comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam adorando uitara mor¬
talem tenere. dbtemperare ius¬
sis sacrilegis noluerunt: & cer¬
uicem quam semꝑ ereatori fler̃¬
erant. creature ieuruare cõ¬
tempserunt. Unde factum est.
ut hostes qui eos ceperant gra¬
ui iracundia accensi: eunctos
gladiis interficerent. quos in
errore suo participes non ha¬
berent. Quid gͦ mirum si erũ¬
pente ꝑ secutionis tempore illi
martyres esse potiussent: qui ĩ
ipsa quoq pace ȩccłȩ semet ip¬
sos semper affligendo. angus¬
tam martẏrii tenuerunt uiã÷
quando irruente persecutionis
articulo. hi euam meruerunt
martyrii palias accipere. qui
in pace eccłȩ latas huius seculi
uias sequi uidebantur: Nec
tamen hoc quod de eisdem
electis uiris dicimus. de cunc¬
tis iam quasi inregula tenemꝰ:
Nlam cum ꝑsecutionis apertȩ
tempus irruit. sicut pleriq¬
subire martẏrium possunt.
quiesse in pace eccłe despicabi¬
les uidentur: ita non nũquã
in becillitatis formidine cor¬

Expanded text:
quam adorando vitam morquam adorando vitam mortalem tenere, obtemperare jussis sacrilegis noluerunt, et cervicem quam semper Creatori flexerant creaturae inclinare contempserunt. Unde factum est ut hostes qui eos ceperant, gravi iracundia accensi, cunctos gladiis interficerent, quos in errore suo participes non haberent. Quid ergo mirum si, erumpente persecutionis tempore, illi martyres esse potuissent, qui in ipsa quoque pace Ecclesiae semetipsos semper affligendo angustam martyrii tenuerant viam, quando, irruente persecutionis articulo, hi etiam meruerunt martyrii palmas accipere, qui in pace Ecclesiae latas hujus saeculi vias sequi videbantur? Nec tamen hoc, quod de eisdem electis dicimus viris, de cunctis jam quasi in regulam tenemus. Nam cum persecutionis apertae tempus irruit, sicut plerique martyrium subire possunt, qui esse in pace Ecclesiae despicabiles videntur; ita nonnunquam in debilitatis formidinem cor
Abbreviated transcription (Latin):
am ante hos fere annos
quindecim sicut hi testant᷑¬
qui inter esse potuerunt. qua¬
draginta rustici a longobardiᷤ
capti. carnes immolaticias come¬
dere compellebantur: Qui eũ
ualde resisterent. & contingere
cibum sacrilegum nollent: ce¬
pere langobardi qui eos tenue¬
rant. nigi immolata cominede¬
rent. eis mortem minari. At illi
ȩternam pocius quam presentẽ
uitam ac transitoriam diligen¬
tes fideliter persticerunt: atq
insua constantia simul omnes
occisi sunt. Quid itaq isti nisi
ueritatis martyres fuerunt:
qui ne uetitum comedendo.
conditorem suum offenderent.
elegerunt gladiis uitam fiuire:
tempore dum fere qua
draginta captiuos alios lango¬
bardi tenuissent. more suo im¬
molauerunt caput caprȩ diabo
& carmine nefando dedicanteᷤ.
Cumq illud ipsi prius subinis¬
sis ceruicibus adorarent: eos
quoq quos ceperant hoc ad¬
orare pariter compellebant. S
ereisdem captuus maxima mul¬
titudo magis eligens moriendo
ad uitam inmortalem tendere.

Expanded text:
am ante hos fere annos quindecim, sicut hü testantuqui interesse potuerunt, quadraginta rustici a Langobardis capti carnes immolaticias comedere conpellebantur. Qui cum valde resisterent et contingere cibum sacrilegum nollent, coepere Langobardi, qui eos tenuerant, nisi immolata comederent, eis mortem minari. At illi aeternam potius quam praesentem vitam ac transitoriam diligentes, fideliter persteterunt; atque in sua constantia simul omnes occisi sunt. Quid itaque isti nisi veritatis martyres fuerunt, qui, ne vetitum comedendo Conditorem suum offenderent, elegerunt gladiis vitam finire? tdringentos captivos alios Langobardi tenuissent, more suo immolaverunt caput caprae diabol carmine nefando dedicantes. Cumque illud ipsi prius submissis cervicibus adorarent, eos quoque quos ceperant hoc adorare pariter compellebant. Sed ex eisdem captivis maxima multitudo magis eligens moriendo ad vitam immortalem tendere
Abbreviated transcription (Latin):
langobardi meadeni regione po¬
sici omnes agnoscerent: nequaꝗͣ
ulterus presumpserunt catho¬
lica loca temerare. Aliro & enim
modo res gesta est. ut quia eius¬
dem arriani causa lampades in
eccła beati pauli fuerant extinc¬
te: uno eodemq tempore. & ip¬
se lumen ꝑderet. & in ȩcclesia

Expanded text:
eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro enim modo res gesta est, ut quia ejusdem Ariani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant exstinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in eccl
Abbreviated transcription (Latin):
sarum sollempnia uenerant.
rem uidebant. ingredi mini¬
me poterant: ꝙ suauitatem
mirifici odoris trahebant. Hie
uero alio cum inea lampades
sine lumine dependerent. e¬
misso diuinitus lumine sũt
accense: atq post paucos ite¬
rum dies. cum expletis. missa¬
rum sollempniis. extinctis
lampadibus. custos exeade
eccła egressus fuisset. post pau¬
lulum intrauit: & lampadeᷤᷤ
quas extinxerat. lucentes rep¬
perit: quas negh genter exti¬
nruse se crecdidit. aiq. eas

Expanded text:
sarum solemnia venerant, sarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies, cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit. Quas negligenter exstinxisse se credidit, eas
Abbreviated transcription (Latin):
omnes ꝑ quos transũt in ad¬
miratione commouit. S uide¬
riꝰ non potuit: quamuis senti¬
rͥ potiusset. Quod id circo
diuina pietas ostendit: ut cunc
Peracta igitur missarum celebͣ
te eadem. magnus in eiusdem
ȩccłȩ tectis strepitus factus est.
ac si in hac aliquis errando dis¬
curreret. Sequenti autẽ noctȩ
grauior. sonitus exereuit: cũ.
subito tanto terrore insonut.
ac si omnis illa eccła a fundam̃¬
tis fuisset euersa. ꝙ protinus re¬
cessit: ac nulla illic ulterus inqͥ¬
etudo antiqui hostis apparuit.
Sed per terroris sonitum quẽ
fecit. innotuit a loco quẽ diu
tenuerat. quam coactus exi
Post paucos uero dies in magna
serenitate aeris. super altare
eiusdem eccłȩ. nubes cęlitus
des cẽdit: suoq illud uelamine
operuit. omnemq ecclesiam
tanto terrore ac suauitate odo¬
ris repleuit. ut patentibꝰ ianu¬
is nullus illic presumeret intͣ¬
re. Et sacerdos atq custodes.
uel hi qui ad cȩlebranda mis¬

Expanded text:
omnes, per quos transiit, in adomnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctPeracta igitur missarum celebrate eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apsed per terroris sonitum quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quam coactus exibat. Post paucos vero dies, in magna serenitate aeris super altare ejusdem Ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda mis
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq hoc sileam. quod ad
eusdem arrianȩ hereseos
dlampnationem. ihac quoq
urbe ante biennium pietas su¬
perna monstrauit. Ex his quippe
quȩ narro. alia populus agnouit:
alia  s acerdos. ꝙ custõs ecclesie se
audisse. se uidisse testantur. Ar¬
rianorum ȩccła in regione ur¬
bis huius quȩ suboria dicitur
cum clausa usq ante biennium
remansisset: placuit ut infide ca¬
tholica introductis illic beati se¬
bastiani ꝙ sancte agathe marty¬
rum reliquiis dedicari debiusset.
Quod factum est. Ham eũ magna
populi multitudine uenientes
atq omnipotenti deo laudes ca¬
uentes: eandem eccłam ingressi
sumus. Cumq in ea iam missa¬
rum sollempnia celebrarent᷑.
ꝙ pre eiusdem loci angustia
populi se turba comprimeret:
quidam exhis qui  Era sacra¬
rium stabant. porcum sabito
intra suos pedes huc illucq dis¬
currere senserunt. Quem dũ
unusquisq sentiret. ꝙ iux̃ ꝓse
stantibus in ꝯdicaret: iscdem
porcus ȩccłȩ ianuas peciit &

Expanded text:
Sed neque hoc sileam, quod ad ejusdem Arianae haereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro alia populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes Ecclesiae se audisse et vidisse testantur. Arianorum ecclesia in regione urbis hujus quae Subura dicitur , cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit ut in fide catholica, introductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset; quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes, atque omnipotenti Domino laudes canentes, eamdem Ecclesiam ingressi sumus. Cumque in ea jam missarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium declamt.S que¬
so ut de. uita tanti patris ad
narraciirem ordims redeas.
iir diu in eadem solitu¬
dine uirtutibus signisq succres¬
ceret. multi ab eoꝰ in loco eodẽ
ad oninipotentis di sunt serui¬
cium congregati: ita ut illic du¬
odecim monasteria cum omni¬
potentis iħu xp̃i diũ opitulati¬
one construeret. in quibꝰ sta¬
tutis patribus duodenos mo¬
nachos deputauit: paueos uͦ
secum retinuit. quos adhuc
in sua p̃sentia aͥ tius erudiri
iudicauit. Cȩperunt etiã tũc
ad eum romanȩ urbis nobileᷤᷤ
ꝙ religiosi concurrere: suosq
ei filios ommipotenti dũo nu¬
triendos dare. Tunc quoq bo¬
ue spei suas soboles. eiucius
maurum: tertullus uͦ patrici
placidum tradit: e quibus
maurus iuuenior. cũ bonis
polleret moribus. magistri ad¬
uitor cȩpit existere̾. placidus
uero puerilis ad huc indolis

Expanded text:
testimonium declarat. Sed quaetestimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum traMaurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis
Abbreviated transcription (Latin):
tes cerueret: Et sepe agit᷑
in aniino ꝑfectorum qd silẽ¬
to p̃tereundum non est.
quia eum laborem suũ sine
frucłu esse considerant: in lo¬
cum alium ad laborem eum
fructu migrant. Unde ille quoq
egregius p̃dicator. qui dissolui
cupit ꝙ cum xp̃o esse. eui uiue¬
re xp̃c est. ꝙ mori lucrum. qui
certamina passionum non so-¬
lum ipse appetit. s ad toleran¬
ei ꝑsecutionem passus ut potu¬
isset euadere murum. funẽ
sportamq quesiuit: seq latent̾
de poni uoluit. Numquid nam
paulum mortem dicimꝰ timuis
se quam se ipse pro iħu amore
testatur appetere: S cũ in eo¬
dem Loco. minorem sibi fructũ
cum fricctii: seruauit. fortis ꝙ¬
enim p̾li ator cłi tenerĩ intra
claustra noluit: certaminis cã¬
pumi quesunt Unde i dem qͦ:
uen erabilis beuedictus si liben¬
ter. audis. citius agnoscis. quia
uiuos ipse in docibłs deseruit
quanto in locis aliis ab animeꝰ
morte suscitauit: Pexs.
taesse ut doces⁊. manifesta
sas⁊. prolatum congruum

Expanded text:
Saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse: cui vivere Christus est, et mori lucrum , qui certamina passionum non solum ipse appetiit, sed ad toleranci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus tse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum
Abbreviated transcription (Latin):
comedentium ora repararẽt.
atq in exemplo domini¬
⁊ci operis u̾ehementer stu¬
penda. GREGORIS
pse petre multos de uno
pane pauit ꝑ seruum: qui
ex quinq panibꝰ. quinq mi-¬
lia hominum saciauit ꝑ se¬
met ipsum. qui pauca semi¬
num grana innumera sege¬
tum frumenta multiplicat.
qui ipsa quoq semina pro¬
duxit ȩ terra: & simul omnia
ereauit ex nichilo. S ne diutiꝰ
mireris quͦd in uirtute dñi ue¬
nerandus uir sanctolus exteriꝰ

Expanded text:
comedentium ora repararent. atque in exemplum Dominici operis vehementer omnibus stupenda. GREGOR. Ipse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini veneran
Abbreviated transcription (Latin):
othorum quida galla
nomine ꝑfidiȩ fuit ar¬
riane. Qui totilȩ regis eorũ
temporibꝰ. contra catholicȩ ec¬
clesie religiosos uiros. ardore
inmanissime crudelitatis ex¬
arsit: ita ut quisquis ei cleri¬
cus monachus ue ante faciẽ
uenisset. ab eius manibus
uiuus uullomodo exiret.
Quadam uero die auariciȩ
sue estu suecensus. in rapinã
rerum inhians. dum quenda
rusticum tormentis crudeli¬
bus affligeret. eumq ꝑ sup¬
plicia diuersa lamiaret: uic¬
tus penis rusticus seseires suaᷤ
benedicto di famulo cõmen¬
dasse professus est: ut dũ hoc
a torquente creditur: suspen¬
sa interim crudelitate adui¬
tam hore raperentur: Tunc
isdem galla. cessauit rusticũ
tormentis affligere: s eius
brachia loris fortibus astrmm̃¬
gens. ante ȩquum suum cep̃
inpellere: ut quis esset bene¬
dictus qui eius res susceperat
demonstraret. Quem ligatis
brachiis rusticus antecedens.
durit ad scĩ uiri monasteri¬
um: eumq ante ingressum
celle. solum sedentem repperit

Expanded text:
othorum quidam Zalla nomine perfidiae fuit Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit
Abbreviated transcription (Latin):
torum seruans. cuius uerita¬
tis atq grauitatis sit nouimꝰ.
qui michi testatus est uale¬
rianum patrienm in eiui¬
tate quȩ brixa dicitur fuis¬
se defunctum. Cui eiusđe
ciuitatis ep̾c accepto p̾cio
lõcum in eccła p̃buit: in qͦ
sepeliri debuisset. Qui uide¬
licet ualerianꝰ usq ad eta.¬
tem decrepitam leuis ac lu¬
bricus extitit modumq
sius prauitatibꝰ ponere con¬
tempsit. Tadem uero noc¬
te qua sepultus est. beatꝰ
faustinus martyr in cuius
ȩccła corpus illus fuerat hu¬
matum custo di suo apparuit
dicens. Uade & dic epo. pro¬
iciat hinc has fetentes carneᷤ.
quas hic posut: quia si non
fecerit. die tricesimo ipse mo¬
rietur. Quam uisionẽ custõ

Expanded text:
torum servans, cujus veritatorum servans, cujus veritatis atque gravitatis sit novimus; qui mihi testatus est Valerianum Patricium in civitate, quae Brixia dicitur, fuisse defunctum. Cui ejusdem civitatis episcopus, accepto pretio, locum in ecclesia praebuit, in quo sepeliri debuisset. Qui videlicet Valerianus usque ad aetatem decrepitant levis ac lubricus exstitit, modumque suis pravitatibus ponere contempsit. Eadem vero nocte qua sepultus est, beatus Faustinus martyr, in cujus ecclesia corpus illius fuerat humatum, custodi suo apparuit, dicens: Vade, et dic episcopo projiciat hinc has fetentes carnes, quas hic posuit, quia si non fecerit, die trigesimo ipse morietur. Quam visionem custo
Abbreviated transcription (Latin):
Iur. namq uitȩ uenera¬
Abilis felix portuensis
ep̾c. insabinensi prouincia ortꝰ
atq enutritus est: qͥ quandã
sc̃imonialem feminã in loco
eodem fuisse testatur quȩ
carnis quidem continenciã
habuit: s lingue procacitatẽ
atq stultiloquiũ non declina
uit. N ec igitur defuncta: atq
inȩccła sepulta est. Hocte aũ¬
eadem eusdem eccłe. custoᷤᷤ
ꝑ reuelationem uidit. quia
deducta aute saerũ altare
ꝑ medium secabatur. ꝙ pars
una illius igne s eremabatur:
pars autem altera intacta re¬
inanebat. Cumq hoc surgẽs
mane fratribus narraret. ꝙ
locum uellet ostendere ĩ quo
fuerat igne consumpta. ipsa
flaminȩ̾ combustio ita ante
altare in marmoribꝰ apparu¬
it: ac sullic eadem femina
corpareo fuisset igne conere¬
mata. Ex qua re aꝑte daturꝰ
intelligi: quia hi quibꝰ hic di¬
missa peccata non fuerunt. ad
euadendum iudicium saeri
lociᷤ post mortẽ non ualent
ohannes quoq uir magni¬
ficus in hac urbȩ locũ pͣfec¬

Expanded text:
ir namque vitae venerabilis Felix Portuensis episcopus, in Sabinensi provincia ortus atque enutritus est, qui quamdam sanctimonialem feminam in loco eodem fuisse testatur, quae carnis quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non decvit. Haec igitur defuncta atque in ecclesia posita est. Nocte autem eadem ecclesiae custos per revelationem vidit, quia deducta ante sacrum altare, r medium secabatur, et pars una illius igne cremabatur, pars autem altera intacta remanebat. Cumque haec surgens mane fratribus narraret, et locum vellet ostendere in quo fuerat igne consumpta, ipsa flammae combustio ita ante altare in marmoribus apparuit, ac si illic eadem femina corporeo igne fuisset concremata. Ex qua re aperte datur intelligi, quia hi quibus hic dimissa peccata non fuerint, ad evitandum judicium Dei locis post mortem non valent oannes quoque vir magnificus in hac urbe locum praefec
Abbreviated transcription (Latin):
non feram: cum paulus di¬
cat. omnibus omnia factus
sum: ut omnes facerem sal¬
uos: Quod ipse quoq dum
excondescensione caritatis
egeris: in hac re ampliꝰ uene¬
rari debes. inqua morem
egregii predicatoris imitaris
fratre moriente: p̾sentẽ
me fuisse contigit: qui re¬
pente dum loqueretur.ui¬
talem emisit flatum: ꝙ quẽ
prius mecum loquentem
uidebam:. subito extinetum
uidi sed eius anima utrũ
non uidi. Et ualde̾ durum¬
est ꝙ uidetur. ut credatur
res esse. quam nullus uale¬
at uidere. GreSorꝰ U.¬
uid mirum petre.
si egredientem animam
non uidisti: quã ꝙ manen¬
tem incorpore non uides:
Numquid nam modo eũ
mecum loqueris. quia uide¬
re inme nonuales animam¬
meam: ideireo esse ine erani¬
mem credis: Natura quippe
animȩ inuisibilis est. atq
ita ex corpore inuisibiliter
egrẽditur. sicut in corpore
inusibiliter manet. Petuꝰ.
ed uitam animȩ in corpo

Expanded text:
non feram, cum Paulus dinon feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii praedicatoris imitarisfratre moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre. GREGOR. Quid mirum, Petre, si egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris quia videre in me nonmeam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter manet. PETRUS. -Sed vitam animae in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
operare. quia nec opus. nec
racio. nec scientia. nec sapien¬
tia erit apud inferos quo tu
properas. Quomodo gͦ unus
interitus est homini̾s ꝙ u¬
ienti᷑ ꝙ equa utrisq condi¬
tio: Aut quomodo nichil
habet homo iumentis ampliꝰ
cum iumenta post mortem
carnis non uiuunt: hominũ
uero spiritus. pro malis suis
operibus. post mortẽ carnis
ad inferos deducti. nec inipsa
morte moriuntur: s in ut᷑q
tam dispari sentencia demon¬
stratur: quia concionator ue¬
rar. & illud ex temptacione
earnali intulit: ꝙ hoc post¬
modum. ex spiritali uerita¬
ste definiuit. ꝑ et iue
R ibet nescisse quod re¬
quisiui. dum me intanta
sub lumitate contigit dicere.
quod nescius. Sed queso te
ut me equanimiter feras:
si ipse quoq apud te. more
ecclesiastes nr̃i. infir mantiũ
in me ꝑsonam suscepero: ut
ei sdem infirmantibꝰ pro¬
desse propinquius. quasi per
eorum inquisitionem possĩ.
centem te infirmitati
prorimorum equanimiter

Expanded text:
operare, quia nec opus, nec operare, quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erit apud inferos, quo tu properas . Quomodo ergo unus interitus est hominis et jumenti, et aequa utriusque conditio? Aut quomodo nihil habet homo jumentis amplius, cum jumenta post mortem carnis non vivunt; hominum vero spiritus pro malis suis operibus post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. PETR. Libet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. ndentem te infirmitati proximorum aequanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
ex miente infirmantiũ huma¬
ne suspicionis sentenciã pro¬
ponit dum dicit unus inte¬
ritus est hominis ꝙ umento¬
rum: ꝙ ȩqua utriusq condi¬
cio. Sicut moritur homo:
sic ꝙ illa moruttitur simili¬
ter spirant omnia: ꝙ nichil
habet homo iumentis ampliꝰ.
tionis. suam post mođu sen¬
tenciam profert dicens. Q a
habet ampluis sapiens stulto:
ꝙ quid pauper. nisi ut ꝑgat
illuc ubi est uita ᷑ Qui igitur
dixit. nil habet homo ium̃¬
tis amplius. ipse rursum dꝰ¬
finuit: quiã habet aliquid
sapiens. non solum amplius
a iumento. sed etiam ab ho
gat illuc ubi est uita. Quibꝰ
uerbis primũ indicat. quia
hic uita hominum non est.
quam alibi esse testatur. Habet
gͦ hoc homo amplius iumen¬
tis. quod illa post mort̾e non
uiunt: hie uero tunc iiue¬
re inchoat: cum ꝑ mortẽ car¬
iis hanc uisibilem uitam con¬
sũmat. Qui etiam longe infe¬
rius dicit. Q uod eumq potest
manus tua facere. instanter

Expanded text:
ex mente infirmantium humaex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est hominis et iumentorum et aequa utriusque condicio sicut moritur homo sic et illa moriuntur similiter spirant omnia et nihil habet homo iumento amplius tionis suam postmodum sententiam profert, dicens: Quid habet amplius sapiens a stulto, et quid pauper, nisi ut pergat illuc ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum definivit, quia habet aliquid sapiens na jumento, sed etiam ab homgat illuc ubi est  Ms., erit vita. Quibus verbis primum indicat quia hic hominum vita non est, quam esse alibi testatur. Habet ergo homo hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas ostendit dicens. In
illa enim finis cunctorum
aminonẽtur hominũ: ꝙ ui¬
uens hom̃o cogitat quid
futurũ sit Rursum illic
scriptum est. Letarẽ iuue¬
nis in ad olescentia tua Et
paulo post subditur. Adoles¬
centia enim ꝙ uoluptas: ua¬
na sunt. Qui dum hoc post¬
modum uanum esse redar¬
guit. quod prius ammonuis¬
se uidebatur: patenter indi¬
cat. quia illa qua si ex deside¬
rio carnali uerba intulit᷑
hec uero ex udicii ueri¬
tate subiunxit. Sicut ergo
desectationem prius dr¬
nalium exprimeus. curis post¬
positis denunciat. bonũ esse
manducare ꝙ bibere. quod
tamen postmodum. ex iudi¬
cii racione reprehendit. cũ
esse melus dicit ire ad do¬
mum luctus. quã ad domũ
conuii: ꝙ sicut letari debere
iuuenem in adolescentia sua.
quasi ex deliberatione carna¬
lium proponitꝰ ꝙ tam̃ post¬
modum ꝑ dͥ finitionẽ senten¬
ciȩ. ad olescentiam ꝙ uolupta¬
tem uana esse redarguit. ita
etiam concionator nr. uelud

Expanded text:
utilitas ostendit, dicens: In utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subditur: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut
Abbreviated transcription (Latin):
testis est. quia inse miũtorũ
ꝑsonas suscipiens. quasi soli d
locutus non est. Unde ꝙ ala
sunt. quȩ in libro eodem. ꝑ
inqui sitionem mouentur:
atq alia quȩ ꝑ rationem sa¬
tis satis faciunt: aliã quȩ
ex temptat᷑ione profert ami¬
mͦ. atq ad huc huius mun¬
di delectationibus dedito a¬
lia uero inquibus ea quȩ ra¬
tionis sunt disserat: atq ani¬
muri a delectatione compes¬
cat. Ibi naniq ait. Hoc uaꝙy
mͥ uisum est bonum. ut
comedat quis ꝙ bibat: & fru¬
atur leticia ex labore suo. Et
longe inferius subiungit.
Alelius est ire ad domum luc¬
tus: quam ad domum conui¬
iii. Si enim bonum est mã¬
ducare ꝙ bibere: melius fu¬
isse uidebatur. ad domum
conuii pergere. quã ad do¬
inum suctus. Ex qua re
ostenditur. quia illud ex in¬
firmantium ꝑsona intulit᷑
hoc uero ex rationis diffinici¬
one subiuunxit Nam ipsaᷤ pro¬
tinus raciõnis causas edisserit:
ꝙ de domo luctus quȩ sit

Expanded text:
testis est quia in se multorum testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero in quibus ea quae rationis sunt 377 disserit, ut animum a delectatione compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
hec scripta sunt. ꝓpriȩ¬
ecclesiastes appellatꝰ est. Fc¬
elesiastes autem: proprie cõ¬
cionator dicitur. In contione
uero. sentencia promitur:
ꝑ quam tumultuose turbȩ
sedicio comprimatur:ꝙ eũ
multi diuersa sentiunt: per
concionantis rationem. ad
unam sententiam ꝑducũt᷑
Hic igitur liber. id circo eõ¬
cionator dieitur: quia sa¬
lomon meo quasi tumulan¬
tis turbe suscepit sensum:
ut ea ꝑ inquisitionem di¬
cat: quȩ fortasse ꝑ tempta¬
tioneni imperita mens sen¬
tiat. Nlam quot sentenciaᷤᷤ
diuersorum: sed concionator
uerax. uelut extensa manu
omnium tumultus sedat. eosq
ad unam sententiam reuocat:
cum meusdem libri termino
ait. Finem loquendi om̃s pari¬
ter audiamus. Dm̃ time ꝙ mã¬
data eius obserua. hoc est enĩ
om̃is homo. Si enim in libro
eodem. per locutionem suã
multorum ꝑsonas non sus¬
ceperat: cur ad audiendũ
loquendi finem. secũ parit̾
omnes ammonebat. Qui
gͥ infine libri dicit. omnes
pariter audiamus: ipse sibi

Expanded text:
ec scripta sunt, Ecclesiastes appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae sedi io comprimatur. Et cum multi diversa sentiunt, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias qdiversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
est hic cui ego manducanti
assisto lucernam teneo: ser¬
uicium impendo: Quis sum
ego ut isti seruiam: Ad quẽ
uir di statun conuersus. uehe¬
re dicens. Signa cor tuum
frater. Quid est quod loque¬
ris: Signa cor tuim. Uoca¬
tisq statim fratribus p̾cepit
ei lucernam de manibus tol¬
li: ipsum uero uissit aminis¬
terio recedere: ꝙ sibi hora
eadem quictum sedere. Qui
requisitus a fratribus quid̃
habuerit. incorde. ꝑ ordinẽ
narrauit. quanto suꝑbiȩ
spiritu intumuerat: ꝙ que
contra uirum di uerba ꝑ
cogit ⁊onem tacitus dice¬
bat. Tunc liquido omnibꝰ

Expanded text:
est hic cui ego manducanti est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehere, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnib
Abbreviated transcription (Latin):
uero die misit ex more: sed
is qui missus fuerat monachꝰ
post ammonicionẽ factam.
a scĩs momalibꝰ feminis ro¬
gatus mappulas accepit: sibiq
eas abscondit insini. Qͥ mor
ut reuersus est: eum uir dĩ
uehementissima a maritu¬
dine cępit increpare diceis.
Quomͦ ingressa est iniquitaᷤᷤ
insinuni tuum : At ille ob¬
stupuit᷑. ꝙ quid egisset ob¬
litus. unde corripiebatur
ignoiãbat. Cui ait. Nũqͥd
ego illic pͣsens non. erã. quan¬
d̾o. ab ancillis di mappulas
accepisti: tibiq eas in sinum
misisti: Qui mox eius uesti¬
giis prouolutũs. stulte se
egisse peni̾tuit᷑. ꝙ eas quas
insuui absconderat map¬
pulas proiecit. xx Capit̾.¬
uadam quoq die
dium uenerabilis pat̾
uesꝑtina iam hora corporis
alimenta perciperer. eius
monachus euiusdam defen¬
soris filius fuerat. qui ei ante
mnensam lucernam reuebat:¬
Cumq uir dd̃i ederet. ipse au¬
tem cum lucernȩ ministerio
nmente sua tacitus uoluere.
ꝙ in cogitatione dicere. qͥs

Expanded text:
ero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit. CAPUTuadam quoque die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebatCumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio spiritum in mente sua tacitus volvere, et per cogitationem dicere: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
accipit anima. cum se inla¬
crimis cȩlestis regni deside.¬
rio affligit. irriguꝰ uero ĩ¬
feruis accipit: cum inferm
supplicia flendo ꝑtimescit.
Et quidem prius uiferius:
ac post irrigui superius dat᷑.
S quia compunctio amoris
dignitate preminet: necesse fu
it prius irriguꝰ m superiꝰ:
ꝙ post irriguꝰ m inferus com

Expanded text:
accipit anima cum sese in laaccipit anima cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio affligit; irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. Et quidem prius inferius, ac post irriguum superius datur: sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius com
Abbreviated transcription (Latin):
sius. Quid habes : At illa
respondit. Da michi benedie¬
lonem. Terram australem
& arentem dedistimͥ: nnge
& irriguam. Ded t ei pater
suus irriguam superus: ꝙ irri¬
guam inferius. Ara quippe su¬
ꝑ asinum sedet: eum irraciona¬
bilibus carnis suȩ motibus
anima presidet. Que suspiranᷤ
a patre terram irriguam pe¬
ent. quia creatore nr̃o cũ mag¬
no gemitu querenda est lacri¬
marum gracia. Sunt namq
non nulli qui iam indono per¬
ceperunt libere pro iusticia
loqui: oppressos tueri: indigen¬
tibus possessa tribuere: ardo¬
rem fidei habere s ad huc
graciam lacrimarum nõ ha¬
bent. Hi nimirum terram
australem ꝙ ar entẽ habẽt᷑:
sed ad huc irrigua indigent.
quia in bonis positi. in quibꝰ
magni atq feruentes sunt.
supplicii. aut amore regni ce¬
lestis. mala etiam quȩ antea
ꝑpetrauerunt. depłorent.
S quia ut dixi duo sunt cõ¬
punctionis genera: dedit
ei pater suus irriguꝰ m su¬
perius. ꝙ irrigum inferius
Irrigum quipͦpe superius

Expanded text:
id habes? At illa respondit: Da mihi benedictionem; terram Australem et arentem dedisti mihi, junge et irriguam. Deditque ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius . Axa quippe super asinum sedet, cum irrationabilibus carnis suae motibus anima praesidet. Quae suspirans a patre terram irriguam petit, quia a Creatore nostro cum magno gemitu quaerenda est lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli qui jam in dono perceperunt libere pro justitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere; sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram Australem et arentem habent, sed adhuc irrigua indigent, quia in bonis operibus positi, in quibus magni atque ferventes sunt, supplicii, aut amore regni coelestis mala etiam quae antea perpetraverunt deplorent. Sed quia, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius. Irrigu
Abbreviated transcription (Latin):
tas beatorum spirituum: quȩ
amplius plangit. quia a boniꝰ
ꝑhennibus de est: quã fle¬
bat prius cum mala ȩterna
metuebat. Sicq fit. ut per¬
fecta cõpunctio : formidi¬
nis: tra. at animũͣ eõpunc¬
tionem calectionis. Quod be¬
ne insacra ueraciq hẏstoria.
figurata narratione descri¬
bitur. quȩ ait. quod ara fi¬
lia calepħ sedens suꝑͣ asinũ¬

Expanded text:
tas beatorum spirituum, quae tas beatorum spirituum, quae amplius plangit quia a bonis perennibus deest quam flebat prius cum mala aeterna metuebat; sicque fit ut perfecta compunctio formidinis trahat animum ad compunctionem dilectionis. Quod bene in sacra veracique historia figurata narratione describitur, quae ait: Axa filia Caleph sedens su
Abbreviated transcription (Latin):
Dua eundem uirum mag¬
Inȩ compunctionis fuisse
dix isti: ipsam lacrimarum ui
largus addiscere cupio. Unde
queso ut michi quot sunt ge¬
nera conpunctionis edisseras.
speciebus conpunctio diuidit᷑
quando singule queq a peni¬
tentibus eulpe planguntur.
Unde ex uoce quoq peniten¬
tium hieremias ait. Oiuisio¬
nes aquarum. dedurit oculꝰ
meus. Principaliter uero cõ¬
punctiõnis genera sunt duo:
quia dm sicieus anima prius
timore compungitur: postea¬
amore. Prus enim sese in lac̾¬
nus afficit: quia dum maloꝵ
suorum recolit: prohis ꝑpeti
supplicia eterna ꝑtimescit. At
uero eum longa meroris anx¬
ietudine fuerit formĩdo con¬
sumpta. qu łclam iamiꝰ pre sũp¬
tione uenie securitas nascitur:
q uamore celestium giudioꝵ
animus inflamniaturꝙ qui
prius flebat. ne duceretur ad
supplicium. postmołu flere
amarissime incipit. quia dif¬
fertur a regno. C ontempla¬
tur ꝙ enĩ mens qui sint illi an¬
gelorum chori: quȩ ipsa socie

Expanded text:
a eumdem virum magnae compunctionis fuisse dixisti, ipsam lacrymarum vim largius addiscere cupio. Unde quaeso ut quot sunt genera compunctionis mihi edisseras.peciebus compunctio dividatur, quando singulae quaeque a poenitentibus culpae planguntur; unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: « Divisiones aquarum deduxit oculus meus ; » principaliter tamen compunctionum genera duo sunt: quia Deum sitiens anima, prius timore compungitur, postamore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur. Et qui prius flebat, ne duceretur ad supplicium, postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Plerumque contemplatur mens qui sint illi angelorum chori, quae ipsa soci
Abbreviated transcription (Latin):
sese illic protinuis morationẽ
dedit. Qui post paululum e¬
gressus. ad horreum matrem re¬
durit: Quod ita tritico ple¬
num uiuentum est. sicut ple¬
num antea non fuerat: cum
mater illius totius anni sũptꝰ
se congregasse gaudebat. Quo
uiso miraculõ. conpuncta ma¬
ter. ipsa iamr cepit agere ut
daret: qui sic celeriter posset
que petisset accipere. Hȩc itaq
in hospicii sui uestibulo. galli¬
nas nutrire consueuerat sed
eas ex uicina uulpłs ueni¬
ens auferebat. Quadam uͦ
die dum ineodem uestibulo
puer boneticus staret. uul¬
pis ex more uenit: ꝙ gallinã
abstulit. Ipse autem concitꝰ.
eccłam intrauit: ꝙ se morati¬
onem prosternens. apertis
uocibus dixit. Placet tͥ dñe
ut de nutrimento matris
meȩ manducare non possiᵈ:
Eccȩ eim galliuas quas
nutrit. uulpłs comedit. Qͥ
ab oratione surgens. ȩccłain
egressus est. Alox aucẽ uulpes
rediit. ꝙ gallinam quã ĩ ore
renebat. dimisit: atq ipsa mo¬
riens ante oculos eius in terrã
cecidit. Pe tR S.

Expanded text:
sese illic protinus in orationem dedit, qui post paululum egressus, ad horreum matrem reduxit, quod ita tritico plenum inventum est, sicut plenum ante non fuerat, cum mater illius totius anni sumptus se congregasse gaudebat. Quo viso miraculo cumpuncta mater, ipsa jam coepit agere ut daret, qui sic celeriter posset quae petiisset accipere. Haec itaque in hospitii sui vestibulo gallinas nutrire consueverat: sed eas ex vicino rure vulpes veniens auferebat. Quadam vero die dum in eodem vestibulo puer Bonifacius staret, vulpes ex more venit, et gallinam abstulit. Ipse autem concitus Ecclesiam intravit, et se in orationem prosternens, apertis vocibus dixit: Placet tibi, Domine, ut de nutrimentis matris meae manducare non possim? Ecce enim gallinas quas nutrit vulpes comedit. Qui ab oratione surgens, Ecclesiam est egressus. Mox autem vulpes rediit, gallinam quam ore tenebat dimisit, atque ipsa moriens ante ejus oculos in terram cecidit. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
effiigasse: tantoq splendore cla-¬
rescere. ut diem uinceret. lux
illa. que tenebrs radiasset.
Mira autem ualde res. in hac
speculatione secuta est: quia
sicut post ipse narrauit. om̃is
etiam mundus uelut sub uno
solis radio collectus ante ocłos
eius adductus est. Qui uene¬
rabilis pater dum intntam
oculorum aciem in hoc splen¬
dore chorusce lucis infigeret:
uidit germani capuani ep̃i
animam inspera ignea ab an-¬
gelis incęlum ferri. Tunc tan¬
ti sibi testem uolens adhibere
miraculi: seruandũ diaconũ
iterato. bis. terq eius nomine
cum clamoris magnitudiue
uocauit. Cumq ille fuisset
insolito tanti uiri clamore
turbatus: ascendit. respexit:
partemq iam lucis exiguã
uidit. Cui tantum hoc obstu¬
pescenti miraculum: uir di
ꝑ ordinem quȩ fuerant ges¬
ta narrauit statimq in cãsi¬
num castrum religioso uiro
theoprobo mandauit: ut ad

Expanded text:
effugasse, tantoque splendore claeffugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore seruan¬
Alus diaconus atq abbas
eius monasterii. quod incam¬
3: paniȩ partibus a liberio quõ¬
Edam patricio fuerat construc¬
tum: ad eum uisitacionis gr̃a
ex more conuenerat: eiꝰ quip¬
pe monasterium frequenta¬
bat. ut quia isdem quoq uir
doctrina gr̃ẽ cȩlestis influebat.
dulcia sibi inuicem uitȩ u̾ba
transfunderent: ꝙ suauẽ ci¬
bum cęlestis patriȩ. quia ad¬
huc ꝑ fectȩ gaudendo nõ po¬
terant. saltim suspirando gus¬
tarent. Cum uero hora iam
quietis exigeret: in euiꝰ tur¬
ril superioribus se uenerabi¬
lis benedictus. in eius quoq
inferioribus se seruandus
diaçonus collocauit. Quo ui¬
delicet in loco inferiora supe¬
rioribꝰ ꝑuius continuabat
ad cẽssus. Ante eandem uͦ turrem
largius erat habitaculũ. in
quo utriꝰq discipuli quiescel ãt.
p̃uenisset: ad fenestram stans. ꝙ
ommpotentem d ĩn dep̾cans.
subito in tempesta noctis hora
respiciens. uidit fusam lucem
desuper cunctas noctis tenebͣs

Expanded text:
lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Tunc uir cħ uineam in¬
gressus. racemos collegit: ad
calcatorium detulit ominesq
ȩxinde egredi p̾cepit: solusq
ibi cum uno paruo puero
remausit. quem in eode cal¬
catorio deposuit. ꝙ calcari ip¬
sos paueissimos racemos fecit.
Cumq ex eisdem racenuis pa¬
rum aliquid uini deflueret.
cepit hoc uir di suis manibꝰ
inparuulo uase suscipere. ꝙ
ꝑ euncta dolia omniaq uasa
quȩ p̃parata fuerant: pro
benedictione diuidere: uit
ex eodem uino omnia uas
eula uir infusa uiderent᷑.
Cum uͭ ex liquore utm parũ

Expanded text:
vit. Tunc vir Dei vineam invit. Tunc vir Dei vineam ingressus racemos collegit, ad calcatorium detulit, omnesque exinde egredi praecepit, solusque ibi cum uno parvulo puerulo remansit, quem in eodem calcatorio deposuit, et calcare ipsos paucissimos racemos fecit. Cumque ex iisdem racemis parum aliquid vini deflueret, coepit hoc vir Dei suis manibus in parvo vase suscipere, et per cuncta dolia omniaque vasa quae parata fuerant, pro benedictione dividere, ut ex eodem vino omnia 185 vascula vix infusa viderentur. Cum vero ex liquore vini par
Abbreviated transcription (Latin):
eccłẽ grauis ualde pauꝑtas in¬
erat: quȩ bonis mentibꝰ esse
solet custos humilitatis nich
ilq ad omne stipendium. nͥ
unam tantum modo uineã
habebat. que quodam die
ita grandine irruente uasta¬
ta est: ut inea ^ ꝓ aucis untibus
iux parui rariq racemi re¬
manerent. Quam cũ p̃dictꝰ
uir reuerencissimus bonefaciꝰ
ep̾c fuisset ingressus. magnas
omnipotenti deo gr̃as reculit.
quia ad huc in ipsa sua inopia
sese angustiari cognouit Sed
cum iam tempus erigeret ut
ipsi quoq racemi qͥremanserãt¬
maturescere potuissent᷑. eus¬
todem uinẽȩ ex more posuit:
eamq sollerti uigilancia ser¬
uari p̃cepit. Quadam uͦ die
iussit constancio p̃sbitero ue¬
poti suo: ut euncta uni uasen¬
la mepiscopio omniaq dolia.
ita ut aute consueuerat. suꝑ
fusa pice p̃pararet. Qđ eum
minime haberet. Nec tam̃
p̃sumpsit inquirere cur ta¬
lia iuberet: s iussis obtẽpe¬
rans. omnia ex more pͣpara¬

Expanded text:
Ecclesiae gravis valde paupertas inEcclesiae gravis valde paupertas inerat, quae bonis mentibus esse solet custos humilitatis, nihilque aliud ad omne stipendium, nisi unam tantummodo vineam habebat: quae quodam die ita grandine irruente vastata est, ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. Quam cum Dei praedictus vir reverentissimus Bonifacius episcopus fuisset ingressus, magnas omnipotenti Deo gratias retulit, quia in ipsa sua adhuc inopia sese angustiari cognovit. Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi qui remanserantmaturescere potuissent custodem vineae ex more posuit, eamque solerti vigilantia servari praecepit. Quadam vero die mandavit Constantio presbytero nepoti suo, ut cuncta vini vascula in episcopio, omniaque dolia, ita ut ante consueverat, pice superfusa praepararet. Quod cum minime haberet; nec tamen praesumpsit inquirere cur talia juberet, sed jussis obtemperans, omnia ex more praepara