comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundi oꝑib augeri appetit: s celestib
tes. ad uocem celestis magistri acaptura
piscium in piscatores hominum alacri
conuersione mutati sunt: et multos
sui similes fidersuȩ unitatione fecerunt.
qui uniuiersis reb suis possessionib q
distractis. ꝑ deuotissimam pauptatem
bonis ditabantur ȩternis: et apłica pte¬
dicatione gaudebant nichil habere
de mundo et omĩa possidere cum xp̃o:
hinc beatus apłs petrus cum ascendens
intemplum aclaudo elemosinã posce¬
retur. argentum inquit et aurum
Thac humi¬
litate sublimius: quid
hac pauꝑtate locu. pletius:
Non habet presidia p̾ecuniȩ: sed habet
dona naturȩ Quem debilem edidit
mater exutero. sanum fecit petrus
ex uerbo: et qui imaginem cesaris in
numtno non dedit. iaginem xp̃i
in homine reformainit: Nuius autem
thesauri opib non solum ille ad iutus
est cui gressus est redditus: sed etiam
quinq milia uiroꝵ quȩ tunc ad exorta¬

Expanded text:
mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus tes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a claudo eleemosyna posceretur, Argentum, inquit, et aurumhac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
inopia. quam multi sub dura et graui
necessitate patiuntur Sed cum ait
beati pauꝑes spũ: ostendit eis regnũ
cȩloꝵ tribuendum. quos humilitas cõ¬
mendat animoꝵ. magis quam indi¬
gentia facultatum: Bubitari autẽ
non potest quod humilitatis istus
bonum facilius pauꝑes quam diuites
assequantur: dum et illis intenuitate
amica est mansuetudo. et istis in diui¬
tiis familiaris elatio Uerumtam̃
et implerisq diuitib inuenitur hic a¬
nimus qͥ abundantia sua non adtumo¬
rem suꝑbiȩ s ad oꝑa benignitatis utatur:
idq ꝓlucris maximis numeret: quoã
ad releuandam miseriam alieni laboris
impenderit: Omĩ generi atq ordini
hominum datur inhac uirtute consor¬
tium: quia possunt ẽẽ ꝓposito pares.
et impares censu Nec inter est quantũ
sint interrena facultate dissimiles: qui
inspiritalib bonis inueniuntur eqͣles
Beata igitur illa pauꝑtas quȩ rerum
temporalium amore non capitur: nec

Expanded text:
inopia quam multi sub gravi et dura inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in facultate terrena dissimiles, qui in spiritalibus bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ore clementia: ut impleritur quod fuerat
suꝑ domũ istł et suꝑ domũ uida testam̃¬
tum nouum Post dies illos dicit dñs
dabo leges meas insensu ipsoꝵ: et incor¬
de ipsoꝵ scͥibam eas Qui ergo locutus
fuerat moysi. Locutus est et apłis: et
incordib discipłoꝵ uelox scribentis uer¬
bi manus noui testamenti decreta con¬
debat: nulla ut quondam circum fusa
nubium crassitudine. neq ꝑterribiles
sonos atq fulgores ppło abaccessu montis
absterrito. s patente ad aures circũstan¬
tium tranquillitate colloquii: ut ꝑ gr̃e
lenitatem remoueretur legis aspitas.
et sp̃s adoptionis auferret formidinem
ut qui adȩternam beatitudinem ꝑ ue¬
nire desiderant: gradus felicissime as¬
censionis agnoscant: Beati inquit pau
forte eẽt ambiguͣm. si dicens beati pau-¬
ꝑes nichil adderet de intelligenda pau¬
ꝑum qualitate: et sufficere uideretur
ad ꝓmerendum regnum cȩloꝵ ea sola

Expanded text:
ore clementia, ut impleretur quod fuerat,ore clementia, ut impleretur quod fuerat,super domum Israel et super domum Juda testamentum novum. Post dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant. Beati, inquit, paforte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃o euangłium reg¬
m. et diuersos ꝑtotam ga¬
lileam curante langores.
moinnem se sytiam uirtutum euis fa¬
ma diffuderat: et multe ex uniuersa
iudea turbȩ ad celestem medicum con-¬
flnebant Quia enim tarda est huma¬
nȩ ignorantis fides ad credenda quȩ ñ
uidet et speranda quȩ nescit. oporte¬
bat diuina eruditione firmandos
corporeis beneficiis et tusibilib mira¬
culis incitari: ut cuius tam benignam
exꝑiebantur potentiam. non ambi¬
gerent salutatem eẽ d octrinam̃. Ut
ergo exteriores medelas dñs ad reme.¬
dia interiora transferret. et post sam¬
tates corporum curationes oꝑaretur
ammarum : segregatus acircũ stan¬
tib turbis secessum uicini montis
ascendit. aduocatis apłis quos sublimio¬
tib institutis ab ȩdito misticȩ sedis unbu¬
eret᷑. ex ipsa loci atq oꝑis qualitate sig¬
nificans se eẽ. qui moysen quondam suo
fuisset dignatus alloquio: illic quidem
terribiliore iustitia. hic autem sacrati¬

Expanded text:
isto Evangelium regni, et diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacrati
Abbreviated transcription (Latin):
crucem: fecit ut impso om̃s uiuificaten¬
tur: Ille cupidus honoris angłici. na-¬
turȩ suȩ ꝑdidit dignitatem: hic infirmi¬
tatis nostrȩ suscipiens conditionem: ꝓpt̃
quos ad inferna descendit. eosdem ince-¬
lestib collocauit: Postremo illi ꝑ elati¬
onem lapso dictum est. terra es et in-
terram ibis: huic ꝑsubiectionem exal-¬
nec ponam inimicos tuos scabellum
utilia sunt. sed etiam imitationis
exemplo siin disciplinam ipsa reme¬
dia transferantur: quodq impensũ
est mysteriis ꝓsit et morib: ut memi¬
nerimus nobis inhumilitate et man¬
mur: et conregnabimus Fustra aut̃
appellamur xp̃iani: si unitatores non
sumus xp̃i: Qui ideo se ẽẽ uiam dixit.
ut conuersatio magistri tẽt forma disci¬
pulis: et illam humilitatem eligeret
seruus quam sectatus est dñs qui iniuit

Expanded text:
crucem, fecit ut in ipso omnes vivificarencrucem, fecit ut in ipso omnes vivificarentur. Ille cupidus honoris angelici, naturae suae perdidit dignitatem; hic infirmitatis nostrae suscipiens conditionem, propter quos ad inferna descendit, eo dem in coelestibus collocavit. Postremo illi per elationem lapso dictum est: Terra es, et in terram ibis ; huic per subjectionem exalnec ponam inimicos tuos scabellum utilia sunt, sed etiam imitationis exemplo, si in disciplinam ipsa remedia transferantur, quodque impensum est mysteriis, prosit et moribus: 87 ut meminerimus nobis in humilitate et manmur, et conregnabimus . FRUSTRA enim appellamur Christiani, si imitatores non simus Christi, qui ideo se viam dixit esse , ut conversatio magistri sit forma discipulis, et illam humilitatem eligat servus, quam sectatus est Dominus; qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
finem. et suꝑ om̃s homines condempna¬
tio insolubilis ꝑmaneret: cum de sola
conditione nascendi una cunctis eẽt
causa ꝑeundiz Solus itaq inter filios
hominum dñs iħs innocens natus est:
quia solus sine carnalis concupiscentiȩ
pollutione conceptus: factus est homo
nr̃i generis : ut nos diuinȩ naturȩ pos-¬
simus ẽẽ consortes Originem quã sump¬
sit mutero uirginis: posuit infonce
baptismatis: Bedit aquȩ: quod dedit
matri Uirtus enim altissum et obum
saluatorem: eadem facit ut regeneret
unda credentem: Quid autem sanan-¬
dis egris illuminandis cȩcis. tuuifican-¬
dis mortuis aptius fuit quam ut suꝑ¬
biȩ uulnera humilitatis remediis cu¬
rarentur: Adam precepta di negligens:
peccati induxit dominationem: Iħs
factus sub lege: reddidit iustitiȩ liberta¬
tem: Ille diabolo obtemꝑans usq adp̃¬
uaricationem. meruit ut in pso om̃s
morerentur: hic patri obediens usq ad

Expanded text:
finem, et super omnes homines condemnafinem, et super omnes homines condemnatio insolubilis permaneret, cum de sola conditione nascendi, una cunctis esset causa pereundi. Solus itaque inter filios hominum Dominus Jesus innocens natus est, quia solus sine carnalis concupiscentiae pollutione conceptus. Factus est homo nostri generis, ut nos divinae naturae possimus esse consortes. Originem quam sumpsit in utero virginis, posuit in fonte baptismatis; dedit aquae, quod dedit matri; virtus enim Altissimi et obumbSalvatorem, eadem facit ut regeneret unda credentem. Quid autem sanandis aegris, illuminandis caecis, vivificandis mortuis aptius fuit, quam ut superbiae vulnera humilitatis remediis curarentur? Adam praecepta Dei negligens, peccati induxit damnationem; Jesus factus sub lege reddidit justitiae libertatem. Ille diabolo obtemperans usque ad praevaricationem, meruit ut in ipso omnes morerentur; hic Patri obediens usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
insapientia di non cognouit mundus
ꝑ sapientiam dm̃: placuit deo ꝑstulti-¬
tiam predicationis saluos sacere creden¬
tes Mundo ergo id est prudentib mũ¬
di sapientia sua cecitas facta est: nec
potuerunt ꝑillam cognoscere dm. ad
cunis notitiam non nisi insapientia eiꝰ
acceditur: Et ideo quia mundus de
uanitate suorum doginatum suꝑbie-¬
bat: meo constituit dominus saluan¬
doꝵ fidem. quod et indignum uidere¬
tur et stulcum: ut deficientib omnib
opinionum presumptionib sola dei
grã reuelaret. quod comptehendere
humana intelligentia nonualeret:
Agnoscat igitur catholica fides in humi¬
litate dñi głam suam: et de salutis suȩ
sacramentis gaudeat ȩccła quȩ corpus
est xp̃i: quia nisi uerbum dĩ caro fieret
et habitaret innobisꝰ nisi in comium-¬
onem creaturȩ creator ipse descende¬
ret. et uetustatem humanam ad no¬
uum principium sua natiuitate reuo¬
caret: regnaret mors abadam usq in

Expanded text:
in sapientia Dei non cognovit mundus in sapientia Dei non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stul itiam praedicationis salvos facere credentes . Mundo ergo, id est prudentibus mundi, sapientia sua caecitas facta est, nec potuerunt per illam cognoscere Deum, ad 86 cujus notitiam non nisi in sapientia ejus acceditur. Et ideo quia mundus de vanitate suorum dogmatum superbiebat, in eo constituit Dominus salvandorum fidem, quod et indignum videretur et stultum, ut deficientibus omnibus opinionum praesumptionibus, sola Dei gratia revelaret quod comprehendere humana intelligentia non valeret. CAP. V. Agnoscat igitur catholica fides in humilitate Domini gloriam suam, et de salutis suae sacramentis gaudeat Ecclesia, quae corpus est Christi: quia nisi Verbum Dei caro fieret et habitaret in nobis, nisi in communionem creaturae Creator ipse descenderet, et vetustatem humanam ad novum principium sua nativitate revocaret, regnaret mors ab Adam usque in
Abbreviated transcription (Latin):
tis emissum est dicente dauid. emitce
lucem tuam et ueritatem tuam. et
diuersis modis multisq signis oꝑa
presentiȩ suȩ deitas filii declararit:
omnes tamen ille significationes. cunc¬
taq miracula: testimonia fuerunt istiꝰ
missionis de qua dicit apłs: Cum ergo
uenit plentudo temporis misit ds̃ fili¬
um suum factum exmuliere factum
sublege: Quid uero hoc est nisi uer-¬
bum carnem fieri: conditorem mundi
ꝑuterum uirginis nasci: dominum
maiestatis humanis se coaptare pri¬
mordiis: et licet conceptui spiritali nul¬
la sint terreni seminis mixta contagia.
ad suscipiendam tam̃ uere carnis sub-¬
stantiam solam sumere de matre natui¬
ram: Hac missione qua d̾s unitus
est homini. filius impar est patri: non
ineo quod expatre. sedineo quod est
factus ex hominez E qualitatem enim
quam inuiolabilem habet deitas: non
corrupit humanitas: et creatoris ad crea¬
turam descensio: credentium est ad ȩter¬
na subuectio: Nam quia sicut ait apłs

Expanded text:
ente David: Emitte lucem tuam et veritatem tuam ; et diversis modis multisque signis opera praesentiae suae Deitas Filii declararit; omnes tamen illae significationes, cunctaque miracula, testimonia fuerunt istius missionis de qua dicit Apostolus: Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Quid vero hoc est, nisi Verbum carnem fieri, Conditorem mundi per uterum Virginis nasci, Dominum majestatis humanis se coaptare primordiis, et licet conceptui spiritali nulla sint terreni seminis mixta contagia, ad suscipiendam tamen verae carnis substantiam solam sumere de matre naturam? Hac missione, qua Deus unitus est homini, Filius impar est Patri, non in eo quod ex Patre, sed in eo quod est factus ex homine. Aequalitatem enim, quam inviolabilem habet Deitas, non corrupit humanitas; et Creatoris ad creaturam descensio, credentium est ad aeterna provectio. Nam quia, sicut ait Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑiantur quib praua et inhonesta
non placent. quiq illicitas consensioẽs
afedere suȩ caritatis exdudant: tamen
etiam tales siuel uidi sint. uel hereti¬
ci. uel pagam: non de amicitia dei.
sed de pace sunt mundi:. Pax autem
spiritalium ec catholicoꝵ asuꝑnis ue-¬
niens et adsuꝑna ꝑducens cum amato¬
rib mundi nulla nos uult communi¬
one misceriͥ s omĩb obstaculis resiste¬
re. et ad uera gaudia aꝑnitiosis delec¬
tationib euolare: dicente dño. ubi fue¬
rit thesaurus tuus. ibi erit et cortuũ:
Hoc est side orsum sunt quȩ amas:
ad ima descendes: Si sursum sunt qͣ
diligis: ad summa ꝑuenies: Quo nos
unum uolentes. unum sentientes. et
infide acspe et caritate concordes: sp̃s
pacis agat atq ꝑducat: Qm̃ qͥcumq

Expanded text:
reperiantur quibus prava et inhonesta reperiantur quibus prava et inhonesta non placeant, quique illicitas consensiones a foedere suae charitatis excludant, tamen etiam tales, si vel Judaei sint, vel haeretici, vel pagani, non de amicitia Dei, sed de pace sunt mundi. Pax autem spiritalium et catholicorum, a supernis veniens, et ad superna perducens, cum amatoribus mundi nulla nos vult communione misceri, sed omnibus obstaculis resistere, et ad vera gaudia a perniciosis delectationibus evolare, dicente Domino: Ubi fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum : hoc est, si deorsum sunt quae amas, ad ima descendes; si sursum sunt quae diligis, ad summa pervenies: quo nos unum volentes, unum sentientes, et in fide ac spe et in charitate concordes, Spiritus pacis agat atque perducat: qu
Abbreviated transcription (Latin):
et salus mea quem tumebo: Dominus
defensor uitȩ meȩꝰ aquo trepidabo: Qui
tri pacificoꝵ concordiam filioꝵ: et inpͥ¬
mogenitum uouȩ creaturȩ qui uenit
non suam s mittentis facere uoluntatẽ.
uniuersa adoptionis menbra concur-¬
rant: qm̃ gratia patris non discordes
neq dissimiles. sed unum sentientes
unumq amantes adoptauit heredes:
Ad unam reformatos ymaginem: opor¬
tet animum habere conformem: Rata-¬
lis dñĩ : natalis est pacis Sicut enim
ad patrem: Qui ante passionis diem
uoluntaria dispositiõe preelectum.
discipłos suos precipue doctrina infor-¬
mauit ut diceret. pacem meam do uo¬
bis: pacem relinquo uobis: Et ne sub
nomine generali pacis suȩ qualitas
lateret: adiecit: Non quemadmodũ
mundus dat ego douobis: Non habet
inquit mundus amicitias ueras: et
multos facit ꝑuerso amore concordes:
Sunt etiam inuitiis pares animi. et
similitudo desideriorum equalitatem
gignit affectuum Acsi quidam forsitan

Expanded text:
et salus mea; quem timebo? Dominus et salus mea; quem timebo? Dominus defensor vitae meae; a quo trepidabo ? CAP. V. Qui tri pacificorum concordiam filiorum, et in primogenitum novae creaturae, qui venit non suam, sed mittentis facere voluntatem, universa adoptionis membra concurrant: quoniam gratia Patris non discordes neque dissimiles, sed unum sentientes unumque amantes, adoptavit haeredes. Ad unam reformatos imaginem oportet animam habere conformem. Natalis Domini natalis est pacis: sic enim ad Patrem ; 91 qui ante passionis diem voluntaria dispositione praelectum, discipulos suos hac praecipue doctrina informavit, ut diceret: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et ne sub nomine generali pacis suae qualitas lateret, adjecit: Non quemadmodum mundus dat ego do vobis. Habet, inquit, mundus amicitias suas, et multos facit perverso amore concordes. Sunt etiam in vitiis pares animi, et similitudo desider orum aequalitatem gignit affectuum. Et si quidam forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
cent patrem urm̃ qui incęlis est: Sci¬
et insidiante diabolo atq angłis eius.
hoc innumeris temptationib laborat᷑.
ut hominem ad suꝑna nitentem. aut
aduersa terreant aut scd̃a corrumpant:
S maior est qui in nob̃ est. quam qui
aduersum nos est: et pacem cum deo
habentib ac semꝑ patri toto corde dicen¬
tib fiat uoluntas tua. nulla preualere
certamina. nulli possunt nocere conflic¬
tus: Accusantes enim nos met ipsos ac
sum uos eius qui peccati auctor est com¬
mouemus: sed in expuignabilem cum
do pacem. grẽ ipsius seruiendo firma¬
mus: ut regi nr̃o non solum obedientia
subitiamur: sed etiam iuditio copule-¬
mur: Qm̃ si ineadem sententia sumus.
si quod uult uolumus. et quod impro¬
bat improbamus: ipse iam ꝓ nobis oĩa
bella conficiet. ipse qui dedit uelle da-¬
bit et posse: ut simus cooꝑatores oꝑum
eius: et ꝓpheticum illud cum exultati¬
one dicamus Dñs illuminatio mea.

Expanded text:
cent Patrem vestrum, qui incent Patrem vestrum, qui inet insidiante diabolo et angelis ejus, hoc innumeris tentationibus laboratur, ut hominem ad superna nitentem, aut adversa terreant, aut secunda corrumpant; sed major est qui in nobis est quam qui adversum nos est, et pacem cum Deo habentibus, ac semper Patri toto corde dicentibus, Fiat voluntas tua , nulla praevalere certamina, nulli possunt nocere conflictus. Accusantes enim nosmetipsos confesum nos ejus, qui peccati auctor est, commovemus, sed inexpugnabilem cum Deo pacem gratiae ipsius serviendo firmamus, ut Regi nostro non solum obedientia subjiciamur, sed etiam judicio copulemur. Quoniam si in eadem sententia sumus, si quod vult volumus, et quod improbat improbamus, ipse jam pro nobis omnia bella conficiet, ipse qui dedit velle, donabit et posse: ut simus cooperatores operum ejus, et propheticum illud cum fidei exsultatione dicamus: Dominus illuminatio mea
Abbreviated transcription (Latin):
diligit pater. et innullo a suo auctore
dissentiat. ne iterum dicat dñs. filios
genui et exaltaui: ipsi autem spreue¬
runt mez Agnouit bos possessorem
suum. et asinus presepe dñi suiꝰ isrł
uero me non cognouit: et ppls meus
me non intellexit: Magnum est dilec¬
tissimĩ huius muneris sacramentum
et omĩa dona excedit hoc donũ: ut
d̾s hominem uocet filium: et homo
dđm nominet patrem: P has enim
appellationes sentitur et dicit᷑:
Quis ad tantam altitudinem ascendat
affectus: Namsi inꝓgenie carnali
et stirpe terrena claris parentibus
genitos uitia male conuersationis ob-¬
scurant. et ipso maioꝵ suoꝵ lumine
soboles indigna confunditur: inquẽ
exitum ueniunt qui ꝓpt̃ amorem
mundi ageneratione xp̃i non met̾uusit
abdicari: Ei autem adhumanam ꝑti-¬
net laudem ut patrum decus in prole
eos generauit ostenderet: dicente dño.
sic luceat lumen ur̃m coram hominib
ut uideant oꝑa ur̃a bona: et magnifi¬

Expanded text:
diligit pater, et in nullo ab auctore diligit pater, et in nullo ab auctore suo dissentiat, ne iterum dicat Dominus: Filios genui et exaltavi, ipsi autem spreverunt me. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit, et populus meus me non intellexit . CAP. IV. Magnum est, dilectissimi, hujus muneris sacramentum, et omnia dona excedit hoc donum, ut Deus hominem vocet filium, et homo Deum nominet patrem: per has enim appellationes sentitur et discitur quis ad tantam altitudinem ascendat affectus. Nam si in progenie carnali et stirpe terrena 90 claris parentibus genitos vitia malae conversationis obscurant, et ipso majorum suorum lumine soboles indigna confunditur; in quem exitum venient, qui propter amorem mundi a generatione Christi non metuunt abdicari? Si autem ad humanam pertinet laudem ut patrum decus in prole eos generavit ostendere, dicente DSic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis: requies beatoꝵ. et ȩternitatis
habitaculum: Cunis hoc opus ꝓpri-¬
um et spetiale beneficium est: ut iun-¬
gat do quos secernit emundo: Unde
apłs ad hoc bonum nos incitat dicens:
Iustificati ergo exfide : pacem habea-¬
mus ad dm̃ Cuius sententiȩ breuita¬
te : omĩum fere mandatoꝵ continetur
effectus Quia ubi fuerit ueritas pa¬
cis: nichil pocest de ẽẽ uirtutis Qd
est aut̃ dilectissimi pacem habere ad
dm̃: nisi uelle quod iubet et nolle
quod ꝓhibet: Si enim humanȩ ami-¬
citiȩ pares animos et similes expetunt
uoluntates. nec umquam diuersitas
morum ad firmam potest ꝑuenire
concordiam: quomodo ditiinȩ patti¬
ceps erit pacis cui ea placent quȩ deo
displicent. et his appetit delectari qͥb
illum nouit offendi: Non est iste am¬
mus filioꝵ di: nec talem sapientiam
recipit adoptiua nobilitas: Genus e-¬
lectum et regium: regenerationis suȩ
respondeat dignitati: Biligat quod

Expanded text:
unitatis; requies beatorum, et aeternitatis unitatis; requies beatorum, et aeternitatis habitaculum; cujus hoc opus proprium et speciale beneficium est, ut jungat Deo quos secernit de mundo. Unde Apostolus ad hoc bonum nos incitat, dicens: Justificati ergo ex fide, pacem habeamus ad Deum . Cujus sententiae brevitate omnium fere mandatorum continetur effectus: quia UBI FUERIT veritas pacis, nihil ibi potest deesse virtut s. Quid est, autem, dilectissimi, pacem habere ad Deum, nisi velle quod jubet, et nolle quod prohibet? Si enim humanae amicitiae pares animos et similes expetunt voluntates, nec umquam diversitas morum ad firmam potest pervenire concordiam, quomodo divinae particeps erit pacis, cui ea placent quae Deo displicent, et iis appetit delectari quibus illum novit offendi? Non est iste animus filiorum Dei, nec talem sapientiam recipit adoptiva nobilitas. Genus electum et regium, regenerationis suae respondeat dignitati, diligat quod
Abbreviated transcription (Latin):
issent: sed inpossessionem hereditatis
sidei filiis preparate. uniuersitas ad¬
optionis intraret: Non obstrepant
ineptarum calumpniȩ questionum:
nec effectus diuini oꝑis ratiotinatio
humana discutiat: Nos cum abra-¬
ham credimus dõ nec hesitamus dif¬
fidentia : sed plenissime scimus qm̃
Mascitur ergo non de carnis semine¬
quem prime transgressionis condẽp-¬
natio non teneret: Unde ipsa collati
muneris magnitudo. dignam a nob̃
exigit suo splendore reuerentiam:
Ideo enim sicut beatus apłs docet.
non spm̃ huius mundi accepimus.
s spm̃ qui exdo est: ut sciamus quȩ
adeo donata sunt nobis: Qui non
aliter piȩ colitur: nisi id ei quod ipse
tribuit offeratur: Quid aut̃ inthes¬
auro dnĩcȩ largitatis adhonorem p̃¬
sentis festi tam congruum possumꝰ
inuenire quam pacem: quȩ innatiui-¬
tate dnĩ prima est angłico predicata
concentu: Ipsa enim est quȩ parit
filios dĩ. nutrix dilectionis et genitrix

Expanded text:
isset, sed in possessionem haereditatis isset, sed in possessionem haereditatis fidei filiis praeparatae, universitas adoptionis intraret. 89 Nec obstrepant ineptarum calumniae quaestionum, nec effectus divini operis ratiocinatio humana discutiat; nos cum Abraham credimus Deo, nec haesitamus diffidentia , simi, non de carnis seminquem primae transgressionis condemnatio non teneret. Unde ipsa collati muneris magnitudo dignam a nobis exigit suo splendore reverentiam. Ideo enim, sicut beatus Apostolus docet, non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis : QUI NON aliter pie colitur, nisi id ei quod ipse tribuit offeratur. Quid autem in thesauro Dominicae largitatis ad honorem praesentis festi tam congruum possumus invenire, quam pacem, quae in nativitate Domini prima est angelico praedicata concentu? Ipsa enim est quae parit filios Dei, nutrix dilectionis et genitrix
Abbreviated transcription (Latin):
ti: ita cum ipso sumus in hac natiui-¬
tate congenitiz Quicquio enim homi-¬
num inquacumq mundi parce cre-¬
dentium regeneratur inxp̃o: incerciso
originalis tramite uetustatis. transit
innouum hominem renascendo Clec
iam inꝓpagine habetur carnalis pa-¬
tris. sed ingermine saluatoris: Qui
ideo filius hominis est factus: ut nos
filii di eẽ possimus: Nisi enm ille
ad nos hac humilitate descenderet:
nemo ad illum ullis suis meritis ꝑue-¬
niret: Nichil hic uocatoꝵ cordibus
caliginis inferat terrena sapientia:
nec se contra altitudinem grẽ d̃i mox
inima rediturus terrenarum cogita¬
tionum puluis atcollat: Implecum
est infine scłoꝵ: quoderat ante tempo¬
ra ȩterna dispositum: et sub p̾sentia
rerum. signis cessantib figurarum:
lex et ꝓpħia ueritas facta est. ut abra-¬
ham fieret omĩum gentium pater.
et insemine eius daretur mundo ꝓ-¬
missa benedictio Nec hii tantum
eẽnt isrł quos sanguis et caro gemi¬

Expanded text:
ti, ita cum ipso sunt in hac nativiti, ita cum ipso sunt in hac nativitate congeniti. Quisquis enim hominum in quacumque mundi parte credentium regeneratur in Christo, interciso originalis tramite vetustatis, transit in novum hominem renascendo; nec jam in propagine habetur carnalis patris, sed in germine Salvatoris, qui ideo filius hominis est factus, ut nos filii Dei esse possimus. Nisi enim ille ad nos hac humilitate descenderet, nemo ad illum ullis suis meritis perveniret. Nihil hic vocatorum cordibus caliginis inferat terrena sapientia, nec se contra altitudinem gratiae Dei, mox in ima rediturus, terrenarum cogitationum pulvis attollat. Impletum est in fine saeculorum quod erat ante tempora aeterna dispositum; et sub praesentia rerum, signis cessantibus figurarum, lex et prophetia veritas facta est: ut Abraham fieret omnium gentium pater, et in semine ejus daretur mundo promissa benedictio; nec hi tantum essent Israelitae, quos sanguis et caro genu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit humanis oculis uisibile: cepit
etiam manib eẽ tractabile Hodie
res: et apud dnĩcoꝵ presules gregum.
hodie euangłizandi forma precondita
est: ut nos quoq cum cȩlestis militiȩ
filii di non est de dignata maiestas inui-¬
rum ꝑfectum etatis ad iectione ꝓuecta
sit: et consummato passionis ac resur-¬
rectionis triumpho omnes suscepte
ꝓ nobis humilitatis transierint actio¬
nes: renouat tamen nob̃ hodierna
festiuitas nati iħu ex maria uirgine
sacra primordia: Q dum saluatoris
nr̃i adoramus ortum: inuenimur nos
nrm̃ celebrare principium: Genera¬
tio enim xp̃i : origo est ppłi xp̃iani:
Et natalis capitis : natalis est corporis:
Habeant licet singłi quiq uocatoꝵ
ordinem suum. et om̃s eccłȩ filii tem¬
porum successione distincti: uniuersa
tamen summa fidelium fonte orta
baptismatis. sicut cum xp̃o inpassione
crucifixi. inresurrectione suscitati. in
ascensione ad patris dexteram colloca-¬

Expanded text:
fuit humanis oculis visibile, coepit fuit humanis oculis visibile, coepit etiam manibus esse tractabile. Hodie res; et apud Dominicorum praesules gregum hodie evangelizandi forma praecondita est: ut nos quoque cum coelestis militiae Filii Dei non est dedignata majestas, in virum perfectum aetatis adjectione provecta sit, et consummato passionis et resurrectionis triumpho, omnes susceptae pro nobis humilitatis transierint actiones, renovat tamen nobis hodierna festivitas nati Jesu ex Maria Virgine sacra primordia; et dum Salvatoris nostri adoramus ortum, invenimur nos nostrum celebrare principium. Generatio enim Christi origo est populi Christiani, et natalis capitis natalis est corporis. Habeant licet singuli quique vocatorum ordinem suum, et omnes Ecclesiae filii temporum sint successione distincti, universa tamen summa fidelium, fonte orta baptismatis, sicut cum Christo in passione crucifixi, in resurrectione resuscitati, in ascensione ad dexteram Patris colloca
Abbreviated transcription (Latin):
Mnib quidem dieb dilec¬
tissimi atq temporib. ani¬
mis fidelium diuina me¬
ditantium. dĩ et saluato¬
ris nr̃i ex matre uirgine ortus occurrit:
et mens ad confessionem sui auctoris
erecta. siue ingemitu supplicationis.
siue inexultatione laudis. siue insacri¬
ficii oblatione uerseturꝰ. nichil crebriꝰ
nichilq magis fidenter spiritali attin-¬
git intinitu: quam quod ds di filius ge¬
nitus de patre coȩterno. idem etiam
partu est natus humano: Sed hanc
adorandam incȩlo et interra natiuita¬
tem. nullus nobis dies magis quam
hodiernus insinuat: et noua etiam
inelementis luce radiante: totam sen-¬
sib nrĩs mirabilis sacramenti ingerit
claritatem: Non solum enim in me-¬
moriam. sed inconspectum quodãmodo
redit angłi gabrielis cum maria stupen¬
te colloquium: conceptio de spũ scõ tam
mire ꝓmissa quam credita: auctor mũ
naturas condidit: eius est factus filiꝰ
quam creauit: Hodie uerbum d̃i ap
paruit carne uestitum: et quod numꝙͣ

Expanded text:
mnibus quidem diebus, dilectissimi, atque temporibus, animis fidelium divina meditantium Domini et Salvatoris nostri ex matre Virgine ortus occurrit, ut mens ad confessionem sui auctoris crecta, sive in gemitu supplicationis, sive in exsultatione laudis, sive in sacrificii oblatione versetur, nihil crebrius, nihilque fidentius spiritali attingat intuitu, quam quod Deus Dei Filius, genitus de Patre coaeterno, idem etiam partu est natus humano. Sed hanc adorandam in coelo et in terra nativitatem nullus nobis dies magis quam hodiernus insinuat, et nova etiam in elementis luce radiante, coram sensibus nostris mirabilis sacramenti ingerit claritatem. Non solum enim in memoriam, sed in conspectum quodammodo redit angeli Gabrielis cum Maria stupente colloquium, et conceptio de Spiritu sancto tam mire promissa quam credita. Hodie enim i, et qui omnes naturas condidit, ejus est factus Filius quam creavit. Hodie Verbum Dei 88 carne apparuit vestitum, et quod numquam
Abbreviated transcription (Latin):
tem filii nonuidisti patris głam non
uideres: dicendo enĩ genitũ ẽẽ qͥ ñ erat:
filiũ asseris temꝑalẽ Et dũ filiũ asseris
tẽꝑalẽ: credidisti patrẽ ẽẽ mutabilem:
Outabile enim est. non solũ quod mi-¬
nuitur: sed etiam quicquio auget᷑
Esi ideo patri impar est genitus quia
ut tibi uidecur generatio eum qui
nonerat genuit: imꝑfecta etiam erat
generantis eẽntia: quȩ ad hibendo
quod non habuit: generando ꝓfec̃:
S hanc impiam ꝑuersitatem tuam fib̾s
catholica execratur et dampnat: quȩ
indeitate uera nichil temporalitatis
agnoscit: sed unis sempicernitatis
et patrem conficetur et filium: Quia
splendor exluce ortus non est luce
posterior. et lux uera numquam sui
splendoris est indiga. sic sub stantiale
habens semꝑ fulgẽre: sicut substanti¬
ale habet semꝑ existere: Huius aũt
splendoris manifestatio missio dicitur:
quia mundo xp̃s apparuit: Et cum
omĩa ininuisibili maiestate scͥa semꝑ

Expanded text:
tem Filii non vidisti, Patris gloriam non tem Filii non vidisti, Patris gloriam non videres: dicendo enim genitum esse qui non erat, Filium asseris temporalem; et dum Filium asseris temporalem, credis Patrem esse mutabilem. 85 Mutabile enim est, non solum quod minuitur, sed etiam quidquid augetur; et si ideo Patri impar est Genitus, quia, ut tibi videtur, generando eum qui non erat genuit, imperfecta erat etiam generantis essentia, quae ad habendum quod non habuit, generando profecit. Sed hanc impiam perversitatem tuam fides catholica exsecratur et damnat; quae in Deitate vera nihil temporalitatis agnoscit, sed unius sempiternitatis et Patrem confitetur, et Filium: quia splendor ex luce ortus non est luce posterior, et lux vera numquam est sui splendoris indiga, sic substantiale semper habens fulgere, sicut substantiale semper habet existere. Hujus autem splendoris manifestatio, missio dicitur, qua Christus mundo apparuit. Qui cum omnia invisibili majestate sua semper
Abbreviated transcription (Latin):
um fides: et uerum unumq di filium.
non solum scđm ditatem qua a patre
genitus. sed etiam scđm humanitatẽ
qua de matre uirgine est natus intel¬
ligat: Ipse est enim in humilicate nr̃a:
quiest inmaiestate diumna: Uerus
homo et uerus d̾s: Sempiternus in
suis: temporał innrĩs Unum cum
patre insubstantia quȩ numquam
fuit minor patre: unum cum matre
incorpore quod creauit: In assumptiõe
enim naturȩ nr̃e nobis factus est gra-¬
dus: quo ad ipsum ꝑipsum possimus
ascendere: Nam illa eẽntia quȩ semꝑ
ubiq tota est locali descensione non
eguit: et tam ei ꝓprium fuit cotam
homini inseri: quam ꝓprium est
totam apatre non diuidi: Manet¬
ergo quod in principio erat uerbum:
et non est ei accidens ut quod est aliqͣn¬
do non fuerit: Sempiternȩ enim fi-¬
lius filius est: et sempiternȩ pater pat̃
est Unde cum ipse filius dicat. qui me¬
uidet uidet et patrem: excȩcauit te o
heretice impietas tua. ut qui maiesta-¬

Expanded text:
um fides, et verum unumque Dei Filium, um fides, et verum unumque Dei Filium, non solum secundum Deitatem qua a Patre genitus, sed etiam secundum humanitatem qua de matre Virgine est natus, intelligat. Ipse est enim in humilitate nostra, qui est in majestate divina, verus homo et verus Deus; sempiternus in suis, temporalis in nostris; unum cum Patre in substantia, quae numquam fuit minor Patre, unum cum matre in corpore quod creavit. In assumptione enim naturae nostrae nobis factus est gradus quo ad ipsum per ipsum possimus ascendere. Nam illa essentia quae semper ubique tota est, locali descensione non eguit, et tam ei proprium fuit totam homini inseri, quam ei proprium est totam a Patre non dividi. Manetergo, quod in principio erat Verbum , et non est ei accidens ut quod est aliquando non fuerit. Sempiterne enim Filius, Filius est; et sempiterne Pater, Pater est. Unde cum ipse Filius dicat: Qui videt me, videt et Patrem , excaecavit te, o haeretice, impietas tua, ut qui majesta
Abbreviated transcription (Latin):
eternȩ eẽntiȩ natura non recipit: Propt̾
nr̃am aut̃ infirmitatem extenuauit
se incapacib sui: et uelamine corporis.
splendorem maiestatis suȩ quem uisus
hominum non ferebat obtexit: Inde
etiam exmanisse se dicitur tamquã
se ꝓpria uirtute uacuauerit: dum
mea humilitate qua nob̃ consuluit ñ
solum patre. sed etiam se ipso est factꝰ
inferior: Nec aliquid illi hac inclina¬
tione decessit: cui cum patre et cum¬
spũi scõ hoc quod est ẽẽ commune est.
ut hoc ipsum intelligamus ad omĩpo¬
tentiam ꝑtinere: quod qui scđm nr̃a
minor est: scđm ꝓpria minor non est:
Quia enim lux ad obcȩcatos. uirtus ad
imbecilles. miscdia respexit ad miseros:
demagna factum est potestate ut d̃i
reformaret: et mortem quam non fe-¬
cit aboleret: Repudiatis igitur lon¬
gaq reiectis om̃ib opinionib impioꝵ
quib aut stultitia est crux xp̃i aire
scandalum: exultet rectarum menti-¬

Expanded text:
aeternae essentiae natura non recipit. Propter aeternae essentiae natura non recipit. Propter nostram autem infirmitatem extenuavit se incapacibus sui, et velamine corporis splendorem majestatis suae, quem visus hominum non ferebat, obtexit. Unde etiam exinanisse se dicitur , tamquam se propria virtute evacuaverit, dum in ea humilitate qua nobis consuluit, non solum Patre, sed etiam seipso factus est inferior. Nec aliquid illi hac inclinatione decessit, cui cum Patre et Spiritu sancto, hoc quod est esse, commune est: ut hoc ipsum intelligamus ad omnipotentiam pertinere, quod qui secundum nostra minor est, secundum propria minor non est. Quia enim lux ad obcaecatos, virtus ad imbecilles, misericordia respexit ad miseros, de magna factum est potestate, ut Deireformaret, et mortem quam non fecit aboleret. CAP. III. Repudiatis igitur longeque rejectis omnibus opinionibus impiorum, quibus aut stultitia est Christus aut scandalum, exsultet rectarum menti
Abbreviated transcription (Latin):
sane doctrinȩ semitam in offensis gres-¬
sib ambulare: et cum undiq se laquei
erroris opponant : om̃e ꝑiculum
deceptionis euadere: Quis autem¬
tur et regitur dicente apło. nos autẽ
non spm̃ mundi accepimus. sed spm̃
qui ex dõ est. ut sciamus quȩ ado do¬
nata sunt nobis: canente etiam da-¬
uid. beatus homo quem tu erudieris
bentes itaq dilectissimi inter ꝑicu¬
la erroris. presidia ueritatis. et non
humanȩ sapientiȩ uerbis sed doctri-¬
na scĩ sp̃s eruditi: quod didicimus
credimus. quod credimus predicamꝰ:
Dei filium ante scła apatre genitũ.
et patri sempiterna et consubstan¬
tiali equalitate coȩternum. uenisse
inhunc mundum ꝑuterum uirgi¬
nis in hoc sacramentum pietatis elec-¬
tȩ: in qua et ex qua edificauit sibi sa¬
pientia domum: et formam sibi ser-¬
ui insimilitudinem carnis peccati
incominutabilis uerbi deitas coap¬
tauit: innullo apud se et patrem et
mitionem et uarietatem summȩ et

Expanded text:
sanam doctrinam semitae inoffensis gressanam doctrinam semitae inoffensis gressibus ambulare, et cum undique se laquei errorum opponant, omne periculum deceptionis evadere. Quis autemtur regitur, dicente Apostolo: Nos autem non spiritum mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis. Canente etiam David: Beatus quem tu erudieris, bentes itaque, dilectissimi, inter pericula erroris praesidia veritatis, et non humanae sapientiae verbis, sed doctrina Spiritus sancti eruditi, quod didicimus credimus, quod credimus praedicamus, Dei Filium ante saecula a Patre genitum, et Patri sempiterna et consubstantiali aequalitate coaeternum, venisse in hunc mundum per uterum Virginis in hoc sacramentum pietatis electae, in qua et ex qua aedificavit sibi Sapientia domum , et formam sibi servi in similitudinem carnis peccati, incommutabilis Verbi Deitas coaptavit nutionem et 84 varietatem summae et
Abbreviated transcription (Latin):
uamtis dilectissimi .Uꝰ¬
meffabilis sit natiuitas
naturȩ nr̃ȩ car¬
ne uestiuit: audeo tamen non de facul¬
tate mea sed de ipsuis inspiratione pre¬
sumere: ut die qui in sacm̃tum huma¬
nȩ restitutionis electus est. aliquid a-
nobis quod audientes possit edificare
ꝓmatur: Non enim quia maior pars
eccłȩ dĩ quod credit intelligit: ideo
necessarium non est etiam quȩ dicta
sunt dicere. cum utiq nunc primũ¬
multis ad fidem uenientib oris nostri
ossicium debeamus. meliusq sit doctos
ouerare iam notis: quam rudes frau-¬
dare discendis: Quod ergo filitis di qui
unus uoluit ẽẽ mortalium. tam sacra¬
tum tamq mirabile est: ut ratio dun¬
m consilii sapientib mundi patere nõ
possit. nisi humanȩ ignorantiȩ tenebs
lux uera discusserit: Non enim insolo
angusta et ardua uia est que ducit
aduitam: et magni laboris est magniq
discriminis inter dubias imꝑitoꝵ opi¬
mones etuerisimiles falsitates. ꝑ imnã

Expanded text:
uamvis, dilectissimi, ineffabilis sit nativitas naturae nostrae carne vestivit: audeo tamen non de facultate mea fidere, sed de ipsius inspiratione praesumere, ut in die qui in sacramentum humanae restitutionis electus est, aliquid a nobis quod audientes possit aedificare promatur. Non enim quia major pars Ecclesiae Dei quod credit intelligit, ideo necessarium non est etiam quae dicta sunt dicere, cum utique nunc multis ad fidem primum venientibus oris nostri officium debeamus, meliusque sit doctos onerare jam notis, quam rudes fraudare discendis. Quod ergo Filius Dei, quiunus voluit esse mortalium, tam sacratum tamque mirabile est, ut ratio divini consilii sapientibus mundi patere non possit, nisi humanae ignorantiae tenebras lux vera discusserit. Nangusta et ardua est via quae ducit ad vitam, et magni laboris est magnique discriminis inter dubias imperitorum opiniones et verisimiles falsitates per unam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ministra substantiȩ: ut humam semi-¬
nis cessante contagio: nouo homini et
puritas inẽet et ueritas Won ergo in-
xp̃o exutero uirginis genito quia nati-¬
intas est mirabilis: ideo est natura dis-¬
similis: Qui enim uerus d̾s. idem ue-¬
rus est homo: et nullum est insubstan-
tia utraq mendatium: Uerbum caro
factum est ꝓuectione carnis: non defec¬
tione ditatis: Quȩ sic potentiam suam
bonitatemq modata est: ut et nr̃a sus-¬
cipiendo ꝓueheret. et stia communican¬
do non ꝑderet: In hac natiuitate xp̃i

Expanded text:
 ministra substantiae, ut humani semi ministra substantiae, ut humani seminis cessante contagio, novo homini et puritas inesset et veritas. Non ergo in Christo ex utero virginis genito, quia nativitas est mirabilis, ideo nostri est natura dissimilis. Qui enim verus est Deus, idem verus est homo; et nullum est in utraque substantia mendacium. Verbum caro factum est provectione carnis, non defectione Deitatis: quae sic potentiam suum bonitatemque moderata est, ut et nostra suscipiendo proveheret, et sua communicando non perderet. In hac nativitate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ginem ac similitudinẽ auctoris sui ui-¬
uens formam dei bonitatis atq iusti-¬
tiȩ insplendore unitationis tamquã
inspeculi intore seruaret: Quam nat᷑e
suȩ speciosissimam dignitatem si ꝑobser¬
uantiam legis date ꝑseuerauter excole¬
ret: ipsam illam terreni corporis quali¬
tatem ad cȩlestem głam mens incorrupta
ꝑduceret: S quia inuido et deceptori
temere atq infeliriter credidit. et suꝑ-¬
biȩ consiliis acquiescens. repositum ho-¬
noris augmentum occupare maluit ꝙͣ
mereri: non solum ille homo sedetiam
umuersa millo posteritas euis audiuit:
Terra es: et interram ibis: Qualis ergo
terrenus: tales et terrem: et nemo im
omĩa continens. equalis ꝑ omĩa patri.
et inuna exipso et cum ipso consempi-¬
ternus eẽntia. naturam inse suscepit
humanam: et creator ac dñs omĩum re-¬
rum. dignatus est unus ẽẽ mortalium:
electa sibi matre quam fecerat. quȩ salua
integritate uirginea corporeȩ tantum¬

Expanded text:
ginem et similitudinem auctoris sui vivginem et similitudinem auctoris sui vivens, formam Dei bonitatis atque justitiae in splendore imitationis tamquam in speculi nitore servaret. Quam naturae suae speciosissimam dignitatem si per observantiam legis datae perseveranter excoleret, ipsam illam terreni corporis qualitatem ad coelestem gloriam mens incorrupta perduceret. Sed quia invido deceptori temere atque infeliciter credidit , et superbiae consiliis acquiescens, repositum honoris augmentum occupare maluit quam mereri, non solum ille homo, sed etiam universa in illo posteritas ejus audivit: Terra es, et in terram ibis . Qualis ergo terrenus, tales et terreni ; et nemo immomnia continens, aequalis per omnia Patri, et in una ex ipso et cum ipso consempiternus essentia, naturam in se suscepit humanam, et Creator ac Dominus omnium rerum, dignatus est 80 unus esse mortalium; electa sibi matre, quam fecerat: quae salva integritate virginea, corporeae esset tantum
Abbreviated transcription (Latin):
num: qm̃ in hoc precipue dĩ oꝑe humi¬
litas nr̃a cognoscit: quanti eam scius
conditor estimarit: Qui cum origini
humanȩ multum dederit quod nos ad
imaginem suam fecit. reꝑationi nr̃ȩ
longe amplius tribuit: cum seruili for¬
me ipse se dñs coaptauit: Quamuis
enim exuna eademq pietate sit quic¬
quid creaturȩ creator impendit: minus
tam̃ mirum est hominem ad diuina
ꝓficere: quam dm̃ adhumana descende¬
re: Hoc aut̃ insi facere dignaretur
ommpotens: nulla quemnquam spe-¬
ties iustitiȩ. nulla forma sapientiȩ acap¬
tiuitate diaboli et aꝑfundo ȩternȩ mor-¬
tis erueret: Condempnatio enim ex
uno mom̃s cum peccato transiens per¬
maneret: et letali uulnere tabefacta
natura nullum remedium reꝑiret:
quia conditionem suam suis uiribus
mutare non posset: Primus namq
homo carnis substantiam suscepit
eterra: et rationali spũ ꝑ insufflatio¬
nem creantis animatus est. ut ad ia-¬

Expanded text:
num: quoniam in hoc praecipue Dei opere huminum: quoniam in hoc praecipue Dei opere humilitas nostra cognoscit, quanti eam suus conditor aestimarit. Qui cum origini humanae multum dederit, quod nos ad imaginem suam fecit, reparationi nostrae longe amplius tribuit, cum servili formae ipse se Dominus coaptavit. Quamvis enim ex una eademque pietate sit, quidquid creaturae Creator impendit, minus tamen mirum est hominem ad divina proficere, quam Deum ad humana descendere. Hoc autem nisi facere dignaretur omnipotens Deus, nulla quemquam species justitiae, nulla forma sapientiae a captivitate diaboli et a profundo aeternae mortis erueret. Condemnatio enim ex uno in omnes cum peccato transiens permaneret, et lethali vulnere tabefacta natura nullum remedium reperiret, quia conditionem suam suis viribus mutare non posset. Primus namque homo carnis substantiam accepit e terra, et rationali spiritu per insufflationem creantis animatus est , ut ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
ses euangłica historia confirmati. qͦd
factum credimus adoramus: accedenti¬
bus ad eruditionem nrãm ꝓpheticis
instrumentis: ut nullo modo habeamꝰ
ambiguum. quod tantis oraculis scimꝰ
ẽe p̃dictum: Hinc enim est quod abra¬
hȩ dominus ait: Insemine tuo benedi¬
centur om̃s gentes: Hinc dauud ꝓmissi¬
onem di ꝓphetico spũ canit dicens: Iura¬
uit dñs dauid et non frustrabitur eum:
de fructi uentris tui ponam suꝑsedem
tuam: Hinc idem dñs ꝑ ysaiam. ecce in¬
quit uirgo mnutero accipiet et pariet fi¬
lium: et uocabitur nomen eius emma-¬
nuel: quod interpretatur nobiscum
d̾s Et iterum Exiet uirga de radice
iesse: et flos de radice tius ascendet: Inqͣ
uirga non dubie quod beata maria uirgo
p̃dicta est: quȩ de iesse ac dauid stirpe
ꝓgenita. et spũ scõ fecundata. nouũ florẽ
caruis humanȩ utero quidem materno:
sed partu est enixa uirgineo: Exultent
mirabilia eius confiteantur filii homi¬

Expanded text:
sed evangelica historia confirmat, quod sed evangelica historia confirmat, quod factum credimus, adoramus; accedentibus ad eruditionem nostram propheticis instrumentis, ut nullo modo habeamus ambiguum, quod tantis oraculis scimus esse praedictum. Hinc enim est quod Dontinus Abrahae ait: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Hinc David promissionem Dei prophetico spiritu canit dicens: Juravit Dominus David, et non frustrabitur eum: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Hinc idem Dominus per Isaiam, Ecce virgo, inquit, in utero accipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel: quod interpretatur, Nobiscum Deus . Et iterum: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . In qua virga non dubie beata Virgo Maria praedicta est, quae de Jesse et David stirpe progenita, et Spiritu sancto fecundata, novum florem carnis 79 humanae, utero quidem materno, sed partu est enixa virgineo. CAP. II. Exsultent mirabilia ejus confiteantur filii homi