comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hc testat ostendere. utr̃ ꝑ ea que nitatis.¬
fca sunt. aliquod trinitatis indicium uł erigũ
ait. Oportet ut creatorem ꝑea q̃ fcã sunt. intellectu
conspicientes. trnitatẽ incelligamus. huuis enĩ¬
trinitatis uestigium in creatirisapparet. hȩc enim
q̃ ante diuina fcasunt. et unitacẽ quandã in seostẽ¬
dunt. et spem. et ordinẽ. Nam quicqͥo hoꝵ creatoꝵ
et unum aliquio. sic̃ sunt naturȩ corpoꝵ et aĩat᷑.
de aliqua sp̃e formatur. sic̃ sunt figure ut qualita¬
tes corpoꝵ. ac oocttinȩ. uł aites animar᷑. &e ordinẽ
aliquem petit aut cenet. sic̃ sunt corpora. ut lo¬
cationes corpoꝵ. &e amores. ł delectationes aĩarum
de ita increaturis pͥlucet uestigium trinitatis. In
illa enim trinitate sũma origo ẽ omniñ rerum.
et ꝑ fectissima pulcritudo. e bãtissima delectatio
Summa aũ origo ut ays̃ ostendit. inł deuerare¬
ligione. incelligitur ds̃ pat̾ a quo sunt cĩa. aquo

Expanded text:
c restat ostendere utrum per ea quae facta sunt, aliquid Trinitatis indicium vel exiguumait: Oportet, ut Creatorem per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Nam quidquid horum creatorum, et unum aliquod est, sicut sunt naturae corporum, et animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, et amores vel delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Aug. ostendit in lib. de vera Religione, intelligitur Deus Pater, a quo sunt omnia; a quo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝑeandem c̾ature uoluntatẽ. qua factum ẽ qõ
c̃ator non uoluit.: ut inpleret ip̃ qd̃ uoluit. bene
utens ⁊ mał. tãqͣ sũme bonus. ad eoꝵ dãpnatio¬
nem: quosuiste p̃destinanit ad penam. ⁊ ad eorum
saluterquosbenigne p̃destinauit ad głiam. Qnͣtũ¬

Expanded text:
 per creaturae voluntatem, qua factum est quod creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis tanquam summe bonus ad eorum damnationem, quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem, quos benigne praedestinavit ad gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ficiebat humañ. Sensum gͣ suscepit humanũ. nĩ
poterat confortar iitꝰ d. nec crescere ds̃. nec alti¬
trẽ puernesciebat. ant matcẽ: Scͥptũ  enim. Ptius¬
quã sciat puer patcẽ aut matrẽ. accipiet spolia sa¬
manȩ. Sapĩani enĩ dĩ futã et occulta ñ fallt̃. exꝑsã
agnitioĩs infantia. ꝑ humanã utiq impudentiã.
qt adhuc ñ didicit ignorat. S uerendũ  inquam.
ne fi duos pͥncipales sensus aut gemimã sap̃ĩam xͦ¬
in eo imaginẽ di crucẽq uenetam̃ diuidimꝰ eum: ã¬
płc cate qui de eo dix̃ qm̃ et si crucifixꝰ ex infirmi¬
⁊ xp̃c. Nim quid etiã cum dicimꝰ. qr animã tõnalem
nt̃e similem. eiusdemq c̾ cato nt̾e fub̃e suscipiati.

Expanded text:
ficiebat humanus. Sensum ergo suscepit humanum. Nec poterat confortari virtus Dei nec crescere Deus, nec altit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accipiet vi Dei futura et occulta non fallunt. Expers autem agnitionis infantia per humanam utique imprudentiam quod adhuc non didicit ignorat. Sed verendum est, inquam, ne si duos principales sensus aut geminam sapiin eo imaginem Dei crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmi. Numquid etiam cum dicimus quia animam rationabilem n
Abbreviated transcription (Latin):
natutam. s unitas mincẽ in unã ypostasim com¬
positã filii dĩ. & manere eandẽ subalem diffẽrentã
deõinamus qđ creabile. mansit creabile. oe qđ inc̃a¬
bile. increabile. & mortale. mortale. & ĩmortale: ĩmor¬
tale. & arrũscͥptibile: cirtũsꝙͥaibile. & incirc̃icͥptibile:
incirẽsqͥptibile &e ħ quidẽ restlget miracłis. De ħ eci¬
am aus̃. inł. de tͥnitate ait. Quẽadinodũ scdm dĩta
tẽ una ÷ pacris filizq natura. ita etiam uxta huma
potuit humana natura. ut ex duab sub̃ns fieret
UN. ⁊ etiam ali qui mincarnatiõe ũbi ñ solũ
ꝑsonam ex naturis cõpositã negant. uer̃ etiã
hominẽ aliquẽ siue etiam aliquã sub̃am ibi ex
amima et carne cõpositã. uł frãm disfĩtent᷑. s sic
unita ẽẽ aumt. ut ñ ex ilł duob uł ex his itib a

Expanded text:
naturam, sed unitas invicem in unam hypostasim compositam Filii Dei; et manere eamdem substantialem differentiam determinamus. Quod creabile mansit creabile, et quod increabile increabile, et mortale mortale, et immortale immortale, et circumscriptibile circumscriptibile, et incircumscriptibile incircumscriptibile, et hoc quidem refulget miraculis. De hoc etiam Autem una est Patris et Filii natura; ita etiam juxta humanpotuit humana natura, ut ex duabus substantiis funt et alii qui incarnationem Verbi non solum personam ex naturis compositam negant, verum etiam hominem aliquem sive aliquam substantiam ibi ex anima et carne compositam et factam diffitentur. Sed sic unita
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatꝰ potestates. uittutes. dominationes. thro¬
nos cherubin. & seraphin. Et inuemuntur in is¬
tis ordinib t̾a t̃na eẽ. & in singłis ttes oroines.
ut t̾nitatis summlitudo. in eis insinuet᷑ imp̃ssa
Uñ dionisius tres ordines augłoꝵ ẽẽ tradit. t̃uõ
in singłis ponens. Sunt enĩ tres suꝑiores. tresmn¬
feriores. tres malii. Suꝑiores. seraphm. chembin.
throni. Medii. dominationes. pͥncipatꝰ. potesta¬

Expanded text:
principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores: seraphin, cherubin, throni; medii: dominationes, principatus, et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ẜtincipatꝰ dicantur qui sibi subiectis quȩ sc̃ agen¬
da disponunt. eisq ad explenda ditina mysteria
pͥncipantur. sotestates nominant᷑ huquin ceteri
potentiꝰ in suo ordine acceꝑunt. ut u̾ͥtutes adsisȩ e¬
is subiecte eoꝵ ceftenentur potestate. ne homineᷤᷤ¬
tep̃tate tm̃ ualeant. quantũ desiderant. uiituteᷤ
uocant᷑ illi ꝑ quos signa et miracła frequent̃ fi¬
unt. Archangłi qui maiora nunciant. angłi qͥ

Expanded text:
rincipatus dicuntur, qui sibi subiectis, que sunt agenda, disponunt eisque ad explenda divina misteria principantur. Potestates nominantur hii, qui hoc ceteris potencius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adverse eis subiecte eorum reftentare tantum valeant, quantum desiderant. Virtutes vocantur illi per quos signa et miracula frequenter fiunt. Archangeli sunt, qui majora nuntiant; angeli qui
Abbreviated transcription (Latin):
nero sathanas coe alicunis. ñ quide ingrediensmn
eum. ce insensum eiꝰ. neq tutroiens aditũ cord. si¬
quidẽ potestas hȩc soluis cłi: s callida et fraudu¬
lenta deceptione. animã in asfutũ malicis thra¬
ens. ꝑ cogitationes. ce incentiua uicioꝵ. quibꝰ ple
nꝰ÷. Impleuit gͦ sathanascorananie ñ intrando:
s maliciȩ sicȩ uires insecendo. Idem sp̃c ĩmun¬
dꝰ flãma uitutũ oe cordib sidesium expulꝰ. doc

Expanded text:
vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens aditum cordis siquidem potestas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fidelium expulsus, doc
Abbreviated transcription (Latin):
consideratiõe dignũ uidetur. utrũ demones siue
coeporei siue inccepore sint. hominũ sub̃alit̃ in¬
trent corpora. eoꝵq antinab illabantur. aniõ in¬
ttare dicantur. qr malicie suȩ effectũ ibi exercatit.
diꝑmissioe. oppͥmendo. atq uexando eas. ut in
pc̃cm ꝓ uoluntate fua thiaenoo. Qđ in hominas
incroeant. atq ab eis expulsi exeant. eiugłm aꝑ¬
te declarat. cõmemorans ddemonia in quosdã in
ingressa. an ꝓpt̾ mali effactum dicantur ingres¬
inegim oꝑation̾e ñ credimtis sub̃alit̾ illabia¬
nime .s app̾licatiõe et oppͥssione pose tinti.
illabi aut̃ mentuilli soli possibile÷. quicreauit qͥ
natura subsistens incorporeus. capabit ÷ suȩ fac¬
turȩ. Ecce hic uidetur insinuari quod sub̃alit̾
ñ illabantur demones uł introeant coeda homi¬
nũ. Becla quoq suꝑ illum locũ acduũ apłicoꝵ uͥ¬
cortuum. dicit. Notandũ qđ mentẽ hominuis
uixta sub̃am nichil implece possit. nisi creacͥx t̾

Expanded text:
consideratione dignissimum videtur, utrum daemones, sive corporei sive incorporei sint, hominum substantialiter intrent corpora, eorumque animabus illabantur; an ideo intrare dicantur, quia malitiae suae ibi effectum exercent Dei permissione opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant atque ab eis expulsi exeant Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdam ingantiam fuerint ingressa, an propter mali effectum dicantur ingresenergicam operationem non credimus substantialiter illabi animae, sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti, illi soli possibile est qui creavit, qui natura subsistens incorporeus capabilis est suae facturae. Ecce hic videtur insinuari quod substantialiter non illabantur daemones vel introeant corda hominum. Beda quoque super illum locum Act. apocor tuum? dicit notandum quod mentem hominis juxta substantiam nihil implere possit, nisi creatrix Tr
Abbreviated transcription (Latin):
concłiti sunt. Suꝑiores qui natura magis subtile.
ce sap̃ia ampliꝰ ꝑspicaces. Inferiores. qui nat᷑a mi¬
nꝰ subtiles. & intelligentia minꝰ ꝑspicaces fc̃ĩ sut̃
le ponderare potuit. qui omnia in numero et m̃¬
fitra pondere. disposunt .i. in seipo qui: m̃sura.
oĩ rei modu p̃fingens. & numerus omni res sp̃em
p̃bens. & pondꝰ. omnẽ tem ad stabilitatẽ thraens.

Expanded text:
s: superiores, qui natura magis subtiles, s: superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et sapientia minus perspicaces conditi sunt. le ponderare potuit, qui omnia in numero et mensura et pondere disposuit, id est, in seipso qui est mensura omni rei modum praefigens, et numerus omni rei speciem praebens, et pondus omnem rem ad stabilitatem trahens
Abbreviated transcription (Latin):
tincti a pͥmordio suȩ conditionis uidetr testimo¬
mo auctoritatis insinuari. quȩ tradit de singłis or¬
dinib aliquos cecidisse. Deordine nanq suꝑiori
lucifẽt ille ficit. quo nullus dignior condictis÷. Apłc
tendens de ordinib ilł oecidisse. qui cũ in mal mi¬
nisterium exerceant. ñ tñ penitus nomͥnib oroi¬
nũ suoꝵ pͥuatist̃. S ñ uidet᷑ illud possẽstare. Nõ
enimtẽ caritate andebant. nec sapĩa pollebant.¬
dona. in quoꝵ participationib conueniunt. s
quib̾cũ cadentib aliisapposita st̃. eisq quicecide¬
tunt collata fuissent eadẽ dona. si ꝑstitissent. Iõq
scͥptuta dic̃. de singłis ordinib aliquos cecidisse.
ñ qr fuissent in ordinib. et p̾ea orruerint. s qr si
ꝑficcissent: eoꝵ aliqui in singłis fuissent ordini¬
b qui et in nacurȩ tenuitate &e in forme ꝑspicac¬
tate. differentes gradꝰ habebant. sicut illi qui ꝑstite¬

Expanded text:
stincti a primordio suae conditionis, videtur testimostincti a primordio suae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apominat, ostendens de ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebantdona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstite
Abbreviated transcription (Latin):
Mno nominatur quod plemus possioet. tunc
chetubin in scĩa p̾minet omnib qr a scĩa noĩa¬
tur. S qui magis diligit plus cognoscit. tm̃ e¬
nimut tradit auctoritas cognoscit ib quisq qͣti
uidetur intelligenoa. ut comparatio ñ reffera¬
tur ad om̃s odines. s ad quosilami s. inferiores. .¬
leenim oroo ñ plentus secaphyn accipit scĩam in
munere. s plenius aliis ordinib. qui sunt inferi¬
ores. Nec nominatur quisq ordo aboĩ re. quã plemiꝰ
aliis accepit. s ab aliqua ter̃ quas accepit. Uel pot̃
comꝑatio referti ñ ad ip̃os ordines. si ad alia dona.
nec ad omnia alia dona. s ad queda. Sic̃ enum ho¬
mines cum plura hãnt dona. qualam aliis ex¬
cellentius possioent. Ita farte & angłi quibꝰdã mu¬
nerib magis pollent. ce aliis quibusca minꝰ. Utr̃¬
ln ordines al inicio creationis ita distincti fuerint.
am nunc inquitere restat ucr̃ isti ordines a creati¬
onis micio ita distuncti fucrint. Qđ ita fuerint di¬

Expanded text:
ur quod plenius possidet, tunc cherubin in scientia praeeminent omnibus, quia a scientia nominatur. Sed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quavidetur intelligenda, ut comparatio non referatur ad omnes ordines, sed ad quosdam, scilicet inferiores. Ille enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab initio creationis ita distincti fuerint. Jam nunc inquirere restat utrum et isti ordines a creationis initio ita fuerint distincti. Quod ita fuerint di
Abbreviated transcription (Latin):
nec possint ꝓpt̃ ꝓlubitionẽ & quid ꝑ ipsius nat̾e
suȩ conditionẽ facere ñ sinantur: nonuni explora¬
re difficile ÷. mmo impossibilez. Nouuimꝰ homi
nem posse ambulate. & neq ħ possẽ si ñ ꝑmuta¬
tur. uolare aũ ñ posse. & si ñ ꝑmutat᷑. Sic et illi ã¬
głi queda possunt facere. si ꝑmutantur ab ange¬
lis potentiorib ex imꝑio dĩ. queđa uero ñ possũt.
etiam si ab eis ꝑmitantur. q ille ñ ꝑmicit. a quo
ilb tał nature modꝰ. qui etiam ꝑ augłos suos illa
pletunq ñ ꝑmutit. quȩ concessit ut possint.

Expanded text:
nec possint per prohibitionem, et quid per ipsius naturae suae conditionem facere non sinantur, homini explorare difficile est, imo vero impossibile, nisi nem posse ambulare, et neque hoc posse si non permittatur; volare autem non posse, etiam si permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio Dei; quaedam vero non possunt, etiam si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo est illis talis naturae modus, qui etiam per angelos suos illa plerumque non permittit quae concessit ut possint.
Abbreviated transcription (Latin):
a dona grãtũ suꝑiores ordines sublumus ec ꝑfectius
ꝑceperint. tam̃ ex p̃cipuis sortiti sunt uocabula. In¬
sttiorib cetera telinquentes ordinib ad cognomi¬
nationẽ. Ut setaphin qui ordo excellentissimus
extimatur. tam dilectionẽ quã cognitionẽ diuimi¬
tatis ec cerera uituntũ oona cetetisomnib sublimiᷤ¬

Expanded text:
a dona gratiarum superiores ordines sublimius et perfectius perceperint, tamen ex praecipuis sortiti sunt vocabula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnibus sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
mulitctido celestum spnũ qui int̃ se in aliquo
mmere gr̾e simila̾tur. sicut & in naturaliũdato¬
r̃ munere conueniunt. Ut ũbi gr̃a. Secaphin di¬
cuniur qui p̃ aliis aulent caritate. Seraphin e¬
nim inucrp̃tat᷑ audens. uł succendens. Cherubin
qui p̃ aliis inscĩa emiuent. Cherubin enim interp̃¬
tatur plenitudo scĩȩ: Thronꝰdr̃ sedes. Intom añ¬

Expanded text:
e in aliquo munere gratiae similantur, sicut et in naturalium datorum munere conveniunt. Ut, verbi gratia, seraphin dicuntur qui prae aliis ardent charitate; seraphin enim interpretatur ardens vel succendens; cherubin, qui prae aliis in scientia eminent; cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: thronus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ ÷ in ilł antiquis corpoealib foemis &e uisis. u¬
tr̃ ad ħ opꝰ tm̃ creatura formata sit. in qua ds̃ sic̃tt
oportuisse iudicauit. humanis ostenderetur aspec¬
tib an angłi qui iam etant ita miccebant᷑ ut ex ꝑ¬
sona di loq̃rentur assumerẽt corꝑalẽ sp̃em decte¬
atura cceporea: in usũ mystecii sui. aut ip̃m corpͦ
suum cui ñ subduntur s subditũ regut. mutãtes
atq utentes in sp̃es quasuellẽt accomodatas atq
tiam. S ed fateor exxedere uires intentionis mee.
uctum angłi manente spãli sui corꝑis qualitate.
ꝑ nanc occultius oꝑantes. assirmant ex infenori¬
b elem̃tis corpulentiorib. qł s̾ coaptatũ qĩ aliq̃
uestan mutent. &e ũtant in quaslibet sp̃es corpo¬
rales. & ip̃as uetas sicut aqua uera iuer̃ uinũ
dere ualeo. fic̃ angłi qui ħ agunt. Acenoe lector
qr qõnem ꝓposuã ñ solut. s indisctissũ telinqͥt
ri sp̃e. in qua posst̃ nideti. an ip̃m arpusmuta¬

Expanded text:
endum est in illis antiquis corporalibus formis et visis utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atquetiam. Sed fateor excedere vires intentionis meae utrum angeli, manente spirituali sui corporis qualitate, per hanc occultius operantes, assbus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum dere valeo; sicut angeli qui hoc agunt. Attende, lectoronem propositam non solvit, sed indiscussam reliquit, ri specie, in qua possent videri; an ipsum corpus muta
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m in corporalib imaginib apparuisse assent.
pplexam qõnem ꝓponit. quam nec ab soluit. q̃ teuᷤᷤ
ntrũ in ilł corꝑalib apparitionib creatita aliqua
createtur ad illud opꝰtm̃ in qua d̾s̃ hominio appa¬
reret. An angłiqui añerant ita mitterentur. ut ma
lenta inferioꝵ elem̃toꝵ mat̾ia aliquã spẽm corpo¬
ralem. quã coaptatã qĩ aliquã uestem mutarẽt.
in quas libet spẽs corꝑales ueras quid̃e. an corpꝰ sitũ

Expanded text:
 in corporalibus imaginibus apparuisse asserit, perplexam quaestionem proponit, quam nec absolvit, quaerens utrum in illis corporalibus apparitionibus creatura aliqua crearetur ad illud opus tantum, in qua Deus hominibus appareret: an angeli qui ante erant ita mitterentur, ut manlenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quasli
Abbreviated transcription (Latin):
agricolas creatores ftugum. quãuis eoꝵ extͥnsecꝰad¬
ita ñ solum malos. s nec bonos angłos fas⁊ putate
creacores. Sed ꝓ subtilitate sui sensꝰ ce corꝑissemi¬
na istar ut nob̾ occultiora nouert̃. & ea ꝑcongra¬
as temꝑatiões elem̃toꝵ latent̾ spargunt. Atq i¬
ta et gignendar̃ ret̾. &e accelerandoꝵ increm̾toꝵ p̾¬
bent occasiones. S. nec boni ħ nisi quantũ d̃s iu¬
bct. nec mali hec iniuste faciunt. nsi quãtũ iꝰce
ipẽ ꝑmittit. Nam iniqui malicia uoluntatem
suam hñt unustã. potestarẽ aũ ñ. nisi uiste acci¬
pit siue ad suam penã sine ad alioꝵ. uł penã ma¬

Expanded text:
agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adagricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adperetur; ita non solum malos, sed nec bonos angelos fas est putare creatores. Sed pro subtilitate sui sensus corporis semina istarum rerum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. sed nec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam ma
Abbreviated transcription (Latin):
ec putandum : istis transgressorib tũ matĩa ter̃¬
angłis ad nutum seruire hanc iisibiliũ rerũ nis¬
mat̾ĩam. s do potiꝰa quo hȩc potestas datur quã bi¬
tum incõmutabił iudicat. Qđ ñ sunt creatores.
licet ꝑ eos magi ranas et alia fecert̃. s soł d̃s:
ec sane creatores illi mali angłidicendi sũt.
quia ꝑ illos magi ranas.: et serpentes fecett̃.
tur. occulta queda semina in corpoeeis mundi
huius elementis latent. q̃ os ceiginalit̃ eis iudidit.
Ipẽ gͦ creatir : ominũ rer. qui creator÷ inusibili¬
um seminũ qr quec̃q nascendo ad ocłos nr̃os exe¬
lint. ex occultis seminib accipiunt ꝓgrediendi
hic p̾mordia. oe increm̃ta debitȩ magnitudus.
distinctionesq formar̃ ab originalib ut ita oicã
rrguł fumunt. Sic̃ parentes ũ dicunt᷑ creatoreᷤ
filioꝵ nec agricolȩ frugũ. ita nec bon angłi nec
mali. & si ꝑeoꝵ ministeriũ fiant creaturȩ.¬
icut gͦ nec parcntes dicimꝰ creatores hominũ. nec

Expanded text:
ec putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum servire hanc visibilium rerum materiam: sed Deo potius, a quo haec potestas datur quantum incommutabilis judicat. 8. Quod non sunt creatores, licet per eos magi ranas et alia fecerint, sed solus Deus. Nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi ranas et serpentes fecerunt; tur, occulta quaedam semina in corporeis mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab o dicuntur creatores filiorum, nec agricolae frugum, ita nec boni angeli nec mali, etsi per eorum ministerium fiant creaturicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
gent. nec ꝑ mortẽ dissoluuntur. qr p̃ualec ineis
elem̃tũ aptiꝰ ad faciendũ quã ad patiendum. ad pa¬
tiendũ enim. humor et humꝰ. ad faciendu aec et
ignis aptitudiuẽ p̃bent. łransgres scees uero an¬
głi. cum pͥncipe suominc diabolo. tunc archan¬
gło. ñ mirũ si pꝰ pcc̾m in hanc caliginẽ decrusi st̃.
Neq etiã ħ mir̃ si cons̃si sunt ex pena. in aetiã
qualicatẽ qua possint ab igne pati. Caliginosa

Expanded text:
igent; nec per mortem dissolvuntur, quia praevalet in eis elementum aptius ad faciendum quam ad patiendum. Ad patiendum enim humor et humus; ad faciendum, aer et ignis aptitudinem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt a
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. appellat̾÷ s. chetubin. Ita et dealiis intel¬
ligendũ÷. Assignatur g excellentia ordinũ scđm ex
na omnib sunt communia. Omnes enĩ ardent
caritate. & scĩa plemst̾. sic et de aliis. S suꝑioreᷤᷤ
aliis excellenttus ut iam dictum: ip̃a acceꝑunt.

Expanded text:
est, scilicet cherubin: ita et de aliis intelligendum est. Assignatur ergo excellentia ordinum secundumna omnibus sunt communia. Omnes enim ardent charitate, et scientia pleni sunt: sic et de aliis. Sed superiores aliis excellentius, ut jam dictu
Abbreviated transcription (Latin):
quã mał. uł etiam hominib adhybent᷑. S. hec ab
hominib tanto difficiliꝰ adhybentur. quantũ
desunt sensuũ subtilitates. ce coepot̃ mobilitates.
in m̃bris t̾renis et pigris. Uñ qualibꝰcq angłis iu¬
cinas causas abelemantis conthracre quanto fag¬
lius ÷: tanto mitabiliores inhiniusmoĩ oꝑib eoꝵ
existunt celeritates. s ñ ÷ creator nͥ qui p̾ncipalit̾s¬
ta format. nec quisquã ħ pot̾ nisi umuis creator ds̃.
Auud÷ enim ex intimo ac fĩmo causar̃ carline
condere ac ministrare creatutã qł facit solus cre¬
acords̃. Aliud ati ꝓ distributis ab eonrib ce facul¬
tatib aliquã oꝑationẽ forisetꝰ amouere. ut tũc.
uł tc̃. sic. uł sicexeat. qđ creat᷑. Ista quippe origina¬
lit̃ ac p̃mordialit̾ in quadã cextura elem̾toꝵ. cũc

Expanded text:
quam malis, vel etiam ab hominibus adhibentur. Sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quantum eis desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec quisquam hoc potest nisi unus creator Deus. Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam textura elementorum cun
Abbreviated transcription (Latin):
nis. acmali corporei sint .i. corpora ha̾nt sibi uuta.
¶ aliqui putant innuitentes uecb ays̃. qui dicere
udetur quod angłi omines ante confirinationẽ uel
lapsum corpora aeria habuerint. de puriore ac su¬
ꝑiore aeris parte formata eo faciendũ habilia: nõ
ad paciendũ. ce angłis bonis qui ꝑstitert̾ talia con¬
seruata funt corpora. ut in eis possint facere: de ñ
forma. qua assupta iudent᷑. depositaq uidetide¬
sinunt. Angłis uero mał mutata sunt in casum
corpora. indeceriorẽ qualitatẽ spissioeis aeris. Sic̃

Expanded text:
 ac mali, corporei sint, id est, corpora habeant sibi unita. Quod aliqui putant, innitentes verbis Augustini, qui dicere videtur quod angeli omnes ante confirmationem vel lapsum corpora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui conservata corpora, ut in eis possint facere bona, eforma, qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fallaces: uł ad monendũ fideles. ist ad exerrendã
quid possit occurrere. sur.s. ista miracła eiã ma¬
gicis artib fiant. Nlam&e magiphataonis serpẽ¬
tes fecert̃. & alia. s illud ÷ amplus ammitandũ.
quomõ magoꝵ potentia quȩ seipentes facere po¬
÷: omnino defecit. qua t̾ria plaga egyptꝰ culebat᷑.
Ibi certe defecert̃ magi dicentes. Digitus cd̃i ÷ hic.
¶ñ intelligi datur nec ip̃os quide transgressores
angłos &e aerias potestates. mimã istam caligi¬
nẽ tanquã in sugeneris catrerẽ adillitis subluniꝰ
etherȩ puritatis habitatiõe dectusos: ꝑ quos magi¬
ce aites possunt quicqͥd possunt. ualere aliqͥd:
nisi data desuꝑ potestate. aturaũ uł ad fallẽ¬
dũ fallaces. sicut in egyptios. &e in tp̃os etiã ma¬
gos dataz. ut in eoꝵ sp̃uum oꝑatione uiderent᷑
nendos fideles. ne tale aliquid facere ꝓ magnode¬
siderent. ꝓpt̾ qđ etiam nob̾ in scͥptira sunt ꝓdita.¬

Expanded text:
ercendam quid possit occurrere; ut scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant. Nam et magi Pharaonis serpentes fecerunt, et alia. Sed illud est amplius admirandum, quomodo magorum potentia quae serpentes facere poes ventum est, omnino defecit, qua tertia plaga Aegyptus caedebatur. Ibi certe defecerunt magi dicentes: Digitus Dei est hic. Unde intelligi datur nec ipsos quidem transgressores angelos, et aereas potestates in imam istam caliginem tanquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere aliquid nisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione uiderentur nendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis scripturae auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
malos. et ñ lib̃o arbitͥo in maliciã declinasse. s
in malicia a do frõs eẽ. nec aliquã suisse moram.
uit̾ creationẽ et lapsum: s ab inicio apostatasse.
abolirm oxidise nac cum sdis angl̃is pacatũ ali¬
quando iutixisse. & bãtũ. s mox apostatasse.Uñ do
stetit. Ut incelligamꝰ qr inueritate ñ steat: ex quo
creatꝰz. qui staret. si staie uoluisset. Idem in eodẽ¬

Expanded text:
malos, et non libero arbitrio in malitiam declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; abolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox apostatasse; unde Dstetit; ut intelligamus quia in veritate non stetit ex quo creatus est, qui staret si stare voluisset. Item in eode
Abbreviated transcription (Latin):
quidã opinantur qđ ibi teligatꝰ sit. ce ad nõ
temptandos: ñ hãt nunc accessum. Quia in apo¬
calipsi legit᷑ cum consũmati fuerint mille annu
soluet᷑ sathanas decarẽ suo. & exiet: et seducet
tanta tribulatio. ut etiam si sir pot̾ moueantur

Expanded text:
quidam opinantur quod ibi relegatus sit, et ad nos tentandos nunc accessum non habeat, quia in Apocalypsi legitur, c. 20: Cum consummati fuerint mille anni, solvetur Satanas de carcere suo, et exiet, et seducet tanta tribulatio, ut etiam si fieri potest, moveantur
Abbreviated transcription (Latin):
& pudice uiuentib unicuntur. potestas alios tẽp̃
tepugnantes aduersꝰ istos incentores. & iuncentes:
minuant excrcitũ oemonũ uelut quam plutunos
eoꝵ intimant. ne ultra fassit illi sp̃ui. qr ab aliquo
scd̾ caste et pudice inuenoũ uictꝰ:. Impugnare iter̃
alium hominẽ. ħ aũ quidã putant intelligendum
tm̃ de illo nicio. in quo suꝑatꝰ ÷. ut si de suꝑbia a¬

Expanded text:
 pudice viventibus vincuntur, potestas alios tentanrepugnantes adversus istos incentores et vincentes minuant exercitum daemonum, velut quam plurimos eorum interimant: nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo victus est, impugnare iterum alium hominem. Hoc autem putant quidam intelligendum tantum de illo vitio in quo superatus est, ut si de su
Abbreviated transcription (Latin):
te:a quo nominatur. Iñ ÷ eaiam qđ nomine demo¬
nis diuitie uocantitr s. mãmona. Est cũ mãmo¬
na nom̃ demonis. quo nomine nocant᷑ diuicie. se
testate hãt dare ut auferre diuicias cui udit. s qr
eis utitur ad hominũ tẽptationẽ et deceptionẽ.
Anos demones sint in haete caliginoso. an aliqͥ¬
in isto aerecalignioso sint. an aliqui iam sit
demonũ. ucti similez qui animas simul crucian¬
tiuent atq cruciant. Qdđ aũ animȩ maloꝵ illuc
descendant atq ibi pumant᷑ ex eo constat. qđ xp̃c
ad inferos descendit. ut iustosqui ibi cenebantur.
eluceret. Si enim tꝰti illuc descendebant. multo
magis miti. & sic̃ tradit actoritas cum iustos edti¬
x̾iniquos ibi reliquit. Momordit enim infeciũ:
ñ absorbuit. Quidã putat᷑ lucifer̃ inĩferno religa¬
tũ. ex quo tep̃tauit xp̃m et unctꝰ÷. quẽ dicunt pti

Expanded text:
quo denominatur. Inde etiam est quod nomine daemonis divitiae vocantur, scilicet mammona. Est enim Mammon nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae setestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et deceptionem. 5. An omnes daemones sint in hoc aere caliginoso, an aliqin istoemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciantinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo constat, quod Christus ad inferos descendit, ut justos qui ibi tenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam putant Luciferum esse in inferno relegatum ex quo tentavit Christ
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad confirmation̾e̾. nisi bãtitudo accipiatur
ur iam dictũ ÷ ille stat᷑ innocentiȩ ce bonitatis in
stantiũ. & aũsionem. et lapsũ cadentium.
ost ł consid̾atio adduc̃ inquirere. quales ef¬
fceti sint dum diuiderentur. aũsione. et con¬
usione. sost creationẽ nanq mox quidã conũ¬
si sunt ad crratorẽ sium. quidam aũsi. sonu̾tiad
qm fuit eicaritate acherete. Auetti: odio hr̃e uł
iiudete. Inuidie nanq mat̾÷ suꝑbia. quauolu¬
erunt se parificare dõ. In conuersis qĩ in speculote¬
lucere cepit dĩ sap̃ia. qua illuminati sc̃. Atisi uero
excecati st̃. ee illi quidem comũsi stͣ de illuminati a
do. grã apposita. Isti uero st̃ excecati. ñ ĩmissioẽma¬
licis. s descitiõe gr̾e. a qua deserti st̃. ñ ita qđ p̾cis
oedita subtraheretur: s ꝙr nunquã ÷ apposita uit cõ¬
ũterentur. hec ÷ gͥͦ conũsio. et aũsio. qua oiisi stit̃
qui natã boni erant. ut sint alii supta illud boñ.

Expanded text:
usque ad confirmationem, nisi beatitudo accipiatur, ut jam dictum est, ille status innocentiae et bonitatis in STANTIUM, ET AVERSIONE ET LAPSU CADENTIUM. 1. Post haec consideratio adducit inquirere, quales effecti sint dum dividerentur aversione et conversione. Post creationem namque mox quidam conversi sunt ad creatorem suum, quidam aversi. Converti ad Deum, fuit ei charitate adhaerere; averti, odio habere vel invidere. Invidiae namque mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod prius dedita subtraheretur, sed quia nunquam est apposita ut converterentur. Haec est ergo conversio et aversio, qua divisi sunt qui natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ testatur ysaias. Quomõ inqͥt cecidisti lucifer.
qui mane oriebaris. etc̃. qui ñ urnis ordo. s unus
spc̃ accipiendꝰ ÷. Qui teste ysidoro p̃ quã creatꝰ ⁊ e¬

Expanded text:
sicut testatur Isaias, c. 14: Quomodo, inquit, cecidisti, Lucifer, sicut testatur Isaias, c. 14: Quomodo, inquit, cecidisti, Lucifer, qui mane oriebaris? etc.; qui non unus ordo, sed unus spiritus accipiendus est, qui teste Isidoro, l. de
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis aũ uidet᷑ qđ bãtitudinẽ quã receꝑunt in cõ¬
firmatiõe: ꝑ grãm it̾ appositã ñ meruert̃. dicentes: ab¬
tc̃ ñ fuisse eis collatã gr̃ãm aa merendũ. s ad bẽmi
uenoũ. ñ tinceis datum eẽ bonũ quo mererenttr:
s quo felicit᷑ fruerentur: Qđ añ tt̃ in p̃mtũ acceꝑ¬
unt. ꝑ obsequia nob̃ exibita. ex dĩ obedientia. et
reuerentia meccri dict̃. &e ita p̃miũ p̃cessit merita.
ce ħ michi magis placere fateor. qđ de maicrib
minorib quidã ꝑsticert̃ ita de utroq gradu qͥ¬
dam cortuert̃. Int̾ quosinus fuit onmub aliiscadẽ¬
tib excellentior. nec int̾ stantes aliquis eo fuit dig¬
nior. sicut cestimonus actoritatũ monstrat᷑. Ait e¬
nim iob. Ip̃e pͥnciptũ uiar̃ dĩ. & medechiele legr̃.¬
Tu signadm similitudinis plenꝰ scĩa. &e ꝑfectioẽ de
ait. Quanto in eo subcilior ÷ natã. eo magis in illo
imago dĩ simit insinuat᷑ imp̃ssa. Item in ere¬

Expanded text:
atitudinem quam receperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruerint, dicentes tunc fuisse eis collatam gratiam non ad merendum, sed ad beate vivendum; nec tunc eis datum esse bonum quo mererentur, sed quo feliciter fruerentur. Quod autem tunc in praemium acceperunt, per obsequia nobis exhibita, ex Dei obedientia et reverentia mereri dicunt, et ita praemium praecessit merita; et hoc mihi magis placere fateor. DISTINCTIO VI. minoribus quidam perstiterunt, ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. Ait enim Job, c. 40: Ipse principium viarum Dei. Et in Ezechiele legitait: « Quanto in eo subtilior est natura, tanto magis in illo imago Dei similius insinuatur impressa. » Item in Eze
Abbreviated transcription (Latin):
l adeo funt confurmatiꝑ grãm. ut peccare ñ possĩt
&e mal obdurati ita in malo. ut bene utucte neque
ꝑ grãm confirmati sunt. & qui acideit̃ a gr̃a
dĩ descta sunt. et boni quidem intm̃ confermati st̃ ꝑ
grãm: qđ peccare nequeunt. Mali ueco ꝑ maliciam
adeo sunt obstinati. quod bonã uoluntatẽ hr̃e siue
bene uelle ñ tialent. &e si bonunisit qđ aliqũ uolt̃.
uolunt enim aliqñ aliquid ficri qđ d̃s̃ nult fieri. &e
utiq illud bonũ ÷ et ustum fieri. nec tũ bona uolũ¬
tate illuo uolunt. nec bñ illud uolunt. Sed cũ

Expanded text:
LI A DEO SUNT CONFIRMATI PER GRATIAM UT PECCARE NON POSSINT; ET MALI ITA OBDURATI IN MALO, UT BENE VIVERE NEQUEper gratiam confirmati sunt; et qui ceciderunt, a gratia Dei deserti sunt. Et boni quidem in tantum confirmati sunt per gratiam, quod peccare nequeunt. Mali vero per malitiam adeo sunt obstinati, quod bonam voluntatem habere, sive bene velle non valent, etsi bonum sit quod aliquando volunt. Volunt enim aliquando aliquid fieri quod Deus vult fieri, et utique illud bonum est et justum fieri; nec tamen bona volunt
Abbreviated transcription (Latin):
rat deiectꝰ÷ in ultm caliginosũ aetem cũ omĩb
suȩ prauitatis cõsortib. Nam ut ioħs ait in apo¬
calipsi. draco decelo cadens secum trax̾ ĩtiam pactẽ
stellar̃. qr tucifer illealiis maior ñ soł cecioit. s: cñ
eo alii multi: qui eiin malicia consensert̃. eosq
cadentes hinus caligiosi aeris habitacłm rere¬
pit. Et ħ ad nram ꝓbationẽ fc̃m. tit sit nob̃¬

Expanded text:
rat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi, c. 12, draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nob
Abbreviated transcription (Latin):
suħam quide ꝑtinent. nature subtilitas. Ad for¬
mã uero. intelligentiȩ ꝑfpicacitas. ce ad potesta¬
plices. ac cita ĩmortales. differentẽ eẽntiȩ tenui¬
tatẽ. ce differentẽ sap̃ie ꝑspicacitatẽ. atq diffecẽ¬
tem arbit habilitatẽ. pcte habinsse intelligint᷑¬

Expanded text:
am quidem pertinet naturae subtilitas, ad formam vero intelligentiae perspicacitas, et ad potestaplices, et vita immortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem sapientiae perspicacitatem, atque differentem arbitrii
Abbreviated transcription (Latin):
culpa illoꝵ fuit qđ non ÷ data. qr ineis nulla culpa
si exmento. qͥđ eẽt. st as: grã ñ datetur. Q uaculpa
uoduero gra non ÷ data eis qui cecidert̃.
Ient noluert̃. quousq grã apponeret᷑. sic̃ alii ꝑstitert̃.
donec ilł cadentib ꝑ suꝑbiam: eis grã÷ apposita. a
ꝑtegͦ cadentiũ culpa in ħ oep̃hendi pot̃. qr licet sine
grã nequirent ꝓficere. quam ñ ottm acceꝑant. ꝑid
tamen quod eis collatũ etat increatiõe poterant ñ
cadere .i. stare. qr nichil erat. qđ ad casum eos com¬
pelleret. s scia spontanea uoluntate declinauert᷑.
qd si ñ fecissent. qđ datum : aliis. intiq darit᷑ ⁊ istĩ.

Expanded text:
culpa eorum fuit quod non est data, quia in eis nulla culpa ta ex megratia non est data eis qui ceciderunt.sent, noluerunt quousque gratia apponeretur; sicut alii perstiterunt, donec illis cadentibus per superbiam eis gte cadentium culpa in hoc deprehendi potest, quia licet sine gratia nequirent proficere, quam nondum acceperant; per id tamen quod eis collatum erat in creatione, poterant non cadere, id est stare; quia nihil erat quod ad casum eos compelleret, sed sua spontanea voluntate declinaverunt. Quod si non fecissent; quod datum est aliis, utique daretur et istis.
Abbreviated transcription (Latin):
eo ħ magis opinando et q̃tendo dic̃ axs̃. quã
asserendo. Uñ ce huic optinoni opponens con¬
sequent᷑ subdit. S qr̃ discernebantur illi a cet̾is
ut d̾s istis. que ad ip̃os ꝑtinent ñ reuelaret. ali¬
is uero reuelaret. cumñ pͥus sit ip̃e ulcor. quã ali¬
quis poccator: Non caim dãpnat ip̃e innocentes.
hic uidetut innucre qđ ñ peccatis fut̾m malum.
nec ꝑmansuris fut᷑m bonum reuelaũit. Iõq nec
illi qui ceciotit᷑ unquã. nec illi qui ꝑstitert̃. uisq ad
bãtitudine cera ñ erant. uł si dampnationis mcer¬
ti erant. Uñ ayõ. in eodem. dic̾ẽ inqͥt de angłis qđ
in suo genere bĩ ẽẽ possunt. dap̃natioĩs ł salutis in¬
certi. quib nec spes eẽt qđ mutandi eẽnt in meliꝰ.
nimia p̃sũptios. Quomõ enimbĩ &ẽ posst̃. quibꝰ:

Expanded text:
oc magis opinando et quaerendo dicit Augustinus quam asserendo. Unde et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod mutandi essent in melius, nimia praesumptio est. Quomodo enim beati esse possunt quibus
Abbreviated transcription (Latin):
titate se aũtit. ꝓp̾a potestate delectatꝰ. bãteq uite
dulcedinẽ ñ gastanit. quã acceptã ñ fastidiuit.
subdi uoluisset. Ecce hicaꝑte declarat angłos bo
tiꝰ ueritati. il tñ a pͥncipio nay statim suꝑ pectꝰ de
uenitẽ suum ambulauit. sicut adam ec etia ñ¬

Expanded text:
estate delectatus. Beatae ergo vitae dulcedinem non gustavit, quam non acceptam fastidivit, subdi voluisset. Ecce hic aperte declarat angelos borius veritati, non tamen a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam e
Abbreviated transcription (Latin):
luncate deptauatꝰ. his alnsq tistimoihs iuntut.
qui dict̃ angłos qui oecidert̃ erratos fuisse malos. &
sine mora cortuisse. cosuero qui ꝑstitert̃ ꝑfectos ⁊
bãtos forecreatos astruunt. actoritate aug̃ qui
suꝑ genesim dicit. ẜ olum significari creatutam
spualem quȩ ab exordio quoscã et ꝑfecta ce bãta
est semꝑ. Alioꝵ sententia qui dieunt om̃s angłos

Expanded text:
te depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes., dicit per coelum significari creaturam spiritualem, quae ab exordio quo facta est beata est semper. 6. Aliorum sententia proba
Abbreviated transcription (Latin):
arbicri differeritia animadũtenda . scłm dit¬
rentẽ nature ̾ infirmitatẽ ñ adducit: minorq cog
nitio sap̃iȩ. &e ignorantiã ñ ingerit. sic lib̃tas infẽ¬
tioꝵ nullam arbitrio necessitatẽ uoluntatem ĩ¬
ꝑonit. Quȩ cõmunia ce equalia habuert̃ angłi
t sicut in p̃dictis angłi differebant. ita et q̃
omnib et qquale erat. In subtilitate uero ẽẽntis et
intelligentia sapie. & lib̾tate uoluntatis. diffecen¬
tes erant. has discretiones indelligibiles inuisibi¬
lium natar̾ ille solus comp̃hendere potuit e p̃
ponderare. quiciunicta fecit in pondere: nime¬
ro et menfuta. An boni uł mal iusti uł miti
creati st̃ angłi ce non aliqua mora fuerit. inteR

Expanded text:
arbitrii differentia animadvertenda est secundum difarbitrii differentia animadvertenda est secundum differentem naturae virtutem nitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem imponit. 3. Quae communia et aequalia habuerunt angeli. Et sicut in praedictis angeli differebant, ita et quaomnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali, justi vel injusti creati sint angeli, et an aliqua mora fuer
Abbreviated transcription (Latin):
am. ac formã. i pondꝰ. Quedam enĩ aliis melio¬
rẽ ac digniorẽ eentiam: &e formã hñt. & alia aliĩ
leiiora: atq agiliora st̃. Ad hunc gͥ modũ cre¬
dendum ⁊ illas spu̾̃ales naturas conuemientes sue
puritati & excellentiȩ. et ie̾entia. et in forma et
in facultate: differentias accepissẽ in exordio suȩ cõ¬
ditionis. quib alii suꝑiores. alii inferiores. dĩ sapi¬
encia cõstituerent᷑. aliis maiora: aliis minora do¬
na: p̃stantis. ut qui it̃ ꝑ naturalia bona aliis ec¬
cellobiant. ip̃i eciam pꝰ ꝑ munera gr̾x eisdem p̃c̾e̾nt.
Qui enim natura magis subtiles. ce sap̃ia ampliꝰ
ꝑspicaces creati suit. hii etiã maiorib grẽ mune.¬
tio p̾iliti sunt. et dignitate excellentiores: aliis cõ¬
stituti. Qui nero natira minꝰ subtiles & sap̾ia mi¬
nꝰ ꝑspicaces. conditi sunt: minora gr̃e dona habu¬
erunt. inferioresq cõstituti st sap̃ia dĩ. equo mode¬
mine cunta ordinantis. IN ip̃a facultate

Expanded text:
am ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi etiam post per munera gratiae eisdem praeessent. Qui enim natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces creati sunt, hi etiam majoribus gratiae muneribus praediti sunt, et dignitate excellentiores aliis constituti. Qui vero natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt sapientia Dei, aequo moderamine cuncta ordinantis. In ipsa facultate
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nec in bãtitudine nec in miseria creati sunt.
Miseri enim añ pcc̃m eẽ ñ potuett̃. qr ex pcc̃o mmi¬
seriaz. Nam si ñ fuisset pcc̾m nulla ẽẽt miseria.
bãti quoq nunquã fuert̃ illi qui cecioert̃. qr suie¬
runt. &e ita erant stulti: et maligni. Iõq dicimꝰ
qr ñ erant p̃scis euentus sui. nec eis data ⁊ cognitio
eoꝵ que futura erant suꝑ eos. boni uero ce qui
ꝑstitert̃ forte suȩ bãntudinis p̃sci fuert̃. Uil ayoꝰ st̃¬
genesim. Ntomõ inqͥt bãtꝰ int̾ angłos fuit. qui fu¬

Expanded text:
unt. Miseri enim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato miseria est. Nam si non fuisset peccatum, nulla esset miseria. Beati quoque nunquam fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui erunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte beatitudinis pfu
Abbreviated transcription (Latin):
puuonẽ alioꝵ ieferendo. qđ ex ip̃iꝰ uerb̃ diuidica¬
re uolunt. quib ait. Demones dicuntur aeria aui¬
malia ñ ait sunt. Ita enim quidã dicebat̃. De habi¬
catiõe uero caliginosi aeris in quem decrusi st̃ ñ o¬
pinando. s rei ueritatẽ asserendo: eum tradidisse di¬
cunt. quod ip̃iꝰ locutionis distinctio ostendit. Dicũt
quoq plurinos catholicos tractatores in ħ conue¬
nisse. atq id concordit᷑ docuisse. qđ angłi incorpo¬
ra sunt. nec corpora hñt sibiumta. Assumunt aũ
In quib corꝑib hominib apparuert̃ actq locuti
sunt. &e aliqñ quidẽ locuti sunt exꝑsona dĩ. sine

Expanded text:
aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aeris in quem detrusi sunt non opinando, sed rei veritatem asserendo eum tradidisse dicunt, quod ipsius locutionis distinctio ostendit. Dicunt quoque plurimos catholicos tractatores in hoc convenisse atque id concorditer docuisse, quod angeli incorporei sint, nec corpora habeant sibi unita, assumant autem in quibus corporibus hominibus apparuerunt atque locuti sunt. Et aliquando quidem