comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos dam uero euangelistas: quosdam aut̃
pastores et doctores: Nam quid ẽ aliud regeᷤᷤ
discernere suꝑ eam inopus ministerii. in edi¬
ficatione corporis xp̃i: quandoquidem ipsa ẽ
corpus xp̃i: Dicuntur autem illi reges utiq
a regendo: & quidmagis quam carins concu-¬
piscentias ne regnet peccatum in eorum in ꝙ¬
tali corꝑe ad obediendum desideriis eius. ne
exhibeant menbra sua arma iniquitatis pecca:¬
to. s exhibeant se deo tanquam exmortius
uuentes: et membra sua arma iusticiȩ deo:
Sic enim erunt reges primitus discreti abalieni¬
genis. quia non sunt uigum ducentes cum infi¬
delib: deinde discreti conoodit̃ inter se muneri¬
bus propriis: Non autem omnes apostoli. aut
omnes propħe. aut om̃s doctores : aut omnes
dona habent curationum ÷ aut om̃s linguis lo¬
pretatur: Omnia autem hȩc oꝑatur unus
atq idem sp̃c: diuidens propria unicuiq pro
ut uult: Quem dando ille suꝑ cȩlestis: discer¬
nit reges suꝑ columbam de argentatam: Be

Expanded text:
orum, ex quo duorum Testamentorum differentia clarius revelata est, ipsi Apostoli et beati martyres discernere super eam, nisi in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi ; quandoquidem ipsa est corpus Christi? Dicuntur autem illi reges, utique a regendo: et quid magis quam carnis concupiscentias, ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, ne exhibeant membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo, tanquam ex mortuis viventes, et membra sua arma justitiae Deo ? Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus; deinde discreti concorditer inter se muneribus propriis. Non enim omnes apostoli, aut omnes prophetae, aut omnes doctores, aut omnes dona habent curationum, aut omnes linguis loquidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero eelestis, discernit reges super columbam deargentatam. De
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾ fortis ut uasaciꝰ diripiat: nͥ prius alligau̾it fortẽ. Alliga¬
uit gͦ diabolũ. tͤ spiritalib uincłis suꝑando mortẽ: ⁊ suꝑ
głũ ab inferis ascendendo. Alligauit eu̾sacram̃to incar¬
nationis suȩ quod nichil in eo reperiens morte dig¬
num. tamen ẽ ꝑmissus occidere: Ac sic alligato:
abstulit tanquam spolia uasa eius Oꝑabatur
quippe infiliis disfidentiȩ: quorum infidelitate
utebatur aduoluntatem suam: Hȩc uasa dominꝰ
mundans remissione pecratorum. hec spolia scĩfi¬
cans hosti erepta prostrato atq alligato: diuisit¬
ea speciei domus suȩ. alios constituens apłos. alio ᷤᷤ
propħas. alios pastores & doctores inopus ministe¬
riĩ: inȩdificationem corporis xp̃i Sicut enimunũ
corpus est. et meubta habet multa. omnna autẽ
menbra corꝑis cum sint multa. unum ẽ corpus: sic

Expanded text:
it fortem . Alligait fortem . Alligavit ergo diabolum Christus spiritualibus vinculis; superando mortem, et super coelos ab inferis ascendendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atqea speciei domus suae, alios constituens Apostolos, alios prophetas, alios pastores et doctores, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi . Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa: omnia autem corporis membra, cum sint multa, unum corpus est. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
quidabit uerbum euangłirantib uirtute multa.
rex est uirtutum dilecti: De inde sequitur: Di¬
lecti: et speciei domus diuidere spolia: Repeti¬
cio ꝑtinet ad cõmendationem: quamquã istam re-¬
petitionem non omnes codices habeant: & eam
diligentiores stella apposita speciei domus diui-¬
uocantur asterisc: quib agnosci uolunt ea nõ
ẽẽ in interpretatione septuaginta. s esse inhe¬
breo quȩ talib insigniuntur notis S siue re¬
petatur. siue semel dictum accipiatur. quod po¬
situm est dilecti: sic intelligendum puto quod se¬
quitur. et speciei domus diuidere spolia: ac si
diceretur: Dilecti etiam speciei domus diuidere
spolia: idẽ dilectiẽttam ad diuidenda spolia: Spe¬
uidendo illi spolia: sicut speciosum ẽ corpus diftbu¬
tiõe m̃brox. Spolia porto dicunt᷑: q̃uictis hostib accͥhunt᷑.
Hoc qͣd sit euͣgłm nos admoneat᷑ legimꝰncmo ⁊itrat indo¬

Expanded text:
qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad commendationem: quanquam istam repetitionem non omnes codices habeant, et eam diligentiores stella apposita praenovocantur asterisci; quibus agnosci volunt ea non esse in interpretatione Septuaginta, sed esse in hebraeo, quae talibus insigniuntur notis. Sed sive repetatur, sive semel dictum accipiatur quod positum est, Dilecti; sic intelligendum puto quod sequitur, et speciei domus dividere spolia, ac si diceretur, Dilecti etiam speciei domus dividere spolia, id est, Dilecti etiam ad dividenda spolia. Speit, dividendo illi spolia; sicut speciosum est corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur quae victis hostibus detrahuntur. Hoc quid sit E
Abbreviated transcription (Latin):
dilecti. sic intelligi potest ac sidiceretur rex uirtu¬
sensus tantam necessitaten ut aliud nonualeat
accipi: quia et pater potest intelligi rex uirtutũ
filii sui dilecti. cui dicit ipł dilectus omnia mea
tua sunt. et tua mea Quod siforte queritur utrũ
deus domini xp̃i pater. etiam rex dici possit: nes¬
cio utrum quisquam audeat hoc abeo nom̃ aufer¬
re ubi apostolus dicit. regi autem scłorum immor¬
tali inuisibili soli deo ⁊ quia et si hoc de ipsa trini¬
tate dictum est : ibi ẽ et deus pater: Si autem
non carnalit̾ intelligimus. deus iudicium tuũ¬
da regi. et iusticiam tuam filio regis : nescio utrũ
aliud aliquid dictum est quam filio tuo: Rexgͦ
est & pater: Unde uersiculus iste psalmi huius
rex iurtutum dilecti: utrimiq modo intelligi pot̃:
Cum itaq dixisset dominus dabit uerbum euan¬
gelirantib uirtute multa. quia ipsa uirtus ab eo
regitur eiq militat a quo datur: ipse inquit dñs

Expanded text:
Dilecti, sic intelligi potest, ac si diceretur, rex virtuDilecti, sic intelligi potest, ac si diceretur, rex virtusensus tantam necessitatem, ut aliud non valeat accipi: quia et Pater potest intelligi rex virtutum Filii sui dilecti, cui dicit ipse Dilectus, Omnia mea tua sunt, et tua mea . Quod si forte quaeritur utrum Deus Domini Jesu Christi Pater etiam rex dici possit; nescio utrum quisquam audeat hoc ab eo nomen auferre, ubi Apostolus dicit: Regi autem saeculorum immortali, invisibili, soli Deo . Quia etsi hoc de ipsa Trinitate dictum est, ibi est et Deus Pater. Si autem non carnaliter intelligimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis ; nescio utrum aliud aliquid dictum est quam, Filio tuo. Rex ergo est et Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipse, inquit, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
sed fecit moyses sicut precepit dominus moysi
quasi alius sit moyses cui precepit. et alius mo¬
yses quifecit: cum idem ipse sit: Tales locutio¬
nes innouo testamento difficillime repperum¬
tur: Inde est tamen quod apłs ait defilio suo:
qui factus ei ex semine dauid scdm carnem:
Qui predestinatus filius dei inuirtutem scd̃m spi
ritum scĩficationis. ex resurrectione mortuorum
iħu xp̃i domini nr̃i: tanquam sit alius filius des
qui factus est ex semine dauid scd̾m carnem: et
ueterib autem libris: crebra est ista locutio: de
ideo quando suboscure fit. ex manifestatis sui
generis exemplis inteiligenda ẽ : sicut hoc loco
psalmi huius quem tractamus suboscure factaẽ:
Nam si diceretur xp̃s iħs rex uirtutum iħu xp̃i: tam
aꝑta ẽẽt quam illa. fecit moyses sicut precepit
dñs moysi: Quia uero dictum est rex uirtutum
dilecti: non facile est ut occurrat ipsum ẽẽ regem
uirtutum. qui ẽ et dilectis. Rex ergo uirtutum

Expanded text:
sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime reperiuntur. Inde est tamen quod Apostolus ait: De Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem, qui praedestinatus est Filius Dei in virtute secundum Spione mortuorum Jesu Christi Domini nostri : tanquam alius sit Filius Dei qui factus est ex semine David secundum carnem, et veteribus autem libris crebra est ista locutio: et ideo quando subobscure fit, ex manifestis sui generis exemplis intelligenda est; sicut hoc loco psalmi hujus quem tractamus, subobscure facta est. Nam si diceretur Jesus Christus, rex virtutum Jesu Christi, tam aperta esset quam illa, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi: quia vero dictum est, Rex virtutum Dilecti, non facile est ut occurrat ipsum esse regem virtutum, qui est et Dilectus. Rex ergo virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
quid oꝑabuntur hec animalia. quib dabit uerbũ:
Quid. nisi quod sequitur. euangelitantib uirtute
multa: Qua uirtute: nisi fortitudine illa inqua
eu̾iuũ compuuluos : roriasse etiam uirtutem hic
dicit: illam qua euangłiantes mirabilia signa
fecerunt: Quis ergo dabit uerbum euangesiran¬
tibus uirtute multa: Rex uirtutum dilecti:
Pater gͦ. est rex uirtutum filii: Bilectus enim qũa¬
do non ponitur quis dilectus. ꝑ antonomassan-
filius unicus intelligitur: Anuirtutum suarum
rex ipse filius: lututum scilicet sibi seruientiũ:
quia uirtute multa euangelitantib dabit uer¬
est inscripturis usitatissima siquis ad uertat:
quod maxime ibi apparet ubi etiam propͥum
nomen expriautur: ut eundem esse de quo d̃r
dubitari omnino non possit: Qualis ẽ inpen-¬
thatheuco: multis locis inuenitur: Q fecit mo¬
yses illud atq illud: sicut precepit dominus mo¬
ysi: Non dixit quod usitatum est in locutionib
nr̃is. et fecit moyses sicut precepit ei dominus:

Expanded text:
quid operabuntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid nisi quod sequitur? Evangelizantibus virtute multa. Qua virtute, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam virtutem hic dicat illam, qua evangelizantes mirabilia signa fecerunt. 15. vers. 13. Quis ergo dabit verbum evangelizantibus virtute multa? Rex, inquit, virtutum Dilecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dilectus, per antonomasiam Filius unicus intelligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa evangelizantibus dabit verest in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa in Pentateucho multis locis invenitur: Et fecit Moyses illud atque illud, sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus;
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatione clarescit: Hebrea quippe sunt
nomina: Quorum uida confessio dicitur inter-
pretari abulon habitaculum fortitudinis: nep¬
talim dilatatio mea: Quȩ omnia nobis uerissi
mos insinuant principes eccłarum. dignos duca¬
tu: dignos imitatione: dignos honorib Marty¬
res namq in ȩcclesiis locum sũmum tenent: atq
apicem sc̃ȩ dignitatis excecdunt: Iamuero in mar.¬
tẏrio pͥma confessio est: et proilla quicquid ac¬
ciderit tolerandi sequens assumitur fortitudo
Beinde post omnia tolerata: finitis angustiis. la¬
titudo consequitur inp̃mio: Potest et intelli¬
gi sic: ut quoniam tria hȩc precipue cõm̃dat̃
apłs. fidem. spem. caritatem: confessio sit infide.
fortitudo inspe: latitudo incaritate fidei qͥppe
res ẽ: ut corde credatur ad iusticiam. ore autem
confessio fiat ad salutẽ Inpassionib autem tri¬
bulationum res tristis ẽ: s spes fortis est: Sienĩ

Expanded text:
interpretatione clarescit. Hebraea quippe sunt interpretatione clarescit. Hebraea quippe sunt nomina: quorum Juda, Confessio interpretari dicitur; Zabulon, Habitaculum fortitudinis; Nephthalim, Dilatatio mea. Quae omnia verissimos nobis insinuant principes Ecclesiarum, dignos ducatu, dignos imitatione, dignos honoribus. Martyres namque in Ecclesiis locum summum tenent, atque apice sanctae dignitatis excellunt. Jam vero in martyrio prima confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi sequens assumitur fortitudo; deinde post omnia tolerata, finitis angustiis, latitudo consequitur in praemio Potest et sic intelligi, ut quoniam tria haec praecipue commendat Apostolus, fidem, spem, charitatem , confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in charitate. Fidei quippe res est ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum res tristis est, sed spes fortis est: Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
in effabilia uerba quȩ nonlicer& homini loqͥ:
Principes uda duces eorum: pͥncipes ⁊ abulon.
principes neptalim: Cum apostolos significent
principes: ibi est et beniamin ad olescentior in-
extasi Quib u̾bis paulum significari nemo am¬
bigit: Uel nomine principum om̃s significent᷑
in ȩcclesiis excellentes: atq imitatione dignissi¬
mi Quid sibi uolunt hȩc nomina tribuum
israheliticarum: Si enim uidȩ tantum mentio
fieret quoniam ex hac tribu ireges fuerint ex
tribu putaremus significatos etiam pͥncipes
testamenti noui: Cum uero ad iungit pͥncipes
zabulon. pͥncipes neptalim: quisqu̾a forsitan
dicat. ex his tribub apłos fuisse: ex aliis autem
non fuisse: Quodlicet unde hoc probari possit
non uideam÷ tamen qͥa nec unde refellatur
inuenio. et hoc loco principes ȩccłarum duces¬
q eorum qui in ecclesiis benedicunt dñm. uideo
cõm̃dari: non absarde etiam istum sensum ꝓbo:
s plus me delectat. quod ex istorum nominum

Expanded text:
bilia verba, quae non liceret homini loqui . Principes Juda, duces eorum; principes Zabulon, principes Nephthalim. Cum Apostolos significet principes, ubi est et Benjamin adolescentior in ecstasi; quibus verbis Paulum significari nemo ambigit; vel nomine principum omnes significentur in Ecclesiis excellentes atque imitatione dignissimi: quid sibi volunt haec nomina tribuum Israeliticarum? Si enim tantum Judae mentio fieret, quoniam ex hac tribu reges fuerant, ex tribu putaremus figuratos etiam principes Testamenti Novi: cum vero adjungit, principes Zabulon, principes Nephthalim; quisquam forsitan dicat ex his tribubus Apostolos fuisse, ex aliis autem non fuisse. Quod licet unde probari hoc posset non videam; tamen, quia nec unde refellatur invenio, et hoc loco principes Ecclesiarum, ducesque eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum video commendari, non absurde etiam istum sensum probo; sed plus me delectat quod ex istorum nominum
Abbreviated transcription (Latin):
tam: Ille quippe conuertit ut salui simus: de
quo supradictum ẽ. deus sanitatum nr̃arũ. et
deus saluos faciendi: Ei quippe et alibi dicitur:
Ds̃ uirtutum conũte nos: et ostende faciem tuã
et saluierimus: Item alibi Conũte nos deus sa-¬
lutarium nr̃orum: Ille autem dixit: exbasan
conuertar: Basan int̃pretatur confusio Quid

Expanded text:
lle quippe convertit ut salvi simus, de quo supra dictum est: Deus sanitatum nostrarum, et Deus salvos faciendi. Ei quippe et alibi dicitur: Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam et salvi erimus . Item alibi: Converte nos, Deus sanitatum nostrarum . Ille autem dixit: Ex Basan convertam. Basan interpretatu
Abbreviated transcription (Latin):
respuens infirmata est : ñ debuit sequi. tu
uero ꝑfecisti eam ÷ s tuuero ꝑcussisti eam: Deo
quippe offenso ꝑ illa murmura atq fastidia:
ingens plaga secuta est: Tostremo illi om̃s inhe-¬
remo consternatisunt nec quisquam eorũ pret᷑
duos terram meruit promissionis intrare: qua¬
quam etiam si dicatur infiliis eorum hereditas
illaꝑfecta: nos sensum spiritalem liberius tene¬
re debemus: Omnia quippe illa in infigura con-¬
tingebant illis : donec aspiraret dies. et remoue¬
rentur umbre Aꝑiat itaq nobis pulsantibus
dominus: & misteriorum eiꝰ quantũ ipse digna-¬
tur secreta pandantur: Qe enim ut terra mota
ad fidem. cum indeserto gentium transiret eugłm:
cȩli distillauerunt a faciȩ dei Hi sunt celi dequib
in alio psalmo canitur: cȩli enarrant głam dei:
Dehis quippe ibi paulo post dicitur: Non sunt lo¬
quelȩ neq sermones: quorum non audiantur

Expanded text:
respuens infirmata est, non debuit sequi, Tu respuens infirmata est, non debuit sequi, Tu vero perfecisti eam; sed, Tu vero percussisti eam. Deo quippe offenso per illa murmura atque fastidia, ingens plaga secuta est . Postremo illi omnes in eremo consternati sunt, nec quisquam eorum, praeter duos, terram meruit promissionis intrare . Quanquam etiamsi dicatur in filiis eorum haereditas illa perfecta, nos sensum spiritualem liberius tenere debemus. Omnia quippe illa in figura contingebant in illis ; donec aspiraret dies, et removerentur umbrae . 10. Aperiat itaque nobis pulsantibus Dominus; et mysteriorum ejus, quantum ipse dignatur, secreta pandantur. Etenim ut terra mota esset ad fidem, cum in descaeli distillaverunt a facie Dei. Hi sunt caeli de quibus in alio psalmo cantatur: Caeli enarrant gloriam Dei . De his quippe paulo post ibi dicitur, non sunt loquelae neque sermones quorum non audiantur
Abbreviated transcription (Latin):
nis: et hoc esse sentiat quod cȩli distillauerunt
a faciȩ dei. quod manna pluit populo suo. hoc
etiam esse quod sequitur: Mons syna afaciȩ
dei isrł. pliuuam uoluntariam segregans ds
hereditati tuȩ: quia in monte syna locutus ẽ
deus ad moysen. quando legem dedit: ut man-¬
na sit pluuia uoluntaria quam segregauit d̃s
hereditati suȩ. idẽ populo suo. quia solos eos
ita pauit non ut cȩteras gentes : ut quod dein¬
de dicit. et infirmata est. ipsa hereditas infir-¬
mata intelligatur: qm̃ murmurantes manna
fastidiosi respuerunt. desiderantes escas carniũ.
et ea quib uesci inegypto consueuerant: D in
his uerbis si propͥetas tantum modo litterȩ ñ
spiritalis requirendus est intellectus. oportet
ut ostendatur scđm ꝓpͥetatem corꝑalem: qui tc̃
compediti quiq etiam habitantes insepulchris
educti sunt infortitudine: de inde si ille popu-¬
lus. illa scilicet hereditas dei. fastidio. manna

Expanded text:
nis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillaverunt nis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillaverunt a facie Dei, quoniam manna pluit populo suo ; hoc etiam esse quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel, pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae, quia in monte Sina locutus est Deus ad Moysen, quando Legem dedit : ut manna sit pluvia voluntaria quam segregavit Deus haereditati suae, id est populo suo: quia solos eos ita pavit, non et caeteras Gentes: ut quod deinde dicit, Et infirmata est, ipsa haereditas infirmata intelligatur; quoniam murmurantes, manna fastidiosi respuerunt, desiderantes escas carnium, et ea quibus vesci in Aegypto consueverant . Sed in his verbis si proprietas tantummodo litterae, non spiritualis requirendus est intellectus, oportet ut ostendatur secundum proprietatem corporalem, qui tunc compediti, quique etiam habitantes in sepulcris educti sunt in fortitudine. Deinde si ille populus, illa scilicet haereditas Dei, fastidio manna
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur: cum apparet in oꝑibus suis: Appa¬
ret autem: non omnib s eis qui nouerunt oꝑa
eiꝰ intueri: Non enim ea oꝑa nunc dico quȩ cons¬
picua sunt nunc omnib cȩlum et terra et mare
et omnia quȩ in eis sunt: sed oꝑa quib educit
compeditos infortitudine: similit̾ amaricantes
qui habitant insepulchris : et facit eos unius mo¬
ris habitare indomo: Sic egreditur coram popu¬
lo suo:. idẽ coram eis qui istam grãm eiꝰ intelligũt.
Beniq sequitut: Cun tranfieris indestto: terra
motaẽ Besertum erant gentes: quȩ ignorabant
deum: Desertum erat. ubi lex nulla ab ipso deo
deserto. cum predicareris ingentib terra mota ẽ:
terreni homines ad fidem excitatisunt: S unde
mota ẽ: E t enum celi distillauerunt a faciȩ dei:
Forsitan hic aliquis recolat illud tempus quando
in deserto deus transibat coram populo suo corã
filiis isrł die incolunna nubis. nocte infulgore ig¬

Expanded text:
intelligitur, cum apparet in operibus suis. Appaintelligitur, cum apparet in operibus suis. Apparet autem non omnibus, sed eis qui noverunt opera ejus intueri. Non enim ea nunc opera dico, quae conspicua sunt omnibus, coelum, et terram, et mare, et universa quae in eis sunt; sed opera quibus educit compeditos in fortitudine, similiter amaricantes qui habitant in sepulcris, et facit eos unius moris habitare in domo. Sic egreditur coram populo suo, id est coram eis qui istam gratiam ejus intelligunt. Denique sequitur: Cum transires in deserto, terra mota est. Desertum erant Gentes, quae ignorabant Deum: desertum erat, ubi lex nulla ab ipso Deo deserto, cum praedicareris in Gentibus, terra mota est, terreni homines ad fidem excitati sunt. Sed unde mota est? Etenim coeli distillaverunt a facie Dei. Forsitan hic aliquis recolat illud tempus, quando in deserto Deus transibat coram populo suo, coram filiis Israel, die in columna nubis, nocte in fulgore ig
Abbreviated transcription (Latin):
insepulchris in eo genere sunt: quod alio loco
scriptura significat. dicens: Amortuo uelut qui
non sit. perit confessio: Unde est illud: Peccator
cum uenerit in ꝓfundum malorum. contempn&.
Alud est enim desiderare. aliud oppugnare iusti¬
ciam: aliud amalo uelle liberari: aliud mala
sua defendere potius quam fateri: Utrosq ta¬
men gr̃a xp̃i educit infortitudine: Qua fortitudine:
nisi ut aduersus peccatum usq ad sanguinẽ cer-¬
tent: Exutroq enim genere fuint idonei: exqͥ¬
bus construatur locus sanctus eius: Illi soluti.
illi resuscitati: quia et mulieris quam alligaue
rat sathanas ꝑdecem et octo annos iubendo uin-¬
culum soluit: et larari mortem clamando suꝑauit:
Qui hȩc fecit in corporib potest mirabiliora facere
inmoribus : et facere unius moris habitare indo¬
mo. educens compeditos infortitudine: similit̃
amaricantes qui habitant insepulchris: D eus¬
dum egredereris coram populo tuo: Egressus eiꝰͦ

Expanded text:
in sepulcris, in eo genere sunt, quod alio loco in sepulcris, in eo genere sunt, quod alio loco Scriptura significat, dicens: A mortuo veluti qui non sit, perit confessio . Unde est et illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Aliud est enim desiderare, aliud oppugnare justitiam, aliud a malo velle liberari, aliud mala sua defendere, potius quam fateri: utrosque tamen gratia Christi educit in fortitudine. Qua fortitudine, nisi ut adversus peccatum usque ad sanguinem certent? Ex utroque enim genere fiunt idonei, quibus constituatur locus sanctus ejus. Illi soluti, illi resuscitati. rat satanas per decem et octo annos, jubendo vincula solvit ; et Lazari mortem clamando superavit . Qui fecit haec in corporibus, potest mirabiliora facere in moribus, et facere unius modi habitare in domo: educens compeditos in fortitudine; similiter amaricantes qui habitant in sepulcris. um egredereris coram populo tuo. Egressus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Nec habet grecus qui in habitare facit:
sed tantum habitare facit: Dominus gͦ inlo¬
co scõ suo Quis est locus iste: Ipse deus eum
sibi facit: Deus enim habitare facit unuis moreᷤ
indomo: Hic est locus sc̃s eiꝰ: Quod autem gr̃ã sua
sibi ȩdificet hunc locum. non meritis eorum p̾-¬
cedentibus ex quib eum ȩdificat: uide quid se¬
quatur. Qui educit compeditos infortitudine:
Soluit enim uincula graula peccatorum: quibus
impendiebantur. ne ambularent inuia p̾ceptoꝵ:
Educet autem eos infortitudine: quam ante eius
grãm non habebant: Similit̾ amaricantes qui
habitant insepulchris. idẽ omĩmodo mortuos :
occupatos in oꝑib mortuis: Hhi enim amaricant
resistendo iusticiȩ: Nam illi cõpediti forsitan uolt̃
ambulare nec possunt: dm̃q precantur ut pos¬
sint : eiq dicunt. denecessitatib meis educme:
A quo exauditi. gr̃as agunt: dicentes. dirupistium¬
cula mea: Isti autem amaricantes qui habitant

Expanded text:
sunt. Nec habet graecus, Qui inhabitare facit; sunt. Nec habet graecus, Qui inhabitare facit; sed tantum, habitare facit. Dominus ergo in loco sancto suo. Quis est locus iste? Ipse Deus eum sibi facit. Deus enim habitare facit unius moris in domo: hic est locus sanctus ejus. 8. Quod autem gratia sua sibi aedificet hunc locum, non meritis eorum praecedentibus ex quibus eum aedificat, vide quid sequatur: Qui educit compeditos in fortitudine. Solvit enim gravia vincula peccatorum, quibus impediebantur ne ambularent in via praeceptorum: educit autem eos in fortitudine, quam ante ejus gratiam non habebant. Similiter amaricantes qui habitant in sepulcris: id est omni modo mortuos, occupatos in operibus mortuis. Hi enim amaricant resistendo justitiae: nam illi compediti forsitan volunt ambulare, nec possunt; Deumque precantur ut possint, eique dicunt: De necessitatibus meis educ me . A quo exauditi, grcula mea . Isti autem exasperantes, qui habitant
Abbreviated transcription (Latin):
homines querunt ut habeant: ubi orantes
exaudiantur: Sint ergo ipsi quod querunt:
et que dicunt incordib suis. id est intalib cuibi¬
lib suis compungantur. habitantes unius mo-¬
di indomo: ut adomino magnȩ domus inhabi¬
tentur. et apud se ipsos exaudiantur: Est enĩ
donius magna inqua non solum aurea uasa st̃
et argentea: sed etlignea et fictilia: & alia qui¬
dẽ sunt in honore: alia in contumelia: Si qui
autem mundauerint semet ipsos auasis contu¬
meliȩ: erunt uniꝰmodi indomo. et locus sc̃s
domini: Nam sicut inmagna hominis domo.
non inqualicumq loco eius requiescit dñs eiꝰ.
s in aliquo utiq secretiore et honoratiore loco:
sic deus non in omnib qui in domo eiꝰ sunt habi¬
tat: Non enim habitat in uasis contumeliȩ : s
locus sc̃s eius sunt quos habitare facit unimodi
uel unius moris in domo: Qui enim tropi grece di¬
cuntur: et modi et mores latine incerpretari pos¬

Expanded text:
homines quaerunt, ut habeant ubi orantes homines quaerunt, ut habeant ubi orantes exaudiantur. Sint ipsi ergo quod quaerunt; et quae dicunt in cordibus suis, id est in talibus cubilibus suis, compungantur , habitantes unius modi in domo, ut a Domino magnae domus inhabitentur, et apud seipsos exaudiantur. Est enim domus magna, in qua non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia in contumeliam: si qui autem mundaverint semetipsos a vasis contumeliae , erunt unius modi in domo, et locus sanctus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non in qualicumque loco ejus requiescit dominus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus qui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, vel unius moris in domo. Qui enim τρόποι graece dicuntur, et modi, et mores latine interpretari pos
Abbreviated transcription (Latin):
bent enim consolationem. quiei dicunt: qm̃ pat̃
meus et mater mea derelinquerunt me. dñs
autem assumpsit me: & quȩ sꝑabunt indño.¬
ꝑsistentes in orationib die ac nocte: a cuiꝰ faciȩ
illi turbabuntur. cum uiderint se nichil ꝓfice-
dehis orphanis et uiduis id ẽ scłaris spei societa¬
te destitutis: dñs templum sibi fabricat: De qͦ
consequent̾ dicit: Dominus in loco scõ suo: Qs
enim sit locus eiꝰ : aꝑit cum dicit: Deus qui in¬
habitare facit unius moris indomo: Ilnanimeᷤ:
unum sentientes: Iste ẽ locus sc̃s domini: Cum
enim dixisset dominus in loco sc̃õ suotanꝗͣ. reqͥre¬
remus in quo loco. cum ille ubiq sit totus. et
nullus eum contineat corꝑalium spaciorũ lo¬
cus: ilico subiecit. ne queramus eum absq nob:
sed potius uniꝰmodi habitantes indomo mane¬
amus: ut habitare etiam ipse dignetur inno¬
bis: Iste est enim locus sc̃s domini quod pleriq

Expanded text:
bent ejus consolationem qui ei dicunt, Quoniam pater bent ejus consolationem qui ei dicunt, Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me; Dominus autem assumpsit me : et qui speraverunt in Dosistentes in orationibus nocte ac die ; a cujus facie illi turbabuntur, cum viderint se nihil proficeres. 7. Nam de his orphanis et viduis, id est spei saecularis societate destitutis, Dominus sibi templum fabricat: de quo consequenter dicit, Dominus, in loco sancto suo. Quis enim sit locus ejus aperuit, cum ait, Deus qui inhabitare facit unius modi in domo: unanimes, unum sentientes: iste est locus sanctus Domini. Cum enim dixisset, Dominus in loco sancto suo: tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique sit totus, et nullus eum contineat corporalium spatiorum locus, illico subjecit; ne quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habitare etiam ipse dignetur in nobis. Iste est locus sanctus Domini, quod plerique
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Dominus enim nomen ẽ ei Quod illi si
cognouissent: numquã dñm głe crucifixissent:
Exultate in conspestu etꝰ: Ouos quib dictum ẽ.
cantate deo. psallite nomini eiꝰ. iter facite ei qͥ
ascendit suꝑ occasum: etiam exultate in conspec̃¬
tu eius quasi tristes. semꝑ autem gaudentes:
Dum enim facitis iter ei dum p̃ꝑatis qua ueniat.
gcͣesq possidcat: multa passuri estis inc̾spectuhominũ
tristia. Suos n̾ solu̾ nolite deficere. s ⁊ exultate: ñ in ꝯspec¬
tuhominũ. s in conspectu dĩ. Spe gaudentes: intribu
latione patientes. Exultate ĩyspectuciꝰ. Iiliem̃ qͥ uosĩ ꝯspec¬
tubominũ ibant. Turbabuntur a faciȩ eiꝰ patris
orphanorum et udicis uiduarum: De solatos
enim putant aquib plerumq gladio uerbid̃i.
et parentes afiliis. et mariti abuxorib separant᷑:
s habent consolationem destituti atq uiduati.
patris orphanorum et iudicis uiduarum: Ha-¬

Expanded text:
sum. Dominus enim nomen est ei. Quod illi si sum. Dominus enim nomen est ei. Quod illi si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . 6. Exsultate in conspectu ejus. O vos quibus dictum est, Cantate Deo, psallite nomini ejus, iter facite ei qui ascendit super occasum, etiam exsultate in conspectu ejus: quasi tristes, semper autem gaudentes . Dum enim facitis iter ei, dum praeparatis qua veniat, gentesque possideat, multa passuri estis in conspectu hominum tristitia: sed vos non solum nolite deficere, sed etiam exsultate; non in conspectu hominum sed inlatione tolerantes . Exsultate in conspectu ejus. Illi enim qui vos in conspectu hominum turbant, Turbabuntur a facie ejus, patris orphanorum et judicis viduarum. Desolatos enim putant, a quibus plerumque gladio verbi Dei, et parentes a filiis, et mariti ab uxoribus separantur : sed habent consolationem destituti atque viduati patris orphanorum et judicis viduarum; ha
Abbreviated transcription (Latin):
qui laborauerunt: et exultent in conspectu dei:
Non enun exultationis huiꝰ erit tanquam corã
hominib in anis ulla iactantia: sed in conspec̃¬
tu eiꝰ qui sine errore conspicit quod donauit:
Delectentur inleticia: noniam exultantes cum
ipsos conuertit. quib tantam spem dedit: et
hic iuiuentes alloquitur et hortatur: Canta¬
te do: psallite nomini eiꝰ: Iamhinc intitulum
scriptione: quod udebatur prelocuti sumus
Gantat deo. qui uiuit deo: ẜ sallit nomini euis:
qui oꝑatur ingła eius: Ita cantando. ita psallen¬
do. id est sic uiuendo. sic oꝑando: iter facite
inquit ei. qui ascendit suꝑ occasum: Iter faci¬
te xp̃o: ut ꝑspeciosos pedes euangłitantium ꝑ
uia sint ei corda credentium: Ipse est enim qui
ascendit suꝑ occasum: suie quia non eum excipit
noua uita se ad eum conũtentis. nisi uetus occide¬
rit huic seculo renunciantis : siue quia ascen¬
dit suꝑ occasum. cum resurgendo uicit corꝑis ca¬

Expanded text:
qui laboraverunt, et exsultent in conspectu Dei. qui laboraverunt, et exsultent in conspectu Dei. Non enim erit exsultationis hujus, tanquam coram hominibus, inanis ulla jactantia; sed in conspectu ejus qui sine errore inspicit quod donavit. Delectentur in laetitia: non jam exsultantes cum ipsos convertit, quibus tantam spem dedit, et hic viventes alloquitur et hortatur: Cantate Deo, psallite nomini ejus. Jam hinc in tituli expositione, quod videbatur praelocuti sumus. Cantat Deo, qui vivit Deo; psallit nomini ejus, qui operatur in gloriam ejus. Ita cantando, ita psallendo, id est, sic vivendo, sic operando, Iter facite ei, inquit, qui ascendit super occasum. Iter facite Christo; ut per speciosos pedes evangelizantium , pervia sint ei corda credentium. Ipse est enim qui ascendit super occasum: sive quia non eum excipit nova vita se ad eum convertentis, nisi vetus occiderit huic saeculo renuntiantis; sive quia ascendit super occasum, cum resurgendo vicit corporis ca
Abbreviated transcription (Latin):
inimici eius Uenit autem intalib nubib deqͣ¬
libus dicit mandabo nubib meis. ne pluant suꝑ
eam ymbrem: fugiant ergo quioderunt eum
ant: Extulerunt enimse ab ignib odiorum su¬
orum insuꝑbiȩ typum: et ponentes incȩlum
os suum atq clamantes. crucifige crucifige:
captum illuserunt. pendentem irriserunt: &
unde uictores tumuer̾t: mox uicti euanuerunt:
Sicut fluit cera a faciȩ ignis: sic pereant pec¬
catores a faciȩ dei Quamꝗͣ fortasse eos hoc loco
significauerit quorum duritia inpenitenciȩ
lacrimas soluitur: tamen etiam illud intelli¬
gi potest. ut futurum uidicium cõminetur:
quia cum in hoc seculo sicut fumus se extollen¬
do. idest suꝑbiendo defecerint. ueniet illis in
fine extrema dampnatio. ut ab eius faciȩ pere¬
ant inet̃num: cum insua claritate fuerit pre¬
sentatuis. uelut ignis adpęnam impiorum lum̃
patris mei. ꝑcipite regnum: Iocundentur ergo

Expanded text:
inimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de quinimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de qualibus dicit: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Fugiant ergo qui oderunt eumant. Extulerunt enim se ab ignibus odiorum suorum in superbiae typhum; et ponentes in coelum os suum , atque clamantes, Crucifige, crucifige , capto illuserunt, pendentem irriserunt: et unde victores tumuerunt, mox victi evanuerunt. Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Quanquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerint, veniet illis in fine extrema damnatio, ut ab ejus facie pereant in aeternum, cum in sua claritate fuerit praesentatus, velut ignis, ad poenam impiorum lumenPatris mei; percipite regnum . Jucundentur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
xurgat deus. et dissipentur inimi¬
ci eius: Iam factum ẽ: Exsurrexit
xp̃s qui est suꝑ omnia deus bene¬
dictus insecula. et disꝑsisunt inimi¬
ci eius ꝑ omnes gentes udei: in eo ipso loco
ubi inimicitias exercuerunt debellati. atq in
de ꝑcuncta disꝑsi. et nunc oderunt et metuunt:
et ipso metu faciunt quod sequitur: Tt fugiant
qui oderunt eum afaciȩ eiꝰ: fuga quippe ani-¬
mi: est timor: Nam fuga carnalis. quo fugit
ab eius faciȩ qui ubiq presentiȩ suȩ demonstrat
effectum: Quo abibo inquit ille aspu tuo: et
a faciȩ tua quofugiam : Animo gͦ non corꝑe
fugiunt: timendo scilicet non latendo: nec ab
ea faciȩ quãm non uident. s abea quam uide¬
re coguntur: facies quippe eiꝰ: appellata est pre¬
sentia eis ꝑ eccłam enis Unde illis inimicanti¬
b dixit: Amodo uidebitis filium hominis ueni¬
entem in nubib sicut uenit in ȩccła sua diffun¬
dens eam toto orbe terrarum: in quo disꝑsi sunt

Expanded text:
et dissipentur inimici ejus. Jam factum est: exsurrexit Christus qui est super omnia Deus benedictus in saecula , et dispersi sunt inimici ejus per omnes gentes, Judaei; in eo ipso loco ubi inimicitias exercuerunt, debellati, atque inde per cuncta dispersi: et nunc oderunt, sed metuunt; et in ipso metu faciunt quod sequitur, Et fugiant qui oderunt eum, a facie ejus. Fuga quippe animi, est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt ab ejus facie qui ubique praesentiae suae demonstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea facie quam non vident, sed ab ea quam videre coguntur. Facies quippe ejus appellata est praesentia ejus per Ecclesiam ejus. Unde illis inimicantibus dixit: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Sicut venit in Ecclesia sua, diffundens eam toto orbe terrarum, in quo dispersi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Eccłȩ quippꝰe uobis hac mistica significatione
monstrantur: eccłȩ sunt ad olescentulȩ noua
grã de corate: eccłȩ sunt tympanistriȩ castiga¬
gata carne spiritalit̾ sonor ȩ Inȩccłiis gͦ bene¬
dicite dñm dm̃: de fontib irł. Inde quippe priꝰ
elegit: quos fontes faceret: Nam in de sunt elec̃¬
ti apłi: & hi pͥmitus audierunt quibiberit de aqͣ
qũa ego dabo. nonsitiet umquam: s fiet in eo
fons aquȩ salientis inuitam ȩt̃nam: bibenia-¬

Expanded text:
Ecclesiae quippe vobis hac mystica significatione Ecclesiae quippe vobis hac mystica significatione monstrantur: Ecclesiae sunt adolescentulae, nova gratia decoratae; Ecclesiae sunt tympanistriae, castigata carne spiritualiter sonorae. In Ecclesiis ergo benedicite Dominum Deum de fontibus Israel. Inde quippe prius elegit quos fontes faceret. Nam inde sunt electi Apostoli; et hi primitus audierunt: Qui biberit ex aqua quam ego dabo, non sitiet unquam; sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
gressus isti uiderentur: p̃uenerunt pͥncipes con-¬
iuncti psallentib inmedio ad olescentularum
tẏmpanis triarum. Principes sunt apłi: Ipsi enĩ
preuenerunt: ut populi sequerentur: Preue¬
nerunt annunciantes nouum testam̃tum con-¬
iuncti psallentibus: de quorum bonis oꝑibus
etiam uisibilib. tanquam organis laudis glo¬
rificetur ds: Ide autem pͥncipes inmedio adoles¬
centularum tympanistriarum: inminist̾io sci.¬
licet honorabili: Nam ita sunt in medio ministͥ.
prepositi ȩccłarum nouarum: hoc enim ẽ ad oles-¬
centularum carne edomita. deũ laudantium:
Hoc ẽ enim tympanistriarum eoquod tympa¬
na fiant corio siccato et extento: Ideo ne quis¬
quam ista carnalit̃ acciperet. et ex his uerbis
quosdam luxurie choros inanumum induce¬
ret: sequitur et dicit: necclesiis benedicite
dñm: Tanquam diceret: Quicumq auditi
ad olescentulas tympanistrias lasciua delecta¬
menta cogitantes: in ecclesuis benedicite dñm:

Expanded text:
gressus isti viderentur, Praevenerunt principes conjuncti psallentibus, in medio adolescentularum tympanistriarum. Principes sunt Apostoli: ipsi enim praevenerunt, ut populi sequerentur. Praevenerunt, annuntiantes Novum Testamentum; conjuncti psallentibus, de quorum bonis operibus etiam visibilibus, tanquam organis laudis, glorificaretur Deus. Iidem autem principes in medio adolescentularum tympanistriarum, in ministerio scilicet honorabili: nam ita sunt in medio ministri praepositi Ecclesiarum novarum; hoc enim est, adolescentularum: carne edomita Deum laudantium; hoc enim est, tympanistriarum, eo quod tympana fiant corio siccato et extento. 35. vers. 27. Ideo ne quisquam carnaliter ista acciperet, et ex his verbis quosdam luxuriae choros in animum induceret, sequitur et dicit, In Ecclesiis benedicite Dominum: tanquam diceret, Utquid, cum auditis adolescentulas tympanistrias, lasciva delectamenta cogitatis? In Ecclesiis benedicite Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
plane inextasi: expauescentib omnib tã mag¬
num in eiꝰ uocatione miraculum: Extasis nãq
ẽ mentis excessus: quod aliquando pauore con-¬
tingit: non numquam uͦ ꝑ aliquam reuelationẽ.¬
aut alienationem mentis a sensib corporis: ut
spũi quod demonstrandum ẽ de monstretur:
Unde intelligi etiam sic pocest. quod hic positũ
est mextasi: quia cum ei ꝑsecutori de gelo dic¬

Expanded text:
in ecstasi; expavescentibus omnibus tam magnum in ejus vocatione miraculum. Ecstasis namque est mentis excessus: quod aliquando pavore contingit; nonnunquam vero per aliquam revelationem alienatione mentis a sensibus corporis, ut spiritui quod demonstrandum est demonstretur. Unde intelligi etiam sic potest quod hic positum est, in ecstasi; quia cum ei persecutori dic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑandos huic monti. quem ipse dominus in¬
habitabit. qui est mons paratus incacumine
montium ⁊ ut ꝑducat eos infinem. idẽ inse ip¬
sum. sicut deus est contemplandũ: finis enim
legis. xp̃c: adiusticiam omni credenti: Deo ita¬
q placuit habitare inisto monte qui paratus ẽ
in cacumine montium : cui dicit. tues filius
meus dilectus in quo bene complacui: Ipse au-¬
tem mons dominus ẽ. quialios montes inhabi¬
tauit infinem: in quorum cacumine paratꝰ
ẽ: llnus enim deus et unus mediator dei et
sc̃s scõrum: Unde dicit: Ego in eis: et tu inme:
Ut quid ergo suspicamini montes in caseatos: mon¬
tem in quo cõplacuit deo habitare in eo: & enĩ
montes illos in caseatos. dominus iste mons in¬
caseatus in habitauit usq infinem ut aliquid
re:lta fit etiam quod sequitur:. Currus dei de¬
cem milia multiplex: Nel denum milium mul-¬
tiplex: uel decies milies multiplex: Unum enĩ
ũbum grecum sicut quisq potuit latinorum

Expanded text:
parandos huic monti ipse Dominus inparandos huic monti ipse Dominus inhabitabit, qui est mons paratus in cacumine montium; ut perducat eos in finem, id est in seipsum sicut Deus est contemplandum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Deo itaque placuit habitare in isto monte, qui paratus est in cacumine montium; cui dicit: Tu es Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Ipse autem mons Dominus est, qui alios montes inhabitabit in finem, in quorum cacumine paratus est. Unus enim Deus, et unus mediator Dei et sanctus sanctorum. Unde dicit: Ego in eis, et tu in me . Utquid ergo suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo inhabitare in eo? Etenim montes illos incaseatos Dominus iste, mons incaseatus, inhabitabit usque in finem, ut aliquid  . 24. vers. 18. Ita fit etiam quod sequitur: Currus Dei decem millium multiplex; vel, denum millium multiplex; vel, decies millies multiplex. Unum verbum enim graecum sicut quisque potuit latinorum
Abbreviated transcription (Latin):
non inse ipso. s in dño głetur: Alt quid gͥ suspi¬
camini montes incaseatos : eum montem inguo
placuit deo habitare in eo: Nlon quia in alius
non inhabitat: s quia ipsis ꝑ ipsum: In ipso qͥp¬
pe habitat omnis plenitudo diuinitatis. non
umbralit̾ tanquam intemplo arege salomone
facto. s corꝑalit̃. idẽ solide atq ueracitet: qm
deus erat inxp̃o mundum reconcilians sibi.
Quod siue de patre dictum accipiamus. qm̃ ipse
ait. pater autem ime manens ipse facit oꝑa sua.
sic erat utiq uerbum in carne. ut uerbum etiã
picamini montis in caseatos ⁊ eum mont̾e in
quo conplacuit deo habitare in eo: Longe uti¬
q aliter quam in aliis montib: quorum ali¬
quem etiam hunc suspicamini: Non etum
quia et illi ꝑadoptionis grãm filii dei sunt.
ideo quisquam illorum ẽ unigenitus. cui di¬
ceret sede addexteram meam : donec ponam ini¬
micos tuos subpedib tus Etenim dominus
in habitauit infinem: idẽ illos montes non cõ¬

Expanded text:
so, sed in Domino glorietur . Utquid ergo suspicamini montes incaseatos, eum montem in quo placuit Deo habitare in eo? Non quia in aliis non inhabitat, sed quia in ipsis per ipsum. In ipso quippe inhabitat omnis plenitudo divinitatis ; non umbraliter, tanquam in templo a rege Salomone facto, sed corporaliter, id est solide atque veraciter. Quoniam Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Quod sive de Patre dictum accipiamus, qait: Pater autem in me manens ipse facit opera. sic erat utique Verbum in carne, ut Verbum etiam picamini montes incaseatos, eum montem in quo placuit Deo inhabitare in eo? Longe utique aliter quam in illis montibus, quorum aliquem etiam hunc suspicamini. Non enim quia et illi per adoptionis gratiam filii Dei sunt, ideo quisquam illorum est Unigenitus cui diceret: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis . Etenim Dominus inhabitabit usque in finem: id est, illos montes non com
Abbreviated transcription (Latin):
euangelio dicit. non uenilegem soluere s imple¬
re. Unde et apostolus qui dixerat legem infir-¬
matam esse ꝑ carnem. quia caro non implet
quod ꝑ sp̃m impletur. id ẽ ꝑ gr̃am spiritalem:
item ipse dicit: Ut iusticia legis impleretur in
nobis qui non scđm carnem ambulamus: sed

Expanded text:
Evangelio dicit: Non veni Legem solvere, sed impleEvangelio dicit: Non veni Legem solvere, sed implere . Unde et Apostolus qui dixerat Legem infirmatam esse per carnem, quia caro non implet quod per spiritum impletur, id est per gratiam spiritualem; ipse item dicit: Ut justitia Legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
consequent̾ dicit: Pluuiam uoluntariam. segre¬
gans deus hereditati tuȩ : quia non fecit sic ulli
genti. et iudicia sua non manifestauit eis: Segre¬
gauit utiq hanc pluuiam uoluntariam d̾s be¬
reditati suȩ quodlegem dedit: et infirmata. est
uel ipsa lex. uel ipsa hereditas: Lex infirmata sic
accipi potest. eo quod non impleretur: non quod
ipsa infirma sit: s quod infirmos facit minan¬
do penam. nec adiuuando ꝑ gr̃am: Nam et apł̃s
ipso uerbo usus est ubi ait. quod enim impossibi¬
le erat legis in quo infirmabatur ꝑ carnẽ signi¬
ficare uolens quia ꝑ sp̃m sc̃m impletur:. Tamen
ipsam dixit infirmati: cum ab infirmis ñ posset
impleri: Infirmata uero ipsa hereditas idẽ ipse
poputus: data sibi lege sine ulla ambiguitate
intelligitur: Lex enim sub intrauit: ut abun¬
daret delictum: Quod autem sequitur. tuuero
ꝑfecisti eam. Ad legem ita refertur: quia scd̾m
illud ꝑfecta. id ẽ impleta est quod dominus in

Expanded text:
consequenter dicit, Pluviam voluntariam segreconsequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit itaque pluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, eo quod non impleretur: non quod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit minando poenam, nec adjuvando per gratiam. Nam et Apostolus ipso verbo usus est, ubi ait, Quod enim impossibile erat Legi, in quo infirmabatur per carnem; significare volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum. Quod autem sequitur, Tu vero perfecisti eam, ad Legem ita refertur, quia secundum illud perfecta, id est impleta est; quod Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
diximus uocari eos montes qui uocatisunt cȩ¬
lie blec inisto sensu mouere debet quod mons ñ
montes. cum ibi dictum ẽ cȩli non cȩlum: quia
et in hoc psalmo cum dictum eẽt cȩli enarrant
ꝗłam dei. more scripturȩ eundem sensum u̾b
aliis repetens subsequent̾ dictum est. et oꝑa
manuum eius adnunciat firmantuim: Prius
dixit cęli noncȩlum: et tamen postea nonfir.¬
mamenta. sed firmam̃tũ:. Uocauit enĩ deus
firmamentũ celũ: sicut ingenesi scriptumẽ:
ta gͦ celum. et cęli. et mons. et montes. non
aliud. s hoc ipsum: sicut eccłȩ multȩ et una
eccła non aliud s hoc ipsum: Cur gͦ mons syna
qui in seruitutem generat sicut dicit apostolus:
an forte lex ipsa intelligenda ẽ. inmonte syna
quam distillauerunt cȩli a faciȩ dei. ut tẽrrȩ
mouerentur: &e ipse est terrȩ motꝰ cum contur¬
babantur homines. qr legẽ implere nonpossũt:
Quod si ita est: hȩc est pluuia uoluntaria de qua

Expanded text:
diximus eos vocari montes, qui vocati sunt coediximus eos vocari montes, qui vocati sunt coeli? Nec in isto sensu movere debet quod ait, mons; non, montes; cum ibi dicti sint, coeli; non, coelum: quia et in alio psalmo cum dictum esset, Coeli enarrant gloriam Dei; more Scripturae eumdem sensum verbis aliis repetentis subsequenter dictum est, Et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Prius dixit, coeli; non coelum; et tamen postea non, firmamenta; sed, firmamentum. Vocavit enim Deus firmamentum, coelum , sicut in Genesi scriptum est. Ita ergo coeli et coelum, montes et mons, non aliud, sed hoc ipsum: sicut Ecclesiae multae et una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut dicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monte Sina, quam distillaverunt coeli a facie Dei, ut terra moveretur? et ipse est terrae motus, cum conturbantur homines, quia Legem implere non possunt? Quod si ita est, haec est et pluvia voluntaria, de qua