comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beneuentano: anastasius sc sedis
apostolicȩ bibliotecarius indño salutem.
eruens sanctimonia tua cirea bartholo¬
Imeum apostolum multi amoris affectu
me nuper hortata ẽ : ut quia iam eiꝰ
penes se celebris habebatur. memoria.
siquid in laude ipsius saltem grece in¬
sueniretur ⁊ quod uel latine uel grece sit:
Tsinterpretatum sibi misissem. Uerum
qũãuis in laude ipsius multa inueniant᷑
quȩ uob latine uiel grece descripta sunt.
unus tamen sermo nuper̃ editus ẽ. qui
utrum latine reperiatur. nullo actenus
declarat᷑ indicio. Nune ergo interpre¬
ttui. Uepatebnitati tus destinare le¬
creui. Da aut̃ queris quis tanti sermo¬
nis habeatur expositor libenter aperiã.
Theodorus iudelieet quidã sacerdos apud
constantinopolitanam urbem temporibus
fuit adriani & leonis romanorũ pontificũ:
uir ualde mirabilis. quidũ ñ solũ fidei
constantia. uerũ etiam scienti e gratia
sed & signorũ polleret uirtutib. dum
imperialiũ insigniumq cȩnobiorum.

Expanded text:
Beneventino ANASTASIUS sanctae sedis apostolicae bibliothecarius, in Domino salutem. Fervens sanctimonia tua circa Bartholomaeum apostolum multi amoris affectu me nuper hortata est, quia jam ejus penes se celebris habebatur memoria, si quid in laude ipsius saltem Graece inveniretur, quod vel Latine vel Graece sit interpretatum, sibi misissem. Verum quamvis in laude ipsius multa inveniantur quae vel Latine vel Graece descripta sunt, unus tamen sermo nuper editus est, qui utrum Latine reperiatur nullo hactenus declaratur indicio. Hunc ergo interpretari et paternitati tuae destinari decrevi. Si autem quaeris quis tanti sermonis habeatur expositor, libenter aperiam. Theodorus videlicet quidam sacerdos apud Constantinopolitanam urbem temporibus fuit Adriani et Leonis Romanorum pontificum, vir valde mirabilis, qui non solum fidei constantia, verum etiam scientiae gratia et signorum polleret virtutibus; duorum imperalium insigniumque coenobiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tesimo nono. uicesimo quinta ĩudelicet
die mensis octobris. Cuius prior quidẽm
ex indorum parte transuectio in lyppari¬
tanam insulam celebratur xiii die mensis
tas colitur ut pręmissum ẽ uiuii kalendas
septb̃r: sicq ter in anno sacratissima digne
celebratur sollempnitas ad laudem & głam¬

Expanded text:
tesimo nono, vicesimo quinto videlicet tesimo nono, vicesimo quinto videlicet die mensis Octobris. Cujus prior quidem ex Indorum parte transvectio in Lipparitanam insulam celebratur decima tertia ditas colitur, ut praemissum est, nono Kalendas Septembris; sicque ter in anno sacratissima digne celebratur solemnitas ad laudem et g
Abbreviated transcription (Latin):
dum ea. & quȩ uideris resplendere ut
ignem h ec leua: quia uere ipsa sunt
ossamea. Qui statim surgens perrexit
ad locum: & inuenit sicut apłs dixxerat.
Et collegit ea indubitanter. &. recondita
in loculo diligenter abscondit: & abut
relicto ibi socio suo. Cumq ꝓexquiren¬
dis sarracenis illuc langobardorum irent.
nauigia : nutu dĩ inuentum ibi monachũ
& scĩ apłi corpus tulerunt & abierunt.
uperuenientes aũt sarraceni circumde
apłi ducebatur: ita ut spes euadendi
nequaqũa esset. Punc subito factȩ st̃
densissimȩ tenebr e ante sarracenorum
naues. ita ut nescirent quo pergerent: sicq
liberata est nauis illa. Quibus adhuc in
mare commeantibus : unum ex nautis
eiusdem nauis: agraui ualitudine optentu
ipsius apostoli diuina saluauit clementia.
Ixceuntes autem ad terram ingenti cum
honore beneuentum duxerunt scm̃
corpus apostoli. atq in altario recondidẽ¬
runt : anno ab incarnatione: dñi octingen¬

Expanded text:
dum ea, et quae videris resplendere ut dum ea, et quae videris resplendere ut ignem, haec leva, quia vere ipsa sunt ossa mea. Qui statim surgens perrexit ad locum. et invenit sicut apostolus dixerat, et collegit ea indubitanter, et recondita in loculo diligenter abscondit et abiit relicto ibi socio suo. Cumque pro exquirendis Saracenis illuc Longobardorum irent navigia, nutu Dei inventum ibi monachum et sancti apostoli corpus tulerunt, et abierunt. Supervenientes autem Saraceni circumdedoli corpus ducebatur, ita ut spes evadendi nequaquam esset. Tunc subito factae sunt densissimae tenebrae ante Saracenorum naves, ita ut nescirent quo pergerent. Sicque liberata est navis illa. Quibus adhuc in mare commeantibus, unum ex nautis ejusdem navis a gravi valetudine obtentu ipsius apostoli divina salvavit clementia. Exeuntes autem ad terram ingenti cum honore Beneventum duxerunt sanctum corpus apostoli, atque in altario recondiderunt, anno ab incarnatione Domini octingen
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrum apłi disperserunt ossa eius ꝑ
diuersa. Mox illis discedentib: ꝑ uisionẽ
apparens isdem apłs dĩ cuidam greco mo¬
nacho qui fuerat ecclę ipsius custos. ait
illi. Durge collige ossa mea. quȩ dispersa st̃.
Cui ille respondit. Quare ossa tua colligere
aut aliquem tibi honorem impendere debe¬
amus : cumtu permiseris nos & popłm istum
a paganis deleri: & nobis nequaquã auxili¬
atus es. At ille dixit. Per longa an¬
norum curricula ꝓhoc popło dnm̃ dep̃¬
catus sum : ac meis eum precibus unde
nunc usque securi constiterunt concessit
om̃ipotens d̾s. Sed quia multiplicata fr̃
mala illius. creuitq iniquitas nimis: ni
iam optinere ꝓeo ualui ut amplius saliuis
persisteret. idcirco perut. Iu surge tantum
& collige ut dixi ossamea: eaq ut tibi
prȩcepero diligenter reconde. Qui ille
monachus ait. Et quomodo ea inuenire
potero : qui nescio ubi dispersa sunt.
Dicit ei apostolus. Nocte uade ad colligen¬

Expanded text:
sepulcrum apostoli, disperserunt ossa ejus per sepulcrum apostoli, disperserunt ossa ejus per diversa. Mox illis discedentibus per visionem apparens isdem apostolus Dei cuidam Graeco monacho qui fuerat ecclesiae ipsius custos, ait illi: Surge, collige ossa mea quae dispersa sunt. Cui ille respondit: Quare ossa tua colligere, aut aliquem tibi honorem impendere debeamus, cum tu permiseris nos et populum istum a paganis deleri et nobis nequaquam auxiliatus es? At ille dixit: Per longa annorum curricula pro hoc populo Dominum deprecatus sum, ac meis cum precibus unde nunc usque securi constiterunt, concessit omnipotens Deus; sed quia multiplicata sunt mala illius, crevitque iniquitas nimis, non jam obtinere pro eo valui ut amplius salvus persisteret, idcirco periit. Tu surge tantum et collige, ut dixi, ossa mea, eaque ut tibi praecepero diligenter reconde. Cui ille monachus ait: Et quomodo ea invenire potero, qui nescio ubi dispersa sunt? Dicit ei apostolus: Nocte vade ad colligen
Abbreviated transcription (Latin):
nos cumseruis. mutuum dantes cũ debitorib :
uenundantes cum emptoribus: c eteraque
om̃ia beniuolentiȩ tuȩ affectii adutilitatem
rei public. e protege: & cuncta quȩ scđm̃
beneplacitum di dirigi debent patrocinio
tuo defende. & precipue alumnos decoratȩ
lyppareos: pastoremquoq ac gregem qui
construxit sacrum templum tuum. & eum
honor. gła & adoratio: cũ om̃ĩpotente
patre ac scĩssimo & iuuifico sp̃ũ nunc &
semꝑ & insȩcula sęculorum amen. :¬
ec debartholomei laudibus eiusque¬
mirabiliter aduecto in lypparim corpore:
theodorus fama sc̃itatis ac sacerdoci digni¬
tate conspicuus fido relatu explicuit.
Qua uero deinceps occasione quoue sit ordine
de eadem insula lẏpparitana transuectum:
cũ ibidem usque ad annum octingentesimũ
requiesceret corpus eiusdem beati apostoli.
de reliquo dicendum ẽ. Superuenientes
itaq sarraceni depredati sunt & depopulati¬
sunt prȩdictam insulam: & rumpentes

Expanded text:
nos cum servis, mutuum dantes cum debitoribus, nos cum servis, mutuum dantes cum debitoribus, venundantes cum emptoribus; caeteraque omnia benevolentiae tuae effectu ad utilitatem reipublicae protege, et cuncta quae secundum beneplacitum Dei dirigi debent, patrocinio tuo defende: et praecipue alumnos decoratae Lippareos, pastorem quoque ac gregem qui construxit sacrum templum tuum, et eum gloria, honor et adoratio, cum omnipotente Patre, ac sanctissimo et vivifico Spiritu, nunc et semper et in saecula saeculorum. Amen. Haec de Bartholomaei laudibus ejusquemirabiliter advecto in Lipparim corpore Theodorus, fama sanctitatis hac sacerdotii dignitate conspicuus, fido relatu explicuit. Qua vero deinceps occasione quove sit ordine de eadem insula Lipparitana transvectum, cum ibidem usque ad annum octingentesimum hristi requiesceret corpus ejusdem beati apostoli, de reliquo dicendum est. Supervenientes itaque Saraceni depraedati sunt et depopulaverunt praedictam insulam, et rumpentes
Abbreviated transcription (Latin):
Iyppareos salutabilis. &. multimodis adꝯ¬
rabilis gloriatio. Gaudeas. qui mare
scificasti meabilibus gressibus. Eaudẽas.
qui terram purpuream fecisti rubore
sc̃issimi sanguinis tui. Gaudeas. qui aerem
suauitatis odoribus replesti: sacris
spiraminibus diuinorũ eloquiorũ tuorũ.
G audeas q̃ui ad cęlos commeasti. & medius
inchoro diuinȩ aciei tuȩ refulges in
gł e in accessibilis splendore : in exulta¬
tionis insatiabili iocunditate. Illinc nos
benignissime intuearis: illinc benedicas
te beatificantes : illinc glorifices te
glorifiçantes: illinc concordes orbem terrȩ
pacatum. Sacerdotes iusticia inscĩtate
induantur: reges bonis operibus in
orthodoxia contra barbaros armentur.
monasticam uitam tenentes conuersatio¬
nem ȩqualem angłorum acsine dolo cus¬
todiant. U̾ iri mulieribus: & rursum
mulieres uiris competentem legem conseruent.
Patres cumfiliis. prelatos cum subditis: domi¬

Expanded text:
Lippareos salutabilis et multimodis adoLippareos salutabilis et multimodis adorabilis gloriatio; gaudeas, qui mare sanctificasti meabilibus gressibus; gaudeas, qui terram purpuream fecisti rubore sanctissimi sanguinis tui; gaudeas, qui aerem suavitatis odoribus replesti sacris spiraminibus divinorum eloquiorum tuorum; gaudeas, qui ad coelos commeasti, et medius in choro divinae acici tuae refulges in gloriae inaccessibilis splendore, in exsultationis insatiabili jucunditate. Illinc nos, benignissime, intuearis; illinc benedicas te beatificantes; illinc glorifices te glorificantes; illinc concordes orbem terrae pacatum. Sacerdotes justitia in sanctitate induantur; reges bonis operibus in orthodoxia contra barbaros armentur; monasticam vitam tenentes conversationem aequalem angelorum ac sine dolo custodiant; viri mulieribus et rursum mulieres viris competentem legem conservent; patres cum filiis, praelatos cum subditis, domi
Abbreviated transcription (Latin):
terq quaterq beate bartholomee: Aue.
melodiȩ. Alue artificiose rethor. uerȩ
sapienti e: Aue qui es peritȩ captur e
piscator: rationabilium piscium: Mue
qui es multi chori. & dulcis fructus palmes.
Aue. digne meritis famule dñi uniuersoꝵ:
Que merito desiderabilis. amice c elestis
sponsi. Tue qui es sapienti e flucatis &
multiplicis potationis. ac lumen sp̃ualis
paradysi. Aue qui es diuina uirtute uul¬
nerator diaboli. mundũ suo latrocinio
uulnerantis. Aue. qui multipliciter
appares mundo lucifer di cognitionis.
Gaudeas. diuinitus illustrata & ignea
columna erthodoxiȩ. G audeas sol
orbis terr e. qui cuncta illuminas.
G audeas os dĩ sapienti e. habens linguam
ignitam: G audeas. iugiter emanans fons
sanitatum. G audeas. dȩmonũ terribilis
insecutor. Gaudeas qui es multipliciter
optabilis. formositas armeni e Gaudeas.
qui ab oriene adoccidentẽ ꝑ mare
gloriose ambulasti. G audeas qui es

Expanded text:
terque quaterque beate Bartholomaee. Ave, terque quaterque beate Bartholomaee. Ave, melodiae; ave, artificiose rhetor verae sapientiae; ave, qui es peritae capturae piscator rationabilium piscium; ave, qui es multi chori et dulcis fructus palmes, itis; ave, digne meritis famule Domini universorum; ave merito desiderabilis amice coelestis sponsi; ave, qui es sapientiae fluentis et multiplicis potationis ac lumen spiritualis paradisi; ave, qui es divina virtute vulnerator diaboli, mundum suo latrocinio vulnerantis; ave, qui multipliciter appares mundo Lucifer Dei cognitionis. Gaudeas, divinitus illustrata et ignea columna orthodoxiae; gaudeas, sol orbis terrae, qui cuncta illuminas; gaudeas, os Dei sapientiae linguam habens ignitam; gaudeas, jugiter emanans fons sanitatum; gaudeas, daemonum terribilis insecutor; gaudeas qui es multipliciter optabilis formositas Armeniae; gaudeas, qui ab oriente ad occidentem per mare ambulasti gloriose; gaudeas, qui es
Abbreviated transcription (Latin):
c̾et adurbem. ñ progrediebatur arca.
Quidam enim summopere trahebant.
illa aũt erat inmobilis. Et cum esset
populus in multa dementatione. resũphi
tandem gaudium tristicia: quia opti¬
iutulas castas assumpta reposita ẽ ubi
sacrum eius templum protinus locatũ¬
ẽ: facto etiam cum consummatione
miracuło prȩcipuo. Penique cũ mons
qui uulcanus uocatur pene contiguus
esset insul e: nocuus erat his qui circũ¬
quaque morabantur. Iunc recessu inui¬
sibili motus ẽ quasi stadus septem circa
mare suspensus : ita ut usque hodic ap¬
pareat uidentibus quasi figuratio tractꝰ
sugientis ignis. Porro quot & quanta
deinceps mirabiliter operatus sit ac mira
faciens operetur: actenus circa eos qui
Miuersis languorib & infirmitatibus
obstricti ad ipsum fide confugiunt. Nec
nr̃m ẽ dicere obprolixitatem ractatus.
nec incredibile audienti: cum pignus
ex uno habeat aliorum exhibitiones mire
gestorum. Sed aue o beate beatorum:

Expanded text:
esset ad urbem, non progrediebatur arca; esset ad urbem, non progrediebatur arca; quidam enim summopere trahebant, illa autem erat immobilis. Et cum esset populus in multa dementatione, resumpsit tandem gaudium tristitia, quia obtivitulas castas assumpta, reposita ubi sacrum ejus templum protinus est locatum; facto etiam cum consummatione miraculo praecipuo. Denique cum mons qui Vulcanus vocatur, pene contiguus esset insulae, nocivus erat his qui circumquaque morabantur. Tunc recessu invisibili motus est quasi stadiis septem circa mare suspensus, ita ut usque hodie appareat videntibus quasi figuratio tractus fugientis ignis. Porro quot et quanta deinceps mirabiliter operatus sit, aut mira faciens operetur hactenus circa eos qui a diversis langoribus et infirmitatibus obstricti ad ipsum fide confugiunt, nec necessarium est dicere ob prolixitatem tractatus, nec incredibile audienti, cum pignus ex uno habeat aliorum exhibitiones mire gestorum. Sed ave, o beate beatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dero actenus tristis & mesta. Sialu mensa
uiuorum eloquiorum tuorũ potiti sunt.
sed ego reliquiarum tuarũ ut catellus micas
colligere gestio. Post hȩc quasi quosdam
ministros suos alium martẏrum hic: aliũ
uero illic relinquens apłs retrorsum. papinũ
quidem dimisit inciuitate. sicili e qu e
dicitur milas: lucianũ uero destinauit
mesinam. Reliquos aũt duos in terram¬
chalabritidem direxit: gregorium quidem
inciuitatem qu e dicitur columna. acatium
aũt inciuitatẽ quȩ uocatur chale.
quatenus unusquisque eorũ inunaquaque
ciuitate ꝓtector eͥet habitatorũ. qui etiam
usque hodie splendent suffragiis suis.
pse prȩterea ueluti quis rex domus
ꝓpri e requie potitus profectus ẽ ad
ciuitatem adquam cęlitus uocabatur.
susceptus prȩclare cum multis luminarib:
odoribus atq ymnis: cunctis etiam
qui illic aderant ei obuiam in exultatione
procedentibus. De cȩtero dũ peruentũ

Expanded text:
dero hactenus tristis et moesta. Si alii mensa dero hactenus tristis et moesta. Si alii mensa vivorum eloquiorum tuorum potiti sunt, sed ego reliquiarum tuarum, ut catellus, micas colligere gestio. Post haec quasi quosdam ministros suos, alium martyrum hic, alium vero illic relinquens apostolus retrorsum, Papinum quidem dimisit in civitate Siciliae quae dicitur Mylas; Lucianum vero destinavit Messinam; reliquos autem duos in Calabritidem terram direxit: Gregorium quidem in civitatem quae dicitur Columna; Acatium autem in civitatem quae vocatur Cale; quatenus unusquisque eorum in unaquaque civitate protector esset habitatorum, qui etiam usque hodie splendent suffragiis suis. Ipse praeterea velut quis rex domus propriae requie potitus, profectus est ad civitatem ad quam coelitus vocabatur, susceptus praeclare cum multis luminaribus, odoribus atque hymnis; cunctis etiam, qui illic aderant, ei obviam in exsultatione procedentibus. De caetero dum perventum
Abbreviated transcription (Latin):
signa operarentur cum ea in mare fueranti
ꝓiectȩ. & ꝑ tantum spacium maris quatuor
his ambulantib & prȩcedentibus. & obsequiũ
apło quodam modo facientibus uenerunt
mnulteriores partes sicili e in insulam qu e
uocatur lypparis. facta reuesatione ad scĩs¬
simum agathonem qui illic erat episcopus
ostensis. Quis audiuit tantũ ꝓdigium.
Quis didicit tam magnificum opus
Omiraculum inmiraculo. L ipparis autem
idest pinguis quodam modo insula: lypparis
ferens ipsa sibi pinguedinis futurȩ nomen.
ipsa forsitan hec in effabilibus uocibus
clamabat. U eni adme pauperculam thes¬
aure ditissime scĩ sp̃s : ueni adme que sum
inhonorabilis preciosissima margarita.
Ueni adme supplicem qui apersidis abiectus
es iniquissime. in habita me &. multipliciter
in habitabor : saluame & populosa ero:
nomine fungar & ubique personabor Si
alii te magnum c eli luminare contẽpserunt¬
& repulerunt: sed ego splendoremtium desi¬

Expanded text:
signa operarentur cum ea in mare fuerant signa operarentur cum ea in mare fuerant projectae, et per tantum spatium maris quatuor his ambulantibus et praecedentibus, et obsequium apostolo quodammodo facientibus venerunt ulteriores partes Siciliae, in insulam quae vocatur Lipparis, facta revelatione ad sanctissimum Agathonem qui illic erat episcopus Hostensis. Quis audivit tantum prodigium? quis didicit tam magnificum opus? O miraculum in miraculo! Lipparis autem, id est, pinguis, quodammodo insula Lipparis ferens ipsa sibi pinguedinis futurae nomen. Ipsa forsitan haec ineffabilibus vocibus clamabat: Veni ad me, pauperculam, thesaure ditissime sancti Spiritus. Veni ad me quae sum inhonorabilis, pretiosissima margarita. Veni ad me supplicem, qui a perfidis abjectus es iniquissime; inhabita me, et multipliciter inhabitabor. Salva me, et populosa ero; nomine fungar et ubique personabo. Si alii te magnum coeli luminare contempserunt et repulerunt, sed ego splendorem tuum desi
Abbreviated transcription (Latin):
manum ducentem: cȩci lucis datorem:
naufragi gubernatorem: morte affec ti
unuficatorem. Et hoc quomodo. Pro¬
iciunt inpelagus ipsam qua sacrum tege¬
batur corpus lapideam arcam. ut in
profundum penitus dimersa ulterius ñ
compareret : tamqu̾a eis tantus apostolus
nulla prestiterit beneficia. Inuidorum
etenim uicium huiusmodi ẽ : ut uolun¬
taria perditione sua nec aliorum fieri
salutem patiantur. Ded is qui ꝑ dauid
longe ante clamauit. in mari uiȩtuȩ̨ &
semit e tu e in aquis multis. & uestigia tua
ñ cognoscentur : & hic tumidum mare mea¬
bile acperuium lapid ȩ arce prębuit.
Et petrus magnus clamante adeum xp̃o
inmari ambulasse dinoscitur: quod & diui¬
nus bartholomeus similiter arcȩ corpus
suum gestanti gradiens contra fluctus
exhibuit. O miraculum diuinum. o opus
magnificum. Mota ẽ enim impetu ipsa
arca de regione armeni e cum quatuor
aliorum martẏrum arcis : quȩ similiter dũ

Expanded text:
manum ducentem, caeci lucis datorem, manum ducentem, caeci lucis datorem, naufragi gubernatorem, morte affecti vivificatorem. Et hoc quomodo? Projiciunt in pelagus ipsam, qua sacrum tegebatur corpus, lapideam arcam, ut in profundum penitus demersa ulterius non compareret tanquam eis tantus apostolus nulla praestiterit beneficia. Invidorum etenim vitium hujusmodi est, ut voluntaria perditione sua nec aliarum fieri salutem patiantur. Sed is qui per David longe ante clamavit: In mari viae tuae, et semitae tuae in aquis multis; et vestigia tua non cognoscentur : et hic tumidum mare meabile et pervium lapideae arcae praebuit. Et Petrus magnus clamante ad eum Christo in mari ambulasse dignoscitur. Quod et divinus Bartholomaeus similiter arcae corpus suum gestanti gradiens contra fluctus exhibuit. O miraculum divinum! o opus magnificum! Mota est enim impetu ipsa arca de regione Armeniae, cum quatuor aliorum martyrum arcis, quae similiter dum
Abbreviated transcription (Latin):
Legitur etiam ingestis eius antiquiorib:
& emendatioribus. quod lycaonie uerbũ
uitȩ predicauit: dehinc indiȩ aeuangelizans
ad ultimum in armenia maiori quȩ eiusdem
ẽ prouintiȩ in albano ipsius armeniȩ urbe
postquã multa & intolerabilia tormenta
subiit. decoriatus ab impus inmodum
follis capite plexus est: sicq demum a
fidelibus ibidem sepultus ẽ. Qui uidelicet
gloriosus fidelium patronus : etiam post
obitum apparuit magnus dĩ prędicator.
Non enim uel postquam migrauit ex hoc
mundo neglexit occisores suos: sed ut
pastor bonus quantum temporis erat in¬
uitabat miraculis perditos: & prodigus
ammittebat auersos. Sed bestialẽ mentẽ
& inhumanum cor nilerat quod compesce¬
ret. nil quod retraheret. usquequo in
profunda malorum deciderent. Quid gͦ
de cętero faciunt. Insaniunt contra illud
sacrum corpus: furiunt contra diuersas
iugiter prestantem sanitates. sacri corporis
arcam. R espuunt remedium ȩgroti. orbi

Expanded text:
Legitur etiam in gestis ejus antiquioribus Legitur etiam in gestis ejus antiquioribus et emendatioribus quod Lycaoniae verbum vitae praedicavit. Dehinc Indiae evangelizans, ad ultimum in Armenia Majori, quae ejusdem est provinciae, in Albano ipsius Armeniae urbe postquam multa et intolerabilia tormenta subiit, decoriatus ab impiis in modum folus, capite plexus est; sicque demum a fidelibus ibidem sepultus. Qui videlicet gloriosus fidelium patronus, etiam post obitum apparuit magnus Dei praedicator. Non enim vel postquam migravit ex hoc mundo neglexit occisores; sed ut pastor bonus quantum temporis erat, invitabat miraculis perditos, et prodigiis admittebat aversos. Sed bestialem mentem et inhumanum cor nil erat quod compesceret, nil quod retraheret usquequo in profunda malorum deciderent. Quid ergo de caetero faciunt? Insaniunt contra sacrum illud corpus; furunt contra diversas jugiter praestantem sanitates sacri corporis arcam. Respuunt remedium aegroti; orbi
Abbreviated transcription (Latin):
ne reformatos: quȩ talia sunt ut ita quis
dicat prima spolia & exuui e tanti
agonis labores & infame & insiti. infri¬
gore & nuditate. in contumeliis & ob ꝓ¬
brus. in carceribus & uinculis. inpersecu¬
tionib: & abductionib deloco in locum.
deciuitate inciuitatem. de theatro in
theatrũ : in tormentis & uerberibus.
& ad extremum in occisione & gladio.
Propter quȩ namq oportuerat eos remune¬
rari bonis. magistrum saluatorem &. medicũ
ꝓ his operantur atrocia. conuitiantur.
detrahunt. percellunt. torquent. rodunt.
Quis̃ ñ dicentes.⁊ quid non agentes.s
quid ñ excogitantes.⁊ quid ñ adinueni¬
entes eorum quae ad acriorem afflictio¬
nem & tribulationis augmentum profi¬
cere crediderunt. Pape crudelitatẽ.
Oferalem insaniam: qualem mercedem crea¬
tori optulerunt. qui uisum. qui auditum
receperant. Pro honore inhonorantiam.
pro benedictiose maledictionem: pro
requiescibili uita amarissimam mortem.

Expanded text:
nae reformatos; quae talia sunt, ut ita quis nae reformatos; quae talia sunt, ut ita quis dicat, prima spolia et exuviae. Tanti agonis labores et in fame et in siti, in frigore et nuditate, in contumeliis et opprobriis, in carceribus et vinculis, in persecutionibus et adductionibus de loco in locum, de civitate in civitatem, de theatro in theatrum; in tormentis et verberibus; et ad extremum in occisione et gladio. Propter quae namque oportuerat eos remunerare bonis Magistrum, Salvatorem et Medicum pro his operantur atrocia, conviciantur, detrahunt, percellunt, torquent, rodunt. Quid non discentes? quid non agentes? quid non excogitantes? quid non adinvenientes eorum quae ad acriorem afflictionem et tribulationis augmentum proficere crediderunt? Papae, crudelitatem! O feralem insaniam! Quales mercedes Creatori obtulerunt, qui visum, qui auditum receperant! pro honore inhonorantiam, pro benedictione maledictionem, pro requiescibili vita amarissimam mortem!
Abbreviated transcription (Latin):
lendo species duplici  sanitas seo¬
ture propriȩ languidos res tituehułm.
& certe pastoralem morem suscipientem
& semitas dõ perficientem: deducentem.
reuocantẽ. pugnantem. propellentem
bestias hereseos demonumq phalanges.
imperfecta rigare manu. educare creden¬
tes in ętate xp̃i. spinas intellegibiles
euellere. uel siluas inpactas secare : sepes
doginaticas circumponere: & quicquid
eorũ deesse confaiterit que oportuna
sunt sequendũ facile peruidere. Ipse
aũt aedificator. ẽ & architectus ędificni
ac fabricationis ñ manu fact e. tẽplorũ
construunt᷑ ac perficiuntur in populũ
sectatorem bonorũ
ntuere mecum o homo
ciuitates & habitacula quȩ olim populus
seductus infidelitate possedit nequiter
turrim ponens in di cognitione: & aduer¬
sariorum insidias facile dimissas. campos
florentes. uineas condensitate pullulantes.
hortos odorem dantes ȩgrotantes omni
languore & om̃i infirmitate sanitati prifti¬

Expanded text:
lendo species, duplici sanitate nalendo species, duplici sanitate naturae propriae languidos restituentem t certe pastoralem morem suscipientem, et semitas, Deo perficiente, deducentem, revocantem, pugnantem, propellentem bestias haereseos, daemonumque phalanges: imperfecta rigare manu, educare crescentes in aetate Christi, spinas intelligibiles evellere, vel silvas impactas secare, sepes dogmaticas circumponere, et quidquid eorum deesse constiterit quae opportune sunt sequenda, facile praevidere. Ipse autem aedificator et architectus aedificii ac fabricationis non manufactae, templorum construuntur, ac perficiuntur in populum sectatorem bonorum operum. Intuere mecum, o homo, civitates et habitacula, quae olim populus seductus infidelitate possedit, nequiter turrim ponens, in Dei cognitione, et adversariorum insidias facile dimissas, campos florentes, vineas condensitate pullulantes, hortos odorem dantes, aegrotantes omni languore et omni infirmitate sanitati pristi
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ : consequenter & agriculturam
spũalem perfecit. Quod enim a magistra
ueritate communiter om̃ib dicitur . &
ꝑ singulas personas rationabiliter acci¬
prindum ẽ. Itaque uide eum secundũ
allegoriam aliquando quidem ñ terram
arare bobus trahentibus ferrum. sed
lingue& aratro rationabilia rura sulcantẽ.:
iugo iudelicet contemplationis et
actionis. nec seminantem aliquid defluen¬
tium et corruptibilium: sed fidei uorbum
in profundum cordis recondentem: aliquan¬
do uero plantantẽ paradysos & uineas dñi.
illos scilicet qui iam receptione uerbi ad
meliora incrementum fecerunt: & ab in eunte
etate ꝑ singula tempora fructus multipli¬
ces ȩdiderunt: aliquando aũt medicin aliter
exhibita singulis passionum remedia con¬
ferentem. Uerum eundem nosse uelis
cȩcos oculos illuminantem : leprosos mun¬
dantem. febres expellentem: claudis
uadere surdisq audire prȩbentem. atq
reliquorũ languorum. multimodas expel¬

Expanded text:
tus est, consequenter et agriculturam tus est, consequenter et agriculturam spiritualem perfecit; quod enim a magistra Veritate communiter omnibus dicitur. et per singulas personas rationabiliter accipiendum est. Itaque vide eum secundum allegoriam aliquando quidem non terram arare bobus trahentibus ferrum, sed linguae aratro rationabilia rura sulcantem, jugo videlicet comtemplationis et actionis, nec seminantem aliquid defluentium et corruptibilium, sed fidei verbum in profundum cordis recondentem; aliquando vero plantantem paradisos et vineas Domini, illos scilicet qui jam receptione verbi ad meliora incrementum fecerunt, et ab ineunte aetate per singula tempora fructus multiplices ediderunt; aliquando autem medicinaliter exhibita singulis passionum remedia conferentem. Verum eumdem nosse velis caecos oculos illuminantem, leprosos mundantem, febres expellentem, claudis vadere, surdis audire praebentem, atque reliquorum languorum multimodas expel
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo lupos nancisci poterit agnus.
unus decem milium: quomodo prȩcipiet
peregrinus primis ciuium. exul ducibus.
regibus . is qui unam possidet tunicam:
sed ut famulus fidelis dominico adquies¬
cens prȩcepto pergit gaudens. nichil defe¬
rens secum nisi tantum xp̃i preciosum
nomen ꝓom̃i armatura. Itaq aggrediers
uerbo prȩdicationis prouintiam sorte per¬
ceptam : quanta illic gesserit. quantaq
subiens pertulerit : sequens sermo depinget.
Quorũ quidem sunt quȩdam scdm tradi¬
tionem antiquȩ relationis acta. quȩdã
uero scđm rationem ȩuangelicarum doc¬
trinarum gesta consistuat. Si enim luxe
mundi ẽ iuxta quod ueritas discipulis ait.
uos estis lux mundi: profecto ea qu e
lucis sunt operatus ẽ in his qui intenebris
& umbra mortis sedebant. Et sisal terr e
ẽ : manifestum ẽ quia gentes in rationa¬
biles ueritatis ratione salliens emunda¬
uit. Et si operarnuis ȩuangelice nomina¬

Expanded text:
Quomodo lupos nancisci poterit agnus Quomodo lupos nancisci poterit agnus unus decem millia? Quomodo praecipiet peregrinus primis civium, exsul ducibus, regibus is qui unam possidet tunicam? Sed ut famulus fidelis, Dominico acquiescens praecepto, pergit gaudens, nihil deferens secum, nisi tantum Christi pretiosum nomen pro omni armatura. Itaque aggrediens verbo praedicationis provinciam sorte perceptam, quanta illic gesserit, quanta subiens pertulerit, sequens sermo depinget; quorum quidem sunt quaedam secundum traditionem antiquae relationis acta, quaedam vero secundum rationem evangelicarum doctrinarum gesta consistunt. Si enim lux mundi est juxta quod Veritas discipulis ait: Vos estis lux mundi, profecto ea quae lucis sunt operatus est in his qui in tenebris et umbra mortis sedebant. Et si sal terrae est, manifestum est quia gentes irrationabiles veritatis ratione saliens emundavit. Et si operarius evangelice nomina
Abbreviated transcription (Latin):
in multis gentibus & ciuitatib ẽ diftributꝰ.
ste ergo cum mitteretur mystice dĩ¬
uerbum annuntiare: hȩc diuinitꝰ audiuit
adño. Uade discipule ad prȩdicandum.
ei ad pugnam: capax esto periculorum
Consulo figmento meo cuiꝰ misertus homo
factus sum: & pro quo dedecus mortis elegi.
Ego paternum opus consumimaui primus.
testis ueritatis factus sum : uos quod neces¬
sarium ẽ implete: & quȩ post uerba p̃di¬
cationis me e mundo desunt. ad similitudi¬
nem meam supplete. Imitare magistrum
tuũ. ȩmulare dñm tuum: equa passio¬
nes. Sanguinem ꝓme :pone : & carnem
crutiatib trade. Patere queq sustinui
ꝓte passus: ostende in te ipso manifestas
actiones caracteris mei. Arma tibi sint
benignitas insudoribus. mansuetudo
inter maledicos: pacientia inhis qui te
peremerint. Ut ouis inmedio luporũ
efficere: uirtutibus armatus ad bella
acuere. Non resultauit apłs. non dixcit

Expanded text:
in multis gentibus et civitatibus est distributus. in multis gentibus et civitatibus est distributus. Iste ergo cum mitteretur mystice verbum Dei annuntiare, haec divinitus audivit a Domino: Vade, discipule, ad praedicandum, exi ad pugnam, capax esto periculorum; consule figmento meo, cujus misertus homo factus sum, et pro quo mortis dedecus elegi. Ego paternum opus consummavi; primus veritatis testis factus sum; vos quod necessarium est implete, et quae post verba praedicationis meae mundo desunt, ad similitudinem meam supplete. Imitare Magistrum tuum, aemulare Dominum tuum, aequa passione sanguinem pro me pone, et carnem cruciatibus trade; patere quaeque sustinui pro te passus. Ostende in teipso manifestas actiones characteris mei. Arma tibi sint benignitas in sudoribus, mansuetudo inter maledicos, patientia in his qui te peremerint. Ut ovis in medio luporum efficere, virtutibus armatus ad bella acuere. Non resultavit apostolus; non dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit penetranda. Eq
eccłam : ęqualance habrut & cȩtera
diuina charismata. Ueni ergo placatus.
ȩsto ferax uerbi o beate. resera linguam
meam mutam. da michi materiam prę¬
conia tuȩ magnitudinis enarrandi. ñ
ut ipse proficias aliquid habens intrin¬
secus beatitudinum plenitudinem. sed
ut quo quomodo declaretur amor circa
te diuinitus prȩdestinatus : ut & ego
pauperrimus puertuus paternis oratio¬
nibus fruar in laude celebritatis tue.
Non enim poterit sine participatione illu¬
minationis permanere. qui ad splendorem
radi solis accesserit: uel pupillas erexerit.
Alius igitur apłorum hic: alius uero alibi
percepit partem orbis in prȩdicatione
cognitionis dĩ. & om̃s uniuersitatem sibi
dispertientes. prȩtores regis regum xp̃i
constituti sunt Constitues eos enim
principes suꝑ omẽm terram. scriptura
pręnuntiauit. El aũt qui nunc celebri
fama laudatur sors & portio armeni e
locus ẽ : qui ab eiulath usq gabaoth

Expanded text:
sufficit penetranda, aeqsufficit penetranda, aeqEcclesiam, aequa lance habuit et caetera divina charismata. Veni ergo placatus, esto ferax verbi, o beate, resera linguam meam mutam, da mihi materiam praeconia tuae magnitudinis enarrandi, non ut ipse proficias aliquid, habens intrinsecus beatitudinum plenitudinem, sed ut quoquomodo declaretur amor circa te divinitus praedestinatus, ut et ego pauperrimus puer tuus paternis orationibus fruar in laude celebritatis tuae. Non enim poterit sine participatione illuminationis permanere, qui ad splendorem radii solis accesserit vel pupillas erexerit. Alius igitur apostolorum hic, alius vero alibi percepit partem orbis in praedicatione cognitionis Dei, et omnes universitatem sibi dispertientes; praedicatores Regis regum Christi constituti sunt: Constitues enim eos principes super omnem terram , Scriptura pronuntiavit. Ei autem qui nunc celebri fama laudatur sors et portio Armeniae locus, qui est ab Evilath usque Gabaoth, et
Abbreviated transcription (Latin):
seatus repperitur. Porro & si scđm
actuum apłorum cathalogum numeriue¬
rimus septimum ponemus bartholomeũ.
eritq ipse iterum principiũ & uertex
secundȩ exados: ita ut hinc possimuf
argumentari eũ ad petrum habere com¬
parationẽ. dũ ex prima qͥdem exade
principium reputatur in petro. ex scđa
uero quia summitas ẽ corũ qui post.
ipsum sunt dinumerant᷑. principium
taxatur in bartholomeo Nota dilectis¬
sime. Petrus docet nationes: sed et
bartholomeus consequenter paria in¬
uestigat. Petri speciosi pedes bona
euangelizantis : sed et bartholomei ȩque
iocundi. sublimia de dõ loquentis
Petrus operatur prodigia magna: sed &
bartholomeus facit mirabilia ualida.
Petrus deorsum capite crucifigitur. sed
diuerso bartholomeus pęnas ꝓ xp̃o
sustinens postquam uiuens excoriatus
ẽ: capite plectitur. Quotquot igitur
petrus agit. totidem õperatur &¬
bartholomeus: d quot ualet petrus
mysteria capessenda : ad tot bartholomeus¬

Expanded text:
sextus reperitur. Porro et si secundum sextus reperitur. Porro et si secundum Actuum apostolorum catalogum numeraverimus, septimum ponemus Bartholomaeum, eritque ipse iterum principium et vertex secundae hexados. Ita ut hinc possimus argumentari eum ad Petrum habere comparationem, dum ex prima quidem hexade principium reputatur in Petro, ex secunda vero, quia summitas est eorum qui post ipsum sunt, dinumeratur, principium taxatur in Bartholomaeo. Nota, dilectissime, Petrus docet nationes; sed et Bartholomaeus consequenter paria investigat. Petri speciosi pedes bona evangelizantis, sed et Bartholomaei aeque jucundi sublimia de Deo loquentis. Petrus operatur prodigia magna, sed et Bartholomaeus facit miracula valida. Petrus deorsum capite crucifigitur, sed e diverso Bartholomaeus poenas pro Christo sustinens, postquam vivens excoriatus est, capite plectitur. Quotquot igitur Petrus agit, totidem operatur Bartholomaeus. Ad quot valet Petrus mysteria capessenda, ad tot Bartholom
Abbreviated transcription (Latin):
di minori laude cõparandus. Anquia ẽ
diuini duodenarii numeri medius.st
enĩ. ẽ hic duodenarii insenario medietas.
sicut in cithara: armonia similis: ȩquiris¬
& ab utraque parte sonum diuina sermo¬
cinationis similem dans. At uero si uolu¬
eris ut in apostolico ordine sicut in
annuali circulo unius cuiuscumq mensis
ex ȩquo utilis om̃imodis conferatur nu¬
merus. & propria alter alterius quanti¬
tate & qualitate. suam habeat differen¬
tiam. ñ plane nobis his qui laudatur
exiguus. sed & nimis sublimis uirrute sp̃s
apparebit : habens quid in ipsa supputaa¬
one mistieum dĩ uerborum typũ. scđm
arithmeticam artem. Solus enĩ senarius
numerus aprima monade perfectus ẽ¬
partibus suis. complens ex his ipsis medi¬
etatẽ quidem suam quȩ ẽ trĩa. tertiam ũ¬
uero partem suam perficiens ex duobus.
sextam aũt monade consummans. In
quo uero numero hic apostolus si scđm
euangelicum dinumerauerimꝰ cathalogũ

Expanded text:
Dei minori laude comparandus. An quia est Dei minori laude comparandus. An quia est divini duodenarii numeri medius? Est enim et hic duodenarii, in senario medietas, sicut in citharae harmonia similis, aequum et ab utraque parte sonum divinae sermocinationis similem dans. At vero si volueris ut in apostolico ordine, sicut in annuali circulo uniuscujuscunque mensis, ex aequo utilis omnimodis conferatur numerus, et propria alter alterius quantitate et qualitate suam habeat differentiam, non plane nobis is qui laudatur exiguus, sed et nimis sublimis virtute Spiritus apparebit, habens quid in ipsa supputatione mysticum Dei verborum typum secundum arithmeticam artem. Solus enim senarius numerus a prima monade perfectus partibus suis complens ex his ipsis medietatem quidem suam quae est tria, tertiam vero partem suam perficiens ex duobus, sextam autem ex monade consummans. In quo vero numero hic apostolus, si secundum evangelicum dinumeraverimus catalogum,
Abbreviated transcription (Latin):
LABOR
& ut addam gła est. scoꝵ laudes
contexere : uirtutes predicare: sed
maiori deuotione martẏr quisque
debet attolli. in cuiꝰ beatificatione.
om̃is sermo ñ sufficit. At uero apłm
in reprehensibiliter collaudare quantȩ¬
putas esse poterit etiam insignium ma¬
gistrorum industri e : scilicet quẽ sp̃s sc̃s
ad contemplationem laudibus & modulatis
uocibus extulit. Cuius enim sonus in
om̃em terram exiuit. ut uerborũ uirtute
fines ordinaret orbis : oportet utique ut
.&. laus eiꝰ ex cquo intellegatur & fide¬
liter proferatur. Et adh exc quis tam
idoneus. quis sufficiens. quis robustus.
Numquidnam quia nec petrus nec iohannes
ẽ diuinus bartholomeus : id circo pauciorib
est sermonib predicandus: & quasi non
sit multi prȩconii minꝰ aliquid efferen¬
dus. Apostolum xp̃i audis extoto.
& ñ pertimescis eum qui misit illum.
Pestem ueritatis sensu capis: & ñ mitaris
eũ qui ẽ digne canendus. Quin & si
multorum unus erat: nulli tam̃ famuloꝵ

Expanded text:
labor, et, ut addam, gloria est sanctorum laudes contexere, virtutes praedicare; sed majori devotione martyr quisque debet attolli, in cujus beatificatione omnis sermo non sufficit. At vero et apostolum irreprehensibiliter collaudare, quantputas, esse poterit etiam insignium magistrorum industriae, scilicet quem spiritus ad contemplationem laudibus et modulatis vocibus extulit? Cujus enim sonus in omnem terram exivit, ut verborum virtute fines ordinaret orbis, oportet utique ut et laus ejus ex aequo intelligatur et fideliter proferatur: et ad haec quis tam idonens, quis sufficiens, quis robustus? Nunquidnam quia nec Petrus, nec Joannes est divinus Bartholomaeus, idcirco paucioribus est sermonibus praedicandus, et quasi non sit multi praeconii, minus aliquid efferendus? Apostolum Christi audis ex toto, et non pertimescis eum qui misit illum? Testem veritatis sensu capis, et non miraris eum qui est digne canendus? Quin et si multorum unus erat, nulli tamen famulorum
Abbreviated transcription (Latin):
uersus magnũ uidit. sicq saluatus
ab infirmitate sua letus abscesit.
Ceertune temporis hoc in loco illu¬
minat non nulli claudi erecti.
muti locuti sunt : et surdi receperuN
Tuꝵ quoq: ordinato hugone remis ep̃o
quaedã paralytica quȩ iacebat in ciui¬
tate ad ianuas eccłe sc̃ mariȩ mage¬
nildis nomine ammonita ꝑ uisum
illo se deferri petiit. atq ut aqua
ipsius fontis ꝑfusa est: incolumitatẽ
recepit. Quȩdã nihilominus adel¬
uuidis nomine arida brachiis. ut
eadem lota est aqua. sospitato pocita
recessit. Ercus quidã decastro mo
recipere meruit. Quȩdã pauꝑcula
de ipso loco ut oculossibi hocfonte
diluit: lum̃ qđ iam ab annis ultra
quã .Xui. ꝑdiderat recepit. Fulbertꝰ
quidã brachiũ geress aridum et
inutile sibi membrũ: ut sehac aqua
perfudit. sanitatẽ. brachiiq recepit
utiltritẽ. Iunc etiã quidã clecus
nomine a malricus ibiuisũ recepit
mox ubi st̃ hoc fertolauit. Aliaque

Expanded text:
versus, magnum vidit, sicque salvatus versus, magnum vidit, sicque salvatus ab infirmitate sua, laetus abscessit. Caeci tunc temporis hoc in loco illuminati nonnulli, claudi erecti, muti locuti sunt, et surdi receperunt quoque ordinato Hugone Remis episcopo, quaedam paralitica, quae jacebat in civitate ad januas ecclesiae sanctae Mariae, Magenildis nomine, admonita per visum, illo se deferri petiit, atque ut aqua ipsius fontis perfusa est, incolumitatem recepit. Quaedam nihilominus Adelwidis nomine, arida brachiis, ut eadem lota est aqua, sospitate potita recessit. Caecus quidam de castro Mosrecipere meruit. Quaedam paupercula de ipso loco, ut oculos sibi hoc fonte diluit, lumen, quod jam ab annis ultra quam sexdecim perdiderat, recepit. Fulbertus quidam brachium gerens aridum, et inutile sibi membrum, ut se hac aqua perfudit, sanitatem, brachiique recepit utilitatem. Tunc etiam quidam caecus, nomine Amalricus, ibi visum recepit, mox ubi se hoc fonte lavit; aliaque
Abbreviated transcription (Latin):
rant illos repetere facit. quȩ uiderat
agendo. & psalmodĩam cũ deuotione
canendã monet. atq iam quasi securus¬
& hylaris migrat: Post cuius obitum:
gens hungariorũ galliam ingressa. cȩdib
incendiis. ac rapinis pene cuncta de¬
uastat: ipsũq monasteriũ flãmis exurit.
& ꝓxima quęq circũpositarum ruinis
fere uillarum proterit: Intuemurq
modo iam manifeste: quã uera fuerint
quȩ ille audierat ex reuelatione :
Insiluula huic contigua monasterio
fons dudũ nouiter exortus est.
Ad quẽ febricitins quidã casu deueniris
uidit supra ipsũ fontẽ inclinatum
quendã senẽ inclericali habitustantẽ
aureũ baculũ manir tenentem
Qui cũ sonitu aduenientis inotus se
uideretur erexisse a fonte : tanto
iste pauore concussus ẽ. ut attonitus
interrã caderet. & nibil omnino
uidere ualeret. At post modicum
rediens ad se surrexit. & splendorem
qua senior abierat monasterium

Expanded text:
rant, illos repetere facit; quae viderat rant, illos repetere facit; quae viderat agendo, et psalmodiam cum devotione canendam monet, atque jam quasi secur hilaris migrat. Post cujus obitum gens Hungarorum Galliam ingressa, caedibus, incendiis, ac rapinis pene cuncta devastat: ipsumque monasterium flammis exurit, et proxima quaeque circumpositarum ruinis fere villarum proterit. Intuemurque modo jam manifeste quam vera fuerint quae ille audierat ex revelatione. CIn silvula huic contigua monasterio, fons dudum noviter exortus est. Ad quem febricitans quidam casu deveniens, vidit supra ipsum fontem inclinatum quemdam senem in clericali habitu stantem, aureum baculum manu tenentem. Qui cum sonitu advenientis motus se videretur erexisse a fonte, tanto iste pavore concussus est, ut attonitus in terram caderet, et nihil omnino videre valeret. At post modicum rediens ad se, surrexit, et splendorem qua senior abierat monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
bio otbertus nomine. priusquã gallia
gladiis hungariorum traderetur obsce¬
trema deductus. dũ certamina dȩ mo¬
num ꝓse litigantium & cũ ad interitũ
rapere conantiũ paterctur. almi patro¬
ni sui domni Teoderici tandem se uid&
cripi meritis. demonas uero ꝑ inuoca¬
tionem xp̃i nominis & scorum eius.
a se cũ magno strepitu & in dignatione
recedere: Uidit etiam quendam
fratrẽ dictum bertricũ qui non longe
ante discesserat se crebro uisitantem.
consolando quoq monentem ne hic
apud scłm ultra manere cupiat : immo
ad eũ quam totius ire gaudeat. ut ea
quȩ numquã potuit cogitare ualeat
uidere : qm̃ si demoraretur in scło diuti¬
us. nequaquã tantũ malum uidisset
aliquando. quantũ uisurus esset in pro¬
ximo: Cuius dicta. ꝓbatio constat
ueritatis insecuta: Iste siquidem leni
dolore corporis tactus. ad ȩccłam pro¬
perans exitũ suum prȩcibus dño com¬
mendat: Fratres aduocat: missam
quoq quã debito ꝓperantius cęlebra¬

Expanded text:
nomine, priusquam Gallia gladiis Hungarorum laceranda trema deductus, dum certamina daemonum pro se litigantium, et eum ad interitum rapere conantium pateretur, almi patroni sui domni Theoderici tandem se videt eripi meritis; daemones vero per invocationem Christi nominis et sanctorum ejus, a se cum magno strepitu et indignatione recedere. Vidit etiam et quemdam fratrem, dictum Bertricum, qui non longe ante decesserat, se crebro visitantem, consolando quoque monentem, ne hic apud saeculum ultra manere cupiat, imo ad eum quantocius ire gaudeat, ut ea quae nunquam potuit cogitare, valeat videre. Quoniam si demoraretur in saeculo diutius, nequaquam tantum malum vidisset aliquando, quantum visurus esset in proximo. Cujus dicta probatio constat veritatis insecuta. Iste siquidem levi dolore corporis tactus, ad ecclesiam properans, exitum suum precibus Domino commendat, fratres advocat, missam quoque, quam debito properantius celebra
Abbreviated transcription (Latin):
mundo: abundantius aut̃ ad uos
Non enĩ alia scribimus uobis quã quȩ
legistis & cognoscitis. Spero aut̃ qđ
usq infinem cognoscetis. sicut &
cognoinstis nos ex parte. quia gła
ur̃a sumus sicut & uos nr̃a indiedñi

Expanded text:
mundo abundantius autem ad vos non enim alia scribimus vobis quam quae legistis et cognoscitis spero autem quod usque in finem cognoscetis sicut et cognovistis nos ex parte quia gloria vestra sumus sicut et vos nostra in die Domi
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ego ipse mente seriuo legi
dĩ. carne ant᷑. legi peccati. Nihil
ergo nunc dãpnationis. his qui suro
inxp̃o iħu: qui non scdm carnem
ambulant: Lex enĩ sp̃s uitae in xp̃o¬

Expanded text:
gitur ego ipse mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. nihil ergo nunc damnationis est his qui sunt in christo iesu, qui non secundum carnem ambulant. lex enim spiritus uitae in
Abbreviated transcription (Latin):
uos ortificati estis legi ꝑ corpus
xp̃i it sitis alterius qui ex mortius
resurrexit: ut fructificaemis dõ.
Cum enim essemus in carne passiones
peccatoꝵ que ꝑlegem erint opera¬
bantur in menbris nr̃is. ut fructifi¬
carent marti: Aunc aut᷑ solti sumꝰ
alege mortis inqua detinebapur: ita ut

Expanded text:
ortificati estis legi per corpus Christi: ut sitis alterius, qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Cum enim essemus in carne, passiones peccatorum, quae per legem erant, operabantur in membris nostris, ut fructificarent morti. Nunc autem soluti sumus a lege mortis, in qua detinebamu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ihũ xp̃i. ut id ipsũ dicatis om̃s.
& non sint in uobis schismata Sitis
aut̃ ꝑfecti in eodem sensu & in eadẽ¬
sententia Significatũ est enĩ mihi
deuobis fratres mei: ab his qui sunt
cloes: quia contentiones sunt intͣ
uos Hoc ant̾ dico. quod unusquisq

Expanded text:
risti, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata: sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadescientia. Significatum est enim mihi de vobis, fratres mei, ab his qui sunt Cloes, quia contentiones sunt inter vos. Hoc autem dico quod unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationẽ misterii temporibus
a erernis taciti quod nunc patefactũ est
per scripturas ꝓph&arũ. scđm prȩcep¬
tũ aeterni dĩ. ad oboedicionẽ fidei
ncunctis gentibis. Cognito soloͥsa¬
benti dõ per tħm xp̃ͣm: cui honore iu¬

Expanded text:
revelationem mysterii temporibus aeternis taciti quod nunc patefactum est per scripturas prophetarum secundum praeceptum aeterni Dei ad oboeditionem fidei in cunctis gentibus cognito solo sapienti Deo per Iesum Christum cui honor i