comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surgente domino iutȩ alt̾iuus p̾cessit
exemplum. Nunc est petre ut mor¬
tem non timeas: quia uiuit quem mor¬
tuum tlolebas. & quem ꝓ nob̾ mori car
nali amore ꝓhibebat:. Ausus es p̃ueni¬
re ductorem: formidasti ei ꝑsecutorẽ
Iam p̃cio ꝓte fuso: nunc est ut sequa¬
ris emptorem. ⁊ sequaris omnino usq
ad mortem crucis: uerba eiꝰ audisti:
quem iam ueracem probasti. Pasfurũ
te ipse p̃dixit: qui te p̃dixerat nega¬
turum: S prius dominus quod sei¬
ebat int̾rogat. nec semel s it̾um ac
tereio. utrum petrus eitm diligat.
nec aliud tociens audit a petro qͣm se di¬
ligi: nec aluid dociens cominendat petro
qͣm fuas oues pasci: Rectlitur negationi
trinȩ trina confessio. ne minus amori lin¬
gua seruiat quam timori: &e plus uocis
elieuisse uideatur mors immiunens. qͣm
uita p̾sens: Sit amoris officuun pasce¬
re dominicum gregem: si fuit timoris
inditium negare pastorem: Qui hoc a¬

Expanded text:
surgente Domino vitae alterius praecessit surgente Domino vitae alterius praecessit exemplum. Nunc est, Petre, ut mortem non timeas; quia vivit quem mortuum dolebas, et quem pro nali amore prohibeas, ausus es praevenire doctorem, formidasti ejus persecutorem. Jam pretio pro te fuso, nunc est ut sequaris emptorem , et sequeris omnino utque ad mortem crucis. Verba ejus audisti, quem jam veracem probasti. Passurum te ipse praedixit, qui te praedixerat negaturum. Sed prius Dominus quod sciebat interrogat, nec semel, sed iterum ac tertio, utrum Petrus eum diligat; nec aliud toties audit a Petro, quam se diligi; nec aliud toties commendat Petro, quam suas oves pasci. Redditur negationi trinae trina confessio ne minus amori lingua serviat, quam timori, et plus vocis elicuisse videatur mors imminens quam vita praesens. Sic amoris officium, pascere dominicum gregem, si fuit timoris indicium negare pastorem. Qui hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
turus esset dm̃: hunc inuenit exitũ
ille negator ⁊ amator. Presimĩdo elatꝰ.
negando ꝓstratus: Flendo purgatus:
confitendo ꝓbatus: paciendo corouatꝰ
Nunc inuenit exitum: ut ꝓ euis nomi¬
ne ꝑfecta dilectione moreretur. eũ qͦ
se moriturum ꝑuersa festinatione ꝓ¬
miserat: Faciet eius resurrectione fir¬
matus: quod unmature pollicebatur
infirmus. Hoc enim oportebat: ut
prius xp̃s pro petri salute. deinde pe¬
trus ꝓ xp̃i predicatione moreretur :
Prepostum fuit quod audere ceꝑat hu¬
mana temeritas: eum istum disposuisset
ordinem uitas: Animam suam positurũ
se ꝓ. xp̃o petrus putabat. ꝓ lib̾atore libe¬
randus : cum xp̃s uenisset animã suã
positurus pro suis om̃ibꝰ. in quibus erat
oe petrus: Quod ecce iam factum est:
Hunc iam firmitas cordis ad suscipien
dam mortem ꝓ nomine dñi uera ipso
douante simiatur. ñ falsa nob̾ erran¬
tibus p̾sumatur. Nunc est ut uite huiꝰ
non metuamus interitum: quia re¬

Expanded text:
us his? etc. Hunc invenit exitum ille negator, et amator praesumendo elatus, negando prostratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus. Hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfecta dilectione moreretur, cum quo se moriturum perversa festinatione promiserat. Faciet ejus resurrectione firmatus, quod immature pollicebatur infirmus. Hoc enim oportebat, ut prius Christus pro Petri salute, deinde Petrus pro Christi praedicatione moreretur. Praeposterum fuit quod audere coeperat humana temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam positurum se pro Christo Petrus putabat, pro liberatore liberandus, cum Christus venisset animam suam positurus pro suis omnibus, in quibus erat et Petrus, quod ecce jam factum est. Nunc jam firmitas cordis ad suscdam mortem pro nomine Domini vera ipso donante sumatur, non falsa nobis errantibus praesumatur. Nunc est ut vitae hujus non metuamus interitum; quia re
Abbreviated transcription (Latin):
one coneludit:. hic eium eccłia qualis in
solis bonis futura est. significat᷑ ꝑ capturã
centum qͥnquaginta trium piscium: ⁊eis
qui hȩc crecdunt sꝑant diligunt. participa¬
tio tante beatitudinis ꝑ hoc prandium de¬
monstratur: Hoc iam tercio inquit mani¬
festatus est iħs discipulis fuis. cum refu¬
rrexisset a mortuis quod ñ ad ipias de¬
monstraciones. f ad dies referre debemiꝰ:
dies ocꝰto qño discipulus thonias uidit et
eredidit: & hodie qñ hoc de piscibꝰ fecit:
ł ost quot aut̃ dies id fecerit: dictu ñ est.
Nam ipso prnno die ñ semnel uifus est. sic̃
cuangłistarum omniũ testimonia collata
demonstrant: s sicut dictum est. secun¬
dum dies numerandȩ sunt mnanifestaci¬
quocienscumq se & quibuseumq die
illo quo surrexit ostendit. Secunda post
dies ocꝰto: &e hȩc t̾cia Et demde quociens
uoluit usq ad diem quadragesimum
quo ascendit in cęlum: quantuis no

Expanded text:
one concludit. Hic enim Ecclesia qualis in one concludit. Hic enim Ecclesia qualis in solis bonis futura est, significatur per capturam centum quinquaginta trium piscium; et eis qui haec credunt, sperant, diligunt, participatio tantae beatitudinis per hoc prandium demonstratur. 3. Hoc jam tertio, inquit, manifestatus est Jesus discipulis suis, cum resurrexisset a mortuis. Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus dies octo, quando discipulus Thomas vidit et credidit; et hodie quando hoc de piscibus fecit; post quot autem dies id fecerit, hic dictum non est: nam ipso primo die non semel visus est, sicut evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant, sed sicut dictum est, secundum dies numerandae sunt manifestatiquotiescunque se et quibuscunque in illo quo resurrexit, ostendit; secunda post dies octo, et haec tertia; et deinde quoties voluit, usque ad diem quadragesimum, quo ascendit in coelum, quamvis non
Abbreviated transcription (Latin):
ssum: tamen dominum iussisse ñ taci¬
tum ests Ait enim. Afferce de piscibus
quos app̃hendistis nune & utiq iuben¬
te illo. eds ñ fecisse quis credat: hinc gͦ
fec̃ prandium dominus illis septẽ disei¬
pulis suis: de piee scilieet qͣm pruis
suꝑpositum uiderant. huic adiungens
ex illis quos ceꝑant: oe de pane qͣm nichi¬
lonimus eos iidisse narratum est: Pis¬
cis asfus: xp̃s est passus: Iste est &e panis
qui de eģlo descendit: huic concorporat᷑
ȩccłia: ad participandam beatitidinem
sempit̾nam: dpẽ quod dictum ẽ. afferte
de piscibus quos app̾hendistis nunc. ut om̃s
qui hanc spem gerimus. ꝑ illum septenari¬
um numerum discipulorum ꝑ quem pot̾
hoc loco nr̃a uniũfitas intelligi figurata.
tanto sacram̃to nos cominunieare nossemꝰ.
& eidem beatitudini sociari: hoc domini
prandium est cum discipulis suis: ad qͦd
alia multa quȩ diceret. magna ut exi¬
stimo ⁊ rerum magnarum contemplati¬

Expanded text:
ssum, tamen Dominum jussisse non tacissum, tamen Dominum jussisse non tacitum est. Ait enim: Afferte de piscibus quos apprehendistis nunc . Et utique jubente illo eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit prandium Dominus illis septem discipulis suis, de pisce scilicet quem prunis superpositum viderant, huic adjungens ex illis quos ceperant, et de pane quem nihilominus eos vidisse narratum est. Piscis assus, Christus est passus. Ipse est et panis qui de coelo descendit . Huic incorporatur Ecclesia ad participandam beatitudinem sempiternam. Propter quod dictum est, Afferte de piscibus quos apprehendistis nunc; ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest hoc loco nostra universitas intelligi figurata, tanto Sacramento nos communicare nossemus, et eidem beatitudini sociari. Hoc Domini prandium est cum discipulis suis, ad quod alia multa quae diceret, magna, ut existimo, et rerum magnarum contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
beret: Sic gͦ dic̾tum est nemo audebat
int̾rogare cum tu quis es: ac si diceretur.
nemo audebat dubitare quod ipse esset:
Et uenit iħs ⁊ accepit panẽ ⁊ dat eis:
oe piscem simulit̾: Ecce dic̾tum est etiam
quid pranderent. de quo prandio aliquid
suaue ac salubre dicemus ⁊ nos: si pascat
⁊ nos: Suꝑuis narratum est. quod iftidis¬
cipuli q̃n descenderunt intram. uder̃¬
prunas positas : & piscem suꝑpositũ et
panem Uͥ ñ est intelligendum ectã pa¬
nem fuisse suꝑpositum primis: s tan¬
tum subaudiendum uider̃. Quod uer¬
bum si repetamus eo loco ubi subaudien¬
dum est.: ita totum dici potest. Uider̃
primas pontas ⁊ piscem suꝑpositum:¬
& panem uiderunt. Uel ita poeuis.
uiderunt prunas positas oe piscem
suꝑpositum: uider̃ ⁊ panem. Iuben¬
te etiam domino: attulerunt ⁊ de pis¬
cibus quos ipsi ceꝑant: Quod eos feci¬
sse qͣiuis a narrante ioħe ñ esset exp̃¬

Expanded text:
beret. Sic ergo dictum est: Nemo audebat beret. Sic ergo dictum est: Nemo audebat interrogare. Tu quis es? ac si diceretur: Nemo audebat dubitare quin ipse esset. Et venit Jesus, et accepit panem, et dedit eis, et piscem similiter. Ecce dictum est etiam quid pranderint; de quo prandio aliquid suave ac salubre dicemus et nos, si pascat et nos. Superius narratum est quod isti discipuli quando descenderunt in terram, prunas positas et piscem superpositum, et panem. Ubi non est intelligendum etiam panem fuisse superpositum prunis, sed tantum subaudiendum, viderunt. Quod verbum si repetamus eo loco ubi subaudiendum est, ita totum dici potest: Viderunt prunas positas, et piscem superpositumet panem viderunt. Vel ita potius: Viderunt prunas positas, et piscem superpositum, viderunt et panem. Jubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant; quod eos fecisse quamvis a narrante non esset expre
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionem manifestauit se discipu¬
lis siuis: beati iohanins apostoli euã¬
głium t̾minatur. In quo iam ꝑtracta¬
uimus ut ualumius partem prio¬
rem. usq ad eum locum ubi narratũ
est captos fuisse pisces centum quin¬
quaginta tres. a discipulis quibus
se demonstrauit: ce cum magni ẽent.
retia non sunt dirupta: deuide que
secunturr conficłanda sunt: et quan¬
tum aduiuat domius. sicut res po¬
stulare uidebitur disserenda: Pacta
quippe illa piscatione: diclt eis iħs:
uenite prandete & nenio audebat dis¬
cumbentium int̾rogare eum tuquis es:
scientes quia dominus est: Si ergo sei
ebant: quid opus erat int̾rogarent:
Si aut̃ ñ opꝰ erat. euꝵ dictum ẽ ñ aude¬
bant quasi opus esset. s. timore aliquo
ñ auderent: Sensus gͦ hic est Tanta erat
euidentia u̾itatis qua iħs illis discipulis
apparebat: ut eorum non solum negare s
ne dubitare quidem ullus auderet Q in
si quisqͣm dubitaret: utiq int̾rogare de¬

Expanded text:
discipulis suis, beati Joannis apostoli Evangelium terminatur: in quo jam pertractavimus, ut valuimus, partem priorem, usque ad eum locum ubi narratum est captos fuisse pisces centum quinquaginta tres a discipulis quibus se demonstravit, et cum magni essent, retia non esse disrupta. Deinde quae sequuntur consideranda sunt, et quantum adjuvat Dominus, sicut res postulare videbitur, disserenda. Peracta quippe illa piscatione, Dicit eis Jesus: Venite, prandete. Et nemo audebat discumbentium interrogare eum, Tu quis es? sciebant, quid opus erat, ut interrogarent? Si autem non opus erat, quare dictum est Non audebant, quasi opus esset, sed timore aliquo non auderent? Sensus ergo hic est: Tanta erat evidentia veritatis qua Jesus illis discipulis apparebat, ut eorum non solum negare, sed ne dubitare quidem nullus auderet, quoniam si quisquam dubitaret, utique interrogare de
Abbreviated transcription (Latin):
prandio domini cum istis septẽ discrpu¬
lis. & de his quȩ post pranclium lo¬
cutus est. ac de ipsius euangłii t̃nino.
ut ds quod donauerit disseramus: s
hoc non est isto sermone coartantlum:¬
de eo qͦ ait. dicit eis iħs ueinte prandete
usq ad id: hoc autem dixit significans qua
morte clarificaturus esset deum:¬

Expanded text:
prandio Domini cum istis septem discipuprandio Domini cum istis septem discipulis, et de his quae post prandium locutus est, ac de ipsius Evangelii termino, ut Deus quod donaverit disseramus: sed hoc non est isto sermone coarctandumDe eo quod dicit Jesus, Venite, prandete; usque ad id, Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum
Abbreviated transcription (Latin):
qui Rathedram moysi secdent: & de
quibꝰ ait quȩ dicunt facite : quȩ aũ faci¬
unt facere nolite. dicunt enun ⁊ ñ faci¬
unt:. Docent sermonibꝰ : quod soluunt
moribꝰ. Conseqͦns gͦ ẽ. ut qui minimꝰ est
in regno cęloꝵ qualis uunc est eccłia: nõ
intret in regnum cęlorum qualis tc̃ erit
eccłia : qm docendo quod soluit. ad eoꝵ
societatem qui faciunt quod docent nõ
ꝑtinebit:. & idõ ñ erit in numero pisciũ
magnorũ: quoniam qui fecerit ⁊ docu¬
erit magnus uocabitur in regno cęloꝵ.
Et quia hic magnus erit: idõ ibi erit ubi
munmus ille ñ erit. Usq adeo quippe iag
n er̃: ut qui nunor ibi ẽ. maior fit eo quo
hice nemo maior ẽ: Set cam̃ qui hic mag¬
ni sunt. idest qui in regno celorum ubi
sagena congregat bonos ⁊ malos. facunt
bona que docent.⁊ ipsi er̃ in illa regni
eglorum etnitate maiores: quos isti ad
dext̾am oe ad resurrectionem uitȩ ꝑti¬
nentes indicant pisces Sequitur de

Expanded text:
m Moysi sedent, et de quibus ait, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt : docent sermonibus, quod solvunt moribus. Consequens est ergo, ut qui minimus est in regno coelorum, qualis nunc est Ecclesia, non intret in regnum coelorum, qualis tunc erit Ecclesia; quoniam docendo quod solvit, ad eorum societatem qui faciunt quod docent, non pertinebit: et ideo non erit in numero piscium magnorum; quoniam qui fecerit et docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Et quia hic magnus erit, ideo ibi erit, ubi minimus ille non erit. Usque adeo quippe ibi magni erunt, ut qui minor ibi est, major sit eo quo hic nemo major est . Sed tamen qui hic magni sunt, id est, qui in regno coelorum, ubi sagena congregat bonos et malos, faciunt bona quae docent, ipsi erunt in illa regni coelorum aeternitate majores, quos isti ad dexteram et resurrectionem vitae pertinentes indicant pisces. Sequitur de
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat didieit. ut dum suis manibꝰ transi¬
gitur doctor. nullꝰ grauaret᷑ auditor ⁊ qͣn¬
comagis beatꝰ petrꝰ qui iam piscator fuerat
qd nouerat fecit. si ad p̃sens illud tempus
aliud im̃ uiueret ñ iuenit: S responde¬
bit quispiam: Et cur ñ muenit. ⁊ cũ do¬
muiꝰ ꝓmiserit dicens querite pͥmũ reg¬
num dĩ oe iusticiam enuis. &e hȩc omnia
qui caꝑentur apposuit: qui ñ ob aliud
credendus ẽ eis ingessisse penuriã qua¬
E compellerentur ire piseatum. nͥ disposi¬
tum uolens exhibe miraculum. ut simul
& p̾dicatores euangłii sui pasceret. ⁊ ip¬
sum euangłium tanto saeram̃to qͦd erat
de uiunero pisciũ cõm̃daturꝰ augeret:
De qua re etiã nos qͦd ipse apposuerit
dicere iam debemꝰ. Dieit gͦ symos
petrꝰ. Uado piscari dicunt ei qui cũ
illo erant: Uenimus ⁊ nos tecũ: Et
exier̃ ⁊ ascender̃ in nauem: & illa no¬
ete nichil app̾hender̃. Mane aũ ĩa fa

Expanded text:
noverat didicit, ut dum suis manibus transinoverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus, aliud unde viveret, non invenit? 4. Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserit dicens, Quaerite primum regnum et justitiam Dei, et haec omnia qui caperentur apposuit? qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum: ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium commendaturus augeret. De qua re etiam nos quod ipse apposuerit, dicere jam debemus. 5. Dicit ergo Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei qui cum illo erant: Venimus et nos tecum. Et exierunt et ascenderunt in navem: et illa nocte nihil apprehende
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ spĩtalia seminauimꝰ ⁊ magnũ ẽ si urã
carualia metamꝰ : Si alii potestatis ur̃ȩ
participant:⁊ ñ magis nos.ͤ S ñ sumꝰ usi in¬
quit hac potestate. Et paulo post:. Qui al¬
tari seruiunt inquit. altari conpartiunt᷑.
Sic ⁊ dominus ordinauit his qui euangłi¬
um annunciant de euangłio uiuere: Ego
ut aliunde ñ uiuerent nͥ ex euangħo:
& ab eis quibꝰ euangłium p̾dicando sp̃ala
semmabant carnalia meterent. hoc est car¬
nis huiꝰ sustentaculum sumerent: & camꝗͣ
milites xp̃i stipendium debitũ acciꝑent siẽ
paulo suꝑus de hac re dixerat: Quis mi¬
litat sius stipendiis umqͣm: Quod tam̃ ipse
faciebat. qr plꝰ iuis omnibꝰ laborabat: Si gͦ¬
beatꝰ paulus ut ea potestate qͣm ꝓfecto eiun
cȩt̾is euangłii p̃dicatoribꝰ habebat ñ cũ cę¬
tis uteretur s suo stipendio militaret. ne gs̃
a nomine xͥ penitꝰ alienas doctrina eiꝰ quasi
uenalis offenderet. alit̾ educatꝰ artẽ qͣm nõ

Expanded text:
 spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Si alii potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus usi, inquit, hac potestate . Et paulo post: Qui altari serviunt, inquit, altari compartiuntur. Sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Ego ut aliunde non viverent, nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando, spiritalia seminabant, carnalia meterent, hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sipaulo superius de hac re dixerat. Quis militat suis stipendiis unquam ? quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si us ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualebant illud trahere a inultitudine
piscum:. Quid est iam ñ ualebant illud
trahere: nͥ qe illi qui ꝑtinent ao resu¬
rrectionẽ uicȩ idest ad dext̃am. & intra
xp̃iani nominis retia defungunt᷑. ñ nͥ
in litore .i. in fine scħ cum resurrexerĩt
apparebunt. Idõ ñ ualuer̃ sie trahere retia.
ut inuauem refunderent qͦs ceꝑant pisees:
sic̃ de illis omnibꝰ factum ẽ. quibꝰ rede dirup¬
tum ot nauiculȩ p̾sse st̃: Hc̃ aut̃ istos dextros
eccłia pꝰ finem uitę huiꝰ in sonino pacis uelut
in ꝓfundo latentes: donec ad litus rere ꝑueni¬
at. quo trahebat᷑ uelut a cubitis ducentis:
Q uod aut̃ illie duabꝰ nauiculis ꝓpt̾ circũci¬
sionem ⁊ p̃putium: ħ isto loco ducentis eu¬
bitis existimo figuratum ꝓpt̾ utriusq ge¬
ueris electos ⁊ cireuneisionis ⁊ p̃putii. tanꝙͣ.
centum ⁊ centum: qr in sũma centenariꝰ mu¬
merꝰ ad dext̾am transit: Postremo u illa pisca¬

Expanded text:
non valebant illud trahere a multitudine non valebant illud trahere a multitudine piscium. Quid est, jam non valebant illud trahere, nisi quia illi qui pertinent ad resurrectionem vitae, id est ad dexteram, et intra christiani nominis retia defunguntur, nonnisi in littore, id est in fine saeculi cum resurrexerint, apparebunt? Ideo non valuerunt sic trahere retia, ut in navem refunderent quos ceperant pisces; sicut de illis omnibus factum est, quibus rete disruptum, et naviculae pressae sunt. Habet autem istos dextros Ecclesia post finem vitae hujus in somne pacis, velut in profundo latentes, donec ad littus rete perveniat quo trahebatur, quasi a cubitis ducentis. Quod autem illic duabus naviculis, propter circumcisionem et praeputium; hoc isto loco ducentis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, et circumcisionis et praeputii, tanquam centum et centum; quia in summa centenarii numerus ad dexteram transit. Postremo in illa pisca
Abbreviated transcription (Latin):
tos: lbi retia ñ mutuntur in dext̾am ne
solos signiticent bonos. nec in smnistram¬
ne solos malos: s. in different̾ laxate in¬
quit retia ur̃a in capturã: ut ꝑmixtos ĩ¬
telligamus bonos & malos: Hie aut̃ mit¬
tite inquit in dext̾am nauigii rece: ut
significaret eos qui stabunt ad dext̾am so¬
los bonos Ibi rete ꝓpt̾ significanda seis¬
tant essent idest taminagni. ñ ẽ sci¬
ssum rete: tanqͣm illud respiceret uͥ sei¬
ssum ẽ. ⁊ in illius mali comꝑatione cõm̃¬
daret hoc bonum: Ibi capta est pisciũ
multitudo tanta ut impleta duo naui¬
gia mergerent᷑. idest in subm̃sionẽ pre¬
merentur: I enun mersa sunt. s tantũ¬
ꝑiclitata. Uñ enim existiunt in eccłia
tanta quȩ geminꝰ. ⁊ nͥ cũ tantȩ multitu¬
dini obsisti ñ pot̾. quȩ ad submergendã
ꝓpemodum disciplinam intrat eũ mori¬
bus fuis a scoꝵ itinere penitꝰ alienis. Hic
aut̃ miser̃ rete in dexterã partẽ: et iã

Expanded text:
tos. Ibi retia non mittuntur in dexteram, ne tos. Ibi retia non mittuntur in dexteram, ne solos signine solos malos, sed indifferenter: Laxate, inquit, retia vestra in capturam, ut permistos intelligamus bonos et malos. Hic autem: Mittite, inquit, in dexteram navigii rete, ut significaret eos qui stabant ad dexteram solos bonos. Ibi rete propter significanda schistanti essent, id est, tam magni, non est scissum rete, tanquam illud respiceret ubi scissum est, et in illius mali comparatione commendaret hoc bonum. Ibi capta est multitudo piscium tanta, ut impleta duo navigia mergerentur, id est, in submersionem premerentur. Non enim mersa sunt, sed tamen periclitata. Unde enim existunt in Ecclesia tanta quae gemimus, nisi cum tantae multitudini obsisti non potest, quae ad submergendam propemodum disciplinam intrat cum moribus suis a sanctorum itinere penitus alienis? Hic autem miserunt rete in dexteram partem, et jam
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̾ nunc fit: Quod nũ illud fecit
untio p̾dicationis suȩ. hoc uͦ post resu
rrectonẽ suam: hinc ostendit illam
capturam pisqum bonos ⁊ malos sig¬
nificare. qͦs nunc ht̃ eccħa: istam uͦ
tantum mͦ bonos qͦs habebit in ęt̾nũ. com¬
pleta in fie huius scłi resurrectione mor¬
tuoꝵ. Deniq ibi iħs ñ sic̃ hic i litore sta¬
bat qñ uissit pisces capi: s ascendens in u¬
nam nauẽ quȩ erat sẏmonis rogauit eũ
a t̾ra reducere pusillum. & in ea sedens
docebat turbas Ut cessauit aũ loqui.:
dix̃ ad sẏmonẽ. Duc in altum: &e laxa¬
te retia ur̃a in capturã. & illic qͦd captũ
est pisciu innauiculis fuit: ñ sic̃ hie rete
extraxer̃ in t̾rã His signis ⁊ si qua alia po¬
ter̃ reꝑiri: ibi eccłia in hoc scło. hic uͦ in
fine scłi figurata ẽ: Idõ illud ante. ħ aut̃
pꝰ resurrectonẽ dñi factum ẽ: qr ibi nos
xp̃s significauit uocatos. hic resuscita¬

Expanded text:
qualiter nunc sit. Quod autem illud fecit qualiter nunc sit. Quod autem illud fecit in initio praedicationis suae, hoc vero postrrectionem suam, hinc ostendit illam capturam piscium bonos et malos significare quos nunc habet Ecclesia, istam vero tantummodo bonos, quos habebit in aeternum completa in fine hujus saeculi resurrectione mortuorum. Denique ibi Dominus non sicut hic in littore stabat, quando jussit pisces capi, sed ascendens in unam navem quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum; et in ea sedens docebat turbas. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Et illic quod captum est piscium in naviculis fuit, non sicut hic rete extraxerunt in terram. His signis et si qua alia potuerint reperiri, ibi Ecclesia in hoc saeculo, hic vero in fine saeculi figurata est: ideo illud ante, hoc autem post resurrectionem Domini factum est; quia ibi nos Christus significavit vocatos, hic resuscita
Abbreviated transcription (Latin):
ta tribꝰ: Et cum tanti essent: ñ ẽ scissũ
rete. Hoc est magnum sacͣm̃tũ in mag¬
no ioħis euangħo: & ut uehem̃tius cõ¬
m̃daret᷑. loco ultimo scͥptum. Quod gͦ
septẽ discipuli fuer̃ in ista piscatione. pe¬
trus.⁊ thomas. ⁊ nathanael. ⁊ duo filii ze¬
bedei. & alii duo quoꝵ nomina tacent᷑.
isti suo septenario numero finẽ signifi¬
cant tpris. Unũsum quippe septẽ diebꝰ
Auoluit᷑ tẽpꝰ. Ad hoc ꝑtinet qͦd mane fac̾to
iħs stect in littore: quia etiã litus finis
est maris. & idõ finẽ significat scħ Eun¬
dem finẽ scłi ostendit ⁊ quod petrꝰ rete
extraxit in t̾ram: hoc ẽ inlitus: Quod
ipse dñs aꝑuit. uͥ alio quodam loco de
sagena in mare missa similitudinẽ dedit.
⁊ eam trabunt inquit ad litꝰ. Quod licus
quid esset expouens: ait: Sic erit ĩ cos
stȩ parabola: Re aut̃ gesta sieut hoc
loco qualit̾ in scłi fine futura sit: ita
domiiꝰ alia piscatione significauit eccłiã

Expanded text:
t, usque Et cum tanti essent, non est scissum rete. Hoc est magnum sacramentum in magno Joannis Evangelio, et ut vehementius commendaretur, loco ultimo scriptum. Quod ergo septem discipuli fuertrus, et Thomas, et Nathanael, et duo filii Zebedaei, et alii duo quorum nomina tacentur, isti suo septenario numero finem significant temporis. Universum quippe septem diebus volvitur tempus. Ad hoc pertinet quod mane facto Jesus stetit in littore; quia etiam littus finis est maris, et ideo finem significat saeculi. Eumdem finem saeculi ostendit et quod Petrus rete extraxit in terram, hoc est in littus. Quod ipse Dominus aperuit, ubi alio quodam loco de sagena in mare missa similitudinem dedit: Et eam trahunt, inquit, ad littus. Quod littus quid esset exponens, ait: Sic erit in consnon rei gestae parabola: re autem gesta, sicut hoc loco qualiter in saeculi fine futura sit, ita Dominus alia piscatione significavit Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
centum quinquaginta tres ꝑuenit Ad u¬
num enim si adicies duo: fuint utiq tres
his si adicias tres ⁊ quatuor: fuunt om̃s
decem: deinde si adicias omnes numeros
qui secuntur usq ad decẽ ⁊ septẽ: ad fu¬
pradictum numerum summa ꝑdueitur
Idest si ad decem quo ab imo usq ad .iiiiͦ.
ꝑueneras. addas quinq & frant quinde¬
his actlaᷤ septẽ ⁊ faciant uiginti uiii. his

Expanded text:
centum quinquaginta tres pervenit. Ad ucentum quinquaginta tres pervenit. Ad unum enim si adjicias duo, fiunt utique tres; his si adjicias tres et quatuor, fiunt omnes decem; deinde si adjicias omnes numeros qui sequuntur usque ad decem et septem, ad supradictum numerum summa perducitur; id est, si ad decem, quo ab uno usque ad quatuor perveneras, addas quinque, fiunt quindehis addas septem, et fiunt viginti octo; his
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ spẽ uocatur sp̃i sẽs:. Ubi gͦ in lege pͥ¬
mum sonuit scĩfeatio:ͥ nͥ in die septimo:
Ñ enim seĩficauit d̾s diẽ pͥmũ in quo fe¬
t̾ra herbam lignumq ꝓdirere : aut qͣrtũ
in quo syclera sunt ereata. aut qͥntũ in quo
animalia quȩ in aquis uiuunt oe in aere uoli¬
tant. aut sextum in quo c̾restris anima uiuat¬
& ipse homo: s sc̃ificauit diem septimum
n quo requieuit ab oꝑibꝰ suis: Conuenient᷑
E saias etram ꝓpħa. requiescet inquit in eo
sp̃i dĩ: ẜ umq deinceps comm̃dans oꝑe
uł munere septenario: sp̃s inquit sapien¬
tiȩ ⁊ intellectus. sp̃e consilii ⁊ fortitudinis.
spẽ scientię ⁊ pietatis. & implebit illum
sp̃s timoris dñi: Quid in apocalipsi N¬
ne septem sp̃s dĩ dñr. ⁊ cum sit unus atq idm
oꝑatio septenari iinuis sp̃s sic appellata ẽ ab
codem spũ qui scribenti affuit: ut septẽ
ip̃s dicerentur: sum itaq legis denario spc̃¬
se ipsum computatis omnibꝰ creseens: ad¬

Expanded text:
in lege sonuit sanctificatio, nisi in die septimo? Non enim sanctificavit Deus diem primum, in quo feterra herbam lignumque produxit, aut quartum, in quo sidera sunt creata, aut quintum, in quo animalia quae in aquis vivunt, et in aere volitant, aut sextum, in quo terrestris anima viva, et ipse homo; sed sanctificavit diem septimum, in quo requievit ab operibus suis . Convenienter saias etiam propheta, Requiescet, inquit, in eo Spiritus Dei: eumque deinceps commendans opere vel munere septenario, Spiritus, inquit, sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et imspiritus timoris Domini . Quid? in Apocalypsi nonne septem spiritus Dei dicuntur , cum sit unus atque idem operatio septenaria unius spiritus sic appellata est ab eodem spiritu qui scribenti adfuit, ut septem spiritus dicerentur. Cum itaqad seipsum computatis omnibus cres
Abbreviated transcription (Latin):
se tangiꝰ a mulieribꝰ aũ noluisse nͥ eum ascen¬
disset ad patrem.: s nec sic qui uellet oefipere
sinereł. Leguntur enim &̃ feminȩ pꝰ resurie¬
ctionem ante qͣm ad patrẽ ascenderet tetigisse
iħm. in quibꝰ erat etum ipsa maria magdale¬
ne narrante matħo qd occurrerit illis ihe
dicens Auete Illȩ aut̃ accesser̃ inquit: ee
tenuer pedes euis. et adorauer̃ eũ: Hoc a iohe

Expanded text:
se tangi, a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascense tangi, a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed ne qui sic vellet desipere sineretur, leguntur etiam feminae post resurrectionem, antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Christum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrit illis Jesus dicens: Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus, et ado
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m. ⁊ dm̃ meũ ⁊ dm̃ ur̃m:. Est ĩ his
u̾bis qͦd breuit̃ quidem: s tam̃ attenciꝰ
ꝑtractare debemꝰ: Iħe quippe mullerẽ
que illum magistrum agnouit ⁊ appel¬
lauit. cum hec ei responderet fidem do¬
cebat: ⁊ hortolanus ille ineiꝰ porde tãꝗͣ
in horto suo gͣnum sinapis seminabat:
Quid ẽ gͦ nolime tangere. & tanqͣm
huiꝰ ꝓhibitionis causa quertret᷑ adumĩ
Nondum enĩ ascendi ad patrem meũ Qd
est hoc  Si stans in t̾ra ñ tangit᷑.⁊ sedens ĩ
caelo qͣm ab hominibꝰ tangeretur. ⁊ Qui certe
ante qͣm ascenderet discipuł se tangendum
obtulit: dicens sic̃ lucas euangłista cestatur
palpate ⁊ iudete quia sp̃ẽ carnem & ossa ñ ht̃¬
sic̃ me uidetis hr̃e. Uł qñ dix̃ discipło chomȩ
Infer digitum tuum huc. & uide manꝰ meas
⁊ affer manum tuam ⁊ mitte in latꝰ meum:
Quis aũ tam sit absurdꝰ. ut dicat eum a discipłis
quid̾mn ante qͣm ad patrẽ ascendisser uoluisse

Expanded text:
rum. Est in his verbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debeamus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat; et hortulanus ille in ejus corde tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Quid est ergo: Noli me tangere? et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab homine tangeretur? qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit, dicens, sicut Lucas evangelista testatur: Palpate et videte, quia spiritus ossa et dixit discipulo Thomae: Infer digitum tuum hic, et vide manus meas; et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem sit tam absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
misit ine pat̃ ⁊ ego mitto uos. quoꝵ remi¬
seritis pecc̃a remittuntur eis. & quoꝵ reti¬
nueritis redenta funt: subito funit sic̾ fu¬
er̃ ñ hominum s piscium piscatores.
his gͦ quos hoc mouet responclendumẽ.
ñ eos fuisse ꝓhibitos arce sua licita sesl¬
cet atq concessa uicꝰtum necessariũ q̃rere.
sui apłatiis integritate seruata: siqũ
uũ iiiuerent aliuo ñ hrẽnt: Nisi forte qͥs¬
piam putare audebit aut dicere apłm
paulum ñ ꝑtimiisse ad eoꝵ ꝑfectionem
tiãs igebat. Uͥ magis impletum ẽ qͦd ait.
plus omnibꝰ uiis laboraui. & adiunx̃¬
reat dĩ gr̃ę deputandum⁊ qͦd ⁊ animo
⁊ corꝑe potãt uiq adeo pliis illis omĩbꝰ
laborare. ut neq cessaret ab euangłio
p̃dicando. neq tam̃ ex euangłio sic̃ illi
sustentaret hane uitam: eum id ꝑ tor gs
to lacius atq fertilius semmaret: Ubi
ostendit. ex euangłio iuiuendi hoc est
uctum hñdi ñ necesfitatem apłis im¬

Expanded text:
t me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt, subito fiunt, sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem,transigebat . Ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus illis laboravi ; et adjunxreat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus illis omnibus laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam; cum id per tot gto latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem Apostolis im
Abbreviated transcription (Latin):
eosq reuocauit ad spem qͣm de illo ñ hr̃e iã
ceꝑant. tam̃ si tune fecissent. putaremꝰ eos
illa quȩ amunos eoꝵ occupauerat desꝑatione
fecisse. Nunc uͦ post eum s de sepulchro
rectbtum uiuuimi. post obbatam suis ocuł
⁊ manibꝰ ñ solum uidendã uerum oẽ tangẽ¬
dam atq palpandã rediuiue carnis eui¬
dentissimam uitatẽ. pꝰ inspecta uulnerũ¬

Expanded text:
eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coeperant, tamen si tunc fecissent, putaremus eos illa quae animos eorum occupaverat desperatione fecisse; nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post oblatam suis oculis et manibus non solum videndam, verum etiam tangendam atque palpandam redivivae carnis evidentissimam
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant prius qͣm a dño uocarent᷑. Erant
enim piscatores: qñ eis dix̃: uenite pͦme:
& faciam uos piscatores hõiu: ĩ c̃ eũ qͥppe
illi secuti sunt. ut magist̾io eiꝰ relictis õĩbꝰ
adhererent.⁊ in tantum ut eum ab eo il¬
le diues tristis abscecleret cui dixerat. ua¬
de uende quȩ habes ⁊ da pauꝑibꝰ ⁊ habe¬
uis thesaurum in celo. ⁊ ueni seq̃re me:
diceret ei petrus Ecce nos reliquimꝰ oĩa:
n seeuti sumꝰ te: Quid ẽ gͦ qͦd nc̃ quasi a¬
psatu relicto fuint quod fuerant. ⁊ qͦd
dimiserant repetunt. ⁊ tamqͣm obhti
qd audierant. nemo ponens manum
fuã suꝑ aratrum ⁊ respiciens retro.
aptꝰ ẽ regno cȩloꝵ: Quod si fecissent
defuncto iħu prius qͣm resurrexisset
a mortuis. qd quideni ñ pot̾ant qͣm
dies quo crucifirꝰ est totos eos tenebat
aitentos usq ad enus sepulturam q̃
ante uesꝑam facta ẽ. seqͦns aut̃ dies erat
sabbati. qñ eis patrium morẽ seruantibꝰ o¬

Expanded text:
rentur. Erant enim piscatores quando eis dixit: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum . Tunc eum quippe illi secuti sunt, ut magisterio ejus, relictis omnibus, adhaererent, in tantum, ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat: Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me , diceret ei Petrus: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te . Quid est ergo quo nunc quasi apostolatu relicto fiunt quod fuerant, et quod dimiserant repetunt, tanquam obliti quod audierant, Nemo ponens manum super aratrum, respiciens retro, aptus est regno coelorum ? Quod si fecissent defuncto Jesu prius quam resurrexisset a mortuis quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est totos eos tenebat attentos usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat Sabbati, quando eis patrium morem servantibus o
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xii. ⁊ faciant nonaguita unũ ⁊ hisrur¬
ant centum trignita sex: huic numero
adde illum qui restat de qͦ agitur id est de¬
eem ⁊ septẽ. ⁊ piscium numerꝰ ille com¬
plebitur. Non gͦ tantuimmꝰ . cͦ. quinqͣ¬
ginta tres scĩ ad uitam refurrecturi sig
tamqͣm cum adũsario concordatur: ut
uiuficante spũ littã ñ occidat: s quod
ꝑ litt̃am iubetur sp̃u aduniante com¬
pleatur: & si quid minus fit remittatur
om̃s eͦ adistã gram ꝑtinentes. ħ nimero
figurantur:. hoc est figurate significant᷑.
Qui numerꝰ ter hẽ etiam qͥnqͣgenariu numne¬
rum. & insuꝑ ipsa tria. ꝓpt̾ miftium tr

Expanded text:
 et fiunt nonaginta unum; his rurunt centum triginta sex: huic numero adde illum qui restat de quo agitur, id est decem et septem, et piscium numerus ille complebitur. Non ergo tantummodo centum quinquaginta tres sancti ad vitam resurrecturi signtanquam cum adversario concordatur; ut vivificante Spiritu littera non occidat, sed quod per litteram jubetur, Spiritu adjuvante compleatur, et si quid minus fit, remittatur. Omnes ergo ad istam gratiam pertinentes, hoc numero figurantur, hoc est figurate significantur. Qui numerus ter habet etiam quinquagenarium numerum, et insuper ipsa tria propter mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
qualis futura ẽ mtesurrechone mortuoꝵ
ad ħ itaq cõm̃dandu ualẽre arbitror.
d tanqͣm funs ẽ int̾positꝰ libri. quod eẽt
etiam secuturȩ narrationis quasi ꝓȩmiũ:
quod ei quodam mͦ faceret eminentiorem
locum: Quȩ narratio incipit ita. Postea
manifestauit se it̾um iħs ad mare tyberi¬
adis: manifestauit aũ sic ẜrant simul
Rmon petrus ⁊ thomas qui dr̃ didimus.

Expanded text:
tima resurrectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic Erant simul Simon Petrus et Thoma
Abbreviated transcription (Latin):
monium ꝑhibuit. ⁊ uerum ẽ eius testimo¬
nium: & ille scit quia uera diẽ. ut ⁊ uos
credatis: N dix̃ ut ⁊ uos sciatis: s ut ere
datis: Seit enim qui uidit: euiꝰ credat
testimonio qui ñ uidit. Magis aũ ad
fidem crecłe ꝑtinet qͣm uidere: Nam
quid est aliud erecłe: qͣm fidẽ accõnio¬
dare.Facta sunt enim hȩe inquit:
ut sc̾ptura impleret᷑. Os ñ cõminuetis
ex eo & itum alia scriptura dic̃ Uide bt̃
in qͦm confixer̃. Duo testimonia de¬

Expanded text:
monium perhibuit, et verum est testimomonium perhibuit, et verum est testimonium ejus: et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. datis. Scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet, quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicit: Videbunt in quem confixer
Abbreviated transcription (Latin):
uͦi euangłista usus ẽ. ut ñ diceret latꝰ
eiꝰ ꝑcussit. aut uulnerauit. aut quid
aliud. s aꝑuit: ut illic quodam mͦ uitȩ
hostium pͥanderetur im̃ sacram̃ta eccłiȩ
manauer̃ : sine quibꝰ ad uitã quȩ uera
uita est ñ intratur. Ille sanguis in re¬
missionem fusus ẽ peccoꝵ.⁊ aqua illa
salutare temꝑat poculum: ħ ⁊ laua¬
Terum p̾stat ⁊ potũ: hoc p̾nunciabat qͦd
noe in latere archȩ hostium facere iu¬
ssus ẽ: qͣ intrarent animalta quȩ no
erant diluuio ꝑitura. quibꝰ p̃figurabat᷑
eccłia ꝓpt̾ hoc p̾ͥma mulier facta ẽ de
iuri lat̾e dormientis: & appellata ẽ uita
matq uiuoꝵ Magnum quippe signifi¬
eauit bonuui: ante magnũ p̃uaricatio¬
nis malum: Hic sed̾s adam melinato
capite in eruce dormiuit: ut ind̾ forma¬
ret᷑ ei ẽrunx. qd de latere dormientis
effussit: O mors uñ mortui reuriuset̃
Quio isto sanguine munduis: Qd nulne¬
re isto salubrius. s & qui uidit inquit testi¬

Expanded text:
 evangelista usus est, ut non diceret: Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud; sed aperuit: ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam quae vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum; aqua illa salutare temperavit poculum: haec et lavacrum praestat et potum. Hoc praenuntiabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est , qua intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia. Propter hoc prima mulier facta est de latere viri dormientis , et appellata est vita materque vivorum . Magnum quippe significavit bonum, ante magnum praevaricationis malum. Hic secundus Adam inclinato capite in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quod de latere dormientis effluxit. O mors unde mortui reviviscunt! Quid isto sanguine mundius? quid vulnere isto salubrius? 3. Et qui vidit, inquit, testi
Abbreviated transcription (Latin):
gentium fidem p̃dicat atq cõmendat:
Beati qui ñ uider̃ ⁊ credider̃. Pret̾iti
tpr̃is usus est ũbis: tanqͣm ille qui qͦr
erat futurum. in suanouerat p̃destina¬
tione iam factum. S iam sermo iste a
ꝓlixitate cohibendus est donabit do¬
inmꝰ: ut de his quȩ restant alias dispu¬
alia signa fecit iħs in conspectu discipłoꝵ suoꝵ

Expanded text:
gentium fidem praedicat atque commendat. gentium fidem praedicat atque commendat. Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias dispualia signa
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝑ hoc qͦd uidebat atq tangebat: ul¬
lud iam remota cdubitacione eredebats
Dicit ei iħs Quia uidisti me credidi¬
sti: Nõ ait tetigistime s uidistime. qr
generalis quodam mͦ sensus ẽ uisus: Hã
& ꝑ allos qͣtuor sensus nominari solet.
uelut cum dicimus audi & uide qͣm be¬
ne sonet. olfa n uide qͣm beue oleat.
gusta ⁊ uide qͣm bñ sapiat. tange ⁊ui¬
de qͣm bñ caleat. Ubiq sonuit uide:
cum uisus ꝓprie ñ negetur ad oculos
ꝑtinere. Unde ⁊ hie ipse dominus: infer
inquit digitum tuum huc. ⁊ uide ma¬
nus meas Quid aliuo ait qͣm tange et
uide.: Nec tam̃ oeulos ille habebat ĩ di¬
gito. Ergo siue intuendo siuie etiam
tangendo: quia uidisti me inquit ere¬
didisti: Quamiuis diei possit ñ ausum fu¬
isse discipulum tangere: cum se offe¬
rret ille tangendum. Nõ enun scriptũ
est ⁊ tetigit thomas. s. siuie aspiciendo
tantum. siue etiam tangendo uiderit
⁊ credicħt. illud qͦd sequitur magis

Expanded text:
 tangebat, illud jam remota dubitatione credebat; dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait Tetigisti me, sed vidisti me, quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet, velut cum dicimus: Audi et vide quam bene sonet, Olfac et vide quam bene oleat, Gusta et vide quam bene sapiat, Tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus: Infer, inquit, digitum tuum, et vide manus meas. Et quid aliud ait quam tange et vide? nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo. Quia vidisti me, inquit, credidisti, quamvis dici posset, non ausum fuisse discipulum tangere cum se offerret ille tangendum. Non enim scriptum est: Et tetigit Thomas, sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis
Abbreviated transcription (Latin):
me ualeamꝰ. messe tam̃ nullomͦ dubitare
debemꝰ: Aut gͦ sic dicꝰtum ẽ. noli me tange¬
re ñdum enim ascendi ad patrẽ meũ: ut in
lit̃ tangi. quod ipse ⁊ pat̾ imum fiit: Eues
quippe intimis sensibꝰ quodam mͦ ascendit ad
patre: qui sic in eo ꝓfecerit. ut pat̾ agnoseat
equalem: aut̃ ñ recte tangitur: idest aliter
in eum ñ recte creditur Pot̾at aũ sic crede
maria: ut eum putaret imparem patri. Qo
utriq ꝓhibetur. eimmi dỹ ei nolime tangere:
idest noli me sic credere qͣmadmodum ad hue
sapis Noli tuum senfum huc usq ꝑtendere
qͥd ꝓ te factꝰ fum: nec trantirẽ ad ulud ꝑ qd
facta es Qͦ mͦ enim ñ carnalit̾ ad huc i eũ
credebat. ⁊ qͥm fic̾ honimem flebat. Nõdũ
enim ascendi inquit ad patrẽ meũ Ibi me
tanges: qñ me credicħs patriñ imparem
dm̃. uade aut̃ ad fr̃s mõs: & dic eis Aascen¬
do ad patrẽ meũ ⁊ patrẽ urũm: Hõ art
meũ: alit̾ urm̃s dm̃ meum: sub quo ⁊ ego ⁊¬

Expanded text:
nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, ut in liter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit, ut Patri agnoscat aequalem. Aliter non recte tangitur, id est, aliter in eum non recte creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri. Quod utique prohibetur cum dicitur ei: Noli me tangere, id est, noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis. Noli tuum sensum hucusque pertendere, quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim ascendi, inquit, ad Patrem meum: ibi me tanges, quando me credideris Patri non imparem Deum. Vade autem ad fratres meos, et dic eis, Ascendo ad Patrem meum meum, aliter vestrum. Deum meum, sub quo et ego
Abbreviated transcription (Latin):
udõꝵ. uenit iħs ⁊ stecit inmedio. ⁊ dic̃ eis
Pax uob̾ Et cum ħ dixisset: ostendit eis
manus ⁊ latus Claui enini manꝰ fixerant.
lancea latꝰ euis aꝑuerat. Uͥ ad dubitanciũ
corda sananda: uulnerum st̃ seruata uesti¬
gra: Moli aut̃ corꝑis uͥ diuinitas erat: nos¬

Expanded text:
tetit in medio, et dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas era
Abbreviated transcription (Latin):
meri rõ dño adriuiante rectlenda ẽ: Si enĩ
numerũ constituamꝰ qui legẽ significet:⁊ qͥd
er̃ nͥ decẽ: Decalogum quippe legis .i. decẽ
illa notissima p̃cepta digito dĩ duabꝰ lapide¬
is tabulis pͥmum fuisse conscripta: cerciss¬
mum ẽ nob S lex qñ ñ adiuuat grã dei.
p̃uaricatores facit: & tantumiuͦ in litt̾a est:
ꝓ pt̃ ħ enim maxime ait apłs: litt̾a occidit.
sp̃s aũ iuuificat. accedat gͦ ad litt̾am sp̃s:
ne occidat litta qͣm ñ iiuficat sp̃c̃: S ut o¬
saluatoris. Cum aut̃ accedit ad legẽ gr̃ã. id
est ad littam spẽ: quodam mͦ denario mi¬
mero additur septenarius: Isto quippe ni¬
mero .i. septenario significari spm̃ sem̃:
stantur Nempe enim scĩtas uł scĩficatio:

Expanded text:
no adjuvante, reddenda est. Si enim numerum constituamus qui legem significet, quid erunt nisi decem? Decalogum quippe legis, id est, decem novissima illa praecepta, digito Dei in duabus lapideis tabulis primum fuisse conscripta , certissimum est nobis. Sed lex, quando non adjuvat gratia, praevaricatores facit, et tantummodo in littera est. Propter hoc enim maxime ait Apostolus: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Accedat ergo ad litteram spiritus, ne occidat littera quam non vivificat spiritus; sed ut oSalvatoris. Cum autem accedit ad legem gratia, id est, ad litteram spiritus, quodammodo denario numero additur septenarius. Isto quippe numero, id est, septenario, significari Spiritum sastantur. Nempe enim sanctitas vel sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
onĩs confitem᷑ iħm xp̃m filium dĩ uni¬
⁊ anima ⁊ caro. erueifixũ tam̃ ⁊ sepul¬
tum: cum sola eiꝰ fota sepulta sit caro:¬
Et nescio inquit uͥ posuer̃ eũ Hlec e¬
rat causa maior doloris. quia nesciebat
quo iret ad consolandum dolorẽ: s ho¬

Expanded text:
m Filium Dei uniet anima, et caro: crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caroEt nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quod nesciebat quo iret ad consolandum dolorem; s
Abbreviated transcription (Latin):
nunciauerat: & illi ad monum̃tum uene¬
rant. & ñ solum iutuendo f &̃ int̃ndo
corpꝰ domini quesierant nec inuenerant:
Quid fibi uult gͦ quod ista eum fleret.
rursus ĩ monum̃tũ inclinata ꝓspexit:
utrũ qͦd nunium dolebat. nec suis nec
illoꝵ oculis facile putabat esse eredendũ:
an pocius diino instinc̾tu in animo eiꝰ
effectum ẽ ut ꝓspiceret s ꝓspex̃ enĩ ⁊ ui
dit duos angłos in albis sedentes. unũ
ad caput & unum ad pedes: nͥ positũ
fuerat corpus iħu Quid ẽ quod imus
ad caput: & ad pedes alt̾ sedebat: an
qm̃ qui gͣce angłi dñr latine sunt nũ¬
cii.⁊ isto modo xp̃i euangłium uelut a
capite usq ad pedes. ab mitio usq ad fi¬
nem significabant esse nuuciandum.
Dicunt᷑ ei illi: Mulier quid ploras: diẽ
eis: Quia tuler̃ dnm meũ: & nescio uͥ
posuer̃ eũ: angłi lacͥmas ꝓhibebant:
ubi quid aliud qͣm fut᷑ui quodam mͦ
gaudium nunciabant. Ita enim dixer

Expanded text:
nuntiaverat; et illi ad monumentum venenuntiaverat; et illi ad monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid sibi ergo vult quod ista cum fleret, rursum in monumentum inclinata prospexit? Utrum quod nimium dolebat, nec suis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enilbis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod unus ad caput, et ad pedes alter sedebat? An, quoniam qui graece Angeli dicuntur, latine sunt nuntii, isto modo Christi Evangelium velut a capite usque ad pedes, ab initio usque in finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posueruut eum. Angeli lacrymasubi quid aliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? Ita enim dixerunt