comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concumbens cũ eadẽ quondã
uxore sua mulier concȩpit:
& post partũ mandauit
ep̃o filiũ se peperisse :
Genebaudus uero confusus &
dolens: Nuntio dixit: Quia
latrocinio ut lateret homi¬
nes qđ dm̃ latere ñ potuit
in cubiculi absconso generatꝰ
est : recte uocabit᷑ latro:
Sic ei nom̃ imponat: Et quia
culpa hominib ñ innotuit.
ne suspicio inde ꝓcederet
si se a solita uisitatione fe¬
mina illa subtraheret. cȩpit
ut antea domũ frequentã¬
re ep̃i Sicq factũ ẽ. ut te¬
cta hominib culpa. & in
cordib tã ep̃i quã feminȩ
tectꝰ luxuriȩ ardor qm̃ ut
notũ ẽ. quo magis tegitur
tectus magis estuat ignis:
contra culpã cõpunctus ep̃c.
post fletũ ad culpã rediit
Et oblitus ẽ qđ planxerat. cũ
extinguere noluit quod ꝑ¬

Expanded text:
concumbens cum eadem quondam uxore sua, mulier concepit et post partum mandavit episcopo, filium se peperisse. Genebaudus vero confusus et dolens nuntio dixit: 'Quia latrocinio, ut lateret homines, quod Deum latere non potuit, in cubiculi absconso generatus est, recte vocabitur Latro. Sic ei nomen imponat'. Et quia culpa hominibus non innotuit, ne suspitio inde procederet, si se a solita visitatione femina illa subtraheret, cepit, ut antea, domum frequentare episcopi. Sicque factum est, ut tecta hominibus culpa, et in cordibus tam episcopi quam feminae tectus luxuriae ardor, – quoniam, ut notum est, Qtectus magis aestuat ignis: contra culpam compunctus episcopus, post fletum ad culpam rediit, et oblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod
Abbreviated transcription (Latin):
quas amatis: Cur & mortuos
ur̃os auratis obuoluitis uestib
Cur ambitio inter luctũ lacri:¬
masq ñcessat: An cadauera
diuitũ. nͥ in serico putrescere
nesciunt: Obsecro qͥcũq hȩc
legitis: ut hieronimi peccatoriᷤ
memineritis. cui si dñs optionẽ
daret: multomagis eligeret

Expanded text:
quas amatis. 14 Cur et mortuos vestros auratis obvolvitis vestibus? cur ambitio inter luctus lacrymasque non cessat? An cadavera divitum nisi in serico putrescere nesciunt? 18. Obsecro, quicumque haec legis, ut Hieronymi peccatoris memineris: cui si Dominus optionem daret, multo magis eligeret
Abbreviated transcription (Latin):
solita decantantes tempora ue¬
nerabile corpꝰ cũ diuimis laudi¬
b effert̃ a beate dei genicricis
ecclia quod incircuitu cunta¬
tis cum iocunditate de portãtes

Expanded text:
solita decantantes tempora, venerabile corpus cum divinis laudibus efferunt a beatae Dei Genitricis ecclesia. Quod in circuitu civitatis cum jucunditate deportantes
Abbreviated transcription (Latin):
que facta est a dño cedẽ
francorum barbãrica ferocitate
suꝑuenturam diuine animaduer.¬
sionis ꝓpter iniquitates perseue¬
rantes ultionem. mundo presulẽ
ad ͤ o predestinatũ Remigium
pontificem hoc ordine ꝓtulerunt.
Erat quidam uenerabilis ac dignꝰ
ꝓfessiõne et nõmine montanꝰ mona¬
chus. in reclusione solitariã uitam
rarum uirtutũ insiguib adeo diui-¬
nitati se cõmendabilem reddeus. ut
ꝓ pace sancte eccłie. que multis ac
diuersis afflictionib apud gallia¬
rũ & belgicarũ ꝓuincias uexaba¬
tur. di em̃ipotẽntis clem̃tiã inde-¬
fessis p̃cibus exoraret: nocte qua¬
dam plus solito orationem ꝓtelaus.
usq lucis crepusculum in contẽpla¬
tione permansit. Qui cũ lassitudi¬
ne ac fragilitate carnis compellẽ¬

Expanded text:
que facta est a Domino cede GFrancorum barbarica ferocitate superventuram divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitamrarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut  pace sanctae Ecclesiae, quae multis ac diversis afflictionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus solito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate carnis compelle
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i illud celeritate stude
transmittere. atq nob̾ hoc
ipsũ qr transmiseris tuis
renuntiare epłis ñ omitta
Sed ita fac: utt transmitcendũ
qui uehemens friglis est
morã aliquã minime faciã:
Itẽ Eidẽ Ecclesio clusino ep̃o
Scripta fr̃nitatis ur̃ȩ suscipi¬
entes c̃tristati sumꝰ qđ uos
ꝑea & grauit̃ infirmatos
& adhuc debiles ẽẽ cogno¬
uimꝰ. & licet scĩtatẽ ur̃am

Expanded text:
omni illud celeritate stude transmittere; atque nobis hoc ipsum, quia transmiseris, 98 tuis renuntiare epistolis non omittas, sed ita fac, ut ad transmittendum, quia vehemens frigus est, moram aliquam minime facias. Item eidem Ecclesio Clusino episcopo: « Scripta fraternitatis vestrae suscipientes, contristati sumus quod vos per ea et graviter infirmatos et adhuc debiles esse cognovimus. Et licet sanctitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quos maxima pars facultatũ
regni sui est cẽssent immunes
huius expedicionis cẽ ñ debe. añ aliõ
abbatem scĩ remigii quem qͣi de
rerum suarũ habundancia presu¬
mentẽ pro uane glorie amore ad
monasterium suum esecrandũ
calũpniabantur romane urbis

Expanded text:
quos maxima pars facultatum regni est, censent immunes hujus expeditionis esse non debere. Ante alios abbatem Sancti Remigii, quem quasi de rerum suarum abundantia praesumentem, pro vanae gloriae amore, ad monasterium suum consecrandum calumniabantur Romanae urbis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi plaustra ꝑgradus confusȩ
sonantia rigidas uoces iactat
Sicq audientiũ animos quoᷤᷤ
mulcẽre debuerat. ex aspe¬
rando magis ac obstrependo
conturbat᷑
inc est qđ huius GREGORII

Expanded text:
si plaustra per gradus confuse sonantia rigidas voces jactat, sicque audientium animos, quos mulcere debuerat, exasperando magis ac obstrependo conturbat. 8. Hinc est quod hujus Gregorii
Abbreviated transcription (Latin):
hominib in cognitus man¬
sit: Qui uidelic& roman
non longe in monaste¬
rio sub deodati patris
regula degebat: ded pie
eiusdẽ patris sui oculis
furabatur horas. & quẽ
sibi ad manducandum
subripere poterat. dieb
certis benedicto panem
ferebat : Ad eundẽ uero
specũ a romani cella iter

