comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muinat᷑. lectio quam audistis exposuit.
A scendentes inquit Petrus &. Iohanties.
in templum. materiam sermoni id ẽ. p̃di¬
cationi ingressum ꝑ signa p̃pararunt.
Precedẽ quippe stupor debuit. ut mirandę
rei expositio sequeret᷑. E ulgor gͦ signorum
ppłorum corda ꝑcussit. Nam erat quidã
pli. Qui cum ingredientes uidisset apłos:
clemosinam ex more poscebat. sed cum in
cum conutissent intuitum: nichil ille clau¬
diis ultra notum solam̃ oꝑiens. credidit af¬
futuam uilem de apłorum manib largita.¬
tem. S petrꝰ apłs ait ad cum. Intende ad
nos. Quos cum respexisset. atgentum in
diligent̃ exponere. Neq enim ꝑtinebat
ad rem. cum uirtutum diuitię sequerent᷑
ut censꝰ pauꝑies narraret᷑. nisi ipsam ur¬
tutẽ uolusset apłs cum sui attestatione
ꝓferre. Ne enim mireris possessorẽ uirtu¬
tum. ante ꝓfessꝰ ẽ abtenuntiatorem diui¬
tiarum. Iuste namiq sequebat᷑ ut largiret᷑
signa: qui opes contempserat. Quid hac

Expanded text:
muniatur, lectio quam audistis exposuit. Ascendentes, inquit, Petrus et Joannes in templum, materiam sermoni, id est, praedicationi ingressum, per signa praepararunt. Praecedere quippe stupor debuit, ut mirandae rei expositio sequeretur. Fulgor ergo signorum populorum corda percussit. Nam erat quidam sam portam templi: qui cum ingredientes vidisset Apostolos, eleemosynam ex more poscebat. Sed cum in eum convertissent intuitum, nihil claudus ultra notum solamen opperiens, credidit affluituram vilem de Apostolorum manibus largitatem. Sed Petrus apostolus ait ad eum, Intende in nos. Quos cum respexisset, Argentum, indiligenter exponere. Neque enim pertinebat ad rem, cum virtutum divitiae sequerentur, ut census pauperies narraretur, nisi ipsam virtutem voluisset Apostolus cum sui attestatione proferre. Ne enim mirareris possessorem virtutum, ante professus est abrenuntiationem divitiarum. Juste namque sequebatur, ut largiretur signa, qui opes contempserat. Quid hac
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ nos natam ꝓpħam iudicem constitui. ñ
nichil dicit etiam ipse cum dicit intelligã
ut ciedam. Nam utiq mͦ quod loquor ad hoc
loquor ut credant. quia nundũ credunit. &
tam̃ nisi quod loquor intelligant. crede non
possunt. Ergo ex aliqua parte uerum ẽ. qͦd
ille dicit intelligam ut credam. & ego qui
dico sicut dicit ꝓpħ̾a. imno crede ut intelli¬
gas. Uerum dicinius. concordemus. Ergo
intellige ut credas. crede ut intelligas. Bte¬
uit̾ dico quomͦ utrumq sine controũsia acci¬
piamus. intellige ut credas uerbum meum.
crede ut intelligas uerbum dĩ. Item de uerb̾¬

Expanded text:
inter nos natam Prophetam judicem postulavi, non inter nos natam Prophetam judicem postulavi, non nihil dicit etiam ipse, cum dicit, Intelligam ut credam. Nam utique modo quod loquor, ad hoc loquor, ut credant qui nondum credunt: et tamen nisi quod loquor intelligant, credere non possunt. Ergo ex aliqua parte verum est quod ille dicit, Intelligam, ut credam; et ego qui dico, sicut dicit Propheta, Imo crede, ut intelligas: verum dicimus, concordemus. Ergo intellige, ut credas: crede, ut intelligas. Breviter dico quomodo utrumque sine controversia accipiamus. Intellige, ut credas, verbum meum; crede, ut intelligas, verbum Dei. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliquid neq qui rigat. s qui inciementũ
dat ds̃. Loquendo. hortando. docendo. sua¬
dendo. plantare possumus & rigare. ñ autẽ
ucrementum dare. Nouerat autẽ ille cum
quo loquebat᷑. qui fidi suȩ germinanti .&
adhuc tenerȩ. & adhuc infirmȩ. & ex mag¬
na parte titubanti. ñ tam̃ nulli fidei. s
alicui fidi adiutorẽ orabat cindicebat. Crx¬
audistis. Si potes credere ait dñs m̃e pal̾
pueri. si potes credere. omnia possibilia sulst
credenti. Et ille intuens semetipsum & posit
ante scipsum. ñ habens temerariã confidell¬
tiam s: prius discutiens conseientiam. uall
in se. eẽ. aliquam fidem. udit & titubatio l
Utrumq uidit. unum se habcre confess
Non hoc dix. C redo añe. Uideo hie anqule
unde nmentiar. C iedo ucrum dico. s.udo
hc etiam nescio quiel quod in displiaas.
stare uolo. s adhuc nuto. Stans loq̃r. ñ ccci¬
di. quia credo: s tam̃ adhuc nuto. adiuua

Expanded text:
est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Loquendo, hortando, docendo, suadendo plantare possumus et rigare, non autem incrementum dare. Noverat autem ille cum quo loquebatur, qui fidei suae germinanti et adhuc tenerae, et adhuc infirmae, et ex magna parte titubanti, non tamen nullae fidei, sed alicui fidei adjutorem orabat, cui dicebat, Creaudistis: Si potes credere, ait Dominus Jesus patri pueri, si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. Et ille intuens semetipsum, et positus ante semetipsum, non habens temerariam confidentiam; sed prius discutiens conscientiam, vidit in se esse aliquam fidem, vidit et titubationem, utrumque vidit. Unum se habere confessuNon hoc dixit, Credo, Domine; video hic aliquid unde non mentior; credo, verum dico: sed video hic etiam nescio quid, quod mihi displiceat. Stare volo: sed adhuc nuto. Stans loquor, non cecidi, quia credo; sed tamen adhuc nuto: Adjuva
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator. Mementote gͥ piscatorẽ sc̃m. iustũ
bonum. xꝑo plenum. ad cuiꝰ missa ꝑmun¬
dum retia. capiendꝰ cum cętis etiam ppłs
iste. ꝑtinuit. Ergo mementote cum dixisse
habemus certiorem ꝓpħicum sermonẽ. Ua
mͥ ad illam cont̾uersiam. uidicẽ ꝓpħam.
Quid int̾ nos agebat᷑: Tu dicebas. Intelli¬
gam ut credam̃. ego dicebam. ut intelligas
Ambo taceamꝰ. quid ambo dixerimꝰ auditũ
c̃. Intelligam uiquis ut credam. crede inqͣm
ut intelligas. Respondeat ꝓpħa. Hisi credi¬
chil dicere etiam illum qui dicit. intelligã
ut credam. Quid enim nunc agimus nsi
ut credant. non qui ñ credunt. s qui ad¬
huc parum crediuit: Nam si nullomͦ cre¬
didissent. hic ñ. ẽẽnt. Fides eos adduxit
ut audiant. Eides eos fecit p̃sentes uerbo
di. s ipsa fides quȩ germinauit irriganda
nutͥenda ẽ roboranda ẽ. Hoc ẽ. quod aginꝰ
Ego inquit plantaui. apollo rigauit. si ds
incrementum dedit. Itaq neq qui plantat.

Expanded text:
igere. Mementote ergo piscatorem sanctum, justum, bonum, Christo plenum, ad cujus missa per mundum retia capiendus cum caeteris etiam populus iste pertinuit: ergo mementote eum dixisse, Habemus certiorem propheticum sermonem. Da mihi ergo ad illam controversiam judicem prophetam. Quid inter nos agebatur? Tu dicebas, Intelligam, ut credam; ego dicebam, Ut intelligas, Ambo taceamus. Quid ambo dixerimus, auditum est. Intelligam, inquis, ut credam: Crede, inquam, ut intelligas. Respondeat propheta: Nisi credinihil dicere etiam illum qui dicit, Intelligam, ut credam? Quid enim nunc agimus, nisi ut credant, non qui non credunt, sed qui adhuc parum credunt? Nam si nullo modo credidissent, hic non essent. Fides eos adduxit, ut audiant; fides eos fecit praesentes verbo Dei: sed ipsa fides quae germinavit irriganda est, nutrienda est, roboranda est. Hoc est quod agimus. Ego, inquit, plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat
Abbreviated transcription (Latin):
fideles amnioneant᷑. ꝓpħicꝰ sermo quo infide¬
les communicant᷑. Intelleximus quantum
tor fuit. & mͥ magnam laudem habet ora¬
tor. si potuerit ab illo intelligi piscator. ꝑp¬
tea primis xp̃ianis loquens apłs Paulus
ait. U idete uocationẽ ur̃am fres. quia ñ mul¬
ti sapientes scd̾m carnẽ. non multi potentes

Expanded text:
fideles admoneantur: propheticus sermo, quo infidefideles admoneantur: propheticus sermo, quo infideles convincantur. Intelleximus, quantumtor fuit: et modo magnam laudem habet orator, si potuerit ab illo intelligi piscator. Propterea primis Christianis loquens apostolus Paulus ait: Videte vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi pot
Abbreviated transcription (Latin):
in xpła sua dix. Hanc uocẽ nos audiimi
de cȩlo delatã. cum. eẽmꝰ cum illo in scõ mon¬
latam. subiunxit atq ait. Et habemꝰ cer¬
tiorem ꝓpħicum seymonẽ. Sonuit uox il¬
te kiñi. adiuuet dñs & uoluntatẽ meam
& expectationem ur̃am. ut dicam quod
uolo quom uolo. Quis enim nr̃m ñ mire¬
ne dix. certiorẽ ñ meliorem. ñ ueriorem
Tam enim uerꝰ ille sermo de celo quam ser¬
mo ꝓpħicꝰ. tam bonus tam utilis. Quid c̃.
gͥ certionẽ. nisi in quo mag̾ confirmet᷑ audi¬
torꝰ Quaie hoc: Qm̃ sunt homines infi¬
deles. qui sic detiahunt xp̃o. ut dicant eum
magicis artib fecisse quod fecit. Possint gͦ
infideles etian istam uocem delatam de ce-¬
lo. ꝑ conuncturas humanas & illicitas curi¬
ositates ad magicas artes referre. s ꝓpħȩ an¬
tea fuerunt. non dico ante istam uocem.s
gum fuisse: S̾ igͦ magicis artib fecit ut
coleret᷑ & mortuus. nunquid magꝰ erat
antequam natꝰ: Ecce quare ait apłs habemꝰ

Expanded text:
a sua dixit: Hanc vocem nos audivimus de coelo delatam, cum essemus cum illo in monte sanlatam; subjunxit atque ait, Et habemus certiorem propheticum sermonem . Sonuit vox ilimi, adjuvet Dominus et voluntatem meam et exspectationem vestram, ut dicam quod volo, quomodo volo. Quis enim nostrum non mirene dixit: certiorem, non meliorem, non veriorem. Tam enim verus ille sermo de coelo, quam sermo propheticus; tam bonus, tam utilis. Quid est ergo, certiorem, nisi in quo magis confirmetur auditor? Quare hoc? Quoniam sunt homines infideles, qui sic detrahunt Christo, ut dicant eum magicis artibus fecisse quae fecit. Possent ergo infideles etiam istam vocem delatam de coelo, per conjecturas humanas et illicitas curiositates ad magicas artes referre. Sed Prophetae ante fuerunt; non dico ante istam vocem, segum fuisse: si ergo magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, numquid magus erat, antequam natus? Ecce quare ait apostolus Pe
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat. ut illud sit quod dicit apłs. alius
quidem esurit. alius autẽ ebrius ẽ. s etiã
colligentes pecunias suas ad pedes apłoꝵ
ñ deferunt. s etiam confugientes frẽs
suos ꝑtrahunt a pedib sacerdotum.
Nunc ẽ. illud tempꝰ. quod describit be¬
atꝰ apłs dicens. In nouissimis dieb ab un¬
dabit iniquitas multorum. &. refriget
caritas. Modo enim abundant auari
tia & iniquitas. que ante largitatis bonitate
cessabant.&. refrigescit fr̃nitatis caritas.
que prius xp̃i amore feruebat. Tunc enim

Expanded text:
cogitat; ut illud sit quod dicit Apostolus: Alius cogitat; ut illud sit quod dicit Apostolus: Alius quidem esurit, alius autem ebrius est . Nam colligentes pecunias suas ad pedes Apostolorum non deferunt; sed etiam confugientes fratres suos retrahunt a pedibus sacerdotum. Nunc est illud tempus, quod describit beatus apostolus dicens: In novissimis diebus abundabit iniquitas multorum, et refrigescet charitas tia et iniquitas, quae ante largitatis bonitate cessabat, et refrigescit fraternitatis charitas, quae prius amore Christi fervebat. Tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
sepe germanum. hȩc assumit frequent̃
alienum. Pauta gͥ sicut dixi illo intemꝑe
xꝑiane pleb̾is deuotio fuit. ut nemo domii
suam dicciet. nemo ꝓprium aliquid uen¬
dicaret. sic̃ ait sc̃s lucas dicenᷤ. Nemo qͥcqͣm
ex eo q̃d possidebat. suũ ꝓpͥum. ẽẽ. dicebat.
non enim inquam erat quisquam egens uit
diuites. nullum in scło habet indigentẽ.
& que dum etuas cogiat diuitias. a fr̃ib tẽ¬
ꝑalem repellit pauꝑtate. Uendebant enim
sic̃ ait scriptura p̃dia & domos suas. & p̃tia
uenditorum ante pedes apłorum ponebant.
ut erogaret᷑: ꝓut cuiq op erat. Uidete sc̃oꝵ
expoliabant patͥmonio. & nichil sibi reliqͥ
faciebant. Non cnm uerebant᷑. ne esurirent
ipsi. dum timebant ne alius esuruet. Hec
simile repꝑinus: Et certe idem xp̃c in nob̃.¬
in nob̃. E adem in plebe fides. s ñ in plebe
ẽ. ipsa largitio. Ita alt̾ de alterius inopia ñ

Expanded text:
 germanum; haec assumit frequenter  germanum; haec assumit frequenter alienum. Tanta ergo, sicut dixi, illo in tempore christianae plebis devotio fuit, ut nemo domum suam diceret, nemo proprium aliquid vindicaret, sicut ait sanctus Lucas, dicens: Nemo quidquam ex eo quod possidebat, suum proprium esse dicebat. Non enim, inquam, erat quisquam egens inter risto habet divites, nullum in saeculo habet indigentem: et quae dum aeternas cogitat divitias, a fratribus temporalem repulit paupertatem. Vendebant enim, sicut ait Scriptura, praedia et domos suas; et pretia venditorum ante pedes Apostolorum ponebant, ut erogaretur, prout cuique opus erat. Videte sanctorum m toto se exspoliabant patrimonio, et nihil sibi reliqui faciebant: non enim verebantur ne esurirent ipsi, dum timebant ne alius esuriret. 2. simile reperimus? Et certe idem Christus in nobin nobis: eadem in plebe fides; sed non in plebe est ipsa largitio. Ita alter de alterius inopia non
Abbreviated transcription (Latin):
mum ꝓpͥam sibi defenderet. & nemo suii
aliquid uendicaret. s uire fr̃nitatis. cc̃nt
illis cuncta cominunia. scił ut qui eodem
consortio religionis tenebant᷑. codẽ consortio fru-¬
erent᷑ &. uite hos ẽ. ut serat una fides. eẽt una
substantia . &. quib erat cominunis xp̃c.
cominunis. ẽẽt. & sumptꝰ. Nefas enim
putabant religiosi uiri. eum sibi partici¬
pem non adsciscere in substantia. qui par¬
ticeps. ẽt. in gr̾a. atq uło fr̃nitate caritatis
fr̃nitas simmilitudinẽ tantumm̃ corꝑis re¬
fert. xp̃i autẽ fr̃nitas unaminitatem cordis
anuneq demonstrat. sicut scriptum ẽ.
Erat autẽ credentium cor unum & anima
una. Uere gͦ fr̃ ille ẽ. qui tam corꝑe quam
unaminitate germam ẽ. Uerus inquam
fr̃ ẽ. cuius idem sp̃e & uoluntas in fr̃e ẽ.
cifica ẽ. Illa int̾ se cominunia cum emu¬
latione diuidit. hec etiam cum gratulati¬
one cõmunicat. Iila in consortio despicit¬

Expanded text:
mum propriam sibi defenderet, et nemo suum mum propriam sibi defenderet, et nemo suum aliquid vindicaret; sed jure fraternitatis essent illis cuncta communia: scilicet ut qui eodem consortio religionis tenebantur, eodem consortio fruerentur et vitae; hoc est, ut quibus erat una fides, esset una substantia, et quibus erat communis Christus, communis esset et sumptus. Nefas enim putabant religiosi viri, eum sibi participem non adsciscere in substantia, qui particeps esset in gratia; atque ideo fraternitate charitatis fraternitas similitudinem tantummodo corporis refert; Christi autem fraternitas unanimitatem cordis animaeque demonstrat, sicut scriptum est, Erat autem credentium cor atque anima una. Vere ergo frater ille est, qui tam corpore quam unanimitate germanus est: verus, inquam, frater est, cujus idem spiritus et voluntas in fratre est. cifica est: illa inter se communia cum aemulatione dividit; haec etiam cum gratulatione communicat: illa in consortio saepe despicit
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ. qm̃ dies mali sunt. Faciam g̾ calum¬
niam xp̃iano illi. uelit nolit. dat mn aliqͥd
ut tempꝰ redimat qͥa apłm audiuit. D ic
m. si illi dicturus sum ꝑde aliquid ut sis
otios tͥ non sum dicturus. calumpniose. ꝑdi¬
te. fili diaboli. quaie res alienas auferre mo¬
liris: causam ñ habes. & calumpnia plenꝰ
cs. Si gͦ illi dixcro da illi aliquid ut recedat
a calumpnia. tu uͥ eris qui habebis pecu¬
niam de calunpnia. Ille qui ꝓpt̾ uitandã
calumpniam tempꝰ a te redimit hic tole¬
rat dies malos. tu autẽ qui de calumpniis
pasceris. hic habeb̾ dies malos. & pꝰ istos ba¬
biturꝰ es in die iudicii peiores. S hoc forte
rides. quia pecuuam rapis. Ride ride. &
contempne. ego crogem. ueniet qui exigat.¬
esuus in libro qui apłorum actibꝰ
asscribit᷑ tantam sub memoratis uiris deuo¬
tionem pleb̾ fuisse. ita ppłi xp̃iaui floruisse
pͥmitias. ut pꝰ acceptam fidem nemo do¬

Expanded text:
tempus, quoniam dies mali sunt. Facio ergo calumtempus, quoniam dies mali sunt. Facio ergo calumniam christiano illi, velit nolit, dat mihi aliquid ut tempus redimat, quia episcopum audivit. Dic mihi, si illi dicturus sum, Perde aliquid, ut sis otiosus; tibi non sum dicturus, Calumniose, perdite fili diaboli, quare res alienas auferre moliris? Causam non habes, et calumnia plenus es. Si ergo illi dixero, Illi da aliquid, ut recedat a calumnia; tu ubi eris, qui habebis de calumnia pecuniam? Ille qui propter vitandam calumniam tempus a te redimit, hic tolerat dies malos: tu autem qui de calumniis pasceris, hic habebis dies malos, et post istos habiturus es in die judicii pejores. Sed hoc forte rides, quia pecuniam rapis. Ride, ride, et contemne: ego erogem, veniet qui exigat.us in libro qui Apostolorum Actibus adscribitur, tantam sub memoratis viris devotionem plebis fuisse, ita populi Christiani floruisse primitias, ut post acceptam fidem nemo do
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentia. Duos illi da. & ducat te. Dus¬
quid ñ hoc ꝓucrbiun. de euangłio ud¬
natum: Nunquid aliquia aliu dix
quam redunentes tempꝰ. quando ait. si quis
uult in iudicio tecum contende̾. & tunicam
tuam uult tollere. dimitte illi & pallium:
Iudicio uult tecum conteindere & tunicã
tuam uult tollere. auocare te habet litibꝰ
a do tuo. Non habebis quietum cor. ñ habeb̾
tranquillum animum. eu̾teris cogitationibꝰ
tius. irritaris aduersus ipsum aduersariũ
tuum. ecce tempꝰ ꝑdidisti. Quanto gͦ me¬
lius erat ut niunmum amutas. & tempꝰ
redimas: Fres mei in causis ur̃is & in ne¬
gotiis ur̃is quando ad nos iudicanda ue¬
nunt. si homini xp̃iano dico. ut ꝓtemꝑe
redimendo ꝑdat aliquid suum. quanto
maiore cura & fidutia debeo dicere ut red¬
dat alienum: Ambos enim xp̃ianos audio.
lam ille calumpniosꝰ. qui uult facere alti
causam & tollere ab illo. uel ꝓ compositione
gaudet ad ista uerba Apłs dix̃. Redientes

Expanded text:
pestilentia; duos illi da, et ducat se. Numpestilentia; duos illi da, et ducat se. Numquid non hoc proverbium de Evangelio videtur natum? Nam quid aliud dixquam, Redime tempus, quando ait, Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tuam tollere, dimitte illi et pallium ? Judicio vult tecum contendere, et tunicam tuam tollere? Avocare te habet litibus a Deo tuo; non habebis quietum cor, non habebis tranquillum animum. Everteris cogitationibus tuis, irritaris adversus ipsum adversarium tuum. Ecce tempus perdidisti. Quanto ergo melius est ut nummum amittas, et tempus redimas? Fratres mei, in causis vestris et in negotiis vestris, quando ad nos judicanda veniunt, si homini christiano dico ut pro tempore redimendo perdat aliquid suum; quanto majore cura et fiducia debeo dicere ut reddat alienum? Ambos enim christianos audio. Jam ille calumniosus, qui vult alteri facere causam, et tollere ab illo vel pro compositione, gaudet ad ista verba. Apostolus dixit, Redimentes
Abbreviated transcription (Latin):
minib ꝑiculis in deserto. ꝑicuł in latro¬
nib ꝑicuł in falsis fr̃ib Cetera ꝑicula.
quielcere possunt. ꝑicula a falsis fr̃ib qui
pectatis forte a me scire. quid ẽ. tempꝰ ie¬
dimere. Dicturꝰ sum quod pauci audiunt.
pauci ferunt. pauci aggrediunt᷑. pauci
sunt. int̾ malos uiuunt. Redimere tempꝰ
hoc ẽ. Quando aliquis tͥ infert litẽ. ꝑde
aliquid ut do uaces ñ litib ꝑde ergo. Ex¬
co quod ꝑdes. p̃tium ẽ. temꝑis. Certe quan¬
do ꝓtius uccessitatib ꝓcedis ad publicum
das nummos & emis tͥ panem. aut uinum
aut oleum. aut lignum aut aliquam sup
aliquid acquiris. hoc ẽ. emere. Nam si ui¬
chil amittis. & habeas quod ñ habebas. aut
inuenisti aut donatum accepisti. aut heu¬
ditatẽ acquisisti. Quando aute a mittis
ut aliquid habeas. tunc emis. Qd habes
cum. quod quidẽ latine uob̾dicam. quis
punice non om̃s nostis. Punicum enim ꝓ¬
uerbium. ẽ. antiquum. Numinum quent

Expanded text:
minibus, periculis in deserto, periculis in latrominibus, periculis in deserto, periculis in latronibus, periculis in falsis fratribus . Caetera pericula quiescere possunt, pericula a falsis fratribus quiespectatis a me forte scire, quid est tempus redimere. Dicturus sum quod pauci audiunt, pauci ferunt, pauci aggrediuntur, pauci s mali sunt. Redimere tempus hoc est, quando aliquis tibi infert litem, perde aliquid, ut Deo vaces non litibus. Ex eo eneo quod perdis, pretium est temporis. Certe quando pro tuis necessitatibus procedis ad publicum, das nummos, et emis tibi panem, aut vinum, aut oleum, aut lignum, aut vestem, aut aliquam supealiquid acquiris; hoc est emere. Nam si nihil amittas, et habeas quod non habebas; aut invenisti, aut donatum accepisti, aut haereditate acquisisti: quando autem aliquid amittis, ut aliquid habeas, tunc emis: quod habes, cum, quod quidem latine vobis dicam; quia punice non omroverbium est antiquum: Nummum quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt testes miseriȩ. Nondum loquit᷑ &
iam ꝓpħ̾at. Quid ꝓphat: In labore se fu¬
turum uel intimore. Et si bene iuxerit.¬
& si iust fuerit.: certe in mediis posit temp¬
tationib semꝑ timebit. Quid ait apłs:¬
Omnes qui uolunt pie iuiuere in xp̃o iñu
ꝑsequutionem patient᷑. Ecce quia dies mni¬
li sunt: sine ꝑsequutione hic iusti uiuere
ñ possunt. Qui unt̾ malos uiuunt. ꝑse¬
quutionem patiunt᷑. Om̃s mali ꝑsequun¬
tur bonos. non ferro &. lapidib. s uita & mo¬
rib Nunquid aliquis sc̃m loth ꝑsequebat᷑
in sodomis: Nemo illi molestꝰ erat. &. tam̃
int̾ impios uiuebat. & int̾ inmundos. su¬
ꝑbos.& blasphemos. ꝑsecutionem patiebat᷑
non uapulando s malos uidendo. Quisqͥs
me audis & nondum uiuis in xp̃o pie. in¬
cipe in xp̃o pie uiuere. & ꝓbas quod dico.
Deniq apłs cum cominemoraret ꝑicula
sua. ꝑicuł inquit in mari. ꝑicuł in flu¬

Expanded text:
testes sunt miseriae. Nondum loquitur, et testes sunt miseriae. Nondum loquitur, et jam prophetat. Quid prophetat? In labore se futurum, vel in timore. Et si bene vixerit et justus fuerit, certe in mediis positus tentationibus semOmnes qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patientur . Ecce quia dies mali sunt, sine persecutione hic vivere justi n possunt. Qui inter malos vivunt, persecutionem patiuntur. Omnes mali persequuntur bonos, non ferro et lapidibus, sed vita et moribus. Numquid aliquis sanctum Lot persequebatur in Sodomis? Nemo illi molestus erat: et tamen inter impios vivebat, et inter immundos, superbos, blasphemos, persecutionem patiebatur, non vapulando, sed malos videndo. Quisquis me audis, et nondum vivis in Christo pie, incipe in Christo pie vivere, et probas quod dico. Denique Apostolus cum commemoraret pericula sua: Periculis, inquit, in mari, periculis in flu
Abbreviated transcription (Latin):
płm cum legeret᷑ au.¬
distis. immo omnes audiuimus dicen¬
tem nob̃. Uidete quomͦ caute ambule¬
tis. non ut insipientes s ut sapientes
Redimentes tempꝰ. qm̃ dies mali sunt. Dies
malos fr̃es duȩ tes faciunt. malitia & mise¬
ria. ꝑ malitiam hominum & miseriam ho¬
minum dicunt᷑ dies mali. ceteriun dies isti
quantum ꝑtinet ad spatia horarum ordi¬
nati sunt. Ducunt uices. agunt temꝑa. ori¬
tur sol. occidit sol. transeunt temꝑa. Cui
molesta sunt temꝑa. si homines sibi non
sint molesti: Ergo dies malos sicut dixi.
duę res faciunt. malitia hominum & mi¬
seria hominum. S miseria hominum
cominunis ẽ: non debet malitia. ẽẽ. cominu¬
nis. Ex quo enim lapsꝰ ẽ. adam. & de paradi¬
so expulsus. nunquam fuerunt dics nisi
mali. Istos pueros qui nascunt᷑ uitrogemꝰ.
quare a ploratu incipiunt. qui & ridere
possunt. Nascit᷑ & statim plorat. pꝰ nescio
quot dies ridet. Quando plorabat nascens.
ꝓpħia sue calamitatis erat. Lacriȩ enim

Expanded text:
m cum legeretur, audistis, imo omnes audivimus dicentem nobis: Videte quomodo caute ambuletis, non ut insipientes, sed ut sapientes; redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Dies malos, fratres, duae res faciunt, malitia et miseria. Per malitiam hominum et miseriam hominum dicuntur dies mali. Caeterum dies isti, quantum pertinet ad spatia horarum, ordinati sunt, ducunt vices suas, agunt tempora. Oritur smolesta sunt tempora, si homines sibi non sunt molesti? Ergo dies malos, sicut dixi, duae res faciunt, miseria hominum et malitia hominum. Sed miseria hominum communis est: non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus est Adam, et de paradiso expulsus, nunquam fuerunt dies, nisi mali. Istos pueros qui nascuntur, interrogemus, quare a ploratu incipiunt, qui et ridere possunt. Nascitur, et statim plorat: post nescio quot dies ridet. Quando plorabat nascens, propheta suae calamitatis erat: lacrymae enim
Abbreviated transcription (Latin):
lucres. ñ habent pisces. In eo facti sumus
ad imaginem di. Deniq ubi scriptura nar¬
rat quod facti sumus.ibi subiungit. ut
nos pecorib non solum anteponat. s & p̃po¬
nat. id ẽ. ut ea nob̾ subiecta sint Faciamꝰ
inquid hominẽ ad imaginẽ & similitudi¬
nem nr̃am. & babeat potestatẽ piscium ma¬
ris & uolatilium cęli & om̃ium peccorum

Expanded text:
lucres, non habent pisces: in eo facti sumus lucres, non habent pisces: in eo facti sumus ad imaginem Dei. Denique ubi Scriptura narrat quod facti sumus, ibi subjungit, ut nos pecoribus non solum anteponat, sed et praeponat, id est, ut ea nobis subjecta sint: Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram, et habeat potestatem piscium maris, et volatiliu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt & lapides. Aquo nisia dõ: Nos gͦ qͥd
plus: Non uiuunt ligna & lapides. nos au¬
tem uiuimus. S adhuc nob̃ idipsum iuiuere.
cum arborib frutectisq cominune ẽ. Di¬
cunt᷑ enum & uites uites uiuere. Nam si ñ
iuuerent. ñ scriptum. eẽt. occidit in gran-¬
dine uineas eorum. Uiuit cum uiret. arescit
cum morit᷑. S uita ista ñ habet sensum
Quid nos amplus: Sentimus. Qum qui¬
ꝑitꝰ corꝑis notꝰ ẽ. sensꝰ. Uidemus. audinus.
olfacimus. gustamus. tactu etiam ꝑ totum
corpꝰ nr̃m mollia diiuidicamꝰ. & dura. asꝑa.
& lenia. calida & frigida. Est gͥ in nob̾ sen¬
sus quinqͥꝑit s hunc habent & bestię. Ha¬
bemus gͥ aliquid amplius nos. Et ista tam̃
quȩ enumerauimus fr̃ẽs mei si considemꝰ
in nob̾. quantam de his gr̃arum actionẽ. qͣn-¬
tam creatori laudem debemus: s tam̃ am¬
pluis quid habemus: Mentẽ. rõnem. consi¬
lium. quod ñ habent bestię. ñ habent uo-¬

Expanded text:
sunt et lapides, a quo nisi a Deo? Nos ergo quid sunt et lapides, a quo nisi a Deo? Nos ergo quid plus? Non vivunt ligna et lapides: nos autem vivimus. Sed adhuc nobis idipsum vivere cum arboribus frutetisque commune est. Dicuntur enim viverent, non scriptum esset: Occidit in grandine vineas eorum. . Vivit, cum viret; arescit, cum moritur. Sed vita ista non habet sensum. Quid nos amplius? Sentimus. Quinquepartitus corporis notus est sensus. Videmus, audimus, olfacimus, gustamus, tactu etiam per totum corpus nostrum mollia dijudicamus et dura, aspera et lenia, calida et frigida. Est ergo in nobis sensus quinquepartitus: sed hunc habent et bestiae. Habemus ergo aliquid amplius nos. Et ista tamen quae enumeravimus, fratres mei, si consideremus in nobis, quantam de his gratiarum actionem, quantam Creatori laudem debemus? Sed tamen amplius quid habemus? Mentem, rationem, consilium, quod non habent bestiae, non habent vo
Abbreviated transcription (Latin):
ditium bonȩ uitȩ cui uita etiam ȩt̾na debet᷑.
recta fides ẽ. Est autem fides credere quod
nondum udes. cuius fidĩ merces ẽ. udere
quod credis. Temꝑe gͥ ficłi tanquam tempe
sementis non deficiamus. & usꝙy
in finem ñ deficiainuis. s ꝑseueremus donee
quod seminauimus. metamus. Cum enuii
auersum. eẽt. genus humanum adõ. ai ad¬
ret in delictis suis sicut creatore opꝰ habd¬
mus. ut cẽmus. sic saluatore ut reuiuiscel¬
mus. Iust ds dampnauit hominẽ. miseri¬
cors as lib̾at hominem. Ds isrł ipse dabis
iuis cuit o fortircine plebi sue benedia de
s accipiunt credentes. ñ accipiunt contemp
quasi aliquid nos possimus. Non enun fides
agatis. ne in aliquo dono ei ingrati rema¬
neatis. & ꝓpt̾ hoc quod ingrati estis. quod
accepistis ꝑdatis. Laus fid̃ĩ explicari a me
ro si ex aliqua parte ut dignum ẽ. cogitet᷑.
quis digne cogitet quam multis donis li
ipsus p̃ferat᷑. Et siminora dona di in nob̃
debemus agnoscere. quantomag̾ illud qͦd

Expanded text:
na debetur, recta fides est. Est autem fides, credere quod nondum vides: cujus fidei merces est, videre quod credis. Tempore igitur fidei tanquam tempore sementis, non deficiamus, et usque in finem non deficiamus: sed perseveremus, donec quod seminavimus metamus. Cum enim aversum esset genus humanum a Deo, et jaceret in delictis suis, sicut Creatore opus habebamus ut essemus, sic Salvatore ut revivisceremus. Justus Deus damnavit hominem, misericors Deus liberat hominem. Deus Israel ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae: benedictus Deus . Sed accipiunt credentes, non accipiunt contemnequasi aliquid nos possimus. Non enim fides agatis: ne in aliquo dono ejus ingrati maneatis, et propter hoc quod ingrati estis, quod accepistis perdatis. Laus fidei explicari a me ro si ex aliqua parte, ut dignum est, cogitetur, quis digne cogitet, quam multis donis Dei ipsius praeferatur? Et si minora Dei dona in nobis debemus agnoscere, quanto magis illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ut confundat sapientes. & ignobilia mun¬
di & contemtibilia mundi egegit ds̃. & ea
que non sunt tanquam sint. ut ea quȩ sunt
euacuarent᷑. Si enim elig̾et xp̃c priumitꝰ
oratorẽ. diceret orator. E loquentię meȩ me-¬
rito elect sum. Si eligeret senatorẽ. diceret se¬
nator. Dignitatis meȩ merito electꝰ sum. Po¬
stremo si prius eliget imꝑatorẽ. diceret imꝑ¬
ator. Potestatis meȩ merito electꝰ sum. Qui¬
escant & differant᷑ isti paululum. quiescant.
ñ omiitant᷑. ñ contempnant᷑. s aliquantu¬
lum differant᷑ qui possint głari de semet¬
ipsis in semetipsis. Damͥ inquit illum pisca¬
torẽ. da mͥ idiotã. da mͥ imꝑitum. da mͥ cũ
cum quo ñ dignat᷑ loqui imꝑator. nec quã¬
do emut piscẽ. Ipsum inquit da. Hunc sum¬
plcuero. manifestum erit quod ego facio. quã¬
quã & senatorẽ eum & oratorẽ. & imꝑatorem
ego sum facturꝰ. Quandocumq factur sũ
ego & senatore. s certiꝰ ego piscatorem. Pot

Expanded text:
 ut confundat sapientes; et ignobilia mundi et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam sint, ut ea quae sunt evacuarentur . Si enim eligeret Christus primitus oratorem, diceret orator: Eloquentiae meae merito electus sum. Si eligeret senatorem, diceret senator: Dignitatis meae merito electus sum. Postremo, si prius eligeret imperatorem, diceret imperator: Potestatis meae merito electus sum. Quiescant et differantur isti, paululum quiescant: non omittantur, non contemnantur; sed aliquantulum differantur, qui possunt gloriari de semetipsis in semetipsis. Da mihi, inquit, illum piscatorem, da mihi idiotam, da mihi imperitum, da mihi eum cum quo non dignatur loqui senator, nec quando emit piscem: ipsum, inquit, da; hunc si implevero, manifestum erit quod ego facio. Quanquam et senatorem et oratorem et imperatorem ego sum facturus: quandocumque facturus ego et senatorem, sed certius ego piscatorem. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
nos contuersia talis quodammñ ut ille mͥ di¬
cat intelligam ut credam. ego ei respondeã
immo crede ut intelligas. cum bac contuer¬
sia ueniamꝰ ad udicẽ. Ncut̃ nr̃m p̃sumat
ꝓ sua parte sententiã. Quẽ uidicẽ iuuent᷑i
hominẽ ꝑ quem loquutꝰ ẽ. ds. Non eamꝰ
gͦ in hac re. & in hac controũsia ad lititras scła¬
res. ñ int̾ nos iudicet poeta s ꝓpħa. Beatꝰ¬

Expanded text:
nos sit controversia talis quodam modo, ut ille mihi dinos sit controversia talis quodam modo, ut ille mihi dicat, Intelligam, ut crelam; ego ei respondeam, Imo crede, ut intelligas: cum hac controversia veniamus ad judicem, neuter nostrum praesumat pro sua parte sententiam. Quem judicem inventuri hominem per quem loquitur Deus. Non eamus ergo in hac re et in hac controversia ad litteras saeculares; non inter nos judicet poeta, sed prophet
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ. intellectꝰ. aliud ẽ. tatio. Nam si rõnem
habemus & antequam intelligamꝰ. s intel¬
ligere ñ ualemus nisi rõnem habeamus. ẽ. gͦ
animal r̾ons capax. Uerum melius & catiꝰ
dicam. animal rõnale cui natura inest ratio.
&. antequam ilitelligat iam rõnem habet.
Nam ido uult intelligere: quia ratio p̃ce-
in nob excolere debemus. & resculpere qͥdam
m̃ & reformare. S quis pot̾it: nisi sit artifex
qui formauit imaguiem in nob̾ ds̃: Defor¬
mare potiuinus. reformare ñ possumus.
Habemus gͦ ut cuncta breuit᷑ retexamus.
ipsum. ẽẽ. cum lignis & lapidib. uiuere
cum arborib. sentire cum bestiis. intellig̾e
cumangłis. Diiudicamus gͥ oculis coloies.
aurib sonores. narib odores. gustatu sapo¬
res. tactu calores. intellectu mores. Intelligi¬
ñ omnis homo uult. intelligere nemo ẽ.
qui nolit. Credere non omnes uolunt. Dicit
mͥ homo. Intelligam ut ciedam. Respondeo.
Crede ut intelligas. Cumgͦ nata sit inter

Expanded text:
est intellectus, aliud ratio. Nam rationem habemus et antequam intelligamus; sed intelligere non valemus, nisi rationem habeamus. Est ergo animal rationis capax: verum ut melius et citius dicam, animal rationale, cui natura inest ratio, et antequam intelligat jam rationem habet. Nam ideo vult intelligere, quia ratio praecein nobis excolere debemus, et resculpere quodam modo et reformare. Sed quis poterit, nisi sit artifex qui formavit? Imaginem in nobis Dei deformare potuimus, reformare non possumus. Habemus ergo, ut cuncta breviter retexamus, ipsum esse cum lignis et lapidibus; vivere, cum arboribus; sentire, cum bestiis; intelligere, cum Angelis. Dijudicamus ergo oculis colores, auribus sonores, naribus odores, gustatu sapores, tactu calores, intellectu mores. Intellige. Omnis homo vult intelligere; nemo est qui nolit: credere non omnes volunt. Dicit mihi homo, Intelligam, ut credam: respondeo, Crede, ut intelligas. Cum ergo nata inter
Abbreviated transcription (Latin):
incętu nr̃o uix inuenias locupletẽ. Locu¬
pletẽ autẽ uix inueniri dico. non tam facul
ostendit utiq tanta eos gr̃a fidei fuisse p̃di¬
tos. ut omnes celesti diuitiarum abunda¬
uerint largitate. Raro gͥ hoc temꝑe inue¬
nimus in xp̃iano ppło locupletẽ. & si pleriq
indomib auto sint diuites. tam̃ in eccła¬
ost resurrectionem xꝑi in templum:

Expanded text:
in coetu nostro vix invenias locupletem; locupletem autem vix invenire dico, non tam facultostendit utique tanta eos gratia fidei fuisse praeditos, ut omnes coelestium divitiarum abundaverint 322 largitate; raro igitur hoc tempore invenimus in Christiano populo locupletem; etsi plerique in domibus auro sint divites, tamnon pro eo quod praevalent operantur, nec hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
& onus ieũ leue. Et considerant eos qui iugũ
ipsum intrepida ceruice subier̃t. & illam sarcinã
mansuetissimis humeris acceper̃t. tantis agitari
& exerceri difficultatib huiꝰ scłi. ut ñ a baboribꝰ
ad quietem. s a quiete ad laborem uideantur uo¬

Expanded text:
 levis est: et considerant eos qui jugum ipsum intrepida cervice subierunt et illam sarcinam mansuetissimis humeris acceperunt, tantis agitari et exerceri difficultatibus hujus saeculi, ut non a laboribus ad quietem, sed a quiete ad laborem vocati
Abbreviated transcription (Latin):
interiori homini qui renouatur de die in diem.
ñ aahuc sub lege posito. sed iam sub gr̃a exone-¬
rato sartinis innumerabiliũ obseruationũ: qđ
erat reuera graue iugum s durȩ ceruici conue-¬
nenter impositum. facilitate simplicis fidi &
ponȩ spei & sc̃e caritatis. qͥcqͥd molestiarum
exteriori homini forinsecus intulisset ille pͥn-¬
ceps qui missus est foras. interiori gaudio le-¬
ue fieret. Nichil enim tam facile est bone uo¬
luntati qm ipsa sibi. & hec sufficit deo. Quan-¬
tumlibet gͦ seuat iste mundus. uerissime angłi nato
in carne dño clamauert. gła in excelsis do & in ter-¬
ra pax hominib bonȩ uoluntatis: quia qui natꝰ
erat suaue uigum est & sartina leuis. & sicut dicit¬

Expanded text:
interior homo, qui renovatur de die in diem , interior homo, qui renovatur de die in diem , non adhuc sub Lege positus, sed jam sub gratia exoneratus sarcinis innumerabilium observationum, quod erat revera grave jugum, sed durae cervici convenienter impositum, facilitate simplicis fidei, et bonae spei, et sanctae charitatis, quidquid molestiarum exteriori homini forinsecus intulisset ille princeps qui missus est foras, interiori gaudio leve fieret. Nihil enim tam facile est bonae voluntati, quam ipsa sibi: et haec sufficit Deo. Quantumlibet ergo saeviat iste mundus, verissime Angeli nato in carne Domino clamaverunt, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : quia ejus qui natus erat
Abbreviated transcription (Latin):
resq uanitatis. ut nimeros & litteras & dises¬
amant: eadem qͥppe s̃: ñ grauia pati uidentur:
Om̃ia enum seua & immania. ꝓrsus facilia &
ꝓpe nulla efficit amor. Qñto gͣ ceitiꝰ ac facilius
ad ueram beatitudinẽ caritas facit. qd̾ ad mise¬
riam q̃ntum potuit cupiditas fecit: Quam fa¬
cile toleratur quelibet aduersitas tẽporalis ut
ȩterna pena uitetur. eterna requies comparetur:
Non inmerito ille uas electionis. cum ingenti le¬
ticia dixit. Non sunt condignȩ passiones huiꝰ
temporis. ad suꝑuenturã głam que reuelabit̃
in nobis. Eae unde iugum illud suaue. est. &
sarcina leuis. & si angusta est paucis digen¬
tib facilis tam̃ om̃ib diligentib. Dicit p̃sal¬
mista: P ropter uerba labioꝵ tuoꝵ. ego custo-¬
diui uias duras.S que dura sunt laborantib.
cisdem ipsis mitescunt amantib Propt̃ qđ ita
diumȩ pietatis dispensatione actum est. ut

Expanded text:
resque vanitatis, ut numeros, et litteras, et diserresque vanitatis, ut numeros, et litteras, et diseramant, eadem quidem, sed non gravia pati videntur. Omnia enim saeva et immania, prorsus facilia et prope nulla efficit amor. Quanto ergo certius ac facilius ad veram beatitudinem charitas facit, quod ad miseriam, quantum potuit, cupiditas fecit? Quam facile toleratur quaelibet adversitas temporalis, ut aeterna poena vitetur, et aeterna requies comparetur? Non immerito ille vas electionis cum ingenti laetitia dixit: Non sunt condignae passiones hujus temporis, ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Ecce unde illud jugum suave est, et sarcina levis. Et si angusta est paucis eligentibus, facilis tamen omnibus diligentibus. Dicit Psalmista: Propter verba labiorum tuorum, ego custodivi vias duras . Sed quae dura sunt laborantibus, eisdem ipsis mitescunt amantibus. Propter quod ita divinae pietatis dispensatione actum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
laborib inquietus qͣm in otio quieturus. Quib
tempestatib & ꝓcellis. qͣm horribili & trem̃da
seuitia celi & maris importuniᷤᷤ sunt mercatores
ut diuitias uenturas adquirant. maiorib qͣm
quib adquisite sunt ꝑiculis & tempestatib plenas.
Quos estus. que frigora. que ꝑicula. ab aquis. a
fossis. a p̃cipitiis.a fluminib. a feris ꝑferunt ue¬
natores: quem laborem esuriendi & sitiendi. qͣn¬
tas uilissimi & sordidissimi cibi & potus angu¬
stias ut bestiam capiant. & interdum nec ipsiꝰ
bestiȩ carnes ꝓpter quam hec tanta sustinent epu¬
lis habent necessarias: Quamqm si aper ceruusq
capitur. magis suaue sit uenantis animo quia
captꝰ est. qm comedentis palato quia coctus est.
Quantis crutiatib ꝓpe cotidianarũ plagarum
tenera pueroꝵ etas subditur. q̃ntis etiã scolis
uigiliarum & abstinentie molestiis exercetur.
ñ ꝓpter discendam sapientiã s ꝓpter opes hono-¬

Expanded text:
laboribus inquietus, quam in otio quieturus. Quibus laboribus inquietus, quam in otio quieturus. Quibus tempestatibus et procellis, quam horribili et tremenda saevitia coeli et maris importuni sunt mercatores, ut divitias ventosas acquirant, majoribus quam quibus acquisitae sunt, periculis et tempestatibus plenas? Quos aestus, quae frigora, quae pericula ab equis, a fossis, a praecipitiis, a fluminibus, a feris perferunt venatores? quem laborem esuriendi et sitiendi, quantas vilissimi et sordidissimi cibi et potus angustias, ut bestiam capiant? et interdum nec ipsius bestiae carnes, propter quam haec tanta sustinent, sunt epulis necessariae. Quanquam etsi aper cervusque capiatur, magis suave sit venantis animo quia captus est, quam comedentis palato quia coctus est. Quantis cruciatibus prope quotidianarum plagarum tenera puerorum aetas subditur? Quantis etiam in scholis vigiliarum et abstinentiae molestiis exercentur, non propter discendam sapientiam, sed propter opes hono
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ possut. Om̃ia gͦ illa que cõmemorauit
aspera & grauuia frequentiꝰ & abundantiꝰ susti-¬
nebat. sed ꝓfecto aderat ei sp̃s sc̃s̃ qui in exte¬
rioris hominis corruptione interiorẽ renoua¬
ret de die in diem. & gustata requie sp̃itali
in affluentia delitiarum dĩ. in spe futurȩ bea
grauia releuaret. Ecce qm̃ suaue ugum xp̃i
portabat & quam leuem sarcinam. ut om̃ia illa
que suꝑius enumerata. dura & inmania om̃is
auditor horrescit. leuẽ tribulationem diceret.
uituens interiorib & fidelib oculis. qñto p̃cio
temporalium emenda sit futura uita. ñ pati
eternos labores impioꝵ. & sine nulla sollicitudi¬
ne ꝑfrui eterna felicitate iustoꝵ. Secari & uri
se homines patiuntur. ut dolores ñ ȩterni sed
aliq̃nto diuturnioris ulceris acrioꝵ dolorum
p̃cio redimantur. In languida & incerta uacati¬
onis breuissimȩ atq ultimȩ uita. inimanissimis
bellis malus atteritur. plurib fortasse annis u

Expanded text:
sti. Omnia ergo illa quae commemoravit aspera et gravia, frequentius et abundantius sustinebat: sed profecto aderat ei Spiritus sanctus, qui in exterioris hominis corruptione, interiorem renovaret de die in diem, et gustata requie spirituali in affluentia deliciarum Dei, in spe beatitudinisgravia relevaret. Ecce quam suave jugum Christi portabat, et quam levem sarcinam: ut omnia illa, quae superius enumerata dura et immania omnis auditor horrescit, levem tribulationem diceret; intuens interioribus et fidelibus oculis, quanto pretio temporalium emenda sit futura vita, non pati aeternos labores impiorum, et sine ulla sollicitudine perfrui aeterna felicitate justorum. Secari et uri se homines patiuntur, ut dolores non aeterni, sed aliquanto diuturnioris ulceris, acriorum dolorum pretio redimantur. In languida et incerta vacationis brevissimae atque ultima vita, immanissimis bellis miles atteritur; pluribus fortasse annis in
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃ces mãs in beneplacito suo
craudire dignet̾: intmicũ qͥgoq
A nris actib ⁊ cogitationib sua
utute expellat. nob̾ multiplicet
fide̾. m̃tẽ gubnet. spiritales cogi¬
tationes ꝯcedat. ⁊ ad beatitudinẽ
suã ꝑlucat. ꝑiħm xp̃m filrũ eiꝰ.¬

Expanded text:
ut preces nostras in beneplacito suo ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beatitudinem suam perducat
Abbreviated transcription (Latin):
lumen putabatur. Non erat. ille lumen. sed ut tes¬
timonium ꝑhiberet de lumine. Quod
autem erat lumen. erat lumen uerum.
Quid est uerũ: Quod illuminat om̃em
hominem. Si uerum lumen illuminat
oninẽ hominẽ. gͦ & ioħem recte dicentem. recte
confitentẽ: nos autem de plenitudine ciꝰ accepimꝰ
Uide si aliud dixit. qͣm tu illuminabis lucernã
meam dñe. Deniq iam illuminatꝰ testimonium
phibebat. ꝓpter cecos lucerna diei testimoniũ
phibebat. Tide qͥa luceta. Uos inquit mi-¬
sistis ad ioħem. & uoliustis exulta¬
re ad horam in lumine eiꝰ. Ille erat lucerua
aidens & lucens. ille lucerna hoc
est res illuminata. accensa ut luceret: que ac-¬
cendi potest. potest & extingui. S ut ñ extin
deũ patrẽ om̃ĩpotentẽ putro corde es
qͣntũ potest paruitas m̃a marimaᷤᷤ
atq uheres grãs agamꝰ. p̾cantes toto
amino singłarẽ manfuetudmẽ eiꝰ.

Expanded text:
tus putabatur, lumen putabatur. Non erat ille lumen; sed ut testus putabatur, lumen putabatur. Non erat ille lumen; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Quod autem erat lumen? Erat lumen verum. Quid est verum? Quod illuminat omnem hominem. Si verum lumen quod illuminat omnem hominem; ergo et Joannem recte dicentem, recte confitentem, Nos autem de plenitudine ejus accepimus . Vide si aliud dixit, quam, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Denique jam illuminatus, testimonium perhibebat. Propter caecos, lucerna diei testimonium perhibebat. Vide quia lucerna est: Vos, inquit, misistis ad Joannem, et voluistis exsultare ad horam in lumine ejus: ille erat lucerna ardens et lucens . Ille lucerna, hoc est, res illuminata, accensa ut luceret. Quae accendi potest, potest et exstingui. Sed ut non exstinPatrem omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas atque veras gratias agamus; precantes toto animo singularem mansuetudinem ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
pientes: stulti facti st̃. Habes remediũ a contra¬
rio. Si dicendo te esse sapientẽ stultus factꝰ es.
dic te stultum & sapiens eris. S dic dic & intꝰ
dic. quia sic est ut dicis. Si dicis. noli coram ho¬
minib dicere. & coram dõ ñ dicere. Prorsus qd̃
ad teipsum ꝑtinet qd ad tua. tenebrosus es
Quid est enim aliud esse staltum. nͥ esse tenebro-¬
sum in corde: Deniq de illis sic ait: dicentes se
esse sapientes. stulti facti sunt. Anteq̃m hoc dice-¬
rent. quid sursum: & obscuratum est insipiens
cor eoꝵ. Dic quia tu tͥ lumen ñ es. Ut multum
oculus es. lumen ñ es. Quid ꝓdest patens & sanꝰ
oculus. si lumen desit: Ergo dic a te tibi lumen
ñ esse. & clama qd scͥptum est: Ti illuminabis lu-¬
cernam meam dñe. lumine tuo dñe illumina¬
bis tenebras meas. Mcȩ enim nichil nͥ tenebrȩ. tu
autem lumen fugans tenebras. illuminans me:
non a me mͥ lumen existens. s lumen ñ partici¬

Expanded text:
pientes, stulti facti sunt. Habes remedium a contrapientes, stulti facti sunt. Habes remedium a contrario. Si dicendo te esse sapientem stultus factus es; dic te stultum, et sapiens eris. Sed dic: dic, et intus dic; quia sic est ut dicis. Si dicis, noli coram hominibus dicere, et coram Deo non dicere. Prorsus quod ad te ipsum pertinet, quod ad tua, tenebrosus es. Quid est enim aliud esse stultum, nisi esse tenebrosum in corde? Denique de illis sic ait, Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Antequam hoc dicerent, quid rursum? Et obscuratum est insipiens cor eorum . Dic quia tu tibi lumen non es. Ut multum, oculus es; lumen non es. Quid prodest patens et sanus oculus, si lumen desit? Ergo dic, a te tibi lumen non esse; et clama quod scriptum est, Tu illuminabis lucernam meam, Domine: lumine tuo, Domine, illuminabis tenebras meas . Meae enim nihil nisi tenebrae: tu autem lumen fugans tenebras, illuminans me: non a me mihi lumen existens; sed lumen non partici
Abbreviated transcription (Latin):
auait a sapientib & prudentib. & ñ dixit reue¬
lasti ca stultis & imprudentibꝰ. s ait. abscondi¬
Ai quidem a sapientib & prudentibꝰ & reuela¬
sti paruulis. Sapientib & prudentib uridendis.
arrogantib falso grandib uere autem tumen¬
tib. oppositt ñ sapientes ñ prudentes s par-¬
uulos. Qui sunt paruuli: Humiles. Eigo ab¬
scondisti hec a sapientib & prudentib. No-¬
mine sapientiũ & prudentiũ. suꝑb intelligi¬
potest. Ipse exposuit cum ait: Reuelasti ea par-¬
uulis. Ergo abscondisti ñ paruulis. Quid est ñ
paruulis: Non humilib. Quid est ñ humi¬
lib. nisi suꝑbis: O uia dñi. aut ñ erat aut la¬
tebat. Ut reueletur nobis unde dñs exultauit.
quia reuelatũ est paruulis. paruuli esse debemꝰ.
Nam si uoluerimꝰ esse magni quasi sapientes
& prudentes. ñ nobis illud reuelatur. Qui st̃ E
magni sapientes & prudentes. dicentes se esse sa-¬

Expanded text:
quit, a sapientibus et prudentibus: et non dixit, Revequit, a sapientibus et prudentibus: et non dixit, Revelasti ea stultis et imprudentibus: sed ait, Abscondisti quidem a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Sapientibus et prudentibus irridendis, arrogantibus falso grandibus, vere autem tumentibus, opposuit non insipientes, non imprudentes, sed parvulos. Qui sunt parvuli? Humiles. Ergo, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus. Nomine sapientium et prudentium, superbos intelligi ipse exposuit, cum ait, Revelasti ea parvulis. Ergo Abscondisti non parvulis. Quid est, non parvulis? Non humilibus. Quid est, non humilibus, nisi superbis? O via Domini! aut non erat, aut latebat, ut revelaretur nobis. Unde Dominus exsultavit? Quia revelatum est parvulis. Debemus esse parvuli; nam si voluerimus esse magni, quasi sapientes et prudentes, non nobis illud revelatur. Qui sunt magni? Sapientes et prudentes. Dicentes se esse sa