comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Reuertere aiam meam in requiem tum. nec non & aliud educde carcre
animam ineam & in alio loco. Confitebot domino in regione uiorum. Cũ
alius procul dubio sensus sit scripture diuine quam ille in heresim sui maligna
interp̃tatione de torquet. Quod fatiunt & manichei & gnostici & hebionite:
& marchionio sectatores. & alie hercses nũo.lxxx. que de purissimo seͥptur¬
rum fonte assumentes testimonia non ita interp̃tantur ut scͥpta sunt. Sed
simplicitatem ecclesiastia sermonis id uolunt significate quod ip̃i sentiunt.
illud quoq quđ asscrere nititur. Doleam ne an rideam nescio. Doctor egregius
audet docere diabolum id rursum futurum esse fuerit. & ad candem reddicuꝵ
olignitatem & conscensurum regna celorum. Pro nephas. quis tam uecors &
stolidus hoc recipiat. ut sanctus ihoan nes baptista & petrus & iohannes apłs

Expanded text:
reuertere, anima mea, in requiem tuam nec non et illud: educ de carcere reuertere, anima mea, in requiem tuam nec non et illud: educ de carcere animam meam et in alio • loco: confitebor domino in regione uiuorum, cum alius procul dubio sensus sit scripturae diuinae, quam ille in heresim suam maligna interpretatione detorquet; quod faciunt et Manichei et Gnostici et Hebionitae et Marcionis sectatores et aliae hereses numero LXXX, qui de purissimo scripturarum fonte adsumentes testimonia non ita interpretantur, ut scripta sunt, sed simplicitatem sermonis ecclesiastici id uolunt significare, quod ipsi sentiunt. Illud quoque, quod adserere nititur, doleamne an rideam, nescio. doctor egregius audet docere diabolum id rursum futurum esse, quod fuerit, et ad eandem rediturum dignitatem et conscensurum regna caelorum. pro nefas! quis tam uecors et stolidus hoc recipiat, ut sanctus Iohannes baptista et Petrus et Johannes apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ad adam. & ad semen euis. & ad noe & ad filios eius crescite & multiplica¬
mini & replete terram. lam enim non erit benedictio sed maledictio iucta
origenem. qui angelos uertit in animao. & de sublimi fastigio dignitatis
facit ad inferiora descendere. qĩ deuo generi humano non possit aias ꝓbe
nedictionem dare nisi angeli peccauerint. & tot in celis fuit rue. quot
in terra natiuitates. Dimutenda est nobis doctrina apłoꝵ & ꝓphetaꝵ &le¬
gis. & ip̃ius domini saluatoris in cuangelio ꝑtonantis ł contratio orige¬
nes p̃cipit & legem dat. ut non dicam constringit discipulos suos. ne quis
oret in cclum ałcendere. ne peus iterum peccans ꝙͣ in tcrris ante pectauerat
precipitetur in mundum. Quam ꝙͣ istius modi nugas & deliramenta sole¬
at ille scripturarum interp̃tatione puersa & aliud significante quam ue¬
rum est affirmare dicens pͥusꝙ a malitu humiliarer ego deliqui. & illud.

Expanded text:
ad Adam et ad semen eius et ad Noe et ad filios eius: crescite et multiplicaad Adam et ad semen eius et ad Noe et ad filios eius: crescite et multiplicamini et replete terram? iam enim non erit benedictio, sed maledictio iuxta Origenem, qui angelos uertit in animas et de sublimi fastigio dignitatis facit ad inferiora doscendere, quasi deus generi humano non possit animas per nedictionem dare, nisi angeli peccauerint, et tot in caelis ruinae sint, quot in terra natiuitates. dimittenda nobis est doctrina apostolgis et ipsius domini saluatoris in euangelio pertonantis: e contrario Origenes praecipit et legem dat — ut non dicam: constringit discipulos suos —, ne quis oret in caelum: ascendere, ne peius iterum peccans, quam in terris ante peccauerat, praecipitetur in mundum. quamquam istius modi nugas et deliramenta soleat ille scripturarum interpretatione peruersa et aliud significante, quam uerum est, adfirmare dicens: priusquam a malitia humiliarer, ego deliqui et illud:
Abbreviated transcription (Latin):
cente patitur.ꝙ aĩe angeli fuerint in celis & postꝙͣ peccauerint in supnis.
deicctas esse in istum mundum. & qĩ in tumulos &sepulera sic in corpora ista
religatis penas antiquoꝵ luere peccatoꝵ. & corpora credentium non templa
xp̃i esse sed circeres damnatoꝵ. Ex inde ueritatem hystorie allegorie depra¬
uans mendatio infituta uerba multiplicat. & simplices quosq uiria ꝑsuasio¬
ne supplantins nunc asserit aĩas uixta grecam ethimologiam¬
nientes calorem p̾stinum amisserint. nc̃ corpus hoc obid iuxta grecos
idest uinculum. sue uixti aliam ꝓpͥetatem cad auerdici qr aĩe de celoruerĩt
a plerisq autem secundum uariam gre sermonis suppellectilem corpus
uera mortuoꝵ & sic hoc ucrum est. ubi fides nr̃a est. ubi p̃conium resurrectio¬
nis ubi apłica doctrina que in ecclesiis xp̃i huc usq ꝑlurat ubi illa benedicto

Expanded text:
cente patiatur, quod animae angeli fuerint in caelis et, postquam peccauerint in supernis, cente patiatur, quod animae angeli fuerint in caelis et, postquam peccauerint in supernis, deiectas esse in istum mundum et quasi in tumulos et sepulchra sic in corpora ista relegatas poenas antiquorum luere peccatorum et corpora credentium non templa Christi esse, sed carceres damnatorum? exin ueritatem historiae allegoriae deprauans mendacio infinita uerba multiplicat et simplices quosque uaria persuasione subplantnientes calorem pristinum amiserint, nunc corpus hoc ob id iuxta Graecos SljAa?, id est \'uinculum\', siue iuxta aliam proprietatem \'cadauer dici, quia animae de caelo ruerint; a ple-. risque autem secundum uariam Graeci sermonis supellectilem corpus uera mortuorum. et, si hoc uerum est, ubi est fides nostra? ubi praeconium resurrectionis? ubi apostolica doctrina, quae in ecclesiis Christi hucusque perdurat? ubi illa benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
etiam penitencam agere quare uobis comunicauerimus. Ita origenis errores
& dogmata deffenditio. Simpliater loquar. Nos secundum ꝙ sc̾ptum est:
nec occulo nr̃o partimus ut non effodiamus eum sinos non scan dalizauerit.
nec manui nec pedi si nobis scandalum fecerit. Et nos siue octuli nr̃i siue manꝰ
siue pedes fucrits similia sustinchitis. Quis enim chatolicoꝵ possit equo aĩo
sustinere & eoꝵ qui fidem sum bonis opibus exornant ut audiant orige¬
nis doctrinam atq consilium. & credint praue illius predicationi. Non po¬
test filius uidere patrem. nec spiritus sanctus uidere filium. Hec in librio
tet nu scribuntur his uerbis legimus &ita locutus est origenes. Sicut eĩ
in congruum est dicere. ꝙ Non possit filius uidere ꝑatrem sic mͦ consequens ẽ
opinari. ꝙ sp̃s sanctus non possit uidere filium. Illud quoq quio origene di¬

Expanded text:
etiam paenitentiam agere, quare uobis communicauerimus, ita Origenis errores etiam paenitentiam agere, quare uobis communicauerimus, ita Origenis errores et dogmata defendentes. Simpliciter loquar: nos, secundum quod scriptum est, nec oculo nostro parcimus, ut non effodiamus eum, si nosscandalizauerit, nec manui nec pedi, si nobis scandalum fecerint. et uos ergo, siue oculi nostri siue mamis siue pes fueritis, similia sustinebitis. quis enim catholicorum possit aequo animo sustinere et eorum, qui fidem suam bonis operibus exornant, ut audiant Origenis doctrinam atque consilium et credant praeclarae illius praedicationi: non potest filius uidere patrem neque spiritus sanctus uidere filiiim\'? haec in libris rcspl ap/wv scribuntur, his uerbis legimus et ita locutus est Origenes: sicut enim incongruum est dicere, quod possit filius uidere patrem, sic inconsequens est opinari, quod spiritus sanctus possit uidere filium. illud quoque quis Origene di
Abbreviated transcription (Latin):
te dilectissime. & ad uolutus pedibus tuis p̃cor. prãm & tibi ut salueris sicu¬
ti septum est a generatione ꝑuersa & recede ab heresi origenio. & acunctio:
heresibus dilectissime. Uideo enim ꝙ ꝑphanc causam.omnio indignatio¬
uestra concitata sit. ꝙ dixerim uobis. Arrii uel partem pr̃em & aliarum he¬
teseo radicem & parentem laudare non debetis. Et cum uos rogarem neita
etraretis & monerem contradicistis & ad tristiciam atq lacrimas aduxistis
Non solum autem me non audistis sed & alios plurimos catholicos qui
inter erant lesistio. Inde ut intelligo. hec est omnis indignatio & iste furor.
Ptid cuto cominamini ꝙ mittetio aduersum me epistolis. & huc illucq ser¬
mout discutrat. & pꝑ deffensionem hescos aduersum me odia suscitinteo.
rumpitis ciritatem quam in nobis habuimus. In tantum ut feceritis nos

Expanded text:
te, dilectissime, et aduolutus pedibus tuis precor: praesta mihi et tibi, ut salueris, sicute, dilectissime, et aduolutus pedibus tuis precor: praesta mihi et tibi, ut salueris, sicuriptum est, a generatione peruersa; et recede ab heresi Origenis et a cunctis heresibus, dilectissime. uideo enim, quod propter hanc causam omnis uestra indignatio concitata sit. quod dixerim uobis: \'Arrii patrem et aliarum hereseon radicem et parentem laudare non debetis\'. et cum uos rogarem, ne ita erraretis, et monerem, contradixistis et ad tristitiam atque lacrimas adduxistis, non solum autem me, sed et alios plurimos catholicos, qui intererant. et, ut intellego, haec est omnis indignatio et iste furor et idcirco comminamini, quod mittetis aduersum me epistulas et huc illucque sermo uester discurrat, et propter defensionem hereseos aduersum me odia suscitantes rumpitis caritatem, quam in uos habuimus, in tantum, ut feceritis nos
Abbreviated transcription (Latin):
nec frustra mouearis. & aliud te dolens uertas ad alia. ut pectandi occasi¬
declines cor meum in uerba malitie.ad excusandas excusationes in pecta¬
tis.Illud quoq audiens ad miratus sum. quod quidam qui solent ultro
citroq portare rumusculos. & hiis que audierunt semper addere. ut tristi¬
cias & rixas inter fratres concitent te quoq turbauerunt & dixerunt tibi.
ut recte credat. Noli nos intantum putare rusticos. Ut hectam aꝑte dicere
potuerimus. Quam ꝙ enim hoc in corde meo serꝑ orem tñ ut simpliciter
fatear. nunꝙͣ in alienas aures protuli nete uiderer paruipendere dilectissime
Quomodo autem complemus oratinem secundum ritum misteriorum.
& pro oĩbus & pro te qͦ dicimus custodi illum qui predicat ueritatem. Uel
sio sermonis retulerit. & habuerit oratio consequentiam. Qua ꝑꝑ obsecro

Expanded text:
nec frustra mouearis et aliud dolens te uertas ad alia et peccando occasinec frustra mouearis et aliud dolens te uertas ad alia et peccando occasideclines cor meum in uerba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Illud quoque audiens admiratus sum, quod quidam, qui solent ultro citroque portare rumusculos et his, quae audierunt, semper addere, ut tristitias, ut rixas inter fratres concitent, te quoque turbauerunt et dixerunt tibi, ut recte credat\'. noli nos in tantum putare rusticos, ut haec tam aperte dicere potuerimus. quamquam enim hoc in corde meo semper orem, tamen, ut simpliciter fatear, numquam in alienas aures protuli, ne te uiderer parui pendere, dilectissime. quando autem conplemus orationem secundum ritum mysteriorum, et pro omnibus et pro te quoque dicimus: \'custodi illum, qui praedicat ueritatem\' uelsio sermonis se tulerit et habuerit oratio consequentiam. quapropter obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
meis locutus es clericis asserens te ꝑ sctm p̃sbiteꝵ & abbatem monachoru
gregorium mandassem nequẽꝙͣ ordinarem. & ego hoc pollicitus sim dicẽo.
Nunꝗd iuenis sum. Aut canones ignoro. Audi guerititem in sermone
dei me hoc non audisse nec noste. necͦ istius sermonis penitus recordari. Su¬
spicatus autem lum ne forsitan inter multa qĩ homo oblitus essem. Et ob hãc
causam sanctum gregorium siscitatus sum & zenonem p̃sbiterum qui cũ
eo est.E quibus abbas gregorius respondit. se hoc penitus ignorare. zenon
autem dixit quia cum ei p̾sbiter ruffinus nescio que alia transitorie loque¬
retur. Etiam hoc dixerit. Puitas ne aliquos ordinaturus est sanctus ep̃s. Et huc¬
usq stetisse sermonem. Ego autem epiphanius nec audiui quicquam nc
respondi. Unde dilectissime non te p̾ueniat furor nec octupet indignatio

Expanded text:
meis locutus es Clericis, asserens te per sanctum Presbyterum et Abbatem monachorum meis locutus es Clericis, asserens te per sanctum Presbyterum et Abbatem monachorum Gregorium mandasse mihi, ne quemquam ordinarem: et ego hoc pollicitus sim, dicens: Nunquid juvenis sum, aut canones ignoro? Audi igitur veritatem in sermone Dei, me hoc nec audisse, nec nosse, nec istius sermonis penitus recordari. Suspicatus autem sum, ne forsitan inter multa, quasi homo oblitus essem: et ob hanc causam sanctum Gregorium sciscitatus sum, et Zenonem Presbyterum, qui cum eo est. E quibus Abbas Gregorius respondit, se hoc penitus ignorare. Zenon autem dixit, quia cum ei Presbyter Ruffinus nescio quae alia transitorie loqueretur, etiam hoc dixerit: \'putasne aliquos ordinaturus est sanctus episcopus?\' et hucusque stetisse sermonem. ego autem Epiphanius nec audiui quicquam nec respondi. unde, dilectissime, non te praeueniat furor nec occupet indignatio
Abbreviated transcription (Latin):
in parrochia que tibi subiecti sit. Ouere bñdicta ep̃oꝵ eypri mansuetudo & bo¬
nitas & nr̃a rusticitas sensu tuo & arbitratu digna mĩa dei. Nam multi
ep̃i cõmunionis nr̃e & presbrõs in nr̃a ordinauerunt prouintia. quos nos cõ¬
p̃hendere non potueramus. & misserunt ad nos & diaconos & impodiaconos
quos nos suscepimus cum gratia. Et ip̃e cohortatus sum beate memorie phi¬¬
lonem ep̃m. & sanctum theoprobum. ut eetlesiis cipri que iuxta le erant.:
ad mee autem parrochie uidebantus ecclesiam ptinere. eo ꝙ grandis esset¬
ꝙͣ aũt ego ordinaui diaconissis & ad alienas missi ꝑuintias. Neque feci ꝗc¬
ꝙ̃ ut ecclesiam sinderem. Quid ergo tibi uisum est sic grauiter intu me¬
scere. & iactari contra nos pro opere dei. qđ in edificationem & non indestru¬
ctionem fractum factum est. Sed & illud uehementer ad miratus sum ꝙ

Expanded text:
in paroecia, quae tibi subiecta sit. o uere benedicta episcoporum Cypri mansuetudo et boin paroecia, quae tibi subiecta sit. o uere benedicta episcoporum Cypri mansuetudo et bonitas et nostra rusticitas sensu tuo et arbitratu digna misericordia dei! nam multi episcopi communionis nostrae et presbyteros in nostra ordinauerunt prouincia, quos nos conprehendere non potueramus, et miserunt ad nos et diaconos et hypodiaconos, quos suscepimus cum gratia. et ipse cohortatus sum beatae memoriae Philonem episcopum et sanctum Theopropum, ut ecclesiis Cypri, quae iuxta se erant, ad meae autem paroeciae uidebantur ecclesiam pertinere, eo quod grandis esset etiderent. numquam autem ego ordinaui diaconissas et ad alienas misi prouincias neque feci quidquam, ut ecclesiam scinderem. quid ergo tibi uisum est sic grauiter intumescere et iactari contra nos pro opere dei, quod in aedificationem et non in destructionem fratrum factum est? sed 6t illud uehement
Abbreviated transcription (Latin):
eum. & suadere potuimus testimoniis scͥpturarum. & propositione manda¬
toꝵ dei. Et cum ministraret insanctis sacficiis. Rursus cum ingenti difficulta¬
tetento ore eius ordinauimus p̃sbiterum. & isdem uerbis quibꝰ antea suase¬
ramus impullimus ut cederet in ordine p̾sbiterii. Post hec sepsimus ad sanctos
p̃sbiteros monasterii. & ceteris fratribus. & increpauimus cos quare non scͥp¬
sissent suꝑ eo cum ante annum multos eoꝵ queri audisset cur non haberent
qui sͥ domini sacramenta conficerent. & illum omnes suo poscerent testimo¬
nio. & grandem utilitatem in comme monasterii testarentur. qui tunc
repta opportunitatt sqͥꝓsissent nobis. neq sup ordinatione eius aliquid popo¬
scissent. Hec ita acta sunt. ut locutus sum in caritate xp̃i. quam te erga parui¬
tatem nrãm habere credebam. Quam ꝙͣ in monasterio ordinauerimus & nõ

Expanded text:
eum et suadere potuimus testimoniis scripturarum et propositione mandaeum et suadere potuimus testimoniis scripturarum et propositione mandatorum dei. et cum ministrasset in sanctis sacrificiis, rursus cum ingenti difficultate tento ore eius ordinauimus presbyterum et isdem uerbis, quibus antea suaseramus, inpulimus, ut sederet in ordine presbyterii. post haec scripsimus ad sanctos presbyteros monasterii et ceteris fratribus et increpuimus eos, quare non scripsissent super eo, cum ante annum multos eorum queri. audissem, cur non haberent, qui sibi domini sacramenta conficerent, et illum omnes suo poscerent testimonio et grandem utilitatem in commune monasterii testarentur, quare tunc reperta oportunitate non scripsissent nobis neque super ordinatione eius aliquid poposcissent. Haec ita acta sunt, ut locutus sum, in caritate Christi, quam te erga paruitatem nostram habere credebam, quamquam in monasterio ordinauerim et non
Abbreviated transcription (Latin):
debita nomini suo exercere sacrificia & laborare in hac parte monasterium. que
xp̃ianorum p̃cipua salus est. Inuenire autem & comp̃hendere seruum dei non
posses qui te eo qđ graue onus sacerdocii nolet suscipere sepe fugiebat. sed nec alius
quis epoꝵ facile eum repiret undesatis miratus sum. quomodo dispensatione
dei ad nos uenerit cum diaconibus monasterii & ceteris fratribus ut mͥsatisfac¬
rent. quia nescio qui aduersum eos hebam tristicie. Cum gͥ celebraretur collecta
in ecclesia uille que est uixta monasterium nostrum ignorantem eum & nullam
penitus habentem suspitionem ꝑmultos diaconos apprehendi uissimus &
teneri os eius.ne forte liberare se cupiens ad uraret nos ꝑ nomen xp̃i. Et pͥmũ
diaconum ordinauuius proponentes ei timorem dei & compellentes ut mini¬
straret. ualdeq obnitebatur indignum esse se contestans. Uix gͦ compullimꝰ

Expanded text:
debita nomini suo exercere sacrificia et laborare in hac parte monasterium, quae debita nomini suo exercere sacrificia et laborare in hac parte monasterium, quae Christianorum praecipua salus est, inuenire autem et conprehendere seruum dei non posses, qui te et, quod graue onus sacerdotii nollet suscipere, saepe fugiebat, sed nec alius quis episcoporum facile eum repperiret — unde et satis miratus sum, quomodo dispensatione dei ad nos uenerit cum diaconibus monasterii et ceteris fratribus, ut mihi satisfaceret, quia nescio quid aduersum eos habebam tristitiae —, cum igitur celebraretur collecta in ecclesia uillae, quae est iuxta monasterium nostrum, ignorantem eum et nullam penitus habentem suspicionem per multos diaconos adprehendi iussimus et teneri os eius, ne forte liberare se cupiens adiuraret nos per nomen Christi, et primum diaconum ordinauimus proponentes ei timorem dei et conpellentes, ut ministraret; ualdeque obnitebatur indignum esse se contestans. uix ergo conpulimus
Abbreviated transcription (Latin):
poterit qui meiue iagicatione ex sensu ueꝵ
ysaiam & mitebantur sup aquae. que ncum seculo transcunt. Nichil
tibi nocuimus nidil in uirie feciius.Nec quidꝙ uolenter extorsimus. in
stram pͣlutatem. & lrãs quas ad eos crebro direximus cõmunionis qͦ tue ce¬
perunt habere concordiam. ne uiderentur quadam duritia & conscientia
diaconum & postꝙ̃ ministrauit. ria sum p̃sbiterum suꝑ quo debueras gra¬
tulari. intelligens ꝙ obdei timorem hoc sumus facẽ compulsi. maxime cum
nulla sit diuersitas in sacerdocio dei & ubi utilitati ecclesie ꝓuidetur. Nam
pẽdere & nemo suꝑ alienam mensuram extenditur. tñ p̃ponitur oĩbue cari¬
tas xp̃i in qua nulla simulatio est. Nec considerandum quid factum sit. s
quo tempore & quorodo & in quibus. & quare factum sit. Cum enim uidi¬
sem quia multitudo sanctoꝵ fratrum in monasterio consisteret. & sancti pre¬
sbiteri hicronimus & uincencius ꝑꝑ uerccundiam & humilitatem nolent

Expanded text:
poterit, qui non solum cogitatione et sensu, uerum Esaiam et mittebantur super aquas, quae cito cum saeculo transeunt —: nihil tibi nocuimus, nihil iniuriae fecimus nec quicquam uiolenter extorsimus. in nostram paruitatem et litteras, quas ad eos crebro direximus, communionis quoque tuae coeperunt habere discordiam -, ne uiderDiaconum: et postquam ministravit, rursum Presbyterum, super quo debueras gratulari, intelligens quod ob Dei timorem hoc sumus facere compulsi: maxime cum nulla sit diversitas in sacerdotio Dei, et ubi utilitati Ecclesiae providetur. Nam, pendere et nemo super alienam mensuram extenditur, tamen praeponeretur omnibus caritas Christi, in qua nulla simulatio est; nec considerandum, quid factum sit, sed quo tempore et quo modo et in quibus et quare factum sit. cum enim uidissem, quia multitudo sanctorum fratrum in monasterio consisteret et sancti presbyteri Hieronymus et Uincentius propter uerecundiam et humilitatem nollent
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. & humilis publicanus auditur. Decem iam nͥ fallor eplãs plenas tam
ottitii ꝙͣ p̃cũ misli cũ tu ne motũ ꝗdem face̾ dignaris. Et cũ dño loquẽte cũ
qm & irasci hominis est. & inuiriam nõ face̾xini. Ad antiquũ morẽ reuer¬
tens reuers p̾coꝵut & diligẽte te diligas & cõseruo sermonem cõseruus ĩꝑti¬

Expanded text:
ernitur et humilis publicanus auditur. decem iam, nisi fallor, epistulas plenas tam ernitur et humilis publicanus auditur. decem iam, nisi fallor, epistulas plenas tam officii quam precum misi, cum tu ne muttum quidem facere dignaris et domino loquente cum quoniam et irasci hominis est et iniuriam non facere Christiani, ad antiquum morem reuertens rursus precor, ut et diligentem te diligas et conseruo sermonem conseruus inperti
Abbreviated transcription (Latin):
pulis. unũ app̾hendit eparuulis dicens. Qui¬
cũq urm̃ nõ fuerit conuersus sic̃ infans. nõ
potest introire in regnũ celoꝵ. Quod nec tm̃
docere nec face̾ uidentur. ĩpleuit exẽplo. Dũ
discipuloꝵ pedes liuat. dñ traditorem osculo
excipit. Dum loꝗtur cũ samaritana. Dũ ad
pedes sͥ sedente maria de celoꝵ disputat regͦ.
Dũ ab iferis resurgens pͥmũ mulierculis appare¬
scit. Sathanis aut ex archangelico fastigio. nõ
aliam ob causam nͥ ob contrariã humilitati suꝑbĩa ruit. Et iudaicus popu¬
lus pͥmas sͥ cathedras & salutationes in foro uendicins. deputato antea
iustillã situle gentili populo succedente deletus est. Contra sophistas qͦ seculi
& sapiẽtes mundi petrus & ucobus piscator mittitur.Cuius rei cã seͥptura
uit. Suꝑbis deus resistit. humilibus aũt dat grãm. Uide fr̃ quale malu
sit. ꝙ aduersariũ ht̃ deum. ob qͦd & in euangelio & phariseus arrogãs sꝑ¬

Expanded text:
puhs unum adprehendit e paruulis dicens: quicumque uestrum non fuerit conuersus sicut infans, non potest introire regnum caelorum. quod ne tantum docere nec facere uideretur, inpleuit exemplo, dum discipulorum pedes lauat, dum traditorem osculo excipit, dum loquitur cum Samaritana, dum ad pedes sibi sedente Maria de caelorum disputat regno, dum ab inferis resurgens primum mulierculis apparescit. satanas autem ex archangelico fastigio non aliam ob causam nisi ob contrariam humilitati superbiam ruit. et Iudaicus populus primas sibi cathedras et salutationes in foro uindicans deputato antea in stillam situlae gentili populo succedente deletus est. contra sophistas quoque saeculi et sapientes mundi Petrus et Iacobus piscator mittitur, cuius rei causa scriptura ait: superbis deus resistit, humilibus autem dat gratiam. uide, frater, quale malum sit, quod aduersarium habet deum. ob quod in euangelio et pharisaeus adrogans sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ in se nouerat sẽtentiam. Quid enim ẽ ut
alloꝗ & audire quos diligas. Nam & rudes
reꝗrebant añ carte & mẽbranarum usu
aut in dolatis ex ligno coicellis. aut ĩ corti¬
Icibus arboꝵ mutua eplãꝵ alloꝗa imisitabãt.
Uñ & portitores caꝵtabellarios & seͥptores alibris arboꝵ librarios uo¬
cauere. Quãto magis gͥ expoliato iam artibus mũdo. id nõ debemus
omittẽ̾. quod sp̃stiterũt apud quos erat cruda rusticitas. & ꝗhumani¬
nobis abitiẽs recentẽ amicitiam. Scindis pocus ꝙ dissuis. qđ prudẽ¬
ter lelius uocat. Misi forte ita tibi exorsus est oriens. ut lras q tuas
tescedulã caĩtati. Int̾ delicus prĩe & comimes quas hiuĩmꝰ pegͥnatõco
aliqñ suspira. Si amas scribe.si irasceis aratꝰ licet sebẽ.Magnũ & hoc
desiderii hẽo solamen.Si amici litteras uel ĩdignãtis accipiam:

Expanded text:
 in re non uera, sententiam. quid enim est, ut tulas et adloqui et audire quos diligas? nam et rudes requirebant, ante chartae et membranarum usum aut in dedolatis ex ligno codicellis aut in corticibus arborum mutua epistularum adloquia missitabant; unde et portitores earum tabellarios et scriptores a libris arborum librarios uocauere. quanto igitur nos expolito iam artibus mundo id non debemus omittere, quod sibi praestiterunt, apud quos erat cruda rusticitas et qui humaninobis abiens recentem amicitiam scindis potius, quam dissuis, quod prudenter Laelius uetat; nisi forte ita tibi exosus est oriens, ut litteras quoque tuas scedulam caritati inter delicias patriae et communis, quam habuimus, peregrinationis aliquando suspiria. si amas, rescribe; si irasceris, iratus licet scribe. magnum et hoc desiderii habebo solamen, si amici litteras uel indignantis accipiam.
Abbreviated transcription (Latin):
culum. sed thesauros tibi in celestibus p̃paras ad circo nrãs apetis amicici¬
as quos xfamulos arbritaris. Sctã filiam theodoram sororẽ bte̾ memo
lucini ꝑ se comendatã ineoserinoe comendo. ut ĩcepto itinẽnõ lasset:
ut ad terram sctã multo ꝑ hẽmũ labore ꝑueniat ut nõ putet ꝓfetam
ee uirtutem exisse de egipto. sed ꝑ ĩnumerabiles insidus ad monte na¬
bo & ad iordanẽ fluium ꝑueniri. ut accipiat in galgala circũasiones¬
fecũdam.ut illi iericho corruit sacerdotalium tubarum subuersa lan¬
goribus ut iuguletur ad omberech ut ai. & assor pulcherimie qͥnda
corruãt ciuitates.Frẽs ꝗ nobiscum in monasteriolo sũt te salutant. Scõs
ꝗ uos diligẽ dignãtur ꝑ te oppido salutamus:

Expanded text:
culum, sed thesauros tibi in caelestibus parans, idcirco nostras appetis amiciticulum, sed thesauros tibi in caelestibus parans, idcirco nostras appetis amicitias, quos Christi famulos arbitraris. sanctam filiam meam Theodoram, sororem beatae memoriae Lucini, per se commendatam meo sermone commendo, ut in coepto itinere non lassetur, ut ad terram sanctam multo per heremum labore perueniat, ut non putet perfectam esse uirtutem exisse de Aegypto, sed per innumerabiles insidias ad montem Nabo et ad Iordanem fluuium perueniri, ut accipiat secundam in Galgala circumcisionem, ut illi Hiericho corruat sacerdotalium tubarum subuersa clangoribus, ut iuguletur Adonibezec, ut Gai et Asor pulcherrimae quondam corruant ciuitates. fratres, qui nobiscum in monasteriolo sunt, te salutant. sanctos, qui nos diligere dignantur, per te oppido salutamus.
Abbreviated transcription (Latin):
mea. sponsa mea ĩ imo de occulis tuis. de quo deus uidetur. de qͥ a moise
dr̃.transiẽs uidebo uisionẽ hancmagnim. Deniq quosd am etiam:
mũdi phõs legimus. ut totam cogittationẽ ad mentis cogerẽt purita¬
tem. s occulos eruisse. Et aꝓphã dicitur. Intrauit mors ꝑfenestras nr̃as.
& aplĩ audiunt. Qui uiderit mulierem ad cõcupiscendum eam. lã me¬
chatus est in cordesuo. Uñ p̃cipitur eis ut leuẽt occulos & uideant cãdidas
segetes que parate sũt ad metendum. Quod aũt pͣcaris ut nr̃is moĩtis
nabuchodonosor & rapsaces. & nabuzirdan & holofernes in te occidãt.
nũꝙͣ nr̃a auxilia postulares si inte uiuerent. sed quia illi in temortui
sũt & cũ zorobabel & iesu filio iosede sacerdote magno. & exdra qͦ & ne¬
emia ruinas ierusalem edificare cepisti. nec mitis mercedes in ptułum sac¬

Expanded text:
mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse dicitur: transiens uidebo uisionem hanc magnam. denique quosdam etiam mundi philosophos legimus, ut totam cogitationem ad mentis cogerent puritatem, sibi oculos eruisse. et a propheta dicitur: intrauit mors per.fenestras uestras. et apostoli audiunt: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, iam moechatus est eam in corde suo. unde praecipitur eis, ut leuent oculos et uideant candidas segetes, quae paratae sunt ad metendum. Quod autem precaris, ut nostris monitis Nabuchodonosor et Rapsaces et Nabuzardan et Olofernes in te occidantur, numquam nostra auxilia postulares, si in te uiuerent. sed quia illi mortui sunt et cum Zorobabel et Iesu, filio Iosedech, sacerdote magno, cum Esdra quoque et Neemia ruinas Hierusalem aedificare coepisti non mittens mercedes in pertusum sac
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ resistit. humilibus aũt dat grãm. Ita n
chil a pueritia uictare conatus lum ꝙͣ tumẽ¬
tem aĩmũ & erectã ceruicem dei ꝯͣ se odiu
ame quia mittis sum & humilis corde. & aũt ꝑos dauid cecinisse.
Memento dñe dauid & omis mansuctudinis ciꝰ. Et in alio loco le¬
gunꝰ. Añ głiam humiliatur cor uiri. & añ runam eleuat᷑. ltaq ob¬
secro te ne me putes sumptis litterio tuis añ tacusse . & alioꝵ uel ĩ fide¬
litatem uel negligẽtiam in me referas. Qͥd eĩ causeerat ut puocit
offotacerem. & amicitias tuas meo silentio repellerem ꝗ ultro solco bo¬
noꝵ appetere necessitudinem. & me illoꝵ uĩgere ciritati. Ql meliores
sũt duo ꝙ unus. Et si alter cecidei̾t ab altero Fulcietur. & funiculus tr¬
plex nõ rũpit᷑. & fefratrem aduuans exaltabitur.Scribe igitur au¬
dacter. & absentiam corpoꝵ crebro uince sermõe. Nedoleas. Nhoc non
habeas ꝙ formicule & musce & serpẽtes hñt .i. carnis occulos. Sed illũ

Expanded text:
 humilibus autem dat gratiam, nihil ita a pueritia uitare conatus sum quam tumentem animum et erectam ceruicem dei contra se odia a me, quia mitis sum et humilis corde, et ante per os Dauid cecinisse: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius. et in alio loco legimus: ante gloriam humiliatur cor uiri et ante ruinam eleuatur. itaque obsecro te, ne me putes sumptis litteris tuis ante tacuisse et aliorum uel infidelitatem uel neglegentiam in me referas. quid enim proderat, ut prouocatus officio tacerem et amicitias tuas meo silentio repellerem, qui ultro soleo bonorum appetere necessitudinem et me eorum ingerere caritati? quia meliores sunt duo quam unus et, si alter ceciderit, ab altero fulcietur. funiculus triplex non rumpetur et frater fratrem adiuuans exaltabitur. scribe igitur audacter et absentiam corporum crebro uince sermone. Ne doleas, si hoc non habeas, quod formiculae et muscae et serpentes habent, id est carnis oculos; sed illum
Abbreviated transcription (Latin):
etomu ntum uellem nec ipeq eius pace dixerim forsitan capit.quãꝙͣ in
ui e uli pculerun Ego enim mefateor tui capatiorem sed ipmm udeo ficri
pleniurem quo me sino dubititione antecedit. Et postea ꝙͣ redierit. quod dño ad
uurante ꝓspato cuisustit. cum eius pectoris abste cumulati particeps fuero nõ
erit implecturiua qun ii me uacuum d huc eritiatq auidum sensitum tuorũ
leifiar uentee etua tme egentior su. Ille copiosior. Sanc idem fiater aliq̃ sqͥpt

Expanded text:
. et tamen, quantum uellem, nec ipse — quod eius pace dixerim — forsitan capit, quamquam nihilo me illi praetulerim. ego enim me fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et posteaquam redierit, quod domino adiuuante prosperatum hi spero, cum eius pectoris abs te cumulati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ma que adhibita sunt astruende utilitati mendatii alit̾ opportere intellig astẽ¬
decemait ubiq am firiui ueritia doceretur. Quam enim testunonia menda¬
tu tẽ non debene. nim non debent fauere mendatio. Sed hoc intelligt̃tie tue re¬
linquo. Ad mota eram lirtune diligentiori consideritione. multo iđ foctisse fi¬
cilius uidebra ꝙegu. Ad lunc autẽ consideritionem cogat te pietas qua cogno
quasdam dacturius en quibuo noueriniua nibi oporteat mentiri. & ubi no opos¬
tent. Quod li ficri preosti iullo medo credo mendicibus dubiisq rõnibus id expl¬
ces queso. nec me onerosum ipudentem iudico ꝑhumanitatem ueracissima
domini nostri.dam ut non dicam nulla certe non magna culpa meus etror ue¬
ritati fauetrintruerta piot est siuere mendato. Multi uõalia cũ sin¬

Expanded text:
ia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique eorum firma ueritas doceretur. quam enim testimonia mendacia esse non debent, tam non debent fauere mendacio. sed hoc intellegentiae relinquo tuae. admota enim lectioni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognoquasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id + explices quaeso. nec me onerosum aut inpudentem iudices per humanitatem ueracissimam domini nostri. nam ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si rect
Abbreviated transcription (Latin):
contri nit̾itur dicet illud qł plitum erit honesto aliquo offõ seͥptorem fuisse
mentitum. Ubi enim hoc non poterit si poterit in ea narratione qua exorsus
aplo at.que autem scribo uabis ecce corum deo quia non mentior credi afsir¬
mitiq mentitus. eoloco ubi dixit de petro & barnaba. cum uideremq non¬
UI1¬
lere in deo luidari falsitatemꝙ ueritatem uituꝑari. Agendum est gͥut aco¬
guitionem diuinar seͥturae talis homo accedat qui desanctis libris tam sã
& ueraciter existunet ut nolit aliqua eoꝵ parte delectari ꝑ officiosa mendatia
potiusq id quod nm intelligit transeit.ꝙͣ cor suũ p̃ferat illi ueritati. Profuto e¬
cum hocdĩc credisibi expetit & id igit ut duunaꝵ seͥpturaꝵ auctoritatibus nõ
credimus. Et ego quidemi qualibuscũq iuribus quas dño suggerit oĩa illi iistiõ¬

Expanded text:
contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quilere in Deo laudari falsitatem, quam veritatem vituperari? Agendum est igitur, ut ad cognitionem divinarum Scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et veraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia: potiusque id quod non intelligit, transeat, quam cor suum pcum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimon
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc. NNon enira hoc codex ipe ut assolet in liminari pagina p̃tendebat.
Epitaphium tamen appellari dicebat frater apud quem inuentus est. Quod
ci nomen tibi pliciusse ut ideretur credetemus. si eoꝵ tintum uel uitar uelsis¬
ta ibi legissemus. qui im deffuncti essent. Cum uõ multoꝵ & eo tempore quos¬
bebatur. & ninc usq iuuentium ibi cõmemortentur opusculi. iniramur
car ei hunc titulumt uel imposueris uel imposiusse credario. Tnnen utiliter ate
conseptum cundem librum satia approbamus. In expositione quoq epłẽ pauli
ad galatas inuerumus aliquid ꝙ nos multum moneit.Si enim ad scͥpturao
smctis ad missa fuerint uelut offitiosa mendatia ꝙ in eis remanebit auctori¬
titio que tandem de septuris illis sententia psiretit. Cuius pondere contenti¬
ose falsitatio subruatur upbitas. Statim enim ut ꝓtulerio si aliter sapit qui

Expanded text:
adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. \'epitaphium\' tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legissemus, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi commemorentur opuscula, miramur, cur hunc ei titulum uel inposueris uel inposuisse credaris. sane utiliter a te conscriptum eundem librum satis adprobamus. In expositione quoque epistulae Pauli apostoli ad Galatas inuenimus aliquid, quod nos multum moueat. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
OMINO DITEETISSINO ET
cultu sincerissimo caritatia obsequendo atq ãplec¬
redidisti. Sed breuiorem multum ꝙͣi exte uelles
sumere tali uiro. a quo tẽpona quantilibet occupet.
nullus serio prolixus est. Quamꝙ̃ itaq nos ne¬
gocioꝵ alienoꝵ coꝵq secularium cirtũ scemur in¬
gentibus tamen epłe tue brruitati facile non igno
scerem nͥ cogitarem ꝙ̃ pautioribus uerbis in cis
redderetur. Quire aggredere queso istã nobiscũ
litterariam cõlocutionem habere uec multum id nos disiungendos liceit ib¬
nobis te exibent. Si eium propterea te non nouimus. quia fatiem corpotio tu¬
non iudimus. Hoc modo uec ip̃e tenastia ani tuquoq non iudes eam. Si
uitem tibi non ob aluid notus es nͥ quia uosu anunum tuum & nos eum nõ
mediocriter uoiumus in litteris tius in quibus bñdicimus dominum. ꝙ tibi
& nobis omnibue qi fribus qui tua legunt te talem dedit. liber quidem tuue
inter cẽtera non diu estꝙ uenit in inanus nr̃as. que sit cius inseͥptio nescimꝰ

Expanded text:
TISSIMO ET CULTU SINCERISSIMO CARITATIS OBSERVANDO ATQVE AMPLECistulam reddidisti sed breuiorem multo, quam ex te uellem sumere tali uiro, a quo, tempora quanta libet occupet, nullus sermo prolixus est. quamquam itaque nos negotiorum alienorum eorumque saecularium curis circumstemur ingentiscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat abte nobis exhibent. Si enim propterea te non novimus, quia faciem tui corporis non vidimus: hoc modo nec ipse te nosti; nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum; et nos eum non mediocriter nouimus in litteris tuis, in quibus benedicimus domino, quod tibi et nobis omnibusque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. quae sit eius inscriptio, nescimus
Abbreviated transcription (Latin):
lator ungens caput. Ego autem difficillime bonus udex lego quod sepse¬
rim. Ded aut timidior reticeo aut cupidior. Udeo etiam interdum uitia
mea. Sed ea malo audire a melioribus. ne cum me recte fortasse reprehendero
uuresiami michi blandiur. de meticulosam mn uidear in me potilio ꝙ ustam cnl¬
lisse sententiam:¬

Expanded text:
lator ungens caput. EGO AUTEM difficillime bonus judex lego quod scripselator ungens caput. EGO AUTEM difficillime bonus judex lego quod scripserim; sed aut timidior recto, aut cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed ea malo audire a melioribus: ne cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar: et meticulosam mihi videar in me potius, quam justam tulisse sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
ritati fauet. Si recte in teueritas potest faueremendatio.Multa uõ alia cũ sm
cerissimo uero corde tuo loqui cuperem. & dexinostuodio conferro. Sed huic
& alendum dulcibus atq utilibus sermocinationbus tuis inisisse me gaudeo.
Et tamien quantum uellem nec ip̃e ꝙ eius pace dixerim forsitan capit.quãꝙͣ in
nichilo me illi p̃tulerim. Ego enim mefateor tui capatiorem sed ip̃i uideo fueri
pleniorem. quo me sine dubitatione antecedit. Et postea ꝙͣ redierit. quod dño ad
erit implecturus quod in me uacuum ad huc erit.atq auidum sensuum tuorũ.
lta fiet ut ego etiam tunc egentior sim. Ille copiosior. Sancidem frater aliq̃ seͥpta
nr̃a fert secum quibuo legendis si dignationem adhibueris.etium sinceram fra¬
ternamq seueritatem adhibeis queso. Non enim aliter intelligo quod scriptũ
pinguet ciput meum. nisi quii magis amatur obiurgator sanãs. quam adu¬

Expanded text:
ritati fauet, si recte in te potest uerritati fauet, si recte in te potest uerncerissimo corde tuo loqui cuperem, et de Christiano studio conferre: sed huic et alendum dulcibus atque utilibus sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. Et tamen quantum vellem, nec ipse quod ejus pace dixerim forsitan capit, quanquam in nihilo me illi praetulerim. Ego enim me fateor tui capaciorem; sed ipsum video fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et postea quam redierit, quod Domino aest impleturus, quod in me adhuc vacuum erit, atque avidum sensuum tuorum. Ita fiet, ut et ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. Sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis, si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque severitatem adhibeas, quaeso. Non enim aliter intelligo quod scriptum pinguet caput meum ; nisi quia magis amat objurgator sanans, quam adu
Abbreviated transcription (Latin):
credimus. Et ego quidem qualibuscũq uiribus quas dñs suggerit oĩa illa testiõ¬
nia que adhibita sunt astruende utilitati mendatii alit̾ opportere intelligi ostẽ¬
derem. ut ubiq coꝵ firma ueritas doceretur. Qiim enim testunonia menda¬
ti ec̃ non debent.tam non debent fauere mendatio. Ded hoc intelligẽtie tue re¬
linquo. Ad mota enim lectione diligentiori consideratione. multo id fortasse fi¬
cilius uidebisꝙͣ ego. Ad hinc autẽ considerationem cogatte pietas qua cogno¬
non uult non credat.si semel fuerit ꝑsiasum aliqua illos uiros ꝑqͦs nobhc
quasdam dacturus es quibus nouerimus ubi oporteat mentiri.&ubi non opor¬
teat. Quod si fieri potest. nullo modo credo menditibus dubiisq rõnibus id expli¬
ces queso. nec me onerosum ĩpudentem iudices ꝑ hum mnitatem ueracissima
domini nostri.Nam ut non dicam nulla certe non magna culpa meus error ue¬

Expanded text:
credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimocredamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimonia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique eorum firma ueritas doceretur. quam enim testimonia mendacia esse non debent, tam non debent fauere mendacio. sed hoc intellegentiae relinquo tuae. admota enim lectioni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognonon uult, non credat, si semel fuerit persuasum aliqua illos uiros, per quos nquasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices quaeso nec me onerosum aut inpudentem iudices per humanitatem ueracissimam domini nostri. nam, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ue
Abbreviated transcription (Latin):
falsi testes dei. quia testimonium diximus aduersus deum. ꝙ suscitauerit xp̃m
quem non suscitauit. Si quis huic diceret quid in hoc mendatio ꝑ horrestis.
cum id dixeris quod etiam si falsum sit ad laudem dei maxime ꝑtinet. Non¬
ne huius detestans insiniam quibus posset uerbis & significitionibus in lucõ
penctralia sui cordis apiret.c lamano non minori aut fortasse etiam muiori sce¬
lere in deo liudari falsitatem ꝙ ueritatem utupari. Agendum est gͥut ad co¬
gnitionem diuinaꝵ septuraꝵ talis homo accedat qui de sanctis libris tam sce
& ueraciter existimet. ut nolit aliqua eoꝵ parte delectari ꝑ offitiosa mendatia.
potiusq id quod non intelligit transeat. ꝙͣ cor suũ p̃ferat illi ueritati. Profecto ei
cum hoc dĩe credi sibi expetit. &id igit ut diuinaꝵ septuraꝵ auctoritatibus nõ

Expanded text:
falsi testes dei, quia testimonium diximus aduersus deum, quod suscitauerit Christum, falsi testes dei, quia testimonium diximus aduersus deum, quod suscitauerit Christum, quem non suscitauit. si quis huic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim, cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non
Abbreviated transcription (Latin):
osissima regula uel ad mẽtientis auctoris consilium officiumq refferatur. Si
enim mentiebatur apłs paulus cum apłm petrum obuirgans diceret. Si tu
cum sis udeus gentiliter & nõ uidaice uiuis quẽ ad modum cogis gentes iuda¬
izare. & recte illi uidebatur petrum fecisse. quem non recte fecisse & dixit & scͥo¬
sit ut qĩ animos tumultuantium deliniret. quid respondebimus cũ exurrexe¬
rint totum illud quod idem apłs de matrimonioꝵ uire firmando locutus est.
ꝓꝑhomines qui dilectione coniuugum tumultuari poterant fuissementitus.
Scilic non ꝙ hoc senserit. Sed ut illoꝵ placaretur aduersitas. Non opus ẽ mul¬
ta cominanorare. Possunt enim iuderi etiam de laudibus dei esse offitiosa mẽ¬
datiauit apud homines pigriores dilectio eius ardescit. Atq ita nusꝙͣ certa
erit in sanctis licteris atq libris casteueritatis auctoritis. Non ne attendi

Expanded text:
osissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur. si osissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur. si enim mentiebatur apostolus Paulus, cum apostolum Petrum obiurgans diceret: si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? et \'recte illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deleniret, quid respondebimus, cum exsurrerint totum illud, quod idem apostolus de matrimoniorum iure firmando locutus est, propter homines, qui dilectione coniugum tumultuari poterant, fuisse mentitum, scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adueršitas? non opus est multa commemorare. possunt enim uideri etiam de laudibus dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio eius ardescat, atque ita nusquam certa erit in sanctis libris castae ueritatis auctoritas. nonne adtendim
Abbreviated transcription (Latin):
ta uelles uenit in manus tuas locus ille quo apłs petrus aꝑnitiosa simulatiõẽ
reuocatur. Dictumq ibi patrocinium mendatii susceptum eẽ uel att tali ui¬
ro uel aquopiam.Si alius illa seͥpsit fateor non mediocriter doleo. donec ref¬
fellantur si forte reffelli possunt. ea que me mouent. Plichi enim uidetur
exitiosissime credi aliquid in sanctis libris haberi mẽdatium.i. eos homines
per quos nobis illa seͥptura ministrata estatq consepta Aliquid in libris suis fu¬
issementitos. Alia quippe questio est.scit ne aliqñ mẽtiri iuiri boni. & alia qͥstu
est utrum seͥptorem sanctaꝵ scͥpturarum mentiri opportuerit.ĩmo uo̾ non
ilia sed milia questio est. Admisso enim semel in tantum auertatis fastigium
officioso aliquo mendatio nulla illoꝵ libroꝵ particula remanebit. que non ut
cuiq uidebitur. uel ad mores difficilis. uel ad fidem incredibilis. eadem pnici¬

Expanded text:
uelles, uenit in manus louelles, uenit in manus lorevocatur. Ibi patrocinium mendacii susceptum esse vel abs te tali viro, vel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur si forte refexitiosissime credi aliquod in libris sanctis esse mendacium, id est eos homines, per quos nobis illa scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem pernici