comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt: & cetera usq ad illud uͥ ait.
Non me iudebitis amodo doriec di¬
catis: benedictus qͥ uenit in nomi¬
ne dñi. Similem sermonẽ habuis¬
se dñm. adu̾sus phariseos & scͥbas
legisq doctores. lucas quoq cõme¬
morat: s in domo cuiusdã pharisei.
qui eũ uocauerat ad conuuiuium.
Qͦ dut narraret digressus erat a ma¬
theo. cirra illum locum libi ambo
commnemorauerant. qͦd dictũ ẽ a
dño de signo ione truĩ dierũ & no¬
cttum: & de regina austri. e de ni¬
nuuitis: et de spũ immundo qͥ re¬
dit & inuenit mundatam domũ.
Post quem sermonẽ: dicit matheus.
Adhuc eo loquente ad turbas. ecce ma¬
ter eius &e fr̃s stabant foris querentes
loqui ei lucas autẽ. in eo sermone
dñi cõmemoratis etrã qͥbusda que
matheus dixisse dñm p̃termisit:
ab ordine quẽ cũ matheo tenuerat¬
ita digredit᷑. Et cũ loqueret᷑ inqͥt:
rogauit illum qͥdam phariseus.
ut pranderet apud se. Et ingressꝰ

Expanded text:
etera usque ad illud ubi ait: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini. similem sermonem habuisse dominum aduersus Pharisaeos et scribas legisque doctores Lucas quoque commemorat, sed in domo cuiusdam Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat a Mattheo circa illum locum, ubi ambo commemorauerant quod dictum est a domino de signo Ionae trium dierum et noctium et de regina Austri et de Nineuitis et de spiritu inmundo, qui redit et inuenit mundatam domum. post quem sermonem dicit Mattheus: adhuc eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Lucas autem in eo sermone domini commemoratis etiam quibusdam quae Mattheus dixisse dominum praetermisit ab ordine, quem cum Mattheo tenueratita digreditur: cum loqueretur, inquit, rogauit illum quidam Pharisaeus, ut pranderet a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sibimet aduersentur. Quõd ergo
matheus ait. & p̃dicabitur hoc eu¬
angeliũ regni liniu̾so orbean testi¬
monũ om̃ib gentib. & t̃c̃ ueni¬
et consummatio. ettam martus eo¬
dem ordine ita cominemorat. In
om̃s gentes primũ oportet p̃dica¬
ri eugłm. Hon dixit & t̃c ueniet con¬
suminatio: s hoc significat qd̃ ait̃
pͥmũ: id est & in om̃s gentes pri¬
mum oportet p̃dicari eugłm: quia
illi de fine interrogauerant. Cum
pͥmum anteꝙͣ ueniat consũmatio.
Item qd̾ matheis ait. cũ gͦ uideritiᷤᷤ
abominationem desolationis. quȩ
dicta ẽ a damhele propħa. stantẽ
in loco scõ. qui legit intelligat:
hoc marcus ita dicit. Cum autẽ
uideritis abominationẽ desolati¬
onis stantẽ uͥ ñ debet: qͥ leg̃ intelli¬
gat. In qua mutatione uerbi. expo¬
suit eandem sententiã. I deo qͥppe
ubi ñ debet: quia in loco sc̃o non
debet. lucas autem ñ ait cũ iuderi¬
tis abominationẽ desolationis stan¬

Expanded text:
non sibimet aduersentur. Quod ergo non sibimet aduersentur. Quod ergo Mattheus ait: et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet consummatio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc significat quod ait primum, id est et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium, quia illi de fine interrogauerant. cum primum \'antequam ueniat consummatio.\' Item quod Mattheus ait: cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, qui legit intellegat, hoc Marcus ita dicit: cum autem uideritis abominationem desolationis stantem ubi non debet qui legit intellegat. in qua mutatione uerbi exposuit eandem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non debet. Lucas autem non ait: cum uideritis abominationem desolationis stan
Abbreviated transcription (Latin):
pondens iħc. dixit eis. Uideteͥne
quis uos seducat. Multi enĩ uenient
in nomine meo. dicentes ego sũ xp̃e:
& multos seducent: et cȩt̾a usq ad
alud ubi ait. & ibunt hii in suppli¬
cium ȩternũ: iusti autẽ in uitã ȩter¬
nam. Nuno iam istum ꝓlixũ ser¬
monẽ dñi scdm tres euigłistas ma¬
theum marcũ. & lucam considere¬
mus. Eundem quippe tenentes or¬
dinem. pariter ista contexunt. Diẽt
qͥdem hic aliqua etiam singuli ꝑro¬
pria. in qͥbus nulla ẽ repugnantiȩ
metuenda suspitio. De his autẽ q̃
pariter dicunt: nec uͥ sibimet aduer¬
sari putentur. uidendum ẽ. N eq enĩ
dici potest. si aliquid tale occurrerit.
aliud ẽẽ. atq alibi adño similiter
dictum: qndo eodem loco rerũ aic
tempoꝵ. om̃ium triũ uersat᷑ narra¬
tio. Sane qd̾ earundem sententiaꝵ
d dño dictarum. ñ eundem omnes
ordinẽ seruant. nichil ad r̃e ꝑtinet
uł intelligendam uł insinuanda
dum ea que ab illo dicta referunt᷑.

Expanded text:
eis: uidete, ne quis uos seducat. multi enim uenient in nomine meo dicentes: ego sum Christus, et multos seducent, et cetera usque ad illud ubi ait: et ibunt hi in supplicium aeternum. iusti autem in uitam aeternam. nunc iam istum prolixum sermonem domini secundum tres euangelistas Mattheum. Marcum et Lucam consideremus. eundem quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt. dicunt quidem hic aliqua etiam singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio; de his autem quae, pariter dicunt necubi sibimet aduersari putentur, uidendum est. neque enim dici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant, nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cidere. Ibi etiã aduersus ipsam ihe¬
rusalem ea prorsus uerba ab illo ẽẽ
dicta cõmemorat. que hic matħs.
Sic enim narratur scd̾m lucã. In ip¬
sa die accesserunt quida phariseoꝵ:
dicentes illi. Exi & uade binc: quia

Expanded text:
cidere. ibi etiam aduersus ipsam Hiecidere. ibi etiam aduersus ipsam Hierusalem ea prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus. sic enim narratur secundum Lucam: in ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: exi et uade hinc, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sei qd̾ deforis ẽ calicis & catini mũ¬
datis. Atq hinc iam cetera in eos¬
dem phariseos & scribas & legis
Doctores talia dicit: qualia matħs
hoc loco. quem ñc considerandum
suscepimus. Quamꝙͣ gͦ ista ma¬
theus ita cõmemoret. ut qͣmuis
domũ illius pharisei ñ nominet. ñi
tam̃ locum expͥmat uͥ dicta sunt. qͦ
repugnet aliquid illi domur᷑tam̃
quia iam uenerat dñs in iherłm
a galilea. & post eius aduentũ ita
suꝑiora usq ad hunc sermonẽ con¬
texunt᷑. ut probabiliter accipiant᷑
in iherłm gesta. lucas autẽ illud
narrar cum adhuc dñs iter ageret
in iherłm: uidentur mͥ similes duo
ẽẽ sermones: quoꝵ ille alt̾m. alterũ
iste narrauit. Sane considerandũ
ẽ. quomͦ hic dictum sit. ñ me uide¬
hitis amͦ donec dicatis. benedictus
qͥ uenit in nomine dñi. cũ scdm eũ¬
dem matħm iam hoc dixerint. Et
lucas enĩ dicit. hoc ẽẽ responsum a
dño illis. qui eum monuerant ut
iret inde: qm̃ uellet eũ herodes oc¬

