comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senatus. ut pote mitõ manit᷑ introdu¬
ctũ ⁊ recte post modũ repbtũ solam¬
qr ualere romanã ciuititẽ in lib̾tatib
uolumꝰ non locis nõctatis nõ alio quo¬
tẽs ẜ uũ aut ãcillã suãciues denũti auĩt
ioãnos. naͣr cmi alit̾ licet. sciat ex bac
lege. qr quilibͥtatẽ acceꝑit habebit
sub scqns mor ⁊aurcoꝵ an̾ulor ꝯr̃¬

Expanded text:
sultum utpote initio inaniter introductum et recte postmodum reprobatum, solamque valere romanam civitatem in libertatibus voluimus, non locis non aetatibus non alio quotens servum aut ancillam suam cives denuntiaverit romanos neque enim aliter licet, sciat ex hac lege, quia qui libertatem accepit habebit subsequens mox et aureorum anulor
Abbreviated transcription (Latin):
inueniant᷑ aliquiintalib ꝑmanẽ¬
tes delictis. p̃mũquid̃ indignos se¬
metipõs fatumt ceimiscõia. post ħ
aut̃ ⁊ leg̾ib constitutis subitiunt᷑.
torm̃tis p̃cipimꝰeni ⁊ gliosissimo.¬

Expanded text:
inveniantur aliqui in talibus permanentes delictis, primum quidam indignos semetipsos faciunt dei misericordia, post haec autem et legibus constitutis subiciuntur tormentis. Praecepimus enim glo
Abbreviated transcription (Latin):
eum ab hanc euis huius cessio ne
set neq post cagerere cõcedimus.
ne forsan hec cõsiderans abscõdat
rem p̃ordinans illud male post¬
modũ dumacura cessaui̾t ⁊ litẽ
fecerit ꝙ maligne egit forte nũc
iamcurator nõcristens cessionem
accipiat ⁊ rem maligne dispon
at. tũc eñ infirmũeẽ uolumus
ꝙ agitur. ⁊ nõ posse ullam actioẽ
uilere cessam ad u̾sus eũ cuius pͥ¬
licet cessio ꝓueris caĩs fcã sit. nõ
ut remetur rursus ad eum qui
cessit tanqͣm sinichil quasi iri
mediumccͣ legem uisum fui̾t
actum. set catdat ⁊ ab eis que ex¬
in de er hoc sũt quesita ppͣ trans¬
gressionẽ mẽ legis ⁊ hec minorẽ
lucrar. namsi nõ hanc imposue

Expanded text:
cum ab huiusmodi cessione, cum ab huiusmodi cessione, sed neque postea gerere concedimus, ne forsan hoc considerans abscondat rem et praeordinans illud male postmodum, dum a cura cessaverit et latere fecerit quod maligne egit, forte tunc iam non curator existens cessionem accipiat et rem maligne disponat. Etiam tunc enim infirmum esse volumus quod agitur, et non posse ullam actionem valere cessam adversus cum cuius prilicet cessio pro veris causis facta sit: non ut remeet rursus ad cum qui cessit, tamquam si nihil quasi in medium contra legem visum fuerit actum, sed cadat ab eis quae exinde sunt quaesita propter transgressionem nostrae legis, et haec minorem lucrari. Nam si non h
Abbreviated transcription (Latin):
est. hoc p̃beat ad scã eloquia uis¬
iurandũ. quia exui̾tate obliga¬
tum eumse hrẽ t̾recens recusat.
et si hoc ftm̃ fuĩt tutelam nõ con¬
gere.neq curam.oreum ab ea re
ꝓcul expelli neq ex hoc ip̃m hostẽ
⁊ nõcuratorẽ adolescentulo p̃be
factus fui̾t curator sciat onuĩ roẽ
adu̾sus minorẽ siuera fuit sc̃ca¬
suꝵ pp̾hoc exstudio ad uersus hãc
aꝑte obligitus existens tacũt.
sciat etiam iste. qr sustinebit pe¬
nam quo nõ possit redibitioni¬
b autalus solũtio nib debitise
miscere tp̃t curatoĩs forsan ante
compositis. ¶ Quod uõ siquis
sicuti crmnest factus curitor dem̃
minoris res fui̾t ꝑscrutatus ⁊ cessio¬
nes insemetipõ aut ꝑdonationẽ
aut ꝑuenditionẽ. iut alio quolibet
egit moto. sciant oiõ infirmũ cẽ¬
int̾positã ꝑsonam tale aliquid agi
u undiq inualidahec talia fieri
cogitationẽ inciderit omĩa agi
nõ solũdonce fuit curator ꝓhibem

Expanded text:
est hoc, praebeat ad sancta eloquia iusest hoc, praebeat ad sancta eloquia iusiurandum, quia ex veritate obligatum eum se habere credens recusat, et si hoc factum fuerit, tutelam non contingere neque curam, sed eum ab ea re procul expelli, ne ex hoc ipso hostem et non curatorem adolescentulo praebfactus fuerit curator, sciat omni actione adversus minorem, si vera fuit, se casurum, propter ex studio adversus hanc aperte obligatus existens tacuerit, sciat etiam isto quis sustinebit poenam, quo non possit redhibitionibus aut aliis solutionibus debiti se miscere tempore curationis forsan arte compositis. Caput V Quod si quis, sicuti dictum est, factus curator deinde minoris res fuerit perscrutatus et cessiones in semet ipso aut per donationem aut venditionem aut alio quolibet egerit modo, sciat omnino infirmum einterpositam personam tale aliquid agi, sed undique invalida haec talia fieri,cogitationem inciderit, omnia aget non solum donec fuerit curator, prohibemus
Abbreviated transcription (Latin):
ut fi aꝑtissime est manifestũ.
qr hus quisit ad ministrator
ipẽ est uiri minoris obnorius.
neq ⁊ ipẽ curator erit neq ubi
aut cautionẽ furetur. aut ilias
ꝓbationes que erant minori cor
ał aꝑtissima colligetur ut nullꝰ
res defuncti ipm̃qr minorẽ ⁊
eus res. aut etiam quia ꝑte ob¬
ligatus existit. id curõem eius
accedat neq hãt licentiamtale
bãt minorem inse forsan heredi¬
tate ꝓlata cuiuspimi qui mino¬
ad impubeꝵ aut ad olescentium
curam. s comũgituto remꝰ altniͤ
aut ciłrat᷑o rẽ boc quod impłimis
legum cͣa̾b inuenimus ut custo¬
diat ille nefit adu̾sus atolescẽ¬
ulla malignitas. si hoc ip̃m obẜ¬
ordinationẽ quia hec custodiet
etiameanq exproditione adcu¬
ratorẽ penaest reformidans ¶ut
dirĩt obligitum se biẽ inmorẽ
aut euis res. aut ⁊ minoris ꝑentes.¬
et mox ostei dese hoc ip̃m recusa¬
tionis tp̃r apud eum quideoit cu¬
ratorem ⁊ absolui aut siincertũ

Expanded text:
ut si apertissime manifestus est quia is qui fit administrator ipse est iuri minoris obnoxius, neque ipse curator erit, necubi aut cautionem furetur aut alias probationes quae erant minori corre cautissima colligetur, ut nullus res defuncti ipsumque minorem et eius res, aut etiam qui aperte obligatus existit, ad curationem eius accedat neque habeat licentiam talehabeat minorem, in se forsan hereditate perlata cuiuspiam qui minoad impuberum aut adolescentium curam, sed coniungi tutorem alterum aut curatorem hoc quod in plurimis legum casibus invenimus, ut custodiat ille ne fiat adversus adolescenlla malignitas. Sed hoc ipsum obordinatione quia hoc custodiet, etiam eam quae ex proditione ad curatorem poena est reformidans. Capdixerit obligatum se habere minorem aut eius res aut minoris parentes, mox ostendere hoc ipsum recusationis tempore apud eum qui dedit curatorem et absolvi, aut si incertum
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ⁊ salutem u̾ult. ⁊ delinquẽ¬
tes qui corrigimit᷑ suscepit deus pp̃
Quod nos om̃s inuita musdei ti¬
morẽ insensib accipere ⁊ inuoca¬
re eiꝰ placationẽ ⁊ nouimꝰ. qr om̃s
quidm diligunt ⁊ eius miscõam¬

Expanded text:
ionem et salutem vult, et delinquentes qui corriguntur suscipit deus. Propter quod omnes invitamus dei timorem in sensibus accipere et invocare eius placationem, et novimus quia omnes qui deum diligunt et eius mis
Abbreviated transcription (Latin):
sit sibiq potestatẽ in illisicustodi¬
t̾ando cũlicentia sit pͥorib uiris ac
mulierib que habitauerũt ut
etiam actenus habitãt inmoã¬
stena ⁊ maxime silus eristenti¬
b suas res quo mtt̃t disponere
modo. ¶ tua igit eminentia q̃
placuerunt nobis ⁊ ꝑbanc sacrã
decłata sut legem sollẽpnt᷑ per ꝓ¬
gramata sua omĩb facere mani¬

Expanded text:
sit, sibique potestatem in illis custodisit, sibique potestatem in illis custoditando: cum licentia sit prioribumulieribus qui habitaverunt aut etiam hactenus habitant monasteria, et maxime filiis existentibus, suas res quo volunt disponere modo. Tua igitur eminentia quae placuerunt nobis et per hanc sacram declarata sunt legem sollemniter per programmata sua omnibus facere mani
Abbreviated transcription (Latin):
oluit mõ res suas disponẽ. ut pote
pͥmam illam legcm ilia nrã hac
ꝯstitutioẽ int̃pretante. eos cr̃qui
semel ante memoratã dudum
ñim legem monisteria int̾uerũt
mnllo posita postea ler ꝯstituta e᷑.¬
iut ablaturaest. coꝵ queꝰ pͥus cis
ut liceit datasut neq pͥus nr̃e le¬
g̃i impeduñtum penitus faticn¬
te eoq neq ĩmpossibile sit hoc fi¬
eti ut potuisset priusdisponere
⁊ita ingredi nmponastenũ. siu̾
nulla tuc̃ tali leze posita mimoã¬
steriũingressa est.quo mõ ficri po¬
tuĩt ⁊ ꝯuti ordinẽ legis ⁊ erigere
cos qui pͥus ingressisut̃ immoã¬
sterium illa facere que prius ign¬
orita. poste ꝑsacram nrãm con¬
stitutionẽ sunt innouata.s un¬
um quẽq conpetit ẜm sua tpra
er spectare. ⁊ ea quid̃ que post legẽ
sunt ita querere fien sicut leruult.
siquid ut. añ legem subsecutũ ẽ.
igitur ler ꝓutili int̃pretatione
posita sit pͥoris mẽ illius ꝯstitur¬
ꝯuertent᷑ iuiris ac mulierib posita

Expanded text:
voluerit modo res suas disponere: utpote primam illam legem alia nostra hac constitutione interpretante eos enim qui semel ante memoratam dudum nostram legem monasteria intraverint, in nullo posita postea lex contristatuaut ablatura est his ea quae prius eis, ut licet, data sunt, neque prius nostrae legis impedimentum penitus faciente, eo quod neque possibile sit hoc fieri, ut oportuisset prius disponere, et ita ingredi monasterium. Si vero nulla tunc tali lege posita in monasterium ingressa est, quomodo fieri potuerit converti ordinem legis, et exigere ut qui prius ingressi sunt monasterium, illa faciant quae prius ignorata, postea per sacram nostram constitutionem sunt innovata. Sed unumquemque competit secundum sua tempora exspectare ea; et quidem quae post legem sunt, ita quaerere fieri, sicut lex vult. Si quid autem ante legem subsecutum est,igitur lex pro interpretatione utili posita sit prioris nostrae illius constituticonvertentur, viris ac mulieribus posita
Abbreviated transcription (Latin):
enũ cc̃hoiẽs fcẽ blasphene impu¬
nite nõ relinq̃nt᷑ oulto magis
qui ip̃m d̃mblasphemat.dignus
abstine̾ ⁊ deitimorẽ incorte ꝑcipe
et sequicos quibene uiuũt ꝓptali¬
a eñidelicta ⁊ fames cis ⁊ t̾re mot᷑¬

Expanded text:
 homines factae blasphemiae impunitae non relinquuntur, multo magis qui ipsum deum blasphemat dignus abstinere et dei timorem in corde percipere et sequi eos qui bene vivunt. Propter talia enim delicta et fames et te
Abbreviated transcription (Latin):
tuto fcãꝵ quid̃ insitib apd̾ nos
aũt intros uctõꝵ quatenus coci¬
die int̾se ꝯtendere hoiẽs ꝯpen¬
sanus cõpescamꝰ. ũauferentes
eis alfcationes plegis lationis
tuameminentiã hec cognoscẽ¬
tẽ manifesta oĩb facere subiec¬
tis. ⁊ quihic sut.⁊ qui ingenti¬
bet enĩ ad alios głiosissimos p̃¬
fectos ⁊ quimesperia ⁊ libia ⁊ ꝙ¬

Expanded text:
 apud nos autem introductarum, quatenus cotidie inter se contendere homines compescamus praeauferentes eis altercationes per legislationis tuam eminentiam haec cognoscetem manifesta omnibus facere subiectis et qui hic sunt et qui in gentibus. Etenim ad alios gloriosissimos praefectos et qui in Hesperia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
b. ausatalisionos puenit q
estim iuimus oportere compenti. uti
linobis int̃pretitione simul ⁊adu¬
damuns filiũ sibi ⁊ exnptus le¬
gitimis ꝓcreatũ. uoluit quid̃ segre¬
gare se acoĩ ista conu̾satioẽ. ⁊ inqu¬
otom mulicrũ monasterio cõ ma¬
nere plima bona faciens inmulie¬
nb reuerentissimis ibidem cõgre
cos quise monasterus cederit seu
iuros seu mulicres ante q̃m ingre¬
diant᷑ monasteriũ eo quo uoliũnt
modo que suad isponere. net᷑ posse
nõ eristentes ulterius eo qd̃ sanc¬
cuũ mus nos huius uiros ⁊ mu¬
ueres cũ corpore ⁊ aiã ipõ ingressu
admonasteriũ d̾editart se suasq
subas. ⁊ siquid̾ discesserĩt manere
etiã sic eoꝵ substantias inmonaste
nrã constituotio multo postaior
sit.q̃m qd̃ inp̃dc̃am uenerabilem
domũ ingressa est.aliquid ꝓhibet̃
nrã fieri mamfesta. qr incħꝰ lesasit.
aut ipã aut filius circa eius succt
monasfiumhabitauit uiraut i¬

Expanded text:
. Causa talis ad nos pervenit, quam aestimamus oportere competenti uti a nobis interpretatione simul et adiuabens filium sibi ex nuptiis legitimis procreatum voluit quidem segregare se a communi ista conversatione et in quodam mulierum monasterio commanere, plurima bona faciens in mulieribus reverentix vult eos qui se monasteriis dedicarint, seu viros, seu mulieres, antequam ingrediantur monasterium, eo quo voluerint modo quae sua sunt dispondere, nec posse, non existentes ulterius eo quod sanciverimus nos huiusmodi viros et mulieres cum corpore et anima ipso ingressu ad monasterium dedicare se suasque substantias, et siquidem discesserint, manere etiam sic eorum substantias in monastenostra constitutio multo posterior sit quam quod in praedictam venerabilem domum ingressa estnostra fieri manifesta, quia nihil laesa sit aut ipsa aut filius circa eius succesmonasterium habitavit vir aut m
Abbreviated transcription (Latin):
rios adhiberi in quib locis sũt
tabularu marmnie aut testes
nõ ignotos ccͣhentib ut quidã
scribant ꝓillittato aut paucas
etscierut .⁊. Atita taliũ instrõꝵ
suscipiat᷑ fides manifestũ existẽs.
qr nõminus qͣm.u. testes in hi¬
istalib adhibendi sut int̃ quos
erũt. ⁊ quiscribit ꝓccͣhente aut
totũ aut postea q̃ postea paucaᷤᷤ
libet otractũ ex ñscripro uoluit
bor manifestũ est. qr aut ꝓ̃tẽstes
aut ꝑiusuremd̾ fidẽ ꝓcrpiet. acto¬
re equid̾ testes ceduce̾te. pulsato
aut uitate aut referente sicuti iude¬

Expanded text:
ri, in quibus locis sunt tabularii, maxime autem testes non ignotos contrahentibus, ut quidam scribant pro illitterato aut paucas et scierunt eum, et ita talium instrumentorum suscipiatur fides: manifestum existens quia non minus quinque testes in his talibus adhibendi sunt, inter quos erit et qui scribit pro contrahente aut totem aut post ea quae post paucas libet contractum ex non scripto voluerit, hoc manifestum est quia aut per testes aut per iusiurandum fidem percipiet, actore equidem testes deducente, pulsato autem iurante aut referente, sicuti iude
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ oĩatenere in ciuitatib uolu¬
mus nã magis ubi multa sĩplici¬
ctasest. ⁊ neqr scribentiũ aut testi¬
um multoꝵ copiaest. que accenꝰ
apd̃cos ualuerũt ⁊ nũc sint fir
citumest. ¶Ualeat itaq lex in
omĩb que post hec fatienda sut̃

Expanded text:
autem omnia tenere in civitatibus volumus; nam in agris, ubi multa simplicitas est et neque scribentiam aut testium multorum copia est, quae hactenus apud eos valuerunt et nunc sint firmcitum est. Valeat itaque lex in omnibus quae post haec facienda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sub scripserũt assũmere. tũc ꝯpetẽs
est ꝓperare quid̃ ad ꝯparationes. n
enĩeas modis omĩb int̾dnũs per
omẽm aut sub tilitatẽ. ꝓ̃cedere et
oĩo si put auiͣt e is uider õ portere cre¬
di.enam ius uirandũ iicerr. ꝓfe¬
renti. qr niqcħ malignicõscius
meo qd̃ as ꝓfertur. nec qͣndam ar¬
tem circa collationẽ fieri p̃parãs
sic utitur eo quatinus neq ꝑi¬
matur quicqͣmoĩo ⁊ ꝑ omiã in¬
unitio inreb fiat inhus que nõ
cõfitiũtur publice docum̃tis. si
tabellio uenerit. ⁊ testimoniui
ꝑhibuĩt cũ iure uirando.si qui¬
dem nõ ꝑse scripserit s ꝑalium

Expanded text:
subscripserunt assumere, tunc competens est properare quidem ad comparationes neque enim eas modis omnibus interdicimus, per omnem artem subtilitatem procedere, et omnino, si putaverit eis oportere credi, etiam iusiurandum inicere proferenti, quia nihil maligni conscius in eo quod a se profertur nec quandam artem circa collationem fieri praeparans sic utitur eo, quatenus neque perimatur quicquam omnino et per omnia munitio in rebus fiat. In his vero quae conficiuntur publice documentis, si tabellio venerit et testimonium perhibuerit cum iureiurando, si quidem non per se scripsit sed per alium
Abbreviated transcription (Latin):
mori ant᷑ om̃s testes aut forsan abͣ¬
smt. iut alit̾ nõ facile sit fidẽ exte¬
stium subscriptionib inuenire
neq tabellio suꝑ est. quiꝯ pleuit
siquid̃ publice sit cõfectum. qͣ. te¬
stimoniũ ꝑbibeat ꝑ̃se aut̃ nõ est
inciũitate. S neccẽ est oĩo colłonẽ¬

Expanded text:
moriantur omnes testes aut forsan absint aut aliter non facile sit fidem ex testium subscriptionibus invenire, neque tabellio superest qui complevit si quidem publice sit confectum quatenus testimonium perhibeat pro se, aut non est in ci
Abbreviated transcription (Latin):
missis sanccmꝰ. nã si ea que in p̃¬
cedentib dictasũt manumissori¬
b nõs̾uamꝰ segniores forsan hoĩ¬
nes cirea lib̾tatis largitatẽ effici¬
mus. nob̾ aũt omẽ exstat studui
subsiste᷑ lib̾tates aq uale ⁊i mã¬

Expanded text:
missis sanximus. Nam si ea quae in praecedentibus dicta sunt manumissoribus non servamus, segniores forsan homines circa libertatis largitatem efficimus. Nobis autem omne extat studium subsistere libertates atque va
Abbreviated transcription (Latin):
nus qͣmtres dignos fice eristentẽ.
neq talem int̃dicimus fidẽ. ne¬
q enim ut abreuiemus ꝓbões po¬
nimus legẽ s ut eẽt eas ⁊ caute
str̃m. aut altius cuiuspiãfati at
moliu̾̃nt hoc impublico cõfiteri.
qd̃ antepositodefiniumus nõ
ex ipõ uideatur cͣredibile qd̃ scriba¬
tur suꝑ mutuodo cum̃tum nisi
etiamtestiũ hãnt p̃sentiam fide
dignoꝵ. ⁊ nõ minustrium ut si¬
ue ueniant ꝓpͥis subscrptionibꝰ
attesterit᷑. siue alii quid̃ atestificẽ¬
tur.qr p̃sentib eis ꝯfectũ est do cu¬

Expanded text:
nus quam tres dignos fide existentes, nus quam tres dignos fide existentes, neque talem interdicimus fidem. Neque enim ut abbreviemus probationes ponimus legem, sed ut entum aut alterius cuiuspiam faciat et noluerit hoc in publico conficere quod et in deposito definivimus, non ex ipso videatur credibile quod scribitur super mutuo documentum, nisi etiam testium habeat praesentiam fide dignorum non minus trium, ut sive veniant et propriis subscriptionibus attestentur sive alii quidam testificentur, quia praesentibus eis
Abbreviated transcription (Latin):
aptet s mnature uarictatẽ ppca
estimauimus oportere ⁊ hancse¬
ribere sanctionẽ ⁊ dure m̃cõmu¬
ne subiectis quos uobis deus tra¬
didit prius. ⁊ paulatim semper
aditiet.et indem̃ quiodã de cepo¬
sito inscripto dubititum. ⁊ad
ꝯtentionẽ deductũ muenimus
⁊ oportet etim horoiõ ꝓspice¬
re. itaq illico nobis ẽ adeposito¬
incohandũ. ¶ Siquis igitur uult
caute deponere non solitratat ac¬
cipientis scripture. hoc qd̃ et inui¬
ditio quesitum est. qr enĩ nõ pro¬
fessus est is quiscripsit se diceba¬
tur suam eẽ scripturã. maguum
huĩt rer tumultũ. conscribere ali¬
aco actus est. que uisa sut ueluti
t̾mino ciusam ꝑmansit. s ⁊ is
quidepositũ dãt. ad uocet etiam
testes. ut possibile est honestos
⁊ fide dignos ⁊ non minus tres
testificatoẽs suscipiemus quo pre¬
sentes testes dicant quialus p̃sen¬
tib subscripsit quidocim̃itum fe¬
cit ⁊bunc nouerũt. namsimue.¬
nerimus ⁊ talos quosdã non mi¬

Expanded text:
 naturae varietatem, propterea aestimavimus oportere et hanc scribere sanctionem et dare in commune subiectis quos nobis deus et prius tradidit et paulatim semper adiciet. Etenim quiddam de deposito in scripto anbitatum et ad contentionem deductum invenimus, et oportet etiam horum omnino prospicere. Itaque ilico nobis est a depositoincohandum. Caput I Si quis igitur vult caute deponere, non soli credat accipientis scripturae hoc quod in iudicio quaesitum est; quia enim non professus est is qui scripsisse dicebatur suam esse scripturam, magnum habuit res tumultum, et scribere alia coactus est, quae visa sunt veluti termino causa permansit, sed is qui depositum dat advocet etiam testes ut possibile est honestos et fide dignos et non minus tres, testificationes suscipimus, quo praesentes testes dicant, quia his praesentibus subscripsit qui documentum fecit et hunc noverunt: nam si invenerimus et tales quosdam testes non mi
Abbreviated transcription (Latin):
lit fiat. ut qui ꝓfrert ad collatõ¬
nsdocum̃tum uiret sollẽpniter
nt aũt aliquid oiõ cãsumat aug¬
m̃tum ad maiorẽ negotu fide.
⁊ ipẽ qui hec petit fien uiret. qr ñ
aliã ydoneã hñis ficẽ adcollaticẽs
instrõꝵ uenit nec quicꝗ̃ cuca ea
egit. aut machinatus est. ꝙ for¬
te possit uiͣtatẽ abscontẽ deqtis.:
blicebit sese lib̾a contrahentesł
siconsenserit utriq ad hec uenire
sub gestis monum̃toꝵ ip̃i ꝯtra¬
hñtes. quatinus pͥuent᷑ nequitia.
alia mala. ⁊ corrigentes p̃sentẽ
insua urtute manẽtib ꝓcul
dubio ⁊ mnhus quilitta̾s nesciut̃.
que olim ualent inuiditus suã

Expanded text:
luit fiat, ut qui profert ad collationes documentum, iuret sollemniter; ut autem aliquod omnino causa sumat augmentum ad maiorem negotii fidem, et ipse qui haec petit fieri iuret, quia non aliam idoneam habens fidem ad collationes instrumentorum venit nec quicquam circa eam egit aut machinatus est quod forte possit veritatem abscondere. De quibus licebit sese liberare contrahentes, si consenserint utrique ad hoc venire,sub gestis monumentorum ipsi contrahentes, quatenus priventur nequitia alia mala corrigentes praesentem in sua virtute manentibus; procul dubio et in his qui litteras nesciunt quae olim valent in iudiciis suam
Abbreviated transcription (Latin):
quale marmenia fcmest᷑ ⁊ aluqui¬
dem fatiebat collatiolitt᷑aꝵ aluid
uero testimoniĩ. cunc nos quid̃
estimaurmmus ea que auiua uoce
oicuntur. ⁊ cũiure uirando hoc dig̾¬
ora fide. qm̃scripturĩ ipãm scd̃m¬
se subsistere. uerũtam̃ sit hoc iuidicã¬
tis pͥrudentie. simulat qr religioĩs
ut ueracib potuis ꝓtalib credat.
et nos quid̃ẜ in hunc modũ esti¬
mamus oportere ꝓbari fideli a do
nens aut mutuans. aut alias cẽ¬
hens ꝯtentus sit scriptura sola eiꝰ
illius fide totum ipẽ suspendit
⁊ quidẽ qͣntum ex scriptura non
fuffitiens uidebitur fides nisis
ꝯulitas. aut si presenti a testium
coram quib ccͣtus factus est. aut
sorsan nouissimũ eius rei refugi¬
um ĩuuicrit dnĩs aut̃ ꝙ ex iure ui¬
rando est nõ infirmamus ꝙ fcm̃
est naͣfłitates ⁊ ĩmitationes me¬
tuentes. ⁊ nudis eis existentib nõ
credentes huiꝰ modi subtilitateo
cĩẽ ad dimus nõ ut credentes priur¬

Expanded text:
quale in Armenia factum est, et aliud quidem faciebat collatio litterarum aliud vero testimonia, tunc nos quidem aestimavimus ea quae a viva dicuntur voce et eam iureiurando, haec digniora fide quam scripturam ipistere: verumtamen sit hoc iudicantis prudentiae simul atque religionis, ut veracibus potius pro talibus credat. Et nos quidem secundum hunc modum aestimamus oportere probari fidelia docunens aut mutuans aut aliter contrahens contentus sit scriptura sola eiusat, quia in illius fide totum ipse suspendit. Et quidem quantum ex scriptura non sufficiens videbitur fides nisi scumento credulitas, aut si praesentia testium, coram quibus contractus factus est, aut forsan novissimum eum rei refugium iuverit, dicimus autem quod ex iureiurando est: nam non infirmamus quod factum est. Nam falsitates et imitationes metuentes et nudis eis existentibus non credentes huiusmodi subtilitatem causae addimus, non ut credentes prive
Abbreviated transcription (Latin):
habeat reoditus sufficientes hus
cuiuscura ãministratur cos expẽ¬
dat.suĩo plus sint qͣmsuffitiant
et ꝙ plus est re̾ponat sq̃uodsimob¬
ilis forte eius quuscura amiist¬
tur suba est tunc illud mutuare
solũcurator cogatur quantũ addi¬
spensationẽ sufficeret adolescenti
eiusq reb quod uõ̾ pus est cau¬
te recondat᷑ licebit aũt eicum o¬
omiĩ subtilitate ꝑscrutar. Siali¬
quos forsan muenit caute pote¬
nt redditus ⁊ conꝑare minorier

Expanded text:
reditus sufficientes is cuius cura administratur, eos expendat; sin vero plus sunt quam sufficiat, quod plus est reponat. Quodsi mobilis forte eius cuius cura administratur substantia est, tunc illud solum mutuare curator cogatur quantum ad dispensationem sufficiet adolescenti eiusque rebus, quod vero plus est caute recondatur. Licebit autem ei cum omni subtilitate perscrutari, si aliquos forsan invenire caute potuerit reditu
Abbreviated transcription (Latin):
to namqr conmutatoĩs dom̃to
⁊litt̃is dissimilib uidicatis. qm̃
postea inuentisũt huquide docu¬
m̃totestatisunt subscuptionẽ
subdentes ⁊ eas recognoscentes fi¬
dem suscepit docum̃tum.⁊ quid¬
dam huic mo̾pinabile acurnt.
coꝙ littere quidem sine fide uise
sunt licet examinata responsa
uitentur quodm modo eẽ cauta
uidemus tam̃ n̾aturam euis cre¬
bro egentẽ reieraminatione:
qñluteraꝵ dissimitud mẽ sepe
quid̃ tp̃s facit nõ enim quiscri¬
bit iuuenis ⁊ robustus. acsenes
⁊ forte tremens sepe aũt ⁊ langor
hec facit. ⁊ quid̃ hec dnĩs qñ ca¬
tatio similitudims pomiã au¬
fert puritatẽ⁊ nec inuenimꝰ
dereliquo dicere qnta natura ge¬
nerans intiouat ⁊ legis litorib¬
a igitur impium pperea trusde

Expanded text:
to namque commutationis documento et litteris dissimilibus iudicatis, quoniam postea inventi sunt hi qui documento testati sunt subscriptionem subdentes et eam recognoscentes, fidem suscepit documentum: et quiddam hinc inopinabile occurrit, eo quod litterae quidem sine fide visae sunt licet examinatae, responsvidetur quodammodo esse cauta. Videmus tamen naturam eius crebro egentem rei examinatione, quando litterarum dissimilitudinem saepe quidem tempus facit non enim ita quis scribit iuvenis et robustus ac senex et forte tremens, saepe autem et langor hoc facit. Et quid haec dicimus, quando catatio similitudinis per omnia aufert puritatem? et nec invenimus de reliquo dicere, quanta natura generans innovat et legislatoribua igitur imperium propterea deus de
Abbreviated transcription (Latin):
insensib acciꝑe deitimorẽ ⁊ futu¬
rũ iuditiũ. ⁊ abstinere. ab huuism¬
odi diabolicis ⁊ illicitis lururus.
ut nõ ꝑꝑhuus impios actus ab
iri deuusta mueniunt᷑ ⁊ ciuitates
cũ hĩtatoribeaꝵ ꝑeunt.tocemur
eni adiuinis scrpturis qd̃ ex huiꝰ

Expanded text:
in sensibus dei timorem et futurum iudicium et abstinere ab huiusmodi diabolicis et illicitis luxuriis, ut non per huiusmodi impios actus ab ira dei iusta inveniantur et civitates cum habitatoribus earum pereant. Docemur enim a divinis scripturis, quia ex hu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siuero mĩsolum modosit mino¬
eius sunt pasce ⁊ aliq̃m ali amei
p̃bere uite dispensationũ suffici¬
antaunc nẽcessititis ratio nos
etiam ad hoc uocat. ut cũratores
respitientes ad eũ ita fatiet gub¬
nationẽ tanqͣm insius ieb¶ et¬
enĩ uolumus dũcelebratur dẽcretũ
ꝙ tradidit curamei qui ad eam ac¬
cedit etiam ius uir̾mdũ eumdice̾
sacro scã dei euangilicatangentem
piet eum arõcinus neq alegis or¬
dine:s cautionẽ fatiet adieꝵ gu¬
bernationẽ tim̃tem̃ semꝑ curcaea
ꝓpt̃ iiris uirandi memoriam fa¬
ctam. hocler anobis ꝓcautela sit
posita hor quicuratorib indiget̃
siquid̃ ⁊ aliquid ad inuenenmꝰ.
neꝙ hac lege conplecti pigebit.
ut pomĩa patres eoꝵ qui sibi au¬
riliari nequeunt cristamus. ¶ tu¬
a igituremmnentia que uissasut̃
anobis edictis perpuĩtias quibꝰ
p̃est utens omĩb fatiat manife¬
sta. ut nullũlateat que a no brs

Expanded text:
um solummodo sit minoeius sunt pascere et aliquam aliam ei praebere vitae dispensationem sufficiant, tunc necessitatis ratio nos etiam ad hoc vocat, ut curatores respicientes ad deum ita faciant gubernationem tamquam in suis rebus. Etenim volumus, dum celebrator decretum quod tradit curam ei qui ad eam accedit, etiam iusiurandum cum adicere sacrosancta evangelia tangentem,piet cum a ratiociniis neque a legis ordine, sed cautiorem faciet ad rerum gubernationem, timentem semper circa eas propter iurisiurandi memoriam factam. Haec a nobis lex pro cautela sit posita horum qui curatoribus indigent; et si quid et aliud adinvenerimus, neque hoc lege complecti pigebimur, ut per omnia patres eorum qui sibi auxiliari nequeunt existamus. Tua igitur eminentia quae visa sunt nobis edictis per provincias quibus praeest utens omnibus faciat manifesta, ut nullum lateant quae a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ qndamt̾cium modum. pater
nãq uolebat filios facere legiti¬
mos ⁊ adea que de dotib sancita
sut an̾obis respitiebat filui uõ
sentientes q̃m queda mopinata
euenissent ad matrẽ eoꝵ licet u¬
urorẽ nõlegitimã cxistentẽ aq¬
uodã congnatodiuit maligne
simul ⁊ dolose agenmatrẽ occul¬
rauerũt nec eos facere legitimos.
eẽt patri possibile ⁊ monente for¬
te matre mat̾naꝵ rerum fruet᷑
ususfructu. Hoc qt̃ ꝑatribdat be
fatiens lex. t̾alibita q restiere.ar¬
tib legis est ꝓpͥui subtͣilis qm ĩ

Expanded text:
quoddam tertium motum. Pater namque volebat legitimos facere filios et ad ea quae de dotibus sancita sunt a nobis respiciebat, filii vero sentientes quoniam quaedam inopinate venissent ad matrem eorum licet uxorem non legitimam existentem a quodam cognato divitiae, maligne simul et dolose agentes matrem occultaverunt, ne eos facere legitimos esset patri possibile et moriente forte matre maternarum rerum frueretur usufructu, hoc quod patribus dat bene faciens lex. Talibus itaque resistere artibus legis est proprium subtilis, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
extalib ꝓcesserĩt nuptus erũt si
nit ⁊ hus legib que sunt desuis po
pulatione crunt naturales.⁊ que
a nobis largita sũt denaturalib
siue extestam̃to siue. abꝰ intestato
s sit supplicumigetiam hec patrũ
ut agnoscãt. qr noq quicquã pecca¬
tricis concupiscentie eoꝵ habebut̃
filii. que igur placuerunt nobis
et ad hoĩnum medelam. ⁊ nature
plenitudinẽ perbanc legen statu¬

Expanded text:
ex talibus processerint nuptiis, erunt sui ex talibus processerint nuptiis, erunt sui et his legibus quae sunt de suis populatione, erunt naturales et quae a nobis largita sunt naturalibus sive ex testamento sive ab intestato sed sit supplicium etiam hoc patrum ut agnoscant, quia neque quicquam peccatricis concupiscentiae eorum habebunt filii. Quae igitur placuerunt nobis et ad hominum medelam et naturae plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tasit nrẽ ꝯstitutionis uti bonis u¬
ti bonis. quartã sub̾e uiri ꝑcipiens
siue erpellat᷑ siue prius moriat᷑
uir nõ pscrutantib nobis siue
re pudio utens codimittat eam
mitte᷑ repudiũ. qr ⁊ ipãs ⁊ nptus
tenegat. s sicam nrõnabilit̾ exp¬
ellat te domo. hoc ip̃m sit adu̾sus
uirũ usta cãtio et mułx hoc fcõ re¬
pudiũ ei mittat. ⁊ erigat quarta
siuror ostensa fuĩt extitisse. licet ex¬
tra dotẽ conucnit unre uirando cre¬
dens. quid enĩ agat aliud qͣm ad do¬
tẽt nonest yconea qͣmut semetipõ
suboĩtote contradat. sitaut ⁊ sobo¬
les logitima ctiã muito patre. qui
aut̃ ad hoc iiptias fecerit. ⁊ fiuios
ꝓcreaui̾t. ut mułr legitimoꝵ fili¬
oꝵ suoꝵ fieret. mat̃ non pot̃ ex ta¬
li natos gͣmine nirsus ut natura¬
les abicere noq quasdũ postea forte
nuptias post mortẽ uroris aut re¬
pudiũ contribens eos quiex illis
eẽ legitimos ausieis etiam illi pri¬
nuptias ꝯtrabentiũ.⁊ si filii quid

Expanded text:
ta sit, nostrae constitutionis uti bonis, quartam substantiae viri percipiens, sive expellatur sive prius moriatur vir, non perscrutantibus nobis sive repudio utens dimittat eam mittere repudium qui et ipsas nuptias denegat. Sed si eam inrationabiliter expellat de domo, hoc ipsum sit adversus virum iusta causatio, et mulier hoc facto repudium ei mittat et exigat quartam, si uxor ostensa fuerit extitisse, licet extra dotem convenerit iuriiurando credens. Quid enim agat aliud quae ad dotem non est idonea, quam ut semet ipsam sub omni dote contradat? Sit autem et soboles legitima etiam invito patre. Qui enim ad hoc nuptias fecit et filios procreavit, ut mulier legitimorum ei filiorum fieret mater, non potest ex tali natos germine rursus ut naturales abicere, neque quasdam postea forte nuptias post mortem uxoris aut repudium contrahens eos qui ex illis esse legitimos, nisi eis etiam illi prinuptias contrahentium, et si filii quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ea que sũt cessionis rerrpi. lẽgẽ
ꝑsuam uolũtatẽ circum ueniẽs
Et hecoñis in omĩ curatore inqui¬
b oĩo curiali quoꝵ introducunt
leges ꝓdigoꝵ forte aut furiosoꝵ
aut am̃tium aut siquid aliuo iã
dirit. aut siquid mopinabile
uidemus curatores quicũq dei me¬
moriam hñt curamo̾ifficult̾ ad¬
cendere nam płimis uolentib ea
que minoꝵ sunt impie inseuer¬
tere. amalisbilis est res ⁊ adopta¬
bilis iutemis aut̃ precipue diffi
ntiqua poͬcimia cadere. ⁊ꝑicuitari
quid̃ curatorẽ. sinon mutuaui̾t
rursus aut̃ simutuaui̾t picũlũ
sustinere factoforsan uitebitis de¬
trim̃to. ¶ Siuõ ipe sponte mutua¬
re uoluerit subobligatione forte
pignoꝵ aut subalus que putãt᷑
indubitata cautelis. tunchãnt
quid̃ duoꝵ ñisium ꝑsingulos ã¬
nos indutias. hacq leges laram̃¬
tum uocant: sciant. aũt mutu pĩ.¬

Expanded text:
ea quae sunt cessionis recipiet legem per suam malignitatem circumveniens. Et haec dicimus in omni curatore in quibus omnino curas aliquorum introducunt leges, prodigorum forte aut furiosorum aut amentium aut si quid aliud lex tam dixit aut si quid inopinabile oniam autem videmus curatores quicumque dei memoriam habent ad curam difficulter accedere nam plurimis volentibus ea quae minorum sunt impie in se vertere amabilis est res et appetibilis, videmus autem praecipue difficntiqua pecunia cadere, et periclitari quidem curatorem si non mutuaverit, rursus autem si mutuaverit periculum sustinere, facto forsan in debitis detrimento. Sin vero ipse sponte mutuare voluerit sub obligatione forte pignorum aut sub aliis quae putautur indubitatae cautelis, tunc habeat quidem duorum mensium per singulos annos indutias hoc quod leges laxamentum vocant, sciat autem mutu
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ ⁊ que cirea cos curatio est
studios a eis quiꝓferendi leges
adeo licentiam ꝑceperut̃. dicimꝰ
aut̃ de eo quiimꝑat. ¶ Multasita¬
subeuntes. aut ꝑuo p̃tio cessicẽs
accipientes eoꝵ quisut imdiq
fragiles. aut ⁊̃ celantes de suscep¬
ti existentia imminoꝵ reb ⁊ ita
cessiones accipientes ⁊ scd̾m mu
o. ad malitiam semeldeditus. nõ
adimeniat. ut minoꝵ res ꝓpri¬
as fatiant. ¶ Hec omia lege cor¬
ngere uolumus p̃cipue illut¬

Expanded text:
norum et quae circa eos est curatio res est studiosa eis qui proferendi leges a deo licentiam perceperunt, dicimus autem de eo qui imperat. Multas itasubeuntes aut parvo pretio cessiones accipientes eorum quae sunt undique fragiles, aut etiam celantes desuscepta existentia in minorum rebus et ita cessiones accipientes, et secunduo ad malitiam semel declivis non adinveniat? minorum res proprias faciunt. Caput I Haec omnia lege corrigere volumus
Abbreviated transcription (Latin):
detenti ducant indomib suis sacri
tangentes eloquia aut indomib
oroĩs iurantes babitaturos se eas
legitimas uxores talit̾ eis bñtes tp̃e
multo ⁊ fortes suscipientes filios de¬
inde dũsatiaui̾nt eaꝵ desideno. aut
extra filios aut cũ filus ꝓhitientes
desius domibz. iudicauimꝰ etiam ħo
oportere sancire. ut similit᷑ ostendẽ
potuit modis legitimis. qr hanc ẜm
urorẽ logitimã hrẽt. ⁊ filioꝵ legiti¬
moꝵ matrẽ. noquaq̃ penit᷑ licentiã
ciet̃ hãc dedo mo p̃terordinẽ logis

Expanded text:
detenti ducant in domibus suis, sacra detenti ducant in domibus suis, sacra tangentes eloquia aut in orationis domibus iurantes habituros se eas legitimas uxores, taliter eas habentes tempore multo et forte suscipientes filios, deinde dum se satiaverint earum desiderio, aut extra filios aut cum filiis proicientes de suis domibus, iudicavimus etiam hoc oportere sanare: ut si mulier ostendere potuerit modis legitimis, quia secunduxorem legitimam haberet et filiorum legitimorum matrem, nequaquam penitus licentiam ei esse hanc de do
Abbreviated transcription (Latin):
subscriptiones hñte ut reꝯditũ
sit hoĩb exhoc munim̃ ⁊ nõalit̃
uideatur niptiali affectucos dẽ
conuenisse. nisitale aliꝗd agatur
⁊oio exlittͣis cãtestimo niũ habeat.
hus itagestis ⁊ nuptias ⁊ ercis so¬
bolem cẽ legitimã hec aut̃ dicimꝰ
ubi nõ dotis aut ante nupti alis
donatioĩs sit docum̃tum fitẽ emĩ
insolis testib sus pectã bñtes ad p̃¬
sentẽ uenimꝰdis positõe ¶ Quisꝙs
aũt in abiecta deget uita. ẜue qui
ma uo̾ uice ꝑte iacens hant etia
m̃bus licentia. s neq agricolã aut
milites armatos quos lex calligatoᷤᷤ
et circa bella ꝯcupiscentie cã est stu¬
diost ⁊ iuste ⁊ laudabilis. sicut in
ulib: ꝑsonis mmmilitibo armatis.
obscuns ⁊ a gnicolis licenti sit eis.
et ex non scripto cõuenire. et m̃m¬
oia celebrart int̾ utrosq. sintq fi¬
lus legatimi. qui patrũ aut medi¬
ocritatẽ aut militares aut rusticas
occupationes ⁊ ingnorantias adiu

Expanded text:
subscriptiones habentem, ut reconditum sit hominibus ex hoc munimen, et non aliter videatur nuptiali affectu eosdem convenisse nisi tale aliquid agatur et omnino ex litteris causa testimonium habeat. His ita gestis et nuptias et ex eis sobolem esse legitimam. Haec autem dicimus, ubi non dotis aut antenuptialis donationis fit documentum. Fidem enim in solis testibus suspectam habentes ad praesentem venimus dispositionem. Quisquis autem in abiecta degit vita, parvae qma vero vitae parte iacens, habeat etiam in his licentiam. Sed neque agricolas aut milites armatos, quos lex caligatos et circa bella concupiscentia causa est studiosa et iuste laudabilis: sic ut in vilibus personis et in militibus armatis obscuris et agricolis licentia sit eis et non scripto convenire et matrimonia celebrare inter utrosque; sintque filii legitimi, qui patrum aut mediocritatem aut militares vel rusticas occupationes et ignorantias adiuv
Abbreviated transcription (Latin):
lesũ forsan cirta sublationẽ bonis.
aut cqui aut ium̃toꝵ aliciiꝰ aut pecu
dũ aut criguũdicamꝰ. tomestioe ga¬
lline. huc cogi nõ inqua aufertur ꝓ¬
iũtialitigare.s alibi currere. ⁊ ibi
ꝓbationes hoꝵ que ꝓtulit exegi. et
aut płes expensas patiqͣm rrieristi¬
mationẽ. aut imopiã mngemescẽ.¬
tẽ firr᷑. ¶sric nob̃̾ multituto płima
est int̾ uellationũ cotidie ⁊ crebro
inportimitates ⁊ iutentes płimam
quid̃ multitudinẽ uiroꝵ płimãq
mulieꝵ ex ꝓpͥis locis agitatas ⁊ ad

