comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
furaris. furẽ iudicẽ auditatq c̃dẽ¬
nat iud exfuratior in alig̃ desepro¬
mens sententiã : &repleta ẽ t̃raei
equis & innumerabiles quadri gȩci
Nenĩ dignũ ẽ numero qđ c̃tra di
imperiũ possidet̃ unde & in psalmis

Expanded text:
um, furaris . Furem judicem audit atque condemum, furaris . Furem judicem audit atque condemnat judex furacior, in alio de se promens sententiam. Et repleta est terra ejus equis et innumerabiles quadrigae ejus. Non enim dignum est numero quod contra Dei i
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ uiolatas ẽẽ significant defilis
alienis iudȩos generant : srmmachus
quodã circuitu & honesto sermone
plaudentiũ eandẽ cũ pueris turpitudi¬
nẽ de monstrauit: repleta ẽ t̃ra
argento & uuro : & ñ ẽ finis thesuu¬
etiã auri & argenti multitudo numera¬
t᷑ int̃omĩa & augures equos & quadri¬
gas quar dr̃ multiplicare ꝓhibuit regi
ros de quib furpossit eripere : ad ex¬
tremum inferens N potestis dõserui¬
re & mã mone: pulchrȩ aut̃ illud Nõ¬
Fmaũ uersiculi semꝑauarus eg& alus
uerbͫ proplleta significauit dicens
& ñ ẽ finis thesaurorum ei Non quo
thesauri finẽ non habeant : sed quopor¬
sidentiũ animus ñ inpleatur : utraq
aut̃ gens & iudeorum & romanorũ
per huec uerba a uaritiae suggilla¬
tur : quod historiȩ quoq: tã grecȩ
narrant quã latine Nihil iudeorũ
& romanorũ gente cẽ uuarius :
Vnde et repetundurũ lex constitu

Expanded text:
eorum violatas esse significant, dum filios eorum violatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Symmachus quodam circuitu, et honesto sermone plaudentium, eamdem cum pueris turpitudinem demonstravit. Et repleta est terra argento et auro, et non est finis thesauetiam auri et argenti multitudo numeratur. Inter omina et augures, equos et quadrigas, quas Deus multiplicari prohibuit regibros, de quibus fur possit eripere, ad extremum inferens: Non potestis Deo servire et mammonae . Pulchre autem illud comma versiculi: Semper avarus eget, aliis verbis Propheta significavit dicens: Et non est finis thesaurorum ejus. Non quod thesauri finem non habeant, sed quod possidentium animus non impleatur. Utraque autem gens et Judaeorum et Romanorum per haec verba avaritiae sugillatur. Quod historiae quoque tam Graecae narrant quam Latinae, nihil Judaeorum et Romanorum gente esse avarius. Unde et repetundarum lex constitut
Abbreviated transcription (Latin):
romana tempora : sed ad superiora
prius quã ab ubyloniis uastarent᷑ qued
subimpis regib fecisse narrantꝰ & ad ño
derelicti sunt : Et pueris alienis ad heser̃:
proquo lxx transtuler̃ & filii multiali¬
enigene natir̃eis: symmachus & cũ fi¬
lus ulienis ad pluuser : ꝓquoscriptũ ẽ
hebrueicũ iersicũ quod hebrei in t̃p̃¬
adheser̃ : ut uiciorum ingentẽ iude ã
turpitudo monseretur: Intantũ aut̃
greci& romani hocquondã uitiola¬
borauer̃ ut & claris simiphilosopͥorũ
graciȩ haberent publicȩ concubinor
et hadrianur philosopiue artibur
eruditus antinoum consecrarit . in
deum templũq: eiacuictimas & sa¬
cerdotes instituerit & ex co egyptici¬
uitas acrelegio nom̃ acceperit : Int̃
scorta quoq: infornicib spectaculo¬
rũ pueri steterint publicȩ libi dini
expositi : donec subconstantino impe¬
ratore xp̃i euan geliocorus cante. &
infidelitas uni uersarũ gentiũ & tur¬
pitudo deleta ẽ porro lex coniuger

Expanded text:
Romana tempora, sed ad superiora, Romana tempora, sed ad superiora, priusquam a Babyloniis vastarentur, quod sub impiis regibus fuisse narrantur, et a Domino derelicti sunt. Et pueris alienis adhaeserunt. Pro quo LXX transtulerunt: Et filii multi alienigenae nati sunt eis. Symmachus: Et cum filiis alienis applauserunt. Pro quo scriptum est in Hebraico JESPHICU  , quod Hebraei interpradhaeserunt, ut vitiorum in gente Judaea turpitudo monstretur. Intantum autem Graeci, et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi philosophorum Graeciae haberent publice concubinos: et Adrianus philosophiae artibus eruditus, Antinoum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes 36 instituerit, et ex eo Aegypti civitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantino imperatore, Christi Evangelio coruscante, et infidelitas universarum gentium, et turpitudo deleta est. Porro LXX conjuges
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Vnde &illiũ quad in psalmir di¬
citꝰ : cũ enumeratione gentiũ cetera¬
rum mibi alienigenȩ subditi sunt:
ñ om̃s ext̃nas nationos sed proprie
phalestinos significat: red ditq
causas quare ꝓiecerit dr̃ populũ suũ
domũ ia cob: quia repl&i sunt inquit
ut fucr̃ in principio augurib: &o
minib: cunctisq sordibus ido latriue:
Ñ ad tendenda: somnia nec augoria :
morse scribente cognoscimꝰ quueha¬
buer̃ genterquus eiecit dñr a facieis rł:
chananeonim amorreorũ & checcȩo¬
rum: hunclocum eclesiȩ tractatores:
alit̃ atq alit̃ edisser̃ : quidã uolunt
hoc significare quod piecto populo iu¬
deorũ ingressus sic t̃rã quondã reꝓ¬
missionis romanus exercitus & ciec¬
tis iudȩis habitauerint iniudea alieni¬
genae quȩ de toto orbe diuersarũ gen¬
tiũ accolȩs̃ adducti atito & uerpasi¬
ano & hadriano : ceterisq principib: :
Alii aut̃ putunt hoc non ptinere ad

Expanded text:
tur. Unde illud quod in Psalmis ditur. Unde illud quod in Psalmis dicitur, cum enumeratione gentium caeterarum: Mihi alienigenae subditi sunt , non omnes exteras nationes, sed proprie Palaestinos significat. Redditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt in principio, auguribus, et ominibus, cunctisque sordibus idololatriae. Non attendenda omina nec auguria, Mose scribente, cognoscimus, quae habuerunt gentes, quas ejecit Dominus a facie Israel, Chananaeorum, Amorrhaeorum, et Chethaeorum. Hunc locum Ecclesiae tractatores aliter, atque aliter edisserunt. Quidam enim volunt hoc significari, quod projecto populo Judaeorum, ingressus sit terram quondam repromissionis Romanus exercitus; et ejectis Judaeis, habitaverint in Judaea alienigenae, qui de toto orbe diversarum gentium accolae sunt, adducti a Tito, et Vespasiano, et Hadriano, caeterisque principibus. Alii autem putant hoc non pertinere ad
Abbreviated transcription (Latin):
cos ut qui in tenebris uersuntur er¬
roris. lumen suscipiant ueritatis &
ambulent in lumine dni : Et quodã¬
modo illud dauiticũ canit: Accedite
adeũ & inluminamini & facies ur̃ȩ
ñ confundentur : Omnis enĩ quiope¬
rat᷑ malũ õditlum̃ & ñuenit adlucẽ
neo peraeiꝰ arguantur : Vos aut̃ do¬
muria cob domus populimei: uenite
mecũ & parit̃ ambulemus inlumine
dñi recipiamus euangeliũ xp̃i. &
in luminemur ab eo quidicit egosũ
ad populũ iudeonim cernens inpae¬
nitens coreorum. Et animã incredu¬
litate durissimã facit a postrophã
ad dnm et dic Ideo eos hortor ut
ad teueniant & mecũ tuo lumine
ꝑfruant᷑ : quia promerito peccatorũ
suorũ reliquisti populũ tuũ domũ
Squondũ iucob: quia repl&ir̃ utolim
& augures habuer̃ ut philis tum:
prophilistum sem lxx alienigenus
ẽ hodie gensphalestinonim quasiphi¬
listinorũ quia ꝑlitterã sermo hebra¬
icus ñ hab& sed proea pħi grecouti¬

Expanded text:
eos, ut qui in tenebris versantur ereos, ut qui in tenebris versantur erroris, lumen suscipiant veritatis, et ambulent in lumine Domini. Et quodammodo illud Davidicum canit: Accedite ad eum, et illuminamini: et facies vestrae non confundentur . Omnis enim qui operatur malum, odit lumen, et non venit ad lucem, ne opera ejus arguantur. Vos autem domus Jacob, domus populi mei, venite mecum, et pariter ambulemus in lumine Domini: recipiamus Evangelium Christi, illuminemur ab eo qui dicit: Ego sum ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, domum quondam Jacob. Quia repleti sunt olim, et augures habuerunt, 35 ut Philisthiim. Pro Philisthiim semper LXX alienigenas est hodie gens Palaestinorum, quasi Philisthinorum, quia P litteram sermo Hebraicus non habet; sed pro ea PHI Graeco uti
Abbreviated transcription (Latin):
iniudȩa : intoto orbe t̃rarũ fuirse
dis cordiã & singulus nationes
contrauic inas gentes arsissestudio
proeliandi itaute oderint & cuede¬
rentur: Orto aut̃ dño saluatore : quan¬
do subp̃side srriue crrino : prima ẽ
in orbe terranim facta descriptio
Et euangelicue doctrinȩ paxroma
ni imperii p̃parata. tunc omnia
bella cessarunt : & nequaquũ ꝑ op¬
pida & uicos exercebantur ad proe¬
lia: sed agrorũ cultum militibus
tantum legionib:q romanis con¬
trabarbaras nationes bellandistu¬
dio delegito quando impl&us ẽ
angelorũ ille concentus gloriam
excelsisdõ & supt̃ram pax in ho¬
minib: bonue uoluntutis: Et indi¬
ebus eiꝰ orta ẽ iustitia & multitu¬
dopacis Domus ia cob uenite &
ambulemus in luminedñi: proiecis¬
tienim populũ tuũ domũ ia cob
post uocationẽ gentiũ & ostensionẽ
montis dñi suꝑ uerticẽ montiũ ad
populũ suũ id.ẽ populũ iudȩ onim
quae appellutur domus ia cob: pro¬
ph&u conuertitur : Et hortatur

Expanded text:
in Judaea in toto orbe terrarum fuisse discordiam, et singulas nationes contra vicinas gentes arsisse studio praeliandi, ita ut caederent et caederentur. Orto autem Domino Salvatore, quando sub Praeside Syriae Cyrino prima est in orbe terrarum facta descriptio, et Evangelicae doctrinae pax Romani imperii  Sup. pace praeparata; tunc omnia bella cessaverunt, et nequaquam per oppida et vicos exercebantur ad praelia; sed ad agrorum cultum, militibus tantum legionibusque Romanis contra barbaras nationes bellandi studio delegato: quando impletus est Angelorum ille concentus: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis ; et in diebus ejus orta est justitia et multitudo pacis. Domus Jacob venite, et ambulemus in lumine Domini: projecisti enim populum tuum domum Jacob. Post vocationem gentium, et ostensionem montis Domini super verticem montium, ad populum suum, id est, populum Judaeorum, qui appellatur domus Jacob, Propheta convertitur, et hortatur
Abbreviated transcription (Latin):
tuuer̃ & superchoros qui in libro
dierum plenius discribuntur a saph
etidithun etemun & filuicore.
constituti r̃ ut paulatĩ asacrificus
uictimurim ad lauder dñi trunsi¬
r& religio : Ciuitus ergo fideliũ
titia requieuit inea : Nunc plenu. ẽ
onẽ uũt hierusulẽ quomodo diuuri¬
cuuerit cruru sua omni trunscun¬
ti sub nomine oolibue in hie tecibel¬
icũ inca quod nunc aliis uerbis dici¬
tur. iustitia requieuit inea: pro

Expanded text:
t super choros qui in libro Dierum plenius describuntur Asaph et Idithun et Eman et filii Chore constituti sunt , ut paulatim a sacrificiis victimarum ad laudem Domini transiret religio . Civitas ergo fidelium, ustitia requievit in ea, nunc plena est onem autem Jerusalem, quomodo divaricaverit crura sua omni transeunti, sub nomine Oolibae Ezechielmeum in ea: quod nunc aliis verbis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiue populi iudaconim:
Et unadie crediderunt uiĩ. milia
et .ũ. milia. & in toto orbe euan¬
gelium seminatum ẽ prodño
exercituum. quod nos secuti aqui¬
lam. in lutinum uertimus. in he¬
brdicum legitur dñs sabaoth
quod lxx interpretes proloco¬
rum quulitate dupliciter trans¬
ferunt aut dñm uirtutum.
aut dñm omni potentem: Et
quuerendum utrum de patre
dicatur. andefilio: nec dubiũ
legitur: At tollite portus
principes uestras. et eleuami¬
ni portae acternaler & intro¬
ibit nxgloriue: quis ẽ isterex
gloriac dñr sabaoth id ẽ dnr̃ uir¬
tutũ ipse ẽ rex gloriue: ad xp̃m
refertur qui post passionistriũ¬
sum ad eelos uictor ascendit : &
in alio loco dedño dicitur: quod
rex gloriuesit : sienim cogno¬
uissent nũquã dñm gloriuc
cruc fixissent : ergo ñ solum iux¬
tu u pocalipsin iohannis & apos¬
tolum paulũ : sed inueteri quo¬
que cestumento dñs sab aoth.
hoc ẽ. omni potens xp̃s appellu¬

Expanded text:
reliquiae populi Judaeorum, reliquiae populi Judaeorum, et una die crediderunt tria millia et quinque millia, et in toto orbe Evangelium seminatum est. Cui exercituum, quod nos, secuti Aquilam, in Latinum vertimus, in Hebraeo legitur, Dominus sabaoth, quod LXX interpretes pro locorum qualitate dupliciter transferunt, aut Dominum virtutum, aut Dominum omnipotentem. Et quarendum, utrum de Patre dicatur, an de Filio. Nec dubium legitur: Attollite portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus sabaoth , id est, Dominus virtutum, ipse est rex gloriae, ad Christum referatur. qui post passionis triumphum ad coelos victor ascendit. Et in alio loco de Domino dicitur, quod rex gloriae sit: Si enim cognovissent, numquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo non solum juxta Apocalypsim Joannis, et apostolum Paulum; sed in veteri quoque Testamento, Dominus sabaoth, hoc est, Omnipotens, Christus appella
Abbreviated transcription (Latin):
niofficimur : Iuxta unugo ceñ
uincadĩ & pomonim para drsus
anima nrã appellari potest : cui
simens id est nore prue fuerit :
hab& custodem mentirdm̃: sinaut̃
uitiu nr̃a quusi quuedam bestiae
fuerint de praedatu : relinque¬
mur acusto de dõ : & omnia nr̃a
redigentur ad solitudinem : Nis
dñr exercituum reliquis s& no¬
bir semei quasi sod oma fuisse¬
mus. & quasi gomorra similes
essemus : Hunc locum paulus
a postolus ad romanos plenius
disserit scribens: dicoergo :
num quid reppulit dr̃ populum
suum : absit: Nam & ego isra¬
helitusum ex semine abrahã.¬
de tribubeniamin: non reppulit
dr̃ plebemsuam quam praesciuit :¬
Et post paululum: siergo & in isto
tempore reliquiae secundum
electionem gratiue saluae factȩ
sunt : ex quo ostenditur supero¬
ra quae contrahierus ulem et iu¬
dam sermo propheticus commi¬
natus ẽ : non ad bubrloniue cap¬
tiuitatis referenda tempus. sed
adultimam romanonim quan¬
do in apostolis saluue factue sunt

Expanded text:
ni efficimur. Juxta anagogen, ni efficimur. Juxta anagogen, vinea Dei et pomorum paradisus, anima nostra 18 appellari potest: cui si mens, id est, νοῦς, praefuerit, habet custodem mentis Deum: sin autem vitia nos quasi quaedam bestiae fuerint depraedata, relinquimur a custode Deo, et omnia nostra redigentur ad solitudinem. Nisi Dominus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et quasi Gomorrha similes essemus. Hunc locum Paulus apostolus ad Romanos plenius disserit, scribens: Dico ernumquid reppulit Deus populum suum absit nam et ego Israhelita sum ex semine Abraham tribu Beniamin non reppulit Deus plebem suam quam praesciit Et post paululum: « Sic ergo et in isto tempore reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt. » Ex quo ostenditur superiora, quae contra Jerusalem et Judam sermo prophetae Isaiae comminatus est, non ad Babyloniae captivitatis referenda tempus, sed ad ultimam Romanorum, quando in Apostolis salvae factae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
superme uocẽ sua propcerea odi
eã : similitudo aut̃ uurtitutir cẽpli
& hierus alẽ sũpta ẽ. ab agricolis
quiquũ diu uinea uuarũ plena c̃
ponunt custodes inumbraculis:
Incucumerario quaq qued lxx
pomonim custodiã uocant: par¬
uulae fiunt cusulue propt̃ ardo¬
rem solis acradias delinandor
et inde uel hamines uelbestiolus
quue insidiari solent natis frugi¬
hus abigunt : Cũ aut̃ ablata fue¬
rint istius modi genimina . rema¬
nent arentiu fruati cũ umbracula
casulaeq recedento custode. quia
ñ hab& ultru quod seru& ergo
& amni potens dr̃ de reliquiđ
templum & urbem fecit erse
desertum : quod non necerse ẽ
sermonibur ad probare nobis
presertim qui uidemur deserta
sion & cuersũ biorusalẽ tẽplũ¬
que usque ad solũ dirutum: Quod
aut̃ filiamsion uocat dementissi¬
mi parentis monstrat effectum:
Nec mirum sisio appellecur filiu :
cum etiam bubylon sepissime filia
nuncupetur : omnes enim natu¬
rudĩ filui sumus sed nr̃o uitio alie¬

Expanded text:
er me vocem suam, propterea odivi eam . Similitudo autem vastationis Templi et Jerusalem sumpta est ab agricolis, qui quamdiu vinea uvarum plena est, ponunt custodes in umbraculis. In Cucumerario quoque, quod LXX pomorum custodiam vocant, parvulae fiunt casulae propter ardorem solis ac radios declinandos: et inde vel homines, vel bestiolas quae insidiari solent natis frugibus, abigunt. Cum autem ablata fuerint istiusmodi genimina, remanent arentia fruticum umbracula, casulaeque, recedente custode, quia non habet ultra quod servet. Ergo et omnipotens Deus dereliquit Templum, et urbem fecit esse desertam: quod non necesse est sermonibus approbare, nobis praesertim, qui videmus desertam Sion, et eversam Jerusalem, Templumque usque ad solum dirutum. Quod autem filiam Sion vocat, clementissimi parentis monstrat affectum. Nec mirum si Sion appelletur filia, cum etiam Babylon saepissime filia nuncupetur. Omnes enim natura filii Dei sumus, sed nostro vitio alie
Abbreviated transcription (Latin):
quod ciuitus quae quondũ fidelir fu¬
it uel fideliũ receptuculũ subito fuc¬
ta sit mcretrix. quod quidem & inisa¬
iae temporib: intellegi potest sed ple¬
nius refertur ad pursionẽ xp̃i : quun¬
do om̃s dedinuuer̃ simulinutiler fuc¬
tisunt : Et quũ quã in hebrdico ñ hu

Expanded text:
quod civitas quae quondam fidelis fuit, vel fidelium receptaculum, subito facta sit meretrix. Quod quidem et in Isaiae temporibus intelligi potest: sed plenius refertur ad passionem Christi, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Et quamquam in Hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
Auferte malum cogitationũ ururũ
ab oculis meis. quod & iohannerbap¬
tista dicebat: genimina uiperarũ
quis ostendit uobis fugere abira uen¬
tura : facite ergo fructur dignos
paenitentiȩ ut qui xp̃ibuptis mu
consecutus ẽ Auferat malũ decor¬
desuo & quiescat agere peruerse
acpostea discut bonũ facere secun¬
dũ illud quod alibi p̃cipitur. decli¬
na amalo & fucbonum: Discitebe¬
ne facere uirturergo dircendu ẽ
nec naturue tuntum bonũ sufficit
udiustitiũ nisiquis erudiatur c̃¬
gruis disciplinis: hicsus quoq: fi¬
liussiruch. Talequid loquitur de¬
siderusti supientiũ serua mandata
quentib: idem isaias commemorat
Omnis qui non didicerit iustitiam
super c̃ramꝰ ueritutẽ non faci& :
discenda ẽ ergo iustitia & magir¬
trorũ sapientiȩ terenda s̃ limina

Expanded text:
Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. Quod Joannes Baptista dicebat: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? Facite ergo fructus dignos poenitentiae : ut qui Christi baptisma consecutus est, auferat malum de corde suo, et quiescat agere perverse, ac postea discat bonum facere, secundum illud quod alibi praecipitur: Declina a malo, et fac bonum . Discite benefacere. Virtus ergo discenda est, nec naturae tantum bonum sufficit ad justitiam, nisi quis erudiatur congruis disciplinis . Jesus quoque filius Sirach tale quid loquitur: Desiderasti sapientiam, serva mandata, quentibus idem Isaias commemorat: Omnis qui non didicerit justitiam super terram, veritatem non faciet . Discenda est ergo justitia, et magistrorum sapi
Abbreviated transcription (Latin):
deiuda & hierus alẽ intellegendum ẽ
non contraiudã & hierusalẽ iuel pro¬
iuda & hierusalem : ut symmadus trans¬
tulit sed ab solute deiuda & hierusalem :
inquopossunt & luetaeet tistia c̃tiner : s¬
Et hoc considerandũ quia ibi uisionẽ ui¬
deat: hic uerbum quod erat in princi¬
pio apud dm̃ : et in illa iudȩis cõminans
ad gentiũ ueniat salutẽ : inista agenti¬
um saluae incipiens punito isrł: Exu¬
truq uocatione credentes in xp̃ieccle¬
siã congreg&: Et erit in nouissimir
diebus p̃paratur mons domus dñi inuer¬
ticẽmantiũ: Nouissimar dies & in gene¬
si legimus : quod uocante ia cobfiliossu¬
os atq dicente : Venite ut ad nuntiom
uobis quid futurũ sit in nouis simis die¬
bus: postea adiudã decuius semine or¬
tus ẽ xp̃rdixerit : Nondefici& prin¬
ceps exiuda neq dux defemoribur ei
donec ueniat cui repositũ ẽ & ipsecrit
exspectatiogentiũ : In his nouirsimir

Expanded text:
intelligendum est: non contra Judaeam et Jerusalem: vel prot Jerusalem, ut Symmachus transtulit: sed absolute, de 31 Juda et Jerusalem, in quo possunt et laeta et tristia contineri. Et hoc considerandum, quia ibi visionem videat; hic Verbum, quod erat in principio apud Deum: et in illa Judaeis comminans ad gentium veniat salutem; in ista a gentium salute incipiens, punito Israel, ex utraque vocatione credentes in Christi Ecclesiam congreget. Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium. Novissimos dies et in Genesi legimus, quod, vocante Jacob filios suos atque dicente: Venite ut annuntiem vobis quid futurum sit in novissimis diebus : postea ad Judam, de cujus semine ortus est Christus, dixerit: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse erit exspectatio
Abbreviated transcription (Latin):
isaias uidisses cribat: homoigitur
dĩ fuciẽ uidere ñ potest: Angeliuũt
etiũ minimonim inecclesiũ sc̃pui
dent fuciem dĩ & nunc inspeculo
uidemꝰ in enigmute : tunc uũt facie
ad faciem quundo dehominibur
in angelor profecerimus & potue¬
rimꝰ cũ a postolodicere : Nos aut̃ om̃r
reueluta facie gloriũ dñi specu¬
lunter in candẽ i maginẽ transfor¬
mumur agloria ingloriã qua
ture suȩ ꝓprietatẽ nulla uideat
creaturu : & tuncm̃te cernutur
quundo inuisibilis creditur: Quo
mihi multitudinẽ uictimanĩ ur̃a
lui. Lxx trunstuler̃ nolo: prae¬
sens tempus ꝓprecerito. porro
iuxtu hebrdicũ Nũquũ sed r̃ hos¬
tius iud ȩorũ uoluisse de monstrut :

Expanded text:
Isaias 20 vidisse se scribat. Homo igitur Isaias 20 vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem videre non potest. Angeli autem etiam minimorum in Ecclesia, semper vident faciem Dei . Et, Nunc in speculo videmus et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem : quando de hominibus in Angelos profecerimus, et potuerimus cum Apostolo dicere: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur a gloria in gloriam, quaturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis creditur. Quo mihi multitudinem victimarum vestrlui, LXX transtulerunt nolo, praesens tempus pro praeterito. Porro juxta Hebraicum, numquam se Deus hostias Judaeorum voluisse demonstrat:
Abbreviated transcription (Latin):
nim & populur gomorre quia
cogitiuer̃ consiliũ pessimũ &al¬
liguuer̃ iustũ atq dixer̃: non
habemus regem nisi cuesarem :
Et rursum: Norscimus quiu mor¬
si locutur sit dr̃ istũ aũt quisit :
nescimus : simulq glorianter
in euangelio: semen abruham
sumus & neminiumquũ serui¬
uimur : Audiunt ad ño saluato¬
re siers &ir filii abrabã utiq
opera abrahũ facer&is : & rur¬
sum : Vos ex diabulo patre nati
estis : & opera putris ur̃i uultir
sacere : Tale quid et in hie reci¬
hel adhierusalem loquitur:
patertuus amorrueur et mat̃
tuu chet thea: aiunt hebruciob
duas causar int̃fectum isaiã
quod principer sod omonim
et populd̃ gomorrue eos appel¬
lauerit: Et quod d nõ dicente ad
morsen: ñ poteris uidere faciẽ me¬
ã iste cusus sit dicere: uididnm̃ se¬
dentẽ superthronũ excelsum ete
leuatum : Non consideruntes qđ
fuciem & peder dĩ siue suos. quiu
in hebrueo ambiguuelegitur. seru¬
phimtexerint. et mediutuntũ eiꝰ

Expanded text:
omorrhae, quia cogitaverunt consilium pessimum, et alligaverunt justum, atque dixerunt, Non habemus regem nisi Caesarem . Et rursum: Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; istum autem quis sit, nescimus . Simulque gloriantes in Evangelio: Semen Abrahae sumus: et nemini unquam servivimus : audiunt a Domino Salvatore: Si essetis filii Abraham, utique opera Abraham faceretis; et rursum: Vos ex diabolo patre nati estis: et opera patris vestri vultis facere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas interfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicere: Vidi Dominum sedentem super thronum excels non considerantes quod faciem et pedes Dei, sive suos, quia in Hebraeo ambigue legitur, Seraphim texerint: et media tantum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
contraiudeã & hierusalẽ. In hebra¬
ico scriptũ ẽ ał iũdu hũ hierusalẽ
& in hucquue secunda ẽ. in hebrdico
similit̃ contin&ur : Et miror cur
lxx int̃ p̃ter in illa dixerint contra
appellatur genspeccatrix ̃ populur
plenus peccatis sem̃ pessimũ filii ini¬
quitatis & principes sodomorũ acpo¬
pulus gomorrȩ : & ciuitas meretrix
& cetera istius modi sensũ magisquã
uerbũ int̃ p̃tatis̃ : & hic quia statim
prospera ꝓmittuntur Erit in nour¬
simis dieb: manifestus monsdñi & dom̃
dĩ insũmitate montiũ : ñ contra iudȩ ã &

Expanded text:
Hebraico scriptum est AL JUDA UJERUSALEM  : et in hac quae secunda est, in Hebraico similiter continetur. Et miror cur LXX Interpretes in illa dixerint, contraappellatur gens peccatrix, populus plenus peccatis, semen pessimum, filii iniquitatis, et principes Sodomorum, ac populus Gomorrhae, et civitas meretrix, et caetera istiusmodi, sensum magis quam verbum interpretati sunt: et hic quia statim prospera promittuntur: Erit in novissimis diebus manifestus mons Domini, et domus Dei in summitate montium, non contra
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & dñr dñi si c omnipotens
omni potentis dĩfilius sit: audite
perapostolos populi isrł ad scri¬
bus & pharisȩor & populum
succlamuntẽ. crucifige cru¬
cifig& talem proph&icur ser¬
moconuertitur : & uocat cor prin¬
cipes sodomorum & populũ go¬
morrao : Iuxtaillud quod in con

Expanded text:
inus Domini, sic Omnipotens Omnipotentis Filius sit? Audite per Apostolos populi Israel, Scribas et Pharisaeos, et populum succlamantem: Crucifige, crucifige talem , propheticus sermo convertitur; et vocat eos principes Sodomorum, et populum Gomorrhae, juxta illud quod in
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: plenius aũt atq ꝑfecti¬
us quid futurũ sit subromana cap¬
tiuitute describitur: quando uni¬
uersã iud ȩam romanus uasta¬
uit exercitus. ciuitatesq succen¬
sȩrunt : & regionẽ eonim in prȩ¬
sentianim alieni decorant . & us¬
q: ad finẽ mundi ꝑseuerabit uasti¬
tus iudȩorim : possumus autẽ
hȩc tropologicȩ depeccatorib
accipere qui descĩtate pristina
corruer̃ postquã contrarur
suerint truditi potestatibur:
Quodom̃ia conimbona uenient
ad desertum et prioris iustitiac
dr̃ non recordecur: &ignediaboli
omĩa succendantur : & sint pabu¬
lum bestiarim: de quibur & ina¬
lio loco scriptũ ẽ Netra durber¬
tus animã confitentem tibi : De¬
relinquetur filiusion sicutum¬
braculum inuinea & sicut tugu¬
riũ incucumerario: Quoduinea
appellutursic omĩrisrł idẽ in
consequentib proph&a testatur
dicens: Vincaenĩ dñi scibuoth do
murirrł: et homo iuda nouellu

Expanded text:
retur. Plenius autem atque perfectiretur. Plenius autem atque perfectius quid futurum sit sub Romana captivitate describitur: quando universam Judaeam Romanus vastavit exercitus, civitatesque succensae sunt, et regionem eorum in praesentiarum alieni devorant, et usque ad finem mundi perseverabit vastitas Judaeorum. Possumus autem haec tropologice de peccatoribus accipere, qui de sanctitate pristina corruerunt, postquam contrariis fuerint traditi potestatibus: quod omnia eorum bona veniant ad desertum: et prioris justitiae Deus non recordetur: 17 et igne diaboli omnia succendantur; et sint pabulum bestiarum, de quibus et in alio loco scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Derelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea: et sicut tugurium in cucumerario. Quod vinea appellatus sit omnis Israel, idem in consequentibus Propheta testatur, dicens: Vinea enim Domini sabaoth, domus est Israel: et homo Juda, novella
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝑsona bubrlonis loquuntur
angeli : curauimur babylonẽ &
non ẽ sunuta : Vrbem uidelic&
confusionis atq uitionim: & in
euangelio legimus. descendentẽ
dehierusalẽ in hicricho alatro¬
nibus uulneratũ . curatũq: a sa¬
maritano & post austcritatẽ
uini infusã uulnerib eiꝰ: olei mol¬
litudine confotũ : ab eo ergo lo¬
co uhi supra dixerat. in quoꝑcu¬
tiã uor. et omno caput languidũ
usq: ad hoc quod infestur : Ñ t
curatu medicamine. neq fota
olco : Truns lationis similitudo
seruutur : & in reme diabiliũ dir¬
criptio uulnerim & nũ captiui¬
tutẽ ex primit iudȩonim : Terra
ur̃a deserta: ciuitates ur̃ȩ igne
succensȩ regionẽ urũm in cons¬
pectu ur̃o alieni deuorant : Et de¬
solubitur sicut inuastitate hosti¬
li: hec subbabyloniis exparte
completas̃ : Incenso tẽplo subuer¬
s& hierus alẽ quando regionẽ .x
tribuũ samaritani posseder̃ & in
tant c̃ eredacta ẽ t̃ra repromissi¬
onis solitudinẽ ut a leonib: uasta¬

Expanded text:
sub persona Babylonis loquuntur Angeli: Curavimus Babylonem, et non est sanata , urbem videlicet confusionis atque vitiorum. Et in Evangelio legimus, descendentem de Jerusalem in Jericho a latronibus vulneratum, curatumque a Samaritano: et post austeritatem vini, infusam vulneribus ejus olei mollitudinem. Ab eo ergo loco, ubi supra dixerat: In quo percutiam vos; et: omne caput languidum, usque ad hoc quod infertur: Non est curata medicamine, neque fota oleo, translationis similitudo servatur, et irremediabilium descriptio vulnerum, aeternam captivitatem exprimit Judaeorum. . Terra vestra deserta: civitates vesuccensae: regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et desolabitur sicut in vastitate hostili. Haec sub Babyloniis ex parte completa sunt, incenso templo, subversa Jerusalem, quando regionem decem tribuum Samaritani possederunt, et in tantam redacta est terra repromissionis solitudinem, ut a leonibus vasta
Abbreviated transcription (Latin):
prio iudicio. est enimius¬
tus qui pereat iniustitiosua
non quo diostussit sed quod
sibiiustos. eẽ uideatur
sin autem xp̃s. factus est no¬
bis adõ sapientia. & iustitia.
scĩficatio & redemptio qui¬
bus praecipitur ut cognos¬
cant iustitiam. hociubetur
ut xp̃m discant at que cognos¬
cant. propterea autem prȩ¬
cipio dituobis ut discatis
iustitiam quia ablatus est
impius. et regnumillius
destructum est. qui quam¬
di regnabat in terra. ius¬
titiam scire non poterant
nec facere ueritatem de
qua alibi scribitor. quod
ra ueritatem non facit. im¬
pius : auferetur. non enim
meretur dñm uidere reg.¬
nantem. Dñe ex altetur ma
nus tua et non uideant. Ui¬
sdeant. & confundantur

Expanded text:
prio judicio. Est enim jusprio judicio. Est enim justus qui pereat in justitia sua ; non quo justus sit, sed quo sibi justus esse videatur. Sin autem Christus factus est nobis a Deo sapientia, et justitia, sanctificatio et redemptio , quibus praecipitur ut cognoscant justitiam, hoc jubetur ut Christum discant atque cognoscant. Propterea autem praecipio, ait, vobis ut discatis justitiam, quia ablatus est impius; et regnum illius detructum est, qui quamdiu regnabat in terra, justitiam scire non poterat, nec facere veritatem. De qua alibi scribitur, quod ra veritatem non facit impius, auferetur: non enim meretur Dominum videre regnantem. . Domine, exaltetur mnus tua, et non videant: videant, et confundantur
Abbreviated transcription (Latin):
sas. quare eum uellit dĩ
iustitiam discere. qui a in
terrascõrum inqueges¬
sit & contras cõs tuos iu¬
giter dimi cauit deb&
sentire tormenta. rur¬
sum que dñs sententiam
temperans. & non indeat
inquid siue nonui debit glo¬
riamdĩ: est que sensus suffi¬
citei prouniuersa poena
qđ me cum scĩs meis nonuide¬
bit inmagestate regnantem:
quidam ipium hoc ẽ Rẽsa
peritimpius. nomeneorum
delistiinae ternum & insae¬
culum saeculi. inimicide¬
fecerunt frameae infinẽ
et ciuitates destruxisti:
Nos autem generaliter impi¬
um uel propeccatore. uel
proeo quidĩ cultum non
iubentur habitatores ter¬
rae iustitiam discere omnis
enimuir. uidetursibi iustus
ds̃ autem corda omnium no¬
uit. qui redd& unicui¬
que secundum operasua:
& in alio loco eiusdem uolu¬
minis dicitor: sunt uicesuiri
qua e uidentur. recte. nouissi¬
ma autem earum respiciunt
inprofundum inferni:
Vn dedebemus iustitiam dis¬
cere nec confidere pro¬

Expanded text:
sas, quare eum velit Dei sas, quare eum velit Dei justitiam discere: quia in terra sanctorum inique gessit, et contra sanctos tuos jugiter dimicavit, debet sentire tormenta. Rursumque Dominus sententiam temperans, Et non videat, inquit, sive non videbit gloriam Domini. Estque sensus: sufficit ei pro universa poena, quod me cum sanctis meis non videbit in mea majestate regnantem. Quidam impium, hoc est, RESA it impius: nomedelisti in aeternum et in saeculum %saeculi; inimici defecerunt frameae in finem, et civitates eorum destruxisti . Nos autem generaliter impium vel pro peccatore, vel pro eo qui Dei cultum non Septuaginta jubentur habitatores terrae justitiam discere. Omnis enim vir videtur sibi justus; Deus autem corda omnium novit, qui reddet unicuique secundum opera sua . Et in alio loco ejusdem voluminis dicitur: Sunt viae viri, quae videntur rectae; novissima autem earum respiciunt in profundum inferni . Unde debemus justitiam discere, nec confidere in pro
Abbreviated transcription (Latin):
impius. ut non uideat glori¬
am dñi dicamus primum
iuxta hebruicum. et sisen¬
sum prophetae ualueri¬
mus exprimere. Tuncad
Lax interpretes transea¬
mus quam diu non exerces
iuditia tua superterram
et necbonis bona nec malis
re tribuesmala. iustitia
ra Cum autem iuditu
die pro qualitate operum
uni cuique. reddideris
quod meretur. Tunciusti¬
tiatua cognoscetur in or¬
be terrarum quae prius
apud incredulos uideba¬
tur in iusta. itautunus
scõrum quoque dicer&
mei autem paene moti sunt
pedes. paene effusi sunt
gressus mei. qninzela¬
tussum superini quis pa¬
cem peccatorum uidens
ad quod res pondit dñs mi¬
serea mur impio quodexceptis
gis impius misericordiam.
consequatur. Et discatele¬
mentiam meam dumenim
ipses aluator. rursum que
loquenti dño expersona
humanae in patientiae
prophetas respondit. et
non dic&. iustitiam. est¬
que sensus & quomodo po¬
terit tuam nosseiustitiam
sitantum clementiam fue¬
rit experatus: reddit cau¬

Expanded text:
impius, ut non videat gloriimpius, ut non videat gloriam Domini. Dicamus primum juxta Hebraicum, et si sensum Prophetae voluerimus exprimere, tunc ad LXX Interpretes transeamus. Quamdiu non exerces judicia tua super terram, et nec bonis bona, nec malis retribuis mala, justitia ra. Cum autem in judicii die pro qualitate operum unicuique reddideris quod meretur, tunc justitia tua cognoscetur in orbe terrarum, quae prius apud incredulos videbatur injusta, ita ut unus sanctorum quoque diceret: Mei autem pene moli sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei: quoniam zelatus sum super iniquis, pacem peccatorum videns . Ad quod respondit Dominus: Misereamur impio; quod exceptisgis impius misericordiam consequatur, et discat clementiam meam; dum etiam ipse salvatur. Rursumque loquenti Domino, ex persona humanae impatientiae Propheta respondit: Et non discet justitiam. Estque sensus: et quomodo poterit tuam nosse justitiam, si tantum clementiam fuerit expertus? Redditque cau
Abbreviated transcription (Latin):
autem mane consurgit qui¬
alux prae cepta  superter¬
ram seruans enimman¬
datatua. & in luminatus
eorum lumine de quibus
dR̃ praeceptum dñi luci¬
dum in luminans oculos.
dor mire ne queo sedomni
tempore te desiderans
meo ate consurgo sp̃u. et
hoc obseruandum quod in
nocte adhuc positi animo
desideremus dm̃ post¬
quam autem spi noster in
precordus nostris totase ad
dm̃ mente commouerit ma¬
ne uigilemus ad eum atque
ut manifestius dicam ani¬
maenox. et desiderium. spi¬
ritui autem mane iungitur
etuigiliae. porro spũ inpre¬
cordiis suis. euigilat ad dm̃
qui potest dicere depro¬
fundis damaui ad tedñe. Cũ
feceris iudiciatua. inter¬
Iraiustitiam discent habita¬
tores orbis misereamur
impio. Et non discit iusti¬
tiam interrascõrum ini¬
que egit & non ui debit glo¬
riam dñi: Lax iustitiam dis¬
cite quihabitatis super
terram cessauitenim im¬
pius qui non disc& iusti¬
tiam superterram ueri¬
tatem non faci&. duferetur

Expanded text:
autem mane consurgit, quiautem mane consurgit, quia lux praecepta tua super terram. Servans enim mandata tua, et illuminatus eorum lumine, de quibus dicitur: Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos , dormire nequeo, sed omni tempore te desiderans, meo ad te consurgo spiritu. Et hoc observandum, quod in nocte adhuc positi, animo desideremus Dominum. Postquam autem spiritus noster in praecordiis nostris tota se ad Deum mente commoverit, mane vigilemus ad eum, atque ut manifestius dicam, animae, nox et desiderium, spiritui autem mane jungitur et vigiliae. Porro spiritu in praecordiis suis evigilat ad Deum, qui potest dicere: De profundis clamavi ad te, Domine . Cum feceris judicia tua in terra, justitiam discent habitatores orbis. Misereamur impio, et non discet justitiam, in terra sanctorum inique egit, et non videbit gloriam Domini. LXX. Justitiam discite, qui habitatis super terram. Cessavit enim impius, et non discet justitiam super terram, veritatem non faciet, auferatur
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti capitulo iungitur
iuxta hebraicum priori ille
autem potest dicere anima
mea desider auitte in nocte
qui cumpsalmista loquitur
confidenter lauabo persin¬
gulas noctes. lectum meum
in lacrimis stratum meum
rigabo. potest nox et tene¬
brae protribulatione &
angustis accipi. unde & in
alio psalmo superiustisecuri¬
tate propheta decantat per
diem solnon ur& tenequelu¬
na pernoctem. id. est nec in
prosperis necaduersis um¬
quam detuo moueris gaudio
Sedet spũ meo in precor di¬
is meis demane uigilabo adte:
Lxc denocte consurgit sp̃s
meus ad te d̃ quia lux iuditi¬
atua superterram: uolu¬
mus & hebrui co isequi
etuulgatam editionem non
penitus preterire et hacre¬
rum necessitate conpelli¬
mur diuerso ordine atque
sermone diuersas intelle¬
gentias quaerere. Igitur
quod dicitur de nocte iuxta.
testimonii. ut sit sensus desi¬
derat animame a te nocte
et postea incipiat mane con¬
surgit sp̃i meus ad teds̃. i deo

Expanded text:
sequenti capitulo jungitur, sequenti capitulo jungitur, juxta Hebraicum priori. Ille autem potest dicere: Anima mea desideravit te in nocte, qui cum Psalmista loquitur confidenter: Lavabo per singulas noctes lectum meum, in lacrymis stratum meum rigabo . Potest nox et tenebrae, pro tribulatione et angustiis accipi. Unde et in alio psalmo super justi securitate 348 Propheta decantat: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem , id est, nec in prosperis, nec in adversis unquam de tuo moveberis gradu. Sed et spiritu meo in praecordiis meis, de mane vigilabo ad te. LXX: De nocte consurgit spiritus meus ad te, Deus: quia lux judicia tua super terram. Volumus et Hebraicum sequi, et Vulgatam editionem non penitus praeterire, et hac rerum necessitate compellimur diverso ordine, atque sermone diversas intelligentias quaerere. Igitur quod dicitur, de nocte, juxta testimonii, ut sit sensus: Desiderat anima mea ad te nocte; et postea incipiat, mane consurgit spiritus meus ad te, Deus. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. de quo supra dixerat
conculcabiteam pespedes
pauperis : huius ergo iusti
semita recta est. siue utuer¬
bum nouum fingam rectitu¬
dines quas graeci uocant.
tates latinius possumus ap¬
pellare. dicitur que hebrui¬
co. mehssanĩo. in unaigi¬
tur xp̃i semita omnes iusti¬
tiae repperiuntur. et prop¬
terea eam suo calcauit. &
triuit pede ut qui cum que
peream uoluerit am bula¬
re cursu ambul& in offenso
in hac semita iuditiorum.
dñi sus tinuerunt eum sc̃i &s
perauerunt in eo qui aspes
non confundit. Et nomen
illius. & memoriale habue¬
runt in desiderio animae
dicentes. Concupiuit anima
mea desiderare. iudiciatua
in omni tempore. Etiterum
desiderat animame a
et defecit insalutare tuo
qui autem nomen dñi ha¬
b& in desiderio aliud
non de siderat
et hoc notandum quod de¬
si derium dĩ. non in carnesit
sed inanima. iuxta illud
quod in alio psalmo legimus
sitiuit animamea ad dnm̃¬
mus illa faciamus. quod
sequitur in nocte iuxta lxx

Expanded text:
tur, de quo supra dixerat: tur, de quo supra dixerat: Conculcabit eam pes, pedes pauperis. Hujus ergo justi semita recta est, sive, ut verbum novum fingam, rectitudines, quas Graeci vocant tates Latinius possumus appellare, dicunturque Hebraice MESSARIM  . In una igitur Christi semita omnes justitiae reperiuntur, et propterea eam suo calcavit et trivit pede, ut quicumque per eam voluerit ambulare, cursu ambulet inoffenso. In hac semita judiciorum Domini, sustinuerunt eum sancti, et speraverunt in eo, quia spes non confundit. Et nomen illius et memoriale habuerunt in desiderio animae, dicentes: Concupivit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore ; et iterum: Desiderat anima mea, et defecit in salutari tuo . Qui autem nomen Domini habet in desiderio, aliud non desiderat. Et hoc notandum, quod desiderium Domini non in carne sit, sed in anima, juxta illud quod in alio psalmo legimus: Sitivit anima mea ad Demus, illa faciamus. Quodque sequitur: In nocte, juxta LXX,
Abbreviated transcription (Latin):
gressus egenorum aposto¬
lorum scilic&. quiimi¬
tantur dñi pau pertatem
&iam uirtutis eius priui¬
legium consecuti sunt qui
n on recepti ex cusserunt
super eam poluerem pe¬
dum suorum. Et quiasal¬
uatoris dicitur uerbis
omnis quise ex altat hu¬
mili abitur. & qui se hu¬
miliat ex altabitur. non
solum hoc adhomines sed &
contrarias quo que fortitu¬
dines possumus. iuxta lax
laudesdõ propheta de can¬
tat. quod omnes superbos
humili & & uniuersarum ur¬
bium munimenta usque ad
solum diruat. Et scõ rumea
mitium que & humilium cal¬
cent pedes. semita iusti rec¬
taest. rectus callis iusti ad
ambulandum. et insemita
iudiciorum tuorum dñẽ sus¬
tinuimuste. nomentuum
et memoriale tuum inde¬
siderio animae. Anima
mea desiderabitte in noc¬
te .Lxx. uia iustorum recta
facta est uiaiustorum prae¬
parata. uia enim dñi iudi¬
scium sperauimus in nomine
too. & in memoria quae
desiderat animanr̃a. ad¬
hoc propheta dexp̃olo qui¬

Expanded text:
Gressus egenorum, ApostoGressus egenorum, Apostolorum scilicet, qui imitantes Domini paupertatem, etiam virtutis ejus privilegium consecuti sunt; qui non recepti, excusserunt super eam pulverem pedum suorum. Et quia Salvatoris dicitur verbis, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur , non solum hoc ad homines, sed ad contrarias quoque fortitudines referre possumus. Juxta LXX, laudes Deo Propheta decantat, quod omnes superbos humiliet, et universarum urbium munimenta usque ad solum diruat, et sanctorum ea mitiumque et humilium calcent pedes. Semita justi recta est, rectus callis justi ad ambulandum: et in semita judiciorum tuorum, Domine, sustinuimus te, nomen tuum et memoriale tuum in desiderio animae: anima mea desideravit te in nocte. LXX: Via justorum recta, recta facta est via justorum, et praeparata. Via enim Domini judicium, speravimus in ntuo: et in memoria quam desiderat anima nostra. Adhuc Propheta de Christo loqui
Abbreviated transcription (Latin):
in excelso. qui a omnis quise
ex altat humiliabitur. qui pa¬
trem abraham se habere
iactabant. & in siggillatio¬
ne dñi lo quebantor. nos de
fornicatione nati non sumus
ipseciuitatem sublimem
humiliauit. ut iudaeipu
esse conuincimus hierus a¬
lem qua e occidit prophȩ¬
tas. et lapidauiteos. qui ad
semisierant. & ad extre¬
mum patris familiae inter¬
fecit filium. ut herede iugu¬
lato perir& hereditas. nec
quama quila HΟΛrΝΗIΝ
interpretatus est. & quam
nos uel ciuitatulam uelui¬
culum uel oppidumpossu¬
mus dicere. et frequenter
inscriptoris hoc nomine ap¬
pellatur hierusalem: pul¬
chrae que duplicem humili¬
tatem posuit humiliabit
humiliabiteam primum
subbabrllonis quando tem¬
plum destructum est secun¬
do subtito & uespasiano. cu¬
iosruina us que ad finem per¬
man&. Conculcabiteampes
repetitque & copulat
pedespauperis. haut. dubi¬
um quinxp̃i de quo & su¬
pradiximus factus es for¬
titudo pauperi fortitudo
egeno intribulationesua

Expanded text:
in excelso, quia omnis qui se in excelso, quia omnis qui se exaltat humiliabitur; qui patrem Abraham se habere jactabant, et in suggillationem Domini loquebantur: Nos de fornicatione nati non sumus . Ipse civitatem sublimem humiliabit, ut Judaei putesse convincimus, Jerusalem, quae occidit Prophetas, et lapidavit eos qui ad se missi erant, et ad extremum patrisfamilias interfecit filium, ut haerede jugulato, periret haereditas . Necquam Aquila πολίχνην interpretatus est, quam nos, vel civitatulam, vel viculum, vel oppidulum possumus dicere, et frequenter in Scripturis hoc nomine appellatur Jerusalem. Pulchreque duplicem humilitatem posuit: Humiliabit, humiliabit eam, primum sub Babyloniis, quando templum destructum est, secundo sub Tito et Vespasiano, cujus ruina usque in finem permanet. Conculcabit eam pes, repetitque et copulat pedes pauperis, haud dubium quin Christi. De quo et supra diximus: Factus est fortitudo pauperi; fortitudo egeno in tribulatione sua.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ terram de trah& eam us¬
s que adpuluerem conculca¬
⁊ bit eampes. pedis paupe¬
iris. gressus egenorum Ixc¬
s dĩ magne aeternae qui hu¬
⁊ mili asti & de traxistieos qui¬
s habitant in excelsis. Ciuita¬
Ites robustas destrues. et
deduces us que ad pauimen¬
÷tum. & concul cabuntea¬
Spedes mansuetorum & hu¬
milium. et haec propheta
loquitur qui ab eo respon¬
dit loco in quosu pradixe¬
rat. sperate in dño insae¬
culis aeternis. et iungit
ei quod nunc proposuimus
et sũr quod aliud in uisi¬
bilem aliud in effabilem
aliud robustum sonat. quo¬
rum primum in alle leia
extrema syllaba ponitur
& hoc diligens lector obser¬
u& quod interdum tex¬
tum in propositione testi¬
monii diuidamus. qnm̃
alium. Lax editio & alium¬
& ex hebrȩo aduerbum
expressa trans latio effi¬
cit sensumi: dicit ergo pro¬
pheta. sperate in dño insae¬
culis aeternis indñ odõ for¬
ti inperpetuum cuiusau¬
xilium sempiternum. &
enimincor uabit habitantes

Expanded text:
 terram: detrahet eam u terram: detrahet eam usque ad pulverem. Conculcabit eam pes, pedes pauperis gressus egenorum. LXX: Deus magne aeterne, qui humiliasti, et detraxisti eos qui habitant in excelsis, civitates robustas destrues, et deduces usque ad pavimentum, et conculcabunt eas pedes mansuetorum et humilium. Et haec Propheta loquitur, qui ab eo respondit loco in quo supra dixerat: Sperate in Domino in saeculis aeternis; et jungit ei quod nunc proposuimus:et SUR , quod aliud invisibilem, aliud ineffabilem, aliud robustum sonat, quorum primum in ALLELUIA extrema syllaba ponitur. Et hoc diligens lector observet, quod interdum textum in propositione testimonii dividamus: quoniam alium LXX editio, et alium ex Hebraeo ad verbum expressa translatio efficit sensum. Dicit ergo Propheta: Sperate in Domino in saeculis aeternis: in Domino Deo forti in perpetuum, cujus auxilium sempiternum est. Ipse enim incurvabit habitantes
Abbreviated transcription (Latin):
leuitico dicitur. homo
⁊homo filiorum israel
etinnu merorum libro
uiriuiri cuius uxor cubi¬
sle macularit: ut duplex
homo duplexuir. pacem
duplicem conse quatur
meremur inquiunt pacem
quia inte totamente confi¬
dimus post populi uer
ba responsionem di &
rursum uocem populi pro¬
pheta loquitur ad credentes
sperastis uel sperate indño
in sae culis sempiter nis &
cetera quae secuntur luxta
Ixx ille ingreditur portas
dñi qui cus todit iustitiam.
in bonis operibus. & seruat
siue amplectitur ueritatem
infidei ueritate ut perbo¬
na opera et fidem perue¬
niat adpacem. quacom¬
nem sensum exsuperat. et
ipsam pacem mereatur. ac¬
cipere qui a credidit indm̃
quiae aeternus bonorum
operum. retributor est:
unde & in alio loco scribitur
desi derasti: sapientiam:
seruamandata: et dñs
tribu & tibi eam: in dño
dõ forti inper petuum¬
÷ qui a incur uabit. habitan¬
tes in excelso: ciuitatem¬
⁊ sublimem humiliabit
humili abit eam usque ad¬

Expanded text:
Levitico dicitur: Homo, Levitico dicitur: Homo, homo, filiorum Israel . Et in Numerorum libro: Vir, vir, cujus uxor cubile macularit : ut duplex homo et duplex vir, pacem duplicem consequantur. Meremur autem, inquiunt, pacem, quia in te tota mente confidimus. Post populi verba et responsionem Domini, et rursum vocem populi Propheta loquitur ad credentes: Sperastis, vel sperate in Domino, in saeculis sempiternis, et caetera quae sequuntur. Juxta LXX, ille ingreditur portas Domini, qui custodit justitiam in bonis operibus, et servat sive amplectitur veritatem in fidei veritate, ut per bona opera et fidem perveniat ad pacem, quae omnem sensum exsuperat, et ipsam pacem mereatur accipere; quia credidit in Deum qui aeternis bonorum operum retributor est . Unde et in alio loco scribitur: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus tribuet tibi eam . In Domino Deo forti in perpetuum: quia incurvabit habitantes in excelso: civitatem sublimem humiliabit, humiliabit eam usque ad