Expanded text:
de foris est calicis et catini mundatis. adque hinc iam cetera in eosdem Pharisaeos et scribas et legis doctores talia dicit qualia Mattheus hoc loco, quem nunc considerandum suscepimus. quamquam ergo ita ista Mattheus commemoret, ut, quamuis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen locum exprimat, ubi dicta sint, quo repugnet aliquid illi domui, tamen quia iam uenerat dominus in Hierusalem a Galilaea et post eius aduentum ita superiora usque ad hunc sermonem contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta, Lucas autem illud narrat, cum adhuc dominus iter ageret in Hierusalem, uidentur mihi similes duo esse sermones, quorum ille alterum. alterum iste narrauit. Sane considerandum est, quomodo hic dictum sit: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini, cum secundum eundem Mattheum iam hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum Herodes oc
Abbreviated transcription (Latin):
rationaliũ. uł sentit᷑ uł latet uł mole¬
sta uł cõmoda. Summo enĩ do cuncta
bene ãministrante que fecit : nicħ inor¬
dinatũ uniũso. nicħꝙ iniustũ est. siue
scientibꝰ siue nescientibus nõb̾: s in par¬
te ostendit᷑ anima peccatͥr. Tam̃ qͥa ꝑ me¬
ritis ibi ẽ ubi eẽ talem decet: ꝙ ea patit᷑
que talem pati equum ẽ. uniu̾sũ dei
regnũ nulla sua feditate deformat.
Quamobrẽ qm̃ ñ om̃ia nouumꝰ. que de
nob̃ bene agit ordo diuinꝰ: in sola bona
uoluntate scdłm legem agimꝰ. in ceterss
autẽ scđm legem ñ agimꝰ. Cum lex ipsa
ĩcõmutabilis maneat: om̃ia cõmuta¬
bilia pulcherrima gub̃natione mode¬
rat᷑. Glia gͥ in excelsis do. ꝙ int̾ra pax ho¬
minibꝰ bone uõluntatis.

Expanded text:
rationalium uel sentitur uel latet uel molerationalium uel sentitur uel latet uel molesta uel commoda est. summo enim deo cuncta bene administrante, quae fecit, nihil inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in parte offenditur anima peccatrix: tamen, quia pro meritis ibi est ubi esse talem decet et ea patitur quae talem pati aequum est, uniuersum dei regnum nulla sua foeditate deformat. quam ob rem quoniam non omnia nouimus, quae de nobis bene agit ordo diuinus, in sola bona uoluntate secundum legem agimus, in ceteris autem secundum legem agimur, cum lex ipsa incommutabilis maneat et omnia mutabilia pulcherrima gubernatione moderetur. gloria igitur in excelsis deo et in terra pax hminibus bonae uoluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ⁊ gentibꝰ saluti fuit. Item fieri potest. ut
diuina ꝓuidentia ꝑ hominẽ bonũ & clãp¬
net ꝙ adiuuet: sic̃ ait apłs. Aliis sumꝰ odor
uitȩ in uitam : aliis autẽ odor mortis in
mortẽ. S cũ om̃is tͥbulatio aut pena un¬
pioꝵ sit. aut exercitatio iustoꝵ: qͥa eacde
tribulatio & paleas concidit. & frum̃ta¬
a paleis exuit. unde tribulatio nom̃ ac¬
cepit ⁊ rursus cũ par & quies a molestĩs
corporalibꝰ ꝙ̾ bonos lucret᷑. ꝙ corrũꝑat
malos: om̃ia hec diuina ꝑuidentia ꝑme¬
ritis moderat᷑ animarũ. S tam̃ ñ s̾ eli¬
gunt boni ministeriũ tͥbulationis: nec
mali amant pacẽ. Qua re ipsi ꝙͦ ꝑ qͦs id
agit᷑ qͦd ignorant: ñ iusticie que refert᷑ ad
d̾m. s maliuolentie suȩ mercedẽ accipiũt.
Quemadmodu nec bonis imputat᷑. qͦd ip¬
sis ꝑdesse uolentibꝰ nocet᷑ alicui. s bono
ammo beniuolentiȩ p̃miũ tribuit᷑:
ita etiã cetera creatura ꝓmeritis animaꝵ

Expanded text:
t divina providentia per hominem bonum et damnet et adjuvet, sicut ait Apostolus: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit, aut exercitatio justorum; quia eadem tribula et paleas concidit, et frumenta paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit; rursus, cum pax et quies a molestiis temporalibus et bonos lucretur, et corrumpat malos: omnia haec divina providentia pro meritis moderatur animarum. Sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis, nec mali amant pacem. Quare ipsi quoque, per quos id agitur quod ignorant, non justitiae quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse uolentibus nocetur alicui, sed bono animo beniuolentiae praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis animarum
Abbreviated transcription (Latin):
aliud disciplina. aliud usus. gꝰ
hec in una anima intelligant᷑. nulla
diu̾sitate substantiȩ. item cũ aliuo sit
ingeniũ. aliud uirtus aliud tnqͥlitaᷤ.
similit᷑ uniꝰ sunt eiꝰdem ꝙ substantiȩ:
tusima illa g nec multis u̾bis nec pau¬
cis ognita tͥntas diligentisime in¬
uestigandũ ẽ qđ ait iħc. nemouenit ad

Expanded text:
aliud disciplina, aliud usus, et haec in una anima intelligantur nulla diversitate substantiae: item cum aliud sit ingenium, aliud virtus, aliud tranquillitas, similiter unius ejusdemque substantiae: atissima illa, et multis verbo, re paucis cognita Trinitas: diligentissime investig
Abbreviated transcription (Latin):
Um diceret nemo nouit.
filiũ nͥ pater: ñ dixit.
& cui uoluerit pater
reuelare: quẽ admodu
cũ diceret. n emo no¬
uit patrem nͥ filius: addidit. & cui uo¬
luerit filius reuelare. Quod ñ ita in¬
telligendum ẽ. quasi filius ã nullo
possit cognosci nͥ a patre solo: pater
autẽ ñ solum a filio:. s etĩa ab eis.
quib reuelauerit filius. Sic enim
potius dictũ ẽ ut intelligamus &e
patr̃e & ipsum filiũ ꝑ filiũ reuela¬
ri: quia ipse est mentis nr̃e l¬
men: ut quod postea intulit.
& cui uoluerit filius reuelare. ñ
patrẽ tantũ s etiam filiũ accipi¬
as. Ad totum enĩ qd̃ dixit. illa¬
tum ẽ. Uerbo enĩ suo: se pater
declarat. Uerbum autẽ non so¬
lum id quod ꝑ uerbũ declarat᷑.
s etiam se ipsum declarat .ii.
ñ possent: hoc est. Mortificate
menbra ur̃a. que sunt suꝑ derrã.
Id est quia quisq ñ transit in
corpꝰ xp̃i: nͥ carnalib spoliatus
fuerit indumentis. Hinc ẽ: et
exite uos ueterem hominem.

