comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rator dñs: patiens & inultũ misericors.
Dicitur prescius: sicut de illo ait apłs.
nitentia. nec ꝓprie miscđia: nec presci-¬
entia eẽ possit in dõ. Hȩc namq om̃ia
ab humanis in illũ qualitatib tracta st̃.
dũ ad nr̃e infirmitatis uerba descendit᷑.
ut quasi quibusdã nobis gradib factis
& iuxta nos positis. ꝑ ea quȩ tiobis ui-¬
cina conspicimus: ad sũma eius ascende.¬
re quandoq ualeremus. Telari enim
dr̃: qui cũ cruciatu mentis. castitatem
custodit uxoris. Irasci dr̃: qui feruore
animi contra puniendũ uitium accen¬
dit᷑. Penitere dr. cui io qđ fecit dis¬
plic&: & econtra mutando aliquid aliud
facit. Misericors dr̃: qui pietate ad
proximũ ꝑmouet᷑. Miscđia aũ ã mise-¬
ro corde uocata ẽ: eo qd̾ unusquisq in¬
tueat᷑ quẽpiam miserũ: atq ei cõpatiens
dũ dolore animi tangit᷑. ipse cor mise¬
rũ facit: ut eum a miseria liber& cui

Expanded text:
rator Dominus, patiens et multum misericors . rator Dominus, patiens et multum misericors . Dicitur praescius, sicut de illo ait Apostonitentia, nec proprie misericordia, nec praescientia esse possit in Deo. Haec namque omnia ab humanis in illum qualitatibus tracta sunt, dum ad nostrae infirmitatis verba descenditur, ut, quasi quibusdam nobis gradibus factis, et juxta nos positis, per ea quae nobis vicina conspicimus ad summa ejus ascendere quandoque valeamus. Zelari enim dicitur qui cum cruciatu mentis castitatem custodit uxoris. Irasci dicitur qui fervore animi contra puniendum vitium accenditur. Poenitere dicitur cui id quod fecit displicet, et e contra mutando aliquid aliud facit. Misericors dicitur qui pietate ad proximum permovetur. Misericordia autem a misero corde vocata est, eo quod unusquisque intueatur quempiam miserum, atque ei compatiens, dum dolore animi tangitur, ipse cor miserum facit, ut eum a miseria liberet cui
Abbreviated transcription (Latin):
aduersaris michi. In scriptura sacra
cum de dõ aliquid indignũ dr̃. mouet᷑
legentis animus: uelut si aliquando de
dõ aliqͥd dignum dicat᷑. Pene om̃e quipe
qđ de dõ dicitur: eo ipso iam indignũ
est quo potuit dici. Nam cuius laudi
non sufficit obstupescens conscientia᷑.
quando suffici& loquens lingua a Sc̃s
autẽ sp̃s hoc ipsum hominib tutelligen¬
tib insinuans. quã sint in effabilia
sũ ma diuina: his etiam uerbis non¬
nũquã de dõ utit᷑. quȩ apuo homiues
habentur in uitio : ut ex his quȩ in¬
digna uident᷑ hominib. & tamen
dic̾unt᷑ de dõ÷ ad monerent᷑ scire ho¬
mines. qđ nec illa iam dõ digna sint:
quȩ dũ digna habent᷑ apud homines.
lan̾s: sicut scriptum est. Dñs relotes
nomen eius. dicitur iratus: unde sc̃p¬
tum est. Iratus ẽ dñs contra isrł.
Dicitur ds̃ penitens: sicut scriptum ẽ.
Penitte me fecisse hominẽ suꝑt̾rã. Et
rursus. Penit& me qđ constituerimn
sicut scriptũ est. Misericors & mise¬

Expanded text:
ptura sancta cum de Deo aliquid indignum dicitur, movetur legentis animus, velut si aliquando de Deo aliquid dignum dicatur. Pene omne quippe quod de Deo dicitur, eo ipso jam indignum est, quo potuit dici. Nam cujus laudi non sufficit obstupescens conscientia, quando sufficiet loquens lingua? Sanctus autem Spiritus hoc ipsum hominibus intelligentibus insinuans, quam sint ineffabilia summa et divina, his etiam verbis nonnunquam de Deo utitur quae apud homines habentur in vitio, ut ex his quae indigna videntur hominibus, et tamen dicuntur de Deo, admoneantur scire homines quod nec illa jam Deo digna sint quae, dum digna habentur apud homines, lans, sicut scriptum est: Dominus zelotes nomen ejus . Dicitur iratus, unde scriptum est: Iratus est Dominus contra Israel . Dicitur Deus poenitens, sicut scriptum est: Poenitet me fecisse hominem super terram . Et rursus: Poenitet me quod constituerim sicut scriptum est: Misericors et mise
Abbreviated transcription (Latin):
est recognoscit: & ad conditionis suę
ordinẽ humiliter redit : dũ sua opera
fugiens. talem se qualis a dũo factus ẽ¬
⁊ diligit. Quia uͦ ꝑ hanc intelligentiam
gła suꝑna recipitur. supplicia ęterna
euis de corruptione: & uitã illius ut ñ
transeat in gladium. Omĩs quippe pec¬
cator ab hacꝰ corruptione uitioꝵ. illuc
ad gladium cõpellit᷑ transire pęnarũ:
ut unde hic inique delectatus est. inde
illic iuste cruciet᷑. Notandũ ẽ gͦ qd̾ dõ
nobis ꝑ somuium loquens. prius nos a
corruptione. & postinodũ a gladio libe¬
r&: qr nimirũ illius uitã illic eripit ab
ultione supplicii : cuiꝰ hic mentẽ subtra¬
hit a delectatione peccati. Neq enĩ illic
hab& qd̾ formidare debeat de gladio
sententiȩ: quẽ hic post emendationẽ suã.
pollutio non corruperit culpe. Bene
gͦ dr̃. Eruens animã eius de corruptione:
& uitã illius. ut non transeat in gladi¬
um. De corruptione nainq ad gladiũ

Expanded text:
est recognoscit, et ad conditionis suae est recognoscit, et ad conditionis suae ordinem humiliter redit, dum sua opera fugiens, talem se qualis a Deo factus est diligit. Quia vero per hanc intelligentiam gloria sempiterna recipitur, supplicia aeterna ejus a corruptione, et vitam illius, ut non transeat in gladium. - Omnis quippe peccator ab hac corruptione vitiorum illuc ad gladium compellitur transire poenarum, et unde hic inique delectatuillic juste crucietur. Notandum est ergo quod Deus nobis per somnium loquens, prius nos a corruptione, et postmodum a gladio liberat, quia nimirum illius vitam illic eripit ab ultione supplicii, cujus hic mentem subrahit a delectatione peccati. Neque enim illic habet quod formidare debeat de gladio sententiae, quem hic post emendationem suam pollutio non corruperit culpae. Bene ergo dicitur: Eruens animam ejus de corruptione, et vitam illius, ut non transeat in gladium. De corruptione namque ad gladium
Abbreviated transcription (Latin):
uocat: quia eo magis nos afficiendo con¬
terit: quo magis ad nos ꝑ occultã eius
inspirationis gram. internȩ intelligentiȩ
sonus erumpit. Neq enim fler& extriu¬
secus quisq qd̾ est: si non intrinsecus po¬
tuiss& sentire qd nondũ est. Nam cũ
nosin& ipsos inspicimus bene conditos.
sed ad ꝑsuasionẽ diabolicam. pestifera
consensione deceptos: in nobie in&e ipsis
adtendimus aliuo ẽẽ qd̃ fecimus. aliud
qd̾ facti sumus: conditione nos integros.
ses culpa uiciatos. P roinde cõpuncti
appetimus uitare quȩ fecimus: ut ad
id qd̾ facti fuimus reformemꝰ. Unde &
hio quȩ fecit: & liberce eũ de suꝑbia.
Quid enim homo proprium. nisi peccatũ
liberatur. Contra conditorẽ quippe su¬
ꝑbire est: precepta eius peccando trans¬
cendere: quia quasi a se iugum domina¬
tionis eius excutit: qui ꝑ obedientiam
subesse contempint. At contra qui io
qd̾ fecit uitare appetit. id qd̾ ã dõ factꝰ

Expanded text:
vocat, quia eo magis nos afficiendo convocat, quia eo magis nos afficiendo conterit, quo magis ad nos per occultam ejus inspirationis gratiam internae intelligentiae sonus erumpit. Neque enim fleret extrinsecus quisque quod est, si non intrinsecus potuisset sentire quod nondum est. Namque cum nosmetipsos inspicimus bene conditos, sed ad persuasionem diabolicam pestifera consensione deceptos, in nobismetipsis attendimus aliud esse quod fecimus, aliud quod facti sumus; conditione nos integros, sed culpa vitiatos. Proinde compuncti appetimus vitare quod fecimus, ut ad id quod facti fuimus reformemur. Unde et his quae fecit, et liberet eum de superbia. - Quid enim homo de proprio nisi peccatum liberatur. Contra Conditorem quippe superbire est, praecepta ejus peccando transcendere, quia quasi a se jugum dominationis ejus excutit, cui per obedientiam subesse contemnit. At contra qui id quod fecit vitare appetit, id quod a Deo factus
Abbreviated transcription (Latin):
sibi aulce sapere intrinsecus sentit: qr
uidelicoe eius amore dulcedinis sibi co-
rã se uiluit: & postquã hanc uteumq
ꝑcipere potuit: qͥd sine illa dudũ fuisso
inuenit. Cui inherere conat᷑: seo ab eiꝰ
fortitudine. sua adhuc infirmitate repel¬
lit᷑. Et quia eiꝰ muudiciȩ contẽperari
non ual&: flere dulce hab&: sibiq ad se
qd̾ intra se raptim conspexerat figere.
quia ipso uetustatis suȩ usu deorsum ire
cõpellit᷑. Inter hȩc anhelat. ȩstuat. suꝑ
se ire conatͣ: seo ad familiares tenebras
suas. uicta fatigatione relabit᷑. Quia gͦ
sic affecta anima. contra semo ipsam
graue certam̃ tolerat semetipãmꝰ & qͥa
omis hȩc de nobis controuersia cũ nos
afficit. quauis delectatione ꝑmixta ñ
modicũ dolorem parit: helui postquã
dixit dm nobis ꝑ somniũ loqui. & lo¬
cutione eiꝰ nrãs aures aperiri ⁊ ñ in meri¬
to eandem aꝑtionẽ aurium disciplinã

Expanded text:
sibi dulce sapere intrinsecus sentit, quia sibi dulce sapere intrinsecus sentit, quia videlicet ejus amore dulram se viluit; et postquam hanc utcunque percipere potuit, quid sine illa dudum fuisset invenit. Cui inhaerere conatur, sed ab ejus fortitudine, sua adhuc infirmitate repellitur; et quia ejus munditiam contemplare non valet, flere dulce habet, sibique ad se uod intra se raptim conspexerit, figere; quia ipso vetustatis suae usu deorsum ire compellitur. Inter haec anhelat, aestuat, super se ire conatur; sed ad familiares tenebras suas victa fatigasic affecta anima contra semetipsam grave certamen tolerat semetipsam, et quia omnis haec de nobis controversia, cum nos afficit, quamvis delectatione permista, non modicum dolorem parit, Eliu, postquam dixit Deum nobis per somnium loqui, et locutione ejus nostras aures aperiri, non immerito eamdem apertionem aurium disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
posse ad se relapsus ingemuit. ꝑfectã
arius solos: q̃ om̃s imaginationes cor¬
poreas. insolent̃ sibi obuantes discu¬
tit: & cordis oculũ figere in ipso ra¬
dio incircum scriptȩ lucis intendit.
Has quippe figurarum corporalium spe¬
cies ad se uitus ex infirmitate corporis
traxit: sed ꝑfecte conpuncta. hoc
sũmopere inuigilat. ne cũ ueritatẽ
quęrit. eam imaginatio circũscriptȩ
uisionis illudat: cunctasq sibi obuianteᷤᷤ
imagines respuit. Quia enĩ ꝑ illas
infra se lapsa est: sine illis suꝑ se
ire conat᷑. et postquã ꝑ multa inde¬
center sparsa est. inunum se collige¬
re nitit᷑: ut si magna ui amoris pre¬
ual&. eẽ unum atq incorporeũ con-¬
templetur. Unde aliquando ad quan¬
dam inusitatã duleedinẽ interni sapo¬
ris admittit᷑: & raptim aliquomodo
ardenti spũ afflata renouat᷑. Tantoq ma¬
gis ĩnhiat : quanto magis quod amet de¬
gustat. Atq ad hoc intra se appetit qd̾

Expanded text:
posse ad se relapsus ingemuit. 42. Compposse ad se relapsus ingemuit. 42. Comparius solet, qua omnes imaginationes corporeas insolenter sibi obviantes discutit, et cordis oculum figere in ipso radio incircumscriptae lucis intendit. Has quippe figurarum corporalium species ad se intus ex infirmitate corporis traxit. Sed perfecte compuncta hic summopere invigilat, ne cum veritatem quaerit, eam imaginatio circumscriptae visionis illudat, cunctasque sibi obviantes imagines respuit. Quia enim per illas infra se lapsa est, sine illis super se ire conatur; et postquam per multa indecenter sparsa est, in unum se colligere nititur, ut si magna vi amoris praevalet, esse unum atque incorporeum contempletur. Unde aliquando ad quamdam inusitatam dulcedinem interni saporis admittitur, et raptim aliquomodo ardenti spiritu afflata renovatur, tantoque magis inhiat, quanto magis quod amet degustat. Atque hoc intra se appetit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs homo uuens. Et quã ꝗͣ. in ina¬
gine di ambul& homo: tam̃ uane con¬
turbabit᷑. Qui rursum ȩternã patriã
contemplatus : & hȩc mala pensans
in quib erat. atq illa bona conside¬
rans in quib adhuc non erat: ait.
Heu mͥ qd incolatus m̃s ꝓlongatus ẽ.
Et ego dixi u pauore meoꝰ: ꝓiectus sum
a uultu oculoꝵ tuoꝵs. Subleuatꝰ in ex¬
tasi qd̾ ur̃i interpretes pauorẽ ñ ꝓprie
uocauerunt: a uultu oculoꝵ dĩ uidit
se ẽẽ ꝓiectum. Post interni quippe lu¬
minis uisionẽ. quȩ in eus anima ꝑ con-¬
templationis gram radio claritatis emi¬
cuit. ad sem& ipsum redit: & cognitio¬
ne ꝑcepta. uel quib illic bonis deess&e.
uel quib malis hic adess& inuenit.
Neq enĩ quis presentis uitę mala sicut
st̃ conspicere preual&: si bona ȩternȩ
patriȩ ꝑ contemplationis gustũ contin¬
gere nec dum ual&. Unde a uultu ocu¬
loꝵs di. ꝓiectũ se ẽẽ cognouit. Subleua¬
tus quippe uidit: qd̾ se hic uidere non

Expanded text:
in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbabitur. Qui rursum aeternam patriam contemplatus, et haec mala pensans in quibus erat, atque illa bona considerans in quibus adhuc non erat, ait: Heu me! quia incolatus meus prolongatus est . Et, Ego dixi in pavore meo: projectus sum a vultu oculorum tuorum . Sublevatus in exstasi, quod nostri interpretes pavorem proprie vocaverunt, a vultu oculorum Dei vidit se esse projectum. Post interni quippe luminis visionem, quae in ejus anima per contemplationis gratiam radio claritatis emicuit, ad semetipsum rediit; et cognitione percepta, vel quibus illic bonis deesset, vel quibus malis 752 hic adesset, invenit. Neque enim quis praesentis vitae mala sicut sunt conspicere praevalet, si bona aeternae patriae per contemplationis gustum contingere necdum valet. Unde et a vultu oculorum Dei projectum se esse cognovit. Sublevatus quippe vidit quod de se hic videre non
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hoc modo quo ei obicit᷑. absq pec¬
cato uel inmaculatũ. & sine iniqͥtate
fuisse ꝯmemorauit. Sed helui dũ cũ
austeritate studuit increpare quȩ
dicta st̃: mentiens addidit quȩ dicta
ñ st̃. Qui enim semꝑ increpare appe¬
tunt. & nunꝗͣ fouere: multa plerũq
increpando mentiunt᷑. Nã ut arguere
docte uideant᷑. fingunt ñnũꝗͣ quȩ
redarguant: et cum ipsi equino
more in cursũ suę ostentationis infer¬
ueant: in subiectoꝵ inuectionib ex
fictis sibi iniquitatib campũ parant.
Sciendum preterea ẽ. sicut & superius
dixi. qd̾ arrogantes uiri inflatis suis
sermonib sepe fortia dicta ꝑmiscent᷑:
nec considerant aliquando qͥd uiuant:
sed peusant studiose quid doceant.
Q uoꝵ nunc helu speciem ten& : qͥ non
recte uiuere appetit. sed docere. Quia
gͦ sciens sed arrogans loquit᷑: taceamꝰ
iam qd̾ tumidũ uiuit: & audiamus
qd̾ solidũ dicit. Post tot itaq elatio¬
nis uerba. tandem scientiã suã osten¬

Expanded text:
i objicitur absque peccato vel immaculatum, et sine iniquitate fuisse memoravit. Sed Eliu dum cum austeritate studuit increpare quae dicta sunt, mentiens addidit quae dicta non sunt. Qui enim semper increpare appetunt, et nunquam fovere, multa plerumque increpando mentiuntur. Nam ut arguere docte videantur, fingunt nonnunquam quae redarguant; et cum ipsi equino more in cursum suae ostentationis inferveant, in subjectorum invectionibus ex fictis sibi iniquitatibus campum parant. Sciendum praeterea est, sicut et superius dixi , quod arrogantes viri inflatis suis sermonibus saepe fortia dicta permiscent, nec considerant aliquando quid vivant, sed pensant studiose quid doceant. Quorum nunc Eliu speciem tenet, qui non recte vivere appetit, sed docere. Quia ergo sciens sed arrogans loquitur, taceamus jam quid tumidum vivit, et audiamus quid solidum dicit. Post tot itaque elationis verba, tandem scientiam suam osten
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicer&. Non sũ dignus uocari apłs:
quia ꝑsecutus sum ęccłiam dĩ. Rursũ
diuinũ udiciũ subtiliter pensans: in
futuro male eẽ metuebat dicens. Casti¬
go corpus meũ. & seruituti subicio: ne
forte aliis predicans. ipse reꝑb efficiar.
Rursum mala presentis uitȩ̨ pensabat:
cũ dicer&. Dum sumus in corpore :
peregrinamur a dño. Et uideo aliam

Expanded text:
cum diceret: Non sum dignus vocari apostolus, cum diceret: Non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . Rursum divinum judicium subtiliter pensans, in futuro male esse metuebat, dicens: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Rursus mala praesentis vitae pensabat, cum diceret: Dum sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino . Et: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
exterior culpas diluit: & extensã mentẽ
cõpunctio pęnitentiȩ ultione transfigit.
S eo in hoc int̾ se utraq hȩc differunt: qd̾
plagȩ ꝑcussionum dolent. lam̃ta com¬
punctionũ sapiunt. Illȩ affligentes eru¬
ciant: ista reficiunt. dũ affligunt. ꝑ illaᷤ
in afflictionẽ meror ẽ: ꝑ hȩc in merore
lȩticia. Quia tam̃ ipsa cõpunctio mentẽ
lacerat : candẽ cõpunctionẽ ñ in congrue
disciplinã uocat. Quatuor quippe sunt
qualitates. quib iusti uiri anima in cõ¬
punctione uehementer afficit᷑: cũ aut
maloꝵ suoꝵ reminiscit᷑. considerans ubi
fuit : aut iudicioꝵ dĩ sententiã metuens.
& secum querens cogitat ubi erit᷑. aut
cũ mala uitȩ presentis sollerter adten¬
dens. mereus considerat ubi ẽ: aut cũ
bona suꝑnȩ patriȩ contemplat᷑ : quȩ qr
nec dũ adipiscit᷑. lugens conspicit ubi
ñ est. Maloꝵ suoꝵ paulus meminerat.¬
& ex eis se in quib fuerat affligebat.

Expanded text:
exterior culpas diluit, et extensam mentem exterior culpas diluit, et extensam mentem compunctio poenitentiae ultione transfigit. Sed hoc inter se utraque haec differunt, quod plagae percussionum dolent, lamenta compunctionum sapiunt. Illae affligentes cruciant, ista reficiunt, dum affligunt. Per illas in afflictione moeror est, per haec in moerore laetitia. Quia tamen ipsa lacerat, eamdem compunctionem non incongrue disciplinam vocat. Quatuor quipqualitates quibus justi viri anima in compunctione vehementer afficitur, cum aut malorum suorum reminiscitur, considerans ubi fuit; aut judiciorum Dei sententiam metuens, et secum quaerens, cogitat ubi erit; aut cum mala vitae praesentis solerter attendens, moerens considerat ubi est, aut cum bona supernae patriae contemplatur, quae quia necdum adipiscitur, lugens conspicit ubi non est. Malorum suorum Paulus meminerat, et ex eis se in quibus fuerat affligebat,
Abbreviated transcription (Latin):
aperit: apte subiungit. Tunc aperit
aures uiroꝵ: & erudiens eos instruit
disciplina. Cum enim ab exteriorib acti¬
onib sopiunt᷑. aꝑta aure interni exami¬
nis causas audiunt: quia dũ subtiliter
uel flagella publica. uł iudicia occulta
considerant: sem& ipsos afficere flendo
ranti menti. & sese ꝑ pęnitentiã laceranti.
quasi quedã plage ꝑcussionis sunt. la¬
menta conpunctionis. Unde etiã salo¬
mon recte uim ꝑcussionis utriusq con¬
iungens: dicit. Liuor uulneris abster¬
gre mala: & plagę in secretiorib uentris.
Pliuorẽ quippe uulneris. disciplinã insimi¬
at corporeȩ ꝑcussionis : plagę uͦ in secre¬
tiorib uentris. st̃ interna mentis uulnera
ꝗ̃ ꝑ compunctionẽ fiunt. Sicut eiũ uent̃
cibis repletus extendit᷑: ita mens prauis
cogitationib dilatata. subleuat᷑. Abster¬
gent gͥ mala & liuor uulueris. & plagę
in secretiorib uentris: qr & disciplina

Expanded text:
aperit, apte subjungit: VERS. 16.---Tunc aperit aperit, apte subjungit: VERS. 16.---Tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina. 40. onibus sopiuntur, aperta aure interni examinis causas audiunt. Qui dum subtiliter vel flagella publica, vel judicia occulta considerant, semetipsos afficere flendo ranti menti, et sese per poenitentiam laceranti, quasi quaedam plagae percussionis sunt lamenta compunctionis. Unde etiam Salomon recte vim percussionis utriusque conjungens ait: Livor vulneris abstergit mala, et plagae in secretioribus ventris . Per livorem quippe vulneris, disciplinam insinuat corporeae percussionis. Plagae vero in secretioribus ventris sunt interna mentis vulnera, quae per compunctionem fiunt. 751 Sicut enim venter cibis repletus extenditur, ita mens pravis cogitationibus dilatata sublevatur. Abstergunt igitur mala, et livor vulneris, et plagae in secretioribus ventris, quia et disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
Mane astabo tibi. & uidebo. Adhuc gͦ in
nocte minus se uidere conspicit: qui ad
uidendũ dm̃ futurũ mane concupiscit.
Quia uͦ ut diximus ab exteriori actione
cessare dormire ẽ: bene helui subdidit.
quando irruit sopor suꝑ homines. Quia
aũ scĩ uiri cum exteriori actioni ñ deser¬
uiunt. intra mentis cubicula conqͥescunt:
apte subiunxit. & dormiunt in lectulo.
S cĩs enim uiris dormire in lectulo ẽ: intͣ
mentis suȩ cubile e quiescere. Vude
scriptũ est. Exultabunt scĩ in gła: leta¬
bunt᷑ in cubilib suis. Dicat᷑ gͦ. qd semel¬
nobis loquit᷑ ds ꝑ somuium in uisione
nocturna. quando irruit sopor suꝑ ho¬
mines. & dormiunt in lectulo: qr nimni¬
rũ tunc secreta diuinitatis agnoscimus:
cũ ab huius mundi tumultuosa concupis¬
centia. itra mentis nr̃e cubilia segre¬
gamur. Quia uͦ ut sepe iam diximus.
aurẽ cordis tumultus seculariũ negotioꝵ
claudit: & quies secretę considerationis

Expanded text:
Mane astabo tibi, et videbo . Adhuc ergo in Mane astabo tibi, et videbo . Adhuc ergo in nocte minus se videre conspicit, qui ad videndum Deum futurum mane concupiscit. Quia vero, ut diximus, ab exteriori actione cessare dormire est, bene Eliu subdit: Quando irruit sopor super homines. Quia autem sancti viri cum exteriori actioni non deserviunt, intra mentis cubilia conquiescunt, apte subjungit: Et dormiunt in lectulo. Sanctis enim viris dormire in lectulo est intra mentis suae cubile quiescere. Unde scriptum est: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntsomnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero, ut saepe jam diximus, aurem cordis tumultus saecularium negotiorum claudit, et quies secretae considerationis
Abbreviated transcription (Latin):
uisione nocturna. Nocturna enĩ uisio: ap¬
parere contẽplationi mentis. sub quibusdã
imaginationib sol&. In diurna aũ luce
certius cernimus: in nocturna uͦ uisione
cunctant̃ uidemus. & qr scĩ om̃s quã diu
in hac uita sunt. diuinȩ nature secreta
quasi sub quadã imaginatione conspiciunt:
uidelic& quia nec dũ sicut sunt ea mani¬
festius contemplant᷑: bene helui postquã
dixit am̃ nobis ꝑ somnium loqui. subdi-¬
dit. in uisione nocturna. Nox quippe ẽ
uita presens: in qua quã diu sumus. ꝑ hoc
qd̾ interna conspicimus. sub incerta imagi¬
natione caligamus. Propħa nãq ad uiden¬
dũ dñm quadã se premi caligine sentie¬
bat. dicens. Anima mea desiderauit te
in nocte. Ac si dicer&. In hac obscuri¬
tate uite presentis uidere te appeto: seo
adhuc infirmitatis nubilo circunscribor.
D auid quoq huius noctis caliginẽ uitans:
claritatẽ ueri luminis prestolatus. ait.

Expanded text:
visione nocturna. In nocturna enim visione apvisione nocturna. In nocturna enim visione apparere contemplatione mentis sub quibusdam imaginationibus solet. In diurna autem luce certius cernimus, in nocturna vero visione cunctanter videmus. Et quia sancti omnes, quandiu in hac vita sunt, divinae naturae secreta quasi sub quadam imaginatione conspiciunt, videlicet quia necdum sicut sunt ea manifestius contemplantur; bene Eliu postquam dixit, Deum nobis per somnium loqui, subdidit in visione nocturna. Nox quippe est vita praesens, in qua quandiu sumus, per hoc quod interna conspicimus, sub incerta imaginatione caligamus. Propheta namque ad videndum Deum quadam se premi caligine sentiebat, dicens: Anima mea desideravit te in nocte . Ac si diceret: in hac obscuritate vitae praesentis videre te appeto, sed adhuc infirmitatis nubilo circumscribor. David quoque hujus noctis caliginem vitans, claritatem veri luminis praestolatus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
noscunt: ad secretũ mentis uelut ad qd̾¬
dã tabernaculũ reuertunt᷑ : diuina lege
ꝑspecta. quasi coram posita arca dnm̃ con¬
sulunt: & qd̾ prius intus tacentes audi¬
unt. hoc foras postinodum agentes inuo¬
tescunt. Ut enim exteriorib officiis in¬
offense deseruiant. ad secreta cordis re¬
currere incessabiliter curant: & sic uocẽ
dĩ quasi ꝑ somnium audiunt: dũ in medi¬
tationẽ mentis. ã carnalib sensib abstra¬
hunt᷑. Hinc ẽ qd̾ sponsa in canticis canti¬
coꝵ. sponsi uocẽ quasi ꝑ somnium audierat.:
quȩ dicebat. Ego dormio: & cor meũ ui¬
gilat. Ac si dicer&. Dum exteriores sensus
ab huiꝰ uitę sollicitudinib sopio: uacanti
mente uiuatius interna cognosco. fo̾ris
dormio. sed intus cor uigilat: quia dũ ex¬
teriora quasi non sentio: interiora sollert̃
apprehendo. Bene gͦ helui ait. qr ꝑ sõ¬
nium loquit᷑ ds: atq apte subdidit. in

Expanded text:
noscunt, ad secretum mentis velut ad quonoscunt, ad secretum mentis velut ad quoddam tabernaculum revertuntur. Divina lege perspecta, quasi coram posita arca, Dominum consulunt; et quod prius intus tacentes audiunt, hoc foras postmodum agentes innotescunt. Ut enim exterioribus officiis inoffense deserviant, ad secreta cordis recurrere incessabiliter curant, et sic vocem Dei quasi per somnium audiunt, dum in meditatione mentis a carnalibus sensibus abstrahuntur. Hinc est quod sponsa in Canticis canticorum, Sponsi vocem quasi per somnium audierat, quae dicebat: Ego dormio et cor meum vigilat . Ac si diceret: Dum exteriores sensus ab hujus vitae sollicitudinibus sopio, vacante mente, vivacius interna cognosco. Foris dormio, sed intus cor vigilat, quia dum exteriora quasi non sentio, interiora sollerter apprehendo. Bene ergo Eliu ait, quia per somnium loquitur Deus; atque apte subdidit in
Abbreviated transcription (Latin):
torpuit: tanto uerius ad cognoscenda
interiora uigilauit. Rursus israhelitici
populi turbis prelatus. ut legis p̾cepta
ꝑcipiat. in montẽ ducit᷑: atq ut interna
penetr&. ab externis tumultib occultat᷑.
Unde & scĩ uiri qͥ exteriorib ministeriis
deseruire. officii necessitate cogunt᷑: studio¬
se semꝑ ad cordis secreta refugiunt: ibiq
cogitationis intimȩ cacum̃ ascendunt. Et
legem quasi in monte ꝑcipiunt : dũ post¬
positis tumultib actionũ temporalium. in
contemplationis suȩ uertice. suꝑnę uolunta¬
tis sententiam ꝑscrutant᷑. Hinc ẽ qd̾ isde
moyses crebro de rebus dubiis ad taberna¬
culũ redit: ibiq secreto dnm̃ consulens.
quid certius decernat agnoscit. Relictis
quippe turbis ad tabernaculũ redire est.
postpositis exterioꝵ tumultib. secretum
mentis intrare. Ibi enĩ dũs consulitur:
audit᷑. Hoc cotidie boni rectores faciu&s.
cũ se res dubias discernere non posse cog¬

Expanded text:
torpuit, tanto verius ad cognoscenda torpuit, tanto verius ad cognoscenda interiora vigilavit. Rursus Israelitici populi turbis praelatus, ut legis praecepta percipiat, in monte ducitur, atque ut interna penetret, ab externis tumultibus occultatur. Unde et sancti viri qui exterioribus ministeriis deservire officii necessitate coguntur, studiose semper ad cordis secreta refugiunt, ibique cogitationis intimae cacumen ascendunt, et legem quasi in monte percipiunt, dum postpositis tumultibus actionum temporalium in contemplationis suae vertice supernae voluntatis sententiam perscrutantur. Hinc est quod idem Moyses crebre de rebus dubiis ad tabernaculum redit, ibique secreto Dominum consulit, et quid certius decernat agnoscit. Relictis quippe turbis ad tabernaculum redire est, postpositis exteriorum tumultibus secretum mentis intrare. Ibi enim Dominus consulitur; auditur. Hoc quotidie boni doctores faciunt, cum se res dubias discernere non posse cog
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ : tunc uerba dĩ mens uiuacius pene¬
trat: cũ ad se admittere curarũ secula¬
riũ tumultꝰ recusat. Male aũ homo iu¬
gilat: quando eũ seculariũ negotioꝵ¬
ȩstus insolenter inquietat. Aurẽ quippe
cordis. terrenarum cogitationũ turba. dũ
ꝑstrepit claudit: atq in secretariũ mentis
quanto minus curarũ tumultuantiũ sonꝰ
cõpescit᷑ : tanto amplius uox presidentis
iudicis non audit᷑. Neq enim ꝑfecte ho¬
mo sufficit ad utraq diuisus: sed dũ sic in
terius erudiri appetit. ut tamen exterius
implicet᷑: unde exterius auditum aperit.
inde interius obsurdescit. Moyses admix¬
tus egyptiis quasi uigilabat: & idcirco
uocẽ dñi in egypto positus ñ audiebat.
Sed extincto egr̃ptio postquã in desertum
fugit: illic dũ quadraginta annis deguit.
quasi ab inquietis terrenoꝵ desiderioꝵ tu¬
multib obdormiuit. Atq idcirco diuinã
quantomagis ab appetencdis exterioribus

Expanded text:
citur. Tunc verba Dei mens vivacius penecitur. Tunc verba Dei mens vivacius penetrat, cum ad se admittere curarum saecularium tumultus recusat. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotioestus insolenter inquietat. Aurem quippe cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit, claudit, atque in secretarium mentis, quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sufterius erudiri appetit, et tamen exterius implicatur, unde exterius auditum aperit, inde interius obsurdescit. Moyses admistus Aegyptiis quasi vigilabat, et idcirco vocem Domini in Aegypto positus non audiebat. Sed exstincto Aegyptio, postquam in desertum fugit, illic, dum quadraginta annis deguit, quasi ab inquietis terrenorum desideriorum tumultibus obdormivit, atque idcirco divinam quanto magis ab appetendis exterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
atq ante eum subitũ lucernȩ lum̃ erum¬
pat : clausi eiꝰ oculi ipso aduentu lumi¬
nis feriunt᷑ ut patescãt. Cur gͦ turbati
tuerunt. Nam si ꝑfecte totũ uidissent:
cur aꝑti quererent qd̾ uiderent. s Sic itaq
sic sumꝰ : cũ de incõprehensibili natiuitate
intueri aliqͥd conamur. Eoipso enĩ qd̾
creta ammiratio. ñ facile occupatis ꝑ
terrena desideria mentib innotescit:
apte di loquutio qualit̾ ad nos fiat.
nocturna: quando irruit sopor suꝑ ho¬
mines. & dormiunt in lectulo. Quid ẽ
innotescit : nͥ qd̾ dĩ secreta ñ cognoscimus.
si in terreis desideriis uigilemus  In
somnio enĩ exteriores sensus doriiunt:
dormiamus. Uox uidelic& dĩ quasi ꝑ
somnium audit᷑. quando tranquilla m̃te
ab huiꝰ scłi actione quiescit᷑: & in ipso
mentis silentio. diuina precepta pensant᷑.
Cũ enĩ ab externis actionib mens sopit᷑.
tẽ plenius mandatoꝵ dĩ pondus agnos¬

Expanded text:
atque ante eum subitum lucernae lumen erumatque ante eum subitum lucernae lumen erumpat, clausi ejus oculi ipso adventu luminis feriuntur, ut patescant. Cur ergo turbati tuerunt. Nam si perfecte totum vidissent, cur aperti quaererent quod viderent? Sic itaque, sic sumus, cum de intueri aliquid conamur. Eo ipso enim quocreta admiratio non facile occupatis per terrena desideria mentibus inapte Dei locutio qualiter ad nos fiat nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo. Quid est innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilamus. In somnio exteriores sensus dormiunt, dormiamus. Vox videlicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilla mens ab hujus saeculi actione quiescit, et in ipso mentis silentio divina praecepta pensantur. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc plenius mandato
Abbreviated transcription (Latin):
cessere facit. In scriptura sacra lectus
siue grabatus seu stratus aliquando uo¬
luptas carnis: aliquando repausatio in
bonis operib: aliquando requies tẽpo¬
ralis accipit᷑. Quid ẽ enim qd̾ in eugłio
sanato cuidã dñs dicit. surge tolle gra¬
batũ tuũ & uade in domum tuã : ñ qd̃
ꝑ grabatũ uoluptas carnis designat᷑.s
Et iubetur utiq ut hoc sanus portae¬
ubi infirmus iacuerat: qr nimirũ om̃is
qui adhuc uitiis delectat᷑: infirinus iac&
in uoluptatib carnis. Sed sanatꝰ hoc por¬
tat. ubi iacuerat: qr diuino adiutorio
ereptus a uitiis. eiusdem carnis contu-
melias postinodũ tolerat. in cuiꝰ prius
desideriis requiescebat. Rursum ꝑ lec¬
tum uel stratũ : repausatio in bonis ope¬
rib designat᷑. Vnde in apłoꝵs actibus
derelinque.s Et quid ẽ dicere sterne t.
nͥ mercedis causas in quib requiescere

Expanded text:
ssumus.---In Scriptura sacra lectus, sive grabatus, seu stratum, aliquando voluptas carnis, aliquando repausatio in bonis operibus, aliquando requies temporalis accipitur. Quid est enim quod in Evangelio sanato cuidam Dominus dicit: Surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam , nisi quod per grabatum voluptas corporis designatur? Et ubi infirmus jacuerat, quia nimirum omnis qui adhuc vitiis delectatur, infirmus jacet in voluptatibus carnis. Sed sanatus hoc portat ubi jacuerat, quia, divino adjutorio ereptus, a vitiis ejusdem carnis conmelias postmodum tolerat, in cujus prius desideriis requiescebat. Rursum per lectum vel stratum repausatio in bonis operibus designatur. Unde in apostolorum Actibus derelinque? Et quid est dicere, Sterne tibi, nisi, mercedis causas in quibus requiescere
Abbreviated transcription (Latin):
carnis infirmitate tẽptatuis. audiuit. Suf¬
sic̃ t᷑ gr̃a mea: nã uirtus in infirmitate ꝑ¬
ficit᷑. Qd̃ idcirco illi in infirmitate ꝓpria
dictũ ẽ: ne singillatim nob̃ om̃ib diceret᷑.
In scriptura gͥ saera uocẽ dĩ in afflicto pau
lo audiuimus: ne cũ fortasse affligimur.
singuli audire eã priuata consolatione que¬
respondit: quia semel loquit᷑. & scđo io¬
ipsũ non repetit: id ẽ in his quȩ ꝑ scrip¬
turã sacrã ad patres nrõs ꝓtulit. nos eru¬
dire curauit. Dicant itaq scĩ doctores eccłiȩ.
re quosda pusillanimitate conspiciunt :
qr ds nobis ad uerba omĩa ñ respond&¬

Expanded text:
carnis infirmitate tentatus audivit: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Quod idcirco illi in infirmitate propria dictum est, ne singillatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Dei, alo audivimus, ne cum fortasse affligimur singuli, audire eum privata consolatione quaerespondet, quia semel loquitur, et secundo idipsum non repetit, id est, in his quae per Scripturam sacram ad patres nosdire procuravit. Discant itaque sancti doctores ecclesie, dre quosdam pusillanimos conspiciunt, quia Deus nobis ad omnia verba non respond
Abbreviated transcription (Latin):
rib ꝓferamus ͥ ecce dũ passione aliqua
uł molestia carnis afficimur. scire for¬
tasse occultas causas passionis eiusdẽ
uł molestiȩ optamus: quatinus in eo
qd̃ patimur. ex ipsa rerũ scientia con¬
solemur. Sed quia de spetialib tẽpta¬
tionib nr̃is nequaquã nobis siungulis
specialiter respondet᷑: ad scripturã sacrã

Expanded text:
ribus proferamus, ecce dum passione aliqua ribus proferamus, ecce dum passione aliqua vel molestia carnis afficimur, scire fortasse occultas causas passionis ejusdem vel molestiae optamus, quatenus in eo quod patimur ex ipsa rerum scientia consolemur. Sed quia de specialibus tentationibus nostris nequaquam nobis singulis specialiter respondetur, ad Scripturam sacr
Abbreviated transcription (Latin):
Aduersus eun contendis : qd̾ ñ ad omĩa¬
flicti cordis est ꝓprium ut in om̃e
uel ñ ita sit. diuimᷤ sibi respondẽri
uocib uelit: ut dm̃ de ciuicta rerũ
controuersia consulat: & responsiotus
eius cognita ratione conquiescat.
Heliu autẽ preuidens qd̾ scripturã sa-¬
cram dñs conder&: & in ea uł publi¬
cis uł occultis cunctoꝵ questionib
responder&: ait. Aduersus eũ conten¬
dis: qd̾ non ad omĩa uerba responde¬
rit tibi. Semel loquit᷑ ds̃: & sedõ
id ipsum ñ repetit. Acsi dicerae. Ds̃
singuloꝵ cordib priuatis uocib non
respond&: sed tale eloquium construit.
ꝑ quod cunctoꝵ questionib satisfacit.
In scripturȩ quippe eius eloquio. causas
nrãs singuli si requirimus inuenimus:¬
nec opus ẽ. ut in eo qd specialit̃ quisq
tolerat: responderi sibi diuiua uoce
specialiter querat. Ibi enĩ nobis om̃ib
respondetur: ibi uita precedentiũ. fit
forma sequentium. Ut enĩ unũ e plu¬

Expanded text:
audit ignorat? Sed nimirum haec sencti cordis est proprium, ut in omni vel non ita sit, divinis sibi responderi vocibus velit, ut Deum de cuncta eorum controversia consulat, et responsionis eius cognita ratione, conquiescat. Heliu autem praevidens, quod Scripturam sacram Dominus conderet, ut in ea vel publicis, vel occultis cunctorum quaestionibus responderet, ait: Adversus eum contendis, quod non ad omnia verba responderit tibi? Semel loquitur Deus, et secundo id ipsum non repetit: ac si diceret: Deus singulorum cordibus privatis vocibus non respondet, sed tale eloquium construit, per quod cunctorum questionibus satisfaciat. In Scripturae quippe eius eloquio causas nostras singuli, si requirimus, innec opus est ut in eo quod specialiter quisque tolerat responderi sibi divina voce specialiter quaerat. Ibi enim nobis omnibus respondetur, ibi vita praecedentium fit forma sequentium. Ut enim unum e plu
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarios p̃munt dũ uera p̾dicant :¬
& eiusdẽ sc̃ȩ ȩccłie morib contradicuis.
dũ de ipsa p̃dicatione gloriant᷑. Pre-¬
munt aduersarios uirtute dicti: pre¬
munt scam ęccłiam qualitate dicendi
Illos p̾dicatione ueritatis: istam uitio
elationis impugnant. Sequit᷑. Igitur

Expanded text:
adversarios premunt, dum vera praedicant, et ejusdem sanctae Ecclesiae moribus contradicunt, dum de ipsa praedicatione gloriantur. Premunt adversarios virtute dicti, premunt sanctam Ecclesiam qualitate dicendi. Illos praedicatione veritatis, istam vitio elationis impugnant. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si sermo sem̃ ñ essa: de p̾redican¬
te paulo nequaꝗͣ athenienses dicerent:
Quid sibi uult semini uerbius hic dicere:
De quo & lucas dicit. Ipse enun erat
dux uerbi. Semen gͦ usui ꝓpagnus di¬
catũ. incõpetenter fluens cetera mẽbra
coinquinat: cũ sermo ꝑ quẽ in audien¬
tium sensib nasci scientia debuit: si
inordinate ꝓdeat. etiã quȩ recta sen-¬
serit fedatꝰ. Unde helui quoq etiã
quȩ recta potest sentire cõmaculat:
dũ cui uel quid loquat᷑ ignorat. Et
quasi fluxum seminis sustin&: qͥ lin¬
guã utilitati congruã. ꝑ uerba uanȩ
loquutionis mou&e. Bono aũ ordine:
factũ: & ꝑ spiraculũ se narrat animatũ. Facto
qͥppe adã: scͥptũ ẽ. Inspiraũ in faciẽ eiꝰ spiraculũ
uitȩ. & factus ẽ hõ in animã uiuentẽ. S hȩc

Expanded text:
Nam si sermo semen non esset, de praedicanNam si sermo semen non esset, de praedicante Paulo nequaquam Athenienses dicerent: Quid vult sibi seminiverbius hic dicere ? De quo et Lucas dicit: Ipse enim erat dux verbi . Semen ergo usui propaginis dicatum incompetenter fluens caetera membra coinquinat, cum sermo per quem in audientium sensibus nasci scientia debuit, si inordinate prodeat, etiam quae recte senserit foedat. Unde Eliu quoque etiam quae recte potest sentire commaculat, dum cui vel quid loquatur ignorat; et quasi fluxum seminis sustinet, cum linguam utilitati congruam per verba vanae locutionis movet. Bono autem ordine factum, et per spiraculum se narrat animatum. Facto quippe Adam scriptum est: « Inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo in anim
Abbreviated transcription (Latin):
silenter dicere: & non cdamorib uo¬
ciferari. Quib uerbis. arrogattes int᷑
scam̃ ȩccłiam positos signatꝰ. Hii enĩ
uelut in faucib loqui dicunt᷑. quando¬
ñ contra aduersarios extra uiuentes
clamant : seo quosdã intra sitiũ sc̃ẽ
eccłiȩ quasi uicinos ac iuxta posutos
increpant. Sepe uͦ arrogantes eandẽ
quã tenent arrogantiã se fugere osten¬
dunt : & dũ sic cuncta agantꝰ. ut
nulli lateant. hȩc priuate singulis
quasi silent̃ narrant: quatinꝰ ñ solũ
de sensu intelligentiȩ. seo de ipso apud
homines etiã arrogantie contemptu
glorient᷑. Vnde nc̃ dr̃. Loquat᷑ lingua
mea in faucib meis. Acsi aꝑte dicat᷑.
Quȩ contra te prudent̃ sentio: ecce si¬
lenter narro. Aliquando aũ in tanta
impudentiȩ elatione ꝓsiliunt: ut aliiꝰ
tacentib ipsi soleant laudare qd̃ dict̃.

Expanded text:
silenter dicere, et non clamoribus vociferari. Quibus verbis arrogantes intra sanctam Ecclesiam positos signat. Hi enim velut in faucibus loqui dicuntur, quando non contra adversarios extra viventes clamant, sed quosdam intra sinum sanctae Ecclesiae quasi vicinos ac juxta positos increpant. Saepe vero arrogantes eamdem quam tenent arrogantiam se fugere ostendunt; et dum sic cuncta agunt, ut nullum lateant, haec private singulis quasi latenter narrant: quatenus non solum de sensu intelligentiae, sed de ipso apud homines etiam arrogantiae contemptu glorientur. Unde nunc dicitur: Loquatur lingua mea in faucibus meis. Ac si aperte dicatur: Quae contra te prudenter sentio, ecce silenter narro. Aliquando autem in tantam impudentiae elationem prosiliunt, ut aliis tacentibus ipsi soleant laudare quod dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ se beato iob & conditꝰ exęquat. &
loquuturꝰ exaltat: nͥ hoc qd̾ arrogantes
om̃s. cunctis quidẽ hominib ęqualit᷑¬
se conditos meminerunt. seo ꝑ fastũ
scientiȩ auditores suos ȩ̨quales sibi uł
eẽ uel credere dedignant᷑: eisq se ꝑ
naturȩ conditionẽ conferunt. sed per
tumorẽ scientiȩ suꝑponunt .s E quales
quide se iudicant extitisse nascendo.
sed non ȩquales remansisse uiuendo:
atq in eo qd̾ ȩquales quasi uiuendo ia ñ
st̃ : illud ad maius miraculũ rẽuocant
qd̃ ȩquales nascendo fuerunt. Vnde
inflatus helui dicit. Ecce & me sicut
& te fecit ds̃: & de eodẽ luto ego qͦq
formatꝰ sũ. Uerũtam̃ miraculũ meũ

Expanded text:
itus exaequat, et locuturus exaltat, nisi hoc, quod arrogantes omnes cunctis quidem hominibus se aequaliter conditos meminerunt, sed per fastum scientiae auditores suos aequales sibi vel esse vel credere dedignantur, eisque se per naturae conditionem conferunt, sed per tumorem scientiae superponunt? Aequales quidem se judicant exstitisse nascendo, sed non aequales remansisse vivendo. Atque in eo quod aequales quasi vivendo jam non sunt, illud ad majus miraculum revocant, quod aequales nascendo fuerunt. Unde inflatus Eliu dicit: Ecce et me sicut et te fecit Deus, et de eodem luto ego quoque formatus
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Seqͥt᷑. Si potes responde michi: et
aduersus faciem meam consiste.
in fastum subito saꝑbe elationis erum¬
pit: atq aliis uerbis hoc idẽ replicat
dicens. Ecce & me sicut & te fecit
ds: & de eodem luto ego quoq forma¬
tus sum. Uerũtamen miraculũ meũ¬

Expanded text:
. 5.---Si potes, responde mihi et adversus faciem meam consiste. in fastum subito superbae elationis erumpit, atque aliis verbis hoc idem replicat, siste. Ecce, et me sicut et te fecit Deus, et de eodem luto ego quoque formatus sum. Verumtamen miraculum meu
Abbreviated transcription (Latin):
est: simplicitas loquutionis. Quã qr
arrogantes ñ habent. habere se hanc
sollicitius asserunt. ut securius audi¬
ant᷑ : & pure se loquuturos denunti¬
ant: quia duplicitatis suȩ malitiam
deprehendi formidant. Sepe autẽ &
falsis uera ꝑmiscent: ut inde eoꝵ m̃¬
dacio citius credat᷑: unde inesse eis
assertio ueritatis agnoscit᷑. Quia gͥ
helui & pure se loquuturũ ꝑhibuit.¬
& dicta sua appellando sententias fa¬
uore precucurrit: eandẽ iã sententiã
qua ꝓmisit. adiungit dicens. Sp̃o dĩ¬

Expanded text:
est simplicitas locutionis. Quam quia arrogantes non habent, habere se hanc sollicitius asserunt, ut securius audiantur. Et pure se locuturos denuntiant, quae duplicitatis suae malitiam deprehendi formidant. Saepe autem et falsis vera permiscent, ut inde eorum mendacio citius credatur, unde inesse eis assertio veritatis agnoscitur. Quia igitur Eliu et pure se locuturum perhibuit, et dicta sua appellando sententias favore praecucurrit, eamdem jam sententiam quam promisit adjungit, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ certamina ꝑ consensũ delectati-¬
onis tolerant. alioꝵ curã suscipere ñ
p̃sumant. Cũ uͦ temptationũ bella
subegerint. quia apud se iã de intima
tranquillitate securi st̃: anunaꝵ custo¬
diã sortiant᷑. Sed qͥs hȩc tẽptationũ¬
prȩlia sibi ꝑfecte subigat:. cũ paulus
dicat. uideo aliam legem in mẽbris¬
meis repugnantẽ legi mentis meȩ. &
captiuum me ducentẽ in lege peccati:
Sed aliud ẽ bella fortiter ꝑpeti: aliuo
bellis eneruiter expugnari. In istis
exercet᷑ uirtus ne extolli debeat: in il¬
lis omnimodo extinguit᷑. ne subsistat.
Qui gͥ scit fortit̾ tẽptationẽ ferre certa-¬
minis. & cũ tẽptatione concutit᷑. in
alta arce presid& quietis: qr etiã apud
semn& ipsum sub se ipso eẽ contentio¬
nes uitioꝵ conspicit.: qͥb nulla fractꝰ
delectatione consentit. Sequitur.¬

Expanded text:
vitiorum certamina per consensum delectativitiorum certamina per consensum delectationis tolerant, aliorum curam suscipere non praesumant. Cum vero tentationum bella subegerint, cum apud se jam de intima tranquillitate securi sunt, animarum custodiam sortiantur. Sed quis haec praelia perfecte subigat, cum Paulus dicat: Video aliam legem in membrismeis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati ? Sed aliud est bella fortiter perpeti, aliud bellis enerviter expugnari. In istis exercetur virtus, ne extolli debeat; in illis omnimodo exstinguitur, ne subsistat. Qui igitur scit fortiter tentationem ferre certaminis, et cum tentatione concutitur in alta arce praesidet quietis, quia etiam apud semetipsum sub seipso esse contentiones vitiorum conspicit, quibus nulla fractus delectatione consentit. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ ferre uix possunt: si om̃e qd̾ sen¬
tiunt paulo tardius innotescunt.
Uude necesse ẽ. ut cũ res bona agit᷑.
prius eius elatio in corde uincatur:
ne si a radice miserȩ intentionis ꝓde¬
at: amaros nequitiȩ fructus ꝓdu̾cat.
Hii gͦ qui adhuc uitioꝵ bello subiacent:
nequaꝗͣ ꝑ predicationis usum p̾esse
magisterio ceteroꝵ debent. Hinc est
enim qd̾ iuxta diuinȩ dispensationis
uocẽ. ab anno uicesimo & quinto le¬
uitȩ tabernaculo seruiunt: sed a qͥn
quagenario custodes uasoꝵ fiunt:
Q uid enĩ ꝑ annũ quintũ ac uicesimũ
in quo flos uiuentutis oborit᷑: nisi
ipsa contra unũ qd̾q uitiũ bella sig
nͥ interna quies edomito bello m̃tis
exprimit᷑ d Quid uͦ ꝑ uasa taberna¬
culi ÷ nͥ fidelium animȩ figurantur.&
Leuitȩ gͦ ab anno uicesimo & quinto
tabernaculo serinunt. & ã quinqua¬
genario custodes uasoꝵ funt: ut
uidelic& qui adhuc impugnantium

Expanded text:
antem ferre vix possunt, si omne quod senantem ferre vix possunt, si omne quod sentiunt paulo tardius innotescunt. Unde necesse est, ut cum res bona agitur, prius ejus elatio in corde vincatur, ne si a radice miserae intentionis prodeat, amaros nequitiae fructus producat. Hi igitur qui adhuc vitiorum bello subjacent, nequaquam per praedicationis usum praeesse magisterio caeterorum debent. Hinc est enim quod juxta divinae dispensationis vocem ab anno vicesimo et quinto levitae tabernaculo serquagenario custodes vasorum fiunt. Quid enim per annum quintum ac vicesimum, in quo flos juventutis oboritur, nisi ipsa contra unumquemque vitiorum bella signaeternum, nisi interna quies, edomito bello mentis, exprimitur. Quid vero per vasa tabernaculi, nisi fidelium animae figurantur. Levitae ergo anno vicesimo et quinto tabernaculo serviunt, et quinquagenario custodes vasorum fiunt: ut videlicet qui adhuc impugnantium
Abbreviated transcription (Latin):
te replerent᷑ apłi. dũ linguis om̃ib
loquerent᷑: a iudeis nescientib. seo
tam̃ uere attestantib dictũ ẽ. Hi mu¬
sto pleni sunt. Lagunculas uͦ infir¬
mas ipsa humanitate conscientias.
uł certe hȩc terrena corpoꝵ uascula.
ñ inconuenient̃ accipimꝰ : de quib
paulus apłs dicit. Habemꝰ thesaurũ
istũ in uasis fictilib. Helui aũ quia sic̃
superius dixi. sic inflatione elationis
extendit᷑. ac si ad loquendũ ꝑ carita¬
tis grãm ardore scĩ sp̃s accendatur:
sensus sui spm̃ in eo qd̃ tacuit. quasi
musto absq spiraculo cõparauit. Et
ri. sed etiam noua uita uix capitur.
Mustum gͦ lagunculas nouas disrũpit:
qr feruoris eius potentia. etiã spirita¬
lia corda transcendit. Loquar &
respirabo paululũ: aperiã labia mea.
& respondebo. Bene ait respirabo:
qr sicut labor iustoꝵ est. uidere pra-¬
ua nec corrigere: ita grauis ẽ labor
arrogantiumꝰ. si qd̾ sapiunt ñ osten-¬
dunt. Uini quippe intrinsecus ȩstu

Expanded text:
 , dum linguis omnibus 741 loquerentur, a Judaeis nescientibus, sed tamen vera attestantibus, dictum est: Hi musto pleni sunt . Lagunculas vero infirmas ipsa humanitate conscientias, vel certe haec terrena corporum vascula, non inconvenienter accipimus, de quibus Paulus apostolus ait; Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Eliu autem, quia, sicut superius diximus, sic inflatione elationis extenditur, ac si ad loquendum per charitatis gratiam ardore Spiritus sancti accendatur, sensus sui spiritum in eo quod tacuit, quasi musto absque spiraculo comparavit. Et ri, sed etiam nova vita vix capitur. Mustum ergo lagunculas novas disrumpit, quia fervoris ejus potentia etiam spiritalia corda transcendit. Loquar, et respirabo paululum; aperiam labia mea, et respondebo. Bene ait: Respirabo, quia sicut labor justorum est videre prava, nec corrigere; ita gravis est labor arrogantium, si quod sapiunt non ostendunt. Vim q