comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
melius & plenius cogno̾catur. Si gͦ
in caritate ꝓficiatis qmͣ diffundit in
ueritat̾e: uel sicut alii codices habent.
deducet uos in om̃i ueritate. Unde
ñ a doctorib exteriorib illa discatis.
quȩ noluit tunc dñs dicere: s sitis
om̃s docibiles dõ: ut ea ipsa quȩ per
lectiones atq sermones extrinsecus
adhibitos didicistis & credidistis de
natura di. ñ corpore. nec loco aliquo
inclusa. nec ꝑ infinita spacia locoꝵ
quasi mole distenta. s ubiq tota &
ꝑfecta. & infinita. sine nitoribꝰ coloꝵ.
sine figuris liniam̃toꝵ. sine notis lit¬
terarũ. sine serie syllabarum. ipsa
mente conspicere ualeatis. Fece dixi
aliquid quod forte inde sit: & tam̃¬
accepistis: & ñ solum ferre potiustis:
uerũ etiam libent̃ audistis. S ille
magist̃ interior. qui cum adhuc disci¬
pulis exterius loqueret᷑ ait. adhuc
multa habeo uobis dicere. s ñ pote¬
stis portare mͦ: si uellet nobis id qd̾

Expanded text:
melius et plenius cognoscatur. Si ergo melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos in omni veritate: unde non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamaccepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ñ possent ferre discipłi. etiam ñdu
sibi misso sꝑu scõ: cum omĩa nunc ferãt
cathecumini ñdum accepto sꝑu scõ: Et
quia si ñ eis fidelium sacramenta pro¬
dunt᷑. ñ id̾o sit quod ea ferre ñ possunt:
s ut ab eis tanto ardentius concupis¬
cantur. quanto eis honorabilius occul
tis audire. quȩ tunc noluit dñs disci¬
pulis dicere. quia ñdum poterant illa
portare: s potins in caritate ꝓficite. q̃
diffunditur in cordib ur̃is ꝑ sꝑm sc̃m
qui datus ẽ nobis: ut sꝑu feruentes &
sꝑiritalia diligentes. spiritalem lucẽ.
spiritalem quoq uocem. quã carna¬
les homines ferre ñ possunt. ñ aliquo
signo corporalib oculis apparente. nec
aliquo sono corporalib auribus instre¬
pente. s interiore conspectu & audi¬
tu nosse possitis. Non enim diligitur.
quod penitus ignoratur: s cum dili¬
gitur qd ex quantulacũq parte cog¬
noscitur: ipsa efficitur dilectione. ut

Expanded text:
sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quanto eis honorabilius occulttis audire quae tunc noluit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa portare: sed potius in charitate proficite, quae diffuntu ferventes et spiritualia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut
Abbreviated transcription (Latin):
dem homines infideles in scͥpturis sc̃is.
& ñ intelligunt cum legunt uel audi¬
unt. & lecta uel audita ferre ñ possũt:
sicut pagani quod ꝑ eum qui crucifix¬
us ẽ factus ẽ mundus: sicut iudȩi quod
filius dĩ sit qui eomͦ quo ipsi cęlebrãt.
salbatum soluit: sicut sabelliani. qͥa
ci ẽ in carne & de carne dignatus: & cȩ¬
teri om̃s ꝑuersarum ac diu̾sarum se¬
ctarũ homines. utiq ferre ñ possunt.
quicqͥd in scͥpturis scĩs. & infide catho¬
lica repperitur. quod contra eoꝵ ꝓfera.¬
tur errores: sicut nos ferre ñ possumꝰ
sacrilegas eorum uanitates. & insanias
mendaces. Quid ẽ enim ferre ñ posse:
nͥ ȩquo animo ñ habere. S omĩa quȩ
post ascensionẽ dñi canonica ueritate
atq auctoritate conscͥpta sunt. quis
fidelis uel etiam cathecuminus anteꝗͣ
nimo legit atq audit: etiam si nondu
sicut oportet intelligit: Quomͦ gͦ ali¬
quid eoꝵ que post ascensionẽ dñi scͥpta

Expanded text:
dem homines infideles in Scripturis sanctis dem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quiaci in carne et de carne dignatus est: et caeteri omnes perversarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensionem Domini canonica veritate atque auctoritate conscripta sunt, quis fidelis vel etiam catechumenus, antequnimo legit atque audit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta
Abbreviated transcription (Latin):
si uerbi gr̃ã ego dicerem. illud quod le¬
gimus in huris exiglii capite. in pͥncipio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm. ꝙ
ds erat uerbũ. hoc ẽ in pͥncipio apud
dm̃. & alia quȩ sequuntur. qm̃ postea
scripta sunt. nec ea dñm iħm dixisse.
narratũ ẽ. cũ hic ẽẽt in carne: s hȩc
lante conscripsit: ex his ẽẽ quȩ noluit
tunc dñs dicere. quia ea discipłi por¬
tare ñ poterant: quis me audiat. tam
temere ista dicentem: Si autẽ uͥ hoc
legimus. ibi etiam hoc legeremus: qͥs
ñ tanto apło crederet: S id quoq mͥ
uidetur absurdissime dici. ea tunc ñ
potuisse portare discipulos. quȩ de in¬
uisibilibus & altissimis reb inuenimꝰ
in apłicis litteris. quȩ postmodi scͥpte
sunt: nec ea dñm quando cum illis ui¬
sibiliter erat. dixisse narratur. Cur e¬
ñi ea tunc ferre ñ poterant: quȩ nunc
in eoꝵ libris quis ñ legat. quis ñ ferat.
etiam si ñ intelligat: Non nulla qui¬

Expanded text:
si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod lesi, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii capite, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum , et alia quae sequuntur, quoniam postea scripta sunt, nec ea Dominum Jesum dixisse narratum est, cum hic esset in carne, sed haec ulante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisibilibus et altissimis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla qui
Abbreviated transcription (Latin):
dum misso non poterant porta¬
re discipuli. Num qͥd ido scimus q̃
sint quȩ dicere uoluit: quȩ tunc
sciremus. si ab eo dicta legeremus
uel audissemꝰ: Aliud ẽ enim scire
utrũ a nobis uł auobis portari pos¬
sint: aliud scire quȩ sint siue porta¬
ri possint siue ñ possint. Quȩ cum
ipse tacuerit: quis nr̃m dicat ista uł
ista sunt: Aut si dicere audeat: unde
ꝓbat: Quis enim ẽ tam uanꝰ aut te¬
merarius. qui cum dixerit etiã uera.
quib uoluerit quȩ uoluerit: sine
ullo testimonio diuino affirmet ea
ẽẽ quȩ tunc dñs dicere noluit: Qͥs
hoc nr̃m faciat. & ñ maximã culpã
temeritatis incurrat: in quo nec ꝓ¬
phetica nec apłica excellit auctoritas:
Nam ꝓfecto si eoꝵ aliquid legissemꝰ
in libris canonica auctoritate fir¬
matis. qui post ascensionẽ d̃ñi scͥpti
sunt: parũ fuerat hoc legisse: nͥ illic
id etiam legeretur. hoc ex eis ẽẽ quȩ
tunc dñs noluit discipulis dicere.
quia ñ poterant illa portare: tamqm

Expanded text:
dum misso non poterant portare discipuli: numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
audire cupientib quȩ sint de quibus
tunc dicebat. adhuc multa habeo uo¬
bis dicere. s ñ potestis portare modo
si apłi ñdum poterant. multo minꝰ
uos potestis: quia forte sicut multi
possunt audire quod tunc ñđu po¬
terat poterat petrus. sic multi possĩt
martirio coronari qd̾ tunc ñdi pote¬
rat petrus. presertim iam misso sꝑu
sc̃o. qui tunc ñdum erat missus: de
quo continuo subiunxit atq ait. eũ¬

Expanded text:
audire cupientibus quae sint de quibus audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atq
Abbreviated transcription (Latin):
quib magister ds ille dicebat. adhuc
multa habeo uobis dicere: tamen eoꝵ
fortasse ñnulla. S quenã sint ista quȩ¬
ipse ñ dixit: temerariũ ẽ uelle p̃sume¬
re ac dicere. Nam & mori ꝓ xꝑo ñdum
erant idonei tunc apłi: quib dicebat.
ñ potestis me sequi mͦ. Unde pͥmus eoꝵ
petrus qui hoc se iam posse p̃sumpserat.
aliud exꝑtus ẽ qmͣ putabat: & tamen
postea uiri & mulieres. pueri & puellȩ.
ruuienes & uirgines. seniores cũ uni¬
oribus innumerabiles. martirio coro¬
nati sunt: & posse inuentȩ sunt oues.
quod tunc qnͣdo ista dñs loquebatur.
ñdum poterant portare pastores.
Nũquid gͦ debuit illis oiuibus dici in
illo temptationis articulo. quod cer
guinẽ fundere: Numqͥd inqũa debu¬
it eisdici. quis ur̃m audeat idoneũ
martirio se putare: cui petrus idoneus
ñdum fuerat. quando eũ os ad os iꝑse
d̃ns instruebat: Si itaq dixerit ali¬
quis ñ debere dici populis rꝑianis

Expanded text:
quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quipse non dixit, temerarium est velle praesumere ac dicere. Nam et mori pro Christo nondum erant idonei tunc Apostoli, quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo certguinem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis,
Abbreviated transcription (Latin):
pulis suis. adhuc multa habeo uobis di¬
cere s ñ potestis portare mͦ: pͥus queren¬
du illud occurrit quomͦ suꝑuis dixerit
omĩa quȩ audiui a patre meo nota uo¬
bis feci: & hic dicat adhuc multa habeo
uobis dicere. s ñ potestis portare mͦ. ue¬
rum illud quomͦ dixerit qd ñdĩi fecerat
tanqũa fecerit. sicut ea quȩ futura sũt
dm fecisse. ppħa testatur dicens. qui fe¬
cit quȩ futura sunt: iam cum ipsa uer¬
ba tractaremus. ut potuimꝰ exposui¬
mus. Nunc gͦ quȩ ista sint quȩ apłi tẽ
portare ñ poterant: uultis forsitan sci¬
re. S quis nr̃m audeat eoꝵ se dicere
iam capacem: quȩ illi caꝑe ñ ualebant:
Ac ꝑ hoc nec a me expectanda sunt ut
dicantur. quȩ forte ñ caperem si mͥ ab
alio dicerentur: nec uos ea portare pos¬
setis. etiam si ego tantus eẽm. ut a me
ista quȩ uobis altiora sunt audiretis
Et fieri quid̃e potest. ut sint aliqui¬
in uobis ad ea capienda iam idonei. qͣ
alii caꝑe ñdum ualent: & si ñ omĩa de

Expanded text:
Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Verum illud quomodo dixerit, quod nondum fecerat tanquam fecerit, sicut ea quae futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest ut sint in vobis aliqui ad ea capienda jam idonei, quae alii capere nondum valent; et si non omnia de
Abbreviated transcription (Latin):
bit uos omnẽ ueritatem ueł dedu¬
cet uos in om̃i ueritate: Quȩ cum ita
sint dilectissimi: moneo uos in carita¬
te xꝑi. ut seductores caueatis impu¬
ros. & obscenȩ turpitudinis sectas. de
quib ait apłs quȩ autẽ occulte fiunt
ab eis. turpe ẽ etiam dicere: ne cum
horrendas immunditias docere ceꝑint
portare ñ possunt. dicant ipsa ẽẽ quȩ
dns ait. adhuc multa habeo uobis di¬
cere. s ñ potestis portare mͦ: & ꝑ sꝑm
munda & nefanda portari. Alia sunt
mala quȩ portare ñ potest qualiscũq
pudor humanus: & alia sunt bona qͦ
portare ñ potest paruus sensus hu¬
manuᷤ. Ista fiunt incorporib inpudi¬
cis: illa remota sunt a corporib uniu̾¬
sis. Hoc impura carne cõmittitur: illud
pura mente uix cernitur. Renouami¬
ni gͦ sꝑu mentis ur̃e: & intelligite quȩ
sit uoluntas dĩ. qđ bonũ & beneplaci¬

Expanded text:
bit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere coeperint, portare non possunt, dicant ipsa esse quae Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; et per munda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Renovamini ergo spiritu mentis vestrae , et intelligite quae sit voluntas Dei, quod bonum est et beneplaci
Abbreviated transcription (Latin):
ciam: hoc ẽ altum elationis ur̃e. Sed
ueritas contradicit: & dicit. Palmes
ñ potest ferre fructũ a semet ipso:
nͥ manserit in uite. Ite nc̃ ꝑ abrupta:
& ñ habentes ubi figamini. uentosa
loquacitate iactamini. Hȩc sunt ina¬
nia p̃sumptionis ur̃ȩ. S quid uos seqͣt
uidete: & si est in uob̾ ullus sensus hor¬
rete. Qui enim a semet ipso se fructũ
existimat ferre: in uite ñ ẽ. Qui in uite

Expanded text:
tiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed tiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq ñ xꝑo. Nam p̾ciso palmite:
potest de uiua radice alius pullulare.
Qui autẽ p̾cisus ẽ: sine radice ñ potest
ꝑalmes ñ potest ferre fructũ a semet¬
ipso. nisi manserit in uite: sic & uos nͥ
in me manseritis. Magna gr̃ȩ comm̃da¬
tio fr̃s mei: corda instruit humilium:
ora obstruit suꝑboꝵ. Ecce cui si audent
respondeant: qui ignorantes dei iusti¬
ciam & suam uolentes constituere:
iusticiȩ di ñ sunt subiecti. Ecce eiu
respondeant sibi placentes: & ad bo¬
na oꝑa facienda. dm sibi necessariũ
ñ putantes. Nonne huic resistunt
ueritati. homines mente corrupti. re¬
ꝓbi cirea fidem: qui respondent & lo¬
cuntur iniguitat̾e dicentes. a do ha¬
bemus quod homines sumꝰ: a nobis
ipsis autẽ quod iusti sumꝰ: Quid dici¬
tis qui uos ipsos decipitis: ñ assertores
s precipitatores libi arbitrii. ex alto
elationis ꝑ inanͥa p̃sumptionis. in ꝓ¬
funda submersionis: Nempe uox ur̃a
ẽ. quod homo ex semet ipso facit iusti¬

Expanded text:
to. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare. Qui autem praecisus est, sine radice non potest palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justi
Abbreviated transcription (Latin):
facit quod petimꝰ. nͥ quod expedit no¬
bis. Manentes in eo. cum uerba eius
in nobis manent. quodcumq uolue¬
rimus petimꝰ. & fiet nob̾: quia si petimꝰ
& ñ fiet. ñ hoc petimꝰ qd̾ habet man¬
sio in eo. nec quod habent uerba eus
quȩ manent in nobis: s quod habet
cuꝑiditas & infirmitas carnis. quȩ ñ
ẽ in eo. & in qua ñ manent uerba eiꝰ.
Nam utiq ad uerba eius ꝑtinet oratio¬

Expanded text:
facit, quando petimus, nisi quod expedit nofacit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam utique ad verba e
Abbreviated transcription (Latin):
ardet. Ligna itaq uitis. tanto sũt con¬
temptibiliora si in uite ñ manserint:
quanto głosiora si manserint. Deniq
sicut de his etiam ꝑ ihezechielem ꝓphe¬
tam dñs dicit: precisa nullis agrico¬
larũ usib ꝓsunt: nullis fabrilibꝰ oꝑibꝰ
deputant᷑. Unũ de duob palmiti con¬
gruit: aut uitis. aut ignis. Si in uite
ñ ẽ: in igne erit. Ut gͦ in igne ñ sit: in
uite sit. Si manseritis in me inquit
& uerba mea in uobis manserint: qd̾¬
cumq uolueritis petetis. & fiet uob̾¬
Manendo quippe in xꝑo:quid uelle
possunt nͥ quod conuenit xꝑo: Qd
uelle possunt manendo in saluatores
nisi quod ñ alienũ ẽ a salute: Aliud
quippe uolumꝰ quia sumus in xꝑo: &
aliud uolumꝰ quia sumꝰ adhuc in hoc
scło. De mansione namq huiꝰ scłi nob̾
aliquando subrepit. ut hoc petamꝰ
quod nob̾ ñ expedire nescimꝰ: s absit
ut fiat nobis si manemꝰ in xꝑo: qui ñ

Expanded text:
ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt conardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobManendo quippe in Christo, quid velle possunt, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. Hȩc sunt ꝓfunda submersionis ur̃ȩ:
etiam atq etiam considerate. quid ad¬
huc ueritas ad iungat & dicat. Ego
sum inquit uitis: uos palmites. Qͥ
manet in me & ego in eo. hie fert
fructum multũ: quia sine me nichil po¬
testis facere. Ne quisqmͣ putaret saltẽ
paruũ aliqũe fructũ posse a semet ip¬
so palmitem ferre: cum dixisset. hic fert
fructũ multũ. ñ ait qͥa sine me paruũ
potestiᷤᷤ facere s nichil potestis facere. Si¬
ue gͦ pariũ siue multũ. sine illo fieri
ñ potest: sine quo fieri nichil potest.
Quia & si paruũ attulerit palmes. eũ
purgat agricola ut plus afferat: tam̃
nͥ in uite manserit. & uixerit de radi¬
ce: quantũlibet fructũ a semet ipso ñ
mitib ñ p̃beret nͥ etiam d̃s eẽt. Ierũ
quia ita sine ista gr̃a ñ potest uiui. ut
mors in potestate sit liberi arbitrii:
siquis in me inquit ñ manserit. mit¬
tetur foras sicut palmes & arescet: &
colligent eum. & in ignẽ mittent &

Expanded text:
n est. Haec sunt profunda submersionis vestrae. Etiam atque etiam considerate quid adhuc Veritas adjungat, et dicat: « Ego sum, inquit, vitis, vos palmites; qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non mitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mitten
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendo quo pastor ille p̾cessit: ubi
numquã deinde moriantur. Qũauis
gͦ & in ipso hic ouili ñ desunt pascua.
qm ad utrumq possumus incelligere
quod dictum ẽ. & pascua inuenient.
id ẽ. & ad ingressum. & ad egressum:
tamen tunc uere pascua inuenient. uͥ
saturentur qui esuriunt & sitiunt
iusticiam: qualia pascua inuenit
cui dictum ẽ. Hodie mecum eris in
paradiso. Quomͦ autem ipse sit ostiũ.
ipse pastor. ut ꝑ se ipsum quodammͦ
etiam ipse ingredi & egredi intelligat᷑¬
& quisnam sit ostiarius: longum ẽ ho¬
die querere. & disserendo sicut ipse do¬
nauerit explicare.

Expanded text:
veniendo quo pastor ille praecessit, ubi veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare.
Abbreviated transcription (Latin):
ingredi ꝑ xꝑm. ẽẽ scdm ipsam fidem
cogitare: egredi autem ꝑ xꝑm. scd̾m
ipsam fidem etiam foris. id est coram
hominibus oꝑari. Unde & in psalmo
legitur. Exiit homo ad opus suum.
Et ipse dñs dicit. Luceant oꝑa ur̃a co¬
ram hominibus. Sed plus me delectat
quod ipsa ueritas tamquã pastor bonꝰ
& ideo doctor bonus. quodammͦ nos ad
it. fur ñ uenit nͥ ut furetur: & mactet
& ꝑdat. Ego ueni ut uitã habeant: &
habundantiꝰ habeant. uidetur enĩ mͥ
dixisse ut uitam habeant ingredien-
quȩ erit in specie: nisi ꝑ ipsum ostiũ.
quod ẽ ouile eius. intrauerit ad uitã
temporalem quȩ ẽ in fide. Ideo ait. Ego
ueni ut uitam habeant: hoc ẽ fidem
quȩ ꝑ dilectionem oꝑatur. ꝑ quã fidẽ
in ouile ingrediuntur. ut uiuant: qͥa
iustus ex fide uiuit. Et habundantius
habeant: qui ꝑseuerando usq in finẽ.
ꝑ illud ostium id ẽ ꝑ fidem xꝑi egre¬
diuntur. Qm̃ uiri fideles moruntur:
&abundantius habebunt uitam.

Expanded text:
ristum, esset secundum ipsam fidem cogitare; egredi autem per Christum, secundum ipsam fidem etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos ait: Fur non venit, nisi ut furetur et mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredienternam vitam, quae erit in specie, nisi per ipsum ostium, quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: « Ego veni ut vitam habeant, » hoc est, fidem quae per dilectionem operatur, per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, « quia justus ex fide vivit : et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur; et abundantius habebunt vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
quot gͦ pret̃ illum. fures & latrones:
uenit in carne. precesserunt iusti. sic
in eum credentes uenturũ: quomͦ nõ
credimꝰ in eum qui uenit. Tempora
uariata sunt: ñ fides. Quia & ipsa uer¬
ba ꝓ tempore uariant᷑: cũ uarie decli-¬
nantur. Alium sonum habet uenturus
est: alium sonũ habet uenit. Mutatus
ẽ sonus: uenturus ẽ & uenit. fadem ta¬
men fides utrosq coniungit: & eos qui
uenturum ẽẽ. & eos qui eum uenisse
crediderunt. Diuersis quidem tempo¬
ribus: s utrosq ꝑ unũ fidei ostium. hoc

Expanded text:
quot ergo praeter illum, fures et latrones; quot ergo praeter illum, fures et latrones; venit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per unum fidei ostium, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bis ds̃ reuelabit. Uerumtam̃ in quod
ꝑuenimus: in eo ambulemꝰ. Incipia-¬
mus gͦ audire exponentem: quẽ au¬
Idiuimꝰ ꝓponentem. Dixit gͦ eis iterum
Siħc. Amen am̃ dico uobis: quia ego
sum ostrum ouium. fcce ipsum ostiũ
quod clausũ posuerat aꝑuit: ipse ẽ
ostium. Agnouimus. intremus: aut
nos intrasse gaudeamus. Om̃s quot¬
quot uenerunt: fures sunt & latronẽ.
Quid est hoc d̃ñe: om̃s quotquot ue¬
nerunt: Quid enim̃tu ñ uenisti: S¬
ante aduentum ipsius uenert̃ ꝓpħȩ.
absit. Non pret̃ illum uenerunt: qͥa
cum illo uenerunt. uenturus. p̃coneᷤ
mittebat: s eorum corda quos mise¬
rat possidebat. Uultis nosse quia cũ
illo uenerunt: qui est ipse semꝑ:Car¬
nem quippe accepit ex tempore. Quid
est gͦ semꝑ: In principio erat uerbũ.
Cum illo ergo uenerunt: qui cum uerbo
dei uenerunt. Ego sum inquit uia: &
ueritas & uita. Si ipse ẽ ueritas: cũ illo
uenerunt qui ueraces fuerunt. Quot¬

Expanded text:
bis Deus revelabit: verumtamen in quod bis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipiamus ergo audire exponentem, quem audivimus proponentem. Dixit ergo iterum eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot veneruntAnte adventum ipsius venerunt prophetae: Absit. Non praeter illum venerunt, sed cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quot
Abbreviated transcription (Latin):
re seruandi: s foris remanere ꝑdendi.
Quod gͦ nos audimus hȩc pie. quod
antequam illa intelligamus. credimus
uera ẽẽ atq diuina: magna ab istis
diuersitate distamus. Cum enum duo
audiunt uerba ȩugłii. unꝰ impus.
alter pius. & talia sunt ut forte ambo
non intelligant: unus dicit. nichil
dixit. alius dicit. uerum dixit: &
bonum est quod dixit: s nos ñ intelli¬
gimus. Iste quia credit iam pulsat: &
dignus ẽ cui aperiatur si pulsare per¬
sistat. Ille uͦ adhuc audiat: nisi credi¬
deritis non intelligetis. Quare ista cõ¬
mendo: Qui etiam cum uerba hȩc ob¬
scura sicut possum exposuero. aut qͥa
ualde sunt abdita. uel ego eorum ñ
adprehendero intelligentiam. uel ex¬
plicandi quod intelligo ñ habuero
facultatem. uel tam fuerit quisq tar¬
dus ut etiam exponentẽ ñ sequatur:
ñ de se desperet. Maneat in fide: am¬
bulet in uia: audiat apłm dicentẽ.
Et si quid aliter sapitis: hoc quoq uo¬

Expanded text:
are servandi, sed foris remanere perdendi. are servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vo
Abbreviated transcription (Latin):
Sostium: pastor ẽ ouium. Huic ostiariꝰ
aperit. De ostiario isto tunc queramꝰ:
quando ab ipso dno audierimꝰ. qͦd sit
Sostium. & qui sit pastor. Et oues uocẽ
Seius audiunt: & proprias oues uocat
Inominatim. Habet enim nomina
earum: scripta in libro uite. Proprias
oues uocat nominatim. Hinc dicit apłs.
Ieas. & cum ꝓprias oues emiserit. ante
Seas uadit: & oues illum sequuntur:
Squia sciunt uocem eius. Alienũ autẽ
ñ sequunt᷑. s fugiunt ab eo: quia ñ no¬
uerunt uocem alienorum. Tecta sũt
hȩc: plena questionibꝰ: grauida sacra¬
mentis. Sequamur gͦ : & audiamus
magistrum. ex his obscuris aliquid
aperientem: & ꝑ id quod aperit nos
forte intrare facientem. Hoc ꝓuerbiũ
dixit illis iħc. Illi autem ñ cognoue¬
runt quid loqueretur eis: forte nec
nos. Quid gͦ inter est int̾ illos & nos.
antequam ista uerba agnoscamꝰ. & nos:
Quia nos pulsamus: ut aperiatur nobis.
Iui autem xꝑm negando. nolebant intͣ¬

Expanded text:
ostium, pastor est ovium: huic ostiarius ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostoeas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intr
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autem ñ se humiliat. s extollit:
ꝑ maceriam uult ascendere. Qui au¬
tem ꝑ maceriam ascendit: id̃o exal-
tatur ut cadat. Tecte tam̃ adhuc lo¬
quitur dñs iħc: ñdum intelligitur.
Nominat ostium: nominat ouile:
nominat oues. Commendat hȩc om¬
nia: s ñdum exponit. Legamus ergo:
quia uenturus est ad ea uerba. in qͥb
nobis aliqua quȩ dixit dignetur ex¬
ponere. Ex quorum expositione: da¬
bit nobis fortasse etiam illa quȩ non
exposuit intelligere. Pascit enim ma-¬
nifestis: exercet obseuris. Qui ñ intrat
ꝑ ostium in ouile ouium. s ascendit
aliunde: ue misero. quia casurus est.
Sit gͦ humilis: ꝑ ostium intret. Plano
pede ueniat: et non offendet. Ille
inquit fur est & latro. Oues suas uult
dicere: oues alienas ad hoc suas id est
furto ablatas. ñ ut saluet. s ut occi¬
dat. Ergo fur est: quia quod alienũ
est. suum dicit. Latro: quia & quod ẽ
furatus. occidit. Qui autem intrat ꝑ

Expanded text:
Qui autem se non humiliat, sed extollit, Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere. Qui autem tatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per
Abbreviated transcription (Latin):
ci: forte ipsi ꝑ ianuam intrauerunt:
absit. Sabellius dicit. Qui filius est:
ipse est ꝑat̾. S si filius ñ ẽ pat̃: non
intrat ꝑ ostium qui filiũ dicit patr̃e.
Arrius dicit. Aliud ẽ pat̾: aliud ẽ filiꝰ.
Recte diceret: si diceret alius. ñ aliud.
Quando enim dicit aliuid: ei contradi¬
cit a quo audit. ego & pater unĩ sumꝰ.
Nec ipse gͦ ꝑ ostium intrat. Predicat
enim xꝑm qualem sibi fingit: ñ qualẽ¬
ueritas dicit. Nomen habes: rem non ha¬
bes. Aliciuus rei nom̃ est xꝑc. Tene ipsã
rem: si uis ꝓdesse tibi nomen. Alius nes¬
cio unde sit. sicut fotinus: xꝑc homo
ẽ inquit. ds non ẽ. Nec ipse intrat ꝑ
ostium. quia xꝑc. & homo & d̾s est.
Ut quid opus ẽ multa ꝑcurrere.: &
multa uana heresum enumerare:
le. ꝑ ostium intret: xꝑm uerum p̃di¬
xꝑi głam querat. ñ suam. Nam multi
querendo głam suam: oues xꝑi spar¬
serunt. potius quam congregarunt.
liet se: ut sano capite possit intrare.

Expanded text:
ci. Forte ipsi per januam intraverunt? ci. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualeveritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? le, per ostium intret, id est, Chriiam querat, non suam; nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. liet se, ut sano capite possit intrare.
Abbreviated transcription (Latin):
seruare atq saluare. Fuerunt gͦ qui¬
dam philosophi de uirtutibus & uici¬
is subtilia multa tractantes. diuiden¬
tes. definientes. ratiocinationes acutis¬
simas concludentes. libros implentes.
suam sapientiam buccis crepantibus
uentilantes: qui etiam dicere auderẽt
hominibus. Nos sequimini: secta nr̃am
tenete. si uultis beate uiuere. S non
intrarant ꝑ ostium: ꝑdere uolebant.
mactare & occidere. Quid de istis dicã:
fcce ipsi pharisei legebant : & in eo qͦd
legebant. xꝑm sonabant: uenturum
sꝑabant : & presentem ñ agnoscebãt.
Iactabant se etiam ipsi int̾ uidentes:
hoc est inter sapientes. Et negabant
ipsi si quos forte seducerent mactan¬
dos & occidendos. ñ liberandos sedu¬
cerent: & hos dimittamus. Nideamꝰ
illos si forte ipsi intrant ꝑ ostium: qͥ
ipsius xꝑi nomine głantur. Innume¬
rabiles enim sunt: qui se uidentes.
ñ solum iactant: s axꝑo illuminatos
uideri uolunt. Sunt autem hereti¬

Expanded text:
servare atque salvare. Fuerunt ergo quiservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haereti
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑhibentes: & cetera que lege man¬
data sunt uelut obseruantes. xꝑiani ñ
sunt : & plerumq se iactant quomͦ isti.
Numquid & nos cęci sumꝰ: Quia uero
ista omĩa qui faciunt. & nesciunt ad
quẽ finem referant. inanit̃ faciunt:
dñs de grege suo. et de ostio qua int᷑¬
tur ad ouile. similitudinem ꝓposuit
in hodierna lectione. Dicant gͦ paga¬
ni: bene uiuimꝰ. Si ꝑ ostium ñ intrant:
quid eis ꝓdest unde głantur: Ad hoc
enim debet unicuiq ꝓdesse bene ui¬
uere: ut detur illi semꝑ uiuere. Nam
cui ñ datur semꝑ uiuere: quid ꝓdest
bene iuuere:Quia nec bene uiuere di¬
cendi sunt: qui finem bene uiuendi
uel cęcitate nesciunt. uel inflatione
contemnunt. Non est autem cuiqũa
spes uera & certa semꝑ uiuendi. nisi
am intret in ouile. Querunt gͦ ple¬
rumq tales hoies etiam ꝑsuadere ho¬
minib. ut bene uiuant: & xꝑiani ñ
sint. Per aliam portam uolunt ascen¬
dere. raꝑe. & occidere: ñ ut pastor con¬

Expanded text:
rhibentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi am intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, con
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstinum reuoluti sunt. oues erant. an
ñ erant : Utiq catholici erant. Si cat¬
holici. fideles erant: oues erant. Si
oues erant. quomͦ uocem alieni audi¬
re potuerunt cum dñs dicat: non au¬
dierunt eos oues : Audistis fr̃s altitu¬
dinem questionis. Dico gͦ. Nouit dñs
qui sunt eius. Nouit prescitos: nouit

Expanded text:
pristinum revoluti sunt, oves erant an pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. Certe ñ audierunt eos oues.
Deinde modo multi colliguntur ad oui¬
le xꝑi: & ex hereticis fiunt catholici. A
furibus tolluntur: pastori reddunt᷑.
& aliquando murmurant. Tedium pa¬
tiuntur ad reuocantem: & ñ intelligt̃
iugulantem. Uerumtam̃ etiam cum re¬
nitentes uenerint quȩ oues sunt. ag¬
noseunt uocem pastoris: & se uenisse
lȩtantur: & errasse erubescunt. Quan¬
do gͦ in illo errore tamqu̾ã inuerita¬
te głabantur. & utiq ñ audiebant
uocem pastoris. & alienum ideo sequȩ¬
bantur: oues erant. aut ñ erant: Si
oues erant: quomͦ alienos oues ñ audi¬
unt: Si oues ñ erant: quare obuirgan¬
tur illi quib dicitur. errantem ouem
non reuocastis: In ipsis etiam iam factisᷤᷤ
catholicis xꝑianis bonȩ spei fidelibus.
aliquando mala contingunt: seducun¬
tur inerrorem: & post errorem reuo¬
cantur. Quando seducti sunt in erro¬
rem. & rebaptizati sunt. aut post oui¬
lis dnci societatem. rursus in errorem

Expanded text:
audivit? Certe non audierunt eos oves. audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscum. reuelante illo uob̾cum me¬
rear inuenire. Quid ergo me moue¬
at: accipite. Per iherechielem ꝓpħam
dñs obiurgat pastores: & dicit inter
cȩtera de ouibus. Frrantem ouem ñ
reuocastis. Et errantem dicit: & ouẽ
appellat. Si quando errabat ouis e¬
rat: cuius uocẽ ut erraret audiebat:
Proculdubio enim ñ erraret: si uocem
pastoris audiret. S ideo errauit: qͥa
uocem audiuit alieni. uocem furis
&e latronis audiuit. Certe. latronum
uocem ñ audiunt oueᷤ. Qui uenerunt
inquit: & intelligimus pret̃ me. Id est.
qui uenerunt pret̾ me. fures sunt & la
trones: & ñ audierunt eos oues. Dñe. si
ñ audierunt eos oues: quomͦ errant oues
si oues ñ audiunt nisi te: Tu autẽ ue¬
ritas es. Quisquis ueritatem audit:
ñ utiq errat. Illi autem errant: & oues
appellantur. Nam si in errore ipso oueᷤ
ñ appellarentur: ñ diceretur ꝑ ihere¬
chielem. Errantem ouem ñ reuocastis.
Quomͦ &e errat & ouis est: Nocem alieni

Expanded text:
vobiscum, revelante illo vobiscum mevobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt ptrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni
Abbreviated transcription (Latin):
erant: Ecce audiuit iudas: & lupꝰ erat.
Sequebatur: sed pelle ouina tectus pa¬
stori insidiabatur. Aliqui uͦ eorum qui
xꝑm crucifixerunt: ñ audiebant &
oues erant. Ipsos enim uidebat intur¬
ba: quando dicebat. Cum exaltaueri¬
tis filium hominis: tunc cognoscetis qͥa
ego sum. Quomodo enim soluitur ista¬
questio: Audiunt non oues: & ñ audi¬
unt oues. Sequuntur uocem pastoris
quidam lupi: & ei quȩdam contradiẽt
oues. Postremo pastorem occidunt o¬
ues. Soluitur questio. Respondet eñi
aliquis: & dicit. S quando ñ audiebãt.
oues ñdum erant: tunc luꝑi erant.
uox audita eos mutauit: & ex lupis oues
fecit. Quando gͦ factȩ sunt oues: audi¬
erunt. Et pastorem inuenerunt:. pasto¬
remq secutȩ sunt. Pastoris promissa
sperauerunt: quia iussa fecerunt. So
luta ẽ ut cumq ista questio: & eui¬
quã forte sufficiat. Me autem adhuc
mouet: & quid me moueat cominu¬
nico uobiscum᷑ ut quodammͦ querens

Expanded text:
erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens