comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam ubi sit libertas amplector Aliud tibi nẽpe
cogitandu est Nec uero hanc optabilem sed tolera/¬
bilem mortem dico Siquidem pacienti quiq eminꝰ
cuncta preiuiderit inopinum nichil accidere posse nõ
ambigitur Unde fit ut improuisa mors non sit nisi
cuius improuida uita fuit Nam quo pacto rerũ maxi-¬
ma negligat quĩ per parua qui minima eciã librare
sit solitus humanis autem in rebus quid michi
maius in morte monstraueris ꝙͣ par mori Dolor.
Uelocissime morior Ratio. Impremeditata modo sit
mors quo uelocior eo facilior Et supplitium enĩ si quod
est breue est utiq sensumq ipm celeritate preuemiẽs
et morte detrahitur quod est in morte durissimum
metus mortis.
lieua in patria egroto Ratio. Quid Re¬
fert cuius sit pr̃ĩa egritudo utiq tua est¬
Dolor. Ludis me/ Ego extra patriam
intra aliam sit oportet Extra omnem patriam nec
egrotare nec sais esse quisq potest Dolor. Diuerti-¬

Expanded text:
sententiam ubi sit libertas amplector; aliud tibi nempe sententiam ubi sit libertas amplector; aliud tibi nempe cogitandum est; neque vero hanc optabilem, sed ubi sit tolerabilem mortem dico, si quidem sapienti, quique eminus cuncta previderit, inopinum nichil accidere posse non ambigitur. Unde sit ut improvisa mors non sit nisi cuius improvida vita fuit. Nam quo pacto rerum maxima negligat, qui parva, qui minima etiam, librare sit solitus? humanis autem in rebus, quid michi maius morte monstraveris, quid par morti? Velocissime morior. Impremeditata modo non sit mors: quo velocior, eo facilior. Supplicium enim, si quod est, utique breve est, sensumque ipsum celeritate preveniens, et morti detrahitur, quod est in morte durissimum, metus mortis. 124 liena in patria egroto. Quid refert cuius sit patria? egritudo utique tua est. Ludis me; ego extra patriam intra aliam sit oportet; extra omnem patriam nec egrotare nec sanus esse quisquam potest. Diverti
Abbreviated transcription (Latin):
Trepente nimis morior Ratio. Paulo
ante si recolo senuisse te dicebas mors gͦ
quomodo repentina seni est qui nisi nõ
dicam delirat sed insaint semper ante oculos mortẽ
habet Namq cum ommn etati salubriter sit consul¬
tum ut omnem diem sibi ultimum credat. Hic
amplius rite consulitur senectuti ut omnem horam
sibi putet extremam Neq illud modo non audiat
quod est apud Tullium Nemo tam senex qui non an-
num putat uiuere sed ne id quidem quod Seneca
ait diem Dolor. Subito morior Ratio. Quid
hic dicam nisi ut repetam quod ip̃e olim summus
hominum nec minor ingenio ꝙͣ fortuna uno ne in-¬
tegro quidem ante suuin obitum die Iam quasi uerũ
experientie in ciuitate presagiens duin de hoc ageret
Repentinam atq improuisam mortem commodissi-¬
mami iudicauit quod iuditium ab ea uidebitur re-¬
ligione dissentiens ae alias dissiens que ab hac morte
liberari flexis genibus deuin orat Neq ego hanc

Expanded text:
t repente nimis morior. Paulo t repente nimis morior. Paulo ante, si recolo, senuisse te dicebas; mirum quomodo repentina mors seni est, qui nisi non dicam delirat, sed insanit, semper ante oculos mortem habet; namque cum omni etati salubriter sit consultum, ut omnem diem sibi ultimum credat, hoc amplius rite consulitur senectuti, ut omnem horam sibi putet extremam, neque illud modo non audiat quod est apud Tullium. “Nemo tam senex qui se annum non putet vivere”, sed ne id quidem quod Seneca ait, “diem”. Subito morior. Quid hic dicam, nisi ut repetam, quod ille olim summus hominum, nec minor ingenio quam fortuna, uno ne integro quidem ante suum obitum die, quasi iam verum experientie vicinitate presagiens, dum de hoc ageret, repentinam atque improvisam mortem commodissimam iudicavit; quod iudicium, ab ea videbitur religione dissentiens, que ab hac morte liberari flexis genibus deum orat. Neque ego hanc
Abbreviated transcription (Latin):
pitu a supplicii pompa oculos auerte tacitus quoq
totam amiuam recollige atq hortare resq ip̃as ex/¬
amina non umbras rerum Tu si mortem ipam
rectis oculis spectare audes nec ferrum puto nec
restim nec lauientes calices nec stillantes carnifi-¬
ces horrebis Uauum est enim ip̃m hostem cum con¬
tempseris eius phaleras et signa metuere Dolor.
Ignominiosa morte dampnatus sum Ratio. Sepe
actor seu delator infauus et obscem testes et obscu-¬
rus iudex Reus autem ip̃e clarissimus Sepe igno¬
bilis pulgo mors nobilis uero gloriosusq qui mo¬
ritur Iami ut sileam reliquos quia et minis młti
et multo impares sunt Que usꝙͣ ignominiosior
mors ꝙ crucis in qua pependit eximium illud et
prelucidu celi decus ac terre Nec tale ad ignonii-¬
niosum sibi censeat ulla sors honimis Et quoniaz
summo nichil est altius in hoc desmo Omne genꝰ
mortis honestare potest uirtus, Uirtutem nulla
mors inquinat.

Expanded text:
pitu, a supplicii pompa oculos averte, tacitusque pitu, a supplicii pompa oculos averte, tacitusque totam animam recollige atque hortare, resque ipsas examina, non umbras rerum; tu, si mortem ipsam rectis oculis spectare audes, nec ferrum puto, nec restim, nec liventes calices, nec stillantes carnifices horrebis. Vanum est enim, cum ipsum hostem contempseris, eius faleras aut signa metuere. Ignominiosa morte damnatus sum. Sepe actor seu delator infamis, et obsceni testes et obscurus iudex, reus autem ipse clarissimus, sepe ignobilis vulgo mors, nobilis vero gloriosusque qui moritur. Iam ut sileam reliquos, qui et nimis multi et multo impares sunt: que usquam ignominiosior mors quam crucis? in qua pependit eximium illud et prenitidum celi decus ac terre, ne tale aliquid ignominiosum sibi censeat ulla sors hominis. Et quoniam summo nichil est altius, in hoc desino: omne genus mortis honestare potest virtus; virtutem nulla mors inquinat. 123
Abbreviated transcription (Latin):
honestatem mortem quis hic ignominie locꝯ q̃sõ
est aut quomodo turpiter mori potest qui sic mo-¬
ritur seruilem in modum uirgas adhibe et tor¬
tores et laqueos et secures fige cruces et rotarũ
radios attolle Et quadrigas in diuersum lacera
huc illuc membra rapturas Adde ignes et crati-¬
culas pruuis impositas atq oleo uasa feruencia
et ferarum dentes fame armatos Adde uncos et
gemonias attracta per uicos laniata cadauera
et quidquid iniurie atq obprobrii seu uiuũ alias¬
seniuiuum seu exanime corpusculum pati potest
Dura mors fortasse uidebitur ignominiosa certe
non fuerit ymino uero nõnũꝙͣ eo clarior quo durior¬
Itaq apparatus hic exterior et tumultus et tube et
carnificum truces uultus. Et irati uox tyranni n.
prorsus ad rem intra teipm̃ te reflecte ibi te quere
atq ex cogitationibus que supersunt animiq uiri-¬
bus ad extremos casus attiugere aures ab inuiso stre¬

Expanded text:
honestam mortem, quis ignominie, queso, locus honestam mortem, quis ignominie, queso, locus est, aut quomodo turpiter mori potest, qui sic moritur? Servilem in modum virgas adhibe, et tortores et laqueos et secures, fige cruces et rotarum radios attolle, et quadrigas in diversum age, lacera huc et illuc membra rapturas; adde ignes et craticulas prunis impositas atque oleo vasa ferventia, et ferarum dentes fame armatos; adde uncos et gemonias, ac tracta per vicos laniata cadavera, et quicquid iniurie atque opprobrii, seu vivum, seu exanime corpusculum pati potest: dura mors fortasse videbitur, ignominiosa certe non fuerit, immo vero nonnunquam eo clarior, quo duriorItaque apparatus hic exterior et tumultus et tube et carnificum truces vultus et irata vox tyranni, nichil prorsus ad rem. Intra te ipsum te reflecte; ibi te quere atque excita omnibusque que supersunt animi viribus, ad extremos casus accingere; aures ab inviso stre
Abbreviated transcription (Latin):
ignominosa mors est Ratio. Mlortem
ignominiosam facit non genus aut
qualitas sed causa supplicni Dolor. Ignominiose
morior Ratio. Nemo bonus male moritur Memo
malus bene honestam mortem non funeralia non
minister non purpuree faciunt exequie nõ auersi
clipei atq enses et flens familia et uulgi clamor
ac lamenta et merore uxor insignis et pietatis
filii et deiecta ceruice ante pheretrum ingro in-¬
dutus ac lacrimis grandibus humens et non po-¬
stremo funereus laudator et ymagines auree Nõ¬
diuitis sepulchri defunctiq titulus uicturus in
marniore donec sua quoq licet sera lapidibz mors
sit Seduirtus et clarum meritis uiri nomen Nõ
pulgari egens aure sed suapte emmens maiestate
quod non preceps et cecus fauor hominum s reꝵ
series et innocens uita peperit Atq usq ad mortẽ
ueritatis atq iusticie suscepta defensio interq me¬
dias mortis minas imperterritus atq infractus
animius ac generosa fiducia Contra hiis decoribz

Expanded text:
ignominiosa mors est. Mortem ignominiosam facit non genus aut qualitas, sed causa supplicii. Ignominiose morior. Nemo bonus male moritur, nemo malus bene. Honestam mortem non funeralia, non ministri, non purpuree faciunt exuvie, non inversi clipei atque enses, et flens dominum familia, et vulgi clamor ac lamenta, et merore uxor insignis et pietate filii, et deiecta cervice ante feretrum nigro indutus ac lacrimis grandibus humens Ethon; non postremo funereus laudator, et imagines auree divitis sepulcri, defunctique titulus victurus in marmore, donec sua queque, licet sera, lapidibus mors sit; sed virtus, et clarum meritis viri nomen, non vulgaris egens aure, sed suapte eminens maiestate quod non preceps et cecus favor hominum, sed rerum series et innocens vita peperit, atque, usque ad mortem, veritatis et iustitie suscepta defensio, interque medias mortis minas imperterritus atque infractus animus, ac generosa fiducia. Contra his decoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tant alni libros scribunt Huic scribere furoris ini-¬
cium fuit huic exitus Gaudiũ. Scripsi multa
et scribo Ratio. Si posteris profuturus nichil
sacius si tibi nudum nomen quesiturus nichil ua-¬
nius Gaudium. Multa scripsi Ratio. O pre-¬
claram insaniam et miramur si membrane solito
cariores sunt Gaudiũ. Scribo et hinc fameam
spero Ratio. Dixi iam melius forsitan arares
aut foderes messem sperans humi enim tucius ꝙͣ
in uento seritur Atqui fame studium et pertinax
scribendi opera ut quosdam claros sic inuumerabi-¬
les stultos atq mopes in senium misit nudosq et
loquaces spectaculum uulgo fecit Ecce dum scribitis
melioribus curis ydoneum tempus elabitur extra
uos rapti sopitiq non aduertitis donec sero uos se¬
nectus excitet ac paupertas Gaudium. Scribo
fame cupidus Ratio. Iirum studium de labo-¬
re uentum querere Certe ego uentos optare nauticũ
putabam.

Expanded text:
tant, alii libros scribunt; huic scribere furoris initant, alii libros scribunt; huic scribere furoris initium est, huic exitus. Scripsi multa et scribo. Si poteris profuturus nichil satius; si tibi nudum nomen quesiturus, nichil vanius. Multa scripsi. O preclaram insaniam! Et miramur si membrane solito cariores sunt! Scribo et hinc famam spero. Dixi iam: melius forsitan arares aut foderes messem sperans; humi enim tutius quam in vento seritur. Atque fame studium et pertinax scribendi opera ut quosdam claros, sic innumerabiles stultos atque inopes in senium misit nudosque et loquaces spectaculum vulgo fecit. Ecce dum scribitis, melioribus curis idoneum tempus elabitur; extra vos rapti sopitique non advertitis, donec sero vos senectus excitet ac paupertas. Scribo tamen fame cupidus. Mirum studium de labore ventum querere! Certe ego ventos optare nauticum putabam. 45
Abbreviated transcription (Latin):
rum sit quiq hunc numuerum non auditu sibi uisu
solo Ged ea librorum lectione compertum dicant
quos si unum omnes legere potuisse mirabile est
scripsisse longum est enumerare qui uiri apud uos
qui ue apud grecos et que scripserint quorũ nullꝯ
apud plenum studiorum fortunatus fuit sed hoꝵ
aliqua illorum autem magna pars quorunidam
omna periere Tu de tuis quid presagias uideto¬
Gaudium. Scribo et ea michi interim uoluptas
pnica Ratio. Si ut ingenium excerceas scribẽdoq
aliis te doceas Laudo Si ut obliuiscaris temporis
preteritiq memoria presens tedium effugias excu-¬
so ut si scribendo morbo quidem occulto et insanabili
medeare misereor Sunt namqz si nescis qui non
scribunt nisi quia nequeunt desinere et uelud ex
precipiti decurrentes uolentesq subsistere rapiũt᷑.¬
Gaudiũ. Scribendi impetus ingens est Ratio.
Melancolie species infinitas ferunt Alii lapides iac-¬

Expanded text:
rum sit quique hunc numerum non auditu sibi nec visu rum sit quique hunc numerum non auditu sibi nec visu solo sed eorum librorum lectione compertum dicant. Quos si unum omnes legere potuisse mirabile, quanto mirabilius est scripsisse! Longum est enumerare, qui viri apud vos, qui vero apud Grecos et que scripserint, quorum nullus ad plenum studiorum fortunatus fuit, sed horum aliqua, illorum autem magna pars, quorundam omnia periere. Tu de tuis quid presagias videto. Scribo et ea michi interim voluptas unica. Si ut ingenium exerceas scribendoque aliis te doceas, si ut obliviscaris temporum preteritique memoria presens tedium effugias, excuso; si ut scribendi morbo quidem occulto et insanabili medeare, misereor; sunt namque, si nescis, qui non scribunt nisi quia nequeunt desinere et velut ex precipiti decurrentes nolentesque subsistere rapiuntur. Scribendi impetus ingens est. Melancholie species infinitas ferunt: alii lapides iac
Abbreviated transcription (Latin):
rentur causarum instii ut in mari medio aut rure
in siluis atq officinis acria et erecta reperiantur
iugenia cum in scolis exanguia et deiecta sint dif¬
ficile enim uincitur natura si uincitur Gaudium.
Scribo ardenter Ratio. Quanto ardencius
olim multi quorum ardor sic extinctus est ut sc̃p¬
sisse illos nisi id alii striberent nestiretuu Nullũ
opus humanum semper durat Et mortalis labor
nichil efficit immortale Saudiũ. Scribo multa¬
Ratio. Quanto plura alii quis cyceronis li-¬
bros aut maronis enuueret Quis tyti liuii aut
plinii opera meciatur Grecorum uiius sex millia
librorum edidisse traditur O ardentem spiritum
si uera res est O longum ocium et tranquillum
Certe si unum duos ue aut omnino alias oratio¬
paucos libros bene stribere multi negocium est
laboris Tot unum millia scripsisse non tã facile
est credere ꝙͣ mirari Siumini tamen mirantur¬
alias attestantur auctores quibus non credere du/¬

Expanded text:
rentur causarum inscii, ut in mari medio aut rure, rentur causarum inscii, ut in mari medio aut rure, in silvis inque officinis acria et erecta reperiantur ingenia, cum in scholis exanguia ac deiecta sint. Difficile enim vincitur natura, si vincitur. Scribo ardenter. Quanto ardentius olim multi, quorum ardor sic extinctus est, ut scripsisse illos nisi id alii scriberent nesciretur? Nullum opus humanum semper durat et mortalis labor nichil efficit immortale. Scribo multa. Quanto plura alii! Quis Ciceronis libros aut Varronis enumeret, quis Titi Livii aut Plinii opera metiatur? Grecorum unus sex milia librorum edidisse traditur: o ardentem spiritum si vera res est, o longum otium ac tranquillum! Certe si unum duosve aut omnino paucos libros bene scribere multi negotium est laboris, tot unum milia scripsisse non tam facile est credere quam mirari. Summi tamen attestantur auctores, quibus non credere du
Abbreviated transcription (Latin):
tu ualde tibi placeas libros scribens
Scribo libros Ratio. Melius fortassis illos¬
legeres optime autem in uite Regulam lecta con-¬
uerteres Tunc est ptilis noticia litterarum dum
in actum transit seq ipãm rebus approbat nõ u̾bis
Alioquin uerum sepe deprehenditur quod scriptum
est Scienciam inflare clare uelociterq intelligere
multa simul et grandia Eademq tenaciter meni-¬
nisse et ornate eloqui et artificiose stribere et prouũ-¬
ciare suauiter Hec omnia nisi ad uitam referant᷑.
quid sunt aliud ꝙͣ manis instrumenta iactancie in-¬
utilisq labor ac strepitus Gaudium. Libros st̾bo¬
Ratio. Forsitan utilius arares campumi gregem
pasceres telam texeres maria nauigares Multi quos
natura mechanicos fecerat ilia alias muita atq
obluctante philozophantur Contra aliquor philo¬
zophie aptos natos in aruis aut pascus in stamp¬
nis opificum aut nautarum transtris al. canstris¬
uel ratis fortuna detinuit unde effectum quod mi¬

Expanded text:
tu valde tibi placeas libros scribens. Scribo libros. Melius fortassis illegeres, optime autem in vite regulam lecta converteres; tunc enim est utilis notitia literarum, dum in actum transit seque ipsam rebus approbat, non verbis; alioquin verum sepe deprehenditur quod scriptum est: “scientiam inflare”. Clare velociterque intelligere multa simul et grandia, eademque tenaciter meminisse et ornate eloqui et artificiose scribere et pronuntiare suaviter, hec omnia nisi ad vitam referantur, quid sunt aliud quam inanis instrumenta iactantie inutilisque labor ac strepitus? Libros scribo. Forsan utilius arares campum, gregem pasceres, telam texeres, maria navigares. Multi quos natura mechanicos fecerat, illa invita atque obluctante philosophantur; contra aliquos philosophie aptos, natos in arvis aut pascuis, in scamnis opificum aut nautarum transtris fortuna detinuit, unde effectum, quod mi
Abbreviated transcription (Latin):
Coryuthiis uestris usta facibus suo uos ussit incẽ-¬
dio et murorum excidium suorum in ur̃os aminos
ulta est Neq id nouum Sepe numero uictores bel/¬
lorum externorum simul externis uiciis uicti estis
Sic uos scipio asyaticus et maulyus uolso asye
uictores aslaticis deliciis lectisq purpureis atq
aureis uestibus exquisiteq suppellectili quodq
uilissimum epulis cocisq pessundedit Sic pom¬
peyus genimis ac margaritis Sic uos mũmyus
tabulis atq corynthiis subiugauit ut dum de hosti-¬
bus duces uestri et de uobis uestrisq de moribus
hostilia triumpharent Gaudiũ. Cupide coryn-¬
thiis uasis utor Ratio. Neq uasa corynthia neq
aurea meliorem cibum faciunt neq stannea peio¬
rem neq omnino de qualitate rerum sed omnino¬
ex morbo animi hec uestra cupiditas orta est Sed
alias Seu ip̃a pocius morbus est animi cui ut con-¬
suleris conualescas pro mutiliui tot uasorum
curis unam arripe utilem ac salubrem ut scias

Expanded text:
Corinthus vestris usta facibus suo vos ussit incendio et murorum excidium suorum in vestros animos ulta est, neque id novum: sepenumero victores bellorum externorum simul externis vitiis victi estis. Sic vos Scipio Asiaticus et Manilius Volso Asie victores Asiaticis delitiis lectisque purpureis atque aureis vestibus exquisiteque suppellectili, quodque vilissimum, epulis cocisque pessumdedit: sic Pompeius gemmis ac margaritis, sic vos Mummius tabulis pictis atque Corinthiis subiugavit, ut dum de hostibus duces vestri et de vobis vestrisque de moribus hostilia triumpharent. Cupide Corinthiis vasis utor. Neque vasa Corinthia neque aurea meliorem cibum faciunt neque Samia peiorem neque omnino de qualitate rerum, sed ex morbo animi hec vestra cupiditas orta est, seu ipsa potius morbus est animi. Cui ut consulens convalescas, pro inutilium tot vasorum curis unam arripe utilem ac salubrem, ut scias
Abbreviated transcription (Latin):
euandri regia magnum cepit alcidem modicis edib
futurus mundi dominus natus est cesar Pastorali
casa Romulus ac Renius tam magne urbis ꝯditores
educati Non ampliis atriis habitauit catho Uolubi-¬
li dolio dyxgenes/ Angusto tugurio hylarion/ ymis
terre specubus sancti uiri in exignis ortulis magni
philozophi sub dyuo modicis ue sub tentoriis summi du-¬
ces in stupendis palaciis Gayus et Nero Tu cum qui-¬
bus habitare malis elige Dolor. Angusta michi est¬
domus humilis et inculta Ratio. Muri fures uentosq
submoueant et utrisq peiora uulgi tedia tecta frigꝯ
Estum soles ymbres arceant Turres aeree uolucribz
domus ampla superbie ornata luxurie referta cupi/¬
habitaculum nisi uiciis occupatum.

Expanded text:
Evandri regia, magnum cepit Alcidem; modicis edibus Evandri regia, magnum cepit Alcidem; modicis edibus futurus mundi dominus natus est Cesar; pastorali casa Romulus ac Remus, tam magne urbis auctores, educati. Non amplis atriis habitavit Cato, volubili dolio Diogenes, angusto tugurio Ilarion, imis terre specubus sancti viri, in exiguis hortulis magni Philosophi, sub divo modicisve sub tentoriis summi duces, in stupendis palatiis Gaius et Nero, tu cum quibus habitare malles elige. Angusta est michi domus et humilis et inculta. Muri fures ventosque submoveant, et, utriusque peiora, vulgi tedia, frigus, estum, soles, imbres arceant, turres aeree volucribus, domus ampla superbie, ornata luxurie, referta cupihabitaculum, nisi vitiis occupatum.
Abbreviated transcription (Latin):
nguste habito Ratio. Angusta domus ad
multa est habilis Inter alia Cont. fures
utilis de quibus paulo ante querebaris
qui in ea latebras non habent Sicut ex aduerso de
magna domo recte dicitui ꝙ dominum fallit Et
prodest furibus Arctam sane uel amplain doniuz
pro nuniero inhabitantium accipio Tu nunc ut tibi
uideris anguste habitas At quanto habitus angus-¬
tius anima tua quantoq fedius inter saniem et
cruorem nec migrare illam inde si fieri poss unꝙͣ¬
uelis Dolor. Arcta domius est michi Ratio. Donius
lutea celestem animum non angustat Sepe parua
domus magne glorie capax fuit. Cum magna inte-¬
rim multe infainie pleua esset Non format domus
aminum sed ab illo formani accipit ut leta igitius
atq honesta pauperum tuguria esse possunt Sic in/¬
fames mesteq regum arces diuitumq palatia Nul-¬
la tam parua domus est quam non amplificet mag-¬
nanimus habitator magnoq hospiti prestet ydo-¬
neam Dolor. Parua domnus est mea Ratio. Parua

Expanded text:
nguste habito. Angusta domus ad multa est habilis; inter alia contra fures utilis, de quibus paulo ante querebaris, qui in ea latebras non habent; sicut, ex adverso, de magna domo recte dicitur, quod dominum fallit, et prodest furibus. Artam sane vel amplam domum pro numero inhabitantium accipio; tu nunc, ut tibi videris, anguste habitas: at quanto habitat angustius anima tua, quantoque fedius inter saniem et cruorem? Nec migrare illam inde si fieri possit unquam velis. Arta domus est michi. Domus lutea celestem animum non angustat. Sepe parva domus magne glorie capax fuit, cum magna, interim, multe infamie plena esset. Non format domus animum, sed ab illo formam accipit: ut leta igitur atque honesta pauperum tuguria esse possunt, sic infames mesteque regum arces divitumque palatia. Nulla tam parva domus est quam non amplificet magnanimus habitator, magnoque hospiti se prestet ydoneam. Parva domus mea est. Parva
Abbreviated transcription (Latin):
poraliter et Romanis seruiuit et assiriis Nuuc
seruit egipciis Roma ip̃a non solum libera sed
domina gentium suorum primo ciuium post eciam
uilissimorum hominum serua fuit ut nemo unꝙͣ
libertate nemo uel imperio suo fidat.

Expanded text:
poraliter et Romanis servivit et Assyriis, nunc poraliter et Romanis servivit et Assyriis, nunc servit Egyptiis. Roma ipsa non solum libera, sed domina gentium, suorum primum civium, post etiam vilissimorum hominum serva fuit, ut nemo unquam libertati, nemo vel imperio suo fidat. 15
Abbreviated transcription (Latin):
nulla grauior seruitus fungi alias fingi potes
sunt occulti hostes et clanidestina bella Sunt
qui miseras anmas nundinentur quas heu uili
precio uenditis uoluptates fedissime dominantur
que uos menodabili laqueo uinctos tenentIte
nunc et libertate gloriamini sed uos ceci nichil nisi
corporeum uidetis unde eum qui uni mortali sub¬
est domino seruum dicitis Eum uero qui nulle ĩ¬
mortalibus tyrannis opprimitur liberũ iudicatis
eleganter ut reliqua profecto autem non facit li¬
Plane si prudens es si iustus si fortis si modestus
si innocens si pius quid si horum ab fuerit pro
ea parte seruum te scio Gaud̾. In libera patria
natus sum Ratio. Urbes quoq tu liberas tua
etate perexiguo flexu rerum post paululum ser-¬
uas nosti Ꝙ si uel nociora uel clariora sint uetera
Lacedemon et athene liberrime urbes ciuile pͥmũ
mox extermimi etermi passe sunt iugum Ieroso¬
lima sancta urbs et libertatis eterne mater temi¬

Expanded text:
nulla gravior servitus fingi potest. nulla gravior servitus fingi potest. Sunt occulti hostes et bella clandestina, sunt que miseras animas nundinentur, quas, heu!, vili pretio venditis, voluptates fedissime dominarum, que vos inenodabili laqueo vinctos tenent. Ite nunc et libertate gloriamini! Sed vos ceci nichil nisi corporeum videtis, unde eum qui uni mortali subest domino servum dicitis, illum vero qui mille immortalibus tyrannis opprimitur liberum iudicatis: eleganter, ut reliqua! Profecto autem liberum non facit Plane si prudens es, si iustus, si fortis, si modestus, si innocens, si pius; horum si quid abfuerit, pro ea te parte servum scito. In libera patria natus sum. Urbes quoque tu liberas tua etate pro exiguo flexu rerum post paululum servas nosti. Quod si vel notiora vel clariora sunt vetera, Lacedemon et Athene liberrime urbes, civile primum, mox externum passe sunt iugum. Hierosolyma, sancta urbs et libertatis eterne mater, tem
Abbreviated transcription (Latin):
populi Romani moxq ille carthaginensium hic
persarum seruus ille crucis supplicio peremptꝰ
hic longa et misera contabuit seruitute Quid
macedonye numydieq reges hinic persen hinc
syphacen memorem ac iugurtam regni omnes
e culmine Romana lapsos in uincula mitto uete-¬
rum regum casus etas tua quosdam e regia tru-¬
sit in carcerem Eundemq una hora et p̾mumi
regem et ultimum seruum pidit Sed siquidem
eo inferior seruus est quo felicior liber fuit No-
li ergo libertate tumestere quoniaui non ex libe¬
ris modo sed ex regibus serui tam subito fiuint
Nec muraberis cum scdm̃ platonis sententiam nõ
niius e seruis eciam reges fiant mutant᷑ assidue
res humane nil sub celo stabile Quis in tanta uer¬
tigine firmum aliquod ac mansurum speret Neq
captus nec uenundatus sis Sunt uobis inuisibi-¬
les animorum domini est in ip̃a hom̃i origine la¬
tens pestis est nascendi genus obnoxium peccato qͤ

Expanded text:
populi Romani moxque ille Carthaginensium, hic populi Romani moxque ille Carthaginensium, hic Persarum servus, ille truci supplicio peremptus, hic longa et misera contabuit servitute. Quid Macedonie Numidieque reges, hinc Persen, hinc Syphacem, memorem atque Iugurtham, regni omnes e culmine Romana lapsos in vincula? Mitto veteres regum casus; etas tua quosdam e regia trusit in carcerem, eundemque una hora et primum regem et ultimum servum vidit, si quidem eo quisque miserior servus est, quo felicior liber fuit. Noli igitur libertate tumescere, quoniam non ex liberis modo, sed ex regibus tam subito servi fiunt. Nec miraberis, cum secundum Platonis sententiam non minus ex servis etiam reges fiant; mutantur assidue res humane, nichil sub celo stabile. Quis in tanta vertigine firmum aliquid ac mansurum speret? Nequcaptus nec venundatus sis; sunt vobis invisibiles animorum domini et in ipsa hominum origine latens pestis est: nascendi genus obnoxium peccato, qua
Abbreviated transcription (Latin):
qui nastitur liber est sed qui morit᷑.
bes munitissimas armatos fundit excercitus
Potentissima regna subuertit In expugnabilis
arx sepulchrum Illic regnum tegien uerinibus
non fortune Itaq limen illud ingressi soli mor-¬
talium uite huius ab insultibus tuti sunt Tu
te liberum iactas et ignoras non dico ad sepul-¬
chrum sed an liber hodie in cubiculum sis iturꝰ
Libertas uestra tenuissimo nitens filo sicut
alia quibus fiditis omnia. tremula semper et
caduca est Gaud̃. Liber sum Ratio. Idcico
te ut reor liberum dicis quia dominũ nullu
habes Sed amicum audi senecam Bona inquit
etas est forsitan habebis nescio qua etate hecuba
seruire cepit qua cresus qua darii mater qua
plato qua dyogenes hiis ille te amnuonet ex-¬
emplis multa sunt alia uel tacita senece uel ig¬
nota Nunquid non athilyum regulum non¬
meministi indignum prorsus hoc ludibrio passũ
Tamen mĩquid tibi recencior annis ualerianus
excidit quorum ille modo dux hic autem p̾ͥnceps

Expanded text:
qui nascitur, sed qui moritur bes munitissimas, armatos fundit exercitus, potentissima regna subvertit; inexpugnabilis arx sepulchrum: illic regnum vermibus, non fortune; itaque limen illud ingressi soli mortalium vite huius ab insultibus tuti sunt. Tu te liberum iactas et ignoras, non dico ad sepulchrum, sed an liber hodie in cubiculum sis iturus! Libertas vestra tenuissimo nitens filo, sicut alia quibus fiditis omnia, tremula semper et caduca est. Liber sum. Idcirco te, ut reor, liberum dicis, quia dominum nullum habes: sed Anneum audi Senecam: “Bona” inquit “etas est; forsitan habebis. Nescis qua etate Hecuba servire cepit, qua Cresus, qua Darii mater, qua Plato, qua Diogenes?” His ille te admonet exemplis; multa sunt alia vel tacita Senece vel ignota. Nunquid non Attilium Regulum meministi, indignum prorsus hoc ludibrio, passum tamen? Nunquid tibi recentior annis Valerianus excidit? Quorum ille modo dux, hic autem princeps
Abbreviated transcription (Latin):
Ratio. Si intellectu polles magnisq et altis qui
in aunuo sunt sensibus Iocunda uox et uolubilis lin-¬
gua non suppetit quiesce Noli quod infeliciter succedͭ
retemptare Quid ergo bono tuo non tantum equa/¬
miniter sed lete utere Alienum linque aliis Neu alias¬
non linguam stilumq superuacuo atteras Sine inꝙͣ
loqui alios tu intellige Cum secretior ac maior ex in¬
genio uoluptas ꝙͣ eloquio percipitur magisq ꝯtinua
Et plus quietis et inuidie minus habens Dolor.
Coram multis loqui pudor impedit Ratio. M¬
Ratio. Magnis

Expanded text:
t. Si intellectu polles, magnisque et altis qui t. Si intellectu polles, magnisque et altis qui in animo sunt sensibus iucunda vox et volubilis lingua non suppetit, quiesce: noli quod infeliciter succedit retentare. Quid ergo? Bono tuo non tantum equanimiter, sed late utere; alienum linque aliis, neu linguam stilumque supervacuo atteras. Sine, inquam, loqui alios, tu intellige; cum secretior, tum maior ex ingenio voluptas, quam ex eloquio percipitur, magisque continua, et plus quietis et invidie minus habens. Coram multis loqui pudor impedit. Magnis
Abbreviated transcription (Latin):
hec sunt omnium Non te insignis poetarum non te
maior oratorum raritas trahat yuimo uero ut subito
dictum mutem Si te raritas allicit hoc age hac ad
illam itur uia Indignum quidem ut inl meliuis sit
nil iam rarius pirtute Eloquentia ip̃a quã pau/¬
corum dixi multo est crebrior ꝙͣ uirtus Ideo quod
omnes possunt omnes negligunt quod pauci possũt
ommes appetunt omnes experiuntui Dolor. Uer -¬
borum mops sum Ratio. Rebus intende animũ
In uerbis enim flatus et labor et eloquium In rebꝯ
quies uirtus ac felicitas Dolor. Loqui nescio¬
Ratio. Multi qui minus sciint magis agere pñt
Equitandi inscium equo impone uix illum inde di-¬
nulseris Te loquendi ignarum saltem pudor ad ta¬
cendum cogat Et si loqui nescis quod alii audiant
disces loquentes alios audire Non est minus artifi-¬
tium tacere ꝙͣ loqui cum sit tucius atq faciliꝰ Roit¬
Dolor. Non possum exprimere quod in corde est¬

Expanded text:
hec sunt omnium. Non te insignis Poetarum, non te hec sunt omnium. Non te insignis Poetarum, non te maior oratorum raritas trahat, immo vero vide ut subito dictum mutem: si te raritas allicit, hoc age, hac ad illam itur via. Indignum quidem, ut nichil melius, sic nil iam rarius virtute; eloquentia ipsa quam paucorum dixi, multo est crebrior quam virtus; adeo, quod omnes possunt, omnes negligunt; quod pauci possunt, omnes appetunt, omnes experiuntur. Verborum inops sum. Rebus intende animum: in verbis enim flatus et labor et eloquium, in rebus quies, virtus ac felicitas. Loqui nescio. Multi que minus sciunt magis agere gestiunt. Equitandi inscium equo impone: vix illum inde divulseris, te loquendi ignarum, saltem pudor ad tacendum cogat; et, si loqui nescis quod alii audiant, disce loquentes alios audire: non est minus artificium tacere, quam loqui, cum sit tutius atque facilius. Non possum exprimere quod in corde es
Abbreviated transcription (Latin):
Altera querendi odii
instrumento cares nature beneficium ag¬
nosce que ut magnum tibi in ancipites
reos sic in te non paruum fortune ius eripuit multi
propter eloquenciam periere Si hinc dubitas utusq
eloquii princeps alias principem interroga Nam imi¬
norum ob hanc causam passim pereuntium plena sũt
omnia In quibus idem ip̃e periculo qui excellencie est
propior ac nocior fama Dunt quibus obscurũ nomen
propugnaculum est salutis finge autem abesse ꝑiculũ
Disertis nũꝙͣ abest labor Nichil est in rebus tã inane
pro quo tanti labores tanteq uigilie ultro suscipiant.
Flatusq uolatilis sic excerceas animum sollida quasi
uirtus in uerbis sit Dolor. Eloquencie nichil est
Ratio. Est fortasse multum securitatis quod non
esset si eloquencie multum esset multorumq in qui-¬
bus et tua forsitan uita sic et tucior fama erit Dolor
Nichil est eloquentie Ratio. Cura ut sapiencie sit
aliquid ut innocentie ut uirtutis Illa enim paucorum

Expanded text:
Altero querendi odii instrumento cares: nature beneficium agnosce, que ut magnum tibi in ancipites reos, sic in te non parvum fortune ius eripuit. Multi propter eloquentiam periere; si hinc dubitas, utriusque eloquii principes interroga: nam minorum ob hanc causam passim pereuntium, plena sunt omnia; in quibus idem ipse periculo, qui excellentie est propior ac notior fama. Sunt quibus obscurum nomen propugnaculum est salutis. Finge autem abesse periculum: disertis nunquam abest labor. Nil est in rebus tam inane, pro quo tanti labores tanteque vigilie ultro suscipiantur; flatus volatilis sic exercet animum, solida quasi virtus in verbis sit. Eloquentie nichil est michi. Est, fortasse multum securitatis, quod non esset, si eloquentie multum esset, multorum quoque in quibus et tuta forsitan ut vita, sic et tutior fama erit. Nichil est eloquentie. Cura ut sapientie sit aliquid, ut innocentie, ut virtutis: illa enim paucorum,
Abbreviated transcription (Latin):
forte felicius Quidam preterea diu ingrati ur-¬
gente animi pudore taudem fuere gratissimi mag¬
noq cum fenore alias feruore spes amissa rediit
Ad hec sepe quos requisitus debitor negauit
ultro non debitor ob tulit Nullum bonũ opus
unꝙͣ periit Qui bene agit ante alios se co-¬
ut mali omnes et ingrati sint non idcirco uñ bo¬
nus beneficio cessabit Mam quod alias que ĩ mul-¬
tos spergit In se cumulat sibiip̃i alias ipsis be-¬
neficiis uini saltem non ingrato Dolor. Proieci
beneficia in ingratos Ratio. Itqui gratis dare
nec auarus metuat Eo autem liberalitas maior
quo spes premii minor est
De seruis malis et pessimis cap̃ .xxuiii. Dolor.

Expanded text:
forte felicius. Quidam preterea diu ingrati, urforte felicius. Quidam preterea diu ingrati, urgente animum pudore, tandem fuere gratissimi, magnoque cum fenore spes amissa rediit. Ad hec sepe quod requisitus debitor negavit, ultro non debitor obtulit: nullum bonum opus unquam periit; qui bene agit, ante alios, se cout mali omnes et ingrati sint, non idcirco vir bonus beneficio cessabit. Namque in multos spargit, in se cumulat, sibi ipse beneficus uni saltem non ingrato. Proieci beneficia in ingratos. Atqui gratis dare nec avarus metuat: eo autem liberalitas maior, quo spes premii minor est. 29 DE SERVIS MALIS AC PESSIMIS Malis ser
Abbreviated transcription (Latin):
ingrati sed plures hodie uereorq ne confestim gra-¬
tum esse portentum sit Ita in dies retroeunt oĩa
Ca petentium improbitas ea debentium obliuio
atq superbia est Neq ideo desistendum neq ce-¬
corum emulatione eruendi oculi quos pocius fa-¬
cere debet aliena cecitas cariores Dolor. Multi¬
michi iugrati sunt Ratio. An tuidem multis fueĩs¬
recordare Bna enim ingratitudo aliam puint Sicut
in reliquis Unum sepe peccatum alterius pena est¬
Dolor. Multis ingratis profui Ratio. Multis
indignis profuisse sanctius ꝙͣ uni digno defuisse
Proinde perge neu malorum odio bonos mores
exuas nec prodesse aliis cesses quod ab aliis male
sit cognitum Cognoscent hn fortasse melius sine
id quidem nosse deuin noste te satis est Non est
uera uirtus cui consciencie preminmi non sufficit¬
Dolor. Profuisse multis infeliciter cessit Ratio.
Caue ne unius crimen obsit alteri quodq est
grauius tibi Experire alios cedunt alias cedet

Expanded text:
ingrati, sed plures hodie, vereorque ne confestim graingrati, sed plures hodie, vereorque ne confestim gratum esse portentum sit: ita in dies retro eunt omnia. Ea petentium improbitas, et ea debentium oblivio atque superbia est; neque ideo desistendum neque cecorum emulatione eruendi oculi, quos potius facere debet aliena cecitas cariores. Michi multi sunt ingrati. An tu multis idem frecordare: una enim ingratitudo aliam punit; sicut in reliquis unum sepe peccatum alterius pena est. Multis ingratis profui. Multis indignis profuisse satius, quam uni digno defuisse; proinde perge, neu malorum odio bonos mores exuas, nec prodesse aliis cesses, quod ab aliis male sit cognitum. Cognoscent hi fortasse melius; si ne id quidem, nosse Deum, nosse te, satis est. Non est vera virtus cui conscientie premium non sufficit. Profuisse multis infeliciter cessit. Cave ne unius crimen obsit alteri, quodque est gravius, tibi experire alios: cedet
Abbreviated transcription (Latin):
tollerandum sicut cetera quibus humanũ staret
genus quibus mali habundant boni excercentur
Perfer igitur et gaude pocius ingratum ferre
ꝙͣ ingratus fieri Dolor. Ingratos multos ĩuenio¬
Ratio. Uide ne quid in te culpe sit Multi enim
dum benefici dici uolunt iactatores sunt atq ex¬
probratores Onerosum genus quorum beneficia
plus offense preferunt ꝙͣ gracie Idq nil aliud est¬
ꝙͣ precium odio alias precio odium parare mer¬
cimonium insanum Dolor. Bene meritus
multos male memores et ingratos patior
Tu ne hoc illis inuides tuamq cum illorũ sorte
commutatam cupis noli. obsecro cuiuscũq sit
uitimu uirtus tuam alias tua ueniat in partẽ¬
Dolor. Multos habeo ingratos Ratio. Quid
expectas audire Benefacere ut desinas Deq
alterius culpa tuum ip̃e dampnum facias quin
tu potius contrarium fac Et qui multos habes
cura nunc eciam ut habeas plures habebis au¬
tem si multis benefeceris multi enim semper

Expanded text:
tolerandum, sicut cetera quibus humanum scatet tolerandum, sicut cetera quibus humanum scatet genus, quibus mali abundant, boni excercentur. Perfer igitur et gaude potius ingratum ferre, quam ingratus fieri. Ingratos multos invenio. Vide ne quid in te culpe sit: multi enim dum benefici dici volunt, iactatores sunt, atque exprobratores. Onerosum genus, quorum beneficia plus offense preferunt quam gratie, idque nichil est aliud, quam pretio odium parere, mercimonium insanum. Bene meritus, multos male memores et ingratos patior. Tu ne hoc illis invides, tuamque cum illorum forte commutatam cupis? Noli obsecro, cuiuscunque sit vitium, virtus tuam veniat in partem. Multos habeo ingratos. Quid expectas audire, benefacere ut sinas, deque alterius culpa tuum ipse damnum facias? Quin tu potius contrarium fac, et qui multos habes, cura nunc etiam ut habeas plures; habebis autem si multis benefeceris. Multi enim semper
Abbreviated transcription (Latin):
gere non fallere dicant esse sed plus scire et esse in¬
genii melioris Que licet uulgo multoru hodie
sit opinio et multorum uox apud lactantium noĩa-¬
tim mercurio tribuitur dicenti sicut ille ait Nõ
fraudis esse decipere sed astucie pulchriq ingenii
decus et eloquii Et ad summami Nulla uirtus tã
laudata est quin uituperatores inueniat Gratitu,¬
diuem nulla barbaries gentium nulla morum im¬
manitas non laudabit Nemo usꝙͣ non uituperabit
ingratitudinem sit fur sit siccarius sit proditor sit
ingratus uicium suum excusare non audebit sed
negare Que quãuis ita sint nichilonimus tamen
innumerabiles sunt ingrati Nec est tamen fere aliud
uitium quod tam multis uerbo dampnatum tam
multi rebus ipsis amplectantur ac teneant Quid
concludam dampnandumq uterq alias utiq nõ
solum uerbo sed amino maxime atq iuditio et in
se cuiq bono fugiendum ac uitandum in altero

Expanded text:
gere non fallere dicant esse, sed plus scire et esse ingere non fallere dicant esse, sed plus scire et esse ingenii, que, licet vulgo multorum hodie sit opinio et multorum vox, apud Lactantium nominatim Mercurio tribuitur dicenti, sicut ille ait: non fraudis esse decipere, sed astutie. Pulcher enim ingenii Deus et eloquii, et ad summam, nulla virtus tam laudata est, quin vituperatores inveniat. Gratitudinem nulla barbaries gentium, nulla morum immanitas non laudabit. Nemo usquam non vituperabit ingratitudinem. Sit fur, sit sicarius, sit proditor, sit ingratus: vitium suum excusare non audebit, sed negare; que, quamvis ita sint, nichilominus tamen innumerabiles sunt ingrati. Nec est fere vitium aliud quod tam multis verbo damnatum, tam multi rebus ipsis amplectantur ac teneant. Quid concludam? Damnandum utique non solum verbo, sed animo maxime atque iudicio et, in se, cuique bono fugiendum ac vitandum, in altero
Abbreviated transcription (Latin):
qui fortitudinem emnuentissimam clarissimamꝙ
uirtutem dicant uulnera aduersis excepisse pectoribus
campum rutilo sanguine cruentasse intrepidisq deniũ
animis mortem appetiisse Erunt qui hec onmnia
sume tribuant insane et nil melius securo atqz
imbelli ducant ocio Uemient deniq qui iusticiam
gubernatricem rerum humanarum et uirtutum
matrem censeant Qui religionem iter ad eteruam
uitam credant et ad celum scalam Uenient contra
qui iusticiam ignauie religionem amentie ac super/¬
stitioni asscribant Hii sunt de quibus sc̃ptum est
ꝙ ius habent in uiribus qui omnia uirorum fortiũ
esse confirment Meqz solum ex hoc genere uiolen¬
torum hominum raptorumq sed ex ip̃a doctorũ acie
quantos oppugnatores habeat iusticia facile est in
libris Rei publice cyceronis aduertere Sunt qui
fidem et promissorum obseruantiam magnis et
meritis laudibus efferant, Sunt qui fidem fran¬

Expanded text:
qui fortitudinem eminentissimam clarissimamque qui fortitudinem eminentissimam clarissimamque virtutem ducant, vulnera adversis excepisse pectoribus, campum rutilo sanguine cruentasse, intrepidisque demum animis mortem oppetiisse; erunt qui hec omnia summe tribuant insanie, et nichil melius securo atque imbelli ducant otio. Venient denique qui Iustitiam gubernatricem rerum humanarum, et virtutum matrem censeant, qui religionem iter ad eternam vitam credant et ad celum scalam; venient, contra, qui iustitiam ignavie, religionem avaritie ac superstitioni ascribant. Hi sunt de quibus scriptum est, quodvis habent in viribus, qui omnia virorum fortium esse confirment. Neque solum ex hoc genere violentorum hominum raptorumque, sed ex ipsa doctorum acie, quantos oppugnatores habeat iustitia facile est in libris Reipublice Ciceronis advertere. Sunt qui fidem et promissorum observantiam magnis et meritis laudibus efferant, sunt qui fidem fran
Abbreviated transcription (Latin):
ultos experior ingratos Ratio. Graue
uitium ingratitudinem supernacuũ uitu-¬
perare Omnium nempe mortaliũ hanc
seruo condempnat Non est laborandum ut suadeas
quod ominibus persuasum est et inexstirpabiliter in-¬
situm Est qui solum. Est qui summum bonum in¬
uirtute locet Est qui neutrum sed in uoluptate uir-¬
tutis hoste ponat omnia Sunt qui castitatem pul-¬
cherrimum ornamentum uite dicant Sunt qui
hancipsam ini se sperant in aliis uero ridiculam uel
difficilem certe longeqz laboriosam putant Quod
augustinus tantus uir futurus in se sensit ubi am-¬
brosii celibatum laboriosum sibi uisu ayt Qui
aliis non laboriosus modo sed dampnabilis uite sta¬
tus uisus erat Unde illud platonis Qui cum ce-¬
libeni castauiq diu uitam tenuisset ad extrenuz¬
legitur sacrificasse nature ubi alias ut sibi placeret
quam sic uiuendo piolasse et in quam grauiter pec-¬
casse uideretur Mirum id tam docto hoĩ uideri
potuisse sed uisum esse non est dubiun Erunt forte

Expanded text:
ultos experior ingratos, grave vitium. Ingratitudinem vituperare supervacuum: omnium nempe mortalium hanc sermo condemnant. Non est laborandum ut suadeas, quod omnibus persuasum est, et inextirpabiliter insitum. Est qui solum in virtute bonum locet, est qui neutrum, sed in voluptate, virtutis hoste, ponat omnia; sunt qui castitatem pulcherrimum ornamentum vite dicant, sunt qui hanc ipsam in se spernant, in aliis vero vel ridiculam, vel difficilem certe longeque laboriosam putent, quod Augustinus, tantus vir futurus, in se sensit, ubi Ambrosii celibatum laboriosum sibi visum ait, qui aliis non laboriosus modo, sed damnabilis vite status visus erat. Unde illud Platonis, qui cum celibem castamque vitam diu tenuisset, ad extremum sacrificasse legitur nature, ut sibi illam placaret, quam sic vivendo violasse, et in quam graviter peccasse videretur. Mirum id tam docto homini videri potuisse, sed visum esse non est dubium. Erunt quoque
Abbreviated transcription (Latin):
magno nisu perfer et cogita sepe celestia ingenia Ex
hoc fascem corporee molis erumpere et miram ad
altitudinem peruenire Dolor. Corporis onere
pregrauor Ratio. Et si uiici nequeat natura¬
animi tamen studio einteri ut in dies et uirib
accedat aliquid et sarcine detrahatur.

Expanded text:
magno nisu perfer, ac cogita sepe celestia ingenia ex magno nisu perfer, ac cogita sepe celestia ingenia ex hoc fasce corporee molis erumpere, et miram ad altitudinem pervenire. Corporis onere pregravor. Etsi vinci nequeat natura, omni tamen studio enitere, ut in dies et viribus tuis accedat aliquid, et sarcine detrahatur. 100
Abbreviated transcription (Latin):
emerge et illam externare alias extenuare ac discu¬
tere laborando stude circumeundo res multas et
difficiles agendo excercitio mentis et corporis exilio
uoluptatum pelle ocia arcesse negotia sperne libidi-¬
nes odi muerciam curas ama molliciem abice sectare
duriciem asperis delectare cibo potu accubitu sessione
intentione perpetua sompno breui et sollicito Dolor.
Mole corporea laboro Ratio. Alius contrario alius
alio laborat Nullius sine labore uita agitur Sed
quisq suum nouit alieuum uel despicit uel igno/¬
rat Dolor. Multum corporea moles excreuit Rõ.
Si honimnis nomen quod mortale est amial ab
humo dicitur sic maxime homo ex multa humo
obsitus Non potest tamen sic celestem naturam ter-¬
restois obruere quin assurgat uisi se surdum uirtuti
et male suadenti creduluni pretereat alias prebeat¬
uoluptati Dolor. Oraue corpus animum premit¬
Ratio. Ipsum collige aninum et enormem sarcinã

Expanded text:
emerge, et illam extenuare ac discuemerge, et illam extenuare ac discutere laborando stude, circumeundo, res multas et difficiles agendo. Exercitio mentis et corporis, exilio voluptatum, pelle otia, arcesse negotia, sperne libidines, odi inertiam, curas ama, mollitiem abice, sectare duritiem, asperis delectare, cibo, potu, accubitu, sessione, intensione perpetua, somno brevi ac sollicito. Mole corporea laboro. Alius contrario, alius alio laborat; nullius sine labore vita agitur, sed quisquis suum novit, alienum vel despicit vel ignorat. Multum corporee molis excrevit. Si hominis nomen, quod mortale est animal, ab humo ducitur, sic maxime homo eris, multa humo obsitus. Non potest tamen sic celestem naturam terrestris obruere; quin et assurgat, nisi se surdam virtuti, et male suadenti credulam prebeat voluptati. Grave corpus animum premit. Ipsum collige animum, et enormem sarcinam
Abbreviated transcription (Latin):
est corpus et inhabile Ratio. Hanc querelã rostio
dimitte aut Esopo Tu uel per arctum circulum flec-¬
ti uel per funem aereum labi nequis quid ad rem
Ito cum uiris bonis gressu sobrio gestus ac saltur
hystrionum sunt dapientem ut in actibus utq in
uerbis sic in incessu grauitas decet ac modes tia¬
Dolor. Grauis corpore sum Ratio. Hec grauedo
una comitum senectutis esse solet ne qui illam ad-¬
miserit hanc excludat ꝙͣuis interdum non etatis
sed nature comes inueniatur Unde fit ut et iuue-¬
nes graues et seniculos agiles uideamus Ceterum
et si graui sub corpore sepe animus leuis et sub leui¬
corpore grauis habitet anmus Corporis tamen atq
amini proportio quedam parilitas que si obuenerit
aspernenda Dolor. Moles corporis ingens est¬
Ratio. Non miror ꝙͣuis inuisibilis animi moles
et constantia hanc illi obice nichil graue erit Dolor.
Mole corporea demergor Ratio. Agilitate mentis

Expanded text:
orpus et inhabile est. Hanc querelam Roscio orpus et inhabile est. Hanc querelam Roscio dimitte atque Esopo. Tu, si vel per arctum circulum flecti, vel per funem aerium labi nequis, quid ad rem? ito cum viris bonis, gressu sobrio: gestus ac saltus histrionum sunt. Sapientem ut in actibus, utque in verbis, sic in incessu gravitas decet ac modestia. Gravi corpore sum. Hec gravedo una comitum senectutis esse solet, ne qui illam admiserit, hanc excludat, quamvis interdum non etatis, sed nature comes inveniatur. Unde fit ut et iuvenes graves et seniculos agiles videamus. Ceterum, etsi gravi sub corpore sepe animus levis, et sub levi gravis habitet, corporis tamen atque animi proportio quedam parilitasque si obvenerit, haud spernenda est. Moles corporis ingens est. Non minor, quamvis invisibilis, animi moles et constantia; hanc illi obice, nichil grave erit. Mole corporea demergor. Agilitate mentis