comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ortus est dñs. quia meõrupta
eius genitrix ueram de stirpe
dauid originẽ duxit. Curꝰ aute
ipse non de simplice uirgine
sed de desponsata uiro concipi
& nasci uoluerit : plurimȩ a
patribus rationabiles causae
ꝓferunt᷑. E quibus ꝑmaximaẽ:
ne uelut stupri rea damnar&e.
siuirũ non habens filiũ ꝓcrearet.
Deinde ut in his etiã quȩ domẽs¬
tica cura naturaliter exigebat:
puerpera solatio sustentare t
uirili. Oportebat ergo beatã
mariã habere uirũ. qui & testis
integritatis ens certissimus.
& nati ex ea dñi ac saluatoris
nr̃i esset nutricius fidissimus
legem hostias ad templũ de¬
ferret. & eũ instante persecu¬
tionis articulo. in egyptum
cũ matre ferret ac referret.
aliaq illi ꝑplura quȩ ad sumtȩ
humanitatis fragilitas poscebat
necessaria ministraret: Nec
multũ obfuit. siquis illũ ad
tempus eius filium credidit :
cũ predicantibus a postolis post
ascensionẽ eius cunctis palam
creddentibus quod de uirgine

Expanded text:
uia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et nati ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus:legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in xp̃orenati. In qua uide.¬
licet domo regnabit in ꝑternũ.
& regni eius non erit fins. Reg¬
nat quippe in ea inpriesenti
uita: quũ electoꝵ corda ꝑfidẽ
& dilectionẽ suam in habitans
regit. atq ad ꝑcipienda suꝑnȩ
retributionis dona. continua
ꝓtectione gubernat. Regnat
infutura: quũ eosdem finito
statu temporalis exilii. ad habi¬
tationẽ patriȩ cȩlestis intro¬
ducit : in qua prȩsenti eius uisi.¬
one semꝑ admõniti. nil aliud
agere. quã eius uacãre laudibus
gaudent. Dixit autẽ maria
ad angłm: Quomodo fiet iftud
qͣm uirũ non cognosco: Quomͦ
inquit fieri potest ut concipiã
pariamq: filiũ : quȩ in castimonis
uirginitatis. uitam consũm are
disposui : Non autem quasi
incredula uerbis angłi quomodo
hȩc ipleri ualeant᷑ requirit:
sed certa quia opor tẽbat implen
qđ & tunc ab angelo audiebat.
& prius aꝓpheta dictũ legenit.
quo idordine complendũ sit

Expanded text:
sunt in Christo renati. In qua videsunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum corda per fidem et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Quomodo, inquit, fieri potest, ut concipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare disposui? Non autem quasi incredula verbis angeli, quomodo haec impleri valeant, inquirit, sed certa quia oportebat impleri quod et tunc ab angelo audiebat, et prius a propheta dictum legerat, quo id ordine implendum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueheret regnũ. Dequo apłs
ait. Qui eruit nos de potestate
tenebrarũ: & transtulit iN
regnum filii Karitatis sue
Hinc est qđ idem populus duino
admõnitus instinctu. quum
passuru s ille iert solrmã prope¬
raret: in eius laudem gaudens
decantabat. Benedictus ꝗuenit
ii momine dm̃ rexisrł. Et iuxta
aliũ euangelistã. benedictum
qđ uenit regnũ patris nr̃i dauid
Aderat emĩ tempus. quoredem¬
to ꝑ eius sanguinẽ mundo. rex
agnoscere᷑ uon solũ domus dđ
sed & totius eccłȩ immo om̃iũ
conditor & rector sacculorũ.
Vrde recte angłs postquã dixit:
& dabit illi dũs sedem dauid
patris eius. cortinuo subiunxit.
Et regrabit indomo iacob in
ȩternũ. Domũ namque ia cob
ecclesiam dieit uniuers ã : quee
ꝑfidem & confessionẽ xp̃i a
patriarcharũ perunet sortem
siue in his quideꝓatriarebarũ
furpe caris origũe duxerunt :
scu in illis quide aliis nationibus
carnaliter editi spiritali laudero

Expanded text:
proveheret regnum. De quo Apostolus proveheret regnum. De quo Apostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae . Hinc est quod idem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde recte angelus, postquam dixit, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit in domo Jacob in aeternum. Domum namque Jacob Ecclesiam dicit universam, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro
Abbreviated transcription (Latin):
uerã de carne uirginis ad sũsisse
substantiã carnis. Hic erit
magnus & filius altissimi uocabit᷑.
Confitere eundẽ etiã dm̃ uerũ
de dõ uero: & eterno picri filiũ
semꝑ esse coȩternũ. Quod autẽ
futuro tẽpore dicit᷑ hic erit
magnus & filius altissimi uocabit᷑:
nemo ita intellegendũ putet.
quod dñs xp̃c ante partũ uirginis
non fuerit. sed ita hoc potus
dictũ intelli gamus. qui a potentiã
diuinȩ maiestatis quã dĩ filius
ȩternaliter habuit : hanc idem
homonatus extẽpore accẽperit.
ut una in duabus naturis ꝑsona
esset mediatoris ac redemtoris
nr̃i. Et dabit illi dñs ds̃ sedem
dauid patris eius. Sedẽ dauid.
regnũ dicit israheliticȩ plebis.
quod suo tẽpore dauid iubente
pariter & iuuante dño: fideli
deuotione gubernauit. Dedit
ergo dñs redemtori nr̃o sedem
dauid patris eius. quando hunc
de genere dauid incarnari dis-¬
posuit: ut populũ quẽ dauid
temporali imperio rexit. ipse
gratia spiritali ad aeternum

Expanded text:
eram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelligendum putet quod Dominus Christus ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disptemporali imperio rexit, ipse gratia spirituali ad aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
quia apparentes hominib ingu
designant᷑ ex nomine. Uerum
quotienscũq fit. ideo ũtiq fit
ut etiã nomine ipso qđ minis.¬
traturi ueniunt insinuent
Gabrihel nãq fortitudo dicit᷑.
Et merito tali nomine p̃sulget:
qui nascituro in carnedõs¬

Expanded text:
quia apparentes hominibus angeli quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne
Abbreviated transcription (Latin):
carne natiuitatẽ filii dĩ prȩdi¬
caret: ꝑ quã nos abiecta uetus¬
tate noxia. renouari atq inter
filios dĩ computari possimus.
Ut ergo ad ꝓmissȩ salut smere¬
amur dona ꝑtingere: primor.¬
dium euisintenta cur n aure
ꝑcipere. Missus est inquit angłs
gabrihel adõ inciurantẽ ga lilrȩ
cui nom̃ nazareth Aluirginẽ
desponsitã uiro cui nom erat
iosepb: ỹiptũ profacto humanȩ
restaurationis prmcipiũ : ut
angłs adõ mieteret̃ ad uirginẽ
partu consecrarcam diuino:
quia prima ꝑditionis humanȩ
fuit causa cum serpens adiabolo
mittebatur ad mulierem spũ
superbiȩ decipiendã immo ipse
inserpente di abolus uemebat:
qui genus humanum deceptis
parentibus primis inmortalitatis
gloria nudiret. Quia ergo mors
intrauit ꝑ feminã: apte redit
& uita ꝑfeminã. Iula adiabolo
seducta ꝑ serpentẽ uiro gustũ
necis obtulit. hȩc edocta adõ
ꝑ angłin mundo auctorẽ salutis
edidit. Nlissus esi ergo angłs
gobriheladõ. Riro aitt̃ legimus

Expanded text:
ii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam virofecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtr angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosũ. Quare tebenedictionib
cumulem & infinitã filioꝵ multi¬
tudinẽ ex eo tibi ꝓuenire confir¬
mem. Statĩ ꝓcurat᷑ ãries: qui
ꝓisa ac sc̃issimo mererẽt᷑ occidi
Nec enĩ faserat. ut isiac qui trpũ
xp̃iportabat a patre hoc intem¬
pore mactaret᷑ : q ꝑfecta sacrificii
hostia xp̃o dño seruabat᷑ Procurat᷑
inquã aries qͥ pĩsaac mereretur
occidi ut & ꝓmissũ patris dehos¬
tia cõpleret᷑ & ꝑfecto sacrificio.
patrinsaac in cõlumis redderet᷑.
Tunc uterq lietus demonte des.¬
cendit: pater qđ sacrificii uotũ
filio saluo ꝑfẽcerit . filius qđ iussa
patris libent̃ optass&. Gaud& de
patre filius: defilio pater. Gaudent
ꝓpinqui. familia cunctalaetatur.
Gaudent inquã qđ & opus tantum
ꝑfectũ sit. & qđ patrẽ cum filio
in cõlumes illis dñs reuocarit:¬

Expanded text:
gloriosum. Quare te benedictionibus gloriosum. Quare te benedictionibus cumulabo, et infinitam filiorum multitudinem ex eo tibi provenire confirmabo. Statim procuratur aries, qui pro Isaac sanctissimo mereretur occidi. Nec enim fas erat ut Isaac, qui typum Christi portabat, a patre hoc in tempore mactaretur, quia perfecta sacrificii hostia Christo Domino servabatur. Procurabatur, inquam, aries, qui pro Isaac mereretur occidi, ut et promissum patris de hostia compleretur, et perfecto sacrificio, patri Isaac incolumis redderetur. Tunc uterque laetus de monte descendit: pater, quod sacrificii votum salvo filio perfecerit; filius, quod jussa patris libenter optasset. Gaudet de patre filius, de filio pater. Gaudent propinqui, familia cuncta laetatur: gaudent, inquam, quod et opus tantum perfectum sit, et quod patrem cum filio incolumes illis Dominus revocarit
Abbreviated transcription (Latin):
agenitore mors miseranda infert᷑
sed utrisq nob salubrit̃ ꝓuidet᷑.
Tanto eris acceptabilis hostia. quan¬
tolibent̃ gloriosȩ mortis excẽ¬
peris beneficia. Qđ iussus espat̃
nec recuso. Qđ uolueris uolo:
qđ optas exopto: qđ desideras &
ipse desidero. Deniq eo uoto istã
mortẽ excipio. quo te eã michi
inferre uelle cognosco. Hȩc & si
u terq: ñ dixit. tam̃ cuncta ista
in actu ostendit. Mox pater ex¬
tensa manu gladiũ sumit. dex¬
terã erigit. iugulare filium.
sacrificiũ ꝑficere. iussadnĩ uolu¬
it deuotͦ implere. Et pendente
iamatq: imminente mucrone :
parce inquit dñs. parce. fidem
tuã quȩsiui. ñ filiũ ut iugulãres
optaui: nec amabile pignus tibi
subtrãhere. sed deuotionẽ tuã
uolin ꝑtẽptare. Nunc cognoui qr
amas dñm magis quã filiũ. immo
magis amasfiliũ qr diligis dñm:
qr dũ non peꝑcistifilio propter
dm̃. eundem tecũ constituisti dño

Expanded text:
a genitore mors miseranda infertur, a genitore mors miseranda infertur, sed utrisque nobis salubriter providetur. Tanto eris acceptabilis hostia, quanto libenter gloriosae mortis acceperis beneficia. Quod jussus paternec recuso, quod volueris volo, quod optas exopto, quod desideras et ipse desidero. Denique eo voto istam mortem excipio, quo te eam mihi inferre velle cognosco. Haec etsi uterque non dixit, tamen cuncta ista in actu ostendit. Mox pater extensa manu gladium sumit, dexteram erigit, jugulare filium, sacrificium perficere, jussum Domini voluit devotus implere: et pendenti jam atque imminenti mucrone, Parce, inquit Dominus, parce; fidem tuam quaesivi, non filium ut jugulares optavi: nec amabile pignus tibi subtrahere, sed devotionem tuam volui pertentare. Nunc cognovi quia amas Dominum magis quam filium, imo magis amas filium, quia diligis Dominum: quia dum non pepercisti filio tuo propter Deum, eumdem tecum constituisti Domino
Abbreviated transcription (Latin):
puer iste ibimussoli. & cũ adora¬
uerimꝰ dñm reuertem᷑ aduos.
Statĩ pat̃ cũ filio ꝓficiscit᷑ solus.
Adquẽ idem filius. Pater inquit
ligna uideo. cultrũ & ignẽ conspĩ¬
eio: hostiã quã immolaturus es
quȩro. Oẽsine inquit desine is¬
qđ sibi dñs iam ꝓuĩdit. Magnũ
prȩsãgiũ ꝓmittentis. magna in¬
nocentia inquirentis. Isa ac hõs¬
ua. dehostia patrẽ interrogat:
Berificĩ effectꝰ desiderat. Ouis
ab eo quȩ deerat quęritur. ne
ipse quiloquit᷑ immolet᷑. A tubi
id locũuentũ ẽ : u terq: montẽ
ascendit. prã pater exstruxit.
ligna cõposuit. filiũ conligauit.
Patere me inquit fili. patere uo¬
tũ ꝑficere: p̃ãtere in quã ꝑ te
iussionẽ dñĩ adimplere. Ds̃ enĩ
qui te condidit expetit. qͥdedit
querit : qui tecreauit. te sibi
desiderat immolari . Non ẽ enĩ
hoc parricidiũ. ñ ẽ crudelitatis
admissũ: qr uotũ ẽ. Nec tibi fili

Expanded text:
puer iste ibimus soli: et cum adorapuer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine isquod sibi Dominus jam praevidit. Magnum praesagium promittentis, magna innocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, per te jussionem Domini adimplere. Deus enim qui te condidit, expetit; qui dedit, quaerit; qui te creavit, te sibi desiderat immolari. Non est enim hoc parricidium, non est crudelitatis admissum, quia votum est. Nec tibi, fili,
Abbreviated transcription (Latin):
cui seiã nõuerat mancipatum.
Deniq illã fidẽ seruabat insesecũ
filiũ iuberct᷑ offerre : qua dhñn
ꝓmerũ erat. cũ rũ mereret ađ¬
pere. Ad est isaac patri quidem
actate dissimilis. sed fide aedcus¬
tione aequalis. Ad ẽ inquã isaie.
qui si qͥd pat̃ disponera ipsefiet
libent̃ optara. Ita enim filus
paruit patri. ut pater diuinae
obtẽperat iussioni: ut de consen¬
sufilii pater securus exister&. &
uoluntati patrissese filius manci¬
pir&. frat enĩ in utrisq unus ani¬
mus parsensus & similis circa dm̃
affectus: ut generositatẽ patris
infiliũ transfusã conspĩceres. &
innocentiã filii patrinon deesse
uideres: ut & paternȩ fidei parti¬
ceps filius extitiss&. & simplicita¬
tefilii. patrissublimitas redun¬
dar&. Quasecuritate abraham
fretus. sternit ãsinã sibi. ad sacri¬
ficiũ ligna coneĩdit: puerossecũ
adducit. Cũq ad ciuitatẽ uenis¬
sent: estote istic inquit. ego &

Expanded text:
cui jam se noverat mancipatum. cui jam se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in sese, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati patris sese filius manciparet. Erat enim in utrisque unus animus, par sensus, et similis circa Deum affectus, ut generositatem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patri non deesse videres, ut et paternae fidei particeps filius existeret, et simplicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securitate Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad sacrificium ligna concidit, pueros secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, inquit, ego et
Abbreviated transcription (Latin):
senectutis ȩtate. iuuenilia ge.¬
runt᷑ amatre. Deniq: blandt̃t᷑
nutrit & lactat : & consequentia
cõplet officia. quȩ ĩa forsitan
obliuisceret᷑. si suo tẽpore sare
parere concederetur. Tunc
locutꝰ ẽ dñs ad abrahã dicens
Accipe filiũ tuũ quẽ diligis ifade
& uade in unũ montiũ. & offer
UII. mͥ illũ sacrificiũ. Mox abraham̃
tã celerit̃ decernit iussis celesti¬
bus eẽ parendũ. quã fuerat diuinti
imperatũ. Uerebat᷑ enĩ ne uotũ
mora offender&. aut iussionem
tarditas impedir&. Deniq ꝓperat
qđ iussũ est ꝑficere. festinat qđ
prȩceptũ ẽ adimplere. fuit enim
lȩtus cũ eũ acciper&. lȩtior cũ
eũ immolandũ dñs postularet.¬
UIII Ostendit abrabã carissimũ quidẽ
sibi esse filiũ. sed multo cariorem
filio existrre dñm. Nec dulediñe
aut affec tͦ pignoris respiciebat.
qͥ iussionẽ ut ꝑficer& cogitalat.
Totos enĩ affectꝰ conuertit indm̃

Expanded text:
senectutis aetate, juvenilia gesenectutis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanditur, nutrit et lactat, et consequentia complet officia, quae jam forsitan oblivisceretur, si suo tempore Sarae parere concederetur. Tunc locutus est Dominus ad Abraham, dicens: Accipe filium tuum quem diligis, Isaac, et vade in unum montium, et offer mihi illum in sacrificium . Mox Abrahamiter decernit jussis coelestibus esse parendum quam fuerat divinitus imperatum. Verebatur enim ne votum mora offenderet, aut jussionem tarditas impediret. Denique properat quod jussum est perficere, festinat quod praeceptum est adimplere. Fuit enim laetus cum eum acciperet, laetior cum eum immolandum Dominus postularet. Ostendit Abraham charissimum quidem sibi esse filium, sed multo chariorem filio existere Dominum. Nec dulcedinem aut affectus pignoris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos enim affectus convertit in Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
posse tuȩ uirtutes effĩciunt.
Natura quidẽ negat. sed potentia
imperat. Aetas ꝓhib&. sed tua
poteftas ostendit. In possibile
quidẽ istud uidet᷑ nob̃ ñ tibi.
homini ñ tuȩ hñe maieftati.
nature ñ dõ seruis non dño.
Vnde credo pater. credo dñe
istud te facturũ esse qđ dicis:
qr his uirtutib cunctis gentib
innotescis. Tunc sara ẽcẽpit
in uterũ & peperit fiuũ. patrẽ
multarũ gentiũ destinatum.
Nascit᷑ isaac ornam̃tũ generis.
parentũ gła. ꝓpinquoꝵ letitia.
familiȩ decus. hereditatis spes.
fidei pretiũ ꝓmissȩ subolis tes
om̃s. cunctilȩtant᷑. Fit enim
isa ac dulcis cũ nãscit᷑. dulcior
cũ nutrit᷑. Nec enĩ poterat esse
non dulcis. quẽ & patris fides
condierat. & ꝓpria in nocentia
cõmendabat. Fit & sara ex
sterilimat̃. fecunda infilio: fe¬
cundior futura exipso. Redit
iuuentus insenẽ. marcens ȩtas
reparat᷑ in iuuenẽ : & manente

Expanded text:
posse tuae virtutes efficiunt. posse tuae virtutes efficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Impossibile quidem illud videtur nobis; non tibi; homini, non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. Unde credo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testomnes, cuncti laetantur. Fit enim Isaac dulcis cum nascitur, dulcior cum nutritur. Nec enim poterat esse non dulcis, quem et patris fides condierat, et propria innocentia commendabat. Fit et Sara ex sterili mater fecunda in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus in senem, marcens aetas reparatur in juvenem, et manente
Abbreviated transcription (Latin):
& in mensa ei multitudo ꝓmittit᷑.
Solaciũ unius heredis conquirit᷑.
& innumerabilis suboles destinat᷑.
Nescis inquit dñs. neseis abraham.
quid destinatũ sit tibi: sed ideirco
nescis qr qͥd merearis non respicis.
Tantũ enĩ deme tuameruit fides
tantũ tua obsequia ualuerunt. ut
& qͥd desideres norim. & facere qđ
mereris decreuerim. Namq: tibi
nascet᷑ filius. cuiꝰ sem̃ diffunde tur
inmilia : ut similitudim siderũ
cocequet᷑. & arenȩ inm̃sitatibus
cõparet᷑. Credo in qͥt abrahã dñe.
credoqđ potes. faciurũ teconfido
qđ spondes. Nec enĩ confectã senec¬
tutẽ marcentis meȩ actatis con¬
sidero. aut sarae cõniugis sterilẽ
effetãq conditionẽ adtendo: sed
tuȩ maiestatis potentiã tracto.
Nec cui talia ꝓmittantur. sed a quo
ꝓmittant᷑ agnosco. Generare enĩ
filios semilis aetas non patit᷑ sed
tua dñe iussione cõplet᷑. Stẽriles
filios habere ñ possunt. sed hoc

Expanded text:
mensa ei multitudo promittitur. mensa ei multitudo promittitur. Solatium unius haeredis conquiritur, et innumerabilis soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia potes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectam senectutem marcescentis meae aetatis considero, aut Sarae conjugis sterilem effetamque conditionem attendo, sed tuae majestatis potentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco. Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussione completur. Steriles filios habere non possunt, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ham & OE IMMOLATIONE ISAC
ides ẽreligionis sanctissimȩ fun FLXXUI¬
dam̃tũ caritatis uinculũ amoris
subsidiũ. Hȩc scĩtatẽ firmat cafi¬
tatẽ roborit : dignitates exornat.
Inpueris splend&. iniuuenib: flor& :
in ꝓuectis appar&e. Gub̃nat sexus.
gradus ꝓ̃uehit: officia cuncta cus¬
todit. In paupere grata ẽ : in medĩ¬
ocrelȩta in locuplẽte honesta.
sides a micitiasseruat. collegia cõ¬
pulat: artes cõmendat. Nullum
despicit. nullũ contẽpnit. nulli
deest nͥ qui ei forte defuerit. Fides
eficit dõ. amicos confc̃ituit xp̃o
leq enĩ quisquã fidei ꝓmissa ꝑcipi&e.
nisi ꝓfessionẽ actibus seru&: aut
p̃mioꝵ potest compos exĩstere :
ees homini repenset᷑. aut uiolatȩ
poena cõpetens tribuat᷑. Hluiꝰ fidei
ab abrabã ducamꝰ exordiũ. Qui cũ
moccidua constitutꝰ ȩtate filium
adõ ꝓmissũ secrẽder&e accepturũ.
& fidei p̃tiũ infilio conspexit. &
infcellarũ numerũ suã subolem

Expanded text:
ham et de immolatione Isaac. Fides est religionis sanctissimae fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitatem roborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus floret, in provectis apparet. Gubernat sexus, gradus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fides amicitias servat, collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte defuerit. Fides efficit Deo, amicos constituit Christo. Neque enim quisquam fidei promissa percipiet, nisi professionem actibus servet; aut praemiorum potest compos existere, querces homini recompensetur, aut violatae poena competens tribuatur. Hujus fidei ab Abraham ducamus exordium, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium in filio conspexit, et in stella
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ uomere. ad remuneraiti¬
habituri sumus nos. qui abono
opere torpentes & res &manus
accepimꝰ si p̃cepta dominca egenꝰ
& sine manib impleuit. Non contis
nos dñs tuñe a postolos oftendat.
qui ad regnũ secũ turbas fidelium
prȩdicando traxerunt. Non cont
nos martyres exhibeat. qui ad
qlestẽpatriã sanguinẽ fund ndo
ꝑuenerunt. Quid tune dicturisur
cũ hunc dequo locuti sumꝰ seruuilũ
uiderimꝰ cui longislinguor braeds
tenuit. sed tam̃ hȩc ab ono opert
uos id studiũ boni operis infig
ut cũ honos uob̾ modo. adimitandũ

Expanded text:
disciplinae vomere, ad remuneratidisciplinae vomere, ad remuneratihabituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad regnum secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinos atq inhospitalitate
susceptos ad monuit ut surgerent.
& cũ eopsalmos ꝓexspectatione
exitus decantarent. Cũq cũ eis
& ipse morienspsallere. uoces
psallentiũ repente compescuit.
cũ terrore magniclamoris dicens.
Tacett. Nũꝗd ñ auditis. quantae
resonant laudes incȩlo: Cumq
ad easdem laudesquas intꝰ audierat
aur̃ẽ cordis intender&: scã illa
anima carne soluta ẽ. Sed exe¬
unte illa: tanta illic fraglantia
odoris asꝑsa ẽ: ut om̃s qui illic
aderant. in ȩstimabili suauitate
replerent᷑. ita ut ꝑ hoc patenter
agnoscerent : qđ eã laudes incȩlo
suscepissent. Cuirei monachus ñr
int̃fuit. qui ñc usq: uiuit : & cum
magno fletu testari sol&. qr quo usq
corpus eiꝰ sepulturȩ traderent. ab
eoꝵ narib odoris illius fraglantiã
ñ recessit. Ecce quo fine exhac uita.
nimit̃ tolerauit. Iuxta uocẽ ergo
dominicã bona terra fructũ perꝰ
patientiã reddidit. quȩ exanita

Expanded text:
peregrinos viros atque in hospitalitate peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessit. Ecce quo fine ex hac vita agella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluerat: nã a primeua aetate
usq ad finẽ uitȩ paralrticus iacebat.
Quid dicã qr stare ñ poterat. qͥ mĩquã
in lecto suo surgere. ł ad sedendũ
ualebat: Nũquã manũ suã ad õs
ducere. nũquã sepotuit in latus
aliud declinare. Hiuc ad seruiendũ
mat̃ cũ fratre aderat. & quicquid
elymosina potinsso: accipere. hoc
eorũ manib pauperib erogabat.
Nequaquã lit teras nouerat. sed scrip¬
turȩ sacrȩ sibim& codices emerat.
& religiosos quosq in hospitalita¬
tem suscipiens. hoscorã se legere
sine in t̾missione faciebat. Factũq
est : ut quantũ ad mensura ꝓpriã
plene sacramscriptura discer&.
cũ sicut dixi litteras fundit igno¬
rar&. Studebat indolore semꝑ
grĩs agere. hymnis dõ & laudib
dieb ac noctib uacare. Sed cũ
iam tempꝰ ess&. ut tanta eiꝰ pati¬
entia remunerari debuisset :
menbroꝵ dolor aduitalia rediit.
Cũq se iã mortiꝓximũ agnouit.

Expanded text:
dissolverat . Nam a primaeva aetate dissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit,
Abbreviated transcription (Latin):
eñ qđ plerosq cernimꝰ & bona age¬
t. & tam̃ sub graui tribulationũ
sisco desudare. Terrena namq
aesideria fugiunt & tam̃ flagellis
duriorib fatigantur. Sed iuxta
uocẽ dñi. fructũ ꝑpatientiam
reddunt. qr cũ humilit̃ flagella:
suscipiunt. pose flagella ad requi¬
em sublimi t̃ suscipiuntur. Sie
uua calcibus tundit᷑. & in uini
saporẽ liquat᷑. Sic oliua contũ¬
sionib expressa amurcã suam
deserit. & in oleiliquorem pin¬
guescit. Sic ꝑtriturã a reae.
apaleis grana separant᷑: & ad
horreũ purgata ꝑueniunt. Quis¬
quis ergo ippetit plene uitia
uincere. studeat humilit̃ pur¬
gationissuȩ flagella tolerare: ut
tanto post adiudicem mundior
ueniat. quanto nunc eiꝰ rubiginẽ
ignis tribulationis purgat. In ea
porticuquȩ euntibus ad eccłam
beatidementis ẽ ꝑuia. fuit quidã
seruulus nomine. quẽ multi ues¬
trũ mĩ nouerunt. rebus pauꝑ.
meritis diues quẽ longa ȩgritudo

Expanded text:
enim quod plerosque cernimus et bona ageenim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi vestrum mecum noverunt, rebus pauper, meritis dives, quem longa aegritudo
Abbreviated transcription (Latin):
uero ẽ qđ exponens dñs dicat &
sollicitudines. uoluptates. & ds
suffocant. Suffocant enĩ. quia
inportunis cogitationibus suis.
guttur mentis strangulant:
Etdũ bonũ desideriũ intrare ad
corñsinunt: quasi ad itũ flatus
uitalis necant. Notandũ &iam.
qđ duo st̃ quȩ diuitiis uingit. sol¬
licitudines uidelic& & uoluptates:
qr ꝓfecto & ꝑcurã mentẽ oppri¬
munt. & ꝑ affluentiã resoluunt.
leem̃ contraria. possessores suos
&afflictos & lubricos faciurt᷑.
Sedqr uoluptas conuenire ñ potest
cũ afflictione: alio quidẽ tẽpore
ꝑcusto diȩ suȩ sollicitudinẽ affli¬
gunt. atq: alio ꝑ habundantiam
ad uoluptates emolliunt. Terra
aitẽ bona. fructũ ꝑpatientiã
raddit: qr scilic& nulla st̃bona
quȩ agim si ñ aequanimit̃ &iam
ꝓrrimoꝵ mala toleramꝰ. Quanto
em̃quisq: altius ꝓfecerit. tanto
in hoc mundo inuente qđ durius
port&: qr cũ a prȩsenti saeculo
mentis nr̃ȩ delectatio deficit eiꝰ
setuli aduersitas crescit. Hinc ẽ

Expanded text:
vero est, quod exponens Dominus dicit: Quia sollicitudines et voluptates et divitiae suffocant. Suffocant enim. quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt, quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, rofecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos afflictos ac lubricos faciunt. Quia voluptas convenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Haec autem bona fructum per patientiam reddit, quia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet, quia cum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
qđ mala nr̃a aspicit & portat. cul¬
pas nr̃as tolerat. & tam̃ nos ꝑpȩn¬
tentiã ad p̃mia reseruat: noluit
dm̃ misericordẽ dicere . sed hunc
ipsãmiscđam uocauit dicens. Dr̃
meus miscđa mea. Reuocemꝰ ergo
ante oculos mala quȩ ferimꝰ: pen¬
semus ex quanta dĩ benignitate
toleram᷑. Consideremꝰ quȩ sunt
pietatis eiꝰ uiscera: ut non solum
culpas indulgeat: sed c̃ȩleste reg¬
nũ pęnitentib &iã post culpas
ꝓmittat atq ex omnib medullis
cordis dicamꝰ singuli. dicamꝰ om̃s:
ds̃ meus misericordia mea.
sic adõ plasmatũ ut instrueret᷑
prudentia: consilio formaretur.
uitar& : consilio. quo salutari.
ac recta ꝑquirer& : ratione. qua
dõ genitori parendũ ẽẽ cognoscer&
Et enĩ dñs ds̃ uidens hominẽ in no
nuit. & armauit: Quippe qui cũ
diabolo fuerat pugnaturꝰ. uelut
quibusdã armis hoc ẽ prudentia
consilio. ratione fuerat instruenđ.
Addidit prȩterea legr̃. quadĩ uo

Expanded text:
quod mala nostra aspicit et portat, culquod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus misericordia mea . Revocemus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur, consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpas promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli, dicamus omens: Deus meus misericordia mea, sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori parendum esse cognosceret. Etenim Dominus Deus videns hominem quem nuit et armavit, quippe qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat instruendus. Addidit praeter
Abbreviated transcription (Latin):
onisdurius concremat qr diuina
eispensatione agit᷑ ut plixiora
uitia. egritudo ꝓlixior exu̾rat.
Quis illũ umquã seruari ad conuer¬
sionẽ creder&: Quis tantam dĩ
miscđam considerare sufficiat :
Ecce iuuenis prauus draconẽ uidit
inmorte. cui seruiuit in uita
Nec uidit ut uitã funditus ꝑder&e:
sed ut cui seruierat scir&. sciendo
resister&. ipsũq resistendo supe¬
raret : & eũ a quo prius non uidens
tenebat᷑. uidit postea ne teneret᷑.
Quȩ ergo lingua narrare uiscera
diuinȩ miscđȩ sufficit : Quis spiritꝰ¬
ante tantȩ pietatis diuitias non
obs iesca: Has diuin:: pietatis
tias considerauit psalmifta
i dicer&. Ad iutor meus tibi
psallã . qr ds̃susceptor meus es: ds̃
meus miscđa mea. Ecce ꝑpendens
inquib: laborib humanasit uita
constituta: dm̃ appellauit adiutorẽ.
& qr de tribulatione prȩsenti inre¬
quie aet̾na nos suscipit: appellat
&iã susceptorẽ. Sed considerans

Expanded text:
onis durior concremat, quia divina onis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus misericordia mea . Ecce perpendens in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans
Abbreviated transcription (Latin):
terant. oratione tuebant᷑. Atille
uenire comspiciens. magnis cepit
uocibus clamare dicens. Ecce dra
late locũ. ut ei deuorare meliceat.
primer& ad monerent : respondẽ¬
lat uirtute qua poterat dicens.
Velo me signare sed ñ possum: qr a
dracone p̃mor. Spumȩ oris eius.
facem ineã lipiunt : gutt meũ.
hoc ille pallens. tremens & moriess
dicer&: cȩpert̃ fr̃s uehementius
orationib insistere. & obpressũ
haconis p̃sentia suis precibus
adiuuare. Cũ repente liberatus.
mignis cȩpit uocib: clamare dic̃s.
Dogas. ecce discessit. ecce exiit.
ante orationes ur̃as fugit draco
quime acceperat. Mox autem
seruiturũ sedõ & esse monachum
deuouit. atq a tẽpore illo nunc¬
usꝙ febrib: p̃mitur. doloribus
fitigat᷑. Mortiquidẽ subtractꝰ ẽ :
sd adhuc plemius uitȩ restitutus
ñ est. Quia enĩ longis & diuturnis
nꝗtaitib pressus ẽ. longo languore
sitigat᷑: & durũ corignis purgati¬

Expanded text:
terant, oratione juvabant. At ille terant, oratione juvabant. At ille ire conspiciens, magnis quippe vocibus clamare coepit, dicens: Ecce dracdate locum ut ei devorare me liceat. primeret, admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum hoc ille pallens et tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere, et oppressum draconis praesentia suis precibus adjuvare. Tunc repente liberatus, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Deo gratias; ecce discessit, ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgati
Abbreviated transcription (Latin):
deuotius conuersatꝰ. Hunc admo
nasteriũ frater suus corpore non
corde secutꝰ ẽ. Nã ualde conuersa¬
tionis uttã & habitũ de testans in
monasterio ut hospes habitabat.
& monachoꝵ uttã moribus fugiens
recedere a monasterii habitationo
non poterat. qr quid uel ageret.
uel unde uiuer& ñ habebat. Frat
eiꝰ prauitas cunetis onerosa. s hun
om̃s ȩquanimtt ꝓfratris eiꝰ amores
tolerabant. Nã suꝑbus & lubricus.
si qua post hoc sȩculũ sequeretur
uita : nesciebat Inridebat uero.
siquis illi hanc p̃dicare uoluisset.
Etaq cũ habitu sȩculari uiuebat.
inmonasterio: uerbis leuis. ntibu
instabilis. mente tumidus. ueste
cõpositus. actione dissipatꝰ. Mense
autẽ iulio miꝑelapso. huius quã
nostis pestilentiȩ clade ꝑcussus ẽ.
Qui ad extremũ ueniens. urg eri
coepit ut anima redder&. & ulti¬
ma iam corporis parte p̃mortua
remanserat. Fratres aderant eiꝰq
exitũ inquantũ dõ largiente po¬

Expanded text:
devotius est conversatus devotius est conversatus nasterium frater suus corpore, non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabincompositus, actione dissipatus: mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est. Qui ad extremum veniens urgeri coepit ut animam redderet, et ultima jam corporis parte praemortua, remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente po
Abbreviated transcription (Latin):
antecedit. & uix eũ crassequim᷑.
quẽ hodie prȩire uidebamur:
Certe cũ stephanꝰ ꝓfide moreret᷑.
ipse lapidauit. qui ad lapidandũ
om̃s exertos reddidit : & tamen
eundem ipsũ in scã ȩccła laboribus
antecessit . quẽ ꝑsequendo marty¬
remfecit. Duo ergo sunt quȩ sol¬
licite pensare debemꝰ. Quia enim
multi uocati sed pauci electi st̃:
primũ est ut desequisq minime
p̃sumat qr & si iã ad fidẽ uocatꝰ ẽ
utrum ꝑenni regno dignussit
nescit. Secundũ uero ẽ: ut unus¬
quisq ꝓximũ quẽ fortasse iacere
in uttus conspicit. desperare non
audeat : qr diuinȩ misericordiȩ
diuitias ignorat Rem fratres
quȩ nuꝑ contigit refero. ut siuos
peccatores ẽe excorde conspicitis.
omnipotentis dĩ miscđam amplius
ãmȩtis. Brȩsentianno in monaste¬
rio meo qđ iuxta beatoꝵ martrrũ
iobannis & pauli ȩccłam sitũ est.
frater quidã ad conuersi nonem
uenit. Deuote susceptꝰ ẽ : sed ipse

Expanded text:
antecedit, et vix eum cras sequimur antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur,ipse lapidavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia divinae misericordiae divitias ignorat. 7. Rem, fratres, quae nuper contigit refero, ut si vos peccatores ex corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Praesenti anno in monasterio meo, quod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, frater quidam ad conversionem venit, devote susceptus est, sed ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Adnutiaui & locutꝰ sũ multipli¬
catisunt suꝑ numerũ. Uocante
cant᷑ fideles: qr ñ nũquã &iam
hi ad fidẽ ueniunt qͥ ad electoꝵ
numerũ ñ ꝑtingunt. Hic enim
fidelib ꝑ confessionẽ ad mixti st̃
sed ꝓpt̃ uitã reprobam. illic
numerari insorte fidelium non
merent᷑. Hoc ouile sc̃ẽ aecelesiȩ
haedos cũ agnis recipit. sed adtes¬
tante euangło. cũ iudex uenerit
bonos amalisseparat. sic̃ pastor
segregat oues ab hardis. Neque
& em̃ possunt qui hic carnis suȩ
uoluptatib seruiunt. illic in
ouiũ grege numerari. Illic tos
a sorte humiliũ iudex separat.
qui se hic insuꝑbiae cornibus
exaltant. Regnũ cȩloꝵ ꝑcipere
nequeunt : qui hic & in cȩlesti fide
positi. toto desiderio terrena
quȩrunt. Et multos tales intra
nec imitari nec desperare debetis.
Quidenĩ sit hodie aspicitis. sed quid
eras futurũ sit unꝰ quisq nescim.
Plerũq: qui & post nos uenire cer¬
nit᷑ ꝑ agilita tẽ nos boni operis

Expanded text:
ultiplicati sunt super numerum . Vocante cantur fideles, quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt 1514 qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt. 6. Et multos tales intra nec imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumque et qui post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
nem instructũ delinquere gulꝰ
iam ab solutũ peccare. Seruo ptios
est : quipatronũ post data libes¬
tatẽ offendit. Beneficii ingiatte
qui da torem tumoris arrogantl
despicit. Quare aut salutẽ de
exemplo adquire. aut de consortio
similẽ sententiã metue : ne seuerũ
sentias iudic̃ẽ. qui benignũ con¬
tempseris ꝑsuasorem

Expanded text:
inem instructum delinquere, gravius inem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem de exemplo acquire, aut de consortio similem sententiam metue, ne severum sentias judicem, qui benignum contempseris persuasorem
Abbreviated transcription (Latin):
exempla quȩ timeas. Adam enim
nec fallaciã diaboli norat. nec de¬
cepti cuiusquã casum deflerat.
¶ui quidẽ forsitan posset euadere.
insi prior cũ hostedũ confligit ocũ¬
ber&. Ic um instruit dñs. tibi gesto
exempla ꝓposuit. Eece inquit sanꝰ
factꝰ es. iã noli peccare: neqͥd tibi
deterius contingat: Noli inquit
peccare post ueniã. noli uulnerari
post cura : noli sordidari post gr̃am.
Cogita inquit homo. grauiore culp̃a
esse post ueniã. renouatũ uulnus
peius dolere post curã molestius
hominẽ sordidari post gratiam.
Quare indulgentiȩ ingratꝰ est: qui
post ueniã peccat. Sanitate in dignꝰ
est: qui sem& postquã curatus est
uulnerat. Nec mundari meret᷑ qui
seipsũ post grãm sordidat. Porro
qui post absolutionẽ non peceat.
meret᷑ & p̃miũ. Qui post cur̃a caitꝰ
est: sanitatis possid& donũ. Qui
gratiã in lesã tenuerit. ȩt̃ntus
accipi& regnũ. Graue ẽ em̃bon¬

Expanded text:
exempla quae timeas. Adam enim exempla quae timeas. Adam enim nec fallaciam diaboli notat, nec decepti cujusquam casum defleverat. Qui quidem forsitan posset evadere, nisi prior cum hoste dum confligit occumberet. Te jam instruit Dominus, tibi gestorum exempla proposuit. Ecce, inquit, sanus factus es, noli jam peccare, ne quid tibi deterius fiat . Noli, inquit, peccare post veniam, noli vulnerari post curam, noli sordidari post gratiam. Cogita, inquit, o homo, graviorem culpam esse post veniam, renovatum vulnus pejus dolere post curam, molestius hominem sordidari post gratiam. Quare indulgentiae ingratus est, qui post veniam peccat; sanitate indignus est, qui semetipsum postquam curatus est vulnerat, nec mundari meretur qui semetipsum post gratiam sordidat. Porro qui post absolutionem non peccat, meretur et praemium; qui post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam tenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hom