comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sententia satis quantum opunor exposita ẽ
sumus. Non portamus sarcinas urãs. i̾o
uob̃ non cõmunicainus. Maiores isti por¬
tant sarcinas diuisionis. maiores isti por¬
tant sarcinas p̃cisionis. sarcinas schisma¬
tis. sarcinas heresis. sarcinas dissentionis.
sarcinas antinositatis. sarcinas falsoꝵ testi¬
monioꝵ. sarcuias calumpmiosarũ crimina¬
tionum. Istas sarcinas conati sumus  co-¬
naniur deponere de humeris frum nr̃oꝵ.
illi amant illas. tenentes ad se. Minotes. eẽ.
nolunt. quia ipsis sarcuns tumuerunt.
Nam & qui ponit sarcinã. qm̃ gestabat
collo. quasi minor fit. s pondus posuit ñ sta
alienis. quasi hoc tͥ dicam ueni cõmunica
peccatis alienis. Non hoc dico. Noui quid
dicat apłs. S illud dico ꝓpt̾ peccata aliena
Siuera. eẽnt. & non magis tua. eẽnt. gregẽ
d̃i mixtum ouib ꝙ hedis ñ deseretes. area
dñcam quamdiu triturat᷑ ñ relinguetes
retia dĩica quamdui bonos & malos pisces

Expanded text:
sententia satis, quantum opinor, exposita essententia satis, quantum opinor, exposita essumus, non portamus sarcinas vestras, ideo vobis non communicamus. Majores isti portant sarcinas divisionis, majores portant sarcinas praecisionis, sarcinas schismatis, sarcinas haeresis, sarcinas dissensionis, sarcinas animositatis, sarcinas falsorum testimoniorum, sarcinas calumniosarum criminationum. Istas sarcinas conati sumus, et conamur deponere de humeris fratrum nostrorum. Illi amant illas tenentes ad se, minores esse nolunt, quia ipsis sarcinis tumuerunt. Nam et qui ponit sarcinam, quam gestabat collo, quasi minor fit; sed pondus posuit, non stalienis. Quasi hoc tibi dicam: Veni, communica peccatis alienis. Non hoc dico, novi quid dicat Apostolus: sed illud dico. Propter peccata aliena, si vera essent, et non tua magis essent, gregem Dei mixtum ovibus et haedis non desereres; aream dominicam, quamdiu palea trituratur, non relinqueres; retia dominica quamdiu bonos et malos pisces
Abbreviated transcription (Latin):
Si bene intendas onus ẽ: ille alterum omis
habet. Tu alterum porta cum illo. & portat
tecum. ut inuicem onera ur̃a portetis. Quos
ẽ. opus pauꝑtatis: Non habere. Quod est¬
onus diuitiarum: Plusquam opus ẽ. hab̃e.
Et ille oncratꝰ c̃ & tu oueratꝰ es: porta cum
illo non habere. portet tecum plus habere
ut fiant ęquales sarcine uie. Si enuim dede¬
ris indigenti. miniuis illi ñ habenti omis
ipsius quod erat non habere. Si ei dedis
incipit habere. minutũ ẽ. illi onus quod
uocat᷑ ñ habere. nuuniuit & ipse onus tuiun
q̃d uocat᷑ plus habere. Duo ambulatis uiã
di in ꝑegͥnatione huius scłi. Tu portabas
sumptꝰ magnos suꝑfluos. ille autẽ sumpt̾
ñ habebat. Adhesit tͥ comes tuus. ẽẽ. desi¬
d̾ans. noli negligere. noli sꝑnere. noli relui¬
quere. Non uides quautum portes:. Nichil
portanti & non habenti da inde aliquid.
& comitẽ adiuuabis. & te releuabis. A płica

Expanded text:
Si bene intendas, onus est. Ille alterum onus Si bene intendas, onus est. Ille alterum onus habet, tu alterum. Porta cum illo, et portet tecum, ut invicem onera vestra portetis. Quod est onus paupertatis? Non habere. Quod est divitiarum onus? Plus quam opus est habere. Et ille oneratus est, et tu oneratus es. Porta cum illo non habere, portet tecum plus habere; ut fiant aequales sarcinae vestrae. Si enim dederis indigenti, minuis illi non habenti onus ipsius, quod erat non habere: si ei dederis, incipit habere; minutum est illi onus, quod vocatur non habere: minuit et ipse onus tuum, quod vocatur plus habere. Duo ambulatis viam Dei in peregrinatione hujus saeculi: tu portabas sumptus magnos superfluos; ille autem sumptus non habebat: adhaesit tibi, comes tuus esse desiderans; noli negligere, noli spernere, noli relinquere. Non vides quantum portes? Nihil portanti et non habenti da inde aliquid, et comitem adjuvabis, et te relevabis. Apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
piendo corrigere. Accessurus ẽ. tecum ad alta¬
re. noli timere. unꝰquisq ꝓpͥum onus porta¬
bit. M̾ emento apłi ut se¬
curus accedas. unꝰ¬
quisq ꝓpͥum onus
portabit. T antũmͦ non tͥ dicat
porta mecum. nam si cum illo cominunica¬
re uolueris suꝑbiam. auaritiam: onus ñ mi¬
nuit. s duo grauabunt᷑. Portet gͦ sarcinã
suam. & tu tuam. qm̃ quando ex humeris tu¬
is dñs tuus talem sarcinam excussit. alterã
imposuit. Excussit cupiditatis. imposuit
sarcinã xp̃i unde portes cum aliero onus ꝓpͥ¬
um. Piuꝑ ẽ. diues es. onis illius pauꝑtas ẽ.
tu tale onus ñ habes. Uide ne forte cum te
int̾pellauit pauꝑtas. dicas. Unusquisq ꝓpͥ
um onus portabit. Hic alterum p̃ceptum
audi. inuicem onera uia portate. Pauꝑtas
ñ ẽ. onus ineum . s c̃. onus fr̃is mei. Uide ne
diuitię sint mauis onis tuum. Nam ñ ha-¬
bes onis pauꝑtatẽ. s habes onus diuitias.

Expanded text:
piendo corrigere, accessurus est tecum ad altapiendo corrigere, accessurus est tecum ad altare: noli timere; Unusquisque proprium onus portabit. Memento Apostoli, ut securus accedas: Unusquisque proprium onus portabit. Tantummodo non tibi dicat, Porta mecum. Nam si cum illo communicare volueris avaritiam, onus non minuetur, sed duo gravabuntur. Portet ergo sarcinam suam, et tu tuam: quoniam quando ex humeris Dominus tuus talem sarcinam excussit, alteram imposuit; excussit cupiditatis, imposuit sarcinam Christi; unde portes cum altero onus proprium. Pauper est, dives es: onus illius paupertas est; tu tale onus non habes. Vide ne forte cum te interpellaverit pauper, tu dicas, Unusquïsque onus proprium portabit. Hic alterum praeceptum audi: Invïcem onera vestra portate. Paupertas non est onus meum, sed est onus fratris mei. Vide ne divitiae sint majus onus tuum. Nam non habes onus paupertatem, sed habes onus divitias.
Abbreviated transcription (Latin):
tes sint in oꝑib bonis. facile tͥbuant. cominu¬
nicent. thesaurirent sibi fundamentum bo¬
num in futurum. ut app̃hendant ueram
uitam. Audisti. agnouisti. didicisti. tenui¬
sti. fecisti. fac quod facis. noli pigrescere. no¬
li cessare. Qui ꝑseuerauerit usq in finem hic
saliuis erit. Benefecisti homini. ingratꝰ ẽ.
homo. ñ te penieat bene fecisse. ne fundas
penitendo. quod implesti miserando. Die
in corde tuo. Non uidet iste in quem feci.
uidet ille ꝓpt̾ quem feci. quia iste siuiderit.
sed ingratꝰ ñ ẽẽt. sibi potiꝰ quam mͥ ꝓdesset
Ad dm̃ me tencam quem non latet quod fa¬
cio. non solum quod facio. s ettã quod corde
facio. Illum sꝑem retͥbutorẽ. qui facti mei
non querit testem. Ialis es & forte in ppło di
stat iuxta te auarus. raptor inhians rebus alie¬
nis. quem nosti talem. & fidel ẽ. uel potiꝰ uoca¬
t̃ fidelis. non cum potes de eccła pellere. non
habes aliquem aditum castigando. & corri-¬

Expanded text:
cile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Audisti, agnovisti, didicisti, tenuisti, fecisti. Fac quod facis, noli pigrescere, noli cessare. Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Bene fecisti homini, ingratus est homo: non te poeniteat bene fecisse, ne fundas poenitendo quod implesti miserando: dic in corde tuo, Non videt iste in quem feci, videt ille propter quem feci; quia iste si videret, si ingratus non esset, sibi potius quam mihi prodesset. Ad Deum me teneam, quem non latet quod facio; non solum quod facio, sed etiam quod corde facio: illum sperem retributorem, qui facti mei non quaerit testem. Talis es, et forte in populo Dei stat juxta te avarus raptor, inhians rebus alienis. Quem nosti talem, et fidelis est, vel potius fidelis vocatur, non eum potes de ecclesia pellere, non habes aliquem aditum castigando et corri
Abbreviated transcription (Latin):
sem. ista mitem reddunt. Et uide¬
quidẽ quia oneratꝰ ñ eris. si ipsum audicris.
Iugum enim meũ leue ẽ: & sarcina mea le
uis. Quid ẽ. leiis ẽ: Quid si habet pondꝰ:
Sed minus. Plus habet auaritia. minus
iusticia. Nolo sic intelligas. Hȩc sarcina
non ẽ pondꝰ onerati. s alę sunt uolatori. Ha¬
bent enim & aues pennarũ suarũ sarcinas.
Et quid dicunꝰ: Portant illas: Portant.
Poreant illas in terra. portant᷑ illis in cęlo.
Tu si miscdiam uelis p̃bere aui p̃sertim esta¬
te.& dicas. miseram istam auiculam one¬
rant penuȩ. & detrahas onus hoc. in terra
remanebit. cui subuenire uoluisti. Porta gͦ
pennas pacis. alas accipe karitatis. hec ẽ. sar¬
onera. U idete nunc. Nescio quis auarus in¬
trat. nosti illum auarum. stat tecum. & tu
non es auarus. s etiam misericors. Das pau¬
ꝑi quod habes. non inhias in ea quȩ ñ ha¬
bes. Audis dicentẽ apłm. ꝑ recipe diuitib

Expanded text:
lem, istae mitem reddunt. Et lem, istae mitem reddunt. Et vide quia oneratus non eris, si ipsum audieris. Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est . Quid est, levis est? Quid si habet pondus, sed minus? plus habet avaritia, minus justitia? Nolo sic intelligas. Haec sarcina non est pondus onerati, sed alae sunt volaturi. Habent enim et aves pennarum suarum sarcinas. Et quid dicimus? Portant illas, et portantur. Portant illas in terra, portantur ab illis in coelo. Tu si misericordiam velis praebere avi, praesertim aestate, et dicas, Miseram istam aviculam onerant pennae, et detrahas onus hoc; in terra remanebit, cui subvenire voluisti. Porta ergo pennas pacis, alas accipe charitatis. Haec est saronera. Videte nunc, nescio quis avarus intrat: nosti illum avarum, stat tecum, et tu non es avarus; sed etiam misericors, das pauperi quod habes, non inhias in ea quae non habes; audis dicentem Apostolum, Praecipe divitibus
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ. & omĩa ꝑ ipsum facta sunt: Nun¬
quud hoc ab eo discere poterimꝰ. inundũ
fabricare. celos luminib implere. diei noc¬
malib terram replere: Nichil horũ uos u¬
bet discere magist̾ cęlestis. illa facit ut ds̃.
ẽ. audi ut imiteris. Discite inqͥt a me non
mundin fabricare & creare naturas. nec
illa quidẽ alia quȩ hic latens łs homo ma¬
nifestꝰ effecit. nec ipsa dicit dicite a me. fe¬
brem ab egrotantib pellere. fugare demo¬
nia. mortuos suscitare. uentis & fluctib im¬
ꝑare. suꝑ aquas ambulare. nec hoc dicit
discite a me. Hȩc enim dedit quib̾dã disci¬
puł suis. quibꝰdã non dedit. Hoc autẽ disci¬
te a me. om̃ib dicit. Ab hoc p̃cepto nemo se
excuset. Discite a me quia mitis sum& hu
nuł corde. Quare dubitas hanc sarcinã fer¬
re: Hȩc sarcina grauis ẽ. humilitas & pie¬
tas: Hȩc sarcina grauis ẽ.
fides. spes. karitas:
Ista enim humi¬

Expanded text:
Verbum, et omnia per ipsum facta sunt ? NumVerbum, et omnia per ipsum facta sunt ? Numquid hoc ab eo discere poterimus, mundum fabricare, coelum luminibus implere, diei nocimalibus terram replere? Nihil horum nos jubet discere magister coelestis: illa facit ut Deus.est, audi ut imiteris. Discite, inquit, a me; non mundum fabricare, et creare naturas: nec illa quidem alia quae hic latens Deus, homo manifestus effecit; nec ipsa dicit, Discite a me febres ab aegrotantibus pellere, fugare daemonia, mortuos suscitare, ventis et fluctibus imperare, super aquas ambulare: nec hoc dicit, Discite a me. Haec enim dedit quibusdam discipulis suis, quibusdam non dedit: hoc autem, Discite a me, omnibus dicit; ab hoc praecepto nemo se excuset, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Quare dubitas hanc sarcinam ferre? Haec sarcina gravis est, humilitas et pietas? Haec sarcina gravis est, fides, spes, charitas? Istae enim humi
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Auari ingressi sunt. auari discedunt.
sigo loquendo contͣ istas sarcinas laboraui.
si clamatis. ponite quod portatis. Postremo
me nolite audire. imꝑatorem nr̃m audite
Uultis ad me currere. s cum grauib sarcinis
ñ potestis. Uenite inquit ad me om̃s qui labo¬
ratis &. honerati estis &. ego uos reficiam. Do
ueniã p̃teritoꝵ peccatoꝵ. tollam quod p̃mebat.
oculos ur̃os sanabo. quod nocuit humeris
uris. Tollam quidẽ sarcinas ur̃as. s manes
sarcinas non dimittã. Tollam sarcinas ma-¬
las. & imponam bonas. Cum enim dixisset
& ego uos reficiam. adiunxit. Tollite ingũ
ncum suꝑ uos. Male te subiugauerat cu¬
piditas. benae te ͣ subiuget caritas. t̃ ollite u
gum meum siꝑ uos. & discite a me. Si uob̾
iuluit humanum qualecumq magist̾ium.
discite a me. Xp̃c clamat. magist̃ uincꝰ. dĩ
filrꝰ solus uerax. uerus ueritas clamat. dis
bum. & uerbum erat apud dm̃. & ds erat

Expanded text:
unt: avari ingressi sunt, avari discedunt. unt: avari ingressi sunt, avari discedunt. Ego loquendo contra istas sarcinas laboravi. Si clamatis, ponite quod portatis. Postremo me nolite audire; Imperatorem vestrum audite Vultis ad me currere, sed cum gravibus sarcinis non potestis. Venite, inquit, ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Do veniam praeteritorum peccatorum, tollam quod premebat oculos vestros, sanabo quod nocuit humeris vestris. Tollam quidem sarcinas, sed inanes a sarcinis non dimittam: tollam sarcinas malas, et imponam bonas. Cum enim dixisset, Et ego vos reficiam; adjunxit, Tollite jugum meum super vos. Male te subjugaverat cupiditas, salubriter te subjuget charitas. 7. Christugum meum super vos, et discite a me. Si vobis viluit humanum qualecumque magisterium, discite a me. Christus clamat magister, unicus Dei Filius, solus verax, verus, veritas clamat, Disbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
tia dicit surge. ꝑ ĩgritia dicit. noli pati fri¬
gidos dies. auaritia dicit. tolera in mari etiã
tempestates. Illa dicit quiesce. illa non sinit
quiescere. Iubet non solum ꝓcede. s & na-¬
uiga transmare. quere terras quas ignoras.
Merces in india deportandȩ sunt. non nosti
singuam indorum. s intelligibilis uidet᷑ ser¬
mo auaritiȩ. Uenies ignotꝰ ad ignotum. das.
accipis. emis. portas. ꝑiclitatꝰ ꝑuenisti. cum
ꝑiculis redis. Exclamas in mari exagitatꝰ
tempestate. ds libera me. Non audis respon-¬
dentẽ. Quare: Misi te : Auaritia tͥ iussit.
iis. quod habebas. Illa te ad indos misit.
ad reportandum aurũ. ego tͥ ante hostiũ
rꝑm posui a quo emeres regnum cȩlorum.
liboras in uissione auaritię. in uissione mea
ñ laboras. Ambo iussimꝰ. ñ audisti me. cui
nas portant. quanti mͥ mͦ cont᷑ ipsas sarci-¬
nas loquenti sub ipsis positi exclamant.
Cum sarcinis intrant. cum sarcinis exe¬

Expanded text:
tia dicit, Surge. Pigritia dicit, Noli pati fritia dicit, Surge. Pigritia dicit, Noli pati frigidos dies: avaritia dicit, Tolera in mari etiam tempestates. Illa dicit, Quiesce; illa non sinit quiescere. Jubet, non solum, Procede; sed et, Naviga trans mare, quaere terras quas ignoras. Merces in Indiam deportandae sunt: non nosti linguam Indorum, sed intelligibilis videtur sermo avaritiae. Venies ignotus ad ignotum; das, accipis, emis, portas; periclitatus pervenisti, cum periculis redis, exclamas in mari exagitatus tempestate, Deus, libera me. Non audis respondentem, Quare? Misi te? Avaritia tibi jussit abebas. Illa te ad Indos misit ad reportandum aurum: ego tibi ad ostium Christum posui, a quo emeres regnum coelorum. Laboras in jussione avaritiae, in jussione mea uon laboras. Ambo jussimus; non audisti me: cui nas portant? Quanti mihi modo contra ipsas sarcinas loquenti sub ipsis positi exclamant? Cum sarcinis intrarunt, cum sarcinis exe
Abbreviated transcription (Latin):
& uarietatẽ harum disserere sarcinarum:
cetera coniectemus. U ide hominẽ honeia¬
tum sarcina auaritię. uide illum sub has
sarcina sudantẽ. anhelantẽ. sitientẽ. & la¬
borando sarcinam addentẽ. Quid expec¬
tas o auare. amplectens onus tuũ. & catenis
cupiditatis alligans inalam sarcinam sub
humeros tuos: Quid expectas. quid labo¬
ras. quid uihias. quid concupiscis: Nempe
saciare auaritiam. O uota mania & facta
nequissima. Expectas gͦ satiare auarita
Iua te pot p̃mere. tu illam non potes satia¬
re. An forte non ẽ. grauis: Usꝙ: adeo sub
bac sarcina sensum etiam ꝑdidisti: Noll
ẽ. grantꝰ auaritia. Q uate gͥ te de somno e¬
citat. que te aliquando etiam dormire ĩ
sinit: Et fortasse habes cum illa alterum
omis pigritiȩ. & ista duo nequissuna onera
secumq pugnantia p̃munt te & dilauiant
te. non enim paria imꝑant. non enu si¬
milia iubent. Pigritia dicit dormi. auari¬

Expanded text:
et varietatem harum disserere sarcinarum? et varietatem harum disserere sarcinarum? caetera conjectemus. Vide hominem oneratum sarcina avaritiae, vide illum sub hac sarcina sudantem, anhelantem, sitientem, et laborando sarcinam addentem. Quid exspectas, o avare, amplectens onus tuum, et catenis cupiditatis alligans malam sarcinam sub humeros tuos? Quid exspectas? quid laboras? quid inhias? quid concupiscis? Nempe satiare avaritiam. O vota inania et facta nequissima! Exspectas ergo satiare avaritiam? Illa te potest premere, tu illam non potes satiare. An forte non est gravis? Usque adeo sub hac sarcina sensum etiam perdidisti? Non est gravis avaritia? Quare ergo te de somno excitat, quae te aliquando etiam dormire non sinit? Et fortasse habes cum illa alterum onus pigritiae, et ista duo nequissima onera secumque pugnantia premunt te, et dilaniant te. Non enim paria imperant, non enim similia jubent. Pigritia dicit, Dormi: avari
Abbreviated transcription (Latin):
Corda uĩa non uidi. s testes cordium uroꝵ¬
uoces audiu. Iam gͦ tanquam de intellec¬
lis securi. aliquanto latiꝰ disseramꝰ. ñ ut
intelligendum insinuet᷑. s ut quod intel¬
lectum ẽ: comindet᷑. Onera quȩ unꝰquisq
sua portat. peccata sunt. Has detestabiliũ
onerum sarcinas portantib hominib &
sub eis frustra sudantib dñs dic̃. U̾ enite
ad me om̃s qui laboratis & honerati estis.
& ego uos reficiam. Quom reficit peccatis
oneratos. iisi indulgentia peccatoꝵ: Conci¬
onator mundi. de quadam specula excelsȩ
auctoritatis exclamat. Audi genus huma¬
num. audite filii adam. audi genus labo¬
riosum.&. infructuosum. uideo laborem
ur̃m. uidete donum incum. Scio. labora¬
tis & onerati estis.&. quod ẽ. misertꝰ ꝑnitiosal
sarcinas ur̃is humeris alligatis. Ad hec qͥd
peius onera addi uob̃ petitis non deponi.
Quis nr̃m breui temꝑe pot̾ multiplicitate

Expanded text:
Corda vestra non vidi: sed testes cordis Corda vestra non vidi: sed testes cordis voces audivi. Jam ergo tanquam de intellectis securi, aliquanto latius disseramus; non ut intelligendum insinuetur, sed ut quod intellectum est, commendetur. 4. Susua portat, peccata sunt. Has detestabilium onerum sarcinas portantibus hominibus, et sub eis frustra sudantibus, Dominus dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Quomodo reficit peccatis oneratos, nisi indulgentia peccatorum? Concionator mundi, de quadam specula excelsae auctoritatis exclamat: Audi, genus humanum; audite, filii Adam; audi, genus laboriosum et infructuosum: video laborem vestrum, videte donum meum. Scio, laboratis et onerati estis; et quod est miserius, perniciosas sarcinas, vestris humeris alligatis: ad haec, quod pejus est, onera addi vobis petitis, non deponi.Quis nostrum brevi tempore potest multiplicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
situm. unusquisq autẽ ꝓpͥum onus portabit.
Iam gͦ occurrit sensib nr̃is. Si unusquisq ꝓpͥ
tare. nisi quia ouera distinguenda sunt. ne sͥ
contraria loqui putet᷑ apłs: Non enĩ longe ñ
cnĩ in alia epła ñ enĩ in hac ipsa longę suꝑtꝰ aut
inferuis. s in eo ipso loco. ita ut sibi sint eade
cit in alterum. & alia sunt onera in quib rec¬
te dicis fr̃i. porto tecũ aut porto ꝓte. Si gͣ
distuictione opus ẽ. non ẽ. facilis intellectꝰ
Contra eos gͣ qui putabant posse hominẽ
contaminari peccatis alienis respondet apłs
eos quib ꝑ hoc possit negligentia subuitia¬
re. ut quasi securi facti. quod ñ contamina¬
rent᷑ peccatis alienis neminẽ curarent cor¬
rigere. inuicẽ oncra nr̃a portare. breuit᷑ dic¬
tum breuitq distinctum ẽ: & quantũ exisli¬
mo manifestationẽ ueritatis ñ impediuit.
Nam & breuit audistis. & cito intellexistis

Expanded text:
situm, Unusquisque autem proprium onus portabit. situm, Unusquisque autem proprium onus portabit. Jam ergo occurit sensibus vestris, Si unusquisque onus vestra portate? Nisi quia onera distinguenda sunt, ne sibi contraria loqui putetur Apostolus. Non enim longe, non enim in alia Epistola, non enim in hac ipsa longe superius aut inferius; sed in eo ipso loco, ita ut sibi sint eadem cit in alterum; et alia sunt onera, in quibus recte dicis fratri, Porto tecum, aut Porto pro te. Si ergo distinctione opus est, non est facilis intellectus. Contra eos ergo qui putabant posse hominem contaminari peccatis alienis, respondit Aposeos quibus per hoc possit negligentia subintrare, ut quasi securi facti quod non contaminarentur peccatis alienis, neminem curarent corrigere, Invicem onera vestra portate. Breviter dictum, breviterque distinctum est: et quantum existimo, manifestationem veritatis non impedivit. Nam et breviter audistis, et cito intellexistis.
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem onera nr̃a portemꝰ. & in eo
ipso quo nos aminonet. ut inuicem
onera nr̃a portemus. quo fructu id
faciamus ostendit adiungens & dicens. Et
sic adimplebitis legem xp̃i. que non inplebi¬
tur. nisi inuicem onera nr̃a portenius. Que sint
ista onera & quemadmodum portanda sint.
qm̃quidem om̃s ꝓ nr̃is uirib conari debemꝰ
implere legem xꝑi. aduiuante dño conabor
ostendere. Quid me demonstrat᷑um. ẽẽ. ꝓposui
mem̃itote ut exigatis. & cum reddidero non
peta tis. Hoc me demonstratum. ẽẽ. ꝓposui ad¬
iuuante dño intentionem meã & ꝓ me or̃ones
ur̃as. quȩ sint onera quȩ inuicem nos iubet
ut portemus apłs.&. quẽad modũ portanda
sint. Hoc si fecerimus illud ubi fructũ posuit
sua sponte consequet᷑. ut impleamus. legem
quutꝰ ẽ. ut tu coneris exponere. quȩ sure ista
onera. uel quẽ admodũ iniucẽ sustinenda: Et
illic questio quę nos cogit onera distinguere.
Et in ipso quippe capło lectionis habes ibi po¬

Expanded text:
invicem onera nostra portemus: et in eo ipso quo nos admonet, ut invicem onera nostra portemus, quo fructu id faciamus ostendit, adjungens et dicens, Et sic adimplebitis legem Christi: quae non implebitur, nisi invicem onera nostra portemus. Quae sint onera ista, et quemadmodum portanda sint, quoniam quidem omnes pro nostris viribus conari debemus implere legem Christi, adjuvante Domino conabor ostendere. Quod me demonstraturum esse proposui, mementote ut exigatis: et cum reddidero, non petatis. Hoc me demonstraturum esse proposui, adjuvante Domino intentionem meam et pro me orationes vestras, quae sint onera quae invicem nos jubet ut portemus Apostolus, et quemadmodum portanda sint. Hoc si fecerimus, illud ubi fructum posuit, sua sponte consequetur, ut impleamus legem Clocutus est, ut tu coneris exponere quae sint ista onera, vel quemadmodum invicem sustinenda? Est illic quaestio, quae nos cogit onera distinguere. Et in ipso quippe capitulo lectionis habes ibi po
Abbreviated transcription (Latin):
Cum rex iustꝰ sedit in throno. quis głabit᷑
mundũ se habere cor: aut quis głabit᷑ mun¬
dum se. ẽẽ. a peccato: E rgo quamdui tales
sumus. hoc nob̃ debemiꝰ. ut inuicẽ onera nr̃a
portemus. Conuersi ad dñm. Item de uer¬

Expanded text:
um Rex justus sederit in throno, quis gloriabitur mundum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Ergo quamdiu tales sumus, hoc nobis debemus, ut invicem onera nostra portemus. Conversi ad Dominum, e
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam paginam & totũ legissent. nunqͣm hoc
dicere auderent. Ted apertiꝰ attendite. quia¬
habet tales ȩccłia. Ne quis dicat nobis prorsꝰ
de phariseis dixit. de scribis: de uideis dixit.
am tales ñ habet eccłia. Qui sunt gͦ illi.

Expanded text:
ipsam paginam, et totum legissent, nunquam hoc ipsam paginam, et totum legissent, nunquam hoc dicere auderent. 9. Malos pasthabet tales Ecclesia. Ne quis dicat nobis: Prorsus de Pharisaeis dixit, de Scribis dixit, de Judaeis dixit: nam tales non habet Ecclesia. Qui sunt ergo illi,
Abbreviated transcription (Latin):
ditum est a dño quȩ dicunt facite. quȩ faci
unt facere nolite: Recte dictum est inquiunt.
Situm est enim uobis ut quȩ dicimꝰ faciatis.
que autem facimꝰ uos ñ faciatis. Nos enĩ offe-¬
niiꝰ sacrificium. uobis non licet. Uidete uer¬
sutias hominũ. Quid dicam̃: Mercennarioꝵ
Nam si pastores essent. ista ñ dicerent. Ideo
dñs ut os illis clauderet. secutus est & dixit.
Rathedram moysi sedent. quȩ dicunt facite:
quȩ autem faciunt facere nolite. Dicunt enĩ:
faciunt. faciunt enĩ non sacrificiũ deo offerunt.
Quid est qd̃ dicunt & ñ faciunt: Audi qd̾
scquatur. Alligant onera grauia & importa¬
bilia & imponunt ea suꝑ ceruices hominum.
quȩ ipsi uno digito nolunt tangere. Aꝑte
tprobrauit. descͥpsit & ostendit. S illi qͣn¬
do sic uolunt ꝑuertere sententiã. ostendunt
quia nichil querunt in ęccłia nisi cõmoda
sua: nec eiũgłm legerunt. Si enim nossent

Expanded text:
dictum est a Domino, Quae dicunt, facite; quae facidictum est a Domino, Quae dicunt, facite; quae faciRecte dictum est, inquiunt. Dictum est enim vobis, ut quae dicimus, faciatis; quae autem nos facimus, vos non faciatis. Nos enim offerimus sacrificium, vobis non licet. Videte versutias hominum: quid dicam? mercenariorum. Nam si pastores essent, ista non dicerent. Ideo Dominus ut os illis clauderet, secutus est, et dixit, Cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere faciunt? Faciunt enim sacrificium, Deo offerunt. Quid est quod dicunt, et non faciunt? Audi quid sequatur: Alligant enim onera gravia et importabilia, et imponunt ea super cervices hominum, quae ipsi uno digito nolunt tangere . Aperte exprobravit, descripsit et ostendit. Sed illi quando sic volunt pervertere sententiam, ostendunt quia nihil quaerunt in Ecclesia, nisi commoda sua; nec Evangelium legerunt: si enim nossent
Abbreviated transcription (Latin):
piditatẽ suam. quia si uoluero apud d̾m sic me
defendere. ut dicam dñe uidi male uiuentem
illum clericũ tuũ & ideo male uxi. nonne
mͥ dicturus est. serue neqͣm nonne ã me au¬
dieras quȩ dicunt facite. quȩcumq facuint fa¬
cere nolite:. Nalus autẽ laicus. infidelis. non
ꝑtinens ad gregẽ ap̃i. ñ ꝑtinens ad frumentũ
xp̃i. qui tanqͣm palea in area toleratur. qͥd sib
dicit quando ceꝑit illum arguere uerbũ dͥe.
Exti. quid mͥ loqueris: Ipsi ep̃i. ipsi derici ñ
aliud faciunt. & me cogis ut faciam: Querie
sibi non patronum ad catisam malã. s comitẽ
ad penam. Nam nunqͣm eum ille defensur at
in die uidicũ. quẽcumq malũ uoluerit pmis¬
ri. Quom enim diabolus om̃s quos seduca
seducit cum quib regnet s cum quib Aamilł¬
sus. sic om̃s qui sequuntur malos comites sibi
iͥ gehennam querunt. ñ patrocinia ad regnũ
quando illis dicitur male uiuentib. merito

Expanded text:
piditatem suam. Quia si voluero apud Deum sic me piditatem suam. Quia si voluero apud Deum sic me defendere, ut dicam, Domine, vidi male viventem illum clericum tuum, et ideo male vixi: nonne mihi dicturus est, Serve nequam, non a me audieras, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite? Malus autem laicus, infidelis, non pertinens ad gregem Christi, non pertinens ad frumentum Christi, qui tanquam palea in area toleratur, quid sibi dicit, quando coeperit illum arguere verbum Dei? Exi: quid mihi loqueris? Ipsi episcopi, ipsi clerici non illud faciunt, et me cogis ut faciam? Quaerit sibi non patronum ad causam malam, sed comitem ad poenam. Nam nunquam eum ille defensurus est in die judicii, quemeumque malum voluerit imitari. Quomodo enim diabolus omnes quos seducit, non seducit cum quibus regnet, sed cum quibus damnetur: sic omnes qui sequuntur malos, comites sibi ad gehennam quaerunt, non patrocinia ad regnum quando illis dicitur male viventibus, Merito
Abbreviated transcription (Latin):
clerici mali qd in ipsos dicitur. uolunt ꝑuerte¬
re. Nam audiui quosdã ꝑuertere. uelle istam
sententiam. Hunquid ñ si illis clericis liceret.
delerent illam de euugło. Quia uͦ delere illã
ñ possunt. ꝑuertere illam querunt. Sed adest
curum sepsit ueritate sua om̃s sententias suas
& liberauit. ut quisqͥs inde aliquid precidere
uoluerit aut inducere male legendo uel iuter¬
pretando. ille si cor habet quod p̃cisum est
de scͥptura iuingat scͥpture & legat suꝑiora
uel inferiora. & inuemet sensum quẽ uolelis
ille male interp̃tari. Quid gͦ putatis dicere
istos de quib dicitur quȩ dicunt facite. quia
reuera fine laicis dicitur: Laicus enim qͥ uult
bene uiuere cum attenderit clericum malum.
quid siba dicet: Dñs dixit quȩ dicunt facui.
que faciunt facere nolite. Ambulem iuan
dñi. ñ sequar eiꝰ mores: audiam ab illo ñ ues¬
ba ipsiꝰ sed di. Sequar deum. sequatur ille al¬

Expanded text:
clerici mali quod in ipsos dicitur, volunt perverteclerici mali quod in ipsos dicitur, volunt pervertere. Nam audivi quosdam pervertere velle istam sententiam. Numquid non, si illis liceret, non delerent illam de Evangelio? Quia vero delere illam non possunt, pervertere illam quaerunt. Sed adest circumsepsit veritate sua omnes sententias suas, et libravit; ut quisquis inde aliquid praecidere voluerit, aut inducere male legendo vel interpretando, ille qui cor habet, quod praecisum est de Scriptura jungat Scripturae, et legat superiora vel inferiora, et inveniet sensum quem volebat ille male interpretari. Quid ergo putatis dicere istos de quibus dicitur, Quae dicunt, facite? Quia revera laicis dicitur. Laicus enim qui vult bene vivere, cum attenderit clericum malum, quid sibi dicit? Dominus dixit, Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite. Ambulem viam Domini, non sequar istius mores. Audiam ab illo, non verba ipsius, sed Dei. Sequar Deum, sequatur ille cu
Abbreviated transcription (Latin):
ros in ȩccłia sua qui dicerent & non facerent:
se autem figurauerat in ꝑsona moysi. Etenum
personam eiꝰ gerebat moyses: & ideo uelũ ante
se ponebat quando loquebatur populo. quia
qͣm diu illi in lege carnalib gaudiis & uolup¬
tatib dediti erant & regnum terrenũ quere-¬
bant. uelamen positũ erat contra faciem eoꝵ ne
iuderent xp̃m in scͥpturis. Ablato enĩ uelamine
postea q̃m passus est dñs. uisa sunt secreta tem¬
pli. Ideo cum in cuce suspensus esset. scissum est
uelum templi a sumino usq deorsum. E aꝑte
dicit apłs paulus. cum autẽ tͣnsieris ad xp̃m:
auferetur uelamen. Qui autẽ ñ tͣnsierit ad
xxp̃m. qͣmuis legat moysen: uelamen erit posi¬
tum suꝑ cor eiꝰ sicut dicit apłs. Cum gͥ prefi¬
guraret quosdam tales futuros dñs in ȩccłia
sua. qͥd ait. Scribȩ & pharisei cathedram
moysi sedent. quȩ dicunt facite: sed quȩ fa
ciunt facere nolite. Quando illud audiunt

Expanded text:
ros in aecclesia sua, qui dicerent et non fros in aecclesia sua, qui dicerent et non fse autem figuraverat in persona Moysi. Etenim personam ejus gerebat Moyses, et velum ante se ideo ponebat, quando loquebatur populo; quia quamdiu illi in Lege carnalibus gaudiis et voluptatibus dediti erant, et regnum terrenum quaerebant, velamen positum erat contra faciem eorum, ne viderent Christum in Scripturis. Ablato enim velamine, posteaquam passus est Dominus, visa sunt secreta templi. Ideo cum in cruce penderet, scissum est velum templi a summo usque deorsum : et aperte dicit apostolus Paulus, Cum autem transieris ad Christum, auferetur velamen. Qui autem non transierit ad Christum, quamvis legat Moysen, velamen positum est super cor ejus, sicut dicit Apostolus . Cum ergo praefiguraret quosdam tales futuros Dominus in Ecclesia sua, quid ait? Scribae et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; sed qutum trahunt. Quando illud audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ naues erant unde uocauerat discipulos
quȩ ipsas plebes significabant. quando mise-¬
runt retia & leuauer̃t tanta ui & tantũ nu-¬
merum pisciũ ita ut pene retia rumperent᷑:
& onerauerunt inquit duas naues. Duȩ naues
significabant unã ȩcłiam. s de duab plebib
factam conunctã in xp̃o: qͣmiuis de diuerso
uenientẽ. Hoc significant etiã duȩ uxores ha-¬
bentes unũ uirũ iacob: lia & rachel. Has duas
significant etiam duo cȩci qui sedebant secus ui¬
am. quos dñs illuminauit.  si aduertatis
scͥpturas in multis locis inuenietis sigraficari
duas eccłias. quȩ ñ sunt duȩ sed una. Ad hoc
enim ualet lapis angularis. ut ex duab faciat.
unum. Ad hoc ualet ille pastor. ut de duob
gregib faciat unum. Ergo dñs docturus ȩccłi¬
mͥ uidemꝰ. nunquid credentes in se ad iudeos
missurus erat ut discerent: Sed in nomine scri-¬
barum & phariseoꝵ. significauit quosdã futu-¬

Expanded text:
duae naves erant, unde vocaverat discipulos. duae naves erant, unde vocaverat discipulos. Duas ipsas plebes significabant, quando miserunt retia, et levaverunt tantam vim et tantum numerum piscium, ita ut pene retia rumperentur: Et oneraverunt, inquit, duas naves . Duae naves significabant unam Ecclesiam, sed de duabus plebibus factam, conjunctam in Christo, quamvis de diverso venientem. Hoc significant etiam duae uxores, habentes unum virum Jacob, Lia et Rachel . Has duas significant etiam duo caeci, qui sedebant juxta viam, quos Dominus illuminavit . Et si advertatis Scripturas, in multis locis invenietis significari duas Ecclesias, quae non sunt duae, sed una. Ad hoc enim valet lapis angularis, ut ex duabus faciat unam. Ad hoc valet ille pastor, ut de duobus gregibus faciat unum. Ergo Dominus docturus Ecclesibiunxit: Numquid credentes in se Dominus ad Iudeos missurus erat, ut discerent? Sed nomine scribarum et phariseorum significavit quosdam futu
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qui ñ habet salutem. si ei crediderit quẽ
ille annuntiat. neq in illo spem posuerit ꝑ
quem illi salus annunciatur: qui annunciat.
habet detrimentũ. cui annunciatur habet
lucrum. Habes dñm dicentẽ de phariseis. cathe
dram moysi sederunt. Non eos solos significa-
deoꝵ scolam mitteret: ut ibi discerent quẽ ad-¬
modum iter sit ad regnũ celoꝵ. Honne dñs ido
uenit ut instrueret ȩcłiam. ipsosq uideos be-¬
ne credentes & bene sperantes & bene diligen-¬
tes segregaret tanq̃m frumenta ã paleis. &
faceret unũ parietẽ grcumcisionis. cui comun¬
geretur alius paries ex p̃putio gentiũ. quib
duob parietib de diuerso uenientib esset
ipse lapis angularis: Nonne gͦ idem dñs de
duabꝰ istis plebib in unũ futuris dixit. habeo
alias oues quȩ non sunt de hoc ouili: Loque-¬
batur autẽ udeis. oportet me inquit & eas
adducere: ut sit unus grex & unꝰ pastor. Idõ

Expanded text:
ab eo qui non habet salutem si ei crediderit quem ab eo qui non habet salutem si ei crediderit quem ille annuntiat, neque in illo spem posuerit, per quem illi annuntiatur salus: qui annuntiat, habebit detrimentum; cui annuntiatur, habebit lucrum. CAdram Moysi sedent . Non eos solos significabaum, ad Judaeorum scholam mitteret, ut ibi discerent quemadmodum iter sit ad regnum coelorum. Nonne ideo Dominus venit, ut institueret Ecclesiam, ipsosque Judaeos bene credentes et bene sperantes et bene diligentes segregaret tanquam frumenta a paleis, et faceret unum parietem circumcisionis, cui conjungeretur alius paries ex praeputio Gentium, quibus duobus parietibus de diverso venientibus esset ipse lapis angularis? Nonne ergo idem Dominus de duabus istis plebibus in uno futuris dixit: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili? Loquebatur autem Judaeis: Oportet me, inquit, et eas adducere, ut sit unus grex, et unus pastor. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ianuam. furem dicit & latronẽ ascendere
ꝑ aliam partem: mercennariũ dixit lupum
uel etiam furem si iuideat fugere. quia ñ est
illi cura de ouib. Mercennariꝰ est enim. ideo ñ¬
est pastor. Ille enim intrat ꝑ ianuam quia pa-¬
stor est. ille ascendit ꝑ aliam partẽ quia fur-
est. Ille uidens ros qui uolunt tollere oues ti-¬
met & fugit quia mercennariꝰ est: quia non
est illi cura de ouib: mercennariꝰ est enĩ. Si
inuenerimꝰ tres istas ꝑsonas. inueniet scĩtas
ut̃a & quos diligatis: & quos toleretis. & qͦs
caueatis. Diligendus est pastor. tolerandus
est mercennariꝰ: cauendus est latro. Sunt ho-¬
mines in ȩccł̃ia de quib dicit apłs qui ex oc-¬
casione ȩuugelizant. querentes ab hominib
commoda sua siue pecuniaria. siue honoꝵ
uel laudis humanȩ: qmodolibet uolentes
tam salutem eiꝰ querunt cui annunciant: qͣm
commodũ suum. Ille autẽ qui audit salutem

Expanded text:
per januam. Furem dixit et latronem ascendere per januam. Furem dixit et latronem ascendere per aliam partem. Mercenarium dixit, lupum vel etiam furem si videat, fugere; quia non est illi cura de ovibus: mercenarius est enim, non pastor. Ille intrat per januam, quia pastor est; ille ascendit per aliam partem, quia fur est: ille videns eos qui volunt tollere oves, timet et fugit, quia mercenarius est, quia non est illi curainvenerimus tres istas personas, invenit Sanctitas vestra et quos diligatis, et quos toleretis, et quos caveatis. Diligendus est pastor, tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Sunt homines in Ecclesia, de quibus dicit Apostolus, qui ex occasione evangelizant, quaerentes ab hominibus commoda sua , sive pecuniaria, sive honorum vel laudis humanae. Quomodolibet volentes tam salutem ejus quaerunt cui annuntiant, quam commodum suum. Ille autem qui audit salutem
Abbreviated transcription (Latin):
utiq sanꝰ. Q cum se sanum diceret. ñ descen-¬
dit curatꝰ. Ille autẽ oculos ad terrã deiciens &
non audens in celum tollere. ꝑcutiebat pectus
suum dicens. Deus. ꝓpitiꝰ esto mͥ pecatori. Et
quid dicit eis: Amen dico uobis. quia descendit
iustificatꝰ de templo publicanꝰ magis qͣm pha-¬
riseus: quia om̃is qui se humiliat exaltabitur.
& qui se exaltat humiliabitur. Qui gͦ se exal-¬
tant. per alteram partẽ uolunt ascendere ad
ouile. qui autem se humiliant. ꝑ ianuam in¬
trant ad ouile. Ideo de illo dixit intrat. de il¬
lo ascendit. Qui ascendit uidetis quia alta pe-¬
tit. non intrat s cadit: ille autẽ qui se sub¬
mittit ut ꝑ ianuam intret. nec cadit s pastor
muestigare in eũugło: pastoris. mercennarũ
& furis. Cum legeretur puto qd animaduer-¬
tistis. designauit pastorem: designauit mer-¬
cennarium. designauit & furem. Pastoren
dicit animã suam ponere pro ouib & intrare

Expanded text:
utique sanus: et cum se sanum diceret, non descenutique sanus: et cum se sanum diceret, non descendit curatus. Ille autem ad terram oculos dejiciens, et non audens in coelum tollere, percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Et quid dicit Dominus? Amen dico vobis, quia descendit justificatus de templo Publicanus, magis quam Pharisaeus: quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Qui ergo se exaltant, per alteram partem volunt ascendere ad ovile: qui autem se humiliant, per januam intrant ad ovile. Ideo de illo dixit, intrat: de illo, ascendit. Qui ascendit, videtis, qui alta petit, non intrat, sed cadit. Ille autem qui se submittit, ut per januam intret, non cadit, sed pastor investigare in Evangelio; pastoris, mercenarii et furis. Cum legeretur, puto quod animadvertistis, designavit pastorem, designavit mercenarium, designavit furem. Pastorem dixit animam suam ponere pro ovibus et intrare
Abbreviated transcription (Latin):
deum sed hominẽ. Qui enĩ uult d̾s iuderi
cami sit homo. ñ imitatur ulum qui cum d̾s
set. homo factꝰ est. Tibi autẽ ñ dicitur esto
quid minꝰ qͣm es: sed cognosce qd es. C og¬
Nose te infirmũ. cognosce te hominẽ. cog¬
osce te peccatorẽ: cognosce quia ille. iustiss¬
at. cognosce quia maculosus es dipantat
in confessione tua macula cordis titi. & ꝑtine¬
bis ad gregem xp̃i: quia confessio peccatoꝵ in¬
uitat medicum sanaturũ: quomͦ in egritudine
qui dicit sanꝰ sum. ñ querit medicum. Nunqͥa
non ad templum ascenderat phariseus ille &
publicanꝰ. Ille de sua sanitate głabatur. ille
uulnera sua medico ostendebat. Dicebat enim
ille. D̾s grãs ago tibi. quia ñ sum sicut pub¬
licanꝰ iste. Hic głabatur suꝑ alterum. Ergo si
publicanꝰ ille sanus esset. inuideret illi pharise-¬
us qui ñ haberet suꝑ quem extolleretur. Quo-¬
modo gͦ uenerat. qui sic inuidebat. Non erat

Expanded text:
Deum, sed hominem. Qui enim vult Deus videri, Deum, sed hominem. Qui enim vult Deus videri, cum sit homo, non imitatur illum, qui cum Deus esset, homo factus est. Tibi autem non dicitur, Esto aliquid minus quam es: sed, Cognosce quod es. Cognosce te infirmum, cognosce te hominem, cognosce te peccatorem; cognosce quia ille justificat, cognosce quia maculosus es. Appareat in confessione tua macula cordis tui, et pertinebis ad gregem Christi. Quia confessio peccatorum invitat medicum sanaturum: quomodo in aegritudine qui dicit, Sanus sum, non quaerit medicum. Numquid non ad templum ascenderat Pharisaeus ille et Publicanus? Ille de sua sanitate gloriabatur, iste vulnera sua medico ostendebat. Dicebat enim ille: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut Publicanus iste. Gloriabatur super alterum. Ergo si Publicanus ille sanus esset, invideret illi Pharisaeus; quia non haberet super quem extolleretur. Quomodo ergo venerat, qui sic invidebat? Non erat
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. Iile autẽ tangens uenã cordis eiꝰ di¬
abat qđ ter eum esset negaturꝰ. & ita factũ
est quom̃ p̃dixit medicus: ñ quomͦ p̃sump-¬
sit egrotꝰ. Ergo post resurredionẽ suam inter-¬
rogauit. cum. nounesciens quo ille animo con¬
fiteretur amorẽ xp̃i: sed ut trina in confessio¬
ne amoris. deleret trinã negationem timoris.
quasi quid michi dabis. quid mͥ prestabis quia
amas me. Quid erat prestaturꝰ petrus resur-¬
genti dño & eunti in celum. atq sedenti ad
exteram patris.Quasi diceret. Hoc mͥ da¬
bis. hoc m prestabis quia amas me: ut pascas
oues meas. Per ianuam intres. non ꝑ alteram
partem ascendas. Audistis cum euugłm lege¬
ttur qui intrat ꝑ ianuam pastor est: qui au¬
tem ex alia parte ascendit fur est & latro. &
dissipare querit: & spargere & tollere. Quis
ognoscit humilitatẽ xp̃i: ut cum d̾s factus
sit homo ꝓ nobis. cognoscat se homo ñ esse

Expanded text:
habebat: ille autem tangens venam cordis ejus, dihabebat: ille autem tangens venam cordis ejus, dicebat quod ter eum esset negaturus. Et ita factum est quomodo praedixit medicus, non quomodo praesumpsit aegrotus . Ergo post resurrectionem suam Dominus interrogavit eum, non nesciens quo ille animo confiteretur amorem Christi, sed ut trina confessione amoris, deleret trinam negationem timoris. quasi, Quid mihi dabis, quid mihi praestabis, quia amas me? Quid erat praestaturus Petrus resurgenti Domino, et eunti in coelum, atque sedenti ad dexteram Patris? Quasi diceret, Hoc mihi dabis, hoc mihi praestabis, si amas me, ut pascas oves meas: per januam intres, non per aliam partem ascendas. Audistis, cum Evangelium legeretur, Qui intrat per januam, pastor est: qui autem ex alia parte ascendit, fur est et latro; et dissipare quaerit, et spargere, et tollere. Quis cognoscit humilitatem Christi: ut cum Deus factus sit homo pro nobis, cognoscat se homo non esse
Abbreviated transcription (Latin):
cam g̃ nunc loqueretur dixit se esse pastorem.
diat esse & ianuam. Utrumq ibi habes. & ego
sin ianua. & ego sum pastor. Ianua est in ca-¬
pit. pastor est in corpore. Dicit enim petro. in
quo uno format ȩgcłiam. Petre amas me. Res¬
pondit. dñe amo. Pasce oues meas. Et tercio.
decre amas me: Contristatꝰ est petrꝰ qd̾ eum
iatio interrogauit. quasi ille qui uidit consci-¬
itiam negatoris: non uidebat fidem confiten¬
ns. Nouerat illũ. semꝑ nouerat illum: & qͣn¬
do se petrus ipse. ñ nouerat. Tunc enĩ se non
nouerat quando dixit tecum ero usq ad mor-¬
tem. & qͣm esset infirmꝰ nesciebat. Quom̃ ple¬
rumq reuera & infirmis contingit. ut egrotꝰ
nesciat quid in illo agatur medicus autẽ sciati.
cum egritudinẽ ipsam ille patiatur medicus
non patiatur: magis dicit medicus quid aga¬
tur in altero. qm ille qui egrotat sciat quid
agatur in seipso. Petrꝰ gͦ tunc infirmꝰ dñs au-¬
tem medicus. dicebat se habere uires quas ñ

Expanded text:
 nunc loqueretur, dixit se esse pastorem, dixit se esse et januam. Utrumque ibi habes: et, Ego sum janua; et, Ego sum pastor. Janua est in capite, pastor in corpore. Dicit enim Petro, in quo uno format Ecclesiam: Petre, amas me? Respondit: Domine, amo. Pasce oves meas. Et tertio: Petre, amas me? Contristatus est Petrus, quod eum tertio interrogavit : quasi ille qui vidit conscientiam negatoris, non videret fidem confitentis. Noverat illum semper, noverat illum et quando se Petrus ipse non noverat. Tunc enim se non noverat, quando dixit, Tecum ero usque ad mortem: et quam esset infirmus, nesciebat. Quomodo plerumque revera et infirmis contingit, ut aegrotus nesciat quid in illo agatur, medicus autem sciat: cum ille aegritudinem ipsam patiatur, medicus non patiatur. Magis dicit medicus quid agatur in altero, quam ille qui aegrotat quid agatur in se ipso. Petrus ergo tunc infirmus, Dominus autem medicus. Iste dicebat se habere vires, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. Sepe autẽ illa quę bona sunt priꝰ
apparent. in quib etam temerariũ beni¬
uolentiȩ iudiciũ cauendum ẽ. ne cum to¬
tum bonum putaueris ea quȩ p̾ea mala
apparuerint securum & imparatum te
inueniant. & grauiꝰ offendant. ut eum
quẽ temere dilexeras acerbius oderis qͦd
nefas ẽ. quia etiam sinulla eiꝰ bona p̃ce-¬
eminerent. toleranda tam̃ erant. douec
om̃ia cum illo ag̾es quib talia sanari solẽt.
quantomag̾ cum ea bona p̃cesserunt. quȩ
tanꝗͣ pignera nos debent ad p̾eriora tole-¬
randa constringere: Ipsa ẽ. gͣ lex xp̃i ut
inuicẽ onera nr̃a portemus. xꝑ̃m autẽ dili-¬
gendo facile sustineamus infirmitatẽ alt̾iꝰ
etiam quem nondũ ꝓpt̾ sua bona diligimꝰ
Cogitamus enim. quia ille quem diligimus.
mus ẽ minꝰ diligimꝰ. illum in eo considemꝰ
qui mortuus ẽ. ꝓpt̾ ipsum. Xp̃m autem ñ
diligere. non inftrmitas s mors ẽ. Quappt̃

Expanded text:
vobis . Saepe autem illa quae bona sunt, prius vobis . Saepe autem illa quae bona sunt, prius apparent: in quibus etiam temerarium benevolentiae judicium cavendum est, ne cum totum bonum putaveris, ea quae postea mala apparuerint, securum et imparatum te inveniant, et gravius offendant, ut eum quem temere dilexeras acerbius oderis, quod nefas est: quia etiamsi nulla ejus bona praeceminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent: quanto magis cum ea bona praecesserunt, quae tanquam pignora nos debent ad posteriora toleranda constringere? Ipsa est ergo lex Christi ut invicem onera nostra portemus. Christum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. Cogitamus enim, quia ille quem diligimus, mus est minus diligimus, illum in eo consideremus qui mortuus est propter ipsum. Christum autem non diligere, non infirmitas, sed mors est. Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
comitate. & sumissione anunȩ quod pete¬
re ꝑ se ipse non audet. Sane quãuis raro.
mala quam bona. quib offensi & quodãm
reꝑcussi relinquimus eum. & ad bonoꝵ et̃
quȩ forte occultiora sunt indaginẽ non
infirmna toleremꝰ: ut ad quedã sana in quoꝵ
delectatione acquiescamꝰ ꝑ caritatis tole¬
ratitiam ꝑducam᷑. Ait enim. Non ẽ. opꝰ
sanis medicꝰ. s egrotantib ld̾oq si ꝓpt̾ xp̃i
caritatẽ etiam eum qui om̃i ex parte fortas¬
sis egrotat. repellere ab animo non debe¬
mus. qm̃ sanari pot̾ ꝑ uerbum dĩ. quanto
minꝰ eum qui ꝓpt̾ nos iuderi pot̾ totꝰ egrotꝰ
quia quedam eius saucia in pͥmo in gres¬
su eiꝰ amicitiȩ non potuunus sustinere:
Et quod ẽ. grauius cum offensione animi
de toto homine ausi sumus temerariam
p̃iudicii ferre sententiã. non tuntes quod
dictum ẽ. nolite iudicare ne uidicemini.
& in qua mensura mensi fueritis. remetiet᷑¬

Expanded text:
comitate et submissione animi quod petecomitate et submissione animi quod petere per se ipse non audet: sane quamvis rariusmala quam bona; quibus offensi et quodammodo repercussi, relinquimus eum, et ad bonorum ejus, quae forte occultiora sunt, indagationem infirma toleremus; ut ad quaedam sana in quorum delectatione acquiescamus, per charitatis tolerantiam perducamur; ait enim: Non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. Ideoaritatem, etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat repellere ab animo non debequoniam sanari potest per uerbum dei, quanto minus eum qui propter nos uideri potest totus aegrotus, quia quaedam eius saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere et, quod est grauius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis