comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum apłorũ reliquie sũma om̃iũ deuociõe
deposite fuerant: cũ tractaret ep̃c. qͥdam de
populo repletus sp̃u ĩ mundo clamare cepit
se torqueri ab ambrosio. At ille ꝯuersus ad
eum dixc̃. Obmutesce diabole. qr ñ te torq̃t
ambrosius. s fides scõrũ et inuidia tua: qm̃
illuc uides homines ascendere. unde tu eiectus
es. Nͥam ambrosius nescit inflari. Quo dicto.
ille qui clamabat obmnutuit: ꝓstratusq est
in terrã: nec amplius uocẽ quã obstrepere
canarũ ferarũ exhiberet munus populo:
illueq concurrente. data copia est missis
militib tunc ab stilicone comite hortatu eu¬
sebii p̃fecti. ut crisconius quidã de eccła rape
defendendũ circũdedit. S multitudo mili¬
tum que ducẽ duos habebãt de ꝑfidia arria¬
norũ p̃ualuit aduersus paucos: atq ab lato
eriscomo exultantes ad amphiteatrũ reuersi¬
sunt: eccłe luctũ ñ modicũ relinquentes. Hã

Expanded text:
rum Apostolorum reliquiae summa omnium devotione rum Apostolorum reliquiae summa omnium devotione depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invidia tua; quoniam illuc vides ascendere homines, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amplius vocem qua obstrepere carum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperdefendendum circumdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheatrum reverterunt, Ecclesiae luctum non modicum reliquentes; nam
Abbreviated transcription (Latin):
leuabat᷑ lotũ atq ꝯpositũ in sepulero. Et qͥd
mirũ. quando qͥdem dñs hoc in euuangelio
ante ꝓmisit: qd̾ capillus de capite eorum ñ
omĩum aroinatũ uinceret suauitatẽ. Quo
leuato corpore mr̃is et in lectica posito: sta¬
tim ad sũm celsũ mrẽm qui in eodem orto
positus est cũ scõ sacerdote ad or̃onẽ ꝑreximꝰ:¬
ad locũ ad quẽ nũquã fuerat oratũ isset:
cognouimꝰ tam̃ a custodib loci illius dictũ¬
qd̾ a parentib suis illis traditũ sit. ñ discede¬
re de loco illo ꝑ omnẽ generacionẽ et ꝓge¬
niem suorũ. eoqd̾ thesauri magni in eodem
loco positi essent: et uere magni thesauri.
qͦs ñ erugo neq tinea exterminet. nec fures
effodiant et furent᷑: qr custos eorũ xp̃c est.
et locus eorũ aula celestis est: quib uiuere
xp̃c fuit. et mori lucrũ. Translato itaq cor¬
pore mr̃is ad basilicã apłorũ. ubi pridie scõ¬

Expanded text:
levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, quod capillus de capite eorum nonomnium aromatum vinceret suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximad locum, ad quem numquam antea fuerat, oratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodiunt et furantur ; quia custos eorum Christus est, et locus eorum aula coelestis, quibus Vivere Christus fuit, et mori lucrum . Translato itaque corpore Martyris ad basilicam Apostolorum ubi pridem sancto
Abbreviated transcription (Latin):
confugerũt. etiã ipse aquileiã ꝑrexit p̃can¬
dum pro reis: quib facile uenia impetrata
sacerdotis. testabatur meritis et or̃onib eius
se esse seruatũ. Reuertens itaq de urbe aqͥ¬
leiensi. uo die p̃cesfit imꝑatorẽ: nec diu cle¬
mentissime memorie theodosius imꝑator
susceptis filiis in eccła et traditis sacerdoti
in hac luce fuit: post cuius obitũ fere tri¬
ennium suꝑuixit. Quo in tẽpore scĩ naza¬
rii mr̃is corpus. qd̾ erat in orto positũ extͣ
ciuitatẽ leuatũ: ad basilicã apłorũ que est
ĩromana urbe tͣnstulit Uidimꝰ eñ in sepulero in qͦ
iacebat corpis mr̃is qui quando sit passus usq
in hodiernũ diẽ scire non possumꝰ. sanguiuem
mnr̃is ita recentẽ. quasi eadem die fuisset effusus.
caput etiã ipsius qd̾ ab impiis fuerat abscisũ.
ita integrũ atq incorruptũ. cũ capillis capitis
et barba: ut nobis uideret᷑ eodem tẽpore quo

Expanded text:
confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precatconfugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precaturus pro eis, quibus facile venia impetrata lutus pedibus Sacerdotis testabatur meritis et orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corpus, quod erat in horto positum extra civitatem, levatum ad basilicam Apostolorum, quae est in Romana, transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem diCaput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum, cum pilis capitis et barba, ut videretur eo tempore, quo
Abbreviated transcription (Latin):
comes. et flauianus p̃fectus mediolano egre¬
dientes. cũ uictores reuersi fuissent. stabulũ
se esse facturos in basilica ecclesie mediola¬
nensis: atq clericos sub armis ꝓbaturos.
S miserandi homines cũ demonib suis
male creduli sunt. et aperiunt os suum in
blasphemiã: apud dm̃ spem sibi uictorie
ademerũt. Causa autẽ ꝯmotionis hec fuit.
quia munera imꝑatoris qui se sacrilegio mis¬
cuerat. ab eccła respuebant᷑: nec orandi illi
cũ eccła societas tribuebatur. S dñs qui tu
imꝑatorẽ transtulit theodosiũ. Extincto
itaq eugenio satellitibusq eius: cũ scripta
acciperent imꝑatoris. ñ illi alia cura maior
fuit. quã ut pro his interueniret qͦs reatus
iniuenerat. Deprecatꝰ est primo scriptis
imꝑatorẽ. misso diacono. Postea uͦ ꝗͣ directꝰ
est ioħs. tũc tribunꝰ et notarius. qui nunc
p̃fectus est. ad tuitionẽ eorũ qui ad eccłam

Expanded text:
comes, et Flavianus praefectus Mediolano egrecomes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus quiimperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia cura major fuit quam ut pro iis interveniret, quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
do ñ paruã multitudinẽ manu fudit: cũ
residuis uͦ pacẽ firmauit. S cũ in ꝯuiuio
a regib gentis sue interrogaret᷑ utrũ sciret
ambrosiũ. et respondisset nosse se uirũ. et ab¬
illo diligi. et frequent̃ cum illo conuiuari
solitũ: audiuit Ideo uincis comes: qr ab il¬
lo uiro diligeris. qui dicit soli sta. et stat.
Quod ego ideo posui. ut cuiꝰ fame fuerit
et nos referente iuiuene quodã arbogasti
admodũ religioso ꝯgnouimꝰ qͥ tũc interfuit:
erat enĩ in tẽpore quo hec loquebant᷑. uini
minister. Profectus itaq sacerdos de tuscie par¬
tibus. mediolanũ reuertitur. iam inde egresso
eugenio contra theodosiũ: ibiq xͥani ĩꝑatoris
p̃stolabatur aduentũ. securus de dei potencia
qd̾ non tradere̾ credentẽ se hominib iniustis.
nec relinqueret uirgã peccatoris suꝑ sortem
iustorũ: nec extenderent iusti ad iniquitatẽ
manus suas. Promiserat enim arbogastes tũc

Expanded text:
do non parvam multitudinem manu fudit, cum do non parvam multitudinem manu fudit, cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famae fuerintes agnoscant. Nam et nos, referente juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mediolanum revertitur, jam inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ corpus infantis seipsũ cõposuit: atq
orando meruit ut uiuũ redderet matri.
quẽ mortuũ inuenerat: atq etiã infantu¬
lo libellũ conscripsit: ut qd per etatis infan¬
ciam scire ñ poterat. legendo cognosceret.
Uerũptam̃ a se factũ scriptis suis ñ ꝯmemo¬
rauit: s quo affectu declinauerit ꝯmemora¬
re. ñ est nr̃m iudicare. In eadem etiã ciuita¬
te basilicã constituit: in qua deposuit reli¬
quias mr̃m uitalis et agricole: quorũ gor¬
pora in bononiensi ciuitate leuauerat. Fosi¬
ta enim erant corpora mr̃m inter corpora
iudeorũ: nec erat cognitũ populo xͥano. nͥ
se sc̃i mr̃es sacerdoti ipsius eccłe reuelassent.
Que cũ deponerent᷑ sub altari qd̾ ẽ in eadẽ
basilica constitutũ: magna illic totiꝰ plebis
num confitenciũ mr̃m merita. Fer idem tẽ¬
pus arbogastes comes aduersus gentẽ suam
hoc ẽ francorũ bellũ parauit: atq pugnan¬

Expanded text:
supra corpus infantis se ipse composuit, atque supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare. 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae cum deponerentur sub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebisnum confitentium martyrum merita. 30. Per idem tempus Arbogastes comes adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnan
Abbreviated transcription (Latin):
illi agebant tã ꝑseueranter: ñne tuũ fuit
imꝑator pro dei sũmi et uiui et ueri uenera¬
tione ꝑseuerantib obsistere: et negare sa
nes teneor: aliud mͥ non licere intellexi.
aliud ñ oportere: nisi ut consulerẽ mͥ. qr
ñ potui tibi. In supradicta itaq ciuitate flo¬
rentinorũ. cũ in domo clarissimi qͦndam
uiri decentis. et quod est amplius ap̃ian
maneret: filius ipsius pansosius nomine
admodũ paruulus. cum sp̃u ĩmundo la¬
boraret. frequenti orone et ĩpositiõt manꝰ
sacerdotis ipsius est sanatus. Ss post aliquantoᷤ
ualde religiosa. et plena fide ac timore dei.
ablato illo de superiori parte domus. ad in¬
feriora descendit: atq in lecto sacerdotis ip¬
so absente cõposuit. Quẽ cũ reuertens sa¬
cerdos in lecto inuenisset: erat enim illo in
tẽpore extra domũ positus. miseratꝰ matrẽ
et fidem ipsius contẽplatus. heliseo sunilis

Expanded text:
illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare quones teneor: aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in domo clarissimi quondam viri Decentis, et quod est amplius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis
Abbreviated transcription (Latin):
uietorie et sũptus cerimoniarũ qd̾ ualentrm¬
anus auguste memorie adhuc in iuniorib
annis ꝯstitutus. petentib denegauerat: obli¬
tus fidei sue concessit. Hoc ubi agnouit
sacerdos. derelicta ciuitate mediolanensi. ad
quam ille festinato ueniebat. ad bononien¬
scm ciuitatẽ migrauit: atq inde fauentiã
usq ꝑuenit. Ubi cũ aliquantis degeret die¬
bus: inuitatus a florentinis ad tusciã usq
descendit: declinans magis aspectũ sacrile
giuiri. ñ formidans imꝑantis iniuriam.
Nam et epłam ad eundem dedit: in qua
conuenit conscienciã illius. De qua pauea
e multis ponenda duxi. Et si imꝑatoria
potestas magna sit. tamen considera imꝑa¬
tor quantus sit ds. qui corda om̃iũ uidet.
conscienciã interiorẽ interrogat: nouit om¬
nia ante ꝗͣ fiant. nouit interna pectoris tui.
Ipsi falli uos ñ patimini: et dm̃ uultis cela¬
re: Non cecidit in animũ tuũ qͥcꝗͣ. Si

Expanded text:
Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod ValentinVictoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit, declinans magis sacrilegi viri aspectum, non formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ fama cõpererãt. alia die ualefacientes
imꝑatori. ꝓfecti sunt ad urbẽ romã: illic
uolentes cognoscere potenciã illustris uiri
ꝓbi. Qua cognita: ad ꝓpria remearunt.
S egresso theodosio de italia. et conitan¬
tinopolim cõstituto. ualentiniano augus¬
to intra gallias posito: directa legacio est
sub nomine senatus a simmacho tũc ꝓ̃fee¬
to urbis de repetenda ara uictorie. et sũp¬
tibus cerimoniarũ. S ubi cõperit sacerdos.
misso libello ad imꝑatorẽ. postulauit ut
ad se relacionis exemplaria dirigerentur:
quib ipse pro partib siuis responsurꝰ esset.
Qua relacione accepta. preclarissimũ libellũ
conscripsit: ut contra nichil ũquã auderet
simimachus uit eloquentissimꝰ respondere. S
post quã auguste memorie ualentinanis in
uiennensi ciuitate. que ẽ gallorũ ciuitas uitã
finiuit: eugemꝰ suscepit imperiũ. Qui ut im¬
perare cepit. non multũ post petentib fla¬
uiano tũc p̃fecto et arbogaste comite. aram

Expanded text:
quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis. S agentib comitib occulte cum
imꝑatore. ignorante sacerdote usq in horã
terciã eis ciuitas est donata: atq plurimi¬
sunt interẽpti innocentes. Quod factũ ubi
cognouit sacerdos. copiã imꝑatori in gre¬
diendi eccłam denegauit: nec prius dignũ
iudicauit cetui ecclesie aut sacram̃torum
cõmumoni. quã publicã ageret penitenciã.
Cui imꝑator econtra asserebat dauid ad¬
ulteriũ. simul et homicidiũ ꝑpetrasse. Sed
responsũ ilico ẽ. Qui secutus es errantẽ: se¬
quere corrigentẽ. Qd̃ ubi audiuit lem̃tis¬
simus imꝑator. ita suscepit animo. ut pub¬
licam penitenciã non abhorreret: cuiꝰ cor¬
reptionis ꝓfectus sed̾am illi parauit uicto¬
riam. Fer idem tẽpus duo potentissimi et
sapientissimi uiri ꝑsarũ. ad famã sacerdotis
uenere mediolanũ: deferentes secum pluri¬
mas questiones. ut ex his ꝓbarent sapien¬
tiam uiri. Cũ quo ab hora diei prima us¬

Expanded text:
civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima us
Abbreviated transcription (Latin):
re uera inqͥt dure p̃ceperã contra ep̃m de
sinagoga reparanda: in monachos uͦ uindi¬
candum esse. Ita et a comitib qͥ in tẽpore illo¬
aderant dicebat᷑. Quib ep̃c. Ego quidem cũ
imꝑatore nũc ago: uobiscũ uͦ michi aliter
agendũ est. Atq ita obtinuit. ut illa que sta¬
tuta fuerant reuocarent᷑: nec priꝰ ad altare
accedere uoluit. nisi fide sua imꝑator illum
agere debere testaret᷑. Cui ep̃c. Ergo age
fide tua. Respondit imꝑator. Age fide mea.
Qua responsione rerata: securus ꝑgebat sa¬
cerdos diuina misteria celebrare. Hec autem
scripta sune̾ in epła quã ad germanã suam
fecit: in qua tractatũ inseruit quẽ eodem
die habuerat de baculo nuceo. qui a ꝓpħa
ieremia uisus esse describit᷑. Per idem tẽpus
causa thessalonicensis ciuitatis. non minima
risset ciuitatẽ deletã. Promiserat enim illi un¬
perator. se ueniã daturũ ciuib supradicte

Expanded text:
Re vera, inquit, dure praeceperam contra episcopum de Re vera, inquit, dure praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda: in monachos vero vindicandum esse. Ita et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago, vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere defide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, securus peregit sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitarisset civitatem deletam. Promiserat enim illi imperator se veniam daturum civibus supradictae
Abbreviated transcription (Latin):
seruariq sibi debere ab illo audientiã: qui si
dignus non esset qui ab illo audiretur. dignꝰ
etiã non esset qui pro illo a dño audiretur:
uel cui suas p̃ces cui sua uota ꝯmitteret. para¬
tum etiã se esse pro tali negotio mortẽ subire.
ne dissimulacione sui p̃uaricotorẽ faceret im¬
peratorẽ. qui tã iniusta contͣ eccłam p̃cepisset.
Postea uero cũ mediolanũ reuerteret᷑: posito
imꝑatore in eccła. de eadem causa tractauit
in popło: in quo tractatu introdux̃ dñi ꝑso¬
nam loquentis imꝑatori. Ego te ex ultimo
imꝑatorẽ feci. ego tibi exercitũ inimici tui
tradidi: ego tibi copias quas ille aduersũ te
tuo supra soliũ regni constitui. ego te trium¬
phare sine labore feci: et tu de me inimicis
meis donasti triũphos: Cui descendenti de
exedra. imꝑator ait. Contra nos ꝓposuisti
hodie ep̃e. At ille respondit non se contra ip¬
sum: s pro ipso fuisse locutũ. Tũc imꝑator

Expanded text:
servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro illo a Domino audiretur, vel cui suas preces, aut cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. 23. Postea vero quam Mediolanum reversus est, posito imperatore in Ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator:
Abbreviated transcription (Latin):
mediolani apud ep̃m fuit. nulla in illo dia¬
boli dñacio apparuit: s ubi egressus de me¬
diolano est. et ꝓpe urbẽ ꝑuenit. idem sp̃c
mediolani ñ in illo apparuissec: confessus est
diabolus se timuisse ambrosiũ. et ideo reces¬
sisse ad tẽpus: atq expectasse ad tẽpus in illo
loco ubi ab illo recesserat. donec reuerteretur:
quo reuertente uas quod deseruerat repetisse.
Extincto itaq maximo. posito theodosio
castello a xp̃ianis uiris sinagoga iudeorum
et locus ualentinianorũ incendio concrema¬
ta sunt: ꝓpterea qd iudei uel ualentiniani
insultarent monachis xͥanis: ualentiniano¬
rum enĩ heresis triginta deos colit. S de huiꝰ¬
modi facto. comes orientis ad imꝑatorẽ rela-¬
tionẽ direxit: qua accepta imꝑator p̃ceꝑat.
ut sinagoga ab ep̃o loci reedificaret᷑: in mo¬
nachis uero uindicaret᷑. S huius precepti
ut idd qd̃ ab eodem statutũ fuerat reuocaret᷑.

Expanded text:
Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaMediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spirilani fuisset, non in illo apparuisset; confessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti ut id quod ab eodem statutum fuerat, revocaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
circa fidem catholicã et dñi sacerdotẽ conuales¬
cebat. Misisse etiã se demones qui illũ inter¬
necarent fatebatur: s demones renunciasse
uerũ etiã nec ad fores domus in qͣ manebat
ep̃c: qm̃ iguis insuperabilis omne illud edifi¬
cium ꝯmuniret. ut etiã longe positi ureren¬
tur: atq ita cessasse artes suas quib aduersus
dñi sacerdotẽ se aliqͥd posse arbitrabat᷑. Alius
etiã gladiũ ferens. ad cubiculũ usq ꝑuenit
ut interficeret sacerdotẽ: s cũ eleuasset manũ.
districto gladio dextera obrigente remansit.
Tunc se missũ a iustina post ꝗͣ confessus est:
brachiũ qd̾ iniq cũ extenderet᷑ obriguerat.
sanatũ confessione est. Fer idem tẽpus eũ uir
illustris probus. puerũ suũ notariũ qui sp̃u
ĩmundo grauiter uexabat᷑ direxisset ad ep̃m:
egressũ urbem dimisit diabolus: timens
ad uirũ sc̃m ꝑduci. Atq ita puer quãdiu

Expanded text:
populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalespopuli circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione. 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
ferret. ipsũ uero maximũ a ꝯmunionis ꝯsor¬
cio segregauit : ãmonens ut effusi sangͥnis
dñi sui. et qd̾ est grauiꝰ innocentis ageret
penitenciã: si sibi apud dm̃ uellet esse consul¬
tũ. S ille cũ a penitencia declinat suꝑbo
sp̃u. ñ solũ futurã. sed etiã p̾sentẽ salutem
amisit: et regnũ qd male arripuerat femi¬
neo quodãm timore deposuit: ut se ꝓcura¬
torem rei publice ñ imꝑatorẽ fuisse ꝓfitere¬
tur. Mortua uͦ iustina. cũ qͥdam aruspex
innocentiꝰ nomine. ñ tam̃ opere in causa ma¬
leficorũ a iudice torqueret᷑: aliud quã inter¬
rogabatur fateri cepit. Clamabat enĩ ab
angelo maiora torm̃ta sibi adhiberi: eoq
custodiri ambrosiũ: qm̃ tẽporib iustine
ad excitanda odia popłorũ in ep̃m. cacum̃
tecti ecclesie cõscendens medio noctis sacrifi¬
cauerit. S quanto instantiꝰ et sollicicius
oꝑa maligna exercebat: tanto magis amor

Expanded text:
ferret. Ipsum vero Maximum a communionis consorferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem samisit, regnumque, quod male arripuerat, femineo quodam timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20. Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitanda odia populorum in Episcopum cacumen tecti ecclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor
Abbreviated transcription (Latin):
di. ciuitatẽ egressi sunt expectante sacerdote
uel plebe in ecclesia cõstituta: sed horũ ꝯtuma¬
cie quis finis fuerit horresco referens. Subito
enĩ p̃cipitati de reda. animas emiserũt: atq
corꝑa illorũ sepulture sũt tradita. Sc̃s uero
ambrosius cũ ignorasset qd̾ factũ esset. nec
diutius posset plebẽ tenere: ascendens ꝓtri¬
bunali. de eadem questione que fuerat ꝓposi¬
ta. sermonẽ addorsus ẽ dicens. Debitũ fr̃s curo
soluendũ. sed hesternos meos ñ inuenio credi¬
tores: et reliq̃ que scripta sũt in libro qui de
ano imꝑatore: recipiendi corꝑis eius causa.
sccłam ad maximũ suscepit legationẽ. apud
quẽ quã cõstanter egerit qui uoluenit ꝯgnos¬
cere: ipsius legationis epłam ad ualentinanũ
iuniorẽ datã cũ legerit appiobabit. Nobis
enĩ alienũ a ꝓmissione uisum ẽ illã inserere:
ne adiũcte epłe ꝓlixitas fastidiũ legendi af¬

Expanded text:
di, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote di, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, et reliqua quae scripta sunt in libro, qui deano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti af
Abbreviated transcription (Latin):
tus in eccła tractante ep̃o. uidit ut ipse pꝰ¬
modũ loquebatur angelũ ad aures ep̃i trac¬
tantis loquentẽ: ut uerba angeli populo
ep̃c renunciare uideret᷑. Quo uiso ꝯu̾sus ẽ:¬
et fidẽ quã expugnabat cepit ipse defende
re. Fuerũt etiã duo cul cularii tuc tẽꝑis
graciani imꝑatoris de heresi arrianorum:
qui tractandã ep̃o questionẽ ꝓponerent.
Ad quã audiendã altero die. ad basibcam
porcianã se affuturos ꝓmiserant: erat enĩ
questio de incarnacione dñi. S alio die
miserandi homines. suꝑbie tumore cõpleti.
nec memores ꝓmissorũ contẽpnentes dm̃
in sacerdote ipsius. nec plebis expectantis
considerantes iniuriã. ĩ memores etiã dicto¬
rum dm̃icorũ: qm̃ qui scand alir auerit
unũ ex minimis istis. oportet ut mola asinaria
collo eius alligetur. et demergat᷑ in ꝓfundũ
maris: conscendentes in redam qͣsi gr̃a gestan¬

Expanded text:
tus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse potus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores etiam dictorum Dominicorum, quoniam qui scandalizaverit unum ex minimis istis, oportet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestan
Abbreviated transcription (Latin):
ut qd̾ confitent᷑ demones. illi negent. Ds̃ tam̃
qui grãm ecclesie sue augere consueuit: non
passus est diu insultari a ꝑfidis scĩs suis. Unꝰ
itaq ex ipsa multitudine subito arreptus
sp̾u ĩmundo clamare cepit. ita torqueri eos
ut ipse torquebat᷑ qui negarent mr̃es: uel
qui non crederẽt in trinitatis unitatẽ quã
docet ambrosius. At illi hac uoce confusi.
qua conuerti debuerant. et dignã tali con¬
fessione agere penitenciã: in piscina dimer¬
sum hominẽ necauerũt. ꝑfidie homicidiũ
iungentes. Dedux̃ enĩ illos ad hunc finem.
digna necessitas. Sc̃s uͦ ambrosius ep̃c. maio¬
ris humilitatis uir factus. donatã sibi a dño
grãm reseruauit: crescebatq cotidie fide
et amore corã deo et hominib. Per idem
tẽpus erat quidam uir de heresi arriatiorũ
acerrimꝰ nimiũ disputator: et durꝰ. atq
inconuertibilis ad fidem catholicã. Is ꝯstitũ¬

Expanded text:
ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen qui gratiam Ecclesiae suae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, donatam sibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotidie fide et amore coram Deo et hominibus. 17. Per idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitu
Abbreviated transcription (Latin):
quam eccłe sue catholice dñs iħe meritis
mr̃m suorũ conferre dignatus est: uene¬
rabilem uirũ ambrosiũ narrabat pecunia
cõparasse homines. qui se uexari ab ĩmun¬
dis spiritib mentirent᷑: atq ut ab illo si¬
cut et a martirib se torqueri dicerent.
S hoc iudaico ore loquebantur arriani:
suppares scilicet eorũ. Illi enĩ de dño dice¬
bant. qm̃ in beel zebub principe demoni¬
orum. eicit demonia: isti de mr̃ib uel de
dñi sacerdote loquebantur. qd̾ ñ dei gracia
que ꝑ ipsos oꝑabat᷑. ĩ mundi sp̃c pellerent᷑:
sed accepta pecunia se torqueri m̃tirentur.
Clamabant enim demones scimꝰ uoᷤ mr̃es:
et arriani dicebant. nescimus esse martires.
Iam hoc et in euuangelis legimꝰ. ubi drcerũt
demones ad dñm. scimus te qui sis filius dei:
et sudei demde dixerũt. hic autẽ unde sit nes¬
ciimis. S ñ hic testimoniũ accipit᷑ demonũ.
s confessio. Unde miseriores arriani uel udei:

Expanded text:
quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad Dominum Jesum: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores Ariani vel Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
ita etiã sepultura incognita erãt: intantũ
ut supͣ ipsorũ sepulera ambularent om̃s. qͥ
uellent ad cancellos ꝑuenire: quib scõrũ
naboris et felicis mr̃m ab inuria sepulcra
corꝑa leuata. et in lecticis posita: multorũ
ibi sanate egritudines ꝑdocent᷑. Cecus etiã
seuerus nomine qui nunc usq in eadem ba¬
silica que dicitur ambrosiana. in qua mr̃m
corpora sũt tͣis lata. religione seruit: ubi
uestẽ mr̃m attigit. statim lum̃ recẽpit. Ob¬
sessa etiã corpora ab spiritib ĩmundis: cura¬
ta sũma cum gr̃a domũ repetebant. Sed
his beneficiis mr̃m in quantũ crescebat fides
ecclesie catholice: in tantũ arrianorũ ꝑfidia
minuebat᷑. Deniq ex hoc tẽpore sedari cepit
ꝑsecutio. que iustine furore accendebatur:
ut sacerdos de ecclesia pelleretur. Tam̃ qm
intra palaciũ multitudo arrianorũ cũ ius¬
tina constituta deridebat tantã dei grãm.

Expanded text:
ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra m corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Severus nomine, qui nunc usque in eadem basilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
demencia: basilicã porcianã inuadere ni¬
tebant᷑. Exercitus etiã armatus ad cus¬
todiendas fores ecclesie est directus: ut ne¬
mo auderet catholicã eccłam ingredi. Seo
dominus qui de aduersariis suis ecclesie
sue triumphos donare consueuit: ad eccłe
sue munim̃tũ militũ corda conuertit: ut
aduersis scutis ecclesie fores seruarent. nec
egredi dimitterent: sed ingredi eccłam
plebem catholicam minime ꝓhiberent.
S nec hoc satis erat missis militibus: nͥ
etiã pro catholica fide cũ plebe parit̾ ac¬
clamarẽt. Hoc in tẽpore primo antifone.
himni. et uigilie in ecclesia mediolanen¬
si celebrari ceperũt: cuius celebritatis de¬
uocio usq in hodiernũ diem. ñ solum
in eadem ecclesia. uerum per om̃s pene ꝓuincias
protasius et geruasius se sacerdoti reuelauer̃t:
erant enim in basilica positi. in qua sũt hodie
nabor et felix celeberrime frequentabant᷑:
protasii uero et geruasii mr̃m ut nomina.

Expanded text:
amentia, basilicam Portianam invadere niamentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitus etiam armatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit, ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi dimitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum diem non solum in eadem ecclesia, verum per omnes pene OccidentProtasius et Gervasius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina,
Abbreviated transcription (Latin):
rum oblatis popłm excitabat: sed infirmi
enim tribunatus. et diuersas alias dignitates.
his qui illũ de ecclesia raptũ ad exiliũ ꝑduxis¬
sent. Quod cũ multi conarent᷑ sed deo p̾su¬
ie ꝑficere non ualerent. unus infelicior cete¬
ris nomine eutimiꝰ tanto furore excitatus
est. ut iuxta eccłam sibi domũ pararet: at¬
q in eadem carrũ constitueret. quo faciliꝰ
quitas eius in uerticẽ ipsius descendit. Fost
annũ et enim eodem die quo illum rapere
se arbitrabatur. in eodem carpento ĩpositꝰ.
de eadem domo ipse ad exiliũ destinatus
est: reputans sibi iusto iudicio dei. id in se
esse conuersũ: ut in eodem carpento diri¬
geretur ad exilium. qd̾ ipse parauerat sa¬
cerdoti. Cui non minimũ solacii sacerdos
prebuit: dando sũptus. uel alia que erant
necessaria. S hec confusio hominis. nec
mulieris furorem nec uesanorũ arrianorũ
demenciã repressit. Maiore enim accensi

Expanded text:
rum oblatis, populum excitabat. Sed infirmorrum oblatis, populum excitabat. Sed infirmorenim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo faciliusquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi
Abbreviated transcription (Latin):
tribunali. nichil curans eorũ que a mulic¬
re excitabant᷑: una de uirginib arriano¬
rum ĩpudentior cẽteris. tribunal ꝯscendens.
apprehenso uestim̃to sacerdotis cũ illũ ad¬
trahere uellet ad partẽ mulierũ. ut ab ip¬
sis cesus de ecclesia pelleretur: audiuit ut
ipse solitus erat referre. Et si ego indignus
tanto sacerdocio sum: tamen te n conuenit
uel ꝑfessionẽ tuam in qualẽcũq sacerdotẽ
manus mnicere: unde debes uereri dei iusti¬
ciam. ne tibi aliquid euenat. Quod dictũ
exitus confirmaui. Nam alio die mortuã
ad sepulerũ usq deduxit: grãm pro cen¬
tumelia rependens. S hoc factũ non leuem
aduersariis incussit metũ: pacẽq magnã
elesie catholice in ordinando ep̃o tribuit.
Ordinato itaq catolico sacer dote med io¬
lanum reuertitur: ibiq supra dicte iustine
mulieris. innuinerabiles insidias sustinuit.
Que muncrib atq honorib aduersꝰ scm̃ ui¬

Expanded text:
tribunali, nihil curans eorum, quae a mulietribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ecclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde deberes vereri Dei judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque magnam Ecclesiae catholicae in ordinando episcopo tribuit. 12. Ordinato itaque catholico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum vi
Abbreviated transcription (Latin):
tiberim apud quandã clarissimã inuitatus.¬
ut sacrificiũ in domo offerret. quedã balne¬
atrix que paralitica in lecto iacebat. cum
cognouisset ibidem esse dñi sacerdotẽ an sel¬
lula se ad eandem domũ ad quã ille inuitatꝰ¬
aduenerat. portari fecit: atq oranti et im¬
ponenti manus uestmm̃ta attigit. Que cũ
exoscularet᷑. statim sanitate recepta ambu¬
lare cepit: ut impleret᷑ illud dñicum qd̃¬
dictũ est ad apłos. etiã inaiora his facietis
credentes in nomine meo. Quod tam̃ signũ
sanitatis ut mirabile fuit: ita euã nec occul¬
tum. Nam ego hoc in eadem regione post
annos plurimos sc̃is uiris referentib põsitꝰ.
in urbe cognoui. Sirmium uero cũ ad or¬
dinandũ ep̃m anennium ꝑrexisset. ibiq
iustine tunc tẽporis regine potencia et mi.¬
titudine coadunata de ecclesia pelleret̾. ut
non ab ipso sed ab hereticis arrianis. ep̃c in
eadem eccła ordinaret᷑. essetq constitutꝰ in

Expanded text:
Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus,Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta sibi cũ uellet implere proposito edic¬
to: conuenit om̃s. ut si uellent sibi consulere
rebusq suis. ꝑderent uirũ. Productus itaq
et aductus mediolanũ. cũ intelligeret eir¬
ca se dei uoluntatẽ. nec se diu̾tius posse resis¬
tere: postulauit non se nͥ a catholico ep̃o de¬
bere baptizari: sollicitã enĩ habebat ꝑfidiã
arrianorũ. Baptizatus itaq fertur omĩa
eccłastica officia implesse: atq octauo die
ep̃c ordinatus est. cũ sũma gracia et leticia
cũctorũ. Igitur post annos aliquot ordi¬
nacionis. ad urbem romã hoc est ad ꝓpri¬
um solum ꝑrexit: ibiq sca̾m puellam dt
qua supra memorauimꝰ cui manũ offerre
solitus erat. it domo propria cũ germana
sicut reliquerat inuenit. iam matre defũcta.
Atq cum illa dexterã illius oscularetur ꝗ sub¬
ridens ait illi. Ecce ut dicebam tibi: sacer do¬
tis manũ oscularis. ser idem tẽpus eũ trans

Expanded text:
juncta sibi cum vellet implere, proposito edicjuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ: cum ticinũ si ꝑgere putaret. ma¬
ne ad portã ciuitatis mediolanensis que roma¬
na dicitur inuenit᷑. Deus enĩ qui ecclesie sue
catholiet murũ parabat aduersus municos
suos. et turrẽ erigebat dauid contͣ faciem da
impediinit. Qui inuentꝰ cũ custodiretur a
populo. missa relacio est ad clem̃tissimũ im¬
peratorẽ tũc ualentinianũ: qui sũmo gau¬
dio accepit qđ iudices a se directi ad sacerdo¬
cium peterent᷑. Letabatur etiã ꝓb p̃fectus:
quia uerbũ ens impleret᷑ in ambrosio. Dixe¬
rat eñ ꝑficiscenti. cũ mandata ab eodem da¬
rentur ut ntoris est. Uade age ñ ut iudex.
sed ut ep̃c. sendente itaq relacione iterũ fu¬
gam parauit: atq in possessione cuiusdam
leoncii clarissimi uiri aliquãdiu delituit.
S ubi relacioni responsum ẽ ab eodem le¬
oncio proditur: preceptũ enim erat uica¬
rio ut insisteret rebus ꝑficiendis. Qui in¬

Expanded text:
civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, macivitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damimpedivit. Qui inventus, cum custodiretur a populo, missa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vade, age non ut judex, sed ut episcopus. 9. Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui in