comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem uelle potero dõ regen¬
te nisiquod iustitia iub&
& piu&as postulat: hub&
&iam in patria sua aliques
agellos : Disponiteos sic
distribuere. ut &iã illic in
ipsoloco positae ꝓauperi
lurgiatur ecclesiae:Dia¬
conus hipponiensis homo
pauꝑ. ẽ⁊ Quid alicui confe¬
rat. Non hab&: Tumende
laborib suis antequã e&
clericus emerat aliquos
seruulos : hodie illos in
conspectuuro manumis¬
surus ẽ epi dopalibus gestis ⁊
Dia conus heradius ante urõs
oculos uersatur. opera eiꝰ
lucent corã oculis nr̃is ⁊
Deopereeius expensam
pecuniã : memoriã sc̃i
martrris habemus
Depecunia sua emit&iam
possessionem. exconsilio
meo: Nam ipsam pecuniã
uoleba nt ꝑmanus meas
erogari sicuti mibi placer& :
Ego sipecuntae auidus essẽ.
aut neces sitates ipsus meas
quas ꝓpauperibus hubeo:
inhaccausa pluscura rem
pecuniam acciperẽ ⁊
Quaredicit aliquis quiapos¬
sessio illa quae ab illo empta
& eccłe donata ẽ adhucnihil

Expanded text:
autem velle potero, Deo regenautem velle potero, Deo regente, nisi quod justitia jubet et pietas postulat? Habet etiam in patria sua aliquos agellos: disponit eos sic distribuere, ut etiam illic in ipso loco positae pauperi largiatur ecclesiae. Diaconus Hipponensis homo pauper est: quid alicui conferat, non habet: tamen de laboribus suis, antequam esset clericus, emerat aliquos servulos, hodie illos in conspectu vestro manumissurus est episcopalibus gestis. Diaconus Eradius ante vestros oculos versatur; opera ejus lucent coram oculis nostris: de opere ejus et expensa pecunia memoriam sancti martyris habemus. De pecunia sua emit etiam possessionem ex consilio meo. Nam ipsam pecuniam volebat per manus meas erogari, sicut mihi placeret: ego si pecuniae avidus essem, aut necessitates ipsas meas, quas pro pauperibus habeo, in hac causa plus curarem, pecuniam acciperem. Quare? dicit aliquis: quia possessio illa, quae ab illo empta, et ecclesiae donata est, adhuc nihil
Abbreviated transcription (Latin):
batur: Num quã in de cogi¬
tauit: ex quo conuersus est
Nec ipsealiquid quae siuit a
fratrib suis: nec ab illo aliquid. ẽ¬
quaesitũ : Modo quiauentũ. ẽ
adhunc asticulum temporis:
cum consilio meo diuisitipsã
rem. & dimidiã donauit fra¬
tribus sius. dimidiam eccłȩ.
pauperi in loco eodem cons
sub quadĩ disciplina & flagello
sit nostis : Lumenta men ñ
ꝑdidit mencis : Vnã domũ
hic emerat ꝓpt̃mutrem
& sororem suam : quas desua
patria huic desiderabat ad¬
ducere: Emerat autom ñ
sua pecunia quam ñ habebat :
s exconlatione religiosorũ
uirorum. quos mihi quae¬
renti &ium nominans in¬
dicauit: deipsor̃ pos s̃ dicere
quȩd fecerit. aut quid dispo¬
nat : nisi quia totũ &ipse in
mea posuit uoluntate. ut
quicquid ipseuellẽ hoc inde
fier& ⁊ Sed hub& quardã cau¬
sas cum matresua : quarum
causarũ meiudicem poscit.
ut cum illae causae fuerint
terminatae. fiatdeipsado
moquod ego uoluero: quid

Expanded text:
batur. Nunquam inde cogibatur. Nunquam inde cogitavit ex quo conversus est, nec ipse aliquid quaesivit a fratribus suis, nec ab illo est aliquid quaesitum. Modo quia ventum est ad hunc articulum temporis, cum consilio meo divisit ipsam rem: et dimidiam donavit fratribus suis, dimidiam Ecclesiae pauperi in loco eodem constsub qua Dei disciplina et flagello sit, nostis: lumen tamen non perdidit mentis. Unam domum hic emerat propter matrem et sororem suam, quas de sua patria huc desiderabat adducere. Emerat autem non sua pecunia, quam non habebat; sed ex collatione religiosorum virorum, quos mihi quaerenti etiam nominans indicavit. De ipsa non possum dicere quid fecerit, aut quid disponat, nisi quia totum et ipse in mea posuit voluntate, ut quidquid ipse vellem, hoc inde fieret. Sed habet quasdam causas cum matre sua, quarum causarum me judicem posuit; ut cum illae causae fuerint tmo quod ego voluero. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Disponit ea manumittere:
Non potest antequã diui¬
dantur : Quidenim : ad
quẽ ꝑtinent: ad hucigno¬
rat : Ad ipsumsan ec quia¬
ad maiorẽ ꝑtin& diuisio.
& ad fratrẽ eius electio
& ipse fr̃ eius dõ seruit:
Subdia conusẽ cum scõ fratre
meo & coep̃o seuero: in ecde¬
sia mileuitana: hocagitur:
hoc sine dilatione ꝑ agendir̃ẽ
ut illi seruul: diuidantur
mentum. Nepos autem
meus ex quo conuersus ẽ
& mecũ eẽ coepitim pedie¬
batur & ipse aliquid dea¬
gellulis suis agere uita usu¬
fructuario matris suae
Hoc annode funccaẽ ⁊ Inter
ipsum & sorores eius suNt
quaedã inxp̃i adiutorio
cito finienda. ut & ipse
faciat quod dĩ seruum de
c&. quod ipsa ꝑfessio &ista
nus. sic̃ pene omnes nostis
hic demilitia scłi ad monas¬
terium conuersus ẽ ⁊ hic
baptizatus indediaconus
ordinatus ⁊ Sed quia exiguũ
ẽ quia uid&urpossidere si¬
cutiuris peritiloquuntur.:
iur enon corpore reliquerat
illud & ab eius fratribus tene¬

Expanded text:
Disponit ea manumittere; Disponit ea manumittere; non potest antequam dividantur. Quid enim ad quem pertineat, adhuc ignorat. Ad ipsum sane, quia major est, pertinet divisio; et ad fratrem ejus electio. Et ipse frater ejus Deo servit, subdiaconus est cum sancto fratre meo et coepiscopo Severo in Ecclesia Milevitana. Hoc agitur, hoc sine dilatione peragendum est, ut illi servuli dividantur,mentum. Nepos autem meus ex quo conversus est, et mecum esse coepit, impediebatur et ipse aliquid de agellulis suis agere invita usufructuaria matre sua, quae hoc anno defuncta est. Inter ipsum et sorores ejus sunt quaedam in Christi adjutorio cito finienda: ut et ipse faciat quod servum Dei decet, quod ipsa professio, et ista nus, sicut pene omnes nostis, hic de militia saeculi ad monasterium conversus est: hic baptizatus, inde diaconus ordinatus. Sed quia exiguum est quod videtur possidere, sicut jurisperiti loquuntur, jure, non corpore reliquerat illud, et ab ejus fratribus tene
Abbreviated transcription (Latin):
uel testatori illi maledicer&
Haec fuit necessitus. ut adistã
diligentiã ueni remus
N untio ergo uobis unde gau¬
deatis: Om̃s fr̃r&lericos¬
meos qui mecum habitarł
p̃sbiteros. diaconos
subdiaconos. & pacriciũ
ne potẽ meum. tales in¬
ueni quales desideraui :
ged quia de sua quulicũq
pauꝑtate quod sta tue¬
rant nondum feceruNT
hiduo sunt ualens sub¬
diaconus & paulo ante
dictus neposmeus sub¬
diaconus & matris uta
impediebat quia inde
uiuebat : Expectabat᷑
in illo: &iam legitimae
aeitis accessus ut quod
facer& firmissime facer&
Nondum autẽ fecit. quia
ipsos agellos hab& cũ suo
fratre cõmunes & sub
indiuisos possident
conferre utindealantur
quis in ꝓposito sanctitatis
quousꝙ in hacuita degunt :
Scriptum ẽ enim & hoc aposto¬
lus loquitur: quisquis autẽ
suis & maxime domesticis
non ꝓuid& fidem depegat
& ẽ infidelideterior
Hacc autẽ mancipia s̃ ei
similit̃ cum fratre commu¬
nia nondum diuisa tu

Expanded text:
vel testatori illi malediceret? vel testatori illi malediceret? Haec fuit necessitas, ut ad istam diligentiam veniremus. Nuntio ergo vobis unde gaudeatis. Omnes frmeos, qui mecum habitant, presbyteros, diaconos, subdiaconos, et Patricium nepotem meum, tales inveni, quales desideravi. Sed qui de sua qualicumque paupertate, quod statuerant, nondum fecerunt, hi duo sunt, Valens diaconus, et paulo ante dictus nepos meus subdiaconus; sed matris vita impediebat, quia inde vivebat. Exspectabatur in illo etiam legitimae aetatis accessus, ut quod faceret, firmissime faceret. Nondum autem fecit, quia ipsos agellos habet cum suo fratre communes, et sub indiviso eos possident.conferre, ut inde alantur qui sunt in proposito sanctitatis, quousque in hac vita degunt. Scriptum est enim, et hoc Apostolus loquitur, Qui autem suis, et maxime domesticis, non providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Adhuc autem mancipia sunt ei similiter cum fratre communia, nondum divisa.
Abbreviated transcription (Latin):
afferebant p̃tia eorum
& ponebant ante pedes apłoꝵ.
distribue¬
banturautẽ
dixit: Audistis quod uelimus
orate ut possimus: Contigit
alitem quuedam necessitas
ut haec diligentius agerem. ⁊¬
soci &ute constitutus. quali
soci &ati ꝑhib& testimoniũ
lectio. quã modo cum recitare¬
mus audistis : morienftes¬
tamentũ fecit quia babuit
unde facer& Erat qđ dice¬
r& suum : cumea soci &ate
ui uer& ubi ne minilicebat
dicere aliquid suum. s eẽ
illis omnia communia ⁊
caput mouens. dentem
ꝓmouens dicer&: Itauero
sicibiuiuitur. quo modo
dicis : Quarementiris
quare falsa laude honoras
indignos: non neibi mano
in eorum soci &ate positus
prb̃t testumentum fecit:
& quod habuit. quomodo
uoluit disposuit & reliquit
ceste omnia ibi sunt com¬
munia: Cestenemodicit
aliquid suũ NSubhis uerbis
quidager& laudator meus
ñi neõs eius quas plumbo op¬
pilar& illed& ractor : ñne
illum laudasse paeniter&
ñ nereuerentia ꝑ fusus & illius
sermonem confusus. uel nob̶

Expanded text:
ferebant pretia eorum, et ponebant ante pedes apostolorum, distribuebatur autem dixit: Audistis quid velimus, orate ut possimus. Contigit autem quaedam necessitas, ut haec diligentius agerem. Qsocietate constitutus, quali societati perhibet testimonium lectio, quam modo cum recitaremus, audistis; moriens testamentum fecit, quia habuit unde faceret. Erat quod diceret suum, cum in ea societate viveret, ubi nemini licebat dicere aliquid suum, sed esse illis omnia communia. caput movens, dentem promovens, diceret: Ita vero, sic ibi vivitur quomodo dicis? Quare mentiris? quare falsa laude honoras indignos? Nonne ibi modo in eorum societate positus presbyter testamentum fecit, et quod habuit, quomodo voluit, disposuit et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe nemo dicit aliquid suum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumbo oppilaret ille detractor? nonne illum laudasse poeniteret? nonne reverentia perfusus, et illius sermone confusus, vel nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
a &item ꝑ uenerint: Hoceis
reseruat eccła, Deinde. litem
dimisit int̃filios suos. in qua
laboro : Puelladicit : meũ ẽ ⁊
N ostis quia hoc dicebat semꝑ
pat̃meus: ꝓuerdicit: Creda¬
tur patrimeo : quia mõriens
mentiri ponp otuit: Etista
contentio. qualemalũ ẽ : sed
si pucriipsi seruidĩ sunt :
litem hanc int̃ illos cito finim:
Audio illos ut pater : & foste
melius quã pat̃ ipsoꝵ: Videbo
quid sit in re: sicut dñs uoluerit.
cum paucis fratribus fidelib:
Audio int̃ illos causã : & sicut
dñs donauerit finio Nam̃
rogo uos: nemomerep̃hen¬
dat quia eius hereditatem
qui a factũ illius detestor

