comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et quẽ prius mecum
loquentẽ uidebam
subito extinetũuidi:
sed eius aninra utrũ
cgressasit : annon¬
Et ualde durum uide¬
ẽt. quã nullus uale
si egredientẽ animã
nonuidisti: quam
& manentem in cor¬
*pose non uides:
Num quidnam modo
Ncũ mecum loqueris:
quiauidere inme
nonuales animam¬
meam
Idcir come ẽẽ ex ani¬
memcredis.÷
natura quippe ani¬
mae imius ibilis.ẽ:
arq. iła excorpore
INuisibiliter egre
pensare possum ex
ipsis motib: corpo¬
ris: quia nisicor¬
porianima aderso
eiusdẽ membra
Corporis moueri
non possstit.
Vitam uero animde

Expanded text:
et quem prius mecum et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an nonet valde durum videsse, quam nullus valeasi egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris quia videre in me nonmeam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egredpensare possum ex ipsis motibus corporis: quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent. Vita vero animae
Abbreviated transcription (Latin):
Cumiumenta post
moste carnis non
uiuunt: Hominũ
uero sp̃s promalis
suis operib post
moste carnis ad in¬
feros deducti: Nec
in ips amostemori¬
untur : sed inutroc¬
que tam dis parisen¬
tentia de monstrix¬
tur: Quia contio¬
nator ueraex & illud
extemptatione car¬
nali intulit & hoc
post modum exspi¬
ritali ueritate
definiuit:
IBET NESCIS SE
quod requis iui dũ
litate contigit
aequanimicer fertes :
siips equeq: apudte
more eoclesiastis.
nostrilins ir mantiũ
inme ꝑsona sus cspero
ut eis de infirmantib:
prodesse propinqui¬
us. quasi pereorum
in quis itionẽ possim:
URCONOESCEN¬
deptemde in¬
firmitađ proximo¬
rum aequanimiter
non feram : cum pau¬
lus dicat:
Omnibromnia factus
sum ut omnes fa¬
cerem saluos : quod
ipse quoq: dum ex
con dercensione
caritatis egeris
In hacre amplius ue¬
nerari debes: inqua
morem egregupitie¬
dicatoris imidanis:¬
PCTRUS
UOOAM PRATRE
moriente pricesen¬
tẽ me fuis seconti¬
gi. Qui sepente
dumloquerxur
uitalẽ emis it flatũ:

Expanded text:
cum jumenta post mortem carnis non vivunt; hominum vero spiritus pro malis suis operibus post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. Libet nescisse quod requisivi, dum litate contigit aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. ur condescendentem te infirmitati proximorum aequanimiter non feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii praedicatoris imitarisPETRUS. Quodam fratre moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum;
Abbreviated transcription (Latin):
ni qu asiardum pnun¬
liberiorigenere. ci
Exostus. romaeliberẽt¬
lib litter&rum studus
trecditus fuenat
Sedcum in eis multos
ire perabruptauitio¬
numcerner&t. Cum
quem¬
q quasi in ingressũ
mundi posuer&t
& rexit pedem : ne
siquid descientia eius
attingem&. Ipse quoq¬
que post modum in in¬
mane prcecipitium
totus iret. Despectis
it aq litte rtrũstudiis.
relicta domo rebus¬
que patruis: solidõ
placere de siderstns:
scã conuersationis
habitum quaesiuit:
Reces sit igitur scien¬
ter nescius : & sapien¬
terindoctus: Huius
ego omnia gesta non
didici sed pauca
iquae narro. quattuor¬
discipulis illius refe¬
rertibus agnoui.
Constantinoscilicet
reuerentissimo ualdȩ
uiro : qui eiinmonas¬
terii regimine successit:
Valentiniano quoque
qui annis inultis. late¬
ret nensi monasterio
prixefuit: Simplicio qͦq
qui congregationem
illius post cumtestius
rexit: Houorato
&iam qui nunc adhuc
cellae eius inquapri¬
us conuersatus fuerat

Expanded text:
 quasi aridum munliberiori genere ex exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuordiscipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
bene dictus & nouis¬
ne abi psopueruias¬
A suae tempare cos
gerens senilepratan
quip pȩmoribus trani¬
siens Nullianimum
boluptati deditiso¬

Expanded text:
Benedictus et nomine, ab ipso pueritiae suae tempore cor gerens senile, aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit
Abbreviated transcription (Latin):
uidamnamque in eadẽ
Aprouintia marte¬
rius nomine : deuotus
ualde omni potentis
dĩ famulus fuit : qui
hoc deuistutis suae
testimonio signum
dedit. Dum quadã
die fr&ctres illius sub¬
cinericium panemfe¬
cissent: eiq obliti
essent crucis signum
in pradͥmere : sicut in
hac prouintia crudi
panes ligno signare
solent : ut per quadites
quattuor pastitiui¬
deantur:Iidemdĩ
famulus ad fuit eis¬
q referentib signa¬
tum non fuis se cogno¬
uit Cum que lam
panis ille prũnis eẽx
&cineribus coopestus:
cdixit : quare huncmini¬
me signastis: qui haec
dicens signũ crucis
digito contrae prunas
fecit: quo signante :¬
protinus in mensum
crepitum panis dedit :
acsi ingens inignibus
olla crepiusse: quidũ
cococtus post modum
fuiss& abigne sub trate¬
tus : eacruce signatus
inuentus ẽ quamnon
contactus: sed fides.

Expanded text:
uidam namque in eadem provincia, Martyrius nomine , devotus valde omnipotentis Dei famulus exstitit, qui hoc de virtutis suae testimonio signum dedit. Dum quadam die fratres illius panem subcinericium fecissent, eique obliti essent crucis signum imprimere, sicut in hac provincia crudi panes ligno signari solent, ut per quadras quatuor partiti videantur, idem Dei famulus adfuit, eisque referentibus signatum non fuisse cognovit. Cumque jam panis ille prunis 204 esset et cineribus coopertus, dixit: Quare hunc minime signastis? Qui hoc dicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante protinus immensum crepitum panis dedit, ac si ingens in ignibus olla crepuisset. Qui dum coctus postmodum fuisset ab igne subtractus, ea cruce signatus inventus est, quam non contactus, sed fides
Abbreviated transcription (Latin):
interfecto rem illius
clamare c̃oepit :
flens itaq: peruenit
ad corpus defunctiu
seq  coram lectoillus
cum lacrimis interre
dedit : Cumq uehe¬
menter fler&. ingerra
caput tunder& sereũ
mostis illiur clamar&:
repente is qui de func¬
tus fuerat animam
recepit : Quod elum
multi quicircũ staban
aspicerent admiree¬
tionis uocib emissis:
cocperunt amplius
Cumq: e umrequirer&
ubi fuerit: uel quomodo
rediss& : aitit&riualde
erant homines quime
ducebant. Ex quorum
ore acnarib ignis exit¬
bat : quemtolerare ñ
poteram: Cumq per
obscure loca meduce¬
rent. subito pulchrae
uisionis iuuenis cum aliis
nobis euntib obuiam
factus ẽ : Que me trochen¬
tibus dixit Reducite
illum quia seuerus pribt
plangit. Eius enim lacri
mis dns donauit: qui
scilic& seuerus protgnus
deterre surrecit. eiq

Expanded text:
interfectorem illius interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius Cumque eum requirerent ubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit: Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, ejus enim lacrymis Dominus eum donavit. Qui scilicet Severus protinus de terra surrexi
Abbreviated transcription (Latin):
Arorina uallis dicitur:
quae amultis uerborus¬
tico in terrocrina nomi¬
natur : In qua erat
quidam uiruitae ualde
admirebilis. nomine
seuerus. ecclesiae beatae
mariȩ. dĩgenqͥcricis¬
& semper uirginis sacer¬
dos: Hunoquidam pater¬
familias ad extremũ
ueniss&r diem: missis
concitenuntis. Eogauit
ut ad sequantotius uenir&
suisq ora tionibus pro
peccatis eius interce¬
der& : ut acta demalis
suis. paenitentia solutus
aculpa excorpore exir&.
Qui uidelic& sacerdos.
inopinate contigit: ut
ad põt antã uineã eisor
occupatus : atq: ad se
uenientib: dicer& : an¬
tecedite : eocecgo uos
subsequor: Cunique
uider& sibi in eodem
opere parum aliquid
super esse paululũ
morem fecit : utopus
quod minimume resta¬
bat conpler&
quo expl&o : coepit ad
aegrum pergere
Euntiuero initinere
Ioccurrentes hnqui pri¬
us uenereent : obuiam
facti sunt dicentes
quaretar dasti pater :¬
Noli fatigari : quia iã
defunctus ẽ : Quoau¬
dito. ille contremuit:
magnisq uocibus se

Expanded text:
rorina vallis dicitur, quae a multis verbo rustico Interocrina nominatur, in qua erat quidam vir vitae valde admirabilis, nomineSeverus, Ecclesiae beatae Mariae Dei genitricis semper virgnis sacerdos . Hunc cum quidam paterfamilias ad extremum venisset diem, missis concite nuntiis, rogavit ut ad se quantocius veniret, suisque orationibus pro peccatis ejus intercederet, ut, acta de malis suis poenitentia, solutus culpa ex corpore exiret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se
Abbreviated transcription (Latin):
iter fecit Apenecũ¬
gitur constat: quia cĩt
utriusqiuistut fueri
diepar inmre culer u¬
ut pius qr tamen merlt̃
dispar non ẽ inecelo¬
fatebr enmino qꝗ uoe
moli: quiduita &e non
eduãm ipsa signa qua
fiunti banae uitaeu
monium ferunt: quaeso
adhius fiquas unt refec¬
rdes ut esurtentemins
ꝑexem plabonorura
lellaun tibi in laudibrs
redempt eris deuiri
uenerabilie benedicti
mirdeculs aliaua
uarnare : sed ad hat
tempas uideo non pose
sufficere: liberius ita¬
que haec loquizuar
sialiudexordiũ sumamu¬

Expanded text:
iter fecit. Aperte iiter fecit. Aperte igitur constat, quia cum utriusque virtus fuerit dispar in miraculo, utriusque tamen meritum dispar non est in coelofateor, omnino quod novi, quia vita et non am ipsa signa quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum Vellem tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec tempus video non posse sufficere. Liberius itaque haec loquemur, si aliud exordium sumamu
Abbreviated transcription (Latin):
Octauodielareus decor¬
quaeso hunc de quo loqui¬
mur seuerum : quam di¬
lectum dñs adtendit :
quem contristari. fte
ad modicum pertulit:
Admiraenda sunt ualdẽ
Thaec quae me in uenio
nunc usq: latuirse: sed
quid es sedicimus: quod
tales uiri modonequeid
inueniri
eop&re mnultos tales
in hoo saeculo nec modo
de cẽ existimo: Neque
enimsit alia signa non
faciunt: ideotales ñ
sund uutacnam qua uert
etimatio inuistute. ẽ
openũ. non inostentati¬
oue signorum: Nã sunt
plerique qui& signa
non faciunt: signa
tamen facientibus
dis pares non sunt:
ETRUIA UNde
mihirogo hoc osten¬
di potest: quod sint
quidam qui signa ñ
faciunt : & tamen facien
tibus dirsimiles ñ sunt
Num quidnã nescir
qnm paulus a postolus
pero a postolorũ primo
in principatia postolico
Icio planae nec dubiũ
ẽ: quia & siminimus
omnium a postolorũ
labortuit
Quodbene ipse nemi¬
inisceris: petrullin
marł pedib ambulauit
Paulus inmarł naufrst¬
gium pertulit:
Euinuno eodem taes
demento ibi paubos

Expanded text:
octava die laetus de corquaeso, hunc de quo loquimur Severum, quam dilectum Dominus attendit, quem contristari nec ad modicum pertulit. Admiranda sunt valde haec, quae me 205 invenio nunc usque latuisse. Sed quid esse dicimus quod modo tales viri nequeunt inveniri. Ego, Petre, multos tales in hoc saeculo nec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Vitae namque vera aestimatio in virtute est operum, non in ostensione signorum. Nam sunt plerique, qui etsi signa non faciunt, signa tamen facientibus dispares non sunt. PETR. Unde mihi, rogo, ostendi potest, quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa tibus dissimiles non suntNumquidnam nescis quoniam Paulus apostolus Petro apostolorum primo in principatu apostolico Scio plane, nec dubium est quia etsi minimus omnium apostolorum, laboravit. Quod bene ipse reminisceris, Petrus super mare pedibus ambulavit , Paulus in mari naufragium pertulit : in uno eodemque elemento ibi Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
mox & ex infirmitate
conualuit : & in hacuita
diutius mansit : Nec
tamen credendum. ẽ.
quia locum quem acce¬
penat perdedit: quia
dubium nonẽ : quod in¬
terces soris sui precib :
potuit post mostem
melius uiuerei: qui et̃
ante mostem studuit
omnipõtenei dnõ placere¬
Sedcurmulta decius
uita dicimus : cum
nunc usque ad corpus
illius toquistutumdo¬
cumenta teneamus ÷
Dae moniacos quippe
absolucre: aegros
cuntre : quotiens ex
fide p&itor : ut uiuens
consueuenet hoc
indesinenter facere:
& apud mostua sua ossa
perseueret: sed lib&
p&re adhucͣualeriae
prouintiae pastes
uarrationis meae
uerba reducere: de
quib: me eximia ual¬
demirecula exore
uenerabilis fostuna¬
ti.cuius longe supe¬
rius memoriã feci:
contigit audisset
qui crebro ad menunc
usqr ueniens . dum
facta mibi ueerũ
Narrat : nouarefec¬
tione mesatiat :¬

Expanded text:
mox ex infirmitate mox ex infirmitate convaluit, et in hac vita diutius mansit. Nec tamen credendum est quia locum quem acceperat perdidit, quia dubium non est quod intercessoris sui precibus potuit post mortem melius vivere, qui et ante mortem studuit omnipotenti Deo placereSed cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere, et apud mortua sua ossa perseverat. Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione me satiat
Abbreviated transcription (Latin):
flere ipse &iam demor¬
te illius coepit: eisque
responditdicens
Recedite & haec dicere
nolite: quia iussio
omnipotentis dĩ est: cui
contrã ire nullus homi¬
num potest: Illis itaq̃
discedentib tristis ex
moste eius mansit ep̃s
Subsequente autẽ die
dominico: ante exsur¬
gentis lucis crepusculũ :
uocatis duob: diaconib:
suis : per recit addomũ
defuncti : Accessit ad
se in orationem dedit:
Exploa autẽ prxece
surrexit : &iuxtacor¬
pus defuncti sedit:
Non autẽ graendiuoce:
de functum per nomen
uocauit dicens
Fr&ter marcellae: ille
autem acsileuiterdor¬
miens : aduicinã uocẽ
quamuis modica fuiss&
excitatus statim oculos
aperuit: atq: ad ep̃m
respiciens dixit. O.
quid fecisti .O. quid
fecisti ͦ Cuiẽps respon¬
ditdicens Quid feci:
Tille ait. Duohester¬
nodie uenerunt: qui
me eicientes excorpo¬
re. in bonum locum
duxerunt : Hodie
autemlunus missus. ẽ
quidixit : reducite
eum : quia fostunatus
ep̃s indomum illuis uenit:

Expanded text:
flere ipse etiam de morflere ipse etiam de morte ejus coepit, eisque respondit, dicens: 201 Recedite, et haec dicere nolite, quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucis crepusculum, vocatis duobus diaconibus suis, perrexit ad domum defuncti; accedensque ad se in orationem dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce defunctum per nomen vocavit, dicens: Frater Marcelle. Ille autem, ac si leviter dormiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculos aperuit, atque ad episcopum respiciens, dixit: O quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: Reducite eum, quia Fortunatus episcopus in domum ejus venit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus dar&. his igitur
expl&is. studebat
adhuc sen ex deeo &
ala narrere. sed quia
non nulli ad eroent ad
quos exostandos occu¬
pabar : Iamq: dieitar¬
dior hore incubuerrt:¬
facta uenerabilis for¬
tunati diumihi audi¬
re nonlicuit: quae
audire siliceat semper
uolo : Sed die alio isdẽ
senex rem de illo magis
adhuc mirecbilem nar¬
recuit dicens : In eadẽ
tudestina urbe mar¬
cellus quidambonae
actionis uir : Cum duab:
sororib suis habitabat :¬
niente molestia cor¬
poris. ipsos acratissi¬
mo uespere ascendente
iam sabbato paschali
defunctus. ẽ ⁊ Cuius
corpus cum longius ẽt
efferendum : die eodẽ
sepellir  non potuit:
Cumq: mone ess& tem¬
poris ad explendum
debitum sepulturxe:
sorores eius moste illius
adflictae cucurreruit
flentes aduirum uene¬
rabilem fostunatum :
eiq magnis uocib cla¬
mare coeperunt:
Scimus quia apostolorũ
uitamtenes : Leproscis
mundas : Caecois in lu¬
illuminas: ueni & resus¬
cita mostuum nostrũ.
Qui mox ut earum fratrẽ¬

Expanded text:
tus daret. His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupabar, jamque diei tardior hora incubuerat, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die alia idem senex rem de illo magis adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat:niente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magnis vocibus clamare coeperunt: Scimus quia apostolorum vitam tenes, leprosos mundas, caecos illuminas, veni, et resuscita mortuum nostrum. Qui mox ut cognovit earum fratre
Abbreviated transcription (Latin):
auditionem inpetrant:
Cui inquantum ẽ pos¬
sibile: ipsa puritate
acsimplicitate cogi¬
tationis : quasi ex qua¬
dam iamsimilitudine
concordant:
Noss autem turbis po¬
pularib admixtidũ
frequenter nonnum¬
quam uero etiamgite
gͣuiter noxialoquimur
os nostrum omnipo¬
tentidõ tanto longin

Expanded text:
auditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosanquam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longin
Abbreviated transcription (Latin):
quumfit : quanto huic
mundo proximum:
Multum quippeldeor¬
sum ducimur: dum
loquutione continua
s aecularib: ad misce¬
mur
Quod benelisaias post¬
quam regem i d ñm
exercituum uidit.
semetipsum re proce¬
penituit
dicens.
Vaesmihis quiastacui
quiduir pollutur labiis
ego sum : Qui quut

Expanded text:
quum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso repreoenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
taedio effetius inax¬
tus iussit ut disceder&:
quimox ut monasteri¬
um exiit: Contrãe se
adsistere apesto ore
dra conem in itinere
inuenit: Cumq eũ
idem drãeco. qui ap¬
parueret deuorare
uellet: Coepit ipse
tremens & palpitans
magnis uocib: clama¬
redicens. Currite.
Currite : quiadracco
iste medeuorere uult.::
Currentes autem froc¬
tres. drocconem mi¬
nime uiderunt: sed
trementem atq: pal¬
pitantem monachũ.
admonasterium re¬
duxerunt: Qui statã
promisit : num quã
seesse lamamonas¬
teriorecessurum:
Atq: exhorte eadem in
sua promissione per¬
mansit : Quippe

Expanded text:
taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ne solut a. est
qua scilic& exeunte :
tanta illic flagraen
tia odoris adspersa
t ut omnes illi qui
aderant: in aestima¬
bili suauitateseple¬
ientur. It aut per
hoc patenter agnos¬
cerent: quod eã
landes incaelo sus¬
cerissent.
Cuirei monachus
noste: inter fuit :
qui nunc usq uiuit.¬
& cummagno fl&u
testari sol&: quia
quousq: corpus cius
sepulturace tracde¬
r&ur ab eogum
narib: odoruie lagnen¬
NhiSdem quoque
omeliis remnarras¬
semerecolo: Cui spe¬
ciosus conpribt meis
qui hanc nouerat
mȩ narrantȩ adces¬
tatus .ẽ.
Conamq: tempose
quomonasterium
p&ii: ANus quaedã
sedempta nomine
inscaemonialihabi¬
tu constituta: IN
VrBAE HAC IVXTA
beataemariae
semꝑ uirginis eccle¬
siã manebat
Haec illius herundi¬
nis discipula fuerat
quae magnis uistutib
pollens suꝑ prace¬
nestinos montes
uitam heremiticã

Expanded text:
ne soluta est. ne soluta est. Qua scilicet exeunte, tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum naribus odoris eisdem quoque Homiliis rem narrasse me recolo, quam Speciosus compresbyter meus, qui hanc noverat, me narrante attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, anus quaedam Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat. Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremitica
Abbreviated transcription (Latin):
aliud declinare
Huic ad seruiendum
mater cum fractre
adenut. & quicquid
ex de mosina potu¬
iss& accipert : hior¬
eorum inanibus pourib
Nequaquã litterrs
nouenart. sed scrip¬
turre sacnre sibi¬
m& codices emeret.
& seligioscis quosqr
inhos pitalitate sur¬
cipiens hos conrui
selegere studiose
faciebat
actum que est. ut
iuxta madum suu
plenes acnem scrip¬
turai discer&:
Cum sicut dixi. litte¬
res sunditus igno¬
Studebat indolore¬
semꝑ gractias agere :
dieb acnoctib uacar:
Sed cumiam tempus
ess& . ut tanta ciun
patientia remune¬
brorium dolor ad
uitalia rediit:
proximum agnouit:
peregrinos uiros.
atq: in hospitalitate
susceptos. Anmo¬
nuit. ut surgerent.
&cum eo psalmor
proex pectatione
exitus decantarnt:
Cumq cumeis & ipse
moriens ps allera
uocespsallentium
sepente conpescuit.
cum terrore magni
clamoris dicens
Numquid non auditis
quantat resonent
audes incaelo
Etdum ad easdem
audes quas intus
audienet. ausem
cordis intender&:
scailla anima car¬

Expanded text:
aliud declinare? aliud declinare? Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoeorum manibus pauperibus Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitatem suscipiens, hos coram se studiose legere faciebat. Factumque est ut juxta modum suum plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoStudebat semper in dolore gratias agere, diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunebrorum dolor ad vitalia rediit. proximum agnovisset, peregrinos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas intus audierat, aurem cordis intenderet, sancta illa anima car
Abbreviated transcription (Latin):
Quod factum Nuncusq
ineo dem monasterio
sicq hoc aparecedenłib:
matribus traeditum
narrare illic subtili¬
quae nunc sunt scae¬
moniales uirgines
acsiillo intempore
huic tam graend
miracculo & ipsȩ
ad fuissent
XU. DETRANSITU
SERUOLO PARALTINCO
SeDINTER HaeC SCI¬
endumẽ. quia saepe
animabus exeuntib
dectorum: dulcedo
sol& laudis caelestis
erumpere : ut dum
illamlibenter auduN
dissolutionẽ carnis
abanima sentire
minime permittan¬
tur:
Vnde in omeliis quoq
euangelii lamnar¬
racs se me memini:
quod in ea postico
quae eunt ib adetele¬
siã beaticlementis
est peruia:
Euit quidam seruulus
nomine. Cuius te quo¬
que non ambigo me¬
quidem sebus. sed
meritis diues eraet :
quamlonga aegri¬
tudo dissoluenut.
Namex quo illum scire
potuimus usq: adfi¬
nemuitae paraliti¬
cus lacebat :
Quiddicã quia stare
non potenet: qui
num quã in lecto
surgere uel ad se¬
dendum ualebat:
Num quã manũ sua
ad osducere. Num¬
quã sepotuit in latus

Expanded text:
Quod factum nunc usque Quod factum nunc usque in eodem monasterio sicque hoc a praecedentibus Matribus traditum narrare illic solent subtiliquae nunc sunt sanctimoniales virgines, ac si illo in tempore huic tam grandi miraculo et ipsae adfuissentXIV. De transitu Servuli paralytici. Sed inter haec sciendum est quia saepe animabus exeuntibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem carnis ab anima sentire minime permittantur. Unde in Homiliis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus te quoque non ambigo mequidem pauper rebus, sed meritis dives erat, quem longa aegritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire potuimus, usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat, qui nunquam in lecto surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit ad latus
Abbreviated transcription (Latin):
Qquaedum nocte qua¬
dam ex hac eadem
lacer& infirmitate¬
fatigata uiditbea¬
tum p&rum a posto¬
lum. inter ut nrq:
candelabra atite
suum lectum consisten¬
Neq perterritatimu¬
it: sedexamore
sumens audatiam
exultauit: eique
dixit
Quid est domine meus
dqͥmissa sunt perca¬
Ta mea
Cui ille benignissime
ut .ẽ uultus. incli¬
nato capite annuit
dicens: Dimis salieni:
Sedquia quandam
scae monialẽ fȩmi¬
na in eodẽ monas¬
terio praxe ca&eris
diligebat. ilico
galla sub iuncxit.
Rago ut sor orbene¬
dicta mecũ ueniat:
Eui ille res pundit. nonꝰ
sedillatalis ueniat¬
tecum:
Haccuero quã p&is:
dieteerit tricensimo
sequutur&.
his igitur expl&is
uisio a postoli adsis¬
tentis & conloquen¬
tis ablata est
At illa protinus cunc¬
tac congregationis
adsciuit matrem:
eiq quiduiderit.
quidue audierit in¬
dicauit:
Testio autem die cũ
ea quaciussa fuenat
sorore defuncta ẽ
Illa uero quam ipsa
poposcenrt: die est
trace simos ubsequuta

Expanded text:
Quae dum nocte quaQuae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitatefatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistennec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille benignissimi ut est vultus, inclinato capite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia quamdam sanctimonialem feminam in eodem monasterio prae caeteris diligebat, illico Galla subjunxit: Rogo ut soror Benedicta mecum veniat. Cui ille respondit: Non, sed illa talis veniatecum; haec vero quam petis, die erit trigesimo secutura. His itaque expletis, visio apostoli assistentis et colloquentis ei ablata est. At illa protinus cunctae congregationis accivit Matrem, eique quid viderit, quidve audierit, indicavit. Tertio autem die cum ea quae jussa fuerat sorore defuncta est; illa vero quam ipsa poposcerat die est trigesimo subsecuta.
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt.
Huic autem cum ual¬
de igneaconsparsio
Corpori iners&:
Coeperunt me dici
dicert :
quia nisi ad amplexus
uiriles redira calore
Nimio contranatu¬
tm barbas ers&
habitura
Quodita quoque post
faccum ẽ : sed scã
mulier nihil exterio¬
ris deformitatis
timuit: quae inte¬
rioris sponsis peciẽ
Amauit
Nec uerka ẽ si hoCIN
illa faedar&ur:
quod acaelesti sponso
ineañamar&ur .:
Moxergo ut eiuscon¬
iux de functus . ẽ.
abiecto saeculari
habitu. ad omnipo¬
tentis dĩseruitiũ.
scse ap̃beati p&ri
ecclesiã monaste¬
rio tradidit :
ibiq multis annis in¬
simplicitate cordis
atq: onctionidedita :
larga indigentib:
aelymosinar uopera
inpendit :
Cumq: omnipotens
ds̃ perennem iam
mercedẽ reddere
eius laborib decrt¬
uiss&: Cancri ulcere
inmammilla ꝑcussa
est.
Nocturno autem
tempore antelectũ
illius duo candela¬
brac lucert consue¬
uenant: quia uide¬
LIC& amicalucis
Nonsolum spirita¬
les sed &iã corpo¬
socles tenebras
odio habebat::

Expanded text:
tendunt. tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra naturam barbas esset habitura, quod ita quoque post factum est. Sed sancta mulier nihil exterioris deformitatis timuit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea non amaretur. Mox ergo ut ejus maritus defunctus est, abjecto saeculari habitu, ad omnipotentis Dei servitium sese apud beati Petriecclesiam monasterio tradidit, ibique multis annis simplicitati cordis atque orationi dedita, larga indigentibus eleemosynarum opera impendit. Cumque omnipotens Deus perennem jam mercedem reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla percussa est. Nocturno autem tempore ante lectum ejus duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nolitimere fili: Noli¬
eleutherius masty¬
res uenerunt:
Ille autemtant ae
uisionis nouitatem
non ferens cursue
Concito extr fores
fugit : Atq: eos quos
uiderot. Patriac
medicis Nuntiauit:
Qui concite descende¬
runt: sed aegrum
que mrliqueraent
lam defunctum in¬
uenerunt.
Quia illi eum secum tu¬
lenent. quorũ uisio¬
nem puerserrenon
potuit. qui hic re¬
mansit :¬
IIII DETRANSITU
NTEREANEQUE
hoc silendum arbi¬
tror: quod mihi
personarum grac¬
uium atq fideliũ
est relatione conpestũ::
othorumnam que
temporibus: galla
huius urbis nobilis¬
sima puella
simachi consulis
acpatricii filia:
intra adaliscentiae
Tempora marito
tracdita. in unius
annispatio eius. ẽ
moste uiduata:
Quadum feruente
mundi copia: Ad
itenrndum thala¬
mum & opes & aas
VOCANX. elegit ma¬
gis spiritalib nupti is
copularidõ: in quib:
aluctu incipitur.
sed ad gaudia aema
peruenitur:
quam carnalibus
Nuptus subici:
quae a la&itia
semper incipiunt :¬
& adfinem cumluctu

Expanded text:
Noli timere, fili, Noli timere, fili, Eleutherius martyres venerunt. Ille autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui concite descenderunt; sed aegrum quem reliquerant jam defunctum invenerunt, quia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, qui hic remansitIII. De transitu nterea neque hoc silendum arbitror quod mihi personarum gravium atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marito tradita, in unius anni spatio ejus est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibus a luctu incipitur, sed ad gaudia aeterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu
Abbreviated transcription (Latin):
gere medicos studuit:
sifostasse eius moles¬
tiae sub uenire po¬
Sed congregati ex
uicinis locis undi¬
que medici at
tactir uenae de¬
nunti auerunt
eius exitum citius.
ad futurum:
sefectionis incum¬
ber&: atq: diei hone
tardior excreuiss&:
uenenndus ep̃s de
illorum potius quã
desua salute. solli¬
citos eos qui aderan
ammonuit : cum
suopatre insuperio¬
res epis copiaesuae
pastes ascendere :
sequae post laborem
reficiendo reparcrent:
Omnes igitur ascen¬
derunt domum.
VNus eitantũ modo
par uulus relictus.ẽ.
puer: quem nunc quo¬
que prcedictus prob
asserit suꝑ ce:
Quidum lecto lacenis
adsister: subito
aspexit intrentes
aduirumdi quosda
uiros stolis candidis
ammictos. qui eun¬
dẽ quoque candore
uestium: uultuum
suorum luce uince¬
bant: qui exsplen¬
doris eorum clari¬
tate percus sus: qui¬
nam illi essenit emis
commotus: Intraen¬
tes eos aspexit & ag¬
nouit : atq. eundem
stridentẽ uagietẽ¬
q: puerun consolari
coepit dicens:

Expanded text:
gere medicos studuit, gere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire poSed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent, emisscommotus, intrantes eos aspexit et agnovit, atque eumdem stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ille admiraendo
res pondit dicens::
Num quid conuenisse
hicscõs apostolor
non uid&is. Beatũ
p&rum &paulum
primos apostoloru
Nonai piciti Ad
quos iterũ t̃ueriui
dicebat: Ecce uenio.
eoceuenio:
Aq interhaec uerba:
animamreddidit:
Et quia ueraciter scos
a postolas uiderit
eos &iam sequendo
testatus est :
Quod plerumq contin¬
git iustqͥs ut in moste
sua scõrum pracecel¬
lentium uisiones as¬
piciant Neipsam
mostis suae paenalẽ
sententiã ꝑtimes cant.
Seddum eorum menti
aernorum ciuium
soci&as ostenditur.
a carnis suae copula
sine doloris & formi¬
dinis fatigatione
soluantur:¬
CIII. DE XNIMA
PROBIRE XIINAC
UADERENEque
hocsilea quod probus
omnipotentis di famu¬
lus. qui nunc inhae
urbe monasterio presto¬
est quod appellatur
renati de probopatruo
suo seatinae ciuita¬
tis ep̃o mihinar racre
consueuit dicens:
Quia propinquante
uitae cius termino
eum gracuissima de¬
pressit aegritudo ⁊
Cuius pater nomine
maximus pueris
circum quaque
tracns mirsis colle¬

Expanded text:
lle admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvanturII. De anima Probi Reatinae Qua de re neque hoc sileam, quod Probus omnipotentis Dei famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colli
Abbreviated transcription (Latin):
prerby tenesuam
ut sororem diligens:
sed quasi hostẽ caueni
adsepropius acce¬
derenum qua sinebat.
Camq sibim& ad pro¬
pinquart nulla occa¬
sione ꝑmittens Ab ea
sibi cominuriem
funditus familiari¬
tatismabscederat:
Habent quippe scĩ
uiri hoc proprium:
Namut semꝑ ab in lici¬
tis longesint Ase
plerumq &iã licita
abscidunt:
Vnde isdẽ iuir. neum
quã ꝑ ea incurrer
culpã sibi &iam
recus abat necessaria:
Hic ergo uenerrbilis
prrbt cum longam
uitae impless& aa¬
tem: anno quadre¬
gi simo ordinationis
suae in ardescente
gracuiter febnre
correptus. adextre¬
madeductus ẽ:
Sedcum eum prcerbi¬
tenx sua conspicer&
solutis iam membris
quasi inmoste disten¬
sum siquid adhuc ei
uitale spiromen in¬
ers&. Narib eius ad¬
posita curuit aur
dqͥ noscere:
Quod ille sentiens cui
tenuis simus in erat
flatus quanto ad¬
nisuualuit ut loqui
potuiss &. inferues¬
cente spucollegit
uocẽ atq crupitdicens
Recede amemulier:
adhuc igniculus uiul
palcam tolle

Expanded text:
presbyteram suam presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt. Unde idem vir, ne in aliquam per eam incurreret culpam, sibi etiam recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle.
Abbreviated transcription (Latin):
mena perir&:
quistatimiussis ob¬
temperans. froctrũ
caenobia circuiuit.
mandata uitae quae
agendo didic eret
prcedicauit :
Quinto decimoigitur
die ad monasteriũ
suum ꝑ acta proce¬
dicatione reuersus e
ibiq: fratrib: conuo¬
catis adstans in me¬
dici sacraementũ
dominicicorporis
& sanguinis sumpsit.
moxq cum eis misticos
psalmorum cantds
exorsus est.:
Quuillis psallentibus
oractionȩ intentus.
animã red didit:
Omnes uero fractres
qui adcraent. ex ore
cius exissecolumbã
uiderunt
quę mox apestatec¬
ba egressa aspicien¬
tib fractribus. pae¬
Cuius idcirco animã
incolumbae speiat
apparuisse creden¬
exhac ipsa specie
quam simplici corde
AUIMAC URSINI
PRESBETERI
SEDNEQUE HOCSI¬
LCAM quoduir
uenera bilis abbas
stephanus qui non
longe antehoc in hac
urbe defunctus est:
quem ipse &am hene
noti. Ineadem pro¬
uintia Nursiat
contigusereferebat:
Aiebac enim quod
illic prbt quidam
comnussamsibi
Cum magmo tremor
dñi regebat ecclesia:
nationis acceptȩ

Expanded text:
men aperiret. men aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tec egressa, aspicientibus fratribus, peneCujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credenex hac ipsa specie quam simplici corde animae Nursini presbyteri. Sed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno timore Domini regebat Ecclesiam nationis acceptae
Abbreviated transcription (Latin):
pracessit: Nullũ
eilumen uelex¬
tremae uis ionis
aperiens :
Sedquianemd inuer¬
bere illius gractia
se deti tuente sub¬
sustq Et nisi
isdem misericors
pater qui poenam
inrozat . patientiã
pucest&: moxpur
inpatientiã peccatũ
nobis ipsa aug&
corruptio peccatorũ.
Fitq modo miseracbilł
ut culpa nostraunde
spena se debuit cer¬
minum: Indesumat
augmentum:
Ideirconostra dĩ in¬
firma conspiciens:
flagellis suis custo¬
diam ꝑmisc&: atq
inꝑcussione sua
electis filiis Nunc
misericor diter
iustus ẽ ut sint
quib: postea debeat
iustemis erert
Unde uene nabilẽ
senem dum exte¬
riorib: tenebris
nanum quã luce
destituit
custodia consolatio¬
nem cordis:
um uero lamanni
quad raglnsini fuiss&
incaecitate: tempus
exemptum ei dñs
lumen reddqͥdit:
uicinum suum obitũ
denuntiauit: Atq
ut monasterus cir¬
cum quaq: construc¬
us uerbum uitae
precedicar& admo¬
nuit: quat enus cor¬
poris receptolumine.
uis itatis incircuitu
fratrib: cordirlu¬

Expanded text:
pressit, nullum pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris na nunquam luce destituit.custodiam, consolationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lu
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc mihi inmonas¬
terio positonarnruit.
quodaliqui de syciliae
pastibus Nauigio
romam peentes
Inmarimediopositi:
Cuiusdã serui dĩ qui
insamnio fuerat iN¬
Aiusus adcaelũ
serrđanimã uiderun :
uidescendentes ad
teru. Causamq
anIta ess& acta
perscrutantes
Illo die inuenerunt
obisse dĩfamulum
caedestia ascendisse
cognouerunt.
DEEGRESSUANI¬
MAE SPETABBAT
DHUC IXENONAS TE¬
Ario meo positus
Cuiusdã ualde uene¬
rocbilis uiri selatio¬
ne cognoui quod dico
Agebat enim qui a
uenerabilis pater
Nomine spes. monas¬
oteriđ construxit.
in loco cuiuocabulũ
cãpleest. quifer¬
inter lacente spatio
a ueusta nur.siat
urbãe disiungitur:
Hunc omnipotens
& misericoreds̃
ab aerno uerbere
flagellando pro¬
texit: eiq: dirpen¬
sationis suae maxi¬
mam seue ꝓtatem
seruauit gnatia:
Quantũq eum prius
flagellando dile¬
ger& postmodũ
perfecte sanando
monstrauit:
Eius namq: oculos
perquadraginta
annorum spaciũ
continuae cacri¬
tatis tenebris

Expanded text:
adhuc mihi in monasadhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, tia regna ascendisse cognoverunt.De egressu animae Spei abbatis. Adhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexinterjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
collectum uidit¬
Narsentib didici:
quia duo nobiles
tiri atq exterio¬
rib: studus eruditi:
germani frctres:
quorũ unus speciosus
alter uero grego¬
rius dicebatur.¬
segulae insc& con¬
uersatione tracdi¬
derunt.
Quos is demuenerae¬
bilis pater inmonas¬
terio quod iuxta
terrxcmensem
urbem constntxe¬
rat fecit habitar:
Quimultas quidem
pecumas inhorie
mundo possedtraent
sed cuncta paupe¬
rib: proanimarũ
suarum re demptio¬
nelargiti iunt: &
in eodẽ monaster ioꝑ
ermanserunt
Quorum uniis scilioet
spetiosus : dum pros
utilitate monaste¬
ria luxta capiana
urbem missus fuis
Die quadã frxter eil
gregorius cum fri¬
tribus admenia
sedecis atq gonues¬
cens per ipm̃ sub¬
leuatus aspexit &
uidit speciosi ger¬
mani sui animã
tam longe asepositi
de corpore exire :
Quod mox fratribus
indicauit: & cucur¬
rat. Iamq: eundem
feaetrem suum sepul¬
tum repperit. quem
tamen ea hora qua
cuderat ex isse de
corpore inuenit:
DE ANIMAIN
Arelegiosus atque
fidelissimus uir:

Expanded text:
lectum viditnarrantibus, didici quia duo nobiles viri atque exterioribus studiis eruditi, germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebaturegulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem missus fuisset, die quadam frater ejus Gregorius, cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam, tam longe a se positi, de corpore exire. Quod mox fratribus indicavit, et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem tamen ea hora qua viderat exiisse de corpore invenit. De anima religiosus atque fidelissimus vir
Abbreviated transcription (Latin):
tis suae probationẽ
dedit:
Namcum hospitalita¬
tisstudio ualde eẽe
intentus: Die quadã
troens euntes milites
hospitiosus cepit
Quos gochis superue¬
nientib: abscondit:
Corumq uitã ab illo¬
rum nequitia abs¬
condendo seruauit:
Quod dumgothorũ
regͥ perfido totilxe
nuntiatum fuis see :
crudelitat is Inmanis¬
simae ues ania suc¬
census: hunc adlo¬
cum qui in octauo
huius urbis miliario
merulis dicitur:
ubitunc ips e cumsex¬
ercitu sedebat. iussit
deduci: eumq: inspec¬
taculo populi ursis
ad deuorandum pro¬
uci: Cumquidẽrex
per fidus in ipso quoq
spectaculo consedis¬
sec ad aspiciendan
mostemep̃i: magna
Tunc ep̃ĩ deductus inme¬
dio est : atq: ad cius
mostem In manis simiş
ursus exquisitus
quidum humana mem¬
bra crudelitercarpe¬
rat sdeui regissanimũ
satiarot: Dgmissus
itaq: ursus excauea ẽ:
qui aecensus & conci¬
Sed subitosuaefersci¬
tatis oblitus deflexa
ceruice submissoq
humilit er capite lã¬
bere ep̃i coepit pedes:
ut patenter omnibus

Expanded text:
tis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit, quos Gothis supervenientibus abscondit, eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. 297 Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis immanissimae vaesania succensus, hunc ad locum qui ab octavo hujus urbis milliario Merulis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, jussit deduci, cumque in spectaculo populi ursis ad devorandum projici. Cumque idem rex perfidus in ipso quoque spectaculo consedisset ad inspiciendam mortem episcopi, magna Tunc episcopus deductus in medium est, atque ad ejus mortem immanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex cavea est: qui accensus et concised subito suae feritatis oblitus, deflexa cervice, submissoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus