comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. sed ꝓuocatus contume¬
liam reddidisse uideretur. Ex
qua re quid nobis innuitur ni¬
si ut eo dempore quo aꝑximis
ex falsitate contumelias accepe¬
rimus. eoꝵ etiã uera mala tacea¬
mus. ne ministeriũ iuste cor¬
reptionis. in arma uertamus
furoris: Sed quia quisquis d̃i
zelo utitur. a prauis hominib
dehonestatur: in semet ipso no¬
buit: qui ait. Sed honorifico
patrem meũ: & uos inhonora¬
stis me. Sed quid nobis ad ista
faciendũ sit: adhuc exemplo
nos admonet. cũ subiungit. Ego
autẽ non quero głiam meã: ẽ
qui querat & iudicet. Scimus
certe quod scriptũ est.quia pa¬
ter om̃e iudiciũ dedit filio. et
tamen ecce isdem filius iniuri¬
as accipiens głiam suam ñ que¬
rit: illatas contumelias patris¬
sui iudicio reseruat. ut nobis ꝓ¬
fecto insinuet. quantũ nos esse
patientes debennis: dũ se adhuc
ulcisci non uult & ipse qui iudi¬
cat. Cum uero malor ꝑuersitas
crescit. non solũ frangi precdicã¬

Expanded text:
tatem, sed provocatus contumetatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis ex falsitate contumelias accipimus, eorum etiam 1508 vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quia quisquis Dei zelo utitur a pravis hominibus dehonestatur, in semetipso nomplum, qui ait: Sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Sed quid nobis ad ista faciendum sit, adhuc exemplo nos admonet, cum subjungit: Ego autem non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio, et tamen ecce idem Filius injurias accipiens gloriam suam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum patientes debemus, dum adhuc se ulcisci non vult et ipse qui judicat. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedica
Abbreviated transcription (Latin):
de nocte: respondere noluit
oñs samaritanus non sũ: sed
ego demoniũ non habeo. Duo
quippe ei illata fueruntͥ. unũ
negauit: aliud tacendo con¬
sensit. Custos namq huma¬
ni generis uenerat. & si sama¬
ritanũ se esse non diceret: esse
custodem negaret. Sed tacu¬
it quod recognouit. & pacien¬
ter reppulit: quod dictũ falla¬
citer audiuit dicens. Ego de¬
moniũ non habeo. In quibus
uerbis. quid aliud insi suꝑbia
nr̃a confunditur : Que si exa¬
gitata uel leuiter fuerit: atro¬
ciores in iurias redit quã ac¬
ceperit. facit mala que potest:
minatur & que facere non po¬
test. Ecce imuriam ueritas su
scipiens non irascitur: non cõ¬
tumeliosa uerba respondet.
Qui si eisdem ista dicentibus
respondere uoluisset. demoni¬
um uos habetis: uerũ ꝓfecto di¬
ceret. quia nisi impleti demo¬
nio: tam ꝑuersa de deo loqui ñ
possent. Sed accepta iniuria. eti¬
am quoduerũ erat dicere ueri¬
tas noluit: ne non dixisse ueri¬

Expanded text:
de nocte? respondere noluit de nocte? respondere noluit Dominus: Samaritanus non sum; sed, Ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerunt: unum negavit, aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Qui si eisdem ista dicentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profecto diceret, quia nisi impleti essent daemonio, tam perversa de Deo loqui non possent. Sed accepta injuria etiam quod verum erat dicere Veritas noluit, ne non dixisse veri
Abbreviated transcription (Latin):
plectuntur. Et sunt non nulli
qui libenter uerba dei suscipi¬
unt. ita tit etiam in fletib cõ¬
pungantur. sed post lacrima¬
rũ tempus ad iniquitatẽ rede¬
unt. Hi ꝓfecto uerba dei non
audiunt: quia hec exercere in
tis oculos reuocate. alta conside¬
ratione pertimescite. hoc quod
ex ore ueritatis sonat: ꝓpterea
uos non auditis quia ex deo
non estis. Sed quod de reꝓbis
ueritas loquitur: ipsi hoc de
semet ipsis reꝓbi suis operib
ostendunt. Nam sequitur.
Responderunt igitur iudei:
& dixerunt ei. Nonne bene
dicimus nos quia samaritauꝰ
es tu. & demoniũ habes: Ac
cepta autẽ tanta contumelia:
quid d̃s respondeat audiamꝰ.
Ego demoniũ non habeo: sed
honorifico patrem meũi. & uos
inhonorastis me: Quia enim
samaritanus dicitur custos.
& ipse ueraciter custos est. de
quo psalmista ait. nisi dñs cu
stodierit ciuitatem: in uanũ
uigilant qui custodiunt eã.
& cui per ysaiam dicitur. cu¬
stos quid de nocte. custos quid

Expanded text:
plectuntur. Et sunt nonnulli plectuntur. Et sunt nonnulli qui libenter verba Dei suscipiunt, ita ut etiam in fletibus compungantur, sed post lacrymarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba Dei non audiunt, qui haec exercere opetis oculos revocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas loquitur, ipsi hoc de semtipsis reprobi suis operibus ostendunt. Nam sequitur: Responderunt igitur Judaei, et dixerunt ei: Nonne 1507 bene dicimus nos quia Samaritanus es tu, cepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat audiam. Ego daemonium non habeo, sed honorifico patrem meum, et vos inhonorastis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse veraciter custos est, de quo Psalstodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam ; et cui per Isaiam dicitur: Custos quid de nocte? custos quid
Abbreviated transcription (Latin):
Rĩni: mansuetudinẽ dei.
Relaxare peccata uenerat.
& dicebat. Quis ex uobis argu¬
it me de peccato: Non dedig¬
natur ex ratione ostendere se
peccatorem non esse: qui ex uir¬
tute diuinitatis poterat pecca¬
tores iustificare. Sed terribile
est ualde quod subditur. Qui
ex deo est: uerba dei audit. ꝓp¬
terea uos non auditis: quia ex
deo non estis. Si enim ipse uer¬
ba dei audit qui ex deo est. et
audire uerba dei non potest
quisquis ex illo non est: inter¬
roget se quisq si uerba dei in
aure cordis percipit. & indelli¬
git unde sit. Celestem patriã
desiderari ueritas uibet. carmꝰ
desideria conteri mundi glo¬
riam declinare. aliena ñ appe¬
ti: ꝓpria largiri. Penset ergo a¬
pud se unusquisq ur̃m si hec
uox dei in cordis eius aure cõ¬
ualuit: & quia iam ex deo sit
agnoscit. Nam sunt non nul¬
li. qui p̃cepta dei nec aure cor¬
poris percipere dignantur
Et sunt non nulli qui hec qui¬
dem corporis aure ꝑcipiunt. sed
nullo ea mentis desiderio cõ¬

Expanded text:
imi, mansuetudinem Dei. Relaxare peccata venerat, et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis poterat peccatores justificare. Sed terribile est valde quod subditur: Qui ex Deo est verba Dei audit; propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Si enim ipse verba Dei audit qui ex Deo est, et audire verba ejus non potest quisquis ex illo non est, interroget se unusquisque si verba Dei in aure cordis percipit, et intelliget unde sit. Coelestem patriam desiderare Veritas jubet, carnis desideria conteri, mundi gloriam declinare, aliena non appetere, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque que vestrum si haec vox Dei in cordis ejus aure convaluit, et quia jam ex Deo sit agnoscit. Nam sunt nonnulli qui praecepta Dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio com
Abbreviated transcription (Latin):
subbasib quas fecerat rex salomon
in domo dm̃. Non erat pondus e¬
ris om̃iũ uasoꝵ hoꝵ. De colũnis
autẽ decem & octo cubiti altitudi¬
nis erant in colũna una: & funicu¬
lus uodecĩ cubitoꝵ circuibat eam.
Porro grossitudo eiꝰ quatuor digitoꝵ
& intrinsecus caua erat: & capitel¬
la suꝑ utraq erea. Fltitudo capitel

Expanded text:
fecerat rex Salomon in domo Domini: non erat pondus aeris omnium vasorum horum. De columnis autem, decem et octo cubiti altitudinis erant in columna una, et funiculus duodecim cubitorum circumibat eam: porro grossitudo ejus quatuor digitorum, et intrinsecus cava erat. Et capitella super utramque aerea: altitudo capit
Abbreviated transcription (Latin):
& labores popłoꝵ ad nichilũ & gen¬
tiũ in igne erunt & disꝑibunt. Uer¬
bũ qd̃ p̃cepit iheremias ꝓphetes sa¬
raie filio nerie filii maasie: cũ ꝑge¬
ret cũ sedechia rege in babilonẽ: in
anno quarto regni eiꝰ. Saraias autẽ:
erat princeps ꝓphetiȩ. Et scripsit
iheremias om̃e malũ qd̃ uenturũ
erat suꝑ babilonẽ in libro uno. om̃a¬

Expanded text:
et labores populorum ad nihilum et gentium in igne erunt et disperibunt verbum quod praecepit Hieremias prophetes Saraiae filio Neriae filii Maasiae cum pergeret cum Sedecia rege in Babylonem in anno quarto regni eius Saraias autem erat princeps prophetiae et scripsit Hieremias omne malum quod venturum erat su
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑdidit ex ea uocẽ magnã: & so¬
nabunt fluctus eoꝵ. Quasi aque
multe dedit sonitũ uox eoꝵ. qiria
uenit suꝑ eam. id est suꝑbabilonẽ
predo. & app̃hensi sunt fortes eius.
& emarcuit arcus eoꝵ: quia fortis
ultor dñs reddens retribuit. Et
inebriabo principes eius. & sapien¬
tes eiꝰ. duces eius & magistratus eiꝰ.
& fortes eius. & dormient somnũ
sempit̃nũ:. & ñ exꝑgiscent᷑. ait rex

Expanded text:
x ea vocem magnam: Et sanabunt fluctus eorum quasi aquae multae: dedit sonitum vox eorum. Quia venit super eam, id est, super Babylonem, praedo, et apprehensi sunt fortes ejus; Et emarcuit arcus eorum, quia fortis ultor Dominus reddens retribuet. Et inebriabo principes ejus, et sapientes ejus, et duces ejus, et magistratus ejus, et fortes ejus: Et dormient somnum sempiternum, et non expergiscentur, ait rex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdicus in eternũ eris. ait dñs. Le¬
uate signũ in terra. clangite bu¬
cina in montib sc̃ificate suꝑ eam
gentes. annuntiate contra illã re¬
gib ararath. menni. & ascenez. nu¬
merate contra eã thapser. adducite
equũ quasi bruchũ aculeatũ: sc̃ifi¬
cate contͣ eam gentes. reges medie:
duces eius & trniuersos magistratꝰ
eius: cunctãq t̾ram potestatis eiꝰ.
Et cõmouebitur t̾ra & turbabitur.¬

Expanded text:
ditus in aeternum eris ait Dominus levate signum in terra clangite bucina in gentibus sanctificate super eam gentes adnuntiate contra illam regibus Ararat Menni et Aschenez numerate contra eam Thapsar adducite equum quasi bruchum aculeatum sanctificate contra eam gentes reges Mediae duces eius et universos magistratus eius cunctamque terram potestatis eius et commovebitur terra et turbabitur
Abbreviated transcription (Latin):
peraueris. sed tu laudando bo¬
nũ melior eris: uituperando
deterior. Bonus autẽ ille ma¬
net ut est. Si enim seruos suos
ipsos bene de se p̃sumentes. pre¬
dicatores uerbi sui. rectores eccłiȩ
suȩ ueneratores nominis sui. ob¬
temperatores mandatis suis. id
docet ut in conscientia sua habe¬
ant dulcedinem bonȩ uitȩ suȩ.
ne corrũpantur laudib. ne frã¬
gantur uituperationib homi-¬
nũ:. quantomagis ipse incõmu¬
tabilis suꝑ om̃ia qui hec docet.
non utiq maior fit si laudaueris.
nec minor si uituperaueris: Sed
eum.non arroganter. Audia¬
mus ergo quid dicit. Laudate
nomen dñi: laudate serui do¬
minũ. Non enim aliquid in¬
congruũ facitis: laudando ser¬
ui dñm. Et si semꝑ tantũmodo
serui essetis. deberetis laudare
dñm. quantomagis debetis lau¬
dare dñm serui. ut esse merea
datio. & item alibi scriptũ est. ñ
est speciosa laus in ore peccatoris.
itemq alibi dicitur. sacrificiũ

Expanded text:
peraveris: sed tu laudando boperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed eum, non arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis laudare Dominum servi, ut esse mereamdatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi dicitur, «Sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
debet. & dulce nobis gau¬
dendũ est: quo nos psal¬
mus iste cohortatur. Dicit enĩ.
Laudate nomen dñi. Causãq
ipsam quare iustũ sit ut lau¬
demus nomen dñi: continuo¬
s subiecit. Laudate serui dñm.
Quid iustius: Quid dignius :
Quid gratius: Et enim si non
laudauerint serui dñm: suꝑbi.
ingrati. irreligiosi erunt. Et quid
faciunt non laudando dñm.
nisi ut seuerũ sentiant dñm:
Neq enim seruus ingratus si
dñm suũ laudare noluerit: id̾o
efficit ut seruus non sit. Laudes¬
uel non laudes:seruus es. Sed si
laudes ꝓpitiabis:si non laudes
doffendis. Bona ergo exhortatio
& utilis. Unde magis satagere
debemus. quẽadmodũ laudan¬
dus sit dñs: quã dubitare lau¬
uandũ. Laudate ergo nom̃ dm̃.
Hortatur nos psalmus. hortat᷑
nos ꝓpheta. hortatur nos sp̃e sc̃s
hortatur nos postremo ipse
dñs: ut laudemus dñm. Non
enim laudib nr̃is ille crescit:
sed nos. Deus nec melior fit si
laudaueris: nec deterior si uitu¬

Expanded text:
debet, et dulce nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subjecit: «Laudate, servi, Dominum.» Quid justius? quid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudate» ergo «nomen Domini.» Hortatur nos Psalmus, hortatur nos Propheta, hortatur nos Spiritus Dei, hortatur postremo nos ipse Dominus, ut laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vitu
Abbreviated transcription (Latin):
ceps eris: Si laudes iustũ in eo
quo iustus est. nonne & tu ha¬
bes inde partem laudando: Non
enim laudares iustũ nisi ama¬
res:non amares si nichil inde ha¬
beres.Si ergo quicquid aliud
laudamus. ideo laudamus quia
bonũ est: nulla tibi maior cau¬
sa &e melior & firmior dari potu¬
it. quare laudes dm̃: nisi quia
bonus est. Ergo laudate dñm.
qm̃ bonus est. Quam diu dica¬
mus eius bonitatem: Quis con
cipiat corde: ut complectat᷑ quã
bonus sit dñs : Sed ad nos rede¬
amus. & in nobis illũ agnoscamꝰ:
& in operib artificem laudemꝰ:
quia ipsum contemplari idonei
non sumus: & si contemplabim᷑.
idonei aliquando eriius. cum
fuerit mundatũ cor nr̃m fide:
ut postremo gaudeat ueritate.
Nunc q̃m ipse a nobis uideri
non potest. opera eius uideamꝰ:
ne sine laude eius remaneamꝰ.
Ergo dixi laudate dñm quia

Expanded text:
ceps eris? Si laudes justum in eo ipso ceps eris? Si laudes justum in eo ipso quo justus est, nonne et tu habes inde partem laudando? Non enim laudares justum, nisi amares; non amares, si nihil inde haberes. Si ergo quidquid aliud laudamus, ideo laudamus, quia bonum est; nulla tibi major causa et melior et firmior dari potuit quare laudes Deum, nisi quia bonus est. Ergo, «Laudate Dominum, quoniam bonus est.» 5. Quamdiu dicamus ejus bonitatem? Quis corde concipiat aut complectatur quam bonus sit Dominus? Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat veritate; nunc quoniam ipse a nobis videri non potest, opera ejus videamus, ne sine ejus laude remaneamus. Ergo dixi, «Laudate Domi
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. uenitur tamen ad illius
comparationẽ: & tanquã solus
sit dixit. Ego sum qui sũ: et
dices filiis isrł. Qui est misit
me ad uos. Non dixit d̃s me¬
us. ille om̃ipotens: misericors
iustus. Que si diceret: utiq
uera diceret. Sublatis de me¬
dio om̃ib quib appellari posset
& dici d̃s. ipsũ esse se uocari re¬
spondit. & tanquã hoc est ei esset
nomen: hoc dices inquit. Qu
est misit me: Ita enim ille est
ut in eius comparatione ea que
facta sunt non sint. Illo non
comparato sunt: qm ab illo st̃.
Illi autem comparata non sũt.
quia uerũ esse incõmutabile es¬
se est: quod ille solus est. Est e¬
nim est. sicut bonũ: bonũ bo¬
nũ est. Cogitate & uidete. qm
quicquid aliud laudatis: ideo
laudatis quia bonũ est. Insa¬
nit qui laudat. qd̃ non est bonũ.
Si laudes iniquũ eo ipso quo ini¬
quus est. nonne & tu iniquus
eris:Si laudes furem eo ipso
quo fur est.nonne & tu parti¬

Expanded text:
fecit, venitur tamen ad illius fecit, venitur tamen ad illius comparationem; et tanquam solus sit, dixit, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Non dixit, Dominus Deus ille omnipotens, misericors, justus: quae si diceret, utique vera diceret. Sublatis de medio omnibus quibus appellari posset et dici Deus, ipsum esse se vocari respondit; et tanquam hoc esset ei nomen: «Hoc dices eis,» inquit, «Qui est, misit me.» Ita enim ille est, ut in ejus comparatione ea quae facta sunt, non sint. Illo non comparato, sunt; quoniam ab illo sunt: illi autem comparata, non sunt, quia verum esse, incommutabile esse est, quod ille solus est. Est enim est, sicut bonorum bonum, bonum est. Cogitate, et videte quoniam quidquid aliud laudatis, ideo laudatis quia bonum est. Insanit qui laudat quod non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo iniquus est, nonne et tu iniquus eris? Si laudes furem eo ipso quo fur est, nonne et tu parti
Abbreviated transcription (Latin):
uolitant in aere & natant in
aquis bona: dico & hominẽ bo¬
nũ. Homo enĩ bonus: de bono
thesauro cordis sui ꝓfert bonũ.
Dico & angłm bonu. qui non
est lapsus suꝑbia. & diabolus
factus: sed inheret obediendo
ei a quo factus est. Omĩa ista
dico bona. sed tamen cũ suis no¬
minib. celũ bonũ. angłm bo¬
nũ: hominem bonũ. Ad dm̃ au¬
tem cũ me refero: puto nichil
melius dicere quam bonum.
homo bonus. Et item ipse dixit.
Nemo bonus: nisi unus deus.
Nonne stimulauit nos ad que¬
rendũ & ad distinguendũ quid
sit bonũ alio bono bonũ: & bo¬
nũ se ipso bono: Quam gͦ bo¬
nũ est a quo sunt om̃ia bona:
Om̃ino nullũ inuenies bonũ:
quod non ab ipso sit bonũ. Bo¬
num bona faciens sicuti est ꝓ¬
prie: sic & bonus est ꝓprie. Neq
enim ea que fecit non sunt:
aut inuria illi fit cũ dicimus
non esse que fecit. Quare enĩ
fecit. si non sunt que fecit:
Aut que fecit̾. si non est quod
fecit: Cũ ergo sint & illa que

Expanded text:
volitant in aere et natant in volitant in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem bonum: «Homo» enim «bonus de bono thesauro cordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me refero, puto melius nihil dicere quam bonum. «Homo bonus;» et ipse item dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonum quod non ab illo sit bonum. Bonum bona faciens sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
tanta laudis dñicȩ sarcina defa-¬
tiger.Sic tamen fr̃es accipite me
& laudantem & non sufficientẽ.
ut etiam si non impletur illius
laudis explicatio: acceptet᷑ lauda¬
toris deuotio. Approbet me ipse
uolusse: ignoscat non impleuis¬
se. Ineffabili dulcedine teneor
cũ audio bonus dñs: considera¬
tisq om̃ib & collustratis que fo¬
rinsecus udeo. qm ex ipso sunt
omia.etiam cũ michi hec pla¬
cent ad illũ redeo a quo sunt:
chi & superiorem inuenio. qͥa
sic bonus est dñs: ut istis non in¬
digeat quod sit bonus. Deniq
ista non laudo sine illo. Illum
autem sine istis ꝑfectũ. non in¬
digũ. incõmutabilem. nullius
bonũ querentem quo augeat᷑:
nulliꝰ malũ timentem quo mi¬
nuatur inuenio. & quid dicã
amplius: Inuenio in creatura
celũ bonũ. solem bonũi. lunam
bonam. stellas bonas. t̾ram bo¬
nam: que gignunt᷑ in terra &e
radicib nixa sunt bona. que am¬
bulant & mouent᷑ bona. que

Expanded text:
tanta laudis dominicae sarcina defatanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficientem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus video, quoniam ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec placent, ad illum redeo a quo sunt, hi et superiorem invenio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nullius malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in creatura coelum bonum, solem bonum, lunam bonam, stellas bonas; terram bonam, quae gignuntur in terra et radicibus nixa sunt, bona; quae ambulant et moventur, bona; quae
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ia que in eis sunt bona fe¬
cit: & ualde bona fecit. Si hec om¬
ma bona fecit: qualis est ille qui
fecit: Et tamen cũ bona fecerit.
multoq sit melior qui fecit:
quam ista que fecit. non inue¬
nies melius quod de illo dicas ni¬
si quia bonus est dñs: si tamen
intelligas ꝓprie bonũ. a quo sũt
cetera bona. Om̃ia enim bona ip¬
se fecit:ipse est bonus quem ne¬
mo fecit. Ille bono suo bonus ẽ:
non aliunde participato bono.
Ille seipso bono bonus est: non
adherendo alteri bono. Michi
autẽ adherere deo bonũ est:qui
non eguit ab aliquo fieri bonu.
sed eguerunt illo cetera ut fie¬
rent bona. Uultis audire quã
singłariter ille sit bonus: Dñs
interrogatus dixit. Nemo bo¬
nus nisi unus d̾s. Hanc singła¬
ritatem bonitatis eius & p̃te¬
rire breuiter nolo: & cõmenda¬
re congrue non sufficio. Metuo
ne si hinc cito transiero: ingra¬
tus inueniar. Item metuo. ne
hoc cũ explicandũ suscepero: sub

Expanded text:
et omnia quae in eis sunt bona feet omnia quae in eis sunt bona fecit, et valde bona fecit. Si haec omnia bona fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo dicas, nisi «quia bonus est Dominus:» si tamen intelligas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato bono: ille seipso bono bonus est, non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut fierent bona. Vultis audire quam singulariter ille sit bonus? Dominus interrogatus dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus» . Hanc singularitatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commendare congrue non sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub
Abbreviated transcription (Latin):
nationis tabernacłm dicit᷑: quia
hic stamus. nũquid parũ grati
esse debemus: Nonne cogitan¬
dum est quia hic stamus. non¬
ne cogitandũ est quid facti fue¬
rimus : Nonne cogitandũ est
ubi iacebamnus. & quo collecti su¬
mus: Nonne cogitandũ est qͥa
om̃s impii dñm non querebant
& ipse. illos non querentes quesi¬
uit. ipse inuentos excitauit: ip¬
se excitatos uocauit. ipse uocatos
introduxit: & in domo sua stare
fecit : Hec quisquis cogitat. &
ingratus non est. om̃ino despi-¬
cit se pre amore dei sui: a quo si
habet quid pro tantis benefi¬
ciis deo retribuat: quid ei re¬
stat nisi gr̃as agere: non repen¬
gr̃arũ actionem pertinet. & ca¬
licem dñi accipere: & nomen eiꝰ
inuocare. Nam quid retribuet
sum quare laudetis: Qm̃ bonꝰ
cata est laus dñi dei nr̃t: qm bo¬
nus dñs. Sed bonus: non ut sũt
bona que fecit. Nam fecit deus
om̃ia bona ualde. non tantum
bona: sed & ualde. Celũ & t̾ram

Expanded text:
nationis tabernaculum dicitur, quia nationis tabernaculum dicitur, quia hic stamus, numquid parum grati esse debemus? Nonne cogitandum est quia hic stamus? nonne cogitandum est quid facti fuerimus? nonne cogitandum est ubi jacebamus, et quo collecti sumus? nonne cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non est, omnino despicit se prae amore Domini sui, a quo sib non habet quid pro tantis beneficiis Deo retribuat, quid ei restat nisi gratias agere, non repengratiarum actionem pertinet, et calicem Domini accipere, et nomen ejus invocare. Nam quid retribuat sum quare laudetis! «Quoniam cata est laus Domini Dei nostri: «Bonus Dominus.» Sed benus, non ut sunt bona quae fecit. Nam fecit Deus omnia bona valde : non tantum bona, sed et valde Coelum et terram
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ meũ per os tuũ. tu autẽ
odisti disciplinã. & ꝓiecisti ser¬
mones meos retrorsũ: ne forte qͥs¬
quam qm̃ dictũ est. laudate ser¬
ui dñm. etiam si in domo ista
magna fueris malus seruus pu¬
tes tibi ꝓdesse laudem dñi: conti¬
nuo quales sint qui laudare de¬
beant dñm: subicit ce docet. Qui
statis in domo dñi: in atriis do¬
mus dei nr̃i. Qui statis: non qui
ruitis. Illi enim stare dicunt᷑ qui
in mandatis eius ꝑseuerant: qui
in fide non ficta. & spe firma &
caritate sincera serurunt deo. &
honorant eccłiam erus. & ñ dant
offensionem male uiuendi eis
qui uenire uolunt: & in uia la¬
pides offensionis non inueniun¬
tur. Ergo qui statis in domo dñi:
statis. parũ ne est uobis ubi lau¬
dandus est qui uos erexit iacen¬
tesͥ & fecit in domo sua stare. et
ipsũ agnoscere: ipsũq laudare :
Parũ ne est hoc beneficiũ. quod
stamus in domo dñi: Hic inte¬
rim in peregrinatione hac. in
hac domo quod etiam peregri¬

Expanded text:
um? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te» : ne forte quisquam, quoniam dictum est, «Laudate, servi, Dominum,» etiamsi in domo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, statis, parumne est vobis, ubi laudandus est qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est, quod stamus in domo Domini? Hic interim, in hac peregrinatione, in hac domo, quod etiam peregri
Abbreviated transcription (Latin):
iunat septem dieb fame consii¬
mitur. Ergo illa fames ibi est.
Sed ideo illam non sentis: quia
sa sanitas: nobis est perfecta. In
tendat caritas ũra. quomͦ nos
intelligantus in opes. ut gaude¬
amus ad eũ: & leuemus oculos
ad eũ qui habitat in cęlo. Non
sunt illȩ diuitiȩ: plusaugent
cupiditatem eis qui eas possidẽt.
Non est illa uera corporis sani¬
tas: quia portatur infirmitas
ubiq defectiua. Quocũq se uer¬
terit deficit. In ipso adiutorio:
non inuenies firmamentũ. Las¬
satur stando: sedere uult. Nũ¬
quid uel sedendo durabit: Qd̃
sibi elegit ut ñ fatigaretur:ibi
habet deficere. Lassatus est ui

Expanded text:
junat septem diebus, fame consujunat septem diebus, fame consumitur. Ergo illa fames ibi est; sed ideo illam non sentis, quia sa sanitas nobis est perfecta. 12. Intendat Charitas vestra quomodo nos intelligamus inopes, ut gaudeamus ad eum, et levemus oculos ad eum qui habitat in coelo. Non sunt illae verae divitiae; plus augent cupiditatem eis qui eas possident. Non est illa vera corporis sanitas; quia portatur infirmitas ubique defectiva: quocumque se verterit, deficit. In ipso adjutorio non invenies firmamentum: lassatur stando; sedere vult; numquid vel sedendo durabit? Quod sibi elegit ut non fatigaretur, ibi habet deficere. Lassatus est vi
Abbreviated transcription (Latin):
ubertate illa satiari: de qua di¬
citur in psalmo. In ebriabuntur
ab ubertate domus tuȩ: & torren¬
te uoluptatis tuȩ potabis eos. Hic
autẽ cũ sumus mopes nos esse
intelligamus. & egentes ñ solum
harũ diuitiarũ. que ñ sunt uerȩ
diuitiȩ: sed & ipsius salutis. Et
quando sani sumus: intelliga¬
mus quia infirmamur. Quã¬
dru enim corpus hoc esurit. &
sitit. quãdru hoc corpus uigi
fatigatur. sedendo fatigat᷑. man¬
ducando fatigatur. quocũq se
uerterit ad subsidiũ fatigatio¬
nis: ibi inuenit aliam fatigatio¬
nem. Non est gͦ perfecta sanitas
nec in ipso corpore. Non sunt gͦ
ille diuitiȩ sed mendicitas. qͥa
quantomagis abundant:tan¬
to crescit inopia & auaritia. Non
est gͦ ista salus corporis: sed in¬
firmitas. Quare gͦ panegoriza¬
mur cotidie medicam̃tis łi. qͥa
manducamꝰ & bibimus : Medi¬
camenta ipsa sunt: que nobis
opponunt᷑. Frẽs si uultis uidere
qualis morb nos habeat:qui ie¬

Expanded text:
ubertate illa satiari, de qua diubertate illa satiari, de qua dicitur in psalmo: «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos» . Hic autem cum sumus, inopes nos esse intelligamus et egentes, non solum harum divitiarum quae non sunt verae divitiae, sed et ipsius salutis. Et quando sani sumus, intelligamus quia infirmamur. Quamdiu enim corpus hoc esurit et sitit, quamdiu hoc corpus vigilfatigatur, sedendo fatigatur, manducando fatigatur; quocumque se verterit ad subsidium fatigationis, ibi invenit aliam fatigationem: non est ergo perfecta sanitas, nec in ipso corpore. Non sunt ergo illae divitiae, sed mendicitas; quia quanto magis abundant, tanto crescit inopia et avaritia. Non est ista salus corporis, sed infirmitas. Paregorizamur quotidie medicamentis Dei, quia manducamus et bibimus: medicamenta ipsa sunt, quae nobis apponuntur. Fratres, si vultis videre qualis morbus nos habeat; qui je
Abbreviated transcription (Latin):
& p̾mia infelix anima. Et quid
miramini: Abundat. sed habun¬
dat nequitia. abundat malicia.
& eo plus abundat nequitia: quo
sibi uidetur abundare iusticia.
At uͦ xp̃ianus homo ñ debet ab¬
undare: sed pauperẽ debet se¬
cognoscere. Et si habet diuitias.
scire debet. quia ñ sunt illȩ uerȩ
diuitiȩ: ut alias desideret. Qui
enim diuitias falsas desiderat:
ueras ñ querit. Qui autẽ ueras
querit: adhuc pauꝑ est. & recte
dicit. Pauiꝑ & dolens ego sũ. Rur¬
sus ille qui pauꝑ est. & nequitia
plenus est: unde dicitur abun¬
dare: Quia displicet illi quia
pauper est. & iusticia ipsa uidet᷑
abundare in corde suo aduersu
iusticiã dei. Et que abundantia
iusticiȩ ñr̃ȩ Quantacũq iusti¬
cia in nobis fuerit: ros est nescio
quis ad illũ fontem. ad saginã
illam tantã stillicidia quedam
sunt que uitam nrãm molliãt.¬
& duram iniquitatẽ soluant:
Modo desideremus de pleno fon-¬
te iusticiȩ saginari. desideremꝰ

Expanded text:
et praemia. Infelix anima! et quid et praemia. Infelix anima! et quid miramini? abundat, sed abundat nequitia, abundat malitia; et eo plus abundat nequitia, quo sibi videtur abundare justitia.tianus homo non debet abundare, sed pauperem se debet cognoscere; et si habet divitias, scire debet quia non sunt illae verae divitiae, ut alias desideret. Qui enim divitias falsas desiderat, veras non quaerit: qui autem veras quaerit, adhuc pauper est; et recte dicit, «Pauper et dolens ego sum» . Rursus ille qui et pauper est, et nequitia plenus est, unde dicitur abundare? Quia displicet illi quia pauper est, et justitia ipsa videtur abundare in corde suo adversum justitiam Dei. Et quae abundantia justitiae nostrae? Quantacumque justitia in nobis fuerit, ros est nescio quis ad illum fontem; ad saginam illam tantam stillicidia quaedam sunt, quae vitam nostram molliant, et duram iniquitatem solvant. Modo desideremus de pleno fonte justitiae saginari, desideremus
Abbreviated transcription (Latin):
inde suꝑbit: qd̾ penis est. Qui
uidentur ñ habundare pecuma.
iusticia sibi uident᷑ abundare ad¬
uersus dm̃. & positi in calamita¬
tib se iustificant: dm̃ accusãt
& dicunt. Quid admisi. aut qͥd
feci: & tu dicis. respice & recorda¬
re peccata tua: si nichil fecisti. Ti¬
tillatur aliqͣntũ conscientia. & re¬
dit ad se: & cogitat facta sua ma¬
la. Et cũ cogitauerit facta sua ma¬
la. nec sic uult confiteri quia dig¬
ne patitur: sed dicit. Eece mani¬
feste feci multa. sed multos ui¬
deo peiora fecisse: & nichil mali
pati. Iustus est contra dm̃. Abun¬
dat gͦ & ipse plenũ habet pectus
iusticia. quandoquidẽ illi d̾s in¬
detur mala facere: & ipse sibi ii¬
detur iniuste pati. Et si cdares il¬
li natum gubernandã: in nau¬
fragiũ iret cũ illa. Uult autem
um excutere de gubernatione
huius mundi. & ipse tenere gu¬
bernacula creaturȩ: & distribue¬
re om̃ib dolores & leticias. penã

Expanded text:
inde superbit, quod pejus est. Qui inde superbit, quod pejus est. Qui videntur non abundare pecunia, justitia sibi videntur abundare adversus Deum; et positi in calamitatibus se justificant, Deum accusant, et dicunt: Quid admisi, aut quid feci? Et tu dicis: Respice, recordare peccata tua, si nihil fecisti. Titillatur aliquantum conscientia, et redit ad se, et cogitat facta sua mala; et cum cogitaverit facta sua mala, nec sic vult confiteri quia digna patitur: sed dicit, Ecce manifeste feci multa; sed multos video pejora fecisse, et nihil mali pati. Justus est contra Deum. Abundat ergo et ipse, plenum habet pectus justitia; quandoquidem illi Deus videtur malefacere, et ipse sibi videtur injuste pati. Et si dares illi navim gubernandam, in naufragium iret cum illa: vult autem Deum excutere de gubernatione hujus mundi, et ipse tenere gubernacula creaturae, et distribuere omnibus dolores et laetitias, poenas
Abbreviated transcription (Latin):
flagellauit. & ꝓ om̃ib tradidit
eũ: quomͦ debemus nos flagel¬
lari. qui fecimus quare flagel¬
lamur: Cũ ista dixerimus ilt̃
& afflicti nondũ humiliati re¬
spondent & dicunt. Ista uerba st̃¬
xp̃ianoꝵ uanoꝵ: qui credunt
quod ñ uident. Si & ipsi insul¬
tant. quid putamus fr̃es quasi ñ
eos cõmemoratos in hoc psalmo
cũ diceret. obpbriũ eis qui abun¬
dant. & despectio suꝑbis: Quan¬
doquidẽ insultatur xp̃ianis. &
ab eis qui ñ abundant. sed cũ sĩt
in egestate & erumnis: nec ipsi
cessant insultare: Certe gͦ obpro¬
brrũ eis qui abundant. An forte
nullus inuenit᷑: qui etiã positus
in calamitate insultet: Si ñ in¬
sultauit latro. qui crucifixo dño
crucifixus erat: Ergo si insultãt
illi qui ñ abundant: quare psal¬
mus ait. obpbriũ eis qui abun¬
dant: Si diligent̃ discutiamus :¬
& ipsi abundant. Unde abundãt.:
Nam nisi abundarent: supbi
ñ essent. Alrus enim abundat

Expanded text:
flagellavit, et pro omnibus tradidit flagellavit, et pro omnibus tradidit eum , quomodo debemus nos flagellari, qui fecimus quare flagellamur? Cum ista dixerimus, illi et d afflicti, nondum humiliati, respondent, et dicunt: Ista sunt verba Christianorum vanorum, qui credunt quod non vident. Si et ipsi insultant, quid putamus, fratres, quasi non eos commemoratos in hoc psalmo, cum diceret, «Opprobrium eis qui abundant, et despectio superbis:» quandoquidem insultatur Christianis et ab eis qui non abundant; sed cum sint in egestate et aerumnis, nec ipsi cessant insultare? Certe ergo, «Opprobrium eis qui abundant:» an forte nullus invenitur qui etiam positus in calamitate insultet? Si non insultavit latro, qui cum crucifixo Domino crucifixus erat ? Ergo si insultant et illi qui non abundant, quare psalmus ait, «Opprobrium eis qui abundant?» Si diligenter discutiamus, et ipsi abundant. Unde abundant? Nam nisi abundarent, superbi non essent. Alius enim abundat
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ lumen ñ luxit nobis: et
sol non ortus est nobis. Quid no¬
bis ꝓfuit suꝑbia: & diuitiarum
iactantia quid contulit nobis:
Ibi tuñ eis insultas: quia iã ipsi
sibi insultant. Qd̾ donec fiat fr̃s.
leuemus oculos ad eũ qui habitat
incęlo. & ñ abillo tollamus oculos
quoadusq misereatur ñri.: & libe¬
ret ab om̃i temptatione. & obpro¬
brio & despectu. Huc accedit quod
aliqͣndo & ipsi qui sunt in flagel¬
lo infelicitatis temporalis insul¬
tant nobis. Inuenis aliquẽ ꝑ me¬
rito iniqͥtatũ suarũ siue occulto
iudicio dei. siue manifesta dam¬
natione mitti in carcerem. por¬
tare catenam. & ipse insultat. &
cũ ei dictũ fuerit: quare ñ bene
iuxisti. ecce quo uenisti male ui¬
uendo: ille respondet. Quare il¬
li qui bene uiuunt ista patiunt᷑.:
Sed ꝓpterea illi patiunt᷑ ut pro¬
bentur. ut temptationib exer¬
ceantur ut flagellis ꝑficiant:
quia flagellat omnẽ filiũ quẽ
recipit. Et si unicũ sine peccato

Expanded text:
luxit nobis, et sol non ortus est nobis. Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactatio quid contulit nobis» ? Ibi tu non eis insultas, quia jam ipsi sibi insultant. Quod donec fiat, fratres, levemus oculos ad eum qui habitat in coelo; et non ab illo tollamus oculos, quoadusque misereatur nostri, et liberet ab omni tentatione et opprobrio et despectu. 10. Huc accedit quod aliquando et ipsi qui sunt in flagello infelicitatis temporalis, insultant nobis. Invenis aliquem pro merito iniquitatum suarum, sive occulto judicio Dei, sive manifesta damnatione, mitti in carcerem, portare catenam: et ipse insultat. Et cum ei dictum fuerit, Quare non bene vixisti? ecce quo venisti male vivendo: ille respondet, Quare illi qui bene vivunt, ista patiuntur? Sed illi propterea patiuntur, ut probentur, ut tentationibus exerceantur, ut flagellis proficiant; quia flagellat Deus omnem filium quem recipit . Et si Unicum sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ret d̾s sc̃os: ubi habitabat: In se
habitabat d̾s. apud̾ se habitabat.
misereatur nr̃i. Et serui sumuᷤ.
& ancilla sumus. Ille & dñs est:¬
& dña est. Aut quid sibi uolunt
ista uerba: & quid sibi uolunt
istȩ similitudines rerũ: Atten¬
dat aliqͣntũ caritas ũra. Non
mirũ si serui sumus. & ille dñs
est: sed mirũ si ancilla sumus. &
ille dña est. Sed neq hoc mirũ
quia ancilla sumus: eccłia enĩ su¬
mus. Nec illudmirũ. quia et
ipse dña ẽ: uirtus enĩ est & sapi¬
entia dei. Audi apłm dicentem.
Nos autem p̾dicamus xp̃m cru¬
cifixũ. iudeis quidẽ scandalũ gẽ¬
tib autẽ stulticiam: ipsis uero
uocatis iudeis & grecis. xp̃m dei
uirtutẽ & dei sapientiã: ut iam¬
sit seruus popłs. & sit ancilla ec
clesia. Xp̃m dei uirtutẽ & dei sa¬

Expanded text:
ret Deus sanctos, ubi habitabat? In se ret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitabamisereatur nostri.» Et servi sumus, sancti domus Dei, ut ipsa subtracet domina est. Aut quid sibi volunt ista verba? et quid sibi volunt istae similitudines rerum? Attendat aliquantum Charitas vestra. Non mirum si servi sumus, et ille dominus est; sed mirum si ancilla sumus, et ille domina est. Sed neque hoc mirum quia ancilla sumus; Ecclesia enim sumus: nec illud mirum, quia et ipse domina est; virtus enim est et sapientia Dei. Audi ergo Apostolum dicentem: «Nos autem praedicamus Christum crucifixum; Judaeis quidem scandalum, Gentibus autem stultitiam; ipsis vero vocahabitationem, et Dei: et sic dicat anima, «Ad te levavi oculos meos, quia Deus nec coelo indiget, ubi ha
Abbreviated transcription (Latin):
& scdm speciem templũ dei. Quã¬
diu sunt templũ dei scđ̾m fidẽ.:
Quãdiri in ipsis xp̃c per fidem
habitat. sicut dicit apłs habita ᷤ¬
rexp̃m per fidem in cordib ur̃is
Sunt autẽ iamceli in quib per
speciem iam habitat ds uidenteᷤ
eũ facie ad faciem. om̃s sc̃i angeli.
om̃s sc̃ȩ uirtutes. potestates. sedes.
dñationes. iherłm illa celestis. un¬
de peregrinando ingemiscimus.
& quam desiderando oramus. Ibi
habitat d̾s. illuc leuauit iste fidẽ.
illuc ascendit affectu desideran¬
do. & ipso desiderio facit animã
deserere sordes peccatoꝵ. & mun¬
dari ab om̃i labe. ut fiat & ipsa cȩ¬
lum. quia leuauit oculos ad eum
qui habitat incȩlo. Nam sicęlũ
istud corporeũ quod oculis ui¬
uemus intellexerimus esse ha¬
bitationem dei. transitura est
habitatio dei: quia cęlũ & terra
transient. Deinde anteqͣm face¬
ret d̃s cȩlũ & t̾ram: ubi habitabat.
Seddicit aliquis. & anteqͣm face¬

Expanded text:
et secundum speciem templum Dei. Quamet secundum speciem templum Dei. Quamdiu sunt templum secundum fidem? Quamdiu in ipsis Christus per fidem habitat; sicut dicit Aposter fidem in cordibus vestris» . Sunt autem jam coeli in quibus per speciem jam habitat Deus, videntes eum facie ad faciem; omnes sancti Angeli, omnes sanctae Virtutes, Potestates, Sedes, Dominationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum, et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit oculos ad eum qui habitat in coelo. Nam si coelum istud corporeum quod oculis videmus, intellexerimus esse habitationem Dei; transitura est habitatio Dei, quia coelum et terra transient . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam face
Abbreviated transcription (Latin):
At uero a te leua oculos ad illum:
& dic. Ad te leuaui oculos meos: qͥ
habitas in cęlo. Celũ frẽs mei si cor¬
p̾oralit̃ intellererimus. hoc qd̃ uide¬
mus oculis corporeis: uere sicer¬
rabimus. uit ñ putemus nos illuc
ascendere: nisi scalis positis aut
aliquib machinam̃tis. Si autem
spiritalit̃ ascendimus: spiritali¬
ter cęlũ intelligere debemus. Sit
ascensus in affectu: cęlũ in iusti¬
cia. Quid est ergo cȩlũ dei: Om̃s
sc̃e animȩ: om̃s iustȩ animȩ. Nã
& apłi quãuuis in t̾ra essent carne.
celũ erant: quia in illis d̾s sedens
per totũ mundũ ambulat. Ergo
habitat in cęlo. Quomodo: Quo¬
modo dicit in alio psalmo. Tu au¬
tem in scõ habitas laus isrł. Qui
habitat in scõ: habitat in cęlo. Sc̃o
quid est. nisi templo suo: Tem¬
plũ emm dei sc̃m est: qd̾ estis uos.
Sed om̃s adhuc infirmi & scđm
fidem ambulantes: scd̾m fidem
sunt templũ di. Erunt aliqͣndo

Expanded text:
At vero a te leva oculos ad illum, At vero a te leva oculos ad illum, et dic, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo.» Coelum, fratres mei, si corporaliter intellexerimus hoc quod videmus oculis corporeis, vere sic errabimus, ut non putemus nos illuc ascendere, nisi scalis positis, aut aliquibus machinamentis: si autem spiritualiter ascendimus, spiritualiter coelum intelligere debemus; si ascensus in affectu, coelum in justitia. Quod est ergo coelum Dei? Omnes sanctae animae, omnes justae animae. Nam et Apostoli quamvis in terra essent carne, coelum erant; quia in illis Dominus sedens, per totum mundum ambulabat. Ergo habitat in coelo. Quomodo? Quomodo dicit in alio psalmo, «Tu autem in sancto habitas, laus Israel» . Qui habitat in coelo. habitat in sancto: «sancto» quid, nisi templo suo? «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos» . Sed omnes adhuc infirmi et secundum fidem ambulantes , secundum fidem sunt templum Dei, erunt aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ceat & tibi. ut placeas illi. Sed tibi
ille placere ñ poterit: nisi tu tibi
displicueris. Si autẽ displices tibi:
tolle a te oculũ. Ut quid ce enim
attendis: Si enim te uerũ atten¬
uis: inuenis in te qd̃ tibi displice
at. & dicis deo. peccatũ meũ ante
me ẽ semꝑ. Peccatũ cuũ ante te
sit: ut non sit ante dm̃. Quomͦ.¬
enim uolumus ut ñ a nobis au̾i¬
dat faciem ds: sic uolumus ut a¬
uertat faciem a peccatis nr̃is. Nã
utrũq illi cantatur in psalmis:
ne auertas faciem tuã a me. uox
est psalmi: uox est ergo nr̃a. Et
ille qui dicit ne auertas facient
tuam a me: uide quid dicat in a¬
lio loco. Auerte faciem tuã a pec¬
catis meis. Si uis ut auertat faciẽ
suam a peccatis tuis: tu ipse a te
auerte faciem tuã. & a peccatis
tuis noli auertere. Si enim ñ ab
eis auerteris faciem tuã: tu ipse
irasceris peccatis tuis. Si autẽ tu
ñ auertis faciem tuam a peccatiᷤᷤ
tuis: tri agnoscis & ille ignoscit:

Expanded text:
ceat et tibi, ut placeas illi. Sed tibi ceat et tibi, ut placeas illi. Sed tibi ille placere non poterit, nisi tu tibi displicueris. Si autem displices tibi, tolle a te oculum. Utquid te enim attendis? Si enim vere te attendis, invenis in te quod tibi displiceat; et dicis Deo, «Peccatum meum ante me est semper» . Peccatum tuum sit ante te, ut non sit ante Deumenim volumus ut non a nobis avertat faciem Deus, sic volumus ut avertat faciem a peccatis nostris: nam utrumque illi cantatur in Psalmis. «Ne avertas faciem tuam a me» ; vox est psalmi, vox est ergo nostra: et ille qui dicit, «Ne avertas faciem tuam a me;» vide quid dicat alio loco: «Averte faciem tuam a peccatis meis» . Si vis ut avertat faciem suam a peccatis tuis, tu ipse a te averte faciem tuam, et a peccatis tuis noli avertere. Si enim non ab eis averteris faciem tuam, tu ipse irasceris peccatis tuis: si autem tu non avertis faciem tuam a peccatis tuis, tu agnoscis, et ille ignoscit. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ram: tanta separatio ẽ & tanta
spatia locoꝵ. Illuc uolumus as¬
cendere: scalas ñ uidemus. Nũ¬
quid forte fallinuis nos: quia
canticũ graduũ. id est canticum
ascensionis cantamus: Ascendi¬
mus ad cęlũ si cogitamus dm̃:
qui ascensus in corde fecit. Quid
est ascendere in corde: Aficere
in dm̃. Quomͦ om̃is qui deficit
non descendit sed cadit: sic om¬
nis qui ꝓficit ascendit. Sed sic
ꝓficiat ut ñ suꝑbiat: sic ascen¬
dat ut non cadat. Si autẽ ꝓfici¬
endo suꝑbiat: ascendendo iterũ
cadit. Sed ut ñ suꝑbiat. quid de¬
bet facere: Leuet oculos suos ad
illũ qui habitat in cęlo. Non se
attendat. om̃is enim suꝑb se at¬
tendit: & magnus sibi uidet᷑ qui
sibi placet. Sed qui sibi placet. stul¬
to homini placet:quia ille ipse
stultus est:cũ sibi placet. Solus se¬
curus placet: qui deo placet. Et quĩ
est qui placet deo: Cui placuerit
d̃s. Displicere sibi d̃s ñ potest: pla¬

Expanded text:
terram, tanta separatio est, et tanta terram, tanta separatio est, et tanta spatia locorum: illuc volumus ascendere, scalas non videmus: numquid forte fallimus nos, quia «Canticum graduum,» id est, canticum ascensionis cantamus? Ascendimus ad coelum, si cogitamus Deum, qui ascensus in corde fecit. Quid est ascendere in corde? Proficere in Deum. Quomodo omnis qui deficit, non descendit, sed cadit: sic omnis qui proficit, ascendit: sed si sic proficiat, ut non superbiat; si sic ascendat, ut non cadat: si autem proficiendo superbiat, ascendendo iterum cadit. Sed ut non superbiat, quid debet facere? Levet oculos suos ad illum qui habitat in coelo, non se attendat. Omnis enim superbus se attendit, et magnus sibi videtur qui sibi placet. Sed qui sibi placet, stulto homini placet; quia ille ipse stultus est, cum sibi placet. Solus securus placet qui Deo placet. Et quis est qui placet Deo? Cui placuerit Deus. Displicere sibi Deus non potest; pla