comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce ire ipsius. Tres angłi hic ponun¬
tur propt̃ fidem trinitatis quam
adnuntiant. sed tamen ut dictũ
ẽ quod ẽ pͥmus hoc sunt sequen¬
tes. id÷ ordo p̃dicatoꝵ. uoce mag¬
na clamant. quia bestiam se despi-¬
cere et ꝓ nichilo ducere in lib̾tate
uocis ostendunt.
i quis adorauerit bestiam.
id ÷ diabolum & imaginẽ eius
antixp̃m. & acceperit caracterẽ
in fronte sua. id÷ fidem illius in
mente sua aut in manu sua. ut
eius imittetur oꝑa. & hic bibet
de uino irȩ di mixto mero in ca¬
lice ire ipsius. Uideamus qͥ sint
qui habent caracterem bestiȩ in
fronte & manu. & qui solũmͦ in
manu. Iudei habent in fronte
& manii. quia & in eũ credunt.
unde eum recepturi sunt uixta
illud. alius ueniet in nomine suo
ipsum suscipietis. & oꝑa illius imi¬
tantur. blasphemando xp̃m et ne-¬
quissimis deseruiendo oꝑib. Falsi
autẽ. xp̃iani habent euis caracte¬
rem in manu. qui conficẽtur. se
nosse dm̃ factis aũt negant. Dũ¬

Expanded text:
voce magna. Tres angeli hic ponuntur, propter fidem Trinitatis quam annuntiant, sed tamen, ut dictum est, quod est primus, hoc sunt sequentes, id est ordo praedicatorum. Voce magna, quia bestiam se despicere et pro nihilo ducere, in libertate vocis ostendunt. Si quis adoraverit bestiam, id est diabolum, et imaginem ejustum. Et acceperit characterem, in fronte sua, id est fidem illius in mente sua, aut in manu sua, ut ejus imitetur opera. Et hic bibet de vino irae Dei mixto mero in calice irae ipsius. Videamus qui sint qui habent characterem bestiae in fronte et in manu, et qui solummodo in manu. Judaei habent in fronte et in manu, quia et in eum credunt, et inde eum recepturi sunt, juxta illud, Alius veniet in nomine suo, illum recipietis; et opera illius imitantur, blasphemando Christum, et nequissimis deserviendo operibus. Falsi autem Christiani habent ejus characterem in manu, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Du
Abbreviated transcription (Latin):
patris. illi inquiunt date ho¬
norem & non antixp̃o qͥ con¬
trarius honori in caractere
& nomine ac numero nomi¬
nis eiꝰ ẽẽ cognoscitur. In cȩlo
aut̾e terra & mari. om̃is cre¬
atura in tempore condita de¬
monstrat᷑.
t alius angłs secutꝰ ẽ eum
dicens. Cecidit eecidit babilon
iste angłs pͥmũ secutus asserit᷑.
subsequens predicatorũ ordo
monstratur. Bene autẽ angłs
angłm sequitur. quia eadem
adnuntiat. Ille enim dixit quia
uenit hora uidicii eus. hic aũt
dicit cecidit cecidit babilon. No¬
mine aũt babilonis. confusio
mundanȩ conuersationis intel¬
ligit᷑. Duȩ quippe oiuitates sunt
in hoc mundo. id̃. ierłm quȩ
habet regem. xp̃m. et babilon
quȩ habet regem nabuchodo¬
nosor. id÷. diabolum. Quarum
una cepit ab abel. altera a cam.
Una ẽ corpus xp̃i. altera corpꝰ
diaboli. Cum. autẽ dicunt scĩ
p̃dicatores cecidit cecidit baby¬
lon. p̃teritũ tempꝰ ponit᷑ ꝓ futu¬
ro. Cecidit uidelicet. ꝓ eo qͦd ẽ

Expanded text:
Patris . Illi inquit date honorem, et non Antichristo, qui contrarius honori in charactere et nomine ac numero nominis ejus esse cognoscitur. In coelo autem et terra et mari omnis creatura in tempore condita demonstratur. Et angelus alius secutus est eum, dicens: Cecidit, cecidit Babylon s asseritur, subsequens praedicatorum ordo imitatur. Bene autem angelus angelum sequitur, quia eadem annuntiat. Ille enim dixit: Quia venit hora judicii ejus: hic autem dicit: Cecidit, cecidit Babylon . Nomine autem Babylonis confusio mundanae conversationis intelligitur. Duae quippe civitates sunt in hoc mundo, id est Hierusalem quae habet regem Christum: et Babylon, quae habet regem Nabuchodonosor, id est diabolum. Quarum una coepit ab Abel, altera a Cain: una est corpus Christi, altera corpus diaboli. Cum autem dicunt sancti praedicatores: Cecidit, cecidit Babylon, praeteritum tempus ponitur pro futuro. Cecidit, videlicet pro eo quod est
Abbreviated transcription (Latin):
secunt᷑ illos. id÷ merces oꝑũ suoꝵ
sequet᷑ illos cũ unusqͥsq receꝑit
scđm suũ laborẽ. Quia enĩ post
opus merces sequit᷑ oꝑis. ipsum
opus electoꝵ eos comitari dicit᷑.
Ubi aũt finis adnuntiat᷑ oꝑis. ibi
tandem huiꝰ libri sit finis. seqͥt᷑.
nubes candida. Et supra nubem
sedentẽ similẽ filio hominis sub¬
audit᷑ uidi. Ntubes candida. caro
& anima nr̃i redemptoris intelli¬
git᷑ : quã non fascauit macula
peccati. De hac nube ꝑ ꝓpħam dr̃.¬

Expanded text:
untur illos, id est, merces operum suorum sequetur illos, cum unusquisque receperit secundum suum laborem; quia enim post opus merces sequitur operis, ipsum opus electorum eos comitari dicitur. Ubi autem finis annuntiatur operis, ibi tandem hujus libri sit finis. LIBER QUnubes candida, et supra nubem sedentem similem Filio hominis, subauditur, vidi. Nubes candida, caro et anima nostri Redemptoris intelligitur, quam non fuscavit macula peccati. De hac nube per pr
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus preualebit corpori¬
b hominũ. sed eum qͥ postꝗͣ.
occiderit corpꝰ habet potesta¬
tem animã mittere in gehen-¬
nam. Et nolite adorare eũ
qui putatur conditor ẽẽ cre¬
aturȩ spũ eductionis repletꝰ.
sed potius ipsum de quo da¬
nihel ait. pocestas eius potes.¬
tas ȩterna quȩ non auferet᷑.
& regnum euis non corrum¬
petur. Et apłs. ꝓpter quod

Expanded text:
alebit in corporibus hominum, sed eum, qui postquam occiderit corpus, habet potestatem animam mittere in gehennam. Et nolite adorare eum qui putatur conditor esse creaturae, spiritu seductionis repletus, sed potius ipsum, de quo Daniel dicit : Potestas ejus, potestas aeterna, quae non auferetur, et regnum ejus quod non corrumpetur. Et Apostolus: Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
gi. beati mortui scło. qͥ in dño
moriunt᷑ uiuentes uirtutib
qͥ scilicet pleni fide & ceteris bo-¬
nis oꝑib de hoc mundo migrant.
Uel beati mortui qͥ in dño mo-¬
riunt᷑. id ÷ qͥ imitantes caput
suũ non timent ꝓ eo mortẽ su
sint uiuere cum illo.
tui qui in dño moriunt᷑. om̃ib
electis congruit. Quod autẽ se¬
quit᷑ amodo iam dicit sp̃s ut
requiescant a laborib suis. speci-¬
alit̾ ꝑtinet ad p̃latos. qui diuer¬
so modo laborant in hoc quod gre¬
gem di cõmissũ habere uident᷑.

Expanded text:
gi: Beati mortui saeculo qui in Domino gi: Beati mortui saeculo qui in Domino moriuntur, viventes virtutibus; qui scilicet pleni fide et caeteris bonis operibus, de hoc mundo migrant. Vel, Beati mortui qui in Domino moriuntur, id est, qui imitantes caput suum, non timent pro eo mortem subsint vivere cum illo, tui qui in Domino moriuntur, omnibus electis congruit: quod autem sequitur. Amodo jam dicit Spiritus ut requiescant a laboribus suis, specialiter pertinet ad praelatos, qui diverso modo laborant in hoc, quod gregem Dei commissum habere videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uicissitudines penarũ uixta illd̾.
Ad calorẽ nimiũ transibunt:
ab aquis niuiũ. Unde ẽ erit
tempꝰ eoꝵ in scła. Deficient enĩ
miseri sine defectui. semꝑq erit
quod cruciet᷑. quia semꝑ ad cru-¬
ciamenta reparabit᷑ quod defe-¬
cit. hic id ÷ in presenti uita pati¬
entia sc̃oꝵ ẽ. qui dũ considerant
quȩ sint scõꝵ gaudia & reꝓboꝵ
supplicia. pacient̃ om̃ia ꝑferunt.
ut in fine saluent᷑. Qui custodi-¬
unt inandata di. id÷ p̃cepta le¬
galia. ut ẽ diliges dñ dm̃ tuũ.
& non adulterabis. ñ furtũ faci-¬
es. & cetera huiꝰmodi.
t audiui uocẽ de cęlo dicentẽ.
Seribe. Beati mortui qui in do¬
mino moriunt᷑. Hȩc uox tam
ad ipsũ ioħem ꝑtinet quã ad
om̃s fideles. qͥ remunerationem
semꝑitnã expectant. Scribe in
corde tuo & in cordib auditoꝵ
tuoꝵ. uł litteris cõmenda ut ad
postremos ueniat. Beati mor-
tui qͥm dño moriunt᷑. Quȩ sen¬
tentia dupplicit̃ potest intelli-¬

Expanded text:
arum, juxta illud: Ad calorem nimium transibunt ad aquis nivium ; unde est: Erit tempus eorum in saecula. Deficient enim miseri sine defectu, semperque erit quod crucietur, quia semper ad cruciamenta reparabitur quod defecit. Hic, id est in praesenti vita, patientia sanctorum est, qui dum considerant quae sint sanctorum gaudia et reproborum supplicia, patienter omnia perferunt ut in fine salventur. Qui custodiunt mandata Dei, id est, praecepta legalia, ut est, Diliges Dominum Deum tuum , et Non adulterabis, Non furtum facies , et caetera hujusmodi. Et audivi vocem de coelo dicentem: Scribe: Beati mortui qui in Domino moriuntur. Haec vox tam ad ipsum Joannem pertinet, quam ad omnes fideles, qui remunerationem sempiternam exspectant. Scribe in corde tuo, et in cordibus auditorum tuorum, vel litteris commenda ut ad posteros veniat: Beati mortui qui in Domino moriuntur. Quae sententia dupliciter potest intelli
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ab oriente neq ab occidente
& cet̾. subaudit ÷ locus fugiendi
qm̃ ds iudex ẽ. Ac si diceret fugi¬
endi uia undiq de ẽ quia ille ui-¬
forma humana om̃ib apparebit.
Clamans uoce magna ad seden-¬
tem supra nubẽ. sicut supra dic

Expanded text:
Neque ab oriente, neque ab occidente Neque ab oriente, neque ab occidente et caetera, subauditur, est locus fugiendi, quoniam Deus judex est, ac si diceret: Fugiendi via undique deest, quia ille juforma humana hominibus apparebit. Clamans voce magna ad sedentem supra nubem: S
Abbreviated transcription (Latin):
uentu: potest referri ad scđm.
Iudiciũ qͥppe futurũ ꝑ angłos
exercendũ. nullus ignorat. qui
adtendit qͦd dñs dicit de tẽpore
messis. uł de messorib. Ait enĩ.
Messores aũt: angłi sunt. Para¬
bola quoq zizanioꝵ huic loco
concordat. nec non illud qͥa simi¬
le ẽ regnũ cȩloꝵ sagenȩ misse
in mare om̃iũ genera piscium
congreganti. de qua elegert̃
bonos inuasa nulli dubium
quin angłi. malos aũt foras mi-¬
sert̃. S quod illi facturi ft̃ offi-
eccłia facient potestate. Dicat᷑
gͦ de angło quod habebat fal¬
cẽ acutam in manu sua. id̃÷
iudiciariã potestatẽ. falx enĩ
quicqͥd incidit. intra se colligit
qͥa uidelicet examen diuini ui-¬
dicii nullus ualet euadere. Int᷑
ipsã quippe sumꝰ quolioet fuge¬
re conem᷑. Recte gͦ iudex uen¬
turus falcẽ tenere ꝑhibet᷑. qͥa
cũ potentialit᷑ ad om̃ia obuiat.
utiq ouncta incidendo circum¬
dat. Unde psalmista. Si ascen-¬
dero in cȩlũ tu illic es. & alibi.

Expanded text:
st referri et ad secundum. Judicium quippe futurum per angelos exercendum nullus ignorat qui attendit quod Dominus dicit de tempore messis, vel de messoribus. Ait enim: messores autem angeli sunt. Parabola quoque zizaniorum huic loco congruit, nec non illud, quia simile est regnum coelorum sagenae missae in mari, omnium genera piscium congreganti, de qua elegerunt bonos in vasa, nulli dubium quin angeli, malos autem foras miserunt. Sed quod illi facturi sunt officus et Ecclesia facient potestate. Dicatur ergo de angelo, qui habebat falcem acutam in manu sua, id est, judiciariam potestatem. Falx enim quidquid incidit, intra se colligit, quia videlicet examen divini judicii nullus valet evadere. Intra ipsam quippe sumus, quocunque fugere conemur. Recte ergo judex venturus falcem tenere perhibetur, quia cum potentialiter ad omnia obviat, utique cuncta incidendo circumdat. Unde Psalmista; Si ascendero in coelum, tu illic es , et alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓphete. Siue etiam actiua
et contemplatiua uita. Quib
acceptis. effecta est aquila. Pereis
ꝑ mentis contemplationem ce¬
celestia iuxta illud apłi. Nostra
conuersatio incelis est. Sic eñĩ
dicitur. date sunt mulieri
due ale aquilȩ magne. tam¬
quam diceret᷑. Hoc domum
ipsa mulier meruit. ut aqͥla
magna efficeretur. Desertus
autem locus. corda sanctoꝵ
intelleguntur remota at̃re¬
nis desideriis. Prius enim a-
semet ipsis inordinatos deside¬
riorum. motus eiciunt. et sic
semet ipsos desertum quietis
efficiunt ut habeant locum
quo fugere possint. Quia dũ
nulla huius mundi dilig̃t
s solum modo et̃nam patri¬
am apperunt. magna men¬
tis cranquillitate ꝑ fruunt᷑.
in qua solitudine locum in¬
dm qui insecreto mentis
aquerentibus inuenitur.
cui psalmista dicit. Esto mͥ
ind̾m ꝓcectorem. et in locũ
refugii ut saluum me faci¬
as. Buabus gͦ alis mulier
utens. draconis ꝑ secucionẽ
euadit. quia sancta ecclesia
duorum testamentorum

Expanded text:
et prophetae, sive etiam activa et contemplativa vita. Quibus acceptis effecta est aquila, petens per mentis contemplationem coelestia, juxta illud Apostoli: Nostra conversatio in coelis est . Sic enim dicitur: Datae sunt mulieri duae alae aquilae magnae, tanquam diceretur: Hoc donum ipsa mulier meruit, ut aquila magna efficeretur. Desertus autem locus corda sanctorum intelliguntur, remota a terrenis desideriis. Prius enim a semetipsis inordinatos desideriorum motus ejiciunt, et sic semetipsos desertum quietis efficiunt, ut habeant locum, quo fugere possint, quia dum mala hujus mundi non diligunt, sed solummodo aeternam patriam appetunt, magna mentis tranquillitate perfruuntur. In qua solitudine locum um qui in secreto mentis a quaerentibus invenitur, cui Psalmista dicit: Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii ut salvum me facias . Duabus ergo alis mulier utens, draconis persecutionem evadit, quia sancta Ecclesia, duorum Testamentorum
Abbreviated transcription (Latin):
similis lapidi iaspidi dicit᷑.
quia dũ electos suos lustrat
et̃ne uiriditatis pabulo
nutrit. Lapis eñi iaspis
uiridis ẽ coloris. Et ideo
non inconuenient ꝑlapi¬
dem iaspidẽ uisio sc̃e tri

Expanded text:
m lapidi jaspidis. Dicitur, quia dum electos suos illustrat, aeternae viriditatis pabulo nutrit; lapis enim jaspis, viridis est coloris, et ideo non inconvenienter per lapidem jaspidem, visio intelli
Abbreviated transcription (Latin):
dt & feriuunt et die ac noc¬
te in templo eius. Et qui
sedet in throno habitat
super illof. Acsi diceretur
propterea ad numerum
ꝑ tinent electorum: prop¬
terea thonus di: ꝓpterea
templum di sunt: ꝓpterea
intemplo eius sanctam illi
ex hibent seruitutem quia
ti. quia sanguine agni ui¬
dent᷑ abluti. Ipsi enim a con¬
ditore suo tamquam thro¬
nus pre sidentur. Ipsi tam¬
quam templum in habi¬
tantut ipsi & ante thro¬
num in templo di deo ser¬
iure probantur. quia ipsi
sunt simul templum &
theonus dei. Nam quod
dixit sedet in throno. hoc
repetit dicens habitabit suꝑ

Expanded text:
iunt ei die ac nocte in templo ejus. Et qui sedet in throno, habitat super illos. Ac si diceretur: Propterea ad numerum pertinent electorum, propterea thronus Dei, propterea templum Dei sunt, propterea in templo ejus sanctam illi exhibent servitutem, quia ti, quia sanguine agni videntur abluti. Ipsi enim a conditore tanquam thronus praesidentur, ipsi tanquam templum inhabitantur, ipsi et ante thronum in templo Deo servire probantur, quia et ipsi sunt simul templum et thronus Dei. Nam quod dixit: Sedet in throno, hoc repetivit, dicens: Habitat su
Abbreviated transcription (Latin):
lem. quam carnem postino¬
dum suscipere uoluit. Solet
enim plerumq saera scͥptura
ea quȩ futura sunt quasi iã
facta narrare. Nam ꝙ de
nobis dicit apłs. quod ele¬
gerit noẜ atipso ante mun¬
di constitutionem. Sigͦ oip̾c¬
electos ante mundi consti¬
tutionem elegit. quid mirũ
si ipsum caput electorũ in
sua pͣdestinatione antequã
quicquã faceret ordinauit.
ut esset caput electorum :
De ipso enim dicit apłs. ut
tenens. Scio oꝑa tua quia
neq frigidus es neq calidu.¬
ꝙ eet̾a. Aanifestum est quia
ea quȩ sunt frigida uel cali¬
da comedere ꝙ bibere pos¬
sumus. Tepida uero corpus
nrm propt̾ uomitum ferre
non pocest. Tali itaq modo
accipiendum est quod hic
dñs dicit. utinam frigidꝰ
esses aut calidus. s quia te¬
pidus es incipiam te euo¬
mere exore meo. frigidi
itaq sunt uidei uel pagani
ab eo seilicet glaciali rigore

Expanded text:
lem, cum carnem postmodum suscipere voluit. Solet enim plerumque sacra Scriptura ea quae futura sunt, quasi jam facta narrare. Nam et de nobis dicit Apostolus , quod elegerit nos in ipso ante mundi constitutionem. Si electos ante mundi constitutionem elegit, quid mirum, si ipsum caput electorum in sua praedestinatione antequam quidquam faceret, ordinavit ut esset caput electorum? De ipso enim dicit Apostolusrimatum tenens . Scio opera tua, quia neque frigidus es, neque calidu meo. Manifestum est, quia ea quae sunt frigida, vel calida, comedere et bibere possumus, tepida vero corpus nostrum propter vomitum ferre non potest. Tali itaque modo accipiendum est, quod hic Dominus dicit: utinam frigidus esses, aut calidus; sed quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo. Frigidi itaque sunt Judaei vel pagani, ab eo scilicet glaciali rigore
Abbreviated transcription (Latin):
circo ipsa malorũ multitudo
meretrix uocat᷑.
ue sedet suꝑ aquas mul¬
tas. Quia enim aquȩ multȩ
sic̃ insequentibꝰ legimus
popłi multi sunt. Sedere su¬
ꝑ aquas multas nichil est
aliud qͣm regnare suꝑ ppłos
multos. Quia uidelicet lu¬
xuria carnis multis domi¬
nat᷑: & multos ad suam mi¬
seriam trahit. sed tamͣ diu̾¬
so. modo. Hinc ẽ quod dñs
loquens ad beatum iob de
diabolo dicit. Hirtus eius
in lumbis eius. & fortitudo
illius inumbilico uentris
eius. Seminarum quippe
coitus uirorum in lumbis
eius. mulier aũt inumbi¬
lico. Quando gͦ uiros de¬
cipit in lumbis uircutem
habere dicit᷑. qndo autẽ
feminas inumbilico. Nam
quod uiris inlumbis sic semi¬
narium. dñs manifestat qͥ
dicit fidelib sint lumbi ur̃i

Expanded text:
circo ipsa malorum multitudo circo ipsa malorum multitudo meretrix vocatur. Quae sedet super aquas multas. Quia enim aquae multae, sicut in sequentibus legimus, populi multi sunt; sedere super aquas multas, nihil est aliud quam regnare super populos multos, quia videlicet luxuria carnis multis dominatur, et multos ad suam miseriam trahit, sed tamen diverso modo. Hinc est quod Dominus loquens ad beatum Job de diabolo, dicit: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . Seminarium quippe coitus virorum in lumbis est, mulierum autem in umbilico. Quando ergo viros decipit, in lumbis virtutem habere dicitur: quando autem feminas, in umbilico. Nam quod viris in lumbis sit seminarium, Deus manifestat, qui dicit fidelibus: Sint lumbi
Abbreviated transcription (Latin):
egere. excorum ꝓsperitatib
nichil concupiscant dum at¬
tenduit quȩ mala illis immi¬
neant. Unde paulus apls
dicit. Multi ambulant
quos sepe dicebam uob. Bue
aũt ciuitates sunt in hoc
mundo cum suis regibus
sicut supͣdictũ ẽ. idest ieru¬
salem & babylon cum xp̃o
& diabolo quarum una con¬
stituta ẽ. supͣfirmam petra.
altera aũt suꝑ arenam. Atq
iccirco una manet. idest
ciuitas xp̃i. altera cadens.
idest ciuitas diaboli. Quȩ
meretrix nuncupat᷑. quia
ueluti mulier meretricat᷑
qͣndo suꝑ uirum suũ intro¬
ducit alienum & pͥoris spoi¬
si federa irrita facit. Ita om̃is
multitudo malorum & facit¬
& fecit. quando relicto crea¬
tore demonib se ꝓsticuit con¬
stupͣndam. Relinquid enim
dm̃ suum. qui ẽ uir anime.
& uingit se adultero. idest dia¬
bol ydola colendo uel plus
terrena qm celestia diligen¬
do. siue etiã immunditie
carnis seruiendo. Et quia
maxime ꝑcarnis libidinem
que mat̾ est om̃ium uitioꝵ
genus humanum perit. id¬

Expanded text:
egere, ex eorum prosperitatibus nihil concupiscant, dum attendunt quae mala illis immineant. Unde Paulus apostolus dicit: Multi ambulant quos saepe dicebam vobis . Duae autem civitates sunt in hoc mundo cum suis regibus, sicut supra dictum est; id est Jerusalem et Babylon, cum Christo et diabolo. Quarum una constituta est supra firmam petram, altera autem supra arenam, atque idcirco una manet, id est civitas Christi, altera cadit, id est civitas diaboli. Quae meretrix nuncupatur, quia veluti mulier meretricatur, quando super virum suum introducit alienum, et prioris sponsi foedera irrita facit, ita omnis multitudo malorum et facit et fecit, quando relicto Creatore daemonibus se prostituit construpandam. Relinquit enim Deum suum, qui est vir animae, et jungit se adultero, id est diabolo, idola colendo, vel plus terrena quam coelestia diligendo, sive etiam immunditiae carnis serviendo. Et quia maxime per carnis libidinem, quae mater est omnium vitiorum, genus humanum perit, id
Abbreviated transcription (Latin):
a maiestate dĩ. Templũ in hoc
loco: significat infirma corda
simpliciũ fratrũ. quib inuistũ
uidet᷑ quod d̾s omp̃s reꝓbos
m hac uita ꝑmittit regnare.
& om̃i honore & duitiis. & sani¬
tate corporis ugere. Econtra
scõs suos patitur crucifigi. la¬
pidari. ustulari. & ꝑuaria tor¬
menta p̃sentẽ uitam finire.
Neq unquã possunt in p̃senti
uita quietẽ habere. Sicut uer¬
masculũ conuertit muxorẽ.
imperabat toto orbi. petrus
significat cecitatẽ ignorantie
quo replentur taliũ corda.
d̾s illis ut filiis hereditatem
ẽ daturus: idõq ꝑmitcit eos
affligi ad tempꝰ. ut post modũ
letent᷑ cũ illo sine tempore.
& hoc ad maiestate & uirtute
di fit. Magna qͥppe ẽ in hoc
dĩ uirtus: qm̃ sustinere potest
hominẽ malũ. ut sit impera
illius. mala patiant᷑ ab illo.
t nemo taliũ subauditur
omnis eccłiȩ predicatio termi
dicium. ut reddat unicuiq
iuxta oꝑa sua: tunc manifesta¬

Expanded text:
 virtute ejus. Templum in hoc loco significat infirma corda simplicium fratrum, quibus injustum videtur quod Deus omnipotens reprobos in hac vita permittit regnare, et omni honore et divitiis ac sanitate corporis vigere; et contra, sanctos suos patitur crucifigi, lapidari, ustulari, et per varia tormenta praesentem vitam finire, neque unquam possunt in praesenti vita quietem habere, sicut vermasculum convertit in uxorem, et imperabat toti orbi. Petrus significat caecitatem ignorantiae, quo replentur talium corda iDeus illis ut filiis haereditatem est daturus, ideoque permittit eos affligi ad tempus, ut post modicum laetentur cum illo sine tempore. Et hoc a majestate et virtute Dei fit Magna quippe est in hoc Dei virtus, quoniam sustinere potest hominem malum, ut sit imperatillius mala patiantur ab illo. Et nemo talium subauditur,omnis Ecclesiae praedicatio termindicium, ut reddat unicuique juxta opera sua, tunc manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
ta & uera sunt iudicia tua.
dixit audiui alterũ angłm di-
głm: s audiui alterum dicens.
id÷ alterũ uerbum ab eo corre-¬
petitũ. Ipse enim angłs qui p̃-¬
cedentia dixerat: aduurxit
& hoc uerbũ dicens. Etiã dñe¬
tua. quia iustũ ẽ ut qui san¬
guinẽ fuderunt: sanguinem
bibant .i. usindictam sangiunis
sustineant. Potest hoc speciali¬
ter de hereticis intelligi. ex quoꝵ
ore abundantia eloquioꝵ tãquã
flumina decurrere uidentur.
rum fundunt in sanguinẽ con¬
uersi sanguinẽ bibunt: quia dũ
uerba legis & ꝓpħarũ eloquia.
dictaq apłoꝵ in falsos sensus cõ¬
mutant. agente ꝑsecutionis ar-¬
ticulo: ipsum nomen xp̃i quod
falso tenebant amittunt. serui¬
endo publice uitiis carnis. Dica
dictaq apłoꝵ de prauantes. qͣsi
ipsos occiderunt: dignũ ẽ ut
ꝑ temporalia quȩ ante calca¬
uerunt flagella. ipsũ sangui¬
nem quẽ effuderunt quo & a¬
nmas suas cruentauert̃. corã
hominib bibant: id ÷ nomen

Expanded text:
unt judicia tua. Non dixit, audivi alterum dicentem, sed, Audivi alterum dicens, id est, alterum verbum ab eo repetitum. Ipse enim angelus qui praecedentia dixerat, adjunxit et hoc verbum, dicens: Etiam, Dtua, quia justum est ut qui sanguinem fuderunt, sanguinem bibant, id est, vindictam sanguinis sustineant. Potest hoc specialiter de haereticis intelligi, ex quorum ore abundantia eloquiorum tanquam flumina decurrere videtur. Srum fundunt, in sanguinem conversi, sanguinem bibunt: quia dum verba legis, et prophetarum eloquia, dictaque apostolorum in falsos sensus commutant, agente persecutionis articulo, ipsum nomen Christi, quod falso tenebant, amittunt, serviendo publice vitiis carnis. Dicatdictaque apostolorum depravantes, quasi ipsos occiderunt, dignum est ut per temporalia quae ante calcaverunt flagella ipsum sanguinem, quem effuderunt, quo et animas suas cruentaverunt, coram hominibus bibant, id est nomen
Abbreviated transcription (Latin):
turo. Qui eras scilicet iustꝰ. es.
& eris. Quȩ iusticia in hoc ma¬
nifestatur quod subdit᷑. Qui
hec in qͥt iudicasti. quia sangui
nẽ scõꝵ & ꝓpħarũ effuderunt:
sanguinẽ dedisti eis bibere.
Iustꝰ ÷ enĩ apud te: ut qͥ sangͥ¬
nẽ scõꝵ tuoꝵ effuderunt. ipsi
sanguinẽ bibant hoc ẽ uindi¬
ctam effusi sanguinis sustine¬
ant: & in tui cognitionẽ mi¬
nime ꝑuemant hi qͥ bona sibi
adnuntiantes. ñ solũ ñ audi¬
erunt: uerũetiam crudeliter

Expanded text:
turo. Qui eras sanctus, justus es et eris. Quae justitia in hoc manifestatur, cum subditur: qui haec, inquit judicasti quia sanguiarum effuderunt et sanguinem eis dedisti bibere. Justum enim est apud te, ut quia sanguinem sanctorum tuorum effuderunt, ipsi sanguinem bibant. Hoc est vindictam effusi sanguinis sustineant, et in tui cognitionem minime perveniant hi qui, bona sibi annuntiantes, non solum non audierunt, verum etiam crudeliter
Abbreviated transcription (Latin):
sis ada ꝑtam blasphemiã
enun dum latent & aꝑte seu¬
ire non audent: quasi intra
semet ipsos conquiescunt. Cũ
aũt diabolus ingressus fuerit
ent᷑ ad aꝑtas blasphemias sic̃
diximus & scõrum ꝑsecutionẽ
idem sp̃c in modum ranarum
dicunt᷑ egressi. Ranȩ quippe
molestiam hominib inferuił:
strepitum faciunt. quietem
potius garulis uocib. streꝑe
uidebunt᷑. Omnẽ quoq qui¬
etem auferem ab electis. dum
eos uͥq grauit̃ insequent᷑. Et
inceno hoc ẽ in inmunditia

Expanded text:
s ad apertam blasphemiam s ad apertam blasphemiam enim dum latent et aperte saevire non audent, quasi intra semetipsos conquiescunt. Cum autem diabolus ingressus fuerit entur ad apertam blasphemiam sicut diximus et sanctorum persecutiones. idem spiritus in modum ranarum dicuntur egressi. Ranae quippe molestiam hominibus inferunt, strepitum faciunt, quietem potius garrulis vocibus strepere videbuntur. Omnem quoque quietem auferent ab electis, dum eos ubique graviter insequentur, et in coeno, hoc est, in immunditia
Abbreviated transcription (Latin):
draco. hoc ẽ bestia. hoc & pseu¬
do ꝓpħa. idẽ diabolus cu. om̃i
corpore suo. Tamͣ ꝓpt̃ distantiã
ꝑsonarũ & potestatuũ: illa com¬
memorat que maiorẽ potestatẽ
habent in ipso maloꝵ corꝑe. Dra¬
conẽ scilicet. id ẽ diabolũ. besti¬
ctores eiusdẽ damnati hominis.
cum subiectis plebibꝰ. Deorum
omniũ ore egrediunt᷑ tres sp̃c.
qͦd nichil ẽ aliud nisi unus
sp̃c. Tanta quippe unitas ma¬
licie ẽ in om̃ibꝰ demonibꝰ: ut
cum multi sint: potestate et
malicia inunum redigunt᷑.
impugnant: unde unus dicit᷑.
spc̃ mendax. alius sp̃c fornica¬
tionis. Tercius sp̃c ĩmunde: ic¬
tium eiusdẽ corporis. Bene aũt
spc̃ inmundus dicit᷑. ꝓpt̾ pec¬
cata grauia quib sordidatꝰ
ẽ: & alios quo inquinare noz
cessat. Sed quia caput & mẽ¬
bra unum sunt. id est diabo¬
lus & om̃s iniqui. ipsi qͥ sunt¬
sp̃s inmundi ipsi st̃ dracobe¬
stia. & pseudo ꝓpħa. Exiuit
gͦ deore draconis bestia. et
pseudo ꝓpheta. id est de se ip

Expanded text:
draco? hoc est bestia, hoc et pseudoprophetae, id est diabolus cum omni corpore suo; tamen propter distantiam personarum et potestatem illa commemorat, quae majorem potestatem habent in ipso malorum corpore, draconem scilicet, id est diabolum, bestictores ejusdem damnati hominis cum subjectis plebibus. De horum omnium ore egrediuntur tres spiritus, quod nihil est aliud nisi unus spiritus. Tanta quippe unitas malitiae est in omnibus daemonibus, ut cum multi sint potestate et malitia, in unum tamen impugnant. Unde unus dicitur spiritus mendax, alius spiritus fornicationis, tertius spiritus immundus. Idtium ejusdem corporis. Bene autem spiritus immundus dicitur propter peccata gravia, quibus sordidatus est, et alios coinquinare non cessat. Sed quia caput et membra unum sunt, id est diabolus et omnes iniqui, ipsi qui spiritus immundi, ipsi sunt draco, bestia, et pseudopropheta. Exivit ergo de ore draconis bestiae et pseudoprophetae, id est de seipsi
Abbreviated transcription (Latin):
demones ꝑeos quos in habita¬
bunt facient signa. aut uera
dĩ ꝑmissu. aut falsa: quib
reꝓpbi iusto dĩ udicio decipi¬
ant᷑. sicut olim faciebant ma¬
gi qui uidebantͣ homines
resuscitare amortuis: sicut sy¬
mon fecit in conspectu neroniᷤ.
Nam & de hoc dñs ineuangłio

Expanded text:
emones, per eos quos inhabitabunt, facient signa, aut vera Dei permissu, aut falsa quibus reprobi justo Dei judicio decipiantur: sicut olim faciebant magi, qui videbantur homines resuscitare a mortuis, sicut Simon fecit in conspectu Neronis. Nam et de hoc Dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
fecit petrũ in hac uita: sic illum
uellet int̾ ficere iniuidicio:Oi¬
cat᷑ gͦ deangło. effudit fialam
suam influmen eufraten: & sic¬
cauit aqͣm eius. Ac si diceret᷑.
Oblata uite celestis p̃dicatio.
intantam repbos maliciam ex-¬
citauit: ut cum eis de exercen¬
da malicia. nichil remanserit.
uoluntas tam̃ iniqua ꝑmanse-
t p̃paret᷑ uia regisrit
ab ortu solis. Reges isti scĩ intel¬
legunt᷑: qui se & alios bene regt̃.
et notus suȩ carne regendo restͥn-¬
gunt. Qui iccͥco ab ortu solis

Expanded text:
fecit Petrum in hac vita, sic illum fecit Petrum in hac vita, sic illum vellet interficere in judicio. Dicatur ergo de angelo: Effudit phialam suam in flumen Euphratem, et siccavit aquam ejus. Ac si diceretur: oblata vitae coelestis praedicatio, in tantam reprobos malitiam excitavit, ut cum eis de exercenda malitia nihil remanserit, voluntas tamen iniqua permanserit. Ut praeparetur via regibus ab ortu solis. Reges isti sancti intelliguntur, qui se et alios bene regunt, et motus suae carnis regendo restringunt, qui idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
est. Suꝑ flumina babylonis
illic sedimus & fleminus. dũ
Ieremias quoq dic̃. Sacrificiũ
dñi sabaoth int̾ra aquilonis.
influmine magno eufrate. ꝑ
flumen itaq magnũ eufraten:
potentia istius scħ expͥmit᷑. & o¬
mnis maloꝵ multi udo: contͣ
quos scĩ p̃dicatores indesinent̃
loquunt᷑. Diuident᷑ hic fluunus
inmultos riuos. qͥa malorum
multitudo ꝑmulta diuiditus
cͥmina. Alii enĩ st̃ homicide.
alii adulteri. alii diuersis cͥmi¬
nib mactilati. Siccabit᷑ aqua eiꝰ.
qͥa posibilitas peccandi auferet᷑.
Cum eñ damnati. cũ diabolo
& angelis eiꝰ. fuerint reꝑbi: om̃iᷤ
facultas peccandi auferet᷑. nos
tamͣ uoluntas mala deerit. Ea
qm dictus ẽ ilł repulsis. disce¬
dite ame qui oꝑati estis iniqͥtatẽ:
sed qui oꝑamini. Tamqͣm dicat.
Qui nunc usq uoluntatẽ ma¬
le opandi habetis. Un de psal-¬
mista dicit. Considerat pecẽor
iustũ: & querit morficare eum.
Si enĩ fieri posset. sic̃ nero inter¬

Expanded text:
mina Babylonis, illic sedimus et flevimus . Jeremias quoque dicit: Sacrificium Domini sabaoth in terra Aquilonis, in flumine magno Euphrate. Per flumen itaque magnum Euphratem, potentia istius saeculi exprimitur, et omnis malorum multitudo, contra quos sancti praedicatores indesinenter loquuntur. Dividitur hic fluvius in multos rivos, quia malorum multitudo per multa dividitur crimina. Alii enim sunt homicidae, alii adulteri, alii diversis criminibus maculati. Siceabitur aqua ejus, quia possibilitas peccandi auferetur. Cum enim damnati cum diabolo et angelis ejus fuerint reprobi, omnis facultas peccandi auferetur, non tamen voluntas mala deerit, quiquam dicturus est illis repulsis: Discedite a me, qui operati estis iniquitatem, sed qui operamini. Tanquam dicat: Qui nunc usque voluntatem malam operandi habetis. Unde Psalmista dicit: Considerat peccator justum, et quaerit mortificare eum. Si enim fieri posset, sicut Nero inter
Abbreviated transcription (Latin):
frenetici patiunt᷑ iniuriam.
et putant se eẽ sanos. Et qͥa¬
a peccato infidelitatis nolue¬
runt recedere: adboc scelus
usq prolapsi sunt. ut dm̃ cel
blasphemarent. Ista aũt blas¬
phemia. duplicit᷑ agit᷑. Hoce
scilicet. & cordis obduratione. Ꝙ
qͣmius ꝑnitiosa sit oris blasphe¬
mia: tam̃ ꝑnitiosior est cordis
obduratio.t non egerunt
penitentiã ab oꝑib suis. Ac si
diceret᷑. Ita uehemens dolor ex
plaga blasphemia eos dep̾ssit:
ut adfructuosã patientiã surge̾.
nullatenus possent. quia semet¬
ipsos obdurantes. adpęnitentiã
noluerunt reuert.
t sextus angłs. effudit phia¬
lam suã influmen illud ma¬
gnũ eufraten: & siccauit a qͣm

Expanded text:
phrenetici patiuntur injuriam, phrenetici patiuntur injuriam, et putant se esse sanos, et quia peccato infidelitatis noluerunt recedere, ad hoc scelus usque prolapsi sunt, ut Deum coeli blasphemarent. Ista autem blasphemia dupliciter agitur, voce scilicet, et cordis obduratione; et quamvis perniciosa sit oris blasphemia, tamen perniciosior est cordis obduratio. Et non egerunt poenitentiam ab operibus suis. Ac si diceretur: Ita vehemens dolor ex plaga blasphemiae eos depressit, ut ad fructuosam poenitentiam surgere nullatenus possent, quia semetipsos obdurantes, ad poenitentiam noluerunt reverti. Et sextus angelus effudit phialam suam in flumen illud mag
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera sunt qͥbus illoꝵ corda
uulnerant᷑. Unde sequit᷑.
t cõmanducau̾nt linguas su¬
as p̃dolore. Quod iuxta
litteram nullatenus stare
ualet: ut alterus linguam
quis laniare possit. qͥ suam
p̃dolorib manducat. Sic eñĩ
dicit᷑. conmanducauerunt
linguas suas p̃dolore. tamqͣ.
diceret᷑. singuli & suã & alte¬
rius linguam dilaniaunt
Nichil ẽ aliud nisi sublucȩ & a¬
ꝑte blasphemias cont᷑ xp̃m ꝓtu¬
lerunt: hortantes se inuicẽ ut
antixp̃m confiterent᷑ iuste. et
xp̃m blasphemarent iniustȩ.
Unde et subiungit. Blasphema¬
uerunt dm̃ celi p̃dolorib. et
uulnerib suis. Cum enĩ p̃dixe¬
rit cõmanducat̾int linguas su¬
as p̃dolore. & deinde subitinx̃.
blasphemau̾nt dm̃ cęl p̃dolo¬
rib suis: ostendit hoc ẽẽ linguaᷤ
cõmanducare. quod ẽ mutua
ex hortatione dm̃ celi blaphe¬
mare. Dolor quippe iste insen¬
sibilis ẽ: idest peccatũ infide
quo infideles dolent. non sen¬
tientes dolorem suũ: ueluti

Expanded text:
nt, quibus illorum corda vulnerantur. Unde sequitur: Et commanducaverunt linguas suas prae dolore. Quod juxta litteram nullatenus stare valet, ut alterius linguam quis laniare possit, qui suam prae doloribus manducat. Sic enim dicitur quod commanducaverunt linguas suas prae dolore, tanquam diceretur: singuli et suam et alterius linguam dilaniaverunt, nihil est aliud nisi: sub luce et aperte blasphemias contra Christum protulerunt, hortantes se invicem ut Antichristum confiterentur juste, et Christum blasphemarent injuste, unde et subjungit: Et blasphemaverunt Deum coeli prae doloribus et vulneribus suis. Cum enim praedixerit, commanducaverunt linguas prae dolore, et deinde subjunxerit, blasphemaverunt Deum coeli prae doloribus suis, ostendit hoc esse linguas commanducare, quod est mutua exhortatione Deum coeli blasphemare. Dolor quippe iste insensibilis est, id est peccatum infidelitatis, quod infideles dolent, non sentientes dolorem suum, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aũt his regib p̃paret᷑ uia
pͥus exsiccat᷑ aqua eufratis. qr
nisi pͥus malorũ nequitiȩ fue
consũmata. nequa qͣm adiudi¬
candũ apparebunt. ꝑ hos qͥppe
tͣnseunt: cum impletam eoruo¬

Expanded text:
autem his regibus praeparetur via, prius exsiccatur aqua Euphrates, quia nisi prius malorum nequitia fuerit consummata, nequaquam ad judicandum apparebunt. Per hos quippe transeunt, cum impletam eoru
Abbreviated transcription (Latin):
de quo scriptum ẽ: uob̃ tim̃ti¬
bus nomen meũ. orietur sol
iusticie: aliquando significat
& tribulationem p̃sentis uitȩ.
uixta quod in parabola iacti
semmnis dr̃. Quia ahud ceci-¬
dit suꝑ petram. & statim ut
ortus ẽ sol exaruit. hic aũt
solem intelligamus ipsũ dãp¬
natum hominẽ qui se in no¬
uissimis dieb solem iusticie
mentietur: cum sint in eo
dempsissimȩ tenebrȩ & um-¬
bra mortis. In solem itaq an-¬
głs fialam effundit. quando
p̃dicatores aduersũ antixp̃m
& eius ministros uerbũ p̃di-¬
cationis ꝓferunt.
t datum ẽ illi estu. affice

Expanded text:
timentibus nomen meum orietur sol justitiae , aliquando significat et tribulationem praesentis vitae, juxta quod in parabola jacti seminis dicitur, quia aliud cecidit supra petram, et statim ut ortus est sol, exaruit. Hic autem solem intelligamus ipsum damnatum hominem, qui se in novissimis diebus solem justitiae mentietur, cum sint in eo densissimae tenebrae et umbra mortis. In solem itaque angelus phialam effundit, quando praedicatores adversus Antichristum et ejus ministros verbum praedicationis proferunt. Et datum est il
Abbreviated transcription (Latin):
iherechiel. esaiam secuerunt.
iheremiam lapidauert̃. Un¬
de & stephanꝰ eis in contenti¬
one quã cũ illis habuit imꝑ ã¬
perat dicens. quẽ ꝓpħarum
non sunt ꝑsecuti patres ur̃i.
& occiderunt eos qui p̃nunti¬
abant de aduentu iusti. Gen-¬
tiles quoq similit᷑ multũ scõꝵ
martyrũ sanguinẽ fuderunt.
sicut nero crucifixit petrum.
decollauit paulũ & multos
alios. hi om̃s iusto dĩ iudici¬
o postea bibert̃ sanguinem.
id̃÷ uindictã sangninis ꝑtu¬
lerunt: uel in p̃senti sicut
in inferno dãpnati. uł ꝑpetu¬
is crueiatib traditi. Unde do¬
minꝰ in eũgłio dicit. Reqͥret᷑
sanguis om̃ium sc̃oꝵ a genera¬
boꝵ. qui effusus ẽ suꝑ terram:
a sanguine abel iusti usq ad
sanguinem zachariȩ. Aliter. San
fuderit. id÷ qui spiritalẽ illoꝵ
sensum in terrenũ intellectũ
conuerterit. sanguinẽ bibet: i.
uindictam sangiunis sustinebit.
hoc ẽ quicqͥd uitale habere ui¬
detur. ꝑdet: & in carnali sensu

Expanded text:
t Ezechielem, et Isaiam secuerunt, Jeremiam lapidaverunt. Unde et Stephanus eis in contentione, quam cum illis habuit improperat, dicens: Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu justi. Gentiles quoque similiter multum sanctorum martyrum sanguinem fuderunt, sicut Nero crucifixit Petrum, decollavit Paulum et multos alios. Hi omnes justo Dei judicio postea biberunt sanguinem, id est, vindictam sanguinis pertulerunt: vel in praesenti, sicut in inferno damnati, et perpetuis cruciatibus traditi. Unde Dominus in Evangelio dicit: Requiretur sanguis omnium sanctorum a generaum, qui effusus est super terram a sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae. Aliter: Sangfuderit, id est, qui spiritualem illorum sensum in terrenum intellectum converterit, sanguinem bibet, id est, vindictam sanguinis sustinebit. Hoc est, quidquid vitale habere videtur, perdet, et in carnali sensu
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. simul inutiles facti
sunt: non ẽ qui faciat bonũ
non ẽ usq ad unũ. Nam &
in hoc mariid̃. in sacra scͥp¬
tura continet᷑ uita piscium
apłoꝵ. Hoc ẽ enim pisces re¬
te apłoꝵ capi: quod ẽ in ele-¬
ctoꝵ parte aquas in sanguinẽ
minime conuerti. Om̃is gͦ
anima mortua in mari. ꝓ his
tantũ accipienda ẽ qͥ m lege
nichil aliud nͥ lit terã adten¬
dunt. sicut iudei: qui maxi-¬
me ex eo tempore ñ sunt mor-¬
tui : quo ceperunt uiuere fi¬
deles ꝑ sensus spiritales.
t tertius effudit phialã
suam suꝑ flumina & fontes.
aquarũ & facta sunt sanguis.
Quod ÷ pͥmus angls: hoc se¬
cundus. hoc tertuis : hoc deni¬
q om̃s .i. cuncti p̃dicatores.
Porro ꝑflumina & fontes aqͣ¬
rũ: gentiles significant᷑ sicut
enĩ ab initio sui ad inferiora
tendit: & in mare diffundit᷑.
Sic & gentilitas in fidelitate
p̃uenta: cucurrit ad mortẽ.
S & ipsa gentilitas: in suis
philosophis accepit phialam.¬

Expanded text:
verunt, simul inutiles facti verunt, simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Nam et in hoc mari, id est in sacra Scriptura, continetur vita piscium apostolorum. Hoc est enim pisces reti apostolorum capi, quod est, in electorum parte aquas in sanguinem minime converti. Omnis ergo anima mortua in mari, pro his tantum accipienda est, qui in lege nihil aliud nisi litteram attendunt, sicut Judaei, qui maxime ex eo tempore non sunt mortui, quo coeperunt vivere fideles per sensus spirituales. Et tertius effudit phialam suam super flumina et super fontes aquarum, et factus est sanguis. Quod est primus angelus, hoc secundus, hoc tertius, hoc denique omnes, id est cuncti praedicatores. Porro per flumina et fontes aquarum gentiles significantur, sicut  ab initio sui ad inferiora tendit, et in mare diffunditur, sic et gentilitas in infidelitate praeventa, cucurrit ad mortem, sed ipsa gentilitas in suis philosophis accepit phialam
Abbreviated transcription (Latin):
ri. In mari aqua ẽ. Et ido pͥ¬
mũ uidendũ qͥd sit aqua: &
deinde quomͦ conuersa sit in
sanguinẽ. Lex enĩ ueteris testa¬
menti aqua ẽ: conuersa demn-¬
ceps in uinũ ꝑ xp̃i nuptias.
Data ẽ itaq uideis scriptura.¬
id ÷ dulcis aqua: qua salua¬
ri possent credentes in xxp̃m
sibi ꝓmissũ. S illi uerterunt
eandẽ scripturã in amaritu¬
dinẽ infidelitatis: negantes
re sanguis. sicut uere sanguis
ẽ in corpore mortui hominis:
qͥa ueracit᷑ in sui ꝑniciẽ ipsi
uerterunt legem. dum eũ car-
naliter uoluerunt intelligere:
& nũquam ad spiritalẽ sensũ
transire. S hac labe illi ꝑicu¬
losius perire ꝓbant᷑: qui in
sui condempnationẽ ante fa¬
ciem pilati. xp̃m negantes. di¬
xisse referuntur. Sanguis huiꝰ
in mari. hic a toto pars intel¬
ligitur. Neq enim om̃s sub
carnali sensu legis moriunt᷑.
quia nunc multi dõ grãs ea
quȩ illis infigura continge¬
bant: spiritalit̾ intelligunt.
Tale ẽ & illud. Om̃s declina¬

Expanded text:
i. In mari aqua est, et ideo primum videndum quid sit aqua, et deinde quomodo conversa sit in sanguinem. Lex enim Veteris Testamenti aqua est, conversa deinceps in vivum per Christi nuptias. Data est quippe Judaeis Scriptura dulcis aqua, qua salvari possent credentes in Christum sibi promissum, sed illi verterunt eamdem Scripturam in amaritudinem infidelitatis, negantes re sanguis, sicut vere sanguis est in corpore mortui hominis, quia veraciter in sui perniciem ipsi verterunt legem, dum eam semper carnaliter voluerunt intelligere, et nunquam ad spiritualem sensum transire. Sed hac labe illi periculosius perire probantur, qui in sui damnationem ante faciem Pilati Christum negantes, dixisse referuntur: Sanguis hujus vivens mortua est in mari. Hic a toto pars intelligitur. Neque enim omnes sub carnali sensu legis moriuntur, quia nunc multi Dei gratia ea quae illis in figura contingebant, spiritualiter intelligunt. Tale est et illud, Omnes declina
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽ: fides eius intelligitur.
Quẽ caractaerẽ iam habent ui-¬
dei credentes in illũ & eum
expectantes: suscepturi illum
uotione. Tuncq aꝑte suscipi-¬
ent: quẽ nunc toto uoto tenent.
Adorant quoq imaginẽ eiꝰ. id ÷
ipsum antixp̃m. nunc uoto &
de siderio. tunc aut & mente
& corpore. ꝓstrati in conspectu
illius. Reuera enĩ dignũ ẽ ut
qui uitulũ saginatũ tumentes
despiciunt: edũ accipiant.
Contempnentes uidelicet
Quãobrẽ specialit̃ hoc de ipsis
intelligamus: quãquã hoc &
incredulis gentib generalit᷑
congrue uideat᷑. Multos enĩ
& innumerabiles ipsi uidei
in susceptione antichristi &
ineredulis gentibꝰ habebunt
sequaces: sicut apłi in fide. xp̃i
multos habuerunt imitato¬
tanquã uulnꝰ additũ uulneri
imminente ꝑsecutionis artieu¬
lo ꝓfessionẽ amitant. quã sola
gerunt lingua: & caracterẽ
habeant in fidei abnegatione
quẽ dudũ occulte habebant
in oꝑib manuũ. Cundẽq auti¬

Expanded text:
ctum est, fides ejus intelligitur. Quem characterem jam habent Judaei, credentes in illum et eum exspectantes, suscepturi illum otione. Tunc utique aperte suscipient, quem nunc toto voto tenent. Adorant quoque imaginem ejus, id est, ipsum Antichristum, nunc voto et desiderio, tunc autem et mente et corpore prostrati in conspectu illius. Revera enim dignum est, ut qui vitulum saginatum tumentes despiciunt, haedum accipiant, contemnentes videlicet Quamobrem specialiter hoc de ipsis intelligamus, quanquam hoc et incredulis gentibus generaliter congruere videatur. Multos enim et innumerabiles ipsi Judaei in susceptione Antichristi ex incredulis gentibus habebunt sequaces, sicut apostoli in fide Christi multos habuerunt imitatotanquam vulnus adjunctum vulneri imminente persecutionis articulo, professionem amittant, quam sola gerunt lingua, et characterem habeant in fidei abnegatione, quem dudum occulte habebant in operibus manuum, eumdemque Anti
Abbreviated transcription (Latin):
iheremia in egypto posito cog¬
nouit quod ds omp̃s fecerit
cȩlũ & terrã. mare & omnia
quȩ in eis sunt. S hanc phia¬
lam uertit in sanguinẽ id÷
in prauitatẽ erroris: dicens
quod celites. id ÷ angłi fece¬
rint ceterã minorẽ creaturã.
Uirgilius quoq & danihelis
uolumine didicit quattuor re¬
gna a do p̃ordinata. ex quib
umunt est aureũ: s conuertit
hoo in sangumẽ. cum retulit
ipsosq dixit conditores ipsoꝵ
regnoꝵ. hinc doctor gentiũ
loquit᷑ dicens. Sapere scđm
carnẽ mors ẽ. Et rursũ. Sa¬
pientia carnis: inimica ẽ do.
t audiui angłm aquarũ.
id ÷ nuntiũ popłoꝵ. quia sic̃

Expanded text:
in Aegypto positus, cognovit quod Deus omnipotens fecerit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, sed hanc phialam vertit in sanguinem, id est in pravitatem erroris, dicens quod coelites id est angeli fecerint caetera, id est, minorem creaturam. Virgilius quoque ex Danielis volumine didicit quatuor regna a Deo praeordinata, ex quibus unum est aureum, sed convertit hoc in sanguinem, cum retulit ipsosque dixit conditores regnorum ipsorum; hinc doctor gentium loquitur dicens: Sapere secundum carnem mors est, et rursum, sapientia carnis inimica est Deo. Et audivi angelum aquarum. Id est, nun
Abbreviated transcription (Latin):
& locutꝰ eis fuissem: peccatũ ñ
haberent. Nunc aũt excusati¬
hoc uulnere mortui sunt iuidi:
hoc ex gentib infideles mori ui-¬
dent᷑. sed miserabilius iudei qͣm
gentes: quia illi habuerunt le¬
gem & dei noticiam accepert̃.¬
cantem audierunt. Gentiles aũt
nichil horũ habuert̃. Nisi tantũ
p̃dicationẽ. xp̃i contempserunt:
quã ꝑ apłos audierunt. Idoq &
isti dampnabunt᷑. s illi crudelius.
Hinc & enim scriptũ est. Qui ñ
credit: iam uidicatꝰ ẽ. Unde be-¬
ne non dixit simplicit᷑ seuũ uul-¬
nus ẽe factũ aut pessimũ: s iun¬
xit duo nomina .i. seuũ ac pessi¬
mũ: ad exaggerandam huius
uulneris magnitudinẽ. Quasi
diceret in remediabile atq mor¬
tiferũ. Quo solo etiã si alia de sint
quilibet uulnerati. eterna uidi-¬
cant᷑ pena plectendi. Et quia
nouissimã uidȩoꝵ cecitatẽ des¬

Expanded text:
locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusatiHoc vulnere mortui sunt Judaei. Hoc ex gentibus infideles mori videntur, sed mirabilius Judaei quam gentes, quia illi habuerunt legem, et Dei notitiam acceperuntcantem audierunt. Gentiles autem nihil horum habuerunt, nisi tamen praedicationem Christi contempserunt, quam per apostolos audierunt. Ideoque et isti damnabuntur, sed illi crudelius Hinc etenim scriptum est: Qui non credit, jam judicatus est. Unde bene non dixit simpliciter saevum vulnus esse factum, aut pessimum, sed junxit duo nomina, id est, saevum ac pessimum, ad exaggerandam hujus vulneris magnitudinem, quasi diceret irremediabile atque mortiferum, quo soli, etiam si alii desint, quilibet vulnerati, aeterna judicentur poena plectendi. Et quia novissimam Judaeorum caecitatem des
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃i tempore sint uestim̃ta
tua candida.
t precineti ad pectoraro¬
nis aureis. Ponã qua p̃cinge¬
bantur eoꝵ pectora. uinculũ
castitatis ostendit᷑. Et signifi¬
catur ꝑ hoc qͥa in nouo testa¬
mento ñ solũ opus libidinis.
s etiã ipsa restringitur cogita¬
tio uigore mentis. Uetꝰ enim
dicit. Qui adulteriũ cõmise¬
rit. punat᷑. Nouũ uͦ. Qui iii¬
derit mulierem ad concupis¬
cendũ eam. iam mecatꝰ ẽ in cor¬
de suo. Uel certe ꝑzonã aureã
uinculũ caritatis intelligitur.
qͥa scĩ non timore penali. sed ꝑ
caritatẽ se inuicẽ solo dĩ amore
stringunt. Siue etiã ꝑ zonas
aureas sapientia significatur.
De qua scriptũ ẽ accipite sapi¬
entiam sicut aurũ. zona aurea
cingunt᷑ angłoꝵ pectora. qui a
suꝑna p̾atientia replent᷑ electoꝵ
corda. qua. & ipsi dm uigiter
laudant & alios ad laudandũ
prouocant.
t unũ ex .iii. animalibꝰ de¬
dit septẽ angłis. septẽ fialas au¬

Expanded text:
Omni tempore sint vestimenta Omni tempore sint vestimenta tua candida .-- Et praecincti ad pectora zonis aureis. Per zonam qua praecingebantur eorum pectora, vinculum castitatis ostenditur, et significatur per hoc, quia in Novo Testamento non solum opus libidinis, sed etiam ipsa restringitur cogitatio vigore mentis. Vetus enim dicit: Qui adulterium commiserit, puniatur: Novum vero: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Vel cevinculum charitatis intelligitur, quia sancti non timore poenali, sed per charitatem se invicem solo Dei amore stringunt. Sive etiam per zonas aureas sapientia significatur, de qua scriptum est: Accipite sapientiam sicut aurum. Zona aurea cinguntur angelorum pectora, quia superna sapientia replentur electorum corda, quia et ipsi Deum jugiter laudant, et alios ad laudandum provocant. Et unum ex quatuor animalibus dedit septem angelis septem phialas au