comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ primꝰ sum ego: Apłs nõuissimꝰ. primꝰ
peccator. Et hoc quomꝰ primꝰ peccator. Ante
te peccauit petrus. Quom̃. Ipsum dñm ter ne¬
gauit. Nolo dicere. quia & ipse nisi peccator
inuentꝰ esset: de sinistra ad dextram ñ tͣnsis¬
om̃ib peior sum. Ergo peiorem uoluit in¬
telligi primũ. quomͣ in artificib quicumq
uult edificare. quid dicit. Quis est hic primꝰ
structor. Quis est primꝰ faber: Aut si carari
uult. quis est hic primꝰ medicus: Non utiq
interrogat quis prior sit etate. aut qͥs prior
sit ꝓfessior i ne : s quis prior sit arte.
Quomodo. illi i aite primi.
sic iste in iniquitate primꝰ. Ouare pau-¬
lus in miquitate primꝰ. Recolite saulum. &
muenietis. Attenditis paulum. obliti estis sau¬
lum. Attenditis ad pastorẽ. obliti estis lupũ.
Nonne ille est cui ad lapidandũ stephanũ
manꝰ una ñ sufficiebat. & auoꝵ uestimenta
lruabat: Honne ipse est qui ȩccłiam ubiq ꝑ¬
scquebatur. nonne ipse est qui litteras acce¬

Expanded text:
us ego sum? Ergo apostolus novissimus, primus peccator. Et hoc quomodo primus peccator? Ante te peccavit Petrus, quando ipsum Dominum ter negavit . Nolo dicere, quia et ipse nisi peccator inventus esset, de sinistra ad dexteram non transisomnibus petelligi primum. Quomodo in artificibus, quicumque vult aedificare, quid dicit? Quis est hic primus structor? quis est primus faber? Aut si curari vult, Quis est hic primus medicus? Non utique interrogat quis prior sit aetate, aut quis prior sit professione; sed quis prior sit arte. Quomodo illi in arte primi, sic iste in iniquitate primus. Quare Paulus in iniquitate primus? Recolite Saulum, et invenietis. Attenditis Paulum, obliti estis Saulum: attenditis ad pastorem, obliti estis lupum. Nonne ille est cui ad lapidandum Stephanum manus una non sufficiebat, et aliorum vestimenta servabat? Nonne ipse est qui Ecclesiam ubique persequebatur? Nonne ipse est qui litteras acce
Abbreviated transcription (Latin):
& ad apłos dixerunt. Quid faciemꝰ. Quant
dixerunt qͥd faciemꝰ. Nouimꝰ quid fecimus.
Ouid fecimꝰ. Quantũ ad nr̃m factũ aitinet.
desꝑatio est salutis. Sit gͦ in ur̃o consilio si fie¬
ri potest. spes aliqua sanitatis. Notumꝰ qͥd fur¬
rimus. dicite quid faciamꝰ. Quid est qd̃ fecimꝰ.
Non enĩ quẽcumq hominẽ occidimꝰ & multũ¬

Expanded text:
 ad Apostolos, Quid faciemus? Quare dixerunt, Quid faciemus? Novimus quid fecimus: quid faciemus? Quantum ad nostrum factum attinet, desperatio est salutis: sit ergo in vestro consilio, si fieri potest, spes aliqua sanitatis. Novimus quid fecerimus, dicite quid faciamus. Quid est quod fecimus? Non enim quemcumq
Abbreviated transcription (Latin):
nit gͥ & ꝓmissio ipsiꝰ. uenit sp̃s sc̃s. imple¬
uit discipulos: cepert̃ loqui linguis om̃ium
gentium. Signum in illis ꝓcedebat unitatis.
Toquebat᷑ enĩ tunc unꝰ homo om̃ib linguis.
quia locutura erat unitas ȩccłiȩ in om̃ib
linguis. Expauer̃t qui audiebant. noueran
enim homines ydiotas fuisse uniꝰ tantum
linguȩ .&. mirabant᷑ ac stupebant qd̃ uniꝰ
linguȩ homines uei ut multũ duarũ. linguiᷤ
om̃ium loquerent᷑ gentiũ. Suspensi sunt
stupore. ꝑdider̃t elationẽ: de monte facti
sunt ualles. Iam si humiles sunt: ualles
sunt. Quod infuderis capiunt. ñ dimittunt.
Si uenerit aqua suꝑ altitudiuẽ. decurrit¬
& defluit. Si uenerit aqua ad concauum
& humilẽ locum. & capit᷑ & stat. Tales iam
illi erant. Stupebant. mirabant᷑: ꝑ diderant.

Expanded text:
nit ergo et promissio ipsius, venit Spiritus sanctus, implenit ergo et promissio ipsius, venit Spiritus sanctus, implevit discipulos, coeperunt loqui linguis omnium gentium: signum in illis procedebat unitatis. Loquebatur enim tunc unus homo omnibus linguis; quia locutura erat unitas Ecclesiae in omnibus linguis. Expaverunt qui audiebant. Noverant enim homines idiotas fuisse, unius tantum linguae; et mirabantur ac stupebant, quod unius linguae homines, vel ut multum duarum, linguis omnium gentium loquerentur: suspensi sunt stupore, perdiderunt elationem, de monte facti sunt valles. Jam si humiles sunt, valles sunt; quod infuderis capiunt, non dimittunt. Si venerit aqua super altitudinem, decurrit et defluit: si venerit aqua ad concavum et humilem locum, et capitur et stat. Tales jam illi erant; stupebant, mirabantur, perdiderant
Abbreviated transcription (Latin):
it. pater ignosce illis: quia nesciunt. quid fa-¬
ciunt. Nũnqͥd orat xp̃ianꝰ & exauditur.
orat xp̃e & ñ exauditur . Nam qui exau¬
dit cum patre quia d̾s est: quom̃ ñ exaudit᷑
homo qd̾ ꝓ nobis factꝰ est. Prorsꝰ exaudi¬
tus est. Ibi erant. ibi seuiebant: de hũs
erant qui rep̃hendebant cũ & dicebant.
Ecce cum publicanis & cum peccatorib con-¬
uescitur. Erant in ipso ppło ã quo ipse me¬
bicus occidebat᷑. & in eiꝰ sanguine etiã ipsis
antidotum parabatur. Cum enĩ dñs ñ so¬
lum sanguinẽ funderet. uerũ etiam Iuam
mortẽ ad medicamenti confectionẽ impen-¬
Deret: resurrexit ad demonstrandũ resurre¬
ctionis exemplum. Patientia sua passus est
ut doceret patientiã nr̃am. & in resurre¬
ctione sua premiũ patientiȩ demonstrauit.
Item ut nostis & om̃s confitemur. ascendit
aute ꝓmissus. Dixerat enĩ discipulis suis.
sedete in ciuitate donec indua-¬
mini uirtute ex alto. Ue¬

