comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Intiquus hostis: &e draco & serpens uocat᷑. Bra¬
co dr̃. quia nos ad nocendi maliciã infłamat:
& maliciose nob̾ nocere appetit. Serpens dr:
qͥa semꝑ insidiaᷤ mollit̾ infundit. Abyssum uͦ
corda hominũ uocat: quȩ &e ꝑ lapsum stiuda.
&e ꝑ duplicitatis st̃ caliginẽ tenebrosa. Anti¬
quuꝰ itaq serpens cathena ligatus in abyssũ
mutit᷑: qͥa religatꝰ a bonoꝵ cordib apud repboꝵ
mentes reclusus. eis atrocius dominat᷑ : &e poten¬
tia diuine dispensationis astringit᷑. ne in qͣntũ
nocere uolet effrenet᷑. ut qͣmuis ꝑ eos occulte sei¬
at. ad uiolentas tam̃ rapias suꝑbiȩ ñ erumpat.
Ille gͥ apostata angłs. qui ita conditꝰ fuerat. ut
angłoꝵ cȩtis legionib emineret:. ita suꝑbiendo
occubuit. ut nc̃ stantium angłoꝵ ditioni sub¬
stratuᷤ sit: quatinꝰ uł nunc ad utilitatẽ nr̃am
eis ministrantib religatꝰ lateat: uł post ad pro¬
bationẽ nrãm eis relaxantib totis se suis contͣ

Expanded text:
ntiquus hostis et draco et serpens vocatur. Draco dicitur, quia nos ad nocendi malitiam inflammat, et malitiose nobis nocere appetit. Serpens dicitur, quia semper insidias molliter infundit: abyssum vero corda hominum vocat, quae et per lapsum fluida, et per duplicitatis caliginem sunt tenebrosa. Antiquus itaque serpens catena ligatus in abyssum mittitur, quia religatus a bonorum cordibus apud reproborum mentes reclusus, eis atrocius dominatur, et potentia divinae dispensationis astringitur, ne, inquantum nocere valet, effrenetur; ut quamvis per eos occulte saeviat, ad violentas tamen rapinas superbiae non erumpat. Ille igitur apostata angelus, qui ita conditus fuerat ut angelorum caeteris legionibus emineret, ita superbiendo succubuit, ut nunc stantium angelorum dominationi substratus sit, quatenus vel nunc ad utilitatem nostram eis ministrantibus religatus lateat, vel post ad probationem nostram eis relaxantibus totis se suis contra
Abbreviated transcription (Latin):
ppło lex ẽ transmissa ꝑ seruũ. sic diligentib
filiis eũgłis gr̃a ẽ collata ꝑ dñm. Ipse qͥppead
redemptionẽ nr̃am ueniens nouũ nob̃ te¬
stamentũ condidit: s de eiꝰdem nos testa¬
menti mandato discutiens. qͣndoq etiam
uidex uenit. Erit gͦ tunc actor uidicii. qͥ
ñc ẽ conditor eũ głii ut t̾ẽ distͥctꝰ exigat. qͦd
mͦ mansuetꝰ iubet & imꝑat. Sic namq coti¬
die conspicimꝰ. qͦd magistri pueris elem̃ta
literarũ blandientes imponunt. s hȩc ab
eis seuientes exigunt: & quȩ dant cũ man¬
suetudine. exigunt cum uerbere. Blande
namq nc̃ consonant eloquii diuini man¬
data: s erunt asꝑa in exactione sentienda.
Mansueta mͦ ẽ admonitio uocantis s tc̃
districta uentura ẽ iusticia uidicis. Eoq
certũ est qͥa nil uł minimi mandati in dis¬
cussione p̾tereat. qͦ uidelicet constat. qͥa ipse
dedit ȩuangłm qͥ uidicat. Hinc ẽ qͦd ipsa ꝑ
se ueritas dicit. Pat̾ ñ iudicat quẽqͣmis õe

Expanded text:
populo lex est transmissa per servum, sic diligentibus filiis Evangelii gratia est collata per Dominum. Ipse quippe ad redemptionem nostram veniens, Novum nobis Testamentum condidit, sed de ejusdem nos Testamenti mandato discutiens, quandoque etiam judex venit. Erit ergo tunc auctor judicii qui nunc est Conditor Evangelii, ut tunc districtus exigat quod modo mansuetus jubet et imperat. Sic namque quotidie conspicimus quod magistri pueris elementa litterarum blandientes imponunt, sed haec ab eis saevientes exigunt, et quae dant cum mansuetudine exquirunt cum verbere. Blanda namque nunc consonant eloquii divini mandata, sed erunt aspera in actione sentienda. Mansueta modo est admonitio vocantis, sed tunc districta ventura est justitia Judicis, eo quod certum est quia nil vel minimi mandati in discussione praetereat, quo videlicet constat quia ipse dedit Evangelium qui judicat. Hinc est quod ipsa per se Veritas dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne
Abbreviated transcription (Latin):
tum comestionis: ueritas patesceret car¬
nis. In uetĩaũ testam̃to cognouimꝰ. quod
helyas in cȩlum aereͥũ qͦd terrȩ ẽ ꝓximum
sit raptus & subleuatꝰ: ut in secretam qͣndã
terre regionem repente duceret᷑: uͥ in mag¬
na iam carnis & sp̃c quiete uiueret: qͦad¬
usq ad finem mundi redeat. & mortis de¬
bitũ soluat. Ille enim mort̾ẽ distulit. ñ eua-¬
sit. Redemptor aũ nr̃ qͥa ñ distulit suꝑa¬
uit. eamq resurgendo consumpsit: & re¬
surrectionis suȩ głam ascendendo declara-¬
uit. Notandum quoq ẽ qͦd helẏas in cur-¬
rui legit᷑ a scendisse: ut uidelicet aꝑte dem̃o¬
straret᷑. qͥa homo purus adiutorio indige¬
bat alieno. E angłos qͥppe illa facta &e osten¬
sa sunt adium̃ta: qͥa neq ad cȩlum qͥdem ae¬
reum ꝑ se ascendere poterat᷑ quẽ naturȩ sue
infirmitas grauabat. Redemptor aũ nr̃ non¬

Expanded text:
tum comestionis veritas patesceret cartum comestionis veritas patesceret carnis. In Veteri autem Testamento cognovimus quod Elias in coelum aereum, quod terrae est proximum, sit raptus et sublevatus, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat: ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur, quia homo purus adjutorio indigebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia neque ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat quem naturae suae infirmitas gra
Abbreviated transcription (Latin):
tione solidamur: Qdͦ enĩ resurrectionẽ dm̃cã
tarde crediderunt: ñ tam illoꝵ infirmitas.
qͣm nr̃a ut ita dicam futura firmitas fuit.
Plus enĩ nob̾ thomȩ infidelitas ad fidem. ꝗͣ
fides credentiũ discipłoꝵ ꝓfuit: quia du ille
ad fidem palpando reducit᷑ mens nr̃a oĩ
dubitatione postposita in fide solidatur.
Discipusu qͥppe dñs post resurrectionẽ suã
dubitare ꝑmisit. nec tam̃ in dubitatione
deseruit: ut dum in magistro suo uulnera
palparet carnis. in nob̾ uulnera sanaretin¬
fidelitatis: & dum dubitando uulnerũ cica¬
trices tangeret. de nr̃o pectore dubietatis uul¬
nus amputaret. Ad insiuandam qͦq ueri¬
tatem dñicȩ resurrectionis: notandu nobis
ẽ quid lucas subuingat dicens. Et conuesceis:
p̃cepit eis ab iherosolimis ne discederent. Et
post pauca. Uidentib illis eleuatus ẽ: & nu¬
bes suscepit eum ab ocłis eoꝵ. Notate uer¬
ba: signate myst̾ia. Conuescens eleuatus ẽ.
Comeddit & ascendit: ut uidelicet ꝑ effec¬

Expanded text:
 resurrectionem dominicam tarde crediderunt, non tam illorum infirmitas, quam nostra, ut ita dicam, futura firmitas fuit. Plus nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, mens nostra, omni dubitatione postposita, in fide solidatur. Discipulum quippe Dominus post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, ut dum in Magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis, et dum dubitando vulnerum cicatrices tangeret, de nostro pectore dubietatis vulnus amputaret. Ad insinuandam quoque veritatem dominicae resurrectionis notandum nobis est, quid Lucas subjungat dicens: Et convescens praecepit eis, ab Jerosolymis ne discederent. Et post pauca: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est, comedit et ascendit, ut videlicet per affec
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ suspensũ latro confessus ẽ in cruce.
S uir iste formidinis tantȩ: qualis post
aduentũ scĩ sp̃c existat audiamꝰ. Fit con¬
uentꝰ magistratꝰ & senioꝵ &e cesis denun¬
tiat᷑ apłis ne in nomine iħu loqui de¬
beant. Petrus auctoritate magna dixit.
Obedire oportet dõ. magis qͣm hominibꝰ.
Et rursum. Si iustum ẽ in conspectu di¬

Expanded text:
quem suspensum latro confessus est in cruce. quem suspensum latro confessus est in cruce. Sed vir iste tantae formidinis qualis post adventum sancti Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus et seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant. Petrus auctoritate magna respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Et rursum: Si justum est in conspectu D
Abbreviated transcription (Latin):
uales docto¬
res sc̃ẽ eccłiȩ añ aduentũ scĩ sp̃c fuerint scimꝰ:
&e post aduentũ illiꝰ cuiꝰ fortitudiniᷤᷤ sint facti
cuiꝰ sacͣtissimũ corpꝰ sedemꝰ qͣnte debilitatiᷤ ꝗͣteq. for¬
midinis fuerit: ancilla hostiaria requisi¬
ta dicat. Una enim mulieris uoce ꝑculsus:
dum mori tunuit. uitam negauit. Qi ñ pe¬
nis ñ afflictionib ñ terribili cuiꝰqͣm pote¬
state s uniꝰ mancipii sola ẽ ꝓstratus int̾¬
rogatione. Et qͥdem mancipiũ ne sexꝰ
firmior t̾ribilis demonstraret᷑ ancilla est
inquirente temptatꝰ. Rursusq ut talis
sexus infirmitas etiam officii sui deiecti¬
one uilesceret: ñ ab ancilla tantummͦ.
s ab hostiaria ancilla requisitꝰ ẽ. Ecce
qͣm uilis est ad temptandu ꝑsona reqͥsita:
ut aꝑte ꝓderet᷑ quantũ eũ timoris infir¬
mitas possideret: qͥ nec ante uocẽ hostia-¬
riȩ ancillȩ subsisteret. Et pensandũ qͥa
comp̃hensum petrus negauit in terra:

Expanded text:
ue doctores sanctae Ecclesiae ante adventum Spiritus sancti fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sunt us sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis quantaeque formidinis fuerit ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam negavit. Qui non poenis, non afflictionibus, non terribili cujusquam potestate, sed unius mancipii sola est prostratus interrogatione. Et quidem mancipium: ne sexus firmior terribilis demoinquirente tentatus . Rursusque ut talis sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantummodo, sed ab ostiaria est ancilla requisitus . Ecce quam vilis est ad tentandum persona requisita, ut aperte proderetur quanta eum timoris infirmitas possideret, qui nec ante vocem ostiariae ancillae subscomprehensum Petrus negavit in terra
Abbreviated transcription (Latin):
S nunqͥd mentitꝰ ẽ paulus. ut prius nil
deeẽ in omĩ gr̃a diceret: quib postmodu
dicturus erat unitatẽ deeẽ: Absit hoc ut
quis de illo talia uł desipiens credat. S qͥa
erant int̾ corinthios qͥdam om̃i gr̃a reple¬
ti. & erant qͥdam in ꝑsonaꝵ fauorib excisi :
cepit a laudib ꝑfectoꝵ. ut modesta inue-¬
ctione ad rep̾hensionẽ ꝑtingeret infirmoꝵ.
&e in hoc qͦq ad medicinam cordis. a medi-¬
cina corporis usum trahens. Nam cum fe-¬
riendum uulnus medicus aspicit: pͥus ea
membra quȩ circa iuilnus sana sunt pal¬
pat: ut post ad ea quȩ uulnerata sunt.
leniter palpando ꝑueniat. Cũ gͦ paulus
ꝑfectos in corinthiis laudauit. sana mẽ¬
bra uxta uulnꝰ tetigit. cũ uͦ infirmos de
diuisione rep̾hendit. uulnus in corpore

Expanded text:
Sed nunquid mentitus est Paulus, ut prius nil Sed nunquid mentitus est Paulus, ut prius nil deesse in omni gratia diceret quibus postmodum dicturus erat unitatem deesse? Absit hoc ut quis de illo talia vel desipiens credat; sed quia erant inter Corinthios quidam omni gratia repleti, et erant quidam in personarum favoribus excisi, coepit a laudibus perfectorum, ut modesta invectione ad reprehensionem pertingeret infirmorum, et in hoc quoque ad medicinam cordis a medicina corporis usum trahens. Nam cum feriendum vulnus medicus aspicit, prius ea membra quae circa vulnus sana sunt palpat, ut post ad ea quae vulnerata sunt leniter palpando perveniat. Cum ergo Paulus perfectos in Corinthiis laudavit, sana membra juxta vulnus tetigit; cum vero infirmos de divisione reprehendit, vulnus in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥ st̾ eloes: quia contentiones sunt int̾
uos. De quib contentionib paulopost sub¬
didit dicens. Cum enĩ sint int̾ uos ⁊elus &e
contentio: ñne carnales estis & scdm hõi¬
nem ambulatis: Sequit᷑. Hoc autẽ dico:
qͦd unusquisq ũrm dicit. Ego qͥdem sum
pauli: ego autẽ apollo: ego uͦ cephȩ: ego aũ
xp̃i. Ecce quos in om̃i uerbo & in om̃i scien¬
tia laudauerat quib nil deẽẽ in ulla gr̃a
dixerat: paulisꝑ loquens ad increpandũ le¬
niter ueniens. diuisos erga seipsos rep̾hen¬
dit: &e quoꝵ pͥus salutẽ narrauerat. postmo¬
dum uulnera patefecit. Peritus enim me-¬
dicus uulnus secandum uidens. s egrũ
timidum eẽ conspiciens: dui palpauit &
subito ꝑcussit. Prius blandam manũ lau¬
dis posuit: & postmodu ferrum in cre¬
pationis fixit. Nisi enim uerecunde m̃te ᷤ
fuerint palpando rep̾hensȩ. ita ut ex aliis
reb audiant qͦd in consolatione sumant.
ꝑ increpationẽ ꝓtinus ad desꝑationẽ cad̾t.

Expanded text:
iis qui sunt Chloes, quia contentiones sunt inter vos . De quibus contentionibus paulo post subdidit dicens: Cum enim inter vos sit zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Sequitur: Hoc autem dico quod unusquisque vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae, ego autem Christi . Ecce quos in omni verbo et in omni scientia laudaverat, quibus nil deesse in ulla gratia dixerat, paulisper loquens ad increpandum leniter veniens, divisos erga seipsos reprehendit, et quorum prius salutem narraverat postmodum vulnera patefecit. Peritus enim medicus vulnus secandum videns, sed aegrum timidum esse conspiciens, diu palpavit et subito percussit. Prius blanda manu laudes posuit, et postmodum ferrum increpationis fixit. Nisi enim verecundae mentes fuerint palpando reprehensae, ita ut ex aliis rebus audiant quod in consolatione sumant, per increpationem protinus ad desperationem cadunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dicerant. Et mox in laudis consumma¬
tionẽ subiunxit. Ita ut nichil uob̾ desit
nichil deest.cur eis scribendo fatigaris:
cur in longinquo positus loqueris: Pen
grãm dĩ datam asserit. factos diuites in
om̃ib dicit. in om̃i u̾bo & in om̃i scienti
a xp̃i testimoniũ idest qͦd de semetipso
moriendo & resurgendo testatꝰ ẽ in eoꝵ ui¬
ta confirmatũ eẽ ꝑhibet: & nichil eis deẽẽ
in ulla gr̃a testatur. Quis rogo credat qͦd
paulopost eos corripiat: qͦs ita laudat:
Nam post cȩtera subiungit. Obsecro aũ¬

Expanded text:
dicerant. Et mox in laudis consummadicerant. Et mox in laudis consummatione subjunxit: Ita ut nihil vobis desit nihil deest, cur eis scribendo fatigaris? cur in longinquo positus loqueris? Pensgratiam Dei datam asserit, factos divites in omnibus dicit; in omni verbo et in omni scientia Christi testimonium, id est quod de semetipso moriendo et resurgendo testatus est, in eorum vita confirmatum esse perhibet, et nihil eis deesse in ulla gratia testatur. Quis, rogo, credat quia paulo post eos corripiat quos ita laudat? Nam post caetera subjungit: Obsecro au
Abbreviated transcription (Latin):
xi. Uerecundȩ mentes siquas fortasse cul¬
pas ad miserint. leniter arguende st̾. qͥa
si asꝑuis increpent᷑. frangunt᷑ potiꝰ qͣm eru¬
diunt᷑. Predicatores itaq iusti cũ aliqͦs
corrigunt. si in eis ex parte alia fortassis
aliqͥd bonȩ oꝑationis potuerint inuenire:
ad eadẽ obiurgationis u̾ba cũ magna dis¬
pensatione debent. descendere. Qd̃ bene
in egregio p̾dicatore beato paulo discimꝰ:
qͥ cum corinthios cognosceret ꝓ amore ꝑ¬
sonaꝵ in scisorate diuisos. eoꝵ uerecun¬
diȩ consulens. locutionẽ suam eis a gr̾a-¬
rum actione & laudib cepit dicens.
Gr̃as ago deo meo semꝑ ꝓ uob̾. in gr̃a dĩ
diites facti estis in illo. Multũ ꝓfecto
laudabat. qͦs in xp̃o diuites in om̃ib dice¬
bat. Et ecce adhuc blandim̃ta multipli-¬
cat dicens. In om̃i u̾bo. & in om̃i scientia
sicut testimoniũ xp̃i confirmatũ est in
uob̾. Testimoniũ xp̃i confirmatũ ẽ in uo¬
b dixit: ac si oꝑe ꝑegissent. qͦd doctrina di¬

Expanded text:
. Verecundae mentes, si quas fortasse culpas admiserint, leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiant. Praedicatores itaque justi cum aliquos corrigunt, si in eis ex parte alia fortasse aliquid bonae operationis potuerint invenire, ad eadem objurgationis verba cum magna dispensatione debent descendere. Quod bene in egregio praedicatore beato Paulo discimus, qui cum Corinthios cognosceret pro amore personarum in schismate divisos, eorum verecundiae consulens, locutionem suam eis a gratiarum actione et laudibus coepit dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei divites facti estis in illo. Multum profecto laudabat, quos in Christo divites in omnibus dicebat. Ecce adhuc blandimenta multiplicat, dicens: In omni verbo et in omni scientia, sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis . Testimonium Christi confirmatum est in vobis dixit, ac si opere peregissent quod doctrina di
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis. s uelamentũ furoris. Recte gͥ illic
subiungit᷑. Hypocrita eice pͥmũ trabem de
ocło tuo: & tunc uidebis eicere festucam de
ocło fr̃is tui. Acsi dicat᷑ menti iniquȩ int̾rꝰ
dolenti: & scam se ext̾ius ꝑ patientiam demõ¬
stranti. Prius a te molem maliciȩ excute: &e
tunc alios de impatientiȩ leuitate rep̾hen-¬
de: ne dum ñ studes simulationẽ uincere:
peiꝰ sit tͥ aliena praua tolerare. De.¬

Expanded text:
llic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute: et tunc alios de impatientiae levitate reprehende; ne dum non studes simulationem vincere, pejus tibi sit aliena prava tolerare.
Abbreviated transcription (Latin):
& semꝑ &e continue p̾sentem habet: qͦniã
idem sp̃c ex illo ꝑ substantiam ꝓfertur. In
illo gͥ manet qͥ solus &e omĩa & semꝑ pot̾:
ce eiꝰ humilitatẽ nunqͣm deserit. ex cuius
diuinitate ꝓcedit: & a quo nunqͣm ꝑ natu¬

Expanded text:
et semper et continue praesentem habet, quoniam idem Spiritus ex illo per substantiam profertur. In illo igitur manet qui solus et omnia et semper potest, et ejus humanitatem nunquam deserit ex cujus divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
simo ȩtatis suȩ anno dñs ad fluuiũ iorda¬
nis uenit: ibiq cȩli sunt aꝑti: qͥa sp̃c in co¬
lumba descendit. Idcuco autẽ sp̃c sc̃s in co¬
lumba monstrari uoluit: quia om̃s qͦs re¬
pleuerit simplices puritate & mansuetudi¬
nis lenitate tranquillos facit. Ideo autẽ in
redemptore nr̃o mediatore di &e hominũ.¬
eiꝰ iusticiam ferret: si pͥusqͣm nos ꝑ mansue¬
tudinẽ colligeret. culpas nras ꝑ relum re¬
ctitudinis examinare uoluisset: Homo gͦ
ꝓ hominib factꝰ mitem se hominib p̾buit:¬
luit peccatores ferire s colligere: priꝰ uolu¬
it mansuete corrigere. ut haberet qͦs post
ta iam ꝑ relum ꝑcuteret: s adhuc ꝑ man¬

Expanded text:
mo aetatis suae anno Dominus ad fluvium Jordanis venit; ibique coeli sunt aperti, quia Spiritus in columba descendit. Idcirco autem Spiritus sanctus in columba monstrari voluit, quia omnes quos repleverit simplices puritate et mansuetudinis lenitate tranquillos facit. Ideo etiam in Redemptore nostro, Mediatore Dei et hominumejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuitluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansuete corripere, ut haberet quos postta jam per zelum percuteret, sed adhuc per man
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ peccatori homini legem dedit.
quȩ in decem p̾ceptis ascͥpta ẽ. & sex decies
ducta in sexagenariũ surgunt: recte per
Quod aꝑte etiam dñs in euangłio designat:
qui cum parabolam seminantis exponeret
dixit. Aliud cecidit in t̾r̾am bonam: & da¬
bat fructum ascendentem & crescentem:
& afferebat unum tͥginta. & unũ seraginta
& unũ centũ. fructꝰ enĩ t̾re bonȩ tͥginta affeit:
cum mens ꝑfectionem fidi quȩ ẽ in tͥnita¬
te conceꝑit. Sexaginta affert: cum bonȩ ui-¬
tȩ oꝑa ꝑfecta ꝑtulerit. Centum uͦ affert. cũ
ad ȩt̾ne uitȩ contemplationẽ ꝑfecerit. Sini-¬
stra enim nr̃a ẽ uita p̾sens. dextera uͦ est uita
uentura. E recte ꝑ centenariũ numerum
et̾nȩ uitȩ contemplatio designatur: qͥa cũ
post tͥginta ac sexaginta ad centesimum
rus in dextera transit. fides & oꝑatio adhuc
in sinistra est: qͥa hic adhuc positi & credi¬
mꝰ quod ñ uidemus: & oꝑamur ut uidea¬
mꝰ. Cum uͦ iam se animꝰ in contemplatiõe

Expanded text:
Quoniam vero peccatori homini legem dedit, quae in decem praeceptis scripta est, et sex decies ducta in sexagenarium surgunt, recte per Quod aperte etiam Dominus in Evangelio designat, qui, cum parabolam seminantis exponeret, dixit: Aliud cecidit in terram bonam, et dabat fructum ascendentem et crescentem, et afferebat unum triginta, et unu. Fructus etenim terrae bonae triginta affert, cum mens perfectionem fidei, quae est in Trinitate, conceperit. Sexaginta affert, cum bonae vitae opera perfecta protulerit. Centum vero affert, cum ad aeternae vitae contemplationem profecerit. Sinistra enim nostra est vita praesens, dextera vero est vita ventura. Et recte per centenarium numerum aeternae vitae contemplatio designatur, quia cum post triginta ac sexaginta ad centesimum rus in dexteram transit. Fides atque operatio adhuc in sinistra est, quia hic adhuc positi, et credimus quod non videmus, et operamur ut videamus. Cum vero jam se animus in contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
q aut temporalem głam ñ habet. aut hãc
sub semetipso frangit si habet: ut honori¬
ne suo liber emineat: ne ei uictus delecta-¬
tione succumbat. Hinc ẽ enim qͦd ille p̾dica¬
tor egregius ante humanos ocłos apłatus
sui głam humiliauerat: qui dicebat. Non
usi sumꝰ hac potestate. cum possemꝰ oneri

Expanded text:
que aut temporalem gloriam non habet, aut hanc sub semetipso frangit si habet, ut honori suo liber emineat, ne ei victus delectatione succumbat. Hinc est enim quod ille praedicator egregius ante humanos oculos apostolatus sui gloriam humiliaverat, qui dicebat: Non usi sumus hac potestate, cum possimus oneri
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: qͦd uidere clausi potuerunt. Namsi
ꝑfecte totũ uidissent. cur aꝑte quererent
qͦd uiderent: Sic itaq sic sumꝰ: cũ de incõ¬
p̾hensibili natiuitate intueri aliqͥd cona¬
mur. Eo ipso enĩ qͦd ammirationis fulgo¬
re ꝑcutit᷑ animꝰ. & qͣsi uidet qͦd uidere
ñ ualet. uelut in tenebris positꝰ uim lu¬
cis ocłis clausis uidit. Diuinȩ qͥppe nat᷑e

Expanded text:
fuit quod videre clausi potuerunt? Nam si fuit quod videre clausi potuerunt? Nam si perfecte totum vidissent, cur aperti quaererent quod viderent? Sic itaque, sic sumus, cum de incomprehensibili nativitate intueri aliquid conamur. Eo ipso enim quod admirationis fulgore percutitur animus, et quasi videt quod videri non valet, velut in tenebris positus, vim lucis oculis claus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib qͥa dõ tempꝰ nec p̾t̾itum congruit.
nec futurũ. Tanto gͥ in eo qͦdlibet tempꝰ
qͦdlibet poterat dici libere. si saltẽ unũ
diceret᷑ ꝓpͥe. Inde itaq dici in do tempꝰ au¬
dact᷑ qͦdlibet licet: uñ in eo dici ꝓpͥe nullũ
licet. Uerbum namq pater sine tempore
genuit. E qͥs digne fari queat ilła inef-¬
fabiłe natiuitat̾e. qͦd de ȩt̾no natꝰ ẽ coȩt̾nꝰ:
qͦd existens ante scła genuit eqͣlem: qͦd gig¬
nente natꝰ posti̾or ñ ẽ: Quȩ uidelicet nos
mirari possumꝰ. s intueri minime ualemꝰ.
Illiꝰ gͦ natiuitatis uim iam mirari posse:
aliquatenꝰ uidere ẽ.S qͦm uidemꝰ. qͦd neqͣ¬
qͣm comp̃hendimꝰ: Est aũ qͦd de carnis u¬
su trahere ad sensum sp̃c debemꝰ. Namsi
qͥs in tenebris clausis ocłis iaceat. & ante
eum subitũ lucernȩ lum̃ erumpat: clausi
eiꝰ ocłi ipso aduentu luminis feriunt᷑ ut
patescant. Cur gͦ turbati sunt. si nichil
clausi uiderunt: Nec tam̃ ꝑfectũ aliqͥd

Expanded text:
omnibus, quia Deo tempus nec praeteritum congruit nec futurum. Tanto igitur in eo quodlibet tempusquodlibet poterat dici libere, si saltem unum diceretur proprie. Inde itaque dici in Deo tempus audacter quodlibet licet, unde in eo dici proprie nullum licet. Verbum namque Pater sine tempore genuit. Et quis digne fari queat illam ineffabilem nativitatem, quod de aeterno natus est coaeternus, quod existens ante saecula genuit aequalem, quod gignente natus posterior non est? Quae videlicet nos mirari possumus, sed intueri minime valemus; illius vero nativitatis vim jam mirari posse aliquatenus videre est, sed quomodo videmus quod nequaquam comprehendimus? Est autem quod de carnis usu trahere ad sensum spiritus debemus. Nam si quis in tenebris clausis oculis jaceat, et ante eum subitum lucernae lumen erumpat, clausi ejus oculi ipso adventu luminis feriuntur ut patescant. Cur ergo turbati sunt si nihil clausi viderunt, nec tamen perfectum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Iex p̾senti tangit. & ex futuro ñ tangit:
sieut ioħes baptista uenientẽ dnm̃ uidenᷤ
ait. Ecce agnꝰ di ecce qui tollit peccatum
mundi. S cum iam moriturus eẽt. missiᷤᷤ
discipłis requirebat dicens. Tu es qͥuentu¬
rus es an alium expectamꝰ: In quib uer¬
bis ostendit᷑: quia in t̾ras qͥdem uenisse
redemptorẽ nouerat: s an ꝑ semetipsum
ad aꝑienda inferni claustra descenderet
fuerat. qͥ humanitate mediatoris uidens.
&e diuinitatẽ eiꝰ intelligens. confitebat᷑ ag-¬
num qͥ peccata mundi tolleret. s tactꝰ ex
futuro ñ fuerat qͥ aduentũ illiꝰ in infernũ
nesciebat.

Expanded text:
it. sicut Iohannes Baptista venientem Dominum videns, ait: Ecce agnus Dei, Ecce qui tollit peccata mundi. Sed cum iam moriturus esset, missis discipulis requirebat, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? In quibus verbis ostenditur quia in terris quidem venisse Redemptorem noverat, sed an per semetipsum ad aperienda inferni claustra descenderet fuerat, qui humanitatem Mediatoris videns et divinitatem ejus intelligens, confitebatur Agnum qui peccata mundi tolleret; sed tactus ex futuro non fuerat, quia adventum illius in inferno nesciebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sollerter autẽ intuendum ẽ qͦd quedam
similitudines de insensatis reb aliquando
dicant᷑ in dõ ꝓpter effectũ oꝑis: aliquando
au̾ ad indicandam eiꝰ substantiam maie-¬
statis. Nã cũ in do ocłs. scapulȩ. pes. & alȩ¬
nominant᷑: effectus qͥdam oꝑationis ostẽ¬
dit᷑. Cum uͦ manꝰ. brachiũ. dextera. uox
uł uerbũ in eo dicit᷑: ꝑ hec uocabula con¬
substantialis ei filiꝰ demonstrat᷑. Ipse qͥppe
manꝰ ẽ e dextera: de cuiꝰ ascensione ꝑ moy¬
sen pat̾ loquit᷑ dicens. Tollam in cełu ma¬
num meã: & uirabo ꝑ dexteram meam.
Ipse brachiũ: de qͦ ꝓpħa ait. Et brachiũ dñi
cui reuelatũ ẽ. Ipse uox & u̾bum: qͥa eũ
pat̾ gignendo dix̃. ce de qͦ ioħs scͥpsit. In
pͥncipio erat u̾bum: & uerbũ erat apud

Expanded text:
Solerter autem intuendum est quod quaedam similitudines de insensatis rebus aliquando dicantur in Deo propter effectum operis, aliquando autem ad indicandam ejus substantiam majestatis. Nam cum in Deo oculus, scapulae, pes nominantur, effectus quidam operationis ostenditur. Cum vero manus, brachium, dextera, vox, vel verbum in Deo dicitur, per haec vocabula consubstantialis ei Filius demonstratur. Ipse quippe manus est et dextera, de cujus ascensione per Moysen Pater loquitur, dicens: Tollam in coelum manum meam, et jurabo per dexteram meam . Ipse brachium de quo propheta ait: Et brachium Domini cui revelatum est ? Ipse vox et verbum, quia eum Pater gignendo dixit, et de quo Joannes scripsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
sine ipso factũ ẽ nichil. mͦ ł xxiii. Deus
pater omp̃c unigenitũ consubstantialẽ
sibi filiũ genuit: sicut beato ios helui
subtiliter loquens dicit. Semel loquit᷑
d̾s: & scd̃o id ipsum ñ repetit. Loqui enĩ
di est. uerbum genuisse. Semel aũ loqͥ
ẽ uerbũ aliud pret̾ unigenitũ ñ habere.
Unde &e apte subdit᷑ e scdõ id ipsum ñ
repetit: quia uidel̃ hoc ipsum uerbum
id est filiũ. ñ nͥ unicũ genuit. Qd̃ aũ ioħs¬

Expanded text:
sine ipso factum est nihil . Deus Pater omnipotens Unigenitum consubstantialem sibi Filium genuit, sicut beato Job Heliu subtiliter loquens, dicit: Semel loquitur Deus, et secundo idipsum non repetDei est Verbum genuisse. Semel autem loqui est Verbum aliud praeter Unigenitum non habere. Unde et apte subditur: Et secundo idipsum non repetit: quia videlicet hoc ipsum Verbum, id est Filium, nonnisi unicum genuit. Hinc Jo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi humilit̾ loquendo asserunt: qͦd elate ui¬
uendo contempnunt. Unde bene ꝑ paulũ
dicit᷑. Si linguis hominũ loquar & angłoꝵ
caritate aut̾e ñ habeam: factꝰ sum uelut es
loquens. s ꝑ amorẽ eadem bona ñ sequens.
uelut es aut cimbalum sonitũ reddit: qͥa ip¬
se ñ sentit uerba quȩ ipse facit.mͦ ł uii. In

Expanded text:
quasi humiliter loquendo asserunt quod elate viquasi humiliter loquendo asserunt quod elate vivendo contemnunt. Unde bene per Paulum dicitur: Si linguis hominum loquar, et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut loquens, sed per amorem eadem bona non sequens. Velut aes aut cymbalum sonitum reddit, quia ipse non sentit verba quae ipse dicit. XCIX. An
Abbreviated transcription (Latin):
bra de membro. Aliud qͥppe ẽ membrũ ẽẽ¬
corporis: aliud membrũ membri. Membrũ
quiipe corporis pars ad totum: membrũ
uͦ membri ẽ. particła ad partẽ. Membrum
namꝙ menbri ẽ digitus ad manũ. manꝰ
ad brachiũ. membrũ uͦ corporis. ẽ totũ hoc
simul ad corpꝰ uniu̾sum. Sicut qͦ in sp̃itali
dñico corpore. membra de membro dicimꝰ
eos qui in eiꝰ eccłia ab aliis regunt᷑ ita in¬
illa antiqͥ hostis repba congregatione m̃bra
st̃ de membris. qͥ iniqͦ oꝑe qͥb dam se neqͥorib
i linguis hominũ loquar & angłoꝵ. oͦ¬
l. xxxii. Minstri antixp̃i m̃nunquam
decipiendis auditorib ex hibent linguȩ
apparet qͥdem in eis qͦd oleat: s latet qͦd
ꝑungat. Amaris dulcia. noxiis blanda ꝑ¬
miscent: & fallendi arte ꝑ remissa colloqͥa.
ꝑ humiłe sermonẽ de se insinuant. qͦd ꝑ ex¬
hibitionẽ negant. Hi nimirũ more metalli
insensibilis sonũ bene loquendi habent: s
sensum bene uiuendi ñ habent. Hoc namq

Expanded text:
bra de membro . Aliud quippe est membrum corporis, aliud membrum membri. Membrum quippe corporis pars ad totum, membrum vero membri est particula ad partem. Membrum namque membri est digitus ad manum, manus ad brachium; membrum vero est corporis totum hoc simul ad corpus universum. Sicut ergo in spiritali dominico corpore membra de membro dicimus eos qui in ejus Eccilla antiqui hostis reproba congregatione, membra sunt de membris qui iniquo opere quibusdam se nequioribus Si linguis hominum loquar, et angelorum . Ministri Antichristi nonnunquam decipiendis auditoribus exhibent linguae apparet quidem in eis quod oleat, sed latet quod pungat. Amaris dulcia, noxiis blanda permiscent, et fallendi arte per remissa colloquia, per humilem sermonem de se insinuant quod per exhibitionem negant. Hi nimirum more metalli insensibilis sonum bene loquendi habent, sed sensum bene vivendi non habent; namque
Abbreviated transcription (Latin):
e angłoꝵ caritatẽ aut̾ẽ ñ habeam. factꝰ
sum uelut es sonans aut cimbału tinmens.
Scimꝰ autẽ qͦd ꝑcussi lapides clarũ sonũ
reddere nequeunt. Es uͦ cum ꝑcutit᷑ cano¬
rus ualde sonitꝰ ex eiꝰ ꝑcussione formatur.
Quod qͥa ut lapides uita caret: sensum in
sonitu ñ habet. Et sunt ñnulli qͥ lapidib
similes. ita ad pietatis p̾cepta duruerunt:
ut cum eos ꝑcussio suꝑnȩ animadu̾sioniᷤ
examinat: nequaquã sonitũ humilis con¬
fessionis reddant. Quidam uͦ metallo exis
in nullo discrepantes. cũ flagella suꝑnȩ ꝑ
cussionis accipiunt. pie confessionis sonitũ
emittunt.: s quia humilitatis uoces ex cor¬
de ñ ꝓferunt: ad statum salutis reducti. neᷤ¬
ciunt qͦd ꝓmiserunt. Illi gͦ more lapidum
ꝑcussi nec uoces habent: isti autẽ in nullo
eris imitationẽ fugiunt qͥ in ꝑcussione po¬
sitibona qͥ ñ sentiunt loquunt᷑. Illi uenera¬
tioni ferientis & uerba denegant: isti polli¬

Expanded text:
angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans, aut cymbalum tinniens . Scimus autem quoniam percussi lapides clarum sonum reddere nequeunt; aes vero cum percutitur, canorus valde sonitus ex ejus percussione formatur. Quod quia, ut lapides, vita caret, sensum in sonitu non habet. Et sunt nonnulli qui, lapidibus similes, ita ad pietatis praecepta duruerunt, ut cum eos percussio supernae animadversionis examinat, nequaquam sonitum humilis confessionis reddant. Quidam vero a metallo aeris in nullo discrepantes, cum flagella supernae percussionis accipiunt, piae confessionis sonitum emittunt; sed quia humilitatis voces ex corde non proferunt, ad statum salutis reducti, nesciunt quod promiserunt. Illi ergo, more lapidum percussi, nec voces habent; isti autem in nullo aeris imitationem fugiunt, qui, in percussione positi, bona quae non sentiunt loquuntur. Illi venerationi ferientis et verba denegant; isti, polli
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ temporalib putant. Non ẽ gͦ census in
cͥmine s affectꝰ: cuncta enĩ sunt bona quȩ
condidit ds̃. S qui bonis male utit᷑ ꝓfecto
agit ut qͣsi ꝑ edacitatis ingluuiem eo per¬
quẽ uiuere debuit pane moriat᷑. Pauꝑ ad
reqͥem lacarus uenerat: suꝑbum uͦ diuitẽ
tormenta cruciabant. S tam̃ diues abrahã
fuerat qͥ lararũ in sinu tenebat qͥ tam̃ auc¬
tori suo colloquens dicit. Loquar ad dnm̃
meũ: cum sim puluis & cinis. Quid itaq iste
diutias suas estimare nouerat᷑: qͥ semetip¬
sum puluerem cineremq pensabat: Aut qͣn¬
respectum ñ habent. dum suꝑbis apud se cogi¬
tationib tument. Hoc gͦ fuit qͦd hunc suꝑ-¬
bum diuitẽ inferno tradidit. qͥa in sua feli¬
citate timidꝰ ñ fuit: qͥa ꝑcepta dona ad usũ
arrogantiȩ inflexit: qͥa uiscera pietatis igno¬
rauit: qͥa peccata sua redimere. etiam cũ sibi
abundaret p̾cium noluit. Sero aũ diues iste
ocłos eleuans aꝑuit: qͣndo latarũ reqͥ escentẽ

Expanded text:
ralibus putant. Non est ergo census in crimine, sed affectus, cuncta enim sunt bona quae condidit Deus. Sed qui bonis male utitur, profecto agit ut quasi per edacitatis ingluviem eo quo vivere debuit pane moriatur. Pauper ad requiem Lazarus venerat, superbum vero divitem tormenta cruciabant; sed tamen dives Abraham fuerat qui Lazarum in sinu tenebat, qui tamen auctori suo colloquens, dicit: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Quid itaque iste divitias suas aestimare noverat qui semetipsum pulverem cineremque pensabat? Aut quorespectum non habent, dum superbis apud se cogitationibus tument. Hoc ergo fuit quod hunc superbum divitem inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit; quia percepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit; quia peccata sua redimere, etiam cum sibi abundaret pretium, noluit. Sero autem dives iste oculos elevans aperuit, quando Lazarum requiescentem
Abbreviated transcription (Latin):
Plerumq se hẏpochritȩ mira abstinentia
affligunt: om̃e robur corporis atterunt.
& qͣsi carnis uitam funditus in carne ui¬
uentes extingunt: sicq ꝑ abstinentiam
morti appropiantĩut pene cotidie mori¬
entes uiuant. S ad hec humanos ocłos
querunt: admirationis głam expetunt:
attestante ueritate quȩ ait. Ext̾minant.
facies suas: ut appareant hominib ieui¬
nantes. Nam ora pallescunt: corpꝰ debili¬
tate quatitur pectꝰ int̾rumpentib suspiri¬
labore aliud nͥ estimatio humana cogi¬
tatur. Quos nimirum bene symon ille
significat: qui dominice passionis tẽpore
in angariam crucẽ dni portat. De qͦ scͥp¬
Quod ꝑ angariam agimꝰ: ñ hoc ex stu¬
dio amoris oꝑamur. Crucẽ gͦ dñi iħu
in angariam portare ẽ: afflictionẽ absti¬
nentiȩ ꝓ alia quam necesse ẽ intentione
tolerare. An ñ iħ̃u cruce in angariam por¬
tat: qͥ qͣsi ad p̃ceptũ dñi carnẽ domat. s tũ¬

Expanded text:
Plerumque se hypocritae mira abstinentia affligunt, omne robur corporis atterunt, et quasi carnis vitam funditus in carne viventes exstinguunt, sicque per abstinentiam morti appropiant, ut pene quotidie morientes vivant; sed ad haec humanos oculos quaerunt, admirationis gloriam expetunt, attestante Veritate, quae ait: Exterminant facies suas ut appareant hominibus jejunantes . Nam ora pallescunt, corpus debilitate quatitur, pectus interrumpentibus suspirilabore aliud, nisi aestimatio humana cogitatur. Quos nimirum bene Simon ille significat, qui dominicae passionis tempore in angariam crucem portabat, de quo scripper angariam agimus, non hoc ex studio amoris operamur. Crucem ergo Jesu in angaria portare est afflictionem abstinentiae pro alia quam necesse est intentione tolerare. An non Jesu crucem in angaria portat, qui quasi ad praeceptum Domini, carnem domat, sed t
Abbreviated transcription (Latin):
sublimiorib fortes saciant᷑. & p̾ceptis
aꝑtiorib nos paruuli nutͥm᷑: qͥ si intellig̾e̾
alta ñ possumꝰ in xp̃i fide saluam̃. Uñ corm¬
Acsi diceret. Quia uos caꝑe dunitatiᷤᷤ eiꝰ my¬
st̾ia ñ posse pensaus. sola uob̾ humanitatiꝰ eiꝰ
infirma locutus sum. Qd cogitationes ho¬

Expanded text:
ptis apertioribus nos parvuli nutrimur, qui intelligere alta non possumus, in Christi fide salvamur. Unde Corinac si diceret: Quia vos capere divinitatis ejus mysteria non posse pensavi, sola vobis humanitatis ejus infirma locutus sum. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
acus transire: qͣm diuitẽ intrare in
regnum çȩloꝵ. mͦ łxxxu. Cameli nomi¬
ne dñs in sacro eloquio aliqͣndo expͥmit᷑.
Quia enim ad onera suscipienda sponte
se camelus humiliat: ñ immerito redẽp¬
toris nr̃i grãm signat: qui in eo quod in¬
firmitatis nr̃e onera susciꝑe dignatꝰ ẽ. a
potestatis suȩ celsitudine sponte descen-¬
dit. Unde ꝑ euangłm dicit. Potestat̃ẽ habeo
ponendi animam meã: & iterum sumendi
eam. Et unde iterum dicit. facilius ẽ ca¬
melum ꝑ foramen acus transire: qͣm diui¬
tem intrare in regnum celoꝵ. Quid enim
nomine diuitis. nͥ quemlibet elatũ quid
onẽ signat. Cameluᷤᷤ enĩ ꝑ foram̃ acus
transiit: cũ isdem redemptor nr̃. usq ad
susceptionem mortis ꝑ angustias passiomiᷤ
intrauit. Quȩ passio uelut acus extitit:
quia dolore corpus pupugit. facilius aũ
camelus foramen acus. qͣm diues regnũ
cȩloꝵ ingredit᷑: quia nͥ ipse pͥus infirmi¬
tatis nĩȩ onera suscipiens ꝑ passionẽ suã

Expanded text:
item intrare in regnum coelorum . Cameli nomine Dominus in sacro eloquio exprimitur. Quia enim ad onera suscipienda sponte se camelus humiliat, non immerito Redemptoris nostri gratiam designat, qui in eo quod infirmitatis nostrae onera suscipere dignatus est, a potestatis suae celsitudine sponte descendit. Unde per Evangelium dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi 18. Et unde iterum dicit: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum. . Quid enim nomine divitis, nisi quemlibet elatum, quididerationem signat? Camelus enim per foramen acus transiit, cum idem Redemptor noster usque ad susceptionem mortis per angustias passionis intravit. Quae passio velut acus extitit, quia dolore corpus pupugit. Facilius autem camelus foramen acus, quam dives regnum coelorum ingreditur; quia nisi ipse prius infirmitatis nostrae onera suscipiens per passionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
audimꝰ. & cũ dilectione seruamꝰ. Quisqͥs
riciȩ estib anhelat: quisqͥs se inqͥnationi¬
b luxuriȩ polluit: cordis ostium contra ue¬
ritatẽ claudit: & ne dñs ad se ueniat &e
mansionẽ faciat. animi claustra seris ui¬
ciorum dampnat.

Expanded text:
udimus, et cum dilectione servamus. Quisquis ritiae aestibus anhelat, quisquis se inquinationibus luxuriae polluit, cordis ostium contra Veritatem claudit, et ne Dominus ad se veniat, et mansionem faciat, animi claustra seris vitiorum damnat.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas id est babilonia expͥmit᷑. quȩ contra ui¬
tã innocentiũ mmmnanitate crudelitatis esfre¬
natur: quȩ antiquo hosti qͣsi seuissimo leo¬
ni sociata ꝑu̾sȩ suasionis eiꝰ sententiã concipit:
&ẽ reꝓbos ex se filios ad similitudinẽ illiꝰ qͣsi
crudeles catulos gignit. Catuli autẽ leonũ st̃
quilibet reꝑbi: ad iniquã uitã malignoꝵ sp̃u¬
um errore generati. Qui &e simul om̃s uniu̾sã
mundi eiuitatẽ quã p̃diximꝰ babilomiã faciut̃:

Expanded text:
civitas, id est, Babylonia exprimitur, quae contra vitam innocentium immanitate crudelitatis effrenatur: quae antiquo hosti, quasi saevissimo leoni, sociata, perversae persuasionis ejus semina concipit, et reprobos ex se filios ad similitudinem illius quasi crudelis catulos gignit. Catuli autem leonum sunt quilibet reprobi ad iniquam vitam malignorum spirituum errore generati: qui et simul omnes universam mundi civitatem, quam praediximus Babyloniam, faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
apud septuaginta int̾pretes mirmicoleon di¬
formicis adu̾sum: qͦd se sub puluere abscon¬
dit. & formicas frumenta gestantes int̾ficit:
angłs in t̾ram de cȩlis ꝓiectus. iustoꝵ m̃tes.
quȩ bonoꝵ sibi oꝑum refectionẽ p̾parant. in
ipso actionis itinere obsidet. Cumq has ꝑ in¬
sidias suꝑat: quasi formicas frumenta gestan¬
tes imꝓuisus necat. Recte autẽ mirmicoleon.
id est leo & formica dicit᷑. formicis enĩ leo ẽi
hostis sicut contra consentientes fortis ẽita
contra resistentes debilis.Si enĩ eiꝰ suggestio¬
nib assensus p̾betur: qͣsi leo tolerari nequa-¬
quã potest. Si autẽ resistit᷑. qͣsi formica at¬
teritur. Aliis gͦ leo est. aliis formica: qͥa crude¬
litatẽ illiꝰ carnales m̃tes uix tolerantispirita¬
les uͦ infirmitatẽ illius pede uirtutis calcant.

Expanded text:
apud septuaginta interpretes myrmicoleon diapud septuaginta interpretes myrmicoleon diformicis adversum, quod se sub pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit, angelus in terram de coelis projectus, justorum mentes, quae bonorum sibi operum refectionem praeparant, in ipso actionis itinere obsidet; cumque eas per insidias superat, quasi formicas frumenta gestantes improvisus necat. Recte autem myrmicoleon, id est, leo et formica dicitur, Formicis enim, ut dixihostis sicut contra consentientes fortis est, ita contra resistentes debilis. Si enim ejus suggestionibus assensus praebetur, quasi leo tolerari nequaquam potest; si autem resistitur, quasi formica atteritur. Aliis ergo leo est, aliis formica; quia crudelitatem illius carnales mentes vix tolerant, spiritales vero infirmitatem illius pede virtut
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia dicit᷑. filii autẽ syon singli quiq sc̃oꝵ me-¬
morant᷑ ita &e filii babyloniȩ singłi quiq rep¬
boꝵ. & eadem babylonia simul om̃s repbiuo-¬
cant᷑. S sc̃i uiri quamdiu in hac uita sunt. se¬
metipsos sollicita currum spectione custodiut̃.
ne leo circumiens insidiando subripiat. ad
est antiquus hostis sub aliqua imaginȩ. uir¬
tutis occidat: ne leenȩ uox aurib obstrepat.
id est ne babiloniȩ gła sensum ab amore pat̾e
cȩlestis auertat: ne catuloꝵ dentes mordeant.
id est ne repboꝵ ꝑsuasio in corde conualescat.
tatẽ leo dicit᷑. ꝓpter multiformis etiã astutiȩ
Modo enim se sicut ẽ ꝑditus humanis sensib
obicit᷑ mͦ quasi angłm lucis ostendit. mͦ stul¬
toꝵ mentes blandiendo ꝑsuadet̾ mͦ ad cul¬
yam t̾rendo ꝑtrahit. mͦ suadere uitia aꝑte
iitit᷑. mͦ in sius suggestionib sub uirtutis
specie palliatur. Hȩc itaq belua quȩ tanta
uarietate respergitur: iure tigris uocat᷑. Quȩ

Expanded text:
 filii autem Sion singuli quique sanctorum memorantur, ita et filii Babyloniae singuli quique reproborum, et eadem Babylonia simul, omnes reprobi vocantur. Sed sancti viri, quandiu in hac vita sunt, semetipsos sollicita circumspectione custodiunt, ne leo circuiens insidiando subrepat, id est antiquus hostis sub aliqua imagine virtutis occidat; ne leaenae vox auribus obstrepat, id est, ne Babyloniae gloria sensum ab amore patriae coelestis avertat; ne catulorum dentes mordeant, id est, ne reproborum persuasio in corde convalescat.tatem leo dicitur, et propter multiformis astutiae Modo enim se, sicut est perditus, humanis sensibus objicit; modo quasi angelum lucis ostendit; modo stultorum mentes blandiendo persuadet; modo ad culpam terrendo pertrahit: modo suadere vitia aperte nititur: modo in suis suggestionibus sub virtutis specie palliatur. Haec itaque bellua, quae tanta varietate respergitur, jure tigris vocatur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ascite qui in uob̾ est gregem dei.uii¬
suscipiunt: qͥ cũ curare corporalia fiinditus
negligunt. subditoꝵ necessitatib minimȩ
concurrunt. Quoꝵ nimirũ p̾dicatio plerũ¬
q despicit᷑. quiam dũ delinquentiũ facta
corripunt. s tam̃ eis necessaria p̾sentis uitȩ
ñ tribuunt: nequaqͣm libent̾ audunt᷑. e¬
gentis etenĩ cor doctrinȩ sermo ñ penetrat: s
hc̃ apud eiꝰ animũ manꝰ miscdie ñ comm̃dat
Unde pͥmꝰ pastor sollicite ammonet dicen ᷤ. Se

Expanded text:
ascite, qui in vobis est, gregem Deisuscipiunt, qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime concurrunt. Quorum nimirum praedicatio plerumque despicitur, quia dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Regentis etenim cor doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Unde primus pastor sollicite adm
Abbreviated transcription (Latin):
deuoret. mͦ ł u. Quia natura unius cuiꝰq res
ex diu̾sitate componit᷑ in sacro eloquio ꝑ rẽ
quãlibet licite diu̾sa figurant᷑. Habet qͥppe
leo uirtutẽ: Shabet &e seuitiã. Iirtute gͦ
dñm: seuitia dia bolum signat. Hinc em̃
de dño dicit᷑. Uicit leo de tribu uida radir da¬
Suid. Hinc de diabolo scriptũ ẽ. Adu̾sariꝰ ur¬

Expanded text:
ersa. --Quia natura uniuscujusque rei ex diversitate componitur, in sacro eloquio per rem quamlibet licite diversa figurantur. Habet quippe leo virtutem, habet et saevitiam. Virtute ergo Dominum, saevitia diabolum signat. Hinc enim de Domino dicitur: Vicit leo de tribu Juda, radix David . Hinc de diabolo scriptum est: Adversariu
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc loco pastionẽ cordis an corꝑis suaderet
aꝑuit cũ subiunxit. Prouidentes ñ coactes
spontanee scdm d̾m: neꝙ turpis lucri gr̃a.s
uoluntariȩ. Quib ꝓfecto u̾bis pastorib p̾ca
uet᷑. ne dum subiectoꝵ inopiam saciant se
mucrone ambitionis occidant. ne cũ ꝑ eos car¬
nis subsidiis reficiũt᷑ ipsi remaneant a celesti
pane ieiuni. Hanc pastoꝵ sollicitudinẽ pau¬
lus excitat dicens. Qui suoꝵ &e marime dome¬
sticoꝵ eurã ñ habet fidem negauit: & ẽ infi¬
deli det̾ior. Qñ rectori necesse est: ut inti̾ora
possit infundere. innoxia cogitatione extio-
ditoꝵ suoꝵ studia ferueant: quatinꝰ in eiꝰ ex¬
t̾ioris qͦꝙ uite ꝓuidentiã ñ reliquant. Dam
quasi iure ut diximꝰ a ꝑcipienda p̾dicatione
gregis animꝰ frangit᷑. si ext̾i̾oris cura subsidii

Expanded text:
in loco quam pastionem cordis an corporis, suaderet, aperuit, cum subiunxit: 'Providentes non coacti, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie'. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne, dum subiectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant; ne cum nis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a coelesti pane jejuni. Hanc pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum, curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Unde rectori necesse est ut interiora possit infundere, innoxia cogitatione etiam editorum suorum studia ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si exterioris cura subsidii
Abbreviated transcription (Latin):
Quantalibet intentione se mens humana
tendat: etiam si phantasias imaginũ cor¬
poralium a cogitatione compescat. si iã
om̃s cucum scͥptos sp̃s ab ocłis cordis amo¬
ueat: adhuc tam̃ in carne mortali posita ui¬
dere głam dĩ ñ ualet sicut ẽ :s qͥcqͣd de illa
ẽ qd̾ in mente resplendet. similitudo & ñ
ipsa est. Unde ierechiel ꝓpħa dixit. Hic erat
aspectꝰ splendori ᷤᷤ ꝑ girũ: & hec uisio simi¬
litudinis głȩ dñi. Ille etiam ille p̾dicato
qͥ raptꝰ ad t̾cium cęlum fuerat. dice bat. Ui
demus nc̃ ꝑspecułir a&e in enignate. Qua
ticis descͥpsisset: adiungit. dicens. Hȩc dixit
ẏsaias quando uidit głam eiꝰ & locutꝰ est
litudinẽ głȩ. & ille głam eiꝰ uidisse descri¬
bitur⁊ S cũ ioħs ȩuangłista pͥus miracłã
redemptoris nr̃i narrauit. & infidelitatem
iudeoꝵ postmodũ subdidit. hanc eiꝰdem re-¬
demptoris nr̃i głam quȩ in mundo apparu¬
it ysaiam uidisse manifestat. Om̃e enĩ qͦd

Expanded text:
Quantalibet intentione se mens humana tendat, etiamsi phantasias quasque imaginum corporalium a cogitatione compescat, si jam omnes circumscriptos spiritus ab oculis cordis amoveat, adhuc tamen in carne mortali posita videre gloriam Dei non valet sicut est; sed quidquid de illa est quod in mente resplendet similitudo et non ipsa est. Unde Ezechiel propheta dixit: Hic erat aspectus splendoris per gyrum, et haec visio similitudinis gloriae Domini . Inde etiam ille praedicator qui rademus nunc per speculum et in aenigmate . » Qua ticis descripsisset, adjungit dicens: « Haec dicit Isaias quando vidit gloriam ejus, et locutus est litudinem gloriae, et ille gloriam vidisse describitur? Sed cum Joannes evangelista prius miracula Redemptoris nostri narravit, et infidelitatem Judaeorum postmodum subdidit, hanc ejusdem Redemptoris nostri gloriam quae in mundo apparuit, Isaiam vidisse manifestat. Omne enim quod