comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inpace locꝰ eiꝰ. & habitatio eiꝰ insyon. Edi¬
sicat᷑ inmonte udelicet in ipso dño salua¬
tore: deqͦ ysaias ait. Et erit innouissunis
dieb p̃ꝑatus mons domꝰ dñi inuerticẽ
montiũ. Et ipse de se in eugłio: ñ potest
pse ẽ enĩ mons montiũ: qͥ det̾ra quid̃e
poriginẽ assũpte carnis ortꝰ ẽ: s omniũ
terrigenarũ potentiã. ic scĩtatẽ. singłaris
culmine dignitatis tͣnͣscendit. In qͦniinirũ
monte cuutas siue domꝰ dñi constructa ẽ
qͥa si ñ in illo tadicẽ figat spes & fides nr̃a
nulla ẽ. Qui recte mons moria idẽ uisionis
uocat᷑. qa elecbos suos qͣs ad et̾uã sue clari¬
tatis uisionẽ conseruat. inhac interun
uita laborantes iudere & aduiuare dignat᷑.¬

Expanded text:
in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . » Aedificatur in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . » Et ipse de se in Evangelio: « Non potest, Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendat. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra nulla est. Qui recte mons Moria, id est, visionis vocatur, quia electos suos, quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignat
Abbreviated transcription (Latin):
Nhebreo habetur. & uocauit nomen
eiꝰ idida: idest dilectus dñi. Propter
dñm dr̃ dilectus: ꝓpt̾ suã scilicet mi¬
sericordiam gratuitã qua eũ diligere
dignatꝰ ẽ: cũ utiq eiꝰ dilectione ꝙ imi¬
sericordia indignꝰ eristeret. quem

Expanded text:
In Hebraeo habetur, « et vocavit nomen ejus Dida, » id est dilectus Domini. Propter Dominum dicitur dilectus, propter suam scilicet misericordiam gratuitam, qua eum diligere dignatus est. Cum utique ejus dilectione et misericordia indignus existeret, quem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsqͥs prudentia ac fortitudine tem¬
ꝑanter utitur. absq ulla contradic¬
tione uistꝰ ẽẽ ꝓbatur: uirtꝰ quarta
pꝰ prudentiã. fortitudinẽ. ⁊ temꝑan¬
tuam. iustitiam seqͥtur. duo ostia que in
hoc ingressu facta st̃. dilectio deiẽ. ⁊ꝓrini.
luc bene altͥnsecus facta ẽẽ dicunt᷑. qͥa ad
iuicẽ respiciunt: adeo ut sine una alt̾a
nequaquã possit haberi. Omins enĩ qui

Expanded text:
quisquis prudentia ac fortitudine temquisquis prudentia ac fortitudine temperanter utitur, absque ulla contradictione justus esse probabitur. Virtus quarta post prudentiam, fortitudinem, et temperantiam, justitia sequitur. Duo ostia quae in hoc ingressu facta sunt, dilectio est Dei et proximi. Quae bene altrinsecus facta esse dicitur, quia ad invicem respiciunt, adeo ut una sine altera nequaquam possit haberi. « Omnis enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ac desicłamꝰ: ita introitꝰ intẽplũ. pri¬
mordia nr̃e structure adilm̃ conuersa¬
tionisq quando inỹsentẽ eccłam in¬
greduñ. tpice demonstrat. Iste ingres¬
sũ nr̃m ad fide̾: ille designat adspeciẽ
Utide apte postes huiꝰ itroitꝰ qua¬
drangulati st̃ facti: siue ꝓpt̃ quatuor
scĩ eugłii libros: quoꝵ doct᷑na infide
ueritatis erudim̃. seu ꝓpt᷑ totide uirtu¬
tes pͥncipales. prudentiã. fortitudinẽ.
temꝑantiã iusticiã: quarũ ueluti fun¬
damine quodã fortissimo. ominis bonos
actuũ structura inintit᷑ Prudentia
uãq ẽ: qua discimꝰ qͥd nos agere. qua¬
liter iuuere deceat. fortitudo: ꝑ quã ea
que agenda didicimꝰ implemꝰ. Quas¬
complectit᷑ dicens. Dñs illumunatio
mea: & salus mea. Illimminatio iudeli¬
cet ut que agere debeamꝰ doceat. salu̾
uͦ ut ad hec nos ꝑagenda confirmet.
Temꝑantia ẽ: qua discernimꝰ ne plus
aut minꝰ iusto prudentie siuie fortitu
dini oꝑam dare inueniam᷑. Et qͥa

Expanded text:
in templum, primordia nostrae structurae ad Deum conversionis, quando in praesentem Ecclesiam ingredimur, typice demonstrat. Iste ingressum nostrum ad fidem, ille designat ad speciem. Unde apte postes hujus introitus quadrangulati sunt facti, sive propter quatuor sancti Evangelii libros, quorum doctrina in fide veritatis erudimur, seu propter totidem virtutes principales, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, quarum veluti fundamine quodam firmissimo, omnis bonorum actuum structura innititur. Prudentia est namque qua discimus qliter vivere deceat. Fortitudo, per quam ea quae agenda didicimus, implemus. Quascomplectitur dicens: Dominus illuminatio mea, et salus mea . Illuminatio scilicet, ut quae agere debeamus, edoceat. Salus vero, ut haec agenda confirmet. Temperantia est qua discernimus, ne plus aut minus justo prudentiae vel fodini operam dare inveniamur; et quia
Abbreviated transcription (Latin):
longe tanĩ abest ut ilł equent᷑. qͥcum
froucia ꝓloquuntur. Non enĩ audeo a¬
liquid loqͥ eoꝵ que ꝑme ñ efficit. xp̃c in
obedientiã gentiũ uerbo ⁊ factis. Et ite¬
rum. Bonũ certam̃ certaui. cursũ con¬
sũmaui. fidem seruaui: decet̾o reposita
est mͥ corona iusticie. Accedebat quidẽ
uulgꝰ usq ad atriũ sacerdotũ. hostias
suas adusq huiꝰ ianuã deferebat: suscep¬
tas a sacerdotib atq inaltario oblatas
ocłis ꝓsequebat᷑: inpsũ etiã templum
cũ aꝑiebat᷑. intuitũ suũ alonge dirige¬
bat. nec tam̃ atͥimi sacerdocũ intrandi
facultatẽ habebat. uerũ de inferiorib
clamabat ad dñm: qͥa nec carnaliũ inec¬
cła simplicitas adño despicit᷑. quando
froelit̾ ea que ualent illi uota pietatis
offerunt. Dirigunt eiũ uisus alonge in
templũ dĩ: qͥ uitã subliniũ discere & ad¬
nurari sedulo gaudent. Et qͦs uirtutis
untatione seqͥ nequeunt: pie uen̾ati¬

Expanded text:
longe tamen abest ut illis aequentur, qui cum longe tamen abest ut illis aequentur, qui cum fiducia proloquuntur. Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium, verbo et factis . Et iterum: « Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . » Accedebat quidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, hostias suas ad usque hujus januam deferebat, susceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatas, oculis prosequebatur. In ipsum etiam templum, cum aperiebatur, intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat. Verum de inferioribus clamabat ad Dominum. Quia nec carnalium in Ecclesia simplicitas a Domino despicitur, quando fideliter ea quae valent illi vota pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templum Dei, cum vitam sublimium discere et admirari sedulo gaudent, et quos virtutis imitatione sequi nequeunt, piae venerati
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Et paulo post. Et uos eritis mͥ reg¬
nũ sacerdotale. & gens sancta.
asilica uͦ grandis que erat extra
atriũ sacerdotũ. in qua om̃is ppłi
multitudo adorare siue ad uerbum
audiendũ. confluere solebat: carnali¬
um inscã eccła uitã moresq figuralit̃
insinuat. Qualib dicit apłs. Et ego fr̃s
ñ potui uob̾ loqͥ quasi spũalib: ẜ qua¬
si carnalib. Canquã paruulis ii xp̃o
lac uob potũ dedi. ñ escam. Qui bene ꝑba
silicam grandẽ designant᷑: qͥa absq ulla
dubictate multo maior ẽ inscã eccła tali¬
um quã ꝑfector numerꝰ. S quantũ nu¬
mero prestant: tantũ succunibunt me¬
rito. Unde apte basilica ħ grandis & si
plurimos capit. ũ eos tam̃ mninter iora
templi de aurati ñ ad altaris officiũ. ñ in
ipsũ saltẽ atriũ sacerdotũ introuuttit:
qͥa caruales qͥq atq iunfirni ad hucui
eccła. & si ob meritũ caste fidei ac pieta¬
tis dño deuote adelectoꝵ sortẽ ꝑtinent.

Expanded text:
Israel. » Et paulo post: « Et eritis vos mihi regnum sacerdotale, et gens sancta . » Basilica vero grandis, quae erat extra atrium sacerdotum, in qua omnis populi multitudo adorare sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat, qualibus dicit Apostoluspotui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Qui bene per basilicam grandem designantur, quia absque ulla dubietate multo major est in sancta Ecclesia talium quam perfectorum numerus, sed quantum numero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in idipsum saltem atrium sacerdotum intromittit, quia et carnales quique atque infirmi adhuc iEcclesia, etsi ob meritum castae fidei ac pietatis Domino devotae ad electorum sortem pertinent,
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ ad spualẽ intelligentiã
pertinet indoech ydumeo qͥ uoto se
obligauerat sic̃ in hebreo legitur ꝓ¬
ut uidei tradunt. ut aliquantisper
dib intab̾nacło dñi immoraretur.
& orationi uacaret. iuide ꝓditoris ꝑsona
consistit: ꝑ quẽ ista oꝑatus est ⁊abulus.
ut eiꝰ ꝓditione facta in xp̃o. postea per¬
secutionem eccła pateret᷑. & occid̾ent᷑
quã pluruni discipłi xp̃i & sacerdo¬
tes & ꝓ nomine eiꝰ ꝑ secutiones grauis¬
mortẽ. Oñs enĩ ut ait apłs qͥ in xp̃o

Expanded text:
uantum ad spiritalem intelligentiam pertinet, in Doeg Idumaeo, qui voto se obligaverat, sicut in Hebraeo legitur, prout Judaei tradunt, ut aliquantisper in tabernaculo Domini immoraretur, et orationi vacaret, Judae proditoris persona consistit, per quem ista operatus est Zabulus, ut ejus proditione facta in Christo, postea persecutionem Ecclesia pateretur, et occiderentur quamplurimi discipuli Christi et sacerdotes, et pro nomine ejus persecutiones gravismortem. « Omnes enim, » ut ait Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
Porro eo tẽpore qͦ fugerat abiathar filiꝰ
ab unelech addauto: indie illa ephod secum
moyses uibente dõ fecerat. sic̃ & rationale
in qͦ erat doct̾na. ⁊ ueritas: in qͦ enã ꝯsuluit dauto
dñm ⁊ ait Si tradẽt me uiri ceile ĩ manꝰ saul: & si
descendet ipse sic̃ audiũ seruꝰ tuus: łt ait dñs.
descendet. Ac si dicẽt. Si hic steteris descendet
saul & tradent te uiri ceile in manꝰ eiꝰ. Boꝵ
uoluntatẽ ei indicabat. Et nũto iuiri ceile sic̃
qͥ ingͣti beneficiis dauid extit̾ant: ẽ eos ipẽ
demanib philistum eruerint sigrufi¬
cabãt infelicitatẽ seu inconstantiam
iudeoꝵ. qͥ redẽptoris nr̃i semꝑ pcetati
ingrati existentes apud scłi potestates
contra eũ insidiando meditabantur
Interp̾tatur autẽ ceila adfundã iac¬
ta. siue ex cellens sinnmet. Et ipsalmo
scͥtũ ẽ. Incircuitu inpii ambulant
Et alibi. Scultus ut luna nutatur. Un¬
de & sequitur de zipheis.

Expanded text:
Porro eo tempore quo fugerat Abiathar, filius Abimelech, ad David, in die illa ephod secum Domino, fecerat sicut et rationale, in quo erat doctrina et veritas, in quo etiam consuluit David Dominum, et ait: « Si tradent me viri Ceilae in manus Saul, et si descendet ipse sicut audivit servus tuus? Et ait Dominus: Descendet. » Ac si diceret: Si hic sterilis, descendet Saul, et tradent te viri Ceilae in manus ejus, eorum voluntatem ei indicabat. Et merito viri Ceilae, sicut qui ingrati beneficiis David exstiterant, cum eos ipse de manibus Philistim eruerit, significabant infidelitatem seu inconstantiam Judaeorum, qui Redemptoris nostri semper pietati ingrati existentes, apud saeculi potestates contra eum insidiando meditantur. Interpretatur autem Ceila, ad fundam jacta, sive excellens sibimet. Et in psalmo scriptum est: « In circuitu impii ambulant . » Et alibi: « Stultus ut luna mutatur . » Unde et sequitur de Ziphaeis
Abbreviated transcription (Latin):
causti. contra mediũ atru. De inde
porticus templi suie uestibulũ. inqͦ erant
colũpne eree circa ostiũ templi. Qd̃ gͦ mare
posuuit ad dexterã partẽ templi: significa uo
ꝑ lauacrũ baptisii ad regnũ celeste qd̃
iure uocabulo dextere figurat᷑ deb̾e ꝑuem¬
bono accipiunt᷑. uł uideã ⁊ gentilitatẽ
ut in ex positione basiũ supͣ diximꝰ uł pre¬
uł aliqͣ designat huiꝰmodi. Ubi uͦ ab solute
inbono ponit dextra: et̃na sepi gaudia
demonstrat. Qd̃ uͦ contra orientẽ posuit
mare. ad eand̾e ꝓpe significationẽ respi¬
cit: qd̃ udelicet ꝑ lauacrũ sacri fontis
splendor nob̾ int̾ne claritatis aꝑitur
Es meridianũ latꝰ atru significat fideles¬
ꝑ acceptionẽ sc̃i sp̃c ad flagrantiã solere
uere caritatis accendi. feruor etenĩ me¬
ridiani solis consueuit inscͥpturis ardo
incordibus electoꝵ.¬

Expanded text:
causti contra medium atrium. Deinde causti contra medium atrium. Deinde porticus templi sive vestibulum, in quo erant columnae aereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dexteram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste, quod jure bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem, ut in expositione basium supradiximus, vel praeel aliqua designat hujusmodi. Ubi vero absolute in bono ponitur dextera, aeterna saepius gaudia demonstrat. Quod vero contra orientem posuit mare, ad eamdem prope significationem respicit, quod videlicet per lavacrum sacri fontis, splendor nobis internae claritatis aperitur: ad meridianum latus atrii, significat per acceptionem sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae charitatis accendi. Fervor etenim meridiani solis consuevit in Scripturis ardorin cordibus electo
Abbreviated transcription (Latin):
lon filiꝰ eiꝰ nefarie polluit. & strupan¬
plebis ñ dubiũ c̃: qͣm magistri erro¬
ris scribe uidelicet & pharisei uanis
iuꝑstitionib suis atq ꝑprauã doctri¬
ei crebro facere ñ uerent: dũ aposta¬
ta angłs quosłã qͥ uident᷑ regere ⁊ cus¬
todirẽ poyłm dei tanquã concubine
doniũ dauid. heretica prauitate se¬
ducendo decipit cos. Ad qͣs tam̃ ultra
dauid ñ iugredit᷑. s incustodia positis
alinenta p̾bet: ipseq inuiduitate ui¬
uentes. clause st̃ usq ad diẽ mortis
sue: qͥa dũ heretici uł decepti ab here¬
ticis a uia ueritatis.aberrautes denuo
ad cã redire dissimulant. ũ st̃ digni
clemens ille qͥ solẽ suũ oriri facit. sr̃
Dirit gͥ achitophel ad absalon. sligã
mͥ duodecĩ milia uiroꝵ: & consurgens
persequar dauid bac nocte.

Expanded text:
lom filius ejus nefarie polluit, figuplebis non dubium est, quas magistri erroris, Scribae videlicet et Pharisaei, vanis superstitionibus suis, atque per pravam doctri haeretici crebro facere non verentur: dum apostata Angelus quosdam qui videntur regere et custodire populum Dei, tanquam concubinas domum David, haeretica pravitate seducendo, decipit per eos. Ad quas tamen David ultra non ingreditur, sed in custodia positis alimenta praebet; ipsaeque in viduitate viventes, clausae sunt usque ad diem mortis suae, quia dum decepti ab haereticis a via veritatis oberrantes, denuo ad eam redire dissimulant, non sunt digni clemens ille, qui solem suum oriri facit super Dixit Achitophel ad Absalom: Eligam mihi duodecim millia virorum, et consurgens persequar David hac nocte
Abbreviated transcription (Latin):
septentrionalis. Inde metabuntur inqͥtͥ
fines contra orientalem plagam de uil¬
la enan sephama: & desephama descen¬
dent termimi inrebla contra fontem. In¬
de ꝑuenient contra orientẽ ad mare ce¬
nerech. & tendent usq iordanem & ad
ultunum salsissimo claudentur mari.
Afine gͥ septemtrionalis plage hoc est
atrio enan. tendunt fines usq ad sapha¬
ma. quã hebrei appaniã nominant. &
de appamia descendunt termini in rebla¬
ta que nc̃ sirie uocatur antiochia. Et ut
scias reblam hanc significare urbẽ que
nc insyria cele nobilissima ẽ. seqͥtur con¬
tta fontem: quẽ ꝑspicuũ ẽ significari
dafnen. De qͦ fonte. supra dicta urbs aqͥs
abuntissimis fruitur. Inde inqͥc ꝑuemient
termini contra orientem ad mare cene¬
rech. usq ad stagnũ tyberiadis. Mare aũ
dr̃. cũ habeat dulces aquas. uirta ydio¬
na scͥpturarũ : qͦ congregationes aqua¬
rum appellantur maria. Et tendent in

Expanded text:
Septentrionalis . Inde metabuntur, inquit, Septentrionalis . Inde metabuntur, inquit, fines contra Orientalem plagam de villa Enan usque Sephama, et de Sephama descendent termini in Rebla contra fontem. Inde pervenient contra Orientem ad mare Chenereth, et tendent usque ad Jordanem, et ad ultimum Salsissimo claudentur mari . A fine igitur Septentrionalis plagae, hoc est, atrio Enan, tendunt fines usque ad Sephama, quam Hebraei Apamiam nominant. Et de Apamia descendunt termini in Rebla, quae nunc Syrice vocatur Antiochia. Et ut scias Reblam hanc significare urbem quae nunc in Syria Coele nobilissima est, sequitur, contra fontem, quem perspicuum est significare Daphnim, de quo fonte supradicta urbs aquis abundantissimis fruitur. Inde, inquit, pervenient termini contra Orientem ad mare Chenereth, id est, ad stagnum Tiberiadis. Mare autem dicitur, cum habeat dulces aquas, juxta idioma Scripturarum, quo congregationes aquarum appe
Abbreviated transcription (Latin):
commutato. Nam cognom̃tum habuit e¬
ƿiphanes. Porro ad seytemtrionalem inqͥt
partẽ amari magno termni incipient:
ꝑ ueniences usq ad montẽ altissimił quo
ueniens in emach usq ad terminos sadada.
Ibuntq confima usq sephrona & uillã
enan. hu erunt termini in pare aqͥlonis.
dicunt hebrei septentrionalem plagam
inciꝑe a mari magno. qd palestina phe¬
nicis & syrie que appellatur cele cilicieq
p̃cendit᷑ litoribus: & ꝑ egyptũ tendit
ad libiam. Quod autem dicitur ꝑ ueni¬
entes terminos usq ad montẽ altissimũ
idcm hebrei aucumant uel amanimi
montẽ significare. uel taurũ qd̃ nobis
phirium oppidũ cilicie uocant. Quod aũ
seqͥtur & ullam enan ꝓ qͦ in bebreo scͥp¬
tum ẽ aserenan. qđ interp̃tatur atrium
fontis: terminuis ẽ damasci. Unde dicif᷑
iniherechihel. Et erit terminꝰ a mari usq
adatrium enon. siue aserenan terminũ
damasci: & ab aqͥlone ad aqͥlonem plaga

Expanded text:
commutato. Nam cognomentum habuit Ecommutato. Nam cognomentum habuit Epiphanes. Porro ad septentrionalem inquit partem a mari Magno termini incipient pervenientes usque ad montem altissimum, quo veniens in Emath usque ad terminos sedebat, ibuntque confinia usque ad Sephrona et villam Enan, hi erunt termini in parte aquilonis. Dicunt Hebraei septentrionalem plagam incipere a mari Magno, quod Palaestinae, Phoenicis et Syriae quae appellatur Cele, Ciliciaeque praetenditur littoribus, et per Aegyptum tendit ad Libyam. Quod autem dicitur: pervenientes terminos usque ad montem altissimum, eumdem Hebraei autumant vel Imaum montem significare, vel Taurum: quod nobis phyrium oppidum Ciliciae vocant. Quod autem sequitur, et villam Enan, pro quo in Hebraeo scriptum est Haser Enan, quod interpretatur atrium fontis, terminus est Damasci. Unde dicit Ezechiel: Et erit terminus a mari usque ad atrium Enan, sive Haser Enan, terminus Damasci, et ab Aquilone ad Aquilonem plaga
Abbreviated transcription (Latin):
uillam addar: & asemona ꝑuenire usq ad
torrentem egypti qͥ uxta urbẽ rinocorurã
mari influit. Hic uͦ terminus plage australis
incipit a thamiar que urbs insolitudine ẽ
quã & salomon miris opib extrurit. &¬
hodie palmira nuncupatur. hebraicoq ser¬
mone thamar dicitur que inlingua nr̃a
palmam sonat usq ad aquas contradicti¬
onis cades quã indeserto rẽ ñ dubium ẽ.
a torrens ingrediens mare magnũ hocẽ
qd̃ egẏpti palestineq p̃tendit lutoribus.
Sequitur in libro numeroꝵ. Plaga autẽ
occidentalis a mari magno incipit & ipso
fine clauditur. hoc ẽ amari usq ad mare
a torrente uidelicet rinocorure qͥ imare
influit. usq ad eum locum ubiẽ emath
urbs syrie. ciuꝰ inhac plaga & nom̃ ponit
iherechibel: a plaga inquiens maris mare
magnũ a confinio ꝑdirectũ donec ueniat
emath que nc epiphania nominatur
ab antiocho crudelissimo tirannoꝵ noĩe

Expanded text:
villam Addar et Asemona pervenire usque ad villam Addar et Asemona pervenire usque ad torrentem Aegypti, qui juxta urbem Rhinocoruram mari influit. Hic vero terminus plagae australis incipit, a Thamar quae urbs in solitudine est, quam et Salomon miris operibus exstruxit, et hodie Palmira nuncupatur; Hebraicoque sermone Thamar dicitur, quae in lingua nostra palmam sonat, usque ad aquas contradictionis Cades quam in deserto esse non dubium est, et torrens ingrediens mare Magnum, hoc quod Aegypti Palaestinaeque praetenditur littoribus. Sequitur in libro Numerorum: « Plaga autem occidentalis, a mari Magno incipit, et ipso fine clauditur, » hoc est a mari usque ad mare, a torrente videlicet Rinocore, qui in mare influit, usque ad eum locum ubi est Emath urbs Syriae, cujus in hac plaga et nomen ponitur in Ezechiele: « Et plaga inquiens mare Magnum a confinio per directum, donec venias Emath, » quae nunc Epiphania nominatur, ab Antiocho crudelissimo tyrannorum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tatem celebrem & omnis isrł cũ eo:
multitudo magna ab introitu emath usq ar
Dequib aliqua latius ex uerbis sc̃i ihero¬
nimi ponere gratum puto esse lectori.
Scriptum ẽ in libro numeroꝵ inqͦ omnis
terra reymissionis ꝑ quatuor plagas bre¬
ui sermone duuditur. Pars meridiana inci¬
piet a solitudine sin. que ẽ uirta edom.
& habebit terminos contra orientẽ mare
salsissimum: que circiubunt australem pla¬
gam ꝑ ascensum: scorpionis. ita u̾transeant
senua. & ꝑueniant in meridiem usq ad
cades barue. Unde egredientur confiia
adiullam nomine adar. & tendunt usq¬
adasemona: ibitq ꝑ gyrum terminus ab
asemona usq ad torrentem egypti. &
maris magni litore fuuetur. Pro qͦ multi¬
ma uisione ꝓpħe iherechiel ita dicit᷑. Pla¬
ga autem australis meridiana athamar
magnũ qd̃ significat latissimã solitudinẽ
sin que ẽ uirta edom. & inmari rubro t̃¬
minum circunire & ꝑascensiam scorpio¬
uis & ꝑ senna & cadesbarbe & atriũ siue

Expanded text:
et omnis Israel cum eo; multitudo magna ab introitu Emath usque ad De quibus aliqua latius ex verbis sancti Hieronymi ponere, gratum puto esse lectori. Scriptum est in libro Numerorum, in quo omnis terra repromissionis per quatuor plagas brevi sermone dividitur: Pars meridiana incipiet a solitudine Sin, quae est juxta Edom, et habebit terminos contra Orientem mare Salsissimum, qui circuibunt Australem plagam per ascensum scorpionis, ita ut transeant Senna, et perveniant in Meridiem usque ad Cades-Barne, unde egrad villam nomine Addar et tendent usque Asemona ibitque per gyrum terminus ab Asemona usque ad torrentem Aegypti et maris Magni litore finietur plaga autma visione prophetae Ezechielis ita dicitur: « Plaga autem australis meridiana a Thamar, Magnum, quod significat latissimam solitudinem Sin, quae est juxta Edom. Et in mari Rubro terminum circuire, et per ascensum Scorpionis et per Senna et Cadesbarne, et atrium sive
Abbreviated transcription (Latin):
istud ut peccet. & ñ reducat eiectũ suuĩ
a hoc loco demonstrat᷑ illud qd̃ superiꝰ
dictũ ẽ. cessauit dauid rex exire post
absalon: idẽ cessauit ut ñ exiret᷑. ab aliqͦ
&e ñ reduceret absalon. Inde ait mulier.
& locutꝰ ẽ rex uerbũ istus ut peccet. & uĩ
reducat eiectũ suũ. Quod uͦ ait. quare
illo erant. Qui quasi captiui ⁊ eiectierant
eo qđ ñ reducentur adhereditatẽ di ne
forte coacti dus alienis int̾ra alieua seruirẽt.

Expanded text:
peccet, et non reducat ejectum suum. » Ex hoc loco demonstratur illud quod superius dictum est: « Cessavit David rex exire post Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non reduceret Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum illud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Quod vero ait: « Quareos qui cum illo erant: qui quasi captivi et ejecti erant, et quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent.
Abbreviated transcription (Latin):
congrue uirtꝰ expͥmit̾ amoris. De qͦ miran¬
tes dixere qͥ cũ dño ambulauerant discipłi.
Non ne cor nr̃m ardens erat uinob̾ dũ lo¬
queret᷑ inuia: & aꝑiret nob̾ scͥptas: Bissus
qͥ deterra uirenti germine uascit᷑. ⁊ lon¬
go artificũ exercitio natiuũ exuit uiro¬
rem. atq ad albentẽ ꝑducit᷑ speciẽ: con¬
grue castigationẽ carnis nr̃e insinuat.
Cuiꝰ quasi humorẽ ingentẽ exsiccari

Expanded text:
congrue virtus exprimitur amoris. De quo mirancongrue virtus exprimitur amoris. De quo mirantes dixere qui cum Domino ambulaverant discipuli, « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Byssus qui de terra virenti germine nascitur, et longo artificum exercitio, nativum exuit virorem, atque ad albentem deducitur speciem, congrue castigationem nostrae carnis insinuat. Cujus quasi humorem ingenitum exsiccari
Abbreviated transcription (Latin):
ruptio autẽ facit ẽẽ ꝓrimũ dõ: concupis¬
centia itaq sapientie deducet ad regnũ
ꝓpetuũ. Quib omnib apte congruit.
qd eade ostiola delignis fumt oliuarũ:
qͥi nimirũ ⁊ angłi ⁊ homines ꝑfecti
mo di głosos exhibent: uno omnes
clecti parma lucis ⁊ pietatis aditũ sibi
pat̾e celestis aꝑunt. Duo st̃ ostiola. siue
qa dm̃ ac ꝓrimos diligunt. & angłi ⁊ om̃s
banc dilectionẽ poterit intrare: seuqr
utriꝰq ppłi fidelib & uideis scilicet &
gentilib ead̾e uite ianua reserat᷑. Postes
gła p̃ditis inuidicio suas fores aꝑit.
Et sculpsit ineis picturã cherubim &
palmarũ species ⁊ anaglifa ualde pro¬
minentia: & texit ea auro.¬

Expanded text:
oncupiscentia itaque sapientiae deducet ad regnum perpetuum . » Quibus omnibus apte congruit quod eadem ostiola de lignis fiunt olivarum, quia nimirum et angeli et homines perfecti mo Dei gloriosos exhibent, imo omnes electi per arma lucis et pietatis aditum sibi patriae coelestis aperiunt. Duo sunt autem ostiola, sive quia Deum ac proximos diligunt et angeli et homines dilectionem hanc poterit intrare; seu quia utriusque populi fidelibus, et Judaei scilicet et gentilis, eadem vitae janua reseratur. « Postgloria praeditis in judicio suas fores aperit. « Et sculpsit in eis picturam cherubim, et palmarum species, et anaglypha valde prominentia, et texit ea auro
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitationẽ patͥe celestis introduciñ
aptissime designant. & apłoꝵ eque apł̃i
sunt date tenent figurã: qͥ accepta
a dño potestate ligandi atq soluendi
& dignos intra regni ianuã dimittũt
& contumaces inpuros ac suꝑbos er¬
cõmunicando siue anathematrando
ab ingressu uite ꝑhemus clumnãt: s &

Expanded text:
inhabitationem patriae coelestis introducimur, inhabitationem patriae coelestis introducimur, aptissime designant. sunt datae, tenent figuram: qui accepta a Domino potestate ligandi atque solvendi, et dignos intra regni januam admittunt, et contumaces, impuros ac superbos, excommunicando, sive anathematizando, ab ingressu vitae perennis climinant. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
lignis oliuarũ. hoc ipsũ iudetur
aꝑtiꝰ explicare uoluisse : cũ aduuxit. es
duo ostia delignis oliuarũ. Unꝰ qͥppe e¬
rat ingressus oraculi. s id̾e ingressus
duob ostus claudebat᷑: rursũq resera¬
tis eiscłe aꝑiebat᷑: sicut etiã templum
sicut porticꝰ ante tẽplũ. unũ ñ ãplius
habebat introitũ. certi utiq causa mys¬
terii. qͥa unꝰ dñs. una fides. unũ bapts
ma. uiꝰ in regnũ celeste ꝑoꝑa fidei ẽ
sꝑandꝰ introitus. llam qͥa un eẽt ingres¬
sus oraculi: testatur hoc qđ iuferus
de archa scͥptũ ẽ. Cũq eminerent uec¬
tes ⁊ apparerent summtates eoꝵ foris
sc̃ariũ ante oracłm: ñ apparebant ult̾
extnsecus. Ubi patent᷑ ni fallor ostendit᷑¬
qd̾ unꝰ erat ingressus oracli: et hic ere¬
gione factꝰ arcbe. que inmedio ciꝰdem
stabat oraculi. Cuiꝰ ingressus ostiola ꝑ
significationẽ multifarie possunt acci¬
pi Nã ⁊ angłicos sp̃c quoꝵ ministerĩ

Expanded text:
um, hoc ipsum videtur apertius explicare voluisse cum adjunxit: et duo ostia de lignis olivarum. Unus quippe erat ingressus oraculi, sed idem ingressus duobus ostiis claudebatur. Rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut etiam templum. Sicut porticus ante templum, unum non amplius habebat introitum. Certi utique causa mysterii, quia « unus Dominus, una fmum, unus in regnum coeleste per opera fidei est sperandus introitus. Nam quod unus esset ingressus oraculi, testatur hoc quod inferius de arca scriptum est: Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus . Ubi patentquod unus erat ingressus oraculi: et hic e regione factus arcae, quae in medio ejusdem stabat oraculi. Cujus ingressus ostiola per significationem multifarie possunt accipi. Nam et angelicos spiritus quorum ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
geueris argentea suie aurea. inchesau¬
ris domus dei: quando eos qͥ multitudi¬
ne dulcedinis eiꝰ frui merueruit. abscon¬
dit in abscondito uultus sui acontur¬
batione hominũ. Et apre multi sunt
tesauri in quib uasa electionis recon¬
dantur. s una domus dñi in qua id̾e
tum libet meritis distent. & una ac non
diuersa ẽ patria illa celestis. que elecli
ꝓmictitur omnib: quam ius sicut stel
una sententia demonstrauit. cũ ait. In

Expanded text:
generis argentea sive aurea in thesaugeneris argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, « abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum . » Et apte multi sunt thesauri in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini, in qua iidem tumlibet meritis distent, et una, ac non diversa, est patria illa coelestis, qua electis promittitur omnibus; quamvis « sicut stelluna sententia demonstravit, cum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis future: de qua psalmi sex¬
tus & undecimus aititulati sunt. Cui iu¬
delicet tempori conuenit apte qd̃ seqͥtur.
Et intulit que sanctificauerat daiud
pater suus argentum & aurũ & uasa
reposuitq intesauris domus dñi.
ugentum namq ad nitorem elo¬
quentie. aurum ad splendorem
sapientie: uasa generaliter ad rationa¬
lem ꝑtinent creaturam. Sanctificatq
dauid pater salomonis argentũ: cum
d̃s pater eloquentes quosq gr̃a sui sp̃c
ad lohuendum uerbum eugłii confor¬
tat. Scĩficat aurũ : cũ naturali ingenio
p̃dicos suo implens sp̃u. ad consid̾ an¬
da in lege sua mirabilia illuminat.
manda illos & appetenda ꝑpetue salu¬
tis dona inflaminat. Hoc autẽ argen¬
tum. hoc aurum. hec sc̃ificata uasa
salomon infert intemplum: cũ dñs
noster ꝑ acto uniuersali iudicio. om̃s
electos & doctoꝵ iudelicet & ceteroꝵ
fideliũ cetum in gaudiũ regni celestiᷤ¬
intro ducit. Reponitq uasa diuersi

Expanded text:
surrectionis futurae, de qua psalmi sexsurrectionis futurae, de qua psalmi sextus et undecimus attitulati sunt. Cui videlicet tempori convenit apte quod sequitur: « Et intulit quae sanctificaverat David pater suus, argentum et aurum et vasa, reposuitque in thesauris domus Domini. » Argentum namque ad nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationabilem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, cum Deus Pater eloquentes quosque gratia sui Spiritus ad loquendum verbum Evangelii confortat; sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos suo replens Spiritu, ad consideranda in lege sua mirabilia illuminat; manda illos, et appetenda dona perpetuae salutis inflammatur. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa Salomon infert in templum, cum Dominus noster peracto universali judicio omnes electos, et doctores videlicet, et caeterorum fideliuersi
Abbreviated transcription (Latin):
ritum proprie claritatis. uel illiꝰ uel
quam habent indm̃ caritatis.
Et perfecit ome opus quod facie¬
bat salomon indomo domini.
erfecit salomon opus qd faciebat
indomo dñi: cum rex pacificꝰ
noster indie nouissima omnes electos
resurrectionis in mortalitate głificat.
alio quin quam dui status huiꝰ scłi
geritur. facit quidẽ opus domus do¬
mini salomon. sed nondũ perficit:
qͥa corda electoꝵ dñs ut bona ope¬
rentur inspirat. & adiuuat: nulli
tamen in hac dum tarat uita com¬
moranti. absq peccato esse tribuit.
Namq hoc donum future uite bea¬
titudini reseruat. Peficit uͦ omne opus
templi sui. & hoc dedicationi aptum
reddit: cuni transiatos de hac uita elec¬
tos suos eternum peducit ad regnum.
Quod bene significatur etiam ineo qd̾
templiu septem annis edificatum est.
octauo autem ꝑfectum ac dedicatũ ẽ.
Septem namq dieb omne tempus
uoluitur. Octaua est dies iudicii & re¬

Expanded text:
ritum propriae claritatis, vel illius ritum propriae claritatis, vel illius quam habent in Deum charitatis. « Et perfecit omne opus quod faciebat rex Salomon in domo Domini. » Perfecit Salmon opus quod faciebat in domo Domini, cum Rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, facit quidem opus domus Domini Salomon, sed nondum perficit, quia corda electorum Dominus, ut bona operentur, inspirat et adjuvat, nullum tamen in hac duntaxat vita commorantem absque peccato esse tribuit, namque hoc donum futurae vitae beatitudini reservatur. Perficit vero omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum. Quod bene significatur etiam in eo quod templum septem annis aedificatum est, octavo autem perfectum ac dedicatum est. Septem namque diebus omne hoc tempus volvitur; octava est dies judicii et re
Abbreviated transcription (Latin):
t cardines ostiorũ domꝰ dñi
angłica sunt muisteria: que no¬
bis de corpore egressis intͦ. itum uite
celestis reserant. Et ostia domꝰ cempli
doctores sunt scĩ ac sacerdotes: qui
iustruendo. baptirando. dominici cor¬
poris & sanguinis ministeria cominum¬
cando. prima nobis ecclesie presentis
limina pandunt. Quid cardines utrorũq
ostiorũ uisi sensus & corda sunt eorũdẽ
angłoꝵ siue omnium sanctorum qͥbr
inmobiliter contemplationi ac dilectio¬
ni sui conditoris ad berent: ut eo mi¬
nisteriũ duunitus sibi delegatũ recte
conpleant quo a uoluntate illiꝰ cui mi¬
iustrant nunquã oculos auertunt:
Aperiuntur enim & clauduntur ostia
tempore congruo. sed nullo suum
cardineni tempore deserunt: quia &
angłi & homines scĩ siue inhac uita
fidei. siue in illa speciei fideles atq elec¬
tos suscipiant. semꝑ animum in radice
interne dilectionis fixum tenent. In¬
de bene ide cardines ex auro esse facti
per hibentur: propter uidelicet uł me¬

Expanded text:
t cardines ostiorum domus tempangelica sunt ministeria, quae nobis de corpore egressis introitum vitae coelestis reserant. Et ostia domus templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Domini corporis et sanguinis mysteria communicando, prima nobis Ecclesiae praesentis limina pandunt. Quid cardines utrorumque ostiorum nisi sensus et corda sunt eorumdem angelorum sive hominum sanctorum, quibus immutabiliter contemplationi ac dilectioni sui Conditoris adhaerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum recte compleant, quo a voluntate illius cui ministrant, nunquam oculos avertunt: aperiuntur enim et clauduntur ostia tempore congruo, sed nullo suum cardinem tempore deserunt: quia et angeli et omnes sancti, sive in hac vita fidei, seu in illa spei fideles atque electos suscipiant, semper animum in radice internae dilectionis fixum tenent. Unde bene iidem cardines ex auro esse facti perhibentur, propter videlicet vel me
Abbreviated transcription (Latin):
Tarbernaculum autem dñi qđ fecerat
moyses indeserto & altare holo caustorũ
ea tempestate erat inexcelso gabaon: iñ
p̃ualuit dauit ire ad altare ut ibi obsecraret
dm̃n. llimio enĩ timore fuerit ꝑterritus:
uidens gladium angłi dm̃. Dixitq dausd.
hec ẽ domꝰ dm̃i: & hoc altare in holo caustũ
isrł. Et p̃cepit ut congregarent᷑ om̃s ꝓselti
de terra isrł: ꝙ constituit ex eis latomos
ad cedeudos lapides ꝙ poliendos. ut edifica¬
retur domꝰ diũi. In illo siquidem loco ut he¬
brei autumant aliquando contigerat abta¬
lm offerre filium suum ysaac: quaudocũ
iam paratus esset occidere filiũ ⁊ in hiolocau¬
stum exhibere. in ꝓuiso aries apparuit ꝓ
altare circumstetit: quẽ abrahan pro filio
inmolauit. Potest area areuue ubi dauid
altare construxit: altius in telligi. Qd ꝑarea

Expanded text:
« Tabernaculum autem Domini quod fecerat « Tabernaculum autem Domini quod fecerat Moyses in deserto et altare holocaustorum ea tempestate erat in excelso Gabaon, et non praevaluit David ire ad altare, ut ibi obsecraret Dominum. Nemo enim timore fuerat perterritus, videns gladium angeli Domini. Dixitque David: Haec domus Domini, et hoc altare in holocaustum Israel. Et praecepit ut congregarentur omnes proselyti de terra Israel, et constituit ex eis latomos ad caedendos lapides et poliendos, ut aedificaretur domus Domini. » In illo siquidem loco, ut Hebraei autumant, aliquando contigerat Abraham offerre filium suum Isaac, quando, cum jam paratus esset occidere filium, et in holocaustum exhibere, improviso aries apparuit, et altare circumstetit, quem Abraham pro filio immolavit. Potest vero area Areuna ubi David altare construxit altius intelligi. Quid per a
Abbreviated transcription (Latin):
I& ornan latine resonat lumen nobis.
Bene gͦ daud cũ dm̃ ꝓoffensa qua pecca¬
uit placare uellet. altare iubetur marea
areune uel ornan construere: ut inde
unusqͥsq coniciat qͥa aliter diumitas ab ho¬
mine placari non potest. nͥ mnarcha cord̃
ꝑlumen recte fidei i uere dilectionis altare
illi deuote humilitatis constituat. in quo
sacrificiũ pie confessionis ac laudis deo. ac¬
ceptabile offerat. Quod recte ꝑeunde ꝓpħã
cor contͥtũ ⁊ humiliatũ ds̃ ñ spernit.
Emit gͦ dauid arcam ⁊ boues argenti
siclis qnͥquaguta. Quod in paralipomenon
ita legit᷑. Dedit gͦ dauid ornan pro loco
siclos auri uistissum ponderis sexcentos.
Intelligendũ nainq ẽ boues argenti sicli
qͥnquaginta. areã uͦ sexcentis aureis em
t edificauit ibi dauid altare Sisse.¬
dño. & optulit holocausta ⁊ pacifica:
& reꝓpitiatus ẽ dñs terre. & cohibita est
plaga ab israbel.
Iinc quoq uerba dierum ita narrant

Expanded text:
ur area, et Ornan latine resonat lumen nobis. Bene ergo David cum Dominum pro offensa, qua peccavit, placare vellet, altare jubetur in area Areuna vel Ornae construere, ut inde unusquisque conjiciat quia aliter Divinitas ab homine placari non potest, nisi in area cordis per lumen certae fidei et verae dilectionis altare illi devotae humilitatis constituat, in quo sacrificium piae confessionis ac laudis Deo acceptabile offerat. Quod certe per eumdem prcor contritum et humiliatum Deus non spernit . » « Emit ergo David aream et boves argenti siclis quinquaginta. » Quod in Paralipomenon ita legitur: « Dedit ergo David Ornan pro loco siclos auri justissimi ponderis sexcentos. » Intelligendum namque est boves argenti siclis quinquaginta, aream vero sexcentis aureis emisse. « Et aedificavit ibi David altare Domino, et obtulit holocausta et pacifica. Et repropitiatus est Dominus terrae, et cohibita est plaga ab Israel. » Hinc quoque Verba dierum ita narrant:
Abbreviated transcription (Latin):
uotione ad mediatorẽ nr̃m concurrunt.
deqͥbuis scriptũ ẽ. Pxincipes ipłi conuener̃t
inumũ cũ dõ ab rabam. Et alibi. Incon

Expanded text:
votione, ad Mediatorem nostrum concurrunt. De quibus scriptum est: « Principes populi concurrunt in unum cum Deo Abraham . » Et alibi: « In con
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua esse debet: inte aut̃ orex dauid
iulla sit unqͥtas. qͥ absq culpa es uico quod
illi duo frẽs inter se conflixerunt. Et sicut
ego absq culpa sũ ꝓ eo qd̃ duo filii mei con¬
surrexerunt aduersũ se & interfectuse
alter ab altero: ita & tu absq culpae s. proco
quod absalon amon dignũ moite. int̾fecit.
Qre ait. Recordetur rex dĩi dĩ sui. ut ũ¬
nraltiplicentur ꝓrimi sangͥnis adulcisceu

Expanded text:
aliqua esse debet; in te autem, o rex David, nulla sit iniquitas, quia absque culpa es in eo quod illi duo fratres inter se conflixerunt. Et sicut ego absque culpa sum, pro eo quod duo filii mei consurrexerunt adversum se, et interfectus est alter ab altero, ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom Ammon dignum morte interfecit. « Quae ait: Recordetur rex Domini Dei sui, ut non multip
Abbreviated transcription (Latin):
um. inimici manib tradunt᷑: qr omne
bonũ qd̃ per concupiscenciã laudis osten-
ditur. occulti aduersarii iuri mancipat᷑.
Hostes nãq ad rapinã ꝓuocant: qui su¬
as eorũ noticie diuicias denudãt. Quo¬
usq enim ab eterne patrie securitate
disiungim᷑ : in latronũ insidiantiũ itin̾e
ambulamꝰ. Qui enĩ in itinere dẽp̃darifor¬
midat: abscondat necesse est bona q̃ portat
Om̃s enim qui affectãt laudes hominũ:
in semet ipsis dissipãt fructus laborum.
Cũq se ostendere alienis oculis appetũt:
dãpnãt qđ agũt. Quos nimirũ maligni
sp̃c ad iactanciã ꝓuocãt: eorũ sicut dixi¬
mus oꝑa captiuantes denudãt. Hinc est

Expanded text:
um, inimici manibus traditur, quia omne um, inimici manibus traditur, quia omne bonum, quod per concupiscentiam laudum ostditur occulti adversarii juri mancipatur. Hostes namque ad rapinam provocat, qui suas eorum notitiae divitias denudat. Quousque enim ab aeternae patriae securitate disjungimur, per latronum insidiantium iter ambulamus. Qui ergo in itinere depraedari formidat, abscondat necesse est bona quae portat. O miseri, qui affectantes laudes hominum, in semetipsis dissipant fructus laborum; cumque se ostendere alienis oculis appetunt, damnant quod agunt! Quos nimirum maligni spiritus cum ad jactantiam provocant, eorum, sicut diximus, opera ca
Abbreviated transcription (Latin):
gia. Ex quo hebrei uolũt danihelem.ana-¬
niam. misahelem. Mzariam. qui fuere de
regio semine esse eunichos: quos in minis-¬
terio nabugodonosor fuisse non dubiũ ẽ.
Dix̃q ezechias. Bonũ uerbũ dñi. qd̾ locutꝰ
est. In quo ab hebreis rep̃hendit᷑: cur ñ sit
imitatus bonitatẽ moyisi qui locutus est
sisti. unde et apłs paulus anathema uult
esse a xp̃o: pro fratrib suis qui sũt isrłite.
Hec itaq sentencia propħe ad ezechiã contͣ
hrỹpocritas mistice prolata accipi potest:
qui postquã magnis uirtutib accrescunt
qr cauerẽ malignorũ sp̃uum insidias ne-¬
gligunt. et celari in eisdem uirtutib no¬
lunt. bona sua ostendendo ostiũ faciũt:
et ꝓdentes subito amittũt quicqͥd diutiꝰ
studendo oꝑant᷑. Hinc per psalmistã dr̃.
Tradidit in captiuitatẽ uirtutẽ eorũ: et
pulchritudinẽ eorũ in manus inimici.
uirtus quippe ⁊ pulchritudo arroganci¬

Expanded text:
gia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Anagia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misaelem, Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio Nabuchodonosor fuisse, non dubium est . « Dixitque Ezechias: Bonum verbum Domini, quod locutus est. » In quo ab Hebraeis reprehenditur, cur non sit imitatus bonitatem Moysi qui locutus ad Dsisti . » Unde et apostolus Paulus anathema vult esse a Christo pro fratribus suis, qui sunt Israelitae . Haec itaque sententia prohypocritas prolata accipi potest: qui post magnas virtutes decrescunt, quia cavere malignorum spirituum insidias negligunt, et celari in eisdem virtutiblunt, bona sua ostendendo, hostium faciunt, et prodentes subito amittunt quidquid diutius studentes operantur. Hinc per Psalmistam dicitur: Tradidit in captivitatem virtutes eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici. Virtus quippe, et pulchritudo arroganti
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ est. De terra longinqua uenerunt
ad me de babilone: qd quanto terra lon-
quior unde uener̃t. tanto iste głosior ꝓpt̃
quem uenerũt. Et uenerũt inquit ad me:
qui debuerat dicere uener̃t ad głificandũ
dm̃ pro signi magnitudine de babilone:
que urbs in toto orbe potentissima ẽ. Rur-¬
sumq ysaias. Qͥd inquit uider̃t in domo
tua: Et ille respondit uerũ ex parte : qd̾
omĩa uiderint in domo illius: nec fuerit
res quã non ostenderit eis in thesauris suis.
S alterũ tacet de quo uerebat᷑ offensã.
qd̾ ostenderit eis cũcta que haberet in po¬
testate sua: haut dubiũ quin et supellecti¬
lem: ꝑpter que ysaias dei sermone ꝓfert
sentenciã. Audi uerbũ dñi exercituum̃. ue¬
niet tẽpus quando omĩa hec que ĩ domo
tua sunt. et non tuo sed patrũ tuorũ la¬
bore quesita in babilonẽ tranfferant᷑ : et
de semine tuo fiant eunuchi in aula re-¬

Expanded text:
gendum est: « De terra longinqua venerunt gendum est: « De terra longinqua venerunt ad me de Babylone; » quod quanto terra longior sit unde venerunt, tanto iste gloriosior, propter quem venerint. Et « Venerunt, inquit, ad me, » qui debuerat dicere: Venerunt ad glorificandum Deum pro signi magnitudine, « de Babylone, » quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias: « Quid, inquit, viderunt in domo tua? » Et ille respondit ex parte verum, quod omnia viderint in domo illius, nec fuerit res, quam non ostenderit eis in thesauris suis. Sed alterum tacet, de quo verebatur offensam, quod ostenderit eis cuncta quae haberet in potestate sua: haud dubium quin et templi supellectilem, propter quae Isaias Dei sermone profert sententiam: « Audi verbum Domini exercituum: Veniet tempus, quando omnia haec, quae in domo tua sunt, et non tuo, sed patrum tuorum labore quaesita, in Babylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula re
Abbreviated transcription (Latin):
et assirii regis interitu. non cecinerit lau¬
des dño. quas cecinit moyses pharaone
submerso. ⁊ debbora. fisara interfecto. et
anna genito samuele: unde ꝯmonitum
esse fragilitatis sue. Rursũq corporis sa¬
nitate ⁊ signi magnitudine offerri aliꝗͣ
occasionẽ suꝑbie: quã ut prudẽs ⁊ dei
cultor uitare debuerat: nec monstrare
alienigenis diuicias suas. quas d̾o tribuen¬
te possederat. Ex quo iuxta leges quoq
tropologie discimus. non mittendas mar¬
garitas ante porcos: nec dandũ scm̃ cani-¬
bus. Qͥ enim fidelis est spu: abscondit ne¬
gotia. Et quicũq hoc fecerit. om̃is uirtꝰ
illius eneruat᷑. peritq posteritas: ⁊ amisso
iurili robore. in muliebrẽ redigit᷑ mollitiẽ.
Ingredit᷑ ergo ysaias ad regem: ⁊ qͣsi nescius
sciscitatur. Qid dixcer̃t uiriisti: ⁊ un uener̃t:
Duo interrogat: quid locuti sunt. ⁊ unde
uenerũt. Ille ad unũ respondit. altero pre-¬
termisso: quod cũ emphasi et suꝑcilio le-¬

Expanded text:
et Assyrii regis interitum, non cecinerit laudes Domino, quas cecinit Moyses, Pharaone submerso , et Debora, interfecto Sisara , et Anna, genito Samuele ; unde commonitum esse fragilitatis suae. Rursumque post corporis sanitatem, et signi magnitudinem, offerri aliam occasionem superbiae, quam, ut prudens et Dei cultor, vitare debuerat, nec monstrare alienigenis divitias suas, quas, Deo tribuente, possederat. Ex quo juxta leges quoque tropologiae discimus, « non mittendas margaritas ante porcos, nec dandum sanctum canibus . » Qui enim fidelis est, spiritu abscondit negotia. Et quicunque fecerit, omnis virtus illius enervatur, peritque posteritas, et amisso virili robore, in muliebrem redigitur mollitudinem. Ingreditur ergo Isaias ad regem, et, quasi nescius sciscitatur: « Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt? » Duo interrogat, « quid locuti sunt, » et « unde venerunt? » Ille ad unum respondit, altero praetermisso, quod cum emphasi et supercilio le
Abbreviated transcription (Latin):
miraculi racionẽq ꝑquirerẽt: fama ꝑ
om̃s gentes uolante didicerũt ꝓpt̃ egro¬
tacionẽ regis iudee. etiã cursum signi
clarissimi ꝯmutatũ. Quã non ẽẽ opina
se est ezechias. qui obturauit suꝑiorẽ
fontẽ aquarũ gion: et auertit eas sub¬
ter ad occidentẽ urbis dauid. In oꝑib
in legatione principũ babilonis. qͥ mis¬
si fuerãt ad eũ ut int̾rogarẽt de porten¬
to qd̾ acciderat super terrã. reliquit eũ
deus ut tẽptaret᷑: et nota fierẽt omĩa
que erant in corde eius. Idcirco autẽ tẽp
taciõi relictus est: qr post tantã uictori¬
am ⁊ solis egressum. ⁊ congratulacionẽ
regni potentissimi. cor illius eleuatũ ĩ.
Deniq in eodem uolumine scribitur.
Multi deferebant hostias et sacrificia in
et exaltatus est corã cũctis gentib. In di¬
ebus illis egrotauit usq ad mortẽ: ⁊ ora¬
uit ad dñm. ⁊ exaudiuit eũ. et dedit ei

Expanded text:
ationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Judae, etiam cursum signi clarissimi commutatum. Quam non esse opinatise est Ezechias, qui obturavit superiorem fontem aquarum Gion: et avertit eas subter ad occidentem urbis David. In omnibuin legatione principum Babylonis, qui missi fuerant ad eum, ut interrogarent de portento quod acciderat super terram, reliquit eum Deus ut tentaretur: et nota fierent omnia quae erant in corde ejus . Idcirco atationi relictus est, quia post tantam victoriam, et solis regressum, et congratulationem regni potentissimi: cor illius elevatum est. Denique in eodem volumine scribitur: « Multi deferebant hostias et sacrificia Dom Judae; et exaltatus est coram cunctis gentibus. In diebus illis aegrotavit usque ad mortem, et oravit Dominum, et exaudivit eu