comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hocest erit quidẽ copiosagens iudȩ orũ : sed sterilis & infecund a sicut
hare namanebit : Posthȩccũ reꝓmi serit eids̃ qđ ess& posses sorreꝓ¬
missionis futurus signũ petit ꝑ qđ agnoscer&. Non quasi dubitans
anfier& sed quomodo futurũ ess& exquirens : Cuidñs hanc similitu¬
dinẽ ꝓposuit : Sume inquit mihi uaccã triennẽ & capra trimã &
arietõ annorũ triũ turturem quoque & colũbã : Tollen s igit᷑ abrahã
uniuersa haec : Diui sit eapermediũ & utrasq partes contrase
altrinsecus posuit :ues aut̃ non diuisit : Pescenderuntq uolucres
suꝑ cadauera : & abigebat eas abra ham : Cũq sol oc cubuissa
pauor inruit suꝑ abraham & horror magnus & tenebrosũs in¬
uasit eum : Apparuitq dibanus fumans & ignis transiens inter
media illa quȩ diuisa erant : Dictumq est ei cognoscendo scies
quia peregrinũ erit sementuum interra nonsua & seruiei et as¬

Expanded text:
hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, sed sterilis et infecunda sicut hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, sed sterilis et infecunda sicut arena maris. Post haec cum promitteret ei Dominus quod esset possessor repromissionis futurus, signum petit, per quod agnosceret, non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Tollens ergo Abraham universa haec, divisit ea per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit, aves autem non divisit. 5. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham. Cumque occubuisset sol, pavor irruit super Abraham, et horror magnus, et tenebrosus invasit eum; apparuitque clibanus fumans, et ignis transiens inter media illa quae divisa erant. Dictumque est ei: Cognoscendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et serviet, et af
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ srł quib illidecimas secundũ legis mandatũ dabant uere
ut maiorib &eminentiorib suis Nom̃ aut̃ ipsũ mel chi sedech rex
ueni&ut discernat scõ sabimpiis: Idem quoq unus & sacerdos &rex:
quia ad redemptionẽ omniũ hostiã dõ patriseipsũ obtulit : Et ue¬
rus rexi praesenti seculopopulum suum regit: amfuturo uidi
cabit posthancuie coriã faccũ est uerbũ dñĩ adabrahãmusudũ
ess& de posteritate sollicitus et sibiuideret non nascifiliũ & tam̃ semini
suo factã promissionẽ tener& :Statimfit illiduplex figura promissi semi¬
nisenis idẽ in simili tudinẽ harene maris uel in multitudinem stella¬
rũ caeli futura : Liciens ergo abraham ds̃ foris ostendit illistellas cae¬
sistes sic faciam resurrectionis lumine coruscare : De inde demons
trauit illi arenãmaris & dixit : sicerit in multitudine sem̃tuum :

Expanded text:
pulum Israel: quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant, vere pulum Israel: quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant, vere ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem ipsum Melchisedech rex veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque sacerdos et rex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo patri semetipsum obtulit, et verus rex in praesenti saeculo populum suum regit, et icabit. Post hanc victoriam factum est verbum Domini ad Abraham in visu, dum de posteritate sollsuo factam promissionem teneret: et statim fit illi duplex figura promissi seminis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarum coeli futura: Ejiciens ergo Abram Deus foris, ostendit ei stellas coesistens, sic faciam resurretravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
perauer̃ : reuerten teigitur acȩde hostiũ abrahã occurriteimox melchi¬
sedech: Rexsalẽ sacer dos dĩ men arrabiliparente progenitus. Bene¬
dixitq abraham offerens panẽ & uinũ ihsacrificiũ dõ Hunc melchi¬
sedechapostolus paulus sinepatre sinematre cõmemorans. figuralit̃
refert ad xp̃m ipse est enĩ solus depatresinematregenitꝰ ꝑdiuinitatẽ
ipsedematre sinepatre ꝑhumanitatẽ : ipse quoq sacerdos adernꝰ :
adquẽ dicit᷑ : Tues sacerdos inȩternũ secundũ ordinẽ melchisedech:
ut ñ secundũ aa ronpecudũ uictimas sed oblationẽpanis &umi. Idẽ
corporis & sangumis eius sacramentũ in sacrificiis offeramꝰ : qđ uero
patri archam agnus : decimas omnis substantiȩ sue melchi sedech
sacerdo tiũecdesiȩ habentes prȩputiũ benedicer & i abrahã circũ¬
Vnde &sacerdõs& semine abrabȩ nati. fr̃s suos benedicebantidẽ po¬

Expanded text:
peraverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchiperaverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Melchisedech apostolus Paulus sine patre et sine matre commemorans, figuraliter refert ad Christum . Ipse est enim solus de patre sine matre genitus per divinitatem, ipse de matre sine patre per humanitatem. 5. Ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secuut non secundum Aaron pecudum victimas, sed oblationem panis et vini, id est, corporis et sanguinis ejus sacramentum, in sacrificium offeramus. 6. Quod vero patriarcha magnus decimas omnis substantiae suae Melchisedech sacerdotium Ecclesiae habens praeputium, benediceret in Abram circumUnde et sacerdotes ex semine Abrahae nati fratres suos benedicebant, id est po
Abbreviated transcription (Latin):
interrachanaan habitauit que iuxta quercũmanbrȩ : Dehndeaqum¬
queregib qui sodomis inruerant captũ lothliberat habens secum
inprelio trecentos decẽ& octo uernaculos : Sed quid haec uictoria
obrahȩ dequinq regibus indicabat quos ille fidei patermysterio
superauit : nisi qđ fides nr̃a si confirmata sithi spũ principali totos
corporis nostrisensus uerbodĩ subicit : nã sicut illede ꝓximohregi¬
b: uictor ita & fides proanimauictrix deexteriore homine trium¬
phabit : qđ uero ille ñ multitudine ne cuitute legionũ : sed tantũ
trecentis decẽ& octo comitantib. ad uersariosprincipes debellauit :¬
lamtunc insacram̃tocrucis. cuius figura ꝑtauliterã grecãmimero¬
trecentorũ ex primit᷑ imagmabatur qđ nos xp̃ipassio liberar& ad omi¬
natuquinq carnaliũ sensuũ ꝗ nos antea uariis uitiis captiuante s ex su¬

Expanded text:
in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre. 298 2. Deinde a quiin terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre. 298 2. Deinde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot liberat, habens secum in praelio trecentos decem et octo vernulas. Sed quid haec victoria Abrahae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra, si confirmata sit in spiricorporis nostri sensus verbo Dei subigit. Nam sicut ille de proximo in regibus victor, ita et fides per animam victrix de exteriore homine triumphabit. Quod vero ille non multitudine nec virtute legionum, sed tantum CCC et XVIII comitantibus adversarios principes debellavit,jam tunc in sacramtrecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsu
Abbreviated transcription (Latin):
rã quã demonstrauero tibi faciã quetehigentẽ magnã : Aliã uero longe
praestantiorẽ non decarnali sed despitali semineper quod patere st
non unius gentis is raheliticȩ : sed omniũ gentiũ quae fidei ẽĩ uestigia
consequuntur : qđ promitticoepit his uerbis : Et benedicent᷑ in teumi¬
uersa e cognationes terrȩ : Egressus aut̃ abra ham decharra ueniti
sycemacceptoque secundo oraculode promis sione terrȩ ipsius edifica¬
uit altare : Et ꝓfectus inde habi tauit hheremoatq: inde famisinopiapul¬
sus descenditiaegyptũ ubi uxorẽ suã es sedixit sororẽ : nec mentiusqr
propinquauerat sanguine quã tamen phara orex aegyptiuxorẽ uolens
accipere : grauis simis territus monstris. multisque propt̃eãmalis af¬
restituit: hoc itaquecum de abimelechdicereceperimus exponemꝰ:
factierant : & pastoreseorũ inuicẽ rixabant : ꝑmansit aut̃ abraham

Expanded text:
ram quam demonstrabo tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe ram quam demonstrabo tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe praestantior est, non de carnali, sed de spirituali semine, per quod pater est non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium quae fidei ejus vestigia consequuntur, quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te universae cognationes terrae. 4. Egressus autem Abraham de Carra venit ad Sichem, acceptoque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, aedificavit altare. Et profectus inde habitavit in eremo, atque inde, famis inopia expulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem. Nec mentibus, quia propinqua erat sanguine. accipere, grandissimis terretur monstris; multisque propter eam malis afre restituit; hoc itaque cum de Abimelfacti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
sit: Nunc quoq insola eclȩsi a quae est domus ap̃iunitã esse confessionis
Restat de inde deactibus abrahȩ uel de hisquȩ illi repromiserit dĩs¬
tua & dedomopatristiu : Quisaut̃ alius exiit in. abrahamde terra sua &
decognatione s uaut apud exteros locupletaret᷑ &es set higentẽ mag¬
nã qiisix p̃s quire lictaterra & cognatione iudeorũ praepollet. Nunc
ut iudem inpopulis gentium sed& nobis adexemplumx p̃i ex eundũ est
de tra nr̃a idẽ defalcultatib: mundihuius opibusq: t̃renis. Et decogna¬
tione nr̃a idẽ dec̃ uersatione & morib: uitiisq prioribus quae nobis a
nra natiuitatetoherentia uelut afinitate quadã & consanguinitate
coniunctasunt: siue dedomopatris nr̃i. Idẽ omni memoriamundi ũtei
ꝑquã terrã chana an possessurũ sem̃eius ꝓmittitur : dũdicitds̃uade h ter¬

Expanded text:
sit. Nunc quoque in sola Ecclesia, quae est domus Christi, unitam esse confessionis sit. Nunc quoque in sola Ecclesia, quae est domus Christi, unitam esse confessionis  egressu Abrahae a Chaldaeis. 1. Restat deinde de actibus Abrahae, vel de his quae illi repromiserat Ds terrae. Quis autem alius exiit in Abraham de terra sua, et de cognatione sua, ut apud exteros locupletaretur, ut esset in gentem magnam, nisi Christus, qui relicta terra et cognatione Judaeorum praepollet nunc, ut videmus, in populis gentium: sed et nobis ad exemplum Christi exeundum est de terra tua, id est de facultatibus mundi huius opibusque terrenis: secundo de cognatione tua, id est de conuersatione et moribus uitiisque prioribus, quae nobis a nostra natiuitate cohaerentia uelut adfinitate quadam et consanguinitate cognata sunt: tertio de domo patris tui, iper quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in ter
Abbreviated transcription (Latin):
eius suꝑbia huius mundiest uł impia dogmata hereticorũ quipost quã
motist̃ aboriente idẽ a uero lumine reces sert : Etuener̃ incãpũsen¬
na ar qui int̃ pretat᷑ exc̃ssiodentiũ stati aduersus mpi&atis suae ȩdi¬
ficantturrẽ acdogmatũ superbie nefario ausu confingunt uolente scu¬
riositate non licta Ipsiuscȩli alta penetrare : Seclsicut illiper su perbiã
ab una lingua inmultisdiuisi sunt : Ita& hereticiabunitate fidei confes¬
sione segregati inter sediuersitate erroris quasi perdisonantiã linguȩ
inuicẽ secernuntur : Et quos armat aduersusdm̃e late conspirationis ꝑ¬
nitios a consensio : rursus intercedente dogmatũ discordiadiuidit aborta
repente confusio : quos quidẽ ipsa trinitasdamnat inquam offendunt:
rietate utique errorissiue scismatũ : Eoaut̃ tempore quando lingua¬
rũ facta est uarietas. insoladomoheber quȩ ante a fuit linguarem an¬

Expanded text:
ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui postquam ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui postquam moti sunt ab Oriente, id est, a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmata superbiae nefario ausu confingunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare. 3. Sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multas divisi sunt, ita et haeretici, ab unitate fidei confusione segregati, inter se, 296 diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio, rursus, intercedente dogmatum discordia, dividit oborta repente confusio. 4. Quos quidem ipsa Trinitas damnat, in quam offendunt, rietate utique erroris, sive schismatum. Eo autem tempore, quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit, lingua reman
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quib septua gintaduȩ gentes sunt ortȩ idẽ quindecĩde iafeth.
triginta dechã uiginti & septẽ desem : Primus aut̃ post diluuiũ inter
omnes nembrod filius chus: Noua imperii cupiditate tyrannidẽ arri¬
puit regnauitq: inbabiloniaquȩ ab eo qđ ibidẽ confusȩ sunt liguȩ
Babil appellataẽ qđ int̃ pretat᷑ c̃fusio : cuius ȩ dificandȩ turrisidẽ nẽ broth
extitit auctor : quiq: ꝓeo qđ ultranaturã suã caeli alta penetra recon¬
tendit : Non in gruȩ di abo locmnparat᷑ : ꝗ cogitatione cordis intumescens
suꝑsidera ex altare se uoluit : idẽ suꝑ omnẽ potestatẽ angelorũ dõse co¬
ȩ quaridis ponens dũdicit a scendã suꝑ altitudinẽ nubiũ & erosimilis
altissimo : Quod aut̃ dicitur uenator quid significatur hoc nomine.nisi
animarũ terrenarum deceptor & capiens homines ad mortẽ : Turris

Expanded text:
ex quibus septuaginta duae gentes sunt ortae, id est, quindecim de Japheth, ex quibus septuaginta duae gentes sunt ortae, id est, quindecim de Japheth, triginta de Cham, viginti septem de Sehomines Nembroth, filius Chus, nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit; regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, Babel appellata est, quod interpretatur confusexstitit auctor; qui pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue diabolo comparatur, qui, cogitatione cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum, Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo. 2. Quod autem dicitur venator, quid significatur hoc nomine, nisi terrigenarum animarum deceptor, et capiens homines ad mortem? Turris
Abbreviated transcription (Latin):
feruere primordia & pacẽ ꝑ turbarescõrũ : Sed & om̃s ꝗ xp̃i a nouo cabu¬
logloriant᷑ & ꝑdite uiuunt ipsius figurã gestare uident᷑ : Passionẽ quip
pexp̃iquȩ illius hominis nuditate significata est : & ad nuntiant bene
profitendo : & maleagendo exhonorant : Det alib ergo dictũ ẽ ex fructi¬
buseorũ cognoscetis eos : Ideo &chã infilio suomaledictus ẽ tãqua infru¬
tu suoldẽ in operesuo : Vnde c̃uenient̃ & ipsefilius eĩ canaan int̃pretatur
motus eorũ qđ quid aliud est quã opus eorũ : Itẽ qđ cham peccante poste¬
ritas eius damnat᷑ : Significat qđ reprobi hic ꝗdẽ delinquunt sed in pos¬
terũ idẽ in futurũ sententiã dã nationis excipiunt : Sed & ples iudeaquȩ
dñm crucifixit : eti ã infilus poenã dãnationis suȩ transmisit : Dixer̃t
atq uno eorũ mediomaledicto : Deinceps generationes eorũtexunt᷑ :

Expanded text:
fervere primordia, et pacem perturbare sanctorum, sed et omnes qui Christiano vocabufervere primordia, et pacem perturbare sanctorum, sed et omnes qui Christiano vocabulo gloriantur, et perdite vivunt, ipsius figuram gestare videntur. Passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et annuntiant bene profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ideo et Cham in filio suo maledictus est, tanquam in fructu suo, id est, in opere suo. Unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan, qui interpretatur motus eorum. Quod aliud quid est, quam opus eorum. Item quod Cham peccante posteritas ejus damnatur, significat quod reprobi hic quidem delinquunt, sed in posterum, id est, in futurum sententiam damnationis accipiunt. Sed et plebs Judaica, quae Dominum crucifixit, etiam in filios poenam damnationis suae transmisit. Dixerunt atque uno eorum medio maledicto, deinceps generationes eorum texuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uus fratrũ suorũ : Quidẽ enĩ aliud hodie gensipsa. nisi quȩdã scriniaria
xp̃ianorũbaiulans legẽ & prophetas ad testimoniũ ad sertionis ec łȩ
ut nos oraeremũ ꝑsacram̃tũ qđ nuntiant illiꝑlitterã : post hȩc be
dñsds̃ sem sit cana ampuer illius : Dilut& ds̃ iafeth& habit& intaber¬
naculissem : hic semmaiornatuipse est ex quo patres & prophetȩ & a¬
propheticam benedictionẽ intabernaculo semtranssisse habitationem
ia feth hocest indo molegis & ꝓphetarũ ecđam potius iustificariminorẽ
ꝗdẽ tẽporũ aeui : sed gratialegemalorẽ : Chã uero ꝗ int̃ pretat᷑ callidus
medius filius tãquã ab utroq discretus nec in primitiis israhłitarũ nec¬
inplenitudine gentiũ ꝑmanens significat ñ solũ iude orũ sed hȩreticorũ
genus callidũ : Non spũ sapientiae sed in patientiȩ quo solent hereticorũ

Expanded text:
vus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scrinaria vus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scrinaria Christianorum, bajulans legem et prophetas ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum, quod nuntiant illi per litteram. EDeus Sem; sit Chanaan puer illius. Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis Sem. Hic Sem major natu ipse est, ex quo patriarchae, prophetae, et apropheticam benedictionem, in tabernaculo Sem transisse habitationem Japheth, hoc est, in domo legis et prophetarum Ecclesiam potius justificari, minorem quidem tempore, sed gratiae lege majorem. 11. Cham porro, qui interpretatur calidus, medius filius, tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitaruin plenitudine gentium permanens, significat non solum Judaeorum, sed etiam haereticorum genus callidum, non spiritu sapientiae, sed impatientiae, quo solent haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
Sẽuero & iafethtã quã duo populi excircũcisione & p̃putio credentes:
cognita nuditate patrisqua significabat᷑ passios aluatoris sum̃ tes uesti¬
m̃tũ posuer̃ suꝑ dorsa sua & intrantes auersi : operuerunt nuditatẽ pa¬
tris : nec uiderunt qđ uerende texerunt: quodã enĩ modo passionẽ xp̃i
uel am̃totegimus idẽ sacram̃ta honoramus eĩq: misterurationered¬
dentes iudȩ orũ detractionẽ operimus : Vestim̃tũ eñi significat sacra¬
brat eccła non adhuc prospectat futurã : Medius enĩ frat̃ cham
idẽ impius populus iudeorũ : ideo medius ꝗ a nec primatũ a postolorũ
tenuit : nec ultimus ingentibus credidit : Vidit nuditatẽ patrisꝗa
consensit innecem dñi saluatoris : Post hec nuntiauit foras fr̃ĩb ꝑ eũ
quippemanifestatũ est qđerat in proph&ia secretũ ideoque fit ser¬

Expanded text:
Sem vero et Japhet tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, Sem vero et Japhet tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt quod verenda texerunt . Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacracelebrat Ecclesia, non adhuc prospectat futuram: medius autem frater Cham , id est, impius populus Judaeorum; ideo medius, quia nec primatum Apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit. Vidit nuditatem patris , quia consensit in nece Domini Salvatoris. Post haec nuntiavit foras fratribus . Per eum quippe manifestatum est quod erat in propheta secretum, ideoque fit ser
Abbreviated transcription (Latin):
qr infine scłiatq inresurrectione iustorũ omm modo & ꝑfecta pace
spũ corpus adhȩrebit nulla mortalitatis indigentia uł concu¬
m illo discop&rodicit᷑ macta & manduca: quodeiecto sangume iu¬
bent᷑ manducare : neuita pristina quasi suffocata in conscentiate¬
neat᷑. sed habeant tã quã effusionẽ ꝑ c̃fessionẽ : qđ uerotes tam̃tũ po¬
suit ds̃ int̃se & homines : atq omnẽ animãuiuã neꝑdat eã diluuio :
arcũ scilic& ꝗ appar& imnubib ꝗnũ quã nisi desoleres plend&. Illie¬
post diluuiũ de uineaquã plantauit in ebriatus est noe & nudatus ẽ in do¬
mosua : Curñ appareat xp̃iesse figurã ꝗ inebriatus est : Dũ passus est nuda¬
tus ẽ dũ cricifixis est indomosua ldẽ ingentesua & indomesticis sanguinis
siui utiq iudȩis : Tunc enĩ nudataẽ mortalitas carnis eĩ quã nuditatẽ id ẽ
passionẽ xp̃iuidens chãderisit & iude i xp̃imortẽ uidentes subsannauer̃t :

Expanded text:
quia in fine saeculi, atque in resurrectione justorum, omnimoda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit, nulla mortalitatis indigentia, 292 vel concuin illo disco Petro dicitur: Macta et manduca ; quod ejecto sanguine jubentur manducare, ne vita pristina quasi suffocato in conscientia teneatur; sed habeant tanquam effusionem per confessionem. Quod vero testamentum posuit deus inter se et hominem atque omnem animam uiuam, ne perdat eam diluuio, arcum, qui apparet in nubibus, qui numquam nisi de sole resplendet: illi est diluvium de vinea, quam plantavit Noe, inebriatus est, et nudatus est in domo sua, cui non appareat Christi esse figura, qui inebriatus est dum passus est? Nudatus est, dum crucifixus est in domo sua, id est, in gente sua, et in domesticis sanguinis sui utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus, quam nuditatem, id est, passionem Christi videns Cham derisit, et Judaei Christi mortem videntes subsannaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃sisdicit᷑ sicas seterrã tãquã :initaes s& iãbaptiz andinecessitas
inn uro dierũ quinquagesi mo& septimo : ipse ẽ enĩ dies secundim̃sis
uicesimꝰ septimꝰ : ꝗnumerꝰ ex illa coniunctione sp̃s & corporissepties
octonos hab& imo addito ꝓpt̃ unitati sumculũ : Ccurde archaconiunc¬
tie xeantꝗdis inctihi trauerant : sic enĩ dictũ erat qđ in trauerint
in archanoe & iliieiꝰ & uxoreiꝰ &uxores filiorũ eiꝰ seor sũiuri& seor¬

Expanded text:
di mensis dicitur siccasse terra: tamquam finita esset iam baptizandi necessitas di mensis dicitur siccasse terra: tamquam finita esset iam baptizandi necessitas in numero dierum quinquagesimo et septimo. ipse est enim dies secundi mensis uicesimus septimus, qui numerus ex illa coniunctione spiritus et corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniuncti exeant, qui disiuncti intrauerant. sic enim dictum erat. quod intrauerit in arcam Noe et filii eius et uxor eius et uxores filiorum eius: seorsum u
Abbreviated transcription (Latin):
diesdimis sa propt̃ illã septinariã operationẽ spiritalẽ oliuȩ fructu¬
osũ surculũ r&ulit : quo significar& non nullas &iã extraecđam
baptizatos si eis pinguedoñ uerittaritatis postteriore tẽporequasi
ues peremore colũbȩ tãquã mosculo pacis adunitatis soci& atẽpos sẽ ꝑduci
qđ postaliosseptẽ dies dimis sanonest reuersa: significat finẽ sđiquan¬
doerit scõrũ reꝗes. Non ad huc hisacram̃tospei quoi hoctẽpore con
ꝑfeccione salutis a&ernȩ cũ traderet᷑ regnũ dõ & patriut illa ꝑspicu¬
a cõtẽplationei cõmutabilisueritatis nullis mysteriis corporalib:
egeamꝰ: cursexcente simo&uno anno uitȩ noe idẽ ꝑactis sexcentis
annis aperit᷑ arcȩ tectũ : finita quippe sextaȩtate scłire uel abitur
absconditũ sacram̃tũ atq ꝓmissũ: quuruicesimoseptimodie secun¬

Expanded text:
dies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritalem, oliuae fructudies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritalem, oliuae fructuosum surculum rettulit, quo significaret nonnullos etiam extra ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit caritatis, posteriore tempore quasi uespere in ore columbae tamquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post alios septem dies dimissa reuersa non est, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consrfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum deo et patri. ut in illa perspicua contemplationeegeamus. 29. Cur sexcentesimo primo anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis annis aperitur arcae tectum? Finita quippe sexta aetate saeculi revelabitur absconditum sacramentum atque promissum. 30. Cur vicesimo septimo die secun
Abbreviated transcription (Latin):
et septẽ quindecimfaciunt sed octo significat resurrectionẽ septẽ
quietem : hocigiturs acramentũ resurrectionis & qui&istranscen¬
ditomnẽ sapientiã suꝑborũ : it aut nullatenus possithidagare
scientiȩ suȩ Altitudineresurrettionis qui&lem : et quia septua¬
ginta aseptẽ & octo ginta aboctodinumerant᷑ : coniuncto ut roq
numerocentũ quinquaginta dieb: exaltata ẽ aqua :  an dẽ conmen¬
dans nob̵atq confirmans altitudinẽ baptismiin consecrendo nouo ho¬
mine ad tenendã qui &i sresurrectionis fidẽ : Quod postdies quadra
ginta emis suscoruus non estreuersus. autaqui s uti que interceptꝰ
aut aliquo suꝑnatantecadauere inlectus. significat homines in¬
mundicia cupiditatiste terrimos: & ob hocadeaquȩ foriss̃ in hoc
mundonimis htentos. dut rebaptizari aut abhis quos pret̃ archã
quinumerus uitã ꝗ in hocmundoagit᷑ significat: deniq postseptẽ

Expanded text:
et septem quindecim faciunt; sed octo signant resurrectionem, septem et septem quindecim faciunt; sed octo signant resurrectionem, septem quietem. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcenditur omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scientiae suae altitudine resurrectionis quietem. Et quia septuaginta a septem et octoginta ab octo denominantur, conjuncto utroque numero, centum quinquaginta diebus exaltata est aqua, eamdem commendans nobis atque con firmans altitudinem baptismi, in consecrando novo homine, ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quaginta emissus coruus non est reuersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante cadauere inlectus. significat homines inmunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis intentos aut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcqui numerus uitam, quae in hoc mundo agitur, significat. denique post septem
Abbreviated transcription (Latin):
hocestrequieuit ad illã septimana requiẽ significatiore currit
It quia ꝑfectirequiescunt ibi quoq illius qua draturȩ numerus
iteratur nã uicesima septima die secundimensis commendatũ
est hoc sacramentũ & rursus uicesima & septima die septimen¬
sis eadem commendatio confirmata est : cum archareꝗe uit
Quod enim promititur in spehocexhib&ur hre : porroqr ipsasẽꝑ
septimare quies cũ octaua resurrectione coniungitur. Neq eni
reddito corpore finitur requies : quȩ posthancuitã excipit scõs :
sed potius totũ homine non adhuc spesediã reipsa omniex parte
& sp̃s & corporis ꝑfecta & in mortalis alute renouatum in a&er¬
nȩuitȩ munus ad sumpsit : qui aergo septima roquies cũoctaua
resurrectione coniungitur. & hoc sac ramentore generationis
nrãe idestbaptis moaltũ profundũq minis teriũest. quod quinde¬
cimcubitis supercreuit aqua excedens altitudinẽ montiũ octo itaq

Expanded text:
hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe. hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito cosed potius totum hominem non adhuc spe, sed jam re ipsa ex omni parte spiritus et corporis perfecta et immortali salute renovatum, in aeternae vitae munus assumit. Quia ergo septima requies cum octava resurrectione conjungitur, hoc in sacramento regenerationis, id est, in baptismo, altum profundumque mysterium est, quod quindecim cubitis supercrevit aqua, excedens altitudinem montium. Octo itaque
Abbreviated transcription (Latin):
qui sibi aduitã consulit sit uelut quadratũ lignũ paratũ adomeopus
bonũ & intrat in fabricã scãm : quia & secundus mensis annisexcen¬
te simiquolnitrat noe inarchã eadẽ senariã aetatem significat
Duo enĩ menses sex agenarionumero concluduntur : A senario
autem numero & sexaginta cognominantur: & sexcenti & sex
inmaioribus summis ꝑeundẽ articulũ numerus infinita i crem̃¬
ta consurgit : It quod uicesimus & septimus dies mensis cõmemo¬
rat᷑ adeius dẽ quadraturȩ significationẽ pertin& quȩ lam in
quadratis lignis exposita est : Sed hic udentius qr nos adomne
opus bonũ paratos idẽ quodã modoconquadrato strinitas ꝑfecit :¬
in memoria quadm̃ recolimus. itellegentia qua cognoscimus. inuo¬
luntate quadiligimus : Triaenĩter & hocter. fiuntiuginti s eptẽ
quiest numeri ternariiquadratus : quod septimo men se arthasedit

Expanded text:
qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum, paratus ad omne opus qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum et intret in fabricam sanctam: quia et secundus mensis anni sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senario autem numero et sexaginta cognominantur et sescenti et sexin maioribus summis per eundem articulum numerus in infinita incrementa consurgit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodam modo conquadratos trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit,
Abbreviated transcription (Latin):
ual& ad salutẽ sedual& potius ad ꝑniciem : Quod qua dragita
diebus & qua draginta noctibus pluit : qui domnis reatus peccato¬
rũ quihi decẽ preceptis legis admittitur ꝑ uniuersũ orbemter¬
rarum quiquattuor partibus continetur : Decẽquippequa¬
terducta : quadragnta fiunt: siue ille reatꝰ qđ ad dics ꝑtin&
exrerũ prosperitate siue quod ad noctẽ exrerũ aduersitate contractus sit
sacram̃ tobaptismicȩlestis abluitur : Quod noe quingentorũ era tannorũ
cũ eilocutus estiñ sut archã sibi facer& et sexcentos agebat annoscũ meã
fuiss& ingressus : Vnde intellegit᷑ ꝑcentũ annos archa fabricata ꝗd
aliud hicuidenturcentũ anni s igni ficare etates singulas sȩculi :
Vnde ista sextaȩtas quȩ cõpletis quingentis annis usq ad sexcentos :¬
significat᷑ imanifestatione euangelica ecđam construi : &ideo

Expanded text:
ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem. quod quadraginta ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem. quod quadraginta diebus et quadraginta noctibus pluit: quia omnis reatus peccatorum, qui in decem praeceptis legis admittitur, per uniuersum orbem terrarum, qui quattuor partibus continetur — decem quippe quater ducta quadraginta fiunt — siue ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est dominus, ut arcam sibi faceret, et sescentos agebat annos, cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per centum annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni significare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesiam construit; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
inuinculo pacis : scm̃ autẽ spmdiuina scriptura i septi formiope¬
ratione cõmendat : Sapientiȩ & intellectis consilui& fortitudinis
scientiȩ & pi&ati sectimorisdĩ Vnde & illenumerquinquagintadie
rũ ad aduentũ s cĩsp̃s ꝑtinens. insepties septenis ꝗfiunt qua draginta
& quodã modo diui sibile sostendunt᷑ : qđ ipse noecũ suis oc tauus
numerat᷑ : ꝗahixp̃ospes resurrectionis nr̃ȩ apparuit ꝗoc tauo die
idẽ post sabbati septimũ primũ a mortuis resurrex̃ : ꝗdies apassione
t̃cius : innumero aut̃ dierũ ꝗ ꝑ omne tẽpus uoluunt᷑ : & octauus & primẽ¬
qđ post septẽ dies ex quo ingressus ẽ noe iarcha factũ ẽ diluuiũ qr in
spe futurȩ ꝗ& is quȩ septimo die significata est baptizam qđ prȩter
archã omnis caroquã terra sustentabat diluuio consũpta est qui¬
a prȩter ecłae soci& atẽ a quabaptismiquãuis eadẽ sit non solũ non

Expanded text:
in uinculo pacis. sanctum autem spiritum diuina scriptura in septiformi opein uinculo pacis. sanctum autem spiritum diuina scriptura in septiformi operatione commendat sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dei. unde et ille numerus qum sancti spiritus pertinens in septies septenis, qui fiunt quadraginta et quodam modo diuisibiles ostenduntur. quod ipse Noe cum suis octauus enumeratur: quia in Christo spes resurrectionis nostrae adparuit, qui octauo die, id est post sabbati septimum primo a mortuis resurrexit; qui dies a passione tertius, in numero autem dierum, qui per omne tempus uoluuntur, octauus et prim post septem dies ex quo ingressus est Noe in arcam factum est diluvium, quia in spem futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. Quod praeter arcam omnis caro quam terra sustentabat, diluvio consumpta est, quia praeter Ecclesiae societatem, aqua baptismi quamvis eadem sit, non solum non
Abbreviated transcription (Latin):
git spargit quod autẽ ẽi fit alatere nemoquippe initrathecd̃amnisi
insuperiore arcȩbicamerata & tricamerata construuntur sicut ex omni¬
busgentib ułbiꝑtitã multitudinẽ congregat eca : ꝓpt̃crcũ cisionẽ¬
& prȩpuciũ uł triꝑtitã propt̃ tres filios noequorum progeniere¬
pletus est orbis &ideo arcȩ inferioreistadicta sunt quialnacter¬
renauita est diuersi tas gentium in sũ modũ tom̃s hunũ consumamur
& nonẽ is tauari& asqa omnia & inomnibus xp̃sest tã quã nos iumnocubi¬
todesu ꝑcȩlestiunitate consũmans: qđ cuncta animaliũ generaicludun¬
t̃ marcha significat ꝗa exomnib gentib & nationib congregatio
da & inmunda sunt ibi animalia . Sicut heccła sacra m̃tis & boni&
maliuer santur: quod septe na sunt munda & bina inmunda:Non
quia pauciores sunt maliquã boni : Sedꝗabonis eruant unitatẽ sp̃s

Expanded text:
git, spargit . Quod aditus ei fit a latere: nemo quippe intrat in Ecclesigit, spargit . Quod aditus ei fit a latere: nemo quippe intrat in Ecclesiinferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur: sicut ex omnibus gentibus uel bipertitam multitudinem congregat ecclesiet praeputium, vel tripertitam, propter tres filios Noe, quorum progenie repletus est orbis. Ideo arcae inferiora dicta sunt, quia in hac terrena vita est diversitas gentium. In summa autem omnes in unum consummamur: et non est ibi varietas, quia omnia et in omnibus Christus. Quod cunus. Quod cuncta animalium includuntur genere in arca, quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio da et immunda ibi sint animalia ; sicut in Ecclesiae sacramentis, et boni et mali versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda, ideo quia pauciores sunt mali quam boni, sed quia boni seruant unitatem spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
cuangelicã consecrauit : contestans legẽ ñ seuenise soluere sed ad implere:
Legis aut̃ corindecẽ prȩceptis agnosut᷑ : Vnde decies tricenis arcae longi¬
tudo ꝑficit᷑ unde &ipse noe ab adã decimus conputat᷑: qđ sexies longa ad
latitudinẽ suã & decies adaltitudinẽ suã humani corporis instarosten¬
dit imquox p̃sapparuit . Corporis enĩ longitudo a uertice usq aduestigia
sexiestantũ hab & quã latitudoquȩ est abunolatere adalterũ latus.
& decies tantũ quã latitudo. Cuius latitudinis mensuraẽ in latereador¬
so aduentrem uel ut si iacentẽ hominem metiaris Supinũ seu pronũ
sexies tantũ longitudinis est acapiteusq ad pedes quã latus ad extris
insinistrãuela smistra indextrã : Et decies quãlatus a terraunde fac¬
desuper consũmatur: Sicut ecclesia corpus xp̃imunitate collecta
sublimatur & ꝑficitur : Vnde dicitur ieuangelioꝗmecĩm oncolli¬

Expanded text:
evangelicam consecravit, contestans legem non se venisse solvere, sed adimplere . Lex autem in decem praeceptis agnoscitur, unde decies tricenis arcae longitudo perficitur. Unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur, quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitudinem suam humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo, quae a vertice usque ad vestigium sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies tantum quantum latitudo. Cujus latitudinis mensura est in latere a dorso ad ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum, seu pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes, quam latus a dextera in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quam altus a terra. Unde facdesuper consummatur: sicut Ecclesia corpus Christi in unitatem collecta sublimatur et perficitur. Unde dicit in Evangelio: Qui mecum non colli
Abbreviated transcription (Latin):
iniudea notuserat ds̃ & misrł nominabit᷑. Nunc aũt iomnẽ t̃rã ex ut
sonuseorũ & infine sorbisterre uerba illorũ. Exeunte s enĩ pueriis a ac
apud nos &uã moysesappellat᷑ : & prophetȩ unusquisq: suo nomine
tice : Moralit̃ aut̃ isaa capud alienãgentẽ puteos fodissediscribitur
siti cogitationũ nr̃arũ profunda pene tremus: & quousq nobis ue¬
rȩ intellegentiae aquares pondeat: nequaquã nrȩ iꝗsitionis ma
fodere conspiciunt : c̃gestas nob tẽptationũ cogitationes mergunt
Igitꝰ isa acdũ rogaret dñmut pareret uxor eiusquȩ sterilis erat c̃ces

Expanded text:
Judaea notus erat Deus, et in Israel nominabatur ; nunc autem in omnem terram exiit Judaea notus erat Deus, et in Israel nominabatur ; nunc autem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eoruapud nos etiam Moyses appellatur, et propheta unusquisque suo nomine tice. Moraliter autem Isaac apud gentes alienas puteos fodisse describitursiti cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua respondeat, nequaquam torpescat ad exhaurfodere conspiciunt, congestas nobis tentationum cogitationes jungunt. Igitur Isaac cum rogaret Dominum, ut pareret uxor ejus, quae sterilis erat; conce
Abbreviated transcription (Latin):
cit ei seccerelinquetur uobis domus ur̃a deserta : Eoditergo isa ac
nouũ puteũ immopueri isa ac fodiunt : Pueri sunt i saac : matheus
marcus lucas &iohannes p&rus&ia cobus iudas & a posto luspaulus
quiom̃s nouites tam̃tiputeũ foderunt & inuenerunt aquã iuuã quȩ
fit fonsaque salientis inuitã aet̃nã : Sed prohis ad huc alt̃ cant᷑ illi
ꝗ t̃renasapiunt nec noua condipaciunt᷑ nec u&e ra purgari euan¬
gelicis puteis contradicunt apłis aduersant᷑ : Et qm̃ in omnib c̃tra di¬
cunt litigantes : dicit᷑ ad eos qm̃ indignosuos fecistis gratiȩdĩ : ex hoc
iã ad gentesibimus: posthaec fodit t̃ ciũ puteũ isa ac & appellauit
nom̃ lociillius latitudo dicens nunc dilatauit nos dñs & fecit cres¬
cere suꝑ t̃rã : Vere dilatatus est isa ac & impleuit omnẽ t̃rã scien¬
tia trinitatis & intoto orbe latitudiñe ecđȩ collocauit : Priustantũ

Expanded text:
cit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, cit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes, Petrus et Jacobus, Judas et apostolus Paulus, qui omnes Novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt litigantes, dicitur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratiae Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec jam fodit tertium puteum Isaac, et appellavit nomen loci illius Latitudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, et fecit crescere super terram. Vere dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum
Abbreviated transcription (Latin):
r& affectus uxoris cũ ipsum uerbũ dĩ caro factũ sit ut habitar& in
nobis Post haec refert scriptura qđ isa ac post quã bene dixit illũ dñs
& magnificatus est ualde : ad gressus est opus & coepit fodereputeos
quos foderunt pueri patriseius abraam sed inuidentes ei palestini:
obstruxerunt eos implentes humo & rłq: Quis est iste isa acnisis al¬
uator noster quidũ descendiss& inistã torrentẽ gerara : primo
omniũ illosputeos fodere uult quos foderant pueri patris sui
idest mor sesputeũ legis foderat : Pauid & salomon & prophetȩlibros
scripserant ueteris testamenti : Quos tam̃ terrena & sordidareple
r& quia quȩ cũq lex & ꝓphete dixerunt deipsodixerunt : Rixati
sunt cũcophy listiim. id est iudȩi. a regnodĩ alieni sed disceditabeis:
Non enĩ potest ẽẽ cũ hisꝗ inputeis a quã nolunt habȩre sed terrã &di¬

Expanded text:
ret affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in ret affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis . Post haec refert Scriptura illud, quod Isaac postquam eum benedixit Dominus, et magnificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos, quos foderant pueri patris ejus Abrahae; sed invidentes ei Palaestini, obstruxerunt eos, implentes humo, et reliqua . Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri paIdem Moyses puteum legis foderat David, Salomon, et prophetae; libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleret quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Palaestini, id est Judaei a regno, Dei alieni. Sed descendit ab eis: non potest esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et di
Abbreviated transcription (Latin):
parte ad amessepositũ traditio hȩbreorũ testatur:
palestinorũ ingerara ex precepto & benedictioned ñi: Ibiq rebecc̃ã
uxorẽ suã timoris causa finxit sororẽ quã rex alienigena isa ac
coniugẽ tunc es se cognouit : quando eũ cũ ea ludentẽ uidit : Quid
autẽ sibi uelit in sacramentũ xp̃i & ecđȩ qđ tantus patriarcha
cũ coniuge iuserit. coniugiũ que illud indesit cognitũ : uid& profe¬
toquis quis nealiquid errando ieccła pecc&. Si se cr&ũ uirieius in
scripturis scis diligenter intueatur. & inuenit eũ malestatẽ suã qua
informadĩ ȩ qualis est patripaulis ꝑ absc̃ disse in formã serui ut eius
capaxẽe huma niain firmitas possa eoq modo se c̃iuguc̃gruũ st̃ aptar&¬
quodenĩ ab surdũ immo quid non conuenienter. futurorũ prȩnun¬
tiationiad cõmodatũ siprophetadĩ carnale aliquid lusit ut eũ capo

Expanded text:
parte Adam esse positum traditio Hebraeorum testatur. parte Adam esse positum traditio Hebraeorum testatur. Palaestinorum in Gerara, ex praecepto, et benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alconjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. Quid autem sibi velit in sacramento Christi et Ecclesiae, quod tantus patriarcha cum conjuge luserit, conjugiumque illud sit cognitum. Vidit profecto quisquis, ne aliquid errando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forcapax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptarquid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuntiationi adcommodatum, si propheta dei carnale
Abbreviated transcription (Latin):
checturanisi quia sicut ag. ar & ismahel significauerunt carnalis
ueterstestamenti: Sic & chectura & filii eius significabant here¬
ticos qui se adtest amentũ nouũ existimant ꝑtinere . sed utriq: con¬
cubinȩ dicuntur : Solasa rasemꝑ uxor uocatur : Sicut scriptũ
est Vna est enĩ colũ bamea ꝑfectamea : Dedit aut̃ abraham
cunctaquȩ possidebat filio sed isaac: filiis aut̃ concubinarũ largi¬
tus est munera & separauit eos ab isa ac filiosuo: quid hoc significat
nisi quiadantur & nonnullamunera filiis concubinarũ. Idest
carnalium : sed non perueniunt ad regnũ promis sum nechȩre¬
ticinec iudȩi quia carnalia lucra sec tantur: prȩter isa ac enĩ
nullus est hȩres utiq qui a non filii carnis sed filii promissionis depu¬
tantur insemine: deinde mortuus est abraham centũ septuaginta
quinq: annorũ. Sepultusq est̃ inspelunca duplici. incuius interiore

Expanded text:
Cetura, nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Cetura, nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cethura, et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum novum existimant pertinere? 2. Sed utraeque concubinae dicuntur. Sola Sara semper vocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaac filio suo. 3. Quid hoc significat, nisi quia dantur nonnulla munera filiis 316 concubinarum, id est, carnalium? sed non perveniunt ad regnum promissum nec haeretici, nec Judaei, quia carnalia lucra sectantur. Praeter Isaac enim nullus est haeres, utique quia non carnis filii, sed filii promissionis deputantur in semine. Deinde mortuus est Abraham centum septuaginta quinque annorum, sepultusque est in spelunca duplici, in cujus interiori
Abbreviated transcription (Latin):
pallio uelabatur : quia corã eodeerroribus prioris uitae confun¬
ditur : Quod uero inclinato lamdie egressus est inagrũ isaac: hoc
designabat qđ extremo huius mundi tẽpore : uelut indieifinem
ueniens xp̃s quasi in agrũ foras exiit : quicũ sit inuisibilis: setamen
ui sibilem in hoc mundo uenienti ex gentibus ecclesiae de monstra¬
uit : inuenit aut̃ eum ecła adputeum uisionis: idest in contẽplati¬
one & intellegentia ueritatis . Vb i intellectũ percipiat altiorem
siue lauacru aquae ubi purificetur. sicq de hinccopulatursponso
suo xp̃o : adherens illigloria aeternitate & regno:
Quid autẽ sibiuult qđ ab rabam post obitũ sa raechecturamduxeit
uxorem : Num quid ob incontinentiã dũess& iam aetate grandeuus:¬
absit : an propterfiliorũ procreatioñẽ dumilli sem̃ quasi stellas
caeli exisa acfilio promitteretur : non ergo quid sibi uult ista

Expanded text:
pallio velabatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunpallio velabatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agrum Isaac, hoc significabat quod extremo hujus mundi tempore velut in diei fine veniens Christus, qui quasi in agrum foras exiit, quia cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti exigentibus Ecclesiae demonstravit. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligentia veritasive lavacrum aquae, ubi purificetur a peccatis. Sicque dehinc copulatur sponso suo Christo adhaerens illi gloria, aeternitate et regno. Quid autem sibi velit, quod Abraham post mortem Sarae Ceturam nomine uxorem duxit? Nunquid ob incontinentiam, dum jam esset aetate grandAbsit. An propter filiorum procreationem, dum illi semen quasi stellae coeli ex Isaac filio promitteretur? Non. Ergo quid sibi vult ista