comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum cui ñ consentiat. s cum qua nec pug¬
nare dignetur. in est tam̃ aliqua delectati¬
onis titillatio. his titllatio & ille hostis iã
nec pugnat. nec regnat. Iuest tam̃ & quasi
moratur incarne mortali qđ si erit. Ducit᷑
enim totum in uictoriam: s postea. Modo
aut̃ corpus quidem mortuum ẽ ꝓpt̃ pecca¬
tũ: & idõ eidem corꝑi in est peccatum. Et si
ñ regnat peccatum: sp̃s aut̃ uita ẽ ꝓpt̃ iusti¬
ciam Si aut̃ qui suscitauit xp̃m a mortu¬
is habitat inuobis. qui suscitauit xp̃m
ꝑa ur̃a ꝑ inhabiitintẽ sp̃m eius in nobis.
lbiiam qđ nec pugnet erit: nec qđitullet.
Totum cadit inpace. Lon enun contraria
natura contra aliam naturã pugnat: s
tanquam in domo maritus & uxorSSi ad¬
uersus se dissentiant: molestus & ꝑiculo¬
sus laboi. Si maritꝰ uincat᷑ & uxor domine¬
t: pax ꝑuersa. Si aut̃ uxꝙ marito domi¬
nanti subiciat᷑. pax recta. Non tam̃ aliud

Expanded text:
non solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnon solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen aliqua delectationis titillatio. Ista titillatio, et ille hostis jam nec pugnat, nec regnat: inest tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccatum: «spiritus autem vita est propter justitiam. Si autem qui suscitavit Christum a mortuis, habiopter inhabitantem Spiritum ejus in vobis» . Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen aliud
Abbreviated transcription (Latin):
susceptoi tuus. spes tua: qui docet manus
tuas in p̃lium. & digitos tuos adbellum. Ma¬
nifesta enim sunt inquit: oꝑa carnis. Quȩ
sunt ⁊ forncationes. iminunditiȩ. ⁊dolortim
seructus. luxutia. uenefitia. contentiones. un
tall.u̾sus talia confligunt: ẜ. qui talia agc̃.
bes: aliud opus ẽ. hec dũ exemplis demon¬
stro paucis: aduercite. Suggeritur aliquod
lucrũ delectat. habet fraudem: s magnũ est
lucrũ. Deleciat: ñ consertis: Puignã tude:
adhuc suadet᷑. adhuc itistat᷑. adhuc delibe¬
ratur. Ergo qui puguat: ꝑiclitat᷑. Uidimꝰ
pugnã: cetera uideamus. Contẽpsit iustitiã:
ut siaudem faceret. Uictus ẽ. contẽpsit lu¬
crum: ut iusticie seruiret. Uicit in his tri¬
bꝰ. Uictum doleo: pugnanti metuo. luctor
gaudeo. D etiã ille qui uincit nũqͥd om̃ino
egit in se ut ꝓrsus eum peciuua ñ ad cẽpcet
aut ichil ineo excitet delectationes. quã¬
ius suꝑabilis. quis contemptibilis. quãius

Expanded text:
susceptor tuus, spes tua qui docet manus susceptor tuus, spes tua qui docet manus tuas in praelium, et digitos tuos ad bellum. «Manifesta enim sunt,» inquit, «opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, luxuria, veneficia, coadversus talia confligunt, sed qui talia agunt. bes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
quã laboriosum sit. aut fronte insuꝑabile:
ciatis: aueris quomͦ ÷ Atcende ad gr̾am ua¬
sis pastoralis: lapides de flumine in excep¬
touo lactis pone. Ecce & ego tͥ dico: ĩmo tͥ ipsa
ueritas dicit: ꝓesus ñ facis qđ us pugnan¬
te carne aduersus sp̃m tuũ. Si adistã pugnã
de te p̃sumis: aminonendꝰ es ne fcustra audi-¬
eris. exultate dõ adutori nr̃o. Si eram ꝑte im¬
pleres totum: ñ ẽẽt necessarius adiutor. Rursus
si tu ipse tua uoluntate nichil ageres: ñ uoca¬
ret᷑ adiutor. Adiutor eium aliquiã agentẽ ad̾¬
uiuat. Deniq cum dixisset. ouro concupiscit
uultis faciatis ÷ & ꝓposuisset te ante te uelu¬
ti deficientẽ te inte: continuo misit adiu¬
rorem. Qd si spu inquit ducunini: ñ ad huo
estis sublege. Qui enim sub lege ẽ: ñ uplet
legem. s p̃mitur alege. sic̃ ille ilauid subar¬
mis erat. Ergo si sp̃u duccris: iuide quis te
adiuuauit. ut impleas qđ uelis. Auitor tuus.

Expanded text:
quam laboriosum sit aut forte insuperabile, quam laboriosum sit aut forte insuperabile, ciatis?» Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis pastoralis, lapidem de flumine in exceptorio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi ipsa veritas dicit. Prorsus non facis quod vis, pugnante carne adversus spiritum tuum. Si ad istam pugnam de te praesumis, admonendus es, ne frustra audieris, «Exsultate Deo adjutori nostro» . Si enim per te impleres totum, non esset necessarius adjutor. Rursus, si tu ipse tua voluntate nihil ageres, non vocaretur adjutor: adjutor enim aliquid agentem adjuvat. Denique cum dixisset, «Caro concupiscvultis, faciatis;» et proposuisset te ante te, veluti deficientem te in te, continuo misit ad adjutorem: «Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege.» Qui enim sub lege est, non implet legem, sed premitur a lege; sicut ille David sub armis erat. Ergo si spiritu duceris, vide quis te adjuvabit, ut impleas quod velis. Adjutor tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
calcas auaritiã: si tͥ interuis ñ dominatur.
quã si senties uincis. Nlam diabolũ insidi¬
antẽ: ñ udes. Si gͦ edomuisti auaritiam:
attendis alterum ꝓ̃ponentem opus & p̃miũ.
Quid ille ꝓposuit : fiaudem & lucrũ. Quidi¬
sti ꝓponunt: Innocentiam &e coronam.
fac ce tolle. Et ille dicit & iste. lam tu preua¬
tor interior. si ñ es ultus auaritia. s uictor aua¬
ritiȩ: illum atcendis. hunc uincis. Discernis e¬
nini utricmq & dicis: hic uideo opus & p̃mi¬
um. ille autẽ escam & laqueum. ¶Ioͣn enun
aliquis dicis iite: qđ ñ ꝑtineat adte. Et enĩ
ex peccato diuisus  adu̾sus te. Trahis concupis¬
centiȩ ꝓpaginem: & traducem mortis. Habes¬
qdđ contra pugnes inte. habes qđ expugnes in
te : s habes qͣd inuoces inte. ut pugnantem
adutuet te. ut uincentem coronet te. qui non
existentem fecit te. Quomͦ inquis iincam:
Ecce ipse apłs. difficillimũ pͣmiũ ꝓponit. Et

