiora cotidie
patrant᷑. Igit᷑ uidua ad quã helẏas
missꝰ ẽ gentiũ designat eccłiam. q̃
a suo diutiꝰ conditore deserta ppłm
rectȩ fidei nesciũ qͣsi pauꝑem filiũ
egena stipe nutͥebat. id ẽ uerbo fruc¬
tꝰ exꝑte docebat. donec adueniens

Expanded text:
na fastidiosis civibus beneficia subtraho, prophetarum gestis adversatur. Quia sicut, fame quondam omnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet, et sicut multis ibidem leprosis Naasic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum etiam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patriae suae, a qua receptus non est, perfidia superbiam notasse Judaeorum. Nomine vero Capharnaum, quae ager consolationis interpretatur, gentium praedicasse salutem, ubi majora quotidie patrantur. Igitur vidua ad quam Elias missus est, gentium designat Ecclesiam, quae, a suo diutius Conditore deserta, populum rectae fidei nescium, quasi pauperem filium egena stipe nutriebat, id est, verbo fructus ex parte docebat, donec adveniens
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista dicit. erat docens eos sic̃
potestatẽ habens ꝙ ñ sic̃ scͥbȩ. qm̃ scͥ¬
dabat̃. ipse uͦ qͣsi auctor impletorq
legis uł mutando uł augendo q̃ minꝰ
uidebant᷑ libere agendo constituit.
Et in synagoga erat homo: habens
diabolꝰ unde xp̃c exierat. sic̃ etiam
synagoga sathana. Et exclamauit
uoce magna dicens. Sine. qͥd nobis
S & tibi iħu natarenȩ: Paululũ in quid
a me uexando qͥescȩ: cuinulla ẽ cum
nr̃a fraude societas. E uere. Quȩ enĩ
participatio luci ad tenebras: Quȩ cõ¬
municatio. xp̃i ad belial: enisti ꝑclẽ
nos: scio te qͥsis sc̃s dĩ. Non uolunta

Expanded text:
evangelista dicit, erat docens eos sicut evangelista dicit, erat docens eos sicut potestatem habens, et non sicut scribae. Quoniam scrdabant. Ipse vero quasi auctor impletorque legis, vel mutando, vel augendo quae minus videbantur, libere agendo substituit. Et in synagoga erat homo habens diabolus, unde Christus exierat. simsynagoga Satanae. Et exclamavit voce magna dicens: Sine, quid nobis et tibi, Jesu Nazarene? Paululum inquit a me vexando quiesce, cui nulla est cum nostra fraude societas. Et vere: Quae enim participatio luci ad tenebras? quae communicatio Christi ad Belial? Venisti perdere nos? scio te quia sis sanctus Dei. Non volu
Abbreviated transcription (Latin):
frequentat. docet se ñ sub lege eẽ s supͣ
legẽ: qͥ eandẽ qͦq legẽ adimplere ñ aũ
soluẽ uenerit: nec uidaicũ eligẽ sabba¬
tũ qͦ uł ignẽ accendẽ uł manũ pedeq
mouẽ ñ liceat s uerũ sabbatũ. dilectã¬
q dño eẽ reqͥem. si saluti studentes aĩa¬
rũ. ab oꝑe seruili id ẽ a cunctis conti¬
neamꝰ illicitis. Et stupebant in doc¬
tͥna eiꝰ. qͥa in potestate erat sermo ip¬
siꝰ. Sermo doctoris in potestate fit.
cũ ea q̃ docet oꝑat᷑. Nam qͥ actis ipse
sua cdicta destruit. contẽpint᷑. Quo
contra doctorẽ instituens apłs. ait.
Nemo adolescentiã tuam contẽpnat.
Singularit᷑ aũ dñs ac pͥncipalit̾ solus
ex potestate bona locutꝰ est: quia er
infirmitate mala nulla cõmisit. Ex
diuinitatis qͥppe potentia habuit
id. qͦd nob̾ ꝑ humanitatis suȩ inno¬
centiã ministrauit. Aliter. In potes¬
tate erat sermo ipsiꝰ:. siue ut alius

