comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uurtutẽ ꝑfici in infurmitate. suffici¬
entem sͥ in hoc exꝑiebat᷑ gr̃am. qd̃
uidẽt suos om̃s qͣntulũciumq extͣ¬
ordinarios motꝰ. lima illiꝰ cocidiane
afflictionis abradi. Efrat quidem
caro infirma. s sp̃c promptꝰ: et qͦuiꝰ
in corpore poterat delectari. ampluis
delectabat᷑ in dño: nec aliqua scłi
Elegit eũ domestica lingonensis
ȩccła: elegit cathalaunensis. Intra
italiã ciuitas lanuensis. ⁊ mediola¬
nũ met᷑polis ligurĩt. he optauer̃t
pastorẽ ⁊ magistrũ. Remis nobilis¬
sima franciȩ ciuitas. scdȩ beĩgice ꝓ¬
uinciȩ caput: eiꝰ dñationẽ ambiiit.
Om̃ib his uocationib postpositis. ñ
sollicitauit animã eiꝰ honor oblatus:
nec motꝰ ẽ pes eius ut melinaret se ad
głam: nec magis eũ delectabat tyara
⁊ anulus. qͣm rastrũ ⁊ sarculus. Pe
dentib se annuens aliq̃n. nec insolent̃
aut imꝓbe renuens: dicebat se ñ esse
sium. s alioꝵ seruitio depictatũ. Q ͤ

Expanded text:
in infirmitate perfici, sufficientem sibi in hoc experiebatur gratiam, quod videret suos omnes quantulumcunque extraordinarios motus lima illius quotidianae afflictionis abradi. Erat quidem caro infirma, sed spiritus promptus: et quominus in corpore poterat delectari, amplius delectabatur in Domino; nec aliqua saeculi Elegit eum domestica Lingonensis Ecclesia, elegit Catalaunensis. Intra Italiam civitas Januensis, et Mediolanum metropolis Ligurum, hunc optaverunt pastorem et magistrum. Remi, nobilissima Franciae civitas, secundae Belgicae provinciae caput, ejus dominationem ambivit. Omnibus his vocationibus postpositis, non sollicitavit animam ejus honor oblatus, nec motus est pes ejus ut inclinaret se ad gloriam; nec magis eum delectabat tiara et annulus, quam rastrum et sarculus. 27. Petentibus se nec annuens aliquando, nec insolenter aut improbe renuens, dicebat se non esse suum, sed aliorum servitio deputatum. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
uit. s semꝑ de se humilit sentiens.
uenerabiliũ oꝑm ñ se auctorẽ credi¬
oit s ministrũ: et cũ esset om̃iũ uidi¬
cio sismus: suo s iudicio constitit in¬
fimꝰ. Soli deo quicqͥd fecit ascripsit:
ĩmo se nichil bon aut uelle aut pos¬
se. nͥ inspirante ⁊ oꝑante cło. sensit
et dixit. S aderat uis diuina in
tempore accepta ⁊ in die salutis. se¬
gregans in eugłm suũ seruũ suũ.
cuius humilitatẽ respex̾at. cuꝰ ani¬
mam sp̃c sc̃s ornauerat: & qr sinceritatẽ
eiꝰ nulla maculabat duplicitas. nec
int̾rumpebat bonũ eiꝰ q̃libet consꝑsi¬
ofalsitatis: in loco suo idem sp̃c mane¬
bat immobilis. Qui ut semꝑ splen¬
didior eẽt ⁊ purior. cotidie in forna¬
ce ꝓbabat᷑. et ne qͥd ei rubiginis ob¬
reꝑet. crebris malleoꝵ ictib in incu¬
de cundebat᷑. flagellabat᷑. et argue¬
bat᷑: ñ ad penã pro crimine: s ad

Expanded text:
vit: sed de se semper humiliter sentiens vit: sed de se semper humiliter sentiens venerabilium operum non se auctorem credidit, sed ministrum; et cum esset omnium judicio summus, suo sibi judicio constitit infimus. Soli Deo quidquid fecit ascripsit: imo se nihil boni aut velle, aut posse, nisi inspirante et operante Deo, et sensit, et dixit. Sed aderat vis divina in tempore accepto, et in die salutis, segregans in Evangelium suum servum suum, cujus humilitatem respexerat, cujus animam Spiritus sanctus ornaverat: et quia sinceritatem ejus nulla maculabat duplicitas, nec interrumpebat bonum ejus quaelibet conspersio falsitatis, in loco suo idem spiritus manebat immobilis. 26. Qui ut semper splendidior esset et purior, quotidie in fornace probabatur, et ne quid ei rubiginis obreperet, crebris malleorum ictibus in incude tundebatur, flagellabatur, et arguebatur; non ad poenam pro crimine, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
oiũsa loca ꝑlustrans bñfaciebat his
qͥ infirmabant᷑: illuminando cecos.
erigendo debiles. curando feb̾citan¬
des. maxime opp̃sos a diabolo dili¬
gentiori studio purgans: ⁊ quę ma¬
lignus fedau̾at sp̃c pectora: templa
deo acceptabilia consecrabat. Plu¬
rima aũ in eũ ꝓbabilia et laude
digna concurrunt. Alii nãq doctͥ¬
nam: Alii mores. alii mirant᷑ imracłã.
Ego quidẽ congruũ his om̃ib hono¬
rem defero: sed pre om̃ib qͣntũ in me
est hoc sublumꝰ duco. hoc ꝓpensius
p̃dico. qd̃ cũ esset uaselectionis et
nom̃. xp̃i eoram gentib ⁊ regib fer¬
ret intrepidꝰ. cũ obedirent ei pͥnci¬
pes mundi. et ad nutũ eiꝰ in om̃i na¬
dione starent ep̃i: cũ ipsa romana
eccła sigiari pͥulegio eiꝰ uen̾aretur
consilia. et quasi gn̾ali legatione con¬
cessa subiecisset ei gentes ⁊ regna: cũ
confirmarent᷑ imraculis: nũquã exces¬
sit. nũquã supͣ se in mirabilib ãbula¬

Expanded text:
sa loca perlustrans benefaciebat iis qui infirmabantur: illuminando caecos, erigendo debiles, curando febricitantes, maxime oppressos a diabolo diligentiori studio purgans; et quae malignus foedaverat spiritus pectora, templa Deo acceptabilia consecrabat. 25. Plurima autem in eum probabilia et laude digna concurrunt. Alii namque doctrinam, alii 1102 mores, alii mirantur miracula. Ego quidem congruum his omnibus honorem defero: sed prae omnibus, quantum in me est, hoc sublimius duco, hoc propensius praedico, quod cum esset vas electionis, et nomen Christi coram gentibus et regibus ferret intrepidus, cum obedirent ei principes mundi, et ad nutum ejus in omni natione starent episcopi; cum ipsa Romana Ecclesia singulari privilegio ejus veneraretur consilia, et quasi generali legatione concessa subjecisset ei gentes et regna; cum confirmarentur miraculis; nunquam excessit, nunquam supra se in mirabilibus ambula
Abbreviated transcription (Latin):
uerantia caritatis optamus c̃ẽ par¬
ticipes. Ibi aut̃e uidit centurio
tam obtinatam iuideoꝵ contenti¬
onem positũ inmedio ipsum cor¬
pus exussit: et ita nos post mod̾ũ
ambusta ossa pretiosissimis gem¬
mis cariora. et onini auro ꝓb̾abi¬
liora ꝑignem facta collegimus.: ac
sicut conueniebat exmore condidi¬
mus. Quo in loco etiam nunc pres¬
tante dño sollempnes aguus ee¬
lebresq conuentus max̾ime tam̃
indie passionis eius. S etiam eoꝵ
memorias qui prius passi fuerãt
ad ꝓcessorum uiam exemplis signi¬
bus suscitentur. Hactenus de beato

Expanded text:
verantia charitatis optamus esse parverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ipsum corpus exussit; et ita nos postmodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebresque conventus; maxime quidem in die passionis ejus. Sed cum eorum memorias, qui prius passi fuerant,ad praedecessorum viam exemplis insignibus suscitentur. » Haec de Histo
Abbreviated transcription (Latin):
totius boni: et aduersarius omniũ
iustoꝵ post qu̾a uidit quod et ꝓmar¬
tirii gloria et ꝓuite egregie uirtuti¬
bus coronatus ẽ. et ꝓmortem premia
immortalitatis indeptus satis agere
cepit ut reliquias eius ad sepultu¬
ram nr̃is desiderantib nemo conce¬
deret. Instigabantur ergo niceta he¬
rodis pater. frater autẽ dalce adire
iudicem. et petere abeo ne human¬
dum concederet corpus: ne forte
inquit relinquentes illum qui cru¬
cifixuis ẽ xp̃iani. hunc colere incipi¬
ant. Iudeis maxime ista machinan¬
tibus qui et nr̃os intantis oculis ob¬
scruauerunt: ne eum e flammis
adhuc ardentib raperent: ignoran¬
tes miserrimi quia neq xpiftum
aliquando possimus derelinquere.
qui mortem ꝓtotius mundi salute
sustinuit: neq alium quemqua
colere qui uerus deus et qui solus
colendus fit nouerimus. Marti¬
res uero tanqũa discipulos dñi di¬
ligamus et ueneremur. quasi inte¬
gr̃am fidem magistro seruantes et
dño: quoꝵ nos quoq infide et ꝑse¬

Expanded text:
totius boni, et adversarius omnium justorum, postquam vidit quod et per martyrii gloriam et pro vitae egregiae virtutibus coronatus est, et per mortem praemia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia neque Christum aliquando possumus derelinquere, qui mortem pro totius mundi salute sustinuit, neque alium quemquam colere, quippe qui verum Deum, et qui solus colendus sit, noverimus; martyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perse
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc illi omnes pariter concla¬
marunt: ut policarpus uiuus ar¬
deret. Oportebat uisionem eus.
impleri. Que cũ dicto cieuis gere¬
rentur. ipsis populis ligna uel de
halneis uel de publicis quibusq
locis et sarmenta congregantib
precipue uideis ardentius in hec
ex more seuientibus: cum omni
uoluntate exstructus ẽ rogus. Tẽ
depositis senior. indumentis. ac zo¬
na resoluta. caltiamenta quoq
pecdib temptabat educere: que
numquam nisi areligiosis quibꝰq
fide et deuotione semiet ipsos in¬
uicem preuenientib resolui consu¬
euerant. Ita namq inomni etiam¬
reliquia uita sua: uenerabiliter ab
omnib colebatur. It ergo expedi¬
ta sunt que ad ignem ꝑtinebant:
cũ eum uellent rogo impositum
etiam clauis affrice ait. Sinite me
Qui eum dedit michi ignis ferre
supplitium: dabit ut et sine clauo¬
rum afflixione flammas unmobi¬
liter ꝑferem. Tunc illi omissis cla¬
uis. uinculis usi sunt solis: quib
post tergũ manib reuinctis. uelud

Expanded text:
t deos. Omnesque pariter conclamabant, ut Polycarpus vivus arderet. Oportebat enim visionem ejus r. Quae cum dicto citius gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardentius ad haec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolvi consueverant. Ita namque in omni reliqua vita sua venerabiliter etiam ab omnibus colebatur. Ut ergo expedita sunt quae ad ignem pertinebant, cum eum vellent rogo impositum, etiam clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam. Tunc illi omissis clavis, solis usi sunt vinculis, quibus post tergum manibus revinctis, velut
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc etiam nunc qui audierunt
ab ipso quod ioħs discipulus dñi.
apud ephesum cũ balneas lauan¬
di gr̃a fuiss ingressus et iudisset
ibi cherintum: exiluiss continuo.
et discessiss non lotus dicens fugi¬
amus hinic ne et balnee ipse corru¬
ant: inquib cheriitus lauat ueri¬
tatis inimicus. Idem etiam policar¬
pus. martioni aliquanto cũ oceur¬
risset. dicenti sibi agnoscit uos res¬
pondit. agnosco: Ygnosco uere¬
primogenitũ sathane̾. Tanta tunc
apłi atq eoꝵ discipłi inreligiõe
cautela utebantur: ut ne uerbi qͥ¬
dem cõmunionem cũ aliquo eorũ
qui aueritate deui auerant habere
paterentur: sicut et paulus dicit.
hereticũ hominem post unam et
alteram correptionem deuita. sci¬
ens quia ꝑuersus ẽ huiusmodi: et¬

Expanded text:
 sunt etiam nunc qui audierunt ab ipso, quod Joannes discipulus Domini, apud Ephesum cum balneas lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum; exsiluisset continuo, et discessisset non lotus, dicens: Fugiamus hinant, in quibus Cerinthus lavat se, veritatis inimicus. » Idem etiam Polycarpus Marcioni aliquando cum occurrisset, dicenti sibi: « Agnosce nos, » respondit: « Agnosco, agnosco primogenitum Satanae. » Tanta tunc apostoli atque eorum discipuli in religione cautela utebantur, ut ne verbi quidem communionem cum aliquo eorum qui a veritate deviaverant habere paterentur; sicut et Paulus dicit: Haereticum hominem, post primam et secundam correptionem, devita, sciens quia perversus e
Abbreviated transcription (Latin):
dum camere curuate spetie quasi
ueli nauis uento sinuati: supra cor¬
pus martiris stecit. Quod corpus
inmedio positũ. ñ erat ut caro ar¬
dens. s tanqu̾a si aurũ aut argen¬
tum infornace conscenderet. Tũ
preterea odorem narib hausimuᷤᷤ
osissimi fłaglantis ungenti. Ad ulti¬
mum uidentes sceleris ministri¬
igni corpus non posse consumi. uiiͤ¬
cerunt proprus accedere confecto¬
rem: et corpus cui ignis cesserat
mucrone transfodere. Quo facto
tam largus ꝓfusus ẽ sanguis. ut reͤ¬
tingueret rogum. Populus autẽ¬

Expanded text:
dum camerae curvata, specie quasi veli navis vento sinuati, supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum, non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tum praeterea odorem naribus suis circosissimi flagrantis unguenti. Ad ultimum, videntes sceleris ministri corpus igne non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores, et corpus cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Cum qu
Abbreviated transcription (Latin):
eus responsionũq constantiã pro¬
consul maximo stupore miraretur.
audito uniuersa multitudo tam
gentilium quam uideoꝵ sinir nẽ¬
sium ciuitatis: cũ ingenti furore
acclaniabant. Hic ẽ totuis asie doc¬
docet. ne immolent ne ue adorent

Expanded text:
ejus, responsionumque constantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur audito, universa multitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat: Hic est totius Asiae docdocet ne immolent, neve adorent
Abbreviated transcription (Latin):
carpus: se ẽẽ confitetur. Ergo inqͥt
habeto etatis tue reuerentiã: et par¬
cens ultime senectuti tue. uira for¬
tunam cesaris. gerens depriorib
penitudinem. et cũclama ⁊ iam tu¬
tolle sacrilegos. Tunc policarpus tor¬
uo uultu ad populum qui instadio
residebat aspitiens. eleuata ad celũ
dextera cum gemitu ꝓclamauit et
dixit. Tolle sacrilegos. S insistente
ꝓconsule et dicente uira fortunã
ginta inquit et sex annis seruo
ei. et nil me lesit umquã: quomodo
possutm maledicere et blasphema
re regem meum qui salutem mi¬
chi dedit. Cumq rursus uehem̃tuᷤᷤ
urgeretur ut fortunam cesaris ui¬
queris ut ego fortunam cesaris i¬
rem. et qui sim ignorare te simu¬
las cũ omni libertate audi ame

Expanded text:
carpus, se esse confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poenitudinem, et conclama sacrilegos. Tunc Polycarpus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cum gemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insistente proconsule, et dicente: Jura fortunam ginta, inquit, et sex annis servio ei, et nunquam me laesit; quo modo possum maledicere et blre Regem meum, qui salutem mihi dedit? Cumque rursus vehementius urgeretur, ut fortunam Caesaris juquaeritis, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni libertate audi a me,
Abbreviated transcription (Latin):
pus inquid qui non solum ab apłiˢ
tus ẽ cũ his qui deum uiderant.
s ab ipsis apostolis ordinatus ẽ smir¬
neorum eccłie ep̃c. quem nos quoq
inpͥma etate nr̃a iudimus dui et¬
enim ꝑmansit inuita. et longeua
etate ꝑdurans. nobilis uiuendo. s
etiam moriendo nobilior extitit:
quippe qui uitam martirio termi¬

Expanded text:
pus qui non solum ab apostolis tus cum his qui Dominum viderant, sed et ab ipsis apostolis ordinatus est Smyrnaeorum ecclesiae episcopus: quem nos quoque in prima aetate nostra vidimus diu etenim permansit, in vita et longaeva aetate perdurans nobilis vivendo, sed et moriendo nobilior exstitit; quippe qui vitam martyrio termi
Abbreviated transcription (Latin):
dic o te. qui me inhanc diem
atq in hanc horam ꝑducere dig¬
natus ẽ: ut particeps existerem
martirum. et calicis xp̃i tui in
resurrectione uite eterne amme
et spiritus mei ꝑincorruptionẽ¬

Expanded text:
dico te, qui me in hanc diem et in hanc horam perducere dignatus es, ut particeps exsisterem martyrii et calicis Christi tui in resurrectione vitae aeternae animae et spiritus mei. Seu veluti
Abbreviated transcription (Latin):
deiecit carnis. et agnũ dei inceles¬
tibus mansionib secuta ẽ. Ueniã
a fratrib peto et lectorib hec legẽ¬
sa obedientie coactus nulla prero¬
gatiua scientie suffultus pelaguᷤ
immensum uirtutũ beatissime bͥ¬

Expanded text:
dejecit carnis, et Agnum Dei in coelestibus mansionibus secuta est? Veniam peto a fratribus et lectoribus haec legensa obedientiae coactus, nulla praerogativa scientiae sufflatus, pelagus immensum virtutum sanctae B
Abbreviated transcription (Latin):
a neruoꝵ contractione in momen¬
do conualuitz
ec et alia multa intͣ alpes
constitutꝰ. oꝑatꝰ est uir dĩ: et

Expanded text:
a nervorum contractione in momento convaluit. Haec et alia multa intra Alpes constitutus operatus est Vir Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ritorii tolosam. qd̾ ut suꝑiore li¬
bro meminimꝰ aliqñ pat̾ sc̃s intͦiens. mł¬
tis ibidẽ iurtutib claruit. Puer mancꝰ
et claudus ex utero matͥs suę. ad cuiꝰdã
memoriã mr̃is utriusq pedis ⁊ alterius
iauꝰ receꝑat sospitatem. Huiꝰ altam ma¬

Expanded text:
territorii Tolosani, quod, ut superiore literritorii Tolosani, quod, ut superiore libro meminimus , aliquando Pater sanctus introiens, multis ibidem virtutibus claruit puer mancus et claudus ex utero matris suae, ad cujusdam memoriam martyris, utriusque pedis et alterius manus rece
Abbreviated transcription (Latin):
s pcorib ⁊̃ et arm̃tis cã freq̃nt̃
eiꝰ bñdictio ꝓfuit. ut monasterii sui
cellerariũ dure aliqũ increparit: qd̾
s ũ indicans mori aĩalia ꝑmisisset. un¬
de fuerant xp̃i pauꝑes sustentandi.
De hinc ut solitus erat. bñdixit sal. et
animalib iussit apponi: ac ꝓtinꝰ lues
orta cessauit. Qd̾ in alus quoq mona¬
steriis uidimꝰ et cognoiumꝰ: ut audiẽs
bitũ sͥ inuenẽ claudũ. orõne et bñdicꝰ¬
tione sana uit: ita ut post dies paueis¬
simos. ꝑ eundem locũ redeunti incolu¬
mis et de uotus astaret:
n eisdem partib uico cui nom̃ algori¬
um: mulierẽ freneticã ppłs obtulit
tͣnseiuiti. Cui manꝰ imponens et oranᷤ.
sanã cdimisit et abiit. Hanc in eͦlem
inco postea uidimꝰ uiro dei cũ gr̃arũ
actionib occurrentem:
N remotis etiã regionib quocũq eum
ȩccłȩ sc̃e necessitas traxit: uirtus est. ꝓ¬
secura signorum:
pud iuride foliũ sic enĩ dr̃ castrũ

Expanded text:
s etiam et armentis tam frequenter ejus benedictio profuit, ut monasterii sui cellerarium dure aliquando increparit, quod sibi non indicans, mori animalia permisisset, unde fuerant pauperes sustentandi. Dehinc ut solitus erat, benedixit sal, et animalibus jussit apponi, et protinus lues orta cessavit. Quod in aliis quoque monasteriis vidimus et cognovimus, ut audiens bitum sibi juvenem claudum oratione et benedictione sanavit, ita ut post dies paucissimos per eumdem locum redeunti incolumis et devotus astaret. In eisdem partibus, vico cui nomen Algorrium, mulierem phreneticam populus obtulit transeunti: cui manus imponens et orans, sanam dimisit, et abiit. Hanc in eodem vico postea vidimus, Viro Dei cum gratiarum actionibus occurrentem. 29. In remotis etiam regionibus, quocunque eum Ecclesiae sanctae necessitas traxit, virtus est prosecuta signorum. Apud Viride-Folium sic enim dicitur castrum
Abbreviated transcription (Latin):
ggͣmi easu fec̾i̾t aut locutus fuerit re¬
cordatꝰ. Hec quidẽ a nobis de testimo¬
nio uiri reu̾entissum heschili danoꝵ
archiep̃i. ex occasione panis ałi hoĩe
b̾ndicti: ñ sine quadã anticipatione

Expanded text:
gravi casu fecerit aut locutus fuerit, regravi casu fecerit aut locutus fuerit, recordatus. Haec quidem a nobis de testimonio viri reverendissimi Eskili Danorum archiepiscopi ex occasione panis a Dei Homine benedicti, non sine quadam anticipatione
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑. Post aliqͣntas gͥ honis cũ
uehement̾ ꝯfusi fr̃s qͥd age̾ possent
anxie cogitarent. ⁊ studiose ꝯquire¬
rent: unis ex eis salubre ꝯsiliũ dño
ispiraute dcipiens: sacra pignora
ab ip̃o archiep̃o eodẽ anno illic de¬
posita. in dełe cle capillis et barba.
et dentem unũ beati patͥs nr̃i b̾nar¬
di afferri mouet. et eiꝰ pectori sr̃pom.
Qd̾ ut factũ est: gianica lingua
ꝑ osillius cepit horrendis nocib neꝙͣ
spẽ exclamare: tollite collite: anoue¬
de b̾nardũ. Et dicebat. Heu qͣm pon¬
factũ est breue silentiũ: et subito fr̃
idem dño miserante purgat᷑ꝰ. aperuit
oculos: ac uelut de graui sonno eiugi¬
lans. circuustantes fr̃s ⁊ sua plurimũ
iuncula mirabat᷑: uerecunde satis quid¬
nã sͥ uellent hec. uł qͥd accidisset int̾̃¬
rogans. Exeaigit᷑ hora pͥstinã sanita¬
tẽ m̃tis et corꝑis. ꝑ beati patͥs merita
scã recepit: nũ penitus qd̾ un illo tã

Expanded text:
loqueretur. Post aliquantas igitur horas, cum loqueretur. Post aliquantas igitur horas, cum vehementer confusi fratres quid agere possent anxie cogitarent, et studiose conquirerent; unus ex eis salubre consilium Domino inspirante concipiens, sacra pignora ab ipso archiepiscopo eodem anno istic deposita, videlicet de capillis et barba, et dentem unum beati patris nostri Bernardi afferri monet, et ejus pectori superponi. Quod ut factum est, Germanica lingua per os ejus coepit horrendis vocibus nequam spiritus exclamare: « Tollite, tollite, amovete Bernardum. » Et dicebat: « Heu, quam ponfactum est breve silentium, et subito frater idem Domino miserante purgatus, aperuit oculos, ac velut de gravi somno evigilans, circumstantes fratres et sua plurimum vincula mirabatur, verecunde satis quidnam sibi vellent haec, vel quid accidisset, interrogans. Ex ea igitur hora pristinam sanitatem mentis et corporis per beati Patris merita sancta recepit, nil penitus quod in illo tam
Abbreviated transcription (Latin):
nio ⁊ am̃ miseratione pussima de¬
uotione presim̃s. ac ꝑinde cirximi¬
stantib om̃ib multam sue salntis
reliuqñs fidutiã expirasset: offere
hostiam salutarẽ. Cũ subito inimicꝰ
huinane salutis. ex euisdẽ sic̃ indubi¬
tabile eẽ uidet᷑ lib̾atione aĩȩ qͣm ex
multis dieb irrepambilit̾ sese occu¬
passe credebat. irã magnã dcipiens.
et candẽ ꝑmittente do̾ esudeliter
satis exercens: unũ e fr̃ib repenti¬
no furore ꝑuasit. Clamabat gͥ hor¬
rendis uocib miserabilis homo: et
uix multoꝵ manib tenebat᷑. Demũ
cũ maximo quidẽ labore asportatꝰ.
et in lectulo religatꝰ: cam sua qm
astantiũ m̃bra dentib appetens. di¬
rissime uexabat᷑. Nec ulla qͣm priꝰ
nosset liungua: s noua quedã qͣm
nec astantiũ quisqͣm nou̾at. loq̃bat᷑.
Et cũ nchil qd̾ drẽt intelligerent:
tã lib̾e tñ ⁊ sine offendicło ñ incon¬
cunas eũ audiebant edere uoces. ut
indubitant̾ crede̾nt qd lingua aliqͣ

Expanded text:
ssima devotione praesumens, ac proinde circumstantibus omnibus multam suae salutis relinquens fiduciam exspirasset, offerebhostiam salutarem. 27. Tum subito inimicus humanae salutis, ex ejusdem, 1140 sicut indubitabile esse videtur, liberatione animae, quam ex multis diebus irreparabiliter sese occupasse credebat, iram magnam concipiens, et eamdem, permittente Deo, crudeliter satis exercens, unum e fratribus repentino furore pervasit. Clamabat igitur horrendis vocibus miserabilis homo, et vix multorum manibus tenebatur. Demum cum maximo quidem labore asportatus, et in lectulo religatus, tam sua quam astantium membra dentibus appetens, dirissime vexabatur. Nec illa quam prius nosset lingua, sed nova quadam, quam nec astantium quisquam noverat, loquebatur. Et cum nihil quod diceret intelligerent, tam libere tamen et sine offendiculo non inconcinnas eum audiebant edere voces, ut indubitanter crederent quod lingua aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ innotesce̾t particeps ẽẽ uͥtutis:
aturciũ dr̃ ciuitas aqͥ taniȩ: ꝑ quã
uiro di ip̃o tpr transitus fuit. Ibi
pret̾ alia bñficia quȩ p̃stitit in firman

Expanded text:
 innotesceret particeps esse virtutis. Caturcium dicitur civitas Aquitaniae, per quam Viro Dei ipso tempore transitus fuit. Ibi, praeter 1141 alia beneficia quae praestitit infirman
Abbreviated transcription (Latin):
nec minꝰ qͣm olum in uiuente confidit:
nunirũ quẽ ueriꝰ uiuere omnino ñ
ambigit. Confessus ⁊̃ nobis de pane
quẽ reculit: qd̾ nc̃usq cũ iã terciꝰ an¬
nus tͣnsierit. illesũ sũ beati uiri fides
et benedictio custodiuit:
arrauert etiã nobis uiri religio¬
si qui cũ eocdem archiepo uenant.
muracłm dignũ memoria: nuꝑ fac̾¬
tũ in cenobio. qd̾ ut supͣ meminimꝰ¬
regione eadẽ adolescens nobilis. ipsiꝰ
ob multa sua flagitia minꝰ carꝰ. Cor¬
reptꝰ aũ gͣuissima ualitudine. usita¬
tionẽ eiꝰ uix impetͣuit: ⁊ ꝑ manũ eiꝰ
ad monasteriũ qd̾ fundau̾at ille se
dtulit. Ubi ⁊ cũ maxima cordis com¬
punctione reñtians scło. ꝑ dies aliqͦt
in humili ⁊ fidelissima ꝯfessione ꝑsi¬
stens: mag̃ ac mag̾ cadẽ egͥtudine
laborabat᷑. Qua demũ inualescente
exitũ sͥ ĩminere cognoscens. abħis &
fr̃m p̃sentiam miro ãplectebat᷑ affitꝰ¬

Expanded text:
nec minus quam olim in vivente confidit, nec minus quam olim in vivente confidit, nimirum quem verius vivere omnino non ambigit. Confessus est etiam nobis de pane quem retulit, quod nunc usque, cum jam tertius annus transierit, illaesum eum Beati viri fides et benedictio custodivit. 26. Narraverunt etiam nobis viri religiosi, qui cum eodem archiepiscopo venerant, miraculum dignum memoria nuper factum in coenobio, quod, ut supra meminimregione eadem adolescens nobilis, ipsiusropinquus, sed ob multa sua flagitia minus charus. Correptus autem gravissima valetudine, visitationem ejus vix impetravit, et per manum ejus ad monasterium quod fundaverat, ille se contulit. Ubi et cum maxima cordis compunctione renuntians saeculo, per dies aliquot in humili et fidelissima confessione persistens, magis ac magis eadem aegritudine laborabat. Qua demum invalescente exitum sibi imminere cognoscens, abbatis et fratrum praesentiam miro amplectebatur affec
Abbreviated transcription (Latin):
atͣxerat. Tibi qͣntũ fleuit: qualem sese
ũ mͦ erga eũ quẽ tam uince suspiciebat.
s ⁊̃ erga miimos qͦslibet fr̃m exhibu̾it:
ut bũdictũ a d̃i famulo panẽ referre
possit ⁊ dutiꝰ ꝯseruare. humano sensu
p̃cepit ut inclibauo recoquat᷑: sicut so¬
lent qͥ maria tͣnseunt. panẽ ferre bis¬
coctum. Audiens aũ sc̃s ille. non est
passus errare hominẽ tã deuotum:
s anncabilit̾ arguens in hac parce fi¬
oem eiꝰ modicã inueniri: itane inquit
ñ pot̾it panẽ ip̃m bñdictio mag̃ quã
recoctio ꝯseruare: Et ñ adquieuit
bũdicere illũ: s ꝯmunẽ panẽ sͥ preci¬
piens exhibi. bñdixit ⁊ dixit. Pcce hẽ
dolle cecũ: nichil deiceps de corruptio¬
ue sollicitus. Tulit: ⁊ ad suos rediens:
usq hodie głatur. fidei sue defectum
euidentissima rei u̾itate dunci. Nec
enuĩ passus est patͥs sc̃i ñ uisitare sepul¬
chrũ: nec ininus nẽ erga eũ afficitur.

Expanded text:
attraxerat. Ubi quantum fleverit, qualem sese attraxerat. Ubi quantum fleverit, qualem sese non modo erga eum, quem tam unice suspiciebat, sed etiam erga minimos quoslibet fratrum exhibuerit, ut benedictum a Dei Famulo panem referre possit, et diutius conservare, humano sensu praecipit ut in clibano recoquatur, sicut solent qui maria transeunt panem ferre biscoctum. Audiens autem Sanctus non est passus errare hominem tam devotum, sed amicabiliter arguens in hac parte fidem ejus modicam inveniri: « Itane, inquit, non poterit panem ipsum benedictio magis quam recoctio conservare? » Et non acquievit benedicere illum, spiens exhiberi, benedixit, et dixit: « Ecce hunc tolle tecum, nihil deinceps de corruptione sollicitus. » Tulit, et ad suos rediens usque hodie gloriatur fidei suae defectum evidentissima rei veritate convinci. Nec enim passus est Patris sancti non visitare sepulcrum, nec minus erga eum nunc afficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
.xiI. bñdictione signatũ: mane̾ adhuc ap̃
se penitꝰ incorruptũ. Nec dissimilem
ap̃ aliquos nr̃m usq hodie nouimus:
⁊ ap̃ alios multos credimꝰ ẽẽ repositũ:
T ñe idoneũ satis ⁊ euidens.
nus ⁊ magnifice honorandus clanoꝵ
archiep̃c heschilus. patrẽ scm̃ unicoue¬
nabatur affectu: unica deuotione co¬
lebat. Nec ꝯtentꝰ ẽ in filiis eũ udere.
cũ nouũ cenobiũ extruxisset: ⁊ impe¬
tͣsset ab eo desid̾atum sacre ꝯgregatõis
exam̃. Preualint ap̃ eũ desiderui uehe¬
inensꝰ ut h̾o tantę auctoritatis singu
larit̾ potens: expositis suis omibus.
⁊̃ semet ip̃m ꝑicłis młtis trade̾t. ⁊ labo¬
ri. Nã de expensis dr̃e ñ ẽ magnum:
qͣiius eundẽ audierimꝰ ꝓtestantẽ: qd̾
expendit in itin̾e ip̃o argenti marchaᷤᷤ
ampliꝰ qͣm sexcentas. Uenit gͥ claram¬
uallẽ. ꝑsona humił ⁊ sublimis: qͣm a
finib t̾rȩ. ñ curiositas audiendȩ sap̃iȩ:
s fid̾i delus. ⁊ plenttudo deuotionis

Expanded text:
 benedictione signatum manere adhuc apud se penitus incorruptum. Nec dissimilem apud aliquos nostrum usque hodie novimus, et apud alios multos credimus esse repositum. Et nunc idoneum satis et evidens nus et magnifice honorandus Danorum archiepiscopus Eskilus Patrem sanctum unico venerabatur affectu, unica devotione colebat. Nec contentus est in filiis eum videre, cum novum coenobium exstruxisset, et impetrasset ab eo desideratum sacrae congregationis examen. Praevaluit apud eum desiderium vehemens, ut homo tantae auctoritatislariter potens, expositis suis omnibus, etiam semetipsum periculis multis traderet et labori. Nam de expensis dicere non est magnum, quamvis eumdem audierimus protestantem, quod expenderit in itinere ipso argenti marcas amplius quam sexcentas. Venit ergo Claram-Vallem tam humilis et sublimis, quem a finibus terrae non curiositas audiendae sapientiae, sed fidei zelus et plenitudo devotionis
Abbreviated transcription (Latin):
cum grex ad uesperũ et ex more ad
caulas fuerat dirigendus. Auabus
uel tribus uicibus diligentissime
ad numeratus sine dampno sui mi-¬
rum inmodũ totus integro reꝑtꝰ:
ninnero. Et admirantes hi qui cõs¬
cii facti fuerant uirtutem dei ma¬
nifeste factam ꝑ uirginem. septem
quos absconderunt᷑ ueruices ad
sium dimiserunt gregem. Et ille
gregis numerus nec plus nec minꝰ.
s ut ante integer reꝑtus ẽ. His et
aliis innumerabilibus uirtutib
famosissima hec famula dei inore
to s dignis laudibus excelsissima
uisa ẽ.
trabili quoq euentu abhac ue¬
nerabili brigida leprosi cerui

Expanded text:
cum grex ad vesperum ad cum grex ad vesperum ad caulam esset dirigendus ex more, duabus vel tribus vicibus diligentissime adnumeratus, sine damno mirum in modum totus integro repertus est numero. Et admirantes hi, qui conscii facti erant, virtutem Dei manifeste factam per virginem, septem quos absconderunt verveces ad suum remiserunt gregem, et ille gregis numerus nec plus nec minus, sed ut ante integer repertus est. His et aliis innumeralibus virtutibus famosissima DEI famula in ore to, sed dignis laudibus excelsissima visa est. Mirabili quoque eventu ab hac venerabili Brigida leprosi cervi
Abbreviated transcription (Latin):
dini ur̃e insinuare censeo: in
qua mens pura uirginalis et manͦ
cooperatrix. diina inunũ appa¬
rent conuenire. Nam hec cũ suas
opere pastorali pasceret oues incã¬
pestri et herboso loco largitate
numia pluuiarũ ꝑfusa. humidis
uestibus domũ reddiit. Et cũ um¬
bra solaris ꝑforamina domum
intrinsecus intraret illam umbm
obtusa oculoꝵ atie arborem fu¬
isse transuersam et fixam illie pu¬
tans ac desuper suam complut̃a
uestem ponens: tanqũa in arbore
grandi et firma in ipso tenui sola¬
ri umbraculo uestis pependit. ꝙ
cũ ipsius domus habitatores et¬
culo ꝑculsi hanc inicõꝑabilem dig¬
nis laudibus extollebant.
Et hoc silentio opus non ẽ pre¬
tereundum. Cum enim hec scã
brigida inagro uixta gregem ouiũ
pascendũ cũra pastoral ẽẽt solli¬
cita aliquis neqũa ad olescens calli¬
de subripiens et ipsuis largitat᷑e
inpaupere cõꝓbans: et mutato ha¬
septem abea ueruices in una detu
lit die. et insecreto abscondit. Et

Expanded text:
dini vestrae intimare censeo, in quam mens pura virginalis, et manus cooperatrix in unum convenire apparent. Nam haec cum suas ope pastorali pasceret oves in campestri, loco herboso, largitate nimia pluviarum profusa, humidis vestibus domum rediit. Et cum umbra solaris per foramina domum intrinsecus intraret, illam umbram obtusa oculorum acie, arborem fuisse transversam et fixam putans, ac desuper complutam vestem ponens tanquam in arbore grandi et firma, in ipsa tenui solari umbra vestis pependit. Et cum ipsius domus habitatores vent perculsi, hanc incomparabilem dignis laudibus extollebant. Et hoc silentio opus non est praetereundum. Cum enim haec sancta Brigida in agro juxta gregem ovium pascendum cura pastorali esset sollicita, aliquis nequam adolescens callide subripiens, et ipsius largitatem in pauperibus comprobans, et mutato septem ab ea verveces in una die detulit, et in secreto abscondit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
s curitas ẽ refugii tutissima defo¬
ris suburbanis intota scottoꝵ t̃ra
cũ suis omnib fugituuis inqua
corati culminis excellentissima ẽẽ
uidetur. Et quis dinumerare po¬
test diuersas turbas et innume

Expanded text:
 civitas est refugii tutissima de foris suburbanis in tota Scotorum terra, cum suis omnibus fugitivis in qua corati culminis excellentissima esse videntur. Et quis enumerare potest diversas turbas et innume
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi multitudine int̾ ipsa missarum
sollemnia. dũ clericis cantantib ip̃e secꝰ
altare sederet : puellã ei paruulã offe¬
rentes. quã uehem̃ti impetu uexabat
diabolus: orant ut misellȩ subueniat
⁊ diabolũ in ea debachantẽ elidat. Au¬
dita supplicatione astantiũ. ⁊ intuttus

Expanded text:
puli multitudine, inter ipsa missarum solemnia, dum clericis canentibus ipse secus altare sederet, puellam ei parvulam offerentes, quam vehementi impetu 1197 vexabat diabolus, orant ut misellae subveniat, et diabolum in ea debacchantem elidat. Audita supplicatione astantium, et intuitus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui celeste intuens desiderium
et pudicitiam. et tantũ castitati
amorem. intali uirgine. palliũ
album. et uestem candidam suꝑ
ipsius uenerabile caput ĩposuit.
Que coram deo et episcopo ac al¬
tari genua humiliter flectens
men ligneum quo altare fulcie

Expanded text:
Qui coeleste intuens desiderium et pudicitiam, et tantae castitatis amorem in tali virgine, pallium album et vestem candidam super ipsius venerabile caput imposuit. Quae coram Deo et episcopo ac altari genua humiliter flectens,mentum ligneum, quo altare fulcie
Abbreviated transcription (Latin):
simus pastorales agebat excubias:
erat quidam uir p̃otens ac nobilis
nõĩe anastasiris. nondũ fidei xp̃ia
nẽ subiectus. Huuis filius graui

Expanded text:
simus pastorales agebat excubias, erat vir quidam potens ac nobilis, nomine Anastasius, nondum Christianae fidei subjectus. Hujus filius gravi
Abbreviated transcription (Latin):
nes frm̃ cũ imꝓbe ꝑsisteret illa nequi¬
tia spiritalis: recordatus ẽ uen̾abilis
abbas loci illiꝰ pontiꝰ. hodieq suꝑstes.
habere sestolam qua beatꝰ pat̃ aliqͣn¬
Du usus fuerat in oblatione hostie sa¬
lutaris. Nec cunctatus. tulit protinꝰ
arma potentia do: ⁊ fidutialit̾ agg̃s¬
sus est inimnicũ. Uix lim̃ attigerit
cellule in qua mser hõ iacebat: cũ
subito ille malignꝰ. horrendis uocibꝰ
uictũ se ꝓfitens: en inqͥt egredior.
recedo ꝓtinꝰ: man̾e ultͣ ñ possum.

Expanded text:
nes fratrum, cum improbe persisteret illa nequitia spiritualis, recordatus est venerabilis abbas loci illius Pontius hodieque superstes, habere se stolam, qua beatus Pater aliquandiu usus fuerat in oblatione hostiae salutaris. Nec cunctatus tulit protinus arma potentia Deo, et fiducialiter aggressus est inimicum. Vix limen attigerat cellulae, in qua miser homo jacebat, cum subito ille malignus horrendis vocibus victum se profitens: « En, inquit, egredior, recedo protinus; manere ultra non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
hõ a demone liberat᷑. Quis alt̾ non
ꝑlculose forsitan exultasset: usq ad¬
eo Sͥ sp̾ẽ c̾eꝰ subiectos. ut ced̾ent ⁊ absen¬
ti: Tlerũ ille abbate ip̃o nuntiante nil
motus: mag̾q subsannans eos qͦs uidȩ¬
bat magna suꝑ hoc admiritione mou̾i:
hȩc eadẽ u̾ba respondit. Quid ni facile
socius datus sim ⁊ adiutor. Huiꝰ modi
nempe responsis: in huiꝰmodi reb sepiꝰ
utebat᷑. Nou̾at siquidẽ uerꝰ ⁊ uerax ñ
ostaitator s emulator humilitatis. effi¬
citius dissuaderi posse hõib qđ stupe¬
bant. obliqua quadã ⁊ artificiosa ob¬
iectione. qͣm aꝑta excusatione: quȩ
humilitatẽ mag̾ p̃dicabilẽ p̃ferendo:

Expanded text:
 a daemone. Quis alter non periculose forsitan exsultasset, usque adeo sibi spiritus esse subjectos ut cederent et absenti? Verum ille Abbate ipso nuntiante nil motus magisque subsannans eos quod videbat magna super hoc admiratione moveri, haec eadem verba respondit: « Quidni facile socius datus sim et adjutor. » Hujusmodi nempe responsis in hujusmodi rebus saepius utebatur. Noverat siquidem verus et verax non ostentator, sed aemulator humilitatis, efficacius dissuaderi posse hominibus quod stupebant, obliqua quadam et artificiosa objectione, quam aperta excusatione, quae humilitatem magis praedicabilem praeferendo,
Abbreviated transcription (Latin):
herucio. Quiꝰ talis pꝰmodũ apparuit
dũsatio: ut tali dignꝰ oracło uideret᷑.
Nam ⁊ p̾dicto oualeranno in regimi¬
ne monasterii ursicãpi ille successit:
⁊ nouissime obitũ suũ ĩminentẽ. sanꝰ
adhuc ⁊ incolrunis. eodẽ gualeranno
ꝑ reuelationẽ sͥ amĩtiante prescuiit.

Expanded text:
Herveio. Cujus talis postmodum apparuit Herveio. Cujus talis postmodum apparuit conversatio, ut tali dignus oraculo videretur. Nam et praedicto Waleranno in regimine monasterii Ursi-Campi ille successit; et novissime obitum suum imminentem sanus adhuc et incolumis, eodem Waleranno per revelationem sibi annuntiante, praescivit
Abbreviated transcription (Latin):
ceio. puer adinodũ gͣtiosus: ortꝰ ex re¬
gio sanguine. ⁊ ipsius epi nepos. De qͦ
seqũti nocte famulo suo. xp̃c ostendit:
qd̾ erat post tempora longa fut᷑m. Siqͥ¬
oẽ urdebat᷑ sͥ tanqͣm in missarũ celebra¬
tione angło cuidã pacis osculũ dare: qd̾
ad puerũ deferret᷑. Nec dubiꝰ de reuela¬
tione: eundẽ herueiũ reñtiaturũ scło.
⁊ fut᷑m asiq̃ñ deuotũ xp̃i famulũ pro¬
mittebat. Quȩ ꝓmissio tã celebris exti¬
tit ⁊ uulgata: ut ip̃e qͦ hemeiꝰ nobis
pꝰea fateret᷑. adolescentis̾ ad om̃s arguen¬
dis ꝯscicutie stimulos semꝑ occͣrere: ĩpos¬
sibile ee̾. ut pꝰ uiri scĩ tale ꝓmissũ. in se¬
culari habitu moreret᷑. Nec fraudatꝰ ẽ¬
a spe sua. Siqͥdem uen̾abilis Gualerannꝰ
ursicãpi cenobii primꝰ abbas. monachũ
iallũ fecit: ⁊ augłico functus offõ. pacẽ qͣm
ex ore pat̾s sc̃i ip̾e susceꝑat. dmunicaũ

Expanded text:
ceio, puer admodum gratiosus, ortus ex receio, puer admodum gratiosus, ortus ex regio sanguine, et ipsius episcopi nepos. De quo sequenti nocte famulo suo Christus ostendit, quod erat post tempora longa futurum: siquidem videbatur sibi tanquam in Missarum celebratione angelo cuidam pacis osculum dare, quod ad puerum deferretur. Nec dubius de revelatione eumdem Herveium renuntiaturum saeculo, et futurum aliquando devotum Christi famulum promittebat. Quae promissio tam celebris exstitit et vulgata, ut ipse quoque Herveius nobis postea fateretur, adolescenti sibi ad omnes arguentis conscientiae stimulos semper occurrere, impossibile esse ut post Viri sancti tale promissum, in saeculari habitu moreretur. Nec fraudatus est spe sua: siquidem venerabilis Walerannus Ursi-Campi coenobii primus abbas monachum illum fecit, et angelico functus officio, pacem quam ex ore Patris sancti ipse susceperat, communicavit
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ sc̃s. uelut ab alto somno reuocat:
⁊ qͣi retrahit dmeantẽ: nec iusalutatũ
abire ꝑmitcit. Ad cuiꝰ uocẽ aperiens o¬
culos.⁊ mirũ in modũ facie serenata:
aliqͣndiu intendebat in eũ. Mirabam᷑
om̃s mortalẽ hominẽ. inimo iã morien¬
tem. eatenꝰ tͥumphare de morte. ut in p̃o
mortis articło exultaret in gaudio: pul¬
cherrime nobis exhibens illud poete: in¬
cipe parue puer risu cognoscere matrẽ.
Tũ uero ꝯsolans eũ pat̾ sẽs. ncħ timere
iubet: s recto ꝓtinꝰ cursu ꝑtingere ad
pauꝑis suȩ familiȩ salutationẽ. Ad hãc
uocẽ ꝙͣ potuit capitis mclinatione. ⁊ mo¬
tu annuens labioꝵ : itm̃ clausit ocłos:
p̃cedenti reuelatione. mirabilit̾ ab eo p̃¬
dicta cognoumꝰ. Ex quib exempli gr̃a
pauca subnectimꝰ. Cũ e̾e̾t aliq̃n pat̾ sc̃s
u urbe nouiom̃sium in domo ep̃i sẏmo¬
nis: adductꝰ ẽ ad eũ herueiꝰ de baugen¬

Expanded text:
Pater sanctus, velut ab alto somno revocat, Pater sanctus, velut ab alto somno revocat, et quasi retrahit commeantem, nec insalutatum abire permittit. Ad cujus vocem aperiens oculos, et mirum in modum facie serenata, aliquandiu intendebat in eum. Mirabamur omnes mortalem hominem, imo jam morientem eatenus triumphare de morte, ut in ipso mortis articulo exsultaret in gaudio, pulcherrime nobis exhibens illud poetae: Incipe, parve puer, risu cognoscere matrem. Tum vero consolans eum Pater sanctus, nihil timere jubet, sed recto protinus cursu pertingere ad pauperis suae familiae salutationem. Ad hanc vocemqua potuit capitis inclinatione et motu annuens labiorum, iterum clausit oculos, praecedenti revelatione mirabiliter ab eo praedicta cognovimus: ex quibus exempli gratia pauca subnectimus. Cum esset aliquando Pater sanctus in urbe Noviomensium in domo episcopi Simonis, adductus est ad eum Herveius de Baugen
Abbreviated transcription (Latin):
llud qͦ notissimũ fuit: qd̾ adhuc in
cuidam. obitꝰ sui p̾nuntiaui̾t diẽ. Infir¬
mabat᷑ nouitiꝰ qͥdam fr̃ in claraualle:
bone du̾sationis.⁊ bonȩ udolis ado¬
lescens. Nec longe aberat dies. qͥ post
amuã ex more ꝓbationẽ. nouũ indu¬
eret᷑ hominẽ: si ñ priꝰ hoĩem exuisset.
Siquidẽ dsũmatus in breui. expleuit
temꝑa multa: placita enĩ erat dõ aĩa
illiꝰ. Quinto gͥ die ante ultimũ diem
ritalis gr̾ȩ uerba. ecce inqͥt qͥnta mori¬
apparuit mͥ cũ multitudine monacho¬
rũ: ⁊ blanda ꝯsolatione refouens. qͥn¬
ta die moriturũ me ẽẽ dicebat. Exiit
ab om̃ib dies illa: s p̃om̃ib ille beatꝰ
in expectatione sua fuit. Iã dies qͥnta
inclinabat᷑ ad uesperũ: illiꝰ aũ spiritꝰ
mag̾ ac mag̾ eleuabatur ad dñm. De¬
mũ enra undecimã horã in ip̃o mortiᷤᷤ
agone positꝰ: obducto ꝓrsus ut assolet
luine oculoꝵ.⁊ nemini iã intendens.
ad exitũ festinabat. Int̾im uisitans eum

Expanded text:
llud quoque notissimum fuit, quod adhuc in cuidam obitus sui praenuntiaverit diem. Infirmabatur novitius quidam frater in Clara-Valle, bonae conversationis et bonae indolis adolescens. Nec longe aberat dies, qua post annuam ex more probationem, novum indueret hominem, si non prius hominem exuisset. Siquidem consummatus in brevi, explevit tempora multa: placita enim erat Deo anima illius. Quinto igitur die ante ultimum diem ritualis gratiae verba: « Ecce, inquit, quinta moripparuit cum multitudine monachorum, et blanda consolatione refovens, quinto die moriturum me esse dicebat. » Exiiab omnibus dies illa, sed prae omnibus ille beatus in exspectatione sua fuit. Jam dies quinta inclinabatur ad vesperam, illius autem spiritus magis ac magis elevabatur ad Dominum. Demum circa undecimam horam in ipso mortis agone positus, obducto prorsus, ut assolet, lumine oculorum, et nemini jam intendens, ad exitum festinabat. Interim visitans eum
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad ipãm diuerte ciuitatẽ ep̾c ste¬
phanꝰ. ⁊ cet̾i om̃s qui parit᷑ aderant ob¬
nixe rogantes: ñ poterant obtinere.
Magno siquidẽ zelo. nͥ causa gͣuis ur¬
geret: duentꝰ publicos declinabat. Cũ¬
q uesꝑe it̾ suũ alias ordinasset: mane
parisius ibimꝰ ut rogasti. Conuenien¬
te gͥ elero admodũ copioso. sic̃ semꝑ ab
eo solebant expet̾e uerbũ dĩ: ꝯtinuo tͤs
ex illis ꝯpuncti st̃. ⁊ ꝯũsi ab manibus
studus ad uerȩ sapientiȩ cultũ: ab reñ¬
tiantes scło. ⁊ dĩ famulo adherentes.
Quoꝵ ille pͥmũ intuens. cũ subito int̾
loquendũ surgeret. peteretq uestigia
eiꝰ: meliiauit se modice: ⁊ fr̃ĩ euidam
.ꝓpius assidenti in aure locutꝰ est dicens.
postmodũ puritate ⁊ deuotione conu̾¬
satus. plurimũq dõ acceptꝰ ⁊ homini¬
b: in claraualle p̾t annos aliqͦt bea¬
do fine quieuit:
pparuert aliqn uiro d̾i in trecensi

Expanded text:
t ad ipsam diverteret civitatem, episcopus Stephanus et caeteri omnes qui pariter aderant, obnixe rogantes non poterant obtinere. Magno siquidem zelo, nisi causa gravis urgeret, conventus publicos declinabat. Cumque vespere iter suum alias ordinasset, mane piscopo. « Quia Parisius ibimus, ut rogasti. » Conveniente igitur clero admodum copioso, sicut semper ab eo solebant expetere verbum Dei, continuo tres ex illis compuncti sunt, et conversi ab inanibus studiis ad verae sapientiae cultum, abrenuntiantes saeculo, et Dei famulo adhaerentes: quorum ille primum intuens, cum subito inter loquendum surgeret, peteretque vestigia ejus, inclinavit se modice, et fratri cuidam propius assidenti in aure locutus est, dicens:postmodum puritate et devotione conversatus, plurimumque acceptus Deo et hominibus, in Clara-Valle post annos aliquot beato fine quievit. Apparuerunt aliq
Abbreviated transcription (Latin):
largiter ex nubib effusis. ꝑ totam
illam incircuitu ꝓuintiam. ac
riuulis guitarum affluentia ꝑ
currentib: sua messis sola arida
sine pluiuarum inpedimento et
turbatione ꝑsticit. Et cũ omnes
messores ip̃suis undiq regionis
sine ulla umbra caliginis pluuie
illa die tota abortu usq ad occa¬
sum solis messores dei potentia
opus exercebant.
Occe inter ceteras uirtutes ip¬
ꝯ sius: hoc opus dignũ ad mera

Expanded text:
largiter ex nubibus effusis, per totam largiter ex nubibus effusis, per totam illam in circuitu provinciam, ac rivulis guttarum effluentia per currentibus, sola messis sua arida sine pluviarum impedimento et perturbatione perstitit; et cum omnes messores undique ipsius regionis sine ulla umbra caliginis pluviae, illa die tota, ab ortu usque ad occasum, messores, Dei potentia opus exercebant. Ecce inter caeteras virtutes ipsius hoc dignum admira
Abbreviated transcription (Latin):
batur manu tetigit: quod lignũ
incominemoratione pristine uir¬
tutis usq ad presens tempus ui¬
ride. ac si non eẽt excisum et de¬
corticatum. s uradicib fixum
uirescit: et usq hodie langores et
morbos de omĩb expellit fidelib
ec preteundum michi
iudetur cõmemorare de illa uir¬
tute. quã hec famosissima famula
dei ac diuino incessanter famula¬
dĩ tradita oꝑata ẽ. Nam cũ illa ali¬
quando incardaria lardam adue¬
nientib hospitib coxerat: cani ad¬
ulanti ac flagitanti misericordit
eam tradidit. Et cũ larda de calda¬
ria tracta ac postea hospitib eẽt di¬
uisa:ac si ñ eẽt dempra plenissime
repleta ẽ. & ualde hi qui hoc uide¬
runt ad mirantes: puellam uncõ¬
parabilem uirtute fidei. et merito
bonarum uirtittũ dignis laudib
diuulgauerunt.
t eadem messores ac oꝑarios
conuocauit inmessem suam.
et fact̾a illa messorũ conuenti¬
one. nebulosa ac pluuialis dies il¬
la accidit conuentionis. Et pluuiiˢ

Expanded text:
batur, tetigit. Quod lignum in commemoratione pristinae virtutis, usque ad praesens tempus viride, ac si non esset excisum, et decorticatum, sed in radicibus fixum viresceret; et usque hodie languores et morbos de hominibus expellit fidelibus. Nec praetereundum mihi videtur commemorare de illa virtute, quam haec famosissima famula dicitur ac divino incessanter famulatui tradita, operata est. Nam cum illa aliquando in caldario lardum advenientibus hospitibus coxerat, cani adulanti, ac flagitanti, misericorditer eam tradidit; et cum lardo de caldario tracto, ac postea hospitibus esset divisa, ac si non esset dempta, plenissime reperta est. Et valde hi qui hoc viderunt, admirantes puellam incomparabilem virtute fidei, merito bonarum virtutum, dignis laudibus divulgaverunt. Et eadem messores ac operarios convocat in messem suam; et facta illa messorum conventione, nebulosa ac pluvialis dies illa accidit conventionis. Et pluviis
Abbreviated transcription (Latin):
se uerbis exprimere fatebat᷑. Non¬
nũquam uͦ cũ signasset aliqͦs ⁊ tͣn¬
sisset. sanatos eẽ dixit: et regresus
aliquis ex his qui audierant: sicut
dictum erat inuenit:
gressus aliqñ bstleam urbẽ: sur¬
dũ quendam signauerat et tͣnsierat.
Cũq paululũ ꝓcessisset: uocans a

Expanded text:
se verbis exprimere fatebatur. 48. Nonnunquam vero cum signasset aliquos et transisset, sanatos esse dixit, et regressus aliquis ex his qui audierant, sicut dictum erat, invenit. Egressus aliquando Basileam urbem, surdum quemdam signaverat, et transierat. Cu