Expanded text:
hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter
Abbreviated transcription (Latin):
indiem: O conuentus fo¬
rensis: Potest enĩ & hic eẽ
conuentus eccłȩ: Fecit
nox in foro eccłam. &
mentis ur̃e strepitus ar¬
mauit industriam: Ces¬
sauit om̃is pigritia. con¬
quieuit ignauia: Quis
hoc non uoluat animo.
aut quis non ammiret᷑
eoquod non solũ nr̃i ꝑ
manserunt nobiscũ. sed
etiã incogniti congre¬
gati conuenerunt: &¬
proficit tẽptatio in uti¬
litatis augmentũ: Nam

Expanded text:
in diem. O conventus forensis! potest enim et hic esse conventus Ecclesiae. Fecit nox in foro Ecclesiam, et mentis vestrae strepitus armavit industriam: cessavit omnis pigritia, conquievit ignavia. Quis hoc non volvat animo, aut quis non miretur, eo quod non solum nostri permanserint nobiscum, sed etiam incogniti congregati venerunt, et proficit tentatio in utilitatis augmentum? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
deseruire precepi aliis pauꝑib̾
trib. uͥ frẽs cotidie pedes lauare
debent: quib etiam balacoforũ
qd̃ dicit᷑ zenodochiũ. ad hoc mi¬
nisterium stacui᷑ solidꝰ unꝰ dabit᷑

Expanded text:
deservire precepi. Aliis pauperibus tribus, ubi fratres cotidie pedes lavare debent, quibus etiam Balatoforon, quod dicitur xenodochion, ad hoc ministerium statui, solidus un
Abbreviated transcription (Latin):
romanꝰ pontifex c̃ferebat:
Cũ posteriori tẽpore de uesti¬
b q̃ sub altare scĩ loħis inba¬
silica constantiniana seruan¬
tur particulȩ cę̧perint ꝓsa
cris reliquiis petentib dari
Quȩ quidẽ uestes usq actenꝰ
tantis miraculis coruscare
bant᷑. ut siccitatis tẽpore
foras excussȩ pluuiã confe¬
rant. in undationis uͦ. sereni¬
tatẽ reducant Nã suꝑ hȩc
subura posite. ꝑ eas ds̃ om̃i¬
potens fecerit. non celabo
Nuꝑ Adriani pontificis tẽpo¬
genitricis MARIAE qđ extra
oratoriũ scĩ loħis in aꝑtissimo

Expanded text:
 pontifex conferebat, cum posteriori tempore de vestibus quae sub altari sancti Joannis in basilica Constantiniana servantur, particulae coeperint pro sacris reliquiis petentibus dari. 58. « Quae quidem vestes usque hactenus tantis miraculis coruscare probantur, ut siccitatis tempore foras excussae pluviam conferant, inundationis vero serenitatem reducant. Nam super haeSuburra positae per eas Deus omnipotens fecerit, non celabo. Nuper Hadriani pontificis tempoGenitricis Mariae, quod extra oratorium sancti Joannis in apertissimo
Abbreviated transcription (Latin):
illud regium ꝑ bñdictonẽ meam to¬
ciens domino cunsecratũ. mala ꝓ
bonis reddens eccarum dei ꝑuasor
destrtictor depopulator. grauis aut
contrariꝰ existere uoluerit: conuo¬
catis remoꝵ dẏoceseos epĩs. pͥmũ
moneatur: deinde urbs p̾fata ad¬
uincta s sorore ecca scilicet treue¬
rensi: itum conueniat᷑. Terciauo:
archiep̃is tantũmͦ galliarum trib
aut quatuor conuocatis. princeps
ille quicumq fuerit moneat᷑: ita
ut usq ad septimam monitonem
si prius satifface renuerit pat̾ne pie¬
tatis longanimitate differatur.
Tandemꝙ ei si post põĩtis omnib
prefatis bñdictionib: ieorrigibi¬
lis. contumatie sp̃m non deposuerit
et se ꝑ omĩa dõsubdi nolẽs. bñdictõ¬
nib ecc̃e ꝑticipare noluerit: crimẽ¬
elogiũ se gregationis a corporex ab
et regem dõ longe ante eodem qui
et ueniet ei et noluit bñdictionem

Expanded text:
illud regium per benedictionem meam toillud regium per benedictionem meam toties Domino consecratum, mala pro bonis reddens, ecclesiarum Dei pervasor, destructor, depopulator gravis aut contrarius existere voluerit, convocatis Remorum dioceseos episcopis, primum moneatur; deinde urbs prefata, adiuncta sibi sorore, ecclesia scilicet Trevirensi, iterum conveniatur. Tertio vero, archiepiscopis tantummodo Galliarum tribus aut quattuor convocatis, princeps ille, quicumque fuerit, moneatur, ita ut usque ad septimam monitionem, si prius satisfacere renuerit, paternae pietatis longanimitate differatur. Tandemque ei, si, postpositis omnibus prefatis benedictionibus, incorrigibilis contumatiae spiritum non deposuerit, et se per omnia Deo subdi nolens, benedictionibus ecclesiae participare noluerit, elogium segregationis a corpore Chriet regem David longe ante, eodem qui et veniet ei, et noluit benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ per soluat. et nequaqmͣ ultrare¬
cuperationẽ gradꝰ amissi. in hoc scło
promerebitur. Quicũq uero ex
buta sunt. abuti aut usurpare quo¬
libet obtentu p̾sũpserit. pari sunul
ꝓpetuaq dampnatõne. alienator
petitor dator. acceptor dacor ꝑuasor
anatematis iunculo ab ecca ca¬
tholica disuingantur donec ualeãt
deo miserante: condigne satiffactõ¬
nis emendatione indulgentiam
promereri. Sin autem in hoc ꝑseu̾a¬
re cuiꝰcumq donafonis occasione qͥbꝰ
delegerit spes ei presentis ac future
resticutionis as sucessore meoire¬
morum scilicez ep̃õ omnimodis
auferatur. Gñi cantũ modo regio:
qd̃ ad honorẽ sc̃e ecc̃e et defensionẽ
paperum una cũ frib meis et coepi
om̃ibꝰ g̾manie gallie acꝙ mustri¬
e in regie maiestatis culmen perpetuo
renaturum statuens elegi baptia¬
uiafonte sacro suscepi donoq septifor¬
mis sp̃c consignami et ꝑ eiusdem sacͥ
crismatis unctõnẽ orclinato in regẽ
parcens statuo ut si aliqñ genus

Expanded text:
patus persolvat, et nequaquam ultra recuperationem gradus amissi in hoc seculo promerebitur. Quicumque vero ex buta sunt, abuti aut usurpare quolibet obtentu praesumpserit, pari simul perpetuaque dampnatione alienator, petitor, dator, acceptor, pervasor anathematis vinculo ab ecclesia catholica seiungantur, donec valeant, Deo miserante, condigne satisfactionis emendatione indulgentiam promereri. Sin autem in hoc perseverare cuiuscumque donationis occasione quilibet delegerit, spes ei praesentis ac futurae restitutionis a successore meo, Remorum scilicet episcopo, omnimodis auferatur. Generi tantummodo regio, quod ad honorem sanctae ecclesiae et defensionem pauperum una cum fratribus meis et coepiscopis omnibus Germaniae, Galliae atque Neustriae in regie maiestatis culmen perpetuo regnaturum statuens elegi, baptizavi, a fonte sacro suscepi donoque septiformis Spiritus consignavi, et per eiusdem sacri chrismatis unctionem ordinato in regem, parcens statuo, ut, si aliquando genus
Abbreviated transcription (Latin):
contigit agnosc̾e: hugonẽ indelicet
nuuinensem ep̃m. ⁊ hrigonẽ remesis
eccłie aỹaconũ. ⁊ quendã clericũ ay¬
lenardi quondã lugdiẽsis archie¬
piscopi. capellanũ noĩe bñdc̃m. Qͦ
duo pͥmi cõcilio ab ecdẽ ppͣ ut mori
illi crat qͥntodecimo dic post dyncã

Expanded text:
contigit agnoscere: Hugonem videlicet contigit agnoscere: Hugonem videlicet Nivernensem episcopum, et Hugonem Remensis ecclesiae diaconum, et quemdam clericum, Aylenardi quondam Lugdunensis archiepiscopi capellanum, nomine Benedictum: quorum duo primi concilio ab eodem papa, ut moris illi erat, quinto decimo die post Dominicam
Abbreviated transcription (Latin):
sione dixerũt. qd̃ sc̃s ħ in cuiꝰ illud
tantoꝵe amplectebat᷑ deuotõe. tan¬
ti eẽt apud dm̃ meriti. ut ei idem
uas integrũ sua reformaret int̾¬
cessione. At ille nichil inde se diffi¬
dexe cũ spũali iocunditate respõdens.
eiꝰq uͥtutes młtiplici sermone ex¬
aggerans. uas fractũ sͥ deferri pͥce¬
pit. Quo delato. auulsã inde ꝑti¬
cł̾am suo loco reposuit: ⁊ qi aurifi¬
ci ad reficiendũ reseruaretꝰ. signum
crucis ut fert᷑ ei caute impͥmens
recondi iissit. Qd̃ in crastino ue¬
lud causa reficiendi corã delatum.
ita oꝑatõe diuina integrũ ẽ inue̾¬
tum. ut nullũ in fracture posset
reꝑire uestigiũ. Hoc itaq uidens
uenerabilis papa. dei omĩpotentiã
collandauit: ⁊ huiꝰ miraculi no¬
uitatẽ meritis bͥi remigii asfpsir:
ꝑ cuiꝰ int̾uentũ fidei huiꝰ efficatia
id optine meruit. Ne aũ ex hac re¬
latõne arguam᷑ mendatii. ideoꝙ
friuolum habeat huiꝰ scripti meino¬

Expanded text:
sione dixerunt quod sanctus hic, in cujus illud tantopere amplectebatur devotione, tanti esset apud Deum meriti, ut ei idem vas integrum sua reformaret intercessione. At ille nihil se inde diffidere cum spirituali jucunditate respondens, ejusque virtutes multiplici sermone exaggerans, vas fractum sibi deferri praecepit. Quo delato, avulsam inde particulam suo loco reposuit, et, quasi aurifici ad reficiendum reservaretur, signum tamen crucis, ut fertur, ei caute imprimens, recondi jussit. Quod in crastino velut causa reficiendi coram delatum, ita operatione divina integrum est inventum, ut nullum in eo fracturae posset reperiri vestigium. Hoc itaque videns venerabilis papa, Dei omnipotentiam collaudavit, et hujus miraculi novitatem meritis beati Remigii ascripsit, per cujus interventum fidei ejus efficacia id obtinere meruit. Ne autem ex hac relatione arguamur mendacii, ideoque frivolum habeatur hujus scripti memo
Abbreviated transcription (Latin):
ti excolens dilcõne. eũq sũmoꝑe de¬
sid̾ans honorare. ⁊ illiꝰ monasteriũ
auctoritate sua nobilitare. epłam eiꝰ
laude refertã direxit sc̃e eccl̃ie filiis
in francia constitutis. qͣ decreuit
apud eos haberi celebrẽ ip̃ius scĩfe¬
stiuitatem. que recolit᷑ kalendas oc¬
robris. Plurima etiam ad eccl̃iasti¬
cã utilitatem ꝑtinẽtia que in p̾fata
synodo in eiꝰ basilica habita tracta¬
uerat. iussit apud eos capitłatim¬
digeri. et int̾ ortodoxos canones
numerari. Cuiꝰ epłe textũ qr ordo
narratõnis iudet᷑ exigere. huic o¬
ꝑi dignũ iudicauimus inserere.
Euis uͦ exeplar huiꝰmodi ẽ. puilegiũ.

Expanded text:
ti excolens dilectione, eumque summopere desiderans honorare, et illius monasterium sua auctoritate nobilitare, epistolam ejus laude refertam direxit sanetae Ecclesiae filiis in Francia constitutis, qua decrevit apud eos haberi celebrem ipsius sancti festivitatem, quae recolitur Kalendas Octobris. Plurima etiam ad ecclesiasticam utilitatem pertinentia, quae in praefata synodo in ejus basilica habita tractaverat, jussit apud eos capitulatimdigeri, et inter orthodoxos canones numerari: cujus epistolae textum, quia ordo narrationis videtur exigere, huic operi dignum judicavimus inserere. Hujus vero exemplar hujusmodi est. Epi
Abbreviated transcription (Latin):
ctus est : Hec breuiter de
uita uel actib beati bre¬
gori dicta sint: Cete rũ
quãdiu mundi huius or¬
bita uoluitur. eiꝰ lauda¬
bile meritũ semper acci:¬
pit increm̃tũ: quia ipsiũ
sine dubio głȩ ascribit᷑.
qđ hȩc romana ciuitas
sobole fecundat᷑. & quod
illius doctrinis ꝑ orbem
uniuersũ multi de pec¬
cato elongati. ad xp̃i cle

Expanded text:
ctus est. Haec breviter de vita vel actibus beati Gregorii dicta sint. Caeterum quandiu mundi hujus orbita volvitur, ejus laudabile meritum semper accipit incrementum. quia ipsius sine dubio gloriae ascribitur, quod haec Romana civitas sobole fecundatur, vel quod illius doctrinis per orbem universum multi per peccatum elongati ad Christi cle
Abbreviated transcription (Latin):
ne muniuit: atq ĩter disci¬
puloꝵ manus imbecilla mẽ¬
bra sustentans. erectis in celũ
manib stetit: et ultimũ spi¬
ritum inter uerba orationiᷤ
efflauit. Qua scilicet die du-¬
ob de eiꝰ fratrib uni in cella
cõmoranti. alteri autẽ lon¬
gius posito: reuelatio unius
atq indissimilis uisionis ap¬
paruit. uiderunt namq qͥa
strata palliis atq innuine¬
ris choruscans lampadib uia.
recto orientis tramite. ab eiꝰ
cella in celum usq tendebatur.

Expanded text:
ne munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gustus Qui moderatur scła
& disponit totius mundi suf¬
fragia. quib alimur. & susten¬
tamur. & sumꝰ: ꝑ se quidem
spiram̃ta uiuificat. sed ꝑ pe¬
Etora principũ suis iura sęcu¬

Expanded text:
t: « Qui moderatur saecula, et disponit totius mundi suffragia, quibus alimur et sustentamur, per se quidem spirantia vivificat, sed per pectora principum sua jura saecu
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur in ea ciuitate qua
uir beatissimꝰ pastorales
agebat excubias. erat quidã¬
uir potens ac nobilis nõ¬
mine Anastasius: Nondũ

Expanded text:
Porro in ea civitate, in qua vir beatissimus pastorales agebat excubias, erat vir quidam potens ac nobilis, nomine Anastasius, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
opibus: & quanto plus ha¬
buerit plus reqͥrit: & neq
copia. Neq inopia minuit᷑:
Iurgantes inter se sermone
lenissimo foederabat.: Lasci¬
uientes adolescentularũ
carnes crebris & duplicati
frangebat ieiuniis: malenꝰ
cas stomachũ dolere quã
mentẽ Si uidisset aliquã
comptiorẽ: contractione
frontis & uultus tristitia
arguebat errantẽ: dicens
munditiã corporis atq
uestitus animȩ ẽẽ inmun¬
ditiã: & turpe uerbũ atq
lasciuũ nũquã de ore iuir¬
ginis ꝓferendũ: quib si¬
gnis libidinosus animus
ostenditur. & ꝑ exteriorẽ
hominẽ interioris homi¬
nis uitia demonstrantur.
Quam linguosam & garrulã
ac ꝓcacem rixisq ꝓspexe

Expanded text:
opibus: et quanto amplius haopibus: et quanto amplius habuerit, plus requirit; et neque copia, neque inopia minuitur. Jurgantes intelenissimo foederabat. lasciuientem adulescentularum carnem crebris et duplicatis frangebat ieiuniis malens eas stomachum dolere quam mentem. si uidisset aliquam comptiorem, contractione frontis et uultus tristitia arguebat errantem dicens munditiam corporis atque uestitus animae esse inmunditiam et turpe uerbum atque lasciuum numquam de ore uirgineo proferendum, quibus signis libidinosus animus ostenditur et per exteriorem hominem interioris hominis uitia demonstrantur. quam linguosam et garrulam ac procacem rixisque perspexe
Abbreviated transcription (Latin):
Si qua erat nobilis. ñ ꝑmit¬
tebat᷑ de domo sua habere
comitẽ: Ne ueterũ actuũ
memor. & lascuuentis in¬
fantiȩ errorẽ refricaret
antiquũ: & crebra confabu¬
latione renouaret uirus¬
mortale Unus omniũ ha¬
bitus linteamine ad ter¬
gendũ solũ manꝰ utebant᷑
Auiris tanta separatio: ut
ab spadonib quoq eas dis¬
iungeret : Ne ullã daret
occasionẽ linguę maledicȩ :
quȩ scõs carpere solita est
in solatiũ delinquendi Si
qua uel tardior erat uel¬
non ueniebat ad psalmos.
& in opere pigrior. uarus
eã modis adgrediebatur.
si erat iracunda blanditis:¬
si patiens. correptione: illud
apłi imitans Quid uultis
inuirga ueniã ad uos. an in
sp̃u lenitatis & mansuetudi¬
nis Et excepto uictu atq
uestitu Nullã habere qͥd
patiebatur. dicente paulo:
habentes uictũ atq uesti¬
mentũ. his contenti sumus:
ne. consuecudine plus ha¬
bendi preberet locũ aua
ritiȩ quȩ nullis expletur

Expanded text:
si qua erat nobilis, non permitsi qua erat nobilis, non permittebatur de domo sua habere comitem, ne ueterum actuum memor et lasciuientis infantiae errorem refricaret antiquum et crebra confabulatione renouaret. unus omnium habitus; linteamine ad tergendas solum manus utebantur. a uiris tanta separatio, ut ab spadonibus quoque eas seiungeret, ne ullam daret occasionem linguae maledicae, quae sanctos carpere solita est in solacium delinquendi. si qua uel tardior conueniebat ad psalmos et in opere pigrior, uariis eam modis adgrediebatur. si erat iracunda, blanditisi patiens, correptione, illud apostoli imitans: quid uultis? in uirga ueniam ad uos an : in spiritu lenitatis et mansuetudinis? excepto uictu atque uestitu nullam habere quid patiebatur dicente Paulo: habentes uictum atque uestitum his contenti sumus, ne consuetudine plus habendi prritiae, quae nullis expletur
Abbreviated transcription (Latin):
ut cęlestia tolleret: breuia
concedebat. ut ꝓhis ęt̃na
mutaret: Post uirorum
monasteriũ qđ iuiris tra¬
diderat gubernandum :
plures uirgines quas de
diuersis ꝓuinciis congre¬
garat tam nobilis quam
medi & infimi generis.
in tres turmas m̾onaste¬
riaq diuisit : ita dũ taxat
ut in oꝑe & cibo separatȩ¬
in psalmodiis & orationib
iungerentur: fost alleliua
cantatũ quo signo uoca¬
bant᷑ ad collectã: Nulli
residere licitũ erat: Sed
prima uł int̾ primas ue:
laborẽ eas ꝓuocans: Non¬
ui aut terrore: Mane .
hora tertia. sexta. nona.
uespere. noctis medio. ꝑordi¬
nẽ psalteriũ canebatur:
Nec licebat cuiquã sororum.
ignorare psalmos: & non de
scripturis scĩs cotidie aliqͥd
discere: Die tantũ dñico ad
ȩccłam ꝓcedebant ex cuiui
habitabant latere: & unũ¬
quodq agmen matrẽ ꝓpͥã
sequebat᷑: Atq inde pariter
reuertentes instabant operi
distributo: & uel sibi uel ce¬
teris indum̃ta faciebant:

Expanded text:
ut caelestia tolleret; breuia concedebat, ut pro his aeterna mutaret. post uirorum monasterium, quod uiris tradiderat gubernandum, plures uirgines, quas e diuersis prouinciis congregarat, tam nobiles quam medii et infimi generis, in tres turmas monasteriaque diuisit, ita dumtaxat, ut in opere et cibo separatae psalmodiis et orationibus iungerentur. post alleluiae cantatum, quo signo uocabantur ad collectam, nulli residere licitum erat, sed prima uel inter primas uenilaborem eas prouocans, non terrore. mane, hora tertia, sexta, nona, uespera, noctis medio per ordinem Psalterium canebant nec licebat cuiquam sororum ignorare psalmos et non de scripturis sanctis cotidie aliquid discere. die tantum dominico ad ecclesiam procedebant, ex cuius habitabant latere, et unumquodque agmen matrem propriam sequebatur; atque inde pariter reuertentes instabant operi destricto et uel sibi uel ceteris indumenta faciebant.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ si ad ordinẽ ep̃atũ euehe¬
rer. te alloqͥ ac ꝑ epłas fre¬
q̃ntare recusarẽ: Sed ñ ita ẽ:
Quia ipsa iã loci mei necessita¬
te cõpellor ut tacere ñ debeã:
Et post pauca Hac gͥ c̃siderati¬
one cõpulsus uelis annolis.
locuturꝰ sũ. qr om̃i uirtute
aut a te cupio saluari. aut
de tua morte me eripi:
In qͦ enĩ habitu fueris. recoliꝰ
& suꝑnȩ districtionis anim¬
adũsione post posita. ad qͥd
sis del apsus agnoscis Culpã
s tuã pensa dũ uacat. Distri¬
ctionẽ futuri iudicis dum
uales exhorresce ne tunc
Teste euangłio. scis qr diuina
seueritas. de otioso sermone
nos arguit: & de uerbo in¬
utili ratione subtilit̾ exqui¬
ret: Pensa gͦ qđ factura ẽ de
ꝑũso oꝑe Si qͦsdã in iudicio
Suo repbat de sermone :
Ananias dõ pecunias uoue¬
rat. quas post diabolica ui¬
ctus ꝑsuasione subtraxit
Sed qͣ morte multatꝰ ẽ sapis
Si ille gͥ mortis periculo di¬
gnus fuit. qͥ eos qͦs dederat

Expanded text:
 si ad ordinem episcopatus eveherer, te alloqui ac per epistolas frequentare recusarem. Sed non ita est, quia ipsa jam loci mei necessitate compellor ut tacere non debeam. » Et post pauca. « Hac igitur consideratione compulsus, velis an nolis, locuturus sum, quia omni virtute, aut te cupio salvari, aut de tua morte me eripi. In quo enim habitu fueris recolis, et supernae districtionis animadversione postposita, ad quid sis delapsus agnoscis. Culpam ergo tuam pensa dum vacat, districtionem futuri Judicis dum vales exhorresce, ne tunc Teste Evangelio , scis quia divina severitas de otioso sermone nos arguit, et de verbo inutili rationes subtiliter exquirit. Pensa ergo quid factura est de perverso opere, si quosdam in judicio suo reprobat de sermone. Ananias Deo pecunias voverat, quas post diabolica victus persuasione subtraxit ; sed qua morte mulctatus est, scis. Si ille igitur mortis periculo dignus fuit, qui eos quos dederat
Abbreviated transcription (Latin):
ac igitur uersipelli ꝑsuasione ne
rex emollit᷑: et ab honesto ꝓpõi¬
to ad seductionis deuia flexus
ppͣ ꝑ siluanestensem mandat ep̃m
se suosq pontifices cum ablatib
cogi ad comprimendã ꝑucatiã
s resistentiũ ideoq non posse ec¬
currere illi inprefico t̾mino ad
ꝑagendum consiliũ. Unde aduẽ¬
tum suũ in franciã in aliid tem¬
pus differat quo absolutꝰ huiꝰ¬
modi negociis eum debito cum ho¬
nore suscipiat. Ad hec papa remã¬
dat promissionem bãm fastam re¬
migio nequire se irritam face s ad
basilicam eius dedicandam ꝓcul
dubio uenturs̃: uͥ si qͥ diuine re¬
ligionis amatores euen̾int cum
eis sinodi rationẽ se facetur hitu¬
rum. Cuĩ mandati ad regem re¬
latione plata ip̃e tamẽ in rebelles¬
iter ad greclitur coacta in unum
ingenti exercitus sin milicia: s et
epĩs et plerisꝙ abbatib concra no¬
luncatẽ snam illo euntib illis eni¬
am ꝓuersis eccͤarum restorib ad id

Expanded text:
ac igitur versipelli persuasione rex emollitus, et ab honesto proposito ad seductionis devia flexus, papae per Silvanectensem mandat episcopum, se suosque pontifices cum abbatibus cogi ad comprimendam pervicaciam sibi resistentium, ideoque non posse occurrere ei in praefixo termino ad peragendum concilium. Unde adventum suum in Franciam in aliud tempus differat, quo, absolutus hujusmodi negotiis, eum debito cum honore suscipiat. Ad haec papa remandat promissionem beato factam Remigio nequire se irritam facere, sed ad basilicam ejus dedicandam procul dubio venturum, ubi si qui divinae religionis amatores convenerint, cum eis synodi rationem se fatetur habiturum. Cujus mandati ad regem relatione perlata, ipse tamen iter in rebelles aggreditur, coacta in unum ingenti exercitus sui militia. Sed et episcopis et plerisque abbatibus contra voluntatem suam illo euntibus, illis etiam perversis Ecclesiarum rectoribus ad id
Abbreviated transcription (Latin):
At illa: Recognoui inquit
portiunculam illã ex
eadẽ oblatione fuisse :¬
quã ego meis manibus
feci & tibi obtuli Et cũ
eã te intellexerĩ corpus
dñi appellasse. subrisi
Tunc sc̃s dñi pontifex ser¬
monẽ exinde fecit ad
populũ. & hortatus est
eũ ut supplicit̃ dñm
ex oraret : quatinus ad
multoꝵ fidẽ corrobo¬
randã carnis oculis
ostenderet. quid infide¬
litas huius mulieris men¬
tis oculis uidere. & fide
luminib: conspicere de¬
buiss& Quod cũ fuissec
oratũ. ip̃se unã cũ po¬
pulo & eadẽ muliere
ab oratione exsurgens.
ad altare cunctis cer¬
nentib & sese adcernen¬
dũ cȩleste spectaculum
comprimentib corpora¬
lẽ pallã reuelat: & uni¬
uerso populo ipsaq mu¬
liere contuente : partẽ

Expanded text:
At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Domini appellasse, subrisi. Tunc sanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est eum ut suppliciter Dominum exoraret, quatenus ad multorum fidem corroborandam, carnis oculis ostenderet quid infidelitas hujus mulieris mentis oculis et fidei luminibus 11 conspicere debuisset. Quod cum fuisset oratum, ipse una cum populo et eadem muliere ab oratione exsurgens, ad altare cunctis cernentibus, et sese ad cernendum coeleste spectaculum comprimentibus, corporalem pallam revelat, et universo populo ipsaque muliere contuente, parte
Abbreviated transcription (Latin):
non posse: Nisi qui ab ani-¬
mo suo falsam istã abiece¬
rit & caducã: Quȩ ñ aliud
amatorib suis. nisi peccata
imperat. Suadet facinora.
Ingerit criminosa: Nichilq
aliud a suis amatorib ex¬
igit. nisi ut pęnitus de ꝑ¬
enni uita non cogitent.
& regnũ dĩ futurum esse
disperent: Nunc uideamꝰ
quib casib subiacet. qͥb ue
periculis seruit ancilla : ut
cũ eã ꝓbauerimꝰ nec se ipsã
posse regere:seruitia nr̃a
ab eiꝰ dominatione tollen¬
tes. alterã cui merito ser¬
uiendũ sit requiramus:
Quantos enĩ amatores eius.
ruina subito grauis oppres¬
sit. fragor cęli ꝑcussit. fulm̃
incendit. Naufragia ꝑdide¬
runt. texit chaos. carrybdi:
ebibit. gladius iugulãuit:
Et istã miseri cũ doloribus
amittentes uitã. illã pęnitꝰ
inuenire non possunt. Ad
illã & enĩ uitam ñ ducit
tortura. sed causa. Uno deniq¬
eodẽq pęnarũ gẽnere. & in¬
nocentib salus ȩt̾na confert᷑:

