comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scema cõpegit. Si panẽ porrigas illa suo creatori beatoꝵ uberũ fomentã suggessit. Si meren
nã p̃st̾icisti ista gaudu uniuersalis altrices lacrimulas maternę dulcedinis
dimento detersit. Quicqͥd progare poteris beneficio. hec felici p̃cessit obsequio. Uis au¬
dire a maritudines. qͥb: uxta uocabuli echimologiã gloriosa que sic obsecunda
mulier irritatur : Tuam ip̃sius ĩquit animã ꝑ transibit gladius. Quot
filius ꝓbra iuter p̃dicandũ sustinuit. tot inueronib inulto grauius quã qͥ ꝑfe¬
contẽplandi grãm in mariꝗ signari. Et utreq sorores dicunt᷑. qr in conscientia eruno diuini
mine ꝓcreant᷑. Hanc uͦ benedicta suꝑ om̃s homines huiꝰ credimꝰ gła uirtut
imbutam. In quã enĩ plenitudo diuinitatis ađintegrũ sese contulerat. non adhoram
ut cecerz: nonparticularte̾ inst inguendo sentiebat. Inde est qͦd seqͥtur. Quȩ etiã

Expanded text:
schema compegit. Si panem porrigas, illa suo Creatori beatorum uberum fomenta suggessit. Si moerenschema compegit. Si panem porrigas, illa suo Creatori beatorum uberum fomenta suggessit. Si moerenti solamina praestitisti, ista gaudii universalis altrices lacrymulas maternae dulcedinis blandimento detersit. Quidquid praerogare poteris beneficio, haec felici praecessit obsequio. Vis audire amaritudines quibus juxta vocabuli etymologiam, gloriosa, quae sic obsecundat, mulier irritatur? Tuam ipsius, inquit, animam pertransibit gladius . Quot Filius probra inter praedicandum sustinuit, tot mucronibus multo gravius quam qui perfecontemplandi gratiam in Mariam signari. Et utraeque sorores dicuntur, quia in conscientia ex uno divinimine procreantur. Hanc vero benedictam super omnes homines hujus credimus gloria virtutis imbutam, in quam enim plenitudo divinitatis ad integrum sese contulerat, non ad horam ut caeteri, non particulariter intinguendo sentiebat. Unde est quod sequitur: Quae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
auidissime alacritas pucliaris expeteret. Adec tinti maiestatẽ guidu cũ in effabin
ancusime affrctus dlque prsii głe collatȩ redundantiã magnanimi respectu contu
ca hel pouintro habatt que di mater eit Mulier quȩda martha nomine errcepit eũ ingoriu
suã Dmuliere iulotiuilis fecunditas immo fecunda beneficiis auctualtas designat hro
lict̃t᷑ quia multis amaritudinib ꝓuocat᷑. Ihinc ẽ qđ ei dicit tbaris erga plur
sođm hec et̃i nom̃ ei int̾ptat᷑ In domũ suã eũ excepit. cũ uirgo post filiũ om̃i humana
nitm felicior dĩ filiũ concepit. Nomꝰ autẽ fuit. animi. domꝰ. iteri. At uͦ erceptrici illiqu
autualtas in ẽe potuerit. uestigandũ. ¶eteri sc̃ĩsuis cõmenbrib officia munificentie pendunt
hecu ipsi suo uniusoꝵq captt specialiter ministrauit. qđ alii geueralit uestigiss eiꝰ at tribuunt.
Sieni uulgo egenti tunicã p̃beas. illa om̃ipotentis filio exdi sp̃u et suo sanguine corporeum

Expanded text:
aec tanti majestatis gaudii cum ineffabili concepisset affectu. Ad quem prorsus gloriae collatae redundantiam magnanimi respectu contulactiva vita.--Mulier quaedam Martha nomine excepit eum in domum suam . Per mulierem actualis fecunditas, imo fecunda beneficiis actualitas designatur. Haec Martha dicitur, quia multis amaritudinibus provocatur. Hinc est quod ei dicitur: Turbaris erga plurFilium omni humana natura felicior Dei Filium concepit. Domus autem fuit animae, domus uteri. At vero exceptrici illi quae actualitas inesse potuerit vestigandum. Caeteri sancti suis commembribus officia munificentiae pendunt; haec vero ipsi suo universorumque Capiti specialiter ministravit, quod alii generaliter vestigiis ejus attribuunt. Si enim vulgo egenti tunicam praebeas, illa omnipotentis Filio ex Dei Spiritu et suo sanguine corporeum
Abbreviated transcription (Latin):
rsum se ager&. nunqua adeiuisione de scir&. Quȩ enĩ plus habuit in
angłs. non minor angło esse debuit post tanti beatitudinem partus

Expanded text:
versum se ageret, nunquam a Dei visione desciret; quae enim plus habuit in versum se ageret, nunquam a Dei visione desciret; quae enim plus habuit in terra quam angelus, non minor angelo esse debuit post tanti beatudinem partus.
Abbreviated transcription (Latin):
prestitit adrum̃tũ. Si enĩ xp̃e se carne non teger&. purꝰ ille ditatis ignis quose
Q certe ne ipsa qͥdem caro do inse laten̾te tolerabilis esset insi mentis e
r abea. Dic& igitur beatissima uirgo dulcissimi filuĩ corporalib inmicu
distrahi uideret᷑ incõmodis. & exteriorib eiꝰ detineret᷑ officuis. nulli tam̃ credibile
capitis habeatur. quin illa quȩ dñi uniuersitatis auctore̾ intrase centi¬
xit unquã eiꝰ quem semel totum hauserat qͦd nrilli humanȩ creature est licitum conti
contẽplatione uł ad horam fraudaret᷑. Quib cũque enĩ fiłii angeret᷑ dolori
unquam tam̃ fidei eiꝰ quẽ indubie dm nouerat feruo̾r incepuit. p̾sertem eui dispensa
ipsius occulta dispositio neqͣquam fuit. Nã qͦd denullo sc̃oꝵ. creditur.
⁊ uniuersitate diuinitatis tantũ non dubitatur habuisse residui. ut qua

Expanded text:
praestitit adjumentum. Si enim Christus se carne non tegeret, purus ille deitatis ignis quo sepraestitit adjumentum. Si enim Christus se carne non tegeret, purus ille deitatis ignis quo se caperet? Et certe ne ipsa quidem caro, Deo in se latente, tolerabilis esset, nisi mentis ejus retur ab ea . Licet igitur beatissima Virgo dulcissimi Filii corporalibus nimium distrahi videretur incommodis, et exterioribus detineretur officiis, nulli tamen credibile sani capitis habeatur quin illa, quae Deum universitatis auctorem intra se contulerat, unquam ejus quem semel totum hauserat, quod nulli humanae creaturae est licitum, continua contemplatione vel ad horam fraudaretur; quibuscunque enim Filii angeretur doloribus, nunquam tamen fidei ejus, quem indubie Deum noverat, fervor intepuit, praesertim cui dispensationis ipsius occulta dispositio nequaquam fuit. Nam quod de nullo sanctorum creditur, de illa universitate divinitatis tantum non dubitatur habuisse residui, ut quaque
Abbreviated transcription (Latin):
.t. Itaq adiuuaro si adesiderio speculandi quiescer&: Solamꝰ igitir
relinquid. si mens qui contemplar ꝓposuerat actualitatis curas non resugit. Contẽ¬
si acontẽpiandi amore fitiscit. in quantum aleꝗ defiet.lperiꝰ im actionalitati
Ut endegloriosa illa femina taceamꝰ quȩ ꝑ ininisterium quos carm illi sacro
uit addiuinieatis sup̃ ma ꝑtigit. omĩis sẽs non uisi ꝑfidẽ amorẽq Hu¬
manitatis ad scientiam ꝑuenit diinitatis. Unde est. Nisi ego abiero paracli¬
tus non ueni&. Officra qͦq quę suo dũ aduueret cornori exibebantur app
ait. Pauperes semꝑ habetis uobeũ. me aute̾ non sem ꝑ habebitis. Quid gͦ be¬
dictȩ illi magis necessarium quam corporis anĩci integuinentum. quod dum
sciꝑni numunis socramentũ. multum ei ut adinternũ lum̃ actinger

Expanded text:
desistit. Itaque adjuvaret, si a desiderio speculandi quiesceret. Solam igitur desistit. Itaque adjuvaret, si a desiderio speculandi quiesceret. Solam igitur non relinquit, si mens quae contemplari proposuerat, actualitatis curas non refugit. Contemp. At mens si a contemplandi amore fatiscat, in quantum ab eo deficit, liberius jam actionalitati ronuntiat, ut enim de gloriosa illa femina taceamus, quae per ministerium, quod carni illi sacrouit, ad divinitatis suprema pertigit, omnis sanctus non nisi per fidem amoremque humanitatis ad scientiam pervenit divinitatis. Unde est: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet . Officia quoque, quae suo, dum adviveret corpori exhibebantur, approbans ait: Pauperes semper habetis vobiscum, me autem non semper habebitis . Quid ergo benedictae illi magis necessarium quam corporis Dominici 300 integumentum? Quod dum texit, superni numinis sacramentum, multum ei ut ad internum lumen attingeret,
Abbreviated transcription (Latin):
certũ est extra se uelit nolit fieri. iube eam ad unun actualitatis officium
ri. Sulli nãq dubium est. quod in corde beatissime uirginis map
inter utrumq statam suꝑ hoc altercatio suerit. dũ hicic inđo uidendo delec¬
.r. illinc corporali eiꝰ cũra diftrabit᷑. S adcendendũ qͦd dicitur. solar
Si sola ac tualitas ministrat ꝓfecto contẽplatio uacat. Maȩ utiq si aliqͣndo ac ta¬
alitati infleetitur. ꝑ cul dubio ad nullatur. Quę ergo sine ĩterna qͥete nu ag¬
re sinitur. dum erga plurima conturbatur. ad spũalia non leuactir. Q uo
itaq illa quę se solam relinqui quęrttur. abea quȩ niter molesti
nulla est adiuuatur : S ipsa actualitas a contẽplatione auxilium habe¬
re uidecur. cum mens uni formiter qͦd inse p̃ponderat exeqͥtur. Nam cum
litas aliorsum tendit. & mens contẽplandi auida secreta requirit
ex eo ipso quo decurarum malmplicitate se rectaliit. quasi soroer officiose opitular

Expanded text:
certum est extra se, velit nolit, fieri, jube eam ad unum actualitatis officium cohiberi. Nulli namque dubium est quod in corde beatissimae Virginis maxima inter utrumque statum super hoc altercatio fuerit, dum hinc in Deo videndo delectatur, illinc corporali ejus cura distrahitur. Sed attendendum quod dicitur solam. Si sola actualitas ministrat, profecto contemplatio vacat. Quae utique si aliquando actualitati inflectitur, procul dubio annullatur. Quae ergo sine interna quiete nil agere sinitur, dum erga plurima conturbatur, ad spiritualia non levatur. Quomodo itaque illa quae se solam relinqui queritur, ab ea quae inter molestias nulla est, adjuvatur? Sed ipsa actualitas a contemplatione auxilium habere videtur, cum mens uniformiter quod in se praeponderat, exsequitur; nam cum actualitas aliorsum tendit, et mens contemplandi avida secreta requirit, ex eo ipso quo de curarum multiplicitate se retrahit, quasi sorori officiosae opitulari
Abbreviated transcription (Latin):
quod si det d̃s dicere exsententia. potert monstrare sequentia. Intrauit ihe in quod dam
castellũ. Qđda solemꝰ dicere. de ea re quã nolumꝰ expͥmere aut neqͥm. C astellũ
uallo a muro turriq conficit᷑. & idipsũ & castrando et coercendo uocat᷑ Illiꝰ gͥ benedictȩ
conscientia castellũ fuit. quȩ quic qͥd dõ inse displicere pot̾at. funditꝰ arcere non deftitit.
Sedhoc priꝰ habet uallũ. cui ante om̃a usq quaq ñ defuit tociꝰ humilitatis im̃u. Nun
deniq cingit᷑. cũ mens eiꝰ beatissima in terius bene sib ꝑuda exteriori corporis sen¬
suũ custodia cõmunit. Turris introsistit᷑. cũ in humili castigato cordo ia corpore
spes indm unica tota ꝓceritate porrigit᷑. Werbi gĩa. Cũ eñi dñi teciꝰ maiestatis sibi di¬
nuntiata fusset infusio. qͥd in eiꝰ ore ñ ancillaris hunulitas sonuit. qͥd eiꝰ¬

Expanded text:
Quod si det Deus dicere ex sententia poterunt monstrare sequentia. Intravit Jesus in quoddam Quod si det Deus dicere ex sententia poterunt monstrare sequentia. Intravit Jesus in quoddam castellum. Quoddam solemus dicere de ea re quam nolumus exprimere, aut nequimus. Castellum autem ex vallo et muro, turrique conficitur, et id ipsum a castrando, et coercendo vocatur. Illius igitur benedictae conscientia castellum fuit, quae quidquid Deo in se displicere poterat funditus arcere non destitit. Sed hoc prius habet vallum, cui ante omnia usquequaque non defuit totius humilitatis imum. Muro denique cingitur, cum mens ejus beatissima interius bene sibi provida, exteriori corporis sensuum custodia communitur. Turris introsistitur, cum in humili corde, castigato jam corpore, spes in Deum unica tota proceritate porrigitur, verbi gratia, cum enim Domini totius majestatis sibi denuntiata fuisset infusio, quid in ejus ore nisi ancillaris humilitas sonuit, quid e
Abbreviated transcription (Latin):
scliter ado ꝑpendit assũpta. factãq int̾ ipsũ om hominesq sequestram. non uu merito adeo
lia adnos habet uiscera. ex quib et ꝓpt̃ qͦs est ta singularit̃ excellens ut miscdi
li ipsũ cuiqͣm facultas suppetit. que eloquentia ei cutuscumq mediatoris gror
periolegis: Si en̾i audientiã suã ab ea inaliquo absentaret. nullus ad rogandu nͥ miserabilinꝰ
repudiandꝰ accedet. Flane qͥ nat᷑am condidit. et nat᷑e iura consequert instituit. nulli di¬
biũ qđ apd eũpersonalitas materna p̃pondet. cũ idin causis mortaliũ ingenita boniis om̃ib consu¬
legi solet capitulũ. intrauit scilicet ihc in quodd̃a castellu. Qđ quanto urita historie corti
ꝑegrinari uidet᷑ ab ipsa. tanto scđm̃ sensũ moralẽ pleno contẽplatiorus statu subsistit in p

Expanded text:
 misericorditer a Deo perpendit assumptam, factamque inter ipsum Deum hominesque sequestram, non immerito adeo  misericorditer a Deo perpendit assumptam, factamque inter ipsum Deum hominesque sequestram, non immerito adeo specialia ad nos habet viscera, ex quibus et propter quos est tam singulariter excellens ut misericndi ipsum cuiquam facultas suppetit, quae eloquentia ei cujuscunque mediatoris gratperio legis? Si enim audientiam suam ab ea in aliquo absentaret, nullus ad rogandum nisi miserabiliter repudiandus accederet. Plane qui naturam condidit, et naturae jura consequenter instituit, nulli dubium quod apud eum personalitas materna praeponderet, cum id in causis mortalium ingenita bonis omnibus consupitulum: Intravit, scilicet Jesus, in quoddam castellum . Quod quanto juxta historiae corticem peregrinari videtur ab ipsa, tanto secundum sensum moralem pleno contemplationis statu subsistit in ipsa.
Abbreviated transcription (Latin):
non sẽꝑ exaltari nesciit. Si eñi in singłis fideliũ etatib xp̃iana sententia quo ãpliꝰ uem¬
lat᷑ astruit᷑. et discussa nil aliud quã solidũ respondẽ addidicit. sic ipsiꝰ in scłm cdarificana
uirginitas et nullis heresib de uirginanda feounditas. ueł momentanee obubratior
menbris scilicet sius adorandũ in sinuat. rectissime popłs t̾re ñ pulueris. fide stabilis at
ĩcans non uolatilis. ipsã głosiore̾ suꝑ cȩlestib creatis ut pote que auctrixet nou
Ostiũ uͦ est ad port̾a. aditꝰ patentissime om̃ib dulcedinis ad eargao. Quid er̃i miserati¬
onũ illibenedicte non influat. ex q̃ fons tociꝰ ad cunctos quitenere penitent peccatores
ris ad nos fudit: Ipsi plane misereri ẽ. ꝓpͥũ. qͥa quȩ se adtanti in mensitat᷑e offici

Expanded text:
non semper exaltari nesciit. Si enim in singulis fidelium aetatibus Christiana sententia, quo amplius vennon semper exaltari nesciit. Si enim in singulis fidelium aetatibus Christiana sententia, quo amplius ventilatur, astruitur, et discussa nil aliud quam solidum respondere addidicit, sic ipsius in saeculum clarificanda virginitas, et nullis haeresibus devirginanda fecunditas vel momentaneae obumbrationmembris scilicet suis adorandum insinuat, rectissime populus terrae, non pulveris, fide stabilis atque fructificans non volatilis, ipsam gloriosiorem supercoelestibus creaturis, utpote quae auctrix, et noOstium vero est ad portam aditus patentissimae omnibus dulcedinis ad Mariam. Quid enim miserationum illi benedictae non influat, ex qua fons totius ad cunctos qui tenere poenitent peccatores n se continens ad nos fudit? Ipsi plane misereri est proprium, quia quae se ad tanti immensitatem officii
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ꝓuexit. manifesta imino ut ita dixerĩ seła post sẽ om̃ipotentiȩ apud homines ai¬
toritate retexit. Quis eñi uel hebes nesciat. qđ ipsa ÷ quę ꝑfiliũ cęlo p̃sideat. terris ĩpen
inferos urgeat. Princeps gͦ egredit᷑. cũ ꝑ pͥncipe matris pͥncipis uirtꝰ emitit᷑. Porta aua
non claudet᷑ usq ad uesꝑ̃a. Clausio hic non adiurginitatẽ quȩ sepi ẽ. repetita refertur
Pocta gͥ usq ad uesꝑã ista non claudit᷑ qͥa cdem̾tiȩ erus aditꝰ usq in fitĩe seti nuui pie peteni
it᷑. Non claudet᷑ aut̾e dr̃. aꝑiet᷑. Ipsa eñi que post scĩ sp̃c dationẽ cognita ẽ. n
om̃iũ uirgo fudisse salutẽ. in suȩ ꝓ palatione głę nulta de inceps passa ẽ. uetustatẽ sed
sicut filii sui fides nullis ꝑsecutionũ acta turbinib destitui potuit. imo ꝓmoueri non
de siit. sic benedicte ipsi matris honor non dico tepe fieri sed indies ꝓ successu tẽpoꝵ

Expanded text:
ritate provexit, manifesta, imo, ut ita dixerim, secunda post se omnipotentiae apud homines auctoritate retexit. Quis enim vel hebes nesciat quod ipsa est quae per Filium coelo praesideat, terris imperet, inferos urgeat? Princeps ergo egreditur, cum per Principem Matris principis virtus emittitur. Porta autem non claudetur usque ad vesperam . Clausio hic non ad virginitatem, quae saepius est repetita, refertur. Porta igitur usque ad vesperam ista non clauditur, quia clementiae ejus aditus usque in finem saeculi nulli pie pettem dicitur, aperietur; ipsa enim quae post sancti Spiritus dationem cognita est nostram omnium Virgo fudisse salutem, in suae propalatione gloriae, nullam deinceps passa est vetustatem; sed sicut Filii sui fides nullis persecutionum acta turbinibus destitui potuit, imo promoveri non desiit, sic benedictae ipsius Matris honor non dico tepefieri, sed in dies pro successu temporum
Abbreviated transcription (Latin):
me inqͥt tͥ librũ grandẽ et scribe in eo stilo hominis. Hoc nẽpe d̾s apud om uerbũi: ttio
intellectu soliusdi capipoterat. sed ut capi ut cũq ab homine posset circuscribi
manitꝰ uoluit. Hoc g uerbũ egredit᷑ cũ se uisibile ꝑ carne̾ ex hibere dignatur.
hoc de ore. idẽ. de sp̃u. ore eni spũm emittimꝰ. De ore naq egredtur. qui ex sola
Auirginea eni senunꝗͣ ne ad modicu mente retorsit. sed qualẽ infilio de nuntiando repꝑit.
usq infinẽ ꝓpͥũ ꝑseuerantȩ eadẽ animi gła sẽꝑ florentior inse ipsa coaluit. Filiꝰ autẽ licet
non uacuus dicitur reũti. qͥa uisibilitate quã assũpserat dextere necesse erat paternę res
Is facit quecũq pat̾ uoluit. dũ salut̾e humanã non sine suo eruore exercuit.

Expanded text:
me, inquit, tibi librum grandem, et scribe in eo stylo hominis . Hoc nempe Deus apud Deum Verbum stylo, est intellectu solius Dei capi poterat; sed ut capi utcunque ab homine posset, circumscribi humanitus voluit. Hoc ergo Verbum egreditur, cum se visibile per carnem exhibere dignatur; et hoc de ore, id est de spiritu; ore enim spiritum emittimus. De ore namque egreditur, qui ex sola  sed non vacuum: a virginea enim se nunquam ne ad modicum, mente retorsit, sed qualem in filio denuntiando reperit, usque in finem proprium, perseverante eadem animi gloria, semper florentior in seipsa coaluit; Filius autem licet non vacuus dicitur reverti, quia visibilitatem quam assumpserat, dexterae necesse erat paternae restitui. Is facit quaecunque Pater voluit, dum salutem humanam non sine suo cruore
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sui xp̃i & eorũ qͦs redemit fructu st̃ uisione ꝑpetua cõplexuri. Uisuri
etiã st̃ decorẽ dĩ nr̃i. ipsã scilic& iã clarificatã carnẽ cui dõ ꝓpitio merebim᷑
lectat adce tandẽ lic& supͥ moduipeccatores cogicationes ac ũba conũtimꝰ. Desiderto
ir̃o adte laudandã ad te cõplectendã satis facere nonpossumꝰ. ace tanĩ medul
posse deposcimꝰ. Reũb̾atit nos carnalitatũ turbinos. uerũ ad dirim̃dos illos ꝓuo¬
cant nos exꝑte sẽꝑ inte dulcedines. His exatiar has auidissimis p̾cordiis cõbibere.
iꝰ ẽ quã uiuere.  qͥs uiuit nͥ qͥte asfectualit̃ sentit᷑. Quis nͥ demens non opta&
ris ꝓpc̃ hoc enĩ facta. ꝓpt̃ hoc es electa. ut apud dulcissimũ filiũ causã nram

Expanded text:
petua complexuri. Visuri etiam sunt decorem Dei nostri , ipsam scilicet jam clarificatam carnem cui Deo propitio merebimurlectati, ad te tandem licet supra modum peccatores, cogitationes ac verba convertimus. Desiderio nostro ad te laudandam, ad te complectendam satisfacere non possumus, a te tamen medullitus posse deposcimus. Reverberant nos carnalitatum turbines; verum ad dirimendos illos provocant nos expertae semper in te dulcedines. His exsatiari, has avidissimis praecordiis combibere satius est quam vivere. Et quis vivit nisi qui te affectualiter sentit? Quis nisi demens non optet ris, propter hoc enim facta; propter hoc es electa, ut apud dulcissimum Filium causam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
tooos tiocare. Qua eñi ratione humano generi matre se magis essẽ
monstrabit. ꝙͣ si offensos sine meritis ad se contrahit e e ma
Igende st̃ aures om̃iũ peccatoꝵ: Exrelatione atrebatensis ep̃i.
mulier quedam fuerat. quȩ coniugatam uirum quendam aꝓpͥȩ uxori
latere illecebrosissime distrahebat. Iuȩ lic& aut p̃tiis auc ioluptatib
aola cũ cotidiane mechiȩ non parcer&. & homini misero fedis amnoribus
obuoluto tã coniugis eciam memoriã ab animo pene disicer&. cuĩ quo¬
cieus adeccłam ibatontequã quppiã oratura pͥcis exꝓmerae. quocũ que

Expanded text:
tores vocare . Qua enim ratione humano generi matrem se magis esse tores vocare . Qua enim ratione humano generi matrem se magis esse monstrabit, quam si offensos sine meritis ad se contrahit? CAPUT gendae sunt aures omnium peccatorum. Ex relatione Atrebatensis episcopi mulier quaedam fuerat, quae conjugatum virum quemdam a propriae uxoris latere illecebrosissime 307 distrahebat. Quae licet aut pretiis, aut voluptatibus acta cum quotidianae moechiae non parceret, et homini misero foedis amoribus obvoluto, jam conjugis etiam memoria ab animo pene deficeret, tamen quoties ad ecclesiam ibat antequam quidpiam oratura precis expromeret, quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
se dimoseidlur niltale dixerit. et hoc qm nuꝑrime auiuaieresi sira uditum
nensis uesesi eie des ico darcholomeo & m cũ ante paricos dies catalau¬
uensis pse naraueri. cũ petri monachatũ eisicut ab uicius qies cerala
obiecisseni. euuariensem nilsuiꝑ hoc dixisse ꝑhibuit. Nec inca ereleui¬
bram unter est. utrũ monacꝰ sit uel non. cũ sit credi oꝑe pcurs. ipsun
bonã sub qrĩq degi ꝓ posito habere studium. cui tantu a tibuerit poft
erhibora mse signa triũ pbium Ecce benedicta ista qͥd desperatissinũ est
bed aominesaerit ambienter esfecit. E t aerte si inscõ qlib&e uirotass quices
paur auiss&. erito id fieri ac clamasses. uerũ uibubulco simplici et om¬
niũ insero qͥd nisi consuetudinariã gram̃ dices Raro enĩ alias se mirabil
Hecidi iuria. Sdenĩ obsequenti sibi dabit ipsa iusto. si tantũ fit pia ac uice¬
ralis auerso: Nec suꝑ hoc ipsa degenerat. Uenit filiꝰ suus ñ iustos sed pecca¬

Expanded text:
se dignoscitur, nil tale dixerit. Et hoc quam nuperrime a Vivariensi auditum Laudunensi episcopo domino Bartholomaeo, et mihi cum ante paucos dies Catalaunensis ipse narraverit, cum Petri monachatum ei, sicut ab aliis audieram, objecissem, Vivariensem nil super hoc dixisse perhibuit. Nec mea vel cujuspiam interest utrum monachus sit, vel non, cum sit credi operae pretium, ipsum bonum sub quocunque degat proposito habere studium, cui tantum Deus tribuerit post exhibita in se signa triumphum. Ecce benedicta ista quod desperatissimum est apud homines, quam ambienter efficit. Et certe si in sancto quolibet viro tale quid patravisset, merito id fieri acclamasses, verum in bubulco simplici et omnium inscio, quid, nisi consuetudinariam gratiam, dices? Raro enim alias se mirabiliNec id injuria, quid enim obsequenti sibi dabit ipsa justo, si tantum fit pia ac visceralis averso? nec super hoc ipsa degenerat. Venit Filius suus non justos, sed pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dericus presbiteralis subiret onus
honoris: implere uolens officiũ sacer
cepta salutis. De hinc specialit tangit
animũ pissimȩ prolis. mar cardi
cura carissimi genitoris. filius sapies
lȩtificat patrẽ. & cȩlo regenerat terrȩ
se generantẽ. delaico monachum. de
latrone datorẽ largissimũ. de seruo
diaboli xp̃i fecit libertũ. In illis igit᷑¬
diuulgabat᷑ opinio. & ne ueluti lucer
timendus teo dericus flodoues filius.
cuius oculus subiti doloris nimiis
cruciatib ita est correptus: ut nullis
diuersi generis medicamentis ad
sanitatẽ pristinã ullus eum poss&¬
ꝑducere medicus . Vnius oculi lacri¬
mabilis acgritudo. oculoꝵ multorũ
lacrimas excitauit in populo. Regis¬
amittendi luminis. illinc imminento
tior deformitatis. Nam si rex
dedecus. Aut enĩ turpiter regnando
deformitatis portar& ob probriũ. aut

Expanded text:
poris, ubi presbyteralis subiit onus honoris, implere volens officium sacerdcepta salutis. Specialiter autem tangit animum piissimae prolis charissimi cura genitoris. Filius sapiens laetificat patrem , coeloque regenerat terrae se generantem. De lubrico monachum, de latrone datorem largissimum, de servo diaboli Christi facit libertum. Jam jamque viritdivulgabatur opinio. Et ne veluti lucernerat Theodericus, Clodovei filius, cujus oculus doloris subiti nimis cruciatibus ita fuerat oppressus, ut nullis diversi generis medicaminibus ad sanitatem pristinam posset ullus eum reducere medicus. Unius oculi lacrymabilis aegritudo multorum lacrymas provocaverat in populo. Meamittendi luminis; illinc imminentis pudor deformitatis. Nam si rex dedecus, aut enim turpiter, regnando, foeditatis gestaret opprobrium, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uencrunt in locũ ubi signũ crucis xp̃i¬
legitiriũ. Noli inquit utreri. quia
equũ tuũ ame fores monafterii inuenus¬
sanũ Qui si ita furibunde ut animo dis
posueras recessisses: cadauer equi moriui
nobis reliquisses. Ille autẽ legitarius non
mortuũ et toto corpore tumenitem:¬
qui affirmat ita se habere sicut ei sacer
et deposito furore animi: grãs refert

Expanded text:
eniunt in locum ubi signum crucis legatarium: Noli, ait, vereri, quia equum tuum invenies ante fores monasterii sanum, qui si ita furibundus, ut coeperas, recessisses, cadaver equi mortui nobis reliquisses. Legatario vero animum non eum mortuum, ac toto corpore tumi affirmans ita se rem habere, ut ei sacerd, mentis furore deposito, gratias refert
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ saia ut tenebrosam mundi hui illustraret egrptũ. que pluuia teti fȩcunditatis inter¬
ne tesrenoru pectorũ glebas emolliit. ipsa eñi salubriũ om̃iũ doctrinar cacdrtauas
aperuit. presert̃iq panẽ angłoꝵ mundo ex posuit. quȩ tanta apeccati om̃is adqitanto
corporaliter insua carne contulerit. attendamꝰ. Si post ex haustã beatissimi uentris
aula miniꝰ ħabuit forsitan aliqđ detrimentũxi qua ad plenũ gustauerat gle sensie
Absit. Securuis ex ipsa loqͣr. sileta fuit cũ tolleret qđ usꝗͣ creat̾e nonlicuit. letior plane
cũgła et honere coronatii assidẽ patri ȩt̾no cũ apłis uidit. Et quadiu meminerit se pę¬
perisse om. nunqͣm ne ad punctũ imminui sentiet quẽ in concipiendo habuit lȩtiorẽ

Expanded text:
unditatis internae terrenorum pectorum glebas emolliit: ipsa enim salubrium omnium doctrinarum cataractas aperuit, praesertim quae panem angelorum mundo exposuit. Quae tantam a peccati omnis additamento corporaliter in sua carne contulerit, attendamus. Si post exhaustam beatissimi ventris aulam minus habuit, forsitan aliquod detrimentum ejus, quam ad plenum gustaverat, gloriae sensit. Absit! Securus ex ipsa loquar, si laeta fuit cum tolleret quod usquam creaturae non licuit; laetior plane cum gloria et honore coronatum assidere Patri aeterno cum apostolis vidit; et quandiu meminerit se peperisse
Abbreviated transcription (Latin):
diosius agendo. et salmodiam cũ deuotione canen.¬
dam monet : atq ĩa quasi securus et ylaris mi¬
grat. Post cuius obitũ. gens hungarioꝵ galliam
ingressa: cedibus. incendiis. ac rapinis. pęne cun.¬
cta deuastat: ipsumq monasteriũ fłamis ex urit:
et ꝓxima quȩq circũpositarũ ruims fęre uillaꝵ
proterit. Intuem᷑q modo ĩa manifeste: quã uera
fuerint quȩ ille audierat ex reuelatione.

Expanded text:
diosius agendo, et psalmodiam cum devotione canendiosius agendo, et psalmodiam cum devotione canendam monet, atque jam quasi securus et hilaris migrat. Post cujus obitum gens Hungarorum Galliam ingressa, caedibus, incendiis, ac rapinis pene cuncta devastat: ipsumque monasterium flammis exurit, et proxima quaeque circumpositarum ruinis fere villarum proterit. Intuemurque modo jam manifeste quam vera fuerint quae ille audierat ex revelatione.
Abbreviated transcription (Latin):
prius qũa gallia gladiis hungarioꝵ traderet᷑.¬
deductꝰ dum certamina dȩmonũ pro se litigan.¬
tium. et eũ ad interitũ rapere conantiũ pateret᷑
almi patroni sui domni theoderici. tandẽ se uidet
eripi meritis : dȩmonas uero ꝑ inuocationẽ. xp̃i
nominis. & scõꝵ eius. a se cũ magno strepitu & in¬
dignatione recedere. Uidit etiam quendã frẽm
dictum bertricũ. qui non longe ante discesserat¬
se crebro uisitantẽ. consolando quoq monentẽ. ne
hic apud scłm ultra manere cupiat: ĩmmo ad eum
quantocius ire gaudeat. ut ea quȩ nũqũa potuit
cogitare. ualeat uidere: qͣm si demoraret᷑ in scło
diutiꝰ. nequaqu̾a tantũ malũ uidisset aliquando.
quantũ uisurus esset in ꝓximo. Cuius dicta: ꝓbatio
constat ueritatis insecuta. Iste siquidẽ leni dolore
corporis tactus: ad eccłam ꝓperans. exitũ suum
precibus dño commnendat. Frs aduocat: missa quoq
quã debito ꝓperantiꝰ celebrarant illos repetere

Expanded text:
priusquam Gallia gladiis Hungarorum lacerandeductus, dum certamina daemonum pro se litigantium, et eum ad interitum rapere conantium pateretur, almi patroni sui domni Theoderici tandem se videt eripi meritis; daemones vero per invocationem Christi nominis et sanctorum ejus, a se cum magno strepitu et indignatione recedere. Vidit etiam et quemdam fratrem, dictum Bertricum, qui non longe ante decesseratse crebro visitantem, consolando quoque monentem, ne hic apud saeculum ultra manere cupiat, imo ad eum quantocius ire gaudeat, ut ea quae nunquam potuit cogitare, valeat videre. Quoniam si demoraretur in saeculo diutius, nequaquam tantum malum vidisset aliquando, quantum visurus esset in proximo. Cujus dicta probatio constat veritatis insecuta. Iste siquidem levi dolore corporis tactus, ad ecclesiam properans, exitum suum precibus Domino commendat, fratres advocat, missam quoque, quam debito properantius celebrarant, illos repetere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i confessor teodulfus est operatus.
nullo febriũ dolore nulla corports lassi¬
tudine. nullo rerũ uariarũ casu c onfectus.
nulla amimi molestia motus. ab oratione¬
xauit sp̃m. quousq beata eius anima
corpus uege tauit humanũ.¬
dulfũ iam senio detentũ ꝓ laborib suis
quietis refrigeriũ meritq pr emium¬

Expanded text:
temperatus, nullo febrium dolore, nulla corporis lassitudine, nullo rerum variarum casu confectus, nulla mentis molestia motus, ab orationsavit, quousque beata ejus anima corpus vegetavit. Cumfamulum senio detentum, pro laboribus suis, quietis refrigerio, meriti praem
Abbreviated transcription (Latin):
subleuat Rulinquensq deuios an¬
semꝑ illa secutus uestigia. ꝑ qu e
obliuioni: dignitatem natalis sui
humilitate despexit. et ultimae
seruitutis famulatui se sub uigauit.

Expanded text:
e, relinquensque devios ant, illa secutus vestigia, per quaoblivioni, dignitatemque natalium suorum humilitate despexit, et ultimae servitutis famulatui se subjugavit,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ non decebat. Cũq abir& indignass
ut ira ircmisctret᷑ potentissimur ius
animo. de indignatione scilic& et damno.
more blando alloquio efferos uiri animo¬
monet indõ spemponere. et deco quod
accidisset nihil turbare Euntibus autẽ

Expanded text:
e non decebant. Cumque abiret indignans, ut ira irae misceretur, potentissimus ejus animo, de indignatione videlicet, et damno. more blando conatur alloquio efferos ejus animomonet in Deo spem ponere, ac de hoc quod accidisse
Abbreviated transcription (Latin):
ec plurimo tẽpore augendo robur in
tendus eandẽ abscidit poriuerq cura
uorax flamma inimico impellente
Ex quo quisquis dolorẽ patiens dentiũ
asulam prȩcidisset. & deloco doloris
parũ sanguinis flucre fecisset : statum
creimus brati teodulfi meritis perci¬
pert merebatur. Necbeneficia non solũ¬

Expanded text:
Quae plurimo tempore, cumulando robur, intendus, eamdem abscindit, oculorumque onec eamdem inimico impellente De quo quisquis dolorem dentium patiens hastulam praecidisset, ac de loco doloris parum sanguinis fluere fecisset, statim beati Theodulfi meritis percipere merebatur. Haec beneficia non audit
Abbreviated transcription (Latin):
labores manuũ tuarũ qr manducibis
bcatus cset brne tibi erit. Tali autem
operi cotidiano ꝑuiginti duos annos
cientes qđ alii agricolȩ cũ quattuor
uel sex siue octo uix poterant ꝑficere:
hic cũ duob infatigabilit̃ explebat.
qđ cũ intã duro seruitio intentus ẽẽt
nec deficeret. nocte abagro rediens
illius quibeato teodulfo pr eerat:
domni teoderici abbatis isdem est ordi¬
natus abba. pr esule annuente et mona¬
chorũ caterua petente Qui adepto
prȩstabat artubus requiem Quiq
mysteria. Fabricauerat enĩbasilicã
in honore scĩ hilarii. quo officii sui
cursus duplicaret laboris Signosiqui
duplex esset corona meriti: quasi nibil
antegessisset. iterũ pr edicta in eccła¬
uelit habere qđ meruit: non passa est¬
sus circaputeũ quo om̃s illius loci adaqua¬
bantur deambulans. rueret in ipsum.

Expanded text:
Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et bene tibi erit . Hoc autem quotidiano per viginti duos annos cientes: quod alii ruricolae cum quatuor, vel sex, aut octo vix poterant perficere, hic cum duobus infatigabiliter explebat. od cum tam duro servitio intentus esset, nec deficeret, ab agro rediens qui beato Theodulfo praeerat tdomni Theoderici est ordinatus abbas, praesule annuente, et monachorum caterva petente. Qui adepto praestabat artubus requiem. Quin t ministeria. Fabricavit enim basilicam in honore S. Hilarii, quo cursum sui duplicaret laboris. Signo siquiduplex corona meriti, quasi nihil ante gessisset, iterum praedicta vvellet habere quod meruit, opera sus circa puteum, quo loci hujus vicini adaquabantur, deambulans, rueret in ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
priuani. cui nulla dabatur requies de
cruuationes enȩ ma speserat de
uisus recuperitione Quem beatus
teodulfus ad sacroscã altaria ducens.
docuit ta osculanda. Me sacra uelamina
ore tangeo at. et scruus xp̃i orationi
insiftebat. Surgit sc̃s apauimento. et
milla doloris uestigiaremanserias in
uiuenis oculo Qui ut dignũ erat uiro dĩ¬
grãs refercis ꝓmedela: remcauit. ad

Expanded text:
privatum, cui nulla dabatur requies de cruciatione, nec spes erat de visus recuperatione. Quem beatus Theodulfus ad sacrosancta ducens altaria, docuit osculanda. Ille sacra velamina ore tangebat, et servus Christi precibus incubabat. Surgit sanctus a pavimento, et nulla doloris vestigia remanserunt in juvenis oculo. Qui, ut erat dignum, viro Dgratias referens pro medela, gaud
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. cũ mysticus ales aquila
spaciando girans & girando uolans.
quantũ in ipso fuit locũ monasterii
capacẽ secans aera designauit. Et
ut specialius ostender& quid dñs
uell&. fere unius horae spacio supra
ubi ecclesia construi debuit. lentis

Expanded text:
oderico. Nam mysticus ales aquila spatiando gyrans et gyrando circumvolans, quantum in ipso fuit, locum monasterii capacem secans aera designavit. Et ut expressius ostenderet quid Dominus vellet, unius fere horae spatio, supra ubi ecclesia construi debuit, lentis
Abbreviated transcription (Latin):
offendit. Nonne in quit dixi tibi quia
uiã istã arare non debes. Aꝓppiansq
manu scã caput rustici tetigit dicens.
Per istud caput tc homo contestor. ne
uiã istã amplius ares. Retrahenti aur̃ẽ
eomanũ tota pars capitis hominis quã¬

Expanded text:
offendit. Nonne, inquit, dixi tibi quia viam istam arare non debes? appropiansque manu sancta caput rustici tetigit dicens: Per istud caput te, homo, contestor ne viam istam amplius ares. Retrahente autem eo manum, tota pars capitis hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Amicus ẽ dĩ omnipotentis.
dȩmon dixit Capilli nigricapitis
& crispi: ciro candida oculi grande
nares equales. & directȩ: aures
cooperte crine capitis. barba
prolixa habens paucos canos
Uestitur colobio albo clauato
purpuri: induitur pallic albo per
singulos angulos: singulas gemas
purpurcas. Uiginti & sex annisi¬

Expanded text:
« Amicus est Dei omnipotentis, ondit: « Capilli nigri capitis et crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prolixa habens canos paucos,ti. Vestitur colobio albo clavato purpura, induitur pallio albo, per singulos angulos singulas gemmas purpureas habens. Viginti sex anni
Abbreviated transcription (Latin):
num qua uetcrescunt. Similiter &
scunt Centies flexis genibus per
diem: centies ꝑnoctẽ orat dm̃U ox
eius. quasi tuba uehemens est
Ambulant cũ eo angłidĩ: qui nori
ꝑinttunt eum fatigari. nec esurire
Iemꝑ eodem uultu. eodem animo
perseuerat Omni hora hilaris &
lȩtus ꝑmanet: om̃a prȩuidet.: omnia
nouit: omne lingua omniũ gentium.
liquitir & intelligit. Fcce &
hoc quod uos interrogatis. & qđ ego

Expanded text:
neque veterascunt. Similiter et scunt. Centies flexis genibus per diem, centies per noctem orat Deum. Vox ejus quasi tuba vehemens est. Ambulant cum eo angeli Dei, qui non permittunt eum fatigari nec esurire. Semper eodem vultu, eodem animo perseverat, omni hora laetus et hilaris permanet. Omnia providet, omnia novit, omnem linguam omnium gentium et loquitur et intelligit. Ecce et hoc quod vos interrogatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ris detentus: beato ieoderico quem
pie casteq enutrierat. & diuinis doc¬
trinis instruxerat: quẽq gr̃a cura¬
negoti pro qua petebatur. ut pater¬
Qui iussa magistri accepta cupiens sol¬
lerter explere. iter arripit: & pala¬

Expanded text:
ris, ut fertur, detentus, beato Theoderico, quem pie casteque nutrierat, et spiritalibus doctrinis instruxerat, quemque gratia curanegotium quod petebatur, ut paterQui magistri jussa cupiens solerter explere,
Abbreviated transcription (Latin):
tificat patrẽ. & cęlo regenerat sege¬
ouem. de latrone datorẽ largissi¬
mũ. & de seruo diaboli : xp̃i fecit
prȩclara scĩ ꝑpopulos diuulgabaturr
opinio. & ne lucerna contecta ma¬
neret sub modio sed omnib lucer&

Expanded text:
 , coeloque regenerat tede latrone datorem largissimum, de servo diaboli Christi facit sancta per populos divulgabatur opinio. Et ne veluti lucerna contecta lateret sub modio, sed omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
endo illius menbra cõmendat tumulo.
cuius animã cum gaudio rex regũ sus¬
cepit in cęlo Ed cuius uenerabile
sepulchrum diuina uirtus usq in hodi¬
ernum diem ad laudem sui multimodã¬

Expanded text:
num illius membra condiderit tumulo, cujus animam cum gaudio Rex angelorum suscepit in coelo. Ad cujus venerabile sepulcrum divina virtus usque in hodiernum diem
Abbreviated transcription (Latin):
dendi remedium autumaret: apparuit¬
in ueste candida. facie iocunda. capillo
ad modũ albo. uultu paulisꝑ macilento
aiens illi: Surge hinc: & uade ad sc̃m
Teodericũ. quia secunda feria que est
post cras ipsius erit festiuitas cęlebranda.
& uide ne in domo eius appareas uacua :
sed accipe potius cęram pro ut tibi ad
prȩsens suppetit facultas. & sic ad ȩccłam¬

Expanded text:
pparuitindutus candida, facie jucunda, capillo admodum albo, vultu paulisper macilento, dicens illi: Surge hinc, et vade ad sanctum Theodericum; quia secunda feria, quae est post cras, ipsius erit festivitas celebranda, et vide ne in domo ejus appareas vacua; sed accipe ceram, prout tibi ad praesens suppetit facultas, et sic ad ecc
Abbreviated transcription (Latin):
cepit manus feminȩ ipsius paulatim
a fuste disiungi. & absq lesione cuius lib&
tota manus expanditur. & in momento
unius articuli dicto citius in pauimen¬
quam adh esisse uideretur Multi
uero qui ad erant hoc diuinȩ poten¬
tiȩ cernentes miraculum quod in illa die

Expanded text:
epit manus ipsius feminae paulatim a ligno disjungi, et absque laesione cujuslibet tota manus expanditur, et lignum dicto citius in pavimenquam adhaesisse videretur. Multi vero qui aderant, hoc supernae pietatis cernentes miraculum, glorificave
Abbreviated transcription (Latin):
uicinam. & rumpentes sepulchrum apłi¬
scĩ bartholomei uisperserunt ossa eius
ait illi. Surge collige ossamea quȩ
dispersa sunt. Qui ille respondit.
Quare ossa tua debemus colligere. aut
aliquem tibi honorem facere. cum tu
dimiseris nos & populum istum a
curricula prohoc populo dm̃ dep̃catus
sum: & meis eum precibus concessit ds̃¬
unde usque nunc constiterunt securi.¬

Expanded text:
ulam, et rumpentes sepulcrum apostoli, disperserunt ossa ejus , ait illi: Surge, collige ossa mea quae dispersa sunt. Cui ille respondit: Quare ossa tua colligere, aut aliquem tibi honorem impendere debeamus, cum tu permiseris nos et populum istum a curricula pro hoc populo Dominum deprecatus sum, ac meis cum precibus unde nunc usque securi constiterunt, c
Abbreviated transcription (Latin):
ui : ideo periit. Iu surge tantum. &
Et quomodo ea inuenire potero. qui
nescio ubi dispersa sunt. Dicit ei
apostolus. Nocte uade ad colligendũ
ea. & ubi uideris aliqua resplendere
ut ignem. hec leua quia ipsa sunt
ossa mea. Qui statim surgens ꝑrexit
ad locum. & inuenit sicut ei apostolui
dixerat. Et collegit ea indubitanter.
&. recondita inuase abscondit et¬
abiit. relicto ibi socio suo. Cumo
pro exquirendis sarracenis illuc lango¬
bardorum irent nauigia. inuentum ibi prȩ¬
dictum monachum & sc̃ĩ apostoli corpus
tulerunt & abierunt. Superuenientes
aũt sarraceni circumdederunt nauem
ita ut spes euadendi non esset. Tunc
subito fact e sunt densissimȩ tenebr e
ante sarracenorum naues. ita ut nesci¬
rent quo pergerent: & liberata est
nauis illa. Cum uero adhuc in mari
nauigarent. unum ex nautis eiusdem
Exeuntes aũt ad terram cum magno
honore beneuentum duxerunt scm̃
corpus apostoli dĩ. & in altario recondi¬
derunt. anno ab incarnatione dipi

Expanded text:
idcirco periit. Tu surge tantum et Et quomodo ea invenire potero, qui nescio ubi dispersa sunt? Dicit ei apostolus: Nocte vade ad colligendum ea, et quae videris resplendere ut ignem, haec leva, quia vere ipsa sunt ossa mea. Qui statim surgens perrexit ad locum. et invenit sicut apostolus dixerat, et collegit ea indubitanter, et recondita in abiit relicto ibi socio suo. Cumque pro exquirendis Saracenis illuc Longobardorum irent navigia, nutu Dei inventum ibi monachum et sancti apostoli corpus tulerunt, et abierunt. Supervenientes autem Saraceni circumdederunt navim ucebatur, ita ut spes evadendi nequaquam esset. Tunc subito factae sunt densissimae tenebrae ante Saracenorum naves, ita ut nescirent quo pergerent. Sicque liberata est navis illa. Quibus adhuc in mare commeantibus, unum ex nautis ejusdem Exeuntes autem ad terram ingenti cum honore Beneventum duxerunt sanctum corpus apostoli, atque in altario recondiderunt, anno ab incarnatione Domini
Abbreviated transcription (Latin):
factus est magi hominis qui templa
nr̃a sibi uindicat : & deos nostros con¬
fregit. Et cum hec flentes referrent:
etce &. aliarum ciuitatum pontifices eadẽ
astrages indignatus misit mille uiros¬
armatos cum pontificibus. ut ubicumq
perducerent ad eum. Quod cũ fecissent.¬

Expanded text:
factus est, qui templa nostra sibi vindicat et deos nostros confringit. » Cum haec flentes referrent, ecce et aliarum civitatum pontifices eadem es rex igitur indignatus, misit mille virosarmatos cum pontificibus ut ubi perducerent illum. Qui cum pe
Abbreviated transcription (Latin):
suum & tuo crederet. ita ego faciam
te relinquere. dm̃tuum. & deomeo cre¬
dere & facrificare. Dicit ei apostolus.
Ego deum quem colebat fiater tuus
ris me ad sacrificium reuocare. Si aũt
om̃s deos tuos comminuam: & tu
crede dõmco. Hȩc cum diceret: nun¬
tiatum ẽ regi quod ds̃ eius uualdath¬
cecidisset : & minutatim abisset. Lune¬
scidit rex purpuream uestem qua indu¬

Expanded text:
tuoque credere, ita ego faciam te relinquere deum tuum meoque sacrificare». Respondit apostolus: «Ego deum quem colebat frater tuus ris me ad sacrificium eius adtrahere. Quod omnes deos tuos comminuam et tunc tu crede deo meo». Et hec eo dicente nuntiatum est regi quod Baldacecidisset et minutatim abiisset. Tunc rex purpuream vestem, qua indu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s respondissent amen: apparuit
circum uolans digito suo in quadratis
ita mundaui templum hoc ab omni¬
apostolus dĩ ire in locum desertum:
facite infrontibus uestris: & om̃ia¬
as ingetemegyptium nigriorem
fuligine. facie icuta. barba probroca.
crines usque ad pedes : oculos igneos
egrediebatur Flamma sulphurea : pen¬
scđm promissum apostoli soluam te
ut uadas ubi conuersatio hominum¬
ad diem iudicu. Et cum exsoluisset

Expanded text:
omnes respondissent Amen, angelus Dciita templum hoc ab ydoliertum facite in frontibus uestriseis ingentem maurum nigriorem fuligine, facie acuta, barba prolixa, crinibus usque ad pedes s et naribus egrediebatur flamma sulphurea. Pensicut promisit apostolus, soluam te ut uadas ubi nullus homo mad diem iudicii». Et sic solutus
Abbreviated transcription (Latin):
dum quasi probus accedat: nec post
dorsum fratris carnes inuidentiȩ dente
decerpat : sed palam si porest. quod a
uero discrepat affectii caritatis emendet.
Non enim maiorem gratiam consecuto
inuideo. sed grates auctori rependo:
qui & si non perme. ꝑ quoscumq tam̃
latinos de die indiem donis replet. quib
se greci ditatos olim magnopere glorian¬
tur. Tu tamen obsecro sih ec transla¬
tio parua placet eam legendam eccł e
trade : & me dõ hanc legenti saltem
semel Ryrrie eleyson dicere iube. S alue
prȩsul amate dõ. sine margine salue: &
memor esto tui fratris anastasu. ltẽ er̃¬
SXI bartholomei apłi uenerabile
om̃iumq laudum sollẽpnt attollendũ
corpus prȩconio qualiter de armenia
indorum prouintia post. dẽcessum po¬
lemu regis atq pontificis aliquantis
elabentibus annis ꝑ iniquorum atq
infidelium perfidiam: immo diuinȩ dis¬
pensationis nutum lyppareos mirabiliter
sit euectũ in insulam. unde hodierna

Expanded text:
dum quasi probus accedat; nec post dum quasi probus accedat; nec post dorsum fratris carnes invidentiae dente decerpat, sed palam, si potest, quod a vero discrepat, affectu charitatis emendet. Non enim majorem gratiam consecutum invideo, sed grates auctori rependo, qui, etsi non per me, per quoscunque tamen Latinos, de die in diem donis replet, quibus se Graeci ditatos esse magnopere gloriarentur. Tu tamen, obsecro, si haec translatio parva placet, eam legendam Ecclesiae trade, et pro me Deo hanc legenti saltem semel Kyrie eleyson dicere jube. Salve, praesul amate Deo. Sine margine salve et memor esto fratris tui Anastasii. PRi Bartholomaei apostoli venerabile omniumque laudum solemni attollendum corpus praeconio, qualiter de Armenia Indorum provincia post decessum Polimii regis atque pontificis, aliquantis elabentibus annis per iniquorum atque infidelium perfidiam, imo divinae dispensationis nutum, Lippareos mirabiliter sit evectum in insulam, unde hodierna
Abbreviated transcription (Latin):
studis scilicet & saccudiorũ conftitutus
ẽ abbas. Qui semꝑ in apłicie sedis
cõposuit. Inter quȩ & sermonem hunc
debeato bartholomeo satis utilem obscuris
dictionib : quẽ interp̃tari tibi uoluisti de
greco edidit famine. Qui greco uocabulo
ETRΩ MI OΝ dicitur. quod latine p̃coniũ
siue laus exprimitur. Qui ad latinitatis
noticiam fideliter trans latus. ut scrupulũ
om̃e denutantium pectoribus auferat &¬
improbas inuidorũ ac detrahentiũ linguas
cõprimat. atq ignorantiam ins truat
insciorũ: consequenter legendus ẽ. Et re¬
uera. quia salomon ait. in emoria iusto¬
rum. cũ laudibus: Ied scio quosdam non
scientes utriusque ydiomata lingue
interp̃tationi me. e derogaturos : & me
ea passurũ quȩ quondã ille c elestis
bibliotecȩ cultor asius ȩmulis pertulit.
Uerũ quisquis ille fuit. eius salubribus
monitis eruditus ñ se ad detrahendum
uelut improbus ingerat. sed ad corrigen¬

Expanded text:
Studii scilicet et Saccudiorum, constitutus Studii scilicet et Saccudiorum, constitutus est abbas. Qui semper in apostolicae sedis composuit inter quae et sermonem hunc de B. Bartholomaeo satis utilem, obscuris dictionibus quem interpretari tibi voluisti Graeco edidit famine, qui Graeco vocabulo Ἐγκώμιον dicitur, quod Latine praeconium, sive laus exprimitur. Qui ad Latinitatis notitiam fideliter translatus, ut scrupulum omnem de nutantium pectoribus auferat, et improbas invidorum ac detrahentium linguas comprimat, atque ignorantiam instruat insciorum, consequenter legendus est. Et revera, quia Salomon ait: Memoria justorum cum laudibus, scio quosdam non scientes utriusque idiomata linguae interpretationi meae derogaturos, et me ea passurum quae quondam ille coelestis bibliothecae cultor a suis aemulis pertulit. Verum quisquis ille fuit, ejus salubribus monitis eruditus non se ad detrahendum velut improbus ingerat, sed ad corrigen