comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatis affec̾tum quo uemo uult
mori. usq ad eo naturale. ut eũ beatope¬
ero nec senecꝰtus auferre potuerit. eu
dic̾tum est cum senueris duceris qͦ
ñ uis: ꝓpt̾ nos consolandos etiam uise
transfigurauit ipse saluator dicens. pa¬
ter si fieri pot̾ transeat a me calix iste:
qui utiq mori uenerat. nec habebat
inortis necessitatẽ s̃ uoluntatem: po¬
testate positurꝰ animã suã. & rursus
eam potestate sumpturuss S mole¬
stia quantacumq sit mortis. debet eã
uincere uis amoris: quo amatur ille
qui eum sit uita nr̃a. ettam mortem
uoluit ꝑferre ꝓ nob̃ Nam si nulla
esset mortis uel parua molestia: nõ
esset tam magna martirum gła. Si
si pastor bonus qui posuit animam
suam ꝓ ouibus suis. ex ipsis ouibꝰ tam
multos sib mires fecit: quanto magis
debẽt usq ad mortem ꝓ ueritate cer¬
tare. & uiq ad sanguinem adũsus pec¬
catum. quibus oues ipsas pascendas hoc

Expanded text:
infirmitatis affectum quo nemo vult infirmitatis affectum quo nemo vult mori, usque adeo naturalem, ut eum beato Petro nec senectus auferre potuerit, cui dictum est, Cum senueris, duceris quo non vis. Propter nos consolandos hunc etiam in se transfiguravit ipse Salvator, dicens, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste : qui utique mori venerat, nec habebat mortis necessitatem, sed voluntatem, potestate positurus animam suam, et rursus eam potestate sumpturus. Sed molestia quantacumque sit mortis, debet eam vincere vis amoris, quo amatur ille qui cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel parva molestia, non esset tam magna martyrum gloria. Sed si pastor bonus qui posuit animam suam pro ovibus suis , ex ipsis ovibus tam multos sibi martyres fecit; quanto magis debent usque ad mortem pro veritate certare, et usque ad sanguinem adversus peccatum, quibus oves ipsas pascendas, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mortis naturalem timorẽ. quo mori uo¬
Nam et apłs paulus dieit se hr̃e cõcupis¬
centiam dissolui. ⁊ esse cuxͦ: Ingemiseit
tam̃ grauatus: & ñ uult s̃poliari s suꝑu esti¬
ri ut absorbeatur mortale auita: & hiuic
dommꝰ dilectori suo: cum senueris inquit
extendes manus tuas. & alius te cinget
oe ducet quo tu non uis: ħ enim drxit
ei: significans qua morte elarificaturus
esset dm̃. Extendes inquit manꝰ tuas: hoc
est crucifigeris: Ad hoc aut̃ ut uenias
alius te cinget: & ducet ñ quo uis. sed
quo non uis Prius dixit quid fieret.:¬
et deinle quomͦ fieret: Nõ enĩ eruci¬
fixus: s utiq crucifigendus. qͦ nollet
est duc̃tus Nam erucifixus ñ quo nole¬
uat abiit. s pocius quo uolebat. Solutꝰ
quippe a corꝑe uolebat esse cum xͦ: sed
si fieri posset. pret̾ mortis molestiam ui¬
tam concupiscebat ȩt̾̃nam Ad qͣm mo¬
lestiam nolens ductus est. s ab ea uo¬
leus eluctus est. Holens ad eam uenit:
s uolens eam uicit ⁊ reliquit huuc

Expanded text:
imorem, quo mori noNam et apostolus Paulus dicit se habere concupiscentiam dissolvi et esse cum Christo: ingemiscit tamen gravatus, et non vult spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita . Et huic Dominus dilectori suo. Cum senueris, inquit, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis. Hoc enim dixit ei, significans qua morte clarificaturus erat Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est crucifigeris. Ad hoc autem ut venias, alius te cinget, et ducet non quo vis, sed quo non vis. Prius dixit quet deinde quomodo fieret. Non enim crucifixus, sed utique crucifigendus quo nollet est ductus: nam crucifixus non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat. Solutus quippe a corpore volebat esse cum Christo, sed si fieri posset, praeter mortis molestiam vitam concupiscebat aeternam: ad quam molestiam nolens ductus est, sed ab ea volens eductus est: nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit hunc
Abbreviated transcription (Latin):
Uerumtn qͣntũ nos erudire & ex lege sua
docere clignat᷑ . ꝓ captu mõ ꝓ modulo meo ego
aliquid c̃e de huius q̃stionis ꝓfunditate illo
actuiante respondeam: ac primũ illã lo¬
cutionẽ ñ s esse contrariã facillue osten¬
dam: Quis enim ñ ita rectissime loqͥ possit:
loquitur si dicit mundus ẽ totꝰ nͥ pedes:
opus nͥ pedes lauare: s est mundꝰ totꝰ
totꝰ utiq p̃ter pedes. uł mii pedes: quos ha¬
bet opus lauare: S quid hoc ẽ : Quid s uult:
Qiud hic necessarium ẽ ut q̃ramus: dñs
dic̃. ueritas loquit᷑ qͦd opꝰ habeat lauare

Expanded text:
re et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; opus nisi pedes lavare, sed est mTotus utique praeter pedes, vel nisi pedes, quos habet opus lavare. Sed quid est hoc? quid sibi vult? quid hic necessarium est ut quaeramus? Dominus dicit, Veritas loquitur, quod opus habeat pe
Abbreviated transcription (Latin):
sius saluns ꝑiculo ext̾rens: si ñ lauero te inqͥt
ñ habebis partem mecũ: Ita dictum ẽ si ñ laue¬
ro te eum de solis pedibꝰ ageretur: qͦm dici asso¬
let calcas me. qñ sola planta calcatur. at ille a
domine ait ñ tantum pedes meos. s ⁊ manꝰ &
mea. ñ solum una ñ subtraho : uerũ
& pͥma subst̃no. Ne mͥ neges capiendã
tecum partẽ : eum nullam tͥ nego abluendã

Expanded text:
iculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est, Si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur; quomodo dici assolet, Calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amDomine, ait, non tantum pedes meos, sed et manus et membra, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. uenit᷑ eum a quo cepit. idest ad
petrum: & tẽ petrꝰ quod etiam quilibet eoꝵ
expanisset expauit: acq ait: domine tu mͥ la¬
ias pedes: t̃umͥ: Quid est tu :᷑ quid ẽ mͥ: Cogi¬
tanda s̃ pocius qͣm dicenda: ne forte quod de ins
ũbis aliquatenꝰ dignum conetp̃ ania. ñ expli¬
facio tuuescis mͦ: seies aũ postea: Nec tam̃ ille do¬
miici facti altitudine ext̾ritꝰ ꝑmitiit fieri qͦd
cur fieret ignerabat: s usq ad suos pedes humi¬
lem xxp̃m adhue ñ uult uide. ñ pot̃ sustinere:

Expanded text:
coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum: et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum expavisset, expavit, atque ait, Domine, tu mihi lavas pedes? Quid est, tu? quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda; ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explifacio, tu nescis modo; scies autem postea. Nec tamen ille, dominici facti altitudine exterritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat, sed usque ad suos pedes humilem Christum adhuc non vult videre, non potest sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
enim ñ expauesceret lauari
sibi pedes a dĩ filio.  Quamuis itaq mag¬
nȩ fuisset audatiȩ seruum contradicere
domino. hominẽ dõ: tam̃ hoc petrꝰ face¬
re maluit. qͣm ꝑpeti ut sͥ pedes lauarẽtꝰ
a domino & dõ: Nec putare debemꝰ hoc
petrũ int̾ cȩt̾os homines formidasse atq
recusasse: cum id alii ante ipsum lbent̃
quippe sic accipiuntur ista u̾ba euãgłii:
qr cum dictum esset cepit lauare peds
discipłoꝵ & ext̃gere linteo qͦ erat p̾cinctꝰ

Expanded text:
enim non expavesceret lavari sibi pedes a Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libentequippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo er
Abbreviated transcription (Latin):
ceret ꝓ amicis: qui pacient utebat᷑ inum¬
cis ac sic omnia dederat pat̾ ĩ manꝰ eiꝰ: et
in usum mala. & in effectum bona: Sei¬
ens &̃ qr a dõ exiit & ad cłm uadit.
Nnec dm̃ cum iñ exiret. nec nos defereus cũ
rediret. Hȩc gͦ sciens surgit a cena: ⁊ po¬
nit uestuñta sua Et cum accepisset linte
e cepit lauare pedes discipłoꝵ: & exter¬
gebat linteo qͦ erat p̾cinctꝰ. Debemꝰ dilect¬
ssimi sensum euangłistȩ diligent̃ attende:
Locuturꝰ quippe de tanta dñĩ humilitate.
priꝰ eiꝰ celfitudinem uoluit conuiũdare
ad ħ ꝑtinec qͦd ait. sciens qr om̃ia cdedit
ei pat̾ ĩ manus: & qr a dõ exiit & ad clm̃
uadit: Cum gͦ illi pat̾ omnia dedisset in
manꝰ: ille discipłoꝵ ñ manꝰ s pedes lauit:
et eum se sciret a dõ exisse ⁊ ad dm̃ ꝑgere:¬

Expanded text:
ceret pro amicis, qui patienter utebatur inimiceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset lintet coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum illi ergo manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit. Et cum se sciret a Deo exisse et pergere
Abbreviated transcription (Latin):
a spũ enum spãlia nominantur. IS qͦmͦ ista
fiant ut cdiabolicȩ suggestiones unmittant᷑.
ce. humanis cogitati onibꝰ misceant᷑ ⁊ eas
tamqͣm suas deputet homo: uñ seit hõ.
Nec dubitandum ẽ &t bonai suggestiones
a bono spũ ita latent̃ ac spãht̃ fieri: S inter¬
est quibꝰ nam carum humana mens cõsen¬
tiat: diumno auxilio uł deserta ꝑ meritũ
uł acliuta ꝑ gr̃am: Factum gͦ iam fuerat
u cord̾ iude ꝑ iminissionem diabolieã. ut
traderet discipulus magistrũ: s qͣminõ
didicerat dm̃ Iam talis uenerat ad conui¬
uium: explorator pastoris. insidiator sal¬
uatoris. uenchtor redemptoris: Iam talis
ueuerat: & uidebat᷑ ⁊ tolerabatur. & se ig¬
norari arbitrabat᷑: qe in eo. qͣm uolebat fa¬
lere fallebat᷑. At ille isto in ipło corde intꝰ
retur ut uellet. ꝓm̃ iam traclitor traditꝰ e¬
rat ei qͣm trade eupiebat: atq ita malum
tradendo faciebat. ut de illo tradito bonũ
fieret qͦd nesciebat: Sciebat enim dñs qͦd fa¬

Expanded text:
m spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus retur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid fa
Abbreviated transcription (Latin):
ħ itaq nonĩ .i. pascha qͦd̾ latine ut dixi transit
nuncupatur. uelut int̾p̃tans nob̾ b̃s euangłista:
ante diem inquit festum paschȩ seiens tħs qi
Spes mñbris in capite data ẽ: qͦd ẽe̾nt sinẽ¬
ipii plane: S alud ẽ transire de mundo: ali¬
ud transire eum mundo aliud ad patrẽ: aliud
ad hostẽ Nã & egyptii transier̃: ñ enĩ ꝑseq̃n¬
do manser̃: Ntam̃ transier̃ ꝑ mare ad regnũ:
s in mari adit̃itum: Seiens gͦ iłs qr uenit eiꝰ
hora ut transeat ex ħ mundo ad patrẽ: eũ di

Expanded text:
 nomen, id est, pascha, quod Latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia Spes membris in capite data est, quod essent ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum di
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m ioh̾em aduuiantẽ ipso
debitũ est explicanda tracta¬
cibus : et ut nobis posse do¬
nauerit explananda : Ante
ñ festum pasche sciens iħe quia
uenit hora eius ut transeat. ex hoc mundo
ad patrem: cum dilexisset suos qui erant

Expanded text:
secundum Joannem, adjuvante ipso, debitis est explicanda tractatibus, et ut nobis posse donaverit, explananda. Ante diem autem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ transitꝰ nr̃: Nam uideo posse istaũba euãgłi¬
ca qͦdã humano mͦ &ẽ sic accipi. tanꝗͣ usq ad
mortẽ xͦ dilexerit suos: ut hoc uideat᷑ ẽẽ ĩfi¬
nẽ dilex̃ eoss humana hȩc sentencia: nõ di¬
iuna: Neq enim nos huc usq ille dilex̃.
qui semꝑ e sine fine nos diuig̃: Abfit ut di¬
lechonem morte fimerit: qͥ ñ est morte funtꝰ
Etram pꝰ mortem qͥnq fr̃s suos dilex̃ diues
ille suꝑbꝰ atq impius. ⁊ & usq ad mortẽ nos
qͣm ille nos diligendo usq ad mortẽ ueni¬
ret: si dilectionem nr̃am morte fiiiret:
Nisi forte intelligendum ita sit in finem
dilexit ut moreretur ꝓpt̾ eos hoc enim testatꝰ est
dicens: Maorem hac caritatẽ uenio ht: qͣmut
animã suã ponat quis ꝓ amicis suis Ita sane nõ
ꝓhibemꝰ intelligi in finem dilex̃. inꝰq ad mortẽ
dilex̃: idest usq ad mortẽ illum dilecto iꝑsa ꝑ¬

Expanded text:
est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos ssimi. Nequaquam ille nos diligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem eos, ut moreretur propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ita sane non prohibemus intelligi, in finem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ intelligere cenam factã: ueluti iam consup¬
tam atq transactam: adhuc enim cenabat᷑: eũ
doniuꝰ surrex̃. & pedes lauit discipuł sius Nã
pꝰea recubuit. & bucellam suo traditori pꝰ ea
dedit: utiq cena nõdum finita. ħ est dumi ad¬
huc panis esset ĩ mensa: Cena gͦ fac̾ta clictũ
ẽ iam parata ⁊ ad comuuiantium m̃sã usũq¬
ꝑcduc̾ta Quod aũ ait cum diabolꝰ iã misisset
⁊ eor ut traderet eũ iudas sẏmonis scar iothis:
si q̃ris quid missum sit in cor iudȩ. hoc utiq
ut traderes euui: Misho ista: spał suggestio

Expanded text:
bemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumqperducta. Quod autem ait: Cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes, si quaeris quid missum sit in cor Judae? hoc utique, ut traderet eum. Missio ista spiritualis suggestio
Abbreviated transcription (Latin):
gendus sane suis expoliatꝰ ẽ uestuñtis: & mor¬
tuus iuolutus ẽ linteis: & tota illa eiꝰ pa¬
ssio nr̃a purgatio est. Passurꝰ gͥ exitia p̃mi¬
sit obsequia: ñ solum eis ꝓ quibus erat su¬
eum ad mortẽ: tanta ẽ quippe humauę
humilitatis utilitas: ut eam suo comĩdaret
exemplo &ẽ diuina sublimitas Quia homo
tatem redemptoris sequat᷑ inuentꝰ. ExꝑLI

Expanded text:
gendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et morgendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat surus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo tatem Redemptoris sequatur inventus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc ꝑtiet qͦd &e̾ de traditore ipsuis qͥiã
talis uenerat qͥnec ab illo ignorabat᷑. p̾loqͥ
uolure.⁊ ut ħ quoq ad maximũ cumu¬
lum humilitatis accend̾et: qͦd ã illi nõ
dedignatꝰ ẽ pedes lauare. euiꝰ manꝰ iam
p̃uidebat in scelere.: Quid aũ mirũ si
surrerit a cena ⁊ posuit uestim̃ta sua:
qui cum in forma dĩ esset semet ipsitm
exinaniuit : & quid mirum si penx̃ se lin¬
teo ⁊ qͥ formã serui accipiens. habitu ẽ
iuentꝰ ut hõ: Qd mir̃ si misit aꝗͣ in
peluẽ uñ lauaret pedes discipłoꝵ ⁊ qui
in t̾rã sanguniẽ fudit. qͦ immiindiciã
dilueret peccõꝵ: Quid mirũ si linteo
qͦ erat p̃cinctꝰ pedes qͦs lauerat t̾sit ⁊ q
carne qua erat indutꝰ. euangłistar̃ ue¬
stigia confirmauit. & linteo quidẽ ut
se p̾eingeret posuit uestim̃ta quȩ ha¬
bebat. ut aũ formã serui acciꝑet. qñ se¬
met ipsum exinanitiit ñ quod habebat de¬
posuit: s quod ñ habebat accepit:. Erucifi¬

Expanded text:
 pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accsi misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sic̃ qͥdam ecistimant g̾cũ nom̃ eł s hebreũ:
Oportunssime tn oocurrit in ħ noĩe: quedã con¬
gruentia utrarũq linguarum Quia enĩ pati
g̾ce paschin dr: ideo pascha passio putata est:
uelut hoc nomen a passione sit appellatum:
situs dicit᷑ Propt̃ea quia tunc primũ pascha
celebrauit ppłs dĩ. qͣndo ex egipto fuglentes
rubrum mare transiert̃: Auc̃ gͦ figira illa¬
ad imolanclum ducitur xͦ  euꝰ fangui¬
ne illitis postidꝰ nr̃is. idest eniꝰ signo eru¬
cis signatis frontibꝰ ur̃is. a ꝑditione hiuꝰ scłi
bolo transimus ad.xͫ & ab isto instabili scło ad
eiꝰ fundatissimiinn regnũ: Idõ quippe ad am̃ ꝑma¬
nentem transimiꝰ: ne eũ mundo transeunte

Expanded text:
on sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati graece πάσχειν dicitur, ideo Pascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum:sua lingua, propterea, quia tunc primum Pascha celebravit populus Domini, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt. Quae figura iad immolandum ductus est, cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi, bolo transimus ad Christum; et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ꝓ nob̾ passus ẽ. reliiquens nob̾ exẽ¬
plum: ut sequaniur uestigia eiꝰ: hoc est
talia p̃parare. hoc beati mr̃es ardenti
dilectione fecer̃: Quoꝵ si ñ manit̃ memo¬
rias celebramꝰ. atq in conuiuio qͦ ⁊ ipsi
faturati sunt ad m̃sam dni accedimiꝰ: opor¬
tet ut qͣmadinodum ipsi ⁊ nos talia p̃pare¬
mꝰ: Idõ quippe ad ipsam mĩã ñ sic eos
cõmemoramus qͦmadinodũ alios qui in
pace requiescunt. ut etiã ꝓ eis oremꝰ:
s mag̃ ut ipsi ꝓ nob̾. ut eoꝵ uestigiis
adhereamꝰ: quiã impleuer̃ ipsi caritatẽ.¬

Expanded text:
pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitate
Abbreviated transcription (Latin):
qualia de m̃sa añica ꝑceper̃: In cęt̾is enĩ qͦ
dixi. qͣmuis nec onĩia dicere potui: martir
xͥ longe impar ẽ xͦ Qd si quisqͣm se ñ dico
potentiȩ .xͥ. s innocentiȩ comꝑabit: ñ dicã
⁊ alienum se putando sanare. s suũ saltẽ
nullum hr̃c pecc̃m: etiam̃ñ aiuidior ẽ qͣm
rõ salutis exposcit: multũ ẽ ad illũ. ñ capit
tantũ: & bñ qͦd ista ꝓu̾bioꝵ sentencia cõ¬
monet᷑: quȩ continuo subiung̃ ⁊ dic̃:¬
Qs si aiudior es: noli concupiscere cibos
eiꝰ: Sacius eium ẽ ut uichil iñ sumas. qͣ
ut tͥ plꝰ qͣm oportet assumas: hȩc enĩ in¬
dicendo enu se sine pecc̃o ẽe̾: iustũ no

Expanded text:
eris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungi si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inDicendo enim se sine peccato esse, justum
Abbreviated transcription (Latin):
rem quippe hac dilectionẽ nemo ht̃: ut am¬
mã fuã ponat quis ꝓ amicis suis Eũq
sic umitem᷑ pia obediencia: ut ei nos
comꝑare nulla p̃simiamꝰ audatia¬
eo qͣ dicit. uos amnici mei estis si feceritis quȩ

Expanded text:
nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut annobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audaciaeo quod dicit, Vos amici mei
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ carnẽ honunis hr̃e. ⁊ pecẽm potu¬
it ñ hr̃e: Merito qͦd sequit᷑ nob̾ p̃cipitur:
&e tali ũbo atq ꝓũbio humana infirmitas
conuenitur. eiq dr̃: Noli extendere te
cum sis pauꝑ coutͣ diuitẽ: diues ẽ enu:
qui uec hereditario nec ꝓpͥo iunqͣm debito
obuexius. ⁊ ipse ustꝰ ẽ. ⁊ alios iustificat
.xͦ Noli contͣ eum te extenłe: in tantum
pauꝑ ut remissionis pecc̃oꝵ appareas eoti¬
dianus in orõne mñdieus Tuo aũ confilio
inquit abstine te uñ nͥ a p̃sumptione
fallaci: Ille quippe qͥa ñ tantũ ẽ hõ s etiã
d̃s: idõ numqͣm reus Si enim direxeris
ocilũ tuum ad illum: nusqͣm parebit: Ocu¬
lum tuum. oculum udelicet humanũ qͦ
cernis humana. si direxeris ad illũ. nusꝗͣ
parebit: qm̃ uideri ñ pot̃ qͣmadmodum
udere tu potes Parauit enĩ s̾ pennas sic̃
aquilȩ: et uãdet in domum ꝓpositi sui. uñ
ad nos utiq uenit: nec tales qualis uenit

Expanded text:
nem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit
Abbreviated transcription (Latin):
te lib̾am᷑ a morte Illiꝰ earo ñ uidit corrupti¬
onẽ: nr̃a pꝰ corruptionẽ in fine scłi ꝑ illũ
induet᷑ inicorruptione: Ille nob̾ ñ indiguit
ut nos saluos faceret: nos sine illo nichu
possimiꝰ facere Ille se nob̾ p̃buit palmutibꝰ¬

Expanded text:
n vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitib
Abbreviated transcription (Latin):
Cum finitum fũit: tẽ sentiemꝰ qͣm modieũ
de qͦ dictũ ẽ mundꝰ aũ gaudebit:. Nec tñ in huiꝰ
desiderii parturitione fine gaudio tristes si¬
mꝰ: s sic̃ ait apłs. spe gaudentes. in tribu¬
latione pacientes. Quia ⁊ ipsa parturiens
cui comꝑati simiꝰ: plus gaudet de max futi
ꝓle. qͣm tristis ẽ de p̃senti dolore. S huiꝰ
sermonis iste sit fiuis hũt enĩ q̃stionẽ mo¬
lestisfunã quȩ secuntur.: nec breuitate co¬
artanda st̃. ut possuit cominodius si dñs

Expanded text:
tunc sentiemus quam modicum de quo dictum est, Mundus autem gaudebit: nec tamen in hujus desiderii parturitione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commodius, si Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tis me. Eundo quippe ad patrẽ. fac̾turꝰ erat
cꝰtibꝰ recessurꝰ ⁊ s qͦd esset iturꝰ ad patrẽ: qͦd fec̃
dies conũsatꝰ. ascendit in eelimi: Illis gͦ ait
modicũ ⁊ iam ñ uidebitis me. qui eũ corꝑa¬
lit̾ tẽ uidebant: qr iturꝰ erat ad patrẽ. et eũ
deiceps mortalẽ usuri ñ erant. qualẽ eũ
ista loqueret᷑ uidebant: Qͦd uͦ acdlidit ⁊ tr̃tm
modicũ ⁊ iundebitis me. uniũse ħ ꝓmisit ee¬
cłię: sic̃ uniu̾se ꝓmisit. ecce ego uob̾cũ fũ
usq in consummationẽ scħ Nõ tarcdat dñs¬

Expanded text:
d Patrem, facturus erat ctibus recessurus; sed quod esset iturus ad Patrem, quod fecit dies conversatus ascendit in coelum . Illis ergo ait, Modicum et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus erant ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum ista loqueretur videbant. Quod vero addidit, et iterum modicum et videbitis me, universae promisit Ecclesiae: sicut universae promisit, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem s
Abbreviated transcription (Latin):
Roganclum ũ esse inmortalẽ. ⁊ rogari de¬
buisse mortalẽ : lumo hemĩ rogemꝰ eum.
ut nodum questionis hꝰ ipse dissoluat: lu¬
cendo in cordibꝰ nrĩs ad uidenda quȩ diẽ:
Puto enim quod ait. it̾um aũ uiclebo uos et
gauclebit cor ur̃m ⁊ gauclium ur̃m nemo
tollet a uob̾: ñ atl illud tempꝰ esse referẽdum
quo resurrex̃. eisq suã carnẽ̾ cernencdã tan¬
grudamq monstraitit: s potiꝰ ad illud und̾
iami cdexerat. qui cdiligit me diliget᷑ a patre
mõ. & ego diligã eum. ⁊ manifestabo me¬
ipsum illi: Iam quippe resurrexerat. iam se il¬
lis in carne monstrauerat. iaui selebat acd clex¬
t̾am patris: qñ dicebat idem ipse apłs ioħs euiꝰ¬

Expanded text:
rogandum non esse immortalem, rogari derogandum non esse immortalem, rogari debuisse mortalem? Imo, charissimi, rogemus eum, ut nodum quaestionis hujus ipse dissolvat, lucendo in cordibus nostris ad videnda quae dicit. 5. Puto enim quod ait, Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit : sed potius ad illud unde jam dixerat, Qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo meipsum illi . Jam quippe resurrexerat, jam se illis in carne monstraverat, jam sedebat ad dexteram Patris, quando dicebat idem ipse apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
catum ẽ qͥd ait apłs. Xp̃s surgeus a mortuis
iã ñ morit᷑: & mors ei ultͣ ñ dominabit᷑. huc¬
usq in fr̃to euangłii capitulo un hodie dis¬
putamꝰ. uelut facili uitellectu ominia eu¬
currer̃ acrior necessaria ẽ in his quȩ se¬
cunt᷑ intentio. Qiuid ẽ enim qͦd ait. ⁊ in illo
die me ñ rogabitis quioqͣni : hoc ũbum qͦd¬
est rogare. ñ solum pet̾e uerum᷑  int̾rogare
fignificat. & grecum euangłiuni uñ hoc
translatum ẽ. tale ht̃ ũbum quo utrumq
possit intelligi: ut hec aubiguitas nec inde
soluat᷑: Quamqͣm ⁊ si solueretur. ñ idõ nulla
questio remaneret Dnm eium xͫ postea qͣm
resurrer̃. & int̾rogatũ legimꝰ ⁊ rogatũ.
lam int̾rogatꝰ ẽ a discipulis ascensurꝰ ĩ ce¬
sum uͦ iam esset in cęlo: rogatꝰ ẽ a scõ stepħo.
ut spm̃ enis acciꝑet. Et quis audeat uł co¬
gitare uł dicere. in cęlo sedentẽ.xͫ rogandũ
ñ esse.⁊ oe int̾ra manentẽ roganduni fuisse:

Expanded text:
rgens a mortuis, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . Hujusque in isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt. Acrior necessaria est, in his quae sequuntur, intentio. Quid est enim quod ait: Et in illo die me non rogabitis quidq solum petere, verum etiam interrogare significat; et Graecum Evangelium, unde hoc translatum est, tale habet verbum, quo utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas, nec inde solvatur; quanquam et si solveretur, non ideo nulla quaestio remaneret. Dominum enimresurrexit, et interrogatum legimus et rogatum. Nam interrogatus est a discipulis ascensurus in coecum vero jam esset in coelo, rogatus est a sancto Stephano, ut spiritum ejus acciperet . Et quis audeat vel cogitare vel dicere, in coelo sedentem Christum rogandum non esse, et in terra manentem rogatum fuisse?
Abbreviated transcription (Latin):
dicta funt melius existimo intelligi: mos¬
dicum ⁊ iam ñ uidebitis me. & it̃ũ mo¬
dicũ ⁊ uidebitis me Modicũ ẽ enĩ hoc to¬
tũ spatium: quo p̾sens ꝑuolat scłm Uñ
dic̃ idem tpse euangłista in epła fua: No

Expanded text:
dicta sunt, melius existimo intelligi, Modicta sunt, melius existimo intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista in Epistola
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑ speculum in enigmate: tẽ aũ facie ad
faciem. Nunc scio ex pate: tunc aũ cognoscã
sic̃ ⁊ coguitꝰ sũ. hunc toeius leboris sui fru¬
ctũ eccłia nunc parturit defidđando:
tue ẽ paritura ceruendo: Partu¬
rit gemĩdo: paritura le. tando: Partu¬
rit orando: paritura laudando. Et ideo
fie cicta officia referunt᷑ ac̾tionis:. Solꝰ
enim est liber: qr ꝓpt̾ se appetit᷑ ⁊ ũ refcrt᷑
ad aliud huic seruit actio: Ad hune enĩ
refert᷑ quicquid bñ agitur: qr ꝓpt̾ hũc
agitur: Ipse aũ ũ ꝓpt̾ aliud: s. ꝓpt̾ se ip¬
sum tenetur ⁊ habetur: Ibi gͦ finis qui suf¬
ficit nob̃ ẜt̃nus gͥ erit.. Neq eiuĩ nob suff¬
cit finis: nisi cuiꝰ iuillꝰ ẽ finis: hoc inspira¬
tum erat philippo: qñ dix̃. dnẽ ostende
nob̾ patrẽ ⁊ suffic̃ nob̃ In qͣ ostensione et¬
se ꝓuusit filius dicens Nõ credis qr egoĩ
patre. ⁊ pat̾ ii me ẽ: de hoc itaq quod
nemo tollet a uob̾: de ħ etiam quȩ suꝑius

Expanded text:
nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum . Hunc totius laboris sui fructum Ecclesia nunc parturit desiderando, est paritura cernendo. Parturit gemendo, paritura laetando. Parturit orando, paritura laudando; et ideo emplationis, cuncta officia referuntur actionis. Solus enim est liber, quia propter se appetitur; non refertur ad aliud, huic servit actio. Ad hunc enim refertur quidquid bene agitur, quia propter hunc agitur. Ipse autem non propter aliud, sed propter seipsum tenetur et habetur. Ibi ergo finis, qui sufficit nobis; aeternus igitur erit. Neque enim nobis sufficit finis, nisi cujus nullus est finis. Hoc inspiratum erat Philippo, quando dixit: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . In qua ostensione promisit et Filius, dicenuod nemo tollet a vobis. 6. De hoc etiam quae superius
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ ħ enim ẽ qͦd eos mouebat: qr dixit
modicũ ⁊ ñ uidebitis me. ⁊ it̾um modicũ
⁊ uidebitis me: Nam ĩ p̃cedentibꝰ qr ñ cdixe¬
rat modicũ. s dixerat ad patrẽ uado ⁊ iã ñ
uidebitis me. tamqͣ. aꝑte illis uisus ẽ locutꝰ:
nec uit̾ se de ħ aliquid quesier̃: Nẽ gͦ qͦd illis

Expanded text:
loquitur. Hoc enim est quod eos movebat, quia dixit, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Nam in praecedentibus quia non dixerat, Modicum, sed dixerat, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me ; tanquam aperte illis visus est locutus, nec inter se de hoc aliquid quaesie
Abbreviated transcription (Latin):
ait nẽ. ñ ad ĩminentẽ passionẽ. s ad
incinam resurrectionem ꝑtinere cre¬
datur: tanqͣm fu̾it factum quoderat tã
ꝓanne iam futurun: hodie dilectio¬
ni ur̃e ista suffictant : cum douau̾it
dominꝰ de conseq̃ntibꝰ disseremꝰ: Expl

Expanded text:
ait nunc, non ad imminentem passionem, sed ad vicinam resurrectionem pertinere credatur, tanquam fuerit factum quod erat tam proxime jam futurum. Hodie Dilectioni vestrae ista suffecerint; cum donaverit Dominus, de consequentibus d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ iusticiam. s ꝓpt̾ iniquitatẽ suã :
hec questio ista soluitur. ⁊ si eo modo in¬
telligamus dictum hȩc omnia facient uob
ꝓpt̃ nom̃ meũ. ut totum referat᷑ ad iustos.
tanqͣm dictum sit. hȩc omnia paciemi¬
ni ab eis ꝓpt̾ nomĩ meum᷑ ut hoc sit faci¬
ent uobis: quod ẽ paciemini ab eis: Si
aut̃ ꝓpt̃ nom̃ meũ fic accipitur tanqͣm
diceret. ꝓpt̾ nom̃ meum quos in uob̃̾ o¬
der̃: ita pot̾ accipi ⁊ ꝓpt̾ iusticiã qͣm
in uob̾ oder̃ ac ꝑ hoc ⁊ boni eũ ꝑsecu¬

Expanded text:
propter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quod in vobis oderunt; ita potest accipi, et propter justitiam quam in vobis oder
Abbreviated transcription (Latin):
& Hortans dñs seruos su¬
os ad mundi odia ꝑferẽda
pacient̃. ⁊ nullum mauis eis
⁊ melus quam de se ipso
p̃onit exemplum: qm̃ sic̃
quens nob̾ eremplum ut sequamur ue¬
stigia eius: Quod utiq si facimus: ipso
aduuiante facimus qui dix̃. sine me
nichil potestis facere Deniq quibꝰ
iam dixerat si odit uos mundus seitote
qr me priorem uob̾ odio habuit: er
nunc in eo quod audistis cum legere¬
tur euangłium. mem̃tote inquit ser

Expanded text:
hortans Dominus servos suos ad mundi odia perferenda patienter, nullum majus eis et melius quam de seipso proponit exemplum: quoniam, sicut nquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quod utique si facimus, ipso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur Eva
Abbreviated transcription (Latin):
etus ẽ nob̾ sapientia a dõ ⁊ iusticta et
sc̃ĩficatio ⁊ redemptio: ut qͦmadmodũ
scͥptum ẽ. qui głatur in dño głetur:
faciunt quippe ista mali malis : s ñ ꝓpt̾
iusticiã & idõ miseri utriq: & qui fa¬
ciunt ⁊ qui pacuuitur faeiunt ⁊ boni
malis: ubi ⁊ si faciunt isti ꝓpt̾ iusticiã.
ñ tam̃ illi ꝓpr̾ iusticiã paciintur Sed
dic̃ aliquis Si mali qñ ꝑsecintur bonos
Quod si ita ẽ: gͦ ⁊ qñ boni malos ꝓpter
insticiam ꝑsecuntur. ꝓpt̾ iusticiam etiã
mali paciuntur Siᵈ enum possunt ma¬
unt. ꝓpt̃ ħ mali paciuntur: qr facunt
boni ꝓpt̃ iusticiam. pacutur mali ꝓpt̃
iniusticiam: Nec mali gͦ ꝓpt̾ hoc posst̃
facere ꝓpt̾ quod bo. ni paencitur:⁊ qe
faciunt mali ꝓpt̾ i Iiusaciã: paciumtur

Expanded text:
ientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos alos propter justitiam persequuntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt maunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
me: hoc sedm eam scientiam dictum
intelligendum est: de qua ⁊ alibi scͥptũ
eͥ. Seire aut̃ te: sensus ẽ cõsũmatus
hac quippe scientia qui sciuint pa-¬
ipsi cum eis colliguntur a xp̃o Ex¬

Expanded text:
m eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Paipsi cum eis colliguntur a
Abbreviated transcription (Latin):
est seruus maior dño suo. si me ꝑse¬
cuti funt ⁊ uos ꝑseqͣntur: illũ signi¬
ficari seruum ꝑtinentẽ ad tnnorem
enim seruus ẽ auditurꝰ. suge ferue
bone: intra in gaudium dñi cui:
S hȩc omnia inquit facient uobis
ꝓpt̾ nom̃ meuui: quia nesciunt eum qͥ
misit me. Que omnia facient.⁊ nͥ gͣ

Expanded text:
us major domino suo; si me persecuti sunt, et vos persequentur; illum significari servum pertinentem ad timorem enim servus est auditurus: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae
Abbreviated transcription (Latin):
oder̃ in ipsis malss Ita gͦ ⁊ ipsi mali po¬
sfunt dici pari : & ꝓpt̃ mniquitatẽ que in
illis ꝑuitur. ⁊ ꝓpter iusticiam quȩ in e¬
oꝵ pena exercetur. Item queri pot̃. si
ettam mali faciunt ꝑsecutionẽ malis. sic̃
impii reges ⁊ iudices eum essent ꝑse¬
cutores pioꝵ. utiq ⁊ homicidas ⁊ adul¬
t̃os ⁊ quoscumq maleficos quos contra
leges publicas fecisse cognoscerent pu¬
niebant. ⁊ qm intelligendum ẽ quod art
dñs. si de mundo eẽtis : mundus quod
suum erat diligeret. Neq entm quos
punit dilig̃ mundus. a quo uidemꝰ supͣ
dicta scelerum genera plerumq puni¬
ri : nͥ qr inundꝰ ẽ ni eis a quibꝰ tania scele¬
ra pimiuntur. mundus ẽ in eis a quibꝰ
talia scelera diliguntur Mundꝰ itaq
ille qui intelligitur in malis atq imi¬
piis. ⁊ odit quod suum ẽ. ex ea parte
hominum qua sceleratis nocet: ⁊ dih¬
git quod suum ẽ. ex ea parte hominũ
qͣ eisõe ipsis corsceleratis fauet: Ergo hec

Expanded text:
i mali possunt dici pati, et propter iniquitatem, quae in illis punitur, et propter justitiam, quae in eorum poena exercetur. Item quaeri potest si etiam mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis cum consceleratis favet. Ergo haec
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dix si dilig̾etis me gaucdetis utiq qr uado ad
patrẽ. qr naturx huinanę gratulandum ẽ eo R¬
quod sic asfumpta ẽ a u̾bo unigenito. ut ĩmor¬
tał constitueret᷑ ĩ cęlo: atq fieret t̾ra sublimis.
ut incorruptibił puluis secdet ad dext̾am pa¬
tris: hoc enim modo se iturum dix̃ ad patrẽ:
Nam ꝓfecto ad illum ibat qͥ cum illo erat: S
ħ erat ire ad eum ⁊ recełe a nob̾: mutare atq
ĩmortale facere qͦd mortale suicepit ex nobis:
⁊ leuare in caelum ꝑ qͦd fuit in t̾ra ꝓ nob̾: qͥs
ñ hinc gaudeat qͥsic dilig. xp̃m ut ⁊ suam
naturam iam ĩ mortalem gͣtulet᷑ in xͦ: atq id

Expanded text:
etis utique, quia vado ad Patrem; quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo: atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: nam profecto ad illum ibat, qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id
Abbreviated transcription (Latin):
nullum. s. omnino pecẽm: Sic enĩ osten¬
dit ñ creaturarum s pecc̃oꝵ pͥncipẽ dia¬
bolum: qͦs nẽ nomine mundi ħꝰ appellat
Et quotienscumq mundi nom̃ ĩ mali figni¬
ficatione ponitur. ñ ostendit nͥ mundi
istiꝰamatores: de quibꝰ alibi sc̃ptum ẽ Qui¬
dĩ constituetur. absit gͦ ut sic intelliu¬
gatur diabolꝰ pͥnceps mundi: tanqͣm
mumdo dictũ ẽ. cumde &ͦ ũbo sermo ẽẽt:¬

Expanded text:
peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum, sed peccatorum, principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescumque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores; de quibus alibi scriptum est, QuiDei constituetur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquammundo dictum est, cum de Christo Verbo se
Abbreviated transcription (Latin):
mines dant qui cdiligt̃ mundũ ita do uob̾.
Qui ꝓpt̾ea sͥ dant pacẽ: ut sine molestra
litum atq belloꝵ. ñ dõ s amico suo mun¬
do ꝑfruant᷑ & qñ iustis dant pacem
ille concors dicendꝰ ẽ qui corda iungit. Nos
gͦ kmĩ quibꝰ xͤ pacem reliquit ⁊ pacẽ fuã
dis.⁊ ut concordes simus hingamꝰ inuicẽ
corda: ⁊ cor unum sursum habeamꝰ ne cor¬
xx. iiiͦ.:
non ticebetut cor urm. neq formidet. usꝙ¬

Expanded text:
iligunt mundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ille concors dicendus est, qui corda jungit. Nosus pacem relinquit, et pacem suam dus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corXXVIII. Non turbetur cor
Abbreviated transcription (Latin):
credidit uidit enim hominẽ: credidit dm̃:
Cernebat quippe atq tangebat carnẽ iuuen¬
tẽ qͣm uid̾at inorientẽ : ⁊ credebat dm̃ ẽ
in carue ipsa latentẽ Crecdebat gͦ m̃te
esd ñ uidebat: ꝑ ħ qͦd sensibꝰ corꝑis apparebat:
S..  si dñr credi quȩ uidentur. sic̃ diẽ unꝰ
quisq oculis suis se credidisse: ñ tam̃ ipsa ẽ
quȩ ĩ nob̾ ȩdificatur fides: s ex rebꝰ quȩ ui¬
dentur agitur ĩ nob̾ ut ea credantur quȩ ñ
sermo ẽ qͦd domuiꝰ ait. ⁊ nc̃ dixi uob̾ priꝰ¬
qͣm fiat. ut cum fac̾tum fu̾it credatis: il¬
hoc ⁊ facere cum p̃dixisset. ⁊ p̃dicere ante
qͣm faceret: creditur aut̃ hoc. ñ fide noua
s auct̾a : aut certe cum mortuus esset defe¬
cta. cum resurrexisset refecta: Neq enĩ
eum filium dĩ ñ ⁊ ante credebant: s cũ
in illo factum essec qͦd ante ꝓmisit: fides
illa quȩ tunc qũo illis loq̃bat᷑ fuit parua.

Expanded text:
credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae vidensquisque oculis suis se credidisse, non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus, quae videntur, agitur in nobis, ut ea credantur quae non sermo est, quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis; ilhoc facere cum praedixisset, et praedicere ante quam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta; aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta Neque enim eum Dei Filium non et ante credebant; sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva,
Abbreviated transcription (Latin):
dum uenimꝰ ad eos Ueniunt subueniendo:
uenimꝰ obechendo. Ueniunt illuminando:
uenimꝰ intuendo. Ueniunt implendo. ue¬
nimus capiendo.  ut sit nob̾ eoꝵ ñ ext̾na
uisio s int̾na: ⁊ in nob̾ eoꝵ ñ tͣnsitoria manꝰ¬
sio s ȩt̾̃na Sic mundo filius ñ se manifestat
Mundꝰ enim ẽ dictꝰ ħ loco: de quibꝰ ꝯtinuo
subruix̃: Q ñ dilig̃ me: sermones mõs ñ
seruat: hii s̃ qui patrẽ ⁊ filium ⁊ sp̃m scm̃¬
numqͣm uident: filiũ aũ ñ ut beatificent᷑
s ut iudicent᷑. ad modicũ uident: Nec
ipsum in forma dĩ uͥ ẽ cum patre ⁊ spũ sc̃o
parit̃ inuisibił: s ĩ forma hominis uͥ ẽẽ¬

Expanded text:
dum venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat: mundus enim dictus est hoc loco, de quibus continuo subjunxit, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui Patrem et Spiritum sancnunquam vident: Filium autem, non ut beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident: nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto pariter invisibilis: sed in forma hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ calumpniaris dõ. Ille inse naturã cõm̃¬
dat humanam: tu in illo audes deforma¬
re diuinam : infidelis ingrate: icło ne tu
miniut geum qui fecit te. qr cliẽ ille qͥd
factus st ꝓpt̾ te : ẜ quał enim patͥ filiꝰ ꝑ
qui factꝰ ẽ hõ: ut minor esset patre. fact᷑
est hõ Qd nͥ fieret.⁊ quid esset homo.
dicat plane dominꝰ ⁊ magist᷑ nr̃: S dih¬
geretis me gaudetis utiq qr uado ad
patrẽ : qr pat̾ maior me ẽ: Cum discipuł
aucdiamꝰ ũba doctoris: ñ cum alienis se¬
qͣmur astuciam deceptoris: agnoscamꝰ

Expanded text:
et calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ simul: cum ipsi ñ possint eͥe ñ simul: qͦd
uͦ addidit cõmemorabit uos: intellig̾e debe¬
imis etiã qͦo iubemur nõ obluusei saluberri.¬
mos monitus ad g̾ram ꝑtinere. quã nos cõme¬
morat sp̾e: Pacem inquit relinqͦ uob̾: pacẽ
sr̃ pacẽ: Pacem nob̾ relĩquit iturꝰ: pacẽ suã da
bit nob̃ in fine uenturꝰ. Pacem nob̾ relĩquit
Pacẽ suam nob̾ relĩquit. in qͣ manentes ho¬
stẽ uiucunꝰ: pacẽ suã dabit nob̾ qno sine ho¬
ste regnabimꝰ: Pacẽ relĩquit nob̾. ut etrã
hic inuicẽ diligamꝰ ꝑacẽ suã dabit nob̾.

Expanded text:
mus simul, cum ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem super pacem. Pacem nobis relinquit itnobis relinquit Pacem suam nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem relinquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit,