comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ip̃a pene mom̃tanea: gesta ꝓbant᷑ ho¬
rax int̾sticia. Nam tantã dñs hicoꝑa¬
tus est hac die miraculoꝵ magnitu¬
uiri qͦ duo gressũ reciꝑe morerent᷑.
Cum huiꝰ itaq p̃dare gratulatõnis
admiratione ĩ ciuitatẽ ad eccł̃iam d̾i
genitͥcis: ꝓspetrima ꝑuenit᷑ exulta¬
tione. Sicq lucerna hec lucens ⁊ ar¬
dens et̾nalit̾: in altaris sistit᷑ crepidi¬
ne. Dum p̾sulgͥ ad sacrandũ uiui¬
ficimunus accedit misterii. qͥs tam
ferreum pectus tam lapideũ corges¬
sit. qui ñ gemitꝰ ederet. pectꝰ tundẽt.
lacrimas funde̾t. dũ tam stipenda di¬
uinoꝵ dona carismatũ ꝯspic̾et: Qͥs
etenĩ queat enum̾are iiroꝵ copiã.
celitꝰ hic ea die ꝓfusam: Nemo reuã
qui p̃ualeat expedire sermone: qͦt
egrotantes sanati. qͦt tirubances e¬
recti: quot ip̃a die diu̾sis hic sunt
cladib absoluti.

Expanded text:
per ipsa pene momentanea gesta probantur hoper ipsa pene momentanea gesta probantur horarum interstitia. Nam tantam Dominus hic operatus est hac die miraculorum magnituviri quoque duo gressum recipere mererentur. Cuadmiratione in civitatem ad ecclesiam Dei Genitricis prosperrima pervenitur exsultatione. Sicque lucerna haec lucens et ardens aeternaliter in altaris sistitur crepidine. Dum praesul igitur ad sacrandum vivifici munus accedit mysterii, quis tam ferreum pectus, tam lapideum cor gessit, qui non gemitus ederet, pectus tunderet, lacrymas funderet, dum tam stupenda divinorum dona charismatum conspiceret? Quis etenim queat coelitus hic ea die profusam? Nemo revera, qui praevaleat expedire sermone quot aegrotantes sanati, quot titubantes erecti, quot ipsa die diversis hic sunt cladibus absoluti.
Abbreviated transcription (Latin):
ritate:quo decreuerat egrota se tra¬
here. agili cepit incessu gaudens aꝓp¬
ꝑpare. Infumitatis etiã sue solamẽ
manuferens baculũ: it̾ ꝑagit desti¬
uatũ. ñ ut eiꝰ ampliꝰ egeret auxilio.
s ut id in hitiꝰ date sͥ sanitatis ostẽ¬
deret testĩonio. Pueniensq qͦ desi¬
derau̾at: laudabunda deuotas int̾¬
uentori suo rependit gr̃as. Hicꝙ ꝑ
latum duiitens bacillũ. prisce ca¬
laiitatis sue solatiũ. alacris iam. nͨ
opis huiꝰ indiga repetit iter emen
rimagnatũq stipatus agnu¬
ne: uictima salutis oblata. uestib
albis indutꝰ. tũ choris psallentiũ
gratissimũ deducit ad mena ciui¬
tatis thesaux. Illis aut̃ felicit̾ eo
ꝓgredientib. ⁊ gratant̾̃ ad destina¬
tum locũ tendentib: omp̃s d̾s. in
huiꝰ carissumm sui głificatõne: fontẽ
sue benignitatis ac latgifatis ab¬
unde dignatꝰ effund̾e̾: ut uix lingua q̃li¬
libet effari ualeat: que hoc tunc itin̾e.

Expanded text:
ritate, quo decreverat aegrota se traritate, quo decreverat aegrota se trahere, agili coepit incessu gaudens approperare. Infirmitatis etiam suae solamen manuferens baculum, iter peragit destinatum: non ut ejus amplius egeret auxilio, sed ut id in hujus datae sibi sanitatis responderet testimonio. Perveniensque quo desideraverat, laudabunda devotas interventori suo rependit gratias. Hicque prolatum dimittens bacillum, priscae calamitatis suae solatium, alacris jam, nec opis hujus indiga, repetit iter emensri magnatumque stipatus agmine, victima salutis oblata, vestibus albis indutus, cum choris psallentium, gratissimum deducit ad moenia civitatis thesaurum. Illis autem feliciter eo progredientibus, et gratanter ad destinatum locum tendentibus, omnipotens Deus in hujus charissimi sui glorificatione fontem suae benignitatis ac largitatis abunde dignatus est effundere: ut vix lingua quaelibet effari valeat, quae hoc tunc itinere
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ ꝑferendũ. Mane iam facto
dum ad ꝯdictum studiose ꝯtendi¬
t.Erliuidis q̃dam mulier.Haud ꝓ¬
cul aburbe degens: ad cance ꝓces¬
sionis spectaculũ disponebat ex¬
re. quatinꝰ optate sospitatis it
q̃nnũ languore p̃ssa partẽ corꝑi
dextrã p̃mortuã peneq gestabat
unutilẽ. nisu quo pot̾at accede.: ⁊ ad
uisendũ sacri huiꝰ munis loculum:se¬
se molit̃ ꝓmou̾e. Cũq tali conamine
iamfere mediũ ꝑagrasset itineris hu¬
iis spaciũ. nõ ualens ultra ꝓcedere:
graui cortuit efecta laborẽ. Medita¬
tͣ domum redire. s neqͥt hoc nullate¬
uꝰ adimplere. Que postqͣ hac aliqͣdiu
nutans iacuit hesitatõne: demũre¬
sut̃pto moliminis ausu tẽptatanua¬
leat adhucaliqͣntulũ ꝓpinq̃re. Mox¬
ꝙ diuina miserante dem̃tia: iugor
egris addit᷑. nisib uirib ꝙ cũ salu¬
britate receptis:libera festinans ce¬
leritate. nimiaq tripudians Hila¬

Expanded text:
vitatem perferendum. Mane jam facto, vitatem perferendum. Mane jam facto, dum ad condictum studiose contenditur, Erluidis quaedam mulier haud procul ab urbe degens, ad tantae processionis spectaculum disponebat exire, quatenus optatae sospitatis uti quennium languore pressa partem corporis dextram praemortuam, peneque gestabat inutilem, nisu quo poterat accedere, et ad visendum sacri muneris hujus loculum sese molitur promovere. Cumque tali conamine jam fere medium peragrasset itineris hujus spatium, non valens ultra procedere, gravi corruit confecta labore. Meditatur domum redire; sed nequit hoc ullatenus adimplere: quae postquam hac aliquandiu nutans jacuit haesitatione, demum resumpto moliminis ausu tentat an valeat adhuc aliquantulum propinquare. Moxque divina miserante clementia vigor aegris additur nisibus: viribusque cum salubritate receptis, libera festinans celeritate, nimiaque tripudians hila
Abbreviated transcription (Latin):
ac gͥ dignitate clarificatõnis
⁊ reꝵ gestax admiratione:cohpiᷤ
stipata. uotoq gratulatõnis. arrep¬
tum. totoferuoris iter annisu. cum
canticis hymnisq ꝑcurresatagebat.
Precesserat equidẽ p̾sul. sed reu̾sus
cleti comitantib choris: p̃ciosissi¬
mũ ꝓpriis thesauꝵ sumerit hume¬
ris: ⁊ sic ad ip̃ius ꝓpͥam bĩssum dom̃
patͥs. cũ magna ꝑfert gloria iubi¬
lationis. Ast ubi ꝑuenit᷑ in eccł̃iam:
que ꝯpet̾e uisa sunt rite dispositiᷤ.
inchoata iam uictime spiritalis ĩ¬
molatione:mulier q̃dam de pago
trecassino m̃broꝵ om̃iũ agitatõne
multata. ueniens coram altari:
ruit in pauim̃to:ibiq miserabili¬
t̃ diu uexata. Huius pissum ꝯsola¬
toris miseratõne surgit incolumiᷤᷤ
effecta. Que suꝑ euentu tante cõ¬
tet᷑ ppetrasse matris. Missaꝵ dent¬
q sollẽpnib ex more ꝑactis: suaqͥ¬
q repetunt reu̾suri mature ĩ crasti¬
nũ. ad hoc tutele sue p̃sidiũ: inci¬

Expanded text:
 dignitate clarificationis, et rerum gestarum admiratione cohors stipata, votoque gratulationis, arreptum toto fervoris iter annisu cum canticis hymnisque percurrere satagebat. Praecesserat equidem praesul, sed reversus cleri comitantibus choris pretiosissimum propriis thesaurum sumit humeris: et sic ad ipsius propriam beatissimi domum Patris cum magna perfert gloria jubilationis. Ast ubi pervenitur in ecclesiam, quae competere visa sunt rite dispositis, inchoata jam victimae spiritalis immolatione, mulier quaedam de pago Trecassino membrorum omnium agitatione mulctata, veniens coram altari ruit in pavimento: ibique miserabiliter diu vexata, hujus piissimi consolatoris miseratione surgit incolumis effecta. Quae super eventu tantae cononfitetur perpetrasse matris. Missarum denique solemnibus ex more peractis, sua quique repetunt reversuri mature in crastinum, ad hoc tutelae suae praesidium in ci
Abbreviated transcription (Latin):
cenobiũ: beate helene regine con¬
stat corpus aburbe roma deuectũ.
Qd̃ quidam p̃sbit̾ remensis ꝑro¬
chie:tegisus nomine romamn ꝓ¬
fectus. noctis mopinus ineccłia
remanẽs tp̃r: furatus cautissime.
secũ studuit deferre: Quidã iam
scd̾am mansionẽ habuisset ĩsilua
q̃ ciuitati adiacet sutrie: trastinũ
unus ecomitib eiꝰ. pignera scã le¬
uare suꝑ asellũ gestiens: ea mini¬
me ualuit mou̾e. At stupidus.¬

Expanded text:
coenobium beatae Helenae reginae constat corpus ab urbe Roma devectum. Quod quidam presbyter Remensis parochiae, Tergisus nomine, Romam profectus, noctis inopinus in ecclesia remanens tempore, furatus cautissime secum studuit deferre. Qui dum jam secundam mansionem haberet, in silva quae civitati adjacet Sutriae, in crastinum unus e comitibus ejus pignora sancta levare super asellum gestiens, ea minime valuit movere. At stupidus
Abbreviated transcription (Latin):
se discrepantia ⁊ nullius auctori¬
tate suffulta: ut uix ꝓpt̃ dissonan¬
tiam possĩt disceri. Unde fit. ut
concutrentib ad remediũ penitẽ

Expanded text:
se discrepantia et nullius auctoritate suffulta, ut vix propter dissonantiam possint discerni. Unde fit, ut concurrentibus ad remedium poenite
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qd̃ sine ꝯsilio ep̃oꝵ litt̾as ei di¬
missorias maxime ꝓre incertadare
neqͥret. Itẽ deobitu lotharii regis:
exortans ut sine dilatõne ad karo¬
camaracensis parrochie: qͥ se ip̃m ca¬
strauerat: freq̃nti monitꝰ idagete
uisitatõne. nesciens qͥd inde sacri
decernant canones. ꝯsilrũꝙ dat.¬
monens ut diligent̾ ĩuestiget᷑ qͥ¬
b sit modis admissũ. ⁊ int̾im ꝑ in¬
dulgentiã prb̃r idem maneat ĩ or¬
dine suo donec inꝓuinciali syno¬
do. qͥd in exinde tenendũ sit inuẽi¬
atur. qd̃ nec p̃ceptis euͣglicis ꝗtrũ:
nec decretis scõꝵ reꝑiat᷑ adũsum. It̃
gr̃aꝵ refẽns actõnes: ꝓbeneficiis se-¬
pe sibi abeo impensis. petens ut reqͥ¬
rat sermonẽ sc̃i augꝰtini delapsu mo¬
nachi ⁊ uidue: ac s̃ ad tͣnsscbendũ
mittat. uł tͣnscribi faciat. ⁊ ad ꝓxinã
synodũ sͥ afferat. Gepositõnẽ qͣ bede

Expanded text:
etiam, quod sine consilio coepiscopum litteras ei dietiam, quod sine consilio coepiscopum litteras ei dimissorias, maxime pro re incerta, dare nequiret; item, de obitu Lotharii regis, exbitero Cameracensis parrochiae, qui se ipsum castraverat, frequenti monitus id agere visitatione, nesciens quid inde sacri decernerent canones; consiliumque admonens, ut diligenter investigetur, quibus sit modis admissum, et interim per indulgentiam presbiter idem maneat in ordine suo, donec in provinciali sinodo, quid exinde tenendum sit, inveniatur, quod nec preceptis evangelicis contrarium, nec decretis sanctorum reperiatur adversum; item, gratiarum referens actiones pro beneficiis saepe sibi ab eo impensis, petens ut requirat sermonem sancti Augustini De lapsu monachi et viduae, ac sibi ad transcribendum mittat, vel transcribi faciat, et ad proximam synodum sibi afferat. Expositionem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
leat consilio ⁊auxilio ⁊ auxilio ꝓcuret.
aduiturũ se spondens: ut ad pacẽ ue¬
uire queant. Scͥbit quoq ad euisdem:
q̃ndã de iuiditõ aq̃ frigide libellĩt.
Ghanni camaracens:petenti cõmẽ¬
daticias dari sibi romani ꝓficiscenti
lict̾as. ex noie domni hincinari. adria¬
no pape offerendas: rescͥbit. qd̃ sireddi¬
turꝰ obseqͥum cesari. romam uelit ita
ꝑgere: ut obseqͥo deo debito.cesaris
canonicas libent̾ ei litt̃as tͥbueret.
Sin autẽ ꝓcausa lotharii regis. q̃int̃
eum ⁊ ip̃iꝰ uxorẽ duuentilata fu̾at.
qm̃ cõmendaticias in hac re dare lit
t̾as domnꝰ adrianꝰ litt̾as ei sue aucto¬
ritatis: ꝑactadũ nam netensẽ ep̃m
miser̃. in quib significau̾it se c̾tami¬
na q̃ sedes aplĩca ꝑ añcessores suos.
benedictũ ⁊ nicholaũ. inhac causac̃¬
tauerat sequi:monens eũ ut qd̃ su¬
ꝑ hoc negotio gestũ est. nullatenꝰ e¬
netuar ꝯsentiat. intimansq. qͣlit̃
excõicata fu̾it uualdrada. addit

Expanded text:
leat consilio et auxilio procuret, adjuturum se spondens, ut ad pacem venire queant. Scribit quoque ad eumdem quemdam De judicio aquae frigidae libellum. Joanni Cameracensi petenti commendatitias dari sibi Romam proficiscenti litteras, ex nomine domni Hincmari Adriano papae offerendas, rescribit, quod si redditurus obsequium Caesari, Romam velit ita pergere, ut obsequio Deo debito Caesaris csin autem pro causa Lotharii regis, quae inter eum et ipsius uxorem diu ventilata fuerat, quoniam commendatitias in hac re dare lit domnus Adrianus litteras ei suae auctoritatis per Actardum Namnetensem episcopum miserit , in quibus significaverit se certamina, quae sedes apostolica per antecessores suos Benedictum et Nicolaum in hac causa certaverat, sequi, monens eum, ut quod super hoc negotio gestum est, nullatenus enervari consentiat, intimansque qualiter excommunicata fuerit Waldrada. Addit
Abbreviated transcription (Latin):
lũpmiabat᷑ ⁊ ab eccł̃ie deigenitͥcis iuire:
conabat᷑ auferre. Sinde p̃cat᷑ ut qͥd sͥ sit
intalibagendũ. suis en. in sacͥs instru¬
at lict̾is. ⁊ haꝵ collationẽ reꝵ. et̾nasta¬
bilitate corroboret. atq ꝯtradicentes:
digna excõicatõis ultione ꝑcellat. Sctu¬
pulum demq sͥ dicit a singultũ mou̾e:
sius honore oĩmodis decertare: ⁊ eidẽ pape
ueluti dño ⁊ magistro incũctis obsecũ¬
Dare. Subnectit ⁊ iam de quibdã ep̃s
galliar̃ qͥd̃ sͥ pallium indebite aromana
poscebanta sede. met᷑politanos suos tali
sꝑnentes tenore: asserens qd̾ res eadẽ nisi
prudenti precauta foret sollicitudine
confuonemũ mediocrem genãre tecc̃e
magnũq caritati dispendiũ ualeret ĩ¬
ferre. Unde tam se qͣm omnẽ p̃caridicit
eccłiam: necito alicuiꝰ ircõnabili peti¬
tõni: sine gn̾ali assensu ⁊ litt̾is ssẽtiat
ne ꝑ hoc eccł̾iastice dignitatis honor.
uilescere incipiat. sires indebita q̃ te¬

Expanded text:
e Dei Genitricis jure conabatur auferre. Proinde precatur, ut quid sibi sit in talibus agendum, suis eum sacris instruat litteris, et harum collationem rerum aeterna stabilitate corroboret, atque contradicentes digna excommunicationis ultione percellat. Scrupulum denique sibi dixit ac singultum movere, ipsius honore omnimodis decertare, et eidem papae veluti domno et magistro in cunctis obsecundare. Subnectit etiam de quibusdam episcopis Galliarum, qui sibi pallium indebite a Romana poscebant sede, metropolitanos suos tali spernentes tenore, asserens quod res eadem, nisi prudenti praecauta foret sollicitudine, confusionem non mediocrem generaret Ecclesiae, magnumque charitati dispendium valeret inferre. Unde tam se quam omnem precari dicit Ecclesiam, ne scito alicujus irrationabili petitioni, sine generali assensu et litteris consentiat, ne per hoc ecclesiasticae dignitatis honor vilescere incipiat, si res indebita, quae te
Abbreviated transcription (Latin):
tante ꝯtumacie ultone. nos eiꝰdẽ eccl̃e
specialẽ sollicitudinẽ suscepisse. ꝓtan¬
ti laboris maceratõne. ⁊ opp̾hensionis
illatereuelatõne. Quicqͥd autẽ idem
uenãbilis ep̃ teutboldus nob̾ ex nr̃a
ꝑte retulerit credite ⁊ effectiu manci¬
pare. nullom ambigite. ut pote tuã
neuẽntiam circa nos deuotã ꝯsistere

Expanded text:
tantae contumaciae ultione nos ejusdem Ecclesiae specialem sollicitudinem suscepisse, pro tanti laboris maceratione et oppressionis illatae revelatione. Quidquid autem idem venerabilis episcopus Teutboldus vobis ex nostra parte retulerit, credite et effectui mancipare nullo modo ambigite: utpote tuam reverentiam circa nos devotam consistere
Abbreviated transcription (Latin):
bere. ⁊ ꝑabbatissambertã u̾ba scẽ cõ¬
solacõis dͥmandare: eumq se uid̾e
uelle. ⁊ collato sermone mutuo u̾ba
conferre. Quemrẽ fatet᷑ immensũ
sͥ peꝑisse gaudiũ. ut magis desid̾et
ꝙ⁊eiꝰ sataget. p̾ceptis obtẽꝑare p̃¬
t̾ea pꝰtulat. ut pͥulegiũ eccł̃ie remẽ¬
sis sui nõis auctoritate fĩ̾iubeat: sic̃

Expanded text:
bere, et per abbatissam Bertham verba sanctae conbere, et per abbatissam Bertham verba sanctae consolationis sibi mandare, eumque se videre velle, et collato sermone mutuo verba conferre. Quam rem fatetur immensum sibi peperisse gaudium, ut magis desideretet ejus sataget praeceptis obtemperare. Praeterea postulat, ut privilegium Ecclesiae Remensi sui nominis aucto
Abbreviated transcription (Latin):
uiderat. De quo scilicet ip̃i aduenti:
satis gratul aret: nolens ad ecliasua
delib̾anda negocia eiꝰ habere p̃sentiam.
Alioqͥn monet ut assertõne iuridicaꝵ
streniũ ep̃alis ordinis uirũ: una cum
q̃is ab euntẽ notificet. qͣlit̾ se siꝓ hocu̾i¬
tas habeat. Quib si uemiendi facultas
defuerit: suos cum ed dicigant legatos.
qui eoꝵ iuricatõne ꝑfuncti: disceptãdi
⁊ deliberandi lib̾tatem possideant. ut
millo ult̾ius tempore: ꝑfecta finitiua
m̃a. de hac re neccium sit necc̾e q̃stionẽ.
diphis ꝙͦ successori ħ formoso domui¬
folo litt̾as mittens: qͣlit̾ hec a p̃fatoste¬
phano ppͣ sͥ fint iniuncta significauit:
⁊ut sauctoritatis sue ĩ his exeq̃ndis
scͥpta dirig̾et expetiit. Unde ⁊ it̾um sẽ¬
bens: uehement admirari se dicit. si
cause fu̾it. cur hunc rensũ hꝰ pape ñ
meruerit recipere. Grates int̾ hec refe¬
tens: qd̾ sui memoriam dignatꝰ sit ha¬

Expanded text:
roviderat: de quo scilicet ipsius adventu roviderat: de quo scilicet ipsius adventu satis gratularetur, volens ad ecclesiastica deliberanda negotia ejus habere praesentiam. Alioquin monet, ut assertione veridica per strenuum episcopalis ordinis virum una cum ipsis abeuntem notificet qualiter se super hoc veritas habeat. Quibus si veniendi facultas defuerit, suos cum eo dirigant legatos, qui eorum vicariatione perfuncti, disceptandi et deliberandi libertatem possideant, ut nullo ulterius tempore, percepta finitiva sententia, de hac re necessarium sit vertere quaestionem. Super his quoque successori hujus Formoso Fulco litteras mittens, qualiter haec a praefato Stephano papa sibi sint injuncta, significavit, et ut sibi auctoritatis suae in his exsequendis scripta dirigeret, expetiit. Unde et iterum scribens, vehementer admirari se dicit, si causae fuerit cur hinc responsum hujus papae non meruerit recipere. Grates inter haec referens, quod sui memoriam dignatus sit ha
Abbreviated transcription (Latin):
ce sedis censure. Item scͥbit eidẽ ꝓ alt̾ta¬
tõne q̃ u̾sabat᷑ int̾ herimannũ coloni¬
ensein archiep̃m.⁊ adelgarium ambur
dum ꝑsemet accesserat ꝓclamans d
herimanno eccł̃ie sue p̾uilegia udla
ideoꝙ insuã p̃sentiã cõmonuerat utͥa¬
ꝙ uenire. S qm̃ adelgario ueniente.
herimaunꝰ defuit: tante liti finẽ im¬
ponere papa distulit: ne quupiamꝑ
ꝓpere uidicare uideret᷑: unde rediutus&
tentio futuris tẽporib oriret᷑. Qͦ carm
lumitaneisq ep̃is ad qͣm herimaniã
agri pene colonie: ⁊ sonderoldũ mo¬
gontinũ cũ suis suffragancis necnõ
ieudẽ adelegariũ occurtẽ ĩserat: q̃i¬
nꝰ quidciuꝙ debeat᷑: diligens examĩã¬
tõ declararet. Monet etiã fr̃̾nitatẽi
domni folconis: ne sͥ suã specialẽ p̾st¬
tiã si om̃imodis fieripossit. exhibi
cumeis qͦqͦ modo differat qm̃hecil
ip̃o tͣctanda eiꝰꝙ t̾minanda ꝯsulti ꝑ¬

Expanded text:
cae sedis censurae. Item scribit eidem, pro altercacae sedis censurae. Item scribit eidem, pro altercatione quae versabatur inter Herimannum Coloniensem archiepiscopum, et Adelgarium Amburgetipsum accesserat, proclamans ab Herimanno Ecclesiae suae privilegia violari, ideoque in suam praesentiam commonuerat utrumque venire. Sed quoniam Adelgario veniente Herimannus defuit, tantae liti finem imponere papa distulit, ne quidpiam praepropere judicare videretur, unde rediviva contentio futuris temporibus oriretur. Quocirca limitaneisque episcopis, ad quam Herimannum Agrippinae coloniae, et Son deroldum Moguntinum cum suis suffraganeis, necnon et eumdem Adelgarium occurrere jusserat, quatenus quid cuique debeatur diligens examinatio declararet. Monet etiam fraternitatem ipsius domni Fulconis, ne sibi suam specialem praesentiam, si omnimodis fieri possit, exhibere cum eis quoquomodo differat; quoniam ipso tractanda, ejusque terminanda consultu p
Abbreviated transcription (Latin):
anẽ ip̃iꝰ certissime cognosc̾ẽt. Suꝑhis au¬
tẽ que lutẽ ip̃iꝰ pape ꝑsecute st̃. uelle se¬
salicet se om̃ib ecc̃iis sua instituta ⁊
pͥuilegia m ꝯfuso ordine intemerata
seruare. ualde gauisos uniu̾sos ep̃os.
in quoꝵ p̾sentia hec recitari fecerat.
Consulit autẽ eiꝰ auctoritatẽ: deposcẽs
ut sscͥptis remandet. siliceat coep̃ĩs
suffraganeis suis. qͥ in eiꝰ diccesi con¬
sistunt. ordinatõnẽ uł regis ułalicui
alt̾ius ꝑsone. sine sua licentia ⁊ con
ud aliqͥd in ꝯsulto suo metropolita¬
no aut ꝯtra int̾dicta sui p̾matis p̾su¬
mere. Priuilegiuĩ quog deniq asede
romana q̃situm. idem papa huic ꝯces¬
sit. scͥptumq tusinsit p̾suli suꝑ reb
eccł̃iasticis. huic remensieccł̃ie collati
uł confẽndis: ut nemo cas inuadere
uł detinere p̾sumeret: ⁊ut post eiꝰ deces¬
sum. nullo mͦ aliqͥs hunc ep̃atum uł
episcopiires occupare illicite auderet.
cum int̾minatõne hec inhibens apłi¬

Expanded text:
tissime cognosceret. Super his autem quae litterae ipsius papae prosecutae sunt, velle scilicet se omnibus Ecclesiis sua instituta et privilegia in confuso ordine intemerata servare, valde gavisos universos episcopos, in quorum praesentia haec recitari fecerat. Consulit autem ejus auctoritatem deposcens, ut sibi rescriptis remandet, si liceat coepiscopis suffraganeis suis, qui in ejus dioecesi consistunt, ordinationem vel regis, vel alicujus alterius personae sine sua licentia et conud aliquid, inconsulto suo metropolitano, aut contra interdicta sui primatis praesumere. Privilegium denique a sede Romana quaesitum idem papa huic concessit, scriptumque transmisit praesuli super rebus ecclesiasticis huic Remensi Ecclesiae collatis, vel conferendis, ut nemo eas invadere, vel detinere praesumeret, et ut post ejus decessum nullo modo aliquis hunc episcopatum, vel episcopii res occupare illicite auderet, cum interminatione haec inhibens apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ int̾dicta. ⁊ sacroꝵ canonũ statuta.
q̃ndã exͣneum ⁊ eidẽ eccłie ignotũ inan¬
gulo ordinatũ: illis ingerere niti pre¬
sũpserit. At hipotiꝰ laborẽ subire. qͣm
subicugnoto eligentes: ad se redierĩt.
implorantes nepateret᷑ eccl̃iastica iui¬
ra uiolari. Nos autẽ inqͥt qͥ om̃iũ eccli¬
aꝵ inbratopetro apłoꝵ pͥncipe curã st̃e¬
pimꝰ. scientes int̾ ep̃os nõ haberieũ qͥ
neꝙ adero electꝰ. neq appło est expeti¬
tꝰ. Sepedictũ tent boldũ uen̾abilẽ di¬
aconũ. ip̃oꝵ lamentabilib p̃cib in¬
clinati. lingonensi eccłie epm ꝯsecͣu¬

Expanded text:
contra interdicta, et sacrorum canonum statuta quemdam extraneum, et eidem Ecclesiae ignotum, in angulo ordinatum, illis ingerere niti praesumpserit. At hi potius laborem subire, quam subjici ignoto eligentes, ad se redierint, implorantes ne pateretur ecclesiastica jura violari. « Nos autem, inquit, qui omnium Ecclesiarum in beato Petro apostolorum principe curam suscepimus, scientes inter episcopos non haberi eum, qui neque a clero electus, neque a populo est expetitus, saepe dictum Teuthboldum venerabilem diaconum, ipsorum lamentabilibus precibus inclinati, Lingonensi Ecclesiae episcop
Abbreviated transcription (Latin):
dentuis accendat᷑. Memoriã quoꝙ wi¬
donis ducis gͣtissime se suscepisse quẽ
unici loco filii se tene fatet᷑. De nordinã¬
noꝵ infestatõne. qͣm regnũ nr̃m patieba¬
tͣ dolere uti ꝓpͥa. dñiq. dep̃cari ꝑ huiꝰ po
tionẽ. ⁊ ut in columis hic p̃sul ꝓduca¬
t᷑ ad apłoꝵ limina: qͣtinus etiam corpo¬
reis eũ ualeat ulnis amplecti. ⁊ ꝯferie
de pͥuilegiis quib sͥ scͥpserat. Ad archi¬
ep̃os etiã quos petierat litt̾as sedurrnꝰ¬
nitate grates illi referentes. Itẽ lit̾as
idem p̃sulad eundem pp̃am dirigens:
ad de ꝓsꝑitate ip̃iꝰ letificari se int̾ mul¬
tas tͥbulationũ quas apaganis patie¬
bat᷑ ang̾tias. petens p̾fatiquoy duido¬
nis satagit cõmendare fauorẽ. dep̃noia¬
tonecnon erminfrido q̃rimoniã repe¬
tens. qui admonitꝰ ap̃memoratis archi¬
ep̃is in obediens extiterat. flagitat ut
itex cõmoneant᷑ ab auctoritate pape ss¬

Expanded text:
ardentius accendatur. Memoriam quoque Wiardentius accendatur. Memoriam quoque Widonis ducis gratissime se suscepisse, quem unico loco filii se tenere fatetur. De Nortmannorum infestatione, quam regnum nostrum patiebatur, dolere uti propria; Deumque deprecartionem, et ut incolumis hic praesul perducatur ad apostolorum limina; quatenus etiam corporeis eum valeat ulnis amplecti, et conferre de privilegiis, de quibus sibi scripserat. Ad archiepiscopos etiam, quos petierat litteras se direxisllata benignitate grates illi referens. Item litteras idem praesul ad eumdem papam dirigens, ac de prosperitate ipsius laetificari se inter multas tribulationum, quas a paganis patiebantur angustias, petens, praefati quoque Widonis satagit commendare favorem. De praenominata, necnon Erminfrido querimoniam repetens, qui admonitus a praememoratis archiepiscopis inobediens exstiterat, flagitat, ut iterum commoneantur ab auctoritate papae ar
Abbreviated transcription (Latin):
abhꝰ p̃decessorib marmo ⁊ ad̾ano ꝯces¬
sis. Itemq de iamdictis reb ramponis
⁊ ear̃ ꝑuasore qͣm p̃missi pontifices i̾se¬
rant ab archiep̃is. senonice ac rotoma¬
gensis urbis excõicari. Quib eandẽ
excõicationẽ diffentib idem ꝑuasor
adhucrapta possidebat. unde petit:
ut abip̃o apłica feriat᷑ sententia. p̃ci¬
piatꝙ hic papa p̾fatis archiep̃is. ne
ullam in eundẽ excõmunicando. affe¬
rant amplĩ dilationẽ. De quibrdam
pret̾ea reb remẽsis eccł̃ie: quas qͥdã
abstulerant inuasores: poscit ut ip̃e
pp suggerat imꝑatori karolo qͥ iam
magnã exhis partẽ restituerat:ut
bonũ qd̾ cepit eius p̃catuꝑficiat. ⁊
de his q̃egit ip̃e grãs eiagere digne
tͣ ⁊cet̾a. Ad queille respondens. asse¬
rit oppise fuisse letatũ. qd̾ eũ circa se¬
dis aplice reue̾ntiam cognou̾it anhela¬
te:hortans ut inhac dilectõne semꝑar

Expanded text:
ab hujus praedecessoribus Marino, et Adriano concesab hujus praedecessoribus Marino, et Adriano concessis. Itemque de jam dictis rebus Ramponis, et earum pervasore, quem praemissi pontifices jusserant ab archiepiscopis Senonicae ac Rothomagensis urbis excommunicari: quibus eamdem excommunicationem differentibus, idem persuasor adhuc rapta possidebat. Unde petit ut apostolica ab ipso feriatur sententia, praecipiatque hic papa praefatis archiepiscopis, ne ullam in eumdem excommunicando afferant amplius dilationem. De quibusdam praeterea rebus Remensis ecclesiae, quas quidam abstulerant invasores, poscit, ut ipse papa suggerat imperatori Karolo qui jam magnam ex his partem restituerat, ut bonum quod coepit ejus precatu perficiat, et de his quae egit ipse gratias ei agere dignetur, et caetera. Ad quae ille respondens asserit oppido se fuisse laetatum, quod eum circa sedis apostolicae reverentiam cognoverit anhelare, hortans ut in hac dilectione semper
Abbreviated transcription (Latin):
satis egre tulisse oꝑemꝙ ferre si licuiss
optare. Nnũ qd̾ quibat agere. p̃cibui
delicet ꝓeo insiste. Ouuidone quoq affi¬
ne suo ꝙ̃ idem papa infiliũ adoptaue¬
rat. memorat tam se ꝙͣ cet̾os ꝯsangͥne¬
os suos. quibiduotificauãt debitã
exhibituros eidẽ pp̃e reuẽntiã de coe¬
tiam qd illi scͥpserat: noborare se ꝓmptũ
fore. q̃ cumꝙ nectͣaria dei eccl̃ie significatẽ¬
t᷑ eius suggestionẽ se multũ ꝑ omnẽ mo¬
dum effecisse ip̃iꝰ fidelitatiobnoxiũ. sege
cum suffraganeis ep̃is. incultu debito scẽ
confutare d̾o auxiliante paratũ exist̾e.
Sedemuͭ remensem notũ habeat ab añ
eccłiis semꝑfuisse honoratam. ut pote
Ormisda quoꝙ ppͣ. scõ remigio iices suaᷤ
ingalliaꝵ partib ꝯmiserit. hoc ido se
ꝯmemorare: ne sedes remensis. siuis in
dieb sineret᷑ de honestari. annectens
etiam de pͥuilegiis: s̃ incunctis q̃ petiit

Expanded text:
satis aegre tulisse, opemque ferre, si licuisset, satis aegre tulisse, opemque ferre, si licuisset, optare, unum quod quibat agere, precibus videlicet pro eo insistere. Pro Widone quoque affine suo, quem idem papa in filium adoptaverat, memorat tam se quam caeteros consanguineos suos, quibus id notificaverat, debitam exhibituros eidem papae reverentiam. De eo etiam quod illi scripserat, roborare se promptum fore quaecunque necessaria Dei Ecclesiae significarentur, ejus suggestionem se multum per omnem modum effecisse ipsius fidelitati obnoxium, seque cum suffraganeis coepiscopis in cultu debito sanctconfutare, Deo auxiliante, paratum existere. Sedem vero Remensem notum habeat ab anteEcclesiis semper fuisse honoratam, utpote cHormisda quoque papa sancto Remigio vices suas in Galliarum partibus commiserit. Hoc ideo se commemorare, ne sedes Remensis suis in diebus sineretur dehonestari: annectens etiam de privilegiis sibi in cunctis quae petiit
Abbreviated transcription (Latin):
petitõnem piũ in hoc p̃bu̾it assensũ. in¬
suꝑ ⁊ pallio eũ donau̾it. ⁊ ip̃iꝰ indituricẽ¬
si eccłia ꝓmotionẽ scͥptis roborau̾it ⁊
tet̾a. Stephano quoꝙ huiꝰ ad̾ani succes¬
sori litt̾as mittens: grãxactioẽs refer¬
re curauit. qd̃ cum ⁊ eccliam ip̃iꝰ litt̾is a¬
postolatꝰ suiuisitare.⁊ int̾uauas mũ¬
di p̾ssuras ꝯsolari dignatꝰ fu̾it. ⁊ qͥa
fr̃ĩs eium⁊ amici uocabulo uolu̾it ho¬
norare qd ip̃e tam̃ nolit appet̾e. s mag̃
setuꝰ ⁊ abiectꝰ existere. Significatq sead
ip̃m ppͣam uidendũ ꝓperasse: ñi paga¬
noꝵ uallaret᷑ obsidione. hosꝙ deno tm̃
miliario a sua ciuitate abeẽ: ciuitatẽ
qͦ parisioꝵ ab ip̃is tunc dbsideri. hãc
infestationẽ huic regno ab octo annis
iamp̃t̾itis inferri: ut neminiext᷑ astel¬
la ꝓcul liber aditꝰ pat̾e uideret᷑ aedit
demꝙ audisse se. de insidiis quox dam
pestilentiũ: qͣs ip̃i pape moliebant᷑.⁊

Expanded text:
insuper et pallio eum donaverit, et ipsius in Bituricensi Ecclesia promotionem scriptis roboraverit, etc. Stephano quoque hujus Adriani successori litteras mittens, gratiarum actiones referre curavit, quod eum, et Ecclesiam ipsius litteris apostolatus sui visitare, et inter varias mundi pressuras consolari dignatus fuerit, et quia fratris eum et amici vocabulo voluerit honorare, quod ipse tamen nolit appetere, sed magis servus et subjectus existere. Significatque se ad ipsum papam videndum properasse, nisi paganorum vallaretur obsidione: hosque deno tantum milliario a sua civitate abesse, civitatem quoque Parisiorum ab ipsis tunc obsideri. Hanc infestationem huic regno ab octo annis jam praeteritis inferri, ut nemini extra castella procul liber aditus patere videretur. Addit denique audisse se de insidiis quorumdam pestilentium, quas ipsi papae moliebantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
sum setuare uolens: idagere distulerit.
tent: manus huic impon̾e neqͣ qͣm dif¬
ferret. Quod fieri si natõ ꝓhiberet. ⁊
idip̃m sͥ rescͥberet: int̾imtamẽ alt̾ũ
inibi ordinare nullomͦ se in ꝯsulto p̃¬
sumeret. Simulꝙ ⁊ ourãnũ seno galli¬
ensem ep̃m: a suo lat̾e direxĩt executorẽ.
Quem deludens aurelianus. ad lingonẽsẽ
p̃miserit urbẽ: pollicitꝰ se citissime subse¬
cuturũ. Quo cum diu expͣtaret᷑: nec ip̃e
aduenerit. nec sue more causam innotescẽ
roborato. p̃fatum electũ romã temiserĩt.
obnixe gͥmet illũ ꝯsecrati petentes. Sed
nec tunc id ag̾ẽ ad quieuĩt: uolens lug¬
dunensi eccł̃ie tollatũ pͥuilegiũ immu¬
tilatũ confist̾e. Ideoꝙ iam dicto aureli¬
ano it̾atore scͥbens mandau̾it. ut qͥa
ꝯcordi uoto der̃ ⁊ ppłs. iam dictũ diaco¬
nem expetebat. aut ip̃m ꝯsecraret: aut
qͥd uneo rep̃hensibile iudicaret rescͥbrre
maturaret. Szis pͥorimobedientie xtu¬

Expanded text:
ssum servare volens, id agere distulerit, rent, manus huic imponere nequaquam differret. Quod fieri si ratio prohiberet, et idipsum sibi rescriberet: interim tamen alterum inibi ordinare nullo modo, se inconsulto, praesumeret simulque et Olrannum Senogalliensem episcopum a suo latere direxit exsecutorem. Quem deludens Aurelianus ad Lingonensem praemiserit urbem, pollicitus se citissime subsecuturum. Quo cum diu exspectaretur, nec ipse advenerit, nec morae suae causam innotescere, roborato, praefatum electum Romam remiserunt, obnixe sibimet illum consecrari petentes. Sed nec tunc id agere acquieverit, volens Lugdunensi Ecclesiae collatum privilegium immutilatum consistere; ideoque jam dicto Aureliano iterato rescribens mandaverit, ut quia concordi voto clerus et populus jam dictum diaconem expetebat, aut ipsum consecraret, aut quid in eo reprehensibile judicaret, rescribere maturaret. Sed is priori inobedientiae contu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓipiꝰerga sedc̃apłicam caritate ⁊soll¬
citudine: ꝗdolens de ip̃iꝰ afflictõne i
ꝓip̃iꝰ p̃ces se dño fundẽ pollicet᷑ alleua¬
inqͥrat.⁊ eius inde adiutor existat. Item
ꝓquoꝵdam susceptõne angłoꝵ. Itẽ eidẽ
cũ aureliano lugdunẽsi adelgario. gei
inuasione frotharii burdegalensis ep̃i
quietiam pictauensẽ aliqͣmdiu tenue¬
rat sedẽ. cui p̾ea bituricensis fũat ad
tempꝰa ioħe papa ꝓpt̾ infestationẽ bar¬
baucã tali tenore concessa: ut hac re¬
mota necessitate idetiã remouetur
qd̾necc̃itas imperarat. Unde p̃cipit ħ
papa stepħs p̃fatis archiepĩs: ut ad ꝓp̃¬
amsedem illũ remeare cõpellant. Qd
si apłicis monitis obedire ꝯtẽpserit.
boldo lingonensi ep̃o: significans ad se
huiꝰ lingonensis eccł̃ie q̃rimoniã ꝑue¬
nisse. qd obeunte isaac ep̃o in ꝯsulto de¬
ro ⁊ ppło: egilonẽ quendã monachũ nuꝑ

Expanded text:
ius erga sedem apostolicam charitate, et sollicitudine, condolens de ipsius afflictione, ac pro ipsius preces se Domino fundere pollicetur allevainquirat, et ejus inde adjutor existat. Item pro quorumdam susceptione Anglorum. Item eidem cum Aurelino Lugdunensi, Adelgario, Geilinvasore Fortharii Burdegalensis episcopi, qui etiam Pictavensem aliquandiu tenuerat sedem, qui postea Bituricensis fuerat ad tempus a Joanne papa propter infestationem barbaricam tali tenore concessa, ut hac remota necessitate, id etiam removeretur, quod necessitas imperarat. Unde praecipit hic papa Stephanus praefatis archiepiscopis, ut ad propriam sedem illum remeare compellant. Quod si apostolicis monitis obedire contempserit Item pro Theutholdo Lingonensi episcopo, significans ad se hujus Lingonensis Ecclesiae querimoniam pervenisse, quod obeunte Isaac episcopo, inconsulto clero et populo. Egilonem quemdam monachum nuper
Abbreviated transcription (Latin):
diragat. iubens qͥdineũ fieri debeat. ⁊ce¬
t̃a. Itẽ ꝓcõmendatõne p̃cõmemoratire¬
egis karlomanui. atq ꝓ defensione frocha¬
rii. bituricensis archiep̃i. qui ferebat᷑ ac¬
cusatꝰ apud eundẽ papã ꝑquendã sue
dyoceseos monachũ qd scilicet pꝰsue cun¬
tatis deiectõnem apaganis factãi al¬
tͥisedis inuasionẽ temere insilu̾it. Ostẽ¬
ditꝙ. qd̃ ab ep̃is ip̃ius dioceseos. om̃iq

Expanded text:
bens quid in eum fieri debeat, etc. Item pro commendatione praememorati regis Karlomanni, atque pro defensione Frotharii Bituricensis archiepiscopi, qui ferebatur accusatus apud eumdem papam per quemdam suae dioeceseos monachum quod scilicet post suae civitatis dejectionem a paganis factam, in alterius sedis invasionem temere insiluerit. Ostenditque quod ab episcopis ipsius dioeceseos, om
Abbreviated transcription (Latin):
abhac sacrar̃ reꝵ ꝑuasione cessare. qd̃
sifacẽ nollet: canonicã subiret ultõnẽ
‸Adrianum qͦ papã. ip̃iꝰ marini succes¬
sorẽ: litt̾is initõpontificatꝰ eiꝰdẽ uisita¬
restuduit. ꝯgaudens ip̃i honori:⁊ se
romã uelle pet̾e significat. si deo pacẽ
pontificib romanoꝵ remensi sedi cõ¬
cessoꝵ huic petit recitanda. ⁊ ab eos
sseruanda ⁊ roboranda atq augnẽ¬
tanda. de p̃fato ꝗͦ monast̾ĩo. cuiꝰres p̃¬
dictꝰ er minfridꝰ inuaserat suggerit.

Expanded text:
ab hac sacrarum rerum pervasione cessare, quod si facere nollet, canonicam subiret ultionem. Adrianum quoque papam ipsius Marini successorum litteris initio pontificatus ejusdem visitare studuit, congaudens ipsius honori, et se Romam velle petere significat, si Deo pacem pontificibus Romanis Remensi sedi concessorum huic petit recitanda, et ab eo sibi conservanda, et roboranda, atque augmentanda. De praefato quoque monasterio, cujus res praedictus Erminfridus invaserat, suggerit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ imꝑialia suꝑ eisdẽ cõmutatõib
p̃cepta obtinuit ab imꝑatore qͦ
ludouico: litt̾as ad rotb̾tum comi¬
tem. pro eccł̃iasticaꝵ reꝵ defensioẽ

Expanded text:
 imperialia super eisdem commutationibus praecepta obtinuit. Ab imperatore quoque Ludovico litteras ad Robertum Comitem pro ecclesiasticarum rerum defensio
Abbreviated transcription (Latin):
tonitꝰ upt̾tam caderet. ⁊ nicħ om̃ino
uidertaleret. At post modicũ tedi¬
ens ad se surrexit: ⁊ splendorẽ qua
seniorabierat monasfium u̾sus
magnũ uidit: sic aluatꝰ abĩsit¬
mitate sua. letus abscessit. Ceci tunc tẽ¬
poris. hoc in lecd illuminati nõ nulli.
claudi erecti. muti locuti st̃. ⁊ sindi re¬
cepexunt auditum.

Expanded text:
tonitus in terram caderet, et nihil omnino tonitus in terram caderet, et nihil omnino videre valeret. At post modicum rediens ad se, surrexit, et splendorem qua senior abierat monasterium versus, magnum vidit, sicque salvatus ab infimitate sua, laetus abscessit. Caeci tunc temporis hoc in loco illuminati nonnulli, claudi erecti, muti locuti sunt, et surdi receperunt auditum.
Abbreviated transcription (Latin):
debito ꝓperantiꝰ celebrarant. illos re¬
pet̾e facit. que uiderat narrat: et eos
coram se caritatis gr̃a potum sumi̾e
rogat. de sũtio d̃i studiosius agen¬
do.⁊ psalmodram cũ deuotione ca¬
uendã monet: atꝙ iam quasi securꝰ.
et hylaris muigrat. Post cuiꝰ obitũ
gens hungaroꝵ galliam ingressa:
cedib incendiis ac napinis pene
cuncta deuastat. ip̃mꝙ monast̾iũ
flãmis exurit. ⁊ proxima queꝙ cir¬
cũpositaꝵ riunis fere uillaꝵ ꝑderit.
Intuem̃ꝙ mͦ iam manifeste: qͣm ue¬
ra fiu̾nt q̃ ille audierat ex reuelatõ¬
Nsiluula huic ꝯtigua ¶ne.¬
monast̾io: fons dudũ nouit̾ exor¬
tus est. Ad quẽ fabricitans quidam.
casu deueniens: uidit supͣ ip̃m fon¬
tẽ inclinatũ. quendã senem. incł̃ica¬
li hĩtu stantẽ. auresi baculũ ma¬
ni tenentẽ. Q cũ sonitu aduemẽ¬
tis motus se uidẽtur erexissca fonte:
tantorste pariore ꝯcussus est. ut at¬

Expanded text:
debito properantius celebrarant, illos redebito properantius celebrarant, illos repetere facit; quae viderat narrat, et eos coram se charitatis gratia potum sumere rogat. De servitio Dei studiosius agendo, et psalmodiam cum devotione canendam monet, atque jam quasi securus et hilaris migrat. Post cujus obitum gens Hungarorum Galliam ingressa, caedibus, incendiis, ac rapinis pene cuncta devastat: ipsumque monasterium flammis exurit, et proxima quaeque circumpositarum ruinis fere villarum proterit. Intuemurque modo jam manifeste quam vera fuerint quae ille audierat ex revelatsilvula huic contigua monasterio, fons dudum noviter exortus est. Ad quem febricitans quidam casu deveniens, vidit supra ipsum fontem inclinatum quemdam senem in clericali habitu stantem, aureum baculum manu tenentem. Qui cum sonitu advenientis motus se videretur erexisse a fonte, tanto iste pavore concussus est, ut at
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝵdemq bõrum monast̾iũ patrũ
promonachis modo clicos habet.
Quoꝵ quidã nuꝑ otbertꝰ nõie: pͥusqͣ
gallia gladiis hungaroꝵ laceranda
craderet᷑. ad extrema deductus. dũ
c̾tamina demoñ ꝓ selitigantiũ. ⁊ cũ
ad intentũ naꝑe conantiũ pat̾etur
alim patrom fui dñi teodetici tandẽ
se uidet iidet eripi meritis. demonaᷤᷤ
natione reced̾e. uidit etiam ⁊ q̃ndã
fratrẽ dictum bertricum. qui nõ
longe añ decesserat: setrebro iusitã¬
tẽ.ꝯsolando quoꝑ monentẽ: nehic
aput scłm ultra man̾e cupiat. ĩmead
eum qͣm tocius ire gaudeat. ut ea q̃nũ¬
qͣm potuit cogitare ualeat uid̾e. Qm̃si
demoraret᷑ in scło diutuis: neqͣqͣm
tantũ malum uidisset aliqͣndo. qͣntũ
uisurus eẽt inproximo. Cuiꝰ dicta ꝓ¬
bata ꝯstat u̾itatis insecuta. iste siqͥdẽ
leui dolore corporis tactus: ad eccł̃iam
ꝓperaus: exitẽ suũ p̾cib dño cõmen¬
dat. fr̃s aduocat: missam quoq qͣm

Expanded text:
eatorum monasterium patrum pro monachis modo clericos habet. Quorum quidam nuper, Otbertus nomine, priusquam Gallia gladiis Hungarorum laceranda traderetur, ad extrema deductus, dum certamina daemonum pro se litigantium, et eum ad interitum rapere conantium pateretur, almi patroni sui domni Theoderici tandem se videt eripi meritis; daemones natione recedere. Vidit etiam et quemdam fratrem, dictum Bertricum, qui non longe ante decesserat, se crebro visitantem, consolando quoque monentem, ne hic apud saeculum ultra manere cupiat, imo ad eum quantocius ire gaudeat, ut ea quae nunquam potuit cogitare, valeat videre. Quoniam si demoraretur in saeculo diutius, nequaquam tantum malum vidisset aliquando, quantum visurus esset in proximo. Cujus dicta probatio constat veritatis insecuta. Iste siquidem levi dolore corporis tactus, ad ecclesiam properans, exitum suum precibus Domino commendat, fratres advocat, missam quoque, quam
Abbreviated transcription (Latin):
regia. p̾cleri ꝯsũmauit decoris eminen¬
tia. insuꝑ ⁊ aiam sc̃e deigenitͥcis deau¬
ro uestunt. ac lapidib p̾ciosis orna¬
uit. his quoq u̾sib titulauit. Hãc
aiam dñi genit̾tis honore dicatam.
Cultor ubiq suus decorauit ep̃c hincma¬
rus. Munerib gratis fũct hac sede sa¬
cerdos. Iambene ꝓpletis centenis octi¬
esannis. Quadraginta simul.uͦ. uol¬
uente subip̃is. Cũ iuuenis karolus
regeret diadema regni. Hũc dͥ pastorẽ
poscentib ub̃ alũpnis. Ecadimagi¬
ta templi: plumbeis cooꝑuit tabu¬
lis. ipm̃ꝙ templũ pictis decorauit
cameris fenestras etiam illustrauit
uitreis paiuim̃tis questrauit mar¬
moreis. Crucẽ emmentõremgem¬
mis auroꝙ cooꝑuit. alias etiãcru¬
ces tam auro q̃margento paaauit.
Calicem maiorẽ cum patena fecit
ex auro: lapidũꝙ p̃ciosoꝵ illustra¬
uit nitore. Qui calix p̾ea ꝓ redemp¬
tõne ac salute patͥe nordiannis da¬
t est. Patena ad huc reseruat᷑ ibidẽ

Expanded text:
regia, praeclari consummavit decoris eminentia. Insuper et aram sanctae Dei genitricis auro vestivit, ac lapidibus pretiosis ornavit. His quoque versibus titulavit: Hanc aram Domini Genitricis honore dicatam Cultor ubiqr Muneribus sacris, functus hac sede sacerdos Jam bene completis centenis octies annis, Quadraginta simul quinto volvente sub ipsis, Cum juvenis Carolus regeret diademata regni, Hunc sibi pastorem poscentibus urbis alumnis. V. Ad imagita templi plumbeis cooperuit tabulis, ipsumque templum pictis decoravit cameris, fenestris etiam illustravit vitreis, pavimentis quoque stravit marmorcis. Crucem eminentiorem gemmis, auroque cooperuit. Alias etiam cruces tam auro quam argento paravit. Calicem majorem cum patena, sumptorioque fecit ex auro, lapidumque pretiosorum illustravit nitore. Qui calix postea pro redemptione ac salute patriae Nortmannis datus est; patena adhuc reservatur ibidem.
Abbreviated transcription (Latin):
tor existeret: P̾catur autẽ: ut idem
karolus rex cũ p̃dicto lantb̃to ĩ ami¬
citia iungetur. ⁊ odoni uł ꝓcerib reg¬
ni ꝑ causa pacis pape rescͥbat: quo
tum nõ poss susciꝑe regnum. saltẽ
partẽ aliqͣm honori suo cũdigna ꝯ
cordit᷑ ⁊ iꝰte regnũ diuidendo illi cõ¬
seruent. Subuingens actuꝵ se qd̃¬

Expanded text:
tor existeret. Precatur autem, ut idem Karolus rex cum praedicto Lantberto in amicitia jungeretur, et Odoni, vel proceribus regni, pro causa pacis papa rescribat, quo tum non posset suscipere regnum, saltem partem aliquam honori suo condignam, concorditer et juste regnum dividendo, illi conservent. Subjungens acturum se q
Abbreviated transcription (Latin):
q̃r eccł̃iam ip̃am herilando taruanẽ
siep̃o. beneficiali more ferebat᷑ ꝯtulis¬
se Pea quendã mautionẽ nõ nullis
cͥminib irretitũ. in eadẽ eccł̃ia qͣi ep̃m¬
ordinau̾it. Cumq p̃nõĩatꝰ b̃tarius
apłicam p̃sentiam uellet: comp̃hen¬
sus sit a quodã contado huiꝰ domni
sulconis uasallo de eccl̃ia tractꝰ. ⁊ in
exiliũ ꝑuñ mẽsem delegatꝰ. Uñ ⁊ euo¬
cans hunt ntm̃ psulẽ. mandat exp̃s¬
sesz fr̃ne uit suam denõĩato tẽpore ñ
deferat ei exhibere p̃sentiã. habens
secũ p̃fatũ mãtionẽ ⁊ iamdictũ. conra¬
dum cum quibdam denoĩatis coep̃iᷤ su¬

Expanded text:
piscopi Ecclesiam ipsam Herilando Tarwanensi piscopi Ecclesiam ipsam Herilando Tarwanensi episcopo beneficiali more ferebatur contulisse. Postea quemdam Mancionem nonnullis criminibus irretitum in eadem Ecclesia, quasi epordinaverit, cumque praenominatus Bertharius apostolicam praesentiam vellet adire, comprehensus sit a quodam Conrado hujus domni Fulconis vassallo, de Ecclesia tractus, et in exsilium per unum mensem delegatus. Unde et evocans hunc nostrum praesulem, mandat expresse, sed fraterne, ut suam denominato tempore non differat ei exhibere praesentiam, habens secum praefatum Mancionem, et jam dictum Conradum, cum quibusdam denominatis coepis
Abbreviated transcription (Latin):
rescbens ei: laudib attollit eandẽ con¬
gratulans eiꝰ dilcõm atq sollicitudini:
ingerebat erga lantb̾tũ imꝑatorẽ
de cuiꝰ fidelitate ⁊ stabilitate monet eũ
fieri semꝑ ꝑsollicitũ ueluti ꝯsangͥnita¬
tis ꝓpinquũ. Asserens secũ ip̃o tm̃pacis
⁊ dilcõnis habere ꝯcordiam: ut neq¬
aut aliqua iam abinuicem pͣuitate se¬
ungi. Notificat qͦ richardũ manasas¬
sem atꝙ tãponẽ excõĩcatos ase: atq ꝑ
doligonensi epo oculos eruerint. wal¬
tariuĩ senonensẽ ꝓpria depulsũ sede tu¬
stodra mancipaunt. Mandans secũ
dehis sentiat. ⁊ conuocatis om̃ib suf¬
fraganeis suis ep̃is: canonicũ suꝑhi
Qd̾exertuerat iuditium pari modode¬
t̾minet. Itẽ scribit eidem archiep̃o ꝓ¬
ebs eccł̃ie catalaunensis: ꝯsensu regis
aonis ad ep̃atum dicebat᷑ elegisse.
Succensens qd̃ hunc uocatũ canonice
nolu̾it ꝯsecte. S intͣnsitu defuncti e¬

Expanded text:
rescribens ei, laudibus attollit eumdem conrescribens ei, laudibus attollit eumdem congratulans ejus dilectioni atque sollicitudini, quam gerebat erga Lantbertum imperatorem, de cujus fidelitate et stabilitate monet eum semper fieri sollicitum, veluti consanguinitatis propinquum, asserens se cum ipso tantam pacis et dilectionis habere concordiam, ut nequeant aliqua jam ab invicem pravitate sejungi. Notificat quoque Richardum, Manassem atque Ramponem excommunicatos a se, atque do, Lingonensi episcopo, oculos eruerint, Waltarium Senonensem, propria depulsum sede, custodiae mancipaverint, mandans ut secum de his sentiat, et convocatis omnibus suffraganeis suis episcopis, canonicum super eis quod exercuerat judicium pari modo determinet. Item scribit eidem archiepebs Ecclesiae Catalaunensis consensu regis Odonis ad episcopatum dicebatur elegisse, succensens quod hunc vocatum canonice noluerit consecrare, sed in transitu defuncti e
Abbreviated transcription (Latin):
gͦssorib. ⁊ sacroꝵ uolatorib racha
manasse. atq rampone. mox lt cr̃s
thematis iunculo in nodauãt. si ba¬
miscd̃ie: uł eos ad pnĩam suscipi.
serquis mod̾ ip̃iꝰ ẽẽ debeat pnĩe. de
rampone uͦ asseuerat: qͥa in solum
tentboldũ ep̃m reus existeret. niħ̃
culpe in walteꝵ senonensẽ ad misãt
ad ꝙ̃ comp̃hendendũ. nec p̃sens fue¬
rat: nec adiutoriũ uł ꝯsensũ adid
agendũ p̃buerat. ⁊ cet̾a It̃ ꝓherili¬
Do tarunatenensi ep̃o: cuiꝰ episcope
anormanns depopulato. eũ nec̃ta¬
tecogente. ⁊ ade ad se ueniente sicr
ep̃c ibi ordinaret᷑ ex illa caꝑet. At qͥl
hoĩes p̃fate tarunanensis parccb
barbarice uidebant᷑ ẽẽ feritatis ł
lingue supplicat ut responso pare
mereat᷑ c̾tificari si hunc uiduated
beat pp̃onere plebi: ⁊ alt̾um ei lic̃t
in p̾memorata ip̃iꝰ ecclia subigare
qui acceptõr ꝓpt̃ parentelan ⁊ linguã
ieodem locõ posset existere. Idemu̾ ꝓp̃a

Expanded text:
ssoribus et sacrorum violatoribus Richardo, Manasse, atque Rampone, mox ut coepiscopos athematis vinculo innodaverat, si liiae, vel eos ad poenitentiam suscipi, sed quis modus ipsius esse debeat poenitentiae. De Rampone vero asseverat, quia in solum Teutboldum episcopum reus existeret, nihil culpae in Walterum Senonensem admiserat, ad quem comprehendendum nec praesens fuerat, nec adjutorium, vel consensum ad id agendum praebuerat. Item pro Herilando Tarwanensi episcopo, cujus episcopio a Nortmannis depopulato, eum necessitate cogente ad se venientem, sicut episcopus ibi ordinaretur, ex illa caperet. At quia homines praefatae Tarwanensis parochiae barbaricae videbantur esse feritatis et linguae, supplicat ut responso papae mereatur certificari, si hunc viduatae debeat praeponere plebi, et alterum ei liceret in praememorata ipsius Ecclesia subrogare, qui acceptior propter parentelam et linguam, in eodem loco posset existere. Idem vero papa
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̃c huic papescͥpta sua. ꝯsiliũ ⁊
auriliũ abeo petendo direxãt. Inde
⁊ adetindẽ regẽ odonẽ litt̃as suas idem
uapa delegauit: ut ab illicitas teddẽt.
nͨeundẽ regẽ karolũ: uł queq ip̃iꝰ eẽnt
infestaret. induciasꝙ belli differendo
daret donec idem p̃sul folco scilicet. a¬
płicam sedem adire studeret. Que fñ¬

Expanded text:
archiepiscopus huic papae scripta sua, consilium et auxilium ab eo petendo, direxerat. Unde et ad eumdem regem Odonem litteras suas idem papa delegaverit, ut ab illicitis recederet, nec eumdem regem Karolum, vel quaeque ipsius essent, infestaret, induciasque belli differendo daret, donec idem praesul Fulco scilicet, apostolicam sedem adire studeret.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃a. Item ꝓ eodẽ rege karolo ⁊ imꝑatore
lantb̃to. grãꝵ referens actõnes: qd̾ no¬
tificauit s̃ de ip̃o lantb̃to patͥsse curã
habere. filii q̃ carissimi loco eũ diligere:
atq iniuolabilem cũ eo concordiam.
se uelle seruare. Asserens q̃d̾ nõ illum
tm̃ diligeret. ꝓconsangũitatis necessi

Expanded text:
tera. Item pro eodem rege Karolo et imperatore tera. Item pro eodem rege Karolo et imperatore Lantberto, gratiarum referens actiones, quod notificaverit sibi de ipso Lantberto, patris se curam habere, filiique charissimi loco eum diligere, atque inviolabilem cum eo concordiam se velle servare, asserens, quod non illum tantum diligeret pro consanguinitatis necessi