comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iste głosior ꝓpt̾ quẽ uenerunt.
Et ucnert̃ inqͥt ad me. qui debu¬
erat dice̾. uenert̃ ad glorifican¬
dũ dm̃ ꝓ signi magnitudine.
de babylone: ꝗ̃urbis i toto or¬
be potentissima ẽt Rursũq
isaias. ¶d inquit uiderunt in
domo tua: Et ille respondit ex
parte uerũ. qͦd omĩa uiderint
in domo illiꝰ. nec fuerit res quã
ñ ostenderet eis. in thesauris
siuis: s alterũ tacet de qͦ uere¬
bat᷑ offensã: qͦd ostenderit eis
cuncta q̃ haberet in potestate
sua. haud dubiũ qͥn tẽpl suppel¬
lectilem. Propt̃ ꝙ̃ isaias d̃ĩ sermo¬
ne ꝓfert sententiã. Audi uerbũ
dni exercituũ. Ueniet tẽpus q̃n
s patrũ tuor. labore quefita in
babilonẽ transferant᷑: & de semi¬
ne tuo fiãt eunuchi in aula re-¬
gia. Er qͦ hebrei uolunt danihe¬
lem. ananiã. misahele arariã.
qui fuere de regio semine. factoᷤ
esse eunuchos. quos in ministe¬
rio nabuchotlonosor fuisse ñ

Expanded text:
iste gloriosior, propter quem venerint. iste gloriosior, propter quem venerint. Et « Venerunt, inquit, ad me, » qui debuerat dicere: Venerunt ad glorificandum Deum pro signi magnitudine, « de Babylone, » quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias: « Quid, inquit, viderunt in domo tua? » Et ille reparte verum, quod omnia viderint in domo illius, nec fuerit res quam non ostenderit eis in thesauris suis. Sed alterum tacet, de quo verebatur offensam, quod ostenderit eis cuncta quae haberet in potestate sua; haud dubium quin et Templi supellectilem. Propter quae Isaias Dei sermone profert sententiam: Audi verbum Domini exercituum: Veniet tempus quando sed patrum tuorum labore quaesita, in Babylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misaelem, Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio Nabuchodonosor fuisse, non
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ. & assyrii regis interitũ.
ñ cecinerit laudes dño. quas
cecinit moyses pharaone sub¬
merso. & debbora int̾fecto sisa¬
ra. ⁊ anna genito samuhel:
unde cõmonitũ esse fragilita¬
tis suȩ. rursũq pꝰ corꝑis sani¬
tatẽ & signi magriitudinẽ. of¬
ferri aliã occasionẽ suꝑbiȩ: ꝙͣ
⁊ prudens ⁊ dĩcultor uitare de¬
buerat: nec monstrare alieni¬
genis diuicias suas. quas d̃o tͥ¬
buonte possederat. Eax quo urta
leges tropologie discimꝰ. ñ mitten¬
das margaritas añ porcos: nec
hoc fecerit: om̃is uͥtꝰ illiꝰ enerua¬
tur. peritq posteritas: & amis¬
so uirili robore in muliebrem
redigit᷑ mollitudinẽ. Ingredit᷑
gͦ isaias ad regẽ. & quasi nesciꝰ
siscitat᷑. Qd dixerunt uiri isti
runt: ille ad unũ respondet. al¬
tero p̃termisso: quod cũ emphas¬
ti ⁊ suꝑcilio legendũ ẽ. de t̾ra
longinqua uenert̃ ad me de ba¬
bilone. Quod quanto t̾ra lon¬
ginquior sit un uenert̃: tanto

Expanded text:
Judaeorum, et Assyrii regis interitum, non cecinerit laudes Domino, quas cecinit Moyses, Pharaone submerso , et Debora, interfecto Sisara , et Anna, genito Samuele ; unde commonitum esse fragilitatis suae. Rursumque post corporis sanitatem, et signi magnitudinem, offerri aliam occasionem superbiae, quam, ut prudens et Dei cultor, vitare debuerat, nec monstrare alienigenis divitias suas, quas, Deo tribuente, possederat. Ex quo juxta leges quoque tropologiae discimus, « non mittendas margaritas ante porcos, nec que fecerit, omnis virtus illius enervatur, peritque posteritas, et amisso virili robore, in muliebrem redigitur mollitudinem. Ingreditur ergo Isaias ad regem, et, quasi nescius sciscitatur: « Quid dixerunt viri isti, runt? » Ille ad unum respondit, altero praetermisso, quod cum emphasi et supercilio legendum est: « De terra longinqua venerunt ad me de Babylone; » quod quanto terra longior sit unde venerunt, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa ħ ꝓpħa ꝑ nuntios ad ere¬
chiã loquit᷑. qͥd sennacherib
apcerit. qͥd ei dñs responderit.
Nc̃ ad ipsũ sermonẽ facit ne
forsitan dubitet uentura que
dicta st̃. Et idcirco ł marime
habebant fidem: qr ñ solũ de
his q̃ multa pꝰ scła fut᷑a erant.
s etiã q̃ in continenti pꝰ ñ gran¬
de tp̃ris spaciũ essent implen¬
da memorabãt: & qͦd intra bien¬
niũ & rex assyriꝰ interiret. &¬
urbi hierłm securitas redderet᷑.
aũ scło uixta syminachũ po¬
mis uesc̾e: siue uirta eosdẽ quȩ
de p̃teritis segetibꝰ ⁊ cadente in
terrã semine pullulauerint.
In anno aũ tercio fugato iã
assyrio ⁊ obsidione larata se¬
minate & metite. plantate ui¬
neas.⁊ fructꝰ ear̃ comedite. Si¬
quidẽ parue urb̾ huiꝰ reliquiȩ
que nc̃ hostili uallant᷑ ererci¬
tu. & euasuras se esse ñ credũt.
tantã recipient rer̃ omĩum ha¬
bundantiã ac felicitatẽ: ut in¬
star arboris alta radice funda
ti pomis densissimis impleant᷑.

Expanded text:
ntios ad Ezechiam loquitur, quid Sennacherib dixerit, quid ei Dominus responderit: nunc ad ipsum sermonem facit, ne forsitan dubitet ventura quae dicta sunt. Et idcirco vel maxime habebant fidem: quia non solum de his quae multa post saecula futura erant, sed etiam quae in continenti, et post non grande temporis da, memorabant, et quod intra biennium et rex Assyriorum interiret, et urbi Hierusalem securitas redderetur. autem secundo, juxta Symmachum, pomis vescere, sive juxta eosdem, quae de praeteritis segetibus et cadente in terram semine pullulaverint. In anno autem tertio, fugato jam Assyrio, et obsidione laxata, seminate et metite, plantate vineas, et fructum earum comedite. Siquidem parvae urbis hujus reliquiae, quae nunc hostili vallantur exercitu, et evasuras se esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae pomis densissimis impleantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uat castitatẽ religionis di ⁊ u¬
niꝰ diuinitatis cultũ: subsanna¬
uit te atq despeõr: & que ne ad
maiorẽ te blasphemiã concita¬
ret. p̾senti ñ responderat. post
abeuntẽ mouit caput suũ. cer¬
ta de ultione. secura de pena:
seruos tuos: ut maior ess arro¬
gantia blasphemantis. Drristi
enĩ. qͦd in qͣdrigar̃ tuar̃ multi¬
tudine ascenderis altitudinẽ
montrũ. ⁊ uiga libani. ⁊ excelsaᷤᷤ
succideris cȩdros atq abietes
illiꝰ. Qsͦ uel de cunctis gentibꝰ
methaphoricos. pͥncipibꝰ ꝙ ear̃.
debemꝰ acciꝑe: uel de hierłm que
int̾pretat᷑ libanꝰ: ut cȩdros eiꝰ atq
abietes ad potentes qͦsq ⁊ obti¬
mates. altitudinẽ uero sũmita¬
tis illiꝰ saltũq charmeli: refera¬
mus ad tẽplũ. ipse enĩ supͣ dire¬
rat. Nũqͥd ñ audisti que fecert̃
reges assyrior om̃ibꝰ terris quas
subuerterunt: Ergo nec tu po¬
teris liberari. Quodq infert.
ego fodi & bibi aquã & siccaui

Expanded text:
s Dei, et unius divinitatis cultum. Subsannavit te atque despexit. Et quae, ne te ad majores blasphemias concitaret, praesenti non respondebat. Post, te abeunte, movebit caput suum. Certa de ultione, secura de poena, servos tuos, ut major esset arrogantia blasphemantis. Dixisti enim quod in quadrigarum tuarum multitudine ascenderis in altitudinem montium, et juga Libani excelsa succideris. Cedros atque abietes illius, quae vel de cunctis gentibus metaphorice de principibus earum debemus accipere, vel de Jerusalem, quae interpretatur Libanus, ut cedros ejus atque abietes ad potentes quosque et optimates: altitudinem vero summitatis illius saltumque Carmeli referamus ad Templum. Ipse enim supra dixerat: Numquid non audisti quae fecerunt reges Assyriorum omnibus terris, quas subverterunt? ergo nec tu poteris liberari. Quodque infert: Ego fodi et bibi aquam, et exsiccavi
Abbreviated transcription (Latin):
nissime herosus chaldaicȩ scͥp¬
tor hystoriȩ: quoꝵ fides de
ꝓpͥis libris petenda ẽ. Et tulit
Uerechias libros de manu nun¬
tioꝵ &̃ legit eos & ascendit in
⁊domũ dñi. & expandit eos corã
Dñe exercituũ ds isrł qͥ sedes
suꝑ cherubm. tu esd̾s soł om̃iũ¬

Expanded text:
nissime Berosus Chaldaicae scripnissime Berosus Chaldaicae scriptor historiae, quorum fides de propriis libris petenda est. Et tulit Ezechias libros de manu nuntiorum et legit eos, et ascendit in domum Domini et expandit eos coram Domine exercituum Deus Israel, qui sedes super cherubim, tu es Deus solus om
Abbreviated transcription (Latin):
lobnã ire cognouerat. Ipse qͦq
sennacherib audiens tharachã
regẽ ethyopũ inferre sibi bellũ
occurrit uenienti. & nichilomi
nus mittit nuntios ad ezechiã
⁊ epłas ut qͦs necdũ uiribꝰ cepe¬
rat sermone terreret. Et quo¬
modo p̾pło dixerat. ñ decipiat¬
uos ezechias: eadẽ blasphe¬
mia loqͥt᷑ ad regẽ. Non te
decipiat ds tuus. Ponitq exẽ¬
pla maioꝵ. qͦd qͦm ceteras ter¬
ras ñ potuerint liberare dii
sui de manibꝰ eor: sic ne hierłm
aua. quas bex miscuerunt
gentes ana & aua. lingua po¬
suere hebraica: ut ignoranti¬
bꝰ una gens uideat᷑ aut ciui¬
tas. Manifesta transcurrimꝰ:
ut in dubiis immorem᷑. Pug
nasse aũ sennacherib regẽ
assyrioꝵ contra egyptios. &
obsedisse pelusiũ. iãq exstruc̃¬
tis aggeribꝰ urbe capienda
uenisse tharachã regẽ ethẏo¬
pũ in auxiliũ. ⁊ una nocte
citus assyrii pestilentia cor¬
ruisse: narrat herodotꝰ ⁊ ple¬

Expanded text:
Lobnam ire cognoverat. Ipse quoque Lobnam ire cognoverat. Ipse quoque Sennacherib audiens Taracham regem Aethiopum inferre sibi bellum, occurrit venienti, et nihinus mittit nuntios ad Ezechiam et epistolas, ut quos necdum viribus ceperat, sermone terreret, et quomodo populo dixerat: Non te decipiat Ezechias, eadem blasphemia loquitur ad regem: Non te decipiat Deus tuus. Ponitque exempla majorum quod quomodo caeteras terras non poterant liberare dii sui de manibus eorum, sic nec Jerusalem , quas LXX miscuerunt gentes Ana et Ava, lingua posuere Hebraea, ut ignorantibus una gens videatur aut civitas. Manifesta transcurrimus, ut in dubiis immoremur. nasse autem Sennacherib regem Assyriorum contra Aegyptios, et obsedisse Pelusium, jamque exstructis aggeribus urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiophum in auxilium, ex una nocte citus Assyrii pestilentia corruisse narrat Herodotus, et ple
Abbreviated transcription (Latin):
Peuersus ẽ aũ rabsaces. & inue¬
nit regẽ assirioꝵ. p̃liantẽ ad¬
uersus lobna: audierat enĩ quia.
ꝓfectꝰ esset de lachis: ꝙ audiuit .¬
de tharacha rege ethiopie dicen.¬
tes: egressus ẽ ut pugnet contͣ
te. Qͦͦ cũ audiss misit nuntios:
ad ezechiã dicens. Hec dicetis
ezechiȩ. regi uide loquentes.
Non te decipiat ds̃ tuus in qͦ
tu confidis dicens. ñ dabitur
hierłm in manꝰ regis assirioꝵ.
Ecce tu audisti omĩa que fece¬
runt reges assirioꝵ omibꝰ t̾ris
quas subuerterunt: & tu pote.¬
ris liberari: Nũqͥd eruerunt
eos dii gentiũ quos subuertert̃:
patres mei gozan ⁊ aran ⁊ re¬
seph ⁊ filios eden qͥ erant intha¬
lassar: Ubi ẽ rea emath & rex
arfad. ⁊ rex urbis sefaruami.
sententia scriptũ ẽ in regũ &
dierũ uolumine. qͦd rabsaces
uxta dni uoluntatẽ obsidionẽ
deseruerit hierłm. & ꝑrexerit
ad dñm suũ: quẽ uel deserta
ł capta lachis ad oppugnandũ

Expanded text:
Reversus est autem Rabsaces, et inveReversus est autem Rabsaces, et invenit regem Assyriorum praeliantem adversus Lobnam. Audierat enim quia profectus esset de Lachis, et audivit de Tharaca rege Aethiopiae, dicentes egressus est ut pugnet contra te quod cum audisset misit nuntios ad Ezechiam dicens haec dicetis Ezechiae regi Iudae loquentes non te decipiat Deus tuus in quo tu confidis dicens non dabitur Hierusalem in manu regis Assyriorum ecce tu audisti omnia quae fecerunt reges Assyriorum omnibus terris quas subverterunt et tu poteris liberari numquid eruerunt eos dii gentium quos subverterunt patres mei Gozan et Aran et Reseph et filios Eden qui erant in Thalassar ubi est rex Emath et rex Arfad et rex urbis Seffarvaim um est in Regum et Dierum volumine, quod Rabsaces juxta Domini voluntatem, obsidionem deseruerit Jerusalem, et perrexerit ad dominum suum, quem, vel deserta, vel capta Lachis, ad oppugnandam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓ cuncto ppło qͥ iã periit:
sed ꝓ reliqͥs qͥ obsident᷑. Cũq
uenissẽt serui regis ezechiȩ
ad ysaiã: rursũ nom̃ ꝓpħȩ ta¬
cuit. ut conceptã seruaret hu¬
militatẽ. Preuenit eos isaias
⁊ iã absentẽ regẽ audierat. &
dicit qͥd renuntiare deberent
dño suo. humilitati mixta fidu¬
q̃ regi assyrioꝵ. facturꝰ sũ. ne
meã uidear iactare potentiã:
s qͦd dandus sit ei sp̃c ñ di. s
aduersariꝰ. auditoq nuntio re¬
uertet᷑ ad terrã suã. & corru¬
et in ea gladio. ut duo parit̃
se obsidione ⁊ ꝑicło liberandũ
⁊ inimicũ iratũq regẽ in sua
terra esse moriturũ. Siqͥs q̃¬
rit cur in libro ꝓpħe historia
que in regũ & dierũ uolumini¬
bus scripta ẽ mixta uideat᷑.
consideret qͦd historia ꝓphetiȩ
sit copulata. tã de liberatiõe
urbis ꝗͣ de assyrii interitu.
de reuersiõe solis horarũ decẽ.
⁊ qͥndecĩ annor. spaciis ꝓtela¬
tis. qͦd u ꝓpħetia ẽ ⁊ historia.¬

Expanded text:
periit, sed pro reliquiis, quae obsidentur, cumque venissent servi regis Ezechiae ad Isaiam: rursum nomen Prophetae tacuit, ut coeptam servaret humilitatem. Praevenitque eos Isaias:etiam absentem regem audierat: et dicit quid respondere deberent Domino suo, humiliati in ista fiduquae regi Assyriorum sim facturus, ne meam videar jactare potentiam; sed quod dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarius. Auditoque nuntio, revertatur ad terram suam, et corruat in ea gladio, ut duo pariterse obsidione et periculo liberandum, et inimicum iratumque regem in sua terra esse moriturum. Si quis quaerat cur in libro Prophetiae, historia quae in Regum et Dierum voluminibus scripta est, mixta videatur, consideret quod historiae prophetia sit copulata, tam de liberatione urbis, quam de Assyrii interitu, et de reversione solis horarum decem, et quindecim annorum spatiis protelatis, quod et prophetiae
Abbreviated transcription (Latin):
seriũ meũ. Reu̾tit᷑ ad ꝓpositũ:
⁊ pꝰ futuroꝵ spẽ p̃sentẽ excutit
metũ. Nõ enĩ erat tanta leti¬
cia. suꝑ his que longuo pꝰ tp̃r
uent᷑a ꝓmiserat. quanta cura
de mimmentibꝰ. Q aũ dicit
assyriũ recessurũ. nec leuatu
cula missurũ neq urbẽ muni¬
tionibꝰ ⁊ aggẽ esse uallandam.
adu̾sariũq ꝑ illã qua uenerat
reuersurũ. & liberandã ciui¬
tatẽ obsidiõe p̃senti: & ad extre¬
mũ infert ꝓpt̾ me. & ꝓpt̾ dã

Expanded text:
servum meum. Revertitur ad propositum, et post futurorum spem praesentem excutit metum. Non enim erat tanta laetitia super his quae longo post tempore ventura promiserat, quanta cura de imminentibus. Quod autem dicit Assyrium recessurum, nec levaturcula missurum, neque urbem munitionibus et aggere esse vallandam, adversariumque per viam qua venerat reversurum, et liberandam civitatem obsidione praesenti, et ad extrem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quasi uictoriã de hostibꝰ re¬
portaret. delubrũ idoli sui tͥ¬
umphans ⁊ gͣtulabund ince¬
deret: contẽptor ueri di in fa¬
no falsi nominis trucidatur:
nec angł gladio p̾erit quod
erat cõmune cũ pluribꝰ sed
parricidio filioꝵ. ¶ cũ fugis¬
sẽt in terrã ararath. quod in¬
telligit᷑ armenie. successit in
patͥs locũ asoradon. quẽ scrip¬
tura testat᷑ misisse habitato¬
res samariȩ ne terra mane¬
ret inculta. Ararath aũ re¬
gio in armenia cãpestris ẽ.
ꝑ quã arares fluit. incredi¬
bilis ubertatis. ad radices tauri
montis qͥ usq illuc extendit᷑.
Ergo ⁊ archa in qua liberatꝰ est
noe cũ liberis suis. cessante dilu¬
uio ñ ad montes generalit̃ arme¬
niȩ delata ẽ. que appellat᷑ ararath.
s ad montes tauri altissimos
qͥ ararath nminẽt cãpisn¬

Expanded text:
iam de hostibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei, in fano falsi numinis trucidatur, nec angelico perit gladio, quod erat commune cum pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararath, quod intelligitur Armeniae, successit in patris locum Asarhaddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariae, ne terra maneret inculta. Ararath autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxases fluit, incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis, cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, qui appellantur Ararath, sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararath imminent campis
Abbreviated transcription (Latin):
ma consuetudine in montibus
collibꝰ ꝙ exstructo iã altari po¬
płm do uictimas immolasse.
Qͦq paucitatẽ obsessor uolenꝰ
ostendere eqͦs duo milia pollice.¬
tur. quoꝵ erechias ascensores
p̃bere ñ possit. ñ de imbecilhta¬
te uenit pͦpł udeor. qͥ eqͥtandi.
carebat scientia. s de obserua¬
tiõe mandatoꝵ cħ qͥ ꝑ moy sen
suꝑ rege p̃ceperat isrł. Non mul¬

Expanded text:
ma consuetudine, in montibus ma consuetudine, in montibus collibusque exstructo jam altari, populum Deo victimas immolasse. Quodque paucitatem obsessorum volens ostendere, equorum duo millia pollicetur, quorum Ezechias ascensores praebere non possit, non de imbecillitate venit populi Judaeorum qui equitandi carebat scientia: sed observatione mandatorum Dei, qui per Moysen super rege praeceperat Israel: Non mul
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice appellat᷑. sopher. ⁊ ẽ
suꝑioris omonimos. Rabsacen
aũ qͥ hebrea lingua locutꝰ sit.
mant. qͥ ⁊ ipse ꝓditor fuerit.
relictũq filiũ ysaie alterum
appellari iasub. qͥ in lingua
nr̃a relictũ sonat. Porro ahi
arbitrant᷑ eũ fuisse samariten.
⁊ idcirco hebraicũ scisse sermo¬
nẽ: & tã audacter & impie
dñm blasphemare. Conside¬
remꝰ gͦ uerba rabsacis. Ac pri¬
mũ quod dicit. confidis suꝑ
baculũ harundineũ confracꝰ¬
tũ istum. suꝑ egyptũ. falsũ ẽ.
Nulla enĩ narrat hystoria
qͦt ezechias ad ȩgyptios mise¬
rit: ⁊ pharaonis auciliũ pos¬
tularit. Quod q infert. si res¬
ponderis mͥ. in dño do nr̃o con¬
fidimꝰ : uerũ ẽ. Sed rursum
iungit mendatiũ ueritati.
quod abstulerit ezechias ercelsa il¬
lius & altaria. Hoc enĩ ñ contra
dm̃. s pro do fecerat. ut idolatͥa
⁊ ueteri errore destructo. iube¬
ret dm̃ adorari. in hierłm ubi e¬
rat tẽplũ eiꝰ. quã ꝗͣ legamꝰ pessi¬

Expanded text:
Hebraice appellatur SOPHER , et est superiori ὁμώνυμος. Rabsacen autem, qui Hebraea lingua locutus sit, mant, qui et ipse proditor fuerit: relictumque filium Isaiae alterum, appellari Jasub, qui in lingua nostra relictum sonet. Porro alii arbitrantur eum fuisse Samariten, et 455 idcirco Hebraicum scisse sermonem, et tam audacter et impie Dominum blasphemare. Consideremus ergo verba Rabsacis; ac primum quod dicit: Confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum, falsum est: nulla enim narrat historia quod Ezechias ad Aegyptios miserit, et Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert: Si responderis mihi, in Domino Deo nostro confidimus, verum est. Sed rursum jungit mendacium veritati, quod abstulerit Ezechias excelsa illius et altaria. Hoc enim non contra Deum, sed pro Deo fecerat; ut idololatria et veteri errore destructo, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi erat Templum ejus: quamquam legamus pessi
Abbreviated transcription (Latin):
ego dabo ei sp̃m. & audiet nun¬
tiũ. & reuertet᷑ ad terrã suam.
⁊ corruere eũ faciã gladio in
terra sua. Perspicua relinq̃n¬
tes ea tantũ in qͥbꝰ latens sen¬
sus ẽ disseramꝰ. Scindunt ues¬
tes. q̃uia rabsacen aucdierunt
catoꝵ suor & pͦpłi esse credebat
quod rabsaces usq ad portam
hierłm uenerit. ⁊ contra dñm̃
talia sit locutꝰ. Uñ ⁊ pontifer
qͥ saluatorẽ blasphemare cre¬
debat. scidit uestimenta sua:
& pauł ac barnabas deferen-¬
tibꝰ sibi di cultũ hycaonibꝰ sci¬
derunt uestim̃ta sua. Pro regio
gͦ cultu obuolutꝰ ẽ sacco. ꝙ de
palatio ad tẽplũ gradiens eli
achim pontificẽ & sobnã seri¬
bã. & seniores de sacerdotibꝰ mi¬
sit ad isaiã filiũ amos ꝓpħȩ.
In qͦ regis consideranda humi¬
litas. atq prudentia. Ipse per¬
git ad tẽplũ. pͥncipes pͤpħ ⁊ se¬
nes sacerdotũ ñ stolis sacerdo¬
talibꝰ. s ciliciis cooꝑtos mittit

Expanded text:
 dabo eis spiritum, et audiet nuntium, et revertetur ad terram suam, et corruere eum faciam gladio in terra sua. Perspicua relinquentes, ea tantum in quibus latens sensus est, disseramus. 459 Scindunt vestes, quia Rabsacen audiunt  Acatorum suorum, et populi esse credebat, quod Rabsaces usque ad portam Jerusalem venerit, et contra Dominum talia sit locutus. Unde pontifex quia Salvatorem blasphemasse credebat, scidit vestimenta sua : et Paulus ac Barnabas, deferentibus sibi Dei cultum Lycaonibus, sciderunt vestimenta sua . Pro regio ergo cultu obvolutus est sacco; et de palatio ad Templum achim pontificem, et Sobnam scribam, et seniores de sacerdotibus misit ad Isaiam filium Amos prophetam. In quo regis consideranda est humilitas atque prudentia. Ipse pergit ad templum, principes populi et senes sacerdotum non stolis sacerdotalibus, sed ciliciis coopertos mittit
Abbreviated transcription (Latin):
Hic qr ipse de se isaias scribe¬
bat hystoriã ñ se appellauit
ro quia alt̾ erat scͥptor histo¬
riȩ ipsũ scribit ꝓpħam. Ed qͥdem
& de matheo euangłista. qͦd
sese matheũ dixerit publica-¬
nũ. alii uero euangłiste nom̃
publicani tacuerint ⁊ apłicã
tantũ posuerint dignitatẽ. &
sit. Dixerunt q inqͥt ad eũ.
Hec dicit exechias. ñ rex non
tumens ad nom̃ imꝑii. Dies
tͥbulationis & correptionis.
& blasphemiȩ dies hec: tribu¬
lationis nr̃e. correptionis di.
blasphemiȩ hostiũ. Ponit q
similitudinẽ partũrientis
mulieris. ⁊ dolentis qͦd ad par¬
tũ usq ꝑuenerit. & generare
ñ possit: nec dicere. a timore
tuo dñe concepimꝰ ⁊ dolitimꝰ.
⁊ peperimꝰ sp̃m salutis. Seqͥt᷑.
Si quomͦ audiat dñs d̾s tuus.
mur: s tuũ dicimꝰ dnm: & hãc
habemꝰ ultionis fiduciã. qm̃¬

Expanded text:
Hic quia ipse de se Isaias scribebat historiam, non se appellavit ro quia alter erat Scriptor historiae, ipsum scribit Prophetam. Quod quidem et de Matthaeo se Matthaeus se dixerit publicanum : alii vero Evangelistae nomen publicani tacuerint, et Apostolicam tantum posuerint dignitatem; etsit. Dixeruntque, inquit, ad eum: Haec dicit Ezechias, non rex, non tumens nomine imperii: Dies tribulationis, et corruptionis, et blasphemiae dies haec: tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. Ponitque similitudinem parturientis mulieris et dolentis, quod ad partum usque pervenerit, et generare non possit, nec dicere: A timore tuo, Domine, concepimus, et doluimus, et peperimus spiritum salutis. Sequitur: Si quomodo audiat Dominus Deus tuus mur; sed tuum dicimus Dominum. Et hanc habemus ultionis fiduciam
Abbreviated transcription (Latin):
fontẽ & desertas feci aqͣs. ꝙ om¬
nẽ congregationẽ aquar: quod
scilicet nulla sibi gens inuia
fuerit. s suꝑ om̃s ppłoꝵ aquaᷤ
suo calcauerit pede. Euqͥd
ñ audisti que olim fecerĩ ei:
Ex diebꝰ antiqͥs ego plasmaui
illud: ⁊ nc̃ adduxi. Et factũ
ẽ in eradicationẽ colliũ cõpug.¬
nantiũ. ⁊ ciuitatũ munitar̃.
Habitatores eat̃ breuiata ma¬
nu contremuerunt. ⁊ confusi:
pascuȩ & herba tector que era¬
ruit. anteꝙqͣ mature sceret. Ha

Expanded text:
t desertas feci aquas, et omnem congregationem aquarum: quod scilicet nulla sibi gens invia fuerit, sed super omnes populorum aquas suo calcaverit pede. Numquid non audisti quae olim fecerim ei? ex illud, et nunc adduxi, et factum est in eradicationem collium compugnantium et civitatum munitarum. Habitatores earum breviata manu contremuerunt, et contusi pascuae, et herba tectorum, quae exaruit
Abbreviated transcription (Latin):
bo altitudinẽ sũmitatis. Saltũ
charmeli eiꝰ ego fodi. ⁊ bibi aqͣ .
⁊ ex siccaui uestigio pedis mei
õs riuos aggerũ. Quia tã audac̾¬
ter ezechias dnm dep̃catꝰ ẽ. nec
misit ad isaiã ut pͥ miserat. non
ip̃e ꝓpħa ꝑgit ad eũ. s mittit
nuntios qͥ ei dicerent u̾b̾ di. Suꝑ
sennacherib contra quẽ rogas
ti diũ ista sententia ẽ. Uirgo

Expanded text:
tum Carmeli ejus. Ego fodi, et bibi aquam: et exsiccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum. Quia tam audacter Ezechias Dominum deprecatus est, nec misit ad Isaiam, ut prius miserat, non ipse Propheta pergit ad eum, sed mittit nuntios qui ei dicerent verbis Dei: Super Sennacherib contra quem rogas, Domini ista sententia est: Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
tues dñs soł. Contra sennache¬
rib regis blasphemias solita
erechias arma corripit rur¬
expandit corã dño. Priꝰ tacue¬
rat ñ enĩ audebat dñi timore
ꝑterritꝰ in tẽplo orare. nec libe¬
ras ad dm̃ p̃ces fundere: nc̃ aũ
q iã audierat isaiã dicentẽ ne.
timeas a facie uerbor que au¬
disti. qͥbꝰ blasphemauerunt pu⁊¬
eri regis assyrior me. ꝙ cetera::
audact dñm dep̃cat᷑. & solũ dm̃
asserit esse uiuentẽ. ꝑ que ido¬
la intelligimꝰ imagines mortu¬
orũ. Qͦoͦq infert. uere enĩ dñe
desertas fecerunt reges asħ rior
terras & regiones earũ. & dede

Expanded text:
no, etc. Contra Sennacherib regis blasphemias, solita Ezechias arma corripuit, rurexpandit coram Domino, aurat, non enim audebat Domini timore perterritus in Templo ora reserare, nec liberas ad Deum preces fundere. Nunc autem quia jam audierat Isaiam dicentem: Ne timeas a facie verborum quae audisti, quibus blasphemaverunt pueri regis Assyriorum me, et caetera: audacter Dominum deprecatur, et solum Deum asserit esse viventem: quae idola intelligimus imagines mortuorum. Quodque infert: Vere enim, Domine, desertas fecerunt reges Assyriorum terras, et regiones earum: et dede
Abbreviated transcription (Latin):
dño meo regi assyrioꝵ: & dabo.
tͥ duo milia equoꝵ. nec pote¬
ris exr te p̃bere ascensores eor.
& quomͦ sustineb̾ faciem iudicis
Nunius loci. ex seruis dñi mei mi¬
noribus: Quod si confidis mnȩ¬
gypto in quadrigis & in eqͥtibus.
N& nc̃ nunqͥd sine dño asscendi
Nad terrã istã ut disꝑderẽ eam:
Dñs dirit ad me. Ascende suꝑ
terrã istã. & disꝑde eã. Historia
manifesta ẽ: ꝙ int̃pretatone
ñ indiget. Pleniꝰ q in regum ⁊
dierũ uoluminibꝰ ħ eadẽ scrip¬
ta referunt᷑. quod anno tertio
osee filii hela regis isrł regna¬
uerit ezechias filius achaz re¬
gis uida. Uiginti quinq annoꝵ¬

Expanded text:
Domino meo regi Assyriorum, et dabo Domino meo regi Assyriorum, et dabo tibi duo millia equorum, nec poteris ex te praebere ascensores eorum: Et quomodo sustinebis faciem judicis unius loci ex servis domini mei minoribus? Quod si confidis in Aegypto, in quadriga, et in equitibus: et nunc numquid sine Domino ascendi ad terram istam, ut disperderem eam? inus dixit ad me: Ascende super terram istam, et disperde eam. Historia manifesta est, et interpretatione non indiget: pleniusque in Regum et Dierum voluminibus haec eadem scripta referuntur, quod anno tertio Osee filii Hela regis Israel, regnaverit Ezechias filius Achaz regis Juda. Viginti quinq
Abbreviated transcription (Latin):
nacherib rex assyrioꝵ suꝑ õs
ciuitates iuda munitas & cȩpit
eas. Et misit rex assyrior rab¬
sacen de lachis in hierłm adre¬
gem ezechiã in manu graui. &
stetit in aque ductu piscine su¬
perioris in uia agͥ fullonis. Et
egressus ẽ ad eũ eliachim filius
elchye qͥ erat suꝑ domũ & sob
na scriba ⁊ iohȩ filiꝰ asaph a
cõmentariis. & dirit ad eos rab:¬
saces. Dicite ezechiȩ. Hec dicit
rex magnꝰ rex assyrior. Que
ẽ ista fidutia qua confidis. aut
qͦ consilio ⁊ fortitudine rebella¬
re disponis: Suꝑ quẽ habes fi¬
duciã. quia recessisti ame. Ec¬
ce confidis suꝑ baculũ harun¬
dineũ confractũ istũ suꝑ egyp¬
tũ: cui si innisus fuerit homo.
intrabit in manũ eiꝰ ⁊ ꝑforabit
eã : sic pharao rex egypti om̃ibꝰ
qͥ confidunt in eo. Q uod si res¬
ponderis mͥ in dño dõ nr̃o confi¬
dimꝰ. nonne ipse ẽ cuiꝰ abstulit
exechias excelsa & altaria. &
dix̃ ude ⁊ hierłm. corã altari
isto adorabitis: & nc̃ trade te

Expanded text:
nacherib rex Assyriorum super omnes civitates Iuda munitas et cepit eas et misit rex Assyriorum Rabsacen de Lachis in Hierusalem ad regem Ezechiam in manu gravi et stetit in aquaeductu piscinae superioris in via agri Fullonis et egressus est ad eum Eliachim filius Helciae qui ena scriba, et Joahe filius Asaph a commentariis. Et dixit ad eos Rabsaces: Dicite Ezechiae: Haec dicit rex magnus rex Assyriorum: Quae est ista fiducia, qua confidis? aut quo consilio vel fortitudine rebellare disponis? Super quem habes fiduciam, quia recessisti a me? Ecce confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum: cui si innisus fuerit homo, intrabit in manum ejus, et perforabit eam: Sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. Quod si responderis mihi: In Domino Deo nostro confidimus: nonne ipse est, cujus abstulit Ezechias excelsa et altari Coram altari isto adorabitis? Et nunc trade te
Abbreviated transcription (Latin):
parienti. Si quomͦ audiat dñs
d̾s tuus uerba rabsacis quẽ mi¬
sit rex assyrioꝵ dñs situs ad
blasphemandũ dm̃ uiuentem
⁊ exꝓbrandũ sermonibꝰ qͦs au¬
diuit dñs ds tuus. Leua gͦ ora

Expanded text:
parienti. Si quomodo audiat Dominus Deus tuus verba Rabsacis, quem misit rex Assyriorum dominus suus ad blasphemandum Deum viventem, et exprobrandum sermonibus, quos audivit D
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ẽ ds sepharuaim: Nũqͥd
liberauert̃ samariã de manu
mea : Qͥs ẽ ex om̃ibꝰ diis terra-¬
rũ istarũ qͥ eruerit terrã suã
de manu mea. ut eruat dñs
hierłm de manu mea: Et silu¬
erunt: & ñ responderunt ei
uerbũ . dlandauerat eñ rex
dicens. ne respondeatis ei. Ac¬
cusatio rabsacis ezechie testi¬
moniũ ẽ. qͦd captiuis uidee ur¬
bibꝰ confisus in dño sit. dixeritq
ad ppłm. Nolite timere. nec pa¬
ueatis regẽ assirioꝵ. ⁊ uniu̾sã
multitudinẽ q̃ ẽ cũ eo. multo

Expanded text:
ubi est Deus Sepharvaim? Numquid liberaverunt Samariam de manu mea? Quis est ex omnibus diis terrarum istarum, qui eruerit terram suam de manu mea, ut eruat Dominus Jerusalem de manu mea? Et siluerunt, et non responderunt ei verbum. Mandaverat enim eis rex dicens: Ne respondeatis ei. cusatio Rabsacis Ezechiae testimonium est, quod captis cunctis Judaeae urbibus, confisus in Domino sit, dixeritque ad populum: . Nolite timere, nec paveatis regem Assyriorum, et universam multitudinem, quae est cum eo: mult
Abbreviated transcription (Latin):
reuertar de egypto: siue cap¬
ta lobna redeã habitate in ur¬
be ur̃a. & rebus ur̃is fruimini.
Postea aũ ueniã ⁊ transferã
uos interrã que similis ẽ ter
rũ. Nec dicit nom̃ regionis qͥ
ȩqualem terre reꝓmissionis
inuenire ñ poterat. e simi¬
litudinẽ pollicet᷑. hoc enim
unusqͥsq desiderat in qͦ natꝰ
ẽ. Quida putãt terrã eis me-¬
die repmitti. que habeat t̾rȩ
iudee similitudinẽ. tã in situ ꝗͣ

Expanded text:
revertar de Aegypto, sive caprevertar de Aegypto, sive capta Lobna, redeam, habitate in urbe vestra; et rebus vestris fruimini. Postea autem veniam, et transferam vos in terram quae similis est terrae rum. Nec dicit nomen regionis, quia aequalem terrae repromissionis invenire non poterat: sed similitudinem pollicetur. Hoc enim unusquisque desiderat, in quo natus est. Quidam putant terram eis Mediae repromitti, quae habebat terrae Judaeae sim
Abbreviated transcription (Latin):
rabsaces destruere uult qͦd ille
Non seducat uos ezechias. & ñ
deo. ͦ aũ eliachim ⁊ sobua
⁊ iohe humilit̃ dep̃cant᷑. loque¬
re ad seruos tuos syra lingua
ueri: ⁊ uanã iactare uͥtutẽ. Lo¬
quere lingua quã pͦpłs ñ intel¬
ligit. Siqͥdẽ nos habemꝰ linguȩ
Ad qͦd rabsaces arrogant̃. num
ait ad dñm tuũ & ad te misit
me dñs meus ⁊ ñ potiꝰ ad uiros
qͥ sedent in muro: Rursũq a¬
gens cõminatiõe terrorẽ ut co¬
medãt in qͥt stercora sua ⁊ bibãt
urinã pecudũ suarũ uobiscũ.
ꝑ que ostendit fame eos ⁊ penu-¬
ria sitiq esse capiendos: simulq
illecebrã iungit fortitudini: ut
qͦs terrore ñ uicerat. reꝓmissio¬
nibꝰ ⁊ ꝑsuasiõe decipiat dicẽs.
dimini adme. Pro qͦ in regũ
uolumine legit᷑. facite inquit
quod uob̾ ꝓsit ⁊ ĩ benedictionẽ
urã ꝓficiat. Siue hoc dicit.
Benedicite regi assyrior. ⁊ lau¬
date eũ & dñm confitemini. ut
p̃mia consequamini. & donec

Expanded text:
Rabsaces destruere vult quae ille « Non seducat vos Ezechias, et Eliacim et Sobna, et Joahe humiliter deprecantur: Loquere ad servos tuos Syra lingua, veri, et vanam jactare virtutem? loquere linguam quam populus non intelligit. Si quidem nos habeAd quod Rabsaces arroganter: Num, ait, ad Dominum tuum, et ad te misit me Dominus meus, et non potius ad viros qui sedent in muro? Rursumque augens comminatione terrorem, ut comedant, inquit, stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? per quae ostendit fame eos et penuria, sitique esse capiendos. Simulque illecebram jungit formidini: ut quos terrore non vicerat, repromissionibus et persuasione decipiat, didimini ad me . Ergo sensus idem est. Facite, inquit, quod vobis prosit, et in benedictionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Benedicite regi Assyrio, et laudate eum, et Dominum confitemini, ut praemia consequamini, et donec
Abbreviated transcription (Latin):
nisse. Dixcit dñs ad me. Ascen¬
de suꝑ terrã istã. ⁊ ꝑde eã. Et
ẽ argum̃tũ. Certe sine dñi uo¬
luntate huc uenire ñ poterã.
Cũ aũ uenerĩ ⁊ multas ceperĩ
ciuitates. ⁊ pars hierłm mane¬
at intacta. manifestũ ẽ me eiꝰ uo¬
luntate uenisse. Legi in cuiusdã
commentario eundem esse
senna cherib qui samariam ce¬
perit: quod omnino falsum
est.. Sacra enĩ narrat histo¬
ria pͥmũ phul regẽ assrioꝵ. sub
manaem rege isrł uastasse decẽ
tͥbus: scdm teglat falasar sub pha¬
cee filio romelie rege ⁊ srahel ue¬
nisse samariã. Terciũ salmanas¬
sar sub osee rege isrł totã cepis¬
se samariã. Quartũ fuisse sar¬
gon. qͥ expugnauit azotũ: qͥn
tũ eseraddon. qͥ translato isrł.
samaritanos in t̾rã iuideã custo¬
des miserit: sextũ sennacherib
qͥ sub ezechia rege udee capta
lachis. & ceteris iudee urbibus
obsederit iherłm. Alii aũ unũ
atq eundem multis putant
nominibꝰ appellari. Et dixit

Expanded text:
nus dixit ad me: Ascende super terram istam, et disperde eam. Et est argumentum: certe sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim et multas ceperim civitates, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. Legi in cujusdam Commentario eumdem esse Sennacherib qui et Samariam ceperit, quod omnino falsum est. Sacra enim narrat Historia primum Phul regem Assyriorum, sub Manahen rege Israel, vastasse decem tribus. Secundum Theglathphalasar sub Phacee filio Romeliae Israel venisse Samariam. Tertium Salmanasar sub Osee rege Israel totam cepisse Samariam . Quartum fuisse Sargon, qui expugnavit Azotum . 456 Quintum Asaraddon qui translato Israel, Samaritanos in terram Judaeam custodes miserit . Sextum Sennacherib qui sub Ezechia rege Judae, capta Lachis et caeteris Judaeae urbibus, obsederit Jerusalem . Alii autem unum atque eumdem multis putant nominibus appellari. Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
isti ñ tuis potuisse te uiribꝰ s
meo arbitͥo: merebant᷑ enĩ impie
gentes ⁊ infructuose arbores.
ut ꝑte quasi securim ⁊ serram
meã succiderent᷑ & caderent.
Itaq. ponã circulũ siue chamũ
in naribꝰ tuis. & blasphemantia
ora confringã. ut neqͣquã ult᷑
talia loqͥ audeas: freñq unciã
labiis tuis. qͦd tuã ferotiã do¬
met.⁊ te reducat in assyrios:¬

Expanded text:
isti non tuis potuisse te viribus, sed isti non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et caderent. Itaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam domet et te reducat in Assyrios
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ contͤ uerba assyrii sentien¬
da st̃. qͦt ad blasphemiã eiꝰ sic
responderit dñs. Nũ ignoras
qͦd ħ quȩ fecisti mea feceris uo¬
ac ꝑ te facienda mandauerĩ:
Itaq qͦt olim decreui. ħ exple¬
tũ ẽ tp̃r: ut colles id⁊ pͥncipes
qͥ int̾ se añ pugnabãt. ciuitateꝰq
munitissime me contrahente
manũ meã. nec solitũ p̃bente
auriliũ. eradicarent᷑ & contre¬
miscerent ac ꝑirent: & cõpa¬
rent᷑ ñ oliue s uinee fructu¬
osis arboribꝰ. s freno ⁊ grami¬
n herb̾q domatũ q̃ frugibꝰ
impedim̃to st̃. & añ marcescũt
ꝗͣ ad maturitatẽ ꝑueniant.
Itaq ⁊ sessionẽ. uegressũ ⁊ intͦ¬
itũ tuũ ante te cognoui: &
insaniã qua contͣ me debacha.¬
turus eras ꝓpħis uaticinantibꝰ
sũ locutꝰ. ꝑ qͦs olim ducturum
esse te nouerã. In cȩlũ ascendã
meũ: ero simił altissimo. Itaq
furor tuus ⁊ suꝑbia ꝑuenit in
aures meas. & neqͣquã te ultra
portabo: ut intelligas qͦd potu¬

Expanded text:
Domini contra verba Assyrii sentienda sunt, quod ad blasphemiam ejus sic responderit Dominus. Num ignoras quod haec quae fecisti mea feceris voac per te facienda mandaverim? Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore, ut colles, id est principes qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam, nec solitum praebente auxilium, eradicarentur et contremiscerent, ac perirent: et compararentur, non olivae et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno et gramini, herbisque domatum, quae frugibus impedimento sunt et ante marcescunt, quam ad maturitatem perveniant. Itaque et sessionem, et egressum, et introitum tuum ante cognovi, et insaniam qua contra me debacchaturus eras, Prophetis vaticinantibus, sum locutus : per quos olim dicturum esse te noveram: In coelum ascendam: meum, ero similis Altissimo. Itaque furor tuus et superbia pervenit in aures meas, et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potu
Abbreviated transcription (Latin):
scribunt reges ꝑsarũ uenisse in
greciã. & subu̾tisse atq spolias¬
se tẽpla grecor. Ultionẽ q pos¬
tulat: ut ꝑ occasionẽ sui omĩa
regna cognoscãt. qͦd solus sit
ds̃. qͥ possit suos de discrimine
liberare. Misit aũ isaias filiꝰ¬

Expanded text:
n Graeciam, et subvertisse atque spoliasse templa Graecorum: ultionemque postulat, ut per occasionem sui omnia regna cognoscant quod solus sit Deus, qui possit suos de discrimine liberare. Misit autem Isaias Al
Abbreviated transcription (Latin):
riã de manu mea. hoc ostendit
qͦd omĩbꝰ his diis samaria ser¬
uierit. & idcirco capta sit. Sin
aũ ait tantis diis p̃sidentibus
decẽ tribꝰ facile suꝑauimꝰ: ꝗͣto
magis uos. inmo solã hierłm
uno dõ p̃sule unicemꝰ faciliꝰ:¬
Tacuit q om̃ĩs p̾płs. & ñ respon¬
dit ei qͥcꝗͣ: siqͥdem p̃ceptum
regis acceꝑat ut ñ responde¬
rẽt. Uere iustꝰ exechias. agẽs
cuncta fidelit̾ uniuersa con¬
silio. Ido enĩ usserat blasphe¬
manti assyrio ñ responderi:
ne eũ ad maiores blasphemi-¬
as ꝓuocaret. Uñ scͥptũ ẽ. Ne
succendas carbones pecc̃oris
Et in psalmo legimꝰ. Cũ consi¬

Expanded text:
deatis ei. Hoc ostendit quod omnibus his diis Samaria servierit, et idcirco capta sit. Sin autem, ait, tantis diis praesidentibus, decem tribus facile superavimus, quanto magis vos, immo solam Jerusalem, uno Deo praesule, vincem respondit ei quidquam. Siquidem praeceptum regis acceperant, ut non responderent ei. Vere justus Ezechias, agens cuncta fideliter universaque consilio. Ideo autem jusserat blasphemanti Assyrio non responderi, ne eum ad majores blasphemias provocaret. Unde scriptum est: Ne succendas carbones peccatoris ; et in psalmo legimus: Cum consi
Abbreviated transcription (Latin):
a cõmentariis. Dixitq ad eos
rabsaces. Loquimini erechye.
Hec dicit rex maguꝰ rex assy.¬
rioꝵ: & cetera que in hystoria
continent᷑. In quo arrogantia
consideranda rabsacis. quod
tudo imitat᷑ consuetudinẽ ꝓpħa¬
rũ: ut quod illi solẽt in ꝓlogis
pone̾. hȩc dicit dñs. qͦ auctorita¬
tẽ & magnitudinẽ loquentis
ostendant: iste nc̃ dixerit hec
dicit rex magnꝰ rex assyrioꝵ¬
Egressus ẽ aũ ad eũ eliachim fi¬
liꝰ helchiȩ qͥ erat p̃positꝰ domus.
⁊ sobnas scriba ⁊ iohe filiꝰ asaph
acõmentariis. Iste ẽ heliachim
filiꝰ helchiȩ de qͦ in uisione ual¬
lis syon supra legimꝰ. Uocabo
seruũ meũ eliachim filium
helchiȩ ⁊ induã illũ tunica
tua ⁊ cingulo tuo confortabo

Expanded text:
a commentariis; dixitque ad eos a commentariis; dixitque ad eos Rabsaces: Loquimini Ezechiae: Haec dixit rex magnus, rex Assyriorum, et caetera quae in historia continentur. In quo arrconsideranda est, quae tudo imitatur consuetudinem prophetarum: ut quod illi solent in prologis ponere, Haec dicit Dominus, quo auctoritatem et magnitudinem loquentis ostendant, iste nunc dixerit, Haec dicit rex magnus, rex Assyrio ad eum Eliacim filius Helciae qui erat praepositus domus, et Sobna scriba, et Joahe filius Asaph, a commentariis. Iste est Eliacim filius Helciae, de quo in Visione vallis Sion supra legimus: Vocabo servum meum Eliacim filium Helciae, et induam illum tunica tua, et cingulo tuo confortabo
Abbreviated transcription (Latin):
ad que ꝓcedebat sapient̃ se
agebat. Rebellauit quoq con-¬
tra regẽ assyrioꝵ. ⁊ ñ seruuit
ei. In cuiꝰ secto anno imperii
rios. collocauitq in alã ⁊ abor
fluuiis gorã. in ciuitatibꝰ me¬
dorũ. Post annos aũ septem.
id÷ quarto decimno anno eze¬
chyȩ. rex assirior sennacherib
ingressus iud̾a obsedit ciuita¬
tes eiꝰ munitas uolens eascaꝑe.
Cũq obsideret lachis : misit ad
eũ ezechias nuntios dicens. Pec¬
caui recede ame:⁊ om̃e qͦd im¬
posueris mͥ ferã. Cũq coc. ta
lenta argenti ⁊ arer auri ad
regis imꝑiũ ꝑsoliusset. fractis
ianius tẽpli dñi ⁊ lamminis
eiꝰ detractis quas ipse affixerat:
misit rex assyrioꝵ tharthan¬
⁊ rabsaris & rabsacen de lachiᷤᷤ
ad regẽ ezechiã cũ manu ua¬
contra aque ductũ piscinȩ su¬
perioris. que ẽ in uia agͥ fullo¬
nis. uocauert̃q ad seregem.
Egressus ẽ aũ ad eos eliachim.
filiꝰ helchiȩ p̃positꝰ domꝰ ⁊ sob¬
nas scriba ⁊ iohe filiꝰ asaph

Expanded text:
bat, sapienter se agebat . Rebellavit autem contra regem Assyriorum, et non servivit ei: in cujus sexto anno imperii,rios, collocavitque in Hala et Habor fluviis Gozan, in civitatibus Medorum . Post annos autem septem, id est, quarto decimo anno Ezechiae, rex Assyriorum Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit civitates ejus munitas, volens eas capere. Cumque obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias nuntios, dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Cumque trecenta talenta argenti, et triginta auri ad regis 454 imperium persolvisset, fractis januis Templi Domini, et laminis ejus detractis, quas ipse affixerat, misit rex Assyriorum Thartan et Rabsacen de Lachis ad regem Ezechiam cum manu vacontra aquaeductum piscinae superioris, quae est in via agri fullonis, vocaveruntque ad se regem. Egressus est autem ad eos Eliacim filius Helciae praepositus domus, et Sobna scriba, et Joahe filius Asaph,
Abbreviated transcription (Latin):
ista: ⁊ ñ potiꝰ ad uiros qͥ sedẽt
suꝑ murũ ut. romedant ster¬
cora sua. & bibant urmã pecudũ
suoꝵ uobiscũ: ⁊ stetit rabsaces
i clamauit uoce magna iudai¬
ce & dixit. Audite uerba regis
magnii. regis assirior. Hȩc dicit
rex. Non seducat uos ezechi¬
as quia ñ poterit eruere uos:
⁊ ñ uob̾ tͥbuat fidutiã erechi¬
as suꝑ dño dicens. eruens libe

Expanded text:
 ad viros qui sedent in muro: ut comedant stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? Et stetit Rabsaces, et clamavit voce magna Judaice, et dixit: Audite verba regis magni, regis Assyriorum. Haec dicit rex: Non seducat vos Ezechias, quia non poterit vos eruere, et non vobis tribuat fiduciam Ezechias super Domino, dice
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ qͥ habitat in tabernacło.
ad sobnã p̃positũ tẽpli. quem
tradunt hebrei rabsacis cõmi¬
natioẽ ꝑterritũ tradidisse ma¬
nus assyriis. & inferiorẽ par¬
tem hierłm adu̾sariis ꝓdidis¬
seꝰ exceptaq arce syon ⁊ tẽ¬
plo. nichil aliud remansisse qͦd
ñ tenuerit assy riꝰ. Uñ errant
qui sobnã qͥnc̃ cũ heliachim
⁊ Iohe ad rabsacen egredit᷑
eundem putant esse quem
⁊ supͣ. Ibi enĩ sobnas p̃positus
tẽpli ponit᷑. qͥ ab assyriis dicit᷑

Expanded text:
ad eum qui habitat in tabernaculo, ad Sobnam praepositum Templi , quem tradunt Hebraei Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et inferiorem partem Jerusalem adversariis prodidisse, exceptaque arce Sion et Templo, nihil aliud remansisse quod non tenuerit Assyrius. Unde errant qui Sobnam, qui nunc cum Eliacim, et Joahe ad Rabsacen egreditur, eumdem putant quem et supra. Ibi enim Sobna praepositus Templi ponitur, qui ab Assyriis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dep̃cat᷑. ut nec diuicias ha¬
beat. nec pauꝑtatẽ. sed uictus
necessaria. de quibꝰ ⁊ apłs dicit.
habentes uictũ ⁊ uestimentũ.
his contenti simus: ꝑspicuum
ẽ diuicias. ⁊ egestatẽ. sanitatẽ
& languorẽ. uoluptates atq
cruciatꝰ. nec bona esse nec mala.
s pro sustinentiũ diu̾sitate bona
opũ habundantiã ⁊ delicatos ci¬
bos ⁊ crassitudinẽ corꝑis atq fa¬
sides. & fartos turtures. mulsũ.
merũ. uroꝵ pulchritudinẽ exa¬
mina liberoꝵ dñs anime polli¬
cetur: s illas delcias ad quas nos
mystice ꝓuocat dicẽs. Delectare
siue delicias fruere in dño. & da¬
bit tͥ peticiones cordis tii. & alsbi.
Credo uidere bona dñi int̾ra ui¬
uentiũ. & in alio psalmo.Bene

Expanded text:
hoc deprecatur, ut nec divitias hahoc deprecatur, ut nec divitias habeat, nec paupertatem, sed tantum victus necessaria, de quibus et Apostolus dicit: Habentes victum et vestitum, his contenti sumus : perspicuum est divitias et egestatem, sanitatem et languorem, voluptatem atque cruciatus, nec bona esse nec mala, sed pro sustinentium diversitate bona opum abundantiam, et delicatos cibos, et crassitudinem corporis, phasidesque et fartos turtures, mulsum, merum, uxorum pulchritudinem, examina liberorum, Dominus animae pollicetur, sed illas delicias, ad quas nos mystice provocat dicens: Delectare, sive deliciis fruere in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui ; et alibi: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et in a
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ⁊ mala ñ pauꝑtas ⁊ infirmi¬
tas corꝑis & ignobilitas accipi¬
enda: s omĩa uicia que uere
mala st̃. Deniq abrahã ñ ideo
bona habuit quia diues fuit: sed
quia diuiciis bene usus ẽ. Et laza¬
rus qui postea requiescit in sinu
eius. ñ idcirco mala sustinuit. qr
cũ egestate passus ẽ torm̃ta mor¬
borũ: s malis q̃ putabant᷑ in scło.
uera bona ẽ consecutꝰ. Uñ diues
ille purpuratꝰ recepit bona sua
in uita sua. que illi erãt bona. qͥ
ea arbitrabat᷑ bona. Et de laza¬
ro ñ e contrario dicit᷑. recepit ma¬
la sua in uita sua. s recepit ma¬
la in uita sua: que mala ñ illi qͥ
paciebat᷑. s aliis indebant᷑. Utriꝰq
rei ecxrẽplũ nobis tribuit beatus
iob qͥ nec in bonis. nec in malis
scħ uictus ẽ: s omĩa pari m̃tis
firmitate sustimuit. Quã obrẽ
salomon p̃cat᷑ dm̃. Duntias et
pauꝑtates ne dederis mͥ: consti
tia. ne saturatꝰ m̃daa efficiar.
⁊ dicã. quis me uidet: aut egẽs

Expanded text:
as, et infirmitas corporis, et ignobilitas accipienda, sed omnia vitia, quae vere mala sunt. Denique Abraham non ideo bona habuit, quia dives fuit, sed quia divitiis bene usus est . Et Lazarus qui postea requievit in sinu ejus, non idcirco mala sustinuit, quia cum egestate passus est tormenta morborum, sed malis quae putabantur in saeculo, vera bona est consecutus. Unde et dives ille purpuratus recepit bona sua in vita sua, quae illi erant bona, qui ea arbitrabatur bona , et de Lazaro non e contrario dicitur: Recepit mala sua in vita sua; sed recepit mala in vita sua, quae mala non illi, qui patiebatur, sed aliis videbantur. Utriusque rei exemplum nobis tribuit beatus Job, qui nec in bonis nec in malis saeculi victus est, sed omnia pari mentis firmitate sustinuit . Quamobrem Salomon precatur Deum: Divitias et paupertatem ne dederis mihi. Constittia, ne saturatus mendax efficiar, et dicam: Quis me videt? aut egens
Abbreviated transcription (Latin):
transtulert̃. De quo sc̃s dicit in
psalmo. Sicut adipe ⁊ pinguedine
repleat᷑ anima mea. E in alio lo¬
co. Cibauit eos de adipe frum̃ti:
⁊ de petra melle saturauit eos.
Qͥ adeps ñ ahud quã mysticam
deritis carnẽ meã. & biberitis
sangumẽ meũ: ñ habebitis uitã
in uobis. Uñ ⁊ in gethsemani tͣ¬
ditꝰ ẽ: qͦd significat uallẽ ad ipeã.
siue pinguissimã. Simulq incre¬
latasq doctrinas. & phariseoꝵ
t̾ditioẽs. omnẽ falsi nominis
scientiã. q̃ eleuat᷑ ꝯtra dm̃. & mag¬
nis p̃ciis. ac labore continuo ap
Eix qͦ ostendit᷑ eã sectandã esse
sapientiã: que ñ ẽ in foliis ac
flore uerboꝵ. s in medullis ac
fructibꝰ senfuũ: que ñ aurem
p̃teruolat. s animũ reficit. Un̾a
ut discamꝰ ñ transimꝰ maria. nec
magnis sũptibꝰ indigemꝰ: s ꝓpe
ẽ uerbũ in ore nr̃o i in corde nr̃o.
A dite audientes me: ⁊ comech.¬
te boñ: n delectabit᷑ in crassitudine

Expanded text:
transtulerunt. De quo sanctus David dicit in transtulerunt. De quo sanctus David dicit in psalmo: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea ; et in alio loco: Cibavit eos de adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . Qui adipes non aliud quam mysticam deritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis . Unde et in Gethsemani traditus est, quod significat vallem adipeam, sive pinguissimam. Simulque increlatasque doctrinas, et Pharisaeorum traditiones, omnemque falsi nominis scientiam, quae elevatur contra Deum, et magnis pretiis ac labore continuo appEx quo ostenditur eam sectandam esse sapientiam, quae non est in foliis ac flore verborum, sed in medullis ac fructibus sensuum; quae non aurem praetervolat, sed animum reficit. Quam ut discamus, non transimus maria, nec magnis sumptibus indigemus, sed prope est verbum in ore nostro, et in corde nostro. Audite audientes me, et comedite b