comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ẜ uta striptum siliab
gen̾is ⁊ feminim lib̾is legatum
iideatur. nam si ita scriptũ eẽt
est ex ꝯtrario acciprendu ut
filiaꝵ nommeeniam mastuli
continent᷑. exemplo enum tur¬
pissimũ est femmino uocabu¬
lo etiam masculos contiueri.
Si sub ꝯditõne uel etiam ex die
certa nobis legatum sitante
tinet ad nos anteqͣm dies ueui¬
et uel conditio existat. ¶ Si pr̃
filie sue testamenco aureos tor
hered̾ dare uisserit. ibiea nup¬
sisset si filia nupta sit. cum te¬
stam̃tum sit. s absente patre
et ignoranͣs inchilonimꝰ legat᷑.
debetim sienim hoc pater ig-
norabat. non indet᷑ de aliis nup
tare. qͣnum ad u̾boꝵ significa¬
tionem atinet qͥn ea pecuma ꝯ¬
prehensanon ẽẽt cuiꝰdies monẽ

Expanded text:
a sit scriptum: "filiabus generis et feminini liberis legatum videatur? nam si ita scriptum esset: est ex contrario accipiendum, ut filiarum nomine etiam masculi contineantur: exemplo enim pessimum est feminino vocabulo etiam masculos contineri. Si sub condicione vel ex die certa nobis legatum sit, antnec pertinet ad nos, antequam dies veet uel condicio exsistat.Si pater filiae suae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente patre et ignorante, nihilo minus legatum debetur: si enim hoc pater non ignorabat, uidetur de aliis nupttarem, quantum ad uerborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies m
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Iuciniꝰ locusta ꝓculo su¬
o salutem. cum faciat᷑ ꝯditõem
in̾re legandam dotem ut si mai¬
iet uxor mancipia queͫ docem
deoerit qͣne petiũam nũatam
reciꝑesi ea mantipia uxor ma¬
ut nuinquid ⁊̃ ea mancipia que
postea ex hiis mancipiis nasa st̃
uxori debeantur quero. ꝓculus
locuste suo salutem. Si uxor m¬
auermancipia qͣm dotem acci¬
pere. ipã mancipra q̃ estumata m̃
dotem ded̾it uon ⁊̃ partucmnanci
dementis curatori data legata
a curatore ꝙ simosum defed it
peti pot̾it. s qui petent: cauere de¬
bebunt. si eiuctas hereditas sue¬
ritad quod legatoꝵ noĩe datum
suerit redditum. iri.

Expanded text:
m Licinnius Lucusta Proculo suo salutem. cum faciat condicionem in releganda dote, ut, si mallet uxor mancipia quae in dotem dederit quam pecuniam numeratam, recipere, si ea mancipia uxor malit, numquid etiam ea mancipia, quae postea ex his mancipiis nata sunt, uxori debeantur, quaero. Proculus Lucustae suo salutem. si uxor mallet mancipia quam dotem accipere, ipsa mancipia, quae aestimata in dotem dedit, non etiam partus mancidementis curatori data legata a curatore, qui furiosum defendit, peti poterunt: sed qui petent, cauere debebunt, si hereditas euicta fuerit, quod legatorum nomine datum sit redditu iri.
Abbreviated transcription (Latin):
lm diiiticho uolo ꝓeo est quasi
ita scripsit sit scͥptum. qͣntum
om̃s heredes habebunt. ꝙ si ita fu¬
erit qͣntumimus hetes habebit
tm̃ sticho heredes meos dare uolo.
minor parseritacciꝑienda.que
uenit in legato. ¶ Regasns sori¬
tuserat distingu̾e si in diẽ fidei cõ¬
nussum relictum sit ueluti p᷑an
nos decem int̾esse cinꝰ cansa tempꝰ
tis ci qumpubes at fidei ꝯmissũ
relctum sit. rncenim ⁊ fructꝰ
pr̃ando r añcedentis temꝑis. ⁊ hec
ita intelligenda sunt sinon nor̃a¬
tim adiectum ẽ cu ĩ cremento
heres fidei ꝯmissum pr̃aretisi ita¬
ꝓeo estacsi .x. sola legata sit. ant
si itasit pꝰ annumi aut pꝰ bien¬
mũ qm ego decessero heres dato
s̾ bieminũ iudetur legatum. qr
heredi eẽt potestas mekgendos.

Expanded text:
eo est, quasi ita sit scriptum: 'quantum omnes heredes habebunt'. Quod si ita fuerit: 'quantum unus heres habebit, tantum Tithaso heredes meos dare uolo', minor pars erit accipienda, quae uenit in legato. Pegasus solitus fuerat distinguere, si in diem fideicommissum relictum sit, ueluti post annos decem, interesse, cuius causa tempus tis ei qui impubes sit fideicommissum relictum sit, tunc enim fructus praestandos et antecedentis temporis. et haec ita intellegenda sunt, si non nominatim adiectum est, ut cum incremento heres fideicommissum praestet. Si itapro eo est ac si decem sola legata sint: aut si ita sit: "post annum aut post biennium, quam ego decessero, heres dato", post biennium videtur legatum, quia heredis esset potestas in eligendo.
Abbreviated transcription (Latin):
sis .s. anteis. fidei ꝯmissum uale
placuit. Idemq rescriptum ẽ qͥd
ergo si cum ħeredẽ ex ꝑte insticu¬
isset ita locutus est. petont ꝓ par¬
te tua ꝯtentus sis luci titic. au¬
reis. petere poterit coheres ꝑtem
heditatis retiuẽte sine pretipiẽ¬
te quo .c̃ esse uoluit defunctus
sine dubio faciltus est hoc ꝓba¬
re ꝙͦ probari potint illuo cum
fidei ꝯmissum petaturab hiis
cum quib non est testator locu¬
tus idem dicennis si cum exasse
scripsiss heredem eius gracia ꝙ
heres legitimuis futuris esset.
ita loquitur. peto h̾editatem ꝙͣ
tibi reliquis ad frẽm memum
iure legitimo rediret ꝯtentus
sis .c aureissprẽdium ꝙ nomine
familie relinquit᷑ si non uolũ¬
taria facta sitabenatio. s bona
hereors ueneat tam din emptor
retinere debeat qͣm̃debitor hab̾x¬
debonis non nenditis. post mor¬
tem eiuus non habiturus quod¬
et extra heres prare cogẽtur
Mater filio ipubere heredem
intra .xiiii. annos detessiss resti¬

Expanded text:
 aureis.' fideicommissum ualere placuit idque rescriptum est. quid ergo si, cum heredem ex parte instituisset, ita locutus est: 'peto pro parte tua contentus sis, Luci Titi, centum aureis'? petere poterunt coheredes partem hereditatis, retinente siue praecipiente quo contentum esse uoluit defunctus. sine dubio facilius est hoc probare, quam probari potuit, illud, cum ibi fideicommissum petatur ab his, cum quibus non est testator locutus. idem dicemus, si, cum ex asse scripsisset heredem, eius gratia, qui legitimus heres futurus esset, ita loquatur: "peto pro hereditate, quam tibi reliqui, quae ad fratrem meum iure legitimo rediret, contentus sis centum aureis". Praedium, quod nomine familiae relinquitur, si non voluntaria facta sit alienatio, sed bona heredis veneant, tamdiu emptor retinere debet, quamdiu debitor haberet bonis non venditis, post mortem eius non habiturus quod exter heres praestare cogeretur. Mater filio impubere herede intra quattuordecim annos decessisset, resti
Abbreviated transcription (Latin):
sust̃turũ ⁊ legata que supra feci
pr̃aturum. queroan ex hiis extre¬
mis u̾bis quib cum siba sua ĩ te¬
stamento pater locutus ẽ effcm̃
indeaturut ħeditariis actõnib tã¬
solum honoramt. an uero iam so¬
lum ꝑꝑ honuis legatoꝵ locutis
et̃ indeatim petitõnesantem he¬
b dari debeãt mod̾.R. ut accõnes

