comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ⁊ similis factus est illis.
Tertio qͦ genere fornicationis.
multi hec seitantes solent fideles
decipere: dũ eos inuitant ꝓ qui¬
busdam egritudunb. ꝓ quibdã
rerũ euentibus ad arbores. ad
fontes. ceteraq huiusmodi. di¬
centes. qr hoc agendo tale ⁊ tale
euasi ꝑiculũ. talemq consecutus
sum ꝓsperitatẽ. Dumq hec a¬
giuit᷑. quasi ad spiritualem for¬
nicationem dei seruoͤ at inuitãt
Sed ⁊ mala fornicationis specie re¬
probi multos decipiunt: dũ ꝑuer¬
sis ꝑsuasiob quosdam ab amore
dei retrahunt. ⁊ desideriis t̾renis
seruire compellunt. Ideoq ue illis
qui totieus foruicantur. quociens
plus terrena quam celestia appe¬
tunt. plus creaturã quã creato¬
rem diligunt. Et dedi illi tempꝰ
ut penitentiam ageret. ⁊ non
uult peniteri aforuicatione sua.
De talibus paulus apłs dicit. De¬
dit illi deus locũ penitentie ⁊ ille
ab utitur eo insuperbiam. Qsqͥs

Expanded text:
tibus, et similis factus est illis . tibus, et similis factus est illis . Tertio quoque fornicationis genere, multi haec sectantes solent fideles decipere, dum eos invitant pro quibusdam aegritudinibus, pro quibusdam rerum eventibus ad arbores, ad fontes, caeteraque hujusmodi, dicentes quia hoc agendo tale et tale evasi periculum, talemque consecutus sum prosperitatem, dumque haec agunt, quasi ad spiritualem fornicationem Dei servos invitant. Sed et in alia fornicationis specie reprobi multos decipiunt, dum perversis suasionibus quosdam ab amore Dei retrahunt, et desideriis terrenis servire compellunt, ideoque vae illis qui toties fornicantur, quoties plus terrena quam coelestia appetunt, plus creaturam quam Creatorem diligunt. Et dedi illi tempus ut poenitentiam ageret, et non vult poenitere a fornicatione sua. De talibus Job dicit: Dedit illi Deus locum poenitentiae, et ille abutitur eo in superbiam . Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
probi malam uoluntatẽ quã pri¬
us concupunt. mox ut tempus
uenerit ꝓpetrande iniquitatis: ad
effectũ ꝑducunt operationis. Dũq
opus desiderate uoluptatis ad effec¬
tum ꝑducitur: fit mens uehenẽ¬
tius anxia quã fuerat. ⁊ auget ĩ
corde flãmas libidiuis. totamq se
inuoluptatem corꝑis deicit. sic q
ut ita dixerim totas humor ꝑit̃¬
dine peccandi uertunt. unde ⁊ abs
ulla reuerentia opunonẽ dese ma¬
lam enuitunt. bene eadẽ ihezabel
sterquilimũ dicit᷑. qr iudelicet ex
ip̃is ꝑpetrate luxurie inquinaniẽ¬
tis. Ionge lateq male opinionis
fetorẽ de se reddunt. Bude ꝑ pro¬
phetam dicit᷑. Computruerunt
iumenta in. stercore suo. Iumen¬
ta quippe instertore putescere est¬
sicut dicit beatus gregorius. lu¬
xuriosũ quemlibet inceno libi¬
diuis uitam finire. Talibus qͥp¬
pe congruit illud psalmiste. Ho¬
mo cũ inhonore eẽt non intellexͤ.
comꝑatus est iumentis insipien¬

Expanded text:
probi malam voluntatem, quam priprobi malam voluntatem, quam prius concipiunt, mox ut tempus venerit perpetrandae iniquitatis, ad effectum perducunt operationis. Dumque opus desideratae voluptatis ad effectum perducitur, fit mens vehementius anxia quam fuerat, et auget in corde flammas libidinis, totamque se in voluptate corporis dejicit, sicque, ut ita dixerim, totus humor dinem peccandi vertunt, unde et absque ulla reverentia opinionem de se emittunt. Bene eadem Jezabel sterquilinium dicitur, quia videlicet ex ipsis perpetratae luxuriae inquinamentis longe lateque malae opinionis foetorem de se reddunt, unde pomputruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta ergo in stercore putrescere est, ut dicit beatus Gregorius, luxuriosum quemlibet in coeno libidinis vitam finire. Talibus quippe congruit illud Psalmistae: Homo cum in honore esset non intellexit, comparatus est jumentis insipien
Abbreviated transcription (Latin):
pitis fruantur deleitatioibus di¬
centes: qr si hoc deus fieri uoluiss:
masculũ ⁊ feminã non fecisset: nͣ
corporis membra tali usui apta
formasset. Stultũ est: ergo absti¬
nere ab huuismodi delectatione:
qua fruuntur non solum alie
pẽcudes aut uolucres: sed etiam nu¬
sce. Dũq hec dicũt: fit aliqũ ut
carnẽ delectari cõpellant. ⁊ ad con¬
sensum libidinis ꝑtrahant. Sicq
ꝑueniunt ad opus malũ: intãtũ
ut in processu tpris: nullam reue¬
rentiam habentes pudoris: qd̾ tur¬
piter gesserint. coram aliis laudi¬
bus efferunt. Unde bene iezabel
sanguiius fluxus. aut fluens. rł
sterquiliniũ dicit᷑. Mulieres quippe
ꝑ singulos menses sicut dicit beatꝰ
iheronimus in libris ꝓph̾aꝵi. fiu¬
rum sauguinis sustinent. qr cui
menstruum tempus aduenerit.
suꝑ habũdans sangius egeritur.
Sangunis aut̃ noĩe: pc̃ca designã¬
tur. Uude dauid dicit. Libera me
sanguinis fluxus : qr iudelicet re¬

Expanded text:
pitis fruantur delectationibus, dipitis fruantur delectationibus, dicentes quia si hoc fieri Deus voluisset, masculum et feminam non fecisset, nec corporis membra tali usui apta formasset. Stultum est ergo abstinere ab hujusmodi delectatione, qua fruuntur non solum aliae pecudes aut volucres, sed etiam muscae. Dumque hoc dicunt, fit aliquando ut carnem delectari compellant, et ad consensum libidinis pertrahant, sicque perveniant ad opus malum, intantum ut in processu temporis nullam reverentiam habentes pudoris, quod turpiter gesserunt, coram aliis laudibus efferunt. Unde bene Jezabel sanguinis fluxus, aut fluens, vel sterquilinium dicitur. Mulieres quippe per singulos menses sicut dicit beatus Hieronymus in libris prophetarum fluxum sanguinis sustinent, quia cum menstruum tempus advenerit, superabundans sanguis egeritur. Sanguinis autem nomine peccata designantur; unde David dicit: Libera me sanguinis fluxus, quia videlicet re
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. sugite fornicationem. Om̃e
eñi peccatũ qd̾cũq fecerit homo.
extra corpus ẽ. Qui aũt fornica¬
tur: in corpus suũ peccat. Terti¬
um genus fornicationis ẽ: qñ
simuslachra ꝓ deo coluntur. De
qua dũs per ꝓpħam contra hie¬
rusalem loquit᷑ dicens. Mecha¬
tus est cũ ligno ⁊ lapide: Quartũ
uero genus est: qñ terrene diui¬
tie iimoderate concupiscũt᷑. ⁊ cͤa¬
tura plusquam creator diligit᷑.
De qua etiam paulus dicit. Et
auaritia que est idoloꝵ seruitꝰ.
Nuius fornicationis genera tͥa¬
nũc in ecclia huius mũdi uigẽt
.i. in appetitu luxurie corporalis.
⁊ ineffectu ip̃ius obscene cõmix¬
tionis: atq in auaritia t̾rene fe¬
litaris. Sed nec quartũ genus
ad plenũ extinctũ est. qd̃ constat
insimulachoꝵ culturis. Notã¬
dum uero qd̵ iezabel ꝓpħ̾am se
dicit: ⁊ idcirco seruos dei sedutͭ.
Hoc quippe factũ: multi uutã¬
tur. Qui uitiis deseruientes ne
soli sint ortantant᷑ alios ut cu¬

Expanded text:
em. Omne enim peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus suum peccat ; tertium genus fornicationis est, quando simulacra pro Deo colimus. De qua Dominus per Prophetam contra Jerusalem loquitur, dicens: Moechata est cum ligno et lapide . Quartum vero genus est, quando terrenae divitiae immoderate concupiscuntur, et creatura plus quam Creator diligitur. De qua etiam Paulus dicit : Et avaritia quae est idolorum servitus. Hujus fornicationis tria genera nunc in Ecclesia hujus mundi vigent: id est in appetitu luxuriae corporalis, et in effectu ipsius obscoenae commixtionis, atque in avaritia terrenae felicitatis. Sed nec quartum genus ad plenum exstinctum est, quod constat in simulacrorum culturis. Notandum vero quod Jezabel prophetam se dicit, et idcirco servos Dei seducit. Hoc quippe factum multi imitantur qui divitiis deservientes, ne soli sint, hortantur alios ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit operari. Subiungitur autẽ
ad huc inlaudibus ecclĩe ⁊ dicitur.
Et nuisteriũ ⁊ patientiam tuam.
Munsterium illud iuntełagitur. qͦ
ministrabant eccl̃ie illis quierant
in ihefusalem nichil habentibus
de suis facultatib misericordie oꝑa
illis exibentes. aplo monente ut
essent nemores frm̃. Patrentia
uero in hoc intelligitur. qr oĩa is
tius scli aduersa libenter ꝓxp̃o su¬
stinebant. ut ꝑseuerantes usq in
finem salui essent. Et oꝑa tua no¬
uissima plura priorib cõmemo¬
facilioribus ⁊ leuioribus precep¬
tis solidata est. unde ⁊ apłi tantũ
quatuor capitula illis qui crede¬
bant imposuerũt. uidelicet ut
abstinerent se abimmolato ⁊ a¬
tudo creuisset: ad hoc usq puen¬
tum ẽ. ut oĩa reluiquerent ꝓ xp̃o.
⁊ ad culien ꝑfectionis tenderẽt.
habita pauꝑibus tribuerent:
fracres. sorores matres ⁊ patͤs
uxores. qui relinquerent. Ab¬
huic etiam exordium sũpsit mo

Expanded text:
cuerit, operari. Subjungitur autem cuerit, operari. Subjungitur autem ad haec in laudibus Ecclesiae et dicitur: Et ministerium et patientiam tuam. Ministerium illud intelligitur quo ministrabant Ecclesiae illis qui erant in Hierusalem nihil habentibus de suis facultatibus, misericordiae opera illis exhibentes, Apostolo monente , ut essent memores fratrum. Patientia vero in hoc intelligitur, quia omnia hujus saeculi adversa libenter pro Christo sustinebant, ut perseverantes usque in finem salvi essent. Et opera tua novissima plura prioribus. Qfacilioribus et levioribus praeceptis solidata est. Unde et apostoli tantum quatuor capitula illis qui credebant imposuerunt, videlicet ut abstinerent se ab immolato, ae crevisset, ad hoc usque perventum est ut omnia relinquerent pro Christo, et ad culmen perfectionis tenderent, habita pauperibus tribuerent, fratres, sorores, patres et matres uxoresque relinquerent. Abhinc etiam exordium sumpsit religio
Abbreviated transcription (Latin):
de quib scriptũ est. Iucerna pedibus
meis uerbũ tuũ. Et iterũ. Ignitũ e¬
loquiũ tuũ uehementer. uel etiam
oculi dñi intelligunt᷑ doctores. qui
nos doctrina et exemplo illuminant
⁊ lumen scientie prebent. Et pedes
cius similes auricalco. Pedes eñi st̃
ul sci predicatores ꝑ quos mudum
circuit. igne tribulationis ꝓbati
uel certe ultima ac nouissima illius
membra. extrema ꝑsecutione candẽ¬
tia. i loui oꝑa tua .i. tua bene gesta
approbo. ut pote qui ut eadem ageres
gratuite contuli: in hoc autẽ loco:
geueralit̾ ecclic ꝑsona introducit᷑.
Et caritatẽ tuam ⁊ fidem .s. noui e¬
omodo quo ⁊ oꝑa tua: caritate scil.
qua deum ex toto corde. ⁊ ꝓtimum
diligis sicut te ip̃m. Et fidem. quacre¬
dis deum trinũ iaꝑsonis. unsi ĩma¬
iestate. Est hic autẽ pposterus ordo:
dũ poius ponutur oꝑa. postea cari¬
tas. de huic. fides: cũ priu̾s utiq sit
credere. ude d quisq credit amare.
inde etiam qd̃ credulitas ⁊ amor do¬

Expanded text:
uibus scriptum est: Lucerna pedibus meis verbum tuum ; et iterum: Ignitum eloquium tuum vehementer . Vel etiam, oculi Domini intelliguntur doctores, qui nos sua doctrina et exemplo illuminant, et lumen scientiae praebent. Et pedes ejus similes aurichalco. Pedes Domini sunt vel sancti praedicatores per quos mundum circuit, tribulationis igne probati, vel certe ultima ac novissima illius membra, extrema persecutione cadentia. Novi opera tua, id est tua bene gesta approbo, ut pote qui ut eadem ageres gratuite contuli. In hoc autem loco generalis Ecclesiae persona introducitur. Et charitatem tuam et fidem, subaudis novi eo modo quo et opera tua. Charitatem, scilicet qua Deum ex toto corde et proximum diligis sicut teipsum; et fidem, qua credis Deum trinum in personis, unum in majestate. Est autem hic praeposterus ordo: dum prius ponuntur opera, postea charitas, dehinc fides, cum prius sit utique credere, deinde quod quisque credit amare, inde etiam quod credulitas et amor do
Abbreviated transcription (Latin):
monumentis sunt audient uo¬
cem filii dez. ⁊ configuratũ corpori
claritatis sue. corpus huulitatis
ur̃e reformabit. Mortalitatis ⁊¬
eñi tenebris resurrectione inful¬
geute depressis. quasi quidam lu¬
cifer apparebit. qui ꝑfectũ et̾ui¬
tatis diem demonstrabit. Et an
ut dictum est: incerpretatur pͥn¬
cipi pulchritudinis. apta sub au¬
d̾ atq ornata. Et hic quoq dicẽ¬
dum qr sicut suꝑius ex habundã¬
ti disserumus: qd̾ uni eccłie dr᷑.
utiq om̃ib conuenit. Hec dicit
las. Filius dei uii. habet spũs .ii
delicet septiformem sp̃m. equa¬
lem sibi in natura imuitatis.
unde ysaias. Requiescet inqͥt
tie ⁊ patellectus ⁊cͦ. Habet quoq
sepdem stellas .i. seꝑtiformem
sp̃m scm tanquã ancillam pditiõe
potestatis. Et bene cũ umus sit sub¬
stantie filius dei cum patre ⁊ spiri¬
tu sc̃õ. habere dicitur septiformem
sp̃m scm qr om̃uis gratia eiusdem
spiritus ꝑ xp̃m tribuit᷑ credentib.¬

Expanded text:
entis sunt audient vocem Filii Dei, et configuratum corpori claritatis suae, corpus humilitatis nostrae reformabit . Mortalitatis etenim tenebris resurrectione fulgente depressis, quasi quidam lucifer apparebit, quae perfectum aeternitatis diemde monstrabit. CAPUT ut supra dictum est, interpretatur principi pulchritudinis, apta subaudis atque ornata. Et hic quoque dicendum, quia sicut superius ex abundanti disseruimus, quod uni ecclesiae dicitur, utique omnibus convenitlas. Filius Dei septem habet spiritus, videlicet septiformem spiritum aequalem sibi in natura unitatis; unde Isaias : Requiescit, inquit,  intellectus. Habet quoque septem stellas, id est septiformem Spiritum sanctum, tanquam ancillam in ditione potestatis. Et bene cum unius sit substantiae Filius Dei cum Patre et Spiritus sancto, habere dicitur septiformem Spiritum, quia omnis gratia ejusdem Spiritus per
Abbreviated transcription (Latin):
ti desideria ꝓpͥa. ⁊ demonũ tẽptaniẽ¬
ta: Dabo ei maiia absconditum.
.i. me ip̃m tribuam illi. qui sũ panis
uiuus de celo descendens. Qui ideo
factus sum homo: ut panẽ angło¬
rum manducaret homo. Hunc
significabat panem olim illud mã¬
na. qd̾ filius isrł datũ ẽ in heremo.
Qd̾ qui spũalit̾ manducauerit sic̃
moyses. aaron ⁊ iosue: ⁊ si morcu
sunt corꝑe inmortales fuerunt
mente. Qui aũt nichil aliud pret̾
qd̃ udebant ibi intelligebant: mor¬
tui sunt morte eterna. De quib
dñs dicit uideis. Patres ur̃i man¬
ducauerũt manna ⁊ mortui sũt.
Sicut ⁊ nũc qui digne corpus ⁊ sã¬
guinẽ dñi accipiunt: uitam ibi
sumũt. Qui añt indigne mandu¬
cant: iudiciũ sibi manducãt ⁊ bibũt.
Istud aũt manna qd̾ hic ꝓmittitur fi¬
delibus: modo quidem in sacramen¬
to accipiunt ꝑfidem. qñq inueri¬

Expanded text:
ti desideria propria et daemonum tentamenti desideria propria et daemonum tentamenta, dabo ei manna absconditum, id est meipsum tribuam illi qui sum panis vivus de coelo descendens, quique ideo factus sum homo, ut panem angelorum manducaret homo. Hunc significabat panem olim illud manna, quod filiis Israel datum est in eremo. Quod qui spiritualiter manducaverunt, sicut Moyses, Aaron, et Josue, et si mortui sunt corpore, immortales fuerunt mente. Qui autem nihil aliud praeter quod videbant ibi intelligebant, mortui sunt morte aeterna. De quibus Dominus dicit Judaeis: Patres vestri manducaverunt manna, et mortui sunt . Sicut et nunc qui digne corpus et sanguinem Domini accipiunt, vitam ibi sumunt: qui hoc indigne manducant, judicium sibi manducant et bibunt. Istud autem manna quod hic promittitur fidelibus, modo quidem in sacramento accipiunt per fidem, quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
ageret: eo qd̾ ꝑmitteret qͦstam tene¬
re doccrinam uel nichobai balaam.
Uude cũ dicit. Sinaũt ueniotͥ. et dein¬
de subiũgit. Pugnabo cum illis. ita¬
est accipiendum. tanquam diceret
pugnabo tecũ. Quia uidelic hec uer¬
ba: ⁊ ad eos ꝑtinent qui p̾dictã doctͥ¬
nam sequebantur : ⁊ ad eos etlam
qui eos non corrigebant. Pari enĩ
reatu astringitur. ⁊ ille qui praua
tocet: ⁊ ille qui praua docere tacens
ꝑmittit. Galib itaq dicit dñs. ue¬
nio tibi .i. aduentũ ire mee ⁊ uindic¬
tam te sentire faciam. Et pugnabo
cũ illis ingladio oris mei .i. acutis
eloquioꝵ meoꝵ sententiis illos dãp¬
nabo. Gladius eñi oris dei. sermo¬
nũ illius ualida p̾cepta significat.
paulo atestante qui dicit. Et gladi¬
um spũs: qd̾ est uerbũ dei. Qui ha¬
bet aurem audiat: quid sp̃c dicat.¬
⁊ c̾. Qui utiq qd uni illaꝵ dicit:
om̃s eccłias audire cupit. Uincẽ¬

Expanded text:
ageret eo quod permitteret quosdam teneageret eo quod permitteret quosdam tenere doctrinam Balaam vel Nicolaitarum. Unde cum dicit: Sin autem venio tibi; et deinde subjungit: Pugnabo cum illis, ita accipiendum est, tanquam diceret, pugnabo tecum, quia videlicet haec verba et ad eos pertinent, qui praedictam doctrinam sequebantur, et ad eos etiam qui eos non corrigebant. Pari enim reatu astringitur et ille qui prava docet, et ille qui prava doceri tacens permittit. Talibus itaque dicit Dominus: Venio tibi, id est adventum irae meae et vindictam te sentire faciam, et pugnabo cum illis in gladio oris mei, id est acutis eloquiorum meorum sententiis illos damnabo. Gladius enim oris Dei sermonem illius valida praecepta significat, Paulo attestante, qui dicit: Et gladium spiritus quod est verbum Dei . Qui habet aurem audiat quid Spiutique quod uni illarum dicit. omnes Ecclesias cupit audire. Vincen
Abbreviated transcription (Latin):
dit eo ꝑuersa oꝑatrahendo. q̃¬
sidiis uilecta: ad consensũ utẽ¬
di iulicitis trahit᷑. Isrł eñi signi¬
ficat aiãm dñi contemplantẽ.
Docente igitur balaam misit
balac uoluptatũ amatrices co¬
omibus edant de iimolatis et
fornicent᷑ coram eis: qr uidelis
spũum immũdoꝵ suasionibus
caro delectata. ad aspectũ men¬
tis ip̃am cupiditatũ illecebras
decucit quarũ amore ut dictũ ÷
ad consensũ rapit᷑. Ita habes in¬
quit ⁊ tu tenentes doctrmã ni¬
cholaitarũ. De factis nicholai¬
tarũ uel quos significauerint
suis actionib. satis supͣ dc̃m ẽ.
Ita habes inquit ⁊ tu tenentes
toctrinã nicholaitaꝵ .i. sicut
sunt in ce qui secũt᷑ doctrinã
balaam: ita sunt qͥ secuntur
doctrinam nicholaitaꝵ. Qd̃ u¬
tiq illis dicitur qui huiꝰ erãt
imitatores: qui et ad poenitei¬
tiam ortantur cũ dicitur. stmi¬
liter penitentiam age. afactis scilic
uicholaitaꝵ. sicut a factis ⁊ doccrina

Expanded text:
dit ad perversa trahendo dit ad perversa trahendo sidiis illecta, ad consensum utendi illicitis trahitur. Israel enim significat animam Deum contemplantem. Docente ergo Balaam, misit Balac voluptatum amatrices coonibus edant de immolatis, et fornicentur cum eis, quia videlicet spirituum immundorum suasionibus caro delectata, ad aspectum mentis ipsarum cupiditatum illecebras deducit, quarum amore ut dictum est ad consensum rapitur. Ita habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum. De factis Nicolaitarum, vel quos significaverint suis actionibus, satis supra dictum est. Ita habes, inquit, et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum, id est sicut sunt in te qui sequuntur doctrinam Balaam, ita sunt qui sequuntur doctrinam Nicolaitarum. Quod utique illis dicitur, qui hujus erant imitatores, qui et ad poenitentiam hortantur, cum dicitur: Similiter poenitentiam age a factis scilicet Nicolaitarum, sicut a factis et doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi significat pͥrncipes. Q¬
bus nimirũ bene congruit hoc
qd̃ balac elidens uocatur. quiã
proculdubio dũ huiꝰ terre prin¬
cipes semꝑ aliis suꝑiores eristere
querunt. si quem addignitatis
sue culmen ascendere uuentem
conspiciunt: pro iurib ad t̾ram
elidunt. udelicet ab humilia
deponint. qui plerũq suadenti¬
bus hereticis contra israhelitas
hoc est uiros uidentes deũ pugnãs¬
de ut deidolotitis edant ⁊ forni¬
cent᷑ a deo illoꝵ praua dogiata
sequendo. Dũ eñi sua soriã q̃dã
⁊ dulcia pponũt in sius falsis
dogniatibus: quasi ꝑ pulchras
mulieres eos seducere cupiunt.
ut comedant idolotita .i. ut se¬
quant᷑ illoo doctrina. plena
ardentissimo libidinis incen¬
dio. mendatiis puersoꝵ doctoꝵ
inhereant. Aliter. Balaam qͥ
ut diximus iucerpretatur p̃o¬
pulus uanus: significat demo¬
nes piuania discurentes. Ba¬
lac aũt qͥ elidens dicit᷑. carneui
nostram que plerũq aiãm eli¬

Expanded text:
hujus saeculi significat principes. Qhujus saeculi significat principes. Quibus nimirum bene congruit hoc quod Balach elidens dicitur, quia procul dubio dum hujus terrae principes semper aliis superiores existere quaerunt, si quem ad dignitatis suae culmen ascendere nitentem conspiciunt, pro viribus ad terram elidunt, videlicet ad humilia deponunt. Qui plerumque suadentibus haereticis, contra Israelitas hoc est viros videntes Deum pugnant, ut de idolothytis edant, et fornicentur a Deo, illorum prava dogmata sequendo. Dum enim suasoria quaedam et dulcia praeponunt in suis falsis dogmatibus, quasi per pulchras mulieres eos seducere cupiunt, ut comedant idolothyta, id est ut sequantur idolorum doctrinam plenam ardentissimo libidinis incendio, mendaciis perversorum doctorum inhaereant. Aliter: Balaam, qui ut diximus interpretatur populus vanus, et significat daemones per inania discurrentes; Balac autem, qui elidens dicitur, carnem nostram, quae plerumque animam eli
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis praua docere ꝑmittebat
Hystoria patet qualiter. Scil bala¬
am abalac ad maledicendũ filiis
isrł fuerit euocatus. Quẽ maledice̾
noluit: cui se etiam simslem ĩ mor¬
te optauit. S postea numeribus ui¬
itus. ineiusdem popłi morte consi¬
lium dedit. Preuidit eñi aĩos fili¬
oꝵ isrł ad foruicationẽ promptos:
ideoq consiliũ dedit balac ut nui¬
lieres pulcerrimas coram eis po¬
neret. Quaꝵ speciebus illẽcti ad il¬
licitos amplexus ruerent. ilłaꝵq
blanidiciis de uuti: de sacrificiis pho¬
um. ⁊ de filiis ifrl  facile decepti sũt
iuudictam exercuit in adulteros.
Hec tunc facta sunt docente impi¬
o diuno ⁊ mago. hec postea spe¬
cialiter in ꝑgami eccłia gn̾alit̾
autẽ fit spũ aliter intoto mũdo.
Balaamquippe. interp̾tatur
ppłs uanus. Balax elidens.
Isrł uero uir uidens deum. Ba¬
laam itaq significat hereticos.
qui pondus iurtutũ ⁊ fidei in se
non habent ideoq uani sunt
Balac aut qui el idens dicit᷑:

Expanded text:
civitatis, prava docere permittebat. Historia patet , qualiter scilicet Balaam a Balac ad maledicendum filiis Israel fuerat evocatus, quem maledicere noluit, cui se etiam similem fieri in morte optavit. Sed postea muneribus victus, in ejusdem populi mortem consilium dedit. Praevidit enim animos filiorum Israel ad fornicationem promptos; ideoque consilium dedit Balac ut pulcherrimas mulieres coram eis poneret, quarum speciebus illecti, ad illicitos amplexus ruerent, illarumque blanditiis illiniti, de sacrificiis Pheum de filiis Israel, et facile decepti sunt.vindictam exercuit in adulteros. Haec tunc facta sunt docente impio divino et mago, et hoc specialiter in Pergami ecclesia, generaliter autem fit in toto mundo. Balaam itaque interpretatur populus vanus, Balac elidens, Israel vir videns Deum. Balaam itaque significat haereticos, qui pondus virtutum et fidei in se non habent, ideoque vani sunt. Balac autem, qui elidens dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
impletur lex acredentibus: In
mandatis aũt uite figurande iux¬
ta luteram quidem importabił
ẽ: s iuxta sp̃m trascendit᷑ lex.
Qd̾ aũt dñs hac expleta senten¬
tra ita concludit ut dicat donec
ueniat: nimirũ ostendit usq
ad restaurationis tp̃ra eccłiam
sub gratia ꝑmanere. ac nequaꝙͣ
iuxta mendatiũ iudeoꝵ. ultra
honus legis credentiũ humeros
aggregare. Et qui uicerit. desideria
carnis ⁊ demonum temptamenta
⁊ qui custodierit usq infinem opa
mea .i. infide mea perseuerauerit
usq ad terminũ uite. Dabo illi po¬
testarem suꝑ gentes. ⁊ rẽget illas ĩ
uirga ferrea ⁊ tanquam uas figu¬
li confringentur: sicut ⁊ ego accepi

Expanded text:
impletur lex a credentibus. In mandatis autem vitae figurandae, juxta litteram quidem importabilis est, sed juxta spiritum transcenditur lex. Quod autem Dominus, hac expleta sententia, ita concludit, ut dicat donec veniam, nimirum ostendit usque ad instaurationis tempora Ecclesiam sub gratia permanere, ac nequaquam juxta mendacium Judaeorum ultra onus legis credentium humeris aggregari. Et qui vicerit desideria carnis et daemonum tentamenta, et qui custodierit usque in finem opera mea, id est, in fide mea perseveraverit usque ad terminum vitae, dabo illi potestatem super gentes, et reget illas in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringentur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. De torde exeunt co¬
gitationes male. Adulteria.
fornicatione fita. ⁊ c̃. ¶a eñi
precedenti uersiculo dixerat op̃c.
adulteros morte dãpnandos: nc̃
fidema eccłie demonstrat. que etiã
non uisa iam credit. Nouit enĩ¬
om̃is fidelium eccłia dm̃ oĩa sci
uideatur. tamen occulte in sua
prescientia iam eos tapnat. Ait
ergo. Scient om̃s ecclie. qr ego
sum scrutans renes ⁊ corda .i.
facta ⁊ cogitationes singulorũ
intueor. Hõib quippe oꝑa nr̃a¬

Expanded text:
dicit: De corde exeunt cogitationes malae, adulteria, fornicationes, furta , etc. Quia enim praecedenti versiculo dixerat omnipoadulteros morte damnandos, nunc fidem Ecclesiae demonstrat, quae etiam non visa credit. Novit enim fidelium Evideatur, tamen occulte in sua praescientia jam eos damnat. Ait ergo: Scient omnes Ecclesiae quia ego sum scrutans renes et corda, id est, facta et cogitationes singulorum intueor. Homi
Abbreviated transcription (Latin):
teraq que sibi uident᷑ facere. quia
uult eũ hereditate priuare. At
contra alterũ excõicat. uerberi¬
bus afficit. aliquando tota nocte
iuigilare facit. ⁊ unctis pedibus
stare. qr uult eũ sibi h̾edem sub¬
stituere. Tali itaq modo deus su¬
os electos quibus daturus ẽ he¬
ditatem celestis patrie: arguit
⁊ castigat: ut post funtos huiꝰ
uite labores. ad eteruam ꝑuentãt
possessionem. Reprobos autẽ per¬
mittit sue uoluntatis ẽẽ. ⁊ in lec¬
to securitatis quiescere. quo ptꝰea
dampnent᷑ om̃s nequam in suis
tio magna quã nulla carnis ex¬
plicat lingua. Ubi ⁊ deficiens
quisq non deficit ⁊ moriens sẽp
uiuit. Et scient om̃s om̃s eccle̾
q ego sum scrutans renes ⁊ cor¬
da. In renibus delectatio desig¬
natur concupiscentie carnalis.
qr humane conceptionis semẽ.¬
te uero cogitationes exprimũt᷑.

Expanded text:
 quae sibi videntur facere, quia vult eum haereditate privare. At contra, alterum excommunicat, verberibus afficit, aliquando tota nocte vigilare facit, et vinctis pedibus stare, quia vult eum sibi haeredem substituere. Tali itaque modo Deus suos electos, quibus daturus est haereditatem coelestis patriae, arguit et castigat, ut post finitos hujus vitae labores, ad aeternam perveniant possessionem. Reprobis autem permittit suae voluntatis esse, et in lecto securitatis quiescere, quo postea damnentur omnes cum suis tio magna, quam nulla carnis explicat lingua, ubi et deficiens quisque non defecit, et moriens semper vivit. Et scient omnes Ecclesiae quia ego sum scrutans corda et renes. In renibus delectatio signatur concupiscentiae carnalis, quia humanae conceptionis semde vero cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
que illuminata est ꝑ xp̃m. qui est
lux uera. illummans om̃em ho¬
inmẽ uenientem in hũc mũdũ.
Iteoq umi specialiter eccłie dicere
sermo dumus uidet᷑: gñalit̾ ad
omẽm ecclian pertinet. Hec dicit filiꝰ
dei. qui halet oculos ut flamina ignis
Iam hic aperte ostendit᷑. cuiꝰ tipum an¬
gelus gerebat qui hec ostendebat io
hanui. cũ sua uerba fllii dei ꝓfitetur

Expanded text:
m, qui est lux vera illuminans omnem hominem venientem in hunc mundum. Ideoque quod uni specialiter Ecclesiae dicere sermo divinus videtur, generaliter ad omnem Ecclesiam pertinet. Haec dicit Filius Dei, qui habet oculos ut flammam ignis. Hic jam aperte ostenditur, cujus typum angelus gerebat, qui haec ostendebat beato Joanni, cum sua verba, Filii Dei ver
Abbreviated transcription (Latin):
prodicorem usq ad passionẽ mor¬
delicet mala ꝑferenda exortat᷑
eccliam: ⁊ quasi armis potentib
subdit. Nichil hor timeas que
passurus es. Id ⁊ quicquid ain¬
deis falsis: quicquid afalsis fra¬
tribus uel paganis iniuriarũ
lesionũq ꝑtuleris: ꝓ eo qd̾ tra¬
seunt ne formides. Hoc est
qd̾ in enuangelio dicit fidelib.
Molice timere eos qui occidunt
corpus: aiãm aũt non possunt
occidere. Ecce missurus ẽ dyabo

Expanded text:
rem usque ad passionem morm mala perferenda exhortatur Ecclesiam, et quasi armis potentibus subdit: Nihil horum timeas quae passurus es. Id est quidquid a Judaeis falsis, quidquid a falsis fratribus vel paganis injuriarum laesionumque pertuleris, pro eo quod transeunt ne formides. Hoc est quod in Evangelio dicit fidelibus: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Ecce missurus est diabo
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq singule locutiones considerã¬
de sunt: que scilisz referende suit
solũm ad humanitatẽ fllii dei. Q
autẽ ad totam trinitatẽ. Uincenti
ne astestante qui dicit. Dignũ uite¬
est. hiis qui app̾henderint eam: ⁊ qͥ
tenuerit eam beatus. Quam utiq
uirtutem. ⁊ dei sapientiam. Que
recte lignũ uite dicit᷑. quia fidelib
suis uitam eternam tribuit. Qͦs
in presenti satiat suo corꝑe: in fu¬
turo aũt satiabit sua contemplati¬
one. Unde psalmusta dicit. Satia¬
bor dũ manifestabit᷑ gła tua. Be¬
ne lignũ uite uocatur: qr ⁊ in pre¬
senci uita electos suos ab estu uitioꝵ
umbra protectionis deffendit. ⁊ in
futura beatitudine cibũ et̾ne con¬
templationis desiderantib prebet.
Dicatur itaq. Uincenti incenti¬
ua carnis sue. tẽptationes demonũ
aduersitates prauoꝵ hoĩm. dabo
edere deligno uite .i. meipm̃ dabo
illi in remuneracionem: cũ eũ
ꝑduxero ad meam cõtemplatio¬
nem. Paradysus autẽ: uł p̾sens

Expanded text:
locutiones considerandae sunt, quae scilicet referendae sint solummodo ad humanitatem Filii Dei, quae autem ad totam Trinitatem. Vincenti ne attestante, qui ait: Lignum vitae his qui apprehenderint eam; et qui tenuerit evirtutem et Dei sapientiam. Quae recte lignum vitae dicitur, quia fidelibus suis vitam aeternam tribuit, quos in praesenti satiat suo corpore, in futuro satiabit sua contemplatione. Unde Psalmista dicit: Satiabor dum manifestabitur gloria tua . Bene lignum vitae vocatur, quia et in praesenti vita electos suos ab aestu vitiorum umbra protectionis defendit, et in futura beatitudine cibum aeternae contemplationis desiderantibus praebet. Dicatur itaque: Vincenti incentiva carnis suae, tentationes daemonum, adversitates pravorum hominum, dabo edere de ligno vitae, id est, meipsum dabo illi in remunerationem, cum eum perduxero ad meam contemplationem. Paradisus autem vel praesens
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ quidam affirmant. et
alia translatio demoustrat fu̾is
hec mulier ineadem ecclia uxor
bat dei seruos edere dei dolotitis
⁊ fornicari: ex cuius forma spi¬
ciali: ad generalem tocius orb̾.
iezabel sermo figurate transfer¬
tur. Fornicatio uero istius ieza¬
belis. quadriformis intelligit᷑.
Primũ uidelicet in aĩo: de qua
scrrptũ ẽ. Qui uiderit mulierem
ad concupiscendũ eam: iam me¬

Expanded text:
sicut et quidam affirmant, et sicut et quidam affirmant, et alia translatio demonstrat. Fuit haec mulier in eadem Ecclesia, uxor bat Dei servos edere de idolothytis et fornicari. Ex cujus specie speciali ad generalem totius orbis Jezabel sermo figurate transfertur. Fornicatio vero istius Jezabelis quadriformis intelligitur: primum videlicet in animo, de qua scriptum est: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam,
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla racio ꝑinittit. ut hec uer¬
ba ad eos ꝑtiueant: quos suꝑius
tauta laude fuerat ꝓsetutus. sed
agenerali corpe electoꝵ uertit ser¬
monem ad patrem reproboꝵ. q̃
indoctoribus intelligitur. qͥ sua
negligentia foruicationẽ ⁊ ido¬
latriam iu ecclia ẽẽ siniuit sub
mus sensum. Fuit zezabel uror
ab regis ifrł icolatra simul ⁊ for¬
nnicaria: que etiam dei seruos in¬
secuta ẽ. Uerũ hec mulier non
uixit usq ad aduentũ dñi. Nã
⁊ ungulis equoꝵ legimus illam
concultatam:q qr erant ui ea¬
dem ecclia: qui oꝑa illius mala
imitabant᷑ iocirco iueis ip̃a ma
ter fornicationũ zezabel notat᷑.
Sicut enĩ omis electi unã uitã
ducentes unũ xp̃i corpus faci¬
unt: sic om̃s reprobr unũ cor¬
pus diaboli de se redount. dicq
fit. ut precedentia membra se¬
quentibus ⁊ sequenda p̾cedenti¬
bus inueniantur cõiuncta. Uñ
scriptũ est. Ue illis qui uia cham
abierunt. Et iohannes dicit.
Potest etiam fieri. ut tũc tpr̃is

Expanded text:
Nulla ratio permittit ut haec verba ad eos pertineant quos superius tanta laude fuerat prosecutus, sed a generali corpore electorum vertit sermonem ad partem reproborum, quae in doctoribus intelligitur, qui sua negligentia fornicationem et idololatriam in Ecclesia esse sinunt sub mus sensum: fuit Jezabel uxor Achab regis Israel, idololatra simul et fornicaria, quae etiam Dei servos insecuta est. Verum haec mulier non vixit usque ad adventum Domini: nam et in ungulis equorum legimus illam conculcatam. Sed quia erant in eadem Ecclesia qui opera illius mala imitabantur, idcirco in eis mater ipsa fornicationum Jezabel notatur. Sicut enim omnes electi unam vitam ducentes, unum corpus Christi faciunt, sic omnes reprobi unum corpus diaboli dese reddunt, sicque fit, ut praecedentia membra sequentibus, et sequentia praecedentibus inveniantur conjuncta. Unde scriptum est: Vae illis qui in via Cain abierunt ; et Joannes dicit: . Potest etiam fieri ut tunc temporis
Abbreviated transcription (Latin):
tidie ecclia dimicat. Seꝑcenarius
aũt nuimerus: ad p̾sens tempus
refertur. qd̾ septẽ diebus uoluit᷑.
Quia gͥ in omni huius utce ꝑegri¬
natione trina ista temptatio nõ
pocest deẽe. inquibus cec̾a uitia po¬
tissimũ obtinent pͥncipatũ. ⁊ hec
ip̃a mortalis uita ꝑ uii dieꝵ curri¬
cula euoluitur: recte decem dierũ
numiero. pͥncipalis eccłie tribula¬
tio exprimit᷑. Hac eñĩ trina cẽp¬
tatione unͣ diebus applicita: dena¬
rius numerus adimplecur. Dica¬
tur itaq de electis. habebitis tribu¬
lationẽ diebus decem. Ac si dice̾t᷑.
Usquequo presens uica reneatur¬
contra diuersas temptationes que
intribus suũ maxime obtinent
principatũ. certamen habebitis.
Esto fidelis usq ad mort̾e ⁊ẽ. Hic

Expanded text:
tidie Ecclesia dimicat. Septenarius tidie Ecclesia dimicat. Septenarius autem numerus ad praesens tempus refertur, quod septem diebus volvitur. Quia ergo in omni hujus vitae termino trina ista tentatio non potest deesse, in quibus caetera vitia potissimum obtinent principatum, et haec ipsa mortalis vita per septem dierum curricula evolvitur, recte decem dierum numero principalis Ecclesiae tribulatio exprimitur. Hac enim trina tentatione septem diebus applicita, denarius numerus adimpletur; dicatur itaque de electis: Habebitis tribulationem diebus decem, acsi diceret: Usquequo praesens vita finiaturcontra diversas tentationes, quae in tribus suum maxime obtinent principatum, certamen habebitis. Esto fidelis usque ad mortem, et
Abbreviated transcription (Latin):
muniti eis resistere possut. Et¬
qr quã diu decalogũ hñt necessa¬
riũ inprocinctu sunt positi: rͨte
dicitur. habebitis tribulationẽ
diebus decem. Ac si dicatur. No¬
lite querere in bello uite p̾sentis
requiem. quãdiu contra temp¬
tametita uumici siue aꝑta siue
occulca. decem p̾ceptis tanquã
milites armamini. Neq enĩ
gaudii locus ẽ: ubi uita hõis to¬
ta temptatio. Quidam dicit be¬
atus beda. Decem tẽptationes
ad decem ꝑsecutiones gentiliũ
referunt. ⁊ cõputãt a neronece¬
sare. usq addiodetiariũ. Qd̾ qͣmͦ
sit: ip̃i uiderint qui hoc dicunt.
Potest aũt ⁊ hic denarius numerꝰ
aliter intelligi. Cunctis enĩ legẽ¬
tib liquet tribus temptatiõibus
pͥncipalit̾ pͥmũ hoĩem a serpente
inꝑadiso temptatũ ac suꝑatũ. qͥb
etiam trib modis post scdo homi¬
ni tẽptato subcubuit .i. auaritia
uana gła ⁊ cupiditace. Contra qͣs
scilicet pͥncipales temptationes. co¬

Expanded text:
muniti eis resistere possint. Etmuniti eis resistere possint. Et quandiu Decalogum habent, necessario in procinctu sunt positi, recte dicitur: Habebitis tribulationem diebus decem. Acsi dicatur: Nolite quaerere in bello vitae praesentis requiem, quandiu contra tentamenta inimici sive aperta, sive occulta, decem praeceptis tanquam milites armamini. Neque enim gaudii locus est, ubi vita hominis tota tentatio est. Quidam dicunt ut beatus Beda decem tentationes ad decem persecutiones gentilium referri, et putant a Nerone Caesare usque ad Diocletianum. Quod quomodo sit, ipsi viderint qui hoc dicunt. Potest autem et hic denarius numerus aliter intelligi. Cunctis autem legentibus liquet tribus tentationibus principaliter primum hominem a serpente in paradiso tentatum ac superatum; quibus etiam tribus modis post secundo homini tentato succubuit, id est avaritia, vana gloria, et cupiditate; contra quas, scilicet principales tentationes, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc liquido iam daret: diuer¬
sas ui uno angloͬ ꝑsonas asso¬
qui. Premisit eñi duuna uox
quasi ad uũ loquens. nichil hor
timeas que pasurus es: nunc ue¬
ro adiungit tanquam ad mul
ꝓpessi adiabolo. qui ꝑ memibra
sua diuerso modo eos cruciat.
suris ẽ dẏabolus uos incarcerẽ
sed ex nobis: non ad omne corpꝰ
⁊ reprobis. sed illos uos uult ĩ¬
telligi. qui ex illatis tribulati¬
onibus uictores existunt: qͥ
ideoltemptantur ut ꝓtentur
senti. missurus est dyabolus per
memibra sua. sicut fuit uero domi¬
in diuersas afflictiones ut temp¬
temim. Et post cẽpcationẽ uicto¬
res effecti coronemini. iuxta illõ.
bus ecclia tribulatur ome p̾sens
tempus uitelligit᷑. inquo decalo¬
gi mandata sunt necessaria. Si¬
cuti eñi uerbi gr̃a muttens quilib
impacor militem contra hostes
omini genere armoꝵ munit: sed
deus oĩpotens mittens suos electoᷤᷤ
ad bellũ inhoc mũdo contra demo¬
nes uel puersos hoĩes. decalogi
mandatis eos instruit. quibus

Expanded text:
Hinc liquido jam claret diversas in uno angelo personas alloqui. Praemisit enim divina vox quasi ad unum loquens: Nihil horum timeas quae passurus es: nunc vero adjungit tanquam ad mult sunt perpessi a diabolo, qui per membra sua diverso modo eos cruciat, surus est diabolus vos in carcerem, sed ex vobis, non ad omne corpussanctis et reprobis, sed illos vult intelligi, qui ex illatis tribulationibus victores exsistunt: qui ideo tribulantur ut probentur,mpore, missurus est diabolus per membra sua, sicut fuit Nero, Domiin diversas afflictiones: ut tentemini, ut post tentationem victores effecti coronemini, juxta illud: ibus Ecclesia tribulatur, omne praesens tempus intelligitur, in quo Decalogi mandata sunt necessaria. Sicuti enim verbi gratia mittens quilibet imperator milites contra hostes, omni genere armorum munit, sic Deus omnipotens mittens electos suos ad bellum in hunc mundum, contra daemones vel perversos homines Decalogi mandatis eos instruit, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
terponit. qr neq ab oriente neq ab
occidente neq adesertis moritibus.
obscura sententia reddit᷑. Aut ergo
uitio scriptoꝵ istatał facta est locutio
aut certe more scripturaꝵ ut dictũ ẽ
necessarias habet quasdã orationum
particłas. S nũc sensũ uideamus.
fuit eni quidam martyr qui occisus
est inecclã ꝑgami: per quẽ utiq õs
martyres intelligunt᷑. qͥcũq in hoc
mũdo siue aꝑto siue occulto martyrio
patiuatur. Quia sicut in una eccł̾ia
omis: ita in uno martyre om̃s xp̃i
martyres reppuit᷑ preconio landiᷤ
accolli. Qd̃ aũt apud scõs suũ testẽ
interfectũ ẽẽ cõmemorat: sic intel¬
ligendũ est. nou qd̃ ab ilłis sed qd̾
inter illos fuerit interemptus.
Ab hiis iudelicet inquibus sacha¬
nas hahitat: idest a reprobis qui
sedes sachane. In quoo ꝑsona statim
subiũgit. Sed habeo aduersus te
pauca. qr hales illic tenentes doctri¬
nam balaam. qui docebat balac mit¬
tere scandalũ. ⁊ c̾. Hec eñi uerba nõ

Expanded text:
neque ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibus: obscura sententia redditur. Aut ergo vitio scriptorum ista talis facta est locutio, aut certe more Scripturarum, ut dictum est, necessarias habet quasdam orationum particulas. Sed nunc sensum videamus: fuit enim quidam martyr, qui occisus est in ecclesia Pergami, per quem utique omnes martyres intelliguntur, quicunque in hoc mundo, sive aperto, sive occulto martyrio patiuntur: quia sicut in una Ecclesia omnes, ita in uno martyre omnes Christi martyres reperiuntur praeconio laudis attolli. Quod autem apud sanctos suum testem interfectum esse commemorat, sic intelligendum est, non quod ab illis, sed quod inter illos fuerit interemptus, ab his videlicet in quibus Satanas habitat, id est a reprobis, qui sedes sunt Satanae. In quorum persona statim subjungit. Sed habeo adversus te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balac mittere scandal
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc est qd̾ ineuuangelio dñs di¬
cit. Qui ꝑseuerau̾i̾t usq in finem hic
saluus erit. Esto itqq fidelis usq ad
mortem. ⁊ teta̾ et iuter multas pres¬
suras. inter iinumieras clades. sem¬
per uictorie trumphũ actende. Qͥa
enĩ hoc dicturus erat: premisit supi¬
us. hec dic̃ qui fuit mortuus ⁊ uiuit᷑.
Ac si diceret. Noli fidem regis relinque¬
re.qr si mecũ toto belli tẽp̃r dimicabe¬
ris: post mortem mecũ coronaberis.
.i. regnandi sortem accipies. i unc eñi
est tempus decertandi. tunc autem
coronandi. Unde iu̾sequentib dicit᷑.
Cuiuicerit faciam eũ sedere uithro¬
no meo. sicut ⁊ ego uici ⁊ sedeo cũ pa¬

Expanded text:
Hinc est quod in Evangelio Dominus dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Esto itaque fidelis usque ad mortem, et inter multas pressuras, inter innumeras clades, semper victoriae triumphum attende. Quia enim hoc dicturus erat, praemisit superius: Haec dicit, qui fuit mortuus, et vivit. Acsi diceretur: Noli fidem regis amittere, quia si mecum toto belli tempore dimicaveris, post mortem mecum coronaberis; sed et regnandi sortem accipies. Nunc enim est tempus decertandi, tunc autem coronandi. Unde et in sequentibus dicitur : Qui vicerit, faciam eum sedere in throno meo, sicut et ego vici, et sedeo cum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
rum innocentie seruant oꝑa. Hinc
est qd̃ loch scriptura teste laudatur.
qd̃ eẽt uisu ⁊ auditu iustus. habitãs
apud eos. qui cotidie affligebant a
nimam eius inustis operibus. Hĩc
derunt me sicut apes. Apis quippe
inore mel portat in cauda uenenũ
occultat. Sic nimirũ: hiis qui frau¬
des moliuntur dulcia p̃ponũt ^ ama¬
ris inficiant. Et tenes nomen me
fide colis. etiam iñcpr̃e trsbulationis. Et
non negasti fidem meam. afflictiõibus
ꝑfidoꝵ pressa. Et in diebus antiphas
forte ꝑ subauditiones incelligatur. Si
eñ dirisset slon negasti fidem meã
in diebus antiphe testis mei ⁊c̃. pla¬
nus eẽt sensus ⁊ facile intelligeretur.
Adcũ dicit᷑. Non negasti fide meam.
⁊ in diebus antipħas testis meus ⁊cꝰ.
Obscura est sententia. Ideoq necessa¬
rie sunt subauditiones ut ita hanc
sententiam pronũciemus. Et tenes
nomẽ meũ ⁊ non negasti fidem me¬
am. Et indiebus inquibus exsticit

Expanded text:
rum innocentiae servant opera. Hinc rum innocentiae servant opera. Hinc est quod Loth sacra Scriptura teste laudatur , quod esset visu et auditu justus, habitans apud eos qui quotidie affligebant ejus animam injustis operibus. Hinc mdederunt me sicut apes . Apis quippe in ore mel portat, in cauda venenum occultat. Sic nimirum hi qui fraudes moliuntur, dulcia praeponunt, ut amaris inficiant. Et tenes nomen meufide colis, etiam in tempore tribulationis. Et non negasti fidem meam, afflictionibus perfidorum pressa. Et in diebus illis Antforte per subauditiones intelligatur. Si enim dixisset: Non negasti fidem meam in diebus Antiphae testis mei, facile intelligeretur; at cum dicitur: Non negasti fidem meam, et in diebus Antiphas testis meus, et caetera, obscura est sententia. Ideoque necessariae sunt subauditiones, ut ita hanc sententiam pronuntiemus: Et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam; et in diebus illis, in quibus exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
uiderit mulierem ad concupi¬
scendũ eam: iam moechatꝰ ẽ
incorde suo. Et multa hiis sinulia..
Dei certe utraq parte ideo acutus
dicitur. qr sicut gladius biceps car¬
nem diuidit. ⁊ membra a membͥs
separat. ita gladius uerbi dei seꝑat
etiam idcirco dicitur utraq parte
acutus: qr ⁊ simplices ꝑ historiam
⁊ ꝑfectos iustruit ꝑ allegoriam. dcio
ubi habitas. ubi sedes ẽ. sachane.
Et hoc generaliter imiliersali eccłe
dicitur. que muxta cũ reprobis. ubiq
ꝑ orbem sathane tẽptatiõibus exerce¬
tur. Sicut eñi sedes dei sunt om̃s e
lecti: ita sedes sunt dẏaboli cuncti re¬
probi. In quoꝵ medio habitat eccłia.
iuxta qd aplo̾ dicit. In medio uatiõis
praue ⁊ peruerse: inter quos lucetis
sicut luminaria in mũdo. uerbum
uice continentes. Et inicanticis can¬
ticoꝵ dicitur. Sicut lilium inter spi¬
nas: sic amica mea iuter filias. Et
inde laus electoꝵ amplius crescit. et
ubiq diffudit̾᷑: qm̃ in medio malo¬

Expanded text:
viderit mulierem ad concupividerit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo , et multa his similia. Vel certe utraque parte ideo acutus dicitur, quia sicut gladius biceps carnem dividit, et membra a membris separat, ita gladius verbi Dei separat etiam idcirco dicitur utraque parte acutus, quia et simplices per historiam, et perfectos instruit per allegoriam. Scio ubi habitas, ubi sedes est Satanae. Et hoc generaliter universali Ecclesiae dicitur, quae mixta cum reprobis, ubique per orbem Satanae tentationibus scit se exercere. Sicut enim sedes Dei sunt electi omnes, ita sunt sedes diaboli cuncti reprobi, in quorum medio habitat Ecclesia, juxta quod Apostolus dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae continentes ; et in Canticis canticorum dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias , et inde laus electorum amplius crescit, et ubique diffunditur, quoniam in medio malo
Abbreviated transcription (Latin):
cati in hoc tp̃re amimas netantẽ
suꝑauerit: ad lesionẽ eius que ptꝰ
hanc ⁊ corꝑa ⁊ aiãs siue fiue cru¬
ciat non perueniec. Que mors sẽ¬
per occidit: ⁊ nũquã ad integrũ
extiñguit. In lesionis aũt uerbo:
miseriaꝵ debet intelligi corrup¬
tio. Ledi eñi non pocest: nͥ qd̾ cor¬
ruptioni subiacet. Et anglõ ꝑ¬
gami eccłe scribe. Pergamꝰ intͤ¬
pretatur diuisio cornuooꝵ. Qd̾
ap̾te eccłie congruit. in qua sũt
simul boni ⁊ mali. ⁊ que iudicã¬
do facit distantiam iuter bonos
⁊ malos. ut confringatur cornua
peccatoꝵ: et exaltentur cornua
iusti. Hec dicit qui habet rum¬
pheam exutraq parte acutam
Romphea est gladius utrinq
acutus. Gladii aũt noĩe. scrip¬
tura sacra intelligit᷑. dicente a¬
postolo. Et gladiũ spũs: qd̾ ẽ u̾¬
bũ dei. Qui gladius ueteris ⁊
noul testamenti beue utraq par
te acutus dicit᷑: quia uidelicet¬
hinc peccata oꝑis: illinc rese¬
cat pcc̃a cogitationis. Uetus

Expanded text:
cati in hoc tempore animas necantem superaverit, ad laesionem ejus quae post hanc et corpora et animas sine fine cruciat, non perveniet. Quae mors semper occidit, et nunquam ad integrum exstinguit. In laesionis autem verbo, miseriarum debet intelligi corruptio. Laedi enim non potest, nisi quod corruptioni subjacet. Et angelo Pergami Ecclesiae scribe. Pergamus interpretatur divisio cornuum. Quod aperte Ecclesiae congruit, in qua sunt simul boni et mali, et quae judicando facit distantiam inter bonos et malos, ut confringantur cornua peccatorum, et exaltentur cornua justi. Haec dicit qui habet rhomphaeam ex utraque parte acutam. Rhomphaea est gladius utrinque acutus. Gladii autem nomine, Scriptura sacra intelligitur, dicente Apostolo: Et gladium Spiritus quod est verbum Dei . Qui gladius Veteris et Novi Testamenti bene utraque pate acutus dicitur, quia hinc culpas operis, illinc resecat illicitas cogitationes. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uicerit. temptamenta dyaboli¬
ca iucentiua carnis sue: non ledetur
a morte scd̾a. id ad dampnatione
ꝓpetua. In sacra enĩ scriptura: tres
mortes ponunt᷑. Una scilic peccati.
altera carnis. tertia uero suppliciũ
eterne dampnationis. Que mors
hic scd̾a non tertia noĩat᷑. Quia iu¬
delicet de hiis cancũm᷑ agitur ser¬
mo que nocent. de morte scilic pec¬
cati: ⁊ morte etern supplicii. Ad qͦ
comꝑationem ista que cominunis ẽ
mors non est dicenda. Unde ⁊ apłs
carnalit̾ mortuos. cormientes uo¬
cat dicens. Nolumus uos ignora¬
re de dormientibus. Mors itaq pri¬
ma que ledit: peccatũ est. Huic aũt
que ledere possit: nulla alia nͥ et̾na
dampnatio succedit. Ideoq p̾ter mis¬
sa media que non ledic: illa debuit
uocari scd̾a. que post pccm̃ ledit.
Dicat᷑ itaq. Qui uicerit non lede

Expanded text:
icerit tentamenta diabolica, incentiva carnis suae, non laedetur a morte secunda, id est a damnatione perpetua. In sacra enim Scriptura tres mortes saepe ponuntur: una scilicet peccati, altera carnis, tertia vero supplicium aeternae damnationis. Quae mors hic secunda, non tertia nominatur, quia videlicet de his tantummodo agitur sermo, quae nocent, de morte scilicet peccati et morte aeterni supplicii. Ad quarum comparationem ista quae communis est, mors non est dicenda. Unde et Apostolus carnaliter mortuos dormientes vocat, dicens: Nolumus vos ignorare de dormientibus . Mors itaque prima, quae laedit, peccatum est. Huic itaque quae laedere possit, nulla alia nisi aeterna damnatio succedit. Ideoque praetermissa media quae non laedit, alia debuit vocari secunda, quae post peccatum laedit. Dicatur itaque: Qui vicerit, non laede