comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilis pater dicebat. corporalibꝰ
eius oculis isdem antiquus hoᷤ¬
tis reterrimus. ꝙ succensus ap¬
p̾arebat᷑. qui ineiumn ore ocu¬
lisq flammantibꝰ seuire ui¬
debatur: Iam uero quȩ dice¬
ret. audiebant om̃s. Prius
enim hunc uocabant ex
nomine. Cui eum uir dei
ininime responderet. ad eiꝰ
mox contumelias erumpe¬
bat. Nam eum clamaret
dicens. benedicte. benedicte
ꝙ eum sibi nullomodo res¬
pondere conspiceret. pro¬
tinus ad iungebat. Al aledic¬
te non benedicte quid mec̃
habes: Quid me ꝑsequeris
S iam nunc expectanda st̃
contra di famulum antiqui
hostis noua certamina. Cui
pugnas quidem uolens in¬
tult᷑. s oceasiones uictoriȩ
ministrauit inuitus. Ura
Uadam die dum sĩs¬
habita cula eiusdem
celle construerent. lapis
inmedium iacebat᷑. quem
medificium leuare deere¬
uerunt. Cuuq eum duo¬
monachi uel tres mouere
non possent. plures adiũcti
siuit. S ita immobilis mã¬
sit. ac si radicitus in terra

Expanded text:
bilis Pater dicebat, corporalibus bilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. CAuadam die dum frathabitacula ejusdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet mons distenso sinu
hoc idem castrum recipit:
s ꝑ cria milia in altumi se sub¬
rigens. uelut ad aera cacum̃
tendit᷑. Ubi uetustissimũ fa¬
num fuit: in quo ex antiquo¬
rum mnore gencilium. ab stus¬
to rusticorum populo apol¬
lo colebatur. Circũquaq eti¬
am incultu demonum suei
subcreuerant in quibꝰ adhuc
eodem tempore infideliũ insa¬
na multitudo. sacrificiis sacͥ¬
legis insudabat. Ibi itaq iur
subuertit aram: suce Edit lu¬
cos: atq mipso remplo apolli¬
nis oraculum  beati martiunĩ.
ubi uero ara eiusdem apolli.¬
cuinquaq multitudinẽ p̃di¬
catione continua ad fidem
ocauit .S. hec antiquus hios¬
tis tacite non ferens. non occul¬
te uel ꝑ somnium. s aperta
uisione eiusdem patris se oceu
lis ingerebat: ꝙ magnis clamo¬
ribus uim se ꝑpetiꝰ conquere¬
batur: ita ut uoces illius etia
fratres audirent: quãuis yma¬
ginem minime cernerent.
Ut enim discipulis siuis uenera¬

Expanded text:
videlicet mons distenso sinu videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollicumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venera
Abbreviated transcription (Latin):
sir diũ henedicłus petre
unius sp̃m hab̾uit: qui
ꝑ concessã. redemptoris gra¬
ciam. electorum corda õm¬
nium impleuit: De quo ioħs
dicit. Erat lux uera. quę illu¬
minat omnem hominẽ ue¬
mientem in hunc mundum.
Et de quo rursas scriptum ẽ.
De plenitudine eius nos om̃s
accepimus. Nam scĩ di hort.¬
nes potuerunt a dño uirtu¬
tes habere. non etiam aliis
tradere. Ille autem signa uir¬
tutis dedit subditis: qui se da¬
turum signum ione ꝓmisit
inimicis᷑ ut eoram suꝑbis
mori dignaretur. eoram hu¬
milibꝰ resurgere: quatinus
& illi uderent quod contẽp¬
uerent: ꝙ isti quod ueneran¬
ter amare debuissent. Er quo
mysterio actum est. ut dum
superbi aspicrunt despec¬
tum mortis. huniles contͣ
mortem acciperent głami
ẽs uir ad alia demigrans
loca. non hostem muta¬
uit. Nam tanto post gra¬
uiora pͣlia ꝑtulit: quañto
contra se aꝑte pugnantem
inuenit. Tastrum namq qđ
casinum dicitur: inexeelsi
montis latere situm̃ est. Qui

Expanded text:
ir Dei Benedictus, Petre, unius Dei spiritum habuit qui per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, de quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriaSanctus vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
c queso te: apostatas sp̃s
poreos. an incorporeos suspica¬
uis PETRUS. ris.
sanum sapiens esse sp̃c
corporeõs dixerit: GReGoriꝰ.
ehenne ignem esse in cor¬
Uporeum: an corporeum
fateris: PET RU
gnem gehennȩ corporeiun
esse nõn ambigo: in quo cer¬
tum est corpora cruciari.
ueritas infine dictura est.
Ite uignem ȩternum: qui pa¬
ratus est diabolo. qꝙ angłis eiꝰ.
sint in corporei. corporeo igne
cruciandi quid mirum᷑ si am¬
mȩ & antequam recipiant cor¬
pora. possunt sentire corporea
tormenta: PETRUS.

Expanded text:
 quaeso te, apostatas spiriporeos an incorporeos suspicaris?--PETRUS. Quis sanum sapiens esse spiritus corporeos dixerit?--GREGORIUS. Gehennae ignem esse incorporeum an corporeum fateris?--PETRUS. Ignem gehennae corporeum esse non ambigo, in quo certum est corpora cruciari.-Veritas in fine dictura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . sint incorporei, corporeo sunt cruciandi, quid mirum si animae, et antequam recipiant corpora, possunt corporea sentire tormenta?--PETRUS.
Abbreviated transcription (Latin):
ret animum. At postquam
tot flagellis premimur. tã¬
ta aduersitate fatigatur: tot
nobis cotidie dolores inge¬
minat. quid nobis aliud qͣm

Expanded text:
ret animum. At postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis cotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud, q
Abbreviated transcription (Latin):
que eius om̃nis domus.
in sua soliditate ꝑsisteret: cu¬
biculum in quo iacebat eger.
facto terre motu contremuit.
omnesq qui illic ad erant ni¬
mio terrore coneussit: sicq scã
illa anima carne soluta ẽ. Fac¬
tumq est: ut magnus pauor
inuaderet eos. qui paulim mor.¬
tem uidere potuissent. S qͥa
hec quam superius dixi pauli¬
ni uirtus ualde est intuna: nẽ
si placet ad miracula exteriora
ueniamus. quȩ ꝙ multis iã nota
sunt. ꝙ ego tam religiosorum
uirorum relatione didiciꝰ ut
de his omnimodo ambigere

Expanded text:
que ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere
Abbreviated transcription (Latin):
Bicq factum est. ut dũ alter
obuiam uenit. ꝙ ex medio iti¬
nere puer reuersus ẽ: ex mͣ¬
sura spacii potuiss colligi. qd̾
uno momento utriq fuerat᷑
uocati. PeTR

Expanded text:
icque factum est, ut dum alter obviam venit, et ex medio itinere puer reversus est, ex mensura spatii potuisset colligi, quia uno momento utrique fuerant vocati. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
non est: debet proculdubio
maiorum dictis fidem pre¬
bere: eisq iam ꝑ spiritũ scm
inuisibilium experimentum
habentibus credere. Nã stultꝰ
est puer si matrem ideo esti¬
mat q ͤ scͥe mentiri: quia ipse
nil aliud quam tenebras car¬
ceris agnouit. P ETRUS

Expanded text:
non est, debet procul dubio non est, debet procul dubio majorum dictis fidem praebere, eisque jam per Spiritum sanctum invisibilium experimentum habentibus credere, quia et stultus est puer si matrem ideo aestimet de luce mentiri, quia ipse nihil aliud quam tenebras carceris agnovit. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
taturꝰ incarcerem. ibiq pue¬
rum pariat. qui natus puer
in carcere nutriatur ꝙ cres¬
cat. Cui si fortasse mater quȩ
hunc genuit. solem: lunam.
stellasᷤᷤ. montes. ꝙ campos. uo¬
lantes aues. currentes equos
nominet: ille uero qui est
in carcere natus. ꝙ nutritus.
nichil aliud quam tenebras
carceris sciat. ꝙ hec quid̾e
esse audiat. ł quia sexperim̃¬
tum non nouit. ueraciter
esse diffidat: ita inhac exilii
sui cecitate nati homines. dum
esse summa ꝙ inuisibilia au¬
diunt. diffidunt an uera suit:
quia sola hec  in quibꝰ
nati sunt uisibilia nouerunt.
Unde factum est: ut ipse inui¬
sibilium ꝙ uisibilium creator
ad humani geueris redemp̃¬
tionem unigenitus patris ue¬
niret: ꝙ sc̃m spiritum ad cor¬
da nr̃a nuteret: quatinus
ꝑ eum uiuificati crederemꝰ.
gͦ hunc spiritũ hereditatis
nr̃e pignus accepimus: de ui¬
ta inuisibilium non dubita¬
inus. Quisquis autem in hac
credulitate ad huc solidus

Expanded text:
tatur in carcerem, ibique partatur in carcerem, ibique pariat puerum, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat; cui si fortasse mater quae hunc genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem esse audiat, sed quia ea per experimentum non novit, veraciter esse diffidat; ita in hac exsilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint, quia sola haec infima in quibus nati sunt visibilia noverunt. 373 Unde factum est ut ipse invisibilium et visibilium Creator ad humani generis redemptionem Unigenitus Patris veniret, et sanctum Spiritum ad corda nostra mitteret, quatenus per eum vivificati crederemus,ergo hunc spiritum haereditatis nostrae pignus accepimus , de vita invisibilium non dubitamus. Quisquis autem in hac credulitate adhuc solidus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstquam de paradisi
gaudiis culpa erigente
ex pulsus est primũs humani
generis parens. in huius exi¬
do extra semet ipsum fusus. iã
illa cęlestis patriȩ gaudia quȩ
pruis contemplabatur uidere
non potuit. Inparadiso quippẽ¬
homo assueuerat uerbis dei
ꝑ frui: beatorum angelorum
spiritibus cordis mundicia q
celsitudine uisionis inter esse:
sed post quam huc cecidit. ab
illo quo implebatur mentis
lumine recessit ex cuius uide¬
licet carne. nos in huius exilii
cecitate nati. audimus quidẽ
eius ciues angelos di: audimꝰ
corundem angelorum socioᷤ
inuisibilia sc̃ire non ualent
ꝑ experimentum: dubitant
utrum ne sit quod corpora¬
libus oculis non uident. Quȩ
nimirum dubietas. primo
parenti nr̃o esse non potuit.
quia exclusus a paradisi gaudisꝰ
hoc quod amiserat. quoniam
uiderat recolebat hi autem
sentire uel recolerẽ audita nõ
possunt: qui eorum nullum
sicut illi saltim de preterito
experimentum tenent ac si
enun pregnans mulier mit¬

Expanded text:
stquam de paradisi gaudiis, culpa exigente, expulsus est primus humani generis parens, in hujus caecido extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. In paradiso quippe assueverat homo verbis Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis munditia et celsitudine visionis interesse; sed postquam huc cecidit, ab illo quo implebatur mentis lumine recessit . Ex cujus videlicet carne nos in hujus exsilii caecitate nati, audivimus quidem ejus cives angelos Dei, audivimus eorumdem angelorum socios a illa invisibilia scire non valent per experimentum, dubitant utrumne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas in primo parente nostro esse non potuit, quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amiserat, quia viderat recolebat. Hi autem sentire vel recolere audita non possunt, quia eorum nullum, sicut ille, saltem de praeterito, experimentum tenent. Ac si enim praegnans mulier mit
Abbreviated transcription (Latin):
sis. au̾ari cum auaris. falla¬
ces eum fallacibus. inuidi cũ
inuidif anfideles cum infide¬
libus ardeant. Cumgͦ simi¬
les inculpa ad tormenta si¬
milia adducuntur. quiꝰ eos
in locis penalibus angeli de¬
putant: quasi rrzaniorũ
fasciculos ad comburendũ
ligant. PETRUS.
d in quisitionem meam
responsionis satisfactio¬
ne patuit causa rationis.
Sed quid nam est queso
te. quod non nulli quasi ꝑ
errorem extrahuntur e cor¬
pore. ita ut facti exanimes
redeant. ꝙ eorum quisq au¬
disse se dicat. quia ipse non
fuerͥt. qui erat uissus dedu

Expanded text:
sis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. Ad inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpore, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus dedu
Abbreviated transcription (Latin):
udenter dico. quia sine
fide neq infidelis uiuit.
Nam si eundem infidelem
ꝑcunctari uoluero. quem
patrem. uel quam matrem
habuerit: protinus respondet.
illum atq illam. Quem si fra¬
tim requiram utrum ne no¬
uerit quando conceptus sit.
uel uiderit. quando natus:
nichil horum se uel noᷤ¬
se uel uidisse fatebitur.
ꝙ tamen quoi ñ uidit credit.
Nam illum patrem. illamq
se habuisse matrem: absq
dubitatione testatur.¬

Expanded text:
udenter dico, quia sine fide neque infidelis vivit. Nam si eumdem infidelem percunctari voluero, quem patrem vel quam matrem habuerit, protinus respondebit, illum atque illam. Quem si statim requiram utrumne noverit quando conceptus sit, vel viderit quando natus, nihil horum se vel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem absque dubitatione testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
apta se p̃buit: libet inqui¬
tere. quid nam sit quod re¬
demptor. nr cum duobꝰ cecis
lumen reddidit. iussit ut ne¬
mini dicerent. ꝙ illi ab eun¬
tes diffamauerunt eum into¬
tam terram illam. Numqͥd¬
nam unigenitꝰ filiꝰ. patriq sc̃o
spũi coeternus. hac iure uelle
habuit. quod non potuit in¬
plere: ut miraculum quod
taceri uoluit. nimine potuisset
abscondiͤ GREGORIUS
Dedemptor nr̃ ꝑ mortale cor¬
pus omne quod egit. hoc
nobis uexemplo actionis pre¬
buit: ut̾ pro nr̃arum uirium
modulo. eius uestigia seq̃ntes:
in offenso pede operis. p̃sentis
uite carpamus uiam. Mira¬
culum namq faciens ꝙ taceri
iussit. ꝙ tamen taceri ñ potuit:
ut uidelicet electi eiꝰ exempla
doctrinȩ illius sequentes. in
magnis quȩ faciunt latere
quidem inuoliuitate habeãt.
s ut prosint aliis prodantur
inuit: quatenus ꝙ magnȩ
humilitatis sit. quod sua oꝑa
tacergͥ appetunt: ꝙ magnę uti¬
litatis sit. quod eorumꝰ oꝑa
taceri non possunt. Non ergo

Expanded text:
apta se praebuit, libet inquirere quidnam sit quod Redemptor noster cum duobus caecis lumen reddidit, jussit ut nemini dicerent, et illi abeuntes diffamaverunt eum in totam terram illam . Nunquidnam unigenitus Filius, Patri et sancto Spiritui coaeternus, hac in re velle habuit, quod non potuit implere, ut miraculum quod taceri voluit, minime potuisset abscondi? GREGOR. Redemptor noster per mortale corpus omne quod egit, hoc nobis in exemplum actionis praebuit, ut pro nostrarum virium modulo ejus vestigia sequentes, inoffenso pede operis praesentis vitae carpamus viam. Miraculum namque faciens, et taceri jussit, et tamen taceri non potuit; ut videlicet et electi ejus exempla doctrinmagnis quae faciunt latere quidem in voluntate habeant, sed ut prosint aliis, prodantur inviti: quatenus et magnae humilitatis sit quod opera taceri appetunt, et magnae sublimitatis sit quod eorum opera taceri non possunt. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾se reliquit. Petrs.
lacet quod dicis. S queso
respondeas. si deserere
fr̃s debuit. quos semel susce¬
pit. GREGOrIUS.
It ego petre existimo. ibi
ad unati equanimit̾ por¬
tandi sunt mali: ubi inue¬
nuntur aliqui. qui ad iuuen¬
tur boui. Nam ubi omnimꝰ
quando de malis labor suꝑ¬
uaciuis. Maxime si eiucino
cause suppetant. quȩ fructũ
Uir itaq sc̃s propter quen
custodiendum staret: qui
omnes un anuniter se ꝑseqͣu

Expanded text:
sub se reliquit. Petr. sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni. Nam ubi omnimodquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequ
Abbreviated transcription (Latin):
apostolo scriptum est in¬
carcere ab augło eductuf fu¬
isset. quia ad se reuersus du
Hunc scio uere quia misit
dñs angłm suumi. & eripuit
me de manu herodis. ꝙ de
omni expectatione plebis ĩu¬
deorum. GReGOrRS
uobus modis petrȩ exrͣ
nos duenuur: quia aut
ꝑ cogitationis lapsum. sub
nosmet ipsos recedimis: aut
ꝑ contemplationis grãm suꝑ
nosmeripsos leuamur. Ille
itaq qui porcos pauit. uaga¬
tione mentis ꝙ in mundietꝰ
suh semer ipsum eecidit. iste
uero. quem angłs soluit. eiꝰq
mentem iuextasi rapuit. exiͦ
sc quidem. sed supra semiet¬
ipsum fu̾it.U terq gͦ ad se re¬
dũt: quando ꝙ illẽ ab errore
operis se collegit ad cor ꝙ ille
a eontemplatĩonis eulmineꝰ
acd hoc rediit. quo ᷤ in intellec¬
tui cõmimi ꝙ prius fuit. Ue¬
nerabilis gͥ beuedictus milla
solitudinẽ. habitauit seci:
inquantum se intra cog̃ita¬
tionis elaustra custodiuit.
Nam quoctenscumq hunc
contemplationis ardor ial¬
tum rapuit: se proeuldubio

Expanded text:
apostolo scriptum escarcere ab angelo ductus fuisset, quia ad se reversus dixit: Nunc scio vere, quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
rit. detrimentum pacietur:
ipse autem saluus erit. sic
tamen quasi ꝑ ignẽ: qpãuis
de hõc igne tribulationis
in hac nobis uita adhibio
possit intelligiꝰ tam̃ si quis
hec de igne future purga¬
tionis ac̃cipiat. pensandum
sollicite: quia illum dixit ꝑ¬
ignem posse saluari. non qui
suꝑ hoc fundamentum ferrũ.
es. uel plumbum. edificat. id
est peccata maiora.ꝙ ideirco
duriora. atq tuncͭ. Insolubilia.
s ligna. fęnum. stipulam: id
est peccata minima. atq le¬
uissima. que ignis facile con¬
sumat. Noc tam̃ sciendũ est.
quia illic saltim de minimis
nichilq purgationis obtine¬
bit. nisi bonis hoc actibꝰ in hac
ad huc uita p̾ositus ut illic

Expanded text:
etrimentum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; quamvis hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, attamen si quis haec de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est: quia illum dixit posse per ignem salvari, non qui super hoc fundamentum ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et idcirco duriora, atque jam tunc insolubilia; sed ligna, foenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumit. Hoc tamen sciendum est: quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic
Abbreviated transcription (Latin):
contigit. Cui statim uultu
ac mente placida respondit.¬
Ue quid illi contigit. qui hoc
fecit: Nam michi quid conti¬
git: In quibus euis uerbis
ostenditui. in quo uirtutis
culmine sedebat: qui unum
quod insumptus mundi ha¬
buerat. tam secura ꝑde¬
bat mente magisq illi do¬
lebat. qui peccatum cõmise¬
rat. quam sibi qui peccati ill
dampna tolerabat: nec pensa¬
bat quid ipse exterius. sed cul¬
pę reus quantum ꝑdebat int᷑.
Hunc itaq cum dies mortis.
egredi de corpore urgeret.
conuenerunt multi᷑ ut tã
sc̃e animȩ de hoc mundo re¬
cedenti: suas animas cõmen¬
darent. Cumq lecto illius. hi
qui conuenerant om̃s assiste¬
rent. alii ingredientes angłos
uiderunt. sed dicere aliquid
nullomͦ potueruntꝰ. alii om̃i¬
no nichil uiderunt. s om̃s
qui ad erant. ita uehementis¬
simus timor. ꝑculit: ut nul¬
lus egrediente illa scã anima.
illic stare potuisset. Et hi gͦ
qui uiderant. ꝙ hi qui omni¬
no nil uiderant. uno omnes

Expanded text:
contigit? Cui statim vultu contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare poqui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes
Abbreviated transcription (Latin):
redicto ꝙ enim probo. ali¬
isq religiosis uiris narrã
tibus agnoui: ea quȩ indica¬
re audientibus de uenerabili
patre stephano monieliis euã¬
gelii euraui. fuit ꝙ enĩ iur
fsicut isdem probus ꝙ mulci
alii testantur: nichil in hoc
inuudo possidens. nichil que¬
rens: solam eum do pauꝑtatẽ
diligens iuter aduersa semꝑ
pacientiam amplectens: cõuen¬
tus secularium fugiens. uacare
semꝑ oracioni concupiscens.
De quo unũ uirtutis bonum¬
refero᷑. ut ex hoc uno ualeãt
eiis multa pensari. Is nainq
cum quodam die. messem qͣm
sua manu seminauerat. deci¬
sam ad aream deduxisset.
nichilq aliud eum discipuliᷤ
sius. ad tocius anm stipendiũ
haberet: quidam ꝑuersȩ uo¬
luntatis uir. antiqui hostis
stimulis instigatus. eandem
messem igne᷑ subposito. ita ut
erat inarea incendit. Quod
factum dum alter aspiceret:
eidem dĩ famulo cͬeurrit ꝙ
nunciauit. Quod postquam
indicauit: ad uiuxit dicens.
Ueue pater stephane: quid tͥ

Expanded text:
edicto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
modo a langobardorũ gen¬
te. eius monasterium scimꝰ.
N octurno enim temꝑe  qͥ¬
escentibus fratribus. nuꝑ illuc
langobardi ingressi sunt.
Qui diripientes omĩa: ne u¬
num quidem hominẽ illic
tenere potuerunt: sed in¬
pleuit onmipotens ds quod
fideli fainulo benedicto pr̃o¬
miserat: ut sires gentibꝰ tra
deret. animas custodiret. Qua
iuire pauli uicem iudeo te¬
nuisse benedictum: cuius
dum nauis rerum omniũ
iacturam ꝑtulit. ipse in cõ¬
solatione uitam omnium
qui eum comitabantur

Expanded text:
modo a Langobardorum genmodo a Langobardorum gente eius monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus nuper illic Langobardi ingressi sunt, qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt. Sed implevit omnipotens Deus, quod fideli famulo Benedicto promideret, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dm possunt. ꝙ occulta ñ
possunt. ꝑ etre.
N obiectione me quetti¬
uneule. patuit causa ratio¬
nis. Sed queso tesi qua sũt
adhuc de huius uiri uirtu¬
tibus sub iunge. GRe Souiꝰ¬
sir quidam nobilis
theoprobus nomine. eiꝰ¬
dem benedicti patris fuerat
ammonitione conuersus: qui
pro uitę sue merito. magnã
apud eum familiaritatis fidu¬
ciam habebat. Eic cum qua¬
dam die eiusdem cellulam
fuisset ingressus: hunc amariᷤ¬
sime flentem repperit. Cũq
dui subsisteret. eiusq nõ fimi¬
ii lacrimas uideret. nec tam̃
ut uir qi consueuerat oran¬
do plangeret s merendo: q̃¬
nam causa tanti luctus existe¬
ret inquisiuit. Cui uir dei
respondit. Omne hoc mouas¬
terium quod construri &
euncta quȩ fracribus p̃para¬
ui: omnipotentis dei iudicio
gentibus tradita sunt. Uix
autem optinere potui: ut mͥ
ex hoc loco animȩ concederen¬
tur. Cuius uocem tunc theo¬
probus audiuit: nos autem
cerminus. quis destructum

Expanded text:
per Deum possunt, et occulta non per Deum possunt, et occulta non possunt. Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua sunt adhuc de hujus viri virtutibus, subjunge. CAPUVir quidam nobilis Theoprobus nomine, ejusdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarisime flentem repperit. Cumque diu subsisteret eiusque finiri lacrimas non videret, nec tamen vir Domini ut consueverat orando plangeret, sed moerenclo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei ilico respondit: 'Omne hoc monasterium quod construcxi et cuncta quae fratribus praeparavi omnipotentis Dei iudicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui, ut mihi ex hoc loco animae cederentur'. Cuius vocem tunc Theopropus audivit, nos autem cernimus, qui distructum
Abbreviated transcription (Latin):
labiis pronunciasse testatur
hec. tibi superus sub
breuitate respondi dicens:
quod sci uiri inquantum
cum dño unum sunt. sen¬
sum dñi non ignorant. Om̃s
enim qui deuote dñm se¬
cuntur. etiam deuotione
eum dũo sunt: ꝙ ad huc
carnis corruptibilis ponde¬
Occulta itaq di iudicia in¬
ti sunt seiunt: inquantum
disiuncti sunt nesciunt: qͥa
enuim secreta eius adhuc ꝑ¬
fecte non penetrant: incom¬
p̃hensibilia eius udicia esse
testantur: quia uero ei m̃te
inherent. atq in herendo
uel sacrȩ scͥpture eloquiis.
uel occultis reuelationibus
in quantum accipiunt agnos¬
nunciant. Iudicia gͦ quȩ
ds racet nesciunt: que deus
loquitur seiunt. Unde ꝙ da¬
uid propheta eum dirisset
in labiis meis pronunciaui
tris proculdubio cognitio¬
nibus abscondis. Concordat
gͦ prophetica apostolicaq
sentencia: quia ꝙ in compre¬
hensibilia sunt di uidic ia:
ꝙ ramen quȩ de ore eius
prolata fuerint. humanis
labiis pronunciantur:. qm̃
sciri ab hominib & prolata

Expanded text:
labiis pronuntiasse testatur? haec tibi superius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis gravaOcculta itaque Dei judicia inti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhaerent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum accipiunt agnosnuntiant. Judicia itaque Deus tacet nesciunt, quae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi tris procul dubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolata fuerint, humanis labiis pronuntiantur: quoniam sciri ab hominibus et prolata
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem. numꝙͣ accedere
p̃sumas. Quacumq autẽ die
sacrum ordinem temerare
pͣsumpseris: stacim uiri diabo¬
Iiterum mancipaberis. Disces¬
sit igitur clericus sanus: ꝙ si¬
cut terrere solet animum
pena recens. ea quȩ uir dei
preceperat. uiterim custodi¬
uit. Cum uͦ post annos mul¬
tos omnes priores illius de hac
luce migrassent. & minores
suos sibimet suꝑponi insacͥs
ordinibus cerueret: uerba ui¬
ri dei quasi ex longo tempore
oblitus post̃ posuit: atq ad
sacrum ordinem accessit. Quẽ
mox is qui reliquerat diabo¬
lus tenuit: eumq uexare qͦ¬
usq animam eius excuteret
non cessauit. Pe tRUS
ste uir di diuinitatis ut
uideo etiam secreta penetra¬
uit. qui perspexit hunc cle¬
ricum id circo diabolo tra¬
ditum. ne ad sacrum ordinẽ
accederẽ auderet. GREGORIꝰ
uare diuinitatis secreta
mon nosset. qui diuinita¬
tis precepta seruaret. cum
scriptum sit. qui adheret
dño. unus spiritus est. Petrꝰ.
I unus fit cum dño sp̃s

Expanded text:
ordinem nunquam accedere ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem auderet accedere. Gregor. Quare Divinitatis secreta non nosset, qui Divinitatis praecepta servavit, cum scriptum sit: Qui adhaeret Domino, unus spiritus est ? Petr. Si unus fit cum Domino spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
bis iam facta sunt luce clari¬
ora. qui in hac urbe dissoluta
menia. euersas domos. destru¬
clas eccłas turbine cernimus:
eiusq edificia longo senio las¬
sata. quia ruinis crebrescen¬
tibꝰ prosternantur uidemꝰ.
quamuis hoc honoratus eius
discipulus. cuius michs relati¬
one compertum est. nequa¬
quam exore illius audisse
se ꝑhibet: s quia hoc dixerit.
dictum sibi a fratribus fuis¬
se testatur. XUI. Capit̾.¬
Iodem quoq tempore¬
E
quidam aquinensis ec¬
cłe clerieus. a demonio uexa¬
batur: qui a uenerabili iuro
constantio eccłe eius antisti¬
te ꝑ multa fuerat martyrũ
loca transmissus. ut sanari
potuisset. S sancti di marty¬
res noluerunt ei sanitatis
donum tribuere: ut quan¬
ta esset inbenedicto gracia
demonstrarent. Ductus itaq
est ad omnipotentis di fa
mulum benedictum: Qui
antiquum hostem de obses¬
so homine procinus expulit:
Cui sauato precepit dicens.
Uade. ꝙ post hec carnem
non comedas: ad sacrũ uͦ¬

Expanded text:
bis jam facta sunt luce claribis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc Honoratus ejus discipulus, cujus mihi relatione compertum est; nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testatur. CAPUTEodem quoque tempore quidam Aquinensis Ecclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et posthac carnem non comedas; et ad sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
uentura p̃minciauit dicens
Multa mala facis. ꝙͣ multa fe¬
cisti: iam aliquandõ ab iniqͥ¬
tate compescere. Et quidȩin
romam ingressurus es ͤ ma¬
re transiturus: noueri aniͤ
regnabis decino morieris. Qͥbꝰ
auditis rex. uehementer ter¬
ritus. oracione petita recessit:
atq ex illo iam tempore. mi¬
nus erudelis fuit: cum non
multo post. romam adiit: atq¬
ũ ad siciliam perrexit Anno
autem regni sui decimo. om¬
mpotentis dĩ iudicio. regnũ
cum uita ꝑdidit. Preterea
antistes canusine eccłe. ad
euudem dĩĩ famulũ ueni¬
re consueuerat. quem uir
di pro uitȩ suę merito. uald̾
diligebat. I itaq dum eiumn
illo de ingressu regis totile.
ꝙ romane urbis ꝑditione col¬
loquium haberet: dixit. Per
hunc regem eiuitas ista des¬
truetur ut iam amplius nõ
inhabitetur. Cui uirꝰ domini
respondit. Roma a gentibꝰ
non ex terminabitur: s tem¬
pestatibus choruscis. ꝙ tur¬
binibus. ac terre motu. fari¬
Cuius prophecie misteria. no¬

Expanded text:
entura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac terrae motu fatiCujus prophetiae mysteria no
Abbreviated transcription (Latin):
quosq ⁊nospttaltałt suscipi¬
eus: hos coram se legere stu
diose faciebat. Factumq est:
ut uxta modu ͫ suum. plene
sacram scͥpturam disceret᷑
cum sicut dixi. litteras fuin¬
ditus ignoraret. Studebat
semꝑ indolore gracias agere.
hymnis di & laudibus. diebꝰ
ac noctibus uacare. S eũ iã
tempus esset. ut tanta eius
pacientia remunerari debu¬
isset: membrorum dolor ad
uitalia rediit. Cumq se iam
morti proximum agnouit.
peregrinos uiros atq in hos¬
pitalitate susceptos. ammo¬
nuit ut surgerent᷑ & eum
eo psalmos pro expectatione
sui exitus decantarent. Cumq
cum eis ꝙ ipse morieus psal¬
leret: uoces psallentium
repente compescuitꝰ cum
terrore mnagni clamoris di¬
cens. Tacete: tacete. Nuͣqͥd
non auditis. quante resonãt
laudes in celo: Et dum atd
easdem laudes quas intus
audierat. aurem cordis
intenderet: scã illa anima
carne soluta est. Qua sci¬
licet exeunte. tanta illie
flagrancia odoris aspersa ẽ
ut oñis qui illie aderant. in

Expanded text:
quosque in hospitalitatem suscipiens, hos coram se studiose legere faciebat. Factumque est ut juxta modum suum plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat semper in dolore gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque jam se morti proximum agnovisset, peregrinos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete; nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas intus audierat, aurem cordis intenderet, sancta illa anima carne soluta est. Qua scilicet exeunte, tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes qui illic aderant in
Abbreviated transcription (Latin):
pacuit. quod uenerabilem
benedictum latere nichil
posset. in ciuus aure ȩtiam
cogitationis uerba sonussẽt.
gempore. in eadem cam¬
panie regione fames ineu¬
buerat. magnaq om̃s alim̃¬
torum indigentia coangusta¬
bat: iamq in benedicti mo¬
nasterio triticum de erat: pa¬
nes uero pene omnes consũp¬
ti fuerant. ut non plus quã
quinq ad refectionis horam
fratribus inueniri potuissẽt.
Cumq eos uenerabilis pater
contristatos cerueret. eorum
pussillanmitatem studuit
modesta increpatione corri¬
gere: & rursum promissione
subleuare dicens. Quare de
panis inopias ur̃ animꝰ con¬
tristatur: Hodie quidem
minus est. s die crastina ha¬
bundanter habebitis. Seqͣnti
Aautem die. ducenti farine mo¬
dii ante fores cellȩ insaccis ĩ¬
uenti sunt. Quos ommpotẽs
ds quibus deferentibꝰ trans¬
misisset. nunc usq mauet
in cognitum. Quod cũ fratreᷤᷤ

Expanded text:
patuit, quod venerabilem Benedictum latere nil potuit, in cuius aure etiam cogitationis verba sonuissent.empore in eadem Campaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratre
Abbreviated transcription (Latin):
rum quod sibi ipse paralas¬
rat. corpus illius fuisset a fratͥ¬
bus deportatum: aperto eođe
sepulchro. uiderunt omnes
qui aderant locum non esse.
ubi pomi pocusset: quia corpꝰ
patris monasterii quod illic
ante posicum fuerat: omne
illud sepulchrum tenebat.
Cumq fratres qui presbiteri
corpus detulerant. factam si¬
bi sepeliendi difficultatem
uiderent: unus eorum excla¬
mauit dicens. Eh pater ubi
est quod dixisti: quia sepul¬
chrum istud ambos uos cape¬
ret. Ad ciuus uocem subito
cunctis uidentibꝰ abbatis cor¬
pis quod illic ante humatũ
fiierat ꝙ supinum iacebat.
sese conuertit in lats &
uacantem sepulchri locũ. ad
sepeliendum corpus presbite
ri prebuit: ꝙ quia utrosq
ille locus caperet. sicut ui¬
mortuus ad impleuit. Sed
quia hoc quod prediri apud
prenestinam urbem inbeati
petri apłi monasterio gestum
est: uis ne aliquid etiam in
hac urbe de eius ecclesi ⁊ cus¬
todibus. ubi sacratissimuni

Expanded text:
rum quod sibi ipsi paraverat corpus illius fuisset a fratribus deportatum, aperto eodem sepulcro viderunt omnes qui aderant locum non esse ubi poni potuisset, quia corpus patris monasterii, quod illic ante positum fuerat, omne illud sepulcrum tenebat. Cumque fratres qui presbyteri corpus detulerant, factam sibi sepeliendi difficultatem viderent, unus eorum exclamavit, dicens: O Pater, ubi est quod dixisti, quia sepulcrum istud ambos nos caperet? Ad cujus vocem subito, cunctis videntibus abbatis corpus, quod illic ante positum fuerat, et supinum jacebat, sese vertit in latere, et vacantem sepulcri locum ad sepeliendum presbyteri corpus praebuit; et quia utrosque ille locus caperet, sicut vimortuus implevit. Sed quia hoc quod praedixi apud Praenestinam urbem in beati Petri apostoli monasterio gestum est, visne aliquid etiam in hac urbe de ejus ecclesiae custodibus, ubi sacratissimu
Abbreviated transcription (Latin):
multa iam cernimus. ẜ nec¬
diun ꝑfecte cognoscimus. qͥa
quasi in quodam mentis cre¬
pusculo hȩc uelut ante so¬
lem iudemus. PETRUS
lacet quod dicis. S de
tanto uiro paschasio hoc
anunum ad questionem iuo¬
uet. quod post mortem ad
penalem locum ductus est:
cuius feretri uestis tanti po¬
tuit. ut malignus sp̃e ab ob¬
sesso homune̾ fugaretur:
magna debet onmpo¬
tentis dei dispensatio.ꝙ quã
sit multiplex agnosei. euuis
iudicio actum est. ut isdẽ
iur paschasius ꝙ ipse intus
ad aliquantulum temꝑis re¬
ciperet quod peccasset ꝙ tñ
ante humanos oculos mira
ꝑ corpus suum post mortẽ
faceret. qui aute mortẽ eis
quoq cognoseentibus pia
opera fecisset: ut neq hi qͥ
mosiarum illiꝰ estimatione
fallerentur: neq ipsi sine ulti¬
one laxaretur. eulpa quam
nec esse culpam credidit.ꝙ ic¬
cireo hanc fletibus noͣ extinx̃.

Expanded text:
multa jam cernimus, sed necdum perfecte cognoscimus, quia quasi in quodam mentis crepusculo haec velut ante solem videmus. PETR. Placet quod dicis. Sed de tanto viro Paschasio hoc animum ad quaestionem movet, quod post mortem ad poenalem locum ductus est, cujus feretri vestis tanti potuit ut malignus spiritus ab obsesso homine fugaretur. magna debet omnipotentis Dei dispensatio et quam sit multiplex agnosci. Cujus judicio actum est ut idem vir Paschasius et ipse intus ad aliquantum temporis reciperet quod peccasset, et tamen ante humaper corpus suum post mortem faceret, qui ante mortem eis quoque cognoscentibus pia opera fecisset: ut nec hi, qui emosynarum illius aestimatione fallerentur, neque ipsi sine ultione laxaretur culpa, quam nec ipse culpam credidit, et idcirco hanc fletibus non exstinx
Abbreviated transcription (Latin):
cire uellem quomodo
iustum sit ut culpa qͣ
cum fine ꝑpetrata est. sine
fine puniatur. GIEGORIꝰ
oc recte diceretur: si dis¬
trictus iudex nõ corda
hominum s fac̾ta pensaret.
Iniqui enim ideo cum fine
deliquerunt: quia eũ fiue
unt. qui numꝙͣ desinũt pec-¬
care dum uuiunt. Ad mag-¬
nam gͦ iusticiam iudicantis
ꝑ tinet: ut numꝙͣ careant
supplicio. qui inhac uita nũꝗͣ
uoluerunt carere peccato.¬
uistus crudelitate pascit᷑.
ꝙ delinquens seruus a iusto
a nequicia corrigatur. Ad hoc
gͦ uapulat: ut ẽmendari de¬
beat. Iniqui autẽ gehenne ig¬
iubus tradici. si ad correctionẽ
non ꝑueniunt: quo fine semꝑ
est miserorum cruciatu
ꝑpetuum non sedatur. Sed
iniqui oñis ęt̾no supplicio de¬
putati. sua quidem iniquitate
pum nturꝰ ꝙ tamen ad aliqͥd
ardebunt: scilicet ut iusti õs
ꝙ indeo uideant gaudia quȩ
ꝑcipiunt: ꝙ in illis respiciant
supplicia quȩ euaserunt qua¬
tinus tanto magis in ȩternũ
cognoscant quanto ineternũ

Expanded text:
cire vellem quomodo justum sit ut culpa quae cum fine perpetrata est, sine fine puniatur. --GREGORIUS: Hoc recte diceretur si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine unt, qui nunquam desinunt peccare dum vivunt. Ad magnam ergo justitiam judicantis pertinet ut nunquam careant supplicio, qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato.justus crudelitate pascitur, et delinquens servus a suo aa nequitia corrigatur. Ad hoc ergo vapulat, ut emendari debeat; iniqui autem gehennae ignibus traditi si ad correctionem non perveniunt, quo fine semper est, miserorum cruciatu perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio deputati, sua quidem iniquitate puniuntur, et tamen ad aliquid ardebunt, scilicet ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in illis respiciant supplicia quae evaserunt, quatenus tanto magis in aeternum cognoscant, quanto in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
uirum protinus retransinisit.
magnis p̃cibus petens. ut ȩqũ
ipse possideret. quem iuri
suo sedendo dedicasset. De
quo etiam illud uurabile
a uostris senioribus nar rari
solet: quod in constantiñopo¬
litana urbe ad portam quȩ
uocatur aurea ueniens. popũ¬
lorum turbis sibi occurrenti¬
bus in conspectu omnium ro¬
ganti ceco lumen reddidit. ꝙͥ
manu supͣposita oculorũ te¬
nebras fugauit. Capit̾. iii.

Expanded text:
virum protinus retransmisit, virum protinus retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, et manu superposita oculorum tenebras fugavit. ΚΕΦΑΛ. Β'.
Abbreviated transcription (Latin):
Sothorum tempore. dum
iohannes uir beatissunꝰ
huius romanȩ eccłe pontifex.
ad iustinum seniorem principẽ
pergeret: inchorinti partibus
ad uenit. Cui necesse fuit: ut
initinere ad sedendum ȩquus
requiri debuisset. Quod illic
quidam iuir nobilis audiens.
equum quem pro magna man¬
suerudine eius coniunx sede¬
re consueuerat. ita ei obtulit.
ut cum ad loca alia ꝑ uenien¬
tt aptus equus potuisset in ue¬
cõiugem retransmisti. sactum q
es etus ad certum locum
predictus uir:
equo eodem subuehente ꝑduc¬
tus est. Qui mox ut alium rep¬
perit: illum quem acceperat
retransmisit. Cumq eum pre¬
dicti nobilis uiri conunx se¬
dere ex more uoluisset. ultra
non ualuit: quia post sessio¬
nem tauti pontificis. mulierẽ
ferre recusauit. Cepit namq
imenso flatu ꝙ fremitu. atq
incessanti tocius corꝑis motu.
quasi despiciendo prodere: qͥa
post membra poutifieis. mu¬
uerem ferre non posset. Quod
uir eius prudenter intuitꝰ.
hunc ad eundem uenerabiłẽ

Expanded text:
othorum tempore dum Iohannis vir beatissimus huius Romanae ecclesiae pontifex ad Ipergeret, 284 in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia pervenienti aptus equus inveniri potuisset, deconjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehente perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retransmisit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem