comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓprias. tenuare sumptũ. adhibere parsimoniã. tem-¬
perantiȩ sobrietatem tenere in ꝓsperis : patientiã maduer-¬
sis. in dolore tolerantiã. magnanimitatẽ in periculis. sani¬
tatis perpetuȩ uota nescire. mortis imminentis terrore ñ concu¬
ti: neq eũ prestantiorẽ putare cui scđm naturã liberi ꝓpinqͥ
salubritas lȩtitia affluentia redundauert̃. qua cui illa defuerus.
Neq ext̾nis seculis sed uirtutis domesticis merita pensare. illã
qͦq formã iusti ẽẽ quis abnuat. ut nichil metuat. nichil re¬
formidet. nisi uirtutis dispendia. aliorũq uanas formidines
cõprimat qͥs habeant de periculoꝵ sollicitudine. mortis timore
corporis infirmitate. ut doceat dissolui corpore & cũ xp̃o ẽẽ
multo meliꝰ. ut ostendat q oꝑatiões ñ impediunt᷑ debilitatibꝰ corporiᷤᷤ
s augent᷑. neq splendore generis aut ꝓpinquoꝵ subsidiis aut

Expanded text:
tes proprias, tenuare sumptum, adhibere parsimoniam temtes proprias, tenuare sumptum, adhibere parsimoniam temperantiae, sobrietatem tenere in prosperis, patientiam in aduersis, in dolore tolerantiam, magnanimitatem in periculis, sanitatis perpetuae uota nescire, mortis inminentis terrore non concuti neque eum praestantiorem putare cui secundum naturam liberi propinqui salubritas laetitia affluentia redundauerint quam cui illa defuerint neque externis saeculi, sed uirtutis domesticis merita pensare. illam quoque formam iusti esse quis abnuat. ut nihil metuat. nihil reformidet nisi uirtutis dispendia aliorumque uanas formidines conprimat, quas habeant de periculorum sollicitudine, mortis timore, corporis infirmitate, ut doceat dissolui corpore et cum Christo esse multo melius, ut ostendat quia operationes non impediuntur debilitatibus corporis. sed augentur. neque splendore generis aut propinquorum subsidiis aut
Abbreviated transcription (Latin):
ipse camen de propria beatitudine amittat. Ded forte aliquis
putet egritudinem atq inbecillitatem corporis impedimento
ẽẽ ad perfectionis munus implendum: eoquod ñ possint oꝑa
manuum ulla factaq procedere. Uerum ea iustus sibi impedi-¬
mentoͤ n on sentiet. immo etiam eum qui illa miserabiliter de¬
fleat corripiet. & quasi ignauum arguet. quod plus in corpo¬
ris usu quam in animi uirtute constituet. quod ea quib de-
seruiat desiderat. cum habeat quo aliis magis possit iuua¬
ri quod in paupertate ingemiscat. qui possit supra mun-¬
di opes ẽẽ. fideli enim totꝰ mundꝰ diuitiarum est. qͦd igno¬
bilitatem defleat: qui debeat despicere regias potestates.
diuitibꝰ & potentibꝰ imperare. Hȩc enim uita iusti. qui etiã
qͣs habeat facultates communes estimare debeat. immo etiã
inopibꝰ diuidere. dispensare pauꝑibꝰ. recidere uolupta-¬

Expanded text:
ipse tamen de propria beatitudine nil amittat. Sed forte aliquis ipse tamen de propria beatitudine nil amittat. Sed forte aliquis putet aegritudinem atque inbecillitatem corporis impedimento esse ad perfectionis munus implendum, eo quod non possint opera manuum ulla factaque procedere. uerum ea sibi iustus impedimento esse non sentiet, immo etiam eum qui illa miserabiliter defleat corripiet et quasi ignauum arguet, quod plus in corporis usu quam in animi uirtute constituat, quod ea quibus seruiat desideret, cum habeat quod aliis magis possit iubere, quod in paupertate ingemiscat, qui possit supra mundi opes esse — fideli enim totus mundus diuitiarum est —, quod ignobilitatem defleat, qui debeat despicere regias potestates, diuitibus et potentibus imperare. haec enim uita iusti, qui etiam quas habeat facultates communes aestimare debeat, immo etiam inopibus diuidere, dispensare pauperibus, recidere uolupta
Abbreviated transcription (Latin):
non in cormentis mollior. netor quenẽ exasper& sed qui¬
si adl&a fortis qui ropertiat uerberantem: sinon codis
certe sormonis fligello quimulus meuenda torm̃ta
despiciat dicens. Sagittȩ infantium fac tȩ st̃ plagȩ coꝵ. qͥ eũ gͣuissi¬
molico dolore luctet᷑ nec se mirabilẽ p̃beat s ostendat tanq̃ i latna
lum̃ eciã it̃ asꝑas ꝓcellas & gͣiussimos elatos suã lucere nec extingui possẽ
animi iurtutẽ. niste in suoꝵ inuiruis mollis nec de sepulchro sollicitꝰ
sui corporis. cui sciat cȩlũ deberi. non in captiuitate ciuicȩ plebis ab-¬
iectior s sicut iudex seuerꝰ infideliũ ꝑfidiã erroresq condemnas.
Ut danihel qͥ sac̃dotũ futura ꝓdebat & suꝑstitiões eoꝵ redargue¬
bat: ostendens nulla ueritate subnixas. sed fraudib ad umbratã:
t alis postremo est. cur ꝑfectus qui omnes uelit bene agere nichilq
cuiquã accidere mali et si preter uoluntatem eius acciderus.

Expanded text:
non in tormentis mollior, ne torquentem exasperet, sed quasi athleta fortis, qui repercutiat uerberantem si non caedis, certe sermonis flagello, qui multis metuenda tormenta despiciat dicens: sagittae infantium factae sunt plagae eorum, qui cum grauissimo licet dolore luctetur nec se miserabilem praebeat, sed ostendat tamquam in lanterna lumen etiam inter asperas procellas et grauissimos flatus suam lucere nec extingui posse animi uirtutem. non iste in suorum iniuriis mollis nec de sepulchro sollicitus sui corporis, cui sciat caelum deberi, non in captiuitate ciuieae plebis abiectior, sed sicut iudex seuerus infidelium perfidiam erroresque condemnans, ut Danihel, qui sacerdotum furta prodebat et superstitiones eorum redarguebat ostendens nulla ueritate subnixas, sed fraudibus adumbratas. talis postremo est uir perfectus, qui omnes uelit bene agere nihilque cuiquam accidere mali et, si praeter uoluntatem eius acciderit,
Abbreviated transcription (Latin):
exoperibus logis: Non habeoigitur undogloriari in operib
mois possĩ Non habeo undo meiactem : &ideo gloriabor in
xp̃o: Nongloriabor quia iustussũ sodgloriabor quia redẽ¬
tussum Gloriabor non quia uacuus peccatis sũ: sod quia
mihi remissa poccata sunt: Nonglori abor quia ꝓfui neq
quia ꝓfuit mihi quisquã sed quia ꝓmoaduonitus a pud pa
mihi culpamea merces rodemptionis. ꝑ quãmihi xp̃s ad¬
uenit: ꝓpier me xp̃s mortemgustauit. fructuosior culpa
quã in nocontia. In nocentia arrogantem mefecorat. culpa
subiec tumre ddidit. Habesigitur quib latio tibiꝰs furleuis
seddicis. quiaꝑ legom suꝑhabundaui t peccatum. sedubi suꝑ¬
ab undaurt poccatum suꝑhabundauit & gratia. mnortuus efs
peccato homo Ergolex iamnonobest. resurgisꝓgratiam
Ergolex ꝓfuit : quia ad quisiuĩ gratiam. Acce pisti &uam pis¬
nus xp̃i caritatis qm̃ qui protemortuusost aduocatus ẽ

Expanded text:
ex operibus legis. ! non habeo igitur unde gloriari in operibus ex operibus legis. ! non habeo igitur unde gloriari in operibus meis possim, non habeo unde me iactem et ideo gloriabor in Christo. non gloriabor quia iustus sum, sed gloriabor quia redemptus sum. gloriabor non quia uacuus peccatis sum, sed quia mihi remissa peccata sunt. non gloriabor quia profui neque quia profuit mihi quisquam, sed quia pro me aduocatus apud patrmihi culpa mea merces redemptionis, per quam mihi Christus aduenit. propter me Christus mortem gustauit. fructuosior culpa quam innocentia. innocentia arrogantem me fecerat, culpa subiectum reddidit. habes igitur quibus latio tibi profuit legis. sed dicis quia per legem superabundauit peccatum. sed ubi suabundauit peccatum, superabundauit et gratia. mortuus es peccato, homo; ergo lex iam non obest. resurgis per gratiam; ergo lex profuit, quia adquisiuit gratiam. accepisti etiam pignus Christi caritatis, quoniam qui pro te mortuus est aduocatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ideolex non preualuit quiacar nom non mortificauit. Idec
quasi umbra pr&erit non colorauit: Idoo&iam obum¬
brauit nos a solo iustitiao. quia co auceruauit crimina: Et¬
go & obfuit : quidigitur opus fuit utlox ꝓmulgar&ur siꝑfutura
nonerat : habobimus iamlegemnaturae. eratunus quisq: sibi
lex qui opus legis scriptum habobat in cordo suo: Illam nontenui¬
mus. quur addobatur & altera in cuius operib caro non poss&
iustificari: accossit uinculũ non solutio additaest peccatorũ
agnitio non romissio: poccauimus om̃s qui potoramus excu¬
sationo pre&ondoro ꝑ ignorantiam  os obstructũ ost omnib
ꝓfuit ⁊ amon mihi copi confiteri quod nogabam: Cȩpidelictũ
meu cognoscoro & iiustitiam moã non oporiro. Cȩpipnun¬
tiart aduersus me in iustitiam meã dño &ture misi sti impie¬
tates cordis mei : sed & illud mibi ꝓdest qđ non iustificamur

Expanded text:
ideo lex non praeualuit, quia carnem non mortificauit, ideo ideo lex non praeualuit, quia carnem non mortificauit, ideo quasi umbra praeteriit, quia non colorauit, ideo etiam obumbrauit nos a sole iustitiae, quia coaceruauit crimina: ergo et obfuit. Quid igitur opus fuit ut lex promulgaretur, si profutura non erat? habebamus iam legem naturae, erat unusquisque sibi lex, qui opus legis scriptum habebat in corde suo. illam non tenuimus: cur addebatur et altera, in cuius operibus caro non posset iustificari ? accessit uinculum, non solutio; addita est peccatorum agnitio, non remissio. peccauimus omnes, qui poteramus excusationem praetendere per ignorantiam: os obstructum est omnibus. profuit tamen mihi. coepi confiteri quod negabam, coepi delictum meum cognoscere et iniustitiam meam non operire, coepi pronuntiare aduersus me iniustitiam meam domino et tu remisisti impietates cordis mei. sed et illud mihi prodest quod non iustificamur
Abbreviated transcription (Latin):
uit xp̃s Ideo mortuus estu& nos peccato mororomur:
dõ resurgeromus: Mortua es łcaro nra. quiditorũ
peccato reuiuescit: quid iterũ peccato obedit: ꝗͥd itorũ
peccato regnai. in mortius cũ morsfinis peccatisit
mor tuisumus carne renouati sumus spũ. In spũ agibu¬
lemus quia sp̃m xp̃i accopimus: si autem xp̃s in nobis:
ergo sit nob caro mortua ꝓp̃i peccatũ. sp̃s uoro uiuat
pp̃t iustificationẽ: siqđ erat in possibile legis solutũ
est. Inspũ ambulomus: sic passiones se pelimus sierucc̃
huius corporis non resoluamus sicy rogra fum peccati
qđ dolelumost inerucexp̃i non rescribamus. siu& iorisho¬
minis amictum que mexuimus non induamus: scriptũ
est enĩ in canticis. Exui tunicã mea quo modo induã ea
lauipedes meus quo modo inquinabo eosi mortificata
igitur nobis sunt corporis membra cuuroius pulli lant uitia.

Expanded text:
uit. Christus ideo mortuus est, ut et nos peccato moreremur, uit. Christus ideo mortuus est, ut et nos peccato moreremur, deo re-urgeremus. mortua est caro nostra, quid iterum peccato reuiuescit, quid iterum peccato oboedit? quid iterum peccatum regnat in mortuis, cum mors finis peccati sit? mortui sumus carne. renouati sumus spiritu. in spiritu ambulemus, quia spiritum Christi accepimus. si autem Christus in nobis, ergo sit nobis caro mortua propter peccatum, spiritus uero uiuat propter I iustificationem. sic quod erat inpossibile legi solutum est, si in spiritu ambulemus: sic passiones sepelimus, si crucem huius corporis non resoluamus, si chirographum peccati, quod deletum est in cruce Christi, non rescribamus, si ueteris hominis amictum quem exuimus non induamus. scriptum est enim in Canticis: exui tunicam meam, quomodo induam eam? laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? mortificata igitur nobis sunt corporis membra, cur eius pullulant uitia?
Abbreviated transcription (Latin):
non est legi subdita & preceptiseius repugnabat Noneni
poterat uirtuti oboedire cupiditatib: dedita & le nocimis car¬
nalib implicata. Ideo labo randũost ut tenoamus dĩgratiã
Mens itaq bona sirationiintendat sed parũ ꝑfecia. nisi ha
iustificati sumus ut totus mundus eius mundar& ur sanguin&de¬
niquo in morto ipsius baptiratisumuse sugiur in illius morto
dimittuntur nobis peccata. &ia peccatorum nob passionos
inillius morte moriantur In illius crucis clauis tone antur
adfixo: simillius marto mortuisumus : quidiuo rũ tãquã
uiuentos adeaquo sunt mundana reuocamur: quid nob
cumolomentis mundi÷ quid eũcupiditatib : quide ũ luxu¬
ria atquo lasciuia quib inxp̃omortui sumus ÷ quodñ
uorsomur cũ xp̃o suporiora quo sunt. nonque cor rũpti¬
bilia & terrena queramus. Xp̃s surgons amortuis
u& erem hominẽ adfixum crucis roliquit. nouum rosus cita¬

Expanded text:
non est legi subdita et praeceptis eius repugnabat. non enim non est legi subdita et praeceptis eius repugnabat. non enim poterat uirtuti oboedire cupiditatibus dedita et lenociniis carnalibus implicata. ideo laborandum est, ut teneamus dei gratiam. mens itaque bona, si rationi intendat, sed parum perfecta, nisi habrte iustificati sumus, ut totus mundus eius mundaretur sanguine denique in morte ipsius baptizati sumus. si igitur in illius morte dimittuntur nobis peccata, etiam peccatorum nobis passiones in illius morte moriantur, illius crucis clauis teneantur. adfixae. si in illius morte mortui sumus, quid iterum tamquam uiuentes ad ea quae sunt mundana reuocamur? quid nobis cum elementis mundi, quid cum cupiditatibus, quid cum luxuria atque lasciuia, quibus in Christo mortui sumus? quodsi periora quae sunt, non quae corruptibilia et terrena quaeramus. Christus surgens a mortuis ueterem hominem adfixum cruci reliquit, nouum resuscita
Abbreviated transcription (Latin):
quã nonput aba mẽo poccatũ mortem mihi oporata sit dũ ꝑdit᷑
& supramodũ factum sit ipsũ peccatũ : Erat enĩ poccatũ &sinos¬
ciebatur sed cognitiono coa corbatũest & quasi incromentũ
erroris adsupsit adq innaturã delicti cessit forma mandati.
soluimur omni mortis periculo. Ab solutaigit᷑ &iamscđa est
ꝓpositio qui a mandatũ mii logis mors non est : & simortõ opo¬
r&ur quodenĩ conturba smur fragilitatis est. qđ euadimus xp̃ig
Ergo ut adexbordia sermonis huius reuertamur mensbon aest
que hab& tractationom rationis &imondit sapientias dis¬
ciplinis: sed grauis luctaestei cũ mortiscorporo & plerũq
rationẽ mentis uincit carnis in locebra Ideo dñs primologõ dodit
cuimens hominis soscadoptemporandũ dedit. & ei seruire copie
utossẽ subdita Sed caro subioc tanerat quia sapientia carnis

Expanded text:
quam non putabam esse peccatum, mortem mihi operata. sit, dum proditur, quam non putabam esse peccatum, mortem mihi operata. sit, dum proditur, et supra modum factum sit ipsum peccatum — erat enim peccatum, etsi nesciebatur, sed cognitione coaceruatum est et quasi incrementum erroris adsumpsit atque in naturam delicti cessit forma mandati.-, , per quem soluimur omni mortis periculo. absoluta igitur etiam secunda est propositio, quia mandatum mihi legis mors non est, etsi mortem operetur. quod enim conturbamur fragilitatis est, quod euadimus Christi. Ergo ut ad exordia sermonis huius reuertamur, mens bona est, quae habet tractationem rationis et intendit sapientiae disciplinis, sed grauis lucta est ei cum mortis corpore et plerumque rationem mentis uincit carnis inlecebra. ideo dominus primo legem dedit, cui mens hominis sese ad optemperandum dedit et ei seruire coepit, ut esset subdita; sed caro subiecta non erat, quia sapientia carnis
Abbreviated transcription (Latin):
discutiamus quomodo non sit mihi mors qđ ꝑbonũ lic& mihi opera¬
tũ ost mortem : sicem ꝓposuit a postolus: quo dergo bonũ estmͥ
morsent: absit: sed peccatum itt pareat poccatũ ꝑ bonũ mihi
operatum ost mortem Itaq spectomus singula: mandatũ utiq
legisost. lex autem spiritalis ost cuiusgratiam uideo pulchri¬
tudi nõ laudo. formam predico preceptũ admiror: sedqr car¬
nalis sumego : & uenundatussũ subpeccato trahor inuitusAd
culpam: & enĩ quasi seruo culpa dominat᷑. Itaq: odicrimen & fa¬
tio. mens odit. caro concupiscit. egotamen inutraq quilegi
mente consentio. & carne quod nolo hocago bonũ ergo manda¬
tũ cuiconsentio &e mensbona quo qđ bonũ osl elgͣĩt bona
adiudicandupa. sedinfir maplorũq ad rosistendũ quia repugnat
ei corporis ad penitontiã & captiua oã trahit aderroris in lece¬
bras in quo periculo unuest remediũ: ut quom lox liberare non

Expanded text:
discutiamus quomodo non sit mihi mors quod per bonum licet mihi operadiscutiamus quomodo non sit mihi mors quod per bonum licet mihi operatum est mortem. sic enim proposuit apostolus: quod ergo bonum est mihi mors est? absit; sed peccatum, ut pareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. itaque spectemus singula. mandatum utique legis est, lex autem spiritalis est, cuius gratiam uideo, pulchritudinem laudo. formam praedico, praeceptum admiror: sed quia carnalis sum ego et uenundatus sum sub peccato, trahor inuitus ad culpam. etenim quasi seruo culpa dominatur. itaque odi crimen et facio. mens odit, caro concupiscit: ego tamen in utraque, qui legi mente consentio et carne quod nolo hoc ago. bonum ergo mandatum, cui consentio, et mens bona, quae quod bonum est eligit. bona iudicandum, sed infirma plerumque ad resistendum, quia repugnat ei corporis adpetentia et captiuam eam trahit ad erroris inlecebras. in quo periculo unum est remedium, ut quem lex liberare non
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ipsedns aitꝰ. si nonuenissem & locutus fuissẽ ispeccatũ
non haborent. quid iniraris igitur silex quibdã mortisit
cum mortisa  dñ saluuoris adientus ꝑ quem redompti sumus: In¬
ficdolisenim mortomsibi querit exgratia: mane autom mandati
gratia. &eñ sicinicognitio uonenatorũ poculorum consũmatur
addis ciplinam medicinie: sic diunũmandatum aduitam &nam:
sicat autemei qͥ maleuntur noxiis potionib cognitio earum
in malumuertitur & pericidũ. & quo magis uone na cognouorit . hoc
se in tellegit amplius perielitari: sieforma mandati his quimale
legeminter pr&antur ueldo monstrata atque interdictapoc¬
cata uitaronon possunt mortis auctores: sicut᷑ gͦ bonuman
tionis quia potostossebonũ mandatũ quod mihi morsest bonũ
ꝑ naturam salitaris preceptemors ꝑ intemperantiã carnis:
& quia didicimus eẽ bonũ mandatũ qđ mihimorsost. Non

Expanded text:
sicut ipse Dominus ait: Si non venissem, et locutus fuissem his, peccatum sicut ipse Dominus ait: Si non venissem, et locutus fuissem his, peccatum non haberent . 14. Quid miraricum morti sit et domini salutaris aduentus, per quem redempti sumus? infidelis enim mortem sibi quaerit ex gratia, manet autem mandati gratia. etenim sicut cognitio uenenatorum poculorum consummatur ad disciplinam medicinae, sic diuinum mandatum ad uitam aeternam. sicut autem ei qui male utitur noxiis potionibus cognitio earum in malum uertitur et periculum et quo magis uenena cognouerit hoc se intellegit amplius periclitari, sic forma mandati his qui male legem interpretantur uel demonstrata atque inter dicta peccata uitare non possunt mortis auctor est. sicut ergo bonum antioni, quia potest esse bonum mandatum, quod mihi mors est: bonum per naturam salutaris praecepti, mors per intemperantiam carnis. 1 i » Et quia didicimus esse bonum mandatum quod mihi mors est, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
gom dedits doinexrigritia. Lexonimpeccatũ denuntiauit. sod
in conditione lubrica ponitus cohibere non potuit: Cogno uienĩ
peccatũ quod nosciebam. Cognoui concupiscentia cẽ peccatũ. &
hac occasiono cognitionis peccatiera comulatas: Quia peccatũ
qͥd ante ꝑ ignorantiam meã mortuũ uidebatur inme reuixio. ego
autem mortuus sũ subpoccati uulnere quia cognitio culpe que mihi
ꝓfutura uidebatur hoc nocuit utscirem quoduitare ñ potorã:
peccatũ enĩ ꝑdidit & ꝑ bonũ denuntiationissu ae poccatiipsius a cor¬
bauit inuidiã. Itaq supra modũ faccum est peccatũ mihi : quia
comulatum est denuntiationomandati: Crescitȩ niculpa cũ ꝓdit̃
neçcaueur : Quo modo ergobonũ mandatũ qđ mihi mor sest ÷ aut
quo modo non ost mihimors quod ꝑbonũ signi ficationis suae
demonstrandũ peccatũ oporatũ est inme mortẽ: Nanicur
certũ est qđ mors mihi accossit dũ quodfacio agnosco poccatũ

Expanded text:
odidit, adjunxit gratiam. Lex enim peccatum denuntiavit: sed in conditione lubrica penitus cohibere non potuit. Cognovi enim peccatum quod nesciebam. Cognovi concupiscentiam esse peccatum; et hac occasione cognitionis, peccati aera cumulata sunt; quia peccatum quod ante per ignorantiam meam mortuum videbatur, in me revixit: ego autem mortuus sum peccati vulnere; quia cognitio culpae quae mihi profutura videbatur, haec nocuit, ut scirem quod vitare non poteram. Peccatum enim prodidit, et per bonum denuntiationis suae peccati ipsius acerbavit invidiam. Itaque supra modum factum est peccatum mihi; quia cumulatum est denuntiatione mandati. Crescit enim culpa, cum proditur, nec cavetur. Quomodo ergo bonum mandatum, quod mihi mors est? Aut quomodo non est mihi mors, quod per bonum significationis suae demonstrando peccatum, operatum est in me mortem? Nam certum est quod mors mihi accessit, dum quod facio agnosco peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Iecest igitur recterationis tractatio quã greci logismon
nuncupant quamens sapientiȩ inaenta soliditur. pulchre onĩ
ratio quod necbeno fitus dñi eẽ deber& ingratus. Nec occul¬
tũ poss& osse peccatum quod dõ teste commitier& quẽ
latere non poss&: Bonaigitur ratio que & hostilem plerũq
affectum exuit &ido lorominiurias sequestrat deniq
& inacieplerũq uictorõ mitigat & ferituri muchronẽ
relardat & rogantom mortieripit. eoque subiectis parcei
iustaratio ꝑ suadeat. Namde excludendo ł mitigindo in¬
iuriae dolore quis melior magister quampatriarchara¬
cob qui proprios ⁊ co arguons filios. symeon & leuiait.
Odiosũmo focistis ita ut seruus uideur. &utiq: ulti fuorant

Expanded text:
ec est igitur rectae rationis tractatio, quam Graeci Xotw{jlov nuncupant, qua mens sapientiae intenta solidatur. pulchra est enim ratio, quod nec beneficiis domini esse deberet ingratus nec occultum posset esse peccatum, quod deo teste committeret, quem latere non posset. Bona igitur ratio, quae et hostilem plerumque affectum exuit et dolorem iniuriae sequestrat. denique et in acie plerumque uictorem mitigat et ferituri mucronem retardat et rogantem morti eripit, eo quod subiectis parcere iusta ratio persuadeat. nam de excludendo uel mitigando iniuriae dolore quis melior magister quam patriarcha Iacob, qui proprios coarguens filios Symeon et Leui ait: odiosum me fecistis, ita ut saeuus uidear. et utique ulti fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
tacula: sibi aut̃ dissimulationis & contumatiae suppli¬
cia futura. & pudorẽ & confusionẽ ut intuentes gloriã
altissimi erubescant in eius conspectũ ueniro cuius man¬
data temerauerint: Sicut enĩ praeuaricatio adae
Ita & confusio: Qm̃ sicut ille ꝑ incuriã mandatorum
caelestiũ lapsus est & pudore seprolapsionis abscondit
fulgorẽ diuinao praesentiae uerecundia peccatrias
conscieniae subire non ausus. Ita & animae peccatorũ
uibrantis luminis eius splondorẽ non susti nebunt
quo testeso reminiscentur errasse : Iustarũ uero animarũ per

Expanded text:
tacula, sibi autem dissimulationis et contumaciae supplitacula, sibi autem dissimulationis et contumaciae supplicia futura, et pudorem et confusionem; ut intuentes gloriam Altissimi, erubescant in ejus conspectum venire, cujus mandata temeraverint. Sicut enim praevaricatio Adae, ita et confusio; quoniam sicut ille per incuriam mandatorum coelestium lapsus est, et pudore se prolapsionis abscondit, fulgorem divinae praesentiae verecundia peccatricis conscientiae subire non ausus: ita et animae peccatorum vibrantis luminis ejus splendorem non sustinebunt, quo teste se reminiscentur errasse. CAPUT XI. Septem or
Abbreviated transcription (Latin):
nouis simorũ tarditas. sic non priorum uelocitas : Coronecnĩ
dies expectatur ab omnib: ut intracũ diem &ictierubes cant
& uictoros palmã adipis cantur uictoriȩ. Illud quoq non re¬
linquit occultũ eo qđ superioros uido antur qui ante gene¬
ratisunt infirmiores. qui postea: Conparauit enĩ utoro
mulieris partus saeculi huius : qm̃ fortiores sun qꝗ miuuen¬
tute uirtutis natist̃ inferiores ꝗͥ in tẽpore senec tutis:
Defecit onĩ multitudine generationis hoc saeculũ tãquã
uulua generantis. & tã quã renascens creatura robur
iuuentutis suȩ uelut marcenti Iam uiriũ suarũ uigor doponit
Ergodum expectatur plenitu do temporis. expectant animȩ
remunerationẽ debitam. alias man& poena. alias gloria.
& tamen pec illȩ interim sine iniuria nec istȩ sine fructu
sunt. Nã &illae uidentos soruantib legom di ropositã
esse morcodem gloriȩ consoruariearũ ab angolis habi¬

Expanded text:
novissimorum tarditas, sic non priorum velocitas. Coronae enim novissimorum tarditas, sic non priorum velocitas. Coronae enim dies exspectatur ab omnibus; ut intra eum diem et victi erubescant, et victores palmam adipiscantur victoriae. Illud quoque non reliquit occultum eo quod superiores videantur qui ante generati sunt, infirmiores qui postea. Comparavit enim utero mulieris partus hujus saeculi ; quoniam fortiores sunt qui in juventute virtutis nati sunt, infirmiores qui tempore senectutis. Defecit enim multitudine generationis hoc saeculum tamquam vulva generantis, et tamquam senescens creatura robur juventutis suae, velut marcenti jam virium suarum vigore, deponit. 47. Ergo dum exspectatur plenitudo temporis, exspectant animae remunerationem debitam. Alias manet poena, alias gloria; et tamen nec illae interim sine injuria, nec istae sine fructu sunt. Nam et illae videntes servantibus legem Dei repositam esse mercedem gloriae, conservari earum ab Angelis habi
Abbreviated transcription (Latin):
mores nostros colore illius quãȩdam nos soci&as in form&:
Quienĩ bono adhȩr&. ad sumitinde qđ bonũ ẽ qui a scriptũ ẽ
nis imago formatur. Ideoq ad didit qm̃tu in luminas lucer¬
nã meã dñe: Et enĩ quiad ꝓpinquat lummi citius in luminat᷑¬
& plus in eo splendor a &erniluminis refulg& eproximo:
Ergo anima quȩ adhȩr&illi inuisibilibonodõ atq: inmor¬
tali : dipsa corpora haec fugit & terronaẽ mortalia dere¬
linquit : fitqillius similis . qđ desiderat & in quouiuit &
pascitur : & quam mortali intendit ñ ẽ ipsa mortalis:
Quae enĩ peccat. moritur: Non utiq aliqua sui dissolu¬
tione sed morito moritur dõ. quiauiuit peccato: ergo
quȩ ñ peccat ñ moritur . qui aman& in substantia sui
man& inuirtute &gloria Nã quomodo substantia cius
ꝑplurimũ scilic& temporis dobita sibir eiuneratione sraudari:
mirabilitor ait coronȩ esse similem iudicuidiom in quo si cut

Expanded text:
mores nostros coloret, illius quaedam nos societas informet. Qui enim bono adhaeret, assumit inde quod bonum est; quia scriptum est: nis imago formatur. Ideoque addidit: Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine . Etenim qui appropinquat lumini, citius illuminatur, et plus in eo splendor aeterni luminis refulget e proximo. Ergo anima quae adhaeret illi invisibili bono Deo, atque immortali, et ipsa corporea haec fugit, et terrena, et mortalia derelinquit, fitque illius similis quod desiderat, in quo vivit et pascitur; et quia immortali intendit, non est ipsa mortalis. Quae enim peccat, moritur; non utique aliqua sui dissolutione, sed merito moritur Deo, quia vivit peccato. Ergo quae non peccat, non moritur; quia manet in substantia sui, manet in virtute et gloria. 42. Nam quomodo substantia ejusplurimum scilicet temporis, debita sibi remuneratione fraudari, mirabiliter ait coronae esse similem illum judicii diem , in quo sicut non
Abbreviated transcription (Latin):
maleditus homo sedmaledictus est serpens: nec terramse
maledicta est : sed maledicta in quid inoperibustuisad
animam dictum est tuncterra male dicta: si habes operater¬
rena : id est opera secularia : & maledicta nonuniuersaĩ:
sedut spinas & tribulos gener&: nisi fuerit humanaestu
studio operationis ex ercita : quod si eã exercuerimus
in labore quidem & sudore : sed tamen panẽm anducabimus :
Repugnat enim lex carnis legimentis: & laborandum nob̵
est ac desud andum ut castigemus corpus & seruituti redi¬
gamus & quȩ sunt spiritalia seminemus: sieñ carnalia
seminauerimus quaecar nalia sunt in&emus: siuero spi¬
ritalia seminauerimus: m&emus eaquȩ sums piritalia

Expanded text:
maledictus homo, sed maledictus est serpens, nec terra in se maledictus homo, sed maledictus est serpens, nec terra in se maledicta est, sed maledicta inquit in operibus tuis ad animam dictum est. tunc terra maledicta, si habeas opera terrena, id est opera saecularia, et maledicta non in uniuersum, sed ut spinas et tribulos generet, nisi fuerit humanae studio operationis exercita. quod si eam exercuerimus, in labore quidem et sudore, sed tamen panem manducabimus. repugnat enim lex carnis legi mentis, et laborandum nobis est ac desudandum, ut castigemus corpus et seruituti redigamus et quae sunt spiritalia seminemus. si enim carnalia seminauerimus, quae carnalia sunt metemus: si uero spiritalia seminauerimus, metemus ea quae sunt spiritalia
Abbreviated transcription (Latin):
iustorũ gratiã consecuti sunt: & quiapanem in tristitia
manducauerunt: escadonatisunt spiritali egrptuuero
qui tali a opera cumex ultatione celebã bant: regid&ces¬
tabili seruientes : nullã ueniã sunt adepti: sed est& illa
distinctio quod serpentidicitur : qui a ter rãmanducabit
ada autem in tristitia in quidmanducabis fenumagri:
Ut quendã intellegamus in his proces sum: & quan doter¬
ramanducamus in quadã malia esseuide amur quando
fenũ: in quodã proces su: quando uero panem cũ consum¬
mata fuerit fortitudo: ergo & nos habeamus proces sum uite
huius sicut habuit & paulus qui dicit : uiuo aut̃ iamnonego:
Hoc est: nonego quiter rã manducabã : nonego qui foenũ:
quia omnis caro fenum sequiuit in mexp̃s: hoc est uiit panis
illeuiuus quiuenit ecȩlo: uiuit sapientia : uiuit gratia: uiuit
iustitia. uiuit resur rectio: deinde considera : qui a non est

Expanded text:
iustorum gratiam consecuti sunt et quia panem in tristitia iustorum gratiam consecuti sunt et quia panem in tristitia manducauerunt, esca donati sunt spiritali, Aegyptii uero, qui talia opera cum exultatione celebrabant, regi detestabili seruientes nullam ueniam sunt adepti. sed est et ilIa distinctio, quod serpenti dicitur quia terram manducabit, Adae autem in tristitia inquit manducabis faenum agri, ut quendam intellegamus in his processum et, quando terram manducamus, in quadam malitia esse uideamur, quando faenum, in quodam processu, quando uero panem, tum consummata fuerit fortitudo. ergo et nos habeamus processum uitae huius. sicut habuit et Paulus, qui dicit: uiuo autem iam non ego — hoc est non ego, qui terram ante manducabam, non ego qui faenum, quia omnis caro faenum — set uiuit in me Christus, hoc est uiuit panis ille uiuus, qui uenit e caelo, uiuit sapientia, uiuit gratia, uiuit iustitia, uiuit resurrectio. deinde considera quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
ter rã manducart : quam in delectatione. hoc est ut in acꝰ¬
tu quodam & sensu torporif contristariuidear quãdelec¬
tari in peccato Multienim propter nimias iniquitates:
non suscipiunt peccaticonscientiam. atuero ille qui ait:
castigo cor pusmeum & ser ui tute redigo: contristatur
in nostrorum paenitentia pec catorum: quisu a tanta
delicta non habuit : ut in his contristari deber& denique
& nobis suad& ut illãẽ istã esse tristitiã quȩ sccundũ dm̃:
non secundum seculum est: oport& in quiduos constrista¬
ri÷ in paciencia sȩcundũ dm̃: nam secundum dm̃ tristitia
salutemoperatur: sȩculi autem tristitiamor temoperat᷑
Sed & deu& critestamento accipe illos ad gratiã peruenis se
qui contristabantur in operibus corporalibus: illo sucro
supplitior emansis se quidelectabantur huiusmodio perib:
dem que hebreiquungemĩscebant in laboribus egipti

Expanded text:
terram manducare quam in delectatione. hoc est ut in acterram manducare quam in delectatione. hoc est ut in actu quodam et sensu corporis contristari uidear quam delectari in peccato: multi enim propter nimias iniquitates non suscipiunt peccati conscientiam. at uero ille qui ait: castigo corpus meum et seruituti redigo contristatur in nostrorum paenitentiam peccatorum, quia sua tanta delicta non habuit, ut m his contristari deberet. denique et nobis suadet utilem istam esse tristitiam, quae secundum deum, non secundum saeculum est. oportet, inquit, uos contristari in paenitentiam secundum deum; nam secundum deum tristitia salutem operatur, saeculi autem tristitia mortem operatur. sed et de ueteri testamento accipe illos ad gratiam peruenisse qui contristabantur in operibus corporalibus, illos uero supplicio remansisse qui delectabantur huiusmodi operibus. denique Hebraei, qui ingemiscebant in laboribus Aegypti,
Abbreviated transcription (Latin):
sati aredebemus: beneigitur dauid ꝑsonã suscipiens ad edicit:
humiliataest in puluere animamea : adhȩsit int̃rauenter meus :
Adhȩsit enĩ dũ configiratur serpenti: qui pascitur iniquitate ter¬
rena. Ideo quenos apostolus configurare dicit opor terexp̃o:
ut uirtus xp̃i. predat in nobis: quȩ sententia non putatur in ser¬
pentem grauis. cum&iã adã quileuius peccauit tali condemp¬
natur sententia scriptum est enĩ : malaedictaterra moperi¬
bustuis: in tristicia manducabis cã omnes diesuit&uac: Uid&ur
cer tesimilitudo quaedã esse sententiae sed tamem in ipsa similtu¬
dine magnadiscr&io: Inter est enĩ utrũ manduc& aliquis
ter rã sicut serpentidictum est. qui aterrã manducauit: anue¬
ro sicuit hominidic tum est intristrei an inducabit adice toeum
ista intristicia discr&i onem facit: discr&io quam
uim habeat considera : bonim est mihi intristitiam agis

Expanded text:
satiare debemus. bene igitur Dauid personam suscipiens Adae dicit: satiare debemus. bene igitur Dauid personam suscipiens Adae dicit: humiliata est in puluere anima mea, adhaesitin terra uenter meus; adhaesit enim dum configuratur serpenti, qui pascitur iniquitate terrena. ideoque nos apostolus configurari dicit oportere Christo, ut uirtus Christi praetendat in nobis. quae sententia non putatur in serpentem grauis, cum etiam Adam, qui leuius peccauit, tali condemnatur sententia. scriptum est enim: maledicta terra in operibus tuis; in tristitia manducabis eam omnes dies uitae tuae. uidetur certe similitudo quaedam esse sententiae, sed tamen in ipsa similitudine magna discretio. interest enim utrum manducet aliquis terram sicut serpenti dictum est quia terram manducabit an uero sicut homini dictum est: in tristitia manducabis. adiectio ista in tristitia discretionem facit: discretio quam uim habeat considera. bonum est mihi in tristitia magis
Abbreviated transcription (Latin):
pectustuum & in uterotuo ambulare. &ter rãm andu¬
care omnes dies unit&ua sedam bulabis in quid & manducab̾:
ut pradxis semagis deserpente quȩ futura sunt uider&ur quam
praescripsis se quid facer& : terra in quid. tibicibus erit : Non ani¬
ma Nã& hoc peccatoribus prodest : unde &iapostolustra
didit huius modi in interitum carnis. ut sp̃s saluus sit indiedñi
tã prorercorporis figurã : quã quia ꝓpt̃ terrenas cogitationes
deilla calestibenedictione sit lapsus pectusenĩ frequenter recessus
quidã accipitur sapientia: &ideo apostolus supra pectus ꝓpi.
redinaet caput: noninar ramdeicit ergosis apientia diaboli feris
inmanis simis comparatur : quibus intra pedes pectus sit÷ sod oriã homines
quiter renasapiunt: nec interiore affectu eriguntur ad celum:
utero uidentur reptareper ter ram: utique uentrem amimȩ nr̃ȩ
non cor ruptibilibus seculihuius implere : sed magis di uerbo

Expanded text:
pectus tuum et in utero tuo ambulare et terram mandupectus tuum et in utero tuo ambulare et terram manducare omnes dies uitae tuae, sed: ambulabis inquit et manducabis, ut praedixisse magia de serpente quae futura sunt uideretur quam praescripsisse quid faceret. terra, inquit, tibi cibus erit, non anima; nam et hoc peccatoribus prodest. unde et apostolus didit huiusmodi in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in dietam propter corporis figuram quam quia propter terrenas cogitationes de illa caelesti benedictione sit lapsus; pectus enim frequenter recessus quidam accipitur sapientiae. et ideo apostolus supra pectus Christi reclinat caput, non in terram deicit. ergo si sapientia diaboli feris: inmanissimis conparatur, quibus intra pedes pectus sit, si etiam homines qui ten-ena sapiunt nec interiore affectu eriguntur ad caelum utero uidentur reptare per terram, utique uentrem animae nostrae non corruptibilibus saeculi huius implere, sed magis dei uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
onem uenis se: & ideo ad nocendum hominibus pertinaciter
cobniti : quia ideo damnatus est ut nocer& quoduid& ur
cẽ proxi: mũ opinioni. si tam quã danationis accipimus istã
sententiã : Nonenim ds̃ ad hoc serpentem damnauit ut noce¬
at sed quid futurus ess& ostendit. & quidem temtatio illu
quod amplius hominibus prosit: superius demonstraui¬
mus sed tamen cogno uerimus qui a scriptum est dicente dõ
honori ficantes me honorificabo: & contemtor mei honore
priuabitur: lic& nobis ex his uerbis aliquid aestimare
Os enim operatur quod bonumẽnon quod malum: ego doce¬
ante uerba diuina : qui a operatur glo riãpoenã relinquid:
honori ficantes me in quidhonorificabo: honorembonorum:
operationis suȩ eẽ dedarans: & contemptores inquid
mei nondixit honore priuabo sedhonore priuabunt᷑
Nonsue operationi deputanscorum iniuriam: sed quid
futurũ eẽt ostendens: ergo hic non dix̃ faciote supra

Expanded text:
one venisse; et ideo ad nocendum hominibus pertinaciter one venisse; et ideo ad nocendum hominibus pertinaciter obniti, quia ideo damnatus est ut noceret: quod videtur esse proximum opinioni, si tamquam damnationis accipimus istam sententiam. Non enim Deus ad hoc serpentem damnavit, ut noceat: sed quid futurus esset, ostendit. Et quidem tentatio illa quod amplius hominibus prosit superius demonstrauimus; si tamen cognouerimus quia scriptum est dicente deo: honorificantes me honorificabo, et contemptor mei honore priuabitur, licet nobis ex his uerbis aliquid aestimare. deus enim operatur quod bonum est, non quod malum; ergo doceant te uerba diuina quia operatur gloriam, poenam relinquit. honorificantes me inquit honorificabo honorem bonorum operationis suae esse declarans. et contemptores, inquit, mei — non dixit honore priuabo, sed honore priuabuntur, non suae operationi deputans eorum iniuriam, sed quid futurum esset ostendens. ergo hic non dixit: facio te supra
Abbreviated transcription (Latin):
taque sen sum mou& sensusmenti trans fudit quã aceperit
passionem : delatatio igitur prima est origo peccati. ide¬
oque nonmireris cur ante serpens damnaur iudiodi
secundo mulier tertiouir senidum et roris ordinem dam¬
nationis quo que ordo seruatus est: delec tatio enĩ sensum
sensus autem mentem captiuam facere consueuit: ut sctas
autem qui a serpens tipus est delectationis damnations
cius aduerte: supra pectus in quidtuum & inuterotuo ambul abis
Quisunt quintero suo ambulant nisi quiuentri & guleuiuunt.
quorum ds̃ uenter & gloria inpudendiscorũ quiter renu
sapiunt: & cibo onerati adterrena curuantur: beneer¬
go delectationi ait : quȩ cibis interita terram uid&ur man¬
ducare: supra pectus tuum & in utero tuo ambulabis & ter¬
rammanducabis omnibus diebus uit&uae: colligenda est¬
omnis excusatio diaboli: ne forte malitiae suae aliquid pos¬
sit optendere: ut dicat iniquitatem suam ex condemnati¬

Expanded text:
itaque sensum mouet, sensus menti transfundit quam acceperit itaque sensum mouet, sensus menti transfundit quam acceperit passionem. delectatio igitur prima est origo peccati, ideoque non mireris cur ante serpens damnetur iudicio dei, secundo mulier, tertio uir. secundum erroris ordinem damnationis quoque ordo seruatus est; delectatio enim sensum, sensus autem mentem captiuam facere consueuit. ut scias autem quia serpens typus est delectationis, damnationem eius aduerte. supra pectus inquit tuum et in utero tuo ambulabis. qui sunt qui in utero suo ambulant nisi qui uentri et gulae uiuunt, quorum deus uenter et gloria in pudendis eorum, qui terrena sapiunt et cibo onerati ad terrena curuantur? belle ergo delectationi ait, quae cibis intenta terram uidetur manducare: supra pectus tuum et in utero tuo ambulabis et terramomnis excusatio diaboli; ne forte malitiae suae aliquid possit obtendere, ut dicat iniquitatem suam ex condemnati
Abbreviated transcription (Latin):
qua spemaior a fideest: undescriptum est. percaritatẽ
ser uitein uicem uobis hoc est ergo mis terium: quod ait
a postolus in xp̃o & in ec dȩsia: hȩc enĩ uere in pra¬
uaricationem antefuit: sed saluaerit per filiorum gene¬
rationem in fide & caritate: & sc̃i ficatione cum castitaue
Prȩuaricata utique in patribus generatio hominum salua
perfilios ut quod iniuideis offenderat in xpiana pofle¬
ritate corriger& serpens in quid suasit : & hocuenerabi¬
ledõ uisum est : eoquodnoss& multas decipiendum uias
es se serpentis: qui a trans figuratur in angelum lucis. &mi¬
nistricius sicut ministriciusticiȩ: sunt falsapͥotentis rebus
singulis nomina: ut temeritatem dicat es se uir tutem:
&uariae nomem in ponat industria: serpens enimmu¬
lerem decepit: uirum mulier ad praeuaricationem deue¬
ritate deduxit: serpentis trpum accipit delectatio cor¬
poralis: mulier symbolum sensus est nr̃i : uirmentisdelcctatio

Expanded text:
quae spe maior et fide est. unde scriptum est: per caritatem quae spe maior et fide est. unde scriptum est: per caritatem seruite inuicem uobis. hoc est ergo mysterium quod ait apostolus in Christo et in ecclesia. haec enim uere in praeuaricatione ante fuit, sed salua erit per filiorum generationem in fide et caritate et sanctificatione cum castitate, praeuaricata utique in patribus generatio hominum salua per filios, ut quod m Iudaeis offenderat in Christiana posteritate corrigeret Serpens inquit suasit, et hoc ueniabile deo uisum est eo quod nosset multas ad decipiendum uias esse serpentis, quia transfiguratur in angelum lucis et ministri eius sicut ministri iustitiae sunt falsa inponentis rebus singulis nomina, ut temeritatem dicat esse uirtutem et auaritiae nomen inponat industriae. serpens enim mulierem decepit. uirum mulier ad praeuaricationem de ueritate deduxit. serpentis typum accepit delectatio corporalis. mulier symbolum sensus est nostri, uir mentis. delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
sub ditadĩ uerbo: quemulto sit melior quã seculihuius liberca
Deni que scriptũ est: dnm̃ dm̃ tuũ ad orabis & ipsisoliseruies
h ac igitur seruitus di donum est deni que interbenecdicto¬
ones numeratur: huius seruitutis obsequium tiã &uisaac
in loco benedictionis eã dedit esaufilio suo uiseruir&e sra¬
trisuo: deni queb enedictio nem illeposcebat &esi un asibi
cognouiss& eẽ prereptã: tamen aliã posto labat dicens
Nũ quidimn abenedictio tibi est pater ꝑ hancigntur sestutu ã
illũ quipergulã primitias suas anteuendiderat & studio
uenationis a grestis gratiã benedictionis amiserat eredit
scipso futurũ esse meliorem : sitipũ x p̃i. uene rar& ur in fras
haͣt em̃ seruitute poll& populus xp̃i anus: sicut : & dñs ad
discipulos suos ait: qui uult interuouos primus esse : sitom¬
num seruus: deni que hancseruitutem operatur caritas.

Expanded text:
subdita dei uerbo, quae multo sit melior quam saeculi huius Hbei-tas. subdita dei uerbo, quae multo sit melior quam saeculi huius Hbei-tas. denique scriptum est: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies. haec igitur seruitus dei donum est. denique inter benedictiones numeratur huius seruitutis obsequium; nam et Isaac iii loco benedictionis eam dedit Esau filio suo, ut seruirtri suo. denique benedictionem ille poscebat. etsi unam sibi cognouisset esse praereptam, tamen aliam postulabat dicens: numquid una. benedictio tibi est, pater? per hanc igitur seruitutem ille qui per gulam primitias suas ante uendiderat et studio uenationis agrestis gratiam benedictionis amiserat credidit se ipsum futurum esse meliorem, si typum Christi ueneraretur in fratre. hac enim seruitute pollet populus Christianus, sicut et dominus ad discipulos suos ait: qui uult inter uos primus esse sit omnium seruus. denique hanc seruitutem operatur caritas,
Abbreviated transcription (Latin):
flagelletur quicũ hominibus noluit flagellari: denique dcatdib:
dictumꝰ est: declinatiomortis eorũ : & cum hominibus non flugel¬
labuntur: alia ergoratio mulieris quaelic& culpam preuari¬
cationis inciderat tamen depara disi lignis habebat adhuc
uir tutes escam &ideo dix peccatũ suũ: & reputatũ ei adueniã
ustus enĩ accusatorest sui: in principio sermonis: Nequeeñ
potest quis quã iustificari apeccato: nisi fuerit peccatum
ante confessus unꝰdns ait dic iniquitatestuas ut iustisceris
ergo quia cua confessa est delictũ mitior & pro futura senten¬
tia : que condem nar& errorem: & ueniã non negar&: ut ad
uirum suum conuersa seruir& primũ necã facile delectar&
errare deindeut subfortiore uaselocata: non tranducera
uirum: sed magis uiro consilio & ipsa reger&ur in quo quidem
mesteriũ xp̃i. & e eclesiȩ euidenter agnosco. designatur
eñ ecdȩsiȩ ad xp̃m. futura conuersio & relegiosa seruitus

Expanded text:
flagelletur, qui cum hominibus noluit flagellari. denique de talibus dictum: non est declinatio mortis eorum, et cum hominibus non flagellabuntur. alia ergo ratio mulieris, quae licet culpam praeuaricationis inciderat. tamen de paradisi lignis habebat adhuc uirtutis escam et ideo dixit peccatum suum, et reputatum est ei ad ueniam. iustus enim accusator est sui in principio sermonis; neque enim potest quisquam iustificari a peccato, nisi fuerit peccatum ante confessus. unde dominus ait: dic iniquitates tuas, ut iustificeris. : ergo quia Eua ipsa confessa est delictum, mitior sequitur et profutura sententia, quae condemnaret errorem et ueniam non negaret, ut ad uirum suum conuersa seruiret. primum ne eam facile delectaret errare, deinde ut sub fortiore uase locata non transduceret uirum, sed magis uiri consilio et ipsa regeretur. in quo quidem mysterium Christi et ecclesiae euidenter agnosco. designatur enim ecclesiae ad Christum futura conuersio et religiosa seruitus
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes corum : cũ legimus quid cogitatis malor in cordibus
uris ergo dum hac recensemus: quasi deãbulantt̃ cognoscimus
operasua lucereno lebat ius ticñ faciem ad faciem uidere qui a
iustiuens posolũdõ p̃ sens est sedociã cumdo dispiutat sicut scrip¬
tumest: uidicate pupillo &iustisi cate uiduã & unie dispu¬
tenius dicit dñs: er gocũ legit peccator hasscripturas. auduit
uoteiidĩ quasi abusantis aduesperum Quidest ad uesperam:
niss culpã suam sero cognoscit: & serouenit quedacroris preeriti
u& recundia quȩ errorem p̃uenire debuerat: Nãdũ culpa
feru& incorpore : & anim exagitatur corporis passionibus

Expanded text:
cogitationes eorum, cum legimus: quid cogitatis mala in cordibus cogitationes eorum, cum legimus: quid cogitatis mala in cordibus uestris? ergo dum haec recensemus, quasi deambulantem cognoscimus opera sua lucere nolebat. iusti enim faciem ad faciem uidere, quia iusti mens non solum deo praesens est, sed etiam cum deo disputat, sicut scriptum est: iudicate pupillo et iustificate uiduam et uenite disputemus, dicit dominus. ergo cum legit peccator has scripturas, audit uocem dei quasi ambulantis ad uesperum. quid est ad uesperum nisi quia culpam suam sero cognoscit et sero uenit quaedam erroris praeteriti uerecundia, quae errorem praeuenire debuerat? nam dum culpa feruet in corpore et anima exagitatur corporis passionibus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dam semina generationis eẽdicuntur: & ideo maleibi succintus est
adã foliis inutilibus: ubi futurȩ generationis non fructũ futurum:
sed quȩ dã peccata signar&: quemanserunt usque in aduentũ dñi sal¬
uatoris: C& erum postea quã dñs aduenit: ficũ inuenit incultã
rogatus nceã iubere excidiut color&ur per misit & ideoiã non
folus: sed diuino sermone succingimur quia ipsedñs ait: siñlũbi
ur̃i precincti & lucernȩ ardentes: unde &i ã pecuniã in ronis
nr̃is portariꝓhib& : Non enĩ secularia s& &erna deb& ro
nanrã seruare & audierunt in quiduocemdñ de ambalantis
aduesperum Qua est abulatio dĩ qui ubique semper est sed
puto debulationem quandã eẽclĩ ꝑdiunarũ seriem scripturarũ
inquibus dĩ quedã uersatur prȩsentia : cũ audiuimus qui a ipse
aspicit omnia : &oculidñi super iustos : cũ legimur quia ihs scuebat

Expanded text:
quaedam semina generationis esse dicuntur: et ideo male ibi succinctus est quaedam semina generationis esse dicuntur: et ideo male ibi succinctus est Adam foliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum futurum, sed quaedam peccata signaret, quae manserunt usque in aduentum domini saluatoris. ceterum posteaquam dominus aduenit, ficum inuenit incultam. rogatus ne eam iuberet excidi ut coleretur permisit. et ideo iam non foliis, sed diuino sermone succingimur, quia ipse dominus ait: sint lumbi uestri praecincti et lucernae ardentes. unde etiam pecuniam in zonis nostris portari prohibet; non enim saecularia, sed aeterna debet zona nostra seruare. Et audierunt inquid uocem domini deambulantis ad uesperum. quae est ambulatio dei, qui ubique semper est? sed puto deambulationem quandam esse dei per diuinarum seriem scripturarum, in quibus dei quaedam uersatur praesentia, cum audimus quia ipse aspicit omnia et oculi domini super iustos, cum legimus quia Iesus sciebat