comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s carissimi.
sollempnia dedicationis eccłiȩ cele¬
bramꝰ. debemꝰ congruere sollempni¬
tati quã colimus: ut sicut ornatis
studiosius euisdẽ eccłiȩ parietibus:
plurib accensis luminarib: ampli¬
ficato numero lectionũ. addita sal¬
moꝵ melodia. lȩtis noctẽ uigiliis
ex more transegimꝰ. ita etiã pene¬
tralia cordiũ nr̃oꝵ semꝑ necessariis
bonoꝵ oꝑuni decoremꝰ ornatibꝰ:
semꝑ in nobis flãma diuinȩ pa¬
riter & frat̾nȩ caritatis augescat:
semꝑ in sc̃uario pectoris nr̃i celes¬
tiũ memoria p̾ceptoꝵ. & angłicȩ
donationis dulcedo sca resonet:
Hui sunt enĩ fructus bonȩ arboris.
hic boni thesaurꝰ cordis:
Hȩc fundamenta sapientis ar-¬
chitecti. quȩ nobis hodierna
scł euugelii lectio cõmendat:
non nos formã solũ modo sed uir¬

Expanded text:
res charissimi, solemnia dedicationis ecclesiae celebramus, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus, ut sicut, ornatis studiosius ejusdem ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminaribus, amplificato numero lectionum, addita psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum, et angelicae modulationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fruhic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat. Non nos formam solummodo, sed vir
Abbreviated transcription (Latin):
cõpassio miseriȩ non erit. minuere
procul dubio beatoꝵ głam ñ uale¬
bit. Et quãuis eis sua gaudia ad
ꝑfruendũ plene sufficiant. mala
tam̃ reproboꝵ absq dubio semꝑ
aspiciunt: quia qui citatoris sui
claritatẽ iudent. nichil in crea-¬

Expanded text:
compassio miseriae non erit, minuere compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum letitiam non valebit, et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in crea
Abbreviated transcription (Latin):
dine constringunt᷑. ut nulla ad reꝑ¬
bos compassione moueant᷑. Ipsi qͥppe
iuidici concordant cui inherent. &¬
eis quos eripere non possunt nec ex
miscłia condescendunt. qͥa tanto
illos a se uident extraneos. quanto
& ab eo quẽ diligunt actore suo con¬
spiciunt repulsos: & erecti iã ꝑ iusti¬
ciam iudicii. eis nullo mͦ ex aliqua
cõpassione miserent᷑: Uerũ & ante
retributionẽ extremi iudicii iniuis¬
ti in requie quosdã iustos aspiciunt.
ut eos uidentes in gaudio: ñ solũ
de suo supplicio sed etiã de illorũ
bono crucient᷑: Iusti uͦ in torm̃tis
semꝑ intuent᷑ iniustos. ut hinc eoꝵ
gaudiũ crescat: qͥa mala conspici¬
unt quȩ misericordit euaserunt:
Tantoq maiores ereptori suo grãs re¬
ferunt. qͥnto uident in aliis qd
ipsĩ ꝑpeti si essent relicti potuerunt:
Nec illã tante beatitudinis clari-¬
tatẽ. apud iustoꝵ animũ fuscabit
aspecta pena reꝑboꝵ. quia ubi iã

Expanded text:
dine constringuntur, ut nulla ad reprodine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe iudici concordant, cui inherent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tanto illos a se vident extraneos, quanto et ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt repulsos, et erecti iam per iustitiam iudicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. Verum et ante retributionem extremi iudicii iniusti in requie quosdam iustos aspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer evaserunt, tantoque maiores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis, quid ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud iustorum animum fuscabit aspecta pena reproborum, quia ubi iam
Abbreviated transcription (Latin):
toto corde tuo. &. ex tota anima tua.
& in tota mente tua: & diliges pxi¬
mũ tuũ sicut te ipsũ Qͥa qͥ uicimiꝰ
p̃sentẽ dñi uultũ cernunt. eo se ar¬
dentiꝰ eiꝰ dilectioni totos impendunt.
qͦ ꝓximos suos om̃s eẽ electos ac dõ
dilectos agnoscunt. qͦ corda illoꝵ ñ
minꝰ quã sua sincero amore referta
ꝑspiciunt. &. illos ipsi ñ minꝰ ꝙͣ. se ipsos
amare delectant᷑: Nã ꝑ fidelit̃ labo¬
rantib in huiꝰ uite agonescĩ dĩ orant.
eisq cõpatiunt᷑: Sed & ꝓ eis ut supra
dictũ ẽ. qͥ ꝓpt̃ bona qͥdẽ oꝑa ad elec¬
toꝵ sortẽ sunt p̃ordinati. sed ꝓpt̃
mala aliq̃ qͥb polliti de corpore
excunt. post mortẽ castigandi pro
qualitate operũ penis excipiuntur:
.&. puigati ad beatoꝵ ꝑueniunt reqͥem:
ꝓ his uͦ qui iam corporib exuti sunt ȩt̾ins
suppliciis traditi: quãuis in suȩ naturę
bonitate miscdiã habeant. iã auctoris
su iusticiȩ coniuncti. tanta rectitu¬

Expanded text:
ua et in tota mente tua; et diliges proximum tuum, sicut te ipsum: quia quo vicinius presentem Domini vultum cernunt, eo se ardentius eius dilectioni totos inpendunt; quo proximos suos omnes esse electos ac Deo dilectos agnoscunt, quo corda illorum non minus quam sua sincero amore referta perspiciunt, eo illos ipsi non minus quam se ipsos amare delectantur. Nam pro fideliter laborantibus in huius vitae agone sancti Dei orant eisque compatiuntur, sed et pro eis, ut supra dictum est, qui propter bona quidem opera ad electorum sortem sunt preordinati, sed propter mala aliqua, quibus polluti de corpore exeunt, post mortem castigandi, pro qualitate operum penis excipiuntur et purgati ad beatorum perveniunt requiem. Pro his vero, qui iam corporibus exuti sunt, aeternis suppliciis traditi, quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, iam auctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitu
Abbreviated transcription (Latin):
do ardent. loquendo &. alios accen¬
dunt: Et qͦs uerbo tangunt: arde¬
re ꝓtinus in dĩ amore faciunt. Qa
gͣ istos nisi seraphim dixerĩ: Quoꝵ
cor in ignẽ conuersũ lucet & urit.
quia & mentiũ ocłos ad superna
illuminant: & cõpungendo in fletib
uitioꝵ rubiginẽ purgant: Quia gͦ
ad amorẽ sui conditoris in flãmati
st̃: qͦ nisi int̾ seraphim numerum.

Expanded text:
uendo et alios accendunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt quo nisi inter seraph
Abbreviated transcription (Latin):
phim gͦ numnerũ sortẽ suȩ uocationis
accepit: cũ quib scã eiusdẽ uiri apłici
anima una cũ siuis consortib in cęlesti
letat᷑ gła. Sed tunc nimirũ multo
ꝑfectius idẽ. & si cõparticipes leta¬
bunt᷑. cũ recepta carne ĩmortali. re¬
ceptis in eãdẽ beatitudine conser¬
uis suis. & fr̃ib cunctis quos adhue
in t̾ris certare conspicunt. ñ habebt̃
ultra quo intuitũ cogitationis sue
foras uel ad modicũ mittant: haben¬
tes secũ intꝰ dm̃ de cuiꝰ uisione suꝑna
gaudeant. habentes & ꝓximos. quoꝵ.
felicitati sempit̾nȩ congaudeant:. Ubi
illud primũ & maximũ dñi man¬
datũ integrũ ꝑficiet᷑. ad cuiꝰ ꝑfectio¬
nẽ in hac uita iusti ꝓ suis qͥq uirib

Expanded text:
is accepit, cum quibus sancta eiusdem viri apostolici anima una cum suis consortibus in celesti letatur gloria. Sed tunc nimirum multo perfectius isdem et sui comparticipes letabuntur, cum, recepta carne immortali, receptis in eadem beatitudine conservis suis et fratribus cunctis, quos adhuc in terris certare conspiciunt, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cuius visione superna gaudeant, habentes et proximos, quorum felicitati sempiternae congaudeant. Ubi illud primum et maximum Domini mandatum integrum perficietur, ad cuius perfectionem in hac vita iusti pro suis
Abbreviated transcription (Latin):
deturbare ꝑtinacit᷑ insistebant.
imꝑatori ꝑsuasum est: ut uirũ
eruditissimũ de quo loquim᷑.
& dionisiũ mediolanensẽ. et
esusebiũ uercellensem. exilio
condempnaret: Nichil enĩ pote¬
rat ante insuꝑabilẽ scĩ hylarii
facundiã hereticus optinere. S spe¬
rabat hostis dĩ aliquas nebulas
splendori catholico se posse pre¬
tendere: si retrusus exilio talis
uir a certamine defuisset. qmͣ
ut dictũ est: qui ꝑuersus uolu¬
it illi confligere. ac si mutus &
claudus nec uerba ꝓferre poterat
nec currere: sed quasi natans
in pelago. ante fluctũ eiꝰ eloquen¬
tiȩ mergebatur: Itaq in frigia
asiȩ regione missus exilio. ad uir¬
tutis augmentũ grãs egit : quia
discedebat ẽ solo proprio. tantũ
merebatur fieri uicinior cęlo: Qui
cum ad locum ꝑuenisset optabi¬
lem: nobis tacendũ non est quod
scõ sibi spũ reuelantẽ cognouit. qd
beatissimam abram filiam suã
quã cum matre pictauis relique¬

Expanded text:
turbare pertinaciter insistebant, turbare pertinaciter insistebant, imperator! persuasum est, ut virum eruditissimum de quo loquimur et Dionysium Mediolanensem et Eusebium Vercellensem exilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere, 16 Sperans hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exilio talis vir a certamine defuisset: quoniam, ut dictum est, quis perversus voluit confligere ac si mutus et claudus nec verba poterat proferre nec currere, sed quasi natans in pelagis ante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Itaque in Frigia Asiae regione missus exilio ad virtutis augmentum gratias egit, quia discedebat de solo proprio tantum merebatur fieri vicinior caelo. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum nosancto sibi Spiritu revelante, cognovit quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis relique
Abbreviated transcription (Latin):
uo cognito de sc̃o hẏlario.
qm̃ tantũ lum̃ & si uoluisset
latere non potuit: quippe neces
in lucẽ transferret: concordante
fauore popłi. aut potius dĩ spũ
proclamante: uir olim misteriis
deputatꝰ. aliquando sacris alta¬
rib sacerdos electus est: Crescebat
in eo cotidie opinio famulatrix
uirtutũ: nec erat eius fama con¬
tenta circũ iectas tantũ gallias
illustrare: sed exteras nationes
& regiones implebat. meritorũ
grã p̾currente. Id gͦ actum est:
ut toto orbe uelociter beati pon¬
tificis gła militaret: Igit᷑ constantui
unperatoris tempore. eũ arriana
ꝑcresis uenenata de radice flore toxi¬
co pullularet: tunc uir scĩssimus
timore nudus. fidei feruore uesti¬
tus: quasi signifer belligerator ꝑ
medias acies int̾ hostiles fremi¬
tus. int̾ hereticorũ gladios se in
chil de sua morte formidans. il¬
lud solum metuens qd absit pre-¬
iudicio religioni illato ne uiue¬
inc aualente & ursatio qui
praua crudelitate eccłiã dĩ

Expanded text:
uo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere non potuit, quippe necessin lucem transferret, concordante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est ut in toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 5. Igitur Constantii imperatoris tempore, cum Ariana haeresis, venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus, timore nudus, fidei fervore vestitus, quasi signifer belligerator per medias acies inter hostiles fremitus, inter haereticos gladios, se inhil de sua morte formidans, illud solum metuens, quod absit, praeiudicio religionis inlato ne viveHinc a Valente et Vrsatio, qui prava credulitate ecclesiam dei
Abbreviated transcription (Latin):
sanctorum preceptiones par¬
ui pendere. quia deo in se loquẽ¬
te. sine mutabilitate manenteᷤᷤ
sententias ex primit eorum ser¬
mo qui transit .L.uIII.

Expanded text:
a et preceptiones parvi pendere, quia, Deo in se loquente, sine mutabilitate manentes sententias exprimit eorum sermo, qui transit. Ͻ.
Abbreviated transcription (Latin):
uenert̃ discipłi. ut mansionẽ iħu
uderent. quia nimirũ necesse est
ut qui dm̃ desiderat uidere dĩ se
mandatis humilit̃ subdat: qͥq luce
diuinȩ contemplationis post modũ
frui appetit. priꝰ aduiuante dño de¬
calogũ legis ꝑ oꝑa lucis quasi decem
horas diei: sole illustrante cõpleat:
Et illi quidẽ die illo manentes apud
dnm: felicissima ueritatis specula¬
tione uesperam expectabant: At uͦ
om̃s electi post oꝑum bonoꝵ ꝑfecti¬
onẽ post impleta legis dĩ p̾cepta.
ꝑpetuũ & nullo fine obnoxiũ diẽ
sunt cũ illo acturi: illũ uidelicet
quẽ uidere desiderans ꝓpħa canta-¬
bat. qr melior est dies una in atriis
tuis. suꝑ milia Erat aut̃ andreas
fr̃ sẏmonis petri. unꝰ ex duob qui
audierant ab ioħe: & sequuti fue¬
rant eũ: Inuenit hic pͥmũ fr̃e suũ

Expanded text:
venerunt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse est, ut qui Deum videre desiderat, Dei se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem die illo manentes apud Dominum, felicissima veritatis speculatione vesperam exspectabant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecepta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt cum illo acturi, illum, videlicet, quem videre desiderans propheta cantabat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Erat autem Andreas, frater Simonis Petri, unus ex duobus qui audierant a Joanne, et secuti fuerant eum. Invenit
Abbreviated transcription (Latin):
defendere possis matrẽ: O beate
petre quia conuersus est saulus
miraris. qualis es tur erit & ipse
talis: & unꝰ uobis erit natalis¬
ui illũ fecit ex saulo .Illi.

Expanded text:
defendere matrem. O beate Petre, quia conversus est Saulus, miraris; qualis es tu, erit et ipse talis, et unus vobis erit Natalis. Qui fecit ex Saulo Paul
Abbreviated transcription (Latin):
ardet ualide ꝑ amoris ignẽ: Tanto
namq amplius peccati rubigo con¬
sumit᷑. quanto peccatoris cor ma¬
gno caritatis igne concrematur:
cce ea quȩ ad medicũ. UII.¬
uenerat egra sanata ẽ: sed de
salute eius adhuc alii egrotant:
Nã simul dicũbentes. conquesti st̃
intra se dicentes Quis ẽ hic. qͥ etiã
peccata dimittit: Sed cȩlestis me¬
dicus egros non respicit. qͦs etiã de
medicam̃to fieri deteriores uidet:
Eam quã sanauerat: ꝑ pietatis
suȩ sententiã confirmat dicens
fides tua te saluã fecit: uade in
pace: fides & enĩ saluã fecit. quia
hoc qd petiit posse se acciꝑe non
dubitauit: Sed ipsã quoq spei
certitudinẽ iam ab illo acceꝑat.
a quo ꝑ spem etiã salutẽ quere¬
bat. In pace aut̃ ire p̃cipͥt᷑. ut a
ueritatis itinere. in uia ulterius
scandali non diriuet᷑: Unde ꝑ
rachariã dicitur: Ad dirigendos
pedes nr̃os in uiã pacis Tc̃ enĩ pe¬
des nr̃os in uiã pacis dirigimius.

Expanded text:
ardet valide per amoris ignem. Tanto namque amplius peccati rubigo consumitur, quanto peccatoris cor magno charitatis igne concrematur. Ecce ea quae ad medicum venerat aegra sanata est, sed de salute ejus adhuc alii aegrotant. Nam simul discumbentes conquesti sunt, intra se dicentes: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Sed coelestis medicus medicamento fieri deteriores videt. Eam quam sanaverat per pietatis suae sententiam confirmat, dicens: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salvam fecit, quia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit, sed ipsam quoque spei certitudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem quaerebat. In pace autem ire praecipitur, ut a eritatis itinere in viam scandali non flectitur. Unde per Zachariam dicitur: Ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Tunc enim gressus nostros in viam pacis dirigimus,
Abbreviated transcription (Latin):
punit: qd̾ iusticia diuina rep̾hen
dit. Sed iam iste suꝑb & arrogans
qua sententia conuincat᷑: audia¬
mꝰ: De duob quippe debitorib ei
paradigma opponit᷑. quoꝵ unꝰ
minꝰ: aliꝰ plus debet: Utriq debito
dimisso. quis ampliꝰ largitorẽ de¬
biti diligat : int̾rogat᷑ Qͥb uerb̾:
ꝓtinꝰ ille respondit: Ille plꝰ diligit:
cui plꝰ dimitut᷑: .Ui.
ua in re notandũ est: quia
dũ sua sententia phariseus
conuincit᷑: quasi freneticꝰ funẽ
portat. ex quo ligetur Enume¬
rant᷑ ei bona peccatricis: enu¬
merant᷑ mala falsi iusti. cũ dicit᷑.
Intraui in domũ tuã: aquã pe¬
dib meis non dedisti: Hȩc aut̃ la

Expanded text:
punpun Sed jam iste superbus et arrogans qua sententia convincatur, audiamus. De duobus quippe ei debitoribus paradigma opponitur, quorum unus minus, alius amplius debet; utrorumque debito dimisso, quis amplius largitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protinus ille respondit: « Ille plus diligit, cui plus dimittitur. » Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo ligetur. Enumerantur ei bona peccatricis, enumerantur mala falsa justi, cum dicitur: « Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti, haec au
Abbreviated transcription (Latin):
ed int̾ hec nos gemitꝰ cogit qͦsdã
nr̃i ordinis uiros intueri: qui
sacerdotali officio p̾diti. si qͥd forte¬
ꝓtinꝰ subiectos despitiunt. & peccato¬
res qͦsq in plebe positos dedignant᷑.
eisq cõpati culpã suã confitentib
nolunt. ac uelut pharisei morẽ.:
peccatricẽ mulierẽ despiciunt:
ue ꝓfecto mulier .Ili.¬
si ad pharisei pedes uenisset.
nimirũ calcib repulsa disceder&s:
Inquinari enĩ se alieno peccato cre¬
deret. Sed quia hunc uera sua ius¬
ticia non replebat. de alieno uul¬
nere egrotabat: Unde necesse semꝑ
est. ut cũ peccators quosq conspici¬
mꝰ. nosmnet apsos priꝰ in illoꝵ cala¬
mitate defleamꝰ. qͥa fortasse in si¬
milibꝰ aut lapsi sumꝰ: aut labi
possumꝰ. si lapsi ñ sumꝰ Et si cen¬
sura magisterii debet sẽꝑ uitia¬
endus ẽ ꝓximꝰ. Cum uͦ iam ꝑ peni¬
tentiã ꝑcutit ipse qd̾ fecit.iam nr̃
ꝓximꝰ peccator non ẽ: qͥa cũ dĩ iuis¬
ticia se contra se erigit. & hoc ipse

Expanded text:
ed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortaprotinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de alieno vulnere aegrotabat. Unde semper necesse est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet seendus est proximus. Cum vero jam per poenitentiam percutit ipse quod fecit, jam noster proximus peccator non est, quia cum Dei se justitia contra se dirigit, et hoc in se
Abbreviated transcription (Latin):
Dni sicut paruuli: non intrabitis in
regnũ cȩloꝵ. Non p̃cipit᷑ apłis ut
etatẽ habeant paruuloꝵ: sed uino¬
centiã Et qd̾ illi ꝑ annos possident.
hii possideant ꝑ industriã: ut ma¬
litia non sapientia pariili sint:
Quicũq ergo humiliauerit se siẽ
paruulus iste: hic est maior in reg¬
no cȩloꝵ: Sicut iste paruulꝰ cuius
uobis exemplũ tribuo non ꝑseuerat
in iracundia. non lesus meminit.
non uidens pulchrã mulierẽ delec¬
tatur: non aliud cogitat & aliud
loquit᷑ ⁊sic & uos nisi talẽ habueri¬
tis innocentiã. & anuni puritatẽ:¬
Siue alit̃ Quieũq humiliauerit
se sicut paruulꝰ iste: hic ẽ maior
in regno cȩloꝵ: Qui imitatus me
fuerit. & se in exemplũ mei humi¬
liauerit: ut tantũ se deiciat qͣn
cipiens: hic intrabit in regnũ cęloꝵ
Et qui susceꝑit unũ paruulũ ta¬
lẽ in nomine meo: me suscipit:
Qui talis fuerit ut xp̃i imitetur
humilitatẽ & innocentiã: in eo

Expanded text:
s in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam: ut malitia, non sapientia parvuli sint. Quicumque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cujus vobis exemplum tribuo, non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, et aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatSive aliter: Quicumque humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Qui imitatus fuerit me, et se in exemplum mei humiliaverit, ut tantum se dejiciat, qucipiens, hic intrabit in regnum coelorum . Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut Christi imitetur humilitatem et innocentiam, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit᷑. eiq dicit᷑. Noli extendere¬
te cũ sis pauꝑ: contra diuitẽ: Piues ẽ enĩ
qui nec hereditario. nec ꝓprio ẽ umꝗͣ
debito obnoxius: Et ipse iustus ẽ: &
alios iustificat xp̃c: Noli contra eũ
te extendere: in tantũ pauꝑ: ut re¬
missionis peccatoꝵ. appareas eotidianꝰ
in oratione mendicꝰ Iuo aut̃ inqͥt¬
consilio: abstine te Unde. nisi a pre¬
sumptione fallaci: Ille quippe qͥa ñ
tantũ est hõ s etiã ds̃: ideo nũꝙͣ reus
si direxeris ad illũ nũquã parebit.
qm̃ uideri non potest: quẽ ad modũ¬
tu uideri potes: Parabit enĩ sibi pen¬
nas sic̃ aquila: & uadet in domũ
p̃positi sui. unde ad nos utiq uenit.:
nec tales qualis uenit uiuenit: Dili¬
gamꝰ gͦ inuicẽ. sicut & xp̃c dilexit nos:
& tradidit semetipsũ ꝓ nobis Maio¬
remꝰ ac dilectionẽ nemo habet: ut

Expanded text:
convenitur, eique dicitur: Noli extendereconvenitur, eique dicitur: Noli extenderete, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem n
Abbreviated transcription (Latin):
uatinꝰ gͦ martyres ꝓ fr̃ĩb sanguinẽ
suũ fudert̃. hactenꝰ talia exhibu¬
er̾unt: qualia de m̃sa diũ et ꝑcepe¬
runt: In cȩteris aut̃ quȩ dixi. qͣ uis
nec omĩa dicere potui: martir xp̃i.
longe impar est xp̃o: Qd̾ si qͥsꝙͣ. se ñ dico
potentiȩ xp̃i s innocentiȩ cõparabit:
ñ dicã & alienũ se putando sanare.
s suũ saltẽ nullũ habere peccatum:
etiã si auidior est̃ ꝙͣ ratio salutis expos¬
cit: multũ est ad illũ: ñ capit tantũ:
Et bene qd̾ ista ꝓuerbioꝵ sententia cõ¬
monet᷑. ꝗͣ. continuo subiungit &. dicit:
Qd̾ si auidior es: noli concupiscere cibos
eiꝰ:. Satiꝰ ẽ enĩ ut nichil inde sumas:
quã ut tͥ płꝰꝗͣ. oportet assumas Hȩc
dictũ est: hec enĩ habent uitã fallacẽ.
Unꝰ est solꝰ qͥ & carnẽ hominis habere :¬
& peccatũ potuit non habere. Meri¬
to qd̾ sequit᷑ nob̾ p̾cipit᷑.&. tali u̾bo
atq ꝓuerbio. humana uifirmitas

Expanded text:
uatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
unũ Multa ꝑ duisitatẽ operis:
unũ in radice dilectionis: Qualit̃ aut̃
ista dilectio sit tenenda. ipse insinuat.⁊
qui in plerisq scripture suȩ sententus.
& amicos iubet diligi in se: & inimi¬
cos diligi propier se: Ille enĩ ueracit̃
caritatẽ habet. qui & amicũ diligit
in dõ: & inimicũ diligit ꝓpt̃ dm̃
Nã sunt ñ nulli qui diligt̃ ꝓximos:

Expanded text:
 diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt n
Abbreviated transcription (Latin):
ficat ualde qd sequit᷑: Beati qͥ ñ uide¬
runt: & crediderunt: In qͣ nimirũ
sententi a nos spetialit̾ signati sumꝰ.
qui eũ quẽ carne ñ uidimꝰ : m̃te reta¬
nemus: Nos signati sumꝰ: s si fident᷑¬
nrãm oꝑib sequim᷑: Ille & enĩ uere
credit: qui exercet oꝑando. qd̾ cre¬

Expanded text:
ficat valde quod sequitur: Beati qui non videficat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit qui exercet operando quod cre
Abbreviated transcription (Latin):
s ic quippe discipłm post resurree¬
tionẽ suã dubitare ꝑmisit. nec tam̃
in dubitatione deseruit: sic̃ ante
natiuitatẽ suã habere mariam
sponsũ uoluit: qui tam̃ ad eiꝰ nup¬
tias ñ ꝑuenit: Nam ita factꝰ ẽ
discipłs dubitans & palpans testis
uerę resurrectionis. sic̃ sponsus ma¬
tris fuerat custos integerrimȩ uir¬
ginitatis: Palpauit aut̃: &. olama¬
Quia uidisti me: credidisti: .¬
ũ paulꝰ apłs dicat. est enĩ fides¬
sꝑandarũ substantia rerii argu¬
mentũ ñ apparentiũ: ꝓfecto liquet
qr fides illarũ rerũ argum̃tũ ẽ: quȩ
apparere ñ possunt: Quȩ enĩ sunt
apparentia.fidẽ ñ habent: s agni-¬
tionẽ: Dũ gͦ uidit thomas. dũ palpa¬
uit:. cur ei dicit᷑. qr uidisti me credi¬
disti: S aliud uidit. & aliud credidit:
Amortali qͥppe homine. diuinitas
uideri ñ potuit: Hominẽ gͥ uidit.
rando uerũ hominẽ. hc̃ dm̃ quẽ ui¬
dere non poterat exclamauit: Leti¬

Expanded text:
esurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem et exclamaQuia vidisti me, credidisti. Cum Paulsperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem ergo vidit, rando verum hominem hunc Deum quem videre non poterat, exclamavit. Laeti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ brictio ep̃o. ꝑ uisũ reuelatũ ẽ:
Qͥ ait sius Surgite uelociꝰ: ut ad tumu¬
landũ frem̃ nrm turonicũ pontificẽ
occurramꝰ: Cũq illi uenientes por¬
tã ciuitatis ingrederent᷑: eoce istũ¬
ꝑ aliam portã mortuũ efferebant

Expanded text:
protinus Brictio episcopo per visum revelatum est; protinus Brictio episcopo per visum revelatum est; qui ait suis: 'Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nostrum, Turonicum pontificem, occurramus'. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederent, ecce! istaliam portam mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
onsequenti itidẽ tempore: ⁊ ter
cum eodẽ dũ dioceses uisitat.
agebamꝰ Nob̾ nescio qͥ necessitate
remorantib: aliquantulũ ille poes¬
serat: Interĩ ꝑ aggerẽ publicũ. plena
militantib uiris: fiscalis reda ueni¬
ebat: Sed ubi martinũ in ueste
hispida nigto & pendulo pallio
curũtectũ contigua de latere iu¬
menta uidert᷑: paululũ in partẽ
alterã pauefacta cesserunt. Ueini. fu¬
nib implicatis ꝓtentos illos qͥbꝰ ut se¬
pe uidistis misera illa animalia cõgło¬
bantur: ordines miscuerunt: Dũq egre
ex pediunt᷑: moram fecere ꝓpantibꝰ .i.

Expanded text:
Consequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ Recole militiã & esto nost̃
amicus: & in conspecꝰtu nr̃o utere
militia pristina. ꝙͣ sẽꝑ habuisti
Militia mea hec c̃: xp̃ĩanũ firmũ
militare Unde cupio celerẽ ad¬
palmam cum frucꝰtu uenire. U

Expanded text:
Recole militiam tuam, et esto noster amicus, et in conspectu nostro utere militiam pristinam, quam semper habuisti. Militia mea hec est, christianum firmum militare, unde cupio ad celerem palmam cum fructu venire,
Abbreviated transcription (Latin):
inserere lectioni: qualit̾ scm̃
euis corpusculũ in loco ubi nc̃ ado¬
ratur: fuerit angło annuente tͦns¬
latũ: Anno sexagesimo qͣrto post
transitũ głosi donnui martini :
beatus ꝑpetuus turonioȩ sedis ca
ampliora qũa fuerant. suꝑ beata
menbra locare disposuit: Qd̃ sa¬
gaci insistens studio. mirifice
mancipauit effectui De qua fa¬
brica multũ qd̃ loquerem᷑ erat.
sed quia p̃sens est conticere ex in¬
de meliꝰ putauimꝰ.. Cli.

Expanded text:
inserere lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis catampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
distulit sanctus: audire uocem pau¬
peris sui. Nam homo ille licet dari
iussisset munera: ostendit sanctus
dñi. se illa non acceptasse: unde re¬
diens ꝑuasor domum amisit sp̃m:
recepitq eccła res suas. Liiii

Expanded text:
distulit sanctus audire vocem pauperis sui. Nam homo ille licet dari iussisset munera, ostendit sanctus Domini, se illa non acceptasse; unde rediens pervasor domum, amisit spiritum, recepitque aecclesia res suas.
Abbreviated transcription (Latin):
teat:
t aut̃ qͥddã de humano usu
loquar. si quando pat̾familias
post tempꝰ domũ suã reuerteretur.
om̃is familia ut solet adgauderet.
cum quidẽ & catelli exilientes qͦdã
gestu menbroꝵ se monstrant letari
Quaꝓpt̃ & nos licet iumentis insi¬
pientib merito simꝰ cõparandi. ta
rep̾sentat gauisi fuerimꝰ. uel micas
miscdiȩ eiꝰ sperare quasi catuli sub
mensa poterimꝰ: Et hoc non ex nob
sed ex bonitate ȩugłici regis. qtui
cecos & claudos ad conuiuiũ suũ
dignatꝰ ẽ. ad scisci:.

Expanded text:
teat. Vt autem quiddā de humano vsu loquamur, si quando paterfamilias, post tempus, domum suam reuertitur, omnis familia solet adgaudere: cum quidem & catelli exilientes, quodam gestu membrorum, se monstrāt lætari. Quapropter, & nos, licet iumentis insipientibus merito simus comparandi: tamammodo repræsentat, gauisi fuerimus: vel micas misericordiæ eius sperare, quasi catuli sub mēsa poterimus. Et hoc non ex nobis, sed ex bonitate Euangelici Regis, quia cæcos & claudos ad conuiuium suum dignatus est ascisc
Abbreviated transcription (Latin):
d uͦ int̾ hec zacharias implet̾
spũ scõ. ac de redemptore nĩ
simul& nr̃a redemptione ꝓpħat:
significat mistice quia multi de
stirpe sacerdotali. qͥ a confessione
xp̃i diutiꝰ ora continuerant. post
ꝓpħiȩ sublimandi. & magiste¬
rii pastoralis officio popłis eent
tempꝰ quo fidelib panderet᷑ om̃ĩs
legalis sacerdotii ritꝰ. & ceruoni¬
a. spiritali intꝰ scientia: & ꝓphe¬
ticis exuberaret iisterus. quȩ medi

Expanded text:
 inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmprophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essetempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae media
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis notandũ. qͥa beatꝰ ⁊ acha¬
rias qd̾ inchoatũ & ꝓxime futu¬
rũ in spũ p̾uiderat: ꝓphetico
more quasi iã factũ narrabat.
Uisitauit. enĩ nos apparens in
carne dñs. quasi longiꝰ a se re¬
cedentes: qͦs in peccatis positos
querere. & iustificare curauit.
Uisitauit qͦsi medicꝰ egrotos. qͥ
ut inueteratũ suꝑbię nr̃e lan¬
gorẽ sanaret: nouũ nob̾ suȩ
humilitatis exemplũ adhibuit:
fecit eñi redemptionẽ plebis
suȩ. qͥ nos uenundatos sub pecca¬
to. & antiqui hostis seruitio ad¬
dictos : dato suisanguinis p̃cio
liberauit. Unde bene nos hortat᷑
apłs dicens Empti enĩ estis p̾cio
magno: głificate & portate dm̃ in

Expanded text:
verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curaicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in
Abbreviated transcription (Latin):
ix accersito uiro scĩssimo ele¬
utherio. dudũ penes spolẽ¬
tum multis p̃posito: tunc uero
eiusdẽ monasterii monacho.
a quo uidelicet audierat fuisse¬
mortuũ suscitatũ: oratoriũ pe¬
tiit. seseq cum lacrimis ut saltẽ
die illo ad icumnandũ uirtus ãa¬
retur: in orationẽ dedit. Et
post paululũ completa oratio¬
ne digressus. tantã uirtutem
suum stõmachũ ꝑcepisse cognouit: ut
ei cib & morb de memoria funditꝰ
tollerent᷑ : Cepit secum mirari qͥz
esset: quis fuerit: Et cũ ad animũ
redibat infirmitas. nichil in se ex
his quȩ meminerat recognoscere

Expanded text:
x accersito viro sanctissimo Eleutherio, dudum penes Spoletum multis praeposito, tunc vero ejusdem sui monasterii monacho, a quo videlicet audierat mortuum fuisse suscitatum, oratorium petiit, seseque cum lacrymis, ut saltem die illo ad jejunandum sibi virtus daretur, in orationem dedit. Et post paululum, completa oratione, digressus, tantam virtutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei cibus et morbus de memoria funditus tolleretur. Coepit secum mirari quis esset, quis fuerit; et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in se ex his quae meminerat recognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
t qm̃ ueracit᷑ scriptũ ẽ: uasa
figuli ꝓbat fornax. & homi¬
nes iustos temptatio tribulatio¬
nis: ꝓbatus atq decoctus ẽ illo
ignẽ uincentiꝰ. datianꝰ uͦ arsit
& crepit: Si enĩ non ardebat. unde
crepabat : Quid enĩ erant uerba iras¬
centis. nisi fumꝰ aulentis: Ergo mar¬
tyri nr̃o refrigerium in corde ha¬
benti. flãmas extrinsecus ad moue¬
bat : sed ipse facib furoris accensus.
tanquã clibanus intus ardebat: &
habitatorẽ suum diabolũ concre¬
mabat: Per furiosas enĩ datiani
uoces. ꝑ truces ocłos & minacem
uultũ. & totius corporis motus:
ille habitator eius interiꝰ moueba¬
tur. o ꝑ hec signa uisibilia tanꝗͣ.
ꝑ sui uasculi qd impleuerat cre¬
pantes rimulas prodebatur: Non
tantũ martxrem cruciabant¬
tormenta plurima: quantũ illũ
nia transierunt: o ira datiani ꝙ
pena uincentii: Nunc aut̃ pena
datiano: corona uero manet uin¬
centio:¬

Expanded text:
um est: uasa figuli probat fornax et homines iustos temptatio tribulationis, probatus est atque decoctus est illo igne Uincentius, Datianus uero arsit et increpuit. si enim non ardebat, unde fumabat? quid erant uerba irascentis nisi fumus ardentis? ergo martyri nostro refrigerium in corde habenti flammas extrinsecus admouebat, sed ipse facibus furoris accensus tamquam clibanus intus ardebat et habitatorem suum diabolum concremabat. per furiosas enim Datiani uoces, per truces oculos, minaces uultus et totius corporis motus ille habitator eius interior se mouebat et per haec signa uisibilia tamquam per sui uasculi, quod inpleuerat, crepantes rimulas prodebatur. non tantum marttormenta, quantum illum nia transierunt, et ira Daciani, et poena Vincentii. Nunc autem poena Daciano, corona vero manet Vincentio
Abbreviated transcription (Latin):
subinde adiecit: Nolo ult cõmorari
in hoc scło. quia xp̃i tota animi
auiditate sitio: Eccẽ occurro obuiꝰ:
caput subdo intrepidus: Ab etis. qd
tota mente petistis. Ielis tantũ exe¬
rite. & ur̃a deuorationẽ meu̾s deside¬
riũ implete.

Expanded text:
subinde adjecit: Nolo ultra commorari subinde adjecit: Nolo ultra commorari in hoc saeculo, quia Christum tota animi aviditate sitio. Ecce occurro obvius, caput subdo intrepidus: habetis quod tota mente petistis; ictus tantum exerite, et vestram devotionem meumque desiderium implete.
Abbreviated transcription (Latin):
ed occulta dĩ dispensatione
Magebatur. quo & ille dampna¬
tionis cumulũ sibi exaggeraret: &
ueniret: festinꝰ itaq lictor cũ in
loco qui uinicella uocat᷑. scm̃ iuli¬
anũ consequenti aspectu impͥmens
contemplaret᷑: ille quoꝵ dã senũ
quasi occultandꝰ ingredit᷑ tuguri¬
um: Ded quia nutu dĩ aduersarios
inseqͥ se sentiebat. nec iã euoca̾te
bat. ilico se detegi poposcit:
cum uidelicet eũ senes certatun
oculere uellent. Quib nutantib
ac remorantib. cũ quidẽ ille mina¬
ci irrumpentiũ t̾rore peteret᷑. ne
quid ꝑiculi excusantib ĩmineret:
continuo foris exiliens inqͥt: Quẽ
poscitis: Quẽ queritis. En corã
adsũ: in me conuertite ferrum:
Optatas penas iam mͥ date. impera¬
ta supplicia de me sumite: Reatũ
apostasie ur̃ȩ nullatenꝰ ascribi pa¬
tientię: in nocentis sanguinis si-¬
nat effusio At illi cũ ad tantam
constantiã beati martęris obstu¬
pentes hesissent. ille constantior

Expanded text:
Sed occulta Dei dispensatione Sed occulta Dei dispensatione agebatur, quod et ille damnationis cumulum sibi exaggeraret, etiter perveniret. Festinus itaque, lictor, cum in loco qui Vinicella vocatur sanctum Julianum consequenti aspectu imprimens contemplaretur, ille quorumdam senium quasi occultandus ingreditur tugurium. Sed quia nutu Dei adversarios insequi se sentiebat, nec jam evocante ius licebat, illico se detegi poposcit, cum videlicet eum senes certatim occulere vellent. Quibus nutantibus ac remorantibus, cum quidem ille minaci irrumpentium terrore peteretur, ne quid periculi excusantibus immineret, continuo foris exsiliens, inquit: Quem poscitis? quem quaeritis? En coram adsum; in me convertite ferrum, optatas poenas jam mihi date, imperata supplicia de me sumite: reatum apostasiae vestrae nullatenus ascribi patientiae innocentis sanguinis sinat effusio. At illi cum ad tantam constantiam beati Martyris 1268 obstupescentes haesissent, ille constantior
Abbreviated transcription (Latin):
is uero om̃ib apud se collatis.
propria quȩq relinquens: &
carnales affectus solius xp̃i suecen¬
sus amore paruipendens. iuxta
beati ferreoli consiliũ clã disces¬
sit: & in auernȩ urbis t̃ritoriũ
diuertens. non alicubi nisi ad
briuatensẽ uicũ in quo fanatici
erroris nenię colebantur: latita¬
re disposuit Unde manifestũ ẽ
quia non metu mortis ab urbe
uiennensi subt̃ fugerat. sed ob hoc
potiꝰ. ut xp̃i preceptũ de ciuitate
in ciuitatẽ fugiendo complesset:
& siuis nichilominꝰ uel reb uel
parentib spretis. optati stadiũ
certaminis liberiꝰ cucurrisset
Porro crispinꝰ consularis cõperto
qd̾ uir sc̃s clandestino discessu
fugiens. in aruernȩ urbis t̃rito¬
rio latitaret: ad hoc statĩ exiciale
dedit p̾ceptũ. ut ubiubi repperiret.
insequens eũ ꝑsequutor extinguero
Et. quidẽ ille uixta sui furoris in sa¬
niam qua totus in scõꝵ sanguinẽ
preceps inuehebat᷑. de beati iuliani
nece dictabat:U

Expanded text:
is vero omnibus apud se collatis, propria quaeque relinquens, et carnales affectus solius Christi succensus amore parvipendens, juxta beati Ferreoli consilium clam discessit, et in Arvernae urbis territorio divertens, non alicubi nisi ad Brivatensem vicum, in quo fanatici erroris neniae colebantur, latitare disposuit. Unde manifestum est quia non metu mortis ab urbe Viennensi subterfugerat, sed ob hoc potius, ut Christi praeceptum de civitate in civitatem fugiendo complesset, et suis nihilominus vel rebus vel parentibus spretis, optati stadium certaminis liberius cucurrisset. Porro Crispinus consularis comperto quod Vir sanctus, clandestino discessu fugiens, in Arvernae urbis territorio latitaret, ad hoc statim exitiale dedit praeceptum, ut ubi reperiretur, insequens eum persecutor exstingueret. Et quidem ille, juxta sui furoris insaniam, qua totus in sanctorum sanguinem praeceps invehebatur, de beati Juliani nece dictabat.
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑. ut cũ uenerit & pulsauerit:
confestĩ aꝑiant ei: Uenit qͥppe. cum
ad iudiciũ ꝓꝑat̾. pulsat uͦ. cũ iã per
ecritudinis molestias. eẽ mortẽ uici¬
na designat. Cui confestĩ aꝑiniꝰ. si hẽ
cũ amore suscipimꝰ: Aꝑire & enĩ iu¬
dici pulsanti ñ uult: qͥ exire de corpo

Expanded text:
ur, ut, cum venerit et pulsaverit, confestim aperiamus ei. Venit quippe, cum ad iudicium properat, pulsat vero, cum iam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pulsanti non vult, qui exire de corp
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq lucratꝰ ẽ: qr st̃ ñ nuli. qͥ & si int̾na
ac mistica penet̾re nesciunt. ꝓ intentio¬
ne tam̃ suꝑnę patrię. docent recta qͦ:
posit̃: de ipsis ext̾iorib qͦ acceꝑunt: Dũꝙ
se a carnis petulantia. a t̾renarũ rerũ
ambitu. atq a iusibiliũ uoluptate
custodiunt: ab his etiã aliosammonen¬
do cõpesct̃: Et st̃ ñnulli qͥ qͣsi duob ta¬
lentis ditati. intellectũ atq oꝑationẽ
ꝑcipiunt: subtilia de int̾nis intelligt̃:
mira de ext̾iorib oꝑant᷑. Cũq & intelli¬
Igendo & oꝑando aliis p̾dicant. qͣsi du-
Splũ de regorio lucrũ reportant: Xl.l.¬
ene aut̃ alia qͥnq uel alia duo in
lucrũ uenisse referunt᷑: qr dũ utͥq
sexui p̾dicatio ĩpendit᷑. qͥsi accepta ta¬
lenta geminant᷑. S is qͥ unũ talentũ
acceꝑat. abiens fodit in t̾rã: & abscon¬
dit pecuniã dnĩ sui: Talentũ in t̾ra
abscondere ẽ: acceptũ ingeniũ in t̾re¬
nis actib implicare. lucrũ spiritale

Expanded text:
 etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi dlicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque vel alia duo in lucrum venisse referuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
humilior. atq ad seriuendũ ꝓmptior
qͥsq debet ex munere:. qͣnto se obliga¬
tiorẽ eẽ conspicit. in reddenda ratio¬
ne: Ecce homo qͥ ꝑegre ꝓficiscit᷑. seruos
suos uocat: eisq ad negotiũ talenta
partitur: post multũ uͦ tẽporis posi¬
turꝰ racionẽ reu̾tit᷑. bene oꝑantes ꝓ
apportato lucro remunerat: seruũ¬

Expanded text:
ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servu
Abbreviated transcription (Latin):
ad implorationẽ dĩ: Sed magna
est eius seueritas post uidiciũ :
cuiꝰ ante iudicium in effabilis
miscdia p̃rogata est: Itaq respondens
ait: Am̃ dico uobis: nescio uos Ex
illa scilicet regula quã habet ars dĩ.
hoc est sapientia dĩ: ut non intrent
in gaudium eius: qui non corã
dõ. sed ut placerent hominibꝰ uisi
sunt aliquid scdđm p̾cepta eiꝰ operari:
Atq ita concludit: Uigilate gͦ: quia
nescitis diem neq horam: Non mo¬
do illius ultimi temporis qͦ uenturꝰ
est sponsus: sed suȩ quisq dormiti¬
onis diem & horam nescit: Qsqͥs
aitt̃ paratus est usq ad sũmũ: id
est usq ad mortẽ quȩ om̃ib debet᷑.
paratus inuenietur etiã cũ illa uox
media nocte sonuerit: qua om̃s
eiugilaturi sumꝰ Qd̃ uͦ sponso dix̃
obuiã uenire uirgines. sic intelli¬
gendũ puto. ut ex ipsis uirginib
constet ea quȩ dicit᷑ sponsa: tanꝗͣ.
si om̃ib xp̃ianis in eccłiam coneur¬

Expanded text:
ad implorationem Dei. Sed magna ad implorationem Dei. Sed magna est ejus severitas post judicium, cujus ante judicium ineffabilis misericordia praerogata est. Itaque respondens ait, Amen dico vobis quod nescio vos: ex illa scilihoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam si omnibus christianis in ecclesiam concur
Abbreviated transcription (Latin):
elius est autẽ obuirgari a ius¬
to: quã a peccatore laudari:
Omendabit me inquit iustꝰ in
miscłia: & arguet me : dieum aut̃
peccatoris non impinguet caput
& emite uobis Id est. uideamꝰ nunc¬
quid uos adiuuant: qui uob̾ lau¬
des uendere consuerunt. & uos in
errorem inducere: ut non corã dõ
sed ab hominib głam quereretis
Euntib aitt̃ illis emere: uenit spon¬
sus. Id est inclinantib se illis in ea
quȩ foris sunt: & solitis laudibus¬
gaudere querentibus: qͥa gaudia
interna non nouerant. uenit ille
qui iudicat Et quȩ paratȩ erant.
id est. quib bonũ corã dõ testimo¬
nium conscientia ꝑhibebat. intra¬
uerunt cum eo ad nuptias: id
clausus est aditus ad regnũ cȩloꝵ
Non enĩ post uidiciũ: patet precũ
aut meritoꝵ locus: .Uli.
Nouissime aut̃ ueniunt os re¬
liquȩ uirgines dicentes: Dne
dñe: aperi nobis: Non dictũ est
qd emerint oleum. & ideo intel¬
ligendȩ sunt nullo iã remanente

Expanded text:
elius est autem objurgari a justo, quam a peccatore laudari. Emendabit me, inquit, justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguet caput t emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem ised ab hominibus gloriam quaereretis. Euntibus autem illis emere, venit sponsus; id est, inclinantil is se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non noverant, venit ille qui judicat: et quae paratae erant; id est, quibus bonum coram Deo testimonium conscientia perhibebat, intraverunt cum eo ad nuptias; id clausus est aditus ad regnum coelorum. Non enim post judicium patet precum aut meritorum locus. Novissime autem veniunt et reliquae virgines, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Non dictum est quod emerint oleum; et ideo intelligendae sunt, nullo jam remanente