comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litate a sũpti hõĩs intelligi pot̃. ut ÷ illud in
psalmo. Ego sũ u̾mis ec ñ hõ. aut memoria
animi peccatoris in inferni pęna constituti. de
qͦ scriꝑtũ ÷. u̾mis eoꝵ ñ morit᷑ et ignis ñ excin¬
guet᷑. Aranea uͦ humanã fragilitatẽ significat.

Expanded text:
litate assumpti hominis intelligi potest, ut est illud in litate assumpti hominis intelligi potest, ut est illud in psalmo: Ego sum vermis et non homo . Aut memoria animi peccatoris in inferni poena constituti, de quo scriptum ost: Vermis eorum non morietur, et ignis non exstinguetur . Ar
Abbreviated transcription (Latin):
graneus. lumbricꝰ. ascaride. costi. peduculi. pu¬
lices. lendix. tarmꝰ. ricinꝰ. usia. cimex. Emigͣ¬
neus u̾mis capitis uocat᷑. Lumbricꝰ intestina¬
rũ dictꝰ qͣsi lumbicꝰ. qr labit᷑: ł qd̾ in lumbis sit.
Ascaride. costi. peduculi uermes cutis apedib
dictis. unde et peduculosi dñr: qͥb peducłi
incorꝑe efferuescunt. Pulices uͦ uocati st᷑ qd̾
aurib canũ. Cȩnos enĩ grece canis ÷ usia est
u̾mis porci appellata eo qd̾ urit. nam uͥ mo¬
morderit adeo locus ardet. ut ibi uesice fiant.
Cimex desimilitudine cuiꝰdam herbe uocatꝰ.
nascit᷑. Tinea uestim̃tis. heruca inholere: teret¬
do inligno. tarmꝰ in lardo. Uermis ñ ut serꝑens
aꝑtis passib łsquamarũ nisib reꝑit. qr ñ est
illi spine rigor ut colubri. s indirectũ corpꝰculi
sui partes gradatim porrigendo contractas
c̃tra hendo porrectas motũ explicat. sicq a¬

Expanded text:
craneus, lumbricus, ascaridae, costi, pediculi, pucraneus, lumbricus, ascaridae, costi, pediculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus, usia, cimex. aneus, vermis capitis vocatur. Lumbricus intestinorum dictus, quasi lumbicus, quia labitur, vel quod in lumbis sit. Ascaridae costi peduculi, vermes cutis a pedibus dicti. Unde et peduculosi dicuntur, quibus peduculi in corpore effervescunt. Pulices vero vocati sunt, quod auribus canum. Cenos enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata, quia urit. Nam ubi momorderit, adeo locus adet, ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cujusdam herbae vocatus, nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque a
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ͣ sub pecris ex humore et tra. Limax u̾mis
limi dictꝰ. qd̾ inlimo ł delimo nasqͥt᷑. unde et
sordida semꝑ et immunda habet᷑. Bombices
frondiũ uermes. excuiꝰ textura bombicinũ con¬
ficit᷑: appellat᷑ añ hoc noĩe abeo qd̾ euacuet᷑ dũ
fila generat. et aer solus ineaͦ remaneat. Fruca qr
faondiũ uermis in holꝰ ł p̃ampino inuoluta
abherodendo dicta. dequa meminit plautꝰ. imi¬
tatus neꝗͣ bestiã et maleficã inuolutã inpãpino.
Implicat E iͥdem nec aduolat ut locusta. ut
huc illuoq discurrens semipasta dimutat: s ꝑ
sib uniũsa consumit. Teredonas greti uocant
lignoꝵ u̾mes. qd̾ terendo ęcĩant: hos nos t̾mites¬
dicimꝰ. ita enĩ apud latinos ligni uͥmes uocant᷑.
qͦs tp̃r oportuno cȩ se arbores gignunt. Tinea
uestim̃toꝵ u̾mis dicta qd̾ teneat. et eo usꝙ in¬
dem rem idemtidẽ urgeat. Uermes carniũ exi¬

Expanded text:
citur sub petris ex humore et terra. Limax, vermis citur sub petris ex humore et terra. Limax, vermis limi, dictus, quod in limo vel de limo nascatur. Unde et sordida semper et immunda habetur. Bombyces, frondium vermes, ex cujus textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo, quod evacuetur, fila generat, et aer solus in ea remaneat. Eruca, frondium vermis, in olus vel pampino involuta, ab erodendo dicta. De quo meminit Plautus: « Imitatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino implicat. » Sed idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat: scilsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos tdicimus. Ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur, quos tempore importuno caesae arbores gignunt. 11. Tinea, vestimentorum vermis, dicta, quod teneat, et eousque indem rem identidem urgeat. 12. Vermes carnium, hemi
Abbreviated transcription (Latin):
ermis est animal ¶de u¬
qd̾ plerunq decarne. ł deligno ł dequaõꝙ re
trena sine ullo c̃cubitu gignit᷑. licet ñminꝗͣ et
deouis nascant᷑ sicut scorpio. Sunt aũ uermes
aut t̾re aut aque. aut aeris aut carniũ. aut
frondiũ. aut lignoꝵ aut uestim̃toꝵ. Aranea
uermis aeris. ab aeris nutrim̃to cognominata.
qr exiguo corꝑe longa fila deduqt. et tele sẽꝑ
intenta. nunꝗͣ. desinit laborare. ꝑpetuũ sustĩ¬
nens insua arce suspendiũ. Sanguissuga uer¬
mis aquatił. dicta qd̾ sanguinẽ suggit: potan¬
tib enĩ insidiant᷑. cumqͣ labit᷑ saucib ł uͥ uspiã
adherescit sanguinẽ haurit: et cũ nimio cruo¬
re manduerit ȩuomit qd̾ hausit. ita ut recen¬
tiorẽ denuo suggat. Cantarida uermis t̾renꝰ.
qͥ humano corꝑi statim si fuerit applicatus:
sui adustione uesicas facir plenas humore.
Multipes uermnis t̾renꝰ. ex multitudine pedũ
uocatꝰ. qui contractꝰ inglobũ com plicat᷑. nas¬

Expanded text:
ermis est animal quod plerumque carne vel de ligno vel de quacunque re terrena sine ullo concubitu gignitur, licet nonnunquam et de ovis nascantur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea, vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata, quia exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta, nunquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte dispendium. Sanguisuga, vermis aquatilis, dicta, quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur. Cumque labitur faucibus, vel ubi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit, et cum nimio cruore maduerit, evomit, quod hausit: ita ut recentiorem denuo sugat. Cantarida, vermis terrenus, qui cum humano corpori fuerit applicatus, statim sui adustione vesicas facit plenas humore. Multipes, vermis terrenus, ex multitudine pedum us, qui contractus in globum complicatur, nas
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uocabulo respuisse. Item framea sig¬
nificat uindictã ininsontẽ ꝓlatã ut ⁊
illud psalmistȩ depeccatorib inmici.
Nefecert᷑ framea infinẽ: inimici geniti¬
uus causus. ẽ. idẽ. diaboli. cuiꝰ framea de¬
fecisse testat᷑. Framea enĩ hȩbraicꝰ sermo
ẽ: significans gladium. quo hostis ille

Expanded text:
tatis vocabulo respuisse. Item framea sigtatis vocabulo respuisse. Item framea significat vindictam in insontem prolata: ut est illud Psalmistae de peccatoribus: Inimici defecerunt frameae in finem . Inimici, genitivus casus est, id est, diaboli, cujus framea defecisse testatur. Framea enim Hebraicus sermo est, significans gladium, quo hostis ille
Abbreviated transcription (Latin):
appetens lesionẽ. nã et illȩ qui in opem
centum. ensem pessime cogitationis os¬
tendit. Euaginauert᷑ au. significat
mud a uert᷑: ut qd̾ ante erat incogitatio¬
ne tanꝗͣ inuagina reconditũ. post edu¬
ctum reuelatis cogitationib appareret.
framea ultionẽ diuinã significat. inimi¬
pio: unde ẽ. inpsalmo. effunde fram eã
et conclude aduersus eos qui me ꝑsecun᷑.
et in aliam partẽ eripe aframea animã
meã. Nam liberari se postulauit amorte
quã subitutꝰ erat. collato scilicet resurre¬
ctionis auxilio. framea enĩ si nominũ ẽ.
nom̃ significans siue hastam siue gladiũ
siue quelibet arma. ꝑ quȩ uoluit futu¬
rũ crucis ex itiũ competent̃ adu̾ti. quia
ꝑipsã plerunq succedit. S pͥmo dixit eri¬
pe animã meã. mͦ petit lib̾are ȩccłam: q̃ ÷
illi unica idẽ catholica. ut intelligat᷑ do¬
etrina noua. et conciliabula ꝑditoꝵ uni¬

Expanded text:
appetens laesionem. Nam et ille, qui inopem appetens laesionem. Nam et ille, qui inopem centum, ensem pessimae cogitationis ostendit. Evaginaverunt autem significat, nudaverunt: ut quod ante erat in cogitatione, tanquam in vagina reconditum, post eductum revelatis cogitationibus appareret. Framea ultionem divinam significat in impio, unde est illud in psalmo: Effunde frameam, et conclude adversus eos, qui me persequuntur . Et in aliam partem: Eripe a framea animam meam ; nam liberari se postulavit a morte, quam subiturus erat, collato scilicet resurrectionis auxilio. Framea enim synonymum nomen est, significans sive hastam, sive gladium, sive quaelibet arma, per quae voluit futurum crucis exitum competenter adverti, qui per ipsam plerumque succedit: sed primo dixit: eripe animam meam: modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est, catholicam: ut intelligatur doctrinas novas et conciliabula perditorum uni
Abbreviated transcription (Latin):
torꝰ. Propͥe aũ appellat᷑ gladiꝰ qd̾ gulã
diuidit. idẽ. ceruicẽ desecat. adhoc eñi
pͥmũ ẽ factũ: nam cȩt̾a mẽbra securib
magis cedunt᷑. collum gladio tam̃. Acieᷤᷤ
aũ gladii ab acumine dicca. capuł uocat᷑.
uł quia caput ẽ. gladii. uł quia capitur
ibi. ut teneat᷑: nam alias acies ferri ñ sunt.
Muchro ñ tantum gladii ẽ: s et cuilib et te¬
li. Acum̃ dictũ alongitudine. nã macron
greci longum uocant: hinc et macera. ma¬
cera aũ ẽ. gladdiꝰ longꝰ ex una parte acutꝰ:
framea uͦ ẽ gladiꝰ ex utraꝙ parce acutꝰ qͣm
uulgo sꝑatam uocant: ipsa ẽ et rumphea.
framea aũ dicca quã ꝗ ferrea ẽ. nam sicut
ferram̃tũ sic framea dr̃. hac ꝓ inde omĩs
gladiꝰ framea. Gĩadius eñĩ ed inbono et
inmalo accipit᷑. inbono ut in apło: et gla¬
dium sp̃s qd̾. ẽ uerbũ di. inmalo ut ẽ. ilid
psalmiste gladiũ euaginauert̃ peccatoreᷤ.
Giadius peccatoris ẽ qui libet dolus alt̾iꝰ

Expanded text:
totus: proprie autem appellatur gladius, quod gulam dividit, id est, cervicem secat. Ad hoc enim primum est factum: nam membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum: acies autem gladii ab acumine dicta. Capulus vocatus, vel quia caput est gladii, vel quia capitur ibi, ut teneatur. Nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cujuslibet teli acumen: dictus a longitudine: nam Macron Graeci longum vocant: hinc et machaera. Machaera autem est gladius longus, ex una parte acutus. Framea vero gladius est ex utraque parte acutus, quam vulgus spatham vocat: ipsa est romphaea. Framea autem dicta, quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur: ac proinde omnis gladius framea. Gladius enim in bono et in malo accipitur: in bono, ut in Apostolo: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . In malo, ut est illud Psalmistae: Gladium evaginaverunt peccatores . Gladius peccatoris est quilibet dolus, alterius
Abbreviated transcription (Latin):
cedenti petrã: siue securis sententiã iudi¬
cii altissimi significat. q̃ adradices arboꝵ
idẽ. adfinẽ regni ppłi iudaici posita ẽ ut

Expanded text:
caedenti petram . Sive securis sententiam Judicis altissimi significat, quae ad radices arborum, id est, ad finem regni populi Judaici posita est
Abbreviated transcription (Latin):
sermo di et efficax. et penetrabilior omni
gladio ancipiti. Rumphea idẽ ẽ. qd̾ et
supͣ. machera sermo dolosus et insidiis ple¬
nus: ut ẽ illud inpsalmo. filii hominum
dentes eors arma et sagute: et lingua eoꝵ
machera acuta. Secures signa st̃ quȩ an¬
te consules ferebant᷑. quas hispan abusu
ꝑd̾ent belli. aut uacans aspectũ amitte¬
ret gladioꝵs̃. Dr̃ aũ securis ferram̃tũ qͦ
cȩdunt̃ ligna adusũ hoĩm. qd̾ etiã misti¬
cȩ aut eũgłicã prȩdicationẽ. aut iudicu
sententiã significans. unde. ẽ. illud ineũ¬
głio: iam enĩ securis adradices arbors
posica ẽ Arbor mundi huiꝰe uniu̾sum
genꝰ humanũ. securis uͦ ÷ redemptor nr̃. qͥ
uelud exmanubrio et ferro constat. tenetti
exhumanitate: s incidit exdiuinitate S
uidelicet securis iã adradicẽ arboris istius
posira ẽ: quȩ et suꝑpatientiã ex pectat.
Uidet᷑ tam̃ quid factura ẽ. Ptest et securis
noĩe p̃dicatio sermonis eũgłici intellegi

Expanded text:
sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti . Romphaea idem est, quod et supra. Machaera, sermo dolosus et insidiis plenus, ut est illud in psalmo: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Secures signa sunt quae ante consules ferebantur, quas Hispani ab usuperderet belli, aut vacans otio aspectum amitteret gladiorum. Dicitur autem securis ferramentum, quo caeduntur ligna ad usum hominum: quod etiam mystice aut evangelicam praedicationem aut judicii sententiam significat; undeces arborum posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro constat, teneturque ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris istius posita est. Quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Potest et securis nomine praedicatio sermonis evangelici intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
ne quȩ ꝓdentib gladios ht̃. et in eũgłio.
om̃is qui ꝑcusserit gladio: gladio moriet᷑:
Gladiꝰ: seductio diaboli. ut inpsalt̾io. qͥ libe¬
rasti seruũ tuũ. degladio maligno. Gladiꝰ
ẽ. dampnatio sempit̾na. ut in iob: si mul¬
tiplicati fuerint filii eiꝰ. idẽ. hereticoꝵ di¬
scipłi ingladio erunt. Gladius. ẽ. iudiciuͣ¬

Expanded text:
ne: Quae pro dentibus gladios habet . Et in Evangelio: ne: Quae pro dentibus gladios habet . Et in Evangelio: Omnis qui percusserit gladio, gladio morietur . Gladius est seductio diaboli, ut in Psalterio: Qui liberasti servum tuum de gladio maligno . Gladius est damnatio sempiterna, ut in Job: Si multiplicati fuerint filii ejus, id est, haereticorum discip
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Semispatiũ gladius ẽ. amedia spa¬
te longitudine appellatũ. ñ ut impru¬
dens uulgꝰ dicit sine spatiũ dũ sagita
uelo ior sit. Pugio apingendo ec transfi¬
gendo. uocatusꝰ aũ ẽ. gladius pariuis et
uis acutꝰ lateri adherens. idẽ et clunabu¬
lũ dictũ qd̾ legit᷑ adelunẽ. Sicca asecando
dicta ẽ. eñigladius breuis quo maxime
utunt᷑ qui apud italos latro cinia exer¬
tent. a quo et siccarii dicti. Gładius enim
plures significationes ht̃. ex inbono et i
malo accipit᷑: ut suꝑͣ ostendimꝰ. nam gla¬
dius u̾bũ di et seueritatẽ legis atq ꝓpħarũ
significat. ut mapocalipsi: et gladius egre¬
diebat᷑ deore eiꝰ. idẽ uerbũ dm̃. Gladiꝰ uisẽ.
amoris dĩ. ut in euangłio: ñ ueni patem
mittere s gladiũ. Gladii sunt inmanib
scõꝵ testimonia diuinȩ scripte̾. ex utroq
testam̃to legis in acumine ꝑducta. ut in
eu̾głio scdm lucam. ecce gladii duo hic. Hla¬
dius.ẽ. hȩreticors p̃dicatio. ut insalomo¬

Expanded text:
mus. Semispathium gladius a media spatae longitudine appellatus: non ut imprudens vulgus dicit: sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus: est enim gladius parvus et bis acutus, lateri adhaerens. Item et clunabulum dictum, quod religetur ad clunes. Sica a secando dicta: est enim gladius brevis, quo maxime utuntur, qui apud Italos latrocinia exercent, a quo et sicarii dicti. Gladius enim plures significationes habet: et in bono, et in malo accipitur, ut supra ostendimus. Nam gladius verbum Dei, et severitatem legis atque prophetarum significat, ut in Apocalypsi: Et gladius egrediebatur de ore ejus , id est, verbum Domini. Gladius vis est amoris Dei, ut in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium . Gladii sunt in manibus sanctorum testimonia divinae Scripturae ex utroque Testamento legis in acumine perducta, ut in Evangelio secundum Lucam: Ecce gladii duo hic . Gladius est haereticorum praedicatio, ut in Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
ñc arma militiȩ nĩȩ. fi carnalia ħ spĩtaliaft:¬
et potentia deo addestruetionẽ aduersa¬
rum munitionũ. hoc ẽ. uitioꝵ et errors:
quib diabolo instigante homines adu̾¬
si contra milites xp̃c pugnant. Armari¬
um u̾ scriptã sacra uł fid̾eles recca unde
ꝑferunt᷑ arma sp̃icalia contra hostes xp̃ia¬
nȩ fidei. et obpugnatores uere religionis.
Item arma ꝓtectionẽ diuinã significat.
et adiutoriũ eiꝰ inscõs: ut in psalcerio. ap¬
p̃hende arma et scutũ. Arma oꝑa iusticiȩ
adũsus ddiaboli uitia: ut in apło. accipite
armaturã di. ut possitis resistere. Arma
oꝑa peccati uł diaboli insidiȩ. ut inpsal¬
mo: arma et scuta comburet ignis.

Expanded text:
Nam arma militiae nostrae non carnalia, sed spiritalia set potentia Deo ad destructionem adversarum munitionum , hoc est, vitiorum et errorum, quibus, diabolo instigante, homines adversi contra milites Christi pugnant. Armarium vero Scriptura est sacra, vel fides recta: unde proferuntur arma spiritalia contra hostes Christianae fidei, et oppugnatores verae religionis. Item arma protectionem divinam significant, et adjutorium ejus in sanctos: ut in Psalterio: Apprehende arma et scutum . Arma, opera justitiae adversus diaboli vitia, ut in Apostolo: Accipite armaturam Dei, ut possitis resistere . Arma, opera peccati, vel diaboli insidiae, ut in psalmo: Arma et scuta comburet igni .
Abbreviated transcription (Latin):
rma generalit̾ omniũ regum instrum̃¬
ta sunt: unde et ubi reponunt᷑. arma¬
riã dicta sunt. Item arma dñr omniũ tela
generũ. s arma sunt quib ipsi tuemur.:
dela sunt quȩ emitimꝰ. Nam arma dupli
nam arma uł abarmis dñr. idẽ. abhume¬

Expanded text:
rma generaliter omnium rerum instrumenta sunt: unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma dicuntur tela omnium generum: sed arma sunt, quibus ipsi tuemur: tela sunt, quae emittimus. Nam arma duplicnam arma vel ab armis dicuntur, id est, ab hume
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ ꝓpt̃ formã serui dicta st̃ uolt̾ tnsfer¬
re adformã di. et ruriꝰ ea q̃ dicta st̃ ut ad
se inuicẽ ꝑsonȩ referant᷑: uolt̃ nõa ẽẽ. na¬
ture atq sub̾e.et faciunt eribie̾ infide. Sic¬
enĩ dĩfilio c̃iuncta.ẽ. humana nat᷑a. ut ex
dual substantiis fieret una ꝑsona. Solꝰ
uissent: nunꝗͣ dñm głȩ crucifixissent. fili¬
um enĩ cłi crucifixũ fatemͣ. ñ exu̾tute diui¬
nitatis. s ex infirmitate humanitatis. t̃i
Inueniunt᷑ gͦ m̃bra corꝑalia ipsi filio dei
asscribi. nec ñ et habitꝰ corꝑis deqͦ iã supra
aliqͥd posuimꝰ et ad huc alia subiciemꝰ.

Expanded text:
e, quae propter formam serui dicta sunt. uolunt transferre ad formam dei et rursus. quae dicta sunt, ut ad se inuicem personae referantur, uolunt nomina esse naturae atque subenim Dei Filio conjuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solvissent, nunquam Deum gloriae crucifixissent . Filium enim Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non Inveniuntur ergo membra corporalia ipso Filio Dei ascribi, necnon et habitus corporis, de quo jam supra aliqua posuimus, et adhuc alia subjiciemus
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ palliũ xii scã ȩccła eiꝰ asꝑsa cruore. uͥ ec supͣ in¬
sanguine uuȩ palliũ suũ. Lumbare dm̃. po¬
ptilus iudeor suꝑbiȩ uitio putrefactꝰ. Deqͦ in ie¬
remia scriptũ÷ Sic lumbare adheret corꝑi:
sic et ego applicaui popłm istũ ad me dic̃ dñs.

Expanded text:
cruore; unde et suprasanguine uvae pallium suum . Lumbare Domini, populus Judaeorum, superbiae vitio putrefactum; de quo in Jeremia scriptum est: Sicut lumbare adhaeret corpori, sic appellavi populum istum ad me, dicit Dominus .
Abbreviated transcription (Latin):
atitudo ꝑpecua. sinistra: uita p̾sens. sic̾ incan¬
tico canticoꝵ eccła dicit. Leua eiꝰ sub capite meo.
et dext̃a eiꝰ amplexabit᷑ me. Itẽ. Dextã: electi
sinistra. reꝓbi om̃s: ut ineu̾głio.Statuet oyeᷤᷤ
adextris. hedos aũ asinistris.s ub̾a xp̃i: euan¬
głica doctͥna. ut incantioo canticoꝵ. Melio¬
ra st̃ ub̃a tua uino. sMamillȩ dñi: duo testa¬
m̃ta. unde legit᷑ in apocalipsi. Et zona au¬
rea circa mamillas Auent̃ xp̃i lauacrũ rege¬
nerationis. exqͦ electos suos ꝑ ad optionis gr̃a
infilios regenerat. Hinc incantico canticoꝵ¬

Expanded text:
 in Cantico canticorum Ecclesia dicit: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Item dextera, electi; sinistra, reprobi omnes, ut in Evangelio: Statuet oves dextris, haedos autem a sinistris . Ubera Christi, evangelica doctrina; ut in Cantico canticorum: Meliora sunt ubera tua vino . Mamillae Domini, duo Testamenta; unde legitur in Apocalypsi: Et zona aurea circa mamillas . Venter Christi, lavacrum regenerationis, ex quo electos suos per adoptionis gratiam in filios generat. Hinc in Cantico cantico
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUM apud hebreos
alii dm̃. alii echimo¬
logiam eiꝰ expͥm̃tes:
scyros. idẽ. fortẽ int̃¬
prȩtati sunt. ido qd
nulla infirmitate
oppͥmte᷑. s fortis ẽ. et suf¬
ficiens adomĩa ꝑpetran¬
da. Scđ̃m nom̃. eloioi. derciũ eloe. qd utr̃q

Expanded text:
rimum apud Hebraeos alii Deum, alii, etymologiam ejus exponentes, scyros, id est fortem, interpretati sunt; ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, Eloim; tertium, Elo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd alio mͦ nc̃ ÷. aut fuit. sołm id qd̵ desti¬
incorruptibiłq appellat᷑. qͥa corrũꝑi et dissol¬
ui ñ pot̃. nec diuidi. Quicqͥd eñi caꝑit diui
sionẽ: et interitũ capit caꝑit. Ille nec diuidi.
pot̃ nec int̾ire. inde incorruptibił ÷. In com

Expanded text:
quid alio modo nunc est aut fuit secundum id quod destiincorruptibilisque appellatur, quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim casionem et interitum capit. Ille nec dividi potest nec interire; inde incorruptibilis est. Inc
Abbreviated transcription (Latin):
dine. dSerpens. ꝓmorte ecsapĩa. dẽ ec uer¬
mis: qi resurrex̃.s̾ Aquila: ꝓpt̃ qd̾ ptꝰ resur¬
rectionẽ adastra remeauit. o̾ Nec mirũ si
uilib significationib figuret᷑. qui usꝙ ad
nr̃arũ passionũ seu carnis c̃tumelias descen¬
disse cognoscit᷑. qui dũ sit di patris coet̾nꝰ añ
lutẽ nrãm formã serui accepit. et factꝰ: filiꝰ
di filiꝰ hoĩs. Uñ quedã deillo inscriptrͣs scd
formã di. quȩdã scd̾m formã serui dñr. ꝙͣ¬

Expanded text:
et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris coaeternus ante lutem nostram, formam servi accepit, et factus est hominis filius. Inde quaedam de illo in Scripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ uestim̃tũ amictꝰ. qd ÷ adhabitũ. et an¬
ni tui ñ deficient. qd̾ adtẽpꝰ ꝑtinet. ec si as¬
cendo incelũ tu illic es. qd̾ adlocũ manet.¬
Nam et in ꝓpła plaustri portantis fȩnũ spẽs
ta recolimꝰ breuit̃ annotamꝰ. Caput dñ. ipsa
diumitas: eo qd̾ pͥncipiũ et creator sit om̾iũ
rerũ. Capilli aũ dñi candidi indanihele
ꝓpła asscribunt᷑: e qd̾ antiquus sit dierũ.
Ocli dñi. inspectio diuina: eo qd omĩa uideat.
ut ẽ. illud in apło. Omĩa enĩ nuda et aꝑta st̃
ocłis eiꝰ. Palpebrȩ dñi: occulta et sp̃ualia indi-¬
iunis p̃ceptis mistĩa. ut .ẽ. in psalmo. Palpe¬

Expanded text:
tum amictus , quod est ad habitum; et: Anni tui non deficient , quod ad tempus pertinet; et: Si ascendero in coelum, tu illic es , quod ad locum manet; et in Propheta, plaustri portantis fenum species ta recolimus, adnotamus. Caput Domini ipsa divinitas, eo quod principium et creator sit omnium rerum. Capilli autem Domini candidi in propheta Daniele scribuntur, eo quod antiquus sit dierum . Domini inspectio divina, eo quod omnia videat, ut est illud in Apostolo : Omnia enim nuda et aperta sunt oculis ejus. Palpebrae Deum Domini occulta et spiritualia in divinis praeceptis mysteria, ut est in psalmo: Palpe
Abbreviated transcription (Latin):
b scõꝵ. ut ingenesi. Odoratꝰq ẽ. dñs odorem
suauitatis. Os dñi: filiꝰ eiꝰ uł sermo adhoĩes.
itinsalomone. Os dñi locutũ ÷. Et alibi. Os dm̃
mea p̃cedet te. Et inpsalmo. facies dñi dimisit
eos. Uerbũ dñi filiꝰ. ut in psalmo. Eructauit
cor meũ u̾bũ bonũ. Brachiũ dñi filiꝰ. ꝑ quẽ

Expanded text:
Dominus odorem suavitatis . Os Domini, Filius ejus vel sermo ad homines, ut in psalmo: Os Domini locutum est ; et alibi: Os Domimea praecedet te ; et in psalmo: Facies Domini dimisit eos. Verbum Domini, Filius, ut in psalmo: Eructavit cor meum verbum bonum . Brachium Domini, Filius, per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ grece achrismate. ẽ. appellatꝰ. hoc ẽ. unetꝰ.
S ac̃dotes gͦ ec reges apud iudeos sacra unctio¬
ne in ueteri testam̃toungebant᷑. et ido xp̃c¬
as dr̃  Ins hebreũ. grece soter. latine salu¬
taris uł saluator int̾precat᷑ ꝓ eo qd̾ gentibꝰ¬

Expanded text:
ece a chrismate appellatus est, hoc est unctus. Sacerdotes ergo et reges apud Judaeos sacra unctione in Veteri Testamas dicitur. Hiesus Hebraeum, Graece sother, Latine salutaris vel salvator interpretatur, pro eo quod cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
do. incelos ascendendo. quendã transitũ fecit.
Ut incantico canticoꝵ. Ecce iste uenie saliens mon-¬
tes. transiliens colles. ¶ Gr̾essꝰ dñi: aduentꝰ uł q̃ giessus
uisitatio eiꝰ. s uiȩ dñi. oꝑatio diuinitatis. ic¬
sic̃ imiob ꝓdiabolo. Ipse ẽ. pͥncipiũ uiarũ dĩ.
secretoꝵ signa. ut inpsalmo. Et uestigia tua
ñ cognoscent᷑. ¶ Cognitio dñi: qđ cognoscen q cogm
tes faciat. Uñ dicit ad abrahã. Nc̃ cognoui
dñs noe. Et alibi. Recordatꝰ : dñs popłi sui.
¶ P̾enitentia dm̃: rerũ mutatio. sic̃ in libro regũ
penitet me qd c̃stituerĩ saul regẽ. ¶ Ira et furor
dm̃: ultio diuinitatis inpecc̃ores. scd̾m uin¬
diccã ꝑatientis ñ scd̾m eqͥtatẽ iudicantis. ut
impsalmo. Inira sua ec infurore suo cͣturba¬
ge quare obdormis dñe. Migilia dñi: mne¬

Expanded text:
cendendo, quemdam transitum fecit: in Cantico canticorum: Ecce iste venit saliens in montibus, transiliens colles . Gressus Domini, adventus vel visitatio ejus. Viae Domini, operatio Divinitatis, sicut in Job pro diabolo: Ipse est principium viarum Dei ; secretorum signa, ut in psalmo: Et vestigia tua non cognoscentur . Cognitio Domini, quod cognoscentes nos faciat; unde dicit ad Abraham: Nunc cognovi Dominus Noe ; et alibi- Recordatus est Dominus populi sui . Poenitentia Domini rerum mutatio, sicut in libro Regum: Poenitet me quod constituerim Saul regem . Ita et furor  ultio Divinitatis in peccatores, secundum vindictam patientis, non secundum aequitatem judicantis; ut in psalmo: In ira sua et in furore suo conturbage, quare obdormis, Domine? Vigilia Domini, in e
Abbreviated transcription (Latin):
ut more locutionis faciliꝰ se ipsũ insinuet. Ut
quia oĩa uidet: dicat᷑ ocłs. ec ꝓpt̾ qd̾ audit oĩa:
speccat: stat. Sic et incet̾is horũ similib ab hu¬
manis m̃tib trahit᷑ similitudo addm̃. fic̾ ÷ ob¬
liuiscens et memorans. hinc ẽ. qd̾ ꝓpła dic̃. Iu¬

Expanded text:
ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
bationib afficit᷑. quibꝰ fiagilitas succubit. Ñ
enĩ aitingunt eũ ulle passiones. ut libido. ita¬
cͣcdia. cupiditas. timor. meror. inuidia et ceta
enĩ ꝑturbatio nulla ẽ. apud quẽ tranqͥllitaᷤ
sũma ẽ. Simplex aũ dr̃. siue ñ amittendo qd̃

Expanded text:
bationibus afficitur, quibus fragilitas humana subcumbit. Non enim adtingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, maeror, invidia, et cetera enim perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. ꝑtinens adpatiẽ et filiũ. et ad sp̃m
scm̃. Ad quã trinitatẽ: etiã reliqua quȩ deo
infra sunt posita uocabula referunt᷑. Quartũ
nom̃ ÷ sabaoth. qd̃ u̾tit̃ in latinũ. exercituũ.
siue uirturũ. Deqͦ inpsalmo abangło dr̃. Qͥ¬
ordinationes: uirtutes multȩ. ut angłi. arch¬
angłi. pͥncipatꝰ et ꝑodestates. cunctiq oe lestis
militiȩ ordines. quors tam̃ ille dñs ÷. Omneᷤᷤ
enĩ subipso sunt. eiꝰq dñatui subiacent. Qn¬
tũ elyon. qd int̃pretat᷑ in latinũ excelsus. qͥ sr̃
cȩlos.ẽ. sic̃ scriptũ ÷ deco. Excelsꝰ dñs. suꝑ cȩlos
gła eiꝰ. Excelsus aũ dictꝰ ꝓualde celsus .Ex. enĩ
ꝓualde ponit᷑. sic̃ eximiꝰ qͣsi ualde eminens.

Expanded text:
nitatis, pertinens ad Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Ad quam Trinitatem etiam reliqua, quae in Deo infra sunt posita, vocabula referuntur. Quartum nomen est Sabaoth, quod vertitur in Latinum, exercituum sive virtutum. De quo in psalmo ab angelis ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt eiusque dominatui subiacent. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, quia supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi valde eminens.
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑ ipsũ addm̃ imꝰ. ¶ Ostiũ: qi ꝑ ipsũ ad dm̃
ingredimꝰ. s Mons: qd̾ fortis. I ꝑ etra: q fir¬
mitas÷ credentiũ ¶ Lapis angularis: uł qͥa
duos parietes ediu̾so. idẽ. decirc̃cisione ec p̃pu¬
tio inunã fabricã ȩcełȩ iungit. uł qd̾ pace̾ angłis

Expanded text:
sum ad Deum ingredimur; mons, quia fortis; petra, quia firmitas est credentium; lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, in unam fabricam Ecclesiae jungit: vel quod pacem angelis
Abbreviated transcription (Latin):
lux: quia adu̾i̾tatẽ contẽplandã cordis ocłos rese¬
rat. Pol: qu illustrat. Priens. qr luminis fons.
ex qd̾ oriri nos faciat aduitã ȩt̾nã. I fõns: qi rer̾o
origo ẽ. uł qd̾ satiat sitientes ¶Ipse qͦ . a. et i.
qd̾ initiũ et finis. ¶Paraclitꝰ. idẽ. aduocatꝰ. q ꝓ
nob̾ int̾̃cedit apud ꝑatrẽ. et adculpas nr̃as re¬
mouendas curã gerit. ¶ Sponsꝰ. qr decȩlo descen¬
cdens adhȩsit excłe. ut eẽnt duo incarne una.
angłs legit᷑. dũ sit ds et dñs angłoꝵ. ¶ M issus

Expanded text:
Lux, quia ad virtutem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia illustrator. Oriens, quia luminis fons, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quia satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω, quia initium et finis. Paracletus, id est, advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, et ad culpas nostras removendas curam gerit. Sponsus, quia de coelo descendens adhaesit Ecclesiae, ut essent duo in carne una. angelus legitur, dum sit Deus et Dominus angelorum. Missus
Abbreviated transcription (Latin):
munt uͥ scriptũ s. Caput aut̾ eiꝰ et capilli
erant candidi tanꝗ lana alba. et tanꝗͣ nix.
Antiqͥtas et ĩ mortalitas maiestatis incapire
li adherentes : ꝓpt̾ oues addexterã futuras:
instar lanȩ. et ꝓpt̃ de albatoꝵ in numerabilẽ
turbã ec eleccoꝵ ecȩlo datoꝵ. instar niuis
ingenesi legie᷑. P ulchriores st̃ ocłi eiꝰ uino

Expanded text:
aput autem ejus et capilli erant candidi tanquam lana alba et tanquam nix . Antiquitas et immortalitas majestatis in capitili adhaerentes, propter oves ad dexteram futuras instar lanae, et propter dealbatorum innumerabilem turbam et electorum e coelo datorum, instar nivis in Genesi legitur: Pulchriores sunt oculi ejus vino
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. Dexcera dñi fecit uirtutẽ. Itẽ. Dext̃a
dñi. gła sine beatitudo ꝑpetua: sic̃ in euan¬
głio defilio dr̃. Sedet addexterãdi. Rursũ.
dextera dm̃ electi om̃s. ut indeut̃õ nomio.
Indexta eiꝰ ignea lex. Alȩ dñi: ꝓtectio diuina.
Ut inpsalmo. inumbra alarũ tuarũ sꝑabo Sca¬
pulȩ dñi: diuina patientia qͥ portare dignat᷑
infirmos. ut indeucõnomio. Suscepit eoset
suꝑposunt scapuł suis. Manꝰ dñi diuina oꝑa-¬
gitꝰ dñi. sp̃c scõ. cuiꝰ oꝑatione cabule legis mexo¬
do scriptȩ referunt᷑. Et meuangłio. Si egoin
digito di eicio demonia. Digiti dm̃: legis la¬
tor moyses. siue ꝓpħȩ Ut inpsalmo. uidebo
celos hocẽ. legis libros et ꝓpħarũ. oꝑa digittꝵ
usq adfinẽ fortit᷑. Uterꝰ dñi. secretũ diuimni¬
tatis. ex qͦ filiũ ꝓtulit. Ut inpsalmo. Exutero
añ tuciferũ genui te. Sedes dñi: stabilitasȩt̃¬
nitatis. Ut in psalmo. Et caligo subpedib eiꝰ.

Expanded text:
psalmo: Dextera Domini fecit virtutem . Item dextera Domini, gloria, sive beatitudo perpetua, sicut in Evangelio de Filio dicitur: Sedet ad dexteram Dei . Rursum dextera Dei, electi omnes, ut in Deuteronomio: In dextera ejus ignea lex . Alae Domini, protectio divina, ut in psalmo: In umbra alarum tuarum sperabo . Scapulae Domini divina patientia, qua portare dignatur infirmos, ut in Deuteronomio; Suscepit eos, et supposuit scapulis suis . Maus Domini, divina opercujus operatione tabulae legis in Exodo scriptae referuntur; et in Evangelio: Si in digito Dei ejicio daemonia. Digiti Domini, legislator, Moyses, sive prophetae, ut in psalmo: Videbo coelos, hoc est, legis libros et prophetarum, opera digitorum usque ad finem fortiter . Uterus Domini, secretum divinitatis, ex quo Filium protulit, ut in psalmo: Ex utero ante luciferum genui te . Pedes Domini, stabilitas aeternitatis, ut in psalmo: Et caligo sub pedibus ejus .
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ: Sipientia aedificabitur tsomus. & pri¬
dentia roboribitur Diligamus prudentiã
quȩ nobis ornamenta morũ et copiã ministi
uirtutũ. quȩ orinro lege̾ ueritatis insinuet
et sermonẽ sapientiȩ et intellectus multipli¬
citer ad ornet sermonibus nrĩs aureũ ornas¬
mentũ imponat. et labiis nr̃ĩs munus argens¬
teum conferat. morib nr̃is uigẽ custodiã
congruã ministr& & głam :¬

Expanded text:
enim: Sapientia aedificabitur domus, et pruenim: Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur . Diligamus prudentiam, quae nobis ornamenta morum, et copiam ministret virtutum, quae ori nostro legem veritatis insinuet, et sermonem sapientiae et intellectus multipliciter adornet, sermonibus nostris aureum ornamentum imponat, et labiis nostris munus argenteum conferat: moribus nostris jugem custodiam, congruam ministret et
Abbreviated transcription (Latin):
rudentia namq ornamentũ est omnium
uirtutũ : gła uerbi. decusq sermonis Sic̃
scriptum est Ornamentũ aureũ prudenti
doctrina. & quasi brachiale inbrachio dextro
rudentia custos est oris. gubernatio actionis:
temperantia cordis. moderatio linguȩ: om̃iũ¬
q statera uerboꝵ. & ponderatio rerũ: Sic enĩ
scriptũ est: Uerba prudentiũ. Instatera pon¬
sale ingratia sẽper sit conditus. ut sciatis quo¬
modo oporteat uos unicuique respondere:¬
Diligamus ergo et nos fr̃s hanc clarissimã uir¬
tutẽ : quȩ nobis gubernationẽ animi dispo¬
nat. & discretionẽ mentis confirmet: Sic
enim scriptum est Qui sipiens est: multa gu¬
bernat prudentia Diligamus prudentiam:
quȩ gressus operis nr̃i dirigit. & actus cogi¬
tationis disponat Scriptũ est enĩ: Uirprudad
dirigit gressũs suos Biligamus prudentia
quę nobis domum spiritalem aedific&. ee
aedificatã sublimiter roboret Seriptũ est

Expanded text:
rudentia namque ornamentum est omnium virtutum, gloria verbi decusque sermonis, sicut scriptum est: Ornamentum aureum prudentis doctrina, et quasi brachiale in brachio dextro . Prudentia custos est oris, gubernatio actionis, temperantia cordis, moderatio linguae, omniumque statera verborum et ponderatio rerum. Sic enim scriptum est: Verba prudentium in statera ponsemper in gratia sale sit conditus, ut sciatis, quomodo oporteat uos unicuique respondereDiligamus et nos, fratres, hanc clarissimam virtutem, quae nobis gubernationem animi disponat, et discretionem mentis confirmet. Sic enim scriptum est: Qui sapiens est, multa gubernatur prudentia . Diligamus prudentiam quae gressus operis nostri dirigat, et actus cogitationis disponat. Scriptum est enim: Vir prudens dirigit gressus suos . Diligamus prudentiam quae nobis spiritalem aedificet domum, et aedificatam sublimiter roboret. Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
am monitus secretim corrigi dedic¬
ut uulnus qđ occute sanari nefeat manifeste de¬
beutemendari: Manifesta peccata non sontox¬
culta correptione purganda Palam enĩsart
arguendi. qui palã nocent.: utdũ ado dasibutia¬
tiont finantar. hu quieos bnttando. geligntras
corrigantur: Dum unus corripit᷑. plurmi emeor

Expanded text:
orrigi de pecus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi, qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Dum un
Abbreviated transcription (Latin):
Inbono. simplices imalo Debet enĩ electorũ corda
prudentiã inbonum iugiter acuere : & simpli¬
citas ab acumine prudentię temperare. ne
aut prudentia modum rectitudinis excedat.
aut simplicitas ignorantię fallacie torpescat:
De iacob enĩ legitur. quod esset uir simplex &
indomo habitans Quianimirũ om̃s qui lncuris
exterioribus spargire fugiunt. simplices incogi¬
tatione. atq inconscientie suȩ̨ habitatione
con̾sistunt: nedum ad multa foris in hiant.
a semet ipsis alienatis cogitationibus recedatł
Curramꝰ ergo per simplicitatis itinera.
ut ad perenititis pereã cituis ꝑuenire
mereamur patriã ubi inmortalitatissto¬
lam. & simplicitatis recipere meream᷑¬

Expanded text:
in bono, simplices in malo . Debet enim electorum corda in bono, simplices in malo . Debet enim electorum corda prudentia in bonum jugiter acuere, et simplicitas ab acumine prudentiae temperare, ne aut prudentia modum rectitudinis excedat, aut simplicitas ignorantiae fallacia torpescat. De Jacob enim legitur: Quod esset vir simplex, et in domo habitans , quia nimirum omnes qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplice in cogitatione, atque in conscientae suae habitatione consistunt, ne dum ad multa foris inhiant, a semetipsis alienati cogitationibus recedant. Curramus ergo per simplicitatis itinera, ut ad perennitatis per eam citius pervenire mereamur patriam, ubi immortalitatis stolam et simplicitatis recipere mereamu
Abbreviated transcription (Latin):
ignaest quidem prudentiȩ uirtus. sed
necesse est ut simplicitatis uirtute rem¬
peretur: Sic enũ dñs ln euangło ait Estote
prudentes sicut serpentes. et simplices sicut
columbȩ: Et de iob simplici uiro dñs addi¬
abolum ait: Nuniquid considerasti seruum
meũ iob quod nonsit similis ei super terrã:
simplex it rectus ectimens dm̃ ac recedes
amalo: Diligamus ergo fr̃s hanc magnã¬
uirtuem quȩichealtissimi ghes. augoꝓeedt
qua quumius omnibus xp̃i anis. maxime aut̃
necessiria est monachis. quiuitȩ ꝓpositum
simplicitatis ornare debent officio. Scriptũ :÷
enĩ Sentite dednõ inbonitate & in simplici¬
tate cordisquerite illũ: qm̃ inuenitur abhisqui¬
nontep̃tant illũ: Diligamus ergo simplicitatẽ
cordis: ut ab illa actus nr̃i dirigant᷑ in uiã salutis
Scriptũ ẽ enĩ Simplicitas iustorũ diriget eos
Ab oe diamus uerbis pauli prȩdicatoris egregii
quinos ammon& dicens Uolo uos sapientes esse

Expanded text:
gna est quidem prudentiae virtus, sed necesse est ut simplicitatis virtute temperetur. Sic enim Dominus in Evangelio ait: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Et de Job simplici viro, Dominus ad diabolum ait: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit similis ei super terram, simplex, rectus, et timens Deum, et recedens a malo ? Diligamus ergo, fratres, hanc magnavirtutem, quae de Altissimi thesauro prodit, quae quamvis omnibus Christianis, maxime autem necessaria est monachis, qui vitae propositum simplicitatis ornare debent officio. Scriptum est enim: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum, quoniam invenitur abnt in illum . Diligamus ergo simplicitatem cordis, ut ab illa actus nostri dirigantur in viam salutis. Scriptum est enim: Simplicitas justorum diriget eos . Obediamus verbis Pauli praedicatoris egregii, qui nos admonet, dicens: Volo vos sapientes esse
Abbreviated transcription (Latin):
Humilitatis testimonia sunt : & iniquitatẽ
suã quemq cognoscere. & cognitã uoce
confessionis aperire: Usitatũ. humani ge¬
neris uicium est: & labendo peccatũ com¬
mittere & commissũ non confitendo pro¬
dere. sed negando defendere atq conuietũ
defendendo multiplicare Indicia uere¬

Expanded text:
Humilitatis testimonia sunt, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire . Usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum non confitendo prodere, sed negando defendere, atque convictum defendendo multiplicare. Ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
se nosse dm̃. et mandata ei non custodit. mendaxẽ:
ec heo ueritas nonest Quiseruat uerbũ eius. uere
in hoc caritasdĩ ꝑ fecta est Dese quoq lob ait
Uestigiadĩ secutus est pesmeus Uiã eiꝰ custodiui.
et non declinaui exea Amandatis labioꝵ eiꝰ non

Expanded text:
se nosse Deum et mandata ejus non custodit, mendax est, se nosse Deum et mandata ejus non custodit, mendax est, et in eo veritas non est. Qui servat verbum ejus, vere in hoc charitas Dei perfecta est . De se quoque Job ait: Vestigia Dei secutus est pes meus. Viam ejus custodivi, et non declinavi ex ea. A mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
suam exigit dilectionẽ. et spm scm̃ dicit nob¬
cũ. eẽ. In ȩternũ mansurũ. si post dilectio nem
suã mandita eus seruauerimus: Ab ipsoeni
nobis omnia bonta largiunt᷑. & uelle bonũ
& operari ab illo prius donat᷑ nob̶. Diligimur
enĩ ab illo: ut diligamꝰ illum: Amam᷑ ab illo:
ut amemus eum: Cognoscimur: ut cognoscamꝰ:
diuuamur: ut operemur: et operando uirtutib
ditemur: Ergo sinos dilectio dĩ proximiq de¬
mult& consequens est ut faciamꝰ quod ille pre¬
cepit Quia hitantũ diligimꝰ: inquantũ facimꝰ:
eq enĩ potest sincere dm̃ diligere : qui manda¬
ta eius fidelit᷑ non implet Ipse enĩait: Siquis
diligit me: sermonẽ meũ seruabit. & pat̾ m̃s
diliget eũ & adeũ ueniemꝰ: & mansionẽ apud
eum faciemus Et quinondiligit me : sermones
meos non seruat lohannes quoq apłs dilectione
dr̃u repletus inepła sua ait In hoc scimꝰ qm̃ cog¬
nouimꝰ eumi. simandata eius obseruamꝰ. Quidic̃

Expanded text:
suam exigit dilectionem, et Spiritum sanctum dicit nobiscum esse in aeternum mansurum, si post dilectionem suam mandata ejus servaverimus. Ab ipso enim nobis omnia bona largiuntur, et velle bonum et operari, ab illo prius donatur nobis. Diligimur enim ab illo; ut diligamus illum; amamur ab eo, ut amemus eum. Cognoscimur, ut cognoscamus: adjuvamur ut operemur, et operando virtutibus ditemur. Ergo si nos dilectio Dei proximique demulcet, consequens est ut faciamus quod ille praecepit. Quia in tantum diligimus, in quantum facimus. Neque enim potest sincere Deum diligere, qui mandata ejus fideliter non implet. Ipse enim ait: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansioem faciemus. Et qui non diligit me, sermones meos non servat . Joannes quoque apostolus dilectione Domini repletus in Epistola sua ait: In hoc scimus quoniam cognovimus eum, si mandata ejus observemus. Qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
litas magnũ opus est ex diumũ. Uiaaut̃
humilitatis hȩc est ut labores corporales
assumere debeat homo. & habeat se ipsũ¬
Interrogatꝰ senede cur in quietaret᷑ ademonib: respandit quia armanrã
ab iecimꝰ. quaest̃ con tumeliȩ. humilitas. pauꝑtas e pacientia
peccatorẽ & ponat se sub rectũ in omnibus &
non adtendat aliena peccata. sed sua sẽꝑ
aspiciat. & de precetur pro illis sine inter¬
missione dm̃.¬

Expanded text:
litas magnum opus est et divinum. Via autem litas magnum opus est et divinum. Via autem humilitatis haec est, ut labores corporales assumere debeat homo, et habeat seipsuInterrogatus senex, quare inquietaretur a daemonibus, respondit: Quia arma nostra abjecimus, quae sunt contumeliae, humilitas, paupertas et patientiapeccatorem et ponat se subjectum in omnibus, et non attendat aliena peccata, sed sua semper aspiciat, et deprecetur pro illis sine intermissione D
Abbreviated transcription (Latin):
sũ mundũ diffusa laudat ecclesia Quȩ ideo¬
maxime inter uirtutes eximias humilitas
honorata consurgit. qm̃ eã dignatio ma¬
iestatis assumpsit: Dix̃ abbas antimius: Vidi
om̃s laqueos inimiri tensos interra et in¬
gemiscens dixi Quis putas transiet istos:
Etaudiui uocẽ dicentẽ: Hlumilitas Dicebat
abbas serapion. quia multos labores corpo¬
ribes plus quã filius m̃s ⁊acharias feci. et non
perueni ad mensuras. humilitatis et tacitur¬
nitatis eius Abbas moyses dixit frĩ zachan
Dic michi quid faciã At ille tollens cucullã
de capite suo misit eã suppedib suis. ẽt
conculcans lłam dixit. Nisilta conculcatꝰ
fuerit homo: non potest monachus esse
Interrogatus senex quid ess&s perfectio
hominis Respondit Perfectio hominis
est. humilitas Quantũ enĩ quis ad hu¬
militatẽ profecerit: & inclinatꝰ fuerit
tantũ eleuabitur ad profectũ : quia humi¬

Expanded text:
sum mundum diffusa laudet Ecclesia. Quae ideosum mundum diffusa laudet Ecclesia. Quae ideomaxime inter virtutes eximias humilitas honorata consurgit, quoniam eam dignatio majestatis assumpsit. Dixit abbas Antonius : Vidi omnes laqueos inimici tensos in terra, et ingemiscens dixi: Quis putas transiet istos? Et audivi vocem dicentem: Humilitas. Dicebat abbas Serapion: Quia multos labores corporales plusquam filius meus Zacharias feci, et non perveni ad mensuras humilitatis et taciturnitatis ejus. Abbas Moyses dixit fratri Zachariae: Dic mihi, quid faciam? At ille tollens cucullam de capite suo, misit illam sub pedibus suis, et conculcans eam dixit. Nisi ita conculcatus fuerit homo, non potest monachus esse. Interrogatus seo, respondit: perfectio hominis est humilitas. Quantum enim quis ad humilitatem profecerit, et inclinatus fuerit, tantum elevabitur ad profectum, quia humi
Abbreviated transcription (Latin):
tpr retributionis ab ipso: Hinc ꝓsalmista. ut: Luxta
est dñs his qui tribulito sunt corde et humiles spũ
saluabit Om̃ĩs aut̃ humilitas. nontã hisermone
quã inmente est : ut humiles nos conscientia nouerit.
et nũquã nos uelscire. uel ln telligere. uel esse aliquid
existimemꝰ: Mirabilit̃ enĩ culmen humilititis rex
& propheta dauid retinebat cum dicer&: Dñe non
est ex altatũ cormeũ. neq elatisumt oculi mei:
pse iterũ ait: Sacrificium dõ. sps contribulat᷑.
t iterũ: Uide humilitatẽ meã et labore meũ.
& dimitte omĩa delictamea: Si ergo humiliatũ
cor sacrificiũ dõ est: sacrificiũ obtulit quando
dix̃: Onẽ non est exaltatũ cormeũ Quod si hoc¬
aliquis heremita cellulȩ suȩ uacans talia dicer&.
magna tam̃ pacientię laude fulger&: Sed
quia hoc purpuratus rex et prophetarũ dicebat¬
eximius. humilitatis eius exemplũ ꝓ uaiuor¬

Expanded text:
tempore retributionis ab ipso. Hinc Psalmista ait: Juxta tempore retributionis ab ipso. Hinc Psalmista ait: Juxta est Dominus iis qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit . Omnis autem humilitas non tam in sermone quam in mente est, ut humiles nos conscientia noverit, et nunquam nos vel scire vel intelligere, vel esse aliquid existimemus. Mirabiliter enim culmen humilitatis rex et propheta David retinebat, cum diceret: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei , etc. Ipse iterum ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Et iterum: Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia delicta mea . Si ergo humiliatum cor sacrificium Deo est, sacrificium obtulit quando dixit: Domine, non est exaltatum cor meum, etc. Quod si aliquis eremita cellulae suae vacans, talia diceret, magna patientiae laude fulgeret, sed quia hoc purpuratus rex et eximius prophetarum dicebat, humilitatis ejus exemplum per univer
Abbreviated transcription (Latin):
quise humiliauerit ex altabitur.: Hinc et
lacobusait: Glorietur aut̃ fr̃t̃ humilis in exalta¬
tione sua : quia omĩs frt̃ qui aduersa humiliter
prodnõ sufferr. sublimiter ab illo regni p̃mia
percipiet Hinc ecbeatus petrus ait Om̃s aut̃
resistit. humilibus aut̃ dat gram Om̃s enim
dicit. scilic& seniores & ad olescentes. quibus in¬
uicẽ iubetur humilitatis insinuare uirtutem
Et hi i uidelicet regendo. & illi sublimit᷑ obsequen¬
do: Om̃s ergo humilitatẽ alterutrũ uel exemplo
uel etiã uerbo doc& insinuare : qui animirũ om̃ib
suꝑbiȩ uitiũ quod angłos decęlo deiecit. nouerat
esse cauendum &quȩ sit grãquã humilibus pro¬
mittit donandã. sequent᷑ ex ponit dicens: Humi¬
liamini igit᷑ sub potenti manudĩ: ut uos ex alt&
intpr uisitationis: Hanc ergo grãm humilibus
tribuit. ut quo magis humiltati fuerint tẽpore
certaminis propt᷑ ipsum . et gloriosius ex iltent᷑

Expanded text:
qui se humiliat exaltabitur . Hinc et qui se humiliat exaltabitur . Hinc et Jacobus apostolus ait: Glorietur autem frater humilis in exaltatione sua . Quia omnis frater qui adversa humiliter pro Domino suffert, sublimiter ab illo regni praemia percipiet. Hinc et beatus Petrus apostolus ait: resistit, humilibus adicit, seniores scilicet, et adolescentes, quibus invicem videtur humilitatis insinuare virtutem: et his videlicet regendo, et illis humiliter obsequendo. Omnes ergo humilitatem in alterutrum vel exemplo, vel etiam verbo docet insinuare, quia nimirum omnibus superbiae vitium quod angelos de coelo dejecit noverat esse cavendum. Et quae sit gratia, quam humilibus promittit donandam, sequenter exponit dicens: Humiliamini igitur sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Hanc ergo gratiam humilibus tribuit, ut quo magis humiliati fuerint tempore certaminis propter ipsum, eo gloriosius exaltentur