Expanded text:
calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur, calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur, quam sentiens vincis; nam diabolum insidiantm proponentem opus et praemium. Quid ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim aliquid dicis in te, quod non pertineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet te, et vincentem coronet te, qui non existentem fecit te. 6. Quomodo, inquis, vincam? Ecce ipse Apostolus difficillimum praelium proponit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uifideles. dr̃ eis. fiustis aliquando tenebre: nc̃
autͣ lux in dño. Pugnatis de manu goliȩ: iam
in manu xp̃i tollite caput goliȩ. Hoc etũ unum
p̃lium. Alterũ aut̃: uiucuiq inse ipso modo.
graue bellũ: & qđ ẽ molestius in ȩt̾̃num. In
qͦ bello si sit quisq uictor: illos quos ñ uidet
iminicos continuo superabit. Non enim¬
temptat diabolus & angłi eius: nͥ qđ inte carnale
dominatur. Nam quomͦiuncimꝰ illos hostes qͦs
ñ uidemꝰ. nͥ quia caruales interiores motꝰ nr̃os
sentimꝰ: hoc confliginꝰ: & illos ꝑcutimꝰ. In amo¬
re pecuiue: dominator auaritiȩ. Dominanti
tͥ auaritia: diabolus forisecus lucrũ cũ frau¬
de ꝓponit. Plerũq enim adlucrum ñ ꝑuenis.
nͥ fraudem feceris. ꝓponit gͦ ille forinsecus
auariȩ diȩ. quam intꝰ ñ uicisti. quã ñ do¬
inuisti. quam ñ tͥ subiecisti: ꝓponit tanquã
athlete suo maliis agonitẽta fraudẽ e lau¬
dẽ lucrũ. opus & p̃mium. fõc & tolle. Tu aut̃

Expanded text:
fideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enimtentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium: Fac, et tolle. Tu autem si
Abbreviated transcription (Latin):
Nidetis inchoatam &x laudem dĩ.
& usq ad finem psalmi laus ipsa
ꝑducit᷑. Deniq titulus psalmi: est laus ipsi da¬
uid. Et qm̃ dictum ẽ dauid: qui uenit ad nos
cum honoraret pͥmum popłm dĩ. unde & apłi
ipsi credider̃. &e multȩ eccłȩ primȩ factȩ st̃ faci¬
entes in multis hominum milibꝰ qđ mͦ ine¬
uangłio diues unus auduit & tristis absces

Expanded text:
idetis inchoatam esse laudem Dei, et usque ad finem Psalmi laus ipsa perducitur. Denique titulus Psalmi est, «Laus ipsa David.» Et quoniam dictus est David, qui venit ad nos cum honoraret primum populum Dei, unde et Apostoli ipsi crediderunt, et multae Ecclesiae primae factae sunt, facientes in multis hominum millibus quod modo in Evangelio dives
Abbreviated transcription (Latin):
opus habemꝰ. Et quicqͥd nob̾ nunc exibet
ds̃. cum ꝓsꝑe exhibet: ñ ẽ gaudtuni beato¬
rum. s consolatio miserorum. Ittq agat
aliquid inquam homo dignũ. desiderata
luce iu istif. dieb umbre suȩ: & nocce in¬
quirat dm̃ sic̃ scriptum ẽ. Iu die tribu¬
lationis meȩ dĩ exquisiui manibꝰ meis.
nocte coram eo & ñ sum deceptꝰ. Quã dic̃
diem tribulationis. nͥ quan dicit & noctẽ.:
Manibꝰ meis nocte coram eo. Adhuc in

Expanded text:
opus habemus, et quidquid nobis nunc exhibet Deus, cum prospere exhibet, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. Itaque agat aliquid, inquam, homo dignum desiderata luce in istis diebus umbrae suae, et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum est: «In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus» . Quam dicit diem tribulationis, nisi quam dicit et noctem? «Manibus meis nocte coram eo.» Adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
parens: deinceps ext̃minabit᷑. Ergo homo ua¬
nitati sunilis factus ẽ: peccando uanitati
sinulis faccus ẽ. Nam quando ẽ pͥmum condi¬
tus ueritati similis factus ẽ: s quia pecca¬
uit. quia recepit digna. uauitati similis
factus ẽ. ꝓ iniquitate eium erudisti hominẽ
dix̃ in alio psalmo: & tabescere fecisti sic̃ ara¬
neam anumam meam. Inde & hoc. homo ua¬
uitciti sunilis factus. ẽ. Ibi quid aitꝰ. Eoce ue¬
teres posuisti dies meos. hic quidaitꝰ Dies
eius uelud umbra p̃tereunt. Attendat si¬
bo homo indieb umibre suȩ: ut faciat ali¬
quid dignũ desideratȩ lucis suȩ. Et si in
uocte umbra ẽ: quęrat diem. Dies enim hu
siue aliqua ꝓsꝑitate nuuidꝰ arrideat. totũ

Expanded text:
nabitur» . Ergo, «Homo vanitati similis factus est.» Peccando «vanitati similis factus est.» Nam quando est primum conditus, veritati similis factus est; sed quia peccavit, quia recepit digna, «vanitati similis factus est. Pro iniquitate» enim «erudisti hominem,» dixit in alio psalmo, «et tabescere fecisti sicut araneam animam ejus.» Inde et hoc, «Homo vanitati similis factus est.» Ibi quid ait, «Ecce veteres posuisti dies meos» . Hic quid ait? «Dies ejus sicut umbra praetereunt.» Attendat sibi homo in diebus umbrae suae, ut faciat aliquid dignum desideratae lucis suae; et si in noctis umbra est, quaerat diem. Dies enim hujsive aliqua prosperitate mundus arrideat, totum
Abbreviated transcription (Latin):
uentute sua. Quorum filũ ipsorum ut no¬
uelle constabilitȩ an uiuentute sua: felicitatẽ
ipsorum uult enumerare. Attenq̃ite lucis fi¬
lii pacis. attendite filii eccłȩ. mẽbra xp̃i. atten¬
dite qͦs dicat alienigenas. quos dicat filios
alienos. qͦs dicat aquas contradictionis. qͦs di¬
cat gladium malignũ. Attendite obsecro:
quia int istos ꝑiditamini. urt̃ horum linguas
aduersus carnis ur̃ȩ desideria dinicatis: int̾
horum linguas. positas in manu diaboli de
quib: pugnat. colluctationẽ habctis. Non
adduersus carnẽ & sanguiẽ. s adu̾sus pͥnci¬
pes & potestates. & rectores nuindi tenebra¬
rũ harũ. hoc ẽ iniquorũ. Attendite: ut
discernatis uos. Acceudite. ne pitetis uerã¬
ẽẽ felicitatẽ quã sibi optant homines. aut
infirmi. aut maligni. Ecce fr̃s. certe filios
alienos dixit: certe aquas niultas. certe gla¬
diĩ malignũ. Uidete uanitatẽ quam lo¬
cunt᷑: & cauete netalia loquamini. Cauete

Expanded text:
ers. 12-14. Quorum filii ipsorum velut novellae constabilitae in juventute sua.» Felicitatem ipsorum vult enumerare. Attendite, filii lucis, filii pacis; attendite, filii Ecclesiae, membra Christi; attendite quos dicat alienigenas, quos dicat filios alienos, quos dicat aquas contradictionis, quos dicat gladium malignum. Attendite, obsecro; quia inter istos periclitamini, inter horum linguas adversus carnis vestrae desideria dimicatis: inter horum linguas positas in manu diaboli, de quibus pugnat, colluctationem habetis, «non adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» , hoc est, iniquorum. Attendite, ut discernatis vos; attendite, ne putetis veram felicitatem esse, quam sibi optant homines aut infirmi aut maligni. Ecce, fratres, certe filios alienos dixit, certe aquas multas, certe gladium malignum. Videte vanitatem quam loquuntur, et cavete ne talia loquamini, cavete
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ ipsum factꝰ ẽ quia & mundꝰ ꝑ eũ factus ẽ:
s mundi qui eũ ñ cognouit ⁊ quia & mundꝰ
eum ñ cognouit. Hȩc tenebrȩ ñ sunt natura :
s uoluntate. Anima eium ꝑ seipsam ñ lucet:
cant᷑: & tam̃ lux extrinsecus sid̾esit. etiam sa¬
ni & patentes in tenẽbris remanebunt. Ergo
bellum gerimꝰ adu̾sus rectores tenebrariun
harum: rectores scilicet ifidelium diabolũ
& angłos eius. rectores gladius illuis de qͦ pug¬
nat diabolus adũsus fideles. S quomͦ goliȩ¬

Expanded text:
qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: cantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, rectores gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quomodo Goli
Abbreviated transcription (Latin):
ni pͣlium: hoc ẽ digitos nr̃os iubellũ. An
aliquid int̃ ẽ int̃ manus & digitos: digitis
utiq oꝑant᷑ manus. Non utꝰ q ab surde accipi¬
mꝰ: digitos ꝓ manibꝰ positos. Deruntamen
indigitis agnoscimus aiuisionẽ oꝑationis:
&̧ tam̃ radicẽ unitatis. Uide illam gr̾am.
guarum: alii ꝓpħia. alii diuidicatio sp̃ium.
Omĩa autem hec: oꝑat᷑ unꝰ atq idem sp̃s.
nis. Omia hec oꝑatur unꝰ atq id̾em sp̃s: radix ẽ
unitatis. his gͦ digitis pugnat corpus xp̃i ꝓce¬
nera cominemorare fortasse longũ ẽ: & gercere
facilius quani explicare. Habemꝰ unũ bellum:
qđ cominemorat apłs. Non ẽ uobis colluctatio
aduersus carnem & sangiinem: id ÷ adu̾sus
homnes a quibꝰ uidimin pati molestias. Non
aduersus ipsos pugnatis: s adu̾sus pͥncipes
e potestates. & rectores muuidi. Et ne intelligeres
niundi celi & t̃rȩ: ostendit quid diceret. Tene¬
brarum inquit harum. Mlundi scilicet. Non

Expanded text:
n praelium; hoc est; digitos nostros ad bellum. An aliquid interest inter manus et digitos? Digitis utique operantur et manus: non itaque absurde accipimus digitos pro manibus positos. Verumtamen in digitis agnoscimus divisionem operationis, et tamen radicem unitatis. Vide illam gratiam: guarum, alii prophetia, alii judicatio Spirituum. Omnia autem haec operatur unus atque 515 nis: «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Christi, procenera commemorare fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Habemus unum bellum quod commemorat Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem,» id est, adversus homines a quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ nob̾. Quia gͦ gr̃a fecit implexi le¬
gem: significatur eium gr̃a lacte. Hoce¬
ni ẽ in carne gratuitũ: uͥ mater ñ quȩat
acciꝑe. s satagit dare. hoc mat̾ gratis dat.:
& contristatur si desit qui accipiat. Quo
ꝑari ñ posse. nͥ cũ illos laꝑides quinq
quibꝰ significabatitr lex in libris quinꝙ
pastorali. quo lac mulgere consueuert:
his armatꝰ. gr̃a utiq armatꝰ. & ideo pre¬
sumens ñ de se s d̾e dño suo. ꝓcessit aduer̾¬
sus goliam suꝑbun. se iactentẽ de se
p̃sumentem: tulit unum lapidem iecit inimi¬
cum in fõntem ꝑcussum. Cecidit exeo loco cor¬
licet attendas: quinq: posuit lapid̃es. unũ

Expanded text:
as. Quia ergo gratia fecit implere legem: significatur autem gratia lacte: hoc enim est in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare; hoc mater gratis dat, et contristatur, si desit qui accipiat. Quomperari non posse? nisi cum illos lapides quinque, quibus significatur lex in libris quinqusuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat. His armatus, gratia utique armatus, et ideo praesumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tulit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corlicet attendas: quinque lapides posuit, unum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprio filio ñ peꝑcit s ꝓ uob̃ omibꝰ tradidit
illum: quomͦ ñ & cum illo om̃ia uob̃ dona¬
uit: Qui hanc annonã dedit pugnanti:
pascunt᷑ angłi: quia panẽ angłorũ mandu¬
cauit homo. Post p̃lia uͦ. & hanc annonã.
quid serciatͦ Quid dabit uicioribꝰ nͥ qdđ in
alio psalmo dr̃ unam petii adño hanc reqͥ¬
ram. ut inhabitem indomo dñi ꝑ om̃s

Expanded text:
prio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum? Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit» ? Qui hanc annonam dedit pugnanti, pascuntur Angeli: quia, «Panem Angelorum manducavit homo» . Post praelia vero et hanc annonam quid servat? quid dabit victoribus, nisi quod in alio psalmo dicitur: «Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
scdicet xp̃c caput & corpiis temꝑe reuela¬
tionis noui testam̃ti temꝑe insinuande
&e cõiñddand̾ȩ gr̃ȩ dĩ quid fecit  Arma po¬
suit: quinq lapides tulit. Arma ut diximꝰ
onerantia pofuit. Ergo sacram̃ta legis. sa¬
tram̃ta ila legis quȩ ñ sunt imposita gertaibꝰ
posuit: quȩ ñ obseramꝰ. Meministis enim

Expanded text:
 caput et corpus, tempore revelationis Novi Testamenti, tempore insinuandae et commendandae gratiae Dei, quid fecit? Arma posuit, quinque lapides tulit: arma, ut diximus, onerantia posuit; ergo sacramenta Legis, sacramenta illa Legis, quae non sunt imposita Gentibus, posuit, quae non observamus. Meminis
Abbreviated transcription (Latin):
de scripturis scĩs recolet mecũ caritas urã.
Cũ etũ aduersus popłm dĩ alienigenȩ di¬
inicarent : ꝓuocauit unꝰ utiũ golias dauid:
in quo certamine uoluntas dĩ ꝓcumsꝙ
partis uictora ꝓbaret᷑. S quiã de uiccoria
satagiꝰ. quando ꝓuocantẽ ꝓuocatũꝙ
cernamꝰ᷑ ꝓuocauit impietas pietatem:
ꝓuocciuit suꝑbia humilitate. Postremo
ꝓuocauit: diabolus xp̃m. Quid miranu dia¬
bolum uiccĩs Iile erat grandis statura corꝑis. iste¬

Expanded text:
 Charitas vestra. Cum enim adversus populum Dei alienigenae dimicarent, provocavit unus unum, Golias David: in quo certamine voluntas Dei pro cujusque partis victoria probaretur. Sed quid de victoria satagimus, quando provocantem provocatumque cernamus? Provocavit impietas pietatem, provocavit superbia humilitatem, postremo provocavit diabolus Christum. Quid miramini diabolum vic
Abbreviated transcription (Latin):
a parentibꝰ: & ceteras necessitudines airempturꝰ
gladio putredinẽ abscidenti. Membra autẽ
xp̃i sanati ẽ. Ergo benignus gladuis bisacutꝰ
utro q acumine p̃potens. ueteris & noui testa¬
m̃ti narratione p̃teritorum. ꝑmissione futu

Expanded text:
a parentibus, et caeteras necessitudines dirempturus, a parentibus, et caeteras necessitudines dirempturus, gladio putredinem abscindente, membra autem Christi sanante. Est ergo benignus gladius bis acutus, utroque acumine praepotens, Veteris et Novi Testamenti, narratione praeteritorum et promissione
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ nouũ: homini noui ẽ. Canticũ no¬
uũ: testam̃ti noui ẽ. Cantabo inquit t̾:¬
canticum nouũ. S ne putes gram a lege
discedere: cum magis ꝑ grãm lex ĩpleatur
In psalterio inqͥt decem cordarũ psallã t̃.
In psalterio decem cordarũ. in lege dedem
p̃ceptorum. ibi tͥ psallam. Ibi tibi. Eau¬
deam. ibi tͥ cantem canticũ nouũ: quia
plenitudo legis caritas ẽ. Ceterum. qui non
habent caritatem: psalteriũ portare possunt.
cantare ñ possunt. Ego itaq inquit. uiter
ditiones ut obuuitescat psalteriũ meũ. In psal
dauid seruũ suum. Agnoscitis dd̃ Estote dđ.
Unde redemit dd seruũ suum: Unde redde¬
mit xp̃me Unde redemit corpꝰ xp̃i: De gladio
maligno erue me. De gladio ñ sufficit: addit
maligno. ꝓculdubio: ẽ gladius benignus. Quis
ẽ gladius benignus: De quo dicit dñs. Non
ueni pacem itccere. in t̃ra: s gladium. Sepa¬
raturus enuum erat fidelibꝰ ab infidelibꝰ. filios

Expanded text:
um novum, hominis novi est; canticum novum, Testamenti Novi est. «Cantabo tibi» inquit, «canticum novum.» Sed ne putes gratiam a Lege discedere, cum magis per gratiam Lex impleatur: «In psalterio decem chordarum psallam tibi. In psalterio decem chordarum,» in Lege decem praeceptorum: ibi tibi psallam, ibi tibi gaudeam, ibi tibi cantem canticum novum; quia plenitudo Legis charitas est . Caeterum qui non habent charitatem, portare psalterium possunt, cantare non possunt. Ego itaque, inquit, inter dictionis, ut obtumescat psalterium meum: «In psalDavid servum suum.» Agnoscitis David, estote David. Unde redimit David servum suum? unde redimit Christum? unde redimit corpus Christi? «De gladio maligno erue me. De gladio,» non sufficit; addit, «maligno.» Procul dubio est gladius benignus. Quis est gladius benignus? De quo Dominus dicit: «Non veni pacem mittere in terram, sed gladium» . Separaturus enim erat fideles ab infidelibus, filios
Abbreviated transcription (Latin):
celi ut descenderet as. Inclina gͦ olos tuos &
descende. faccum ẽ. Iange montes & fumi¬
gabunt. Montes suꝑbos. elationes trenas.
tumidas granditates. Tange inquit: tan¬
ge istos montes de gr̃a tua. Da istis mon¬
tibꝰ: fumigabunt. quia fatebunt᷑ peccata
sua. fumꝰ conficentium peccatorum: ex¬
torquebit & lacrimas humiliatorũ suꝑbo¬
rum. Lange montes &e fuinigabunt. Quan¬
diui ñ tacti: magni sibi uident᷑. Diccuri st̃.
tu magntis dne. Dicturi sunt &e montes.
tu solus altissimiis suꝑ omnẽ t̃ram. Sed¬

Expanded text:
coeli, ut descenderet Deus. «Inclina» ergo «coelos tuos, et coeli, ut descenderet Deus. «Inclina» ergo «coelos tuos, et descende.» Factum est. «Tange montes, et fumigabunt:» montes superbos, elationes terrenas, tumidas granditates: «Tange,» inquit, «tange» istos «montes;» de gratia tua da istis montibus: «et fumigabunt;» quia fatebuntur peccata sua. Fumus confitentium peccatorum extorquebit et lacrymas humiliatorum superborum. «Tange montes, et fumigabunt.» Quamdiu non tacti, magni sibi videntur. Dicturi sunt, Tu magnus, Domine ; dicturi sunt et montes, «Tu solus altissimus super omnem terram»
Abbreviated transcription (Latin):
cat adduitoriũ dĩ. Inclina cȩlos tuos & descen¬
apłi humiliati. Isti eñ cęli enarrant głam
dĩ. Et de his celis enarrantibꝰ głam dĩ: mox
dr̃. Non sunt loquele neq sermones: quoꝵ
ñ audiant᷑ uoces eorum. In omñe t̃ram ex¬
ut sonus eorum: &e in fines orbis t̾rȩ uerba
exũ. Cũ gͦ isti cęli emitterent uoces suas ꝑ
om̃s t̾ras. & facerent mirabilia. choruscante
de illis &e intonante dño miraculis & p̃cep¬
tis pucati st̃ dii descendisse de celo adhomi¬
nes. Nam quidam exgentib hoc putantes:
eis etiam sacrificare uoluer̃. Tunc illi uiden¬
tes sibi deferri uidebitũ honorem. & expaue¬
scentes. & detestantes. e eos qui sic ertabant
corrigentes. ut ostenderent eis motũ animi
fui: conscider̃ uestim̃ta sua. & dixer̃. Quid
hoc facits: homines & nos suutꝰ passibiles
sic̃ & uos. Et ceper̃ sub his uerbis cõm̃dare
se ut comiũdaret᷑ ds̃. quia indinati erant

Expanded text:
cat adjutorium Dei: «Inclina coelos tuos, et descenApostoli humiliati. Isti enim «coeli enarrant gloriam Dei:» et de his coelis enarrantibus gloriam Dei mox dicitur, «Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Cum ergo isti coeli emitterent voces suas per omnes terras, et facerent mirabilia, coruscante de illis et intonante Domino miraculis et praeceptis, putati sunt dii descendisse de coelo ad homines. Nam quidam ex Gentibus hoc putantes, eis etiam sacrificare voluerunt. Tunc illi videntes sibi deferri indebitum honorem, et expavescentes, et detestantes, et eos qui sic errabant corrigentes, ut ostenderent eis motum animi sui, consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, «Quid hoc facitis?» «Homines et nos sumus passibiles, sicut et vos.» Et coeperunt sub his verbis commendare se ut commendaretur Deus; quia inclinati erant
Abbreviated transcription (Latin):
de scã scriptura depmpitim: quam mͦ cõme¬
moraui. ludicium enim sine miscđia: illi qui
inuentũ fuerit opus miscđiȩ. Et si habue¬
rit aliquid forte in uidicio quo puniat᷑: tan¬
quam unde miscdiȩ peccati ignis extingiti¬
tur. Suꝑ exaltat enim miscdia iudicio. Qͥd
autem cum talibꝰ subuenit. & cum tales libe-¬
rat. & cum talibꝰ iguoscit. inustus ẽ. ds: ab¬
sit. Et ibi iustus ẽ. Non ei tollit miscdłia ui¬
sticiam: nec iusticiamiscđiam. Uide enim
si ñ iustus ẽ: dinuite. & dunitto. Da: & dõ.
Uide si ñ iustus ẽ. In qua m̃sura m̃si fue¬
ritis: in ea remetietur uob̃. Adhoc enim inqͥt
m̃sura. ñ enim in m̃suram euisdẽ generis
ẽ: s adhoc eadem m̃sura iguosce.: & ignosco.
Est aput te m̃sura ueniȩ dandȩ: inuenies
aput me m̃suram uenie accipiende. Est a¬
put te m̃sura tribuendi qđ habes: inueni¬
es aput t ᷤ m̃suram accipiendi qđ ñ habes.
Misciłia mea & refugium meũ: susceptor

Expanded text:
e sancta Scriptura depromptam, quam modo commemoravi: «Judicium enim sine misericordia illi qui inventum fuerit opus misericordiae, etsi habuerit aliquid forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccati ignis exstinguitur. «Superexaltat» enim «misericordia judicio.» Quid autem? et cum talibus subvenit, et cum tales liberat, et cum talibus ignoscit, injustus est Deus? Absit. Et ibi justus est: non ei tollit misericordia justitiam, nec justitia misericordiam. Vide enim si non justus est: Dimitte, et dimitto; da, et do. Vide si non justus est: «In qua mensura mensi fueritis, in ea» «remetietur vobis» . Ad hoc enim, «In qua mensura:» non enim mensura ejusdem generis est; sed ad hoc eadem mensura, Ignosce, et ignosco. Est apud te mensura veniae dandae; invenies apud me mensuram veniae accipiendae: est apud te mensura tribuendi quod habes; invenies apud me mensuram accipiendi quod non habes. 9. «Misericordia mea et refugium meum, susceptor
Abbreviated transcription (Latin):
rat corꝑis ꝑꝯitare ũ ualuit⁊ adiecit onerati¬
tia ñ aduntia: accepit quiuq lapides de flu¬
maine. & posuit in uase pastorali. his armatus
corꝑaliter ⁊ nouune aut̃ dĩ spũaliter: ꝓcessit
&e uicit. hoc quidem ille dđ: s iisteria ꝑscru¬
temur. ꝓposueramiꝰ enĩ titalũ istũ breuẽ nu¬
iero uerborum: s grauem pondere misteri

Expanded text:
valuit. Abjecit onerantia, non adjuvantia: accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali. His armatus corporaliter, nomine autem Dei spiritualiter, processit, et vicit . Hoc quidem ille David: sed mysteria perscrutemur. Proposueramus enim titulum istum brevem numero verborum, sed gravem pond
Abbreviated transcription (Latin):
rauimꝰ: caritas. Et ait apłs. ufferentes in¬
iucem indilectione: studentes seruare uta¬
tem sp̃s in uinculo pacis. Deide illo ꝑcusso
atq deiecto: gladium eiꝰ abstulit uide & illi
caput abcidit. Et hoc fecit nr̃ dauid. Deie¬
cit diabolum de suis. Quand̃o aut̃ credt̃
magni eius quos ille inmanii habebat. & de
quibꝰ ceteras animas trucidabat. conu̾tunt
linguas suas contra diabolum: &e sic goliȩ
de gladio suo caput uiciditur. Illisteriũ titu

Expanded text:
is charitas, ut ait Apostolus: sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Demum illo percusso, atque dejecto, gladium ejus abstulit, et mox caput illi abscidit: et hoc facit noster David, dejicit diabolum de suis: quando autem credunt magni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum, et sic Goliae de gladio suo caput incidit. Convenit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i capitis & saluatoris nri qui ꝓ uo¬
bis crucifixus ẽ: quo crucifixo. etiam uelũ
templi concissum ẽ. Deniq arma ille posu¬
it. tatiquã onera sacram̃torũ ueteris legis:
& ipsam legeui accepit. Quiq enun lapi¬
des: quiiq libros moisi significant. Tulit
gͦ illos quinq lapides de flumine. Nostis
quid sit fluuius Ralabit᷑ enim mortale
scłm: ce p̃ter flicit quicquid uenit iuinun¬
dũ. Erant gͦ influmine tanquã ĩ popło¬
bant. nichil ꝓderant: tranficbant sic̃ fluiuꝰ.
Quiã fecit dd: ut lex ipsa utilis ẽẽt: accepit
grãm. Aex eutiu sine gr̃a: implerȩ ñ potest.
Picuittdo enim legis: caritas. Et unde ista¬

Expanded text:
risti, capitis et Salvatoris nostri, qui pro nobis crucifixus est; quo crucifixo etiam velum templi conscissum est . Denique arma ille posuit, tanquam onera sacramentorum Veteris Legis; et ipsam Legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significant. Tulit ergo illos quinque lapides de flumine. Nostis quid sit fluvius. Labitur enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum. Erant ergo in flumine, tanquam in popubant, nihil proderant, transibat supra fluvius. Sed quid fecit David, ut lex ipsa utilis esset, accepit gratiam. Lex enim sine gratia impleri non potest. « Plenitudo legis charitas est
Abbreviated transcription (Latin):
tes dĩ iusticiam & urãm uolentes constituere legẽ.
iusticie dĩ ũ sitis subiecti. Uerba certe apłi agnos¬
ꝑ uersam. Et quid ego merui: Que mea oꝑa
bona siue tuo adutorio compitaut᷑ Unde
impetrarem dignusq essem deduci ab spũ tu
o int̾ram rectam: quȩ oꝑa mea. uł quȩ me¬
rita mea ᷑ ꝓpt̾ nonĩ tuum dñe uiciuficabis
me. Atcendite gͦ quautũ potestis grẽ cõm̃da¬
tioueni: qua gͣratis salui facti estis. ꝓpter
nom̃ tuũ dñe uiuficabis me.ł Ionnobis
nom̃ tuum demine unificab̾ me. intua
iustitia. Non in mea. ñ quia ego merui s
quia tu misereris. ⁊Iam suncũ ostenderem
iuerttũ: nichil a abs te. mererer. nͥ suppliciũ.
Auulsisti merita mea: inseruisti aonatua
iusticia. Educes de tribulatione aniniã meã
& in tua miscd̃ta ad interitũ deduces iu¬
nuicos meos. Et ꝑdes ꝰ atuimã meã tribu

Expanded text:
tes Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non sitis subjecti . Verba certe Apostoli agnosperversam. Et quid ego merui? quae mea opera bona sine tuo adjutorio computantur, unde impetrarem dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae merita mea? «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Attendite ergo, quantum potestis, gratiae commendationem, qua gratis salvi facti estis. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Non nobis, nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia,» non in mea, non quia ego merui, sed quia tu misereris. Nam si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, nisi supplicium. Avulsisti merita mea, inseruisti dona tuais me: in tua justitia educes de tribulatione animam meam; et in tua misericordia ad interitum deduces inimicos meos. Et perdes om
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit uidã illũ patior uisũ: illũ expus¬
no ñ iusũ. Accepit enĩ bucellã uidas & in¬
trauit in eum satanas: ut iste dauid ꝑsecutio¬
nẽ pateret᷑ a filio suo. Quani multos uidas
implet satanas. indigne accipientes buccel¬
las adiudiciũ suũ: Qui enĩ manducat &e bi¬
bit indigne: udiciũ sibi manducat ce bi¬
bit. Nou malũ ẽ qđ datur: s tionũ malũ
in uidiciũ datur. Bene eẽ ñ potest male ac¬
cipienti: qđ bonum ẽ. Ergo exune me abiut¬
micis meis: quia adte consugi. Ergo quia ad̃¬
restat: si assũpsero penuas meas ut colũ¬
ba: & uolabo in extrema maris: id ÷ ut spe
habitem in fine sdi. Et enĩ illuc manꝰ tria
deducet. mne: & ꝑducet me qͥextera tua. Cxi¬
me me ab inmicis meis: qm̃ adte confu

Expanded text:
implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum! Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te confugi.» Quo enim furestat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimicis meis;
Abbreviated transcription (Latin):
fticis elemosinã noli tuba cauere: pat̃ tu¬
us qui uidet in oculto. reddet t. Quia gͦ ita
sꝑandũ ẽ maue. & ita nox ista toleranda ẽ:
&e un ipsa pacientia donec dies lucescat. ꝑ¬
seueraudũ ẽ. Quid interea hic agendũ. ne
forte ꝑ te ip sũ accurꝰ es aliqͥd ut inerearis ꝑ¬
duci add maneꝰ Notã fac tͥ dñe uiã in qua
ingrediar. Ideo lucernã ꝓpħicam accendit:
ideo ipsum dnm tanquam intesta carnis musit.
Qui enum diceret exaritit uelud testa uirtus
mea: ambula ad ꝓpħiam ambula adlucernam
p̃dictorũ futurorũ ambula adu̾ba dĩ: ñdum
uides uerbum in principio dm̃i aput dm̃.
Ambula ad formã serui: ꝑduceres ad formã

Expanded text:
emosynam, noli tuba canere; et Pater tuus qui videt in occulto, reddet tibi» . Quia ergo ita sperandum est mane, et ita nox ista toleranda est, et in ipsa patientia donec dies lucescat perseverandum est, quid interea hic agendum? Ne forte per teipsum acturus es aliquid, ut merearis perduci ad mane? «Notam fac mihi, Domine, viam in qua» «ingrediar.» Ideo lucernam propheticam accendit; ideo ipsum Dominum tanquam in testa carnis misit, qui etiam diceret, «Exaruit velut testa virtus mea» . Ambula ad prophetiam, ambula ad lucernam praedictorum futurorum, ambula ad verba Dei. Nondum vides Verbum in principio, Deum apud Deum ; ambula ad for
Abbreviated transcription (Latin):
dimiite sic̃ dicitimꝰ. Orabant aut̃: utiq iã
fideles. utiq iam apłi. Nam ista oro dñica:
magis fidelibꝰ datur. Si debita illa tautũ mͦ
dicerent᷑. qui ꝑ baptisniũ dimiitunt᷑: cathicu¬
muus congrueret magis orare. dimitte nob̃
debita nr̃a. Dicant gͦ apłi dicaut: diitite nob̃
debita nr̃a sic̃ & nos duititumꝰ debitoribꝰ nr̃is.

Expanded text:
«Dimitte, sicut dimittimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitorib
Abbreviated transcription (Latin):
utiꝰquisq nr̃m in iusticiã suã putat. Hȩc e¬
nim iusticia dĩ ẽ: quã ut habeas ds̃ ded̃it.
Nam qui uoluer̃ de sua iusticia głari. quid de illis
dicit apls : testimonium inqͥt eis ꝑhibeo: quia¬
scientiam: quam enim tu cõm̃das ittilẽ scien¬
tiam: nunqͥd illa quȩ cum sola fuerit inflat.
que nͥ caritate fuerit comitate ñ edificat:
ñ utiq ipsam: s illam scientiã comitẽ caritatis.

Expanded text:
unusquisque nostrum justitiam suam putet. Haec enim justitia Dei est, quam ut habeas Deus dedit. Nam qui voluerunt de sua justitia gloriari, quid de illis dicit Apostolus? «Testimonium eis,» inquiscientiam?» Quam enim tu commendas utilem scientiam? numquid illam quae cum sola fuerit inflat; quae nisi comitata fuerit charitate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c caput & corpꝰ. uoluit enũ etiã loqui intio¬
bis: qui dignatꝰ ẽ mori ꝓ uob̃. llẽbra sua nos
fecit. Aliquando itaq exꝑsona mẽbitrũ su¬
oium loquit᷑: aliquando ex ꝑsona sua tanqͣ
capitis nr̃i. Habet aliquid ille qđ dicat sine
nob: nos sine illo iuchil posstimꝰ dicere. Apłs di¬
cit: ut suppleam quȩ desunt p̃ssurarũ xp̃i in
carne mea. Ut suppleã inqͥt quȩ dest̃ p̃ssura¬
sua inqua ascendit in cȩlum: s in carne
mea quȩ adhuc laborat iuit̾ra. Ap̃c inquit
p̃ssurã patit in carne mea. U̾i̾io eñ iam ñ¬
suis hoc ẽ fidelibꝰ sius p̾ssuram ipse pateret᷑.: sau¬
lus in t̾ra xp̃m in cęlo sedentem ñ ꝑsequeret᷑. De¬
niq aꝑte hoc exponens quodam loco. Sic̃ enim
iia aut̃ mẽbra corꝑis cum sint multa unũ ẽ
saule quid me ꝑsequeris: Tenete hoc & fixum
omĩno cõm̃date inemoriȩ tanꝗͣ filii eccłasticȩ
eruditionis & fidĩ catholice ut agnoscatis xp̃m

Expanded text:
 caput et corpus: voluit enim etiam loqui in nobis, qui dignatus est mori pro nobis; membra sua nos fecit. Aliquando itaque ex persona membrorum suorum loquitur, aliquando ex persona sua, tanquam capitis nostri. Habet aliquid ille quod dicat sine nobis; nos sine illo nihil possumus dicere. Apostolus dicit: «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi, in carne mea» . «Ut suppleam,» inquit, «quae desunt pressurasua, in qua ascendit in coelum, sed in carne mea, quae adhuc laborat in terra. Christus, inquit, pressuram patitur in carne mea: «Vivo enim nsuis, hoc est fidelibus suis, pressuram ipse pateretur, Saulus in terra Christum in coelo sedentem non persequeretur. Denique aperte hoc exponens quodam loco: «Sicut enim nia autem membra corporis cum sint multa«Saule, quid me persequeris» ? Tenete hoc, et fixum omnino commendate memoriae, tanquam filii ecclesiasticae eruditionis et fidei catholicae, ut agno
Abbreviated transcription (Latin):
cdesia. Xp̃c &e eccla: duo in carue una. Refer
ad distantian maiestatis: duo. Duo plane.
Non eiũ &e nos uerbũ. Non em̃ & nos in pͥn¬
cipio dĩ aput dm̃i. ł Ion enĩ &e nos ille: ꝑ quẽ
facta sunt omuia. Uenit᷑ ad carnẽ: c ibi xp̃c: &
ille & nos. Nongͦ nuremur in psalmis. Multa
enu dic̃ ex ꝑsona caꝑitis: multa ex ꝑsona mẽ¬
bimũ. Et hoctotũ tanꝗͣ una ꝑsoua sit: italoqͥt᷑.
Nec mireris: quia duo in uoce una. Si duo in
carne una: iudas filiꝰ sponsi ꝑsequens spon

Expanded text:
Christus et Ecclesia, duo in carne una. Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omnia . Venitur ad carnem, et ibi Christus et ille et nos. Non ergo miremur in Psalmis: multa enim dicit ex persona capitis, multa ex persona membrorum; et hoc totum tanquam una persona sit, ita loquitur. Nec mireris quia duo in voce una, si duo in carne una. 4. Judas filius sponsi persequens spon
Abbreviated transcription (Latin):
plue me. confirma ure. nesim puluis. quẽ ꝓicit
uentus a facie terre. Cito exaudi me dũe: defecit
sp̃s meus. Nondifferatur inopia mea. Abstulisti
spm meum ut deficerem & in puluerẽ eũ conu̾¬
teret: & dicereni tͥ. anima mea sic̃ t̾ra siue aqua

Expanded text:
ue me, confirma me, ne sim pulvis quem projicit ventus a facie terrae . «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus:» non differatur inopia mea. Abstulisti spiritum meum, ut deficerem, et in pulverem meum converterer, et dicerem tibi, «Anima mea velut terra sine aqua
Abbreviated transcription (Latin):
am: qm̃ in te sꝑaui. S hic quid. donec ue¬
niat mane: Non enim sufficit mane sꝑare.:¬
s aliquid opus ẽ. & agere. Quare aliquid a¬
gere: qm̃ dicit inalio psalmo. Dĩe exqui¬
siui. in die tribulationis meȩ. Tainquã in
temꝑe. noctis ineȩ: dñi exquisuui. Quomͦ ex

Expanded text:
am in te speravi.» 15. Sed hic quid, donec veniat mane? Non enim sufficit mane sperare; aliquid opus est agere. Quare aliquid agere? Quoniam dicit in alio psalmo, «Deum exquisivi in die tribulationis meae:» tanquam in tempore noctis meae Deum exqu
Abbreviated transcription (Latin):
Illi descendunt in lacũ. Quid etiã: Confessi¬
onẽ ꝑdunt: Contra qđ dicit᷑: ne coartet suꝑ¬
me suꝑ puteus os suũ. hanc ꝓfunditatẽ: lacũ ap¬
pellat plerumq scriptur. In quã ꝓfunditatem
cum uenerit peccator: conteminit. Quid÷ cõtem¬
tut: lam nec ullani ꝓuidentiã deputat. Aut
si deputat: ad eam se ꝑtinere ñ putat. Poͬpo¬
nit sibi peccandi licentiam. siue spe ueniȩ:
habens inquitates effusas. Non dicit reu̾tar
ad dm̃: & reuertit᷑ ad me: nec audit conuerti¬
in ꝑfundum malorum contẽpinit. Amortu¬
O eium inqͥt tanquã si ñ sit: perit coufessio.
Ne gͦ auertas faciem tuã amer & eto simi¬
lis descendentibꝰ inlacũ. Auditã fac mͥ ma¬
cte sũ: s. uite sꝑaui donec noturna transe¬
at iniquitas. Habenius eium ut dicit pe¬
ttus. certioiẽ ꝓpħicũ sermonẽ: cui benefaci¬
tis intendentes tanꝗͣ lucernȩ lucenti in obs¬
curo loco. donec dies elucescat. ce lucifer oria

Expanded text:
sionem perdunt: contra quod dicitur, «Ne coarctet sume puteus os suum» . Hanc profunditatem lacum appellat plerumque Scriptura, in quam profunditatem cum venerit peccator, contemnit. Quid est, «contemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertiin profundum malorum contemnit. «A mortuo» enim, inquit, «tanquam si non sit, perit confessio» . «Ne» ergo «avertas faciem tuam a me, et similis ecte sum; sed in te speravi, donec nocturna transeat iniquitas . «Habemus enim, ut dicit Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, tanquam lucernae lucenti in obscur
Abbreviated transcription (Latin):
ne aqua tͥ. Complue iuuquit me: ad faciendũ
fructũ bonũ. Dñs enim dabit suauitatẽ: & t̃¬
ra nr̃a det fructum suũ. Extendi manꝰ me¬
as adte: anuna mnea uelut t̾ra sine aqua.
Non mͥ: s tͥ. Sitire tͥ possum: me irrigare ũ
possũ. Anima mea uelud t̾ra sine aquatͥ. Oa
situnt anima mea in dm̃ uiuũ: qͣndo ue¬
niam. nͥ quando uenerit. Situnt anima
mea in dm̃ uiuũ: qͥa auima mea uelut t̃¬
ra sine a qua dͥi. Abundat mare. inundat.
copiosum sͣ Discreta ẽ aqua apparuit ari
sitĩ meã pluuiã differebas: ut hauriens in¬
biberẽ ñ respuerem qđ influeres. Si gͦ idõ
differebas: iam da qm̃ amina mea uelud
t̾ra sine aqua tͥ. Cito exaudi me dñe: defe¬
cit sp̃s m̃s. Impleat me sp̃s tuus: qͥa defecit
sp̃s nis. Ipsa ẽ causa. ut cito exaudias: quia
defecit sp̃s ñs. faccus sum iam pauꝑ sp̃u: beatum

Expanded text:
ne aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum ne aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, d amarum est. Discreta est aqua, apparuit aridsitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ideo differebas, jam da; quoniam «anima mea velut terra sine aqua tibi. Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus.» Impleat me spiritus tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus sum jam pauper spiritu; beatum
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in qͥntũ malus es auertere aboꝑe tuo
ad opus illius. Qui fecit te ipse formet: ip
se qđ formauerat & tu ext̃minasti reformet
Ut cnĩ si: ipse oꝑitus ẽ ut bonꝰ sis. Si bonus es:
ipse oꝑatur. Cum tremore inquit & tunore: ue¬
str̃a ipsorum salitẽ oꝑamuni. Si nr̃am ipsorũ
salutem oꝑaniur. quare cũ timore. quate cũ
temore. cũ sit in potestate nr̃a qđ oꝑaniur.⁊
tẽ. Ergo cũ tunore & niemore: ut deleccet intial¬
le oꝑari aitificem nr̃m. Si enum operet᷑ tanꝗͣ
in deiectis qui iudicat ingentibꝰ & replet riu¬
nas: in facturis manuũ tuarũ meditatꝰ sũ.
Uide gͦ. inspexi oꝑa tua: quia nicbilboni in
quid feci cum uiderem a te: : Om̃e datũ opti¬
mũ & om̃e donũ ꝑfectũ desursum ẽ. descen¬
dens a patre luminũ: aput quẽ ñ ẽ transinu¬
tatio. nec mom̃iti obũbratio. Cum hoc uide¬
Extendi manus meas adte. Extendi inquit
manus meas adte: anina meas uelud t̾ra si¬

Expanded text:
nisi in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, nisi in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, ad opus illius qui fecit te: ipse format; et ipse quod formaverat et tu exterminasti, reformet. Ut enim sis, ipse operatus est; ut bonus sis, si bonus es, ipse operatur. «Cum tremore,» inquit, «et timore vestram ipsorum salutem operamini.» Si nostram ipsorum salutem operamur, quare cum timore, quare cum tremore, cum sit in potestate nostra quod operamur? te» . Ergo cum timore et tremore, ut delectet in convalle operari artificem nostrum. Sic enim operatur tanquam in dejectis, qui judicat in gentibus, et replet ruinas. «In facturis manuum tuarum meditatus sum.» Vidi ergo, et inspexi opera tua; quia nihil boni essquid feci, cum viderem a te omne datum optimum, et omne donum perfectum de sursum esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio ? Cum hoc vide«extendi manus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra si
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ oꝑm dĩ gr̾am insimiat. gram cõm̃dat.
gram se iiuenisse głatur: grãm qua gratis
salui facti sumꝰ : qͥa &e gratis salui facti sumꝰ.
Quid głaris inrtua tusticia: Quidte extollis
ignorans dĩ iusticiamꝰ Dedisti forte aliqͥd
ut saluus eẽs ÷ quid dedisti ut homo eẽs: Re¬
spice gͦ conditorem uitȩ tuȩ. substantiȩ. &
iusticiȩ. & salutis auctor̃e : meditare in fa¬
cturis manuũ eiꝰ. Quia re iustitiã quȩ uite
ẽ. ad manuũ eius iniuenies ꝑtinere: audi
apłm hoc te docentẽ. Nołi exoꝑibꝰ inqͥt: ne
forte quis extollat᷑. Oꝑa bona ñ habemus:
habemꝰ plane.S uide quid sequit᷑. Ipsius
eñ sumꝰ figm̃tũ dixit: ipsuis sumꝰ figm̃¬
tũ. Forte naturam qua homines sumꝰ com¬
memorare uoluit: hocappellat fignĩtum.
Don plane de oꝑibꝰ loquebat᷑. Non inquit
sumꝰ figm̃tum. s ñ coniciamꝰ. sequat᷑. ipsiꝰ
eiũ sumꝰ figm̃tum: creati in xp̃o iħu in
oꝑibꝰ bonis. Noli gͦ putare te aliqͥd oꝑatb̃

Expanded text:
omnium operum Dei gratiam insinuat, gratiam commendat, gratiam se invenisse gloriatur, gratiam qua gratis salvi facti sumus: quia et gratis salvi facti sumus. Quid gloriaris in tua justitia? quid te extollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus esses: quid dedisti, ut homo esses? Respice ergo conditorem vitae tuae, substantiae et justitiae et salutis auctorem. «Meditare in facturis manuum ejus,» quia et justitiam quae in te est, ad manum ejus invenies pertinere. Audi Apostolum hoc te docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus? Habemus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius enim sumus figmentum,» dixit. «Ipsius sumus figmentum:» forte naturam, qua homines sumus, commemorare voluit, hoc appellato figmento? Non plane; de operibus loquebatur: «Non,» inquit, ur.» Sed non conjiciamus; sequatur: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis» . Noli ergo putare te aliquid operari,