comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ intelligendũ. qd̾ p̃tierit. ł futurꝰ
sit: s qd̾ existat simplicit᷑ sine aliqͦ
temꝑali motu. licet enĩ u̾ba substu¬
tiua diu̾soꝵ tempor de d̾o dicant᷑.
ut fuit. erit. c̃. erat. ñ tũ tẽꝑales motꝰ.

Expanded text:
non est intelligendum quod praeterierit, vel futurus sit, sed quod existat simpliciter sine aliquo temporali motu. Licet enim verba substantiva diversorum temporum de Deo dicantur, ut fuit, erit, est, erat, non tamen temporales motus
Abbreviated transcription (Latin):
erit. putaretur ñ ẽẽ mͦ. Dicat᷑
gͦ qr semꝑ fuit. ẽ. &erit: ut intel¬
ligat᷑ qr nec cepit. nec desut. nec de¬
sinet ẽł. De hoc aug̃. suꝑ ioħem ita
qͣm desut. Erit: qr nũqͣm deerit. Est:
slon oriet᷑. qͣsi qd̾ ñ erat. Cũ gͦ nr̃alo¬
cutio ꝑ tẽꝑa uanet᷑. de eo uere dñr
illius ẽ scire: idẽ ̃ eẽ. a qͦ gͦ est illi

Expanded text:
rit, putaretur non esse modo. Dicatur ergo quia semper fuit, est et erit, ut intelligatur quia nec coepit, nec desiit, nec desinet esse. De hoc Aug. super Joannem ita quam desiit; erit, quia nunquam deerit; est, non erit, quasi quod non erat. Cum ergo nostra locutio illius est scire, idem etiam esse. A quo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uib dam indetur quod
sit ipsa libertas arbitru
que semper bona ẽ sed ꝓpter
peccati seruitutẽ ad inalum
sit liberior. & ꝓmor. & ido di¬
citur ñ esse uera libertas quia
ad malum est. Scd̃m alios.

Expanded text:
uibusdam videtur quod sit ipsa libertas arbitrii, quae semper bona est, sed propter peccati servitutem ad malum sit liberior et pronior; et ideo dicitur non esse vera libertas, quia ad malum est. Aliis
Abbreviated transcription (Latin):
firimusq teneatur: scriptu¬
re testimonus asseramus. dm̃
putas qr non possũ rogare pa¬
trẽ ineũ. & eribebit mͥ modo.
plusquã duodecim legiones an¬
głor:Ea. qͥb uerbis patenter in¬
nuitur qr & filius poterat roga¬
ie qd̾ non rogabat: ꝙ pater exi¬
bere qd̾ non eribebat. IIteu gͥ
poterat facere. quod ñ faciebat.
on ait. ommpotentis uoluntas
multa potest facere. qui nec uult.
nec facit. Potuit enĩ facere ut
xii. legiones angłor pugnarẽt
contra illos. qͥ xp̃m ceperunt.
Item in eodem. cur apt̾ quosdã
ñ facte sunt uirtutes. que si fac¬
te fuissent. egissent illi homi¬
nes penitentiam. & facte sunt
apud illos. qͥ non fuerant credi¬
turi. tunc ñ latebit. qd̾ innic la¬
tet: nec utiq d̾s iniuste noluit.
saluos fieri. cũ possent salui esse
si uellet tunc in clarississima
sapientiȩ luce uidebit᷑ qd̾ minc
pioꝵ fides habet antequã ma¬
nifesta cognitione uideatur.
quam certa. & uimutabilis. et
efficacissima sit uoluntas del.

Expanded text:
irmiusque teneatur, Scripturae testimoniis asseramus, Deum pputas quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi modo plus quam duodecim legiones angelorum? Ex quibus verbis patenter innuitur, quia et Filius poterat rogare, quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque igitur poterat facere quod non faciebat.  95: Omnipotentis voluntas multa potest facere quae non vult, nec facit; potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos qui Christum ceperunt. Item in eodem: Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt apud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur quam certa et immutabilis et efficacissima sit voluntas Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. an scdm sub̾am. Et si relatiue.
utrũ scd̾m relationẽ. anscdm
eẽntiam consid̾auda sit eqͣlitas.
Deude quit sit ip̃a equalitas.
ad qd̾ dñs qr sic̃ simile nichil
sibi ẽ similitudo em̃ ut ait hẏla¬
qͥd sibi ñ dr.: ac ꝑ hoc sicut simi¬
le: ita . ẽqualeᷤ relatiue dr̃: Dici¬
t᷑ gͦ relatiue filius eqͣlis patri. et

Expanded text:
i relative, utrum secundum relationem, an secundum essentiam consideranda sit aequalitas; deinde, quid sit ipsa aequalitas: Ad quod dicimus quia sicut simile nihil sibi est similitudo enim ut ait Hilauid sibi non dicitur; ac per hoc sicut simile, ita et aequale relative dicitur. Dicitur ergo relative Filius aequalis Patri, et
Abbreviated transcription (Latin):
gruenti ueniret. diuinitus
factum ẽ. Uenit gͥ ad hominem
in serpentem. qͥ forte si ꝑmitte¬
maluisset. S ñ erat dignũ ut
gͦ uisi per serpentem tempta¬
re ꝑmissus fuit diabolus. ut
ꝑ illõ quod foriserat astuciam
temptantis ad inmnaduertere
quiret. diabolus eĩ ꝑ serpen¬
tem temptabat in quo loque¬
batur: Quare serpens dictꝰ ẽ cal¬
lidior cunctis animantibus
ti. tam̃ natura sunt eaxellentio¬
res om̃is bestuis ꝓpter eminenti¬
am rationis. quamuis serpens

Expanded text:
gruenti veniret, divinitus factum est. Venit ergo ad hominem in serpente, qui forte, si permittemaluisset. Sed non erat dignum ut ergo nisi per serpentem tentare permissus fuit diabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvertere femina quiret, diabolus enim per serpentem tentabat, in quo loquebatur. Ideoque serpens dictus est esse callidior cunctis animantibusti, natura tamen sunt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens
Abbreviated transcription (Latin):
lentiam nocere ñ poterat.
ad fraudem se̾ conuertit. ut do¬
lo hominẽ supplantaret. quem
uirtute superare nequiret.Ne
autem fraus illius nimis ma¬
infestaretur insuaspecie ñ ue¬
int. ne aperte cognosceretur:
& ita repelleretur. Iterũ ne in¬
imis occulta forte fraus eiꝰ que ca¬
ueri ñ posset. & homosunul ui¬
deretur inuriam pati.si taliter
curũueniri ꝑmitteret eũ deus.
ut p̾cauere ñ posset. in aliena
quidẽ forma uenire ꝑmissus ẽ
diabolus. sedtali in qua ÷ mali¬
cia facile posset deprehendi.

Expanded text:
lentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus ejus quae caveri non posset, et homo simul videretur injuriam pati, si taliter circumveniri permitteret eum Deus ut praecavere non posset, in aliena quidem forma venire permissus est diabolus, sed in tali in qua ejus malitia posset deprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
tris & filii: & inseꝑ abilis oꝑatio.
nẽ. & ex uirgine natiuitatem
in qͣ filius urtelligit᷑ missus: una
eadẽq oꝑatione patris & filii.
inseꝑ abilit̾ ẽẽ factam. ñ iide se¬
ꝑato spũ scõ. Ergo a patre & filio.
missus ẽ idẽ filius: qr a patre & uer¬
bo eiꝰ factũ ẽ. ut mitteret᷑: i. incar¬
do erat. Q᷑ ꝓpt̾ pat̾ inuisibilis. u¬
na cũ filio secũ inuisibili. eũdẽ
filiũ uisibilẽ faciendo: misisse eũ
dictus ẽ. Qͥ si ita uisibilis fieret.
ut cũ patre inuisibilis ee̾ desistẽt.
rã iusibilẽ mutata. & tͣnsiens ũ¬
tẽt᷑: ita missus a patre intelligẽt᷑
filius. ut tm̃ missus. ñ ũ cũ patre
mittens inueniret᷑. Cũ uͦ sic accep¬
ta c̃ forma serui ut manẽt incõ¬
mutabilis forma di: manifestũ
ẽ qd̾ a patre & filio ñ apparentib.
factũ sit qd̾ appareret in filio:l.
ab inuisibili patre cũ inuisibili
filio. idẽ ip̃e filius uisibił mittet᷑.

Expanded text:
s operatio. m ex Virgine nativitatem in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter factam, non inde separato Spiritu sancto. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia a Patre et Verbo factum est ut mitteretur, id est incarpatris. quapropter pater inuisibilis una cum filio secum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo misisse eum dictus est, qui si eo modo uisibilis fieret, ut cum patre inuisibilis esse desisteretram uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitte
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ que facit. & ñ alia. et
ñ potest face̾ nsi quod ratioẽ
eũ facereł & ita ñ potest facere
nͥ quod facit. Item. Ratio est eũ
dimittere qd̾ dimittit: ꝙ ñ po¬
test ñ dimittere quod ratio est
eũ dimittereᷤ. et ita ñ pot̾ di
mittere. nͥ quod dimittit. Et ad
hoc diñs locutiones ambigu¬
as eẽ: & tõo determinandas.
n potest facere nͥ quod ra¬
tio ẽ eum facere. intelligas eũ
ĩi posse facere. nͥ ea que rationa¬
bilia sũt. & ea que si fierent.
rationabilia eẽnt. uerusẽ sen¬
sus. Si autem intelligas eũ ñ
posse facere alia rationabilia.
& bona: ñͥ ea que uult. ꝙ facit.
falsus est intellectus. Alia

Expanded text:
e facit, et non alia; et non potest facere nisi quod ratio est eum facere, et ita non potest facere nisi quod facit. Item, ratio est eum dimittere quae dimittit, et non potest non dimittere quod ratio est eum dimittere, et ita non potest non dimittere quod dimittit. Et ad hoc dicimus locutiones ambiguas esse, et ideo determinandas. n potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. I
Abbreviated transcription (Latin):
hominis inmortalitate
qualis fuerit. augustinus
p̃ aliis ammantib. & quomͦ
cũ illis cõmunẽ acceperit ali¬
moniam. sed alia ẽ inmortali¬
tas carnis quã inadam acce¬
pimus. alia quã in resurrecti¬
one speramus ꝑ xp̃m̃. Ille fac¬
tusẽ homo inmortalitatis.
ut ũ posset mori: si ñ pecca¬
ret. moreretur autem si pecca
ri. caro nr̃a non tunc egebit
refectione ciboꝵ. quia nulla
poterit cẽdefectio. caro adȩ
ante peccatũ ita inmortalis
erat creata. ut ꝑ alimoniam
adiuta. ẽẽt mortis & doloris
expers. Sic gͦ inmortalis. et
incorruptibilis condita est
caro homumis. ut suam inmor¬
talitatẽ & incorruptionem.
ꝑ obseruanciam mandatoꝵ.
dei custodiret. attende qd̾

Expanded text:
hominis immortalitate, qualis fuerit, Aug., lib. prae aliis animantibus: et quomodo cum illis communem acceperit alimoniam. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam accepimus, alia quam in resurrectione speramus per Christum. Ille factus est homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccarri. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam adjuta esset mortis et doloris expers. Sic ergo immortalis et incorruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In q
Abbreviated transcription (Latin):
n quib mandatis hoc con¬
tinebatur: ut de illis lignis
concessis manducaret. & ab
interdicto abstineret. ꝑ hoꝵ
edu lium inmortalitatis do¬
na. conseruaret. donec corpo¬
ralib increm̃tis. ꝑductꝰ ad
etatẽ que conditori placeret
multiplicata ꝓgenie ipso iu¬
bente sumeret. de lignouitȩ.
quo ꝑfectȩ immortalis factus.
cibi alimenta ñ ulterius reqͥ¬
reret. Sũmatim suꝑioꝵ u̾

Expanded text:
n quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso jubente sumeret de ligno vitae, quo perfecte immortalis factus, cibi alimenta ulterius non requireret. 5. Summatim superioru
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ solet utrũ filius sit sapiens.
multiplicem hic fieri intelligen¬
tiã dicunt. & id̾o distinguendũ
fore: ita ut cũ dicis filium esse
sapientẽ scipso. uel ꝑ seipm̃.SSi
sui natura & eẽntia sapientem
intelligas. uerus sit intellectus.
Si uͦ a sc ip̃o. uel de seipso sapien¬
tẽ esse intelligas. falsitati sub¬
iectã habes intelligentiam.
lii uͦ simplicit᷑. & absq de

Expanded text:
tem solet utrum Filius sit sapiens multiplicem hic fieri intelligentiam, et ideo distinguendum fore; ita ut cum dicis Filium esse sapientem seipso vel per seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse intelligas, falsitati subjectam habeas intelligentiam.  simpliciter et absque de
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. & patͥ. & spũi scõ. ad illã re¬
dit᷑ ab surditatẽ. ut pat̾ ũsit sapi¬
ens. de seipso: s de filio. Nec sa¬
pientia sapientiam genuerit.
s ea sapientia pat̾ dicatur sapi¬
ens eẽ. quã genuit. Ubi em̃ non
ẽ intelligentia. nec sapientia po¬
t̃ ec̃. Idõq si pat̃ ñ intelligit ip̃e
sibi. s filius intelligit patri ꝓ¬
fecto filius patrẽ sapientem fac̃.
& si boc ẽ dõ eẽ qd̃ sapere. & ea il¬
li eẽntia ẽ que sapientia ñ filius
a patre qd̃ uerũ ẽ. s afilio poti¬
atq falsissimũ ẽ. Pat̾ ẽ sapiens¬

Expanded text:
 ad illam reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea Sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec Sapientia popotest. Et ideo si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit; et si hoc Deo esse quod sapere, et ea illi essentia quae sapientia, non Filius a Patre quod verum est, sed a Filio potiquod falsissimum est. Est e
Abbreviated transcription (Latin):
d qd̃ diñs qr una ẽ sapientia
una eẽntia. qr sapientia in illius
natuie simplicitate ẽ ee̾ntiaiet
tũ filius tm̃ sapientia ẽ genita. et
dẽ sit ibi eẽ. quod sapientẽ eẽ
relinqͥt᷑. ut sapientia genita. sit
sapiens de sapientia ingenita. ã
gͦ filius d̾r sapientia d̾i tanquã
ip̃e solus sit intelligens uel sapi

Expanded text:
d dicimus quod una est Sapientia una essentia, quia Sapientia in illius naturae simplicitate est essentia; et tamen Filius tantum est Sapientia genita, et dem sit ibi esse quod sapientem esse, relinquitur ut Sapientia genita sit sapiens de Sapientia ingenita. Non ergo Filius dicitur Sapientia Dei, tanquam ipse solus intelligens sit
Abbreviated transcription (Latin):
ligens. ea que ip̃e ẽ sua intelligen¬
intelligit᷑ filius autẽ intelligen¬
tia patris de intelligentia gem¬
tus ẽ que ẽ pat̾. de qua & intel¬
ligens ẽ ẜ roinde pat̾ ẽ sapien¬
tia. & filius sapientia. & utenpͥ

Expanded text:
ipse est, sua Intelligenintelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sapientia, et uterque
Abbreviated transcription (Latin):
t̾r nata sapĩa. idẽ intelligatur.
idẽ genita ypostasis. Ido̾ uigi¬
laut̃ ait. idẽ eẽ intelligendum
cũ d̾r uerbũ. & cũ d̾r nata sapi¬
entia. idẽ eadẽ pelatio. eademꝙ
ypostasis. cui mẽ eadem ꝓprietas.
Et ex hoc adiunuat᷑ illud qd̾ supͣ¬

Expanded text:
dicitur nata Sapientia, idem intelligitur, id est, genita hypostasis. Ideo vigilanter ait idem esse intelligendum cum dicitur Verbum, et cum dicitur nata Sapientia, id est, eadem relatio eademque hypostasis cui inest illa proprietas. Et ex hoc adjuvatur illud quod sup
Abbreviated transcription (Latin):
munẽ ymaginẽ. Nom̃ ñ discre¬
pat: natura ñ differt. Una ẽ enĩ
ad quã ħo cieatus ẽ species. Ex
st p̾terea aliud nom̃. mul¬
tiplic̾e notans relationẽ scił
ꝑ at aliquid. Et d̾r pat̾ pͥncipiũ.
& filius principium. & sp̃c sc̃s pͥn

Expanded text:
munem imaginem; nomen non discrepat, natura non differt. Una est enim ad quam homo creatus est species. Ex Est praeterea aliud nomen muliplicem notans relationem, scilper ad aliquid; et dicitur Pater principium, et Filius principium, et Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
ic etiã intelligendũ ẽ
qd̃ in eodem ait. scilicet
in nr̃a potestate ẽẽ. uel ut in¬
seri bonitate dĩ. uel excidi eiꝰ
seueritate meream᷑. qr in po¬
testate nr̃a non ẽ nͥꝙ. nr̃am

Expanded text:
ic etiam intelligendum est quod in eodem ait, scilicet in nostra potestate esse ut vel inseri bonitate Dei, vel excidi ejus severitate mereamur: quia in potestate nostra non est nisi
Abbreviated transcription (Latin):
qua harũ ꝑsonarũ aliã ñ ex¬
cellat potentia. ut sic̃ una & uidif¬
ferens ẽ magnitudo tͥũ ꝑsonarũ: ita
una & indifferens monstiet᷑ poten
pat̾ filio. nec filius uel pat̾ spũ sc̃o.¬

Expanded text:
qua harum personarum non excellat potentia; ut sicut una et indifferens est magnitudo trium, ita una et indifferens monstretur potenPater Filio, nec Filius vel Pater S
Abbreviated transcription (Latin):
exibitũ monstrata ẽ sp̃ũalis & in¬
t̾ior missio sp̃c sc̃i siue donatio.
de qua agendũ ẽ. Cũ filius sit mi¬
nor pat̾ sełm formã c̃atã inqͣ ap

Expanded text:
exhibitum, monstrata est spiritualis et interior missio sancti Spiritus sive donatio, de qua agendum est. 3. Cum Filius sit minor Patre secundum formam creatam, in qua ap
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio uisibilit̾ exp̃ssa. & ocłis ob¬
lata mortalib missio sp̃c sc̃i dic¬
ta ẽ. ñ ut appareret eiꝰ sub̾a.ĩpla. qͣ¬
& ipse inuisibilis. & incõmutabił
ẽ: sic̃ pat̃ & filius: s ut ext̾iorib ui¬
sis corda hominũ cõmota. a tem¬
ꝑali manifestatione uenientis. ad
occultã et̾nitatẽ semꝑ p̾sentis con¬
ũterent᷑. Eece his u̾bis aꝑit aug̃.
illũ modũ missionis qui uisibilit̃
exibet᷑. cũ tũ ipse sp̃c in sui natura
ñ uideat᷑. qͥ nec in illis creaturis.
magis erat quã in aliis.s ad ali¬
ut. In illis eñĩ erat: ut ꝑ eas ad ho¬
mines uenientes ostend̾et᷑ eẽ in
tu tunc uenit ł descendit. in homi

Expanded text:
atio visibiliter expressa, et oculis oblata mortalibus, missio sancti Spiritus dicta est, non ut appareret ejus ipsa  ipse invisibilis et incommutabilis est, sicut Pater et Filius; sed ut exterioribus visis corda hominum commota a temporali manifestatione venientis, ad occultam aeternitatem semper praesentis converteretur. Ecce his verbis aperit Aug. illum modum missionis, qui visibiliter exhibetur, cum tamen ipse Spiritus in sui natura non videatur: qui nec in illis creaturis magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines veniens, ostenderetur esse in tu tunc venit, vel in homi
Abbreviated transcription (Latin):
t pͥmo agamꝰ de illo mis¬
sionis mͦ. qͥ fit uisibilispe
colũbȩ descendit. siue cũ die pente¬
costes factus ẽ subito de cȩlo sonꝰ
qͣli feriet᷑ flatꝰ uehemens. & uise ft̃
illis lingue diuise. sic̃ ignis. qui

Expanded text:
t primo agamus de illo missionis modo qui fit visibili specolumbae descendit, sive cum in die Pentecostes factus est subito de coelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et visae sunt illis linguae divisae sicut ignis, q
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd sit mutari scđ̾m tempus.
pit incissitudinem. gaudii. do¬
loris. scientiȩ. obliuionis. uel ua¬
riationẽ formȩ. siue alicuius qͣ¬
litatis exterioris. hec em̃ mutacio.
que fit scđm tempus. uariatio
est qualitatum. que fit incorpo¬
rali uel spuali creatura. & id̃o uo¬
catur tempus. Opinio quoꝵ¬
dã qui dicunt spiritus cieatos.¬
ñ moueri loco nec ẽẽ locales.

Expanded text:
d sit mutari secundum tempus. pit vicissitudinem, gaudii, doloris, scientiae, oblivionis: vel variationem formae, sive alicujus qualitatis exterioris. Haec enim mutatio quae fit secundum tempus, variatio est qualitatum, quae fit in corporali vel spirituali creatura; et ideo vocatur tempus. 11. Opinio quorumdam, qui dicunt spiritus creatos moveri loco, nec esse locales.
Abbreviated transcription (Latin):
confirmationẽ angeli de
natura. sicut aute peccare po¬
tuerunt. ñ quod liberum arbi¬
trium. eoꝵ debilitatũ sit per
gram. s ita pocius confirmatũ.
ut iam ꝑ illud non possit bons
angłs peccare. quod utiq ñ
est ex ipso arbitrio.sedex gr̃a
dĩ. Qt̾ ergo ierominus ait. Cete¬
ra cũ sint liberi arbitrii. possũt
oportet scđmstatũ. in quocre¬
ata sunt. Talis em̃ & homo & an¬
gelus. creatus ẽ. qui ad utrũq
flecti poterat. sed postea boni
angeli ꝑ gr̃am ita sunt confir¬
mati ut peccare ñ possint. et
mali ita uicio obdurati. ut be¬
ne uiuere nequeant. Podẽ mͦ

Expanded text:
confirmationem angeli de natura sicut ante peccare potuerunt; non quod liberum arbitrium eorum debilitatum sit per gratiam, sed ita potius confirmatum, ut jam per illud non possit bonus angelus peccare; quod utique non est ex libero arbitrio, sed ex gratia Dei. Quod ergo Hieronymus ait: Caetera cum sint liberi arbitrii possunt foportet secundum statum in quo creata sunt. Talis enim et homo et angelus creatus est, qui ad utrumque flecti poterat; sed postea boni angeli ita per gratiam sunt confirmati, ut peccare non possint; et mali ita in vitio obdurati, ut bene vivere nequeant. Sim
Abbreviated transcription (Latin):
i diligent̃ p̾missiᷤ auctori¬
tatũ uerbis intendimꝰ. ut
dictoꝵ intelligentiã capiamꝰ. ma¬
gis indr̃ hoꝵ uerboꝵ usus. intro¬
ductꝰ rõne remouendi. atq exclud̾ẽ¬
di asimplicitate dĩtatis. que ibiñ
sũt: quã ponendi aliqua. Quid ꝑ
unũ significat᷑. cũ dr unus deus.

Expanded text:
missis auctoritatum verbis intendimus, ut dictorum intelligentiam capiamus, magis videtur horum verborum usus introductus ratione removendi atque excludendi a simplicitate deitatis quae ibi non sunt, quam ponendi aliqua. 3. Quid per unum significetur cum dicitur, unus Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ed regła dialecticoꝵ de ꝯtͣriis
fallit in his. scilicet bono ⁊ male
dõq in his contͣruis que mala
& bonauocant᷑. illa dialecticoꝵ
regła. deficit. qͣm dñt nulli rei duo
simul eẽ. contͣria. Nullꝰ em̃ potꝰ aut
is ut inuna re simł eẽ ñ poffint.
cũ aũbona & mala nullꝰ ambi¬
gat ẽẽ contͣria. ñ solũ simulẽẽ
possũt. s mala oĩo sine bonis. et
nͥ in bonis esse ñ possũt. Et ħ duo
contraria ita simł st̃. & sibonũ

Expanded text:
d regula dialecticorum de contrariis fallit in his, scilicet bono et malo. Ideoque in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut is, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uisũ est ut curueunte sole̾
potirentur diei noctisq uicis¬
situdine. pp̃d ormiendi ingi¬
landiq necessitatem. & eti
am rod nec nox udecorare¬
maneret. sed luna ac sy de¬
rib: consolarentur homines.
quib in nocte necessitas o¬
quedam aminalia sunt.
que lucẽ ferre non possunt.
Qd̃ autem subditur & sint
insigna. & tempora. & dies.
&. annos. quomͦ accipiendũ
sit querisolet. Ita em̃ dictũ
uidetur quasi quarto die
cepissent tempora. cum pri¬
us triduũ sine tempore non
fuerit. Idoq tempora que
fiunt ꝑ sy dera. non spacia
morarũ. sed incissitud inem
aeriȩ qualitatis debemus
accipere. quia talia motib
s derũ fuint. sicut dies et
aii.quos usitate nouimus.
Sunt eñ insigna serenitatis.
& tempestatis. & intemꝑa
qr per ea distinguimus .uiiiͦ.
tempora. anm. scilicet ueres¬
tatẽ. autimnum. hyemem.
uel sunt in signa. & temꝑa.
idest indistinctione hora¬
quam fierent oidotempo¬
rum. nullis notabatur in¬

Expanded text:
visum est, ut circumeunte sole visum est, ut circumeunte sole potirentur homines diei noctisque vicissitudine, propter dormiendi vigilandique necessitatem, et ideo etiam ne nox indecora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas quaedam animalia sunt quae lucem ferre non possunt. Quod autem subditur: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tempora, quia per ea distinguimus quatuor tempora anni, scilicet ver, aestatem, autumnum, hyemen. Vel sunt in signa et tempora, id est, distinctionem horaquam fierent, ordo temporum nullis notabatur in
Abbreviated transcription (Latin):
slam sccda die firmamentũ
desuꝑ expansũ est. Tẽiria uͦ a
quarũ molib inter recepta¬
cula sua collectis terra est
reuelata. atq aer serenatus.
Quatuor gͥ mundi elemen¬
ta illis dieb suis locis distiue¬
ta sunt & ordinata.trib aũ
sequentib dieb ornata sunt
illa quatuor elementa. Quar¬
ta em̃ die ornatũ est firmam̃¬
tũ sole. & luna. & stellis. Quin¬
ta aer in uolatilib cęli. atq¬
n piscib ornamenta acce¬
perunt. Sexta accepit terra.
iumenta & reptilia. & bestias.
postq omnia factus est ho¬
mo. de terra. & in terra. non
tam̃ ad terram. nec pp̃ terram.
ante om̃i de ornatu celi a¬
git sicut prius factum est.
una gͥ cȩlũ ceteris ele¬
mentis speciem prestat
priusque aliis factum est. idõ
ante alia ornatur. In quarꝰ¬
to die quoque fumnt syde¬
ra. Que ido facta sunt. ut ꝑ
ea illustretur inferior pars.
ne eẽt habitantib tenebrosa.
lufirmitatiq homins̃ pro¬

Expanded text:
Nam secunda die firmamentum Nam secunda die firmamentum desuper expansum est. Tertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo de terra et in terra; non tamen ad terram, nec propter terram, Ante alia de ornatu coeli agitur, sicut prius factum est. Quia ergo coelum caeteris elementis speciem praestat, priusque aliis factum est, ideo ante alia ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum pro
Abbreviated transcription (Latin):
congregate sunt aque.
que totũ teaerant. spaciũ
usq ad cȩlũ. potuit fieri. ait
terra substoens concauas par¬
tes p̃beret. ubi fluitantes aquas
reciperet. potest etiam credi
primarias aquas rariores fu¬
isse. que sicut nebula tegerent
terras. s congregacione esse
spissatas. & ido facile in unũ¬
locũ posse redigi. cũq multa
constat ẽe maria & flumina
in unrũ locum. dicit aquas con
& maria magno mari iungun¬
tur. Id eoq cũ dixerit aquas
congregatas munũ locum.
demde pluraliter dicit congre¬
gaciones aquarũ ꝑ multifi¬
dos sinus earũ. quib om̃ib
ex magno mari principiũ ẽ.
ta sunt: luminaria.
equitur dixit deus.fiant
luminaria infirmamen¬
to cęli: ꝙ diuidant diem ac noc¬
tem. In precedenti triduo dis¬
posita ẽ umuersitatis huius
mundi machina. & partib suis
distributa. formata enĩ luce
prima die que uniuersa illus¬
traret duo sequentes dies at¬
tributi sunt. suppremȩ & infi¬
mȩ partimundi firmamento.

Expanded text:
congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fieri ut terra subsidens concavas partes praeberet, ubi fluctuantes aquas reciperet. Potest etiam credi primarias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumina, in unum tamen locum dicit aquas conget maria magno mari junguntur. Ideoque cum dixerit aquas congregatas in unum locum, deinde dicit pluraliter congregationes aquarum, propter multifidos sinus earum, quibus omnibus ex magno mari principium est.ta sunt luminaria. Sequitur: Dixit Deus: Fiant luminaria in firmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti mundi, firmamento
Abbreviated transcription (Latin):
ex aquis uolatilia. & natatilia.
aque reptile ammȩ iuen¬
tis. & uolatile suꝑ terram. et¬
cetera. Opus quinti diei est. for¬
macio piscium. & auium. qui¬
bus duo elementa ornantur:
& de eadem materia. to est de
aquis pisces. & auescreauit. Uo¬
latilia leuans in aera. & natati¬
lia remittens gurgiti. De ope¬
re sexti diei quando ciratast̃
aminalia &. reptilia terrę.

Expanded text:
 natatilia: aquae reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quinti diei est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur, et de eadem materia, id est de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aerea, natatilia vero remittens gurgiti. De opere sexti diei, quando creata sunt animalia, et reptilia terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate uel corporis inbecil¬
litate indeterius uel moccasũ.
laberetur: lignũ autem scientiȩ
bom & mali. ñ a natura hoc no¬
men accepit: s ab occasione uei

Expanded text:
firmitate vel aetatis imbecillitate in deterius, vel in occasum laberetur. Lignum autem scientiae boni et mali non a natura hoc nomen accepit, sed ab occasione rei
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ad hoc reduri rationationẽ
ut dicerem.slon gͦ elegit d̾s oꝑa
cius quã in prescientia. que ip̃e
daturus ẽ. s fidem elegit in pre¬
scientia: & quẽ sibi crediturũ eẽ¬
p̃scunt: ipsum elegit. cui sp̃m¬
scm̃ daret: ut bona oꝑando eti¬
am uitam et̾nam consequere¬
tur: Ecce hic aꝑte dicit ñ ꝓpter
oꝑa eum elegissei s ꝓpter fid ẽ
qua eũ prescunt crediturum.
s: quia & infide meritũ est. sic̃¬
taint dicens. londũ diligentius.
quesiueram. nec ad huc inue¬
neram qualis sit electio giẽ. de
tiam.s scd̾m debitum reddat᷑
potius meritis quã donetur. Pro¬
uide qd continuo dixi. diciti

Expanded text:
ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia, ut, quem sibi crediturum praesciuit, ipsum elegerit, cui spsanctum daret, ut bona operando, etiam aeternam vitam consequeretur. Ecce hic aperte dicit non propter opera eum elegisse, sed propter fidem qua eum praevidit crediturum. Sed quia et in fide meritum est, sicutavit dicens: Nondum diligentius quaesiveram, nec adhuc inveneram qualis sit electio gratiae, tiam, sed secundum debitum reddatur potius meritis quam donetur; perinde quod continue dixi; dicit enim
Abbreviated transcription (Latin):
ra electus esset. iam ũ ex gr̃a esset
delectio. Nlon gͦ ideo electusẽ a
putans ego qͥd elegerit d̃s in non¬
dũ nato. cui dixit seruiturũ esse
maiorem. & qͥd in eodẽ maiore.

Expanded text:
a electus esset, jam non ex gratia esset electio. Non ergo ideo electus est putans ergo quid elegerit Deus in nondum nato, cui dixit serviturum esse majorem, et quid in eodem m
Abbreviated transcription (Latin):
tris uir hẏlarius ꝓpricta¬
difficultatis sunt uerba. ut in
eoꝵ intelligentia. atq explana¬
tione uehem̃ter laborau̾t. aug̃
ut ip̃e ostendit in .ui. libro de

Expanded text:
tris Hilarius proprieta difficultatis sunt verba, ut in eorum intelligentia atque explanatione vehementer laboraverit Aug., ut ipse ostendit in lib. 6, de
Abbreviated transcription (Latin):
equalitatis. uelsimilitudi¬
nis ñ aliqͥd poni. s remoueri. ut
ea ratione dicat᷑ filius equalis
patri. quia nec maior eo neo mi¬
nor: & hoc ꝓpt unitatẽ eentiȩ.
ta & similis dr: qr nec diu̾sus nec
alienꝰ. nec in aliqͦ dissimilis. & ħ pro¬
pt̃ ẽẽntiȩ simplicitatẽ. Non gͦ scdm
qd̃ filus ẽ genitus. a patre. equał

Expanded text:
equalitatis vel similitudinis non aliquid poni, sed removeri ut ea ratione dicatur Filius aequalis Patri, quia nec major est eo, nec minor, et hoc propter unitatem essentiae. Ita et similis dicitur, quia nec diversus, nec alienus, nec in aliquo dissimilis, et hoc propter essentiae simplicitatem. Non ergo secundum quod Filius est genitus
Abbreviated transcription (Latin):
uidã cũ uellet breuissime
singłarũ in trinitate ꝑso¬
naru insinuare ꝓpͥa et̾nitas est
inqͥt in patre. species in y ma¬
gine. usus in munẽ. Et qr ñ me¬
diocris auctoritatis in tracta¬
cione scripturarũ. & assertione
fidĩ uir extitit. hẏlarius enim
hoc in libris suis posuit hor
sus abditã scrutatus intelligen¬
tiã quantũ ualet. ñ cũ secutum
arbitror inet̾mtatis uocabulo.
nͥ qd̾ pat̾ ñ ht patiẽ. de quosit.
filius autẽ de patre ẽ. ut sit. atq
ut illi coet̾uꝰ sit. Ex quo senfu¬

Expanded text:
uidam cum vellet brevissime singularum in Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in Patre, species in Imagine, usus in Munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum, et assertione fidei vir exstitit; Hilarius enim hoc in libris suis posuit ; hosus, abditam scrutatus intelligentiam quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit, Filius autem de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago en
Abbreviated transcription (Latin):
corporaliter uisibiliterq
nascuntur occulta quedam
semina incorpereis mundihu¬
ius elementis. latent.que deus
originaliter eis indidit. Ipse
gͦ cirator ẽ ominum rerũ: qui
creator ẽ inuisibiliũ seminum.
Quia quecũq enim nascendo
ad ocłos mõs exeunt. ex occũ¬
tis seminb accipiunt ꝓgredi¬
endi hic primordia. & increm̃¬
ta debitȩ magnituduus diffic¬
tionesq formarũ ab origina¬
lib ut ita dicam regłis sumũt.
Sicut parentes ñ cdĩr creato¬
res filioꝵ nec agricole fru¬
gum.ita nͨ bom angłi. nͨ mali
& si ꝑ eoꝵ munstiũ fiãt c̃ature.
icut gͦ nec parentes dicimꝰ

Expanded text:
corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in corporeis mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab originalibus, ut ita dicam, regulis sumunt. 9. Sicut parentes non dicuntur creatores filiorum, nec agricolae frugum, ita nec boni angeli nec mali, etsi per eorum ministerium fiant creaturae. Sicut ergo nec parentes dicim
Abbreviated transcription (Latin):
t eñ bona sit hominis
uoluntas. oportet atten¬
dere qͥd congruat ei uelle. & qͦ
fine.Tantum enĩ inter est inter
uolunntatem. dĩ. & uoluntatem
hominis: ut in qͥb dam aliut
congruat do uelle. aliud ho¬
mini. Unde augustunis in en
na uoluntate homo uulta¬
ligͥd quod d̾s non uult: bona
multo amplius. multoq cer¬
ciuis uoluntate.Nam illius
mala uoluntas eẽ numquã
potest. tanquam sibonis filius
patr̃ẽ uelit uruere. quẽ deus bo¬
na uoluntate uult mori. Et
rursus pot̃ fieri. ut hoc uelit

Expanded text:
Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo velle, aliud homini; unde Aug., in Enna voluntate homo vult aliquid quod Deus non vult bona multo amplius multoque certius voluntate, nam illius mala voluntas esse nunquam potest: tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit
Abbreviated transcription (Latin):
cu sin casus. Id̾oq beati ñ fue¬
rinit. & qd̾ angłi qui ꝑstiterũt
beatitudinẽ sibi at futuram.
p̃scierũt. atq de ea certi in spe
extiterit. IInde quodãmͦ iam
beati erant. & reuerasi ita fuis¬
set. posset illos dicialiquomͦ
fuisse beatos. aliosuͦ non: qͥnes¬
cierũt euentum suum. Q uod
opinando hec dixit ñ asse¬
rendo.s. qd̾ angłi qͥ ꝑstitert̃.

Expanded text:
deoque beati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt eventum suum. 2. Quod opinando Aug. haec dixit, non asserendo, quod angeli qui perstiter
Abbreviated transcription (Latin):
s non potuerunt: xta erant
& ita erant stulti. & maligni.
Idoq om̃s quia ñ erant p̾scii.
euentus sin nec eis data ẽ cog¬
ntio eor que futura erant suꝑeos.
ẜom uͦ & qui perstiterũt forte¬
suȩ beatitudims p̾scii fuerũt.
Quomꝰ niquit beatus inter an¬
głos fuit. qͥ futuri peccati at¬
q supplicui p̾scius non fuit: due¬
riturꝰ autẽ cur ñ fuerit forte
Ceteris uͦ reuelare uoluit: qd̾ in

Expanded text:
 non potuerunt, et ita erant  ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte beatitudinis praescii fQuomodo, inquit, beatus inter angelos fuit qui futuri peccati atque supplicii praescius non fuit? Quaeritur autem cur non fuerit. Forte caeteris vero revelare voluit quod in
Abbreviated transcription (Latin):
describitur cũ subditur: & i¬
spirauit in faciem eius spira¬
culũ uite.Corpus eium deli¬
mo terie formauit deus. cui
aminam inspirauit : uel scdm
aliam litteram. sufflauit.
uel flainit. Nom quod
faucib sufflaueriti
uel manib corporeis. corpꝰ
formauerit. Sp̃c enm deus
ẽ. nec limam̃tis menbroꝵ cõ¬
positus. slongͦ carnaliter pu¬
teimus deũ corporeis manib
formasse corpus uel faucib
inspuasse animam. sed poci¬
us hominem de limoterix.
scđm in corpus formauit. iu¬
bendo. uolendo. id est uoluit.
& uerbosuoussit : ut ita fie¬
ret: & inspirauit in faciem eiꝰ
spiruculũ uite̾. idest sub̾am

Expanded text:
cribitur cum subditur: Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae. Corpus enim de limo terrae formavit Deus, cui animam inspiravit. Vel, secundum aliam litteram, flavit vel sufflavit; non quod faucibus sufflaverit, vel manibus corporeis corpus formaverit, Spiritus enim Deus est, nec lineamentis membrorum compositus. Non ergo carnaliter putemus Deum corporis manibus formasse corpus, vel faucibus inspirasse animam, sed potius hominem de limo terrae secundum corpus formavit jubendo, volendo, id est, voluit, et verbo suo jussit ut ita fieret, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, id est, substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
uel de spũali. s ex nchilo.
Opinio quordã hereticor
utauerunt enĩ quidam.
heretici deũ de sua sub¬
stantia animam creasse. uer¬
bis scriptine ꝑtinacit̾ in he¬
rentes: quib dicitur inspiraũ
uel sufflauit. & cetera. cũ flat
inquiunt uel spirat homo. de
se flatũ emitcit. Sic gͥ cũ uici
tur flasse. uel spi rasse. spi¬
ra culũ in faciem ħomnus
ex se spm̃ homuis eu¬
isseintelligitur. id est de
sua Asub̾a. Qui hoc dicũt
ñ capint tropica locuci¬
one dic Utũ esse sufflauit.
uel flauit. idest fiatũ homi¬
nis scilicet aminam fecit. fla¬
re enm est. flatũ facere. flatũ
faceie est animam facere. Uñ
egofeci. Non sũt gͦ audiendi
qui putant aiimam ẽẽ par¬
tem dĩ.Si enĩ hoc esset. nec a
se. nec ab alio decipi posset.
nec ad malũfaciendũ. uel pa¬
ciendũ cõpelli. nec in melius
nec indeterius mutari. Flatus
gͦ quo hominem animauit.
factus ẽ adeo: ñ de dõ. nonde
aliqua. materia.sed de mchi¬

Expanded text:
 de nihilo. 2. Opinio quorumdam haereticorum, Putaverunt enim quidam haeretici Deum de sua substantia animam creasse, verbis Scripturae pertinaciter inhaerentes, quibus dicitur inspiravit vel insufflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se flatum emittit. Sic ergo, cum dicitur Deus flasse vel spirasse spiraculum in faciem hominis, ex se spiritum hominis emisisse intelligitur, id est, de sua substantia. Qui hoc dicunt, non capiunt tropica locutione dictum esse sufflavit vel flavit, id est, flatum hominis, scilicet animam fecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere est animam facere. Undeego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihi
Abbreviated transcription (Latin):
Ntã que ñ tante st̃ religiois
& auctoritatis ut eis nos oporte¬
at semꝑ confitendo ac recipiendo
inseruire. uerũ silentio p̃teriri
queunt. aliqñ. Nec illius tñ sunt

Expanded text:
edam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inservire, verum silentio aliquando praeteriri queunt; nec illius tamen sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sicut de maiorib &
iinorib quidam ꝑstiterũt.
ita de utroq gradu quidam.
corruerũt. Inter quos unus
fuit om̃ib aliis cadentibus
eacellentior. nec uiter stantes
aliquis eo fuit dignior. sic̃
legitur. Tu signaculum suni¬
litudinis. plenus scientia. et
ꝑfectione decorus. in delici¬
is paradisi dĩ fuisti: quod gre
magis in illo ymago dei si

Expanded text:
sicut de majoribus et minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicutlegitur, c. 28: Tu signaculum similitudinis, plenus scientia et perfectione, decorus in deliciis paradisi Dei fuisti. Quod Gregmagis in illo imago Dei si
Abbreviated transcription (Latin):
respondemus ambigui¬
tatẽ locutionis determinantes.
cũ eñ dicitur ratio uel causa
optia penes dnĩ esse. qua fa¬
cit cuucta que facit. & diut¬
tit ea que dimmittit. uerũ qui¬
dem ẽ. qr in eo uoluntas ẽ et
equissima & rectissima. qͣfacit
& dimitcit. que uult contra
quã facere ñ potest: nec p̃ter
eam facere pot̾ilec utiq con¬
tra eam faceret: nec p̃ter eam
si que facit dimittitiuel que
dimittit faceret. s eatẽ ratiõe.
mauente & causa. alia potuit
facere. & ista dunittere. licet gͦ

Expanded text:
respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. Cum enim dicitur: Ratio vel causa optima penes Deum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet
Abbreviated transcription (Latin):
i autẽ queris u̾ͥ habitabat
deus antequã scĩ eẽnt: dici¬
mus qr inse habitabat. Unde au
tat ds. scilicet in sc̃is. qui sũt tẽ¬
plum di. modo scđ̾m fidem am¬
bulantes. & tẽplum dei erunt a¬
liquando scdm speciem: qͣliter
etiam nc̃ templum dĩ sunt an
geli.S dicit aliqͥs. antequam
faceret ds̃ celum. & t̾ram. ante¬
quã faceret scõs. ubi habitabat:
In se habitabat ds. Apito te ha
bitat: ꝙ apt̃se est. Non gͦ sic sũt
sc̃i domus dei: ut ip̃a subtracta.

Expanded text:
Si autem quaeris: Ubi habitabat Deus antequam sancti essent? dicimus, quia in se habitabat. Unde egrtat Deus, scilicet in sanctis, qui sunt templum Dei modo secundum fidem ambulantes, et templum Dei erunt aliquando secundum speciem, qualiter etiam geli. Sed dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habiIn se habitat Deus apud te, et apud se est. Non ergo sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtracta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in ea.S tabula nomine yma¬
ginis appellat᷑. ꝓpt̾ picturã que
m ea ẽ. Altera dissimilitudo.
Pursus ista ymago qͥ ẽ
homo hñs illa tria. una ꝑso¬
na ẽ. Illa uͦ trinitas. ñ una ꝑso¬
lius patris: & sp̃c patris. ⁊ filii.¬

Expanded text:
est in ea; sed tabula nomine imaginis appellatur propter picturam quae est in ea. 17. Altera dissimilitudo. Rursus ista imago quae est homo habens illa tria, una persona est, illa vero Trinitas non una persolius Patris, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
auõ. in libro .ix. de tͥnitate ait.
to. ut color in corpore: qr ꝙ si
relatiue dñr ad inicẽ: singła
tñ substͣntialit̃ st̃ in sua sub̾a
Ecce ex qͦ sensu. illa tria dican

Expanded text:
us in libro De Trinitate ait ·to, ut color in corpore; quia, etsi relative dicuntur ad invicem, singula tamen substantialiter sunt in sua substantia. Ecce ex q
Abbreviated transcription (Latin):
dice̾t᷑: confusio ficret in ꝑsonis.
Obiectiom illor. hic respon¬
det qͣnitunt᷑ ꝓbare ꝑsonas scdm
ẽeutiã accipi. quia responderemꝰ
querentib quid tres. uł quid tria.
d hoc aũ qd̾ illi dicunt cũ

Expanded text:
 confusio fieret in personis. 7. Objectioni illorum hic respondet, qua nituntur probare personas secundum essentiam accipi, quia respondemus quaerentibus quid tres, vel quid tria. Ad hoc autem quod illi dicunt, cu
Abbreviated transcription (Latin):
sistentes. ut sicut eẽntia que ẽ eis
cõĩs uere ac ꝓprie ẽ: ita illi tres uere
ac ꝓprie subsistentiȩ uel entes intel¬
ligant᷑. Id̾oq aug̃ causas dictoꝵ dis¬
ceruens. dicit ties ꝑsonas ẽẽ unã eẽn¬
tiam. uel ciusdẽ eẽntiȩ. ñ ex eadem
ẽẽntia: ne aliud intelligat᷑. ibi eẽ ꝑ

Expanded text:
sistentes, ut sicut essentia quae est in eis communis vere ac proprie est, ita illi tres vere ac proprie subsistentiae vel entes intelligantur. Ideoque Aug., causas dictorum discernens, dicit tres personas esse unam essentiam vel ejusdem essentiae, non ex eadem essentia; n
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ usum naturaliũ poten¬
tiarũ de usu exteriori acci¬
prunt. Qd̃ uͦ dicit bonũ usũ
liberi arbitrii. uirtutem c̃ẽ
&. in magnis numerari bo¬
nis de usu interiori intelli¬
gunt. & uirtutes nichil ali¬
ud ẽẽ quam bonos affectus.
uel motus m̃tis asserunt. qͦs
d̾s in homines facit. ñ homo.

Expanded text:
bonum usum naturalium potentiarum, de usu exteriori accipiunt; quod vero dicit bonum usum liberi arbitrii virtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo
Abbreviated transcription (Latin):
te. Nature inqͥt cui contradicis
heretice hec unitas ẽ. ita ut ꝑse
agat filius ne a se̾agat. & ita
dicitur agere. & potens eẽ. quia
naturalem habet potentiam.
eantẽ quam & pater. qͣ potens
ẽ. & oꝑatur: s quia illã habet
a pat̾re. ñ a se: tõd apatie non
a se dr̃ posse. & agere. Nomo aũ
uel angł̃s. gratuitam habet po¬
tentiam. qua potens est. Id̃o uere
quare onimpotens dicatur.

Expanded text:
: Naturae cui contradicis haeretice, haec unitas est, ut ita per se agat Filius, nec a se agat: et ita dnaturalem habet potentiam eamdem quam et Pater, qua potens est et operatur; sed quia illam habet a Patre non a se, ideo a Patre, non a se dicitur posse et agere. homo autem vel angelus gratuitam habet potentiam, qua potens est. Ideo ergo as omnipotens dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis. parit̃ conueniunt. Nna
est gͦ potentia. sapientia. boni¬
tas. patris. & filii. & sp̃c sc̃i. et
hu tres eadem potentia. ead̃ẽ
sapientia. eadẽ bonitas. Uñ
epertut in criitate san ẽ
ꝑfectiodi

Expanded text:
personis pariter conveniunt. Una est ergo potentia, sapientia, bonitas Patris, et Filii, et Spiritus sancti; et hi tres eadem potentia eadem sapientia, eadem bonitas. Unde aperitur in Trinitate summa esse perfectio.
Abbreviated transcription (Latin):
d hec iuxta modulum
nĩȩ intelligentiȩ ita di¬
cimꝰ. Prescientia. & dispositio ł
p̃destinatio. ad aliquid dici in¬
dentur. Sicut enĩ creator. ad cre¬
aturam relatiue dr̃. ita p̾scien¬
tia. uel p̾scius ad futura referri.
uidetur. & dispositio ad facien¬
da. ac p̃destinatio ad saluan¬
da. Uerũtam̃ creator relatiue
dr᷑ ut essentiam ñ significet.
p̃scientia. uł prescius. & in res¬
nulla eẽnt̃ futura. non eẽt in
dõ prescientia. uel non eẽt pre¬
scius d̾s. qr uaria est causa. ibi¬
dicendi distingui oportet. rõne
dicti. Cũ gͦ dicis si nulla ee̾nt
futura. ñ esset uidõ prescientia.
uel ñ eẽt prescius. si indicendo
causam attendis. scilicet qr nul
tus. Sin autẽ ex ea ratione io
dicis quod ñ sit in eoscientia.
qͣ prescit futura. uel qd̾ ipse ñ
sit d̾s. qui ẽ futuroꝵ prescius.
falsa ẽ intelligentia.Similiter
& ille locutionesd ct̃minande
sũt. Potuit ñ esse p̾scientia d̾i.
uel potuit ũ eẽ prescius. & po

Expanded text:
d hoc juxta modulum nostrae intelligentiae ita dicimus. Praescientia vel dispositio vel praedestinatio ad aliquid dici videntur. Sicut enim Creator ad creaturam relative dicitur, ita praescientia vel praescius ad futura referri videtur, et dispositio ad facienda, ac praedestinatio ad salvanda. Verumtamen Creator ita relative dicitur, ut essentiam non significet. Praescientia vero vel praescius et in resnulla essent futura, non esset in Deo praescientia, vel non esset Deus praescius, quia varia est ibi causa dicendi, distingui oportet rationem dicti. Cum ergo dicis: Si nulla essent futura, non esset in Deo praescientia vel non esset praescius; si in dicendo hanc causam attendis, scilicet, quia ntus; sin autem ea ratione id dicis, quod non sit in eo scientia qua praescit futura, vel quod ipse non sit Deus qui est futurorum praescius, falsa est intelligentia. Similiter et illae locutiones determinandae sunt. Potuit non esse praescientia Dei, vel