Expanded text:
non posse, nisi qui ab aninon posse, nisi qui ab animo suo falsam istam abjecerit, et caducam, quae non aliud amatoribus suis, nisi peccata imperat, suadet facinora, ingerit criminosa; nihilque aliud a suis amatoribus exigit, nisi ut penitus de perenni vita non cogitent, et regnum Dei futurum esse desperent? 28. Nunc videamus quibus casibus subjacet, quibusque periculis servit ancilla, ut cum eam probaverimus nec seipsam posse regere, servitia nostra ab ejus dominatione tollentes, alteram cui merito serviendum sit, requiramus. Quantos enim amatores ejus ruina subito gravis oppressit, fragor coeli percussit, fulmen incendit, naufragia perdiderunt, texit chaos, Charybdis ebibit, gladius jugulavit! et istam miseri cum doloribus amittentes vitam, illam penitus invenire non possunt! Ad illam etenim vitam non ducit tortura, sed causa. Uno deniqeodemque poenarum genere et innocentibus salus aeterna confert
Abbreviated transcription (Latin):
pęnis corpora nr̃a dilani
ent: Corpus occidere pos¬
sunt. sed animã uincere ñ
possunt ꝓfidei ueritate
pugnantẽ: Gloriosiores fa¬
ciunt milites uulnera: pro
imperatore suscepta. In hoc
enĩ diabolus tẏrannidis
suȩ furore nunc sȩuit. In
quo p̾uidet ꝑseuerantiae
urȩ tropheo se posse tor¬
queri: & ideo tormenta
infert: ne spes eiꝰ pereat:
mortẽ minat᷑ ut terreat :
uitã ꝓmittit ut eripiat:
securitatẽ pollicetur ut
tollat. Hlec tota belli cal¬
liditas: hoc fraudis consĩ¬
liũ : a suppliciis eripere
corpus. & uitiis animam
subiugare : Nos econtra con¬
tendamus hosti ñ cedere.
corpus contẽpnere. animȩ
subuenire: Cur enĩ fortis¬
simi duices militib miser¬
rimis terga conuertunt:
& in eo bello deficiunt. in
quo possunt esse uictore:
Uel qua ratione mori time¬
ant: qui sciunt hanc homi¬
nis naturã esse non pęnã:
Cur in quã mori timeant.
qui credunt istã uitã falsã
esse. & uerã uttã inuenire

Expanded text:
poenis corpora dilanient poenis corpora dilanient nostra; corpus occidere possunt, sed animam vincere non possunt pro fidei pugnantem veritate. Gloriosiores faciunt milites vulnera pro Imperatore suscepta: in hoc enim diabolus tyrannidis suae furore nunc saevit, in quo praevidet perseverantiae vestrae tropaeo se posse torqueri: et ideo tormenta infert, ne spes ejus pereat: mortem minatur, ut terreat; vitam promittit ut eripiat; securitatem pollicetur, ut tollat. Haec tota belli calliditas, hoc fraudis consilium, a suppliciis eripere corpus et vitiis animam subjugare. Nos e contra contendamus hosti non cedere, corpus contemnere, animae subvenire. Cur enim fortissimi duces militibus miserrimis terga convertant, et in eo bello deficiant, in quo possunt esse victores? Vel qua ratione mori timeant, qui sciunt hanc hominis naturam esse, non poenam? Cur, inquam, mori timeant, qui credunt istam vitam, falsam esse, et veram vitam inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
reuocat Nutritus affectus:
Contẽpnitis subito qđ semꝑ
amastis. & quȩritis qđ nũquã
scistis. Per ignaras ingressi uia
animo iã intrastis cęlũ: quia
interra Nullũ solatiũ requi¬
sistis. O in cõparabilis facti
prȩconiũ. o quã imitabile
uirtutis exemplũ:Nondũ
uos ad xp̃m sacri baptisma¬
tis unda ꝑduxit. Nondum
ꝑtyrocinii initia: militaria
saltẽ signa sumpsistis: & iam
ꝓuero rege arma arripitis :¬
& eius milites a uinculo
ferri soluentes. uos ipsos in¬
trepidos optãtis ꝓ occidendis
occidi Cũ hec audienteᷤᷤ om̃s
parit̃ flẽtib pęnitentiã prę¬
teritȩ ꝑsuasionis ostende¬
rent: Marcus ait : Discite
fectus. aduersus pugnam
diaboli. & contra omnes
sagittas affectuũ. clipeum
inter acies tẏrannici exer¬
citus hosti non cedere: dimi¬
care acrius. gradũ tendere.
& ad regẽ fortiter perue¬
nire: Insurgant quantum
uolunt᷑. & sciuant satelliteᷤ
dȩmonũ: & quib uolunt

Expanded text:
revocat nutritus affectus. revocat nutritus affectus. Contemnitis subito quod semper amastis, et quaeritis quod numquam scistis. Per ignaras ingressi vias animo jam intrastis coelum, quia in terra nullum solatium requisistis. O incomparabile facti praeconium! o quam imitabile virtutis exemplum! Nondum vos ad Christum sacri baptismatis unda perduxit, nondum per tirocinii initia militaria saltem signa sumpsistis; et jam pro vero Rege arma arripitis, et ejus milites a vinculo ferri solventes, vos ipsos intrepidos optatis pro occidendis occidi. 27. Cum haec audientes omnes pariter fletibus poenitentiam praeteritae persuasionis ostenderent, Marcus ait: Discite,fectus, adversus pugnam diaboli, et contra omnes sagittas affectuum carnalis inter acies tyrannici exercitus hosti non cedere, dimicare acrius, gradum tenere, et ad regem fortiter pervenire. Insurgant quantum volunt, et saeviant satellites daemonum, et quibus volunt
Abbreviated transcription (Latin):
euaderẽ: & ad illã uitam
ꝑtingerẽ. quã nob ds̃ ꝑ õs
domini mei Sebastiani
manifestare dignatus est
& marcum ut abscederent.
dixerunt ei: Situ fidei glo-¬
riã quã nũquã habueras
accepisti: quomodo nos
quã semꝑ ab infantia ha¬
biumꝰ relinquentes passio¬
nis nr̃e calicẽ damus a
Quẽ nos tibi ꝓpinare possu
ubertatis suȩ affluentiã
om̃ib ad se uenientib me¬
liora exhibet. quã rogãt᷑.
Si enĩ cũ essetis in creduli
ueritatis agnoscere: quan¬
tomagis credentib om̃ia
uob quecũq iam poscitis.
donabunt᷑: Diuina enim
clementia semꝑ parãta ẽ
uotis om̃ib gratis p̃stãre :
& eo unũquemq gr̃e suȩ
dono multiplicatꝰ: quo
mens eiꝰ altioris fidei suscẽ¬
perit normã: fides igitur
ur̃a. a magisterio sumpsit
exordiũ: & om̃a quȩ erudi¬
tio annosa uix confert. in¬
spatio unius hore cȩpistis:
N ulla uos memoria parentũ
impedit credere: Nullus
tẽnerȩ ȩtatis in filios ur̃os

Expanded text:
evaderem, et ad illam vitam pertingerem, quam nobis Deus per os domini mei Sebastiani manifestare dignatus est.et Marcum ut abscederent, dixerunt ei: Si tu fidei gloriam, quam numquam habueras accepisti; quomodo nos quam fidem semper ab infantia habuimus, relinquentes, tibi passionis nostrae calicem damus, quem nos tibi propinare possumubertatis suae affluentia omnibus venientibus meliora exhibet quam rogatur. Si enim cum essetis increduli, veritatis agnoscere; quanto magis credentibus vobis omnia quaecumque jam poscitis donabuntur? Divina enim clementia semper parata est vobis omnibus gratis praestare: et eo unumquemque gratiae suae dono multiplicat, quo mens ejus altioris fidei susceperit normam. Fides igitur vestra a magisterio sumpsit exordium, et omnia quae eruditio annosa vix confert, spatio unius horae cepistis. Nulla vos memoria parentum impedit credere. Nullus tenerae aetatis in filios et vestros
Abbreviated transcription (Latin):
me infelicẽ ẽẽ deputaui.
qui tali hoc tẽpore regim̃
eccłȩ susciꝑe c̃sensi. Si tam̃
decreuit: Peto ut amori meo
aliũ minime p̃ponatis: St̃
enĩ in sicilia insula ȩccłȩ
uacantes ep̃is. & si uob̃ pla¬
cet auctore dõ eccłam re¬
gere. iuxta beati Petri apłi
limina cũ eiꝰ ad iutorio me¬
lius potestis Si uͦ ñ placet
felicit᷑ state & ꝓ nob infeli¬
nterea GREGORIUS Locis mu¬
nitis ep̃is c̃stitutis dissipatas

Expanded text:
me infelicem esse deputavi, qui tali hoc tempore regimen Ecclesiae suscipere consensi. Si tamen decreverit; peto ut amori meo alium minime praeponatis. Sunt enim in Sicilia insula Ecclesiae vacantes episcopis: et si vobis placet, auctore Deo, Ecclesiam regere, juxta beati Petri apostoli limina, cum ejus adjutorio melius potestis. Si vero non placet, feliciter state, et pro nobis infeliInterea Gregorius locis munitis, episcopis constitutis, dissipatas
Abbreviated transcription (Latin):
commertium non quȩrebant.
nec eis spes ultra uel appe¬
tĩtus generandi sobolẽ inerat:
Cui beatus montanꝰ respondit:
Scias quia cũ ablactaueris pu¬
erũ Remigruui. de lacte
tuo ꝑunget oculos meos &
recipiam lumen: Nam ut
merita illi accrescerent sicuti
& scõ tobiȩ. iuxta diuinum
sermonẽ ut iustus iustificet᷑
adhuc: idem beatus montanꝰ
lumen corporalium oculorũ
amiserat: Tandem credentib
parentib uerbis uiri dĩ. fit
gaudiũ quod talẽ suscȩpturi
essent prolẽ: in cuius concęp¬
tione non foret ardor explen¬
de libidinis. sed amor gene¬
randȩ iuxta diuinũ presagi¬
um sobolis Concipit᷑ ergo
amminiculante miseđia.
mater beatissima quẽ auspice
dõ concepit feliciter filium
genuit: cui RENIGIUO
Scđm dñi dictũ in baptisma¬
te nomen imponi fecit:
Et ablactatus: sicut suus prę¬
nuntiator prȩdixerat. lacte
matris oculos sui uatis ma-¬
tre obstetricante ꝑungens:

Expanded text:
commercium non quercommercium non quernec eis spes ultra vel appetitus generandi sobolem inerat. Cui beatus Montanus respondit: Scias, quia cum ablactaveris puerum Remigium, de lacte tuo perunges oculos meos, et recipiam lumen. Nam ut merita illi accrescerent, sicut et sancto Tobiae , juxta divinum sermonem, Ut justus justificeretur adhuc , idem beatus Montanus lumen corporalium oculorum amiserat. Tandem credentibus parentibus verbis viri Dei, fit gaudium, quod talem suscepturi essent prolem, in cujus conceptione non foret ardor explendi libidinis, sed amor generandae juxta divinum praesagium sobolis. Concipitur ergo adminiculante misericordia, mater beatissima quem, auspice Deo, concepit, feliciter filium genuit, cui Remigii, secundum Domini dictum, in baptismate nomen imponi fecit. Et ablactatus, sicut suus praenuntiator praedixerat, lacte matris oculos sui vatis, matre obstetricante, perungens
Abbreviated transcription (Latin):
Seata siquidem cilinia in¬
tenta piis operibus. licet cor¬
pore teneretur in mundo:
mente conuersabatur in cęlo.
Quȩ in flore iuuentutis pepe¬
rerat de unico uiro suo Emilio
principiũ postea suessorũ ciui
pii successoris: qui usq ad ul¬
tima gloriosi ReMIGIl tem¬
pora sacerdotio est functus. sicq
defunctus Uir autẽ ille uene¬
rabilis inter illius tẽporis in.¬
numera pericula tanta consola¬
tione accȩpta: Ciliniȩ diuinũ
oraculũ gr̃a dĩ ꝑcęptũ in notuit
At illa dixit ad montanum:
Quomodo fieri potest uto anus
lactẽ filiũ. cũ michi a tẽpo¬
rib diu transactis muliebria
defecerint. & uir meus Emiliu̾
uetulus sit. ac in euoso eius
corpore frigidus extet circũ¬
e prȩcordia sanguis. & uolupta¬
tis opera in eo penitus emar¬
tũerint: Erant enĩ ambo
genere nobiles: & gr̃a inter
Suos nominatissimi Et quia
liberorũ parentes ꝓcesserant
in dieb multis effẽti & car-¬
ne iam infȩcundi : coniugale

Expanded text:
eata siquidem Cilinia intenta piis operibus, licet corpore teneretur in mundo, mente conversabatur in caelo. Quae in flore iuventutis pepererat de unico viro suo Emilio Principium postea Suessorum civitpii successoris, qui usque ad ultima gloriosi Remigii tempora sacerdocio est functus, sicque defunctus. Vir autem ille venerabilis, inter illius temporis innumera pericula tanta consolatione accepta, Ciliniae divinum oraculum gratia Dei perceptum innotuit. At illa dixit ad Montanum: 'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint?' Erant enim ambo genere nobiles et gratia inter suos nominatissimi. Et quia liberorum parentes processerant in diebus multis, effeti et carne iam infecundi coniugale
Abbreviated transcription (Latin):
uenit sicut & illi dixerunt:¬
ei: Fili. qͥd ẽ qđ dicunt fratres
de te: Non tͥ sufficit ieiunare
sicut & nos: ÷ Aut ñ audisti eu¬
angeliũ dicens de doctoribus.¬

Expanded text:
venit sicut illi dixerunt: Fili, quid est quod dicunt fratres de te? Non tibi sufficit jejunare sicut nos? An non audivisti Evangelium, de doctoribus
Abbreviated transcription (Latin):
dixert̃ abbati Unde nobis ad¬
duxisti hominẽ istũ: Non pos¬
sumꝰ sustinere sicut iste: De do¬
ieuinat: & cybos quos accipit pau¬
perib erogat: Sed & fȩtor gra¬
uissimꝰ ascendit de corpore eiꝰ.
ita ut nullus iuxta illũ alius¬
stare possit: etiã cũ ambulat

Expanded text:
dixerunt abbati: unde nobis adduxisti hominem istum? Non possumus abstinere sicut ille; de Dojejunat, cibos quos accipit pauperibus erogat: sed et fetor gravissimus egreditur de corpore ejus, ita ut nullus juxta eum stare
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. potes si uolueris
Oblita est uerecundiã. &
intermissa pudore: co¬
natur uincere dñm:
Dñs dicit non licet. & illa¬
respondit: etiã dñe : Sũ
quod dicis Canẽ me uo¬
cas. canis sum: Agnosco
nomen meũ. cor ifundis

Expanded text:
ne, potes, si volueris. Oblita est verecundiae, et intermisso pudore conatur vincere Dominum. Dominus dicit: Non licet tollrespondit: Etiam, Domine, sum quod dicis. Canem me vocas, canis sum: agnosco nomen meum: confundis
Abbreviated transcription (Latin):
es confu̾sus hoc amputare
in feminã: qđ ipse in matre
suxistiꝰ Sed ego habeo ma¬
millas integras. intus in
anima mea : ex quib nu¬
trio om̃s sensus meos quos
ab infantia dño consecraui:
iussit eã iterũ in carcerẽ
neque aquã ab aliquo mi¬

Expanded text:
es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos ab infantia domino consecra| ui. iussit eam sic in carcere et aquam ab aliquo mi
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea. & quare con¬
turbas me  Spera in dõ.
qm adhuc confitebor illi.
salutare uultus mei ds̃ m̃s
satiabor dũ manifestabitur
gła eiꝰ. Nam qr specie sui
conditoris ad quã anhelabat
nec dũ satiabatur: continuis
suspiriis atq gemitib. diur¬
nis ac nocturnus lacrimis
illũ desiderans. pio luctu ad
suꝑna gaudia subleuata. flen¬
dose anima scã pascebat.
Et intus quidẽ doloris sui ge¬
mitũ tolerabat. sed eo refe¬
ctionis pabulũ ꝑcipiebat:
quo hic uis amoris ꝑ lacri¬
mas emanabat: Prȩter uitã
auide nichil esuriebat: p̃ter
iustitiã nichil delectabilit̃
sitiebat: Presentia tamquam
inania atq transacta ab¬
sente sp̃u non uidebat: &
in futuro reposita quasi õcu¬
lis subdita concupiscebat.
Et uere felix t̾ra quȩ talẽ
genuit. ac de alumno nob̃
patronũ. de hõmine ange¬
lum ac doctorẽ nob̃ emisit
Bene igit᷑ & congrue scđm
ꝓpħam de illo dicimus. in
memoria ȩt̾na erit iustus.
Digne enĩ inmemoria uersat᷑

Expanded text:
anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei Deus meus. Satiabor, dum manifestabitur gloria tua. Nam quia spetie sui Conditoris, ad quam anhelabat, necdum satiabaur, continuis suspiriis atque gemitibus, diurnis ac nocturnis lacrimis illum desiderans, pio luctu ad superna gaudia sublevata, flendo se anima sancta pascebat; et intus quidem doloris sui gemitum tolerabat, sed eo retectionis pabulum percipiebat, quo hic vi amoris per lacrimas emanabat. Preter vitam avide nichil esuriebat, preter iustitiam nichil delectabiliter sitiebat. Presentia, tamquam inania atque transacta, absente spiritu non videbat et in futuro reposita, quasi oculis subdita, concupiscebat. Et vere felix terra, que talem genuit ac de alumno nobis patronum, de homine angelum ac doctorem nobis emisit! Bene igitur et congrue secundum prophetam de illo dicimus: In memoria aeterna erit iustus. Digne enim in memoria versat
Abbreviated transcription (Latin):
tionis & gr̃arũ suarũ supra
omnẽ hanc ȩccłam effudit.
Neglector quietis: refuga uo¬
luptatis. appetitor laboris
Patiens abiectionis. impatiens
honoris Pauper in pecunia:
diues in conscientia: Humilis
in compunctionis affectu:
Mulla illi ex om̃ib ꝓpensior
cura. nisi aut de dõ in lectio¬
ne atq sermone: aut cũ dõ
in oratione loqueretur Qui ꝑ¬
contrita continuatis ieninuis
ossa: studebat de ꝑsecutore
inimico. longo triumphare
martyrio. Pro cibo ac potu.
hoc secũ incessant̃ ruminan̾:
Fuerunt michi lacrimȩ meȩ
panes die ac nocte: concu¬
piscit & deficit anima mea

Expanded text:
tionis et gratiarum suarum supra omnem hanc aecclesiam effudit. Neglector quietis, refuga voluptatis, appetitor laboris, patiens abiectionis, inpaciens honoris, pauper in pecunia, dives in conscientia, humilis in compunctionis affectu, nulla illi ex omnibus propensior cura, nisi aut de Deo in lectione atque sermone aut cum Deo in oratione loqueretur. Qui contrita continuatis ieiuniis ossa studebat de persecutore inimico longo triumphare martirio, pro cibo ac potu hoc secum incessanter ruminans: Fuerunt michi lacrime meae panes die ac nocte. Concupiscit et deficit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
serenitate monstrabat : & pie-¬
tatẽ clem̃tissimi cordis osten¬
debat in lęnitate sermõnis
Quicquid ad salutẽ ꝑtine̾re pos¬
set ȩternã: non minus imple¬
bat beatissimꝰ õpere. quã ser¬
monis p̃dicatione docebat:
Quirũ ꝑ om̃ia dõ dignũ Emi¬
nebat in ipso habitu animi
pulchritũdo. ac si inspecie
exterioris hominis: ipsam pu-¬
tares expressam imaginem
sc̃itatis: Erat iñreuerendis ter¬
ribilis aspectu: reuerendus
incessu. metuendus seueritate.
uenerandus benignitate:
Censurã auctoritatis. tempera¬
bat mansuetũdo humilitatis:
Delinquentibus quidem mina¬¬
batur frontis austeritas: sed
blandiebatur cordis serenitas
Erga bene agentes Petrus appa-¬

Expanded text:
serenitate monstrabat et pieserenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere posset aeternam, non minus implebat beatissimus opere, quam sermonis predicatione docebat. O virum per omnia Deo dignum! Eminebat in ipso habitu animi pulchritudo; in spetie exterioris hominis ipsam putares expressam imaginem sanctitatis. Erat inreverentibus terribilis aspectu, reverendus incessu, metuendus severitate. venerandus benignitate. Censuram auctoritatis temperabat mansuetudo humilitatis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis serenitas. Erga bene agentes Petrus appa