comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natutina eosdem angelos quos & filiosdĩ nuncupans. ad distinctionem Nimirum hominum
scõrum quipost modum creandi acuelut astra uespertina post confessionem diuinȩ laudatio¬
nis permortem erant carnis occasuri. Equibus uidelic& astrismatudinis unum obdespectum sociȩ
li laudationis audire meruit. quomodo caecidistide caelo lucifer quimane oriebaris corru¬
isti internũ quo iulnorabasgentes ꝗ diceb as incordetuo incȩlũ ascendã suꝑsideradi ex altabo soliũ meũ
uł antequam de caelo corruer& ista dicebat. uel postquamde caelo corruit. Si adhuc incȩ¬
io posicus quomodo dicit ascendam incaelum: Sed quia legimus caelum caelidno. cu
ess& incaelo id est firmamento. In caelum ubi solium dnierat cupiebat ascenderenion
humilitate sed superbia. Sin autem postquamdecaelo corruit ista loquitur uerba arrogintiȩ

Expanded text:
matutina eosdem angelos, quos et filios Dei nuncupans, ad distinctionem nimirum hominum matutina eosdem angelos, quos et filios Dei nuncupans, ad distinctionem nimirum hominum sanctorum, qui postmodum creandi, ac velut astra vespertina post confessionem divinae laudationis per mortem erant carnis occasuri. E quibus videlicet astris matutinis, unum ob despectum sociae Dei laudationis audire meruit: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? Corruisti in terram qui vulnerabas gentibens: « Vel antequam de coelo corrueret, ista dicebat; vel postquam de coelo corruit: si adhuc in coelo positus, quomodo dicit: Ascendam in coelum? sed quia legimus, Coelum coeli Domino, cum esset in coelo, id est, firmamento, in coelum, ubi solium Domini est, cupiebat ascendere, non humilitate, sed superbia. Sin autem postquam de coelo corruit ista loquitur, verba arrogantiae
Abbreviated transcription (Latin):
quod ab omni huius mundi uolubilis statu se cretum diuinȩ gloria praesentiȩ marae ip
quie tumini fliam den rocaelo in quo sunt posita luminaria huc sȩculo nece n aria lule¬
quentibus scriptunt ul quomodo ul quando sit factum declarat: Nonergo superius illus
elum quod mortalium est omnium in accessibile conipeccibus in anecreatum est & uacuu
ut cerra quaenil in primasua creatione uirentium germinum uluiuentium produxit
inimantium quianimirum suis in colis moxereatum hocest beatissimis angelorũ agmini¬
bus impletũ est quos in principio cum caelo & terra esie conditos acmox conditionem suam
simul & totius creaturȩ primordialis ad laudem conditoris retulisse testatur ipse conditor
uiloquens ad famulum suũ iobdicit. Vbieras quando ponebam funda menta terrȩ. Et paul
post Cum me laudarent simulastramatutina & iubilarent omnes filuidi. Astra uidelic&

Expanded text:
quod ab omni hujus mundi volubilis statu secretum divinae gloria praesentiae manet semper quod ab omni hujus mundi volubilis statu secretum divinae gloria praesentiae manet semper quietum. Nam de nostro coelo, in quo sunt posita luminaria huic saeculo necessaria, in sequentibus Scriptura quomodo vel quando sit factum declarat. Non ergo superius illud elum, quod mortalium est omnium inaccessibile conspectibus, inane creatum est et vacuum, ut terra, quae nil in prima sua creatione virentium germinum, nil viventium produxit animantium, quia nimirum suis incolis mox creatum, hoc est beatissimis angelorum agminibus impletum est, quos in principio cum coelo et terra esse conditos, ac mox conditionem suam simul et totius creaturae primordialis ad laudem Conditoris retulisse testatur ipse Conditor, qui loquens ad sanctum famulum suum Job dicit: Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae ? Et paulo post: Cum me laudarent simul astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei ; astra videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ndebene dictumest quia in principiocrea uitdĩ caelum & terrã. ut a perte detur intellegi quod¬
utrum que simul abeo factumest quam uisutrumq simul ab homine dici nom possit : Senitidicit
prophea. Pitioterrumtutundistidñe. Hic autem dñs in principio cuelum & terraimerauis
suns potest autem nonin prohabilitor Intellegi in principio fecisse dm̃ caelum Qteprim dnum¬
genito filio sũo quilnteriogintibus iẽ iudieis quide uon credere debesent repondit educipit
bituendum uitdtaquisque sensibus allegoricis studium inpendat. quatenass upntuedi
his coen subim illegorit ando nondere linquat. Quod autem uel quilest coelum quodin
prtoicipiocum terro tictum ese. sequentibus uerbis insinuatur cundicitur Leaa mu¬
socueio intulit qusi quia nihiltale decaelo intellegiuoluit : Ipsum est enim superius caelã

Expanded text:
Unde beneplacitum est, quia in principioUnde beneplacitum est, quia in principioutrumque simul ab eo factum est, quamvis utrumque simul ab homine dici non possit. Denique dicit Propheta: Initio terram tu fundasti, Domine : hic autem Dominus in principio coelum et terram creasse sum. Potest autem non improbabiliter intelligi, in principio fecisse Deum coelum et terram in unigenito Filio suo, qui interrogantibus se Judaeis quid eum credere deberentintuendum, ut ita quisque sensibus allegoricis studium impendat, quatenus apertam historiae fidem allegoriando non derelinquat. Quod autem vel quale sit coelum, quod in principio cum terra factum est, sequentibus verbis insinuatur cum dicitur. Terra aumisso coelo intulit, nisi quia nil tale de coelo intelligi voluit? Ipsum est enim coelum superius,
Abbreviated transcription (Latin):
NTNE UDA TOS EMCNODR TANIANTISSIME ANTISTES NRIMEMOR INDNO
NPUXCIPIO CREAUITOS CAELUM EITERRAM. ERTAMONIIIO
licm dcoris ditendit: Quemenim in principiotem porũ mundumereasse perhiba . ipiũ profecto
ante tempora aeternalitor extitisie de signat. Eqquem im ipso conditionis initio cielum &terra
rea se nartit Tainta celeritate operationis omni potentem ee declarat. cuiuoluis ie st̃ cuseancu
Nam humana fragilitas cum ailiquid operatur. uerbigratia cum domũ aedificationis bi principio
opers materiam prae paramus &x posthoc principium fodimus in altũ debnde inmittimus lapu¬
des infundamentũ de inde parietes augescentibus lapidum ordinibus ad ponimus suq paulatim
adperfectionem operis propositi proficiendo peruenimus. Os autem cuius om̃ps manus est ueeoo¬
plendum opus suũ: noneguit mori tem porũ quisicut scriptum est omnia quae cumq uoluit sco

Expanded text:
Bene vale semper, amantissime antistes, nostri memor in Bene vale semper, amantissime antistes, nostri memor in principio creavit Deus coelum et terram. CreatiDei creatoris ostendit. Quem enim in principio temporum mundum creasse perhibet, ipsum profecto ante tempora aeternaliter exstitisse, designat; et quem in ipso conditiocreasse narrat, in tanta celeritate operationis omnipotentem esse declarat cui voluisse fecisse est. Nam humana fragilitas cum aliquid operatur; verbi gratia, cum domum aedificamus, in principio operis materiam praeparamus, et post hoc principium fodimus in altum, deinde immittimus lapides in fundamentum, deinde parietes augescentibus lapidum ordinibus apponimus, sicque paulatim ad perfectionem operis propositi proficiendo pervenimus. Deus autem cujus omnipotens manus est ad explendum opus suum, non eguit mora temporum, quia scriptum est: Omnia quaecunque voluit fecit .
Abbreviated transcription (Latin):
sermonibus nunc tacitis eorum uocabulis. Nunc com me moratis prout oportunitas locorum dicta¬
bat ponere stupebam : perduxiq opus usquedum eiectus adamdeparadrso uoluptatis exilium
uitȩ tenꝰporalis intrauit : Aliqua & iam desequentibus sacrae historiȩ sids̃ uoluerit auxilio urae
interces sionis comitantesscripturus : dum primo librum sci ȩtrae prophȩtȩ ac sacerdotis. inquio
xp̃i & ecclesiȩ sacramenta sunt figurata. solute longe captiuitatis. restaurati templire aedificatȩ
ciuitatis reductorum inhiero solimã uasorũ quae ab ducta rẽ scriptae legisdi quae incensa fuerat
castigati abuxoribus alienigenis populi & uno corde atq anima indiseruitium conuersutpro¬
pha i simul & hiscoricus conscripsit parium perserutatus fuero &aliqua exhis quȩcomime moraui sacra¬
mentis apertiora studiosisdo fauente reddidero:

Expanded text:
sermonibus, nunc tacitis eorum vocabulis, nunc commemoratis, prout opportunitas locorum dictasermonibus, nunc tacitis eorum vocabulis, nunc commemoratis, prout opportunitas locorum dictabat, ponere studebam, perduxique opus usque dum ejectus Adam de paradiso voluptatis exsilium vitae temporalis intravit; aliqua etiam de sequentibus sacrae historiae, si Deus voluerit, auxilio vestrae intercessionis comitante, scripturus, dum primo librum sancti Esdrae prophetae ac sacerdotis, in quo Christi et Ecclesiae sacramenta sub figura solutae longae captivitatis, restaurati templi, reaedificatae sanctae civitatis, reductorum in Jerosolymam vasorum quae abducta, rescriptae legis Dei quae incensa fuerat, castigati ab uxoribus alienigenis populi, et uno corde atque anima in Dei servitium conversi, ut propheta simul et historicus conscripsit, parumper perscrutatus fuero, et aliqua ex his quae commemoravi sacramentis apertiora studiosis, Deo favente, reddidero.
Abbreviated transcription (Latin):
suis non nullam eiusdem primordialis creaturae memoriam cum ex positione congrua fecit:
erum quia haectam copiosa tam sunt alta. ut uix nisi a locupletioribus totuolumina ad quiri.¬
uix tam profunda nisi aberuditioribus ualeant perscrutari : placuit uraẽ sc̃itati id nobis officiũ
iniungere . ut de omnibus his uelut de amoeissimis lateflorentis para drsĩ campisquae infirm¬
orum uiderentur necessitati sufficere decerpere mus : Nec segnior In ex sequendo quae iube¬
res dignatus extiti : quinpotius statim perspectis patrũ uoluminibus. collegi ex hisacduobus i
libellis distinxi quaerudem adhuc possent instituere lectorem : quibus eruditus ad altiorem
discer& fortiorem que maiorum ascendere lectionem: Inquo opere sensum peromnia memora¬
torum aliorumq aequecatholicorum patrum : Nuncipsis eorum. nuncbreuiandicausa meis

Expanded text:
suis nonnullam ejusdem primordialis creaturae memoriam, cum expositione congrua fecit. suis nonnullam ejusdem primordialis creaturae memoriam, cum expositione congrua fecit. Verum quia haec tam copiosa, tam sunt alta, ut vix nisi a locupletioribus tot volumina acquiri, tam profunda, ut vix nisi ab eruditioribus valeant perscrutari, placuit vestrae sanctitati id nobis officii injungere, ut de omnibus his, velut de amoenissimis late florentis paradisi campis, quae infirmorum viderentur necessitati sufficere decerperemus. Nec segnior in exsequendo quae jubere es dignatus exstiti; quin potius statim perspectis Patrum voluminibus, collegi ex his, ac duobus in libellis distinxi, quae rudem adhuc possent instituere lectorem, quibus eruditus ad altiorem disceret fortioremque majorum ascendere lectionem. In quo opere sensum per omnia memoratorum aliorumque aeque catholicorum Patrum, nunc ipsis eorum, nunc, breviandi causa, meis
Abbreviated transcription (Latin):
TTLICTISSIMO ACRE UIRENTIESIMO ANTISTITI ACA SUSILII¬
MUS FAMULO RUMNPI BAEDA SALULEM
Deprincipio libri genesis In quo mundihuius creatio descripta est multi
multadixere. multa posteris ingeniisui monimenta reliquere : sed precipue quantũ nr̃ã pus illi¬
tas ediscere potuit . basilius caesariensis quem eustasius interpres degrecofecit esse latinum
Ambrosius medio lanensis.Augustinus ypponensi s ep̃s quorum primus libris nouem secundu
uestigia eius sequens librissex : Tertius libris xii. &rursum alus duobus specialiter aduersũm
manicheos descriptis. prolixa legentibus doctrin& salutaris fluentamanarunt : Compl&o in
eis promisso ueritatis quodicebat : Qui credit inme sicut dicit scriptura. flumina deuentre
us luent aquȩ uiuȩ: Equibus augustinus &iam in libris confessionum suarũ. In libris quoque
quos contra aduersarium legis & proph&arũ eximie composuit . sed & in aliis sparsim opusculis

Expanded text:
lectissimo ac reverendissimo antistiti Acca, humillimus famulorum Christi Beda salutem. De principio libri Genesis, in quo mundi hujus creatio descripta est multi multa dixere, multa posteris ingenii sui monimenta reliquere; sed praecipue, quantum nostra pusillitas ediscere potuit, Basilius Caesariensis, quem Eustathius interpres de Graeco fecit esse Latinum; Ambrosius Mediolanensis, Augustinus Hipponensis episcopus; quorum primus libris novem, secundus, vestigia ejus sequens, libris sex, tertius libris duodecim, et rursum aliis duobus specialiter adversum Manichaeos descriptis, prolixa legentibus doctrinae salutaris fluenta manarunt, completo in eis promisso Veritatis, quo dicebat: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . E quibus Augustinus etiam, in libris Confessionum suarum, in libris quoque quos contra adversarium legis et prophetarum eximie composuit; sed et in aliis sparsim opusculis
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem nostram: Nunc appares euidentius quare decreatis herbis & arbori¬
bus. piscibus & uolatilibus terrestribus quoque animintibus dictum sit. ut fiorent

Expanded text:
tudinem nostram. Nunc apparet evidentius quare de creatis herbis et arboritudinem nostram. Nunc apparet evidentius quare de creatis herbis et arboribus, piscibus et volatilibus, terrestribus quoque animantibus, dictum sit ut fierent
Abbreviated transcription (Latin):
autem sequitur. & uidit ds̃ quod ess& bonum: quieritur merito quare non & hic ad¬
datur illud quod dictum est deeis quae aquae produxerant animantibus. benedixu¬
que eis dicens crescite & multiplicamini & replete terram. Anforte quod depri¬
ma creatura animae uiuentis dictum ado commenda uerat. &iam de secunda
sub intellegendum reliquit maxi mequia inhuiusdiei operibus. pluraerat alia
sub iuncturus: Porro de homine facto hocnecessaria lterare curauit dicens: benedi¬
xit que illis ds̃ & ait Crescite & multiplicamini & replete terram: Nequis hono¬
rabili conubio Inesse peccatum. thorum feditati fornicationis putar& esse compa¬
randum: facta autem atque ornata habitatione mundana : supererat ut ipse
&iam propter quemomnia parabantur. habitator acdominus rerum homo
crearetur. Sequitur. Etait: faciamus hominem ad imaginem &simili¬

Expanded text:
autem sequitur: Et vidit Deus quod esset bonum, quaeritur merito quare non etiam hic adautem sequitur: Et vidit Deus quod esset bonum, quaeritur merito quare non etiam hic addatur illud quod dictum est de eis quae aquae produxerant animantibus: Benedixitque eis dicens: Crescite et multiplicamini et replete terram. An forte quod de prima creatura animae viventis dictum a Deo commendaverit, etiam de secunda nobis subintelligendum reliquit? Maxime, quia in hujus diei operibus plura erat alia subjuncturus. Porro de homine facto hoc necessario iterare curavit dicens: Benedixitque illis Deus, et ait: Crescite et multiplicamini, et replete terram, ne quis honorabili connubio inesse peccatum, torumque foeditati ac fornicationi putaret esse comparandum. Facta autem atque ornata habitatione mundana, supererat ut ipse etiam propter quem omnia parabantur, habitator ac dominus rerum, homo crearetur. Sequitur et ait: aciamus hominem ad imaginem et simili
Abbreviated transcription (Latin):
rum cȩterorumque huius modi nisi forte & haec obferocitatem indomite mentis
interbestias esse ad numerata dixerimus. iuxta quod antequam sane trans lationẽ
in qua scriptum est. eiciat terra animam uiuam secundumgenus quadripedia
& reptilia & bestias terrae : Nihil omnino questionis est: quia uidelic& nomi ne
quadru pedum cuncta conprę hensa sunt: quae exceptis bestiis & reptilibus ter¬
ra produxit. siue quae subcura humana seuquae sunt fera &agrestia. Et fecit
ds̃ bestias terrae iuxta species suas. iumenta & omne reptile terrae Ingenere suo
otanda transmutatio uerborum. quia supra dictum est quod producere iusserit
bestiasterrae: & iumenta & omne reptile terrae: Et intellegendum. quod dicto ci¬
tius omne quod uoluit fuit: nihilque differt quod loquela humana prius increa¬
turarum ordine nominet. quas diuina potentia simul condidit cunctas. Cum

Expanded text:
rum caeterorumque hujusmodi, nisi forte et haec ob ferocitatem indomitae mentis rum caeterorumque hujusmodi, nisi forte et haec ob ferocitatem indomitae mentis inter bestias esse adnumerata dixerimus, juxta antiquam sane translationem, in qua scriptum est: Ejiciat terra animam vivam secundum genus, quadrupedia, et reptilia, et bestias terrae, nihil omnino quaestionis est, quia videlicet nomine quadrupedum cuncta comprehensa, sunt quae exceptis bestiis et reptilibus, terra produxit, sive quae sub cura humana, seu quae sunt fera et agrestia. Et fecit Deus bestias terrae juxta species suas et jumenta et omne reptile terrae in genere suoNotanda transmutatio verborum, quia supradictum est quod producere jusserit bestias terrae, et jumenta, et omne reptile terrae; et intelligendum quia dicto citius omne quod voluit fecit; nilque differt quid loquela humana prius in creaturarum ordine nominet, quas divina potentia simul condidit cunctas. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & illis sumpsit animantia de illis imbres niues grandines. & c&era sumit huius modi
Consequens erat &iam terrã suis animantibus. hocestex segenitis impleri: Nam & ipsa
praecipuam hab& cognationem cumaquis. ut pote quae sine harum suco & inrigatione.
non solum fructificare. sed nec ipsa consisterepossit: petro ad testante quiait: Quia
caelierant prius & terrade aqua: & peraquam consistens di uerbo : lub & ergo producero
dĩ terram iumenta & reptilia & bestiasterrȩ : Quia uero nomine besciarum omne quicqͥđ
ore uel unguibus seuit : exceptis serpentibus. constatesse conprȩhensum. Nomine aute
reptilium terrae. &iam serpentes continentur : Nomine uero iumentorum. eaquae
in ususunt hominum animalia designantur: Vbiergo conditio describitur caeterorũ
animalium quadrłpedum. uerbi gratia ceruorum caprearum bubalorum & capra¬

Expanded text:
unde et de illis sumpsit animantia, et de illis imbres, nives, grandines, et caetera sumit hujusmodi: unde et de illis sumpsit animantia, et de illis imbres, nives, grandines, et caetera sumit hujusmodi: consequens erat etiam terram suis animantibus, hoc est ex se genitis impleri. Nam et ipsa praecipuam habet cognationem cum aquis, utpote quae sine harum succo et irrigatione, non solum fructificare, sed ipsa nec consistere possit, Petro attestante, qui ait: Quia coeli erant prius, et terra de aqua, et per aquam consistens Dei verbo . Jubet ergo producere Deus terram jumenta, et reptilia, et bestias terrae; quia vero nomine bestiarum omne quidquid ore vel unguibus saevit, exceptis serpentibus, constat esse comprehensum, nomine autem reptilium terrae etiam serpentes continentur, nomine vero jumentorum ea quae in usu sunt hominum animalia designantur. Ubi ergo conditio describitur caeterorum animalium quadrupedum, verbi gratia, cervorum, caprearum, bubalorum et capro
Abbreviated transcription (Latin):
non tantum de terra sed demari uescuntur: marinisq sedibus libentius quam utuntur
terrestribus. Quod uero subiungi auesque multiplicentur superterram : adutrumq
genus auium hocest &earum quaedeaquis & earum quae uescuntur de terra respicit :
Quia uidelic& &iam ille quaesine aquis uiuere nesciunt aues. ltaut multo saepe anni
tempore subpro fundo aquarum quomodo pisces lateant nonnum quam egredi super
terras solent. maxime cumfetant & nutriunt pullos. Dixit quoqueds̃. Producat
terra animam uiuentem ingenere suo imenta & reptilia & bestias terrae secundum
speciessuas: Factum que estlta Postradiatum sideribus caelum. post impletum uo¬
latilibus aerem. qui obuiciniam utdiximus caeli nomen meruit. post locupletatas
suis animantibus aquas. quae & ipse aeri sunt magna naturae. uicinitate coniunctae

Expanded text:
non tantum de terra, sed de mari vescuntur, marinisque sedibus libentius quam utuntur non tantum de terra, sed de mari vescuntur, marinisque sedibus libentius quam utuntur terrestribus. Quod vero subjungit, avesque multiplicentur super terram, ad utrumque genus avium, hoc est, et earum quae de aquis, et earum quae vescuntur de terra, respicit, quia videlicet etiam illae quae sine aquis vivere nesciunt aves, ita ut multo saepe anni tempore sub profundo aquarum quomodo pisces lateant, nonnunquam egredi super terras solent, maxime cum fetant et nutriunt pullos. Dixit quoque Deus: Producat terra animam viventem in genere suo, jumenta et reptilia et bestispecies suas; factumque est ita. Post irradiatum sideribus coelum, post impletum volatilibus aerem, qui ob viciniam ut diximus coeli nomen meruit, post locupletatas suis animantibus aquas, quae et ipsae aeri sunt magna naturae vicinitate conjunctae:
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum creasse dicer&ur ds̃ omnem animam uiuentem. additum est atque mutabilem
Ad distinctionem uidelic& hominis quem ficturus erat adimaginem & similitudinem
iuam Ita ut sieius praecepto seruaret perp&ua uiueret In colomitate beatus.
Nam animantia cętera lia sunt prima mox conditione facta. utuelalia aliis in ali¬
moniam cederent uelipsa suo senio deficientia perirent. Et uidit ds̃ quodess&s bonũ
benedixique eis dicens. Crescite & multiplicamini & replete aquas maris auesque mub¬
plicentur superteriam Et factum est uespere & manedies quintus. Quod dixit crescite
& multiplicamini & replete aquas maris. ad utrum quegenus animantium de aquis
sactorum hocest & ad pisces pertin& & aues: Qquia sicut omnes non nisi inaquis uiuere pos¬
sunt. Ita sunt plereque aues quae &si interris aliquando requiescunt fetusquȩ ꝓpagant

Expanded text:
quod cum creasse diceretur Deus omnem animam viventem, additum est, atque mortabilem, quod cum creasse diceretur Deus omnem animam viventem, additum est, atque mortabilem, ad distinctionem videlicet hominis quem facturus erat ad imaginem et similitudinem suam, ita ut si ejus praecepta servaret, perpetua viveret incommutabilitate beatus. Nam animantia caetera, ita sunt prima mox conditione facta, ut vel alia aliis in alimoniam cederent vel ipsa suo senio deficientia perirent. Et vidit Deus quod esset bonum, benedixitque eis dicens: Crescite et multiplicamini, et replete aquas maris, avesque multiplicentur super terram. Et factum est vespere et mane dies quintus. Quod dixit, crescite, et multiplicamini, et replete aquas maris, ad utrumque genus animantium de aquis factorum, hoc est, et ad pisces pertinet, et ad aves, quia sicut pisces omnes non nisi in aquis vivere possunt, ita sunt pleraeque aves quae etsi in terris aliquando requiescunt, fetusque propagant,
Abbreviated transcription (Latin):
subcarlors ae quid habit amplius homo deuniuerso laboresuo quolaborla sub solsar
Su cuietĩ aliam translationem mouet ponnullos quod dictum et hneteiolaeli dum lattia
etus firin amentum caedi idet uxta firmamentum caeli Selbitelluge nadum ee
quodideo dictumst uolart auos sub firmamentum caeltr equiabo noiendioiam arches
indicetor di hocest superius illud aeris spatium quod aturbulento hoc &s caliginoso laco
in quo aues uolant uque adastia pertingit: & esse tranqulum prorsus aeluo plenũ
non inmerito creditur. Nam &errantia sidera septem quae in hoc aetheris spatio uaga
ferriperhibentur. scriptura insirmamento caeliesse posita dixit. Id eoque aues recte dicun¬
tursecus firmamentũ caeliuolare. quia uicina sunt ut diximus aetheri turbulenta hec
aeriss pacia. quae uolatus auium sustinent. Nec mirandum siaether firma mentu
caeli nominetur. cumaer appelletur caelum ut supra docuimus. Nec praetereundum

Expanded text:
coelo est ; et: Quid habet amplius homo de universo labore suo quo laborat sub sole . Sane juxta aliam translationem movet nonnullos quod dictum est: Et volatilia volantia secus firmamentum coeli, id est, juxta firmamentum coeli. Sed intelligendum est, quod ideo dictum sit volare aves sub firmamento coeli, quia hoc nomine etiam aether indicetur, hoc est, superius illud aeris spatium quod a turbulento hoc et caliginoso loco in quo aves volant usque ad astra pertingit, et esse tranquillum prorsus ac luce plenum non immerito creditur. Nam et errantia sidera septem, quae in hoc aetheris spatio vaga ferri perhibentur, Scriptura in firmamento coeli esse posita dixit. Ideoque aves recte dicuntur secus firmamentum coeli volare, quia vicina sunt, ut diximus, aetheri turbulenta haec aeris spatia, quae volatus avium sustinent. Nec mirandum si aether firmamentum coeli nominetur, cum aer appellatur coelum, ut supra docuimus. Nec praetereundum
Abbreviated transcription (Latin):
figuraliter deflet quicum potentes ess& et semperhostibus pre¬
ualerent : sauciati ilico & uulnerati in medio prelii corruerunt.
quomodo inquit ceciderunt potentes in medio pugnȩ : hoc &iam
modo pium xp̃i anorũ genus defl&eos qui repugnantes dȩ monib:
labuntur in saeculo quod est lubricum: Gelboe enim montes in¬
teor pr&antur lubrici montes

Expanded text:
iter pius propheta deflet. Qui cum potentes essent, et semper hostibus praeiter pius propheta deflet. Qui cum potentes essent, et semper hostibus praevalerent, sauciati ac vulnerati illico in medio praelii corruerunt. Quomodo, inquit, ceciderunt potentes in medio pugnae? Hoc etiam modo pium Christianorum genus deflet eos qui repugnantes daemonibus labuntur in saeculo, quod est lubricum. Gelboe enim montes, interpretantur lubrici montes
Abbreviated transcription (Latin):
rum apparere conspectibus &iã corporis lineamenta gestantẽ
ut non solũ uidere ualeat : sed & agnosci: Et si potest utrum
&iã iusti anima non quidem cogatur magicis sacris: sed digne¬
tur ostendi occultioribus misteriis sũ mȩ legi obtemperans : ut si
fieri non posse claruerit ut non uterq sensus in huius scripturae
tractatu ad mittatur : sed illo excluso imaginaria simili tudo¬
samuhelis diabolico ritufacta intellegatur : sed qm̃ si ueillud fieri
poss& siue non posset tamen fallatia satanȩ atq imaginũ simulan¬
darum callida operatio decipiendis sensibus humanis multi formis
inuigilat. pedetemti quidem neb quisitionibus diligentioribus
prȩscribamus : sed potius ex istimemus tale aliquid factũ maligno
spiritu phitonis sȩ illius ministerio. quã diunobis aliquid amplius ex¬
cogitare atq explicare non datur Haec sunt quae dephitonis sa

Expanded text:
rum apparere conspectibus etiam corporis lineamenta gestantem: rum apparere conspectibus etiam corporis lineamenta gestantem: ut non solum videri valeat sed et agnosci. Et si potest, utrum etiam justi anima, non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi occultioribus mysteriis, summae legi obtemperans: ut si fieri non posse claruerit, ut non uterque sensus in hujus Scripturae tractatione admittatur: sed, illo excluso, imaginaria similitudoSamuelis diabolico ritu facta intelligatur. Sed quoniam sive illud fieri possit, sive non possit, tamen fallacia Satanae, atque imaginum simulandarum callida operatio, decipiendis sensibus humanis, multiformis invigilat pedetentim quidem, ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus: sed potius existimemus tale aliquid factum maligno spiritu Pythonissae illius ministerio; quamdiu nobis aliquid amplius excogitare atque explicare non datur. » Haec sunt quae tunc de Pythonissa
Abbreviated transcription (Latin):
lista esseconatur : Miscent tamen isti fallacias. et quod uerũ
nos sepotuerint ñ docendi magis quã decipiendi fine pronuntiant
et forte hocest quod cũ illa imago samuhelis saulẽ prȩdicar& mori¬
turũ: dic̃it etiã secũ futurum: Quod utiq falsum. ẽ Magno
pater&ur: & illũ quiad eius ianuam ulcerosus iacebat lam in re¬
quie conftitutũ: magnũ chaos it̃ iectum essetestatur:
Aut si propterea samuhel ei dixit mecũ eris ut non adequalitatẽ
felicitatis sed ad parem conditionẽ mortis referat᷑: Quod uterq
homo fuerit . & uterq mori potueritlamq: mortuus. mortem
uiuo p̃nuntiabat perspicit quantũ opinor prudentia tua.
secundũ utrũq igi turitellectũ habere exitum hanclectionẽ
qui non sit contrafidem nisi forte profundiori in quisitione
hiueniatur ad liquidũ. uel posse uel ñ posse animã humanam
cũ ex hac uita migrauerit magicis carminibus euocari. & uiuo¬

Expanded text:
lista esse conatur. miscent tamen isti fallacias et uerum, quod lista esse conatur. miscent tamen isti fallacias et uerum, quod nosse potuerint, non docendi magis quam decipiendi fine praenuntiant: et forte hoc est quod, cum illa imago Samuhelis Saulem praediceret moriturum, dixit etiam secum futurum, quod utique falsum est. magno pateretur, et illum qui ad eius ianuam ulcerosus iacebat, iam in requie constitutum magnum chaos interiectum esse testatur. aut si prfelicitatis, sed ad parem conditionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, et uterque mori potuerit, jamque mortuus mortem vivo praenuntiabat; perspicit, quantum opinor, prudentia tua, secundum utrumque intellectum, habere exitum jam lectionem, qui non sit coninveniatur ad liquidum, vel posse vel non posse animam humanam, cum ex hac vita migraverit, magicis carminibus evocari, et vivo
Abbreviated transcription (Latin):
ficta machin am̃to eius quitrans figuratse uelud angelum lucis
etministrossuos subornat uelut ministros iustitiȩ:lam uero
sullud in quit mou&. quo modo amalignospiritu sauli uera pre¬
dicta sint potest & illud mirũ uideri quomodo dȩmones agnouerint
xp̃m. quẽ iudaei non agnoscebant: Cum enim uultds̃ etiam ꝑ
infimos infirmos quosq spiritus aliqua uera cognoscere tẽporalia
dum taxat ad istã mortalitatẽ pertinentia facile est & non in¬
congruum ut om̃ps &iustus adeorũ penam quibus ista p̃dicant᷑.
ut malũ quod eis immin&̃ antequã ueniat prenoscendo patiant᷑
occulto apparatu misteriorũ suorũ. etiam spiritibus talibus.
ali quid diuinationis inpertiat. ut quod audiuit ab angelis. prȩ¬
nuntient hominibus Tantum autẽ audiunt : quantũ omniũ
dñs atq moderator uel iub& uelsinit. Vnde &iã spiritus phi¬
tonicus in actibus a postolorũ ad teftatur paulo apło. et euange¬

Expanded text:
ficta machinamenta ejus qui transfigurat se in angelum lucis, ficta machinamenta ejus qui transfigurat se in angelum lucis, et ministros suos subornat velut ministros justitiae . Jam vero si illud, inquit, movet, quomodo a malignodicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo daemones agnouerint Christum, quem Iudaei non cognoscebant. cum enim uult deus etiam per infirmos infimosque spiritus aliquem uera cognoscere, temporalia dumtaxat adque ad istam mortalitatem pertinentia, facile est et non incongruum, ut omnipotens et iustus ad eorum poenam quibus ista praedicantur, ut malum, quod eis impendet, antequam ueniat, praenoscendo patiantur, occulto apparatu ministeriorum suorum etiam spiritibus talibus aliquid diuinationis impertiat, ut quod audiunt ab angelis praenuntient hominibus. tantum autem audiunt, quantum omnium dominus atque moderator uel iubet uel sinit. unde etiam spiritus pythonicus in Actibus apostolorum attestatur Paulo apostolo et euange
Abbreviated transcription (Latin):
tanter adhib&ur & dicitur. illecrro est ille salustius ille achilles
ille haector : hoc flumen simoi. illa roma : cum aliud nihilsint
quã pictaeimagines: Vn decherubim cũ sint caelestes uirtutes
factitamen exm&allo quo imperauit ds̃ suꝑ archam testam̃ti
magnaerei significande gratianon aliud quã cherubim illa quoq
figm̃ta uocitabant᷑: Itẽ dumquisq uid& somniũ. nondicit uidi
imaginẽ augustini. sed uidi augustinũ. Cũ eotempore quod aliꝗd
tale aliquis ui ditignoraret hoc augustinus:usque adeo manifes¬
tumẽ. Non ipsos homines sedimagines eorum uideri: Et pharao
spicas sed ixit uidisse in somnis & boues: non spicarum autbo um
imagines Sugitur loquido constat nominibus earũ rerũ quarũ
imagines sunt eas dem imagines appellari : Non mirũ est quod scrip¬
tura dicit samuhelem uisum &iã si forte imago samu helis apparuit.

Expanded text:
tanter adhibetur, et dicitur: Ille Cicero est, ille Salustius, ille Achilles, tanter adhibetur, et dicitur: Ille Cicero est, ille Salustius, ille Achilles, iste Hector, hoc flumen Simois, illa Roma, cum aliud nihil sint, quam pictae imagines. Unde cherubim cum sint coelestes virtutes, facti tunc ex metallo, quo imperavit Deus super arcam testamenti, magnae rei significandae gratia, non aliud quam cherubim illa quoque figmenta vocitabantur . Itemque dum quisque videt somnium, non dicit, Vidi imaginem Augustini, sed, Vidi Augustinum, cum eo tempore quo aliquid tale aliquis vidit, ignoraret hoc Augustinus. Usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum videri. Et Pharao spicas se dixit vidisse in somnis et boves, non spicarum aut boum imagines . Si igitur constat liquido nominibus earum rerum quarum imagines sunt, easdem imagines appellari, non mirum est quod Scriptura dicit Samuelem visum, etiamsi forte imago Samuelis apparuit per
Abbreviated transcription (Latin):
nutione suae potestatis et diuinitatis id fieri sicut ab ipsis iudaeis
quã quã peruersis atq inmundis & facta diaboli facientibus
et nonest absurdũ credere ex aliqua dispensatione diuinȩ uolun¬
tatis ꝑmissum fusse : ut non inuitus nec dominante magica poten¬
tentia. sed uolens atq obtemperans occulte dispensationis dĩ
quae phitonissam illam & saulem latebat : spiritus proph&ae
surus quam quã hi hoc facto potest adesse alius facilior intellectꝰ
ut non uere spiritum samuhelis excitatũ a requiesua credamus.
sed aliquod fantasma & imaginariã h lusionẽ diaboli machina¬
tionibus factam : quam propterea scriptura nomine samuhelis
appellat. quia solent imagines earũ rerũ nominibus appellari.
quarũ imagines sunt : si cut om̃a quae pingunturatq finguntur.
łarum rerũ quarũ imagines sunt i hominib: appellantur :
sicut hominis pictura cũ pingunt᷑ propriũ quotq nomen incunc¬

Expanded text:
nutione suae potestatis et diuinitatis id fieri, sicut ab ipsis Iudaeis, nutione suae potestatis et diuinitatis id fieri, sicut ab ipsis Iudaeis, quamquam peruersis atque immundis et facta diaboli facientibus,: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione diuinae uoluntatis permissum fuisse, ut non inuitus nec dominante atque subiugante magica potentia, sed uolens atque obtemperans occultae dispositioni dei, quae pythonissam illam et Saulem latebat, consentiret spiritusurus. Quanquam in hoc facto potest adesse alius facilior intellectus, ut non vere spiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma, et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea Scriptura nomine Samuelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt. Sicut omnia quae pinguntur atque finguntur, earum rerum quarum imagines sunt, nominibus appellantur: sicut hominis pictura cum pingitur, proprium quodque nomen incunc
Abbreviated transcription (Latin):
et astime ut suscitarer : et ca&era: Quaeritur secundũ historiã
utrum phitonissa ipsum ꝓph&ã de inferno euocauerit. analiquã
beatae memoriae augustinus ep̃s simpliciano mediolanensi ep̃o
scripsit in quiris in quã utrum potuerit malignus spiritus
excitare animã iusti: et tam quã de abditis mortuorũ repa. gu¬
lis euocare. Itaut uider&ur et loqueretur cum saul: Nonne ma
gis mirandũ sit quod satanas ipsum dm̃ adsumpsit. et constrcuit
suꝑpinnam templi : quo lib& enim modo fecerit ille &iã modus
quo samuheli factũ est ut excitar&ur Similit̃ lat& nisi fortequis
dixerit faciliorẽ diabolo fuisse licentiã ad dñm uiuum unde uoluit
adsumendũ et ubi uoluit constituendũ quã ad samuhelis defunc¬
ti spiritum esuis sedibus excitandũ: Quod suillud in eu angelio
nos ideo conturbat. quia dñs uoluit atq permisit: Nulla dimi¬

Expanded text:
etasti me ut suscitarer, etc. » Quaeritur secundum historiam etasti me ut suscitarer, etc. » Quaeritur secundum historiam utrum pythonissa ipsum prophetam de inferno evocaverit, an aliquambeatae memoriae Augustinus episcopus Simpliciano Mediolanensi episcopo ita scribit: Inquiris, inquam, utrum potuerit malignus spiritus excitare animam justi, et tanquam de abditis mortuorum receptaculis revocare, et ut videretur et loqueretur cum Saul. Ngis mirandum est, quod satanas ipsum dominum assumsit et constituit super pennam templi? quolibet enim modo fecerit, ille etiam modus, quo Samuheli factum, ut excitaretur, similiter latet. nisi forte quis dixerit faciliorem diabolo fuisse licentiam ad dominum uiuum unde uoluit assumendum et ubi uoluit constituendum quam ad Samuhelis defuncti spiritum a suis sedibus excitandum. quod si illud in euangelio ideo nos non perturbat, quia dominus uoluit atque permisit nulla demi
Abbreviated transcription (Latin):
presentis scłi peccati sui nigredine operitus sepȩ ab eodem scło in¬
firmus despectusq relinquitur. ut cum eo nequaquã currere
ualeat sed fractus aduersitate torpescat: sed hunc dauid in ue¬
nit quia redemptor noster ueracit̃ manufortis Nonnumquã
quos despectos amundi gloria repperit: in suo amore conuertit
Cibo pascit : quia uerbi scientia refecit. Ducẽ itineris eligit:
qui a suum &iam predicatorem facit. Et qui amalechitam
sequi non ualuit: dux dauid efficitur. quia isquẽ indignum
mundo deseruit non solũ conuersus insuã mentẽ dm̃ recepit:
sed prȩdicando hunc &iã usq ad aliena corda ꝑducit. quod ui¬
delic& duce dauid amalechitã conuiuantẽ inuenit & extinguit
quia iipsis xp̃s praedi candibus mundi la&itiã deftruit : quos
mundus comites habere despexit. Post mortẽ autẽ samuhelis
Statimq suscitatus ait adeum: quarei qui¬

Expanded text:
praesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo inpraesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo nequaquam currere valeat, sed fractus adversitate torpescat? 3. Sed hunc David invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, suo amore convertit, cibo pascit, quia verbi scientia reficit. Ducem itineris fecit, quia suum etiam praedicatorem facit. 4. Et qui Amalechitam sequi non valuit, dux David efficitur, quia is quem indignum mundus deseruit, non solum conversus in suam mentem Deum recipit, sed praedicando hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce, David Amalechitam convivantem invenit, et exstinguit, quia Christus, ipsis praedicantibus, mundi laetitiam destruit, quos mundus comites hstatimque suscitatus, ait ad eum: Quare inqui
Abbreviated transcription (Latin):
enim cordis. obdormitio est Dormiunt inciuitatẽ ueterẽ
non euigilant in nouã Vlenit xp̃s noneos occidit. sed tulit
abeis sciphum aque. idest̃ gratiã legis. Tulit & sceptrũ regale
regni scilic& potestatem. quã promagno habebatit. & unde se
protegebant tẽporalit̃: et quã aduersus dñi ꝑ incredulitatem
gerebant. Deinde & ingressus uictor dauid ñr decastris eorum.
liũ aduersus is rahel : insurgentes amalechite inruerunt in siceleh
& succendentes eam captiuauer̃ om̃a quaeerant dauid & pue¬
rorũ eius Reuersus ergo dauid. ad ꝑsequendos amalechitas
inuenit aegrptũ puerũ las sescentẽ quẽ amalechitȩ egrocum in
itinere relis querant Hunc autẽ dauid inuentũ cibo refecit.
ducemq: su itineris fecit. Sicq amalechitas ꝑsequitur. epulan¬
tes querepperit. et funditus extinguit Quid estenim quod
aegrptius amalechitȩ puer initinere lassatur. nisi quod amator

Expanded text:
enim cordis obdormitio est. Dormiunt in vitam veterem, enim cordis obdormitio est. Dormiunt in vitam veterem, non evigilant in novam. Venit Christus, non eos occidit, sed tulit ab eis scyphum aquae, id est gratiam legis. Tulit regale regni, sed potestatem, quam pro magno habebant, et unde se protegebant temporaliter, et quam adversus Deum per incredulitatem gerebant. Deinde et ingressus victor David noster de castris eorum, et lium adversus Israel, insurgentes Amalecitae irruerunt in Sicelech, et succidentes eam, captivaverunt omnia quae erant David et puerorum ejus. Reversus ergo David ad persequendos Amalecitas, invenit Aegyptium puerum lassescentem, quem Amalecitae aegrotum in itinere reliquerant: hunc autem inventum David cibo refecit, ducemque sui itineris fecit, sicque Amalecitas persequitur, epulantesque reperit, et funditus exstinguit. Quid estAegyptius Amalechitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator
Abbreviated transcription (Latin):
uacuos sede uel imperio reliquisse Clamidis enim absciso. reg¬
niest amputatio Hocetiã alio loco idẽ saulcũ ꝑiobedientiã
peccass& ostendit Nãcum ueniã pe car&ur rogar&q samu¬
helem ut reuerter&urcũ illo ad placandũdm̃ & noluis set
atq: conuertens facem suã abiret: et tenuit saul pennulam
regnum is rahel demanutua hodie & dabit illud ꝓximotuo
& diui d&ur isrł induo sopuli ergo israhel ꝑsonã figurat. e
gerebat rex iste Qui populus amisurus erat regnum: dumꝑ
quando idem dauid fugiens a facie saul: Ingressusẽ in castra
regis. cũ dormientẽ offendiss& non ꝑcussit . non occidit. sed so
lam lanceã quae erat ad caput eius. & lenticulam sustulit
Dormientibusq cunctis egressus ecastris transiuit in cacumi¬
ne montis. quid ergo esthoc ꝑ sequebant᷑ namq xp̃m iudaei:
sed ꝑsequendo dormiebant quia non uigilabant corde. Duritia

Expanded text:
vacuos sede vel imperio reliquisse. 7. Chlamydis enim abscisio regvacuos sede vel imperio reliquisse. 7. Chlamydis enim abscisio regni est amputatio: hoc etiam alio loco idem Saul, cum per inobedientiam peccasset, ostendit. Nam cum veniam precaretur, rogaretque Samuelem ut reverteretur cum illo ad placandum Deum, et noluisset, atque, convertens faciem suam, abiisset, tenuit Saul pinnulam regnum Israel 525 de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo, et dividetur Israel in duo. Populi ergo Israel personam figurate gerebat rex iste, qui populus amissurus erat regnum, dum pquando idem David fugiens a facie Saul ingressus est in castra regis, et cum dormientem invenisset, non percussit, non oclam lanceam, quae erat ad caput ejus, et lenticulam sustulit, dormientibus cunctis. Egressusque de castris transivit in cacumine montis. Quid ergo hoc est? Persequebantur namque Christum Judaei, sed persequendo dormiebant, quia non vigilabant corde. Duritia
Abbreviated transcription (Latin):
ca inferior parsterrae potest accipi : Etcerte quod manifestum
Illuc fugit non sunt dauid a faciesaul : Tam diuenim ꝑsecuti sunt
illum iudaei : quo adusq paner&ur inspeluncã. Sed quid est
quod saul persecutor ad purgandũ uentrẽ speluncã ingreditur
nisi quod iudȩi inxp̃m conceptũ mentis malitiã quasi odorẽ fetidũ
emiserunt : et cogitata apud se noxia factis exteriorib dumxp̃m
perimunt ostenderunt Sed tamen dauid saulem occidere no¬
luit . & cum eũ inabdito occultatus antro haber& ipotestate
reseruare potius quã occideremaluit: Ita & xp̃s cũ ess& inspe¬
lunca carnis: persecutorẽ populũ in potestate habuit & non
occidit Scriptũ enim erat de eis perproph&am. neoccide¬
ris eos Tantũ deniq dauid sũmitatẽ clamidis eius silenter
abscidit. ut ostender& proph&ia xp̃m iudeos non occidisse
sed eis tantũ rogni gloriã abstulisse Sic eos ꝑsecutione sua.

Expanded text:
ca inferior pars terrae potest accipi. Et certe, quod manca inferior pars terrae potest accipi. Et certe, quod manIlluc fugit noster David a facie Saul. Tandiu enim persecuti sunt illum Judaei, quousque poneretur in spelunca. Sed quid quod Saul persecutor ad purgandum ventrem speluncam ingreditur, nisi quod Judaei in Christum conceptam mentis malitiam quasi odorem fetidum emiserunt, et cogitata apud se noxia factis deterioribus, dum Christum perimunt ostenderunt: sed tamen David Saulem occidere noluit, et cum eum in abdito occultatus antro haberet in potestate, reservare potius quam occidere maluit: ita et Christus dum esset in spelunca carnis, persecutorem populum in potestate habuit, et non occidit. Scriptum enim erat de eis per prophris eos. Tantum denique David summitatem chlamydis ejus silenter abscidit, ut ostenderet prophetia Christum Judaeos non occidisse, sed eis tantum regni gloriam abstulisse, sicque eos persecutione sua
Abbreviated transcription (Latin):
fugit inspeluncã : terra tegitur neuideatur: Portabat autem
terrã ihs carnem quã acceperat d&erra. et in ea seoccultabat
neaiudeis inuenir& urds̃: si enim cognouissent num quã dñm
glori aecrucifixissent. Quare ergo dñm gloriȩ non inuenerunt :
quia spelunca setexerat. Id est carnis infirmitatẽ oculis obici¬
ebat et maiestatẽ diuinitatis in corporis tegmine tam quã spe
luncȩ abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes dm̃. ꝑsecuti
sunt  nec mori potuit nisi in homine nec crucifigi potuit nisi i ho¬
mine : quia nec teneri potuit nisi in homine Opposuit ergo male
quaerentibus terram : seruauit bene quaerentibus uitã: fugit
ergo secundũ carnẽ inspeluncã a facie saul. quia passus ẽ usq ad eo
seoccultans iudeis ut morer&ur : Sed quare usq ad mortẽ uoluit
essepatiens : ut fuger& a faciesaul inspelunca Et enim hspelun¬

Expanded text:
fugit in speluncam, terra tegitur, ne videatur. Portabat autem fugit in speluncam, terra tegitur, ne videatur. Portabat autem terram Jesus: carnem quam acceperat de terra, et in ea se occultabat, ne a Judaeis inveniretur Deus. Si autem cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Quare ergo Dominum gloriae non invenerunt? quia in spelunca se texerat, id est carnis infirmitatem oculis objiciebat, et majestatem divinitatis corporis tegmine tanquam Augustinus: terrae abdito speluncae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum persecuti sunt hominem. Nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit, nisi in homine, quia nec teneri potuit nisi in homine. Opposuit ergo male quaerentibus, terram, servavit bene quaerentibus, vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultari Judaeis ut moreretur. Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens, ut fugeret a facie Saul in speluncam? etenim spelun
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quod stultum ẽ dĩ fortius est hominibus : nontam quã saliuȩ
offendant sed adđtende quia superbarbã decurrunt : quomo¬
do enim insaliuis infirmitas : sic in barba uirtus ostenditur:
Texit ergo uirtutẽ suã corpore in firmitatis suae : & quod forin¬
secus infirmabat᷑ : tam quã insaliua apparebunt bntus autẽ
peluncam & ibi latebat: Sed rex in prouisis exceptus insidiis.
quod in nocuo moliebatur inciderat : Scriptum ẽ enim: qui fodit
foueã i ꝓximo : ipse incidit in eã: Dauid autẽ bona promalis
r&ribuens hnimicũ non occidit. Sed protesti monio facti orã regiȩ¬
clamidis abstulit . cũ facilius ess& exceptũ insidiis aduersariũ ꝑde¬
re : magis quã flere quidergo ẽ quod iste fugiens a facie saul. inspe
luncã latuit : quare autẽ latuit. nisi ut occultar&ur & non in ue¬
niretur : quid ẽ contegi inspelunca nisi contegiterra: qui enim

Expanded text:
Sed quod stultum est Dei fortius est hominibus, non tanquam salivam Sed quod stultum est Dei fortius est hominibus, non tanquam salivam attendas, sed attende quia super barbam decurrit. Quomodo enim in salivis infirmitas, sic in barba virtus ostenditur. Texit ergo virtutem suam corpore infirmitatis suae. Et quod forinsecus infirmabatur, tanquam in saliva apparebat. Intus autem pelunca, ibi latebat: sed rex improvisis exceptus insidiis, quod innocuo moliebatur inciderat. Scriptum est enim: Qui fodit foveam proximo suo, ipse incidet in eam . David autem, bona pro malis retribuens, inimicum non occidit, sed pro testimonio facti oram chlamydis regiae abstulit: cum facilius esset exceptum insidiis adversarium perdere magis quam flunca latuit? Quare autem latuit, nisi ut occultaretur, et non inveniretur? Quid est contegi spelunca, nisi contegi terra? qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem melchi sedech. Mut auit ergo ossuum insacerdotio. muta¬
uit i preceptis dans aliud testam̃tum euacuata carnali operatione
atq: inde conlapsus est in manibus eorum . quando eũ conprehenden¬
tes crucifixerunt. Et procedebat ad ostia portȩ idest humiliabat
se hocestenim procedere usq ad ostiũ fidei nrae. Ostiũ enim
porte mitiũ fidei. Inde incipit ecła et ꝑuenit usq ad speciem:
ut cũ credit ea quae non uid&: mereatur ꝑfru cũ eũ facie
ad faciem uidereceperit. quod uero in illo quasi furore saliuȩ
decurrebant superbarbam eius: a postolus haec aperit dicens :
iuda ei signa p&unt. et grecisapientiã quaerunt. Nos autom
predicamus xp̃m crucifixum iudaeis quidẽ scandalũ gentib
autẽ stultitiã. Ipsis uero uocatis iuda eis & grecis xp̃m dĩ uir
minibus et quod in firmũ estdĩ fortius ẽ hominibus Saliuȩ¬

Expanded text:
ordinem Melchisedech. 3. Mutavit ergo os suum in sacerdotio, mutaordinem Melchisedech. 3. Mutavit ergo os suum in sacerdotio, mutavit in praeceptis, dans aliud Testamentum, evacuata carnali operatione, atque inde collapsus est in manibus eorum, quando eum comprehendentes crucifixerunt. Et procidebat ad ostium portae, hoc est, humiliabat se, hoc est enim procidere usque ad ostium fidei nostrae, ostium enim portae, initium fidei; inde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem, ut cum credit ea quae non videt, mereatur perfrui, cum eum facie ad faciem videre coeperit. 4. Quod vero in illo quasi furore salivae decurrebant super barbam ejus, Apostolus haec aperit dicens: Iudaei signa petunt et Graeci sapientiam quaerunt, nos autem praedicamus Christum crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stuhomines, et quod infirmum est dei, fortius e