comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stul ticiã. dicta sacrȩ scripture ꝑ¬
uersȩ intelligendo: suosq sensus.
eiꝰ auc toritati preponendo. fo¬
test & de paganor philosophis in¬
telligi qͦd ait. os fatuoꝵ. ebullit
stulticiã: quales fuere porphirius
& iulianꝰ. qui c̃tra eccłȩ doctores.
stulticiȩ suȩ fluenta fundebant.
Lingua placabilis lignũ uitȩ q̃
aũ in moderata ẽ conteret sꝑm.
Lingua catholiei doctoris. ad
male loquendo ẽteret. Domꝰ ius¬
ti plurima fortitudo : &. infructibꝰ
impii c̃tur bacio. Domus xꝑi. id

Expanded text:
stultitiam, dicta sacrae Scripturae perverse intelligendo suosque sensus ejus auctoritati praeponendo, potest et de paganorum philosophis intelligi quod ait, os fatuorum ebullit stultitiam, quales fuere Porphyrius et Julianus, qui contra Ecclesiae doctores stultitiae suae fluenta fundebant. Lingua placabilis lignum vitae, quae autem immoderata est conteret spiritum. Lingua catholici doctoris ad male loquendo conteret. Domus justi plurima fortitudo, et in fructibus impii conturbatio. Domus Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑. Ossa qͥppe ꝑ inuidiã putres¬
cere ẽ. quȩdã etiã robusta deꝑire.
Acceptꝰ ẽ regi minister intelligens:
ille uidelicet cui dr. qͥa suꝑ pauca
fuisti fidelis. supra multa te c̃stituã.
intra ingaudiũ dñi tui. Iracundiam
eiꝰ in utilis sustinebit. Ille utiq de qͦ
idem ait .W in utilẽ serũur eieite in
tenebras exteriores. Responsio mol¬
lis. frangit irã : sermo durus susci
tat furorẽ. Qui uerba increpantis
humilit̾ recipit: ia ꝓpinquat ueni¬
ereatꝰ quẽ gessit. At qͥ suꝑbꝰ argu¬
enti resultat: maiorẽ c̃tra se ir̃a dis¬
tricti iudicis ꝓuocat. Lingua sapi¬
enciũ ornat scienciã: os fatuoꝵ e
bullit stulticiã. Lingua catholicoꝵ
patrũ. ornat scienciã diuinoꝵ. elo

Expanded text:
. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire.-- Acceptus est regni minister intelligens. Ille videlicet cui dicitur, Quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui .-- Iracundiam ejus inutilis sustinebit. Ille utique de quo idem ait: Et inutilem servum ejicite in tenebras exteriores CAPUT XV. Responsio mollis frangit tat furorem. Qui verba increpantis humiliter recipit, jam propinquat veniae reatus quem gessit; at qui superbus arguenti resultat, majorem contra se iram districti judicis provocat. Lingua sapientium ornat scientiam, os fatuorum ebullit stultitiam. Lingua catholicorum Patrum ornat scientia
Abbreviated transcription (Latin):
paciones uitȩ: in medio sapienciũ
cõmorabit᷑. Discipłs qͥ incre pacio¬
nibꝰ docenciũ obȩdient᷑ ad nuit: ple¬
rũq ꝓficiendo ad cathedrã usq doc¬
toris ascendit. Deniq paulus qͥ in¬
crepac ione sui c̃ditoris sese humi¬
lit sustrauit. ad sedẽ postmodũ a¬
postolicȩ dignitatis sublimit᷑ ꝑue

Expanded text:
pationes vitae, in medio sapientium pationes vitae, in medio sapientium commoratur. Discipulus qui increpationibus docentium obedienter annuit, plerumque proficiendo ad cathedram usque doctoris ascendit. Denique Paulus, qui increpationi sui conditoris sese humiliter substravit, ad sedem postmodum apostolicae dignitatis sublimite
Abbreviated transcription (Latin):
reuelquit tͥ. s pat̾ meus qͥ incęlis ẽ.
Lux ocłor letificat animã: fama
bona inpinguat ossa.Iure mente
delectat humanã: cũ se lucẽ cȩles¬
tiũ archanoꝵ dño reuelante ꝑce¬
pisse cognoscit. Quod alia ȩdicio
manifestius dicit: uidens bona o¬
cłis. oblectat coꝵ Bona utiq dñi
int̾ra uiuenciũ. q̃ qͥcũq mentis o¬
culo cͣtẽ piat᷑. merito in corde ob¬
lectat᷑ tam & si ex trinsecꝰ tristis
incedere inimico adfligente iudet᷑
Fama qͦq illa felicissima qua nr̃os
ñ solũ ac tꝰ & sermones. s & cogi¬
tatꝰ angelis deferentibꝰ incelo¬
patere cognouimꝰ. pinguedinẽ di¬
lectionis & fidei nr̃is uirtutibꝰ ne
de ficiendo are scant exhibet. Quan¬
to enĩ cercius tene mꝰ occulta nr̃i
cordis simul & aꝑta oꝑis diuinis pa¬
tere c̃spectibꝰ: tanto magis fortitu¬
dinẽ nr̃ȩ bonȩ actionis. oleo cari¬
tatis eiꝰ ne lasse seat in pinguare
satagimꝰ. Auris quȩ audit inere¬

Expanded text:
tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Lux oculorum laetificat animam, fama bona impinguat ossa. Jure mentem delectat humanam, cum se lucem coelestium arcanorum Domino revelante percepisse cognoscit, quod alia editio manifestius dicit, videns bona oculus oblectat cor, bona utique Domini in terra viventium, quae quicunque mentis oculo contemplatur, merito in corde oblectatur, tametsi extrinsecus tristis incedere inimico affligente videtur. Fama quippe illa felicissima, qua nostros non solum actus, et sermones, sed et cogitatus Angelis descendentibus, in coelopatere cognovimus, pinguedinem dilectionis et fidei nostris virtutibus, ne deficiendo arescant, exhibet. Quanto enim certius tenemus occulta nostri cordis simul et aperta operis divinis patere conspectibus, tanto magis fortitudinem nostrae bonae actionis oleo charitatis ejus, ne lassescat, impinguare satagimus. Auris quae audit incre
Abbreviated transcription (Latin):
rint. ia certꝰ eis restat interitus
Om̃s dies pauꝑ is mali: secura mens.
qͣsi iuge ẽuiuiũ. Omne tẽpꝰ popħ
dei. quãdiu in pͣsenti pauꝑ est. ad¬
flic t ionibꝰ ab undat & erumnis:
qͥa nec dũ ad diuicias suꝑnȩ boni-¬
uenit. Unde monet apłs dice ns.
ri mͦ utunt᷑ qͣsi iugibꝰ stulti refic¬
unt᷑ epulis. Unde recte subiungit
Melius ẽ paruũ cũ timore dñi: qũ¬
le ẽ in psalmo. Melius ẽ modicũ uuit
suꝑ diuicias peccatoꝵ multas. Mehi¬
us ẽ gͦ ut seruato timore dei. egeas
opib uel etiã uic tu cotidiano: qũ
ut desiderio plura adqͥrendi. deit¬
morẽ deseras. Melius ẽ uocari ad
exempla ꝓrimis ꝗͣ imitent᷑ osten¬

Expanded text:
rint, jam certus eis restat interitus, rint, jam certus eis restat interitus, omnes dies pauperis mali, secura mens quasi juge sacrificium. Omne tempus populi Dei quandiu in praesenti pauionibus abundat et aerumnis, quia necdum ad divitias supernae boniervenit. Unde monet Apostolus, dicens: Rri mundo utuntur, quasi jugibus stulti reficiuntur epulis. Unde recte subjungit:-- Melius est parum cum timore Domiale est in psalmo: Melius est modicum justo, super divitias peccatorum multas . Melius ergo est, ut servato timore Dei egeas opibus, vel etiam victu quotidiano, quam ut desiderio plura acquirendi, Dei timorem deseras.-- Melius est vocari ad exempla pr
Abbreviated transcription (Latin):
fratres. uelẜ aꝑtos aduersarios de¬
icere tẽptat. Labia sapiencium
disseminabunt scienciã: cor stul¬
tor dissimile erit. Labia catho¬
licoꝵ disseminabunt p̃dicando
scieneiã rectȩ fider cor hereticor
dissimile erit: qͥa ꝑfidiã ꝓsciencia c̃¬
cipit ut doceat. Potest &. ita intelligiꝰ
qͥa cor stultor etiã sibimet ipsi dissi¬
mile erit: dũ mutabilitate se diuer¬
sarũ cogitacionũ uariũ exhibet.
&. nũꝗͣ. idem qͦd fuerat manet. Cui
ficia he reticoꝵ ab ominabit᷑ dñs
& uota eoꝵ accepta habet. qͥ fidẽ
catholicã iustis oꝑ ibꝰ ad firmant.
Doctrina mala deserenciũ uiam:
& qͥ mnerepaciones odit. morietur.
Nala ẽ doctrina eoꝵ qͥ uiã de sert¬
ueritatis: de qͥbꝰ dñsait. qͥ gͦ solue¬
rit unũ de mandatis istis minimis.
&. docuerit sic homines. minimꝰ
uocabit᷑ in regno cȩloꝵ: Sed tales
adhuc si correpti pęnituerint.
patet reditꝰ ad ue mã: sin au nec
correpeionibꝰ eccłasticis adqͥeue¬

Expanded text:
sensus, vel per apertos adversarios dejicere tentat. Labia sapientium disseminabunt scientiam, cor stultorum dissimile erit. Labia catholicorum disseminabunt praedicando scientiam rectae fidei, cor haereticorum dissimile erit, quia perfidiam pro scientia concipit ut doceat. Potest et ita intelligi, quia cor stultorum et sibimetipsi dissimile erit, dum mutabilitate se diversarum cogitationum varium exhibet, et nunquam idem quod fuerat manet. Cui ficia haereticorum abominatur Dominus, et vota eorum accepta habet, qui fidem catholicam justis operibus affirmant. Doctrina mala deserentium viam: qui increpationes odit, morietur. Mala est doctrina et eorum qui viam desersolverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum , sed tales adhuc, si correpti poenituerint, patet reditus ad veniam; sin autem nec correctionibus ecclesiasticis annue
Abbreviated transcription (Latin):
despicit: qͥnto se auctori earũ.
ueracius ꝑ formidnẽ subdidit
f ilii aũ timoris dñi dicunt᷑. qͥd
no timore regunt᷑: sic̃ filii uirte¬
&s. filii resurrectionis. qͥ uirtute
student: uel qͥ ad gaudia resur¬
tionis ꝑtinent: qͥbꝰ erit spes in
illud psalmiste. Qͥ timent in dnĩ
sꝑent indño. De qua spe c̃seques
adiungit. Timor dñi fons uitȩ it¬
spes eoꝵ qͥ timent dñm. ut dec¬
nantes a ruina mortis: ꝑuenire.
reant᷑ ad eũ qͥ dicit. ego sũ uia .a
ueritas .&. uita. Dictũ ẽ aũ supri
lex sapientis fons uite. ut deci

Expanded text:
despicit, quanto se auctori earum veracius per fortitudinem subdidit. Filii autem timoris Domini dicuntur, qui divino timore reguntur, sicut filii virtutis, et filii resurrectionis, qui virtutibus student, vel qui ad gaudia resurrectionis pertinent, quibus erit spes, juxta illud Psalmistae, Qui timent Dominum, sperent in Domino . De qua spe consequenter adjungit:-- Timor Domini, fons vitspes eorum qui timent Dominum, ut declinantes a ruina mortis, pervenire mereantur ad eum qui dicit, Ego sum via, et veritas, et vita . Dum est autem supra, Lex sa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ testat᷑. C. reuera anteꝗͣ. flam¬
mea̾ illã rot̾ã & igneã rũpheam.
&. paradẏsi forem xꝑs cũ latro¬
ne rese raret. c lausa erant cȩles¬
tia. & sꝑs pecoris hominisq eqͣ¬
lis uilitas coartabat: eẜ licet ui

Expanded text:
e testatur . Et revera, antequam flammeam illam rotam, et igneam romphaeam, et paradisi fores Christus cum latrone reseraret, clausa erant coelestia, et spiritum pecoris hominisque aequalis vilitas coarctabat. Et licet
Abbreviated transcription (Latin):
animã & carnes suas. Quantũ enĩ eũ
eui inuidet feliciorẽ uiderit: tanto
ipse amplius c̃tabesent & deꝑit:.&. pau¬
latimzelo & liuore distillat. Alit̃. Manꝰ
crebro ꝓ oꝑibꝰ accipiunt᷑: sic̃ ibi. Uer¬
bũ qñi qͦd factũ ẽ in manu aggei. siue¬

Expanded text:
animam suam, et carnes suas. Quanto enim eum, animam suam, et carnes suas. Quanto enim eum, cui invidet, feliciorem viderit, tanto ipse amplius contabescit et deperit, et paulatim zelo et livore distillat. Aliter: Manus crebro pro operibus accipiuntur, sicut ibi: Verbum Domini quod factum est in manu Aggaei
Abbreviated transcription (Latin):
musdꝰ aliena felicitate torq̃t᷑ &. patet in¬
idis glosus. Quid enĩ uanius. Qd instar¬
ps & sic nichili quãhomines ñ suas fle¬
re miserias. uel ꝓpͥa lugere peccata. ẜ. me¬
lioriꝰ mudere: Stultꝰ cõplexus est
manꝰ suas. &. comedit carnes suas Hic ẽ
qe i ꝓuerbiis piger describit᷑ conti¬
nens mansbꝰ pecłꝰ suũ cui tanqͦ cituscurso:
uenit inopia. & qͥ ꝓpt̾ nimiã fam̃ẽ. hyꝑ¬
bolice aũ dictũ sit. comedit carnes su¬
as. qͥ melius putat eẽ unũ pugillũ ha¬
bere farris & ociosũ torpentẽq uiue¬
re. quã laborantẽ. manũ utrãq eom¬
plactere. Totũ aũ qͦd disserit. hoc est:
bet in mundo patere inuidiȩ: & rur¬
sus eũ qͥ uiuere uult qͥetꝰ in opia oppri¬
mi &s eẽ utrũq miserabilẽ. dũ alius
egestate c̃ficit᷑. Uel certe sic. Qͥ aliene
felicitati inuidet. & qͣsi sꝑs furore rap¬
tat᷑. .s. inuidiã in sinũ suũ receꝑit. nu¬
trieritq eã inpectore: iste comedit

Expanded text:
us aliena felicitate torquetur, et patet insidiis gloriosus. Quid enim vanius, quid instabilius, et sic nihili, quam homines non suas flere miserias, vel propria lugere peccata, sed melioribus invidere? Stultus complexus est manus suas, et comedit carnes suas . Hic est qui et in Proverbiis piger describitur, continens manibus pectus suum. Cui, tamquam citus cursor, venit inopia, et qui propter nimiam famem hyperbolice autem dictum sit comedit carnes suas. Qui melius putat esse unum pugillum habere farris, et otiosum torpentemque vivere, quam laborantem manum utramque complere. Totum autem quod disserit, hoc est, t aliquid, in mundo patere invidiae, et rursus eum qui vivere vult quietus, inopia opprimi, et esse utrumque miserabilem, dum alius egestate conficitur. Vel certe sic. Qui alienae felicitati invidet, et quasi spiritus furore raptatur, et invidiam in sinum suum receperit, nutrieritque eam in pectore: iste comedit
Abbreviated transcription (Latin):
cendͥat add cȩlũ: ũtrũ peccator qͥ
nim̃tũ uocat᷑ descendat interrã.
lubricostatu. & iustꝰ concidat: &
peccator exsurgat. eł ñ nũquã
euenit. ut racionabilior & eru¬
ditꝰ inscͥpturis. idest homo ñ cir¬
eũspeclet ut sciencia sua dignũ
ẽ uiuat. & de ducat᷑ ad inferos. &.
simplicior qͥsq atq rusticior qͥ u¬
m̃tũ hominis cõparacione dicat᷑.
melius uiuat. &. martyrio coto¬
netͣ .s. paradysi sit colonꝰ. Et ui¬

Expanded text:
 et utrum peccator, qui jumentum vocatur, descendat in terram? lubrico statu, ut et justus concidat, et peccator exsurgat, et nonnumquam evenit, ut rationabilior, et eruditus in Scripturis, id est, homo, non circumspecte, et ut scientia sua dignum est, vivat, et deducatur ad inferos, et simplicior quisque atque rusticior, qui jumentum hominis comparatione dicatur, melius vivat, et martyrio coronetur, ac paradisi sit colonus. Et vi
Abbreviated transcription (Latin):
uenerĩt: ñ cito rũpit᷑ ista sodalitas.
¶a aũ ñ cito rũpit᷑. tam̃ aliqͥndo rũ¬
pet᷑ . E. inuida e nĩ apło. fuit tri¬
plex iste funicłs: s qͥa post bucel¬
la introiuit in eũ sathanas: funicu¬
lus iste disruptꝰ ẽ. Porro qͦd suꝑius
ant ꝙ qͥde si dormiant duo ꝙ lam
calor est illis. & unꝰ qͦmͦ cale fiet. de
heliseo sumamꝰ exẽplũ qͦd & ipse
c̃traxerit se cũ puero .& dormie¬
rit & calefecerit corpusculũ eius
morte reqͥeuerit: calorẽ ȩtͣne uitȩ
Melior est puer pauꝑ & sapi¬
ens. quã rex senex & stul tꝰ. qͥ nes

Expanded text:
ur  Al. rumpetur ista sodalitas. Quod autem non cito rumpitur, tamen aliquando rumpetur. Et in Juda enim apostolo fuit triplex iste funiculus: sed quia post buccellam introivit in eum Satanas, funiculus iste diruptus est. Porro quod superius ait: Et quidem si dormiant duo, etiam calor erit illis: et unus quomodo calefiet? de Elisaeo sumamus exemplum, quod ipse contraxerit se cum puero, et dormierit, et calefecerit corpusculum ejus,morte requieverit, calorem aeternae vitae Melior est puer pauper et sapiens, quam rex s
Abbreviated transcription (Latin):
trando. Uidi eos qͥ in pͥori homine
uixert. & cũ scđo homine postea
uersati st̃. eo uidelicet qͥ. ꝓpr iore
decessore generatꝰ ẽ. intellexiq¬
om̃sin homine pͥore peccasse: anteꝗͣ.
scđo nascente duo homines fierent.
Qͥ uͦ ad meliora ẽuersi .&. hi post litte

Expanded text:
trando. Vidi eos, qui in priore homine vixerunt, et cum secundo homine postea versati sunt, eo videlicet, qui pro priore decessore generatus est: intellexiqomnes in homine priore peccasse, antequam, secundo nascente, duo homines fierent. Quia vero ad meliora conversi, et post Y litte
Abbreviated transcription (Latin):
aquersus eũ. E funicłs triplex. ñ¬
facile rũpit᷑. Post solitudinis isen¬
as in qͥbꝰ correptꝰ ẽ ille qͥ in opiꝰ c
niũ &e in cõmune solaciũ. qͥd q dlt¬
rius ruina. alterus auxilio suble¬
uet᷑ .a. curas domesticas ipsiusꝗ ur
tis reqͥem melius exigat ille qu
fid ũ amicũ habeat. quã qͥ solis opsꝰ
incubet reqͥsitis. Qͦa si & robustiar¬
qͥs inimicꝰ ẽtra unũ surrexerit in¬
becillitatẽ alterius. a micisolaei
sustentari. & qͣnto duo uno diffe¬
rant si amore ẽiuncti st̃: tantoe¬
tiã triũ c̃tuberniũ plus ualere
Eẜ enͣi uera caritas &. nullo liuore ix¬
lata: qͦͣnto auget᷑ nuimero. tanto ati

Expanded text:
funiculus triplex non cito rumpitur. Post sollicitudines et miserias in quibus correptus est ille, qui in opibus rnium, et in commune solatium, quia et alterius ruina alterius auxilio sublevetur, et curas domesticas, ipsius quoque noctis requiem melius exigat ille, qui fidum amicum habet, quam qui solis opibus incubat acquisitis. Quod et si robustior inimicus quis contra unum surrexerit, imbecillitatem alterius amici solatio sustentari. Et quanto duo uno differant, si amore conjuncti sint, tanto etiam trium contubernium plus valere. Etenim vera charitas, et a nullo livore violata, quanto augetur num
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ gͥ amplexus manꝰ suas. id est c̃traxit.
& extendere noluit: unde ñ comedit
labores manuũ suarũ qͦs nec habet:
s carnessuas. uiuens iuxta sapienciã
carnis: & carnis oꝑibꝰ uescitans. Me¬
lius ẽ plenꝰ pugillus cũ reqͥe: quã ple¬
ursor nitudo manuũ laboris & p̃sũpcionis
sꝑs. Melius ẽ modicũ habere ustũ.
quã diuicias peccatoꝵ multas. E in
ꝓuerbiss. Melior est parua accepcio
cũ iusticia: quã multa genimina
cũ iniqͥtate. Elegant᷑ iusticia reqͥem
habet iniqͥtas laborẽ. Eẜ qͥa singłaris
numerꝰ in bono seꝑ accipit᷑. duplex
in malo: ꝓpt̾ea unꝰ pugillus habet re¬
qͥem &. duȩ manꝰ labore st̾ plene.
Et c̃uersus sũ ego: & uidi uanitatẽ
adalios ꝙ uidi eos plusꝗͣ necesse ẽ la¬
borare. ẽgregare ꝑ fas & nefas opes.
& nͣ uti c̃gre gatis. Habere omnia in¬
cubare diuiciss seruare alterr & suo
labore ñ ꝑfrui: maxime cũ nec filiũ
nec fratrẽ habeat. nec ꝓpinquũr ut

Expanded text:
 complexus est manus suas, id est, contraxit, et extendere noluit, unde non comedit labores manuum suarum 421 quos nec habet; sed carnes suas, vivens juxta sapientiam carnis, et carnis operibus vescitans. Melior est plenus pugillus cum requie, quam plenitudo manuum laboris et praesumptionis spiritus. Melius est modicum habere justum, quam divitias peccatorum multas. Et in Proverbiis: Melior est parva acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate . Eleganter justitia requiem habet, iniquitas laborem. Et quia singularis numerus in bono semper accipitur, duplex in malo: propterea unus pugillus habet requiem, et duae manus labore sunt plenae. Et conversus sum ego, et vidi vanitatem ad alios, et vidi eos, plus quam necesse est, laborare, congregare per fas et nefas opes, non uti congregatis, habere omnia, incubare divitiis, servare alteri, et suo labore non perfrui: maxime cum nec filium, nec fratrem habeant, nec propinquum ut
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ laboris ñ ẽ finis. portantis nr̃a
uicia atq peccata: &. ꝓnob̃ dolentis.
Eẜ. ocłs eiꝰ ñ saciabit᷑ diuiciis. semꝑ
nram cupientis salutẽ: .s. qͥnto plus
peccare quẽ ꝗͣ uiderit. tant omagis
ad pȩnitenciã cohortantis. Meli¬
us ẽ duo quã unꝰ qͥbꝰ ẽ merces bona
in labore suo: qͥa si ceciderit unus
eriget᷑ a participe suo. C ue uni

Expanded text:
is, portantis nostra vitia atque peccata, et pro nobis dolentis: et oculus ejus non satiabitur divitiis, semper nostram cupientis salutem, et quanto plus 422 peccare quem viderit, tanto magis ad poenitentiam cohortantis. Meliores duo, quam unus, quibus est merces bona in labore suo: quia, si ceciderit unus, eriget participem suum. Et vae uni,
Abbreviated transcription (Latin):
uersantis. Merces qͥppe c̃tuberni
statimin ipsa societatis ut ilitate noi
corruerit. xꝑm in se nͣ habet er¬
gentẽ. Qͦd si dor mierit unꝰ. hoc elt
si morte fuerit disolut᷑ s. xpmse
cicius reuiuescet. Esi aduersũ ho¬
minẽ robustior inexpugnando di¬
abolus adstiterit. stabit homo. sta
ñ qͦ solius xꝑi aduersus diabolũ uir¬
tꝰ infirma sĩt: s qͦd liberũ homini
relinqͥt᷑ arbitriũ & adnitentib¬

Expanded text:
versantis. Merces quippe contubernii statim in ipsa societatis utilitate monstruerit, Christum in se non habet erigentem. Quod si etiam dormierit unus, hoc est, si morte fuerit dissolutus, et seccitius reviviscit. Et si adversus hominem robustior in expugnando diabolus astiterit, stabit homo, stabNon quod solius Christi adversus diabolum virtus infirma sit, 423 sed quod liberum homini relinquatur arbitriu
Abbreviated transcription (Latin):
Meliorẽ aũ his quobꝰ ee̾ eũ qͥ necdum
natꝰ ẽ: nec uidit mala qͥbꝰ in mundo ha¬
mines depͥmunt᷑. Anmas enĩ nr̃as anteqͥ
ad corꝑa ista descendant. uersari apud
E⁊ uidi ego uniuersũ labore &s. simul
omñe uirtutẽ oꝑis. qͥa emulacio uiri
as sodalẽ eiꝰ &. qde hoc uanitas & p̃sũp

Expanded text:
? Meliorem autem his duobus esse eum, qui necdum ? Meliorem autem his duobus esse eum, qui necdum natus est, nec vidit mala, quibus in mundo homines deprimuntur. Animas enim nostras, antequam ad corpora ista descendant, versari apud Et vidi ego universum laborem, et simul omnem virtutem operis: quia aemulatio viri a sodal
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ eͣ. in eo felicior est. qͦd necdũ mala
mundi ex ꝑtꝰ ẽ. Hoc aũ dicit. ñ qͦ qͥne¬
dũ natꝰ ẽ ante sit quã nascat᷑ &. in eofi¬
licior sit. qͥa necdũ corꝑe pͣgrauatꝰ est
s qͦ melius sit omnino ñ eẽ nec sensim
habere substanciȩ. qua infelicit uel et
futura eiꝰ torm̃ta significans. melius ert
ñ nasci homini illi: qͦd melius ei fuerit
omnino ñ e̾ẽ. quã ȩt̃nos eruciatꝰ ꝑpet
Alii uͦ hunc locũ ita intelligunt melio¬
res ẽe̾ dicentes eos qͥ mortui st̃ ab his
uiuunt: licet ante fueriͣt peccatores
Ciuentes eñi adhuc e̾e̾ in prelio .&. quẽ
clausos corꝑis ergastulo retentari. Qui
uͦ morte obierint ĩã e̾e̾ securos &. perui¬
re desisse. siẽ & iohannes qͦ maior nͣ fii
in natis mulierũ. minor est eo qͥ minrtꝰ
ẽ in regno cȩloꝵ: & corꝑis onere liberitꝰ
neseit cũ apło dicere. Miser egohono
qͥs me libabit de corꝑe mortis huus

Expanded text:
natus est, in eo felicior est, quod necdum natus est, in eo felicior est, quod necdum mundi expertus est. Hoc autem dicit, non quod qui necdum natus est, ante sit quam nascatur, et in eo felicior sit, quia necdum corpore praegravatus est: sed quod melius sit omnino non esse, nec sensum habere substantiae, quam infeliciter vel esse, futura ejus tormenta significans: Melius erat non nasci homini illi : quod melius ei fuerit omnino non esse, quam aeternos cruciatus perpeti. Alii vero hunc locum ita intelligunt: Meliores esse dicentes eos, qui mortui sunt, ab his qui vivunt, licet ante fuerint peccatores. Viventes enim adhuc esse in praelio, et quasi clausos corporis ergastulo retentari; qui vero mortem obierint, jam esse securos, et peccare desisse. Sicut et Joannes, quo major non fuit in natis mulierum , minor est eo, qui minimus est in regno coelorum, et corporis onere liberatus, nescit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ oppͥmunt᷑ lacrimis quas solũ habe¬
re incalamitatibꝰ licet. rei inuidiã ꝓ.¬
testantes. cͣsolator̃e ñ quȩunt repꝑire:
& qͦ maior miseria sit & in ẽsolabilis
dolor calũpniatores uident in suis ini¬
qͥtatibꝰ forciores. & hec ẽ causa qͦd ñ
ualeant c̃solari. Plenius hune locũ
inseptua gesimo sed̾o psalmo dauid:
& iheremias in suo uolumine exseqͥt᷑.
Et laudaui ego mortuos qͥ iã mortui
stͥ: suꝑ uiuentes qͥcũq ipsi uiuunt
usq nc̃. E melior suꝑ hos duos qͥ ñdũ
natꝰ ẽ. qͥ ñ uidit opꝰ malũ qͦd factũ
ẽ sub sole Ad cõparacionẽ miseria¬
rũ quȩ in hoc secło mortales p̃mun
feliciores iudicauit mor tuos quã ui¬
uentes. seam alus iob de inferis dis¬
qͥ uincti fuerãt. sã securi ñ audientesuo¬
cẽ exactoris. Melior est aũ his duob̃ ui¬
uente uidelicet & defuncto. qͥ ñdũ nat
ẽ. Alius eñi adhuc mala patit᷑ aliis qͥt
de naufragio nudꝰ euasit. Porro qͥ necdĩ

Expanded text:
bus opprimuntur, lacrymis, quas solum habere in calamitatibus licet, rei invidiam protestantes, consolatorem non queunt reperire. Et quo major miseria sit, et inconsolabilis dolor, calumniatores vident in suis iniquitatibus fortiores. Et haec est causa, quod non valeant consolari. Plenius hunc locum in psalmo septuagesimo secundo David, et Jeremias in suo volumine exsequuntur. 419 Et laudavi ego mortuos, qui jam mortui sunt, super viventes quicumque ipsi vivunt usque nunc. Et melior super hos duos, qui nondum natus enatus est. Ad comparationem miseriarum, quae in hoc saeculo mortales premunt, feliciores judicavi mortuos quam viventes, secundum illud Job de inferis disqui vincti fuerant, jam securi, non audientes vocem exactoris . Melior autem est utroque, vivente videlicet et defuncto, qui necdum natus est. Alius enim adhuc mala patitur, alius quasi de naufragio nudus evasit; porro qui necdum
Abbreviated transcription (Latin):
chꝰ dicens: ut uideat ea q̃ futura
st̾ post hȩc. Nichil gͦ bonũ inui¬
ta ista. nͥ qͦd lȩtat᷑ homo in oꝑe
suo: faciens elemosinã . & futuros
sibi thesauros in regno cȩlor. p̃¬
parans. Hanc solã habemꝰ porci¬
onẽ. quã nec fur nec latro ualet.
nec tyrannꝰ auferre: &. q̃ nos post
mortẽ seqͣt᷑. Nec enĩ possumꝰ cũ
hȩc uita fuerit dissoluta rursũ
nr̃is laboribꝰ ꝑfrui. aut scire q̃
Suꝑiori errore tͣbatꝰ qͦd putarẽ
int̃ homines & bestias nichil intͣ¬
ẽẽ: in hanc sentenciã prauȩ opi¬
nibnis deductꝰ sũ. ut nichil ali¬
ud boni dicerẽ. nͥ p̃sentẽ caꝑe
uoluptatẽ. Neq enĩ cũ semel
nos dissoluisset interitꝰ posse
his ꝑfrui. a qͥbꝰ recederemꝰ ingra¬
ti. Alii de hoc qͦd ant. qͥs eñi ad ducet
eũ ut uideat ea q̃ st̃ futura post se: ad
illã intelligenciã retuler̃t ut dicerent.
Cũ enĩ mors uenerit. nescire qͣli sit
herede moriturꝰ: utrũ dignꝰ an indig¬

Expanded text:
ns: Ut videat ea quae futura sunt post haec. Nihil est ergo bonum in vita ista, nisi quod laetatur homo in opere suo, faciens eleemosynam, et futuros sibi thesauros in regno coelorum praeparans. Hanc solam habemus portionem, quam nec fur nec latro valet, nec tyrannus auferre, et quae nos post mortem sequatur. Nec enim possumus, cum haec vita fuerit dissoluta, rursum nostris laboribus perfrui, aut scire, qur: Superiori errore turbatus, quod putarem inter homines et bestias nihil interesse, in hanc sententiam prava opinione deductus sum, ut nihil aliud boni dicerem, nisi praesentem carpere voluptatem. Neque enim cum semel nos dissolvisset interitus, posse his perfrui, a quibus recederemus ingrati. Alii de hoc quod ait: Quis enim adducet eum, ut videat ea, quae sunt futura post se, ad illam intelligentiam retulerunt, ut dicerent: Cum mors venerit, nescire quali sit haerede moriturus, utrum dignus, an indig
Abbreviated transcription (Latin):
Cidi om̃s uiuentes qͥ gradiunt᷑ sub
sole cũ adolescente scđ̾o qͥ surrexit
ꝓ eo: in finitꝰ om̃is popłs qͥ fuit ante
utrũq & posteri ñ lȩ tabunt᷑ in eo.
Sed & hoc aura. & pastio uenti.
Hebreus meus cuiꝰ sepe facio men¬
cionẽ. cũ eccłasten mecũ legeret.
hȩc barachibam quẽ unũ uel ma¬
xime admirant᷑: suꝑ pͣsenti boco
tradidisse testatꝰ ẽ. Celior est in¬
terior homo qͥ post quartũdeeimũ
pubertatis annũ. in nobis ex orit᷑.
exteriore homine qͥ de matris al¬
uo natꝰ ẽ. qͥ nescit recedere auicio:
&. qͥ de domo uinctoꝵ. de utero ui¬
delicet mat̾no adhoc exunt ut reg¬

Expanded text:
s viventes, qui gradiuntur sub sole 424 cum adolescente secundo, qui surrexit pro eo. Infinitus omnis populus, qui fuit ante utrumque: et posteri non laetabuntur in eo. Sed et hoc aura et pastio venti. Hebraeus meus, cujus saepe facio mentionem, cum Ecclesiasten mecum legeret, haec Baracibam, quem unum vel maxime admirantur, super praesenti loco tradidisse testatus est. Melior est interior homo, qui post quartum decimum pubertatis annum in nobis exoritur, exteriore homine, qui de matris alvo natus est, qui nescit recedere a vitio, et qui de domo vinctorum, de utero videlicet materno, ad hoc exivit, ut reg
Abbreviated transcription (Latin):
nitenciã. si qͦ mͦ misereat᷑ ur̃i ds. Nullꝰ
eñi in uob̾ ẽ usq ad extremũ minis¬
trũ. ñ dico pontifex. ñ sacerdos. ñ
leuita. ñ cantor. s ne ianitor qͥde. &
si qͥignẽ supponit altari adereman¬
aa holocausta: q ñ a me merced̾e acci¬
piat laboris sui. Hoc aũ dieit: decimas
ignificans om̃iũ frugũ q̃ offerunt᷑
ipopłis. Ex qͦ ostendit᷑ accepciorẽ e̾ẽ
dño seruitutẽ: q̃ mercedẽ in p̃sencia¬
tũ ñ postulat. Unde & apłs gratis pre¬
dicat euangłm .&. noc te &. die manibꝰ
sus laborat. necui oneri sit: & hanc
qłam suã gratuite p̃dicacionis in
rentibꝰ. neqͥͣ. euacuandã ẽẽ testat᷑.¬

Expanded text:
nitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus nitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus enim in vobis usque ad extremum ministerium, non dico pontifex, non sacerdos, non Levita, non cantor, sed nec janitor quidem, et is qui ignem supponit altari ad cremandum holocausta, qui non a me mercedem accipiat laboris sui. Hoc autem dicens, decimas significat omnium frugum, quae offeruntur a populis. Ex quo ostenditur, acceptiorem esse Domino servitutem, quae mercedem in praesentiarum non postulat. Unde et Apostolus gratis praedicat Evangelium ; et nocte et die manibus suis laborat, ne cui oneri sit et hanc gloriam suam gratuitae predicationis in gentibus, nequaquam evacuandam esse testat
Abbreviated transcription (Latin):
&. debilitatibꝰ uariis cͣtabescunt si
offerant᷑ eccłarũ pͥncipi. aut cus¬
bet erudito sapientiq doctorĩ
ne repudiabunt᷑ . &. in c̃tumeliã eͥ
recident qͥ talia ẽ ausus offerre
Et nc̃ dep̃eamini uultuͣ dei ut
misereat᷑ ur̃i. De manu eñi ur̃a fa¬
tũ ẽ hoc si qͦ mͦ suscipiat faciesue¬
stras dicit dñs exercituĩr. Qusd¬
rinuob qͥ claudat ostia ꝙ incenlls
atare meũ gratuito: Lxx. Et nunc
dep̃camini faciem dei ur̃i: & rogate eũ
si manibꝰ ur̃is facta stͥ hec. Si suscipiã
ex uob̾ facies ur̃as. dicit dñs omp̃s. qͥa¬
o in uob̾ claudent᷑ ianuȩ: & ñ succen¬
deiꝰ altare meũ gratis. Multũ in hoc
locoseptuaginta int̾p̃tes ab hebrai¬
ci ueritate discordant: & necesse ẽ u
u aruersa ẽ int̃p̃tacio. ut diuersus
e sensus sit. Quia obtulistis claudas.
ececas & debiles uictimas. uos enim
hiȩcq̃ dixi uniuersa fecistis: agite pe¬

Expanded text:
et debilitatibus variis contabescunt, si et debilitatibus variis contabescunt, si offerantur Ecclesiarum principi, aut cuilibet erudito sapientique doctori, nonne repudiabuntur, et in contumeliam ejus recident, qui talia est ausus offerre? Et nunc deprecamini vultum misereatur vestri de manu enim vestra factum est hoc, si quomodo suscipiat facies vestras, dicit Dominus exercituum. Quest in vobis qui claudat ostia, et incendat altare meum gratuito? LXX: Et nunc deprecamini faciem Dei vestri, et rogate eum: in manibus vestris facta sunt haec, si suscipiam ex vobis facies vestras, dicit Dominus  in vobis claudentur ostia, et non succendetur altare meum gratis. Multum in hoc loco Septuaginta interpretes ab Hebraica veritate discordant: et necesse est, ubi diversa est interpretatio, ut diversus et sensus sit. Quia obtulistis claudas et caecas et debiles victimas, vos enim haec quae dixi universa fecistis: agite poe
Abbreviated transcription (Latin):
si offetatis cȩcũ insacrificiũ: nonne
malũ : eẜ. si offeratis claudũ &. lan¬
guidũ: ñne malũ: Offer illud duci
tuo si susceꝑit. te.: si acceꝑit faciem
tuã. dicit qͥñs. omp̃s. De diuersi¬
tate uictimanũa ꝙͣ uel offerri
debeant uel ñ offerri: in leuitico
plenius discimꝰ. Reuerfusitaq po¬
płs de babylone & sacetaotes ac
leuitȩ. ianitores atq cantores &.
nathiniter: serũiq salo monis quoꝵ
eszras seribit katoloson. illicitas dni
uictimas offerebãt: cȩcas uidelicet
claudas. & uaria debilitate c̃feche
Hoc ẽ enĩ qͦd dicit languidũ᷑ uno
cuncta sermone cõp̃bendens
tiusmodi inqͥt duci tuo. offqres mis¬
ra: ñne respueret. Nonne sibi fact̃
putaret in iuriã: Ef hoc audetis ol¬
ferre deo: qͦd dare hominibꝰ ñ audens
Longũ ẽ nc̃ omniũ uictimarũ aꝑie
mͣte accedit ad p̃candũ. ꝙ. auant eũ
popło iudȩoꝵ. Usqueqͦ claudicatis u¬
troq pede: Languida & om̃i infr

Expanded text:
ecum in sacrificium, nonne malum est? Et si offeratis claudum et languidum, nonne malum est? offer illud duci tuo, si susceperit te, si acceperit faciem tuam, dicit Dominus omnipotens. De diversitate victimarum, et quae vel offerri debeant, vel non offerri, in Levitico plenius discimus . Reversi itaque de Babylone sacerdotes et Levitae, janitores atque cantores, et Nathinnaei servique Salomonis, quorum Ezras scribit κατάλογον, illicitas Deo victimas offerebant, caecas videlicet et claudas, ac varia debilitate confectas ; hoc est enim quod dicit languidum, uno cuncta sermone comprehendens. Si istiusmodi, inquit, duci tuo offeres munera, nonne respueret? nonne sibi factam putaret injuriam? et hoc audetis offerre Deo, quod dare hominibus non audetis? Longum est nunc omnium victimarum aperire mente accedit ad precandum, et audit cum populo Judaeorum: Usquequo claudicatis utroque pede ? Et languida, et omni infirm
Abbreviated transcription (Latin):
abscidi eã ut irritũ facerẽ fedus
meũ qͦd ꝑcussi cũ om̃ibꝰ popłis&
in irritũ deductũ ẽ indie illdis
cognouer̃t sic pastores gregis. qu
custodiunt mͥ qͥa uerbũ dñi est
lxr. Et ad sumã uirgã meam
pulchrã. & ꝓiciã eã. ut dissipẽ tel¬
tam̃tũ meũ qͦd disposui ad om̃s po¬
płos. & dissipabit᷑ in illa die. ⁊ cõs¬
noscent chananei oues q̃ cisto¬
diunt᷑ mͥ. qͥa uerbũ dñi ẽ. Pof¬

Expanded text:
em foedus meum quod percussi cum omnibus populis. Et in irritum deductum est in die illa, et cognoverunt sic pauperes gregis, qui custodiunt mihi, quia verbum Domini est. LXX: Et assumam virgam meam pulchram, et projiciam eam, ut dissipem testamentum meum quod disposui ad omnes populos, et dissipabitur in die illa, et cognoscent Chananaei oves, quae custodiuntur quia verbu
Abbreviated transcription (Latin):
dm: sic exponendũ ẽ. Idcirco eis
indignatꝰ sũ: qͥad & ipsi intͣme &
ydola fluctuantes. uariis ẽtra
me pugnauert modis. Quã obreans
indignatꝰ dixi ad moysen. Non pes¬
cã uos: dimitte me ut disꝑdã eos
Quando aũ dicit cui irascit᷑. aint¬
te me ꝓuocat ad rogandũ. & osti¬
rit᷑ inqͥt moriat᷑. & qͦd succidrir
succidat᷑. Om̃iũ corꝑa ruant iso

Expanded text:
Deum, sic exponendum est: Idcirco eis indignatus sum, quia et ipsi inter me et idola fluctuantes, variis contra me pugnaverunt modis. Quamobrem indignatus dixi ad Moysen: Non pascam vos: dimitte me, et disperdam eos . Quando autem dicit, cum irascitur, Dimitte me, provocat ad rogandum, et osteritur, inquit, moriatur, et quod succiditur succidatur; omniu
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃t sic pauꝑes gregis. sepruaginta
tustuler̃t. & cognoscant chananes
oues ꝗ̃ custodiunt᷑ mͥ. qͦd ita ñ null
edissert. Cognoscet popłs uideoꝵ
adquẽ dictũ ẽ. sem̃ chanaan & ñ
iuda qͥ nc̃ meis cerimoniis custo¬
dit᷑ siue qͥa chanaan intͣp̃tat᷑ pa¬
rati adhumilitatẽ. cognoscent qͥ
olim parati st̃ ut humilient᷑ ad nõ:
Orelinqͣnt᷑. Cur aũ. ꝓ eo qͦd nos in¬
stani sumꝰ sic paupes illi dixer̃t¬

Expanded text:
 Septuaginta transtulerunt, et cognoscent Chananaei oves, quae custodiuntur mihi, quod ita nonnulli edisserunt: Cognoscet populus Judaeorum, ad quem dictum est: Semen Chanaam, et non Juda ; qui nunc meis caeremoniis custoditur: sive quia Chananaei interpretantur, parati ad humilitatem, cognoscent qui olim parati sunt ut humilientur a Domino, et relinquantur. Cur autem pro eo quod nos interpretati sumus, sic pauperes, illi dixer
Abbreviated transcription (Latin):
pastores in uno m̃se succisos eos
aut intres simul peccare ꝑsonas.
dixerit ille qͦd uoluit. Neq enim
alterius sensui de trahendũ ẽ. Nob̾
tres pastores qͥ in uno m̃se succisi
st̃: moyses uidet᷑. & aaron . &. maria.

Expanded text:
pastores in uno mense succisos, eos aut in tres simul peccare personas. Dixerit ille quod voluit, neque enim alterius sensui detrahendum est. Nobis tres pastores qui in uno mense succisi sunt, Moyses videtur, et Aaron, et Maria ;
Abbreviated transcription (Latin):
us a cultu suo. qͥa ueneratȩ st̃ idola:
qdñs declinauert. simul inutiles
fctist̾ eanifestiusq exponens ꝙͣ
esset hec uirga. intulit. ut irritũ
facerẽ fedꝰ meũ: qͦd ꝑcussi cũ om̃ibͤ
yopłis S tatim eñi ut isrł ad sũptꝰ
ẽ genciũ turba ꝓiecta ẽ : & ut na¬
ta ẽ filia archisinagogi qͣ postea
meugłio cũ duodecĩ esset annoꝵ.
egrotare. & mortua e̾e narratur.
ere .& ꝑpetua infirmitate crucia
te & mirritũ ait deductũ ẽ fedus
meũ qͥd cũ om̃ibꝰ inieĩa nacionibꝰ.
& intellex ert pauꝑes gregis. idest
popłs isrł qͥ mea mandata custodit.
qͥa uerbũ dñi ẽ. idest uoluntatis
ẽ dñi. abicere gentes negantes: &

Expanded text:
eneratae sunt idola, et omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Manifestiusque exponens quae esset haec virga, intulit: Ut irritum facerem foedus meum quod percussi cum omnibus populis: Statim enim ut Israel assumptus est, gentium turba projecta est: et ut nata est filia Archisynagogi, quae postea duodecim esset annorum, aegrotare et mortua esse narratur, ere, et perpetua infirmitate cruciari . Et in irritum, ait, deductum est foedus meum quod cum omnibus 890 inieram nationibus. Et intellexerunt pauperes gregis, id est, populus Israel qui mea mandata custodit, quia verbum Domini est, id est, voluntatis est Domini abjicere gentes neg
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ loco ꝓptͣ aquã contradictiõĩs.
eode̾q m̃se moyses & aaron c̃demp¬
nati st̃.: ne terrã reꝓmissionis intra¬
rent. Atq ita factũ ẽ. ut e tribus
pastorib alia pͣsenti morte succi¬
deret᷑: alii sente nciã mortis futu¬
nima mea suꝑ eos. uidelicet suꝑ
tres pastores qͦs prȩposuerã gregi

Expanded text:
pter aquam contradictionis, eodemque mense, Moyses et Aaron condemnati sunt, ne terram repromissionis intrarent. Atque ita factum est, ut e tribus pastoribus, alia praesenti morte succideretur, alii sententia mortis futunima mea super eos: videlicet super tres pastores quos praeposuera
Abbreviated transcription (Latin):
us apłos: qͥ seminariũ in toto orbe e¬
uingelii. ꝓdider̃t. Pro patribꝰ tuis. na
ust łͥ filis. Si enĩ hehyas ñ cor patrum
ũ filios ante c̃uerterit. & cor filioꝵ
ia patres eoꝵ. cũ uenerit dies dñi
nagnꝰ & horribilis. magnꝰ sc̃is. horri¬
hilis pecatoribꝰ: ꝑc uciet uerus &
iustꝰ iudex ñ celũ. ñ eos qͥ uersant᷑¬

Expanded text:
qui seminarium in toto orbe Euangelii prodiderunt: “Pro patribus tuis nati sunt tibi filii”. Si enim Helyas non cor patrum ad filios ante converterit et cor filiorum ad patres eorum, cum venerit dies Domini magnus et horribilis; magnus sanctis, horribilis peccatoribus, percutiet verus et iustus iudex non cęl
Abbreviated transcription (Latin):
tote legis moysi serui mei. quã ei
dedi in monte horeb qͥ ẽ syna. ad omñe
isrł p̃cepta &. iudicia. Dicente autẽ
dquid. reuela ocłos meos & c̃sidabo
mibabilia de lege tua: & qͥa sꝑualit̃
om̃s çelestȩ manna comedebãt. & u¬
niuersus popłs isrł qͥe eade sꝑuali
&. sequente eos bibebant petra. pe
dios solis iusticiȩ. lib idinis reuna r¬

Expanded text:
t, legis Moysi servi mei, quam ei dedi in monte Horeb, qui est Sina, ad omnem Israel praecepta et judicia, dicente autem David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua : et quia spiritualiter omnes coeleste manna comedebant, et universus populus Israel de eadem spirituali, et sequente eos bibebant petra, petadios solis justitiae, libidinis rheuma s
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ iacob funicłs ereditatis eiꝰ isrł
Eẜ paui inqͥt gregẽ. siue ipsũ ihrłem
siue cũ ipso isrł ome hominũ genꝰ
¶ succidi in qͥt tres pastores. inm̃se
uno. Legi in euiꝰdã cõmentariis. pa¬
stores dñi indignacione succisos.
insacerdotibꝰ .&. falsis ꝓpħis & regibꝰ
intelligi iudeoꝵ: qͦd post passionẽ
xꝑi. uno om̃ia succisa sint tẽpore.
de qͥbꝰ loqͥt᷑ ihere mias Sacerdotes
nͣ dixer̃t ubi ẽ dñs. tenentes legẽ
meã ne sciert᷑ me. & pastores prȩ

Expanded text:
ereditatis ejus Israel. Et pavi, inquit, gregem: sive ipsum Israelem, sive cum Israele omne hominum genus. Et succidi, inquit, tres pastores in uno mense. Legi in cujusdam Commentariis: Pastores Domini indignatione succisos, in sacerdotibus et falsis prophetis et regibus intelligi Judaeorum; quod post passionem Christi, uno omnia succisa sint tempore, de quibus loquitur Jeremias: Sacerdotes non dixerunt: Ubi est Dominus. Tenentes legem meam, nescierunt me. Et pastores pr
Abbreviated transcription (Latin):
ta tͥnstulert̃. in grauata anima eiꝰ
suꝑ eos hͣud dubiũ qͥn pastores sig¬
nficet. qͦs succidit inm̃se uno. Red¬
anq causã. cur pastoribꝰ indignatꝰ
sit: intantũ ut eos in uno mͣse suc¬
ciderit. Si qͥde & anima inqͥt eor: ua¬
riauit in me . Es est sensus. Non me
pleno animo dilexert. nec pasto¬
res mercennarii uerũ amauere
pastorẽ: qͥa pastor bonꝰ ponit animã
suã ꝓ oiuibꝰ suis. Quãobre & ego in¬
qͥt indignatꝰ sentenciã ꝓtuli. & ad
ipsos pastores qͦs mea in dignac iõe
sueciderã: siue succisis pastoribꝰ ad

Expanded text:
ta transtulerunt ingravescet anima mea ta transtulerunt ingravescet anima mea super eos; haud dubium quin pastores significet, quos succidit in mense uno. Redditque causam cur pastoribus indignatus sit intantum, ut eos in uno mense succiderit: Siquidem et anima, inquit, eorum variavit in me. Et est sensus: Non me pleno animo dilexerunt: nec pastores mercenarii verum amavere pastorem: Quia pastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Quamobrem et ego indignatus sententiam protuli, et ad ipsos pastores, quos mea indignatione succideram, sive succisis pastoribus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ues. & auferã tres̃ pastores in men¬
se uno. & ingrauescet anima mea
suꝑ eos. Si qͥdẽ & animȩ eoꝵ rugie¬
bant suꝑ me. Cẜ dixi. N pascã eos
qͦdmorit᷑ moriat᷑: & qͦd de ficit de¬
ficiat: & reliqͥ deuorent unꝰquisq
carnes ꝓrimi sui. Supra dy¬
rat. ꝓpt̾ hoc o pauꝑes gregisie fac¬
dite. qͥa libani porte apte st̾ .&
quercus basan. & abietes. cedriq suc¬
csse .&. intulerat cõminans. nͣ parcã
utra suꝑ habitatores t̾rȩ dieit dñs.
e hoc deuno uidaico popło dicere
uidebat᷑ qͦd int̃fectis. ꝓpb̃is etiã in
filiũ dei misissent manꝰ . &. uloce teme¬
raria cũ clamassent. sangius eiꝰ suꝑ
nos &. suꝑ filios nr̃os. nc creator uni¬
uersitatis & dñs mysteria sui ꝰ ex po¬
ait .&. dicit duas habuisse se uirgas.
quarũ alterã decorẽ uocauerit al¬
terã funicłos. &. in duabꝰ uirgis uinc¬
tũ pauerit gregẽ: tres qͦq pastores
inuno m̃se succiderit. & ẽtracta sit.
siue indignata: aut ut septuagin¬

Expanded text:
es. Et auferam tres pastores in mense uno, et ingravescet anima mea super eos: siquidem et animae eorum rugiebant super me. Et dixi: Non pascam eos; quod moritur, moriatur, et quod deficit, deficiat, et reliqui devorent unusquisque carnes proximi sui. Supra dixerat: Propter hoc, o pauperes gregis, et facdite, quia Libani portae apertae sunt, et quercus Basan, abietes cedrique succisae, et intulerat comminans: Non parcam ultra super habitatores terrae, dicit Dominus. Et hoc de uno Judaico populo dicere videbatur, quod interfectis prophetis, etiam in Filium Dei misissent manus, et voce temeraria conclamassent: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros ! Nunc Creator universitatis et Dominus mysteria sui orbis exponit, et dicit duas habuisse se virgas, quarum alteram decorem vocaverit, alteram funiculos, et in duabus virgis vinctum paverit gregem: tres quoque pastores in uno mense succiderit, et contracta sit, sive indignata, aut ut Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
re explanacionis semitã sterneremꝰ.
Creator & pastor cuiꝰ oues cognos¬
cunt uocẽ & sequunt᷑ eũ. duassibi
Una uirga uocauit decorẽ. hoc est
sub noe om̃e humanũ genꝰ sua be¬
nedictione. ꝓtex̃. qͣndo in staurato
mundo necdũ peccata sorduerañ
&. ideirco uocacio cunctarũ gen¬

Expanded text:
rae explanationis semitam sterneremus. Creator et pastor cujus oves cognoscunt vocem, et sequuntur eum, duas sibiUnam virgam vocavit decorem, hoc est, sub Noe omne hominum genus sua benedictione protexit: quando instaurato mundo, necdum peccata sorduerant. Et idcirco vocatio cunctarum gen
Abbreviated transcription (Latin):
accepto spacio penitenc iã agere
noluert̃: dimittã inqͥd unũquẽq
c̃tra ꝓximũ sui& mutua se cȩde
truncabũt: siue in ipsa obsidione
tẽpli. qͦndo ih rł m romanꝰ einget
exercitꝰ. tanta int̾ ipsos iudeos er̃t
bella atq discordiȩ: ut intres partes
popłs diuidat᷑. Legamꝰ iosephũ . &
hanc ꝓpheciã ẽe̾ cõpletã. hystoriȩ
ueritate cernemꝰ. e concident ait
t̃rã. Haud dubiũ quin romani om¬
nẽ t̃rã & uniuersas orbes destru
rȩꝓmittis. & ñ audis dicent̾ẽ dñm
atq firmantẽ ñ eruã de manib
eoꝵ: qͦd ȩtͣna sit apud romanos tu¬
a futura captiuitas . eł. pasca pecꝰ
occisionis: ut semꝑ iudei nutrian¬
tͣ ad mortẽ. Proptea qͥa dei ẽ ista
sentencia. o uos qͥ estis pauꝑes grigs
hoc ẽ iusti de isrł. qͥ credidistis motꝰ¬

Expanded text:
accepto spatio, poenitentiam agere noluerunt dimittam, inquit, unumquemque contra proximum suum, et mutua se caede truncabunt, sive in ipsa obsidione templi, quando Jerusalem Romanus cinget exercitus: tanta enim inter ipsos Judaeos erunt bella atque discordiae, ut in tres partes populus dividatur. Legamus Josephum et hanc prophetiam esse completam, historiae veritate cernemus. Et concident, ait, terram, haud dubium quin Romani omnem terram et universas urbes destruxrepromittis, et non audis dicentem Dominum atque firmantem: Non eruam de manibus eorum, quod aeterna sit apud Romanos tua futura captivitas. Et pascam pecus occisionis, ut semper Judaei nutriantur ad mortem; propterea quia Dei est ista sententia: O vos qui estis pauperes gregis, hoc est, justi de Isr
Abbreviated transcription (Latin):
causã eiꝰ. Potest de qͦlibet pauꝑe
eos qͥ c̃fixerint animã eiꝰ: meli¬
us de illo intelligit᷑ qͥ cũ diues es
ut nos ditaret. s etiã ut nos redi¬
meret. crucifigi dignatꝰ ẽ. Prohi¬
bet gͦ sapiencia suos iudicatores dño
in carne p̃dicant uiolenciã mortẽq
inferre: qͥa nimirũ certꝰ restat in

Expanded text:
 etc. Potest de quolibet paupere eos qui confixerunt animam ejus, melius de illo intelligitur, qui cum dives ut nos ditaret, sed etiam ut nos redimeret, crucifigi dignatus est. Prohibet ergo sapientia suos auditores Domino, in carne praedicanti violentiam mortemque inferre,
Abbreviated transcription (Latin):
trũ ꝓ discrecione. qͥa cibos cũ r¬
cimͣ. cultro secante prẽꝑamꝰ & sedes
ut comedat. cultrũ ingutture suo
statuit. qͦndo is qͥ diuina sedulus me¬
ditat᷑ eloqͥa. discreta ex ore uerba de
ꝓmit: nec alia sepius in lingua quã
cȩlestis oracłi dicta reuoluit. Noc
aũ eiꝰ ẽ facere. qͥinpotestate habet
nimã suã: idest immobilẽ intͣ erri¬
res fallenciũ. sapientis animi fan
seruare didicit. Unde ꝙ. recte subui¬
git. Ne desideres de cibis eiꝰ. in qͦ ẽ p¬
de sides eiꝰ auscuatare sermonibꝰ. qu
dulcedine mendacioꝵ qogmatũ al¬
ditores suos fallere c̃sueuit. Nolili¬
borare ut diteris. Diicias scienere is¬
nificat: quas ultra m̃surã capacitans
nr̃e q̃rere ꝓhibem᷑. Sed prudenciȩ tu
pone modur᷑ Ilũ uidelicet de qͦ sups
dictii ẽ. ne trans grediaris tminosant
qs qͥs posuer̾t patres tui. hoc ẽ t̃minos
datȩ a patribꝰ ueritatis & fidi. Ne

Expanded text:
cultum pro discretione, quia cibos cum rcultum pro discretione, quia cibos cum reficimur cultro secante praeparamus: et sedens ut comedat cultrum in gutture suo statuit, quando is, qui divina sedulus meditatur, eloquio discreta ex ore verba depromit, nec alia saepius in lingua quam coelestis oraculi dicta revolvit. Hoc autem ejus est facere qui in potestate habet animam suam, id est, immobilem inter errores fallentium, sapientis animi statum servare didicit. Unde et recte subjungit:-- Ne desideres de cibis ejus, edesideres ejus auscultare sermonibus, qui dulcedine mendacium dogmatum, auditores suos fallere consuevit.-- Noli laborare, ut diteris. Divitias scientiae significat, quas ultra mensuram capacitatis nostrae quaerere prohibemur.-- Sed prudentiae tuae pone modum. Illum videlicet de quo supra dicquos, quos posuerunt patres tui, hoc est, terminos datae a patribus veritatis et fidei. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
les. Quẽcũq uelocẽ uideris in ope
suo. idest in oꝑe bono. qd uigiter fa¬
cit strenuũ atq sollicitũ: scito
hunc indie nouissimi examinis co
ri sedebunt. e̾e̾ staturũ: qͥa uideli¬
cet eoꝵ iussa seruauerit: neq in
parte ignobiliũ doctoꝵ. quoꝵ ca¬
ue fecit errorẽ: hoc ẽ ad sinistrã
iudicis e̾e̾ ponendũ. Quando sede
ris ut comedas cũ pͥncipe. diligen¬
t̃ adtende q̃ posita sint ante faciem
tua: &. statue cultrũ in guiture tuo
si tam̃ habes in potestate animã ua
Per allegoriã cuncta dicunt᷑. Quas¬
qo sederis ad legendũ cũ magistro
ut pane uerbi reficiaris. qiligent̃ i¬
tellige q̃ scͥpta st̃.&. discrecionẽ sae
lectionis in tua locucione c̃serua
si tam̃ talis es tantũq eruditꝰ qͥmu
testate habeas animã tuã: nec qua
indoctꝰ mente tua circũferaris on
uento doctrinȩ. Guttur nãq ꝓl
q̃la posuit. qͥa uox ingutture ẽ u

Expanded text:
et quemcunque velocem videris in opere et quemcunque velocem videris in opere suo, id est, in opere bono, quod ei erat facere strenuum atque sollicitum, scito hunc in die novissimi examinis corri sedebunt, esse statutum, quia videlicet eorum jussa servaverit, neque in parte ignobilium doctorum, quorum cavefecit errorem, hoc est, ad sinistram judicis esse ponendum. « Spleut comedas cum principe, diligenter attende quae posita sint ad faciem tuam, et statue cultrum in gutture tuo, si tamen habes in potestate animam tuam. Per allegoriam cuncta dicuntur. Quando sederis ad legendum cum magistro, ut pane verbi reficiaris, diligenter intellige quae scripta sunt et discretionem sacrae lectionis in tua locutione conserva; si tamen talis es, tantumque eruditus, qui in potestate habeas animam tuam, nec quasi indoctus mente tua circumferaris omni vento doctrinae. Guttur namque pro loquela posuit, quia vox in gutture est,