comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuicie homines fatigant quando et sub terram-
quesite et effosse tartareos exagitant maner
Utq ait naso Itum est in uiscera terre queq
recondiderat stigisq admouerat umbris effodiũt᷑.
opes irritamenta malorum Gaudiũ. Aurifo¬
dinam inueni Ratio. Uetus est uerbum Sepe
unus leporem mouet alter capit inuenisti pre-¬
dam quam plurimi concupiscant unus rapiat
Et tu unus ille forsitan non sis circa optabilia
fit concursus et periculum est inuenisse unum
quod cupiant multi Nullus partiri uelit Hec
est causa cur cum ytalia ut ait plinius metal-¬
lorum omnium fertilitate nullus cedat terris
interdictum id uetere consulto patrum atq oc-¬
cultatum est ut ytalie parceretur Gaudium.
Auriferam terram fodio Ratio. Labor certus
euentus ambignus quod si multum fodeas nichil
iuenias quodsi multum inuenias sed nõ tibi
quod si tibi nuenisse peiuis sit et nichil inuenisse
erat meliuis humano sepe gaũdio meror est propi¬

Expanded text:
divitie homines fatigant, quando et sub terra divitie homines fatigant, quando et sub terra quesite et effosse tartareos exagitant manes utque ait Naso: Itum est in viscera terre, quasque recondiderat Stygiisque admoveat umbris, effodiuntur opes, irritamenta malorum? Aurifodinam inveni. Vetus est verbum: sepe unus leporem movet, alter capit. Invenisti predam quam plurimi concupiscant, unus rapiat; et tu ille unus forsitan non sis. Circum optabilia fit concursus et periculum est invenisse unum, quod cupiant multi, nullus partiri velit. Hec est causa cur cum Italia, ut ait Plinius, metallorum omnium fertilitate nullis cedat terris, interdictum id vetere consulto patrum atque occultatum est, ut Italie parceretur. Auriferam terram fodio. Labor certus, eventus ambiguus: quid si multum fodias, nichil invenias? Quid si multum invenias, sed non tibi? Quid si tibi invenisse peius sit et nichil invenisse erat melius? Humano sepe gaudio meror est proxi
Abbreviated transcription (Latin):
urifodynam inueni Ratio. Hec spes
opuni multis mopie nonllis exicii
causa fuit dum neglectis omnibus aliis
curis huic uni deditis et laboris plurimum et lucri
modicum res habuit dum ad hec auri cupidine ce¬
lo et sole derelictis in tenebris enum agere didicerũt
ceco et noxio ante tempus uapore consumpti Gaud
dlury fodynam casus obtulit Ratio. Ut auersus
a contemplatione celestium terrestribus inhyes neq
tantummodo humi accliuis sed sub terrã mersus
infelicius uiuas et brenius Gaudiũ. Aurifodi¬
nam ingredior Ratio. Nerocesar suprema illa sua
nocte tẽrribili et misera sed sibi debita ut in quod¬
dam specus ingrediens ignominosam mortem et
ludibriam populi persequentis euaderet a suis ad-¬
monitis negauit uiuum sub terrã se iturum Tu
nullo metu impellente sed auaricia rapiente uiuꝯ
is sub terram Neq te hinc aluũ alias almũ celi
limen retinet Illuc acre telluris horror exclu-¬
dit Quid mirum si per omnes terras querende

Expanded text:
urifodinam inveni. Hec spes opum multis inopie, nonnullis exitii causa fuit, dum neglectis omnibus aliis curis, huic uni deditis et laboris plurimum et lucri modicum res habuit, dum ad hanc auri cupidinem celo et sole derelicto in tenebris evum agere didicerunt, ceco et noxio ante tempus vapore consumpti. Aurifodinam casus obtulit. Ut aversus a contemplatione celestium terrestribus inhies neque tantummodo humi acclivis sed sub terra mersus infelicius vivas et brevius. Aurifodinam ingredior. Nero Cesar suprema illa sua nocte terribili et misera sed sibi debita, ut in quoddam specus ingrediens ignominiosam mortem et ludibria populi persequentis evaderet a suis admonitus, negavit vivum sub terram se iturum: tu, nullo metu impellente sed avaritia rapiente, vivus is sub terram, neque te hinc almum celi lumen retinet, illinc atre telluris horror excludit! Quid mirum si per omnes terras querende
Abbreviated transcription (Latin):
receptacula forcium sed mercium esse latibula Cer-¬
te hac etate Stephanus columpnensis qui oĩbus¬
piris illustribus par cum in eius auxilium ad fa-¬
mai sui nommis uenisset Nobilis uir quidam ex-¬
ternus et incoguitus Essentqz die quodam graui
et ancipiti prelio et ingenti turba hostium circũ¬
uenti ille periculum uidens accessit propius Et
ubi inquit o stephane arx tua est Ille subridens ut
qui nec domuni quidem propriam Rome haberet
manu ad pectus apposita Hec inquit arx mea est
Uocem suo auctore dignissimam Sic est aute sancti
et deuoti uiri omnem spem in deo habent Iusti
et politici in uirtute fortes et bellicosi in armis
Timidi et ignaui in muris atq arcibus.
De suppellectili preciosa. xxxui. Gaudium.

Expanded text:
receptacula fortium, sed inertium esse latibula. Cerreceptacula fortium, sed inertium esse latibula. Certe hac etate Stephanus Columnensis, evi omnis illustribus viris par, cum in eius auxilium ad famam sui nominis venisset nobilis quidam vir externus et incognitus essentque die quadam gravi et ancipiti prelio et ingenti turba hostium circumventi, ille periculum videns accessit propius et “ubi” inquit “o Stephane, arx tua est?” Ille subridens, ut qui nec domum propriam quidem Rome haberet, manu ad pectus apposita, “hec quidem” inquit “arx mea est”: vocem suo auctore dignissimam! Sic est autem: sancti et devoti viri omnem spem in Deo habent, iusti ac politici in virtute, fortes et bellicosi in armis, tumidi et ignavi in muris atque arcibus. 36 DE SUPPELLECTILI PRETIOSA In am
Abbreviated transcription (Latin):
Et uix tandem uelud e longa febre fragilior Resur¬
rexit Ad summnã ml inexpugnabile tutum nnl est
ab humanis fraudibus Gaudiũ. Arce subnxus
munitissima nl timeo Ratio. Arces pestiferam
multis confidenciam prebuere multi qui tuti sine
arcibus in pace uixissent arcium fiducia ausi sũt
Unde ip̃i in arcibus periere Ut illic potissimum
audacia domaretur unde orta erat Non sunt
ad audendum irritandi aunini sed frenãdi dunis
magna securitas nisi que a deo oritur stulta es t¬
Gaudium. Habito in arce munitissima Ratio.
Ut sit aliquid arx hec tua quid est aliud queso ꝙͣ re-¬
fugium quoddam et degeneres latebre ad perferen-¬
dam obsidionem Quod utait Lyuius miserrimũ
est in bello Quando unꝙͣ audiuisti ubi usq le/¬
gisti Iulyum cesarem ptrumq affricanũ magnũ
pompeyum Marium alexandrum pyrrum hanybalẽ
aliosq uiros magni nominis sese arcibus continẽtes
et non pocius arcibus insultantes Arces scito Nõ

Expanded text:
et vix tandem velut e longa febri fragilior resuret vix tandem velut e longa febri fragilior resurrexit? Ad summam, nil inexpugnabile, tutum nichil ab humanis fraudibus est. Arce subnixus munitissima nichil timeo. Arces pestiferam multis confidentiam prebuere. Multi qui tuti sine arcibus in pace vixissent, arcium fiducia ausi sunt, unde ipsis in arcibus periere, ut illic potissimum audacia domaretur unde orta erat. Non sunt ad audendum irritandi animi sed frenandi. Omnis magna securitas, nisi que de Deo oritur, stulta est. Habito in arce munitissima. Ut sit aliquid arx hec tua, quid est aliud, queso, quam refugium quoddam et degeneres latebre ad perferendam obsidionem? quod, ut ait Livius, miserrimum est in bello. Quando umquam audivisti, ubi umquam legisti Iulium Cesarem, utrumque Africanum, Magnum Pompeium, Marium, Alexandrum, Pyrrhum, Hannibalem aliosque viros magni nominis sese arcibus continentes et non potius arcibus insultantes? Arces scito non
Abbreviated transcription (Latin):
Senciens tamen se situ edium suspectum plebi ut
seipm̃ licet indigna suspitione liberaret domũ suam
de monte deposuit Gaudiũ. Arx in expugnabilis
est michi Ratio. An et illud uetus prouerbium
non audisti Nullum ĩexpugnabilem locum esse in
quem azellus omistus auro possit ascendere Tra-¬
hit oppugnationem arx inunita non impedit Re-¬
sistit aliquantulum senonum insultibus arx car-¬
peya penorum tarentyna donec utriq oportuno
Remedio succursu sit Illi camyllus affuit huic
fabyus Sed an gemina arx locrensis ab ipso de-¬
fendi quiuit hanybale profecto nec plyon ipsum
nec byrsa defendi potuit nec corynthus que una
peruetustam ĩexpugnabilis famam habuerat sed
hanc sibi mucyus ał. munus uictor eripuit Nonne
ante hos septuaginta annos pristina al. p̾nestina
arx qua nescio an ulla unꝙͣ forcior esset atq municior
ab illo magno hoste quia armis non poterat blandi-¬
ciis ac promissis fallacibus capta fuit atq diruta

Expanded text:
sentiens tamen se situ edium suspectum plebi, ut sentiens tamen se situ edium suspectum plebi, ut se ipsum licet indigna suspitione liberaret, domum suam de monte deposuit? Arx inexpugnabilis est michi. An illud vetus proverbium non audisti, nullum inexpugnabilem locum esse in quem asellus onustus auro possit ascendere? Trahit oppugnationem arx munita, non impedit. Restitit aliquantulum Senonum insultibus arx Tarpeia, Penorum Tarentina, donec utrique opportuno remedio succursum est: illi Camillus affuit, huic Fabius. Sed an gemina arx Locrensis ab ipso defendi quivit Hannibale? Profecto nec Ilion ipsum nec Byrsa defendi potuit nec Corinthus, que una pervetustam inexpugnabilis famam habuerat; sed hanc sibi Mummius victor eripuit. Nonne ante hos septuaginta annos Prenestina arx, qua nescio an ulla usquam fortior esset atque munitior, ab illo magno hoste, quia armis non poterat, blanditiis ac promissis fallacibus capta fuit ac diruta
Abbreviated transcription (Latin):
unitissimis arcibus habito. Ratio. In
edibus bomi aliquid est In arcibus mali
multum Ille protegunt ab estibus a
uentis ab ymbribus hee animum possidentis solli-¬
citudinum procellis obiciunt et securitatem pol-¬
licite curas afferunt et pauores Gaudiũ. Arx
michi preualidis menibus cincta est Ratio. An
excidit illud spartany dictum qui amico nuros
patrie ostentanti Si hos inquit feminis extruxistis
Recte quidem ac si piris turpiter Gaud̃. Arcem
habeo fortissimam Ratio. Quid nisi impaci-¬
encia et superbia et auaricia uestra fecit ut arcib
opus esset quanto erat honestius equo iure cum
hominibus uiuere et in plano cultisq in agellis
habitare quietos carpentem sompnos ꝙͣ te turpib
hispidis inclusisse nocturnis excubiis ululantem
teq tua miseria suspectum et inuidiosum omnib red-¬
didisse An et publicole factum excidit qui quaniuis
inter primos urbem Romanam seruicio regio liberass

Expanded text:
unitissimis arcibus habito. In unitissimis arcibus habito. In edibus aliquid boni est, in arcibus mali multum: ille protegunt ab estibus, a ventis, ab imbribus, he animum possidentis sollicitudinum procellis obiciunt et securitatem pollicite curas afferunt et pavores. Arx michi prevalidis menibus cincta est. An excidit illud Spartani dictum, qui amico patrie muros ostentanti: “Si hos” inquit “feminis extruxistis, recte quidem; at si viris turpiter”? Arcem habeo fortissimam. Quid nisi impatientia et superbia et avaritia vestra fecit ut arcibus opus esset? Quanto esset honestius equo iure cum hominibus vivere et in plano cultisque in agellis habitare quietos carpentem somnos, quam te rupibus hispidis inclusisse nocturnis excubiis ululantem teque tua miseria suspectum et invidiosum omnibus reddidisse! An et Publicole factum excidit, qui quamvis inter primos urbem Romam servitio regio liberasset,
Abbreviated transcription (Latin):
hostilius habitabat quando ictus est fulmine In
Regia quoq Tarquinyus priscus quando percussꝰ
est ferro In regia quoq superbus quando pulsus
est regno Nullus tamen locus periculis macces-¬
sus Nullum limen morti clausum Saudium.
Habitatio michi propria atq perpetua est Ratio.
ymmouero pariui temporis incolatus instat dies cõ¬
miqrandi ciuem fingis aduena es conductoq habi-¬
tas Ueniet qui te nudum laribus hiis exturbet¬
Gaud̾. Clara quidem et augusta domus est¬
Ratio. Hinc digresso fusca erit et angusta Sed
et nunc si uere domum tuam respicis obstura et
arcta prorsus illa et caduca est queq in dies tãtis
adminitulis uix fulta subsistat assidue fatiscens
casusq sui nuntia et que certe nec a ruina ultĩa
longe sit nec interim generosum incolam delectat
ut donius sed arrogat alias angat ut carcer ubi
moras oderit unde optet absolui Nunc igit᷑ uel
edibus alienis pel tuo carcere gloriare alias de¬

Expanded text:
Hostilius habitabat, quando ictus est fulmine, in Hostilius habitabat, quando ictus est fulmine, in regia quoque Tarquinius Priscus quando percussus est ferro, in regia denique Superbus quando pulsus est regno? Nullus locus periculis inaccessus, nullum limen morti clausum. Habitatio michi propria atque perpetua est. Immo vero parvi temporis incolatus! Instat dies commigrandi: civem fingens advena es conductoque habitas; veniet qui te nudum laribus his exturbet. Clara quidem et augusta domus est. Hinc digresso fusca erit et angusta. Sed et nunc si vere domum tuam respicis, obscura et arta illa prorsus et caduca est queque in dies tantis adminiculis vix fulta subsistat, assidue fatiscens casusque sui nuntia et que certe nec a ruina ultima longe sit nec interim generosum incolam delectet ut domus, sed angat ut carcer, ubi moras oderit, unde optet absolvi. I nunc ergo vel alienis edibus vel tuo carcere gloriare!
Abbreviated transcription (Latin):
Agnificentissime michi sunt edes Ratio
Quid hic dicam nisi tullianum illud
Oruanda est dignitas domo non ex do-¬
mo tota querenda nec dono dominus seddomino
domus honestanda Gaud̃. Ordinatissime edes
sunt Ratio. Quid hinc tumes architecti laus est
non tua Gaud̃. Edibus amplissimis habito¬
Ratio. Ubi fures latitant tu uageris serui lux¬
urientur uulgus hereat Liguriant᷑ parasiti mul¬
tiplicis tedii capax locus Gaud̾. Magnis edib
habito Ratio. Una est urbium et domorum Lex
non statim melius habitant qui lacius Neq enim
ꝙͣ late habites sed ꝙͣ lete Requiritur ad beatã uitã
Sepe uel in palaciis Regumi labor dolorq habitãt
Uel in tuguriis mnopum quies et gaudium Qd̃
si amplitudo domus aut forma prestaret nobilissi-¬
ma artium esset architectura Gaudiũ. Regiis
edibus habito Ratio. Quasi non curas mor¬
bosq locus arceat sine ad reprehendenda turrium
fastigia mors egeat stalis Nonne in regia tullius

Expanded text:
agnificentissime michi sunt edes. agnificentissime michi sunt edes. Quid hic dicam nisi Tullianum illud: “Ornanda est dignitas domo, non ex domo tota querenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda”? Ornatissime edes sunt. Quid hinc tumes? Architecti laus est, non tua. Edibus amplissimis habito. Ubi fures latitent, tu vageris, servi luxurientur, vulgus hereat, liguriant parasiti: multiplicis tedii capax locus! Maximis edibus habito. Una est urbium et domorum lex: non statim melius habitat qui latius; neque enim quam late habites, sed quam lete requiritur ad beatam vitam. Sepe vel in palatiis regum labor dolorque habitant vel in tuguriis inopum quies et gaudium, quod si amplitudo domus aut forma prestaret, nobilissima artium esset architectura. Regiis edibus habito. Quasi vero curas morbosque locus arceat sive ad prehendenda turrium fastigia mors egeat scalis. Nonne in regia Tullus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ut in multis malo uestro miseri gaudetis In
hoc maxime diuicias optatis In hoc terras et ma-¬
ria pererratis In hoc aurum et cumulatis et sper-¬
gitis ut acies hostium uestrorum densior sit ĩ dies
ita aAn aliud concors diuitum habet opinio nulla
fere alia Re mediocris fortune bene institutam
domum opulentissime persarum aut lidoꝵ regie
cedere cum in multis excedat ꝙͣ ꝙ illa plures pas-¬
cit et lacius Gaud̾. Seruorum circunfusa te-¬
git cohors. Ratio. yuimo sub obtentu seruicii urget
et comprimit sonorisq compedibus uinctũ trahit
Ut tibi iure optimo dici possit quid fecisti miser
ut tot custodibus indigeres Gaudiũ. Serui me
undiq circumuallant Ratio. Nulla fugã nulla
spes igitur est salutis Malo quidem suo pertinatit̾
delectari desperate demencie est Atqui obhoc unũ
et optanda paupertas et amanda erat ut cũ cet̾is
opum malis nexibus tum uel maxime te ẜuorũ
dolis ac fastidio liberaret/.

Expanded text:
hoc ut in multis malo vestro miseri gaudetis, in hoc ut in multis malo vestro miseri gaudetis, in hoc maxime divitias optatis, in hoc terras et maria pererratis, in hoc aurum et cumulatis et spargitis, ut acies hostium vestrorum densior sit in dies est? An aliud concors divitum habet opinio, nulla fere alia re mediocris fortune bene institutam domum opulentissime Persarum aut Lydorum regie cedere, cum in multis excedat, quam quod illa plures pascit et lautius? Servorum tegit circumfusa cohors. Immo sub obtentu servitii urget et comprimit sonorisque compedibus vinctum trahit, ut et tibi iure optimo dici possit: “Quid fecisti miser, ut tot custodibus indigeres?” Servi me undique circumvallant. Nulla fuge, nulla spes igitur est salutis; malo quidem suo pertinaciter delectari desperate dementie est. Atqui ob hoc unum et optanda paupertas et amanda erat, ut cum certis opum malis nexibus, tum vel maxime te servorum dolis ac fastidio liberaret. 34
Abbreviated transcription (Latin):
gulamq largitionibus adiuuant de alieno pro¬
digi auarissum ad Rapinam quoꝵ si quandoq ad se
pudor uel necessitas Reflectit ut se seruos esse memi-¬
nerint ꝙ superbe ꝙͣ querule quantoq cũ murmure
seruiant quis ignorat ut merito possit non pretio
emptum modo sed gratuitum quoq seruicium hinõi
fastidiri Ad extremum qui clanidestinas domi age¬
bant ubi limen excesserint cum inuisis dominis aper-¬
tas nimicicias linguis agunt armis si liceat acturi
Et si quis horum fortasse conuiciis abstinet non
id prioris amor domini sed sequentis timor efficit
Cui ob hoc uilis suspectusq fieri metuit de se siłia
cõiectanti Quibus ex rebus nisi oculos tumor ob-¬
strueret sole clarius uideretis alias cerneretis ꝙͣto
sit sacius omni tali seruitio caruisse Saudium.
Utrumq michi latus serui ambiunt Ratio. Serui
nomine Re ut dixi hostes acerrini atq impii Et
absq his uiuere superbia uestra non potest Inq

Expanded text:
gulamque largitionibus adiuvant, de alieno progulamque largitionibus adiuvant, de alieno prodigi, avarissimi ad rapinam. Quos si quando ad se pudor aut necessitas reflectit ut se servos esse meminerint, quam superbe, quam querule quantoque cum murmure serviant quis ignorat, ut merito possit non pretio emptum modo, sed gratuitum quoque servitium huiusmodi fastidiri? Ad extremum, qui clandestinas domi agebant, ubi limen excesserint, cum invisis dominis apertas inimicitias linguis agunt, armis si liceat acturi, et si quis horum fortasse conviciis abstinet, non id prioris amor domini sed sequentis timor efficit, cui ob hoc vilis suspectusque fieri metuit de se similia coniectanti; quibus ex rebus nisi oculos timor obstrueret, sole clarius cerneretis quanto sit satius omni tali servitio caruisse. Utrumque michi latus servi ambiunt. Servi nomine, re, ut dixi, hostes acerrimi atque impii; et absque his vivere superbia vestra non potest inque
Abbreviated transcription (Latin):
sum Gaudiũ. Multi michi seruiunt Ratio. Recte
quidem si promissio et ip̃a res que promittit᷑. unũ
essent Nunc inter utramq quid intersit sentiũt
experti promittunt fateor promissi testes deos
uocant Nisi soli scilicet solos fallant Exige au-¬
tem promissi fidem nulla erit multum esset et
habunde fidei satiffactum modo ne uiolarentu
neue afficerentur miuriis quibus est obsequium
promissum nunc promisisse satis est Quidquid
preter seruiendi uotum ommumq noticiam pro-¬
fitentur ubi ad experienciam uentum est noruit
paucissima uolunt Nichil nisi quod uenter soporq
suaserit ac libido Nil humilius mlq abiectius ho¬
ruui ingressu nl insolencius ilq infidius pro¬
gressu nil inimicicius denium iul odiosius egressu
Duruin est cogitare ne dicam pati ut per dñorũ
domos inflati elatiq ambulant seruiciumq pol-¬
centqz tyranudem Et quasi ad uastandum con-¬
ducti non tantum deuorant uniuersa sed spargũt

Expanded text:
simi. Multi michi serviunt. Recte simi. Multi michi serviunt. Recte quidem, si promissio et res ipsa que promittitur unum essent; nunc inter utranque quid intersit, sentiunt experti. Promittunt, fateor, promissique deos testes vocant, ne soli scilicet solos fallant; exige autem promissi fidem, nulla erit. Multum esset et abunde fidei satisfactum, modo ne violarentur neve afficerentur iniuriis quibus est obsequium promissum: nunc promisisse sat est. Quid quod preter serviendi votum omnium quoque notitiam profitentur? Ubi ad experientiam ventum est, norunt paucissima, volunt nichil nisi quod venter soporque suaserit ac libido: nichil humilius nichilque abiectius horum ingressu, nichil insolentius nichilque infidius progressu, nichil inimicius demum, nichil odiosius eorum egressu. Durum est cogitare, ne dicam pati, ut per dominorum domos inflati elatique ambulant servitiumque polcentque tyrannidem et quasi ad vastandum conducti non tantum devorant universa sed spargunt
Abbreviated transcription (Latin):
turba uitat Siue ꝙ ubi multi sunt alter alteriꝯ¬
manus respiciens qui escit Laborem fugere ut
industriis pudor Sic mertibus gloria est Quod
ita esse norunt omes nullus consulit Nemo est
qui non multitudine delectetur Gaud̾. Multi
ca seruicia secretum nullum quot seruoꝵ lingue
tot preconum tube quot seruorum aures atq ocłi
tot domoru Rimule Quibus illa eciam que in
fundo sunt facile dilabutur Pertusum als per-¬
nichil contiuet quidquid infuderis mox effluet¬
Oaudiũ. Multos seruos domi habeo Ratio.
Multos sibilos linguasq uipereas domesticeq pacĩs
uirus abditum multosq profundos et capaces uen¬
tres ac lubrica guttura procellam aule Thalano
dedecus Pestem penu uoraginemqz perpetuam Pau¬
cos seruos bene regere difficile est Multos impossi¬
Melius solitudo tibi esset Nichil est peius ꝙ̃ dum
malorum qualitatem rerum quantitas adiuuat
aut mumerus Pauci serui mali multi autẽ pes¬

Expanded text:
turbam vitat, sive quod ubi multi sunt alter alteriturbam vitat, sive quod ubi multi sunt alter alterius aspiciens manus quiescit. Laborem fugere, ut industriis pudor, sic inertibus gloria est. Quod ita esse norunt omnes, nullus consulit, nemo est qui non multitudine delectetur. Michi ca servitia et secretum nullum. Quot servorum lingue, tot preconum tube; quot servorum aures atque oculi, tot domorum rimule, quibus illa etiam que in fundo sunt facile dilabuntur: pertusum nichil continet: quicquid infuderis, mox effluet. Multos servos domi habeo. Multos sibilos, linguas vipereas domesticeque pacis virus abditum, multos quoque profundos et capaces ventres ac lubrica guttura, procellam aule, thalamo dedecus, pestem penu voraginemque perpetuam: paucos servos bene regere difficile est, multos impossiMelius solitudo tibi esset. Nichil est peius quam dum malarum qualitatem rerum quantitas adiuvat aut numerus: pauci servi mali, multi autem pes
Abbreviated transcription (Latin):
circũstat ordo famulorum Ratio. Dic¬
ꝙ est hostium a quibus quo nichil est durius ne-¬
queas cauere Qui latebras domus introspiciunt
prodantq consilia que uouerint et effundant Quiq
preter furta continua quod nulli unꝙͣ accidit ob¬
sesso uestiendi tibi interim pascendiq sint Inq
ip̃is penetrabilibus habendi durum ac dubium
belli genus pace carens et induciis ubi sub tuis
signis hostilis muros habet excercitus Gaudiũ.
Derui michi multi sunt Ratio. Multi serui
multe lites multe discordie multa deniq bella do-¬
mestica quorum uel spectator fedus uel laboriosus
compositor sis oportet Interq Reos et accusatores
medius seruis tuis seruias iudex factꝰ ex dño¬
Gaudiũ. Multos seruos habeo Ratio. Curio-¬
sissimum animal seruus ad inquirendum. Neg¬
ligentissimum ad obsequendum Quid agas et quid
cogites noste uult quid iubeas ignorarẽ Gaud̃.
Seruos multos habeo Ratio. Melius pauci
seruiunt ꝙͣ multi Siue ideo ꝙ gratum obsequiũ

Expanded text:
circumstat ordo famulorum. Dic, quod est, hostium, a quibus, quo nichil est durius, nequeas cavere, qui latebras domus introspiciant prodantque consilia que noverint ut effundant quique, preter furta continua, quod nulli umquam accidit obsesso, vestiendi tibi interim pascendique sint inque ipsis penetralibus habendi: durum ac dubium belli genus, pace carens et indutiis, ubi sub tuis signis hostilis muros habet exercitus! Servi michi multi sunt. Multi servi, multe lites multeque discordie, multa denique bella domestica, quorum vel spectator fedus vel laboriosus compositor sis oportet interque reos et accusatores medius servis tuis servias, iudex factus ex domino. Multos servos habeo. Curiosissimum animal servus ad inquirendum, negligentissimum ad obsequendum quid agas et quid cogites nosse vult, quid iubeas ignorare. Servos multos habeo. Melius pauci serviunt quam multi, sive ideo quod gratum obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
Ad id enim quod intendunt Ualet nempe ommũ¬
pene mortalium et presertim uulgi horum ope
egentis Animus iudiciumq umbris eluditur mag-¬
na pars rerum opimionibus agitur At uirtuti de¬
dito titulis gloriari alienum prorsus atq absonũ
ymino uero ne possibile quidem reor Gaudium.
Multa profiteor Ratio. Prestat unum bene-
facere ꝙͣ multa promittere Bene irent autem
res humane si quod profitentur hoĩes id essent
Rocurator regis sum Ratio. Ergo
hostis populi Gaud̃. Procurator
fisci sum Ratio. Et Rei publice im¬

Expanded text:
— ad id enim quod intendunt valet; — ad id enim quod intendunt valet; mortalium et presertim vulgi, horum ope egentis, animus iudiciumque umbris eluditur: magna pars rerum opinionibus agitur —, at virtuti deditos titulis gloriari alienum prorsus atque absonum, immo vero ne possibile quidem reor. Multa profiteor. Prestat unum bene facere quam multa promittere. Bene irent autem res humane, si quod profitentur homines, id essent! 47 rocurator regis sum. Ergo hostis populi. Procurator fisci sum. Et reipublice in
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc egri tui clientesq respondeant quid ilł unꝙͣ
ad salutem corporis uictoriamq causarum titulus
iste profuit Tibi ad lucrum forsan sepe profuit In
hoc artes siue arcium nomina queritis et quod sci-¬
encie defuerit suppletur titulis atq habitu uerũq¬
sit illud satyricum purpura uendit causidicum
uendunt amestina ał. amestistina Nec id minus
ut redeant ueteres Cycerony Nemo ducentos nũc
dederit nũmos insi fulserit anulus ingens Pos¬
tremo hec tibi horum ommum suumma erit quosdã¬
esse uiros quorum sollida honestaqz sint studia hoꝵ
finis est ueritas atq uirtus horum est rerum
noticia morumq correctio Et uel uite mortalis
ornamentum alias ornatus uel eterne aditus
Reliquorum uero que ingens turba est pars glo¬
riam petit premium mane sed fulgidum Maio-¬
ri autem parti unus fulgor pecume finis es
Diemium non erigium mõdo ses sordidũ et labon
impar nec ingenio dignum uisu hiisq omnibus
titulis ut dixi habitus non speruendus quidem

Expanded text:
Ad hoc egri tui clientesque respondeant quid illis unquam ad salutem corporis victoriamque causarum titulus iste profuerit: tibi ad lucrum forsitan sepe profuit. In hoc artes sive artium nomina queritis et quod scientie defuerit, suppletur titulis atque habitu verumque illud satyrici: Purpura vendit causidicum, vendunt amethistina, nec id minus: Ut redeant veteres, Ciceroni nemo ducentos nunc dederit nummos, nisi fulserit anulus ingens. Postremo hec tibi horum omnium summa erit, esse quosdam raros, quorum solida et honesta sint studia; horum finis est veritas ac virtus: hec est rerum notitia morumque correctio, vel vite mortalis ornamentum vel eterne aditus. Reliquorum vero, que ingens turba est, pars gloriam petit, premium inane sed fulgidum. Maiori autem parti unus fulgor pecunie finis est, premium non exiguum modo, sed sordidum et labori impar nec ingenuo dignum nisu; hisque omnibus titulus et, ut dixi, habitus, non spernendus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quadaui Non minus contempni ꝙͣ suspici alias
suscipi nocet Mon omitto illud ab eodem Alibi dici
Rectius existimo/. Periculosius timeri esse ꝙ̃ despici
Proinde cum ueteri sapientum edicto tria hec ui-¬
tanda didiceris de quibus totidem continuis trac/¬
tatibus egimius Et sint mala omnia haud dubie
tamen malum minus hoc ultimum ꝙͣnis ignobi-¬
lius Nec deest suum cuiq remedium O dium obse-¬
quio lenitur/ Liuor modestia. contemptus amici-¬
ciis illustrium et honestis artibus ac uirtute Nemo
primum bruto contempcior Rome fuit nemo minꝯ
postea Age et tu bonum magnumq aliquid quo con-¬
tempin nequeas.
De promissi muneris tarditate cap̃ .xxxui. Dolor.

Expanded text:
quadam: “Non minus contemni quam quadam: “Non minus contemni quam suspici nocet”, non admitto; illud ab eodem alibi dici rectius existimo: “Periculosius timeri esse quam despici”. Proinde cum veteri sapientum edicto, tria hec vitanda didiceris: de quibus totidem continuis tractatibus egimus, et sint mala omnia, haud dubie tamen malum minus, hoc ultimum quamvis ignobilius, nec deest suum cuique remedium. Odium obsequio lenitur, livor modestia, contemptus amicitiis illustrium, et honestis artibus ac virtute. Nemo primum Bruto contemptior Rome fuit, nemo minus postea. Age et tu bonum magnumque aliquid, quo contemni nequeas. 37 DE PROMISSI MUNERIS TARDITATE Sero promissa co
Abbreviated transcription (Latin):
tis hoc nocuit uel contemptoribus profuit Dolor.
suum nescio quid et hystrionycum messe animis
solet Eoq magis quo minoribus quid minꝰ alias¬
nimis est opus alter alterum ridet
Opernor ab aliis Ratio. Recordare an tu alios
aut speruas aut spreueris hic est mos humanꝰ
speruere et sperm mutuo uos uicissim odio mutuoq
premitis contemptu et uultis aliis esse uenerabiles ne-¬
minem uenerantes placere uultis deo cuiꝯ operum
nullum uobis placet eo quo placere debet modo In
quo preclare quidem noster cycero si preclarũ aliquid
sub deorum nomine dici posset Mimme inquit con-¬
uenit cum ip̃i inter nos uiles neglectiq sumꝰ pos-¬
tulare ut diis immortalibus cari sumus et ab
hiis diligamur Illud ergo preclarius malachie
prophete Nunquid non pater unus omniũ nr̃m
Nunquid non deus unus creauit uos Quare ergo
nolit multi cupiant timeri multo tamen est sꝑui
securius ꝙͣ metui Itaq quod ait anneus in epła

Expanded text:
tis hoc nocuit, vel contemptoribus profuit? tis hoc nocuit, vel contemptoribus profuit? vum nescio quid et histrionicum inesse animis solet, eoque magis quo minoribus. Quid mimis est opus? Alter alterum ridet. Spernor ab aliis. Recordare, an tu alios aut spernas, aut spreveris. Hic est mos humanus, spernere et sperni. Mutuo vos vicissim odio, mutuoque premitis contemptu, et vultis aliis esse venerabiles, neminem venerantes. Placere vultis Deo, cuius operum nullum vobis placet, eo quo placere debet modo, in quo preclare quidem noster ait Cicero, si preclarum aliquid sub Deorum nomine dici posset: “Minime, inquit, convenit cum ipsi inter nos viles neglectique simus, postulare ut diis immortalibus cari simus et ab his diligamur”. Illud ergo preclarius Malachie prophete: “NNumquid non Deus unus creavit nos? Quelit, multi cupiant timeri: multo tamen est sperni securius quam metui. Itaque quod ait Anneus in epystola
Abbreviated transcription (Latin):
Ed contempnor Ratio. Si iuste quidẽ
est non inficior ꝙ doleas feras tamẽ Alio¬
quin est quod rideas Nichil est enim
ridiculosius sed nil crebrius ꝙͣ contempin sapientẽ.
ab insanis Dolor. Epernor Ratio. Cirta hoc
uerbum pnum quatuor bona esse dixere aliquĩ Sper-¬
nere mundum spernere nullum alias malum sper-¬
nere sese spernere se sperii hoc tibi ultimo opus
est Dolor. Epernor a multis Ratio. Si maio-¬
ribus fer si paribus patere Illi suo iure utinitur
fere naniq contemptiusunt minora maioribus hii
se contemptu offerunt/ et maiores fieri quando ali-¬
ter non possunt hac uier temptant sui minoribus
siue illos insanire neq magis facias contemptũ
qui illis infamie tibi sit glorie Spreuit achillẽ
Thersites de quibus modo diximus homerũ zoyllꝯ
Augustum anthonius uirgilium euangelus/ Cyce-¬
ronem caluus Et quod ex euangelio didicinus
quodq est maximum herodes pessimus miserri-¬
musq hominum xp̃m spreuit Quod uel contẽp¬

Expanded text:
ed contemnor. Si iuste quidem, est, non inficior, quod doleas; feras tamen. Alioquin, est quod rideas: nichil est enim ridiculosius, sed nichil crebrius, quam contemni sapientem ab insanis. Spernor. Circa hoc verbum unum, quattuor bona esse dixere aliqui: spernere mundum, spernere nullum, spernere sese, spernere se sperni; hoc tibi ultimo opus est. Spernor a multis. Si maioribus fer, si paribus patere. Illi suo iure utuntur: fere namque contemptui sunt minora maioribus. Hi se contemptu efferunt, et maiores fieri, quando aliter non possunt, hac tentant via. Sin minoribus, sine illos insanire, neque magni facias contemptum, qui illis infamie sit, tibi glorie. Sprevit Achillem Thersites, de quibus modo diximus, Homerum Zoilus, Augustum Antonius, Virgilium Evangelus, Ciceronem Calvus, et, quod ex Evangelio didicimus, quodque est maximum, Herodes, pessimus miserrimusque hominum, Christum sprevit. Quid vel contemp
Abbreviated transcription (Latin):
terris non equis tantum sed letis atq exultantib
animis elegerunt Si hiis quasi exemplis humili¬
bus atq terrestribus non moueris ip̃e celi dñs
hic pauper fuit ut exemplo doceret hanc inopie uiã
esse qua tamen ad ueras diuicias pergeretur. Ipẽ
inꝙ per quem reges regnant pauper natus pauper
uixit iuidus obiit cui cuncta interim obsequebant᷑.
elementa. Tu homuntio domini tui sortem fers
moleste nec inepte pudet insolencie Certe quisq̃s
illum cogitans se uirtute uallauerit in ip̃a pauper-¬
tate ditissimus nulliusq egens rei opes regias non
requiret Dolor. Nulla muichi opum copia es ⁊¬
Natio. Ut ammo mnopi ac deiecto nulle sufficiunt,
opes sic diuiti atq erecto nulla non sufficit pauptas
Nempe ille alieno nititur hic proprio fidit Edificare
in alieno iactura est questus in proprio

Expanded text:
terris non equis tantum, sed letis atque exultantibus terris non equis tantum, sed letis atque exultantibus animis elegerunt. Si his quasi exemplis humilibus atque terrestribus non moveris, ipse celi dominus hic pauper fuit, ut exemplo doceret hanc inopie viam esse, qua tamen ad veras divitias pergeretur. Ipse, inquam, per quem reges regnant, pauper natus, pauper vixit, nudus obiit, cui cuncta interim obsequebantur elementa: tu, homuncio, domini tui sortem fers moleste, nec inepte pudet insolentie. Certe quisquis, illum cogitans, se virtute vallaverit, in ipsa paupertate ditissimus nulliusque egens rei, opes regias non requiret. Nulla michi opum copia est. Ut animo inopi ac deiecto nulle sufficiunt opes, sic diviti atque erecto nulla non sufficit paupertas. Nempe ille alieno nititur, hic proprio fidit. Edificare in alieno iactura est, questus in proprio
Abbreviated transcription (Latin):
Cleantes hauriendeq aque et rigandis oleribus plau-¬
tus alias plancius arpynas mole manuarie locare
operas prgente inopia coactus est Quantus ille
philozophus hic poeta simulq ꝙ pauper ille ortola/¬
nus hic pistor Reliquias temporum necesse debi-¬
tas quieti tanti anni uis erat philozophicis ille
uirgiliis dedicans hic stribendis quas uenderet co-¬
mediis Lactancius firmianus uir doctrine multi-¬
plicis rariq inter suos eloquii filii quoq sumini pñ/¬
cipis magister idem suuimua rerum omiium eciam
cõium egestate uitam egit Pauper natus est flac-¬
cus inops uixit pacunyus inops stacius ut̾q uictus
causa fabulas uendicauit Inops demũ quandoq
uirgilius donec preter suum morem opes ingenio
accessere Multa sunt talia quolibet hominum in
statu Et omitto illos quoniam nimis multi sunt
qui celestium opum desiderio non inopiam modo
sed famem sitim nuditatem et extrema omnia in

Expanded text:
Cleantes hauriende aque et rigandis oleribus, PlauCleantes hauriende aque et rigandis oleribus, Plautus Sarsinas mole manuarie locare operas, urgente inopia coactus est: quantus ille philosophus, hic poeta? simulque quam pauper ille hortulanus, hic pistor? reliquias temporum necessarie debitas quieti, tanta animi vis erat, philosophicis ille vigiliis dedicans, hic scribendis quas venderet Comediis. Lactantius Firmianus vir doctrine multiplicis, rarique inter suos eloquii, filii quoque summi principis magister, idem summa rerum omnium etiam communium egestate vitam egit. Pauper natus est Flaccus, inops vixit Pacuvius, inops Statius, uterque victus causa, fabulas venditavit. Inops demum aliquando Virgilius, donec, preter suum morem, opes ingenio accessere. Multa sunt talia quolibet hominum in statu. Et omitto illos, quoniam nimis multi sunt, qui celestium opum desiderio, non inopiam modo, sed famem, sitim, nuditatem et extrema omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
libidinibus probrisq uero obrutus opes suas metirĩ
ac diuinuerare non poterat At uarius helyogaba¬
lus effeminatissimus turpissimusq hominũ ac
lupremus uestri pudor imperii uentris om̃is dictu
fedum et auditu Sed pro feda cupiditate mortaliũ
forsan non silendum non nisi auro excipi dignabat᷑.
Cum nõ superiorum modo talium uirorum cenas
sed deorum sacra fictilibus agi solere meminisset
urbs misera ad tam turpes manus fatis lapsa
uoluentibus. Sedo aurum auaricie uotũ ingens
o spes intima alias ultima et laborum terminus
humanorum in quos usus oculorum stupor ac
mentium uertebrarum laudarem factum aut
certe non arguerem ꝙ errori hominiũ tam obsceno
nulla apertior esset irrisio si ab homine sane mẽtis
id fieret Nunc preclaras optandasq dinicias quis
negare audeat/ que se ferro ac stelere peti uelint
dum sic spretis optimis sic pessimis effluunt¬
Dolor. Pauperem in laboribus uitam duco fatio.

Expanded text:
libidinibus probrisque Nero obrutus, opes suas metiri libidinibus probrisque Nero obrutus, opes suas metiri ac dinumerare non poterat: at Varius Heliogabalus effeminatissimus turpissimusque hominum ac supremus vestri pudor imperii, ventris onus dictu fedum et auditu, sed pro feda cupiditate mortalium forsitan non silendum, non nisi auro excipi dignabatur, cum non superiorum modo talium virorum cenas, sed Deorum sacra fictilibus agi solere meminisset. O urbs misera, ad tam turpes manus fatis lapsa volventibus! Sed o aurum avaritie votum ingens! O spes ultima et laborum terminus humanorum! in quos usus, oculorum stupor ac mentium, vertebaris? Laudarem factum, aut certe non arguerem, quod errori hominum tam obsceno nulla aptior esset irrisio, si ab homine sane mentis id fieret. Nunc preclaras optandasque divitias, quis negare audeat, que se ferro ac scelere peti velint, dum sic sprete optimis, sic pessimis affluunt? Pauperem in laboribus vitam duco.
Abbreviated transcription (Latin):
us scipio Quintius cicyunatus romani imperii de-¬
fensores tanta Rei familaris mopia fuerit ut p̾ma
in affrica maximas res gerens Secundus in hys-¬
pania Ille propter uillici mortem hic propter filie
dotem missionem a senatu petere cogerentur Et
obtinuissent iisi senatus Rei publice consulens opti-¬
morum ciuium succurrisset mopie Quintio autẽ
quaterna agri iugera aranti senatus et populi con-¬
sensu rebus in extremis summum imperium defer-¬
retur Hiis accedant Curyus ortulo diues et fa¬
brius alias fabricius paruo potens qui oblatas cõ¬
tempsere diuicias et nichil preter ferrũ dexterasq
et aniuiuz habentes ditissimum grecie regem ac
potentissimum ytalie populum domuere auro ip̃i
eque ac ferro mexpugnabiles et inuicti Et loqui¬
niur ciues cum et ip̃e populus Romanus oninis
exime fous atq exemplar hystorie tan diu bona
fuerit ut dicere ceperam ꝙͣdui pauper fuerit ac

Expanded text:
us Scipio, Quintius Cincinnatus, Romani imperii deus Scipio, Quintius Cincinnatus, Romani imperii defensores, tanta rei familiaris inopia fuere, ut primus in Africa maximas res gerens, secundus in Hispania, ille propter villici mortem, hic propter filie dotem, missionem a Senatu petere cogerentur; et obtinuissent, nisi Senatus, Reipublice consulens, optimorum civium succurisset inopie. Quintio autem quaterna agri iugera aranti, Senatus et Populi consensu, rebus in extremis summum imperium deferretur. His accedant Curius hortulo dives, et Fabritius parvo potens, qui oblatas contempsere divitias, et nichil preter ferrum dextrasque et animum habentes ditissimum, Grecie regem ac potentissimum Italie populum domuere, auro ipsi eque ac ferro inexpugnabiles et invicti. Et quid loquimur cives? cum et ipse Populus Romanus omnis eximie fons atque exemplar historie, tamdiu bonus fuerit, ut dicere ceperam, quamdiu pauper fuit. At
Abbreviated transcription (Latin):
tibus alimenta compellerent Eos solos statuit ali
oportere qui libros alias liberos erudissent ꝙ hii
soli patrimonium certum suis ac stabile relicturi
essent Dolor. Multa michi ad uitam desũt Ratio.
Cui pauca sufficiunt quomodo desint multa non
uideo Sed deesse uite dicitis quod auaricie dees ⁊
Ita fit ut non multa tantum sed omnia uobis desint
Et que habetis et que cupitis ꝙ et illa tangere nõ
audetis et hec assequi non ualetis utrobiq par uel
miseria uel egestas Dolor. Ninnum pauper dego¬
Ratio. Solare animum conitibus magnis et
illustribus ualerius publicola unus est E Romane
libertatis auctoribus Menemyus agrippa Romane
sequester paris unde sepelirentur quia de proprio
non erat de publico habuere Paulus emylius
macedonum regumi uictor finitorq regin famosissi
et antiqui tam diues glorie tam pecunie inops
fuit ut nisi agello tanti uiri uendito restitui ꝯuigii¬
alias coniugi dos non posset Attilius regulus Gue-¬

Expanded text:
tibus alimenta compellerent, eos solos statuit ali tibus alimenta compellerent, eos solos statuit ali oportere, qui liberos erudissent, quod hi soli patrimonium certum suis ac stabile relicturi essent. Multa michi ad vitam desunt. Cui pauca sufficiunt, quomodo desint multa non video. Sed deesse vite dicitis, quod avaritie deest. Ita fit ut non multa tantum, sed omnia vobis desint, et que habetis, et que cupitis, quod et illa tangere non audetis, et assequi hec non valetis: utrobique par vel miseria vel egestas. Nimium pauper dego. Solare animum comitibus magnis et illustribus: Valerius Publicola, unus e Romane libertatis auctoribus, Menenius Agrippa, Romane sequester pacis, unde sepelirentur, quia de proprio non erat, de publico habuere. Paulus Emilius, Macedonum regum victor, finitorque regni famosissimi et antiqui, tam dives glorie, tam pecunie inops fuit, ut nisi agello tanti viri vendito, restitui coniugi dos non posset. Attilius Regulus, Gne
Abbreviated transcription (Latin):
alienis peregrinum neq amissis familiaribus et
necessariis inopem amicorum sed in omni ciuitate
esse ciuem Difficilesq fortune sine tinore posse
despicere casus Atqui non doctrinarum sed feli-¬
citatis presidiis putaret se esse uallatum labidis
itineribus padentem non stabili sed infirma cõ-¬
flictari uita Dolor. Patrimonium paternum
habui perdidi quid consilii capiam Ratio. Pa-¬
ternum patrimonium duplex alterum ex rebus
parentibus quod fortuna moderatur Ex uututi-¬
bus ac doctrinis alterum quod extra fortune reg̾
protul in tuto positum ledi nequit hoc est illud
quod in primis amantissumi patres filiis tradunt
quod nisi repudietur illos in finem et post finem ui-¬
teq exitum exornet possessoribus suis non equemini
modo sed uiuatius multoq perhenniyur Idq atten-¬
dens illa nobilis morum et eloquencie et legum
parens athenarum ciuitas Cum grecarum om̃s
leges urbium indistincte filios ad prestanda paren-¬

Expanded text:
alienis peregrinum, neque amissis familiaribus et alienis peregrinum, neque amissis familiaribus et necessariis, inopem amicorum, sed in omni civitate esse civem, difficilesque fortune sine timore posse despicere casus: at qui non doctrinarum, sed felicitatis presidiis putaret se esse vallatum, labidis itineribus vadentem, non stabili sed infirma conflictari vita”. Patrimonium paternum habui, perdidi; quid consilii capiam? Patrimonium paternum duplex: alterum ex rebus pereuntibus, quod fortuna moderatur; ex virtutibus et doctrinis alterum, quod extra fortune regnum procul in tuto positum, ledi nequit. Hoc est illud quod, in primis, amantissimi patres filiis tradunt; quod nisi repudietur, eos in finem et post finem viteque exitum exornet, possessoribus suis non equevum modo, sed vivacius multoque perennius. Idque attendens illa nobilis morum et eloquentie et legum parens Athenarum civitas, cum Grecarum omnium leges urbium indistincte filios ad prestanda paren
Abbreviated transcription (Latin):
cicias optimatum ac nuuera meruit Quibus
non tamen sibi sed sociis uictum et uestitum ac pro-¬
fectioni necessaria ministraret Cũq digressuri q̃¬
rerent quid ille nunciari donni uellet hoc unum
iussit Nunciarent eas opes filiis parandas que
naufragio non perirent quas nec maritina nec
urbana nec bellica tempestas eriperet preclare¬
sum Ratio. Primum te expeditum Secundum
plane inopem facit ac miserum sed ut aristippi
consilium sic et theophrasti dictum te legisse ar-¬
bitror Quid uero alias non ꝙ lectio sola profuerit
sed menimisse oportet et in usus tuos lecta conuer-¬
tere Dolor. Domo familia necessariis atq orua¬
mentis omnibus spoliatis quid agam quo me uer-¬
tam Ratio. Ad eas opes quibus spoliari nequeas
que te undiq comitatum diuitem et oruatũ prestẽt
Et quoniam ut uideo excitanda memoria es⁊
theophrasti quod memorabam dictum Ad hunc se
habet modum doctum ex ommibus solum neq in

Expanded text:
citias optimatum et munera meruit, quibus citias optimatum et munera meruit, quibus non tantum sibi sed etiam sociis victum ac vestitum, et profectioni necessaria ministraret; cunque digressuri quererent quid ille nuntiari domi vellet, hoc unum iussit, nuntiarent eas opes filiis parandas, que naufragio non perirent, quas nec maritima, nec urbana, nec bellica tempestas eriperet preclaresum. Primum te expeditum, secundum plane inopem facit et miserum. Sed ut Aristippi consilium, sic et Theophrasti dictum te legisse arbitror; quid vero lectio sola profuerit! Et meminisse oportet, et in usus tuos lecta convertere. Domo, familia, necessariis atque ornamentis omnibus spoliatus, quid agam, quo me vertam? Ad eas opes quibus spoliari nequeas, que te undique comitatum divitem et ornatum prestent; et quoniam, ut video, excitanda memoria est, Theophrasti quod memorabam dictum, ad hunc se habet modum: “Doctum ex omnibus solum, neque in
Abbreviated transcription (Latin):
Ratio. Quid miraris artifitium tuum omne
et arma quibus tueri cogitas in manib hostis
sunt Illa capulum tenet in te cuspis obuersa est
Si consilium queris hiis omissis age aliud arti-¬
busq illis ingenium applica in quibus fortuna
ius non habet Non diuiciis uirtus sed uirtute
diuicie querutur Uirtus una contra fortunã
omnem contraq pauperiem ars optima est
Legisti ut ad littus Rodyum naufragio eiectus
aristippus et ip̃e mdus inopsq rerum omnium
quas dare potest fortuna uel auferre dũ locorum
nouitate captus ut fit oculosq circunferens for-¬
te illos in quasdam descriptiones geometricas de-¬
fixissent exclamans consolatus est comites et bo-¬
no animo esse iussit Neq enim desertis locis ap-¬
plicuisse ceruere se hominum uestigia Inde opidũ
introgressus ad gignasium litterarũ recto calle
conscendit atq ibi philoz ophicis disputationibus
admirationem primo deinde alias de hinc ami-¬

Expanded text:
. Quid miraris? artificium tuum omne . Quid miraris? artificium tuum omne et arma quibus te tueri cogitas, in manibus hostis sunt; illa capulum tenet, in te cuspis obversa est. Si consilium queris, his omissis, age aliud, artibusque illis ingenium applica, in quibus fortuna ius non habet: non divitiis virtus, sed virtute divitie queruntur. Virtus una contra fortunam omnem, contraque pauperiem ars optima. Legisti ut ad litus Rhodium naufragio eiectus Aristippus, et ipse nudus inopsque rerum omnium, quas dare potest fortuna vel auferre, dum locorum novitate captus, ut fit, oculosque circumferens, forte illos in quasdam descriptiones Geometricas defixisset, exclamans consolatus est comites, et bono animo iussit esse, neque enim desertis locis applicuisse: cernere se hominum vestigia. Inde oppidum introgressus, ad gymnasium literarum recto calle contendit, atque ibi Philosophicis disputationibus admirationem primo, dehinc ami