comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ocłm circunducunt. ne aut
praua agant. aut recta quȩ
p̃cepta sunt nͨ agant. aut
bonis actibꝰ expletis in suiᷤ
cogitationib intumeᷤcañ.
& tanto grauiꝰ offendant
qͣnto qui iusti uident᷑ foriᷤ.
occultius peccant: recte dr̃
totum corpꝰ eoꝵ plenum
ocłis in circintu. Sciendũ
qͦq qͦd in trans latione ue¬
teri ñ habet᷑ totũ corpus
eoꝵ plenũ ocłis in circĩ¬
tu: s dr̃ dorsa eoꝵ plena
ocłis. Quȩ indelicet senten¬
tia ab ȩdificationis intel¬
lectu ñ discrepat. Ea enĩ
quȩ sunt in facie. sepe etiã
peccatores hommes custo¬
dire solent.Iusti autẽ uiri
qͥa se & in eis custodiunt
quȩ in ꝓmptu & in facie
ñ uident᷑: in dorsis oculos
hab̾e ferunt᷑. Qui gͦ & ea qͤ
in occultis st̃ discutiunt.
atq & ab ipsis se custodi¬
unt quȩ latent: ꝓfecto o¬
culos in dorsis habent. Gͦa
tam̃ intelligi & alit̾ potest.
qͥa ea quȩ st̃ ante faciẽ nos
uidemꝰ. dorsa autẽ nr̃a aliꝰ

Expanded text:
oculum circumducunt, ne aut oculum circumducunt, ne aut prava agant, aut recta quae praecepta sunt non agant, aut bonis actibus expletis, in suis cogitationibus intumescant, et tanto gravius offendant quanto justi videntur foris et occultius peccant, recte dicitur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu. 7. Sciendum quoque quod in translatione veteri non habetur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu, sed dicitur: Dorsa eorum plena oculis. 1226 Quae videlicet sententia ab aedificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod tamen intelligi et aliter potest, quia ea quae sunt ante faciem nostram videmus, dorsa autem nostra alius
Abbreviated transcription (Latin):
raptores iniusti. adult̾i ue¬
lut etiã hic publicanꝰ. leiu¬
no bis in sabbato. decimas
do omniũ quȩ possideo. Ecce
ad exhibendã abstinentiã
ad impendendã miscđiam
ad referendas deo gr̃as. ocu¬
lum phariseus habuerat:
sed ad humilitatis custodiã
ocłm ñ habebat. Et qͥd pro¬
dest qͦd contra hostiũ insidi¬
as pene dota ciuitas caute
custodit᷑. si unũ foram̃ aꝑ¬
tum relinquit᷑ unde ab ho¬
stib intret᷑: Quid gͦ ꝓdest
custodia quȩ pene ubiq cir¬
cumponit᷑. qͣndo inimicis
tota ciuitas ꝑ neglectũ loci
uniꝰ aperit᷑: Phariseus autẽ
qͥ ieiuniũ exhibuit. decimaᷤ
dedit. deo gr̃as retulit. qͣsi
pene ꝑ circintũ in suȩ ciui¬
tatis custodiã igilauit. S
quia unũ in se foram̃ suꝑbie
ñ attendit. ibi hostẽ ꝑtulit:
ubi ꝑ negligentiã oculum
clausit. Quia gͦ scõꝵ menes
undiq se circũspicienteᷤᷤ in¬
uigilant. atq in omĩ oꝑe
suo pauoris & sollicitudiniᷤ

Expanded text:
raptores, injusti, adulteri, veraptores, injusti, adulteri, velut etiam hic Publicanus; jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo . Ecce ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum Pharisaeus habuerat, sed ad humilitatis custodiam oculum non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur, unde ab hostibus intretur? Quid ergo prodest custodia quae pene ubique circumponitur, quando inimicis tota civitas per neglectum loci unius aperitur? Pharisaeus autem qui jejunium exhibuit, decimas dedit, Deo gratias retulit, quasi pene per circuitum in suae civitatis custodia vigilavit. Sed quia unum in se foramen superbiae non attendit, ibi hostem pertulit, ubi per negligentiam oculum clausit. Quia ergo sanctorum mentes undique se circumspicientes invigilant, atque in omni suo opere pavoris et sollicitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. Ecce magistra ueritaᷤᷤ
ne in qͦrundã cordib scan¬
dalũ gigneret᷑ & qͦd ñ de¬
bint tributũ dedit: & rur¬
sũ qͥa generari scandalũ
in qͦrundã cordib contra ue¬
ritatẽ uidit. in suo eoᷤ scan¬
dalo remanere ꝑmisit.Ex
qͣ re nob̾ considerandũ est:
quia in qͣntũ sine peccato
possumꝰ uitare ꝓximorum
scandalũ debemꝰ. Si autẽ
de ueritate scandalum su¬
mit᷑: utilius ꝑmittit᷑ nasci
scandalũ. quã ueritas relin¬
quat᷑. Corpora gͦ animaliũ
plena ocłis st̃: cũ se hinc in¬
de caute circũspicuñ. Sed
sciendũ nob̾ ẽ: quia sepe
dũ aliis rebꝰ intendimꝰ fit¬
ut alia negligamꝰ. & ubi ne¬
gligimꝰ: ibi ꝓculdubio ocu¬
lum ñ habemꝰ. Nam phari-¬
seus ille qͥ ascenderat i
tẽplum orare. destante ȩu¬
angelio quid dixit agno¬
uimꝰ. Ait enĩ. Ds̃ gr̃as ago
t. Recte autẽ gras deo age¬
bat. a qͦ acceperat bona qͦ
fecerat. Qui etiã subiungit.
Qa ñ sũ sic̃ cȩt̾i hominum.

Expanded text:
a Veritas, ne in quorumdam cordibus scandalum gigneretur, quod non debuit tributum dedit; et rursum quia generari scandalum in quorumdam cordibus contra veritatem vidit, in suo eos scandalo remanere permisit. 5. Ex qua re nobis considerandum est quia, in quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur nasci scandalum quam veritas relinquatur. Corpora ergo animalium plena sunt oculis cum se hinc inde caute circumspiciunt. 6. Sed sciendum nobis est quia saepe, dum aliis rebus intendimut alia negligamus, et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam Pharisaeus ille qui ascenderat in templum orare, testante Evangelio, quid dixit agnovimus. Ait enim: « Deus, gratias ago tibi. » Recte autem gratias Deo agebat in quo acceperat bona, quae fecerat, qui etiam subjungit: « Quia non sum sicut caeteri homines
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sp̃s legentis tendit. il¬
luc & diuina eloqͥa leuant᷑:
quia si in eis altũ qͥd uiden¬
do & sentiendo quesieris.
hȩc eadem sacra eloqͥa tecũ
crescunt: tecũ in altiora
ascendunt. Bene autẽ de eiᷤ¬
dem rotis dr̃ sequentes eũ.
Legentis enĩ sp̃s siquid in
eis scire morale aut hysto¬
ricum querit: sensꝰ hunc
moralis hystoriȩ fiquitur.
siquid tẏpicũ: mox figu¬
rata locutio agnoscit᷑. siqͥd
contẽplatiuũ: statim rote
qͣsi pennas accipiunt. & in
aere suspendunt᷑. quia in
u̾bis sacri eloquii intelli¬
gentia cęlestis aperit᷑. Quo¬

Expanded text:
enim spiritus legentis tendit, ilenim spiritus legentis tendit, illuc et divina eloquia levantur, quia si in eis altum quid videndo et sentiendo quaesieris, haec eadem sacra eloquia tecum crescunt, tecum in altiora ascendunt. Bene autem de eisdem rotis dicitur: Sequentes eum. Legentis enim spiritus, si quid in eis scire morale aut historicum quaerit, sensus hunc moralis historiae sequitur. Si quid typicum, mox 1227 figurata locutio agnoscitur. Si quid contemplativum, statim rotae quasi pennas accipiunt, et in aere suspenduntur, quia in verbis sacri eloquii intelligentia coelestis aperitur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
& in t̾ra ẽ: quia animal ñ
eleuat᷑ a t̾ra. At uͦ si animal
ambulet. id ÷ bene uiuen¬
di ordines querat. & ꝑ greᷤ¬
sum cordis inuemat quẽ¬
admodũ gressũ boni oꝑis
ponat. ambulant pariter
& rotȩ : quia tantũ in sacro
eloquio ꝓuectum inuenis:
ꝗͣntum apud illud ipse ꝓ¬
feceris.Si uͦ pennatũ anunal
se se in contẽplatione teten¬
derit rotȩ ꝓcinꝰ at̾ra sub¬
quia t̾rena ñ ẽẽ intelligis
quȩ pus in sacro eloqͥo iux¬
ta t̾renũ morẽ dic̾ta credi¬
disti. fitq ut scripturȩ sa¬
crȩ u̾ba eẽ cę̧lestia sentias:
si accensus ꝑ contẽplationiᷤᷤ
gr̃am temet ipsũ ad cęle¬
stia suspendas. Et mira atq
in effabilis sacri eloquii uir¬
tus agnoscit᷑: cũ suꝑno amo¬
re legentis animꝰ penetrat᷑.
Quia gͦ animal ad alta se
sullenat: rota uolat. Seqͥt᷑.¬
Quocunq ibat sp̃s. illuc e¬
unte sp̃u & rote parit̾ le¬
uabant᷑ sequentes eũ. Quo

Expanded text:
et in terra est, quia animal non et in terra est, quia animal non elevatur a terra. At vero si animal ambulet, id est bene vivendi ordinem quaerat, et per gressum cordis inveniat quemadmodum gressum boni operis ponat, ambulant pariter et rotae, quia tantum in sacro eloquio provectum invenis, quantum apud illud ipse profeceris. Si vero pennatum animal sese in contemplatione tetenderit, rotae protinus a terra subquia terrena non esse intelligis, quae prius in sacro eloquio juxta terrenum morem dicta credidisti. Fitque ut Scripturae sacrae verba esse coelestia sentias, si accensus per contemplationis gratiam temetipsum ad coelestia suspendas. Et mira atque ineffabilis sacri eloquii virtus agnoscitur, cum superno amore legentis animus penetratur. Quia ergo animal ad alta se sublevat, rota volat. SeqQuocunque ibat spiritus, illuc eunte spiritu et rotae pariter levabantur, sequentes eum. 9. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ammalia: ambulabant
parit̾ & rotȩ iuxta ea. et
cũ eleuarent᷑ anmalia de
t̾ra: eleuabant᷑ simul et
rotȩ. Ambulant anima¬
lia: cũ scĩ uiri in script᷑a
sacra intelligunt quẽad¬
modũ moralit̾ uiuant. Hle¬
cũ scĩ uiri se in contẽpla¬
tionẽ suspendunt. Et qͥa
script᷑a sacra ꝓfecerit tan¬
do hȩc eadem script᷑a sacͣ
ꝓficit apud ipsũ: recte dr̃
cũ ambularent animalia
ambulabant parit̾ & ro¬
tȩ. & cũ eleuarent᷑ anima¬
lia de t̾ra eleuabantur si¬
mul & rotȩ: quia diuina e¬
loquia cũ legente crescuñ.
Nam tanto illa qͥsq altiuᷤᷤ
intelligit: qͣnto in eis altiꝰ
intendit. Unde nec eleuan
rotȩ si ñ eleuant᷑ animalia.
qͥa nͥ legentiũ mentes ad
alta ꝓfecerint: diuina di¬
cta ueluti in imis ñ intelle¬
cta iacent. Cum enĩ legen¬
ti cuilibet sermo scripture
sacrȩ depidꝰ uidet᷑. sensus di¬
uini eloquii eiꝰ mentẽ non
excitat. & in cogitatione
sua nullo indellectꝰ lumi¬
ne emicat. rota & otiosa

Expanded text:
ambulabant pariter et rotae juxta ea; et cum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae. 8. Ambulant animalia cum sancti viri in Scriptura sacra intelligunt quemadmodum moraliter vivant. Elecum sancti viri se in contemplatione suspendunt. Et quiaScriptura sacra profecerit, tanto haec eadem Scriptura sacra proficit apud ipsum, recte dicitur: Cum ambularent animalia, ambulabant pariter et rotae; et cum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae, quia divina eloquia cum legente crescunt; nam tanto illa quisque altius intelligit, quanto in eis altius intendit. Unde nec elevantur rotae, si non elevantur animalia, quia nisi legentium mentes ad alta profecerint, divina dicta, velut in imis, non intellecta jacent. Cum enim legenti cuilibet sermo Scripturae sacrae si tepidus videtur sensus divini eloquii ejus mentem non excitat, et in cogitatione sua nullo intellectus lumine emicat, rota et otiosa
Abbreviated transcription (Latin):
git. statim sequunt᷑ & rotȩ:
quia in sacris eloquiis inue¬
nit qͦd moyses & aaron col
loquentes Recta. ꝑsecutio¬
nem popłi passi st̃: ad ta¬
bernacłm cucͣrerunt. ꝓ ip¬
so popło exorantes quem
fugiebant. Sc̃a autẽ eorum
mens & tumorẽ suꝑbien¬
tium ꝑtulit: & tam̃ contͣ
eos ad odium ñ erupit. Pa¬
cientia em̃ uera ẽ quȩ & ip¬
sum amat quẽ portat. Nã
tolerare & odisse. ñ ÷ uirt
mansuetudinis: s uelam̃¬
tum furoris. In eisdem quoq
eloquiis inuenit qͦd samu¬
el de pͥncipatꝰ culmine eie¬
ccus orasse se etiã ꝓ deicien¬
tib confitet᷑. Qđ nemo sc̃oꝵ
ad cęlestẽ głam nͥ pacientiã
seruando ꝑuenit: quod ipse
auctor ac redemptor gene¬
ris humani spuca colafoᷤ¬
spineã coronã. crucẽ. lance¬
torib orauit. Si uite sp̃s le

Expanded text:
atim sequuntur et rotae, quia in sacris eloquiis invenit quod Moyses et Aaron, cum loquentes recta persecutionem populi passi sunt, ad tabernaculum cucurrerunt, pro ipso populo exorantes quem fugiebant . Sancta autem eorum mens et tumorem superbientium pertulit, et tamen contra eos ad odium non erupit. Patientia enim vera est, quae et ipsum amat quem portat. Nam tolerare, sed odisse, non estmansuetudinis, sed velamen furoris. In eisdem quoque eloquiis invenit , quod Samuel, de principatus culmine dejectus, orasse se etiam pro dejicientibus confitetur; quod nemo sanctorum ad coelestem gloriam nisi patientiam servando pervenit. Quod ipse auctor et redemptor generis humani, sputa, colaphspineam coronam, crucem, lancetoribus oravit . Si
Abbreviated transcription (Latin):
paruuloꝵ qͥ eoꝵ lacrimas
conspiciunt & imitant᷑. &
qͥ cũ nudi in sius pͣuitatibꝰ
eẽ potuissent sc̃os uigilan¬
tioresq uiros considanis. mox¬
q suis pͣitatibꝰ irati accen¬
dunt᷑ ut plangant. inflam¬
mant᷑ ad penitentiã. atq
ut uelare scõs corpora sua
conspiciunt: ita ipsi qͦq la¬
crimarũ suarũ alis uelant᷑.
Se ipsos enĩ magnis incre¬
pationib feriunt. cur qui
uirtutes ñ habent. pecca¬
ta sua minime deplorañ:
ñ desistunt. qͥ iã uirtutũ
pennas ꝑ exempla adꝓ
li adhuc sumꝰ. ꝑfectorum
semꝑ uirtutes & lacrimaᷤᷤ
ante mentis nr̃e ocłos po¬
namꝰ. Imitem᷑ quȩ in illis
increm̃ta crescere. possi¬
mus ab illo districto exa¬
mine mala quȩ fecimuᷤ
uelare. In assiduis enĩ fle¬
tib in cotidiana nr̃a peni¬
tentia. habemꝰ sacerdotẽ
in cęlis qͥ int̾pellat ꝓ no¬
bis. De qͦ etiam ꝑ ioħm dr᷑.¬

Expanded text:
parvulorum qui eorum lacrymas parvulorum qui eorum lacrymas conspiciunt et imitantur. Et qui nudi in suis pravitatibus esse potuissent, sanctos vigilantioresque viros considerant; moxque suis pravitatibus irati, accenduntur ut plangant, et inflammantur ad poenitentiam. Atque ut velare sanctos corpora sua conspiciunt, ita ipsi quoque lacrymarum suarum alis velantur. Seipsos enim magnis increpationibus feriunt; cur qui virtutes non habent peccata sua minime deplorant, non desinunt, qui jam virtutum pennas per exempla ad li adhuc sumus perfectorum semper et virtutes et lacrymas ante mentis nostrae oculos ponamus. Imitemur quae in illis incrementa crescere, possimus ab illo districto examine mala quae fecimus velare. In assiduis enim fletibus, in quotidiana nostra poenitentia habemus sacerdotem in coelis, qui interpellat pro nobis. De q
Abbreviated transcription (Latin):
Et queri potest cur pͦ ꝗͣ dic¬
tum ẽ unũqͦdq duab alis
uelabat corpꝰ suũ. subiungit᷑
& alterũ similit̾ uelabatur.
Translationẽ aucẽ septuagin¬
ta int̾p̃tũ aquilȩ & theodo¬
tiomiꝰ & simachi sollicite ꝑ¬
scrutandes nichil ex his u̾biᷤᷤ
inuenimꝰ. s beati ieronimi
scripta relegentes: agnouimꝰ
qͥa hanc sententiã in hebͣica
ueritate ita positã. ñ qͥdem
iuxta u̾bũ. s iuxta sensũ in
uenerit.Queri &enĩ potest
cur pͦ quã dictũ ẽ unũqͦdq
uelabat corpꝰ suũ statĩ sub¬
dit᷑. & alterũ similit̾ uelaba¬
tur. Si enĩ diceret unũ & al¬
terũ. loquendi ratio staret.
Post quã uͦ dictũ ÷ unũqͦdq
cur adicit᷑ alterũ. cũ in uno¬
qͦq om̃s cõp̾hendunt᷑. S si
merita distinguimꝰ: & unũ¬
qͦdq & alterũ ñ irrationa¬
bilit̾ positũ uidemꝰ. Q enĩ
& sua deflent & uirtutum
pennas ad ꝓximos in exẽ¬
plũ tendunt: ꝓculdubio ꝑ¬
fecti st̃.Sunt autem pleriq

Expanded text:
potest cur postquam dictum est: Unumquodque duabus alis velabat corpus suum, subjungitur: Et alterum similiter velabatur. Translationem autem Septuaginta interpretum, Aquilae, Theodotionis, et Symmachi sollicite perscrutantes, nihil ex his verbis invenimus; sed beati Hieronymi scripta relegentes 1234 agnovimus quia hanc sententiam in Hebraea veritate ita positam, non quidem juxta verbum, sed juxta snim potest, cur postquam dictum est: « Unumquodque velabat corpus suum, » statim subditur: « et alterum similiter velabatur. » Si enim diceret unum et alterum, loquendi ratio staret, postquam vero dictum est unumquodque, cur adjicitur alterum, cum in unoquoque omnes comprehenduntur? Sed si merita distinguimus, et unumquodque et alterum non irrationabiliter positum videmus. Qui enim et sua deflent, et virtutum pennas ad proximos in exemplum tendunt, procul dubio perfecti sunt. Sunt autem plerique
Abbreviated transcription (Latin):
sitis t̾ribiles atq pauendȩ
st̃: qͥrũ nc̃ gaudia qͥa sen¬
sum nr̃arũ mentiũ excedt̃.
suꝑ capita animaliũ ẽẽ me¬
morant᷑. Quis emĩ in carne
corruptibili pofitꝰ cõp̃hen¬
dere ualeat quȩ sit illa an¬
geloꝵ mesfabilis & sine fine
leticia. quȩ beatitudo. sine de¬
fectu uultũ uide creatoris. atq
in eiꝰ dilectione sine ĩmuta¬
tione ꝑsistere. Podest audem
firmam̃ti nomine ipse ꝑfi
gurã nr redemptor intelligi:
omnia. homo ꝑfectus. in quo
nat᷑a nr̃a apud patrẽ confir¬
mata ẽ. De qͦ etiã ꝑ psalmistã¬

Expanded text:
sitis terribiles atque pavendae sitis terribiles atque pavendae sunt. Quarum nunc gaudia, quia sensum nostrarum mentium excedunt, super capita animalium esse memorantur. Quis enim in carne corruptibili positus, comprehendere valeat quae sit illa angelorum ineffabilis et sine fine laetitia? Quae beatitudo sine defectu vultum videre creatoris, atque in ejus dilectione sine immutatione persistere? Potest autem firmamenti nomine ipse per figuram noster Redemptor intelligi, omnia homo perfectus, in quo natura nostra apud Patrem confirmata est. De quo etiam per Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
giente dño duob modis ex¬
sponimꝰ. ut lec̾toris in¬
dicio quid eligendũ censeat
relinquamꝰ. Posst̃ enĩ firma¬
menti nomine cȩlestes po¬
destates intelligi. Qđ firma¬
mentũ recte quasi aspec̾tuᷤ
cristalli dr̃: quia uidelicet
cristallũ force qͥdem nimis
est s ex aqͣ solidat᷑. E natura
angelica quando creata ÷ li¬
berũ arbitriũ accepit. utrũ
uellet in humilitate ꝑsist̾e
& in ommpodentiꝰ dei con¬
spectu ꝑmanere. an ad su¬
ꝑbiam lab̾et᷑ & a beatitudi¬
ne cadet: ꝑ similitudinẽ aqͣ
fuit.Sed quia cadentib ali¬
is. scĩ angłi in sua beatitu¬
dine ꝑsfiterunt. atq hoc
acceꝑunt in munere ut iã
cade omnino ñ possint: in
eis natura sua qͥa iã duci
mutabilit̾ ñ podest. quasi
in magnitudine cristalli du¬
rata ẽ. Qđ cristallũ horribile
& extensũ suꝑ capita anima¬
lium dr̃. quia illȩ potestateᷤᷤ
angłicȩ quȩ ommpotentis
deĩ conspectui assistunt. no¬
bis adhuc in hac carne po¬

Expanded text:
giente Domino, duobus modis exponemus, ut lectoris judicio quid eligendum censeat relinquamus. Possunt enim firmamenti nomine coelestes potestates intelligi. Quod firmamentum recte quasi aspectus crystalli dicitur, quia videlicet crystallum forte quidem nimis est, sed ex aqua solidatur. Et natura angelica, quando creata est, liberum arbitrium accepit, utrum vellet in humilitate persistere, et in omnipotentis Dei conspectu permanere, an ad superbiam laberetur, et a beatitudine caderet, per similitudinem aqua fuit. Sed quia cadentibus aliis, sancti angeli in sua beatitudine perstiterunt, atque hoc acceperunt in munere, 1231 ut jam cadere omnino non possint, in eis natura sua, quia jam duci mutabiliter non potest, quasi in magnitudinem crystalli durata est. Quod crystallum horribile et extensum super capita animalium dicitur, quia illae potestates angelicae, Dei conspectui assistunt, nobis adhuc in hac corruptione po
Abbreviated transcription (Latin):
uelamꝰ. Possunt etiã ꝑ haᷤ alaᷤᷤ
duo p̾cepta caritatis indelli¬
gi. amor scilicet dei & ꝓximi.
mala ꝑsequim᷑. id ÷ corpꝰ ue¬
lamꝰ. Diligendo autẽ ꝓximũ
ei in qͦ possumꝰ ꝓdesse festina¬
mus. id ÷ alas ad alterũ ten¬

Expanded text:
a. Possunt etiam per alas has duo praecepta charitatis intelligi, scilicet Dei et proximi. mala persequimur, id est corpus velamus. Diligendo autem proximum ei in quo possumus prodesse festinamus, id est alas ad alterut
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Inȩt̾nũ ñ obliuiscar iusti¬
ficationes tuas. quia in ipsis
uiuificasti me. Iustificationeᷤᷤ
enĩ p̾cepta dñi dicunt᷑. in qͥ¬
bus nos corrigendo iustificat.
De quib psalmista aꝑtiꝰ dic̃.
In tuis iustificationib medi¬
tabor. ñ obliuiscar sermoneᷤᷤ
tuos. In eis itaq nos uiuificat:
quia ꝑ hȩc nob spiritalẽ ui¬
tam demonstrat. eaq: ꝑ
afflatũ sp̃s nr̃is mentib in

Expanded text:
tificationes tuas, quia in ipsis vivificasti me . » Justificationes enim praecepta Dei dicuntur, in quibus nos corrigendo justificat. De quibus Psalmista apertius dicit: « In tuis justificationibus meditabor, non obliviscar sermones tuos . » In eis itaque nos justificat, quia per haec nobis spiritalem vitam demonstrat, eamque per afflatum spiritus mentib
Abbreviated transcription (Latin):
circundat᷑. Hinc ẽ qͦd ꝑaulꝰ
apłs dum cuidã penitenti
de ꝑpetrato facinore corm¬
thios ꝓspiceret uoluisse mi¬
sereri. ait. Si ci aliquid do¬
nastis: & ego. Nam & ego qͦd
donaui ꝓpt̾ uos in ꝑsona
xp̃i. ut non circũueniam᷑
a sathana. Non enĩ ignora
mus cogitationes eius.Si e¬
nim parcendũ erat. cur se
huinilitate tanta. uolun¬
tati discipuloꝵ magister
egregius sociat. ut neq ip¬
se a discipłis neq ab eo dis¬
cipuli in cõpassionis causa
diuisi uiderent᷑: nͥ qͥa solli¬
cito ꝓuidentiȩ ocło atten¬
dit. qͦd plerunq dũ alt̾

Expanded text:
circumdatur. 3. Hinc est quod Paulus circumdatur. 3. Hinc est quod Paulus apostolus dum cuidam poenitenti de perpetrato facinore Corinthios prospiceret voluisse misereri, ait: Si cui aliquid donastis, et ego. Nam et ego quod donavi, propter vos in persona Christi, ut non circumveniamur amus cogitationes ejus . » Si enim parcendum non erat, cur se humilitate tanta voluntati discipulorum magister egregius sociat, ut neque ipse a discipulis, neque ab eo discipuli in compassionis causa divisi viderentur, nisi quia sollicito providentiae oculo attendit, quod plerumque dum a
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd egenti ꝓximo mise¬
ricordit̾ ñ uult ĩpende. Ne
sic sit misericors ut effusa
sit: quia ñnũquã effusio ẽẽ¬
se miscđiam putat. Aliud ÷
enĩ pietatis studio necessa¬
ria ꝓximis dare. atq aliud
ea que possident᷑ sine mer¬
cedis intentione disꝑgere.
Quicqͥd gͦ agit᷑: in radice in¬
tentionis pensandũ ÷ quo
merito apud iudiciũ crea¬
toris habeat᷑. Ande & isdẽ
creator dicit. Si ocłs tuus
simplex fuerit. totũ corpuᷤ
tuũ lucidũ erit: ocłm ide¬
licet intentionẽ. corpꝰ uͦ ac¬
tionẽ nominans. Quia si nr̃a
actio tenebrosa ñ erit. Igit᷑¬
quia scĩ uiri sollert̾ inuigi¬
lant ut se undiq aspiciañ.
ubiq custodiant. ne aut ma¬
la ꝓpt̾ ea ipsa appetaNt.
aut hȩc eadem sub specie
bonoꝵ agant. scilicet ne se
eis uitia uirtutes ẽẽ m̃tian¬
tur. totũ corpꝰ plenum in
circuitu ocłis habent: quia
omnis eoꝵ actio ꝓuidentia
sollicitudinis & repletur &

Expanded text:
quidquid egenti proximo misequidquid egenti proximo misericorditer non vult impendere. Ne sic sit misericors, ut effusa sit, quia nonnunquam effusionem esse misericordiam putat. Aliud enim est pietatis studio necessaria proximis dare, atque aliud ea quae 1224 possidentur sine mercedis intentione dispergere. Quidquid ergo agitur, in radice intentionis pensandum est quo merito apud judicium creatoris habeatur. Unde et idem creator dicit: Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit . Oculum videlicet intentionem, corpus vero actionem nominans. Quia si nostra actio tenebrosa non erit. Igitquia sancti viri solerter invigilant ut se undique aspiciant, et ubique custodiant, ne aut mala propter ea ipsa appetant, aut haec eadem sub specie bonorum agant, scilicet ne se eis vitia virtutes esse mentiantur, totum corpus plenum in circuitu oculis habent, quia omnis eorum actio providentia sollicitudinis et repletur et
Abbreviated transcription (Latin):
pheta cũ de rotis loqueret᷑.
adiunxit. Et totum corpꝰ
plenũ ocłis in circintu ip¬
soꝵ qͣtuor. Qui enĩ ñ ipsa¬
rum s ipsoꝵ dixit. ꝓfecto
indicat quia sermo eiꝰ re
pente a rotis ad animalia
c̾ti quiq ut p̾dictum ÷ de¬
signant᷑. Corpora itaq ani¬
maliũ. iccirco plena ocłis
describunt᷑. quia scõꝵ ac¬
tio ab omni parte circũ¬
specta ẽ: bona desiderabi¬
lit̾ ꝓuidens. mala sollert̃
cauens. Et hoc ÷ laborius
ubi scõꝵ mens uehement̾
inuigilat: ne se ante eoꝵ
ocłos mala sub bonorum
specie abscondant. Circũ
sit lib̾a ut suꝑba sit: quia
sepe suꝑbia excedit in u̾biᷤ.
& uidi appetit libertaᷤ pu¬
ritatis. Ne sic sit humilis
ut formidolosa sit: quia
aliqͣndo timor restringit
animũ ut loqͥ quȩ recta st̃
ñ p̾sumat. & tam̃ in ipsa ti¬
mida cogitatione humilita¬
tem eẽ se simulat. Ne sic sit
parca ut tenax sit: qͥa ple¬
runq tenacia parsimonia
appetit ęstimari. ut iuste
ac necessarie uideat᷑ tenere

Expanded text:
pheta cum de rotis loqueretur, adjunxit: « Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsorum quatuor. » Qui enim non ipsarum, sed ipsorum dixit, profecto indicat quia repente sermo ejus a rotis ad animalia cti quique, ut praedictum est, designantur. Corpora itaque animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Et hoc est laboriosius, ubi sanctorum mens vehementer invigilat, ne se ante eorum oculos mala sub bonorum specie abscondant. Circumssit libera, ut superba sit, quia saepe superbia excedit in verbis, et videri appetit libertas puritatis. Ne sic sit humilis, ut formidolosa, quia aliquando timor restringit animum, et loqui quae recta sunt non praesumit, sed tamen in ipsa timida cogitatione humilitatem esse se simulat. Ne sic sit parca, ut tenax sit, quia plerumque tenacia parcimonia appetit aestimari, ut juste ac necessarie videatur tenere
Abbreviated transcription (Latin):
onis studiũ excitat: statĩ
sequunt᷑ & rodȩ. quia in sa¬
cris eloquus inuenit. moy¬
ses iubente dño contͣ egyp¬
ti regẽ in quantis se p̾dica¬
tionis libere u̾bis erexit.
des timuit. Qđ ꝑetrꝰ fustibꝰ
cesus ne in nomine iħu lo¬
quatur. cum magna liber¬
tate respondit. Obȩdire o¬
portet deo magis. quã ho¬
minibꝰ. Quod ꝑaulꝰ catena¬
rum uincłis stringit᷑. s ta¬
men uerbũ dei ñ ÷ alliga¬
tum. Si uite sp̃s ad peniten¬
tie lam̃ta compungit. se¬
quunt᷑ ꝓtinꝰ rotȩ : cũ scrip¬
ture sacrȩ u̾ba. dauid pęni¬
tentẽ ꝓferunt. qͦd rex rep̃¬
cȩlesti regi ñ fuit. subiecto
increpanti. ñ erubuit c̃fite¬
ri qͦd fecit. Quod publicanꝰ
qui reatũ suȩ neqͥtiȩ cog¬
nouit. & si iniustꝰ ad dem̃¬
plum uenit. iustificatꝰ a
templo rediit. Qđ petrus
negationis maculas lacri¬
mis lauit. Qđ latro qui in
eruce cognouit culpam:
in ipsa iã morte inuenit
ueniã. De quibꝰ adhuc rotiᷤ

Expanded text:
statim sequuntur et rotae: quia in sacris eloquiis invenit quod Moyses jubente Domino contra Aegypti regem, in quantis se praedicationis libere verbis erexit, des timuit. Quod Petrus, fustibus caesus, ne in nomine Jesu loqueretur, cum magna libertate respondit: « Obedire oportet Deo magis quam hominibus . » Quod Paulus catenarum vinculis stringitur , sed tamen verbum Dei non est alligatum . Si vitae spiritus ad poenitentiae lamenta compungit, sequuntur protinus rotae, cum Scripturae sacrae verba David poenitentem proferunt; quod et reprcoelesti Regi non fuit, subjecto increpanti non erubuit confiteri quod fecit ; quod publicanus, qui reatum suae nequitiae cognovit, etsi injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit ; quod Petrus negationis maculas lacrymis lavit ; quod latro qui in cruce cognovit culpam, in ipsa jam morte invenit veniam . De quibus adhuc rotis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc: Nisi qͥa sic debeniuᷤ
uirtutes qͣs accepimꝰ aliis
ĩpende. ut & ea in qͥb pec¬
cauimꝰ ñ desinamꝰ caute co¬
gitare. & reatũ nr̃m coti¬
die ꝑ timorẽ & pęnitentiã
plangere.Duas enĩ ala qͥ¬
morẽ & pę̧nitentiã diximꝰ.
Sic gͦ in caritate crescamꝰ.
ut pennas dendamꝰ ad ꝑxi¬
in ꝓximos: ut nunꝗͣ desina¬
mus cogitare & plangere
nosmet ipsos. Pennȩ dendan¬
tur iuxta. & pennȩ coope¬
riant corpora: ut & de bo¬
nis actib p̾beamꝰ exẽpla.
& mala quȩ egimꝰ abscon¬
dant a iudicio timor & pe¬
nitentia. In translatione
autẽ uet̾i de his alis dr̃. Sin¬
gulis duȩ conuunc̾tȩ & de¬
gentes corpora eoꝵ In qͥbꝰ
u̾bis intelligit᷑: quia & ip¬
se erant pennȩ quȩ uinge¬
bant᷑ alteriꝰ ad alterũ. & ipsȩ¬

Expanded text:
 nisi, quia sic debemus virtutes quas accipimus aliis impendere, ut ea in quibus peccavimus, non desinamus caute cogitare, et reatum nostrum quotidie per timorem et poenitentiam plangere? Duas enim alas sumorem et poenitentiam diximus. Si ergo in charitate crescamus ut pennas tendamus iroximos; et nunquam desinamus cogitare et plangere nosmetipsos. Pennae tendantur juxta, pennae cooperiant corpora, ut et de bonis actibus praebeamus exempla, et mala quae egimus abscondant a judicio timor et poenitentia. In translatione autem veteri de his alis dicitur: Singulis duae conjunctae, et tegentes corpora eorum. In quibus verbis intelligitur quia et ipsae erant pennae quae jungebantur alterius ad alteru
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Hȩc nob scriptura in de¬
nebris uitȩ p̾sentis: fac̾ta ẽ
lum̃ itineris. Hinc & enĩ pe¬
trus ait. Cui benefacitis inden¬
dentes. qͣsi lucernȩ lucenti
in caliginoso loco.Hinc psal¬
mista dicit. Lucerna pedib
meis u̾bũ tuũ dñe: & lumen
semitis meis. Scimꝰ tam̃ quia
& ipsa nob̾ nr̃a lucerna ob¬
scura ẽ: nͥ hanc nr̃is mentib
ueritas illustretNnde iterũ
psalmista ait. Qm tu illumi¬
nas lucernã meã dñe. deuᷤ
m̃s illumina tenebras meaᷤ.
Quid enĩ lucerna ardens
nͥ lum̃ ẽ: S lum̃ creatum
nob̾ ñ lucet. nͥ illuminetur
a lumine ñ creato. Quia ergo
destam̃toꝵ dic̾ta & ipse cre¬

Expanded text:
tis. 17. Haec nobis Scriptura in tenebris vitae praesentis facta est lumen itineris. Hinc etenim Petrus ait: Cui benefacitis intendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco . Hinc Psalmista dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Scimus tamen quia et ipsa nobis nostra lucerna obscura est, nisi hanc nostris mentibus veritas illustret. Unde iterum Psalmista ait: Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine, Deus meus, illumina tenebras meas . Quid enim lucerna ardens, nisi lumen est? Sed lumen creatum nobis non lucet, nisi illuminetur a lumine non creato. Quia ergo Testamentorum dicta et ipse cre
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs didicistis. Et rursũ:
leo rugiens circint querers
quẽ deuoret. cui resistite for¬
des in fide. Et sunt alii qui
omnia t̾rena despiciuñ. nul¬
la quȩ p̾tereunt possidere
dignant᷑. in dei se ut p̾dic¬
tum ẽ contẽplatione sꝰpendt̃.
Cũ his gͦ eleuatis & rotȩ pa¬
rit̾ eleuant᷑. quia in quantũ
quisq ad alta ꝓfecerit: in tan¬
tum ei & sacra eloquia de al¬
tioribꝰ loquunt᷑. Uadunt gͦ a¬
nimalia ad utilitatẽ ꝓximiii.
stant ad custodiã sui. eleuan¬
tur ad contẽplationẽ dĩ. S
& rotȩ parit̾ uadunt. stant.
eleuant᷑: quia quesita sacra
lectio talis inuenit᷑. qualis &
fit ipse a qͦ querit᷑. Ad actiuã
enĩ uitã ꝓfecisti. ambulat de¬
cum Nd̾ immobilitatẽ atq
constantiã sp̃s ꝓfecisti. stat te¬
cum. Nd contẽplatuã uitam
ꝑ dei gr̃am ꝑuenisti: uolat
tecũ. Et rursũ subdit᷑. qͥa sp̃s¬
quia script᷑ȩ sacrȩ duo suns
testamenta. quȩ utraq dei

Expanded text:
quas didicistis . Et rursum: quas didicistis . Et rursum: leo rugiens, circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Et sunt alii qui omnia terrena despiciunt, nulla quae praetereunt, possidere dignantur, et in Dei se, ut praedictum est, contemplatione suspendunt. Cum his ergo elevatis et rotae pariter levantur, quia in quantum quisque ad alta profecerit, intantum ei et sacra eloquia de altioribus loquuntur. Vadunt ergo animalia ad utilitatem proximi, 1230 stant ad custodiam sui, elevantur ad contemplationem Dei. 16. Sed et rotae pariter vadunt, stant, elevantur, quia quaesita sacra lectio talis invenitur, qualis et fit ipse, a quo quaeritur. Ad activam enim vitam profecisti, ambulat tecum. Ad immobilitatem atque constantiam spiritus profecisti, stat tecum. Ad contemplativam vitam per Dei gratiam pervenisti, volat tecum. Et rursum subditur: Quia spiquia Scripturae sacrae duo sunt Testamenta, quae utraque Dei
Abbreviated transcription (Latin):
de dicta st̃: s iterata des¬
criptione narrant᷑. Nec noᷤ
itaq pigeat eadem breuit᷑
cando narrare. Hoc enĩ solũ
in his u̾bis nouum addit᷑.
qͦd dictũ ẽ cũ stantibꝰ sta¬
bant. Sunt autẽ quidã qͥ
usq ad hoc ꝓficiunt. ut t̾¬
rena quȩ accipiunt bene
dispensare nouerint. mise¬
ricordiȩ oꝑibꝰ intendant.
opp̃ssis subuemant. Hi uide¬
licet uadunt. in eo qͦd se ad
ꝓximi utilitatẽ tendt̃. Cũ
his gͦ rotȩ gradiunt᷑. qͥa sa¬
era eloquia dictoꝵ suorũ
passus in eoꝵ itinere dĩpo¬
nunt. E sunt alii qui quod¬
in fide acceꝑunt. ita ad de¬
nendũ fortes sunt. ut adũ¬
sis quibꝰq resistere ualeañ.
& ñ solũ minime ad ꝑu̾sita¬
tem trahant᷑ ꝑfidię: s etiã
ꝑu̾sa loquentes impugneñ.
eosq ad rectitudinẽ ꝑtͣhañ.
Cũ istis stantib. stant etiã
rote. quia in eis rectitudĩ
suã sacra eloquii u̾ba con¬
firmant: cũ in eis audiunt.
state & tenete traditiones

Expanded text:
am dicta sunt, sed iterata descriptione narrantur. Nec nos itaque pigeat eadem breviter cando narrare. Hoc enim solum in his verbis novum additur, quod dictum est: Cum stantibus stabant. Sunt autem quidam qui usque ad hoc proficiunt, ut terrena quae acceperunt bene dispensare noverint, misericordiae operibus intendant, oppressis subveniant. Hi videlicet vadunt, in eo quod se ad proximi utilitatem tendunt. Cum his ergo rotae gradiuntur, quia sacra eloquia dictorum suorum passus in eorum itinere disponunt. Et sunt alii qui in fide quam acceperunt ita ad tenendum fortes sunt, ut adversis quibusque resistere valeant, et non solum minime ad perversitatem trahantur perfidiae, sed etiam perversa loquentes impugnent, eosque ad rectitudinem pertrahant. Cum istis stantibus stant etiam et rotae, quia eis rectitudinem suam sacri eloquii verba confirmant, cum in eis audiunt: State et tenete traditiones
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑi. & dũ pauꝑ orationẽ
suã animȩ diuitis impendit.
pennȩ animaliũ rectȩ alte¬
rius ad alterũ tendunt᷑. Nã
de meo ignorantiȩ denebraᷤᷤ
expellit: dumq illi ego qͥa
fortasse a mundi huiꝰ poten¬
te oppͥmit᷑ solatiũ meş de¬
fensionis imꝑtior. atq hunc
de uiolenti manib euello.ui¬
cissim nob̾ pennas nr̃as ten¬
dimꝰ: ut nos affectu & ope
uicaria ex bonos accepimꝰ tan¬
gamꝰ. Ande bene pͥmꝰ pastor
admonet dicens. Omniũ fi¬
nis apꝓpinqͣt. Estote gͦ pru¬
dentes. & ingilate in oratio¬
nib. ante omnia autẽ mu¬
tuã in uob̃met ipsis carita¬

Expanded text:
pauperi, et dum pauper orationem pauperi, et dum pauper orationem suam animae divitis impendit, pennae animalium rectae alterius ad alterum tenduntur. Nam de meo ignorantiae tenebras repellit, et dum illi ego quia fortasse a mundi hujus potente opprimitur, solatium meae defensionis impertior, atque hanc de violentis manibus evello, vicissim nobis pennas nostras tendimus, ut nos affectu et vicaria ex bono quod accepimus, tangamus. Unde bene primus pastor admonet, dicens: Omnium finis appropinquabit: Estote itaque prudentes, et vigilate in orationibus: ante omnia mutuam in
Abbreviated transcription (Latin):
Sub firmam̃to autẽ pennę
eoꝵ recte alterius ad alterũ.
Tunc pennȩ uirtutũ sub fir¬
mam̃to recte sunt: quando
bonũ qͦd alt̾ habet. hoc al¬
teri impendit. ut qͥ t̾renã
substantiã accipit. indigen¬
tis proximi inopiã suble-¬
uet. Qui doctrinȩ gr̃a ple¬
nus ẽ: ignorantis ꝓximi de¬
nebras u̾bo suȩ p̾dicatiõis
illustret. Q tẽporali potẽta
de subnixus ẽ: opp̾ssos a ui¬
olentus releuet. Qui ꝓpħiȩ
mala ĩminentia. bona su¬
adendo declinet. Qui gr̃ãm
curationis accepit: int̾cesfio¬
nẽ suã saluti infirmantiũ pie
& humilit̾ ĩpendat. Qa t̾remᷤᷤ
actib liber soli deo nacare
merint: ꝓ delinquentib ꝓxi¬
mis exoret. Eit autẽ sepe ut
qͥ t̾rena substantia nimis oc¬
cupat᷑: orationi ñ quantum
debet iningilet. Et fit plerũq
ut is qͥ ad exorandũ dñm cun¬
c̾tis mundi honoribꝰ exutꝰ ua¬
cat. sustentationẽ uiuendi ñ
habeat. S cũ diues porrigit
alimentũ atq uestimentũ

Expanded text:
b firmamento autem pennae eorum rectae alterius ad alterum. 21. Tunc pennae virtutum sub firmamento rectae sunt, quando bonum quod alter habet, hoc alteri impendit, ut qui terrenam substantiam accepit, indigentis proximi inopiam sublevet; qui doctrinae gratia plenus est, ignorantis proximi tenebras verbo suae praedicationis illustret, qui temporali pote subnixus est, oppressos a molestiis relevet; qui prophetiae mala iadendo, declinet; qui gratiam curationis accepit, intercessione sua saluti infirmantium pie et humiliter impendat; qui, a terrenis actibus liber, soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis exoret. Fit autem saepe ut qui terrena substantia nimis occupatur orationi non quantum debet invigilet. Et fit plerumque ut is qui ad exorandum Dominum cunctis mundi oneribus exutus vacat sustentationem vivendi non habeat. Sed dum dives porrigit alimentum atque vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
phetie ẽ nc̃
ista nẽ illa
uspicere. & ab
aluis in aliud subito uerba
deriuare: sic̃ psalmista cũ
de dño loqueret᷑ dicenᷤ. ds
iudex iustus fortis longa¬
nimis. nunqͥd irascet᷑ ꝑ sin¬
gulos dies: Nisi conũtami¬
ni gladiũ suũ inbrabit.
arcum suũ tetendit & pa¬
rauit illũ. & in ipso para

Expanded text:
phetiae est nunc ista, nunc illa aspicere, et ab aliis in aliud subito verba derivare, sicut Psalmista cum de Domino loqueretur, dicens: Deus judex justus, fortis et longanimis, nunquid irascitur per singulos dies? Nisi convertamini, gladium suum vibravit, arcum suum tetendit, et par
Abbreviated transcription (Latin):
sacra ꝑ utraq testameÑa
in qͣtuor partibꝰ ẽ distinc¬
ta.etꝰ & enĩ testamentum
in ȩuangłiis atq apłoꝵ ac¬
tibus & dictis. Scit᷑ autẽ qͥa
ubi faciem intendimꝰ. ibi
qͦd necesse ÷ uidemꝰ. Rota
gͦ qͣtuor habet facies: quia
priꝰ resecanda mala in po¬
geliũ: ad extremũ uͦ ꝑ a
postolos ea quȩ in culpis
hominũ resecarent᷑ aspex̃.
Potest qͦq intelligi qͦd.iii.
facies rota habeat. ꝓpter
hoc qͦd scriptura sacra ꝑ
grãm p̾dicationis exten¬
sa in qͣtuor mundi parteᷤ
innotuit. Unde & bene eadẽ
rota una pͥus iuxta anima¬
lia apparuisse. & pͦmodũ
qͣtuor facies habuisse decri¬
bit᷑: quia nͥ lex ȩuangelio c̃¬
cordaret. in qͣtuor mundi
partib ñ innotesceret. Seqͥt᷑.
Et aspectus rotarũ & opus
earum quasi iusio mariᷤ. Re¬
cte sacra eloquia usionima¬
ris similia narrant᷑: qͥa in
eis magna st̃ uolumina sen¬
tentiarũ cumuli sensuum.
Nec inmerito mari similis
scriptura sacra dr̃. qͥa firmats

Expanded text:
sacra per utraque testamenta in quatuor partibus est distincta. Vetus etenim Testamentum in Evangeliis atque apostolorum Actibus et dictis. Scitur autem, quia ibi faciem intendimus, ubi quod necesse est videmus. Rota ergo quatuor habet facies, quia prius resecanda mala in pogelium, ad extremum autem per apostolos ea quae in culpis hominum resecarentur aspexit. Potest quoque intelligi quod quatuor facies rota habeat, propter hoc quod Scriptura sacra per gratiam praedicationis extensa in quatuor mundi partes innotuit. Unde et bene rota eadem una prius juxta animalia apparuisse quatuor facies habuisse describitur, quia nisi lex Evangelio concordaret in quatuor mundi partibus, non innotesceret. « Et aspectus rotarum et opus earum quasi visio maris. » Recte sacra eloquia visioni maris similia narrantur quia in eis magna sunt flumina sententiarum, cumuli sensuum. Nec immerito mari similis Scriptura sacra dicitur, quia firmantur
Abbreviated transcription (Latin):
aspectũ habent: quia mę¬
stimabilẽ t̾rorẽ audientibꝰ
incutiunt. cũ supplicia in¬
feri loquunt᷑. Bene gͦ dicit᷑.
statura qͦq erat in rotis. &
altitudo. & horribilis aspe¬
ctus: quia scriptura sacra
in utroq destamento & ad¬
monendo recta ẽ: & ꝓmit
dixisse sufficiat. ut ad disse¬
renda ea que subiec̾ta fc̃
otio reparati redeamꝰ: iN
auctore omniũ deo & dño

Expanded text:
aspectum habent, quia inaaspectum habent, quia inaestimabilem terrorem audientibus incutiunt, cum supplicia inferni loquuntur. Bene ergo dicitur: Statura quoque erat rotis, et altitudo, et horribilis aspectus, quia Scriptura sacra in utroque Testamento 1224 et admonendo recta est, et promittdixisse sufficiat, ut ad disserenda ea quae subjuncta sunt otio reparati redeamus, in auctore omnium Deo et Do
Abbreviated transcription (Latin):
Terribilis quȩdã expectatio
iudicn & ignis emulatio. quȩ
consumptura ẽ adu̾sarioᷤ. Qui
rursꝰ ait. Horrendũ ÷ incidẽ
in manꝰ dei uiuenti. Que oĩa
breui qͦq sententia stringit
dicens. Ut possitis cõp̾hendẽ
cũ omnibꝰ sc̃is. que sit lati¬
tudo & longitudo. sullimi¬
etiã longaniit᷑ portat. Hoc
gͦ nos debemꝰ exhibere ꝓxi¬
mis: qͦd indignis nob̃ a cre¬
atore nr̃o conspicimꝰ exhibi.
Latitudo gͦ & longitudo ad
staturã ꝑtinet. quia ꝑ amo¬
rẽ mores dilatat. ut frat̾na
mala caritas longanumit᷑
portet. Sullimitas autẽ est
et̾noꝵ illa remimeratio pre¬
mioꝵ. de cuiꝰ ĩmensitate dr̃
quia nec ocłs iidit nec au¬
ris audinit. nec in cor hois
ascendit. quȩ p̾parauit ds̃
dili gentib se. Habet gͦ in
sullimitate altitudinẽ: quia
lent cogitatione penetͣri.
ꝓfundũ qͦq ⁊ illa inȩstima¬
bilis dampnatio supplici¬
oꝵ. quȩ eos quos susceꝑit
in imis de mergit. In quibꝰ
sacra eloquia horribilem

Expanded text:
Terribilis quaedam exspectatio judicii, et ignis aemulatio, quae consumptura est adversarios . Qui rursus ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Quae omnia brevi quoque sententia stringit, dicens: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo, et longitudo, et sublimietiam longanimiter portat. Hoc ergo nos debemus exhibere proximis, quod indignis nobis a creatore nostro conspicimus exhiberi. Latitudo itaque et longitudo ad staturam pertinet, quia per amorem mores dilatat, ut fraterna mala charitas longanimiter portet. Sublimitas autem est aeternorum illa remuneratio praemiorum, de cujus immensitate dicitur: Quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Habet ergo in sublimitate altitudinem, quia lent cogitatione penetrari. Profundum quoque est illa inaestimabilis damnatio suppliciorum, quae eos quos susceperit in ima demergit. In quibus sacra eloquia horribilem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Rota gͦ quasi ꝑ t̾ram
trahit᷑: quia paruulis hu¬
mili sermone concordat.
& tam̾ magnis sp̃ualia in¬
fundens qͣsi circulum in
altũ leuat: & inde sursum
erigit᷑ unde t̾ram tangere
paulo ante uidebat᷑. Qa gͦ
undiq ȩdificat: qͣsi ꝑ circu¬
lum rota currit. Ande & ui
lege scriptũ ẽ. Facies & can¬
delabrũ ductile de auro mon¬
dissimo. Hastile eiꝰ & calamoᷤ¬

Expanded text:
tur. Rota ergo quasi per terram tur. Rota ergo quasi per terram trahitur, quia parvulis humili sermone concordat, et tamen magnis spiritalia infundens, quasi circulum in altum levat; et inde sursum erigitur, unde terram tangere paulo ante videbatur. 8. Quia vero undique aedificat, quasi per circulum rota currit. Unde et in lege scriptum est: Facies et candelabrum ductile de auro mundissimo, hastile e
Abbreviated transcription (Latin):
trem redit. nͥ qͦd iudaicꝰ
popłs ad placendũ dũosero
in benedictione dr̃. Tem¬
pusq erit cũ soluat᷑ iugũ
de collo tuo: quia a serui¬
tute peccati iudaicꝰ popłs
in fine lib̾abit᷑. sic̃ scriptũ
ẽ. Donec plenitudo gentiũ¬
introiret. & sic omnis isrł
saluus fieret. Quẽ ñ paruu¬
loꝵ ipsa ȩuangelica ystoria
in miracłi oꝑatione refici¬
at. qͦd hydrias uacuas dns
aqua impleri p̾cipit. ean¬
demq aquã ꝓtinꝰ in uinũ
u̾tit: S cũ hȩc uigilantio¬
res ingenio audiunt: et
sacrã ystoriã credendo ue¬
nerant᷑. & qͥd interiꝰ innu¬
at reqͥrunt. Qenĩ muta¬
re aquã in uinũ potuit.
etiã uacuas hydrias ualu¬
it uino statĩ replere. Sed
impleri hydrias aqͥ iubet:
qͥa ꝓriꝰ ꝑ sacrȩ lectioniᷤ ysto¬
riã corda nr̃a replenda st̃.
& aquã nob̃ in uinũ u̾tit:
qͣndo ipsa ystoria ꝑ alle¬
goriȩ mysteriũ in sp̃ualẽ
nob intelligentiã cõmuta¬

Expanded text:
trem redit, nisi quod Judaicus trem redit, nisi quod Judaicus populus ad placandum Dominum sero in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo ; quia a servitute peccati Judaicus populus in fine liberabitur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentiuintroiret, et sic omnis Israel salvus fieret . 7. Quem non parvulorum ipsa evangelica historia in miraculi operatione reficiat, quod hydrias vacuas Dominus aqua impleri praecepit, eamdemque aquam protinus in vinum vertit ? Sed cum haec vigilantiores ingenio audiunt, et sacram historiam credendo venerantur, et quid interius innuat requirunt. Qui enim mutare aquam in vinum potuit, etiam vacuas hydrias valuit vino statim replere. Sed impleri hydrias aqua jubet, quia prius per sacrae lectionis historiam corda nostra replenda sunt. Et aquam nobis in vinum vertit, quando ipsa historia per allegoriae mysterium in spiritalem nobis intelligentiam commuta
Abbreviated transcription (Latin):
nentes. se ꝑ humilitatẽ a
t̾ra in altum sulleuant. &¬
regni cęlestis purpurã in
mente seruant: alit̾ redo¬
let spica cũ ad maturitatẽ
ꝑfectio ad satietatẽ eoꝵ qui
iusticiã esuriunt p̾paratur.
Na gͦ gentilis popłs in ele¬
ctis suis ubiq ꝑ mundum
sparsꝰ ÷. & ex eis uirtutibuᷤ
quas agit. om̃s qui intelli¬
gunt. odore bonȩ opinio¬
nis replet: dicat᷑ recte. odor
filui mei sicut odor agri
pleni. Sed quia easdem
uirtutes ex semet ipso ñ
habet: adiungat. cu be¬
etiã in contẽplatione sur¬
git. ꝑ qͦsdam uͦ in actiuȩ
inte solummͦ oꝑa pingueᷤᷤ¬
cit: recte illic addit᷑. Det
tͥ ds̃ de rore celi. & de pin¬
guedine t̾rȩ.Ros enĩ de¬
suꝑ. & subtilit̾ cadit. Et
totiens de rore cęli accipi¬
mus: qͦtiens ꝑ infusionẽ
contẽplationis intimȩ de
suꝑnis aliquid deninter
uidemꝰ. Cum uͦ bona oꝑa
etiã ꝑ corpꝰ agimꝰ: de t̾rę
pinguedine ditam᷑. Quid
est aũqͦdesau tarde ad pa¬

Expanded text:
tes, se per humilitatem a terra in altum non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica cum ad maturitatem perfectio ad satietatem eorum, qui justitiam esuriunt, praeparatur. Quia ergo Gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit, omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni. Sed quia easdem virtutes ex semetipso non habet, adjungit: Cui beetiam in contemplationem surgit, per quosdam vero in activae vitae solummodo opere pinguescit, recte illic additur: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae . Ros enim desuper subtiliter cadit, et toties de rore coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam percorpus agimus, de terrae pinguedine ditamur. Quid est autem quod Esau tarde ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
it rota una suꝑ t̾ram. Quid
autẽ rota nͥ saeram scriptu¬
ram signat. quȩ ex omn
parte ad audidoꝵ mentes
uoliit᷑. & nullo erroris an¬
gulo a p̾dicationis suȩ uia
retinetur: Ex omni autẽ..
parte uoluit᷑: quia inter
milit̾ incedit. Circulus qͥp¬
ꝑe p̾ceptoꝵ illius mͦ sursũ¬

Expanded text:
it rota una super terram. 2. Quid it rota una super terram. 2. Quid autem rota, nisi sacram Scripturam signat, quae ex omni parte ad auditorum mentes volvitur, et nullo erroris angulo a praedicationis suae via retinetur? Ex omni autem parte velvitur, quia inter militer incedit. Circulus quippe praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
EIEBROSA
aqua ii
nubib
aeris:
quia ob¬
scura
est sententia
in ꝓphis. Sed salomoniᷤᷤ uo¬
ce attestante didicimus.
gła regum celare uerbũ.
& gła dei ÷ inuestigare
sermonẽ : quia & honor
est hominũ. eoꝵ secreta
abscondẽ. & gła dei ÷ my¬
steria sermonis eiꝰ ape¬
rrire. Ipsa autẽ ꝑ se ueritaᷤᷤ
discipulis ait. Quod dĩco uo¬
bis in tenebris. dicite iN
lumine: id ÷ aꝑte expo¬
nite quȩ in allegoriarũ
obscuritatib audisti. Ma¬
gnȩ uͦ utilitatis ⁊ ipsa ob¬
scuritas eloquioꝵ dei: qͥa
exercet sensum ut fatiga¬
tione dilatet᷑. & exercitat᷑
capiat qͦd caꝑe ñ poss oti¬
osus. Habet qͦq adhuc ma¬
ius aliud: quia scripturȩ
sacrȩ intelligentia. quȩ si
in cunctis esset aꝑta inle̾¬
ceret.
in quibusdã locis obscuriori¬
bus tanto maiori dulcedi¬
ne inuenta reficit: quaño
maiori labore fatigat ani¬
mum quesita. Ecce enĩ scĩ
ezechielis nc̃ uoce dr̃. Cunq¬
aspicerẽ animalia apparu¬

Expanded text:
enebrosa aqua in nubibus aeris , quia obscura est scientia in prophetis. Sed Salomonis voce attestante didicimus: Gloria regum celare verbum, et gloria Dei est investigare sermonem, quia et honor est hominum eorum secreta abscondere, et gloria Dei est mysteria sermonis ejus aperire . Ipsa autem per se Veritas discipulis dicit: Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine ; id est, aperte exponite quae in allegoriarum obscuritatibus auditis. Magnae vero utilitatis est ipsa obscuritas eloquiorum Dei, quia exercet sensum ut fatigatione dilatetur, et exercitatus capiat quod capere non posset otiosus. Habet quoque adhuc aliud majus, quia Scripturae sacrae intelligentia, quae si in cunctis esset aperta vilesceret, in quibusdam locis obscurioribus tanto majore dulcedine inventa reficit, quanto majore labore fatigat animum quaesita. Ecce enim sancti Ezechielis nunc voce dicituem animalia, apparu