comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa iusticiȩ. Hoc olim concupiuit ñ mͦ. quia
iam quando incola erat t̾rȩ ñ cupiebat desi¬
derare s desiderabat. Olim uͦ ñdum eas de¬
siderabat. s fastidio languebat. Ita uͦ aman¬
da ẽ dilectio. qua diligenda diligunt᷑ sicuti il¬
la ẽ odienda. qͣñ diligendda diligunt᷑ ⁊ nota qͥa
Scupiscentia ẽ desicłium. s ñ oĩs. qͥa ꝯcupiscentia ẽ.¬

Expanded text:
a justitiae, hoc olim concupivit non modo, quia jam quando incola terrae erat, non cupiebat desiderare, sed desiderabat. Olim vero nondum desiderabat eas, sed fastidio languebat. Ita vero amanda est dilectio qua diligenda diliguntur, sicut illa est odienda qua non diligenda diliguntur. Et nota quod concupiscentia est desi
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationes di .i. oꝑa iusticie.s infirmitate aliq̃n
non defideramus p̾uolat gͦ intellectꝰ. seͥqͥt᷑ tardꝰ
uł nullꝰ affectꝰ. Scimus bonũ: nec delectat ag̾e¬
⁊ concupimꝰ ut delectet. Ita iste olim desidera¬
re concupiscebat quȩ bona ẽẽ cernebat. eu¬
piens eoꝵ hĩe delectatiõe quoꝵ potuit uidde
rationẽ. O stndit itaq quib qͣi gradlib
ad eas pueniat᷑ p̃uis eñi ẽ. ut uideat᷑ quã fint
utiles. ⁊ honeste. deinde ut eaꝵ desidĩum con¬
cupiseat᷑. postirmo: ut ꝓficiente lumine atq sa¬
nitate: delectet eoꝵ oꝑatio quaꝵ sola ratio delecta¬
bat. Has gͦ concuptint iste desidare in om̃i t̃pr.
ñ ad tempꝰ ut mali. s semꝑ ⁊̃ in aduersis. Ido
utiq concupiui desiderare: quia pͥmos homi

Expanded text:
sed infirmitate 256 aliquando non desideramus; praevolat ergo intellectus, sequitur tardus, vel nullus affectus; scimus bonum, nec delectat agere, et cupimus ut delectet. Ita iste olim desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens habere eorum delectationem quorum potuit videre rationem. Ostendad eas, prius est enim ut videatur quae sint utiles et honestae. Deinde ut earum desiderium concupiscatur. Postremo ut proficiente lumine atque sanitate delectet earum operatio, quarum sola ratio delectabat. Has ergo concupivit iste. Desiderare in omni tempore, non ad tempus ut mali, sed semper etiam in adversis. Ideo utique concupivi desiderare, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uir linguosiis cui uoluptas ẽ loqui ñ atten¬
dit quid dicat. ñ dirigetur in t̾ra haça. in
gatur. Quisquis g̃ uult dirigi. magis oportet
audire: quã loqui. S̾ic iacobus art. Sit om̃is
homo uelox ad audiencu: ⁊ tardus ad loq̃n¬
dum. Nam siquis uera dicat. s pret̾ necessi¬
tatẽ uir linguosus ẽ. Perfctius g̃ eẽt om̃s
audire sponsum. ut ioħes qui ñ tantũ gau¬
debat. quia docebat. q̃ntũ quia audiebat.
ait. N micus sponsi stat ⁊ audit. ⁊ gaudio
gaudet ꝓpter uocẽ sponsi. s ꝓpter imꝑitos lo¬
qui necesse ẽ. aliquando ut doceant᷑. Q ui g̃
semꝑ uult docere. semꝑ uult imꝑitos habere
quos doceat. S audiũ gͦ fit taciturnitatis :
sponsum audiendi in uoluntate. Uox dodri¬
lectat loquendo foras exue. tumidus ẽ ⁊ quia
foras ẽ quod amat mittet᷑ in tenebras ext̾iores
de intiorib g̃ fit gaudiũ. de extĩorib gͥ neces¬
sitas non uoluntas. S̾equitur. Uirũ iniustũ¬

Expanded text:
ug. cui voluptas est loqui, nec attendit quid dicat: non dirigetur in terra hac, id est in ieri ut dirigatur. Quisquis ergo vult dirigi, magis oportet audire quam loqui, sicut Jacobus ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Nam si quis vera dicat, sed praeter necessitatem, vir linguosus est. Perfectius igitur esset omnes audire sponsum, ut Joannes qui non tantum gaudebat quod docebat, quantum quia audiebat, ait: Amicus sponsi stat, et audit, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sed propter imperitos necesse est loqui aliquando ut doceantur. Qui ergo semper vult docere, semper vult imperitos habere quos doceat. Aug. Gaudium ergo sit taciturnitatis, et sponsum audiendi in voluntate vox doctrilectat loquendo foras exire tumidus est: et quia foris est quod amat, mittetur in tenebras exteriores. De interioribus ergo sit gaudium, de exterioribus necessitas, non voluntas. Virum injustu
Abbreviated transcription (Latin):
se abscondere a malo. qͦd ⁊̃ ⁊ boni fugiunt. s
malum eapit bonas. ñ ad int̾itum q mͦ ⁊ aĩa
cornat᷑. ⁊ in post̾um caro reparabit᷑. malos uͦ ca¬
pit ad it̾tum. qr in miseriis non subsistent.
Qd ñ fit mopi qur⁊ si capitur mał ñ tam̃ ini¬
teitu. fagellat enim d̾s omñe filiũ qũẽ re¬
cipit. hecmala mͦ sunt malis. s ⁊ de futuro.

Expanded text:
se abscondere a malo, quod etiam et boni fugiunt; sed malum capit omnes bonos, non ad interitum, quia modo et anima coronatur, et in posterum caro reparabitur. Malos vero capit ad interitum, quia in miseriis non subsistent; quod non fit inopi, qui etsi capitur malis, non tamen in interitum. Flagellat enim Deus omnem filium quem recipit . Haec mala modo sunt malis, sed et de futuro.
Abbreviated transcription (Latin):
nauit ex hoc in hoc .i. om̃ib gn̾alit᷑. Om̃s
enĩ sentient miscdiam ⁊ iudiciũ. Et licet
finiet᷑ mał. ⁊ ex eo calice bibent fecẽ omnes
peccatores terrȩ. ñ solũ iudi percatore bibẽt.
Ego autẽ. cũ meis dicit xp̃c annuntiabo ł¬
Et omnia cornua peccatorum
confringam. et exaltabuntur

Expanded text:
nat ex hoc in hoc, id est omnibus generaliter. Omnes enim sentient misericordiam et judicium. Et licet finietur malis, ex eo calice bibent faecem omnes peccatores terrae, non solum Judaei peccatores bibent. Ego autem cum meis, dicit ChristuEt omnia cornua peccatorum confringam; et exaltabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
mitũ bibunt. qi uetꝰ sie nouo recipiunt
Neꝙ manichei. qui nouũ suscipiunt sine
ꝓ sordib s ima ⁊ ultima ium significat .i.
ultuna ⁊ subtiliora legis ad quȩ ñ pot̾ hic
pueniri. Et ẽ licet inclinet ueruptam̃ fer
es qͣd inclmauit ñ ẽ exmanita qi illa secretiora
ñ penitꝰ possunt capi. Unde siqͥd tesidir¬
eo calice ꝑleno om̃s peccatores terre .i. iuiderin
fine conu̾si cũ alis bibent utrũꝙ testam̃tun
seruantes. qñ abraham cũ filio ad ꝓticros eũ

Expanded text:
mistum bibunt, quia Vetus sine Novo recipiunt, neque Manichaei, qui Novum recipiunt sine pro sordibus; sed ima et ultima vini significat, id est ultima et subtiliora legis, ad quae non potest perveniri hic. Et est, licet inclinet. Verumtamen faex ejus, quam inclinavit, non est exinanita, quia illa secretiora non penitus possunt capi. Unde si quid residueo, calice pleno, omnes peccatores terrae, id est Judaei in fine conversi cum aliis bibent, utrumque Testamentum servantes, quando Abraham cum filio ad pueros cum
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia forte homines audientes defecit sp̃c
meus putant eum deiectum. addit ⁊ tu cogno¬
uisti semitas meas .i. semitas iusticiȩ ⁊ p̾ceptoꝵ
quas illi non uident qui me captiuũ putant
Si illi putant me deiectum quia sp̃c meus defi¬
cit. tu me stantẽ uides. euiꝰ sp̃t me iuificat ⁊ il¬

Expanded text:
 quia homines audientes, defecit spiritus meus. Putant eum dejectum. Et addit: Et tu cognovisti semitas meas, id est semitas justitiae et praeceptorum, quas illi non vident, qui me captivum putant, Si illi putant me dejectum, quia spiritus meus defecit, tu me stantem vides, cujus Spiritus me vivificat.
Abbreviated transcription (Latin):
tem syon ȩccłiam accipimus: quȩ futura spe¬
culatur. ñ t̾rena. sic ab initio electionis hebre
gentis: usq ad xp̃m ꝓcedit. Unde subseq̃ntͥ
dicit. Et elegit. dd.⁊ ẽ sensus.⁊ reppulit tab̾¬
qui in angetito tͥrenoꝵ milranre at fiagrde¬

Expanded text:
tem Sion Ecclesiam accipimus, quae futura speculatur, non terrena: sic ab initio electionis Hebraeae gentis, usque ad Christum procedit. Unde subsequenter dicit: Et elegit David. Et est sensus: Et repulit tabequi in aug
Abbreviated transcription (Latin):
et tribum effrem non elegit
dauid ⁊ loco regni. qͣi. d̾. Inimicos ita ꝑcussit
ẜ suos rredificauit qͦd ibi ostendit. elegit tri¬
bum iuda. ⁊ hoc ẽ. Et reppulit tab̃nacłm io¬
seph. ad litterã ne inde eẽt rex ⁊ tͥbum effrem
ñ elegit ut de ea fierent reges. S elegit tͥbum
dixit. repulit ruben qui pͥmogenitꝰ fuit. ⁊ ce¬
teros qui fuert̾ ante uidam qui mi̾to uidẽit̃
repulsi. cũ iacob peccara eoꝵ detestet᷑. uł ñ dixit
reppulit beniamin ex quo saul fuit qui ui¬
cino tempore reꝑbatꝰ fuerat. Unde ex ip̃a us¬
cinitate temporis. qñ ille ẽ repulsus atꝙ reꝑ¬
batus. ⁊ dauid electus conuenient̾ posset huc
dici. nec tam̃ dictũ ẽ. s potiꝰ eos nominauit
qui clarioribus m̾itis uidebant᷑ excellere. scił
ioseph qui imꝑie uenditꝰ. ꝓ iusticia sublimatꝰ
pauit patrẽ ⁊ fr̃es. de quo fuit effrem qui ma¬
ppłm repulsũ a do intelligimꝰ. ⁊ electã tͥbum
tude ñ ꝓ m̾itis iude quo longe melior fuit

Expanded text:
et tribum Ephrem non elegit.David et loco regni, quasi dicat: Inimicos ita percussit, sed suos reaedificavit, quod ibi ostendit, elegit tribum Juda. Et hoc est, Et repuli tabernaculum Joseph, ad litteram, ne inde esset rex, Et tribum Ephrem non elegit, ut de ea fierent reges. VERS. 74.-- « Sedixit, repulit Ruben, qui primogenitus fuit , et caeteros qui fuerunt ante Judam, qui merito videntur repulsi, cum Jacob peccata eorum detestetur. Vel non dixit, repulit Benjamin, ex quo Saul fuit, qui vicino tempore reprobatus fuerat. Unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille est repulsus atque reprobatus, et David electus convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est, sed potius eos nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere, scilicet Joseph, qui impie venditus pro justitia sublimatus pavit patrem et fratres, de quo fuit Ephrem, qui mapopulum repulsum a Deo intelligimus: et electam tribum Judae, non pro meritis Judae, quo longe melio
Abbreviated transcription (Latin):
neficia ñ crederent qͣd ut maxime intelligent᷑
peccatũ: cũ dñs dixisset in euangłio. sp̃c argur
mundu de pecc̃o: ꝯtinuo exponendo suburẽ
de pecc̃o quidẽ. qi ñ ciedunt in me. Sicut gͦ¬
excelsum. ñ credentes d̃m sͥ difficilia posse
facere. qͦd grauissim̃ ẽ apud dm̃. Mystice sic
tiꝰ in se ipĩs ab humore gr̃ȩ siccis qr licet płe¬
ni ẽnt eoꝵ uentits aqua de petra. tam̃ ari¬

Expanded text:
nt, quod ut maximum intelligeretur peccatum, cum Dominus dixisset in Evangelio: Spiritus arguet mundum de peccato , continuo exponendo subjunxit, de peccato quidem, quiae non crediderunt in me . Sicut eexcelsum, non credentes Deum, sibi difficilia posse facere, quod gravissimum est apud Deum mystice, sictius in seipsis, ab humore gratiae siccis, quia licet pleni essent ventres aqua de petra, tam
Abbreviated transcription (Latin):
am ante ipsum pronuntio.
Effundo copiose ut purũ fontẽ orationẽ meã
rrdlet. Ibi gͦ esfunde prec̃e tuã si homines red¬
dunt ante eos effunde. Si uͦ recdditurꝰ ẽ ds in
occulto ora. sicut p̾cipit in euangłio. Tu aũ
cũ oraueris intra in cubiculu ⁊ clauso ostio ora
patiẽ tuũ.⁊ qui uidet in abscondito reddettͥ.
Sequit᷑ ⁊ tͥbulationẽ meã .i. orationẽ quȩ fit in
tribulatione ante ip̃m ꝓnuntio .i. intꝰ. de con¬
scientia uł innocencia securus in occulto ad
cum dirigo. ⁊ hoc facio. dicit ȩccł̃ia.

Expanded text:
am ante ipsum pronuntio. » Effundo copiose ut purum fontem, orationem meam reddet. Ibi ergo effunde precem tuam; si homines reddunt, ante eos effunde. Si vero redditurus est Deus, in occulto ora, sicut praecipit in Evangelio: Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum, et clauso ostio ora Patrem tuum; et qui videt in abscondito reddet tibi . Et tribulationem meam, id est orationem quae sit in tribulatione ante ipsum pronuntio, id est intus de conscientia. Vel innocentia securus in occulto ad eum dirigo. Et hoc facio dicit Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
firmari. O dñe uiã miquitatis quȩ a patͥb
trita ẽ. que ⁊ mͥ imminet amoue a me. hoc
in hoc scło necessariũ ẽ. ⁊ qr lex factoꝵ sub¬
intrauit. ut habundaret delictum. subdit.
⁊ lege tua miserere mei. scił lege fidi. lege
lege enĩ factoꝵ di iubentis ẽ iusticia. in lege
fidi subuenientis miscđia. ꝑfecte petit iste

Expanded text:
firmari, o Domine, viam iniquitatis quae a Patribus trita est, quae et imminet. Amove a me, hoc in hoc saeculo necessarium est. Et quia lex factorum subintravit, ut abundaret delictum, subdit: Et de lege tua miserere mei, scilicet lege fidei, lege enim factorum Dei jubentis, est justitia; in lege fidei subvenientis, misericordia. Per fidem iste
Abbreviated transcription (Latin):
occasui. cui ñ cedit dies hesternꝰ quã ñ urget di¬
es crastinus q̃ ẽ in atriis tuis. hȩc sunt illa ad
que suspirat suꝑ milia dierũ. quȩ desiderant
homines .i. suꝑ infinitos dies p̾sentes qui finẽ

Expanded text:
occasu, cui non cedit dies tertius, quem non urget crastinus, quae est in atriis tuis. Haec sunt illa ad quae suspirat, super millia dierum, quae desiderant homines, id est super infinitos dies praesentes, qui fine
Abbreviated transcription (Latin):
alterum. te in gentem. ꝑroponit bre¬
uiter. ꝗͥd postea plenius narrabit. ⁊ ꝑtransie¬
runt de regno .i. t̾ra ꝓmissionis. que dicit᷑ reg¬
num istł. Tt ransicrunt dico ad ppłm alterũ.
⁊ quom durare potuerunt: Ecce.¬

Expanded text:
ente in gentem. Aug. Proponit breviter quod postea plenius narrabit. Et pertransierunt de regno, id est terra promissionis quae dicitur regnum Israel. Transierunt dico, ad populum alterum. Et quomodo perdurare potuerunt? Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
scił xp̃o .i. a corport eiꝰ qͦd ẽ unũ eũ capite
Ipse enĩ ñ tollit miscdiam ei qui xp̃ianis
quidẽ ẽ. qͦd si homo ita iniquus ẽ. ut fug¬
at a cecdente patre. ipse se alienat ab hen¬
ditate: pat̾ ñ abicit eum. Sequit᷑. Reꝙ no¬
cebo ei in u̾itate mea. Ad hoc enĩ ñ tolliur
miscdia liberantis. ut ñ noceat u̾itas uiti¬
cantis.

Expanded text:
sto, id est a corpore ejus, quod est unum cum capite. Ipse enim non tollit misericordiam ei, qui Christianus quidem est. Quod si homo ita iniquus est, ut fugiat accedente patre, ipse se alienat ab haereditate: non pater abjicit eum. Neque nocebo ei in veritate mea. Ad hoc enim non tollitur misericordia liberantis, ut non noceat veritas vindicantis.
Abbreviated transcription (Latin):
IN eternum seruabo illi miseri¬
cordiam meam: et testamentũ¬
meum fidele ipsi. seruabo uli
cȩlo ⁊ in t̾ra ⁊ testam̃tũ ẽ fidele ipsi. quia
quecũiq de eo p̾dicta sunt integre in eo
impleta sunt. ⁊ testamentũ meũ .i. ꝓmis

Expanded text:
In aeternum servabo illi misericordiam meam: et testamemeum fidele ipsi. » Servabo ilcoelo et in terra . Et testamentum meum fidele ipsi, quia quaecunque de eo praedicta sunt, integre in eo completa sunt. Vel, testamentum, id es
Abbreviated transcription (Latin):
¶ur gͦ sp̾c sos acdeo inculeat in multis scͥpturȩ
locis que sunt om̃ib nota: quia effigies uiuenti
snnił homines seducit. ut putent in ea occultũ
eẽ num̃. ⁊ ñ eõ sine uuio habitatore. Unde ⁊ de¬
monia ad possidenda simulachra inuitant. q̃¬
rum p̾sidentiũ uaria fallacia mortiferi semmã¬
tur. ⁊ multiplicant᷑ errores. hȩc autẽ alibi ꝑpha
uaminat dicens. Om̃s di gentiũ demonia. pͥ¬
dentiores uͦ dicunt se nec ydola. nec in eis demo¬
⁊ alii dicentes se ñ colere ip̃a corpora s que illis
regenddis president nimina. ut iouem mer.¬
curium ⁊ huimꝰi. que omĩa damnat apłs dicens.
Qui cõmutauerunt u̾itatẽ di in mendacium:⁊

Expanded text:
us sanctus a Deo inculcat in multis Scripturae locis, quae sunt omnibus nota, quia effigies viventi similis homines seducit, ut putent in ea esse occultum numen, et non esse sine vivo habitatore. Unde et daemonia ad possidenda simulacra invitant, quorum praesidentium varia fallacia, mortiferi seminantur, et multiplicantur errores. Haec autem alibi damnat Propheta, dicens: Omnes dii gentium daemonia , prudentiores vero dicunt se nec idola, nec in eis daemoet alii dicentes se non colere ipsa corpora, sed quae illis regendis praesident numina, ut Jovem, Mercurium, et hujusmodi, quae omnia damnat Apostolus dicens: Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
e iustificationes: P ost̃ aũ isti duo u̾sus ad singła s
partes uniꝰ suꝑiors aptari ait ad hoc qͣdait. memor
fui uidieioꝵ referat᷑ tediũ. uł defectio tenuit me.
ad illd̃ ũ qͣdait. ꝯsolatꝰ sũ referat᷑. Cantabiles mͥ
erq̃t iustificat̾ones tuȩ. ⁊ ẽ.

Expanded text:
 justificationes. Possunt autem isti duo versus ad singulas partes unius superioris aptari, ut ad hoc quod ait, memor fui judiciorum, referatur, taedium, vel defectio tenuit me: ad illud vero quod ait, consolatus sum, referatur cantabiles mihi erant justificationes tuae, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ut bonus equus. ht̃ enim equos suos xp̃c
de quib dicit ꝓpħa. Ascendisti equos tuos ⁊
tio ẽ iusticiȩ delectano. ut ñ timore. s dilectione
agatur. qͦd ẽ donũ dĩ. uł dilatatio ẽ sciennȩ la¬
titudo. sine qua non possunt currere. Hee sunt
aquȩ de quib dicit᷑. ⁊ in plateis tuis discurrent
aquȩ tuȩ. de quib dñs clamat. Siquis sitit ue

Expanded text:
ri, ut bonus equus. Habet enim equos suos Christus, de quibus dicit propheta: Ascendisti equos tuos, et tio est justitiae delectatio, ut non timore, sed delectatione agatur, quod est donum Dei. Vel dilatatio est scientiae latitudo, sine qua non possum currere. Hae sunt aquae de quibus dicitur: Et in plateis tuis discurrunt aquae tuae . De q
Abbreviated transcription (Latin):
sona membroꝵ. Intentio. monet ad dm̃ clama-¬
re. Modus. biꝑtitus ẽ p̃s. Primo sciens ꝓpħa
hominẽ peccatis implicari. rogat ut audiatur.
subdens a quib maxime uelit lib̾ari. Scdõ dic̃
quod a iusto correctus. spernet falsos laudato¬
res ibi. Corripiet ⁊ cȩta. In ꝑsona gͥ hominis pec
ad te. Q uid clamaui: Exaudi me. ⁊ item ad¬
huc clamo intende uoci meȩ. qñ: cũ clamauero
ad te intentione cordis. Nondum enĩ finitus
ẽ elamor. qr nondum finita ẽ tribulatio. Si fi¬
nita ẽ tribulatio: finitus ẽ clamor. S uͦ manet
usq ad finem scł̃i: nunquã cesset clamor. o dñe.¬

Expanded text:
od. Intentio: Monet ad Deum clamare. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo sciens Propheta hominem implicari peccatis, orat ut audiatur subdens a quibus maxime vult liberari. Secundo dicit quod a justo correptus, spernet falsos laudatores, ibi, corripiad te: quid clamavi? Exaudi me, et item adhuc clamo intende voci meae; quando? Cum clamavero ad te intentione cordis. Nondum enim finitus est clamor, quia nondum finita est tribulatio. Si finita est tribulatio, finitus sit et clamor. Si vero manet usque ad finem saeculi, nunquam cessit clamor, o D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ conscientia bona. ⁊ fide ñ ficta. Purum autẽ
nem: qualit̾ ⁊ te ip̃m debes diligere: qͦd ñ ẽ int̾
malos. hȩc autẽ caritas. nos xp̃o compaginat. P
ip̃a eñĩ ꝓ om̃ib uerbo fungitur. dicens ꝓ pede
Caritas enĩ unũ facit nos cum xp̃o. Siue gͦ ca¬
put loquat᷑. siue membra .i. siue quod dicit᷑ ca¬
piti conueniat siue membris: xp̃c loquit᷑. s in
uoce eiꝰ quisq agnoscat sua. tanqͣ herenᷤ in xͥ corpore.

Expanded text:
et conscientia bona, et fide non ficta. Purum autem et conscientia bona, et fide non ficta. Purum autem nem qualiter et te ipsum debes diligere; quod non est inter malos. Haec autem charitas nos Christo compaginat. PeIpsa enim pro omnibus verbo fungitur, dicens pro pedCharitas enim unum facit nos cum Christo. Sive ergo caput loquatur sive membra, sive quod dicitur capiti conveniat, sive membris Christus loquitur; sed in voce ejus q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Sunt em̃ in scͥpturis scis ꝓfunda mystĩa que
ad hoc abscondunt᷑: ne uilescant. ad hoc querũ¬
tur ut exeireant ad hoc aꝑiunt᷑: ut pascant. Scp¬
tura enĩ sacra si nusqu̾a aꝑta eẽt: ñ te pasceret
si muisqu̾a occulta: non te exerceret. Hic tamen
alia ñ dicunt᷑ quã in aliĩs psalmis dicta sunt
s eadem licet diu̾so m. Ic̃o eadem quia oportet
sepius commemorare qͦd cogit munduis obli¬
unsci. Iao diuina multiplicit̾ dicta funt ut ua¬
rietas locutionis fastidium tolleret u̾itatis. Illd̾
autẽ de quo hic ⁊ aliis psalmis tractatur ẽ ca
dm̃ diligunt. quã paulus diffinit dicens. fi¬
nis p̾cepti ẽ caritas. de corde puro ⁊ conscia
bona ⁊ fide ñ ficta. alibi uͦ qͣi scientib loquen ᷤ di¬
cit finis legis ẽ caritas.⁊ ñ dicit ibi. quȩ caritaᷤ
qr alidi dixit. Non enĩ om̃ia ubiq dici aut
possunt. aut debent. Idõq ibi non dixit qualis
caritas. s ibi det̾mmauit. uͥ addidit de coede puro

Expanded text:
est. Sunt enim in Scripturis sanctis profunda mysteria, quae ad hoc absconduntur, ne vilescant; ad hoc quaeruntur, ut exerceant; ad hoc aperiuntur, ut pascant. Scriptura enim sacra si nusquam aperta esset, non te pasceret; si nusquam occulta, non te exerceret. Hic tamen non alia dicuntur quam in aliis psalmis dicta sunt, sed eadem, licet diverso modo. Ideo eadem, quia oportet saepius commemorari quod cogit mundus oblivisci. Ideo etiam divina multipliciter dicta sunt, ut varietas locutionis, fastidium tolleret veritatis. Illud autem de quo hic et in aliis psalmis tractatur, est cDeum diligunt, quam Paulus diffinit dicens: Finis praecepti est charitas, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Alibi vero quasi scientibus loquens dicit: Finis legis est charitas : et non dicit ibi quae charitas, quia alibi dixit. Non enim omnia ubique dici, aut possunt, aut debent. Ideoque ibi non dixit, qualis charitas sed ibi determinavit ubi addidit, de corde puro,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerumptam̃. hic ẽ condusio psalmi uͥ dicit.
ꝗͣd si boni lib̾ati sint. ⁊ de mimicis uindicati
ñ sͥ dant s cło. Unde ⁊ habitabunt cum eo qͣi
tasti ꝯfitebunt᷑. Hic int̾ grauia qͦd laudabiliꝰ
ẽ. ⁊ maxime in futuro. dum ⁊ causas eoꝵ ⁊ ui
reeti. Qui emm ad se flectit cor. torquet. qui uͦ
in dm intendit ⁊ dirigit. ⁊ iło ibi eis requies iͥt
uͥ cor habẽt. unde subdit. ⁊ habitabunt. hii qͥ¬
b male erat in uultu suo. in cuiꝰ sudore panẽ
ederunt. ⁊ habitabunt cũ uultu tuo qr dmtͥ
num. sicut ẽ uidebunt. ⁊ tunc deterso sudore
finitisꝙ laborib. ꝑhenni leticia implebuntur
⁊ icło nichil timetur ab eis in mundo.

Expanded text:
usti. Aug. Hic est conclusio psalmi, ubi dicit, quod si boni liberati sunt, et de inimicis vindicati, non sibi dant, sed Deo. Unde et habitabunt cum eo; Cajusti confitebuntur, hic inter gravia, quod laudabilius est; et maxime in futuro, dum et causas eorum et recti: qui enim ad se flectit cor, torquet; qui vero intendit in Duem, dirigit. Et ideo ibi in eis requies, ubi cor habent. Unde addit: Et habitabunt. Hi quibus male erat in vultu suo, in cujus sudore pacem ederunt. Habitabunt cum vultu tuo, quia Deum trinum, prout est, videbunt, et tunc deterso sudore finitisque laboribus, perenni laetitia implebuntur. Et ideo nihil timetur ab eis in mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possent. s qr noluetunt .nde subait
⁊ m lege eiꝰ noluerunt ambulare. si q̃ncꝑ
ambulent tam̃ nolunt. qr ñ ex corde. faci¬
unt A gunt enĩ qti mallent ñ piecipi sibe
Ex corde autẽ nullom fit. qͦd fit formidine
pene. ñ dilectione iusticiȩ. pars sũt manu
ẜ ñ corde qui ñ furant᷑ timore ꝑene. ⁊ amo¬

Expanded text:
n possent, sed quia noluerunt. Unde subdit: Et in lege ejus noluerunt ambulare, et si quandoque ambulent, tamen nolunt, quia non ex corde faciunt. Agunt enim quae mallent non praecipi sibi, ex corde autem nullo modo fit, quod fit ex formidine poenae, non dilectione justitiae. Pares sunt manu, sed non corde, qui non furantur, timore poenae, et amo
Abbreviated transcription (Latin):
tabnaculi testimonii dicebat᷑ ilud qͣd tot mẜ¬
stica significabat. T̃ estimoniũ gͥ dicit᷑ uetus
testamentũ in quantũ ꝓbat lex in quantũ iu¬
bet. Idlem g̃ significat᷑ ꝑ testimoniũ ⁊ ꝑ legem
si alia ⁊ alia ratione. Ita idem intelligitur
tauit in racob .i. in ppło udaico testimoniũ
I. legem suscitauit. dicit qͦd ꝑ illud testimoni¬
uni peccatũ qd latebat apparuit ⁊ reuixit.

Expanded text:
ni testimonii dicebatur illud quod tot mystica figurabat . Testimonium ergo dicitur Vetus Testamentum inquantum probat, lex inquantum jubet. Idem ergo significatur per testimonium et per legem. Sed alia et alia ratione. Ita idem intelligiturtavit in Jacob, Aug. in populo Judaico, testimonium, id est legem. Suscitavit dico, quia per illud testimonium peccatum quod latebat apparuit et revixit.
Abbreviated transcription (Latin):
potissimũ aliꝗtid boni expectandłu fuit.
Sunt enim de illo filio ioseph nati cui iacob
Dñclicens dextetam imposuit. quãus ad si¬
nstram ꝯstituto ⁊ maiori manasse filio io¬
seph ppͥosuit qͣndo cancellatis manib ut̾ꝙ
bñdixit. dextetam suꝑ effram ⁊ simstram suꝑ
manassen statutũ ad dexterã ponendo. Cum
autẽ hȩc trib hic culpat᷑. nec apparuisse. in
ca oftenditur. quid illa bñdictio ꝓmittebat
patet iacob tunc figurasse qͦd nouissimi eeñt
p̃mi ⁊ pͥmi nouissimi. ꝑ aduentũ saluatoris
de quo ioħes ait qui pꝰt me uenit ante me fa

Expanded text:
potissimum aliquid boni exspectandum fuit. potissimum aliquid boni exspectandum fuit. Sunt enim de illo filio Joseph nati, cui Jacob benedicens dexteram imposuit, quamvis ad sinistram constituto, et Manasse majori filio Joseph praeposuit, quando cancellatis manibus utrique benedixit, dexteram super Ephraim, et sinistram super Manassem statutum, ad dexteram ponendo . Cum autem haec tribus hic culpatur, nec apparuisse in ea ostenditur quod illa benedictio promittebat. Patet Jacob tunc figurasse, quod novissimi essent primi, et primi novissimi , per adventum Salvatoris. De quo Joannes ait: Qui post me venit a
Abbreviated transcription (Latin):
uare mandata in die auditionis. scił qͣndo
d̃s dealiqua adu̾sitate eos clamantes audie¬
bat. qͦsi p̾ludentes arimis ꝯu̾si sunt in die
belli .i. defecunt in die temptationis. Nicħ
in diebelli ñ attendere⁊ ꝓmutẽ in diȩ audi¬
tionis : deserere in die temptationis. ⁊ hocẽ
quasi p̾lulere atimis. ⁊ ad horã c̃tamtris
molle pugnare. Q uod uͦ ait. intendenteᷤ ⁊ mirt¬
teonites arcũ cũ potiꝰ uideat᷑ debere drxisse inten¬
dentes aitu. ⁊ mittentes sagitas ñ eni arais
mittitur. s ab areu aliquid mittit᷑. figurate
dictũ accipiamꝰ mittentes arcũ quia aligend
mitunt aitu. uł obscurus ẽ ordo u̾boꝵ. ut
iste sit orcdo. intendentes artt̃ ⁊ mutente
subaudis sagittas. ñ nulli tam̃ greci codices
hñt intendentes ⁊ mittentes arcub ut sine
dubitatione. subaudiamꝰ sagittas. P ex
filios uͦ effrem qui dictus ẽ ⁊ effraim totã
ulla gentẽ amaricantẽ intelligi uoluit a
parte totũ significans. qͦd id̃o est. qi ab his

Expanded text:
vare mandata in die auditionis, scilicet quando Deus de aliqua adversitate eos clamantes audiebat, quasi praeludentes armis, conversi sunt in die belli, id est defecerunt in die tentationis. Nihil in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis. Et hoc est quasi praeludere armis, et ad horam certaminis nolle pugnare. Quod vero ait, intendentes et mittentes arcum, cum potius videatur debere dixisse, intendentes arcum et mittentes sagittas. Non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur. figurate dictumittunt arcu. Vel obscurus est ordo verborum, ut iste sit ordo: Intendentes arcum et mittentes, subaudis sagittas. Nonnulli tamen Graeci codices habent, intendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus sagittas. Per filios vero Ephrem, qui dictus est et Ephraim totam illam gentem amaricantem intelligi voluit: a parte totum significans. Quod ideo est, quia ab his
Abbreviated transcription (Latin):
do scͥptis qͦd mentib exceratis absoluerat. uł
forsan testimoniũ dieit illud qͦd accidit
ia cob qn cũ angło luctatꝰ tacto femore clau¬
dicauit qͦd significat iudeos. partim fide
ꝯstare. partĩ a salute discedere. Et ita huius
rei testimoniũ fuit qͦd iacob accidit. E cce
parabola. hoc autẽ testimoniũ suscitatur.
dũ lex sebitur: qi priꝰ ignorantia sopitũ erat.
s ex tũc ⁊ ip̃m signũ in memoria fuit. ⁊ res fi¬
gurata ex tc̃ cepit ⁊ hoc ẽ. ⁊ suscitauit testimo¬
niũ in iacob .i. illud qͦd accidit iacob in sig¬
num. priꝰ sopitũ ignorantia ⁊ qͣndo suscita¬
uit Qñ legẽ posuit in isrł. In qua lege.¬
Quanta mandauit patribus
nr̃is nota facere ea filis suis
ut cognoscat generatio alta.
antiquus ppłs. qui accepit mandata a do.
ñ tam̃ nouit uł fecit. Ad quid gͦ manda¬
uit: Nota facere ea filiis sins. filii sunt nonus
ppłs noui testam̃ti. qui mandata noure ⁊ fecit
qͣd qͣi exponendo subdit. Ad hoc acceꝑunt ut

Expanded text:
do scriptis quod mentibus obcaecatis obsoleverat. Vel forsan testimonium dicit illud quod accidit Jacob, quando cum angelo luctatus tacto femore claudicavit . Quod significat Judaeos; partim fide constare, partim a salute discedere. Et ita hujus rei testimonium fuit, quod Jacob accidit. Ecce parabola. Hoc autem testimonium suscitatur, dum lex scribitur, quia prius ignorantia sopitum erat, sed ex tunc, et ipsum signum in memoria fuit, et res figurata ex tunc coepit. Et hoc est, Et sucitavit testimonium in Jacob, id est illud quod accidit Jacob in signum, prius sopitum ignorantia. Et quando suscitavit? quando legem posuit in Israel, in qua legeQuanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, ut cognoscat generatio altera. antiquus populus, qui accepit mandatum a Deo, et tamen non novit vel fecit. Ad quid ergo mandavit? nota facere ea filiis suis. Filii sunt novus populus Novi Testamenti, qui mandata novit et fecit, quod quasi exponendo subdit. Ad hoc acceperunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fidem que impetrat qͦd lex imꝑat. s qi ex oꝑi¬
pium quã fidem ñ ħuit gn̾atio praua ⁊ amal¬
Multo enĩ hoc expressius dicit. ut significet
grãm dĩ. quȩ ñ solum facit remissionẽ pecc̃oꝵ
s ⁊̃ cooꝑari facit sͥ sp̃m hominᷤ᷑ i bonis oꝑi¬
p: quã sidiu̾t. Non credidit dõ sp̃c eiꝰ. Habere¬

Expanded text:
fidem, quae impetrat quod Lex imperat. Quando enipium . Quam fidem non habuit generatio prava et amaMulto enim hoc expressius dicit ut significet gratiam Dei, quae non solum facit remissionem peccatorum, sed et cooperari facit sibi spiritum hominis in bonis operibus, quasi diceret, non credidit D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gn̾ationes transmissa sunt mandata dĩ
ne quis putaret uni data. Ad quid:
dicationis. in dõ ñ in lege que punit. ñ suã
iusticiã ꝯstiuant. ⁊ ñ obliuiscant᷑ oꝑum dĩ
iactando sua oꝑa. que nulla sunt nͥ a do. tił
colendo idola. ut fecerunt iudĩ. adola colenteᷤ
demde ostendens quȩ sit uera dĩ mrordatio.
fubdit. ⁊ mandata eiꝰ exquirant oꝑando. qͥ
dicti sunt supra cognouisse. mͦ dieit᷑ ut exqui¬
rant ut sꝑantes in d̾o̾ ab eo adiuuent᷑ admi¬
plendum. oꝑe. mandata dico exquirant.¬

Expanded text:
 generationes transmissa sunt mandata Dei, ne quis putaret uni data. Ad quid? aedicationis. In Deo, non in lege quae punit ne suam justitiam constituant, et non obliviscantur operum Dei, jactando opera sua, quae nulla sut fecerunt Judaei idola colentes. Deinde ostendens quae sit vera Dei recordatio subdit: Et mandata ejus 172 exquirant, operando, qui dicti sunt supra cognovisse, modo dicitur ut exquirant ut sperantes in Deo, ab eo adjuventur ad implendum opere mandata. Dico, exquirant
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatũ ẽ mortẽ. demde iepetit ⁊ lege. hoc ẽ tespi¬
moniũ posuit in istł hoc ẽ in iacob. Pofuit
dient qi iugũ ne uaga uoluntate errarent. In¬
t̾est gͦ aliquid int̾ fuseitauit ⁊ posuit. Aliud
eñ notat suscitauit. aliud posuit sicut dixi¬
mus. L ex gͦ ⁊ bñ uiuentib testimoniũ est.
q̃ fugiant peccata ⁊ male utentib quo con¬
uincant᷑ puniendi ⁊ peccatores sicut. xp̃c ẽ

Expanded text:
epetit, Et legem, hoc est testimonium posuit in Israel, hoc est in Jacob. Posuit dicit, quasi jugum, ne vaga voluntate errarent. Interest ergo aliquid inter suscitavit, et posuit. Aliud enim notat suscitavit, aliud posuit, sicut diximus. Lex ergo, et bene utentibus, testimonium est, quo fugiant peccata; et male utentibus, quo convincantur puniend
Abbreviated transcription (Latin):
iacob: et legem posuit in ifrl.
Et sustitauit testimoniũ in iacob. hoc testi¬
moniũ ẽ initiũ. de quo supra dixit. loquar
ꝓpositiones ab mitio. Initiũ g̃ ẽ uetꝰ teste¬
mentũ. quia ibi timor ẽ qui ẽ mraiũ sapĩe

Expanded text:
et legem posuit in Israel. » Et suscitavit testimonium. Aug. Hoc testimonium est initium, de quo supra dixit: Loquar propositiones ab initio. Initium est ergo Vetus Testamentum, quia ibi timor est, qui est initium sapie
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m sp̃c qui ẽ in illo ꝑtransibit ab eo. Eece qui
tumebat abiit. Hic ẽ finis morientiũ. ⁊ illo ere¬
illo ꝑtransibit ab eo. qr dum ẽ in illo uariat᷑
⁊ p̾t exit. Unde subdit ⁊ ñ subsistet in eo ⁊ ñ¬
corpꝰ in hoc mundo hoc dicit contͣ dementes qui
dicunt animas in hunc mundũ redituras

Expanded text:
 qui est in illo, pertransibit ab eo. Ecce qui timebat, abiit. Hic enim est finis morientium, et illo exeillo pertransibit ab eo, quia dum est in illo variatur, et post exit. Unde subdit: Et non subsistet corpus, in hoc mundo. Hoc dicit contra dementes, qui dicunt animas in hunc mundum redituras
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa tua.⁊ .i. qr tu es faciens mirabilia gͥ
tu es ds solus. nullus alius uł scdm aliam
luteram. Tu es d̾s solus magnus. Hoc dieit
ꝯtra futuros qui se dic̾e̾nt altos a se ñ a do
Nam quid magnũ dicit᷑ dꝰ: Dichil. S̾ qr
futuri erant qui dic̾ent se magnoᷤ ⁊ deum
face̾nt paruũ contra illos dr̃ tu es d̃s solus

Expanded text:
 quia, tu es faciens mirabilia, ergo tu es Deus solus, nullus alius. Vel secundum aliam litteram: Tu es Deus solus magnus. Hoc dicit contra futuros, qui se dicerent altos a se, non a Deo. Nam quid magnum dicitur Deo? Nihil. Sed quia futuri erant qui se dicerent magnos, et Deum facerent parvum, contra illos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯsolatus es me in tͥsticia quȩ. hic ẽ scił in
his quȩ passus sum hoc uideant ⁊ ꝯfundan¬
t᷑ in uidicio ꝑnitiose. qui mͦ nolunt salubrit̾
ꝯfundi.

Expanded text:
et consolatus es me in tristitia quae hic est, in his quae passus sum; hoc videant, et confundantur in judicio perniciose, qui modo nolunt salubriter confundi.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis.bona sͥ tͥbuunt. mala uͦ uł sathane tri¬
buunt qͣi coeg̾it. uł fato stellaꝵ. qͦd ẽ accusa
fecit. ⁊ sic psalles nomini dñi querens głam
oꝑe nomini tuo o altissime. deinde duob ꝑ
pictis. duo alia reddit. qͣi dico bonũ ẽ ostũ

Expanded text:
mentis, bona sibi tribuunt; mala vero vel Satanae trimentis, bona sibi tribuunt; mala vero vel Satanae tribuunt, quasi coegerit, vel fato stellarum: quod est accusarfecit. Et sic psalles nomini Domini, gloriam Denomini tuo, o Altissime. Deinde duobus praedictis duo alia reddit
Abbreviated transcription (Latin):
tatio mentis. qi in ea debemꝰ semꝑ cantare do
⁊ gr̃as agere exultantes. ⁊ hoc in die sabbati .i.
de et̾na requie. cũ mentis tranquillitate de
malos econtra hec quiescere. ibi laborare. Hac
intentione ut hic libent̾ laboremus ꝓ ȩternis
agentes sabbatum mentis. M odus triꝑtitus
batus agit sabbatũ mentis. sentiens omĩa bñ
agi a dõ. qͦd ñ nouit stultus. Scdõ malos as
serit ꝑituros. ut metus sit cetis ibi. cũ exorti
fuerint. Tercio dicit iustos florere. ut deuoqi
futurũ scłm xp̃iani sumus. Ido quocũq mͦ
se habeant p̾sentia grati simus uł ꝯsolationi
Si ꝑ blanda uł iusticiȩ ꝑ asꝑa bona enim
p̾sentia a dõ uob̃ data osolatio sunt. cũ de¬
sunt iusticia ẽ. consolatur enĩ nos d̾s ⁊ em̃dat.
In utroq gͦ simus ei grati dicentes. B onũ¬
ẽ confiteri uoce dño ut mala nob̾. bona do tri-¬
buamꝰ. Peru̾si ⁊ ꝑturbati qui sunt sñ sabbo

Expanded text:
tatio mentis, quia in ea debemus semper cantare Deo, tatio mentis, quia in ea debemus semper cantare Deo, et gratias agere exsultantes. Et hoc in die sabbati, Alcuin. id est de aeterna requie, cum mentis tranquillitate, de Malos autem econtra hic quiescere, ibi laborare: hac intentione ut hic libenter laboremus pro aeternis, agentes sabbatum mentis. Modus. Cassiod.batus agit sabbatum mentis, sentiens omnia bene agi a Deo, quod non novit stultus. Secundo asserit malos perituros, ut metus sit caeteris, ibi, cum exorti fuerint. Tertio dicit justos florere virtutibus,futurum saeculum Christiani sumus, ideo quocunque modo se habeant praesentia, grati simus; vel consolationi Dei per blanda; vel justitiae per aspera. Bona enim praesentia a Deo nobis donata consolatio sunt, cum desuper justitia est. Consolatur enim nos Deus, et emendat. In utroque simus ei grati, dicentes:  voce Domino ut mala nobis, bona Deo tribuamus; perversi et turbati, qui sunt sine sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
Bonum ẽ confiteri domino.
eade uarie ⁊ diu̾se tractant᷑. Nulłu enĩ aliũd¬
canticũ tractat᷑ in hoc põo quã in aliis. S id̾e.¬
qͦd autẽ ait in die sabbati. Sciendu ẽ. qͦd trpplex
ẽ sabbatum scił sabb̃m temporis. sabbatũ pec¬
toris sabbatũ etn̾itatis. S abbatũ temporis est¬
dies seꝑtimus. quo pꝰt oꝑa sex dierũ requieuit
d̾s docens suos in p̾senti laborare. ut in futuro
quiescant qͦd sabbatum in uet̾i lege obseruabat᷑
sabbatum aut̃ mentis est tranquillitas bonȩ
conscientiȩ spe futuri. ut non turbet᷑ reb scłi.
de quo sabbato hic agitur. In hoc aũ sab̃bo
cordis pͥmum ẽ. ut bona tua d̃o tribuas. ma¬
la tͥ. Sabbatũ autẽ et̾nitatis. ẽ et̾na requies ꝓ
qua in p̾senti oꝑari bona. debemus agentes sab¬
batũ mentis. de quo sabbato ȩt̾nitatis. ⁊̃ agit hic
ꝓpħa. Agit᷑ gͦ hic de duplici sabbato scił mentis
⁊ ȩt̾nitatis. Unde bene in tytulo ponitur psalmꝰ

Expanded text:
Bonum est confiteri Domino. eadem diverse et varie tractantur. Nullum enim aliudcum tractatur in hoc pQuod autem ait, in die sabbati, sciendum quod triplex est sabbatum, scilicet sabbatum temporis, sabbatum pectoris, sabbatum aeternitatis. Sabbatum temporis est septimus dies, quo post opera VI dierum requievit Deus, docens suos in praesenti laborare, ut in futuro quiescant: quod Sabbatum in veteri lege observabatur. Sabbatum autem mentis, est tranquillitas bonae conscientiae, spe futuri, ut non turbetur rebus saeculi: de quo sabbato hic agitur. In hoc autem sabbato cordis primum est, ut bona tua tribuas  Sabbatum autem aeternitatis est, aeterna requies, pro qua in praesenti bona operari debemus agentes sabbatum mentis, de quo sabbato aeternitatis etiam agit hic Propheta. Agitur ergo hic de duplici sabbato, mentis et aeternitatis. Unde bene in titulo ponitur, Psalmu
Abbreviated transcription (Latin):
uificat᷑. In hoc psalt̾io psallit qui spũ uiuifi¬
cato ꝑ obseruantiã decalogi cum bylaritate
bñ agit. In psallendo enĩ hylaritas ẽ. qͥcqͥd
gͦ facis cum hylaritate bñ facis qui autẽ cun
tristicia bonũ facit. de eo fit ñ ip̃e facit.⁊ pa¬
tat psalt̾ium. s ñ cantat in eo bonũ ẽ ⁊̃ ꝑsilła
bñ loqueris tantũ. canticũ est sine cythara. S
oꝑaris ⁊ ñ loqueris cythara ẽ sine cantico. Ido
⁊ bñ loquere ⁊ bñ fac. ut sit eythara cũ canti

Expanded text:
ificatur. In hoc psalterio psallit qui spiritu vivificato, per observantiam decalogi, cum hilaritate bene agit. In psallendo enim hilaritas est. Quidquid ergo facis cum hilaritate, bene facis. Qui autem cum tristitia bonum facit, de eo fit, non ipse facit; et portat psalterium, sed non cantat in eo. Bonum est psallere bene loqueris tantum, canticum est sine cithara; si operaris et non loqueris, cithara est sine cantico. Ideo et bene loquere, et benefac, ut sit cithara cum canti
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra cham. uł ita uerba signoꝵ ñ accipit u̾ba
quib fierent signa. M ulta enim sine uerb̾ fa¬
cta sunt: uł uirga uł manu extenta. s qr ipsa
facta non erant significationis mn ania. sicut u̾¬
ba que loquimur. ido ipsa dicta sunt uerba.
.i. ꝑ eos fecit signa. quȩ tanquã uerba aliqͥo
significabant. Et posuit u̾ba ꝓdigioꝵ suorũ¬

Expanded text:
 Vel ita, verba signorum non accipit verba quibus fierent signa. Multa enim sine verbis facta sunt, vel virga, vel manu extenta, sed quia ipsa facta non erant significationis inania, sicut verba quae loquimur, ideo et ipsa dicta sunt verba. est per eos fecit signa, quia tanquam verba aliquid significabant. Et posuit verba prodigiorum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
ut in illo inuenlas ꝗͦd tu nescis qui ñ nescit
querit gͦ qñ fiet sic dicens.
Us ꝙ quo pe¬
catois domine: usꝙ q̃ pecatoreᷤ

Expanded text:
ut in illo invenias quod tu nescis, qui non nescit; quaerit ergo quando fiet, sic dicens: Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
ta qd moyses sacerdos dicit᷑ qr si ñ hostias uota
tam̃ ppli obtulit do ⁊ ꝓ ppło supplicautt⁊ samu
Qintꝰ eos qui inuocant nom̃ eius. Nota qͥa
samuel non numerat᷑ int̾ sacerdotes. qi filte¬
de effraim. de qua tribu non fiebat sacerdos
siam legeni ħ de leui .⁊ idło int̾ inuocantes po¬
mitur fuit tam̃ sacerdos. sicut alibi legitar
⁊ isti iam tunc.¬

Expanded text:
stias, vota tamen obtulit Deo, et pro populo supplicavit, et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus. Nota quia Samuel non numeratur inter sacerdotes, quia fuit Ephraim de qua tribu non fit sacerdos secundum legem, sed de Levi. Et ideo, inter invocantes ponitur; fuit tamen sacerdos sicut alibi legitur, et isti jam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nis tuȩ .i. ad laudandu te de iudiciis iustificatio¬
nis tue. quib slagellas filios quos ritipis. uel
ita surgebam ad confitendum tͥ. ego dico inhi¬
ans in illud bonũ. qͦd ẽ suꝑ iudicia iusticie tuȩ.
.i. qͦd ñ possunt mereri flagella quib iustifi¬
cas. ⁊ ut breuit᷑ suꝑiora concludam. particepᷤᷤ
eiꝰ ẽ. dñs ut particeps sit ñ unius s omniũ
ȩccłiaꝵ. Tanta ẽ untꝰ unitatis cum sit par-¬
ticeps xp̃i. humilit̾ dicit᷑ particeps famu¬

Expanded text:
id est ad laudandum te, de judiciis justitiae tuae, quibus flagellas filios quos recipis. Vel ita: Surgebam ad confitendum, ego dico inhians in illud bonum, quod est super judicia justitiae tuae, id est quod non possunt mereri flagella quibus justificas; et ut breviter superiora concludam; particeps eejus est Dominus, ut particeps sit, non unius, sed omnium Ecclesiarum. Tanta est virtus unitatis, cum sit particeps Christi. Humiliter dicitur particeps famu
Abbreviated transcription (Latin):
emm ẽ sapientiȩ timor dñi. qui tam̃ non sunt
ociosi. Unde subdit. ⁊ custodiam mandata tua.
⁊ hoc totum ẽ misedia tua. sicut omĩa quia o
quia fidem u̾ꝙꝑ dilatauit.⁊ solem suũ oriri fac̃.
suꝑ bonos ⁊ malos. ⁊ quia ego sum particeps d
om̃e bonum a te. gͦ iustificationes tuas doce mes
Iam se custodisse dixit. s ⁊ hic petit amplius doce¬
xi. quia semꝑ querenę sunt ad ꝓuectum. nunq̃¬

Expanded text:
t timor Domini, qui tamen non sunt otiosi. Et custodientium mandata tua, et hoc totum est misericordia tua, sicut omnia, quia, o quia fidem ubique dilatavit, et solem suum oriri facit super bonos et malos . Et quia ego sum particeps, et omne bonum est a te, ergo, justificationes tuas doce me. Jam se custodisse dixit, sed et hic petit amplius doceri, quia semper quaerendae sunt ad provectum. Nunq
Abbreviated transcription (Latin):
stimonia tua. Hic ẽ ordo conu̾sionis. ⁊ paratꝰ
sum ⁊ ñ sum turbatꝰ. ⁊ custodiam mandata
tua. ñ mutat᷑. ñ sum turbatꝰ.⁊ si funes pecc̃oꝵ
ercumplexi sunt me. tot sunt laquei qͦt pecc̃a
cumplectunt᷑. s animꝰ reluctans legemi ñ obliuiᷤ¬
citur. Ande subdit ⁊ legem tuam ñ sum oblitꝰ.¬
dum. immo ⁊ nocte orandum ẽ. ne somnolentꝰ
capiatur. Tunc enim feruet carnis illecebra
tunc temptator illudit. ⁊ ip̃e dñs ꝑnoctauit. I
oratione. ut te ꝓpͥo ad p̾candum inuitaret exẽ¬
om̃e nefas suadere contendunt. qndo eñi nullus
culpe arbitꝰ. nullus cͥminis consciꝰ. nullus pot̾ eẽ
testis erroris. tinc uarias deceptationes pectoris
dormientis infundunt. Prouidendũ gͦ ẽ. ut eo
tempore quo potes uincere. nequa quã uincenda
ra qua temptator ꝯsueuit irruere qua solet
adũsus temptationes graues remediũ uenire
erleste. scił media nocte quo tp̃r pͥmogenita egỹ
pti ꝑcussa sunt. qñ ⁊̃ sponsus uenturꝰ ẽ. ido

Expanded text:
do conversionis. Et paratus sum et non sum turbatus ut custodiam mandata tua, hoc non mutatur. Non sum turbatus, etsi funes peccatorum circumplexi sunt me. Tot sunt laquei, quod sunt cumplectuntur, si animus reluctans legem non obliviscitur. Unde subdit: Et legem tuam non solum oblitdum, imo et in nocte orandum est ne somno lentus capiatur. Tunc enim fervet carnis illecebra, tunc tentator illudit, et ipse Dominus pernoctavit in oratione , ut te proprio ad precandum invitaret exemomne nefas suadere contendunt, quando nullus culpae arbiter, nullus criminis conscius, nullus potest esse testis erroris. Tunc varias discrepationes peccatori dormienti infundunt. Providendum est ergo ut eo tempore quo potes vincere, nequaquam vincendi tra qua tentator consuevit irruere, qua solet adversus tentationes graves remedium venire coeleste, scilicet media nocte, quo tempore primogenita Aegypti, 261 percussa sunt : quando etiam sponsus venturus est. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
as: a iudiciis enim tuis timui.
confige timore casto. qui foris mitit seruile
eium a uidicis tuis ⁊ ẽ sensus ita imple me
timore. ⁊ ꝑfice mͥ bunc timorẽ quẽ habes alt
sufficiat erucifigendis carnib .i. ut uelim
das tradendo. U el ita potius timore tuo ca¬
sto qui ꝑmanet in ȩt̾num. Confige carnes
meas.i. compͥme carnalia desid̃ia. earmales
concupiscentias. idło dicit carnes quia inde
timor legis hoc non ualet efficere. Lam enrm
timani a uidieiis tuis. cum lec minaret̃ peña
Ii. timor legis seruił pedagog̾ in me p̾cessrc s
ñ crci sigt carnem. qi unut peccandi uolu¬
tal ⁊ sequeretur opus si speraret᷑ impunitas.
Mallet enim licere ⁊ dolet non licere qus s loeri
uetat:. quia non sp̾ualit̾ delectatur euis bono
ħ carnalit. Malum metuit qͦd minat᷑. C ari
o sensus Da m castum tinore. quo configant̃
camalia uicia. ad quẽ petenctu me q̃ pelagoe¬
qu tunor legis peduxit. quo timore a iudiq¬
is tuis timuii.

Expanded text:
as; a judiciis enim tuis timui. confige timore tuo casto, qui foras mittit timoremenim a judiciis tuis. Ita imple me timore, et perfice mihi hunc timorem quem habeo, ut sufficiat crucifigendis carnibus, id est ut vdas tradendo. Vel ita potius, timore tuo, casto, qui permanet in aeternum, confige carnes meas, id est comprime carnalia desideria, carnales concupiscentias. Ideo dicit carnes, quia indetimor legis hoc non valet efficere. Jam enim timui a judiciis tuis, cum lex minaretur poenam, id est timor legis servilis paedagogus in me praecesn crucifigit carnem, quia vivit peccandi voluntas, et sequeretur opus si speraretur impunitas. Mallet enim licere, et dolet non licere, quia lex vetat, quia non spiritualiter delectatur ejus bono, sed carnaliter malum metuit quod minatur: chari sensus: Da mihi castum timorem, quo configantur carnalia vitia, ad quem petendum me quasi paedagogus, timor legis perduxit; quo timore, a judiciis tuis timui.
Abbreviated transcription (Latin):
nario p̾mitrit᷑ littera am quȩ int̾pretat᷑ ocłs
⁊ intelligit᷑ sp̃ual ocłs qui pͥuidet quid tim̃¬
dum sit. Uel non. quia hic sagax in disere¬
tione legis ostenditur contra hereticos ⁊ per¬
uersores. Est ⁊̃ alter ocłs scił corporis. de quo
si hoc accipiat᷑ conuenit alia huiꝰ litterȩ in¬
terpretatio. Int̾pietat᷑ enim am ⁊̃ fons quod
fons peccati. uł iusticiȩ. Si enim uidens mu¬
lieris pulchritudine: laudasti artificis opꝰ
ocłs tuus fuit fons iusticiȩ. Si enim uidens
possessiones pupilloꝵ inuasores eaꝵ ixpuli¬
sti. sic quoq oculus tuus fuit fons iusticie
Si autẽ aspiciens agrũ pupilli uineis ꝯsitũ
segetib letum. auariciȩ facib accensus tran¬
stulisti patrũ limites. atq in possessionẽ inde
malus non eludit. bona fretꝰ conscientia dicit.¬

Expanded text:
mittitur littera ain, quae interpretatur oculus. Et intelligitur spiritualis oculus qui praevidet, quid tenendum sit vel non, quia hic sagax in discretione legis ostenditur contra haereticos et perversores. Ambr. Est et alter oculus, scilicet corporis, de quo si hoc accipiatur, convenit alia hujus litterae interpretatio. Interpretatur enim Ain etiam fons, quodfons peccati vel justitiae. Si enim videns mulieris pulchritudinem, laudasti artificis opus, oculus tuus fuit fons justitiae. Si etiam videns possessiones pupillorum, invasores eorum repulisti; sic quoque oculus tuus fuit fons justitiae. Si autem aspiciens agrum pupilli vineis consitum, segetibus laetum, avaritiae facibus accensus, transisti patrum limites, atque in possessionem indefmalus non eludit, bona fretus conscientia, dicit