comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catholice fidem. ac ueritatẽ frater carissime et tenere debemꝰ
firmiter/ et docere. et ꝑ omĩa euangelica. et aplica precepta. rõ¬
ue diumne uispositionie atq unitatis ostendere. Nunꝗd põt
Uis baptisim ẽẽ maior aut potior ꝙͣ confessio: ꝙͣ passio. ut qui
coram hominibus christum confiteatur ĩ sangĩe suo haptizet᷑.
Et iñ hoc baptisma hereticoꝵ prodest ꝙuis thristũ confessus
etra ecclesiam fuerit occisus. Nisi hereticoꝵ pr̃om et aduoca¬
ti. hereticos in falsa confessione christi interfectos martiees pre¬
dicant et contra apłi contestationem. qui inhil eos q̃uis exustos et
occisos dicit posse proficere gloriam eis. et coronam passionis assi¬
guant. Quod si heretico nec baptisina publice confessiouis et
sangiũs prosicere ad saluiem potest. quia salus extra ecclesiam
non est ꝙͣto magis ei inhil prodest si in latebra. et lutronũ

Expanded text:
catholicae fidem ac veritatem frater charissime, et tenere debemus catholicae fidem ac veritatem frater charissime, et tenere debemus firmiter, et docere, et per omnia evangelica et apostolica praecepta rationem divinae dispositionis atque unitatis ostendere. uis baptismi esse maior aut potior quam confessio, quam passio, ut quis corame maior aut potior quam confessio, quam passio, ut quis ? Et tamen neque hoc Baptisma haeretico prodest, quamvis Christum confessus et extra Ecclesiam fuerit occisus; nisi si haereticorum patroni et advocati haereticos in falsa confessione Christi interfectos martyres praedicant et contra Apostoli contestationem, qui nihil eos, quamvis exustos et occisos, dicit posse proficere , gloriam eis et coronam passionis assignant. Quod si haeretico nec Baptisma publicae confessionis et sanguinis proficere ad salutem potest, quia salus extra Ecclesiam non est, quanto magis ei nihil proderit, si in latebra et in latronum
Abbreviated transcription (Latin):
interfici mandat ĩ coelestem: et spũalem pr̃em maledicos atq
eccłie matris ĩnnicos ip̃e Uiuificat. Execranda: ac detestanda
res. quibusdam prorsus afferitur. Ut is qui cum si quis ĩ spm̃
scum blastemauerit. reum futuꝵ pectati ętormi cominatur Idem
ĩ pr̃em deum blastemos salutari baptismo sanctificare dicatur
Et nunc qui talibus ad ecclesiam uenientibus sine baptisino eos¬
qui nõ nisi ĩ baptismo possit blasfennaꝵ suaꝵ pectata deponere
Quam Uanũ eit porro. et puersum ut cũ ip̃i heretici repudiato et
rdicto uel errore uel scelere. ĩ quo prius fuerant: agnostant
ecclesie ueritatem. Nos ueritatis eiusdem iura. et sacramenta
mutilemus: et uenientibus ac poententib dicamus eos remis¬
sionem peccatoꝵ consequutos esse: qũ illi se pettasse: et propt̾
hoc ad ecclie indulgentiã uenire fatrantur. Quare ecclesię

Expanded text:
ibus puniri et interfici mandat, in caelestem et spiritalem patrem maledicos adque ibus puniri et interfici mandat, in caelestem et spiritalem patrem maledicos adque ecclesiae matris inimicos ipse uiuificat. execranda ac detestanda res a quibusdam prorsus adseritur, ut is qui eum si qui in spiritum sanctum blasphemauerit reum futurum peccati aeterni comminatur, idem in patrem. Deam blasphemos salutari baptismo sanctificare dicatur. et nunc qui talibus ad ecclesiam uenientibus sine baptismo coqui non nisi in Baptismo possint blasphemiarum suarum peccata deponere. XX. Quam vanum est porro et perversum ut cum ipsi haeretici, repudiato et relicto vel errore vel scelere in quo prius fuerant, agnoscant Ecclesiae veritatem, nos veritatis ejusdem jura et sacramentum mutilemus, et venientibus ac poenitentibus dicamus eos remissionem peccatorum consecutos esse, quando illi et se peccasse et propter hoc ad Ecclesiae indulgentiam venire fateantur? Quare Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
secularibus distant. et scuit christũ non sine inaxima expro¬
bratone posiusse silii seculi huius prudentiores suut filiis
lucis ĩ isto seculo. Si cuiꝯ patri aliquis conuitiũ fecerit:
si contumeliosus ae procax pudorem eius et honoren ma¬
ledicto ore laterauerit iudignatut silius et irasciaur. et lesi
pris inuiriam quibus potest uiribus uenditare conatur. Tu xp̃m
putas impiis et saccilegis. et in pr̃em suum blasfemis impuni¬
ratem dare. et cis ĩ baptismo peccata dimittere quos constet ba¬
ptizatos. cadem uddhuc in psonam pr̃is maledicta congerere ĩ¬
tessabili blasfemiantis lingue scelere pectare. Hoc hristianus hoc
tei seruus potest aut mente concipere: aut fide credere: aut ẜmo¬
ne proferre. Et ubi erunt legis precepta diuina que ddicunt.
Tonora pr̃em. et mr̃em nisi uocabulũ pr̃is. quod ĩ nomine hono¬
rari precipitur. Ideo impiine uiolatur. Ubi erit ꝙ ip̃e cheistus

Expanded text:
saecularibus discant et sciant Christum non sine maxima exprosaecularibus discant et sciant Christum non sine maxima exprobratione posuisse: filii saeculi huius prudentiores sunt filiis lucis. in saeculo isto si cuius patri aliquis conuicium fecerit, si contumeliosus ac procax pudorem eius et honorem maledico ore lacerauerit, indignatur filius et irascitur et laesi patris iniuriam quibus potest uiribus uindicare conatur. tu Christum putas impiis et sacrilegis et in patrem suum blasphemis inpunitatem dare et eis in baptismo peccata dimittere quos constet baptizatos eadem adhuc in personam patris maledicta congerere, incessabili blasphemantis linguae scelere peccare? hoc christianus, hoc Dei seruus potest aut mente concipere aut fide credere aut sermone proferre? et ubi erunt legis praecepta diuina quae dicunt: honora patrem et matrem? nisi si uocabulum patris quod in homine honorari praecipitur in Deo inpune uiolatur. ubi erit quod ipse Christ
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluntatem. Usq ad obsequiũ bibendi calicis et subeundę
mortis impleuerit. Quid est igitir aliud ꝙͣ participes he¬
reticis blasfẽmantibus fieri defendere uelle. et asserere. ꝙ remis¬
sam pectatoꝵ accipere possit ĩ christi noĩe blasfemaus gra¬
uiter et pectans ĩ pẽem. et dum deũ christũ: Quid dende
illud quale est. Ut qui filiũ negat. ueq pr̃em habeat: di¬
cuntur. qui pr̃em negat filiũ habere Uoleatue. cum filius
ipse contestetur et dicat Nemo põt uenire ad me: nisi dueĩt
datum illi a pr̃e. Ut mamfestũ sit uullam remissionẽ ꝓcctoꝵ
⁊̃ baptismo accipi a filio posse quani constet pr̃em nõ dedisse
Maxime qũ adhuc idem. et repetat. et dditat. Omĩs plantatio
quam nõ plantauit pr̃ meus cȩlestis eradicabitur Quoo si
christi discipuli discere ex christo nolũt ꝙͣtum Uenerationis
et honoris pris nomimi debeatur. Uel de exemplis terrenis: ac

Expanded text:
uoluntatem usque ad obsequium bibendi calicis et subeundae uoluntatem usque ad obsequium bibendi calicis et subeundae mortis inpleuerit? quid est igitur aliud quam participem haereticis blasphemantibus fieri defendere uelle et adserere quod remissam peccatorum accipere possit in Christi nomine blasphemans grauiter et peccans in patrem et Dominum et Deum Christi? quid deinde illud quale est ut qui filium negat neque patrem habeat, qui patrem negat filium habere uideatur, cum filius ipse contestetur et dicat: nemo potest uenire ad me, nisi fuerit datum illi a patre? ut manifestum sit nullam remissionem peccatorum in baptismo accipi a filio posse quam constet patrem non dedisse, maxime quando adhuc idem repetat et dicat: omnis plantatio quam non plantauerit pater meus caelestis eradicabitur. Quod si Christi discipuli discere ex Christo nolunt quantam uenerationis et honoris paterno nomini debeatur, uel de exemplis terrenis ac
Abbreviated transcription (Latin):
a dño apli ad gentes mitt̾untur. In noĩe prĩa et filii et spũs
sancti. bapuzare gentileo iubentur. Quomodo eigo quidam dicunt
foris extra ecclesiãm: immio et contra ecclesiã. modo ĩ nomine Iesu
christi cuiuscũq et quomodocũq baptizatum gentilem remissio¬
nem peccatoꝵ consequi posse: qñ ip̃e christus ge̾ntes baptizari
uibeat ĩ plena et adunata trimitate. Nisi qui christũ negat.
negatur a christo. Oui pr̃em eius negat. quem ipse christus
confessus sit: non negatur et qui ĩ cum blastẽmat quẽ xp̃m
donnuu et deum suum dixerit. remuneratus a christo re¬
missionem peccatoꝵ. et baptisimi sanctificationẽ consequitur.
Qua autem potestate consequi ĩ baptismo remissionẽ pectatoꝵ
potest. negans deũ creatorem pr̃em christi: qn ip̃am potestatẽ
qua baptizamur. et sanctificamur ab eodem pr̃e christi ac¬
cepit. Quem maior dixerit: a quo clarificari petierit cuius

Expanded text:
a Domino apostoli ad gentes mittuntur, in nomine patris et filii et spiritus a Domino apostoli ad gentes mittuntur, in nomine patris et filii et spiritus sancti baptizare gentiles iubentur. quomodo ergo quidam dicunt foris extra ecclesiam immo et contra ecclesiam, modo in nomine Iesu Christi cuiuscumque et quomodocumque gentilem baptizatum remissionem peccatorum consequi posse, quando ipse Christus gentes baptizari iubeat in plena et adunata trinitate? nisi si qui Christum negat negatur a Christo, qui patrem eius negat quem ipse Christus confessus sit non negatur, et qui in eum blasphemat quem Christus Dominum et Deum suum dixerit, remuneratus a Christo remissionem peccatorum et baptismi sanctificationem consequitur. qua autem potestate consequi in baptismo remissionem peccatorum potest negans Deum creatorem Christi, quando ipsam potestatem qua baptizamur et sanctificamur ab eodem patre Christus acceperit, quem maiorem dixerit, a quo clarificari petierit, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
testatione pater ante cognoscendus sit qui misit. Tunc deinde
christus: qui inissus est Nec possit esse sp̃es salutis: nisi duob
simul cognitis. Quomodo nõ cognnto umno et blasfemato deo
patre qui apud heretitos cheisti noĩe baptizati dicuntur. pectatoꝵ
ratio. Alia gentiliũ conditio Illi quia iam legis et Nopsi antiqͥs¬
simũ baptisina fuerant adepti. ĩ uõĩe quoq iesu christi erant
baptizandi Secundum ꝙ in actis apłoꝵ. Peteus ad eos loqͥnr.
et dicit. Poenitemini et baptizetur uUnusqsq uestrũ in noĩe
domini Iesu chrisai ĩ remissionẽ pectatoꝵ. Et accipietis donũ
spũs sancti Uobis .n. ẽ promissio: et filiis uestris: et omnibus
deiceps. quoscunq aduocauerit dñs deus noster Iesu christi
mentionem faciet. Peteus non quasi pater omitteretur. Sed ut
patri filius quoq adiungeretur. Demq ubi post resurrectiõ

Expanded text:
testatione pater ante cognoscendus sit qui misit, tunc deinde testatione pater ante cognoscendus sit qui misit, tunc deinde Christus qui missus eat, nec possit esse spes salutis nisi duobus simul cognitis, quomodo non cognito immo et blasphemato Deo patre, qui apud haereticos Christi nomine baptizati dicuntur peccatorumdaeorum ratio, alia gentilium condicio. illi quia iam legis et Moysi antiquissimum baptisma fuerant adepti, in nomine quoque Iesu Christi erant baptizandi, secundum. quod in actis apostolorum Petrus ad eos loquitur et dicit: paenitemini, et baptizetur unusquisque uestrum in nomine Domini Iesu Christi in remissionem peccatorum, et accipietis donum spiritus sancti. uobis enim est promissio et filiis uestris et omnibus deinceps quoscumque aduocauerit Dominus Deus noster. Iesu Christi mentionem facit Petrus, non quasi pater omitteretur, sed ut patri filius quoque adiungeretur. Denique ubi post resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ditentes. Ego sum christus. et multos fallent. Et postra addit
dicens. Uos aute̾m cauete ecce predixi uobis omĩa. Unde ap¬
paret. et uõ cadem statim suscipienda: et assumenda. que iactã
tur ad remissionem pectatoꝵ: nõ ita est. quasi aut sine pr̃e
aut contra patrem. prodesse cuiꝙͣ solus filius possit: sed Ut iu¬
deis. qui iactitabant se pr̃em habere ostenderetur ꝙ nihil eis
pater profuturus esset: nisi ĩ filiũ crederent. quem ille nusissit. Nã
qui deũ creatorem pr̃em sciehant: filiũ quoq christum scire dibe¬
bant Nec sibi blandirentur et applauderent de solo pr̃e. siue filii
cius agnitione qui et dicebat. Nemo uenit ud pr̃em insi ꝑ me. Duo
aũt cognitionẽ esse que soluet. idem ipse manitẽstat Dicens hec ẽ
Uita eterna ut cognostant te solũ et ueꝵ deũ et quẽ misisti ie¬
sum christum Qui Ego ex ipius christi predicatione et con¬

Expanded text:
dicentes. Ego sum Christus, et multos fallent, et postea addidit dicentes. Ego sum Christus, et multos fallent, et postea addidit dicens: Vos autem cavete. Ecce praedixi vobis omnia . Unde apparet non ea statim suscipienda et assumenda quae jactanttur ad remissionem peccatorum, non ita est quasi aut sine Patre aut contra Patrem prodesse cuiquam solus filius possit, sed ut Judaeis, qui jactitabant se ppater profuturus esset, nisi in filium crederent quem ille misisset — nam qui Deum creatorem patrem sciebant, filium. quoque Christum scire debebant —, nec sibi blandirentur et plauderent de solo patre sine filii eius agnitione, qui et dicebat: nemo uenit ad patrem nisi per me. duorum autem cognitionem esse quae saluet idem ipse manifestat dicens: haec est uita aeterna ut cognoscant te solum et uerum Deum et quem misisti Iesum Christum. cum ergo ex ipsius Christi praedicatione et con
Abbreviated transcription (Latin):
cant de deo cos non gẽ. sed esse de antichristi spũ. quomõ
gerunt spũalia: et duima qui sunt hostes dei: et quorũ
pectora obsederit spũs antichristi. Quare si relictis huma¬
ne contentionis erroribus. de euangelica auctoritate: atq ad a¬
postolicam traditionem sincera et religiosa fide reuertamur:
ntelligimus nihil eis ad gr̃am eccdefiasticã et salutarẽ licere:
qui spargentes: atq impugnantes eccłiam christi: a christo
ipso aduersacii. ab apłis eius antichristi nominentur. Non
est autem qđ aliquis ad tirtuueniendam christianã uitatẽ
christi nomen opponat: et dicat In noĩe Iesu christi. Ubicũ¬
q et qñcunq baptizari gr̃am baptismi sunt ꝯsequuti. Qñ
ip̃e christus loquatur et dicat. Non om̃es qui mihi dicũt
atq instruat. Nequis a pscudo prophetis. et pseudo christis ĩ
nomine suo facile fallatur. Multi inquit Uemẽt ĩ noĩe meo

Expanded text:
cant de Deo eos non esse, sed esse de antichristi spiritu, quomodo cant de Deo eos non esse, sed esse de antichristi spiritu, quomodo gerunt spiritalia et diuina et qui sint hostes Dei et quorum pectora opsederit spiritus antichristi? quare si relictis humanae contentionis erroribus ad euangelicam auctoritatem adque ad apostolicam traditionem sincera et religiosa fide reuertamur, intellegimus nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et salutarem licere qui spargentes adque inpugnantes ecclesiam Christi a Christo ipso aduersarii, ab apostolis eius antichristi nominentur. Non est autem quod aliquis ad circumueniendam christianam ueritatem Christi nomen opponat ut dicat: \'in nomine Iesu Christi ubicumque et quomodocumque baptizati gratiam bipse Christus loquatur et dicat, Non omnis qui dicit mihi, atque instruat ne quis a pseudoprophetis et pseudochristis in nomine suo facile fallatur, Multi. inquit, venient in nomine meo
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe iesu christi loqui. Aliud est eos: qui foris sunt. et contra
etclesiam fatiũt ĩ nomine hristi baptizace. Quare qui heretias
patrotinatur. non id proferat: quod Paulus de fratribus po¬
suit. sed ostendat. si heretitis aliquid concedendũ putauit. aut
si fidem et baptisma eoꝵ probauit. aut si ꝑfidos. et blasfemos
remissionem pettatoꝵ actipere: extra etdesiam posse constituit.
Si aũt quid apłi de hereticis senserint consideremus: inuenie¬
mus cos in om̃ibus eplis suis execcari. et detestari heretico¬
rum sacrilegam prauitatem: cum ditant ẜmonem eoꝵ: Ut tan¬
cer serpere. Quamodo potest iste sermo dare remissam pet¬
tatoꝵ. qui ut tancer serpit ĩ aures audientiũ. Et quom di¬
cant nullam ꝑticipationem esse iusticię. et ĩiquitati. Nullam
cõmumonem lumim et tenebris. Quomodo possunt aut
tenebre illuminare: aut iiquitas iustificare: Et quom di¬

Expanded text:
nomine Christi loqui aliud est eos qui foris sunt et contra nomine Christi loqui aliud est eos qui foris sunt et contra ecclesiam faciunt in nomine Christi baptizare. quare qui haereticis patrocinatur non id proferat quod Paulus de fratribus posuit, scd ostendat, si haeretico aliquid concedendum putauit aut si fidem et baptisma eorum probauit aut si perfidos et blasphemos remissionem peccatorum accipere extra ecclesiam posse constituit. Si autem quid apostoli de haereticis senserint consideremus, inueniemus eos in omnibus epistulis suis execrari et detestari haereticorum sacrilegam prauitatem. nam cum dicant sermonem eorum ut cancer serpere, quomodo potest is sermo dare remissam peccatorum qui ut cancer serpit ad aures audientium? et cum dicant nullam participationem esse iustitiae et iniquitati, nullam communionem lumini et tenebris, quomodo possunt aut tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare? et cum di
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ probasse. Quod .n. quidam dicũt quasi ad hereticoru
suffragiũ ꝑtineat: Qui dixerit apłus Paulus. Uerũtũ omĩo¬
siue ꝑ occasionem: siue ꝑ uirtutem christus annũtiatur. In¬
uenimus hoc quoq ud eoꝵ patrocimũ. qui heretics sustra¬
garitur. et plaudunt inhil posse proficere Neq .ii. de here¬
ticis: aut de eoꝵ baptismo loqueretur ĩ epla sua paulus uta¬
liquid quod ad hanc rem ꝑtineat posuisse onddatur. loqueba¬
plinam. siue euangelitam Ueritatem. de dei timore seruantib.
Et quosdam ex eis postut uerbũ dñi constanter: atqp mtre¬
aliquos uero habuisse maliuolam dissentionẽ. sed tm̃ pacient oĩa
sustinere dum modo siue Ueritate siue ꝑ octasionẽ. nomẽ christi.
quod paulus prȩdicabat ad plurimoꝵ notitiam peruenixet: et
noua adhuc. et rudis ẜmonis seminatio loquentiũ predicatiõe
trebresceret. Porro aliquid est eos qui intus in ecclesia sunt de

Expanded text:
ticorum probasse. Quod enim quidam diCWlt, quasi ad haereticonmi ticorum probasse. Quod enim quidam diCWlt, quasi ad haereticonmi snffiragium siue per occasionem siue per ueritatem Christus adnuntietur, inuenimus hoc quoque ad eorum patrocinium qui haereticis suffragantur et plaudunt nihil posse proficere. neque enim de haereticis ant de eorum baptismo loquebatur in epistula sua Paulus, ut aliquid quod ad hanc rem pertineat posuisse ostendatur. loquebanam ambulantibus siue euangelicam ueritatem de Dei timore seruantibus. et quosdam ex eis posuit uerbum Domini constanter adque intrealiquos uero habuisse maliuolam dissensionem, se tamen patienter omnia sustinere, dummodo siue in ueritate siue per occasionem nomen Christi quod Paulus praedicabat ad plurimorum notitiam perueniret et noua adhuc ac rudis sermonis seminatio loquentium praedicatione crebresceret. porro aliud est eos qui intus in ecclesia sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
qui aut filii aut pr̃is ĩmucus est. Promde feustea quidam
qui rõne Uincuntur consuetudinem nobis opponũt. quasi con¬
suetudo maior sit ueritate. Aut non id sit in spũalibus se¬
quendum. quod ĩ melius fuerit a scõspũ reuelatũ. Ignosti
ti potest simpliciter erranti. Sicut de se ip̃o dicit heatus apostolus
riosus. Sed mĩam merui. qui ignorans feci. Post inspitationẽ uo
et reuclationẽ factam: qui in eo quod eccauerat perseuerat pru¬
dens. et scieus sine uenia ignorantię pettat. Presumptione ens.
atq obstinatione quadam intitue: cum ratione superetur. Nlec
quisꝙͣ dicat. quod accepimus ab apłis hoc sequimur. qñ apłi
nõ nisi Unam ecclesiam tradiderint. et baptisia unũ. quod nõ
nisi in eadem eccłia sit constitutu. Et neminẽ inueniamus ab
Apłis: quom apud hereticos baptizatus cẽt in eodem baptismate
admissum ẽẽ. et cõmunicasse. Ut uideantur apłi baptisina hece¬

Expanded text:
qui aut filii aut patris inimicus est? Proinde frustra quidam qui aut filii aut patris inimicus est? Proinde frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis opponunt, quasi consuetudo maior sit ueritate aut non id sit in spiritalibus sequendum quod in melius fuerit a sancto spiritu reuelatum. ignosci enim potest simpliciter erranti, sicut de se ipso dicit beatus apostolus riosus, sed I misericordiam merui, quia ignorans feci. post inspirationem uero et reuelationem factam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sine uenia ignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. nec quisquam dicat, quod accepimus ab apostolis hoc sequimur, quando apostoli non nisi unam ecclesiam tradiderint et baptisma unum quod non nisi in eadem ecclesia sit constitutum, et neminem inueniamus ab apostolis, cum apud haereticos baptizatus esset, in eodem baptismate admissum esse et communicasse, ut uideantur apostoli baptisma haere
Abbreviated transcription (Latin):
sia incorrupta/ et casta: et pudita est Si ecdię deuoti in ecclesia
constituti sunt heretici possunt: et baptismo cius: et coeteris sa¬
lutaribus bonis Uti. Si autẽ in eccdesia: non sunt omĩo. et contͣ
ettlesiam fatiũt quomodo baptizare baptismo ȩglesię possunt:
baptisma eoꝵ macteptum refertue: cum inde incipiat om̃is fidei
origo. et ad spem uitę ęternę salutaris ingressio et purifican¬
dis ac Unuficandis dei seruis diuina dign̾atio Nam si bapti¬
zari quis. apud hereticos potint. Unq et remissam pettatorum¬
consequi potuit. Si peccatoꝵ remissam consequutus e. Sanctifi¬
tatus ẽ semplum dei factus est. Quero cuius dei. Si crea¬
toris non potuitꝰ. qui in cum nõ credidit. Si christi: Nec hinꝰ¬
ficri potest templum: qui negat deũ christum di spũs sancti
cũ tres Unum sint. Quomodo spũs scũs placatus ei potest ẽe.¬

Expanded text:
sia incorrupta et casta et pudica est. Si Ecclesiae devoti et in Ecclesia sia incorrupta et casta et pudica est. Si Ecclesiae devoti et in Ecclesia constituti sunt haeretici, possunt et baptismo ejus et caeteris salutaribus bonis uti. Si autem in Ecclesia non sunt, immo et contra Ecclesiam faciunt, quomodo baptizare baptismo Ecclesiae possunt? baptisma eorum in acceptum refertur, cum inde incipiat omnis fidei origo, et ad spem vitae aeternae salutaris ingressio, et purificandis ac vivificandis Dei servis divina dignatio. Nam si baptizari quis apud hconsequi potuit. Si peccatorum remissam consecutus est, sanctificatus est, templum Dei factus est. Quaeso cujus Dei? Si creatoris, non potuit qui in eum non credidit; si Christi, nec hfieri potest templum qui negat Deum Christum. si spiritus sancti, cum tres unum sint, quomodo spiritus. sanctus placatus esse ei potest
Abbreviated transcription (Latin):
tire cuiꝙ̃ potest. qui puersus et a semetip̃o damnatus. ex
paradisi fontes relegatus aruit. et ȩternę sitio sictitate defe¬
cit. Clamat dñe ut qui sitit Ueniat. et bibat de Rlumi¬
nibus aquȩ uiue que de uentre eius fluxerunt. Quo uentu¬
rus ẽ qui sitit. Utrũ ne ad hereticos: Ubi fons: et fluuius
uquę uitalis omnino non ẽ. An ad etcl̃iam que una ẽ. et sup
Unum / qui ec claues accepit. dm̃i uoce fundata ẽ. Hec ẽ una¬
quȩ tenet: et possidet omiẽm sponsi sui. et dm̃i potestatem.
In hac prȩsidemus pro honore ciuo: atq Unitate pugnanius. hu¬
ius et gr̃am pariter et gloriam. fideli deuotione defendimus.
Nos diuim pinissi rigamus sitientem dei ppłm. Nos custodimꝰ
mentũ Unitatia agnostimus. cur preuariçatores ueritatis: uir pre¬
dicatores Unitatis existimus: Aqua ecclię fidelis. et sancta et
salutaris corrumpi et adulteruri non potest: Sicut et ip̃a etde¬

Expanded text:
tire cuiquam potest qui peruersus et a semet ipso damnatus et extra tire cuiquam potest qui peruersus et a semet ipso damnatus et extra paradisi fontes relegatus aruit et aeternae sitis siccitate defecit? Clamat Dominus ut qui sitit ueniat et bibat de fluminibus aquae uiuae, quae de eius uentre fluxerunt. quo uenturus est qui sitit, utrumne ad haereticos ubi fons et fluuius aquae uitalis omnino non est, an ad ecclesiam quae una est et super unum qui et claues eius accepit Domini uoce fundata equae tenet et possidet omnem sponsi sui et domini potestatem. In hac praesidemus, pro honore ejus atque unitate pugnamus, hujus et gratiam pariter et gloriam fideli devotione defendimus. Nos de divino permissu rigamus sitientem Dei populum, nos custodimusramentum unitatis agnoscimus, cur praevaricatores veritatis, cur proditores unitatis existimamur? Aqua Ecclesiae fidelis et salutaris et sancta corrumpi et adulterari non potest, sicut et ipsa Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
tulo diñco consumentur. Non ẽ ergo frater carissime: ꝙ here¬
ticis cedendu existimemus. et bap̾tisma qđ non nisi uni et
desie datum sit: prodendũ putemus. Boni militis ẽ aduer¬
sus rebelles. et hostes impatoris sui castra defendere. Glosi
ducis est. cõmissa sibi signa seruare. Scciptũ est. Dominus¬
deus tuus. deus zelans est. Qui spũm dei accipimus. Zelũ
diuine fidei habere debenius. Quo zelo finces placuit. et
om̃ promeritus indignantis iram ppło preunte limuit.
sia paradisi inistar expͥmens arbores fructiferas: intra inuros
suos iitus indusit. ex quibus que nõ fucit fructum bonũ
exciditur: et in ignem inittitur. Has arbores rigat qͣttuor
Auminibus. idest euãgeliis quattuor quibus baptismigr̃a
salutari. et celesti mundatione largitur. Nunquid de eccłie
fontibus rigare potest qui intus in eccłia nõ est: Nũquid¬
de ecłie fontibus paradisi potus salubres. et salutares ĩpar¬

Expanded text:
culo dominico consummentur. X. Non est ergo, frater charissime, quod haereculo dominico consummentur. X. Non est ergo, frater charissime, quod haereticis cedendum existimemus ut Baptisma, quod non nisi uni et soli Ecclesiae datum sit, prodendum putemus. Boni militis est adversus rebelles et hostes imperatoris sui castra defendere. Gloriosi ducis est coDeus tuus Deus zelans est. qui spiritum Dei accepimus zelum diuinae fidei habere debemus, quo zelo Finees placuit et Deum promeritus indignantis iram populo pereunte leniuit. sia paradisi instar exprimens arbores frugiferas intra muros suos intus inclusit, ex quibus quae non facit fructum bonum exciditur et in ignem mittitur. has arbores rigat quattuor fluminibus id est euangeliis quattuor, quibus baptismi gratiam salutari et caelesti inundatione largitur. numquid de ecclesiae fontibus rigare potest qui intus in ecclesia non est? numquid paradisi potus salubres et salutares inper
Abbreviated transcription (Latin):
tinecti sunt. Quod suppliciũ munet eos: qui alienam aqua
baplismo inferunt falso. Ut diuina censura ulciscatur. et ad he
reticos contra ecclesiam gerere. Quid insi soli liceat eclesię
rant. Aduementibus aplis petro: et Iohatine tm̃ suꝑ eos ma¬
mus omĩo non pertinere. Illi qui in samaria crediderant: et
dare. et pectata soluere ꝑmissum est. a p̾hilippo dyacono:
quẽ iide apłi miserant baptizati erant. Et idcirco quia
legitimũ. et ecclesiasticũ baptisma consecuti fuexant. bupt¬
zari eos ultra nõ oportebat: sed tnĩmode quod fatiendum¬
erat: id apetro. et Iohanne factũ est: ut gratione pro eis hĩta
et manu imposita inuocaretur: et infunderetur suꝑ eos spũs
sanctus. Quod nũc quoq apud nos geritur. Ut qui ĩ eclĩa
baptiz antur: prepositis ecl̃ię offerantur. et ꝑ nr̃am or̃onem:
ac manus impositionẽ spũm scũm consequantur. et signa¬

Expanded text:
tincti sunt. Quod supplicium manet eos qui alienam aquam tincti sunt. Quod supplicium manet eos qui alienam aquam baptismo inferunt falso, ut divina censura ulciscatur et vindicet id haereticos contra Ecclesiam gerere quod non nisi soli liceat Ecclesiaerant, advenientibus apostolis Petro et Joanne, tantum super eos mamus omnino non pertinere. Illi enim qui in Samaria crediderant fidedare et peccata solvere permissum est, a Philippo diacono, quem iidem apostoli miserant, baptizati erant. Et idcirco quia legitimum et ecclesiasticum Baptismum consecuti fuerant, baptizari eos ultra non oportebat, sed tantummodo quod deerat, id a Petro et Joanne factum est, ut oratione pro eis habita, et manu imposita invocaretur et infunderetur super eos Spiritus sanctus. Quod nunc quoque apud nos geritur, ut qui in Ecclesia baptizantur, praepositis Ecclesiae offerantur, et per nostram orationem ac manus impositionem Spiritum sanctum consequantur et signa
Abbreviated transcription (Latin):
i terris quod ille soluisset. Et post resurrectionem quoq
ad apłos loquitur dicens. Sicut misit me p̃r. et ego mitto
Uos. hoc quom dixisset inspirauit. et ait illis. Accipite sps¬
sanctum. si cuius remiseritis pectata: renuttentur illi. di
cuius tenueritis tenebuntur: Unde intelligimus nõ nisi in
ettlesia prepositis: et euangelica lege: ac dnica ordinatione
fundatis licere baptizare: et remissam pictoꝵ dare. Foris aũt
scripture diuine auctoritate proponimus Ut dicamus certa
lege ac propria ordinatione diuinitus cũcta ẽẽ disposita
Cosse quenq contra cpiscopos et sacerdotes usurpare sibia¬
liquid. quod non sit sui uiris et potestatis. Nam et chore. et
Dathan er Abyron contra moysem: et Aaron sacerdotem sacri¬
ficandi licentiam sibi usurpare conati sunt: nec tamẽ qđ illici¬
te ausi sunt: impune fecerunt. Et filii Aaron. qui alienũ ignẽ
altari imposuerunt. in conspectu statim dm̃ indignantis: ex¬

Expanded text:
in terris quod ille soluisset. et post resurrectionem quoque in terris quod ille soluisset. et post resurrectionem quoque ad apostolos loquitur dicens: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spsanctum: si cuius remiseritis peccata, remittentur illi: si cuius tenueritis, teecclesia praepositis et euangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licere baptizare et remissam peccatorum dare, foris autemscripturae diuinae auctoritate proponimus ut dicamus certa lege ac propria ordinatione diuinitus cuncta esse disposita nec posse quemquam contra episcopos et sacerdotes usurpare sibi aliquiDathan et Abiron contra Moysen et Aaron sacerdotem sacrificandi sibi licentiam usurpare conati sunt; nec tamen quod illicite ausi sunt impune fecerunt. Et filii Aaron, qui alienum ignem altari imposuerunt, in conspectu statim Domini indignantis ex
Abbreviated transcription (Latin):
Quem locum prophan. et adulteri baptisini: sub tiliter hierenuas
propheta ꝑ stringit dicens. Ut quid qui contristantur preualent.
Plaga mea solida est: Unde sanabor. dũ fuit facta ẽ nuihi quasi
aqua mendax. non habens fidem. Mentionẽ facit ꝑ propħam
spũs sanctus aque mendacis/ et fidem nõ habentis. Que est
hec aqua mendax et ꝑtĩda: Utiq ea: que haptismi imagi¬
nem mentitur: et gr̃am dei: adumbrata simulatione fru¬
stratur. Quod si secundum prauam fidem baptizari aliꝗs
foris: et remissam pectatoꝵ consequi potuit scdm eadem
foris consequi potuit: et neutrũ eoꝵ qui foris suerat accep̃
Mamtestũ est autem: ubi et ꝑ quos remissã pcctoꝵ dari possĩt.
que in baptismo scilicet datur. Nam petro pͥmũ dñs suꝑ
quem edificauit ecclesiam: et Unde Uintatis opiginẽ insti¬
tuit. et oñdit: potestatem istam dedit. Ut id solucretur

Expanded text:
Quem locum profani et adulteri baptismi subtiliter Hieremias Quem locum profani et adulteri baptismi subtiliter Hieremias propheta perstringit dicens: ut quid qui contristant me praeualent? plaga mea solida est, unde sanabor? dum fit, facta est mihi quasi aqua mendax non habens fidem. mentionem facit per prophetam spiritus sanctus aquae mendacis et fidem non habentis. quae est haec aqua mendax et perfida? utique ea quae baptismi imaginem mentitur et gratiam fidei adumbrata simulatione frustratur. quod si secundum prauam fidem baptizari aliquis foris et remissam peccatorum consequi potuit, secundum eandem foris consequi potuit aut neutrum eorum qui foris fuerat accepit. Manifestum est autem ubi et per quos remissa peccatorum dari possit, quae in baptismo scilicet datur. nam Petro primum Dominus, super quem aedificauit ecclesiam et unde unitatis originem instituit et ostendit, potestatem istam dedit ut id solueretur
Abbreviated transcription (Latin):
creatorem: eunde nouit filium christum/ de Uirgine maria
natum qui sermo caro factus sit: qui pict̾a nostra portaue¬
rit: qui mortem moriendo uicerit: qui resurcectionẽ carnis:
ꝑ senet pp̃m pͥmus initiauerit et discipulis ĩ eadem tarne
resurrexisse ostenderit. Longe alia est apud Marcionem
sedet apud coeteros hereticos fides. Immo nih il apd illos:
uisi perfiolia/ et blastẽmia. et contentio sanitatis. et uitatis
unica Quomodo ergo potest Uideri. qui apud baptizatur cõ¬
sequutus esse pectatoꝵ remissam. et diume indulgentie giũm
ꝑ suam fidem. qui ipũis fidei non habuerit uitatem. Si en
sicut quibusdam uidetur scđni fidem suams quis actiperȩ ali¬
quid foris extra exdesiam potuit. Utiq id accepit. quod cre¬
didit. Fulsum autẽ credens. Ueꝵ accipere nõ potuit. Sed po¬
tius adulteria et prophana. secundum quod credebat accepit.

Expanded text:
creatorem? eundem nouit filium Christum de uirgine Maria creatorem? eundem nouit filium Christum de uirgine Maria natum, qui sermo caro factus sit, qui peccata nostra portauerit, qui mortem moriendo uicerit, qui resurrectionem carnis per semet ipsum primus initiauerit et discipulis suis quod in eadem carne resurrexisset ostenderit? longe alia est apud Marcionem sed et apud ceteros haereticos fides. immo nihil est apud illos nisi perfidia et blasphemia et contentio sanitatis et ueritatis inimica. quomodo ergo potest uideri qui apud illos baptizatur consecutus esse peccatorum remissam et diuinae indulgentiae gratiam per suam fidem qui ipsius fidei non habuerit ueritatem? si enim, sicut quibusdam uidetur, secundum fidem suam quis accipere aliquid foris extra. ecclesiam potuit, utique id accepit quod credidit. falsum autem credens uerum accipere non potuit, sed potius adultera et profana secundum quod credebat accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ppellatiani. Ophite. Marcionite et cetere hereticoꝵ pestes: et
gladii et uenena subuertende ueritatis. Potest illie et baptismu
Snũ esse. sicut et fides Una. At ne longũ sit ꝑ hereses Unuer¬
sas decurrere. et singlaꝵ. uel meptias uel nisamas recesere
quia nec delectat id dicere: quod aut horret: Ut autẽ et nosse
De marcione interim solo. cuius mentio ĩ epistola a te ad nos
transmissa facta est. Examuinemus an possit baptismatis eius
ratio constare. Dñs enim post resurrrctionẽ discipulos suos
nuttens quem aomodũ hapuzare deberent instruit et docet
dicens. Data ẽ mihi omnis potestas ĩ celo et interra Ite ergo
et docete om̃es gentes tingentes eos. In noĩe prĩs Et filii.
et spũs sancti. Insinuat trinitatem. auus sacramẽto gen¬
tes tingerentur. Nunquid hanc trinitatem Maccion te¬
net: Nunquid eundem asserit: quem/ et nos eum patre

Expanded text:
Appelletiani, Ophitae, Marcionitae, et caeterae haereticorum pestes et Appelletiani, Ophitae, Marcionitae, et caeterae haereticorum pestes et gladii ac venena subvertendae veritatis, potest illic et Baptisma unum esse, si est et fides una. V. Ac, ne longum sit per haereses universas decurrere et singularum vel ineptias vel insanias recensere, quia nec delectat id dicere quod aut horret aut pudet nosse, de Marcione interim solo, cujus mentio in epistola a te ad nos transmissa facta est, examinemus an possit baptismatis ejus ratio constare. Dominus enim post resurrectionem discipulos suos mittens, quemadmodum baptizare deberent instruxit et docuit dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra, Ite ergo et docete gentes omnes baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Insinuat Trinitatem, cujus sacramento Gentes baptizarentur. Numquid hanc Trinitatem Manet? numquid eundem adserit quem et nos Deum patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc uenit/ ut discat. Ad hoc disat ut uiuat. Nos nõ de¬
mus scoporem hereticis patrocui. et consensus nostri: et
libenter. ac prompte obtemꝑant ueritati. Plane qm̃ ĩueni
i epistola. cuius exemplum ad me transinisisti scriptũ essẽ. ꝙ q̃rendũ
non sit. quis baptizauerit: qũ is qui baptizatus sit. accipere re¬
missam peccatoꝵ potuerit. scđm ꝙ credidit. Pretereundũ hũs
locum non putara maxime cũ in eadem epła anunaduerterẽ¬
etiam Maruoris fieri mentionẽ Ut nec ab ipso uenientes dicat
haptizari oportere. quos iam ĩ noĩe Iesũ christi haptizati ẽẽ ui¬
deantur. Considerare itaq debemus fidem eoꝵ qui foris ccedũt
an scdin candem fidem possiut aliquid gr̃e consequi. Nani si fi¬
des una ẽ nobis et heretias: potest esse et gratia Una Sieudẽ
pr̃ẽm eundem filium eunde sp̃m sauctũ. candem ecdesiam
confitentur nobistũ. Patri passiam an Trophiani. Ualetniani

Expanded text:
ad hoc uenit ut discat, ad hoc discit ut uiuat. nos non dead hoc uenit ut discat, ad hoc discit ut uiuat. nos non demus stuporem haereticis patrocinii et consensus nostri, et libenter ac prompte obtemperant ueritati.\' Plane quoniam inueni in epistula cuius exemplum ad me transmisisti scriptum esse quod quaerendum non sit quia baptizauerit, quando is qui baptizatus sit accipere remissam peccatorum potuerit secundum quod credidit, praetereundum hunc locum non putaui, maxime cum in eadem epetiam Marcionis fieri mentionem, ut nec ab ipso venientes dicat baptizari oportere, quod jam in nomine Jesu Christi baptizati esse videantur. Considerare itaque debemus fidem eorum qui foris credunt, an secundum eamdem fidem possint aliquid gratiae consequi. Nam si fides una est nobis et haereticis, potest esse et gratia una. Si eumdem patrem, eumdem filium, eumdem Spiritum sanctum, eamdem Ecclesiam confitentur nobiscum Patripassiani, Anthropiani, Valentiniani,
Abbreviated transcription (Latin):
qui agro. et honote cathedre sacerdotalis nouatianus u¬
surpat. Num idcirco nos cathedre renũtiare debemus. Et
quia nouatianus altare collotare et sacrificia offerre: contra
fas intitur. suo altari et sacrificiis cessare nos oportet: uepa¬
ria. et similia. cum illo telebrare Uideamue Uanũ prorsus.
et stultũ est: ut quia nouatianus ex ecclesiam Uenditat sͥ
Ueritatis imaginem. relinquat ecdesię Ueritatẽ. Apud nos
autem non noua et repentina res est. Ut baptiz andos
sentiamus eos qui ab hereticis: ad ecclesiam ueniũt. quãdo
anni sunt iam multi. et longa ȩ̨tas ex quo sub agrippino
bone memorie uiro cõuenientes ĩ unum ep̃i plurimi. Hoc
statuer int. atq exinde in hodiernũ tot milia hereticorũ
Ut lauacri uitalis et salutaris baptisini gr̃am ꝯsequerẽtur.
Neq .i. diffiale est doctori. Uera et legitima ĩsinuare ei qui
heretica prauitate damnata: et etdesiastica ueritate comperta.

Expanded text:
quid ergo? quia et honorem cathedrae sacerdotalis Nouatianus uquid ergo? quia et honorem cathedrae sacerdotalis Nouatianus usurpat, num idcirco nos cathedrae renuntiare debemus ? et quia Nouatianus altare conlocare et sacrificia offerre contra fas nititur, ab altari et sacrificiis cessare nos oportet, ne paria et similia cum illo celebrare uideamur? uanum prorsus et stultum est, ut quia Nouatianus extra ecclesiam uindicat sibi ueritatis imaginem, relinquat ecclesia ueritatem. Apud nos autem non noua aut repentina res est ut baptizandos censeamus eos qui ab haereticis ad ecclesiam ueniunt, quando anni sint iam multi et longa aetas ex quo sub Agrippino bonae memoriae uiro conuenientes in unum episcopi plurimi hoc statuerint adque exinde in hodiernum tot milia haereticorum ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur. neque enim difficile est doctori uera et legitima insinuare ei qui haeretica prauitate damnata et ecclesiastica ueritate conperta
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝑtineant. quod hostes eccłie faciant dum mõ tencamus
ip̃i potestatis nostee honorem: et rationis ac ueritatis firmi¬
tatem. Nam nouatianus simiaꝵ more que quom hoĩes
eccłiam rebellis. et hostis extiterit. Sciens ęt eium unum este
babtisma. hoc unũ sibi uenditat: et apud se esse etdesiã diccit
et nos hereticos faciat. Hos autem qui ecclene unius et capͭ
et radicem tenemus. pro certo scimus et sidimus uihil illi
extra ecclesiam licere. et baptisma. quod ẽ Unum apud nos
esse ubi et ip̃e baptizans prius fuerat: qñ diuine unitatis
et cõnem / et ueritatem tenebat. Quod si ĩ ecclesĩa baptiza¬
tos rebaptizandos fore extra ecdesiam. Nouatianus existimat
a se incipere debuerat. Ut prior extracio et herctico hapti¬
sino rebaptizaretur qui post ecclesiam ĩmo et contra eccłiaꝵ
baptizandos foris opinatur. Quale est autem ut quia hoc
nouatianus facere audet Nos putemus non esse faciendũ

Expanded text:
non pertineat quid hostes ecclesiae faciant, dummodo teneamus non pertineat quid hostes ecclesiae faciant, dummodo teneamus ipsi potestatis nostrae honorem et rationis ac ueritatis firmitatem. nam Nouatianus simiarum more, quae cum homines ecclesiam rebellis et hostis extiterit. sciens etenim unum esse baptisma, hoc unum sibi uindicat ut apud se esse ecclesiam dicat et nos haereticos faciat. nos autem qui ecclesiae unius caput et radicem tenemus pro certo scimus et fidimus nihil illi extra ecclesiam licere et baptisma quod est unum apud nos esse, ubi et ipse baptizatus prius fuerat, quando diuinae unitatis et rationem et ueritatem tenebat. quod si in ecclesia baptizatos rebaptizandos foris extra ecclesiam Nouatianus existimat, a se incipere debuerat, ut prior extrario et haeretico baptismo rebaptizaretur, qui post ecclesiam immo et contra ecclesiam baptizandos foris opinatur. quale est autem, ut quia hoc Nouatianus facere audet, nos putemus non esse faciendum?
Abbreviated transcription (Latin):
sino. qui foris positi. et extra ettłiam constituti. Uendicant
sibi rem: nec iuris nec potestatis. Quod nos nec ratũ possu¬
mus nec legitinum computare: qñ hoc apud eos ẽẽ constet
illicitum. Et quoma ium suꝑ hac re quid sentirenus lr̃is
nostris expressinus. Ut compendiũ facerem exemplũ eaxudes
lr̃aꝵ tibi misi: quod in consilio quom quomplures adessemus
detreuerimus. Quid idem postea. Quinto college nostro de ead
re querenti rescripsimus. Et nune quoq quom ĩ Unũ con¬
uenissemus tam prouintie Africe: ꝙͣ Numidie Episcopi nuo
septuaginta et unus. hoc idem denuo: siña nostra firmaui¬
mus. Statuentes Unũ baptis ma esse: quod sit in ecdesia con¬
cunq ab adultera: et prophana aqua uenientes. et abluẽdi
sunt. et sanctificandi salutaris aque ueritate. Nec nos monet.
frater carissime quod ĩ lr̃ĩs tuis complexus es Nouacianẽses.
rebaptizare eos: quos a nobis sollicitant qñ ad nos omnino

Expanded text:
smo, qui foris positi et extra ecclesiam constituti uindicant sibi rem nec iuris sui nec potestatis. quod nos nec ratum possumus nec legitimum conputare, quando hoc apud eos esse con stet inlicitum. et quoniam iam super hac re quid sentiremus litteris nostris expressimus, ut conpendium facerem exemplum earundem litterarum tibi misi, quid in concilio cum conplures adessemus decreuerimus, quid item postea Quinto collegae nostro de eadem re quaerenti rescripserim. et nunc quoque cum in unum conuenissemus tam prouinciae Africae quam Numidiae episcopi numero septuaginta et unus, hoc idem denuo sententia nostra firmauimus, statuentes unum baptisma esse quod sit in ecclesia c a nobis quicumque ab adultera et profana aqua uenientes abluendi sint et sanctificandi salutaris aquae ueritate. Nec nos mouet, frater carissime, quod in litteris tuis conplexus es, Nouatianenses rebaptizare eos quos a nobis sollicitant, quando ad nos omnino
Abbreviated transcription (Latin):
aut tres loquantur. et coeteri examinent. Si alii reuelatu se¬
denti fuerit. ille prior tateat. Qua in parte docuit: et ostendit
multa singulis in melius reuelari/ et debere Ununquẽq: nõ pro
eo qđ semel nlnberat. et tenebat. ꝑtinaciter congredi. Sed si
quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. Non enim
Uintimur qũ offeruntur nobis meliora. sed inseruimur. maxĩe
ĩ his que ud ecclesie Unitatem ꝑtinent et spei uc fidei nostre
Ueritatem: Ut sacerdotes dei. et eccłię eius de ipius dignatione
piepositi sciamus remissam ꝓtctoꝵ. non nisi ⁊̃ etdesia dari posse
nec aduersarios chiristi: quicꝙ sibi arta cus gr̃ani Uenditare. Qd
quidem et agrippinus bone memorie Uic. cum coeteris coepĩs
suis qui ĩ illo tempore in prouincia. Afrita et numidia eccl̃ias
dei gubernabant statuit. Et librata consilii cõmimis examina

Expanded text:
aut tres loquantur, et caeteri examinent. Si autem alii revelatum fuaut tres loquantur, et caeteri examinent. Si autem alii revelatum fuerit sedenti, ille prior taceat . Qua in parte docuit et ostendit multa singulis in melius revelari, et debere unumquemque, non pro eo quod semel imbiberat et tenebat, pertinaciter congredi, sed, si quid melius et utilius exstiterit, licenter amplecti. Non enim vincimur quando offeruntur nobis meliora, sed instruimur, maxime in his quae ad Ecclesiae unitatem pertinent, et spei et fidei nostrae veritatem; ut nos sacerdotes Dei et Ecclesiae ejus, de ipsius dignatione, praepositi, sciamus remissam peccatorum non nisi in Ecclesia dari posse, nec posse adversarios Christi quicquam sibi circa ejus gratiam vindicare. Quod quidem et Agrippinus, bonae memoriae vir, cum caeteris coepiscopis suis, qui illo tempore in provincia Africa et Numidia Ecclesiam Domini gubernabant, statuit et, librato consilii communis examine,
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus cedere. Non est autem de consuetudine prescribendu.
sed ratione Uincendum. Nam nec petrus quem pͥnus dñs ele¬
git. et super queni edificauit ecclesiam suam. quom secũ paula
de cixcitisione postinodum disceptaret Uendicauit sibi aliꝗd
insolenter aut arroganter assumpsit ut diceret se primatu
tenece et ob temperati a nouellis et posteris sibi potius oportẽ.
Nec despexit Paulum ꝙ ecclesię prior ꝑsequutor fuisset sed cõ¬
silium ueritatis admisit. et rationi legitime: quam paulus
Uendicabat facile consensit. Documentu scilicet nobis. et con¬
tordie et pacientie tribuens ut ꝑtinaciter. nra amemus: s que
aliqũ a fratribus de collegis nostris utiliter et salubriter sug
geruntut: Si sint uera et legitima ista potius nostra ducamꝰ.
Cui rei paulus quoq prospiciens et concordie et paci fidelit̾
consulens/ ĩ epistola sua posuit: dicens. Prophete autem duo

Expanded text:
hostibus cedere. Non est autem de consuetudine praescribendum, hostibus cedere. Non est autem de consuetudine praescribendum, sed ratione uincendum. nam nec Petrus quem primum Dominus elegit et super quem aedificauit ecclesiam suam, cum secum Paulus de circumcisione postmodum disceptaret, uindicauit sibi aliquid insolenter aut adroganter adsumpsit, ut diceret se primatum tenere et obtemperari a nouellis et posteris sibi potius oportere, nec despexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium ueritatis admisit et rationi legitimae quam Paulus uindicabat facile consensit, documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae aliquageruntur, si sint vera et legitima, ipsa potius nostra ducamus. Cui rei Paulus quoque prospiciens et concordiae et paci fideliter consulens, in Epistola sua posuit, dicens: Prophetae autem duo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint mitia ur hi illic essent qui de etclesia recedebant et
hic baptizati peus fuerant. Quos nũc ad ecclesiã reuertentes
et poenitentiam agentes: necesse non erat baptizare. Qđ nos
quoq obseruamus ut quos constet hic baptizatos esse. eta
nobis ad hereticos transisse. si post modum pitto suo cognito
et errore digesto. ad ueritatem et matricem redeant satis sic in poeniten¬
tia manũ imponere. Ut quia ous iani suerat. hanc ouem abiecta
et errabundam in ouile suum pastor recipiat. Si autem qui ab he¬
reticis uennit baptizatus in ecdesia prus non fuit sed alienus in
totum et profanus uenit baptizandus ẽ ut ouis fiat: quia Una
est aqua in ecclesia sancta que oues faciat. Et idcirto quiani¬
hil potest esse cõmune mendatio: et ueritati et tenebris et luci
morti. et immortalitati. Anthichristo et christo ꝑ omĩa debemꝰ
ecdesię catholice Unitatem tenere. Hec in aliquo sidei et uitats

Expanded text:
fuerint initia, ut hi illic essent qui de ecclesia recedebant et fuerint initia, ut hi illic essent qui de ecclesia recedebant et hic baptizati prius fuerant: quos tunc ad ecclesiam reuertentes et paenitentiam agentes necesse non erat baptizare. quod nos quoque hodie obseruamus, ut quos constet hic baptizatos esse et a nobis ad haereticos transisse, si postmodum peccato suo cognito et errore digesto ad ueritatem et matricem redeant, satis sit in paenitentia manum inponere, ut quia ouis iam fuerat, hanc ouem abigeatam et errabundam in ouile suum pastor recipiat. si autem qui ab haereticis uenit baptizatus in ecclesia prius non fuit, sed alienus in totum et profanus uenit, baptizandus est ut ouis fiat, quia una est aqua in ecclesia sancta quae oues faciat. et idcirco quia nihil potest esse commune mendacio et ueritati, tenebris et luci, morti et inmortalitati, antichristo et Christo, per omnia debemus ecclesiae catholicae unitatem tenere nec in aliquo fidei et ueritatis