comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendi substantiã prestat ẽ
cȩlo. ob salutẽ terrestriũ ter¬
reno lacte nutritur : Nullus
ergo ambigat. nemo cunctet᷑
quod xp̃s in terra degens ful¬
gebat in cęlo ÷ quia sic uenit
ad terras. ut non relinqueret
cȩlũ: Et inde est quod uirgi¬
nalem hunc puerũ laudant̃
angłi. mirant᷑ pastores. cȩlum
atcestatur. uenerantur & ma-¬
g: l quia mistica eius natiui¬
tas. sempiterno gaudio & ter¬
rã lȩcificauit & cȩlũ: Hunc gͦ
regẽ cȩlestiũ hominũq rectorẽ
sub carnis mysterio uenientẽ:
inuidus tremit herodes. uidȩa
infidelis abiurat: Trͣmit hero¬
des infantẽ regiȩ dignitatis.
quia bonitatẽ nascentis ignorat:
dicat. quia impietatib suis me-¬
tuens. iusti uidicis refugit equi-¬
tat̾ẽ: & scelerũ suoꝵ obcecata
tenebris. uidere sola non potest.

Expanded text:
ivendi substantiam praestat e coelo, ob salutem terrestrium terreno 84 lacte nutritur? Nullus ergo ambigat, nemo cunctetur, quod Christus in terra degens fulgebat in coelo, quia sic venit ad terras, ut non relinqueret coelum. Et inde est quod virginalem hunc puerum laudant angeli, mirantur pastores, coelum attestatur, venerantur et magi, quia mystica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. Hunc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaea infidelis abjurat. Tremit Herodes infantem regiae dignitatis, quia bonitatem nascentis ignorat: dicat, quia impietatibus suis metuens justi judicis refugit aequitatem; et scelerum suorum obcaecata tenebris, sola videre non potest
Abbreviated transcription (Latin):
lus igne cremauit: Deinde
suffragante clero & populo
ductus ad altare. cũ sacrosc̃am
cõmunionẽ de manu ep̃i ore
susciꝑet:l facie refulsit ut
sol Peractoq deinceps triduo
cũ laudib in eccła pie matris

Expanded text:
lus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ꝑnitiosa luxuries. ieu¬
net om̃is iniquitas: l ieuinet
odiosa contentio: Abstine¬
mus ab epulis: magis absti¬
neamus auitiis: Sic nos tem¬
peremus. sic sobrii simus aui¬
no: ut nulla nobis uolupta¬
tum dominetur ebrietas:
Quid enĩ prodest obser

Expanded text:
nobis perniciosa luxuries, jejunet omnis iniquitas, jejunet odiosa contentio: abstineamus ab epulis, magis abstineamus a vitiis: sic nos temperemus, sic sobrii simus a vino, ut nulla nobis voluptatum dominetur ebrietas. Quid enim prodest obser
Abbreviated transcription (Latin):
nis facile agnoscitur:
considerata sublimita¬
te auctoris: Nec enĩ facile pote¬
rat esse uel leue quod manus
sacra confinxit. & cęlestis fla¬
tus in uitalẽ substantiã ani¬
mauit: maxime cũ idem arti¬
fex ds̃. potestatẽ suã in omnẽ
fabric̃a eidem homini fuerat
traditurus: ut quẽ scđm prȩ¬
sidem post se facere dispone¬
bat. eundẽ faceret plenũ atq
ꝑfectum habentẽ in sese & dig¬
nitatẽ qua prȩcelleret. & po¬
testatẽ qua cunctis animantib

Expanded text:
nis facile agnoscitur, considerata sublimitate auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundum praesidem post se facere disponebat, eumdem faceret plenum atque perfectum, habentem in se et dignitatem qua praecelleret, et potestatem qua cunctis animantib
Abbreviated transcription (Latin):
excluderet: Infirmitas sane
atq mortalitas quȩ non pec¬
catũ erant sed pena peccati.
aredemptore mundi recep¬
ta sunt ad suppliciũ  ut im

Expanded text:
excluderet. Infirmitas sane atque mortalitas, quae non peccatum erant, sed poena peccati, a Redemptore mundi recepta sunt ad supplicium, ut im
Abbreviated transcription (Latin):
tum. uel patres nr̃i adoraue¬
re faciendum: Hec inter ui¬
deos & gentiles ulla distine¬
tio est. siquidẽ sic̃ ait apłs.
eircũcisio nichil est. & prȩ¬
putiũ nichil est: sed obser

Expanded text:
tum, vel patres nostri adoravere faciendum. Nec inter Judaeos atque gentiles ulla distinctio est. Siquidem, sicut ait Apostolus, circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed obser
Abbreviated transcription (Latin):
passionis historiã ȩuan¬
gelica ut moris ẽ narratione
decursã. ita om̃iũ ur̃m arbi¬
tror inhesisse pectoribus: ut
unicuiq audientiũ ipsa lȩc¬
tio quȩdã facta sit uisio: Ha¬
bet enĩ hanc potentiã fides
uera ut abhis mente ñ desit
quib corporalis presentia
interesse non potuit & siue
in preteritũ redeat. siue in
futurũ se cor credentis exten¬
dat. nullas sentiat moras tẽ¬
poris cognitio ueritatis: Ad est
ergo sensib nr̃is imago rerũ
tunc discipuloꝵ p̃strinxit ani¬
mos. nros quoq tangit affec¬
tus: non quod aut tristicia
deprimimur. aut furentum
magnitudo concussit ad inuric¬
tã constantiã resurrectio dñi
ascensioq ꝓuexerit. sed quia
in cogitationẽ uenit. quales

Expanded text:
passionis historiam, evangelica, ut moris est, narratione decursam, ita omnium vestrum arbitror inhaesisse pectoribus, ut unicuique audientium ipsa lectio quaedam facta sit visio. Habet enim hanc potentiam fides vera, ut ab iis mente non desit, quibus corporalis praesentia interesse non potuit; et sive in praeteritum redeat, sive in futurum se cor credentis extendat, nullas sentiat moras temporis cognitio veritatis. Adest ergo sensibus nostris imago rerum tunc discipulorum perstrinxit animos, nostros quoque tangit affectus; non quod aut tristitia deprimamur, aut saevitia statis magnitudo concussit, ad invictam constantiam resurrectio Domini 273 ascensioque provexerit; sed quia cum in cogitationem venit quales
Abbreviated transcription (Latin):
se tran᷑ferri : sicut apłs edo¬
cet fidelib ita loquens Ac¬
cepistis sp̃m adoptionis filioꝵ:
in quo clamamus abba pater
Et euangelista ioħes. quotie
inquit receperunt eũ: dedit
eis potestatẽ filios dĩ fieri:
tisma quod suscepimus. ser¬
uare curemus. mundantes
nos ab om̃i inquinamento
carnis & sp̃s. ꝑficientes scĩfi¬
cationẽ in timore dĩ: hume¬

Expanded text:
se transferri. Sicut Apostolus edose transferri. Sicut Apostolus edocet, fidelibus ita loquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Joannes: Quotquot, inquit, receperunt eum dedit eis potestatem filios Dei fieri tisma quod suscepimus servare curemus, mundantes nos ob omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Hum
Abbreviated transcription (Latin):
cramentoꝵ suoꝵ dispensatorib
erat prȩcepturus docere om̃s
totã ꝑsonaliter panderet tri¬
nitatem : Quod ait uox pat̾¬
na hic est filius meus dilectus
in quo michi bene cõplacui:
ad cõparationẽ terreni homi¬
nis dicit. in quo peccante.
quodãmodo sibi displicuisse
o conlitor insinuat cũ alt:
Denicet me hominẽ fecisse in
terra Penitentia quidẽ nul¬
re loquens qui compungi pe-¬
nitentia solemus. quando
contra uotum nr̃a oꝑa uer¬
ti uidemus: Penitere se di
In filio autẽ suo unigenito
sibi singulariter cõplacuit.
quia hunc hominẽ quẽ indu¬
erat apeccato immunẽ serua
re cognouit: Et in hac quocy
uoce patris sicut & in cȩteris
baptitati dñi mysteriis: om̃is
iusticiȩ declaratur impletio:
Coȩternus enĩ & consubstan¬
tialis patri filius descenden¬
te suꝑ eũ spu. qui sit. homi¬
nib intimatur.l ut ꝑ hoc di¬
scant homines. ꝑ gr̃am se bap¬
tismatis accepto sp̃ũ scõ. de
filiis cliaboli in dĩ filios pos¬

Expanded text:
cramentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omnestotam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod ait vox paterna, hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Dre loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus. Poenitere se dixIn Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a pecre cognovit. Et in hac quoque voce Patris sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius descendendo super eum spiritu, qui sit, hominibus intimatur, ut per hoc discant homines per gratiam se baptismatis accepto Spiritu sancto de filiis diaboli in Dei filios pos
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc scda parabola est: cũ inter¬
pretatione sua non statĩ posita:
sed interiectis aliis parabolis
est disserta. Hic enĩ ꝓponit᷑:⁊
& postea dimissis turbis uenit᷑
domũ: Et accedunt ad eum
discipuli eius rogantes: ledisse¬
re nobis parabolã ehanioꝵ
agri Et rł Non ergo debemus
prȩponere intelligendi deside¬
rio ante eius noticiã quȩrere:
quã adño disse ratur: Tunc di
missis turbis uenit in domum÷
& accesserunt ad eũ discipłi etꝰ
dicentes: Dissere nobis parabolã
tranioꝵ agri: Dimittit tur¬
bas iħs & domũ reuer̾titur:
ut accedãt ad eũ discipłi & se¬
creto interrogent. quȩ popu¬
lus nec merebatur audire nec

Expanded text:
ecunda parabola est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere nobis parabolam zizaniorum agri, et reliqua. Non ergo debemus praepropero intelligendi desiderio ante ejus notitiam quaerere, quam a Domino disseratur. Aliturbis venit in domum, et accesserunt ad eum discipuli ejus, dicentes: Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Dimittit turbas Jesus, et domum revertitur, ut accedant ad eum discipuli, et secreto interrogent quae populus nec merebatur audire, nec
Abbreviated transcription (Latin):
consequantur:l qm̃ utrosq si¬
mul aut bi neficio foueri aut
iniurla uexari necesse est: Nec
enĩ aliudest homo. quã corꝑis
animiq concretio: Hȩc enim
duo quantũ diffinitionib dif¬
ferunt: l tantũ hominẽ dum
iunguntur efficiunt: Ut eñi
in uita separari non possunt:
ita numquã boni maliq meri¬
to separantur: Ut enĩ non potest
acorporis bonis animus seꝑari:
ita ab animi malis corpus non
potest dissociari Si enĩ in clĩ
iuidicio utrȩq substantiȩ aut

Expanded text:
consequantur, quoniam utrosque simul aut beneficio foveri, aut injuria vexari necesse est. Nec enim aliud homo est quam corporis animique concretio. Haec enim duo quantum diffinitionibus differunt, tantum hominem dum junguntur efficiunt. Ut enim in vita separari non possunt, ita nunquam boni malique merito separantur. Ut enim non potest a corporis bonis animus separari, ita ab animi malis corpus non potest dissociari. Si enim in Dei judicio utraeque substantiae aut
Abbreviated transcription (Latin):
les humiliati sunt: quia uixta
eius uocẽ om̃is qui se exaltat
humiliabitur: & qui se humi¬
liat exaltabitur: Uallis etenĩ
impleta crescit. mons autem
& collis humiliatus decrescit:
quia nimirum in fide medi¬
atoris dei & hominũ hominis
tumebat ꝑclidit: Om̃is enĩ
uallis implebitur. quia corcla
humilium sacrȩ doctrinȩ elo¬
quio. uirtutũ gr̃a replebunt᷑⁊
iuxta hoc quod scriptũ est.
Qui emitcit fontes in conual
libus: Et rursum dr̃ Et conualles
habundabunt frumento ylmon¬
tibus nãq aqua dilabitur:
quia suꝑbas mentes ueritatis
doctrina deserit: Sed fontes
in conuallibus surgunt: quia
mentes humiliũ uerbũ prȩdi¬
cationis accipiunt: Iã uidemꝰ.
iã conualles frumento abun¬
dare conspicimus: quia illoꝵ
ora pabulo ueritatis impleta

