comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regem babrlonis quam debemus
intellegere ut parabolam:
sienim contranabuchodo nosor
sermo est & simplex historiae
exposito: quomodo paraboladi¬
rit exactor qui exigere consu¬
euerat urq: ad nouirsimum
quadrantem: Exigere autem
dicunt in oratione dominica
dimit te nobis debita nostra.
sicut & nordemisemur debi¬
toribur nostris. Huic exacto
mittit in carcerem. et exigit
urque ad peccatum minum
Denique & paulor apostolus
incorintho fornicantem qui
uxorem patris acceperat phy¬
gelum et hermogenem tradi¬
dit exactori Et dehir exacto¬
ribus &iam supradicit᷑: popu¬
lus meus exactores uestri de¬
praedanturuos : Et qui repetunt
dominantur uestri: Protribu¬
tu aquila famem in t̃p̃tatus
ẽ sublato enim anobisspon¬
siue obprimit: Quia noluimus
sustinere iugum leuissimum
iugum saluatoris : hoc autem
baculo & hatuirga in sanabili
genter furore cedebat & fugenter ꝑ¬
sequebatur crudeliter non emen¬
edire uolenrtraditor sed occi¬

Expanded text:
regem Babylonis, quam debemus regem Babylonis, quam debemus intelligere ut parabolam. Si enim contra Nabuchodonosor sermo est, et simplex historiae expositio, quomodo parabola dirit exactor, qui exigere consueverat usque ad novissimum quadrantem. Exigere autem dicunt in Oratione Dominica: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Huic exactormittit in carcerem et exigit usque ad peccatum minimum. Denique et 249 Paulus apostolus Corinthium fornicantem, qui uxorem patris acceperat, necnon Phygellum et Hermogenem tradidit exactori . Et de his exactoribus etiam supra dicitur: Populus meus exactores vestri depraedantur vos; et qui repetunt, dominator vestri. Pro tributo, Aquila famem interpretatus est. Sublato enim a nobis sponsive opprimit; quia noluimus sustinere jugum levissimum, jugum Salvatoris. Hoc autem baculo et hac virga, insanabili gentes furore caedebat, et fugientes persequebatur crudeliter: non emendare volens traditos, sed occi
Abbreviated transcription (Latin):
prius coeperant necuictis
babrloniis domus eorũ posside¬
runt Neq habuert̃ cos inser¬
uor & ancillas  restat igitur
ut iuxta fabulas suas deimperio
hoc futurum erse romano quib:
superatis inultimo tempore
seruiturae sint eir gentes quib:
ante seruierint quod sequenter
literam spe se falsa decipiunt:
quis eis concedit ut roma uo¬
e& urbabrlon: Et nabuchodo nosor
rex romaniim persi: quomodo
cersauit ex actor qui euit tribu
tum. Contriuit dñt baculum.
Uimpiorum uirgam dominan¬
tium cedentem populor in in¬
dignatione: plaga insa nabili su¬
bientem in furore genterper¬
sequentem crudeliter. In p&ri¬
epistula legimus: tempus ẽ ut
incipiat iudicium adomodĩ Et
in ezechiele tortorib: dicit ur
a scĩs meir incipite: Prodiuer¬
sitate quippe peccati iudicii ordo¬
s dirponitur ut quiminus deli¬
querint ante purgentur: No¬
uirsimurautem inimicus destru¬
a turmori Cu mergo irrahel
deseruitute dura fuerit libera¬
tus. sunm& parabolã contra

Expanded text:
prius ceperant; nec victis prius ceperant; nec victis Babyloniis, domus eorum possederunt: neque habuerunt eos in servos et ancillas. Restat igitur ut juxta fabulas suas de imperio hoc putent futurum esse Romano: quibus superatis in ultimo tempore, serviturae sint eis gentes, quibus ante servierint. Quod si sequentes litteram, spe se falsa decipiunt, quis eis concedet, ut Roma vocetur Babylon, et Nabuchodonosor rex Romani imperii? Quomodo cessavit exactor, quievit trtum? Contrivit Dominus baculum impiorum, virgam dominantium cedentem populos in indignatione plaga insanabili, subicientem in furore gentes, persequentem crudeliter. ConquiEpistola legimus: Tempus est, ut incipiat judicium a domo Dei . Et in Ezechiel tortoribus dicitur: A sanctis meis incipite . Pro diversitate quippe peccati, judicii ordo disponitur: ut qui minus deliquerint, ante purgentur. Novissimus autem inimicus destruatur mors. Ergo cum Israel de servitute dura fuerit liberatus, sumet parabolam contra
Abbreviated transcription (Latin):
bunt terram. Et credouide¬
rebona dñi interrauiuenti¬
um Ad iung&ur quoque¬
domuiiacob qui electi sunt
nebunt reliquias domurirrł
& adducent eor indocumsuũ
ut habitent in tabernaculis
eorum & possidebit eos do¬
mur irrł superterram dñi
inseruos & ancillas : Prodest
quippe malis ux bonis ser¬
uiant: Vnde & esaudicitur
seruier fratrituo. & ia cob
serui& tibi fratertuus. & accipi¬
enteos quir esophis matibus
ante deceperant & exastores
suos qui omnia lucri causa
faciunt redigentes inrerui¬
contra scłm et her&icos pugando
laborauerat : & a confusione
& seruitutesua quamaligne in t̃¬
pr&atione & falsir dogmatibus
ante seruierat Tunc sumet
planctum adq parabolã contra
regembabrlonis sermonemui¬
delic& her&icum errorir&
confunonis et dicit quae se¬
cuntur locum istum iudie sm¬
t̃ pra&antur carnaliter quod
postquam reuersi sunt deba¬
brlone factum erre docere
non potuerunt: Neq enimba¬
brlonii seruierunteis. quieos

Expanded text:
bunt terram , et Credo videbunt terram , et Credo videre bona Domini in terra viventium . Adjungdomni Jacob, qui electi sunt nebunt reliquias domus Israel, et adducent eos in locum suum, ut habitent in tabernaculis eorum; et possidebit eos domus Israel super terram Domini in servos et ancillas. Prodest quippe malis, ut bonis serviant. Unde et Esau dicitur: Servies fratri tuo. Et ad Jacob, Serviet tibi frater tuus . Et accipient eos qui se sophismatibus ante deceperant: et exactores suos, qui omnia lucri causa faciunt, redigent in servicontra saeculum et haereticos pugnando laboraverat; et a concussione et servitute sua, qua malignae interpretationi et falsis dogmatibus ante servierat: tunc sumet planctum atque parabolam contra regem Babylonis: sermonem videlicet haeretici erroris et confusionis: et dicet quae sequuntur. Locum istum Judaei interpretantur carnaliter, quod postquam reversi sunt de Babylone, factum esse docere non poterunt. Neque enim Babylonii servierunt eis, qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
ribolã istã contraregem babrlo¬
nis et dicer: proãduena idẽ pro¬
qui hebraeice ger dicit undeputo
& morsi filium quiaduena erat.
interra nominatum a patre
gersam ergo gioras non est
uerbum hebrabicum. greca
consu&udine declinatum. li¬
cet quidam hebraei sermonis
ignarus grecam in eo etioemologi¬
am exprimere conctur ab eo qđ
rursum promas al quam a quila
et symachus et theudotio pa¬
rabtilam transtulerunt quos
& nor secutisumur: Hix plane¬
tum int̃ p̃tati sunt: est aũt ordo
post quam babrlon deserta fu¬
erit in a&ernum itccut habi¬
tatio bestiarum sit: Miscre¬
bitur dñs iacob & tiusui¬
delic& qui uitia sub plan¬
tauit Et elegit ir rł eum
quimente conrpicit dm̃
et nota uerborum propri&a¬
temyiacob. qui ad huo in
lucta positur est miseretur:
irraheliuero qui post uic¬
toriam nomen accepit:
non miseri cordia : redelectio
coaptatur. Requiercere
quo que eor faciet superterrã
suam dequa saluator loquitur
Beatimites : qnmipsi possede¬

Expanded text:
rabolam istam contra regem Babylonis, et dices. Pro advena, id est, proqui Hebraice GER dicitur. Unde puto et Moysi filium, qui advena erat in terra, nominatum a patre, Gersam. . Ergo georas est verbum Hebraicum, Graeca consuetudine declinatum: licet quidam Hebraei sermonis ignarus, Graecam in eo etymologiam exprimere conetur, ab eo quod Rursum pro MASAL quam Aquila et Simmachus et Theodotio parabolam transtulerunt, quos et nos secuti sumus, LXX planctum interpretati sunt. Est autem ordo: postquam Babylon deserta fuerit in aeternum, ita ut habitatio bestiarum sit, miserebitur Dominus Jacob, ejus videlicet qui vitia supplantavit; et eliget Israel, eum qui mente conspicit Deum. Et nota verborum proprietatem: Jacob, qui adhuc in lucta positus, est miserebitur: Israeli vero, qui post victoriam nomen accepit, non misericordia, sed eiectio coaptatur. Requiescere quoque eos faciet super terram suam, de qua Salvator loquitur: Beati mites, quoniam ipsi posside
Abbreviated transcription (Latin):
rum immo monstrorumbreuit̃
diximus quia in prori: libro
iuxta historiam ex parte
prestricta sunt. Hoc quoque
considerandum quod post¬
quam ecclesiasticus sermo
et doctrina saluatorir
Orbem confusionis euertst ita
ut sodomae & gomurrae
conpar&ur: non habite¬
tur. Ascĩs uiris nec pasto¬
rer requiercant in eccqui
xp̃i gregem parcere consu¬
erunt sed e contrario
requi ercant ibi bestiae
et pilosi saltent in ea  quic¬
quid enim heretici locuntur
insina gogis sitanae i ẽ doc¬
trina dñĩ sed ululatur dae¬
monum & pilosorũ quorimi¬
tabatur esau & sirenae requi¬
escent in delubris uoluptatis
quaedulci et morti fero
carmino animar ꝑtrahunt¬
in profundum ut saeuien¬
te naufragio Alupir et
canibur deuorentur: pro¬
pe ẽ ergo etinstat cotidie
tempus ruinȩ hereticorum.
et non differ&ur eorum sub¬
uersio: Miserebit᷑ enim
dñr iacob et eleget adhuc
irrł. et requiercere eor fa¬
ci& superhumũ suam ad¬
iung&ur alienigena adeor

Expanded text:
rum, immo monstrorum, breviter rum, immo monstrorum, breviter diximus: quia in priori libro juxta historiam ex parte perstricta sunt. Hoc quoque considerandum, quod postquam ecclesiasticus sermo et doctrina Salvatoris urbem confusionis everterit, ita ut Sodomae et Gomorrhae comparetur; non habitetur a sanctis viris, nec pastores requiescant in ea, qui Christi gregem pascere consueverant: sed e contrario requiescant ibi bestiaet pilosi saltent ibi. Quidquid enim haeretici loquuntur in synagogis Satanae, non est doctrina Domini, sed ululatus daemonum et pilosorum, quos imitabatur Esau: et sirenae requiescent in delubris voluptatis quae dulci et mortifero carmine animas in profundum: ut saeviente naufragio, a lupis et canibus devorentur. Prope est ergo et instat quotidie tempus ruinae haereticorum, et non differtur eorum subversio. Miserebitur enim Dominus Jacob, et eliget adhuc Israhel et requiescere eos faciet super humum suam adiungetur advena ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
pitudinir adducuntur adui¬
tia. Dicitꝰ ergo secundũ tropo¬
logiã qđ infinemundi uł mortir
uniuscuiusq: omnirgloria
& suꝑbia chaldacoꝵ et confusio
mundi recedita nob et ita
om̃a subuertant᷑ sicut subuertidẽ
sodomam & gomurrã nec ultra
mundiistius futurursit status
praest generi & cotidie uident
faciem patris. sed requiercant
ibi bestiae et draconer et struc¬
tioner et pilosi et ululae & si¬
renae. Quas om̃rbestus fuga¬
rum intellegimus angelorum
uel daemonũ : Et eorũ quibur
tradimur adpuniendũ & in
domib: quondam uoluptatir
Vbi erct la&itia & guidium
sit planctur ulularum uella¬
mentabilis uox si renarum
Quae auditorer suos ducit
ad mortem: Tempur autem
inminere iudicii. Et diem con¬
summationis babrloniae
non elongare nequaquam
mirabitur cotidis
perscõs uiror inhir quicre¬
dunt indño. sub uerti
uiderit babrlonem Et a&er¬
nitatem conparatam om¬
nem longitudinem erse uici¬
nam De generibus bestia¬

Expanded text:
pitudinis abducuntur ad vipitudinis abducuntur ad vitia. Dicitur ergo 246 secundum tropologiam, quod in fine mundi, vel mortis uniuscujusque, omnis gloria et superbia Chaldaeorum, et confusio mundi, recedat a nobis; et ita omnia subvertantur, sicut subvertit Sodomam et Gomorrham; nec ultra mundi istius futurus sit status,praesunt generi, et quotidie vident faciem Patris: sed requiescant ibi bestiae et dracones, et struthiones, et pilosi, et ululae, et sirenae, quas omnes bestias in figura intelligimus Angelorum, vel daemonum, et eorum quibus tradimur ad puniendum. Et in domibus quondam voluptatis, ubi erat laetitia et gaudium, sit planctus ulularum, et lamentabilis vox sirenarum, quae auditores suos ducit ad mortem. Tempus autem imminere judicii, et diem consummationis Babyloniae non elongari, nequaquam mirabitur, qui quotidie per sanctos viros in his qui credunt in Domino, subverti viderit Babylonem; et aeternitati comparatam, omnem longitudinem esse vicinam. De generibus bestia
Abbreviated transcription (Latin):
in iob pleniur scribitur.
quicum pennas habere ui¬
deantur : Tamen de terra
altius non eleuantur
quidicuntur hebraice
sirim teu docio rectir et
stantibus: Phrlosis inter¬
pra&atur est: symachur et
lxx daemonar transtulerut
pro onocentauris quoque
quor soli lxx interpra&atist
imitanter gentilium fabular¬
ꝗ uidicunt fuirre ypocentau¬
ror trer reliqui int̃ p̃ter ipsũ
posuert̃ uerbum hebraricum
ihim quornor in ululas
uertimur. ubi autem lxx
dixerunt cubi cula faciun
ericii indomibur eorum
& inhebra ieo positum
est hennim aquila srm¬
machus et theudotio si¬
renar inter pra&ati sunt
sigificanter uelbestiar ali¬
quas erre ueldaemonas iuxta
errorem gentilium dulce
cantanter et decipienter ho¬
miner quihur saeculi nau¬
fragium clausis auribur tran¬
sire non possunt: porro ono¬
centauri nom en exasinis
centaurirq: conpositum:
uid&ur mihi significare
eor qui ex parte Aiquid hu¬
manum sccpiunt: Etrursũ
uoluptatibus et coeno tur¬

Expanded text:
in Job plenius scribitur: in Job plenius scribitur: qui cum pennas habere videatur, tamen de terra altius non elevatur: qui dicuntur Hebraice SIRIM  , Theodotio, erectis et stantibus pilis interpretatus est. Symmachus et LXX daemonas transtulerunt. Pro onocentauris quoque, quos soli LXX interpretati sunt, imitantes gentilium fabulas, qui dicunt fuisse hippocentauros, tres reliqui interpretes ipsum posuere verbum Hebraicum IIM   quod nos in ululas vertimus. Ubi autem LXX dixerunt, cubilia facient hericii in domibus eorum, et in Hebraico positum est THANNIM  , Aquila et Symmachus et Theodotio, sirenas interpretati sunt; significantes vel bestias aliquas esse, vel daemonas, juxta errorem gentilium dulce cantantes, et decipientes homines, qui hujus saeculi naufragium clausis auribus transire non possunt. Porro onocentauri nomen, ex asinis centaurisque compositum, videtur mihi significare eos, qui ex parte aliquid humanum sapiunt; et rursum voluptatibus et coeno tur
Abbreviated transcription (Latin):
rierit figura huius mundi: non
habit&ur urbe confusionir in ꝑ¬
p&uũ : Et nequaquam cundem
statum recipi& : Non enim po
n& postquam in pristina glo¬
ria eẽ desisterit Arabs tento¬
ꝓria sua: qui int̃ pra&atur oc¬
dentalis et uerꝑtinus : ut in ea
cupiat habitare quam uiderit
erre desertam: Arabs autem
inp̃sentiloco in bonam partem
accipitur quod semꝑtendat
ad finem ⁊et oblitur pra&serito¬
rum extendatse inpriora
nec pastores requi ercentibi
quimans uetirsimum dñĩ gre¬
gem in hierus alem solent
parcere sed e contrario
requiescent ibi bestiae¬
De quibus testatur psal¬
mista dicens: netradar besti¬
is animam confitentem tibi
proquibus aquila & symma¬
chus et theudotio ipsum
uerbum hebraicum po¬
suerunt Sum &implebunt᷑
iuxta aquilam trphonib
quorm draconer uertimus:
iuxta symmachum uior
quod uerbum hebre ico
contin&ur. ⁊ Et habitabunt
ibi structiones quod ani¬
mal semper est solitudi¬
nis appetens: Dequo

Expanded text:
rierit figura hujus mundi , non rierit figura hujus mundi , non habitabitur urbs confusionis in perpetuum; et nequaquam eumdem statum recipiet. Non enim ponet ibi, postquam in pristina gloria esse desierit, Arabs tentoria sua, qui interpretatur occidentalis et vespertinus; ut in ea cupiat habitare, quam viderit esse desertam. Arabs autem in praesenti loco in bonam partem accipitur: quod semper tendat ad finem, et oblitus praeteritorum, extendat se in priora. Nec pastores requiescent ibi, qui mansuetissimum Domini gregem in Jerusalem solent pascere; sed e contrario requiescent ibi bestiae, quas detestatur Psalmista, dicens: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Pro quibus Aquila, et Symmachus, et Theodotio, ipsum verbum Hebraicum posuerunt SIIM  . Et implebuntur juxta Aquilam, typhonibus, quos nos in dracones vertimus; juxta Symmachum OIIM  , quod verbum in Hebraico continetur. Et habitabunt ibi struthiones, animal semper solitudines appetens, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
subuertit dẽ sodomam & go¬
morrã non babitabit᷑ in a&nũ¬
nec in gredi&urcam permul¬
tar generationer: nec transibunT
ꝑ illam araber neque pastorer
requiercentin ea: sed requier¬
Scentibi bestiae &implebuntur
domur sonitu & accubabunt
Sibi serenae & daemonia salta¬
bunt ibi : et onocentauri habi¬
tabunt & cubilia facient ericii
in domib eorum: cito uenit
& non tardabit. Quod soqui¬
tur & dier eius non protrahȩ¬
tur asterircis notandum
ẽ quide theudocione additi
sunt maedir aduersus confu¬
sionis urbẽ surcitatis : qui
nec aurũ in bonir reputant
nec argentum qui sagittirint̃¬
ficiunt paruulor & lactanti¬
bus uteri non miserebuntur
& suꝑ filios non parc& oculas
eorum urbr quondam inclita
quae erat in superbia chaldeo¬
rum. qui in t̃ p̃tantur quasi
daemonia sic subuertitur.
quomodo subuersa ẽ sodoma
& gomorra. ut nullum in ea ma¬
neat pristine mansionis uesti¬
gium: sed postquam fucrit cae¬
lũ nouũ & terra noua et praote¬

Expanded text:
it Deus Sodomam et Gomorrham; non habitabitur in aeternec ingredietur eam per multas generationes; nec transibunt per illam Arabes: neque pastores requiescent in ea, sed requiescent ibi bestiae, et replebuntur domus sonitu, et accubabunt ibi sirenae, et daemonia saltabunt ibi, et onocentauri ibi habitabunt, et cubicula facient hericii in domibus eorum. Cito veniet et non tardabit. Quod sequitur: Et dies ejus non protrahentur,  asteriscis notandum est, quia de Theodotione addita sunt. Medis adversus confusionis urbem suscitatis, qui nec aurum in bonis reputant, nec argentum; qui sagittis interficiunt parvulos, et lactentibus uteri non miserentur, et super filios non parcit oculos eorum: urbs quondam inclyta quae erat in superbia Chaldaeorum, qui interpretantur, quasi daemonia, sic subvertetur, quomodo subversa est Sodoma et Gomorrha; ut nullum in ea maneat pristinae mansionis vestigium: sed postquam 245 fuerit coelum novum, et terra nova, et praete
Abbreviated transcription (Latin):
leuct scc̃r manus ut non solum
ltu& manus sed &ia consol&ur
manu uedicat. pauperi. cras
ueniet accipe. sedut paupe¬
riam eius & necorsitatẽ prae¬
senti mireri cordia consol&
Et ingrediantur portas duces
Hex aperite principer du¬
cercodesiae. ingrediuntur por¬
tas misteriorum dĩ & scrip¬
turarum. sacrimenta cognus¬
cunt habenter olauem. scien¬
tiae ut aperiant eas creditis
sibi populis unde praecipitur
Vt magistri aperiant. et dis¬
cipuli ingrediantur. Ego
mandaui sc̃ĩ ficatir meir.
proquo lxx ego pruecipiam
et ego ad ducam eos. Ipso enim
magnificauit. ministrossuos.
ut & qui scĩficat. & qui scĩ fi¬
catur ex uno omner sint.
Qui &inalio loco credentib
duc&. principessuos. ut fa¬
ciant quae prae cepta sunt. Et
uocaui fortermeos. iniramea
exultanter ingloria mea Ixx
gi tanter ueniunt implero¬

Expanded text:
levat sanctas manus, ut non solum levat sanctas manus, ut non solum levet manus, sed etiam consoletur manu: ne dicat pauperi: cras veni, et accipe; sed ut pauperiem ejus, et necessitatem praesenti misericordia consoletur. 236 Et ingrediantur portas duces. LXX: Aperite principes. Duces Ecclesiae ingrediuntur portas mysteriorum Dei, et Scripturarum sacramenta cognoscunt, habentes clavem scientiae, ut aperiant eas creditis sibi populis. Unde praecipitur, ut magistri aperiant, et discipuli ingrediantur. Ego mandavi sanctificatis meis. Pro quo LXX: Ego praecipiam, et ego adducam eos. Ipse enim sanctificat ministros suos, ut et qui sanctificat et qui sanctificantur, ex uno omnes sint. Qui et in alio loco credentibusducet principes suos, ut faciant quae praecepta sunt . Et vocavi fortes meos in ira mea: exsultantes in gloria mea. LXX: Gigantes
Abbreviated transcription (Latin):
indemersis uallibus. sed in
monte caligosum siue cam¬
pestre. quorum alterum
significat. Abrcondite ecdesiae
sacramenta quae ut uider&
morres. et audier ꝵ uocem
dĩ. intrauit tenbras & calig¬
nem posuit enim dr̃ tenebras
latibulum suũ. & nuber etca¬
ligo incircuitu eius. alter doc&
sicnos ad excelsa ecclesiasticoꝵ
dogmatũ debero conscendere
& iuxta a postalũ humiliemur
atq dicamus. qui non sũ dignus
uocari apostulus quia sũ per¬
secutus ecclesiam dĩ qui & ipse
leuabat signum in monte cam¬
oribus leuabit ipse qui ortus.
est deradice ierce innationib:
ut congregar&. perditor irrł
Exaliate uocem louatemanũ
proquo lxx transtulerunt
consolamini manum ex al¬
tate uocem. qui de sublimib:
loquitur. et praesentia
sibi breuia & transitura
contempnit. qui audit ab
eodem esaia suꝑ montem
excelsũ. Ascende qui euange¬
s uocemtuã qui euanzelizas
qui potest cũ dauid dicere ele
uatio manuũ mearũ sacrificiũ

Expanded text:
in demersis vallibus, sed in in demersis vallibus, sed in monte caliginoso, sive campestri. Quorum alterum significat abscondita Ecclesiae sacramenta, quae ut videret Moyses, et audiret vocem Dei, intravit tenebras et caliginem. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum: et nubes et caligo in circuitu ejus . Alterum docet, sic nos ad excelsa ecclesiasticorum dogmatum debere conscendere, ut juxta Apostolum Paulum humiliemur atque dicamus: Qui non sum dignus vocari Apostolus, quia sum persecutus Ecclesiam Dei . Qui et ipse elevavit signum in monte camoribus levabit ipse, qui ortus est de radice Jesse in nationibus, ut congregaret perditos Israel. Exaltate vocem, levate manum. Pro quo LXX transtulerunt: Consolamini manum. Exaltat vocem qui de sublimibus loquitur, et praesentia quasi brevia, et transitoria contemnit. Qui audit ab eodem Isaia: Super montem altum ascende, qui euanges uocem tuam qui euangelizas suam, qui potest cum David dicere: Elevatio manuum mearum sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
t in laterib: aquilonis. Acendã
suꝑ altitudinẽ nubiũ erosimilis
altirsimo. Iste qui ostenditdño
uniuersa regnamundi & dix ei
Haec omniamihi traditas et tibi
dabo sicadens ad ora uerir me
Deniq: inconsequentib: nequa¬
quã contrababrlonẽ sed contrec
urbem terrarũ conminatio ẽ
Dñs sabaoth. praecepit gentibel¬
lic osirsimae. Vt ueniat det̃ra
longinqua a summitate cael
ut dirꝑdam orbem terrarum
Etiterũ ecce dier uenit in sana¬
bilis furoris et irae Et ponat
orbem terrarũ desertũ. & pec¬
catorer dirperdat exeo aede¬
inde praecipiã orbi terrarũ
uniuersomala &impurpec¬
catasua ex quibus probatur
omnia quaedicuntur contra
babrlonem. Admundihuius
confusionem. Et interitum
pertinere: Supermontem
caligosum siue campestre.
Leuate signum. coposto lis
praecipitur Et apostolicis.
uiris. Ac magistris ecclesiarũ
ut dicturi contrababrlonem
signum eleuent. domini cae
crucis non in humili loco &

Expanded text:
ti in lateribus Aquilonis, ascendam ti in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Iste est qui ostendit Domino universa regna mundi, et dixit ei: Haec omnia mihi tradita sunt, et tibi dabo, si cadens adoraveris me . Denique in consequentibus 235 nequaquam contra Babylonem, sed contra orbem terrarum comminatio est. Dominus Sabaoth praecepit genti bellicosissimae, ut veniat de terra longinqua a summitate coeli, ut disperdat orbem terrarum. Et iterum: Ecce dies venit insanabilis furoris et irae, ut ponat orbem terrarum desertum, et peccatores disperdat ex eo. Ac deinde: Praecipiam orbi terrarum universo mala, et impiis peccata sua. Ex quibus probatur, omnia quae dicuntur contra Babylonem, ad mundi hujus confusionem et interitum pertinere. Super montem caliginosum, sive campestrem, levate signum. Apostolis praecipitur et Apostolicis viris ac magistris Ecclesiarum, ut dimicaturi contra Babylonem, signum elevent Dominicae crucis, non in humili loco, et
Abbreviated transcription (Latin):
uodin praecedente uolumine pollici¬
tussum ut supra fundamentum
aedificiũ & in positum culmine
ꝑ fecte ec clesiae ornamenta
monstrarem hoc in requenti¬
bur duob: libris. Ouirgoxp̃i
eus tochiũ orationibus tuis
et dñi miseri cordia facere
conabor ut eodem labore quo
vus liber historiã conp̃hendit
sextus. & septimur pracestrin¬
gat cẽ necgogen non omnia dis¬
serenter nemulta fiant uolu¬
mina sed quid ec clesiasticiui¬
ri. ante nor senserint breuit᷑ in¬
dicantes
ONUSSEUUISIO CON¬
TRABABULOXEM QUA
UIDIT ESAIAS FILIUS
AMOS
idit non carnis sed mentis oculis
lon quae hebraicae dicitur babri¬
int̃p̃tat᷑ confusio. eo quod ibi
aedifictqatiũ turrem sermo con¬
fusurẽ. spitalit̃ mundur iste
intellegit᷑. qui inmaligno positus
ẽ & non solũ linguas. sed opera
singulorũ menterq: confundit
huiur babrlonirrex õuirus
uabuchodonosor contradm̃ suꝑbi¬
ens quidicit incordesuo incalũ
Aecendã suꝑsidera cali ponã soli¬
ũ meũ sedebo inmonte testamen¬

Expanded text:
uod in praecedenti volumine pollicitus sum, ut super fundamenta aedificium, et imposito culmine perfectae ecclesiae ornamenta monstrarem, hoc in sequentibus duobus libris, o virgo Christi Eustochium, orationibus tuis, et Domini misericordia facere conabor, ut eodem labore quo quintus liber historiam comprehendit, sextus et septimus perstringat anagogen: non omnia disserentes, ne multa fiant volumina, sed quid Ecclesiastici viri ante nos senserint, breviter indicantes. Onus seu visio contra Babylonem quam vidit Isaias filius Amos. Vidit non carnis, sed mentis oculis,lon, quae Hebraice dicitur BABinterpretatur confusio; eo quod ibi aedificantium turrim sermo confusus sit, spiritualiter mundus iste intelligitur, qui in maligno positus est, et non solum linguas, sed opera singulorum, mentesque confundit. Hujus Babylonis rex est verus Nabuchodonosor, contra Dominum superbiens, qui dicit in corde suo: In coelum ascendam, super sidera coeli ponam solium meum: sedebo in monte Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
res iu deterra longin qua
&omner manur fuerint
dirsolutae &corpaui¬
dum ad que contritum lai
tunc atastrophomateepep
quas nor tortioner uentris.
int̃p̃tatisumus et dolorerte¬
nebunt eor similis dolorer partu¬
rientium perquȩ ostenditur
torqueri propria conscientia
& fatier habere conbustar eo
igne quem sibi succenderant.¬

Expanded text:
res de terra longinqua, et omnes manus fuerint dissolutae, et cor pavidum atque contritum; tunc strophomata, quae nos torsiones ventris interpretati sumus, et dolores tenebunt eos, similes doloribus parturientium. Per quae ostenditur torqueri eos propria conscientia, et facies habere combustas eo igne, quem sibi succenderant
Abbreviated transcription (Latin):
ertere faciam superbiam in¬
fide lium & ad rogantiam
fortium humili abo hex et
ꝑdam in iuriã iniquorũ & in¬
iuriã suꝑborum humiliabo
biam sonat teo dotio et hex¬

Expanded text:
infidelium: et arrogantiam fortium humiliabo. LXX: Et perdam injuriam iniquorum, et injuriam superborum humiliabo. et superbiam sonat, Theodotio et Se
Abbreviated transcription (Latin):
tari porsimus. quosciuermi¬
serant aduersũ eũ qui pro¬
fecturerat: interra longin quã
ut sibi regnũ peterent. Vnde
ipse loquit᷑ ⁊n euangelio. Ini¬
micoraũt qui noluert᷑ me
regnare suꝑse ad ducite hunc
& int̃ ficite corãne. Tortioner
& dolorentenebunt quasit
parturiens dolebunt unus quis¬
q: ad proximũ suũ stupebunt

Expanded text:
tari possumus, quos cives miserant adversum eum, qui profectus erat in terram longinquam, ut sibi regnum poteret . Unde ipse loquitur in Evangelio: Inimicos autem, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite coram me. Torsiones et dolores tenebunt: quasi parturiens dolebunt: unusquisque ad proximum suum stupebit
Abbreviated transcription (Latin):
proquonos supra principatum:
hicimperium uertimus : Ccqui¬
la autem uerbi ambiguitate de¬
ceptus Met poc. Idest mensurã
interprecatus est quae ethe¬
brueice et latine eodem appellan¬
tur nauine nec dubitare pote¬
rit demultiplici saluatoris impcrio
& pacecius qua e non habeat finẽ qui
in psalmis legit : postula ame &
dabotibigentes hereditatemtuã
& posressionentuã t̃minost᷑rae
et rur sumet multitudo pacis donec
auseraturluna id ẽ usque ad consũ¬
mationem saeculi. principatus
autemillius et imperiumerit suꝑ
solium etregnumdauid quod post
⁊captiuitatembabrloniam fucrat
dissipatum. ut confirm& illud
etrobor&. et doceat. et̃ ꝓpetuum
nocassa di promissio iudicetur
ab in carationis cempore usque
in sempiternum : properea
dutem .⁊.elus. Id ẽ emulatio
dñi exercituũ fecit hoc quia
ipsicum adȩmulationem prouo¬
cauerunt in his quinonerant dĩ.
Et illecos prouocauit ad aemulan¬
dum ingenem quac non erat
gens cocpta emmanuhelis

Expanded text:
Pro quo nos supra principatum, Pro quo nos supra principatum, hic imperium vertimus. Aquila autem verbi ambiguitate deceptus μέτρον, id est, mensuram interpretatus est, quae et Hebraice et Latine eodem appellatur nomine. Nec dubitare poterit de multiplici Salvatoris imperio et pace ejus, quae noin Psalmis legerit: Postula a me et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae . Et rursum: Et multitudo pacis, donec auferatur luna , id est, usque ad consummationem saeculi. Principatus autem illius et imperium erit super solium et regnum David, quod post captivitatem Babyloniam fuerat dissipatum, ut confirmet illud et corroboret, et doceat esse perpetuum ne cassa Dei promissio videretur ab Incarnationis tempore usque in sempiternum. Propterea autem zelus, id est, aemulatio Domini exercituum fecit hoc, quia ipsi eum ad aemulationem provocaverunt in his qui non erant dii, et ille eos provocavit ad aemulandum in gente, quae non erat gens . Coepta Emmanuelis
Abbreviated transcription (Latin):
culi et resurrectionis quodin nr̃a
uocatione completur: et principẽ
pacis quilocutus ÷ ad a postolos
Pacemmeam douobis pacẽmeã
relin quo uobis non dubitabit qui
pacem nostram iuxta a postolum
paulum legerit saluatorẽ quia nomi¬
nũ maiestate peritos. Lex reorñ
cẽ ausos de puero dicer uodax¬
te dr̃ appellandus sit : & c&era
sedꝓhis sex nominib: posuisse quod
in bebraico non hab&ur magni
consilu angelum : & adducam
spacem suꝑ principes & sanitatẽ
udetur magniconsilu angelus ese:
quinunctiauit nobis abiciendum
procem poreisr ł. Et gentes cẽ
saluandas dedit que pacem
princibus suis cpostolis. et a posto¬
licisuiris. et sanitatem dogmatũ
suorum credentibus dereliquid
Quod autem sc̃quitur. Multipli¬
cabitur eiusimperium. et pucis
noneritfinis. Proquo lxx
transtulerunt. magnus princi¬
patuscius : scire debemus quod
uerbum hebraicum ceha. et
hic et supra LXX ΑΡXΗΑ idẽ
principatum interpretati sunt.

Expanded text:
culi et resurrectionis, quod in nostra culi et resurrectionis, quod in nostra vocatione completur; et principem pacis, qui locutus est ad ApPacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Non dubpacem nostram juxta Paulum apostolum legerit Salvatorem. Qua nominum majestate perterritos LXX reor non esse ausos de puero dicere, quod aperte Deus appellandus sit, et caetera: sed pro his sex nominibus posuisse, quod in Hebraico non habetur, magni consilii Angelum, et adducam pacem super principes, et sanitatem videtur: Magni consilii Angelus est, qui nuntiavit nobis abjiciendum pro tempore Israel, et gentes esse salvandas: deditque pacem principibus suis, Apostolis et apostolicis viris, et sanitatem dogmatum suorum credentibus dereliquit. Quod autem sequitur: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis: pro quo LXX transtulerunt: Magnus principatus ejus: scire debemus quod verbum Hebraicum MESRA et hic et supra LXX ἀρχὴν id est, principatum interpretati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ brachium scm̃suum omnibus gen¬
tibus : ctrur sum : dnẽ quis credidit
auditiu nostror et bradium dñĩcui
reuelatum e. Nocabitur ergo
post duo nomina sex alis nominibus
ad mirabilis. consiliurius dẽfortis
pat̃ futuri saeculi princeps paccis:
Ñ enim utpleri que putant bina iun¬
gendu sunt nominu : ut legamus
admirabilis consiliarius. etrur¬
sum dr̃fortis sedadmirabilis legen¬
dum est sepuratim. quod hebreice
guueorum appellat᷑ ĩões et dr̃
separatim qui hebracicȩ heł dicitur: de¬
nique in consequentibus ubilegimus tues
enimdr̃ et nesciebumus. eti terum.
Ego sum dr̃ & non cstalius p̃terme:
et multa hissimilia : proco quod
in latino dicitur dr̃ in hebraico ħeł
scriptum est quod que sequitur
fortis hebrdice gibbor appellatur
unde & incoloco aibi idempropheta
commemorat. erunt confidentes
suꝑ dõ scõ isrł inueritate et quod
residuũ ẽ. iacobsuperdõ forti pro
dõ forti in hebraicoscriptum hab&
heł gibbor: putromautẽ futurisae¬

Expanded text:
nibus gentibus . Et rursum: Domine, quis credidit auditui nostro: et brachium Domini cui revelatum est ? Vocabitur ergo post duo nomina, sex aliis nominibus: Admirabilis, Consiliarius, Deus, Fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis. Non enim, ut plerique putant, bina jungenda sunt nomina, ut legamus, Admirabilis consiliarius, et rursum, Deus fortis; sed, Admirabilis legendum est separatim, quod Hebraice gua eorum appellatur IDES : et Deus separatim, qui Hebraice EL dicitur. Denique in consequentibus ubi legimus: Tu es enim Deus, et nesciebamus: Et iterum: Ego sum Deus, et non est alius praeter me , et multa his similia: pro eo quod in Latino dicitur Deus, in Hebraico EL scriptum est. Quodque sequitur, Fortis, Hebraice GIBBOR appellatur. Unde et in eo loco ubi idem propheta commemorat: Erunt confidentes super Deo sancto Israel in veritate: et quod residuum est Jacob super Deo forti , pro Deo forti in Hebraico scriptum habet EL GIBBOR. Patrem autem futuri sae
Abbreviated transcription (Latin):
unde p̃cipit᷑ cis ut dñoraudiente
ipsum solũtimeant. sienĩ in ipso
c̃sisi suerint habebunt eũ in scĩ fica¬
tionẽ. & ñimpingent quusi lapidẽ
scandali & quusi inpetrã ruinȩ:
de hocloco & apostolus sumit testimoni¬
ũ quod e ps̃ iudȩis. factus sit scandu¬
liegentib: aut̃ stultitia . & rur sũ.
inrł sectando legẽ iustitiȩ in legẽ
ñ peruenit. quuro : quianon ex
fide sed quasi exoperib: legis of¬
fender̃ in lapidẽ offensionis. sicut
scriptũ est. Ecceponã insionla¬
pidẽ offensionis & petram scanda¬
li: Omnis quicredit in co ñ c̃sunde
ł : Irgo quia non receper̃ enmunu¬
helẽ sed sactus ẽ cis in lupidẽ ofsen¬
sionis & petrã scandali : conteren¬
t̃ captiuiq ducentur: quodq ait
domus aut̃ iacob inlaqueo & in
conualle sedentibur inhierus alẽ
hoc significat quod non habitent
inmontib nec in excelsis scriptu¬
rarũ uersentur locis. sed semꝑ
humilia intellegant. peccatis

Expanded text:
Unde praecipitur eis ut Dominum audiant, et Unde praecipitur eis ut Dominum audiant, et ipsum solum timeant. Si enim in ipso confisi fuerint, habebunt eum in sanctificationem, et non impingent quasi in lapidem scandali, et quasi in petram ruinae. De hoc loco et Apostolus sumit testimonium, quod Christus Judaeis factus sit in scandalum: gentibus autem in stultitiam . Et rursum: Israel sectando legem justitiae, in legem n peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibfenderant in lapidem offensionis: sicut scriptum est: Ecce ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali. Omnis qui credit in eo non confunde . Ergo qui non receperunt Emmanuelem, sed factus est eis in lapidem offensionis et in petram scandali, conterentur, captivique ducentur. Quodque ait: Domus autem Jacob in laqueo et in convalle erit sedentibus in Jerusalem, hoc significat, quod non habitent in montibus, nec in excelsis Scripturarum versentur locis; sed semper humilia intelligant, peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
bit ꝑ t̃rã uestrã at que doctrinũ
ut cum decepti a uobis se inerrore
perspexerint & sustinere famẽ
ueritatis. Tunc contristentur
siue iras cantur et maledicant uob
quos quun deos nios & regesputabant
& frustra ad caelũ t̃rãq respiciant
cũ semꝑ intenebris sint & ñ possint

Expanded text:
bit per terram vestram atque doctrinam: bit per terram vestram atque doctrinam: ut cum decepti a vobis se in errore perspexerint, et sustinere famem veritatis, tunc contristentur, sive irascantur, et maledicant vobis, quos quasi deos suos et reges putabant. Et frustra ad coelum terramque respiciant, cum semper in tenebris sint, et non possint
Abbreviated transcription (Latin):
erroribus. hoc aũt ad eos loquit᷑.
quifamẽ passurier̃ ueritatir. & sus¬
pient in caelum sursũ & int̃radeor¬
sum. & er̃ in angustia in tenebris
etintribu lationẽ ut nonuideant
usque ad tempus donec& ipsi ad dñm
conuertantur : Latã explanatio¬
nem lo caista desiderant. sed parce¬
mus libror ũmagnitudi niut tollamꝰ
fastidiũ lectionis. Hacc iuxtalxr
translationẽ exparte pr strinxi¬
mur. quae inpleris que dissonat
locumistum it a edisser̃ : Cumdixe¬
rint aduos scribȩ apharisaei uteor
audiatir. quiomnia uentris causafa¬
ciunt et in morem magorum stri¬
dunt in incantationibus suis dccipiant
hoc eis respondere debetis: nonmirũ
siuos uestras traditiones sequamini
Cumuna quȩ que gens sua consulatido¬
la Ergo et nos a uobir mortuis de
uiuentibur consulere non debemius:
Magis nobis dr̃ legem dedit et testimo¬
nia scripturarũ. quuesi sequinolu¬
eritir non habebitis lucẽ sedsemꝑ
caligouos opprim&. quae transi¬

Expanded text:
ererqui famem passi fuerint veritatis, et suspicient in coelum sursum, et in terram deorsum, et erunt in angustia, in tenebris, et in tribulatione: ut non videant usque ad tempus, donec et ipsi ad Dominum convertantur. Latam explanationem loca ista desiderant: sed parcimus librorum magnitudini, ut tollamus fastidium lectionis. Haec juxta LXX translationem ex parte perstrinximus, quae in plerisque dissonat locum istum ita edisserunt. Cum dixerint ad vos Scribae et Pharisaei, ut eos audiatis, qui omnia ventris causa faciunt; et in morem magorum stridunt in incantationibus suis, ut vos decipiant, hoc eis respondere debetis: non mirum si vos vestras traditiones sequamini, cum unaquaeque gens sua consulat idola. Ergo et nos a vobis mortuis de viventibus consulere non debemus: magis nobis Deus legem dedit, et testimonia Scripturarum, quae si sequi nolueritis, non habebitis lucem: sed semper caligo vos opprimet, quae transi
Abbreviated transcription (Latin):
rint inquiđd patresur̃i quosre¬
li quistis. quuerite uentriloquos
quos prthonos. intellogimus qua¬
leminactibus a postolorũ uncillũ
legimus quae questuierat domi¬
nissiis et quide t̃ralo qułtur.
quod in euocatione animarum
magis se facere pollicentur. et cȩce¬
ram aleficarũ artiũ genera.
hoc scire debetis quod un aquacq:
gens ꝓprios colat deos & diumorũ
salute mortuos scis citetur. Nobis aũt̃
in auxilium. legemnde dit dr̃ ut possitir
dicere non . ẽ. talis ethnicorũ diuinatio
quicultores suos sȩ pedecipiunt: sicut
nr̃a quac absque ullomunere ꝓfert᷑.
exlege undeinter precatir̃ lxx. Non
sicut uerbum hoc proquonon est da¬
reniunera. gratisenim inquiđ acce¬
pistis gratisdicte. Ueni& autem su¬
perincredulos same durissima. ñ
famis panis. autsitir aquae. sed fames
audiendi sermonem dĩ:, et cum
csurieritis contristabimini. & male¬
dicitis principiuro. et pat̾nis traditi¬
onib: hoc est diabolo antiquis que¬

Expanded text:
rint, inquit, patres vestri quos rerint, inquit, patres vestri quos reliquistis: quaerite ventriloquos, quos pythonas intelligimus qualem et in Actibus Apostolorum ancillam legimus , quae quaestui erat dominis suis et qui de terra loquuntur, quod in evocatione animarum magi se facere pollicentur, et caetera maleficarum artium genera; hoc scire debetis, quod unaquaeque gens proprios consulat deos, et de vivorum salute mortuos sciscitetur. Vobis autem in auxilium legem dedit Deus, ut possitis dicere: non est talis ethnicorum divinatio, qui cultores suos saepe decipiunt, sicut nostra, quae absque ullo munere profertur ex lege. Unde interpretati sunt LXX: Non sicut verbum hoc, pro quo non est dare munera. Gratis enim, inquit, accepistis, gratis date . Veniet autem super incredulos fames durissima, non fames panis, aut sitis aquae, sed fames audiendi sermonem Dei . Et cum esurieritis, contristabimini, et maledicetis principi vestro et paternis traditionibus, hoc est diabolo, et antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
tam de uobir suscitauit dnr dr̃
uester defratribus urĩr sicut meillũ
audictis: undesiuultis nosse quueda¬
bia sunt magisuos legi& testimonis
tradite scripturarũ. quod si noluerit
urã c̃gregatio uerbũ dni quaerere :
Non habebit lucemueritatir. sed
uersabitur inerroris tenebris. quue
lux ꝑtransibiteam hoc ẽ congregati¬
onẽ uestram siue t̃rã et corructis &
esurietis. et cume surieritis iras¬
cenini sccundum illud qđ scriptũ ẽ
Et cum non fuerint saturatimurmura¬
bunt : Et maledicitis dõ regiur̃o. et in
necessitatib sursum aspicitis incȩlo
et int̃ra deorsum. et eccetribulatio.
et tenebrae. dissolutio genuum
et mentis angustia. et caligo oculoꝵ
et non poteris eruideangustiu:
hoc iuxta hebrxos ceterũ ut supͣdi¬
ximus siper soncexp̃ĩ ẽ dicentis
ecceego & pueri quos mihi deditdr̃
etiã hacc ips ae loquitur ad a postolos
et ad credentes exgentib: quiciur
euuangelium susceper̃: si dixe¬

Expanded text:
tam vobis suscitabit Dominus Deus tam vobis suscitabit Dominus Deus vester de fratribus vestris, sicut me, illum audietis . Unde si vultis nosse quae dubia sunt, magis vos legi, et testimoniis tradite Scripturarum. Quod si noluerit vestra congregatio verbum Domini quaerere, non habebit lucem veritatis: sed versabitur in errore tenebrisque. Lux peronem vestram, sive terram, et corruetis, et esurietis, et cum esurieritis, irascemini, secundum illud quod scriptum est: Et cum non fuerint saturati, murmurabunt : et maledicetis Deo regi vestro, et in necessitatibus sursum aspicietis in coelum, et in terram deorsum: et ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio genuum, et mentis angustia, et caligo oculorum, et non poteritis erui de angustia. Haec juxta Hebraeos. Caeterum ut supra diximus, si persona Christi est dicentis: Ecce ego, et pueri mei, quos mihi dedit Deus: etiam haec ipse loquitur ad Apostolos et ad credentes ex gentibus, qui ejus Evangelium susceperunt. Si dixe
Abbreviated transcription (Latin):
uultir audire qui dircuxe uerbis
decipimini. &illum putatir quue
uenturur̃ nosse : quuerite mu¬
gis aprthonib: et adiuinis quistri¬
dunt in incantationib suis pro
quib lxx interp̃tutis. quidet̃¬
ra loqultur quid euentre
clamitunt. Omnis enĩ quide t̃ruẽ
de t̃ruloquitur. et cuius dr̃uent̃ ẽ
etgloriu in confusioneeius Deuen¬
treclumare credendus ẽ. uosres¬
pondetis eis & dicite numquid
non populus ãdõ suorequir&
prouiuis acmortuir: siuos in quit
prouari etate idorum uestro¬
rum. Non cnimunum sed
mini et amortuis siuemorturũ
hominum simula cros deuiuenti¬
bus quacritir. quanto magis noscdm̃
nrum per prophetas audiredebem:
doc& ergodiscipulos & infert adle¬
gemmagis et ad testimonium. side
reliquo inquid dubitatir scitote
scriptumgentes. quusdñi dr̃tuus
disperdet afacietua omnia audi¬
unt et diuinos: tibi autem non
it at radidit dñrdr̃tuur: prophe¬

Expanded text:
vultis audire, quid Isaiae verbis vultis audire, quid Isaiae verbis decipimini, et illum putatis quae ventura sunt nosse? Quaerite magis a Pythonibus, et a divinis, qui strident in incantationibus suis. Pro quibus LXX interpretati sunt: Qui de terra loquuntur, qui de ventre clamitant. Omnis enim, qui de terra est, de terra loquitur . Et cujus Deus venter est, et gloria in confusione ejus , detre clamare credendus est. Vos respondete eis, et dicite: Numquid non populus a Deo suo requirit pro vivis a mortuis? Si vos, inquit, pro varietate idolorum vestrorum non enim unum, sed mini; et a mortuis sive mortuorum hominum simulacris, de viventibus quaeritis: quanto magis nos Deum nostrum per prophetas audire debemus? Docet ergo discipulos; et infert ad legem magis et ad testimonium. Si de aliquo, inquit, dubitatis, scitote scriptum: Gentes, quas Dominus, Deus tuus disperdet a facie tua, somnia audiunt et divinos: tibi autem non ita tradidit Dominus Deus tuus: Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
tione prioris populi sequens in ad¬
sumptionegentiũ. p̃cesserit : quod
qui recipit consequent̃. & osee ꝓ¬
phetã uere mere tricẽ uxorẽ habu¬
isse firmabit & cũ dixerint aduos
querite cphitonib & diuinir qui¬
stridunt in in cantationib: suis
Num quid ñ populus a dõ suo requir& ꝓ
Suiius ac mortuis. ad legem mugis et ao
cestimonium quodĩ nondixerintiux¬
ta uerbum hocnoneis eritmatutina
lux et trunsibit percum. corru&
et esuri&. Et cum esurierit irusce
sursum et ad terrã intuebitur
Et eccetribulatio. et tenebrae dis¬
solutio ungustia. et caligo ꝑse¬
quens : & non poterit auolure de
angustiu sua : sus aide proph&cȩ
uox est utiudaci uestimant. ec ce
ego & puerimei quosmihi dedit
dñs in signum et in portentum isru¬
helis et haec quue secuntur ipse
addiscipulos suos credendur .ẽ. di¬
cere : Cum dixerint inquid aduos
gentes et populi: dequibur supru
lectumẽ infirmamini populi
et uincimini. quid prophetus

Expanded text:
tione prioris populi, 126 sequens in astione prioris populi, 126 sequens in assumptione gentium praecesserit. Quod qui recipit, consequenter et Osee prophetam vere meretricem uxorem habuisse firmabit. Et cum dixerint ad vos, quaerite stridunt in incantationibus suis numquid non populus a Deo suo requirit pro vivis a mortuis ad legem magis et ad testimonium quod si non dixerint iuxta verbum hoc non erit eis matutina lux et transibit per eam corruet et esuriet et cum esurierit irascet et suspiciet sursum et ad terram intuebitur et ecce tribulatio et tenebrae dissolutio angustia et caligo persequens: et non poterit avolare de angustia sua. Si Isaiae prophetae vox est, ut Judaei aestimant: Ecce ego et pueri mei, quos mihi dedit Dominus in signum et in portentum Israelis; et haec quae sequuntur, ipse ad discipulos suos credendus est dicere. Cum dixerint, inquit, ad vos gentes et populi, de quibus supra lectum est: Infirmamini, populi, et vincimini; quid prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
ergo pueri cõmunicauer̃ sanguini
& curni & i pse similit̃ particeps
factus ẽ earundem passionum:
Quomodo aut̃ istipueri in signum
fuerint at que portentum. scpi¬
enti aesaeculi & superbiae iudae¬
orcomn: Idemepostolus doc& qui
clegis sedicit suluatorẽ st ultumundi
& infirmu ut consunder& supientes
et fortia. ut de&u postolus suluator
uiebut : Nisi conuersi fueritis quasi
unus depueris : non intrabitirreg¬
num caclorũ : Puerautẽ efficitur
noui euu angelu p̃dicator. quide¬
ponit ueterem hominem. qui cor¬
rumpitur indesiderus seducti¬
onis & induitur nouo. quireno¬
uatur in cognotionem iuxtuimu¬
ginem creatoris : Habita re aut̃
dnm exercituum in montẽsion.
lđ a postolus scribit: accessistis
ad montẽsim & ciuitatẽ dĩ uiuen¬
tir hicruscilem caelestẽ: unde mi¬
ror quendam nostrorũ pueros
istos duos isuiae filios intellegere.
quor deꝓphetisseimulieris concep¬
tione generur&. Icc subui delic&
& emmanuhel : quorũ prior inabiec¬

Expanded text:
ergo pueri communicarunt sanguini et carni , et ipse similiter particeps factus est earumdem passionum. Quomodo autem isti pueri in signum fuerint atque portentum sapientiae saeculi et superbiae Judaeorum, idem apostolus docet, qui cit Dominum Salvatorem, stulta mundi et infirma, ut confunderet sapientes et fortia . Unde et ad Apostolos Salvator aiebat: Nisi conversi fueritis quasi unus de pueris, non intrabitis in regnum coelorum . Puer autem efficitur novi Evangelii praedicator, qui deponit veterem hominem, qui corrumpitur in desideriis seductionis, et induitur novo, qui renovatur in cognitionem juxta imaginem Creatoris. Habitare autem Dominum exercituum in monte Sion, idem Apostolus scribit: Accessistis ad montem Sion et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem . Unde miror quemdam nostrorum, pueros istos duos Isaiae filios intelligere, quos de prophetissae mulieris conceptione generarit, Jasub videlicet, et Emmanuel: quorum prior in abjec
Abbreviated transcription (Latin):
cata p̃dicatio et interminos gentiũ et
uiamuniuersi maris xp̃ieuu angeliũ
splendut: denique omnis orbis qui ante
÷ambulabat uelse debat intenebris et ido¬
latriae acmortis uincilis tenebatur
clarum cuuangeli lumenas pexit:
Multi plicastigentem non inugnificasti
luctitium luet abuntur coram ce
sicut lactantur in messe. sicut exul

Expanded text:
cata praedicatio: et in terminos gentium et cata praedicatio: et in terminos gentium et viam universi maris Christi Evangelium splenduit. Denique omnis orbis, qui ante ambulabat, vel sedebat in tenebris, et idololatriae ac mortis vinculis tenebatur, clarum Evangelii lumen aspexit. Multiplicasti gentem, non magnificasti laetitiam: laetabuntur coram te, sicut laetantur in messe, sicut e