comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̾ existere. lp̃a etiam alibi ait. ego ex ore altis¬
simi ꝓdii. pͥmogenita añ omnẽ creaturã. Mi¬
cheas quoq ꝓpħa et̃nam u̾bi genetationẽ et tẽ¬
poralem ex maria simul insinuauit. dicens. Et
tu bethieem effrata pariuuilus es in milib uida.
ex te egrecdietur qui sit dominator in isrt. et egres¬

Expanded text:
ernaliter existere. Ipsa etiam alibi ait : Ego ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam. Micheas quoque propheta aeternam Verbi generationem, et temporalem ex Maria, simul insinuavit dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator in Israel; et egres
Abbreviated transcription (Latin):
qr plurib modis cognoscicur. ueritas dĩ. ꝑea q̃ feã
sunt. Ex ꝑpetuitate nanq creaturar̃ intelligitur cõ¬
ditoret̃mus. ex magnitudine creaturar. omp̃c. ex or¬
dine. e dispositione: sapiens ex gub̃natiõe. donus.

Expanded text:
ognoscitur veritas Dei per ea quae facta sunt. Ex perpetuitate namque creaturarum intelligitur conditor aeternus; ex magnitudine creaturarum, omnipotens; ex ordine et dispositione, sapiens; ex gubernatione, bonus.
Abbreviated transcription (Latin):
sona filii dicens. Dñs dix̃ ad me filiꝰ mens es cuego
hodie genuite. De hac ineffabil generatione. ysa¬
ias ait. geneationẽ eiuis quis enarrabit: in libro qͦ
sap̃ie eternicas filii cum pacre monstracur. si sapi¬
entia ita loquitur. ãñs possalit me. in micio uia¬
r̃ suar. añquã quicquã fieret a pͥncipio. ab et̃no or¬
dinata sum. aũquam t̾ra fieret. nec dũ erant abis¬
si &e ego iam concepta erã. nec dum fontes. nec¬
dũ montes. aut colles. et ego partariebar: adhuc
tram ñ fecerat. et cardines orb̃ t̾rȩ. qñ p̃parabat
celos ad erã. qñ appendebat fundamenta t̾re. cũ e¬
õ eram cuucta cõponens. et delectabar ꝑsingłos

Expanded text:
ersona Filii dicentis: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . De hac etiam ineffabili generatione Isaias ait: Generationem ejus quis enarrabit? In libro quoque Sapientiae aeternitas Filii cum Patre monstratur, ubi Sapientia ita loquitur: Dominus possedit me in initio viarum suarum; antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinata sum; antequam terra fieret, necdum erant abyssi, et ego jam concepta eram: necdum fontes, necdum montes aut colles, et ego parturiebar; adhuc terram non fecerat, et cardines orbis terrae, quando praeparabat coelos, aderam; quando appendebat fundamenta terrae, cum eo eram cuncta c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter sep̾am cm̃. ut non referatur ad aliud.
endum summo bono. ita et deuoluntate bona di¬
cimus. Uñ aroᷤ. in ł x. de truntate ait. uoluntas ÷ ꝑ
quam sriumur. ita ei ꝑuirtuces ftimmir. ñ eis. ni¬
si forte aliqua uirtꝰ sit os̃. ut caritas. de qua pꝰ ttacta¬

Expanded text:
pter seipsam tantum, ut non referatur ad illud, endum summo bono; ita et de voluntate bona dicimus, unde Aug. in lib. 10 de Trin. ait: Voluntas est per quam fruimur; ita et per virtutes fruimur, non eis, nisi forte aliqua virtus sit Deus, ut charitas; de qua post tracta
Abbreviated transcription (Latin):
aũ in sequenti plenius agetur. u̾ enim scdm qͥd
similes dicantur tres ꝑsone. ce utrũ aliquo modo
sit ibi diu̾sitas. uł differentia ostendaur. Ad id qđ¬
incepetat redit: ut alias auctoritates supponat.
Nc uero ad ꝓpositum redeamus. ce ad osten¬
bendã ꝑsona rͣ pluralitate atq essentiȩ duui¬
ne unitatẽ. alias scõꝵ actoritates inducamꝰ. Moy¬
ses dic̃. In pͥncipio creauit ds̃ celum &e c̃ram. ꝑ om̃
significans patrem. ꝑ pͥncipiũ filium. & ꝓ eo qđ

Expanded text:
autem in sequenti plenius agetur , ubi etiam secundum quid similes dicantur tres personae, et utrum aliquo modo sit ibi diversitas vel differentia ostendetur. 6. Ad idem quod coeperat redit, ut alias auctoritates supponat. Nunc vero ad propositum redeamus; et ad ostendendum personarum pluralitatem atque essentiae divinae unitatem, alias sanctorum auctoritates inducamus. Moyses dicit: In principio creavit Deus coelum et terram ; per Deum significans Patrem; per principium, Filium. Et pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
poris. sentir queunt. Intelligibilia quȩ conspec¬
tu m̃tis intelligi. Cum gͥ i eoꝵ conspectu ce cor¬
pꝰ. &e animus. magil minusq speciosaeent:
si aut̃ omni sp̃e catere possent. omnino nulla es¬
sent. uiderunt eẽ aliquid. quo illa speciosa scã sunt.
u̾ pͥma et incõmutabit spes. Iõq inc̃orpdrabił. et
illud aẽ rer̃ pͥncipium. uexissime credidert᷑. qđ fc̃m
ñ ãt. & ex quo cuncta fcã cent. f cce toc modis potu¬
it cognosei ueritas d. sum gͦ ds una sit &e simplex
cẽntia. que ex nulla om̃sicate paraium. uł acriden

Expanded text:
poris sentiri queunt; intelligibilia quae conspectu mentis queunt intelligi. Cum pus et animus magis minusque speciosa essent; si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent; viderunt esse aliquid quo illa speciosa facta sunt, ubi est prima et incommutabilis species, ideoque incomparabilis; et illud esse rerum principiu et ex quo cuncta facta essent. Ecce tot modis potuit cognosci veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium vel accid
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ potestatis. ltẽ alibi ds̃ loquens ad moysen ait. Ego
sum qui sũ. ce si q̃sierint nom̃ meũ. uade. et oice¬
is. qui misit me ad uos. dicens enĩ ego sum. non
nos sumꝰ. &e qui÷. non qui sumus. aꝑtissime.
declatanit. unum solum dm eẽ. In cantico etiam

Expanded text:
est potestatis. Item alibi Deus loquens ad Moysen ait. Exod. 3: Ego sum qui sum, et si quaesierint nomen meum, vade et dic eis: Qui est, misit me ad vos. Dicens enim: Ego sum, non, Nos sumus; et qui est, non qui sumus, apertissime declaravit unum solum Deum esse. In cantico etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dicit om̃. Alibietiam eiusde unitatẽ et cãutatem¬
̃ simul ostendens. ait ex ꝑsona dĩ. Isrł si me audiens
ñ erit in te ds̃ recens. neq ad orab d̾m alienũ. Aliud
hoꝵ ut dicit ambiꝵ ini.ł det̾utate significat eter
nitatẽ. aliud unitatẽ sube uidifferentis. ut neq pꝰ¬
teriorẽ patre. neq alt̃iuis ouunitatis filiũ. uel sp̃m
sc̃m ẽẽ credamus. Nam si patre posterior ÷ filius.¬

Expanded text:
non dicit Domini. Alibi etiam ejusdem unitatem et aeternitatem simul ostendens ait ex persona Dei Israel, si me audieris, non erit in te Deus recens, neque adorabis Deum alienum. Aliud horum, ut dnitatem; aliud unitatem substantiae indifferentis, ut neque posteriorem Patre, neque alterius divinitatis Filium, vel Spiritum sanctum esse credamus; nam si Patre posterior est Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ce tñ ꝓpt̾ solam bãtitudinẽ. ꝓpt̃ sequidẽ amande st̃.
qr delectant su possessdees. sincera oe scã delectati¬
one et in eis pariunt gaudiũ spũale. Ueruntñ ñ
⁊ hicconsistendum. s ultra gradiendũ. Non hic he¬
rear dilectionis gressꝰ. neq hic sit dilectioĩs t̾minus.
s referat᷑ ħ ad illuo summum bonum cui soli:
fims. iõ axs̃ dicit: qđ eas diligunꝰ ꝓpt̾ solam bãtitu¬
dinẽ. ñ quin eas ꝓpt̾ se diliganꝰ. s qr id ipm̃ qđ eas¬

Expanded text:
solam beatitudinem: propter se quidem amandae sunt, quia delectant sui possessores sincera et sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic consistendum, sed ultra gradiendum, non hic haereat dilectionis gressus, neque hic sit dilectionis terminus; sed referatur hoc ad illud summum bonum, cui soli finis. Ideo Aug. dicit quod eas diligimus propter solam beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
te. ñ in nominib. ut unitas eẽnti e ostendatur. ꝑ
nomina t̾a quȩ supposuit. ires eẽ ꝑsonas decla¬
rauit. Ip̃e etiam ait. ego ce pat̾ imũ sumus. unũ
ddix̃ ut ait ambsꝵ in eodẽ t. ne fiat discretio. po¬
testatis. nature. s addidit sumus. ut patrẽ filiũ q
credatur. et quod pat̾ et filus unũ sint. s̃ confu

Expanded text:
, non in nominibus, ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturae; et addidit, sumus, ut Patrem Filiumque m genuisse credatur; et quod Pater et Filius unum sint, non confu
Abbreviated transcription (Latin):
ralitatẽ ꝑsonar̃ ostendit. dicens uero imaginẽ. u¬
nitacẽ eẽntie. Ut enĩ dic̾ars̃. inł de fide ad pecr̃.
ginem. &e similitudinẽ nrãm. sumi enĩ dic̃ ad i¬
maginẽ ostendit unam nat᷑am cẽ. ad cuiꝰ imagi¬
nem hõ fieret. cum uero dic̃ nr̃am. ostendit erin
demdm ñ iinam. s plurss eẽ ꝑsonas. hylariꝰ quo¬
q inł. iiͦ. det̾ͥnitate. dic̃ his uerb̃ significari quod
int̾nitate necdiu̾sitas÷. nec singłaritas. uł solitu¬
do. s similitudo. &e pluralicas siue distinctio. Ait
nem. & similitudinẽ nt̃am ostendit. mago enĩ sola

Expanded text:
sonarum ostendit: dicens vero imaginem, unitatem essentiae. Ut enim dicit Aug. in lib. de Fide ad Petrum, ginem et similitudinem nostram. Cum enim dicit ad maginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cum vero dicit nostram, ostendit eumdem Deum non unam, sed pluri quod in Trinitate nec diversitas est, nec singularitas vel solitudo; sed similitudo, et pluralitas sive distinctio; ait nem et similitudinem nostram, ostendit. Imago enim sola
Abbreviated transcription (Latin):
b ip̃is ꝓpt̾ se noluntas. oelectata conquiescit. uti¬
mur uero eis quȩ ad aluio referiinus. quo fruendã:.
ut÷ assumere aliquid in facultatẽ uoluntatis. fru¬
iaũ ÷ uti cumgaudio. ñ adhuc spei. s iam tei. Iõq
omnis qui fruitur. uticur. Assumit enim aliquid
in facultatẽuoluntatis. cum fine delectationis. ñ
uita ñ iudemur frui. s tm̃ uti. ubigaudemus in
spe. cum supradictum sit. frui eẽ amore inherere
alicu rei. ꝓpt̾ se. qualit̃ etiam hic. mult adherẽt
deo. Dec̃minatio coꝵ que uidentur contraria.¬
ex gͦ quȩ s contradicere uidatur. sic oet̾̃munia¬
mus dicencez. nos hic. et in futuro frui. s ibi
fiuemur. hicaucem dñ in spe ambulamus. frui¬
mur quidẽ. s ñ ad e plene. uni in ł x. dec̾nicate.

Expanded text:
bus ipsis propter se voluntas delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus, quo fruendum esUti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine delectationis. Non vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit, frui esse amore inhaerere alicui rei propter se: qualiter etiam hic multi adhaerent Deo. 4. Determinatio eoruHaec ergo quae sibi contradicere videntur, sic determinamus, dicentes, nos et hic, et in futuro frui; sed ibi fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruimur quidem, sed non adeo plene, unde in libro 10 de Trin.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetur aut̃ michi ꝓpt̃ aliud ditigendꝰ. Qđ enim ꝓpt̃
se diligendum÷. ineo constituitur bãta uita. cuius
etiam spes. hoctꝑe consolatur. In homine aut̃ spes
ponenda ñ ÷. qr maledictus ÷ qui ħfac̃. gͦ si liquide ad¬
uertas nec scip̃o quisquã frui debet. qr ñ sedeba dili

Expanded text:
etur autem mihi propter aliud diligendus. Quod enim propter se diligendum est, in eo constituitur beata vita, cujus etiam spes hoc tempore nos consolatur. In homine autem spes ponenda non est, quia maledictus est qui hoc facit . Ergo si liquide advertas, nec seipso quisquam frui debet, quia dili
Abbreviated transcription (Latin):
litudinib congrius ad defensionẽ &e assertionẽ fi
dei ucendum: ut eoꝵ inquisitionib saasfacientes.
mansuetos plenius instruamus. et illi si nequi¬
uerint inuenire qđ quert̃: de suis mentib potiꝰ
quã de ipã ueritate. ut oe nr̃ã dissertione conq̃rant᷑.¬
uecis ac noui testam̃ti anctoritates quib ouunȩ¬

Expanded text:
udinibus congruis ad defensionem, et assertionem verae fidei utendum est, ut eorum inquisitionibus satisfacientes, mansuetos plenius instruamus, et illi si nequiverint invenire quod quaerunt, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostra dissertione conqueranturteris ac Novi Testamenti auctoritates, quib
Abbreviated transcription (Latin):
tis enim humane acies inualioa. in cam excellenti
luce ñ figitũr. insi ꝑiusticiam fidĩ c̾mmoetur. De
hacgͥ resumma & excellentissima cum modestia
et timore agendum ℥. et attentissimis anrib acq¬
ocuotis audiendum. Ubi queritur unitas itinica¬
Non apptobo qłmo qr nec ꝑiculosius alicubi erra¬
tut. nec laboriosius aliguid
dit. et legit ea q̃ de meffabili &¬
inacressibili oĩtatis lucedic̃t᷑.
ait. Non pigebit me inquit. sicubi hesito querere.
nec pudebit si cubi erro. discere. Quisquis gͦ ħau
Ita ingraliamur simul caritatis uiam. tendenceᷤ
ad eum de qua dictũ ÷. querite faciem eius semꝑ.¬

Expanded text:
a in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur. De hac igitur re summa et excellentissima cum modestia et timore agendum est, et attentis atque devotis auribus audiendum, ubi quaeritur unitas Trinitaus sancti; quia nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid dit et legit ea, quae de ineffabilinaccessibili Deitatis luce dicuntur, ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito, qunec pudebit, sicubi erro, discere. Proinde quisquisIta ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est: Quaerite faciem ejus sem
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ñ relinquit õs sine mercede. hec aũ merces
incm̃ etiã minussumis. Ilegͥ usus. quo nob utit᷑
ds̃. ñ ad enis s ad nr̃am nalitatẽ refertur. ad eins
uero tinmo bonitatẽ. Uitum fruendum neluten

Expanded text:
mus non relinquit Deus sine mercede. Haec autem merces mus non relinquit Deus sine mercede. Haec autem merces in tantum etiam minus sumus. Ille ergo usus, quo nobis utitur Deus, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur; ad ejus vero tantummodo bonitatem . 8. Utrum utend
Abbreviated transcription (Latin):
Sidixisset cm̃cefruat. ce ñ addidisset indño. uidccet᷑
finem dilectionis ac spem constituisse in eo. s qr illud
addidit in dño se finem posuisse. eodẽq frui signi¬
eris. do potius quam homine frueris. hic qr̃ uttũ¬
itur eget bono nrõ. qđ nemosamis dixerit. Ait e¬
nuim ꝓpħa. Bonoꝵ meoꝵ ñ indiges. Omne enimbo¬
utitur. Si enim nec fruitur nec uatur. si inuenio qͦ¬
mõ diligat nos. neq tñ sic utitur nob̃. ut nosalus
reb. Noseminrei quib ntimut ad idreferimus.
ut dĩ bonicare ꝑfruamur. Os uero ad suã bonita¬
tan usũ nr̃m refeit. Ille enim miseretur nũ ꝓpt̃
fuam bonitatẽ. nos aũ nob̃ inuicem ꝓpt̃ illiuis bo¬
nitatẽ. Iuent̃i miseret᷑ ut se ꝑfruamur. nosueto
inuicem nr̃i miseremur: ut illo fruamur. sũ enĩ
nos alicuius miseremur. et alicu consulimꝰ. ad eiꝰ
quidẽ facimus ualitatem. eamq intueniur. s &e¬
nr̃a fit consequens. cum mĩam quã alii impendi¬

Expanded text:
Si dixisset tantum te fruar, et non addidisset in Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemque frui signieris, Deo potius quam homine frueris. 7. Hic quaitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Ait enim Propheta: Bonorum meorum non eges. Omne enim boutitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non invenio quomodo diligat nos. Neque tamen sic utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. ille enim miseretur nostri propter suam bonitatem; nos autem nobis invicem propter illius bonitatem. Ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri miseremur, ut illo fruamur. Cum enim nos alicujus miseremur, et alicui consulimus, ad ejus quidem facimus utilitatem, eamque intuemur . Sed nostra fit consequens, cum misericordiam quam aliis impendi
Abbreviated transcription (Latin):
formã p̃sc̾ptam in ooctna cenereadũcit. De his gͦ
nob̃ adicum ad res adminas aliquatenꝰ intelligen¬
das. dõ duce aꝑtit uolantib. disserendum ÷. & p̾
mum de teb. pꝰea de signis disseremꝰ. De reb com

Expanded text:
formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce, aperire volentibus disserendum est: et primum de rebus, postea de signis disse
Abbreviated transcription (Latin):
ne cractatum curares. ut signa p̃cipucũsari. Ut enĩ
egregiꝰ aoctmr aus̃ ait in ł de doctrinaxͥana. omnis
doctrina uł rerũ. uelsignoꝵ s resetiam ꝑ signa dis¬
cirittur. ꝓprie aut̾ hic res appellantur. qͥ non ao signi¬
ficandũ aliquid adhibentur. Signa uero quoꝵ usꝰ
in significando. eorũ aũ aliqua sunt. quoꝵ omnis
usus: insignificando. ñ minstificando .i. quib ñ
utimur. insi aliquid significandi grã. ut aliqua sa¬
cramenta legalia. Ana. q̃ ñ solum significant. s cõ¬
fert̃ qđͣ intꝰ adiuet. sic̃ eungn̾ca sacramenta. Ex qͦ
aꝑte incelligitur quȩ hicappellentur signa. tes ille
uidelicet. q̃ ad significandũ aliquio addbcnur. om¬
negͥ signum ciam resaliqua ⁊. Qđ enim nulla res
ẽ. ue in endẽ aus̃ ait. omnino nichilz. Non aũ econ¬
ũso omnis res signum÷. qr ñ adhibenit ad signiti¬
canduĩ aliquio. sunq his intenderit theologoꝵ spe¬
culatio sitioiosa. atq modesta: diuinã scͥpturam

Expanded text:
nae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in libro de Doct. christ., omnis doctrina vel rerum est vel signorum; sed res etiam per signa discuntur. Proprie autem hic res appellantur, quae non ad significandum aliquid adhibentur; signa vero, quorum usus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, ut in eodem Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam,
Abbreviated transcription (Latin):
enigniate. tanto nrãm peregrinacionẽ. oe tolera¬
biluis sustinemꝰ. &e audencuis finire cupimꝰ. Po
in eo qd̾ cdiigit. & itaiam tem aliquatenꝰ cenec. cõ¬
stat g qr dõ debemꝰ fru ñ uti. Iuloenĩ ucait aus̃
frucris. quo efficeris bãtꝰ. & in quo spem ponisut
ce eare nob̃ frucnoum eẽ tm̃ quaesficimur bũti. e

Expanded text:
aenigmate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. 5.in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod dfrueris, quo efficeris beatus, et in quo spem ponis, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
cur. Ine quib fruendum ẽ. nos beatos facunt. Istĩ
quib utendũ ÷ cendentes ad nãcitudine̾̃ aoniuia¬
mur. ce qĩ ãmicłamur. ut ad illas res q̃nos bã¬
cosfacut. ꝑuenire. eisq inherere possimꝰ. Res nͦ
as: abuti ⁊ ñtiti. Namusus illicit̾. abnsꝰ. uł abu¬
summnates ℥. comunisq omnili fiucntib ea. si tũ

Expanded text:
m est, nos beatos faciunt. Istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero as abuti est, non uti: nam usus illicitus, abusus vel abusumma res est, communisque omnibus fruentibus, ea si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ancillam. ce c̃. S uidetir p̃ceptũ de nͭ concupis¬
cendis reb ꝓximi. unum eẽ citm eo: quo dr̃. Non
furab̃is. & p̃cept̾ de ñ concupiscenda uxore. unũ
eẽ cum eo quo dt̃ Non mechab̃is. Potãt enĩ p̃cept̃
ñ furatdi in illa generalitate intelligi. uͥ oe non

Expanded text:
ancillam, etc. Sed videtur praeceptum de non concupiscendis rebus proximi, unum esse cum eo quo dicitur: Non furaberis; et praeceptum de non concupiscenda uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
tiar. uł illud contingat filiis meis. Scł quẽ modũ
accipitur etiam int̾lum cum aliquis utrando dic̃ ꝑ
sabutẽ meam. uł ꝑfilios meos. et hꝰmõi. Obligat e
tẽ suam dõ obligat. cum oic̃ ꝑ filios incos: oppigne¬
tat eos oõ. ut ħ ericniat in cap̃eoꝵ qđ ex̃ de ore ip̃iꝰ.
ħ od̃ obligat. ita ꝑ om̃ nirans: ip̃m adibet testẽ. In õs
gͦ uiratiõe aut ds̃ testis adhibetur: aut creatura dõ
obligatur. & oppigneratur. Ut ħ sic iuirare . s. dm̾¬
testem adhib̃e dm. uel dõ aliquid oppignorare. h:¬

Expanded text:
filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam, vel: Per filios meos, et hujusmodi; obligat entem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. hoc Deo obligat; ita per Deum jurans, ipsum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligatur et oppigneratur: ut hoc sit jurare, scilitestem adhibere, vel Deo aliquid oppignerare. H
Abbreviated transcription (Latin):
seruandũ sacramentũ. quo malum incaute ꝑmit¬
titur. Ut siquis adulce ꝑpetuam fidẽ cum ea ꝑma¬
nendi polliceat᷑. Tolerabiliꝰ enim ÷ ñ implere sacra¬
mentũ: quam ꝑmanere in stupro. Icẽ beda. Si qͥ
nos incautiuis uirare concigerit. qł obsetuatũ pezo¬
tem u̾gat in ecitũ: libera illuo salub̃tino cõfilio
mucandũ nouerimus. ac magis instante necessita
liuo crimen grauius eẽ diuercendũ. Denq itrarĩ
dauid ꝑdm̃. occidere nabal. uir̃ stulcũ. s. ad p̾mã
int̾ressionẽ ab igail femine prudentis. remisit mi¬
nas. reuocauit ensem itiuaginã. nec aliquio calpe
setali ꝑrano: contraxisse doluit. It̃ aysꝰ. ¶d dauid iu¬
tamentũ ꝑ sanguinis effusionẽ ñ impleuit. maioe
pietas fuit. Iurauid datud temere. s ñ impleuit ui¬
rationẽ maiori picate. Ex his aliisq plutib osten¬
dit᷑. quedã iuramenca ñ eẽ obseruanda. & qui sic
turat. uehement᷑ peccat. Cumaũ nutat. bñfacit.

Expanded text:
servandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutaaliud crimen gravius esse divertendum. Denique juravit David per Deum occidere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit. Item fusionem non implevit, major pietas fuit. Juravit David temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit.
Abbreviated transcription (Latin):
tia alienȩ uxoris. ce aliene rei. quare or̃ lex cõpri¬
o: omnis mortifere concupiscentie. ut in engłio¬
mala fit lex. s qr ꝓbibens pcc̃m auget cõcupiscẽ¬
tiam. & aodit p̃uaricationẽ. nisi lib̃et grã. quȩ
quȩ iubet qđ sine grã impler ñ pot̃. Gtã aũ dee¬

Expanded text:
s, et alienae rei, quare dicitur lex comprio omnis mortiferae concupiscentiae, ut in Evangelios peccatum auget concupiscentiam, et addit praevaricationem nisi liberet gratia, quae quae jubet quod sine gratia impleri non potest. Gratia autem dee
Abbreviated transcription (Latin):
uugłio. ego dico nob̃ ñ iurare ommino. ita intelligi¬
tur p̃cipisse. nequisquã sic̃ bomun appetat iuramẽ¬
tum. & assidiutate nirandi. labatur in ꝑuirium. qđ̃
scias de naessitate uenire infirmitatis eoꝵ: quib a¬
liquid suades. q̃ infiritas utiq malũ ÷. Uñ nos
cotdie libeab p̃camur. dicentes. libeta nos a malo.
lõq ñ dix̃ qdđ amplius. malum ẽ. Tuenim ñ facis
malum. qui bñ utecis turatione s amalos illius. q
alit̃ ũ credit .i. ab infirmitate. q̃ aliqñ pena÷. ali

Expanded text:
io: Ego dico vobis, non jurare omnino, ita intelligitur praecepisse ne quisquam sicut bonum appetat juramentum, et assiduitate jurandi labatur in perjurium. Quod scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades; quae infirmitas utique malum est. Unde nos quotidie liberari precamur dicentes, libera nos a malo. Ideoque non dixit, quod amplius est, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a malo est illius qui aliter non credit, id est, ab infirmitate, quae ali
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabantur honore. &e meliꝰ erat ħ exibi dõ: quã
creaturis. Insirmis uero illuo ꝓhibuit. scĩs uero qu
in creaturis creatorẽ uenerabantur tm̃. ñ ꝓhibuit.
Uñ ioseph ꝑ salutẽ pharaonis iuirauit. dĩ iudicium
ineis crederetur: ꝓ quo reuerentia eis deberetur: nel
ne ꝑ ea uirances falsum homines. seuiramento
ñtenaz pucarent. Quc uiratio magis teneat᷑. atiq̃¬

Expanded text:
exhiberi Deo, quam creaturis. Infirmis ergo illud prohibuit; sanctis vero, qui in creaturis Creatorem venerabantur tantum, non prohibuit. Unde Joseph per salutem Pharaonis juravit, Dei judicium in eis crederetur, pro quo reverentia eis deberetur; vel ne per eas jurantes falsum, homines se juramento teneri non putarent. 5. Quae juratio magis teneatur, an q
Abbreviated transcription (Latin):
Lud etiam sciendũ÷ quod inquib̾dã errant. ł ñ.¬
reb magnomalo. in quibꝰda paruo. in quibꝰdã nul¬
lo fallimur. In quib teb nicħ int̾÷ ad capessenoũ
dĩ tognum. utrũ credantur an ñ. uł utr̃ uera putẽ¬
tur. an falsa. siue sint. siue ñ. in his ertare .i. aliud
ꝑ alio putare: ñ arbitrandũ ÷ eẽ pcc̾m. ut si ẽ. mi¬

Expanded text:
lud etiam sciendum est quod in quibusdam rebus magno malo, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo fallimur. In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an falsa, sive sint, sive non; in his errare, id est, aliud pro alio putare, n
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ c̾memorani. fac illum iuirare qui uer̾ ẽẽ pͥcitat ꝓ
quouirat. uer̃ putat eẽ.: ce tñ falsum ÷. ñ ex animo
falsare sciens uirationẽ int̃ponit. Da alium qui scͥit
scit falsum et̃. Uideas quã ista decestanda sit belu¬
A. fac alium qui prtat falbieẽ. et uirat tanquam
uer̃ sit. e foete uerum÷. Uerbi grã ut incelligatis.
Puut m illo ioco. int̾rogas homine̾. ce dic̃ pluisse.
quẽadmodũ ũbum ꝓcelat ex amimo. ream lingã
ñ fac̃: nisi rea mens. his euidet̃ craditur: qđ tripli¬
cit̃ peierat hõ. ut supradiximꝰ. dum uł sciens fal¬

Expanded text:
 commemoravit. Fac illum jurare quod verum esse putat; pro quo jurat, verum putat esse, et tamen falsum est; non ex animo sum est, non pro falsa re sciens jurationem interponit. Da alium qui scit scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua. Fac alium qui putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: Pluquemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi rea mens sit. His evidenter traditur quod tripliciter pejerat homo, ut supra diximus: dum vel sciens fal
Abbreviated transcription (Latin):
ic opponitur. s̃iomĩs qui falsum uirat pcierat:
tr̃ qui alicu ꝓmicit dare subcato t̾mino aliquid.
qđ̃ tñ ñ ficiet ex quo urauit. peierauit. qr falsum ui¬
rauit. Non enim ita futur̃ erat: ut utauit. Ad ħ diq
pot̃. qr ñ omnis quiuirat qđ falsum:. ex quouirat ꝑ¬
uirus. sic̾uste dequo aguntis. s ex quo ꝓpositũ mu¬
n. Sponteem et sine necessicate tutare. uł falsmui
da. ut ad ꝑsuadendum auditorib qđ÷ eis utile. ma¬

Expanded text:
ic opponitur: Si omnis qui falsum jurat, pejerat, tunc qui alicui promittit dare sub certo termino aliquid quod tamen non facit, ex quo juravit, pejeravit, quia falsum juravit. Non enim ita futurum erat ut juravit. Ad hoc dici potest quia non omnis qui jurat quod falsum est, ex quo jurat icut iste de quo agimus; sed ex quo propositum munon. Sponte enim et sine necessitate jurare, vel falsum da, vel ad persuadendum auditoribus quod est eis utile, ma
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicatar forma ydeli ñ eẽ fcã ꝑ ũbum. cum ali¬
bi iegatur. oĩs forma omnis cõpago omnis concor¬
dia partium fcã  ꝑ ũbum. hoc aũ adiũsisuarie
soluitut. Quidã enim dict̃ omnẽ formã. et quicqͥd
qr ab illo qui tiere ⁊ seꝑancur. uñ ieꝙ. qđ ex dõñ¬

Expanded text:
hic dicatur forma idoli non esse facta per Verbum, cum alibi legatur: Omnis forma, omnis compago, omnis concordia partium facta est per Verbum. Hoc autem a diversis varie solvitur. Quidam enim dicunt omnem formam, et quidquid quia ab illo qui vere est, separantur. Unde Hieron
Abbreviated transcription (Latin):
ri. et licet error maxima cura cauendꝰ sit. ñ mõi ma¬
iorib s etiam ĩ minorib teb. nec isi ret̾ ignoran¬
cia possit errari: ñ ÷ tñ consequens. ut contunuo er¬
ret: quisquis alipͥ nescit. S quisquis se existimat
scire qđ nescit. ꝓ uero enim approbat falsũ. qł÷ er
rimum. St̃ enim q̃ nes cire sic mliꝰ: quã scire. Item ñ
matre fecit auclore ut falleret pacrẽ. sidiligent̾ at¬
tendatur: iudetur ñ eẽ mendatium. s mustĩũ. Intẽ¬

Expanded text:
r. Et licet error maxima cura cavendus sit nec modo in maioribus, sed eciam in minoribus rebus, nec sine rerum ignorancia possit errari, non est tamen consequens, ut continuo erret, quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existscire quod nescit. Pro vero enim approbat falsum, quod errimum. Sunt enim quae nescire sit melius quam scire. Item nonmatre fecit auctore ut falleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium. Inten
Abbreviated transcription (Latin):
ne fecetis. Qnã ueritas scͥpsit in coroe hominis. & qr ñ
legebat in corde. icerauit in tabul. yt uoce formsecus
aomota: rediret ad cor. &e ibi muenitet. quod extra lege¬
tet. hancgͣ illi p̾uaricati uidencur in ilio fco aliis fa¬
uis ficr. Auoqum hinus p̾uaticator: tudex dum
punit reum. nolens aliquid tale sibi fier. Ita etiam

Expanded text:
Veritas scripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis favis fieri; alioquin hujus praevaricator est judex, dum punit reum nolens aliquid tale sibi fieri. Ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
daciũ ẽẽ pcc̃m s multũ int̾ cẽ. quo animo. et deqͥb
reb quisq m̃tiatur. Non eiũ sic peccat. qui cõsulen¬
di. ut qui nocandi uoluncate mencitur: nec cm̃ no¬
cet qui uiatorẽ m̃tiendo in diũso iti nere mitrit. qͣn¬
cum qui uiã uicȩ mendacio deprauat. Porro õe

Expanded text:
ndacium esse peccatum: sed multum interest quo animo et de quibus rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat qui consulendi, ut qui nocendi voluntate mentitur; nec tantum nocet qui viatorem mentiendo in diverso itinere mittit, quantum qui viam vitae mentiendo depravat. Porro omne
Abbreviated transcription (Latin):
derare uolo. utr̃ si quispiam ꝑ deos falsosiraue¬
rit. et fidem ñ seruau̾̃it. ñ tͥ uidetur bis peccasse:
b isutiq peccauit. qr et uirauit ꝑ quos ñ debuit:
et contra pollicitã fec̃fioem: quod ñ debuit. lõq qͥ
utitur fioc illuis quem constat urrasse ꝑ deos fal¬
illiꝰ se sociat: quo ꝑ demonia uirauit. s bono pacto

Expanded text:
derare volo utrum si quispiam per deos falsos juraverit, et fidem non servaverit, non tibi videtur bis peccasse. Bis utique peccavit, quia juravit per quos non debuit, et contra pollicitam fecit fidem quod non debuit. Ideoque qui utitur fide illius quem constat jurasse per deos falejus se sociat, quo per daemonia juravit, sed bono pacto
Abbreviated transcription (Latin):
tur de filus istł. quidño iubente ab eypcis mu¬
tanat᷑ uasa autea et autentea. et uestes p̃ciosas. et
asportauerunt. uit̃ firitum cõmisetint. dicimus eos
quiut parerent do iubenti illuo feceit᷑. ñ fecisse furt̃.
cida. etiam si eum occidat. quẽ scit a iudice occidenõ.
Inficmm añ qui ex cupiaitate egẏptios ocepett. mag̃
ꝑmissi sunt ħfacere ilł̃ qui iute talia passi st̃. quã

Expanded text:
tur de filiis Israel, qui Domino jubente ab Aegyptiis mutuaverunt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum,, homicida est, etiamsi eum occidat quem scit a judice occidendum. Infirmi autem qui ex cupiditate Aegyptios deceperunt, magis permissi sunt hoc facere illis qui jure talia p
Abbreviated transcription (Latin):
endouirans. p̾eierat. ce omnis qui falsũ uirat. sine m̃¬
ciens siue non: peierat. Qmuero quis uitat quod
uerum ÷ excimans cẽ falsum. quecitur quid sit ibi ꝑui¬
num. Ip̃a enim signific̃õ uocis ueraz. qr uerũ nezcien¬
ter loquitur. nigͥ ipã significõ uł falsum. uł mendatiũ

Expanded text:
urat, sive mentiens sive non, pejerat. Cum vero quis jurat quod verum est, existimans esse falsum, quaeritur quid sit ibi perjurium? Ipsa enim significatio vocis vera est, quia verum nescienter loquitur. Non ergo ipsa significatio vel falsum vel mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
int̃z. sommoda frĩtuo. et accipe qđ dedisti. &e nnch
suꝑflitum q̃ras. qr suꝑhabundantia in usura cõ¬
putatur. Est enim usitra ut ait ays̃. cum quiꝰ plus
exigit ininintia. uł qualibet re. quã accepit. It̃
telligant ufuram uocat suꝑ habundantiã.s. qͥc

Expanded text:
interest. Commoda fratri tuo et accipe quod dedisti, nihilque superfluum quaeras, quia superabundantia in usura coputatur. Est enim usura, ut ait Augustinus, cum quis plus exigit in injuria vel qualibet re, quam acceperit. Ittelligant usuram vocari superabundantiam, sc
Abbreviated transcription (Latin):
beat coinites. Uentatẽ. iuidicium. e insticiã. si ista de¬
fuerint. ñ ecit uiram̃tum. s ꝑuitium. u̾aũ falsum
catio. ita iuratur falsum iine ꝑuitio. falsum forte di
senciebat. &e si uiramerto illud confirmasset: ñ ꝑtur¬
um incurrisset. qr quant̃ in p̃o fuit. uer̃ dix̃. &e siiu¬
rationẽ addidisset: quant̃ in se fcret: uer̃ iurasset. &e s
Ice ille peierare. qui falsum uoluntate fallendi in¬
tat. et qui falsum putans qđ uer̃ ÷ uirat. &e qui ner̃
uirant. uł cum fallunt. uł cum falluntur. Aut pu¬
cat hõ ucrum cẽ qdđ falsum ÷. ce cemere uirat. aut

Expanded text:
bet comites, veritatem, judicium et justitiam, si ista defuerint, non erit juramentum, sed perjurium. Ubi autem falsum dacio, ita juratur falsum sine perjurio. Falsum forte dixsentiebat; etiamsi juramento illud firmasset, non perjurium incurrisset, quia quantum in ipso fuit, verum dixit, et si jurationem addidisset, quantum in set ille pejerare, qui falsum voluntate fallendi jurat, et qui falsum putans quod verum est, jurat, et qui verum jurant vel cum fallunt, vel cum falluntur. Aut putat homo verum esse quod falsum est, et temere jurat; aut
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ. ut obsit altĩ. Quartum sola mentiendi. fallendiq
lybidine. qđ mirtm m̃datiũ. quinct̃ qđ fit placẽ¬
dicupiditaie. de suaui loquio. hisoĩb euitatis. sequi
tur.ui.genꝰ. quod et nulli ob. & ꝓdest alicui. Ut si
licui. Ut si quis nolens hominẽ ad mortẽ q̃sitũ ꝓdẽ:
tominus peccat quisq cum iñtit᷑. quantomagisa
pͥmo recalit. Quisqͥs uero aliqͥd̃ genꝰ et̃ mendaci qd̃
pcc̃m ñ sit putauerit: decipiet seip̃m turpit̃. cum
honestum eẽ decẽptorẽ alioꝵ arbitretur. Omne gͦ ge¬
nus m̃datii sũmoꝑe fuge. qr omne m̃datiũ ñ: adõ.
piitum in lingua. Quid sit mentiRi.
eꝵ ⁊ iRi uero. loqui conita ħ qđ animo sentit
quuis. siue illud uer̃ sit. siue ñ Omnisgͦ qui loquit᷑
m̃datiũ menaitur. qr loquitur contra ħ qđ animosea¬

Expanded text:
t corporalem. Quartum sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est. Quintum quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus penitus evitur sextum genus, quod et nihil obest, et prodest alicui: ut si licui: ut si quis nolens hominem ad mortem quaesitum prodere, to minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipit seipsum turpiter, cum honestum esse deceptorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere fuge, quia omne mendacium non est promptum in lingua. 3. Quid sit mentiri. Mentiri vero est loqui contra hoc quod animo sentit quis, sive illud verum sit, sive non. Omnis ergo qui loquitur mendacium mentitur, quia loquitur contra quod animo sen
Abbreviated transcription (Latin):
dcos alicnos. ꝑfectius explicat. cum ꝓhibet coli fig
faciat sp̃em serpentis. uł ais. uł aliusue. et sta¬
tuat adadorandũ. ñ ydolum s fumlitudinẽ fecit.
Qui uero fac̃ spẽm quã ñ uidit ocłis. s animꝰs finx̃.
ut si quis humanis menbtis cap̃ canis. ut ariets
formet. uł in uno habitu hominis duias facies. ñ

Expanded text:
Deos alienos, perfectius explicat cum prohibet coli figmfaciat speciem serpentis vel avis vel alterius rei, et statuat ad adorandum, non idolum sed similitudinem fecit. Qui vero facit speciem quam non vidit oculus, sed animus sibi finxit; ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, non
Abbreviated transcription (Latin):
scrutari. omina inuolucta scimonũ euoluere. tene
caritatẽ ũ pendent omma. qr ꝑfcctio: ce finis õiũ.
lunc enĩ et p̃cepta & consilia itete fiunt. cum refe¬
runtur ad diligendũ łm: ce pximũ ꝓpt̾ d̃m. qã nͥ
timore pene ut aliqua intentioẽ carnali fit.ut ñ
refẽrauir ad canitatẽ. ñ dum fit sic̃ fieri oportet. quã¬
iuis fier uideatur. Inimicꝰ enim iusticie: qͥ pene

Expanded text:
re, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omnium. Tunc enim et praecepta et consilia recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum. Quod vero timore poenae vel aliqua intentione carnali fit, ut non referatur ad charitatem, nondum fit sicut fieri oportet, quamvis fieri videatur. Inimicus enim justitiae est, qui poenae
Abbreviated transcription (Latin):
Ciarissima dispntatione cua satis apparuit. ñ pla¬
cuisse actorib nr̃is immo ip̃i ueritati. omnia pa¬
ria eẽ pcc̃a. etiam si ł de uututib uex̃ sit. qr et siue¬
ñ ht̃. nullam habere. nec sint pcc̃a sunt paria. qr
uo prauins. distortoq distortius. Si añ quod puto¬
eẽ uerius sacrisq luteris congruentius. ita sunt amie
intentiones. ut corpoꝵ m̃bra: ñ quod uideantur
locis. s qd sentiantur affectib: &e alius illuminat᷑
amplius. aliusminus. alius oninmo caret lumine.
ꝓfecto ut quisq illustratione piȩ carutias affectus:
in alio actu magis. in alio munis. in aliquo nichil.
S dici pot̾ hr̃e aliam ce aliã non hr̃e. ce aliã magiᷤ.
aliam minus. Nam &e maior: inisto caritas. quã
in illo. recte possumus dicere. & aliqua in isto. nul¬
la in illo. quantũ ꝑtinet ad caritatem q̃ pietas ẽ.
Et inuno homine quidẽ maiorem habeat pudi¬
ciciã. quã pacientiam. &e maiorẽ hodie qua her:

Expanded text:
Clarissima disputatione tua satis apparuit non placuisse auctoribus nostris, imo veritati ipsi, omnia paria esse peccata, etiamsi hoc de virtutibus verum sit; quia etsi venon habet, nullam habere, nec sic peccata sunt paria, quiuo prauiesse verius sacrisque Litteris congruentius ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et alius illuminatur amplius, alius minus, alius omnino caret lumine; profecto ut quisque illustratione piae charitatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in aliquo nihil; sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis, et aliam minus. Nam et major in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et in ipso uno homine, quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri,
Abbreviated transcription (Latin):
sa cerimomalia scđ̃m spũalem incelłm quẽ conci¬
nent. & omna moralia. ad earitatẽ referuntur. ẜti¬
nent enĩ omnia ad .x. mandata intabut sc̃pta ub
omniũ sũma ꝑst̾ngitur. Ex quib cecera emanant.
sic̃ in sarmone dm̃ octonututes p̃miitunt᷑. ad quã
cetera resẽtuntur. & sic̃ ad x. mandata decalo cec̃a¬

Expanded text:
sa caeremonialia secundum spiritualem intellectum, quem continent, et omnia moralia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sic
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ scđm d̾m ẽ. acuerus ac p̃cipius cultꝰ cius ẽ. Si
gͣ colat mens hominis d̾m cunis ab eo capax frãz.
de cuius eẽ particeps pot̃ sapiensip̃a fit. ce ñ sua luce.
s summȩ illius lucis patticipatione sapiens fit. Ista
ens sit ds̃. Non enim partcipatiõe sui sapiens. siẽ
mens participatiõe dei. Sicetiã dr̃ iusticia dĩ. ñ solũ
ip̃a qua ip̃e iustꝰ ẽ. s eciã illa quã dat homini. cum
iustificat impium. De conexiõe untutũ q̃ ñ seꝑant̃

Expanded text:
um Deum est, ac verus et praecipuus cultus ejus est. Si ergo colat mens hominis Deum cujus ab eo capax facta est, et cujus esse particeps potest, sapiens ita fit, et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens fit. Ista ens sit Deus. Non enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sic etiam dicitur justitia Dei non solum illa qua ipse justus est, sed etiam illa quam dat homini cum justificat
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ in habitu. Curgͥ ñ dicantur paria pcc̃a: for¬
te quia magis facit contta catitatẽ qui grauius
peccat. minus qui leuius. Nemo enm peccat. nͥ
aduersꝰ illam faciendo.q̃ plenitudo legis. Iõ recde
tra cantatẽ facit. in qua penãent omnia. Repetit
de caritate. ut ostendat quomõ tota lex ĩ ea pendat.
Wyoo ouo fint p̃cepta caricatis in quib ut p̃ta

Expanded text:
t in habitu. Cur ergo non dicantur paria peccata? Forte quia magis facit contra charitatem qui gravius peccat, minus qui levius. Nemo enim peccat, nisi adversus illam faciendo, quae est plenitudo legis, Rom. tra charitatem facit, in qua pendent omnia. 3. Repetit de charitate, ut addat quomodo tota lex ex ea pendeat. Cum duo sint praecept
Abbreviated transcription (Latin):
tradit dicens. foesitan sic̃ obstet̾ces ñ remunerate st̃
qr menticȩ sunt. s qr infandes liberauett̃. ce ꝓpter
hanc mĩam ueniale fuic pcc̾m. ñ tam̃ nullum:
sic raab liberata ꝓpt̾ lib̾ationẽ exploracoꝵ ꝓ qua
fuit uemale pc̃cm.s. ne putet quisq incetis pcc̃is
si ꝓpt̃ lib̾ationẽ hominum siant. ita posse conceor
ueniam. Multa enim mala detestatida talem sc¬
cuntur erioeẽ. Possumus erũ et furando alicui ꝓdeẽ.
si pauꝑ cui datur sencit cõmodũ. et diues cui collitur
ñ sencit incõmodũ. Ita adulterando possumꝰ si a
ce si uix̾it penitendo purganda. nec iõ poc̾m graue
negabitur tale adult̾ium. Sciendymẽ etiã. uiii.

Expanded text:
icens: Forsitan obstetrices non remuneratae sunt quia mentitae sunt, sed quia infantes liberaverunt, et propter hanc misericordiam veniale fuit peccatum, non tamen nullum: sic Raab liberata est propter liberationem exploratorum, pro qua fuit veniale peccatum. Sed ne putet quisque in caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui tollitur non sentit incommodum. Ita et adulterando possumus prodet si vixerit poenitendo purganda; nec ideo peccatum grave negabitur tale adulterium. Sciendum est etiam octo
Abbreviated transcription (Latin):
ptare prudentia. sequitut ut huius ffrcitidoo minus
ptudens sic. ac ꝑ hnec forcitudine equales st̃. qr ÷ illiꝰ
forticudo prudentior. Atq ita decetĩs uirtutib imie¬
nies. si omnes eadem consideratiõe ꝑcurras. Ex his
clarescit om̃s iurtutes ñ m̃o eẽ conuexas. s etiampa¬
res in animo hominis. Cum gͦ dr̃ aliquis aliqua p̃mi¬

Expanded text:
ur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non modo esse connexas, sed etiam pares in animo hominis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praeemi
Abbreviated transcription (Latin):
gis ÷ uittute p̃ditꝰ. Quanto uero minꝰ. tanto minus
in ẽ uirtꝰ. & quantominꝰ in ÷ uirtꝰ. tantomagis iu
cium. Si cuncte uirtutes parit sit̃ in qͦc̾q sunt.
t Rum uero parit᷑ quis om̃s possideat uirtuces. ã
aliȩ magis aliȩ minus in aliquo ferueant: qõ:.
concalunt magis aliquẽ mereri ꝑ aliquã uirtutem:
quã ꝑ aliam. sic̃ eam plemꝰ ht̃. quam aliã. ñ tñ mag̃
ꝑ aliquã mereri dict̾: quam ꝑ caritatẽ. nec aliquã
plemus a quoquã haberi. quã caritatẽ. Alias gͥ ma¬
gis. ce alias minus in aliquo eẽ dict̃. s nullam plemiꝰ
caritate. quȩ ceceras gignit. hasq dict̾ eẽ multas faci¬

Expanded text:
uanto vero minus, tanto minus inest virtus; et quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. 2. Si cunctae virtutes pariter sint in quocumque sunt. Utrum vero pariter quis omnes possideat virtutes, an aliae magis, aliae minus in aliquo ferveant, quaestconcedunt magis aliquem mereri per aliquam unam virtutem quam per aliam, sicut eam plenius habet quam aliam. Non tamen magis per aliquplenius a quoquam haberi, quam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas faci
Abbreviated transcription (Latin):
oe eãris. s etiam de teb muisibilib. & spũalib tem¬
poralit̃ exortis. ẜ eam añ e nacura sũma quȩ fec̃
spũales. & inuisibiles nature ut angłi. ce om̃s aĩe
bonȩ. affictiones conspicumt᷑. Inh gͥ differentia÷.
qr sapĩa creator tm̃ conspicit᷑. ꝙ incellectu ueco &e cre¬
ator: et creatura quodã. Item. Incellectu intesligibi¬

Expanded text:
etiam de rebus invisibilibus et spiritualibus temporaliter exortis. Per eam enim et natura summa quae fecit spirituales et invisibiles naturae, ut angeli et omnes animae bonae affectiones conspiciuntur. In hoc ergo differentia est quia sapientia Creator tantum conspicitur, intellectu vero et Creator et creatura quaedam. Item intellectu intelligibi
Abbreviated transcription (Latin):
liuangelicis constat. qr si ñ ex corde dimictimus
qđ in nos delinquitur. &e ħ rursus exigitut: qđ iã
nob̃ ꝑpenitentiã dimissum fuisse gaudebamus.
si.dimite ł pꝰea. slam si ñ dimiseris reuocabo te. &
quicqͥd dimiserã replicabo tͥ. lt̃. Qui diuimi bnfici¬
i oblitus suas uult rundicarennurias. ñ solum de fu¬
turis pcc̃is ueniam ñ merebitur: s etiã p̃terita que
iam dimissa credebat. ad uindictã ei replicabunt᷑.

Expanded text:
 dimittimus quod in nos delinquitur, et hoc rursum exigitur quod jam nobis per poenitentiam dimissum fuisse gaudebamus. si, dimitte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita quae jam sibi dimissa credebat ad vindictam ei replic
Abbreviated transcription (Latin):
consectato. Et funt tria genera uactionis. E st enim u̾c¬
tio q̃ fit cusmate que dr̃ p̾ncipat unctio. qr in ea pͥn¬
cipalit᷑ paraclytus datur. uñ et ꝓpt̾ habundantiã
gc̃e duos liquores myxtos ht̃. oleum s. et balsam̃.
scĩficatũ. cusma uocatur. s illud solum qđ miscetur
cum balsamo. quo capita regum ce pontificũ ungũ¬
tut. quo etiam baptiratos sacerlos ungit in ũtice. ce
pontifex ꝑ imposicionẽ manus. confirmandos ungit
in fronce. Est et alia unctio qua cathecuntini et neo¬
phiti unguntur i pectore. &e int̾ scapulas. in ꝑcep

Expanded text:
a unctionis: est enim unctio quae fit chrismate, quae dicitur principalis unctio, quia in ea principaliter Paracletus datur. Unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mixtos habet, oleum scilicet et balsamum, sanctificatum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in p