comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patarchis .iiͦiͬ. generũ istoꝵ ꝑfectio con¬
cludat᷑. Habuit uxores iacob: habuit &
ancillas. Pariunt liberȩ : pariunt & ancillȩ.
& fiunt .xii. filii isrł. Si numeres om̃s
de quib nati st̃: ñ om̃s de liberis. ñ
om̃s de ancillis: s tñ om̃s de uno semi¬
ne. Quid gͦ fr̃s mei: Nũquid qui nati sc̃
de ancillis: non simul possedert̃ terram
ꝓmissionis cũ frĩb suis: Innienis ibi bo¬
nos filios iacob natos de ancillis: & bo¬
nos filios iacob natos de liberis. Nichil
illis obfuit natiuitas de uteris ancillarũ:
qͣn in patre cognouert̃ sem̃ suũ. & con¬
sequent̾ regnũ cũ frĩb tenuert̃. Quomͦ¬
gͦ in filiis iacob ñ obfuit illis qui nati
st̃ de ancillis quo minꝰ tenerent regnũ.
& terrã ꝓmissionis cũ fratrib ex ȩquo ac¬
ciꝑent: non illis obfuert̃ natales ancilla
rũ. s p̃ualuit sem̃ paternũ: sic quicũq

Expanded text:
patriarchis quatuor generum istorum perfectio conpatriarchis quatuor generum istorum perfectio concludatur. Habuit uxores Jacob liberas, habuit et ancillas: pariunt liberae, pariunt et ancillae, et fiunt duodecim filii Israel . Si numeres omnes de quibus nati sunt, non omnes de liberis, non omnes de ancillis: sed tamen omnes ex uno semine. Quid ergo, fratres mei? numquid qui nati sunt de ancillis, non simul possederunt terram promissionis cum fratribus suis? Invenimus ibi bonos filios Jacob natos de ancillis, et bonos filios Jacob natos de liberis. Nihil illis obfuit nativitas de uteris ancillarum, quando in patre cognoverunt semen suum, et consequenter regnum cum fratribus tenuerunt. Quom in filiis Iacob non obfuit illis qui nati sunt de ancillis, quominus tenerent regnum et terram repromissionis cum fratribus ex aequo acciperent; non illis obfuerunt natales ancillarum, sed praevaluit semen paternum: sic quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ds̃ de esau: s facit de iacob. Semen
Uterus unꝰ: diuersi qui nati st̃. Nũquid ñ
libera pepit iacob. quȩ libera peꝑit esau:
Luctabant᷑ in uentre matͥs suȩ. & dictũ ẽ
rebeccȩ cũ ibi luctarent᷑. Duo ppłi st̃ in
utero tuo. Duo hoĩes: duo ppłi. Bonꝰ ppłs.
malus ppłs: s tñ in uno uentre luctant᷑.
Quanti mali st̃ in ȩccłia: & unꝰ uterꝰ portat.
donec in sine difernant᷑. Et boni aduer¬
sus malos clamant: & mali aduersus bo¬
nos reclamant: & in unius uscerib utͥq
luctant᷑. Nũquid semꝑ simul ert: In sine
exit᷑ ad lucẽ: declarat᷑ natiuitas quȩ hic
in sacram̃tũ sigurat᷑: & tẽ apparebit iacob
dilexi. esau aũ odio habui. Iam gͦ inueni¬
mus fr̃s & de bonis bonos. de libera is aac:
& de malis malos. de ancilla ismahel: & de
bonis malos. esau de rebecca. De malis bo¬
nos ubi inuenimꝰ: restat iacob: ut in tͥb

Expanded text:
suum Deus de Esau; sed facit de Jacob. Semen suum Deus de Esau; sed facit de Jacob. Semen uterus unus, diversi qui nati sunt. Numquid non libera peperit Jacob, quae libera peperit Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarentur, Duo populi sunt in utero tuo . Duo homines, duo populi; bonus populus, malus populus: sed tamen in uno ventre luctantur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus uterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique luctantur. Numquid semper simul erunt? In fine exitur ad lucem, declarin sacramento figuratur: et tunc apparebit, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. 11. Jam ergo invenimus, fratres, et de bonis bonos, de libera Isaac: et de malis malos, de ancilla Ismael: et de bonis malos, Esau de Rebecca. De malis bonos ubi inveniemus? Restat Jacob, ut in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
malos mali: cũ &e qui baptizant & qͥ
baptizant᷑ inique & impie uiuunt. Per
malos boni: cũ mali st̃ qui baptizant: &¬
boni qui baptizant᷑. ꝑ bonos mali: cum
boni st̃ qui baptizant: & mali qui bapti¬
zant᷑. Quomͦ inuenimꝰ ista in trib istis no¬
minib ego sũ ds abrahã. & ds isaac. & ds
iacob: Ancillas accipimꝰ in malis: liberas
accipimꝰ in bonis. Pariunt liberȩ bonos:
sara peperit isaac. Pariunt ancillȩ ma¬
los: agar peꝑit isinahel. Habemꝰ in uno
abrahã &e illud genus. cũ ꝑ bonos boni:
& illud genꝰ cũ ꝑ malos mali. ꝑ bonos
mali: ubi figuratȩ st̃ libere. Libera erat
rebecca uxor isaac. Begite: peꝑit geminoᷤ.
Unus erat bonꝰ: alter malus. Habes aꝑ¬
te scripturã dicentẽ dĩ uoce: iacob dile¬
.xi. esau aũ odio habui. Istos duos gemi¬
it rebecca iacob & esau. Unꝰ inde eligit᷑:
alius imꝓbat᷑. Unus succedit in heredi¬
tatẽ. alter expereditat᷑. Non facit ppłm

Expanded text:
malos mali, cum et qui baptizant et qui malos mali, cum et qui baptizant et qui baptizantur, inique et impie vivunt: per malos boni, cum mali sunt qui baptizant; et boni qui baptizantur: per bonos mali, cum boni sunt qui baptizant, et mali qui baptizantur. 10. Quomodo invenimus ista in tribus istis nominibus, Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob? Ancillas accipimus in malis, liberas accipimus in bonis: pariunt liberae bonos; Sara peperit Isaac : pariunt ancillae malos; Agar peperit Ismael . Habemus in uno Abraham et illud genus cum per bonos boni, et illud genus cum per malos mali. Per bonos mali ubi figurati sunt? Libera erat Rebecca uxor Isaac: legite, peperit geminos, unus erat bonus, alter malus. Habes aperte Scripturam dicentem Dei voce, Jacob dilexi. Esau autem odio habui Istos duos genuit Rebecca, Jacob et Esau: unus inde eligitur, alius reprobatur; unus succedit in haereditatem, alter exhaeredatur. Non facit populum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is patrib ea consideremꝰ: qr habuer̃t
& illi ista iiͦiiͬ. genera. ꝑ bonos boni: an¬
nanias paulũ baptizauit. Quid ꝑ malos
mali: Dicit apłs quosdã p̃dicatores
eugłii. quos dicit ñ caste adnuntiare
solere eugliũ: quos tolerat in societate
xp̃iana. & dicit. Quid enĩ Dũ omnimͦ
siue occasione. siue ueritate. xp̃c adnun¬
tiet᷑: et in hoc gaudeo. Nũquid maliuolꝰ
erat: de de alieno malo gaudebat: S qr &e
tirabant. mali malos baptizabant. Si qͦs
isti ier baptizabant tales. quales admonet
dñs cũ dicit: quȩ dicunt facite. quȩ
aũ faciunt facere nolite: mali bonos bap¬
trrabant. Boni malos baptizabant: quomͦ
ã philippo scõ sẏmon magus baptiratꝰ ẽ.
Nota st̃ gͦ ista .iiͦiͬ. genera fr̃s mei. fcce
iterũ ea repeto: tenete illa: numerate
illa: aduertite illa. Cauete quȩ mala
st̃: tenete quȩ bona st̃. ꝑ bonos boni
nascunt᷑: cũ ꝑ scõs scĩ baptizant᷑. Per

Expanded text:
nostris patribus ea consideremus, quia habuerunt nostris patribus ea consideremus, quia habuerunt et illi ista quatuor genera. Per bonos boni: Ananias Paulum baptizavit . Quid per malos mali? Dicit Apostolus quosdam praedicatores Evangelii, quos dicit non caste annuntiare solere Evangelium, quos tolerat in societate christiana, et dicit, Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo . Numquid malevolus erat, et de alieno malo gaudebat? Sed quia tizabant, mali malos baptizabant: si quos isti baptizabant tales, quales admonet Dominus cum dicit, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite , mali bonos baptizabant. Boni malos baptizabant, quomodo a Philippo sancto Simon magus baptizatus est . Nota sunt ergo ista quatuor genera, fratres mei. Ecce iterum ea repeto, tenete illa, numerate illa, advertite illa; cavete quae mala sunt, tenete quae bona sunt. Per bonos boni nascuntur, cum per sanctos sancti baptizantur: per
Abbreviated transcription (Latin):
In omnib eñi xp̃ianis fr̃s attendite.
aut ꝑ malos nascunt᷑ boni: aut ꝑ bonos
nascunt᷑ mali: aut ꝑ bonos boni: aut ꝑ
malos mali. Amplius istis .iiͦiͬ. gene¬
rib ñ potes inuenire: Quȩ iterũ repetã
Aduertite. retinẽte: exciitite corda urã:
nolite pigri eẽ: capite. ne capiamini: qͦmͦ
boni. suto qr planũ ẽ. ł bonos boni: si
& qui baptizant boni st̃. & qui baptran¬
tur recte credunt: & in m̃bris ap̃i re¬
cte numerant᷑. ꝑ malos mali: si & qui
baptizant mali st̃. & qui baptizantur
duplici corde accedunt ad dm: & non
tenent eos mores quos audiunt in
ȩccłia: ut ñ ibi sint palea. s frum̃tum.
Quã enĩ multi sint: nouit caritas urã.
Per malos boni: aliquando baptizat ad¬
ulter: & qui baptizat᷑ iustificat᷑ ꝑ bonos
mali: aliqn qui baptizant scĩ st̃. qui
baptizant᷑ tenẽre uiã dĩ nolunt. suto fr̃s
notũ ẽẽ in eccłia & cotidianis exemplis¬
manifestari ea quȩ dicimꝰ: s in pͥorib

Expanded text:
n omnibus enim Christianis, fratres intendite, aut per malos nascuntur boni, aut per bonos nascuntur mali, aut per bonos boni, aut per malos mali: amplius istis quatuor generibus non potestis invenire. Quae iterum repetam, advertite, retinete; excutite corda vestra, nolite pigri esse: capite, ne capiamini, quomoboni. Puto quia planum est. Per bonos boni: si et qui baptizant, boni sunt: et qui baptizantur, recte credunt, et in membris Christi recte numerantur. Per malos mali: si et qui baptizant, mali sunt; et qui baptizantur, duplici corde ac edunt ad Deum, et non tenent eos mores quos audiunt in Ecclesia, ut non ibi sint palea, sed frumentum. Quam enim multi sint, novit Charitas vestra. Per malos boni: aliquando baptizat adulter, et qui baptizatur justificatur. Per bonos mali: aliquando qui baptizant, sancti sunt; qui baptizantur, tenere viam Dei nolunt. 9. Puto, fratres, notum esse in Eccquae dicimus: sed in prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
& dixer̃t apud semet ipsos. Ourus est
hic sermo. Quis potest eũ audire: suta¬
bant enĩ hoc dicere iħm. qđ eũ possent
concisũ sic̃ agnũ cõquere & manducare.
ecce illi dimisert̃ te. Et ille. Nũquid &e
uos uultis ire: Ostendere uolens qr ipse
illis erat necessarius. ñ illi erant xp̃o
necessarii: ne quis terreat. xp̃m q̃n dr
psalmi. Dixi dño d̾s meus estu: q̃m bonorũ
meoꝵ ñ eges. Si fueris sine do: minor eris.
Si fueris cũ dõ: maior ds ñ erit. Non ex te
ille maior: s tu sine illo minor. Cresce gͦ
in illo. Noli te subtrahere: ut quasi ille de¬
ficiat. Reficieris si accesseris: deficies si reces¬
seris. Integer manet te accedente: integer
manet ce te cadente. Cũ gͦ dixisset disci-¬
pulis suis nũquid & uos uultis ire: respon¬
dit petrus. petra illa uoce õium. Onẽ: ad
quẽ ibimꝰ: Uerbũ uitȩ ȩt̾nȩ habes. Bene
sapuit in ore eiꝰ caro dñi. Dñs aũ exposuit
eis & dix̃. Sp̃s ẽ qui uiuificat. Cũ dixisset

Expanded text:
semetipsos, Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Putabant enim hoc dicere Jesum, quod eum possent concisum sicut agnum coquere, et manducare: ecce illi dimiserunt te; et ille, Numquid et vos vultis abire? Ostendere volens quia ipse illis erat necessarius, non illi erant Christo necessarii. Ne quis terreat Christum, quaPsalmi: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum  bonorum meorum non eges. Si fueris sine Deo, minor eris; si fueris cum Deo, major Deus non erit. Non ex te ille major, sed tu sine illo minor. Cresce ergo in illo, noli te subtrahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; deficies, si recesseris. Integer manet te accedente, integer manet et te cadente. Cum ergo dixisset discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit Petrus, petra illa, voce omnium, Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Bene sapuit in ore ipsius caro Domini. Dominus autem exposuit eis, et dixit, Spiritus est qui vivificat: cum dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. id ẽ ad illũ tãquã maiorem
referã uitã meã: exinanitio mea
fecit. in qua me misit. Ut aũ qͥsq
uiuat ꝓpt̃ me. participatio facit:
qua manducat me. Ego utiq hu¬
miliatꝰ uiuo ꝓpt̃ patrẽ: ille erectus
uiuet ꝓpt̾ me. Si aũ ita dictũ est.
uiuo ꝓpt̃̾ patrẽ. qr ipse de illo. non
ille de ipso ẽ: sine detrim̃to eqͣli¬
tatis dictũ ẽ. Nec tn dicendo. & qͥ
manducat me. & ipse uiuet ꝓpter
me. eandem nrãm & suã ęqualitatẽ

Expanded text:
Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo, et qui manducat me, et ipse vivet propter me,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid respond& omnis qui uiuit: Cor¬
pus utiq meũ: uiuit de sp̃ũ meo.
Uis gͦ & tu uiuere de spu xp̃i: In cor¬
pore esto xp̃i. Nũquid enĩ corpus
meũ uiuit de sp̃u tuo: Deũ uiuit
de sp̃u meo: & tucĩ de tuo. Non
paulus hc̃ panẽ: unꝰ panis inquit
unũ corpus. multi sumꝰ. O sacram̃tũ
pietatis: o signũ unitatis: o uinculũ
caritatis. Qui uult uiuere. habet
ubi uiuat: habet un uiuat. Accedat.
retͣ. ut uiuificet᷑. Non abhorreat a
cõpage m̃broꝵ. N sit putre menbrũ
q resecari mereat᷑: ñ sit distortũ
de quo erubescat᷑: sit pulchrũ. sit
aptũ. sit sanũ: hȩreat corpori: uiuat
do De do nẽ laboret in terra: ut po¬
stea regnet in cęlo. Litigabant gͦ iu-
dei: adinuicẽ dicentes. Quomodo
potest hic nob̾ carnẽ suã dare ad
manducandũ: Litigabant utiq
adinuicẽ: q̃m panẽ concordiȩ ñ in¬
telligebant: nec sumere uolebant
Nã qui manducant tałe panẽ ñ liti-

Expanded text:
quid respondet omnis qui vivit? Corquid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, retur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelaei adinvicem, dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant. Nam qui manducant talem panem, non litiga
Abbreviated transcription (Latin):
uus: qui de cęlo descendi. Ideo uiuus.
quia de cęlo descendi. De cȩlo descen¬
dit & manna.S manna umbra
erat: iste ueritas ẽ.Si quis mandu¬
cauerit ex hoc pane: uiuet in ȩt̃nũ.
Et panis quẽ ego dabo. caro mea ẽ:
promundi uita. Hoc qn caperet
caro: qđ dix̃ panẽ carnẽ: Nocatur
caro: qđ ñ capit caro. Et ido magis
ñ capit caro: quia uocat᷑ caro Hoc
enĩ exhorruert: hoc ad se multũ
eẽ dixert̃: hoc ñ posse fieri putaue¬
runt. Caro mea est inquit promun-¬
di uita. Norunt fideles corpus xp̃i:
si corpus ap̃i eẽ ñ negligant. fiant
corpus xp̃i: si uolunt uiuere de spũ¬
Sp̃m dico. quȩ aĩa uocat᷑: qua constat
qđ hõ es. Constas enĩ ex aĩa &e cor¬
pore. Habes itaq sp̃m inuisibiłe: cor¬
pus uisibile. Dic mͥ: quid ex qͦ uiuat.
Sp̃s tuus uiuit ex corpore tuo: an
corpus tuũ ex sp̃u tuo: Lespond&
omnis qui uiuit. Qui aũ hoc non
potest respondere: nescio si uiuit.

Expanded text:
vus qui de coelo descendi. » Ideo vivus, vus qui de coelo descendi. » Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. « Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. » Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro. Et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc assimulatum esse dixerunt, hoc non fieri putaverunt. « Caro mea est, inquit, pro mundi vita. » Norunt fisi corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uolunt uiuere de spSpiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit:
Abbreviated transcription (Latin):
transiert̃: & om̃s in moysen bapti¬
tati st̃. in nube & in mari: & om̃s
eande ȩscã spiritalẽ manducauer.
poralem alterã. Quia illi manna:
nos aliud. Spiritalem uͦ quã nos:
s patres nrĩ. ñ patres illoꝵ: quib
nos similes sumꝰ. ñ quib illi simi¬
dem potũ spiritałe bibert̃. Aliud
illi. aliud nos. sed specie uisibili:
qđ tñ hoc ide̾ significaret uirtute
spiritali. Quomͦ enĩ eundem po¬
tũ: Bibebant inquit de spiritali.
sequente petra: petra aũ. erat xp̃c.
Inde panis. inde potus: petra xp̃c
in signũ. Uerus xp̃c: in uerbo &
in carne. Et quomͦ bibert̃: ꝑcussa
ẽ petra de uirga bis. Gemina per¬
cussio: duo ligna crucis significat.
Hic ẽ gͦ panis de cęlo descendens:
ut si quis ex ipso manducauerit.¬
ñ moriat᷑. Sed qđ ꝑtinet ad uirtu¬
tẽ sacram̃ti: ñ quod ꝑtinet ad uisi¬
bile sacram̃tũ. Qui manducat intꝰ
ñ foris: qui manducat in corde. ñ
qui p̃mit dente. Ego sũ panis ui¬

Expanded text:
it: Omnes in Moysen baptizati sunt in nube et in mari; et omnes eamdem escam spiritalem manducaverunt ; poralem. Alteram quia illi manna, nos aliud. Spiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi simidem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, alliud nos, sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali consequente eos petra. Petra autem erat Christus. Inde panis, inde potus. Petra Christus in signo, verus Christus in verbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaveritnon moriatur. Sed quod pertinet ad uirtutem sacramenti, non quod pertinet ad uisibile sacramentum. Qui manducat intus non foris, qui mandqui premit dente. « Ego sum panis vi
Abbreviated transcription (Latin):
dã ad exitium. Nes uͦ ipsa cuiꝰ sacra¬
m̃tũ ẽ. omĩ hõi ad uitã. nulli ad¬
ad exitiũ: qͥcũq eiꝰ particeps fuerit.
Ne aũ putarent sic in isto cibo &
potu ꝓmitti uitã ȩternã. ut qui
eã sumerent. iã nec corpore moreren¬
tur: huic cogitationi est dignatꝰ
occurrere. Nã cũ dixisset. qͥ man¬
ducat meã carnẽ & bibit meum
sanguinẽ habet uitã ȩternam:
continuo subiecit. Et ego resusci¬
tabo eũ in nouissima die: ut ha¬
beat interĩ scđm sp̃m uitã ȩt̃nã.¬

Expanded text:
 sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum vita
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝓpt̾ patrẽ missus ab illo: qͥa sem& ipsũ
diens usq ad mortẽ crucis. Si
enĩ scđm id accipimꝰ. uiuo ꝓpter
patrẽ qd alibi ait. pat̾ maior ẽ.
sic̃ & nos uiuimꝰ ꝓpt̃ ipsũ qͣ maior
ẽ nob̾: hoc ex eo qđ missus ẽ. factũ
met ipsuis est: & formȩ seruilis ac¬
ceptio Qđ recte intelligit᷑: serua¬
ta etiã filii cũ patre ęqualitate
naturȩ. Maior enĩ ẽ pat̾ hominis

Expanded text:
 missus ab eo; quia semetipsum diens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum met ipsius est, et formae servilis acceptio. » Quod recte intelligitur, servata etiam filii cum Patre aequalitate naturae. Major est enim Pater homin
Abbreviated transcription (Latin):
caueritis carnẽ filii hoĩs. & biberitis¬
Hȩc ñ utiq cadauerib s uiuentibus
loquebat᷑. Unde ne istã uitã intel-¬
ligentes. & de hac re litigarent: se¬
quutꝰ adiunx̃. Qui manducat meã
carnẽ. & bibit meũ sanguinẽ: habce
uitã ȩternã. Hanc gͦ ñ habet. qui
istũ panẽ ñ manducat: nec istum
sanguinẽ bibit. Nã tẽporalẽ uitã
sine illo habere homines possunt:
ȩternã uͦ oĩno ñ possunt. Qͥ gͦ eius
ñ manducat carnẽ. nec bibit eiꝰ
sanguinẽ: ñ habet in se uitam.¬
Et qui manducat eius carnẽ & bibit
eiꝰ sanguinẽ: habet uitã. Ad utrũq
aũ respond&: qđ dix̃ eternã. Non
ita ẽ in hac ęsca: quã sustentande
huiꝰ tẽporalis uitȩ causa sumimus.
Nam qui eã ñ sũpserit. ñ uiuet: nec
tñ qui eã sũpserit. uiuet. fieri enĩ
potest ut senio. uł morbo. uel ali¬
quo casu: plurimi & qui eã suͣpseruł
moriant᷑. In hoc uero cibo & potu.
id ẽ corpore & sanguine dñi: non¬

Expanded text:
eritisHaec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes, de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguineus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id e
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ me potestis agnoscere: Om̃s reg¬
ni illiꝰ hoĩes docibiles dĩ er̃t: non¬
ab hominib audient. Et si ab hõib
audiunt: tñ qđ intelligunt intus
dat᷑: intꝰ choruscat᷑: intꝰ reuelat᷑.
Quid faciunt homines forinsecus
adnuntiantes: Quid facio ego
mͦ cũ loquor: Strepitũ uerborũ
ingero aurib ur̃is. Nisi gͦ reuelet
ille qui intꝰ ẽ. quid dico. aut quid
loquor: Exterior cultor arboris: in¬
terior ẽ creator. Qui plantat ce ri-¬
gat: extrinsecus oꝑat᷑. Hoc facimꝰ
nos. Sed neq qui plantat ẽ aliqͥd
neq qui rigat: s qͥ increm̃tũ dat
om̃s: Omis qui audit a patre &
didicit: uenit ad me. Uidẽte qͦmͦ
trahit pat̾. Docendo delectat᷑: non
necessitatẽ imponendo. Ecce qͦmͦ
tͣhit. Erunt om̃s docibiles dei: trahere
dĩ ẽ. Omnis qui audit a patre &
didicit uenit ad me: trahere diẽ.¬
xp̃c nichil hic docuit. Quid qͦd patrem
magistrũ hoĩes ñ udert: filium
uidert̃: filius dicebat: s pat̾ doce¬

Expanded text:
potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, nonab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me: trahere De nihil hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater doce
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse xp̃c trahat. Quare uoluit dice
re. quẽ traxerit pat̾: Si trahendi
sumꝰ: ab illo trahamur. cui dicit quę¬
dam quȩ diligit. Post odorẽ unguen¬
toꝵ tuoꝵ curremꝰ. S quid intelligi
uoluit aduertamꝰ fr̃s: & quantum
possumꝰ capiamꝰ. Trahit pat̾ ad filiũ
eos qui ꝓpterea credunt in filiũ: qr
eũ cogitant patrẽ habere d̃m. Deus
enĩ pat̾ ȩquałe sibi genuit filium:
et qui cogitat atq in fide sua sen
tit. & ruminat ȩquałe ẽẽ patͥ eũ
in quẽ credidit᷑ ipsũ trahit pater
ad filiũ. Arrius credidit creaturã:
ñ eũ traxit pat̾: qi ñ considerat pa¬
trẽ: qui filiũ ñ credit ȩquałe. Quid
dicis o arri: Quid heretice loqueris:
s quẽ fecit ds̃ uerus. Non te traxit
pat᷑. Non enĩ intellexisti patrẽ: cuiꝰ
filiũ negas. Aliud cogitas. ñ ẽ ipse
filiꝰ. Nec a patre traheris. nec ad siliũ
pat̾ eũ traxit. Quẽ tͣxit pat᷑: Tu es
inquit xp̃c: filiꝰ dĩ uiui. Non sicut

Expanded text:
istus trahat? Quare voluit dicere, Pater quem traxerit? Si trahendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus capiameos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium, et qui cogitat atque itit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium Pater eum traxit. Quem Pater traxit, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
paulus apłs dicit. Ac ꝑ hoc. qui
esurit hc̃ panẽ. esuriat iusticiam:
sed iusticiã. quȩ de cęlo descendit:
iusticiã. quã dat cds. ñ quam sibi
facit homo.Si enĩ nullam sibi hõ
faceret iusticiã: ñ diceret ide apłs
de iudȩis. Ignorantes enĩ dĩ iusti¬
ciã. & suã uolentes constituere: iu¬
sticiȩ dĩ ñ sunt subiecti. Inde erans
isti qui panẽ de cęlo descendentẽ
ñ intelligebant: quia sua iusticia
saturati. iusticiã dĩ ñ esuriebant.
Quid ẽ hoc. iusticia di. & iusticia ho-¬
minis: Iusticia dĩ hic dr̃. ñ qua iu¬
stus ẽ ds: s quã dat hõi ds. ut iu¬
stus sit hõ ꝑ dm̃. Quȩ aũ erat illoꝵ
iusticia: Qͥa de suis uirib p̃sume¬
bant: & quasi impletores legis seip¬
sos ex sua uirtute dicebant. Nemo
aũ implet legẽ. nͥ quẽ adiuuerit
grã: id ẽ panis qui de cęlo descendit.
Legis enĩ plenitudo. cõpendio ut
ait apłs: caritas ẽ. Caritas. ñ nũmi:
fecit cęlũ & terrã. Unde ista caritaᷤ¬

Expanded text:
Paulus apostolus dicit . Ac per hoc qui esurit hunc panem, esuriat justitiam; sed justitiam quae de coelo descendit, justitiam quam dat Deus, non quam sibi facit homo. Si enim nullam sibi homo faceret justitiam, non diceret idem apostolus de Judaeis, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Inde erant isti qui panem de coelo descendentem non intelligebant, quia sua justitia saturati, justitiam Dei non esuriebant. Quid est hoc, justitia Dei et justitia hominis? Justitia Dei hic dicitur, non qua justus est Deus, sed quam dat homini Deus, ut justus sit homo per Deum. Quae autem erat illorum justitia? Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio ut ait Apostolus, charitas est : charitas non nummi, fecit coelum
Abbreviated transcription (Latin):
confitentẽ: & nescis credentẽ. S
nec debes uocare confitentẽ: quẽ
iudicas ñ credentẽ. Hoc ẽ enĩ
confiteri: dicere qđ habes ĩ cor¬
de. Si aũ aliud in corde habes.
aliud dicis. loqueris ñ confiterisꝰ.
nemo utiq facit inuitꝰ. qui aũ
trahit᷑. tãquã inuitꝰ cogi uidet᷑.

Expanded text:
confitentem, et nescis credentem. Sed confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanqu
Abbreviated transcription (Latin):
ibi satiat᷑. Quid gͦ talib murmu¬
rantib respondit iħc: Nolite mur¬
murare inuicem. Taquam dicens.¬
Scio quare ñ esuriatis: & istũ panẽ
ñ intelligatis. neq quęratis. Noli¬
te murmurare inuicem. Nemo po¬
test uenire ad me: nͥ pat̾ qͥ misit
me traxerit eũ. Magna grẽ cõm̃¬
datio. Nemo uenit: nͥ tractus. Quẽ
trahat. & quẽ ñ trahat: quare illũ
trahat. & illũ ñ trahat: noli uelle
iudicare. si ñ uis errare. Semel
accipe: & intellige. Nondũ trahe¬
ris: Ora ut traharis. Quid hic di¬
inuiti credimꝰ. gͦ uiolentia adhi¬
bet᷑: ñ uoluntas excitat᷑. Intrare
quisquã eccłiam potest nolens:
accedere ad altare potest nolens:
acciꝑe sacram̃tũ potest nolens:
credere ñ potest nͥ uolens. Si
corpore crederet᷑: fieret ĩ nolentib.
S ñ in corpore credit᷑. Apłm audi
Corde credit᷑ ad iusticiã. Et quid
sequit᷑: Ore aũ confessio fit ad
salutẽ. De radice cordis. surgit
ista confessio. Aliquando audis

Expanded text:
satiatur. 2. Quid ergo talibus murmurantibus respondit Jesus? Nolite murmurare ad invicem. Tanquam dicens,Scio quare non esuriatis, et istum panem non intelligatis neque quaeratis. Nolite murmurare ad invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic diinviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis
Abbreviated transcription (Latin):
ab ubertate domꝰ tue. & torrente
uoluptatis tuȩ potabis eos. q̃m apud
te ẽ fons uitȩ. & in lumine tuo uide¬
bimꝰ lumen: Da amantẽ: & sentit
qd̃ dico. Da desiderantẽ. da feruen¬
tẽ: da in ista solitudine ꝑegrinantẽ
atq sitientẽ: & fontẽ ȩt̾ne patriȩ
suspirantẽ.Da talem: & scit qͥd dicã.

Expanded text:
 tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
tare possumꝰ. Non qr patrẽ uidit
quisquã: nͥ is qui ẽ a dõ hic uidet
patrẽ. Quid ẽ qđ ait ego uidi pa¬
Quid ẽ aũ uos trahi a patre. nͥ disce¬
re a patre: Quid ẽ discere a patre:
nͥ audire a patre: Quid ẽ audire
a patre: nͥ audire uerbũ patͥs. id ẽ
me: Ne forte gͦ cũ dico uob̾. om̃is
qui audiuit a patre & didicit. di
patre: A meipso audite. Non quia
patrẽ uidit qͥsquã: s qͥ ẽ a cdo hic ui¬
det patrẽ. Ego noui patrẽ: ab illo sũ.
Sed quomͦ uerbũ ab illo cuiꝰ ẽ uer¬

Expanded text:
atrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi PaQuid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et dPatre? a meipso audite, non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem, ego novi Patrem, ab illo sumus, sed quom
Abbreviated transcription (Latin):
patres maloꝵ: infideles patres infi-¬
deliũ: murmuratores. patres mur¬
muratoꝵ. Nã de nulla re mag̃ dñm
offendisse ille ppłs dictus ẽ: quam
contra din murmurando. Iđo &
dñs uolens eos ostendere taliũ fili¬
os. hinc ad eos cenit. Quid murmu¬
ratis inuicẽ: murmuratores. filii mͣ¬
muratoꝵ : Patres uri manna man¬
ducauer̃t: & mortui st̃. Non quia
malũ erat manna: s qr male man¬
ducauert̃. Hic ẽ panis: qui de cęlo
descendit. Hunc panẽ. significaũ
manna: hunc panẽ. significat alta¬
re dĩ. Sacram̃ta illa fuert: in signis
diuersa st̃: in re quȩ significat᷑ pa

Expanded text:
patres malorum, infideles patres infipatres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos cratis in invicem, murmuratores filii murmuratorum: patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt. Non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis diversa, in re quae significatur pa
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ: aliud uirtꝰ sacramenti.
Quã multi de altari accipiunt. ce
moriunt᷑: de accipiendo moriunt᷑:
Unde dicit apłs: iudiciũ sibi man¬
aucat & bibit. Non enĩ buccella
pit᷑: & cũ accepit. in eũ inimicus
intrauit: ñ qr malũ accepitꝰ s quia
bonũ. male malus accepit. Uidete
E fr̃s panẽ cȩlestẽ. Spiritalit̾ in an-¬
ducate: innocentiã ad altare appor¬
tate. Peccata & si st̃ cotidiana: uel
ñ sint morufera. Antequã ad al¬
tare accedatis: adtendite qͥo dicatis
Dimitte nob̾ debita nr̃a: sicut & nos
dimitimꝰ debitorib nr̃is. dimittis:
dimittet᷑ tͥ. Securus accede. Panis ẽ:
ñ uenenũ. S uide si dimittis. Nã si
ũ dimittis. m̃tiris: & ei mentiris quẽ
ñ fallis. Mentiri dõ potes: fallere dm¬
ñ potes. Nouit ille qͥd agat. Intꝰ te ui¬
det᷑: intꝰ te examinat: intꝰ te inspicit:
intꝰ iudicat: intꝰ aut dãpnat. aut
coronat. Patres gͦ istoꝵ. id ẽ mali

Expanded text:
Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella pit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali
Abbreviated transcription (Latin):
& carni susceptȩ uitã ȩternã. Mori
uenit: s die t̾cia resurrex̃. Int̾ uer¬
bũ suscipiens. & carnẽ resurgentẽ:
mortui st̃. Quare manducauert̃.
&e mortui st̃: Quia qđ udebant
credebant: qd ñ uidebant ñ intel¬
ligebant. Ideo patres ur̃i qi similes
mortẽ istã. uisibilem & corporalem:
nũquid nos ñ morimur qͥ mandu¬
camꝰ panẽ de cęlo descendentẽ: Sic
sunt mortui & illi. quẽ admodũ nos
sumꝰ morituri: quantũ adtinet ut
dixi ad mortẽ huiꝰ corporis uisibile
atq carnalem. Quantũ aũ ꝑtinet
ad illã mortẽ de qua terret dñs.
qr mortui st̃ patres istoꝵ: manduca¬
uit manna &e moyses. manducauit
manna & aaron. manducauit man¬
na &e finees. manducauert̃ ibi mul¬
ti qui dño placuert̃ & mortui ñ
sunt. Quare: Quia uisibilem cibũ
spiritalit̃ intellexert̃. Si spiritaliter
esuriert: sp̃italit̃ gustauert̃: ut spi¬
ritalit̾ satiarent᷑. Nlã &e nos hodie
accspimꝰ uisibiłe cibũ: s aliud est

Expanded text:
vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio erat uerbũ. Non in pͥnci¬
pio fecit ds uerbũ: quomͦ in prin¬
cipio fecit ds̃ cęlũ & terrã. fcce qr
ñ ẽ creatura. Disce trahi ad filium
a patre. Doceat te pat̾: audi uerbũ
eiꝰ. Qđ uerbũ eiꝰ inquis audio: In
pͥncipio erat uerbũ. Non factũ ẽ:
s erat. Et uerbũ erat apud dm:
& ds erat uerbũ. Quomͦ homines

Expanded text:
. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo hom
Abbreviated transcription (Latin):
admoneat qđ sequit᷑. Amen am̃
dico uobis qui credit in me: habet
uitã ȩternã. Leuelare se uoluit.
quid eẽt. Nã cõpendio dicere potu¬
it: qui credit ii me habet me. Ipse
Qui gͦ credit in me inquit. it ĩ me:
& qui it in me. habet me. Quid
ẽ aũ habere me: Habere uitã et̃¬
nã. Uita ęt̾na mortẽ assũpsit: uita
ȩt̃na mori uoluit: s de tuo. ñ de
suo. Accepit a te: ubi moreret᷑ ꝓte.
Ab hominib enĩ carnẽ assũpsit: s ñ
more hominũ. Nã patrẽ habens in
cȩlo. matrẽ elegit in t̾ra: et illic
natꝰ sine matre. & hic sine patre.
Assũpsit gͦ uita mortẽ: ut uita oc¬
cideret mortẽ. Nã qui in me cre¬
dit inquit: habet uitã ęt̃nã. Non
qđ patet: s qđ latet. Uita enim
ȩt̃na. uerbũ in pͥncipio erat apud

Expanded text:
 Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat ap
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: &e a patre tractus ẽ. Beatꝰ es symon
bariona: qr ñ tͥ reuelauit caro &
sanguis: s pat̾ m̃s qui in cęlis est.
Ista reuelatio: ipsa ẽ adtractio. Ra¬
mũ uiride ostendis oui: & trahis
ilła. Nuces puero demonstrant᷑. &
trahit᷑: & quo currit trahit᷑. Amando
trahit᷑: sine lesione corporis trahit᷑:
cordis uinculo trahit᷑. Si gͦ ista q̃
int̾ delitias uoluptatesq t̾renas re¬
uelant᷑ amantib trahunt. q̃m uerũ
ẽ. trahit sua quẽq uoluptas: ñ tͣhit
reuelatꝰ xp̃c a patre: Quid enĩ fortiꝰ
desiderat aĩa quã ueritatẽ: Quo
auidas fauces habere debet. ũn op-¬
tare ut sanũ sit intus palatũ uera
iudicandi. nͥ ut manducet & bibat
sapientiam. iusticiã. ueritatem. ȩt̃ni¬
tatẽ: Ubi aũ hoc. ibi meliꝰ: uerius
ibi. pleniꝰ ibi. Nam hic faciliꝰ possumꝰ
esurire. & hoc si bonam spem habemꝰ:
quã satiari. Beati enĩ inquit qͥ esuri¬

Expanded text:
 es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim, inquit, qui esuri
Abbreviated transcription (Latin):
ad me uenit nͥ pat̾ qui misit me
traxerit eũ: quid subiecit: Et ego
resuscitabo illũ: in nouissimo die.
Leddo illi qđ amat: reddo qđ sperat:
uidebit qđ adhuc ñ uidendo cre¬
didit᷑: manducabit qđ esurit: satu¬
rabit᷑ eo qd̃ sitit. ubi: In resurrõne
mortuoꝵ: qr ego resuscitabo eũ in
nouissimo die. Scriptũ ẽ in ꝓpħis:¬

Expanded text:
qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo qmortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. Scriptum est eni
Abbreviated transcription (Latin):
tangebat stantẽ: quomͦ tangeret
ad patrẽ ascendentẽ: Sic tñ. sic se
tangi uoluit: sic tangit᷑ ab eis. a qͥb
bñ tangit᷑. Ascendens ad patrẽ. ma¬
nens cũ patre: ȩqualis patͥ. Inde. &
hic si aduertis: nemo uenit ad me
nͥ quẽ pat̾ adtraxerit. Noli te cogi¬
tare inuitũ trahi. Inuitꝰ trahit᷑ ani¬
mus: s amore. Nec timere debemꝰ.
ne ab hõib qui uerba ppendunt.
& a reb maxime cdiuinis intelligen¬
dis longe remoti sunt. in hoc scrip¬
turarũ sc̃arũ eugłico uerbo forsitan
rep̃hendamur: & dicat᷑ nob̃. Quomͦ
uoluntate credo. si trahor: Ego dico:
Parũ ẽ uoluntate: &aã uoluptate trã¬
heris. Quid ẽ trahi uoluptate: De¬
lectare in dño: & dabit tͥ petitiones
cordis tui. Est quȩda uoluptas cor¬
dis: cui panis dulcis ẽ. ille cęlestis.
Porro si poete dicere licuit. trahit
sua quemq uoluptas: ñ necessitas s
uoluptas: ñ obligatio s delectatio:

Expanded text:
tangebat stantem, quomodo tangeret tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio:
Abbreviated transcription (Latin):
nemo uenit ad me nisi pat̾ qui
misit me traxerit eũ. Si trahit᷑ ait
aliquis: inuitꝰ uenit. Si inuitꝰ uenit:
nec credit. Si ñ credit: nec uenit.
Non enĩ ad xp̃m ambulando cur¬
rimꝰ s credendo. Nec motu corpo¬
ris. s uoluntate cordis accedimus.
Ideo illa mulier quȩ fimbriã tẽtigit
magis tetigit. quã turba quȩ p̃ssit.
Ideo dñs dix̃. Quis me tetigit: Et mi¬
rantes discipuli. dixert̃ Turbȩ te
cõprimunt: & dicis quis me teugit:
Et ille repetiuit. Tetigit me aliqͥs.
Illa tangit: turba p̃mit. Quid est
tetigit: nͥ credidit: Unde & mulie¬
ri illi post resurrectionẽ dix̃. uolen¬
ti se mittere ad pedes eiꝰ. Noli me
tangere: ñdũ enĩ ascendi ad patr̃ẽ meum.
Quod uides. hoc solũ me ẽẽ putas. Nlo¬
li me tangere. Quid ẽ hoc: solũ
me ẽẽ putas qđ tͥ appareo. Noli sic
credere. hoc ẽ noli me tangere. ñdũ
enĩ ascendi ad patrẽ meũ. Tibi ñ ascendi:
nã inde nũquã recessi. In t̾ra non

Expanded text:
o venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non
Abbreviated transcription (Latin):
cęlo longe erant. nec eũ esurire no¬
uerant. fauces cordis languidas
habebant: aurib aptis surdi eratł.
Nidebant: & cȩci stabant. Panis qͥipe
iste: interioris hoĩs querit esuriẽ.
Unde alio loco dicit. Beati qͥ esuri¬
unt & sitiunt iusticiã: qm ipsi sa

Expanded text:
 pane de coelo longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant, videbant et caeci stabant. Panis quippe iste interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa: Respondit eis ioħs: & dixit. Ego
baptizo in aqua: medius aũ ur̃m
stetit quẽ uos nescitis. Humilis enĩ
nͣ uidebat᷑: & ꝓptͬea lucerna accensa
est. Uidete quomͦ dat locũ: qͥ aliud
posset putari. Ipse ẽ qͥ post me ue¬
nit. ante me factus ẽ. sic̃ iã diximꝰ:
id ẽ ante positus ẽ mͥ: cuiꝰ ego ñ sum

Expanded text:
propheta? Respondit eis Joannes, et dixit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non su
Abbreviated transcription (Latin):
Nondũ erant nati heretici: & iaͬ osten¬
debant᷑. Contra illos clamabat tc
a fluiuio: contra quos mͦ clamat ex
eugłio. Uenit iħc & quid dicit ille:
Ecce agnꝰ di. Si agnꝰ. innocens. & ioħs
agnꝰ. Anñ & ipse innocens: Sed quis
innocens: aut qͣntũ innocens: Om̃s
ex illa traduce ueniunt: & ex illa
ꝓpagine de qua cantat gemens dł
Ego in iniqͥtate conceptus sũ: & in pec¬
catis mat᷑ mea in utero me aluit.
Solus gͦ ille agnꝰ. innocens. qͥ ñ sic uenit.
Non enĩ in iniqͥtate conceptus ẽ: qr nͣ
de mortalitate conceptus ẽ: nec eũ
in peccatis matͣ eiꝰ in utero aluit:
Quẽ uirgo concepit. uirgo peperit:
qr fide concepit. & fide suscepit. Ergo.
ecce agnꝰ dĩ. Non habet iste traducẽ
de adam: carnẽ tantũ sumpsit de
aclam. peccatũ non assumpsit. Qui
ñ assũpsit de nr̃a massa peccatum:
ipse ẽ qͥ tollit nr̃m peccatũ. fece
agnꝰ di: ecce qui tollit peccatum

Expanded text:
Nondum erant nati haeretici, et jam ostenNondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui non assumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum