comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝓbra iustus ẽ: sed qui ꝓueritate in nor pͥatit᷑
ille  tantũ modo iustus est÷. Inter uitu peraciones
lingue & obꝓbria hominũ. isto se remedio mens iusti
corroborat: ut tanto solidius indm̃ figatur interius.
quanto exteriꝰ abhumanis sꝑnit᷑ sensibus Qui illa¬
tas sibi contumelias tranquillo animo ꝓdit: dolorẽ
cordis aperit. & uirus qd̾ feruet in animo facile rei-
cit: Uulnera enĩ m̃tis aꝑta cito exalant: clausa ni¬
mis exulcerant: Qͥ dolorẽ iniurie clauso pectore
tegit: quanto ampliꝰ silentio linguã p̃mit. tanto
acriorem dolorẽ intrinsecus nutrit. Unde & uere
qͥdã poetarũ gentiliũ dix̃ Quoꝰmagis tegit᷑. tectus
magis estuat ignis Cecus enĩ languor uehemens ẽ ac .xxi¬
nimius. qͥa tacitũ uiuiᷤᷤ. sub pectore uulnus de mendacio¬
Dendaces faciunt: ut nec uera dicentib credatur
Reddit enĩ sepe hominẽ multa falsitas etiã inue¬

Expanded text:
tur probra justus est; sed qui pro veritate innox patitur, tur probra justus est; sed qui pro veritate innox patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile rejicit. 231 27. Vulnera enim mentis aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore vulnus. Citaque faciunt ut nec vera dicentibus credatur; reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in ve
Abbreviated transcription (Latin):
lat. Ore bene loqͥt᷑: qͥueritatẽ adnunciat factis be¬
ne loqͥt᷑ qͥ alios bonis exemplis edificat. Corde ma¬
le loqͥt᷑: qui interius cogitationes noxias meditatur
& cogitat: Lingua male᷑ loqͥt᷑ qui ꝓeo qđ male agit
flagellat᷑ & murmurat: Factis male loquit᷑: qͥ male
uiuendo exemplis suis alios ad praue agendũ info¬
mat: Semel bene loqͥtur: qͥ se penitendo redargu¬
it: Bis bene loqͥtur: qͥ bene uiuendo & alios instruit:
Senel male loqͥt᷑. qͥ post uiciũ cito ñ corrigit᷑. Bis
male loqͥt᷑: qͥ & inale uiuit & male docet Item bis
male loquitur. qͥ & male cogitat. & malȩ refert co¬
gitata. Itẽ bis male. loquit᷑: qui & bonũ qd debuit
ñ egit. & malũ qd̾ ñ oportebat ad misit Mali mala
respondent ꝓbonis: & aduersa ꝓoptimis Boni bo
cie: ut tẽptatio u̾erbi que foris impugnat. tole¬
rancie uirtute deuicta discedat: Non omĩs qͥ pati¬

Expanded text:
lat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis belat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bontiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. Non omnis qui pati
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs lib& sapientes. ñ ut ueritatẽ abeis querant. sed ut fa¬
cundiã sermonis eoꝵ agnoscant: more poetarũ qui
magis conposicionẽ uerboꝵ. quã sententiã ueritatis
secunt᷑. Quatrimoda ẽ dicendi racio: qua p̃uidendũ. ẽ.
bene ꝓfert᷑: aut nichil sentiendo. nichil dr̃: aut parũ
sentiendo loquacitas sola ostendit᷑. aut optie sen¬
ciendo. ñ elegant᷑ ꝓfert᷑ qd̾ intelligit᷑. Itẽ quadriꝑtita
ẽ. loquendi racio. qua uel bonũ bene. uł malũ male:
seu bonũ male: uł malũ bene ꝓfert᷑: Bonũ qͥppe bene
loquit᷑: qͥea que rectasunt humilit̃ adnuntiare ui¬
det᷑ Maluni male loqͥt᷑: qͥ qd̃ libet flagiciũ ꝑsuade¬
re conatur Bonũ male loquit᷑: qͥ qđ eumq rectum
arrogant᷑ p̃dicare sentitur Malum bene loquitur.
qͥ aliqd̾ narrando uicium de testat᷑. ut ab eo homines
auertantur Corde bene loquit᷑. qͥ caritatẽ ñsimu¬

Expanded text:
quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut faquoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda est dicendi ratio, bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simu
Abbreviated transcription (Latin):
gue excessũ oꝑit Mlanũ suꝑ os ponit: qͥmale locucio¬
nis culpas. bone actonis uelamine tegit. Loquens
que ad dm̃ ꝑtinent nec faciens. & si inutilis sibi ẽ: audi¬
entib tam̃ ꝓdest Qui de sapientia se laudari affectant.
loquentẽ ꝓphetã adtendant Ue qͥ sapientes estis inõcu¬
lis ur̃is. & coram uob̾ met ipsis prudentes Recte ex sen¬
tentia dicit: qͥ uerã sapientiã gustu interni saporissen¬
tit: sentiendo enĩ sententia dicit᷑ ac ꝑhoc arrogantes
qͥsine humilitate dicunt. de sola scientia dicunt. ñde
sententia Ille enĩ sapit. qͥ recte & scđm dñi sapit Insuã
dicunt contumeliã doctores: sidũ sint ab eis dicta sa¬
pient̃. nimiũ tam̃ eloquent̃: Horret enĩ sapientia spi¬
meũ uerboꝵ ambitũ ac fucũ mundalis eloquentiȩ infla¬
tis sermonib ꝑornatũ Quidã curiosi delectant᷑ audire

Expanded text:
guae excessus operit. Manum super os ponit, qui malae locutioguae excessus operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquentem prophetam 226 attendant: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire
Abbreviated transcription (Latin):
m quedã parua uicioꝵ uerba ñ euitamꝰ: in magno
lingue ꝓlabim᷑ crimine Et dũ facta quedã ñgra¬
uia libere ac sine metu cõmittimꝰ: ad pociora scelera &¬
orrenda. peccandi consuetudine. labimͣ Sic̃ plerumq
multi loquioꝵ stulticia rep̃hendit᷑: ita rursũ nuis tacen¬
ciũ uicia denotant᷑: Illi enĩ satis laxando linguã in leui¬
tatis uicio defluunt: isti nimis reticendo ab utilitate tor¬
pescunt: Imperiti sic̃ loqͥ nesciunt: ita tacere ñpossunt:
Mente enĩ inerudiciore loquaces uerbis ꝑstrepunt: sen¬
su nichil dicunt: Sic̃ falsitatis criminaꝓficientib ꝑti¬
mescit᷑: ita ociosa uerba aꝑfectis uiris uitant᷑ Nã sicut
debent. Nãsic̃ malos mores bona colloquia corrigunt:
ita praua colloqͥa bonos mores corrrumpunt Custodia
ori ponit᷑: dũ quisq ñ se iustũ sed qd̾ magis uerũ est
peccatorẽ fatet᷑. Manũ suꝑ os ponit: qͥbonis oꝑib lin¬

Expanded text:
Cum quaedam parva vitiorum verba non evitamus, magno linguae prolabimur crimine, et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad pejora scelera horrenda peccandi consuemultiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava bonos mores corrumpunt . 6. Custodia ori ponitur , dum quisbue non se justum, sed, quod magis verum est, peccatorem fatetur. 7. Manum super os ponit, qui bonis operibus lin
Abbreviated transcription (Latin):
quando ꝑsensus carnis labẽ anime inger᷑: ideoq in
ipsis portis. id ẽ. in ipsis sensib regnant. Teq enĩ aliunde
peccamꝰ: nisi uidendo. audiendo. ad trectando. gustando.
atq tangendo Unde & alias dr̃ Intrauit mors ꝑfenes¬
tras nr̃as. Et alibi Et extranei ingrediebant᷑ ꝑportas eiꝰ.¬

Expanded text:
quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et alibi: Extranei ingrediebantur per portas e
Abbreviated transcription (Latin):
id est inpredicatione scõꝵ de intencione mentis.
culus hominis. intentio oꝑis eiꝰ est. Si gͦ intentio eiꝰ
bona ẽ & opꝰ intentionis ipsius bonũ est A lioquin
male intentionis. etiã sibonũ infactis opꝰ appareat.
aut reꝓbat᷑ indignũ. Bona ẽ gͦ uitentio. que ꝓpt̃̾ dm̃
bonũ bona intentione ñfaciunt: ꝑhoc magis cecantur
oꝑe. ꝑ qd̾ inluminari potuer̃ Unus qͥsq bonũ opus qd̾
agit. intentione bona agat : qm̃ ꝓmala intentione. ple¬
rumq opꝰ bonũ qđ agimus ꝑdimꝰ. & minꝰ aculpa uaca¬
mus Sepe que apudꝰ hominũ iudicio bona patent: apd̃
ex am̃ diligentissimi & acutissimi iudicis. repba dete¬
gunt᷑. Ideoꝰq om̃is sc̃s ueret᷑. ne forte bonũ qd̾ agit
ꝓaliqua animi intentione in occłis dei reꝓbum sit.¬
Om̃s cognationes t̾re abaquilone uenient: &
ponet unꝰ quisq soliũ suũ in iutroitu portarũ hierłm
Regna aqͥlonis uicia st̃ que sedes suas inportis ponunt:

Expanded text:
 De intentione mentis. 1. Oculus hominis intentio operis ejus est. Si ergo intentio ejus bona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in factis opus appareat, aut reprobatur indignum. Bona est ergo intentio, quae propter Deum bonum bona intentione non faciunt, per hoc magis caecantur opere per quod illuminari potuerant. 3. Unusquisque bonum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro mala intentione plerumque opus bonum, quod agimus, perdimus, et minus a culpa vacamus. 4. Saepe quae apud hominum judicium bona apparent, apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculis Dei reprobum sit.one venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt,
Abbreviated transcription (Latin):
su prudentiori discernimꝰ. nisi oꝑe aut mala cogi¬
tata caueamꝰ. aut bona intellecta faciamus xxui.:
gehenne. ꝑ inconditũ anime appetitũ iãpenas cons¬
cͦientie patit᷑. Omĩa fugere poterit homo: p̃ter cor
suũ Non enĩ potest a se qͥsq recedere Ubicumq enĩ
abierit: reatus sui conscientia illũ ñ derelinquit:
Quã uis humana iudicia subt̾ fugiat. om̃is qui m̃a¬
le agit. iudiciũ tam̃ conscientie sue effugere ũ potest
Nã & si aliis celat qd̾ egit: sibi tam̃ celare ñ potest. qui
plene nouit malũ ẽẽ qd̾ gessit. Duplex fit gͦ in eo
iudiciũ. qͥa & hic conscientie reatu punit᷑. & illue ꝑpe¬
tuali pena dãpnat᷑. Hoc enĩ significat. abyssus abys¬
sũ inuocat: in uoce cataractarũ tuarũ Abyssũ enĩ
abyssũ inuocare ẽ: de iudicio sue conscientiȩ. ire ad

Expanded text:
su prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cogsu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona intellecta faciamus. CAPUT Xgehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae patitur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum . Abyssum enim abyssum invocare est de judicio suae co
Abbreviated transcription (Latin):
is aciem m̃itis auertere nitunͣ: tanto ille se magis inge
runt anuno. obscenisq in nobis motib ob repunt. Sed
fit hoc ꝓcondicione mortali: quã meruit primꝰ homo
ipenã sui peccati Dũ unꝰ quisq diuina inluminati¬
one p̃uenit᷑: statĩ molestiis turpiũ cogitationũ pul¬
sat᷑. Sed dei seruus iudicio timoris dei. earũ tẽptam̃ta
a sem&e. ipso reicit: bonisq econtra obiectis cogitatio¬
nib. turpes ase repellit Magna obseruantia circa
cordis ẽ custodiã adhibenda: qr aut bone aut male
rei ibi consistit origo Nã sic̃ scriptũ ẽ ex corde exe¬
unt cogitationes male: Ideoq siprius praue cogita¬
toni resistimꝰ. in lapsũ oꝑis ñ incurrimus Non ẽ tim̃¬
dũ sibona malaq incogitatione ueniant: s magis
gloriandũ ẽ. si mens mala abonis intellectu racionis
discernat: Itẽ nil uiuat qd̾ uiter bonũ & malũ sen¬

Expanded text:
is aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo is aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sen
Abbreviated transcription (Latin):
lo quisq uacet: ꝓsolius tam̃ praue cogitationis malicia
ñerit innocens: Unde & dñs ꝑysaiã Auferte inqͥt ma¬
lũ cogitationũ ur̃arum aboculis meis Nonenĩ solũ fac¬
tis s & cogitationib delinqͥmꝰ: sieis inlicite occurrenti¬
b delectem᷑ Sic̃ uipera afiliis in utero positis lacerata
perimit᷑: ita nos cogitationes nr̃e intra nos enutrite
occidunt. & concepte interiꝰ uipereo ueneno consumunt:
animãq nr̃am crudeli uulnere ꝑimunt Non ẽ arbitrii¬
nr̃i cogitationis praue suggestionib p̾uenire: ĩacere
aut̃ in animo cogitationẽ nr̃e ad tinet uoluntati Illud
gͦ ad culpã ñ redigit᷑. istud culpe ꝓprie imputat᷑. Nam
cogitationes inlicitas occurrere demonũ ẽ. cogitationi¬
b oblectare ꝑuersis nr̃m ẽ. Plerũq fieri solet ut in¬
munde corporalit̃ rerũ species quas didicimus. nr̃is m̃ti¬
b opponant᷑: & nolentes eas cogitemus Quantũq abe¬

Expanded text:
lo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. » Unde Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur: sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. Nostrae quiri cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est; cogitationibus oblectari perversis, nostrum est. 6. Plerumque fieri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab e
Abbreviated transcription (Latin):
fundatist̃. & si flamine: laudis ac utuperaeionis ut¬
cũq quasi uentoꝵ interdũ curuent᷑ inpulsu: fun-¬
ditꝰ tam̃ ñ deiciunt᷑. s ꝓtinꝰ firmitate radicis ad se
redciuit Bona mens: ad malũ nec p̃miis. nee t̃rori¬
b uincit᷑ Nã iniqͥ terrorẽ blandiciis miscent: ut
aut oblectatone quẽquã decipiant. aut t̃roribus
frangant. Quilaudat᷑ in auditoꝵ amore inserit᷑. sed
si ueracit̃ & ñficte laudet᷑. hoc ẽ siuera ft̃ que de il

Expanded text:
fundati sunt, etsi flamine laudis ac vituperationis utfundati sunt, etsi flamine laudis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12. Bona mens ad malum nec praemiis, nec terroribus vincitur. Nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore inseritur, sed si veraciter et non ficte laudetur, hoc est, si vera sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
uis non nũ quã sit aliqd̃ mendaciĩ genꝰ culpe leuioris.
siqͥsquã ꝓsalute hominũ uĩciat᷑. Sed qͥa scriptũ est os
qd̾ m̃titur occidit animã. & ꝑdes eos quiloquunt᷑ m̃da¬
ciũ. Hoc qͦq ñidacii genꝰ. ꝑfecti uiri summoꝑe fugiunt:
ut nec uita cuiꝰ lib& ꝑ eoꝵ fallaciã defendat᷑. nec sue ani¬
me noceant dũ prestare aliene carninitunt᷑ quã quã
hoc ipsũ peccati genꝰ facillime credimꝰ relaxari: Nam
si que libet culpa sequenti mercede purgat᷑. quanto
magis hec facile abstergit᷑. quã merces comittatur.
Multa m̃ciunt᷑. multaq fingunt homines ꝓpt̃ homi¬
nũ laudẽ. Sicq fit ut & isti m̃ciendo pereant: & eos
ne sibi conscius ñmetuit aliene lingue conuiciũ. ita
& qͥ laudat᷑ abalio ñdeb& errorẽ aliene laudis ad¬
tendere: s magis unꝰ qͥsq testimoniũ consciencie sue
querat. cui plus ipse p̾sensest quã ille qͥeũ laudat:
cia. ñ palam in aliena lingua Perfecti qui alta radice

Expanded text:
ioris, si quisquam pro salute hominum mentiatur. Sed quia scriptum est: Os quod mentitur occidit animam , et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare alienae carni nituntur, quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis haec facile abstergitur, quam merces ipsa comitatur? 8. Multa mentiuntur multaque fingunt homines propter hominum laudem; sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos ne sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio non debet errorem alienae laudis attendere; sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat, cui plus ipse praesens est, quam ille qui eum laudat. 10. tia, non palam in aliena lingua. 11. Perfecti, qui alta radice
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰͦ  qd̾ iã putrescentib menbris. longo post tẽpore erati¬
tatis: & quasi uinculũ plaustri peccatũ: Trahit enĩ iniqͥ¬
tatẽ ut funiculũ: qͥ tardat conuerti ad dm̃ Trahere enĩ¬
ẽ iniqͥtatẽ: morã facere iniqͥtati Uude & psalmꝰ Prolon¬
gauer̃ iniqͥtates suas. dñs iustꝰ concidet ceruices pec¬
catorum:. xxiiii. depeccati recordacione.
onũ est homini semꝑ ante occłos ꝓpͥa ad hibere de¬
licta: scđm psalmi sententiã Et peccatũ meũ con¬
trame ẽ semꝑ: Sic̃ enĩ ñ oportet reminisci peccati affec¬
tũ: sic semꝑ necesse ẽ unũ quemq suũ indeflendo cõ¬
memorare peccatũ Apud iustũ recordatio peccati.
facit tediũ animi Qui aut̃ luxurie & cupiditati sub¬
ditist̃: contumaci suꝑbia etiã de ipso peccati oꝑe głan¬
tur Seruo dei tanta recordatio ẽẽ deb& peceatr̃ ut

Expanded text:
nus quod iam putrescentibus membris longo post tempore curatinus quod iam putrescentibus membris longo post tempore curatitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates suas; Dominus justus concidet cervices peccatorum . CAPUT XXIV. De peccati recordatione. 1. Bonum est homini semper ante oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ẜ osq socios inꝑdicione habere contendunt. qͥbus¬
cũq fraudib insistentes: ut aut deserant᷑ adeo. aut fla¬
gelli inmanitate desperent Ingemiscendũ ẽ iugiter
&e post posita securitate lugendũ: ne dei secreto & tto
iudicio deserat᷑ homo. & ꝑdendus in potestate demo¬
nũ relinquat᷑. Nã reuera quẽ ds̃ deserit: demones
suscipiunt: Dominici contẽptores p̃cepti statĩ ut a¬
uertunt᷑ adõꝰ malignis spiritib occupant᷑: aqͥb etiã
ut mala faciant. ꝑsuadent᷑ Hinc ẽ illud ꝓpheticum:
Inimicos dei ꝑsecunt᷑ tenebre: que intelligunt᷑ demo¬
nes Inde & inpsalmo legit᷑ Inmissiones ꝑ angłos ma

Expanded text:
Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibusDeum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiunt. 214 4. Dominici contemptores praecepti, statim ut avertuntur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in psalmo legitur: Immissiones per angelos
Abbreviated transcription (Latin):
nio edocet᷑. qd̾ homo de suo extremo iusti ficetur:
quando ds̃ ꝓasini primogenita ouẽ iussit offerri.
hoc ẽ inmundiciam uite prioris mutandã in inno¬
centiã boni finis Unde & cauda iubet᷑ offerri in
hostiã: id .ẽ. uite extrema inpenitentiã M ulti suꝑ-¬
na respecti gr̃a in extremis sius ad dm̃ reuertuntur
ꝑpenitentiani: & quecũq mala gesser̃. cotidianis fle¬
tib purgant. atq iubonis factis male gesta cominu¬
tant: Qb iuste totũ qd deliquerant ignoscit᷑: qͥa ipsi
qd̾ male gesser̃. penitendo cognoscunt. Inuita homi
uidere & plangere. & unde ceciderit cogitare. Non
nulli aut̃ ita despiciunt᷑ adeo: ut deplorare mala
sua ñ possint etiã si uelint Consilii in munãoꝵ
spirituũ hoc ẽ: ut qͥa ipsis negatũ ẽ. post p̃uarica¬
cionẽ regredi ad iusticiã. obserare aditũ peni¬
tentie hominib cupiant: ne uel ipsi reuertant᷑ ad

Expanded text:
nio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, nio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo cognoscunt. 8. In vita hvidere, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad
Abbreviated transcription (Latin):
inculpa: Sed penitens p̃uidere deb& callidas contra se
hostis insidias: sicq dei iusticiã metuat. ut tam̃ quã uis
inmagnis scelerib. demiscdia eiꝰ confidat Ampliꝰ letat
d̃s de anima desꝑata. & aliquando conuersa: quã de ea
que nũquã extitit ꝑdita. Sic̃ de ꝓdigo filio qͥmortuus
fuerat & reuix̃. perierat & inue̾ntꝰ ẽ: decuiꝰ regressu
magnũ fit gaudiũ patris Non alit̾ corã deo & anglis
copiositis ẽt gaudiũ de eo qͥ aꝑiculo liberat᷑: quã
de eo quinũquã nouit peccati ꝑiculũ. Quanto enĩ
contristat resꝑdita: tanto magis si fuerit inuenta
letificat: sic̃ in euangłio pastor ille exultat: qͥ ꝑditã
ouẽ inuentã. humeris suis gaudens reportat. Ilul¬
lus desꝑare deb& ueniã: etiã si cirea finẽ uite ad
penitentiã cõuertat᷑ Unũ quẽq enĩ ds̃ de suo fine:
ñ deuita p̃terita iudicat. Hoc quippe & legis testimo¬

Expanded text:
in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimo
Abbreviated transcription (Latin):
sub repserit: confestim delectationes pristine uicioꝵ m̃¬
tẽ auidius in repunt: pulsantesq hominẽ in consuetis
oꝑib grauius ꝑtrahunt: ita ut sint nouissima illius
Ipeiora prioribus: xiiii. dedisperacione peccanti ũ:¬
onꝑsocoꝵ spacia: sed ꝓaffectu bono uel malo itur
recediturue adeo Neq enĩ gressu pedũ: s gressu
moꝵ elonganius uel ꝓp̾inquamus addm̃ Perpetrare
flagiciũ aliqd̃ mors anime ẽ.: contẽpnere penitentiã &
ꝑmanere inculpa. descendere in infernũ post mortem
ẽ Erigo peccare ad mortẽ ꝑtinet: desperare uͦ in infer¬
nũ descendere Unde & scriptura ait Impius dũ in ꝓfun¬
dũ maloꝵ uenerit: contẽpnit Sepe diabolus eos quos
conuerti ad penitentiã aspicit. inmanitate scelerũ per¬
culsos ad desꝑationẽ deducit: ut sub tracta spe uenie
trahat indiffidentiã. quos ñ potuit retinere ꝑseuerant᷑

Expanded text:
subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mesubrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejora prioribus. CAPUT XIV. De desperatione peccantiuocorum spatia, sed per affectum bonum, vel malum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed gressu morum elongamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagitium aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetrata facinora deleat Sunt quipenitentib securi¬
tricionẽ filie popłi mei cũ ignominia: dicentes. pax. &
ñ ẽ par Cũ ignominia gͥ curat contricionẽ: qͥpeccanti &
ñ legitime penitenti ꝓmittit securitatẽ Unde & sequit᷑.
Confusi st̃. qui ab ominationẽ fecer̾: id. ẽ. confusi ft̃ ñpeni¬
tendo. s penas luendo.. Alit̃ enĩ confundit᷑ corã iudice
reus dũplectit᷑ : Atq alit̃ qͥ de malo oꝑe erubescens corri¬
git᷑. Ille enĩ qͥa rep̃hensus ẽ confundit᷑: iste qͥa se malum
rũ sit: sine metu tam̃ homo ẽẽ ñ deb& quia penitencie
satis factio. diuino tantũ pensat᷑ iudicio ñhumano. Prõ¬
ude qͥa miseratio dei occulta ẽ. sine intermissione fle¬
re necesse ẽ Neq enĩ umquã oportet penitentẽ hab̾e
de peccatis securitatẽ: Nã securitas neglegentiã parit.
si forte post hec intercidente securitate. que lib& culpa

Expanded text:
perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securiperpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum o peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, si forte post haec, intercedente securitate, quaelibet culpa
Abbreviated transcription (Latin):
pus sibi ad penitendũ indultũ. ad libertatẽ praui oꝑis
utit᷑. Festinare deb& ad dm̃ penitendo unus quisq
dũ potest: ne si dũ potest noluerit. eũ tarde uoluerit.
omnino ñ posũt: Proinde ꝓpħa ait. Querite dñm dum
inueniri potest: inuocate eũ dũꝓpe est Et ubi inueni¬
ri potest. nisi inhac uita in quã etiã & ꝓpe ẽ. omnib
inuocantib se. Nã tunc iã longe erit. quando dixerit.
ite inignẽ eternũ. Modo enĩ non uidet᷑ & ꝓpe ẽ: tunc
uidebitur & ꝓpe ñerit: qͥa & uideri poterit: & ñ pote¬
rit inueniri Si quando quisq peccare potest penit&
uitãq suã uiuens abomĩ crimine corrigit: ñdubium
qd moriens ad eternã transeat requiẽ:. Qui aut̃ pra¬
ue uiuendo penitentiã inmortis agit ꝑiculo: sic̃ eius
dãpnatio incerta ẽ. sic remissio dubia Qui gͦ cupit
certus eẽ in morte de indulgentia. sanꝰ peniteat: sanꝰq

Expanded text:
pus sibi ad poenitendum indultum, ad libertatem pravi operis pus sibi ad poenitendum indultum, ad libertatem pravi operis vertit. 13. Festinare debet ad Deum poenitendo unusquisque dum 211 potest, ne, si dum potest noluerit, cum tarde voluerit, omnino non possit. Proinde propheta ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit, quia videri poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque
Abbreviated transcription (Latin):
us: quanto extitit iupeccando ꝓeliuus Ille peniten¬
ciã digne agit: qͥsic p̃terita mala de plorat. ut futu¬
ra tterũ ñ cominitait. Nã qͥ plangit peccatũ & iterum
admittit peccatũ: quasi siquis lauet laterẽ crudum:
Quẽ quanto magis eluerit. tanto ampliꝰ lutum facit:
Quã uis quisq sit peccator & impius. si adpenitentiã
conuertat᷑. conseqͥ posse ueniã credit᷑ Nullus enĩ de
bonitate dei dubitet. s sola accipientiũ ꝑrauitas con¬
ferri sibi indulgentiã ab negat. In hac utt̾a tantundẽ
penitentie patet libertas: post mortẽ uero nullã cor
mors et̾na pͣueniat. In hac uita dũ estis. dm̃i ꝑpenitenᷤ¬
ciã glorificate Adhuc in hoc scło penitentiã oꝑantib.
dĩ miscd̾ia sub uenit. Infuturo aut̃ iã ñ oꝑamur: sed
illi mora uiuendi ñ utuntꝰ adpenitentiã: s adpeccati u¬
surpant audaciam A malo aut̃ indeteriꝰ uadit. qͥ tem¬

Expanded text:
us, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitenus, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum fecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam corrmors aeterna praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei misericordia subvenit. In futuro autem jam non operamur, sed illi mora vivendi non utuntur ad poenitentiam, sed ad peccandi usurpant audaciam. A malo autem in deterius vadit, qui tem
Abbreviated transcription (Latin):
x eo unus quisq iustus ẽẽ incipit: ex quo sui ac¬
cusadoꝵ extiterit Multi aut̃ contra sem& ipsos
peccatores se fatent᷑: & tam̃ sem& ipsos apeccato ñ sub¬
trabunt. Mlagna iã iusticie pars ẽ seipsũ nosse honio
qd prauus ẽ: ut ex eo diuine uirtuti subdat᷑ humi¬
lius. ex quo suã infirmitatẽ agnoscit Bene se iudicat
iustꝰ inhac uita : ne iudicet᷑ adeo dãpnatione ꝑpetua
buene aut̃ iudiciũ de se quisq sumit: quando ꝑ dignã
peniteutiã sua praua facta condẽpnat: a marctudo pe¬
aat̃ ꝓenus. quã culpã agnoscere nec de flere Duplicem
habere debet fletũ inpenitentia omĩs peccator: siue
qa ꝓ neglegentiã bonũ ñfecit. seu qͥa malũ ꝑandaciã
ꝑpẽtrauit. Qdenĩ. oportuit ñgessit: & gesit qd̾ age¬
re ñ oportuit: Ille penitentiã digne agit. qͥ reatũ siĩ
satis factione legitima plangit: condepnando scilicet¬
ac deflendo que gessit. tanto inde plorando ꝓfundi¬

Expanded text:
x eo unusquisque esse justus incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. Magna jam justitiae pars est seipsum noscere hominem, quod pravus sit: ut ex eo divinae lius ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ut non judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Dupautem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. Duplicem habere fletum debet in poenitentia omnis peccator. Sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit, et gessit quod agere non oportuit. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condeac deflendo quae gessit, tanto in deplorando profusi
Abbreviated transcription (Latin):
nis scelerib qͥ de paruis corrigi noluer̃ Iudicio
aut̃ diuino in reatu nequiore labunt᷑. qͥ distringere
minora sua facta contempnunt. Multi acrimine corru¬
unt incrimine. qͥdĩ cognicionẽ habentes. timorẽ eiꝰ ne¬
qligunt. & quẽ nouer̃ ꝑscientiã. ꝑ actionẽ ñ uenerant᷑:
deoq cecant᷑ diuino iudicio punienda cõmittere. et
inpenã cõmissi facinoris facinus deteriꝰ addere. Sepe
peccatũ. alteriꝰ peccati causa ẽ: qd̃ cũ cõmittit᷑. aliud ex
ipso quasi sua soboles orit᷑: sic̃ fieri solet nasci libidi¬
nẽ ex numia uentris ingluuie Pena uͦ peccati. peccatũ
admittit᷑ quando ꝓmerito cuiꝰq peccati do deserente.
in aliud peccatũ deterius itur. dequo ampliꝰ qͥ ad mise¬
rit sordidet᷑. Ergo p̃cedens. peccatũ. causa ẽ sequentiᷤ
peceati: sequens uero peccatũ pena ẽ p̃cedentis delie¬
ti. Precedentia itaq peccata. sequentiũ st̃ eriminũ cau¬

Expanded text:
nis sceleribus, qui de parvis corrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minora sua facta contemnunt. Multi a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum cau
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ quippe ꝓprii dñi uelle nescire. qͥd aliud ẽ. quã uel¬
le dñm suꝑbiendo contẽpnere: Nemo igit᷑ de ignoran¬
cia se excuset. qͥa ds̃ ñsolũ eos iudicat qͥ acognicione sua
reuertinit᷑. s etiã & illos qͥ nescier̃. testante eodẽ dño ꝑ

Expanded text:
tatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam veltatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testan
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Uir. non ẽ seductꝰ mulier aut̃ seducta inpuardeatir¬
ne fuit. Ergo eua peccauit ignorantia. adã uͦemdustria
qͥa ñ seduetꝰ sed sciens prudensq peccauttu: S mero te ditt¬
estqs consentiat eiudent ignorat:. deinfirmitate ap̃
petrus deliqd: quando admetũ int̾rogantis ancille yp̃m
negauit undeꝰ & post peccatũ amarisime fleninasea
uius ẽ infirmitate quã ignorantia quẽquã delinque¬
re grauiusq industria quã infirmitate peccare In
ũ agit. Infirmitate aut̃. qͥ casu uel p̃cipitacione delinqͥt:
Ne quiiis aut̃ & de industria peccant. qͥñsolũ nonbene
uiuunt. s adhuc & bene uiuentes siposit̃ aueritate di¬
uertunt: Sunt enĩ qͥ ignorant̃ peccant: & st̃ qͥ scient᷑̃
Siuit etiã & qͥ proignoranti excusatione scire nolunt.
ut inuiꝰ culpabiles habeant᷑. qͥ tam̃ se ipsos ñ muniunt.
s magis decipiunt: Nescire simplieit̃ ad ignorantiam
ꝑtinet:. noluisse uero scire ad contumacẽ suꝑbiã: Uolun¬

Expanded text:
ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quere, graviusque industria quam infirmitate peccare; inlum agit, infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter, et sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur, qui tamen seipsos non minuunt, sed magis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Volun
Abbreviated transcription (Latin):
rũ penarũ. consideracio peregrinationis sue. in huiꝰ utte
longinquitate. desiderium suꝑne patrie: quatinꝰ ad eã
quantocius ualeat ꝑuenire Quisq peccatoꝵ memoria
conpungit᷑ ad lam̃ta: tunc dĩ se uisitari sciat p̃sencia. quã¬
do ex eo qđ amisisse: recolit. interius erubescit: suoq iu¬
dici penitendo iãpunit Nã tunc petrus fleuit: q̃ uando
ineũ xp̃s respexit Unde &e psalmus Respex inquit. &
cõmota ẽ. & cõtremuit t̾ra Eressus dei st̃ incor hominis.
interior uis. ꝑquã bona desideria surgunt: ut calcent᷑
mala: Quando gͦ ista incorde hominis fiunt sciendũ ẽ
tunc eẽ dm̃ ꝑ gr̃am cordi humano p̃sentẽ: Unde se tũs
snagis homo acuere ad conpunctionẽ debet: quando
iusti ex uera cõpunctione rapiat᷑. & qualit᷑ infir¬
mata reuertat᷑. degustata lucis magnitudine. illum
nosse posse. qͥiã aliquit ex inde gustauit: Sunt qͥ ñ ex
uera cordis conpunctione. sui accusatores fiunt. sed

Expanded text:
tionis suae in hujus vitae longinquitate, desiderio supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei servus se visitari sciat per praesentia, quando id quod se amisisse recolit, interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit. Unde et Psalmista: « Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . » Gressus Dei sunt in corde hominis interioris, qua bona demala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem; unde se tunc magis homo acuere ad compunctionem debet, quando justi ex vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o deuocionis expetro: caritatis ex iohe. obediencie
de abrahã pacientie deisa ac. tolerancie de iacob casti¬
monie de ioseph. mansuetudinis de moyse. constantie
de iosue. benignitatis de samuele. miscđie de dauid:
abstinentie dedamele Sic & cetera facta prioꝵ quo la¬
bore. quo moderamine. qua ue intentione uł cõpunct a¬
ex oriens de recordacione peccati. & timore iudicii:
Iua ẽ conuersis ꝑfectior conpunctionis affecho: que om̃s

Expanded text:
Christo, devotionis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctiexoriens de recordatione peccati et timore judicii. 2 Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes
Abbreviated transcription (Latin):
illecebris de seruiuit: Nã locus ubi p̃raue quisq ui¬
xit: hoc in aspectũ mentis opponit. qd̾ semꝑ ibi uel co¬
gitauit uel gessit: ⁊s. de exemplis sc̃oꝵu gntu
d conuersionẽ seu correctionẽ mortaliũ: multum
que mnutentur ad inelius: sed ꝓponunt sibi exempla

Expanded text:
illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque viillecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semper ibi vel cogitavit, vel gessit. CAPUT XI. De exemplis sanctorum. 1. Ad conversionem seu correctionem mortanum multum quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla
Abbreviated transcription (Latin):
mant: atq eo ad ꝓmerendã retributionẽ clariores
preparant᷑ quofirmius duri itineris labores. & in cho¬
ant & consũmant: Quidã primo conuersionis calore
ad uirtutes se se accingunt. accedente uͦ ꝓgressii. dum
inmoderate terrenis reb incũbunt: puluere infimi
appetitus obscurantur. Unde & dñs debonis semini¬
b dicit: Qd̃ aut̃ cecidit inspinis: hiist̃ qͥaudiunt uer¬
bũ dei. & a sollicitudine scłi uel fallacia diuiciarũ suffo¬
cant uerbũ. & sine fructu efficit᷑. Nuꝑ conuersi: ne¬
quaquã debent incuris exteriorib ꝓuehi Nam si
iplicent᷑: confestĩ quasi plantata arbuscula. & nee dũ
radice p̃fixa concuciuntur parit̃ & arescunt. Ualet
interdũ conuersis. ꝓ animi salute: mutacio loci Ple¬
rumq enim dũmutat᷑ locus. mutat᷑ & mentis affectus
Congruũ ẽ enĩ inde etiã corporalit̾ euelli: ubi quisq¬

Expanded text:
mant, atque eo ad promerendam retributionem clariores mant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam primo conversionis calore ad virtutes sese accingunt, accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibus dicit: Quod autem cecidit in spinis, hi sunt qui 205 audiunt verbum Dei , et sollicitudine saeculi, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisq
Abbreviated transcription (Latin):
mundanis errorib inmergaris: Tepidus in conuersio¬
ne: ociosa uerba & uanas cogitationes. noxias ẽẽ non
conspicit Qd̾ si atorpore m̃tis euigilauerit: ea que
leuia existimabat. confestĩ quasi horrenda atq atro¬
eia ꝑtimescit fraus & desidia: inomĩ. bono oꝑe for¬
midanda est. fraudẽ facimꝰ deo: quociens debono ope
nr̃o. nos met ipsos ñ dm̃ laudamuis Desidiã agimꝰ. quo¬
cies ꝑtorporẽ languide. ea que dei st̃ oꝑamͣ. Omĩs ars
scłi huiꝰ. strenuos amatores habet: & ad ex sequendum
promptissi mos Et hoc ꝓuide fit : qͥa p̃sentẽ habet oꝑis
sui remunerationẽ. Arsuero diuini timoris. plerosq
hab& sectatores languidos. tepidos. pigricie inercia
mercedis retribucio ñ statĩ conseqͥt᷑. spe: pene dissoluta
languescunt Unde & magna illoꝵ gła p̃parat᷑. qͥbo
ne conuersionis principia augm̃to solidiori consum¬

Expanded text:
mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversiomundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consum
Abbreviated transcription (Latin):
post conuersionẽ etiã nolentes motũ libidinis susti¬
nent: qd̾ tam̃ ad dãpnationẽ ñtolerant. s ad ꝓbationem:
scilicet ut semꝑ habeant ꝓ excucienda inercia. hostẽ
cui resistant: dũ modo ñ consenciant: Unde & nouerint
serui dei se etiã apeccatis iã eñe mundatos: s tam̃ cogita¬
tonũ turpiũ adhuc interpellatione pulsari Ante con¬
uersionẽ p̃cedit turba peccatoꝵ: post conuersionẽ seqͥt᷑
turba tẽptationũ Illa se obiciunt. ne ad dm̃ conuertam᷑.
ista se ingerunt. ne liberis cordis occłis dm̃ cernamus
Utriusq tumultꝰ insolentiã nobis gignit: intentionemq
nr̃am sepe fraude multimoda intercludit Utile ẽ dei
seruo post conuersionẽ tẽptari: quatinus a torpore ne¬
glegentie. sollicitantib uiciis ad uirtutes animũ ꝑexer
Oplitos remissa conuersio. inpristinos errores redu¬
Ucit: ao uiuendi tepore resoluit: horũ ꝗͦ exempla

Expanded text:
post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustipost conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtutes animum per ex1. Multos remissa conversio in pristinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla