comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc eos mouebat qi dix̃ modicũ. s pꝰea manifesta¬
tũ fuit. Nam pꝰ paululũ passurus ẽ. & ñ ui¬
derunt eum. rutsus pꝰ paululũ resurrexit.
& uderunt eum. uł ita: modico tꝑre non
ud̾unt eũ dum reqͥenit inmonumendo & mo¬
dico tꝑre uidunt eũ qñ eis apparuit in xl die
b pꝰ resurrectionẽ. Apt̾ei modico tꝑre uidebi¬
tis me qi uado ad patrẽ deposita mortalitate.
humanã naturam celis inferens. Quod aut̃
ait & iam ñ uidebitis me sic accipiendũ ẽ qͦtͦ
suꝑiꝰ. uͥ ait. De iusticia uͦ. quia ad patrem
uado. & iam ñ uidebitis me. Quia scił mor¬
talem eum ñ amplius uiderent. Cogno¬
uit aũt iłis q uolebant eũ interrogare &
& dixit eis. De hoc queritis int̾ uos. qr dixi

Expanded text:
Hoc eos movebat, quia dixit, Modicum. Sed postea manifestum fuit. Nam post paululum passus est, et non viderunt eum; rursus post paululum resurrexit, et viderunt eum. Vel ita: Modico tempore non viderunt eum, dum requievit in monumento, et modico tempore viderunt eum quando eis apparuit XL dieectionem. Propter ea modico tempore videbitis me quia vado ad Patrem, deposita mortalitate humanam naturam coelis inferens. Quod autem ait: « Et jam non videbitis me, » sic accipiendum est quomodo superius ait: « De justitia vero quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me , » quia scilicet mortalem eum non amplius viderent. « Cognovit autem Jesus quia volebant eum interrogare, t dixit: De hoc quaeritis inter vos,
Abbreviated transcription (Latin):
figuratiõe quib secretioria manifestat
ut uĩtatẽ assumpti ꝓbaret hoĩs uere con¬
tͥstat eũ ꝓpassio. s passio non dominatur
euis animo. Sciendũ quia pot̾at xꝑc na¬
tura non mori. sic̃ adam potuit t̃ mori añ
peccm. In eo enĩ nullum culpe debitũ
nullius peccĩ uestignita fuit. uolunta¬
riȩ autem assumpsit infirmitates nr̃as.
que ado non separant. uelut ignoran¬
tia seu concupiscentia seꝑat. Sicut
ueram humanitatem. ita et huma¬
nas infirmicates assumpsit. ut eas eruci asfigẽc.
&& nos fortes efficeret. Itaq uoluntatẽ nr̃ãm sus¬
cepit: & tͥsticiam. Tristiciam confident̃ dico:
qͥ crucẽ p̃dico. S ẽ quedam tͥsticia & quidam

Expanded text:
ione, quibus secretiora manifestat. Ut veritatem assumpti probaret hominis, vere contristat eum propassio, sed passio non dominatur ejus animo. Sciendum quia poterat Christus natura non mori, sicut Adam potuit non mori ante peccatum. In eo enim nullum culpae debitum, nullius peccati vestigium fuit. Voluntarie autem assumpsit infirmitates nostras, quae a Deo non separant, velut ignorantia seu concupiscentia separat. Sicut veram humanitatem, ita et humanas infirmitates assumpsit, ut eas cruci affigeret, et nos fortes efficeret. Itaque voluntatem nostram suscepit et tristitiam. Tristitiam confidenter dico, qui crucem praedico. Sed e
Abbreviated transcription (Latin):
debitis me : Am̃ am̃ dico uob̃. quia plorabitis et
flebitis uos mundꝰ autẽ gaudebit. uos autem
contristabimini. s tristicia ur̃a uertet᷑ ingau¬
dium. Contristati st̃ de morte dñi. s mex de
resurrectione letati. Mundꝰ autem significat

Expanded text:
itis et flebitis vos, mundus autem gaudebit. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. Contristati sunt de morte Domini, sed mox de resurrectione laetati. Mundus autem significat
Abbreviated transcription (Latin):
innoĩȩ meo : uł qi ñ noiustis nom̃ meũ sic̃ ẽ cog¬
noscendũ. uł qr ꝓnichilo habendũ ẽ qͥcqͥd ali¬
ud petistis incomꝑatione tante rei ꝙͣ. pet̾e de¬
buistis. Quomͦ aũt possint petere plenũ gau¬
dium. subdit ꝙi de animalibus quod sunt
facient sꝑuales. ut abiectis imaginationibus
corpoꝵ pura mentis acie sincere luci cohereatit.

Expanded text:
nomine meo: vel quia non novistis nomen meum sicut cognoscendum, vel quia pro nihilo habendum est quidquid aliud petistis, in comparatione tantae rei quam petere debuistis. Quomodo autem possint petere plenum gaudium, subdit; quia de animalibus, quot sunt, faciet spirituales, ut abjectis imaginationibus corporum, pura mentis acie sincerae luci cohaereant.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cognitio quał erit ꝑ spetiẽ. ñ quał nunc
ẽ ꝑfide̾. Quamdui enĩ credimꝰ quod ñ ui¬
demꝰ ñdum sumꝰ consũmati sic̃ erimꝰ cum ui¬
debimus. Et dilexisti eos sic̃ & me dilexi¬
sti. Qui diligit unigenitũ: diligit & m̃bra
cius quȩ adoptauit. N iõ pares. sumꝰ unigeni¬
to filio. qr cdictũ ẽ sic̃ ꝙ me. nam sic̃ ũ semꝑ
significat ȩqͣlitatẽ. s aliqñ ponit᷑ ꝑqr. ut¬
hic. & ibi. Sic̃ me misisti imundũ & ego
misi eos inmundũ. Menbra unigeniti
ꝑ duc̃ pat̃ grĩ dilectioĩs ad angłoꝵ eqͣlitatẽ
carnẽ uͭ unigeniti sui suꝑ ex cellentiam cuius¬
libet angłi. cũ sit una ꝑsona carius & uerbi.

Expanded text:
est cognitio qualis erit per speciem, non qualis nunc est cognitio qualis erit per speciem, non qualis nunc est per fidem. Quandiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus consummati, sicut erimus cum videbimus. Et dilexi eos, sicut et me dilexisti. Qui diligit unigenitum, diligit et membra ejus quae adoptavit. Non ideo pares sumus unigenito Filio, quia dictum est: sicut et me; nam, sicut non semper significat aequalitatem, sed aliquando ponitur hic et ibi: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Membra Unigeniti perduxit Pater gratia dilectionis ad angelorum aequalitatem, carnem vero Unigeniti sui super excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi.
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ & filius unũ sunt substantialit̾. nos
autẽ ineis eẽ possumꝰ. s ñ substantiatit̃. In
eis sumꝰ ut creature increatore. in eis unũ cẽ
possumꝰ. nc̃ fide & caritate. & infut᷑o ampliori
dilectione. Uñ subdit᷑. Ut & ipsi in nob̾ unum
sint. Credendo sint unũ dĩ templũ sic̃ ostendit
subdendo. Ut mundꝰ credat qr tume misisti
Si ũbũ rogo t̃cio ponamus. manifestior erit
sententia hoc mͦ. Rogo ut om̃s unum sint.
rogout & ipsi in nob̾ unũ sint. rogo ut mun¬
dus credat qi tu me misisti. Et ego clari¬
tatẽ ꝗͣ. dedisti mͥ. dedi illis ut sint unum. sic̃
nos umĩ sumꝰ. Claritatẽ .i. immortalicatem
ꝗͣ dedisti mͥ dedi eis. ꝓpt̃ un mobilitatem
p̃destinationis signifgcat fut᷑a ũb p̃teriti
tꝑris. Ego in eis os du inte. ut sint consũ¬
mati inunũ. Breuit̃ ostendit se mediatorẽ
eẽ iunt̃ dm̃ & homines. ac ꝑ eũ patrẽ mane̾
in nob̾. Qd addidit consumiati: ostendit
ꝑfectã beatitudinẽ. Ft cognoscat mund us

Expanded text:
um sunt substantialiter; nos autem in eis esse possumus, sed non substantialiter. In eis sumus, ut creaturae in Creatore; in eis unum esse possumus nunc fide et charitate, et in futuro ampliori dilectione. Unde subditur: Ut et ipsi in nobis unum sint. Credendo sint unum Dei templum, sicut ostendit subdendo: Ut mundus credat quia tu me misisti. Si verbum rogo tertio ponamus, manifestior erit sententia hoc modo: Rogo ut omnes unum sint, rogo ut et ipsi in nobis unum sint, rogo ut mundus credat quia tu me misisti. Et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi illis, ut sint unum, sicut nos unum sumus. Claritatem, id est, immortalitatem quam dedisti mihi, dedi eis. Propter immobilitatem praedestinationis, significat futura verbis praeteriti temporis. Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Breviter ostendit se mediatorem esse inter Deum et homines, ac per eum Patrem manere in nobis. Quod addidit: consummati, ostendit perfectam beatitudinem. Et cognoscat mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso. Nascit᷑ a patre uĩtas. ꝓccdit ab utͦq.
caritas. ad sc̃ificandam creaturam. Nascitur
a patre sapientia. extendit᷑ ab utroq ad
creaturas beniuolentia. Nascit᷑ a patre consili¬
um. exit ab uoͦq ad creaturas dilectionis bñfici¬
ũ. Nascit᷑ a patre u̾bũ. ꝓuenit ab utͦq benigni¬
tatis donum. Spleuouit de patre splendor e¬
t̃nus. ꝓcessit abutͦq bono uoluntatis affectus.¬
tͥnitas indiuisa ẽ. Acedit ȩt̃nalit̃ sp̃c a patre &
diĩ cotidiȩ diuers is diuersa dona conferuntur

Expanded text:
de ipso. Nascitur a Patre veritas, procedit ab utroque charitas ad sanctificandam creaturam. AUGUST. Nascitur a Patre sapientia, extenditur ab utroque ad creaturas benevolentia. Nascitur a Patre consilium, exit ab utroque ad creaturas dilectionis beneficium. Nascitur a Patre Verbum, provenit ab utroque benignitatis bonum. Splenduit de Patre splendor aeternus, processit ab utroque bonae voluntatis bonitTrinitas indivisa est. Procedit aeternaliter Spiritus a Patre et dum quotidie diversis diversa dona conferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidicas & undicas sanguinẽ nr̃m: de his
qͥ habitant interra: Uͥ continuo sub infertus.
ft̃ date sunt ilł singłȩ stole albe. & dictũ ẽ ilł.
ut reqͥescerent modicũ. donec impleret᷑ numerꝰ
fr̃m suoꝵ. Singłas quippe stolas nc̃ hñt aĩe
cũ sola sua felicitate fruunt᷑. binas tc̃ accipi¬
ent cũ impleto infine numero fr̃m. corpoꝵ
qͦ immortaliũ receptatione laetabunt᷑. Illo
die in noĩe meo pecetis. & ñ dico uob̃ qr ego ro¬
gabo patrẽ de uob̃. Hoc dic̃ ꝓpt̃ consubstanti¬
alem pat̾ diuinitatẽ inqua simul audiunt ro¬
gantes. simulq rogata donant. pat̃ & filiꝰ. qͦd
ego aut̃ rogaui ꝓte. ut ñ deficiat fides tua.

Expanded text:
n judicas et vindicas sanguinem nostrum de his qui habitant in terra ? Ubi continuo subinfertur: Et datae sunt illis singulae stolae albae, et dictum est illis ut requiescerent modicum, donec impleretur numerus fratrum eorum . Singulas quippe stolas nunc habent animae, cum sola sua felicitate fruuntur; binas tunc accipient, cum impleto in fine numero fratrum, corporum quoque immortalium receptione laetabuntur. In illo die in nomine meo petetis, et non dico vobis, quia ego rogabo Patrem de vobis. Hoc dicit propter consubstantialem Patri divinitatem in qua simul audiunt rogantes, simulque rogata donant Pater et Filius, quod Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat
Abbreviated transcription (Latin):
patͥam magicis artib uuitq fallunt᷑. Ucra
gła ñ beatificat iustũ. s tam̃ laudantibus
głandũ ẽ q iusta diligt̃. Uera gła ẽ incatho¬
lica eccłia. Uñ ꝓpħa. Exaltare suꝑ celos ds¬

Expanded text:
patriam magicis artibus, in utroque falluntur. Vera patriam magicis artibus, in utroque falluntur. Vera gloria non beatificat justum, sed tamen laudantibus gloriandum est, quia justa diligunt. Vera gloria est in catholica Ecclesia. Unde propheta: Exaltare super coelos, D
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ẽ dexase: latimi int̃p̃tes. alius głificabit. aliꝰ
głosos. qͦd ut᷑q u̾bo significat᷑. idẽ ẽ. Gła ẽ fre¬
quens dealiquofama cũ laude q̃ xp̃o de seipso¬
ñ magnum aliquid contulit s mundo. Bonũ
emim laudari. ñ lauclato. s laudantib ꝓdẽ.
Gta falsa triplex ẽ. in reb. in hominib. in
utͥsq In reb fallit᷑ qͥ putat io bonũ eẽ quod
malum ẽ. in hoĩb similit̃. inutͥsq: qñ & uiti¬
qͦd putat᷑. siue bonꝰ sit siue malus. Donare qͥppe
suas res hystrionib uitium ẽ. immane non
uͥtꝰ. Et scitis de talib ꝙͣ sit frequens fama cũ
laude ut illud. Laudat᷑ peccõr: indesidriis
aĩȩ suȩ. Lautatores talium ñ in hoĩb fallurt᷑
s inreb malũ ẽ enĩ. qͦd bonũ ẽẽ credunt.
Ipsi uͦ uitiosi tales sunt. qͣles ceruunt᷑. Lau¬
datores ypocͥtarũ ñ fallunt᷑ in teb sed inhoĩ¬
b. Laudatores aut̃ illoꝵ qͥ credunt᷑ lib̾are

Expanded text:
 doxazo, Latini interpretes, alius glorificabit, alius gloriosos, quod utroque verbo significatur, idem est. Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Quae Christo de seipso non magnum aliquid contulit, sed mundo. Bonum enim laudari; non laudato, sed laudantibus prodest. Gloria falsa triplex est: in rebus, in hominibus, in utrisque. In rebus fallitur, qui putat id bonum esse quod malum est; in hoquod putatur, sive bonus sit, sive malus. Donare quippe suas res histrionibus, vitium est immane, non virtus. Et scitis de talibus, quam sit frequens fama cum laude, ut illud: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Laudatores talium non in hominibus falluntur, sed in rebus: malum est enim quod bonum esse credunt. Ipsi vero vitiosi tales sunt, quales cernuntur. Laudatores hypocritarum non falluntur in rebus, sed in hominibus. Laudatores autem illorum, qui creduntur liberare
Abbreviated transcription (Latin):
imundi ẽ diabolus: deqͦ alibi. Ecce uenit pͥn¬
ceps mundi. & inine ñ ht̃ quicꝙͣ. Mundꝰ accipit᷑
& in bono & in malo. Nam sic̃ arbor foliis & po¬
inis. area paleis & gͣnis. ita infidelib & fidehbꝰ
cum suo pͥncipe udicat᷑. Credant itaq hoĩes. ne
arguant᷑ de peccõ. Transeaut in numerũ fideli¬
um. ne arguant᷑ de iusticia eoꝵ. qͦs iustifica¬
tos ñ imitant᷑. Caueant futurũ iudiciũ ne
cum mundi pͥncipe iudicentur. Beda in illa
di cũ eẽt in mundo arguebat nundũ .i. secta¬
tores mundi. de peccato suȩ incredulitatis. de
iusticia qr eam unitari nolebant. de iudicio
sequerent᷑. Sed ñ sine causa sp̃m cũ ueniret
hoc idẽ dic̃ afturũ. qr ꝑ eiꝰ inspirationẽ corro¬
borandꝰ erat animꝰ discipłoꝵ. ne mundũ qui ꝯtͣ se
fremebat argu̾e tim̾ent. Iudicatꝰ ẽ diaboł adño. cũ ꝙ

Expanded text:
diabolus; de quo alibi: Ecce venit princeps mundi, et in me non habet quidquam . Mundus accipitur et in bono et in malo. Nam sicut arbor foliis et pomis, area paleis et granis, ita infidelibus et fidelicum suo principe judicatur. Credant itaque homines, ne arguantur de peccato. Transeat in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur. Beda: « ClaDei cum esset in mundo arguebat mundum, id est sectatores mundi de peccato suae incredulitatis; de justitia, quia eum imitari nolebant; de judicio, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum cum veniret, hoc idem dicit acturum, quia per ejus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fr
Abbreviated transcription (Latin):
biero. paraclytꝰ ñ ueniet ad uos. Si aut̃ abie¬
ro: mittã eũ ad uos. Si alim̃ta denera qͥbus
uos alui ñ subtraxero: solidũ cibũ ñ esuuieri¬
tis. Si carni carnalit adheseritis. capaces sꝑc
ñ eritis. Sensꝰ ẽ. N pocestis plene caꝑe sp̃m¬

Expanded text:
o, Paracletus non veniet ad vos. Si autem abiero, mittam eum ad vos. Si alimenta tenera quibus vos alui non subtraxero, solidum cibum non esurietis. Si carni carnaliter adhaeseritis, capaces Spiritus non eritis. Sensus est: Non potestis plene capere Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ec aut̃ uob̾ ab initio ñ dixi: qr uob̾c̃
eram. Non dixerat eis de sꝑu scõ uen¬
turo ao cos ut conso laref̃ eos qñ tala pa
manifeste iturũ ut ñ opꝰ foret eũ interrogari
qͦ iret. Uidebt̃ enĩ inube ascendentẽ certi

Expanded text:
ec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram. Non dixerat eis de Spiritu sancto venturo ad eos, ut consolaretur eos quando mala patmanifeste iturum, ut non opus foret eum interrogari quo iret. Videbunt enim in nube ascendentem, certi
Abbreviated transcription (Latin):
uenĩt ille arguet mundũ de peccõ. & de ui¬
sticia & de iudicio. Hoc ẽ dabit uob̾ timore de¬
bulso. lib̾tatẽ arguendi. Inseꝑabilia st̃ oꝑa
tͥnitatis. s singillatim cõm̃rant᷑ ꝑsone. ut
sine confusione & unitas intelligat᷑ & t̾nitas
De peccõ qͥdẽ qr ñ credunt in me. De iusticia
iͦ: qr ad patrem uado. & iam ñ uidebitis me.
Si aliqñ iustꝰ arguit᷑ de peccõ arguit᷑. non
de iusticia. Huuc scͥptũ ẽ. Non ẽ uistꝰ ut̾ra
qui faciat bonũ ce ñ peccet. Itẽ. Noli effici iustꝰ

Expanded text:
arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Hoc est: dabit vobis, timore depulso, libertatem arguendi. Inseparabilia sunt opera Trinitatis, sed singulatim commendantur personae, ut sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. De peccato quidem, quia non credunt in me; de justitia vero, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Si aliquando justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia. Hinc scriptum est: Non est justus in terra qui fac
Abbreviated transcription (Latin):
ũ cognoscunt. Uenit hora cum iam ñ in ꝓũbiis
loquar uob̾. s palam de patre meo annuntia¬
bo uob̃. Illam nimirũ horam significat. qͣ eis
quã pollicet᷑ in fut᷑a uita incellige̾. inqͣ pa¬
lara de patre annuntiabit ȩlectis .i. ostendet
patrẽ. Uͥ neracit᷑ in noĩe iħu petunt ȩlecti. dum
ꝓ nr̃a fragilitate inc̾cedunt. quatinꝰ ad sue sal¬
uationis sortẽ ꝑtingamus. Bñ. dr in illo die
qr ibi non sunt cenebre pressurarum. s lux
sempit̃na. Possunt ide sꝑo electoꝵ. in illa cȩ¬
lesti ciuitate &̃ ꝓ se petere. quia tempus
uniuersalis iubicii uenire desiderant
ut ot corpoꝵ beatitudinẽ recipiant. Uñ iołis ait.
uidi sub alcare ammas int̾fectoꝵ ꝓpt̃ uerbũ cli

Expanded text:
 cognoscunt. Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Illam nimirum horam significat, qua eisquam pollicetur in futura vita intelligere, in qua palam de Patre annuntiabit electis, id est, ostendet Patrem, ubi veraciter in nomine Jesu petunt electi, dum pro nostra fragilitate intercedunt, quatenus ad suae salvationis sortem pertingamus. Bene dicitur in illo die, quia ibi non sunt tenebrae pressurarum, sed lux sempiterna. Possunt idem spiritus electorum in illa coelesti civitate etiam pro se petere, quia tempus universalis judicii venire desiderant, ut etiam corporum beatitudinem recipiant. Unde Joannes ait: Vid
Abbreviated transcription (Latin):
& fuit & ẽ. & erit. Et q̃ uentura st̃ annuu¬
qr ñ nulli infirmos curant. mortuos susci¬
cant. demonib imꝑant. nce tam̃ fufa cog¬
tura nuntiaret. reducens ad memoriã gaudia
cȩlestis patͥe. Ille me clarificabit. qr de me acci¬
piet & annuntiabit uob̃. Quasidicat. Ista oĩa
auferendo uob̾ timnoeẽ. & dando amorẽ ardentio¬
rẽ: qͦd ipsi facturi erant insꝑu scõ. hoc eundẽ sꝑm¬

Expanded text:
et fuit, et est, et erit. Et quae ventura sunt, annunet fuit, et est, et erit. Et quae ventura sunt, annunetiae. Sed quia nonnulli infirmos curant, mortuos suscitant, daemonibus imperant, nec tamen futura cogtura nuntiaret, reducens ad memoriam gaudia coelestis patriae. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis. Quasi dicat: Ista omniaauferendo vobis timorem, et dando amorem ardentiorem. Quod ipsi facturi erant in Spiritu sancto, hoc eumdem S
Abbreviated transcription (Latin):
les. Uñ ait adhebreos. Facti estis opꝰ habentes
lacte ñ solido cibo. Ex quo fit ut sꝑuales ista car¬
nalib ñ omĩmꝰ taceant. ꝓpt̾ catholicã fidẽ que
omĩb p̃dicanda ẽ. nec tam̃ sic disserant ut uolẽ¬
tes eã ꝑduc̃t ad intelligentiam. sermonẽ uertant.
nec sic ablactandi ut beserant hominẽ xꝑm.
Non enim loquet᷑ a semeipso. s quet̃q audiet
loquet᷑. Et filius & sp̃s sẽs eqͣies sunt patͥ. Quid¬
aut̃ int̃sit int̃ ꝓcedere & nasci: & longũ ẽ dis¬
screre. & temerariũ diffinire. qr si qͥd mens in de
ꝯp̃hendit. linguȩ tam̃ difficillunũ ẽ explicare.
qͣntꝰ libet p̃sit doctor. qͣntͦ libet adfit auditor.
Ab illogͦ audiet a qͦ ꝓcedit. audire illi scire ẽ.
scire uͦ eẽ. N moueat qͦd u̾bũ futi tꝑis positũ
illa immudabił ẽ. & ñ recip̃. fuit &. erit. s
tantũ ẽ. uñ illud. ego sum qͥ sũ. & qͥ ẽ misit me¬

Expanded text:
les. Unde ait ad Hebraeos: Facti estis opus habentes les. Unde ait ad Hebraeos: Facti estis opus habentes lacte, non solido cibo . Ex quo fit, ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes eam sic perducere ad intelligentiam, sermonem vertant nec sic ablactandi, ut deserant hominem Christum. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur. Et Filius et Ssit inter procedere et nasci, et longum est disserere, et temerarium diffinire: quia si quid mens inde comprehendit, linguae tamen difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet assit auditor. Ab illo ergo audiet a quo procedit. Ascire vero, esse. Nec moveat quod verbum futuri temporis positum illa immutabilis est, et non recipit, fuit et erit, sed tantum est; unde illud: Ego sum qui sum , etc.: Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
iu̾tatis. docebit uos omnẽ u̾itatẽ. Quidam co¬
dices hñt deducet uos in omĩ ut̃tate. Uñ illd̃.
Deduc me dñe inuiatua: & ingrediar inue¬
ritate tua. Non arbitror hanc uĩcatẽ posse
compleri. in hac uita. Uñ apłs. Nunc ex
parte cognosco. tc̃ aut̃ cognoscam sic̃ & cog¬
nitus sum. Quis enim homo sicut angłi
sapit tͥuitatẽ: Queritur utrum sꝑuales
homines habeant aliquid indoct᷑ua. quod car¬
nalibus taceant. & spñalib dicant. Si dixeri¬
mus ñ: officiet᷑ illud apłi ad chorirthios. Non
one inoccultis nefaria doceant. hoc gͥ p̃cognido
qͦdca que simul audiunt sꝑuales. atq carna¬
les qͥsq ꝓsuo mͦ capunti. illi ut cibi solidam̃¬
dum. isti ut lactis alim̃tũ. nulla intelligitur
necessitas ut aliqͣ secreta doctrinȩ taceant᷑ fide¬
b paruulis. seorsum dicenda intelligentioribꝰ.
Quod enĩ ait apłs. ita intelligendũ ẽ. Non po¬
tuistis caꝑe que loquebar qͣ sp̃uales. s q̃i carna¬

Expanded text:
m codices habent: Deducet vos in omni veritate. Unde illud: Deduc me, Domine, in via tua, et ingrediar in veritate tua . Non arbitror hanc veritatem posse compleri in hac vita. Unde Apostolus: Nunc ex parte cognosco, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum . Quis enim homo sicut angeli sapit Trinitatem? Quaeritur utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant et spiritualibus dicant. Si dixerimus: non, objicietur illud Apostoli ad Corinthios: Non one in occultis nefaria doceant. Hoc igitur praecognito, quod ea quae simul audiunt spirituales atque carnales, quisque pro suo modo capiunt: illi, ut cibi solidamentum; isti, ut lactis alimentum: nulla intelligitur necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda intelligentioribus. Quod enim ait Apostolus, ita intelligendum est: Non potuistis capere quae loquebar quasi spirituales, sed quasi carna
Abbreviated transcription (Latin):
saluũ me fac. in hebreo scͥptũ ẽ anna ad onay.
os anna. Qđ int̾pres nr̃ ieronimꝰ. diligtntiꝰ eluci¬
dans itatͣnstulit. Ob sec᷑ dñe salua obsecͦ. Iđe nãq
sig̃cat o d̾ne. ꝑ int̾iectionẽ obsecrantis. qͦd obsecͦ
nat. qd: ꝑfecte dr̾ osy. Qd̃ metͥci inscandendis
u̾sib synalymphã uocant. ꝗͣuis scͥptã litt̾am
scandentes transiliant. In hoc aut̃ u̾bo osanna¬
.⁊. lict̃a ñ scͥbit᷑. s seusu loquentiũ saluo. funditꝰ
int̾mictit᷑. Holo caustũ totũ incensũ. uã holo.

Expanded text:
salvum me fac, in Hebraeo scriptum est, anna adonai osi anna. Quod interpres noster Hieronymus diligentius elucidans, ita transtulit: Obsecro, Domine, salva, obsecro. Idem namque significat: O Domine, per interjectionem obsecrantis: quod, obsecro, nat, cum perfecte dicitur osi. Quod metrici in scandendis versibus synaloepham vocant, quamvis scriptam litteram scandentes transiliant. In hoc autem verbo hosanna, i littera non scribitur, sed sensu loquentium salvo, funditus intermittitur. In crast
Abbreviated transcription (Latin):
uus incotum scło subdit᷑. & fatuȩ uirgines scła¬
ris intuitu laudis do seruiunt. pulchre suos
docet &e lumbos p̃cingere ab amore scłariũ &s lu¬
cernas hab̾e. ut hoc ipsũ faciant & doceant recta
nas aut̃ in manib tenemiis cum ꝑ bona oꝑa¬
lucis exempla monstramꝰ. Redemptori et enĩ nr̃o
unũ nequaquã placet sine alt̾o. si aut is qͥ bona
agit inquinam̃ta luxuriis ñ deserit. aut is qui
castitate p̃minet ñ se ꝑbona oꝑa exercet. Qt
uos sumiles hõĩb expectant̾ib dnm̃ suũ qn re¬

Expanded text:
vus in totum saeculo subditur, et fatuae virgines saecularis intuitu laudis Deo serviunt; pulchre suos docet, et lumbos praecingere ab amore saecularium et lucernas habere, ut hoc ipsum faciant et doceant recta nas autem in manibus tenemus, cum per bona olucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum nequaquam placet sine altero, si aut is qui bona agit inquinamenta luxuriae non deserit; aut is qui castitate praeeminet non semper bona opera exercet. Et vos similes homi
Abbreviated transcription (Latin):
t inutilem seruũ eicite intenebras ext̾io¬
res. ilic erit fletꝰ & stridor dentiũ. Dñs ẽ. lum̃
uͥ qui aut̃ ab eo foras mictit᷑ caret uero lumine.
Humqͣ gͦ soluet᷑ a carcere tenebrarũ. qͥ qͣorantẽ¬
digno uerbi nouissimũ ñ soluerit añ finẽ uite
Quattuor namq partib funtat᷑ denarius uitȩ

Expanded text:
m servum ejicite in tenebras exteriores, illic erit fletus et stridor dentium. Dominus lumen est, qui autem ab eo foras mittitur, caret vero lumine. Nunquam ergo solvetur a carcere tenebrarum, qui quadrantem verbi novissimum non solverit ante finem vitae. Quatuor namque partibus fu
Abbreviated transcription (Latin):
E
orandũ ẽ. qi tẽ cũ impleta fuerint tẽpora natio¬
num. fiet antrxꝑi ꝑsecutio. qñ creb̾rima & acer¬
bissima tort̃ta longe laceq inferunt᷑ fidelibꝰ.

Expanded text:
e orandum est, quia tunc cum impleta fuerint tempora nationum, fiet Antichristi persecutio, quando creberrima et acerbissima tormenta longe lateque inferentur fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
ad me manꝰ. ñ exaudiã uos. manꝰ enĩ ur̃e san¬
guine plenȩ st̃. Puatꝰ iuxta illut fec̃. La¬
uabo int̃ in nocentes manꝰ meas. ut in lauacͦ
man̾ũ eiꝰ gentiliũ oꝑa purgaret. & ab impietate
uideoꝵ nos alienos face̾t quotuãmͦ dicens. Ego
inocentẽ uolui lib̃are. s qm̃ seditio orit᷑.
& ꝑ duellioĩs mͥ cont᷑ cesarẽ cͥm̃ impigit᷑
innocens sum a sangume iusti. Iudex qͥ cogit᷑
ferre sententiam. ñ tumpnat oblatũ. s ar¬
guit offerentes. Est gͥ cõꝑatiõe eoꝵ in nocets
licet in hoc parteceps fuerit.q si omnino
uellet. quẽ iustum ꝓnuntiat eriꝑe posset.

Expanded text:
iam vos: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Pilatus juxta illud fecit: Lavabo inter innocentes manus meas , ut in lavacro manuum ejus gentilium opera purgaret, et ab impietate Judaeorum nos alienos faceret, quodammodo dicens: Ego innocentem volui liberare, sed quoniam seditio oritur, et perduellionis mihi contra Caesarem crimen impingitur, innocens sum a sanguine justi. Judex qui cogitur ferre sententiam, non damnat oblatum, sed arguit offerentes. Est igitur comparatione eorum innocens, licet in hoc particeps fuerit, quia si omnino vellet, quem justum pronuntiat, eripere posset.
Abbreviated transcription (Latin):
senb & iudicib ppłi. & heret usq hodie
latͦnẽ eligerent. qr uitantũ latͦciniis ac sedi
peccõ popłi indesertũ inferni absolut᷑ dimit¬
tit᷑. alt̃ ꝓ peccĩs absolutoꝵ ut agnꝰ occiditur.
Pars dñi semꝑ mactat᷑. pars diaboli qͥ ẽ magist̃
eoꝵ effrenata intartara p̃cipitat᷑. Qa barabas ⁊⁊ s¬
in eugłio hebraico filiꝰ magistͥ eoꝵ int̃ptat᷑
uos ex patre diabolo estis. uͦ di filio st̃ p̃latͦi.¬

Expanded text:
haeret usque hodie latronem eligerent: quia in tantum latrociniis ac seditpeccato populi, in desertum inferni absolutus dimittitur; alter pro peccatis absolutorum, ut agnus occiditur.Pars Domini semper mactatur, pars diaboli, qui est magister eorum effrenata in tartara praecipitatur. Quia Barrabas in Evangelio Hebraico filius magistri eorum interpretatur, Vos ex patre diabolo estis
Abbreviated transcription (Latin):
centes crucifigat᷑. Multas occasiones lib̾andi
saluatoris dedit pilat᷑. & dicendo qͥd enĩ mali
fec̃. absoluit eum a malo. Iudi aũt nec hoc e¬
rubescentes. qͦd pilatꝰ xꝑm ĩħm eẽ confitebat᷑.
nec modũ impietatis seruantes. dixert̃ omnes:
Crucifigat᷑. Hinc psalmista. Circuidedert̃ me
canes multi conciliũ malignantiũ obsedit
me. Et ieremias. facta ẽ mͥ hereditas mea sict̃
leo insilua. dedert̃ suꝑ me uocẽ suã. & ysayas.
Expectaui ut facent uidiciũ. fecerunt aut̃ iniqͥ¬
tatẽ. Q uidĩ qđ lib̾astis nocentẽ ñ rep̃hendimꝰ.
s quod occidistis innocentẽ. M cccxxuii.¬
idens aut̃ pilatꝰ. qi nicħ ꝓͥfice̾t. s mag̃
tumult᷑ fieret. accepta aqua lauit

Expanded text:
tur. HIERON. Multas occasiones liberandi Salvatoris dedit Pilatus, et dicendo, Quid enim mali fecit, absolvit eum a malo. Judaei autem nec hoc erubescentes, quod Pilatus Jesum Christum confitebatur, nec modum impietatis servantes dixerunt omnes: Crucifigatur. Hinc Psalmista: Circumdederunt me canes multi, concilium malignantium obsedit me . Et Jeremias: Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva: Dederunt super me vocem suam . Et Isaias: Exspectavi ut facerent judicium, fecerunt autem iniquitatem . O Judaei, quod liberastis nocentem, non reprehendimus, sed quod occidistis innocentem. M. 327X Videns autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, accepta aqua, lavi
Abbreviated transcription (Latin):
Iodiis ipse dicendi q̃ eugłium contexit᷑.
om̃ib accessibilis ẽ. ea que aꝑta ꝯtinet.
quasi amicus famliaris. sñ fuco ad cor. loq̃r
indoctoꝵ atq doctoꝵ ła uͦ que mystiis occul¬
tat. nec ipsa eloquio suꝑbo erigit. quo non
audeat accedere mens tardiuscula & ineru¬
dita. quasi pauꝑ ad diuitẽ. s inuitat om̃s
humili sermone. qͦs ñ solũ manifesta pascat:
sed etiam setreta exerceat u̾itate. His salubͥ¬
t ⁊ pͣua corriguntur. & parua nutuntur
&e magna oblectant᷑ ingenia. Sũma eu̾głi
iuxta ysidorum in xi. ethimologiarũ tri¬
pharie distinguit᷑. id ẽ in hystoria. in mori¬
b in allegoria. Rursus ista tria diuidunt᷑¬

Expanded text:
odus ipse dicendi quo Evangelium contexitur, omnibus accessibilis est. Ea quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum. Ea vero quae mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita, quasi pauper ad divitem; sed invitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat veritate. His salubriter et parva corriguntur, et parva nutriuntur, et magna oblectantur ingenia. Summa Evangelii, juxta Isidorum in sexto etymologiarum trifarie distinguitur, id est, in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria
Abbreviated transcription (Latin):
tis herodis surorem facilius euaderet. Nascit᷑o
dnio describitur mundus. qi ille apparebat
in carne. qui electos describeret in etnitate.
Econtra de reꝓb. Deleantur de libro uiuen¬
tium et cumiustis ñ scbantur. Lu m i

Expanded text:
tis Herodis furorem facilius evaderet. Nascituro Domino describitur mundus, quia ille apparebat in carne, qui electos ascriberet in aeternitate. Econtra de reprobis: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur .
Abbreviated transcription (Latin):
ficꝰ in arbore. Qd̾ gͦ nouerat arboris cultor: ñ nou̾at
arboris creator: Cũ gͦ esuriens q̃siuit poma sig¬
nuificauit se aliqͥd aliud quetẽ. Que enĩ culpa
arboris infecunditas cũ eam maledix̃ : Illoꝵ
culpa ẽ sterilitas quoꝵ uoluntate ẽ fecundi¬
tas. Nec de existimatiõe fame & sermonũ põ¬
pa. s de testimonio actionũ ꝓbat᷑ ħo. sic̃nec de
florib ac foliis cognoscit᷑ arbor. s de fructu.
Iudȩa gͦ que uerba scripture sine oꝑib sona¬
bat. digna fuit ultione punita. qm uitare de¬
buit arboris sterilitate ꝑt̾rita. Aliud gͥ intel¬
lagamꝰ significari in miracłis xꝑi. ꝙͣ sint ipsa

Expanded text:
ficus in arbore. Quod ergo noverat arboris cultor, non noverat arboris Creator? Cum ergo esuriens quaesivit poma, significavit se aliquid aliud quaerere. Quae enim culpa arboris infecunditas, cum eam maledixit? Illorum culpa est sterilitas, quorum voluntate est fecunditas. Nec de existimatione famae et sermonum pompa, sed de testimonio actionum probatur homo, sicut nec de floribus ac foliis cognoscitur arbor, sed de fructu. Judaea ergo quae verba Scripturae sine operibus sonabat, digna fuit ultione punita, quam vitare debuit, arboris sterilitate perterrita. Aliud igitur intelligamus significari in miraculis Christi, quam sint ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
s scd̾m partem maioris numeri q̃iti sciuit
ñ ꝙͣ conũtendam ͤ eͤxponas. Iam ad hoc ue¬
nisti o uidea ut deinceps inꝑpetuũ ne¬
mo fructũ manducet exte .i. nullus iustꝰ
delectet᷑ infructu tuo

Expanded text:
secundum partem majoris numeri, quam scivit nunquam convertendam, sic exponas: Jam ad hoc venisti, o Judaea, ut deinceps in perpetuum nemo fructum manducet ex te, id est, ullus justus delectetur in fructu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dr᷑ q omnis locus miscłie quẽ calcabimꝰ
pede mentis gradientis in dm̃ nt̃ erit. Nt gͥ
hue pedi fortius innitat᷑. utiam pes alter
eneruerur. quo mens ad terrena graditur.
uixta qd̾ angłs bñdicens iacob fecisse legit᷑

Expanded text:
 quia omnis locus misericordiae quem calcabis pede mentis gradientes in Deum, noster erit. Ut igitur huic pedi fortius innitamur, utinam pes alter enervetur, quo mens ad terrena graditur, juxta quod angelus benedicens Jacob fecisse legit
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ꝙͣ tes exigebat. eo qͦd ex una parte rupe ma¬
ris. exaltera monde ꝓximo coartaretur. uenit
nocte ad locũ. & genib flgris admonuit dñn
ꝓmissionis suȩ. ut montẽ longiꝰ uixta fidẽ
petentis. ag̾et. Et mane facto reu̾sus innueñ
montẽ tantum spatii reliquisse structoribus
eccłiȩ. quantũ opꝰ habuerant. ħ aduersum¬
querulos. Cet̾m nos ntontẽ intelligimꝰ dia¬

Expanded text:
esse, quam res exigebat, eo quod ex una parte rupe maesse, quam res exigebat, eo quod ex una parte rupe maris, ex alia monte proximo coarctaretur, venit nocte ad locum, et genibus flexis admonuit Dominum promissionis suae, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto reversus invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus ecclesiae, quantum opus habuerant. Poterquaerulos. Caeterum nos montem intelligimus dia
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ nefanda plebs ñ solũ humana gła forin¬
secꝰ uerũ &ẽ diuino uit᷑ fauore funoitꝰ desti¬
espondens aut̃ iħc ait eis. habete fidẽ
insius uoluminibus. asserendes apłos fide ca¬
russe. quia mondes transferre ñ potuerunt.
Quꝰ respondemus multa signa facta eẽ adñõ
ixta ioħis engłiste destimoniũ. q̃ siscͥpta ẽẽnt.
mundꝰ caꝑe ñ posset. ñ qd̾ mundꝰ uolumina ca¬
ꝑe ñ potuerit. quȩ pot̃ ꝗͣitis multiplicata sint
unũ armariolũ uł unũ caꝑe tͥclinũ. s qͦ mag¬
nitudinẽ signoꝵ ꝓmiracłis & incredulitate
ferre ñ posset. Igit᷑ & ħ credimꝰ fecisse apłos. s
id̾o scͥpta ñ eẽ ne infidelib contͣdicendi ma¬
ior daret᷑ occasio. qnͣ qͥde minorib signis quȩ
uiri meritis & iurtutibus eximii. ut mons
locotantũ int̾ra ceder&. quantũ incolȩ ci¬
uitatis opꝰ habebant. Cũ enĩ uolens edificare
eccłiam. in loco apto. uideret eũ angustiorẽ

Expanded text:
rinsecus, verum etiam divino intus favore funditus destiespondens autem Jesus, ait eis: Habete fidem in suis voluminibus, asserentes apostolos fide caruisse, quia montes transferre non potuerint. Quibus respondemus, multa signa facta esse a Domino, juxta Joannis evangelistae testimonium, quae si scripta essent, mundus capere non posset , non quod mundus volumina capere non potuerit, quae potest quamvis multiplicata sint, unum armariolum vel unum capere triclinium, sed quod magnitudine signorum pro miraculis et incredulitate ferre non posset. Igitur et haec credimus fecisse apostolos; sed ideo scripta non esse, ne infidelibus major contradicendi daretur occasio, quandoquidem minoribus signis quae viri meritis et virtutibus eximii, ut mons in tantum loco cederet, quantum incolae civitatis opus habebant. Cum enim volens aedificare Ecclesiam in loco apto, videret eum angustiorem
Abbreviated transcription (Latin):
aruit : Pret̾imssũ erat quid dñs initine̾
fecerit mane reu̾tens incruitatẽ. s hic re¬
colendo pomit᷑. Esuriens uenit ad ficum.
sitiens uenerat adputeum. ueritatẽ hu¬
mane carius. in utroq ostendens. si mulq
iusinuans. qr salutem hoĩũ esuriebat.
& fidem eccłiȩ sg̃ciebat. estuans ad in cre¬
dulitatẽ istłis. Arbor ẽ synagoga que
erat uixta uiam. legẽ enĩ habebat: fo̾lia
st̃ stre puꝰ traditionũ phariseicarũ. &̃ iac¬
tatio legis& ornatus u̾boꝵ. Potuit saluator
cadẽ uirtute qua arborẽ sicauit. ꝙ̃ inimi¬
cos suos sic.are. nͥ expectaret penitentiam¬

Expanded text:
RON. Praetermissum erat quid Dominus in itinere fecerit mane revertens in civitatem, sed hic recolendo ponitur. Esuriens venit ad ficum, sitiens venerat ad puteum, veritatem humanae carnis in utroque ostendens, simulque insinuans, quia salutem hominum esuriebat, et fidem Ecclesiae sitiebat, aestuans ad incredulitatem Israelis. Arbor est Synagoga, quae erat juxta viam: legem enim habebat. Folia sunt strepitus traditionum Pharisaicarum, et jactatio legis et ornatus verborum. Potuit Salvator eadem virtute qua arborem siccavit, etiam inimicos suos siccare, n
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit qr scd̃m mundum iuuebat. qui
fici flos pͥmꝰ in pomes ẽ. q̃ ꝯmunit̃ grossa
nuncupant᷑. Postea int̾nȩ fecuinditatis uͥ¬
tute exub̾ante. eiꝰdẽ forme poma ꝓrũpunt.
& usq ad maturitatẽ fructuũ ꝓuehunt᷑
Quibꝰ ꝓrũpentibꝰ. pͥora decidt̃ solutis eoꝵ
radicib. Si tam̃ inciderit ut in sinu uir¬
gulatũ. herentes. ñ decidant a radicibus.
poma cet̾a maturitate p̃ueniunt. Igit᷑
ꝓpͥa ẽ sinagoge similitudo. Erimos enĩ
fructꝰ quos ab exordio ꝓtulerat grossoꝵ
amisit exemplo. quia plebẽ eiꝰ inutilem
fideł & usq ad consũmationẽ tp̃m ma¬
nens popłs gentiũ ꝓtrusit. Uerũtam̃ cre¬
dentes pͥmi ex ifrł apłi & int̾ legẽ & eu¬
głiũ grossoꝵ mͦ inherentes. cetos resur¬
rectionis głia & tp̃te ante ibunt. In hiuiꝰ
rei formã pudorẽ suũ adam atq eua.
huiꝰ arboris foliss texerunt: ꝙ sinago¬
ga infidelis & legis mandata trangrediens im¬
pubentie suȩ fedicatis & turpitudinũ confusi¬

Expanded text:
invenit, quia secundum mundum vivebat, qui fici flos primus in pomis est, quae communiter grossa nuncupantur. Postea internae fecunditatis virtute exuberante, ejusdem formae poma prorumpunt, et usque ad maturitatem fructuum provehuntur. Quibus prorumpentibus, priora decidunt, solutis eorum radicibus. Si tamen inciderit, ut si sinu virgularum haerentes, non decidant a radicibus, poma caetera maturitate praeveniunt. Igitur propria est Synagogae similitudo. Primos enim fructus quos ab exordio protulerat, grossorum amisit exemplo; quia plebem ejus inutilem fidelis usque ad consummationem temporum manens populus gentium protrusit. Verumtamen credentes primi ex Israel apostoli, inter legem et Evangelium grossorum modo inhaerentes, caeteros resurrectionis gloria et tempore anteibunt. In hujus rei forma pudorem suum Adam atque Eva hujus arboris foliis texerunt, quia Synagoga infidelis et legis mandata transgrediens, impudentiae suae foeditates, et turpitudinum confusi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs erit ñ cognoscẽ d̾m. sic̃ et̃na uita ẽ cogno¬
seere eũ. Quia lux uenit uerbũ scilicet in
car nẽ & excitat & monet hoĩes cognoscẽ sua
mala eoꝵ. q̃ st̃ impietas. incredulitas. goiũ
ȩt̾nȩ lucis. & nolle eã aspicẽ. s uelle intene¬
bris peccatoꝵ remanere. Ntiq omĩs qͥ ẽ in
intentiõe mali. & cũ amore ipsiꝰ mali oꝑat᷑
odit lucĩ qi detegit mala. & ita ñuenit ad
lucẽ ut ei iungat᷑. s fugat ne mala que
diligit arguant᷑. Qui aũt facit iu̾tatem
uenit adluct̃. ut manifestent᷑ oꝑa eiꝰ qi in dõ
st̃ facta. Qa mitiũ boni ẽ accusatio mali. iũ¬
tatẽ fac̃ .i. ea que ueritas uibet q̾c̾q: admo¬
nitꝰ ꝑlucẽ sua mala accusat ut ħ eiꝰ accu¬
satio & alia bona que fec̃ manifestent᷑ quod
illummatione diuina st̃ facta. Q uult gͦ¬
uenire adlucẽ ñ tantũ agndibꝰ peccĩs absti¬
neat. s cẽ a minorib uerã confessionẽ faci¬
at. qm̃ plura minuta peccã: si negligant᷑

Expanded text:
vita est cognoscere eum. Quia lux venit, Verbum scilicet in carne, et excitat et monet homines cognoscere sua mala eorum quae sunt impietas, incredulitas, odium aeternae lucis, et nolle eam aspicere, sed velle in tenebris peccatorum remanere. Utique omnis qui est in intentione mali et cum amore ipsius mali operatur, odit lulucem, ut ei jungatur; sed fugit, ne mala quae diligit arguantur. Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in domo sunt facta. » Quia initium boni est accusatio mali, veritatem facit, id est ea quae veritas jubet. Quicunque admonitus per lucem sua mala accusat, ut haec ejus accusatio et alia bona quae fecit manifestentur quod illuminatione divina sunt facta. Qui vult enire ad lucem, non tantum a grandibus se peccatis abstineat, sed etiam a minoribus veram confessionem faciat, quoniam plura minuta peccata, si negligantur,
Abbreviated transcription (Latin):
inuidicio usticie: itẽ erectꝰ dat sentiã mise¬
rscodiȩ. q hoc utrũq facere ẽ. diuinȩ po¬
tentie. Quia pot̾at miulier timere ne ipse
qͥsine peccõ ẽ eã puniret. dic̃ ei ut misericorᷤ
p̃t̾ita dimutens. nec ego te ꝯbẽpnabo. ut iꝰtꝰ
ne ampliꝰ peccet int̾dicens. Ept illos qͥ des¬

Expanded text:
 item dat sententiam misericordiae, quia hoc utrumque facere est divinae potentiae. Quia mulier poterat timere, ne ipse qui sine peccato est, eam puniret: dicit ei, ut misericors praeterita dimittens, nec ego te condemnabo, ut justus, ne amplius peccet interdicens. Propter illos qui des
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa eiꝰ. Tempꝰ dilucłi demonstrat lucẽ eu¬
głii exortã. remota umbra legis. Cotioie in
templo sol uisticie dilucło orit᷑. cũ pecca¬
tiõẽ clarificat. Sessio ẽ humilitas incarna¬
tiomis qͥ miferet᷑ & docet

Expanded text:
 . Tempus diluculi, demonstrat lucem Evangelii exortam, remota umbra legis. Quotidie in templo sol justitiae diluculo oritur, cum peccacti illustratione clarificat. Sessio est humilitas incarnationis, qua miseretur et docet
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ inudicando. uł iniustũ. Si scd̾m legẽ
decernẽt hanc eẽ lapidandã. deriderent qͣi
ñ habentẽ mansuetud inẽ quã p̃dicabat. ꝓ
qua ppłs eũ diligebat. Si lapidare uetaret.
in hoc dicerent hostẽ legis & contrarium
moysi. ummo dõ auctori. & ido cũ adultera
reũ mortis. Iħc aut̃ in climaus se deorsũ
digito scͥbebat int̾ra. Cũ aut̃ ꝑseuerarent
int̾rogantes eũ. erexit se & diẽ eis. Qui si
ne peccõ ẽ urm̃: pͥmꝰ inillã lapidẽ mictat.
Nunc ipse legis lator desede patͥs inclina¬
tꝰ iumidũ. adrecłinanda peccã humani
generis interra scribebat ꝙ fructũ querebat
Ex arat cotidie t̾ram digito. cũ tangit corda au¬

Expanded text:
futurum in judicando, vel injustum. Si secundum legem discerneret hanc esse lapidandam, deriderent quasi non habentem mansuetudinem quam praedicabat, pro qua populus eum diligebat. Si lapidare vetaret, in hoc dicerent hostem legis et contrarium Moysi, imo Deo auctori, et ideo cum adultera reum mortis. Jesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Cum autem perseverarent interrogantes e vestrum, primus in illam lapidem mittat. Nunc ipse legislator de sede Patris inclinatus in mundum, ad reclinanda peccata humani generis, in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Exarat quotidie terram digito, cum tangit corda au
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Dñs ascendit. corpꝰ aut̃ ñ ascendit. s le¬
uatũ ẽ incelũ. illo leuante qͥ ascendit. Siqͥs eñĩ
descendat u̾bi gr̃a demonte nudꝰ. cũ aut̃ ascen¬
moyses exal tauit serpentẽ in deserto. ita exalta¬
riopoit& filiũ hoĩs. ut oĩs qͥcredit in ipso ñ ꝑe¬
at. s habeat uitã et̾nã. ꝑ tesus inheremo lon¬
gi tẽpcris popłs isrł murmurauit cõtͦ d nm̃
& moysen. idõq dñs immisit in illũ ignicos
serpentes. Cũ gͥ moyses orasset iussit eũ dñs fa¬
cẽ eneũ serpentẽ. Et plagis ꝑcussos aspice ineũ
ut uiuerent. Q st̃ serpentes moroentes: Peccã.
Qͥs serpens exaltatꝰ : Mortuus dñs incruce
qͥ ꝑesfigiẽ serpentis figurat᷑ qi a serpente mors.
Lib̾ant᷑ gͦ qui eũ fide intuent᷑. a plagis ignitoꝵ
serpentiũ .i. ab incentiuis uitioꝵ q̃ animã

Expanded text:
nus enim ascendit, corpus autem non ascendit, sed leuatum est in caelum illo leuante, qui ascendit. si enim quisque descendat uerbi gratia de monte nudus, cum autem descenexaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Pertaesus in eremo longi laboris populus Dei murmuravit contra Dominum et Moysen. Ideoque Dominus immisit in illum ignitos serpentes. Cum igitur Moyses orasset, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et plagis percussos aspicere in eum, ut viverent. Qui sunt serpentes mordentes? Peccata. Quis serpens exaltatus? Mortuus Dominus in cruce, qui per effigiem serpentis figuratur, quia a serpente mors. Liberantur ergo qui eum in fide intuentur a plagis ignitorum serpentium, id est ab incentivis vitiorum, quae animam
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ testam᷑. & cestimoniũ nr̃m ñ accipitis. Si
ẽent humiles ex sp̃u nati. crederent eaq̃ dñs
uioent᷑ in abscondito di. Eugłista ioħes in consu¬
etudine bt̃. geminare am̃. iu ꝯfirmatiõe diui¬
noꝵ uerboꝵ. illud attendens quod dñs ait. Sit
ac sidiceret. Geniina id u̾tate. tã oris ꝙͣ cordis ꝓnũ¬
tio. Si t̾rena dixi uob̾ & ñ creditis: qͣmͦ si dixero
uob cȩlestia credetis: Sensꝰ ẽ. Si ñ creditis nec
&̃ intelligitis. quia tẽplũ possũ suscuare de¬
iectũ a uob̾. qͦo t̾renũ ẽ. quomͦ credetis qr ꝑsꝑm¬
possunt homines regenerari: hunc tam̃ ꝑ in¬
crepationẽ inuitatũ ad hurmilicatẽ. instriuit̃
ad huic de diuina & humana sui natiuitate.
de passioẽ & ascensiõe & aliis pluribꝰ. Uñ seqͥt
cȩlo: filiꝰ hoĩs qͥ ẽ incelo. Nemo ascendit .r ascẽ¬
dẽ fac̃ ad eminentiã suꝑne uitȩ. nͥ qͥ inde descẽ¬

Expanded text:
dimus testamur, et testimonium nostrum non accipitis. » Si essent humiles ex spiritu nati, crederent ea quae Dovidentur in abscondito Dei. Evangelista Joannes in consuetudine habet geminare Amen in confirmatione divinorum verborum, illud attendens quod Dominus ait: « Siac si diceret: Geminat, id est veritatem tam oris quam cordis pronuntiat. « Si terrena dixi vobis, et non creditis: quomodo si dixero vobis coelestia, credetis? » Sensus est: Si non creditis, nec etiam intelligitis quia templum possum suscitare dejectum a vobis, quod terrenum est, quomodo creditis qpossunt homines regenerari? Hunc tamen per increpationem invitatum ad humilitatem, instruit adhuc de divina et humana sui nativitate, de passione, et ascensione, et aliis pluribus. Unde sequitur: Filius hominis qui est in coelo. » Nemo ascendit, id est ascendere facit, ad eminentiam supernae vitae, nisi qui inde descen
Abbreviated transcription (Latin):
Nouit qͥ ꝑmaneant ad coronã. qͥ ad flaminã.
Nouit in archa sua tͥticũ. nouit paleam.
Nouit segetẽ. nouit ⁊itania. Non eos au¬
diamus qui negant ex hoc loco diẽ iudicii
futurum. Dicunt enim. Si & ille qui
credit non ueniet in iudicium. et ille q̃¬
ñ credit iam uidicat᷑ ẽ. ubi st̃ qͥs udicaturus
ẽ dns indie uidicii: Non incelligt̃ tẽpꝰ p̃tĩcũ¬

Expanded text:
qui permaneant ad coronam, qui ad flammam. Novit in arca sua triticum, novit paleam, novit segetem, novit zizania. Non eos audiamus qui negant ex hoc loco diem judicii futurum. Dicunt enim: Si et ille qui credit non veniet in judicium, et ille qnon credit jam judicatus est, ubi sunt quos judicaturus est Dominus in die judicii? Non intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
Et omnis popłs uenit adeum. & sedens doce¬
bat eos. Reu̾sis untuersis qͥ secuti eũ fuerãt
de ciuicate ꝑueñ bethaniã q̃ ẽ inmonte oliue¬
ti. Ne mireris. si nocte illuc uen̾it. si nocte m¬
chodemo p̃dicauĩt. de qͥ alibi legit᷑. qͥa erat ꝑ¬
noctans in oratioe dłi. Legis &̃ qd añ passionẽ
iherosolimis ꝑacta cena. & hymno dicto exiit
pietatis & miscłiȩ designat. uñ nob̾ chrisma
.i. unctio qͦ ungim̃ ut cont᷑ diabolũ lucem.¬

Expanded text:
Et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos Reversis universis, qui secuti fuerant eum de civitate, pervenit Bethaniam, quae est in monte Oliveti. Ne mireris si nocte illuc venerit, si nocte Nicodemo praedicaverit, de quo alibi legitur, quia erat pernoctans in oratione Dei . Legis etiam quod ante passionem Hierosolymis peracta coena, et hymno dicto, exiitpietatis et misericordiae designat, unde nobis chrisma, id est, unctio qua ungimur, ut contra diabolu
Abbreviated transcription (Latin):
Hatura enĩ inuisibił ẽ. Sic unusibilit̃ incipit
renatꝰ eẽ agente sp̃u qͦd ñ erat: ita ut infideł
nesciat unde ueniat & quo uadat: ⁊ q̃ gr̃ã ue¬
niat in adoptionem filioꝵ diꝰ & uadat in ꝑeep¬
tionẽ filioꝵ  regni. Que qi incognita st̃ carnali
it̾ũ querit. Respondit nichodemꝰ. & dix̃ ei.
Quomͦ possunt ħ fieri᷑ Respondit iħc ⁊ dix̃ ei.
Tues magist̃ in isrł. & ħ ignoras: Qo qͣsi insulta

Expanded text:
Natura enim invisibilis est. Sic invisibiliter incipit renatus esse agente Spiritu, quod non erat, ita ut infidelis nesciat unde veniat, et quo vadat, in qua gratia veniat in adoptionem filiorum Dei, et vadat in perceptionem coelestis regni. Quae quia incognita sunt carnali, iterum quaerit. « Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es