comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rantes pacientiã eius : reuocauerunt
&e restrnerant omnia incella eiꝰ. etpȩni¬
tentiã egerunt om̃s ad muicem dicentes:
tlicuere homodĩ est y
eonircus himnlitatis quã uis omniũ esse
debeat xp̃i anoꝵ. maxime aut̃ hicordib
habitare & requiescere debe monachoꝵ:
Vnde & isidorus ait Summa monachi uirtus
humilitas. summũ uitiũ eiꝰ superbia est
Tumc aut̃ se quisq monachũ iudie&. quando
se minimũ existimauerit. etiã cũ maiosat
uirtutũ opera gesserit: Qui mundũ desert
ec tam̃ uirtutes preceptoꝵ sine cordis humi¬
late secuntur istiquasi de ex celso graiius
corruunt : quia deterius ꝑ uirtutũ ela¬
tionẽ deiciuntur. quã peruiti ãprolabi po¬
tuert᷑ Semꝑ conscientia seruidĩ. humilis
esse deb& & tristis. scilic& ut per humilitatr᷑
non suꝑbiat. & ꝑ utilẽ merorem cor ad lasci¬
uiã non dissoluat De hac summa uirtute &¬
dñs ait: Omnis quise exaltat humiliabit᷑ : &

Expanded text:
rantes patientiam ejus, revocaverunt rantes patientiam ejus, revocaverunt et restituerunt omnia in cella ejus. Et poenitentiam egerunt omnes ad invicem dicentes: Hic vere homo Dei est. quamvis omnium esse debeat Christianorum, maxime autem in cordibus habitare, et requiescere debet monachorum. Unde Isidorus ait : Summa monachi virtus, humilitas; summum vitium ejus, superbia est. Tunc autem se quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolominus ait: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ et iacobus apłs ait: Ecceudex ante ia¬
nuam adsistit qui et uobis premia pacientiş
& aduersariis ur̃is poenã quãmerent᷑ restitu
Ante ianuã dicit: quia proximus nobis est. &
rogantibus delicta. et ad reddenda pacien¬
tiȩ premia: Dicebant de abbã ĩsydoro
qui erit prbt inscithi. quia siquis habuisset
fratrẽ infirmũ aut pus illanime᷑. aut in ui¬
riosũ. et uolebat eum expellere furas. ille
dicebat: Adducite eum ad me: Et appre¬
hendens tͥũ pacientia sua. curabat animũ
frĩs illius Uenerunt aliquando latrones
in monasterium cuiusdã senis & dicerunt
ad eum: Omnia quȩ cũ que incella tua sunt
tollere uenimꝰ. Et ille dix̃ Quantũ uob
uidetur filii tolletes Tulerunt ergo qđ¬
cũq Inuenert᷑ incella &s abierunt:
Obliti st̃. uit̾ ibi sacetilũ quierat absconsus
est post eos clamans eedicens: Filii tollite
quod obliti estis incella Illi uero amimi¬

Expanded text:
Sic enim et Jacobus apostolus ait: Ecce judex ante jaSic enim et Jacobus apostolus ait: Ecce judex ante januam assistit, et vobis praemia patientiae, et adversariis vestris poenam quam merentur, restituat . Ante januam dicit, quia proximus nobis est, etrogantibus delicta, et ad reddenda patientiae praemia. Dicebant de abbate Isidoro, qui erat presbyter in Scythia: quia si quis habuisset fratrem infirmum, aut pusillanimem, aut injuriosum, et volebat eum expellere foras, ille dicebat: Adducite eum ad me. Et apprehendens, cum patientia sua curabat animum fratris illius. Venerunt aliquando latrones in monasterium cujusdam senis, et dixerunt ad eum: Omnia quaecunque in cella tua sunt tollere venimus; et ille dixit: Quantum vobis videtur, filii, tollite. Tulerunt ergo quaecunque invenerunt in cella, et abierunt. Obliti sunt autem ibi saccellum qui erat absconditus est, post eos clamans et dicens: Filii, tollite quod obliti estis in cella. Illi vero admi
Abbreviated transcription (Latin):
& amalis omnibur custodit & seruat: Ipsa est
quȩ irã tẽperat. linguã refrenat. & mentem
gubernat: Ipsa ẽ. quȩ pacẽ custodit. disciplinã
moderate per egit. libidinis impetũ frangit.
uiolentiã comprimit. & incendiũ simultatis
extinguit. coercet potentiã diuitũ. refou&
inopiã pauperũ. facit humiles in prosperis
fortes in aduersis. contra iniurias et contume¬
lias mites. temptationes expugnat. persecu¬
tiones tolerat: Ipsa est quȩ fidei nr̃ȩ funda¬
menta fortiter munit. Incrementa spei nrȩ
sublimit᷑ prouehit: & actus uitȩ nr̃ȩ dirigit:
Ipsanos ut cenere possimus uiam xp̃i pa¬
tienter gubernat. ec ut filiidĩ perseuere¬
mus immobilit᷑ confirmat : Hanc enĩ uir¬
tutẽ fr̃s dilectissimi cumgaudio diligere
et totis uiribus amplecti debemus Cito
enĩ fructũ pacientię eiusq premium re¬
cipiemus. sicu illa usq in finẽ perseueremus

Expanded text:
et a malis omnibus custodit, et servat. Ipsa est et a malis omnibus custodit, et servat. Ipsa est quae iram temperat, linguam refrenat, et mentem gubernat. Ipsa est quae pacem custodit, disciplinam moderate peragit, libidinis impetum frangit, violentiam comprimit, et incendium simultatis exstinguit. Coercet potentiam divitum, refovet inopiam pauperum, facit humiles in prosperis, fortes in adversis, contra injurias et contumelias mites. Tentationes expugnat, persecutiones tolerat. Ipsa est quae fidei nostrae fundamenta fortiter munit, incrementa spei nostrae sublimiter provehit, et actus vitae nostrae dirigit. Ipsa nos ut tenere possimus viam Christi, patienter gubernat, et ut filii Dei perseveremus, immobiliter confirmat. Hanc enim virtutem, fratres dilectissimi, cum gaudio diligere, et totis viribus amplecti debemus. Cito enim fructum patientiae, ejusque praemium recipiemus, si cum illa usque in finem perseveremus.
Abbreviated transcription (Latin):
tia. sub portantes inuicem & cetr̃: Saloma
fectũ habeat ut sitis perfecti & integri in
nullo deficientes: Et paulus iterũ dicit
Corripite inquietos. consolam ini pusillanimes
suscipite infirmos. pacientes estote ad om̃s
Curramꝰ ergo dilectissimi fr̃s perhanc pacien¬
tiȩ uiã. & diligamꝰ eã. qui a nor habet offen¬
diculũ sed plenũ & aeterrã perse curren¬
tibus infuturo retribu& gaudiũ: Magna
est enĩ frs uirtus pacientiȩ. quȩ ledentesse
non ledit. sed diligit: quȩ iniurianti se in iurias
remittit. non reddit. cui nocere pocest. non
noc& sed parcit: Radix om̃iũ & custos uirtutũ
pacientia ẽ ꝑPacientiã uero : possidemꝰ animas
nr̃as: Custo dẽ igit᷑ conditionis nrẽ pacientiã
dñs esse monstrauit. quia inipsa possidere nos¬
mec ipsos docuit: Pacientia aut̃ uera est. ali¬
ena mala aequanimiter perpeti. & contraeũ
quimala irrogat nullo dolore moueri: Pacien¬
tiȩ ergo uirtus est fr̃s : quȩ nos dõ commendat.

Expanded text:
tiam, supportantes invicem in charitate . Salomon rfectum habeat, ut sitis perfecti et integri, in nullo deficientes . Et Paulus iterum dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . Curramus ergo, dilectissimi fratres, per hanc patientiae viam, et diligamus eam, quia non habet offendiculum, sed plenum et aeternum per se currentibus in futuro retribuet gaudium. Magna est enim, fratres, virtus patientiae, quae laedentes se non laedit, sed diligit: quae injurianti se injurias remittit, non reddit: cui nocere potest non nocet, sed parcit. Radix enim omnium et custos virtutum, patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras . Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit: quia in ipsa possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera, est aliena mala aequanimiter perpeti: et contra eam qui mala irrogat, dolore nullo moveri. Patientiae ergo virtus est, fratres, quae nos Deo commendat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa la terueniente dirditate. ad eadem
desideria laxatõmentis sinudilatentur
quȩ extenuari. Implicata poterant. magia
disposicione agitiut tepulsa multiplieius
crescati. Pleriq monachoꝵ sic hapresenti
sełd se mortifiea e appetunt. ut iam ꝑfecte
siliceat cenditorissui faciem concẽ plent᷑
sed eorũ defdemũm differtur ut proficiat.
& tarelititis suę sinu nutritur ut crescat Bon
monachiis al huius mundi inquieta concupis¬
centia sepenitus subtrahit. Aoterrenarũ acdi¬
onũ strepitum deserit. & perquietis studiũ
eius mens urtutibus intenta. quasiuigilans dor¬
mt Unus quisq. monachus ad contẽ planda
interna minime perducitur. nisi ab his qui ex¬
terius implicant. stueliose subtrahatur: blinc
ctũ pristmet ipsã ueritaf dicit Nemo potest
duob domniis seruire. Hinc paulus ait Nemo
miltians dõ implicat se negotiis secularibus: ut
di plactat cui se probauit. Perprophetã dñs ad

Expanded text:
ipsa interveniente tarditate, ad eadem ipsa interveniente tarditate, ad eadem desideria laxato mentis sinu dilatentur. Quare quae extenuari fortasse impleta portant, magna dispositione agitur, ut repulsa multiplicius crescant. Plerique monachorum sic in praesens saeculum mortificari appetunt, ut jam perfecte, si liceat, Conditorised eorum desiderium differtur ut proficiat, et a tarditatis suae sinu nutritur, ut crescat. Bonus monachus ab hujus mundi inquieta concupiscentia se penitus subtrahit, ac terrenarum actionum strepitum deserit, et per quietis studium ejus mens virtutibus intenta, quasi vigilans dormit. Unusquisque monachus ad contemplanda interna minime perducitur; nisi ab iis quae exterius implicant, studiose subtrahatur. Hinc enim per semetipsam Veritas dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus ait: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Per Prophetam Dominus a
Abbreviated transcription (Latin):
teger est crucifixus.: ut nos ex toto moriamur pec¬
uestigia humilitate. scĩ ficatione. & piecatt sectat᷑:
Mortificatur monachus: quando corpus suum ieni¬
moꝵ continuatione castigit. quando lntra neces¬
sariũ modũ suũ temperat appctitũ. quando non
sclũ adelicatͥoribus cybis. sedetiã auilioribus
temperans se suspendit quando nichil carm
suȩ prodesiderio. sed pro sustentatione &
necessitate permittit Cum spirituales monia¬
chi plene mortificationẽ suã appetunt. quan
to fiunt uiciniores adfinẽ. tanto se exibent
ardentiores in opere. Laborando ergo non
deficiunt. sed magis adusum laboris crescunt
quia cũ iam premia propinquora considerant.
eo inopere delectabilius exsudant Oñs mana¬
chi scłm relinquentes: punire flendo non de¬
smunt que deli quert̃. Crauise merore f¬
fligunt: qui alonge hur a facie conditoris
proiecti. ad hue hiȩterne gaudiis non sunt:
N onnuniquã monachi ideirco ad contẽ plan¬
da desideria minime perueniunt: ut

Expanded text:
teger est crucifixus, ut nos ex toto moriamur pecvestigia humilitate, sanctificatione et pietate sectatur. Mortificatur monachus, quando corpus suum jejuniorum continuatione castigat, quando intra necessarium modum suum temperat appetitum, quando non solum a delicatioribus cibis, sed etiam a vilioribus temperans, se suspendit, quando nihil carni suae pro desiderio, sed pro sustentandae vitae necessitate permittit . Cum spirituales monachi plene mortificationem suam appetunt, quanto magis fiunt viciniores ad finem, tanto se exhibent ardentiores in opere. Laborando ergo non deficiunt, sed magis adversum labores crescunt, qui cum jam praemia propinquiora considerant, eo in opere delectabilius exsudant. Omnes monachi saeculum relinquentes, punire flendo non desinunt quae deliquerunt. Gravi se moerore affligunt, quia longe huc a facie conditoris projecti, adhuc in aeternae patriae gaudiis non sunt. Nonnunquam monachi idcirco ad contemplanda de
Abbreviated transcription (Latin):
quidem eẽ. peccato : uiuenites. autͣ dõ In mortuo
enĩ non regnat peccatũ : neq cupiditas uiuit pec¬
cati: Letinguitur enĩ continuo in eo concupiscen¬
tra carnis. conquiescit furor. cessat ira. fugantur
odiũ. & omnia simul conquiesetaT uitia Et hoc est
mori peccato : et uiuere xp̃o Itẽ ipse apłsait:
M ortui enĩ estis. & uitaurã abscondita est cũ xpoindõ¬

Expanded text:
quidem esse peccato, viventes autem Deo . In mortuo enim non regnat peccatum, neque cupiditas vivit peccati: exstinguitur enim continuo in eo concupiscentia carnis, conquiescit furor, cessat ira, fugatur odium, et omnia simul conquiescunt vitia. Et hoc est mori peccato, et vivere Christo. Item ipse Apostolus ait: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando aut̃ deb& ꝑ oboedientiã bonum
qđ agit᷑ intermitti Nec enĩ mala in para
dẏso arbor excitit. quã d̃ homini ne contin¬
geret inter dixit: sed ut permelius oboedi¬
entiȩ meritũ homo bene condius crescera :
clignũ fu erat ut hunc etiã abono pro hi¬
beret. quatimis tanto uerius hoc qđ ager&.
uirtus ess&. q̃uanto &abono cessans auetor
suo se subditũ humilius echibera Scriptũ ẽ.

Expanded text:
aliquando autem debet per obedientiam bonum aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur idiso arbor exstitit, quam Deus homini, ne contingeret, interdixit. Sed ut per melius obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans auctori suo se subditum humili
Abbreviated transcription (Latin):
sobrii. ꝑfecte sperate in eã quȩ offertur uobis
grãm in reuelationẽ ihũ xp̃i. quasi filu oboe¬
dientiae: Rectȩ filios oboedientiȩ uult illos
Deb& ergo obedientia & in aduersis ex suo
aliquid habere. & rursũ in prosperis. ex suo
aliquid omnimodo non habere. quatinus
et in aduersis tanto sit uerior. quanto apre¬
senti ipsa quã diuinitus percipit gloria
funditus exmente separatur: Ab omni poten¬
te dño oboedientia usq ad mortẽ seruanda
prȩcipitur. sic̃ ueritas ait: Non possũ ego
ame facere quicquã. sed sicut audio iudico:
pse sicut audiuit iudicat: Ic̃ etiã oboedit¬
patri: cum iudex huiꝰ uenerit scłi Ne nob̾
usq ad presentis uitȩ terminũ oboedientia
quia hanc etiã cum iudex uenerit seruat:
Quid ergo mirũ. si peccator homo oboedien¬
tiȩ inpresentis uitȩ breuitate se subicit.
quando hanc mediatordĩ et hominũ. &
cũ oboedientes remimerat non relinquit:
Sciendũ ẽ. nũ quã ꝑ oboedientiã malũ fieri.

Expanded text:
rfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam, in revelatione Jesu Christi, quasi filii obedientiae . Recte filios obedientiae vult illos . Debet ergo obedientia et in adversis ex suo aliquid habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omni modo non habere, quatenus et in adversis tanto sit verior, quanto a praesenti ipsa quam divinitus percipit gloria, funditus ex mente separatur. Ab omnipotente Domino obedientia usque ad mortem servanda praecipitur, sicut Veritas ait: Non possum ego a meipso facere quidquam, sed sicut audio, judico . Ipse sicut audit, judicat. Tunc etiam obPatri, cum Judex hujus venerit saeculi. Ne nobis usque ad praesentis vitae terminum obedientia , qui  Ed., quia hanc, etiam cum Judex venerit, servat. Quid ergo mirum si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc Mediator Dei et hominum, et cum obedientes remunerat, non relinquit. Sciendum est nunquam per obedientiam malum fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nouit locut̃ illius Ipse enĩ dix̃ homini:
Ecce enĩ timor dñi ipse ẽ sapientia. et receder
amalo intellegentia: Diligamꝰ ergo eã frs.
ut diligamur ab ea Ipsaeñ sapientia quȩ xp̃c
est dicit: Ego sapientia habito inconsilio. &
eruditis intersũ cogitationibus Meum est
consiliũ & aequitas: mea est prudentia. meae̾
& fortitudo: Ego diligentes me diligo : & qui
mane uigilauerint adme: inuenient me:
Mecũ sunt diuitiȩ ec gła Melior est fructus ms
auro : & lapide pretioso: Inuiis iustitiȩ ambu¬
labo: utditẽ diligentes me. et thes auros eoꝵ
repleam: Diligit enĩ dis̃ illũ : qui diligit sapi¬
lentiã Sapientiã enĩ filiis suis uitã preparat
diligitatibus se iustitiã ministrat.
amantibus se prudentiam donat Intempta¬
tione cumillo ambulat. &inter directum
illi prȩparans absconsa sua denudat. & super¬
illum scientiã et intellectũ prudentiȩ thesau¬

Expanded text:
ipse novit locum illius. Ipse enim dixit homini: ipse novit locum illius. Ipse enim dixit homini: Ecce timor Domini, ipse est sapientia, et recedere a malo intelligentia . Diligamus ergo eam, fratres, ut diligamur ab ea. Ipsa enim sapientia quae Christus est, dicit: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est et fortitudo. Ego diligentes me diligo, et qui mane vigilaverint ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae et gloria. Melior est fructus meus auro et lapide pretioso. In viis justitiae ambulo, ut ditem diligentes me, et thesauros eorum repleam . Diligit enim Deus illum qui diligit sapientiam. Sapientia enim filiis suis vitam praeparat, diligentibus se justitiam ministrat, amantibus se prudentiam donat. In tentatione cum illo ambulat, et iter directum illi praeparans, absconsa sua denudat, illi scientiam et intellectum prudentiae thesau
Abbreviated transcription (Latin):
ntellectus. scs. unicus. mulciplex. subtilis.
omnẽ habens uirdutẽ.omĩa prospiciens. & quȩ
utis dĩ. et ȩmanatio claritatis omnipotentis¬
incera Candor est enĩ lucis aeternę. & speculũ
sine macula di maiestatis. et linago bonitatis
stellarũ dispositionẽ.luti comparita inuenitur
prior Lacteni suecedit nox. sapientia adit̃.
forciter. et disponic om̃a suauiter. Sobrictatem
enĩ et sapientia dot&. et iustitu et uirtutẽ. quib
utilius nihil est inuitã hominibus. Thes. uirus enĩ
magnus est sapientia. quã quibiuens  Inuenii
uttaẽ. et qui possedirit illam. In mortalitatis ha¬
bebit corona. Ipsa est enĩ que stabiles faait infide.
discernendo sagices. in prosperitate mites. in
aduersitate. securos. acutos insensu. perlu¬
cidos infacto. candidos inuultu. et fortes in
cenflictii Undi ergo sapientiaue̾nit. et quis
est locus intelligentiȩ : Abscondita ẽ. ab ocũls
om̃iũ uiuentium: Ds intellegit uiã eius. &