Expanded text:
aetatem pervenerint. Hoc eis aetatem pervenerint. Hoc eis reservat Ecclesia. Deinde litem dimisit inter filios suos, in qua laboro. Puella dicit, Meum est, nostis quia hoc dicebat semper pater meus. Puer dicit, Credatur patri meo, quia moriens mentiri non potuit. Et ista contentio quale malum est? Sed si pueri ipsi servi Dei sunt, litem hanc inter illos cito finimus. Audio illos ut pater, et forte melius quam pater ipsorum. Videbo quid sit juris. Sicut Dominus voluerit, cum paucis fratribus fidelibus audio inter illos causam, et sicut Dominus donaverit, finio. Tamen rogo vos, nemo me reprehendat, quia ejus haereditatem quia factum illius detestor.
Abbreviated transcription (Latin):
hesternodie ut hodie frequen¬
tius conueniretis. cũ hocest
quod dicturus sum: Vobis¬
sine fine uiuamus: Credo aut̃
ante oculos ur̃os eẽ conũ sati¬
dicere audeamus: quamuis
apostolus ⁊ Imitatores mei
estote sicut & ego xp̃i ⁊ Et ideo
nolo ut aliquis de nobis inue
si &ium corã hominib: : ꝓpt̃
nos conscientia nra sufficit
nobis : Propteruos fama nrã
nom pollui s.polleredeb&
inuobis Tenete quod dixi
atq: distinguite q̃ duueres s̃
conscientia & fama : Consci¬
discipulũ suũ, Circaomnes
teipsũ bonorũ operũ p̃bens
exemplũ : Vtergo non uos
diuteneam p̃sestim quia ego
sedensloquor uosstando
luboratis. Nostis aut̃ om̃s¬
aut pene om̃s sic nos uiuere
in ea domo quaedicitur do mꝰ
epis copi. ut quantum possu¬
mus imitemur eosscõs.
De quib loquitur liberactuũ
apostoloꝵ. Nemo dicebat
a iliquid ꝓprium. s erant
illis om̃a cõmunia. quia foste
aliqui uestrum ñ s tamdili¬
gentes uitae nrãe scrutato¬

Expanded text:
hesterno die, ut hodie frequenhesterno die, ut hodie frequentius conveniretis, hoc est quod dicturus sum. Vobissine fine vivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversati audeamus, quamvis Apostolus, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Et ideo nolo ut aliquis de nobis invensed etiam coram hominibus . Propter nos, conscienobis: propter vos fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Duae res sunt, conscientia et fama. Conscidiscipulum suum: Circa omnes te ipsum bonorum operum praebe exemplum, . Ut ergo non vos diu teneam, praesertim quia ego sedens loquor, vos stando laboratis: Nostis omaut pene omnes, sic nos vivere in ea domo, quae dicitur domus episcopii, ut, quantum possumus, imitemur eos sanctos, de quibus loquitur liber Actuum apostolorum: Nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia . Quia forte aliqui vestrum non sunt tam diligentes vitae nostrae scrutato
Abbreviated transcription (Latin):
hubere aliquid concupiscuNt
Nsuorũ s cõmuniũ possessores
Quid ẽ aliud deeuangło uiuere
nisi luborantẽ indeubi laborat
necessaria uitae percipere.
Apostolus tamen qui sic euan¬
zelium p̃dicauit ut nec de
euangelio uiuer&. s neces¬
saria sibi sius manib: minis¬
trar& de seconfidenter
eloquitur: Egoautẽ nullo
hordmusus sum ⁊ Et quare
hoc dixerit. secutus a peruit
dicens: Expeditmihimori:
magis ꝙ utgloriã meam
quis euacu& : Euacuari
dicit gloriã suã si ubeis quib:
p̃dicabat. uoluis s& acci¬
pereuitae temporalis
expensum⁊
Nolebat quippe in p̃senti laboris
sui fructũ s infuturo recipere:
Siergo illequini hilhabebat . no¬
luit de euangło ubi laborabat
s suis manib: iuuere negloriã
suae mercedis amitter&. quid
nos qui& ꝓpriamittere nolumꝰ
amore possidendi ñ uiuendi
necessitate relinꝰquere. & acci¬
perein suꝑ uolumus. ñ unde
uiuamus s unde censũ nr̃m
increm̃tis damnabilib augeamꝰ¬
Iropt̃ quod uolui & rogaui

Expanded text:
liquid concupiscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi laborat, necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, securus aperuit, dicens: Expedit mihi mori, magis quam ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis, quibus praedicabat, voluisset accipere vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio, ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret: quid nos, qui propria nolumus, amore possidendi, non vivendi necessitate, relinquere et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum nostrum incrementis damnabilibus augeamPropter quod volui et rogavi
Abbreviated transcription (Latin):
Distribuebantur autẽ unicuiq
ꝑut cuiq opus erat : Cũ q
larurus diaconus recitar&
& ep̃o codicem tradidiss& :
augustinus ep̃s dixit:
Etego legere uolo : Plus enĩ
medelectat huius uerbreẽ
lectorem quam uerbi mei
dis putatorem: Cumorassent :
motus est locus in quo eraNT
congregati. & impl& iom̃s¬

Expanded text:
distribuebatur autem singulis, prout cuique opus erat . Cumque Lazarus diaconus recitaret, et episcopo codicem tradidisset, August. episcopus dixit: Et ego legere volo: plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatorem. Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti om
Abbreviated transcription (Latin):
uius modicultuimi
odincorpore figura
Ithoc signo in religione
iatq indemnnouatis sen¬
litcomis rudibus enites¬
lis. Expoliantes nos iux
pstolum u&erem homi
cum actib: suis: &indu¬
s nouum qui renouatur
nitionedi. Quamreno¬
lonẽ inmente o post&
: sed incapite demonstra
ibii pia mens nosciturha¬
Ire ⁊ Quoduero de conso

Expanded text:
usmodi cultu imitandi quod in corpore figuratur, ut hoc signo in religione atque inde innovatis sensibus, ut comis rudibus enitescamus, exspoliantes nos, juxta Apostolum, veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum qui renovatur in agnitionem Dei . Quam renuvationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero de tonso
Abbreviated transcription (Latin):
ana roreis nisi fallor exosfus
est: qui prius crin eseruato
caput radebant: & capilles in
igne sacrificii ponere iube pan¬
tur s̃ cilic& ut ꝑfectione il¬
uotionis suae. dño consecit
Huius ergo exempliusus ꝗo
a postolis introductus ẽ: Vt
quiindi uinis cultibus meno¬
patidño consecrantur : qͥuus

Expanded text:
Nazaraeis, nisi fallor, exortus est. Qui prius crine servato,caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scilicet ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Hujus ergo exempli usus ab apostolis introductus est, ut hi qui in divinis cultibus mancipati Domino consecrantur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
erum a&iam
subditi ob sequen¬
dousquequa questudere
qualiter corum exõpli
& doctrinis parentes
ad felicitatis gaudia
quo illi p̃cesserunt ua¬
leant ꝑuenire. Quoniã
sicut hiqui eorum doc¬
trinis & exemplis sũ ma
deuotione oboediunt
a &̃nis gaudiis inseruNt
itanimirũ: ea sectarino¬
lentes u&nis supplicus
mancipant᷑. Memoratas
itaq scõrũ patrũ senten¬
tias quib: dericaliso
adbeneuiuendũ instrurt᷑
sedule ꝑlegat & dibigent̃
ꝑtract& quis quis ca nonicã
professus est uitam
quascũbene ꝑscrutatus fuerit pa¬
tent̃ inueni& quod illip̃ ener¬
uatie sedreligio se uiuendũ sit
SPECIA UT MONACTUS
QUALGENERAVIITR CRIT¬
RIS CONUENIANTCTIRSTINIS

Expanded text:
erum etiam subditi obsequendo, usquequaque studere, qualiter eorum exemplis et doctrinis parentes, ad felicitatis gaudia, quo illi praecesserunt, valeant pervenire. Quoniam sicut hi qui eorum doctrinis et exemplis summa devotione obediunt, aeternis gaudiis inferuntur, ita nimirum ea sectari nolentes aeternis suppliciis mancipantur. Memoratas itaque sanctorum Patrum sententias, quibus clericalis ordo ad bene vivendum instruitur, sedule perlegat et diligenter pertractet, quisquis canonicam professus est vitam. Quas cum bene perscrutatus fuerit, patenter inveniet, quod illi non enervate, sed religiose vivendum sit. specialiter monachis, quae generaliter caeteris conveniant Christ
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatori autem dixitds̃ : quare
entib: tollit. Q uiergo hocdeoresuo
non auferri p&ut quid aliud
quã gratiã bonae operationiss
quue siuit : acsi a peste dicer&
Abonoopere errare mẽ non sinas
nedum amitto ordinembe¬
neuiuendi rectitudinem ꝑ¬
dam loquendi. Plerum que
doctor quidocere aud& quod
neglegit agere : cum deserit
bonaloqui quae operari con¬
tempsit. docere subiectos. in¬
cipit praua quue agit. Vtiusto
omnipotentis dĩ iudicio inbo
nom ec linguũha beat: qui ha¬
berebonã uitam recusat.
quatenus dũ mens ei terreno
amoriintenditur: de terre¬
nis reb: semꝑloquatur
Vnde in euangelio ueritasdicit¬
Exabundantiu enim cordis:
osloquitur Bonus homo
debono thesauro ꝓfestbona
Et malus homo de malo thesauro
GINTIASACERDOTIS QUI

Expanded text:
Peccatori autem dixit Deus, Quare Peccatori autem dixit Deus, Quare entibus tnon auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere errare me non sinas, ne, dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit: ut justo omnipotentis Dei judicio, in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat: quatenus dum mens ejus terreno amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas diciEx abundantia enim cordis os loquitur. Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo theosauro gentia sacerdotis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
plantat. paulo ad testante quiaits
Radixomnium malorum ẽcu
ionpiditas ⁊ Ponderosus ẽ : quitur¬
pitudinem non exerc& opere
sed tam̃ ab haccogitatione conti¬
nuata sine moderamine grauat᷑
imm̃tes Quinequaquã usque ad
opus quidẽ ne farium rapitur :
seius animum uoluntate luxoriȩ
sineullo repugnationisstimulo
delectatur: Clitium quippeest
ponderis : cum humoruis cerum
ad iuires lubitur. quia ꝓfecto cum
molestia dedecoris intum escuN ł
Ponderosus ẽ : qui totis cogita¬
tionib: ad lusciuiã defluens
pondus turpitudinis gestatin
corde Etquã uis praua non exer
ual& ad surgere : quia grauat¬
hunc in abditis pondus turpe
Quis quis ergo quolib& horũ ui¬
tio subigitur : panes dño offer¬
re ꝓhib&ur. Neꝓfecto diluere
alienadelicta non ualeat : isquẽ
adhuc ꝓpria deuastant. Cum
sacerdos non aitbona quueloquit᷑
ei&ium sermo subtrahitur. nelo¬
qui audeat quod nono peratur.
sicut ꝑ ꝓpha&um dicitur

Expanded text:
plantat, Paulo attestante, qui ait: plantat, Paulo attestante, qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est qui turpitudinem non exercet in opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente, qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptati luxuriae sive ullo repugnationis obstaculo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum ad vires labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde, et quamvis prava non exercvalet assurgere, quia grahunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offerre prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeatis, quem adhuc propria devastant. . Cum sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
luxoria designatur: Quia si
cordis temptatio usque ado pe
sauciat : quiadũ incogitatione
uoluntas ñ reprimit᷑. &iã in ac¬
tione domina tur
Quisienim cutis pruriginem
paulus curabat abstergere :
cum dicebat : Temptatio uos
non adp̃hendat: nisi humanay
Acsia pestedicer& : Humanũ
quidem estincordetempta¬
esttemptationis cestamine.¬
& in operatione superaris
quis quis auaritia uastatur
inmente : Quuesi in paruis ñ
conpescitur : nimirum sine
mensura dilatatur: In pẽcigo
quippe sine dolore corpus
occupat: Rubsq occupati
taedio excrescens membrorũ
decorem fedat: Quiad auari¬
tium captianimũ dumquusi
delectat exulcerat : dũ ad ipis¬
cendam quaeq: cogitationi
obicit. ad inimicitius accendit.
& dolorem inuulnere ñ facit.
quia aestuanti animo excul¬
paabundantiam ꝑmittit:
Decor membrorum ꝑ imp&i¬
ginem ꝑdit᷑: quia aliarũ quoq
tudo deprauatur Et quasi
totum corpus exasperat. quia
ꝑ uniuersauitia animum sub¬

Expanded text:
luxuria designatur, quia si luxuria designatur, quia si cordis tentatio usque ad opersauciat, quia dum in cogitatione voluntas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana . Ac si aperte diceret: Humanum quidem est in corde tentaest tentationis certamine in operatione superari. quisquis avaritia vastatur in mente; quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens, membrorum decorem foedat; quia et avaritia capti animum, dum quasi delectat, exulcerat, dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor membrorum per impetiginem perditur, quia aliarum quoque hanc depravatur, et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum sup
Abbreviated transcription (Latin):
ciat : qui uidere recta subtiliter
ꝑ ingeniũ poterant. sed usupra¬
uorum actiiũ caligant: Lippus
itaq ẽ : cuius sensum natura exã¬
cuit .s. conuersationis prauitas¬
l confunditz Ciubene ꝑ angelum
dicitur: Collirio inungiueoculos
tuos ut uideas: Collirio quippe
oculos ut ii deamus inunguim: :
cum ad cognoscendam uerilumi¬
nis claritatẽ intellectus nr̃i aciẽ
lucẽ uidere nonsinitur quiarro¬
gantia sapientiue siue iustitiue¬
pupilla caecatur: Pupillu namq oculi
nigra : ind&: Albuginem tole¬
sensus humane cogitationis.
sistultum sipeccatorẽq intelle¬
git : cogitationẽ intimȩ cluri¬
tatis adphendit: Si autem
candorem sibi iustitiue. siue
sapientias tribuit. aluqe se
suꝑnȩ cognitionis excludit. &
eocluritatẽ ueriluminis nequa¬
quũ pen&rat. quose apud se
parrogantiã exultat. Sicut
cui carnis p&ulantia sinecessa¬
tione dominatur inmente:
Inscabie & enim feruoriuscorũ
ad cutẽ trabitur : ꝑ quã recte

Expanded text:
ciat, qui videre recta subtiliter ciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravorum actum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitasconfundit. Cui bene per angelum dicitur: Collyrio inunge otuos, ut videas . Collyrio quippe oculos, ut videamus, inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae, sive justitie caecatur. Pupilla namque oculi nigra, videt: albuginem tolesensus humanae cogitationis, si stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem intimae claritatis apprehendit; si autem candorem sibi justitiae, sive sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat quo se apud se per arrogantiam exaltat; sicut cui carnis petulantia sine cessatione dominatur in mente. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte
Abbreviated transcription (Latin):
Fracco pede uelmaniu ẽ : quiuiã
dĩ ꝑgere omnimodo non uul&
atq abonis accibus funditus ex¬
sorsuacat. quatenus haec nonut
claudus saltimcum in firmitate
teneat. sed ab his omnimodo alie
degrb nus existat Gibb uero ẽ: quẽ
terrenae sollicit idinis pondus
deprimit neum quam ad suꝑna
respiciat. s solis hisquue in in¬
fimis calcantur intendat Qui&
si aliquando aliquid exbono patriae
cuelestis audierit: ad hocnimirũ
ꝑ uersae consua&udinis pondere
p̃grauatus cordis faciem non ad¬
tollit. quia cogitationis statũ
erigere non uul&. quẽ t̃renae¬
usus sollicitudiniscurruũ ten&:
Lippus namq ẽ : cuius quidem
ingenium ad agnitione uerita¬
tis emicat. s tam̃ hoccarnaliu
opera obscurant: In lippis quip¬
peoculis pupille sanae sunt.
sed humore defluente. infirman
tiapul pebra grossescunt
Quorum quia in fustio necrebro at
tiatur⁊ Sunt non nulliquorum
sensum carnalis uitae operatiosau¬

Expanded text:
Fracto autem pede vel manu est, qui viam Fracto autem pede vel manu est, qui viam Dei pergere omnimodo non valet, atque a bonis actibus funditus exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltim cum infirmitatem teneat, sed ab his omnimodo alieenus existat. Gibbus vero est, quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, ne unquam ad superna respiciat, sed solis his quae in infimis calcantur intendat. Qui etsi aliquando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem non attollit: quia cogitationis statum erigere non valet, quem terrenae sollicitudinis usus curvum tenet. Lippus namque est, cujus quidem ingenium ad agnitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore detia palpebra grossescunt. Quorum quia infusione crebro atttiatur. Sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sau
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ignorat. qui p̃sentis ui¬
tae tenebris pr̃sus. dũ uen¬
turam lucẽ nequaquã diri¬
gendo conspicit quo gressũ
operis ponat. nescit: Claudus
uero rectorẽ : qui quidem
quoꝑ geredebeat aspicit.
s ꝑ infirmitatem mencis uitȩ
uiamꝑfecte non uul& tenere
quam uid& : Qui adiustutis
statumdum fluxa consuu&u¬
do non erigitur: quod exde¬
siderio innititur. illuc gres¬
sus efficaciter non sequnt᷑
Paruo autem naso ẽ : quiad
tenendam mensurã discre¬
tionis idoneus nonẽ : Naso
quippeodores fo&ores quaȩ
discernimus : Rec teergo ꝑ
na sunidiscr&io exprimitur :
ꝑquã uistutes eligimus. delic¬
ta reꝓbamus :Sunt ñ nulli
quidum aestimari seheb&es
nolunt saepe se inquib dam
inquisitionib: plusquam ne¬
cesse ẽ exercentes exnimia
subtilitate falluntur: Vnde Selipi
tonaso: Nasus & enim gran¬
tlitas in moderata: Quȩdũ plus¬
quam necesse. ẽ creuit : actionis
suue rectitudinẽ ipsa confundit

Expanded text:
tionis ignorat ; qui praesentis vitionis ignorat ; qui praesentis vitae tenebris pressus, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit , quo gressum operis porrigat, nescit. Claudus vero rector est, qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis vitae viam perfecte non valet tenere quam videt; quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudo non erigitur, quo ex desiderio nititur, illuc gressus efficaciter non sequuntur. Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Naso quippe odores fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, delicta reprobamus. Sunt nonnulli qui, dum aenolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plusquam necesse est exercentes ex nimia subtilitate falluntur. Unde hic to naso. Nasus enim grantilitas immoderata, quae dum plusquam decet excreverit, actionis suae rectitudinem ipsa confundit.
Abbreviated transcription (Latin):
ignara & scit multa cogitare
senesciens: Nam cum plusquã
necesse ẽ se exteriorib implicat:
quasi occupata. itinere obliuis¬
citur quotendebat. ita ut abstu¬
dio suae inquisitionis aliena.
nei psaquidem quae patitur
damna considerat & ꝑ quanta
delinquat ignorat: Etete¬
chius rex peccare seminime
credidit : cumuenientibus ad
se alieni genis. cellas aromatũ
acstimauit: Saepedum mul¬
ta supp&unt dumquae agi
seanimus eleuat. & plene in
seiram iudicis ꝓuocat ⁊
Quamius ꝑ iniqua fora sopera.
non erum pat: Intus quippe
ẽ qui iudicat : intus quiludicat᷑:
Cumergo incorde delinquimꝰ:
lut& hominibus quid apud nos
agimus. sed tamen ipso iudice
teste peccumus : Haec ꝓferen¬
tes non potestatem regiminis
rep̃hendimus: s ab app&itu
illius cordis infirmitatemu¬
nimur. nein ꝑfectiquique
culmen arripere regiminis
audeant : Et qui in planisstan¬
tes titubant: in p̃cipiti pedẽ
ponant ⁊ Caecus pastor est:
qui suꝑ naelum̃ contempla¬

Expanded text:
ignara, et scit multa cogitare ignara, et scit multa cogitare se nesciens. Nam cum plus quam necesse est se exterioribus implicat, quasi occupata in itinere obliviscitur quo tendebat. Ita ut ab studio suae inquisitionis aliena, ne ipsa quidem quae patitur damna consideret, et per quanta delinquat ignoret. Ezechias Rex peccare se minime credidit, cum venientibus ad se alienigenis cellas aromatum aestimavit. Saepe dum multa suppetunt, dumque agi se animus elevat, et plene in se iram Judicis provocat, quamvis per iniqua foras opera non erumpat. Intus quippe est qui judicat, intus quod judicatur. Cum ergo in corde delinquimus, latet homines quid apud nos agimus, sed tamen ipso Judice teste peccamus. Haec proferentes non potestatem regiminis reprehendimus, sed ab appetitu illius cordis infirmitatem munimus, ne imperfecti quique culmen arripere regiminis audeant, et qui in planis stantes titubant, in praecipiti pedem ponant. Caecus pastor est, qui supernae lumen contempla
Abbreviated transcription (Latin):
namq: hunc redarguere nullus
p̃sumit: & in exemplũ culpa
uehem̃ t̃ extenditur. quando
ꝓreuerentia ordinis peccator
honoratur. Qui ad sc̃ĩ tatis spe¬
ciem deductus. uel uerbo cu&e¬
ros destruit uel exemplo : melius
ꝓ fecto fuerat uthunc ad mostẽ
sub ex teriori habitu terrena ac¬
ta constringerent. quam sacra
officia inculpa cu&eris imitabilẽ
de monstrurent: Quianimi¬
rum si solus cader&: uttumq
hunctolerabilius in fernipoena
cruciar& Sȩpesus cepta cura
regiminis : corꝑdiuersa diuer¬
berat: Etimparquisq in ue¬
nitur ad singulu dum confusa
mente diuiditur ad multa ⁊¬
sent Vnde quidam supiens ꝓuide
ꝓhib&dicens fili : ne in mul¬
tissint actustui quae uidelic&
nequaquam plenelinius cuĩsq
operis ratione colligiture dum
mens ꝑdiuersa pastitur: Cumq
foras ꝑ insolentem curam trahit᷑:
atimoris intimi solidi tate uacuat᷑:
Dummens in exteriorũ ficdispo¬
sitione sollicita : sui ẽ solum mͦ

Expanded text:
namque hunc redarguere nullus namque hunc redarguere nullus praesumit, et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Qui ad sanctitatis speciem deductus vel verbo caeteros destruit vel exemplo, melius profecto fuerat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent: quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruciaret. Saepe suscepta cura regiminis cor per diversa diverberat, et impar quisque invenitur ad singula, dum confusa mente dividitur ad multa. Unde quidam sapiens provide prohibet dicens: Fili, ne in multis sint actus tui ; quia videlicet nequaquam plene in uniuscujusque operis ratione colligitur, dum mens per diversa partitur. Cumque foras per insolentem curam trahitur, a timoris intimi soliditate vacuatur. Dum mens in exteriorum fit dispositione sollicita, sui est solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
UNTNON NUILI
qui sollesticura spiritalia
p̃cepta ꝑscrutantur: Sedq̃
intellegendo penarant : ii¬
uendo conculcant: R epente
docent: quae non opere sed
meditatione didicerant :
Et quod uerbis pͥdicant : morib:
inpugnant: Vndefit : ut cũ
pastor ꝑ abrupta graditur
ad p̃cipitium grex sequatur :
Per ꝓphue um dñs contra contẽp¬
tibilem pastorum scientiam
quaeritur dicens: Cumipsi.
lempidissimam aquam bibe¬
r&is: reliquam pedib ur̃is
turbabatis : Etoues meae
haecbibebant Aquam quis¬
pelimpidissimam pastores
bibunt : cum fluent auerita¬
tis recte intellegentes hauri
dia muleuiuendo corrum pe¬
res Aquam scilic& pastorũ
turbatam pedibus oues bi¬
bunt : cum subiecti quiq non
sectantur uerbaquae audiunt re
sed sola quae conspiciunt
exemplu prauitatis imitaN
Quicumdicta siuunt quae ꝑ
opera uestuntur : quasicor¬
ruptis fontib in potib lutũ
sumunt : Nemo amplius¬
noc& in ecclesia : quam qui ꝑuer¬
sueagens. nomen uelordinem
scĩtatis hab& Delinquentem

Expanded text:
unt nonnulli qui solerti cura spiritualia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt, et quod verbis praedicant moribus impugnant. Unde fit ut cum pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur. Per prophetam Dominus contra contemptibilem pastorum scientiam queritur, dicens: Cum ipsi limpidissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis, et oves meae,haec bibebant . Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriudia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet pastorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. Qui cum dicta sitiunt, quia per opera pervertuntur, quasi corruptis fontibus in potibus lutum sumunt. Nemo amplius in Ecclesia nocet quam qui perverse agens nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem
Abbreviated transcription (Latin):
DENON SOILICITANDIS CUI¬
RICIS ALIENIS. TXUIII.
LANUARIUS EPIS COPUS DIX̃
Illud quoq statuat scĩ tͥasurã.
ut nulli ep̃o liceat alterius ep̃i
ciuitatis . ministrum ecclesi
asticum sollicitare & insuis
parrochiis ordinare ⁊ Uni¬
uersidixerunt. plac&
quia & his contentionib: sol&
sia ad clericatum non teneat᷑:
Et subscripserunt : aurelius
episcopus ecłe casthaginensis
huic decr&o consensi: & ꝑlecto sub¬
AB EPIS SUIS PROMOTICON¬
FENESERINT NECILICRIA¬
NEANT UNDERECEDERE
NOLUERUNT IXXXI.
templacuit. ut quicũq de¬
rici ueldia coni ꝓnecessitatib
ecclesi asticarum non obtẽ¬
perauerint ep̃i sui uolun¬
tatib: : eosad honorem am¬
pliorem in sua ecclesia ꝓmo¬
uere nec illic ministrent
ingradusuo underecedere
Noluerunt: Luiii:¬

Expanded text:
De non sollicitandis clericis alienis. XVIII. Januarius episcopus dixit: Illud quoque statuat sanctitas vestra, ut nulli episcopo liceat alterius episcopi civitatis ministrum ecclesasticum sollicitare, et in suis parochiis ordinare. Universi dixerunt: Placet, quia ex his contentionibus solet sia ad clericatum non teneatur. Et subscripserunt. Aurelius episcopus Ecclesiae Carthaginensis, huic decreto consensi, et praelecto subab episcopis suis promoti contempserint, nec illic maneant unde recedere noluerunt. XXXI. Item placuit ut quicunque clerici, vel diaconi pro necessitatibus Ecclesiarum non obtemperaverint episcopis suis, volentibus eos ad honorem ampliorem in sua Ecclesia promovere, nec illic ministrent in gradu suo unde recedere noluerunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Quod no n o posteat sacromi¬
nisterio deditos a prbt usq
addiaconos & reliquum ec¬
desi asticum ordinẽ idẽ usq
ad subdiaconos lectores canto¬
res. ex orcistas & ostiarios¬
& ex numero continentium
& monachorũ ingredi tabnas¬
urelius ep̃sdixit: Auari
Atiae cupiditas quã rerũ
omniũ malorum matrẽ ẽẽ
nemoquis dubit& : Proinde
in hibenda ẽ : nequis alienos
fines usur p&. Aut ꝑp̃miũ
terminos patrum statutos
transcendat : Ne comnino
cuiquã clericorum liceat de
quulib& refoenus accipere
quam quã nouellȩ suggestio¬
nes quue uel obscurae sunt
uel sub genere latent inspec¬
te a nobis formamaccipient :
inde quod in laicis rep̃hendit᷑ :
id multo magis deb& inclerics
p̃damnart Vniuersum con¬
cilium dixit: Nemo contra
ꝓphu&as nemo contra euan¬
gelia facit sine periculo

Expanded text:
Quod non oporteat, etc. sacro ministerio deditos a presbyteris usque ad diaconos, et reliquum ecclesiasticum ordinem, id est, usque ad subdiaconos, lectores, cantores, exorcistas, et ostiarios, ex numero continentium et monachorum, ingredi tabernasepiscopus dixit: tiae cupiditas, quam rerum omnium malarum matrem esse, nemo qui dubitet, proinde inhibenda est, ne quis alienos fines usurpet, aut per praemium terminos Patrum statutos transcendat, nec omnino cuiquam clericorum liceat de qualibet re fenus accipere. Quanquam novellae suggestiones, quae vel obscurae sunt, vel sub genere latent, inspectae a nobis, formam accipient, cinde quod in laicis reprehenditur, id multo magis debet in clericis praedamnari. Universum concilium dixit: Nemo contra Prophetas, nemo contra Evangelia facit sine periculo
Abbreviated transcription (Latin):
QUODUSURANONSOLU CIERICO
EXIGERE NONDEBENTSID
echoc quoque p̃tereundũ¬
eẽ duximus quordam lu¬
criturpis cupiditate captos.
usurariam exercere pecuniã.
& foenore uelleditescere:
Q uod nos nondicam in eosquis
incleri caliofficio constituti.
sed & in laicoscedere. quixp̃i¬
a nos sedicicupiunt condolemblX
Quod uindicari acrius in eos qui
fuerint confutatide cernim : ut
omnis peccandi opostunitas adimat᷑:¬

Expanded text:
Quod usuram non solum clerici exigere non debent, sed Nec hoc quoque praetereundum duximus quosdam lucri turpis cupiditate captos usurariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere. Quod nos non dicam in eos, qui sunt in clericali officio constituti, sed in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus: quod vindicari acrius in eos qui fuerunt confutati, decernimus, ut omnis peccandi opportunitas adimat
Abbreviated transcription (Latin):
inaliaciuitate p̃tercommen¬
dititias licteras sui ep̃i. nusq¬
poenitus ministrare deber IiIII
TUNIS TIRIOSIRUIENTISE
FICISCINONDEBIANE TXLI
uod nono posteat sacerdocẽ
uel clericum sinelitteris
ꝓficisei canonicis Uii.
IN CONCILIO SARDICINSI
Hoc quoq omnib: plac& ut siue
diaconꝰ siuo prb̃t siuequis dericoꝵ
ab ep̃o suo commnunione fuerit
eumd ep̃o suo fiuis se abiectum.
non oposta ut ei cõmunionem
indulgeat: Quod si fecerit: sciat
seconuocatis ep̃is causas esse
dicturum ⁊ Vniuersi dixerunt:
hoc statutum & pacem serua¬
bit & concordiã custodi&¬

Expanded text:
in alia civitate, praeter commendatitias litteras sui episcopi, nusqpenitus ministrare debere. CAPUministerio servientes proficisci non debeant. CXLIV. Quod non oporteat sacerdotem, vel clericum, sine litteris proficisci canonicis.In concilio Sardicensi Hoc quoque omnibus placet, ut sive diaconus, sive presbyter, sive quis clericorum ab episcopo suo communione fuerit eum ab episcopo suo fuisse abjectum, non oportet ut ei communionem indulgeat. Quod si fecerit, sciat se convocatis episcopis causas esse dicturum. Universi dixerunt: Hoc statutum et pacem servabit, et concordiam custodi
Abbreviated transcription (Latin):
SIQUISE COTITIUNICATUS
ANTLAUDI ENTIA CÕNUNI¬
CREPRE SUESERITIESE IN SE
templacuit uniuerso toncilio
ut qui ex cõmunicatus fuerit ꝓ
suo nec lectu siue ep̃s. siue quili¬
b& clericus & tempr ex commu¬
nicationis suae ante audientiã
communionem p̃sumpse¬
rit : ipse in sedamnationis iu¬
dic&ur ꝓtulis se sententiam⁊¬

Expanded text:
Si quis excommunicatus ante audientiam communicare praesumpserit, ipse in se tem placuit universo concilio ut qui excommunicatus fuerit pro suo neglectu, sive episcopus, sive quilibet clericus, et tempore excommunicatiocommunicare praesumpserit, ipse in se damnationis judicetur protulisse sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
lienum clericum inuito
ep̃oipnus nemosuscipi¬
at: nemosollicit& nisi
foste explacita caritatis.
idint̃dantẽ accipientẽ q conueniat . ⁊¬
Nam grauis in iuriae reus ẽ
quide fratris eccła id quodẽ
utilius. aut p̃tiosius. aud&
uel abicere uel tenere : Itaq
trans fugam clericum de
ecclesia sua : m&ro polita¬
nus redire conpellat. :¬
Siautẽ longius recessit : sui
p̃cepti auctoritate reuoca¬
bitur. ut nec cupiditatinec
ambitioni occasio relinquat᷑
ecclesia conuiuentur:
nisi foste transeunteshos¬
pitiorum necessi tate illic
reficiant Populi&iam
ab huius modi conuiuur
quantũ fieripotest ꝓhibeant᷑ ⁊¬

Expanded text:
Alienum clericum, invito episcopo ipsius, nemo suscipiat, nemo sollicitet, nisi forte ex placito charitatis id inter dantem accipientemque conveniat. Nam gravis injuriae reus est, qui de fratris ecclesia id, quod est utilius aut pretiosius, audet vel allicere, vel tenere. Itaque transfugam clericum ad suam ecclesiam, metropolitanus redire compellet. autem longius recessit, sui praecepti auctoritate revocabitur, ut nec cupiditati, nec ambitioni occasio relinquaturecclesia conviventur, nisi forte transeuntes hospitiorum necessitate illic reficiant. Populi etiam ab hu jusmodi conviviis, quantum fieri potest, prohibeant
Abbreviated transcription (Latin):
excedat. Neutait beatus ma¬
ximus aut solutior lenitas
aut in moderata seueritas
alupsu ñ reuoc& delinquentẽ
Sed & hoc illis nihi lominus
cauendum ẽ: neerratudelin¬
quentiũ alicuius reiliuore
feriant s potius ut ait bea¬
tus augustinuã sint crimi¬
num ꝑ secutores & hominũ
liberatores. Od erint uitia :
diligant homines: Oderint
quod instinctu diaboli inges¬
tum ẽ : diligant quod dĩ
bonitate c̃reatumẽ : TeneaNt
inmanubaculum & uirgã:
Baculum uidelic& quo aliorũ
uirium in becillitates spiri¬
tuliter sustentent. Uirgã
uero quauitia de linquentiũ
zelo rectitudinis feriant:
municatis fratribus : nequa¬
quã debenta &eri fr̃s fauere
Aut eos sui s addlationib: deci¬
pere aut eorũ erratu defendere
sed potius opem ferre ut ue¬
qui tatis censura districtae
corriguntur CXXXU
UTERGAPUEROS QUINUTAI¬
UNIUR UIL ERUDIUN TUR
IN CONGREGATIONE CANO¬
NICA INSTANTISSI NASIT
AHIBEN OACUSTODIA

Expanded text:
excedat, ne ut ait beatus Maexcedat, ne ut ait beatus Maximus aut solutior lenitas aut immoderata severitas a lapsis non revocet delinquentem. Sed et hoc illis nihilominus cavendum est, ne errata delinquentium alicujus rei livore feriant, sed potius ut ait beatus Augustinus sint criminum persecutores et hominum liberatores. Oderint vitia, diligant homines. Oderint quod instinctu diaboli ingestum est, diligant quod Dei bonitate creatum est. Teneant in manu baculum, et virgam: baculum videlicet, quo aliorum virorum imbecillitates spiritaliter sustentent; virgam vero qua vitia delinquentium zelo rectitudinis feriant. Interea municatis fratribus, nequaquam debent caeteri fratres favere, aut eos suis adulationibus decipere, aut eorum errata defendere, sed potius opem ferre, ut aequitatis censura districte corrigantur. CAPUUt erga pueros, qui nutriuntur, vel erudiuntur in congregatione canonica, instantissima sit adhibenda custodia
Abbreviated transcription (Latin):
berrimis ad monitionibus
& custigationibus necdum
paruerint : fuut ꝓeis ab om¬
nicongregitione communis
oratio ut ad nõ sanentur
Postremosi prorsus inaemen¬
dabiles & ancorrigibiles appa¬
ruorint ne ꝑ plures eorum
dira serpant contagia : neces¬
seẽ ut acu&erorum sociu& ate¬
ut poteo ues morbidae segregatis
antep̃ sentiũ deducant᷑ ep̃i.
ut ab eo canonica auctorita¬
te publicedamnentur.
Si uero quis incollegio canonicoꝵ
culpum criminulẽ admise¬
rit : Suic nullicẽ dandadi¬
latio. quin aut sponte peni¬
tentium ꝓ admisso crimine
gerat. aut siidagere resul¬
tauerit : corã ep̃o deducatur
ut abeo publicamult&ur
puenitentia. Meminis se enĩ
opost& rectores : quia colũ ba ẽ
indiuinis scripturis ecclesia
appellata. quaeñ unguibus
lacerat. s alis piue ꝑcutit.
Vnde &ium illi sum mopere
obseruandum ẽ : ut sicut p̃¬
missum . ẽ iuxta modum
u&atum. omnino ipsatem pe
desidiae inolescat. neccorrep¬
tiomunsuu& udinis modum

Expanded text:
berrimis admonitionibus berrimis admonitionibus et castigationibus necdum paruerint, fiat pro eis ab omni congregatione communis oratio, ut postremo sanentur a Domino. Si prorsus inemendabiles et incorrigibiles apparuerint, ne per plures eorum dira serpant contagia, necesse est ut a caeterorum sociutpote oves morbidae, secreti, ante praesentiam deducantur episcopi, ut ab eo canonica auctoritate publice damnentur. Si vero quis in collegio canonicorum culpam criminalem admiserit, huic nulla est danda dilatio, quin aut sponte poenitentiam pro admisso crimine gerat, aut si id agere resultaverit, coram episcopo deducatur, ut ab eo publica multetur poenitentia. Meminisse enim oportet rectores, quod columba in divinis Scripturis Ecclesia appellata est, quae non unguibus lacerat, sed alis pie percutit. Unde etiam illis summopere observandum est, ut, sicut praemissum est, juxta modum etatum, omnino ipsa correpdesidiae inolescat, nec correptio mansuetudinis modum
Abbreviated transcription (Latin):
tionis emendetur: De in si
his modis correptus incorri
uocem stultus uerbis ñ cor¬
rigitur coñgrua ei uerberũ
ud hibeatur castigatio quib:
ut pote filius uerber&ur
Quatenus secundũ beati gregoris.¬
sententium. qui iubentis uerba
ñ audiunt. uerberib: ad mo¬
neantur. ut adbonadendẽ¬
riu paenetrahant. quos p̃¬
mia ñ inuitunt ⁊ Cu&erũ
situlis fuerit quem aut
u&us aut qualitus ꝑsonae
uerberari non siuerit . pu¬
blica obiurgatione. & ieiu¬
niorum continua ad flictione.
& seques trationis rubore
huius modi corripiatur.
us quedum digna pueniten¬
tiue satis factione ueniam
consequatur Si uero uterq
& qui flugellutur. & quem
flagellari u&us aut quali¬
tus ꝑ sonae ꝓhibent. ad huc
in corrigibiles extiterint :
sit locus intraclaustra cano¬
nicorum sicut multis in
locis noscitureẽ. quo ad
tempus rerudantur . &
secundum modum culpae
castigentur : Vtiuxta a postolũ
traditi satanae in interitum
carnis. sp̃s saluus sit indie

Expanded text:
tionis emendetur. Dein, si tionis emendetur. Dein, si his modis correptus, incorrimonis vocem: « Stultus verbis non corripitur, » congrua ei verberum adhibeatur castigatio, quibus utpote filius verberetur; quatenus secundum beati Gregorisententiam: « Qui jubentis verba non audit, verberibus admoneatur; ut ad bona desideria poenae trahant, quem praemia non invitant. » Caeterum si talis fuerit, quem aut aetas, aut qualitas personae verberari non siverit, publica objurgatione, et jejuniorum continua afflictione, et sequestrationis rubore, hujusmodi corripiatur, usque dum digna poenitentiae satisfactione veniam consequatur. Si vero uterque, et qui flagellatur, et quem flagellari aetas aut qualitas personae prohibet, adhuc incorrigibiles exstiterint, sit locus intra claustra canonicorum, sicut multis in locis noscitur esse, quo ad tempus retrudantur; et secundum modum culpae castigentur, secundum Apostolum: Traditi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die