comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo exquo nadiri brditac i bono¬
rum posso peti põt.s si post morte
testatoris decesẜint hrdes scripti idẽ
mncellus putat contra tabulas
bonorum possonci semel nitam
competͥe. s et sidefocit condicõ istit¬
uc̃onis ad huc tm̃dem dicit pͥtitu
ab oo gradu filium contratabulas
bonoru possonem petituru.
idemscribit et si postumus qui insti¬
tutus fu̾it non finit ntus. mmad¬
huc contra tabulas bonorum posse¬
ssionem compet̾e filio marcellus:
at. ¶Siquis sua manu ex hyrdem se se
scripẜit. an contra tibulas bonor
possõneni possit acciꝑt uideannus.
et marcellus libro.x. dig. scribit. no¬

Expanded text:
o neque adiri hereditas neque bonorum possessio peti potest. sed si post mortem testatoris decesserint heredes scripti, idem Marcellus putat contra tabulas bonorum possessionem semel natam competere. sed et si defecerit condicio institutionis, adhuc tantundem dicit praeteritum ab eo gradu filium contra tabulas bonorum possessionem petiturum. idem scribit et si postumus, qui institutus fuit, non fuerit natus: nam adhuc contra tabulas bonorum possessionem competere filio Marcellus ait.Si quis sua manu se exheredem scripsit, an contra tabulas bonorum possessionem possit accipere, uideamus. et Marcellus libro nono digestorum no
Abbreviated transcription (Latin):
emancipau̾it iuuente quidem fi¬
lio ncpos non uemet post motẽ
autem eius ad bonorum possom
aiu ueniet nepote quo solocm¬
ancipato et ano mortuo. dem̃ pr̃e
cuis nepos p̾t̾ituis accipiet prĩs

Expanded text:
emancipauerit, uiuente quidem filio nepos non ueniet, post mortem autem eius ad bonorum possessionem aui ueniet.Nepote quoque solo emancipato et auo mortuo, deinde patre eius, nepos praeteritus accipiet patris
Abbreviated transcription (Latin):
datos filios non submom ptor
uoluit si mo hrtes iustituti sunt.
et hoc iustissime cum focisse lib̾o
ait. non cium in totum ẽxnci sũt.
ergo si fiunt hrdes scripti accipiẽt
contra tabulas bonorum possoni.

Expanded text:
datos filios non summoveri praetor voluit, modo heredes instituti sint, et hoc iustissime eum fecisse Labeo ait: nec enim in totum extranei sunt. ergo si fuerunt heredes scripti, accipient c
Abbreviated transcription (Latin):
ubi qui institui hrdes iure non p̾¬
suuit. noc cc̃ tabulas bonorum po¬
ssessionem pet̾e possunt. hoc autt̃
u̾br institm non possunt ad mor¬
tis tempus refcruntur.¶ Siquic
erlib̾is hrs scriptus sit. ad et̃ tabulas
bonorum possom euocari nond.
cum crum possit ẜm tabulas hr̃e

Expanded text:
Liberi, qui institui heredes iure non possunt, nec contra tabulas bonorum possessionem petere possunt. haec autem uerba 'institui non possunt' ad mortis tempus referuntur.Si quis ex liberis heres scriptus sit, ad contra tabulas bonorum possessionem uocari non debet: cum enim possit secundum tabulas habere
Abbreviated transcription (Latin):
Ic trepeatis queri põt subsella ⁊
cathedraria quib instm solent
utrum in ueste sint. stragraa ã
insuppellectili sicut torałia que
ꝓpric stragulorum non sunt. et
roc nug̃ p̾licuit ca suppllectilicõ¬
tm̾i. Ic t̾ripetis aũt. uł sincheis
quib instͥmunit᷑ nehicua dub¬
itari põt. an insuppliectili sint.

Expanded text:
 tapetis quaeri potest, subsellia cathedraria quibus insterni solent utrum in ueste sint, sicut stragula, an in suppellectili, sicut toralia, quae propria stragulorum non sunt. et hoc magis placuit ea supellectili contineri. De tapetis autem uel linteis, quibus insternuntur uehicula, dubitari potest, an sint in suppellectili. s
Abbreviated transcription (Latin):
Suob niamiunissus licriq opa
punserat. alt̾o exhus mortuo nic¬
bilest. qrͣ nonfilio eius quanuu
suꝑstite altõ oparum detur pecicio
nech quicquam comimineh cũ
h ditate aut bonorum possone.
isto soipsit cuuis sentenciam pu¬
acciouemdan hr dieruco sine me¬
etuiuo. uto pationo .Lpianue¬

Expanded text:
ssus utrique operas promiserat: altero ex his mortuo nihil est, quare non filio eius, quamuis superstite altero, operarum detur petitio. nec hoc quicquam commune habet cum hereditate aut bonorum possessioisto scripsit, cuius sententiam puactionem dari heredi extraneo sine metu
Abbreviated transcription (Latin):
qui metuet lib̾tatis cã turaret. p¬
ancquentur siquis lib̾to suoleg¬
ut si filio suo urauerit se .x. oꝑa¬
rum nomine p̾staturum anob¬
ligetur uiranto ⁊ celsus iubenci
obcaus am de opis lib̾tus iuraũ¬

Expanded text:
tis causa iurare.Plane quaeritur, si quis liberto suo legauerit, si filio suo iurauerit se decem operarum nomine praestaturum, an obligetur iurando. et Celsus Iuuentius ob causam de operis libertus iurau
Abbreviated transcription (Latin):
pit. s amulicit. s simaritus
ultro custodes offerat: et ca
nonadmttit. ul si non teu¬
iniciauit mułx aut si denũ¬
ciaiit quidem custodes añt
arbitrio iudicis non ad i¬
ẜit ub̃um eẽ manito partuti¬
ue tinsꝑtimi nonagnosce¬
Simulr ee se pͥgintem int̾

Expanded text:
pit, sed a muliere: Sed si maritus ultro custodes offerat et ea non admittat, uel si non denuntiauerit mulier, aut si denuntiauerit quidem, custodes autem arbitrio iudicis non admiserit, liberum est marito parentiue eius partum non agnoscere.Si mulier esse se praegnatem intra
Abbreviated transcription (Latin):
pte cos sufficiet arburiu
uidicis ad ꝑtis condempn¬
cõnem faciendam. quorũ
si tota dospublicata sit expi

Expanded text:
dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis condemnationem faciendam. quod si tota dos publicata sit, exspi
Abbreviated transcription (Latin):
nam ñ utiq si ilie infelle reliqni
obtułit. lib cr̃ usi cumi testator
hoc scusit.s illud ut rõnes redd¬
entlas offerre rõnes pͥmũ deĩdes
putãda ut erplorm pꝰst̃ cõput¬
accep̾ta recte relata. in nõ rete.¬

Expanded text:
Nam non utique si ille in folle reliqua obtulit, liber erit: non enim testator hoc sensit, sed illud, ut rationes reddlegendas offerre rationes primum, deinde computandas, ut explorari possit, computaccepta re
Abbreviated transcription (Latin):
rõnũ ut sciant quid ĩ quacũq
rõne scrptũ sit. nãq ip̃e uni¬
us fc̃ĩrus erat. abħedib su¬
denti reliqͥs rões sub scribere. ẜi
ita ut logeret erammaret. et acc¬
c restolibeitas datur. si nões reqͥdi

Expanded text:
num, ut sciant, quid in quaque ratione scriptum sit. nam quod ipse vivus facturus erat, ab heredibus su ostendenti reliqua rationes subscribere, sed ita, ut legeret examinaret excc
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ filio nico morati fuerant
menstruos denanos centenos ⁊
uestiara dan nolo lib̾ti mobse¬
quio fuerunt ꝙͣ clui adolo cẽs
peomoneretur q causa effettũ
est ut quibusdam rome relictis
proficisc̾etur. et aput castra de¬
functus est. q̃itiun est. an ab
Rede cius aliũita debenitur. pru¬
lus. i⁊ udit condicõni quidem in
psom hbtorum quicum filio
defuncti morati sunt. aut ꝑ cos
non scetͥit quo niniꝰ morartutᷤ
mortuo filio testatoris defocisse

Expanded text:
si cum filio meo morati fuerint, menstruos denarios centenos et vestiaria dari volo". liberti in obsequio fuerunt, quamdiu adulescens overetur: qua causa effectum est, ut quibusdam Romae relictis proficisceretur, et apud castra defunctus est: quaesitum est, an ab heredibus eius alimenta debeantur. Paulus respondit condicionem quidem in persona libertorum, qui cum filio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse
Abbreviated transcription (Latin):
accet̾e iissit. cum urori maud¬
atum cẽt ut moriens fiue cõmu¬
in tocies restituct. non subcond¬
icõne tutores indebuntur diti.
nec siquid aliud int̾ea puella q̃s¬
ucõ u̾o fideicomimissi mri rcinis¬
sa ꝯuocumq udicõ uolinitat¬
is caucõ logatorum. uł ficeicom¬
inissorum reuniti pot. itaq sica¬
utõnis non petende condicõ leg¬
ato. ui fiteiconimisso pͥscrib cõ¬
dicõnem cares non facit. no eñi
teficiet siquis cam cami tesiderau¬
um pupiius aut tutor enis cõ¬
latam impedit. tam legatiquam
lbtatis uire cominum condicõ
uo mo condiconib aseriptis alte¬
iam tefccisse uon ob erit alta po
stea impleta. noc inter cẽ inpott¬
stite fuic nnt accipientis condico¬
nes. in uicuentum collt. ¶ dẽ.

Expanded text:
accedere iussit, cum uxori mandatum esset, ut moriens filiae communi decies restitueret. non sub condicione tutores videbuntur dati nec, si quid aliud interea puella quaesutio vero fideicommissi matri remissa. quocumque indicio voluntatis cautio legatorum vel fideicommissorum remitti potest. itaque si cautionis non petendae condicio legato vel fideicommisso praescribatur, condicionem ea res non faciet: non enim deficiet, si quis caveri desideraum pupillus aut tutor eius conlatam impedit, tam legati quam libertatis iure communi condicio uo modo condicionibus adscriptis alteram defecisse non oberit altera uel postea impleta, nec interest, in potestate fuerint accipientis condiciones an in euentum collatae.
Abbreviated transcription (Latin):
trum conbicõ lib̾tati spoita sit:
nin̾o et legato. et qiucti silib̾¬
tati soli acciprimus p̃poitam
niulus tractatus amplius
suꝑ t̃. nim legatum purum ĩ¬
nentur. et io m utile non fit.
quod si condicõ ctram iegato in¬
scrta sit ał insiti quod qͦuidam
recte putant simmlcum lib̾ta¬
te dies quoq legiti utuiter ce¬
dit. ¶ quud ergo continctur his
u̾bis si rones reo diderit: quidem

Expanded text:
trum condicio libertati praeposita sit an vero et legato. et quidem si libertati soli accipiamus praepositam, nullus tractatus amplius superest: nam legatum purum invenitur et ideo inutile fit: quod si condicio etiam legato insita sit, quod quidam recte putant, simul cum libertate dies quoque legati utiliter cedit. quid ergo continetur his verbis "si rationes reddiderit?" quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ceum legatum cos sctimim est.
quod sicum. elhuc reliquahẽet it
subcondicõne manumissum. cõ¬
tub̾ualem autem eie pure. et
illam comunictõm non alcomũ¬

Expanded text:
iam legatum eos secutum est. quod si, cum adhuc reliqua haberet, sub condicione manumissum, contubernalem autem eius pure et illam coniunctionem non a
Abbreviated transcription (Latin):
libtate pactus finit. et ꝑtem pocu¬
me ded̾it ctanteqmͣ residuum
u̾iplacunt. ¶ item siẜ uo peculiuin
sit logatu et adebitore cnis petu¬
liarii h̾s uetitus sit pete um c̃ hoc

Expanded text:
libertate pactus fuerit et partem pecuniae dederit et ante quam residuum placuit. Item si seruo peculium sit legatum et a debitore eius peculiari heres uetitus s
Abbreviated transcription (Latin):
sit obligatus. i̾u sciendum ẽ si in
loc alicuanit testator r̃ libram
ꝙ dumune uellz ex legato uxori
suc tumc mutati uoluntas definic¬
lilocum faciet doli mili excepcõm.
ut si ꝑscuet mulier in petendic .u.
legato: tumc mułri ip̃o uirs .u. libre
auri debebuntur. noc doli. ma. ex
ratum orit. tunc rectissumc scribit.
quintus unicnis. ut ħ scriptura hãt
nise et demonstracõnem logati eł
pondo non temimebunt moblig¬

Expanded text:
sit obligatus. uerum sciendum, si in hoc alienauerit testator inde libram, quod deminuere uellet ex legato uxoris suae, tunc mutata uoluntas defuncti locum faciet doli mali exceptioni, ut, si pelegato, tunc mulieri ipso iure quinque librae auri debebuntur nec doli mali ex erit', tunc rectissime scribit Quintus Mucius, ut haec scriptura habeat in se et demonstrationem legati et pondo non remanebunt in oblig
Abbreviated transcription (Latin):
q si fint exc̃i damꝑin infocti
uissus possic̾e. ¶Sifundus
legatus. ui ꝑfideicominiss
niurelictus fu̾it scio apupi¬
llo hrde instituto an tutoreᷤᷤ
restitue hunc fundum pos¬
sunt sine au̾cte pͥtoris. et

Expanded text:
it ex causa damni infecti iussus possidere. Si fundus legatus uel per fideicommissum fuerit relictus Seio a pupillo herede instituto, an tutores restituere hunc fundum possint sine auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
erit dicendum. ¶ dipupitr
alituum fundum bona fi¬
de emptum possiceat dicen¬
dum puto uec hunc alicuare
tutores posse. et eumenis¬
pupillaris ne districtus ẽ.¬

Expanded text:
erit dicendum. Si pupillus alienum fundum bona fide emptum possideat, dicendum puto ne hunc alienare tutores posse: ea enpupillaris uero distractus est
Abbreviated transcription (Latin):
ic̾ditori meo tutus ad u̾sus
cum ccccptõne idq ei tebeo
legeni utile logatum ẽ. qr rc¬
missa exceptõ m̾cetur cisicut
anisto ait. ¶id quod honor

Expanded text:
duersus eum exceptione, id quod ei debeo legem, utile legatum est, quia remissa exceptio uidetur, sicut Aristo ait id quod honora
Abbreviated transcription (Latin):
ut non lrs s ut p̃r rogari
idetur et io si filio roga¬
tus sit p̃r post mortemi
sium quod ad sc pucint
er legato ur ex h̾rditate fi¬
lio relictis restitu̾e isq in¬
no pre decedat ommmo
fideicominissum et ꝑso¬
ni pr̃is sin uires acceꝑit.

Expanded text:
ri videtur. et ideo si filio rogatus sit pater post mortem suam, quod ad se pervenit ex legato vel hereditate filio relictis, restituere isque vivo patre decedat, omnimodo fideicommissum ex persona patris vires acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
gitum testatorem comuolasse
dolum post̾iorem ad lcgatu
ꝑuenire placet. ¶ Sĩ iuitem
hic nimime apparere põt pro
nitili porcõne ad legatum om
scriptura nimitestissĩe eet
utrumq corimm solidum. acci¬
um alii ip̃a res assigratur ele¬
prio delegato sine fiteicomi¬
usso litem contesdtus c̃. ita
tũ ut non hãt licentum alt̾o
tum in nonissimum priori ñ
cebeb. tam et si nouissimis
talis sit incinus ꝑsom legatũ
non consistit. ac si cominctim
disumctim ne conmurti suit
conuincti iumis ꝑsone potãte

Expanded text:
gatum testatorem convolasse, solum posteriorem ad legatum pervenire placet: sin autem hoc minime apparere potest, pro virili portione ad legatum omnscriptura manifestissimus est utrumque eorum solidum accium, alii ipsa res adsignatur eleprior de legato siue fideicommisso litem contestatus est, ita tamen, ut non habeat licentiam altero tum in nouissimum, priori non debebitur, tametsi nouissimus talis sit, in cuius persona legatum non constitit. at si coniuncti disiunctiue commixti sint, co
Abbreviated transcription (Latin):
eatem summi uoleute testit¬
ore mintiplicmi põt. ¶ss ħ ita
er̃ accipiendrt si non c̾tum
corpus minmorim sepus
compandun᷑ mito qm̃ non i

Expanded text:
testatore multiplicari potest. Sed hoc ita erit accipiendum, si non certum corpus nummorum saepius comparandum, merito, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
neuiss. pecumm legunt. et
asubscituto hrte legatum repe¬
cierit impube filioꝰ mortuo.
sccidus lis legatum nonte¬
bebit. quod ita nmẽ. tam scrtꝰ
qmͣ pomp̃. putauit. si repetie¬
io legatorum. ad cum modu
concepta sit ułuti q̃ afilio in¬
que tum dare nissi si michi

Expanded text:
m legauerit et a substituto herede legata repetierat, impubere filio mortuo secundus heres legatum non debebit. quod ita uerum esse tam Sextus quam Pomponius putant, si repetitio legatorum ad eum modum concepta s‹i›t ueluti: 'quae a filio mque eum dare iussi, si mihi
Abbreviated transcription (Latin):
si tui legano bis semel en
lrs dito uł ut semel eide¬
indi legatum. uam quod
ad emp̾tum ẽ. nec datum
uid̾i ẜ celsi et martelli sen

Expanded text:
si cui legauero bis, semel heres ei dato' uel 'ut semel deuideri legatum: nam quod ademptum est, nec datum uideri secundum Celsi et Marcelli sen
Abbreviated transcription (Latin):
fdum tu ilegatis non
post̾ior s pͥcetens scriptu¬
ra iiͣ nuna si ita p̾scripẜo
bit nim et enm ẜmonẽ
quo pͥ sencia legatꝰ data
indiem ꝓferuntur. ac pꝰ¬
ça quor scripta legata ꝑti¬
u̾e placinit. uolinitas ergo
facit quod intestamento

Expanded text:
 in legatis non posterior, sed praecedens scriptura valet: nam si ita scripsero: bit. nam et eum sermonem, quo praesentia legata data in diem proferuntur, ad postea quoque scripta legata pertinere placuit. voluntas ergo facit, quod in testamento
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ex testam en extitero
lib̾um michi cẽ labco ait.
arex mco legito au ex co ꝙ
tibi łirs sum acquiram
logatum et si uoluero eã
lirtitario legato pet̾e cã¬
me uon posse ꝓcuins ait.
¶diquis ẜuos quos gͣdi

Expanded text:
 exstitero, liberum mihi esse Labeo ait, ex meo legato an ex eo, quod tibi heres sim, adquiram legatum: si uoluero, eamhereditario legato petere eam posse. proculus ait, si quis seruos quos Gadi
Abbreviated transcription (Latin):
testamentis michi res eadem le¬
gata sit bis pet̾e poto. int ex al¬
tero testamento remconseqͣ¬
non corpus sit legatum s qnͣti¬
tas cicem incodem test̃to

Expanded text:
estamentis mihi eadem res legata sit, bis petere potero, ut ex altero testamento rem conseqnon corpus sit legatum, sed quantitas eadem in eod
Abbreviated transcription (Latin):
iet toto funto logato testat¬
or ꝑten alicirissi. et teliqm
dum taxat ꝑtem deb̾i plic
qr etiam si ad ieciss aliquid
ci funto augmentoum le¬
gatario cetẽt. ¶uta script¬
um sit lucrus ticius hrgm̃s
scio. dato cra utro uelit se¬
ius aget ut si cumumo ac¬
tum sit. et solutum aflt̾
lib̾ctur. qiͣ si duo rci ꝓmittẽ¬
di insolidum obligiti fu¬
ittmerit. et sialt̾ pter solu¬
iss. ¶Sutiligatum sit lec¬

Expanded text:
ex toto fundo legato testator partem alienasset, reliquam dumtaxat partem deberi placet, quia etiam si adiecisset aliquid ei fundo, augmentum legatario cederet. Si ita scriptum sit: "Lucius Titius heres meus Seio dato", cum utro velit, Seius aget, ut, si cum uno actum sit et solitum, alter liberetur, quasi si duo rei promittendi in solidum obligati fuidem erit et si alter partem solvisset. Si ita legatum sit: "lec
Abbreviated transcription (Latin):
giti sit quimins alt̾ in rez
rumet. ¶ls adiccto ei no¬
mine cirusdam qui hrs iso
sit dare dampnitus totum
legatum o. nam et siduor
erh̾rdib sius nominatan
quis dampiiss et alt hrdi¬
tatem non aduss quiadu¬
ssi totum debͥet siꝑs eius
qui non aduiss ad cum q¬
ticõ et postumo legatu
sit non iuto postumo to¬
tum ticius uendicibit. s¬

Expanded text:
gata sit, quamvis alter in rerum rum esse. Heres adiecto ei nomine cuiusdam, qui heres non sit, dare damnatus totum legatum debet: nam et si duos ex heredibus suis nominatim quis damnasset et alter hereditatem non adisset, qui adisset totum deberet, si pars eius qui non adisset ad eum qTitio et postumis legatum sit, non nato postumo totum Titius vindicabit. s
Abbreviated transcription (Latin):
bos supcet eum uendicm pos¬
se quͣnus grex desuss et̃ quem¬
admodum insula legata si cõb¬
fructibꝰ restitintinturr. insi.
mora int̾cesẜit h̾rdis. Põp.¬

Expanded text:
bos superesset, eum vindicari posse, quamvis grex desisset esse: quemadmodum insula legata, si combfructibus restituitur, nisi mora intercesserit heredis. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
dies appõitus nouẽ aninia
biia.trina die łirs meus da¬
boc egisse testitorem ut con¬
fumiret que ntilusunt. s
nt diem utilib ꝓrogaret.
itemet intodem loco etsim
substituto impubi scripsit.
ut si fu̾it. ib ipubt mutiłr
legatum sub stitutus ħ debe¬
at. sihoc amplins legatum
ab eosit relictum. id. nec ssie¬

Expanded text:
dies adpositus non est, annua bima trima die heres meus dahoc egisse testatorem, ut confirmaret quae inutilia sunt, sed ut diem utilibus prorogaret. Idem eodem loco et in substituto impuberis scribsit, ut, si fuerit ab impubere inutiliter legatum, substitutus hoc debeat, si "hoc amplius" legatum ab eo sit relictum aliquid nec i
Abbreviated transcription (Latin):
tem possid s ambo utrius:
sidanthrdictem cum unus¬
quisz coꝵ ꝑtem dimidiams¬
pet̾e debñt ut ꝑtos rex cõnsc¬
qnͣtuz aut si contioũsiam
cohes aut meus possidat
srdittͣem cum ex̃cocu non
pius coh̾rs h sua p̾teutr̾
a soio er̃co. anuo ⁊ acohrde¬

Expanded text:
tem possidet, sed ambo utriusqusideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiampetere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam coheres autem meus possideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum a solo extraneo an uero et a cohe
Abbreviated transcription (Latin):
ccum inquo fuus scpulto :
religiosum cearistoait. O
mortuum iniocum alienum
intulit ur iferrecu̾nt teneb¬
itur in ftmaccõne In locuma¬
lt̾iꝰ accipere debomꝰ sñ mãgros

Expanded text:
cum in quo seruus sepultus est religiosum esse Aristo ait. Qui mortuum in locum alienum intulit uel inferre curauit, tenebitur in factum actione. 'in locum alterius' accipere debemus s
Abbreviated transcription (Latin):
pecia nubit soluentem rep¬
bis uideiz niimis redindis.
plisq debitum erat. ndum
a p̾cium ab emptore ereger̃:
ri possitad supfluum rectiud
accones adusus emptorem.
⁊ arbitrornee urgendumad
sołom crlitorem. Si aut erspe¬
ctare dele debitorem.aut si no
ussis emptorempiculo tnuc
necsnpfluum rectlidit in pi¬
gnoraticouido ue̾nit. ¶et si
res pigoridatas malestrae¬

Expanded text:
erat solventem, reprobis videlicet nummis reddendis. pluris quam debitum erat, nondum autem pretium ab emptore exegerit, ri possit ad superfluum redactiones adversus emptorem? et arbitror non esse urguendum ad solutionem creditorem, sed aut exspectare debere debitorem aut, si non versus emptorem periculo tamen am, superfluum reddit. In pigneraticio iudicio venit et si res pignori datas male trac
Abbreviated transcription (Latin):
pignoratum debitori tradi¬
dit q̃ui uona fide pignori. ac
conseuutus nich̾ ei eque res¬
tituet ex eo ꝙ consecutus :
nec in debito imp̃ũtabit.
¶Si p̾do rem pigori declit. com¬
petit ei ⁊ de fructi pigora¬
suos non facit.a predonecĩ
fructus uendicari extantes
possunt ⁊ consum ꝑti coñd¬
na fide possorfuit. Gi post
distͣctum pignus debitor q

Expanded text:
pigneratum debitori tradiderit, quem bona fide pignori acceconsecutus, nihil neque restituet ex eo quod consecutus est nec debito imputabit. Si praedo rem pignori dederit, competit ei et de fructisuos non faciet a praedone enim fructus et vindicari extantes possunt et consumpti condna fide possessor fuit. Si post distractum pignus debitor, q
Abbreviated transcription (Latin):
tam pociam tecum conpenẽ¬
bit si uo corporis alicinus r
id ꝙ accepis erit tibi in pig¬
noris sõco. ¶Sinuda ꝓprie¬
tas pignoridata sit. ususfr
¶Si fundus pignoratus ucio¬
cum sua ca fundus tineat. sĩ¬
cut inptuancule q post uen

Expanded text:
am tecum pensabis, si vero corporis alicuius, id quod acceperis erit tibi pignoris loco. Si nuda proprietas pignori data sit, usus frSi fundus pigneratus veniecum sua causa fundus transeat: sicut in partu ancillae, qui post ve
Abbreviated transcription (Latin):
usampignus dari pot̾. nuti
siqs pignus aucui dedit ut ꝑ
se fidiubat. ¶ ꝓpriepignusdi¬
cimus ꝙ ad credidorem tnͣsitᷤ
ypoth̾canicum non tñsit pos¬
sessio ad creditorem. ¶omis¬

Expanded text:
usam pignus dari potest, veluti si quis pignus alicui dederit, ut pro se fideiubeat. Proprie pignus dicimus, quod ad creditorem transit, hypothecam, cum non transit nec possessio ad creditorem. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
duplum ꝓmisit nam usus
euenat. ⁊ comentus obeu¬
ccom erat ⁊ condmpatus.
ansat regressum pignora¬
ticie cc̃ie acconis. ⁊ pot dici
mo sndolo ⁊ culpa sic uend

Expanded text:
duplam promisit nam usu hoc euenerat et conuentus ob euictionem erat et condemnatus, an haberet regressum pigneraticiae contrariae actionis? et potest dici ne dolo et culpa sic uend
Abbreviated transcription (Latin):
psoluto ues ei dati s̾itut ĩ
qnͣtitatem debitieisatisfiat.
rtepignoraticiaurex auar
causa cum co agetur. ¶q ir¬
poos mimos souut clitori.
anhat pigoraticiam acco¬
nem.q. souita pocia qͣra cõ

Expanded text:
pro soluto ei res data fuerit, ut in quantitatem debiti ei satisfiat urte pigneraticia uel ex alia causa cum eo agetur. Qui reprobos nummos soluit creditori, an habet pigneraticiam action
Abbreviated transcription (Latin):
ipignores uriep̃to funrti eg̾¬
it ciedĩtortotum quicquid
pocpit debitocum impũta¬
re. pap. confitetur.⁊ ÷ uerurr
debitor furti accõne prit̾it
amus ⁊ quid noporteideur

Expanded text:
i pignore subrepto furti egerit creditor, totum, quidquid percepit, debito eum imputare Papinianus confitetur, et debitor furti actione praestiteamus: et quidem non oporter
Abbreviated transcription (Latin):
competit eipacti couenco.
¶de uendudo pigoreinrem pac
coꝯcipiendaz utomes ꝯtine¬
antur. Ez ⁊ sicͥditoris du¬
tarat ꝑsona fuit compreb̾ne.¬

Expanded text:
competit ei pacti conventio. De vendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumtaxat persona fuerit comprehe
Abbreviated transcription (Latin):
am accom hebo finge .n. mect¬
cis cum egrotar: fuus dedis
rem me ꝙ. possem retine. ¶Sĩ¬
pignori plura mancipiadat
cipia pot̾ retine donec ei caue
liuss. ¶Siãnua bina trina
dic .xxx.scipulatus accepim
pignus pactus q simut n
mrent no posseme pignus uẽ¬
deix. qr eislibis omes pennonce

Expanded text:
am actionem habebo: finge enim medicis, cum aegrotaret servus, dedissre quod possem retinepignori plura mancipia datncipia potest retinere, donec ei cauealuisset. Si annua bima trima die triginta stipulatus acceperim pignus pactusque sim, ut niret, non posse me pignus uendere, quia eis uerbis omnes pensiones
Abbreviated transcription (Latin):
nempigoridatam uendid
tiquos ille solnt ei cdditori cu
pignus dedartibiq cumco
uenit ut ea res ꝙͣiam uendi¬
dat pignori tibi eernicħ te eg

Expanded text:
rem pignori datam uendiditi, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egi
Abbreviated transcription (Latin):
uteris us adiocum ctum si
nuuia culpa tua int̾ueiente
igitur ctim sitpignus mi¬
daconuencõneuidamus an
siqs aurum ostendit qipigo¬
ridaturus ss̃ dedit oblig̾uit
aurum pigori⁊ consequs:
ut aurum obligeturn autez

Expanded text:
eris usque ad certum locum, si nulla culpa tua intervenientcontractum sit pignus nuda conventione, videamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes dederit, obligaverit aurum pignori: et consequens est ut aurum obligetur, non autem
Abbreviated transcription (Latin):
ouitum non uidtursilis cu¬
debitour si ipc frduissor con¬
uentus fuit. ¶uonãtaau̾¬
tem debiti obligõpignus pͥ¬
nut nisi conuenit ut pignꝰ
repetatur. ¶Siqͣ tibidaturꝰ¬
cuma ur condico defecitob
qͣmpignus contͣccum e si
pactum cuistandum : depe¬
cuma non repetnda fc̃m̾ est.
si in sortem dimitaratr m
nt deducte suñ sint tn sipig¬
nus ⁊ meas obligtum fu̾it.
ꝙͣdiu quid exiius deb̾turpig¬
noraͣtici⁊ cessabit. alia causa
est carum qs quis supralici¬
tum modum ꝓmisit. nami
⁊umexhus ꝑseius soluatur:
non derrnt ceti hrdes crecdito¬
ris miniuria afficis possut
totum fundum uende obla¬
to debitori eo ꝙ cohrdieoruz
soluit que sĩna nonz sn rõne

Expanded text:
m non videtur, si lis condebito vel si fideiussor conventus fuerit. Novata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi convenit, ut pignus repetatur. Si quasi daturuuel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, uel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est. Si in sortem dumtaxat uel in nt deductae sive non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere oblato debitori eo, quod coheredi eorum soluit: quae sententia non est sine
Abbreviated transcription (Latin):
gunt qui ue circa eos sunt ne¬
gitienturmutuam uepetuiar
dent fenus ue erceant. Paur
ie ⁊ fenebrem ertepossunt pre¬
ses puinc̃. mutuam pcciam fe¬
nebrem sumen phabetur.

Expanded text:
gunt quive circa eos sunt negotientur mutuamve pecuniam dent faenusve exerceant. Paulure et faenebrem exercere possunt. Praeses provinciae mutuam pecuniam faenebrem sumere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
isti ⁊ ego cum tibi dedisseme
por̃ret. ⁊ secum iter faces ⁊ cum
pontem tnͣsirent redin ptorer
pontis pontorium abẽo exig̃
da portoum datus fintputo¬

Expanded text:
isti et ego eum tibi dedissem, portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebda portorium daturus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dofficim fu̾nt depõitꝰ crbibt̃¬
dus cubaria derebit agnosit
qui crhibere desid̾auit omo
solebat possõr suum pasco.
nam si solebat sicuti pascit
ita ⁊ cibaria non pof recuare
Int̾oum camen eo loco eribẽ
dzouis cumptibr si forceꝓ
prio ꝓponas data oꝑa cum̾
in locum abditum res ⁊tul¬
bebit erhibere in eum iocu
ubiagitur ne e cillidicass¬
licet prea quasdam desicrit ꝙͣ¬
inssinẽ dolo malo possides
dempnandum nisi erhibeat

Expanded text:
d officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. interdum tamen eo loci exhibere debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulbebit exhibere in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas slicet postea quasdam desierit quamuis sine dolo malo possidere, damnandum, nisi exhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
tñ leg̃tario per infc̃m adu̾sus
fructuarium acc̃om ais.
¶Quantum autem ad hanca¬
c̃a prestare in qua fuit cum u¬
d̃m accipet᷑ ut quis copiam rci
hẽns possit ercqui accone qua
destinauit. ẜ. nullocau qͣmin¬
endit lesa quis non derestuẽ¬

Expanded text:
n legatario in factum adversus fructuarium actione ait. Quantum autem ad hanc acausa praestare, in qua fuit, cum iudicium acciperetur, ut quis copiam rei habens possit exsequi actione quam destinavit in nullo casu quam intendit laesa, quamvis non de restituen
Abbreviated transcription (Latin):
de gladis facultas cẽt utipoto si
dampm inft̃icau̾o. ¶Siqui
rem fecit ad alium ꝑtiñe ar peru
ẽire ur᷑ dolo fecisse quomino po¬
ssideat si hoc dolose fec̾it. ¶S¬
⁊ si quis rem det̾iorem erhibu̾t
cque aderib̾ndum eum ccm̃sa¬
Bait set hoc ita utiq uͥm ⁊ sidol¬
o malo mnalid̃ corpus res sit
massam cebibeat aderhibnd

Expanded text:
ae glandis facultas esset, uti potero, si damni infecti cauero. Si quis rem fecit ad alium peruenire, uidetur dolo fecisse quo minus possideat, si modo hoc dolose fecerit. Sed si quis rem deteriorem exhibuerit, aeque ad exhibendum eum ait. sed hoc ibi utique uerum est, si dolo malo in aliud corpus res sit massam exhibeat, ad exhibend
Abbreviated transcription (Latin):
gessisti per aderhibiroum ac¬
com posse teoscqui ut tollas
lias non posse ¶Setoirateᷤᷤ
delaccsnt. iiflumis inagrũ
altius posse eumꝯuenir ader
qritnaci utrum de fuc᷑o dum¬
trat dampnoan ⁊ dep̾ticodo¬
mino igri cauendum sit. ⁊ a
⁊ sideruma aliꝗo intuam a¬
reamur incuas edes occroitte¬
nebis aderhibͥrxoum lici nõ
possidcas. ¶tem siquis fa¬
cuitͣtem restituendi non hatli¬
cet possiocat tñ aderhib̾noum
noncencbit᷑. ut putasuim fu¬
gasuus sit adlac plane sobu

Expanded text:
gessisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, lias non posse. Sed et si ratis delata sit ui fluminis in agrum alterius, posse eumeratius, utrum de futuro dumtaxat damno an et de praeterito domino agri cauendum sit, et ait et si de ruina aliquid in tuam aream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga seruus sit
Abbreviated transcription (Latin):
uł olcum uł aliquit aliud eff¬
tenebit᷑. ¶glans crarboretu¬
ain fundum meum cecidit eg¬
o cam inmiso pecore depasco qu¬
a accone possum tem̃ pomponi
scribit. ꝯpet̾e accõm aderhi bnd

Expanded text:
uel oleum uel quid aliud efftenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actione possum teneri? Pomponius scribit competere ac
Abbreviated transcription (Latin):
Elttm municipes aderhibndu
duciuri possunt quia ficultas
⁊ restituendi. nam ⁊possit̾e ⁊u
supere usucapere eos posseꝯ stat
Idem ⁊ in collegus get̾is corp̾ib
critdndum. ¶Siquis non
possrõat litis ꝯtestate tempore

Expanded text:
tem municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit. Si quis non possideat litis contestatae tempor
Abbreviated transcription (Latin):
ueladas ꝯdurit in horreo de¬
posint cumꝯductore aderhi¬
bnrdum agi pot̃.Itemsimor¬
tuo ꝯductore h̃rs cristit cum
hrde agñdum z. set si nemo
h̾rs sit cum borreano agñdũ.
nam si a nullo inquit posside¬
tur u̾mz aut horrearium poss¬
deant certeille: qui possit eeb¬
ibere. ¶Idom ait quomoce
possidet qui uebndas ꝯdur¬
it an quia pignus tenz ille

Expanded text:
hendas conduxit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede agendum: sed si nemo heres sit, cum horreario agendum: nam si a nullo, inquit, possidentur, verum est aut horrearium possidere aut certe ille est, qui possit exhibere. idem ait: quomodo autem possidet qui vehendas conduxit? an quia pignus tene
Abbreviated transcription (Latin):
de uronint cogatur cohrs solu¬
ere cum alias non sit libatur¬
us rem creditornisi in solidũ
ei satisfaciat. ¶Si filius fam¬
ie. pr̃i hrs ꝓ parte crtitisset ⁊ a
creditorib pecculiarb oueni¬
retur cum paratus sit solucie
id omne quod debetui ꝑdolier¬
cepc̃õnem ꝯ sequetor a creditor¬
ib mandari sibi accõnes. st¬

Expanded text:
 ut cogatur coheres soluere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. Si filius familias patri heres pro parte extitisset et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit soluere id omne quod debetur, per doli exceptionem consequetur a creditoribus mandari sibi actiones: s
Abbreviated transcription (Latin):
it in hoc idm. OS et si dol¬
o uł cuipa quid ͥ lisum fructur
ab uno ex hrdib fc̃m sit hoc
quor inurd̃m uenire pompo¬
nius ait. Nam et omnia que
quis in broitͣte dolo aut cul
hrs fec̾it et ideoᷤ uiuo cestcͣore
unus er hrdib pecunam su

Expanded text:
it in hoc iudicium. Sed et si dolo vel culpa quid in usum fructum ab uno ex heredibus factum sit, hoc quoque in iudicium venire Pomponius ait: nam et omnia, quae quis in hereditate dolo aut culpheres fecerit. et ideo si vivo testatore unus ex heredibus pecuniam su
Abbreviated transcription (Latin):
atz prestaconib que sunt per¬
sonales accones. ¶Pap̾dere
que apud hostes ẽ marcellum
reprebndit ꝙ non putat int̾
ii p̾stacõnes eius reiuenire
apiro hostes t̃ quod enim ĩpe¬
dimentum ẽ rei prestaconem

Expanded text:
atque praestationibus, quae sunt personales actiones. Papinianus de re quae apud hostes est Marcellum reprehendit, quod non putat in praestationes eius rei uenire apud hostes est. quid enim impedimentum est rei praestationem
Abbreviated transcription (Latin):
lures filios hiet unum er fi¬
cepturum professum ẽẽ et p¬
nus quam mun̾e fungecur
quitur cu respondisse nulla
accõne idemꝯ sequi posseꝙ
scribit si maritus alt̾m er he¬
dib honus dotis soluende
que in stipulacõnem uerit
suscipere iussit et mulier ad
peticõnem cohr̃dem ẽẽ defñ¬
dñdum ab eo qui suscipe
honus uissus e s uegata q̃
abutro pro doce data electa
dote retinentur mpñdio co¬
hrdis ec̃ qui debito lenatur
Non oportet indelicet ut co¬
hrs qui honus eris aliem
suscepit officõ iudicis lega¬
cum ⁊seqͥ uatur et ũm ẽ hoc
ns aliud cestator edrẽit.

Expanded text:
lures filios haberet, unum ex ficepturum professum esse et priusquam honore fungeretur,quatur: eique respondisse nulla actione idem consequi posse. quod scribit, si maritus alterum ex heredibus onus dotis solvendae, quae in stipulationem venit, suscipere iussit et mulier adpetitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio coheredis esse, qui debito levatur, non oportet, videlicet ut coheres, qui onus aeris alieni suscepit, officio iudicis legatum consequatur. et verum est hoc, nisi aliud testator edixit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ siostance mr̃imono ip̃apa
diem ouum obierit ꝯferatur
dos. ¶am impicia in quit
coh̾rdum iuins ꝯmunis for¬
mam mutre non pocuit.Ab¬
hrde si filius fami. uissu pris
obligatus sit debebit hoc debi¬
cum p̾cipere. sec ei ⁊ inrem pa¬

Expanded text:
 constante matrimonio ipsa diem suum obierit, conferatur dos: nam imperitia, inquit, coheredum iurisdictionis formam mutare non potuit. Si filius familias iussu patris obligatus sit, debebit hoc debitum praecipere: sed et si in rem pa
Abbreviated transcription (Latin):
quia filii honera et nurus ip
autem non solum pr̃i dat᷑ã
dotem filium oporte. u̾m q̃
ip̃i filio marcellus scribit s
filio datam tam diu quam
diu peccunum patitur uł in
bona diuisit et hon̾a eris alie¬
m pro mo possõnum distri¬
buit non urõi simplicem
donacõnem set pocius supp̾¬
mi iudicii diuisõnem papi¬
manus ait planeinquit e

Expanded text:
quia filii onera et nurus ipsautem non solum patri datam dotem filium oportere, verum etiam ipsi filio Marcellus scribit, sed filio datam tamdiu, quamdiu peculium patitur uel inbona diuisit et onera aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non uideri simplicem donationem, sed potius supremi iudicii diuisionem Papinianus ait. plane, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
de iudo. ¶Item si fuus hrd¬
itͣrius ꝓpriam rem hrdis uu
sb̃ripint offilius ait eẽ famił
ktiscunde accõnem et ꝯmuni
diidundo furt accõnem ce¬
ertimaco in simplum offera

Expanded text:
us hereditarius propriam rem heredum unius subripuerit, Ofilius ait esse familiae erciscundae actionem et communi dividundo furtique actionem ceaestimatio in simplum offerat
Abbreviated transcription (Latin):
tinon int̃cidat. ¶ Set ⁊ cum
monum̃tum iussit testator fĩ¬
infamil haiscunde a getur ut
fiat idem tamen temptat qr
hadum interẽ quo ius monu¬
mentisequitur prescriptis u̾¬
bis posse cos erpni.ut monu

Expanded text:
ti non intercidat. sed et cum monumentum iussit testator fieri, familiae erciscundae agent, ut fiat. idem tamen temptat, quia heredum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis verbis posse eos experiri, ut monu
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusz dĩnum in cõ loco uro
exꝯpecit. ¶In uto finium re¬
gundorum q̃ cius racio fit.
quod interẽ quid emm siqs
altero solo ꝯductus sit. ꝯdem¬
pnacõ erit facienda cius qui
is. ¶Post litem & ꝯtestata¬

Expanded text:
cuiusque dominium in eo loco iudex compererit. In iudicio finium regundorum etiam eius ratio fit quod interest. quid enim si quis altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui is. Post litem aute
Abbreviated transcription (Latin):
dem labo scribit. Si unus hrs
chesaurum relictum a testt̃ore
effodit fami. sxiscun. iudo eum¬
Iuder ita pot̾ plunb eande
rem adiudicare. si aut pluri¬
non eciam nectit̃tem face pom¬
po scribit. ut plurib adirdi¬
ceturur si c̾tam ꝑtem uincui¬
qr cohrdum assignet set pot̃
eciam licitacõne admissa uni
rem adiudicare. set er region

Expanded text:
em Labeo scribit, si unus heredum thensaurum relictum a testatore effodit, familiae erciscundae iiudex ita potest pluribus eandem rem adiudicare, si aut pluriubi etiam necessitatem facere Pomponius scribit, ut pluribus adiudicetur vel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare: Sed et region
Abbreviated transcription (Latin):
munt in hoc uidm res quas
rdes usuccpint cum defuncto
tradice eeñt. ¶Hec quor res q̃
nctus emisset. Dp̾
de possidet. Paulus.¬

Expanded text:
unt in hoc iudicium res, quas heredes usuceperunt, cum defuncto traditae essent: hae quoque res, quae nctus emisset: Vlpide possidet. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
de uidm amplius quam se¬
mel agi no pot̾ nisi causag¬
nita ꝙ siquedam res indiu¬
ise relicte sunt ꝯmum duui¬
dundo de hus agi pot̃. ¶pa.¬
pimanus ait sium er brdi¬
br honus ers aliem miung¬
acur citra opẽm legati officõ
oport̾e set non ultra dodntẽ
tem illibatum heat. In demp¬
nes igitur cohrdes suos pr¬
estare cauebit. ¶Idem scri¬
psit et si filius munerib.¬

Expanded text:
dicium amplius quam semel agi non potest nisi causa cognita: quod si quaedam res indivisae relictae sunt, communi dividundo de his agi potest. Papinianus ait, si uni ex heredibus onus aeris alieni iniungatur citra speciem legati, officiooportere, sed non ultra dodrantem tem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit. Idem scribit et si filius in munerib
Abbreviated transcription (Latin):
uenacones enim post. Tip̃.¬
id̾m acceptum interdicte
sunt dumt̾eat uolunt᷑rie ñ
que uetustiorem cãm et orig¬
et et suustcipio fu̾it excepta
ab eo qui hrs non ciat ante
ricem ꝯcestat᷑m et prea imple¬
ta fu̾it rem deiudo sb̃ducit. ⁊¬

Expanded text:
enationes enim post iudicium acceptum interdictae sunt dumtaxat voluntariae, non quae vetustiorem causam et origed et si usucapio fuerit coepta ab eo, qui heres non erat, ante litem contestatam et postea impleta fuerit, rem de iudicio subducit.
Abbreviated transcription (Latin):
interpõitis ¶ Iurait si alii
fundum alii usum fructum
fundi iudex adiudicau̾it no
ꝯmunicari usumfractum u¬
fuffructus et ex certo temꝑe¬

Expanded text:
interpositis. Iulianus ait, si alii fundum, alii usum fructum fundi iudex adiudicauerit, non communicari usum fructum. Usus fructus et ex certo temp
Abbreviated transcription (Latin):
ctus sit h̃rs aut si reu̾sus fit
incuntcem. ¶Idem obsuan¬
dum si prea natus sit postu¬
siłncium imputͣri pot̾ cum a
dhrdictem post uictoriam co
ompomius ocripsit siumicr̾
non prius ei tradñdas qͣm
cohrdes descripsint. Nam et
si suus actor inquit fu̾nit leg¬
atus non alias cum trroñdu
uidebimus Nñquit et caucio¬
sit interponenda ut quociens
desid̾ate fu̾int rõnes ułactorpͥ¬
legitus copia coꝵ. fiat plerums
enm autentice rõnes sunt ne¬
cessarie actori adinstruenda ca
que prea em̃gunt ad noticiam
nem ab eo super hoc prestani.
bas que cmicti solent de colũ¬

Expanded text:
ctus sit heres aut reuersus sit in ciuitatem. idemque obseruandum, si postea natus sit postusilentium imputari potest, cum ad hereditatem post uictoriam coomponius scribit, si uni ex non prius ei tradendas, quam coheredes descripserint. nam et si seruus actor, inquit, fuerit legatus, non alias eum tradendum, uidebimus, numquid et causit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes vel actor praelegatus, copia eorum fiat? plerumque enim authenticae rationes sunt necessariae actori ad instruenda ea, quae postea emergunt ad notitiam nem ab eo super hoc coheredibubas, quae emitti solent de colu
Abbreviated transcription (Latin):
bate lectonis magicis for¬
nia enim nomina ꝓtinus
corrumpñda sunt. ¶Det
et si quro crpeculatu ur er
oacruegio qitum e̾rit nł ui.
aut latrecimo aut agress¬
ura hoc non diuroitin ¶S
et tabulas cestamenti debe¬

Expanded text:
batae lectionis, magicis foraec enim omnia protinus corrumpenda sunt. Sed et si quid ex peculatu uel ex sacrilegio quaesitum erit uel ui aut latrocinio aut adgressura, hoc non diuidetur. Sed et tabulas testamenti debe
Abbreviated transcription (Latin):
itaccõ. ¶di fuus meus rez
tuam sbtrarit ⁊uendidit tu¬
quoz nummos quos er pͥc̃o
Rebat cum ci ercussis locus erit
furti accone ultro citro. Nam
⁊cu adu̾sus me firti a gn̾dũ
norali sui nõme ⁊ ego adus¬
us te nummor nome.¶S

Expanded text:
it actio. Si servus meus rem tuam subtraxerit et vendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu adversus me furti ages noxali servi nomine et ego adversus te n
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in familic ẜciscundeu
ta aut deficiente ꝯdõne ad
cos reu̾tatur a quib relicta.
Idem et in statu libo dicitur q
interim ⁊ hroit̃tis existñte a

Expanded text:
uenit in familiae erciscundae est aut deficiente condicione ad eos reuertatur a quibus relicta est. idem et in statulibero dicitur, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
partib hrdes sint nec int̾ cos
ꝯueniat apud quem pocius
c̃e geb̾ant sortm eos oport̾eaũ
erꝯfñsu uł suffragio eligñoꝰ
zamicus apio quem depon

Expanded text:
partibus heredes sint nec inter eos conveniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu vel suffragio eligendus est amicus, apud quem depon
Abbreviated transcription (Latin):
ia quia sepe et soluco erac¬
cor ꝑcium non minima inz
ucõ illud efficit. ut quis so¬
lus cotum debat. ur totumr
alicii soli deb̾atiu. sec b̾ine

Expanded text:
 quia saepe et solutio et exactio partium non minima incohaec adtributio illud efficit, ut quis solus totum debeat vel totum alicui soli debeatur, sed ut, sive
Abbreviated transcription (Latin):
agri ꝯfunoit inuudacõ ideor
usurpandi quibdam ioca in
quiboius nonhutoccasionẽ
prestat p̾ses pronincicatieno
cos abstinere et domino surũ
restitu trrminos⁊ per menso¬
rem declar iubet. ¶ad officiũ
definib ꝯgnoscentis pcrtinit
m̃sores mucere et per eos din¬
mcic ip̃am finum questione
ut cquum et sugires erigent
ocutis⁊ suis subietis locis. lpͥ.¬

Expanded text:
agri confudit inundatio ideoque usurpandi quibusdam loca, in quibus ius non habent, occasionem praestat, praeses provinciae alieno eos abstinere et domino suum restitui terminosque per mensorem declarari iubet. Ad officium de finibus cognoscentis pertinet mensores mittere et per eos dirimere ipsam finium quaestionem, ut aequum est, si ita res exigit, oculisque suis subiectis locis.
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ. quos demonstint is qui
utrius: fundi dñs fuit cum
alt̾m coꝵ. uend̾et. non enim ter¬
mini qui singulos fundoss¬
cpabant obsuan debnt setde¬
monstraco affimum nouos
fines int̾ fundos ꝯstitu̾e ¶nꝰ¬
gundoꝵ.illud obsuandum
ec quod ad cremplum quodã¬
mo cius legis scriptum ⁊ qͣm
athenis soloncm dñc tubisse.

Expanded text:
dorum, quos demonstravit is, qui utriusque praedii dominus fuit, cum alterum eorum venderet: non enim termini, qui singulos fundos separabant, observari debent, sed demonstratio adfinium novos fines inter fundos constituegundorum illud observandum esse, quod ad exemplum quodammodo eius legis scriptum est, quam Athenis Solonem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
et utile quidem uid̃m. Nomp
daroum dicit cum põssit q
dos uerum ⁊ incer tres plure¬
ue funtos accipi uid̾m fim¬
um regundoꝵ. possunt ut p¬
uta si sĩnguli plunum fu¬
ndorum confines ut trium
usumfctum hñt uł fructu¬
arium et tominum proprie¬
tatis incm fundi uł intercoᷤᷤ
qui urc pignoris possicent¬

Expanded text:
e utile quidem iudicium dandum dicit, cum possit, qudos, verum etiam inter tres pluresve fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum confines sunt, trium usum fructum habent vel fructuarium et dominum proprietatis vicini fundi et inter eos qui iure pignoris possi
Abbreviated transcription (Latin):
uint. Nam aut bona fice per¬
cepit et lacrmi eum oportet
si cos ꝯsumpsit aut mala fi¬
de et ꝯdici oporteret. ¶Seti
siquis uidici non parcat in
succidñda arbore uł edifico ĩ
finc põito deponendo parte¬
ue cius ꝯdempnabitur. ¶Si

Expanded text:
ient: aut enim bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet. Sed et si quis iudici non pareat in succidfine posito deponendo parteue eius, condemnabitur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
iꝯfimo. an edificiim pon¬
at. ¶Iuoici fimum regu¬
donim ꝑmiccitur. ut ubi ñ
possit dirime oͥmes. idurdi¬
cacõnc ꝯtrou̾siam dirimat

Expanded text:
inio an aedificium ponat. Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controversiam dirimat
Abbreviated transcription (Latin):
cipiro scquitu ibi defr̾ondi
sunt ubi deliquisse arguentur.
Ita suos dñs codem loco crhibe
debet ubium intulisse dñͣr etc¬
arcre om̃ium diñio pot̾o si eos
non defendam. finium

Expanded text:
caput sequitur, ibi defendendi sunt, ubi deliquisse arguentur: itaque seruos dominus eodem loco exhibere debet, ubi uim intulisse dicentur et carere omnium dominio potest, si eos non defendat. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
alter uero trium oit pot̾ uider
um parti aduroicare locum de
quo queritur licet plures dom¬
mos heat q̃m magis funto ꝙͣ
personis adiudicar incelligũ¬
tursfines hic autem cum fitad¬
nidicataco plurib imu̾squis
in fundo h̾t et pro indiuiso.
¶Quiomunem fundum ha
fundum ego et cułemus et ui¬
cinum fundum ego solus an
finum regundorum iud̃m ac¬
cipe possumus et scribit pop̃
non posse nos acapere quia

Expanded text:
alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum de quo quaeritur, licet plures dominos habeat, quoniam magis fundo quam personis adiudicari fines intelleguntur: hic autem cum fit adiudicatio pluribus, unusquisque in fundo habet, et pro indiuiso qui communem fundum ego et tu habemus et uicinum fundum ego solus, a‹n› finium regundorum iudicium accipere possumus? et scribit Pomponius non posse nos accipere, quia