Expanded text:
frequentat, docet se non sub lege, sed supra frequentat, docet se non sub lege, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere venerit, nec Judaicuuo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant in doctrina ejus, quia in potestate erat sermo ipsius. Sermo doctoris in potestate fit, cum ea quae docet operatur. Nam qui actis ipse sua dicta destruit, contemnitur. Cui contra doctorem instituens Apostolus ait: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Singulariter autem Dominus ac principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Aliter in potestate erat sermo ipsius, sive ut alius
Abbreviated transcription (Latin):
mari. Quod enĩ tali morte regiȩ po¬
testatis incliciũ qͦfideliũ frons arma¬
ret᷑ emineret: S. solũ crucis expectatũ
ẽ uexillũ. cuiꝰ figura. y celerrimo dex¬
terȩ motu contra maligni hostis tẽp¬
tam̃ta depingi. & ipsa nichilominꝰ
figura monarchiȩ singularis potu¬
iss typꝰ haberi:. ut qͦmͦ triũ phũ cru¬
cis exponens apłsait. in noĩe ih̾u om̃e
genu flectat᷑ celestiũ terrestriũ ꝙ in¬
fernoꝵ. Hoc ẽ enĩ qͦd eius dẽ crucis
cacumina cęlostendunt. ima pe¬
tunt inferos. cornua t̾rã tegunt. ii.
TDESCENDI In caphar¬
naũ ciuitatẽ galileȩ. ibiq do¬
am dñi saluatoris. NIec indignatio¬
ne cõmotꝰ. nec scelere offensꝰ. nec in iu-¬
ria inolatꝰ iudeã deserit. qn etiam
ĩmemor inuirie memor clemaentiȩ.
nunc docendo. nunc libe rando.
ñc̃ sanando. in fide plebis corda¬
M demulcet. Qo autẽ sabbatis mari¬
mȩ medicine doctrineq suȩ dona

Expanded text:
mari. Quod enim tali morte regiae pomari. Quod enim tali morte regiae potestatis indicium, quo fidelium frons armaretur, emineret? Sed solum crucis exspectatum est vexillum, cujus figura et celerrimo dexterae motu contra maligni hostis tentamenta depingi, et ipsa nihilominus figura monarchiae singularis potuisset typus haberi. Ut quomodo triumphum crucis exponens Apostolus, ait: In nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, et terrestrium, et infernorum . Hoc est enim quod ejusdem crucis cacumina ad coelos tendunt, ima petunt inferos, cornua terram tegunt. Et descendit in Capharnaum civitatem Galilaeae ibique doam domini saluatoris. nec indignatione commotus nec scelere offensus nec iniuria uiolatus Iudaeam deserit, quin etiam inmemor iniuriae, memor clementiae nunc docendo nunc liberando nunc sanando, in fide plebis corda demulcet. Quod autem Sabbatis maxime medicinae doctrinaeque suae dona
Abbreviated transcription (Latin):
montis. supͣ quẽ ciuitas illoꝵ edifica¬
ta erat. ut p̃cipitarent eũ. Ip̃e autẽ
tranfiens: ꝑ mediũ illoꝵ ibat. O peior.
magistro discipłoꝵ hereditas. Diabolꝰ
dicit mitte te: istiadoriũt᷑ ut mittãt.
& qͥdem dñs suꝑcilium montis p̃cipitã¬
dus ascenderat. s ꝑ mediũ illoꝵ muta¬
ta subito uł obstupe facta furentiũ
mente descendit. qͦs adhuc sanare
ꝗͣ ꝑdere malebat. ut cassata uiden¬
tes suȩ cepta neqͥtiȩ a poscenda dem¬
ceps eiꝰ morte desisteret᷑. Nec clũ enĩ
uenerat hora passionis. q̃ñ qͦlibet sab FA.¬
bato s in parasceue paschȩ futura erti¬
terat. Nec dũ locũ passionis qͥñ in na¬
tareth. s ierosolimis hostiarũ sangui¬
ne figurabat᷑ a dierat. s nec hoc genꝰ
mortis qͥ crucifigendꝰ a scło p̃conabat᷑
elegerat. Non gͥa narareis p̃cipitari.
ñ ab ierosolimitis lapidari. ñ int̾ pu¬
eros bethleemitas ab herode perimi:
ñ alia uł alia uoluit morte consũ¬

Expanded text:
ivitas illorum erat aedificata, ut praecipitarent eum. Ipse autem transiens per medium illorum ibat. O pejor magistro discipulorum haereditas. Diabolusdicit: Mitte te, isti adoriuntur ut mittant. Et quidem Dominus supercilium montis praecipitandus ascenderat, sed per medium illorum, mutata subito vel obstupefacta furentium mente, descendit, quos adhuc sanare quam perdere malebat, ut cassata videntes suae coepta nequitiae, a poscenda deinceps ejus morte desisterent. Necdum enim venerat hora passionis, quae non quolibet Sabbato, sed in Parasceve Paschae futura exstiterat. Necdum locum passionis, qui non in Nazareth, sed Jerosolymis hostiarum sanguine figurabatur, adierat. Sed nec genus mortis, qui crucifigendus a saeculo praeconabatur, elegerat. Non igitur a Nazaraeis praecipitari, non a Jerosolymitis lapidari, non inter pueros Bethleemitas ab Herode perimi, non alia vel alia voluit morte consum
Abbreviated transcription (Latin):
epa buiuite labentis mortalitatẽ deuincẽs:
in ea qͦ passus ẽ carne stabilitatẽ ꝑ¬
petuȩ quietis adiit. Turbaru̾ con¬
uentꝰ ad euͦ. gentium in fide concur.¬
rentiu᷑ trpus ẽ: de quibꝰ usaias
& fluent inquit ad eũ om¬
nes gentes q. ibunt popłi multi
& dicent. Uenite ascendamꝰ ad mõ¬
tẽ dñi. Et uidit duas naues stan

Expanded text:
 vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne, stabilitatem perpetuae quietis adiit, turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, exibunt populi multi et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini . Et vidit du
Abbreviated transcription (Latin):
it uł potiꝰ suspicatꝰ ẽ eẽ filiũ dĩ. Non
gͥ ideo iudeis eũ crucifigere ꝑsuasit.
s qͥa se morte illiꝰ ñ p̃uidit eẽ dãp¬
nandũ. Uere eiĩ de hoc mysterio
a scłis abscondito dicit apłs. quod
nemo pͥncipũ huiꝰ scłi cognouit.

Expanded text:
ium Dei. Non ergo ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus quod nemo principum hujus saeculi cognovit.
Abbreviated transcription (Latin):
Faber enĩ ẽ uerꝰ: qͥa omĩa ꝑipsũ facta
sũt. Aledicꝰ e. qͥa omĩa ꝑ ipsũ restau¬
rata sut̃ in cęlis & in terra. & sic̃ de
se ipse testat᷑. ñ habent opꝰ sani me¬
dico s male habentes. E qͥa diximꝰ
qͦ instrum̃to fabricandi: dicamꝰ &
qͦutat᷑ genere medicandi. Preteri¬
ens uidit cecũ a natiuitate: expuit
interrã ꝙ fecit lutũ desputo. lini¬
laua in natatoria syloe. qͦd int̃p̃ta¬
t᷑ misss Abiit gͦ ꝙ lauit: ẜuenit ui¬
dens. Agnosce gͥmagnȩ modũ medi¬
cinȩ. & gaude qͥa ꝑ hanc illuminari
meruisti. Lutũ de terra: caro xp̃i ẽ.
Sputũ de ore diuinitas eiꝰ ẽ. qͥa ca¬
put xpids. Sputũ luto ĩmixtũ noᷤ
illuminat. in natatoria syloe bap

Expanded text:
 ipsum facta sunt. Medicus est, quia omnia per ipsum restaurata sunt in coelis et in terra. Et sicut de se ipse testatur: Non habent opus sani medico, sed male habentes . Et quia diximus quo instrumento fabricandi, dicamus et quo utatur genere medicandi. Praeteriens vidit caecum a nativitate, exspuit in terram, et fecit lutum de sputo, linilava in natatoria Siloe, quod interpretatur MISSUS. Abiit ergo et lavit, et venit videns . Agnosce igitur magnae modum medicinae, et gaude quia per hanc illuminari meruisti. Lutum de terra caro Christi est. Sputum de ore, divinitas ejus est, quia caput Christi Deus. Sputum luto immistum nos illuminat i
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. s. qͦd uixta dispensationẽ car¬
nis assũptȩ dicat ea quȩ humilia
St̃. Ao quẽ p̃smista iã direrat.
Dilexisti iusticiã ꝙ odisti miqͥ tatẽ ꝓꝓ¬
terea unxit te ds̃ ds̃ tuus oleo lȩti¬
ciȩ p̃consortib tuis. Quando enĩ
consortes nõiant᷑ naturã carnis in¬
tellige qͥa ds consortes sub̃e suȩ
nos ñ habet. Qqaerat unctio sp̃ual
⁊ nequaquã humani corporis. ut
fuit in sacerdotib uideoꝵ. iccirco p̃

Expanded text:
m, sed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis consortes nominantur, naturam carnis intellige, quia Deus consortes substantiae suae non habet. Et quia erat unctio spiritualis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum, idcirco prae
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dicens. Dñe: siuis potes me mun¬
dare. Dene ubi lepsus mundat᷑ certꝰ¬
ñ expͥmit᷑ locꝰ. ut ostendat᷑ ñ unũ
ppłm specialis alicuiꝰ ciuitatis s om¬
niũ ppłos fuisse sanatos. E qͥa dñs
ait. ñ ueni soluere legẽ s adimplere:
ille qͥ excludebat᷑ a lege purgari se dñi
potestate presumens. ñ ex lege s. supͣ
legẽ eẽ gram uidicabat. quȩ lepsi ma¬
cułã possit abluere. Uerũ ut in dño
potestatis auctoritas: ita in illo fidei
constantia declarat᷑. Ille in faciem
ꝓcidit. qͦd humilitatis ẽ ꝙ pudoris:
ut unusqͥsq de suȩ uitȩ maculis eru¬
bescat. s confessionẽ uerecũdia non
rep̃ssit. Ostendit uulnꝰ. remediũ
me mundare. In uoluntate dĩĩ tri¬
buit potestatẽ. De uoluntate autẽ
dĩi ñ quasi pietatis incredulus
dubitauit: s quasi colluuionis suȩ
contiꝰ non p̃sũpsit. Et extendens
manũ. tetigit illũ dicens. Nolo. Mũ¬
clare. E confestĩ lepra discessit ab illo.

Expanded text:
is, potes me mundare. Bene ubi leprosus mundatur, certnon exprimitur locus, ut ostendatur non unum populum specialis alicujus civitatis, sed omnium populos fuisse sanatos. Et quia Dominus ait: Non veni solvere legem, sed adimplere , ille qui excludebatur a lege, purgari se Domini potestate praesumens non ex lege, sed supra legem esse gratiam iudicaret, quae leprosi maculam posset abluere. uerum ut in domino potestatis auctoritas ita in illo fidei constantia declaratur. ille in faciem procidit, quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae uitae maculis erubescat, sed confessionem uerecundia non repressit. ostendit uulnus, remediumme mundare. in uoluntate domini tribuit potestatem, de uoluntate autem domini non quasi pietatis indubitavit, sed quasi colluvionis suae conscius non praesumpsit. Et extendens manum, tetigit illum dicens: Volo, mundare. Et confestim lepra discessit ab illo.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ȩccłia pͥmitiua: de qua paulꝰ ait.
Qui enĩ oꝑatꝰ ẽ petro in apostolatũ
circũcisionis oꝑatꝰ ẽ & mͥ intergen¬
tes. Bene una dicta: qͥa multitudi-¬
nis credentiũ. erat cor unũ & aĩa
una. De qua docebat turbas. quia
de auctoritate eccłiȩ docet᷑ usq ho¬
die gentes. Ut cessauit aũ loqͥ. dix̃
sym oñe. Duc in altũ: ꝙ lax
retia ur̃a in capturã. Qͥs
mio rogauit symonẽ na-
uẽ a terra reducẽ pusillũ. signifi¬
cat uł temperate utencdũ ũbo ad
turbas. ut nec terrena his p̃cipiant᷑:
nec sic a terrenis in ꝓfunda sacra¬
mentoꝵ recedat᷑. & ea pęnitꝰ ñ in¬
telligãt: uł priꝰ in ꝓximis regio¬
nib gentib p̃dicandũ: ut qd di

