comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que nature conditro deneggassot statuit trudũ et m̃¬
ermeni quia et ingemio potcorit armari et rratione
aut ungulas aut calidam aut uaru colores pilos Ad hobui¬
¶t quis non sentiat quãtuype aĩal esẜet suturũ dicut
muta si et iuda et ĩcrmia fingerentur: Quibus si de¬
trasas uel naturalem sui coipoyes uestem bel ea quilus
ex se armantur nec speciosa paterũt esse nec tuta. As
mirałir si utilitatem cogites ĩstructa di specĩẽ oynata
uideantur ades miro modo consentit utilitas cr̃e decoie
forinsecus ut cet̾a sed ĩterus armauit ẜlec murmiiuẽtid
eus In corpore sed ĩ aĩo posiut ¶uĩ supeonacuũ fuit cũ

Expanded text:
 naturae condicio denegasset: statuit enim nudum et inermem, quia et ingenio poterat armari et ratione aut ungulas aut caudam aut uarii coloris pilos addidisset, quis non sentiat quam turpe animal esset futurum, sicut et muta, si nuda et inermia fingerentur? quibus si detrahas uel naturalem sui corporis uestem uel ea quibus ex se armantur, nec speciosa poterunt esse nec tuta, ut mirabiliter, si utilitatem cogites, instructa, si speciem, ornata uideantur: adeo miro modo consentit utilitas cum decore. forinsecus ut cetera, sed interius armauit nec munimentum eius in corpore, sed in animo posuit, quoniam superuacuum fuit, c
Abbreviated transcription (Latin):
ad sibere debenius ut illoꝵ per suasiones reuin camꝰ
qui sine ira deũ esse credẽtes dissoluũt o mẽm religioriẽ Siue¬
qua ut ostendimus aus ĩmanitate beluis aut stulticia pecudeb
adeqͣue  In sola eiũ religione idest ĩ siromi dec notione sapĩa ẽ
cestiõĩa nobis quid̃ satis suut Uerũ hus quĩ nom credinit
isti qui sapiaui capillis et habitu iactant rõeq a nobis et
mana dĩius erbuãt auctoritatẽ cũ potius hieranis dĩna
debuerãt Que mĩt sane ouciltanus ne nichil apud istos
agamus et ĩ ĩsuntũ mat̾ia procedat Ea ig̃r̃ queranus te¬
coꝵ aristonicus et apollubrus erit ireus nr̃oꝵ uauo
et fenescella Hii oiues precipiã et nobilem pter ceteras
erithream fuisse cõmemorãt apollodorus qand̃ ut de caui
et ppłari sua gloriatur tenescella ecĩa legatos crithreũ
a senatu esse missos refert ut hauꝰ sbille carmia roma

Expanded text:
adhibere debemus, ut illorum persuasionem reuincamus adhibere debemus, ut illorum persuasionem reuincamus qui sine ira deum esse credentes dissoluunt omnem religionem: siqua, ut ostendimus, aut immanitate belluis, aut stultitia pecudibus adaequamur; in sola enim religione, id est, in Dei summi notione sapientia est. testimonia nobis quidem satis sunt: verum iis quoniam non credunt isti, qui sapientiam capillis et habitu jactant, ratione quoque etmana divinis tribuant auctoritatem, cum potius humanis divina debuerint. Quae nunc sane omittamus ne nihil apud istos agamus, et in infinitum materia procedat. Ea igitur quaeramus tecorum Aristonicus et Apollodorus Erythraeus, nostrorum Varro et Fenestella. hi omnes praecipuam et nobilem praeter ceteras Erythraeam fuisse commemorant. Apollodorus quidem ut de ciui ac populari sua gloriatur, Fenestella uero etiam legatos Erythras a senatu esse missos refert, ut huius Sibyllae carmina Romam
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ruur suu qr sit uirtute maxĩa preditus in potestate
habere uaue iram nec ab ea regi sed ipi illam quc̃ ad¬
modũ uelit moderaꝵ Qd̾ utiq non repugnat superieꝵ
Nam si proysus ĩmortalis fuisset uri eius nou esset sa¬
tiffactiom uel giacie post delictũ locus cr̃ ip̃e hores
ante solis occasũ recõtiliari iubeas ded irri diuina¬
Itaq deus non thure non hostia. non precio sis muu̾ib
que oĩa suit corruptibilia sed morui emẽdatione
platatu Et qui peccare desunt iram dei mortalem
facit. Idcuto eiu non ad pũs noxiũ griẽq punit ut sa¬
beat homo resipiscendi sui faculeatem
et habuique de ira dei dicerem donate carissie
ut scires quĩ admod reselleres eos qui dẽũ facũt
ĩmobilem Restat ut more ciceronis utaui epilogo ad per¬
oraudũ Sicut ille in cusculauis de morte disserẽs fecit
Ita nos In hoc opere testiõia dĩna quibus credi port

Expanded text:
sed rursum, quia virtute sit maxima praeditus, in potestate sed rursum, quia virtute sit maxima praeditus, in potestate habere iram suam; nec ab ea regi, sed ipsum illam, quemadmodum velit, moderari: quod utique non repugnat superiori. Nam si prorsus immortalis fuisset ira ejus, non esset satisfactioni aut gratiae post delictum locus; cum ipse homines ante solis occasum recoitaque deus non ture, non hostia, non pretiosis muneribus, quae omnia sunt corruptibilia, sed morum emendatione placatur et qui peccare desinit, iram dei mortalem facit. idcirco enim non ad praesens noxium quemque punit, ut habeat homo resipiscendi et corrigendi sui facultatem. Haec habui quae de ira <dei> dicerem, Donate carissime, ut scires quemadmodum refelleres eos qui deum faciunt inmobilem. restat ut more Ciceronis utamur epilogo ad perorandum. sicut ille in Tusculanis de morte disserens fecit, ita nos in hoc opere testimonia diuina quibus credi possit
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e quod modo reprehensor opificii sur fuisset Quia in
pͥncipio iram Iecori hõis indidisses Si quid̃ credit᷑ causa
huiꝰ cõmotioius in humore sellis contmeri Non igitur
ded prohibet in na permanere Ira eũ mortaliũ de¬
bet esse mortalis Nami si mauet cõfirmãtur ẽ uuiercie
ad perncĩe seupit̾na Deide rursus cũ urisei quid
Ad tam̃ non pectare precipit non utiꝙ cuellit irrem
radicitus sed temperauit. Ut in oĩ castugatione modũ
at iustiam teueremus Qui ergo wasci nos iubet Ip̃s
utiq irastitur Qui placati celerius precipit est utiq
ip̃e placabilis Ea eũ precipit que suut iusta et rebus
utrlia coibus
ed quia dixeram iraui dei nõ esse temporalem
sicut hõis qui p̾ entanea cõmotione feruesert uͨ
facile se regere potes p̃p fiagilitatẽ intellig̾e debemꝰ
q sit eternus deus irau quõq eues in et̾uũ mauere

Expanded text:
ipse quodammodo reprehensor opificii sui fuisset, qui a ipse quodammodo reprehensor opificii sui fuisset, qui a principio iram jecori hominis indidisset: siquidem creditur, causam hujus commotionis in humore fellis contineri. Non igitursed prohibet in ira permanere. Ira enim mortalium debet esse mortalis; nam si maneat, confirmantur inimicitiae ad perniciem sempiternam. Deinde rursus cum irasci quidem, sed tamen non peccare praecepit, non utique evellit iram radicitus, sed temperavit: ut in omni castigatione modum ac justitiam teneremus. Qui ergo irasci nos jubet, ipse utique irascitur: qui placari celerius praecipit, est utique ipse placabilis; ea enim praecepit, quae sunt justa, et rebus utilia communibus. Sed quia dixeram non esse iram Dei temporalem, sicut hominis, qui praesentanea commotione fervescit, nec facile regere se potest propter fragilitatem; intelligere debemus, quia sit aeternus Deus, iram quoque ejus in aeternum manere:
Abbreviated transcription (Latin):
erroribus corrigant Temq et boni sunt Iusti q młti
et abiectis cerrenis cultibus marestatem des augłoris
agnoscũs Sed cũ maxĩa et utilissima st dei paciẽtia
taũs ꝙ̃ius sero nopios punit nec patitur longiꝰ piote¬
dexe cũ eos ĩemendabiles esse preuiderit
superest una et extrema q̃stio Nam dixerit Portasse¬
quispiam ades non nasci deũ ut ecr̃a In p̾ceptis hoĩciu na¬
sei uetes. Possem dic̾e ꝙ nra hõis refrenanda fuat douar
iuste sepenascitur et pñtem halet mõtũ qr temporalis ẽ
Itaq ne fierent ea que faciũt per irã et hñides et medro¬
cros et magui iegos temperari debuit furor eius et cõ¬
pͥmi ne mc̃tis ĩpossibile aliquod ⁊̃ ex prabile facinus
admitteret Deus aũt et non ad pñs uriscit ᷑ͦ qr eteruꝰ
est per fecte q uirtutis et ñꝙ insi merito nriseitͦ Sed
tamen non ita res se habet Nami s oĩo prohiberet masci

Expanded text:
erroribus corrigant. denique et boni sunt iustique multi erroribus corrigant. denique et boni sunt iustique multi et abiectis terrenis cultibus maiestatem dei singularis agnoscunt. sed cum maxima et utilissima sit dei patientia, tamen quamuis sero noxios punit nec patitur longius procedere, cum eos inemendabiles esse peruiderit. Superest una et extrema quaestio. nam dixerit fortassquispiam adeo non irasci deum, ut etiam in praeceptis hominem irasci uetet. possem dicere quod ira hominis refrenanda fuerit, quia iniuste saepe irascitur et praesentem habet motum, quia temporalis est. itaque ne fierent ea quae faciunt per iram et humiles et mediocres et magni reges, temperari debuit furor eius et conprimi, ne mentis inpos aliquod inexpiabile facinus admitteret. deus autem et non ad praesens irascitur, quia aeternus est perfectaeque uirtutis, et numquam nisi merito irascitur. sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
Eges publice maĩsestos reos damnãt Sed plurimi
suut quoꝵ pcca occultantur Plurnui qui delatorẽ
scompomiũs aut precibus aut premio plurimii qͥ Iudicra
elidũt per graciã et potenciã Ꝙ si tos om̃es qui huma¬
nam penã effugiũt censura dĩna daminaret eset hõ
aue parus aut eciã nullus In terra Deniq uel unailla
causa delendi giu̾s hñai iusta esse potuisset ꝙ hoĩes cõ¬
tempto deo uiuo terrenis frrgilibus q siguiẽtis honcee
dĩnũ tanquã celestibus deserũt adorantes opera hu¬
manis digitis laborata Cũ q illos artifey deus ore sub¬
himi statu recto siguratos ad cõtemplatõrũ celi et no¬
aiciam dei exectaueris curuare se ad terrã maluerũt
ab asptu celi deiq patris auersus terraui quũ calcare
deburrat idest de terra ficta et sormata ueneratur
In tanta ugitur ĩpietate hõi tantis q nccis. id
asseqiatur paciã dei ut se ip̃i hõĩes damnatis uite poris

Expanded text:
leges publicae manifestos reos damnant, sed plurimi leges publicae manifestos reos damnant, sed plurimi sunt quorum peccata occultantur, plurimi qui delatorem conprimunt aut precibus aut praemio, plurimi qui iudicia eludunt per gratiam uel potentiam. quod si eos omnes so qui humanam poenam effugiunt, censura diuina damnaret, esset homo aut rarus aut etiam nullus in terra. denique uel una illa causa delendi generis humani iusta esse potuisset, quod homines contempto deo uiuo terrenis fragilibusque figmentis honorem diuinum tamquam caelestibus deferunt adorantes opera humanis digitis laborata. cumque illos deus artifex ore sublimi, statu recto figuratos ad contemplationem caeli et notitiam dei excitauerit, curuare se ad terram maluerunt ab aspectu caeli deique patris auersus terram quam calcare debuerat, id est de terra ficta et formata ueneratur. in tanta igitur inpietate hominum tantisque peccatis id adsequitur patientia dei, ut se ipsi homines damnatis uitae prioris
Abbreviated transcription (Latin):
seuper kxpͣcanda dies hõe est diciq beatus T̃nte obitũ nemo
supreniaq funera debet It ait poeta nom isuauis bxitus
est qui arguit selicitatẽ Et nemo Indiciũ pocest nec uiuꝰ
efugere nec mortuus Habet enim potestatem et uiuos p̾¬
cipitare de sumo et moytuos eterns affice cruciatibris
mmo ĩquit di irascitur deus statim debrit Iudicare et
pio merito quẽꝙ punire. It eiũ si id faceret nemo saꝑ¬
esset Nullus eiũ̃ est qui nchil peccet et multa sut q̃
pauci uiuerent. Propter hãc causam patiẽtissimus est
et iram suam contit, Nam qr per secta est in eo uirta
necesse est pacĩam quoq eius esse per fectam que ⁊ ipsa
uirtus est Qnãmulti ex pc̃coribus iusti posttriis essecti
sunt ex malis boni ex improbis cantinẽtes Quãmulti
ĩ p̾ma etate turpes et oĩuii Iudicio damnati post modum
taĩ laudabiles extiterũt Qd̾ utiq non fieret s om̃e
peccatũ pena se queretur

Expanded text:
semper expectanda dies homini dicique beatus ante obitum nemo semper expectanda dies homini dicique beatus ante obitum nemo supremaque funera debet, ut ait poeta non insuauis. exitus est qui arguit felicitatem et nemo iudicium dei potest nec uiuus effugere nec mortuus. habet enim potestatem et uiuos praecipitare de summo et mortuos aeternis adficere cruciatibus. \'immo\' inquit \'si irascitur deus, statim debuit uindicare et pro merito quemque punire\'. at enim si id faceret, nemo superesset. nullus est enim qui nihil peccet et multa sunt qupauci uiuerent: propter hanc causam patientissimus est et iram suam continet. nam quia perfecta est in eo uirtus, necesse est patientiam quoque eius esse perfectam, quia et ipsa uirtus est. quam multi ex peccatoribus iusti posterius effecti sunt, ex malis boni, ex inprobis continentes! quam multi in prima aetate turpes et omnium iudicio damnati postmodum tamen laudabiles extiterunt! quod utique non fieret, si omne peccatum poena sequeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
debet non utiq contempnit id qd est þi õi mondo uel
maxim Si est prouidus ut oportet deũ utiq cõsulit
generi hũano quo sit uita nr̃a et copiosior et melior
et tutior Si est pr̃ ac dũs uniu̾ soꝵ certe ⁊ uirertibus
hõm̃i delectatur ⁊ uicus cõmouet: Ergo et iustos dilig̃
et ĩ pios odit
dio inquis opus non est semel statuit bonis premiũ
et malis penam Ꝙ si aliquis Iuste ĩnocẽter q ui¬
Sed huic potest irasci pp̃ superbĩa Cur non magis pec¬
catori qui legem pariter cũ ip̃o latore contempscoit:
sue disceptator dissipator srd iudex. Qũa cũ poneuet
non utiq ademit sibi om̃em potestateui sid ignoscendi
sub disciplina pr̃is aut dei sunt scorctuis et feugalius
Uirtus eũ per mala et probatur et cõstat uicia per uo¬
luptates Nec tamen ipe qui pectat sperare debet ꝓpetriam ĩ¬
punitatem Quia nulla est ꝑpetua selicitas sed stilicet ultima

Expanded text:
debet, non utique contemnit id quod est in omni mundo uel debet, non utique contemnit id quod est in omni mundo uel maximum. si est prouidus, ut oportet deum, consulit utique generi humano, quo sit uita nostra et copiosior et melior et tutior. si est pater ac dominus uniuersorum, certe et uirtutibus hominum delectatur et uitiis commouetur. ergo et iustos diligit et inpios odit. \'odio inquit \'opus non est: semel enim statuit bonis praemium et malis poenam\'. quod si aliquis iuste innocenterque uisi huic potest irasci propter superbiam, cur non magis peccatori qui legem cum ipso pariter latore contempserit ? suae disceptator et iudex: quam cum poneret, non utique ademit sibi omnem potestatem, sed habet ignossub disciplina patris aut domini sunt, strictius frugaliusque. uirtus enim per mala et probatur et constat, uitia per uoluptatem. nec tamen ille qui peccat sperare debet perpetuam inpunitatem, quia nulla est perpetua felicitas, sed scilicet ultima
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatũ ĩ muica ait aĩo ded si uirtus ãẽ repugnau̾it
uoluptatibus cas ꝙ comp̾serit crit uere deo similis Iude
apparet aĩau hõis que uirtũtẽ capit dĩnã nõ ẽẽ mortałe
Sed discrimen illud est & cũ uirtus habrat amaritudi¬
nem et sit dulcis illecebra uoluptatis unicũt᷑ plurimu
et abstrahũtur ad suauitatem Hu uo quia se corpori
rebus q terrenis addixerũs premũtur in cciram nec
assequi possuit dĩni muneris gr̃am qr se uicioꝵ labibrs
inquinauerũt Qui aũt deũ secuti et q parẽtes corporis
desiderra contempserĩt/ et uirtutẽ prestiẽtes uolupta¬
tibus ĩnocẽtĩa Insticia ꝙ seruautrĩs hos deus ut sui Illes
recognoscit
sum igitur sanctissuuã Iegem posueris uelit q uni¬
uer sus ĩ nocẽtes et bene sicos esse potest nõ nasti
cũ uadet contempni legem suam abici uirtutẽ appete
uoluptatem: O si est mondei admini strator situt et̃

Expanded text:
uoluptatum, inimica sunt animo. sed si uirtus animi repugnauerit uoluptatum, inimica sunt animo. sed si uirtus animi repugnauerit cupiditatibus easque conpresserit. erit uere deo similis. unde apparet animam hominis, quae uirtutem diuinam capit, non esse mortalem. sed discrimen illud est quod cum uirtus habeat amaritudinem et sit dulcis inlecebra uoluptatis, uincuntur plurimi et abstrahuntur ad suauitatem. hi uero quia se corpori rebusque terrenis addixerunt, premuntur in terram nec adsequi possunt diuini muneris gratiam, quia se uitiorum labibus inquinauerunt.. qui autem deum secuti eique parentes corporis desideria contempserint et uirtutem praeferentes uoluptatibus innocentiam iustitiamque seruauerint. hos deus ut sui similes recognoscit. cum igitur sanctissimam legem posuerit uelitque uniuersos innocentes ac beneficos esse, potestne non irasci, cum uidet contemni legem suam, abici uirtutem, adpeti uoluptatem? quod si est mundi administrator, sicut esse
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc cotidie ad ĩiama sacinora prosilitur hĩc tragedie
sepe nascunt᷑ Est igitur laudandus architas se cũ alicui
ciu aut pari sibi facienti ĩiuriã fuisset uatus repressissit
se tamen et paciencia furoris ĩpetum mitrga sset Hec sui
dent eiũ ad maiꝰ malũ per ĩpunitatem hic non cohibẽda
ira sed ecĩã si Iacet excitanda est Quod aũt de hoĩs dixi¬
mus id eciam dedeo qui hoĩem su slru seces Omicto de
aũs aĩalibus homo solus hec habet Ergo ad der Nuoidinẽ
factus est Sed id̾eo procedit In uiciu quia de Erena pei¬
gilitate permixtus non potest id quod a deo suupsit incor¬
ruꝑtũ purũq seruate insa ab rod̃ deo iusticie preciptis ĩbuat
ed qm̃ compactus est ut dixinius e duobus corpore et aĩo
In alters uirtutes In altero uicia contrahũtur et ẽpug¬
nant ĩuicẽ Animi eĩ bona que suut in contiuẽdis lib̾idibas
contraria siut corpori et corporis bona que suut In õi gu̾e

Expanded text:
hinc cotidie ad inmania facinora prosilitur, hinc tragoediae saepe nascuntur. esset igitur laudandus Archytas, si cum alicui ciui et pari facienti sibi iniuriam fuisset iratus, repressisset se tamen et patientia furoris impetum mitigasset. haec sui dent enim ad maius malum per inpunitatem. hic non cohibenda ira, sed etiam, si iacet, excitanda est. quod autem de homine dicimus, idem etiam de deo, qui hominem similem sui fecit. omitto de autem animalibus homo solus haec habet, ergo ad dei similitudinem factus est. sed ideo procedit in uitium, quia de terrena fragilitate permixtus non potest id quod a deo sumpsit, incoruptum purumque seruare, nisi ab eodem deo iustitiae praeceptis inbuatm compactus est, ut diximus, e duobus, animo et corpore, in altero virtutes, in altero vitia continentur, et impugnant inuicem. animi enim bona, quae sunt in continendis libidinibus, contraria sunt corpori, et corporis bona, quae sunt in omni genere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩperiũ ꝙ terrenũ insi metus custodias soluitur stu¬
ser ir̃a regi nõ modo prnemo parebit sed eciam de
non cõficiet ĩiuriae Ita nec ĩdiuuẽta nec sedem uec
uictũ poterit habere alus quicqued ẜabierrit diripi¬
entibus Nedũ putemus celestis ĩpeoii maiestatẽ sne
ira et metri posse consistere apollo milesius de Iudroꝵ
religione consultus responso hoc reddidit Regem aũt¬

Expanded text:
imperiumque terrenum nisi metus custodiat, solvitur. Aufer iram regi, non modo nemo parebit, sed etiam de non afficiet injuria? Ita nec indumenta, nec sedem, nec victum poterit habere, aliis quidquid habuerit diripientibus; nedum putemus coelestis imperii majestatem sine ira et metu posse consistere. Apollo Milesius, de Judaeorum religione consultus, responso hoc indidit:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed de hus potissuñ dico qui sunt nr̃e ptãtis ut serui ut libi
ut cõuiges ut discipuli quos cõ delinquere uidemus ĩci¬
tamur ad coercendũ Nece se est cm̃ bono ac iusto displicere
que praua suit Et cui malũ displicet mouet᷑ cũ id fieri ui¬
det Ergo surginꝰ ad uindictam non qr lesi smus ad ut
disciplina seruetur mores corrigantur liecentia cõd̾mat᷑¬
L uec est ira iusta Que sicuit Ior hoĩe necessaria est ad praui¬
tatis correctionẽ uit utiq In deo a quo ad hoĩci perutĩt
exemplũ Nam sicuti nos potestati ñe subi̾tos coercere
alterius pc̃ciu moucii et ĩcitaꝵ Eigo diffinire debuerũt
Ira est motus ãe ad cocrcenda pccã insurges Ilã dispbnto
ciceronis Ira est litido ulciscendi non multũ a suꝑorih
distat Ira aũt quã possum uel furorem uel iracũdiaon
noĩare hec ne In hoĩe quid̃ debet esse qsuia tota uicio a ẽ

Expanded text:
sed de iis potissimum dico qui sunt nostrae potestatis, ut serui, ut liberi, sed de iis potissimum dico qui sunt nostrae potestatis, ut serui, ut liberi, ut coniuges, ut discipuli: quos cum delinquere uidemus, incitamur ad coercendum. necesse est enim bono ac iusto displicere quae praua sunt, et cui malum displicet, mouetur, cum id fieri uidet. ergo surgimus ad uindictam non quia laesi sumus, sed ut disciplina seruetur. mores corrigantur, licentia conprimatur. haec est ira iusta: quae sicut in homine necessaria est ad prauitatis correctionem, sic utique in deo, a quo ad hominem peruenit exemplum. nam sicuti nos potestati nostrae subiectos coercere alterius peccatum moueri et incitari. ergo ita definire debuerunt: ira est motus animi ad coercenda peccata insurgentis. nam definitio Ciceronis ira est libido ulciscendi non multum a superioribus distat. ira autem quam possumus uel furorem uel iracundiam nominare, haec ne in homine quidem debet esse, quia tota uitiosa est,
Abbreviated transcription (Latin):
in sexto lib᷑ qn scitutõnũ satis restondimus
eoꝵ quos seneca emiauit ĩ libs quos de orra cãposieit
Ira est iquit cupiditas ulcistende ĩurie ⁊lu ut ait possi¬
domus Cupiditas pumendi eius aquo iique putes lesũ
Quidam ita disfimũt Ira est hicitato ãe ad nocend̃ ei
qui aut nocuit aut nocere uoluit rr stotelis diffinitio nõ
multũ a nõa abest flit oĩũ ña esse cupiditatem doloris
prosiliat per furorem Hec ĩdeo esse non potest quia ille¬
stabilis est In hõie aũt quia fragilis est ĩuenit᷑ Ingerit
ẽiũ lesio dolorem et dolor facit ultronis cupiditatem Ubi
cupiditas ultionis quia non precedit ĩiuria Nlon dico
dehus qui aduersus legem peccãt quebus etsi iudex sine
cmine nasci pocest finigamus taĩi eũ sedato aĩo esse debere
cũ subicit pene nocen tem qr legũ sit inmister non aĩ duct
potestatis sue Sic eñi uolũt qui nam conantus euellere

Expanded text:
in sexto libro Institutionum satis respondimus. in sexto libro Institutionum satis respondimus. eorum quas Seneca enumerauit in libris quos De ira conposuit. ira est inquit cupiditas ulciscendae iniuriae aut ut ait Posidonius, cupiditas puniendi eius a quo te inique putes laesum. quidam ita finierunt: ira est incitatio animi ad nocendum ei qui aut nocuit aut nocere uoluit. Aristotelis definitio non multum a nostra abest. ait enim iram esse cupiditatem doloris malum prosiliat per furorem. haec in deo esse non potest, quia inlaesibilis est, in homine autem, quia fragilis est, inuenitur. inurit enim laesio dolorem et dolor facit ultionis cupiditatem. ubicupiditas ultionis, quia non praecedit iniuria. non dico de ns qui aduersum leges peccant, quibus etsi iudex sine crimine irasci potest, fingamus tamen eum sedato animo esse debere, cum subicit poenae nocentem, quia legum sit minister, non animi aut potestatis suae; sic enim uolunt, qui iram conantur euellere.
Abbreviated transcription (Latin):
reperiri si tauien paciã nõiuãnda est/ et noi scupor quidã
itensibilis: sẽd facile est seire contemptũ Quud si fuĩt
illa que acicerone dicũtur : lt euĩ quero siquis pater fa¬
milias liberis sicis a seruo interfectis uxore occisa incẽsa
domo supplicrã de seiuo nũ quã acerrimũ sumpserit uͫͫ
potius ꝙͣ pietatis non est ergo uirtatis in deo ad ea que
uuste fũĩt non cõmouere Nam mondus tringuã dee do¬
mus est et hoĩes tanquã scrui Quibus si ludibiro sis
nome eius qualis uel quãta est pacrã ut honorib slis
cedat praua es ĩiqua fieri uideat et non indignetur qd
ꝓp̾ũ et naturale est ei cui pc̃cã non placent: Irasci ergo
Sed stoici non uiderũt esse distrimen rti et praui irani ẽẽ
iustam esse ⁊ iiustam lequia medelam medullã rei non
ĩuẽiẽbãt uoluerũt cam penitus exadere Perepathetici
uo non excidendam sro temperrndã esst dyxerũt Quibus¬

Expanded text:
reperiri? si tamen patientia nominanda est et non stupor quidam reperiri? si tamen patientia nominanda est et non stupor quidam insensibilis. sed facile est ferre contemptum. quid si fiant illa quae a Cicerone dicuntur? etenim quaero si quis pater familias liberis suis a seruo interfectis. uxore occisa, incensa domo, supplicium de seruo non quam acerrimum sumpserit, utrum potius quam pietatis, non est ergo uirtutis in deo ad ea quae iniuste fiunt non commoueri. nam mundus tamquam dei domus est et homines tamquam serui: quibus si ludibrio sit nomen eius, qualis aut quanta patientia est ut honoribus suis cedat, praua et iniqua fieri uideat et non iproprium et naturale est ei, cui peccata non placeant? Irasci ergo Sed Stoici non viderunt esse discrimen recti et pravi; esse iram justam et injustam: et quia medelam rei non inveniebant, voluerunt eam penitus excidere. Peripatetici vero non excidendam, sed temperandam esse dixerunt: quibu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis nõĩe ĩfamãt putantes nocentem dici oporte qui nocẽts
afficit pena. Qd si est nocẽtes ir leges habenus que pͤcani¬
tibus supplicia sanxerũt. Nocentes iudices que scelere cõnictos
pena capitis afficiũt Ꝙ si et lex iusta est que et nocẽti tri¬
buit qd̾ meretur et Iudex integer et bonus dicitur cũ male
facta uindicat bonoꝵ eũi salutem custodit qui malos punit
Ergo et deus cũ malis obest nocens non est. Ip̃e aũt nocens est¬
qui ait ĩnocẽti nocet aus nocenti parcit ut plurih notrat
libet quere ab hus qui deũ faciũs ẽmobelem siquis
habeat rem domũ ftmiliam seru q cus cõtẽpnẽtes
pacĩam dĩui oĩa eius ĩuaseũt ip̃i homis eues fruantur ipsos
familia oius honoret dũs aũt contempnatur ab õibus deri¬
deatur ⁊ xliquatur utrũ ne supĩes ese possit qui cõtiuue¬
lias non uiidicet suis q rebus eos per srru patratur Inqss
habrat potestatem: Que tanta In quoquã potest paciã

Expanded text:
ae nomine infamant putantes nocentem dici oportere qui nocentes adficit poena. quod si est, nocentes igitur leges habemus quae peccantibus supplicia sanxerunt, nocentes iudices qui scelere conuictos poena capitis adficiunt. quod si et lex iusta est, quae etj nocenti retnbuit quod meretur, et iudex integer ac bonus dicitur, cum male facta uindicat — bonorum enim salutem custodit qui malos punit —, ergo et deus cum malis obest, nocens non est, is est autem nocens qui aut innocenti nocet aut nocenti parcit, ut pluribus noceat. libet quaerere ab iis qui deum faciunt inmobilem, si quis habeat rem domum familiam seruique eius contemnentes patientiam domini omnia eius inuaserint, ipsi bonis eius fruantur, ipsos familia eius honoret, dominus autem contemnatur ab omnibus, derideatur, relinquatur, utrumne sapiens esse possit qui contumelias non uindicet suisque rebus eos frui patiatur in quos habeat potestatem ? quae tanta in quoquam potest patientia
Abbreviated transcription (Latin):
Uid opus est ĩquiũt ini cĩe sine hoc asfectu pcca
corigi possunt: It qui nullus st qui peccatem
possit uidere tranquille posit fortasse que legibres
presidet quia facinus ab ocrilis eires non adimictitur
moueri aduersus cũ qui p̃t ĩnocens r̃urĩdi Cũ q de¬
tectũ facinus inluceni uenerit iam non sua ⁊d legi
sentencia utitur Potest concedi ut siue ira faciat. Habet emim
qued s⁊quatur Nos certe cũ domi pc̃atur a nr̃is siue id cernimꝰ
diue sentimus indignari necesse est spẽ em̃i pr̃ci a pectus ĩdig¬
nus est Nam qui non mouetur dĩo aut probat delicta ꝗd̾
est turpius et iiustius aut molestiam castigandi fugit quã
srdatus aiꝰ et qrueta mẽs aspernatur ac uenuit insi ia
uel sepius quã necẽe est uel eciã semper ignoseit Is plane
et illoꝵ uitam perdit quoꝵ audacia nutuit ad facmora
maiora et sibi ip̃e eternam molestraꝵ materiã ibm̃pbrat
Uiciosa est eigo hi pͥcantes ire sue cohibitio

Expanded text:
uid opus est, inquiunt, ira, cum sine hoc affectu peccata corrigi possint? Atqui nullus est, qui peccantem possit videre tranquille: possit fortasse, qui legibus praesidet, quia facinus non sub oculis ejus admittiturmoueri aduersum eum qui potest innocens inueniri, cumque detectum facinus in lucem uenerit, iam non sua, sed legum sententia utitur. sed potest concedi ut sine ira faciat quod facit, habet enim quod sequatur: nos certe, cum domi peccatur a nostris, siue id cernimus siue sentimus, indignari necesse est; ipse enim peccati aspectus indignus est. nam qui non mouetur omnino, aut probat delicta, quod est turpius et iniustius, aut molestiam castigandi fugit, quam sedatus animus et quieta mens aspernatur ac renuit, nisi vel saepius quam necesse est, vel etiam semper ignoscit, is plane et illorum vitam perdit, quorum audaciam nutrit ad facinora majora, et sibi ipsi aeternam molestiarum materiam subministrat. Vitiosa est ergo in peccatis irae suae cohibitio.
Abbreviated transcription (Latin):
natur ergo aduersus pccores
erum quia plures ut ostendi abille adoctis simis
auctoribus fuisse tradutur uniꝰ testio   sacig nõ
sit ad cõfirmandami sicut intendinus uitatẽ Cũ equid
Uoliũa quibus iomanoꝵ fata conscripta st in arthanis
habentur cet̾aꝵ tam sere oñi libelli quomiuꝰ in uai sit
oebus non uetantur Equibus alia deuũtiãs uiuiuessis
gentibus iram dei ob impietatem hõm̃ hoc mẽ exoisa ẽ¬

Expanded text:
natur ergo aduersus peccatores. Verum quia plures, ut ostendi, Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur, unius testimonium satis non sit ad confirmandam svolumina, quibus Romanorum fata conscripta sunt, in arcanis habentur: caeterarum tamen fere omnium libelli, quominus in usu sint omnibus, non vetantur; ex quibus alia de nuntians universis gentibus iram Dei ob impietatem hominum, hoc modo exorsa e
Abbreviated transcription (Latin):
de flagrationem postea futuraui uaticinata est qua renꝰ
impietas hõimi deleatur Unde apud nasonẽ de Iour ita dĩi¬
Esse q in fatis reminiscitur affore terupus Quo mareꝰᵒ
cellus corrupta q regia celi ardeat et monda moles ope¬
yosa laloret Quod tum fiat necesse est cũ honor et
cultus dei sũmi apud hoĩes interierit. Eadem taũẽ pla¬
cari ẽũ pnĩa factorũ et sui emendatione contestãs hec

Expanded text:
deflagrationem postea futuram vaticinata est, qua rursus impietas hominum deleaturEsse quoque in fatis reminiscitur, affore tempus, Quo mare, quo tellus, correptaque regia coeli Ardeat, et mundi moles operosa laboret. Quod tunc fiat necesse est, cum honor, et cultus Dei summi apud homines interierit. Eadem tamen, placari eum poenitentia factorum et sui emendatione contestans, haec
Abbreviated transcription (Latin):
et celo quĩ celestiũ reꝵ osficia ad sertilitasem terreꝙ
qua uinimus temperata auis Sol irreguietis cur ib
et spaciis in equalibus orbes anios conficit et aut oues
dieui prouuttit ad laborem. aut occidẽs noctem saper¬
ducit ad requiem Et cũ abscessu bngiꝰ ad meridiem
cũ accesiu ꝓpiꝰ ad eplentoionẽ hyemus et estatis
uicissitidiũes facit Et et hiberius humorib ac
prumis in ubertatem terra pin guestat et estiuis ca¬

Expanded text:
et caelo, quoniam et caelestium rerum officia ad fertilitatem terrae ex et caelo, quoniam et caelestium rerum officia ad fertilitatem terrae ex qua uiuimus temperata sunt. sol inrequietis cursibus et spatiis inaequabilibus orbes annuos conficit et aut oriens diem promit ad laborem aut occidens noctem superducit ad requiem, et tum abscessu longius ad meridiem tum accessu propius ad septentrionem hiemis et aestatis uicissitudines facit, ut et hibernis umoribus ac pruinis in ubertatem terra pinguescat et aestiuis ca
Abbreviated transcription (Latin):
tmitiꝰ. a dempto meta suꝑioris uim legũ ⁊ fallere po¬
tuerit et cõtempuere: Timoy agr dei solus est qui custodͭ
inter se hõm̃ societatem per quã uita ip̃a et sust metur¬
et munitur et gubernat᷑ Is aũt timor auseitͦ si sui̾t
ip̃a et uitas per suadet. Ruysus nobis ad ꝑiora redeiad
est. ut que dociomus adeo factũ esse mond doceanius quare
sit effectus
i consideret aliquis unuiuds monde adomii strritotig
ta suus Homo igit utrtur igne ad usũ calefaciendi et
liũs et coquenioꝵ ciboꝵ ferri s fabricandi Utitur fon¬
tibus ad potũ et ad lauacra Elĩbus ad agros iregãdos
terminandas ꝙ rogiones Utitur terra aa percipieudã
ad usũ arboꝵ atq lignoꝵ. Utitur mari nõ sulũ ad cõ¬
meicia et copiosas ex longiquis argionilus m̾ces seiẽds
ueiũ ecĩa ad ubertatrm oĩs geueris pistiũ Q si hus
eleuic̃tis utitus quibus est proximꝰ noir est debĩ quin

Expanded text:
inmitius, si dempto metu superiore uim legum aut fallere poinmitius, si dempto metu superiore uim legum aut fallere potuerit aut contemnere ? timor igitur dei solus est qui custodit hominum inter se societatem, per quem uita ipsa sustinetur munitur gubernatur. is autem timor aufertur, si fuerit ipsa nobis et ueritas persuadet. rursum nobis ad superiora redeundum est, ut quia docuimus a deo factum esse mundum, doceamus quare sit effectus. Si consideret aliquis uniuersam mundi administrationem, ta sunt. homo igni utitur ad usum calefaciendi et luminis et molliendorum ciborum ferrique fabricandi, utitur fontibus ad potus et ad lauacra, fluminibus ad agros inrigandos terminandasque regiones, utitur terra ad percipiendam ad usum arborum atque lignorum, utitur mari non solum ad commercia et copias ex longinquis regionibus ferendas, uerum etiam ad ubertatem ous est proximus, non est dubium quin
Abbreviated transcription (Latin):
atq ĩpune discedãt Ego uero laudarẽ scũ suisset Irritꝰ
dedisset ire sue spaciũ ut iesidente per ĩteruallũ temꝑis
ai tumore haberes modũ castigatio Non cmi pp̃ nr̃e ma¬
gnitudiñe danda corit pena d disserenda ne aut pccĩ
maiorem iusto dolorem ĩmitteret aut castigandi furorẽ
Nũc uero que tandem equitas aut que sapiã ut aliesius
ob exignũ dolorem pumatur aut maxiu non pumat᷑¬

Expanded text:
atque inpune discedant. ego uero laudarem, si cum fuisset iratus, dedisset irae suae spatium, ut residente per interuallum temporis animi tumore haberet modum castigatio. non ergo propter irae magnitudinem donanda erat poena, sed differenda, ne aut peccanti maiorem iusto dolorem inureret aut castiganti furorem. nunc uero quae tandem aequitas aut quae sapientia est ut aliquis ob exiguum delictum puniatur, ob maximum non pu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest aliquis dubitare quomiͦ religiones deoꝵ saut
istitute cũ apud maronem legat ener u̾ba socus
ĩpcrantis. Nũc nũc patenis libate ioui p̾cibus q uocate
anchisen genitorem: Cui non tantũ ĩmorͣlitatẽ ueriuu
eciam uentoꝵ tribuit potestaten. Poscamus uentos
atq hec me sacra quot ãnis urbe uelit posita templis
sibi ferre dicatis. Idene scuicet de Ioue liber et pan et¬
et mercuriꝰ ⁊ apollo fecerũt ac postea de hies ip̃is successo¬
res eoꝵ. Accesserũt eciã poete et cõportis ad uoluptatem
car mĩbus in celũ eos su stulerũt. Sicut faciũt qeu apud reges
eciã malos panigericis mendacibus adulãt. Quod malũ a
grecis ortam est quoꝵ leuitas instructa dicendi fucultate
et copia incredibile est quãtas mẽdacioꝵ nebulas excitau̾e̾t
Itaq admirati eos et susceperũt pͥmi sacra illoꝵ et uniu̾si
gẽtibus tradiderũt. Ob hãc uanitatẽ sibilla sic eos ĩcrepat
ĩama dona mortius affers hostias Idolis celebius: Quis

Expanded text:
n potest aliquis dubitare, quomodo religiones deorum sint institutae, cum apud Maronem legat Aeneae uerba sociis imperantis: nunc pateras libate Ioui precibusque uocate Anchisen genitorem —? cui non tantum immortalitatem, uerum etiam uentorum tribuit potestatem: poscamus uentos, atque haec me sacra quotannis urbe uelit posita templis sibi ferre dicatis. idem scilicet de Ioue Liber et Pan et Mercurius et Apollo fecerunt ac postea de his ipsis successores eorum. accesserunt etiam poetae et compositis ad uolucarminibus in celum eos substulerunt, sicut faciunt qui apud reges etiam malos pangericis mendacibus adulantur. Quod malum a Grecis ortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibile est quantas mendaciorum nebulas excitaverit. Itaque admirati eos et susceperunt primi sacra illorum et universis gentibus tradiderunt. Ob hanc vanitatem Sibilla sic eos grece increpat: inania dona mortuis affers, hostias idolis celebras? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Uanto ig̃r̃ rectius est omissis tensibłibus e ¶ Ca. xiiii.¬
Uanis oculos eo tendere ubi rdes ubi habitãtro dei uẽr
est qui terram stabili frrmitate suspendit. qui celir distiit
astris fulgẽtibus. qui solem rebus hñanis clarissũq ac suegit᷑
luiuen in argumentũ sue unice maiestatis agendit teuis
aũt maria c̾sfudit fluã septentrio lapsu sempit̾no fluere
p̾cepit Iussit et extendi campos subadere ualles. Nonde
tegi siluas. lapidosos surge̾ montes Que utiq oĩa nõ Iupit᷑
fecit qui ãte ãnos mille /eꝑtingetos natꝰ est. Sedille opisex
reꝵ mondi melioris ongo Qui hocatur deus Ciuꝰ p̾ncipat
quĩ nõ potest compͥhendi nec quere quid debet. Satis est hõi
ad plenã per secta q notitiã si deũ esse intelluat cuc in¬
telligentie uis et suma hec est ut suscipiat ⁊ honoresicet cõ

Expanded text:
uanto igitur rectius est, omissis insensibilibus et vanis, oculos eo tendere, ubi sedes, ubi habitatio est Dei veri; qui terram stabili firmitate suspendit; qui coelum distinxit astris fulgentibus; qui solem rebus humanis clarissimum, ac singulare lumen, in argumentum suae unicae majestatis accendit: terris autem maria circumfudit, flumina sempiterno lapsu fluere praecepit, iussit et extendi campos, subsidere ualles, fronde tegi siluas, lapidosos surgere montes. quae utique omnia non Iuppiter fecit, qui ante annos mille septingentos natus est, sed ille opifex rerum, mundi melioris origo, qui uoquoniam non potest comprehendi, ne quaeri quidem debet. Satis est homini ad plenam perfectamque prudentiam, si Deum esse intelligat: cujus intelligentiae vis et summa haec es
Abbreviated transcription (Latin):
in se amplius ꝙ materĩa de qua sit sabricati ¶Ca uri¬
ualei. Essent eiũ stult simi s ad deos ob defendendasĩ¬
iuirias hõmi confugisseut qui gaio uerri uec proseapis
mati esse pocuerut Et cuũ uerres ob hec facmoradãpia¬
cus es Non crgo dii uindicauerũt ed ciceronis industa
qua bel desensores eus oppressit uel gratre restitit. Quid
ꝙ apus ĩp̃m̃ urirem non fuit ila dapnatio sed uacatio ut
quẽ admodũ dyonisio deeꝵ spolia gestanti di ĩmortales bo¬
nam dedenut nauigatõtio/ Ac etiam utiri bonam quecten
tibust udeantur In qua sacrilegii siri ẜrictu tu quille siue
posset llam fremẽtibus postea bellis cuulibus sub obtentu
dapnatois ab oi pcriculo at mnetu remotus alior giaueg
caslis ac inserabiles exitus audiebat. Et qui cecidissesulus
uomuersis stautibus uidebatur. inis uero unnusis cadentibus
ptontu solus donet illit et opibus sacrilegio partis et uita saciatã

Expanded text:
in se amplius quam materiam de qua sunt fabricati. Nin se amplius quam materiam de qua sunt fabricati. Nvalere. Essent enim stultissimi, si ad eos ob defendendas injurias hominum confugissent, qui Caio Verri nec pro seipsis irati esse potuerunt. At enim Verres ob haec facinora damnatus est. Non ergo dii vindicaverunt, sed Ciceronis industria, qua vel defensores ejus oppressit, vel gratiae restitit. Quid, quod apud ipsum Verrem non fuit illa damnatio, sed vacatio? ut quemadmodum Dionysio deorum spolia gestanti dii immortales bonam dederant navigationem, sic etiam Verri bonam quietem tribuisse videantur, in qua sacrilegiis suis tranquille frui posset. Nam frementibus postea civilibus bellis, sub obtentu damnationis ab omni periculo et metu remotus, aliorum graves casus et miserabiles exitus audiebat, et qui cecidisse solus universis stantibus videbatur, is vero universis cadentibus solus stetit, donec illum et opibus sacrilegio partis et vita satiatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tanta ut oñis historie loquãtur ip̃am dẽa fruges in henna
solo pmũ repperisse tisiami q eius ingiũe ex eodem loco rap̃ta
Demq gracanis tpĩbus turbata repuͣ et sedicionibus et ostentis
cũ repertũ esset in carmibus sibillinis ãtiquissimã cererem
debere platan legati suut hemiam miss.  ec it̃ ceres uelie¬
liciesissina quã uidere maribus ne adorandi quuid̃ gr̃alicebat
uel atiquissiuiã quã senatus populus q romanus / acrifitus
donis ꝙ placauerat ex archanis et betustis penetr alibues a¬
gaio uene ĩmists lationibus serus ĩpine sleblata et. Idem
uoidest cic̾o cũ affirmaret se a siculis ut causam prouintie
Urbibus ad quos confugerẽt habere ꝙ eoꝵ simulacra slucti¬
Nima gaius uerres ex delubris peligiosessis ustulisset Quasi
uero si eos quos uerres ex urbibus delubris q sustulerat
de celo quoq sstulisset Iude apparet istos debs nichil habe̾

Expanded text:
tanta., ut omnes historiae loquantur ipsam deam fruges in Hennae tanta., ut omnes historiae loquantur ipsam deam fruges in Hennae solo primum repperisse filiamque eius uirginem ex eodem loco raptam. denique Gracchanis temporibus turbata. re publica. et seditionibus et ostentis cum repertum esset in carminibus Sibyllinis antiquissimam Cererem debere placari, legati sunt Hennam missi. haec igitur Ceres uel religiosissima, quam uidere maribus ne adorandi quidem gratia licebat, uel antiquissima, quam senatus populusque Romanus sacrificiis donisque placauerat, ex arcanis ac Caio Verre, immissis latronibus servis, impune sublata est. Idem vero cum affirmaret se a Siculis, ut causam provinciae urbibus, ad quos confugerent, habere; quod eorum simulacra sanctissima C. Verres ex delubris religiosissimis sustulisset: » quasi vero si Verres ex urbibus delubrisque sustulerat, de coelo quoque sustulerat. Unde apparet istos deos nihil habere
Abbreviated transcription (Latin):
nisio non umidicauerĩs qui non furtui ad palam lade
brio deos habuut: Curhũc tam potentẽ sacrulegũ atẽxlis
a cerimionis ab ymagibus us non arcuerũs: Cur etiã
sacris rebus ablatis prospere nauigauit: Quod Ioco ipse
testatus est ut solebat. Uidetis ne inquit comitibus sius
nau fragiũ timẽtibus ꝙ prospera sacrelegis naugatio al
ip̃is diie ĩmortalibus cribuatur: Scd hic fortase aplatone
didicerat deos nichil esse. Quid gaius uerres quemt tallius
actusator cius eidem dyonisio et phalaridi et tirãnis om̃ibas
cõporat: Nõne om̃eui siciliã cõpilaruit sablatis deoꝵ simuelaties
ornamẽtis q phanoꝵ Ociosũ est perse qui saugula. Unũ libet
co mẽorare in quo accusator oĩbus eloguẽtie biribus om̃ de¬
mꝙ conatu uocis et corpone deplorauit de cerere uel catinẽs
uel he miense Quaꝵ alterius tanta siut relugio ut adirx ciꝰ¬
templi secreta penetralia uris nefas ẽẽt altiꝰ ãtiquitag

Expanded text:
nysio non vindicaverunt, qui non furtim, sed palam deos ludibrio habuit? Cur hunc tam potentem sacrilegum a templis, a ceremoniis, ab imaginibus suis non arcuerunt? Cur etiam sacris rebus ablatis, prospere navigavit? quod joco ipse testatus est ut solebat. Videtisne inquit comitibus suis naufragium timentibus quam prospera sacrilegis navigatio ab ipsis diis immortalibus tribuatur? Sed hic fortasse a Platone didicerat, deos nihil esse. Quid Caius Verres? quem Tullius, accusator ejus, eidem Dionysio, et Phalaridi, et tyrannis, omnibus comparat. Nonne omnem Siciliam compilavit, sublatis deorum simulacris, ornamentisque fanorum? otiosum est persequi singula, unum libet commemorare in quo accusator omnibus eloquentiae uiribus, omni denique conatu uocis et corporis deplorauit de Cerere uel Catinensi uel Hennensi: quarum alterius tanta fuit religio, ut adire templi eius secreta penetralia uiris nefas esset, alterius antiquitas
Abbreviated transcription (Latin):
et que sunt ĩ eũd modũ Quõd ille astutissiẽ excogitauit
Ut et sibi honore dĩmũ̃ et hopitibus ppetuũ nomes acqͣre̾t
cũ religione cõmĩctũ. Gaudebant go ilłi et hinc ĩpcno eiꝰ
libenter obsequekant᷑ et nõĩs sui gr̃a ritus ãnuos et festa
celebrabãt. Simie quiddã In ee sicilia fecit encas cum
condite urbi aceste hospitis nomen ĩ posuit ut eam post¬
modũ letus ac libẽs acestes diligeret. augeret ornaret
Boc modo ueligione cultus sui per orbem terre iupiter
sc̃iauit et exempłũ cet̾is ad pitand dedit. Siue igitur
a melliseo sicut didiniꝰ tradidit colendoꝵ deoꝵ uitus ef¬
fluxit Siue ab ip̃o soue sicũt In eumero non de tempore
constat quãdo di coli ceperint Melliseus quid multũ ãte¬
ut uel ãte uel ad huc purro Ioue deos colere ĩsti trrer ͭ id est
alupin sui mrem et auiam tellurem que fuit brani cõiux

Expanded text:
et quae sunt in eundem modum. quod ille astutissime excogitauit, et quae sunt in eundem modum. quod ille astutissime excogitauit, ut et sibi honorem diuinum et hospitibus suis perpetuum nomen adquireret cum religione coniunctum. gaudebant ergo illi et huic imperio eius libenter obsequebantur et nominis sui gratia ritus annuos et festa celebrabant. simile quiddam in Sicilia fecit Aeneas, cum conditae urbi Acestae hospitis nomen inposuit, ut eam postmodum laetus ac libens Acestes diligeret augeret ornaret. hoc modo religionem cultus sui per orbem terrae Iuppiter seminauit et exemplum ceteris ad imitandum dedit. siue igitur a Melisseo, sicut Didymus tradidit, colendorum deorum ritus effluxit siue ab ipso Ioue, ut Euhemerus, de tempore tamen constat quando dii coli coeperint. Melisseus quidem multum anteo fieri potest ut uel ante uel adhuc puero Ioue deos colere instituerit id est alumni sui matrem Opem et auiam Tellurem, quae fuit Urani coniunx,
Abbreviated transcription (Latin):
dus sacrificasse ac ritus nouos sacroꝵ ꝙ pompas it duxiss
Puis duas fuisse filias amaltheam et mellissiug que Iouẽ
puerũ caprino lacte ac melle nutrierint Unde poetita illa
fabula ongnie suupsit ⁊pes aduolasse atq os precri melle
complesse Mellissa uo a pr̃e pͥmã sacerdotem matri mague
cõstitutã Uude adhut euisd matris antistites mellisse
nũcupantur. histoͣ bo sacra testatur ip̃m soue postquã reguo
potitus est in tãtam benisse isolencĩã ut ip̃e sibi fana ĩ młtis
locis cõstituerit. Itã cũ terras circiures bt in quãq regionemr
uenerat reges pncipes q ppłoꝵ hospitio sln et aĩaicia copłabaat
Et cũ a quoq deus crede̾tur iubebat sibi phanũ creare hos¬
pitis sui noĩe quasi ut possit amicicie ac sedeuis mẽoria co¬
secrari. Sic cõstituta st̃ templa Ioui attabulo loui labriaudio
Actabuls em̃ ⁊ labriandus hospites eius atq ad iutores in
bello fuerũt Item Ioue labrio Ioui molioni Ioui casio

Expanded text:
diis sacrificasse ac ritus nouos sacrorumque pompas introduxisse; huius duas fuisse filias, Amaltheam et Melissam, quae Iouem puerum caprino lacte ac melle nutrierint — unde poetica illa fabula originem sumpsit apes aduolasse atque os pueri melle complesse —; Melissam uero a patre primam sacerdotem Matri Magnae constitutam, unde adhuc eiusdem Matris antistites Melissae nuncupentur. Historia uero Sacra testatur ipsum Iouem postquam rerum potitus sit, in tantam uenisse insolentiam, ut ipse sibi fana in multis locis constituerit. nam cum terras circumiret, ut in quamque regionem uenerat, reges principesue populorum hospitio sibi et amicitia copulabat et cum a quoque digrederetur, iubebat sibi fanum creari hospitis sui nomine, quasi ut posset amicitiae ac foederis memoria conseruari. sic constituta sunt templa Ioui Ataburio, Ioui Labryandio: Ataburus enim et Labryandus hospites eius atque adiutores in bello fuerunt; item Ioui Laprio, Ioui Molioni, Ioui Casio
Abbreviated transcription (Latin):
eniq a pͥmes illes septem sapiẽtibus a socrate us adp
toñe pro con fesso et indubitato habitũ est dones
mius multis post seculis extitit delirus epicurus qui aude̾t
negate id quod est ciudentissu studio scalicet ĩ uerẽndi noua utnie
sus cõstitueres disciplinã Et quia nichil roui potuit reperrere
ut tñ dissenture uideretur a ceteris uetera uolut euertere
In quo illũ cutũlatrantes pħi om̃es coarguerũt ¶ ca xxxli.¬
Ertius est ig̃r mondũ prouidentia instuctũ ꝙͣ matr̃
prouidencia cõglobatam. Quare non oportuit putare
dĩa prouidentia non facta sit / Sed qr moudus dĩa prouae¬
dencia it ossectus / eciã matiam factam ẽẽ dixunitus Credi¬
bilius est ccũ matriiã potrus adeo facta qr deus potest oĩa
nichil fieri potest

Expanded text:
enique a primis illis septem sapientibus ad Socraten usque ac Platonem pro confesso et indubitato habitum est, donec unus multis post saeculis extitit delirus Epicurus, qui auderet negare id quod est euidentissimum, studio scilicet inueniendi noua, ut nomine suo constitueret disciplinam. et quia nihil noui potuit reperire, ut tamen dissentire a ceteris uideretur, uetera. uoluit euertere: in quo illum circumlatrantes philosophi omnes coarguerunt. certiertius est igitur mundum providentia instructum, quam materia providentiam conglobatam. Quare non oportuit putare, divina providentia facta non sit: sed qdentia sit effectus, etiam materiam factam esse diuinitus. credibilius est enim materiam potius a deo factam, quia deus potest omnia, nihil fieri potest