Expanded text:
um diceret, Nemo novit Filium nisi Pater, non dixit, Et cui voluerit Pater revelare; quemadmodum cum diceret, Nemo novit Patrem, nisi Filius, addidit, et cui voluerit Filius revelare. Quod non ita intelligendum est, quasi Filius a nullo possit cognosci, nisi a Patre solo; Pater autem non solum a Filio, sed etiam ab eis quibus revelaverit Filius. Sic enim potius dictum est, ut intelligamus et Patrem et ipsum Filium per Filium revelari; quia ipse est menti nostrae lumen: ut quod postea intulit, et cui voluerit Filius revelare, non tantum Patrem, sed etiam Filium accipias: ad totum enim quod dixit, illatum est. Verbo enim suo ipse Pater declaratur: verbum autem non solum id quod per verbum declaratur, sed etiam seipsum declarat. II. non possent; hinc est, Mortificate membra vestra, quae sunt super terram: id est, quia quisque non transit in corpus Christi, nisi carnalibus exspoliatus fuerit indumentis; hinc est et, Exuite vos veterem hominem ;
Abbreviated transcription (Latin):
do copulata ẽ. Quõd dixit tau¬
ri mei & altilia occisa sunt: tauros
dixit principes ꝑlebium. Altilia
uͦ: omnia saginata. Quod dñs di¬
xit ite ad exitus uiarum. & quoscũ¬
q inueneritis uocate ad nuptiaᷤᷤ.:
uie intelliguntur dogmata gen¬
tium: quia ex om̃ib illis ad nuꝑ¬

Expanded text:
Deo copulata est. Quod dixit, TauDeo copulata est. Quod dixit, Tauri mei et altilia occisa sunt: tauros dixit principes plebium; altilia vero, omnia saginata. Quod dixit Dominus, Ite ad exitus viarum, et quoscumque inveneritis, vocate ad nuptias: viae intelliguntur dogmata Gentium; quia ex omnibus illis ad nup
Abbreviated transcription (Latin):
transit: quȩ in se ipsa manens in¬
nouat om̃ia. Qpropt̃ qͥa fides in¬
carnationis temporalis. ad ȩterna
intelligenda nos preparat᷑ tͣnse¬
unte iħu ammoniti sunt ut illu¬
minarent᷑: & ab stante illumina.¬
tisunt. Temporalia enĩ transeunt:
eterna stant
uod dñs dicit discipulis. dice¬
tis monti huic tolle & racta de
in mare: de suꝑbia dixit: que ad
scłares ꝑtinet. Hoc sibi seruus dei
pellatus ẽ dblatus ẽ a iudeis. ut
in gentes tanꝗͣ in mare porro iac̾et᷑.¬
ceciderit suꝑ lapidem istum
confringetur. suꝑ quẽ uͦ oeciderit
conteret eum: de his dicit. qd̾ cãdt
suꝑ eum qͥ illũ mͦ contemnunt. uł
iniuriis afficiunt. Ideo nondu pe¬
nitus intereunt. s tam̃ confringun¬
tur: ut ñ recti ambulent. Suꝑ qͦs
autẽ cadit: ueniet illis desuꝑ in
iudicio cũ pena ꝑditionis. Ideo di¬
xit conteret eos: ut sint impii tan
tias dixit uerbũ incarnatum. qͥa
in ipso homine suscepto ȩccłia

Expanded text:
tas, quae in seipsa manens, intas, quae in seipsa manens, innovat . Quapropter quia fides incarnationis temporalis ad aeterna intelligenda nos praeparat, transeunte Jesu admoniti sunt ut illuminarentur, et ab stante illuminati sunt. Temporalia enim transeunt, aeterna stantuod Dominus dicit discipuli suis, Dicetis monti huic, Tolle et jacta te in mare, de superbia dixit quae ad saeculares pertinet: hoc sibi servus Dei pellatus est , ablatus est a Judaeis, ut in Gentes tanquam in mare porro jaceretceciderit super lapidem istum confringetur: super quem vero ceciderit, conteret eum: de his dicit quod cadent super eum, qui illum modo contemnunt, vel injuriis afficiunt; ideo nondum penitus interereunt, sed tamen confringuntur, ut non recte ambulent: super quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis; ideo dixit, Conteret eos, ut sint impii tanqtias dixit Verbum incarnatum, quia in ipso homine suscepto Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
egredit᷑ dñs. iam de ista t̾ra¬
resurrectione discedens. Secunt᷑
eum turbȩ multe: credunt in erĩ
popłi & gentes. Duo aũ ceci secden¬
tes uixta uiam: significat de u¬
troq popło quosdam iam cohe¬
rentes ꝑ fidem dispensatiomi tẽ
de uerbi et̾nitate intelligere. q̃d
transeunte iħu impetrare cupi¬
ebant: ĩo ẽ ꝑ meritum fidi qua
creditur filus di & homo natus.
& passus ꝓpter nos. Per hanc
enim dispensationẽ quasi tͣnsit
iħc: quia talis actio temporalis
ẽ. O portebat autẽ. ut tantum
clamarent. donec resistentis sibi
turbe strepitũ uincerent: id est
tam ꝑseueranter intenclerent
animũ orando atq pulsando:
qͦusq consuetudinem desiderio¬
rũ carnaliũ. quȩ tãꝗͣ turba obstre¬
pit cogitationi. lucẽ u̾itatis et̃nȩ
uidere conanti. uł ipsam homi¬
nũ carnalium turbam studia
spiritualia impedientẽ fortissi¬
na intentione suꝑarent. Itaq¬
so scilicet ardore desideriĩ. ꝑuem¬
enĩ sicut illa dispensatio tẽpo¬

Expanded text:
egreditur Dominus; jam de ista terresurrectione discedens. Sequuntur eum turbae multae; credunt in eum populi et gentes. Duo autem caeci sedentes juxta viam, significant de utroque populo quosdam jam cohaerentes per fidem dispensationi tempde Verbi aeternitate intelligere, quod transeunte Jesu impetrare cupiebant, id est, per meritum fidei qua creditur Filius Dei et natus homo et passus propter nos. Per hanc enim dispensationem quasi transit Jesus, quia talis actio temporalis est. Oportebat autem ut tantum cturbae strepitum vincerent, id est, tam perseveranter intenderent animum orando atque pulsando, quousque consuetudine desideriorum carnalium, quae tanquam turba obstrepit cogitationi lucem veritatis aeternae videre conanti, vel ipsam hominum carnalium turbam studia spiritalia impedientem fortissima intentione superarent. cilicet ardore desiderii, et pervenienim, ut dixi, sicut illa dispensatio tempo
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad corpus xp̃i ꝑ nouitatem
uitȩ accessuram: cum impressa
plenitudine gentiũ om̃is isrł sal¬
expuerunt in faciem eiꝰ: sig¬
nificauit eos qui eius p̃sentiam
gr̃e respuunt. Item tanqͣm cola¬
phis eum cedunt: qui ei honores
suos p̃ferunt. Palmas in faciem eꝰ
dant: qui ꝑfidia cecati eũ ñ uenis¬
se affirmant: tanqͣm p̃sentiam eiꝰ
exterminantes. & repellentes. Er¬
ror hereticorum de xpysto.
tribus generibus terminatur.
Aut enim de dumnitate eius.
aut de humanitate: aut de
utroq falluntur.

Expanded text:
tem ad corpus Christi per novitatem tem ad corpus Christi per novitatem vitae accessuram, cum, ingressa plenitudine Gentium, omnis Israel salSpuerunt in faciem ejus, significat eos qui ejus praesentiae gratiam respuunt. Item tanquam colaphis eum caedunt qui ei honores suos praeferunt. Palmas in faciem ei dant, qui perfidia caecati eum non venisse affirmant, tanquam praesentiam ejus exterminantes et repellentes. Error haereticorum de Christo tribus gaut enim de divinitate ejus, aut de humanitate, aut de utroque falluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscum nouum in regno patris
mei: uult intelligi hoc uetus eẽ ql̃i
illud nonũ dicit. Q uia cͦ de propa¬
gine adam qui uetus homo appel¬
latur corpus susceꝑat. qd̾ in passi¬
one morti traditurus erat. unde &̃
ꝑuini sacram̃tum cõmendat san¬
gumẽ suum: quid aliud nouum
umũ. nͥ immortalitatẽ renouatoꝵ
corporum intelligere debenꝰ. xͦ d̾
cum dicit uobiscum bibam. etiam
ipsis tesurrectionẽ corꝑorũ ad indu¬
endam immortalitatẽ promitit.
Uobiscum em̃ ñ ad idem tempꝰ. s ad
eandem innouationẽ dictum acci¬
piendum ẽ. Nam & nos dicit apłs
resurrexisse cum xp̃o: ut spes rei fu¬
Quod antẽ de hoc gemmine uitis eti¬
am illud nouum ẽẽ dicitꝰ. significat
eademutiq corpora resurrectura:
scđm innouationẽ celestẽ: que
nunc scdm terrenã uetustatẽ mo¬
ritura sunt. Si autẽ uitem. de cu¬
ius uetustate hunc passionis ca¬
licem bibit. ipsos iudeos intellexe¬
ris: significatũ est etiam ipsã gen¬

Expanded text:
obiscum novum in regno Patris mei, vult intelligi hoc vetus esse cum illud novum dicit. Quia ergo de propagine Adam, qui vetus homo appellatur, corpus susceperat, quod in passione morti traditurus erat, unde etiam per vini sacramentum commendat sanguinem suum, quid aliud novum vinum nisi immortalitatem renovatorum corporum intelligere debemus? Quod cum dicit vobiscum novum bibam, etiam ipsis resurrectionem corporum ad induendam immortalitatem promittit. Vobiscum enim non ad idem tempus, sed eamdem innovationem dictum accipiendum est. Nam et nos dicit Apostolus resurrexisse cum Quod autem de hoc genimine vitis etiam illud novum esse dicit, significat eadem utique corpora resurrectura secundum innovationem coelestem, quae nunc secundum terrenam vetustatem moritura sunt. Si autem vitem de cujus vetustate hunc passionis calicem bibit, ipsos Judaeos intellexeris, significatum est etiam ipsam gen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta dicens. F ilii hominũ quous¬
Q graues corde: ntquid diligitis ua¬
nitatem & queritis mendaciũ. Ut
si quinq etatib fuisset aliqua. ex
cusatio sequendȩ uanitatis. uł sexta
comp̃henderent ueritatẽ que per
dñm nr̃m predicabat᷑. & demonstͣ¬
batur. sicut sexta die homo factuss
ẽ ad imaginem cłi. Quod qͥa no¬
luerunt. habent sexies quinquies
in nobis lumen uultus tui dñe.
Et quia eloquiũ dñi argentũ est. il¬
li autẽ etiam ipsam legem carnalit̾
intellexerunt: tanqͦ in argento un¬
pressam scłaris pͥncipatus imagi¬
illo congregabunt̃ aqͥlȩ. id ẽ¬
in celum: quo hinc secum leuauit
corpus in homine suscepto: quod
etiam cacdauer icło appellatũ esti
qͥa moriturus hec loquebatur. Illo
congregabunt᷑ aquilȩ. dictum ẽ
de spiritalib qui eius passionem
humilitatẽq unitando. tanqͣm de
euis corpore saturant᷑. Corpus eñ
ꝓpter humilitatẽ pro nobis passi¬
onemq suscepit. S lui

Expanded text:
propheta dicens, Filii hominum, quouspropheta dicens, Filii hominum, quousque graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium ? ut si quinque aetatibsequendae vanitatis, vel sexta comprehenderent veritatem, quae per Dominum nostrum praedicabatur, et demonstrabatur, sicut sexta die homo factus est ad imaginem Dei . Quod quia noluerunt, habent sexies quini in nobis lumen vultus tui, Domine . Et quia eloquium Domini argentum est , illi autem etiam ipsam legem carnaliter intellexerunt, tanquam in argento impressam saecularis principatus imagiillo congregabuntur aquilae; id in coelum, quo hinc secum levavit corpus in homine suscepto: quod etiam cadaver ideo appellatum est, quia moriturus haec loquebatur. Illo congregabuntur aquilae, dictum est de spiritualibus, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus corpore saturantur. Corpus enim propter humilitatem pro nobis passionemque suscepit. XLI
Abbreviated transcription (Latin):
ris nom̃: significans etiã noctẽ uł
nubila scłi huius. Tunc enim ful¬
guris candor apparet.
ficu discite similitudinẽ: arbo¬
rem fici genus humanũ intellige.
ꝓpter pruritũ carnis. Cum ĩa ra¬
mus eius dener fuerit. id ẽ cũ filii
hominũ ꝑ fidem xp̃i ad spirita¬
les fructus profecerint: & in eis ho¬
nor adoptionis filioꝵ di eminuerit.
in hac uita ut usitate locutus sit.
Non enĩ potest bonũ ẽe aliquid ei
qͥ ñ ẽ: & si quisqͣm contendit ẽẽ
aliquã uitam ante istã ñ iude¬
tantum ut nasceretur. s nulli expe¬
dite conuncitur: an drabolo diciꝑ
ñ nasci ad peccatũ: an etiam bonũ
illi erat ut xp̃o ñ nasceret᷑ ꝑ uoca¬
tionem. ne esset apostata .xeli.
tes carnalia & temporalia. que ad
quinq sensus ꝑtinent corporis
xp̃m habere noluerunt. Quod
quia sexta etate mundi fecerunt:
sexies quinos eos tanqͣm p̾cium
uenditi dñi accepisse. significatum
est. Quo tempore. talibus insultat

Expanded text:
ris nomen, significans etiam noctem vel ris nomen, significans etiam noctem vel nubila saeculi hujus; tunc enim fulguris candor apparet. fici discite similitudinem; arborem fici genus humanum intellige, propter pruritum carnis. Cum jam ramus ejus tener fuerit; id est, cum filii hominum per fidem Christi ad spirituales fructus profecerint, et in eis honor adoptionis filiorum Dei eminuerit. in hanc vitam? ut usitate locutus sit. Non enim potest bonum esse aliquid ei, qui non est. Et si quisquam contendit esse aliquam vitam ante istatantum ut nasceretur, sed nulli expedire convincitur. An diabolo dicit non nasci ad peccatum? An etiam bonum illi erat ut Christo non nasceretur per vocationem, ne esset apostata? XLI. tes carnalia et temporalia, quae ad quinque sensus pertinent corporis, Christum habere noluerunt: quod quia sexta mundi aetate fecerunt, sexies quinos eos tanquam pretium venditi Domini accepisse significatum est. De quo tempore talibus insultat
Abbreviated transcription (Latin):
Constituta gͦ auctoritate eccłiȩ per
orbem terrarũ clara atq manife¬
sta: consequenter discipłos animo¬
net atq om̃s fideles. & qui in eũ
credere uoluerint: ne scismaticis
& hereticis credant. Unũquodq
eñ scisma & unaqueq heresis. dait
locũ suum habet in orbem t̾rarũ.
partem aliquã tenens: & aut occul¬
tis atq obscuris conuenticulis curi¬
ositatẽ hominũ decipit: quo ꝑtinet
quod ait. siquis uobis dixerit eoce
hic ẽ xp̃c aut illic qd̃ significat ter¬
rarum partes & prolunciarũ: aut
in penetralib aut indeserto. quod
significat occulta & obscura conuen¬
ticula hereticoꝵ. Quod gͦ dixit ab
oriente in occidentẽ aduentũ suũ
ꝑuenturũ: contra illos ualet qui
ꝑterrarũ particulas nominant᷑
ce dicunt apud se ẽẽ xp̃m. Quod
autẽ ait sicut fulgur. contra eos ua¬
let qui occulte congregant tanqͣm
in penetralib: & ꝑducos tanꝗͣ in
deserto. Ad manifestationẽ quip¬
pe claritatẽq ꝑtinet eccłiȩ fulgu¬

Expanded text:
Constituta ergo auctoritate Ecclesiae per orbem terrarum clara atque manifesta, consequenter discipulos admonet, atque omnes fideles, et qui in eum credere voluerint, ne schismaticis atque haereticis credant. Unumquodque enim schisma, et unaquaeque haeresis, aut locum suum habet in orbe terrarum, partem aliquam tenens; aut obscuris atque occultis conventiculis curiositatem hominum decipit. Quo pertinet quod ait, Si quis vobis dixerit, Ecce hic est Christus, aut illic, quod significat terrarum partes et provinciarum: aut in penetralibus, aut in deserto, quod significat obscura et occulta conventicula haereticorum. Quod ergo dixit, ab oriente in occidentem perventurum adventum suum, contra illos valet qui per terrarum particulas nominantur, et dicunt apud se esse Christum. Quod autem ait, Sicut fulgur, contra illos valet, qui occulte congregant tanquam in penetralibus, et paucos tanquam in deserto: ad manifestationem quippe claritatemque pertinet Ecclesiae fulgu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt filii: in om̃i regno intel¬
ligendum ẽ liberos ẽẽ filios. id ẽ
ñ eẽ uectigales. Multo gͦ magis
liberi esse debent in quolibet reg¬
no terreno. filii regni illius: sub
quo sunt om̃ia regna terrena.
les uult ẽẽ discipłos suos. ñ obtẽ¬
perando. uł etiam contra uenien¬
do.sicut de alexandro erario apłs
dicit: expedit ei ut mola asinaria
suspendatur collo eiꝰ. & p̃cipitetur
in profundum maris: id ẽ congru¬
it ei ut cupiditas rerũ temporaliũ
ciu stulti & ceci colligant᷑. eũ deui¬
ctum pondere suo. deducat ad in

Expanded text:
sunt filii: in omni regno intelsunt filii: in omni regno intelligendum est liberos esse filios, id est, non esse vectigales. Multo ergo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena. les vult esse discipulos suos, non obtemperando, vel etiam contraveniendo, sicut de Alexandro aerario Apostolus dicit ; expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, et praecipitetur in profundum maris: id est, congruit ei cupiditas rerum temporalium, cui stulti et caeci colligantur, eum devinctum pondere suo deducat ad in
Abbreviated transcription (Latin):
dum est enim celum. id ẽ sangui¬
ne passionis xp̃i. in pͥmo aduen¬
tu indulgentia peccatoꝵ datur.
Et mane hodie tempestas. rubet
enĩ cum tristicia cȩlum: id ẽ quod
turus ẽ. Faciem gͦ cęli udicare no¬
stis. signa autẽ tempoꝵ ñ potestis.
Signa tempoꝵ dixit de aduentu
suo uł passione. cui simile ẽ rose¬
um celum uesꝑe. Et item de tribu¬
latione ante aduentum suũ futu¬
rum. cui simile est mane roseum
cum tristicia cęlum
uod dixit dñs helyas quide
uenturus ẽ &e restituet om̃ia:
id ẽ uł eos qͦs ꝑsecutio antixp̃i con¬
turbauerit: uł ut ipse restituat
ad iram qd alta petat: aquã ad
uoluptates carnis. Item quod di¬
cunt discipłi. quare nos ñ potui¬
mus eicere eũ: ne illis miraculis fa¬
ciendis extollerent᷑ in suꝑbiã: am¬
moniti sunt potius ꝑ humilitatẽ
ficłi quasi ꝑ sinapis granũ elati¬
onem terrenã quȩ nomine mon¬
tis significata ẽ curare. ut tͣnsiret.
uod dixit gͦ liberi x¬

Expanded text:
dum est enim coelum, signiem passionis Christi in primo adventu indulgentia peccatorum datur. Et mane: Hodie tempestas, rubet enim cum tristitia coelum: significat turus est. Faciem ergo coeli dijudicare nostis, signa autem temporum non potestis. Signa temporum dixit de adventu suo, vel passione cui simile est roseum coelum vespere, et item de tribulatione ante adventum suum futurum, cui simile est mane roseum cum tristitia coelumElias quidem venturus est, et restituet omnia; id est, vel eos quos persecutio Antichristi conturbaverit; vel ut ipse restituat ad iram, quod alta petat: aquam ad voluptates carnis. Item quod dicunt discipuli, Quare nos non potuimus ejicere eum? ne illis miraculis faciendis extollerentur in superbiam, admoniti sunt potius per humilitatem fidei, quasi per sinapis granum, elationem terrenam, quae montis nomine significata uod dixit, Ergo liberi
Abbreviated transcription (Latin):
hac enim ꝑuersitate. etiã illud eĩ
aiccidit. oo possunt hec ꝑ allego¬
riam referri: ut dimitterent bar¬
raban. quia uidelicet ipse ñ sol¬
bant. Nam & culicis nomine. non
absurde figuratur sediciosus ho¬
micida: quia hoc animal & stre¬
pendo inquietat. & sanguine de¬
lectatur: & cameli nomine ꝓpter
bumiliantẽ se ad subeunda one¬
ra magnitudinem. congruenter
genus animantis magnũ affectũ
in filios habet. ita ut eorũ infir¬
mitate affecta & ipsa infirmetur.
ce qd̾ difficilius in oet̾is animantib
inuenies. alis sus filios protegẽs.
contra miluũ pugnet. Sic etiam
firmitatẽ nr̃am: & resistit diabo¬
lone nos rapiat. In qua defensi¬
one quod illa aduersus miluum
conatur affectu: hec aduersus
diabolum ꝑficit potestate.xxxuii.

Expanded text:
hac enim perversitate etiam illud eis hac enim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt haec per allegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solbant. Nam et culicis nomine non absurde figuratur seditiosus homicida; quia hoc animal et strependo inquietat, et sanguine delectatur: et cameli nomine propter humiliantem se ad subeunda onera magnitudinem, intelligitur genus animantis magnum affectum in filios habet, ita ut eorum infirmitate affecta et ipsa infirmetur; et quod dfificilius in caeteris animantibus invenies, alis suis filios protegens, contra milvum pugnet: sic etiam firmitatem nostram, et resistit diabolo, ne nos rapiat. In qua defensione, quod illa adversus milvum conatur affectu, haec adversus diabolum perficit potestate. XXXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
dño. fuerunt apud nos sep
tur om̃s impii. qui fructũ iusticiȩ
ñ potuerunt afferre in terra. per
om̃s septem mundi etates. qͥb ista
terra consistit: Postea em̃ &e ipsa
terra transiet: ꝑ quã illi om̃s qͣsi
septem mariti sterilit̾ tͣnsierunt.¬
det & propħȩ: pendet dixit id ẽ¬
illo refertur. ibi habet finẽ.xxxiiii¬
uod dixit dñs. quid enĩ maiꝰ
ẽ aurũ. an templũ qd̃ scĩficat
aurũ. & item dixit. quid enĩ maiꝰ
ẽ donum. an altare qd̾ sanctificat
donũ: intelligendu templũ et
altare ipsum xp̃m: aurum & do¬
num. laudes & sacrificia p̃cum. ꝗͦ
in eo ꝑ eum offerimꝰ. Non enĩille
ꝑ hec: s ista ꝑ illũ sanctificantur.
uod dñs dixit. excolanteᷤ xxxu¬
culicem. refertur ad id quod
dixit decimare illos minuta qͦ ꝙ.
camelum glutientes. tefert᷑ ad id
quod dixit᷑. preteritis grauiora
legis. miscłiam & iudiciũ. et fide:
ut iste sit sensus. Minima obser¬
uatis: maxima contemnitis. Ex

Expanded text:
no, Fuerunt apud nos septtur homines impii, qui fructum justitiae non potuerunt afferre in terra per omnes septem mundi aetates, quibus ista terra consistit: postea enim et ipsa terra transiet, per quam omnes illi quasi septem mariti steriliter transierunt.det et prophetae. Pendet dixit, iillo refertur, ibi habet finem.us dixit, Quid enim majus est, aurum, an templum quod sanctificat aurum? et item dixit, Quid enim majus est, donum, an altare quod sanctificat donum? intelligendum templum et altare ipsum Christum; aurum et donum, laudes et sacrificia precum, quae in eo per eum offerimus. Non enim ille per haec, sed ista per illum sanctificantur.uod Dominus dixit, Excolantes culicem, refertur ad id quod dixit, decimare illos minuta quaeque. Camelum glutientes, refertur ad id quod dixit, Praeteritis graviora Legis; misericordiam, et judicium, et fidem: ut iste sit sensus, Minima observatis, maxima contemnitis. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
bato: id ẽ ne impedim̃to aliquo
detineamini: quia & hẏeme ym¬
brib & frigore: & sabbato in quo
ꝓficisci ñ licebat impediebatur
quis ab itinere. Uel aliud. Ne
in tristicia aut leticia rerũ tempo¬
raliũ: quis inueniat᷑ a die illdi.

Expanded text:
 Id est "ne impedimento aliquo detineamini" quia et hieme imbribus uel frigore, et sabbato, in quo proficisci non licebat, impediebatur quis ab itinere; uel aliud, ne in tristitia aut laetitia rerum temporalium quis inueniatur a die illa.
Abbreviated transcription (Latin):
bitorem: & pro cupiditate atq¬
oꝑib sius tanqͣm uxore a filiis
penas soluere debusse: qd̾ ẽ p̃ciũ
eius. Precium enĩ uenditi: supplici¬
um damnati intelligitur. Quod
dixit noluit ignoscere conseruo
suos abiit & misit eum in carce¬
rem. & cetera. intelligendu ẽ tenu¬
isse contra eum hunc animũ. ut
supplicia illi uellet. C onserui aũ
qui narrauerunt dño que fiebant.
potest intelligi eccłia. quȩ & illũ
soluit. & illum ligat
cunt quis potest saluus fieri cũ pau¬
ci sint diuites in comparatione
multitudinis pauꝑum: intelli¬
gendum od̃ om̃s qui talia cupiui̾t
in eorũ numero haberi animadũ
refert: ad confirmandũ in posterũ
testimoniũ fecit: qͥa dixit in ore du¬
orũ & trium testium stabit omne
uerbum. Ut enĩ neq uulgaret᷑
qd dicebat. neq careret humani
testimonĩ firmitate. paucioribus
quã duob dicere ñ potuit: uł ad
sacram̃tum caritatis ostendendũ.
Minus enĩ qͣm inter duos: caritas

Expanded text:
te atquoperibus suis, tanquam uxore et filiis, poenas solvere debuisse, quod est pretium ejus: pretium enim venditi, supplicium damnati intelligitur. Quod dixit, Noluit ignoscere conservo suo, sed abiit et misit eum in carcerem, et reliqua; intelligendum, tenuit contra eum hunc animum, ut supplicia illi vellet. Conservi autem qui narraverunt Domino quae fiebant, potest intelligi Ecclesia, quae et illum solvit, et illum ligat.cunt, Quis potest salvus fieri? cum pauci sint divites in comparatione multitudinis pauperum: intelligendum quod omnes qui talia cupiunt, in eorum numero haberi animadverrefert, ad confirmandum in posterum testimonium fecit: quia dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Ut enim neque vulgaretur quod dicebat, neque careret humani testimonii firmitate, paucioribus quam duobus dicere non potuit. Vel ad sacramentum charitatis ostendendum: minus enim quam inter duos charitas
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ: qd̾ feruere facit & exci¬
tat. In farine autẽ satis trib uł
tria illa in homine. ex toto corde.
ex tota anima. ex tota mente. uł
tria illa fructifera centenum. sex¬
agenum. tricenũ. uł illa tͥa ho
sconditũ. dixit duo testam̃ta
legis in eccłia: quȩ quis cũ ex par¬
te intellectus attigerit. sentit illic
magna latere: &e uadit & uendit
om̃ia sua & emir illum: id ẽ con¬
tẽptu temportiliũ. cõparat sͥ ociũ.
ut sit diues cognitione di. X

Expanded text:
dilectionem; quod fervefacit et excidilectionem; quod fervefacit et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, Centenum, sexagenum, tricenum ; vel tria sconditum, dixit duo Testamenta legis in Ecclesia, quae quis cum ex parte intellectus attigerit, sentit illic magna latere: et vadit et vendit omnia sua, et emit agrum illum, id est, contemptu temporalium comparat sibi otium, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
illa concupiscentia: ut sint nouis
mũ. aliud sexagesimũ. aliud
tricesimũ: centesimũ martyrum
ꝓpter sanctitatẽ uitȩ. uł contem¬
pͥtũ mortis: sexagesimũ uͥgiũ.
propt̾ ocium interiꝰ. quia non
pugnant contra consuetudinẽ
carnis: solet enim otiũ concedi
sexagenariis post militiã. uł pꝰt
actiones publicas: tricesimũ con¬
iugatoꝵ: quia hȩo ẽ etas p̃lian¬
tium. Ipsi enĩ habent acriorẽ con¬
titania dicuntur. Quod pͥ¬
mo separata ⁊ izania dicunt᷑. qͥa
tribulatione p̃cedente separabun¬
tur impii a piis: qd̾ ꝑ bonos an¬
gelos intelligitur fieri. qͥa officra
undictȩ possunt implere bom
bono animo. qͦmͦ lex. quomͦ iudex:
officia uͦ miscdiȩ. mali implere ñ
om̃ib holerib id ẽ dogmatibus.
Dogmata aũ st̃ placita sectarũ ĩd
ẽ qd placuit singulis sectis.
erm̃tum qd̾ accepit mulier.
& abscondit in farinȩ satis tͥb:
mulierem sapientiã dicit: ferm̃tũ

Expanded text:
illa concupiscentia, ut sint novissilla concupiscentia, ut sint novissmum, aliud sexagesimum, aliud trigesimum: centesimum martyrum, propter satietatem vitae vel contemptum mortis: sexagesimum virginum, propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis; solet enim otium concedi sexagenariis post militiam, vel post actiones publicas: trigesimum conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium; ipsi enim habent acriorem conzizania dicuntur. Quod primo separata zizania dicuntur, quia tribulatione praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos Angelos intelligitur fieri; quia officia vindictae possunt implere boni bono animo, quomodo rex, quomodo judex; officia vero misericordiae mali implere nonomnibus oleribus, id est dogmatibus. Dogmata autem sunt placita sectarum, id est, quod placuit singulis sectis. ermentum quod accepit mulier, et abscondit in farinae satis tribus: mulierem, sapientiam dicit: fermentum,
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽ de tenebris lum̃ clarescere:
qͥa a peccatis homo liberatus. ꝑ¬
uenit ad lucem iusticie.
um immundus sp̃c exierit
dib homine: & oetera. Sig¬
nificat quosdam ita credituros:
ut ñ possint ferre labores conti¬
nentiȩ: & ad scłm redituri sint. Qd̾
dictum ẽ assumit secũ alios septẽ:
intelligitur. quia cũ quis cecid̾it
de iusticia etiam simulationẽ ha¬
bebit. Cupiditas enĩ carnis expul¬
sa ꝑpenitentiã a consuetis oꝑib
cum ñ inuenerit in quib delec¬
tationib requiescat: auidius re¬
dit: & rursus occupat mentẽ ho¬
minis. si cũ pulsa ẽẽt negligen¬
tra subsecuta est: ut ñ introduce¬
retur tanꝗͣ habitator mundatȩ
Domui sermo łi ꝑ sanã doctrinã.
Et q̃m ñ solum habebit illa septẽ
uitia. que septem uirtutũ spirt¬
bus sunt contraria: s etiã ꝑ hypo¬
chrisim se ipsas uͥtutes habere si¬
mulabit: ꝓpterea assumptis secũ
sã septenaria simulatione. redit

Expanded text:
ctum est de tenebris lucem clarescere, ctum est de tenebris lucem clarescere, quia a peccatis homo liberatus peruenit ad lucem iustitiae.us immundus exierit ab homine et cetera, significat quosdam ita credituros, ut non possint ferre labores continentiae et ad saeculum redituri sint. quod dictum est: assumit secum alios septem, intellegitur, quia cum quis ceciderit de iustitia, etiam simulationem habebit. cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auidius redit et rursus occupat mentem hominis, si, cum pulsa esset, neglegentia subsecuta est, ut non introduceretur tamquam habitator mundatdomui sermo Dei per sanam doctrinam. Et quoniam non solum habebit illa septem vitia, quae septem virtutibus spiritualibus sunt contraria, sed etiam per hypocrisim se ipsas virtutes habere simulabit; propterea assumptis secum sa septenaria simulatione, redit
Abbreviated transcription (Latin):
tre ceti trib dieb & tͥbus no¬
ctib: sic erit & filius hominis in
corde terrȩ. tribus diebus & tͥb
noctib. Sexte feriȩ diei partem
qua sepultus ẽ. cum preterita no¬
cte. pro nocte & die accipies: Hoc
ẽ pro toto die. Sabbatũ nocte
&e die: & noctem dñicam cũ eodẽ
die illucescente. Ac ꝑ hoc accipi¬
endo partẽ pro toto: habes tri¬
duum & tres noctes. Quod enim
dicuntur decem menses p̃gnan¬
tis. nouem sunt plenl: s iniciũ
decimi pro doto accipit᷑. Et qd̾
sex dies factum dicit unꝰ eugłistã.
alter uͦ post octo dies dicit. partẽ
posteriorem pͥmi diei in quo futu¬
rum hoc dñs promisit. & partem
pletum ẽ qd̾ promisit ꝓ totis atq
integris dieb annumerans: ut
intelligas eum qui dixit post sex
dies. solos medios cõmemorasse:
qui uere toti atq integri comple¬
ti sunt. In genesi enĩ a lumine mci
pit dies. & finit ad tenebras: ad si¬
gnificanłu lapsum hominis. Nc̃
autẽ a tenebris ad lucem. sicut di¬

Expanded text:
tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corda terrae tribus diebus et tribus noctibus. sextae. feriae diei partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte pro nocte et die accipies, hoc est pro toto die, sabbati noctem et diem et noctem dominicam cum eodem die inlucescente: ac per hoc accipiendo partem pro toto habes triduum et tres noctes. quod enim dicuntur decem menses praegnantis, nouem sunt pleni; sed initium decimi pro toto accipitur. et quosex dies factum dicit unus euangelista, alter uero post octo dies dicit, partem posteriorem primi diei, in quo futurum hoc dominus promispletum est quod promisit, pro totis atque integris diebus annumerans: ut intelligas eum qui dixit, post sex dies, solos medios commemorasse, qui vere toti atque integri completi sunt. pit dies et finit ad tenebras ad significandum lap sum hominis; mune autem a tenebris ad lucem, sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
demoniũ habens: cecus et
mutus. Id est qui ñ credit. & sub¬
ditus ẽ diabolo. et non intellig̾̃.
& ñ confitetur ipsam fidem: de qͣ
dictum ẽ. ore confessio fit ad salu¬
tem: uł qͥ ñ dat laudem do.U
aboli stare ñ potest. qd̾ adũsum
se diuisum ẽẽ fatemini. Regnum
d̾i nunc dicit. qͦ damnantur impñ:
& a fidelib de peccatis siuis peni¬
tentiã nunc agentib secernunt᷑
Fortem illũ appellat: quia ipse te¬
nebat. ne possent ab illo uirib
sius se homines eruere: s ꝑ gr̃am
d̾i. Uasa eius dicit: om̃s infideles.
Nisi priꝰ alligauerit fortẽ: alliga¬
uerit dixit. potestatem illi ade¬
merit impediendi uoluntatem
fidelium. a sequendo xp̃o: & op¬
tinendo regnum di.
est diaboli: in quantum eum
peccando imitatur. Ui

Expanded text:
um habens, caecus et multus: id est, qui non credit, et subditus est diabolo; qui non intelligit, et non confitetur ipsam fidem, de qua dictum est, Ore autem confessio fit in salutem ; vel qui non dat laudem Deo. aboli stare non potest, quod adversum se divisum esse fatemini. Regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Fortem illum appellat, quia ipse tenebat, ne possent viribus suis ab illo se homines eruere, sed per gratiam Dei. Vasa ejus dicit omnes infideles. Nisi prius alligaverit fortem: alligaverit dixit, potestatem illi ademerit impediendi voluntatem fidelium a sequendo Christo, et obtinendo regno Dei. ejus est, in quantum eum peccando imitatur. VI
Abbreviated transcription (Latin):
scdm quã sentientes. offendebant᷑
de p̃termissis rerũ signis. uł etiã
traditionib suis: & p̾cepta uite
ñ curabant: que a cupiditate ani¬
mum purgant. xuiii.
ñ ueniens ad domos eoꝵ saluat.
significat gentes adquas ñ uenit.
saluas fore ꝑ uerbũ suũ. Quodiꝑ¬
sis rogantibus filii sanant᷑. intel¬
ligenda ȩccłie ꝑsona. quȩ sibi est
& mater et filii. Nam simul om̃s
quib constat eccłia mater dicit᷑.
Singłi autẽ: idem ipsi filii appel
ñ confitentur fidem: cecos qͥ ñ in¬
telligunt etiãsi obtemꝑent iuben¬
tibus: Curdos. qui ñ obtemꝑant
etiamsi intelligunt: claudos. qui
p̃cepta non implent.

Expanded text:
secundum quam sentientes offendebantur secundum quam sentientes offendebantur de praetermissis rerum signis, vel etiam traditionibus suis; et praecepta vitae non curabant, quae a cupiditate animum purgant. XVIII. non veniens ad domos eorum, salvat; significat Gentes, ad quas non venit, salvas fore per verbum suum. Quod ipsis rogantibus filii sanantur, intelligenda est Ecclesiae persona, quae sibi est et mater et filii: nam simul omnes, quibus constat Ecclesia, mater dicitur; singuli autem iidem ipsi filii appelll non confitentur fidem: caecos; qui non intelligunt, etiamsi obtemperant jubentibus: surdos; qui non obtemperant etiamsi intelligunt: claudos; qui praecepta non implent.
Abbreviated transcription (Latin):
runt discipuli fantasma ẽẽ:
significat id quod dictũ est. Putaᷤᷤ
inueniet fidem in terra: quia qui¬
dam qͥ cesserint diabolo: de xp̃i ad¬
uentu dubitabunt. Quod aũ pe¬
trus implorat a dño auxiliũ ne
mergatur: significat qͥbusdam tri
paulus significat dicens. Saluus
erit. sic tamen qͣsi ꝑ ignẽ. Quod
sequit᷑ ut adorantes om̃s qͥ in na¬
ui erant dicerent uere filiꝰ dĩ es:
significat claritatem eiꝰ t̃c mani¬
festam futurã ꝑ speciẽ iam uiden¬
ẽ munꝰ qd̾ offers causa mei. ad
de iam ꝑtinebit. Quib uerbis
significant filii. iam ñ sibi opus
eẽ parentũ pro se oblationes qd̾
ad eam etatem ꝑuenissent. ut
possent iam ipsi offerre ꝓ se.
n hac gͦ etate constitutos. ut poᷤᷤ¬
sent parentib suis hoc dicere:cũ
hoc dixissent. negabant phari¬
sei reos ẽẽ.si parentibus suis ñ
prestarent honorem. xuii
mins plantatio quã ñ plan¬
tauit pater m̃s celestis: era¬
dicabitur. Id ẽ carnalis cupiditaᷤᷤ.

Expanded text:
runt discipuli phantasma esse, significat id quod dictum est, Putas, inveniet fidem in terra ; quia quidam qui cesserint diabolo, de Christi adventu dubitabunt. Quod autem Petrus implorat a Domino auxilium, ne mergatur, significat quibusdam tribPaulus significat dicens: Salvus erit; sic tamen quasi per ignem . Quod sequitur, ut adorantes omnes qui in navi erant, dicerent, Vere Filius Dei es, significat claritatem ejus tunc manifestam futuram, per speciem jam videnest, munus quod offers causa mei, ad te jam pertinebit: quibus verbis significant filii jam non sibi opus esse parentum pro se oblationes, quod ad eam aetatem pervenissent, ut possent jam ipsi offerre pro se. In hac ergo aetate constitutos, ut possent parentibus suis hoc dicere, cum hoc dixissent, negabant Pharisaei reos esse, si parentibus suis non praestarent honorem. XVIIntatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur: id est, carnalis cupiditas,
Abbreviated transcription (Latin):
tati. Quisqͥs gͥ nouit. quid sit uirtꝰ ꝙ fa¬
pientia di: potest existimare quȩ sint pec-¬
cata uenialia. & quisqͥs nouit. qͥd sit
bonitas łi: potest existimare quibꝰ pecca¬
tis certa pena debeat᷑: & hic. ꝙ in futuro
seło. Quibꝰ bene tractatis: ꝓbabilit̾ iu¬
dicari potest. qͥnam sint cogendi ad pe¬
mabilem. qͣmuis peccata fateant᷑: s qͥbꝰ
nulla om̃ino salus sꝑanda sit nisi sacri¬
ficiũ optulerint do sp̃m contͥbulatũ ꝑ
penitentiam.

Expanded text:
quid sit virtus et sapientia Dei, potest existimare quae sint peccata venialia. Et quisquis novit quid sit bonitas Dei, potest existimare quibus peccatis certa poena debeatur et hic et in futuro saeculo. Quibus bene tractatis, probabiliter judicari potest, qui non sint cogendi ad poetabilem, quamvis peccata fateantur; et quibus nulla omnino speranda sit salus, nisi sacrificium obtulerint Deo spiritum contribulatum per poeniten