Expanded text:
ovis aut equi aut iumentorum alicuius aut pecudum aut ut exiguum dicamus domesticae gallinae, hunc cogi non in qua aufertur provincia litigare, sed alibi currere et illic probationes horum quae pertulit exigi, et aut plures expensas pati quam rei aestimationem, aut inopiam ingemiscentem ferre? Hinc nobis multitudo plurima est interpellantium cotidie, et crebro importunitates et videntes plurimam quidem multitudinem virorum plurimamque mulierum ex propriis locis
Abbreviated transcription (Latin):
gnitudine uicti latent̃ paulatĩ
ꝯiuges semetipõs sua priuari su¬
bstantia. ¶Rec ergo casta loge sa¬
ncue bene se hrẽ credidimꝰ. in in¬
aiorib itaqrdignitatib ⁊ qͣntu
usq. ad nos est sentores ⁊ magͥ

Expanded text:
gnitudine victi laterent paulatim gnitudine victi laterent paulatim coniuges semet ipsos sua privare substantia. Haec ergo casta lege sancire bene se habere credidimus. In maioribus itaque dignitatibus et quaecumque usque ad nostros est senato
Abbreviated transcription (Latin):
oq meliuis arbitramur cõstitu¬
rimis legis. qr enĩ ⁊ antiquis ꝓ¬
mulgatũ est legib ⁊ anobis ipi
sũt. hec eadem constituta ut ⁊ nu¬
pt̃ie extradotalia instrum̃ta ex
solo affectu ualeant ⁊ rate sint.s
fłatis contrãctib nr̃i ex hoc est ꝯ
płcta res .p. nõ introeuntes testes
sine ꝑiculo m̃tientes qr uir uo¬
cabat dnãm coherentẽ sibi fem¬
mã ⁊ istũ illisimiłr nominabat.
nire leges. nouimꝰ ⁊ eñi ⁊ castita.¬
tis sumus amatores ⁊ hoc ntis sãcꝰ¬
cimus subiectis. s nicsꝰ hec furo¬
re amoris u̾chem̃tuis qͣm ictinẽ
phyloso fie est ꝑfecte monentis.
⁊ in silientẽ atq inherentẽ concu¬
piscentiã refrenantis. ut huqui
bec talia detinent᷑ seabstinebut
ẜmone. ad eas quas amãt. quẽ
cis nõ ꝑblandim̃ta cõferũt᷑. den¬
iq intiti etiã ante nos legis lato¬
res tales scierũt aiõꝵ affectus. ut
⁊̃donationes cõstante m̃mo pro¬
hib̾ert. ut nõ ꝯcupiscentie ma¬

Expanded text:
oque melius arbitramur constituxerunt legis. Quia enim et antiquis promulgatum est legibus et a nobis ipsis sunt haec eadem constituta, ut nuptiae et extra dotalia documenta ex solo affecta valeant et ratae sint, sed falsatis contractibus nostra ex hoeunt testes sine periculo mentientes, quia vir vocabat dominam cohaerentem et istum illa similiter nominabat, nire leges. Novimus etenim et castitatis sumus amatores et haec nostris sancimus subiectis: sed nihil est furore amoris vehementius, quem retinere philosophiae est perfectae, monentis et insilientem atque inhaerentem concupiscentiam refrenantis; ut hi qui hoc tali detinentur quo se abstinebunt sermone ad eas quas amant, quem eis non per blandimenta conferunt? denique in tantum etiam ante nos legislatores tales scierunt animorum affectus, ut etiam donationes constante matrimonio prohiberent, ut non concupiscentiae ma
Abbreviated transcription (Latin):
ta bitui solatio tm̃ nature in pe¬
tũcorrigentes. siuo insolũ modo
naturaliũ filioꝵ pat̾ hec qͥtud̃ pp̃
quas cũ fortuitas circũ stantias
nõ agat. ourientes uõsub quo¬
tũ p̃dictoꝵ casuũ scripserit uite¬
stõ uelle sibi eos legitimos eẽ
filios successores ⁊ huius reida¬
mus licentiã supplicãtib. tm̃ ⁊
sic filus post mortẽ patres uidi
stm̃ ⁊ here brexistentib inquã¬
tum patereos scripserit. ⁊ abim¬
ꝑiohec ꝑcipientib. ut mnuno
quoq hoc ꝙ agitur sit donũ patͥs
ciꝑe nõlicet oiõ cm̃ suis existenti¬
b demde naturalib ꝓcreatis. aut
primitus natis nequaqm legiti¬
moꝵ iuscis adicit᷑ꝰ nisi forsitam

Expanded text:
m naturae impetum corrigentes. Si vero solummodo naturalium filiorum pater hoc quidem propter quasdam fortuitas circumstantias non agat, moriens vero sub quodam praedictorum casuum scripserit in testamento velle sibi eos legitimos esse filios successores, et huius rei damus licentiam; supplicantibus tamen etiam sic filiis post mortem t heredibus existentibus in quantum pater eos scripserit, et ab imperio hoc percipientibus, ut in uno eodemque hoc quod agitur sit donum patriscipere non licet. Omnino enim suis existentibus, deinde naturalibus procreates aut primitus natis, nequaquam legitimorum ius eis adiciatur, nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
patrimoniũ n hoc omiõ ualebit.
¶Erit aut hec lex u̾biq suam iuste
ertendẽs uirtutẽ. ⁊ simul quid̃ futu¬
ram caute ꝯstituens. simul aũtq.
preterut curans. scitote igit᷑ om̃s
fatigabimini longiore. neq ad¬
u̾sus maximos lacrimabitis n
nos culpabitis tanqͣm hec nõcor¬
rigentes. s unus quisqr de prori¬
mo respiciens penã in quib forte
dãpnificabitur. atq lecetur. ad b¬
aric curam uidens magnũ bonũ
laudabit deum qui hec nos sarcire
bene et iuste pilluminauit. sit er¬
go penatalia commmittentibraut
suscipientib iudicib ⁊ cinguli̾ca

Expanded text:
o valebit. Erit autem lex haec ubique suam iuste extendens virtutem et simul quidem futura caute constituens, simul autem quod praeteriit curans. Scitote igitur omnefatigabimini longiore neque adversus maximos lacrimabitis neque nos culpabitis tamquam haec non corrigentes, sed unusquisque de proximo respiciens poenam in quibus forte damnificabitur aut laedetur, et hanc curam videns magnum et bonum laudabit deum, qui haec nos sancire bene et iuste illuminavit. Sit ergo poena talia committentibus aut suscipientibus iudicibus et cinguli ca
Abbreviated transcription (Latin):
Et nõ nos latuit.qr ⁊̃ adoptoĩs
modus crat antiquitus ab aliqui¬
b ante nos im̾ꝑatorib suꝑ na¬
turales ad legitimos transferendoᷤᷤ
nõ imꝓbabilis estimatus. s eq̃
pie memoric nr̃ pater ⁊ cõstitu¬
tio ab illa platatalia rep̃hendit.o
ineit autẽ ergo ⁊ illam ⁊ insiuis
tͣminus uolumus qm̃ castitatẽ di¬
lignr considerauit ⁊ inconpetẽs¬

Expanded text:
Et nos non latuit quia etiam adoptionis modus erat antiquitus ab aliquibus ante nos imperatoribus super naturales ad legitimos transferendos non improbabilis aestimatus. Sed aeque piae memoriae noster pater et constitutio ab illo prolata talia reprehendit. Manere ergo et illam in suis terminis volumus, quoniam castitatem diligenter consideravit
Abbreviated transcription (Latin):
tuẽ naturt ⁊ intiq ingenuitate
siex lib̾a ei fiant ⁊ suos cecetõ. et
sub potestate hrẽ. neq enĩ apͥnci¬
pio qñsola natura sanctiebat hoĩs
ance q̃inscripture pueniret̃ le¬
ges fuit quedã dͥifferentia natura¬
lis atq legitimi. Grantiquis pa-¬
rentib antiqui filu moxut ꝓce¬
debat fiebant legitimi. ⁊ sicut ĩ
lib̾is naturali quidẽ liberos fecit
om̃s. bella nõ ẜ uitutẽ ad inuene¬
rant.sic ⁊̃ hinc natura quid̃ legi¬
timã ꝓduxit sobolẽ. attñ ad ꝯcu¬
piscentiã dñiso naturalis eiꝰ mini¬
scuit. tanqͣm ergosimilib passi¬
onib fcĩs. oportet etiã medelam
exq̃ualitatib inueniri. Illamqui
nõ ꝑimitimus. ⁊ siꝑquandã cir¬
cũ uentionẽ. aut nõest. auͣt litet.
aut aliquid ⁊̃ aliud fiat curca eam.
aut ꝙ ꝓhibeat ucnure ad mãdu¬
centẽ ad dotalia ⁊̃ sic ꝓuidẽ fili¬
is ⁊ offerre ĩꝑatori p̃cem hor ip̃o

Expanded text:
 ingenuitati, si ex libera ei fiant, et suos de cetero et sub potestate habere. Neque enim a principio, quando sola natura sanciebat hominibus, antequam scriptae provenirent leges, fuit quandam differentia naturalis atque legitimi, sed antiquis parentibus antiqui filii mox ut procedebant fiebant legitimi, et sicut in liberis natura quidem liberos fecit omnes, bella vero servitutem adinvenerunt, sic etiam hinc natura quidem legitimas produxit soboles, at vero ad concupiscentiam diversio naturales eis inmiscuit. Tamquam ergo similibus passionibus factis oportet etiam medelam ex aequalitatibus inveniri, illam quinon permittimus, et si per quandam circumventionem aut non est aut latitet aut aliquid etiam aliud fiat circa eam aut quod prohibeat venire ad viam ducentem ad dotalia, etiam sic providere filiis et offerre imperatori
Abbreviated transcription (Latin):
ad m̃m. p̾pedit᷑adamꝰei fidutiam.
nouaquadã ⁊ nũc adinuenta no¬
bis ui. iad legittimoꝵ uis ꝑduce̾
naturales ꝓculdubio suis nita¬
lib caĩs nõ existentib sicut em̃iẽ
quidã. a precedentib nobis ad in¬
uentus mõdus quilib̾tos ad inge¬
nuitatẽ deducit pͥmandas quitẽ
alio quodã actu. ⁊ dimseis auxcor
iuis anuloꝵ. postea uo̾ ad ipãm de¬
ducens naturã que ẜuũ aut lib̾m
abinitio nõdecreuit. s libam ho¬
minis fecit ꝓlem. sic ⁊ nos hũc
modũ ad inuenimus cãe. ⁊ lice¬
bit id patri. ut in hiis quidudũ

Expanded text:
editam, damus ei fiduciam nova quadam et nunc adinventa a nobis via ad legitimorum ius perducere naturales, procul dubio suis in talibus casibus non existentibus. Sicut enim est quidam a praecedentibus nobis adinventus modus qui libertos ad ingenuitatem deducit, praemundans quidem eos alio quodam actu et dans eis aureorum ius anulorum, postea vero ad ipsam deducens naturam, quae servum et liberum ab initio non discrevit, sed liberum hominis fecit prolem: sic et nos hunc modum adiuvenimus causae. Et licebit id patri, ut in his qui dudum
Abbreviated transcription (Latin):
dine nati filuerant. alicui. at
ille eos uolebat a nobis ad muẽ¬
to mõ face̾ suas nuptuliũ ꝯfec¬
tione tocuitoꝵ deliberaute. aũt
hoc patit mortua est mulier et
constitutõnis cum deseruit mo¬
dus. nõeni erat.id qͣm̾ oporteret
nupti abe confiscidocum̃tum. et
naturiles manebant filui iuito
patre. ¶ Et quid dãetiam scõm
tale crortum estapud uiros ni
nobis congnitos ꝓcreauit. et¬
enim quidam filios nõlegitime¬

Expanded text:
dine nati filii erant aliqui, at dine nati filii erant aliqui, at ille eos volebat a nobis adiuvento modo facere suos nuptialium confectione documentorum; deliberante autem haec patre mortua est mulier et constitutionis eum deseruit modus: non enim erat ad quam oporteret nuptiale confici documentum, et naturales manebant filii invito patre. Et quiddam etiam secundum tale exortum est apud viros neque nobis incognitos. Procreavit etenim quidem filios no
Abbreviated transcription (Latin):
ius ꝑuenuĩt ⁊ multas ⁊ uarias
conscripsimꝰ loges. exbus aũt qu¬
e. anatura reꝵ ꝑsingula molu¬
tur. inuenientes aliꝗd deeẽ hiis
que iam statutasut᷑. hoc in p̃sen¬
ti corrigim. ¶ Sancitum nam¬
que est ut siquis hñs mulierẽ
Ipuro sibi affectu consteruata.
deinde filios ꝓcreauĩt.⁊ postea
ei etiam nuptialia recerit instra
et legitimos exea ꝓcreauit fili¬
os. neq huquiprius natisũt
maneant naturales.s ⁊ illicõ
erit etiam istaler correctionẽ. nã
qui scd̃i ⁊ post dotẽ nati mortu¬
i sũt̃. ideo uolebat̃ quidã nequa¬
qͣm puores ante cristentib at¬
iuuari. ⁊ hocem̃daumꝰ. ⁊ dedimꝰ
eis etiam sic. uł si mortui sui sunt
uira legitima. ¶Illud quoq ad¬
itentes qm̃ ⁊ hoc dubitatũ est. ut
uł si aliqui filii post dotalia non
nascuntiattñ p̃cedentes ucet. añ
doralla natisũt int̾ filios ascriẜe
patre quippe ad hoc festinamte.
szalu̾id quid damtale occurrit
er huiꝰ modi namq consuetu¬

Expanded text:
rum perveniunt multas et varias conscripsimus leges, ex his autem quae a natura rerum per singula moliuntur invenientes aliquid deesse his quae iam statuta sunt, hoc in praesenti corrigimus. Sancitum namque est, ut si quis habens mulierem puro sibi affectu compertam, deinde filios procreaverit et postea ei etiam nuptialia fecerit instrumenta et legitimos ex ea procreaverit filios, neque hi qui prius nati sunt maneant naturales, sed et illi is. Sed habuit etiam ista lex correctionem. Nam quod secundi et post dotem nati mortui sunt, ideo volebant quidem nequaquam priores a non existentibus adiuvari: et hoc emendavimus et dedimus eis etiam sic, vel si mortui sui sunt he iura legitima, illud quoque adicientes, quoniam et hoc dubitatum est, ut vel si aliqui filii post dotalia non nascantur, attamen praecedentes, licet ante dotalia nati sunt, inter suos ascribi, patre quippe ad hoc festinante. Sed aliud quiddam tale occurrit. Ex huiusmodi namque consuetu