Expanded text:
a primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem vem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gen
Abbreviated transcription (Latin):
it. & nũꝗͣ aliqͥd fortit̾ fecit. S int̾
hȩc sciendu ẽ. qͥa sũt pleriq iusti.
in quoꝵ uita tantũ ẽ gaudiũ: ut
eis quelibet peccatoꝵ pęnitentia
p̃poni nullatenꝰ possit. Nam mul¬
ti & nulloꝵ sͥ maloꝵ sũt conscii:
& tam̃ in tanti ardoris afflictione
se exerũt. ac si peccatis om̃ib angus¬
tent᷑ cuncta etiã licita respuunt.
ad despectũ mundi sublimit̾ accin-¬
gunt᷑. lam̃tis gaudẽt. incunctis se¬
met ipsos humiliat᷑. & sic̃ ñnulli pec¬
cata oꝑm. sic ipsi peccata cogitatio¬
nũ deplorat᷑. Hinc gͦ colligendu ẽ.
quantũ dõ gaudiũ fatiat qnͣdo hu-¬
milit̾ plangit uist ꝯ: si facit in cȩ-

Expanded text:
it, et nunquam aliquid fortit, et nunquam aliquid fortest quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus angustentur, cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter pla
Abbreviated transcription (Latin):
diũ erit in cęlo suꝑ uno peccatore pe¬
nitentiã agente: qũa suꝑ nonaginta
nouẽ iustis qui ñ indigẽt penitentia.
Plus de dũsis peccatorib qu̾ã de stantib
iustis gaudiũ erit inçelo: qͥa plerũq
hi qͥ nullis se opp̾ssos peccator ũ moli¬
b sc̃iut̃. stant qͥcłe in uia iustitiȩ. nul¬
la illicita ppetrãt: s tam̃ ad celestẽ pa¬
tͥam auxie ñ anhelant: tantoq sͥ in
rebꝰ licitis usũ p̾bent. quanto se ꝑ¬
petrasse illicita nulla meminerũt.
& plerũq pigri remanent ad erertẽ¬
da bona p̃cipua. qͥa ualde securi st̃.
qͦd nulla cõmiserint mala graulo¬
ra at ꝯtra ñnũꝗͣ hi qͥse aliqua illi¬
cita egisse meminert᷑. ex ip̃so suo do¬
lore cõpuncti mardescũt ad amo¬
rẽ cłi: seseq in magnis iurtutib ex¬
ercent. Mai gͦ de peccatore ꝯũso qͣ
de stante iusto gaudiũ fit in gelo:
qͥa & dux in p̾lio plus eũ militem
diligit qui pt fugã reu̾sꝰ hostẽ for¬

Expanded text:
in coelo super uno peccatore poenitentiam agente quam super nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia. Plus de conversis peccatoribus, quam de stantibus justis gaudium erit in coelo, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt, et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde securi sunt, quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Magis ergo de peccatore converso, quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio, plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem for
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ut tñ alia cõmirtat. adhuc peni¬
tentiã age̾ aut ignorat aut dissimu¬
lat. Quid enĩ ꝓdest si peccata qͥs luxu¬
riȩ defleat: ettam̃ adhuc auaritiȩ es¬
tib anhelat: Aut qͥd ꝓlest si uȩ culpaᷤᷤ
iam lugeat: ettñ adhuc in uidiȩ faci¬
b tabescat: S minꝰ est ualde qͦd dici¬
mꝰ: ut qͥ peccata deplorat. ploranda
sũmoꝵe ẽ: ut qͥ se illicita meminit cõ¬
misisse a qͥbdã etiã licitis studeat ab¬
stinere: quatinꝰ ꝑ hoc conditori suo
satiffatiat. ut qui cõmisit ꝓhibita.
sͥmet ipsi abscidere debeat etiam
concessa:.¬

Expanded text:
mittat, adhuc poenitentiam agere, aut dissimulat, aut ignorat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat? Aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstineresatisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa