comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ait apłs. monemus. docemus. horta¬
mur. increpamꝰ. s ait. oramꝰ ad dm̃ ne
qͥd faciatis mal. s qd̾ bonũ ẽ faciatis:
Et tam̃ etiã loquebat᷑ eis. & faciebat
illa om̃ia que cõmemoraui: monebat.
docebat. hortabat᷑. ĩ crepabat: s sciebat
hec omĩa ñ ualere. q̃ plantando. & ri¬
gando faciebat ĩ aꝑto. nͥ eum ꝓ illi
exaudiret orantem. qͥdat increm̃tũ
in occulto: qm sic̃ sõe doctor dic̃. neo¬

Expanded text:
n ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doctor Ge
Abbreviated transcription (Latin):
sunt.¶ u nescis cogitationes dei lx .xxiii.¬
qm̃ iuste st̃: ille scit cogitationes hominum
qm̃ uane sunt. Et homines cognouerunt cogi¬
tationes di. S qͥb iã amicus factꝰ ẽ: ꝓdit con¬
siliũ suum. Et uos fr̃s mei. nolite uos contemp¬
nere. Si cũ fide acceditis ad dm̃. auditis cogi¬
tationes dĩ. Eas mͦ discitis: hoc uobis dicitur.
& ad hoc instruimini. Relinquite gͦ cogitati¬
Ui hic beati esse. & a se ipsis beati fieri mira
uanitate uoluerunt: irrisit hos ueritas ꝑ¬

Expanded text:
tu nescis cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcatQui hic beati esse, et a seipsis beati fieri mira vanitate voluerunt, irrisit hos veritas
Abbreviated transcription (Latin):
qd estis uos. Si gͦ nos sumus templũ di. d̾ciuitate
ara di anima nr̃a est. S acrificiũ di qͥd di. xuii
est: Forte hoc facimus mͦ. Imponimus
in aram sacͥficium: quando dm̃ laudamꝰ.
Docet eñ nos psalmus dicens. S acͥficiũ
laudis głificabit me: ⁊ ibi uia ẽ ubi osten¬
dam illi salutare dĩ. At uͦ sacerdotẽ si re¬
quiras suꝑ celos est: interpellat ꝓte. qui
incerra mortuus ẽ ꝓte. Nemose sedu

Expanded text:
d estis vos» . Si ergo nos sumus templum Dei; ara Dei anima nostra est. Sacrificium Dei quid est? Forte hoc facimus modo, imponimus in ara sacrificium, quando Deum laudamus; docet enim nos psalmus, dicens: «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est, ubi ostendam illi salutare Dei» . At vero sacerdotem si requiras, super coelos est; interpellat pro te, qui in terra mortuus est pro te
Abbreviated transcription (Latin):
est innocens: qͥ ñ parcit sibi: Ille enim Ex trãcł¬
innocens : qͥ nulli nocet: qr dilectionis euũ głũ¬
ꝓximi regula ab ipso ẽ. Hoc enĩ dix̃ ds̃ .s. ioħẽ¬
Diliges ꝓximũ tuum tanqͣm ce ipsum. Lii. ii¬
Q modo gͦ inte salua ẽ dilectio ꝓximi ẜx libro

Expanded text:
est innocens, qui non parcit sibi? Ille enim innocens est, qui nulli nocet: quia dilectionis proximi regula ab ipso est. Hoc enim dixit Deus, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Quomodo ergo in te salva
Abbreviated transcription (Latin):
ñ estis ur̃i inquit apłs. empti eñ estis p̃¬
cio magno. głificate ⁊ portate dm̃ in cor¬
pore ur̃o. Ergo ille a quo redemptus es:
fecit te domũ suam. Nũ quio tuus euerti
domũ tuam : Sic nec ds suã: hoc : te ipsũ.
qui te fecit templũ suum. Templũ enĩ inqͥt de ciui¬

Expanded text:
n estis vestri, inquit Apostolus; empti enim estis pretio magno: glorificate et portate Deum in corpore vestro . Ergo ille a quo redemptus es, fecit te domum suam. Numquid tu vis everti domum tuam? Sic nec Deus suam, hoc est, te ipsum. qui te fecit templum suum. Templum enim Dei sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
Ut noueritis qr abyssus. ⁊ ipse apłs ait.¬
Michi autẽ minimũ ÷ ut a uobis sudicer
aut ab humano die. Qyanta autem
abyssus sit. audite amplius. Neq enĩ meipsũ
iudico. Tantã autẽ ꝓfunditatẽ credite esse

Expanded text:
overis, quia abyssus et ipsi, Apostolus ait: Minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die. Quanta autem abyssus sit, audite amplius: Neque enim ego meipsum dijudico . Tantamne profunditatem creditis esse
Abbreviated transcription (Latin):
si eodẽ mͦ numerent᷑. inueniunt᷑ similit̃
unũ ⁊ duo. ⁊ tres. ⁊ quatuor. Porro unũ
⁊ duo. ⁊tres. ⁊ quatuor simul ducti. fiunt
decẽ. Qua ꝓpter disciplinã q̃ insinuat
conditorem dm̃. ⁊ conditam creaturam.
recꝰte significat denarius numerꝰ. & cũ
corpꝰ ꝑfectũ atq in ext̾minabile subdit᷑
anime ꝑfecte atq in ext̃minabili. rursꝰq
ipsa subdit᷑ xp̃o ⁊ ille d̾o. ñ tanqͣm dissimiliᷤᷤ
aut alterius nature. s tanqͣm patͥ filius.
hoc totũ eodẽ numero denario recte sig¬
nificatur: qd̾ pꝰ resurrectionẽ corporis
sꝑatur futurũ ineternum. Et fortasse ꝓp-¬
terea qͥ conducuntur ad uineã: denarium
accipiunt mercedis nomine.
d̃s: qd̾ ẽ sp̃c sc̃s. Huic accedit aliud cestimo
s d̾s dilectio ẽ: ut ipsa ditas dilectio
intelligatur. Et qd̃ in illa enumeratioẽ

Expanded text:
Si eodem modo numerentur, inveniuntur similiter unum, duo, tria et quatuor. Porro unum et duo et tria et quatuor simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile subditur animae perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducuntur ad vineam, denarium accipiunt mercedis nomine d est spiritus sanctus. huc accedit aliud testimonsed: deus dilectio est, ut ipsa deitas dilectio intellegatur. et quod in illa enumeratione
Abbreviated transcription (Latin):
nusquisq enim ꝓse rationẽ reddet d̾o
Nec alleno testimonio quisqͣm adiuuat᷑
apd dm̃. cui secreta cordis apparent. &
mundum se habere cor: Inde ÷ qd̾ apłs
dicit. Michi minimum ÷ ut a uob̃ uidicer
aut ab humano die: s neq me ipsũ iudico.
Qa ꝓpter cũ de se quisq aut ñomĩno
aut uix possit ueram ferre sententiam:
quomͦ potest de alio iudicare cũ sciat
nemo quid agatur in homine: nͥ sp̃c hõis:¬
neq me ipsũ uidico. M elius enĩ me noui¬
ego qͣm illi: s melius d̃s qͣm ego

Expanded text:
Unusquisque enim pro se rationem reddet, nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et mundum se habere cor ? Inde est quod Apos ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi sneque ego meipsum judico : melius enim me ego novi quam illi, sed melius Deus quam ego
Abbreviated transcription (Latin):
ispensator plane salutis eterne. cum. xli.¬
ceteris innumerabilib conseruis mesᷤ sũ.
Qd̃ si uolens facio. mercedem habeo. Si aũ
inuitus. tantũ mͥ dispensatio credita ẽ.
OIx eñĩ ẽẽ salutis dispensatorẽ ꝑ uerbum
& sacramentũ: ia hoc ÷ etiam ẽẽ participẽ.
Namsiꝑbonos ñ dispensaret᷑. ñ recte apłs
diceret. Iinitatores mei estote : sic̃ ⁊ ego xp̃i.
Rursus si ꝑ malos ñ dispensaretur: non
dequib dã dñs diceret. Quȩ dicunt facite.
quȩ autem faciunt nolite facere. Dicunt
enĩ & ñ faciunt. Multi gͦ dispensatores st̃.
ꝑ quoꝵ. ministerium ꝑuenitur ad eternã
salutem. S quęrit᷑ int̾ dispensatores. ut
fidelis quis inueniatur: ⁊ int᷑ ipsos fideles
inquoꝵ me numero ille qͥ ñ fallit᷑ cõputet.
alius ẽ sic. alius autem sic: sic̃ unicuiq d̾s
partitus est mensuram fidĩ. Michi autẽ

Expanded text:
ispensator plane salutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatio mihi credita est; neque enim esse salutis illius dispensatorem per uerbum et sacramentum iam hoc est etiam eetur. non recte apostolus diceret: Imitatores mei estote sicut et ego Christi. rursus si per malos non dispensaretur: non de quibusdam dominus diceret: Quae dicunt, facite. quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. multi ergo dispensatores sunt. per quorum ministerium peruenitur ad aeternam salutem; sed quaeritur inter dispfidelis quis inveniatur ; et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille qui non fallitur computet, alius est sic, alius autem sic , sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei . 3. Itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit᷑ aliquando inscͥpturis sapientia ꝓ
Ubi sapiens. uͥ scͥba. uͥ conquitor huiꝰ scłi
Nonne stultam fecit ds sapientiã hitiꝰ munci
Uolite gloriari. ⁊ nolite loqͥ excelsa. nos.
exeat magniloquium de ore uestro.
Qm̃ d̾s scientiarum dñs. ipse uosscit. ubi
nemoscit. Qm̃ qui putat se aliqͥd ec̾ cũ nach
sit: ipse se seducit. Hȩc dicuntur adu̾sariis
ciuitatis dĩ ad babiloniã ꝑtinentib: insẽ ñ¬

Expanded text:
Dicitur aliquando in Scripturis sapientia prUbi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundiolite gloriari et nolite loqui excelsa, neque exeat magniloquium de ore uestro; quoniam Deus scientiarum Dominus. Ipse uos scit, et ubi nemo scit; quoniam qui putat se aliquid esse, cum nihil sit, se ipsum seducit. Haec dicuntur aduersariis ciuitatis Dei ad Babyloniam pertinentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ ꝑ u̾bum dĩ ⁊ orationẽ. q̃oramꝰ utiq
nr̃a corpuscula refecturi. Sic̃ gͦ ista ciboꝵs
scĩficatio ñ efficit. ut qo̾ in os intrauerit
nͣ inuentrẽ uadat. & in secessũ emittatur
ꝑcorruptionẽ. q̃ om̃ia t̃rena soluuntur.
unde ⁊ ao aliã escã quȩ ñ corrumpitur Ex libre¬
nos dñs exhortatur: ita sanctificatio. ad osulta¬
cuiuscũq modi sit. qͣm infiliis fidelium ẽẽ
dix̃ apĩs. ad istã de baptismo. ⁊ de peccati
origine ł remissione om̃ino ñ pertinet. Pxtrẽ pi¬

Expanded text:
dixit per uerbum dei et orationem, qua oramus utique nostra corpuscula refecturi. sicut ergo ista ciborum sanctificatio non efficit, ut quod in os intrauerit non in uentrem uadat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, ndominus exhortatur, ita sanctificatio cacuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et de peccati origine uel remissione quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
solus: barnabas ñ habemus potestatem hoc o¬
perandi: Qsmilitat suis stipendiis umqͣm:
Qis plantat uineam: & de fructu cius ñ edit :
Qs pascit gregem: ⁊de lacte gregis ñ ꝑcipit:
Et paulopost. Si alii inquit potestatis ur̃e par¬
ticipant: nͣ magis nos: S nͣ sumus usi hac po¬
testate. s om̃ia toleramus. ne qd̾ impedimentũ¬
ut euũgłizans sine sumptu ponã euũ głium: ut
ñ abutar potestate mea ineuuanglio: Continu¬
oq subiungit: qd̃ paulo ante cõmemorani. ũ
enĩ liber sim ex om̃ib om̃ium me seruium feci
ut plures lucri facerẽ. Et sic̃ in om̃ib eccłiis do

Expanded text:
solus et Barnabas non habemus potestatem hoc operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? et paulo post, si alii, inquit, potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentuUt evangelizans sine sumptu ponam Evangelium, ut non abutar potestate mea in Evangelio . Continuoque subjungit quod paulo ante commemoravi: Cum enim liber sim ex omnibus, omnium me servum feci, ut pl
Abbreviated transcription (Latin):
allo quebat᷑. nescitis inqͥt quia corpora ur̃ã Exlib̃ s¬
m̃bra sunt xpͣi. Tantũ gͦ bonũ ẽ fidelis genesi ad¬
coniugii: ut etiã ipsa m̃bra sint xp̃i. hoc litteram
autẽ bono qmͣ melius ÷ bonũ continentie
uidualis: ñ hac ꝓfessione idagit᷑. ut aliqͥd
plus sit catholica uidua qͣm m̃brũ xp̃i.
s ut meliorẽ qͣm coniuigata locũ habeat
int̾ menbra xp̃i. Dicͣ qutd̃e idem apłs.

Expanded text:
alloquebatur, Nescitis, inquit, quia corpora vestra malloquebatur, Nescitis, inquit, quia corpora vestra mbra sunt Christi? tantum ergo bonum est fidelis coniugii, ut etiam ipsa membra sint Christi. hoc autem bono quoniam melius est bonum continentiae uidualis. non hac professione id agitur, ut aliquid plus sit catholica uidua quam membrum Christi, sed ut meliorem quam coniugata . locum habeat inter membra Christi. dicit quippe idem apos
Abbreviated transcription (Latin):
liberata. nupta esse destitit. Na idõ ⁊ nuptã
ñ dic̃ nͥ eã que uirũ habet: ñ etiã eã q̃ habuit
⁊ nͣ habet. Qa ꝓptͣ uidua omnis innupta ẽ.
s qr nͣ om̃is innupta uidua c̃. st̃ em̃ ⁊ uurgi¬
nes: id̾o hic utrũq posuit. ubiait. Dico ant̃
innuptis ⁊ uiduis. Tanqͣm diceret. Qd̃ dico
innuptis. ñ cis solis dico q̃ uirgines sunt .s
etiã eis que uidue st̃. bonũ ẽt̃ illis si sic per¬
manserint sicͣ ⁊ego. Ecce est bonũ tuũ ei bo¬
no comparatũ. qd̾ dic̃ apłs suum: si fides adc̃
immoq fides ad est. Breuis: ista docꝰtrma:
nec iđo contempnenda qr breuis: s toeo
facilius ⁊ carius tenenda qr inbreuitate ñ
uilis. Non enim qͣlecũq bonũ hic cõmͣdaret
apłs : qd̾ fidei nuptarũ sine ulla ambiguitate
p̃posuit. Quantũ autẽ bonũ habeat ntiptarũ
fides. id ÷ xp̃ianarũ ⁊ religiosarũ conuga¬
tarũ hinc intelligi potest. qdꝰ cũ de fugienda
fornicatione p̾cipet. ubiutiq ⁊ conuigatos

Expanded text:
stitit: nam ideo et nuptam non dicit nisi eam quae uirum habet. non etiam eam, quae habuit et non habet. quapropter uidua omnis innupta est; sed quia non omnis innupta uidua est — sunt enim et uirgines — ideo hic utrumque posuit, ubi ait: dico autem innuptis et uiduis; tamquam diceret: quod dico innuptis, non eis solis dico, quae uirgines sunt, sed eis etiam, quae uiduae sunt, bonum esse illis, si sic permanserint, sicut et ego. Ecce est bonum tuum ei bono conparatum, quod dicit apostolus suum, si fides adest, immo quia fides adest. breuis est ista doctrina nec ideo contemnenda, quia breuis: sed ideo facilius et carius tenenda, quia in breuitate non uilis. non enim qualecumque bonum hic commendaret apostolus, quod fidei nuptarum sine ulla ambiguitate praeposuit. quantum autem bonum habeat nuptarum fides, id est christianarum et religiosarum coniugatarum, hinc intellegi pfornicatione praeciperet, ubi utique et conjugatos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbonis. sicut regnum et̃nũ retͥbuturꝰ: iustis.
tionũ. duȩ pͥores ꝑtinent ad iusticiam ut
retͥbuant᷑ mala ꝓmalis. bona ꝓbonis. Ex libro
tercia ꝑtinet ad miscd̾iam. ut retͥbuant᷑ a¬

Expanded text:
pro bonis, sicut regnum aeternum retributurus est iustis; pro bonis, sicut regnum aeternum retributurus est iustis; tionum duae priores pertinent ad iustitiam ut retribuantur mala pro malis, bona pro bonis; tertia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ fitiis hominũ. Gi quippe se ornare de¬
siderauit. ut tota enis curam gereret.
qi quȩ nupta ÷ cogitat quȩ st̃ mundi
cogitat que sunt dĩ. quomͦ placeat deo.
Ui dete quid sit amare. Non dix̃. cogitat
ne dampnet᷑ ado. Adhuc enim iste timor.
ille seruilis est. custos quidẽ maloꝵ ut
abstineant amalis: ⁊ abstmendo digni
sint adse admittere caritatẽ. S ille ñ
cogitant quẽ admodũ ñ pumant᷑ a do.
s quomͦ placeant d̾o pulcͥtudine interi¬
ore: decore occulti hominis. decore
cordis. ubi illius oculis nudȩ sunt. nu¬
de intus ñ foris: integre ⁊ intus : foris
Uł uirgines doceant comugatos ⁊ con¬
iugatas: ñ ire in adulterium. Illi faciant
plus qͣm licet: illȩ ñ faciunt qd licet: Et libro¬
lis essem. Non ait: quia fidelis erã. Fideli ad litt̾an
aut mala ꝓ malis retͥbuuntur. sic̃ ds
ignẽ ȩt̃nũ retͥbuturꝰ ẽ impiis: aut bona

Expanded text:
prae filiis hominum . Ei quippe se ornari deprae filiis hominum . Ei quippe se ornari desideravit, ut tota ejus curam gereret. Quia quae nupta est, cogitat quae sunt mundi, cogitat quae sunt Dei, quomodo placet Deo . Videte quid sit amare. Non dixit, Cogitat ne damnetur a Deo. Adhuc enim iste timor ille servilis est, custos quidem malorum, ut abstineant se a malis, et abstinendo digni sint ad se admittere charitatem. Sed illae non cogitant quemadmodum non puniantur a Deo, sed quomodo placeant Deo, pulchritudine interiore, decore occulti hominis, decore cordis, ubi illius oculis nudae sunt: nudae intus, non foris; integrae et intus et foris. Vel virgines doceant conjugatos et conjugatas, non ire in adulterium. Illae faciunt plus quam licet; illi non faciant quod non lilis essem, non ait: Quia fidelis eram. Datur quidem et fiaut mala pro malis retribuuntur, sicut Deus ignem aeternum retributurus est impiis; aut bona
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ minus appetunt᷑. ornam̃ta exterioris
hominis: tantomagis morib pulcris homo
interior adornatur. Unde dic̃ petru
Ornantes se. nͣ intortis cͥnibus. Cũ enim
dixisset ornantes se: qͥt aluro a carnalib
qͣm uisibilia ista ornam̃ta putarentur.
Continuo tulit cogitationi. qd cupiditas
inquirebat. Non inquit intortis crimbus.
neq auro ł margaritis uł ueste p̃ciosa.
s ille absconditus cordis homo qͥ ẽ ante
dm̃ diues. Neq enim d̾̃s diuitias daret
exteriori homini: ⁊ inopẽ relinqueret
interiorẽ. Tedit inuisibili diitias inui¬
sibiles: ⁊ inuisibilẽ ornauit ininsibiliter.
His ornam̃tis studentes d̾i puelle. sc̃e
uirgines. nec qd̾ licebat appeguerunt.:
nec qd̾ cogebantur consenserunt. Qulte
enĩ parentũ suoꝵ contrarios conatus. ig¬
nitȩ suꝑno amore suꝑauerunt. Iratꝰ est
pater. plorauit mat̃. Non curauit illa
cui ante ocłos u̾sabatur specioss forma

Expanded text:
autem minus appetuntur ornamenta exterioris autem minus appetuntur ornamenta exterioris hominis, tanto magis moribus pulchris homo interior adornatur. Unde dicit et Petrus: Ornantes se non in tortis crinibus. Cum enim dixisset, Ornantes se; quid aliud a carnalibus, quam visibilia ista ornamenta putarentur? Continuo tulit cogitationi quod cupiditas inquirebat. Non inquit, in tortis crinibus, neque auro, vel margaritis, vel veste pretiosa; sed ille absconditus cordis homo, qui est ante Deum dives . Neque enim Deus divitias daret exteriori homini, et inopem relinqueret interiorem: dedit invisibili divitias invisibiles, et invisibilem ornavit invisibiliter.His ornamentis studentes Dei puellae, sanctae virgines, nec quod licebat appetierunt, nec quod cogebantur consenserunt. Multae enim etiam parentum suorum contrarios conatus igne superni amoris superaverunt. Iratus est pater, ploravit mater: non curavit illa, cui ante oculos versabatur speciosus forma
Abbreviated transcription (Latin):
iniusta ñ est. s ꝓhibet apłs consilio ka¬
ritatis. qr infidelib affert impedimentũ
salutis.: ñ solum qr ꝑniciosissime scanda¬
lrant᷑ offensi: uerũ etiã. inalia coniugia
cũ ceciderint. uiuentib eis a quib di¬
mittuntur. adulterinis nexib cosligati
difficillime resoluuntur
Maior amor. imposuit maiꝰ honus
uiꝰrginibus. Qd̾ licebat noluerunt: ut
plus placerent ei cui se deuouerunt.
Ambierunt ilła maiorẽ puscͥtudinẽ endis
sui. Qd iubes tanqͣm dicerent quid iubes:
Ne adulterȩ simus hoc p̃cipis. Amandote.
ciunt: Consilium autẽ do. Ille aũ amantes
quib terrenȩ nuptiȩ uiluerunt. q̃ t̾renos
amplexus ñ desiderauerunt: usq ad eo ac¬
ceptarunt p̃ceptũ. ut ñ recusarent consiliũ.
Ut plus placerent. plus se ornauerunt.
Corporis enim huius to÷ exterioris hominis
ornam̃ta qͣnto amplitis appetunt᷑: tanto
sunt interioris maiora detͥmenta. Qanto

Expanded text:
iniusta non est, sed prohibet apostolus consilio cainiusta non est, sed prohibet apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert inpedimentum salutis: non solum quia perniciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficillime resoluunturmajor amor imposuit majus onus. Virgines quod licebat noluerunt, ut plus placerent ei cui se devoverunt. Ambierunt illam majorem pulchritudinem cordis sui. Quid jubes? Tanquam dicerent, Quid jubes? Ne adulterae simus, hoc praecipis? Amando te, ciunt? Consilium autem do . Illae autem amantes, quibus terrenae nuptiae viluerunt, quae terrenos amplexus non desideraverunt, usque adeo acceptaverunt praeceptum, ut non recusarent consilium: ut plus placerent, plus se ornaverunt. Corporis enim hujus, id est, exterioris hominis ornamenta quanto magis appetuntur, tanto sunt interioris majora detrimenta: quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Non ut hoc consilium alienũ existimemꝰ¬
intiũ d dño. cũ continuo seq̃tur ⁊ dicat: tanqͣm
misccd̾iam consecutꝰ a dño ut fidelis essem.
Uerũtam̃ aliud ÷ dm̃i iubentis imꝑium.
Ibi aliud facere ñ licet. hic autem licet. ita
sane ut ipsũ licitum parti qͥdẽ expediat.
partim uͦ ñ expediat. Expedit tunc quando
salutis infertur: uel ut cũ dat consilium
ñ nubendi apłs un eginibus. unde p̃ceptũ
dm̃ se ñ habere testat᷑. licet aluto facere
to: nubere: ⁊ minus qͥoẽ continentie bono
tam̃ tenere nuptiarũ ipsumq licitũ etiã
expedit: qm̃ inuetita ⁊ inlicita ruituram
carnis infirmitatẽ sic excipit honestate
diret magisq honestũ esset. si uirgo con-¬
silium qͦ p̃ceptũ eã ñ compellit arriꝑet.
Tc̃ autẽ ñ expedit id qd̾ licitũ ẽ. qñ ꝑmit¬
titur quidem. s usus ipsius potestatis aliss
sio coniugis fidelis ab infideli: qͣm non
ꝓhibet dñs p̾cepto legis. qr coram illo

Expanded text:
um existimemus a domino, cum continuo sequatur et dicat: tamquam misericordiam consecutus adeo, ut fidelis essem. Verum tamen aliud est domini iubentis imperium, ibi aliud facere non licet, hic autem licet, ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim uero non expediat. expedit tunc, quandosalutis infertur: uelut, cum dat consilium non nubendi apostolus uirginibus, unde praeceptum domini se non habere testatur, licet aliud facere, id est nubere et minus quam continentiae, bonum tamen tenere nuptiarum. ipsumque licitum etiam expedit, quoniam in uetita et inlicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit honestate diret magisque honestum esset, si uirgo consilium, quo praeceptum eam non conpellit, arriperet. tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis sio coniugis fidelis ab infideli, quam non prohibet dominus praecepto legis, quia coram illo
Abbreviated transcription (Latin):
ginitas ht̃ nͥqr isto iam tpre continendi ab
amplȩxii. cũ ȩxom̃ib gñtib ad implendum
sc̃oꝵ numu̾m largissima suppetat copia. ꝑci¬
piendȩ solidȩ uoluptatis libido ñ sibi uendi¬
cat. qd̾ iam sufficiendȩ ꝓlis necessitudo ñ p̾tu¬

Expanded text:
nisi quia isto jam tempore continendi ab amplexu cum ex omnibus gentibus ad implendum sanctorum numerum largissima suppetat copia, percipiendae sordidae voluptatis libido non sibi vindicat quod jam sufficiendae prolis necessitudo non postu
Abbreviated transcription (Latin):
pater nr. Pĩx de quibusdã ꝓpħa. his qͥ dict̃
uobis ñ estis fr̃s nr̃i: dicite fr̃s nr̃i estis.
Circumspicite. de quib hoc dicere potuerit.
Numquto de paganis. Non. Neq enĩ dicimꝰ

Expanded text:
Pater noster . Dixit de quibusdam propheta: His qui dicunt Pater noster . Dixit de quibusdam propheta: His qui dicunt vobis, Non estis fratres nostri; dicite, Fratres nostri estis . Circumspicite de quibus hoc dicere potuerit: numquid de Paganis? Non, neque enim dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ mͦ illã rectissime dimitti. si uiro suo dicat
ñ ero uxor tua. nͥ mͥ de latrocinio diuitias
congeras. aut nͥ solita lenocinia quib nr̃am
domũ transigebas. xp̃ianus exerceas.
inuiro nouerat. q̃delccꝰtata ł libidinẽ exple-¬
bat. uł facilem uictũ habebat. ł etiã ince¬
debat ornatior. Tunc enim ille cui hoc uxor
dic̃. siutraciter penitentiam egit ab oꝑibus
mortuis. qñ accessit ad baptismũ. habetq
infundam̃to ftõẽ que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑.
ꝓculcdubio plus tenebitur amore diumȩ grȩ¬
qͣm carnis uxore: & m̃brũ qd̾ eũ scandalirat
tuti subiectus frat aut soror in huiusmodi
to: si infidelis noluerit esse cũ coniuge fi¬
deli. hic agnoscat fides suam libertatem:
ne ita se subiectũ putet seruituti. ut ipsã
dimittat fide. ne coniugẽ amittat ĩfidelẽ.
Diuisi a nobis. nobiscũ caput confitentes.
⁊ a corpore separati. Doleamtis illos fr̃s:
Tẽ eẽ desinent fr̃s nr̃i. si destiterint dicere

Expanded text:
modo illam rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero uxor tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebat uel facilem uictum habebat uel etiam incedebat ornatior. tunc enim ille, cui hoc uxor dicit, si ueraciter egit paenitentiam ab operibus mortuis, quando accessit ad baptismum habetque in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore diuinae grm carnis uxoriae, et membrum quod eum scandalizat tuti subiectus frater aut soror in huius modi, id est si infidelis noluerit esse cum coniuge fideli, hic agnoscat fidelis suam libertatem, ne ita se subiectum deputet seruituti, ut ipsam dimittat fidem, ne coniugem amittat infidelem.divisi a nobis, nobiscum caput confitentes et a corpore separati. Doleamus illos, fratres, sunt. Tunc esse desinent fratres nostri, si desierint dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ congruere uidebat siue eccłiis gentiũ siue
iudeoꝵ. ut nusqͣm auferret consuetudinem
que seruata ñ impediebat ad optinendũ regnũ
dei: tantũ admonens ne quis in suꝑfluis pone¬
ret spem salutis: etiã si consuetudinẽ in eis
ꝓpt̃ offensionẽ infirmoꝵ custodire uellet.

Expanded text:
quod congruere videbat, sive Ecclesiis Gentium, sive Judaeorum, ut nusquam auferret consuetudinem, quae servata non impediebat ad obtinendum regnum Dei: tantum admonens ne quis in superfluis poneret spem salutis, etiam si consuetudinem in eis propter offensionem infirmorum custodire vellet.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ solã ũs magister excepit cũ de dimit-¬
tenda loqueretur uxore: deditq ĩtelligi
talem formã etiã aiuiro ẽẽ seruandã: qm̃
ñ solũ mulier ñ habet potestatẽ corporis
sui. s uit: s similiter ⁊ uir ñ ht̃ potestatẽ
corporis sui s mulier. Cũ gͦ maritum tunͣ¬
arguere de fornicatione ñ possis: quomͦ¬
te putas qũ ab eo discedis ñ nubendo ex-¬
cusare: a qͦ tͥ ñ licet om̃ino discedere :

Expanded text:
enim solam Deus magister excepit, cum de dimitenim solam Deus magister excepit, cum de dimittenda loqueretur uxore; deditque intelligi talem formam etiam in viro esse servandam: quoniam non solum mulier non habet potestatem corporis sui, sed vir; sed similiter et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier. Cum ergo tuum maritum arguere de fornicatione non possis, quomodo putas quod ab eo discedis non nubendo excusare, a quo tibi non licet omnino discedere?
Abbreviated transcription (Latin):
unde dampnet᷑ inueniat: Hoc eñ ⁊ illi
diceremus. site nolentẽ continere uolu¬
isset: ñ cnĩ habes potestatem corporis tui
s ille: sic̃ nec ille habet potestatẽ corporis
quȩ ad hoc ꝑtinent dixerimus: plac et ne
apłm audio dicentem. p̃cipio mulicrem
a uiro ñ discedere: qd̾ si discesserit ma¬
nere innuptam. aut uiro suo reconciliari.
Ecce discessi: nolo reconciliari uiro: sed
imnupta ꝑmaneo. Non enimait. si disces¬
serit manere innuptam donec uro suo
reconciliet᷑: s manere inqͥt innuptã. aut̃
uiro suo reconciliari. Hoc inquit faciat.
aut illio. Unũ eduob eligendũ ꝑmisit.
ñ autẽ in hoꝵ alterũ compulit. Manere
inmtpta eligo. ac sie p̃ceptũ impleo.
corripe. argue. increpa: utere seueritate qͣ
mulierẽ. nͥ eã cui discecłẽ licuisset: illa una
uidelicet causa que illi ꝓpterea tacita ẽ. qr
notissima est: hoc ẽ fornicationis. Hanc

Expanded text:
unde damnetur inueniat. hoc enim et illi unde damnetur inueniat. hoc enim et illi diceremus, si te nolente continere uoluisset. non enim habes potestatem corporis tui, sed ille; sicut nec ille habet potestatem corporis quae ad hoc pertineant, dixerimus, placetne apostolum audio dicentem: praecipio mulierem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari? ecce discessi, nolo reconciliari uiro, sed innupta permaneo. non enim ait: si discesserit, manere innuptam, donec uiro suo reconcilietur, sed, manere, inquit, innuptam aut uiro suo reconciliari. hoc, inquit, faciat aut illud. unum e duobus eligendum permisit, non autem in horum alterum conpulit. manere innupta eligo ac sic praeceptum inpleo. corripe. argue, increpa, utere qua uolueris smulierem, nisi eam cui discedere licuisset, illa una videlicet causa, quae ibi propterea tacita est, quia notissima est, hoc est, fornicationis. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
inquisita ñ inuenit᷑ nͥ qͣm solã saluator ex¬
cepit: io÷ causa forncationis. Ac ꝑhoc ñ
precipit apłs mulierẽ si discesserit manere
innuptã. nͥ quȩ illa causa discedit a uiro:
intelligat᷑ cui licet discedere. ñ aũlicet nͥ
uiro fornicante: quomͦ iubet᷑ innupta si
discesserit ꝑmanere: Qͥs est qui dicat. si
discesserit mulier a uiro ñ forncante. in¬
nupta ꝑmaneat: cũ ei nͥ auiro fornicante discedẽ.
om̃ino ñ liceat: S rẽ ipsam paulo aꝑtius
ꝓloquamur. ⁊ qͣsi constituamus añ ocłos.
Ecce placuit continentia mulieri: uiro¬
nͣ placet. Discessit ab eo mulier. & cȩpit
uiuere continenter: ipsa scilicet casta man-¬
sura. s facꝰtura qo̾ oñs ñ uult adulterũ
uirum: qͥ cũ se ñ continuerit alterã queret.
Qͥd sumus dicturi mulieri. nͥ qd̾ dic̃. eccłȩ
sana doctna. redde debitũ uiro: ne dum
tu queris unde amplius honoreris: ille

Expanded text:
inquisita non invenitur, nisi quam solam Salvator exinquisita non invenitur, nisi quam solam Salvator excepit, id est, causa fornicationis. Ac per hoc non praecepit Apostolus mulierem, si discesserit, manere innuptam, nisi quintelligatur cui licet discedere non autem licet nisi viro fornicante, quomodo jubetur innupta, si discesserit, permanere? Quis est qui dicat: Si discesserit mulier a viro non fornicante, innupta permaneat, cum ei nisi a viro fornicante discedere m intellegas. Sed rem ipsam paulo apertius proloquamur et quasi constituamus ante oculos. ecce placuit continentia mulieri, uiro non placet. discessit ab eo mulier et coepit uiuere continenter, ipsa scilicet casta mansura, sed factura, quod dominus non uult, adulterum uirum: qui cum se non continuerit, alteram quaeret. quid sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit ecclesiae sana doctrina? redde debitum uiro, ne, dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille
Abbreviated transcription (Latin):
hibitũ : homini dimittere uxorẽ. si
dicꝰtũ ẽ quare. ne scilicet facia eam
mechari: utiq too qͥa etiã si ñ ipsa di¬
miserit. s dimissa fuerit. erit mechata
ñ licet homini dimittere uxorẽ. nͥ ex cau¬
sa fornicationis. Tc̃ em̃ ñ ipse dimitten-¬
do facit adulterã: s dimittit ad ulterã.
Qd si gͦ dicat. dimitto quidẽ uxorem
meã sine ulla causa fornicationis. seb
continens ꝑmanebo: ideone dicemus
eũ impune fecisse qd̾ fecit: Qͥs hoc di¬
cere audebit. qͥuoluntatẽ dñi hec dicen¬
tis intelligit: qm̃ nec continentiȩ causa
dimitti comugẽ uoluit: qͥ solã causam
fornicationis excepit: Redeamus gͥ ad
ipsa apłi uerba:⁊ eũ uelut interrogemꝰ.
s eũ tanqm p̃sentẽ quodam᷑ consulamꝰ.
Cur dixisti apłe. qd̾ si discesserit manere
innuptã: licet ne discedere. anñlicit :
Si om̃ino ñ licet: cur p̃cipis discedenti
ut maneat innupta: Si autẽ licit: ꝓfec
to: aliqua causa qͣliceat. Hȩx autem

Expanded text:
hibitum esse homini dimittere uxorem, si t dictum est quare, ne scilicet faciat eam moechari: utique ideo, quia etiamsi non ipsa dimiserit, sed dimissa fuerit, erit moecha, non licet homini dimittere uxorem nisi ex causa fornicationis. tunc enim non ipse dimittendo facit adulteram, sed dimittit adulteram. quid? si ergo dicat: dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum inpune fecisse quod fecit? quis hoc dicere audebit, qui uoluntatem domini haec dicentis intellegit? quoniam nec continentiae causa dimitti coniugem uoluit, qui solam causam fornicationis excepit. Redeamus igitur ad ipsa apostoli uerba dice, et tanquam praesentem quodam modo consulamus: Cur dixisti, Apostole, quod si discesserit, manere innuptam? Licetne discedere, an non licet? Si non licet, cur praecipis discedenti ut maneat innupta? Si autem licet, profecto est aliqua causa qua liceat. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
s ut filios meos liarissimos moneo: qͥd cellinũ. uͦi¬
habet questionis uͥ ñ ait. ego dico non
dñs. Itẽ ubi ait. ecce ego paulus dico
uobis. qr si circũcidamini xp̃c uobis
nichil ꝓderit: nuͣquid etiã hic dixit.
ego dico ñ dñs : Nonsunt itaq ista si¬
milia : quia etiã quȩ iubet dominus
ñ est indignũ neq contrariũ. si eadẽ
monet apłs. M onemus enim quos
karos habemus: ut faciant domini
p̃cepta uł iuissa. Cũ gͦ ait. ego dico ñ
dñs: satis ostendit dnm̃ꝰ ꝓhibere. qd̾
ipse ꝓhibebat. ꝓ hibuisset autẽ dñs¬
si ee̾t illicitum. G scdm̃ ea quȩ supra
diu diximus. multumq u̾sauimus.
licitũ erat ꝑ iusticiam. s etiã licitũ non
erat faciendũ ꝓpt̃ liberam beniuolen-¬

Expanded text:
ed ut filios meos carissimos moneo, quid ed ut filios meos carissimos moneo, quid habet quaestionis, ubi ait: ego dico, non dominus? item ubi ait: ecce ego Paulus dico uobis, quia si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit, numquid etiam hic dixit: ego dico, non dominus? non sunt itaque ista similia, quia etiam illa, quae iubet dominus, non est indignum neque contrarium, si eadem monet apostolus. monemus enim, quos caros habemus, ut faciant domini praecepta uel iussa. cum uero ait: ego dico, non dominus, satis ostendit dominum non prohibere, quod ipse prohibebat; si esset illicitum. Ergo secundum ea quae supra diu diximus, multumque versavimus, licitum erat per justitiam; sed etiam licitum non erat faciendum propter liberam benevolen
Abbreviated transcription (Latin):
bitare. nec ꝓhiberi a dño debuit fidelis
infidelem dimittere nec iuberi: idõ scilicet
ñ ꝓhiberi. qr iusticia ꝑmittit a fornicante
eͣ maior incorde : et uera ciuspudicicia
cũ coniuge dici potest. qr om̃e qo̾ ñ ÷ ex fide
peccatum est : qͣm uis ueram fidelis habeat
pudicitiam. etiã cũ infideli coniuge qui
nͣ habet ueram. Id̾o autẽ nec iuberi debu¬
erunt fideles ab infidelib separari : quia
ñ contra ussionẽ domini gentiles fuert̃.
ambo coniuncti. Qm̃ gͦ ab infideli fidelẽ
discedere. nec ꝓhibet nec iubet dñs:
consiltum: qd utiq monendũ id̾o ñ iu-¬
bendũ fuit: qr ñ tanto pondere ꝓhiben¬
di st̃ homines facẽ licita qͣm uis non
expediant. qͣnto pondere ꝓhibent inli¬
cita. Si autẽ alicui apłs etiã illa que iu¬
benda sunt. monere dignat᷑. hoc facit
parcendo infirmitati: ñ p̃iudicando ius Ex libr¬
sioni. Unͣ si dix̃. ñ ut confundã hec scͥbo ad mars¬

Expanded text:
bitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis bitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi: ideo scilicet non prohiberi, quia iustitia permittit a fornicante est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis habeat pudicitiam etiam cum infideli coniuge, qui non habet ueram. ideo autem nec iuberi debuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra iussionem domini gentiles fuerunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli fidelem discedere nec prohibet nec iubet dominuconsilium. Quod utique monendum, non jubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita quae non expediant, quanto prohibentcita. si autem alicubi apostolus etiam illa, quae iubenda sunt! monere dignatus est, hoc fecit parcendo infirmitati, non praeiudicando iussioni. unde si dixit: non ut confundam uos, haec scribo, s
Abbreviated transcription (Latin):
ł femine ñ ꝓhibentur a dño: ut neq
iubeant᷑. Na si dimittere tales comu¬
dñs iuberet. seruus bonus ficri ꝓhiberet.
⁊ factũ ẽ: dimisert̃ israhelite uxores alienige
nas. qͥcũq tunc habere potuert̃. ꝑ qͣs fiebat
ut ⁊ ipsi ad alienos seducerent᷑ u̾os: ñ ut illȩ
ꝑ maritos uero ad quirerent᷑ dõ. Nondũ eñĩ
tanta gr̃a saluatoris illuxerat. ⁊ ꝓmissis cem-¬
poralib uẽtis testam̃ti adhuc inhiabat istiꝰ
pͦpłi multitudo: ⁊ ꝓpt̾ea cũ bona temporalia
q ꝓmagno expectabant a dño uiderent etiã
his habundare qͥ multos falsos colebãt dõs
blandiciis uxoꝵ prius eos uerebant᷑ offendẽ.
&deinde inducebantur ⁊ colere: unde uis
nigenã duceret. O erito gͦ qͣs duxerant
oño ꝓhibente: dño iubente dimiserunt.
coniunctos gentiles gentilib cõꝑit coniuges.
ex quib si ñ ambo crederent. s unꝰ aut
una. ⁊ infidelis cũ fideli consentiret ha¬

Expanded text:
uel feminae non prohibentur a domino, ut neque uel feminae non prohibentur a domino, ut neque iubeantur. nam si dimittere tales coniudominus iubet, seruus bonus fieri prohiberet. et factum est; dimiserunt Israhelitae uxorenas, quicumque tunc habere potuerunt , per quas fiebat ut et ipsi ad alienos seducerentur deos, non ut illae per maritos vero acquirerentur Deo. Nondum enim tanta gratia Salvatoris illuxerat, et promissis temporalibus Veteris Testamenti adhuc inhiabat illius populi multitudo. Et propterea cum bona terrena, quae pro magno expetebant a domino, uiderent etiam his abundare, qui multos falsos colebant deos, blanditiis uxorum prius eos reuerebantur offendere, deinde inducebantur et colere. unde iussnigenam duceret. merito ergo quas duxerant domino prohibente, domino iubente dimiserunt. cari, iam coniunctos gentiles gentilibus comperit coniuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret ha
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥ uoluerit ñ dimittat uxorẽ infidelem:
uro ad qͦsic fortasse possit fidelis ficri.¬
ntiũ. Quia enim comunx fidelis relinquere.
conugẽ licite potuit infidelem: ido hoc
bet: fieri om̃ino ñ licet. M onet gͦ apłs
ut fideles coniuiges in reliquendis infide-¬
mittert infidelem conuigem ñ liceret.
bens dicerit. ego dico ñ dñs. Nã si ꝓptͣ
fornicationẽ carnis. ꝑmittit᷑ homo a con-¬
iuge separari: quantomagis inconiuge
m̃tis fornicatio detestanda est. to : infi
ge faciunt a te ꝑibunt: ꝑ didistiomẽm
qͥfornicatur abste: S ꝙr ita licitum ẽ
ut ñ expediat: ne ꝓpt coniugũ separati-¬
ones offensi homines. ipsã doctrinam
salutis qͣ illicita ꝓhibent᷑ ex horreant.
ac sic peiores atq ꝑituri in ead̃ẽ infide¬
litate remaneant : intercedit apłs. &
monendo fieri uetat: qd̾ ita licitum ẽ.
ut ñ expediat. Sic enim recedere ab
infidelib uxorib ł maritis. fideles uiri

Expanded text:
ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fi. Quia enim conjunx fidelis relinquere conjugem licite potuit infidelem, ideo fiebet fieri omnino non licet. Monet ergo Aposut fideles conjuges in relinquendis infidedimittere infidelem coniugem non liceret, bens diceret: ego dico, non dominus. nam si propter fornicationem carnis permittitur homo a coniuge separari, quanto magis in coniuge mentis fornicatio detestanda est, id est infge faciunt a te, peribunt; perdidisti omnem qui fornicatur abs te! Sed quia ita licitum est, ut non expediat, ne propter coniugum separationes offensi homines ipsam doctrinam salutis, qua inlicita prohibentur, exhorreant ac sic peiores atque perituri in eadem infidelitate remaneant, intercedit apostolus et monendo fieri uetat, quod ita licitum est, ut non expediat. sic enim recedere ab infidelibus uxoribus uel maritis fideles uiri
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ignoscitur. Iubet᷑ mulier a uiro ñ discedere.
qd̃ si recesserit manere innupta. aut utro suo
reconciliari. Alitͣ gͦ ñ licet facere. Monet᷑ aũ
uir infidelis si habet uxorẽ infidelem consenti¬
entẽ sec̃ habitare. ñ ẽã dimittere. Licet gͦ &
dimittere: qr ñ ẽ p̃ceptũ dñi nedimittat. s
consiliũ apłi: sic̃ monet᷑ uirgo ñ nubere. s si
nupscrit consiliũ quidẽ ñ tenebit. s contra
pͣceptũ ñ faciet. Ignoscitur cũ dr. hoc autem
licet ut dimittatur coniunx infidelis. qͣm uis
melius sit ñ dimittere : ⁊ tam̃ ñ licet scđm p̃¬
ceptũ dñi ut dimittat᷑ conunx nͥ causa forni¬
cationis: fornicatio aũ ẽ ipsa infidelitas. Qdenĩ
tu dicis apłe: Certe ut uir fidelis consentientẽ
sec̃ habitare infidelem ñ dimiitat: Ita inqͥt.
Cũ gͦ hoc ⁊ dñs p̃cipiat. ne dimictat uir
uxorem nͥ causa fornicationis. quare dicis
hic. ego dico ñ dñs. Quia scilicet ydolatͥa
qͣm sequuntur infideles. ⁊ quelibet noxia

Expanded text:
 ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, i: sicut monetur virgo non nubere; sed si nupserit, consilium quidem non tenebit, sed contra praeceptum non faciet. Ignoscitur cum dicitur, Hoc autem licet ut dimittatur conjux infidelis, quamvis melius sit non dimittere, et tamen non licet secundum praeceptum Domini ut dimittatur conjux nisi causa fornicationis, fornicatio est etiam ipsa infidelitas. 45. Quid enim tu dicis, Apostole? Certe ut vir fidelis consentientem secum habitare mulierem infidelem non dimittat. Ita, inquit. Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicationis, quare hic dicis, Ego dico, non Dominus? Quia scilicet idololatria quam sequuntur infideles, et quaelibet noxia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult intelligi nͥ xp̃ianos. Non ẽ autẽ sub¬
iccꝰtꝰ inquit fr̾ aut soror in huiusmodi
cũ diccret de conugio. frẽm ⁊ sororem
frem tuũ: Et alio loco. Uos in qͥt iniqͥtatẽ
facitis. & fraudatis. & hoc fr̃ib. Istig̃ qͥ dic̃t
ñ estis fr̃s nr̃i: paganos nos dicunt. Idõ enĩ
⁊ rebaptizare nos uolunt: dicentes nos ñ ha-¬
bere qd̾ dant. Unde consequens ÷ error ipsoꝵ.
ut negent nos fr̃s suos cẽ. S quare nobis
dixit ꝓpħa: uos dicite illis. fr̃s nr̃i estis: nͥ qr
nos in eis agnoscimus qd̾ ñ repetimus: Illi gͦ

Expanded text:
non vult intelligi nisi Christianos: Non est autem subjectus, inquit, frater aut soror in hujusmodi : cum diceret de conjugio, fratrem et sororem fratrem tuum ? Et alio loco, Vos, inquit, iniquitatem facitis et fraudatis, et hoc fratribus . Isti ergo qui dicunt, Non estis fratres nostri, paganos nos dicunt. Ideo enim et rebaptizare nos volunt, dicentes nos non habere quod dant. Unde consequens est error ipsorum, ut negent nos fratres suos esse. Sed quare nobis dixit propheta: Vos dicite illis, Fratres nostri estis: nisi quia nos in eis agnoscimus quod non repetimus? Illi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
abinquitate mundant᷑. q̃ a regno dĩ seꝑatos
in dampnationẽ uenire cõpellit: nec paruuli
de quib libet sc̃is iustisq ꝓcreati. originalis
peccati reatu ab soluunt᷑. nͥ in xp̃o fuerint
baptirati: ꝓ quib tanto impensits loqͥ debe¬
mus: quanto ꝓse ipse minus possunt.

Expanded text:
ab iniquitate mundantur, quae a regno Dei separatos ab iniquitate mundantur, quae a regno Dei separatos in damnationem venire compellit; nec parvuli de quibuslibet sanctis justisque procreati, originalis peccati reatu absolvuntur, nisi in Christo fuerint baptizati; pro quibus tanto impensius loqui debemus, quanto pro se ipsi minus possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendũ qd̾ exempla ĩã p̃cesserant ⁊ uiroꝵ
qͦs uxores. ⁊ feminarũ qͥs mariti lucͥfecerant
xp̃o. ⁊ paruuloꝵs. ad qͦs faciendos xp̃ianos.
uoluntas xpiana etiã unius parentis eicice¬
rat: aut si go magis uerba apłi uidentur so¬
nare. ⁊ quodã mͦ cogere aliquro illic intelli¬
genda ẽ scificatio. qͣ scificabantur uir uel
mulier infidelis in coniuge fideli: & qͣ scĩ nas¬
cebant᷑ filii fidelium: siue qr in menstruo¬
cruore mulieris. a concubitu continebat qͥ¬
cũq uir ł femina to inlege didicerat: nã
hoc hierechiel inter illa precepta ponit que
ñ figurate accipienda sunt: siue ꝓpt̾ aliam
qͣm libet que ibi aꝑte ꝓposita ñ ẽ: ex ipsa
necessitudine coniugioꝵ atq filioꝵ sc̃itatis
asꝑginem. Illud tam̃ sine dubitatione tenen¬
dũ est: quecũq illa sc̃ificatio sit. ñualere
cram̃tis efficiantur fideles. Nam nec conuges
infideles qͣmlibet scĩs ⁊ iustis contugib hereant

Expanded text:
it, quod exempla iam praecesserant et uirorum quos uxores et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo et paruulorum ad quos faciendos Christianos uoluntas christiana etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intellegenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue qcruore mulieris, a concubitu continebat, quicumque vir vel femina id in lege didicerat; nam hoc Ezechiel inter illa praecepta ponit, quae non figurate accipienda sunt : sive propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine conjugiorum atque filiorum sanctitatis asperginem: illud tamen sine dubitatione tenendum est, quaecumque illa sanctificatio sit, non valere utione Sacramentis efficiantur fideles. Nam nec conjuges infideles, quamlibet sanctis et justis conjugibus haereant,
Abbreviated transcription (Latin):
maritum infidelem habuisses : agere te
conu̾satione subdita oportuit. ut eũ dño
lucrareris: sic̃ apłi monuerunt. Omitto
enĩ qd ipsa continentiã illo ñdũ uolente.
ñ scđm sanã docꝰtͥnã tesuscepisse cognoui.
Neq enim tui corporis debito fraudandꝰ
fuit. prius qͣm ad illito bonũ qd̃ susce¬
ꝑat pudicitiã coniugalem tuȩ uoluntati
uoluntas quoq eius accederet: nͥ forte
ñ legeras nec attenderas. ł ñ audieras¬

Expanded text:
maritum infidelem fidelis habuisses, agere te maritum infidelem fidelis habuisses, agere te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut apostoli monuerunt. Omitto enim, quod ipsam continentiam illo nondum uolente non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque eius accederet, nisi forte non legeras nec audieras uel non adte
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis. aut nobiscum uiuant: aut solipeant.
Impudico marito ñ debet mulier pudicitiã.
suũ attendat: tabulas. legat.
Uehementer dolui sic te agere uoluisse cũ
marito: ut edificiũ continentiȩ qd̃ in eo iam
construi ceꝑat. amissa ꝑseuerantia ⁊̃ adult̾ii
ruinã miserabilit̃ laberet᷑. Cũ enĩ lugendus
esset si post continentia uotã d̾o. iãq actu
suo moribusq susceptam. reu̾teret᷑ ad con¬
tugis carnẽ: qͥntomagis nc̃ demersꝰ in in¬
teritur ꝓfundiore lugendus ẽ. qͥtã ab-¬
rupta dissolutione mechatur: iratus tibi.
ꝑniciosus sibi: tanqͣm inte acerbius seui-¬
at. si ipse ꝑtat: Hoc autẽ tantũ mali ac¬
cidit. dũ tu eius animũ nͣ qͣ debistimo¬
deratione tractasti: qr ⁊ si carnali consor¬
tio ĩa ex consensu uobis ñ miscebamini:
in cet̾is tam̃ reb coniugali obsequio iuiro
tuo mulier seruire debiusti: p̃sertim cum
ambo essetis m̃bra corporis xp̃i. Et utiq si

Expanded text:
a vobis. Aut vobiscum vivant, aut soli pereant. a vobis. Aut vobiscum vivant, aut soli pereant. Impudico marito non debet mulier pudicitiam, suum attendat, tabulas suas legat.uehementer dolui sic te uoluisse agere cum marito, ut aedificium continentiae, quod in eo iam construi coeperat, amissa perseuerantia in adulterii ruinam miserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensu uobis non miscebamini, in ceteris tamen rebus coniugali obsequio uiro tuo mulier seruire debuisti, praesertim cum ambo essetis membra corporis Christi. et utique, si