comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salem. In qͣ die nata es: ñ est excisus umbilicꝰ tuus.
Adiutorio dĩ indigemꝰ ut possimꝰ umbilicũ non
p̃cisum peccatricis hierłem inuenire. aut certe
p̃cisum umbilicũ eiꝰ quȩ ñ peccauit exponere.
Siue gͥ herłem. siue cuiꝰcũq alteriꝰ de alia
seriptura quero umbilicũ: ut spitalib spiritalia
hierusalẽ. Seriptũ ẽ in iob de dracone. Hirtꝰ
eiꝰ in umbilico. & fortitudo eiꝰ suꝑ umbilicum
uentris. Scio ex his quȩ mͥ grã diuina largita ẽ.
cũ p̃sentẽ locũ exponerẽ me dixisse. qi draco sit
fortitudo contraria. Iste ẽ enĩ draco serpens
antiquus qͥ uocat᷑ diabolus et satanas. decipiens
orbẽ t̃rarũ uniũsum. Istiꝰ fortitudo in umbili¬
co est. Nec dubiũ. Nam pͥncipiũ maloꝵ om̃ium
in lũbo ũsat᷑. Et idõ adhuc in lũbo patͥs constitu¬
tus qͥ nasciturꝰ erat refertur: qr in lũbos semina
humana collecta st̃. Fortitudo gͦ contraria ubi¬
cũq st̃ semina. ibi insidiarũ suarũ uim conatur

Expanded text:
In qua die nata es, non est excisus umbilicus tuus. Adjutorio Dei indigemus, ut possimus umbilicum non praecisum peccatricis Jerusalem invenire, aut certe praecisum umbilicum ejus, quae non peccavit, exponere. Sive igitur Jerusalem, sive cujuscumque alterius de alia Scriptura quaero umbJerusalem. Scriptum est in Job de dracone: Virtus ejus in umbilico, et fortitudo ejus super umbilicum ventris . Scio ex his, quae mihi gratia divina largita est, cum praesentem locum exponerem, me dixisse, quod draco sit fortitudo contraria. Iste est enim draco, serpens antiquus, qui vocatur diabolus, et Satanas, decipiens orbem terrarum universum. Istius fortitudo in umbilico est. Nec dubium: nam principium malorum omnium in lumbo versatur. Et ideo adhuc in lumbo patris constitutus, qui nasciturus erat, refertur, quia in lumbos semina humana collecta sunt. Fortitudo ergo contraria ubicumque sunt semina, ibi insidiarum suarum vim conatur
Abbreviated transcription (Latin):
cicatricẽ ipsũ circũcisionis uuliꝰ obducat. Iuan¬
do gͦ cicatrix in uulnere nr̃e circũcisionis ob¬
duc̃it᷑: Ego ita arbitror. qͦd circũcidi ꝑ dñm¬
nr̃n. hoc ẽ uitus carere. malas consuetudineᷤ
& pessima iustituta deponere. fędos & in con-¬
ditos mores & quieqͥd ab honestatis & pietatis
regula habundat abscide. S hoc cũ in initus
facimꝰ. ipsa nouitatis quodãm difficultate ẽ.¬
stringim̃. & quasi cũ labore quodã & dolore
aniniꝰ uet̾is c̃suetudinis culpas nouella instituti¬
one nutaniꝰ. Et idõ ẽ ut dixi quȩdã difficultas
in initis. et uix egreq amputare possumꝰ pͥma.
& secła susciꝑe. Hoc gͦ mͥ uidet᷑ tempꝰ eẽ. quo
uelut in dolore cireu̾cisionis nr̃e diciͣ residẽ.
usꝗ qͦ obducta cicatrice sancmͣ. Obducimꝰ aut̃
eicatricẽ. eũ iam noua instituta absq difficul

Expanded text:
cicatricem ipsum circumcisionis vulnus obducat. Quando enim cicatrix in vulnere circumcisionis obducitur? Ego arbitror quod circumcidi per Jesum, hoc est vitiis carere, malas consuetudines et pessima instituta deponere, foedos et inconditos mores, et quidquid ab honestatis et pietatis regula redundat, abscidere. Sed cum hoc in initiis facimus, ipsa novitatis quodammodo difficultate constringimur, et quasi cum laborlpasque novella institutione mutamus. Et ideo, ut dixi, quaedam difficultas est in initiis exuere quae amputare possumus, prima et secunda suscipere. Hoc ergo mihi videtur tempus esse quod velut in dolore circumcisionis nostrae dicimur residere, usquequo obducta cicatrice sanemur. Obducimus autem cicatricem, cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
nib erudim. Qui uͦ meruerit t̾rã repinis¬
sionis uitrare. id ẽ ea quȩ a saluatore rep¬
mnissa suit conseqͥ. ille edet fructꝰ e regio¬
ne palmarũ. Uere ciũ fructũ palmȩ̃
inueniet. qui deuicto hoste ad ꝓmissa ꝑ¬
uenerit. Certũ uamq ẽ. qͦd qͦͣnt. acuniq
illa sunt quȩ nc̃ in lege uł in diuinis litl
intelligere possumꝰ aut̃ sentire. multo sib.¬
limiora & excelsiora erunt illa quȩ cessi¬
te eniginate facie ad faciẽ scĩ quiq ud̾e
merebunt᷑. qr quȩ oculuł ñ uidit nec auriꝰ

Expanded text:
. Qui vero meruit in terram repromissionis intrare, id est, ea quae a Salvatore promissa sunt consequi, ille edet fructus de regione palmarum. Vere fructum palmae inveniet, qui devicto hoste ad promissa pervenerit. Certum namque est quod quantacunque illa sunt quae nunc in lege Dei et divinis litteris intelligere possumus aut sentire, multo sublimiora et excelsiora erunt illa quae cessante aenigmate, facie ad faciem sancti quique merebuntur; quia quae oculus non vidit, nec au
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ ẽ qđ uero isrłi adiuncta ac sotiata
Eusq in hodiernũ diẽ: Et si uis manifestiꝰ
uide qͦmͦ raab iungit᷑ isrłi. intuere quomͦ
ramꝰ oleastri uiserit᷑ in radicẽ bonȩ oliuȩ. et
intelliges qmͦ hi qui inserti sunt fidĩ abra¬
hȩ. isaac & iacob. rectȩ appositi dicunt᷑. &
adiecti ad isrł usꝙ in hodiernũ diẽ. qr in
illoꝵ radicẽ nos rami oleastri ex gentib as¬
sũpti. qui aliqͣndo meretricabam᷑. lignũ &
lapidẽ ꝓ uero dõ colentes appositi sumꝰ
usq in hodiernũ diem. & facti sumꝰ ꝓpt̃

Expanded text:
Israeli juncta est ac sociata usque in hodiernum diem? Et si vis manifestius videre quomodo Raab jungitur Israeli, intuere quomodo ramus oleastri inseritur in radicem bonae olivae; et intelliges quo modo hi qui inserti sunt fide, Abrahae et Isaac et Jacob, recte appositi dicuntur et adjecti ad Israel usque in hodiernum diem: quia in illorum radice nos rami oleastri ex gentibus assumpti, qui aliquando meretricabamur, lignum et lapidem pro Deo colentes, appositi sumus usque in hodiernum diem, et facti sumus per
Abbreviated transcription (Latin):
in caudlã. Et qui erant pͥmi. facti sunt no
ẽ: qđ uno peccante. ira suꝑ omẽm popłm
uenit. Hoc qͦmͦ accidit: Quando sac̃doteᷤ
qui pło p̃sunt erga delinquentes benig¬
ni uolunt uideri. & uerentes peccantiũ
linguas ne forte de eis male loquant᷑.
sacerdotalis seueritatis immemores noluñ

Expanded text:
 ad et qui erant primi facti sunt novquod uno peccante ira super omnem populum venit. Hoc quomodo accidit? Quando sacerdotes qui populo praesunt erga delinquentes benigni volunt videri, et verentes peccantium linguas, ne forte male de his loquantur, sacerdotalis severitatis immemores, nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
macularet. S uideamꝰ. ne forte int̾io.¬
ris intelligentiȩ sit tanta & tam grauis
acerbitas ista peccati. Multꝰ decõr in
uerb. & multa in philosophoꝵ ł rethoꝵ
sermonib pulcritudo. qui om̃s de ciui¬
tate sunt iherico. id ẽ mundi huiꝰ homi.¬

Expanded text:
m. Sed videamus ne forte interioris intelligentiae sit tanta et tam gravis acerbitas ista peccati. Multa est in verbis et multa est in philosophorum et rhetorum sermonibus pulchritudo, qui omnes de civitate sunt Jericho, id est, hujus mundi homi
Abbreviated transcription (Latin):
i ñ fuerit emendat᷑. de eccła expulsũ uelut
gentilẽ habeint ac publicanũ. & dũ uni
parcunt. uniũsȩ eccłȩ moliunt᷑ int̾itum.
Que ẽ ista bonitas. quȩ ista misccłia ẽ umni
parcere. & om̃s in discrim̃ adducere: Pol
oue morbida grex uniu̾sus inficit᷑. sic &ĩa
uno ł fornicante uł aliud qđcumq scełis
cõmittente plebs uniũsa polluit᷑. Et idõ
obseruemꝰ nos uiuicẽ. & uniꝰcuiꝰq conuer¬
satio nota sit maxime sac̃dotib & ministri.
nec putent se recte dicere. Quid hoc ad
me spectat. si aliꝰ male agit: Hoc ẽ dicere
caput ad peles. Quid ad me ꝑtinet. si
dolent. si male habent pedes meis Uon
mea int̾ est. dũ mͦ caput in sanitate ꝑdu.¬
ret. Aut si dicat oculus manui. ñ indigeo
oꝑe tuo. Iuid ad ine ꝑtinet si doles. si
uulnerata es: Humqͥd ego oculus contͣba¬
bor ex egͥtudine manꝰ: Iale gͦ ẽ qͣle¬
qđ agunt hi qui ȩccłiis p̾sunt. ñ cogitan¬
tes qr unũ corpꝰ sumꝰ om̃s qui credimꝰ. unũ

Expanded text:
n fuerit emendatus, de ecclesia expulsum velut gentilem habeant ac publicanum; et dum uni parcunt, universae ecclesiae moliuntur interitum. Quae ista bonitas, quae ista misericordia, uni parcere, et omnes in discrimen adducere? Pollove morbida grex universus inficitur, sic etiam uno vel fornicante, vel aliud quodcunque sceleris committente, plebs universa polluitur. Et ideo observemus nos invicem, ut uniuscujusque conversatio nota sit maxime sacerdotibus et ministris. Nec putent secrete dicere: Quid hoc ad me spectat, si alius male agit? Hoc est dicere caput ad pedes: Quid ad me pertinet, si dolent, si male habent pedes mei? non mea interest, dummodo caput in sanitate perduret. Aut si dicat oculus ma nui, Non indigeo opera tua, quid ad me pertinet s doles, si vulnerata es? Nunquid ego oculus conturbor ex aegritudine tua? Tale ergo est quod agunt hi qui Ecclesiis praesunt, non cogitantes quia unum corpus sumus omnes qui credimus, unum
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ uere eruditor est infantiũ & magister
insipientiũ. corrigit culpas & emendat errorẽ.¬
& dicit ad moysen. ut sumat uirgam. &
ꝑcutienᷤ petram educat eis aqͣs. Wt enim

Expanded text:
d Deus eruditor infantium, magister insipientium, corrigit culpas et emendat errores, dicens ad Moysen ut sumat virgam, et percutiat petram, et educat aquas. Vult enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur. quia ꝑ ũbũ dñi exeas de deserto
syn: & uenias in raphidim. Sẏn enĩ tẽp¬
tatio intp̃tat᷑. Raphidim uͦ sanitas ui¬
dicii. Qui bene exut de tẽpcatione. &
quẽ bene tẽptatio ꝓbabilẽ reddit. iste ue¬
nit ad sanitatẽ iudicui. In die enĩ udicu
gno uitȩ. qͦd est in paradyso dei mei. Uenit
gͦ ad sanitatẽ iudicii. qui bene disponit
sermones suos ĩ udicio: Sed quid ẽ quod¬

Expanded text:
divimus, quia per verbum Domini exeas de deserto Sin, et venias in Raphidin. Sin enim interpretatur Tentatio; Raphidin vero, Sanitas judicii. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, ipse venit ad sanitatem judicii. In dgno vitae quod est in paradiso Dei mei. Venit ergo ad sanitatem judicii qui bene disponit sermones suos in judicio. Sin.
Abbreviated transcription (Latin):
tur gͦ mͥ quod hic abimelech formã
teneat studiosoꝵ & sapientiũ scłi.
qui philosophie oꝑam dantes lico&
non integram et ꝑfectam regulã
pietatis attigerint. tam̃ sensert̃¬
lem philosophiã expectat. etiam
puritati cordis oꝑam dedisse aliqͣ¬

Expanded text:
tur mihi Abimelech iste formam teneat studiosorum et sapientium mundi, qui philosophiae operam dantes, licet non integram et perfectam regulam pietatis attigerint, senserlem philosophiam spectat, etiam purificati cordis operam dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpͥa sit. Cum uͦ ad ꝑfectum ue¬
nerimus. ita ut idonei simus & alios
rem intra gremiũ concludamus. sed
ut sororem etiam aliis uolentibus
sororem tuã eẽ. Scd̾m hoc igitur. ⁊¬
abraham saram dicebat sororẽ suam

Expanded text:
 valet. Cum vero ad perfectum venerimus, ut simus idonei et alios rem intra gremium concludamus, sed ut sororem etiam aliis volentibus sororem tuam esse. Secundum hoc igitur Abraham Sarram sororem suam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs saluatorẽ isrł: & saluauit eos. Salua.¬
torẽ autẽ dicit gothoniel: qui interpͣ.¬
pͥor ille popłs de seruitute humilitatis
ereptus est. & reddita ẽ pax populo ꝗͣ
suꝑbia dudũ. & diuersa plebis facinora
unũ de aduersarus & aereis potestatib
principẽ: ita consequens mͥ uidet᷑ &iã

Expanded text:
Dominus salvatorem Israel, et salvavit eos. SalvaDominus salvatorem Israel, et salvavit eos. Salvatorem autem dicit Othoniel, qui interpreprior ille populus de servitute humilitatis ereptus est, et reddita est pax populo, quam superbia dudum et diversa plebis facinora unum de adversariis et aeris potestatibus principem, ita consequens mihi videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiam cũ seueritate mscentẽ. & ipsiꝰ
penȩ modũ iusta ⁊ clementi libratione
pensantẽ. Non in ꝑpetuum tradidit de.¬
linquentes. s quanto inquit tempore
seruierunt baalim. tanto seruiunt &ĩã
cusarsathon: hoc ẽ octo anniis. Disce hoc
& tu o auditor quisquis ille es qui tibi
conscius es alicuiꝰ erroris. ⁊ quanto tem¬
pore errasse te nosti. quanto tempore
deliquisti. tanto nichilominꝰ tempore hu.¬
milia te ipsum dõ. & satisfacito ei in con.¬
fessione penitentie. Non expectes ut
humiliet te cusarsaton. & inuito neces¬
sitas extorqueat penitentiã. s ipse p̃ue.¬
ni tortoris istiꝰ manꝰ. quia si te ipse
emendaueris. si te ipse correxeris. pus
est ds̃. & misericors. qui uindictã tẽꝑet.
ab eo qui illã penitendo p̃uenit. Sed &
illud considẽmꝰ qr donec seruirent cu.¬
sarsathon hi qui traditi fuerunt ꝓ de¬
lictis & ñ clamarent ad dñm. nemo susci.¬
tatus ẽ qui saluare eos posset. Cum uͦ
clamauerunt ad dñm. tunc suscitauit

Expanded text:
diam cum severitate miscentem, et ipsius poenae modum justa et clementi liberatione pensantem. Non in perpetuum tradidit delinquentes; sed quanto, inquit, tempore servierunt Baalim, tanto servient etiam thaim, ut humilitatem, quam in scientia Christi et tu, o auditor, quisquis ille es, qui tibi conscius es alicujus erroris, et quanto tempore errasse te nosti, quanto tempore deliquisti, tanto nihilominus tempore humilia teipsum in Deo, et satisfacito ei in confessione poenitentiae. Non exspectes ut humiliet te Chusan Rasathaim, et invito necessitas extorqueat poenitentiam, sed ipse praeveni tortoris istius manus; quia si te ipse emendaveris, si te ipse correxeris, pius est Deus et misericors, qui vindictam temperet ab eo qui illam poenitendo praevenit . Sed et illud consideremus, quia donec servirent Chusan Rasathaim hi qui traditi fuerant pro delictis, et non clamarent ad Dominum, nemo suscitatus est qui salvare eos posset. Cum vero clamaverunt ad Dominum, tunc suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
clamauerunt filii isrł ad dñm. & suscita¬
uit eis dñs ds̃ saluatorẽ aoth filiuni gera
filii genini. uirũ ambidextrũ. Ecce qua¬
lis esf iste qui suscitat᷑ ad saluandũ isrł.
Nichil habet in se sinistrũ. sed utramq
manũ dextrã habet. Hoc est enĩ qđ dr̃
ambidexter. Dignꝰ uere popłi princeps.
⁊ ęccłȩ uidex. qui niehil agat sinistrũ.
cuiꝰ qđ agit dextera nesciat sinstra. In utͣq
parte dext̃ est. In fide dexter est. in acti¬
b dexter est. Nichil habet de illis qui col¬
locant᷑ a sinistris: quib dr̃. discedite ame
oꝑarii iniquitatis. nescio uos: ite in iguẽ
eternũ. quẽ p̃parauit d̃s zabulo ⁊ angłis
eiꝰ. Quo scilicet in talib ex simili p̾sume.
tabulus & pͥncipes eiꝰ si dici potest ambi¬
sinistri dicunt᷑. totũ enĩ qđ agunt sunstrũ
est. totũ puersũ: totũ igni ęterno eũ his
qui a sinistris sunt deputatũ. Sed uidea.¬
mꝰ quid agit hic ambidexter iudex.

Expanded text:
itavit eis Dominus Deus salvatorem Aoth, filium Gera, filii Jemini, virum ambidextrum. Ecce qualis est iste qui suscitatur ad salvandum Israel! Nihil habet in se sinistrum, sed utramque manum dextram habet; hoc est enim quod dicitur ambidexter. Dignus vere populi princeps, et Ecclesiae Judex, qui nihil agat sinistrum, cujus quod agit dextra, nesciat sinistra, in utraque parte est, in fide dexter est, in actibus dexter est, nihil habet de illis qui collocantur a sinistris, quibus dicitur: Discedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos . Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Quod scilicet in talibus et simili praesumerediabolus et principes ejus, si dici potest, ambisinistri dicuntur: totum enim quod agunt sinistrum est, totum perversum, totum igni aeterno cum his qui a sinistris sunt deputatum. Sed videamus quid agit hic ambidexter judex.
Abbreviated transcription (Latin):
amalech. Non solum uiquit ipse confortatꝰ
est ex peccatis filioes isrł. sed adiungunt᷑
ei socu nequã ex filiis ammon & amalech.
qui cum ipso parit̾ impugnent ifrł.
t seruierunt inquit filii isrł eglom
regi moab decẽ & octo annis Obserua
quia &iam mensuras penȩ indicat scrip¬
tura diuina. Ibi octo annos. & hic decẽ
&iam castigationis tempora terminans.
Transierunt enĩ & isti decẽ & octo anni¬
seruitutis. & non refert᷑ quia clamauert̃
ad dñm. ł conuersi sunt a malitia sua. s¬

Expanded text:
Amalech. Non solum, inquit, ipse confortatus Amalech. Non solum, inquit, ipse confortatus est ex peccatis filiorum Israel, sed et adjunguntur ei socii nequam ex filiis Ammon et Amalech, qui cum ipso pariter impugnent Israel. Et servierunt, inquit, filii Israel Eglon, regi Moab, quindecim annis. Observa quia etiam mensuras poenae indicat Scriptura divina; ibi octo annis, et hic decemetiam castigationis tempora terminantur. Transierunt enim isti decem servitutis, et non dicitur quia clamaverunt ad Dominum vel conversi sunt a malitia sua: s
Abbreviated transcription (Latin):
digni erant iam habere pͥncipẽ talẽ. ꝓpt̾ea
aufert᷑ ab eis bonꝰ uidex. Et qr fecerunt
malignũ in conspectu dñi. excitat᷑ eis hostis
pessimꝰ. eglom rex inoab. Uides qr nr̃a pecca¬
ta uires hostib p̾bent. & quando nos facimꝰ¬
tunc confortant᷑ a dño aduersarii ur̃i. et
uires contraruis dant᷑. Hoc siue scdm̃ litt̃am
queras ita inuenies. quia ñ inualescerent¬
siue in sꝑualib consideres. similit̾ contͣrię
uirtutes ñ inualescerent aduersũ nos nec
ipse zabulus in nob̃ aliquid p̃ualeret. nͥ
ei uires ex nr̃is uicus p̃rebemꝰ. Ualde
infirmꝰ ẽẽt aduersum nos. nͥ nos eũ fortẽ
in peccando faceremꝰ. & nisi ꝑ peccata nr̃a
locũ introeundi ⁊ dominandi inueniret
dicens. nolite locũ dare dabulo. sic̃ & hic mͦ
legiinꝰ. qr postea quã fecerunt filii israel
malignũ in conspectu dñi. locũ dederunt.
zabulo. Confoctauit enĩ dñs eglom regẽ
moab. ⁊ adiuxit ei om̃s filios aminon. &

Expanded text:
ncipem talem, propterea aufertur ab eis bonus judex; et quia fecerunt malignum in conspectu Domini, excitatur eis hostis pessimus, Eglon, rex Moab. Vides quia nostra peccata vires hostibus praebent; tunc confortantur adversarii nostvires contrariis dantur. Hoc sive secundum litteram quaeras, ita invenies, quia non invalescerenitibus consideres, similiter contrariae virtutes non invalescerent adversum nos, nec ipse diabolus in nobis aliquid praevaleret, nisi ei vires ex nostris vitiis praeberemus; valde infirmus esset adversum nos, nisi nos eum fortem in peccando faceremus, et nisi per peccata nostra locum introeundi et dominandi inveniret praemonet dicens: Nolite locum dare diabolo . Sicut et hic modo legimus, quia posteaquam fecerunt filii Israel malignum in conspectudiabolo. Confortavit enim Dominus Eglon, regem Moab, et adjunxit ei omnes filios Amon et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdurant. S quid dr̃ post hec: Et de¬
functus ẽ inquit gothoniel filiꝰ cener.
Rem uideo ꝑiculosam. De functꝰ ẽ gothoniel.
Quare : Quia iam indignꝰ erat popłs qui
haberet iudicẽ talem. Deniq in consequen¬
tib dicit illo defuncto. Et adieceruñ
inquit filii ifrł facere malignũ in conspe¬

Expanded text:
unt. Sed quid dicitur post haec? Et defunctus est, inquit, Othoniel filius Cenez. Rem video periculosam. Defunctus est Othoniel. Quare? Quia jam indignus erat populus, qui haberet judicem talem. Denique in consequentibus dicit illo defuncto: Et adjecerunt, inquit, filii Israel facere malum in conspe
Abbreviated transcription (Latin):
ter gestũ ẽ. uerũ & si quid culpabili.¬
ter adinissũ ẽ. Cur tam̃ utrũq de¬
scriptũ sit si requiris: ut nunc ȩccłȩ
pͥncipes ł iudices ꝑuidentes ea quę
ab his laudabilit̾ gesta sunt priors
sequant᷑ exempla. si qua uͦ in illis cul¬
pant᷑. ut isti caueant & declinent.
Magna uͦ laus pͥmi huiꝰ iudicis gothoniel
alio quodã dictũ non ualde memini.
Sunt gͦ & hodie ȩccłarũ om̃ium que
sunt sub cęlo quã plurimi iudices.
quib uidiciũ non solũ rerũ gestarũ
datũ est. sed & animarũ. Uerum nescio si quis
sit talis & ȩcclȩ uidex qu̾e dignũ faciat ds̃
sꝑu scõ repleri. ut sic̃ gothoniel iste testimo.¬
nio scripturȩ decorat̾ ẽ. ita &iam ipsi de
quib hoc optamꝰ dĩ testimonium mereant᷑. ait gͦ.
isrł. Et exut ad bellum. & tradidit dñs in
manus eiꝰ chusarsathon regẽ. Quare hoc
Iuia sps dñi erat in eo. Et confortata est

Expanded text:
ter gestum est, verum et si quid culpabiliter gestum est, verum et si quid culpabiliter admissum est. Cur tamen utrumque descriptum sit si requiris, ut nunc Ecclesiae principes vel judices pervidentes ea quae ab his laudabiliter gesta sunt, priorum sequantur exempla; si qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et declinent. Magna ergo laus primi hujus judicis Othoniel alio quodam dictum non valde memini. Sunt ergo et hodie ecclesiarum omnium, quae sunt sub coelo, quam plurimi judices, quibus judicium non solum rerum gestarum datum est, sed et animarum. Verum nescio si quis sit talis Ecclesiae judex, quem dignum faciat Deus spiritu suo replere, ut sicut Othoniel iste, testimonio Scripturae decoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Dei testimonium mereantur. Ait ergo: Israel, et exiit ad bellum, et tradidit Dominus in manus ejus Chusan Rasathaim regem. Quare hoc? Quia spiritus Domini erat in eo, et confortata est
Abbreviated transcription (Latin):
qr sic̃ sepe ostendimꝰ ñ solũ a contrarus
uirtutib impugnam. sed & diuinȩ bonȩq
uirtutes ad aucilium nr̃m mittunt᷑ a
dño. Uideamꝰ tam̃ quis fuerit gothoni.¬
el. cuiꝰ familię. cuiꝰ nobilitatis.
ilius inquit cenez: fr̃ caleph. Illius lau¬
dabilis & ammirabilis uiri caleph. qui fu¬
it comes & socius iħu naue: de quo ꝓ¬
ut potuimꝰ in suis locis quȩ uisa sunt
disseruimꝰ. Quid gͦ dic̃ seriptura de
aliquis. qui ita ualidũ & ita iustum
clamorẽ emittat ad dñm. ut dignus
sit exaudiri & mereat᷑ popłs accipe
uidicẽ. & talem iudicẽ quẽ sꝑs dĩ re.¬
pleat. ut possit rectũ tenere iudiciũ:
Unde & liber ipse iudicũ dr̃. & deseri¬
bunt᷑ in eo udices qͥ iudicauerunt
popłm. Sicut enĩ alii libri regumi
dicunt᷑ ł regnors in quib describit᷑
unusquisq regũ quomͦ regnauerit
& quid egerit᷑: ita & in hoc libello
gesta uidicũ referunt᷑. & describit᷑
non solũ si quid ab eis recte & utili¬

Expanded text:
 sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. Videamus tamen quis fuerit iste Othoniel, cujus familiae, cujus nobilitatis? Filius, inquit, Cenez, frater Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de aliquis, qui ita validum et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem spiritus Dei repleat, ut possit rectum tenere judicium? unde et liber ipse Judicum dicitur, et describuntur in eo judices qui judicaverunt populum. Sicut enim alii libri Regum dicuntur vel Regnorum, in quibus describitur unusquisque regum quomodo regnaverit et quid egerit, ita et in hoc libello gesta judicum referuntur, et describitur non solum si quid ab eis recte et utili
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura qđ angłs exterminator mussu
sit. qui uastaret quiden omĩa pͥmoge.¬
nita egypti. isrłitarũ uͦ ueminẽ tange¬
ret. Et sic declarat᷑ uirtutẽ fuisse celestẽ.
quȩ uastatis egyptus & ꝓstratis. filios isrł
de iugo seruitutis eduxit. Simile quoq
&iam illud refert᷑ ui hystorus. qđ sub re.¬
ge assirioꝵs seunacherib angłs dm̃ nuttit᷑.
qui cesis sub una nocte & ꝓstratis centũ
ta gͦ xiam nunc eadem consequentia de¬
bemꝰ aduertere: qr si quando ꝓ peccatis
nr̃is in captiuitatẽ traduui. clamemꝰ ad
dñm. clameinꝰ aut̃ non ore sed mente. ita
ut dolor cordis fontẽ lacrimarũ ꝓducat
ex oculis. sic̃ ille qui dicebat. Lauabo ꝑ
singulas noctes lectũ meũ. lacrimis meiᷤ¬
stratũ meũ rigabo. Si ita conuertunͦ a
malis ut ultra ñ contingamꝰ mala. si ita
desinimꝰ a suꝑbia ut ultra nichil suꝑbũ.
nichil arrogans sapiamꝰ. uuttit & iam

Expanded text:
Scriptura quod angelus exterminator missus Scriptura quod angelus exterminator missus sit, qui vastaret quidem omnia primogenita Aegypti, Israelitarum vero neminem tangeret. Et sic declaratur virtutem fuisse coelestem, quae vastatis Aegyptiis et prostratis, filios Israel de jugo servitutis eduxit. Similiter quoque etiam illud refertur in historiis, quod sub rege Assyriorum Sennacherib angelus Domini mittitur, qui caesis sub una nocte et prostratis centum Ita ergo etiam nunc eadem consequentia debemus advertere, quia si quando pro peccatis nostris in captivitatem tradimur, clamemus ad Dominum, clamemus autem non ore sed mente, ita ut dolor cordis fontem lacrymarum producat ex oculis sicut ille qui dicebat: Lavabo per singulas noctes lectum, lacrymis stratum meum rigabo . Si ita convertimur a malis, ut ultra non contingamus mala; si ita desinimus a superbia, ut ultra nihil superbum, nihil arrogans sapiamus: mittit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dextrũ est om̃e qđ gerit aoth hic ambi¬
dexter. Et manib dext̾ est. & pedib
dexter est. In femore eiũ dextro gladiũ
portat. ut ueniat ad regem moab. & in¬
terficiat eũ. Dixeramꝰ in suꝑiorib qđ
isti quos ad salutẽ popłi & ad lib̾andos
filios isrł suscitare dr̃ ãs saluatores uel
udices umnaginẽ ferant aliquoꝵ pͥncipũ
ex cȩlesti militia & suꝑnarũ uirtutũ. quas
ad subsidiũ ds̃ emittat eoꝵ qui ad se toto
corde clamauerint. & ꝑ conuersionẽ peniten¬
tiȩ diuinã erga se clementiã flexerint.
Sed hoc ne p̾sumptũ apud auditores ui¬
deat᷑ a nob̃. debemꝰ ex scripturarũ id au¬
ctoritate firmare. Scriptum᷑ in exodo.
qr patres nr̃i filii isrł cũ multo tempore
egyptus & pharaoni regi dirissimo in
luti & lateris confectione seruissent.
clamauerunt uiquit ad dũm. ita ut
ipse dñs diceret. Clamor filioꝵ isrł
ascendit ad me. Et nusso quidem moy¬
seo. uisibilit edux̃ eos. Refert autem

Expanded text:
dextrum est omne quod gerit Aoth hic ambidexter, et manibus dexter est, et pedibus dexter est. In femore enim dextro gladium portat, ut veniat ad regem Moab, et interficiat eum. Dixeramus in superioribus quod isti quos ad salutem populi et ad liberandum filios Israel suscitare dicitur Deus salvatores vel judices, imaginem ferant aliquorum principum ex coelesti militia et supernarum virtutum, quas ad subsidium Deus emittat eorum qui ad se toto corde clamaverint, et per conversionem poenitentiae divinam erga se clementiam flexerint. Sed hoc ne praesumptum apud auditores videatur a nobis, debemus ex Scripturarum id auctoritate firmare. Scriptum est in Exodo quia patres nostri filii Israel cum multo tempore in Aegyptiis et Pharaoni regi dirissimo in luti et lateris confectione servissent, clamaverunt, inquit, ad Dominum, ita ut ipse Dominus diceret: Clamor filiorum Israel ascendit ad me ; et misso quidem Moyse visibiliter eduxit eos. Refert autem
Abbreviated transcription (Latin):
isrł malignũ in con¬
spectu dĩ. & obliti
sunt dñi dĩ sui. ac
derelinquentes eũ ser¬
uiert̃ baalĩ & lucis
gentiliũ. tunc thes¬
auritantes sibi ipsis
clarauit. In manus in quit cusarsaton regis
mesopotamiȩ nterp̃tat᷑ aut̃ cusarsathoñ
humiliatio eoꝵ. Traditi sunt gͦ in manꝰ eiꝰ
qui humiliaret eos. & qr ipsi in excelsis
montiũ impie agebant in altissimũ. ꝓpt̃ea
ab ipso in humilitatẽ tradunt᷑. Sed uolo
putes qr erga antiquos solũmͦ erat hec
agebant in altissimũ. ꝓpterea ab ipso in
humilitatẽ tradunt᷑. Sed nolo putes qr
erga antiquos solũm erat hȩc diuina ꝓ¬
uidentia. ut eos qui impie ex altabant᷑
traderet humiliandos. & salubri mnedicinȩ
ratione contraria contrariis curant᷑. nunc
aut̃ omĩpotenti dõ erga ȩccl̃am suam
deest huiꝰ modi salubritas ꝓuidentię.
Est &iam nunc cusarsathon rex mesopota¬
miȩ. cui tradunt᷑ humiliande & affligen¬
de animȩ. quȩ xꝑiana humilitate c̃temp.¬

Expanded text:
 malignum in conspectu Dei, et obliti sunt Domini Dei sui, ac relinquentes eum servierunt Baalim et lucis gentilium, tunc thesaurizantes sibi ipsis claravit. In manus, inquit, Chusan Rasathaim regis Mesopotamiae. Interpretatur autem Chusan Rasathaim humiliatio eorum; traditi sunt ergo in manus ejus qui humiliaret eos. Et quia ipsi in excelsis montium impie agebant in Altissimum, propterea ab ipso in humilitatem traduntur. Sed nolo putes quia erga antiqagebant in Altissimum, propterea ab ipso in humilitatem traduntur. Sed nolo putes quia erga antiquos solummodo erat haec divina providentia, ut eos qui impie exaltabantur traderet humiliandos, et salubri medicinae ratione, contraria contrariis curarentur. Nunc autem omnipotenti Deo erga Ecclesiam suam de hujusmodi salubritas providentiae, est etiam nunc Chusan Rasathaim, rex Mesopotamiae, cui traduntur humiliandae et affligendae animae quae, Christiana humilitate contemp
Abbreviated transcription (Latin):
si contͣ fidẽ & religionẽ sint ñ refugit
nec horrescit. dũ mͦ qđ cupit obtineat.
inde euenit ut faciat malignũ in con¬
spectu dñi. & postea qua sũmas iide¬
indeptus fuerit infulas potestatũ. & ad
ipsa suꝑbię fastigia sũma conscenderit.
inde deiectꝰ tradit᷑ hiuic cusarsathon uni
scilicet ex aereis pͥncipib sic̃ & alii pha
raoni. ⁊ alii chyrã. ut humiliet eũ qui
ninis fuerat exaltatꝰ. ut affligat ⁊ conte.¬
rat donec resipiscat. ⁊ querat dñm: qͥ
cũ eẽt in suꝑbia & elatione constitutus
ignorabat dñm. Nunc gͦ hi qui tradunt᷑
p᷑ peccato in tribulatione positi. uidea.¬
mꝰ quid faciunt. Illud ꝓfecto qđ scriptũ
est. Et elamauert̃ ad dñm cũ tͥbulareÑ.¬

Expanded text:
si contra fidem et religionem sint, non refugit nec horrescit, dummodo quod cupit obtineat, inde evenit ut faciat malignum in conspectu Domini. Et posteaquam summas indeptus fuerit infulas potestatum, et ad ipsa superbiae fastigia summa conscenderit, inde dejectus traditur huic Chusan Rasathaim, uni scilicet ex aeris principibus, sicut et alii Pha raoni, et alii Chiram, ut humiliet eum, qui nimis fuerat exaltatus, ut affligat, ut conterat, donec resipiscat, et quaerat Dominum, qui, cum esset in superbia et elatione constitutus, ignorabat Dominum. Nunc ergo hi qui traduntur pro peccato in tribulatione positi, videamus quid faciunt? Illud profecto quod scriptum est: Et clamaverunt ad Dominum, cum t
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte conculcent eas pedib suis. & con¬
uersi dirumpant uos. Iste ẽ gͦ iebuseus c̃.¬
culcatio eoꝵ qui meligni audiunt u̾bũ dĩ.
& cũ audiernit. neq ut infideles discedt̃
neq ꝑmanent ut fideles. s ꝑcepta mystĩ¬
ors notitia. & fidĩ nr̃ȩ secretiorib ꝑscru¬
tatis. conuersi post modũ inpugnant noᷤ.
& contͣdictionib suis corda nr̃a dirũpt̃.
conculcantes uerbi dĩci margaritas. &
ornam̃ta fidĩ inaculautes. De istis gͦ dr̃.¬

Expanded text:
conculcent eas pedibus suis, et conversi elidant vos. Iste est ergo Hiebusaeus conculcatio, qui indigni audiunt verbum Dei, et, quum audierint, neque ut infideles discedunt, neque permanent ut fideles, sed percepta mysteriorum notitia, et fidei nostrae secretioribus scrutatis, conversi postmodum impugnant nos, et contradictionibus suis corda nostra dirumpunt, conculcantes verbi dominici margaritas, et ornamenta fidei maculantes. De istis er
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ habitat nobcũ. nisi soli illi qui seĩ
ctũ ueniamꝰ. & sũnus nos met ipsos stu¬
dus excolamꝰ. tam̃ ñ puto einꝗͣ tantũ
in corde puritatis euenire. ut nũquã
aduerse cogitationis contagio macule.¬
tur. certũ ẽ habitare xiã iebuseos eũ
dicimꝰ. ut negliglamꝰ quantũ fieri po.¬
test eicere eos. s satis agendũ nob̃ ẽ &¬
tẽptandũ cotidie eicere eos de hierłm .s
sic̃ scriptũ ẽ. ñ possumꝰ sunul om̃s eicere
Hoc idem & ia in his qui fructificant sen.¬
tiendũ ẽ. qui effrẽ filii nouimant᷑. qui &
ipsi chananeos uagas & lubricas cogitati.¬
ones semꝑ debent̾ eicere de animab
suis. Iotens ẽ aut̃ ds̃ qui & iebuseos &

Expanded text:
alius habitat nobiscum nisi illi qui sancti alius habitat nobiscum nisi illi qui sancti ectum veniamus, et summis nosmetipsos studiis excolamus, tamen non puto cuiquam tantum in corde puritatis evenire, ut nunquam adversae cogitationis contagione maculetur. Certum est habitare Jebusaeos cum haec ut negligamus, quantum fieri potest, ejicere eos, sed satis agendum nobis et tentandum quotidie ejicere eos de Jerusalem. Sed, sicut scriptum est, non possumus simul omnes ejicere. Hoc idem autem in his qui fructificant sentiendum est, quia Ephraim filii nominati sunt, qui et ipsi Chananaeos, vagas et lubricas cogitationes, semper debent ejicere de animabus suis. Potest autem Deus Jebusaeos et
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ semꝑ mobile. semꝑ incertũ. Hoc enĩ
ut᷑pretat᷑ chauane᷑. Et certũ ẽ quia
cũ eoifructificat & crescit semꝑ habi.¬
tat chananeus. Numꝗͣ enĩ tẽptationũ
motus cessant ab eo. S tu si uere fructi.
illud obserua qđ apłs cõmonet diceus.
subtrahite uos ab om̃i fr̃e inquiete ambu.¬
lante. S qm̃ salomon suadet hec que le.¬
gunꝰ deseribi in corde triplicit̾. & iã aliud
pret̃ illa quȩ diximꝰ qđ cordi meo occur¬
rit ad aures ur̃as ꝓferã. & uos facite
qđ scriptũ ẽ. ut uno dicente cęt̾̃i exa.¬
minent. Me gͦ dicente qđ sentio. uos
discernite & examinate si rectum ẽ. aut
minꝰ rectũ. De hierłm frequent̃ diximꝰ. qdđ
uisio pacis int̾p̃tat᷑. Si gͦ in corde nr̃o
herłm ȩdificata ẽ. hoc ẽ si uisio pacis
si quidem ita fixi & stabiles sumꝰ in hac
uisione pacis. ut nũꝗͣ ꝓrsus ulla cogi¬
tatio mala ł alicuiꝰ peccati c̃siliũ ascen.¬
dat u cor ur̃m. si hoc ita fieri possit.

Expanded text:
semper mobile, semper incertum: hoc enim interpretatur Chananaeus. Et certum est quia cum eo qui fructificat et crescit, semper habitat Chananaeus; nunquam enim tentatio, nunquam motus cessant ab eo. Sed tu si vere fructifiIllud observa quod Apostolus monet dicens: « Subtrahite vos ab omni fratre inquiete ambulante . » Sed quoniam Salomon suadet haec quae legimus, describi in corde tripliciter, etiam aliud, praeter illa quae diximus, quod cordi meo occurrerit, ad aures vestras proferam: Et vos facite quod scriptum est, ut uno dicente, caeteri examinent . Me ergo dicente quod sentio, vos discernite et examinate si rectum est, aut minus rectum. De Jerusalem frequenter diximus quia visio pacis interpretatur. Si ergo in corde nostro Jerusalem aedificata est, hoc est, visio pacis si quidem ita fixi et stabiles sumus in hac visione pacis, ut nunquam prorsus ulla cogitatio mala et alicujus peccati consilium ascendat in corde nostro. Si hoc ita fieri posset,
Abbreviated transcription (Latin):
his dici potest. in quib ł dubia ł occul¬
ta peccata sunt. Neq enĩ dicimꝰ de his
qui manfeste ⁊ euident̾ erimminosi st̃. ut
ñ de ȩccła expellant᷑. Audi gͦ scripturã
dere iebuseos: s habitauerunt cum ipsis¬
in hierłm usq in hodiernũ diẽ. Unde de¬
p̃cor uos qui fideles estis. ut ita uitã ur̃am
& conuersationẽ seruetis. ne in aliqͦ uł ip¬
si scandalũ patiamiui. ł aliis scandalũ fa¬
ciatis: s sit uob̾ sumini studii sumięq
cautelȩ. ne quis in hanc scãm c̃gregatio.
nẽ urãm pollut᷑ introeat. ueq iebusens
habitet uob̾cũ. Uides gͦ qr dic̃ script᷑a
os de hierłm. Iebuseus aut̃. int̾ p̃tat᷑
conculcatio. Esto gͦ qr ñ possumꝰ eicere
oñis istos qui nos conculcant. eo saltem
quos possumꝰ. quoꝵ peccata manifesta sunt.
Ubi enĩ peccatũ euidens non ẽ. eicere de
ȩccła neuunẽ possumꝰ: ne forte eradican¬
tes zizania. eradicemꝰ simul cũ illis & triti.¬

Expanded text:
his dici potest in quibus vel dubia vel occulta peccata sunt. Neque enim dicimus de his qui manifeste et evidenter criminosi sunt, et non de Ecclesia expelluntur. Audi ergo Scripturam dere Jebusaeos, sed habitaverunt cum ipsis usque in hodiernum diem. Unde precor vos qui fideles estis, ut ita vitam vestram et conversationem servetis, ne in aliquo vel ipsi scandalum patiamini, vel aliis scandalum faciatis; sed sit vobis summi studii summaque cautela, ut ne quis in hanc sanctam conversationem vestram pollutus introeat, ne quis Jebusaeus inhabitet vobiscum. Vides enim quia dicit Scrios de Jerusalem. Jebusaei interpretantur conculcatio. Ergo quia non possumus ejicere omnes istos qui nos conculcant, eos statim quos possumus, quorum peccata manifesta sunt ubi enim peccatum evidens non est, ejicere de Ecclesia neminem possumus: « ne forte eradicantes zizania, eradicemus simul etiam cum illis triti
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsũ gͦ dñm dep̃cemͣ. ut eiciens a nobis
inalas cogitationes. bonas inserat. dignaᷤᷤ
pollutũ inueniat᷑ aut sordidũ. qđ nos in
die iuditii ex conscientiȩ cogitationib
arguat. s inueniat᷑ in nob̾ puritas cor

Expanded text:
Ipsum ergo Dominum deprecemur, ut ejiciens a nobis malas cogitationes, bonas inserat et dignaspollutum inveniatur aut sordidum quod nos in die judicii ex conscientiae cogitationibus arguat, sed inveniatur in nobis puritas cor
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. ꝓpt̾ qđ habi¬
tauerunt iebusei eũ
filus iudȩ in hierłm. usq in hodiernũ
diem. Uolumꝰ a littera incipientes uiqͥ¬
rere ab his qui putant hȩc scd̾ni litt̾am
stare posse. quid ẽ qđ dicit usq in hodi.¬
eruũ diẽ. Qđ uerbũ semꝑ scã scriptura
ꝓ eo ponit: ut ęt̾nitatẽ scłi ꝑ hoc sig.¬
nificet. sic̃ dicit. Nolite recedere a dño
unI hodierno die. hoc ẽ donec scłm stat.
Ostendant gͦ nuchi quomͦ iebuseus donec
scłm stat habitet cũ filiis iuda ĩ hierłm.
quippe cũ ipsi quidem filii iuda habitens¬
i hierłm. Idõ gͦ nec istud uerũ eẽ pote.¬
rit qđ iebusei cũ uideis habitent ĩ ierłm.
quandoquidẽ ne ipsi quidem habitant in
ea. Sed nos intelligamꝰ hȩc sꝑualit̃. as.¬
sumentes eugłii parabolã quȩ dic̃ de
tiranus. sinite̾ ea utraq crescere. ne for¬
te uolentes eradicare zizania. eradicetiᷤᷤ
ignobilẽ & degenerẽ uitã ducunt. qui¬
& fide & actib & om̃i conũsatione sua¬

Expanded text:
runt, propter quod habitaverunt Jebusaei cum filiis Juda in Jerusalem usque in hodiernum diem. Volumus, a littera incipientes, requirere ab his qui putant haec secundum litteram stare posse, quid est hoc quod dicit, usque in hodiernum diem? Quod verbum Scriptura pro eo ponit ut aeternitatem saeculi per hoc significet; sicut dicit: « Nolite recedere a Domino in hodiernum diem ; » hoc est, donec saeculum stat. Ostendant ergo mihi quomodo Jebusaei, donec saeculum stat, habitent cum filiis Juda in Jerusalem, quippe cum ne ipsi quidem filii in Jerusalem. Ideo ergo nec istud. verum esse poterit, quod Hiebusaei cum Judaeis habitent in Jerusalem, quandoquidem ne ipsi quidem habitant in ea. Sed nos intelligamus haec spiritualiter, assumentes Evangelii parabolam, quae dicit de zizaniis: « Sinite utraque crescere; ne forte volentes eradicare zizania, eradicetis signobilem et degenerem vitam ducunt, qui fide et actibus et omni conversatione pe
Abbreviated transcription (Latin):
suo. in huiꝰ gͦ uiri nuptias cũ se anima dede¬
rit. & legitimũ cũ eo sortita fuerit matri¬
moniũ. etiã si fuit aliqͣndo peccatrix.
etiã si meretͥcata est. tam̃ si se huic uiro tra¬
didit. ultra eam peccare ñ pacitur: Non
potest ferre ut rursũ anina quȩ semel sor¬
tita ẽ uirũ. alludat adulteras. excitetur
suꝑ eã zelus eiꝰ. Defendit c̃uigii castitatẽ.
& zelans dicit᷑ ds̃. qr animam sibi manci¬
patã. ñ patit᷑ demonib admisceri. Alio¬
quin si eã uiderit temerantẽ iura c̃iugii.
& occasiones querere ad peccatũ. tunc ut
scriptũ ẽ dat ei libellũ repudii. & dimictit
eam dicens. Ubi est libellus repudii matriᷤ
urãe qͦ dimisi eã : Quib etiã addit et
dicit. Ecce peccatiᷤᷤ ur̃is uenundati estis.
& ꝓpt̃ ĩiquitatẽ urim dimisi matrem

Expanded text:
suo . In hujus ergo viri nuptias cum se anima dedesuo . In hujus ergo viri nuptias cum se anima dederit, et legitimum cum eo sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit aliquando peccatrix, etiamsi meretricata est, tamen si se huic viro tradidit, ultra eam peccare non patitur: non potest ferre ut rursum anima quae se sortita est virum, alludat adulteris; excitatur super eam zelus ejus, defendit conjugii castitatem. Et zelans dicitur Deus, quia animam sibi mancipatam non patitur daemonibus admisceri. Alioquin, si eam viderit temerantem jura conjugii, et occasiones quaerere ad peccatum, tunc, ut scriptum est, dat ei libellum repudii, et dimittit eam dicens: Ubi est libellus repudii matris vestrae, quo dimisi eam ? Quibus etiam addit et dicit: Ecce peccatis vestris venundati estis, et propter iniquitates vestras, dimisi matrem
Abbreviated transcription (Latin):
amatores. ita ut intr& ad eam modo qͥdẽ
sp̃s fornicationiᷤ. Illo discedente. intrae sp̃s
auariciȩ. Post hunc ueniatͥ sꝑs suꝑbiae.
inde irae. inde ĩuidiȩ. pꝰ etiã uanȩ glae.
aluq cũ eis plurimi. Isti om̃s ita cũ infideli
anima meretricant᷑. ut alt̃ alteri ñ inuideat.
nec zelotipia moueant᷑ ad inuicẽ. Et̃ quid
dico qͦd alt̃ alterũ non excludat: Inmo
& inuitant se inuicẽ. & sponte c̃uocant.
sicut paulo ande iã diximꝰ qͦd in euanglio
scriptũ ẽ. de illo spũ qui exut ab homine.
ores se. ut in una anima simul habitarent:
Sic gͦ nullã zelotipiã amatoꝵ suoꝵ patit᷑
anima. que demonib ꝓstituta est. Si uͦ
legitimo c̃iuncta sit uiro. illi uiro cuiꝰ ma¬
trimonio paulus animaᷤ coniungit et sociat.
sic̃ & ipse dicit. statui enĩ uos uni uiro uir¬
ginẽ castã exhibere xꝑo. & de qͦ in euangłuᷤ
scriptũ ẽ: quia rex quidã fec̃ nuptias filio

Expanded text:
amatores, ita ut intret ad eam modo quidem amatores, ita ut intret ad eam modo quidem spiritus fornicationis; illo discedente, intret spiritus avaritiae; post hunc veniat superbiae inde irae, inde invidiae, post etiam, vanae gloriae; aliique cum eis plurimi. Isti omnes ita cum infideli anima meretricantur, ut alter alteri non invideant: nec zelotypia moveantur ad invicem. Et quid dico quod alter alterum non excludat? Imo et invitant se invicem et sponte convocant: sicut paulo ante jam diximus, quod in Evangelio scriptum est de illo spiritu qui exiit ab homine,  se spiritus , ut in una anima simul habitarent. Sic ergo nullam zelotypiam amatorum suorum patitur anima quae daemonibus prostituta est. Si vero legitimo conjuncta sit viro, illi viro cujus matrimonio Paulus animas conjungit et sociat, sicut et ipse dicit, Statui enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . Et de quo in Evangeliis scriptum est, quia rex quidam fecit nuptias filio
Abbreviated transcription (Latin):
enim sum dñs ds̃ cuus zelans. Uide benignitatẽ
dĩ. qͦmͦ ut nos doceat & ꝑfectos faciat. ipse fra¬
gilitatẽ humanoꝵ ñ recusat affectuũ. Quisem̃
audiens dm̃ zelantẽ non continuo nuretur.
& humane fragilitatiᷤᷤ uiciũ put&: Sed om̃ia
ꝓpt̃ nos & agit et pacit᷑ ds̃. & ut possimus
de humanis scđm ea quȩ suꝑius disseriumus
doceam᷑ exemplis. Omnis mulier aut sub uro
ẽ. & subiecta legib uiri. aut meretrix et utit᷑
lib̃tate peccandi. Qui gͦ ingredit᷑ ad meretri¬
cem. scit se ad eam ingressum ẽẽ mulierẽ. quȩ
ꝓstituta est et cunctis uolentib pat&. & id̃õ
indignari ñ potest. si cũ ea etiã alios uideat
amatores. Quigͦ legitimo utit᷑ matrimonio.
ñ patit᷑ uti uxorẽ potestate peccandi. s accen¬
dit᷑ zelo ad castitatẽ matͥmonu conseruan¬
dam. qͦ possit ex ea fierilegitimꝰ pater. Hoc
gͦ exemplo intelligamꝰ omnẽ animã aut ꝓ¬
stitutã eẽ demonib & habere plurimos

Expanded text:
eus tuus, Dominus zelans. Vide benignitatem Dei, quomodo ut nos doceat et perfectos faciat, ipse fragilitatem humanorum non recusat affectuum. Quis enim audiens Deum zelantem, non continuo miretur, et humanae fragilitatis vitium putet? Sed omnia propter nos et agit et patitur Deus: et ut possimus de humanis, secundum ea quae superius disseruimus, doceamus exemplis. Omnis mulier aut sub viro est et subjecta est legibus viri, aut meretrix, et utitur libertate peccandi. Qui ergo ingreditur ad meretricem, scit se ad eam ingressum esse mulierem, quae prostituta est, et cunctis volentibus patet; et ideo indignari non potest, si cum ea etiam alios videat amatores. Qui vero legitimo utitur matrimonio, non patitur uti uxorem potestate peccandi, sed accenditur zelo ad castitatem matrimonii conservandam, quo possit ex ea fieri legitimus pater. Hoc ergo exemplo intelligamus omnem animam, aut prostitutam esse daemonibus, et habere plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. & obliuiscere populũ tuũ. & domũ
patris tui. Uisitat gͦ te pꝰ peccatũ & cõ¬
mono&e te. & in flagello et in uirga te ui¬
sitat ꝓ peccato. qͦd tͥ diabolus pater
subiecit ut reddat illud tͥ in sinũ. idest
dũ in corpore degis. Si cõpletur reddi
peccata patrũ in sinus filioꝵ. ĩ t̾ciam
& qͣrtam ꝓgeniem. Ds̃ enĩ relanꝰ est:
& animã quã sibi despondit in fide.
ñ uult. illam ꝑmanere ĩ contaminatiõe
peccati. s uult eam cito purgari. uult¬
ab ea uelociter abicere om̃s immunditias suas.
si quid forte subreptũ est. Si uͦ ꝑman& in
peccatis. & dic̃. ñ audiemꝰ uocem dñi. sed
facienteᷤᷤ faciemꝰ uoluitates nr̃as. & incen¬
demus regine celi. sicut exꝓbracur per
ꝓpħam. tunc seruant᷑ etiã ipse ad illã sapi¬
entiae sententiã que dic̃. qm̃quidẽ uocabã
& ñ audiebatis. sed irridebatis sermones
cente dño. Discedite a me in ignẽ et̃nũ.
quẽ p̃parauit ds̃ diabolo & angł̃is eius.¬

Expanded text:
tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Visitat ergo tempus peccatum et commonet te: et in flagello et in virga te visitat pro peccato, quod tibi diabolus pater subjecit, ut reddat illud tibi in signum, id est, dum in corpore degis: et sic completur, reddi peccata patrum in sinus filiorum in tertiam et quartam progeniem. Dominus enim zelans est et animam quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed vult eam cito purgari, et velociter abjicere omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccatis et dicit, Non audiemus vocem Domini, sed facientes faciemus voluntates nostras, et incendemus thura reginae coeli, sicut exprobratur per prophetam, tunc servantur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae dicit: Quoniam quidem vocabam et non audiebatis, sed irridebatis sermones cente Domino: Discedite a me in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quã diximꝰ ꝓgeniem. qͦmͦ dĩ peccata pacrum
reddat in filios & in terciã & ĩ quartã ꝓge¬
modum uestim̃tũ insanguine concretũ non
erit mundũ. ita et ipse ñ erit munduᷤ in hoc
scło. neq corripit᷑ ꝓpeccato. neq flagel¬
latur. Onña nãq ei seruata st̃ in futurũ
Unde et ipse sciens sibi illud statutũ tempꝰ
eẽ penarũ. dicebat ad saluatorem. Quid
uenisti ante tempꝰ torquere nos. Dum
gͦ stat hic mundus. peccata sua ñ recipit
diabolus. qui ẽ peccantiũ pat̃. Reddunt᷑
aut̃ infilios. idẽ in eos quos genuit ꝑ
& misericors dñs reddit peccata pacrũ
in filios. ut qm̃ patres idẽ diabolus &
angłi eius cet̃iq pͥncipes mundi ac rec¬
tores tenebrarũ harũ. & ipsi enĩ effici¬
unt᷑ patres peccati sicut et diabolus.
qm̃ inquã patres isti indigni sunt qui in
p̃senti scło corripiant᷑. sed in futuro re¬
tatemq peccati. hi recipiunt quȩ gesse¬
runt ut purgatiores ad futurum scłm

Expanded text:
quam diximus progeniem, quomodo Deus peccata patrum reddat in filios in tertiam et quartam progemodum vestimentum in sanguine concretum, non erit mundum, ita et ipse non erit mundus in hoc saeculo, neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit peet misericors Dominus reddit peccata patrum in filios, ut quomodo patres, id est diabolus et angeli ejus, caeterique principes mundi ac rectores tenebrarum harum et ipsi enim efficiuntur patres peccati sicut et diabolus, quomodo, inquam, patres isti indigni sunt qui in praesenti saeculo corripiantur, sed in futuro retatemque peccati, hi recipiunt quae gesserunt: ut purgatiores ad futurum saecu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nunc sermo dĩ uniũsa cõplectens. simul
abiurat et abicit. & ñ solũ idolũ fieri uetat.
s et similitudinẽ om̃iũ quȩ in t̃ra st̃ et in
aquis et in celo. Addit autẽ et dicit.
ñ adorabis ea. neq coles ea. Aliud ẽ colere
aliud est adorare. Potest int̾dũ quis inuitꝰ
adorare. sic̃ ñ nulli regib adulantes. eũ
eos in huiꝰ modi studia deditos uiderint
adorare se sunulant idola. cũ ĩ corde
ipsoꝵ certũ sit q nichil ẽ idolũ. Colere
u est: toto his affectu et studio manei¬
pari. Utrũq gͦ resecat sermo diuinuᷤ.
ut neq affectu colas. neq specie adores.

Expanded text:
us est. Sermo Dei universa complectens, simul abjurat et abjicit, et non solum idolum fieri vetat, sed et similitudinem omnium quae in terra sunt, et in aquis, et in coelo; addit autem et dicit: Non adorabis ea, neque coles . Aliud est colere, aliud adorare. Potest quis interdum et invitus adorare, sicut nonnulli regibus adulantes, cum eos in hujusmodi studia deditos viderint, adorare se simulant idola, cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero est toto hic affectu et studio mancipari. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affectu colas, neque specie adores.
Abbreviated transcription (Latin):
rib. S postea quã dix̃ reũtar ad uirũ
meũ pͥorem. & uenit ad xꝑm. qui eam
ex initio ad imaginẽ suã creauit. ne¬
cessario locum dedit adulter sꝑs ubi
tis pͥorib. & ornata ẽ ornamentis sa¬
cramentoꝵ fideliũ qͦ norunt qͥ ũtiatist̾¬

Expanded text:
ibus. Sed posteaquam dixit: Revertar ad virum meum priorem, et venit ad Christum, qui eam ab initio ad imaginem suam creavit, necessario locum dedit adulter spiritustis prioribus, et ornata est ornamentis sacramentorum fidelium, quae norunt qui init