comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sis et insulȩ munera offerent. Cechin aqͦ ci¬
thii id ÷ cipri. aqͥb hodie urbs cithiꝰ nõat᷑.
Dodanin aqͣ rodii. hȩ lt̃ gs̃ de stirpe iafech:
q̃ atauro monte adaqͥlonẽ mediã partẽ asiȩ.
et omnẽ europã usq adocceanũ brutannicũ
possident: nõa et locis et gentib relinquenteᷤ:
deqͥb pꝰtea ĩmutata st̃ plurima cȩcã ꝑmaneãs
ut fuert̃. Nam multarũ gentiũ uocabula par¬
tĩ mansert᷑ ira. ut hodie appareant ut fuerant
deriuata. sic̃ exassur assirii. ex heber hebrei.
partĩ uͦ tp̃ris uetustate ita mutata ÷: ut uix
hoĩes doctissimi antiquissimas hẏstorias ꝑ¬
scrutantes. nec omniũ s aliquaꝵ existis ori¬
gines gentiũ potuerint reꝑire. Nã qd exfilio
cham qui uocabat᷑ mesdrã egyptii sint exorti
nulla hic resonat origo uocabuli. sic̃ nec et̾io¬
pũ qͥ dñt adeũ filiũ cham ꝑtinẽ. qͥ chus appel¬
lat̾t. Et si omĩa consicłant᷑. plurima tam̃ gentium

Expanded text:
r. Cethim, a quo Citii, id est Cyprii, a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de quibus postea inmutata sunt plurima, cetera permanent ut fuerunt. Nam multarum gentium vocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerant derivata, sicut ex Assur Assyrii, ex Heber Hebraei: partim vero temporis vetustate ita mutata sunt, ut vix homines doctissimi antiquissimas historias erscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerint reperire. Nam quod ex filio Cham, qui uocabatur Mesraim, Aegyptii perhibentur exorti, nulla hic resonat origo uocabuli; sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere, qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, pl
Abbreviated transcription (Latin):
filio cham qͥ uocatꝰ ⁊÷ chus: ex qͦ originẽ trahunt.
Chus eñi ȩbraica lingua. ethiops int̾pͣtat᷑. hi qͦndã
nilũ ec oceanũ in meridie sub ipsa solis uicinita¬
te insidert̃. qͣ ties st̃ ppłi. hesꝑi. grãmantes. & indi.
hesꝑi st̃ occilentes. grãmantes tripoł. indi ori¬

Expanded text:
filio Cham qui vocatus est Chus, a quo originem traxerunt. filio Cham qui vocatus est Chus, a quo originem traxerunt. Chus enim ebrayca lingua Ethiops interpretatur; et Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi ori
Abbreviated transcription (Latin):
uagabundis semet ipsos ꝓpͥa lingua numides
appellauert᷑ .i. sine oppido uagos et errantes. Me¬
qdi aũ cũ lib̾ se miscuert᷑. qͥ ꝓximã hisꝑaniã in¬
habitabant: ꝗͣ nom̃ paulatĩ libies corrupere
barbara lingua. mauros ꝓpt̾ medos appellan¬
tes licet mauri obcolorẽ agrecis uocent᷑. greci
enĩ nigrũ mauron uocant. estiferoꝙ colore af¬
flati. spẽm atri coloris ductͣ. Massilia ciuitas
affrice ⁊ ñ longe ab achlante et hortis hesꝑidũ.
masulas uocamꝰ. deqͥb uirgiliꝰ. hic mͥ massile
gentis monstrata sacerdos. Galladũ gõ st̃. ame¬
ridie usꝙ oceanũ. hesꝑtũ ꝑuagantes. his nom̃gal¬
nascit᷑. neq uiuit. Garamantes ppłi affrice ꝓpe cire¬
nas in habitantes. agaramance rege apollinis fi¬
lio noãti: qͥ ibi ex suo nõẽ grãma oppidũ cͣdidit.
St̃ aũ ꝓximi gentib ethiopũ deqͥb uirgiliꝰ. extre¬

Expanded text:
vagabundis semetipsos propria lingua Numides vagabundis semetipsos propria lingua Numides appellaverunt, id est sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducAfricae est non longe ab Atlante et hortis HesperidumMassulas vocamus: de quibus Virgilius; Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. Gaulalii gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperidum pervagantes: his nomen Gaunascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit; sunt autem proximi gentibus Aethiopum. De quibus Virgilius: Extre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecti st̃. & in affrice liiꝰ ueneit᷑. Getuli grece dñr
fuisse. qͥ ingenti agmine alocis suis nauib con¬
scendentes. loca sirciũ in libia occupaueit. et
qr exgrecis uenerant. deriuato nõe getuli cog¬
nominati st̃: unde et opinio. ẽ. ap̃ gothał aban¬
tiqua cognatione mauros. esanguituitate ꝓpͥnq̃s¬
sibi uocare. Affricã aũ inctio habuere libies. deind̃
affri. pꝰ hec getuli. postremũ mauri et numides.
Mauri et mimide. ut affri putant. sic sũpseit̃ exor¬
diũ. et uocabulũ. nã pꝰꝗͣ in hispania hercules int̾iit
et exercitꝰ eiꝰ cõpositꝰ gentib ex uariisgentib amis¬
so duce passim sibi sedes quȩrebant. & exeo nũo
medi. ꝑsi et ameni: ĩnauib in affricã transuecti.
uxima mari loca occuꝑ auere: s ꝑsedũ materiã
magris ꝓcͣstruendis domiciliis ñ inuenirent. &¬
ignara lingua cõmertiũ ꝓhib̾et: ꝑ patentes agros
et diu̾sos solitudines uagabant᷑. ecappłationib

Expanded text:
fecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinsibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numides. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus eius conpositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi et Persae et Armenii navibus in Africam transvecti proxima mari loca occupavere. Sed Persae, dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignara lingua commercium prohiberet, per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
chał dies querit᷑. ꝓpt̃ ipsũ nũm septenariũ qͦ
uniu̾sitatis significatio sepe figurat᷑. qͥ etiã ipsi
uͦ adhuc inista mortalitate constituta. ꝓptͣ ip¬
sã mutabilitatẽ lune nõe inscͥptĩs significat᷑.¬
Uaria aũ obseruantia opiniom̃ paschał festi¬
uitatis int̾dũ errorẽ gignit. Latini nanq at̃¬
tio nonas martias usq inc̾cias nonas aprilis
pͥmi m̃sis lunã inqͥrt̃. et si xxiiii. luna die die¬
dñico ꝓuenerit in alio die dnĩco pascha ꝓtraht̃.

Expanded text:
psum numerum septenarium, quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in scripturis significatVaria autem observantia opinionum Paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martias usque in III Non. Apr. primi mensis lunam inquirunt, et si 15 luna die Dominico provenerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
luna die dñico incurrerit: scm̃ pasclia celebrat.
huiꝰmodi gͦ dissensio utrosq pasclialẽ regłam
nas hoc ÷ dies. ccc.liiii. ht̃. dictꝰ aũ cõmunis qr se¬
pe duo ita coniuncti incedt̃. ut inuicẽ se in pas¬
res. idẽ. ccc.lxxx.iiii. dies hr̃e monstrat᷑. ipse ẽ.
annꝰ sot̃: moysi diuinitꝰ reuelatꝰ: inqͦ subent᷑¬

Expanded text:
luna die Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant. Hujusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam nas, hoc est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in pasres, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubent
Abbreviated transcription (Latin):
eos pena cruciabat. Uñ scriptũ ÷. pluit suꝑ
peccatores laqueos. ignis. sulphur. et sp̃s ꝓ
cellarũ pars calicis eoꝵ. Ignis ÷ qñ eos flãmea
cura consumit. sulphur. quia cogitationes
eoꝵ detestabili fetore sordescunt. Sp̃c ꝓcel¬
larũ. dum se tumultuosa m̃te confundt̃.
pars calicis eoꝵ. id ÷ m̃sura. quia pullitis
actib ebriantur.

Expanded text:
it super peccatores laqueos ignis, sulphur et spiritus procellarum, pars calicis eorum . Ignis est, quando eos flammea cura consumit; sulphur, quia cogitationes eorum detestabili fetore sordescunt: spiritus procellarum, dum se tumultuosa mente confundunt: pars calicis eorum, id est, mensura, qua pollutis actibus ebriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
annis uacat: nouandarũ sibi uiriũ causa. Ho¬
ualia enĩ semel cũ fructuert̃: et semel uacua
Noualia posst̃ significare labores fructuosos
nouit̃ inceptos. unde ÷ illud ꝓpħicũ: in nouate
uob̾ noualia. ac si dicẽt. exercete uosmet ipsos
instudiis utilib ne segnitia uos steriles reddat.
Hincet alibi scriptũ ÷: multi cibi in noualib pa¬
trũ. hoc ⁊ habundantes delitiȩ uirtutũ st̃
indoctrinis et exẽplis scõꝵ doctoꝵ. Area dr̃ ta
bularũ eqͣlitas. dicta aũ area aplanttiȩ atq.
ȩqͣlitate. unde et arida. Alii areã uocatã dict̃.
qd ꝓtriturandis frugib gradat᷑. ł qd̾ ñ tri¬
nificat unde ioħs baptista legit᷑ dixisse ine¬
uangłio dexp̃o. cuiꝰ uentilabrũ inmanu sua
et ꝑmundabit areã suã. Puentilabrũ id ⁊ pa¬
lã discretio it exanimis. pareã uͦ p̃sens eccła
designat᷑: inqͣ ꝓculdubio qd̾ lugubre satis ẽ
multi st̃ uocati pauci uͦ electi .i. pauca gͣna suꝑ¬

Expanded text:
novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Novalia possunt significare labores fructuosos noviter inceptos. Unde est illud propheticum: Innovate vobis novalia ; ac si diceret: Exercete vosmetipsos in studiis utilibus, ne segnities vos steriles reddat. Hinc et alibi scriptum est: Multi cibi in novalibus patrum , hoc est, abundantes deliciae virtutum sunt in doctrinis et exemplis sanctorum doctorum. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie, 238 atque aequalitate, unde et ara. Alii aream vocatam dicunt, quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non trinificat. Unde Joannes Baptista legitur dixisse in Evangelio de Christo: Cujus ventilabrum in manu ejus, et permundabit aream suam . Per ventilabrum, id est palam, discretio justi examinis: per aream vero praesens ecclesia designatur, in qua procul dubio, quod lugubre satis est, Multi sunt vocati, pauci vero electi ; pauca grana sup
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰtodire nemo sufficit. qͥ humanis eũ laudi¬
b ñ abscondit. Rura uetẽs i cultos agͦs
dicebant. id ÷ siluas et pascua: agrũ uͦ qui
colebat᷑. Nam rus ÷ qͦ mel. qͦ lac. qͦ pecꝰ haberi
pot̃. unde et rusticꝰ nominat᷑. hȩc agrestiũ
pͥma et ꝯciosa felicitas. Segesager ÷ inqͦ se¬
rit᷑. unde et iurgiliꝰ. illa seges demũ uotis res¬
pondit auari. agricole. Compascuus ager
dictꝰ. qd̾ adiuisorib agroꝵ relictꝰ ⁊ adpascen¬
s arcent᷑ fines eiꝰ obiectu fluminũ. montiũ. ar¬
bor. unde et in his agris nicħ subse ciboꝵ int̃¬

Expanded text:
todire sufficit, qui ab humanis laudibus non abscondit. Rura veteres incultos agros dicebant, id est, silvas et pascua: agrum vero, qui colebatur. Nam rus est, quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest. Unde et rusticus nominatur. Nam haec rusticorum prima et otiosa felicitas. Seges ager est, in quo seritur. Unde et Virgilius: Illa seges demum votis respondet avari Agricolae. Compascuus ager dictus, qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascensed arcentur fines ejus objectu fluminum, montium, arborum. Unde et in his agris nil subsit
Abbreviated transcription (Latin):
ensuras uiarũ. nos miliaria dicimꝰ. greci
stadia. galli leuuas. egyptii signes. ꝑse pa¬
rasangas. St̃ aũ ꝓpͥo quęq spatio. Miliariũ
nit᷑ passib mille qͥngentis. stadiũ occaua parͤ

Expanded text:
ensuras viarum nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium nitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars
Abbreviated transcription (Latin):
um qd̾ ex hõib patris familias maxime pͣ
agͦs qͦs bello ceꝑant. qͣsi p̃de noe habebant.
Om̃is aũ ager ut uarro docet qͥdrifariȩ diui¬
dit᷑. aut enĩ aruus ÷ ager: id ÷ sociona. aut
consitꝰ: idẽ. aptꝰ arborib. aut pascuis qui
herb tm̃ et aĩalib uacat: aut floridꝰ ut st̃
orti apib c̃gruentes et florib. qd̾ etiã uir¬
giliꝰ in .iͦiͦ. libros georgicoꝵ secutꝰ ÷. Agri¬

Expanded text:
uod ex omnibus patrifamilias maxime praagros quos bello ceperant, ut praedae nomine, habebant. Omnis autem ager ut Varro docet quadrifarie dividitur: aut arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus arboribus; aut pascualis, qui hehorti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus
Abbreviated transcription (Latin):
cdi. s iuxta differentiã t̾rȩ fructificauit:
qi bona t̾ra fructũ centuplũ bonoꝵ oꝑũ ꝓfert.
mala aũ ꝓfeit spinas et cribulos uitioꝵ: quȩ
euã ÷ maledictioni ꝓxia. Itẽ ager. ẽ. eccła. ut
ingenesi. ecce aro ysaac odor filii mei. sic̃ odor
agri pleni. cui benedix̃ ds̃. et in eũgłio. eme¬
rt᷑ exeis agrũ figuli in sepulturã ꝑ egrinorũ.
abiathar sacerdotẽ. uade inagrũ tuũ ma
nathot. Itẽ ager significat disciplinã reli¬
gionis xpͣiane. ut ⁊ illud in eũgłica parabo¬
la: simile ÷ regnũ cȩloꝵ thesauro. absc̾clico

Expanded text:
i: sed juxta differentiam terrae fructificavit: quia bona terra fructum centuplum bonorum operum profert: mala autem profert spinas et tribulos vitiorum, quae etiam est maledictioni proxima. Item ager est ecclesia, ut in Genesi: Ecce, ait Isaac, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Deus . Et in Evangelio: Emerunt ex eis agrum figuli in sepulturam peregrinorum Abiathan sacerdotem ait: Vade in agrum tuum in Anathot . Item ager significat disciplinam religionis Christianae, ut est illud in Evangelio: Simile est regnum coelorum thesa
Abbreviated transcription (Latin):
quid. alii agrũ exgreco nominari mani¬
festiꝰ credt̃. unde et iulla grece. cor agros drͣ. uil¬
la auallo. idẽ. aggere t̾re ñcupata qd̾ ꝓlimitȩ
constitui solet. Possessiones st̃ agri. lare paten¬
es publici pͥuatiq qͦs ininitio ñmancipati
one. s qͥsq ut potuit occupauit atq pos¬

Expanded text:
quid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initione, sed quisque, ut potuit, occupavit, atque pos
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. disciplinã studii cȩlestis. hõ qͥ hc̃ thes¬
aurũ inuenit. humiles ec religiosos desig¬
nat. qr ualde gaudent dũ bonũ ꝑcipunt
desidiũ. Tunc ꝓfecto uenditis id ÷ cͣtẽptis uo¬
luptatib carnis: cunctisq t̾renis delectati¬
onib. oĩa mundi ꝑ disciplinȩ cȩlestis c̾to¬
dia calcant: nil iã qd̾ caro blandit᷑ libet. nil
qd̾ carnis uitã trucidat spͣc ꝑhorrescit. Si¬
uo alit̾ thesaurꝰ iste. xp̃c intelligit᷑. A geraũ
sca script᷑a: in qͦ reposita ẽ. notitia saluato

Expanded text:
 disciplinam studii coelestis: homo, qui hunc thesaurum invenit, humiles et religiosos significat. Quia valde gaudent, dum bonum percipiunt desiderium: tunc profecto venditis, id est, contemptis voluptatibus carnis, cunctisque terrenis delectationibus, omnia mundi per disciplinae coelestis custodiam calcant: nil jam, quod carni blanditur, libet: nil, quod carnis vitam trucidat, spiritus horrescit. Sive aliter: thesaurus iste Christus intelligitur: ager autem sancta Scriptura, in qua reposita est notitia Salva
Abbreviated transcription (Latin):
tis. expedit eiut suspendat᷑ mola asinaria
incollo eiꝰ. ec demergat᷑ inꝓfundũ maris.
hinc iisaia adũsus babiloniã dr̃. tolle mo¬
inminuto numõ. Mole duȩ duo testam̃ta le¬
gis. ut quidã uolunt significant: unde legit᷑
inȩugłio. tc̃ duȩ ert̃ inmolendino: una assu¬
met᷑. et altã relinquȩt̃. Mole duȩ. spes et formi¬
do: indeutõ nomioaͣi atcipias loco pignoris
inferiorẽ et suꝑioiẽ mola. Cribrũ qd̾ ibi cur¬
rat frum̃tũ. quasi currifrugũ. Cribrũ upxta
allegoriã seꝑatio ẽ. fideliũ asocietare infide¬
lui dequo mamos m̃tiosit. et ineuangl̃io¬

Expanded text:
tis, expedit ei ut suspendatur mola asinaria tis, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Hinc in Isaia adversus Babylonem dicitur: Tolle moin minuto numero . Molae duae, duo testamenta legis ut quidam volunt significant; unde legitur in Evangelio: Tunc duae erunt in molendino, una assumetur, et una relinquetur . Molae duae, spes et formido, ut in Deuteronomio: Non accipias loco pignoris inferiorem et superiorem molam . Cribrum, quod ibi currat frumentum, quasi currifrugum. Cribrum juxta allegoriam separatio est fidelium a societate infidelium. De quo in Amos mentio fit , et in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in maligno positꝰ:: hic indie iudicii diui¬
no igne succendit᷑. et enutas sanguinũ po¬
nit᷑ suꝑ carbones ignis: ut impleat᷑ qd̾ scrip¬
tũ÷ misaia. habes carbones ignis: sedebis
mundi p̾terne peccata. neq parcere ĩpiis
nec placari. ut uiȩ pereant ĩpioꝵ scdm illud qd̾
inpͥmi psalmi fine ponit᷑. ec it̃ impioꝵ ꝑibit.
Sartago abstrepitu som uocata. qñ ardet i
ea oleũ. Itẽ sartago tribulatio uitȩ p̃sentis.
inpsalmo: ec ossa mea. idẽ. fortes eccłe. sicut in
frixurio confrixa st̃.Rursũ sartago ⁊ elus
recatudinis adu̾sus peccata. ec cõpunctio fr̃¬
ne infirmitatis. Inerechiel: et tu filihõis. po¬
ne sartagiẽ int̾te ec int̾ ciuitatẽ. Dehacsar¬
tagine loquit᷑ apłs. quis scandalirat᷑ ec ego
ñ uior. Mola dr̃ asui iotunditate uocata.
ur mala pomoꝵ: sic et greci. ꝑmolã exp̾mi¬
tͣ circuitꝰ uitȩ p̃sentis. et labor t̾renꝰ ineuan¬
głio: qui scandalirauerit unũ depusillisis¬

Expanded text:
in maligno positus est, die judicii divino igne succenditur, et civitas sanguinum ponitur super carbones ignis, ut impleatur quod scriptum est in Isaia: « Habes carbones ignis, sedebis mundi praeterire peccata, neque parcere impiis, nec placari, ut viae pereant impiorum, secundum illud quod in primi psalmi fine ponitur: Et iter impiorum peribit. Sartago a strepitu soni vocata, quando ardet in ea oleum. Item sartago tribulatio vitae praesentis, ut in psalmo: et ossa mea, id est, fortes Ecclesiae, sicut in frixorio confrixa sunt . Rursum sartago zelus rectitudinis adversus peccata, et compunctio fraternae infirmitatis. In Ezechiel: Et tu, fili hominis, pone sartaginem inter te et inter civitatem . De hac sartagine loquitur Apostolus: Quis scandalizatur, et ego non uror? Mola dicitur a sui rotunditate vocata, ut mala pomorum, sicut et Graeci. Per molam exprimitur circuitus vitae praesentis, et labor terrenus. In Evangelio: Qui scandalizaverit unum de pusillis is
Abbreviated transcription (Latin):
eo diuisio nes ¶slimũ. et carniũ. eo gȩcera.¬
Ubi sub lebetis similicudine urbẽ irłm descri¬
bit. ex sub os suũ et carniũ excoctione torm̃ ta
fortiũ ecfragiliũ expͥmit mea. ee ꝑ excoctio¬
nẽ rubiginis: ipsiꝰ ciuitatis destructionẽ ꝓptͣ

