comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad uices ualentiorib clericis delege̾bat & credebat ⁊ nũ ꝗͣ clauẽ nũꝗͣ anulũ in manu habenꝰ:
sedabhisdẽ domꝰ p̃positis cuncta & accepta & erogata notabant᷑ ⁊ quȩ anno cõpleto eidẽ recit¬
bant᷑ qͦsciret᷑ qͣntũ acceptũ qͣntũq dispensatũ fuerit. & qͥd dispensandũ remanserit : i¬
multis tẏtulis magis magis illiꝰ p̃positi domꝰ fidẽ sequens. ꝗ ꝓbatũ manifestũq cognoscen ⁊
domũ agrũ. seu uillã. nũꝗͣ emere uoluit: Uerũ siforte ecctȩ a qͦꝗ ᷤ sponte tale aliqͥd donaret᷑
ł titulo legati dimitieret᷑ ñ respuebat s suscipi iubebat: plã & aliqͦs eũ hȩreditates recusasse
nouimꝰ ⁊ ñ quia pauꝑib inutiles c̾e̾ possent: s qm̃ iustũ. s equũ e̾ẽ uidebat ut amortuoꝵ ł filis
łparentib ł afinil magis possiderent᷑ qͥb ea deficientes dimittere noluerant: Quidã etiã

Expanded text:
ad vices valentioribus clericis delegabat et credebat. Nunquam clavem, nunquam annulum in manu habens: sed ab eisdem domus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque dispensatum fuimanifestatumque cognoscens. Domum, agrum, seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimitteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse novimus, non quia pauperibus inutiles esse possent, sed quoniam justum et aequum esse videbat, ut a mortuorum vel filiis vel parentibus vel affinibus magis possiderentur, quibus ea deficientes dimittere noluerunt. Quidam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾ &xͥ ministris qͥnao ibi aut plebs xͥ ñ fuerit cui ministret᷑: aut potest impleri ꝑ alios neces¬
sariũ ministiũ. qͥb eadẽ ñ ẽ causa fugiendi: sicut in sporta submissus qͦd suyͣ memora
tib. aqͥb illic ministĩũ absit ut desereret᷑ etie: sicut fugit apłs sc̃s athanasius alex
xandrmꝰ ep̃s. cũ eũ specialit̃ ad p̃hendere constantiꝰ cuperet inperator: neqͣꝗͣ acet̾is mi¬
nistris deserta plebe catholica quȩ in alexandria cõmanebat. Cũ autẽ plebs minet &t
ministri fugiunt ministiũq subtrahit᷑. qͥd erit nͥ mercennarroꝵ illa fuga dãpnabi
apostatas e̾e ᷤᷤ ꝑ suasit. qͥb cotidianũ mistiũ dnĩci corꝑis defuit :¬

Expanded text:
esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios necesesse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus. quod supra memotibus, a quibus illic ministerium absit ut desxandrinus episcopus, cum eum specialiter adprehendere Constantius cuperet imperator, nequaquam a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabiliapostatas esse persuasit, quibus cotidianum ministerium dominici corporis defuit
Abbreviated transcription (Latin):
ministros manere opporteres uͥ iã ñfuerint qͥb necesse sit inmistrare: lta qui¬
dẽ scĩ ep̃i dehispania ꝓfugert̃.pͥus plebibꝰp artim fuga lapsis. partim ꝑ ẽptis. par
rũdẽ periculoꝵ densitate mansert᷑: & sialiqͥ deseruerunt plebes suas hoc ẽ
qͦddicimꝰ fieri ñ debere: neq enĩ tales docti auctoritate diuma: s humano ł errore
decepti ł timore st̃ uicti Cur enimsibi putant in different̃ obtẽperandũ e̾e ᷤᷤ p̃cepto.
uͥ legunt deciuitate in ciuitatẽ e̾eᷤ fugiendũ: & mercennariũ ñ ex horrent qͥ uidet
tentias. unã seidicet ũ fuga sinit᷑ aut ubet᷑. alt̾am uͥ arguit᷑ atq culpat᷑. sic in tellige¬
re student: ut int̾ se repperiantar ñ e̾e᷑ eont᷑riȩ sicut ñst̃: Et hoc qͦmͦ repperit᷑ᷤ nͥ
attendat᷑ qͦd iam suꝑiꝰ disputani. tunc delocis inqͥb sumꝰ p̃mente ꝑsecutione fugiendũ

Expanded text:
ministros manere oportere, ubi jam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. Ita quiministros manere oportere, ubi jam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. Ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt, prius plebibus partim fuga lapsis, partim peremptis, parrumdem periculorum densitate manserunt. Et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est quod dicimus fieri non debere: neque enim tales docti auctoritate divina, sed humano vel errore decepti, vel timore sunt victi. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de civitate in civitatem esse fugiendum; et mercenarium non exhorrent, qui videttentias, unam scilicet ubi fuga sinitur aut jubetur, alteram ubi arguitur atque culpatur, sic intelligere student, ut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? Et hoc quomodo reperitur, nisi adtendatur. quod iam superius disputaui, tunc de locis, in quibus sumus, premente persecutione fugiendum
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ fugere heriles passiones qͣndo ẽ barbaricꝰ. & hostilis incursusꝰ Uerũ ẽ qͥ dẽ S ac¬
ceptabile sa ins qͦs eccłastici officii ñtenent uincula: Nã qͥ elades hostiles ido ñ fugit
ꝑsidenoũ ẽs ͥdsimꝰ nobis ł̃ ꝓpłs ꝓfuturi ñ uides: nͥ ut ante oeulos nrõs uiri cadant. Eemins
constuperent᷑ : incendant᷑ excłe. nos ipsi torm̃tis deficiamꝰ: cũ de nob̾ quęrit᷑ qͦd ñ habe¬
mꝰ: Potens ẽ qͥdẽ ds̃ audire p̃ces familiȩ suȩ. & hȩc quȩ formidant᷑ aiiterei nec ideo tam̃¬
ꝓpt̃ ista quȩ incta st̃ aebet ee ᷤ nri officii certa desertio: sine qͦ ẽ plebi certa ꝑnitiess ñ inreb
uitȩ huiꝰ s alfius quȩ in cõꝑabilit̃ diligentiꝰ solliciꝰq curanda ẽ: Nã sicerta e̾e̾nt ista mala
que timent᷑ ne in locis in qͥb sumꝰ forte ꝯtingant : pͥus inde fugerent om̃s ꝓpt̃ qͦs
ibi manendũ ẽ. & ñ amanda necessitate lib̾os redderent Non eium quisꝗͣ ẽ qͥdicat

Expanded text:
debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. quid simus nobis uel populo profuturi, non uideo, nisi ut ante oculos nostros uiri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae supropter ista, que incerta sunt, debet esse nostri officii vitae hujus, sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. Nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis in quibus sumus, forte contingant, prius inde fugerent omnes propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent: non enim quisquam est qui dicat
Abbreviated transcription (Latin):
adermaẽ i tpomensũ regioniũ cuiatẽ abhisdẽ hostid ueniret᷑ obsidendã. mneiꝰ erat tẽ¬

Expanded text:
ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendamad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendam
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ silus cau̾nisq petrarũ & speluncis cõfugientes. uł ad qͦsq munitiones auos ex
pugnatos fuisse & int̃ceptos: alios ita necessariis sustentaculis euolutos atq pͥuatos
ut same cõtabescerent i psosq eccłaꝵ. p̃positos &clericos qͥforte dĩ beneficio ł eosñin
currert᷑ ł mIutes euasert. reb omil expoliatos atq nudatos egentissimos mend
nimabilib eceliis hoc ẽ carthagineisẽ. hypponiensẽ. & cirtensẽ. quȩ dĩ beneficio excise
iͥs. yppeniensis incolis destituta. ab hostib fuerit cõcremata: & se int̾hȩe mala cuiꝰdã
sapientis sententia consolabat᷑ dicentis ñ erit magnꝰ magnũ putans qͦd cadunt ligna
Mapidos. Omorunt᷑ mortales Hȩc gͦ omĩa ille ut erat alte sapiens cotdie ubertim
plangibat: a dereuit merora as iañtcitidaib eiꝰ: ut ctiã. ad huc in suo statu ꝯsistente¬

Expanded text:
tium silvas et cavernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque munitiones, alios fuisse tium silvas et cavernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque munitiones, alios fuisse expugnatos et interfectos, alios ita necessariis sustentaculis evolutos atque privatos, ut fame contabescerent; ipsosque Ecclesiarum praepositos et clericos, qui forte Dei beneficio vel eos ncurrentes evaserant, rebus omnibus exspoliatos atque nudatos egentissimos mendinumerabilibus Ecclesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponensem, et Cirtensem, quae Dei beneficio excisaeurbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus fuerit concremata. Et se inter haec mala cujusdam sapientis sententia consolabatur, dicentis: Non erit magnus magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortales. Haec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consistente
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ apponit scltiã apponit̃ dolorẽ. & eor in telligens tinea ossib: fuert᷑ ei lacͥmȩ me¬
panesidi aeamarissimãq & lu gubrẽ p̃cet᷑is suȩ senectutis iã pęnȩ ex¬
tromã disibat decꝰtolerabat uitã: uidebat enĩ ille homo dĩ ciuitates excidioper¬
ditãs parlãq tũ odifitiss uillarũ habitatores. alios ex tincti hostili nece extinctos:
alios esfugas utq disꝑsosi xcłas sacdotib a cministris destitutas : uirginesq sa
gladio mit̃ptos c̾eᷤᷤ. alios in capiiitate ꝑdita anmȩ & corꝑis in tegͥtate ac fide. malo
more & duro hostib deseriures ymnos dĩ & laudes eccłiis deperisses edifitia eccłaꝵ
qͥ plurimis locis ignib cõcremata. sollẽpnia quȩ d̾o debent᷑ deꝓpͥis locis desisse
sacͥficia: sacͣm̃ta diuina ł ñqueri ł quȩrenti qͥ tradat ñ facile repperiri: inipsis mon¬

Expanded text:
Qui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  fuerunt ei lacrymQui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  fuerunt ei lacrymis suae senectutis jam pene extremam ducebat ac tolerabat vitam. Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dispersos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacgladio interemptos esse, alios in captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deservire; hymnos Dei et laudes de ecclesiis deperisse, aedificia ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concremata, solemnia quae Deo debentur de propriis locis desiisse sacrificia, sacramenta divina vel non quaeri, vel quaerenti qui tradat non facile reperiri; in ipsas mon
Abbreviated transcription (Latin):
armata & bellis exercitata. in maniũ hostiũ uuandaloꝵ. & halanoꝵ. cõmixtã secũ ha¬
bens gorthoꝵ gentẽ. aliarũ q diu̾sarũ ꝑsonas ex hispaniş partib transmarins nauibꝰ
affrice in fluxisset & in riusset. uniusaq ꝑloca mauritaniarũ etiã aa alias nr̃as transiens
ꝓuntias & regiones. omĩ seuiens atrocitate & crudelitate. cuncta quȩ potuit spoliatione ce¬
dib diu̾sisq torm̃tis in cendiis aliisq in numerabilib & infandis malis de populata ẽ
nulli sexuu nulli parcens etati.: nec ipsis dĩ sacdotib ł ministris. nec ipsis eccłarũ ornam̃tis
sine instrum̃tis ł edificus Et hanc ferocissimã hostiũ grassationẽ & uastationẽ. ille homo¬
di & factã fuisse e fieri ñut ceteri hominũ sentiebat & cogitabat : s altiꝰ ac ꝓfundiꝰ ea
ꝯsidemns. O is animarũ p̃cipue ł pericula ł mortes p̃uidens solito ãpliꝰ: qm̃ sicut scriptũ ẽ.

Expanded text:
manium hostium Vandalorum et Alanorum commixtam secum habens Gothorum gentem, aliarumque diversarum personas, ex Hispaniae partibus transmarinis, navibus Africae influxisset et irruisset: universaque per loca Mauritaniarum etiam ad alias nostras transiens provincias et regiones, omni saeviens crudelitate et atrocitate, cuncta quae potuit, exspoliatione, caedibus, diversisque tormentis, incendiis, aliisque innumerabilibus et infandis malis depopulata est; nulli sexui, nulli parcens aetati, nec ipsis Dei sacerdotibus vel ministris, nec ipsis ecclesiarum ornamentis seu instrumentis vel aedificiis. Et hanc ferocissimam hostium grassationem et vastationem, ille Dei homo, et factam fuisse et fieri, non ut caeteri hominum sin his animarum praecipue vel pericula vel mortes praevidens, solito amplius quoniam, ut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenis honore & maiestate uenabilis. stata celsus. clarus aspecta: & quẽ adsistentt̃
sibi uix posset humanꝰ aspectꝰ oculis carnalib intueris nͥ qͣd talẽ uidere iã poterat ae
seło recessurus. Atq ille ñ sine qͥdã animi & uocis indignatione infremuit & ddrit

Expanded text:
juvenis honore et majestate venerabilis, statu celsus et clarus aspectu, et quem assistentem juvenis honore et majestate venerabilis, statu celsus et clarus aspectu, et quem assistentem sibi vix posset humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem videre jam poterat de saeculo recessurus. Atque ille non sine quadam animi et vocis indignatione infremuit et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
deb ta nr̃a: Ciuiꝰdã ꝙͦ coep̃i & familiaristmi sin amici in ex tremis unt detalib freqͣntssi¬
me referebat dictũ: Ad quẽ eũuistͥndũ iã morti ꝓpinqͣͥntẽ uenti iasset. &ilie manges¬
tu sedescło exiturũ significaret. atq a se illi e̾e̾t responsũ. ad huc eũ ecc tȩ necessariũ i¬
uere posse. alũ neputaret᷑ huiꝰ uitȩ teneri cupiditite respondisse. Suiũ ꝙͣ bene: siali¬
qͥndo: qͣͥre ñ modo: Et talẽ sententiã mirabat᷑. & laudabat hominẽ ꝓtulisse. am̃ qdẽ
tim̃tẽ. ueruntam̃ in uilla natũ & nutͥtũ. s ñ multa lectionis eruadstũ scienta: Contͣ
cipanꝰ ita retulit dicens: Cũ qͥdã decollegis. & c̃sa cdotib nr̃is in firmitite defessus. &de
a ppropinqͦnte. morte sollicitꝰ cõmeatũ sibi p̃caret᷑. adstiait dep̃canti penȩ etã morient

Expanded text:
dam quoque coepiscopi, et familiarissimi sui amici, in extremis vitae de talibus frequentissidam quoque coepiscopi, et familiarissimi sui amici, in extremis vitae de talibus frequentissime referebat dictum: ad quem cum visitandum jam morti propinquantem ventitasset, et ille manus gestu se de saeculo exiturum significaret, atque a se illi esset responsum, adhuc eum Ecclesiae necessarium vivere posse; illum, ne putaretur hujus vitae teneri cupiditate, ei respondisse: Si nunquam, bene; si aliquando, quare non modo? Et talem sententiam mirabatur et laudabat hominem protulisse, Deum quidem timentem, verumtamen in villa natum et nutritum, sed non multa lectionis eruditum scientia: contra Cyprianus, ita retulit, dicens: Cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus, et de appropinquante morte sollicitus, commeatum sibi precaretur, astitit deprecanti et jam pene morienti
Abbreviated transcription (Latin):
lndiamnit ciã nod se p̃dicꝰti beatȩ memoriȩ uiri in ultimo uirȩ constituti andisse sapi¬
citassuatẽ auditẽ. s pꝯssimũ responsiũ & multũ laudabat ac p̃dicabat: Nã cũ ille uenabilis
ultima iaceret egritudine &d afidedb honoratis lecto eiꝰ adstantib & iudentib cũ ad
O saeͤm̃tidĩ dispensatione. & rogaret᷑ cũlacͥims ut s adño uitȩ posceret cõmeatũ illꝰ
dinisse: Nonsic uiniut me pudeat in t̃ uos uiuere ÷ sed nec mori timeo. qͥa bonũ añmn
habemꝰ: Et in his nr augustinꝰ sener elimata ac librata a dmirabat᷑ & laudabat ũ ba.
ideo eũ dixisse in telle gendũ cͥ ᷤᷤ nec mori inneo qͥa bonũ dñm habemꝰ: ne crederit᷑ atp̃¬
fidens desuis purgatissimis morib p̃misisse. ñ sic uixi ut me pudeat int̃ uos uuere
hoc enĩ diperat ad illud qͦs homines de homine nosse poterãt: Nã ad ex am̃ eqͥtatis diume
debono dixit seꝰ año magis ẽfidẽ cui etã in oratione cotidiana dicebat. dimtie nobꝰ

Expanded text:
nobis se praedicti beatae memoriae viri in ultimo vitae constituti audisse sapientissimum et piissimum responsum, et multum laudabat ac praedicabat. Nam cum ille venerabilis ultima jaceret aegritudine, et a fidelibus honoratis lecto ejus astantibus, et videntibus eumet sacramenti Dei dispensatione, rogaretur cum lacrymis, ut sibi a Domino vitae posceret commeatum, eum illis dixisse: Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere; sed nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus. Et in his noster Augustinus senex elimata ac librata admirabatur et laudabat verba. Ideo enim eum dixisse intelligendum esse, Nec mori timeo, quia bonum Dominum habemfidens de suis purgatissimis moribus premisisse "non sic vixi ut me pudeat inter vos vivere"; hoc enim dixerat ad illud quod homines de homine nosse poterant, nam ad examen equitatis divine de bono se Domino magis confidere, cui etiam in oratione quotidi
Abbreviated transcription (Latin):
.& laicoꝵ. ẽ periculũ ꝯmune. hi qͥaliis indigent ñdeserant᷑ abhis qͥb in digent: Aut gͥ
ad loca mumita om̃s tͣnseant: aut qͥhabent remanendi necessitatẽ ñ relinqͦnt᷑ ab eis ꝑ qͦs
illoꝵ ẽ eccłastica supplenda necessitas: ut aut parit̃ uuant aut parit̃ sufferant qͦd eos
pat̃ familias uolet ꝑpeti: Qͦsi ꝯtigerit ut siue alii mauis alii minꝰ suie om̃s eqͥlit̃
paciant᷑ : qͥ eoꝵ. sint qͥ ꝓaliis paciant᷑ apparent: illi scilicet. qͥ cũ se posse talib maliser
pere fugiendo nealioꝵ necessitatẽ deserent manere maluert᷑ hinc maxime ꝓbat᷑

Expanded text:
periculum, hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, appapere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent manere maluerunt. Hinc maxime probatur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sua st̃ seã quȩ iħu xp̃i querens ⁊ ut uel fides sc̃ȩ ȩccłȩ acatholicȩ in uiolata ma¬
neret: uel ñ nulli sacdotes & clerici. siue ꝓfas siue ꝓ̃nefas ex cõmunicati absolue¬
rent᷑. uel abicerent᷑. Inordinandis uͦ sac̃dotib & clericis: consensũ maiorẽ x p̃ianoꝵ¬
derato os cõpetenti habitu erant. nec inftida nimiũ nec abiecta plurimũi quia his

Expanded text:
quae sua sunt, sed quae Jesu Christi quaerens; ut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maquae sua sunt, sed quae Jesu Christi quaerens; ut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maneret, vel nonnulli sacerdotes et clerici, sive per fas sive per nefas excommunicati, vel absolverentur vel abjicerentur. In ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensum majorem derato et competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo rescriptũ misit Miro modo affitior sapientia tua & millis quȩ edidisti:
& in his quȩ in t̾ueniens ꝓ sollicitis mittere ñ grauaris Nã & illa tantũ habent
acummis scientiȩ scĩtatis ut nichil supra sit : & hȩc tantũ uerecundie ut nͥ faciã
quod mandas. culpã pęnes me remanere ñ hegotio ẽẽ diiudicẽ dñe mĩto uen̾abilis
& suspiciende pat̾: Non enĩ instas qͦd pleriq homines istiꝰ loci faciunt ⁊ ut qͦdcũq sol
licitꝰ uolueris ex torqueas : sed qͦd tͥ aiudice tot curis obstricto petibile insũ fuerit.
ad mones subseruiente uerecundia quȩ maxima dificiliũ in t̾ bonos efficatia ẽ. prom¬
de statim cõm̃datis. effectũ desiderii tͥbue: Nã sperandi ueniã ante pate feceram:¬
Sc̃oꝵ consilia sac̾dotũ ꝑ diu̾sas ꝓuintias celebrata cr̃ potiuit frequentauit. ñ in eis

Expanded text:
hoc modo rescriptum misit: Miro modo afficior sapientia tua, et in illis quae edidisti, hoc modo rescriptum misit: Miro modo afficior sapientia tua, et in illis quae edidisti, et in iis quae interveniens pro sollicitis mittere non gravaris. Nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit; et haec tantum verecundiae, ut nisi faciam quod mandas, culpam penes me remanere, non in negotio esse, dijudicem, domine merito venerabilis, et suscipiende pater. Non enim instas quod plerique homines istius loci faciunt , ut quodcumque sollicitus petitor voluerit, extorqueas; sed quod tibi a judice tot curis obstricto petibile visum fuerit, admones subserviente verecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. Proinde statim commendatis effectum desiderii tribui: nam sperandi viam ante patefeceramit; non in eis
Abbreviated transcription (Latin):
atq instans oportune in portune. arguens. hortans. in crepans. in omĩ lon¬
ganinutate & doctrina: precipueq operã habens in struere eos qͥ c̾e̾nt ido¬
nei s alios docere Rogatꝰ qͦ aunonnullis in eoꝵ tẽꝑalib causis ȩpłas addi¬
u̾sos dabat: sed hanc suã ameliorib reb occupationẽ tanquã angariã de pu¬
¶tabat:
tates postulatũ ñ dedisse dicentẽ. cuiꝰdã sapientis seruandã e̾cᷤᷤ sententiã deqͦ scriptũ
eẽt: qͦd multa suȩ famȩ contẽplatione amicis ñ prȩstitisse . Et illud nichilominꝰ
suũ addens: qm̃ plerũq potestas quȩ petit p̃mit Qũ uͦ intercedendũ ce rogatui¬
uidebat. tã i honeste ac tẽperate agebat. ut ñ solũ onerosus ac molestꝰ ñ uide¬
ret᷑: uerũ etiã mirabilis eristeret: Nã dũ ex orta necessitate suo more apud quen¬
dã africe uicariũ macedoniũ nomine. ꝓ supplice litteris int̾ueniret atq paruisset:

Expanded text:
atque instans opportune, importune, arguens, hortans, increpans, in omni longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instruere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupationem tanquam angariam deputabat, tates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potestas quae praestat, premit. Cum rate agebat, ut non solum onerosus aut molestus non videretur, verum etiam mirabilis existeret. Nam dum exorta necessitate suo more apud quemdam Africae vicarium, Macedonium nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset,
Abbreviated transcription (Latin):
de illis eccłis dĩ catholicȩ ꝓlatũ iudiciũ etiã pussimꝰ imꝑator honorius audi¬
ens qͣ sequens. suis eos legib dãpnandos ⁊ int̾ hereticos haberi debere constitu¬
it. Unde ñnulli ex cis ad scę matͥs eccłiȩ gremiũ unde resiluerant redier̃ti
& adhuc alii redeunt innotescente ⁊ p̃ualescente aduersũ illũ decestabilẽ

Expanded text:
de illis Ecclesiae Dei catholicae prolatum judicium, etiam piissimus imperator Honorius audide illis Ecclesiae Dei catholicae prolatum judicium, etiam piissimus imperator Honorius audiens ac sequens, suis eos legibus damnatos, inter haereticos haberi debere constituit. Unde nonnulli ex eis ad sanctae matris Ecclesiae gremium, unde resilierant, redierunt, et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tiõe multũ longissima.: totũ qđ remanserat dici spatiũ occuparet: adũsus pelegia¬
scribentes. ⁊ ubicũq poterant publice ⁊ ꝑ domos loqntes ꝑ annos ferme decẽ labo¬
rauit libroꝵ multitudine̾ condens ⁊ edens. e in ȩccłia p̃płis ex eodẽ erroie sre.¬
quentissime ansputans. Et qͣm idẽ ꝑũsi sedi apsicȩ ꝑ suã ãbitionẽ candẽ ꝑsidiã
sc̃o pape urb̾. ⁊ pͥus uenerabili innocentio ⁊ postea sc̃o rosimo eiꝰ succ essore
ꝑsuadet᷑ qͣ. illa sccta a fide catholica ⁊ ab hominanda ⁊ dãpnanda fuisset.
At illi tantȩ sedis antistites suis diu̾sis tprib eos notantes. atq a m̃ebris gccłe
p̃cidentes: datis litteris. ⁊ ad affricanas occidentis ⁊ ad orientis partes eccłas
eos anathematriand os ⁊ deuitandos ab om̃ib catholicis censuert. Et tale

Expanded text:
tione multo longissima, totum quod remanserat diei spatium occuparet. CAPUT tione multo longissima, totum quod remanserat diei spatium occuparet. CAPUT scribentes, et ubicumque poterant publice et per domos loquentes, per annos ferme decem laboravit , librorum multa condens et edens, et in ecclesia populis ex eodem errore frequentisancto papae Urbis, et prius venerabili Innocentio, et postea sancto Zosimo ejus successori persuaderetur, quam illa secta a fide catholica et abominanda et damnanda fuisset. At illi tantae sedis antistites, suis diversis temporibus eosdem notantes, atque a membris Ecclesiae praecidentes, datis litteris et ad Africanas Occidentis, et ad Orientis partis Ecclesias, eos anathemandos et devitandos ab omnibus Catholicis censuerunt. Et tale
Abbreviated transcription (Latin):
tentib p̃claris int̾ positis uiris contulit: & qͥd singłe asseruerint partes scriptũẽ.
Quȩ. si studiosi diligent̾ legere curauerint. ꝓculdubio indagabt̃ ł qͥd callida ⁊ irra¬
cionabił heresis ad seducendũ ⁊ decipiendũ ꝓfiteat᷑.: uł qͥd eccłia catholica de di¬
utna deneat ⁊ p̃dicet trinitate. S qm̃ ille hereticus de yppone rediens ad cartha¬
gitũ de sua multa in conlatiõe loq̃citate uictorẽ se de ipsa conlatiõe recessisse
iactauit ⁊ uͣitꝰ c̃. quȩ utiqi ñ facile a diuinȩ legis ignaris examinari ⁊ diudicari pos¬
sent. d uenerabili uiro augustino sequenti tp̃ris stilo. & illiꝰ tociꝰ conlatiõis de singuł
obiectis ⁊ responsis facta ẽ recapitulatio: & quã nehil illi obiectis referre potue¬
rit niehil ominꝰ demonstratũ ẽ. additis supplemͣtis quȩ in tp̃re collatiõis angusto cuncta in¬
ferri ⁊ seribi miuime potuert᷑. lad enĩ egerat neqͥtia hominis: ut sua nouissima ꝓsecu¬

Expanded text:
et praeclaris interpositis viris contulit: et quid singulae asseruerint partes, scriptum est. Quae si studiosi diligenter legere curaverint, procul dubio indagabunt, vel quid callida et irrationabilis haeresis ad seducendum et decipiendum profiteatur, vel quid Ecclesia catholica de divina teneat et praedicet Trinitate. Sed quoniam ille haereticus de Hippone rediens ad Carthaginem, de sua multa in collatione loquacitate victorem se de ipsa collatione recessisse jactavit, et mentitus est; quae utique non facile a divinae legis ignaris examinari et dijudicari possent: a venerabili Augustino sequentis temporis stilo, et illius totius collationis de singulis objectis et responsis facta est recapitulatio, et quam nihil ille objectis referre potuerit, nihilominus demonstratum est, additis supplementis, quae in tempore collationis angusto cuncta inferri et scribi minime potuerunt. Id enim egerat nequitia hominis, ut sua novissima prosecu
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ legis ueritatẽ partes docebat. eãq illis inculcabat. & eos qͦ adipisce¬
rent᷑ uitã ȩt̾̃nã & docebat & admonebat : nichil aliud quęrens ab his qͥbus

Expanded text:
divinae legis veritatem partes docebat, eamque illis inculcabat, et eas quo adipiscedivinae legis veritatem partes docebat, eamque illis inculcabat, et eas quo adipiscerentur vitam aeternam edocebat et admonebat: nihil aliud quaerens ab iis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
angłos uidicabimꝰ: ne dũ secularia:: Secularia gͥ iuditia sihabueritis in ter uos: eos
qui contẽptibiles sunt in eccła hos collocate ad udicandũ: Ad reuerentiã uobis lo¬
quor Sic non ẽ in ter uos qͥsquã sapiens qͥ possit in ter frẽm suũ iudicare: sed
sectȩ hominib causas audiebat diligenter ac pie cuiusdã sententiã ante oculi
habens dicentis. semale in ter in cognitos quã int̾ amicos causas audire : es qͦd
de in cognitis ꝓ qͦ arbitra eqͥtate iudicaret᷑ amicũ posset ad qͥrere De amicis uͦ
unꝰ ẽe̾t contra quẽ sententia ꝓferret᷑ ꝑ diturus. & eos aliquando usq in horã
refectionis. aliquando autẽ tota die iȩuinans. sẽꝑ tam̃ noscebat & diri¬
mebat intendens in eis xpĩanoꝵ mom̃ta animoꝵ quantũ quisq uel infide bo¬
nisq morib ꝓ ficeret. uel abhis deficeret : atq comꝑtis rerũ op ortunitatibus

Expanded text:
angelos judicabimus, nedum saecularia? Saecularia igitur judicia si habueritis inter vos, eos angelos judicabimus, nedum saecularia? Saecularia igitur judicia si habueritis inter vos, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate ad judicandum. Ad reverentiam vobis loquor: sic non est inter vos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum dijudicare? sed sectae hominibus, causas audiebat diligenter ac pie cujusdam sententiam ante oculos habens, dicentis se malle inter incognitos, quam inter amicos causas audire: eo quod de incognitis, pro quo arbitra aequitate judicaretur, amicum posset acquirere; de amicis vero unum esset, contra quem srefectionis, aliquando autem tota die jejunans, semper tamen noscebat et dirimebat: intendens in eis christianorum momenta animorum, quantum quisque vel in fide bonisque moribus proficeret, vel ab iis deficeret; atque compertis rerum opportunitatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sita ad edificationẽ scõꝵ eccłȩ filioꝵ: ut ea omĩa uix quisquã studiosoꝵ. ꝑ legere
& nosse sufficiat. Uerumtamen ne ueritatis uerbi auidissimos in aliquo fraudare
uideamur : statui do prestante in huius opusculi fine etiã eoꝵdẽ ubroꝵ tractati
& epistolarũ in diculũ ad uingere. Quolecto qui magis dĩ ueritatẽ quã tẽpo¬
rales amant diuitias. sibi quisq quod uoluerit ad legendũ & cognoscen¬
ũ eligat : & id addescribendũ uel debibliotheca hyponiensis ecctȩ pe¬
tat: ubi emendatioria exẽplaria forte poterit in uenire. uel unde uoluerit in qui¬
scd̃m apłi quoq sententiã dicentis Audet quisquã ur̃m adusus alterũ negotiũ
habens iudicari abiniqͥs: & non apud scõs: annescitis quia scĩ demundo iudica¬
bunt: Et si in uobis udicat᷑ mundus : in digni estis uiditioꝵ minimoꝵ : Hescitis qm¬

Expanded text:
ut ea omnia vix quisquam studiosorum perlegere ut ea omnia vix quisquam studiosorum perlegere et nosse sufficiat. Verumtamen ne veritatis verbi avidissimos in aliquo fraudare videamur, statui, Deo praestante, in hujus opusculi fine etiam eorumdem librorum, tractatuum, et epistolarum indiculum adjungere: quo lecto qui magis Dei veritatem quam temporales amant divitias, sibi quisque quod voluerit ad legendum et cognoscendum eligat, et id ad describendum, vel de bibliotheca Hipponensis Ecclesiae petat, ubi emendatiora exemplaria forte poterunt inveniri, vel unde valuerit inquistoli quoque sententiam, dicentis, Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens judicari ab iniquis, et non apud sanctos? An nescitis quia sancti mundum judicabunt? Et si in vobis judicatur mundus, in
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ donatũ ẽ: ut de suoꝵ laboꝵ fructu etiã in hac uita gaudere ꝓuenisset ꝓruis
quidẽ in hypponiensi eccła & regione cui maxune prȩsidebat unitate ac pace ꝑ¬
fecta: deinde in aliis africe partibus sine ꝑ semet ipsũ siue ꝑalios & quosip¬
se dederat sacerdotes pullulasse. od multiplicatã fuisse dñi xccłam preuidens:
illosq manicheos donatistas pelagianistas & paganos ex magna parte defcris¬
se. ꝙ eccłȩ di sociatos c̾e̾ congaudens : ꝓfectibus quoq & studiis fauens
& erultans bonoꝵ omiũ in disciplinationẽ seẽ os pie tolerans frm̃i in genus¬
censq de iniquitatib maloꝵ suic eoꝵ. qui intra eccłam siue eoꝵ qui ertra
ȩccłam sunt constituti. dũicis ut dixi lueris sẽper gaudens  dãpnis eu¬
rens. Tanta autẽ ab codẽ dicꝰtata & edita sunt: tantiq inȩccta disputaa ae
cepta atq emendata: uel aduersus diuersos hereticos uel ex canonscis libris ex po

Expanded text:
 ut de suorum laborum fructu, etiam in hac vita gaudere provenisset, prius quidem in Hipponensi Ecclesia et regione, cui maxime praesidebat, unitate ac pace perfecta; deinde in aliis Africae partibus, sive per se ipsum, sive per alios, et quos ipse dederat sacerdotes, pullulasse, et multiplicatam fuisse Domini Ecclesiam pervidens, illosque Manichaeos, Donatistas, Pelagianistas, et Paganos ex magna parte defecisse, et Ecclesiae Dei sociatos esse congaudens: profectibus quoque et studiis favens erat et exsultans bonorum omnium; indisciplinationes pie ac sancte tolerans fratrum, ingemiscensque de iniquitatibus malorum, sive eorum qui intra Ecclesiam, sive eorum qui extra Ecclesiam sunt constituti, dominicis, ut dixi, lucris semper gaudens, et damnis moerens. Tanta autem ab eodem dictata et edita sunt, tantaque in Ecclesia disputata, cepta atque emendata, vel adve
Abbreviated transcription (Latin):
centua rogutors uotat st̃. & post coꝵ appellationẽ pussimi reges respon so prr¬
unti e meteti cos condemiman st. ex q̃ ratiõe solto ampiui coꝵ ec̃o ũ teit

Expanded text:
tentia Cognitoris notati sunt; et post eorum appellationem, piissimi Regis responso jtentia Cognitoris notati sunt; et post eorum appellationem, piissimi Regis responso ju
Abbreviated transcription (Latin):
Unde cũ ingratꝰ ad pussimũ pͥncipẽ ꝓuocasset. & ab impr̃e relationi debi¬
tũ ẽ responsũ solutũ. & consequutũ pͣceptũ nullo ꝓrsus loco hereticos do¬
natistas eẽ debere & eos aduim legũ omnũ cont᷑ hereticos latarũ ubiq
teneri debere: ex qͦ ⁊ iudex ⁊ officiũ. ⁊ idem crispinꝰ qđ minime fuerat ex¬
natio pͥncipis dimitteret᷑ indulgentia: & dnõ adiuuante ꝑfectũ ẽ. Qua dili.¬
augustino dñs ⁊ hac palmã dedit. ⁊ apđ se iusticiȩ coronã seruauit.: ac
magis magisq iuuante xp̃o de die in diem augebat᷑ ⁊ multiplicabat᷑ pacis
unitas. eccłiȩ di frat᷑nitas. & id maxiie. factũ ẽ post conlationẽ quȩ ab uni¬
etiuã a suo latere tribunũ ⁊ notariũ marcellinũ ab affrica iuorẽe ranserat. son
⁊ controusia illi om̃inodis confutati atq. de cerore a catholiens conuelo en¬

Expanded text:
Unde cum ingratus ad piissimum Principem provocasset, et ab Imperatore relationi debiUnde cum ingratus ad piissimum Principem provocasset, et ab Imperatore relationi debitum est responsum solutum, et consecutum est praeceptum, nullo prorsus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim legum omnium contra haereticos latarum ubique teneri debere. Ex quo et Judex, et Officium, et idem Crispinus, quod minime fuerit exnatio principis dimitteretur indulgentia: et Domino adjuvante perfectum est. Qua diliAugustino Dominus et hic palmam dedit, et apud se justitiae coronam reservavit: ac magis magisque, juvante Christo, de die in diem augebatur et multiplicabatur pacis unitas, et Ecclesiae Dei fraternitas. Et id maxime factum est post collationem, quae ab unid perficiendum etiam a suo latere tribunum et notarium Marcellinum ad Africam judicem miserat. In qua controversia illi omnimodis confutati, atque de errore a Catholicis convicti, sen
Abbreviated transcription (Latin):
edoctus ad multã teneri aurariã : publicis legib contͣ hereticos confitutãn
Ne. desultans legib p̃sentatꝰ cũ apđ. ꝓconsulẽ se negaret hereticũ. oorta ẽ
necessitas ut iłli recedente eccłie defensore a catholico ep̃o resisteret e
conuinceret᷑ io eũ e̾e̾ qđ se fuisse negauerat. Qm̃ si ab eodẽ dissimularet᷑.
forte eatholicus ep̃s ab ignorantibus hereticus crederet᷑: illo se qđ erat ne¬
gante: atq ita ex hac desidia infirmis scandalũ nasceret᷑. & memorabi¬
li auigustino antistite om̃imodis instante ad controu̾siã ãbo illi calam̃¬
ses ep̃i uenert̃.: & de ipsa diu̾sa cõmunioẽ tercio conflictu secũ ege¬
ral i sententia ꝓñciatꝰ hereticus. Pro qͦ ille apđ cognitorẽ catholicus
ep̃s int̾cessit. ne auraria multa exigeret᷑: & ei ẽ beneficiũ impetratum.

Expanded text:
et doctus ad mulctam teneri aurariam publicis legibus contra haereticos constitutam. et doctus ad mulctam teneri aurariam publicis legibus contra haereticos constitutam. Qui resultans legibus praesentatus cum apud Proconsulem se negaret haereticum, oborta est necessitas, ut illi recedente Ecclesiae defensore, a catholico episcopo resisteretur, et convinceretur eum esse, quod se fuisse negaverat: quoniam si ab eodem dissimularetur, forte catholicus episcopus ab ignorantibus haereticus crederetur, illo se quod erat negante, atque ita ex hac desidia infirmis scandalum nasceretur. Et memorabili Augustino antistite omnimodis instante, ad controversiam ambo illi Calamenses episcopi venerunt, et de ipsa diversa communione tertio conflictum secum egellari sententia est pronuntiatus haereticus. Pro quo ille apud Cognitorem catholicus episcopus intercessit, ne auraria mulcta exigeretur; et ei est beneficium impetratum.
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ gesta. Interea silendũ ñ ẽ qđ ad laudẽ di ꝑ illius tã egregii in eccłia uiri
studiũ. domꝰq: di zelũ adu̾ersũ p̃dictos rebaptizatores donatistas gestũ. ⁊ ꝑfec¬
tũ ẽ. Eũ forte unus exe his q̃s de suo monasterio ⁊ clero ep̃os ȩccłie ꝓpagauerat¬
ad suã eurã ꝑtinentẽ calam̃sis eccłie ciocesi iusitaret: & quȩ didicerat. ꝓ pac.
eeelie cont̃ ulłã beresĩ p̾dicaret : factũ ẽ ut in medio ninere eox imnsioias prelee¬
risset is ꝑrasũ eũ eũ om̃ib: illi comitantib sublatis illis animalib ⁊ rxebus.
niuris e&di reele eũ grauussma affecissent. de qn ne pacis ampliecelrele¬
foctꝰ impediret᷑ defenso. ecłie int̾ loges ñ siluit : & p̃ceptus ẽ eraspiisꝰ. quedem
oonatist is in ealam̃si ciuitate i regiõe ep̃s fuit: predicat᷑ scilicet ⁊ multi tp̃ri

Expanded text:
tantur gesta. Inter ea silendum non est, quod ad laudem Dei per illius tam egregii in Ecclesia viri tantur gesta. Inter ea silendum non est, quod ad laudem Dei per illius tam egregii in Ecclesia viri studium domusque Dei zelum adversus praedictos rebaptizatores Donatistas gestum et perfectum est. Cum forte unus ex iis quos de suo monasterio et clero episcopos Ecclesiaeinentem Calamensis Ecclesiae dioecesim visitaret, et quae didicerat pro pace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis animalibus et rebus, injuriis et caede eum gravissima affecissent. De qua re, ne pacis Ecclefectus, defensor Ecclesiae inter leges non siluit. Et praeceptus est Crispinus, qui eisdem Donatistis in Calamensi civitate et regione episcopus fuit, praedicatus scilicet et multi temporis,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ multos. fauente. do cunctis innotescere meruer̃t. Atq hinc ut scͥptũ ẽ pec¬
cator uidens irascebat᷑: dentib suis fremebat ⁊ tabescebat. Serui aut̃ tui ut
dictũ ẽ cũ his qͥ oderant pacẽ erant pacifici: & cũ loquerent᷑. de bellabantur
obsedert̃: dũ forte iret rogatꝰ ad uisitandas instruendasq ⁊ ex hortandas catho¬
licas plebes. qđ etiã frequentissime faciebat: & aliqñdo contig̃ ut illi succentu¬
riati hactenꝰ ꝑ derent captionẽ. Cuenit enĩ di qͥdẽ ꝓuidentia. seductoris homi¬
nis errore. ut ꝑ aliã uiã cũ suis comitib sac̾dos qͦ tendebatuenisset: atq ꝑ hc̃
quẽ postea cognouit errorẽ manꝰ impias euasisset: & cũ omĩb lib̾atori do grãs
egisset: & omĩno suo more illi nec laicis nec clericis peꝑcer̃t. sic̃ publica contes¬

Expanded text:
illum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, pecillum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, peccator videns irascebatur, dentibus suis frendebat, et tabescebat : servi autem Dei, ut dictum est, cum his qui oderant pacem, erant pacifici; et cum loquerentur, debellabantur  Augustinum obsederunt, dum forte iret rogatus ad visitandas, instruendas et exhortandas catholicas plebes; quod ipse frequentissime faciebat. Et aliquando contigit, ut illi succenturiati hactenus perderent captionem: evenit enim Dei quidem providentia, sed ducatoris hominis errore, ut per aliam viam cum suis comitibus, sacerdos quo tendebat venisset, atque per hunc quem postea cognovit errorem, manus impias evasisset. Et cum in omnibus liberatori Deo gratias egisset, omnino suo more illi nec laicis nec clericis pepercerunt, sicut publica contes
Abbreviated transcription (Latin):
riente porro doctrina diuna sub scõ ⁊ cũ sc̃o augustino. in monasterio dõ
seruientes ecclis̨ y pponiensi clerici ordinari cȩpert̃. Ac deide innotescente
rabilẽ uirũ ⁊ eẽ ⁊ crescere ceꝑat magno desidio poscere atq acciꝑe ep̃os
n clericos pax eccłiȩ. atq unitas ⁊ cepit pͥmo: & postea consecuta ẽst.
Nã ferme dec̃e qͣs ipse noui scõs ac uenerabiles uiros contiuentes ⁊ doclissi¬
mos beat᷑ augustinꝰ au̾sis eccłus. ñ nullis qͦq eminentiorib rogatꝰ dedit. Si¬
instituert̃. &. studio crescente ȩdificatioĩs u̾bi di. ccteris eccłiis. ꝓmotos fr̃es ad
suscipiendũ sacerdotiũ pstitert. Unde ꝑ multos ⁊ in multis salubris fidi spei ⁊ ca¬
ntatis eccłie innotescente doetrina ñ solũ ꝑ om̃s affricȩ partes. uerũ etiã intrar¬
marinis. ⁊ libros editos atq in greco sermone t̃nslatos. ab illo uno homĩne. ⁊ ꝑ

Expanded text:
ciente porro doctrina divina, sub sancto et cum sancto Augustino in monasterio Deo servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente rabilem virum et esse et crescere coeperat, magno desiderio poscere atque accipere episcopos et clericos pax Ecclesiae atque unitas et coepit primo, et postea consecuta est. Nam ferme decem, quos ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus Augustinus diversis Ecclesiis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedit. Siinstituerunt; et studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestiterunt. Unde per multos et in multis salubris fidei, spei, et charitatis Ecclesiae innotescente doctrina, non solum per omnes Africae partes, verum etiam in transmarinis, et per libros editos atque in graecum sermonem translatos, ab illo uno homine, et per
Abbreviated transcription (Latin):
nulius qͥcũq nadat euadit : & cuiꝰ miscdiam ubicumq sit potest inuenires qͥ nusꝙͣ uult ire siue
certis necessĩtatib impedit̾us. siue laborare nolens ad incerta suffragia. & ñ adfugienda s ad
mutanda pericula: ꝓ cui dubio isti deserendi ñ sũnt ministio xp̃iano Si autẽ hoc audito abire
maluerint: nec ulis manendũ ẽ. qͥ ꝓpt̾ illos manebant i quia ibi iam ñst᷑: ꝓpt̾ quos manere adhi
debeant: Quieũq igͥ isto modofugit ut ȩccłȩ necessariũ ministiũ illo fugiente ñ aestt: fact
qͥd añs p̃cepit siue ꝑmisit Qau autẽ sic fugit ut gregi xp̃i ea qͥb spĩtalit̃ uuit abiłiaa
subtra hant᷑: m̃cenari uie ẽ qͥ uide lupũ uenientẽ & fugit: qm̃ ñẽ ei cura deouib hectͥ¬

Expanded text:
nullus, quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue nullus, quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fu
Abbreviated transcription (Latin):
facere cuius facti ñ occurrit exẽplũ nullius fuga faciat sut ȩccłȩ minist̾iũ maxime intanto
periculis necessariũ a debitũ desit: Nemo accipiat ꝑsonã suã: ut si aliqua gr̃a uidet᷑ excellere
id̃o se dicat uita. & ob hoc fuga e̾eᷤᷤ digniorẽ: Quisqͥs enim hoc putat: nimiuĩ sibi placet Quis¬
quis autẽ etiã hoc dicit : omĩb displicet Sunt sane qͥ arbitrant᷑ ȩpõs & clericos nͥ fugientes
intalib periculis s manentes facere ut plebes decipiant᷑. cũ ido ñfugiunt qͥa manere pre¬
positos suos cernunt s facile ẽ hanc rep̃hensionẽ ł inindiã de uitare alloquendo eas dẽple¬
& nos abistis quibus tenem᷑ uincilis soluitios Quod tumnc puto ẽe  dicendũ quando uere uidet᷑ utae
ẽẽ adioca tutiora migrare Quo audito si t om̃s ł aliqͥ. aixerint inaluis potestate sumꝰ. euiꝰ iram

Expanded text:
facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis spraepositos cernunt. Sed facile est hanc responsionem vel invidiam declinare, alloquendo easdem pleet nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram
Abbreviated transcription (Latin):
dixerint sepotius fugere deberes aut timidi iudebant᷑. qua iñ mi mali saslue¬
runt: Deinde fortassis hi qͥmeliores sunt ebgant ꝓ frid animas ponerei auu¬
bunt᷑ fugiendo. quoꝵ ẽ minꝰ itilis uita. quia minor consulendi & gubernut
ritia Qͥ tam̃ sipie sapiunt. contͣ dicent eis qͦs udent & uuere pot̾ius oppor m
magis mori malle quã fugere: Ioeo sicut scriptũ ẽ contradictiones scaat. sorteas
S in ter ponentes . definit M eliꝰ enim as̃ in huiꝰcẽmodĩ ambagib qͣ nominis uidicat: siue
aignet᷑ ad passionis frucꝰtũ uocare meliores & parcere infirmis sine istos facere ad maior
ꝑferenda fortiores. & huic uitȩ subtrahere. quoꝵ ñpotest ȩccłȩ tantũ quantũ illoꝵ. uia
ꝓ aesse Res quidẽ fiet minꝰ usiata: si fiat ista sorticio S si facta fuerit ÷ qͥs eã rep̃hender
audebit: auis ñ eã nͥ imperitꝰ aut inuidus congrua p̃dicatione iaudabit: & uod siñ placet

Expanded text:
dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum susticlesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet
Abbreviated transcription (Latin):
tet admoneret᷑ ⁊ retceret. facta ciꝰ cunctis manifesta diffidentia. eccłiȩ di
augñta ac firmam̃ta ꝓuenert̃. Quisqͥs gͦ diligentiã ⁊ oꝑa beatissime me¬
moriş augustini ꝓ eccłiȩ di statu eognoseere pleniꝰ uoluerit. etiã illa ꝑ

Expanded text:
t, admoneretur, et reticeret, ejus cunctis manifestata diffidentia, Ecclesiae Dei t, admoneretur, et reticeret, ejus cunctis manifestata diffidentia, Ecclesiae Dei augmenta ac firmamenta provenerunt. Quisquis ergo diligentiam et operam beatissimae memoriae Augustini pro Ecclesiae Dei statu cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓniocaret gcstis ecełiasticis ut qd̾ forte sic̃ dicebant. ꝓseqͥ potuit in collatio
ne ⁊ ꝑmisstis ñ erat.: in p̃senti sine alicuiꝰ potestatis. ꝓhibitiõe aut potentia
securus dicere minime dubitaret: & in sua ciuitate suis om̃ĩb p̾sentib ei¬
usb sid ueialit᷑. ꝓpͥã defenłe cõmunionẽ ñ denegasset. Ille nec hac oratioẽ
nec suoꝵ parentũ ⁊ enuiũ instante peticio̾e id facere uoluit: qͥ ei pollicebant᷑ se
ad eiꝰ redituros cõmumonẽ etiã cũ diserimine patrimonioꝵ salutisq suȩ tp̃ral.
si ie catholicã suꝑaret assertionẽ. At ille ampliꝰ dicere illis gestis nichil uolun
nes ualuit: nͥ tantũ qd̾ illa iã gesta continent apd̃ carthaginẽ int̾ ep̃os con¬
fecta. utrũ uicerimꝰ. an uicti fuerimꝰ. Et alio loco dũ a notario ut respondẽ.¬

Expanded text:
provocaret gestis ecclesiasticis, ut quod forte, sicut dicebant, prosequi potuit in collatione, provocaret gestis ecclesiasticis, ut quod forte, sicut dicebant, prosequi potuit in collatione, sed permissus non erat, in praesenti sine alicujus potestatis prohibitione aut potentia securus dicere minime dubitaret, et in sua civitate suis omnibus praesentibus civibus fiducialiter propriam defendere communionem non denegaret. Ille neque hac hortatione, nec suorum parentum et civium instanti petitione id facere voluit, qui ei pollicebantur, se ad ejus redituros communionem, etiam cum discrimine patrimoniorum salutisque suae temporalis, si modo catholicam superaret assertionem. At ille amplius dicere illis gestis nihil voluit, nec valuit, nisi tantum: Jam illa, inquit, gesta continent apud Carthaginem inter episcopos confecta, utrum vicerimus, an victi fuerimus. Et alio loco, dum a notario, ut respondere