comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de tumescentib ꝓcellis. qͥ seditiosi
ante cũ uen̾ant.⁊ bile diffuso sca¬
turientes declamationib pacifici
reuertebantur:
ohesit ei p̃ceteris quid̃e pͥnci¬
pib comes theobaldꝰ. ⁊ dilecti¬
onẽ opere ꝓsecutꝰ. se ⁊ sua in subsidia
clarȩuallis exposuit. ⁊ in manibus
abb̃is posuit animã suam: deposita
altitudine pͥncipali. se int̾ seruos di
seruũ exhibens ñ dñm. ut obedir&
ra: ⁊ qͣi iratꝰ ei ds esset. rapinis. in
cendus. fere omĩa ad eũ ꝑtinentia
oepopulatorib exposita erant: et
operurc faciem t̾rȩ regis exercitus:
et passim omĩa uastabant᷑. Nec e¬
rat ei tutũ resistere uł obuuare
ꝑsecutorib: qr ⁊ sui deseruerant
eũ manifeste infestantes. et qui
remanserant. in insidiis. ñ ad sub¬
sidia erant:⁊ erant undiq angꝰtiȩ
gͣues: qr nec domi sͥ cau̾e̾. nec extͣ
poterat ꝯgrua ꝓuidere: cũ omĩno
qui sui essent nesciret: ⁊ tam de ꝑ¬

Expanded text:
et detumescentibus procellis, qui seditiosi et detumescentibus procellis, qui seditiosi ante eum venerant, et bile diffusa scaturientes declamationibus, pacifici revertebantur 52. Adhaesit ei prae caeteris quidem principibus comes Theobaldus, et dilectionClarae-Vallis exposuit, et in manibus Abbatis posuit animam suam, deposita altitudine principali, se inter servos Dei conservum exhibens, non dominum; ut obediret ssent. Emebat igitur fundos, construebat cendiis fere omnia ad eum pertinentia depopulatoribus exposita erant; et operuit faciem terrae Regis exercitus, et passim omnia vastabantur. Nec erat ei tutum resistere, vel obviare persecutoribus: quia et sui deseruerant eum, manifeste infestantes; et qui remanserant, in insidiis, non ad subsidia erant. Undique angustiae graves, quia nec domi sibi cavere, nec extra poterat congrua providere, cum omnino qui sui essent, nesciret; et tam de per
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ st̃. speculat᷑ cȩlestia: ñ eo mͦ quo
angłi qui semper adherent dõ con¬
siderant: s eomͦ quo potest homo
puri animi ⁊ m̃tis sincere diuina
tingere. ⁊ ꝯformari ierarchiȩ cȩlesti
sacerdotiũ tꝑale. Cũ enĩ in cȩlesti mi¬
litia ꝯstet alios aliis pͥncipari. ⁊ mi¬
nist̾iales sp̃s ad nutũ suꝑioꝵ pote¬
statũ ad diu̾sa officia delegari: qui¬
oam uicimꝰ afsistentes ab ip̃o accipi¬
unt. quȩ aliis uł agenda uł intelli¬
genda insinuant. Cũq exigat hõ
p̃posit᷑e suȩ reu̾entiam exhiberi: ad
honorem sũmȩ potestatis cuncta re
et qͦ docente fit ut pateat hõĩ tam
cognitio sui: qͣm ꝑ fidem ⁊ spem.
ad diune contemplationis pro mͦ
data indulta accessio. Dictabat uir
õi. et ñnũquam scͥbebat in tabulis:
⁊ appellationes importunas qͦs int̾
se discordes cłici ꝯcitabant. blando
spiramine ꝯponebat. Int̾dum ⁊̃ du¬
rius increpante eo. rede̾bat tnͣqͥllitas:

Expanded text:
em sunt, speculatur coelestia, non eo modo, quo Angeli, qui semper adhaerent Deo, considerant; sed eo modo, quo potest homo puri animi et mentis sincerae divina contingere, et conformari hierarchiae coelesti sacerdotium temporale. Cum enim in coelesti militia constet alios aliis principari, et ministeriales spiritus, ad nutum superiorum potestatum, ad diversa officia delegari; quidam vicinius assistentes ab ipso accipiunt, quae aliis, vel agenda, vel intelligenda insinuent. Cumque exigat homo praepositurae suae reverentiam exhiberi, ad honorem summae potestatis cuncta refet quo docente fit ut pateat homini tam cognitio sui, quam per fidem et spem ad divinam contemplationem pro modo data et indulta accessio. Dictabat Vir Dei, et nonnumquam scribebat, in tabulis et appellationes importunas, quas inter se discordes clerici concitabant, blando spiramine componebat. Interdum etiam durius increpante eo, redibat tranquillitas,
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Qd̃ tñ ip̃m ex mandato sũmi
pontificis actitabat: ad mitũ qͦ
p̃sulũ ceteroꝵ uͥcũq eoꝵ aliquem
otigisset ade̾e. Numirũ qͣnto mag¬
nus erat humilians se in omnibus:
comag̾̃ sac̾dotib oeferebat. qͦ pleniꝰ
intellexerat quȩ ministris xͥ reue¬
reutia deberet᷑. Nec tacendũ. qd̾¬

Expanded text:
Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; ad nutum quoque praesulum caeterorum, ubicumque eorum aliquem contigisset adesse. Nimirum quanto magnus erat, humilians se in omnibus, eo magis sacerdotibus deferebat, quo plenius intellexerat, quae ministris Christi reverentia deberet
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq sic̃ iustꝰ ⁊ fortis. in p̃dicatione
eugłica laborauit: sic̃ prudens ⁊ tem¬
perans. cauit sͥ semꝑ ab ȩcclastica p̃latio¬
dione. Nec eiũ ꝯtumacit̾ unqͣm renuit:
s frequent̾ ⁊ ad maximos electꝰ honores.
prudent̾ egit diuuia sͥ cooꝑante gratia:
ne aliqũ cogeret᷑. Moyses qͥdem sc̃s.¬
erat impeditioris. Bernardũ nr̃m. non
ab oꝑe eugłistȩ necessitas aliqua: sed
ab honore solo. sola humilitas reuoca¬
uit. Merito ꝓinde apud dm et ho¬
mines obtinuit grãm singularem: qͥ
ñ mͦ sine sũptu temporalis facultatis.
uerũ ⁊̃ sine gͣdii ȩccłastice dignitatis.
ñ aũ sine fructu fr̾nȩ salutis eugłm
posuit: ⁊ ppło dĩ semꝑ ꝓdesse studu¬
it. nunqͣm p̾esse sustinuit. Raro tnͣ
nͥ forte ad loca ꝓxima. ut p̾dicaret e¬
xiuit: s qͦtiens eũ necessitas aliqua
traheret. seminabat suꝑ om̃s aqͣs: pu¬
blice ⁊ pͥuatim annuntians uerbũ

Expanded text:
Denique sicut justus et fortis in praedicatione Denique sicut justus et fortis in praedicatione evangelica laboravit, sicut prudens et temperans cavit sibi semper ab ecclesiastica praelatione. Nec enim contumaciter unquam renuit, sed frequenter et ad maximos electus honores, prudenter egit, divina sibi cooperante gratia, ne aliquando cogeretur. Moyses quidem serat impeditioris. Bernardum nostrum non ab opere evangelistae necessitas aliqua, sed ab honore solo sola humilitas revocavit. Merito proinde apud Deum et homines obtinuit gratiam singularem, qui non modo sine sumptu temporalis facultatis, verum etiam sine gradu ecclesiasticae dignitatis, non autem sine fructu fraternae salutis Evangelium posuit; et populo Dei semper prodesse studuit, nunquam praeesse sustinuit. Raro tamen, nisi forte ad loca proxima, ut praedicaret exivit. Sed quoties eum necessitas aliqua traheret, seminabat super omnes aquas, publice et privatim annuntians verbum
Abbreviated transcription (Latin):
cem. Nam ⁊ ꝯfessus ẽ aliq̃n sͥ medi¬
tanti uł oranti: sacͤm om̃em uelud
sub se positam. ⁊ expositã sͥ appariusse
rit. quis digne p̾dicet: quis digne
miret᷑: Minꝰ fore credidit. nullas sͥ
ab auditorib tͣnsitorias pet̾e faculta¬
tes: nͥ oblatas sepiꝰ refutaret ȩcclasticaᷤᷤ
oignitates. Parũ illi fuit. nulla que¬
rere stipendia militantẽ: ne insigni
mas gͣuiora causatus est. quib mul¬
tos suo p̾sertim tpr̾ cern̾et pregͣuari:
et in simplicitate sua głosiꝰ tͥuphabat.
Tantam eiũ gr̃ãm uirtꝰ ei diuina dtu¬
lerat: ut licet abiectꝰ eẽ elegisset in
qͣm alii quilibet in sublime porree¬
mirũ quo humilior. eo semꝑ utilior.
fuit ppło di in om̃i doctrina salutari :
Beatus plane: qui siẽ ip̃e de quodã
scõꝵ ait. legem dilexit: ⁊ cathedram
ñ affectauit. Quã feliciꝰ siquidẽ in uͥ¬
tutũ cathedra sedere meruit: dũ no¬
luit p̾sidere in cathedris dignitatũ.

Expanded text:
cem . Nam et confessus est aliquando, sibi medicem . Nam et confessus est aliquando, sibi meditanti vel oranti sacram omnem, velut sub se positam et expositam, apparuisse rit, quis digne praedicet? quis digne miretur? Minus fore credidit, nullas sibi ab auditoribus transitorias petere facultates, nisi oblatas saepius refutaret ecclesiasticas dignitates. Parum illi fuit nulla quaerere stipendia militantem: ne insigniama sibi graviora causatus est , quibus multos suo praesertim tempore cerneret praegravari: et in simplicitate sua gloriosius triumphabat. Tantam enim gratiam virtus ei divina contulerat, ut licet abjectus esse elegisset in quam alii quilibet in sublime porrecmirum quo humilior, eo semper utilior fuit populo Dei in omni doctrina salutari, iBeatus plane, qui, sicut ipse de quodam sanctorum ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam felicius siquidem in virtutum cathedra sedere meruit, dum noluit praesidere in cathedris dignitatum:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: ⁊ ignitũ eloquiũ eiꝰ uehementer.
ut ñ posset ne ipsiꝰ quidẽ stilꝰ eximiꝰ
licet. totã illã dulcedinẽ. totũ retinere
feruorẽ. Mel ⁊ lac sub lingua enis:¬
⁊ nichilominꝰ in ore eiꝰ ignea lex. iux¬
ta illud cantici canticoꝵ. Sic̃ untta
coccinea labia tua: ⁊ eloquiũ tuum
dulce. Inde erat qd̾ germanicis ⁊̃ ppłis
loqñs. muro audiebat᷑ affectui: ⁊ exser¬
mone eiꝰ quẽ intellige̾ ut pote alt̾iꝰ
linguȩ homines ñ ualebant. magis
qͣm exꝑitissimi cuuslibet pꝰ eũ loqñ¬
tis interpretis intellecta locutione.
edificari illoꝵ. deuotio uidebat᷑: ⁊ u̾¬
boꝵ eiꝰ mag̾ sentire uirtutẽ. Cuiꝰ rei
certa ꝓbatio tonsio pectoꝵ erat: ⁊ ef¬
fusio lacͥmarũ. Altebat᷑ sane scͥpturis
tam libere ꝯmodeq: ut non tam seqͥ
illas qͣm p̾cedere crederet᷑. ⁊ ducere
ip̾e quo uellet: auctorẽ earũ ducem
sp̃m sequens. Quẽ nimirũ ut in me¬

Expanded text:
ejus, et ignitum eloquium ejus vehementer, ejus, et ignitum eloquium ejus vehementer, ut non posset ne ipsius quidem stylus, licet eximius, totam illam dulcedinem, totum retinere fervorem. Mel et lac sub lingua ejus; nihilominus in ore ejus ignea lex, juxta illud Cantici canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens miro audiebatur affectu, et ex sermone ejus quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam ex peritissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione, aedificari illorum devotio videbatu ejus magis sentire virtutem: cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat, et effusio lacrymarum. Utebatur sane Scripturis tam libere commodeque, ut non tam sequi illas, quam praecedere crederetur, et ducere ipse quo vellet, auctorem earum ducem Spiritum sequens. Quem nimirum ut in me
Abbreviated transcription (Latin):
b oꝑam impendisset. Litteratꝰ apud
eruditos: ap̃ simplices simplex: apud
spũales uiros. ꝑfectõis ⁊ sap̾ie afflu¬
ens docum̃tis: om̃ib se coaptabat.
om̃s cupiens lucͥfacere xp̃o. Cautꝰ
erat artificiosissime obsertiare: qd̃
ad papã eugeniũ scͥbens. de sui cor¬
ois plenitudine eruct᷑auit. Nuge
si incidant. int̾dum inqͥt ferendȩ
fortassis: referendȩ nunqͣm. Int̾ue¬
niendu caute. ⁊ prudenter
uugacitati. Porũpendũ sane
in seriũ qͥd. qd̃ ñ mͦ utilit̾.s ⁊ liben¬
ter audiant: ut suꝑsecleant ociosis.
Quã uͦ placabilẽ et ꝑsuasibilẽ. qͣmq
cruditã linguã dedit ei d̾s. ut sci¬
ret quẽ ⁊ qñ deb̾et ꝓferre sermonẽ:
quib uidelicet ꝯsolatio uł obsecra¬
tio. qͥb exhortatio ꝯgrueret aut in¬
crepatio: nosse potert̃ aliquatenus
qͥ ipsiꝰ legerint scͥpta: ⁊ si longe minꝰ
ab eis qui u̾ba eius sepiꝰ audierunt.
Si quidẽ diffusa erat gr̃a in labiis

Expanded text:
bus operam impendisset. Litteratus apud bus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis; omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere Christo. Cautus erat artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, ut supersedeant otiosis. » 7. Quam vero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem, quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret vel increpatio, nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Siquidem diffusa erat gratia in labiis
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ. redolens pietatẽ: exhibens
grãm. exigens reu̾e̾ntiam: solo ui¬
su letificans ⁊ edificans intuentes.
De risu dicimꝰ qd̾ ex ore eiꝰ freq̃nt᷑
audiuimꝰ. dũ cachinnos religiosoꝵ
hominũ miraret᷑: ñ meminisse se
a pͥmis annis suȩ ꝯu̾sionis aliqñsic
risisse. ut ñ potiꝰ ad redendũ qͣm ad
repͥm̃dũ sͥ uim fac̾e̾ oportẽt: ⁊ rifui
suo stimulũ mag̃ adhib̾e qͣm freñu.¬
Uoccm illi in inualido corꝑe. ualidã
satis intelligibilẽq ꝯtulerat: qui in
opꝰ p̾dicationis segregau̾at illũ ex
utero matͥs suȩ. Sermo ei quotiens
oportuna inueniebat᷑ occasio adqͣs¬
cũq ꝑsonas de edificatione aiãrum:
ꝓut tñ singłoꝵ intelligentiã. mores
⁊ studia nou̾at. quibẽq ꝯgruens au
ditorib erat. Sic rusticanis plebib
loq̃bat᷑. ac si semꝑ in rure nutritꝰ ee̾t.
sic cet̾is quibq gen̾ib hominum.
uelud si om̃em uestigandis eoꝵ oꝑi¬

Expanded text:
litatem, redolens pietatem, exhibens litatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum hominum miraretur, « non meminisse se a primis annis suae conversionis aliquando sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibeVocem in invalido corpore validam satis intelligibilemque ei contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout tamen singulorum intelligentiam, mores et studia noverat, quiditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem investigandis eorum operi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃imͦ subtrahere se negotus ⁊ nus¬
qͣm egredi: s in monast̾io residere.
Qd̾ ⁊ postinodũ ex defectu corꝑis
occasionẽ inuenisse se reputans o¬
portuuam. aliqñ statuit et aliquaᷤ¬
du tenuit: donec illũ exire coegit
necessitas gͣuis ȩcclȩ dĩ. ⁊ sũmi pon¬
tificis atq omĩum abbatũ sui ordi¬
nis iussio: quib per omĩa tanquã
patrib deferebat ipse omium pat̾.
Ex quoꝵ ⁊̃ mancdato. nouissimis
quidẽ annis pret̾ cucullã ⁊ timicã.
laneo panno in modũ clamidis de¬
curtatȩ ⁊ pilleo simili utebat᷑: int̾
tantos langores corporis ⁊ labores.
nullis unqͣm uti pellib adqͥescens.
Inuestib ei pauꝑtas semꝑ placuit:
sordes nunquã. Nimirũ ani¬
mi fore indices ai ebat: aut ne¬
gligentis. aut inanit̾ ap̃se głantis:
aut głam foris affectantis huma¬
uam. Incessus eiꝰ ⁊ habitꝰ om̃is. mo¬
destus ⁊ disciplinatꝰ: p̾ferens humi¬

Expanded text:
omni modo subtrahere se negotiis, et nusomni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei, et summi Pontificis, atque omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat ipse omnium pater. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incessus ejus 1119 et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humi
Abbreviated transcription (Latin):
lisset: ñ minꝰ ip̃e miratꝰ. quale il¬
lud stramentũ e̾e̾t querbat: qd̾ ita
scilicet a claraualle cartusiã usq
uenisset. ut nunquã illud uidisset.
ñquã ꝯsiderasset: ⁊usq in horam
illã quale c̾e̾t. om̃ino nesciret. Ne¬
q enĩ suuiꝰ erat animal illudꝰ s a
quodã monacho clunacensi auũ¬
culo suo ⁊ in sua uicinia demorã¬
ti fuerat ꝯmodatũ: ⁊ erat. sicut
sͥ stern̾e ille solebat. Qd̾ uerbum
sepe dictus prior audiens. in eo po¬
tissimũ mirabat᷑. qd̾ sic ille dĩ fa¬
mulus foris oculos circuncidisset.
intꝰ animũ occupasset: ut qd ipse
pͥmo offend̾at uisu. hoc ille tanti
itin̾s spacio ñ uidisset. Iuxta lacũ
⁊̃ lausennensẽ totiꝰ diei it. n̾e ꝑgens.
penitꝰ eũ non uidit: aut se uidere
ũ uidit. Cũ enĩ uesꝑe facto. de eo¬
oem lacu socu loquerentur: int̾ro¬
gabat eos uͥ ille lacꝰ e̾ẽt: mirati ft̃
uniu̾si. Desiderauerat dñ ab initio.

Expanded text:
lisset; non minus ipse miratus, quale illisset; non minus ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, quod ita scilicet a Clara-Valle Cartusiam usque venisset, ut nunquam illud vidisset, nunquam considerasset, et usque in horam illam quale esset, omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod verbum saepe dictus Prior audiens, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio etiam Lausannensem totius diei itinere pergens, penitus eum non uidit, aut se uidere non uidit. Cum enim sdem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi ille lacus esset: et mirati sunt universi. 5. Desideraverat tamen ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
de eũ: ⁊ ita demũ susceptꝰ in oscło
pacis. Humilitatẽ suã tanti uiri
uen̾atione confusã: ñ sine gͣui ge¬
mitu causabat᷑. Iu cuiꝰ pectore
singularẽ obtinuit ex eo locum
tpr̃e ut fierent deinceps duo illi fi¬
li splendoris cor unũ ⁊ anima u¬
na: ⁊ se inuicẽ fruerent᷑ in xp̾o. Siẽ¬
enĩ regina saba cle salomone testa¬
t᷑: ut̾q sese in alt̾o longe ampluiᷤᷤ
qͣm fama uulgasset. inuenisse gra¬
tulabat᷑. Cartusie qͦ a uiro reu̾en¬
tissimo guidone pͥore. ⁊ a cet̾is fr̾ibꝰ.
illis in gaudio: qr qualẽ eum ꝑ
epłam priꝰ nou̾ant. talẽ inuenerint
⁊ presentẽ. Cetm̃ cũ in reliqͥs oĩb
edificarent᷑. unũ fuit qd̃ p̃dictum
pͥorem cartusiensem aliquatenus
mouit: stram̃tum uidelicet aĩalis
cui id̃e uir uen̾abilis insidebat. mi¬
datẽ. Nec silentio p̃ssit emulator
iurtitis qd m̃te ꝯcep̃: s locutus
ueri sese ꝯfessus ẽ ⁊ mirari. Cũq
ille ad patrẽ scm̃ qd̾ audierat retu¬

Expanded text:
te eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Chrienim regina Saba de Salomone testatur , uterque sese in altero longe amplius, quam fama vulgasset, invenisse gratulabatur. 4. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore, et a caeteris fratribus illis in gaudio, quia qualem eum per epistolam prius noverant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit; stramentum videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis insidebat, miertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente concepit: sed locutus veri confessus est et mirari. Cumque ille ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ eẽ. Bonũ mͥ. si dignet᷑ me utiꝓ
clipeo. Libens excipio. in me detͣ¬
hentiũ linguas maledicas ⁊ uene¬
nata spicula blasphemoꝵ: ut non
ad ip̃m ꝑueniant. Non recuso in¬
gloriꝰ fieri: ut irruat᷑ in dĩ głam.
Hec quidẽ ille in libro de ꝯsid̾atio¬
ne scdo. Accidit aũ iͥt primum
de eiusdẽ exercitꝰ dissipatione la¬
m̃tabilis intͣ gallias insonuerat
rumor: ut illuminandũ dĩ famu¬
lo filiũ cecũ offerens pat̾. młtis p̃cibꝰ
uinc̾et excusantẽ. & imponens
sc̃s puero manũ. orabat ad cdñm: qͣ¬
tinꝰ si ab eo uerbũ p̃dicationis illiuᷤ
erierat. si p̃cticanti sp̃s eiꝰ affuerat:¬

Expanded text:
Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam . » Haec quidem ille in libro de Consideratione secundo. Accidit autem, ubi primum de ejusdem exercitus dissipatione lamentabilis intra Gallias insonuerat rumor, ut illuminandum Dei Famulo filium caecum offerens pater, multis precibus vinceret excusantem. Et imponens Sanctus puero manum, orabat ad Dominum, quatenus, si ab eo verbum praedicationis illius exierat, si praedicanti Spi
Abbreviated transcription (Latin):
oemũ scͥptorẽ. num̾ositas scͥbendo¬
rũ: ⁊ mat̾ia suꝑauit auctorẽ. Nimi¬
rũ cũ aliq̃n una die uginti seu ⁊
plures. ab inomodis uariis sana¬
rent᷑: nec facile ab huimodi dies
ulla uacaret. Deniq plures eo tpr¬
ambulare. aridos conualesce̾. sindos
fecit audire ⁊ mutos loqͥ: inirabiliꝰ
restituente gr̃a. qd ininꝰ prestitum
fuerat a natura. Nec tñ ex illa ꝓfecͤ
rũ eriꝑe. si ñ orientaliũ corpora a
paganis. occidñtaliũ aĩas a pecẽis:
qͥs audeat illi dic̾e. qͥd fecisti sic: Aut
quis recte sapiens illoꝵ sortẽ magis
ñ doleat qͥ ad pͥora uł peiora forte
qͥ in fructib penitentiȩ purgatas ua¬
riis tͥbulationib. xp̃o aĩas reddide¬
rt: Alioquin qͣmlibet dicant egip¬
tii. dicant filii denebrarũ qͥ ueritatẽ
nec uidere ualeant nec ꝓferre. cal¬
lide eduxit eos ut int̾ficeret in de¬
qͦ uen̾abilis pat̾: int̾ cetera dicens.
Si necesse sit unũ fieri e duobus:
malo in nos murm᷑ hominũ qͣm in

Expanded text:
torem numerositas scribendorum, et materia superavit auctorem: nimirum cum aliquando una die viginti, seu etiam plures ab incommodis variis sanarentur, nec facile ab hujusmodi dies ulla vacaret. Denique plures eo taudos ambulare; aridos convalescere, surdos fecit audire, et mutos loqui; mirabilius restituente gratia, quod minus praestitum fuerat a natura. 10. Nec tamen ex illa profectirum eripere, si non Orientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis; quis audeat dicere illi, Quid fecisti sic? Aut quis recte sapiens, illorum magis non doleat, qui ad priora, vel pejora forte qui in fructibus poenitentiae purgatas variis tribulationibus Christo animas reddiderunt? Alioquin, quamlibet dicant Aegyptii, dicant filii tenebrarum, qui veritatem nec videre valeant, nec proferre, Callide eduxit eos, ut interficeret in dequoque venerabilis Pater, inter caetera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
am ⁊ illud ꝓpt̾ posteros memo
coꝵ morib corrigendis: in scismatico¬
rũ furorib ꝯpͥm̃dis: in hereticorũ
errorib ꝯfutandis. Siqͥdẽ pret̾ eos
qͦs docuit sobrie ⁊ uste ⁊ pie iuuere
in scło. qͣntos ⁊̃ ꝑfectius uale dicere
scło ꝑsuasit: uł ex hoc liquet. qd̃ ñ
cessauit qͣmdiu iuxit. deserta scłi
scłi desertorib implens. Quiꝰ mini¬
sterio uideret᷑ ꝓpħicum illud ⁊̃ cor¬
poralit̾ exhiberi. Posuit desertũ in
stanna aquarũ. ⁊ terrã sine aqua in
exitꝰ aquarũ: ⁊ collocauit illie esu¬
rientes: ⁊ ꝯstituer̾t ciuitatẽ habita¬

Expanded text:
am et illud propter posteros memorcorum moribus corrigendis, in schismaticorum furoribus comprimendis, in haereticorum erroribus confutandis. Siquidem praeter eos quos docuit sobrie, et juste, et pie vivere in saeculo; quantos etiam perfectius valedicere saeculo persuasit, vel ex hoc liquet, quod non cessavit, quamdiu vixit, deserta saeculi, saeculi desertoribus implere. Cujus ministerio videtur propheticum illud etiam corporaliter exhiberi: Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Et collocavit illic esurientes,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ tñ uerbũ dr̃e possumꝰ. ab eo qͥ¬
oem initiũ ñ supsisse. Cũ enĩ mul¬
toꝵ iam aninos ꝑmouisset audita
necessitas: a rege francoꝵ semel et
deris monitus. nec sic adquieuit
ipsius taudem sũmi pontificis gene¬
ralẽ epłam. iussus ab eo est tanqͣm
romanȩ ȩccłe lingua. expon̾e popłis
atq pͥncipib. Cuiꝰ epłȩ tenor fuit.
ut in penitentiam ⁊ remissionẽ pec¬
catoꝵ it̃ arriꝑent: aut lib̾aturi fr̃s.

Expanded text:
tamen verbum dicere possumus ab eo quidem initium non sumpsisse. Cum enim multorum jam animos permovisset audita necessitas, a rege Francorum semel et tiam litteris monitus, nec sic acquievit ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus ab eo est tanquam Romanae Ecclesiae lingua exponere populis atque principibus: cujus epistolae tenor fuit, ut in poenitentiam et remissionem peccatorum iter arri
Abbreviated transcription (Latin):
animũ colligens. int̾ior quadam
qͣm ubiq ip̃e sͥ circ̾ferebat solitudi¬
ne fruebat᷑: nil ꝓrsus attendens qd̾
sonaret. uł appareret exteriꝰ¬
um iam dĩ famulꝰ annos aliqͦt
in claraualle ꝑ egisset. subut
animũ eiꝰ. ut scm̃ hugonẽ gr̾anopo¬
litanũ ep̾mi.⁊ cartusienses fr̃s de¬
uotionis gr̃a iusitaret. Quẽ p̾dic̃¬

Expanded text:
1118 animum colligens, interiori quadam, 1118 animum colligens, interiori quadam, quam ubique ipse sibi circumferebat, solitudine fruebatur, nihil prorsus attendens quod sonaret vel appareret exterium jam Dei Famulus annos aliquot in Clara-Valle peregisset, subiit animum ejus, ut sanctum Hugonem Gratianopolitanum episcopum, et Cartusienses fratres devotionis gratia visitaret. Quem praedic
Abbreviated transcription (Latin):
ntis plenũ a m̃sula reportari. Mi¬
uus qͥdem stare poterat: sed erat
sedens pene iugit̾. ⁊ rarissime mo¬
uebat᷑: qͦtiens subtͣhere se negoti¬
is pot̾at. aut orans. aut legens.
aut scribens: aut infistens doctne.
et fr̃m edificationi: aut insacra
meditatione ꝑsistens. In qͦ nimir̃
studio spũali obtinuerat grãm
singularẽ. ut ñ tediũ in illo. ñ dif¬
ficultatẽ aliqñ sustiñet: lib̾e secũ
habitans. ⁊ cleambulans in latitu¬
dine cordis si: ⁊ ibidẽ exhibens
xp̃o ut mon̾e alios ip̃e solebat. ce¬
uacłm gͣnde stratũ. Om̃is ei ad me¬
ditandũ hora breuis: locꝰ om̃is con¬
griuis erat. Freq̃nter tñ licet sic
affectus diuino urgente metu. im¬
mo urgente sp̃u. studiũ hoc lu¬
cris uberiorib pͦponebat: doctus
querere ñ qd̾ sͥ erat utile: s quod
multis. Alioquin in quolibet cetu
hominũ uł tumultii. nͥ eiꝰ intenti¬
onẽ causa deposcẽt. tota facilitate

Expanded text:
nus plenum a mansula reportari. Minus plenum a mansula reportari. Minus quidem stare poterat, sed erat sedens pene jugiter, et rarissime movebatur. Quoties subtrahere se negotiis poterat, aut orans, aut legens, aut scribens; aut insistens doctrinae, et fratrum aedificationi; aut in sacra meditatione persistens. In quo nimirum studio spirituali obtinuerat gratiam singularem, ut non taedium in illo, non difficultatem aliquam sustineret: libere secum habitans, dine cordis sui, et ibidem exhibens Christo ut monere alios ipse solebat coenaculum grande stratum. Omnis ei ad meditandum hora brevis, locus omnis congruus erat. Frequenter tamen, licet sic affectus, divino urgente metu, imo regente spiritu, studium hoc lucris uberioribus postponebat; doctus quaerere non quod sibi erat utile, sed quod multis. Alioquin in quolibet coetu hominum vel tumultu, nisi ejus intentionem causa deposceret, tota facilitate
Abbreviated transcription (Latin):
natũ bibit: ⁊ penitꝰ ignorauit.
Nec priꝰ id cognitũ: qͣm suꝑuenien
qͥdã labia eiꝰ miraret᷑ inuncta. Ci¬
b eiꝰ bucella panis in aqua calida
penitꝰ emolliti: cũ exigius sorbiti¬
unculis erat. Modicus ille qͥdẽ:
s ñ modicam eiꝰ partẽ crudã reice̾
stomac hus: ne qua illi foret in cibo
uoluptas: quẽ sum̃e ꝑicłm: sump¬
tũ ten̾e̾ dolor: reice̾ miseria. Sic
nimirũ fideli seruo uixta desid̾iũ
cordis sui dispensatio suꝑna ꝓui¬
oerat: ut nec fructus ei deesset ab¬
stinentiȩ singularis: ⁊ odiosam
semꝑ admirationẽ declinaret sub
umbra necessitatis. De uino qͥdẽ
sepiꝰ nob̃ ip̃e dicebat. decere mo¬
nachũ q̃n sumere oport̾et. sic gu¬
stare illud: ne exmanisse calicem
notaret᷑. Qd̾̃ sic̃ ip̃e seruabat. qͦti¬
ens uinũ sͥ patiebat᷑ apponi: ut
non mͦ post unũ potũ. s pꝰ totũ
qͣlecũq pͣndiũ suũ. uasculũ in qͦ
ei ꝓpinabat᷑. iux aliq̃n uideret᷑ mi¬

Expanded text:
natum bibit, et penitus ignoravit. Nec prius id cognitum, quam superveniens quidam labia ejus miraretur inuncta. Cibus ejus buccella panis, in aqua calida penitus emolliti, cum exiguis sorbitiunculis erat. Modicus ille quidem: sed non modicam ejus partem crudam rejiciebat stomachus, ne qua illi foret in cibo voluptas, quem sumere periculum, sumptum tenere dolor, rejicere miseria. Sic nimirum fideli servo, juxta desiderium cordis sui, dispensatio superna providerat, ut nec fructus ei deesset abstinentiae singularis, et odiosam semper admirationem declinaret sub umbra necessitatis. De vino quidem saepius nobis ipse dicebat, decere monachum, quando sumere oporteret, sic gustare illud, ne exinanisse calicem notaretur. Quod sic ipse servabat, quoties sibi vinum patiebatur apponi, ut non modo post unum potum, sed post totum qualecunque prandium, suum vasculum, in quo ei propinabatur, vix aliquando videretur mi
Abbreviated transcription (Latin):
gła fugitantẽ: sic̃ e regione captan¬
tes sese alios fug̾e ꝯsueuit. Puerbiũ
illud in ore freq̃nt̃: semꝑ in corde:
qui hoc facit qd̾ nemo. mirantur
om̃s. Quo nimirũ intuitu uitam
regulãq ꝯmimẽ ampliꝰ emulabat᷑:
nil in suis actib p̾ferens obseruan¬
tiȩ singłaris. Ob hoc deniq ⁊ cili¬
sciret᷑: minꝰ illũ lat̾e uelle ꝯtestans.
qͥ cũ cet̾is eiusdẽ ꝓfessionis sͥ cõmu¬
nia ñ sectant᷑. In ip̃is tñ ꝯmunib
erat illi singularis puritas: ⁊ de¬
uotio ñ ꝯmunis. Nicħ negligens:
⁊ minima queq cũ studio ⁊ inten¬
tione tractabat: ex ꝓpͥa siquidẽ
exꝑientia diffinire solitꝰ sapientẽ.
eui queq res sapiunt ꝓut st̾. A pͥ¬
mis fere annis sic euasit illecebras
gule: ut ipsã quoq sapoꝵ discre¬
tionẽ. ex magna parte ꝑdidit. Qͦ¬
tiens pia sͥ mministrantiũ fraude de¬

Expanded text:
gloria fugientem, sicut e regione captangloria fugientem, sicut e regione captantes sese alios fugere consuevit. Proverbium illud in ore ei frequenter, semper in corde: « Qui hoc facit quod nemo, mirantur omnes. » Quo nimirum intuitu vitam regulamque communem amplius aemulabatur, nil in suis actibus praeferens observantiae singularis. Ob hoc denique et cilie velle contestans, cui cum caeteris ejusdem professionis sibi communia non sectatur. In ipsis tamen communibus erat illi singularis puritas, et devotio non communis. Nihil negligens, et minima quaeque cum studio et intentione tractabat. Ex propria siquidem experientia definire solitus sapientem, cui quaeque res sapiunt prout sunt. 2. A primis fere annis sic evasit illecebras gulae, ut ipsam quoque saporum discretionem ex magna parte perdiderit. Quoties pia s
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑfusus hõ qͦ extior uideretur.
Corpꝰ om̃e teniussimũ ⁊ sine carm
b erat: ip̃a etiã subtilissima cittis:
in genis modiee rubens. Illo nmi¬
rum quicqͥd caloris merat naturał:
assidua meditatio ⁊ studiũ sacͤ cũ¬
punctionis attraxerat. Cesaries
ex flauo colorabat᷑ ⁊ candido: bar¬
ba subrufa: circa finẽ uite eiꝰ resꝑsa
canis. Statura mediocͥtatis honestȩ:
longitudim tn uicinor apparebat.
Alias aũ thesaurꝰ iste in uase fictili
erat: dtͥto penitꝰ ⁊ undiq quassato.
Laborabat siqͥdẽ caro eiꝰ multipli¬
cib infirmitatũ inꝯmodis: ut ĩ eis
uirtꝰ animi ꝑficeretur. Quarũ ꝑicu¬
losior quidẽ in meatu artissimi gut¬
turis. uł penitꝰ siccũ. uix solidũ aliqͥd
admittenstis: molestior erat defectꝰ
stomachi. iuscerũq corruptio. Heȩ
continuȩ: pret̾ alias sepiꝰ incidentes.
fug̾e admirationẽ: ⁊ tanqͣm unum
sese agere cetroꝵ. At ꝑsequebatur

Expanded text:
sae perfusus homo quoque exterior videretur. sae perfusus homo quoque exterior videretur. Corpus omne ibus erat; ipsa quoque subtilissima cutis in genis modice rubens. In illo nimirum quidquid caloris inerat naturalis, assidua meditatio et studium compunctionis attraxerat. Caesaries ex flavo colorabatur et candido. Barba subrufa, circa finem vitae ejus respersa canis. Statura mediocritatis honestae, longitudini tamen vicinior apparebat. Alias autem thesaurus iste in vase fictili erat, contrito penitus et undique conquassato. Laborabat siquidem caro ejus multiplicibus infirmitatum incommodis, ut in eis virtus animi perficeretur. Quarum periculosior quidem in meatu arctissimi gutturis, nil penitus siccum, vix solidum aliquid admittentis: molestior erat defectus stomachi, viscerumque corruptio. Hae continuae illi, praeter alias saepius incidentes. fugere admirationem, et tanquam unum sese agere caeterorum. At prosequebatur
Abbreviated transcription (Latin):
idem ꝯñidat: pͥmũ maximũq mi¬
raculũ qd̃ exhibuit. ip̃e fuit. Sere¬
nꝰ uultur: modestꝰ habitu: circ̾spec̃¬
tus in uerbis: in oꝑe timoratꝰ: in
sacra meditatione assidiuis: in orõe
ocuotus: ⁊ sic̃ alios ip̃e monebat cre¬
bra siquidẽ exꝑientia ꝑsuasus. de
om̃i re mag̾ fidens orõi. qͣm indu¬
striȩ ꝓͥę uł labori. Magnanimꝰ in
fide: longanimis in spe: ꝓfusus ĩ
obseqͥa ue̾cundꝰ. Suaius morib: meri¬
tissẽs: miracłis głosus: affluens de¬
⁊ hoĩes. Cuiꝰ scę animȩ aduitoriũsi¬
mile sͥ fecerat ds: ⁊ speciali p̾uentũ
bat in carne eiꝰ gr̾a q̃d̾a. spiritalis
tñ potiꝰ qͣm carnalis: in uultu cla¬
ritas p̾fulgebat. ñ t̾rena utiq sed
cȩlestis: in oculis angłica quedam
puritas. ⁊ colu̾bina simplicitas. ra¬
diabat. Tanta erat int̾ioris eiꝰ hoĩs
pulchritudo. ut eiudñtib quib¬
dã indiciis foras erũꝑet: ⁊ de eu¬
mulo int̾nȩ puritatis ⁊ gr̃ę. copio¬

Expanded text:
commendat, primum maximumque miraculum, quod exhibuit, ipse fuit. Serenus vultu, modestus habitu, circumspectus in verbis, in opere timoratus, in sacra meditatione assiduus, in oratione devotus, et sicut alios ipse monebat, crebra siquidem experientia persuasus de omni re magis fidens orationi, quam industriae propriae vel labori. Magnanimus in fide, longanimis in spe, profusus iobsequia verecundus. Suavis moribus, meritis sanctus, miraculis gloriosus; affluens deet homines. Cujus sanctae animae adjutorium simile sibi fecerat Deus, bat in carne ejus gratia quaedam, spiritualis tamen potius quam carnalis: in vultu claritas praefulgebat, non terrena utique, sed coelestis: in oculis angelica quaedam puritas, et columbina simplicitas radiabat. Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internae puritatis et gratiae copio
Abbreviated transcription (Latin):
Segm̃ta᷑ ei cirẽferebant᷑ puluina¬
ria: lectꝰ eiꝰ palliis oꝑtꝰ. cortina am¬
biebat᷑ purp᷑ea: s si reuolũes oꝑim̃¬
ta. inuenires suꝑiectis laneis ꝯplo¬
sa stramina. ⁊ paleas ꝯ globatas.
Homo in facie: d̾s̃ uidet in corde.
bat. Alloquit᷑ fr̃s ñ sine lacrimis:
miscens sermonib auilsa a corde
suspiria. hortat᷑. ⁊ ꝯsolat᷑:. ⁊ se int̾
eos fr̃em ⁊ sociũ. ñ dñm exhibet
uł magistrũ. Cũq eũ ibi morari
outiꝰ ñ pateret᷑. magna eũ ꝓseqñs
comitantiũ multitudo salutatiᷤ fr̃i¬
b it̾ in italiã dirigens abscedit.⁊
ad urbem ꝑuenit:
cripsit ad eundẽ papã uir
in quo acutissima indagine tam
ascendens. tanta de natura duuina
disseruit: ut uideat᷑ in t̾cio celo
assũptꝰ. audisse quȩdã uerba quȩ
ñ licet hõi loqui. ⁊ regẽ in decore
suo uidisse. In his quȩ uifra ⁊ q̃ cͥca
ip̃m sc̃: moꝵ societas. nat̾e ȩqͣlitas.

Expanded text:
Segmentata ei circumferebantur pulvinaSegmentata ei circumferebantur pulvinaria. Lectus ejus palliis opertus cortina ambiebatur purpurea; sed si revolveres operimenta, invenires superjectis laneis complosa stramina, 1113 et paleas conglobatas. Homo in facie, Deus videt in corde: bat. Alloquitur fratres non sine lacrymis, miscens sermonibus avulsa a corde suspiria, hortatur et consolatur, et se inter eos fratrem et socium, non dominum exhibet, vel magistrum. Cumque ibi morari diutius non pateretur magna eum proseqens comitantium multitudo, salutatis fratribus iter in Italiam dirigens abscessit et ad Urbem pervenit. 51. Scripsit ad eumdem papam Vir in quo acutissima indagatione tascendens, tanta de natura divina disseruit, ut videatur in tertium coelum assumptus audisse quaedam verba quae non licet homini loqui, et regem in decore suo vidisse. In his quae infra, et quae circa ipsum sunt; morum societas, naturae aequalitas,
Abbreviated transcription (Latin):
efficit᷑. Hic seditione orta in ppło.
puluem pedũ in litigantes exxus¬
sit: ⁊ relictis eis. in franciãuenit.
Cũq romȩ se comed̾ent ac morde¬
rent. ⁊ adinuicẽ ꝯsumerent: expͤ¬
tauit in pace. donec fatigati ꝯflic¬
tib. ⁊ dãpnis afflic̾ti. eiꝰ p̾sentiã cu¬
perent ⁊ optarent. Quiti̾m remis
ce lebrato ocilio. clarãuallẽ humilit̃
uisitat: ⁊ głam pontificatꝰ romani.
pauperũ p̾sentat aspectib. Miran¬
tur om̃s in tanta altitudine humi¬
litatẽ immobilẽ: ⁊ in tã excellenti
culmine. ꝓpositi scĩ ꝑman̾e iͥtutẽ:
ut altitudim sociata humilitas.
ꝓ officio exteriꝰ splendeat. ⁊ ꝓ uir¬
tute nequaqͣm interiꝰ manescat.
Adherebat carmi eiꝰ lanca tumca:
⁊ dieb ⁊ noctib cuculla uestitꝰ
sic ibat. sic cubabat. Intꝰ monachi
habitũ retinens. extͣ se pontificẽ
⁊ morib ⁊ uestib exhibebat: rem
oifficilem agens: diu̾sarũ in uno
hoĩe ꝓpͥetatẽ ex hibens ꝑsonarũ.

Expanded text:
ellatur. Hic seditione orta in populo, pulverem pedum in litigantes excussit, et relictis eis, in Franciam venit. Cumque se Romae comederent ac morderent, et se invicem consumerent, exspectavit in pace, donec fatigati conflictibus et damnis afflicti, ejus praesentiam cuperent et optarent. Qui interim celebrato Remis consilio Claram-Vallem humiliter visitat, et gloriam pontificatus Romani pauperum repraesentat aspectibus. Mirantur omnes in tanta altitudine humilitatem immobilem, et in tam excellenti culmine propositi sancti permanere virtutem; ut altitudini sociata humilitas pro officio exterius splendeat, et pro virtute nequaquam interius inanescat. Adhaerebat carni ejus lanea tunica, et diebus ac noctibus cuculla vestitus sic ibat, et sic cubabat. Intus monachi habitum retinens, extra se pontificem et moribus, et vestibus exhibebat: rem difficilem agens, diversarum in uno homine proprietatem exprimens personarum.
Abbreviated transcription (Latin):
firma ait. ꝑseuerantiq ꝯstantia. carssã
tuȩ religionis. ⁊ discretõis susceꝑit de¬
fensandã: ⁊ se murũ inexpugnabilẽ
ꝓ domo d̾i opponens. anmos regũ ac
pͥncipũ.⁊ aliarũ tã ȩccłasticarũ quã
scłariũ ꝑsonarũ ad catholicȩ eccłe uni

Expanded text:
firma perseverantique constancia causam tue religionis et discretionis susceperit defensandam et se murum inexpugnabilem pro domo dei opponens, animos regum ac principum et aliarum tam ecclesiasticarum, quam secularium personarum, ad catholice ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
ar fundam̃tum. circa ea potissimũ nr
sermo u̾satur quib pene om̃ib pre¬
sensi fui: int̾dũ ⁊̃ licet pauca interse
relatione cognoui. Uerũtn opꝰ istud
libellis trib partitũ. lector inueniet.
Quoꝵ primꝰ quidẽ: ea maxime quȩ
ad habitũ. mores atq doc̾trinã b̾t¬
patͥs uident᷑ ꝑtin̾e ꝓsequit᷑. Secundꝰ
aũ: uirtutes multas ꝑ eũ factas
eloquit᷑. Terciꝰ. in eiusdẽ bono fine
ꝯplet᷑. Illud ⁊̃ admonendũ: in re¬
rũ narratione gestarũ. coherentiã
sim ilitudinis mag̾ qͣm temporis
obseruari. Siqͥdem nec signa ip̃a nec
oꝑa quȩdã. eo ordine scͥpta qͦ facta
st: s int̾dũ aliqua ꝓut occͣrere loci
oportumorib uidebant᷑ inserta.
Firmior enĩ uidet᷑. ⁊ haberi accepti¬
or esse solet or̃o quȩ sius innititur
⁊ illustrat᷑ exẽplis: uelud fabrica
quȩdam idoneis fulta colũnis. Non¬
nulla quoq tnͣsposita ft̃. ut simili¬

Expanded text:
ar fundamentum, circa ea potissimum noster ar fundamentum, circa ea potissimum noster sermo versatur, quibus pene omnibus praesens adfui: interdum etiam, licet pauca interserrelatione cognovi. Verumtamen opus istud libellis tribus partitum lector inveniet. Quorum primus quidem ea maxime quae ad habitum, mores, atque doctrinam Patris videntur pertinere, prosequitur. Secundus autem virtutes multas per eum factas eloquitur. Tertius in ejusdem bono fine completur. Illud etiam admonendum, in rerum narratione gestarum cohaerentiam similitudinis magis, quam temporis observari: siquidem nec signa ipsa, nec opera quaedam eo ordine scripta quo facta sunt; sed interdum aliqua, prout occurrere locis opportunioribus videbantur, inserta. Firmior enim videtur, et haberi acceptior solet oratio, quae suis innititur et illustratur exemplis, velut fabrica quaedam idoneis fulta columnis. Nonnulla quoque transposita sunt, ut simili
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ memoria altiꝰ radicatũ. filialis
absũpsit deuotionis affectũ. Cet̾m.
mͥ quidẽ ut optime noui: presertĩ
tanto idonea oꝑi. nec scĩa. nec eloq̃n¬
tia suppetit. S tua sane magnalia. et
tuas digne eloqͥ laudes: ñ origenis
ingeniũ. ñ ciceronis lingua suffic̾et.
ut illoꝵ mag̾ suauitate gustata ꝗͣ.¬
istoꝵ ariditate culpata. ñ tam neqͥt̾ ista
mordeat. qͣm illos delectabilit̃ eclat.
Nã ⁊ securiꝰ ⁊ sinceriꝰ uisa solent quã
audita narrari: ⁊ in terciũ uas tͣns.¬
fusa. faciliꝰ coacescunt. S ⁊ dulciꝰ ea
bibit᷑ aqua quȩ ab exiguo licet al¬
ueo fontis haurit᷑. quẽ ꝯfestĩ reple¬
uerit uena scaturiens: qm quȩ ex ri¬
uo tollit᷑ longius iã ꝓgresso. uł ex
flumine ⁊̃ copioso. Inde ẽ qd̾ intacꝰ¬
tis eoꝵ libris qͥde eiusdẽ beatissimi
patͥs nr̃i initiis seu ⁊̃ mediis ꝯscͥpser̃t.
ne tanqͣm suꝑ alienũ edificasse uude¬

Expanded text:
torum memoria altius radicatum filialis torum memoria altius radicatum filialis assumpsit devotionis affectum. Caeterum mihi quidem, ut optime novi, praesertim tanto idonea operi, nec scientia, nec eloquentia suppetit. Sed tua sane magnalia, et tuas digne eloqui laudes, non Origenis ingenium, non Ciceronis lingua sufficeret, re usus consiliario, gratis egenis aperuit horrea, nec exhausit pecunia mordeat, quam illos delectabiliter edat. Nam et securius et sincerius visa solent, quam audita narrari; et in tertium vas transfusa facilius coacescunt. Sed et dulcius ea bibitur aqua, quae ab exiguo licet alveo fontis hauritur, quem confestim repleverit vena scaturiens, quam quae ex ritatio: sed aggressus est eum tam Rex, quam flumine etiam copioso. Inde est quod intactis eorum libris, qui de ejusdem beatissimi Patris nostri initiis, seu etiam mediis conscripserunt ne tanquam super alienum aedificasse vide
Abbreviated transcription (Latin):
larissimi patris nr̃i b̾nardi
clareuallensis ab̃biᷤᷤ memo¬
riam: uiri insignes ad lau
mat̾ia ub̃i: ꝓut cuiq licuit.⁊ certior
ei gestoꝵ innotuit u̾itas. ñ eam totam
s partes aliquas digessere. Uidetur
nis filus: benignitatis alumpnꝰ. Quẽ
ab eiꝰ uberib post annos cireit̾ tre¬
decĩ. qd̃ sine singultu nec meminisse
debeo nec ꝓferre queo: sola tandem
quȩ sola potuit. mors auulsit. In qͦ
tibi ittirã sic ꝯplaceat etiãnẽ pat̾
sc̾e: sic̃ aliq̾n uidebat᷑ ⁊ aliqͣndiuꝰ pla¬
cere. Et qͥs alt̾ tibi tã debitor: quis
tam obnoxius. quistam tuus: Mo¬
mordit me fateor. ⁊ dure momor¬
dit mors imꝓba: s ñ totũ pariter de¬
glictiuit. Amputauit. ñ extirpaũ:
sine miscł̾ia portionẽ quȩ se otin¬
gebat accepit. Tulit aspectũ. tulit
eloquiũ. corporale. ⁊ tulit obsequiũ:
s ñ rapuit fidẽ p̃sentis ⁊̃ nc̃ opitu¬
lationis. ñ absorbuit spem fut᷑e ali¬
qͣndo uisionis: ñ deniq in pret̾i¬

Expanded text:
larissimi patris nostri Bernadi Clarae-Vallensis abbatis memoriam viri insignes, ad laumateria uberi, prout cuique licuit, et certior ei gestorum innotuit veritas, non eam totam, sed partes aliquas digessere. Videtur nis filius, benignitatis alumnus: quem ab ejus uberibus post annos circiter tredecim quod sine singultu nec meminisse debeo, nec proferre queo sola tandem, quae sola potuit, mors avulsit. In quo tibi utinam sibi complaceat etiam nunc, Pater sancte, sicut aliquando videbatur et aliquandiu complacere! Et quis alter tibi tam debitor, quis tam obnoxius, quis tam tuus? Momordit, fateor, et dure momordit mors improba; sed non totum pariter deglutivit. Amputavit, non exstirpavit; sine misericordia portionem, quae se contingebat, accepit. Tulit aspectum, tulit eloquium, corporale etiam tulit obsequium: sed non rapuit fidem praesentis etiam nunc opitulationis, non absorbuit spem futurae aliquando visionis, non denique in praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
auellens. gẽmas a retmnaenlis suis
abstrahi uissit.⁊ aurũ confregi pre¬
cepit ut uenderent᷑: ⁊ de p̾cio eoꝵ
dilecta dño suꝑ aurũ ⁊ toparion
tab̾nacula fundarent᷑. Nezde siste¬
bat amalech ab infestatione isrł:
s moyses eleuatis in celũ manib
potitꝰ est uictoria. ⁊ retͣhentibus
se hostib abbas sc̃s sequest̾ solli
citꝰ. clamantib ad dñm. ⁊ do¬
mi plorantib fr̃ib ꝓrup̃ in acie̾:
et in tp̃r iracundiȩ factus est re¬
ꝯciliatio: ⁊ allegationib diumnus
int̾currentib. detumuere ꝓcellȩ:
et reu̾sa est int̾ regem ⁊ pͥncipẽ
tͣnquillitatis ⁊ pacis desiderata

Expanded text:
Introducebant igitur ad eum, qui familiarius ei assistebant, pauperes patientes cacepit, ut venderetur, et de pretio eorum dilecta Domino super aurum et topazion tabernacula fundarentur. Nec desistebat Amalech ab infestatione Israel: sed Moyses elevatis in coelum manibus potitus est victoria, et retrahentibus magis esse sollicitos. Et quia suorum citus, clamantibus ad Deum et domi plorantibus fratribus, irrupit in acies, et in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et allegationibus divinis inin quibus ipse maneret: et de propria mensa languentes et leprosos, qui ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑ manũ serui sui xp̃c effecit.
Nam ⁊ ip̃e ridiculus pontifex
pet̾leonis heres. ad eiudẽ di in
rũ nocte se ꝯtulit: ⁊ ille eũ nu¬
datũ quidẽ usurpatis insignibꝰ.
ad dñi innocentu pedes addux̃.
Quo fc̃o ciuitas gͣtulabunda leta¬
tur ⁊ innocentio ȩccła redditur:
romanꝰ ppłs ut pastorẽ ⁊ dñinĩ
nocentiũ uenerat᷑. Abbas clare¬
uallis in mira reu̾entia habetur
ab om̃ib : auctor pacis. ⁊ pat̾ pa¬
tͥe p̾dicatur. ꝓcedentẽ uiri nobi¬
les ꝓsecunt᷑: acclamat ppłs: matͦ¬
nȩ secunt᷑: ⁊ om̃s ei ꝓmpto animo
obsecunt᷑. S qͣndiu ille głam tołã¬
uit: Qnͣdru pace fruitꝰ ẽ pꝰtã diu¬
turnũ laborẽ: Nec diem ꝓ an¬
no reciꝑe adqͥeuit. Sȩdatis oĩb
⁊ ꝯpositis. iuix qͥnq dies teni po¬
tuit: qͥ septẽ annis ⁊ ultͣ. ꝓ resar¬
cienda eadẽ scissione sudauit. E¬
xeuntẽ roma ꝓsequit᷑. deducit cle¬

Expanded text:
ra per manum servi sui Christus effecit. ra per manum servi sui Christus effecit. Nam et ipse ridiculus pontifex, Petri Leonis haeres, ad eumdem virum Dei nocte se contulit: et ille quidem nudatum eum usurpatis insignibus ad domini Innocentii pedes adduxit. Quo facto civitas gratulabunda laetatur, Innocentio ecclesia redditur, Romanus populus ut pastorem et dominum Innocentium veneratur. Abbas Clarae-Vallis in mira reverentia habetur, ab omnibus auctor pacis, et pater patriae praedicatur. Procedentem viri nobiles prosequuntur, acclamat populus, matronae sequuntur, et omnes ei prompto animo obsequuntur. Sed quandiu ille gloriam toleravit? quandiu pace fruitus est post tam diuturnum laborem? Nec diem pro anno recipere acquievit. Sedatis omnibus et compositis, vix quinque dies teneri potuit, qui septem annis et ultra pro resarcienda eadem scissione sudavit. Exeuntem Roma prosequitur, deducit cle
Abbreviated transcription (Latin):
ficacẽ. Hunc inquirere iubet᷑.⁊ de
lauachro manuũ eiꝰ bibere. Que¬
suit ⁊ inuenit: aquã petiit: bibit.
ꝯualuit. Hoc uerbũ ꝑ totã iubẽ
oiuulgatũ: ad aures regis ⁊ ꝓcerũ
re. solo rege in malicia ꝑse uante. ab¬
bas romã reuertit᷑: p̃dictũ qͦ petrũ
pisanũ ⁊ quosdã alios reconciliat
ta amorrei malicia angłs per¬
cutiens gladium iã uibrabat. ⁊ ꝑ¬
transiens domos quarũ suꝑ limina¬
ria sangiis agni imbuerat: ad do¬
mũ petͥleonis ueniens. salutare in
ea ñ reppit signũ. ꝑcussit gͥ mise¬
rũ: nec tam̃ ilico defuugr: s datur
ꝑ triduũ penitentiȩ locꝰ. Ille pa¬
tientia d̾i ab utit᷑: ⁊ in pece̾o suo
moritur desꝑatus. Miserabili
pompa corpꝰ eius effert᷑: cad auer
eiꝰ in latebris sepelit᷑: ⁊ usq hodie
fouea illa a catholicis ignoratur.
Attam̃ pars ipsius. papã sͥ ꝓ illo
tio reconciliarent᷑. Qd̃ sine mo¬

Expanded text:
ficacem. Hunc inquirere jubetur, et de ficacem. Hunc inquirere jubetur, et de lavacro manuum ejus bibere. Quaesivit, invenit, aquam petiit, bibit, convaluit. Hoc verbum per totam urbem divulgatum, ad aures Regis et procerre, solo Rege in malitia permanente, Abbas Romam revertitur: praedictum quoque Petrum Pisanum, et quosdam alios reconciliat ta Amorrhaei malitia, angelus percutiens gladium jam vibrabat, et pertransiens domos, quarum superliminaria sanguis Agni imbuerat, ad domum Petri Leonis veniens, salutare in ea non reperit signum. Percussit igitur miserum, nec tamen illico defungitur: sed datur per triduum poenitentiae locus. Ille patientia Dei abutitur, et in peccato suo moritur desperatus. Miserabili pompa corpus ejus effertur, cadaver ejus in latebris sepelitur, et usque hodie fovea illa a Catholicis ignoratur. Attamen pars ipsius, Papam sibi pro itio reconciliarentur: quod sine mo