Expanded text:
ati sunt, quia juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes inlibus ; et rursum, et valles abundabunt frumento . A montibus namque aquia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta
Abbreviated transcription (Latin):
ut humanũ genus uinculis
mortifere pręuaricationis ab¬
solueret. seuienti diabolo
potentiã suȩ maiestatis occu¬
luit.l & infirmitatẽ nr̃ȩ hu¬
militatis obiecit: Si enim
crudelis & suꝑbus inimicus
consiliũ miscđiȩ dĩ nosse po¬
tuisset. uidȩorũ animosman-¬
suetudine potius temperare.
quã iniustis odiis studuiss&
accendere: ne om̃iũ captiuoꝵ
amitteret seruitutẽ: dũ nihil
sibi debentis ꝑsequitur. liber¬
tatẽ: fefellit ergo illũ mali¬
gnitas sua. intulit suppliciũ
filio dĩ: quod cunctis filiis
hominũ in remediũ uertere¬
tur: fudit sanguinẽ iustũ:
qui reconciliando mundo.
& prȩmiũ esset & poculum:
gt. admisit in se impias fu
prio incũbunt sceleri: famu¬
late sunt redemptori: Cu¬
ius etiã circa interfectores
suos tanta erat pietatis affee¬
tio: l ut de cruce supplicans

Expanded text:
ut humanum genus vinculis mortiferae praevaricationis absolveret, et saevienti diabolo potentiam suae majestatis occuluit, et infirmitatem nostrae humilitatis objecit. Si enim crudelis et superbus inimicus consilium misericordiae Dei nosse potuisset, Judaeorum animos mansuetudine potius temperare, quam injustis odiis studuisset accendere; ne omnium captivorum amitteret servitutem, dum nihil sibi debentis persequitur libertatem. Fefellit ergo illum malignitas sua: intulit supplicium Filio Dei, quod cunctis filiis hominum in remedium verteretur. Fudit sanguinem justum, qui reconciliando mundo et pretium esset et poculum. git. Admisit in se impias manus prio incumbunt sceleri, famulatae sunt Redemptori. Cujus etiam circa interfectores suos tanta erat pietatis affectio, ut de cruce supplicans
Abbreviated transcription (Latin):
lesionẽ aut maculationẽ. quȩ
adõ immittuntur ꝓ qua ipse
scit ratione: Extendens ergo
manũ iħs: tetigit eũ: Medicꝰ
ait sum cȩlestis: l corpora cum
animis curare possum: Prop¬
terea om̃s tango. non ut infir¬
mitas michi adhereat: sed ideo
ut ab his qui eam habent expel¬
lam : Sol sum enim ait incor¬
ruptibilis. & luna iusticiȩ:
ideoq om̃ib appropio. & om̃s
meis splendorib ad salutẽ irra¬
dio: ipse uero sicut fui ꝑmaneo
in singulari meȩ sc̃itatis pulchri-¬
tudine: Extendens manũ te-¬
tigit eũ: Non sperno legẽ. sed
curo uulnus:l non destruo
mandatum. sed fugo atq mun-¬
do leprã: Ideoq cum extendo
manum. mox effugit hȩc con-¬
taminatio mea uirtute: l ꝓci¬
mare uel resistere meȩ poten¬
tiȩ non poterit: Dico mund¬
re. & manum ad tangendum
extendens. effugit ilico lepra:
& inuenta est manus dñi non
lepra sed mundũ tetigisse corpꝰ
Consideremus & nos nunc
dilectissimi fr̃s. ut nullus pec¬

Expanded text:
esionem, aut maculationem quae a Domino immittuntur, pro qua ipse scit rationem. Extendens ergo manum Jesus, tetigit eum. Medicus, ait, sum coelestis, corpora cum animis curare possum, propterea omnes tango, non ut infirmitas mihi adhaereat, sed ideo ut ab his qui eam habent expellam. Sol sum enim, ait, incorruptibilis, et luna justitiae, ideoque omnibus appropio, et omnes meis splendoribus ad salutem irradio, ipse vero sicut fui permaneo, in singulari meae sanctitatis pulchritudine. Et extendens manum, tetigit eum. Non sperno legem, sed curo vulnus. Non destruo mandatum, sed fugo atque mundo lepram. Ideoque cum extendo manum, mox effugit haec contaminatio; meae virtuti proximare, vel resistere meae potentiae non poterit. Dico, Mundare, et manum ad tangendum extendens, effugit illico lepra. Et inventa est manus Domini non lepram, sed mundum tetigisse corpus. Consideremus et nos nunc, fratres charissimi, ut nullus pec
Abbreviated transcription (Latin):
torib & doctorib uisum est:
Confluebant autẽ die sabbati
in synagogis. ut iuxta quod
dñs precipit. uacate & uidẽte
qm̃ ego sum ds̃:l feriatis mun¬
di negotiis ad meditanda le¬
gis monita quieto corde resi-¬
derent: Cuius eo die deuotiõ¬
nis ꝯgendȩ hactenus in ecclia
ꝑdurat inditiũ: quȩ ad me¬
moriã priscȩ religionis canti¬
cum deuteronomii. in quo uni¬
uersus ueteris populi status.
quid uidelicet offenso. quid
propitis dõ meruerit contine¬
tur nonnullis in locis sabbato
dicere consueuit: Alioquin
esset prȩposterũ si prioribus
septimanȩ diebus. ꝓpħarum
dictis carminibus. moysi ul¬
timũ diceretur: Intrauit er¬
go ilis die sabbati in synagõ¬
gam  ut ritum legis mosaice
cumulo cȩlestis gr̃e adimpleret:
Et surrexit legere:l & trãdi¬
tꝰ ẽ illi liber ꝓpħȩ ysaiȩ Indi¬
cium quidẽ humillimȩ dis

Expanded text:
toribus et doctoribus visum est. toribus et doctoribus visum est. Confluebant autem die Sabbati in synagogis, ut, juxta quod Dominus praecepit: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus , feriatis mundi negotiis, ad meditanda legis monita quieto corde residerent. Cujus eo die devotionis agendae hactenus in Ecclesia perdurat indicium, quae ad memoriam priscae religionis canticum Deuteronomii, in quo universus veteris populi status, quid videlicet offenso, quid propitio Deo meruerit, continetur, nonnullis in locis Sabbato dicere consuevit. Alioquin esset praeposterum ut prioribus septimanae diebus prophetarum dictis carminibus, Moysi ultimum diceretur. Intravit ergo Jesus die Sabbati in synagogam, ut ritum legis Mosaicae cumulo gratiae coelestis adimpleret. Et surrexit legere, et traditus est illi liber prophetae Isaiae. Indicium quidem humillimae dis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erat nutritus: & intra¬
uit secundũ consuetudinem
suã die sabbati in synagogã
Synagoga grece: latine di¬
citur congregatio: Quo no¬
mine. non solum affluentiũ
turbarũ conuentũ. sed & do¬
mum qua ad audiendũ di¬
cendũ ue dĩ uerbũ conueni¬
ebant. uidȩi appellare solebãt.
unde dñs :d annam pontifi¬
cem ego semꝑ inquit docui
in synagoga & in tẽplo. quo
om̃s iudȩi conueniunt: sicut
& nos eccłas fidelium & loca
& choros uocitamus: erum
differt inter synagogã quȩ
congregatio. & ecclam quȩ con¬
uocatio interpretatur: quod
uẽteris instrumenti populus
utroq uocabulo. noui autem
tantiim eccła nuncupatur.
quia uidelicet & pecora &
inanimȩ quȩq res congrega¬
ri in unũ possunt: uocari au¬
tem non nisi ratione utentia
possunt: Ideoq nouȩ gr̃ȩ popu¬
lum quasi maiori dignitate
prȩditũ. rectius conuocatum
in unitatẽ fidei. quã congre-¬
gatũ dicere: id est eccłam quã
synagogã nominare apłicis scͥp¬

Expanded text:
ubi erat nutritus, et intravit secundum consuetudinem suam die sabbati in Synagogam. Synagoga Graece, Latine dicitur congregatio, quo nomine non solum affluentium turbarum conventum, sed et domum, qua ad audiendum dicendumve Dei verbum conveniebant Judaei, appellare solebant. Unde Dominus ad Annam pontificem: Ego semper, inquit, docui in synagoga, et in templo, quo omnes Judaei conveniunt. Sicut et nos Ecclesias fidelium, et loca et choros vocitamus. Verum differt inter Synagogam quae congregatio, et Ecclesiam quae convocatio interpretatur, quod veteris Testamenti populus utroque vocabulo, Novi autem tantum Ecclesia nuncupatur. Quia videlicet et pecora, et inanimae quaeque res congregari in unum possunt, convocari autem non nisi ratione utentia possunt. Ideoque novae gratiae populum quasi majori dignitate praeditum, rectius convocatum in unitatem fidei, quam congregatum dicere, id est, Ecclesiam, quam Synagogam nominare, apostolicis scrip
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sit de xp̃i cruce confu¬
sio:l quia habemus de eius
passione uictoriã: Sicut eni
sempiternus dei filius non
sibi sed nobis est natus: ita
immaculatus dei agnus non
sibi sed nobis est passus Qs
autẽ non mirificum aduer¬
tat esse mysteriũ. ubi ipse
homo prȩdicatur qui ds̃ est:
& ubi idem dñs annunciat᷑
qui asseritur crucifixus :
Nec incogitata ei quod ꝑemp¬
tus est. aut imꝓuisa res acci¬
dit qui diuinitatis suȩ con¬
silio. idcirco suscepit homi¬
nem: ut ꝓ homine posset oc¬
cidi: Suppliciũ autẽ crucis
elegit. ut sublimiorẽ uicto

Expanded text:
nobis sit de Christi cruce confusio, quia habemus de ejus passione victoriam: sicut enim sempiternus Dei Filius non sibi, sed nobis est natus; ita immaculatus Dei Agnus non sibi, sed nobis est passus. Quis autem non mirificum advertat esse mysterium, ubi ipse homo praedicatur, qui Deus est; et ubi idem Dominus annuntiatur, qui asseritur crucifixus? nec incogitata ei, quod ptus est, aut improvisa res accidit, qui divinitatis suae consilio idcirco suscepit hominem, ut pro homine posset occidi. Supplicium autem crucis elegit, ut sublimiorem victo
Abbreviated transcription (Latin):
nicoꝵ fidẽ: De functi sunt enĩ
qui quȩrebant animã pueri:
Ex hoc loco intelligimus non
solũ herodẽ. sed & sacerdo¬
tes & scribas iam eo tẽpore ne¬
cẽ dñi fuisse meditatos: Legi
tur in iosepho etiã herodem
non nullos de principib uideo¬
rum ante mortẽ suã necasse:
Et merito. ut eis cũ quib an¬
te paululũ de innocentũ mor¬
te tractabat: ipse moriens
causa mortis existeret: Qui
surgens accepit puerũ & ma¬
trent euis: & uenit in terram
isrł: Hon dixit accepit filium
suũ & uxorẽ suã. sed puerum
autẽ quod archelaus regnaret

Expanded text:
nicorum fidem. Defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus non solum Herodem, sed et sacerdotes et Scribas, jam eo tempore necem Domini fuisse meditatos. Legitur etiam in Josepho Herodem nonnullos de principibus Judaeorum ante mortem suam necasse, et merito ut eis, cum quibus ante paululum de Innocentium morte tractabat, ipse moriens causa mortis existeret. Qui surgens accepit puerum et matrem, et venit in terram Israel. Non dixit accepit filium suum, et uxorem suam, sed puerum aute
Abbreviated transcription (Latin):
secessit in partes galileȩ: Arche¬
laus iste qui herodi patri in
regnũ successerat :l nouẽ annis
iudee regnũ tenuit: Qui a
uidȩis ob intolerabilẽ animi
ferocitatẽ apud augustũ crimi¬
natus: eterno apud gallie ur¬
bem disperiit exilio Regnũ

Expanded text:
secessit in partes Galilaeae. Archelaus iste qui Herodi patri in regnum successerat, novem annis Judaeae regnum tenuit. Qui a Judaeis ob intolerabilem animi ferocitatem apud Augustum criminatus, aeterno apud Viennam Galliae urbem disperiit exsilio. Regnu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib qui longe sunt: qͦscũq
aduocauerit dñs ds̃ noster
Moxq addidit scriptor & di¬
cit: Qui ergo receperunt
sermonẽ eius baptitati sunt:
& appositȩ sunt illa die ani¬
mȩ circiter tria milia Qd¬
mentium pati uoluit. in nul¬
lo auctor eoꝵ criminũ fuit.
nec egit ut hoc uellent. sed
cessit ut possent: & sic usus
est obcecatȩ plebis insania:
quomodo & ꝑfidia traditoris.
quã ab immanitate concepti
sceleris & beneficiis reuocare

