comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas. hoc intelligo qđ ipse scripsisti.
ꝓphas eos dictos isto loco. ex quib agab
erat. ñ illos qui uenturũ in carne dñm
apłos fuisse ñ legimus: sic̃ fuerunt
marcus ⁊ lucas. Pastores autẽ ⁊ docto¬
res quos maxime ut discernerẽ uolu¬
isti. eosdẽ puto ẽẽ ficut ⁊ tͥ uisũ ẽ.: ut
ñ alios pastores alios doctores intelliga
mus : sed ido cũ p̃dixisset pastores. ad¬
uinxit ⁊ doctores: ut intellige rent
pastores ad officiũ suũ ꝑtinere doc¬
trinã. Ideo enĩ non ait quosdã aut̃
pastores qͦsdã uͦ doctores : sed cũ suꝑi¬
ora ipso locutionis genere diftingue¬
ret dicendo quosdam apłos. quosdã
tanquã unũ aliqͥd duob nominib

Expanded text:
as, hoc intellego, quod ipse scripsisti, prophetas eos dictos isto loco, ex quibus Agabus erat, non illos, qui uenturum in carne dominum apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas. pastores autem et doctores, quos maxime ut discernerem uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastomus, sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: "quosdam autem pastores, quosdam uero doctores", sed, cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo: quosdam apostolos, quosdam tamquam unum aliquid de duobus nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
U Et enĩ in exordio generis huma¬
de ciuitate ni de latere uiri dormientis detra
tali facto iã tẽ ꝓpħari oportebat.
Sopor quippe ille uiri mors erat xp̃i.
cuius ex animis incruce pen¬
dentis latus lan-¬
cea ꝑfora¬
tũ ẽ: atq inde san.guis ⁊ ai
defluxit quȩ sacramenta ẽẽ nouimꝰ
quib edificat᷑ eccłia. Nã hoc etiã¬

Expanded text:
Ut enim in exordio generis humani de latere uiri dormientis costa esiam tali facto iam tunc prophetari oportebat. Sopor quippe ille uiri mors erat Christi, cuius exanimis in cruce pendentis latus lancea perforatum est adque inde sanguis et rofluxit; quae sacramenta esse nouimus, quib
Abbreviated transcription (Latin):
res donũ di ⁊ quis ẽ qͥ dicit tͥ da michi
bibere: tu forsitan petisses ab eo ⁊ decdis¬
set tͥ aquã uiuã. Nã qđ ibi ait flumi¬
na de uentre eius fluent aquȩ uiuȩ.
hoc isto loco fiet inqͥt in eo fons aquȩ
salientis in uitã eternã. Paulus qͦq apsc¬

Expanded text:
quis est qui dicit tibi: da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam uiuam. nam quod ibi ait: flumina de uentre eius fluent aquae uiuae, hoc in isto loco: fiet, inquit, in eo fons aquae salutis in uita aeterna. Paulus uero ap
Abbreviated transcription (Latin):
Up̃o gͦ sine dubitatione dictũ ẽ. as¬
cendisti in altũ. captiuasti captiuita¬
tẽ accepisti dona in hominibus.
Nec moueat qđ apłs idem testimo¬
niũ cõmemorans ñ ait accepisti dona
in hominibus: sed dedit dona ho¬
minib Ille quippe auctoritate
apłica scđm hoc locutus ẽ: qđ d̾s
cũ parre. ẽ. filius. Secundũ hoc qͥp¬
pe dedit dona hominibus. mittens
eis sp̃m sc̃m . qui sp̃c sc̃s e̾ patris

Expanded text:
go sine dubitatione dictum est: Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Spiritum sanctum, qui Spiritus est Patris
Abbreviated transcription (Latin):
deo sp̃c sc̃s omniũ gentiũ linguis
se demonstrare dignatus ẽ: ut ille
se intelligat habere sp̃m scͣm qui
in unitate eccłiȩ continet᷑. que lin¬
ur̃a attendite. Multis mẽbris cons¬
tat unũ corpus. & uegetat mẽbra
omia unus sp̃c. Ecce humano sp̾u.
sp̃u qͦ sũ ipse homo: mẽbra omnia
colligo ⁊ uegeto. Impero mẽbris
ut moueantur : intendo ocłos ad
uidendũ: aures ad audiendũ: lin¬
guã ad loquendũ: manus ad ope¬
randũ. pedes ad ambulandum.
Officia mẽbroꝵ disꝑtita sunt: sed
unitas sp̃c continet omĩa. Multa
iubent᷑ multa fiunt. Unus iubet.

Expanded text:
tus sanctus omnium gentium linguis se demonstrare dignatus est, ut ille se intelligat habere Spiritum sanctum, qui in unitate aecclesiae continetur, quae linnostra attendite. Multis membris constitutum est corpus, et vegetat membra omnia unus spiritus. Ecce humano spiritu, quo sum ego ipse homo, membra omnia colligo: impero membris ut moveantur, intendo oculos ad videndum, aures ad audiendum, linguam ad loquendum, manus ad operandum, pedes ad ambulandum. Officia membrorum dispartita sunt, sed unus spiritus continet omnia. Multa jubentur, multa fiunt: unus jubet,
Abbreviated transcription (Latin):
nera linguarũ: alii donatio curationũ.
Nũqͥd om̃s doctores.ͤ Nũqͥd om̃s uirtu¬
tes: Nũqͥd om̃s dona habent curatio¬
nũ: Nũqͥd om̃s linguis loquuntur:
Nũqͥd om̃s interpͣtant᷑ : Aliud habet
ille. aliud iste: & qđ habet iste nͣ habet
ille. Alensura ẽ: diuisio quedã dono¬
rũ ẽ Ergo hominib ad m̃surã datur.
& concordia ibi unũ corpus facit.
Quomͦ aliud accipit manus ut operet᷑
aliud ocłs ut uideat. aliud auris ut
audiat.: aliud pes ut ambulet:anima
tam una ẽ quȩ agit omĩa: in manu
ut operet᷑: in pede ut ambulet: in au¬
re ut audiat. in ocło ut uideat: sic
sunt etiã diuersa dona fideliũ. tan¬

Expanded text:
onum . Nunquid omnes doctores? Nunquid omnes virtutes? Nunquid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tan
Abbreviated transcription (Latin):
a om eni frustra talẽ mort̾ẽ elegit
sic mori Non frustra gͦ crucem
elegit: ubi te huic mundo crucifi
ab ipso transuerso ad. t̾ram tendit.
stat: & ipsa statio ꝑseuerantiã signi-¬
ficat. Altitudo autẽ in illo ligno
ẽ qđ ab eodẽ transuerso sursũ¬
suꝑioꝵ expectatio. Ubi ꝓfundũ:
nͥ in ea parte quȩ t̾re defixa est
agnoscendam agnitionem caritatis x
supereminentem sciencie: Cum autẽ¬
perueneris impleberis in omnem¬
u omne plenitudinẽ dĩ tẽ erit
illud facie ad faciem. Impleberis
aior in nos dilectio dĩ. quã nr̃a
in illum. Nr̃a dilectio: pennȩ nr̃e st̃¬

Expanded text:
Non enim frustra talem mortem elegit, sic mori? Non frustra ergo crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigab ipso transverso ad terram tendit.  modo stat: et ipsa statio perseverantiam significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso srum exspectatio. Ubi profundum, nisi in ea parte quae terrae defixa est? agnoscendam agnitionem charitatis Christi supereminentem scientiae. Cum perveneris, impleberis in omnem plenitudinem Dei. Tunc erit illud facie ad faciem. Impleberis o in nos dilectio Dei, quam nostra in illum. Nostra dilectio pennae nost
Abbreviated transcription (Latin):
separatus ab eccłia. queris ab illo
Aluid sunt ea quȩ credunt᷑: aliud fids¬
tate.xiͦi. qua credit᷑. Illa quippe in reb sunt quȩ
uel eẽ uel fuisse uel futura c̃ẽ creduntur:
hȩc aute in animo credentis ẽ. ei tantũ
conspicua cuius eͣ: quãuis sit ⁊ in alus nͥ
ipsa sed similis. Non enĩ numero eͣ una.
s genere. Propt̾ similitudinẽ tamen ex
nulla diuersitate: magis unã dicimus etꝰ
quã multas. Nã ⁊ duos homines similli¬
mos cũ uiderimꝰ: uuã faciem dicimꝰ ⁊ mi¬
ram᷑ amborũ. Facilius itaq dr̃ multas
animas fuisse singulas utiq singuloꝵ
fide̾s. tot eas audet quisꝗͣ. dicere qͦt fideles
Et tam̃ qͥ dicit o mulier magna ẽ fides tu
& alteri modicȩ fidi quare dubitasti
suã cuiq eẽ significat. Sed ita dr̃ eadẽ
fides una. quẽ admodũ eadẽ uolentiũ
uoluntas una: cũ ⁊ in ipsis qͥ hoc idem
uolunt sua uoluntas sit cuiq conspicula.
alterius autẽ lateat quãuis idem uelit:

Expanded text:
omo separatus ab Eccleim sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creditur. Illa quippe in rebus sunt, quae vel esse, vel fuisse, vel futura esse creduntur. Haec autem in animo credentis ei tantum conspicua cujus est; quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diversitatem magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum videmus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur multas animas fuisse singulas utique singulorfides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse significat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit;
Abbreviated transcription (Latin):
uitas felix. si ⁊ ad bonũ homines pos¬
sunt capi: unde petro dictũ est ex
hoc iã homines eris capiens: Cap¬
tiuati gͦ qi capti : & capti qr subui¬
gati: sub lene illud uigũ missi libe¬
rati a peccato cuius serui erant: &
iusticiȩ serui facti cuius liberi erant.
in ista seruitute. in isto curru sub
isto uigo ñ sunt milia plorantiũ:
s milia lȩtantiũ. Dñs quippe in
illis in syna in scõ. Cui sensui con¬
gruit interp̃tatio: qͣ interp̃tat᷑ sina
m̃sura. Nam de his donis leticiȩ
spiritał apłs loquens. id qđ supra
cõmemoraui. unicuiq nr̃m inqͥt

Expanded text:
vitas felix, si et ad bonum homines posvitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: Ex hoc jam homines eris capiens . Captivati ergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene illud jugum missi , liberati a peccato cujus servi erant, et justitiae servi facti cujus liberi erant . in ista servitute, in isto curru, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. Nam de his donis laetitiae spiritualis Apostolus loquens id quod supra commemoravi: Unicuique autem nost
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ⁊ fideles enis. unde eis dr. uos
autẽ estis corpus. xpi ⁊ mẽbra: pro¬
cul dubio ⁊ ipse accepit dona in
hominib Ap̃c quippe ascendit in
altũ ⁊ sedet ad dexterã patris: sed
nͥ ⁊ hic e̾e̾t in t̾ra ñ inde clamasset.
saule saule qͥd me ꝑsequeris. Cum
igit᷑ idem ipse dicat quando uni
ex minimis meis fecistis. mͥ fecistis.
qͥd dubitamꝰ eũ acciꝑe in membris
suis. que dona mẽbra eiꝰ accipiunt.:
S qͥd est captiuasti captiuitatem:
Utrũ qr uicit mortẽ quȩ captiuos
tenebat in quib regnabat: an ipsos
homines appellauit captiuitatem
qr captiui sub diabolo tenebantur.
Cuius rei mysteriũ continet etiã titulus
illius psalmi quando domꝰ edificabat᷑.
post captiuitatẽ. id÷ eccł̃ia post gen¬
tilitatẽ. Ipsos itaq homines qͥ captiui
tenebantur appellans captiuitatem.
sic̃ militia cũ dr intelligunt᷑ ⁊ qui
militant: eandẽ captiuitate a xp̃o
captiiatã dicit. Cur enĩ ñ sit capti¬

Expanded text:
sancti et fideles ejus; unde eis dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra : procul dubio et ipse accepit dona in hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membris suis, quae dona membra ejus accipiunt? 26. Sed quid est, Captivasti captivitatem? Utrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qui captivi tenebantur appellans captivitatem, sicut militia cum dicitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit capti
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ: qui nos in omnẽ plenitudi¬
nẽ di miscdđia sua implere dignetur.
ut uideri possit a nobis. Hanc plenitu
dinẽ di qͥdã in sermone apłi sic intellex¬
runt: ut putarent nos hoc omĩno fu¬
ritatẽ.xp̃i : ut impleamini in omnem
plenitudei. Qua ꝓpt̾ si aliquid inqͥunt minus¬
dinem quã d̃s habebimꝰ ⁊ in aliqͦ minores erimꝰ
les. Auersaris istũ utiq ⁊ detestaris hu¬
mane m̃tis errorẽ: scio. ⁊ recte facis. Be
ati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebus.
ñ cũ eis sic̃ orpus ex aliqͦ loci interuallo
apparebit. s cũ uenerit ad eos ⁊ mansio¬
nẽ fecerit apud eos: qm̃ sic ĩpleburt᷑
in omnẽ plenitudinẽ d̾i. ñ cũ fuerint¬
⁊ ipsi plenus ds: s cũ ꝑfecte fuerint

Expanded text:
inus, qui nos in omnem plenitudinem dei misericordia sua inplere dignetur, ut uideri possdinem dei quidam in sermone apostoli sic intellexerunt, ut putarent nos hoc fumpleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimusles. auersaris istum utique et detestaris humanae mentis errorem, scio; recte facis. senim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo loci interuallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem dei, non cum fuerint et ipsi plenus deus, sed cum perfecte fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ꝰ sed potius ꝓpt illud qđ desuꝑ sempit᷑¬
nũ sꝑat fides que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ in
ꝓfundo autẽ. pars illa ligni quȩ in tͣre
abdito defixa latet. sed inde confurgit
ome illud qđ eminet sic̃ ex occulta d̾i
uoluntate uocat᷑ homo ad participatio¬
nẽ tantȩ gr̃e: alius sic. alius autẽ sic. Suꝑ¬
eminentẽ uͦ scientiȩ karitatẽ. xp̃i: eam¬

Expanded text:
 sed potius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem, pars illa ligni quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit omne illud quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur homo ad participationem tantae gratiae, alius sic, alius autem sic: supereminentem vero scientiae charitatem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
.Ii. cutiõe conu̾sa. ascendisti inqͥt in altũ
captiuasti captiuitatẽ. accepisti dona
in hominib Hoc apłs sic cõmemo¬
rat. sic exponit de dño xp̃o loquens.
Unicuiq autẽ nr̃m inqͥt dat᷑ gr̃a.: se¬
cundũ m̃surã donatioĩs xp̃i. Ppt̃¬

Expanded text:
locutione conversa: Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gratia secundum mensuram donationis Christ
Abbreviated transcription (Latin):
dño laudet᷑ anima ur̃a. Ipsa ẽ enĩ
actio recti itineris. quȩ ocłos semꝑ
habet ad dnmꝰ qm̃ ipse euellet de
laq̃o pedes. Talis actio nec frangit᷑
negotio nec frigida ẽ ocio: nec tur¬
bulenta nec marcida ẽ. nec audax
nec fugax: nec p̃ceps nec iacens.
Hȩc agite: & d̾s pacis erit uobiscũ.

Expanded text:
domino laudetur anima uestra. ipsa est enim domino laudetur anima uestra. ipsa est enim actio recti itineris, quae oculos semper habet ad dominum, quoniam ipse euellet de laqueo pedes. talis actio nec frigitur negotio nec frigida est otio nec turbulenta nec marcida est nec audax nec fugax nec praeceps nec iacens. haec agite et deus pacis erit uobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inunicũ omniũ bonoꝵ ciuius capti¬
ui fumꝰ udicemus: nallãq eẽ uob̾
ꝓfectã requiem cogitetis. donec tran¬
seat iniqͥtas. & in iudiciũ iusticia con¬
uertat᷑. Itẽ cil aliqͥd strenue atq ala¬
crit᷑ agitis ⁊ impigre oꝑamini siue in
orationib siue in ieiunuis. siue in ele¬
mosinis. uel tribuentes aliqͥd indig̃n¬
tib uel donantes in uirias sicut ⁊ d̾s
inxp̃o donauit uob̾: siue doman¬
tes ꝑniciosas consuetudines castigan¬
tesq corpꝰ seruituti subitientes. siue
sufferentes tribulationẽ. & ante om¬
nia uos ipsos iuic̾e in dilectione: qͥd
eni sufferat qͥ fratrẽ ñ suffert: siue
ꝓspicientes astutiã atq infidias tẽp¬
tatoris. ⁊ scuto fidi iacula eiꝰ ignita
repellentes ⁊ extinguentes: Siue can¬
tantes ⁊ psallentes in cordib ur̃is dño
uel uocib a corde ñ dissonis: omnia
in głiã dñi facite qͥ oꝑatur om̃ĩa in
omib atq ita feruente sp̃u ut in

Expanded text:
m omnium bonorum, cuius captiui fuimus, iudicemus, nullamque esse nobis perfectam requiem cogitetis, donec transeat iniquitas et in iudicium iustitia conuertatur. Item cum aliquid strenue atque alacriter agitis et inpigre operamini siue in orationibus siue in ieiuniis siue in elemosynis uel tribuentes aliquid indigentibus uel donantes iniurias, sicut et deus in Christo donauit nobis. siue edomantes perniciosas consuetudines castigantesque corpus et seruituti subicientes siue sufferentes tribulationem et ante omnia uos ipsos inuicem in dilectionem — quid enim sufferat, qui fratrem non suffert? - siue prospicientes astutiam atque insidias temptatoris et scuto fidei iacula eius ignita repellentes et extinguentes siue cantantes et psallentes in cordibus uestris domino uel uocibus a corde non dissonis: omnia in gloriam dei facite, qui operatur omnia in omnibus, atque ita feruentes spiritu, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Scire etiã suꝑ eminentẽ scientiã kari.¬
tatis xp̃i. cum iã dictũ fuisset in cari¬
tate radicati ⁊ fundati. Amatis enum
xp̃m: & iđo in cruce oꝑamini. Sed
ñqͥd amatis quantũ uos ille amauit:
Amando autẽ quantũcũq amatis uo¬
latis ad eũ: ut cognoscatis quẽ admo¬
dũ uos ipse amauerit hoc ẽ ut sci
ille ambulat suꝑ pennas uentoꝵ¬

Expanded text:
cire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciaille ambulat et super pennas vento
Abbreviated transcription (Latin):
ci filii di: unde scriptũ ẽ. Si qua gͥ
exhortatio in xp̃o: si qđ solaciũ kari¬
tatis: siqua societas sp̾̃c. Propt᷑ hanc
societatem illi in quos primitus
uenit. linguis omniũ gentiũ sunt
locuti: qi ꝑ linguas consociatio
constat generis humani. & sic opor¬
tebat ꝑ linguas gentiũ significari
istã societatẽ filioꝵ dĩ ⁊ m̾ebroꝵ xpͣi¬
futurã in om̃ib gentib ut quẽad.¬
modũ tẽ ille apparebat accepisse

Expanded text:
 Si qua igitur exhortatio in Christo, si quod solatium charitatis, si qua societas Spiritus . Propter hanc societatem illi in quos primitus venit, linguis omnium gentium sunt locuti. Quia sicut per linguas consociatior est societas generis humani; sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societatem filiorum Dei et membrofutura in omnibus gentibus, ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
cũq Nã ait apłs iacob Tu credis
qr unus ẽ ds. bene facis. & demones
credunt ⁊ contreniscunt. Ipse
hoc dix̃: qͥ in eadẽ epła scripsit.
Si fidẽ habeat aliqͥs oꝑa autem ñ
habeat: ñ qͥd poterit fides saluare
eũ : & apłs paulus discernens ait.
Neq cirxuncisio aliqͥd ualet neq
p̃puciũ: sed fides quȩ ꝑ dilectio¬
nẽ oꝑatur. Discreuimus. distinxi¬
mus ĩmo distinctã inuenimus.
distinctã legimꝰ distinctã ẽẽ didi¬
cimus. Quomͦ distingiumꝰ fide
sic distinguamꝰ ⁊ morib sic distin¬
guamꝰ oꝑib accensi karitate. quã
caritatẽ demones ñ habebant.
qͦ igne ⁊ illi duo in uno ardebant. sertc p̃s

Expanded text:
c habet apostoli Jacobi: Tu credis quia unus est Deus: bene facis. Et daemones credunt, et contremiscunt . Ipse hoc dixit, qui in eadem Epistola scripsit, Si fidem habeat aliquis, opera autem non habeat, numquid potest fides salvare eum ? Et apostolus Paulus discernens, ait: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur . Discrevimus, distinximus: imo distinctam invenimus, distinctam legimus, distinctam esse didicimus. Quomodo distinguimur fide; sic distinguamur et moribus, sic distinguamur et operibus, accensi charitate, quam daemones non habebant. Quo ig
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑ crim̃ ubi habet ⁊ partẽ. Bibit
eni qđ ei parentes sui ꝓpinauert̃. san¬
guis huius suꝑ nos ⁊ suꝑ filios nr̃os.
S quęro ab illo utrũ resurrex a mor¬
tuis . negabit. irridebit. accusabit.
Distincti sumꝰ.: eredimꝰ enĩ nos. xpͣm
ex semine dauid scđm carnͣe resur¬
rexisse a mortius. Nunqͥd hoc de¬
mones nesciert: aut ita demones
ñ credidert qđ ⁊ uiderunt Adhuc
antequã resurrexisset: clamabant
⁊ dicebant. Scinꝰ qui sis. filius di
Discernebamꝰ nos a paganis creden¬
do xp̃m resurrexisse. Si aliquid
possumꝰ: a demonib nos discerna¬

Expanded text:
rtem. Bibit enim quod ei parentes sui propinaverunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Sed quaere ab illo, utrum resurrexerit a mortuis: negabit, irridebit, accusabit. Distincti sumus. Credimus enim nos Christum ex semine David secundum carnem resurrexisse a mortuis. Numquid hoc daemones nescierunt, aut ista daemones non crediderunt, quae et viderunt? Adhuc antequam resurrexisset, clamabant et dicebant: Scimus qui sis, Filius Dei. Discernebamus nos a Paganis, credendo Christum resurrexisse: si aliquid possumus, a daemonibus nos discerna
Abbreviated transcription (Latin):
sr damꝰ in xꝑ̃m crucifixũ. sed eũ qui
u tͣcia die resurrex. Ipsa ẽ fides. quȩ
nos distinguit. Distinguit a paganis.
aistinguit a iudeis fides. qua credimꝰ
xp̃m iħm resurrexisse a mortius.
lpł̃s dicit tẏmotheo. Alemor esto

Expanded text:
damus in Christum crucifixum; sed eum qui die tertio resurrexit. Ipsa est fides quae nos distinguit ab eis, distinguit a Paganis, distinguit a Judaeis; fides qua credimus Christum resurrexisse a mortuis. Apostolus dicit Timotheo: Memor esto
Abbreviated transcription (Latin):
pendiis unquã: Quis plantat uineã
& de fructu cius ñ edit: Quis pascit
gregẽ: & de lacte gregis ñ ꝑcipit: ftcr
itaq securũ castũ eungłistã. ñ ad hoc
eungłirantẽ ut uenderet eungłiu
s tam̃ huic uitȩ necessaria fuis sibi
ex hibere manib ñ ualentẽ: sumebat

Expanded text:
pendiis umquam? quis plantat uineam pendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? fecit ita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non ualentem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qua sibi negotia quęreret. quibus
animi eius implicaret᷑ intentio:
aliud ẽ enĩ corpore laborare animo
libero. sicut opifex potest sin̾sit frtar¬
dulentus ⁊ auarus ⁊ pͥuatȩ rei auidis
aliud autẽ ipsũ animũ occupare ei¬
labore. sicut sunt negotiatores. uelꝓ
curatores. uel conductores. cura enim
pͣsunt ñ manib operant᷑: ideoꝙ ip¬
sũ animũ suũ occupant habendi sol¬
licitudine.: tymotheũ gͦ ne in talia
incideret qr ꝑ infirmitatẽ corpors¬
in anib oꝑari nͣ poterat. sic exhortat᷑
admonet.⁊ consolat᷑. Labora inqͥt.
sicut bonꝰ miles xp̃i iħi. Nemo mit¬
tans dõ implicat se negotiis scłarb:
ut ei placeat cui se ꝓbauit. Namqͥ
in agone contendit: non coronatur
nͥ legitime certauerit. Hinc nelle
angustias pateret᷑ dicens foder ñ
possũ mͣdicare confundor: adiurc
Laborantẽ agricolã pͥmũ oportet de
fructib ꝑcipere: scd̃m id qđ ad co¬
rinthios dixͣ. Quis militat suis sti¬

Expanded text:
qua sibi negotia quaerere, quibus animi ejus implicaretur intentio. Aliud est enim, corpore laborare animo libero, sicut opifex potest, si non sit fraudulentus, aut avarus, et privatae rei avidus; aliud autem ipsum animum occupare cuut sunt uel negotiatores uel procuratores uel conductores; cura enim praesunt, non manibus operantur ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine —: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur et monet et consolatur. labora, inquit, sicut bonus miles Christi Iesu. nemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui se probauit. nam qui in agone contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem agricolam primum oportet de fructibus percipere, secundum id, quod ad Corinthios dixerat: quis militat suis sti
Abbreviated transcription (Latin):
Iec ẽ hominis uita beata atq tnquilla:
cũ om̃s motus eius racioni ueritatiq
consentiunt: & uocant᷑ gaudia ⁊ amo¬
res sc̃i ⁊ casti. ⁊ boni. Si autẽ ñ consen¬
tiunt. nichilominꝰ dũ negligent᷑ re¬
gunt᷑ conscindunt ⁊ dissipant ani¬
ꝑturbatioẽs ⁊ libidines ⁊ concupiscen¬
tiȩ malȩ de quib nob ia pͣcipitur¬

Expanded text:
lla, cum omnes motus ejus rationi veritatique consentiunt; et vocantur gaudia, et amores sancti, et casti et boni. Si autem non consentiunt, nihilominus dum negligenter geruntur, conscindunt et dissipant aniperturbationes, et libidines, et concupiscentiae malae. De quib
Abbreviated transcription (Latin):
cadauer qđ latini a cadendo dixer̃t
malũ facit pͥus delinquendo a bo¬
no cadit. Et plemmelia simile nom̃
ẽ negligentiȩ. Nã grece negligentia
Potest etiã uideri illud eẽ delictum
qđ inprudent᷑ id ÷ ignorant᷑: illud
peccatũ asciente cõmittit᷑. Huic diffe-¬
rentiȩ uident᷑ ista testimonia conso¬
nare diuina. delicta qͥs intelligit: &

