comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asrarin ipue est lous templi in quo sacua reponũ¬
tur sierit donariũ est in quo collocantur oblata sieut lecti¬
sterma dicuntur ũ horẽs federe consueuerũt ab inferẽ¬
dis gͣ et deportandis sacris saciuariũ indeupatur. Conarid uõ eoꝙ
ibidona ueponantur quein templis offenie consueuerũt Outtorir
orõm tnĩest consecuitum in quo nemo aͥd agẽ debet nͥ ad qd est fcc̃
unde et nomen accepit Penetialia sãcrata sunt ouiculorum et pe¬
netralia dicca sunt ab eo rest penitus hoe est pene nitus monast̾i¬
um umiꝰ monachi habitacõ est. sterio statio. idest solitari habitacio.
Cenobiũ ex gieco et latino iudetur ẽẽ cempoĩtum T̃er̃ habitaeulũ
plĩmorum in cõmune uuenciũ cenon enĩ grece cõmune dicitus
stana dicta a famus quibus templa erior genciliũ consulebat bẽm
consulentes demonũ responsaandierãt. Delubiu uedeo dicebat bam¬
pla fontes lñcia quib ante ingressum deluebantur et appellari d lu¬

Expanded text:
acrarium proprie est locus templi, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt; ab inferendis igitur et depibi donata ponantur quae in templis offerre consueverunt. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet, nisi ad quod est factum: unde et nomen accepit. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus. Monasterium unius monachi habitatio est. Sterium statio, id est, solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse compositum: est enim habitaculum plurimorum in commune viventium. Coinon enim Graece commune dicitur. Fana dicta a funibus, quibus templa error gentilium construebat: unde consules daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur, et appellantur delu
Abbreviated transcription (Latin):
diliid altare t̾hmianiatis in quo ineeusũ dño offerebatur Sed altarie
holocausti gidiliẽ uitam designat iuistorum qui caruem suã trricifigẽ

Expanded text:
aliud altare thymiamatis, quo incensum Domino offerebatur. Sed altare aliud altare thymiamatis, quo incensum Domino offerebatur. Sed altare holocausti generaliter vitam designat justorum, qui carnem suam quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
m sacomone Apta nõ extinguetur luc̃na eius ꝑtotam noct in Pa¬
uila erei i tabernaculo patuiarch arum et ꝓpħarum oꝑtinent sacianiẽ¬
eo lequitus fitm illum in dimio fida Papillus compinicõs fomu¬
lus sicut in deutonomno scriptum est. habes locum exͣ casdra ad quene
gudieris ad uinsita natiue gerens papillũ inbaltheo curulus spiritul
insciptus duicuitus in exodo Tatemule testimonia scriptiuarum in¬
incem secontinentia. basa in tabernaculo fides inecciã sñde dicit apłs
in migna aut̃ donu non solum funt nasa auia et argentea ẜ et li¬
guea et fictilia Ostiũ tabernacul pño iuta siue iutiottus ad fidem
lies ncheatõ sonorum operm sñde in lenitior et addueet eum inquit ad
hostiã taberaeus et ponet manũ suꝑ daput hostie sue altare aure¬
um ⁊ pd dnunitas uee aetitudo fĩdei in epode non asteudas ꝑ grradus ad
altiue mao nam in uẽteu testamento duo altaria facta eẽ leguntur¬
dĩnã eat altare thinamatis holodausti in quo uictie iimolabãt᷑

Expanded text:
 Salomone: Propterea non exstinguetur lucerna per totam noctem. Paxilli aerei in tabernaculo, patriarcharum et prophetarum obtinent sacrameneo loquitur: Figam illum in domo fideli . Paxillus, compunctionis stimulus, sicut in Deugredieris ad requisita naturae gerens paxillum in balteo . Circulus, spiritalis in Scripturis circuitus. In Exodo. Catenulae, testimonia Scripturarum invicem se continentia. Vasa in tabernaculo, fideles in Ecclesia. Unde dicit Apostolus: In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, s ad fidem, vel inchoatio bonorum operum. Unde in Levitico: Et adducet eum ad ostium tabernaculi, et ponet manum super caput hostiae suae . Altare aureum, ipsa divinitas, vel altitudo fidei. In Exodo: Non ascendas per gradus ad altare meum . Nam in Veteri Testamento duo altaria facta esse leguntur: unum erat altare holocausti, in quo victimae immolabantur;
Abbreviated transcription (Latin):
eũ omẽs gertes et in apło om̃s inquit scabimꝰ aute tribunal
xp̃i. ut recipiat un quisq ꝓpa corporis sui pront gessit suiebonũ
siue malum Satra sunt locadiunus cultibus infatuta. ut pote
ea in quib altaria litantib de moie apontificibus consecrantur
dancca muxͣ neteres exc̾iora templi sunt sc̃ã aut̃ scorum locus tẽp
a saugniẽ hostie nũcupatum nicħ enĩ saitum apud uet̾es dicebatur
ũ ꝙ lofue sangniẽ cet consecratum aut consꝑsum Nem sauttũ
⁊extut eẽ sanccicum sancire est autẽ confirmare et iriogare pene
ab iuiua defaidẽ fit et leges sc̃ẽ et mores sc̃i eẽ dicinitur Ipiciate¬
riũ quasi ꝓpiciacõius ouitoriñ ꝓpiciadõ enĩ platacõ est. Oratula dita eo
qd inderesponsareddinitar et oracula aboie Quã aũ mat̾iam ad in¬
struccõnem tabernaculi dns quesierit ip̃e in exodomanifestat diceus
ad moy sẽ loquare filus iste ut tollant nĩ p̾mieias ab onũi hoiẽ qui offe¬

Expanded text:
imus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque propria corporis sui, prout gessit, sive bonum, sive malum . Sacra sunt loca divinis cultibus constituta, ut pote ea, in quibus altaria litantibus de more a pontificibus consecrantur. Sancta juxta veteres exteriora templi sunt; sancta autem sanctorum locus templi a sanguine hostiarum nuncupatum. Nihil enim sanctum apud veteres dicebatur hostiae sanguine esset consecratum aut conspersum. Item sanctum quod exstat esse sancitum. Sancire autem est confirmare, et irrogatione poenae ab injuria defendere. Sic et leges sanctae et mores sancti esse dicuntur. Propitiatorum, quasi propitiationis oratorium. Propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur, et oracula ab ore. Quam autem materiam ad instructionem tabernaculi Dominus quaesierit, ipse in Exodo manifestat, dicens ad Moysen: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias: ab omni homine, qui offe
Abbreviated transcription (Latin):
limis pacient̃ adiõsa queq uollerat donec ad patriã quã eopectat ꝑ¬
alemat / laticudonifinuat caritatem qua nouit dilatato sinu mentis
midis cum soł gaudeat aneis in deo diltitudo spem demũciat fu¬
ture uetribucõis ciuꝰ initiuitu lid̾ent̾ intfirma queq sue demileent
ser que aduersantur contempuit usqi dum utrisqz transcensis sola me¬
torum a labio usq ad labium iotundum in eireuitu .figurã teneg sa¬
arr laptismatis. quo in uemuissionem pcc̃õrum eniundaur̃ xii ᵈ ͦ loues
hostie lauabantur significant sacrum baptisia et scĩficadõnem spẽ sẽi
spes̃ significant scõrum hominũ. que in argillosa t̾ia hos est in scup¬
tiura sacia formantus ad inmnisterium dei

Expanded text:
hujus patitur atque tolerat, donec ad patriam, quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatato sinu mentis micis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, seu quae adtorum, a labio usque ad labium rotundum in circuitu, figuram tenet sacri Baptismatis, quo in remissionem peccatorumhostiae lavabantur significant sacrum Baptisma et sanctificationem Spiritusspecies significant sanctorum hominum quae in argillosa terra, hoc est, in Scriptura sac
Abbreviated transcription (Latin):
qr ipã scã ecciã que ex sc̃is augel et hominib constaus est partimn ad hu
ꝑegrinatur iniifims partim in inferna suꝑna patua regnat et in su¬
periꝰ adline ciues suos dimiũte uelo celi habet ab muidem segttos¬
dequo paulus aplus ad hebress scribens plenissime testatur cum xpm
introisse semel in scã et̾na redempcõne inuenta demqi in seriptis¬

Expanded text:
a Ecclesia quae ex angelis et hominibus constans partim adhuc peregrinatur in infimis, partim jam in aeterna patria regnat in supernis, adhuc cives suos, dirimente velo coeli, habet ab invicem segDe qua Paulus apostolus ad Hebraeos scribens plenissime testatur, cum Christum ium sanguinem introisse semel in sancta, aeterna redemptione inventa. Denique in Script
Abbreviated transcription (Latin):
militare peccuto ut in psaluo liolo causta medullata offerum tibi
sue dyaboli resistat et deo hominẽ reconeilier ut in psalmo tollite
hostias et intirite in atira eius didipes pacrficorum compunccio cor¬
dis et lacrimarum profusio intelligitur ut in leuitico et impoitum
de suꝑ holocaustum adolebit In tauio uero suꝑbia que contineneie iul¬
tir mau cordis iugulatur. in auete fuior in hueo libido in uitulo
darnis uoluptas magno lasciua in edas pccã diuersa ꝑo turturẽ
et colimibam mundicia castitatis. et fimplicitus cordis in sacrificiũ
dei offertur in similagine puritas mentis ueloꝑa mĩe In p̾mieris
bonorum operum. Racendos duẽ est iħs̃ est xp̃s ut in psalmo tu
es sacerdos mẽt̾nũ ẜmordinem melchisedech, daceuotes sc̃ĩ sieut
in esaia nos sacerdotes dñi uocabim ministriderurĩ et in malã¬

Expanded text:
ea militare peccato. Et in psalmo: Holocausta medullata offeram tibi ea militare peccato. Et in psalmo: Holocausta medullata offeram tibi hostia diabolo resistat, et Deo hominem reconciliet. In psalmo: Tollite hostias, et introite in atria ejus . Adipes pacificorum, compunctio cordis, et lacrymarum profusio intelligitur. In Levitico: Et impositum desuper holocaustum adolebit . In tauro vero superbia, quae continentiae cultro in arca cordis jugulatur. In ariete furor. In hirco libido. In vitu agno lascivia. In haedis peccata diversa. Per turturem et columbam munditia castitatis, et simplicitas cordis in sacrificium Dei offertur. In similagine puritas mentis, vel opera misericordiaebonorum operum. Sacerdos Dominus est Jesus Christus, in Psalmo: Tu es sacerdos secundum ordinem Melchisedech . Sacerdotes, sancti, ut in Isaia: Vos sacerdotes Domini vocabim
Abbreviated transcription (Latin):
ficate altare de lapidib quos ferũ nõ tetigit idest de sc̃is fidelibus
ꝙ nullĩ sasma uel hẽsis aut contammacio peccut. maculauit It
altare sigurficat pascua scripturarum ut in ꝑsalmo. laualo int̾
innocentes manus meas et eiraubo alture tuũ dñe. Rursum alta¬
ie doida scõrum significat ut in beuitico agnid aũt in altare semꝑ
ardebit idestardor caritatis/ Cormi altoris est abtitudo celestid pac̾e
ut in psaluo consricui te diem solempnẽ in cõfiequentacõnib usi
ad corim altaris Altiue ereũ corda carnaliũ in quoaltari eames
cremabantur qui operaa carnalia deplbrant. Indensum oiõnes¬
suit sanctorum ut in psalmo dingatur or̃o mea sicut meensu in
conspectu trio dñe Bacrificium oblatio iustieie ut in psalmo sacrtficate
sacuficium iusticie: holocaustum idest totum combustum terius fi¬
dei accensus siuecaris mortificacio est eñ ignis quedam caritas
onũã membia honũs in ꝓp̾os usus adsinuens ut non ea ꝑmictat

Expanded text:
id est, de sanctis fidelibus, quos nullum schisma haeresum aut contaminatio peccati maculavit. Item altare significat pascua Scripturarum, ut in Psalmo: Lavabo inter innocentes manus meas, et circuibo altare tuum, Domine . Rursum altare corda sanctorum significat. In Levitico: Ignis autem in altari semper ardebit , id est, ardor charitatis. Cornua altaris est altitudo coelestis patriae, ut in Psalmo: Constituite diem solemnem in confrequentationibus usque ad cornu altaris . Altare aeneum corda carnalium: in quo altari carnes in holocaustum cremabantur, quae opera carnalia deplorant. Incensum orationes sanctorum. In Psalmo: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo, Domine . Sacrificium oblatio justitiae. In psalmo: Sacrificate sacrificium justitiae . Holocaustum, id est, totum combustum, totus fidei accensus sive carnis mortificatio. Est enim quidam ignis charitatis omnia membra hominis in proprios usus assumens, ut non permittat
Abbreviated transcription (Latin):
offere. Cui indelitet auud effermꝰ cuin claritate uere sapĩe que estm
fude uecta respeendemus argentideũ et ore ñõ confessio fit in salutem
Es eũ cudem fidem publica p̃dicacõne diuulgare gandemꝰ. pacructum
eum sursum corda leuaniꝰ purpiuã eid aorpus passiomi subieuuꝰ Coccid
bis tntad eñgẽma idest dei et pioxum dileccõne flagramus dissam
acluctus indiumꝰ Ielles auietum rubricatas cum npos dir̃iei ꝑxeit
duccores suo sanguine baptirates iudemꝰ pelles iacuinas eĩ ne post
mottem spitulia meet corpoio habitiuoe eẽ sparpus selidua seis mpeerm

Expanded text:
r. Cui videlicet aurum offerimus, cum claritate verae sapientiae, quae est in fide recta, resplendemus. Argentum, cum et ex ore nostro confessio fit in salutem. Aes, cum eamdem fidem publica praedicatione divulgare gaudemus. Hyacinthum, cum sursum corda levamus. Purpuram, cum corpus passioni subjicimus. Coccum bis tinctum, cum gemina, id est, Dei et proximi dilectione flagramus. Byssumac luctus induimus. Pelles arietum rubricatas, cum ipsos dominici gregis ductores suo sanguine baptizatos videmus. Pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritualia in coelis corpora habituros esse sper
Abbreviated transcription (Latin):
uoca offerut inlquidẽ de carne ꝙ in soimpugnet. mlde conscã se ii
pugnet pt̃a unde centurbertur ac paueant hutes ẜ dulcũ profusione
lacrunarum obtantes ueuue et parentes ante faciem dei uude apte
hoc altare intus in uicnna ueli et arde illud aice tabernacul̃ fons
positũ est qr nimirũ illi in conspeccu sc̃e ecciẽ cunctis in exemplo iutu¬
tum pfulgent isti alcõris ardore de fidem coutemplacõne future beati¬
tudinis etiam corꝑe detenti non iniminũ ꝓpiniquãt. Apte illud eie ho
uestui auio p̃cipitur Es nõꝙi plus alus metale sonorum ac du diua¬
bile est Auiũ uero quãtum sono sucaubit tantum splendore p̃stat
ciuiuento Illied doctorum p̾dicacionem fornsetus significat iftud int̾¬
nis stlendorem claritatis diuine nicimat uͥ lumine contemplacõnis
dei habundaut̃ illustiatur Pdõt̃ etaltare mifaice significare corda e¬
leccorum in quibus dno hostia laudis et bone deuocõns offercur ut

Expanded text:
carne, quod se impugnet, nil de conscientia peccati, unde conturbentur ac paveant, habentes; sed dulcius profusione lacrymarum optantes venire et parere ante faciem Dei. Unde apte hoc altare intus in vicinia veli et arcae, illud ante tabernaculum foris positum est; quia nimirum illi in conspectu sanctae Ecclesiae cunctis exemplo virtutum praefulgent; isti altiores ardore desiderii, contemplatione futurae beatitudinis, etiam corpore detenti, non minimum propinquant. Apte illud aere, hoc vestiri auro praecipitur. Aes namque plus aliis metallis sonorum ac diu durabile est: aurum vero quantum sono succumbit, tantum splendore praestat aeramento; illud doctorum praedicationem forinsecus significat, istud interius splendorem charitatis divinae intimat, ubi lumine contemplationis Dei abundanter illustratur. Potest et altare mystice significare corda electorum, in quibus Domino hostia laudis et bonae devotionis offertur: vel
Abbreviated transcription (Latin):
et mapło tabernaculum qd fixit deus et non homo. De hoc tubernaculo
in epodo dnnnĩ morsi ita locutũ fuisse naratur fueres in sãficacõnem
et inde iudebor a uos Columpne tabernaeuli dottores sunt eccĩe ut i
apl̃o legitur Iacel et Iohes et cephas qui iuudebantus colimpne sẽ
Sere sue uecces que tabulas siue iolumpnas continebant, seriptund̃
sacrã uee cõdordiã scõrum p̃dicatorum significant/ bnde robur et fur¬
mitas eorum demonstratur Dases sunc eolimpnarũ libri lego ⁊ ppħõ¬
rum. Caput columpnarum xp̃s. uc in apl̃o. caput iuiri xp̃o Corame
tabernaculi muecitudo fideliũ fidei fuub acq scriptuarum p̾ceptis
susperise, Ausule cortinauim ia cuittine celestia p̾cepta Saga cili¬
tis signifioit. Scã sc̃õrum delestis illa patria et inchagaudia regir
elorum Suo cheiibm duo testamenca legis ut archa testĩ ecciã
onde legitur in psalmo exurgo duẽ in requiem tuã tu et archa sci

Expanded text:
tolo: Tabernaculum quod fixit Deus, et non homo . De hoc tabernaculo in Exodo Dominum Moysi ita locutum fuisse narratur: Facies mihi sanctificationem, et inde videbor a vobis . Columnae tabernaculi doctores sunt Ecclesiae, ut in Apostolo legitur: Jacobus, et Joannes, et Cephas, qui videbantur columnae esse . Serae sive vectes, quae tabulas sive columnas continebant, Scripturam sacram vel concordiam sanctorum praedicatorum significant. Unde robur et firmitas eorum demonstratur. Bases sunt columnarum libri Legis et Prophetarum; caput columnarum, Christus. In Apostolo: Caputtabernaculi, multitudo fidelium, fidei funibus atque Scripturarum praeceptis suspensa: ansulae cortinarum hyacinthinae; coelestia praecepta; saga cilitis significant; sancta sanctorum coelestis illa patria, et aeterna gaudia regni coelorum; duo cherubin, duo testamenta Legis; arca Testamenti Ecclesia. Unde legit
Abbreviated transcription (Latin):
misteria queqz der uel regina delorum ue in apło non enĩ in mariũ¬
faccis scis̃ ilis intiouut exemplaria uirorum ẜ in ip̃m̃ celum ut appa¬
ieat nũc nultui dei Tempłum nomen gnale proloeis enĩ qui¬
buscuq magins antiqui templa dierbant. et templa dicca qͣr
tecta ampla. ẜ et locus designatus ad orientan a contemplacõne
templum dicebatur/ Cuis partes insͬerant antica adortum . postica.
uñde et qñ templum construelant orientem expectabant equinoitia¬
lem ita ut lignee ab ortu ad oecidentem misse fierent partes celi dextͣ
sinistra equales ut qui consuleret ad ac dep̾caretur reccum aspideret
orientem Templum mistioe uelcorpus dñi significat dequo ip̃e

Expanded text:
on enim in manufacta sancta Jesus introivit exemplaria verorum: sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui Dei . Templa nomen generale. Pro locis enim quibuscunque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta, quasi tecta ampla: sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur: cujus partes quatuor erant: antica ad ortum, postica Unde et quando templum construebant, orientem expectabant aequinoctialem, ita ut linea ab ortu ad occidentem missa, fierent partes coeli dextra atque sinistra aequales: ut qui consuleret ac deprecaretur, rectum aspiceret orientem. Templum mystice vel corpus Domini significat, de quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
lestruiii glaer uocatum qd ad Radm̃sõl clarius auroar¬
geuto q uluerat/ Col enĩa ports elector uocatur defecacius
est dñ hoc metallum om̃ib mecalt᷑ huiꝰ tria siuit gn̾a
unũqd ex spim auboris fluit. qd suconũ dĩ alt̾um inctallum qd iiueni¬
naturalit᷑. et in p̾cio habetur. t̾cium qd fit de tribus partibus auri Et ax¬
grut una. quas pirtes eẽ si nlturalit soluas nis iuenias bħi nic i¬
test natum aut factum uerũq cñ nature eiusdem est. Wlectrum qd
est natuuale eius mod natura est ut in cõmino et ad liuna clarius
cunccis metult fulgeat et ueuenidpiodat nam si eo infundis uenenũ
stndores edit et oołores uarios in medum artus celestis enuctit. De
electio aũt iniisione ez echiel ppħe ita soiptum est et iudi qͣi speaem
electri uelud aspectum igius intoisecis ꝑ cuciutum. alub euid usꝙ

Expanded text:
lectrum vocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, qnitur et in pretio habetur. Tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una; quas partes, etiamsi naturale solvas, invenies inde nihil interesse natum an factum: utruest naturale, ejusmodi naturae est, ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit, et colores varios in modum arcus coelestis emittit. De electro autem in visione Ezechielis prophetae ita scriptum est: Et vidi quasi speciem electri, velut aspectum ignis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hũc ab ea ꝑte qua eurꝰ uel affries flat habẽ speluncas pleras
sulpliuris et usq ad maie deductas que spelunte reapiontes in se fluctꝰ
uentũ creant qui agitatus inignẽ gignit ex sulphure unde est qd¬
cupatus grede enĩ ignis pirꝰ uocatur iste est qui int̾ galliã eitꝙ his¬
parã quasi de industria munnũtũ int̾iacet Soluriꝰ a singla¬

Expanded text:
autem ab ea parte, qua Eurus et Africus flat, habere speluncas plenas autem ab ea parte, qua Eurus et Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris, et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus, ventum creant, qui agitatus ignem creat ex sulphure. Unde est qcupatus; Graece enim ignis πῦρ vocatur. Iste est qui inter Galliam atque Hispaniam quasi de industria munimentum interiacet. Solurius a singula
Abbreviated transcription (Latin):
insignes quoꝵ menco tm̃ in historiis gentiluẽ reꝑitur lioꝵ quippe no¬
minor. hie cũ ethimologns eorum cõmemorari sufficiant Namq ceran¬
ii montes ppc̃altitudinem et fubmũ utꝰ uocati sunt grece eñ ful
caspns usi ad sontantigndis flum ꝓꝑborei montes scithiedicti qd
supia idest ultia eos flat boiras Rifei montes in capite g̾mame sp
olimpus quasi olo lampus idest quasi celum hic nrons macedomã
dundit abacia athos mons macedome et ip̃e alcior mnibibus tãq¬
uertioe est erectꝰ in celum. hic in duo funditur iga cura et uisa unde
nũcupatur eo ꝙ in singut iugis elebant appollo et lib. ħ iiga a duob
nis aipemimiꝰ mons appellatus quasi alpes puince qr hannibal ue
rupit a ceto et inde loca ipa querupit appenimre appellantur
arons eclina exigne et sulphine dictus unde et gehenna constat

Expanded text:
insignes, quorum mentio tantum in historiis gentilium reperitur. Horum quippe noinsignes, quorum mentio tantum in historiis gentilium reperitur. Horum quippe nomina hic cum etymologiis eorum commemorari sufficiat. Acroceraunii montes propter altitudinem et fulminum ictus vocati sunt. Graece enim cCaspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Hyperborei montes Scythiae dicti, quod supra, id est, ultra eos flat Boreas. Riphaei montes in capite Germaniae s. Dictus autem Olympus, quasi ololampus, id est, quasi coelum. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tanvertice est erectus in coelum, hic in duo finditur juga, Cyrrham et Nissam. Unde nuncupatur, eo quod in singulis jugis colebantur Apollo et Liber. Haec juga a dnis. Apenninus mons appellatus, quasi Alpes Poeninae: quia Hanniba . . Et montem rupit aceto. Et inde loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. Mons Aetna ex igne et sulphure dictus, unde et gehenna. Constat
Abbreviated transcription (Latin):
dã iudetur dẽ festiuitas libi diuites hoiẽs ac potentes eocelsi atqr pue¬
deri quasi in libano monte nascuntur. qui tamen ad uerã religiõnem
diñ munẽ ꝑuenerũt. Sophim mons effra in loco armatẽ. Sophumm
uõ int̃pretatur specula siuue seopulus et significat culmen ꝑfeccõnis
uñ legitur inregũ uñ. uius fuisse deramatha sophim de monte effran
malta scil contemplacõne iurtutum ut a nult subiacentibus et circula
ihułm in austraa parte constitutꝰ suꝑ emmens eiuitati: unde et sron
intpietatuui specłm siue speculatõ et significat sc̃am̃ ecciãm que corde pu¬
io et simp ͣ intentõne suꝑne pacio iusionem autemplatur et ip̃m si
omiã dñantem e regnant̃ inspicit deũ Spna mous in regidẽ
madian suꝑarabiã in deẜto dequo in apło legitur, srna mous est in
arabia qͥmi cõmuas est ei que nũc est ilh̃ũtm̃ et seiut cum flis sait
Signfieat aũt synagogã iudeorum carnalem obẜuanciã degis tenente

Expanded text:
dam videtur esse festivitas, ubi divites homines ac potentes excelsi atque proceri quasi in Libano monte nascuntur, qui tamen ad veram religionem Domini munere pervenerunt. Sophim mons Ephraim in loco Ramathem. Sophim vero interpretatur specula, sive scopulus, et significat culmen perfectionis. Unde legitur in Regum vir unus fuisse de Ramatha Sophim de monte Ephraim, in alta scilicet contemplatione virtutum, ut a nullis subjacentibus et circumlaJerusalem in australi parte constitutus supereminens civitati. Unde et Sion interpretatur speculum, sive speculatio: et significat sanctam Ecclesiam, quae corde puro et simplici intentione supernae pacis visione contemplatur et ipsum super omnia dominantem et regnantem inspicit Deum. Sina mons in regione Madian super Arabiam in deserto, de quo in Apostolo legitur: Sina mons est in Arabia, qui conjunctus est ei quae nunc est Jerusalem, et servit cum filiis suis Significat autem synagogam Judaeorum carnalem observantiam legis tenentem
Abbreviated transcription (Latin):
haut puculas arnone Regor et bech fegor mons moabitarum
ad quem balac rex adduxit balaam ariolũ in supcilio libiadis
ẜ̃ et alia iuilla sodor. haut piocul a bethleẽ c̾intur que nũt faor
nũcupatur: Abarim mous in quo mortuus est moyses. Didtur
aut̃ mons ẽẽ nabau in t̾ra moas contra iherico suꝑ iordanẽ in suꝑ¬
cilio fasge oñditurq ascendentib delibiade inherbum antiquoho¬
die uocabulo ix montẽ fagor nomen priserudretinentem antiq̃
tuta eidregio usq mĩe appeleatur fasga Abarim aut̃ int̃p̃tatur
in monte iurtutũ collocatus de hac iuita transũt nec eñ poc̾at ꝑ
morse ipeẽ isrueliticꝰ traisue iordanem. et ntrare in t̾tã repnussie¬

Expanded text:
haud procul ab Arnone. Fogor et Bethfogor mons Moabitarum haud procul ab Arnone. Fogor et Bethfogor mons Moabitarum ad quem Balaac rex adducit Balaam ariolum in supercilio Libiadis. Sed et alia villa Sodor haud procul a Bethleem cernitur, quae nunc Faor nuncupatur. Abarim mons, in quo mortuus est Moyses. Dicitur autem mons esse Nabau in terra Moab contra Hiericho super Jordanem in supercilio Fasga, ostenditurque ascendentibus de Libiade in Herbum antiquo hodieque vocabulo juxta montem Fogor nomen pristinum retinentem, a quo circa eum regio usque nunc vocatur Fasga. Abarim autem interpretatur, in monte virtutum collocatus de hac vita transiit. Nec enim poterat per Moysen populus Israeliticus transire Jordanem, et intrare in terram rep
Abbreviated transcription (Latin):
Ontes sunt tumores terrarũ
Altissumm dicti ꝙ sunt emmentes Dudam aũt ex
tp̃is causis uodati sunt ex quibus notandi sunt qm
oppunone mapnne celebrartur mono causus ab
indis usꝙ ad taurũ ponrectus. pro gencium at
linguarum uarietutte quoquo ilsum uadit duõsis
nomibus nñeupatus. ubiaũt ad orientem ⁊̃ exdelsiorem consurgit
sublnitutem pomuũ tandore cancasus mĩcupatur nam orien¬
tali eingua. caucasum significat cãdium idest in uib densisẜimis
cindidatum bñde et eũ scithe qui eidem monti iũginitur clrrocasũ
uocauorũt. cassim enĩ apudeos candor siue ixdiertus mous taurꝰ
a płerisq ide uocatur et caucasus aluunit mone aruienie in quo
artiom historici post diliuuũ sedisse testantur uñde et usq ibidẽ
deno digri spelunca mons moabitanõ in quem adduxit balac fi¬
lins beor. baliam duuinũ ad maledicendũ isrł sup ũtioem qui ꝓpt̃
ueheniens p̾mptum uocatur exeisus etiiminet mari mortuo

Expanded text:
ontes sunt tumores terrarum altissimi, dicti quod sint eminentes. Quidam autem propriis ex causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt qui opinione maximi celebrantur. Mons Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro gentium ac linguarum varietate, quoquo versum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad orientem in excelsiorem consurgit sublimitatem, pro nivium candore Caucasus nuncupatur. Nam orientali lingua caucasum significat candidum, id est nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti junguntur, Croacasim vocaverunt. Casim apud eos candor sive nix dicitur. Mons Taurus a plerisque idem vocatur et Caucasus. Ararat mons Armeniae, in quo arcam historici post diluvium sedisse testantur. Unde et usque hodie endens a specula. Mons Moabitarum, in quem adducit Balac filius Sephor Balaam divinum ad maledicendum Israel , super verticem qui propter vehemens praeruptum vocatur excisus, et imminet mari Mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitat corporeã. aut uicũ opulentũ. aut hẽtioorum decepcõne aut
cribuladõnem uite fuciur / lecas enĩ ecaiẽ reriues ẽ in xp̃o ut est illud n
orintido caricicorum eoce leccũ salomionis .lx. firtes ambiũt. ITem lectus
requies spĩtalis. loe ẽ uita contemplatiua in salomone in lecculo meo ꝑ
nocc̃e quesiu quẽ diligit aĩã mea et in enuãgeliotuc̃ erũt duo in lecco uus
assumetur uinis uelinquetur Ruosum lecoie corpus honũs uel infirmi
tus dabius in psalmo dnõ opẽ ferat illi suꝑ leccũ doloris eius et alibi laua¬
bo ꝑ singlas noctes leccum meud : lecaus uita opulenta siauc in amos ꝓ
Auicibus hmꝰ scli dicitur. qui doemitie inletas eburneis Ie in leccus
in ecaiã heticorum decepc̃o de quo in salomone scriptũ ẽ. inegoui leccum
merd fimib hoc ẽuineulis pccõrum lectus tribulacõ uite fuciure huic di¬

Expanded text:
infirmitatem corpoream, aut vitam opulentam, aut haereticorum deceptionem, aut infirmitatem corpoream, aut vitam opulentam, aut haereticorum deceptionem, aut tribulCantico canticorum: Ecce lectum Salomonis sexaginta fortes ambiunt . Item lectus requies spiritalis, hoc est, vita contemplativa in Salomone: In lectulo meo per noctem quaesivi, quem desiderat anima mea . Et in Evangelio: Tunc duo erunt in lecto, unus assumetas carnis in psalmo: Dominus opem ferat illi super lectum doloris ejus . Et alibi: Lavabo per singulas noctes lectum meum . Lectus vita opulenta: sicut in Amos pro divitibus hujus saeculi dicitur: Qui dormitis in lectis eburneis . Lectus in Ecclesia haereticorum deceptio, de quo in Salomone scriptum est: Intexui lectum meum funibus , hoc est, vinculis peccatorum. Lectus tribulatio vitae futurae. Hinc di
Abbreviated transcription (Latin):
cum contingat celesti inspitucõne deflere Cubile est cubandi locus gralu¬
tum gc̃ũ est. baiquola ẽ. leccus qui in itmnẽ baiolabatur a baiolando idẽ. de¬
portando de cubili auc̃ itẽ in psaltlo scriptũ ẽ. in eubilib uris compin¬
gunĩ. ferarum donnaliũ ꝓp̾e dicitur cubile a cubando ferreiũ gͦ oogitatõnes a
contõsio. ae si dicẽt deserite prriuas cogitadõnes uiãs antep̃ scilera ꝓpetiecu
Guibatum enĩ significat sufferenciã caritatis fr̃ne bnde scoiptum ẽ in e¬
uãgelio ꝙ driẽ dix̾it paralitioo a se sanato. surge tollegibatũ t̾nã et
anbula idẽ uelinq̃ pccã pristina. noãitatib frĩ fuocurie et in uim̃sioq̃
agis uide ne in loe scło mentem figas as sedad indendã faciem tui festi¬
nes redemptoris Duuge bona oꝑando porta gualutũ. diligend̃o pxinũ
et amibule expeccando beatã spem et aduentũ gliẽ magni dei nam lecca¬
iux allegoriã aut requẽ sc̃oium sigͣt in xp̃o aut contemplatiuã uitũ aue

Expanded text:
um contingat coelesti inspiratione deflere. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Bajunola est lectus qui in itinere bajulatur, a bajulando, id est deportando. De cubili autem ita in psalterio scriptum est: In cubilibus vestris compungimini . Ferarum domicilium proprie cubiconversio: ac si diceret: Deserite pravas cogitationes vestras, antequam scelera perpetretis. Grabatum enim significat sufferentiam charitatis fraternae. Unde scriptum est in Evangelio, quod Dominus dixerit paralytico a se sanato: Surge, tolle grabatum tuum, et ambula , id est, relinque peccata pristina, necessitatibus fratrum succurre: et in universis quae agis, vide, ne in hoc saeculo mentem figas, sed ad videndam faciem tui festines Redemptoris: surge, bona operando: porta grabatum tuum, diligendo proximum: et ambula, exspectando beatam spem et adventum gloriae magni Dei. Nam juxta allegoriam lectus aut requiem significat in Christo, aut contemplativam vitam, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cumbendi unde et considẽ dicelontur postea ut ait uaur deuita ppłi ronia¬
iii uur discimibẽ deꝑunt mulieres sedeie quĩ turpis uisus in muliere aceu¬
bitus Sedes aut̃ mistite sigͣt habitũ regnantis siue iudicancis unde dr̃
iudioas eisuitatẽ et in euuãgłio dris ad apłos ait sedebitis suꝑ sedes eius iudicũ¬
tes xii. tribus isił Cathedie enĩ sedes doccorum sunt et signifidaut mistioe
doceudi potestatem aut docc̾nõ legis moysi sine edã hẽcicorum docc̾nam nam
cathedia doccrma ueldeendi potestas ẽ in psalmo in dathedua semorum lau¬
statur qui regnatinet̾ũ et sedet suꝑsedem salm̃ suã cripodes stami ell.
sunt hutẽs tres pedeso ẜ et candelabra tripoda sunt quia fimilic̾cies hñt¬

Expanded text:
cumbendi, unde et consedere dicebantur: propterea ut ait Varro de Vita populi Romacumbendi, unde et consedere dicebantur: propterea ut ait Varro de Vita populi Romani viri discumbere coeperunt, mulieres sedere: quia turpis visus in muliere accubitus. Sedes autem mystice significat habitum regnantis sive judicantis. Unde dicitur judicas aequitatem . Et in Evangelio Dominus apostolis ait: sedebitis super sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Cathedrae enim sedes doctorum sunt, et significant mystice docendi potestatem, aut doctrinam legis Moysi, sive etiam haereticorum doctri nam. Nam cathedra doctrina vel potestas est in psalterio: Cathedra seniorum laustratur, qui regnat in aeternum, et sedet super sedem sanctam suam. Tripodes scam nelli sunt, h
Abbreviated transcription (Latin):
Sponda auẽ exc̾ior pars leci plutrus appeleatur inclor Genales lecti ꝓp̃e sunt qni
st̃ nuĩtus puele imbentibus dicci auc̃agñadis liberis , Cunabula sunt lecti in
quib infantuli iacẽ consuerut̃ dictu ꝙ partui adhibeantur q̃i dinabula nam cine
egrece p̾gnans hec sepe abusme pio infanciũ nicrimento poninitur feietiũ
dĩ eo ꝙ in eomortui de ferantur q ecĩ mistice sig̃t adulatorum fuuoies uel ma¬
las consuetudines honñ in qnib pccis mortu iacẽ desidãnt undeduõ cum
uoluit sustitare mortĩ iussit stare feretrĩ qr uecuit adulacõnib decipi ul
in pccis dunciis morari Soauina sunt que leccis altioribus apponũtur dc̃a
ab scandendo huic et scabelli qui leccis uel scllis ab ascensu appond̃tur Bea¬
uellum et alii dixriũt suppedaneũ qd sub pedibus sit scabellũ hmuiliatorũ¬
subieccõnem sig̃t ut estillud in psalmo douec ponã inumuods tuos scubel¬
lum pedum tuorum Dedes dicta qm̃ apud uet̾es romanos nõ erat usũs ac¬

Expanded text:
pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt, qui sternuntur puellis nubentibus: dicti autem a gene randis liberis. Cunabula sunt lectuli, in quibus infantes jacere consueverunt, dicta, quod partui adhibeantur, quasi cynabula. Nam cuein est Graece eniti: haec saepe abusive pro infantum nutrimento ponuntur. Feretrum dicitur eo quod in eo mortui deferantur. Quod et jam mystice significat adulatorum favores, vel malas consuetudines hominum, in quibus peccatis mortui jacere desiderant: unde cum Dominus voluit suscitare mortuum, jussit stare feretrum: quia vetuit adulationum decipulis in peccatis diutius morari. Scamna sunt, quae lectis altioribus apponuntur, dicta a scandendo. 510 Hinc et scabelli, qui lectis parvis vel sellis ob ascensum apponuntur, sca Latini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansiliasubjectionem significat, ut est in psalmo: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Sedes dicta, quoniam apud veteres Romanos non erat usus ac
Abbreviated transcription (Latin):
non possit et ad ꝓbendum lumẽ fucile ũq cutũferatur / piraẽ quem
mod ñ are ex lignis consaui sãet ut ardeat. pir em̃ ignis dicitur ẜ pur
iam erustum uocatur. furĩ ẽ turus maxnuo quã greciat latui in
quume ip̃iꝯrei usu furum appellant eo ꝙ flãmarun iudiciolonge a naui¬
gautib iudeatur sidat sup̃ p̾diximus qualẽ tolonie in alexandnã a stͥ¬
xisse octingentis talentie traditur usus eius nectͣno nauiũ eur sui igne

Expanded text:
non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Pyra est, quae in non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Pyra est, quae in modum arae ex lignis construi solet, ut ardeat. Pur enim ignis dicitur. Sed jam exucommuni ipsius rei usu pharum appellaverunt eo quod flammarum indicio longe a navigantibus videatur: sicut supra diximus: qualem Ptolomaeus juxta Alexandriam construxisse octingentis talentis traditur. Usus ejus est, nocturno navium cursui
Abbreviated transcription (Latin):
siuit lumina qi lucauena idẽ in acie lucenca fimalia diciuiturq̃ intra ceñ
sunt dicci a fimib quos aute usum papire aeu curundatos habuẽ maiore
ꝙ lambentis modũ ondẽ uideatur: De lampadibus aut̃ in euuãgelio legitur ꝙ¬
dentib ad impcias futue repellencur qz earum oꝑa que clara hoĩb fors ap¬
paruerut in aduentu indicio nitus obscurantur et adeo retribucõnem nõ
iueninẽ qr pioeis receꝑunc ab homĩb landes quas amauenĩt Item
lampades significãt coida sc̃orum splendida et stiã liminus scmꝑ fulgi¬
da ut in aluticis aiuticorum lampades eiud ignis lampadis aci flama¬
rum Illem alibi legitur lampas contempta apud cogitacõnes diuitum
qd significat doctores despectos dẽ inoordib suꝑlorim / fur dicca ꝙ focos
faciat eiuꝰ diminitiuũ facula lauc̾naundeuocata ꝙ ludẽ int̾ius habe¬
at clausam fit ciñ ex uitro recluso intrs limme utuenti flatus adue¬

Expanded text:
 in aere lucentia. Funalia dicuntur que intra ceram sunt, dicta a funibus quos ante usum papyri, cera circundatos habuere maiorequod lambentis modum osteptias, fatuae repelluntur: et eorum opera, quae clara hominibus foris apparuerunt, in adventu judicis intus obscurantur, et a Deo retributionem non invenerunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes, quas amaverunt. Item lampades significant sanctorum corda splendida, et scientiae lumine semper fulgida, ut in Canticis canticorum: Lampades ejus, lampades ignis atque flammarum . Item alibi legitur: Lampas contempta apud cogitationes divitum ; quod significat doctores esse contemptos in cordibus superborum. Fax dicfaciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex
Abbreviated transcription (Latin):
medio iote. Si quis iotam cursumq considẽt in licui tpiẽ uidebit mundum oẽ
completum ẜmone apłieo. irtuquoq in rota uel duor mucoua testamentorm
est qd iudicat stala iacob. et foraips ysaie et gladius bis acutus uel euuãgelia
sibi cohẽneia quoruim carsus et saitura tendit ad celum : De plaustus in genese
scoiptum ẽ. ꝙ miserit pharrio ꝑ rolt ioseph plaustio ad subuehendum semen ia¬
oob et paruuilos eius in quo designantur solacia oportuna p̃buisse doctores infir¬
mis auditorib quo facilius possint it pntis uctotransue Nem in amos ꝓpłp̃¬
ne et confringatur iota suꝑ ast̾uam et iriosus poueillos ut rotam

Expanded text:
igunt, si quis rotam cursumque consideret, in brevi tempore videbit mundum esse completum sermone Apostolico. Rota quoque in rota, vel duorum junctura Testamentorum est, quod indicat scala Jasibi cohaerentia, quorum cursus et statura tendit ad coelum . De plaustris in Genesi scriptum est , quod miserit Pharao per Joseph plaustrum ad subvehendum senem Jacob et parvulos ejus: in quo signatur solatia opportuna praebuisse doctores infirmis auditoribus, quo facilius possint iter praesentis ne: Et confringatur rota super cisternam, et rursum pones eos ut rotam
Abbreviated transcription (Latin):
quã p̃diaicõnem ueritatis ut ideo quisq ueritaterinõ p̃dicet
dum tumet ne aliquid in rebus corꝑalibus et temꝑalib mole¬
frie paciatur/ potest et luc̃na hec suꝑ humanitate et sal
uatoris int̾pietari ip̃e quippe luc̃nam a ccendit qui testam hu¬
mane natiur flãma sue diuinitatis impleuit quã ꝓfecco luc̃¬
nam nec credentibus abscondẽ nec modio supponẽ hoe est sus
mensia legis ineludẽuel intͣ iiꝰ iudee gentis fmmos uo¬
luit ochilere. Candelabrum ecciam dicit eui luc̃nam supposuit
qr mris in frontibus fidem sue mearnacõnis affixit ut qui et¬
cerfiam fidelit̃ ingrodi uoluerint lumen ueritats palam quaãt
intueri Iam et scã eccĩa limns uocabulo de signatur ut estillud
amictus lumme sicut ueseimentum Lnmen enñ ectiãm seͣt¬
de qua seriptum est que est ista que ascendit dealbata Dealbata
enĩ ictelligitur ilummata que rette uelud uestis adũtitur dĩn

Expanded text:
quam praedicationem veritatis, ut ideo quisque veritatem non praedicet, quam praedicationem veritatis, ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus molestiae patiatuvatoris interpretari. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit, quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est, sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Candelabrum Ecquia nostris in frontibus fide suae incarnationis aflixerunt, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Nam et sancta Ecclesia luminis vocabulo designatur, ut est illud: Amictus lumine sicut vestimento . Lumen enim Ecclesiam sde qua scriptum est: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Dealbata enim intelligitur illuminata. Quae recte velut vestis advertitur Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ore semmatum est/ Quod beue appellauit ubum luc̃nã que hu¬
manis usib aita est ad debellandum nocas profundissime ce
etatem sicut petrus aplẽ dicit halemus dercõiem ꝓpħicum ẜ̾me¬
ii nem cui benefacitis intendentes uelud aic̃ne lucenti in
obseuo lees Idem liouon illummacio fider Et ucl donum
sp̃c̃ sc̃i ut in psalmo Signatum est suꝑ nos lumẽ uultus tui
dnẽ Ilem lux et tenebre electi et repiob ut in iob Nũquid
nofa quis locus sit luas et tenebiariun ut ducis unũquodq
ad c̃minos suos Nem lux et tenebre insticia et unquitas ut
in apł̃o qui diligit pioximũ suũ in lumine est qui aut̃ odit
in tenebris ambulat, Idem p̾dicacõnem euua̾gelii luc̾na sigͣ̃t
unde saluator ait, Nemo acrendit luc̃nã et pouit eam sus mo¬
dio sed suꝑ candelabrum ut luceat omĩb In indomo sunt
Ionẽ gͦ est iuc̾nam submodio suꝑiora facẽ corpis comada

Expanded text:
ore seminatum est. Quod verbum bene appellavit lucernam, quae huore seminatum est. Quod verbum bene appellavit lucernam, quae humanis usibus data est ad depellendam noctis prot Petrus apostolus dicit: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, velut lucernae lucenti in obscuro loco . Item lumen illuminatio fidei est, vel donum Spiritus sancti, ut in Psalmo: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Item lux et tenebrae electi et reprobi, ut in Job: Nunquid nosti, quis locus sit lucis et tenebrarum, ducas unum quodque ad terminos suos . Item lux et tenebrae, justitia et iniquitas, ut in Apostolo: Qui diligit proximum suum, in lumine est: qui autem odit, in tenebris ambulat . Item praedicationem Evangelii lucerna significat. Unde Salvator ait: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibu, qui in domo sunt onere ergo lucernam sub modio, est superiora facere corporis commoda
Abbreviated transcription (Latin):
gelista ait / Bat bux uera que illummmat omem̃ honnem̃ ue¬
mentem in mũdum omeñ iudelieet qui illuminatus suue
naturali ingenio seu sapientia diuina Sicut etñ nemo a senõ
e ita etiam nemo a se ipõ sapiens ẽẽ ptest sed illo illu ferãte
de quo scriptum est om̃is sapientia a dnõ deo est:. Sc̃i quidẽ
hamẽs lux sunt rerte uocati dicentedũo ad eos uos estis lux
mundi et apło paulo fiustis alnĩ tenebre nũe aũt lux in dño
illuminat mnt̾ eos qui participacõnes uere lueis acorpius ut
luceant et ipãm lucem ꝑpetuam quenõ solum lucẽ in seipã ẜ
et sua pñtia quoscunq accaig̾it illustrare sufficit/ Alñ sorip̃
bus meis uerbum tuũ dñẽ et lumon semictis meis/ Sciens
gͦ lummꝰ sca noitem diũsis offensiomibus recitam ut alibi lagoe
alibi scopules alibi contineat profundissimas nastitutes pedi¬
bus suis ub̃um dñi luc̃ẽ testatur ne ab sentia ueri luminis
incidat rumã quã ꝑ suã prouidenciã iutare non potenit S

Expanded text:
ux vera, quae illuminat omnem venientem in mundum ; omnem videlicet, qui illuminatur sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso esse, ita etiam nemo a se ipso sapiens esse potest: sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est . Sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi . Et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino illuminat: inter eos, qui participatione verae lucis accipiunt, ut luceant: et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in se ipsa, sed et sua praesentia quoscunque attigerit, illustrare sufficit. Aliquando aubus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Sciens ergo hujus saeculi noctem diversis offensionibus irretitam, ut alibi laqueos, alibi scopulos, alibi contineat profundissimas vastitates, pedibus suis verbum Domini lucere testatur, ne absentia veri luminis incidat ruinam, quam per suam providentiam vitare non poterat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
¶Lll dicte ꝓhs ꝑcolantur aque has pͥmũrome fecisse tar¬
quiuiũ priscũ ut quociens pliuuarum mundacio existeret
ꝑ eas aque exͣ cuutatem emicterentur ne maxinus ꝓpetius¬
ꝓ tempestatibus planiciem uel fundamentamrbiũ ftragies aquarum sus¬
MLS est exeennrum litiũ a fando dictus hecloca et pro¬
rostra uocantur ideo ꝙ ex bello puieo captis nauib cartagi
uenssũ uostia ablata sunt et in foro romano piefixa ut
eẽt huiꝰ insigne uictorie
De Curia¬
IIA dicitur eoꝙ ib̃i cura ꝑ senatum de cũctis adiinst̾e :
retoruiiii ꝓ ibi p̾tor presideat ad discuciẽdum  a¬
De gyinasio

Expanded text:
 his percolantur aquae. Has primum Romae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium strages aquarum subus est exercendarum litium locus a fando dictus sive a Phoroa sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset hujus insigne victoriae. 28. Curia dicitur, eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. eo quod ibi praetor sedeat ad discutiendum. 30. Gymnasi
Abbreviated transcription (Latin):
tnicto et bisso recorta. duos lapides onichinos sculpans noĩb filiorũ
istł insereie ip̃o suꝑ hudali inclusps aio atq eirendatos eruꝰ
significatõ misadam promꝑtuest. lapides quippe p̾diosi oꝑo sunt
uututũ spiritalĩ. ht̃q sac̃des inhumeris la pides p̾ciosos et meis
noniã patrũ inscupta di et ip̃ẽ claritate bonorũ oꝑum ouictis
adimiandus extitĩt. et eadem claritatem non a se nouĩt inuentam
cedat i et auditor ib suis semꝑ celestia siue sua siue patrum exẽpla¬
que sequãtur p̃ponat Carbiculus dictꝰ ꝙ ignitus tenebris ut
carbo. caiꝰ fulgor nec nocte umertur licet eñ in teuebus adeo ut
et uelut ignem fundeie hic enĩ lapis poc̾ signifiaue ũbum dei qd ꝑ apłi¬
cum ordinem et p̾dicatoies eunãgelii illucestit in obsturo istius miõ¬
di et effugat nocas tenebras et caligniẽ pccorum urde scriptum est lup

Expanded text:
tincto, et bysso retorta, duotincto, et bysso retorta, duoIsrael, insereret ipsos superhumerali inclusos auro atque circumdatos. Cujus significatio mystica in promptu est: lapides quippe pretiosa opera sunt virtutum spiritalium: habetque sacerdos in humeris lapides pretiosos, et in eis nomina Patrum inscripta, cum et ipse claritate bonorum operum cunctis admirandus exstiterit, et eamdem claritatem non a se noviter inventam, ncedat, et auditoribus suis semper coelestia, sive sua, siquae sequantur, proponat. Carbunculus dictus, quod sit ignitus, ut carbo, cujus fulgor nec nocte vincitur: lucet enim in tenebris adeo, utet velut ignem fundere. Hic enim lapis potest significare verbum Dei, quod pcum ordinem et praedicatores Evangelii illucescit nobis in obscuro hujus mundi, et effugat noctis tenebras et caliginem peccatorum; unde scriptum est: Lux
Abbreviated transcription (Latin):
sinaingdo auteiusdem fidei fortis int̃ aidu̾sa comdsio in sardomoe scõrũ
int̾birtutes limĩlitus in sardio reuendus martyrũ eruor exprmutur¬
in chrisolito uõ spĩtalis int̃ miracula pdicacio. inberillo p̃dicantiũ pa¬
fecta aꝑacio. intopazio eoiũdem ardens contemplacio monstratur por¬
ro in chrsopraso beatorũ mactriũ opue parit̃. et p̾miũ in iacnicto
doctorũ celestis ad alta subleuacio et pp̃t infirmos hnĩlis acd huãna
destenfio mametisto eelesais semꝑ regui in huiliũ aĩo memoria d
signetur . Omp appellata ꝙ habeat in se ꝑmixtũ candorem in sum¬
litudinẽ huãne inigiuis. Gieti enĩ ungnẽ omcedicunt. hano india
uel arabia giguit. discant aũt iniudem nam india ignieulos habet
als tingentib bonis zonis. arabita aut̃ ingra est. cũ candidis zo
aaron fr̃i suo suꝑ humãle ex auro iaciucto et purpura oceo q bis.

Expanded text:
smaragdo autem, ejusdem fidei fortis inter adversa confessio. In sardonice, sanctorum smaragdo autem, ejusdem fidei fortis inter adversa confessio. In sardonice, sanctorum inter virtutes humilitas. In sardio, reIn chrysolitho vero spiritualis inter miracula praedicatio. In berillo, praedicantium perfecta operatio. In topazio, eorumdem ardens contemplatio monstratur. Porro in chrysopraso, beatorum martyrum opus pariter et praemium. In hyacintho, doctorum coelestis ad alta sublevatio, et, propter infirmos, humilis ad humana descensio. In amethysto, coelestis semper regni in humilium esignatur. Onyx appellata, quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humani; Graece enim unguem onycha dicunt: hanc India vel Arabia gignunt. Distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis: Arabica autem nigra est cum candidis zonAaron fratri suo superhumerale ex auro, hyacintho et purpura, coccoque bis