comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nib carnalium sacram̃toꝵ. Sed si ad euis
medullam ꝑueniatur. pascit. & saciat. Fe¬
rebat gͥ puer quida quinq panes: & duos
pisces. Si quęxamꝰ quis fuerit puer iste: for¬
te ppłs isrł̃ erat. sensu puerili portabat:
nec manducabat. Iua enĩ quȩ portabat:
clausa onerabant: aꝑta pascebant. Duo au¬
tem pisces: uidentur nobis significare du¬
as illas in ueteri testam̃to sublimes ꝑsonas.
quȩ ungebantur ad populum sc̃ificandũ
& regendum. saçerdotes & reges. Ẽ ipse
in misterium uenit aliquando: qui ꝑ illas
significabatur. Uenit aliquando. qui per
medullam ordei ostendebatur. ꝑ paleam
uero ordei occultabut᷑. Uenit ipse unus¬
utramq ꝑsonam in se portaus. sacerdotis &
regis. Sacerdotis ꝑ uictimã quam seipsum op-¬
tulit pro nobis d̃o: regis. qua regimur ab eo.
&. aꝑiintur quȩ clausa portabantur. Grãs
illi: impleuit ꝑ se quod ꝑ uetus testam̃tum

Expanded text:
nibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus nibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unusutramque personam in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Grilli: implevit per se quod per Vetus Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
turba reficeretur. erat ibi quidã puer. portanᷤ
quinq panes ordeaceos & duos pisces. E ait
iħic. Facite homines discumbere. Et discu¬
buerunt ferme quinq milia hominũ. Acce¬
pit autem dñs iħc panes: gr̾as egit. Iussit.
fracti sunt panes ante discumbentes. Non
iam quinq panes: sed quod a dicerat qui crea¬
uerat quod auctum erat. Et de piscib quan¬
tum sufficiebat. Parum ẽ turbam illam fuisse
saciatam: etiam fraginenta resederunt. Et
ipsa colligi iussa sunt. ne perirent: & imple¬
uerunt duodecim chophinos fragm̃toꝵ. Bre¬
uiter ut curramus: quinq panes intelligun¬
tur quinq libri moysi. Merito ñ triticei: sed
ordeacei: qui ad uetus testam̃tũ ꝑtinent.
Nostis autem ordeum ita creatum: ut ad me¬
dullam eus uix ꝑueniatur. Uestitur enim
eadem medulla tegmine paleȩ: & ipsa palea
tenax & inherens: ut cum labore exuatur.
Talis ẽ lutera ueteris testam̃ti: uestita tegini¬

Expanded text:
turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Ebuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. 5. Breviter ut curramus, quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei; quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegmi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid significauit. Apparebit gͦ. cũ ipsũ
sacram̃tum de quinq panib cȩperit nobis
ioqui: & quid significet indicare. Ibi enĩ
uidebimꝰ. quare dñs in hoc facto ignoranti¬
am discipuli uoluit int̾rogando quod scie¬
bait ostendere. Nam int̾rogamus aliquan¬
do quod nescimus: audire uolentes ut dis¬
camus. Aliquando int̾rogamꝰ quod scimꝰ.
scire uolentes: utrũ & ille sciat quẽ int̾roga¬
mus. Utrũq hoc nouerat dñs ds. E quod
int̾rogabat scielut: quod enĩ eẽt facturus ip¬
se nouerat: & hoc nescire philippum sciebat
simlit̾. Quare itaq int̾rogabat: quia nisi il¬
lius ignorantiam demonstrabat: E hoc qͣre
fecerit: ut dixi post intelligemꝰ. Andieas ait.
Est hic puer quida qui habet quinq panes
& duos pisces. Sed hȩc quid sunt int̾ tantos:
Cumi dyeisset philippus int̾rogat᷑ ducentoꝵ
denarioꝵ panes ñ sufficere. quib tanta illa

Expanded text:
aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes, et duos pisces; sed haec quid sunt ad tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere, quibus tanta illa
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamꝰ. quia dñs in monte. uerbun ẽ
in alto. Prounde non quasi humilit̾ iacet.
quod in monte factum ẽ: nec transeunter
precereundũ ẽ: sed suspiciendum. Tutlis
aidit: esurientes agnouit. misericordit᷑ pauit.
Nen solum ꝓ bonitate: uerum ꝓ potestate.
Q uã cuim sola ꝓdesset bonitas: ubi ñ erat
panis. unde curba esuriens pasceret᷑: Nisi
bonicati adesset potestas: ieuina illa turba
& esuriens remaneret. Deniq & discipuli
qui erant cum dño in fame. & ipsi turbas
uolebant pascere ut ñ remanerent manes:
scã unde pascerent ñ habebant. Int̾roga¬
uic dñs unde emerentur panes ad turbas pas¬
cendas: & ait scͥptura. hoc autẽ dicebat.
temptans eum: Discipulũ scilicet philippũ.
quẽ int̾rogauerat. Ipse enu scielat: quid
cẽt facturus. Cui gͦ bono temptabat: nisi
quia ignorantiam discipuli demonstrabat:
E forte in demonstratione ignorantiȩ discipłi:

Expanded text:
intelligamus quia Dominus in monte Verbum est intelligamus quia Dominus in monte Verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereundum est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
ris articulum. qm̃ eas pariles. equales. de¬
coras fecit: nisi etiam legerimꝰ. quid nobis
ꝑ illas indicauerit: ita factum hoc qui tan¬
tum inspieit: delectatur pulcritudine fe¬
ti. ut adimretur artificem. Qui autẽ incel¬
ugit: quasi legit. Aut̃ enim uidetur pie¬
cura: aliter uidentur litterȩ. Picturã cũ
uideris. hoc ẽ totum. uidisse laudasse.
Litteras cum uideris. ñ hoc ẽ totũ. qm̃ cõ¬
moneris & legere. Etenim aicis cum
uideris uitteras: si forte non eas nosti legere.
Quid̃ putamꝰ eẽ. quod hic scriptum ẽ: Int̾ro¬
gas quid sit. cum um uideas. Auquid alud
tͥ demonstraturꝰ ẽ : ã quo quęris cognoscere
quod uidisti. Auos ille oculos habet: alios
tu. Nonne similit̾ apicem uidetis: Sed
ñ similit̾ signa cognoscitis. Tu gͦ iudes &
laudas: ille uidet. laudat. legit. &. incelligĩ.
Quia gͦ uidimus. quia laudauimꝰ. legamus.
&. intelligamꝰ. Dñs in monte. multomagis

Expanded text:
ris articulum, quoniam eas pariles, aequales deris articulum, quoniam eas pariles, aequales decorasque fecit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum inspicit, defectatur pulchritudine facti ut admiretur artificem; qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est totum vidisse, laudasse: litteras cum videris, non hoc est totum; quoniam commoneris et legere. Etenim dicis, cum videris litteras, si forte non eas nosti legere, Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. 3. Dominus in monte: multo magis
Abbreviated transcription (Latin):
geretur mens. & exibitum oculis. ubi exer¬
ceretur intellectus: ut inuisibilem dm̃ ꝑ
uisibilia oꝑa miraremur. & erecti ad fidem
& purgati ꝑ fidẽ. etiam ipsum inuisibilit̾
uidere cuperemꝰ: quẽ de reb usibilib in¬
uisibilem nosceremꝰ. Nec tam̃ sufficit hec
intueri in miraculis xꝑi. Int̾rogemꝰ ipsa
miracula: quid nobis loquantur de xp̃o.
habent enim si intelligant᷑ suã: Nam quia
uerbum nobis ẽ. Hoc gͦ miraculum sicut
audiuimus quam magnũ sit. quȩramꝰ etũ
quam ꝓfundũ sit. Non tantũ eius fuꝑficie
delectemur. sed etiam altitudinẽ perscrute¬
mur. habet enĩ aliquiꝰ intus. Hoc enim¬
quod miramur: foris uidemꝰ. Exspecta¬
uimus magnũ quidda. p̃clarũ quidd̃a.
& omĩno diuinũ: quod fieri nisi a do possit.
Laudauimus de faga factorẽ: sed qu̾e ad¬
modũ si licteras pulchras alicubi inspicere¬
mus: non nobis sufficeret laudare scripto¬

Expanded text:
geretur mens, et exhibitum oculis ubi exergeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia  Verbi, verbum nobis est. Hoc ergo miraculum, sicut audivimus quam magnum sit, quaeramus etiam quam profundum sit: non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus, hoc quod miramur foris. Vidimus, spectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam, et omnino divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scripto
Abbreviated transcription (Latin):
unnersamq creaturã administrat assidui-¬
tate uiluert᷑: ita ut pene nemo dignetur
adtendere oꝑa d̃ĩ mira & stupenda in quo¬
uibet seminis grano. scm ipsam suã miscd̃i¬
am seruauit sibi quȩdã. quȩ faceret opor¬
cuno tempore. p̃ter usitatũ cursũ ordinẽq
naturȩ. ut ñ maiora sed in solita uidendo
stuperent. quib cotidiana uiluerant.
Mains enĩ miraculũ ẽ gubernatio totius mũ¬
di: quã saturatio quinq miliũ hominũ de
qͥnq panib: & tam̃ hȩc nemo miratur.
Illud mirant᷑ homines. ñ quia maiꝰ ẽ: sed qͥa
rarũ ẽ. Quis enĩ & nẽ pascit uniuersum
mundũ: nisi ille qui de paucis granis sege
tes creat: Fecit gͦ quomodo ds. Unde
enĩ multiplicat de paucis granis segetes: inde
in manib suis multiplicauit quinq panes.
Potestas enim erat: in manib xp̃i. Panes au¬
tem illi quinq quasi semina erant: ñ quidẽ
tre mandata. sed ab eo qui t̾ram fecit multi¬
plicata. Hoc gͦ admotum ẽ sensib. quo eri¬

Expanded text:
creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano; secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam, quae faceret opportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi illtes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo eri
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃c ñ sinsset uerus filius d̃i ꝑ ꝓprietate nti¬
re: dicentes. quia si fuisset filius di uerus ni¬
quã eum dñm appellasset: ñ considerantes
illud. qm̃ ipse ꝑ humanitatẽ minor ẽ patie
sicut ipse art. Pater maior me ẽ. In diuinta¬
te namq ȩqualis ẽ patri: uelud ipse dicit. Ego
& pater unũ sumꝰ. Sed̃m & eñ humanitatẽ
dñm appellat: unde & pat̾ ad eum ꝑ ꝓpħam
dicit. Noli timere serue m̃s. E beata maria
se ancillam illius appellat. quia ip̃se in celim
ꝑ transcensionẽ uerboꝵ. dicentes. C onfiteor
ẽ equalis patri ꝑ diuinitatẽ: pat̾ cęli. id est
angłorum: t̾rȩ uero. id ẽ hominũ. Aut̃ uero
pat̾ celi dictus ẽ. id ẽ sacrarũ animaꝵ. unde
scͥpͥtum ẽ. Celi enarrant głam cłi. t̾rȩ uͦ idẽ¬
hominũ: quia adhuc in t̾renis actib sunt in¬
plicati: &. necdum possunt contemplari cȩ¬
lestia ꝑ oculum m̃tis. nec ualent dicere cũ apło.
celi & t̾rȩ appellat᷑. quia ipse cuncta creauit.

Expanded text:
 fuisset verus Filius Dei per proprietatem naturae, dicentes quia si fuisset Filius Dei verus, nunquam eum Dominum appellasset, non considerantes illud, quoniam ipse per humanitatem minor est Patre, sicut ipse ait: « Pater major me est  ipse dicit: « Ego et Pater unum sumus . » Secundum enim humanitatem Dominum appellat. Unde et Pater ad eum per Prophetam dicit: Noli timere, serve meus. Et beata Maria se ancillam illius appellat et dicit: « Ecce anscensionem verborum, dicentes: « Confiteor aequalis est Patri per divinitatem. Pater coeli, id est, angelorum: terrae vero, hominum. Aliter autem Pater coeli, id est, sacrarum animarum. Unde schominum, qui adhuc in terrenis sunt implicati, necdum possunt contemplari coelestia per oculum mentis, nec valent dicere cum Apostocoeli et terrae appellatur, quia ipse cuncta creavit
Abbreviated transcription (Latin):
nocebit: & ut sanarent infirmos. & cȩteras
uirtutes facerent. Quod idẽ lucas in seguen¬
tib declarat cũ dic̃. Qui euntes fecert̃ sicut
consticuit illis iħc: & faciebant miracula multa.
& inter cȩtera demonia eiciebant. Un de reuer¬
si cum gaudio ad dnm̃n dixert̃. Dñe. etiam dȩ¬
monia subiciunt᷑ nobis in nomine tuo. E ait
illis iħc. Uideban sathanan: sicut fulgur¬

Expanded text:
et ut sanarent infirmos et caeteras virtutes facerent. Quod idem Lucas in sequentibus testatur, cum dicit: Qui euntes, fecerunt sicut constituit eis Jesus, et faciebant multa miracula, et inter caetera daemonia ejiciebant. Unde reversi cum gaudio ad Dominum dixerunt: « Domine, etiam daemonia subjiciuntur nobis in nomine tuo. » Et ait illis Jesus: « Videbam Sat
Abbreviated transcription (Latin):
dicit iħc. Sciendum ẽ enim. quia in uno ho¬
mine duo homines sunt: interior & exterior.
Solet enim interior exteriori respondere: .&. ex¬
terior interiori: sicut lege̾mꝰ de nabugo dono¬
sor: qui cũ deambularet dñs in aulam regiam¬
regni sui in babilonam. tumens suꝑb̃ia respon¬
dit. Nonne hec ẽ babilon illa qũa ego ȩdifica¬
ui in robore &. in brachio fortitudinis meȩ :
S dñs ñ talit̾ respondit: sicut nabugodonosor:
sed respondit humanitas diuinitati. tantũ¬
modo filius patri. Uidebat enum simulachra
demonioꝵ destrui: principẽ mũdi eici foras:
& suũ numerũ crescere: & ido exultauit &
dixit. Confiteor. Trib enĩ modis. confessio
dr. Est confessio in fide. ẽ confessio in pecca¬
tis. ẽ & confessio in laude. In fide: sic̃ confitet᷑
uniuersalis eccł̃ia cũ dic̃. credo in dm̃. ẽ con¬
fessio in peccatis: de quib apł̃s dic̃. confitemi¬
m alt̾utrũ peccata ur̃a. ẽ &. in laude: de qua

Expanded text:
dicit Jesus: sciendum est enim quia in uno homine duo homines sunt, interior et exterior. Solet enim interior exteriori respondere, et exterior interiori, sicut legimus de Nabuchodonosor, qui dum deambularet dominus in aula regni sui in Babylonia tumens superbia, respondit: « Nonne haec est Babylon illa, quam ego aedificavi in robore et in brachio fortitudinis meae? » Sed Dominus non taliter respondit sicut Nabuchodonosor: sed respondit humanitas Divinitati, imo Filius ad Patrem. Videbat enim simulacra daemoniorum destrui, principem mundi ejici foras, et suum numerum crescere, et ideo exsultavit et dixit: « Confiteor. » Tribus enim modis confessio dicitur. Est confessio in fide, et confessio in peccatis, est et confessio in laude. In fide, sicut confitetur universalis Ecclesia cum dicit: « Credo in Deum. » Est confessio in peccatis, de qua apostolus dicit: « Confitemini alterutrum peccata vestra . » Est et in laude, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
Nfronte huius lectionis euugl̃ice questio
orit᷑. cũ nec suꝑius nec inferius describat᷑. qͥd
aliquis eũ int̾rogasset. Legimꝰ enim in aliis
locis. qͦd int̾rogatꝰ ẽ a discipulis. & respondit.
A nt̾rogauert̃ eũ seribȩ &. pharisei. & respondit.
hic dat᷑ intelligi: quia nchil tale reperit᷑. sed
tantũmodo absolute dic̃. respondit iħc. Con¬
cordia lucȩ euuglistȩ facienda ẽ: qui hoc aꝑ¬
tius manifestat cum dic̃. Designauit dñs
& alios septuaginta duos. & misit illos bi

Expanded text:
fronte hujus lectionis evangelicae quaestio suboritur, cum nec superius nec inferius describatur, quod aliquis eum interrogasset. Legimus enim in aliis locis, quod interrogatus est a discipulis, et respondit. Interrogaverunt eum Scribae et Pharisaei, et respondit. Hic datur intelligi quia nihil tale reperitur, sed tantummodo absolute dicit, respondit Jesus. Concordia Lucae evangelistae facienda est, qui hoc aptius manifestat, cum dicit : « Designavit Dominus et alios septuagint
Abbreviated transcription (Latin):
qusis. Ubi ꝑquirere debem̾: qͥd absconderit
ans asapientib &. prudentib Nũqͥd abscon¬
tita ẽ humanitas a scribis & phariseis: cum
s meon dicat. quia uidert̃ oculi mei saluta¬
x tuum. & in alio loco scͥptũ sit & undebit eũ
om̃is oculus: Non utiq humanitatẽ sed di¬
diuinitatem in humanitate latentẽ ñ cog

Expanded text:
us. » Ubi perquirere debemus, quid absconderit Dominus a sapientibus et prudentibus, nunquid abscondita est humanitas a Scribis et Pharisaeis, cum Simeon dicat: « Quia viderunt oculi mei salutare tuum . » Et in alio loco scriptum sit: Et videbit eum omnis oculus. Non utique humanitatem, sed didivinitatem in humanitate latitantem non c
Abbreviated transcription (Latin):
monita. siue manducamuis. siue bibimꝰ.
deinde in galilea. post hec rursus in u¬
dea die quo ascendit in cęlum. aderat
eccłiȩ cum primo solius iudee terminis
clauderetur. Adest modo cum uideis ob
culpam ꝑfidie derelictis. transingrauit
ad gentes. Aderit in futuro. cum ante
finem seculi reuertetur ad iudeam. &
sicut apłs ait. intrante gentium inulti¬
tudine sic om̃is ifrł̃ saluus erit. Nouissi¬
mne illis apparuit ascendeus in celum: ad¬
erit & nobis. ut eum post mortem sequi
mereamur ad cȩlos. si ante mortem eum
in bechanam unde ascendit idest in do¬
mum obedientiȩ segui curamus. Ipse &
quia sieut apłs ait. factus ẽ obediens usq
ad mortem. mortem autem crucis. ꝓpter
quod & as illum exaltauit. Uenimus ibi¬
dem & nos: si quod ille monet agimus:
quod promisit intendimus. Esto ait
ut qui nobiscum usq ad uitȩ huius ter¬
minum manet. post hanc nos uitam
ad uidenda secum uice celestis p̃mia

Expanded text:
monita, sive manducamus, sive bibimus, monita, sive manducamus, sive bibimus, , deinde in Galilaea, post haec rursum in Judaea die quo ascendit in coelum. Aderat Ecclesiae, cum primo solius Judaeae terminis clauderetur, adest modo, cum Judaeis ob culpam perfidiae derelictis transmigravit ad gentes. Aderit in futuro, cum ante finem saeculi revertetur ad Judaeam, et, sicut Apostolus ait, intrante gentium multitudine, sic omnis Israel salvus erit . Novissime illis apparuit ascendens in coelum . Aderit et nobis, ut eum post mortem sequi mereamur ad coelos, si ante mortem eum in Bethaniam unde ascendit, id est, in domum obedientiae, sequi curamus . Ipse equia, sicut Apostolus ait, Factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, propter quod et Deus illum exaltavit . Venimus ibidem et nos, si quod ille monet agimus, quod promisit intendimus. Esto, aitut qui nobiscum usque ad vitae hujus terminum manet, post hanc nos vitam ad videnda secum vitae coelestis praemia
Abbreviated transcription (Latin):
Apparuit in fractione panis his qui se pere¬
grinum ẽẽ putantes. ad hospitium uoca¬
uerunt: aderit & nobis cum peregrins
& pauperibus quecumq possumus bona
libenter impendimus. Aderit nobis in
fractione panis. cum sacramenta cor¬
ac simplici conscientia sumimus. Ap¬
paruit in abscondito de sua resurrectio¬
ne loquentibus: aderit nobis modo eius
dono idem agentibus. aderit nobis semꝑ
uacantes de cius gr̃a locuturi connenimꝰ.
Apparint cum foribus clausis intus uideoꝵ
metu residerent. Apparuit cum minorato
codem metu aꝑtis eum gressibus in mon
confortaturus suo sp̃u eccł̃iam cum ab
uenire ac dilatari prohiberetur. ad est
eidem & nunc cum inclinato ad fid̾em
culmine regali terror quieuit ꝑsecutiomnis.
& omĩs mundi sublimitas apostolicis ẽ
subdita uestigiis. Apparuit piscantib
ciis: aderit & nobis cum necessaria ui¬
tȩ temporalis recta intentione curamus.
cibus: aderit & nobis. cum uixta apl̃i

Expanded text:
Apparuit in fractione panis his qui se pereApparuit in fractione panis his qui se peregrinum esse putantes ad hospitium vocaverunt ; aderit et nobis cum peregrinis et pauperibus, quaecunque possumus, bona libenter impendimus. Aderit et nobis in fractione panis, cum sacramenta corac simplici conscientia sumimus. Apparuit in abdito de sua resurrectione loquentibus; adest et nobis modo ejus dono idem agentibus. Aderit nobis sempevacantes, de ejus gratia locuturi convenimus . Apparuit, cum foribus clausis intus Judaeorum metu residerent . Apparuit cum minorato eodem metu apertis eum gressibus in montconfortaturus suo Spiritu Ecclesiam, cum ab m. et ad publicum venire ac dilatari prohiberetur. Adest eidem et nunc cum inclinato ad fidem culmine regali terror quievit persecutionis, et omnis mundi sublimitas apostolicis est subdita vestigiis. Apparuit piscantibusciis: aderit et nobis, cum necessaria vitae temporalis recta intentione curamus, tibus , aderit et nobis, cum, juxta Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
Qui mox reuersi hierosolimam inuener̾t
alibi quando symoni aparuerit non
legitur. Quinto apparuit eis in eodem
Sexto post dies octo. quando erat cum
eis & thomas. Septimo. piscantibus
ad mare tiberiadis. Octauo. in mon¬
te galileȩ. quod hodierna lectione au¬
diuimꝰ. Nono. recumbentibus illis un¬
decim apparuit die quo ascendit in celũ.
Decimo. uiderunt eum ipsa die non iam
in terra positum sed eleuatum in aera
celosq petentem. dicentib sibi angelis:
sic ueniet quemadmodum uidistis eũ
euntem in celũ.
Hac gͦ frequen¬
tia corporalis
sue mainfesta¬
tionis ostendere
diximus: in om̃i loco se bonorum. de¬
sideriis diuinitus ẽẽ p̃sentem. Appa¬
ruit namq ad monumentum lugen¬
tibus : aderit & nobis absentiȩ eius recor¬
datione salubriter contristatis. Occurrit
reuertentibus amonumento: ut agnita
resurrectionis gaudia p̃dicarent. aderit¬
& nobis dum bona quȩ nouimus. proxi¬
mis fideliter annuntiare gaudemus.

Expanded text:
Qui mox reversi Hierosolymam, invenerunQui mox reversi Hierosolymam, invenerunalibi quando Simoni apparuerit, non legitur. Quinto, apparuit eis in eodem Sexto, post dies octo, quando erat cum eis et Thomas. Septimo, piscantibus ad mare Tiberiadis. Octavo, in monte Galilaeae, quod hodierna lectione audivimus. Nono, recumbentibus illis undecim apparuit, die quo ascendit in coelum. Decimo, viderunt eum ipsa die non jam in terra positum, sed elevatum in aera, coelosque petentem dicentibus sibi angelis: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Hac ergo frequentia corporalis suae manifestationis ostendere diximus, in omni loco se bonorum desideriis divinitus esse praesentem. Apparuit namque ad monumentum lugentibus ; aderit et nobis absentiae ejus recordatione salubriter contristatis. Occurrit revertentibus a monumento, ut agnita resurrectionis gaudia praedicarent ; aderit et nobis, dum bona quae novimus proximis fideliter annuntiare gaudemus.
Abbreviated transcription (Latin):
bo: deinde apłis om̃ib. Nouissime
autem ommum tanquã abortiuo: uisꝰ
ẽ & michi. Quib enim locis uel tempo¬
rib facte sint uisiones quas commemo¬
rat ignoramus. Tantum scimꝰ: qͥa qͦa
sibi nouissime uisum ẽẽ dñm confir¬
mat post ascensionẽ cus factum est:
uel quando illum de cęlo alloquens:
quando in para aysum & t̾ciũ
celum raptus:
audiuit archa¬
na uerba quę non licebat homi¬
ni loqui. & ficut alibi dicit misteriũ
euuangelii quod ab homine non acce¬
pit ꝑ reuelationem iħu xp̃i didicit.
Decies uero uisum ut diximus post resur¬
rectionem dñm. enuangeliorum nobis
& actuum apłorum prodit historia:
ubi ipso resurrectionis sue die quinqͥes
apparuisse legitur. Primo quide marie
magdalene flenti ad monum̃tum. de¬
inde eidem mariȩ & alteri eiusdem
nominis femine regredientib amonu¬
m̃to nunciare discipulis quȩ ibi com¬
pererant occurrens: a paruit t̾cio sy¬
ibidem in panis fractione cognitus est.

Expanded text:
sime autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi. Quibus enim locis vel temporibus factae sunt visiones, quas commemorat, ignoramus. Tamen scimus quia quod sibi novissime visum esse Dominum confirmat, post ascensionem ejus factum est: vel quando illum de coelo alloquens, quando in paradisum et coelum raptus, audivit arcana verba quae non licebat homii loqui . Et, sicut alibi dicit Mysterium Evangelii, quod ab homine non accepit, per revelationem Jesu Christi didicit . Decies vero visum, ut diximus, post resurrectionem Dominum Evangeliorum nobis et Actuum apostolorum prodit historia, ubi ipso resurrectionis suae die quinquies apparuisse legitur. Primo quidem Mariae Magdalenae flenti ad monumentum; deinde, eidem Mariae, et alteri ejusdem nominis feminae, regredientibus a monumento nuntiare discipulis quae ibi compererant, occurrens apparuit; tertio, Siibidem in panis fractione cognitus est.
Abbreviated transcription (Latin):
pando. sp̃c scĩ donum tribuendo robo¬
rauit. E quib quidem aparitionibus
decem soluminodo in euuangelistarũ
scriptis imienimꝰ. Sed plures fuisse docet
apłs dicens. & resurrexit tcia die scd̃m
scripturas: & uisus ẽ cephe: & post hec
undecim. Deinde uisus ẽ plusqu̾a quin

Expanded text:
pando, Spiritus sancti donum tribuendo, robopando, Spiritus sancti donum tribuendo, roboravit. E quibus quidem apparitionibus decem solummodo in evangelistarum scriptis invenimus, sed plures fuisse docet Apostolus, dicens: Et resurrexit tertia die secundum Scripturas, et visus est Cephae, et post haec undecim. Deinde vi
Abbreviated transcription (Latin):
prouehit. Adest electis. ut scriptum ẽ.
Iuxta ẽ dñs his qui tribulato sunt cor¬
de: & humiles spũ saluabit. Adest re¬
probis ut premissum est. Uultus autem
añi suꝑ facientes mala: ut ꝑdat de terra
memoriam eorum. Unde necesse est
ut semꝑ in oꝑibus nequam paueant
mali: quorum etiam cogitationes sin¬
gulȩ conspectui districti uidicis patent.
semꝑ in operatione iusticie & in his quȩ
propter iusticiam patiuntur gaudeant
boni: quib dm̃ diligentib omĩa coope¬
rantur in bonum. & in quacumq tri-¬
bulatione positis numquam eius pietas
abest: cui canitur in psalmo. Tibi enĩ
derelictus ẽ pauper: pupillo tu eris ad¬
uitor. Contere brachium peccatoris &
maligni. Quam pietatis sue prȩsentiam
non tantum nobis uerbo promisit. sed
euidentib designauit indiciis: cum post
resurrectionem suam discipulis sepuis
usq ad diem quo celos petiit aparuit:
corumq ammos ammonendo. mere¬

Expanded text:
provehit . Adest electis, ut scriptum est: provehit . Adest electis, ut scriptum est: Juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit . Adest reprobis, ut praemissum est: Vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Unde necesse est ut semper in operibus nequam paveant mali, quorum etiam cogitationes singulae conspectui districti judicis patent, semper in operatione justitiae et in his quae propter justitiam patiuntur gaudeant boni, quibus Deum diligentibus omnia cooperantur in bonum , et in quacunque tribulatione positis nunquam ejus pietas abest, cui canitur in psalmo: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor. Contere brachium peccatoris et maligni . Quam pietatis suae praesentiam non tantum nobis verbo promisit, sed et evidentibus designavit indiciis, cum post resurrectionem suam discipulis saepius, usque ad diem quo coelos petiit, apparuit, eorumque animos admonendo, incre
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in celum humanitate quam de t̾ra
susceperat. manet cum scis inȩterna
diuintate qua terram pariter implet
&. celum. manet autem om̃ib dieb
usq ad consumpinationẽ scłi. Ex qͦ
intelligitur quod usq ad finẽ scł̃i non
funt defuturi in mundo. qui diuina
mansione & in habitatione sunt digni.
Nec dubitandum. eos post huius scl̃i cet¬
tamina manere cum xp̃o in regno. qull
in seł̃o certantes. xp̃m in sui cordis hospi¬
cio meruerunt habere mansorem. No¬
tandum uero ẽ: quod presens ubiq di¬
una maiestas aliter electis suis. aliter
ad est reprobis. Adest enim reprobis po¬
tentia nature incomprehensibilis. qua
omĩa cognoscit nouissima &. antiqua
intelligit cogitationes alonge: & om̃s
uias singulorum prȩuidet. Adest
electis gra pie protectionis: qua illos spe¬
cialiter ꝑ presentia dona uel flagella
quasi filios pater erudit: atq ad pos¬
sessionem futurȩ hereditatis erudiendo

Expanded text:
est in coelum humanitate, quam de terra est in coelum humanitate, quam de terra susceperat; manet cum sanctis in terra divinitate, qua terram pariter implet et coelum: manet autem omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Ex quo intelligitur, quod usque ad finem saeculi non sunt defuturi in mundo, qui divina mansione et inhabitatione sint digni. Nec dubitandum eos post hujus saeculi certamina manere cum Christo in regno, qui in saeculo certantes Christum in sui cordis hospitio meruerunt habere mansorem. Notandum interea quod praesens ubique divina Majestas aliter electis suis, aliter adest reprobis. Adest enim reprobis potentia naturae incomprehensibilis, qua omnia cognoscit novissima et antiqua, intelligit cogitationes a longe, et omnes vias singulorum praevidet. Adest electis gratia piae protectionis, qua illos specialiter per praesentia dona vel flagella quasi filios pater erudit, atque ad possessionem futurae haereditatis erudiendo
Abbreviated transcription (Latin):
uacro baptismi apeccatis mundari suf¬
ficit: si non post baptisina studeat qͥsq
bonis operibus insistere. Prius ergo do¬
cere gentes. id est sapientiam ueritatis
instruere. ac sic baptirare precipit: qͥa
& sine fide impossibile est placere do.
& nisi quis renatus fuerit ex aqua &.
spu sc̃õ : non potest introire in regnum
dĩ. Ad extremum uero subiungit:
docentes eos seruare omĩa quȩcumiq
mandaui uobis. quia sicut corpus si¬
ne sp̃u mortuum est: ita & fides sine
operibus mortua ẽ. Quanta autem mer¬
ces pie conuersationis. quale pignus
futurȩ beatitudinis. etiam in p̾senti
fideles maneat: subsequenter insimiat
dicens. Et ecce ego uobiscum sum
om̃ib dieb usq ad consumpmnatioñẽ
scł̃i. Libet autem conferre huic testi¬
monio. quod marcus ait. E dñs qͥs̃s
postquam locutus ẽ eis assumptus est
in celum: & sedit a dextris d̃ĩ. Quia
euim ipse ds & homo ẽ. assumptus

Expanded text:
vacro baptismi a peccatis emundari sufvacro baptismi a peccatis emundari sufficit, si non post baptisma studeat quisque bonis operibus insistere. Prius ergo docere gentes, id est, scientia veritatis instituere, ac sic baptizare praecipit, quia et sine fide impossibile est placere Deo ; et nisi quis renatus fuerit ex agua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei . Ad extremum vero subjungit: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Quia sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est. Quanta autem merces piae conversationis, quale pignus futurae beatitudinis etiam in praesenti fidelibus  Al., fideles maneat, subsequenter insinuat, dicens: Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Libet autem conferre huic testimonio quod Marcus ait: Et Dominus quidem postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei . Quia enim ipse Deus et homo est, assumptus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ uidebant: sed cȩci in terra homines
dedignabantur ei subici. quem cominu¬
ni secum mortalitate cognouerant indu¬
tum. Contempnebant eius uirtutem
miraculis intelligere diuinam. cui in¬
firmitatem in passionib messe cernebãt
humanam. Propter quod benigne me-¬
diator ipse dĩ & hominum etiam ho¬
minib in terra notum fieri uolens. qͥa
data sit ei om̃is potestas in cęlo & in t̾ra.
quatinus & ipsi cum angelis in cęlo
uitam possent habere ꝑennem: misit
doctores. qui cunctis ꝑ orbem uationib¬
docentes eos seruare oiña quȩcumq
mandaui uobis. Rectissimus autem
ordo predicandi. &. modernis quoq
predicatorib eccl̃iȩ diligentissimȩ sectan¬
dus: ut primo quidẽ doceatur auditor.
deinde fidei sacram̃tis inbuatur : deinde
seruandis dm̃ mandatis. ex tempore li¬
berius instruatur. Quia neq indoctus
quisq & ignarus xp̃iane fidei potest
eiusdem fidei sacram̃tis abluui. neq la¬

Expanded text:
esse videbant. Sed caeci in terra homines esse videbant. Sed caeci in terra homines dedignabantur ei subjici, quem communi secum mortalitate cognoverant indutum. Contemnebant ejus virtutem in miraculis intelligere divinam, cui infirmitatem in passionibus inesse cernebant humanam. Propter quod benigne mediator ipse Dei et hominum, etiam hominibus in terra notum fieri volens, quia data sit ei omnis potestas in coelo et in terra, quatenus et ipsi cum angelis in coelo vitam possent habere perennem, misit et doctores qui cunctis per orbem nationibdocentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Rectissimus autem ordo praedicandi et modernis quoque praedicatoribus Ecclesiae diligentissime sectandus, ut primo quidem doceatur auditor, deinde fidei sacramentis imbuatur, deinde servandis Domini mandatis ex tempore liberius instruatur. Quia neque indquisque et ignarus Christianae fidei potest ejusdem sacramentis ablui, neque la
Abbreviated transcription (Latin):
timans. ad quantam glȩ magnificenti¬
am assumpta pro om̃ib & morti da¬
ta humanitas resinrgendo ꝑuenerit.
Data ẽ inquit michi tnñis potestas: in
celo & in terra. Non enun hȩc de¬
coeterna patri diuintate. sed de as¬
sumpta loquitur humanitate: quam
suscipiendo minoratus ẽ paulominus ab
angelis: & in qua resurgendo amor¬
tuis. gła & honore coronatus ẽ: &
constitutus suꝑ opera manuũ patͥs.
om̃aq subiecta sub pedib eius. int̾ꝙ
omĩa etiam mors ipsa quȩ ei ad tempꝰ
preualere uisa ẽ euis pedib substrata ẽ.
Quod ergo psalmista de dño resurgen¬
te amortius ait patri. omĩa subiecisti
sub pedib eus: hoc est itaq quod re¬
surgens ipse dñs ait discipulis. Data ẽ
nichi om̃is potestas in celo & in terra.
E quidem etiam priusquam amorte
resurgeret: nouerant angelice in cȩlo
uirtutes uire se subditas homini quẽ
a suo conditore specialiter assumptum

Expanded text:
timans, ad quantam gloriae magnificentitimans, ad quantam gloriae magnificentiam assumpta pro hominibus et morti data humanitas resurgendo pervenerit. Data est mihi, inquit, omnis potestas in coelo et in terra. Non enim hoc coaeterna Patri divinitate, sed de assumpta loquitur humanitate. Quam suscipiendo minoratus est paulo minus ab angelis, et in qua resurgendo a mortuis gloria et honore coronatus est, et constitutus super opera manuum Patris, omniaque subjecta sub pedibus ejus. Inter quae omnia etiam mors ipsa, quae ei ad tempus praevalere visa est, ejus pedibus substrata est. Quod ergo Psalmista de Domino resurgente a mortuis ait Patri, Omnia subjecisti sub pedibus ejus , hoc est utique, quod resurgens ipse Dominus ait discipulis: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. Et quidem etiam priusquam a morte resurgeret, noverant angelicae in coelo virtutes jure se subditas homini, quem a suo conditore specialiter assumptum
Abbreviated transcription (Latin):
lata facie sicut apl̃s cestatur. głam am̃
speculantes in eandem imaginem trans¬
forinamur quicumq modo reuelamus
ad eum uiam nrãm: eiusq uestigia fide¬
sequimur non ficta. Et uidentes inqͥt
eum adorauerunt: quidam aut̃ẽ dubi¬
tauerunt. Si queximus unde dubitaue¬
rint qui uidentes dñm adorauerunt:
nulla magis causa occurrit: quam ea
cuius lucas meminit. cum resurrectio¬
nis sue die discipulis eum apparuisse
narraret. Conturbati uero & cont̾riti:¬
existimabant se sp̃m uidere. Uidentes
eigo dñm cognoscunt. & quia hunc
dñm eẽ didicerant dimissis in terram
uultibus adorant. Sed merat m̃tib
corum non contempnenda dubietas:
quia se non corpus in quo passus est
resuscitatum. sed sp̃m quem finita pas¬
sione tradidit solum uidere putabant.
U nde confestim magister pius. & eos qͥ
iam crediderunt in fide confortat. &
illos qui adhuc dubitauerunt: ad fi¬
dei gram confortat: om̃ib scilicet in¬

Expanded text:
lata facie sicut Apostolus testatur, gloriam Domini lata facie sicut Apostolus testatur, gloriam Domini speculantes in eamdem imaginem transformamur , quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, ejusquesequimur non ficta. Et videntes, inquit, eum adoraverunt: quidam autem dubitaverunt. Si quaerimus unde dubitaverint, qui videntes Dominum adoraverunt, nulla magis causa occurrit, quam ea cujus Lucas meminit cum ipso resurrectionis suae die discipulis eum apparuisse narraret, conturbati vero Al. add. iexistimabant se spiritum videre . Videntes ergo Dominum cognoscunt, et quia hunc Deum esse didicerant, dimissis in terram vultibus adorant. Sed inerat mentibus eorum non contemnenda dubietas, quia se non corpus in quo passus est resuscitatum, sed spiritum, quem finita passione tradidit, solum videre putabant. Unde confestim Magister pius et eos qui jam crediderunt in fide confortat, et illos qui adhuc dubitaverunt ad fidei gratiam convocat, omnibus, scilicet, in
Abbreviated transcription (Latin):
transire. Nomen uero galileȩ quid mis¬
terii salutaris contineat: crebra patrum
expositione notissimum ẽ. Sed non ab re
ẽ sepius uerbo repetere: quod semꝑ neces¬
se ẽ ammo retinere. Galilea quippe tnͣs¬
migratio facta. uel reuelatio dr. Utraq
autem int̾pretatio nominis. ad unum fi¬
nem respicit. Si quidem supra legimus
dixisse angelum mulierib. ite dicite dis¬
cipulis euis quia surrexit. & ecce p̃cedit
uos ingalilȩam: ibi eum uidebitis. &
nunc euuangelista narrante cognouimꝰ.
ut uideatur ab eis. sequuntur illi. & iu¬
dentes eum adorant: nisi quia furrexit
xp̃c amortins primitiȩ dorimentium:
secuntur autem hi qui sunt xp̃i: & ipsi
in suo ordine ad uitam de morte trans¬
migrant: ibiq eum uidentes adorant.
quia in speciȩ suȩ diuinitati s contemplan¬
tes sine fine collaudant: Cui uisiom
congruit illud. quod galilȩa etiam re¬
uelatio interprȩtatur. Tunc enim reue¬

Expanded text:
transire. Nomen vero Galilaeae, quid mystransire. Nomen vero Galilaeae, quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum expositione notissimum est. Sed non abs re est saepius verbo repetere, quod semper necesse est animo retinere. Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio dicitur. Utraque autem interpretatio nominis ad unum finem respicit, siquidem supra jam legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit; et ecce vos in Galilaeam, ibi eum videbitis. Et nunc, evangelista narrante, cognovimus ut videatur ab eis, sequuntur illi et videntes eum adorant? nisi quia surrexit Christus a mortuis, primitiae dormientium. Sequuntur autem hi qui sunt Christi, et ipsi in suo ordine ad vitam de morte transmigrant, ibique eum videntes adorant, quia in specie suae divinitatis contemplantes, sine fine collaudant. Cui visioni congruit illud quod Galilaea etiam revelatio interpretatur. Tunc enim reve
Abbreviated transcription (Latin):
quam modo audiuimus
& iuxta litteram gandio
plena refulget: quia triumphum redem¬
toris nr̃i simul & redemptionis nr̃e dom
plano sermone describit: & si hanc en¬
cleatius ꝑtractare uelimus: gratiorem
in littera fructum spũalis sensus inditum
ẽẽ comperimus. Sermo & enim dĩ aro¬
matum more quo fubtilius quasi teren¬
do & cernendo discutitur: eo maiorem
Pium namq ẽ & dulce ad audiendum
piis. quod discipuli abierunt ingalileã
in montem ubi constituerat illis iħe: &
uidentes eum adorauerunt. Sed non
uacat amisterio: quod dñs in galilea
post resurrectionem. uel quod in monte
ancipuilis apparuit. In monte ctenim ap¬
paruit: ut significaret. quia corpus quod
de cominuni humani generis t̃ta nascen¬
do susceperat: resingendo iam suꝑ t̾rena
ominia subleuatum cȩlesti uirtute indu¬
enit. In monte apparuit. ut ammoneret
fideles: si illic celsitudinem resurrectionis
ciis cupiunt idere: hic ab infimis cu¬
piditatib ad suꝑia studeant desideria

Expanded text:
quam modo audivimus, et juxta litteram gaudio plena refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernendo discutitur, eo majorem Planum namque est et dulce ad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et videntes eum adoraverunt. Sed a mysterio, quod Dominus in Galilaea post resurrectionem, vel quod in monte discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corde communi humani generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum, coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. Mirandũ ualde uͦ ẽ: quomͦ etiã mat᷑.
dicat᷑ dñi. Fideles & enĩ discipulos fĩs noca¬
re dignatus ẽ dicens. Ite nunciate fr̃ib meiᷤᷤ.
Qui gͦ fr̃ dm̃ fieri ad fidem ueniendo potuerit.
minũ: quẽ cordi audientis infuderit. Gr
mat̾ cius efficit᷑. si ꝑ eiꝰ uocẽ amor dñi in ꝓx¬
imi mente generatur.

Expanded text:
 valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles enim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis . Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, minum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur, si per ejus vocem amor Domini in proximi mente generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ccupatus erat dñs in oꝑe sermo¬
nis. in doctrina ppłoꝵ. in officio
p̃dicandi. Sane qͦd dñs ad matr̃e
fis̃q rogatus ab officio uerbi
dissimulat᷑ egredi: ñ mat̾nȩ refutat obseqͥa
pietatis. cuiis p̃ceptũ ẽ. honora patre tuũ &
matrẽ: s pat̾ns se misteriis amplius quã ma-¬
t̾nis debere monstrat affectib. ide nobis exem¬
plo qͦd uerbo cõmendans. cum ait. Qui amat
patrẽ aut matr̃ẽ plusqu̾a me: ñ ẽ me dignꝰ.
re intus docente. uemientes intrare nequeunt:
cuiꝰ spũaliter intelligere dicta negligunt.
int̾na uitȩ misteria quanto fide uicinior:
tanto m̃te capatior auxit. iuxta qͦd psalmus
ait. Accedite ad eum & illumin amni.¬
Dixit autẽ ei quida. Uidetur mͥ iste qui nun¬
ciat ñ fortuitu & simplicit̾ nunciare: sed
insidias tendere. ucrũ spũali operi carnẽ &
sanguinem p̃ferat. U̾nde &. dñs ñ quo matrẽ
negaret. & fr̃s exire contempsit. s quo respon¬
deret insidianti. extendens manũ in discipu¬

Expanded text:
ccupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulatur egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est: Honora patrem tuum et matrem , sed paternis se mysteriis amplius, quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo, quod verbo commendans cum ait: Qui amat patrem aut matrem plusquam me, non est me dignus . re intus docente venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. interna vitae mysteria quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod psalmus ait: Accedite ad eum et illuminamiDixit autem ei quidam. Videtur mihi iste qui nuntiat, non fortuitu et simpliciter nuntiare, sed insidias tendere, utrum spirituali operi carnem et sanguinem praeferat. Unde et Dominus non quo matrem negaret et fratres exire contempsit, sed quo responderet insidianti, extendens manum in discipu
Abbreviated transcription (Latin):
huic filium tuum. Et cum accederet: elisit
ilum demonium. & dissipauit. Appropinquan
ce ihũ puerum elidit demon & dissipat: quia
sepe conuersi ad dm̃ post peccata maiorib no¬
uisq antiqui hostis pulsamur insiduis: agentis
uidelicet. ut uel odium uirtutis incutiat. uel
expulsionis suȩ uindicet inuiriam. Unde ẽ
ut de specie transeamus ad genus. quod eccl̃ie
primordiis tot grainssima intulit certamina:
quod suo regno doluit. subito illata dispendia.
Et increpauit iħc sp̃m minundum. & sanauit
puerum. & reddidit illum patri eus. Non
puerum qui ium paciebatur. sed demonem
qui inferebat increpat: quia qui peccantem
emendare desiderat. uitium utiq arguendo
&. odiendo depellere: sed hominẽ debet
amando reuocare: donec sanatum sp̃ualib
eccliȩ possit redãere patribus.

Expanded text:
huc filium tuum. Et cum accederet, elisit huc filium tuum. Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Appropinquante enim Jesu, puerum elidit daemon, et dissipat, quia saepe conversi ad Deum post peccata, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis, agentis, videlicet, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Unde est ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae primordiis tot gravissima intulit certamina, quod suo regno doluit subito illata dispendia. Et increpavit Jesus spiritum immundum, et sanavit puerum, et reddidit illum patri ejus. Non puerum, qui vim patiebatur, sed daemonium, qui inferebat, increpat, quia qui peccantem emendare desiderat vitium utique arguendo et odiendo depellere, sed hominem debet amando refovere, donec sanatum spiritalibus Ecclesiae possit reddere patribus.
Abbreviated transcription (Latin):
tati crescunt. atq decrescunt. Muti. uon consi¬
fendo fidem: surdi. nec ipsum aliquatenus
fidei audiendo sermonẽ. S rogaui discipulos
tuos ut eicerent illum: & non potuerunt. La¬
tenter hoc dieto accusat apłos: cum possibilitais
curandi. interdum non ad inbecillitatem ci¬
rantium. sed ad corum qui curandi sunt fide
reseratur : dicente dño.: Fiat tibi scd̃m fid̃e tuanl.
R espondens autem iħ̾c dixit. Ogeneratio nufidas
& ꝑuersa: usq quo ero apud uos. & patur uos.
Non quo tedio superatus sit mansuetus & mili
qui non aꝑuit sicut agnus coram tondente s
suum. nec in uerba furoris erupit: sed quo
in fimlitudinem inedici egrotum iulideat
contta sua precepta se gerere: &. dicat. Usq quo
accedam ad domum cuam: quousq artis ꝑdã
industriam: me aliud iubente. & te aliud per¬
petrante: In tantum autem non ẽ homini
itatus sed uitio. & ꝑ unum hominem iudȩos
uguit infidelitatis. ut statim intulerit: adduc¬

Expanded text:
tati, crescunt atque decrescunt, muti non confitati, crescunt atque decrescunt, muti non confitendo fidem, surdi nec ipsum aliquatenus fidei audiendo sermonem. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt. Latenter hoc dicto accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens autem Jesus, dixit: O generatio infidelis, et perversa, usquequo ero apud Non quod taedio superatus sit, mansuetus ac mitis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente os suum, nec in verba furoris erupit, sed quo in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis meae perdam industriam, me aliquid jubente et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini sed vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Aff