comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritis. abiliis animaduertetis abscondita. Nec ignoro
quantilaboris sit propħas in telligere. nec facile posse¬
quẽpiam iudicare de interpretatione. nisi inteuexerit
anteque legeritꝰ. nosq pattre morsib plurimorum qui
stimulante inuidia qd consequi non ualent despicuĩt.
Sciens ergo & prudens inflaminã muto manumꝰ et ni
chiominus hoc a fastidiosis lectorib precor. ut quomͦ
saltem unum post priores habere dignentur inter pre¬
tem. Legant prius. et postea despiciant᷑. ne uideantur
ñ exiudicio s exodii presumptione ignorata daminare.
Dedancie aut breuiter responacbo. me ñ negasse propħã.
quem statim inctonte prologi propħam eͥt confessus sum:
s quid hebiti aicerent. & quib argumentis suam niteren¬
tur probare sententiam uoluisse monstrare. & docuisse
iectorem ȩccłias xp̃ihunc propħam uixta theodotionẽ
iegert. et ñ uxxta. lxͣ. tanslatnes. Quorum sumisto libit¬

Expanded text:
ritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro ritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit. Nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum. Et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodsaltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare.De Daniele autem breviter respondebo, me non negasse eum prophetam, quem statim in fronte Prologi prophetam esse confessus sum, sed quid Hebraei dicerent, et quibus argumentis suam niterentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse lectorem, ecclesias Christi hunc prophetam juxta Theodotionem leger
Abbreviated transcription (Latin):
insolo studio scripturarum ueteri sapore contenti st̃:
Nec hoc dico qd̾ precessores meos mordeam. aut quic¬
quam dehis arbitrer. quorum translationẽ diligen¬
tissime emendatam olim mee lingue hominib dedi:
s qd aliud sit ineccłiis xp̃o credentium psalmos le¬
gere. aliud iudeis singula uerba calummnantib res¬
additis obeuis & asteriscis in latinum uerteram. ex he¬
braico transterens ⁊dedicans sc̃is ep̃is chromatio et elio
interpretum magis editio placet: habet eam a nobis
olim emendatam. Neq enim sĩ noua cudimus. ut uete
uersa xp̃i eccłieq mysteria adliquidum prosecutus ẽet.
ut ñ de futuro uaticinari. s de preteritis hystoriam te¬
xere crederetur: etiam hoc addidi. Unde conicio to¬
luisse tunc temporis.lxx. interpretes fidei sue sacra¬
menta ꝑspicue echnicis prodere: he scm canib et mar¬
garitas porcis darent. Quecum hanc editionem lege¬

Expanded text:
in solo studio Scripturarum veteri sapore contenti sunt? in solo studio Scripturarum veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dico quod praecessores meos mordeam, aut quidquam de his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime emendatam olim meae linguae hominibus dedi: sed quod aliud sit in ecclesiis Christi credentium Psalmos legere, aliud Judaeis singula verba calumniantibus resadditis obelis et asteriscis in Latinum verteram, ex Hebraico transferens, et dedicans sanctis episcopis Chromatio et Helio Septuaginta interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut veterversa Christi Ecclesiae mysteria sic ad liquidum persecutus esset, ut non de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere crederetur, etiam hoc addidi: « Unde conjicio noluisse tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem lege
Abbreviated transcription (Latin):
uter pretib opponebas: studiosissime postulasti. ut pꝰ
aquilam simmachum &e theodotionem. nouam edi¬
tionem. latino sermone transferrem. Aiebas enim te
magis interpretum uarietate turbariꝰ et amore quo la¬
beris uel transiatione uel iudicio meo e̾ẽ contentum.
Unac impulsus a te cui & que ñ possum negare ñ possũ.
rursum me obtrectatorum latratib tradidiꝰ maluiq te
uires potius measquam uoluntatem inamicicia que¬
rere. Ceree confidenter dicam. et multos huius oꝑis
testes citaboͭ me nichil dumtaxat scientem de hebraica
ueritate mutasse. Sicubi ergo edicio mea a ueteribus
aicreparitꝰ. interroga quem libet hebreorum et liqui¬
ao ꝑuidebis. me abemulis frustra lacerari. qui malunt
contempnere uideri preclara. quam discere ꝑuersissi¬
n homines. Nam cum nouas semꝑ expetant uolup¬
tates & gule eorum uicinia maria ñ sufficiantꝰ. cur

Expanded text:
tuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post tuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et pro amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse contentum. Unde impulsus a te, cui et quae non possum, negare non debeo, rursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, 526 de Hebraica veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discrepat, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. Perversissimi homines: nam cum novas semper expetant voluptates, et gulae eorum vicina maria non sufficiant, cur
Abbreviated transcription (Latin):
cunabulis inter gramaticos et rechores et philosophos de¬
triti sumus. Qd si apud grecos post. lxͥx. editionem. iam
xp̃i euuaguio coruscante. uideus aquuila. simmachus ac
theodotion itdauantes heretici sunt recepti. qui mul¬
ta mysteria saluatoris subdola incerpretatione celarunt.
citius stadium fuit omissa repetere. de prauata corrige¬
re. &e satramenta ȩccłiȩ puro & fideli aꝑire sermone. uel
a fastidiosis uel a malignis lectorib ñ debeo itprobari:¬
Psaiterium qtioq qd certe emendatissimũ iuxta. lxx.
interpretes nr̃o labore dudum roma suscepit. rursi
uxta hebraicum uertens prefatione muniui: de sic
inparit prologi sum locutus. Quia gͥ nuꝑ cum hebreo
disputans quedam pro dño saluatore de psalmis testi¬
monia protuli. uolensq ille te eludere. ꝑ sermones pene
singulos asserebat ñ ita haberi inhebreo ut tu de. lxx.

Expanded text:
ncunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos dencunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, et Symmachus ac Theodotion judaizantes haeretici sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris, subdola interpretatione celarunt, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobariPsalterium quoque quod certe emendatissimum juxta Septuaginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: « Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de psalmis testimonia protulisti; volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Sep
Abbreviated transcription (Latin):
aec latino post tantos interpretes ñ fastiditint᷑. inde in
culpam uocor. et nausiati stomacho cybos ingrro. Aut
quio in homine cutum sit. si mnocentia criminosa est
Dormiente patrefamlias. inimicus homozizania suꝑ-¬
seminauit. Exterminauit uineam aꝑ de silua: et sin¬
gularis ferus de pastus est cam. Ego taceo: & littere ñ
mee contra me loquuntur. Ignoro erimen: et crimen in
toto orbe confiteor. Heu michi mater. ut quid me genu¬
isti. uirum qui iudicer &e discernar omni terre : Om̾s
te exempla subiect. huic rei testes sunt: et suꝑfluum ẽ
si cuius prologus talis est. Besiderii mei desideratas ac¬
cepi epłas. qui quondam presagio futurortum cum dam¬
eie sortitus est nomen; obsecrantis ut transiatum in lati

Expanded text:
de Latino post tantos interpretes non fastidiunt; inde in de Latino post tantos interpretes non fastidiunt; inde in culpam vocor, et nauseanti stomacho cibos ingero. Et quid in homine tutum sit, si innocentia criminosa est? Dormiente patrefamilias inimicus homo zizania superseminavit . Exterminavit vineam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . Ego taceo, et litterae non meae loquuntur contra me. Ignoro crimen, et crimen in toto orbe confiteor. Heu mihi, mater mea, ut quid me genuisti, virum qui judicer et discernar omni terrae ? 25. te exempla subjeci, huic rei testes sunt. Et superfluum est, si, cujus Prologus talis est: « Desiderii mei desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sor
Abbreviated transcription (Latin):
falsa fint siue uera que transtuli incrimine maneam:
dum aut innouo oꝑe errasse me fateor. aut recens edicio
dam ce ad ulterum et sacrilegum ac parricidam me esse
non dixerit: & quicqͥd potest tacita mentis cogitatio in-¬
trase turpitudinis uoluere. Grãs ei debeo agere. qd̾ cũ
tanta silua sit criminum. unum michi erronis uel falsi¬
tatis crimen obiecerit. Ergone contra. Lxx. interpreces
aliquid sum locutus. quos ante annos plurimos di¬
ligentissime emendatos. meȩ lingue studiosis tradi¬
di. quos cotidie inconuentu frm edissero. quorim
psalmos iugi medititione decanto: tam stultus eram
ut qd̾ inpuericia didici. senex oblunsci uellem:
Uinuersi tractatus inci. horum testimoniis texti sunt:
nem edisserunt. Diabores hominim semꝑ inccrti: õmor¬
talium studia. contrarios interdum fines habentia.
Unae me putabam benc mereri de latinis meis. et nr̃oꝵ
ad discendum animos concitari. qd̃ etiam greci uersũ

Expanded text:
falsa sunt, sive vera quae transtuli, in crimine maneam; falsa sunt, sive vera quae transtuli, in crimine maneam; dum aut in novo opere fateor me errasse, aut recens editio dam, et adulterum, et sacrilegum, et parricidam me esse non dixerit, et quidquid potest tacita mentis cogitatio intra se turpitudinis volvere. Gratias ei debeo agere, quod cum tanta silva sit criminum, unum mihi erroris vel falsitatis crimen objecerit. Egone contra Septuaginta interpretes aliquid sum locutus, quos ante annos plurimos diligentissime emendatos, meae linguae studiosis dedi, quos quotidie in conventu fratrum edissero, quorum Psalmos jugi meditatione decanto? Tam stultus eram, ut quod in pueritia didici, senex oblivisci vellem? Universi tractatus mei horum testimoniis texti sunt. nem edisserunt. O labores hominum, semper incerti! o mortalium studia contrarios interdum fines habentia! Unde me putabam bene mereri de Latinis meis, et nostrorum ad discendum animos concitare, quod etiam Graeci versum
Abbreviated transcription (Latin):
quib nulla sit ueritas. Qd̃ audiens obstupui. & quia
inore duorum et trium testium stat omne uerbum.
uniq testi nec catoni creditum est: id ipsum multoꝵ
me exurbe frm̃ scripta docuerunt. sciscitantum an
ita se haberet. et aquo ipsa epła disseminata ẽẽt inuul¬
gus. lacrimabiliter indicantium. Qui hoc aufus ẽ
facett᷑. quid aliud ñ audeat: Bene qd̾ malicie ñ habe¬
at tantas uires quantos conatus. Pcrierat in nocentia
Si semꝑ nequicie uincta cͥet sapientia. et totum quicqͥd
cupit calumnia preualeret. Stilum meum qualisc̃q
est. c&e formam eloquii uir disertissimus exprimere ñ po¬
tuit. s inter ipsas prestigias & alterius ꝑsonam quam
sibi fraudulenter induerat quis e̾et ostendit. Ergo ilie
qui epłam sub nomine meo penitentie fuyxerat qd̃ ma¬
ie hebrea uolumina transtulissem. obicere dicttur. me in
.lxͣx. conaemnationẽ scripitiras scãs inttr pretatum. ut suie

Expanded text:
quibus nulla sit veritas. Quod audiens obstupui. Et quia quibus nulla sit veritas. Quod audiens obstupui. Et quia in ore duorum vel trium stat omne verbum , unique testi, nec Catoni creditum est, idipsum multorum me ex Urbe fratrum scripta docuerunt, sciscitantium, an ita se haberet, et a quo ipsa epistola disseminata esset in vulgus lacrymabiliter indicantium. Qui hoc ausus est facere, quid aliud non audeat? Bene, quod malitia non babet tantas vires, quantos conatus. Perierat innocentia, si semper nequitiae juncta esset potentia, et totum quidquid cupit calumnia, 518 praevaleret. Stylum meum, qualiscumque est, et formam eloquii vir disertissimus exprimere non potuit: sed inter ipsas praestigias, et alterius personam, qua se fraudulenter induerat, quis esset ostendit. Ergo ille qui epistolam sub nomine meo poenitentiae finxerat, quod male Hebraea volumina transtulissem, objicere dicitur, me in Septuaginta condemnationem Scripturas sanctas interpretatum, ut sive
Abbreviated transcription (Latin):
nunc compellor legere. questione hereseos suscitata ut
sciam que uitare debeam quȩ probare. Unde ae inado¬
lescentia omelias tantum euis quas loquebatur ad po¬
płm. & inquib ñ tanta scandala tenebantur. simplici¬
ter rogantib transtuli. nullis preuidicans exhis que
probantur illa suscipere que manifeste heretica sunt.
Certe ut compendium longi sermonis faciam. sicut
ego ostendo me abhis accepisse librum. qui de tuo
codice transtulerunt. sic tu doce a quo exemplarac¬
ceperis. ut qui auctorem libri darc alium ñ potuerit.
ipsefalsitatis ceneatur reus. Bonus homo debono
cordis thesauro profert & alia que bona sunt: acq ex
pomorum dulcedine generosi seminis arbor agnoscit᷑
eccłiasticas catisas ad cominitatum uenerant cpłam qua¬
si meo scriptam nomine repꝑisse. In qua agerem peni¬
tentiam. et me abhebreis inadolescentia inductum ẽe
testarer. ut hebrea uolumina inlatinum uerterẽ. in

Expanded text:
nunc compellor legere, quaestione haereseos suscitata, ut nunc compellor legere, quaestione haereseos suscitata, ut sciam quae vitare debeam, quae probare. Unde et in adolescentia homilias tantum ejus quas loquebatur ad populum, in quibus non tanta scandala tenebantur, simpliciter rogantibus transtuli, nullis praejudicans ex his quae probantur, illa suscipere quae manifeste haeretica sunt. Certe ut compendium longi sermonis faciam sicut ego ostendo, me ab his accepisse librum qui de tuo codice transcripserunt: sic tu doce a quo exemplar acceperis, ut qui auctorem libri dare alium non potuerit, ipse falsitatis reus teneatur. Bonus homo de bono cordis thesauro profert illa quae bona sunt : atque ex pomorum dulcedine, generosi seminis arbor agnosciturEcclesiasticas causas ad Comitatum venerant, Epistolam quasi meo scriptam nomine reperisse, in qua agerem poenitentiam, et me ab Hebraeis in adolescentia inductum esse testarer, ut Hebraea volumina in Latinum verterem, in
Abbreviated transcription (Latin):
ferme decem cum dexter amieus m̃s qui prefecturam ad¬
ministrauit pretorum. me rogasset ut auctorem nr̃e re¬
ligionis &e indicem tȩxerem. inter ceteros tractatores po¬
suisse et hunc librum a pamphilo editum ita putans e̾e
ut ate &e tuis disciplinis fuerat diuulgatum. Scumip¬
se dicat eusebius pamphilium nichi scripsisse exceptis
breuib cpłis ad amicos. et primus liber sex uoluminũ
illius. eadem & hisdem uerbis contineat que sub nomi¬
ne pamphili a te ficta sunt: ꝑspicuum est. te iccrrco li¬
brum hunc disseminare uoluisse. ut sub ꝑsona mar ty¬
ris heresim introduceres. Cumq &e de hoc ipsolibro quẽ
pamphili simulas multa ꝑuerteris. et aliter ingreco.
aliter inlatinum sint: fraudem tuam errori meo impu¬
tare ñ debes. Credidi enim eius e̾e ubrum quẽ titulus
preferebat: sic ꝑiarchon. et multa alia origenis oꝑa plu¬
rimorumq grecie tractatorum. aut ante non legi. aut

Expanded text:
ferme decem cum Dexter amicus meus, qui praefecturam adferme decem cum Dexter amicus meus, qui praefecturam administravit praetorii, me rogasset, ut auctorum nostrae religionis ei indicem texerem, inter caeteros tractatores posui et hunc librum a Pamphilio editum, ita putans esse, ut a te et tuis discipulis fuerat divulgatum. Sed cum ipse dicat Eusebius Pamphilum 517 nihil scripsisse, exceptis brevibus Epistolis ad amicos: et primus liber sex voluminum illius, eadem et eisdem verbis contineat, quae sub nomine Pamphili a te ficta sunt, perspicuum est te idcirco librum hunc disseminare voluisse, ut sub persona martyris haeresim introduceres. Cumque de hoc ipso libro quem Pamphili simulas, multa perverteris, et aliter in Graeco, aliter in Latino sit, fraudem tuam errori meo imputare non debes. Credidi enim ejus esse librum, quem titulus praeferebat, sicut περὶ Ἀρχῶν, et multa alia Origenis opera, plurimorumque Graeciae tractatorum, quae aut ante non legi, aut
Abbreviated transcription (Latin):
assertorem illiuis. procuius defensione pamphilus et cu¬
sebuus tibi parum dixisse sufficiunt᷑. ut si aduersum eadẽ
uosumina. si dñs uite huius dederit spatium. abas res¬
pondere conabor. Nunc tantum tuis assertionib obuias¬
se sufficiat: & hoc prudentem breuiter instruxisse lec¬
torem. me istum librum qui sub nomine pamphili fere¬
batur uidisse primum scriptum incodice tuo:. &e quia
ñ erat michi cure quid proheretico diceretur. sic sẽꝑ
habuisse quasi diuersum ei̾t opus pamphili &e eusebii:
postea uͦ questionem commotam scriptis eorum respon¬
dere uoluisse. e obhanc causam legisse quidem pro orige¬
ne unusquisq sentiret: ꝑ spicueq de prehenaisse qd̾ pri¬
mus liber sex uoluminum eusebii ipse e̾et. qui unius
sub nomine pamphili a te editus est. qũam grece tam la¬
ane. inimutatis dum carat sensib. ac filio et spũ sc̃o. qui
aꝑtam blasphemiam prestrebant. Unde etam ante annoꝰ

Expanded text:
assertorem illius, pro cujus defensione Pamphilus et Euassertorem illius, pro cujus defensione Pamphilus et Eusebius tibi parum dixisse sunt visi. Adversum quae volumina si Dominus vitae hujus dederit spatium alias respondere conabor. Nunc tantum tuis assertionibus obviasse sufficiat, et hoc breviter prudentem instruxisse lectorem, me istum librum qui sub nomine Pamphili ferebatur, vidisse primum scriptum in codice tuo; et quia non erat mihi curae quid pro haeretico diceretur, sic semper habuisse, quasi diversum esset opus Pamphili et Eusebii: postea vero quaestione mota, scriptis eorum respondere voluisse, et ob hanc causam legisse, quid pro Origene unusquisque sentiret, perspicueque deprehendisse, quod primus liber sex voluminum Eusebii ipse esset, qui unus sub nomine Pamphili a te editus est, tam Graece quam Latine, immutatis dumtaxat sensibus de Filio et Spiritu sancto, qui apertam blasphemiam praeferebant. Unde etiam ante annos
Abbreviated transcription (Latin):
eras: Quando ille inepła sua queritur pro origenis
neresi nefaria a te dogmata ẽe prolata.crimim ei dan¬
dum est. quare grecam et syram &e hebream et egypti¬
acam linguam ex parte et latinam nouerit. Ergo et
mine sunt: et metrilinguem bilinguis ipse ridebis.
quis credet aut te uerum dicere. aut alum potuisse
mentiri. Si enim origenes sex milia scripsisset libros:
potuerat fieri ut uir erudittis & ab infantia legisset ali¬
ena. Qd uͦ ille ñ scripsit. quomͦ iste legere potuit: ⁊ u¬
mera indicem librorum eius qui intercio uolumine
eusebii inquo scribit uitam pamphili continentur. &e
ñ dico sex milia s terciam partem ñ repperies. habemꝰ
epłam supradicti pontificis. in qua huic calumnie tue
dum adhuc esses inoriente respondet. & aꝑtissimumm̃¬
dacium libero ueritatis fronte confutat. Post hec &e tanta¬
audes inapologia dicere.t ñ e̾e defensorem origenis. neq

Expanded text:
eras, quando ille in sua Epistola queritur, pro Origenis eras, quando ille in sua Epistola queritur, pro Origenis haeresi nefaria a te dogmata esse prolata? Crimini ei dandum est quare Graecam, Syram, et Hebraeam et Aegyptiacam linguam, ex parte et Latinam noverit? Ergo et mine sunt; et me trilinguem, bilinguis ipse ridebis? quis credet aut te verum dicere, aut illum potuisse mentiri? Si enim Origenes sex millia scripsisset librorum, potuerat fieri ut vir eruditissimus  Aena. Quod vero ille non scripsit, quomodo iste legere potuit? Numera indices librorum ejus qui in tertio volumine Eusebii, in quo scripsit vitam Pamphili, continentur: et non dico sex millia, sed tertiam partem non reperies. Habemus Epistolam supradicti Pontificis, in qua huic calumniae tuae, dum adhuc esses in Oriente, respondet, et apertissimum mendacium libera veritatis fronte confutat. 23. Habeaudes in Apologia tua dicere, te non esse defensorem Origenis, neque
Abbreviated transcription (Latin):
Qmg iste merito audiendus: cũ eoꝰ culpet qͥ instructiõis sue
re. qui totum aeorigene loquuntur et scribuntꝰ qui
dum sua nolunt furta cognosci. & ingrati sunt in ma¬
gistrum. iccireo simplices abillius iectione deterrit.
nominatim de se edicere. et ipsos homines de notare:
Ergo beati ep̃i athanas us &e theopbiilus et eusebius
& cromatius. et om̃s tam orientis quam occidentis ed¬
tholicorum synodus. qui pari scientia quia pari et spũ
iuium hereticum denuntiant popłis. fures ubrorum
ilius iudicandi sunt: et quando ineceliis predicant
ñ scripturarum misteria. s origenis furta commemo¬
rant. Non tibi sufficit passiua contra om̃s ddetractio:
nisi specialiter contrabeatum & in signem ȩccłiȩ sacer¬
aotem. stili tui lanceam dirigas. Quis est uie. qui ue
om̃s linguas habere se putat de origene male loquen¬
di. qui sex milia librorum eus se legisse quam pluri¬
ma fracrum multitudine audiente confessus est. in
qua multitudine & caterua fratrum tu quoq medius

Expanded text:
erito audiendus est, quum eos culpat, qui instructionis suae re? qui totum de Origene loquuntur et scribunt? qui dum sua nolunt furta cognosci, et ingrati sunt in magistrum, idcirco simplices ab illius lectione deterrent? Nominatim debes dicere, et ipsos hoErgo beati Episcopi Anastasius, et Theophilus, et Venerius, et CHROMATIUS, et omnis tam Orientis quam Occidentis Catholicorum synodus, qui pari sententia, quia pari et spiritu, illum haereticum denuntiant populis, fures librorum illius judicandi sunt: et quando in Ecclesiis praedicant, non Scripturarum mysteria, srant? Non tibi sufficit passim contra omnes detrectatio, nisi specialiter contra beatum et insignem Ecclesiae Sacerdotem styli tui lanceam dirigas? Quis est ille, qui veper omnes linguas habere se putat, de Origene male loquendi? qui sex millia librorum ejus se legisse, quam plurima fratrum multitudine audiente, confessus est? In qua multitudine et caterva fratrum tu quoque medius
Abbreviated transcription (Latin):
inter pretum edicionem que legentium uetustate fir¬
mata est. utilem e̾e̾ ȩccłiis. dum ante gentes audiunt
xp̃m uenturum c̾e quã ueniat. et ceceros interpretes
ñ reprobandos. quia ñ sua s diuina uolumina trans¬
tulerunt. &e familiare meum id axp̃iano ce amico de¬
bere suscipere. qd̾ magno sumptu sibi a uideis descri¬
bere festinauit. Excessi epłe modum &e qui contra ne¬
fariam hercsim iamstilum fixeram. pro me respondere
compulsus sum: expectans tria amici uolumina. et ad con¬
geriem criminum eius tota mente suspensus. nisi quod
ieuius est professum inunicum caucre. quam hostem
latentem subamici nomine sustinere. Incipit liber ie

Expanded text:
interpretum editionem quae legentium vetustate firmata est, utilem 530 esse Ecclesiis, dum ante gentes audiunt Christum venturum esse quam veniat; et caeteros interpretes non reprobandos, quia non sua, sed divina volumina transtulerunt, et familiarem meum id a Christiano et amico debere suscipere, quod magno sumptu sibi a Judaeis describere festinavit. Excessi Epistolae modum, et qui contra nefariam haeresim jam stylum fixeram, pro me respondere compulsus sum, exspectans tria amici volumina, et ad congeriem criminum ejus tota mente suspensus: nisi quod levius est, professum inimicum cavere, quam hostem latentem sub amici nomine sustinere. LIBER TE
Abbreviated transcription (Latin):
posuit .iiͦii. edicionum. eregione singula uerba
describens. ut unus dissentiens statim ceteris inter
se consentientib arguatur: s qd̾ audatie maiorisẽ¬
ricis designans que minus fuerant. et uirgulis que
ex suꝑfluo uidebantur apposita. Si igitur aliis licuit
ñ tenere qd semel susceperant. et post. lxxͣ. cellulas
que uulgo sine auctore iactantur singulas ceuulas
ueteri. ita nouam condidi. ut laborem menm hebreis
et qd̾ his maius est. apłis auctorib probem: Scripsi
nuꝑ librum de optimo genere interpretandi. ostendẽs
illa de cunãgłio. exegypto uocaui filiũ meum. et qm̃
narareus uocabitur. & uidebunt inquem compunxert̃.

Expanded text:
posuit quatuor editionum, e regione singula verba posuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens, statim caeteris inter se consentientibus arguatur; sed, quod majorislicet designans quae minus fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere, quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas veteri, ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et quod his majus est Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio: Ex Aegypto vocavi filium meum ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videbunt in quem
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. In libro temporum id est paralipomenon. qui he¬
braice dicitur dabreiamin. hac ad sc̃mpap̃ã chromatiũ
prefaciuncula usus sum. Si.lxxͣ. interpretum pura.¬
&eut abeis ingrecum uersa est edicio ꝑmaneret: suꝑflue
enim se mel aures hominum occupauerat. et nascentis
eccłiȩ roborauerat fidem: iustum erat etiam nr̃o silen¬
tio comprobari. Nunc uͦ cum prouarietate regionum
diuersa ferantur exemplaria &e germana illa antiquaq
translatio corrupta sit atq uiolata: nr̃i arbitrii putas
aut eplurib iuidicare quid uerum sit. aut nouum opꝰ
inueteri oꝑe cudere. ulludentib q uacis coricum ut
dicitur oeulos configere. Aigxanana et egyptus. in. lxx.
suis e sychium laudat auctorem: constantinopolis usq
origene elaboratos eusebius ce pamphilus uulgaue¬
runt.: totusq orbis hac intra se trifaria uarietate cõ¬
pugnat. & certe origenes ñ solum exemplaria com¬

Expanded text:
tiam. In libro Temporum, id est, Paralipomenon, qui Hetiam. In libro Temporum, id est, Paralipomenon, qui Hebraice dicitur DABRE JAMIM, hac ad sanctum papam Chromatium Praefatiuncula usus sum: « et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me,enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria com
Abbreviated transcription (Latin):
pata testimonia probauerunt: & emendaciora sunt exẽ¬
minamus. post cathalogum diuine scripture hec intuli.
Que cum ita se habeant᷑: ob secro te lector. ne laborem meum
reprehensionem estimes antiquorum. In tabernaculo dei
offert unusquisq qd̾ potest᷑: alii aurum et argentum. &
lapides preciosos: alii byssum et purpuram. &e coccum offe¬
rant & iacinctum. Nobiscum bene agitar. si optulctimus
pelles. et caprarum pilos. &e tamen apłs contemptibiliora
nr̃a magis necessaria iudicat. Unde &e tota illa taberna¬
culi pulchritudo & ꝑsingulas species ȩccilȩ presentis fu¬
tureq distinctio pelib tegitur et ciliciis: ardoremq
solis & inuiriam ymbrium eaquȩ uiliora sunt prohi¬
bent. Nide quanto contra. lxͣx. interpretes tumeam suꝑ¬
cilio: ut illos aurum et preciosos lapides &e purpuram.
me pelles et pilos caprarum intabernaculo dei optu¬
me rerum necessitate compulsum dicat mutasse senten¬

Expanded text:
pata testimonia probaverunt, et emendatiora sunt exempata testimonia probaverunt, et emendatiora sunt exemminamus, post catalogum divinae Scripturae haec intuli: « Quae quum ita se habeant, obsecro te, lector, ne laborem meum reprehensionem existimes antiquorum. In tabernaculo Dei offert unusquisque quod potest. Alii aurum et argentum et lapides pretiosos, alii byssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum. Nobiscum bene agitur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota illa tabernaculi pulchritudo et per singulas species Ecclesiae praesentis futuraeque distinctio, pellibus tegitur et ciliciis; ardoremque solis et injuriam imbrium, ea quae viliora sunt prohibent. » Vide quanto contra Septuaginta interpretes tumeam supercilio, ut illos aurum et pretiosos lapides et purpuram, me pelles et pilos caprarum in tabernaculo Dei obtume rerum necessitate compulsum dicas mutasse senten
Abbreviated transcription (Latin):
hc crudicio &e uerborim copia ca que intelligit trans¬
feit. Nisi forit putandus est tuliius echonomicum seno¬
fontis. et platonis pytagoram. et demostenis prothesifon
titi sunt. Quid gͥ: Danmamus ueteres: Mimine. s
post priorum studia in domo añĩ qd possumus labo¬
iamus. Iui incetprecati sunt ant aduentum xpisti.
& qd nesciebant dubiis protulere sementiis.: nos post pas¬
sionem et resurrectionẽ cius ñ tam propħiam quam ysto¬
riam scribimus. Auter enim audita. aliter uisa narran¬
uir. Qd̃ melius intelliginius: melius & proserimus. Au¬
di igitur tmule: obtrectator ausculta. Non damno ñ rep̃
ua carismata positos legoᷤ inquib ultimum pene gra¬
dum interpretes tenent. Quid liuore torqueris quid im¬
ꝑitorum animos contra me concitas. Sicubi tibi intr̃as¬
iatione uideor errare. interroga hebrtos. diuersarum ur¬
bium magistros consule. Qd illi habent de xp̃o. tui codi¬
cis ñ habent. Aliud est si contra se postea ab apłis usur¬

Expanded text:
hic eruditio et verborum copia ea, que intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Economicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis Pro Ctesiphtiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? Minime. Sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi; et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator ausculta: Non damno, non replia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent. Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi tibi in translatione errare videor, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule: quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab Apostolis usur
Abbreviated transcription (Latin):
charia. quartum inprouerbiis: quintum equȩ in
ysaia. Qd multi ignorantes. apocriforum deliram̃ta
sectantur: de hiberas nenias libris autenticis prefert̃.
Causas erroris. ñ est meum exponere. Iudei prudenti
factum dicunt eͥe consilio: ne tholomeus unius dei
cultor etiam apud hebreos duplicem diuinitatem de¬
prehenderet. Qd maxime iccirco faciebat: quia in
platonis dogma cadere uidebatur. Beniq ubiẽa
sacratum aliquid scriptura testatur de pacͤe et fillo
et spũ scõ. aut aliter interpretati sunt. aut omnino
tacuerunt: ut et regi satisfacerent. & archanum fidci
ñ dutulgarent. & nescio quis primus auctor. bxx. cel¬
lulas alexanarie mendatio suo ex truxerit. quib diui¬

Expanded text:
charia. Quartum in Proverbiis. Quintum aeque in charia. Quartum in Proverbiis. Quintum aeque in Isaia. Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectCausas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt; ut et regi satisfacerent et arcanum fidei non vulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
iunim ptobantes cum ego sepislime testatus sum. me
pro uili porcione intab̾enaculum aei offetre que possi.
nec opes alterius aliorum pauꝑtate fedari. Qd̃ ut aude¬
am origenis me studium prouocauit: qui editiom antiq̃
transiationem theodocionis miscuit. asterisco & obelo id
est steua et ueru opus omne distinguens. dum aut illus¬
cere facit que minus ante fuerant. aut suꝑfiua queq
iugulat et confodit. maxime que euuã głistarum et
apłorum auctoritas promulgait. Inquib multa ae
ueteri testamento legimus que innr̃is codicib ñ hab̾e¬
tur. ut est uiud ex ex egypto uocaui filium meum. et
qm̃ natareus uocabitur. & uidebunt inquem compũ¬
xtrunt. et flumina deuentre eius auent aque uiue.
ce que nec oculus uidit. nec auris audiuit. nec incorho¬
se: et multa alia que proprium sintagina desideranit.
Interrogemus gͦ eos ubi hec scripta sint: & cum dicere
ñ potuerint. de libris hebraicis proferamus. Primũ
testimonium est mosee. scđm inysaia. tercium inza¬

Expanded text:
ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit; maximeque quae evangelistarum et apostolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex Aegypto vocavi filium meum ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videbunt in quem compunxerunt ; et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae ; et: Quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hoiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint; et cum dicere non potuerint, de libris Hebraeis proferamus. Primum testimonium est in Osee. Secundum in Isaia. Tertium in Za
Abbreviated transcription (Latin):
pariter cum corpore ꝑhuman seminis traducem etiã
anima diffundatur: et hoc quib poterant assertio¬
nib confirmabant. Rogo que est ista ucentia figura¬
rum. que modorutm et temporuim ꝑturbatio. legi dicen¬
tes. quib poterant assertionib confirmabant:  Et in
consequentib. Alii asserunt qd̾ formatis in utero corpo¬
rib. as cotidie faciat animas et infundat. alii factas¬

Expanded text:
pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam animae diffundantur, et haec quibus poterant assertionibus confirmabant. » Rogo quae est ista licentia figurarum? quae modorum et temporum perturbatio? « Legi dicentes, quibus poterant assertionibus confirmabant. » Et in consequentibus: « Alii asserunt, quod, formatis 498 in utero corporibus, Deus quotidie faciat novas animas, et infun
Abbreviated transcription (Latin):
aispenset incorpore. Hoc sentit &e origenes.: et non nul¬
li alii grecorum. Ego uͦ cum hec singula legerim. deo
teste dico. quia usque presens certi &e definiti aliquid
dehac questione ñ tenco. s deo derelinquo scire quid
sit inuero. et sicui ipse reuelare dignabitur. Ego ta¬
m̃ hec singula &e legisse me ñ nego et adhuc ignorare
confiteorꝰ preter hoc quod manifeste tͣdit ȩccłã dm̃ esse
&e animarum et corporum conditorem. Antequã de
sensib disputem: theophrasti uerba mirabor. Audio
inquit de anma questiones c̾e commotas. de quare
utrum recipi debcat querimonia aut abici. uos ꝓba¬
te. Si questiones de anime statu in orbe commote ft̃.
que eit ista querimonia uel querela. que utrum reci¬
pi debeat epõrum iudicio derelinquit: Nisi forte ques¬
tionem & querimoniam id ipsum significare putat:
et incapri commentariis huiuscemodi figuram rep¬
pererit. Deinde ponit. Legi quosdam dicentes. qd̃

Expanded text:
dispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et nondispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et nonli alii Graecorum. Ego vero cum haec singula legerim Deo teste dico quia usque ad praesens certi et definiti aliquid de hac quaestione non teneo; sed Deo relinquo scire quid sit in vero, et si cui ipse revelare dignabitur. Ego tamen haec singula et legisse me non nego, et adhuc ignorare confiteor: praeter hoc quod manifeste tradit Ecclesia, Deum esse et animarum et corporum conditorem. » 9. Antequam de sensibus disputem, Theophrasti verba mirabor: « Audio, inquit, de anima quaestiones commotas esse: de qua re utrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. » Si quaestiones de animae statu in Urbe commotae sunt, quae est ista querimonia vel querela, quae utrum recipi debeat, episcoporum judicio relinquitur? nisi forte quaestionem et querimoniam idipsum significare putat: quia in Capri Commentariis hujusmodi figuram reperit. Deinde ponit, « Legi quosdam dicentes, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cam ciͥ & uerbis potentib. et ad deprecandũ composi¬
tis. Uerumhec possunt quasi simplicis hominis ex¬
cusari: et cum eruditis ñ subter fugiant. apud in doc¬
tos preferre innocentiȩ similitudinẽ. Qd̾ sequitur de
animatũ statu. excusari omnino ñ potest. Dicit enĩ.¬
utrũ recipi debeat querimonia aut abici. uos proba¬
te.Siatt̃ & deme quid sentiam queritur: fateor me
de hac quiestione apud quã. pltirimos tractatorũ diu̾¬
sa legisse. Legi quosdam dicentes. qd pariter cum cor¬
por ꝑhumani seminis traducem etiam anima diffũ¬
datur. & hoc quib poterant assertionib confirmabãt:
qd̾ puto inter latinos tertuluianum sensisse uel lactan¬
tium fortassis et alios non nullos. Auii asserunt qd̾ for¬
matis inutero corporib. &s cotidie faciat animas et
infundat᷑: alii factas iam olim id est tunc cum om̃ia
deus creauit ex nichilo. nunc eas iudicio suo nasci¬

Expanded text:
cam ei, et verbis potentibus, et ad deprecandum composicam ei, et verbis potentibus, et ad deprecandum compositis . Verum haec possunt quasi simplicis hominis excusari: et cum eruditos non subterfugiant, apud indoctos praeferre innocentiae similitudinem. 8. Quod sequitur de animarum statu, excusari omnino non potest. Dicit enimutrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. Si autem et de me quid sentiam quaeritur, fateor me de hac quaestione apud quamplurimos Tractatorum diversa legisse. Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam anima diffundatur: et hoc quibus poterant assertionibus confirmabant. Quod puto inter Latinos Tertullianum sensisse, vel Lactantium, fortassis et alios nonnullos. Alii asserunt, quod formatis in utero corporibus, Deus quotidie faciat animas et infundat: alii quod factas jam olim, idest, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo
Abbreviated transcription (Latin):
te preccptorum dei dequib tualio loco propħa dicit.
uersatus sum inmiseria dũ confingitur michi spina.
uulnerent atq confodiant: et peccatorũ in ea solitudi¬
nẽ faciant. Iiud quoq testimonium inquo dñs loquit᷑.
ignem uemi imitere suꝑ terram. & qͥdd uolo nͥ ut atdeat.
sic interpretatur. Om̃s cupio agere penitentiam: et ex co¬
quere spũ sc̃o uicia atq peccata. Ipse enim sum de quo
sctibitur. Ds̃ ignis consumens. Nongͦ grande est dedi-
abolo hoc dicere qd̵ et hominib preparatũ est. Magis
debueras ut suspicionẽ salutis diabolice declinares. di¬
ctre ꝑditio factus es. & ñ eris ineternum. Et exꝑsona
dñi loquentis ad iob dediabolo. Ecce spes eius frustrabi¬
tur eum: et uidentib cunctis precipitabitur. Non
quasi crudelis suscitabo eum. Quis enim resistere
poterit uultui meo: Quis ante dedit michi ut red¬
dam ei : Omnia que subcelo sunt mea sunt. Non par¬

Expanded text:
tae praeceptorum Dei, de quibus in alio loco Propheta dicit: tae praeceptorum Dei, de quibus in alio loco Propheta dicit: Versatus sum in miseria dum configitur mihi spina : vulnerent atque confodiant, et peccatorum in ea solitudinem faciant. Illud quoque testimonium in quo Dominus loquitur: Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat , sic interpretatur: Omnes cupio agere poenitentiam, et excoquere Spiritu sancto vitia atque peccata. Ipse enim sum de quo scribitur: Deus ignis consumens est . Non ergo grande est hoc de abolo dicere, quod et hominibus praeparatum est. » Magis debueras ut suspicionem salutis diabolicae declinares dicere: Perditio factus es: et non eris in aeternum ; et ex persona Domini loquentis ad Job de diabolo: Ecce spes ejus frustrabitur eum, et videntibus cunctis praecipitabitur . Non quasi crudelis suscitabo eum. Quis enim resistere potest vultui meo? Quis ante dedit mihi ut reddam ei? Omnia quae sub coelo sunt, mea sunt. Non par
Abbreviated transcription (Latin):
tium ne dimiseris. Ex quo liquido apparet. si dederi¬
mus ascendenti locum. nos peccasse qui dedimus: et
ascendentem muros hostem ñ precipitem deturba¬
uimus. Qd aut̃ imprrecaris fratrib hoc est criminaterib¬
tuis eternos ignes cũ diabolo. nontam fr̃s michi inderis
premere. quam diabolũ subdolum subleuare: cum hiscdẽ
quib homines xp̃iani ignib puniendus sit. Ignes aũt
eternos quos intelligere soleat origenes puto qd̾ te ñ
fugiat. conscientiam uidelicet peccatorum. et penitu¬
dinẽ int̾na cordis urentem: dequa & ysaias loquatur.
uermis corum ñ morietur. et ignis eorum non extur¬
guetur. et ad babylonẽ scriptum at. habes carbones
ignis. sedebis suꝑ eos. hi crunt tibi in ad iutorio: et in
psalmo penitens audiat. Quid detur tibi aut quid ap¬
ponatur cibi ad linguam dolosam. sagitte potentis acu-¬
te cũ carhonib desolatoriis: ut linguã dolosam sagit¬

Expanded text:
tuum ne dimiseris tuum ne dimiseris mus ascendenti locum, nos peccasse qui dederimus, et ascendentem muros hostem non praecipitem deturbaverimus. Quod autem imprecaris fratribtuis, aeternos ignes cum diabolo, non tam fratres mihi videris premere, quam diabolum sublevare, cum iisdem quibus homines Christiani ignibus puniendus sit. Ignes autem aeternos quos intelligere solet Origenes, puto quod te non fugiat, conscientiam videlicet peccatorum, et poenitudinem interna cordis urentem: de qua et Isaias loquatur: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur : et ad Babylonem scriptum sit: Habes carbones ignibus, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorio : et in Psalmo poenitens audiat: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi, ad linguam dolosam: Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis , ut linguam dolosam: sagit
Abbreviated transcription (Latin):
a culpa liberas. tollisq arbitrii libertatẽ: saluatore di¬
cente qd̾ de corde nr̃o exeant cogitationes male. homici¬
dia. ad ulteria. fornicationes. furta. falsa testimonia.¬
&e blasphennȩ. Et rursum de uda ineuangłio legimꝰ.
Post bucellam intrauit inillũ sathanas: quia ante bucel¬
iam sponte peccauerat. & nec humilitate nec clementia
saluatoris flexus est ad penitentiam. Unde ce apłs. Quos
tradidi inquit sathane. ut discant non blasphemare. Et
malio loco. Tradidi huiuscemodi sathane in interitum
carnis. ut sp̃s saluus fiat. Tradidit eos sathane quasi
tortori adpuniendum: qui antequã traderentur. uo¬
luntate propria blasphemauerant. & dauid. Aboccul¬
tis inquit meis munda me dñe. & abalienis parce ser¬
uo tuo. breuiter ei sue uoluntatis errorem. & uiciorũ
incentiua significans. In ȩccłiaste quoq legimus. Si
sp̃s potestatem habentis ascenderit suꝑ cortitum. locũ

Expanded text:
 culpa liberas, tollisque arbitrii libertatem, Salvatore di culpa liberas, tollisque arbitrii libertatem, Salvatore dicente, quod de corde nostro exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae . Et rursum de Juda in Evangelio legimus: Post buccellam intravit in eum Satanas : qui ante buccellam sponte peccaverat, et nec humilitate, nec clementia Salvatoris flexus est ad poenitentiam. Unde Apostolus: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare . Et in alio loco: Tradidi hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . Tradidit eos Satanae, quasi tortori ad puniendum, qui antequam traderentur, voluntate propria blasphemaverant. Et David, Ab occultis, inquit, meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo : breviter et suae voluntatis errorem, et vitiorum incentiva significans. In Ecclesiaste quoque legimus: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super cor tuum, locum
Abbreviated transcription (Latin):
te potientur. Siquis ergo negat diabolum eternis
eloquentiam preceptoris. pauca ꝑstringam. Dixerat ui¬
dicium futurũ. s homo cautus timuit solum aicere in
quo. et posuit inquio uidicio. ne si non scło repetisset iu¬
dicium. nos obliti suꝑiorum. pro itdicio asinum puta¬
remts. Iuud quoq quod postea infert. qui criminant᷑
it̃s cum ipso pariter eterm ignis hereditate potientur:
eiusdem est uenustatis. Quis cnim unquã audiuit po¬
tiri ignib. Et srui suppliciis.: S homo grectis udetur
michi se ipsum interpretari uoluisse. & pro eo qd apud
illos dicitur kantonomes omsin. et apud nos uno u̾bo
Grandi diabolus lancea ꝑcutitur. qui omnib extitit
causa peccati. si pro oꝑib sitis quasi homines redditu¬
tus est tationem. tt cumangłis siis eterni ignis heredi-¬
sis criminib accusare. Dicis enim qui om̃ib exsticit
causa peccati: et dum in illũ refers crimina. homines¬

Expanded text:
te potientur. Si quis ergo negat diabolum aeternis te potientur. Si quis ergo negat diabolum aeternis eloquentiam praeceptoris, pauca perstringam. Dixerat judicium futurum; sed homo cautus timuit solum dicere, in quo, et posuit, in quo judicio; ne si non secundo repetisset judicium, nos, obliti superiorum, pro judicio asinum putaremus. Illud quoque quod postea infert, « qui criminantur fratres, cum ipso pariter aeterni ignis haereditate potientur, » ejusdem est venustatis. Quis enim umquam audivit potiri ignibus, et frui suppliciis? Sed homo Graecus videtur mihi 495 seipsum interpretari voluisse, et pro eo quod apud eos dicitur κληρονομήσ ουσιν et apud nos uno verbo --Grandi diabolus lancea percutitur, qui omnibus existit causa peccati, si pro operibus suis, quasi homo, redditurus est rationem, et cum angelis suis aeterni ignis haeredisis criminibus accusare. Dicis enim, « qui omnibus existit causa peccati; » et dum in illum refers crimina, homines
Abbreviated transcription (Latin):
nis et ossib irrigatus. que thomas tetigit: ancerte paulatĩ
resoluantur in nichilum. et ad .iiͦii. unde compacta st̃
elementa retrahantur. Hec aut dicere debueras aut nega¬
se. & ñ alia loqui que subdole origenes fateturꝰ. ut quasi fa¬
tins et pueris uiuderes. nullo inenbro amputato. nec aliqͣ
corporis parte desecta. scilicet hoc timitimus nesine naso
& aurib surgeremus. et amputatis sectisq genitalibus.
cimu chorum incelesti ierłm ciuitas conderetur. Porro dc
diabolo sic senententiã temꝑat. Dicimiis quoq et iudici¬
um futurum: in quo iudicio unusquisq recipiat corpo¬
ris propria. prout gessit stue bona siuemala. Qd̃ si homi¬
nes recepturi sunt pro oꝑib suis: quantomagis et ddiabo¬
lus qui om̃ib extitit causa peccati: Dequo illud sentimꝰ.
angłi eius cumbis qui oꝑa eius faciunt. id est quicri¬
minantur fr̃s. cum ipso pariter eterni ignis heredita¬

Expanded text:
nis et ossibus irrigatus, quae Thomas tetigit: an certe paulatim nis et ossibus irrigatus, quae Thomas tetigit: an certe paulatim resolvantur in nihilum, et ad quatuor unde compacta sunt elementa, retrahantur? Haec aut dicere debueras, aut negare, et non ea loqui, quae subdole Origenes fatetur; ut quasi fatuis et pueris illudens, « nullo membro amputato, nec aliqua corporis parte desecta. » Scilicet hoc timuimus, ne sine naso et auribus surgeremus, et amputatis sectisque genitalibus, eunuchorum in coelesti Jerusalem civitas conderetur. 6. Porro de diabolo sic sententiam temperat: « Dicimus quoque et judicium futurum, in quo judicio unusquisque recipiet propria corporis, prout gessit, sive bona, sive mala. Quod si homines recepturi sunt pro operibus suis, quanto magis et diabolus, qui omnibus existit causa peccati! De quo illud sentimus angeli ejus, cum his qui opera ejus faciunt, id est, qui criminantur fratres, cum ipso pariter aeterni ignis haeredita