Expanded text:
sustentaturum et legata quae supra feci praestaturum'. quaero, an ex his extremis uerbis, quibus cum filia sua in testamento pater locutus est, effectum uideatur, ut hereditariis actionibum onerauerit, an uero iam solum propter onus legatorum locutus esse uideatur, petitiones autem hebus da
Abbreviated transcription (Latin):
suam hr̃et.⁊ in pretorio uxdris
sue tͣnstuliss quasdam rei de do¬
mo suam codem pretorio tͣnstu¬
lit. ibiq pꝰt multos dies decedẽs
testam̃to uxorem suam ⁊ alios
significait uerba que iscripta
sunti primis sciatis heredes

Expanded text:
in praetorio uxoris suae transtulisset, quasdam res de domo sua in eodem praetorio transtulit ibique post multos dies decedens testamento uxorem suam heredem significavit verba, quae infra scripta sunt: "in primis sciant heredes
Abbreviated transcription (Latin):
si quero integrum prediũ relic¬
tum ẽẽ uideatur au pretium por¬
tioris frĩs ⁊ cohereois soluend̾ sit
ut hocipõ ꝙ a semet ip̃o accipere
pretᷤpit. pretio illaco integrum e¬
lendum. ¶Lucia ticia in testa¬
mentamoriens a filiis suis ꝑ si
idem ꝙ heredes cum heditatem¬

Expanded text:
si integrum praedium relictum esse videatur, an pretium portionis fratri et coheredi solvendum sit, ut hoc ipso, quod a semet ipso accipere praecepit, pretio illato integrum hlendum. Lucia Titia intestata moriens a filiis suis per fidem qui heredes cum divise
Abbreviated transcription (Latin):
legatarius s sinichil ex legato ac¬
cepit ei cuidebet fidei ꝯmissu
actionib sins posse ced̾e̾ nec id co¬
gendum soluere quidergo si ñ
cotum s ꝑtem legati reucti resti¬
tuere rogatus abstineat eoꝙ utr̃
uero non nisi ad eam qͣntitatem
que fidei ꝯmusso ꝯtinetur quod
racõ suadet. s ⁊ si legatum ꝑcepe¬
rit non ampliꝰ ex causa fidei ꝯmis¬
⁊si cogendus est soluere qͣm ꝑcepe
ritisr.t legatis duplum restitũe
rogatus sit ad sũmam legati in¬
debitur constituisse. si autem pꝰ
tempꝰ fider ꝯmissum relictũ sit
usurarum dũtaxat ad¶fñtum
admitet᷑. nec mutanda senten¬
tia erit ꝙ forte legato ꝑcepto in¬
agnum emoluũtum exaliquo
negocio ꝯsetutus est. aut penam
stipłomis ĩminentem euasit ħr
ta si qͣntitas qͣntitati conferat᷑.
eminuero si pect̃a accepta rogatꝰ
sit remꝓpͥam qͣmqͣm maioris p̾¬

Expanded text:
legatarium, si nihil ex legato accepit, ei cui debet fideicommissum actionibus suis posse cedere nec id cogendum soluere. quid ergo si non totum, sed partem legati relicti restituere rogatus abstineat eo? utrum vero non nisi ad eam quantitatem, quae fideicommisso continetur? quod ratio suadet. sed et si legatum perceperit, non amplius ex causa fideicommissi cogendus erit solvere, quam recepit. Si centum legatis duplum restituere rogatus sit, ad summam legati videbitur consttempus fideicommissum relictum sit, usurarum dumtaxat additamentum admittetur. nec mutanda sententia erit, quod forte legato percepto magnum emolumentum ex aliquo negotio consecutus est aut poenam stipulationis imminentem euasit. haec ita, si quantitas cum quantitate conferatur. enimuero si pecunia accepta rogatus sit rem propriam, quamquam maio
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Quidam intestamento
ita scrips̃t. rei .p. gainis gallica¬
noꝵ lego ntutelam uerefici¬
endoꝵ que est incoloma eoꝵ us¬
q ab uam aureliam. quesitũ
estan hoc legatum ualeat. iulx̃
tela asscriptanon ẽ potest tam̃
iuderi tanta sũma legata ꝙͣta
ei rer suffic̾e̾t si modo ñ apparet
akam fuisse defiracti uolunta¬
tem aut ex magnitudine erus o¬
petuniẽ. aut ex medie c̃cte fa¬
cultatum qͣm tesfatrix renqͥt.
tunc enim officio iuditis scdm
estimatõem patͥmonii ⁊ lega

Expanded text:
m.Quidam in testamento ita scripsit: 'rei publicae Grauiscanorum lego in tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat.Iuuentimma adscripta non est: potest tamen uideri tanta summa legata, quanta ei rei sufficeret: si modo non apparet aliam fuisse defuncti uoluntatem aut ex magnitudine eius pecuniae aut ex mediocritate facultatium, quam testatrix reliquit: tunc enim officio iudicis secundum aestimationem patrimonii
Abbreviated transcription (Latin):
codicillos ad om̃s scripsĩt appar
tam̃ ea que dodicills dedit ab his
pranda eẽ quos mun̾e fungide¬
bere testam̃to suo ostendit.
fcõ deced̾et ⁊ heredib institutis
memia ⁊ semꝑmio filiis suis ex
equis ꝑtib petutamenia ut sti

Expanded text:
codicillos ad omnes scripserit, apparet tamen ea quae codicillis dedit ab his praestanda esse, quos munere fungi debere testamento suo ostendit tfacto decederet heredibus institutis Maevia et Sempronio filiis suis ex aequis partibus, petit a Maevia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tis defunccam testatis ᷤ  ⁊ maci¬
pia bereditana duaꝵ ꝑsonaꝵ fu¬
isse codicillis nichi relatum sit
de pr̃andis mancipiis nec possit
utile fidei ꝯmissum putari ꝙ

Expanded text:
tis defunctam testatricem et mancipia hereditaria duarum personarum fuisse, et codicillis nihil relictum sit de praestandis mancipiis nec possit utile fideicommissum putari,
Abbreviated transcription (Latin):
um consuł. ĩter locutum ĩ sen¬
tentiam suam ut cum octaliciꝰ
catuł silia exasse herede istitu¬
ta lib̾to. cc. legass petiss ꝙ ab eo
ut ea concubine ip̃ius diret. ⁊ lib̾¬
tusums testatore decessiss ⁊ ꝙ ei
relictum erat ap̃ filiam reman¬
siss cogetur filia io ꝙ fidei ꝯmis¬
cuiꝰ heredis noĩatim fidei ꝯmitti

Expanded text:
sententiam suam, ut, cum Otacilius Catulus filia ex asse herede instituta liberto ducenta legasset petissetque ab eo, ut ea concubinae ipsius daret, et libertus vivo testatore decessisset et quod ei relictum erat apud filiam remansisset, cogeretur filia id fideicommiscuius heredis nominatim fidei committ
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Qum ab uo heredeur¬
nier ꝑ dote ꝯpensandi anmio le
a quo legatum ẽ. ei accõ de dote
solum a quo legatum sitaccõm
dandam putatnam cumaut
suo uireaut iudicio mariti con¬
tenta eẽ debeat equum eẽ eum
a quo ei marit᷑ aliquid ꝓ dotele¬
gau̾at usq ad qͣntitatem legaͬ
tõuis homis etis auemi sustinere
reliqua ꝑte dotis cuis ab ħedib
cius pr̃anda. eadem er̃t dicenda
si heres instituta ꝓdote omisit
detur.⁊ hoc uenim ẽis de lega

Expanded text:
m Cum ab uno herede mulieri pro dote compensandi animo lega quo legatum est, actio ei de doteum, a quo legatum sit, actionem dandam putat: nam cum aut suo iure aut iudicio mariti contenta esse debeat, aequum esse eum, a quo ei maritus aliquid pro dote legaverat, usque ad quantitatem legati onus huius aeris alieni sustinere reliqua parte dotis ab heredibus ei praestanda. Eadem erunt dicenda, si heres instituta pro dote omiserit detur: et hoc verum es
Abbreviated transcription (Latin):
altera ꝑte eum cogitasse. Sane ꝯ¬
stitutõ. pͥncipisama placunit eid̃
sepelegatum corpꝰnon hond̾rare
heres ad iniũ testam̃tum ꝑtin
¶debitoi autem non semꝑ d  debet
iure legaty s ita si plus sit ĩ sp̃ẽ
legatrui cui idem sub eadem
conditõne reliquit᷑ ꝙ emolum̃¬
cum legati fucurũ est. ¶ duob
testam̃tis pars andique meuĩ
ẽ ticio legata ẽ non meleganter
plitum ẽ ab imo ħede soluta ꝑte¬

Expanded text:
altera parte eum cogitasse. sane constitutio principis, qua placuit eidem saepe legatum corpus non onerare heredem, ad unum testamentum pertinet. debitor autem non semper quod debet iure legat, sed ita, si plus sit in specie legati: si enim idem sub eadem condicione relinquitur, quod emolumentum legati futurum est? Duorum testamentis pars fundi, quae Maevii est, Titio legata est: non ineleganter probatum est ab
Abbreviated transcription (Latin):
otium cauia semꝑ ⁊ ubiq p̾¬
cipua ẽ nam⁊ puplice intͥe
dotes mulierib seruarrtũ
dotatas eẽ feminas ad sobolẽ
ꝓcreandam. ⁊ replendam li

Expanded text:
otium causa semper et ubique praecipua est: nam et publice interest dotes mulieribus conservari, cum dotatas esse feminas ad subolem procreandam replendam
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Si fiaus familias
tutelam adm̾istrauit. ⁊ lib̾atꝰ
patria põt̃ate dolo aliquid fe¬
cerit. an accio tutele patrem
quo hoc nomine teneat. queri¬
tur ⁊equũ est ut eum d̾ taxat do¬
lum pat̾ prestet ꝙ ꝯmissusn ẽ
ante emancipationem filii.
rit. quia fiuita tutela inteltigi
siquis existat defensor eius qui

Expanded text:
m. Si filius familias tutelam administrauerit et liberatus patria potestate dolo aliquid fecerit, an actio tutelae patrem quoque hoc nomine ten‹ea›t, quaeritur. et aequum est, ut eum dumtaxat dolum pater praestet, qui commissus est ante emancipationem filii. rit, quia finita tutela intellegitsi quis existat defensor eius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pupitu int̾sit. ⁊ magis cẽ arbi¬
trorm lacaccõne ꝙ int̾est non
tionem. ¶In tutela ex ima ob¬
ligatione ꝯuas accõnes eẽ ꝯstat.
⁊ ideo siue tutele fu̾it accum de
istam ꝑerupta ẽ ẜmictamen
tutorem qui int̾cepit peciũ mi
pupilsarem et fini teneri pa¬
pnuanusait. quia ⁊ si surti te¬
neatur hac accõne ꝯuentus sur
naccõnenon lib̾abiturnec enĩ
eatem ẽ obligatio fintiac tu¬
tele ut quis dicat plutes ẽẽ accõ¬
nes eruscem facti s plures oblr¬
gatõnes. nam ⁊ tuteie ⁊ furti
obugat᷑. ¶ hanc accõm sciend̾

Expanded text:
pupilli intersit. et magis esse arbitror in hac actione quod interest non tionem. In tutela ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de istam perempta est. Hunc tamen tutorem, qui intercepit pecuniam pupillarem, et furti teneri Papinianus ait: qui etsi furti teneatur, hac actione conuentus furti actione non liberatur: nec enim eadem est obligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti obligatur. Hanc ac
Abbreviated transcription (Latin):
norari nes ubi educari pupil¬
lum oporteat causa coruita id
presidem statuere oportebit. In
tause cagnitõne cuitandi sũt
qui pudicitie m pub̾is possũt

Expanded text:
orari uel ubi educari pupillum oporteat, causa cognita id praesidem statuere oportebit. in causae cognitione euitandi sunt, qui pudicitiae impuberi possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex re pupilli almũta expediat.
de tuteł ⁊ rõnib distrahendis
⁊ utilicurationis cansa ⁊ accõn
ipianus ł In om̃ib que fe¬
cerit tutor cum facere non deb̾et.
Item in hiis que non fecit cutor¬
rõnem reddet. hoc iudicio p̾stan¬
do dolum ⁊ cuipami⁊ qͣntam in
sius reb diligentiam. unde q̃ri
accõmodam̾it. an tutele uidicio
teneatimr ait tenerieumi. nã
sicuti testamenti factio inqͥt
pupills concessa non ẽ ita nec
mortis quidem causa douatõi
ꝑmittende sunt. S ⁊ si non cã¬
mortis donau̾it tutore auctore
idem iubanus scͥpsit plerosq
quid̾ pupare non ualere dona¬
tionem ⁊ plerumq ita ẽ E ñ¬
nullos casus posse existimare
quil sine reprehensione tutor
auctorsit pupillo ad duminuẽ¬
dum decreto scilicet int̾uemẽ¬
te ueluti si matri aut sororiq̃
aliter se tuer non pꝰsunt tutor
alũta prestit̾it. nancum bõe
fider iuditium sit nemo feret
inquitante pupilium aug sb̃¬
stitutum eius querentes qund

Expanded text:
ut ex re pupilli alimenta expediat. DE TUTELAE ET RATIONIBUS DISTRAHENDIS ET UTILI CURATIONIS CAUSA ACTIONictum. In omnibus quae fecit tutor, cum facere non deberet, item in his quae non fecit, rationem reddet hoc iudicio, praestando dolum, culpam et quantam in suis rebus diligentiam. Unde quaeraccommodauerit, an tutelae iudicio teneatur. et ait teneri eum: nam sicuti testamenti factio, inquit, pupillis concessa non est, ita nec mortis quidem causa donationes permittendae sunt. Sed et si non mortis causa donauerit tutore auctore, idem Iulianus scripsit plerosque quidem putare non ualere donationem, et plerumque ita est: sed nonnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interueniente: ueluti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudicium sit, nemo feret, inquit, aut pupillum aut substitutum eius querentes, quod
Abbreviated transcription (Latin):
¶De seruis quo int̾rogationes
s ⁊ q̃ones habendas. ⁊ hoc officio
iudicis conuenire placuit nam
a ꝓferutur remedio eo uti deb̾e.
ut rõnes a senus qui reigessert̃¬

Expanded text:
de seruis quoque interrogationes, sed et quaestiones habendas et hoc officio iudicis conuenire placuit. nam proferentur, remedio eo uti debere, ut rationes a seruis qui rem gesser
Abbreviated transcription (Latin):
templan in qua constitutus ẽ¬
is cui alimenta decͥnuntur. i
amplis aucem patrimomis
positis ñ cumulus patrinoĩoꝵ
s ꝙ exhibitõm fargalit̾ suffi¬
at modum alm̃tis dabit ¶ S
si uon ꝯstat quis modꝰ facul¬
tatum sit uit̾tutorem ⁊ eum
qui almm̃ta det̾m desid̾at susti¬
pere d coginitõm nec tem̃eali¬
ꝑtem delmãt prius tam̃ exig̾e
d ut ꝓfiteaturauttor que sit
penes &e sũa ⁊ ꝯminari gra¬
mores seusuras infligreiusqͣs
si pra ꝓfessionem aẜ eum fu¬
it comprehensum. ¶ Idem ad
instructõm quo pupilloꝵ uł
adolescentium pupitiaꝵ uel
earum que iutra iucesmunp
annũ ꝯstitute sunt. solet det̾¬
uere respectu facultatum. et
etatis eoꝵ qui instriumtur.
S si egemi sunit pupuli de suo
eosaiere tutornon ꝯpellitur
⁊ si forte post decreta almĩta
ad egestatem fu̾int ꝓuꝑaue
ꝑductus diminui de que dec̾ta

Expanded text:
templari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur. In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit. Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temertem delinquat: prius tamen exigere debet, ut profiteatur tutor, quae sit penes se summa, et comminari grauiores ei usuras infligi eius, quod supra professionem apud eum fuerit comprehensum. Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulescentium pupillarum uel earum, quae intra uicensimum annum constitutae sunt, solet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta
Abbreviated transcription (Latin):
res ⁊̃ in q̃onem seru int̾rogari
poterunt. ¶ pret̾ea si matrem
aunt pupili tutor putat labeo
imputare ein posse. s est ueriꝰ
non nsi ꝑ q̃m egentidedit im¬
putare eum oporte de largis fa¬
ciritatib pupilłi utrumq igit᷑
occurrere oportes. ut ⁊ materegẽs
sit. ⁊ filius in facultatib poĩtus.
S ⁊ si inimꝰ nuptiale matri pux¬
illi misi̾t non cum pupiio im¬
putatur̃ labeo scribit nec ꝑ q̃m

Expanded text:
aestionem serui interrogari poterunt. Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sed est uerius non nisi perquam egenti dedit, imputare eum oportere de largis factultatibus pupilli: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positus. Sed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: nec perquam
Abbreviated transcription (Latin):
stitu̾at filiedotis noĩe cum in
familia nipsiss ducenta lega¬
u̾at. nec quicqͣm pret̾ea ⁊ tuto¬
reni eis semꝑniũ deditis a cog¬
natis ⁊ ꝓpinꝰquis pupille ꝑduc¬
tus ad magistratum iussus ẽ
fr̃ẽ sorori sue ducenta legati cã¬

Expanded text:
dotis nomine, cum in familia nupsisset, ducenta legauerat nec quicquam praeterea et tutorem eis Sempronium dedit: is a cognatis et a propinquis pupillae perductus ad magistratum iussus estfactae sorori suae ducenta legati ca
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris obiciatur que ⁊̃ ex hoc
arguatur. ꝙ ꝑ absentiami eus
deserta delictaq sunt pupilli
uegocia euocatis affmib atq
amncis tucoris. pretoreduto ꝓ¬
posito cansa cognita ⁊̃ absen̾tẽ
tutorem uel remouendum eñ
qui dignus tali nota indebit᷑
det̾net uł aduingendumi cura¬
torem⁊ ita qui datus erit expe¬
diet alim̃ta pupillo. ¶Si u̾o
neccessario ab sentia tutoris ⁊
inꝓuisa accid̾it. forteꝑ ꝙ subi¬
to ad cognitõnem pͥncipalem
ꝓfectus nec rei sue ꝓuidẽte nec
pilrat reorre. ⁊ idoneus sit tutor nͦ

Expanded text:
tutoris obiciatur, quae etiam ex hoc arguatur, quod per absentiam eius deserta derelictaque sunt pupilli negotia, euocatis adfinibus atque amicis tutoris praetor edicto proposito causa cognita etiam absente tutore uel remouendum eum, qui dignus tali nota uidebitur, decernet uel adiungendum curatorem: et ita qui datus erit, expediet alimenta pupillo. si uero necessaria absentia tutoris et inprouisa acciderit, forte quod subito ad cognitionem principalem profectus nec rei suae prouidere ne‹c› ratur redire et idoneus sit tutor nec
Abbreviated transcription (Latin):
nol̾nt tutelam adm̾istrari. et
tutores ei c̾tam sũmani statue¬
runt quialit̾ se exhibere nõ po¬
terant habendam eius rõnem
quodstatutum ẽ mela extim¬
at. ergor si ex inquisitõne ꝓpt̾
tei noticiam fu̾t datus tutor
ei q altiũta statiit ꝯ tutores eo¬

Expanded text:
t tutelam administrari, et tutores certam summam ei statuerunt, quia aliter se exhibere non poterat, habendam eius rationem quod statutum est Mela existimat. Ergo et si ex inquisitione propter rei notitiam fuerit datus tutor eique alimenta statuerint contutores
Abbreviated transcription (Latin):
ssitencia igitur erit. utrumazalu¬
erit ip̃i suscipere indicium an
pupalumexhibere ut ipĩs aucio¬
rib iudicimi suscipiant ita tart̃
ut ꝓhiisqui farinon possutuł
ab̾suntipĩ tutores iudicium sus¬
tipiant. pro hiisautem qui non¬
supra septimũ annũ etatis sunt
et presto fu̾uit auctoritatem pre¬
stentiũ causis autemadultoꝵli
centiaeritagentib uł ip̃madui¬
tum presentem inuiditium uo¬
care. utꝯsensu curatoris ꝯueĩant
uel ꝯtra curatorem agerent ip̃e
litem susciprat. Inabsentib aũt¬
⁊ adicttisoñ modo ꝯtracuratorẽ
agendum. non denegari autem
ueieis hoc facientib suum accon¬
modare ꝯsensum.

Expanded text:
licentia igitur erit, utrum malint ipsi suscipere iudicium an pupillum exhibere, ut ipsis auctoribus iudicium suscipiatur: ita tamen, ut pro his, qui fari non possunt uel absint, ipsi tutores iudicium suscipiant, pro his autem, qui supra septimum annum aetatis sunt et praesto fuerint, auctoritatem praestent. In causis autem adultorum licentia erit agentibus uel ipsum adultum praesentem in iudicium uocare, ut consensu curatoris conueniatur, uel contra curatorem agere, ut ipse litem suscipiat. in absentibus autem adultis omnimodo contra curatorem agendum. Non denegari autem uel eis hoc facientibus suum accommodare consensum.
Abbreviated transcription (Latin):
demadd̾. Nuociens rutor petu¬
niam pupinarem fenoridat sti¬
pulatio hoc ordine facienda est.
stipulari enim d ant pupillus
aut serinis pupilli Quod si neq
pupillus eisetatis erit ut stipu¬
lari possit. neq seruum ħebit.
uen enis potestate erit. quo ca¬
suuiliamis sepissime sccipsit.
utilem accõm pupillo dandam
s ⁊ siabsens sit pupillus oport̾e
tutorem suo nominestipiuar

Expanded text:
m. Quotiens tutor pecuniam pupillarem faenori dat, stipulatio hoc ordine facienda est. stipulari enim debet aut pupillus aut seruus pupilli: quod si neque pupillus eius aetatis erit, ut stipulari possit, neque seruum habebit, n eius potestate erit, quo casu Iulianus saepissime scripsit utilem actionem pupillo dandam. sed et si absens sit pupillus, oportere tutorem suo nomine stipular
Abbreviated transcription (Latin):
exrescciptis traram ⁊ adriam
et ides pupillus rema tutore
te. nec int̾est tutor soluendo fu¬
it netue.cum si bona fideres
stissime fuisset eragaturus. ¶
tur in primis ineicedes p̾cepto
s ꝑfacuitate pat̾monu ꝑ digm¬
tate natalium ꝯstituet᷑ alimĩe¬
ta fius lib̾tis que non nũquan
etiam ex t̾ris s hoc pupilio expe¬
diet pr̃abit sollempia mim̾abꝰ
tet.s nondabit dotem sororia
uanda arbitrio puꝑali ẽ.¶ Si
tutor pecumam pupalarem
crebere non potuit. quia non
erat an crederet᷑ pupnio natabͣ.¬
nitatem faciatates q pupi
modum suoꝵ extimare debet.
qui cura eum futuri sunt. ¶Nẽ
est audiendꝰ tutor cumdicat iõ
cellasse pupilarem peccũam¬
Snon ĩueniret. siarguatur eo
temꝑe suam petiñam benecol

Expanded text:
ex rescriptis Traiani et Hadriani: et ideo pupillus rem a tutorete. nec interest, tutor soluendo fuerit nec ne, cum, si bona fide resstissime fuisset erogaturus. Cutur, inprimis mercedes praecepto facultate patrimonii, pro dignitate natalium constituet, alimenta seruis libertisque, nonnumquam etiam exteris, si hoc pupillo expediet, praestabit, sollemnia munera tet. sed non dabit dotem sorori auanda arbitrio pupilli est. Si tutor pecuniam pupillarem credere non potuit, quod non erat cui crederet, pupillo uacabnitatem facultatesque pupilli modum seruorum aestimare debet, qui circa eum futuri sunt. Non est audiendus tutor, cum dicat ideo cessasse pupillarem pecuniamnon inueniret, si arguatur eo tempore suam pecuniam bene col
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uerum ind eturdeniq inꝑa¬
tor. antonmꝰ cum patre suo etiã
honoraria eos imputare pupitio
ꝓhibuit si suꝑflua causa liftẽte
instituissẽt cum quemrentur
a uero creditore. neq enim ꝓhibẽ¬
tur tutores bonam fidem agnos¬
ceresnon tm̃ autem sibi soluere
tutor uerum ⁊̃ sibi creditam pe¬
cumiam scribere põt. ut martelł.¬

Expanded text:
sibi uerum debet. denique imperasibi uerum debet. denique imperator Antoninus cum patre etiam honoraria eos imputare pupillo prohibuit, si superuacaneam litem instituissent, cum conuenirentur a uero creditore: nec enim prohibentur tutores bonam fidem agnoscere. Non tantum autem sibi soluere tutor, uerum etiam sibi creditam pecuniam scribere potest, ut Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
tuteleidicis ut ꝑpetuo accõ sit
et gencrałr quod aduerslis eum¬
alium prestare debuit pupillo¬
⁊ suo id adn̾sus se quo pr̃are debet.
u̾sus alios enu exꝑiri sine accio¬
ne non potuit. s adu̾sus se potuͤ¬
itis si sub usuris grauiorib pa¬
tripupim petumã debuit. qͣm sĩt¬
pupinares iudendum ẽ an⁊ ali¬
quid imputet᷑. ⁊ si quid̾soluit
inchi est ꝙ eiimputet᷑ potuit
enmi soluere nes honerare se
usuris. Si uero non soluit usuraᷤᷤ
cogendus est agnosc̾e quas a se
exigere debut. Sicut aũt solu̾e
tutor quos debet. ita ⁊ exigere ⁊¬
quod fibr debetur põt. ¶Si cre¬
ditor fuit patris pupilli. nam⁊
sibi soluere põt. si modo funt pe¬
cuma unde soluat. et siusure
fuerunt grauioies que ei de bebũ¬
tur. releuabitur cis pupillus. qr
tutor se potuit lib̾are sicut aliis
quo soluere ⁊ potint ⁊ debint n
utiq necte habet si conueniat᷑
ꝑ iudicem solu̾e. Idcirto que si
nrala causa pupiratis deuũciare

Expanded text:
tutelae iudicio, ut perpetua actio sit. Et generaliter quod aduersus alium praestare debuit pupillo suo, id aduersus se quoque praestare debet, ersus alios enim experiri sine actione non potuit, aduersus se potuit. Sed si sub usuris grauioribus patri pupiidendum est, an ei aliquid imputetur. et si quidem soluit, nihil est quod ei imputetur: potuit enim soluere nec onerare se usuris: si uero non soluit, usuras cogendus est agnoscere, quas a se exigere debuit. Sicut autem soluere tutor quod debet, ita et exigere quod sibi debetur potest, si creditor fuit patris pupilli: nam et sibi soluere potest, si modo fuit pecunia unde soluat, et si usurae fuerunt grauiores quae ei debebantur, releuabitur eis pupillus, quia tutor se potuit liberare, sicut aliis quoque soluere et potuit et debuit. Nec utique necesse habet, si conueniatur, per iudicem soluere, idcircoque si mala causa pupillaris est, denuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
mutuam prescribendo. Con
gm̃tum dari curator Queres
priorib siue datus non ẽ tenet᷑
adnĩstratõis uecc̃tas is qui
Iante erat datus.

Expanded text:
mutuam proscribendo. Consgmentum dari curator: quae rprioribus, siue datus non est, tenetur administrationis necessitate is qui antea erat datus.
Abbreviated transcription (Latin):
locasse. ¶In souuendis legatis
et fidei ꝯuussis attendere debet
futor ue cini debitur soluat. nͦ¬
terealud si matri force aut so¬
rori pupali tuto ea que adui¬
ctum uecc̃a sunt prestit̾it cũ
semet ipãs sustinereñ possint.
uam ratum id hñdum ẽ. nec
eummeadem cansa ẽ eius qd
meam rem impendit. et qs̃
nnint legatoꝵ uenõe erogat¬
E nam fi idoneus subuo lapsus
quosiuem̾t debitores non ꝯ¬
uenerit at ꝑ hoc imuinis idonei
efficiantur uel int̾ sexprimos¬
qͥ menses pupillares petm̃as nẽ
tollocau̾it ip̃e in debitam pecu¬
inam ⁊ ii usuras eius pecume
qͣm non fen̾auit ꝯuẽiet᷑¬
cio tutele que noĩa atutore fa¬
cta agnoscere pupilus debeat
inartelł. ꝓutabat. si tutor pu¬
pili petimam mutuam de¬
disset.⁊ suo noĩe scipulat᷑ eẽt
posse dici nõia in tegra pupilio
salua fore. depdita ⁊ male cͣcta
ad tutorm ꝑtinere. s uerins
se putare poise tutoiem eam
odmonemadoles centidefre.
ut id quod gessis tutor ĩ ꝯtra¬

Expanded text:
locasse. In solvendis legatis et fideicommissis attendere debet tutor, ne cui non debitum solvat, n‹d› est, si matri forte aut sorori pupilli tutor ea quae ad uictum necessaria sunt praestiterit, cum semet ipsa sustinere non possit: nam ratum id habendum est: nec enim eadem causa est eius, quod in eam rem impenditur et quod muneris legatorumue nomine erogate: nam si idoneus subito lapsusquos inuenerit debitores non conuenerit ac per hoc minus idonei efficiantur, uel intra sex primos menses pupillares pecunias non collocauerit, ipse in debitam pecuniam et in usuras eius pecuniae quam non faenerauit conuenitcio tutelae, quae nomina a tutore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat, si tutor pecuniam pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salva esse, deperdita et male contracta ad tutorem pertinere. sed verius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in contra
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum ut deponant᷑ pupcua¬
res prestabuntur. si preceptum
est. ⁊ neglectum de modo usu¬
rarum uidend̾ est. et solent p̾¬
tores ꝯminati. ut si non fiat de
pretoris sequetur Idem solent
factre pretores etiam cirta eos
tutores qui negant hr̃ead alẽ¬
dos pupillos penes sealiquid. ut
quicquid constit̾it penes eos ẽẽ
enis grauissima tissira pendat᷑
et hac ꝑsequi oportere idicem
palam esticum ⁊ alia peneadiet¬
tione / residuaꝵ autem sũmaꝵ¬

Expanded text:
est, ut deponantur, pupillares praestabuntur, si praeceptum est et neglectum, de modo usurarum uidendum est. et solent praetores comminari, ut, si non fiat deppraetoris sequetur. Idem solent facere praetores etiam circa eos tutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius grauissima usura pendatur: et hoc persequi oportere iudicem palam est cum et alia poenae adiectione. Residuarum autem summa
Abbreviated transcription (Latin):
enun gessisse qui ꝑ alium gessit.
Quid si ñ accessit iscui mandat̃¬
est utili accione conueuit. ¶ de¬
bitor patris qui tutelam ad inini¬
strauit filii tutele iudicio tene¬
biturꝰ etiamob id ꝙ patri debuit E
si tutor pupilum suim pupe¬
rem facrum non admonnerit
ut sibi curatores per̾et. satris enĩ
ꝯstitutõuib hoc facere iubetur
qui tuteiam ad im̾strauit. an tu¬
tele iudicio teneatuu̾⁊ magis
ꝑuto suffic̾e tutele iudicium qͣi
ꝯuexum sit hoc tute le officio ꝙͣ
sinondum rõnes reodite sunt.
uerad cansam instrum̃ta ꝑtinẽ¬

Expanded text:
enim gessisse qui per alium gessit. enim gessisse qui per alium gessit. quod si non accessit is cui mandatest, utili actione conuenitur. Debitor patris, qui tutelam administrauit filii, tutelae iudicio tenebitur etiam ob id quod patri debuit. Si tutor pupillum suum puberem factum non admonuerit, ut sibi curatores peteret sacris enim constitutionibus hoc facere iubetur qui tutelam administrauit, an tutelae iudicio teneatur? et magis puto sufficere tutelae iudicium, quasi conexum sit hoc tutelae officio, qusi nondum rationes redditae sunt nec ad causam instrumenta pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
dem add̾. Ita autem depositõi
petumaꝵ locus ẽ. si ea sũma cora
di .i. cosligi possit ut comꝑari agͥ
possit. sicnum tam exigu̾am tu¬
mo refecto prebium puero com¬
parar non possit depositõ cessat.
Que ergo tutele qͣntitas depõitio¬
nem moncat iudeamus ⁊ cum
causa depoĩtionis expumatur.
ut predia pupillis comꝑantur.
manifestu est utad mumas
sũias non uideatur ꝑtinere. qͥ¬
b modis presur gn̾alit̾ non po¬
potest. cum facilius causa cognita
ꝑ singulos possit examinati. nec
tamen auferenda facultas ẽ.⁊
inmores sũmas incͥoum deponi
postiuare. si suspetti tuiores esse
indeantur Gessisse autemi
indetur tutor quicquid omĩo pu¬
piliare attingit etiam si modit̃.
cessãt qͣue partes eoꝵ qui solent
cessantes cogeadm̃istrare. Quod
si postea qͣni gessit. tunc se gestu
abstimnt etiam suspeti postulati¬
o succedit Qina si quis tutelam
mandau̾it. g̃ endia gesta qͣue
sumt ab eo cui mandatum est
locus erit tutele actõmi uidetur

Expanded text:
m. Ita autem depositioni pecuniarum locus est, si ea summa corradi, id est colligi possit, ut comparari ager possit: si enim tam exiguam esmo refecto praedium puero comparari non possit, depositio cessat. quae ergo tutelae quantitas depositionem inducat, uideamus. et cum causa depositionis exprimatur, ut praedia pupillis comparentur, manifestum est, ut ad minimas summas non uideatur pertinere: quibus modus praefiniri generaliter non potest, cum facilius causa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse uideantur. Gessisse autem uidetur tutor, qui quid omnino pupillare attigit etiamsi modicum, cessantque partes eorum, qui solent cessantes cogere administrare. Quod si posteaquam gessit, tunc se gestu abstinuit, etiam suspecti postulatio succedit. Quod si quis tutelam mandauerit gerendam gestaque fuerit ab eo cui mandatum est, locus erit tutelae actioni: uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uolentesse extusarean ⁊
ignoscatur eis ⁊ non facile ignos¬
cetu debint enim suis fungi ꝑ
t̃ib non quid̾ precipiti festinatõe
s nec moratoria cunctatione.
Competit adu̾sus tutorem tutele
accio si male ꝯtrax̾it. hoc ẽ si predia
grãm. Quid ergo si neq sordide
n graciose s non bonã ꝯditõnẽ
legau̾it recte quis dix̾it solam la¬
tam negligentiam eos prestare.
s mbar parte debere. ¶ Si post de¬
positionem pecunie comꝑare pre
usuras queniri qͣmꝙͣ enima pre¬
timas usuras prestant. s hoc ita
demũ si eindent̾ doceant᷑ pecum¬
am in usus suos qu̾tisse ceterum
ceri igitur debet in usus suos pͤ¬

Expanded text:
etiam uolentes se excusare, an ei ignoscatur? et non facile ignoscetur: debuit enim partibus suis fungi non quidem praecipiti festinatione, sed nec moratoria cunctatione. Competet aduersus tutores tutelae actio, si male contraxerint, hoc est si praedia gratiam. quid ergo si neque sordide neque gratiose, sed non bonam condicionem elegerint? recte quis dixerit solam latam neclegentiam eos praestare in hac parte debere. Si post depositionem pecuniae comparareusuras conueniri: quamquam enim a praetimas usuras praestant, sed hoc ita demum, si euidenter doceantur pecuniam in usus suos conuertisse: ceterum ceri igitur debet in usus suos p
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊̃ cammatrem ꝯstitutõne
continerique a patre non legi¬
timetutores testam̃to uł codi¬
cillis datos filiis inpub̾ib non
postulanit decreto confirmari.
sinautem sconcis datistutori¬
bus płib umis eoꝵ uł decessit ł
temꝑalem extatõnemaccepit.
mater que ꝑꝑ ea in loco illius
alium ñ petit. quia mimerus
reliquoꝵ adiuĩstratiom tutele
sufficiebat incidit quid̾ in u̾ba
constitutois. s suĩa excusatur.
S si suspento tutore pupilliac¬
cusato detretum erit ei adĩgi
alios. mater eos quo petere d.¬

Expanded text:
est et eam matrem constitutione contineri, quae a patre non legitime tutores testamento uel condicillis datos filiis impuberibus non postulauit decreto confirmari. Sin autem idoneis datis tutoribus pluribus unus eorum uel decessit uel temporalem excusationem accepit, mater, quae propterea in loco illius alium non petit, quia numerus reliquorum administrationi tutelae sufficiebat, incidit quidem in uerba constitutionis, sed sententia excusatur. Sed si suspecto tutore pupilli accusato decretum erit ei adiungi alios, mater eos quoque petere d
Abbreviated transcription (Latin):
ratoris tamduu usinas pr̃abũt
desunctiturator constituatur.
Si tutor ꝓ ꝯtutore ꝯdempnetur
au etiam in usuras ꝯdemꝑnã¬
dus sit. queritur et placetut

Expanded text:
ratoris tamdiu usuras praestabudefuncti curator constituatur. Si tutor pro contutore condemnetur, an etiam in usuras condemnandus sit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpouit. Qiudem decedens filiis su¬
is ded̾at tutores ⁊ adiet̾at.eosq
anec logistos eẽ uols ͤ ait. lei tu
uari debere. qͣmius testam̃tsim¬
ꝯprehensum sit ut ant aneclogi¬
t sta eẽt̾. net eo nomine ex causa
cum remt̾e potest unuꝰ modi
cautoĩb net inutare formam
antiquitus ꝯstitutaur. ¶Gamꝑp¬
num u̾o quodcum ex cuteia qͦs
sensemr. et legari. ⁊ ꝑ fidei ꝯmis¬
sum relinqui põt. ¶ Faipima

Expanded text:
ponit: quidam decedens filiis suis dederat tutores et adiecerat: 'eosque aneclogistos esse uolo'. et ait Iulianus nari debere, quamuis testamento comprehensum sit, ut aneclogisti essent: nec eo nomine ex causa cum remittere potest huiusmodi cautionibus nec mutare formam antiquitus constitutam. damnum uero, quodcumque ex tutela quis senserit, et legari et per fideicommissum ei relinq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rõnem ab eo exig̾e eos oportet.
et solucite eos auare qualiter
ꝗu̾setur et si pecuma sit que de¬
pom possit curarent deponatur.
ad preoroꝵ comꝑatõnem blan-¬
diunt᷑ enium sibi qui putant ho¬
rarios tutores omĩo non tem̾¬
pra quo ostendimꝰ qͣmuisaũt
ẽs potissimũ⁊ tutelam ꝯmissur̃
pretor dicattui testator de leganit
attam̃ non num qͣm ab hocrere¬
deturut puta si pater nimꝰ ꝓpen¬
so consilio hoc fecit. forte minor
maie conu̾sarrignorante testato¬
re uel si ꝯtemplatione faculta-¬
tum eius res ei ꝯmissa ẽ quibus
post ea exutus ẽ nam ⁊ si imium
pat̾ ded̾it tutorem ñ nũqͣm ei ad¬
uingunt᷑ curatores. nam imꝑator
nr̃cum pr̃e suo rescripsit. cum du¬
os quis lib̾tos suos tutores dediss
uũ rerum italicaꝵ alium rerũ
affritanaꝵ curatores eisadumgẽ¬
dos.nec patris sunt secuti uolu¬
tatem. ¶ Quod intutorib scͥp¬
debit eos conuocari. aut si non
causa cognita ip̃e statuet quis cu¬

Expanded text:
onem ab eo exigere eos oportet et sollicite curare, qualiter conuersetur, et si pecunia sit, quae deponi possit, curare, ut deponatur ad praediorum comparationem: blandiuntur enim sibi, qui putant honorarios tutores omnino non tepra ostendimus. Quamuis autem ei potissimum se tutelam commissurum praetor dicat, cui testator delegauit, attamen nonnumquam ab hoc recedet, ut puta si pater minus penso consilio hoc fecit, forte minor male conuersari ignorante testatore, uel si contemplatione facultatium eius res ei commissa est, quibus postea exutus est. Nam et si unum pater dederit tutorem, nonnumquam ei adiunguntur curatores: nam imperator noster cum patre rescripsit, cum duos quis libertos suos tutores dedisset, unum rerum Italicarum, alium rerum Africanarum, curatores eis adiungendos, nec patris secuti sunt uoluntatem. Quod in tutoribus scripbebit eos conuocari aut, si noncausa cognita ipse statuet, quis tu
Abbreviated transcription (Latin):
piu ꝙ quiuis pat̾. f.idoneus
facit non indetur deferidr siũ
igitur solutionem sinemb̾tu
ciatus dunis prus rescripat in
reb quas ex petimia pupnu ẜ
nus compauerat dũm non pos¬
seuti prerogatiua deouctõns.

Expanded text:
uod quiuis pater familias idoneus facit, non uidetur defendi: siue igitur solutionem siue iudicium tiatus, diuus Pius rescripsit in rebus, quas ex pecunia pupilli seruus comparauerat, dominum non posse uti
Abbreviated transcription (Latin):
inmistrare tutelam extra ordi¬
uem tutor cogi solz ex quoscit se
cutorem datum si cesset tutdi suo
ꝑitulo cessat ideminadiue mar¬
cio ꝯstitutum ẽ. ut qui scit se nu¬
torem datum. net extusa tõnem
si qͣmͣ habeat ex allegat ultra¬

Expanded text:
ministrare tutelam extra ordinem tutor cogi solet. Ex quo scit se tutorem datum si cesset tutor, suo periculo cessat: id enim a diuo Marco constitutum est, ut, qui scit se tutorem datum nec excusationem si quam habet
Abbreviated transcription (Latin):
dicatõne intestatoꝵ silioꝵ repe¬
litur. si uero maritus ei fideiꝯ¬
missum a filio relĩquent. cui
muliernonpetit tutortm.si sine
lib̾is decessit. ueĩ sub hac ip̃a ꝯdi¬
tõne. si nitestatus mortuus erit
fidei ꝯmissi petido que exalie¬
no iudicio descendit non est per¬
empta. Que autem suspectum
tuterem non fecit. nec uerbis
incidit quia eius modi facta
diuidicare ⁊ estimare uirilis a¬
norare. satis q est eam petiisse
talem qui ex inquisitõne per
pretorem habita ydoneus aꝓpa¬
tunt. ⁊ideo neciudicium eiꝰ suf¬
ficit ad eligendumi tutores. s
inquificio fiat eniam maxime
in ꝓpria bona lib̾is suis testamẽ¬
totutores decerit. te adinĩstra

Expanded text:
dicatione intestatorum filiorum repellitur. si uero maritus ei fideicommissum a filio rel‹i›querit, cui mulier non petit tutorem, 'si sine liberis decesserit', uel sub hac ipsa condicione 'si intestatus mortuus erit', fideicommissi petitio, quae ex alieno iudicio descendit, non est perempta. Quae autem suspectum tutorem non fecit, nec uerbis incidit, quod eiusmodi facta diiudicare et aestimare uirilis anorare mater, satisque est eam petisse talem, qui inquisitione per praetorem habita idoneus apparuit. et ideo nec iudicium eius sufficit ad eligendos tutores, sed inquisitio fit, etiamsi maxime in bona propria liberis suis testamento tutores dederi
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. t utor qui reꝑtoriũ
non fecit. quod mlgo inuenta¬
quod pupilli int̾est qusa ex iure¬
uirando in litem estimatur.ni¬
chil itaq gerere ante ĩuentari¬
um factum eumũ oꝑt. uisi id
quod dilatõnem nec modicam
expectare possit. ¶ Si tutorces¬
sanerit in distractõem eaꝵ rerũ¬

Expanded text:
m. Tutor, qui repertorium non fecit, quod uulgo inuentaquod pupilli interest, quod ex iureiurando in litem aestimatur. nihil itaque gerere ante inuentarium factum eum oportet, nisi id quod dilationem nec modicam exspectare possit. Si tutor cessauerit in distractione earum reru
Abbreviated transcription (Latin):
Quratorẽignorante nec man¬
dante pupillo non recte eia tu¬
tore petitum inderi ꝑ icinumq
eoꝵ que curator non iure datus
gessit non sine rõnecum qui
petiit cogendum agnosce̾ ⁊ alia
parte enusdem libri ita R̾. ¶ Si
matris indicium princeps securꝰ

Expanded text:
curatorem ignorante nec mandante pupilla non recte ei a tutore petitum uideri periculumque eorum, quae curator non iure datus gessit, non sine ratione eum qui petit cogendum agnoscere. et alia parte eiusdem libri ita respondit, si matris iudicium princeps secutus
Abbreviated transcription (Latin):
denissoria nou solum mandati
s etiam tuteleagere pot̾it. hoc
eium ei imputatur tutori tur
ꝓse non soluerit Quid si ĩ diẽ
debitor fuit iste tu tor quibꝰdam
indetur non uenire in tutele
iudicium. si modo is diet post
tutelam fantam suꝑuẽit. Qd
si diesadhuc tutela durante ne
uut putat omi modo deuolu ĩ
tutele iudicium/ ego ⁊ hoc ⁊ su¬
perius ita uerum puto.si facul¬
tatib labi tutorcepit. ceterũ si
idouens tutor fuit nichil ueĩre
in cutere iudicio ne quisꝙͣ pu¬
tet nullum effertum ħ habere.
namq si quis dixerit in tutele
udicium deuolin ⁊ primlegio

Expanded text:
ti, sed etiam tutelae agere poterit: hoc enim ei imputatur, cur pro se non soluerit. quod si in diem debitor fuit iste tutor, quibusdam uidetur non uenire in tutelae iudicium, si modo is dies post tutelam finitam superuenit: quod si dies adhuc durante tutela uenit, putant omnimodo deuolui in tutelae iudicium. ego et hoc et superius ita uerum puto, si facultatibus labi tutor coepit: ceterum si idoneus tutor fuit, nihil uenire in tutelae iudicio. nec quisquam putet nullum effectum hoc habere: namque si quis dixerit in tutelae iudicium deuolui, et priuilegio
Abbreviated transcription (Latin):
aulus .ł. Somanus apulus
a indice appenau̾at dicens se non
debuissedatim tutela. tolegam
ei quem ip̃e cum magrãtus eẽt
notmiua ss suo ꝑitulo nemuna
tutela duplex ꝑicunum susti̾et.
detreuit imꝑator posse quemt ⁊¬

Expanded text:
orum. Romanius Appulus ab iudice appellauerat dicens se non debuisse dari in tutela collegam ei, quem ipse, cum magistratus esset, nominasset suo periculo, ne in una tutela duplex periculum sustineret. decreuit imperator posse quem e
Abbreviated transcription (Latin):
tur . pretorum eoꝵ curatorem de¬
ceruet ratumq habebit ꝙ per
ellm sine dolonalo gestimiẽs
debere gerere pretor putaint m̾i¬
toq ꝑencis statur uoluntati qui
aut si parens declarauit. quem
putet ad hos ꝑitulum redunda
queniti oport̾e dati sunt enim
qͣiobsu̾atores actus eiꝰ ⁊custodes

Expanded text:
eorum curationem decernet ratumque habebit, quod per eum sine dolo malo gestum est. debere gerere praetor putavit, meritoque parentis statur voluntati, qui ut, si parens declaravit, quem putet ad hos periculum nullum redundarconveniri oportere: dati sunt enim quasi observatores actus eius et custodes,
Abbreviated transcription (Latin):
geri mandunt ⁊ eo nomine tu
silium matris admitt̾e.tam ⁊
tutoris officium infringat.
usq adeo antem ei licet tutori¬
bus patris preteptum negkig̾e
alit n patet cau̾et. ne qui rei sue¬
ignotuit cutorem se tutorem

Expanded text:
geri mandauit et eo nomine tutsilium matris admittere, tametutoris officium infringat. Usque adeo autem licet tutoribus patris praeceptum neglegere, ut, si pater cauer‹i›t, ne quid rei suinnotuit tutor‹i› se tutorem
Abbreviated transcription (Latin):
auctor finsset. non idcurto mi¬
nus standum ẽẽ dinisiom ꝙ
re puprilus condemꝑnatꝰ ex
frã sunt. apud pcinatorem cẽ¬
saris uifra scripta. Pristus pro¬
curator ceraris dixit. facias iu¬
dicata. n̾oierlus ꝓcurator dix̃
abstines pnpilsum. priscus
ꝓtirator cesaris dixit. R. siũ
habes scis quid agere debeas.
Quesitum ẽ an scõiacta ad

Expanded text:
auctor fuisset, non idcirco minus standum esse divisioni, re pupillus condemnatus ex facta sunt apud procuratorem Caesaris infra scripta. Priscus procurator Caesaris dixit: "faciat iudicata". novellius curator dixit: "abstineo pupillum". Priscus procurator Caesaris dixit: "responsum habes: scis, quid agere debeas". quaesitum est, an secundum
Abbreviated transcription (Latin):
issum ce postulare. si forte tras¬
satus intutela ẽ. aut sordide e¬
git. uel ꝑnitiose puipilio. uel¬
si aliquid inc̾cepit exreb pu¬
paiarib iam tutor. quia si qͥs
amisitante tũ admisit qͣm

Expanded text:
icere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit uel perniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupillaribus iam tutor. quod si quid a