Expanded text:
it, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid fait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Orat christianus, et exauditur; orat Christus, et non exauditur? Nam qui exaudit cum Patre, quia Deus est, quomodo non exauditur homo, quod pro nobis factus est? Prorsus exauditus est. Ibi erant, ibi saeviebant: de his erant qui reprehendebant eum, et dicebant, Ecce cum publicanis et peccatoribus convescitur . Erant in ipso populo, a quo ipse medicus occidebatur, et in ejus sanguine etiam ipsis antidotum parabatur. Cum enim Dominus non solum sanguinem funderet, verum etiam ipsam suam mortem ad medicamenti confectionem impenderet; resurrexit ad demonstrandum resurrectionis exemplum. Patientia sua passus est, ut doceret patientiam nostram; et in resurrectione sua praemium patientiae demonstravit. Item, ut nostis, et omnes confitemur, ascendit issus, ante promissus. Dixerat enim discipulis suis: Sedete in civitate, donec induamini virtute ex alto . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑsonis: quid est meliꝰ ridere freneticũ
an plorare sanũ: cligit sibi homo fletũ cum
sanitate qͣm risum cum amentia. Tantũ ua¬
let mentis sanitas. ut etiam cum planctu eli-¬
gatur. Isti gͦ qui sanos se putabant. multo
ꝑiculosiꝰ & desꝑatiꝰ egrotabant: & ipsa
egritudine qua mentes ꝑdiderunt. etiam
medicum cedebant. Parum est cedebant. di-¬
cam totũ: ñ solum cedebant. s etiam occi¬
debant. Ille autẽ etiã cum occideret᷑ me¬
dicus erat. Uapulabat & curabat. patieba-¬
tur freneticũ: nec deserebat egrotũ. Teneba¬
tur. alligabatur. colaphis ꝑcũtiebat᷑: harun-¬
dine plagas accipiebat. irridebat᷑. insultaba¬
erat. Agnoscis freneticos. agnosce & medi¬
cum. Pater ignosce illis. quia nesciunt qͥd
faciunt. Illi ꝑdita mente seuiebant. & me-¬
dici sanguinẽ seuiendo fundebant:. ille au¬
tem etiam de ipso sanguine suo egrotis medi-¬
camenta faciebat. Non enĩ uere frustra dix¬

Expanded text:
cum personis, Quid est melius, ridere phreneticum, cum personis, Quid est melius, ridere phreneticum, an plorare sanum? eligit sibi homo fletum cum sanitate, quam risum cum amentia. Tantum valet mentis sanitas, ut etiam cum planctu eligatur. Isti ergo qui sanos se putabant, multo periculosius et desperatius aegrotabant; et ipsa aegritudine qua mentes perdiderant, etiam medicum caedebant. Parum est, caedebant: dicam totum; non solum caedebant, sed etiam occidebant. Ille autem etiam cum occideretur, medicus erat, vapulabat, et curabat; patiebatur phreneticum, nec deserebat aegrotum: tenebatur, alligabatur, colaphis percutiebatur, arundine plagas accipiebat, irridebatur, insultabae. Agnoscis phreneticos, agnosce et medicum. Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Illi perdita mente saeviebant, et medici sanguinem saeviendo fundebant: ille autem etiam de ipso sanguine suo aegrotis medicamenta faciebat. Non enim vere frustra dix
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo peccauit unꝰ ubi erat totũ: ꝑierat
totum. S uenit unꝰ sine peccato. qui saluos
faceret a peccato. Isti autẽ suꝑbiendo qd̾
est peus & egrotabant. & sanos se esse ge¬
brib ꝑdiderunt. Iili rident. & sam ploras.
Rid̾et enĩ freneticꝰ. sed non est sanꝰ. Potro
autem qui mentis est sanȩ. plorat freneti.¬
cum ridentẽ. Primũ si duo ista ꝓponas qd
est meliꝰ ridere an plorare. quis ñ sibi eligat
ridere. Deniq ꝓpter dolorẽ salubrem peni¬
tentiȩ in fletu dñs posuit officiũ. in risu be¬
neficium. Quomͦ: Quando ait in eĩgło. be¬
ati qui plorant quia ridebunt. Ergo in
ploratu officiũ est: in risu p̃mium¬
est sapientie. Risum enun
ꝓ gaudio posuit. ñ cachinnationẽ s exulta¬
tionem. Ergo si duo ista ꝓponas & queras qͥd
hoꝵ sit meliꝰ ridere an plorare. om̃is homo
plorare non uult: & ridere uult. Porro si
addas ꝑsonas ad istos affectus. & ita ꝓponas

Expanded text:
ex quo peccavit unus, ubi erat totum periit ex quo peccavit unus, ubi erat totum periit totum. Sed venit unus sine peccato, qui salvos faceret a peccato. Isti autem superbiendo, quod est pejus, et aegrotabant, et sanos se esse crebribus perdiderunt. Illi rident, et sani plorant. Ridet enim phreneticus; sed non est sanus. Porro autem qui mentis est sanae, plorat phreneticum ridentem. Primum, si duo ista proponas, Quid est melius, ridere, an plorare? quis non sibi eligat ridere? Denique propter dolorem salubrem poenitentiae, in fletu Dominus posuit officium, in risu beneficium. Quomodo? Quando ait in Evangelio, Beati qui plorant, quoniam ridebunt . Ergo in ploratu officium est, in risu est praemium sapientiae. Risum enim pro gaudio posuit, non cachinnationem, sed exsultationem. Ergo si duo ista proponas, et quaeras quid horum sit melius, ridere, an plorare; omnis homo plorare non vult, et ridere vult. Porro si addas personas ad istos affectus, et ita proponas
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Eidelis sermo & om̃i acceptio¬
de dignus. quia ap̃c it̃ic uenit in niundum
peuatores saluos facere: quoꝵ primꝰ ego sum.
ulla causa fuit uenienddi xp̃o dño. nisi pec¬
ores saluos facere. Golle morbos. tolle uul¬
eia: & nulla causa est medicinȩ. Si uenit
D elo magnꝰ medicus. magnꝰ ꝑ totũ orbem
iie tacebat egrotus. Ipse egrotꝰ genꝰ huma¬
uim est: s ñ om̃ium est fides. nouit dñs
su sant ciꝰ. Supbiebant nudci extollebant
se: alta sapiebant. iustos se putabant. & dñm
colligentem peccatores insuꝑ accusabant. Qui
gͦ suꝑbiebant & alta sapiebant relicti sunt in
montib. ad nonaginta nouẽ ꝑtinent. Quid
est relicti sunt in montibꝰ. Relicti sunt in
tumore terreno. Quid est ad nonagutta no¬
uem ꝑtinent. In sinistra sunt ñ in dextera.
Nonaginta enĩ & nouẽ in sinistra numeran¬
tur. unum ad dexteram tnsit. Uenit gͦ ut ip¬
se alio loco dicit. uenit filiꝰ hominis quere¬
re & saluare qd̃ ꝑierat. Totũ enĩ ꝑierat

Expanded text:
i acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Nulla causa fuit veniendi Christo Domino, nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est. Sed non omnium est fides . Novit Dominus qui sunt ejus . Superbiebant Judaei, extollebant se, alta sapiebant, justos se putabant, et Dominum colligentem peccatores insuper accusabant. Qui ergo superbiebant et alta sapiebant, relicti sunt in montibus, ad nonaginta novem pertinent . Quid est, relicti sunt in montibus? Relicti sunt in timore terreno. Quid est, ad nonaginta novem pertinent? In sinistra sunt, non in dextera. Nonaginta enim et novem in sinistra numerantur; unum adde, ad dexteram transitur. Venit ergo, ut ipse alio loco dicit, Venit Filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Totum enim perierat:
Abbreviated transcription (Latin):
de nonaginta & nouem ad centũ. quia cum
nonaginta & nouẽ essetis penitentiã uobis ne¬
cessariã ñ putabatis. & dño colligenti perato¬
res & uolenti eos facere penitentes insuꝑ i-¬
sine crimine. & remittunt᷑ uobis peccata ũa.
Reducti sunt in spem: doluert̃. gemuerut
conuersi sunt: sanati sunt. Ipsi erant illi paͣ¬
ter ignosce illis: quia nesciunt qͥd facunt.
ñ amet esse peccator: ne forte dicat in corde
suo. Si ustꝰ fuero. ñ me amat xp̃c. Si pecca¬
tor fuero amat me: quia ꝓpter peccatores des¬
cendit. non ꝓpter iustos. Respondet eñ tibl
Si medicũ agnouisti. febrẽ quare ñ timiusti:
Utiq quia medicus ad egrotũ uenit constat.
sed ideo uenit medicus ad egrotũ: ne ille scilb
Quia definimꝰ. Egrotum amat medicus au
sanum⁊ ꝯuod uult facere amat. ñ qd̾ inue¬
nit. Aa egrotum quiddẽ uenit. ad sapã ĩ
uenit. Noli attendere quia ad illum lientĩ
ad illum ñ uenit. Plus enũ amat sanĩ. ul

Expanded text:
de nonaginta novem ad centum: quia cum nonaginta et novem essetis, poenitentiam vobis necessariam non putabatis, et Domino colligenti peccatores et volenti eos facere poenitentes, insuper insine crimine: et remittuntur vobis peccata vestra. Reducti sunt in spem: doluerunt, gemuerunt, conversi sunt, sanati sunt . Ipsi erant illi; Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt.ter peccatores, non amet esse peccator: ne forte dicat in corde suo, Si justus fuero, non me amat Christus; si peccator fuero, amat me: quia propter peccatores descendit, non propter justos. Respondet enim tibi: Si medicum agnovisti, febrem quare non timuisti? Utique medicus ad aegrotum venit, constat: sed ideo venit medicus ad aegrotum, ne ille sit quid definimus? Aegrotum amat medicus, an sanum? Quod vult facere amat; non quod invenit. Ad aegrotum quidem venit, ad sanum non venit: noli attendere quia ad illum venit, ad illum non venit; plus enim amat sanum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
risus est autẽ ab insanis sanatꝰ. dñs respon-¬
dit irridentib. Hodie salus huic domui fa-¬
cta est. Ecce quare intraui. Salus hodie fac¬
ta est. Utiq si saluator ñ intrasset. salus
in illa domo facta ñ esset. Quid gͦ mira¬
ris egrote. Uoca & tu im: noli tibi sanꝰ
uideri. Cum spe egrotat. qui medicũ sus-¬
cipit. Desꝑate egrotat. qui ꝑ insaniã me¬
dicum. cedit. Qualis gͦ eiꝰ insania. qͥ me-¬
dicum occidit. Quanta uero bonitas & po-¬
tentia medici. qui de sanguine suo insa-¬
no interfectori suo medicamentũ fecit:
Neq enim ille qui uenerat querere & sal.¬
uare qd̃ ꝑierat. pendens sine causa dicebat.
Pater ignosce illis. quia nesciunt quid faci-¬
unt. Insani sunt: medicus sum. Seuiunt.
patienter fero. Cum occiderint. tunc fana¬
sanabo. Simꝰ gͥ inter illos quos sanat hu
facere: magnos pusillos peccatores saluos
facere. Uenit filiꝰ hominis querere & salua¬

Expanded text:
risus est autem ab insanis sanatus, Dominus responrisus est autem ab insanis sanatus, Dominus respondit irridentibus: Hodie salus huic domui facta est. Ecce quare intravi, salus hodie facta est. Utique si Salvator non intrasset, salus in illa domo facta non esset. Quid ergo miraris, aegrote? Voca et tu Jesum, noli tibi sanus videri. Cum spe aegrotat, qui mendicum suscipit: desperate aegrotat, qui per insaniam medicum caedit. Qualis ergo ejus insania, qui medicum occidit? Quanta vero bonitas et potentia medici, qui de sanguine suo, insano interfectori suo medicamentum fecit? Neque enim ille qui venerat quaerere et salvare quod perierat, pendens sine causa dicebat, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Insani sunt, medicus sum: saeviant, patienter fero; cum occiderint, tunc sanabo. Simus ergo inter illos quos sanat. Hufacere: magnos, pusillos, peccatores salvos facere. Venit Filius hominis quaerere et salva
Abbreviated transcription (Latin):
descende. quia in domo tua oportet me
manere. Nagnũ beneficiũ ille arbitrabatur
xp̃m uidere. Quui magnũ & ineffabile be¬
neficium putabat tͣnseuntẽ uidere. subito
meruit in domo habere. Infunditur gr̃a. oꝑa-¬
tur fides ꝑ dilectionẽ: suscipitur xp̃c in
domum. qui iam habitabat in corde. Dicit
xp̃o zacheus. Dñe dimidiũ rerũ mearũ do
pauꝑib. & si quid aliquẽ fraudaui. quadru¬
plum reddo. Quasi diceret. Ideo mͥ dimidiũ
teneo. ñ quod habeam s unde reddã. Uere.
ecce qd̾ est susciꝑe iãm: in cor suscipere. Ibi
enim erat xp̃c. in zacheo erat: & de illo sibi
dicebat. qd̾ ex ore eiꝰ audiebat. Sic enĩ apłs
dicit. Nabitare xp̃m ꝑ fidem in cordib ur̃is.¬
canoꝵ erat. quia ualde peccator erat: quasi
sana illa turba quȩ impediebat uidere ĩm
ammirata est: & rep̃hendit qd̃ in domum
peccatoris intrasset m̃c. Hoc erat rep̃hende¬
re. qd̃ in domũ egroti intrauit medicus.
Quia gͦ uelut pecc̾ator racheus irrisus est: ir-¬

Expanded text:
iam in domo tua oportet me manere. Magnum beneficium ille arbitrabatur, Christum videre. Qui magnum et ineffabile beneficium putabat, transeuntem videre, subito meruit in domo habere. Infunditur gratia, operatur fides per dilectionem; suscipitur Christus in domum, qui jam habitabat in corde. Dicit Christo Zacchaeus: Domine, dimidium rerum mearum do pauperibus; et si quid aliquem fraudavi, quadruplum reddo. Quasi diceret: Ideo mihi dimidium teneo, non quod habeam, sed unde reddam. Vere ecce quod est suscipere Jesum, in cor suscipere. Ibi enim erat Christus, in Zacchaeo erat, et de illo sibi dicebat, quod ex ore ejus audiebat. Sic enim Apostolus dicit: Habitare Christum per fidem in cordibuscanorum erat, quia valde peccator erat; quasi sana illa turba, quae impediebat videre Jesum, admirata est, et reprehendit quod in domum peccatoris intrasset Jesus. Hoc erat reprehendere quod in domum aegroti intravit medicus. Quia ergo velut peccator Zacchaeus irrisus est, ir
Abbreviated transcription (Latin):
ctã qui nondũ parentes ꝓprios extuler̃t.
om̃is p̃destinatoꝵ numerꝰ paruuloꝵ ppłm
dei querit tutorẽ. qͥ expectat dñm saluato¬
rem. Unuiersam massã generis humam in
homine primo uenenator ille ꝑcussit. Ne¬
mo ad scđ̃m tͣnsit a primo. nisi ꝑ baptisma¬
tis sacramentũ. In paruulis natis & nondũ
baptizatis agnoscitur adam: in paruuilis bap
adam ñ agnoscit in paruulis natis. nec xp̃m
agnoscere poterit in tenatis. S quare inqui¬
unt iam baptitatꝰ homo fidelis. iam dimisso
peccato generat eũ qui est cum primi homi¬
nis peccato. Quia carne illum generat ñ sp̃u.
Quod natũ est de carne. caro est. Et si exte
rumpit᷑ generas paruulũ. Tu ut ñ in ȩternũ
tenascat᷑ & uiuat. Sine inqͣm renascat᷑. sine
renascat᷑. Quare contradicis: Quare notus dis¬
putationib antiquã fidi regulã frangere
onaris: Quid est enĩ qd̃ dicis. paruuli ñ ha¬
bent om̃ino uel originale peccatũ: Quid est

Expanded text:
erunt. Omnis praedestinatorum numerus parvulorum populum Dei quaerit tutorem, qui exspectat Dominum salvatorem. Universam massam generis humani in homine primo venenator ille percussit; nemo ad secundum transit a primo, nisi per Baptismatis sacramentum. In parvulis natis et nondum baptizatis agnoscatur Adam: in parvulis natisAdam non agnoscit in parvulis natis, nec Christum agnoscere poterit in renatis. Sed quare, inquiunt, jam baptizatus homo fidelis, jam dimisso peccato, generat eum qui est cum primi hominis peccato? Quia carne illum generat, non spiritu. Quod natum est de carne, caro est . Et si exterumpitur, generas parvulum. Tu ut non in aeternum renascatur et vivat; sine, inquam, renascatur, sine renascatur. Quare contradicis? quare novis disputationibus antiquam fidei regulam frangere conaris? Quid est enim quod dicis, Parvuli non habent omnino vel originale peccatum? Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
tores saluos facere. Attende euũgłm. Uenit
enim filiꝰ hominis querere & saluare qd pe-¬
rierat. Si homo ñ perisset. filiꝰ hominis ñ
uenisset. Ergo ꝑierat homo. uenit d̾s ho-¬
mo: & inuentꝰ est homo. Perierat homo ꝑ
liberam uoluntatẽ. uenit d̾s homo ꝑ gr̃an
liberatricem. Queris quid ualeat ad malũ
liberum arbitrium: Recole hominẽ peccantẽ:
Oueris quiã ualeat ad auxiliũ d̾s & homo:
Attende in eo gr̃ãm liberantẽ. Nusqͣm po¬
tuit sic ostendi. quantũ ualeat uoluntas
hominis usurpata ꝑ suꝑbiam ad itendium
sine adiutorio d̃i: malum ñ potuit plus &
manifestiꝰ exprimi qͣm in homine primo. Et
ecce perit primꝰ homo. & ubi esset nisi ueus¬
set scds homo  Quia ille homo ideo & iste
homo. & ideo humanꝰ sermo. ꝑ rorsꝰ nunq̃m
sic apparet benignitas gr̃ȩ. & liberalitas om̃i¬
potentiȩ ddi. qͣm in homine mediatore &. &
hominum homine xp̃o iñu. S uiã enim d¬
cimꝰ fres mei: In fide catholica nutrits lor¬

Expanded text:
tores salvos facere. Attende Evangelium. Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Si homo non perisset, Filius hominis non venisset. Ergo perierat homo, venit Deus homo, et inventus est homo. Perierat homo per liberam voluntatem: venit Deus homo per gratiam liberatricem. Quaeris quid valeat ad malum liberum arbitrium? Recole hominem peccantem. Quaeris quid valeat ad auxilium Deus et homo? Attende in eo gratiam liberantem. Nusquam potuit sic ostendi, quantum valeat voluntas hominis usurpata per superbiam, ad vitandum sine adjutorio Dei malum; non potuit plus et manifestius exprimi, quam in homine primo. Et ecce periit primus homo, et ubi esset, nisi venisset secundus homo? Quia et ille homo, ideo et iste homo, et ideo humanus sermo. Prorsus nusquam sic apparet benignitas gratiae et liberalitas omnipotentiae Dei, quam in homine mediatore Dei et hominum, homine Christo Jesu . Quid enim dicimus, fratres mei? In fide catholica nutritis lo
Abbreviated transcription (Latin):
qui nathanael dixit. iam quasi testimonio
suo adiuuanti ȩũugeliũ & dicenti: a nara-¬
rech potest aliquid bom esse. Dñs ad illũ.
łriusqͣm te phylippꝰ uocaret cum esses sub
arbore fici. uidi te. Nostis unde sibi succin¬
ctoria fecert̃ primi peccatores. adam & eua:
Quando peccauer̃t de folũs fici succinctoria
sibi fecerunt & pudenda texerunt. quia qd̃
cos puderet peccando fecer̃t. Ergo  succinc-¬
toria sibi primi pectatores unde originem
ducimꝰ in quib perieramꝰ. ut ueniret illȩ
querere & saluare quod ꝑierat. de foliis
fici ad pudenda tegenda fecert̃: quid
aliud dictum est cum esses sub arbore fia
uidi te: nisi ñ uenires ad purgatorẽ peccati.
nisi te prior uidisset in umbrã peccatiꝰ Ut
uideremꝰ uisi sumꝰ. ut diligeremꝰ dileti sumꝰ.

Expanded text:
qui Nathanaeli dixit, jam quasi testimonio qui Nathanaeli dixit, jam quasi testimonio suo adjuvanti Evangelium, et dicenti, A Nazareth potest aliquid boni esse? Dominus ad illum, Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub arbore fici, vidi te . Nostis unde sibi succinctoria fecerunt primi peccatores Adam et Eva. Quando peccaverunt, de foliis fici succinctoria sibi fecerunt et pudenda texerunt : quia quod eos puderet peccando fecerunt. Ergo si succinctoria sibi primi peccatores fecerunt, unde originem ducimus, in quibus perieramus, ut veniret ille quaerere et salvare quod perierat, de folii fici ad pudenda tegenda fecerunt; quid aliud dictum est, Cum esses sub arbore fici, vidi te; nisi, non venires ad purgatorem peccati, nisi prior te vidisset in umbra peccati? Ut videremus, visi sumus; ut diligeremus, dilecti sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
gentib autẽ stulticiã. Deniq de cruce xp̃i no-¬
bis insultant sapientes huiꝰ mundi. & dicunt.
Ouale cor habetis. qui d̾m colitis crucifixũ Qua¬
le cor habemꝰ: Non utiq ur̃m. Sapientia mun
di. stulticia est apud deum. Don gͥ ur̃m cor
habemꝰ. S dicitis cor nr̃m stultũ. dicite qd̾
uultis. Nos ascendamꝰ sycomorũ. & uia̾eamꝰ
ĩm. La̾eo enĩ uos iãm uidere ñ potestis. quia
sicomorũ ascendere erubescitis. App̃hendat ⁊a¬
cheus sy comorum. ascendat humilis crucem.
Parum est ascendat. Ne de cruce xp̃i erubes-¬
cat. in fronte illam figat: ubi sedes pudoris
est. Ibi om̃ino ibi in quo menbro erubescit᷑.
ibi figatur: unde ñ erubescatur. Puta. quã
tu irrides sẏcomorum: & ipsa me fecit uidere
iũm. S tu irrides sycomorũ qui homo es:
stultum autẽ di sapientiꝰ est qͣm hominum.¬
Et uidit dñs ipsum zacheũ. Uisus est &
uidit. s nisi uisus esset ñ uideret. Quos
enim p̃destinauit. illos & uocauit. Ipse est

Expanded text:
Gentibus autem stultitiam . Denique de cruce Christi nobis insultant sapientes hujus mundi, et dicunt: Quale cor habetis, qui Deum colitis crucifixum? Quale cor habemus? Non utique vestrum. Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Non enim vestrum cor habemus. Sed dicitis cor nostrum stultum. Dicite quod vultis: nos ascendamus sycomorum, et videamus Jesum. Ideo enim vos Jesum videre non potestis, quia sycomorum ascendere erubescitis. Apprehendat Zacchaeus sycomorum, ascendat humilis crucem. Parum est, ascendat; ne de cruce Christi erubescat, in fronte illam figat, ubi sedes pudoris est: ibi omnino, ibi in quo membro erubescitur, ibi figatur unde non erubescatur. Puto quia tu irrides sycomorum: et ipsa me fecit videre Jesum. Sed tu irrides sycomorum, quia homo es: stultum autem Dei sapientius est quam hominumEt vidit Dominus ipsum Zacchaeum. Visus est, et vidit: sed nisi visus esset, non videret. Quos enim praedestinavit, illos et vocavit . Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
re auima mĩa &e anima ulliꝰ. Hanc iusepl̃
naturana quam saluandam esse mdicail
Nichil ii uꝰ habepat in natuta. s mchil
habebat in culpa. Natura pura s ñ sola hu¬
mana. ubi erat d̾s: ubi erat uerbũ di: Et si¬
Q uia natura nr̃a in illo mediatore primũ ꝑ
uberũ arbitriũ ꝓmeruit d̾m. & sic suscipi
nos possumꝰ dicere. uirtutib nr̃is. morib
nr̃is. conuersatione uitȩ nr̃ȩ meruisse ut
efficiamur filii dĩ. Possumꝰ dicere. accepimꝰ
preceptũ. Si seruauerimꝰ & bene uixerimꝰ. re¬
cipiemur in numerum filioꝵ di. Nunqͥd &
ille priꝰ uixit filiꝰ dĩ. & bene tuuendo factus
est filiꝰ dei: Inde cepit & unde cepit. & sus

Expanded text:
ima illius. Hanc suscepit naturam, quam salvandam esse judicavit. Nihil minus habebat in natura, sed nihil habebat in culpa. Natura pura, sed non sola humana. Ibi erat Deus, ibi erat Verbum Dei. Et siquia natura nostra in illo Mediatore primum per liberum arbitrium promeruit Deum, et sic suscipi nos possumus dicere virtutibus nostris, moribus nostris, conversatione vitae nostrae meruisse ut efficiamur filii Dei: possumus dicere, Accepimus praeceptum, si servaverimus et bene vixerimus, recipiemur in numerum filiorum Dei. Numquid et ille prius vixit filius hominis, et bene vivendo factus est filius Dei? Inde coepit, et ind
Abbreviated transcription (Latin):
Turba glorians & exultans quando se potuerit
uindicare impedit. ne uideatur ille qui pen¬
dens ait. Pater ignosce illis. quia nesciunt qͥd
faciunt. Hunc gͦ uolens uidere zacheus in qͦ
figurabatur ꝑsona humiliũ. ñ attendit tur-¬
bam impedientẽ: s ascendit sẏcomorũ. qua¬
si fatui pomi lignũ. Nos enĩ inquit apłs p̃di¬

Expanded text:
turba glorians et exultans quando se potuerit turba glorians et exultans quando se potuerit vindicare, impedit ne videatur ille qui pendens ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Hunc ergo volens videre Zacchaeus, in quo figurabatur persona humilium, non attendit turbam impedientem; sed ascendit sycomorum, quasi fatui pomi lignum. Nos enim, inquit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ñm. S quale genꝰ ligni ascendit ⁊acheus:
y comoꝵ. In regionib nr̃is aut om̃ino nus¬
am. aut raro forte alicubi nascit᷑. In il¬
is autẽ partib. multũ est huiꝰ generis lig
& pomi. Sy comora dicunt᷑ põma quȩdam
ii similia. s tam̃ distant aliquia: qd̾ pos¬
int nosse qui uiderunt uel gustauerunt.
antũ tam̃ indicant interpͣtatione no-¬
uiuis. sycomora fici fatuȩ latine intespre¬
tatur. Iam uide zacheũ meũ. uide illum ob-¬
secro te uolentẽ in turba uidere iũm & ñ
ualentẽ: Humilis enĩ erat. turba superba
erat: ipsa turba ad uidendũ bene dñm si¬
cut solet turba. seipsam impediebat. Ascen-¬
dit a turba. & uidit uĩm ñ impediente tur¬
ba. Tlirba enĩ dicit humilib. humilitatis uiã
gradientib. inurias suas deo dimittentib.
uindictam de inimicis ñ requirentib. turba
insultat & dicit. Ind̾efense. quid te ñ potes
uindicare: Turba impedit. ne uideatur uĩc.

Expanded text:
Jesum. Et quale genus ligni ascendit Zacchaeus? Jesum. Et quale genus ligni ascendit Zacchaeus? Sycomorum. In regionibus nostris aut omnino nusquam, aut raro forte alicubi nascitur: in illis autem partibus multum est hujus generis ligni et pomi. Sycomora dicuntur poma quaedam ficis similia: sed tamen distant aliquid; quod possunt nosse qui viderunt vel gustaverunt. Quantum tamen indicant interpretatione nominis, sycomora Fici fatuae latine interpretantur. Jam vide Zacchaeum meum, vide illum, obsecro te, volentem in turba videre Jesum, et non valentem. Humilis enim erat, turba superba erat: et ipsa turba ad videndum bene Dominum, sicut solet turba, se ipsam impediebat: ascendit a turba, et vidit Jesum non impediente turba. Turba enim dicit humilibus, humilitatis viam gradientibus, injurias suas Deo dimittentibus, vindictam de inimicis non requirentibus, turba insultat, et dicit: Indefense, qui te non potes vindicare. Turba impedit ne videatur Jesus:
Abbreviated transcription (Latin):
est: uthabitaret in nobis. Uerbum dei
unicus filiꝰ dĩ. assumpsit animã & carnẽ
hominis ñ antea se ꝓmerentis: nec ad illam
ꝑcipiendam sublimitatẽ uirtute ꝓpria labo¬
rantis. s om̃ino gratis. Dichil enim p̃cessit
susceptione factus est. Uirgo concepit. ante
conceptũ uirginis homo mediator ñ utiq
prius iustꝰ fuit. Quomͦ enĩ iustꝰ fuit. qui
nec fuit: Uirgo concepit. & susceptione ho¬
minis inde cepit. Merito dictũ est: uidimꝰ
tatem tuam. dicturꝰ es patri tuo da mͥ sub-¬
stantiã meã quȩ me contingit. Oiuid te tͥ
committis: Melius te potest seruare. qui te
potuit anteq̃m esses creare. Agnosce gͦ xp̃m.
plenꝰ est. Hoc dicit tͥ. Ouere dona mea. ob-¬
luuscere merita tua: quia si ego quererẽ me-¬
slta tua. ñ uenires ad dona mea. Noli te
extollere. pusillus esto: tacheus esto. S dic-¬
lurus es. Si zacheus fuero. ꝑre turba ñ
potero uidere iãm. Noli esse tristis. Ascen¬
dẽ lignũ ubi ꝓ te pependit ũc. & iudebis

Expanded text:
 ut habitaret in nobis. Verbum Dei, unicus Dei Filius assumpsit animam et carnem hominis, non antea se promerentis, nec ad illam percipiendam sublimitatem virtute propria laborantis, sed omnino gratis. Nihil enim praecessit factus est. Virgo concepit: ante conceptum virginis homo mediator? Non utique prius justus fuit. Quomodo enim justus fuit, qui nec fuit? Virgo concepit, et susceptione hominis inde coepit. Merito dictum est: Vidimustatem tuam, dicturus es patri tuo: Da mihi substantiam meam quae me contingit . Quid te tibi committis? Melius te potest servare, qui te potuit, antequam esses, creare. Agnosce ergo Chriplenus est: hoc tibi dicit, Quaere dona mea, obliviscere merita tua; quia si ego quaererem merita tua, non venires ad dona mea. Noli te extollere, pusillus esto, Zacchaeus esto. Curus es: Si Zacchaeus fuero, prae turba non potero videre Jesum. Noli esse tristis, ascende lignum, ubi pro te pependit Jesus, et videbis
Abbreviated transcription (Latin):
retur humanũ genꝰ. nisi sermo dĩ digna¬
retur esse humanꝰ. Nam & homo ille dicit᷑
humanꝰ. qui se exhibet hominẽ. & maxime
qui hospitio suscipit hominẽ. Si gͦ huma¬
nus dicit᷑ qui in domo sua suscipit hominẽ.
qm humanꝰ est qui in seipso suscepit homi

Expanded text:
retur humanum genus, nisi sermo Dei dignaretur humanum genus, nisi sermo Dei dignaretur esse humanus. Nam et homo ille dicitur humanus, qui se exhibet hominem, et maxime qui hospitio suscipit hominem. Si ergo humanus dicitur qui in domo sua suscipit hominem, quam humanus est qui in se ipso suscepit homi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uia xp̃c tñc uenit in mundũ peccatores
saluare. quoꝵ primꝰ ego sum. Humanꝰ ser
mo. & om̃i acceptione dignꝰ. Quare humauꝰ.
& ñ diuinꝰ Proculdubio nsi iste humanꝰ
sermo etiam diuinꝰ esset. dignꝰ om̃i accep.¬
tione ñ esset. S sic est sermo iste humanꝰ
deus. Si gͦ recte intelligimꝰ sermonẽ istum
ñ solum humanũ esse uerumetiã diuinũ.
quare apłs humanũ maluit dicere qͣm di¬
uinum: Proculdubio enĩ qui ñ mentiretur
si diceret diuinũ. ñ sine causa maluit dice
nam ꝑ qd̃ d̾s erat: semꝑ hic erat. Ubi enĩ
ñ est d̾s qui dixit. celum & terrã ego im¬
pleo Ep̃c est certe uitꝰ & sapientiã dĩ. de
qua dicitur. Attingit a fine usq ad finem
fortiter. & disponit om̃ia suauiter. Ergo in
hoc mundo erat. & mundus ꝑ eum factꝰ est
& mundus eũ ñ cognouit. Et hic erat &
uenit. Hic erat ꝑ diuinã maiestatẽ. uenit
per humanã infirmitatẽ. Quia gͦ uenit ꝑ
tum eiꝰ dixit. Humanꝰ sermo. Non libera¬

Expanded text:
us Jesus venit in mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Humanus ergo sermo et omni acceptione dignus. Quare humanus, et non divinus? Procul dubio nisi iste humanus sermo etiam divinus esset, dignus omni acceptione non esset. Sed sic est sermo iste humanus Deus. Si ergo recte intelligimus sermonem istum, non solum humanum esse, verum etiam divinum; quare Apostolus humanum maluit dicere, quam divinum? Procul dubio enim qui non mentiretur, si diceret divinum, non sine causa maluit dicerNam per quod Deus erat, semper hic erat. Ubi enim non est Deus, qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Christus est certe virtus et sapientia Dei; de qua dicitur, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Ergo in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Et hic erat, et venit: hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quia ergo venit adventum ejus dixit, Humanus sermo. Non libera
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iñc uenit in mundũ. Quare uenit in
mundum : Peccatores saiuos facere. Alia cau¬
sa ñ fuit quare ueniret in mundum. ñ eum
de celo ad terrã merita nr̃a bona s peccata
duxerunt. Hȩc est causa cur uenerit. pecca¬
tores saluos facere. & uocabis inquit nomioi
enim saluũ faciet ppłm suũ a peccatis eoꝵ.
Nocabis nomen eiꝰ tãm. Quare tãmꝰ Quȩ ia¬
tio est huiꝰ nominis. Nudi quare. Ipse euul
saluum faciet ppłm suũ. Unde. A peciatis con
Populcum suũ a peccatis coꝵ. Nunquid ad
istum populum ñ ꝑtinent paruuli. quem
saluũ faciet iñc a peccatis coꝵꝰ Pertinent
plane. ꝑtinent frẽs mei. Sic habete in cotls
sic credite: cum ista fide paruulos ad gĩal
api portate. ne si hane fidem in conde ñ ha
ad medicum. Quare A Quia sic solet fieri.
Non tues ne dicat tͥ medicus. tolle hinc
te cum ipso:Non est opꝰ sanis medicus. s

Expanded text:
 venit in mundum. Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Alia causa non fuit quare veniret in mundum. Non eum de coelo ad terram merita nostra bona, sed peccata duxerunt. Haec est causa cur veniret, peccatores salvos facere. Et vocabis, inquit, nomen faciet populum suum a peccatis eorum . Vocabis nomen ejus Jesum. Quare Jesum? quae ratio est hujus nominis? Audi quare: Ipse enim salvum faciet populum suum. Unde? A peccatis eorum. Populum suum a peccatis eorum. Numquid ad istum populum non pertinent parvuli, quem salvum faciet Jesus a peccatis eorum? Pertinent plane, pertinent, fratres mei. Sic habete in corde, sic credite, cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portate; ne si hanc fidem in corde non haad medicum. Quare? Quia sic solet fieri. Non times ne tibi dicat medicus. Tolle hinc tecum ipsum; non est opus sani
Abbreviated transcription (Latin):
ĩc: Interp̃tatur uĩc saluator. Saluator
est ĩc. Quos ñ saluat ñ habendo qd̾ in
cis saluet. ñ est illis iãc. Iam si conla ur̃a
tolerant. aliquib baptizatis xp̃m ñ
esse uĩm: nescio si fides ur̃a in regula sana
possit agnosci. Infantes sunt fed̃ menbra
eiꝰ fiuntꝰ. infantes sunt s sacramentum
eiꝰ accipiunt: infantes sunt s mensȩ eiꝰ
participes fiunt. ut habeant in se uitam.
Suiã m dicis: Sanꝰ est ñ habent uicium:
Quare cum illo curris ad medicũ. si ñ habet
uicium: Non times ne dicat tͥ. aufer hinc
eum quem pitas sanũ. Filiꝰ enĩ hominis

Expanded text:
. Salvator est Jesus. Quos non salvat, non habendo quod in eis salvet, non est illis Jesus. Jam si corda vestra tolerant, aliquibus baptizatis Christum non esse Jesum, nescio utrum fides vestra in regula sana possit agnosci. Infantes sunt, sed membra ejus fiunt. Infantes sunt, sed Sacramenta ejus accipiunt. Infantes sunt, sed mensae ejus participes fiunt, ut habeant in se vitam. Quid mihi dicis, Sanus est, non habet vitium? Quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium? Non times ne dicat tibi, Aufer hinc eum quem putas sanum? Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
tatem imponit᷑ disciplina de corde lenitas non
recedat. Quid eiim tam pium. qm medicus fe¬
rens ferramentũ: Plorat secandꝰ & secatur. plo¬
at urendꝰ & uritur. ñ est illa crudelitas. absit
it seuitia medici dicatur. Seuit in uulntis ut
homo sauetur. quia si uulnꝰ palpetut homo ꝑdi¬
ta. Dic g̃ ista monuerim frẽs mei. ut frẽs
̃os qui peccauerint om̃i m̃ diligamꝰ de corde
sro. cartaete i eos ñ dimiitamꝰ & disciplinã

Expanded text:
tatem imponitur disciplina, de corde lenitas non tatem imponitur disciplina, de corde lenitas non recedat. Quid enim tam pium quam medicus ferens ferramentum? Plorat secandus, et secatur: plorat urendus, et uritur. Non est illa crudelitas; absit ut saevitia medici dicatur. Saevit in vulnus, ut homo sanetur: quia si vulnus palpetur, homo perditur. Sic ergo ista monuerim, fratres mei, ut fratres nostros qui peccaverint omni modo diligamus, de corde nostro charitatem in eos non dimittamus, et disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
ti disponis. Faciet gͦ ista uob̃ inquit pater ũr
oelestis. si non remiserits unusquisq fr̃ib ur̃ie
ex cordib ur̃is. Ne dicas in lingua ignosco. &
nando uindictam. Nouit ds̃ ubi dicas. uocẽ tuqͣ
homo audiuit. conscientiã tuam d̃s inspicit Si
dicis dimitto. dinitte. Meliꝰ est cum clamas ore
& dimittis in corde. qm blandus ore: crudelis in
nolunt uapulare. qui sic p̃scribunt nobis q̃ndo
uolumꝰ dare disciplinam. Peccaui. ignosce mͥ. Es¬
ce ignoui. & iterum peccat. Ignosce. ignoui. Pet¬
cat teitio. Ignosce tercio. ignoui. Lam quarto
uapulet. & ille. nunqͥd septuagies septies
te fatigaui: Si hac p̃scͥptione seueritas disci¬
plinȩ doriniat. repressa disciplina seuit impu-¬
⁊ nita nequicia. Ouid gͦ faciendũ est: Corripi¬
amꝰ uerbis. & si opꝰ est & uerberib sed delic¬
tum dumitamꝰ. culpam de corde abiciamꝰ. Tło
senim dñs subdidit de cordib ur̃is. ut si ꝑ cari¬

Expanded text:
ri disponis, Faciet ergo ita vobis, inquit, Pater vester ri disponis, Faciet ergo ita vobis, inquit, Pater vester coelestis, si non remiseritis unusquisque fatribus vestris ex cordibunando vindictam. Novit Deus ubi dicas. Vocem tuam homo audivit: conscientiam tuam Deus inspicit. Si dicis, Dimitto; dimitte. Melius est cum clamas ore, et dimittis in corde, quam blandus ore, crudelis in nolunt vapulare, qui sic praescribunt nobis, quando volumus dare disciplinam: Peccavi, ignosce mihi. Ecce ignovi, et iterum peccat. Ignosce: ignovi. Peccat tertio. Ignosce: tertio ignovi. Jam quarto vapulet. Et ille: Numquid septuagies septies te fatigavi? Si hac praescriptione severitas disciplinae dormiat, repressa disciplina saevit impunita nequitia. Quid ergo faciendum est? Corripiamus verbis, et si opus est, et verberibus: sed delictum dimittamus, culpam de corde abjiciamus. Ideo enim Dominus subdidit, de cordibus vestris, ut si per chari
Abbreviated transcription (Latin):
Uis nosse om̃ia peccata contineri numero isto
septuagesimo septimo: Septuplum solet pro-
uoto computari. q̃m septem dieb uoluitur t̃¬
puis. & finito septenario rursꝰ ad caput reditui
ut eadem forma uoluat᷑. Per huimodi foriise
reuolutiones scla transeunt. a septenario tam̃ tu¬
mero ñ receditur. Om̃ia enim peccata dixit. q̃n¬
do septuagies septies dixit. quia illud undecim
duc septies. fiunt septuagies septies. Ouĩta gͣ pecc̃a
p̃signauit. Nemo contra se teneat ñ ignoscendo.
ne contra illum teneatur q̃ndo orat. Dicit enim
t̃s. dimite & dimutetur tibi. Sed ego prior dimi-¬
si. dimitte uel postea. Nam si non dimiseritis
reuocabo te. & quicquid tͥ dimiserã replicabo
tibi. Non enĩ mentitur ueritas. ñ enĩ fallit aut
fallitur xp̃c qui subiecit dicens. Sic & uobis
faciet pater ũr. qui est in celis. Inuenis patrem.
imitare patrem. Si enim imitari ñ uis. exhereda¬

Expanded text:
Vis nosse omnia peccata contineri numero isto Vis nosse omnia peccata contineri numero isto septuagesimo septimo? Septuplum solet pro toto computari: quoniam septem diebus volvitur tempus, et finito septenario, rursus ad caput reditur, ut eadem forma volvatur. Per hujusmodi formae revolutiones saecula transeunt: a septenario tamen numero non receditur. Omnia enim peccata dixit, quando septuagies septies dixit: quia illud undecim duc septies, fiunt septuagies septies. Omnia ergo dimittero praesignavit. Nemo contra se teneat non ignoscendo, ne contra illum teneatur, quando orat. Dicit enim Deus, Dimitte, et dimittetur tibi. Sed ego prior dimisi: dimitte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te; et quidquid tibi dimiseram, replicabo tibi. Non enim mentitur Veritas; non enim fallit, aut fallitur Christus, qui subjecit, dicens: Sic et vobis faciet Pater vester, qui in coelis est. Invenis Patrem, imitare Patrem. Si enim imitari non vis, exhaereda
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus noluit rependere qđ accepit. noluit pre¬
stare quoa illi indigno prestitum fuit. Uidete. gͥ
frẽs. Quisq incipit a baptifmo. liber exit. Dimis-¬
sa sunt illi decem milia talentoꝵ. & cum ȩxerit
inuenire habet conseruum suũ debitorẽ. Obser¬
uet g̃ ipsum peccatum. quia numerꝰ undenariꝰ
tnsgressio legis est. Lex enim denariꝰ. peccatum
undenariꝰ. Aex enim ꝑ decem. peccatum ꝑ unde-¬
tm. Quare peccatum ꝑ tindecim: Quia trans¬
gressio denarũ est. ut eas ad undenariũ. In leg̃
autem modus fixus est. tnsgressio autem peccatũ
est. Iam ubi transgrederis denariũ. ad undena¬
rium uenis. Ndeo magnum mysterium figuratũ
est. Quando ussum est tabernaculũ fabricari.
multa ibi numerosa dicta sunt. In magno sacta-¬
mento inter cetera uela cilicina iussa sunt fieri
non decem sed undecim. quia ꝑ ciliciũ oftendit̃
confessio peccatoꝵ. Quid autẽ ampliꝰ queris:

Expanded text:
iniquus noluit rependere quod accepit, noluit praeiniquus noluit rependere quod accepit, noluit praestare quod illi indigno praestitum fuit. Videte ergo, fratres, quisquis incipit a baptisa sunt illi decem millia talentorum; et cum exierit, invenire habet conservum suum debitorem. Observet ergo ipsum peccatum: quia numerus undenarius transgressio legis est. Lex enim denarius, peccatum undenarium. Lex enim per decem, peccatum per undecim. Quare peccatum per undecim? Quia transgressio denarii est, ut eas ad undenarium. In lege autem modus fixus est: transgressio autem peccatum est. Jam ubi transgrederis denarium, ad undenarium venis. Adeo magnum mysterium figuratum est, quando jussum est tabernaculum fabricari. Multa ibi numerosa dicta sunt, in magno sacramento. Inter caetera vela cilicina jussa sunt fieri, non decem, sed undecim : quia per cilicium ostenditur confessio peccatorum. Quid autem amplius quaeris?
Abbreviated transcription (Latin):
tuagesimo septimo numero. mnysterium est re¬
missionis peccatoꝵ. Tot generationes inueni¬
untur. a xp̃o usq ad adam. Deinde paulo
diligentiꝰ interroga ipsiꝰ numeri secretum. late¬
brasq eiꝰ inquire: pulsa diligentiꝰ ut aꝑiatur
tibi. Iusticia lege d̾i costat.uerum est. Nam
lex in detem p̃ceptis commndatur. iđo ille debe¬
bat decem milia talentoꝵ. Ipse est ille mirabi¬
lis decalogus scͥptꝰ digito dei. traditꝰ ppło per
moysen famulum di. Debebat gͥ ille decem mi¬
lia talentoꝵ. Om̃a peccata significat. ꝓpter
numerum legis. Debebat & ille centũ denarios.
non minꝰ ab eodem numero. Nam & centies
tantum fit decem milia. & decies dem fit cen¬
tum: & illȩ decem milia talentoꝵ. & ille deci¬
es decem. A legitimo enim numero ñ recessum
est. in quo utroq inuenies utraq peccata. Utem
debitor. & uterq ueniȩ deplorator & im¬
petrator: sed ille seruus malus. seruus ingratꝰ.

Expanded text:
tuagesimo septimo numero mysterium est retuagesimo septimo numero mysterium est remissionis peccatorum. Tot generationes inveniuntur a Christo usque ad Adam. Deinde paulo diligentius interroga ipsius numeri secretum, latebrasque ejus inquire: pulsa diligentius, ut aperiatur tibi. Justitia lege Dei constat: verum est. Nam lex in decem ptor decem talentorum, ipse est ille memorabilis decalogus scriptus digito Dei, qui traditus populo per Mosen famulum Dei. Debitor ergo ille decem talentorum omnia peccata significat, propter numerum legis. Debebat et ille decem denarios, non abhorret ab eodem numero. Nam et centies centum decem millia, et decies deni centum, et ille decem talentorum, et ille decies decem. Legitimo ergo numero non recessum est, in quo utroque invenies utraque peccata, uterque debitor, et uterque veniae deplorator et impetrator, sed ille servus malus, servus ingratus,
Abbreviated transcription (Latin):
ordine. qua setie. quo steminate: ad illam gene-¬
cepit ab abraham & uenit usq ad ioseph des¬
cendendo. lucas autem ascendendo cepit nume¬
rare. Quare ille descendendo. ille ascendendo:
Quia matħs generationẽ xp̃i commendabat
qua descendit ad nos. ido quando natꝰ est xp̃c.
cepit numerare descendendo. Iucas autẽ quia
tunc cepit numerare qndo baptiratꝰ est xp̃c.
ibi est inicium ascensionis. Iste ascendendo nu¬
merare cepit. numerando autem cõpleuit gene-¬
tationes septuaginta & septem. A quo nũme-¬
rabat intenditẽ. a quo exorsus est numerare.
usq ad ipsum adam qui primꝰ peccauit & nos
cum peccati obligatione generauit ꝑuenit. Usq
Si gͣ nulla generatio pret̾missa est. nulla cul¬
pa preteritur. ubi non debet ignosci. Nam
merauit. quem numerũ dñs in peccatoꝵ re-¬
missione cõmendauit. qm̃ a baptismo cepit nu¬
merare. ubi om̃ia peccata soluuntur. & in hoc

Expanded text:
ordine, qua serie, quo stemmate ad illam geneordine, qua serie, quo stemmate ad illam gene Matthaeus coepit ab Abraham, et venit usque ad Joseph descendendo : Lucas autem ascendendo coepit numerare. Quare ille descendendo, ille ascendendo? Quia Matthaeus generationem Christi commendabat, qua descendit ad nos; ideo quando natus est Christus, coepit numerare descendendo. Lucas autem quia tunc coepit numerare, quando baptizatus est Christus; ibi est initium ascensionis: iste ascendendo numerare coepit, numerando autem complevit generationes septuaginta septem. A quo numerabat? Intendite a quo. Exorsus est numerare a Christo usque ad ipsum Adam, qui primus peccavit, et nos cum peccati obligatione generavit. Pervenit usque Si ergo nulla generatio praetermissa est, nulla culpa praeteritur, ubi non debeat ignosci. Nam umeravit, quem numerum Dominus in peccatorum remissione commendavit; quoniam a baptismo coepit enumerare, ubi omnia peccata solvuntur. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
tuaginta septẽ. s centum denarũ forte mille
assi sunt. S quid ad decem milia talentoꝵ: Ac
ti simꝰ ignoscere. si nobis desideramꝰ ignosci. Si
enim consideremꝰ peccata nr̃a. & numeremꝰ qͥd
facto. quid oculo. quid aure. qͥd cogitatione.
quid innumerabilib motibꝰ: nescio utrũ dor¬
miamꝰ sine talento. Ergo cotidie petimꝰ. coti¬
die diuinas aures orando pulsamꝰ: cotidie nos
ꝓsternimꝰ & dicimꝰ. Dimite nobis debita nr̃a.
sicut & nos duniitimꝰ debitorib nr̃is. Que de¬
bita tua. Om̃ia. an aliquã partem: Responde-¬
bis om̃ia. Sic gͣ & tu debitori tuo. Hanc gͦ regu¬
lam ponis. hanc conditionẽ loqueris. hoc pacto
& placito qͣndo oras commemoras. ut dicas di¬
mitte nobis. sicut & nos debitorib nr̃is. Suid
magnũ mysterium. & ammirabile sacramentũ.
Quando dñs baptuatꝰ est. lucas ęuugłista sc̃s
ibi comme. morauit generationes eiꝰ. quo

Expanded text:
tuaginta septem; sed centum denarii forte mille tuaginta septem; sed centum denarii forte mille asses sunt. Sed quid ad decem millia talentorum? ti simus ignoscere, si nobis desideramus ignosci. Si enim consideremus peccata nostra, et numeremus quid facto, quid oculo, quid aure, quid cogitatione, quid innumerabilibus motibus; nescio utrum dormiamus sine talento. Ergo quotidie petimus, quotidie divinas aures orando pulsamus, quotidie nos prosternimus et dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae debita tua? Omnia, an aliquam partem? Respondebis, Omnia. Sic ergo et tu debitori tuo. Hanc ergo regulam ponis, hanc conditionem loqueris: hoc pacto et placito quando oras, commemoras, ut dicas, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus dmagnum mysterium, admirabile sacramentum. Quando Dominus baptizatus est, Lucas evangelista sanctus ibi commemoravit generationes ejus, quo