comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
statur dicens. Quia intrauit rex ut
uideret discumbentes ⁊ t̾. Seatus igit᷑
qui custodit uestimenta sua .i. fidẽ qua
iii baprismo ꝑcepit. ⁊ innocenciam
uite. ⁊ caritatem. ceterasq uirtutes
ne nudus ambilet. Hoc est ne hiis ex¬
poliatus. turpiter cum diabolo damp¬
netur ⁊ uideant turpitudinem eius.
idest oĩbus appareat peccata ilłius.
Et congregauit eos ii locum qͥ hebra¬
ice dicitur armagerdon. Redit ad ea
que suꝑius p̾ter miserat de spiritib
pmũdis. qui processerunt ut reges¬
reges tocius terre in preliu conuo¬
carent. Et qr intribus unus intelli¬
gi delet a plurali numero reuertit᷑
ad singularem dicens. Congregan
eos in locum. qui hebraite dicitur
armagedcon. Tale est ⁊ illud euan¬
gelii quando cum dñs hoĩem a legiõe
liberaret: interrogauit tanquã unũ
dicens. Qd tibi nomen est: Cui ip̃a
imitas respondens ait. Legio nomen
mi iest. Et subdendo est multi sumꝰ

Expanded text:
statur dicens: Quia intravit rex ut statur dicens: Quia intravit rex ut videret discumbentes . Beatus igitur qui custodit vestimenta sua, id est, fidem quam in baptismo percepit, et innocentiam vitae, et charitatem, caeterasque virtutes, ne nudus ambulet, hoc est ne his exspoliatus, turpiter cum diabolo damnetur. Et videant turpitudinem ejus, id est omnibus appareat peccatum illius. Et congregabit eos in locum, qui Hebraice dicitur Armageddon. Redit ad ea quae superius praetermiserat de spiritibus immundis, qui processerunt ut reges totius terrae in praelium convocarent. Et quia in tribus unus intelligi debet, a plurali numero revertitur ad singularem, dicens: Congregabit eos in locum, qui Hebraice dicitur Armagedon. Tale est et illud Evangelii, quando dum Dominus hominem a legione liberaret, interrogavit tanquam unum dicens: Quod tibi nomen est? Cui ipsa unitas unita respondens, ait: Legio nomen mihi est. Et subdendo, multi sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
sua conseruat: qui baptisinum
non iterat. Uestimenta etiam sua
custodit: qui ea que iii laptismo ꝓ
misit. inplere satagit. Ista sunt
uestimenta in mortalit᷑atis ⁊ inno¬
centie: quibus primus homo in ꝑa¬
diso expõnatus fuerat sed iterum
per occisum iutilum saginatum .i.
eaden uestimenta recepit. Seruat
igitur hec uestimenta: quisquis
gramoribus pectatis se non cõma¬
culat. Qd̃ si ⁊ hec peccatis impedi¬
entibus ⁊ fragilitate tarnis cogen
tismum scd̃m quo mundari possit.
componctionẽ scilicet fonteniq la¬
crimarum. De quo gemino baptis¬
mista dicit. Beati quoꝵ remisse st̾
iniquitates in laptismate prime
regenerationis: ⁊ quoꝵ tecta sunt
pestata ꝑ compuictionem cordis.
Est ⁊ aliud genus uestimenti: quo ues¬
tiumtur electi. Caritas scilicet de qua
dicit iacobus. Caritas operit multitu¬
dinen peccacoꝵ. Hoc uestimento erat
ille expoliatus: quen eiecit rex acon¬
spectu nuptiaꝵ. sicut ewangłium te¬

Expanded text:
sua conservat qui baptismum sua conservat qui baptismum non iterat. Vestimenta etiam sua curomisit, implere satagit. Ista sunt vestimenta immortalitatis et innocentiae, quibus primus homo in paradiso exspoliatus fuerat; sed iterum per occisum vitulum saginatum, id eadem vestimenta recepit. Servat igitur haec vestimenta, quisquis gravioribus peccatis se non commaculat. Quod si et haec, peccatis impedientibus ac fragilitate carnis cogenttismum secundum quo mundari possit, compunctionem scilicet fontemque lacrymarum. De quo gemino baptismista dicit: Beati quorum remissae sunt iniquitates, in baptismate primae regenerationis, et quorum tecta sunt peccata , per compunctionem cordis. Est et aliud vestimenti genus, quo vestiuntur electi, charitas scilicet, de qua dicit Jacobus: Charitas operit multitudinem peccatorum. Hoc vestimento erat ille expoliatus, quem ejecit rex a conspectu nuptiarum, sicut Evangelium te
Abbreviated transcription (Latin):
tis dicit. Ecce sicũt fur. Istum
aduentum: ⁊ cotidianũ possumꝰ
intelligere ⁊ generalem. Cotidi¬
e quippe uenit xp̃t ut fur quã¬
do improuisa morte subito dũ
non sperat homo morptur. In
die etiam uidicii sicut fur. Idest
repende ueniet: quia cuni dixe¬
runt pax ⁊ seturitas. tunc repẽ¬
tinus eis supueniet interitus.
Beati aut̃ sunt illi qui sine cõ¬
tidie dum transeunt ꝓ morte:
siue et iani tunc uenietes ad
generalem resurrectionenii: parati
inuenti fuerint. Hinc i esrangłio
ip̃e dicit. Uigilate ne cum uenerit
dũs repente: ĩueniat uos dormien¬
tes. Et aslibi. Dies dñi sicut fur: ita
in nocte ueniet. Onde hic quoq sub¬
uingitur. Beatus qui uigllat ⁊ qui
custodit uestimenta sua ne nudus
ambulet. Digllat: ad aspectus sũ¬
ꝑni luminis. mentis ocislos aptos
tenet. Uigllat ut beatus gregorius
dicit: qui seruat oꝑando qd̾ credit:
Heg aũt uestimenta q̃ uigilanti
studio monentur seruari: sacramẽ¬
ta sunt baptismatis. Uestimenta

Expanded text:
t. Ecce venio sicut fur. Istum vero adventum et quotidianum possumus intelligere et generalem; quotidie quippe venit Christus ut fur, quando improvisa morte subito dum non sperat homo moritur. In die etiam judicii sicut fur, id est repente veniet, quia cum dixerint pax et securitas, tunc ejus repentinus superveniet interitus. Beati autem sunt illi, qui sive quotidie dum transeant per mortem, sive etiam tunc venientes ad generalem resurrectionem, parati inventi fuerint. Hinc in Evangelio ipse dicit: Vigilate, ne cum venerit Dominus repente, inveniat vos dormientes ; et alibi: Dies Domini sicut fur ita in nocte veniet . Unde hic quoque subjungitur: Beatus qui vigilat et custodit vestimenta sua ne nudus ambulet. Vigilat, qui ad aspectum superni luminis mentis oculos apertos tenet; vigilat ut beatus Gregorius dicit qui servat operando quod credit. Haec autem vestimenta quae vigilanti studio monentur servari, sacramenta sunt baptismatis. Vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i inuadere nũtitur. Qd̾ aũt dic̃.
factum est regnum eius tenebro¬
suiii: tale est. quasi dicat. Non est
illuminatum: qr uidelicet preceden¬
tibus meritis. non merentur illustͣ¬
ri. Et ip̃e tenebre precedentium de¬
Et cum manducauerunt linguas su¬
as predolore. Quod iuxta litteram
nuslatenus stare ualet: ut alt̾ius hri¬
guam quis lauiare possit. qui suã
pre dolorsbus manducat. dic enim
dicitur to manducauerunt luiguas
suas pre dolore: tanquam diceret᷑.
Dinguli ⁊ suam ⁊ alterius lingũa
dilaniauerunt. Sed cum mauduca¬
uisi sub luce ⁊ aperte blasphemias
contra xp̃m protulerunt. ortãtes
se mauicem ut autixp̃m confiteren¬
tur iniuste.⁊ xp̃m blasphemarent
inuiste. Unde ⁊ subiungit. Et blas¬
phemauerunt deuin celi predolori¬
bus. ⁊ uolneribus suis. Cun enim
predixerit. con manducauerũt lĩ

Expanded text:
 invadere nititur. Quod autem dicit: factum est regnum ejus tenebrosum, tale est quasi dicat: non est illuminatum, quia videlicet praecedentibus meritis non merentur illustrari. Et ipsi praecedentium deEt commanducaverunt linguas suas prae dolore. Quod juxta litteram nullatenus stare valet, ut alterius linguam quis laniare possit, qui suam prae doloribus manducat. Sic enim dicitur quod commanducaverunt linguas suas prae dolore, tanquam diceretur: singuli et suam et alterius linguam dilaniaverunt, sed commanducanisi: sub luce et aperte blasphemias contra Christum protulerunt, hortantes se invicem ut Antichristum confiterentur juste, et Christum blasphemarent injuste, unde et subjungit: Et blasphemaverunt Deum coeli prae doloribus et vulneribus suis. Cum enim praedixerit, commanducaverunt l
Abbreviated transcription (Latin):
electi. Aliter. Ip̃i qui truciabunt᷑
eͣfficient eos estu .i. ira magna ⁊
angustia. a quibus sibi illata fue¬
ruit cormenta: qr ante poterũt
occidi. quam a fide xp̃i seꝑari. Dũ¬
q insuꝑabiles eos uiderint: ip̃i

Expanded text:
electi . Aliter: Ipsi qui cruciabuntur, electi . Aliter: Ipsi qui cruciabuntur, afficient eos aestu, id est, ira magna et angustia, a quibus sibi illata fuerint tormenta, quia ante poterunt occidi, quam a fide Christi separari: dumque insuperabiles eos vid
Abbreviated transcription (Latin):
tibus meuniꝰ nomen. orietur sol
iusticie. Aliquando signific̃ ⁊ tri¬
bulationem presentis iute: uixta
qd̃ in ꝑarabola iacti seminis dicit᷑
Quiã aliud cecidit super petr̾a.
⁊ statim ut ortus est sol exaruit.
Hic aũt solem: incelligamus ip¬
sun dampnatum hoĩem. qui se
iii nouissimis diebus solem iusti¬
cie mentietur. cum sint in eo dẽ¬
sissime tenebre ⁊ umbra mortis
In solem itaq. angelus paralam
effundit: quando predicatores ad¬
uersum antirp̃m ⁊ eius ministros
uerbum predicatiouis proferũt
Et datum est illi estu afficere ho¬
mines. ⁊ c̾ Hoc adutrumq pocest
referri. Estus ꝑsecutionem signi¬
fic̃ graueni: qua autixp̃c afficiet
estu ⁊ igni: idest ꝑsecussions uali¬
dissima. qualis nũquã fuit neq
fiet sicut dñs dicit ini ewangẽlio.
Unde subditur. Estuauerũt hoĩes
estu magno. Quia sicut dictum
est erit tunc tribulatio qualis ñ
fuit neq fiet: ita ut inerrorem
inducantur si fieri potest etiam

Expanded text:
 orietur sol justitiae , aliquando significat et tribulationem praesentis vitae, juxta quod in parabola jacti seminis dicitur, quia aliud cecidit supra petram, et statim ut ortus est sol, exaruit. Hic autem solem intelligamus ipsum damnatum hominem, qui se in novissimis diebus solem justitiae mentietur, cum sint in eo densissimae tenebrae et umbra mortis. In solem itaque angelus phialam effundit, quando praedicatores adversus Antichristum et ejus ministros verbum praedicationis proferunt. Et datum est illi aestu afficere homines et igne. Hoc ad utrumque potest referri. Aestus persecutionem significat gravem, qua Antichristus afficiet aestu et igne, id est, persecutione validissima, qualis nunquam fuit neque fiet, sicut Dominus in Evangelio dicit. Unde subditur: Et aestuaverunt homines aestu magno. Quia, sicut dictum est, erit tunc tribulatio qualis non fuit, neque fiet, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mine deus om̃pc iusta ⁊ uera sunt
iudicia tua. qr iustum est. ut qui sã¬
guinem fuderunt: sanguinem bi¬
bant .i. uindictam sangunus susti¬
neant. Potest hoc specialiter de h̾e¬
ticis intelligi ex quoꝵ ore habunta¬
guiem conuersi sangumem bi¬
bunt: ⁊ dum uerba legis et ꝓph̾aꝵ
cloquia. dictaq apłoꝵ in falsos sen¬
sus conuutant agente ꝑsecutionis
articilo: ip̃m nomeii xp̃i qd̃ falso
tenebant anuitunt. seruiendo pu¬
blice uitiis carnis. Dicatur ergo.
dignum est ut per temꝑalia que an¬
te calcauerunt flagella. ip̃m sãgui¬
nem quem effuderunt. quo ⁊ aĩas
suas cruentauerunt. coram hõibus
bibant .i. nomen tuum qđ falso co¬
lebant plblice negent. ⁊ corruptio¬
nbus carnis quas in anis głie ap¬
petitu refrenauerant. iterãre pre¬
sumant. Et quartus angelus ef¬
fudit phialam suam in sole. Sol
ii sacro eloquio: diuersas habet si¬
gnificationes. Ponit᷑ eñi ini bono

Expanded text:
mine Deus omnipotens, justa et vera sunt judicia tua, quia justum est ut qui sanguinem fuderunt, sanguinem bibant, id est, vindictam sanguinis sustineant. Potest hoc specialiter de haereticis intelligi, ex quorum ore abundanguinem conversi, sanguinem bibunt: quia dum verba legis, et prophetarum eloquia, dictaque apostolorum in falsos sensus commutant, agente persecutionis articulo, ipsum nomen Christi, quod falso tenebant, amittunt, serviendo publice vitiis carnis. Dicatur itaquedignum est ut per temporalia quae ante calcaverunt flagella ipsum sanguinem, quem effuderunt, quo et animas suas cruentaverunt, coram hominibus bibant, id est nomen tuum quod falso colebant, publice negent, et corruptionibus carnis, quasi inanis gloriae appetitu refrenaverant, iterare praesumant. Et quartus angelus effudit phialam suam in solem. Sol in sacro eloquio diversas habet significationes,
Abbreviated transcription (Latin):
claritatem. Quare non egerunt
penitentiai: quia non potuerũt.
Quare non potuerunt: qr nolue¬
runt. Et ideo noluerunt. qr non
potuerunt. Aliud dicit beatus ot¬
bertus. ambrosius. Sinules ame
queratur: quare non egerint pe¬
itentiam: non respondebo. Dt
darent illi claritatem: idest ut se
pectatores recoguoscerent. ⁊ dei
uista uidicia colloudarent. Ille
eumi claritatem deo dat. qui et
se pro sius iiquitatibus accu¬
satͥ: ⁊ eius iusta iudicia collaudat.
At tontra nuquoꝵ mos ẽ ut su¬
as inquitates deffendãt. ⁊ dei iu¬
dicia reprehendant. Et quint᷑
effudit pħialam suam super se¬
dem lestie: ⁊ faccum est reg̾aũ
eis tenabrosum. Quod est se¬
des bestie: hot ⁊ regnim issius
delicet p̾positi. cum subiectis sibi

Expanded text:
am. Quare non egerunt am. Quare non egerunt poenitentiam? quia non potuerunt; quare non potuerunt? quia noluerunt; et ideo noluerunt, quia non potuerunt. Aliud dicit beatus Ansbertus Ambrosius: Si millies a me quaeratur quare non egerint poenitentiam, non respondebo. Ut darent illi claritatem; id est, ut se peccatores recognoscerent, et Dei justa judicia collaudarent. Ille enim claritatem Deo dat, qui et se pro suis iniquitatibus accusat, et ejus justa judicia collaudat. At contra iniquorum mos est, ut suas iniquitates defendant, et Dei judicia reprehendant. Et quintus angelus effudit phialam suam super sedem bestiae: et factum est regnum ejus tenebrosum. Quod est sedes bestiae, hoc est regnum illius, delicet praepositi cum subje
Abbreviated transcription (Latin):
die. Iudignantes illos quos in
tormenta constantes uiderint.
Qd etiam factum est. in ꝑsecu¬
tione sc̃oꝵ martyrum. S tũc
fiet tanto ualidius. quanto grau¬
or erit tribulatio. Amplius quip¬
pe isti .i. reprobi cruciabuntur
in aĩa quam sc̃i incarne. Illi
inter cormenta ridebunt: ĩste de¬
tibus stridebunt. Illi deuni lau¬
dabunt: isti pene exanimes fiẽt.
dicq estu afficient hoĩes huma¬
ua sapientes .i. flãtinis uiuiden¬
tie ꝙ maliguitatis eos consũma¬
ri facient: ui suꝑabiles usque ad
nortem manentes. Unde subdit᷑.
Et blasphemauerunt nomẽ dei
habentis pocestatem super has
plagas. Dum eũi scõs patienter ⁊
firmiter uideruit ꝑseuerare iii fi¬
de usq ad morteni: ⁊ gaudenter
pergere ad passionen: blasphe¬
mabunt deuii. Qui propterea
super has plagas potestatem ha¬
bere dicitur: quia a quo uult a¬
mouet eas. ⁊ super quos uult iusto
iudicio ꝑmittit. iuxta illudꝰ. Inra¬
uit dñs cor pharaonis. ⁊ leq ege¬

Expanded text:
lis, quos inter tormenta constantes viderint. Quod etiam factum est in persecutione sanctorum martyrum, sed tunc fiet tanto validius, quanto gravior erit tribulatio. Amplius quippe isti, id est, reprobi cruciabuntur in anima quam sancti in carne. Illi inter tormenta redibunt, isti dentibus stridebunt. Illi Deum laudabunt, isti pene exanimes fient: sicque aestu afficient homines humana sapientes, id est, flammis invidentiae et malignitatis eos consumi facient, insuperabiles usque ad mortem manentes. Unde subditur: Et blasphemaverunt nomen Domini, habentis potestatem super has plagas. Dum enim sanctos patienter et firmiter viderint perseverare in fide usque ad mortem, et gaudenter pergere ad passionem blasphemabunt Dominum. Qui propterea super has plagas potestatem habere dicitur, quia a quo vult, amovet eas: et super quos vult, justo judicio permittit, juxta illud: Induravit Dominus cor Pharaonis . Neque ege
Abbreviated transcription (Latin):
utale habere iudetur perdet. ⁊ intar¬
nali sensu remanebit iusto dei uidicio.
tionibus iutioꝵꝵ tanquam sanguini¬
bus debrietur. Et audiui alterũ sub¬
auditur uerbum dicens. Etiam dñe
deus om̃pt. uista ⁊ uera sunt. iudicia
tua. ⁊ len dixit audun alterũ diçen¬

Expanded text:
vitale habere videtur, perdet, et in carvitale habere videtur, perdet, et in carnali sensu remanebit justo Dei judicio. tionibus vitiorum tanquam sanguinibus debrietur. Et audivi alterum. Subauditur, verbum, dicens: etiam, Domine Deus omnipotens, justa et vera sunt judicia tua.
Abbreviated transcription (Latin):
interfecerunt shezechielem: isay¬
am secuerunt. iherenuam lapi¬
dauerunt. Unde ⁊ stephamus eis
iii contentione quam cum illis
habuit. imꝓperat illis diceus.
Quem ꝓphetarum non ꝑsecuti
patres uestri: ⁊ occiderunt eos qͥ
prenuntiabant de aduentu iufti
Gentiles qͦ similiter multũ sc̃coꝵ
martyrum sanguine fuderunt:
sicut nero crucifixit petrũ detol¬
lauit paulum ⁊ multosalios. Hii
om̃s pisto dei iudicio postea bibe¬
runt sanguinem .i. raudutam sangni¬
ius ꝑtulerunt: uel in presenti sicut ui¬
dei ⁊ ip̃e nero. ut perderent ⁊ presentem
⁊ futuram uitan. uel in inferuo damp¬
nati ⁊ ꝑpetius cruciatibus traditi. Unde
dũs uierrangelio dicit. Requiretur sã¬
guis õium sc̃ooꝵꝵ ageneratione hac re¬
proboꝵ. qui effusus est suꝑ terram. a
sanguine abel iusti. usq ad sanguine
zacharie. Aliter. Sangius sanctorũ
lorz. Qui igitur sanguinem ꝓpharũ
conuerterit. sanguinẽ bibet .i. inndi¬
itam sanguimo sustinebit. hoc ẽ qͥcqͣd

Expanded text:
interfecerunt Ezechielem, et Isaiam secuerunt, Jeremiam lapidaverunt. Unde et Stephanus eis in contentione, quam cum illis habuit improperat, dicens: Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu justi. Gentiles quoque similiter multum sanctorum martyrum sanguinem fuderunt, sicut Nero crucifixit Petrum, decollavit Paulum et multos alios. Hi omnes justo Dei judicio postea biberunt sanguinem, id est, vindictam sanguinis pertulerunt: vel in praesenti, sicut Judaei et ipse Nero, ut perderent et praesentem vitam et futuram: vel in inferno damnati, et perpetuis cruciatibus traditi. Unde Dominus in Evangelio dicit: Requiretur sanguis omnium sanctorum a generatione hac reproborum, qui effusus est super terram a sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae. Aliter: Sanguis sanctorum lorum. Qui igitur sanguinem prophetaconverterit, sanguinem bibet, id est, vindictam sanguinis sustinebit. Hoc est, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩtate̾. ⁊ frandem ueri simslem.
Habens poculum aureum pa
manu sua. plenum abhomiina¬
tione ⁊ inmũdiciam foricati¬
onis eius. Ip̃a meretrix ẽ pocu¬
lum aureum. propter simulatã
sc̃itatem. quam pretendit ext̾ius
cum sit pit̾ius plena õĩ iniqui¬
tate ⁊ ab om̃i natione. Unde et
iheremias dicit. Calix aureus
labylon in manu dei. Aurũ eñ
s mulate scitatis se ꝑ ypocrisi
fingit. ut facilius ad nmũdiciã
fornitatiorus quelibet bibendũ
inuitet. Talibus dũs dicit. De
uobis qui siusles estis sepulchris
de albatis. Ab hominari quippe
ẽ abici. Unde ⁊ in psalmo dicit᷑.
Uirum sauguinũ ⁊ dolosum ab¬
hominabitur dr̃s. Hec ergo
nuslier plena est abhomuinati¬
oue. hoc est plena est operibus
nequitie pro quibus digna est
ab hominatione hoc est. abieiti¬
one qd̾ statu mauifestat᷑. cum
subditur. Et inmũdicia fornca¬
tionis eius. Pontur eñi hic for

Expanded text:
sanctitatem, et fraudem verisimilem. sanctitatem, et fraudem verisimilem. Habens poculum aureum in manu sua plenum abominatione et immunditia fornicationis ejus. Ipsa meretrix est poculum aureum propter simulatam sanctitatem, quam praetendit exterius, cum sit interius plena omni iniquitate et abominatione, unde et Jeremias dicit: Calix aureus Babylon in manu Dei . Aurum enim simulatae sanctitatis se per hypocrisim fingit, ut facilius ad immunditiam fornicationis quemlibet bibendum invitet. Talibus Dominus dicit: Vae vobis, qui similes estis sepulcris dealbatis . Abominari quippe est abjici. Unde et in Psalmo dicitur: Virum sanguinem et dolosum abominabitur Dominus . Haec ergo mulier plena est abominatione, hoc est plena est operibus nequitiae, pro quibus digna est abominatione, hoc est abjectione, quod statim manifestatur, cum subditur: et immunditia fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃i uitiis seruierunt. ⁊ alios suo
exemplo ad ugtia ppetranda traxe¬
runt. Habet qͦ eccña in auratã
uestem .i. caritatem siue etiam sa¬
pientiam. de qua scriptũ est. Acci¬
pite sapientiam sicut aurum. Et
psalmista. Astitit regina adextris
tuis inuestitu de aurato. Ita ⁊ hec
mulier meretrix. cum sit stratissi¬
ma. ad hec ut negligat que sibi
in futurum prospera succedere
debeant dicit se ẽẽ sapientem: ⁊ gła¬
tur plibris philozophoꝵ. ⁊ sapien¬
tia humani uerbi. In lapide precio¬
so ⁊ margaritis uu̾tutes significã¬
tur sc̃oꝵ idest. fides. spes. caritas.
humilitas. mansuetudo. ⁊ cetere
huius modi quibus ornantur fi¬
deles. Que ornamenta cũ sola hẽat
eccłia fallaciter sibi usurpare ra¬
trtur hec mulier peruerse Idcir¬
co aũt hoc se halere simulat. qͣd̾ ñ
habet. ut quos non habuerit potu¬
erit per potentiam trahere ad
errorem. decipiat per simulatama

Expanded text:
et ipsi vitiis servierunt, et alios suo et ipsi vitiis servierunt, et alios suo exemplo ad vitia perpetranda traxerunt. Habet quoque Ecclesia inauratam vestem, id est charitatem, sive etiam sapientiam de qua scriptum est: Accipite sapientiam sicut aurum; et Psalmista: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato . Ita et haec mulier meretrix, cum sit stultissima, adhuc ut negligat quae sibi in futurum prospera succedere debeant, dicit se esse sapientem, et gloriatur in libris philosophorum, et sapientia humani verbi. In lapide pretioso et margaritis virtutes significantur sanctorum, id est fides, spes, charitas, humilitas, mansuetudo et caeterae hujusmodi, quibus ornantur fideles. Quae ornamenta cum sola habeat Ecclesia, fallaciter sibi usurpare nititur haec mulier perversa. Idcirco se hoc habere simulat quod non habet, ut quos non potuerit per potentiam trahere ad errorem, decipiat per simulatam
Abbreviated transcription (Latin):
ab inferis resuscitandum ⁊ regnũ
futurum accipiendum. Et muili¬
er erat circundata purpura ⁊ coc¬
quo ⁊ mnaurata aurõ. ⁊ lapide pre¬
cioso ⁊ margaritis. Pur pura. re¬
gium est in dumentum. ⁊ tragui¬
tur sanguine piscium maritimo¬
rum. Quid itaq per purpuram
qua circundabatur mulier debemꝰ
intelligere nisi sucũ regimins.
Qd eñi ecclia habet inueritate
hoc isti simulate habebunt. Eccla
namq habet purpuram ⁊ coctũ
.i. regiam diguitatem. qr habet
regem cristum ⁊ habet ex se etiam
reges plures. qr̃ ⁊ ip̃a eccłia reguat
lcitum ⁊ regale. Sed ista mulier
meritrix hoc est. om̃is multitudo
malooꝵ dicit se halere purpuram
cum non habeat .i. fingit se habe¬
re reges. sicut fuit uero. doricianꝰ
⁊ ceteri malor pͥncipes. qui diuiti¬
as istius scl̃i que maloꝵ aiõs illici¬
unt habuerunt. S hii teles non
fuerunt reges. qr neq se neq alios
bene regere potuerunt qͥn potius

Expanded text:
ab inferis resuscitandum, et regnum ab inferis resuscitandum, et regnum uturum accipiendum. Et mulier erat circumdata purpura et cocco, et in aurata auro, et lapide pretioso, et margaritis. Purpura regum est indumentum, et tingitur sanguine piscium maritimorum. Quid itaque per purpuram qua circumdabatur mulier debemus intelligere, nisi fucum regiminis? Quod enim Ecclesia habet in veritate, hoc isti simulate habebunt. Ecclesia namque habet purpuram et coccum, id est regiam dignitatem, quia habet regem Christum, et habet ex se etiam reges plures, quoniam et ipsa Ecclesia regnat lectum et regale. Sed ista mulier meretrix, id est omnis multitudo malorum, dicit se habere purpuram cum non habet, id est se fingit habere reges, sicut fuit Nero, Domitianus, et caeteri malorum principes qui divitias istius saeculi, quae malorum animos illiciunt, habuerunt; sed hi tales non fuerunt reges, quia neque se, neque alios bene regere potuerunt, quin potius
Abbreviated transcription (Latin):
capiti bus. ac .x. cornib com¬
me morat. Et ip̃i eñi reges
⁊ regna pars bestie sunt: qr ip̃m blas¬
phemant a uoce ⁊ opere. Unde iohã¬
nes idem pa epła sua dicit. Om̃is sp̃s
se ex deo non est ⁊ hic est. autixp̃c
de quo audistis qmã ueniet. ⁊ nũc sa
in minido est. Et alibi. Nunc nał¬
ti antixp̃i facti sunt. Nec mirũ
si hoc siguificent septem capita qs
decem cormua. cum mulier mere¬
trix. ⁊ aque multe ⁊ bestia hoc totũ
unum corpus esse ostendatur. ꝓp¬
ter duersitatem eñi scelerũ. nũc
in septem bestie capitibus. nunc
in decem cornibus ip̃a bestia diui¬
ditur. que ⁊ fraude decipit ⁊ ui pre¬
mit. In uirtute scilicet per apert̾a
potentiam: in signis uero ⁊ pro¬
digiis mendacibris ac seductione
iquitatis. ꝑ ỹpocrisi simula¬
te uirtutis. Oꝗ ⁊ generaliter de
om̃i corpore maloꝵ intelligere de
lemus. Quam uis quidam hoc re¬
ferant ad ueronein. asserentes eũ

Expanded text:
capitibus ac decem cornibus comcapitibus ac decem cornibus commemorat. Et ipsi enim reges et regna, pars bestiae sunt, quia Christum blasphemant et voce et opere. Unde Joannes idem in Epistola sua dicit: Omnis spiritus se, ex Deo non est; et hic est Antichristus, de quo audistis quoniam veniet, et nunc jam in mundo est ; et alibi: Nunc multi antichristi facti sunt. Nec mirum si hoc significent septem capita, quod decem cornua, cum mulier meretrix, et aquae multae, et bestia, hoc totum unum corpus esse ostendatur; propter diversitatem enim scelerum nunc in septem bestiae capitibus, nunc in decem cornibus, ipsa bestia dividitur quae et fraude decipit, et vi premit; in virtute, scilicet per apertam potentiam, in signis vero et prodigiis mendacibus ac seductione iniquitatis, per hypocrisim simulatae virtutis. Quod et generaliter de omni corporeis quidam hoc referant ad Neronem, asserentes eum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinarum scripturarum male in¬
tellectis. De qua ad huc subditur.
Pleuam nõib blasphemie. Ac si
diceret. Nulla pars in ea blasphe¬
miis uacat. qr uoce simul ⁊ opere
deum ⁊ eius seruos blasphenat..
Magis aũt hoc fiet. post quã ille
dampnatus homo regnore ceperit
deum lilasphemabit. qm̃ oĩa que
ante se fuerunt. dicet fuisse con¬
modo tenemus inueritare. tocũ
ille ⁊ membra eius negabunt. ⁊ mẽ¬
datumi fuisse dicent. Habentem
capita septem: ⁊ cornua .x. Per
sepͥtem capita ut supra dictũ est.
orũs reges mali qui fuerunt ab
exordio iuidi usq ad fuie̾ scl̃i
intelligunt᷑. Quia septenarius
inimerus uniuersitatem selet
ostendere. Per .x. aut cornua: G̃ia
regna diabolo ⁊ antixp̃o subiecta
Unde ⁊ danchel dicit: bestia qͣr¬
ta regnum quartum erit in ter¬
ra. qd̃ maius erit oĩbus regnis.
Porro .x. cornua ip̃ius regni de¬
cem reges erunt. Quos uidelic
hec apocalypsis in septem bestie

Expanded text:
divinarum Scripturarum male indivinarum Scripturarum male intellectis. De qua adhuc subditur: Plenam nominibus blasphemiae. Ac si diceret: Nulla pars in ea blasphemiis vacat, quia voce simul et opere Deum et servos ejus blasphemat. Magis autem hoc fiet, postquam ille damnatus homo regnare coeperit, Deum blasphemabit, quia omnia quae ante se fuerunt, dicet fuisse conmodo tenemus in veritate, totum ille et membra ejus negabunt, et mendacium fuisse dicent. Habentem capita septem et cornua decem. Per septem capita ut supradictum est omnes reges mali, qui fuerunt ab exordio mundi usque ad finem saeculi, intelliguntur; quia septenarius numerus universitatem solet ostendere. Per decem autem cornua, omnia regna diabolo et Antichristo subjecta, unde et Daniel dicit: Bestia quarta quartum regnum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis . Porro decem cornua ipsius regni decem reges erunt, quos videlicet haec Apocalypsis in septem bestiae
Abbreviated transcription (Latin):
meretricem idest omnem malorul
congregationem. Bestia au̾t: dia¬
bolum significat. Super quem otñs
reprobi sedent: qm̃ eo orante ꝑ diu̾¬
sa uitia currunt. Sicut enim ciui¬
tas dei super xp̃m ẽ edificata. sic il¬
la cuiptas reproboꝵ super dialolũ
Que rette meretrix appellat᷑: ut os¬
tendatur ex qua parte regnũ diabo¬
li amplius preualeat. Bene etiã
mulier dicitur: quia amsliere
peccati sumpsit mitium. per qũa
etiam ut scriptura testatur mo¬
rimur om̃s. Super bestiam hes
mulier sedet: qr diabolo ducente
prona fertur ad pectandum. Ut u̾¬
bi gratia. quando quilibet homo ꝑ¬
git ad interficiendũ dei seruum aut¬
ad succendendam eccłiam. sicuti mͦ
faciunt hii qui nr̃o tp̃re pagano st̃
uricti. diabolus eum portat: cui ip̃e
insidet. Q aũt bestia cocti nea drͣ
tan ad diabolum quam ad c om̃e
euis corpus refertur sue propter
peccata in numerabilia quibus ẽ
cruentatum. siue propter scõn quẽ

Expanded text:
meretricem, id est omnium malorum meretricem, id est omnium malorum congregationem. Bestia autem diabolum significat, super quem omnes reprobi sedent, qui eo hortante per diversa vitia currunt. Sicut enim civitas Dei super Christum est aedificata, sic illa civitas reproborum super diabolum. Quae recte meretrix appellatur, ut ostendatur ex qua parte regnum diaboli amplius praevaleat. Bene etiam mulier dicitur, quia a muliere peccati sumpsit initium, per quam etiam, ut Scriptura testatur, morimur omnes. Super bestiam haec mulier sedet, quia diabolo ducente prona fertur ad peccandum: ut verbi gratia, quando quilibet homo pergit ad interficiendum Dei servum, aut succendendam Ecclesiam, sicuti modo faciunt hi, qui nostro tempore paganis sunt juncti, diabolus eum portat cui ipse insidet. Quod autem bestia coccinea dicitur, tam ad diabolum quam ad omne ejus corpus refertur: sive propter peccata innumerabilia, quibus est cruentatum; sive propter sanguinem s
Abbreviated transcription (Latin):
efficiuntur ab hiis sollicitudinsbus
desertum in solitudine diuersorũ¬
iuiatoaꝵ sue mentis. a scli actibus
uacantes. Aliquando deurn: ut est¬
illud sherenne. Quis dabit me ĩ
sol̃itudine diuersoꝵ iuatoꝵ: Sig¬
nificat quoq desertum corda repro
sola .i. sine deo. Hinc ⁊ iohannes
dicit. Uox clamantis indeserto
dirigite uiam dñi. Iure eñi deser¬
tur uocantur: hii quos om̃pe d̃s
per grãm non iuhabitat. In hac aũt
loco. desertum intellig̾e debemius
corda reproboꝵ. absentia diuinita¬
tis uacua. Angelus uero psonam
xp̃i gerit. ut supra. iohannes ꝑso¬
nam eccł̃ie. Que indesertum du¬
citur: qnͣ siue per paternam ispi-¬
rationem. siue etiam per predica¬
tionem doctorum. ad consideranda
reproboꝵ merita trahitur: ⁊ prop¬
ter eoꝵ puersa oꝑa: iustam illorũ
inspicit. dampnationem futurã
Et uidi mulierem sedentem super le¬
stiam cocqneam. Ip̃ã uocat mulie¬
rem: quam paulo supis appellauit

Expanded text:
efficiuntur ab his sollicitudinibus efficiuntur ab his sollicitudinibus desertum, in solitudine suae mentis a saeculi actibus vacantes. Aliquando Deum, ut illud Jeremiae: Quis dabit me in solitudine diversorum viatorum? Significat quoque desertum corda reprobsola, id est sine Deo. Hinc et Joannes dicit: Vox clamantis in deserto, dirigite viam Domini . Jure enim vocantur desertum hi quos omnipotens Deus per gratiam non inhabitat. In hoc autem loco desertum intelligere debemus corda reproborum, absentia Divinitatis vacua. Angelus vero personam Christi gerit, ut supra, Joannes personam Ecclesiae, quae in desertum ducitur, quando sive per internam inspirationem, sive etiam per praedicationem doctorum ad consideranda reproborum merita trahitur, et propter eorum perversa opera justam illorum inspicit damnationem futuram. Et vidi mulierem sedentem super bestiam coccineam. Ipsam vocat mulierem, quam paulo superius appellavit
Abbreviated transcription (Latin):
ne metuat dampnationẽ inferui
ideoq ⁊ audacter etiam contͣ suam
conscientiam malum opatur Nec ti¬
met etiam pro pectato dampnari:
qd̾ non potest preuidere. quia ip̃m
peccatum aufert illi rationabilem
sensum. Et abstulit me in desextum
in sp̃u. Hic manifeste ostendit᷑. quia
hec om̃ia beatus iohannes non cor¬
pore uidit: s sp̃u ⁊ mentis intellec¬
tu. Desertum in sacro eloquio. ali¬
quando significat celum. aliquando
tentem aliquando uero corda repro¬
boꝵ. Celum significat desertũ: ut
est illud iuewangelio. Quis ex uob̾
homo qui habet centum oues: ⁊ si¬
perdiderit unam ex illis. non ne di¬
muttit nonaguita nouem uideser¬
to. ⁊ uadit illam que errauerat que
rere. Quia uidelicet tunc homo ce¬
lum deseruit. quando pectauit. Cor¬
da scõꝵ significat: ut est. Ecce elon¬
gaui fugiens. ⁊ mansi insolitudine
.i. in secreto mentis. Scĩ eñi remo¬
uent se ab oĩbus istius scłi curis et

Expanded text:
non metuat damnationem inferni, non metuat damnationem inferni, ideoque et audacter etiam contra suam conscientiam malum operatur, nec timet etiam pro peccato damnari, quod non potest praevidere, quia ipsum peccatum aufert illi rationabilem sensum. Et abstulit me in desertum in spiritu. Hic manifeste ostenditur, quia haec omnia beatus Joannes non corpore vidit, sed spiritu et mentis intellectu. Desertum, in sacro eloquio, aliquando significat coelum, aliquando tentem, aliquando corda reproborum. Coelum significat desertum, ut est illud in Evangelio: Quis ex vobis homo qui habet centum operdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit illam quaerere quae rere ? quia videlicet tunc homo coelum deseruit, quando peccavit. Corda sanctorum significat, ut est: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine , id est, in secreto mentis. Sancti enim removent se ab omnibus istius saeculi curis, et
Abbreviated transcription (Latin):
diligentes. libidini seruientes. Ip̃i re¬
ges itaq foruicati sunt cum meretri¬
ce. hoc cum se ip̃is terreuos houores
⁊ uoluptates appetendo. ⁊ inmũdiciã
carius sectando. Quia quo amplius
comedunt ⁊ bibunt. eo amplius lu¬
xuriant᷑. Uude ⁊ se ipõs ip̃m corpꝰ
meretricis efficiunt. iuxta qd̾ apłs
dicit. Nescitis quia qui adherent
meretrici unũ corpus cum ea effici
cipes mali intelligũnt᷑. Per inha¬
bitantes terram: subiecti illoꝵ. Qui
inebriantur uino fornicationis hoc
est oĩbus pectatis replentur. ⁊ re-¬
ges sunt maloꝵ auctores. inhabi¬
tantes uero terram: immitatores
eoꝵ accipiunt᷑. Reite autem incẽ¬
tiua carius ⁊ foruicationis uino fo¬
parantur ebrietatis. Uiuo enimi
ebrius ita in senssbilis effĩcitur.
ut non solum aĩe sed etiam mor¬
tis periculum non trepidet. Unde
pacter se ui mortem mtit. Enc
nimirũ libido hoĩs sensum ⁊ ra¬
tionabilem intellectum aufert

Expanded text:
diligentes, libidini servientes. Ipsi rediligentes, libidini servientes. Ipsi reges itaque fornicati sunt cum meretrice, hoc est cum scipsis, terrenos honores et voluptates appetendo et immunditiam carnis sectando, quia quo amplius comedunt et bibunt, eo amplius luxuriantur, unde et seipsos ipsum corpus meretricis efficiunt, juxta quod Apostolus dicit: Nescitis quod hi qui adhaerent meretrici, unum corpus cum ea efficiucipes mali intelliguntur, per inhabitantes terram subjecti illorum qui inebriantur vino fornicationis, hoc est omnibus peccatis replentur; et reges sunt malorum auctores, inhabitantes vero terram, imitatores eorum accipiuntur. Recte autem incentiva carnis et fornicationis vino comparantur ebrietatis. Vino enim ebrius ita insensibilis efficitur, ut non solum animae, sed etiam periculum mortis non trepidet, unde et audacter se in mortem mittit. Sic nimirum libido hominis sensum et rationabilem intellectum aufert, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ralem usum femine. cum masculis
semiscent ł petudibus. Et licet genꝰ
humanum in multis offendat de¬
um: tamen in nullo grauius agit:
quam iusto. qd̵ contra naturam gerit
rette meretrix super aquas multas
sedet. Et hec quidem fornicatio ad cõ¬
cupiscentiam carius spũalis uero
ꝑtinet ad concupiscentiam ociloꝵꝵ
⁊ ii hiis om̃e pecratum agitur uixͣ
illud. Om̃e qd̃ in mũdo est. concupi¬
scentia carius est. ⁊ concupiscentia
ocilloꝵ. De hac spũali fornicatione.
psalnusta dicit. Perdes om̃s qͥ for¬
nicantur abste. Et ut breuit̾ dicamꝰ
quis quis plus terrana quani celestia¬
diligit. ⁊ ea que sunt in muudo con¬
cupiscit: foruicationem ppetrat. Cũ
qua foruicati sunt reges terre. ¶p̃i
qui sunt reges terre ip̃i sunt ⁊ lnere¬
trix. Ded ꝓpter distantiam p̃positor
⁊ subiectoꝵ diuidit᷑ in regib ⁊ terrã
ushabitantib. cũ tauien ip̃i reges sit̃
is habitantes terram hoc est terrena

Expanded text:
ralem usum feminae, cum masculis ralem usum feminae, cum masculis se miscent vel pecudibus. Et licet genus humanum in multis offendat Deum, tamen in nullo gravius agit quam in isto quod contra naturam gerit. recte meretrix super aquas multas sedet. Et haec quidem fornicatio ad concupiscentiam carnis, spiritualis vero pertinet ad concupiscentiam oculorum et in his omne peccatum agitur, juxta illud: Omne quod in mundo, est concupiscentia carnis, et concupiscentia oculorum . De hac spirituali fornicatione Psalmista dicit: Perdes omnes qui fornicantur abs te LXXII. Et breviter dicamus: quisquis plus terrena quam coelestia, et ea quae sunt in mundo concupiscit, fornicationem perpetrat. Cum qua fornicati sunt reges terrae. Ipsi qui sunt reges terrae, ipsi sunt et meretrix, sed propter distantiam praepositorum et subjectorum dividitur in regibus, in terram inhabitantibus, cum tamen ipsi reges sint inhabitantes terram, hoc est, terrena
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. Umbilicum quippe in die ortꝰ
precidere est: conuersationis temp̃r
carnis lururiam resecare. Quia er¬
go diabolus utrumq sexum decipit.
recte in lumbis uel in umbilico uir¬
tutem ⁊ fortitudinem habere dicit᷑.
Sed sciendum. qr ꝓpter diuersita¬
tem causarui. diuerso modo hoc
facit: sicut supra dictum ẽ. Uerbi
gratia. Sunt quidam qui uirgini¬
tatem suam deo deuouerunt siciet
monachi. canonici. ⁊ ceteri in gra¬
du eccł̃iastito positi. Quam si ptꝰ¬
ea concupiscentia car nis illecti cor¬
ruperint. deq̾us pectant. quam
si hec nũquam professi fuissent. Sũt¬
⁊ quidam con uigati. qui relinquẽtes
ꝓprium thorum. alienum iuolant. ⁊
adulterum ppetrant. Et isti grauius
peccant: quam hii qui ꝓprias uxores
non hñt. Tale genus est eoꝵ. qui in¬
cesta ꝑpetrant cum ꝓpinquis aut soro¬
ribus ͤ sicut fecit annon cum thaniar¬
sorore sua. Sicut ⁊ alii qui quod ẽ scele¬
ratius ⁊ grauius. reliuquentes natu¬

Expanded text:
tuus . Umbilicum quippe in die ortus tuus . Umbilicum quippe in die ortus praecidere, est conversionis tempore carnis luxuriam resecare. Quia ergo diabolus utrumque sexum decipit, recte in lumbis vel in umbilico virtutem et fortitudinem habere dicitur. Sed sciendum quia, propter diversitatem causarum, diverso modo hoc facit, sicut supradictum est; verbi gratia, sunt quidam qui virginitatem suam Deo devoverunt, sicut monachi, canonici, et caeteri in gradu ecclesiastico positi, quam si postea concupiscentia carnis illecti corruperunt, deterius peccant, quam si haec nunquam professi fuissent. Sunt quidam conjugati, qui relinquentes proprium thorum, alienum violant, et adulterium perpetrant, et isti gravius peccant quam hi qui proprias uxores non habent. Tale genus est eorum qui incesta perpetrant cum propinquis, aut sororibus, sicut fecit Ammon cum sorore sua Thamar. Sunt et alii quod est sceleratius et gravius relinquentes natu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim aque multe sicut in seque¬
tibus legimus. populi multi sunt. se¬
dere super aquas multas nichi aliud¬
est. quam regnare super ppłos mul¬
tos. Quia uidelicet luxuria carius
nuatis dũatur. ⁊ multos ad suã mi¬
seriam trahit. sed tamen diuerso mͦ
Huic est qd dñs loquens ad beatũ
iob. de diabolo dicit. Uirtus eis in
limibis eiuo: ⁊ fortitudo illius in uni¬
bilico uentris eus. Seminarium qͥp¬
pe coitus uiroꝵ in lumibis est. mulie¬
rum aũt inumbilico. Quando ergo
iuros decipit. in lumibis uirtutẽ habere
dicitur: quando aũt dicitur feminas
in umibilico. Nam qd uiris in lũbis
sit seminarium: dñs manifestat
qui dicit fidelibus. sint lumbi u̾ri
pretiucci. Et paulus de leui qd ad huc
uilumbis erat abrahe: quando obru¬
lit ei decimas melchisedech. Qd̃ fe¬
minis in umbslico: ꝓpħa manifestat᷑.
qui sub figura muslieris meretricis
loquit᷑ ad iherusalem. In die inquit
ortus tui non est precisus umbilicus

Expanded text:
Quia enim aquae multae, sicut in sequeQuia enim aquae multae, sicut in sequentibus legimus, populi multi sunt; sedere super aquas multas, nihil est aliud quam regnare super populos multos, quia videlicet luxuria carnis multis dominatur, et multos ad suam miseriam trahit, sed tamen diverso modo. Hinc est quod Dominus loquens ad beatum Job de diabolo, dicit: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . Seminarium quippe coitus virorum in lumbis est, mulierum autem in umbilico. Quando ergo viros decipit, in lumbis virtutem habere dicitur: quando autem feminas, in umbilico. Nam quod viris in lumbis sit seminarium, Deus manifestat, qui dicit fidelibus: Sint lumbi vestri praecincti . Et Paulus de Levi, qui adhuc in lumbis erat Abrahae, quando obtulit ei decimas Melchisedec. Quod feminis in umbilico, Propheta manifestat, qui sub figura mulieris meretricis loquitur ad Jerusalem: In die inquit ortus tui non est praecisus umbilicus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde paulus apłs̃ dicit. Misiti ambu¬
lant. quos sepe dicebam uobis. Due au¬
tem ciuitates sunt in hoc mũdo cũ
suis regibus sicut supra dictum ẽ .i.
iherusalem ⁊ babilon cum casto et
diabolo. quarum una constituta est
supra firmam petram. altera aut̃e
super arenam. Acq id circo una ma
citas diaboli. Que meretrix nun¬
cupatur: qr ueluti mulier meretri¬
catur quando sup uirum suum in¬
troducit alienum. ⁊ prioris sponsi
federa irrita facit. Ita om̃is multi¬
tudo maloꝵ ⁊ facit ⁊ fecit. quando
relicto creatore. demonibus se pro¬
stituit constuprandam: Relinquit
enim deum suum. qui est uir aĩe ⁊ iũ¬
git se adultero .i. diabolo idola colen¬
do. uel plus terrena quam celestia di¬
ligendo. siue etiam inmuudicie car¬
nis seruiendo. Et quia maxime per
carius libidine. que mater est. oĩum
uitioꝵ. unde genus humanũ perit. io¬
cirto ip̃a maloꝵ multitudo meretrix
uocatur. Que sedet super aquas nuiltaˢ.

Expanded text:
Unde Paulus apostolus dicit: Multi ambuUnde Paulus apostolus dicit: Multi ambulant quos saepe dicebam vobis . Duae autem civitates sunt in hoc mundo cum suis regibus, sicut supra dictum est; id est Jerusalem et Babylon, cum Christo et diabolo. Quarum una constituta est supra firmam petram, altera autem supra arenam, atque idcirco una mancivitas diaboli. Quae meretrix nuncupatur, quia veluti mulier meretricatur, quando super virum suum introducit alienum, et prioris sponsi foedera irrita facit, ita omnis multitudo malorum et facit et fecit, quando relicto Creatore daemonibus se prostituit construpandam. Relinquit enim Deum suum, qui est vir animae, et jungit se adultero, id est diabolo, idola colendo, vel plus terrena quam coelestia diligendo, sive etiam immunditiae carnis serviendo. Et quia maxime per carnis libidinem, quae mater est omnium vitiorum, genus humanum perit, idcirco ipsa malorum multitudo meretrix vocatur. Quae sedet super aquas multas.
Abbreviated transcription (Latin):
eam inuitat xp̃c ad consideranda
tormenta: reprobis iusto dei udi¬
cio parata. Uenit inquit gressib
fidei ⁊ intelligentie. ⁊ considera dãp¬
nationem meretricis magne. i dest
aitende dampnationem õium reprobro¬
rum. Uenit iohannes: quando sancca
ecclesia prebet assensum. ⁊ intelligẽs
uerba doccoꝵ siue admonita inspira¬
tiorie diuina. considerat supplicia re¬
probis uentura. Porro meretrix hic
babylon iutelligitur .i. omnis multi¬
tudo reproboꝵ. Diue per augl̾m qͥ ĩui¬
tat iohannem. intelligit᷑ precedens
ordo doccoꝵ. qui fuit in apłis. martiri¬
bus. ⁊ ceteris eccł̃ie pͥncipibus. Per io¬
hannem uero: subsequens ecclia. In¬
uitat itaq angelus iohanuem uͭ ue¬
uiat ⁊ uideat dampuationem ꝑ fide
ciuitatis. qr illi doctores qui p̾cesserũt
sequacibus ostendere studuerunt qua¬
tuus duni malos in hac uita flore¬
re. se que conspicumt egere: ex coru̾
ꝓsꝑitatib nichil concupiscant. dum
atcendunt que mala illis iunineãt

Expanded text:
eam invitat Christus ad consideranda tormenta reproborum, justo Dei judicio parata. Veni, inquit, gressibus fidei et intelligentiae, et considera damnationem meretricis magnae, id est: attende damnationem reproborum. Venit Joannes, quando sancta Ecclesia praebet assensum, et intelligens verba doctorum, sive admonita inspiratione divina, considerat supplicia reprobis ventura. Porro meretrix hic Babylon intelligitur, id est omnis multitudo reproborum; sive per angelum qui invitat Joannem, intelligitur praecedens ordo doctorum, qui fuit in apostolis, martyribus, et caeteris Ecclesiae principibus: per Joannem vero subsequens Ecclesia. Invitat itaque angelus Joannem ut veniat, et videat damnationem perfidae civitatis, quia illi doctores qui praecesserunt, sequacibus ostendere studuerunt, quatenus dum malos in hac vita florere, seque conspiciunt egere, ex eorum prosperitatibus nihil concupiscant, dum attendunt quae mala illis immineant.
Abbreviated transcription (Latin):
gracia. plato ad iheremia megyp¬
to posito cognouit. qd̾ deus om̃ips
fecerit celum ⁊ terram. mare ⁊
oĩa que iieis sunt. Sed hanc phi¬
alam uertit in sanguinem .i. in
prauitatem erroris. dicens ꝙ ce¬
lites idest angłi fecerint ceteram
minorem creaturam. Uirgiliꝰ
qͦ ex danihelis uolumine didicit
quatuor regna a deo preordinata
ex quibus unũ est aureum sed con¬
uercit hoc iii sangumem cum re¬
tulit hec regna ad saturnimi et
ioueni: ip̃oq dixit conditores eeꝵ¬
loquitur dicens. Dapere scom car¬
nem:. mors est. Et rursum. Sapien¬
tia carnis: inimica est deo. Et audun¬
quia sicut in sequentibus legiinus.
aque multe ppłi multi sunt. dicetẽ
Iustus es qui eras sanctus. Pret̾itũ
tempus positum est. hic pro trib
futuro. Qui eras scilicet iustus ͦ E¬
scũs est eris. Que iusticia in hoc
manifestatur. cum subditur. Qui
hec inquit iudicasti: qr qui sangui¬

Expanded text:
ato a Jeremia in Aegypto positus, cognovit quod Deus omnipotens fecerit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, sed hanc phialam vertit in sanguinem, id est in pravitatem erroris, dicens quod coelites id est angeli fecerint caetera, id est, minorem creaturam. Virgilius quoque ex Danielis volumine didicit quatuor regna a Deo praeordinata, ex quibus unum est aureum, sed convertit hoc in sanguinem, cum retulit hoc ad Saturnum et Jovem, ipsosque dixit conditores regloquitur dicens: Sapere secundum carnem mors est, et rursum, sapientia carnis inimica est Deo. Et audquia, sicut in sequentibus legimus, aquae multae populi multi sunt. Dicentem: Justus es qui eras sanctus. Praeteritum tempus positum est hic pro tribusfuturo. Qui eras sanctus, justus es et eris. Quae justitia in hoc manifestatur, cum subditur: qui haec, inquit judicasti quia sangui
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iĩ hoc mũdo .i. iherusalem
que habet regem xp̃mi: ⁊ babilon
que habet regen nabugodonosor
.i. diabolum. Quaru una cepit
ab abel. altera adcam. Una est
corpus xp̃i: altera corpus diaboli.
Cuni aũt dicunt sc̃i predicatores
cecidit cecidit babylon: pret̾itum
tempus ponitur ꝓfuturo. cecid̃
iudelicet ꝓ eo qd̃ est. casura est uł
cadet scilicͥet in eternam dampna¬

Expanded text:
t in hoc mundo, id est Hierusalem quae habet regem Christum: et Babylon, quae habet regem Nabuchodonosor, id est diabolum. Quarum una coepit ab Abel, altera a Cain: una est corpus Christi, altera corpus diaboli. Cum autem dicunt sancti praedicatores: Cecidit, cecidit Babylon, praeteritum tempus ponitur pro futuro. Cecidit, videlicet pro eo quod est casura, vel cadet in aeternam damna
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c in gła est dei patris. Illi inqͥ¬
unt date honoren. ⁊ non autrẽpo
qui contrarius honori ui caracte¬
re ⁊nõie. ac nimero noĩs eius eẽ
cognoscitur. In celo aũt terra ⁊
mari om̃is creatura in tempore cõ

Expanded text:
in gloria est Dei Patris . Illi inquit date honorem, et non Antichristo, qui contrarius honori in charactere et nomine ac numero nominis ejus esse cognoscitur. In coelo autem et terra et mari omnis creat
Abbreviated transcription (Latin):
predicantem audierinit. Gentiles
aũt nichil hoꝵ habuerunt. nisi
tantum predicationem xp̃i con¬
tempserunt. quan per apłos au¬
dierunt: Iteoq ⁊ isti dampnabũt᷑.
sed illi crũdelius. Hinc ⁊ eñi scrip¬
tum est. Qui non credit: iam ui¬
dicatus est. Unde bene dixit sun¬
pliciter seuũ uulnus esse faccũ
aut pessimum: sed iuxit duo no¬
mina .i. seuum ac pessimiñ. ad ex¬
aggerandam huius uulneris ma¬
guitudinem. Quasi diceret pa¬
remediabile atq mortiferum.
Quo solo etiam si alii desunit qͥli¬
bet uulnerati: eterna uidicant᷑
iuxta illud. Ego uen in noĩe pa¬
tris mei ⁊ noñ suscepistis me:
ahus ueniet in noie suo. illum¬

Expanded text:
praedicantem audierunt. Gentiles praedicantem audierunt. Gentiles autem nihil horum habuerunt, nisi tamen praedicationem Christi contempserunt, quam per apostolos audierunt. Ideoque et isti damnabuntur, sed illi crudelius Hinc etenim scriptum est: Qui non credit, jam judicatus est. Unde bene non dixit simpliciter saevum vulnus esse factum, aut pessimum, sed junxit duo nomina, id est, saevum ac pessimum, ad exaggerandam hujus vulneris magnitudinem, quasi diceret irremediabile atque mortiferum, quo soli, etiam si alii desint, quilibet vulnerati, aeterna judicentur juxta illud: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet in nomine suo