Expanded text:
cadaver, quod Latini a cadendo dixeruntcadaver, quod Latini a cadendo dixeruntmalum facit, prius delinquendo a bono cadit. Et πλημμέλεια simile nomen est negligentiae: nam Graece negligentia Potest etiam uideri illud esse delictum quod inprudenter, id est ignoranter, illud peccatum, quod ab sciente committitur. huic differentiae uidentur ista testimonia consonare diuina: delicta quis intellegit?
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pro peccato ita ⁊ ꝓ delicto. Quauis
em̃ lex ciusq sa chrificiũ nichil
distet.q lex una ẽ eoꝵ: tam̃ ipsa
duo quoꝵ unũ ẽ sacrificiũ id÷ pecc̃m
⁊ delictũ si intͣ se nichil differrent
& si uniuis rei duo nomina c̾e̾nt. nͣ
curaret scriptura tã diligent̃ comͣdare
unũ ẽe utriusq sacrificiũ. Fortasse gͦ
peccatũ ẽ ꝑpetratio mali. delictũ autẽ
desertio boni: ut quẽadmodũ in lau¬
dabili uita aliud ẽ declinare a malo
aliud facere bonũ. qđ ãmonemur
dicente scriptura declina a malo ⁊ fac
bonũ: ita in damnabili aliud sit de¬
clinare a bono aliud facere malũ:
& illud delictũ. hoc peccatũ sit. Nam
& ipsũ uocabulũ si discutiat᷑ qͥd aliud
sonat delictũ nͥ derelictũ: & qͥd dere.¬
linquid qͥ delinqͥd. nͥ bonũ: Greci etiã
duo nomina usitata. huic pesti im
ubi dic̃ si p̃occupatus fuerit homo
habet. Quorũ nominũ si origo dis¬
cidere intelligit᷑ qͥ delinqͥd. Unde

Expanded text:
d pro peccato ita et quod pro delicto. quamuis enim lex eiusque sacrificium nihil distet, quia lex una est eorum, tamen ipsa duo. quorum unum est sacrificium, id est peccatum et delictum, si inter se nihil differrent et si unius rei duo nomina essent, non curaret scriptura tam diligenter commendare unum esse utriusque sacrificium. Fortasse ergo peccatum est perpetratio mali, delictum autem desertio boni, ut, quemadmodum in laudabili uita aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur dicente scriptura: declina a malo et fac bonum, ita in damnabili aliud sit declinare a bono, aliud facere malum et illud delictum, hoc peccatum sit. nam et ipsum uocabulum si discutiatur, quid aliud sonat delictum nisi derelictum? et quid derelinquit qui delinquit nisi bonum? Graeci etiam duo nomina usitata huic pesti inpubi dicit: Si praeoccupatus fuerit homo habet: quorum nominum si origo discidere intelligitur qui delinquit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
pe animꝰ pascit᷑: unde lȩtatur.
Accipite psalmũ: & date tympa¬
num. Accipite ⁊ date. Quid acci¬
rep̾hendit ⁊ dolet qđ nemo illi
cõmunicauerit in ratiõe dati ⁊ accep
ad carnẽ ꝑtinet. Psalmus gͦ spͣitał
congregatio dĩ accipite psalmum.
& date tympanũ. Accipite sp̃ita¬
lia. & cdate carnalia. Si auidi estis¬
in spiritalib accipiendis: deuoti
estote in carnalibus erogandis.
ẜse apłs datũ ñ querelut. fruc¬
tuosas tam̃ oues suas ẽẽ cupie¬
bat. ñ steriles sine lactis ub̾tate.
taq cũ eẽt qͦdã tp̃re in magna in¬
digentia uinctus in confessione
ueritatis: missũ ẽ illi a fr̃ib unde
necessitati ⁊ indigentiȩ eiꝰ ministra¬
ret᷑ Respondit aut̃ẽ illis gr̃as agens

Expanded text:
pe animus pascitur, unde laetatur.pe animus pascitur, unde laetatur.Accipite psalmum, et date tympanum.» Et «accipite,» et «date.» Quid «accireprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione dati et acceptad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritcongregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. in spiritualibus accipiendis, devoti estote in carnalibus erogandis.stolus datum non quaerebat. Fructuosas tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus, unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
mis meis. s addidit tantũ in nomi¬
ne discipłi: & sic ad uinxͣ. Amen
dico uob̾. ñ ꝑdet mercedẽ suã
Datũ ẽ susciꝑe ꝓpħ̾am. suscipere
iustũ: porrigere calice̾ aquȩ fri¬
gldȩ discipło. Fructus autẽ est.¬
in nomine ꝓpħe. in nomine uisti
in nomine discipłi. hoc facere.
Fructu pascit᷑ helias a uidua scien¬
te qđ hominẽ dĩ pasceret & ꝓpt
hoc pasceret Per coruũ autẽ dato
pascebat᷑ nec inter ͦ helyas s ext¬
rior pascebat᷑ qͥ posset etiã talis
cybi egestate corrũpi. Ideoq dñe
les quib iniciandis atq lucran¬
dis necessaria st̃ sacram̃ta inicioꝵ
corporalit reficiendos. aut in aliqͦ
usu pͣsentis uitȩ adiuuandos pue¬
ros tuos: cũ id quare faciendũ sit
⁊ qͦ ꝑtineat ignorent. nec illi istos
pascunt. nec isti ab illis pascunt᷑.
qr nec illi hȩc sc̃a ⁊ recta uolunta¬
te oꝑant᷑ nec isti eoꝵ datis ubi fru¬
ctũ ñdũ uident lȩtant᷑ Inde quip¬

Expanded text:
mis meis, sed addidit: tantum in nomimis meis, sed addidit: tantum in nomine discipuli, et sic adiunxit: amen dico uobis, non perdet mercedem suam. datum est suscipere prophetam, suscipere iustum, porrigere calicem aquae frigidae discipulo; fructus autem in nomine prophetae, in nomine iusti, in nomine discipuli hoc facere. fructu pascitur Helias a uidua sciente, quod hominem dei pasceret et propter hoc pasceret; per cornum autem dato pascebatur. nec interior Helias, sed pascebatur, qui posset etiam talis cibi egestate corrumpi. Ideoque dicales, quibus initiandis atque lucrandis necessaria sunt sacramenta initiorum corporaliter reficiendos aut in aliquo usu praesentis uitae adiuuandos pueros tuos, cum id quare faciendum sit et quo pertineat ignorent, nec illi istos pascunt nec isti ab illis pascuntur, quia nec illi haec sancta et recta uoluntate operantur nec isti eorum datis, ubi fructum nondum uident, laetantur. inde quip
Abbreviated transcription (Latin):
donia nulla mͥ eccłia cõmunicaũ
in ratioẽ dati ⁊ accepti. nͥ uos soli
qr ⁊ thessalonicã ⁊ semel ⁊ bis in
usũ mͥ misistis. Ad hȩc bona
oꝑa eos redisse ñc gaudet. ⁊ repu¬
lulasse lȩtat᷑  tanquã reuiuiscen¬
te fertilitate agri.Nũqͥd ꝓpter
usus suos: qr dixit usib meis misi¬
stis: Nũqͥd ꝓpterea gaudet: Non
ꝓpterea. Hoc unde scimꝰ: Qmͣ
ipse sequit᷑ dicens. Non qr q̃ro
datũ. sed reqͥro fructũ. Didicit
a te ds̃ meus int᷑ datũ ⁊ fructũ
discernere. Datũ est resipsa quã dat
qͥ imꝑtitur hȩc necessaria: ueluti ẽ
nũmus cib potus. uestim̃tu tectũ.
ad utoriũ. Fructus autẽ bona
oꝑa ⁊ recta uo luntas datoris est.
Non enĩ ait magister bonus qͥsus¬
in nomine ꝓpħȩ. Neq ait tantũ lxxx.
qͥ susceꝑit iustũ: sed addidit in no.¬
mine iusti. Ita quippe ille. mer-¬
cedẽ ꝓpħe. ille mercedẽ iusti acci¬
piet. Nec solũ ait qͥ calicẽ aquȩ
frigide potũ dederit uni ex mini¬

Expanded text:
ia conmunicauit in ratione dati et accepti nisi uos soli, quia et Thessalonicam et semel et iterum usibus meis misistis. ad haec bona opera eos redisse nunc gaudet et repullulasse laetatur tamquam reuiuescente fertilitate agri. Numquid propter usus suos, quia dixit: usibus meis misistis, numquid propterea gaudet? non propterea. et hoc unde scimus? quoniam ipse sequitur dicens: non quia quaero datum, sed requiro fructum. didici a te, deus meus, inter datum et fructum discernere. datum est res ipsa, quam dat, qui inpertitur haec necessaria, ueluti est nummus, cibus, potus, uestimentum, tectum, adiutorium. fructus autem bona et recta uoluntas datoris est. non enim ait magister bonus: qui susin nomine prophetae; neque ait tantum: qui susceperit iustum, sed addidit: in nomine iusti; ita quippe ille mercedem prophetae, iste mercedem iusti accipiet. nec solum ait: qui calicem aquae frigidae potum dederit uni ex mini
Abbreviated transcription (Latin):
quib su sufficiens ẽẽ. Scio ⁊ habun¬
dare noui ⁊ penuriã pati: omĩa pos¬
sũ in eo qͥ me confortat. Ueru̾tam̃
uos bene fecistis. usib meis mittere.
Sed ut oftenderet in eo qđ illi bene¬
fecert qͥd ipse quȩreret. ne inter
illos ẽẽt qͥ seipsos pascunt ñ ꝯues:
ñ tã suȩ gaudenit subuentũ necessi¬
tati: quã illoꝵ gratulat᷑ fecunditati.
Quid gͦ ibi quęrebat: dlon qr q̃ro
inqͥt datũ: sed reqͥro fructũ. NIon¬
ut ego inqͥt explear: sed ne uos¬
quęro datũ ur̃um ñ hoc quęro:
s fructũ u̾rũ. Hoc enĩ indicio
apparere poterat quantũ ꝓfecissent
in dm̃. cũ id libent᷑ facerent. qđ¬

Expanded text:
ciens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Nonut ego, inquit, explear, sed ne vosquaero datum vestrum, non hoc quaero, sed fructum vestrum: hoc enim indicio apparere poterat quantum profecissent in Deum, cum id libenter facerent
Abbreviated transcription (Latin):
Non est. regnũ di esca ⁊ potus: sed
iusticia ⁊ pee ⁊ gaudiũ. Et q solent
homines multũ gaudere carnalib
epulis: ad didit in sp̃u sc̃o. Iustifi¬
cat᷑ gͦ sapientia ab omĩb filiis suis:
qui intelligunt utendistͣrenis opor
tuna tp̃ra eẽ debere : facilitatẽ
uͦ carendi talib ⁊ amorẽ fruendi
ętͣnis ñ uariari oportere ꝑtẽpora.

Expanded text:
regnum dei esca et potus, sed iustitia et pax et gaudium. et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit: in spiritu sancto. iustificatur ergo sapientia ab omnibus filiisio suis, qui intellegunt utendis terrenis tempora opportuna esse debere, facilitatem uero carendi talibus et amorem fruendi aeternis non uariari oportere per tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sumdi : quoꝵ ñ usus s concupis¬
centia refrenanda ẽ. Non enĩ in¬
ter ẽ omino qͥd alim̃toꝵ sumas ut
succurras necessitati corporis: dũ¬
mͦ congruas in generib alim̃toꝵ
his cũ quib tͥ uiuendũ ẽ Neq
quantũ sumas multũ inter ẽ: cũ
uideamꝰ alioꝵ stomachũ citius sa¬
tiari: & eos tam̃ illi ipsi paruo qͦ
satiant᷑ ardent᷑ ⁊ intolerabiliter. &
omino turpit᷑ inhiare: alios autẽ
plusculo qͥdẽ satiari. s tolerabilius
in opiã ꝑpeti: & uel ante ora positas
epulas si in tprͣe aut opus sit aut
necesse sit: cum tranquillitate
aspicere. neq tangere. Magis
autẽ inter ẽ ñ qͥd uel quanti ali¬
m̃toꝵ ꝓ congruentia hominũ.
atq ꝑsone sue. ⁊ ꝓ sue ualitudinis
necessitate qͥs capiat. sed quanta
facilitate ⁊ serenitate animi care¬
at cũ his uel oportet uel etiã neces¬
se ẽ carere: ut illud in animo. xꝑi¬
ano compleat᷑ qđ apłs dicit. Scio
& minus habere. scio ⁊ habundare:

Expanded text:
n sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. Non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi vivendum est. Neque quantum sumas, multum interest; cum videamus aliorum stomachum citius satiari, et eos tamen illi ipsi parvo quo satiantur, ardenter, et intolerabiliter, et omnino turpiter inhiare: alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti, et vel ante ora positas epulas, si id in tempore aut opus sit, aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere, neque tangere. Magis ergo interest, non quid vel quantum alimentorum pro congruentia hominum atque personae suae et pro suae valetudinis necessitate quis capiat; sed quanta facilitate atque serenitate animi careat, cum his vel oportet vel etiam necesse est carere: ut illud in animo christiani compleatur quod Apostolus dicit, « Scio et minus habere, scio et abundare
Abbreviated transcription (Latin):
daret delictũ. Ub au habundauit delictũ
suꝑhabundaũ gr̃a. Et alib cum suꝑiuᷤᷤ
de dispensatiõe gr̃e loqͣret᷑ qđ
ipsa iustificet: uelut int̾rogans
ait. Qͥd gͣ lex᷑ Atq huic int̾ro¬
gationi continuo respondit. prȩ¬
uaricatiois gr̃a posita ẽ donec
ueniret sem̃ cui promissum est.
Hos gͦ damnabilit᷑ dic̃ ẽẽ sub loge.
qͦs reos facit lex ñ implentes legẽ.
dũ ñ intelligendo gr̃ȩ beneficiũ.
ad facienda di p̃cepta quasi de
siuis uirib suꝑba elatioẽ psumunt.
Plemtudo eñĩ legis. karitas. Kari¬
tas uͦ dĩ diffusa e̾ in cordib nr̃is.

Expanded text:
bi autem abundauit delictum, superabundauit gratia; et alibi, cum superius de dispensatione gratiae loqueretur, quod ipsa iustificet, uelut interrogans ait: Quid ergo lex? atque huic interrogationi continuo respondit: Praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est. hos ergo damnabiliter dicit esse sub lege, quos reos facit lex non implentes legem, dum non intellegendo gratiae beneficium ad facienda dei praecepta quasi de suis uiribus superba elatione praesumunt. plenitudo enim legis caritas; caritas uero dei diffusa est in
Abbreviated transcription (Latin):
curando alterius animo adhibe¬
remꝰ: quã sanis manib illi medi¬
ci aliena mẽbra ꝑtractant. Nũꝗͣ
itaq alieni peccati obuirgandi
suscipiendum ẽ negotiũ: nͥ cũ in¬
ternis int̾rogationib examinan¬
tes nr̃am conscientiã. liquido
nob̾ corã do responderimꝰ nos
dilectiõe facere. Qđ si conui¬
tiũ uel minȩ. uel etiã ꝑsecutio¬

Expanded text:
curando alterius animo adhiberemus, quam sanis manibus illi medici aliena membra pertractant. 57. Nunquam itaque alieni peccati objurgandi suscipiendum est nogotium, nisi cum internis interrogationibus examinantes nostram conscientiam, liquido nobis coram Deo responderimus, dilectione nos facere. Quod si convicium, vel minae, vel etiam persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
uãius in ueteri testam̃to ꝓpt̾
tpraliũ bonoꝵ ꝓmissionem
malorũq cõminationẽ seruos pa¬
riat tpͣralis hierłm. in nouo autẽ
ubi fides impetrat Raritatẽ qua
lex possit impleri ñ magis timore
ros pariat ȩt̾na hierłm: tam̃ ⁊ il¬
lis tpralib fuer̃t iusti spiritales
quos ñ occidebat littera iubens s
uiuificabat sp̃c uiuans: unde &
fides uenturi xp̃i habitabat utiq
nales qͥ uel hereses faciunt ñ in¬
telligendo scripturas. uel in ipsa
catholica. aut adhuc paruuli
lacte nutriunt᷑ : aut tanquam
palea ꝑseuerans. futuris ignib
ĩparant᷑. Sic̃ autẽ ds unꝰ iͦ uerus
creator bonoꝵ ẽ ⁊ tpͣraliũ ⁊ et̾noꝵ:¬

Expanded text:
im in Veteri Testamento propter temporalium bonorum promissionem malorumque comminationem servos pariat temporalis Hierusalem: in Novo autem, ubi fides imperat charitatem, qua lex possit impleri, non magis timore ros pariat aeterna Hierusalem: tamen et illis temporibus fuerint justi spiritales, quos non occidebat littera jubens, sed vivificabat spiritus juvans. Unde et fides venturi Christi habitabat utiquenales, qui vel haereses faciunt, non intelligendo Scripturas, vel in ipsa Catholica aut adhuc parvuli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est, et temporalium et aeternor
Abbreviated transcription (Latin):
lusũ illũ. Sara dic̃. Fice ancillam &
filiũ eius. Non eñĩ heres erit filius
ancillȩ. cũ filio meo ysaach. Eccłia
dicit. Eice hereticos ⁊ filios eorum.
Non enim heredes erunt heretici. cũ
catholicis. S quare ñ er̃t heredes:
Nonne de semine abrahe nati: Et
tismũ habent: heredes faceret sem̃
abrahȩ. nͥ ab hereditate suꝑbia exclu¬
deret. Eodẽ uerbo nasceris: eodem
sacram̃to: sed ad eandẽ hereditatẽ¬
ñ ꝑuenis nͥ ad eccłiã catholicã reu̾¬
sus fueris. Ex semine abrahȩ nasce¬
ris: sed filius ancille foris ꝓptͣ suꝑbiã

Expanded text:
lusum illum. Sara dixit: 'Eice ancillam et lusum illum. Sara dixit: 'Eice ancillam et filium eius, non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Ysaac'. Aecclesia dicit: 'Eice hereses et filios earum, non enim heredes erunt heretici cum catholicis'. Sed quare non erunt heredes? Nonne de semine Abrahae nati? Et tismum habent, heredem faceret semen Abrahae, nisi ab hereditate superbia excluderet. Eodem verbo nasceris, eodem sacramento, sed ad eandem hereditatenon pervenis, nisi ad Ecclesiam catholicam reversus fueris. Ex semine Abrahae nasceris; sed filius ancillae foris propter superbia
Abbreviated transcription (Latin):
ancillã: & filiũ eius. Non enĩ heres
erit filius ancillȩ cũ filio liberȩ
Ergo ubi dix̃ illud scriptura. ibi
queramus. Quid ait in genesi: Et
factũ ẽ cũ luderet ismahel ⁊ ysaae.
uidit eos ludentes. Quis ꝑsecutꝰ ẽ
Quẽ ꝑsecutus est: Ludentes eos
uidit sara : & ait. Fice ancillã: ⁊ fi¬
liũ eiꝰ. Quare: Quia uidit eos lu¬
dentes. S lusũ illũ paulus ꝑsecuti.¬
onẽ uocat: ꝙ lusio illa illusio erat.
Si illusio: seductio ⁊ deceptio. Om̃ĩs
lusus pueroꝵ simulachrũ ẽ nego¬
tii maioris : & quando maior ludit
cũ minore. quasi ut seducat᷑ sciens
se habere negotia alia quȩ intendit:
& simulat quędã ꝑuero id ÷ infir¬
mo ludens cum illo. Maior erat
ismahel: & roboratus in malicia. Sed
ludens cũ puero ysaach seducebat
ysaach: & quasdam fraudes ludendi
cũ infirmo faciebat. Anĩ aduertit
mat᷑ lusũ illũ ẽẽ ꝑsecutionẽ. S intelli¬
git mat lusũ illũ intelligit eccłia

Expanded text:
ancillam et filium ejus: non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae . Ergo ubi illud dicit Scriptura, ibi quaeramus. Quid ait in Genesi? Et factum est, cum luderet Ismael et Isaac, vidit eos ludentes. Quis persecutus est? quem persecutus est? Ludentes eos vidit Sara, et ait: Ejice ancillam et filium ejus. Quare? Quia vidit eos ludentes. Sed lusum illum Paulus persecutionem vocat: quia lusio illa illusio erat. Si illusio, seductio et deceptio est. Omnis lusus puerorum simulacrum est negotii majoris: et quando major ludit cum minore, quasi ut seducatur, sciens se habere negotia alia quae intendit, et simulat quaedam puero, id est infirmo, ludens cum illo. MIsmahel et roboratus in malicia, sed ludens cum puero Isaac seducebat Isaac et quasdam fraudes ludendi cum infirmo faciebat. Animadvertit mater lusum illum esse persecutionem. Si intelligit mater lusum illum, intelligit aecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tͣra ꝓmissioĩs uocat᷑: in qua pax &
regnũ ⁊ab inimicis uictoriarũ repor¬
tatio. & habundantia filioꝵ ac fruc¬
tuũ tͣrenoꝵ ⁊ siqͥd huiusmodi. Hȩc
sunt ꝓmissa ueteris testam̃ti: quib
etiã figurant᷑ ad nouũ testam̃tũ ꝑ¬
tinentia spͣitalia. Tam qͥ ꝓpt̾ illa ter¬
rena fuscipit legẽ dĩ: ipse ẽ heres
ueteris testam̃ti. Ea quippe scđ̃m
uetus testam̃tũ ꝓmittunt᷑ atq tri¬
buunt᷑.: quȩ scđm hominẽ ueterẽ¬

Expanded text:
promissionis uocatur, in qua pax et regnum et ab inimicis uictoriarum reportatio et abundantia filiorum ac fructuum terrenorum et si qua huius modi, haec sunt promissa ueteris testamenti. quibus etsi figurantur ad nouum testamentum pertinentia spiritalia, tamen qui propter illa terrena suscipit legem dei, ipse est ueteris heres testamenti. ea quippe secundum uetus testamentum promittuntur atque tribuunt
Abbreviated transcription (Latin):
Testam̃tũ uetus ad uideos ꝓprie
ꝑtinet. E cm̃i carnalia beneficia ꝓ¬
mittebant᷑. qr sp̃italia nͣ capiebant᷑.
Regnũ illud terrenũ ⁊ uita tͣrena
funditus deiecta: subiectioni inimi¬
coꝵ tradita. Totũ carnalit̾ sꝑabant
rogent᷑ xp̃iani si mͣ nulli st̃ tales.
qͣles ao uetus testam̃tũ ꝑtinent. Non
enĩ nom̃ int̾rogo. s uitã. De his talibꝰ.
illa: & affligebat eã sara. Quid mi¬
randũ : Affligebat eã corporaliter.
Si qͥd afflictionis passa ẽ pars donati:
ꝓpt̾ suꝑbiã suã agar passa ẽ ancilla
surȩ. Audiat agar uocẽ angłi: redi
ad dominã tuã. Sed sic̃ tẽ qͥ sedm

Expanded text:
ad Judaeos proprie pertinet. Etenim carnalia beneficia promittebantur, quia spiritualia non capiebantur. Regnum illud terrenum, et vita terrena funditus dejecta, subjectioni inimicorum tradita. Totum carnaliter sperabant iani, si modo nulli sunt tales. Tales ad Vetus Testamentum pertinent. Non enim nomen interrogo, sed vitam. De his talibus illa, et affligebat eam Sara. Quid mirandum? Affligebat eam corporaliter. Si quid afflictionis passa est pars Donati, propter superbiam suam Agar passa est ancilla a Sara. Audiat Agar vocem Angeli: Redi ad dominam tuam . Sed sicut tunc qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
rusalẽ cęlestis quȩ sursũ ẽ mater
omnnũ nrͣm: libera ẽ. & libera qͥdẽ
peccato. s ancilla iusticiȩ cuius fi¬
liis adhuc ꝑegrinantib dr̃. Uos in
libertatẽ uocati estis. S rursus eos
seruos facit: dicens. Sed iͫ caritate
seruite inuicẽ. Quib itẽ dicitur.
Cũ seruiebatis peccato : liberi eratis
a iusticia. Nunc uͦ liberati a pecc̃o serui
autẽ facti d̃o : habetis fructũ ur̃m in
sc̃ificatione. Est aut̃e sicͣ nostis uox

Expanded text:
lestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiis adhuc peregrinantibus dicitur, «Vos in libertatem vocati estis;» et rursus eos servos facit, dicens, «Sed in charitate servite invicem» : quibus item dicitur, «Cum serviebatis peccato, liberi eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis fructum vestrum in sanctificatione
Abbreviated transcription (Latin):
neant ad regnũ cȩloꝵ. Istã distin¬
ctionẽ qͥ etiã illo tp̃re ꝑ di gr̃am
intelligentes filii ꝓmissioi̾s effec¬
ti sunt. noui testam̃ti heredes in
occulto di consilio deputati sunt.
etiã si uetus testam̃tũ ꝓ tempoꝵ
distributiõe diuinitus datũ p̾pło¬
ueteri congruent ministrauerunt.

Expanded text:
gnum caelorum. istam distinctionem qui etiam illo tempore per dei gratiam intellegentes filii promissionis effecti sunt, noui testamenti heredes in occulto dei consilio deputati sunt, etiamsi uetus testamentum per temporum distributionem diuinitus datum popuueteri congruenter ministrauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nesciebat qͥd loqueret᷑ tantus
apłs: qͥ duo testam̃ta in ancilla &
lib̾a allegorica significatiõe distin¬
cta ẽẽ dicebat: ueteri filios carnis.
nouo filios ꝓmissionis attribuens.
Non qͥ filu carnis inqͥt filii dei:
sed filii ꝓmissioĩs deputant᷑ inse¬
mine. Filii gͦ carnis deputantur
ad terrenã hierłm: q̃ seruit cum
filiis suis: filii autẽ ꝓmissionis

Expanded text:
e nesciebat enim quid loqueretur tantus apostolus, qui duo testamenta in ancilla et libera allegorica significatione distincta esse dicebat ueteri filios carnis, nouo filios promissionis attribuens. non qui filii carnis, inquit, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. filii ergo carnis pertinent ad terrenam Ierusalem, quae seruit cum fil
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ credunt in nomine eius: quiũ
ex sanguinib neq ex uoluntate
carnis neq ex uoluntate uiri. set
ex dõ natisunt. Ut autẽ hoc fert
qr ⁊ ipse factus eͣ particeps morta¬
litatis nr̃e: ita ibi sequit᷑. Et uerii
caro factũ ẽ: & habitauit in nobs¬

Expanded text:
in nomine ejus, qui non ex sanguinibus,» «neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt.» Ut autem hoc fieret, quia et ipse factus est particeps mortalitatis nostrae, ita ibi sequitur: «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nob
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ fr̃ib meis. in medio eccłiȩ
laudabo te. Eres illi sunt: de
quib in eungłio ait. Hade ⁊ dic
fr̃ib meis. Eccłia illa ẽ. quã dixit
unicã suã. Hec ẽ unica cãtholica
quȩ toto orbe copiosa diffundit᷑.
que usq ad ultimas gentes crescen¬
tuum frãtrib meis. N arrabo¬
nom̃ tuu̾ humilib & se inuicẽ diliga¬
tib sic̃ a me dilecti sunt fr̃ib mest

Expanded text:
tuum fratribus meis; in medio ecclesiae cantabo te. fratres illi sunt, de quibus in euangelio ait: Vade et dic fratribus meis. ecclesia illa est, quam modo dixit unicam suam; haec est unica catholica, quae toto orbe copiosa diffunditur, quae usque ad ultimas gentes crescentuum fratribus meis: narrabonomen tuum humilibus, et se invicem diligentibus sicut a me dilecti sunt fratribus meis.