comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
irridens eos: locum ubi uirgo orabat audacter
ingressus est. Et uidens tantũ lumen circa
eam non dedit honorẽ deo: sed irruens in ip¬
sum lumen. prius quã uel manu eã contingeret
cecidit in faciem suã: et p̃focatuis a diabolo
expirauit. Uidentes autem socu eius qd̾ mo¬
ras intus innecteret: putabant obscenis eũ
operibus occupari. Et ingrediens unus de
iuuenib qui ei familiarior erat. ut quasi
congratularetur insultacioni eius et mortu
um inueniens: exclamauit uoce magna
dicens. Piissimi romani succurrite: ecce ma¬
gicis artib ista meretrix presecti filiũ inter¬
fecit. Fit repente concursio populorũ ad
theatrũ: et uaria furentis populi acclama¬
tio. Alii dicebant magã. alii innocentem:
alii sacrilegã conclamabant. Prefectus autẽ
audiens filiũ suum internĩe. cũ ingenti tu¬
multu uenit ad theattũ: et ingressus lo¬
cum in quo corpus filii eius iacebat exani¬

Expanded text:
irridens eos, locum in quo virgo adorabat, audacter irridens eos, locum in quo virgo adorabat, audacter ingressus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit honorem Deo: sed irruens in ipsum lumen, priusquam vel manu eam contingeret, cecidit in faciem suam, et praefocatus a diabolo exspiravit. Videntes autem socii ejus, quod moras intus innecteret, putabant obscoenis eum operibus occupatum. Et ingrediens unus ex juvenibus, qui ei familiarior erat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix praefecti filium interfecit. Fit repente concursus populorum ad theatrum, et varia furentis populi acclamatio. Alii dicebant magam, alii innocentem, alii sacrilegam conclamabant. 10. Praefectus autem audiens filium suum interiisse, cum 482 ingenti tumultu ac luctu venit ad theatrum; et ingressus locum, in quo corpus filii ejus jacebat exani
Abbreviated transcription (Latin):
prostrauisset: apparuit ante oculos eius
stola candidissima. Et apprehendens eam:
xp̃e: qui me in numero ancillarũ tuarũ
cõputans. uestẽ hanc michi largiri p̾cepisti.
Ita namq ad mensurã corpusculi eius ap¬
tum erat indum̃tũ. et nimio candore per¬
spicuũ: ut nullus dubiaret aliud nisi an¬
gelicis manib p̃paratũ. Interea lupanar
sent ingressi adorarent ac uenerarentur:¬
et darent honorẽ deo pro ĩm̃so splendore:
et mundiores egrederent᷑ foras. quã fue¬
rant introgressi. Cũq hec agerentur. pre¬
fecti filius qui auctor huues erat sceleris.
ueniens ad locũ cũ sodalib suis iuuenculis
quasi exultaturus de uirgine: cũ quibus
libidinis sue posse se credebat ludibrium
exercere. Ingressos igitur ante se iuuenes
furentes et turpiter seuientes. cũ nimia au¬
tem ueneratione et ingenti admiracione
regressos. cepit ĩpudenter arguere: atq
uanos et molles ac miseros iudicare. Et

Expanded text:
prostravisset, apparuit ante oculos ejus prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam  Jesu Christe, qui me in numero ancillarum tuarum computans, vestem hanc mihi largiri praecepisti. Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc angelicis manibus praeparatum. Interea lupanar uissent ingressi, adorarent et venerarentur, dantes honorem Deo pro immenso splendore, et mundiores egrederentur foras, quam fuerant intus ingressi. 9. Cumque haec agerentur, praefecti filius qui auctor erat hujus sceleris, venit ad locum cum sodalibus suis juvenculis, quasi insultaturus puellae, cum quibus libidinis suae se posse credebat ludibrium exercere: sed ingressus ut misit ante se pueros ferventes et turpiter saevientes, cum nimia autem veneratione et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque vanos et molles ac miseros judicare. Et
Abbreviated transcription (Latin):
deficiens. Dii autẽ tui aut erei sũt ex qͥb
cucume melius fiunt ad usus hominũ:
nis. sed in celis: neq in ere. aut in aliquo
metallo: sedd in regno consistit superno.
Tu autẽ et similes tui. nisi ab istorũ cult᷑a
recesseritis: similis uos pena concludet.
Sicut enĩ illi igne conflati sunt ut funde¬
rentur. sic colentes eos perpetuo incendio con¬
flabuntur: non ut fundant᷑. sed ut confun
nem sacrilegam. deos blasphemantẽ: scortũ
lupanarib datã. Statim autẽ ut expolia¬
ta est. crine soluto. tantã densitatẽ capil¬
lis eius gracia diuina concessit: ut melius
Ingressa igitur turpitudinis locũ. angłm¬
dñi p̃paratũ inuenit: qui circũdedit eam
ĩmenso lumine: ita ut nullus posset eã
Fulgebat enim tota cella illa. quasi sol¬
radians in uirtute sua : et quanto quis
curiosior esse uoluisset. tanto sui uisus aci¬
em obtundebat. Cumq se in or̃one dño

Expanded text:
st numquam deficiens: dii autem tui aut aerei sunt, ex quibus st numquam deficiens: dii autem tui aut aerei sunt, ex quibus cacabi melius fiunt ad usus hominum: bitat, sed in coelis: non in aere aut aliquo metallo, sed in regno superno consistit. Tu autem et similes tui, nisi ab istorum cultura recesseritis, similis vos poena concludet; sicut enim illi igne conflati sunt, ut funderentur; sic colentes eos perpetuo incendio conflabuntur: non ut fundantur, sed ut confundlegam virginem, deos blasphemantem, scortum lupanaribus datam. Statim autem ut spoliata et crine soluta est, tantam densitatem capillis ejus divina gratia concessit, ut melius Ingressa autem turpitudinis locum, ang paratum invenit, ut circumdaret eam immenso lumine, ita ut nullus posset eam Fulgebat enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse voluisset, tanto sui visus aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ me motus incurrere non uis. ipsos iras
ei ꝑmitte. ipsis loqui iube: ipsi mͥ hoc p̃cipi¬
qm̃ ad hoc te uideo tendere. qd̾ impet̾re ñ
aut cũ uirginib dee ueste sacrifica: aut
cũ meretrib scortaberis in contubernio lu¬
panari. Et longe erũt ate xͥani. qui te ita
magicis artib imbuer̃t: ut hanc calamita¬
tem intrepido animo te ꝑferre posse confi¬
das. Unde uide ut dixi. aut sacrifica dee
ueste ad laudem generis tui: aut ad igno¬
miniam nataliũ tuorũ. eris publice abiec¬
tionis scortũ. Tunc beata agnes cũ ingenti
constancia dix̃. Si scires quis est deus m̃s:
non ista ex tuo ore ꝓferres. Unde qr ego
no minas tuas: credens quod neq sacrificẽ
idolis tuis. neq polluar sordib alienis. Me¬
cum enĩ habeo custodem corporis mei: anͣ¬
gelum dñi. Nam unigenitꝰ dei filius quẽ
ignoras. murus mͥ est iexpugnabilis: cus¬
tos mͥ est nũꝗͣ dormiens: et defensor nũꝗͣ

Expanded text:
quorum motus me incurrire non uis. Ipsis . irasci quorum motus me incurrire non uis. Ipsis . irasci | permitte. Ipsis loqui. Ipsi mihi hoc iubete ad hoc uideo tendere quod im| perare non aut cum virginibus deae Vestae sacrifica, aut cum meretricibus scortaberis in contubernio lupanari. Et longe erunt a te christiani, qui te ita magicis artibus imbuerunt, ut hanc calamitatem intrepido animo te posse perferre confidas. Unde, ut dixi, aut sacrifica deae Vestae ad laudem generis tui: aut ad ignominiam natalium tuorum eris publicae abjectionis scortum. Tunc beata Agnes cum ingenti constantia dixit: Si scires quis est Deus meus, non ista ex ore tuo proferres. Unde ego, quno minas tuas, credens quod neque sacrificem idolis tuis, neque polluar sordibus alienis; mecum enim habeo custodem corporis mei angelum Domini. Nam unigenitus Dei Filius, quem ignoras, murus est mihi inexpugnabilis, et custos mihi est numquam dormiens, et defensor mihi e
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem deam uestã ꝓperare necesse est: ut
cui ꝑseuerantia uirginitatis placet. eius die
noctuq sacrificiis reuerendis insistas. Ad hec
beata agnes respondit. Si filium tuũ ꝗͣuis
iniquo amor uexatũ. tam̃ uiuentẽ homi¬
tionis capax. qui et dudire. et uidere. et
palpare. et ambulare potest. et fulgore
lucis huius cã bonis ꝑfrui: si ergo hunc
causa amoris xͥ mulla possũ racione respi¬
cere: quomͦ possũ idola muta et surda. et
sine sensu et sine anima colere: et ad iniu¬
riam sũmi dei. ceruices meas uanis lapidi
et adhuc te deos blasphemantẽ idciroo differo.
quia annos tuos infra sensũ aspicio. Noli ergo
temet ipsam ita despicere: ut motꝰ deorũ incur¬
ras. Beata agnes respondit. Noli infanciã cor¬
poralem ita in me despicere: ut putes me. te
habere uelle propiciũ. Fides enim ñ in antuis.
sed in sensib geritur: et deus om̃ps m̃tes ma¬
gis cõprobat. quã etates. Deos autem tuos

Expanded text:
rabilem deam Vestam properare necesse est, et rabilem deam Vestam properare necesse est, et si perseverantia virginitatis placet, ejus die nocteque sacrificiis reverendis insistas. Ad haec beata Agnes respondit: Si filium tuum, quamvis iniquo amore vexatum, tamen viventem homitionis capax, qui et audire, et videre, et palpare, et ambulare potest, et fulgore lucis hujus cum bonis perfrui: si ergo hunc causa amoris Christi nulla possum ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad injuriam summi Dei cervicem meam vanis lapidibet adhuc te deos blasphemantem idcirco differo, quia annos tuos infra sensum aspicio. Noli ergo temetipsam ita despicere, ut motus deorum incurras. Beata Agnes respondit: Noli infantiam corporalem ita in me despicere, ut putes me te velle habere propitium. Fides enim non in annis, sed in sensibus geritur: et Deus omnipotens mentes magis comprobat, quam aetates. Deos autem tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus. de cuius agnes poiestate głaretur.
Tunc extitit quidam ex parasitis eus. qͥ diceret
hanc xͥanam esse ab infancia: et inagicis artib
ita occupatã. ut dicat xcp̃m sponsũ suum esse.
apparitione cum grandi strepitu. suis etiam
tribunalib sisti precepit: et primũ quidem
blandis eam sermonib secretius ꝓuocat. de¬
tem similiter sicut blandientẽ animo deri¬
debat. Uidens itaq simꝓnius p̾fectus tantã
in puella constanciã. parentes enis alloquit᷑.
et quia erant nobiles. et uim eis inferre ñ
poterat. titulũ eis ͥanitatis opposuit. Se¬
quenti uero die. agnem sibi p̃sentari iubet:
de iuuenis amore sermonẽ. Cumq om̃s ser¬
mones eius casso labore deficerent: sisti eam¬
iterũ suis tribunalib iussit. Cui et dic̃e. Su¬
ꝑsticio xͥanorũ de quorũ te magicis artib
iactas. nisi a te fuerit segregata non poteris
consiliis prebere consensũ. Unde te ad uene¬

Expanded text:
sponsus, sancta cujus Agnes potestate gloriaretur. sponsus, sancta cujus Agnes potestate gloriaretur. Tunc exstitit quidam ex parasitis ejus, qui diceret  anam esse ab infancia sua . et magicis artibus ait occu| patam . ut dicat christum sponsum suum esse. ap| paretione suis eam trtribunalibus praecepit sisti. Et primo quidem blandis eam sermonibus secretius provocat, detem similiter sicut blandientem animo deridebat. Videns itaque Symphronius praefectus tantam in puella constantiam, parentes ejus alloquitur: et quia erant nobiles, et vim eis inferre non poterat, titulum eis christianitatis opposuit. Sequente autem die Agnem sibi praesentari jubet: de juvenis amore sermonem. 5. Cumque omnes sermones ejus casso labore deficerent, sisti eam suis tribunalibus jussit, cui et dixit: Superstitio christianorum, de quorum te magicis artibus jactas, nisi a te fuerit segregata, non poteris consiliis praebere consensum. Unde te ad vene
Abbreviated transcription (Latin):
ta sum. Iam corpus eius corpori meo sociatũ
est. et sanguis eius ornauit genas meas: cuiꝰ
mater uirgo est. cuius pater feminã nescit:
cui angeli seruiunt. cuius pulcritudinẽ sol et
luna mirant᷑. cuius odore reuiuiscũt mortui.
mitto: quẽ cum amauero casta sũ. cũ tetigero
munda sum: cũ acceꝑo uirgo sũ. Nec deerunt
post nuptias filii: ubi partus sine dolore suc¬
eedit: et fecunditas cotidiana cumulatur.
Audiens hec insanissimꝰ iuuenis amore car¬
pitur ceco: et inter angustias animi et cor¬
poris. anhelo cruciabatur sp̃u. Inter hec licto
prosternit᷑: et per alta suspiria amor me¬
dicis aperit̃. Fiunt nota patri. que fuet ant
inuenta a medicis: et eadem paterna uoce.
que fuerant iam dicta a filio. ad peticionem
uirginis reuoluunt᷑. Ab negat agnes beatis¬
sima: et se nullo pacto asserit prioris sponsi
federa uiolare. Cumq pater diceret in fasci¬
bus se constitutũ p̃fecturã agere. et ideu co¬
ferri: cepit tamen uehem̃ter inquirere qͥs esset

Expanded text:
ori meo sociatum est, et sanguis ejus ornavit genas meas. Cujus mater virgo est, cujus pater feminam nescit; cui angeli serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, mitto. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur. 3. Audiens insanissimus juvenis, amore carpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto prioris asserit sponsi foedera violare. Cumque pater diceret in fascibus se constitutum praeturam agere, et idcircferri; coepit tamen vehementissime inquirere quis esset
Abbreviated transcription (Latin):
potero ad contumeliã prioris amatoris. uel as¬
picere aliũ. et illum derelinquere. cũ qͦ sum
depacta caritate : cuius est generositas celsior.
possibilitas forcior. aspectus pulcrior. amor
suauior. et om̃i gracia elegancior. A quo mͥ

Expanded text:
potero ad contumeliam prioris amatoris vel aspicere alium et illum relinquere, cum quo sum charitate devincta; cujus est generositas celsior, possibilitas fortior, aspectus pulchrior, amor suavior, et omni gratia elegantior. A
Abbreviated transcription (Latin):
gengulfus: qͦmͦ anus meus. Statĩ ut ħuox
nefanda ab ore exiit: a parte abstrusa cor¬
poris obscenus sonꝰ ꝓdit. Illũ diẽ qͦ hec acta
omne uite sue tẽpus quot eo die ꝓtulit
uerba. ab illa parte corporis quasi tot

Expanded text:
Gangulfus, quomodo anus meus'. Statim ut haec vox Gangulfus, quomodo anus meus'. Statim ut haec vox nefanda ab ore exiit, a parte obstrusa corporis obscenus sonus prodiit. Illum diem, quo haec acta omne vitae suae tempus, quot eo die protulit verba, ab illa parte corporis quasi tot
Abbreviated transcription (Latin):
se. ꝑuolauit discursu. quasi in
aturus gaudiũ de admissi scele
trinitatis unitatẽ nisus est diuidere
sunt uiscera eiꝰ: et sicut erat uacuus li
sic uacuus uenter remansit. Sic qͦ infelia
negato sibi spacio penitendi: in cloacam
descendit inferni. Illauero impudent femi¬
na : cui subiacuerit pene. non ẽ huic pagi¬
ne licet sit hotrendũ dictu incongruũ in seꝰ¬
uniuerse carñt ingresso ꝑ loca quib sacri
corporis uehebatur pleha: multa mneffabi¬
lis dei pietatis largiebidat per meritũ eius
populis beneficia. Cumq ad huius exopta¬
ti muneris largiflua donanon parue ple¬
bis conueniret copiosa frequentia : circũ qͣ
diffundebant᷑ miraciser ũ eius insignia.
Tũc una ex ancillis que p̃cdiete mulieri uide¬
bant᷑ famulari puellis: ꝑmac currẽs ad do¬
minã. sic ait. Dõni gengulfi corpus in autro
tumulandũ sepulchri: maxima imꝑtitur
cũctis gaudia sanitatis. At illa furiali amen¬
tia debachata: sic ait. Sic oꝑat᷑ uirtutes

Expanded text:
ervolavit discursu, quasi maximum nuntiaturus gaudium de admissi scelerTrinitatis unitatem nisus est dividere, diffusa sunt viscera eius, et sicut erat vacuus sensu, sic vacuus quoque ventre remansit, sicque infelix, negato sibi spatio poenitendi, in cloacam descendit inferni. 13. Illa vero inpudens femina cui subiacuerit poenae, non est huic paginae, licet sit horridum dictu, incongruum inseuniversae carnis ingresso, per loca, quibus corporis sacri vehebatur gleba, multa ineffabilis Dei pietas largiebatur per meritum eius populis beneficia. Cumque ad huius exoptati muneris largiflua dona non parva plebis conveniret copiosa frequentia, circumquaque diffundebantur prodigiorum eius insignia. Tunc una ex illis quae praedictae mulieri videbantur ancillari puellis, pernix currens ad dominam, sic intulit: 'Domni Gangulfi corpus in antro tumulandum sepulchri maxima inpertitur cunctis gaudia sanitatis'. At illa, furiali amentia debachata, sic ait: 'Sic operatur virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis xp̃i ancillis. in sua ipsius basilica: in ho
in diuersũ dispesçebat affectio: qmqͥdẽ illi letan¬
dũ eẽ nouerãt. sͦ dolendũ. Illius congauden¬
dũ głificationi: sue igemiscendũ desolacioni.
Circa eũ locũ sẽs dei anteꝗͣ uita decederet
tanta se beniuolentia ⁊ largitate ꝓfudit. ut
eũ sũma dilectiõe sẽꝑ incoleret: ut omnẽ p̃¬
diorũ suorũ possessionẽ inibi delegaret: ut
necessarios reditus habere possẽt qui ibi deser¬
uirẽt. Et qr nefas erat mũdanis tenebris
lucernã obnubilare sidereã. ⁊ ipsa ꝑ se ueri¬
tas ciuitatẽ suꝑ montẽ positã ñ posse ab¬
scondi ꝓtestata ẽ : ad ꝯmunẽ oĩũ utilitatẽ
atq ꝓfectũ placuit diuine potencie. hunc

Expanded text:
ipsis Dei ancillis in sua ipsius basilica, in honin diversum dispescebat affectio, quoniam quidem illo letandum esse noverant, sibi dolendum, illius congaudendum glorificationi, suae ingemiscendum desolationi. Circa quem locum sanctus Dei, antequam vita decederet, tanta se benivolentia et largitate profudit, ut eum summa dilectione semper incoleret et omnem praediorum suorum possessionem inibi delegaret, ut necessarios reditus habere possent, qui ibi deservirent. Et quia nefas erat mundanis tenebris lucernam obnubi sydeream, et ipsa per se Veritas civitatem super montem positam non posse abscondi protestata est, ad communem omnium utilitatem atque profectum placuit divinae potentiae hunc
Abbreviated transcription (Latin):
minũ sensit. exitũ suũ dñici corporis et
sanguinis sacram̃tis muniuit. Consũma¬
toq piissime p̃sentis eui curriculo: feli¬
ci etiam dudũ exoptato tͣnsitu migͥũ ad dñm.¬
Tuncq ut uere fatear mori desut: et inuen¬
cũ xp̃o cepit. Exutus mundi tenebris: celesti
est claritate uestitus. Nam assistit uultui om̃i¬
potentis dei. accipiens de manu eius stolã can¬
didam: anime dico incorruptionẽ. et indefectã
beatitudinẽ. Prestolatur autẽ stolã candidã atq¬
dupplicẽ: cũ resũpto infine mundi corpore.
carnis simul et anime gaudebit ĩmortalitate.
Due uero amice illius willegosa atq W̾il¬
letrudis. que constitute in loco possessionis
eius suꝑius nominato uarennas. sc̃imonie
atq castitatis studiis inseruiebant: cõperto
clericorũ ordinib. atq adunata religiosi
ipparatus frequentia. comitante nichilominꝰ
ĩ modica plebis caterua: ubi positũ erat cor¬
nus scĩssimũ properare maturauer̃t. Sicq

Expanded text:
tum suum dominici corporis et sanguinis sacramentis munivit; consummatoque viriliter praesentis aevi circulo, felici et iam dudum exoptato transitu migravit ad Domtuncque, ut vere fatear, mori desiit et vivere coepit; exutus mundi tenebris, caelesti est claritate vestitus. Nunc adsistit vultui omnipotentis Dei, accipiens de manu eius stolam candidam, animae dico incorruptionem et indefectivam beatitudinem; praestolatur autem stolam duplicem, cum, resumpto in finem mundi corpore, carnis simul et animae gaudebit inmortalitate. 11. Duae vero amitae eius Willegossa atque Willedrudis, quae, constitutae in loco possessionis eius superius nominato Varennas, sanctimoniae atque castitatis studiis inserviebant, comperto clericorum ordinibus atque adunata religiosi apparatus frequentia, comitante nihilominus non modica plebis caterva, ubi positum erat eius corpus exanime, properare maturaverunt. Sicque
Abbreviated transcription (Latin):
non pateret: latent̃ studuit opperiri tẽpꝰ
quo famulorũ deessent obsequia. ⁊ horã
qua strato iacentẽ. sũ noq depressum ĩue¬
nire quiuisset: ut ei clanculo mortẽ infe¬
rens. libera ui fugeret. Quod ita factĩt ẽ.
Nam ut tẽpus aptũ sacrilegii atq facino¬
ris sui uidit. cubiculũ bissimi uiri gengul¬
fi ingressus. gladiũ qui capiti illius uiri di¬
contiguus erat arripuit. Eoq euaginato
ut caput dormientis amputaret: dũ manũ
in alto librauit. athleta dei b̾issimꝰ gengultꝰ¬
exꝑgefactus. de lecto ꝓsilire uoluit. Et li¬
tere uoluisset. tam̃ aliud accidit: qr dum
mucronis sũmitas in coxã eius delapsa. gͣ¬
ue uulnus inflixit. At ille ꝓfanus nichil
moratus ꝑpetrato facinore: gladiũ manu
proiciens. concitus ne app̾henderet᷑ exiit.¬

Expanded text:
non pateret, latenter studuit opperiri tempus, non pateret, latenter studuit opperiri tempus, quo famulorum deessent obsequia, et horam, qua strato iacentem somnoque pressum invenire quivisset, ut ei clanculum mortem inferens liber aufugeret. Quod ita et contigit; nam ut tempus aptum sacrilegii atque facinoris sui vidit, cubiculum eius ing ingressus, gladium, quod capiti illius contiguum erat, arripuit, eoque evaginato, ut caput dormientis amputaret, dum manum in alto libravit, athleta Dei expergefactus de lecto prosilire voluit. Et lie maluisset, tamen aliud accidit, quia, dum mucronis summitas in coxam eius delapsa grave vulnus inflixit. At ille profanus nihil moratus, perpetrato facinore, gladium manu proiciens, concitus, ne deprehenderetur, exiit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ auctore tue ꝑuersitatis diabolo. gehenna¬
lib cremaberis incendiis. Illud deniq qd̾ tͥ
in dotẽ iure sponsalio dedi. ut uiuere pos¬
sis habeto: nam de cetero nũꝗͣ meo frueris
aspectu. Dicturũ itaq faciens. conuocatis
suis. ascensisq uehiculis. predia ꝓcul posita
in aualensi territorio petiit: pieratis et
mised̾ie operibus uacans. nullũq a solita
bonitate tẽpus uacuũ p̃termittẽs. Mulier interĩ
illa infelix. sibi concessã a beato uiro gengulfo¬
possessionẽ adiens: iam quasi libera utẽs potes¬
tate. cũ illo detestando derico infanda ꝑpetͣre
luxurie scelera ñ omisit. Uorentes itaq ne for¬
gengulfus repentino ambos interitu necaret:
inferrẽt. Tunc ille clericus furia mentis agi¬
tatus. a deo alienus. et diaboli uas effectus:
loca quib idem famulus dei gengulfus ĩ mo¬
rabatur. om̃is more ĩpaciens. efferata m̃te
rat. nullũq erat abditũ qd̾ cognitioĩ eiꝰ

Expanded text:
cum auctore tuae perversitatis diabolo gehennacum auctore tuae perversitatis diabolo gehennalibus cremaberis incendiis. Illud denique, quod tibi in dotem sponsalicio iure dedi, ut vivere possis, habeto; nam de cetero numquam meo frueris aspectu'. Dictorum itaque finem faciens, convocatis suis ascensisque vehiculis, praedia procul posita in Avalensi territorio petiit, pietatis et misericordiae operibus vacans nullumque a solita bonitate tempus vacuum praetermittens. 9. Mulier interim illa infelix, sibi concessam a beato viro possessionem adiens, iam quasi libera utens potestate, cum illo detestando clerico infanda perpetrare luxuriae scelera non omisit. Verentes itaque, ne forGangulfus repentino ambos interitu necaret, inferrent. Tunc ille clericus, furia mentis agitatus, a Deo alienus et diaboli vas effectus, loca, quibus idem famulus Dei inmorabatur, omnis morae inpaciens, efferata mente rat nullumque erat abditum, quod cognitioni eius
Abbreviated transcription (Latin):
positum. Deus uero qui absconditorũ ẽ ꝯgnitor.
qui scit oĩa anteꝗͣ fiant: si ita est ut asseris. nul¬
lam pacietur ut sufferas calũpniã. Moxq ut
lapillũ tangens. manũ ad se retrax̃. statim
manifestata dei uirtute uideres omne tergus
manus t brachii quantũ de eo unda tetigit
retro cędere: ita ut in sũmitate digitor̃ pen¬
dentem tirnẽ cerneres. nudatã cute. O qͥcũq
ista miraris: attende quantũ humana a suꝑ¬
gulfus fide plenus: cũcta dei iudicio. potesta¬
subiatẽs. et spem in d̾o minime ponẽs qͥ cũcta
cõspicit: penas p̃sũptioĩs ⁊ mendacii subiit.
Cerneres illã p̃ stupore quodãmͦ oĩb m̃bris
obriguisse: et manifesta dei ostentacione: dep̃¬
hensa. nichil aliud quã ̃ninentẽ sibi interi¬
tum a desse suspicabat Obtauerã
ambulasses: omĩa teõ  ꝑferre.
his te scelerib inboluere non timusti. mor¬
Et si quidem fructus dignos penitencie

Expanded text:
positum. Deus vero, qui absconditorum est cognitor, positum. Deus vero, qui absconditorum est cognitor, qui scit omnia, antequam fiant, si ita est, ut asseris, nullam pacietur ut sufferas calumniam; sin autlapillum tangens manum ad se retraxit, statim manifesta Dei virtute videres omne tergus manus et brachii, quantum de eo unda tetigit, retrocedere, ita ut in summitate digitorum pendens, carnem cerneres nudatam cute. 8. O quicumque ista miraris, adtende, quantum humana a suplle fide plenus cuncta Dei iudicio potestasubiacens et spem in Deo minime ponens, qui cuncta conspicit, poenas praesumptionis et mendacii sui luit. Cerneres, illam prae stupore quodammodo omnibus membris obriguisse, et manifesta Dei ostentatione deprehensa, nihil aliud quam inminentem sibi interitum adesse suspicabatur. Tum illambulasses, omnia tecum saeculi mori. Ergo, quia his te sceleribus involvere non timuisti, morEt siquidem fructus dignos poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquit ⁊ nisi qd penitencie remedio de¬
letũ fuerit. Quadã igitur die fidelib suis
diuersis obsequuorũ fuctionib ĩplicitis: bissi¬
suorũ fines lustrando aggressus ẽ circuire.
mulierẽ talib studuit uocib ꝯpellare. Multa
inqͥens o ꝯiuna de te noxia. atq dictu hor¬
rida. circũquaq ꝑ cũcta diuulgant᷑ ꝯpeta:
que tuis sũt natalib ꝯtͣria: ⁊ ignorantur
utrũ uera sĩt. an falsa. Tunc illa more cepit¬
muliebri sacram̃tis multimodis asseuerare.
se a cũctis detrahi iniuste: et nũꝗͣ infectã
esse contagio pollucioĩs iniecte. Tum bissimꝰ
dentia. quã nulla latẽt occulta: certa dabit
denegate rei ostentacionis signa. Ecce fons
in ꝓpatulo positꝰ. quẽ ñ ultra modũ algi¬
dum reddit algor frigidus. nec feruentẽ
nimiũ facit calor feruidus. Immitte manũ igit᷑:
lapillũ sine cũctacione abstrahe. in imo eius

Expanded text:
reliquit, nisi quod paenitentiae remedio dereliquit, nisi quod paenitentiae remedio deletum fuerit. 7. Quadam igitur die, fidelibus suis diversis obsequiorum functionibus implicitis, sui fines lustrando aggressus est circuire. mulierem talibus studuit vocibus compellare: 'Multa', inquiens, 'o coniux, de te noxia atque dictu horrida circumquaque per cuncta vulgantur compita, quae tuis sunt natalibus contraria, et ignoratur, utrum vera sint an falsa'. Tunc illa more muliebri coepit sacramentis multimodis adseverare, se a cunctis detrahi iniuste et numquam infectam esse contagione pollutionis iniectae. Tum ille: a, quam nulla latent occulta, certa dabit denegatae rei ostentationis signa. Ecce fons in propatulo positus, quem non ultra modum algidum reddit algor frigidus nec ferventem nimium facit calor fervidus! Inmitte igitur manum et lapillum sine cunctatione abstrahe in imo eius
Abbreviated transcription (Latin):
illecta: nefaria ꝯmxtione se maculare ñ est
reuerita. Hic autẽ non clericus ẽ ꝯgnominan¬
dus. s apostata ꝑfidus: qui a uia iusticie. et
est gestũ. De hins ꝑ multorũ ora uulgatũ:
ad huius de quo loquim᷑ b̾issimi gengulfi pos¬
tremo ꝑuenit auditũ. At ubi ad aures scĩta¬
tis eius. huius iniqͥtatis ꝑlatũ ẽ elogiũ: di¬
uersos cepit cogitatus antipiti usare ĩ animo.
Sepius enĩ cordi inherebat. ne eã diutiꝰ uiuere
sinerit: ne crebro in huius uolutabri ceno de¬
uoluta. decus nobilitatis eius graui dehones¬
taret infainie turpitudine. Si aũ morti ad¬
diceret: homicidii reus effectus. p̃terite uite
sue. ĩnocenciã alieni sceleris neuo ꝯmacularet:
ñ ĩmemor scriꝑpt᷑e sut ait : Inichi uindictã.
ego retribuã dicit añs. His atq huiꝰcemodi
cogitacionũ tumiitobe defatigatus. iudicio d̾i
hoc reseruandũ esst uensuit. qui nichil ĩ ultũ

Expanded text:
illecta, nefaria commixtione se maculare non est illecta, nefaria commixtione se maculare non est reverita. Hic autem non clericus, sed apostata perfidus, qui a via iustitiae et est gestum, dehinc per multorum ora vulgatum ad huius de quo loquimur sancti postremo pervenit auditum. At ubi ad aures sanctitatis eius huiusce iniquitatis perlatum est elogium, diversos coepit cogitatus ancipiti versare in animo. Sepius enim cordi inherebat, ne eam diutius vivere sineret, ne, crebro in huius volutabri caeno devoluta, decus nobilitatis eius graviter dehonestaret infamiae turpitudine; sin autem morti addiceret, homicidii reus effectus, praeteritae vitae suae innocentiam alieni sceleris reatu veritus ne commacularet, non inmemor Scripturae, quae ait: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus. His atque huiuscemodi cogitationum tumultibus defatigatus, iudicio Dei hoc reservandum esse censuit, qui nihil inultum
Abbreviated transcription (Latin):
quantociꝰ ad lauandũ deportaret. Mox fa¬
mulus p̃cipientis obsecundãs imperiis: ut
uirtute tͣnsiutata fuerat habuit: quẽ qͣsi
representando ostendit. Siquidẽ naturale
est fontib regionis illius: ut sub albidum
retineãt colorẽ. scdm qualitatẽ humi. unde
uident᷑ oriri. Sic auara spes cupidi uendi¬
toris fonte priuata est: quẽ possidendum
estimauit. Nam nũquã postea in loco qͦ priꝰ
fuit: aqua uisa ẽ emanare. Tua sũt o dñe iħu
xep̃e hec opera: qui quondã in heremi uasta
de saxi duricia larga fecisti ꝓfluere flu¬
enta: unde saciasti sitibunda israhelitice
plebis pectora. Qͥ fons hodieq saluberrime
excundãs: per b̾issimi gengulfi suffragia.
diuina uirtus exinde maxxima languentib
p̃bet sanitatis beneficia. His ita decursis.
mulier p̾fata beati uiri conubio reiuncta.¬
antiqui serpentis suasu. qui in paradiso euam se¬
duxxit fraude maligna. amore cuiusdã clerici

Expanded text:
quantocius ad lavandum deportaret. Mox faquantocius ad lavandum deportaret. Mox famulus, praecipientis obsecundans imperiis, ut virtute transmutata fuerat, habuit, quasi repraesentando ostendit; siquidem naturale est fontibus regionis illius, ut subalbidum retineant colorem secundum qualitatem humi, unde videntur oriri. Sic avara spes cupidi venditoris fonte privata est, quem possidendum estimavit; nam numquam postea in loco quo prius fuit aqua visus est manare. Tua sunt, o domine Iesu, haec opera, qui quondam per heremi vasta de saxi duritia larga fecisti profluere fluenta, unde satiasti sitibunda Israheliticae plebis pectora. Qui fons hodieque saluberrime exundans: per beati Gangulfi suffragia divina virtus exinde maxima languentibus praebet sanitatis beneficia. 6. His ita decursis, mulier praefata, beati viri conubio revincta,antiqui serpentis suasu, qui in paradyso Aevam fraude seduxit maligna, amore cuiusdam clerici
Abbreviated transcription (Latin):
sue proprietatis deuenit habitacula. constituta
in loco qui uarenuas dicitur: ubi etiã ipsius scĩ
nunc basiliea habitur. Tune uxori que sociati
conubii copulã illicite ipso ignorante fedaue¬
rat. cũcta que egerat retulit: et p̾cii sũmã ꝗͣ
pro suꝑius fato fonte dederat. eidem indicauit.
Tunc illa ut erat animo lubrica. queq sinistra
int̃pretacione ꝑuertere laborabat: quicquid
ab eodem gestũ fuisset. clam eundẽ uirũ suum
hebitudine p̾ssũ. et sua ꝓdige dispensantẽ cau¬
sando conqueri cepit: nichilq utilitatis ꝑci¬
pere posse ex hoc quod tanti emeret. In illis
diebus uisendi gr̃a loca domui contigua cir¬
cuiens. baculũ quẽ in manu tenebat solo in¬
fixit: eoq relicto rediit. Postera die cũ sur¬
rexisset mane: aqua abluendis manib ⁊ fa¬
ciei defuit. Tunc beatissimus gengulfus fide¬
plenus. uni ministeriorũ iussit ut celeriter
ꝑgeret : et denominatũ baculũ humo defixũ
abstraheret: et limpham que subsequeretur

Expanded text:
suae proprietatis devenit habitacula, constituta in loco qui Varennas dicitur, ubi etiam ipsius sancti nunc basilica habetur. Tunc uxori, quae iam sociata conubii copulam inlicite, ipso ignorante, foedaverat, cuncta quae egerat retulit et pretii summam, quam pro superius fato fonte dederat, eidem indicavit. Tunc illa, ut erat animo lubrica, quaeque sinistra interpretatione pervertere laborabat, quicquid ab eodem gestum fuisset, clam eundem virum suum hebitudine pressum et sua prodige dispensantem causando conqueri coepit, nihilque utilitatis percipere posse ex hoc, quod tanti emerat. 5. In illis diebus visendi gratia loca domui suae contigua circuiens, baculum, quem manu ferebat, solo infixit, eoque relicto, rediit. Postera die cum surrexisset mane, aqua abluendis manibus et facie defuit. Tunc sanctus ille plenus fide uni ministrorum iussit, ut celeriter pergeret et denominatum baculum humo defixum abstraheret et limpham quae subsequeretur
Abbreviated transcription (Latin):
noctuq uexabatur: ut sensum perdere
pre nimio dolore metueret. Qui dum
ep̃i in cõpositione sacri corporis intende¬
rent. maxillam in qua dolore uexabat᷑
loco in quo corpus sc̃m iacuerat apposu¬
it: et mox ab ipso dolore liberatus. de
inceps dentium dolorem non sensit: sicut
post uiginti quinq annos idem referre
curauit. Et ipsa die in quodam orato¬
rio ubi memoria beatissimi remigii co¬
litur in pago ribuario: duo contracti
sanati fuerunt. Ex tempore siquidem
prime ac secunde trans lacionis sicut et
ante. multe et insignes uirtutes in eodẽ
loco per ipsius scĩ merita ex diuersis in¬
firmitatib sunt operate. Quas habemꝰ
descriptas: sed hic propter pluralitatem
et quia sepius ibidem ostendunt᷑ omisimꝰ¬

Expanded text:
noctuque vexabatur, ut sensum perdere noctuque vexabatur, ut sensum perdere pre nimio dolore metueret. Qui, dum episcopi in compositione sancti corporis intenderent, maxillam, in qua dolore vexabatur, loco, in quo corpus sanctum iacuerat, apposuit: et mox ab ipso dolore libeinceps dentium dolorem non sensit, sicut post viginti quinque annos idem referre curavit. Et ipso die in quodam oratorio, ubi memoria beati Remigii colitur, in pago Ribuario, duo contracti sanati fuerunt. Ex tempore quidem primae ac secundae translationis, sicuti et ante, multae et insignes virtutes in eodem loco per ipsius sancti merita ex diversis infirmitatibus sunt operatae. Quas quidem descriptas, sed hic propter pluralitatem, et quia saepius ibidem ostenduntur, omisim
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimum sicut et in anteriori tͣns lacione
ab episcopis remorũ dioceseos integrum
inuentũ est. et brandeo rubeo inuolutũ.
Et cum de ipso sepulcro in locello argen¬
teo est transpositum: pars de ipso bran-¬
deo cum sudario quod fuerat suꝑ caput
eius assũpta. in scriniolo eburneo secus al¬
uitate honore debito ueneratur.Local¬
lum autẽ argenteũ cum corpore eiusdẽ
sancti. sepulcro marmoreo in quo ante
iacuerat suꝑpositũ est. Et reliquie que
ad caput illius extra sepulcrũ reperte
fuerant: in sepulcro in quo iacuerat. a
prefatis episcopis fuerunt posite kalen
das octobris. Quo kalendarũ die. et al¬
tera eius trans lacio ante plures annos
fuerat celebrata. Cum autem scĩssimum
corpus eius de sepulcro in p̾dictũ locellũ
argenteũ trans latũ fuit. raddo tũc sub¬
diaconus eccdesie suessionice. qui cũ ep̃o
suo rothardo illuc conuenerat. iam per
annũ integrũ dolore dentiũ adeo die

Expanded text:
sanctissimum, sicut et in anteriori translatione, sanctissimum, sicut et in anteriori translatione, ab episcopis Remorum dioceseos integrum inventum est et brandeo rubeo involutum. Et cum de ipso sepulchro in locello argenteo est transpositum, pars de ipso brandeo cum sudario, quod fuerat super caput eius, assumpta in scriniolo eburneo, secus alvitate honore debito veneratur. Locellum autem argenteum cum corpore ipsius sancti sepulchro marmoreo, in quo ante iacuerat, superpositum fuit, et reliquiae, que ad caput illius extra sepulchrum reperte fuerant, in sepulchro, in quo iacuerat, a prefatis episcopis fuerunt positae Kl. Octob.; quo Kalendarum die et altera eius translatio ante plures annos fuerat celebrata. Cum autem sanctissimum corpus eius de sepulchro in predictum locellum argenteum translatum fuit, Rado tunc subdiaconus aecclesiae Suessonicae, qui cum episcopo suo Rothado illuc convenerat, iam per annum integrum dolore dentium adeo die
Abbreviated transcription (Latin):
uindictã ꝑtimescentes. blasphemiã in de¬
um et scõs eius magnopere caueamus:
studentes ne eccłasticã familiã crudeliter
tractemus: et ne contra mala ꝓximi ꝑ¬
trahamur ad retributionẽ mali. uel ad
liuorem odii: ne ad tẽptamenta diaboli.
seducamur ad delectacionẽ uel consensi¬
onem peccandi: ne contra flagella sũmi
opificis. ꝓruamui in excenum murmu¬
rationis. Licet enim non fiant nobis
tam frequentia ac reuertnda per hunc
seruum suũ miracula: tamen certi esse de¬
bemus. quia non subtrahuntur ciuitati
sue ac nobis ciuib suis continua interces¬
sionum auxilia: sicut de ieremia legimꝰ.
hic est inquit fr̃m amator et popłi isrł.
hic est qui multũ orat pro populo. et
uniuersa sc̃a ciuitate ihrłm xxu.
nno incarnacionis dñice oc¬
ta ipsa ecclesia. cum de loco
cripte prioris sepulerũ una cũ corpori¬
beati remigii trans latum est in cripta ma-¬
iori et pulcriori opere facta: ipsũ corpus

Expanded text:
vindictam pertimescentes, blasphemiam in Devindictam pertimescentes, blasphemiam in Deum et sanctos eius magnopere caveamus, studentes, ne aecclesiasticam familiam crudeliter tractemus, et ne contra mala proximi pertrahamur ad retributionem mali vel ad livorem odii, ne ad temptamenta diaboli seducamur ad delectationem vel consensionem peccandi, ne contra flagella summi opificis proruamus in excessum munnurationis. Licet enim non fiant nobis tam frequentia ac reverenda per hunc ser vum suum miracula, tamen certi esse debemus, quia non subtrahuntur civitati suae ac nobis civibus suis continua intercessionum eius auxilia, sicut de Hieremia legimus: Hic est, inquid, fratrum amator et populi Israhel; hic est, qui multum orat pro populo et universa sancta civitate Hierusalem. 29. Anno incarnationis dota ipsa aecclesia, cum de loco criptae prioris sepulchrum una cum beati Remigii corpore translatum est in criptam maiori et pulchriori opere factam, ipsum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
uertantur et sanem eos: quatinꝰ plemꝰ
obruantur suppliciis. qui nũc gaudent
etiam in delictis. Uerũptam̃ hic sanctuᷤ
imitator dñi sui. qui ñ omĩa uindicat
ut eius ostendatur paciencia: nec omnia
inulta dimittit. ut eius ꝓbetur ꝓuiden¬
tia: licet non tam frequenter exerat in
ꝑniciosos uindictã. non usq quaq inulta
nostris tẽporib deserit p̃sũptorũ piacula.
Nam bligarius quidam nuꝑ mansum
de thesauro ecclesie in uilla tenoilo p̾cio¬
apud bernchardũ custodẽ optinuit: un¬
de famulos sancti remigii cũ flagellis
eiecit: conclamantib eis sc̃m remigium
ut eos adiuuaret. Quib idem bligarius
cum irrisione respondit. Modo parebit:
qualiter uos sc̃s remigius adiuuabit.
Uidete quomͦ in adiutoriũ ur̃m uenit.
Et inter hec uerba cũ maximo clamo¬
re ingemuit. et incredibiliter inflando
intumuit: sicq medius crepuit. et mor¬
tuus est. Quib auditis diuinã in nobis

Expanded text:
vertantur, et sanem eos ; quatenus plenius vertantur, et sanem eos ; quatenus plenius obruantur suppliciis, qui nunc gaudent etiam in delictis. Verumtamen hic sanctus imitator Domini sui, qui non omnia vindicat, ut ejus ostendatur patientia: nec omnia inulta dimittit, ut ejus probetur providentia: licet non tam frequenter exerat in perniciosos vindictam, non usquequaque inulta nostris temporibus deserit praesumptorum piacula. LXXII. Nam Blithgarius quidam nuper mansum de thesauro ecclesiae in villa Tenoilo papud Bernehardum custodem obtinuit, unde famulos sancti Remigii cum flagellis eiecit, conclamantibus eis sanctum Remigium, ut eos adiuvaret. Quibus isdem Blitgarius cum inrisione respondit: 'Modo parebit, qualiter vos sanctus Remigius adiuvabit; videte, quomodo in adiutorium vestrum venit'. Et inter haec verba cum maximo clamore ingemuit et incredibiliter inflando intumuit, sicque medius crepuit et mortuus est. Quibus auditis, divinam in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem hic se non correxerint in quoᷤᷤ
uindicte ꝓcedunt. alii de flagellis eorũ
emendentur. et metuentes corrigantur.
sicut scriptũ est: pestilente flagellato.
sapiencior erit paruulus: mam sũ¬
ausantur etiam aliqui qm̃ sõs
remigius nunc in rerũ suarũ
inuasores. et familie sue opp̃s¬
sores non uindicat. sicut prece¬
dentibus tẽporib egerat: usurpantes
ꝑsalimi uersum. Signa inquiunt ñ uidemꝰ
iam non est propha: et nos non cognos¬
cet amplius. S non hinc causandũ. uere
dolendũ atq timendũ est: quia ĩpletur
nr̃is quod p̃dictum est antiquis tẽporib
Scriptũ est enim in apocalipsi. Factus ẽ
sol: ut saccus cilicinus. In extremo qͥppe
nr̃o tẽpore. sol quasi cilicinus saccus
ostenditur: quia fulgens uita p̃dicantiũ
ante repborũ oculos aspera et despecta
probatur. et scõrum miracula ꝑ contẽp¬
tum peccantib iusto iudicio subtrahum¬
tur: sicut scriptũ est. Nequando con¬

Expanded text:
– si autem hic se non correxerint, in quos – si autem hic se non correxerint, in quos vindictae procedunt, alii de flagellis illorum emendentur et metuentes corrigantur, sicut scriptum est: Pestilente flagellato sapientior erit parvulus. Causantur etiam aliqui quoniam sanctus Remigius nunc in rerum suarum invasores et familiae suae oppressores non vindicat, sicut praecedentibus temporibus egerat, usurpantes psalmi versum: Signa, inquiunt, non videmus, iam non ext propheta, et nos non cognoscet amplius. Sed non hinc causandum, verum dolendum atque timendum est, quia impletur nostris, quod predictum est antiquis temporibus; scriptsol ut saccus cilicinus . In extremo quippe nostro tempore sol quasi cilicinus saccus ostenditur: quia fulgens vita praedicantium, ante reproborum oculos aspera et despecta probatur, et sanctorum miracula per contemptum peccantibus, justo judicio subtrahuntur, sicut scriptum est: Nequando con
Abbreviated transcription (Latin):
eam sc̃s remigius. et dixit. Nonne iam
semel et scd̃o tibi p̃cepi. ut hinc abscede¬
res: S quia contẽpsisti hinc abscedere
aliorũ deportacione discedes. Et ꝑcus¬
sit illam uirga. quã tenebat in manu.
Que toto corpore in maximũ tumo¬
rem conuerso: quod uidit uiro suo ri¬
chuino et aliis quã plurimis dixit.
Et per aliquantos dies seuerissime
cruciata: uitam finunit. Cuius corpus in
ibidem sepeliri fecit. Mirantur qͥdam qd
cum uindicta mortali illam de p̃dicta uilla
expulit: et corpus eius in eccła sua sepeli¬
endum recepit. Quod nemo mirabitur:
si ꝑpenderit qua intencione sc̃i uindictas
in delinquentes exerũt. Uidelicet ut si se
cognouerint hic repperiant qd merent᷑:
ne post mortẽ eternis suppliciis crucient᷑.
sicut in libro regũ legitur de ꝓpħa illo
qui inobediens fuit ori dñi. et a leone ꝑ¬
cussus interut: et post ulcionẽ ꝑceptam.
a leone corpus eius intactũ remansit.

Expanded text:
eam sanctus Remigius et dixit: 'Nonne iam eam sanctus Remigius et dixit: 'Nonne iam semel et secundo tibi precepi, ut hinc abscederes? Sed quia contempsisti hinc pergere, aliorum deportatione abscedes'. Et percussit illam virga, quam tenebat in manu. Quae, toto corpore in maximum tumorem converso, quod vidit viro suo Richuino et aliis quam plurimis dixit, et per aliquantos dies severissime crutiata, vitam finivit. Cuius corpus viribidem sepeliri fecit. Mirantur quidam, quod cum vindicta mortali illam de predicta villa expulit et corpus eius in aecclesia sua sepeliendum recepit. Quod nemo mirabitur, si perpenderit, qua intentione sancti vindictas in delinquentes exerunt: videlicet ut, si se recognoverint, hic recipiant quod merentur, ne post mortem aeternis suppliciis crucientur, – sicut in libro Regum legitur de propheta illo, qui inoboediens ori Domini extitit et a leone percussus interiit, et post ultionem perceptam a leoue corpus illius intactum remansit;
Abbreviated transcription (Latin):
et lacrimas atq ꝓfessionẽ et uotum. pes
eius ab ostio cui inheserat est solutus.
Uerũptam̃ postea de ipso arido pede
elaudus ꝑmansit: usq dum putrescente
crure ac femore. post diutinũ laborem
moriuus fuit
uando tres fratres reges lotha¬
rius. lugdouicus. et Rarolus.
regnum post patris sui obi¬
tum inter se diuiserũt. epis¬
copium remense qd̵ tenebat fulco p̃s br
Rarolus inter homines suos diuisit:
uillam luliacũ ricuino in beneficiũ de¬
dit. Cum autem uxor illius nomine
berta in cubiculo uille ipsius iaceret: ut¬
nit ad eam sc̃s remigius dicens. Non est
iste locus tuus ad iacendũ: alteriꝰ meriti
et officii debet esse. qui hanc uillam ha¬
bere et in hoc cubiculo debet iacere. Qd̃
uidere. Altera die uenit ad eam sanctus
remigns: et dixxit ei. Cur hine ñ absceᷤ¬
sisti: sicut tibi precepi: Serua ne am¬
plius hic te inueniam. Quod ut prius¬
illa pro nichilo dux̃. Tercio uenit ad

Expanded text:
et lacrimas atque professionem et votum pes et lacrimas atque professionem et votum pes eius ab ostio cui inheserat est solutus. Veruntamen postea de ipso arido pede claudus permansit, usque dum, computrescente crure ac femore, post diutinum laborem mortuus fuit. Quando tres fratres reges Hlotharius, Hludowicus et Karolus regnum post patris sui obitum inter se diviserunt, episcopium Remense, quod tenebat Folco presbiter, Karolus inter homines suos divisit; villam Luliacum Richuino in beneficium dedit. Cum autem uxor illius nomine Betta in cubiculo villae ipsius iaceret, venit ad eam sanctus Remigius, dicens: 'Non est iste locus tuus ad iacendum; alterius meriti et officii debet esse, qui hanc villam habere et in hoc cubiculo debet iacere. Surgvidere. Altera vice venit ad eam sanctus Remigius et dixit ei: 'Cur hinc npn abscessisti, sicut tibi precepi? Vide, ne amplius hic te inveniam'. Quod illa, ut prius, pro nihilo duxit. Tertio venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
re ceperunt: pauperes homines substan¬
ciolas suas in ecclesus reponere studue¬
runt. Unde confisi opinione uirtutũ
que ibi fiebant: ad saluandũ sua in
eodem oratorio quiq poterant certa¬
tim reposuerunt. Audientes autem pre¬
dones idem oratoriũ multis plurimo¬
rum opibus refertum: aggressi sũt eas
diripere. Quorũ unus obseratũ ostiũ
pede ꝑcussit ut seram effringeret: et
mox eidem ostio pes eius adhesit: et
resupinus p̾sũptor in terrã cecidit. Qd̃
cernentes alii: aufugerũt. Ipse autem
miser cruciatu cogente. cum maximo
eiulatu cepit culpam suam fateri: et
cum laerimis amarissimis profiteri.¬
quod si deus per merita sc̃i remigii pedem
illius ab ipsa compede solueret. nũquã
ulterius de ipsa uel de alia ecclesia quieꝗͣ
tolleret: uel tolli quantũ ex ipso esset.
ullomͦ consentiret. Caballũ quoq suum
cum sella. et alia que potuit. ad eandem
eccłam donauit: sicq post confessionem

Expanded text:
re ceperunt, pauperes homines substanre ceperunt, pauperes homines substantiolas suas in aecclesiis reponere studuerunt. Unde confisi opinione virtutum que ibi fiebant, ad salvandum sua in eodem oratorio, quique poterant, certatim reposuerunt. Audientes autem predones idem oratorium multis plurimorum opibus refertum, aggressi sunt eas diripere. Quorum unūs obseratum ostium pede percussit, ut seram effringeret, et mox eidem ostio pes eius adhesit, et resupinus praesumptor in terram cecidit. Quod cernentes alii, aufugerunt. Ipse autem miser, cruciatu cogente, cum maximo heiulatu cepit culpam suam fateri et cum lacrimis amarissimis profiterquod, si Deus per merita sancti Remigii pedem illius ab ipso compede solveret, numquam ulterius de ipsa vel de alia aecclesia quicquam tolleret, vel tolli, quantum ex ipso esset, ullo modo consentiret. Caballum quoque suum cum sella et alia quae potuit ad eandem aecclesiam donavit, sicque post confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutere: equo expauescente collinit caput
ad unũ fustem de ipsa filua. ita ut cerebrũ
eius in terrã defluxerit: et mortuus est.
Frater uero enis concite ꝑgens in partem
alteram: ꝑuenit ad quandam petrã. et dix̃.
Om̃ihus notum sit: quia usq ad istam pe¬
tram est ista silua imperatoris. Et ꝑcuti¬
ens eandem petram dolatoria quam por¬
tabat in manu: exilierunt ab illa particu¬
le in oculos eius. et excecatus est. Sicq
ambo receperũt mercedem p̾sũptionis
et mendacii sui: .xxxxii.
uiqam uir nobilis de terri¬
torio niuernensi. obtentis
reliquiis beati remigii. ora¬
torium in eius honore in
proprietate sua edificauit : ubi dñs ñr¬
iħc xp̃c multas uirtutes ꝑ merita ipsius
scĩ ostendit. Cum autem defũcto lugdo¬
uico imꝑatore aquitani gentili mobi¬
litate absq iugo principis prout qͥsq
poterat se efferre. et ad inuicem expug¬
nare. ac per contiguos pagos debacca¬

Expanded text:
percutere, equo expavescente, conlisit caput percutere, equo expavescente, conlisit caput ad unum fustem de ipsa silva, ita ut cerebrum illius in terram defluxerit, et mortuus est. Frater vero eius concite pergens in partem alteram, per venit ad quandam petram et dixit: 'Omnibus notum sit, quia usque ad hanc petram est ista silva imperatoris'. Et percutiens eandem petram dolatoria, quam portabat in manu, exilierunt ab illa particule in oculos eius, et excecatus est. Sicque ambo receperunt mercedem praesumptionis et mendacii sui. 28. Quidam vir nobilis de territorio Nivernensi, obtentis reliquiis beati Remigii, oratorium in eius honore in proprietate sua aedificavit, ubi Dominus multas virtutes per merita ipsius sancti sui ostendit. Cum autem, defuncto Hludowico imperatore, Aquitani gentilicia mobilitate absque iugo principis, prout quisque poterat, se efferre et ad invicem impugnare ac per contiguos pagos debacca