comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uis:sepe expugnauert me.
auruentute mea. Dicat uero
isrł:sepe expugnauert̃ me a iu¬
uentute mea. Et enim audent
etiam feneratores dicere: Non
habeo aliud unde uiuam. Hoc
michi & latro diceret dep̃hensũ
in fraude. hoc effractor diceret de¬
p̃hensus circa parietem alienũ.
hoc michi & leno diceret emens
puellas ad ꝓstitutionẽ: hoc & ma¬
leficus incantans mala & uen¬
uens nequitiam suam. Quicqͥd
tale ꝓhibere conaremur. respon¬
derent om̃s quia ñ haberent un¬
de uiuerent. quia inde se pasce¬
rent: quasi ñ hoc ipsũ in illis ma¬
xime puniendũ est quia artem
nequitie diligerent unde uitã
transigant. & inde se uolunt
pascere unde offendunt dm̃:
a quo om̃s pascuntur. Sed cum
clamaueris hoc & dixeris: illire¬
spondent. Si sic. non huc accedi¬
mus. si sic: ñ intramus in ipsã
eccłiam. Ueniant. intrent. audi¬
ant. sepe expugnauer̃t me a
iuuuentute mea: & enĩ non potu¬
erunt mͥ. supͣ dorsũ meũ fabri¬
cauer̃t peccatores. hoc est ñ potu¬

Expanded text:
pe expugnaverunt me a juventute mea, dicat vero Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Audent etiam feneratores dicere: Non habeo aliud unde vivam. Hoc mihi et latro diceret, deprehensus in fauce; hoc et effractor diceret, deprehensus circa parietem alienum; hoc mihi et leno diceret, emens puellas ad prostitutionem; hoc et maleficus incantans mala, et vendens nequitiam suam; quidquid tale prohibere conaremur, responderent omnes quia non haberent unde viverent, quia inde se pascerent; quasi non hoc ipsum in illis maxime puniendum est, quia artem nequitiae delegerunt, unde vitam transigant, et inde se volunt pascere, unde offendant eum a quo omnes pascuntur. 7. Sed cum clamaveris hoc et dixeris, illi respondent: Si sic, non huc accedimus; si sic, non intramus in ipsam Ecclesiam. Veniant, intrent, audiant: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea. Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabricaverunt peccatores:» hoc est, non potu
Abbreviated transcription (Latin):
uide si bene uiuis: & uide ibi te¬
benedictũ fuisse. Om̃s bene ui¬
uentes benedixert̃. & quom me
benedixerunt: In nomine dñi.
ñ in nomine suo: sicut heretici.
Qui enĩ dicunt. qd̃ nos lamus
hoc est sc̃m. in nomine suo uolũt
benedicere: non in nomine lñi.
Qui autẽ dicunt ñ scĩficat ni¬
si d̾s. nec quisqͣm ẽ bonus insi do¬
no dei. ipsi in nomine dm̃i bene¬
dicunt: ñ in nomine suo. Qui
amici sunt sponsi: nolunt esse
adulteri sponse. Erplicit de psal

Expanded text:
ide si bene vivis, et vide ibi benedictum te fuisse. Omnes bene viventes benedixerunt. Et quomodo benedixerunt? «In nomine Domini;» non in nomine suo, sicut haeretici. Qui enim dicunt, Quod nos damus, hoc est sanctum; in nomine suo volunt benedicere, non in nomine Domini. Qui autem dicunt, Non sanctificat nisi Deus, nec quisquam est bonus nisi dono Dei; ipsi in nomine Domini benedicunt, nos in nomine suo: quia amici sunt sponsi , nolunt esse adulteri sponsae. IN PSAL
Abbreviated transcription (Latin):
facis: & dicit bona que ñ facit. pa¬
riter in ignem fenũ ardebit: uer¬
bũ autẽ dñi manet in eternũ.
Nũquid ardet sermo qui ꝑ illũ
tibi locutus est :Aut moyses ẽ
qui tibi loquitur. id est bonus
& iustus famulus dei : Aut pha¬
riseus est cathedram moysi se¬
dens: Audisti & de ipsis. Que
dicunt facite. que autẽ faciunt
facere nolite.Non habes tu un¬
de te excuses quando sermo dei
tibi loquitur: quia ñ potes int̾¬
ficere sermonẽ dei. Criminari
queris eos: ꝑ quos tibi loquitur
sermo dei. Quere quantũ ius.

Expanded text:
facis, et dicit bona quae non facit; pafacis, et dicit bona quae non facit; pariter in ignem. Fenum ardebit, verbum autem Domini manet in aeternum . Numquid ardet sermo qui tibi per illum locutus est? Aut Moyses est qui tibi loquitur, id est, bonus et justus famulus Dei; aut pharisaeus est cathedram Moysi sedens. Audisti et de ipsis: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite» . Non habes tu unde te excuses, quando sermo Dei tibi loquitur. Quia non potes interficere sermonem Dei, criminari quaeris eos per quos loquitur tibi sermo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
termissũ est: Laudat cȩlũ. lau¬
dant angłi. laudant sydera. lau¬
dant sol & luna. laudant dies &
nox. laudat quicquid germinat
de terra. laudat quicquid natat
in mari: laudat quicquid uolitat
in aere. laudant om̃s montes & col¬
les. laudant frigora & estas: & ce¬
quia laudat dm̃ luxuria: Non
illa fecit. Laudant ibi homines
dm̃i: hominis creator est d̃s. Aua¬
ritia opus est hominis mali: ho¬
mo ipse opusest dei. Et quid uult
d̃s̃: Occidere in te qd̃ ipse fecisti:
& saluare quod ipse fecit. Noli
fenerare. Tu accusas scripturã
dicentem. qui pecuniã suam
ñ dedit ad usuram. Nonego
illud scripsi: ñ de ore meo primo
exiit. Dm̃ audi. Et ille. Clerici ñ
fenerant: Ꝙ forte qui tibi loqui¬
tur non fenerat. Sed fac quia &
ipse fenerat. Nũquid fenerat
qui ꝑ ipsũ loquitur: Si facit qd
tibidicit & tu ñ facis: tu in ignẽ
ille in regnrũ. Si non facit qd̾ tibi
oicit. & pariter facit mala que

Expanded text:
aetermissum est? Laudant coeli, lauaetermissum est? Laudant coeli, laudant Angeli, laudant sidera, laudant sol et luna, laudant dies ac noctes, laudat quidquid germinat de terra, laudat quidquid natat in mari, laudat quidquid volitat in aere, laudant omnes montes et colles, laudant frigora et aestus; et caequia laudat Deum luxuria? Non illa fecit. Laudant ibi homines Deum; hominis creator est Deus. Avaritia opus est mali hominis; homo ipse opus est Dei. Et quid vult Deus? Occidere in te quod ipse fecisti, et salvare quod ipse fecit. 6. Noli fenerare. Tu accusas Scripturam dicentem, «Qui pecuniam suam non dedit ad usuram» . Non ego illud scripsi, non de ore meo primo exiit: Deum audi. Et ille: Clerici non fenerent. Et forte qui tibi loquitur, non fenerat: sed si fenerat, fac quia et ipse fenerat; numquid fenerat qui per ipsum loquitur? Si facit quod tibi dicit, et non tu facis; tu in ignem, ille in regnum. Si non facit quod tibi dicit, et pariter facit mala quae
Abbreviated transcription (Latin):
Aduersariũ tuũ: sermonẽ dei fe¬
cisti. Noli attendere: quia ille ti¬
bi loquitur. Malus est ꝑ quẽ tibi
loquitur: sed ñ est malus qui ti¬
bi loquitur. Dei sermonẽ accusa:
dm̃ accusa si potes. Creditis fres
hucusq eos ꝑuenisse: de quib
dicitur. sepe expugnauer̃t me
a uruentute mea: ut etiam ipsũ
dm̃ accusare non dubitent. fc¬
cusas auarũ. & ille accusat dm̃. qͥa
mala tua operã cohibere ñ potes:
accusas bona opera dei. displicet
tibi creator & fabricator muncdi.
Non faceret solem. quia multi
in fenestris contendunt de lu¬
minarib & ad iudicia se tradũt.
O si uitia nr̃a cohibeamus. quia
bona sunt om̃ia. quia bonus d̾s
qui fecit om̃ia. & laudant illum
opera sua considerata: quia bona
sunt ab eo qui habet sp̃m consi¬
derandi. sp̃m pietatis & sapien¬
tiȩ. Ubiq laudatur d̾s ab oꝑib
suis. Quomͦ illũ laudant õpera
sua: Per os triũ pueroꝵ. Quid p̃¬

Expanded text:
adversarium tuum sermonem Dei feadversarium tuum sermonem Dei fecisti. Noli attendere quia ille tibi loquitur: malus est per quem tibi loquitur; sed non est malus, qui tibi loquitur, sermo Dei. Accusa Deum, accusa, si potes. 5. Creditis, fratres, huc usque pervenisse eos de quibus dicitur, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea,» ut etiam ipsum Deum accusare non dubitent? Accusas avarum, et ille accusat Deum quia mala tua opera cohibere non potes, accusas opera bona Dei: displicet tibi creator et fabricator mundi. Non faceret et solem; quia multi in fenestris contendunt de luminaribus, et ad judicia se trahunt. O si vitia nostra cohibeamus! quia bona sunt omnia, quia bonus Deus qui fecit omnia; et laudant illum opera sua, considerata quia bona sunt, ab eo qui habet spiritum considerandi, spiritum pietatis et sapientiae. Undique laudatur Deus ab operibus suis. Quomodo illum laudant opera sua per os trium puerorum? quid pr
Abbreviated transcription (Latin):
mea leuis est. Iugũ eius asꝑum
est:iugũ meũ leue est. Noli uel¬
le ab auaritia possideri. Iubet
auaritia ut mare transeas & ob¬
temperas. iubet ut te uentis ꝓcel¬
lisq cõmittas: iubeo ego ut ante
ostiũ tuũ ex eo qd̃ habes despan¬
peri. Piger es ad faciendũ ante te
opus bonũ: & strenuus es ad tran¬
seundũ mare. Quia auaritia im¬
perat seruis: quia d̃s iubet odisti.
Et quid: Cũ odisse ceperit. inci¬
pit uelle criminari eos aquib
audit bona p̾cepta. & uelle ꝑ su¬
spitiones suas crimina querere
seruoꝵ dei. Qui nobis ista dicũt:
ista non faciunt ipsi. E ista siue
que fiunt siue que ñ fiunt dicũ¬
tur fieri. & que fiunt bene dicũ¬
tur male fieri. & que toleramus
ad culpam nr̃ãm applicant᷑. Nos
quid respondemus: Noli me¬
attendere. sermonẽ istũ atten¬
de. ipse tibi loquitur ꝑ quẽ libet.
tu huic inimicus es. Concorda cũ
aduersario tuo cũ es cũ eo in uia.

Expanded text:
mea levis est; jugum ejus asperum mea levis est; jugum ejus asperum est, jugum meum lene est . Noli velle ab avaritia possideri. Jubet avaritia ut mare transeas, et obtemperas: jubet ut te ventis procellisque committas; jubeo ego ut ante ostium tuum ex eo quod habes des pauperi: piger es ad faciendum ante te opus bonum, et strenuus es ad transeundum mare. Quia avaritia imperat, servis; quia Deus jubet, odisti. Et quid? Cum odisse coeperit, incipit velle criminari eos a quibus audit bona praecepta, et velle per suspiciones suas crimina quaerere servorum Dei. Qui nobis ista dicunt, ista non faciunt ipsi? Et ista sive quae fiunt, sive quae non fiunt, dicuntur fieri; et quae fiunt bene, dicuntur male fieri: et quae toleramus, ad culpam nostram applicantur. Nos quid respondemus? Noli meattendere; sermonem istum attende: ipse tibi loquitur per quemlibet; huic tu inimicus es. Concorda cum adversario tuo, cum es cum eo in via :
Abbreviated transcription (Latin):
ge fecerunt iniquitatẽ suam.
Quare expugnauer̃t me: Quia
non potuerunt michi. Quid ẽ
ñ potuerunt mͥ : Fabricare. Quid
est ñ potuerunt mͥ: Non illis
consensi ad malũ. Om̃is eirim
malus ideo ꝑsequitur bonum:
quia ñ illi consentit bonus ad
malũ. faciat aliquid mali. non
obiirget ep̃c: bonus est ep̃c. ob¬
iurget ep̃c: malus est ep̃c. Rapi¬
at aliquid. taceat cui rapit: bo¬
nus est. Saltem loquatur & re¬
nus est qui rapit. Ambulet. Oan¬
ducemus & bibamus: cras enim
moriemur. Contra apłs. Corrũ¬
punt mores bonos: colloquia
mala. Sobrii estote uiri:& noli¬
te peccare: Sonat uerbũ: sonat
sermo contradictor libidinis. At
ille amicus libidinis suȩ. & ini¬
micus sermoni contradicenti
amicȩ suȩ infestus odit sermo¬
nem dei. facta est amica auaritia:
inumicus d̃s. Contradicit enĩ d̾s
auaritie: & uult nichil posside¬
ri ab auaritia. Ego possidear cla¬
mat. Quid uis ab auaritia pos¬
sideri: Dira iubet: leuia iubeo.
Onus eius graue est: sarcina

Expanded text:
unt injustitiam suam.» Quare expugnaverunt? «Quia non potuerunt mihi.» Quid est, «non potuerunt mihi?» Fabricare. Quid est, «non potuerunt mihi?» Non illis consensi ad malum. Omnis enim malus ideo persequitur bonum, quia non illi consentit bonus ad malum. Faciat aliquid mali, non objurget episcopus, bonus est episcopus: objurget episcopus, malus est episcopus. Rapiat aliquid, taceat cui rapit, bonus est: saltem loquatur et renus est qui rapit! Ambulet, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Contra Apostolus: «Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Sobrii estote justi,» , «et nolite peccare» . Sonat verbum, sonat sermo contradictor libidinis: at ille amicus libidinis suae, et inimicus sermoni contradicenti amicae suae infestus est, et odit sermonem Dei. Facta est amica avaritia, inimicus Deus. Contradicit enim Deus avaritiae, et vult nihil possideri ab avaritia. Ego possidear, clamat. Quid vis ab avaritia possideri? Dura jubet, levia jubeo: onus ejus grave, sarcina
Abbreviated transcription (Latin):
loch. & in domo eius in sodomis
eccłia erat: & ꝑtulit sodomoꝵ
iniquitates. & ꝑuersitates. quo¬
usq d̾s eũ de medio ipsoꝵ libera¬
uit. Cepit esse & in popło isrł ec¬
clesia: ꝑtulit pharaonẽ & egip¬
tios. Cepit & in ipsa eccłia id est
in popło isrł numerus esse sc̃oꝵ
moyses & ceteri sc̃i: ꝑtulerunt¬

Expanded text:
Lot, et in domo ejus in Sodomis Lot, et in domo ejus in Sodomis Ecclesia erat, et pertulit Sodomorum iniquitates et perversitates, quousque Deus eum de medio ipsorum liberavit . Coepit esse et in populo Israel Ecclesia; pertulit Pharaonem et Aegyptios. Coepit et in ipsa Ecclesia, id est in populo Israel, numerus esse sanctorum: Moyses et caeteri s
Abbreviated transcription (Latin):
qui saltant ad p̃ceptũ dei. oꝑibꝰ
obtemperant sono. Ideo qui no¬
luerunt hoc facere: quid illis di¬
uobis & ñ saltastis: planximus
& non lamentastis. Cantate gͦ
credimꝰ in dñi miscdiam: quia
erunt de quib nos consoletur.
Nam qui ꝑtinaces sunt ꝑserie¬
rant in malicia. quãuis aridiãt
uerbũ dei: scandalis cotidie tur¬
bant eccłiam. De talib dicit iste
Eccłia loquitur de his quos tole¬
rat: & tanqͣm diceretur. Num¬
quid modo: Olim est eccłia: ex
quo uocant᷑ sc̃i est eccłia in terra.
Aliqͣndo in solo abel erat: & ex
pugnatus est a fr̃e malo & per¬
dito cam. Aliquando in solo enoch
erat eccłia: & translatus est ab ini¬
quis. Aliquando in sola domo
noe eccł̃ia erat. & ꝑtulit om̃s qui di¬
luuuio perierunt: & sola archa na¬
tauit in fluctib & euasit in siccũ.
Aliqͣndo in solo abraham eccłia
erat: & quanta pertulit ab iniqͥs
nouimus. In solo filio fr̃is eirs

Expanded text:
qui saltant ad praeceptum Dei, operibus qui saltant ad praeceptum Dei, operibus obtemperant sono. Ideo qui noluerunt hoc facere, quid illis Dovobis, et non saltastis; planximus, et non lamentastis» . Cantet ergo; credimus in Dei misericordiam, quia erunt de quibus nos consoletur. Nam qui pertinaces sunt, perseverantes in malitia, quamvis audiant verbum Dei, scandalis quotidie perturbant Ecclesiam. De talibus dicit iste Ecclesia loquitur de his quos tolerat, et tanquam diceretur, Numquid modo? Olim est Ecclesia; ex quo vocantur sancti, est Ecclesia in terra. Aliquando in solo Abel Ecclesia erat, et expugnatus est a fratre malo et perdito Cain . Aliquando in solo Enoch Ecclesia erat, et translatus est ab iniquis . Aliquando in sola domo Noe Ecclesia erat, et pertulit omnes qui diluvio perierunt, et sola arca natavit in fluctibus, et evasit ad siccum . Aliquando in solo Abraham Ecclesia erat, et quanta pertulit ab iniquis, novimus. In solo filio fratris ejus
Abbreviated transcription (Latin):
habet radicem: aut sicut inter
spinas. qd̃ & si germinet. & conet᷑
in auras surgere: offocatur tam̃
multitudine spinarũ. Tales autẽ
sunt qui uerbũ dei contemnũt
sicut ula. aut qui ad horam gau¬
dent & facta tribulatione sicut
estu solis arescunt. aut cogitatio¬
nib & curis & sollicitudine huius
mundi tanqͣm spinis auaritiȩ
offocant qd̃ in illis ceperat germi¬
nare. Est autem etiã terra bona.
quo semen cũ ceciderit affert fruc¬
tum aliud tricesimũ. aliud sexa¬
gesimũ: aliud centesimũ. Siue pa¬
rũ siue multũ: om̃s in horreo er̃t.
Sunt gͦ tales. & ꝓpter hos loqui¬
tur. ꝓpter hos non tacet eugłm.
Sed illi audiant ne forte aliud
sint hodie. aliud cras: ne forte
mutent᷑ audiendo. aut arent
uiam:aut lapides purgent. aut
spinas euellant. Dicat sp̃c dei. di¬
cat nobis: cantet nobis. Siue ue¬
limus saltare siue nolimus: can¬
tet ipse. Sicut enim qui saltat
menbra mouet ad cantũ: sic

Expanded text:
habet radicem; aut sicut inter habet radicem; aut sicut inter spinas, quod etsi germinet et conetur in auras surgere, offocatur tamen multitudine spinarum. Tales autem sunt qui verbum Dei contemnunt sicut via, aut qui ad horam gaudent, et facta tribulatione, sicut aestu solis, arescunt; aut qui cogitationibus et curis et sollicitudine hujus mundi, tanquam spinis avaritiae offocant quod in illis coeperat germinare. Est autem etiam terra bona, quo semen cum ceciderit, affert fructum, aliud tricenum, aliud sexagenum, aliud centenum : sive parum, sive multum, omnes in horreo erunt. Sunt ergo tales, et propter hos loquitura, propter hos non tacet Evangelium. Sed et illi audiant, ne forte aliud sint hodie, aliud cras; ne forte mutentur audiendo, aut arent viam, aut lapides purgent, aut spinas evellant. Dicat Spiritus Dei, dicat nobis, cantet nobis; sive velimus saltare, sive nolimus, cantet ipse. Sicut enim qui saltat, membra movet ad cantum; sic
Abbreviated transcription (Latin):
almus quem cantauimꝰ
breuis est. sed sicut scrip¬
tũ est in eugłio de zacheo
statura breuis & magnus ĩ oꝑe.
sicut scriptũ est de illa iudua
que duo minuta misit in garo¬
philatiũ. Breus pecunria: sed mag¬
na caritas. Sic & iste psalmus. Si
uerba numeres breuis est:si sen¬
tentias appendas. magnus ẽ. Non
gͦ nos poterit diutus usq ad fa¬
stidiũ detinere. Quare : Aduer¬
tat prudentia ur̃a: & assit inten¬
tio xp̃iana. Sonet uerbũ dei uolen¬
tib nolentib oportune. importu¬
ne. Inuenit sibi locũ: inuenit cor¬
da ubi requiescat. Inuenit terrã
ubi germinet: & fructũ ferat.
Nam quia multi mali sunt &
iniqui quos portat eccłia. usq in
finem. manifestũ est quia & hi
sunt quib uerbũ dei suꝑfluũ ẽ.
& aut sic in illos cadit quomͦ se¬
men in uia conculcatur & a uolu¬
crib colligitur. aut sic in eoscadit
quom semen in petrosa loca ubi
non habet t̾ram multã. statĩ exit.
& calefacto sole arescit. quia non

Expanded text:
almus quem cantavimus, brevis est: sed sicut scriptum est in Evangelio de Zacchaeo, statura brevis, et magnus in opere ; sicut scriptum est de illa vidua quae duo minuta misit in gazophylacium, brevis pecunia, sed magna charitas : sic et iste psalmus, si verba numeres, brevis est; si sententias appendas, magnus est. Non ergo nos poterit diutius usque ad fastidium detinere. Quare? Advertat prudentia vestra, et adsit intentio christiana: sonet verbum Dei volentibus, nolentibus, opportune, importune. Invenit sibi locum, invenit corda ubi requiescat, invenit terram ubi germinet et fructum ferat. Nam quia multi mali sunt et iniqui quos portat Ecclesia usque in finem, manifestum est: et hi sunt quibus verbum Dei superfluum est; et aut sic in illos cadit, quomodo semen in via conculcatur, et a volatilibus colligitur; aut sic in eos cadit, quomodo semen in petrosa loca, ubi non habet terram multam, statim exit, et calefacto sole arescit, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq quia iustificas peccatũ tuũ. & su¬
ꝑbis aduersus dm̃. quia te facis ex¬
tra culpam & dm̃ in culpa. & tan¬
tũ erexisti ceruicem tuã. & cucurri¬
sti contra dm̃: sicut scriptũ est in
iob de impio. peccator currens ad¬
uersus dñm in crassa ceruice scuti
sui. & ibi ceruicem nominauit. qͥa
sic te erigis. & ñ elidis oculos ad ter¬
ram & tundis pectus & dicis. dñe
ꝓpitius esto michi peccatori: sed iac¬
tas te de meritis tuis. & uis mecũ
inquit d̃s iudicio contendere: in¬
trare mecũ in iudicio: cũ debeas in
reatu tuo satisfacere deo. & clama¬
re ad illũ qd̃ clamat᷑ in alio psalmo.
si iniquitatẽ obseruaueris dñe: do¬
mine quis sustinebit. clamare ad
illũ qd̃ clamatur in alio psalmo:
ego dixi dñe miserere mei. sana ani¬
mã meã quia peccaui tibi: qm hec
ñ uis dicere: sed iustificas peccata¬

Expanded text:
itaque quoniam justificas peccatum tuum, et superbis adversus Deum, quia te facis extra culpam, et Deum in culpa, et tantum erexisti cervicem tuam, et cucurristi contra Deum, sicut scriptum est in Job dicebat de impio peccatore, «Currens adversus Deum in crassa cervice scuti sui» ; et ibi cervicem nominavit; quia sic te erigis, et non elidis oculos ad terram, et tundis pectus, et dicis, «Domine, propitius esto mihi peccatori;» sed jactas te de meritis tuis, et vis mecum, inquit Deus, judicio contendere , intrare mecum ad judicium; cum debeas in reatu tuo satisfacere Deo, et clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit» ? clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quia peccavi tibi» : quoniam haec non vis dicere, sed justificas fac
Abbreviated transcription (Latin):
enim ualet qd̵ cũ dixisset. sepe
expugnauerunt me:addidit a
iuuentute mea: Iam modo eccle¬
siȩ senectus expugnat᷑: sed non
timeat. Dicat. Sepe expugnaue¬
runt me a iuuentute mea. Nũ¬
quid ideo ñ ꝑuenit ad senectutẽ
quia non cessauerunt illi expug¬
nando: Nũquid delere potue¬
runt: Dicat uero isrł: & console¬
tur se isrł. Consoletur se ipsam
eccłia de p̾teritis exemplis & di¬
cat. Sepe expugnauerunt me
a iuuentute mea. Quare expug¬
s nauerunt me: Etenim ñ potu¬

Expanded text:
enim valet, quod cum dixisset, «Saepe enim valet, quod cum dixisset, «Saepe expugnaverunt me,» addidit, «a juventute mea?» Jam modo Ecclesiae senectus expugnatur, sed non timeat: dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Numquid ideo non pervenit ad senectutem, quia non cessaverunt illi expugnando? numquid delere potuerunt? «Dicat vero Israel;» et consoletur se Israel, consoletur se ipsa Ecclesia de praeteritis exemplis, et dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 4. Quare expugnaverunt? «Etenim non potu
Abbreviated transcription (Latin):
ad numerũ scoꝵ. sed & suꝑ nume¬
rũ sc̃oꝵ intrarunt. multi iusti. sed
& plures iniqui: & ꝑtulerunt
rusti iniquos. Quando: In eccłia.
Nũquid modo solũ ex quo enu¬
inerat: ex quo cõmemorat:Ideo
ne miraretur modo eccłia uel ne
quisquã miraret᷑ in eccłia. uolen̾
esse menbrũ bonũ eccłiȩ. audiat
ipsam eccłiam. matrem suã di¬
centem sibi. Noli mirari ad ista
fili. Sepe expugnauer̃t me a iu¬
uentute mea. Magnus affectus
sic cepisse psalmũ: sepe expugna¬
uerunt me aiuuentute mea.
Quasi iam aliquid loquebatur.
uidetur enim ñcepisse: sed re¬
spondisse. Respondeat autem.
Quibus: Cogitantib & dicentibꝰ.
Quanta mala ꝑferimus. quan¬
ta scandala crebrescunt cotidie:
quando iniqui intrant in eccłiã.
& portamus eos: Respondeat
relis infirmoꝵ. & confirment
firmi infirmos. & grandes par¬
uulos: & dicat eccłia. Sepe expug¬
nauerunt me auiuentute mea:
dicat uero isrł. Sepe expugna¬
uerunt me a iuuentute mea.
Dicat illud: ne trineat illud. Quo

Expanded text:
ad numerum sanctorum; sed et «super numerum» intrarunt: multi justi, sed et plures iniqui; et pertulerunt justi iniquos. Quando? In Ecclesia. Numquid modo solum, ex quo enumerat, ex quo commemorat? Ideo ne miraretur modo Ecclesia, vel ne quisquam miraretur in Ecclesia, volens esse membrum bonum Ecclesiae, audiat et ipsam Ecclesiam matrem suam dicentem sibi: Noli mirari ad ista, fili; «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 3. Magnus affectus sic coepisse Psalmum: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Quasi aliquid jam loquebatur: videtur enim non coepisse, sed respondisse. Respondit autem, quibus? Cogitantibus et dicentibus: Quanta mala perferimus, quanta scandala crebrescunt quotidie, quando iniqui intrant in Ecclesiam et portamus eos? Respondeat relis infirmorum, et confirment firmi infirmos, et grandes parvulos, et dicat Ecclesia, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea. Dicat vero» «Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Dicat illud, non illud timeat. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ nob̃. & illuminet ocłos nr̃os.
ut uiuamꝰ sub umbra nabugodono¬
sor regis babiloniȩ. & sub u̾bra bal¬
thasar filii eius. & seruiamus eis
multis dieb & inueniamꝰ grãm.

Expanded text:
virtutem nobis, et illuminet oculos nostros, et vivamus sub umbra Nabuchodonosor regis Babylonis, et sub umbra Balthasar filii ejus, et serviamus eis multis diebus, et inveniamus gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑpetuũ obliuisceris ñri. & de¬
relinques nos in longitudine die¬
rum: A. Conuerte nos dñe ad te:
& conuertemur: innoua dies nr̃os
sicut a principio. B. Sed ꝓiciens rep¬
pulisti nos: iratus escontra nos ue

Expanded text:
uum oblivisceris nostri derelinques nos in longitudinem dierum converte nos Domine ad te et convertemur innova dies nostros sicut a principio sed proiciens reppulisti nos iratus es contra nos ve
Abbreviated transcription (Latin):
alienos: domus nr̃ȩ ad extraneos.¬
t. Pupilli factisumus absq patre:
matres nr̃ȩ quasi uiduȩ. A. fiquã
nr̃am pecunia bibimus: & ligna
minabamur. lassis ñdabat᷑ requie̾.
ꝯ. Egipto dectimus manũ & assiriis:
ut saturaremur pane. 2. Patres
nr̃i peccauer̃t & ñ st̃: & nos iniquita¬
tes eoꝵ portauimꝰ. H. Serui dñati

Expanded text:
e ad extraneos. Pupilli facti sumus absque patre, matres nostrae quasi viduae. Aquam nostram pecunia bibimus: ligna nominabamur, lassis non dabatur requies. Aegypto dedimus manum, et Assyriis ut saturaremur pane. Patres nostri peccaverunt, et non sunt, et nos iniquitates eorum portavimus. Servi dominati
Abbreviated transcription (Latin):
est: non clauditur loco. Inuo¬
canti tibi dicit. assũ. Nam cũ
eduxisset moyses populũ de
egipto. & per desertũ ad mare
rubrũ uenisset: egiptii post
tergũ erant insequentes popu¬
lum. Ante mare fremebat
fluctus. moyses in angustia e¬
rat. tacebat quidem. sed men¬
te grandia cogitabat. In me¬
dio tribulationis erat. inde e¬
giptii insequentes: hinc mare
intumescens. Ad dñm igitur
mente clamabat & uox penitꝰ
non audiebatur. Ideo ddñs di¬
cit ad eũ. Quid clamas ad me:
Cũ ore quidẽ non clamaret:
sed corde. Et tu igitur cũ astite¬
ris furenti iudici ac rabido ti
fluctus mitigabunt᷑. Iudex ad

Expanded text:
est, non clauditur loco; invoest, non clauditur loco; invocanti dicit: Adsum. Nam cum eduxisset Moyses populum de Aegypto, et per desertum ad mare Rubrum venisset, Aegyptii post tergum erant insequentes populum . Ante mare fremebant fluctus, Moyses in angustia erat. Tacebat quidem, sed mente grandia cogitabat. In medio tribulationis erat: inde Aegyptii insequentes, hinc mare intumescens. Ad Dominum igitur mente clamabat, et vox penitus non audiebatur. Ideo Dominus dicit ad eum, quid clamas ad me? cum ore quidem non clamaret, sed corde. Et tu igitur quando astiteris furenti judici ac rabido tyrfluctus mitigabuntur. Judex ad
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille quidẽ pro ipsa uexatio¬
ne ueniam habebit: iste uero
responsione priuabit᷑. Miserere
mei. Modicus quidẽ sermo: sed
ĩmensũ benignitatis continet
pelagus. Ubi enim miscłia po¬
stulatur: ibi umuersa compre¬
hensa sunt bona. Qd̃ si foris
eccłiam es. dic tu. miserere mei
oñe non solũ labia mouens
sed mente ingemiscens. quia
& tacentes aucdit d̾̃s. Non que¬
ritur locus: sed derotio mentis.
Iheremias in lacũ ceni demer¬
sus erat. & fideliter orans: dm ꝓ
meruit. Damel in lacũ leonĩ
missus: ad se dei miscdiam in¬
clinauit. Trespueri in camino
ardenti erant: & dm̃ placaue¬
runt. Latro in cruce erat. & ex¬
auditus est fideliter postulan¬
do: & nichil obfuit crux. sed con¬
fessio fidei paradisũ aperuit.
Iob in sterquilimo erat. & per
pacientiam suam dm̃ ꝓpitia¬
batur. Quod si & in balneis es:
deuote mentis opus est. Quod
sim iudicio assistis. ora: & cum
irascitur rex ora. Ubiq p̃sens

Expanded text:
 ille quidem pro ipsa vexatio ille quidem pro ipsa vexatione veniam habebit, iste vero responsione privabitur. Miserere mei. Modicus quidem sermo, sed immensum benignitatis continet pelagus. Ubi enim misericordia postulatur, ibi universa comprehensa sunt bona. Quod si foras ecclesiam es, dic tu, miserere mei, Domine, non solum labia movens, sed mente ingemiscens: quia et tacentes audit Deus. Non quaeritur locus, sed devotio mentis Jeremias in lacu coeni mersus erat, et fideliter orans, Deum promeruit . Daniel in lacum leonum missus, ad se Dei misericordiam inclinavit . Tres pueri in camino ardenti erant, et Deo placuerunt . Latro in cruce erat, et exauditus est fideliter postulando. Et nihil obfuit crux, sed confessio fidei paradisum aperuit . Job in sterquilinio erat, et per patientiam suam Deum propitiabatur . Quod si et in balneis es, devotae menti opus est. Quod si in judicio assistis, ora. Et cum irascitur rex, ora; ubique Deus praesens
Abbreviated transcription (Latin):
sit astutus. scit q̃m in tempo¬
re orationis grandia postula¬
mus. & sepius impetramꝰ. impe¬
dire festinat imꝓuidas m̃tes.
Nam aliquociens cũ resupim
iacemus in lectulo. nichil tale
cogitamus. sed cũ uenimus ad
orationem cogitationũ nos op¬
primunt nubes: ut nos auocẽt
& sine fructu efficiant. Hec igi¬
tur sciens in orationib fieri. imi¬
tare chananeam uir mulierẽ.
que ungilanter & cũ sũma sa¬
pientia rogabat dñm: & ideo
meruit impetrare. Sed forsi¬
tan dices. Non habeo filiam
que demone plena sit: sed ha¬
bes animã peccatis refertam.
Et quid dixit chananea: Mise¬
rere mei dñe: filia mea male
a demonio uexatur. Dicito et
tu. Oiserere mei dñe: quia a¬
nuna mea male a demonio ue¬
xratur. Grandis enim demon:
peccatũ est. Et ille quidẽ in ꝓ¬
patulo habens: uelocius curari
potest. Qui autẽ occultat pec¬
cata sua hominib & penitere
non uult. sed condempnens se¬
curus delinquit: odibilis est.¬

Expanded text:
sit astutus, scit quoniam in temposit astutus, scit quoniam in tempore orationis grandia postulemus, et saepius impetremus, impedire festinat improvidas mentes. Nam aliquoties cum resupini jacemus in lectulo, nihil tale cogitamus. Sed cum venimus ad orationem, cogitationum nos opprimunt nubes, ut nos avocent, et sine fructu efficiant. Haec igitur sciens in orationibus fieri, imitare Chananaeam, vir, mulierem, quae vigilanter et cum summa sapientia rogabat Dominum, et ideo meruit impetrare. Sed forsitan dices: Non habeo filiam quae daemone plena sit, sed habes animam peccatis refertam. Et quid dixit Chananaea? Miserere mei, Domine, quia filia mea male a daemonio vexatur. Dicito et tu: Miserere mei, Domine, quia anima mea male a daemonio vexatur. Grandis enim daemon, peccatum est. Et ille quidem in propatulo habens, velocius curari potest, qui autem occultat peccata sua hominibus, et poenitere non vult, sed contemnens securus delinquit et odibilis est,
Abbreviated transcription (Latin):
tis est. Tunc cessa quando acce¬
peris. immo magis nec tunc
cesses. sed & cunc perseuera. a¬
gens grãs. pro eo quod accepisti.
ut ꝑseueret tibi quod accepe¬
ris. Non nulli introeuntes ec¬
clesiam in mille uersus exten¬
dunt orationem suam. quasi
apud m̃ multitudo sermo¬
nũ opus sit: tanqͣm ignorantẽ
quid postules. qui anteqͣm co¬
gites nouit. Nam & illi quidẽ
quid dicunt nesciunt. labia
mouent᷑ solũmodo. mens autẽ
sine fructu est: & aures eius
surde funt. Tu ñ audis orati¬
onem tuam. & dñm uis audi¬
re precem tuam: flecto inqͥt
genua. Curuasti quidẽ genua
intus: sed mens tua foris ua¬
gatur. Corpus tuũ intus: sed
sensus foris. Os quidẽ loque¬
batur. sed mens usuras cogita¬
bat: possessionũ reditus sup¬
putabat. descriptiones domoꝵ
uidebat. amicoꝵ uerba uolue¬
bat: negligentias intuebat᷑ fa¬
muloꝵ. parasitoꝵ urbanitates
ridebat: mulierũ speciem con¬
siderabat. Diabolus enim cũ

Expanded text:
tis est. Tunc cessa quando accetis est. Tunc cessa quando acceperis. Imo magis nec tunc cesses, sed tunc persevera, agens gratias pro eo quod accepisti, ut perseveret tibi quod acceperis. Nonnulli introeuntes ecclesiam, in mille versus extendunt orationem suam, quasi apud Deum multitudo sermonum opus sit, tanquam ignoranti quid postules, qui antequam cogites novit. Nam et illi quidem quid dicunt nesciunt, labia movent solummodo, mens autem sine fructu est, et aures ejus surdae sunt. Tu non audis orationem tuam, et Dominum vis audire precem tuam? Flexi, inquit, genua. Curvasti quidem genua intus, sed mens tua foris vagatur. Corpus tuum intus, sed sensus foras. Os quidem loquebatur, sed mens usuras cogitabat, possessionum redditus supputabat, descriptiones domorum videbat, amicorum verba volvebat, negligentias intuebatur famulorum, parasitorum urbanitates ridebat, mulierum speciem considerabat. Diabolus enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ factus es postulationis: ab¬
negando ꝓmittis. Etiam dñe:
nam & catelli edunt de micis
que cadunt de mensa dñorũ
suoꝵ. Quid ergo: Qui abnega¬
bat. qui repellebat. qui ñ respõ¬
debat. qui dicebat non est bonũ
sumere panem filioꝵ & mittere
canib Qui dicebat non sũ missũ
nisi ad oues que perierunt do¬
mus isrł: in laudes mulieris
subito erumpit dicens. o mulieR.
Propterea inquit laudo constan¬
tiam eius. laudo fidem. quie in¬
iuriata ꝑmansit: & rationem
extorsit. Si enĩ ab initio dimi¬
sissem illam. nec illa paulatim
erudita fuisset. nec tu scisses
uirtutem anmȩ eius: nec la¬
tentem fidei thesaurũ. Ideo su¬
spendi donationem: ut tu
agnosceres fidem. O mulier
Deus dicit. o mulier. Audiãt
hec qui iactanter orant: & fa
famulare. illi. dicit. Rogaui se¬
mel. scdo. & tercio: & decies. et
uities. & quid accepi inquit.
Ne recedas quousq accipias. fi¬
nis postulati: acceptio dep̃can¬

Expanded text:
meae factus es postulationis, abmeae factus es postulationis, abnegando promittis. Etiam, Domine. Nam et catelli edunt de micis, quae cadunt de mensa dominorum suorum. Quid ergo? Qui abnegabat, qui repellebat, qui non respondebat, qui dicebat, non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus; qui dicebat, non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel, in laudes mulieris subito erumpit, dicens: O mulier. Propterea, inquit, laudo constantiam ejus, laudo fidem, quae injuriata permansit, et rogatione extorsit. Si enim ab initio dimisissem illam, nec illa paulatim erudita fuisset, nec tu scisses virtutem animae ejus, nec latentem fidei thesaurum, et ideo suspendi donationem, ut tu agnosceres fidem. O mulier. Deus dicit, o mulier. Audiant haec qui jactanter orant, et fafamulare illi, dicit: Rogavi semel, secundo et tertio, et decies et vicies, et quidnam accepi, inquis? Ne recedas quousque accipias. Finis postulantis, acceptio deprecan
Abbreviated transcription (Latin):
cisionem. Nos enim sumus cir¬
cũicisio. Gentes uero canes appel¬
lati: facti sunt filii. filioli mei
quos iterũ parturio: donec for¬
metur xp̃s in uobis. Laus iudeo¬
rũ: accusatio illis erat. Non est
bonũ sumere panem filioꝵ. et
mittere canib Et illa dixit:
Etiam dñe. Oiuolentia mulie¬
ris. o intentio animi: o ꝓfectus
fidei. Medicus dicit. non: hec oi¬
cit etiam. Dñs dicit non: ista di¬
cit etiã. Non quasi ꝓcax arit i¬
pudens reputanda est. sed lau¬
danda magis: quia expectat sa¬
lutem. Non est inquit bonũ su¬
mere ꝑanem filioꝵ & mittere ca¬
nib. Etiam dñe. Tu canem me
uocas: ego de dñm uoco. Tu me
imuriaris: ego de glorifico. Etiam
dñe. nam & catelli edunt de
micis que cadunt de mensa do¬
minoꝵ suoꝵ. Non respuo obpro¬
briũ: tantũ accipiam uel escam
canis. Dicit rem. que in consue¬
tudine est. Tu fac quod debe¬
tur cani. Quia canem me uocas:
da michi micas. O dñe aduocatꝰ

Expanded text:
cisionem, nos enim sumus circisionem, nos enim sumus circumcisio . Gentes vero canes appellati, facti sunt filii. Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis . Laus Judaeorum, accusatio illis erat. Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. At illa dixit: Etiam, Domine. O violentia mulieris, o intentio animi, o profectus fidei! Medicus dicit, non, haec dicit, etiam. Dominus dicit, non, ista dicit, etiam. Non quasi procax aut impudens reputanda est, sed laudanda magis quae exspectat salutem. Non est, inquit, bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus. Etiam, Domine. Tu canem me vocas, ego te Dominum voco. Tu me injurias, ego te glorifico. Etiam, Domine, nam et catelli edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Non respuo opprobrium, tantum accipiam vel escam canis. Dicit rem quae in consuetudine est. Tu fac quod debetur cani. Quia canem me vocas, da mihi micas. O Domine, advocatus
Abbreviated transcription (Latin):
pletur illud qd̃ scriptũ est. Po¬
pulus quem non cognoui ser¬
uiuit michi: in auditu auris
obediuit michi. Et alibi. Ap¬
parui his qui me ñ querebãt.
inuentus sũ his qui me non
interrogabant. Ex quib & cha¬
nanea erat. Dimitte inquiũt
deamus ergo quid dicit dñs.
dixit recede a me: sed ñ sum ad
uos missus. Non ueni ꝓpter te.
sed ꝓpter iudeos oues ꝑlitas do¬
mus isrł. Que cũ audisset: acces¬
sit & adorauit eũ dicens. Dñe
adiuua me. Qui respondens
ait. Non est bonũ sumere pa¬
nem filioꝵ: & mittere camibus¬
cantis instantiã: & dñi tempe¬
rantiam. O clementia medici.
Indesꝑationem ad ducebat eã
ut amplius rogaret: & augm¬
tũ fidei faceret. Non est bonũ
inquit sumere panem filioꝵ
Quoꝵ filiorũ: Iudeoꝵ iideli¬
cet. Et mittere canib Quibus :
Sine dubio uobis. Hec ad obꝑ¬
brium dicebant᷑ iudeoꝵ. qui fi¬
lii uocati. canes effecti sunt. di¬
cente parilo. Uidete canes. uide¬
de malos operarios: uidete con¬

Expanded text:
etur illud quod scriptum est. Populus quem non cognovi, servivit mihi; in auditu auris obedivit mihi . Et alibi: Apparui his qui me non quaerebant, inventus sum ab his qui me non interrogabant : ex quibus et Chananaea erat. Dimitte, inquiunt,deamus ergo quid dicit Dominudixit, recede a me; sed, non sum ad vos missus. Non veni propter te, sed propter Judaeos, oves perditas domus Israel. Quae cum audisset, accessit et adoravit eum, dicens: Domine, adjuva me. Qui respondens, ait: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibuscantis instantiam, et Domini temperantiam. O clementia medici! In desperationem adducebat eam, ut amplius rogaret, et augmentum fidei faceret. Non est bonum, inquit, sumere panem filiorum. Quorum filiorum? Judaeorum videlicet; et mittere canibus: quibus? Sine dubio vobis. Haec ad opprobrium dicebantur Judaeorum qui filii vocati, canes effecti sunt, dicente Paulo: Videte canes, videte malos operarios, videte et con
Abbreviated transcription (Latin):
operantis auctoritas. ut in egreᷤ¬
su sermonis fugaretur infir¬
mitas. Et ideo dicit uade osten¬
de te sacerdoti. & offer munus
tuũi pro emundatione tua qd̃
p̃cepit moyses in testimoniũ il¬
lis. Quibus : Iudeis. ne dicant
p̃uaricatorẽ me esse legis. Nam
& occulte diuinitatẽ sirã ma¬
nifestabat illis. ut ex operibus
crederent quia filius sit d̃i. Et
in illa die ueniens lepsus coar¬
guat eos cui p̃ceptũ fuerat scd̾o
legem offerre: & ideo multa ꝓpt̃
iudeos faciebat. Sic & nunc re¬
sponsionem suam ad p̾ces mu¬
lieris temperat & retardat. Mi¬
serere inquit mei: quia filia
mea male a demonio uexatur.
Qui non respondit ei uerbũ.
Accedentes autẽ discipuli eius
dicunt. Dimitte eam quia cla¬
mat post nos. Respondit dñs.
Non sum missus nisi ad oues
que perierunt domus isrł.
Ne forte dicerent iudei. dimi¬
sisti nos. & ad extraneos perrexi¬
sti. & ideo non credimus tibi.
ecce de gentib ueniunt & nõ

Expanded text:
operantis auctoritas, ut in egresoperantis auctoritas, ut in egressu sermonis fugeret infirmitas. Et ideo dicit, vade, ostende te sacerdoti, et offer munus tuum pro emundatione tua quod praecepit Moyses in testimonium illis. Quibus? Judaeis, ne dicant praevaricasse me legem. Nam et occulte divinitatem suam manifestabat illis, ut ex operibus crederent quia Filius sit Dei; et in illa die veniens leprosus coarguat eos, cui praeceptum fuerat secundum legem offerre, et ideo multa propter Judaeos faciebat: sic et nunc responsionem suam ad preces mulieris temperat et retardat. Miserere mei, quia filia mea male a daemonio vexatur. Qui non respondit ei verbum. Accedentes autem discipuli ejus dicunt: Dimitte eam, quia clamat post nos. Respondit Dominus: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Ne forte dicerent Judaei: Dimisisti nos, et ad extraneos perrexisti, et ideo non credimus tibi, ecce de gentibus veniunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
rat ille si uis: respondit dñs
uolo. Potes inquit me munda¬
re. Et ipse ait. mundare. In le¬
ge enim non licebat tangere
leprosũ. quia quicũq tetigisset:
ĩmundus tota die fiebat. Nam
& beatus heliseus hoc sciens. cũ
ad eũ naaman uenisset lepsus
alienigena missus a rege suo.
mandauit illi per discipulum
suũ dicens. Uade ad iordanem
fluuũ & lauare septies: & mun¬
daberis a lepra tua. Ipse uero
ñ fuit ausus ire & uidere leprã.
uel tangere eũ. Q heliseus qui
iudei. quid magnũ fecit xp̃c. hoc
fecit quod fecerat heliseus. Sed
ille quidẽ tangere ausus non
fuit leprosũ ne contaminaret᷑.
iste autẽ tetigit & mundauit.
Et ideo tetigit ut ostenderet
qͣm qui seruus est subditus
est legi: dñs autẽ est qui impe¬
rat legi. Uolo. mundare. Ee sta¬
tim mundatus est. Non inue¬
nit eugłista. uerbis edicere ue¬
locitatem curationis. Statim
enum dicendo. aliud qd̃ diceret
non inuenit. Canta enĩ fuit

Expanded text:
rat, ille, si vis, respondit Dominus, rat, ille, si vis, respondit Dominus, volo. Potes, inquit, me mundare, et ipse ait, Mundare. In lege non licebat tangi leprosum: quia quicunque tetigisset, immundus tota die fiebat. Nam et beatus Eliseus hoc sciens, cum ad eum Naaman venisset leprosus alienigena, missus a rege suo, mandat illi per discipulum suum, dicens: Vade ad Jordanem fluvium, et lavare septies, et mundaberis a lepra tua . Ipse vero non fuit ausus ire et videre lepram vel tangere illum. Et Eliseus quidJudaei, quid magnum fecit Christus? hoc fecit quod fecerat Eliseus. Sed ille quidem tangere ausus non fuit leprosum, ne contaminaretur, iste autem tetigit, et mundavit. Et ideo tetigit, ut ostenderet quoniam qui servus est, subditus est legi, dominus autem est, qui imperat legi. Voto, mundare. Et statim mundatus est. Non invenit evangelista verbis edicere velocitatem curationis. Statim enim dicendo, aliud quod diceret non invenit. Tanta enim fuit
Abbreviated transcription (Latin):
hendi. Ecce mulier multitudi¬
nem michi clamorib suis congre¬
gauit. & nondũ accepit responsũ.
ne forte dicatis quia uobis p̃po¬
sui chananeos. & transgressus sũ
legem. & ideo michi ñ credatis.
Qui non respondit ei uerbũ:
subauditur eo qd̃ ad iudeos ser¬
monẽ faceret: qui beneficiis eiꝰ
erant ingrati. Hec autẽ om̃ia
pro ineffabili clementia sua fa¬
ciebat ds. ut illos paulatim ab
infidelitate erigeret. & omnẽ
cauillationẽ de anmis eoꝵ tol¬
leret. Nam cũ & leprosũ curasset
dicebat. Uade ostende te sacer¬
dotib. & offer munus quod pre¬
cepit moyses pro emundatione
tua. O mauditam rem. Dñs
mundat. & mittit eũ ad legẽ
moysi. Et cur hoc facit consi¬
dera. Ne uidei uidelicet redar¬
guerent eũ tanqͣm p̃uaricato¬
rem legis. Nam quomͦ curaue¬
rit lepsũ: eloqui curationis mo¬
dũ non inuenio. Ecce inquit
leprosus accedens: rogabat eum
Imperatio modo legendũ ẽ.
non inxerrogatuo. Quia dixe¬

Expanded text:
hendi, ecce mulier multitudihendi, ecce mulier multitudinem in clamoribus suis congregavit, et nondum accepit responsum, ne forte dicatis, quia vobis praeposui Chananaeos et transgressus sum legem, et ideo mihi non credatis. Qui non respondit ei verbum, subauditur, eo quod ad Judaeos sermonem faceret, qui beneficiis ejus erant ingrati. Haec autem omnia pro ineffabili clementia sua faciebat Deus, ut illos paulatim ab infidelitate erigeret, et omnem cavillationem de animis eorum tolleret. Nam et cum leprosum curasset, dicebat: Vade, ostende te sacerdotibus, et offer munus quod praecepit Moyses pro emundatione tua . O inauditam rem! Dominus mundat et mittit eum ad legem Moysi. Et cur hoc facit considera, ne Judaei videlicet redarguerent eum, tanquam praevaricatorem legis. Nam quomodo curaverit leprosum, eloqui curationis modum non invenio. Ecce, inquit, leprosus accedens, rogabat eum Imperativo modo legendum est, non indicativo. Quia dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. & om̃s cerimoniȩ imple¬
tȩ sunt legis. & ideo impleuit le¬
gem. ne dicerent uidei ñ potu¬
it implere legem. ꝓpterea dissol¬
uit eam. prius eam complet et
postea soluit: ut omnẽ illis que¬
rimoniarũ auferret occasionẽ:
Clamabat enim & dicebat. Quis
ex uobis arguit me de peccato:
Ne ergo occasione accepta dice¬
rent iudei non credimus tibi
quia inique fecisti soluens legẽ.
quia ꝑrexisti ad fines chananeoꝵ.
& confabulatus es cũ eis. qd ne fie¬
ret lege ꝓhibitũ est. ideo nichil
interim loquit᷑ mulieri. sed le¬
gem custodiens retardat salu¬
recreat. Qui non respondit ei
uerbũ. Nolo michi occasiones
querimoniarũ inuenias o iudee.
Ecce non loquor. ecce ñ respondeo.
adest occasio bene faciendi: & in¬
derim pietatem meã differo.
Ecce naufragiũ ĩminet. & gu¬
bernator quiescit. & increscente
calamitate differtur sanitas ꝓpt̃
uos qui ingrati extitistis: ut om¬
nis uobis auferat᷑ occasio detra-¬

Expanded text:
ta est, et omnes caeremoniae impleta est, et omnes caeremoniae impletae sunt legis, et ideo implevit legem, ne dicerent Judaei, non potuit implere legem, propterea dissolvit eam: prius eam complet, et postea solvit, ut omnem illis querimoniae auferret occasionem. Clamabat enim et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato ? ne ergo occasione accepta dicerent Judaei: Non credimus tibi, quia inique fecisti solvens legem, quia perrexisti ad fines Chananaeorum, et confabulatus es cum illis. Quod ne fieret, lege prohibitum est: ideo nihil interim loquitur mulieri, sed legem custodiens, retardat salurecreat. Qui non respondit ei verbum. Nolo mihi occasio sis querimoniarum, o Judaee; ecce non loquor, ecce non respondeo. Adest occasio bene faciendi, et pietatem meam interim differo. Ecce naufragium imminet, et gubernator quiescit, et increscente calamitate, differtur sanitas propter vos qui ingrati exstitistis, ut omnis vobis auferatur occasio detra
Abbreviated transcription (Latin):
gente tua negotia exerce. et
conubia uinge. quia linguã
tuam habes & legem que tibi
per moysen data est: quã sicut
maceriã & sepem quandã int̾
uos & illos posui. Sicut enĩ ui¬
nea aut hortus maceria cir¬
cũdatur. sic udeis lex data ẽ:
ut transgredi non liceret. Pro¬
hibitũ itaq erat a lege ut nõ
miscerentur chananeis. neq
ullam cõmunionẽ haberent
cũ eis. ne amicitiȩ causa impi¬
etatis occasio fieret. Cũ ergo ab¬
hominabiles esset iudeis chana¬
nei. tanquã ydolatre & ĩmun¬
di cũ quib nec fabulari fas erat.¬
& quia ista mulier de fimibus
erat chananeoꝵ egressa. accessit
cebat insidiantib sibi. quis ex
uobis arguit me de peccato. eo
quod p̃uaricatus sim legẽ. qm̃
ergo homo erat. & om̃ia que le¬
gis sunt implebat. & sicut iam
dixi abhominabiles erant cha¬
nanei iudeis. qui sub lege mã¬
dati tanqͣm sepe erant uallati.
gine. octaua circũcisus die. pro
quo in templo oblatio celebra¬

Expanded text:
gente tua negotia exerce et gente tua negotia exerce et connubia junge: quia linguam tuam habes, et legem quae tibi per Moysen data est, quam sicut maceriam et sepem quamdam inter vos et illos posuit . Sicut enim vinea aut hortus maceria circumdatur, sic Judaeis lex data est, ut transgredi non liceret. Prohibitum itaque erat a lege, ut non miscerentur Chananaeis, neque ullam communionem haberent cum illis, ne amicitiae causa, impietatis occasio fieret. Cum ergo abominabiles Judaeis essent Chananaei, tanquam idololatrae et immundi, cum quibus nec fabulari fas erat, et quia ista mulier de finibus erat Chananaeorum egressa, accessit udaeis dicebat insidiantibus sibi, Quis ex vobis arguet me ae peccato , eo quod praevaricaverim legem? quoniam ergo homo erat, et omnia quae legis sunt implebat, et sicut jam dixi abominabiles erant Chananaei Judaeis, qui sub lege mandante tanquam sepe erant vallati; gine, octava circumcisus die, pro quo in templo oblatio celebra
Abbreviated transcription (Latin):
nas. latrones saluas. meretricẽ.
castificas. & huic miserȩ nichil
respondes: O noua res & ammi¬
randa. Considerate km̃i constã¬
tiam & uirilitatem mulieris. &
dñi benignam sapientiã. parit̾
& clementiã. quomͦ dilatio & ex¬
cusatio eius diuitias contulit ob¬
secranti. ut & tu si oraueris et
statim ñ acceperis qd̾ rogasti. n
desinas dep̃cando. Considera enĩ
diligentius kmñe legis diuinȩ.
secretũ. Quando iudei de egip¬
tioꝵ dñatione. & tirannide sũt
lberati. & effugientes manus
pharaonis ad heremũ perrexert
intraturi t̾ram chananeoꝵ re¬
pletam idoloꝵ cultorib adoran
tib ligna & lapides. legem acce¬
perunt. ut cũ fuissent ingressi
non acciperent filias eoꝵ in ma¬
trimonio. neq conubia mutua
iungerent. neq conuiuia so¬
tiarent: ne per societatem mu¬
tuam auerterent illos a man¬
datis dñi: & deprauarent moreᷤ
eoꝵ. Nichil tibi inquit & chana¬
neis. seo esto infinib tius & in

Expanded text:
nas, latrones salvas, meretricem nas, latrones salvas, meretricem castificas, huic miserae nihil respondes? O nova res et admiranda! Considerate, charissimi, constantiam virilitatemque mulieris, et Domini benignam sapientiam pariter et clementiam, quomodo dilatio et excusatio ejus divitias contulit obsecranti, ut et tu si oraveris, et statim non acceperis quod rogasti, non desinas deprecando. Considera enim diligentius, charissime, legis divinae secretum. Quando Judaei de Aegyptiorum dominatione et tyrannide sunt liberati, et effugientes manus Pharaonis, ad eremum perrexerunt, intraturi terram Chananaeorum repletam idolorum cultibus, adorantem etiam ligna et lapides, legem acceperant, ut cum fuissent ingressi, non acciperent filias eorum in matrimonio, neque connubia mutuo jungerent, neque convivia sociarent, ne per societatem mutuam averterent illos a mandatis Domini, et depravarent mores eorum. Nihil tibi, inquit, et Chananaeis, sed esto in finibus tuis, et in