Expanded text:
eam divisiones ossium et carnium, etc.eam divisiones ossium et carnium, etc.Ubi sub lebetis similitudine urbem Jerusalem describit et sub ossium et carnium coctione tormenta fortium et fragilium exprimit in eo, et per excoctionem rubri ignis ipsius civitatis destructionem p
Abbreviated transcription (Latin):
inia uasa coquendi causa parata co
liat mea aqua igne subiecco. ut altiꝰ napor
olla. ẽ. enĩ oris patentiorib. Misticegͦ in¬
obla spei meȩ p̃ter ruth. Itẽ olla dãpnatio
sempiterna. ut imohel: uultꝰ redigent᷑ in
ollam. Rursũ olla ẽ. plebs iudaica. eupidi¬
tate carnali accensa. deqͦ ieremias. ollam
succensã ego uideo. Itẽ innoĩe ollȩ p̃sens mun¬
dus ułgenus humanũ. siue quȩlibet anima
peccatrix igne tribulationis apposita notat᷑:
de quo dñs dixit aderechielẽ. pone ollã suꝑ
prunas uacuã: donec incalescat es eiꝰ. Cau¬
cab et cacuma a sono feruoris cogno minan.
hȩc ingrecis ec latinis cõmunia noĩa hñt:s
utrũ launi agrecis. an gregalatinis hȩc uoca¬
bula mutuase it inoertũ ÷. Lebetes enee sunt
greco sermone uocate. funt enĩ ollȩ minores:
inusu coquendi parate. Delebere gͦ iere¬
chiele ita sccptũs hex dicit dñs ds. pone
lebetẽ et infandes suꝑ cũ aquã. et mite in

Expanded text:
nia vasa coquendi causa parata cocliat in ea aqua igni subiecto, ut altius vapor olla est enim oris patentioribus. olla spei meae , propter Ruth. Item olla damnatio sempiterna, ut in Joel: Vultus redigentur in ollam . Rursum olla plebs est Judaica, cupiditate carnali accensa, de qua Jeremias: Ollam, inquit, succensam ego video . Item in nomine ollae praesens mundus, vel genus humanum, sive quaelibet anima peccatrix igni tribulationis apposita notatur, de quo Dominus dixit ad Ezechielem: Pone ollam super prunas vacuam, donec incalescat aes ejus . Cacabus et cucuma a sono fervoris cognominantur. Haec in Graecis et Latinis communia nomina habent: sed utrum Latini a Graecis, an Graeci a Latinis haec vocabula mutuarint, incertum est. Lebetes aenea vasa sunt Graeco sermone vocata: sunt enim ollae minores in usum coquendi paratae. De lebete ergo in Ezechiele ita scriptum est: Haec dicit Dominus Deus: Pone lebetem, et mitte in eam aquam, et mitte in
Abbreviated transcription (Latin):
salo mon ait: qͥ abscondit frum̃tũ maledicet᷑ in
popłis. Triticũ aũ similit̾ eleccos significat qͥ ꝑ¬
tinent adhorreũ dñicũ sic̃ supͣ ostendimꝰ. Silico
tea fiat aridũ: qr spica eiꝰ otdines habeat. Signi¬
ficat Aũ ordeũ luterã uet̾is legis. ꝗ̃ carnalib u¬
deis ad alim̃tũ dicta ẽ. unde in eũgłio legitur.¬

Expanded text:
mon ait: Qui abscondit frumentum, maledicetur in populis . Triticum autem similiter electos significat, qui pertinent ad horreum Dominicum, sicut supra ostendimus. Siligo tea fiat aridum: vel quod spica ejus ordines habeat. Significat autem hordeum litteram legis veteris, quae carnalibus Judaeis ad alimentum data est: unde in E
Abbreviated transcription (Latin):
dulla sensꝰ spĩtał cͣlita laret. Spicȩ mitia fid̃i
uł inchoatio bonoꝵ oꝑũ. sic̃ iniob dehereticis
dr̃. et esurientib tuler̃ spicas. Stipula. aridi
Stipula aũ ac paleȩ peccõres significat. qͥ apti
st̃ adincendiũ ȩt̾nũ. unde scripiũ. ẽ. paleas
Aũ exurit igne in extinguibili. Inhieremiaꝙͦ
scriptũ :: qͥd paleis adiriticũ dic̃ dñs: Acerui col¬
lectio fideliũ ad areã ȩcclȩ. siue scõꝵ p̃dicatio ꝑ

Expanded text:
la sensus spiritalis condita latet. Spicae initia fidei, vel inchoatio bonorum operum, sicut in Job de haereticis dicitur: Et esurientibus tulerunt spicas . Stipula, aridi Stipula autem ac paleae peccatores significant, qui apti sunt ad incendium aeternum; unde scriptum est: Paleas autem exurit igni inexstinguibili . In Jeremia quoque scriptum est: Quid paleis ad triticum? dicit Dominus . Acervi, collectio fidelium ad aream Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
plraim inqͦ loco archa testam̃ti mãsit et tab̾nacłm
neãpoleos inregione a crabitena s et iude patta¬
arche filiũ selon appellacũ legimꝰ. Selo enĩ
int̾pstat᷑. ł dimissi eiꝰ aut petitio. Abennerer
qd̾ int̃pͣtat᷑ lapis adiuiorii. siue lapis auxiator.
st aũ locꝰ unde tulert̃ phylistiim archã testa¬
m̃ti int̾ hȩliã et ascalonẽ. utxta uilla bechameᷤ.
Asion gaber inhoc loco classis iosaphat ui tẽ¬
pestatis attrita ẽ. fert᷑ aũ ipsa. eẽ. essia. haut
ꝓcul ab aila inrubro mari. Achaia massirioꝵ¬
teus dimon. et huiꝰ loci ineadẽ uisione isaiaᷤ
qͥq hodie monstrat᷑ inȩlia adaustralẽ plagã
montis sion. Aenon iuxta salim uͥ baptizabat

Expanded text:
raim, in quo loco arca testamenti mansit, et tabernaculum Neapoleos, in regione Atrapitena. Sed et inde patriarchae filium Selon appellatum legimus. Selo autem interpretatur vel dimissio ejus aut petitio. Abennezer, quod interpretatur, lapis adjutorii, sive lapis auxiliatorum. Est autem locus, unde tulerunt Philistim arcam testamenti inter Heliam et Ascalonem juxta villam Bethsamis. Asiongaber: in hoc loco classis Josaphat vi tepestatis attrita est. Fertur autem ipsa esse Essia, haud procul ab Aila in Rubro mari. Alleabarteus Dimon, et hujus loci in eadem visione Isaias qui hodieque monstratur in Aelia ad australem plagam montis Sion. Aenou juxta Salim, ubi baptizabat
Abbreviated transcription (Latin):
bethleẽ dequo dr̃. uox inrama audita ẽ. Ra¬
ma ꝙͦ intͣpͣtat᷑ excelsa. So phamo ht adquẽ
locũ misit dd sophamolit enĩ intͣpͣtat᷑ la¬
biũ mortis. Thelamage locꝰ qͦ abuer misit
insamaria. ec abipsis samaritanoꝵ gens supsit
ex ordiũ. memiuit hoꝵ et ȩsaias. In aph&e le¬
gimꝰ inhicremia. arã taphoe. Est aũ insuburbaniᷤ
heliȩ usꝙ hodie locꝰ. qͥ sic uocat᷑ uycta piscinam
fallonis et agrũ acheldemahe. Taphae inq̃pta¬
tur paruul uenit. thabath uͥ pugnatũ ÷ ad¬
u̾sꝰ madian. Nam thabath int̃pͣtat᷑ bona ex¬

Expanded text:
Rama quippe interpretatur excelsa. Sofamoth: ad quem locum misit David. Sofamoth interpretatur labium mortis. Thelamage locus, quo Abner misit in Samaria, et ab ipsis Samaritanorum gens sumpsit exordium. Meminit horum et Isaias. Thafeth: legimus in Jeremia: Aram Thafeth. Est autem in suburbanis Heliae usque hodie locus, qui sic vocatur, juxta piscinam fullonis et agrum. Acheldemach ergo interpretatur, parvulus venit. Thabat, ubi pugnatum est adversus Madian. Nam thabath interpretatur loma
Abbreviated transcription (Latin):
Geremani locꝰ in qͦ ante passionẽ saluator ora¬
uit. ẽ. añ ad radices montis oliueti. nc̃ excła
de suꝑ edificata. Nam gezenani int̾pͣtatur
ualł pinguedinũ. Golgotha locꝰ caluariȩ. in
qͦ saluator ꝓsalute omniũ. crucifixꝰ :: et usq
hodie ostendit᷑ in helia ad septẽcrio nale̾ pla¬
gã montis sion. Nauioth locꝰ in rama uͥdd
sedit. et de hoc inlibris hebraicarũ quęstionũ
diximꝰ. N a uioht aũ intͣpͣtat᷑ conspicuus ł
sessio. siue exclusio. Ramale ꝓqͦ aquila int̃¬

Expanded text:
Gersemane locus, in quo ante passionem Salvator oravit. Est autem ad radices montis Oliveti, nunc ecclesia desuper aedificata. Nam Getsemani interpretatur, vallis vinguedinum. Golgotha, locus calvariae, in quo Salvator pro salute omnium crucifixus est, et usque hodie ostenditur in Helia ad septentrionalem plagam montis Sion. Navoth locus in Rama, ubi David sedit: et de hoc in libris Hebraicarum quaestionum diximus. Navoth autem interpretatur, conspicuus, vel sessionis exclusio. Rama pro qua Aquila inte
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ hodie saxa q̃ deiondane tñslata scͥptura illuc¬
cõmemorat. Bechdago locꝰ inq̾ duȩ trib ⁊a qẜcc¬
bulon et ysachar hñt confinia. Bethdago q̃
int̾ptat᷑ domꝰ festiuitatis co. Casbi uͥ geminos q.¬
iudȩ filios thamar edidit. ostendit᷑ aũ nc̃ locꝰ
desertꝰ: iuxta odollã infinib eleuthem poleos.
casbi enĩ int̾p̃tat᷑ calix imm̃si siue immola mͥ.

Expanded text:
ta Scriptura commemorat. Bethdago, locus in quo duae tribbulon et Issachar habent confinia. Bethago quoque interpretatur domus festivitatis eorum. Chaspi, ub geminos e filios Thamar edidit: ostenditur autem nunc locus desertus juxta Adollam in finibus Eleutheropoleos. Chaspi enim interpretatur calio imm
Abbreviated transcription (Latin):
donauit mͥ. Baalthamar uixta gaba uͥ filii
isrł adu̾s tribũ beniamin inicere certam̃. et
usq hodie bechamari insupͣdictis locis uicu¬
palmã. Bechicar usq ad hec̃ locũ ipłs isrł fugi¬
entes alienigenas ꝑsecutꝰ: appellans eũ lapi¬
dẽ adiutorii. Nam bechacar int̃p̃tat᷑ domꝰ
agnitionis lagni. Barasan adquẽ locũ dauid
p̃de partẽ misit. Bauriͣ locꝰ adquẽ usq ꝓsecutꝰ
ẽ. micholfiliã sauł uir siuis lacrimans. Bau¬
rim qͥipe int̾ptat᷑ electi ł iuuenes. Ergab adquẽ
locũ ionathan sauli filiꝰ uͦ dirigit militarib ia¬
cuł se exercens. ꝓ qͦ aqͥla et simmacꝰ int̃p̃tatist̃
lapidẽ. Esthama adquẽ locũ misit dd̾. estha¬

Expanded text:
onem. Baalthamar, juxta Gabaa, ubi filii Israel adversus tribum Benjamin iniere certamen, et usque hodie Bethamari in supra dictis locis vicupalmam. Bechacar: usque ad hunc locum populus Israelientes alienigenas persecutus est, appellans eum lapidem adjutorii. Nam Betachar interpretatur domus negotii, vel agni. Berasan, ad quem locum David praedae partem misit. Baurim locus, ad quem usque prosecutus est Michol filiam Saulis vir suus lacrymans. Baurim quippe interpretatur electi vel juvenes. Ergab: ad quem locum Jonathan filius Saul puerum dirigit, militaribus jaculis se exercens: pro quo Aquila et Symmachus interpretati sunt lapidem. Esthama: ad quem locum misit David. Estha
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ putat uallẽ achior a nõe eiꝰ qͥ lapidatꝰ ÷ ñcupa
tã. cũ ille achar dictꝰ sit. et ñ achior siue achar. Fa¬
nuel locꝰ inqͥ iacobtata nocte cͥluctans. isrłis uoca¬
bulũ meruit. uixta torrentẽ iacob. fanuel int̾p̃
q̃ etgalgal iuxta quã montes eẽ. scribunt᷑. gari¬
⁊im et gebal: galgal aũ locꝰ eiꝰ iuxta hiericho:
errant gͥ. samaritani. qͥ uixta neopolim gariui
et gebal montes ostende uolt̃. cũ illos iuxta gal¬
gal. eẽ. scriptã restat᷑. Galgal aũ int᷑p̃tat᷑ reue¬
latio. Golathimcom locꝰ qui int̾pͣtat᷑ possessio
aqͣ galioht locꝰ iuxta ioulanen intribubenia¬
min: u̾ altare dño c̃stitueit filii ruben. Balioht
eñi iiptat᷑ reuelationes. siue tnͣsmigratio. Irath
locꝰ deserti adquẽ uenert̃ filii isrł mare rubrum
transfretantes. Inth ꝙͦ: int̾p̃tat᷑ longitudo. Ieta¬
butha locꝰ indeserto. u̾torrentes aquarũ demon

Expanded text:
putant vallem Achior a nomine ejus, qui lapidatus est, nuncupa tam: cum ille Acheon dictus sit, et non Achior sive Achar. Fanuel locus, in quo Jacob tota nocte colluctans Israelis vocabulum meruit, juxta torrenten Jacob. Fanuel autem ique et Galgal juxta quem montes esse scribuntur Garizim et Gebal. Galgal autem locus est juxta Jericho. Erran igitur Samaritani, qui juxta Neapolim Garizim e Gebal montes ostendere volunt, cum illos juxta Galgal esse Scriptura testetur. Galgal autem intrepretatur, revelatio. Golathmaim locus, qui interpretatur, possessio aquae. Goliath locus juxta Jordanem in tribu Benjamin, ubi altare Domino constituerunt filii Ruben . Goliath enim interpretatur revelatio sive transmigratio. Iroth locus deserti, ad quem venerunt filii Israel mare Rubrum transfretantes. Iroth ergo interpretatur longitudo. Letabutha locus in deserto, ubi torrentes aquarum demon
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ int̾p̃tat᷑ amaritudo id ÷ litt̃as legis: ẽ. aũ locꝰ
in qͦ aqͣs iacco ligno moyses indulce̾ uertit saporẽ.
Rafidim locꝰ in deserto iuxta montẽ choreb: inqͦ
depet fluxere aꝙͣ. cognominatꝰq ẽ. tẽptatio. uͥ
et iłie adũsus amalebe dimicat. ꝓpe faran. Ra
latꝰ inqͦ habitauit iacob regressꝰ de mesopotamia
q̃ lingͥ hebraica appellat᷑ soch coͥt.. Sior locꝰ contͣ
faciẽ egrpti. s echodie ostendit᷑ uilla nõe siori
int̾ heliã et ȩcheropolĩ intribu iuda. supͣ hoc in

Expanded text:
d interpretatur amaritudo, id est, littera legis: est autem locus, in quo aquas, acto ligno, Moyses in dulcem vertit saporem. Rafidim locus in deserto juxta montem Choreb, in quo de petra fluxere aquae, cognominatusque est tentatio: ibi et Jesus adversus Amalec dimicat prope Faran. Rafus in quo habitavit Jacob regressus de Mesopotamia, qui lingua Hebraica appellatur Sochoch. Sior locus contra faciem Aegypti. Sed et hodie ostenditur villa, nomine Sior, inter Heliam et
Abbreviated transcription (Latin):
thannã nc̃ desertꝰ: locus. et ꝓximꝰ stanne ui¬
co grandi. qui sitꝰ ÷ int̾ heliã et diospolim.
.ẽ. et fons in supͣ dicta ena loco. unde & enã
id ÷ fons nom̃ accepit. in qͦ stans idolũ ma¬
xima illiꝰ regionis ueue ratione colit᷑. for
ro hȩbrei affirmant aenã ñ locũ significare
s biurũ. uͥ cerco intuitu necessariũ sit adu¬
nã eduab uiss eligendũ. Enã etiã intͥp̃tat᷑ cor
ens. Areatat locꝰ tnͣsiordanẽ inqͦ planxert᷑
qͦndã iacob: t̃cio ab hierico lapide. duoli mi¬
lib ab iordane qͥ nc̃ uocat᷑ berbagla: qd̾ int̃¬
p̃tat᷑ locus gyri eo qd̾ ibi mote plangentiũ

Expanded text:
Thamnam, nunc desertus locus et proximus Thamnae vico grandi, qui situs est inter Aeliam et Diospolim. Est et fons in supra dicto Aena loco: unde et Aenam, id est, fontis nomen accepit: in quo stans idolum maxima illius regionis veneratione colitur. Arro Hebraei affirmant Enam non locum significare sed bivium, ubi certo intuitu necessarium sit ad unam e duabus viis eligendam. Enam etiam interpretatur cor eorum. Areatat locus trans Jordanem, in quo planxerunt quondam Jacob, tertio a Jericho lapide, duobus millibus ab Jordane, qui nunc vocatur Bethgla: quod interpretatur, locus gyri: eo quod ibi more plangentium
Abbreviated transcription (Latin):
pars heremi ubi maria et aaron contͣ moysen
locuti st̃: habitauert̃ aũ qͦndã euehi maseroth
usq adurbẽ garam. uerũ hec loca ñ aserolit
s aserĩ appeuari hebrei putant. A seroth enĩ
int̃ptat᷑ atria ł uestibula. Asemona castra fi¬
lioꝵ isrł indeserto. Pam asemona int̃p̃tat᷑ os
dimicat᷑. dreopoleos inqͦ ec militũ ex oĩ parte
p̃sidie distributa plenũ sangiunis et formidimᷤ
testant᷑ ingressũ. hic qͦndã moabitarũ fuit. et
pt̾ea seon rex amorreoꝵ uire belli oprinuit:
s ec t̾ra filioꝵ tłrł tͣssiordanen incipiens ab ar¬
none usq admontes hermon et libanũ exten
uocabulũ incultã t̾ram desercãq signficat. Ara
lioꝵ isrł. Benacan enĩ int̾p̃tat᷑ filiꝰ necessitatis.
Beroth filioꝵ iacim indeseito locꝰ inqͦ obiit aaron: oberoth¬
ec ostendit᷑ usq hodie in.x. lapide urb̃ peciꝑ¬
inmonus u̾ticȩ. Beroti aũ int̾p̃tat᷑ purei bonoᷤᷤ

Expanded text:
pars eremi, ubi Maria et Aaron contra Moysen locuti sunt . Habitaverunt quondam Hevaei Aseroth usque ad urbem Gazam. Verum haec loca non Aseroth sed Aserim appellari Hebraei putant. Aseroth enim interpretatur atria, vel vestibula. Asemona castra filiorum Israel in deserto. Nam Asemona interpretatur dimicatur. Areopoleos, in quo et militum ex omni parte sidia distributa plenum sanguinis et formidinis testantur ingressum. Hic quondam Moabitarum fuit, et postea Seon rex Amorrhaeorum jure belli eum obtinuit: sed et terra filiorum Israel trans Jordanem incipiens ab Arnone usque ad montem Hermon et Libanum extendvocabulum incultam terram desertamque significat. Arabliorum Israel. Benacham enim interpretatur filius necessitatis. Beroth filiorum Jachim in deserto locus, in quo obiit Aaron et ostenditur usque hodie in decimo lapide urbis Petrae montis Urtice. Beroch autem interpretatu
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilẽ: ad pulcͥtudinẽ singularẽ. ut luce¬
ant sic̃ angłi di. Hȩc de sexu hoĩm et gradib
ecatũ. nc dicta sufficiant. iã degeneratione

Expanded text:
mirabilem, ad pulchritudinem singularem, ut luceant, sicut angeli Dei. Haec de sexu hominum et gradibus aetatum nunc dicta sufficiant. Jam de generationis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ȩdes. et imbrices qd̾ accipiant imbres.
Tegulȩ aũ pͥmȩ posicionis nom̃. euiꝰ dimi¬
nutiuũ tigillũ. Laterculi uͦ uocati. qd̾ lati
form̃t᷑. cucũ accis undiq .iiͦiͬ. tabulis. Lace¬
res aũt crudi sunt. qui et ipsi inde noĩati.
ꝗd̾ lati ligneis formis ȩfficrunt᷑. quoꝵ crates
dñr. inquib lutũ ꝓ eisdẽ laterib crudis
portare solent. Sunt eñi conexiones came
neant. Lutũ aũ uocatũ quidã ꝑ anfrasin
putant. qd ñ sit mundũ: nam omẽ lotum.
mundũ ẽ. fic̃tiliũ aũ oꝑũ ratio iuxta signi¬
ficationẽ misticã adcreationẽ humanȩ con¬
ditionis potest referri. quia scriptũ : for¬
mauit ddis hominẽ delimo t̃rȩ. et inspira¬
uit infaciẽ eiꝰ spiracłm uitȩ. et factꝰ ÷ hõ in¬

Expanded text:
quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati quod lati ligneis formis efficiuntur. Quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro isdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim conexiones cannaneant. Lutum autem vocatum quidam per antiphrasin putant quod non sit mundum; nam ommundum est. Fictilium autem operum ratio juxta mysticam significationem ad creationem humanae conditionis potest referri, quia scriptum est: Formavit Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et fact
Abbreviated transcription (Latin):
tere sequimͣ. qͣsi corticẽ reseruamꝰ. dũꝙ ab ip¬
sis cortex lict̾e subtralat᷑. allegoriȩ candor in¬
tĩor demonstrat᷑. ee dũ cortex relinquit᷑. ex¬
terioris intelligentiȩ iurentia exẽpla mon¬
strant᷑. Quas bene iacob inaquȩ canalib
posuit.quia et redẽptor nr̃ inlibris eassa¬
cre scientiȩ qͥb nos intrinsecꝰ infundim̃ fiux̃.
Has aspicientes arietes cũ ouib coeunt. quia
rationales nr̃i sp̃c intellectꝰ. dũ mearũ inten¬
tione defixi sc̃: singulisqͥbꝙ accionib ꝑmi¬
scent᷑. Uitales fetꝰ oꝑũ ꝓcreant. qualia exẽ¬
pla p̾cedentiũ. inuocib p̃ceptoꝵ uident.
fistulȩ aquarũ sunt diccȩ. qd̾ aqͣs fundant
et emitant naͣ stola grece mitters ẽ. forme
earũ ꝓmagnitudine aquȩ et capacitatis
mͦ fiunt. Possunt aũ fistulȩ misticȩ desig¬
nare p̃dicatoꝵ ora exqͥli aque doctrine ef¬
fundunt᷑. incorda audicoꝵ: ex bonis uideł
coris causa edificiis additͣ: et tectoꝵ au¬

Expanded text:
e sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subtrahitur, allegorice candor interior demonstratur; et cum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus intellectus, dum earum intentione defixi sunt, singulis quibus actionibus permiscentur tales fetus operum procreant, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptoruFistulae aquarum sunt dictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et capacitatis modo fiunt. Possunt autem fistulae mystice designare praedicatorum ora, ex quibus aquae doctrinae effunduntur in corda auditorum, ex bonis videlicet coris causa aedificiis additur, ut tectorum au
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑent: eo tpr cũ uenirent ad potandũ. et¬
cetã. Qtuiꝰ misteriũ tale ẽ. Quid ẽ. uirgas
uirides. amigdalinas atq explatanis añ¬
ti quoꝵ patrũ uitas atq sententias inexem¬
płũ ppłis p̃bere. quȩ nimirũ quia iuxta
rationis examen rectȩ st̃ uirge nominant᷑.
Quib exparte corticẽ subtrahit. ut in his
quȩ expoliant᷑ intimꝰ candor appareat. et
exparte corticẽ seruat. at sił fuerant¬
uirgarũ color efficit᷑. dũ cortex exparte reni¬

Expanded text:
ciperent eo tempore, cum venirent ad potandum, etciperent eo tempore, cum venirent ad potandum, etc. , cujus mysterium tale est: quid est virgas virides amtiquorum patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum, quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur intimus candor appareat. Et ex parte corticem servat, ut sicut fuerantvirgarum color efficitur, dum cortex ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiã huiꝰ mundi significat. uł impia do¬
gmata hereticoꝵ. qui post ꝗͣ moti sunt abo¬
riente. idẽ. auero lumine recessert᷑. et ue¬
nert᷑ in campũ sennaar: qui int̾pretat᷑ excus¬
sio dentiũ. statim adu̾sus dm̃ impietatis
suȩ edificant turrim. ac doginatũ suꝑbiã
nefario ausu confingt̃: uolentes curiosita¬
tẽ ñ licita ipsius cȩli alta penetrare. S sicͤ
illi ꝑsuꝑbiã ab unalingua in multis di¬
uisi sunt: ita et hȩretici ab unitate fidei
confessione segregati int̾ se diu̾sitate ermn¬
ris. qͦsi ꝑdissonantiã linguȩ inuicẽ sece¬
nunt᷑. Canał dicta abeo qd̾ eͣuasit in mo¬
dũ cannȩ. sane canalẽ meliꝰgene feminino
quã masculino ꝓferimꝰ. Decanalib aũita
in genesi legit᷑. tollens itaq iacob uirgas
poꝑuleas uirides. et amigdalinas. et ex
platanis. ex parte decortiuit eas: et pone¬
bar incanalib ubi effundebat᷑ aqua. et
ueniebant ad pudeũ contͣ pecora ut con¬

Expanded text:
superbiam hujus mundi significat, vel impia dogmata haereticorum, qui postquam moti sunt ab Oriente, id est a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Dominum, impietatis suae aedificant turrim, ac dogmatum superbiam nefario ausu confingunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare, sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multis divisi sunt, ita et haeretici ab unitate fidei confessione segregati inter se, diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur. Canalis dicta ab eo quod cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino proferimus. De canalibus ita in Genesi legitur: Tollens itaque Jacob virgus populeas virides et amygdalinas, et ex platanis, ex parte decorticavit eas, et ponebat in canalibus, ubi effundebatur aqua, et veniebant ad puteum contra pecora, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
dere eũ fi gentẽ. Utiq uas colapsũ dema¬
nib sius recolligens. rursũ finxit illud sedm
uoluntatẽ suã: et faccꝰ: in qͥt sermo dñi ad
eũ dicens. minqͥd ego ñ possum facere domũ
isrł: sicut figulus iste. Et sapientia dicit.
luti. ut faciat abeadẽ massa uasa adhonorẽ
et uasa adcontumeliãm. Delaterib aũ in
genesi ita legit᷑. uͥ deconstructione turris
m̃tione̾ facit. cũꝙ ꝓficiscerent᷑. de oriente in¬
tener̃ campũ int̾ra sennaar. et habitauer̃¬

Expanded text:
dere eum fingentem utique vas collapsum de manibus suis, recolligens rursum finxit illud secundum voluntatem suam: Et factus est, inquit, sermo Domini ad eum, dicens: Nunquid ego non possum facere domus Israel, sicut figulus iste? Et Sapientia dicit: luti, ut faciat ab eadem massa vasa ad honorem, et vasa ad contumeliam. De lateribus autem in Genesi ita legitur, ubi de constructione turris mentionem facit: Cumque proficiscerentur de Oriente, invenerunt campum in terra Sennaar, et habitaver
Abbreviated transcription (Latin):
lingua tua. sic̃ nouacła acuta fecisti dolũ Con¬
uenient̃ gͦ seuissimi hoĩs dolũ acute noua¬
cule cõꝑauit: quia sic̃ illa hominẽ ñ ledit.
tta nec iste animã iusti sub quauis affucti¬
one ꝑcellit. Potest enĩ radere omĩa q̃ sunt
forinsecꝰ attributa qͣsi pilos. s aĩe int̾na tẽ
magis efficit pulchriora. qñeinitit᷑ aufer¬
re mundana. Clauis dicta qd̾ claudat et
aꝑiat. catenatũ qd capiendo teneat Cla¬
uis enĩ misticȩ aꝑtionẽ spĩtalis seniꝰ sigñi¬
ficat unde dñs ineuangłio adlegis ꝑitos
ait: accepistis clauẽ scientiȩ. et ipsi ñ in

Expanded text:
 Convenienter ergo saevissimi hominis dolum acutae novaculae comparavit, quia sicut illa hominem non laedit, ita nec iste animam justi sub quavis afflictione percellit. Potest enim radere omnia, quae sunt forinsecus attributa, quasi pilos: sed animae interna tunc magis efficit pulchriora, quando ei nititur auferre mundana. Clavis dicta, quod claudat et aperiat. Catenatum, quod capiendo teneat. Clavis enim mystice adapertionem spiritalis sensus significat. Unde Dominus in Evangelio ad legisperitos ait:
Abbreviated transcription (Latin):
di admortẽ. sic̃ ꝑysaiã desaluatore drͣ. da¬
bo clauẽ domꝰ dauid suꝑ humeros eiꝰ. et aꝑi¬
et et ñ ẽ. quidaudat. ec mapo alipsihabeo
clanes mortis ec inferoꝵ. Oraligia qd̾ ibi
horas legamꝰ. idẽ. colligamꝰ. ẽ. em insolarisᷤ
positũ ubi aclauo ꝑlineas currit umbra. ut
quamc̃ꝙ diei horam ostendat:

Expanded text:
de Salvatore dicitur: Dabo clavem domus David super humeros ejus, et aperiet, et non est qui claudat . Et in Apocalypsi: Habeo claves mortis et inferni . Horologia, quod ibi horas legamus, id est, colligamus. Est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut quamcunque diei horam ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
Uirga eñi ꝑtinet ad iusticiã. et fortitudinẽ
dm̃ saluatoris: sic̃ malio psalmo dicit. uͥga
ȩqͥtatis. uͥga regni tui. Bacłs ad adiutoriũ
humanũ respicit. qͦ ec pes ipse caute defigit᷑.
et iotũ corpꝰ isu desuꝑ incubentiũ sustinet᷑.
hoc usi st̃ patriarche. Dicit enĩ iacob. inba¬
culo meo transim iordanẽ istũ. Itẽ mexo¬
do ait dñs filiis isrł. renes urõs accingetis
tenentes bacłos inmanib: et comedetis

Expanded text:
tinet ad justitiam et fortitudinem Domini Salvatoris, sicut in alio psalmo dicit: Virga aequitatis, virga regni tui . Baculus ad adjutorium humanum respicit, quo et pes ipse caute defigitur, et totum corpus nisu desuper incumbentium sustinetur. Hoc usi sunt patriarchae; dicit enim Jacob, In baculo meo transivi Jordanem istum . Item in Exodo ait Dominus filiis Israel: Renes vestros accingetis, tenentes baculos in manibus, et comedetis
Abbreviated transcription (Latin):
illud in eũgłio: et ueniens inuenit domũ
uacantẽ. scopis mundatã et ornatã: et ina¬
liã partẽ ut misaia. et scopabo euͣ scopa te¬
rens. id ÷ satisfactione pęnicentiȩ. Forfices
scd̾m ȩchimologiã si afilo dicunt᷑. f. ponit᷑
ut forfices qͣ st sartoꝵ. si apilo. p. ut forpices¬
quȩ sunt tonsoꝵ. si abaccipiendo .s. u fospi¬
pes. eo qd̃ formũ capiant que st̃ fabroꝵ for¬
mũ enĩ dixerc̃ antiqui calidũ. unde et for¬
mosus. Nouacula ẽ in quadã subtilitate
tensũ latius ferruͣ radendispilis. acutissi¬
nũ p̃paratũ: qdlicet barbe segeten metat
mp̾ssũ. corꝑis tam̃ substantiã: reliqͥt illesã.
Innonacła qͦ fraus et dolꝰ antixp̃i expͥmit᷑.

Expanded text:
icum: Et veniens invenit domum vacantem, scopis mundatam et ornatam . Et in aliam partem, ut in Isaia: Et scopabo eum scopa, terens , id est, satisfactione poenitentiae. Forfices secundum etymologiam si a filo dicuntur, f ponitur, ut forfices, quae sunt sartorum: si a pilo, p ut forpicequae sunt tonsorum, si ab accipiendo, c ut forcipes, eo quod formum capiunt, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum: unde et formosus. Novacula est in quadam subtilitate tensum latius ferrum radendis pilis acutissimum praeparatum, quod licet barbae segetem metat impressum, corporis tamen substantiam relinquit illaesam. In novacula quoque fraus et dolus Anti
Abbreviated transcription (Latin):
dionẽ diuinã uehebat᷑ archa eccłȩ siue m̾sa
dñi. ur in exodo scriptũ ÷. Itẽ uectes aliq̃n
significant claustra fortia inferni siue pec¬
catores. qͦs dñs legit᷑ confregisse: iuxta illud
portas ereas contriuit. et uectesferreos con¬
fregit. Portȩ sc̃ eree hoĩm consuetudines ui¬
cioss q̃ nos ita inpecc̃oꝵ atriis recludunt.
uc exeundi nequeant p̃bere licentiã. Uecceᷤᷤ
aũ ferreos sp̃c inimundos ñ imꝑbe uidem᷑
acciꝑe: qͥillas ianuas peccoꝵ ne cirẽdato exire¬

Expanded text:
ionem divinam vehebatur arca Ecclesiae, sive mensa Domini, ut in Exodo scriptum est. Item vectes aliquando significant claustra fortia inferni, sive peccatores, quos Dominus legitur confregisse, juxta illud: Portas aeneas contrivit, et vectes ferreos confregit. . Portae sunt aeneae, hominum consuetudines vitiosae, quae nos ita in peccatorum atriis recludunt, ut exeundi nequeant praebere licentiam. Vectes autem ferreos spiritus immundos non improbe videmur accipere, qui illas januas pecc
Abbreviated transcription (Latin):
lib qͦs nullũ scisma ł hexesis aut c̃tamina¬
tio peccati macłauit. Itẽ altare significat pas¬
cua scͥpt᷑arũ. ut in psalmo. lauabo int̾ in no¬
centes manꝰ meas. et circiubo altare tuũ dñe
Rursũ altare conla scõꝵ significat. ut in leuiti¬
oo: ignis aũ mn altare seꝑ ardebit. id ÷ ardor
caritatis. Cornu altaris ⁊ altitudo celestis pa¬
triȩ. ut inpsalmo: constitui te diẽ so lennem
in c̃freqͤntationib. usq adcornu altaris. Alta¬
re ȩreũ corda carnaliũ. inqͦ altari carnes ere
orationes st sco̾ꝵ. ut inpsalmo. dirigat᷑ ora¬
tio mea. sic̃ incensũ inc̃spectu tuo dñe. Sacri

Expanded text:
libus, quos nullum schisma haeresum aut contaminalibus, quos nullum schisma haeresum aut contaminatio peccati maculavit. Item altare significat pascua Scripturarum, ut in Psalmo: Lavabo inter innocentes manus meas, et circuibo altare tuum, Domine . Rursum altare corda sanctorum significat. In Levitico: Ignis autem in altari semper ardebit , id est, ardor charitatis. Cornua altaris est altitudo coelestis patriae, ut in Psalmo: Constituite diem solemnem in confrequentationibus usque ad cornu altaris . Altare aeneum corda carnalium: in quo altari carnes in horationes sanctorum. In Psalmo: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo, Domine . Sacri