Expanded text:
nctus est unitus, multiplex, subtilis, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui tutis Dei et emanatio claritatis omnipotentis Dei sincera. Candor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis stellarum dispositionem luci comparata invenitur prior. Luci enim succedit nox, sapientia autem iter, et disponit omnia suaviter. Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus . Thesaurus enim magnus est sapientia, quam qui invenerit, inveniet vitam: et qui possederit illam, immortalitatis habebit coronam. Ipsa est enim quae stabiles facit in fide, discernendo sagaces, in prosperitate mites, in adversitate securos, acutos in sensu, perlucidos in facto, candidos in vultu, et fortes in conflictu . Unde ergo sapientia venit, et quis est locus intelligentiae? Abscondita est ab oculis omnium viventium. Deus intelligit viam ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia itaq sapientiȩ deducit ad regna pet¬
petua: Propterea ait salomon: Obtaui etdatꝰ
est michi sensus. Inuocaui et uenit in mȩ sp̃s sap¬
entiȩ : et proposui proluce habere illã Super
salute᷑ et omnẽ pulchritudinẽ dilexi illã. qm̃in
extinguebile est lumen illius Uenerunt aut̃

Expanded text:
cupiscentia itaque sapientiae deducit ad regna perpetua . Propterea ait Salomon: Optavi, et datus est mihi sensus: invocavi, et venit in me spiritus sapientiae, et proposui pro luce habere illam. Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi illam, quoniam inexstinguibile est lu
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut lignũ inmanu hominis. cũ quo frutices
suã intimore dĩ Ipsetimor dĩ ossae ĩ consumit
orona sapientiȩtimor dñi est. et initium
sapientiȩ timere dm̃. & plenitudo sapientis
possidere perpetua Sic enĩ scriptũ est : Quicus¬
todierint illã iustificabuntur abea & facile ui¬

Expanded text:
Sicut lignum in manu hominis quo frutices Sicut lignum in manu hominis quo frutices suam in timore Dei, ipse timor Dei ossa ejus consumitriptura timor Domini est, et initium sapientiae, timere Deum, et plenitudo sapientiae, possidere perpetua. Sic enim scriptum est: Qui custodierint illam, justificabuntur ab ea, et facile vi
Abbreviated transcription (Latin):
Incontentũ ducit aut in iuriis appetit. nihil
tu horũ facias cũiquã Quiergo uerbũ istud
custodire potest: sufficit ei ad salutẽ: Dix̃
senex : Vita monachi hȩc ẽ: Operatior obȩ¬
dientia. meditatio. & ut non iudic&. non
obloquatur. non murmur&: Scriptũ est
enĩ Quidiligitis dnm : odite maligiũlonachi
uita hȩcest Non ingredi cum in iustis. neq
uidere oculis suis mala. neq curiose agere
tribuere : neq superbire corde. neq cogita¬
tione malignari. neq uentrẽ implere :u
sedcũm discretione omnia agere. & ecce in his
monachus est Dix̃ abbas ia cobus Quia sicut lucerna
obsurũ cubiculũ inluminat: itatimor dñi siue¬
nerit incorde hominis illuminat eũ. et doc&
om̃s uirtutes et mandata dĩ: Interrogauerunt
quidã patrũ abbatẽ machariũ ȩgyptiũ dicentes
Quomodo sic & quando manducas. et quando ieiu¬
nas. corpus tuũ sic siccũ est: & dix̃ senex:

Expanded text:
in contemptu ducit, aut injuriis appetit, nihil in contemptu ducit, aut injuriis appetit, nihil tu horum facias cuiquam: Qui ergo verbum istud custodire potest, sufsenex: Vita monachi haec est, opera, obedientia, meditatio, et ut non judicet, aut non obloquatur, aut non murmuret. Scriptum est enim: Qui diligitis Dominum, odite malum . Monachi vita haec est, non ingredi cum injusto, neque videre oculis suis mala, neque curiose agere,tribuere, neque superbire corde, neque cogitatione malignari, neque ventrem implere, sed cum discretione omnia agere . Ecce in his est monachus. Dixit Abbas Jacob: Quia sicut lucerna obscurum cubiculum illuminat, ita timor Domini, si venerit in cor hominis, illuminat eum, et docet omnes virtutes et mandata Dei. Interrogaverunt quidam patrum Abbatem Macharium Aegyptium, dicentes: Quomodo et quando manducas, et quando jejunas, corpus tuum siccum sic est? Et dixit eis senex:
Abbreviated transcription (Latin):
timores: Unus quotime homines dm̃: ne
mittałtur ingehennã: Ipse est timor ille
qui introducit caritatẽ: sed sic uenit ut ex
Sienĩ adhuc propt̾ pęnas times dm̃: non¬
dũ amasquẽ sic times : Nonbona desideras
sed mala caues. sed ex eo qđ mala caues con¬
rigiste . et hcipis bona desiderare : Cum
bona desiderare coeperis erit intetimor
ses ille scilicet ne ipsa bona amittas Non
nemittaris ingehennã : sed nece deserat
p̃sentia dñi quẽ amplecteris. quo ȩtͣno
frui desideras: Frit̃ quidã interro¬
gauit se nen: Quomodo uenit timor dĩ
inanimnã. et respondit senex Si hab&
homo humilitatr̃ & paupertatẽ. & ut
non iudic& alterũ. sicuenit in eũ timor¬
dĩ Drc̃ senex: Timor et humilitas. et e¬
gestas uictualiũ ecplanctus maneat inte
alii nefacias Sio dis quitibi male loquit᷑
neq: tumale loquaris de aliquo Si odio
habes quitibi calumniã facit: neq tu
calumniã facias alicui Siodio habes quite

Expanded text:
timores. Unus quo timent homines Deum, ne mittantur in gehennam. Ipse est timor ille, qui introduxit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas, quem sic times: non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quod mala caves, corrigis te, et incipis bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit in te timor sanctus, ille scilicet, ne ipsa bona amittas, non ne mittaris in gehennam, sed ne te deserat praesentia Domini, quem amplecteris, quo aeterno frui desideras. Frater quidam interrogavit senem dicens: Quomodo venit timor Domini in animam? Et dixit senex: Si habet homo humilitatem, et paupertatem, et non judicet alteruDixit senex: Timor, et humilitas, et egestas victualium, et planctus maneant in talii ne facias . Si odis qune tu male loquaris de aliquo. Si odio habes eum qui tibi calumniam facit, ne tu calumniam facias alicui. Si odio habes eum qui te
Abbreviated transcription (Latin):
quando seniores. & loquerent᷑ sermonem
cedifcatiombus erat inter eo sunꝰ
preuiđ. & uidit angłos manꝰ agicintes
secularis. discedebant angłi et uolutaban¬
dar parei himedio eoꝵ. pleni fetoribur.
et polluebant cos Cuo. ut ruirsus loque¬
rent᷑ deedificatione uenientes lterũ
angłi laua bant eos Urnerĩ ergo aliquan¬
do senes abbate antoniũ. eterit cnen doi
abbai iosepħ. Uolens at abbas antonius
probare eos monur sermonẽ de sexipu¬
risscis. & coepit int̾rogare a unioribus
quidess& hoc aut illuduerbim. siali
eoꝵ dicebant. prout poterant ille antꝰ
dicebat. Nec dũ inuenistis Post om̃se
dix̃ abbati ioseph Iu quomodo dicis
uerbũ hoc ꝰ Et respondit ille. Mescio
E tdixit ubbas antonius Uere abbas
io seph solus inuenituiã quinescire se
respondit: ł ratirquidã interrogauit
senẽ dicens Si quis frc̃a ad tuleruꝰ adme
eos afferat ad me: Etrospondit ei senex.

Expanded text:
quando seniores, et loquerentur sermonem quando seniores, et loquerentur sermonem de aedificationibus, erat inter eos unus providus, et vidit angelos manus agitantes et saecularis, discedebant angeli, et volutabantur porci in medio eorum pleni fetoribus, et polluerunt eos. Cum autem rursus loquerentur de aedificatione, venientes iterum angeli lavabant eos. Venerunt ergo aliquando senes ad abbatem Antonium, et erat cum eis etiam abbas Joseph. Volens autem abbas Antonius probare eos, movit sermonem de Scripturis sanctis, et coepit interrogare a junioribus quid esset hoc aut illud verbum? Et singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat: Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu quomodo dicis verbum hoc? Et ille respondit: Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, qui nescire se respondit. Frater quidam interrogavit senem dicens: Si quis fratrum attulit ad me eos afferat ad me? Et respondit ei senex:
Abbreviated transcription (Latin):
Custodia oriponitur. dũ quisq nonse iustũ.
sed quod magis uerũ est peccatorẽ fatet᷑:
Manũ su ꝑ os ponit : qui ł orns aperibus lingue
excossũ operit Manũ suꝑ os ponit: qui male
locutionis culpas. bone actionis uelamine
tegit: Quatrimoda est dicendi ratio: qua prȩ¬
uidendũ est. quid. quando .cuii. uł quomodo
aliquid proferatur: Honũ quippe bene loqͥt᷑.
quiea quȩ recta sunt humilit̾ annuntiare¬
uidetut Corde bene loquit᷑: quicaritatẽ
non simulat Orebene loquit᷑. quiueritate᷑
annintiat: Factis bene loquit᷑ qui alios
bonis exemplis ȩdificat Malimala respondeñ
probonis: & aduersa pro obtimis Boni bona
respondent ꝓ malis: & prospera pro aduersis
Aduersus conuiciũ linguȩ forcitudo adhibendaẽ.
pacientiȩ : urtẽptatio uerb quȩ foris inpug¬
nat. tolerantię uircute deusta discedat:
Dicebat quidã patrũ. quia dũsederent ali¬

Expanded text:
Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. Quadrimoda est dicendi ratio, qua praevidendum est, quid, quando, cui vel quomodo, aliquid proferatur. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt humiliter annuntiat. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur, qui alios bonis exemplis aedificat. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro prosperis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Patrum quia dum sederent ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑodiũ cũ amaritudine defluunt: Mens quipr
homana quod teptationes patit᷑: quasiter Nlo¬
tib mouetur: Plerũq mentẽ hominis tumul¬
tus cogitationũ deprimit: iraꝑturbat. Eccum
receditira succedit in epta lȩcitia Frat̃ aliqͥs
interrogauit quosdã patrũ. si polluit᷑ homo
quando ressordidas cogitat: & alii dicebant.
non possumꝰ saluarinos. qui ldictȩ sumꝰ: Sed hoc
pertin& ad salutẽ : sieaquȩ cogitamꝰ. corporalit᷑
non fecerimꝰ: Orẽ quidã senex: Non quia lntraił
cogitationes malȩ innos condẽp̃nam᷑ ex eo: sed
coronemir:¬
euitamus: Inmagno linguę prolabim᷑
crimine. et dũ factaquę̧dã non grauia libere
acsine metu committimꝰ: ad potiora scelera&
horrenda pectandi consuetudine labim᷑ Uaniͥ
sermones in ore xp̃i ani non debent esse: Nã
sicut malos mores bona collo quia corrigun.
it a praua colloquia bonos mores corrũ punt

Expanded text:
per odium cum amaritudine defluunt. Mens quippe per odium cum amaritudine defluunt. Mens quippe humana quot tentationes patitur, quasi tot flatibus movetur. Plerumque mentem hominis tumultus cogitationum deprimit, ira perturbat, et cum recedit ira, succedit inepta laetitia. Frater quidam interrogavit quosdam Patrum utrum polluitur homo quando res sordidas cogitat? Et alii dicebant: non possumus salvari nos, qui idiotae sumus. Sed hoc pertinet ad salutem, si ea quae cogitamus corporaliter non fecerimus. Dixit quidam senex: Non quia intrant cogitationes malae in nos, condemnamur ex eo: sed coronemurevitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuesermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt .
Abbreviated transcription (Latin):
diutina pulsatione reparatur: huiut quod pͥaꝑ
egit incor pore. hoc inpertuna cogituione post¬
niodũ uexsetur lnm̃te: Cumnichil foris opere
agitur sed sola lutus cogitatione petonur
districto se reatu mens obligit. nisi hoc solli¬
citis lam̃tis tergut: Plerũq aurẽ cordis terre¬
narũ cogitationũ turba dupstrepit clauelit
atq insecretario mentis quanconiin curarum
tumultuantiũ sonus compescitur rinto am¬
pltus uex prȩ sidentis iudieis nmiaudit᷑ Non¬
nũquã in ipso orationis nra iacrificio impor¬
tune se cogititiones higorunt. quę hoc ripere
uel maculare ualernt. quod mnobis dõf lenes
immnolimꝰ: Oñs quiuel in liciti appetunt.
uel hi hoc mundo uderi aliquid uelunt e densis
cogititionũ cumultibus. incorde comprimuił
Mart significat mentẽ hominis. Eiquasi fluctus
marissunt cogitati ones meniis quę aliquando
perirã tumescunt. pergrãm tranquille funt

Expanded text:
diutina pulsatione reparatur, ita ut quod prius diutina pulsatione reparatur, ita ut quod prius erat in corpore, hoc importuna cogitatione postmodum versetur in mente. Cum nihil foris opere agitur, sed sola intus cogitatione peccatur, districto se reatu mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergat. Plerumque aurem cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit, claudit; atque intra secretarium mentis quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Nonnunquam in ipso orationis nostrae sacrificio importunae se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant quod in nobis Deo flentes immolamus. Omnes qui vel illicita appetunt, vel in hoc mundo videri aliquid volunt, densis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur. Mare significat mentem hominis, et quasi fluctus maris sunt cogitationes mentis, quae aliquando per iram tumescunt, per Dei gratiam tranquillae fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
custodiã adhibenda: quia autbonę autmale
rei ibi consistit origo Nam sicut scriptũ est
excorde exeunt cogititiones malę: Idemq
si prius praue cogitationi resistimus in lap¬
sum operis. incurrimꝰ: Plerumq exbonis
operibus discimꝰ: quantã uitȩ mumdiciam
incogititione construamꝰ Pene cune labona
opera ex cogãtione ꝓrodeuiit. s d sunt non¬
nulla cogreitionis acumina quȩ exopcratione
nascimtur. Nã sicite ib aniia opus sunitur eca
rursus ab opere animꝰ erudt᷑ Ualdeniceni est
urcũ cagrtitio ecnausũ luctun: protiuuis
m̃tis oculus adoperai trans acta reuoctut
nsol non numquã cogititione delinquittr
Eurusq adopiis nonperurnit culpa neque
asesue atĩ perliant pocnitentia. Sed cogitna
sflielio puente citius erigit. quianmirõ an
ueniente delitũ est ad aminũ percogreitase
redit. S deuicta culpa ad delectationt̃ rursu
Inser perenititur. atq inantiquo certamines

Expanded text:
custodiam adhibenda, quia aut bonae aut malae custodiam adhibenda, quia aut bonae aut malae rei ibi consistit origo. Nam, sicut scriptum est. ex corde exeunt cogitationes malae , unde si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. Plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus. Pene cuncta bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur. Nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Valde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur. In sola nonnunquam cogitatione delinquitur, et quia usque ad opus non pervenit culpa, neque ad cruciatum pervenit poenitentia. Sed cogitata afflictio mentem citius erigit, quia nimirum tveniente deletum est, ad animum per cogitationem redit, et devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur, atque in antiquo certamine
Abbreviated transcription (Latin):
qđ opere gerit᷑. aliud iniustitia qđ cogitati¬
one ad mittitur Prius aut̃ actio resecanda
est: postea cogitatio: Prius praua opera.
postmodũ desideria: Ulicissim aut̃ & a cogi¬
tatione opera procedunt. & ab opere cogi¬
tatio nascit᷑ Quãuis & si ab opere malo quisq
uaces : ꝓsolius tam̃ prauȩ cogitationis ma¬
lcia non erit in nocens: Vnde & dñi ꝑ esaam:
meis Non enĩ solum factis: sed etrogitatio¬
nibus delinquimꝰ: sieis inlicite occurrentib
delectem᷑: Sicut uipera afiliis in utero positis
lacerata ꝑ imitur. Itanos cogitationes nr̃ȩ
intranos enutritȩ occidunt: & conẽp̃tȩ
interius uipereo ueneno consumunt. ani¬
mãq nrãm crudeli uulnere perimunt:
Dumunus quisq diuina inlummatione prȩ¬
uenitur. statim molestiis turpiũ cogititionũ
pulsatur. sed dĩ seiuus iudicio fimoris di
temptam̃ta a semet ipso reieit. bonisꝙ
contra obiectis cogitationibus turpesafe
repellit Magna obseruantia circicordis ẽ

Expanded text:
 opere geritur; aliud injustitia, quoone admittitur. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis et si ab opero malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. Dum unusquisque divina illuminatione pervenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei tentamenta a semetipso rejicit, bonisque introjectis cogitationibus turpes a se repellit. Magna observatio circa cordis est
Abbreviated transcription (Latin):
rauerunt et deeo Et rogauit eos ut irent
ad eum dicentes Abbas pastor uocat te ads
Quodcũ ei dixissent : ꝑ rex̃ ad eũ Et uiders
eũ senex afflictũ  surrex̃ et osculatꝰ est eũ:
ł tad gaudens ei  rogabat ut sumer& cybũ.
Quiecita fecit: Fratmt rogauit abbatẽ
pastorẽ dicens Feci peccatũ grande . &
uolo triennio poeniteri: Dixit aut̃ ea
abbas pastor Multũ est Et dix̃ ei frat̾:
Iubes unũ annũ : Et dixit iterum senex
a ultum est Qui aut̃ prȩsentes erint.
dicebant. Usq ad quadraginta dies
Denexlterum dixit Multum est Et ad¬
iecit dicens Ego puto quia si toto
agat: etiam triduanã penitentiam susci¬
p̾iat dr̃: Interrogauit abbas loseph abba¬
tem pastorẽ dicens Quomodo opus est
ieiunare & dixit abbas pastor Ego uolo
ut cotidie quis manducans. paululũ sub¬
trahat sibi nesacietur. E dix̃ ei abbas
ioseph Ergo quando eras uiuenis. non ie¬

Expanded text:
raverunt ei de eo. Et rogavit eos, ut irent raverunt ei de eo. Et rogavit eos, ut irent ad eum dicentes: Abbas Pastor vocat te ad se. Quod cum ei dixissent, perrexit ad eum. Et videns eum senex afflictum, surrexit et osculatus est eum. Et adgaudens ei rogabat ut sumeret cibum. Qui et ita fecit. Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Feci peccatum grande, et volo triennium poenitere. Dixit autem ei abbas Pastor: Multum est. Et dixit ei frater: Jubes unum annum. Et dixit iterum senex: Multum est. Qui autem praesentes erant, dicebant usque ad quadraginta dies. Senex iterum dixit: Multum est. Et adjecit dicens: Ego puto quia si toto agat, etiam triduanam poenitentiam suscipiat Deus. Interrogavit abbas Joseph abbatem Pastorem. dicens: Quomodo opus est jejunare? Et dixit abbas Pastor: Ego volo ut quotidie quis manducans, paululum subtrahat sibi ne satietur. Et dixit ei abbas Joseph: Ergo quando eras juvenis, non je
Abbreviated transcription (Latin):
pro trahat. eamq ad lasciuiã obtrectationis
extendat. neodiũ malitia excite. & usq ad
iacula maledictionis inclin&: Hinc salomon
uit̾ argur sapientẽ. & amabitte: Insipientẽ.
& adiciet odissete Quidiligit disciplinã. diligit
sensum Nam quiodit arguentẽ se. stultus est
Sedquia apłsait Corripite inquictos. consola¬
mini pusillammes. suscipite infirmos paci¬
entis estote adom̃s. necesse est ut hĩc pia.
pat̃ cerreptionis ponamꝰ exempla Offen¬
ait̾ aliquando frat̃ in congregitione. et ex¬
pulsuse sł fotas. Ex pulsus. uut de congregitio¬
as. misie se hcarrtctum & flebat ibi Sõstign
Aut̃ ut ali fr̃i eantes ad abbate᷑. pastorem.
audirent eum plorantẽ : Qui descendentes
adeum  inuenerunt eum magno labore
constrictũ : Etrogauerunt eũ ut ir&
ad senẽ illũ solitarium: & non ad quie¬
uit dicens: In hoc loco moriar ego Ve¬
nientes aut̃ fr̃s ad abbatẽ pastorẽ nar¬

Expanded text:
pertrahat, eamque ad lasciviam obtrectationis pertrahat, eamque ad lasciviam obtrectationis extendat, ne odium malitia excitet, et usque ad jacula maledictionis inclinet. Hinc Salomon ait. Argue sapientem, et amabit te, insipientem, et adjiciet odisse te. Qui diligit disciplinam, diligit sensum. Nam qui odit arguentem se, stultus est . Sed quia Apostolus ait: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes , necesse est ut hic pia Patrum correptionis ponamus exempla. Offendit aliquando frater in congregatione, et expulsus est foras. Expulsus autem de congregatione, misit se in carectum, et flebat ibi. Contigit autem ut alii fratres euntes ad abbatem pastorem, audirent eum plorantem. Qui descendentes ad eum, invenerunt eum magno labore constrictum, et rogaverunt eum ut iret ad senem illum solitarium, et non acquievit, dicens: In hoc loco moriar ego. Venerunt autem fratres ad abbatem Pastorem, et nar
Abbreviated transcription (Latin):
xie. nec delectant᷑. nisi placentia propriae
inbecillitati Corda rȩꝓboꝵ lubrica sunt ad
malũ consentiendũ & fluxa: adbonũ uero
consentiendũ durissima: Detalib silo monait
Quierudit derisorẽ: ipse sibi facie hiuriam.
Debono utt̃. Doce iustũ inquit. & festrabit ac¬
cipere: Inodiũ enĩ contra coripiente se
uernt̾malus Sed si ab mcriepacione ipsus ider
concemus quia contranos insurgere odia
dubid querimꝰ: Sciendũ magnopert est. qđ
non umquã cũ redarguuntur praua dete¬
riore seustore: nosq magnis ediis inserun
psis ergo & non nobis partimꝰ: sud eix redar¬
gutione proeoꝵ amore ceffamus. Necesiea¬
est nobis ut aliquando toleremus tacendo adi¬
osos qđ sunt. quatinus in nobas discant uuiendo
qđ non sunt Non est omnino iusto timendũ.
nedũ quisq corripitur contumelias inferat.
sed netractus ad odiũ peiorfiat Cauendũ sũ mo¬
pere est. nein moderate linguã loquacitatis

Expanded text:
tiae; nec delectantur nisi placentia propriae tiae; nec delectantur nisi placentia propriae imbecillitatis. Corda reproborum lubrica sunt ad malum consentiendum et fluxa, ad bonum vero consentiendum durissima. De talibus Salomon ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . De bono autem: Doce justum inquit et festinabit accipere. In odium enim contra corripientem se, vertitur malus. . Sed si ab increpatione illius idcirco reticemus, quia contra nos insurgere odia dubio quaerimus . Sciendum magnopere est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt, nosque magnis odiis insequuntur. Ipsis ergo, et non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Necesse nobis est ut aliquando toleremus tacendo odiosos quod sunt, quatenus in nobis discant vivendo quod non sunt. Non est omnino justo timendum, ne dum quisque corripitur, contumelias ised ne tractus ad odium, pejor fiat. Cavendum summopere est ne immoderate linguam loquacitas
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso Qui ueraciter fraternã uult cor¬
ipere ac sanare in firmitatẽ: talẽ se p̃stare
fraternȩ utilitati studeat. ut eum quẽ
corripere cupit. humili corde ammnoneit.¬
& hoc facions. ex compassione quasicam¬
munis periculi. neforre & ipse sobicittr
tẽptatiomi Sicut uiri spiritualos abiui
peccati emendationt̃ expectant. Ita po¬
terui delinquerteibus de ridendo hi sultar
& quantũ in ipsis st eos infa bilesiaia
ec declinant cosid cõpaci eadi misericordiã.
sed supuenientes decestantur atq blasphe¬
mant: Pleriq correptionẽ suã officum
carititis existimant: Pleriq uero hocipsũ
qđ excaritite corripiuntur. ad iniuriȩ ton¬
tumeliã trahunt Unde euenit. ut ex eo de¬
teriores efficiantur : ꝑ qđ emendari oboe¬
diendo potuerint: Salubriter accipiunt iustĩ
quotiens de suis ex cessibus arguuntur : Iniquis
molesta est ueritas  & amara disciplina usti¬

Expanded text:
semetipso. Qui veraciter vult sanare ac corsemetipso. Qui veraciter vult sanare ac corripere fraternam infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit, humili corde admoneat; hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant. Et quantum in ipsis est, eos insanabiles putant, nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed supervenientes detestantur atque blasphemant. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum quod ex charitate corripiuntur ad injuriae contumeliam trahunt. Unde evenit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. Salubriter accipiunt justi quoties de suis excessibus arguuntur. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justi
Abbreviated transcription (Latin):
tans omnẽ utã suã. pęnitentiã agendo.
monachus esse potest Dix̃ senex Dor¬
miente te aut surgente. uelaliud quid
faciente . si fuerit dr̃ ante oculos tuos. in
nullo te inimitus poterit decerrere Et si
talis cogitatio manserit in homine. etiã
Iuolunt erga dilectonẽ ꝓximi conser¬
uanda: Nnũ nemalũ quis inferat
alterũ utbonũ inpendat: Primũ ut
caueat ledere. se quenter in discat pres
tare: amicitia est animorũ sotietas
Hacquippe aduobus incipit: Na minus
quã inter duos dilectio esse non potest: Tunc
uero amicus amatur  si non prose. sed pro
dõ ametur Quiuero prose amicũ diligit.
insipienter eum amplectitur: Multũ interra
demersus est : qui carnalit᷑ hominẽ moritu¬
rũ plus diligit. quã oporta Nondeb& ali¬
ena uicia corripere: qui ad huc uicioꝵ conta¬
gionibus seruit: Improbũ est enĩ arguere:
quicquã ialio : qđ ad huc ytprehendit in

Expanded text:
tans omnem vitam suam poenitentiam agendo, tans omnem vitam suam poenitentiam agendo, monachus esse potest. Dixit senex: Dormiente te, aut surgente, vel aliud quid faciente, si fuerit Deus ante oculos tuos, in nullo te inimicus poterit deterrere, et si talis cogitatio manserit in homine, etiam terna. Duo sunt erga dilectionem proximi conservanda; unum ne malum quis inferat, alterum ut bonum impendat. Primum ut caveat laedere, sequens ut discat totum patrare. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. Tunc vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio, quod adhuc reprehendit in
Abbreviated transcription (Latin):
abbas pelagius Oportix animã scđm xp̃i
que nescit. aut docere manifeste quodnouit:
Siaut᷑ utrũq compossit nonuult: in saniȩ
morbo laborat Initiũ enĩ recedendi adõ fasti¬
dium doctrinȩ est. Dex̃ abbas pastor. quia
quiquȩ relosus est. monachus non est Qui
sntreisuo de trahit: monacbus nonest :¬
ni lracundus est monachus non est: Qui
aut̃ uere monathus est. semper est hunulis
& quictus & cartene plenus. & timorr̃ di
prȩ oculis hab&. & corsuũ custodit: Interro¬
gitus senex. quid est quod legitur ua angust
& arta Et respondens dixit ei Angusta &c
arta uia est : in cogitationibus suis homo uio¬
lentiã faciat. & abscidat propt̃ dm̃ uolunta¬
tis suas Hoc est etiã qđ scriptum est: Eccenis
reliquimꝰ omnia. & secuti sumus te : Dixit
senex Dehet monachus cotidie mane
& sero cogitare insemet ipso quid fecit
eoꝵ quȩ uult ds̃ & quȩ non fecit : Et ita trac¬

Expanded text:
abbas Pelagius: Oportet animam secundum Cabbas Pelagius: Oportet animam secundum Cquae nescit, aut docere manifeste quod novit. Si autem utrumque cum possit non vult, insaniae morbo laborat. Initium enim recedendi a Deo, fastidium doctrinae est. Dixit abbas Pastor: Quia qui querulus est, monachus non est; qui fratri suo detrahit, monachus non est; qui iracundus est, monachus non est; qui autem vere monachus est, semper est humilis et quietus, et charitate plenus, et timorem Dei prae oculis habet, et cor suum custodit. Interrogatus senex quid est quod legitur, via angusta et arcta, respondens senex, ait: Angusta et arcta via est, ut cogitationibus suis homo violentiam faciat, et abscidat propter Deum voluntates suas. Hoc est etiam quod scriptum est: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Dixit senex: Debet monachus quotidie mane et sero cogitare in semetipso, quid fecit eorum quae vult Deus, et quae non fecit: et ita trac
Abbreviated transcription (Latin):
it idius est enĩ conferre quã legete: Collatio
docibilitatẽ fuit: Namptopositis Inteero¬
gntibos aumctatia reru ec ludit᷑. & sȩpe
obieetionibus litens ueritas ꝓprobatur
Qđ enĩ obscurũ est aut dubiit conferendo
ere perspicttur Sicut instruere pola colla¬
riqi lta contentio destruere Ilaee im
ralicto seldu ueriuitis lites gentrit. & pug¬
no uremorie ticiliosegł Qdb fuerit na¬
tupalit̃ tardior. frequeru : timeditauone
acuitur. aclegendi assiduitue colligitur:
Sepe prolica lectio longitudinis causa memo¬
nã legentis oblitterat: Quod sibretus sit. sub¬
matoq libro sententia retractetur manimo
tunc sine labore legitur. & ea quȩ lecta sunt.
recolendo memoria minime excidunt
Acceptabilior est sensibus lectio tacita quã
aꝑta Amplius enĩ intebͥtus instruitur: quan¬
do uox legentis quiescit. & sub silentio lingua
mouetur Nam clare legendo. & corpus
lassatur : & uocis acumen obtunditur Dixit

Expanded text:
t. Melius est enim conferre quam legere. Collatio t. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim relicto sensu veritatis, lites generat, et pugo memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: et ea quae lecta sunt recolendo, memoria minime excidunt. Acceptabilior est sensibus lectio tacita, quam aperta. Amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo, et corpus lassatur, et vocis acumen obtunditur. Dixit