comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilia magis necessaria ẽẽ dicit. Qͦ d
uͦ cortine ce saga in latitudine eqͣlia
sunt. id est quattuor cubitorum: om¬
nes iustos &e in iustos eandem quattu¬
or enuͣngłiorum fidem tenere demon¬
seorsum iunges. & sex sibi mutuo
copulabis: ita ut sextum sagum in fron¬
te tec̾ti duplices. EFacies oe quinqͣgnita
ansas mora sagi unus: ut conungi
cum altero queat. Et qͥnqͣginta an¬
sas in ora sagi alterius : ut cum altero
cortinis suꝑhabundat medium du¬
plicatur infronte tecti: & medium oꝑ¬
it posteriora tab̾naculi. Non quod
unum sagum sic diuidatur: alioqͥn
totum tab̃naculum uno sago tegeret᷑:
sed quia unum sagum ideo ad ditum
est ut & cortrne omnes sagis oꝑiant᷑.¬

Expanded text:
bilia magis necessaria esse dicit. Quod bilia magis necessaria esse dicit. Quod vero cortinae et saga in latitudine aequalia sunt, id est quatuor cubitorum, omnes justos et injustos eamdem Evangeliorum fidem tenere demoseorsum et sex sibi mutuo copulabis, ita ut sextum sagum in fronte tecti duplices. Facies et quinquaginta ansas in ora sagi unius, ut conjungi cum altero queat, et quinqsas in ora sagi alterius, ut cum altero cortinis superabundat, medium duplicatur in fronte tecti, et medium operit posteriora tabernaculi, non quod unum sagum ita dividatur, alioquin totum tabernaculum uno sago tegeretur; sed quia unum sagum ideo additum est, ut cortinae omnes sagis operiantur
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sufficiant. Nunc de sagis nideamꝰ:
Laries ce saga cilicina
undecimn: a doꝑiendum tectum
tab̾naculi. Longitudo sagiuniꝰ habebit
.xxx. cubitos: & latitudo quattuor. Equa
erit mensura sagorum omnium. Siuit
enim ꝑ cortinas niros doctos ce religiosos:
ita per saga cilicina scłares et petr̃ores in¬
telsimus. In illis enim iacinctus. purpu¬
ra coctus o byssus refulgent. in his autẽ
asꝑ hirsuti. et pungentes pili caprarũ
horrent: qm̃ illi urtutib decorantur:
isti uͦ uitiis ce peccatis deturpant᷑. Et
plura quidem sunt saga qmͣ cortine
insuꝑ etiam ce longiora: qm̃ pectatires
&e plures sunt quam iusti. & magis di¬
uitiis & honoribus sublimati. Unde
ip̃a ueritas air: quia multi sunt uocati.
patici uͦ electi. H ec tantum tectum
oꝑiunt. hec a grandinis & plumiarũ
iniuriis tab̃naculum defendunt: qm̃
si monachi ce sacerdotes omnes essemꝰ.
facile a sarracenis ce latronibus eccłia

Expanded text:
dicta sufficiant. Nunc de sagis videamus. « dicta sufficiant. Nunc de sagis videamus. « Facies et saga cilicina undecim ad operiendum tectum tabernaculi. Longitudo sagi unius habebit triginta cubitos, latitudo quatuor. Aequa erit mensura sagorum omnium. » Sicut enim per cortinas viros doctos et religiosos, ita per saga cilicina 94 saeculares et peccatores intelligimus; in illis enim hyacinthus, purpura, coccus et byssus refulgent: in his autem asperi, hirsuti et pungentes pili caprarum horrent, quoniam illi virtutibus decorantur, isti vero vitiis et peccatis deturpantur. Et plura quidem sunt saga quam cortinae, insuper etiam et longiora, quoniam peccatores et plures sunt, quam justi, et magis divitiis, et honoribus sublimati. Unde ipsa Veritas ait: Quoniam « multi sunt vocati, pauci vero electi . » Haec autem tectum operiunt, haec a grandinis et pluviarum injuriis tabernaculum defendunt, quoniam si monachi et sacerdotes omnes essemus, facile a Saracenis et latronibus Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
enim aurei: itͥusq testam̃ti libri in¬
telliguntur. Qui quare aurei dican¬
tar: sepe dictum est. His autẽ uidei
dem predicant. unum deura confi¬
tentur. & ab uno dati sunt om̃s. Non
enim crederem nideis: nͥ enungłiis lex
conueniret. Non nobis crederant n¬
dei: nͥ logi euuangłia concordarent. Na
gͦ & nom & neteris testam̃ti omnes in¬
ter se libri concordant: ideo hec duo
uela. idest cͥtrimcisio &e p̃putrum sibi
uinguntur. Dum enim libriutriꝰq te¬
stamenti quasi quidam circuli concor¬
dia quadam & conuenientia sibi occur¬
runt: iudeos & x̾anos inuna fide ligat
&e sotiant. Nam &e ip̃e quoq Onume¬
rus tirculorum: numero conuenit li¬
brorum. Surt enim quadraginta¬
& duo libri: ueteris testameriti. Nom
guta fiunt. Liber enim ricth. sicut ihe¬
romimus ait. in libro iudicum com¬
putatur. & ezra. et neemias muno uo¬
lumine continentur. Merito gͥ qͥnqua¬
ginta sunt circuli: siquidem ce libri fc̃
quinqͣguita. Et hec quidem de cortinis

Expanded text:
enim aurei utriusque Testamenti libri intelliguntur, qui quare aurei dicuntur, saepe dictum est; his autem Judaei fidem praedicant, unum Deum confitentur, et ab uno dati sunt omnes: non enim crederem Judaeis, nisi Evangelii lex conveniret; non nobis crederent Judaei, nisi legi Evangelia concordarent. Quia ergo et Novi et Veteris Testamenti omnes inter se libri concordant, ideo haec duo vela, id est circumcisio et praeputium, sibi junguntur. Dum enim libri utriusque Testamenti, quasi quidam circuli concordia quadam et convenientia sibi occurrunt, Judaeos et Christianos in una fide ligant et sociant: nam ipse quoque numerus circulorum, numero convenit librorum. Sunt enim quadraginta duo libri Veteris Testamenti, Novi aginta fient. Liber enim Ruth, sicut Hyeronymus dicit, in libro Judicum computatur; et Esdras et Nehemias in uno volumine coarctantur. Merito igitur quinquaginta sunt circuli, siquidem et libri sunt quinquaginta. Et haec quidem de cortinis
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Sc̃iebat enim nicħ impossibi le
deo eẽ. Sequitur aũ de peccato so¬
domorum⁊ gomorreorum: qd̃ pro
sui magnitudine clamor appellat᷑.
Sic enim ⁊ de peccato cham dr. Et
ce uox sanguins frĩs tui clamat ad
me de t̾ra Clamant gͥ peccata: neq
scłm hominum uoluntates celari
possunt: semꝑq dei aures sollicitãt
⁊ inquietant. S mira conditoris pa¬
cientia qui ñ statim punit: neq te¬
mere credens accusanti clamori⁊ ꝗͣ.¬
uis omnia sciat: descendit tñ ⁊ ui¬
det utrum ea uera sint que sͥ de pec¬
catoribꝰ nuntiantur. Magnum uide¬
licet homini exemplum tribuens:
ut nemo iniudicando sententiam
temere deꝓmat. Et hoc ẽ qd dr: de¬

Expanded text:
sit; sciebat enim Deo nihil impossibile sit; sciebat enim Deo nihil impossibile esse. Sequitur autem de peccato Sodomorum, et Gomorrhaeorum, quod pro sui magnitudine clamor appellatur. Sic enim et de peccato Cain dicitur: « Ecce sanguis fratris tui clamat ad me de terra . » Clamant igitur peccata, neque secundum hominum voluntates celari possunt, semperque aures Dei sollicitant, et inquietant. Sed mira Conditoris patientia, qui non statim punit, neque temere credens accusanti clamori, quamvis omnia sciat, descendit tamen, et videt utrum vera sint, quae sic de peccatoribus nuntiantur: magnum videlicet homini exemplum tribuens, ut nemo in judicando sententiam temere depromat. Et hoc est, quod d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ loqui ⁊ manducare.⁊ bibere posft̃.
sicut enimuerum corpꝰ ẽ aer: ita ⁊
corpora que sumunt ex aere. His
aũ ad tempꝰ induuntur: que cum se
expoliauerint ⁊ mox in eunlem ae¬
rem resoluuntur. Angelus tñ rapha¬
el ad tobiam loquens. ait. Pax uob̃.
nolite timere. Etenim cum ẽẽm uo¬
łicum ꝑ uoluntatem der: iudebar
quidem uob̃cum ⁊ manducare ⁊ bi¬
bere ⁊ s ego inuisibili cibo ⁊ potu qͥ
ab hominibꝰ uideri ñ potest: utor.
angelos manducare ⁊ bibere intel¬
ligant: quibꝰ cumq impossibile ẽẽ¬
uidetur. ut angeli manducent ⁊ bi¬
bant. Moyses tñ eos comedisse testa¬
tur dicens. Cumq inquit comedis¬
sent: dixerunt ad eum . Ubi ẽ saray
filium uxor tua. Quo audito: risit
sara. Desierãt enim iam ei fieri muli¬
ebria: id÷ tempꝰ menstrue iam ab
ea cessauerat ⁊ pꝰtqͣm scdm legem
nature mulierem parere impossibi¬
le ẽ. Uñ ⁊ a domino sara de risu rep̃¬
henditur. Abraham u̾o qͣmuis ⁊ ip̃e

Expanded text:
et bibere possunt. Sicut enim corpus est aer, ita et corpora, quae sumuntur ex aere. His enim ad tempus induuntur, quibus cum se exspoliaverunt, mox in eumdem aerem resolvuntur. Angelus enim Raphael ad Tobiam loquens ait: « Pax vobis, nolite timere: etenim cum essem vobiscum per voluntatem Dei, videbar quidem vobiscum et manducare et bibere, sed ego cibo invisibili, et potu, qui ab hominibus videri non potest, utor .angelos manducare et bibere intelligant, quibuscunque impossibile videtur esse, ut angeli manducent, et bibant. Moyses tamen eos comedisse testatur, dicens: « Cumque comedissent, dixerunt ad eum: Ubi est Sara ufilium Sara uxor tua: quo audito, risit Sara. » Desierant enim jam fieri muliebria, tempus menstrui ab ea cessaverat, post quod secundum legem naturae mulierem parere impossibile est. Unde et a Domino Sara de risu reprehenditur. Abraham quamvis et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. In die illo pepigit dominꝰ
cum abram fedus dicens. Sẽmini to
dabo t̾ram hanc. Demde ũo desc̾bit
t̃minos t̾re qͣm ei daturus erat. Tantis
enum reuelatis secretis. cum iam nicħ
eẽt. in quo abram dubitare posset:
ditas futura describitur.
gatu uxoris cumagar eius an¬
cilla dormiens. hismahelem genue¬
rit.S. cum saray domina eus eam
affligeret. ip̃aq a facie eus fugeret:
ab angelo admonita ad dñam suã
reu̾sa ẽ. Quul aũ ꝑ has duas mulierᷤ
intelligi debeat: apostolus exponẽ
ait. hec enim sunt duo testamenta.
ꝑ saram siquidem eccłiam. ꝑagar
u̾o synagogam intelligere uolens.
Unde ⁊ ysaac filios eccłie. hisma hel
dem qͣm sara peꝑit agar: quia prius
sinagoga qͣm eccł̃ia peꝑit. Quomͦ aũ
sinagogam eccłia afflixerit: nisi fortas¬
se fidem xp̃i p̾dicando qͣm ip̃a audi¬
re ñ uult. scire ñ possum. Tam̃ ⁊ ab
eccłie filiis multis in locis temporalit̾
affligitur sinagoga: tributa soluen¬
do. Angelus aũ qui agar redire ad

Expanded text:
epigit foedus cum Abraham, dicens: Semini tuo dabo terram hanc. » Deinde vero describit terminos terrae quam ei daturus erat. Tantis enim revelatis secretis, cum jam nihil esset in quo Abraham dubitare posset, ditas futura describitur. gatu uxoris, cum Agar ejus ancilla dormiens, Ismaelem genuerit; sed cum Sara domina ejus eam affligeret, ipsaque a facie ejus fugeret, ab angelo admonita ad dominam suam reversa est. Quid autem per has duas mulieres intelligi debeat, Apostolus exponens ait: « Haec sunt duo Testamenta ; » per Saram siquidem Ecclesiam, per Agar vero Synagogam intelligere volens. Unde Isaac filios Ecclesiae, Ismael idem quam Sara, peperit Agar, quia prius Synagoga quam Ecclesia peperit. Quomodo autem Synagogam Ecclesia afflixit, nisi fortasse fidem Christi praedicando, quam ipsa audire non vult, scire non possum. Tamen et ab Ecclesiae filiis multis in locis temporaliter affligitur Synagoga, tributa solvendo. Angelus autem, qui Agar ad dominam
Abbreviated transcription (Latin):
onest̾re: id̾ in semine quod orietur ex
te. In xp̃o iudelicet aquo ⁊ inquo ⁊ per
quen omnes benedicentur: ⁊ sine quo
nemo benedicit᷑. Et egressi sunt de aram.
ut irent int̾ram cananeam: in qͣm pͥ¬
us uenire disposuerãt. Apparuitq dñs
abraham: ⁊ dixit ei. Sẽmini tuo dabo

Expanded text:
 in semine quod orietur ex te, in Christo videlicet, a quo, et in quo, et per quem omnes benedicuntur, et sine quo nemo benedicitur. « Egressi sunt de Aram, ut irent in terram Chanaan, » in quam prius venire disposuerunt. « Apparuitque Dominus Abraham, et dixit ei: Semini
Abbreviated transcription (Latin):
lum quem coxerat: ⁊ posuit corã
eis. Postqͣm aũ comederunt: dicũt
quia emenso anno tempore eodem
habebit sara filium. Deinde u̾osur¬
gunt.⁊ uadunt contͣ sodomam.
Abraham aũ deducebat eos. Cui
dominꝰ. Clamor inquit sodomoꝵ
⁊ gomorreorũ multiplicatus ẽ. De
scendã gͥ illuc. Ierunt autem sodo¬
mam duo angeli abraham u̾o stas
lo quebatur cum dño. Sẽmꝑ enim
abraham in fide crescit: semꝑq de d̾o
maiora cognosc̾e̾ merecur. fue enini
qd añ iã temporis omnibꝰ incognitũ
fũat: in tͥnitate dm cernit. ⁊ in uni¬
tate adorat. Non qd̃ tͥnitatem ip̃am
uiderit: s quia ꝑ hoc qđ uiderat in
tͥnitate ⁊ unitate d̾m cognoscere me¬
ruit. ñ cum tres uiderit: ñ tñ nisi u¬
num adorad: ñ nisiunum dñm uo¬
cat. De hoc enim in euangelio dñs
ait. Abraham pat̾ ũr exultauit ut
uideret diem meum: uidit ⁊ gauisꝰ:¬

Expanded text:
lum, quem coxerat, et posuit coram lum, quem coxerat, et posuit coram eis. Postquam autem comederunt, dicunt quod, emenso anno, eodem tempore habebit Sara filium. Deinde surgunt, et vadunt contra Sodomam; Abraham autem deducebat eos. Cui Dominus: « Clamor, inquit, Sodomorum et Gomorrhae multiplicatus est; escendam igitur illuc. » Iverunt ergo Sodomam duo angeli. Abraham vero stans loquebatur cum Domino. Semper enim Abraham in fide crescit, semperque de Deo majora cognoscere meretur. Ecce enim, quod ante id temporis omnibus incognitum fuerat, in Trinitate Deum cernit, et in unitate adorat; non quod Trinitatem ipsam viderit; sed quia per hoc, quod viderat, in Trinitate, et unitate Deum cognoscere meruit; unde cum tres viderit, attamen nonnisi unum adorat, nonnisi unum Dominum vocat. De hoc enim Dominus in Evangelio ait: « Abraham pater vester exsultavit, ut videret diem meum, vidit et gavis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse: nisi menbris omnibꝰ circũ¬
cisis. suꝑflua omnia.⁊ nociua om̃ia
ase reꝑellant. Et iudei quidem uno:
mur. Pes enim circumcisus: ñ cur¬
rit ad malum. Manus circumcisa
ñ ꝑcutit innocentem. Lingua circũ¬
cisa. ñ loquitur mendatium. Au¬
ris circumcisa: ñ nult auclire detrac¬
tionem. Audi deniq qd̃ scͥptum ẽ
Circumcidite corda ura: ⁊ ñ corpora
ait. Dura ceruice ⁊ incircumcisis cor¬
istis. Sola enim ista sufficiunt. cõtͣ
eos: qui omnia ad litteram intelli¬
gere uolunt. Aut si ñ sufficiunt: ab¬
sciclant aures. ⁊ seccent corda. Qd a
nemine quidem usq hodie factum
auduumus. Aut hoc gͥ ñ intelligũt.
aut suntelligunt. facere negligunt.
abrahe. Quibꝰ occurrens: adorauit ⁊
dixit. Domine su nueni gr̃am in ocłiᷤ
Ituis ⁊ ne transeas seruum tuum:s
afferam pausillum aque. ⁊ lauent᷑
pedes ur̃i. Quibꝰ adquiescentibꝰ. tu¬
lit abraham butirum. ⁊ lac. ⁊ uitu¬

Expanded text:
non posse, nisi membris omnibus circumnon posse, nisi membris omnibus circumcisis, superflua omnia et nociva a se repellant; et Judaei quidem uno, mur. Pes enim circumcisus non currit ad malum. Manus circumcisa non percutit innocentem. Lingua circumcisa non loquitur mendacium. Auris circumcisa non vult audire detractionem. Audi denique quod scriptum est: « Circumcidite corda vestra, et corpora ait: « Dura cervice, et incircumcisis coritis . » Sola enim ista sufficiunt contra eos, qui omnia ad litteram intelligere volunt: aut si non sufficiunt, abscidant aures, et secent corda, quod a nemine usque hodie factum audivimus. Aut hoc igitur non intelligunt, aut si intelligunt, facere negligunt. Abrahae, quibus occurrens adoravit, et dixit: « Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, ne transeatis servum tuum: sed afferam pauxillum aquae, et laventur pedes vestri. » Quibus acquiescentibus, tulit Abraham butyrum et lac, et vitu
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit eum abraham. Omnemq
t̾ram chanaam ꝓmituit ei imposses¬
sionem et̾nam. Sͨaray qͦq mutato
nomine uocauit saram. Precepit
insuꝑ: ut abraham circuncidat
carnem p̾putii sui. Masculus enim
qui circumcisus ñ fu̾it: ꝑibit aĩa eiꝰ
de populo suo. Merito enim abra¬
ham tunc creuit nomine: qnfilius
ei ꝓmissus ẽ: in qͣ hereditare debe¬
hamerit nom̃ tuum: quia patrẽ
multarum gentium posui te.
Saray u̾o que int̾p̾tatur pͥnceps me¬
a.econtra nomine diminuta ẽ: ut
iam ñ pͥnceps mea. s pͥncep̃s abso¬
lute dicatur. Sic enim interpretat᷑
sara. Significat enim ut diximus
circumcisionẽ signaculum iusti¬
cie fidei. Est gͥ circumcisio signumr:
ẽ aũ ⁊ signaculum iusticie fidei.
Signum quidem: ut ppłs qui ubi¬
q gentium disꝑgendus erat ÷ ab
omnibꝰ cognosceretur. Iusticie uero
signaculum: ut ꝑ illius suꝑfluita¬
tis diminutionẽ ÷ eccł̃ie filu intelli¬
gerent se aliter sideles.⁊iustos eẽ

Expanded text:
vocavit eum Abraham, omnemque vocavit eum Abraham, omnemque terram Chanaam promisit ei possessionem aeternam. Sarai quoque, mutato nomine, appellavit Saram. Praecepit insuper ut Abraham circumcidat carnem praeputii sui. « Masculus enim, qui circumcisus non fuerit, peribit anima ejus de populo suo. » Merito enim Abraham tunc crevit nomine, quando filius ei promissus est, in quo haereditare debeham erit nomen tuum, quia patrem multarum gentium posui te. » Sarai vero, quae vocatur princeps nostra, e contra nomine diminuta est, ut jam non princeps nostra, sed princeps absolute dicatur; sic enim interpretatur Sara. Significat enim, ut diximus, circumcisionis, signaculum justitiae fidei . » Est igitur circumcisio signum, est autem et signaculum justitiae fidei. Signum quidem, ut populus, qui ubique gentium dispergendus erat, ab omnibus agnosceretur. Justitiae vero signaculum, ut per illius superfluitatis diminutionem Ecclesiae filii intelligerent, se aliter fideles, et justos esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uidentis me. Agar fugiens monet᷑
ab angelo: ut redeat ad dñam suã.
gd̃ ip̃a sibi utile cognoscens: ait. Tu
esdeus qui audisti me: tam salubre¬
mͥ consilium dedisti. Et adiecit. P ro¬
fecto hic iuidi posteriora uidentis
me. Dictumq ẽ enim qd̃ agar sinago¬
gam: angelus aũ eccłie doctores sig¬
nificet. Dicat gͥ agar: dicat sinagoga.
Uera sunt o doctores que dicitis⁊ uti¬
dere despexi anteriora. Presens mͥ lo¬
cutus ẽ. ⁊ ñ cognoui. tͣnsiuit ⁊ iam cog¬
nosco. Quem utiq ñ cognouissem. n
ad puteum uenissem. Sic enim ⁊¬
mulier samaritana: ad puteum eũ
cognoscere meruit. Pureus iste nouũ¬
ẽ testam̃tum. Lege euangelium: si uiᷤ
cognoscere xp̃m. Uocatur aũ puteus
iste: puteus iuuentis. ⁊ uidentis me.
Uiuentis quidem: quia mortuum
eum sinagoga ẽẽ putabat. Uidentĩ
aũ: quia qͥmius eum multum offen
autem dehine scͥbitur historia. qd ds
apparuit abrahe:.⁊ posuit fecdui sem
pit̾num cum eo ÷ ⁊ adeiecta una litt̃a.

Expanded text:
 videntis me. » Agar fugiens monetur ab angelo ut redeat ad dominam suam, quod utile sibi forte cognoscens, ait: « Tu es Deus, qui audisti me, tanquam salubre consilium mihi dedisti; » et adjecit: « profecto hic vidi posteriora videntis me. » Dictum est etiam quod Agar Synagogam, angelus autem Ecclesiae doctores significat. Dicat igitur Agar, dicat Synagoga: Vera sunt, o doctores, quae dicitis, uti despexi anteriora, praesens mihi locus est, et non cognovi, transivit, et jam cognosco, quem utique non cognovissem nisi ad puteum venissem. Sic enim mulier Samaritana ad puteum eum cognoscere meruit. Puteus iste Novum Testamentum est. Lege Evangelium, si vis cognoscere Christum. Vocatur autem puteus iste putens 25 viventis, et videntis me; viventis quidem, quia mortuum eum Synagoga esse putabat: videntis m, quia, quamvis eum multum offendautem dehinc describitur historia, quod Deus apparuit Abrahae, et posuit sempiternum foedus cum eo, et adjecta una littera
Abbreviated transcription (Latin):
omnesq apli originem habent : qͥbꝰ
ñ solum chananeos. uerumeuam om̃
gentes seruire ñ dubium ẽ.Ioeoq ⁊ ia¬
phet in suis benedictionibꝰ dr. ut ha
clesiis ab apłis fundatis : sue in illis
mansionibꝰ de quibꝰ dñt ait: indomo
patris mei mansiones multe sunt.
De iafet namq qui latitudo int̃p̃tat᷑.
gentilis ppłs natus ẽ: qui ñ solum cha¬
naneis s ⁊ cunctis gentibꝰ imꝑauit.

Expanded text:
omnesque apostoli originem habent, quibus non solum Chananaeos, verum etiam omnes gentes servire non dubium est. Ideoque in suis benedictionibus dicit, ut est, sive in Ecclesiis ab apostolis fundatis, sive in illis mansionibus, de quibus Dominus ait: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » De Japhet namque, qui latitudo interpretatur, gentilis populus natus est, qui non solum Chananaeis, sed cunctis gentibus imperavit.
Abbreviated transcription (Latin):
unitas ⁊ concordia regnat. Uolucres
aũ que suꝑ cadau̾a descendunt ⁊ uicia
sunt. ⁊ maligni sp̃s: qui semꝑ insaci¬
abili uoracitate ppłm dei diriꝑe.⁊ la¬
niare contendunt. S abram abigit
eas: ꝑ quem scõs ⁊ apłicos uiros intel¬
ligimus ÷ qui semꝑ sc̃ãm eccl̃iam ab
eorum insidiis ꝓtegunt ⁊ defendũt.
umq sol
occumberet. sopor irruit suꝑ
abram: ⁊ horror magnus. ⁊ tenebros
inuasit eum. D. ietumq ẽ adeum.
Scito p̃noscens qd ꝑegrinum fut᷑um¬
sit semen tuum in t̾ra ñ sua: ⁊ subiciẽt
eos seruituti: ⁊ affugent qͣdringentiᷤᷤ
annis. Uerumptn gentem cui seruit᷑i
sunt: ego iudicabo. Et pꝰt hec: egredi¬
entur cum magna substantia. Tu aũ
ibis ad patres tuos: sepultus insenestu¬
te bona. Generatione aũ quarta reũ¬
tentur huc. Nec dum enim complete
beret ⁊ iam nox apppinqͣret ⁊ sopor
irruit suꝑ abram: in quo quia ut se¬
pe fit.mira ⁊ horrenda uidebat: Hor¬
ror magnus ⁊ tenebrosus inuasit eũ.

Expanded text:
egnat. Volucres autem, quae super cadavera descendunt, vitia sunt, et maligni spiritus, qui semper insatiabili voracitate populum Dei diripere et laniare conantur. Sed Abraham abigit eas: per quem sanctos et apostolicos viros intelligimus, qui semper sanctam Ecclesiam ab eorum insidiis protegunt et defendunt. « Cumque sol occumberet, sopor irruit super Abraham, et horror magnus et tenebrosus invasit eum: dictumque est ad eum: Scito praenoscens, qsubjicient eos servituti, et affligent quadringentis annis; verumtamen gentem, cui servituri sunt, ego judicabo, et post haec egredientur cum magna substantia. Tu autem ibis ad patres tuos in pace, sepultus in senectute bona. Generatione autem quarta revertentur huc, nec dum enim completaeberet, » et jam nox appropinquaret, sopor irruit super Abraham, » in quo, quia, ut saepe fit, mira et horrenda videbat, « horror magnus et tenebrosus invasit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
patiuntur iniqui. Cubanus fumas
⁊ lampas ignis. huius seculi confla¬
gratio ẽ: qua ultimo iuditio totus
mundui t̾ribiliter succenditur. Be¬
ne aũ ignis inter diuiones illas tnͣsis¬
se ñ tñ cadauera consumpsisse ddr:
quia iam ꝑacto iudicio cunctisq ĩ¬
mortalibꝰ factis. tnͣsire ꝑ eos ignis po¬
terit: penitus tñ incendere ⁊ consum¬
mare ñ pot̾it. Si uo ꝑ solis occasum.
mors xͥ intelligat᷑ ꝑ caliginẽ uͦ tenebͤ
que ineius passione facte sunt. quid
erit clibanus ⁊ lampas ignis nisi sp̃s
sc̃s. qui die quinquagesima descen

Expanded text:
patientur iniqui. Clibanus fumans, patientur iniqui. Clibanus fumans, et lampas ignis, hujus saeculi conflagratio est, qua ultimo judicio totus mundus terribiliter succendetur. Bene autem ignis inter divisiones illas transisse, non tamen cadavera consumpsisse dicitur; quia, jam peracto judicio, cunctisque immortalibus factis, transire per eos ignis poterit, penitus tamen incendere et consumere non poterit. Si vero per solis occasum mors Christi intelligatur, per caliginem vero tenebrae, quae in ejus passione factae sunt, quid erit clibanus, et lampas ignis, nisi Spiritus sanctus, qui die quinquagesima descen
Abbreviated transcription (Latin):
sua  idẽ. int̾ra egypti:⁊ subiciẽt eos egyp¬
tii seruituti: ⁊ affligẽt quadͥngentis amus.
hoc aũ in exodo plenius narratur. Ue¬
rumptn gentem cui seruient: egoiu¬
dicabo. Quia decem plagis totam egip¬
tum potent̃ afflixit. Ebrei aũ expolia¬
ta egipto: egressi sunt cum substantia.
Luaũ ibis ad patres tuos inpace: il ÷
bona. Ipsi u̾o quarta gen̾atione reũ¬
putetur. Necdum enim complete st̃
iniquitates amorreorum. Peccatum
enim cum consummatum fu̾it : ge¬
nerat mortem. Sordidus añ sordes¬
cat adhuc: ne forte conu̾tatur ⁊ sane¬
tur. Iniquus enim ⁊ qui penitentiam
agere renuit: quanto plus aclño expe¬
ctatur ⁊ tanto maiori pena dignut.
nullam habet excusationem.
uin gͦ oceubuisset
sol facta ẽ caligo tenebrosa : ⁊
apparuit clibanus fumans ⁊ lampa̾
ignis tͣnsiens inter diuisiones illas.
Solisoccasus qui finis ẽ dier: huiꝰ
seculi finem designat. Caligo u̾o tene¬

Expanded text:
id est in terra Aegypti, « et subjicient » Aegyptii « eos servituti et affligent quadraginta annis. » Hoc autem in Exodo plenius narratur. « Verumtamen gentem, cui servient, ego judicabo; » quia decem plagis totum Aegyptum potenter afflixit: Hebraei autem exspoliata Aegypto egressi sunt cum magna substantia. « Tu autem ibis ad patres tuos in pace, » idbona; » ipsi vero « quarta generatione reverputetur. « Nec dum enim completae sunt iniquitates Amorrhaeorum; » -- « Peccatum » enim, « cum consummatum fuerit, generat mortem . » Sordidus igitur sordescat adhuc, ne forte convertatur et sanetur. Iniquus enim est, qui poenitentiam agere renuit, qui quanto plus a Domino exspectatur, tanto majori poena dignus nullam habebit excusationem. « Cum ergo occubuisset sol, facta est caligo tenebrosa, et apparuit clibanus fumans, et lampas ignis transiens inter divisiones illas. » Solis occasus, qui finis est diei, hujus saeculi finem designat. Caligo vero tene
Abbreviated transcription (Latin):
manu uiri requiram aniniam uiri:
⁊ de manu fr̃is i quiram animã eius.
Omnes enim fr̃s sumus. Domini sentẽ¬
tia ẽ. Nemo aũ impune ꝓximum ⁊ fra¬
trem suum interficiet. Uñ ⁊ subditur.
Quicunq effudit humanum sangui¬
nem: fundetur sangus illius. Non
qd̾ omnis homicida temporaliter oc¬
cidatur. s quia nͥ resipuerit ⁊ peniten¬
ciam eg̃it: ꝓ morte quã fecit. mortem
suscipiet et̾nam. ⁊ hoc quidem m̾̃ito.
Tonnaginẽ enim dei factus ẽ homo. Qui

Expanded text:
manu viri requiram animam viri, et de manu fratris ejus requiram animam ejus. » Omnes enim fratres sumus: Domini sententia est. Nemo autem impune proximum et fratrem suum interficiet. Unde et subditur: « Quicunque effuderit humanum sanguinem, fundetur sanguis illius. » Non quod omnis homicida temporaliter occidatur, sed quia, nisi resipuerit et poenitentiam egerit, pro morte quam fecit, mortem suscipiet aeternam. Et hoc quidem merito; ad imaginem enim Dei factus est homo. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
inc aũ
sequitur qͦmͦ loth captris fue¬
rit: ⁊ abraham numeratis trecentis
decem ⁊ octo uernaculis suis eum libe¬
rauerit. In suꝑ ⁊ melchi sedech rex sa¬
lem. sacerdos dei altissimi. qͦmͦ ꝓfereis
panem ⁊ uinum ei benedixerit: deci¬
masq ab eo susceꝑit. Abram namꝙ
qui pater excelsus int̃p̃tatur: deum¬

Expanded text:
inc autem sequitur quomodo Lot captus fuerit; et Abraham, numeratis trecentis decem et octo vernaculis suis, eum liberarit. Insuper et Melchisedech rex Salem sacerdos Dei altissimi quomodo, proferens panem et vinum, ei benedixerit, decimasque susceperit. Abraham namque, qui pater excelsus interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
trium: turturem quoq ⁊ columbã.
ꝑhec enim animalia. tota iudeorũ
descend̾ant. designantur. Sĩqͥdem
ꝑ uaccam. partem plebis: que dño
seruiens legis iugum humiliter fe¬
rebat ⁊ ꝑ capͣm aũ aliam partem p̃¬

Expanded text:
trium, turturem quoque et columbam. trium, turturem quoque et columbam. » Per haec enim animalia, tota Judaeorum descenderunt, designantur. Siquidem per vaccam partem plebis, quae Domino serviens legis jugum humiliter ferebat: per capram autem partem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̃ factus ẽ sacerdos in et̾num scłm
ordinem melchisedech. It̾um autem¬
factus ẽ sermo domini ad abram
ꝓmitens ei heredem: ⁊ semen adstel¬
larum comparationem. Credidit
re senestuti apꝓpinquabat: cum ei
dominus sepe filium ꝓmitteret. nec
tñ cdaret. Sc̃iebat enim abram d̃m
mentiri ñ posse: ideo contra spem
in spem credebat. Fides naturam suꝑ¬
abat. nicħq deo ĩpossibile credens:
ip̃o iubente in qualibet etate se fi¬
ita tredidit: quia hanc fidem habu¬
it ⁊ reputatum ẽ illi ad iusticiam.
Pigo fides: iustitiam oꝑatur. Non
circumcisio: s tides iustum hominẽ.
facit. Nondum enim abram circum¬
cisus erat.
ixitq dominus ad eum. Ego
ddñs quieduxi te de hur chal¬
deorum: ut darem tͥ t̾ram istam &
possideres eam. At ille ait. Domine
deus. unde scire possum qd pꝰsessurꝰ
sim eam: Et respondens dominus.
Sume inquid mͥuaccam triennem.
⁊ capram triennem. ⁊ arietem annoꝵ

Expanded text:
hoc quod factus est sacerdos in aeternum secundum hoc quod factus est sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. CAPUT XV. Ifactus est sermo Domini ad Abraham, promittens ei haeredem, et semen ad stellarum comparationem. « Credidire senectuti appropinquabat, cum ei Dominus saepe filium promitteret, non tamen daret. Sciebat enim Abraham Deum mentiri non posse; ideo contra spem in spem credebat, fides naturam superabat, nihilque Deo impossibile credens, ipso jubente, in qualibet aetate se fiita credidit, quia hanc fidem habuit, reputatum est ei ad justitiam. Ergo fides justitiam operatur : non circumcisio, sed fides justum hominem facit, nondum enim Abraham circumcisus erat. « Dixitque Dominus ad eum: Ego Dominus, qui eduxi te de Ur Chaldeorum, ut darem tibi terram istam, ut possideres eam. At ille ait: Domine Deus, unde scire possum quod possessurus sim eam? Et respondens Dominus: Sume, inquit, mihi vaccam triennem et capram triennem, et arietem annorum
Abbreviated transcription (Latin):
ds̾ omp̃c trecentos decem ⁊ octo uer¬
naculos suos. id⁊ trecentos decem ⁊
octo sacerdotes: quos in nicẽnum
concilium congregauit ⁊ ato ꝑ eos
loth id÷ scãm eccłiam iam in heresi
pͥus seip̃m deo patri uerũ sacͥficium
obtulit. iam ex eo tempore uictis mi¬
micis eius. sacerdotio confirmato: co¬
tidie ꝑ seruos suos panem ⁊ unum
carnem uidelicet ⁊ sanguinem suum
deo patri offerre ñ cessat. Decimas autẽ
Araginiam carnem siscepit: ⁊ꝑpter cen¬
tesimam ouem que ⁊ ip̃a decima est.
aliqͣndo allegoria sequit᷑ historiam:
aliqͣndo nominum int̾p̃tationem. Uñ
abram qui pat̾ excelsus int̃p̃tatur::
sedm nominis int̾p̃tationem maior ẽ
qͣm melchisedech: minorũ̾o scdđm
historiam. Io eoq ⁊ apłs de his loquers
ait. Sĩne omni controuersia qui minor
ẽ a maiore benedicitur: minorem
abram significans ⁊ cui melchisedech
benedicit. Nam ⁊ xp̃c qui patriequaliᷤᷤ
ẽ sc̃m diumnitatem: minor ẽ ꝑatre in

Expanded text:
s, trecentos decem et octo vernaculos suos, id est trecentos decem et octo sacerdotes, quos in Nicaenum concilium congregavit, atque per eos Lot, id est S. Ecclesiam, jam in haeresim prius seipsum Deo Patri in sacrificium obtulit, jam ex eo tempore victis inimicis ejus, sacerdotio confirmato, quotidie per servos suos panem et vinum, carnem videlicet et sanguinem suum, Deo Patri offerre non cessat. Decimas autem drachmam carnem suscepit, et propter centesimam ovem quae et ipsa decima est m, quoniam aliquando allegoria sequitur historiam, aliquando nominum interpretationem. Unde Abraham, qui pater excelsus interpretatur, secundum nominis interpretationem major est quam Melchisedech, minor vero secundum historiam; ideoque Apostolus de his loquens : Sine controversia qui minor est a majore benedicitur; minorem Abraham significans, cui Melchisedech benedicit. Nam et Christus, qui Patri aequalis est secundum divinitatem, minor est Patre in
Abbreviated transcription (Latin):
tñ agar ad dñam suam. quia cum
plenitudo gentium introierit: tunc
isrł saluus fiet. Quod aũ sequitur de
hismahele. quia fu̾at ferus homo÷
⁊ manus eius contͣ omnes. ⁊ manus
omnium contͣ eum: qͣntum ad hi¬
storiam ñ ꝓceclit. S quia ut dictum
ẽ. hismaheł sinagoge filios signifi¬
cauit: nulli genti eũ conuenire. zcoi¬
cordare manifestum ẽ. Dum enim
legem ⁊ circumcisionem defendere
nititur: ñ solum a xp̃ianis. uerum
etiam a cet̾is gentibꝰ impugnatur.
dumq p̃tersuam omnis ei religio
displiceat: garrula disputatione
cum omnibꝰ contendit. Omnes gͥ eiꝰ
tab̾nacula odiunt. omnes iudeor
sinagogas abhominant᷑: que con¬
tendere quidem uolunt: ueritati¬

Expanded text:
n Agar ad dominam suam, quia, « cum plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus fiet . » Quod autem sequitur de Ismaele, quia fuerit « ferus homo, et manus « ejus contra omnes, et manus omnium contra eum, » quantum ad historiam non procedit. Sed quia, ut dictum est, Ismael Synagogae filios significat, nulli genti eum convenire et concordare manifestum est. Dum enim legem, et circumcisionem defendere nititur, non solum a Christianis, verum etiam a caeteris gentibus impugnatur; dumque praeter suam, omnis religio ei displiceat, garrula disputatione cum omnibus contendit. Omnes igitur ejus tabernacula odio habent, omnes Judaeorum Synagogas abominantur, qui contendere quidem volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hebreorum regnum uircus ⁊ pote¬
stas in t̾bꝰ etatibꝰ quasi int̾bꝰ annis ꝑ¬
seu̾auit. uiguit ⁊ floruit. Primasiqͥ¬
cdem etas. ab abraham cui hec osten¬
duntur: usq ad dauid. Scda a da¬
uid: usq acdtͣnsmigͣcionem babilo¬
nis. Tercia atͣnsmigratione babilo¬
nis: usq ad xp̃m. Habet aũ una qͦq
istarum etatum: gn̾ationes qͣtuor¬
decim. In hoc gͥ sacͥficio ostendit ãs
abrahe. qͣntus ppłs. ⁊ qualis de eius
stirpe ẽẽt futurus: quantumq reg¬
naturus: qͣnta eẽt etiam aduersa
passurus.
ui tollens uniũsa hec: di¬
uisit ꝑmedium÷ ⁊ utrasq
partes contͣ se altͥnsecus posuit: aues

Expanded text:
Hebraeorum regnum, virtus et potestas, in tribus aetatibus, quasi in tribus annis perseveravit, viguit et floruit. Prima siquidem aetas ab Abraham, cui haec ostenduntur, usque ad David: secunda a David usque ad transmigrationem Babylonis: tertia a transmigratione Babylonis usque ad Christum. Habet autem unaquaeque istarum aetatum generationes quatuordecim. In hoc igitur sacrificio ostendit Deus Abrahae quantus populus, et qualis de ejus stirpe esset futurus, quantumque regnaturus; quanta etiam adversa passurus. « Qui tollens universa haec, divisit per medium, et utrasque partes cont
Abbreviated transcription (Latin):
amq te ingentem magnam. ⁊ be¬
nedicam t̾. Rem ualde difficilem.ĩ
pͥncipio sue locutionis p̃cepit dominꝰ
abrahe.In quo eius fides maxime
commendatur: qui statim relicta
domo. iubentis obediuit p̾cepto. Nor
ꝑmitcitur abrahe dutius habitare
inuno loco: s semꝑ de loco tͣnsfertur
ad alium locum: ut facile intelligamꝰ
quia ꝑegrini sumus in hoc mundo.¬

Expanded text:
am, et benedicam tibi. » Rem valde difficilem in principio suae locutionis praecipit Dominus Abrahae, in quo ejus fides maxime commendatur, qui statim relicta domo, jubentis obedivit praecepto. Non permittitur Abrahae diutius habitare in uno loco, sed semper de loco transfertur ad alium locum, ut facile intelligamus quia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ÷ ddescendite. me uob̾cum ferte. meã
inuob̃ urtutem & potestatem habete:
quicquid utile ⁊ necesfarium fu̾it.
meo nomine agite. Sĩc gͥ descendit dñ.
id ÷ inconspectu pat̾s igni traditum.
a caldeis interisse. hur enim ignis
iłr. Abraham qͦ ob eandem causam
in ignem p̾cipitatus ẽ: ⁊ dei auxilio
lberatus. cum. patre & uxore ⁊ loth
nepote suo. fugit. ut irent in t̾ram
chanaan. Ueneruntq usq aram:
⁊ habitauerunt ibi.

Expanded text:
scendite, me vobiscum ferte, meam in vobis virtutem et potestatem habete; quidquid utile et necessarium fuerit, meo nomine agite. Sic igitur descendit Dominus. id est in conspectu patris sui, igni traditum a Chaldaeis interiisse. Ur enim ignis dicitur. Abraham quoque ob eamdem causam in igne praecipitatus, et Dei auxilio liberatus, cum patre, uxore, et Loth nepote suo fugit, ut iret in terram Chanaan, veneruntque usque Aram, et habitaverunt ibi.
Abbreviated transcription (Latin):
eorum linguam confudit: ut se ad
inuicem ñ intellig̾ent. Un ⁊ babel locꝰ
ille uocatur: qui confusio int̾p̃tatur.
Sicq uͥq t̾rarum diuisi sunt. Una
enim ⁊ simili lingua loquebantur
omnes: qͣm utiq t̾rarum hebream
fuisse credimus. Hanc aũ suꝑbia ⁊
uana gła confudit: ⁊ cum omnes mũ¬
di nationes se uicissum intelligẽ pos¬
sent: iam int̾rarum paruo spacio.
quasi irrationabiles intellig̾e sese
nequeunt. semꝑ enim d̃s suꝑbiam
odit: ideoq suꝑbos humiliat. ⁊ exal¬
tat humiles. Sic enim ⁊ diabolus. cum
suꝑ celorum altitudin ẽ seclem suã exal¬
tare uellet: deiectus est. Destñdit gͥ dñs.¬

Expanded text:
eorum linguam confudit, ut se ad invicem non intelligerent: unde et Babel ille locus vocatur, qui confusio interpretatur. Sicque ubique terrarum diffusi sunt. Una enim et simili lingua loquebantur omnes, quam utique Hebraeam fuisse credimus. Hanc autem superbia, et vana gloria confudit, et cum omnes mundi nationes se vicissim intelligere possent, jam in parvo terrarum spatio quasi irrationales sese intelligere nequeunt. Semper enim Deus superbiam odit, ideoque superbos humiliat, et exaltat humiles. Sic enim et diabolum, cum super coelorum altitudinem sedem suam exaltare vellet, dejectus est. Des
Abbreviated transcription (Latin):
udite uocem meam lixores la¬
mech: auscultate sermonem me¬
um. Qm̃ occidi uirum in uulns meñ.
⁊ adolescentulum inliuorem meum:
septuplum ultio dabitur dechain.
de lamech u̾o septuagies septies. Lamech
pͥmus bigamꝰ duas habuit uxores: qͥbꝰ
qͣntum scelus egerit manifestat. Har¬
rãt hebrei qd cum aliq̃n cham. suo
more soliuagus inter fructecta ꝑ sil¬
uam incederit: lamech sagitandi
peritum ad sonitum direxisse. Qui es̃
se feram aliim occidisse putant. in¬
uenit cham suo uulnere interfectũ.
Quo dolore commotus. etiam adoles¬
centulum qũedam qui secum erat
interemit.sue ut tausa occultaret᷑.
siue etiam qͥs oratu eiꝰ. res aueta fu¬
erat. Et hoc ẽ qd̾̃ dr. quia occidi uirũ
inuulnus meum icl÷ chain: ⁊ ado¬

Expanded text:
udite vocem meam uxores Lamech, auscultate sermonem meum: quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentulum in livosepties ultio dabitur de Cain, de Lamech vero septuagies septies. » Lamech primus bigamus duas habuit uxores, quibus quantem scelus fecerat manifestat. Narrant Hebraei quod cum aliquando Cain suo more solivagus inter fruteta per silvam incederet, Lamech sagittandi peritum ad sonitum sagittam direxisse; qui cum se feram aliquam occidisse putaret, invenit Cain suo vulnere interfectum, quo dolore commotus etiam adolescentulum quemdam, qui secum erat, interemit, sive ut causa occultaretur; sive etiam, quia ejus hortatu res acta fuerat; et hoc esse quod dicitur, « quia occidi virum in vulnus meum, » id est Cain, «
Abbreviated transcription (Latin):
a enum dñi sabaoth domus isrł est.
Cuius uinum ip̃e bibit: calicem ui¬
delicet mortis. De quo ⁊ beato petro
tunc inebriatus oblormiuit: qͣndo
inclinato capite tͣaidit sp̃m. S quid
nuditatis quid uerendum. quid ir¬
lerent ⁊uerecuncdarentur. oꝑire cupe¬
toris nr̃r: crucis ignominiam. se dm̃
uiuentem. nos hominem mortuum
adorare. hominem nimirum captũ.
ligatum. fagellatum. consputum.
spinis coronatum. aceto potatum: ⁊
demnum crucifixum. Hec sunt eius ue¬
renda. hec sunt que audire erubescimꝰ:¬

Expanded text:
a enim Domini Sabaoth, domus Israel est ; » cujus vinum ipse bibit, calicem videlicet mortis, de quo et beato Petro tunc inebriatus obdormivit, quando inclinato capite emisit spiritum. Sed quid nuditatis, quid verendum, quid irlerent, et verecundarentur, et operire cupetoris nostri, et crucis ignominiam; se Deum viventem, nos hominem mortuum adorare, hominem nimirum captum, ligatum, flagellatum, consputum, spinis coronatum, aceto potatum, et demum crucifixum. Haec sunt ejus verenda, haec sunt quae videre erubescim
Abbreviated transcription (Latin):
corde ad credendum. inomnibꝰ que
locun sunt ppħe. Nonne sie oportuit
pati xp̃m. ⁊ resurgere amortuis ⁊ ⁊ i¬
ta intrare ingłam suam: Talis gͥ nu¬
ditas. tali indiget oꝑim̃to. Isti duo
fr̃s gentises sunt: isti sunt grecus ⁊
latinus. his enim duabꝰ linguis dei

Expanded text:
omnibus quae locuti sunt prophetae; nonne sic oportuit pati Christum, et resurgere a mortuis, et ita intrare in gloriam suam? » Talis igitur nuditas tali indiget operimento. Isti duo fratres gentiles sunt; isti sunt Graecus et Latinus; his enim duabus linguis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ne tͣclas bestiis animas confitentes
tͥ. Ut ñ solum ab hominibꝰ uerum etiã
ab ip̃is demonibꝰ mors sanguinis hõis
requiratur. Possumus aũ ⁊ ꝑbestias he¬
reticos ⁊ tirannos intelligere: qui ⁊ astu¬
cia ⁊ crudelitate: dei ppłm ꝑdere ñ cessal.
Requirit᷑ aũ sanguis iste. de manu ho¬
minis: ut. de manu chain reqͥritur saz¬
guis abel. Uñ ⁊ dommꝰ in euangelio ait:
quia requiretur a geñatione illa om̃is
sangus iustus qui effusus ẽ suꝑ t̾ram.

Expanded text:
animas confitentes tibi ; » ut non solum ab hominibus, verum etiam ab ipsis daemonibus mors, et sanguis hominis requiratur. Possumus autem et per bestias haereticos, et tyrannos intelligere, qui et astutia et crudelitate Dei populum perdere non cessant. Requiritur autem sanguis iste de manu hominis, ut de manu Cain requiritur sanguis Abel. Unde et Dominus in Evangelio ait: « Requiretur a generatione illa omnis sanguis justus, qui effusus es
Abbreviated transcription (Latin):
sororem. Re enim uera sicut abrahã
ip̃e fatetur: soror euis erat saray de
patre. tñ ñ de matrẽ. Unum enim
patrem. s ñunam matrem. habue¬
runt ambo. Siquis aũ ⁊ hoc falsum
ẽẽ contendat. qm̃ suꝑius scͥptum est.
suam: defenditur tñ abraham illa
sententia qua dr. omnes uosfratres
estis. Unus ẽ enim pat̾ ur̃ qui in celis
ẽ. Dominus ẽ quiloquitur. Scd̃m hoc
gͥ ⁊ abraham ⁊ sara: ⁊ siñ unam ma

Expanded text:
sororem. Re enim vera, sicut Abraham sororem. Re enim vera, sicut Abraham ipse fatetur, soror ejus erat Sara, de patre tamen non de matre; unum enim patrem, non eamdem matrem ambo habuerunt. Si quis autem ex hoc falsum esse contendat, quoniam superius scriptum est: suam; defendit se Abraham illa sententia, qua dicitur: « Omnes vos fratres estis; unus est enim Pater vester qui in coelis est ; » Dominus est qui loquitur. Secundum hoc igitur et Abraham et Sara, et si n
Abbreviated transcription (Latin):
inse id̃ in ꝓpͥa substantia que utiq ĩ¬
effabilis ẽ ⁊ inuisibilis: s ꝑ angelum ap
tñ ñ incredulus uel igͣtus. mox altare
edificauit : ⁊ deo de ꝓmisso gr̃as egit.
Magnum uidelicet indelicet posteris
relinquens exemplum.
acta ẽ aũ fames in terra: descen¬
ditq abram inegiptum. Ro¬
gauitq uxorem suam. ut eius sororẽ
se ẽẽ diceret: ne ens pulcͥtudinis cau¬
sa occideretur. Sublata ẽ gͦ mulier
in domum pharaonis. Quam ob cau¬
sam: maximis eum plagis dominus
llagellauit. Bis sarai ꝓpter pulcͥtudi¬
legitur. sex mensibꝰ mirtino ungebał:
sex aũ aliis quibꝰcdam odoramentis. pͥ¬
usqͣm ad reges tales mulieres intro du
reddita ẽ mulier. Sunt aũ quipurã
maximis plagis ⁊ pharaonem ⁊abi¬
melech. in uerendis corporis partibus
fuisse flagellatos: ut qͣnto corpore
saray secum habuerĩt. usum cum nu¬
licribꝰ habere nequiuerint. Inde est
quasi qui uxorem mentiri coegisset:
ut cum ẽẽt uxor. se mentiretur ẽẽ

Expanded text:
est in propria substantia, quae utique ineffabilis et invisibilis est, sed per angelum appvena, tamen non incredulus, vel ingratus, mox altare aedificavit, et Deo de promisso gratias egit, magnum videlicet posteris relinquens exemplum. « Facta est autem fames in terra: descendit Abraham in Aegyptum, rogavitque uxorem suam, ut ejus sororem se esse diceret, ne ejus pulchritudinis causa occideretur. » Sublata est ergo mulier in domum Pharaonis, quam ob causam maximis plagis eum Dominus flagellavit. Bis Sarapropter pulchritudiEsther legitur . Sex mensibus myrrhino ungebantur, sex autem quibusdam aliis odoramentis, priusquam ad reges tales mulieres introducreddita est mulier. Sunt autem qui putant maximis plagis et Pharaonem et Abimelech in verendis corporis partibus fuisse flagellatos, ut quanto tempore Saram secum habuerunt, usum cum mulieribus habere nequiverint: inde est quasi uxorem mentiri coegisset; ut cum esset uxor, mentiretur suam esse
Abbreviated transcription (Latin):
male: statim in foribꝰ peccatum aderit.
S sub te erit appetitus eius: ⁊ tudña¬
beris illius. Acsi dicat. Noli irasci. uel
contristari. noli inuidie facibꝰ succendi:
nichiladũsum te abel commisie. tu
qͦ bene age ÷ ut bona recipias. Sĩ enim
male egeris. si uel leuiter male agere
cogitau̾is. presto ẽ diabolus. añ ianuã
stat pͥnceps peccati: qui tui cordis do¬
micilium ingͦssus: tuam malam uo¬
luntatem ad effestum usq ꝑducat.
Sub te tñ erit appetitus eiũs assentien¬
te te ueniet: te resistente recedet. Si
gͦ resistaf: omnis enis appetitus ⁊ desi¬
derium frustra fiet. Qd si consenseris:
ñ tu illius s ip̃e dñabitur tui. Qui enĩ
facit pecc̃m: seruus est pecẽi.
ixitq chai ad fr̃em suũ. Eg̃dia¬
nimirum foras egͦdiebantur: qͣndo
iudei ad crucifigendum extra ciuitatẽ

Expanded text:
male, statim in foribus peccatum aderit: male, statim in foribus peccatum aderit: sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius. » Ac si dicat: Noli irasci, vel contristari, noli invidiae facibus succendi, nihil adversum te Abel commisit; tu quoque bene age, ut bona recipias. Si enim male egeris, vel si leviter male agere cogitaveris, praesto est diabolus, ante januam stat princeps peccati, qui tui cordis domicilium ingressus, tuam malam voluntatem ad effectum usque perducat. Sub te tamen erit appetitus ejus, te assentiente veniet, te resistente recedet. Si ergo resistas, omni ejus appetitus, et desiderium frustra fiet. Quod si consenseris, non tu illius, sed ipse dominabitur tui. « Qui enim facit peccatum, servus est peccati . » « Dixitque Cain ad fratrem suum: Egredianimirum foras egrediebantur, quando Judaei ad crucifigendum extra civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
respexit dñs ad abel. ⁊ ad munera eiꝰ.
ad chainu̾o ⁊ admun̾a eiꝰ ñ respexit.
Dominꝰ enim ñ tm̃ ad mun̾a que ei
offeruntur: qͣntum ad offerentium
desidium. mentemq respicit. Unde
hic qͦ pͥus ad offerentes quo udeli¬
cet animo offerant: qͣm ad eorum
muñ a respexisse dr̃. S unde cha¬
in qd̃ ad eius mun̾a cłs ñ respex̾it.
cognosc̾e potuit ÷ nisi quia fr̃is sacͥfi¬
cium ab igne celitus ueniente con¬
sumptum uidit ⁊ suum aũ ñ uidit.¬
In hoc enim uiri scĩ sua sacͥficia deo
placuisse ꝓbabant: qd̃ igne celitus
misso. ea consumi uidebant. Iratusq
ẽ chain uehement̾: ⁊ concidit nultus
eius. Irascit᷑ enim cham. ñ tm quia sua
munera sꝑnunt᷑. qͣntum qd̾ frĩs dona
recipiuntur. Qd̃ quidem iniulie ⁊elo
contigisse: ñ dubiumẽ. Magnum gͥ
malum inuidia: que pͥma homicidii
causa extitit.
ixitq dominꝰ ad eum. Quare
iratus es ⁊cur concidit facies tuaꝵ
Nonne si bene egeris recipies: Sin autẽ

Expanded text:
nus ad Abel, et ad munera ejus: ad Cain vero, et ad munera ejus non respexit. » Dominus enim non tantum ad munera, quae ei offeruntur, quantum ad offerentium desiderium mentemque respicit. Unde hic quoque ad offerentes prius, quo videlicet animo offerrent, quam ad eorum munera respexisse dicitur. Sed unde Cain, quod ad ejus munera Deus non respexit, cognoscere potuit, nisi quia fratris sacrificium ab igne coelitus veniente consumptum vidit, suum autem non viditIn hoc enim viri sancti sua sacrificia Deo placuisse putabant, quando igne coelitus misso ea consumi videbant. « Iratus est Cain vehementer, et concidit vultus ejus. » Irascitur enim Cain non tantum quod sua munera spernuntur, quantum quod fratris dona recipiuntur. Quod quidem invidiae zelo contigisse non dubium est. Magnum igitur malum invidia, quae primi homicidii causa exstiterit. « Dixitque Dominus ad eum: Quare iratus es, et cur concidit facies tua? nonne si bene egeris, recipies? sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
cum sanguine comede ẽ: hereticis ⁊ cri¬
minosisuiris in sius iniqͥtatibꝰ ꝑseu̾an¬
tibꝰ communicare. Non gͦ hi tales in cõ¬
munionem eccłiasticam suscipi debẽt:
añqͣm sanguine diminuantur. hoc
en imsanguine ppħa minui cupieba.
anguinem enim animarum
ur̃anun requiram de manu cunctarõ
bestiarum: ⁊ de manu hominis. De
Smanu uiri ⁊ fr̃is eiꝰ: requiram anmiã

Expanded text:
nguine comedere est haereticis, et criminosis viris, in suis iniquitatibus perseverantibus communicare. Non ergo prius hi tales in communionem ecclesiasticam recipi debent, quam sanguine dividantur. Hoc enim sanguine propheta minui cupiebat,s . » « Sanguinem enim animarum vestrarum requiram de manu cunctarum bestiarum: et de manu hominis, de manu viri, et fratris ejus requi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fe iestram satis cognoscẽ posset: ad
ħ tam̃ intuendũ. suꝑ tectum arche as¬
cendere maluit: qui qͣnto uirtutum
gͣdibꝰ altius quilibet ascend̾it: tanto
magis mundi huuis aquas adu̾sita¬
tesq despiciens: spem sͥ ꝓsꝑitatis in
futurum ꝓmittit.
greclere de archa tu ⁊ uxor tua ⁊
fuii tur: ⁊ uxores filiorum tuoꝵ.
tecum. Ecie uiricum mulieribꝰ egredi¬
untur de archa: qui seorsum a mulie¬
ribꝰ ingressi sunt archam. quia uiri
eccłiastici alio tempore uacant or̃oni

Expanded text:
per fenestram satis cognoscere posset, ad hoc tamen intuendum super tectum ascendere maluit, quia quanto virtutum gradibus altius quilibet ascenderit, tanto magis mundi hujus aquas, adversitatesque despiciens, spem sibi prosperitatis in futurum promittit. « Egredere de arca tu, et uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum tecum. » Ecce viri cum mulieribus egrediuntur de arca, qui seorsum a mulieribus ingressi sunt arcam. Quia viri ecclesiastici alio tempore vacant orati