comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Et ꝓ eis ego scĩfico me ipsum
Quid ẽ enĩ & ꝓ eis ego sc̃ifico meip¬
sũ: nͥ eos in me ipso sc̃ifico. cũ ⁊ ipsi
sint ego: Qm̃ de qͥb hoc ait ut
dixi membra sunt eius.: & unus est

Expanded text:
t pro eis ego sanctifico meipsum. Quid est enim: Et pro eis ego sanctifico meipsum, nisi: Eos in meipso sanctifico? cum et ipsi sint ego, quoniam de quibus hoc ait, ut dixi, membra sunt ejus, et unus est
Abbreviated transcription (Latin):
apparens in qͦ ꝑ passionẽ mortis
minoratus ẽ modico minꝰ ab an¬
głis: uiuos ⁊ mortuos iudicabit
quando dicturus ẽ Uenite be¬
nedicti patris mei ꝑcipite regnũ.¬

Expanded text:
apparens, in quo per passionem mortis minoratus est modico minus ab Angelis, vivos et mortuos judicabit, quando dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnu
Abbreviated transcription (Latin):
heredes. Mlisit enĩ filiũ suũ non
in carne peccati s in similitudi¬
ne carnis pecci: & mifit filiꝰ eius
cos qͣs natos in carne peccati. sc̃ificaũ
a labe peccati. S qm̃ ꝑ hoc qđ me

Expanded text:
eus Filium suum, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctificavit a labe peccati. Sed quoniam pe
Abbreviated transcription (Latin):
tremuer̃t. Cũ gͦ uenit plenitudo
tp̃ris misit d̃s̃ filiũ suũ factũ ex mu¬
liere factũ sub lege: usq ad eo par¬
uũ ut factũ. eo itaq missũ qͦ factũ¬
Si gͦ maior mittit minorem. fatemͣ ⁊ nos
factũ minorem: & in tantũ minorem. in

Expanded text:
tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege ; usque adeo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factuSi ergo major mittit minorem, fatemur et nos factum minorem, et in tantum minorem in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter faciendã fidem qua mun¬
daremur ad contemplandã uirtutẽ
in reb ortis ab ętͣnitate ꝓlatis. ⁊ ad etͣ¬
nitatẽ relatis temporalit gesta sunt:
aut testimonia missionis huius fue¬
runt: aut ipsa missio filii dĩ. S tes¬
timonia quȩdã uenturũ pren̾ciaue¬
runt: quedam uenisse testata sunt.
Factum quippe creaturã ꝑ quẽ fac¬
ta ẽ omĩs creatura: omnẽ creaturã
habere testem oportebat. Nisi enim
multis missis p̃dicaret᷑ unus. non
multis dimissis teneret᷑ unꝰ: & nisi
talia ẽẽnt testimonia quȩ paruis
magna uiderent᷑. ñ crederetur ut
magnos faceret magnꝰ. qui ad par¬
uos missus ẽ paruus. In comparabi¬
lit enĩ maiora filii di oꝑatione fac¬
ta sunt cȩlũ ⁊ t̃ra ⁊ omĩa quȩ in eis
sunt. ꝙ omĩa ꝑ ipsũ facta st̃ quã
signa atq portenta quȩ in eius testi
moniũ ꝓruperunt. S tam̃ homines
ut hȩc magna ꝑ eũ facta parua cre¬
derent: illa parua tanquã magna

Expanded text:
pter faciendam fidem, qua mundaremur, ad contemplandam ueritatem in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis huius fuerunt aut ipsa missio filii dei. at testimonia quaedam uenturum praenuntiauerunt, quaedam uenisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signmonium proruperunt. Sed tamen homines, ut haec magna per cum facta parvi crederent, illa parva tanquam magna
Abbreviated transcription (Latin):
animũ: si adhuc ille ꝑ te sana
ri uidebit᷑. nichil respondeas.
donec saneris pͥor. ne forte car¬
nalib motib tuis ad nocendũ
consentias: & exhibeas linguã

Expanded text:
animum; si adhuc ille per te sanari posse videbitur, nihil respondeas donec saneris prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas lingua
Abbreviated transcription (Latin):
crificiũ ⁊ oblationẽ noluisti ait deo
q fideles norunt in figuris pͥnciabat᷑.
celcbrabant figuras futurȩ rei: mul¬
tiscientes s plures ignorantes. Nam
phȩ ⁊ sc̃i patriarche nouerant qͥd ce¬
lebrabant: cetera multitudo iniqua.
carnaissic erat ut fieret de illa qđ
significaret posteriora uentura.
Sublato illo sacrificio pͥmo sublatis
holocaustis arietũ. hyr coꝵ. uituloꝵ
egterarũq uictimarũ: noluit illa
ds. Quare illa noluit. quȩ pͥmo
uoluit. Quia illa omia quasi uer¬
ba erant ꝓmittentis & uerba ꝓmis¬
siua cũ uenerit qdđ ꝓmittunt ñ ĩaͣ

Expanded text:
crificium et oblationem noluisti, ait psaquod fideles norunt, in figuris praenuntiabatur, celebrabant figuras futurae rei: multi scientes, sed plures ignorantes. Nam Prophetae et sancti Patriarchae noverant quod celebrabant: caetera autem multitudo iniqua, carnalis sic erat, ut fieret de illa quod significaret posteriora ventura: et venit sublato illo sacrificio primo, sublatis holocaustis arietum, hircorum, vitulorum, caeterarumque victimarum; noluit illa Deus. Quare illa noluit? quare primo voluit? Quia illa omnia quasi verba erant promittentis; et verba promissiva, cum venerit quod promittunt, non ja
Abbreviated transcription (Latin):
id ipsũ morit᷑ qđ in eniginate cernebamꝰ
cũ facie ad faciem cernere ceꝑimꝰ. Con¬
uenient̃ gͦ dr moriturũ ẽẽ qđ auferet᷑.
Cũ autẽ uenerit qđ ꝑfectũ ẽ. auferet᷑
qđ ex parte ẽ. Ita nob quodãmͦ morit᷑
pat᷑ in eniginate: & idem ipse fit here.¬
ditas cũ facie ad faciem possidet᷑: ñ qr
ꝑfecta uisiõẽ ꝑimit᷑. Ꝙ tam̃ nͥ illa pri¬
or nos nutriret: ad aliã plenissimã
⁊euidentissimã ñ efficerem idoner. Qđ̃

Expanded text:
idipsum moritur quod in aenigmate cernebamus, idipsum moritur quod in aenigmate cernebamus, cum facie ad faciem cernere coeperimus. Convenienter ergo dicitur moriturum esse quod auferetur: Cum autem venequod ex parte est. Ita nobis quodammodo moritur Pater in aenigmate, et idem ipse fit haereditas, cum facie ad faciem possideturperfecta visione perimitur, et tamen nisi illa prior nos nutriret, ad illam plenissimam et evidentissimam non efficeremur idonei. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ apłi coheredes xp̃i ⁊ filii atq
heredes dĩ cũ etiã hereditas morte
decessoris firma teneat᷑. nec ullo alio
detͣ. ipso qͥdẽ mortuo. factos nos ẽẽ
coheredes: qm̃ filii etiã eiꝰ dicti sumꝰ¬
Non enͣi ieuinant inquit filui sponsi.
quandiu cũ illis eͣ sponsus. Heredes
ergo dicim: qi reliqͥt nob̾ pacis eccłi¬
asticȩ possessionẽ ꝑ fidẽ dispensati
meã do uob̾: pacẽ meã relinqͦ uob̾.
Coheredes autẽ eius efficiem᷑. cũ in
fine scłi absorbebit᷑ mors inuictoria.
Tunc enĩ similes ei erimꝰ: qm̃ udebimꝰ
eũ sicuti ẽ. Quã hereditatẽ ñ eius
patris morte adipiscim᷑ qͥ mori non
potest: quando quidẽ ipse sit here¬
dns pars hereditatis mee : sed. qm̃
cũ uocati sumꝰ adhuc paruuli. ⁊ ad
sp̃italia contemplanda minꝰ idonei
usq ad humillimas nr̃as cogitatioes
se diuina miscđia porrexit᷑: ut q̃¬
modocũq cernere niterem᷑. qđ ñ
euident̃ atq ꝑspicue cernebamus.

Expanded text:
i verba, cohaeredes Christi, et filii atque haeredes Dei ; cum etiam haereditas morte decessoris firma teneatur, nec ullo alio detur, ipso quidem mortuo factos nos esse haeredes, quoniam filii ejus etiam dicti sumus. Non jejunant, inquit, filii quandiu cum illis est sponsus . » Haeredes ergo dicimur, quia reliquit nobis pacis ecclesiasticae possessionem per fidem temporalis meam do vobis, pacem relinquo vobis . » Cohaeredes autem ejus efficiemur, cum in fine saeculi absorbebitur mors in victoria. Tunc enim « similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est . » Quam haereditatem non patris ejus morte adipiscimur, qui mori non potest, cum ipse sit haereDominus pars haereditatis meae : sed quoniam, cum vocati sumus adhuc parvuli, et ad spiritualia contemplanda minus idonei, usque ad humillimas nostras cogitationes se divina miseratio porrexit, ut quomodocumque cernere niteremur, quod non evidenter atque perspicue cernebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quȩ uideis ꝓmissa fuerunt.
ablata sunt. Ubi ẽ regnũ eoꝵ ubi
templũ. ubi unctio: ubi sacerdos:
ꝑ propħas pͣdicabat᷑ In illa gente
iã nichil hoꝵ ẽ. Iam ꝑdidit t̾rena¬

Expanded text:
omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? per Prophetas praedicabatur, in illa gente jam nihil ho
Abbreviated transcription (Latin):
tis qr̃am qua iustificam᷑: nec tam̃ mala.
ꝗ diuintus p̃cepta st᷑ tpͣri ꝑsonisq con¬
ꝙuentia: cũ me adiuuet etiã ꝓpħica
emtentia qua dic̃ ds se illi pͦpło dedisse
pͥcepta ñ bona: Forte eni ꝓpt̾ea ñ dr̃c
malas tantũ ñ bona: id÷ ñ talia ut
lis homines boni fiant: aut sine illis

Expanded text:
iam, qua iustificamur, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta sunt tempori personisque congruentia, cum me adiuuet etiam prophetica sententia, qua dicit deus se illi populo dedisse praecepta non bona? forte enim propterea non dixit mala sed tantum non bona, id est non talia, ut illis homines boni fiant aut sine illis
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat magis ea ꝑuerso p̃pło con¬
gruent̃ imposita: quã do desiderant
oblata: S tam̃ etiã in his figurȩ nrr
nob̾ sine sanguine nulla ẽ. S illarũ
figurarũ ueritas xp̃c ẽ cuiussangui¬
ne redempti ⁊ mundati sumꝰ. Nam
figuris eloqͥoꝵ diuinoꝵ. ⁊ taurus diet̾¬

Expanded text:
nesciat magis ea perverso populo congruenter imposita, quam Deo desideranti oblata? Sed tamen etiam in his figurae nostnobis sine sanguine nulla est, sed illarum figurarum veritas Christus est, cujus sanguine redempti et mundati sumus. Nam in figuris eloquiorum divinorum, et taurus dict
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ eandẽ re̾ ipsa repeticiõe fir¬
mius com̃dait: quãquã illud nͣ
abhorret a uero: ut ideo additum
intelligat᷑ quȩ nͣ habet in se uiciũ.
cũ iã dictũ cẽt iuuencã sie uicio:
qr in se nͣ habuit uiciũ caro xp̃i:

Expanded text:
est, quod eam rem ipsa repetitio firest, quod eam rem ipsa repetitio firmius commendauit. quamquam et illud non abhorret a uero, ut ideo additum intellegatur "quae non habet in se uitium", cum iam dictum esset: iuuencam sine uitio, quia in se non habuit uiti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃st̃. titło cuius cinere ad aquã asꝑsionis
xxxiii. eoꝵq mundationẽ qͥ mortuũ teti¬
gerint ꝓficere lex mandauit.
nec tacere ꝑmittit᷑. Euidentissi¬
mũ eni signũ in ea noui testamͣti
lus isrł. & accipiant a te iuuencã
rufam sine uicio. Iuuenca rufa
carne̾ xpͣi significat. Sexus femi¬
neus ẽ: ꝓptͣ infirmitatẽ carnalem.
Rufa ẽ ꝓptͣ ipsã cruentã passionẽ.
Qd̾ autem ait accipiant a te. in ipso
moyse figurã legis ostendit: q̃m
scd̾m legẽ sibi uisi sunt occide. xpͣm
&̃ sic̾ putabant obseruatioẽs legi¬
timas ꝓfanabat. Qd̃ autẽ sine ui¬
tio dr hȩc uiuenca: mirũ non est.
Hanc enĩ carne̾ etiã cetere hostiȩ
figurabant: ubi similit᷑ sine uicio
pecora ĩmolari iubent᷑. Non erat
hic ubi euidentius legis distincti¬
onẽ ds uoluit cõmͣdare. parũ fuit
dicere sine uicio: nͥ diceret᷑ quȩ
nͣ habet in se uiciũ. Qđ si repeten¬
di causa dictũ e̾ fortasse ñ frustra

Expanded text:
, cuius cinerem ad aquam aspersionis eorumque mundationem qui mortuum tetigerint proficere lex mandauit, nec tacere permittimur — euidentissimum enim signum in ea noui testamenti liis Israel, et accipiant ad te juvencam rufam sine vitio. Juvenca rufa carnem Christi significat. Sexus femineus est, propter infirmitatem carnalem; rufa est, propter ipsam cruentam passionem. Quod autem ait, Accipiant ad te, in ipso Moyse figuram Legis ostendit: quoniam secundum Legem sibi visi sunt occidere Chriet sicut putabant, observationes legitimas profanabat. Quod ergo sine vitio dicitur haec juvenca, mirum non est: hanc enim carnem etiam caeterae hostiae figurabant, ubi similiter sine vitio pecora imhic ubi euidentius legis distinctionem deus uoluit commendare, parum fuit dicere: sine uitio, nisi diceretur: quae non habet in se uitium. quod si repetendi causa dictum est, fortasse non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
lux hominũ. & lux intenebris lucet.
⁊ tenebrȩ eã ñ compͣhendert᷑. Ad huc
ds e̾adhuc illud dicit᷑ qđ incõmuta¬
bile semꝑ manet: adhuc illud dicit᷑
cui uidendo corda mundanda sunt
Unde autẽ mundent᷑. ñdũ dic̃. Lux
inqͥt lucet in tenebris: & tenebre
eã nͣ comp̃hendert. S ut ñ sint teneb

Expanded text:
bris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Adhuc Deus est: adhuc illud dicitur, quod incommutabile semper manet; adhuc illud dicitur, cui videndo corda mundanda sunt: unde autem mundentur, nondum dicit. Lux, inquit, lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Sed u
Abbreviated transcription (Latin):
herba supra diximꝰ fidẽ significari:
qͥd aliud occurrit nͥ qđ scriptũ ẽ fide
mundans corda eoꝵ: Non eni ꝓdest
baptismꝰ. si desit fides. Auiro autẽ
mundo dix hoc fieri: ubi significant᷑
ministri portantes ꝑsonã đni sui qͥ
uere uir mundus ẽ. Quantomagis¬

Expanded text:
 significari, quid aliud occurrit nisi quod scriptum est: fide mundans corda eorum? non enim prodest baptismus, si desit fides. a uiro autem mundo dixit hoc fieri, ubi significantur ministri portantes personam domini sui, qui uere uir mundus est. na
Abbreviated transcription (Latin):
& rex ⁊ sacerdos. Rex pugnauit pro
nobis. sac̾dos obtulit se ꝓ nob. Qr in¬
do ꝓ nob̾ pugnauit quasi uictus est.
ĩmo uere tẽ uicit. Crucifixus ẽ eni
⁊ de cruce sua in qua erat fixus dia¬
bolũ occidit. & inde rex nͣr. Unde¬
autẽ sacerdos: Quid ꝓ nobis obtulit
Date sacerdoti qđ offerat. Quid inue¬
mret homo qd̾ daret. Mundã uicdi¬
mã. Quã uictimã: Quid mundũ
potest offerre peccator: O iniq ous
pie. quicqͥd attuleris in mundũ est.
& aliqͥd mudũ ꝓ te offerendum est
Quere apd̾ te qd offeras. N on deleba
t᷑ arietib nec hẏrcis nec tauris. Omĩa
ipsius sunt: & si nͣ offeras. Offer gͦ
illi mundũ sacrificũ. S peccatõ es.
impius es: sed inqͥnatã conscientiã
habes. Poteris forte aliqͥd mundũ
offerre purgatus. sed ut purgeris
aliqͥd ꝓ te offerendũ ẽ. Quid gͦ ꝓ
te oblaturus es ut munderis: si
mundatus poteris offerre qđ mun¬
dũ est: Offerat gͦ se ipsũ mundũ
sacerdos. ut mundet. Hoc ẽ qđ fec̃

Expanded text:
 rex et sacerdos: rex pugnavit pro nobis, sacerdos obtulit se pro nobis. Quando pro nobis pugnavit, quasi victus est, imo vero tunc vicit; crucifixus est enim, et de cruce in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde rex nosteautem Sacerdos? Quia se pro nobis obtulit. Date Sacerdoti quod offerat. Quid inveniret homo quod daret mundam victimam? Quam victimam? Quid mundum potest efferre peccator? O inique, o impie! quidquid attuleris immundum est, et aliquid mundum pro te offerendum est. Quaere apud te quid otur arietibus, nec hircis, nec tauris. Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purgatus; sed ut purgeris, aliquid pro te offerendum est. Quid ergo pro te oblaturus es, ut munderis? Si mundatus es, poteris offerre quod mundum est. Offerat ergo seipsum mundus sacerdos, et mundet. Hoc est quod fe
Abbreviated transcription (Latin):
qđ tẽ erat. s ad posteros huius sacer¬
dotii passionẽ dñi ꝑuenturã: & ei¬
cient eã extra castra. Sic ⁊ eiectus
locũ mundũ. ita significatũ est. qr
ñ habuit causã malã. Et occident
eã in conspectu eiꝰ .: siẽ occisa ẽ caro
xp̃i in conspectu eoꝵ qͥ iã futuri erañ

Expanded text:
quod tunc erat, sed ad posteros huius sacerdotii passionem domini peruenturam? et eicient eam extra castra: sic et eiectuslocum mundum, ita significatum est, quia non habuit causam malam. et occident eam in conspectu eius: sicut occisa est caro Christi in conspectu eorum qui iam f
Abbreviated transcription (Latin):
U ontẽ syon istũ quẽ habitasti.
ñ ipsũ ubi erat p̃płs ante: ubi templ¬
institutũ. ubi celebrata sacrificia
ubi omĩa illo tpr̃e necessaria xp̃m
ꝓmittentia. Promissio cũ res radit
iãfit suꝑflua. Nã ante quã reddat̾
qđ ꝓmittit᷑ necessaria ẽ ipsa ꝓmisse
ne ꝓmissũ sibi obliuiscat᷑ cui ꝓnt¬
titur. & ñ expectando moriatur
Oportet gͦ ut expectet: ut eũ uenert
accipiat. Ideo ñ debet descren pi¬
mssionc̃ Propt᷑ hoc ñ deserebant᷑ figu¬
p nt ueniente die umbrȩ tollerentur.¬

Expanded text:
r intelligi. Istum quem inhabitasti in ipso: ubi erat populus ante, ubi institutum templum, ubi celebrata sacrificia, ubi omnia illo tempore necessaria, Christum promittentia. Promissio, cum res redditur, jam fit superflua. Nam antequam reddatur quod promittitur, necessaria est ipsa promissio, ne promissum sibi obliviscatur cui promittitur, et non exspectando moriatur. Oportet ergo ut exspectet, ut cum venerit accipiat: ideo non debet deserere promissionem. Propter hoc non deserebantur figurae, ut veniente die, umbrae tollerentur
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ qua ꝓpicius fit eoꝵ peccatis qui
lege ñ implent: hoc mͥ uidet᷑ etiã in
ipsa ueste sacerdotis significari. Nã
& ipsa qͥd aliud quã eccłiȩ sacram̃ta
significat: Qđ in logio id: raciona.¬
li in pectore sacerdotis posito udiciua
constituit: in lãmina uͦ sc̃ificationem
⁊ ablationẽ peccatoꝵ: tãꝙͣ racionale sit
in pectore simile archȩ in qua lex crat
& lammnina illa infronte similis ꝓpici¬
atorio qđ suꝑ archã erat: ut utnꝰbiq
seruaret᷑ qđ scriptũ est suꝑ exaltat

Expanded text:
da est, qua propitius fit eorum peccatis qui legem non inplent, hoc mihi uidetur etiam in ipsa ueste sacerdotis significari; nam et ipsa quid aliud quam ecclesiae sacramenta significat? quod in λογίῳ, id est rationali in pectore sacerdotis posito iudicia constituit, in lamina uero sanctificationem et oblationem peccatorum, tamquam rationale sit in pectore simile areae, in qua lex erat, et lamina illa in fronte simile propitiatorio, quod super aream erat, et ut utrobique seruaretur quod scriptum est: superexultat
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a appellant᷑ Non enĩ om̃ia quȩ
sc̃a sunt: etiã sc̃a scoꝵ dici possunt.
utiq sc̃a sunt. Unus autẽ iste qͥ semel
dicta ad hebreos epła cõmendatur.
Qđ autẽ pͣfiguratũ ẽ in sc̃a scoꝵ. ut

Expanded text:
sancta appellantur. non enim omnia, quae sancta sunt, etiam sancta sanctorum dici possunt; utique sancta sunt. unus autem iste qui semel dicta ad Hebraeos epistula commendatur. quod autem praefiguratum est in sanct
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ fili matris eiꝰ dicim᷑. quã¬
uis ex nob̃ constet. S rursũ quȩri
potest cuius morte facti sumꝰ etiã nos
hereditas i. scđm illud dabo tibi
gentes hereditatẽ tuã: ñ forte huius
mundi. quo pͥus tãꝗͣ dnante tene¬
bam. Post autẽ cũ dicimꝰ mnͥ mundus
crucifixus ẽ ⁊ ego mundo: possidets ex t̃¬
nos xꝑc. mortuo illo qͥ nos possidebat. lxxi¬
cũ ei ren̾ciamꝰ mnorimq illi ⁊ ipse nob̾.¬

Expanded text:
quemadmodum filii ejus matris dicimur, quamvis ex nobis constet. 3. Sed rursum quaeri potest, cujus morte facti simus etiam nos haereditas Dei, secundum illud, Dabo tibi gentes haereditatem tuam : nisi forte hujus mundi, quo prius tanquam dominante tenebamur. Post autem cum dicimus, Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ; possidet nos Christus, mortuo illo qui nos possidebat: cum ei renuntiamus morimur illi, et ipse nob
Abbreviated transcription (Latin):
Tentoria porro huius atrii in laterib
ternarum columnarũ bẏssina erant¬
erant. extenta cubitis qͥndenis. ere¬
cta cubitis qͥnis. Ab hoc gͦ atrio in¬
trabat᷑ ostiũ tabernaculr cim transis
ses altare ⁊ labrũ eneũ. Quo ostio in¬
gresso. occurrebat uelũ qđ ad ostiũ
fuerat compositũ in qͥnq columnis
extentũ: uariatũ illis qͣttuor colorib
Transito isto uelo excipiebat parsta
qͣttuor fuerat impositu ex illiᷤ quat¬
tuor colorib factũ: & separabat intͣ
sc̃a que forisecus erant. & scã scõꝵ
interius posita. In hoc itaq medio
spacio inter ista duo uela m̃sa erat
aurea quȩ habebat panes ꝓpositioĩs¬
in parte aqͥlonis. & contra cã cande¬
labrũ aureũ septẽ lucernarũ in par¬
rata: in qua erant tabulȩ lapideȩ
legis ⁊ uirga aaron.⁊ urna aurea
cũ manna. ⁊ ꝓpiciatoriũ desuper
aureũ. ubi stabant duo cherubin
alis obumbrantes ꝓpiciatoriũ. &

Expanded text:
Tentoria porro hujus atrii in lateribus Tentoria porro hujus atrii in lateribus ternarum columnarum byssina erant extenta cubitis quindenis, erecta cubitis quinis. Ab hoc ergo atrio, intrabatur ostium tabernaculi cum transitum esset altare, et labrum aeneum. Quo ostio ingresso, occurrebat velum, quod ad ostium fuerat compositum, in quinque columnis ex centum, variatum illis quatuor coloribus. Transito illo velo excipiebat pars taus quatuor fuerat impositum ex illis quatuor coloribus factum, et separabat inter sancta, quae forinsecus erant, et Sancta sanctorum interius posita. In hoc itaque medio spatio inter ista duo vela, mensa erat aurea, quae habebat panes propositioin parte aquilonis et contra eam candelabrum aureum septem lucernarum in parrata, in qua erant tabulae lapideae legis et uirga Aaron et urna aurea cum manna et propitiatorium desuper aureum, ubi stabant duo cherubin alis obumbrantes propitiatorium et
Abbreviated transcription (Latin):
erat ingrediendi porta atrii quȩ pa¬
tebat uiginti cubitis: & habebat qͣt¬
tuor columpnas quib dependebat
uelũ uiginti cubitis extentũ: erec
tũ cubitis qͥnq quattuor illis sepe
cõmemoratis colorib acu picto oꝑe
uariatũ. Hac porta ingrediens. ex¬
cipiebat᷑ atrio ciuius latera dextra
leuaq qͥndenis cubitis ⁊ ternis colũ¬
nis porrigebant᷑ introrfus: ut in
mediũ ponerent hostiũ tab̾naculi
interioris. in ea parte qͦ ꝑueniebant.
sic̃ in medio ponebant portã atru
ab ea parte unde incipiebant. In hoc
atrio erat altare sacrificioꝵ quadra¬
tũ: qͥnq scilicet cubitis longũ. &
totidẽ latũ. Inter portã ⁊ altare spa¬
ciũ erat. ubi uersabant᷑ qͥ sacrificia
imponebant altari. Introrsus uͦ int̾
altare ⁊ ostiũ tabernacłi locus erat
cineris ante altare: ⁊ deinde labrũ
eneũ ubi manus ⁊ pedes sac̾dotes la¬
uabant. uel altari in atrio seruituri:
uel tabernacłm interius ingressuri.

Expanded text:
erat ingrediendi porta atrii, quae patebat viginti cubitis, et habebat quatuor columnas, quibus dependebat velum viginti cubitis extensum, erectum autem cubitis quinque quatuor illis saepe commemoratis coloribus, acu picto opere variatum. Hac porta ingrediens, excipiebatur atrio, cujus latera dextera laevaque quindenis cubitis, et ternis columnis porrigebantur introrsus, ut in medium ponerent ostium tabernaculi interioris in ea parte quo perveniebant, sicut in medio ponebant portam atrii ab ea parte unde incipiebant. In hoc atrio erat altare sacrificiorum, quadratum quinque scilicet cubitis longum et totidem latum. Inter portam et altare spatium erat ubi versabantur qui sacrificia imponebant altari, introrsus vero inter altare et ostium tabernaculi, locus erat cineris ante altare, et inde labrum aeneum, ubi manus et pedes lavabant sacerdotes, vel altari in atrio servituri, vel tabernaculum interius ingressuri.
Abbreviated transcription (Latin):
hinc se ꝓmisit locuturũ ds ad mo¬
ẏsen: de medio cherubin de sursũ
ꝓpiciatorii. Porro si creatura racio¬
nalis in multitudine scientiȩ qmͣ
hanc interpͣtationẽ habent cheru¬
bin duob ipsis animalib significat᷑.
ido duo sunt ut societate karitatis
coͣmident. Ideo pennis suis ꝓpiciato¬
riũ obumbrant. qr do nͣ sibi tribu¬
unt pennias suas. id ÷ dm̃ honorant
uirtutib quib pͣstant. Et uultꝰ eoꝵ
nͥ sunt nͥ in ꝓpiciatoriũ: qr cuicũq
ꝓuectui ad multitudinẽ scientiȩ

Expanded text:
hinc se promisit locuturum deus ad Mohinc se promisit locuturum deus ad Moysen de medio cherubin desursum propitiatorii. porro si creatura rationalis in multitudine scientiae — quoniam hanc interpretationem habent cherubin — duobus ipsis animalibus significatur, ideo duo sunt, ut societatem caritatis commendent, ideo pinnis suis propitiatorium obumbrant, quia deo non sibi tribuunt pinnas suas, id est deum honorant uirtutibus, quibus praestant; et uultus eorum non sunt nisi in propitiatorium, quia cuicumque prouectui ad multitudinem scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
aureũ iubeat fieri. eiusq longitudi¬
ne ⁊ latitudinẽ tantã expͥmat quan¬
ta ⁊ ipsius archȩ dicta ẽ: ꝓculdubio
uelut. tabulã aureatantȩ formȩ fi¬
eri pͣcipit qua tegeret᷑ archa. ita ut
in ipso ꝓpiciatorio eent duo cheru¬
bin hinc atq inde alterutrũ atten
dentes. ita ut uultus eoꝵ in ꝓpiciato¬
riũ c̃ẽnt: & pennis suis obumbrarent
ꝓpiciatoriũ. Qđ magnũ e̾ sacramtũ.
Aurũ quippe. significat sapientiam.
A rcha significat secretũ dĩ. In archa
iussa sunt poni lex ⁊ manna: & uirgassit en¬
cũ gra non ẽ potestas pͣcepta faciendi.
Uerũtam᷑ qr lex a qͦuis ꝓficiente ñ ex
om̃i parte completur. ꝓpiciatoru᷑
ẽ desuꝑ. Ad hoc enĩ opꝰ eꝰ ut ꝓpiciꝰ fit
miscd̾ia iudiciũ. Duo uͦ cherubin
pennis suis obumbrant ꝓpiciatornĩ
id: honorant uelando: qmͣ mysteria
ista sunt. ⁊ inuicẽ se attendunt. ꝙr
consonant. Duo quippe ibi testam̃ta
figurant᷑. Et uultus eoꝵ sunt in ꝓpi¬

Expanded text:
iubeat fieri eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat quanta et ipsius arcae dicta est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecipit, qua tegeretur arca, ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque identes, ita ut vultus eorum in propitiatorium essent et pennis suis obumbrarent propitiatorium, quod magnum est sacramentum. Aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum Dei. In arca jussa sunt poni lex, et manna, et virga gratia non est potestas praecepta faciendi. uerum tamen quia lex a quouis proficiente non ex omni parte completur, propitiatorium est desuper. ad hoc enim opus est, ut propitius sit misericordia judicio . Duo vero Cherubim pennis suis obumbrant propitiatorium, id est, honorant velando; quoniam mysteria ista ibi sunt: et invicem se attendunt, quia consonant; duo quippe ibi Testamenta figurantur: et vultus eorum sunt in propi
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotẽ sc̃m ⁊ iustũ: nec nͥ abeis acci¬
piat᷑ qđ offert᷑ ꝓ qͥb offert᷑ atq id
sine uicio sit: ut ꝓ uiciosis mundan¬
dis possit offerri. Hoc certe omnes
cupunt: qͥ ꝓ se offerri sacrificiũ
đo uolunt. Quis gͦ tã iustus ⁊ sc̃s sa¬
cͥdos: quã unicus dti filius: Qui ñ opꝰ
haberet ꝑsacrificiũ sua purgare

Expanded text:
em sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus haber
Abbreviated transcription (Latin):
in tabernaculũ testimonũ deserui¬
re in sc̃is: eũ scilicet significans
qͥ ñ poterat eẽ nͥ unꝰ. ñ quales erant
⁊ filii aaron cũ uiuo patre suo: sed
qualis successor tpsius. aaron. Quo¬
modo gͣ ꝓpriũ dicit huius unius esse
intrare in tabernacłm testimoniuide¬
seruire in scis: cuͣ ⁊ illa que sunt ex¬
& tabernacłm testimonii etiã illud
uocat᷑ ubi sunt sc̃a. id ÷ m̃sa ⁊ cande.¬
labrũ. Ubi cũ deseruiant ⁊ sequen.¬
tes sacerdotes ad mensã ⁊ candelabrũ.
& ipsũ altare. quomͦ unũ dicit suc¬
cessorẽ a aron qͥ in tabernaculũ testi¬
monii deseriuire in sc̃is: Si enĩ dixis¬
set deseruire in sc̃is scoꝵ: nulla esset
q̃stio. Ad hec enĩ ubi ẽ archa testimo¬
nii solus unꝰ intrabat sũmus sac̾dos ser. t̃c. p̃¬
qd etiã in epła ad hebreos diligen. exliii¬
tissime cõmendat᷑ nͥ forte eo ip̃so

Expanded text:
in tabernaculum testimonii deseruire in sanctis, eum scilicet significans, qui non poterat esse nisi unus, non quales erant et filii Aaron cum uiuo patre suo, sed qualis successor ipsius Aaron. quomodo ergo proprium dicit huius unius esse "intrare in tabernaculum testimonii deseruire in sanctis", cum et illa quae sunt exm testimonii etiam illud vocetur, ubi sunt sancta, id est mensa et candelabrum: ubi cum deserviant et sequentes sacerdotes ad mensam et candelabrum et ipsum altare, quomodo unum dicit successorem Aaron, qui intret in tabernaculum testimonii deservire in sanctis? Si enim dixisset, Deservire in sanctis sanctorum, nulla esset quaestio. Ad haec enim, ubi est arca testimonii, solus unus intrabat summus sacerdos: quod etiam in Epistola ad Hebraeos diligtissime commendat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ licebat intrare cotidie. ꝓpt̾ inferendũ
incensũ: semel autẽ in anno cũ sangui¬
ne ad purificandũ altare: & si forte quan
do exigebat necessitas ꝓ peccato sacer.¬
dotis aut uniuerse synagoge sicut
in leuitico scriptũ ẽ. Post uelam̃tum¬

Expanded text:
non licebat intrare cotidie propter inferendum incensum, semel autem in anno cum sanguine ad purificandum altare et, si quando forte exigebat necessitas pro peccato sacerdotis aut uniuersae synagogae, sicut in Leuitico scriptum est. sic intrabatu
Abbreviated transcription (Latin):
illud testam̃tũ. sed futurũ nouum.
Ftic si obiectũ fuerit ñ nos ꝑtinere ad
domũ ifrł ⁊ domũ iuda. ex doctrina
esse docet apłs: nobisq ad corpꝰ eius
ꝑtinentib dicit. ergo abrahe sem̃
estis. Porro si quȩsitũ a nobis fuerit
cur illius testam̃ti auctoritatẽ tene.¬
amus. cuius ritũ nͣ obseruamꝰ: & ad
hoc ex literis apłicis respondemꝰ.
Ait enĩ apłs. Nemo gͦ uos iudicet
in cibo ⁊ potu aut in parte dieife
sti aut neomeniȩ. aut sabbatoꝵ
qđ ẽ umbra futuroꝵ. Ita quippe
& cur ea legi atq accipi oporteat
rare nos ñ debere eosqͥ nos hinc
iudicare uoluerint. qđ corporalit᷑
iã ñ obseruemꝰ. sic̃ alibi tale qͥddã
dix̃. Hȩc in figura contingebant
illis: scripta st̃ autẽ ꝓptͣ correptione
nr̃am in qͦs finis scłoꝵ obuenit. Cũ gͦ
tale aliqͥd legit᷑ in instrum̃to ueteris
testam̃ti. quale a nob̾ obseruari uel
iussũ ñ ẽ in nouo testamͣto uel etia
ꝓhibitũ: qͥd significet quȩrendũ est

Expanded text:
illud testamentum, sed futurum nouum. hic si obiectum fuerit non nos pertinere ad domum Israhel et domum Iuda, ex doctrina esse docet apostolus nobisque ad corpus eius pertinentibus dicit: ergo Abrahae semen estis. porro si quaesitum a nobis fuerit, cur illius testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex litteris apostolicis respondemus. ait enim apostolus: nemo ergo uos iudicet in cibsti, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum . Ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat,rare nos non debere eos qui nos hinc judicare voluerint, quod corporaliter jam non observemus: sicut alibi tale quiddam dixit, Haec in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis saeculorum obuenit. cum ergo tale aliquid legitur in instrumento ueteris testamenti, quale a nobis obseruari uel iussum non est in nono testamento uel etiam prohibitum, quid significet quaerendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ces: ꝑ legẽ ficłi dic̃ dns sine me inchil
noui testam̃ti qđ lex ibi in tabuł hic
in cordib scribit᷑. ut qđ ibi forisecus
t̃ret. hic delectet in trinsecus. ibiq
fiat pͣuaricator ꝑ occidentẽ litteram
hic dilector ꝑ uiuificantẽ sꝑm: non
ideo dicendũ ẽ qđ d̾sadiuuet nos
ad operandã iusticiã. atq operet᷑
in nob̃ ⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝓ bona uolun¬
tate: ꝙ p̃ceptis iusticie forinsecus in¬
sonat sensib nr̃is. s qr intrinsecus
increm̃tũ dat. diffundendo carita¬

Expanded text:
ces : per legem fidei dicit Dominus, Sine me nihil Novi Testamenti, quod lex ibi in tabulis, hic in cordibus scribitur, ut quod ibi forinsecus terret, hic delectet intrinsecus, ibique fiat praevaricator per occidentem litteram, hic dilector per vivificantem spiritum: non ideo dicendum est quod Deus adjuvet nos ad operandam justitiam atque operetur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate, quia praeceptis iustitiae forinsecus insonat sensibus nostris, sed quia intrinsecus incrementum dat diffundendo carita
Abbreviated transcription (Latin):
scribit᷑ ñ quã memoria teneant.
⁊ uita negligant: sed quã sciant
intelligendo. faciant diligendo.
in latitudine amoris nͣ in timoris
scripta in tabulis lapideis. mer¬
cesq eius tra illa ꝓmissioi̾s quam
carnalis domꝰ isrł cũ ex egypto
liberata ẽẽt accepit ꝑtinet ad tes¬
tamͣtũ uetus: ita lex fidi scripta
in cordib mercesq eius species
contemplatioĩs. quã sp̃alis domꝰ
ifrł ab hoc mundo liberata ꝑci¬
pit. ꝑtinet ad testam̃tũ nouum.
Tunc fiet qđ apłs dicit. siue ꝓpħiȩ
euacuabunt᷑ siue lingue cessabt
siue scientia euacuabit᷑ illa sci-¬
licet paruuloꝵ scientia in qua
hic uiuit᷑ quȩ ex parte ẽ ꝑ specłm
in enigmate. Propt hancͥenĩ neces.¬
saria est ꝓpħia: cũ adhuc pͣteritis
futura succedunt. Proptͣ hanc
linguȩ id: multiplicitas signifi¬
cationũ. cũ ex alio atq alio aliuilas
aliud admonet᷑. qͥ nͣdũ ȩternã lilce
ꝑspicuȩ ueritatis m̃te purgatissima
ne carni apparuit ostendet seipsi

Expanded text:
scribitur: non quod memoria teneant, et vitam negligant, sed quod sciant intelligendo, faciant diligendo, in latitudine amoris, non in timoris scripta in tabulis lapideis mercesque eius terra illa promissionis, quam carnalis domus Israhel, cum ex Aegypto liberata esset, accepit, pertinet ad testamentum uetus, ita lex fidei scripta in cordibus mercesque eius species contemplationis, quam spiritalis domus Israhel ab hoc mundo liberata pertinet, pertinet ad testamentum nouum. tunc fiet quod apostolus dicit: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacua bitur, illa scilicet paruulorum scientia, in qua hic uiuitur, quae ex parte est per speculum in enigmate. propter hanc enim necessaria est praeteritis, cum adhuc praeteritis futura succedunt; propter hanc linguae, id est multiplicitas significationum, cum ex alio atque alio aliud atque aliud admonetur, qui nondum aeternam lucem perspicuae ueritatis mente purgatissima ne carni apparuit, ostendet se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
to dĩ ñ ꝑmansert ne lex quã te acce¬
pert. culpand ludeat᷑ Ipsa em̃ ẽ quã
ñ uenit. xp̃c soluere s implere: non
tam̃ ꝑ eandẽ lege̾ iustificatis ĩpus
s. ꝑ gr̃am. Hoc quippe agit uiuifi¬
cans sp̃c: sine qͦ littera occidit. Con¬

Expanded text:
permanserunt, ne lex, quam tunc acceperunt, culpanda uideatur.. ipsa est enim, quam non uenit Christus soluere, sed inplere, non tamen per eandem legem iustificatis impiis, sed per gratiam; hoc quippe agit uiuificans spiritus, sine quo littera occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
separatũ a pecc̃orib altiorẽ cęł factũ.
nͣ habentẽ cotidianã necessitatem
sic̃ pͥncipes sac̾dotũ pͥus ꝓ suis pec̾cis
sacrificiũ offerre. In hoc sac̃dotũ
nuimero zacharias: in hoc finees:
in hoc ipse aaron. a qͦ ipse ordo ex¬
orsusẽ fuit: & qͥcũq alii in illo sacer¬
dotio laudabilit̾ iusteq uixerunt.
qͥ tam̃ habebant necessitatẽ sacrifi.¬
cui pͥmitus ꝓ suis offerre peccatis.
soloxp̾o existente cuiꝰ uenturi figu¬
rã gestabant. qͥ hanc necessitatem
sacerdos in contaminabił ñ haberet.

Expanded text:
factum, non habentem cotidianam necessitatem sicut principes sacerdotum primum pro suis peccatis sacrificium offerre. in hoc sacerdotum numero Zacharias, in hoc Finees, in hoc ipse Aaron, a quo iste ordo exorsus est, fuit et quicumque alii in illo sacerdotio laudabiliter iusteque uixerunt, qui tamen habebant necessitatem sacrificium primitus pro suis offerre peccatis solo Christo existente, cuius uenturi figuram gestabant, qui hanc necessitatem sacerdos incontaminabilis non haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
peccato: nͥ illa sola que nͣ habet
in se incui: Et ñ ẽ suꝑ positũ. suꝑ
eã iugũ. Non enĩ subiugata ẽ ini¬
qͥtati: cui subiugatos inueniens
lib̾auit. ⁊ eoꝵ uincła difrupit. ut
ei dicat᷑. Dirupisti uincła mea:
t̃ sacrificabo hostiã lauidis. Suꝑ
illius quippe carnẽ ñ ẽ positũ iugũ.

Expanded text:
lla sola quae non habet in se uitium? et non est superpositum super eam iugum. non enim subiugata est iniquitati, cui subiugatos inueniens liberauit et eorum uincnla disrupit, ut ei dicatur: disrupisti uincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. super illius quippe carnem non est positum
Abbreviated transcription (Latin):
terrena st̃: nc̃ ipsius cordis bomi pt¬
nittit. m̃tis bonũ. sp̃c bonũ. hoc ẽ in¬
telligibile bonũ cũ dicit᷑ dans leges
meas inm̃te eoꝵ & in cordib eoꝵ scri¬
lũeas. Unde significauit eos nͦ form.¬
seeus terrentẽ lege̾ formidaturos. sed
untrinsecus habitantẽ ipsam legis ius¬
uciã dilecturos. Deinde addidit &
Quid hoc bono melius qͥd hac felicitate.
felicius: uiuere dõ. uiuere de do. apd
quẽ est fons uitȩ. ⁊ in cuius lumine
uate eterneq uitȩ sũma consistat:

Expanded text:
tur, nunc ipsius cordis bonum promittitur, mentis bonum. spiritus bonum, hoc est intellegibile bonum. cum dicitur: dans leges meas in mente eorum et in cordibus eorum scribam eas. unde significauit eos non forinsecus terrentem legem formidaturos, sed intrinsecus habitantem ipsam legis iustitiam dilecturos. Deinde addidit etquid hoc bono melius, quid hac felicitate felicius uiuere deo, uiuere de deo, apud quem est fons uitae et in cuius lumine beatae aeternaeque vitae summa consistat.
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. Quid ẽ g̃ qđ orat ut sibi lex a
dno ponat᷑: si ñ ponit᷑ iusto : Aneo
mͦ ñ ponit᷑ iusto. quomͦ posita ẽ ppło
contumaci intabuł lapideis. ñ in
tabulis cordis carnalib scãm testam̃¬
tũ uetus ex monte syna. qđ inserii¬
tutẽ generat᷑ ñ scdm testam̃tũ nouũ
de qͦscriptũ ẽ ꝑ hieremia ꝓphans¬

Expanded text:
 Quid est ergo quod orat ut sibi lex a Domino ponatur, si non ponitur justo? An eo modo non ponitur justo, quomodo posita est populo contumaci, in tabulis lapideis , non in tabulis cordis carnalibus ; secundum testamentum vetus ex monte Sina, quod in servitutem generat , non secundum testamentum novum, de quo scriptum est per Jeremiam p
Abbreviated transcription (Latin):
stratur. Nempe inuet̾ib libris
aut nusquã aut difficile pͣter hunc
ꝓpħicũ locũ legit᷑ facta comemora.¬
tio testam̃ti noui: ut omino ipso
nomine appellaret᷑. Nã multis locis
hoc significat᷑ ⁊ pręn̾ciat᷑ futurũ.
s ñ ita ut etiã nom̃ legat᷑ ex pressum.
Considera gͥ diligent̾ quã differentiã
uit᷑ duo testam̃ta. id: uetꝰ ⁊ nouu̾. ds

Expanded text:
s? nempe in ueteribus libris aut nusquam aut difficile praeter hunc propheticum locum legitur facta commemoratio testamenti noui, ut omnino ipso nomine appellaretur. nam multis locis hoc significatur et praenuntiatur futurum, sed non ita, ut etiam nomen legatur expressum. considera igitur diligenter quam differentiam inter duo testamenta, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ consũmabo.: ñ implebo: Non scđm
testam̃tũ qđ feci patrib eoꝵ in die
qua apphendi manũ eoꝵ. ut ciccrẽ
eos de t̾ra egypti. Ergo illud uetꝰ de
qr hoc nouũ ẽ. Unde gͥ illud uetus he
nouũ: cũ lex eadẽ impleat᷑ ꝑ testam̃tũ
nouũ. quȩ dic̃ in uetere nͣ concupisce:
Quia ip̃si inqͥt nͣ ꝑseuerauert in testam̃¬

Expanded text:
plebo\' non secundum testamentum, quod feci patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, u t eicerem eos deterra Aegypti? Ergo illud uetus erat, quia hoc nouum est. unde igitur illud uetus, hoc nouum, cum lex eadem inpleatur per testamentum nouum, quae dixit in uetere: non concupisces ? quia ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
traxit. Nã cũ ipsa decimatio ad pͣs.¬
gurandã medicinã ꝑtinuerit. Ilid
in abrahȩ carne decimabat᷑ qđ cu¬
rabat᷑. ñ illud unde curabat᷑ fadẽ
quippe caro ñ abrahȩ tantũ s ipsius
pͥmi terreniq hominis. simulha.¬
bebat ⁊ uulnus pͣuaricatioĩs. & medi¬
cam̃tũ uulneris. Uulnus pͣuaricati¬
onis in lege mẽbioꝵ. repugnante legi
m̃tis: quȩ ꝑ omne in de ꝓpagatã car¬
nẽ. seminali ratione quasi transcri¬
bit᷑. Aledicam̃tũ autẽ uulneris. in
eo qđ inde sine oꝑe concupiscentiali
in sola materia corporali. ꝑ diuinam
conceptioi̾s formationisq rationẽ
de uirgine assumptus e᷑ ꝓptͣ morts
sine iniqͥtate consortiũ: & sine falsi

Expanded text:
traxit. nam cum ipsa decimatio ad praetraxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur, quod curabatur, non illud, unde curabatur. eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrenique hominis simul habebat et uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo, quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine adsumtum est propter mortis sine iniquitate consortium et sine f
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã ibi fuerat mariȩ caro. S leui
scdm concupiscentiã carnalem.
xp̃c autẽ scd̾m solã substantiã cor¬
poralẽ. Cum eñ sit in semine ⁊ ui¬
sibilis corpulentia ⁊ iuisibił ratio:
utrũq concurrit ex abrahã. uel
etiã ex ipso adam usq ad corpus
nis substantiã de carne uirginis
sumpsit. Ratio uͦ conceptionis eiꝰ
nͣ a semine uirils: s longe aliter ac
desuꝑ uenit. Proinde scđm hoc
qd̵ dẽ matre accepit: etiã in lũbis
abrahȩ fuit. Ille ẽ gͦ decimatus in
admodũ in sui patris etiã ipse abralũ.
id÷ qͥ sic eͣ natus de patre abraham.
quẽadmodũ de suo patre natus est
abrahã. ꝑ lege̾ scilicet in mẽbris repus¬
nantẽ legi m̃tis. ⁊ iniusibilem concu¬
piscentiam: quãuis casta ⁊ bona utra
nuptiarũ ñ sinant ualere. nͥ quantũ
ex ea possunt generi substituendo
ꝓspicere. Non autẽ ⁊ ille ibi decina¬
tus est cuius caro iide nͥ feruorem
uulneris. s materiem medicaminis

Expanded text:
 sed Leui secundum concupiscentiam carnalem, Christus autem secundum solam substantiam corporalem. cum enim sit in semine et uisibilis corpulentia et inuisibilis ratio, utrumque cucurrit ex Abraham uel etiam ex ipso Adam usque ad corpus nis substantiam de carne uirginis sumsit; ratio uero conceptionis eius non a semine uirili, sed longe aliter ac desuper uenit. proinde secundum hoc, quod de matre accepit, etiam in lumbis Abrahae fuit. Ille est ergo decimatus in admodum in sui patris etiam ipse Abraham, id est qui sic est natus de patre Abraham, quemadmodum de suo patre natus est . Abraham, per legem scilicet in membris repugnantem legi mentis et inuisibilem concupiscentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinant ualere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere . non autem et ille ibi decimatus est, cuius caro inde non feruorem uulneris, sed materiam medicaminis
Abbreviated transcription (Latin):
distantiã. qđ legessuas daturus ẽẽt ds
in mñtẽ eoꝵ qͥ ꝑtinerent ad hoc testam̃¬
tũ: & eoꝵ scripturas in cordib unde¶ub
apłs sũpsit. ñ atram̃to s sp̃u d̾i uiui: q̃st̃ exodi

Expanded text:
distantiam, quod leges suas daturus esset deus distantiam, quod leges suas daturus esset deus in mentem eorum, qui pertinerent ad hoc testamentum, et eorum scripturus in cordibus — unde apostolus sumpsit non atramento, sed spiritu dei uiui, non i
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ dictũ ẽ. ansi a maiore usq ad m¬
norẽ diceret᷑ qđ similit̾ nichil ur̃
etiã si minores intellex erimꝰ qͥ tantũ¬
mͦ credere. maiores autẽ qͥ etiã intel¬
ligere quantũ in hac uita potest
lum incorporeũ atq in cõmutabile
ualuert: siue minores tp̃re postero¬
res. maiores autt tpre pͥores intelligi
reperiunt᷑. minores. qr minꝰ dilats
sicut in illo euangłico denario põ
similitudine̾ di: que̾ pͥus accipuint
fugit minores maioresq accipiendi st᷑.
Illud tam̃ quantũ potes diligent᷑ atten¬
de. qđ tanto molimine conor ostende
cũ testam̃tũ nouũ ꝓpħa ꝓmitteret. non
sedm testamͣtũ qđ prius factũ ẽ p̃pło
isrł ex egypto libato. nichil eũ de sacri¬
ficioꝵ uel quorq sacram̃toꝵ cõmuta¬
tiõe dixisse: quãuis ⁊ ipsa sine dubio
fuerat secutura sicͣ secutã uidemus.
qđ multis aliis locis eadẽ scriptura ꝓ.¬
pħie testat᷑: sed tantũmꝰ istã cõm̃dasse

Expanded text:
maiore usque ad minorem diceretur; quod similiter nihil interest, etiamsi minores intellexerimus, qui tantummodo credere, maiotes autem, qui etiam intellegere, quantum in hac uita potest, lumen incorporeum atque incommutabile ualuerunt —, sine minores tempore posteriores, maiores autem tempore priores intellegi repperiuntur minores, quia minus dilati sunt, sicut in illo euangelico denario per similitudinem dicitur, quem prius accipiunt fugit, minores maioresque accipiendi sunt. Illud tamen, quantum potes, diligenter adtende, quod tanto molimine conor ostendere, cum testamentum nouum propheta promitteret non secundum testamentum quod prius factum est populo Israhel ex Aegypto liberato, nihil eum de sacrificiorum uel quorumque sacramentorum commutatione dixisse, quamuis I\'t ipsa sine dubio fuerat secutura, sicut secutam uidemus, quod multis aliis locis eadem prophetica scriptura testatur, sed tantummodo istam commendasse
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ꝓptͣ ueteris hominis noxã quȩ per
litterã iubentẽ. ⁊ minante̾ minune sa¬
nabat᷑ dicit᷑ illud testam̃tũ uetus. hoc
autẽ nouũ ꝓptͣ nouitate᷑ sp̃c: que ho¬
minẽ nouũ sanat a uicio uetustatis.
Deniq attende qđ sequit᷑. & uide qͣra
luce fiat ꝑspicuũ qđ sibi fidentes no¬
lunt hoĩnes intueri. Quia hoc titii¬
tũ ẽ inqͥt. qđ ordinabo domui ifra e
Post dies illos dic̃ dñs dabo leges mean

Expanded text:
teris hominis noxam, quae per litteram iubentem et minantem minime sanabatur, dicitur illud testamentum uetus, hoc autem nouum propter nouitatem spiritus, quae hominem nouum sanat a uitio uetustatis. denique adtende quod sequitur et uide quanta luce fiat perspicuum, quod sibi fidentes nolunt homines intueri. quia hoc testamentum est, inquit, quod ordinabo domui Israhel: post dies illos, dicit dominus, dabo leges meas
Abbreviated transcription (Latin):
gruent᷑ ab hõĩnib sumeret᷑ qđ ꝓeis
offerret᷑ quã humana caro: & qͥd
tã aptũ ĩ molatiõi: quã caro morta¬
lis: Et qͥd tã mundũ ꝓ mundandis
uiciis mortalĩ quã sine ulla con¬
tagioẽ carnał concupiscentiȩ caro
nata in utero. ⁊ ex utero uirginali:
Et qͥd tã grate offerri ⁊ suscipi pos¬
set: quã caro sacrificii nr̃i. corpus
effectũ sac̾dotis nr̃iͦ Ut qm̃ quat¬
tuor considerant᷑ in omĩ sacrificio.
quib offerat᷑ idẽ ipse unis uerusq
mediator ꝑ sacrificiũ pacis reconci
lians nos dõ. unũ cũ illo maneret
cuii offerebat. unũ in se faceret ꝓ qͥb
offerebat: unꝰ ipse esset qͥ offerebat

Expanded text:
ab omnibus sumeretur quod pro eis offerretur quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri, et suscipi posset quam caro sacrificii nostri corpus effecta sacerdotis nostri, ut quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio, quibus offeratur, idem ipse unus verusque Mediator per sacrificlians nos Deo, unum cum illo maneret, cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat; unus ipse esset, qui offerebat
Abbreviated transcription (Latin):
terrenꝰ ꝑtinet uetus testamͣtm
ad ymaginẽ cęlestis nouũ testamtĩ
S ne qͥsquã putaret ab alio factũci
hominẽ t̾renũ ab alio cęlestẽ: ider ds
ostendens se esse utriusq creatorem.
quȩdã puerilia ludicra quib pueri¬
lis animꝰ auocet᷑. ꝓpt̾ea grandescenti
nũmi ñ excutiunt᷑ e manib ut alqͥ
iã utilius tractet. qđ grandẽ decet:
Uerũtamͣ tu ipse dedisti filio tuo ⁊ m
ces paruulo. & codicẽ grandi. Hon
gͦ qr illa quasi ludicra pueroꝵ dl
nouũ testam̃tũ excussit de mamib
filioꝵ ut aliqͥd utilius grandescen¬
tib daret. ꝓpterea pͥora illa ñ ipse
dedisse putandus ẽ. Ipse utruqddã

Expanded text:
terreni pertinet Vetus Testamentum; ad imaginem coelestis Novum Testamentum. Sed ne quisquam putaret ab alio factum esse hominem terrenum, ab alio coelestem; ideo Deus ostendens se esse utriusque creatorem,quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus filiorum, ut aliquid utilius daret grandescentibus, propterea priora illa non ipse dedisse putandus est: ipse utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec respondetis: Aꝑite ocłos
tandẽ aliquando: ⁊ uidete ab ona¬
te sole usq in occidentẽ. nͣ in uno
sic uob̾ fuerat constitutũ. s in om̃
to haberetis si xpͣm in eis intelligi¬
retis ⁊ teneretis. S ꝑscrutaminier¬
& ipse testimoniũ ꝑhibent de hoc
sacrificio mundo qđ offert᷑ do tri
ñ ab una gente ur̃a de cuius maub
ñ recepturũ predixit. s ab omi¬

Expanded text:
ad haec respondetis? Aperite oculos tandem aliquando, et videte, ab oriente sole usque in occidentem, non in uno, sicut vobis fuerat constitutum, sed in omni to haberetis, si Christum in eis intelligeretis, et teneretis. Sed perscrutamini eas: ipsae testimonium perhibent de hoc sacrificio mundo, quod offertur Deo Israel; non ab una gente vestra, de cujus manibus non se accepturum praedixit; sed ab om