Expanded text:
omnibus qui longe sunt, quoscumque advocaverit Dominus Deus noster; moxque addidit Scriptura, et dixit: Qui ersermonem ejus, baptizati sunt, et appositae sunt illa die animae circiter tria millia mentium pati voluit, in nullo auctor eorum criminum fuit; nec egit ut haec vellent, sed cessit ut possent; et sic usus est obcaecatae plebis insania, quomodo et perfidia traditoris, quem ab immanitate concepti sceleris, 262 et beneficiis revocare
Abbreviated transcription (Latin):
quod in xp̃i est passione dis¬
positũ: Non inde ꝓcessit uolun¬
tas interficiendi. unde mori¬
endi. nec de uno extitit sp̃u
atrocitas sceleris : & toleran¬
tia redemptoris: Impias furen¬
tiũ manus non immisit in se
dñs. sed admisit:l nec prȩsci¬
endo quod faciendũ esset co¬
egit ut fieret: cum tamen
ad hoc carnẽ suscepisset ut
res causȩ. sunt: ut quod axp̃o
susceptum est non possit re¬
soluiͥ & quod ab illis cõmis¬
sum possit aboleri Qui eñĩ
uenit peccatores saluos facere.
ne ipsis quidem interfectori
bus miscdiã denegauit. sed
impioꝵ malũ in bonũ cre¬
dentium uertit:l ut mirabi¬
lior fieret gr̃a dĩ non secłm
merita hominũ: sed scdm
multitudinẽ diuitiarũ sapi¬
entiȩ & scientiȩ dĩ misericor¬
diter prȩparatȩ. quando & ip¬
sos qui fuderant sanguinẽ sal¬
uatoris reciperet unda baptis¬
matis Nam sicut scriptura
quȩ apł̃oꝵ actus continet lo-¬
quitur. cũ prȩdicatio beati
petri apłi udȩoꝵ corda com¬

Expanded text:
quod in Christi est passione dispositum. Non inde processit voluntas interficiendi, unde moriendi; nec de uno exstitit spiritu atrocitas sceleris, et tolerantia Redemptoris. Impias furentium manus non immisit in se Dominus, sed admisit; nec praesciendo quod faciendum esset, coegit ut fieret, cum tamen ad hoc carnem suscepisset ut res causae sunt, ut quod a Christo susceptum est, non possit resolvi; quod ab illis commissum, possit aboleri. Qui enim venit peccatores salvos facere , nec ipsis quidem interfectoribus suis misericordiam denegavit, sed impiorum malum in bonum credentium commutavit: ut mirabilior fieret gratia Dei, non secundum merita hominum, sed secundum multitudinem divitiarum sapientiae et scientiae Dei misericorditer praeparata, quando et ipsos qui fuderant sanguinem Salvatoris, reciperet unda baptismatis. Nam, sicut Scriptura, quae apostolorum actus continet, loquitur, cum praedicatio beati Petri apostoli Judaeorum corda com
Abbreviated transcription (Latin):
confirment: Et hoc oportune
ad uesperos fieri cõplacuit. ut
uidelicet fatigata ꝑ diem ac
distenta diuersis cogitationi¬
bus mens nr̃a: incũbente tẽpe
quietis. ad unionẽ se suȩ con¬
siderationis colligeret. iãq sa¬
lubriter admonita. quicquid
suꝑfluũ uel nociuũ diurna
uagatione contraxisset: totũ
hoc nocturnis denuo precibꝰ
ac lacrimis ex tẽpore munda¬
ret: Uerum nos quia in lon¬
gum duximus sermonẽ. iam
conuersi ad dñm. clementiã
ipsius postulemus: ut & me¬
moriam beatȩ mariȩ congru¬
is ueneremur officiis & ad ce¬
lebranda dominicȩ naciuita¬
tis sollempnia. purioribꝰ ani¬
mis uenire mereamur: Adui¬
uat ip̃se ad facienda oꝑa spi¬
ritalia. ad ꝑcipienda dona cȩ¬
lestia desideriũ nr̃m. qui ꝑ
nobis incarnari atq inter
homines uiuendi formã dare
uoluit. unigenitũ suũ iħ̃m

Expanded text:
confirment. Et hoc opportune confirment. Et hoc opportune ad vesperas fieri complacuit, ut videlicet fatigata per diem et distenta diversis cogitationibus mens nostra, incumbente tempore quietis, ad unionem se suae considerationis colligeret; jamque salubriter admonita quidquid superfluum vel nocivum diurna negatione contraxisset, totum hoc nocturnis precibus denuo ac lacrymis ex tempore mundaret. Verum nos quia in longum duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemus, ut et memoriam beatae Mariae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia purioribus animis venire mereamur, adjuvante ipso ad facienda opera spiritualia, et ad percipienda dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit unigenitum suum
Abbreviated transcription (Latin):
quia iuidex nr diuites dimit¬
tit mnanes Si tẽporalis afflic¬
tio forte ment̾e conturbat:
recogitemus quia & humiles
exaltat: Nunquã de impetran¬
da admissoꝵ uenia desperenꝰ:
quia miscdia eius aꝑgenie in
ꝓgenies timentibus eum: hul¬
li inter mala quȩ fecit graui¬
or in penitendi culpa subripi¬
at quia ds̃ suꝑbis resistit: eosq
abeatoꝵ sorte secernens. ꝑ ua¬
ria penarũ loca ꝓ peccatoꝵ ua¬
rietate disꝑgit: Fit aut̃ẽ largi¬
ente dño. ut si beate mariȩ
semꝑ actus & dicta recolamus:
semꝑ in nobis & obseruantia
castitatis. & uirtutis oꝑa ꝑse¬
uerent: Nam & optimus ac sa¬
luberrimus in sca eccła mos in¬
oleuit. ut hymnus ipsius cot¬
tidie cũ psalmodia uesꝑtinȩ
laudis ab om̃ibus canatur. ⁊ qͣ¬
tinus ex hoc animos fidelium.
& frequentior dñicȩ incarna¬
tionis memoria ad affectũ de-¬
uotionis accendat. & recogita¬
ta sepus exempla genitricis il¬
lius in uirtutum soliditate

Expanded text:
quia judex noster divites dimitquia judex noster divites dimittit inanes: si temporalis afflictio forte mentem conturbat, recogitemus quia et humiles exaltat. Nunquam de impetranda admissorum venia desperemus, quia misericordia ejus a progenie in progenies timentibus eum. Nulli inter mala quae fecit gravior impoenitendi culpa surripiat, quia Deus superbis resistit, eosque a beatorum sorte secernens, per varia poenarum loca pro peccatorum varietate dispergit. Fit autem, largiente Domino, ut si beatae Mariae semper actus et dicta recolamus, semper in nobis et observantia eastitatis et virtutis opera perseverent. Nam et optimus ac saluberrimus in sancta Ecclesia mos inolevit, ut hymnus ipsius quotidie cum psalmodia vespertinae laudis ab omnibus canatur, quatenus ex hoc animos fidelium et frequentior dominicae incarnationis memoria ad affectum devotionis accendat, et recogitata saepius exempla genitricis illius in virtutum soliditate
Abbreviated transcription (Latin):
estis. sedm pmissionẽ heredes
Recte autem in conclusione
subiungit᷑ in scła: quia nimi¬
rũ prȩfata ꝓmissio suꝑnȩ he¬
reditatis. nullo unquam fine
claudetur: Nam & usq infi¬
nẽ scłi huiꝰ non deerunt qui
in. xp̃m credendo semen fian
abrahe. & futurȩ beatitudi¬
nis eidẽ semini manebit gła
adño ꝓmittitur: indefessoni¬
su mentis preuis ꝑceptione luc¬
tari Oportet enim ut ꝓ opti¬
tinendo bono quod sine fine
cupimus habere: sine ulla in¬
termissione donec accipiamꝰ
certare curemus: Herba igit᷑
euangelice lectionis frequen¬
ti meditatione reuoluamus.
exempla beatȩ dĩ genitricis
semꝑ animo retineamus: ut
& in conspectu dĩ humiles
to honore submissi. mereamur
una cum ipso ꝑpetuo sublima¬
ri. Studeamus sollicite ne
uor extollat: cũ illã iudeamꝰ
inter uerba uerȩ laudationis
inconcussam humilitatis te¬
nuisse constantiã: Si immo¬
deratus tẽporaliũ rerũ nos ap¬
petitus delectat: ł reminiscam

Expanded text:
estis, secundum promissionem haeredes. Recte autem in conclusione subjungitur, In saecula, quia nimirum praefata promissio supernae haereditatis nullo unquam fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi hujus non deerunt, qui in Christum credendo semen fiant Abrahae, et futurae beatitudinis eidem semini manebit glora Domino promittitur, indefesso nisu mentis pro ejus perceptione luctari. Oportet enim ut pro obtinendo bono, quod sine fine cupimus habere, sine ulla intermissione donec accipiamus, certare curemus. Verba igitur evangelicae lectionis frequenti meditatione revolvamus, exempla beatae Dei genitricis Mariae semper animo retineamus, ut et in conspectu Dei humiles re debito submissi mereamur una cum ipsa perpetuo sublimari. Studeamus sollicite ne vor extollat, cum illam videamus inter verba verae laudationis inconcussam humilitatis tenuisse constantiam. Si immoderatus temporalium rerum nos appetitus delectat, reminiscamur
Abbreviated transcription (Latin):
timentis dñi dicit euangeli¬
sta marcus. quia facta sunt
splendida candidaq nimis
uelut nix. qualia fullo suꝑ
terrã non potest candida
facere: quia quod om̃ibus
patet. nemo est qui sine cor¬
ruptione ac dolore uiuere
possit suꝑ terrã. quod oĩb
sapientib patet. licet here¬
tiei contradicãt. nemo est
qui sine attactu alicuius pec

Expanded text:
timentis Domini dicit evangelista Marcus: Quia facta sunt splendida candidaque nimis velut nix, qualia fullo super terram non potest candida facere ; quia quod omnibus patet, nemo est qui sine corruptione ac dolore vivere possit super terram. Quod omnibus sapientibus patet, licet haeretici contradicant. Nemo est qui sine attactu alicujus pec
Abbreviated transcription (Latin):
institit & eius angłis cõplace¬
re Turbatur uiuenis apuel¬
la contemptus. l& se muneri¬
bus cõplacere posse existimais:
aurũ. gemmas. congeminans.
uestes. prȩdia prȩciosa conuec¬
tat : Sed quia xp̃i caritas
preciũ pecuniarũ non habet.
uirginitas sacratissima in suo
gradu usq in sanguinis effu¬
sione ꝑmansit: l qm̃ suo illã
sanguine subarrauerat xp̃s.
Ad concupiscentẽ igitur re¬
uertitur census:l & inconcus¬
sa uirginitas xp̃o semel obla¬
ta ꝑdurat: Discite uirgines
xp̃i normã puellaris exempli:
& oblata sub specie pietatis
munuscula uiroꝵ: tota inten¬
tione respuite: Et quasi ra¬
bidi canis morsus om̃i cũ gau¬
dio recusate:l aquo non rece¬
peris quod timeas dĩ: non ac-¬
cipias quod diligas mundi:
Accipe accipe uirgo :ł sed qͦd
amori eterno ꝓficiat: Quoti¬
enscũq ab homine consecuta
fueris censum:ͥ sic accipe ut

Expanded text:
institit, et ejus angelis complacere. Turbatur juvenis a puella contemptus, et se muneribus complacere posse existimans, aurum, gemmas congeminans, vestes, praedia pretiosa convectat. Sed quia Christi caritas pretium pecuniarum non habet, virgo sacratissima in suo gradu usque ad sanguinis effusionem permansit; quoniam suo illam sanguine subarraverat Christus. Ad concupiscentem igitur revertitur census, et inconcussa virginitas Christo semel oblata perdurat. Discite, virgines Christi, normae puellaris exempla, et oblata sub specie pietatis munuscula virorum tota intentione respuite, et quasi rabidi canis morsu omni cum gaudio recusate. A quo non 540 receperis quod timeas Dei, non accipias quod diligas mundi: accipe, accipe, virgo, sed quod amori aeterno proficiat. Quotiescunque ab homine consecuta fueris censum, sic accipe, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unt itaq ut lectũ est ab ori¬
ente chaldei secuntur preui¬
am stellãͥ non magica arte
recognitã. sed sui nouitate mi¬
rabilem: Idcirco autẽ magi
apud isrł precipue natum

Expanded text:
unt itaque, ut lectum est, ab Oriente Chaldaei, sequuntur praeviam stellam, non magica arte recognitam, sed sui novitate mirabilem. Idcirco autem magi apud Israel praecipue natum
Abbreviated transcription (Latin):
superari: Merito beatus pe¬
trus apł̃s in huius unitatis
conffessione laudatus est:
qui cũ dñs quid de ipso di¬

Expanded text:
superari. Merito beatus Petrus apostolus in hujus unitatis confessione laudatus est: qui, cum Dominus quid de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is. geminum nobis mon¬
stratur salutis indiciũ: ut
si quis bonus est. imitetur
ꝑseuerantiã caritatis in ste¬
phano: qui autẽ malus est:
sectetur exemplũ conuersio¬
nis in paulo: Et qui bonus
est. equitatem usq in finẽ
teneat: qui autẽ malus est
quantotuis asua ꝑuersitate
descedat: Nec bonũ hominẽ
presumptio iusticiȩ faciat
negligentẽ: nec malũ iniqui
ille bonũ fortiter teneat:
iste malũ celeriter deserat:
Bonus timeat ne eadat:
malus conetur ut surgat:
Quisquis ergo malus est.
cũ paulo ꝓsternatur in ma¬
lo: ut cũm eo erigatur in
bono: qm̃ & ille cecidit ma-¬
lis. & surrexit bonus Pro E¬
stratus est iniquus: & erec¬
tus est uistus: Cecidit seuis¬
simus ꝑsecutorͥ & surrexit
ueridicus prȩdicator: Cadeis
lumen corporis impius ꝑdidit:

Expanded text:
sanctis geminum nobis monsanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum iniquitille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
de negligentia iudicatur:
Qui autem ꝓ eo non orauerit:
de ꝑnitie condemnat᷑: Quo¬
circa fr̃s. si quando aliquis
ꝓ animȩ salute corripitur.
non asꝑnanter accipiat moni¬
ta caritatis. nec prȩsenem
tristiciã suȩ uoluntatis ad ten¬
dat: sed consideret quȩ lu¬
era utilitatis adquirat: Idcir¬
co enĩ arguitur. ut apraius
oꝑib corrigat᷑ nec cum uidet
correptionem aliqua uerboꝵ
austeritate feruere: existimet
caritatẽ in corde frigescere:
Sic enĩ ugilet in ore correp¬
tio. ut in corde non dormitet
oracio:⁊ ac ꝑ hoc mut: oq pec¬
canti consulte ꝓspicitur: ut
dũ homo correptus de peccato
confunditur. & amalis oꝑib
separetur: & ꝑ orationẽ deo
miserante saluetur: Nam &
sc̃ã scriptura dicit. qm̃ quem
diligit dñs corripit: flagellat
autem omnẽ filiũ quẽ recipit:
Xp̃i ergo caritate compulsi.
& bonõs hortamur ut in bo¬
no ꝑmaneant. & malos com¬
pellimus ut amalo discedai:
presertim qm̃ in istis duobus

Expanded text:
de negligentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus
Abbreviated transcription (Latin):
salutiferũ mysteriũ ꝑ insigne
miraculũ: Precesserant quidẽ
multa documenta quȩ corpo¬
ream natiuitatẽ dñi manife¬
stis inditiis declararent: siue
cũ beata uirgo maria fecundan

Expanded text:
salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nativitatem Domini manifestis indiciis declararent, sive cum beata Maria Virgo fecundan
Abbreviated transcription (Latin):
nes ille. quas idem rex tam
archicp̃i quam suffraganeoꝵ
suoꝵ scripto roborari ꝑtina¬
citer exegit. Negauit constan¬
ter archiep̃c manifestam in
eis asserens libertatis ȩccl̃ia¬
sticȩ subuersionẽ. Affectus
est igitur contumeliis immen¬
sis. dampnis grauiorib atori¬
tus. & innumeris lascessitus
inuiriis. Tandem morte s
intentata. quia cauisa eccłiȩ
nondum plene innotuerat.
& ꝑsonalis uidebat᷑ ꝑ secutio:
cedendum censuit esse mali¬
cie. Actus ergo mnexilium:
nonis honorifice susceptus ẽ.
& in monasterio pontinacen¬
si studiose cõmendatus. Con¬

Expanded text:
nes illae, quas idem rex tam nes illae, quas idem rex tam archiepiscopi quam suffraganeorum suorum scripto roborari pertinaciter exegit. Negavit constanter archiepiscopus, manifestam in iis asserens libertatis ecclesiasticae subversionem. Affectus est igitur contumeliis immensis, damnis gravioribus attritus, et innumeris lacessitus injuriis. Tandem morte sibi intentata, quia causa Ecclesiae nondum plene innotuerat, et personalis videbatur persecutio, cedendum censuit esse malitiae. Actus ergo in exsiliumnonis honorifice susceptus est; et in monasterio Pontinia censi studiose commendatus.
Abbreviated transcription (Latin):
natalem celebrantes.
quia totꝰ uitȩ ce conu̾sationi
eius insignia recolere ñ suffi¬
cimꝰ: passionis eiꝰ modum. cau¬
samꝙ succinctus sermo ꝑeur¬
gerendis incomparabiliter
exstiterat strenuus: ita et
supra humanam estimatio¬
nem factus est deo deuotus.
Consecratus enim: repente
mutatus est in uirum aliũ.
cilicium clam induit. femo¬
ralib etiam usus est usq ad
poplites cilici̾nis. & sub uest¬
bus clericalib honeste hab¬
tum celans monachalem:
carnem prorsus coegit serui¬
re spiritui. deo studens omni¬
um uirtutũ exercidio sine in¬
termissione placere. Sciẽsꝙ
se cultorem positũ in agro
um sib creditum studiose
compleuit. Iura &e dignita¬
tes eccłiȩ quas publica sibi
potestas usur pauerat: resar¬
cire. & in statum debitũ re¬
uocare conatus est. Unde
graui questione super iure
eccłiastico & regni consuetu¬
dinib inter ipsum & regem¬
angloꝵ ecorta: coacto conci¬
lio ꝓpositȩ sunt consuetudi¬

Expanded text:
natalem celebrantes, quia totius vitae et conversationis ejus insignia recolere non sufficimus, passionis ejus modum causamque succinctus sermo percurgerendis incomparabiliter exstiterat strenuus: ita et supra humanam aestimationem factus est Deo devotus. Consecratus enim, repente mutatus est in virum alium. Cilicium clam induit: femoralibus etiam usus est usque ad poplites cilicinis: et sub vestis clericalis honestate habitum celans monachalem, carnem prorsus coegit servire spiritui: Deo studens, omnium virtutum exercitio, sine intermissione placere, sciensque se speculatorem positum in domo um sibi traditum studiose complevit. Jura et dignitates Ecclesiae, quas sibi potestas publica usurpaverat, resarcire et in statum debitum revocare conatus est. Unde gravi quaestione super jure ecclesiastico et regni consuetudinibus, inter ipsum eAnglorum exorta, coacto concilio, propositae sunt consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
hec omĩa inquit dabo tibi
si ꝑcidens adoraueris me:
Uere ꝓcidit & cadit: qui
non largiente dño. sed ad
nutũ diaboli adquirit scłi
dignitates: Respondit autẽ
ei dñs: Uade retro satana:
tuum adorabis : & illi soli
tando adhocusq ꝑuenit. ut
se ab adorando clĩ filio posce¬
ret adorari. estimans quod
xp̃c qui decipi laudis suȩ sub¬
reptione non potuit indig¬
natione ingestȩ contumeliȩ
se ꝓderet exploranti Sed
fortissimus ꝓpugnator qui ꝓ
uita ac libertate nr̃a aduer¬
sus tyrannũ suũ nouũ bellũ
gerebat. nec molli adulatio¬
ne frangitur. nec durissimis
inuris cõmouetur: sed ita
ad om̃ia inimici temptamen-¬
ta respondet: ne posset in i¬
no eodemq dõ & homine cȩ¬
lestis mysterii deprehendere
sacramentũ Et ideo fr̃es
dominici certaminis uictorie¬
q exemplũ sequentes. & di¬
abolicas prȩcauentes insidi

Expanded text:
ec omnia, inquit, tibi dabo si procidens adoraveris me. Vere procidit et cadit, qui non largiente Deo, sed ad nutum diaboli acquirit saeculi dignitates. Respondit autem ei Dominus: Vade retro, Satana; tuum adorabis, et illi soli tando ad hoc usque pervenit, ut se ab adorando Dei Filio posceret adorari, aestimans, quod Christus, qui decipi laudis suae subreptione non potuit, indignatione ingestae contumeliae se proderet exploranti. Sed fortissimus propugnator, qui pro vita ac libertate nostra adversus tyrannum suum novum bellum gerebat, nec molli adulatione frangitur, nec durissimis injuriis commovetur, sed ita ad omnia inimici tentamenta respondit, 132 ne posset in uno eodemque Deo et homine coelestis mysterii deprehendere sacramentum. Et ideo, fratres, dominici certaminis, victoriaeque exemplum sequentes, et diabolicas praecaventes insidi
Abbreviated transcription (Latin):
Confirmandis uero apłis &
ad omnẽ scientiã ꝓuehendis:
alia quoq in illo miraculo
accessit instructio Moyses
enĩ & helias lex scilicet &
ꝓpħȩ apparuerunt cũ dño
loquentes: ut uerissime in¬
illa quinq uiroꝵ prȩsentia

Expanded text:
Confirmandis vero apostolis et ad omnem scientiam provehendis, alia quoque in illo miraculo accessit instructio. Moses enim et Elias, lex scilicet et prophetae, apparuerunt cum Domino loquentes: ut verissime inilla quinque virorum praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
quod non erat: ut ꝑhoc ho¬
mines in dĩ filios transferret.
glȩ q suȩ faceret coheredes :
qui quod ipse semꝑ habebat
ꝑ naturã: inciꝑent᷑ habere ꝑ
gr̃am: Consideremus quanta
uirtus est fidei: cuius meri¬
to potestas datur hominibus
filios dĩ fieri Unde bene scͥp¬
tũ est: quia uistus ex fide ui¬
uit: Hiuit enĩ iustus ex fide.
non illa quȩ labioꝵ tantum
confessione ꝓfertur : sed ea
quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur: ali¬
oquin fides si non habeat oꝑa:
mortua est in semet ipsa Hul¬
lus se ipsum despiciat: nultꝰ
de sua salute desperet: Cur¬
ramus om̃s. curramus singłi:⁊¬
ut qui eramus longe. merea¬
mur fieri ꝓpe in sanguine
xp̃i: Uidẽamus quod dicitur.
quia quotquot receperunt eũ:
dedit eis potestatẽ filios dei
fieri Quotqͦt inquit receper̃t.
hon est enĩ ꝑsonarũ acceptor
ds̃.÷ sed in om̃i gente qui ti¬
met eum & oꝑatur iusticiã.
acceptus est illi: Quo autẽ
ordine credentes filii dĩ pos-¬

Expanded text:
quod non erat, ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes: ut quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consideremus quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, Quia justus ex fide vivit . Vivit enim justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur, sed ea quae per dilectionem operatur; alioquin fides si non habet opera, mortua est in semetipsa. Nullus seipsum despiciat, nullus de sua salute desperet: curramus omnes, curramus singut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri; Quotquot, inquit, receperunt eum. on est enim personarum acceptor Deus , sed in omni gente, qui timet Deum, et operatur justitiam, acceptus est illi. Quo autem ordine credentes, filii Dei pos
Abbreviated transcription (Latin):
regnum dei: Quod natũ est
ex carne. caro est: Quod na¬
tum est de sp̃u. sp̃s est: Herũ
ne quis hominũ dubitet filiũ
se dei & coherecdẽ.xp̃i posse
fieri. dat exemplũ euangłista:
quia & ip̃se filius lĩ homo
fieri. & inter homines habita¬
re dignatus est: ut humanȩ
particeps existendo fragilita.¬
tis. homines diuinȩ uirtutis

Expanded text:
um Dei . Quod natum est ex carne, caro est; et quod natum est ex spiritu, spiritus est. Verum ne quis hominum dubitet filium se Dei et cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri et inter homines habitare dignatus est, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
idem ille temptator euius
elusit. aliquib nos iterum
seclucat insidiis. & heç ipsa
prȩsentis diei gaudia falla.¬
ciȩ suȩ arte corrumpat. illu¬
dens simplicioribus animis
uastis tenebris obuoluta. &
ab om̃i incremento uerȩ lu¬
cis aliena sunt: Trahunt᷑
enim adhuc stultissimis gen¬
tilitatis erroribus. & mini
si mirandã habent pulchri¬
tudinẽ. ad orandã tam̃ non
habent deitatẽ: Illa ergo uir¬
tus. illa sapientia. illa est
uniuersitatem mundi crea¬
uit ex nichilo. & in quas uo¬
luit formas atq meniuras.
terrenam cęlestẽq substan

Expanded text:
idem ille tentator, cujus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis da vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quia tsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substan
Abbreviated transcription (Latin):
longinquȩ orientaliũ gentiũ
nationes in insolito noui sy¬
deris splendore didicerunt:¬
& ne de loco editi regis am¬
bigerent : ur̃a eruditio ꝓ¬
didit quod stella non do¬
cuit: Cur uobis uiã quam
aliis aperitis obstruitis: Cur
in ur̃a infidelitate resedit
dubiũ:÷ quod ex ur̃a fit res¬
ponsione manifestũ: Locum
natiuitatis de scripturarum
testimonio demonstratis. prȩ¬
sentiã temporis de cęli & ter¬
rȩ attestatione cognoscitis:

Expanded text:
longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis