comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
armenta qͦq & magnos ouiũ greges:
ultra om̃s qui fuerunt ante me inierło.
Coaceruaui mͥ argentũ & aurũ: & sub¬
stantias regum & ꝓuinciarũ. Fetimͥ
cantores & cantatrices: & delicias fi¬
lioꝵ hominũ. Sciphos & urceos in
ministerio aduina fundenda: & suꝑ¬

Expanded text:
gnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: Feci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et sup
Abbreviated transcription (Latin):
Uerti me alio uidiq subsole. nec
uelociũ ẽẽ cursum. nec fortrum bel¬
lum: nec sapientiũ panem. nec cdoc¬
toꝵ diuitias: nec artificũ grãm. s
tempus casumq in om̃ib. Nec scit
homo finẽ suũ: s sicut pisces capi¬
untur hamo. & sicut aues comp̃hen¬
dunt᷑ laqueo. sic capiuntur homi¬
nes tempore malo: cum eis extimplo
suꝑ uenerit. Hanc quoq uidi sub so¬
le sapientiam: & ꝓbaui maximam.
Ciuitas parua: & pauci mea uiri.
Uenit contra eam rex magnꝰ: & ual¬
lauit eam. Exx struxitq munitiones
ꝑgirum: & ꝑfecta ẽ obsidio. Inuen¬
tusq mea uir pauꝑ & sapiens: libe
rauit urbem ꝑsapientiã suam : &̾
nullus deinceps recordatus ẽ homi¬
nis illius pauꝑis. Et dicebam ego me¬
liorem ẽẽ sapientiam fortitudine.
Quomͦ gͦ sapientia pauꝑis contẽpta
ẽ. & uerba eius non sunt audita:
Uerba sapientiũ audiunt᷑ insilen¬
tio: plusquã clamor pͥncipis inter stul¬

Expanded text:
verti me alio vidique sub sole nec verti me alio vidique sub sole nec velocium esse cursum nec fortium bellum nec sapientium panem nec doctorum divitias nec artificum gratiam sed tempus casumque in omnibus nescit homo finem suum sed sicut pisces capiuntur hamo et sicut aves conprehenduntur laqueo sic capiuntur homines tempore malo cum eis extemplo supervenerit hanc quoque vidi sub sole sapientiam et probavi maximam civitas parva et pauci in ea viri venit contra eam rex magnus et vallavit eam extruxitque munitiones per gyrum et perfecta est obsidio inventusque in ea vir paravit urbem per sapientiam suam et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis et dicebam ego meliorem esse sapientiam fortitudine quomodo ergo sapientia pauperis contempta est et verba eius non sunt audita verba sapientium audiuntur in silentio plus quam clamor principis inter stul
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua : & post hec ad inferos deducen¬
tur Nemo ẽ qui semꝑ uiuat: & qui
huiꝰ rei habeat fiduciam. Melior ẽ
canis uiuus leone mortuo: uiuentes
enim. sciunt se ẽẽ morituros. Mor¬
tui uͦ nichil nouerunt ampluis. nec
habent ultra mercedem: quia obli¬
uioni tradita ẽ memoria eoꝵ. Amor
quoq & odium. & inuidia simul
peunt. nec habent partem in hoc
scło. & in oꝑe quod subsole geritur.
uade g̃ & comede in leticia panem
tuum: & bibe cum gaudio uinũ tuũ:
quia deo placent oꝑa tua. Om̃i tẽpore
sint uestimenta tua candida: & oleũ
de capite tuo non deficiat. Perfruere
uita cum uxore quã diligis : cunctis
dieb uitȩ instabilitatis tuȩ. qui dati
sunt tibi sub sole omni tempore uam¬
tatis tuȩ. Hec ẽ enim pars inuita: &
m labore tuo quo laboras subsole.
Quod cumq potest manus tua fa¬
cere. instanter oꝑare: quia nec opꝰ
nec ratio. nec scientia. nec sapientia.
erunt apud inferos. quo tu ꝓperas.

Expanded text:
ta sua et post haec ad inferos deducenta sua et post haec ad inferos deducentur nemo est qui semper vivat et qui huius rei habeat fiduciam melior est canis vivens leone mortuo viventes enim sciunt se esse morituros mortui vero nihil noverunt amplius nec habent ultra mercedem quia oblivioni tradita est memoria eorum amor quoque et odium et invidia simul perierunt nec habent partem in hoc saeculo et in opere quod sub sole geritur vade ergo et comede in laetitia panem tuum et bibe cum gaudio vinum tuum quia Deo placent opera tua omni tempore sint vestimenta tua candida et oleum de capitvita cum uxore, quam diligis, cunctis diebus vitae instabilitatis tuae: qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae, Haec est enim pars in vita, et in labore tuo, quo laboras sub sole. Quodcumque potest manus tua facere, instanter operare: Quia nec opus, nec ratio nec scientia nec sapientia erunt apud inferos quo tu properas
Abbreviated transcription (Latin):
pientiam: & intelligerem distentio¬
nem que uersatur interra. Est homo
qui dieb ac noctib somnũ oculis non¬
capit: & intellexi quod omĩum oꝑum
dei nullam possit in uenire homo ra¬
tionẽ eoꝵ quȩ fiunt sub sole. Et qͣnto
plus laborauerit ad querendũ : tan¬
to minus inueniat. Etiam si dixerit
sapiens se nosse: non poterit reꝑire.
Omnia hec tractaui incorde meo:
ut curiose intelligerem. Sunt iusti xi¬
atq sapientes: & oꝑa eoꝵ inmanu dei.
& tamen nescit homo. utrum amore
an odio dignus sit. S omĩa infuturũ
seruant incerta: eo quod uniuersa
equȩ eueniant. iusto. & impio. bono.
& malo. mundo. & immundo. immo¬
lanti uictimas. & sacrificia contẽp¬
nenti. Sicut bonus sic & peccator: ut
ꝑurus ita & ille qui uerum dicebat.
Hoc ẽ pessimũ inter omĩa quȩ fiunt
sub sole: quia eadem cunctis euem¬
unt. unde & corda filioꝵ hominũ im¬
plentur malitia. & contemptu inui¬

Expanded text:
pientiam, et intelligerem distentiopientiam, et intelligerem distentionem quae versatur in terra: Est homo, qui diebus ac noctibus somnum non capit oculis, Et intellexi, quod omnium operum Dei nullam possit homo invenire rationem eorum quae fiunt sub sole et quanto plus laboraverit ad quaerendum tanto minus inveniat etiam si dixerit sapiens se nosse non poterit repperire omnia haec tractavi in corde meo ut curiose intellegerem sunt iusti atque sapientes et opera eorum in manu Dei et tamen nescit homo utrum amore an odio dignus sit sservantur incerta: Eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immundo, Immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus, sic et peccator: ut periurus ita et ille qui verum deierat hoc est pessimum inter omnia quae sub sole fiunt quia eadem cunctis eveniunt unde et corda filiorum hominum implentur malitia et contemptu in vi
Abbreviated transcription (Latin):
iuuerent in loco scõ erant. Et lauda¬
bantur inciuitate quasi iustoꝵ ope¬
II rum: s & hoc uanitas. Et enim quia
non ꝓfertur cito contra malos senten¬
tia: absq ullo timore filii hominũ
ꝑ petrant mala. At tamen peccator.¬
ex eo quod centies facit malum: &
ꝑpatientiam sustentatur. Ego cos¬
noui quod erit bonũ timentib dm̃:
qui uerentur faciem eius. Nlon sit
bonum impio. nec ꝓlongent᷑ dies
eius: s quasi umbra transeant. qui
non timent faciem dñi. Est & alia¬
III uanitas quȩ fit suꝑ terram. Sunt
iusti quib multa ꝓueniunt: quali
oꝑa egerint impioꝵ. Et sunt impii
qui ita securi sunt: quasi iustoꝵ fac¬
ta habeant: s & hoc uanissimũ iudi¬
co. Haudaui gͥ leticiam quod non ẽt
homini bonũ sub sole. nisi qd̾ come¬
deret & biberet. atq gauderet. & h&
solum secum auferet᷑ de labore suo.
indieb uitȩ quos dedit ei ds̃ sublo¬
le. Et apposui cor meũ ut scirem la¬

Expanded text:
viverent, in loco sancto erant, et laudaviverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum: sed et hoc vanitas est. Etenim quia non profertur cito contra malos sententia absque ullo timore filii hominum perpetrant mala attamen ex eo quod peccator centies facit malum et per patientiam sustentatur ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum qui verentur faciem eius non sit bonum impio nec prolongentur dies eius sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Dei est et alia vanitas quae fit super terram sunt iusti quibus multa proveniunt quasi opera egerint impiorum et sunt impii qui ita securi sunt quasi iustorum facta habeant sed et hoc vanissimum iudico laudavi igitur laetitiahomini bonum sub sole, Nisi quod comederet, et biberet, atque gauderet: et hoc solum secum auferret de labore suo, in diebus vitae suae quos dedit ei Deus sub sole. Et apposui cor meum, ut scirem sa
Abbreviated transcription (Latin):
talis ut sapiens ẽ÷ & quis cognouit
solutionẽ uerbi: Sapientia homi¬
nis lucet inuultu eius: & potentissi¬
mus faciem illius cõmutabit. E go os
regis obseruo: & p̃cepta iuramenti dei.
tle festines recedere a facie enus: neq
ꝑmaneas in oꝑe malo. quia omne qd̃
uoluerit faciet. & sermo illius potes¬
tate plenus ẽ: nec dicere ei quisqͣm
potest. quare ita facis. Qui custodit
p̃ceptum: non exꝑietur quicqͣm ma¬
li. Bempꝰ & responsionẽ. cor sapients¬
intelliget. Omni negotio tempus ẽ &
oportunitas. & multa hominis afflic¬
tio. quia ignorat p̃terita: & uentura
nullo scire potest nuntio. Non ẽ in ho¬
minis ditione ꝓhibere sp̃m: nec habet
potestatẽ indie mortis. nec sinitur qui¬
escere ingruente bello: neq saluabit
impietas impiũ. Omnia hec conside¬
raui: & deli cor meũ incunctis oꝑib
que fiunt subsole: interdũ domina¬
tur homo homini in malũ suũ. Uidi
impios sepultos: qui etiam cum ad

Expanded text:
talis ut sapiens est et quis cognovit talis ut sapiens est et quis cognovit solutionem verbi sapientia hominis lucet in vultu eius et potentissimus faciem illius commutavit ego os regis observo et praecepta iuramenti Dei ne festines recedere a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit faciet et sermo illius potestate plenus est nec dicere ei quisquam potest quare ita facis qui custodit praeceptum non experietur quicquam mali tempus et responsionem cor sapientintellegit omni negotio tempus est et oportunitas et multa hominis adflictio quia ignorat praeterita et ventura nullo scire potest nuntio non est in hominis dicione prohibere spiritum nec habet potestatem in die mortis nec sinitur quiescere ingruente bello neque salvabit impietas impium omnia haec consideravi et dedi cor meum iquae fiunt sub sole. Interdum dominatur homo homini in malum suum. Vidi impios sepultos: qui etiam cum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
& non peccet. S & cunctis sermonib
qui dicunt᷑. ne accõmodes cor tuũ.
ne forte audias seruũ tuum maledicen¬
tem tibi. Scit enim conscientia tua
quia & tu sepe maledixisti aliis. Cunc¬
ta temptaui in sapientia. Dixi. sapienᷤ
efficiar: & ipsa longius recessit ame:
multõmagis quã erat. Et alta ꝓfun¬
ditas. quis inueniet eam: Lustraui
umuersa ammo meo. ut scirem &
considerarem. & quererẽ sapientiã.
& rationem: & ut cognoscerem im¬
pietatẽ stulti: & errorem impruden¬
trum. Et inueni amariorem morte
multerem: quȩ laqueus uenatoꝵ ẽ:
& sagena cor eius. Uincula sunt ma-¬
nus illius. Qui placet deo effugiet
eam: qui autẽ peccator ẽ capietur
ab ea. Ecce hoc inuem dicit eccłastes
unum & alterũ: ut inuenirem rati¬
onem quã ad huc querit anima
mea. & non inueni. Uirũ de mille
unũ repperi: mulierẽ ex om̃ib non
inuem. Solummͦ hoc inuemi qd̃ fece¬
rit ds̃ hominẽ rectum: & ipse se in¬
finitis miscuerit. questionib. Quis

Expanded text:
et. Sed et cunctis sermonibus, qui dicuntur, ne accommodes cor tuum: Ne forte audias servum tuum maledicentem tibi: scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis. Cuncta tentavi in sapientia. Dixi: Sapiens efficiar: Et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Lustravi universa animo meo, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam, et rationem: Et ut cognoscerem impietatem stulti, et errorem imprudentium: Et inveni amariorem morte mulierem quae laqueus venatorum est et sagena cor eius vincula sunt manus illius qui placet Deo effugiet eam qui autem peccator est capietur ab illa ecce hoc inveni dicit Ecclesiastes unum et alterum ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea et non inveni virum de mille unum repperi mulierem ex omnibus non inveni solummodo hoc inveni quod fecerit Deus hominem rectum et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus quis
Abbreviated transcription (Latin):
impinguabit᷑ locusta. & dissipabitur
capparis: qm̃ ibit homo in domũ eter¬
nitatis suȩ. & circuibunt inplatea plã¬
gentes. Ante quã rumpatur funis ar .xxxx¬
genteus. & recurrat uitta aurea. & con¬
teratur hẏdria suꝑ fontẽ. & confrin¬
gatur rota suꝑ tifternã : & reuertat᷑
puluis in terrã suã unde erat. & sp̃s¬

Expanded text:
impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: Quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae, et circuibunt in platea plangentes. Antequam rumpatur funiculus argenteus; et recurrat vitta aurea: Et conteratur hydria super fontem, et confringatur tota super cisternam: Et revertatur pulvis in terram suam unde erat, et sp
Abbreviated transcription (Latin):
cor stultoꝵ ubi leticia. Melius ẽ asa¬
piente corripi: quã stułtoꝵ adulatio¬
ne decipi. qͥa sic̃ sonitus spinarũ ar¬
dentiũ subolla: sic risus stulti. d &
hoc uanitas. Calumpnia conturbat
sapientẽ: & ꝑdet robur cordis illius.
Melior ẽ finis orationis quã pͥncipiũ.
Melior ẽ patiens: arrogante. Ne uelox
sis ad irascendũ: quia ira insinu stul

Expanded text:
cor stultorum ubi laetitia. Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi. Quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla, sic risus stulti: sed et hoc vanitas. Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior est patiens arrogante. Ne velox sis ad iras
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogato. Utilior ẽ sapientia cũ di¬
uitiis : & magis ꝓdest uidentib solẽ.
Sicut enim ꝓtegit sapientia : sic ꝓte¬
git pecunia. Hoc autem plus habet
eruditio & sapientia : quod uitã tribu¬
unt possessori suo. Considera oꝑadei:
quod nemo possit corrigere quẽ ille
despexerit. Indie bona fruere bonis:
& malam diem p̃caue. Sicut enim
hanc. sic & illam fecit ds̃ : ut non in¬
ueniat homo contra eum iustas que¬
rimonias. Hec quoq uidi indieb nati¬
ui tatis meȩ. Iustus perit in iustitia
sua: & impius multo uiuit tẽpore i
malitia sua. Noli ẽẽ iustus multum.
neq plus sapias quã necesse ẽ: ne ob¬
stupescas. Ne impie agas multũ : &
noli ẽẽ stultus. ne moriaris intẽpore

Expanded text:
sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit. In die bona fruere bonis, et malam diem praecave. Sicut enim hanc, sic et illam fecit Deus, ut non inveniat homo contra eum justas querimonias. Haec quoque vidi in diebus vanitatis meae: Justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas. Ne impie agas multum: et noli esse stultus, ne mo
Abbreviated transcription (Latin):
det bonum de labore suo: hoc donũ
dei ẽ. Didici qd̾ omĩa oꝑa quȩ fecit ds̃
ꝑseuerent inet̾num. Non possumꝰ eis
quicqͣm addere nec auferre: quȩ fecit
ds̃ ut timeatur. Quod factum ẽ idip¬
sum ꝑmanet: que futura sunt iam
fuerunt. & ds̃ instaurat qd̾ abitt ui¬
di sub sole in loco iudicii impietatẽ:
& in loco iusticiȩ iniquitatẽ. Et dixi
incorde meo. Iustũ & impiũ iutica¬
bit dñs: & tempꝰ omĩs rertunc erit.
Dixi incorde meo de filiis hominũ ut
ꝓbaret eos ds̃ : & ostenderet similes
ẽe bestiis. Iccirco unus interitus ẽ ho¬
minis & umentoꝵ: & equa utͥusq
conditio. Sic̃ moritur homo: sic &
illa moriunt᷑. Similiter spirant omĩa:
& nichil habet homo iumento ampliꝰ.
Cuncta subiacent uanitati: & omĩa
ꝑgunt adunũ locum. De terra facta
sunt : & interrã pariter reuertent᷑.
Quis nouit si sp̃s filioꝵ adam ascen¬
dat sursũ. & si sp̃s iumentoꝵ descen¬
oat deorsum: Et dep̃hendi nichil ẽed q¬

Expanded text:
uo hoc donum Dei est didici quod omnia opera quae fecit Deus perseverent in perpetuum non possumus eis quicquam addere nec auferre quae fecit Deus ut timeatur quod factum est ipsum permanet quae futura sunt iam fuerunt et Deus instaurat quod abiit vidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae iniqin corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis. Idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: simiet nichil habet homo iumento amplius. Cuncta subiacent vanitati et omnia pergunt ad unum locum. De terra facta sunt et in terram pariter revertentur. Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nichil esse
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta pariter oꝑient. Moritur doctꝰ
similiter ut indoctus: & iccirco tedi¬
uit me uitȩ meȩ. uidens mala ẽẽ uniu̾
sa sub sole: & cuncta uanitatẽ atq af¬
flictionẽ sp̃c. Rursus detestatus sum
omnẽ industriã meã: & quȩ sub sole
studiosissime laboraui. habiturus here¬
dem post me: quẽ ignoro. utrũ sapiens
an stultus futurus sit. Et dñabit᷑ in labo¬
rib meis quib desudaui: & sollicitus
fui. Et est quicqͣm tam uanum : Un¬
de cessaui. renuntiauitq cor meũ ultra
laborare subsole. Nam cum alius labo¬
ret insapientia & doctͥna. & sollicitudine:
homini ocioso quesita dimitcet: & hoc er¬
go uanitas & magnũ malum. Quid em̃

Expanded text:
cuncta pariter obruent moritur doctus cuncta pariter obruent moritur doctus similiter et indoctus et idcirco taeduit me vitae meae videntem mala esse unisole et cuncta vanitatem atque adflictionem spiritus rursum detestatus sum omnem industriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui et est quicquam tam vanum unde cessavi renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole nam cum alius laboret in sapientia et doctrina et sollicitudine homini otioso quaesita dimittit et hoc ergo vanit
Abbreviated transcription (Latin):
oculi mei ñ negaui eis: nec ꝓhibui
cor meũ quin om̃i uoluntate fruere¬
tur : & oblectaret se mnhis quȩ paraue¬
ram. Et hanc ratus sum partẽ meã:
si uterer labore meo. Cumq: me con¬
uertissem ad uniuersa oꝑa quȩ fece¬
runt manus mee: & ad labores inquib
frustra sudaueram: uidi inom̃ib uani¬
tatem & afflictionẽ animi. & nichil ꝑ ma¬
nere subsole. Transiui ad contemplan¬
dam sapientiam: erroresq & stulticiã.
Quid ẽ inquam homo ut sequi possit re¬
gem factorem suũ: Et iudi quia tantũ
p̃cederet sapientia stulticiã. quantũ dif¬
fert lux atenebris. Sapientis oculi inca¬
pite eius: stultus intenebris ambulat.
& dĩdici qd̾ unus utͥusq ẽẽt interitus.
Et dixi incorde meo. Si unus & stulti
& meus occasus erit. quid mͥ ꝓdest quod
maiorem sapientiȩ dedi oꝑam: Locu¬
tusq cum mente mea: animaduerti qd̃
hoc qͦq ẽẽt uanitas. Non enim erit
memoria sapientis. similit̃ ut stultim
ꝑpetuum : & futura tempora obliuione

Expanded text:
n negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite eius stultus in tenebris ambulat et didici quod unus utriusque esset interitus et dixi in corde meo si unus et stulti et meus occasus erit quid mihi prodest quod maiorem sapientiae dedi operam locutusque cum mente mea animadverti quod hoc quoque esset vanitas non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum et futura tempora oblivione
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mit ubera adeliciendũ lac: ex pͥmit
butyrũ. Et qui uehementer emulgit:
elicit sanguinẽ. Et qui ꝓuocat iras:
ꝓducit discordias. Uerba lamuhelis
regis. Uisio qua erudiuit cum mater
sua. Quid dilecte mi: quid dilecte
uteri mei: quid dilecte uotoꝵ meoꝵ:
ne dederis mulierib substantiã uiã:¬
& diuitias tuas ad delendos reges. No¬
li regib o lamuhel. noli regib dare
uinũ: quia nullum secretũ ẽ. ubi reg¬
nat ebrietas: ne forte bibant & obli¬
uiscantur iudicioꝵ. & mutent causã
filioꝵ pauꝑis. Date siceram merenti¬
b. & uinũ his qui amaro sunt animo.
Bihant & obliuiscant᷑ egestatis suȩ:
& doloris non recordentur amyiuuuĩ.

Expanded text:
mit butyrum et qui vehementer emungitur elicit sanguinem et qui provocat iras producit discordias verba Lamuhel regis visio qua erudivit eum mater sua quid dilecte mi quid dilecte uteri mei quid dilecte votorum meorum ne dederis mulieribus substantiam tuam et vias tuas ad delendos reges noli rvinum, quia nullum secretum est, ubi regnat ebrietas, ne forte bibant et obliviscantur iudiciorum filiorum pauperis. Date, ait, siceram moerentibus et vinum his, qui amaro sunt animo; bibant et obliviscantur egestatis suae, et doloris non recordentur amplius .
Abbreviated transcription (Latin):
tequã głificetur humiliat᷑. Qui priꝰ
respondet quã audiat: stultum se
ẽẽ demonstrat & confusione dignũ.
Sp̃s uiri sustentat imbecillitatẽ suã:
sp̃m uͦ adirascendũ facilem. qͥs pot̾it
sustinere. Cor prudens possidebit sci¬
entiam: & auris sapientiũ querit doc¬
trinam. Donũ hominis dilatat uiã
eius : & ante pͥncipes spatium ei fa¬
cit. Iustus prior accusator ẽ sui: uenit
amicus eius & inuestigabit eum. Con¬
tradictiones compͥmit sors: & inter
potentes qͦq diiudicat. Erater qͥ ad¬
iuuatur a fratre quasi ciuitas firma:
& iudicia quasi uectes urbiũ. De¬

Expanded text:
iliatur. Qui prius respondet quam audiat stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam: spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei fa Iustus prior est accusator sui: uenit amicus eius et inuestigabit eum. contradictiones conprimit sors, et inter potentes quoque diiudicat. frater, qui adiuuatur a fratre, quasi ciuitas firma, et iudicia quasi uectes urbium.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ascendit incęlum atq descendit:
quis continuit sp̃m inmanib suis: qͥs
colligauit aquas quasi inuestimento:
quis suscitauit om̃s t̃minos terrȩ: qd̾
nomen ẽ eius. & qd̾ nomen filii eius si
nosti: Omĩs sermodei: ignitus clipeus
ẽ sꝑantib in se. Ne addas qͥcqͣm uerbis
illius & arguaris: inueniarisq mendax.
Duo rogaui te : ne deneges mͥ anteqͣm
moriar. Uanitatẽ & uerba mendacia:
longe fac ame.Mendicitatẽ & diuiti¬
as ne dederis mͥ.tribue tantũ uictui
meo necessaria : ne forte saturatus
illiciar ad negandũ. & dicã quis est
dñs: & egestate compulsus furer & ꝑ
iurem nomen dei mei. Ne accuses seruũ
ad dñm suũ: ne forte maledicat tͥ &̾

Expanded text:
endit in caelum atque descendit quis continuit spiritum manibus suis quis conligavit aquas quasi in vestimento quis suscitavit omnes terminos terrae quod nomen eius et quod nomen filii eius si nosti omnis sermo Dei ignitus clypeus est sperantibus in se ne addas quicquam verbis illius et arguaris inveniarisque mendax duo rogavi te ne deneges mihi antequam moriar vanitatem et verba mendacia longe fac a me mendicitatem et divitias ne dederis mihi tribue tantum victui meo necessaria ne forte silliciar ad negandum, et dicam, Quis est Dominus? aut egestate compulsus furer, et perjurem nomen Dei mei. Ne accuses servum ad dominum suum, ne forte maledicat tibi, et
Abbreviated transcription (Latin):
bis non potest erudiri: quia quod di¬
cis intelligit: & respondere contẽpint.
Uidisti hominẽ uelocẽ ad loquendũ:
stultitia magis sꝑanda ẽ : quã illiꝰ cor¬
reptio. Qui delicate apueritia nutrit
seruũ suũ: postea illum sentiet con¬
tumacẽ. Wir iracundꝰ ꝓuocat rixas:
& qui adindignandũ facilis ẽ: erit
ad pectata ꝓcliuior. Suꝑbum sequei̾
humilitas: & humilem sp̃u suscipi¬
et gła. Qui cum fure partit᷑: odit¬
animã suam: adiurantem audit. & ñ
indicat. Qui timet hominẽ cito corruet.
qui sꝑat indño: subleuabitur. Multi
requirunt faciem pͥncipis: & adño iu¬
dicium egreditur singłoꝵ. Abhomi¬
nantur iusti uirum impiũ: & ab homi¬
nantur impii eos qui in recta sunt ua.
Uerba congregantis: filii uomentis.

Expanded text:
bis non potest erudiri: quia quod dibis non potest erudiri: quia quod dicis, intelligit, et respondere contemnit. Vidisti hominem velocem ad loquendum? stultitia magis speranda est, quam illius correptio. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem. Vir iracundus provocat rixas: et qui ad indignandum facilis est, erit ad peccatum proclivior. Superbum sequitur humilitas: et humilem spiritu suscipiet gloria. Qui cum fure particianimam suam: adjurantem audit, et non indicat. Qui timet hominem, cito corruet: qui sperat in Domino, sublevabitur: Multi requirunt faciem principis: et a Domino judicium egreditur singulorum. Abominantur justi virum impium: et abominantur impii eos, qui in recta sunt via. VERBA CONGREGANTIS FILII VOMENTIS.
Abbreviated transcription (Latin):
norat scientiam. Homines pestilentes
dissipant ciuitatẽ: sapientes uͦ auertunt
furorẽ. Uir sapiens si cum stulto con¬
tenderit: siue irascatur siue rideat.
non inueniet requiem. Uiri sanguinũ
oderunt simplicẽ: in iusti aut̃e quert̃
animã eius. Totum sp̃m suũ ꝓfert stul¬
tus: sapicus differt & reseruat in poste¬
rum. Princeps qui libenter audit uer¬
ba mendacii: om̃s ministros suos ha¬
bet impios. Pauꝑ & creditor obuiaue¬
runt sibi: utusq illuminator ẽ dñs.
Rex qui iudicat inueritate pauꝑes:
thronus eius in et̾num firmabit᷑. Uit¬
ga atqr correptio tribuent sapientiã:
puer autẽ qui dimittit᷑ uoluntati sue:
confundet matrẽ suã. In multiplica¬
tione impioꝵ multiplicabunt᷑ scele¬
ra: & iusti ruinas eoꝵ uidebunt. Pru¬
di filiũ tuũ & refrigerabit te: & da¬
bit delitias anime tuȩ. Cum ꝓpħia
defecerit: dissipabit᷑ popłs. Qui uero
custodit legem: beatus ẽ. Seruus uer¬

Expanded text:
norat scientiam homines pestilentes norat scientiam homines pestilentes dissipant civitatem sapientes avertunt furorem vir sapiens si cum stulto contenderit sive irascatur sive rideat non inveniet requiem viri sanguinum oderunt simplicem iusti quaerunt animam eius totum spiritum suum profert stultus sapiens differt et reservat in posterum princeps qui libenter audit verba mendacii omnes ministros habebit impios pauper et creditor obviam fuerunt sibi utriusque inluminator est Dominus rex qui iudicat in veritate pauperes thronus eius in aeternum firmabitur virga atque correptio tribuet sapientiam puer autem qui dimittitur voluntati suae confundet matrem suam in multiplicatione impiorum multiplicabuntur scelera et iusti ruinas eorum videbunt erudi filium tuum et refrigerabit te et dabit delicias animae tuae cum prophetia defecericustodit legem, beatus est. Servus ver
Abbreviated transcription (Latin):
iactat & ddilatat: iurgia concitat. Q
sꝑat indño: sanabitur. Qui confidit
in corde suo stultus ẽ: qui autẽ gradi¬
tur sapienter. iste laudabit᷑. Qui dat
pauꝑi: non inligebit. Qui despicit
deprecantẽ: suffinebit penuriã. Et¬
cum surrexerint impii abscondent᷑
homines: cum illi perierint. multi
plicabunt᷑ iusti. Uiro qui corripien¬
tem dura ceruice contẽpnit repentinꝰ
suꝑ uemiet interitus : & cum sanitas
non sequetur. In multiplicatione ius¬
toꝵ: letabit᷑ uulgus. Cum impii sũpse¬
rint pͥncipatũ: gemet popłs. Uir qͥ
amat sapientiã letificat patrẽ suũ:
qui autẽ nutrit scorta. ꝑdet sub¬
stantiã. R ex iustus criget terrã: uir
auarus destruet eam. Homo qͥ blan¬
dis fictisq sermonib loquit᷑ amico
suo: rete gxpandit gressib suis. Pec¬
cantẽ uirũ iniquũ inuoluet laque¬
us: & iustus laudabit atq gaudebit.
Nouit iustus causam pauꝑum: impiꝰ ig¬

Expanded text:
iactat et dilatat, iurgia concitat: qui iactat et dilatat, iurgia concitat: qui sperat in domino, sanabitur. qui confidit in corde suo stultus est qui autem graditur sapienter iste salvabitur qui dat pauperi non indigebit qui despicit deprecantem sustinebit penuriam cum surrexerint impii abscondentur hominplicabuntur justi. Viro, qui corripientem dura cervice contemnit, repentinus super eum veniet interitus: et eum sanitas non sequetur. In multiplicatione justorum laetabitur vulgus cum impii sumpserint principatum gemet populus vir qui amat sapientiam laetificat patrem suum qui autem nutrit scorta perdet substantiam rex iustus erigit terram vir avarus destruet eam homo qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo rete expandit gressibus eius peccantem virum iniquum involvet laqueus et iustus laudabit atque gaudebit novit iustus causam pauperum impius ig
Abbreviated transcription (Latin):
& ruinam utriꝰq quis nouit : hec
qͦq sapientib: cognoscere ꝑsonam
iniudicio non ẽ bonũ. Qui dicit im¬
pio iustus es: maledicent ei popłi. &
detestabunt᷑ eum trib. Qui argu¬
unt laudabunt: & suꝑ ipsos uemet
benedictio. Labia de osculabit᷑: qui
recta uerba respondit. Prepara fo

Expanded text:
et ruinam utrinsque quis nouit? haec et ruinam utrinsque quis nouit? haec quoque sapientibus: cognoscere personam in iudicio non est bonum. qui dicit impio: iustus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba respondit. Et po
Abbreviated transcription (Latin):
titudo tua. Erus eos qui ducunt᷑
ad mortẽ : & qui trahunt᷑ ad inte¬
ritum liberare ne cesses.Si dixeris
uires non suppetunt: qui inspector
ẽ cordis ipse intelligit : & seruatorẽ
anime tuȩ nil fallit. reddetq ho¬
mini iuxta oꝑa sua. Comede mel qͥa
bonũ ẽ: & fauum dulcissimũ gut¬
turi tuo. Sic & doctrina sapientie.
animȩ tuȩ. Quam cum in ueneris
habebis innouissimis spem: & spes
tua non ꝑibit. Ne insidieris & queras
impietatẽ in domo nisti: neq uastes
requiem eius. Septies enm cadet ius¬
tus & resurget: impii autẽ corruent
inmalũ. Cum cetiderir inimicus tu¬
us ne gaudeas: & inruina eius. ne ex¬
ultet cor tuũ: ne forte uideat dñs &
difpliceat ei: & auferat abeo iram suã.
Ne contendas cum pessimis. nec emu
leris impios: qm̃ non habent futuroꝵ
spem mali: & lucerna impioꝵ extm¬
guetur. Time dñm fili mi & regem:
& cum detractorib non cõmiscearis:
qm̃ repente consurget ꝑditio eoꝵ.

Expanded text:
titudo tua erue eos qui ducuntur titudo tua erue eos qui ducuntur ad mortem et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses si dixeris vires non suppetunt qui inspector est cordis ipse intellegit et servatorem animae tuae nihil fallit reddetque homini iuxta opera sua comede fili mi mel quia bonum est et favum dulcissimum gutturi tuo sic et doctrina sapientiae animae tuae quam cum inveneris habebis in novissimis et spes tua non peribit ne insidieris et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et displiceat ei et auferat ab eo iram suam ne contendas cum pesleris impios: Quoniam non habent futurorum spem mali, et lucerna impiorum exstinguetur. Time Dominum, fili mi, et regem: et cum detractoribus non commiscearis: quoniam repente consurget perditio eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝓspicientiũ: sic corda hominũ ma¬
nifesta sunt prudentib. Infernus & ꝑ¬
ditio non replebunt᷑: similiter & oculi
hominũ insatiabiles. Quomͦ ꝓbatur
inconflatorio argentũ & infornace
aurum: sic ꝓbatur homo ore laudantis.
Si contuderis stultum inpila quasi pthi¬
sanas feriente desiꝑ pilo: non auferet᷑
abeo stultitia eius. Diligenter agnosce
uultũ petoris tui: tuosq greges consi¬
dera. Non enim habebis iugiter potes¬
tatem: s corona tribuet᷑ ingenerati¬
ne generationũ. Aꝑta sunt prata & ap¬
paruerunt herbe uirentes: & collecta

Expanded text:
tus prospicientium sic corda hominum matus prospicientium sic corda hominum manifesta sunt prudentibus infernus et perditio non replentur similiter et oculi hominum insatiabiles quomodo probatur in conflatorio argentum et in fornace aurum sic probatur homo ore laudantis si contuderis stultum in pila quasi tisanas feriente desuper pilo non auferetur ab eo stultitia eius diligenter agnosce vultum pecoris tui tuosque greges considera non enim habebis iugiter potestatem sed corona tribuetur in generatione generationum aperta sunt prata et apparuerunt herbae virente
Abbreviated transcription (Latin):
met. Sic̃ auis tͣnsinigrans de nido suo:
sic uir qui relinquit locum suum. Un¬
gento & uariis odorib delectatur cor:
& bonis amici consilus anima dulcora¬
tur. Amicũ tuũ & amicũ patris tui ne
aris indie afflictionis tue. Melior ẽ uici¬
nus urxta. quã frater ꝓcul. Stude sapi¬
entie fili mi. & letifica cor meũ: ut pos¬
sis exꝓbranti respondere sermonẽ. Afl¬
tus iidens malum absconditus ẽ. pal¬
iuili tnͣseuntes sustinuere dispendia. uol¬
le uestimentũ eius qui spopondit ꝓex
traneo: & ꝓalienis aufer ei pignus. Qui
benedicit ꝓximo suo uoce grandi de
nocte consurgens: maledicenti similis
erit. Tecta ꝑstislantia indie frigoris:
litigiose mulieri comparant᷑. Qui reti¬
net eam quasi qui uentũ teneat: & ole¬
um dext̾e suȩ uacuabit ferrum ferro
acuitur: & homo exacuit faciem ami¬
ci sui. Qui seruat ficum comedet fruc¬
tus eius: & qui custos ẽ domꝰ sue głifica¬
bitur. Quomͦ in aquis resplendent uul

Expanded text:
 sicut avis transmigrans de loco suo, sic vir qui derelinquit locum suum. Unguento et variis odoribus delectatur cor: et bonis amici consiliis anima dulcoratur. Amicum tuum et amicum patris tui ne die afflictionis tuStude sapientiae, fili mi, et laetifica cor meum: ut possis exprobranti respondere sermonem. Astutus videns malum, absconditus est: parvuli transeuntes sustinuerunt dispendia. Tolle vestimentum ejus, qui spopondit, pro extraneo: et pro alienis, aufer ei pignus. Qui benedicit proximo suo voce grandi, de nocte consurgens maledicenti similis erit. Tecta perstillantia in die frigoris, et litigiosa mulier comparantur: Qui retinet eam, quasi qui ventum teneat, et oleum dexterae suae vocabit. Ferrum ferro acuitur, et homo exacuit faciem amici sui. Qui servat ficum, comedet fructus ejus: et qui custos est Domini sui, glorificabitur. Quomodo in aquis resplen
Abbreviated transcription (Latin):
li uio: ne tͣns grediaris terminos anti¬
quos: quos posuerunt patres tui. ui
disti uirum uelocẽ moꝑe suo: coram
regib stabit. nec erit ante ignobiles.
Quando sederis ut comedas cũ pͥncipe.
diligenter atrende que posita sunt an¬
te faciem tuã: & statue cultrũ inguitu¬
re tuo: si tamen habes potestatem in¬
ammã tuam. Ne desideres de cibis eiꝰ:
inquo ẽ panis mendacii. Noli labora¬
re ut diteris : s prudentie tue pone
modũ. Ne erigas oculos tuos ad opes
quas habere non potes: quia facient
sibi pennas quasi aquilȩ. & uolabuis
incelum. Ne cõmecdas cum homine
inudo. & ne desideres cibos eius:
qm̃ insimilitudine arioli & comec¬
toris estimat quod ignorat. Comede
& bibe dicet tibi: & mens eius non
ẽ tecũ. Cibos quos comederas euomes:
& ꝑdes pulchros sermones uios. In auribꝰ
insipientiũ ne loquaris: quia despici¬
ent doctrinam eloquii tui. Ne attingas
terminos paruuloꝵ: & agrum pupil¬

Expanded text:
li tuo? Ne transgrediaris terminos antili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quodisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est panis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorat comede et bibe dicet tibi et mens eius non est tecum cibos quos comederas evomes et perdes pulchros sermones tuos in auribus insipientium ne loquaris quia despicient doctrinam eloquii tui ne adtingas terminos parvulorum et agrum pupil
Abbreviated transcription (Latin):
ligata ẽ in corde pueri: & uirga dis¬
cipline fugabit eam. Qui calump¬
niatur pauꝑem ut augeat diuitias
suas: dabit ipse ditiori & egebit. Incli
na aurem tuam & audi uerba sapi¬
entiũ: appone autẽ cor addoctnam
meã que pulchra erit tibi cũ serua
tua. unde & ostendi eam tͥ hodie. fece
descripsi eam tͥ tripliciter in cogita¬
tionib & scientia. ut ostenderem tibi
firmitatẽ & eloquia ueritatis. respon¬
dere exhis illis qui miserunt te. Non
facias uiolentiã pauꝑi quia pauꝑ ẽ:
neq conteras egenũ in porta quia dñs
iudicabit causam eius: & configet eos
qui confixerunt anmã eius. Noli ami &l
tus ẽẽ homim iracundo neq ambu¬
les cũ inro furioso: ne forte discas se
ntas eius. & sumas scandalum amme
tuȩ. Noli ẽẽ tum his qui defigunt manꝰ
suas: & qui uades se offerunt ꝓdebitis.
Si enim non habes unde restituas: qͥd
cause ẽ ut tollant oꝑimentũ decubi¬

Expanded text:
ligata est in corde pueri et virga disligata est in corde pueri et virga disciplinae fugabit eam qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas dabit ipse ditiori na aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam. Quae pulchra erit tibi, cum servatua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Nfacias uiolentiam pauperi, quia pauper est, neque conteras egenum in porta, quia dominus iudicabit causam eius et configet eos qui confixerunt animam eius. noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum uiro furioso: ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae. Noli esse cum his, qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis: Si enim non habes unde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubi
Abbreviated transcription (Latin):
Ne sis testis frustra contra ꝓiximũ
tuũ: nec lactes quẽqm labiis tuis.
ne dicas quomͦ fecit mͥ sic faciã ei
reddam unicuiq scđ̃m opus siũ
Peragrum homuris pigri tͣnͣsiui & ꝑ xluii
uineam uiri stulti: & ecce totũ reple¬
uerant urtice: oꝑuerant suꝑficrem
eius spine. & maceria lapidũ destruc¬
ta erat. Quod cum uidissem posui in
corde meo: & exemplo didici discipli.¬
nam. Parum inquã dormies. modicũ
dormitabis: pauxillũ manꝰ conseres ut
quiescas: & ueniet tͥ quasi cursor eges¬
tas tua: & mendicitas quasi uir arma¬
tus. He quoq patabole salomonis: qͣs
tͣnstulerunt uiri erechie regis uida.

Expanded text:
Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. nec dicas: quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum. per agrum hominis pigri transiui et per uineam uiri stulti: et ecce totum repleuerant urticae, operuerant superficpinae, et maceria lapidum destructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam. Parum, inquam, dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres, ut quiescas: Et veniet tibi quasi cursor egestas tua, et mendicitas quasi vir armatus. HAE QUOQUE PARABOLAE SALOMONIS, QUAS TRANSTULERUNT VIRI E
Abbreviated transcription (Latin):
amicũ suũ: iusti autem liberabunt᷑
scientia. In bonis iustoꝵ exultabit
ciuitas : & inꝑditione impioꝵ erit
laudatio. Benedictione iustoꝵ exal¬
tabitur ciuitas: & ore impioꝵ sub¬
uertet᷑. Qui despicit amicũ suum
indigens corde ẽ: uir autẽ prudens
tacebit. Qui ambulat fraudulent̃
reuelat archana: qui autem file¬
lis ẽ. celat anini cõmissum. Ubi ñ
ẽ gubernator. popłs corruet: salus
autem ubi multa consilia. Affliget᷑
malo. qui fidem facit extraneo : qͥ
autem cauet laqueos. securus est.
Mulier gratiosa inuemiet głam: o
robusti habebunt diuitias. Benefa¬
cit animȩ suȩ uir misericors: qui
autẽ crudelis ẽ: & ꝓpinquos abicit.
Impius facit opus in stabile. semi¬
nanti autẽ iusticiã: merces fide¬
lis. Glementia p̃parauit uitam: &
sectatio maloꝵ mortẽ. Abominabile
qui simpliciter ambulant. Manus.
inmanu non erit innocens malus : se¬
men autẽ iustoꝵ saluabitur. Circulus

Expanded text:
amicum suum iusti autem liberabuntur amicum suum iusti autem liberabuntur scientia in bonis iustorum exultabit civitas et in perditione impiorum erit laudatio benedictione iustorum exaltabitur civitas et ore impiorum subvertetur qui despicit amicum suum indigens corde est vir autem prudens tacebit qui ambulat fraudulenter revelat arcana qui autem fidelis est animi celat commissum ubi non est gubernator populus corruet salus autem ubi multa consilia adfligetur malo qui fidem facit pro extraneo qui autem cavet laqueos securus erit mulier gratiosa inveniet gloriam et robusti habebunt divitias benefacit animae suae vir misericors qui autem crudelis est et propinquos abicit impius facit opus instabile seminanti autem iustitiam merces fidelis clementia praeparat vitam et sectatio malorum mortem abominabile qui simpliciter ambulant. manus in manu non erit innocens malus: semen autem iustorum saluabitur. Et pos
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria domꝰ tuȩ & ad uictũ ancills
tuis. Eugit impiꝰ nemine ꝑsequente:
iustus autẽ quasi leo confidens. absq
terrore erit. Propt̃ peccata terre mul¬
ti pͥncipes eius: & ꝓpter hominis sapi¬
entiam & honoꝵ scientiã quȩ dicunt᷑
lumpnians ꝑauꝑes: similis ẽ ymbri
uehementi. inquo paratur fames.
Qui derelinquunt legem: laudant
impium. Qui custodiunt: succendun¬
tur contra eum. Uiri mali non cogi¬
tant iudiciũ: qui autẽ requirunt
dnm̃ ammaduertunt omĩa. Melior ẽ
pauꝑ ambulans in simplicitate sua:
quã diues prauis itinerib. Qui custo¬
dit legem: filius sapiens ẽ. Qui autẽ
pascit cõmessatores: confundit pa¬
trem suũ. Qui coaceruat diuitias
usuris & fenore liberali: inpauꝑes
congregat eas. Qui declinat aurem
suam ne audiat legem: oratio eius
erit execrabilis. Qui decipit iustos
inina mala. in interitu suo corruet:
& simplices possidebunt bona eius.
Sapiens sibi uidet᷑ uir diues: pauꝑ
autẽ prudens scrutabit᷑ eum. In ex

Expanded text:
 ad victum ancillis tuis. Fugit impius nemine persequente: justus autem quasi leo confidens absque terrore erit. Propter peccata terre: multi principes ejus: et propter hominis sapientiam: et horum scientiam que dicuntur lumnians pauperes similis est imbri uehementi, in quo paratur fames, qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. uiri mali non cogitant iudicium: qui autem requirunt dominum, animaduertent omnia. melior est pauper ambulans in simplicitaquam dives in pravis itineribus. Qui custodit legem, filius sapiens est: qui autem pascit comessatores, confundit patrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet: et simplices possidebunt bona ejus. Sapiens sibi videtur vir dives: pauper autem prud
Abbreviated transcription (Latin):
terra deserta. quam cum muliere ryx¬
osa & iracunda. Thesaurus deside¬
rabilis & oleũ inhabitaculo iusti: &
imprudens homo disfipabit illud.
tium ascendit sapiens: & destruxit
robur fiducie enis. Qui custodit os
suũ & linguã suã: custodit ab angus¬
tiis animã suam. Suꝑb & arroganᷤ

Expanded text:
terra deserta, quam cum muliere rixterra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda. Thesaurus desiderabilis, et oleum in habitaculo justi: et imprudens homo dissipabit illud. tium ascendit sapiens, et destruxit robur fiduciae ejus. Qui custodit os suum, et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam. Superbus et arrogan
Abbreviated transcription (Latin):
gat thesauros lingua mendacii uanꝰ¬
& excors ẽ : & impingẽt ad laqueos
mortis. Rapine impioꝵ detrahent
eos: quia noluerunt facere iudiciũ.
Peruersa uia uiri. aliena ẽ : qui au¬
tem mundus ẽ. rectum opꝰ eius. Me-¬
lius ẽ seidere mangulo domatis:
quã cum muliere litigiosa. & indo¬
mo cõmumi. Anima impii deside¬
rat malũ: non miserebit᷑ ꝓximo suo.
Multato pestilente. sapientior erit
paruulus: & si sectetur sapientiã.
sumet scientiã. Ex cogitat iustus
de domo impii: ut detrahat impi¬
os amalo. Qui obturat aurem suam
ad clamorem pauꝑis: & ipse clamabit.
& non exaudictur. Munus abscon¬
ditũ extinguit iras: & donũ insinu
indignationẽ maximã. Gaudiũ iusto
ẽ facere iudiciũ: & pauor oꝑantib in
iquitate. Uir qui errauerit auia doc¬
trine: incetu gẏgantũ cõmorabit᷑.
Qui diligit epulas iegestate erit.
qui amat uinũ & pinguia. nondi¬
tabit᷑. Proiusto dabitur impus: &
ꝓrectis iniquus. Melius ẽ habitare in

Expanded text:
gat thesauros lingua mendacii, vanus est, et impingetur ad laqueos mortis. Rapinae impiorum detrahent eos, quia noluerunt facere judicium. Perversa via viri, aliena est: qui autem mundus est, rectum opus ejus. Melius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi anima impii desiderat malum non miserebitur proximo suo multato pestilente sapientior erit parvulus et si sectetur sapientem sumet scientiam excogitat iustus de domo impii, ut detrahat impios a malo. Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit, et non exaudietur. Munus absconditum exstinguit iras, et donum in sinu indignationem maximam. Gaudium justo est facere judicium, t a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur. Qui diligit epulas, in egestate erit: qui amat vinum, et pinguia, non ditabitur. Pro justo datur impius: et pro rectis iniquus. Melius est habitare in
Abbreviated transcription (Latin):
nicẽ. Lucerna dñi spiraculũ homi¬
nis: quȩ in uestigat omĩa secreta uen¬
tris. Misccłia & ueritas custodiunt
regem: & roboratur clementia thro¬
nus eius. Exultatio iuenũ fortitu¬
do eoꝵ: & dignitas senum canities.
Liuor uulneris absterget mala: &
plage in secretiorib uentris. Sicut
oiuisiones aquarũ. ita cor regis in

Expanded text:
ominis quae investigat omnia secreta ventris misericordia et veritas custodiunt regem et roboratur clementia thronus eius exultatio iuvenum fortitudo eorum et dignitas senum canities livor vulneris absterget mala et plagae in secretioribus ventris sicut divisiones aquarum ita cor re
Abbreviated transcription (Latin):
stultum delicie: nec seruũ domina¬
ri pͥncipib. Doctrina uiri ꝑ patien¬
tiam noscitur: & gła erus ẽ. miqua
p̃tergredi. Sicut fremitus leonis
ita oe regis ira: & sicut ros suꝑ her¬
bam. ita & hilaritas eius. Dolor pa¬
tris filius stultus: & tecta iugiter
pestilentia litigiosa mulier. Domꝰ
& diuitie dantur a parentib: adũo
autẽ ꝓpͥe uxor prudens. Pigredo im¬
mitcit soporem: & anima dissolu¬
ta esuriet. Qui custodit mandatũ
custodit aminã suã: qui autẽ negli¬
gic uias suas. mortificabi᷑t᷑. Fenerat᷑¬
oño qui museretur patpi: & uicissi¬
tudinem suam reddet ei. Erudi filiũ
tuum: ne desperes. Ad interfectionẽ
autẽ eius: ne ponas animã tuã. Qui
impatiens ẽ sustinebit dampnũ: &
cum rapuerit. aliud apponet. Audi
consiliũ & suscipe disciplinã: ut sis
sapiens in nouissimis tuis. Multȩ co¬
gitationes incorde uiri: uoluntas au¬
temdm̃ ꝑ manebit. Homo indigens
misericors ẽ: & melior pauꝑ quã uir

Expanded text:
liciae nec servum dominari principibus doctrina viri per patientiam noscitur et gloria eius est iniqua praetergredi sicut fremitus leonis ita et regis ira et sicut ros super herbam ita hilaritas eius dolor patris filius stultus et tecta iugiter perstillantia litigiosa mulier domus et divitiae dantur a patribus a Domino autem proprie uxor prudens pigredo inmittit soporem et anima dissoluta esuriet qui custodit mandatum custodit animam suam qui autem neglegit vias suas mortificabitur feneratDomino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir