comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amor siue bonitas sp̃c sancti est. et patris est. ⁊ filu
est. et proprie est. et equaliter est. Et quia deo ha¬
bere idem est quod esse. et omne quod in deo est.
aliud quam deus esse non potest. pater potencia ẽ.
et filius potencia est. et sp̃e sanctus potencia est: et
una potencia. quia essencia una. Similiter pater
sapiencia est. et filius sapiencia est. et sp̃c sanetus
sapiencia est: et una sapientia. quia essentia una.
Et pater dilectio est. et filius dilectio. et sp̃c sanetꝰ
dilectio: et dilectio una. quia essencia una. Sed
pater potencia est: et nullius potencia est. quia
a nullo est. Similiter sapiencia pater est: et nul¬
lius sapiencia est. quia a nullo est. Dilectio est pa¬
ter: et nullius dilectio est. quia a nullo est. Filius
autem potencia est. et potencia patris est. quia
a patre est. et sapiencia filius est: et sapiencia
patris est. quia a patre est. Sp̃c sc̃s dilectio est.¬

Expanded text:
amor sive bonitas Spiritus sancti est, et Patris est, et Filii amor sive bonitas Spiritus sancti est, et Patris est, et Filii est, et proprie est, et aequaliter est. Et quia Deo habere idem est quod esse, et omne quod in Deo est aliud quam Deus esse non potest, Pater potentia est et Filius potentia est, et Spiritus sanctus potentia est; et una potentia quia una essentia. Similiter Pater sapientia est, et Filius sapientia, et Spiritus sanctus sapientia: et una sapientia, quia essentia una. Et Pater est dilectio, et Filius dilectio, et Spiritus sanctus dilectio: et dilectio una, quia essentia una. Sed Pater potentia est, et potentia nullius est, quia a nullo est; similiter et sapientia est Pater et nullius sapientia est, quia a nullo est. Dilectio est Pater et nullius est dilectio, quia a nullo est. Filius autem potentia est et Patris potentia est, quia a Patre est. Sapientia Filius est, et sapientia Patris est, quia a Patre est. Spiritus sanctus es
Abbreviated transcription (Latin):
tio est patris et silu. Et sic quidem distinxit.
ueritatem ad iinaginẽ per quam inuenerat ueritatem:
ut quod hic propriũ inuentũ est ad significationem.
illie quasi singulare diceretur ad proprietatẽ. Et tam̃
quia deo totum quod est esse unum est. non potest di¬
uersum inueniri quod in simplici natura idem est: neq
unius esse potest quod alterius non est. ubi idem eit
unus quod alter est. Cum etum potencia patris ali¬
ud non sit quam essentia eius. neq sapientia filu
aliud quam essentia eius. neq amor sp̃e scĩ aliud
quam essentia eius: necesse omino est ubiuna ett
essentia unam esse potenciã. et unam sapienciam.
et dilectionem unam. et cõmunẽ esse. et totam eise.
et proprie esse. et equaliter esse. Itaq potencia pa¬
tris est et filui est et sp̃c sancti est. et proprie est.
et equaliter est: et sapiencia filii est. et patris est.
et sp̃c sancti est. et proprie est. et equaliter est: et

Expanded text:
tio est Patris et Filii. Et sic quidem distinxit tio est Patris et Filii. Et sic quidem distinxit eritatem ad imaginem per quam invenerat veritatem, ut quod hic proprium inventum est ad significationem, illic quasi singulare diceretur ad proprietatem. Et tamen quia Deo totum quod est, esse unum est; et non potest diversum inveniri quod in simplici natura idem est, neque unius esse potest quod alterius non est, ubi idem est unus est quod alter est. Cum enim potentia Patris aliud non sit quam essentia ejus, neque sapientia Filii aliud quam essentia ejus, neque amor Spiritus sancti aliud quam essentia ejus, necesse omnino est ubi una est essentia unam esse potentiam, unam sapientiam, et unam dilectionem; et communem esse, et totam esse, et proprie esse, et aequaliter esse. Itaque potentia Patris est, et Filii est, et Spiritus sancti est, et proprie est, et aequaliter est. Et sapientia Filii est, et Patris est, et Spiritus sancti est, et proprie est, et aequaliter est; et
Abbreviated transcription (Latin):
potencia de aliquo. sed de ipsa sapieneia erat.
amor autẽ de potencia et sapiencia ꝓcesserat.
Et non erat potencia sapiencia: quia potencia
aute sapienciã erat: et de ipsa sapiencia ꝓcesse¬
rat. Neq rursum amor potencia uel sapieneia
dici poterat. quia ꝓcesserat tantum ab ipsis: et
ipsa aliquando sine ipsa extiterãt. Et erãt tria
hec discreta in anima: et in his trib trinitas ani¬
me inuenta eit. Igitur ascendit anima ab his ad
sumã trinitatem. et inuenit ibi patrem qui a
nullo erat sicut in se potencia. et filiũ qui a
patre erat sicut in se sapiencia: et sp̃m scm̃ qui
a patre et filio erat. sicut in se dilectio a poten¬
cia et sapiencia ꝓcesserat. Et ideo potenciã pa¬
tri tribuit. quia in se similitudo fuerat illius:
et sapientiam filio. qm̃ hec in se imago erat¬
illius que apotencia orta erat. et dilectionem
cesserat: sicut sp̃e sc̃s a patre et filio. qui dilec¬

Expanded text:
potentia de aliquo, et de ipsa sapientia erat; potentia de aliquo, et de ipsa sapientia erat; amor autem de potentia, et sapientia praecesserat. Et non erat potentia sapientia, quia potentia, ante sapientiam erat et de ipsa sapientia exierat. Neque rursum amor potentia vel sapientia dici poterat; quia processerat tantum ab ipsis, et ipsa aliquando sine ipso exstiterant. Et erant tria haec discreta in anima; et in his tribus Trinitas animae inventa est. Et ascendit anima ab his ad summam Trinitatem, et invenit ibi Patrem qui a nullo erat, sicut in se potentia; et filium qui a Patre erat, sicut in se sapientia; et Spiritum sanctum qui a Patre et Filio erat, sicut in se dilectio a potentia et sapientia processerat. Et ideo potentiam Patri tribuit, quia in se similitudo fuerat illius; et sapientiam Filio, quoniam haec in se imago illius erat, quae a potentia orta erat; et dilectionem rocessit, sicut Spiritus sanctus a Patre et Filio, quae dilec
Abbreviated transcription (Latin):
reterea ꝓpter simulachrum suum quo in
uenta est trinitas sũma. et ipsum similiter
ita erat: qm̃ inmente racionali quasi potencia
intellectus qui solum sapiencia erat. et sine ip¬
so mens sapiencia non erat: et processit nouis¬
sime amor siue gaudiũ mentis ad sapientiam
suam. et ipse solum dilectio erat: quia sine ipso
inmente et sapiencia dilectio non erat. Et po¬
sita sunt hec nomina ad proprietatẽ. qr unum¬
quodq per se erat: et diftincta sunt tria hec. pri¬
mum potencia a qua sapiencia erat: deinde ip̃sa
sapiencia que de potencia nata fuerat: nouis¬
sime amor. qui de potencia iimul et sapiencia
processerat. Et distinguebaut hec: quia prorsꝰ
hic idem non erant. que separabantur ab mui¬
cem. et non constabant in uno. Propterea in m̃¬
te racionali aliud potencia erat. quia prior
erat sine sapiencia: et adhuc sapiencia ñ erat.
Et uenit postea sapiencia. et cum potencia ẽe
cepit. quasi aliud in alio: et erant iam duo

Expanded text:
aeterea propter simulacrum suum quo est inventa Trinitas summa et ipsum similiter ita erat; quoniam in mente rationali quasi potentia intellectus qui solum sapientia ejus erat; et sine ipso mens sapientia non erat: et processit novissime amor sive gaudium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non erat. Et posita sunt haec nomina ad proprietatem, quia unumquodque per se erat; et distincta sunt tria haec: primum potentia a qua sapientia erat; deinde ipsa sapientia, quae de potentia nata fuerat; novissime amor qui de potentia simul et sapientia processerat. Et distinguebantur haec, quia prorsus haec idem non erant qui separabantur ad invicem, et non constabant in uno. Propterea in mente rationali aliud potentia erat quia prior erat sine sapientia et adhuc sapientia non erat. Et venit postea sapientia, et cum potentia esse coepit, quasi aliud in alio. Et erant jam duo,
Abbreviated transcription (Latin):
illa que uere est in ipso. et idem cum ipso. et coet̾ua
ipsi: aliquando uero secundũ quandã dicendi figu¬
ram uoluntas eius uocatur: que scd̾m proprietatem
non est uoluntas eius. sed signum uoluntatis eius.
Et dicitur ipsum signũ uoluntatis uoluntas. cum
uoluntas non sit sed signum tantũ: quẽadiodũ et
signa ire ira dicuntur: et dilectionis signa dilectio
appellantur. Et dicitur iratus deus. et non est ira
in eo aliqua: sed signa tantũ que foris sunt. quib
iratus ostenditur. ira ipsius nominant̃. Est autem
figura dicendi. scd̃m quam non est falsum qđ dicit̃.
sed quod dicitur uerum. similitudinis respectu
obumbratur. Sed̾m istos modoᷤ figurarum. quasi
diuerse uoluntates deo attribuuntur: quia diuer¬
sa sunt illa que per figuram dicuntur uoluntas
eius. cum ea que scd̃m proprietatẽ dicitur. una
sit uoluntas ipsius: De prima uoluntate dẽi

Expanded text:
illa quae vere est in ipso, et idem cum ipso, et coaeterna illa quae vere est in ipso, et idem cum ipso, et coaeterna ipsi. Aliquando vero secundum quamdam dicendi figuram voluntas ejus vocatur quae secundum proprietatem non est voluntas ejus, sed signum voluntatis ejus. Et dicitur ipsum signum voluntatis voluntas, cum voluntas non sit sed signum tantum. Quemadmodum et signa irae ira dicuntur, et dilectionis signa dilectio appellantur. Et dicitur iratus Deus et non est ira aliqua in eo. Sed signa tantum, quae foris sunt quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum quam non est falsum quod dicitur sed quod dicitur similitudinis respectu obumbratur. Et secundum istos modos figurarum quasi diversae voluntates Deo attribuuntur, quia diversa sunt illa quae per figuram dicuntur voluntas ejus, cum ea quae secundum proprietatem dicitur una sit voluntas ipsius. CAP. III. Prima volunta
Abbreviated transcription (Latin):
rima rerum omĩum causa
uoluntas est creatoris:
quam nulla precedens
causa mouit quia et̾na
est: nec sequens aliqͣ con¬
firmat: qm̃ ex semet ip¬
sa iusta est. Neq enim
idcirco iuste uoluit. quia
futurũ iustum fuit quod
uoluit: sed quod uoluit
id circo iustum fuit quia
ipse uoluit. Suum enim ac propriũ uoluntatis
eius est iustum esse quod est: et ex eo quod in ca¬
non esset. si scd̾m eam non esset. Cum ergo querit᷑
quare iustũ est quod iustũ est: conuenientissime
respondetur. qm̃ scd̃m uoluntatẽ dei est que iusta
est. Cum uero queritur quare et ipsa uoluntas
dei iusta est: hoc sanius respondetur. qm̃ prime
cause causa nulla est. cui ex se est esse quod est.
Hec autem sola est unde ortum est quicquid est:
undum nobis est: quod sacia scriptura de uolunta¬
te dei. diuersis quibusdam modis loqui consueuit.
Et quidem non est uoluntas eius diuersa: sed lo¬
cutio diuersa est de uoluntate. que non est diuersa.
Nam uoluntas dei in sacro eloquio accipit̃ aliquando

Expanded text:
rima rerum omnium causa est voluntas Creatoris quam nulla praecedens causa movit quia aeterna est; nec subsequens aliqua confirmat, quoniam ex semetipsa justa est. Neque enim idcirco juste voluit, quia futurum justum fuit quod voluit sed quod voluit, idcirco justum fuit, quia ipse voluit. Suum enim ac proprium voluntatis ejus est esse justum quod est, et ex eo quod in e justum non esset, si secundum eam non esset. Cum ergo quaeritur quare justum est quod justum est, convenientissime respondetur: quoniam secundum voluntatem Dei est, quae justa est. Cum vero quaeritur quare voluntas Dei justa est, hoc sanius respondetur: quoniam primae causae causa nulla est cui ex se est esse quod est. Haec autem sola est unde ortum est quidquid est; undum nobis est, quod sacra Scriptura de voluntate Dei diversis quibusdam modis loqui consuevit; et non est voluntas diversa, sed locutio diversa est de voluntate quae non est diversa. Nam voluntas Dei in sacro eloquio aliquando accipitur
Abbreviated transcription (Latin):
est nec fiet: et prohibetur ut non fiat quod fu¬
turum est et fiet: et tamen non est in beneplaci¬
Onisi hoc solum ut sit quod fiet: qm̃ bonũ ita
est esse et non aliud quam fiet: siue operacione
dei quod bonũ est. siue ꝑmissione qd̾ malũ est.
uod totũ esse bonum est. Et non respondet p̃¬
ceptum eius et prohibitio eius beneplacito eius:
sicut operacio eius et ꝑmissio eius. sea procedunt
ex aduerso et dissimiliter ordinantur: et ñ con¬
sentiunt aliquotiens scd̾m id qd̾ furturũ ẽ et fiet:¬

Expanded text:
est, nec fiet. Et prohibetur ut non fiat quod fuest, nec fiet. Et prohibetur ut non fiat quod futurum est, et fiet, et non est in beneplacito nisi hoc solum ut sit quod fiet; quoniam bonum est ita esse et non aliud quam fiet sive operatione Dei quod bonum est, sive permissione quod malum est; quod totum esse, bonum est. Et non respondet praeceptum ejus et prohibitio ejus beneplacito ejus, sicut operatio ejus et permissio ejus; sed procedunt ex adverso et dissimiliter ordinantur, et non consentiunt aliquoties secundum id quod futurum est, et fiet
Abbreviated transcription (Latin):
in beneplacito eterno: donee opercione uel ꝑmis¬
sione probetur. cum factũ fuerit. Tunc enim cer¬
tum est. cum hoc fecerit deus siue ꝑmiserit ut
fiat. et factum fuerit: qm̃ in beneplacito eterno
ita fuit ut esset ut factum est. scdm quod uolũ¬
tarie fecit siue ꝑmisit ut fieret quod factum ẽ.
qm̃ ita bonum est esse ut est. Cum autem p̃ceptũ
fuerit uel prohibitũ aliquid: nondũ constat ad¬
huc quid de ipso definitum sit in beneplacito
eterno: donec illud rerum effectus in cuidentiã
educat. siue operacione siue ꝑmissione: ut bo¬
num est esse et beneplacitũ quod futurum est.
ante quã est. Preceptum autem et prohibitio innu¬
unt tantũ. qm̃ ita in uoluntate est iubentis. ut
fiat. siue non fiat: et demostracionẽ faciunt:
quia iustum est et pium est non aliud credere
illum euifit: etiam si aliud est in illo a quo fit.¬
Sepe etiam precipitur ut fiat quod futurũ non

Expanded text:
in beneplacito aeterno, donec operatione vel permisin beneplacito aeterno, donec operatione vel permissione probetur cum factum fuerit. Tunc enim certum est cum hoc fecerit Deus, sive permiserit ut fiat, et factum fuerit: quod in beneplacito aeterno ita fuit ut esset ut factum est, secundum quod voluntarie fecit sive permisit ut fieret quod factum est; quoniam bonum ita est esse, ut est. Cum autem praeceptum fuerit vel prohibitum aliquid, nondum constat adhuc quid de ipso definitum sit in beneplacito aeterno, donec illud rerum effectus educat in evidentiam sive operatione, sive permissione, ut bonum est esse et beneplacitum quod futurum est antequam est. Praeceptum autem et prohibitio innuunt tantum quod ita est in voluntate jubentis ut fiat, sive non fiat. Et demonstrationem faciunt quod justum est et pium non aliud credere illum cui fit etiam si aliud est in illo a quo fit. Et praecipitur saepe ut fiat quod futurum non
Abbreviated transcription (Latin):
t sequitur adhuc preceptum eius. et prohi¬
bitio enus. et dicitur utrũq uoluntas eius.
quia cum quid fieri precipit monstrat se
uelle ut fiat: et cum quid fieri prohibet. mõstrat
se uelle ut non fiat. Et id circo dicuntur hec simi¬
liter uoluntas eius: quia signa quedam sunt uo¬
luntatis eius: sicut operacio et permissio eius: s
dissimiliter et alio quodãmͦ significantia uolunta¬
tem eius: et signa ex parte. Non enĩ sicut oꝑacio¬
hibitio eius: sed ad racionalem creaturã diriguntur
hec duo tantum. que sola capax est precepti et pro¬
hibitionis: cauta scd̾m insitam racionẽ ad utrũq.
uersaliter sũmam uoluntatem. et que in ea sunt om¬
nia educunt ad manifestacionẽ. sicut operatio et
permissio: sed ea tantum que ad ipsos spectant qͥb
eterno. Neq similia sunt signa hec: quẽ admodũ
operatio et ꝑinissio enus certa sunt. et uera signa
beneplaciti eterm. Hec autem hoc est preceptum ⁊
prohibicio. non om̃ino certum faciunt quio sit

Expanded text:
Et sequitur adhuc praeceptum ejus et prohibitio ejus, et dicitur utrumque voluntas ejus. Quia cum quid fieri praecipit monstrat se velle ut fiat; et cum quid fieri prohibet monstrat se velle ut non fiat. Et idcirco dicuntur haec similiter voluntas ejus; quia signa quaedam sunt voluntatis ejus, sicut operatio ejus et permissio ejus. Sed dissimiliter et alio quodammodo significantia voluntatem ejus et signa ex parte. CAP. X. Quod nohibitio ejus. Sed ad rationalem creaturam diriguntur hic duo tantum, quae sola capax est praecepti et prohibitionis cauta secundum insitam rationem ad utrumque.mnia neque universaliter summam voluntatem et quae in ea sunt omnia educunt ad manifestationem, sicut operatio et permissio; sed ea tantum quae ad ipsos spectant quibus aeterno. Neque similia signa sunt haec, quemadmodum operatio et permissio ejus certa sunt et vera signa beneplaciti aeterni. Haec autem, videlicet praeceptum et prohibitio, non omnino certum faciunt quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum. et principiũ primum: que inetfabilia et
incomp̃hensibilia sunt omni creature. Sieut enim
eternitatẽ dei non equat tempus. nec ĩmensitatem
locus: sic nec sapienciã eius sensus. nec bonitatem
uirtus. nec potenciã opus. De uoluntate dei et pro¬
uidencia: multa querenda restant. Primũ si uim fa¬
eit rebus presciencia et prouidentia dei. de quo iã
multa dicta sunt. postea de uoluntate dei. de qua
quedam dicenda sunt: ita tamen ut prius ad ip̃sũ
fiadei oculis contẽplandũ respiciamus: quantum
possibile est humane infirmitati: Explicit pars soda¬

Expanded text:
omnium et principium primum quae ineffabilia et omnium et principium primum quae ineffabilia et incomprehensibilia sunt omni creaturae. Sicut enim aeternitatem Dei non aequat tempus nec immensitatem locus; sic nec sapientiam ejus sensus, nec bonitatem virtus, nec potentiam opus. De voluntate Dei et providentia multa quaerenda restant. Primum utrum vim facit rebus praescientia et providentia Dei. De quo jam multa dicta sunt. Postea de voluntate Dei de qua quaedam dicenda sunt. Ita tamen ut prius ad ipsum fidei oculis contemplandum respiciamus quantum possibile est humanae fragilitati. PARS
Abbreviated transcription (Latin):
potest. in deo potest. quia ipsa non potest sed deus po¬
test: et quantũ ipse potest. dici non potest. Ergo
ipse melior eẽ ñ potest. S quod fecit omne melius
esse potest: si tamen ipse uoluerit qui potest. Et ip¬
se quod fecit melius facere potest. non tam̃ corrigẽs
male factum. sed bene factum ꝓmouens in melius:
non ut ipse quantũ ad se melius faciat: sed ut quod
fecit ipso identidem operante. et in eodem ꝑseuerante
melius fiat. Ergo sũme potens est. qui potest omne
quod possibile est: nec ideo minus potest quia impos¬
sibilia non potest: quia ĩpossibilia posse non esset pos¬
tens esse non potest. Cum sint ergo tria in deo. sapi¬
encia. potencia. uoluntas. prunordiales cause. a uo¬
luntate quidem diuina quasi ꝓficiscuntur. per sa¬
pientiam diriguntur. per potestatẽ producuntur.
Uoluntas enim mouet. sapiencia disponit: potestas
explicat. Hec sunt eterna fundamenta causarum

Expanded text:
potest, in Deo potest, quia ipsa non potest, sed Deus popotest, in Deo potest, quia ipsa non potest, sed Deus potest, et quantum ipse potest dici non potest: ergo ipse melior esse non potest, sed omne quod fecit melius esse potest, si tamen ipse voluerit, qui potest. Et ipse quod fecit melius esse potest, non tamen corrigens malefactum, sed benefactum promovens in melius, non ut ipse quantum ad se melius faciat, sed ut quod fecit ipso identidem operante, et in eodem perseverante melius fiat. Ergo summe potens est, qui potest omne, quod possibile est; nec ideo minus potest, quia impossibilia non potest, quia impossibilia posse non esset postens esse non potet. Cum sint ergo tria in Deo: sapientia, potentia, voluntas; primordiales causae a voluntate quidem divina quasi proficiscuntur, per sapientiam diriguntur, per potentiam producuntur. Voluntas enim movet, sapientia disponit, potentia explicat. Haec sunt aeterna fundamenta causarum
Abbreviated transcription (Latin):
non possit esse melior quam est. Ubi michi primum
responderi expostulo. cum dicunt uniuersitatẽ rerum
non posse meliorẽ esse quam est: qualiter id accipien¬
dum sit quod dicunt. meliorem eam esse non posse.
Siue ideo non potest esse melior qr sũme bona est.
ita ut nulla omĩno boni perfectio ei desit: siue id̾o
non potest esse melior. quia mauis bonũ quod ei de¬
est. capere ipsa non potest. S: si ita sũme bona diei¬
tur. ut nulla ei boni ꝑfectio desit. iam opus suum
plane creatori equatur: et uel extra metã extendit̃
quod infra est. uel intra ĩmensitatẽ coartat᷑ qd̾ sum¬
mum est: quod utrũq pari in conuenientia impossi¬
bile est. Si uero ideo non potest melior esse. qr bonũ
amplius quod et deest capere ipsa non potest. iam
hoc ipsum non posse defectionis est non consũmaci¬
onis: et potest melior esse si fiat capax melioris bo¬
ni: quia et hoc ipse qui fecit potest. Ergo in se non

Expanded text:
non possit esse melior quam est. Ubi mihi primum non possit esse melior quam est. Ubi mihi primum responderi expostulo cum dicunt universitatem rerum omnium non posse meliorem esse quam est: qualiter id accipiendum sit, quod dicunt meliorem eam esse non posse: sive ideo non potest esse melior, quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit: sive ideo non potest esse melior, quia majus bonum, quod ei deest, capere ipsa non potest. Sed si ita summe bona est, ut nulla ei bona perfectio desit, jam opus suo plane Creatori aequatur, et vel extra metam extenditur, quod infra est: vel intra immensitatem coarctatur, quod summum est: quod utrumque pari inconvenientia impossibile est. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius, quod ei deest, capere ipsa non potest, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis, et potest melior esse si fiat capax majoris boni, quia et hoc ipse, qui fecit, potest. Ergo in se non
Abbreviated transcription (Latin):
retur uel cassaretur ꝓuidentia: qd fieri omĩno non
potest. S: nos ad hec respondemꝰ. quia si mutaretur
euentus quod fieri potest. nec mutaret nec cassare¬
tur ꝓuidentia: quia hoc omino fieri non
quod nũquã fuerat futurum. et constaret ꝓuiden¬
tia in eo ut non fieret. sicut modo in eo constitit
ut fieret : non mutata ut post aliam alia esset.
sed ut nũquã alia esset. Ergo deus aliuo potest
facere quam facit. et tameri ipse aliud faciendo ali¬
us non fit: sed siue idem. siue aliuo faciat. ipse ta¬
men semꝑ sit idem. Nunc illud restat. ut discutia¬
mus utrũne melius aliquid facere possit. quam
facit deus. Hic illi nr̃i scrutatores qui defecerũt
scrutantes scrutaciones: nouum aliquid et uere
nouumi. nec tã uerũ quã nouũ afferre se dicunt.
Et dieunt singulas quidem creaturas per se considera¬
tas a perfecto minus habere: unuersitatẽ autẽ rerũ
omĩum in tanta consũmatione bomi expressam: ut

Expanded text:
retur vel cassaretur providentia, quod fieri omnino non retur vel cassaretur providentia, quod fieri omnino non potest. Sed nos ad haec respondemus, quia si mutaretur eventus quod fieri potest, nec mutarettur providentia, quia hoc omnino fieri non quod nunquam fuerat futurum, et constaret providentia in eo, ut non fieret, sicut modo in eo consistit ut fieret, non mutata, ut post aliam alia esset, sed ut nunquam alia esset. Ergo Deus aliud potest facere quam fecit: sic tamen ut ipse aliud faciendo alius non sit; sed sive idem, sive aliud faciat, ipse tamen semper idem sit. Nunc illud restat, ut discutiamus utrumne melius aliquid facere possit quam facit Deus. Hic illi nostri scrutatores, qui defecerunt scrutantes scrutationes novum aliquid, et vere novum, nec tam verum, quam novum afferre se dicunt. Et debent singulas quidem creaturas per se consideratas a perfecto minus habere: universitatem autem rerum omnium in tanta consummatione boni expressam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tet pro cõpendio presenti breuiter ad ea que dicta
sunt respondere. Primũ considerandũ est. si d̾s ulla
racione neq mutata neq cassata sua prouidencia.
aliud facere possit quam facit. Constat enim quia
omne quod fit ab eterno prouisũ est futurũ esse:
quia ab eterno futurũ est. qd ipsum tam̃ ab eterno
non est. Et dicimus quia possibile est non fieri. qd
futurũ est. Et si non fieret. quod fiet et non fieri pos¬
sibile est: nũquã futurũ fuisset. nec preuisũ. Quod
quia fiet: et futurũ semꝑ est. et preuisum est. Hul¬
la ergo mutacio hic aut cassatio ꝓuidencie apparet.
quia sicut preuisũ est et fiet: sic si preuisum ñ esset
non fieret. S: iam inquiunt preuisũ est. Bene. Pre¬
uisum est: qr futurũ est. Et dicunt. S: ꝓuidencia
mutari non potest nec eassari: euentus autẽ impe¬
diri potest. ut non fiat quod futurum est. Si autẽ
impediretur euentus rei. quod fieri potest: inuta¬

Expanded text:
tet pro compendio praesenti breviter ad ea quae dicta tet pro compendio praesenti breviter ad ea quae dicta sunt respondere. Primum considerandum est utrum Deus ulla ratione neque mutata, neque cassata sua providentia aliud facere possit quam facit. Constat enim quod omne quod fit ab aeterno praevisum est futurum esse: quia ab aeterno futurum est, quod ipsum tamen ab aeterno non est: et dicimus, quod possibile est non fieri, quod futurum est. Et si non fieret quod fiet et non fieri possibile est, nunquam futurum fuisset, nec praevisum. Quod, quia fiet, et futurum semper est, et praevisum est. Nulla ergo mutatio hic, aut cassatio providentiae apparet: quia sicut praevisum est, et fiet: sic, si praevisum non esset, non fieret. Sed jam, inquiunt, praevisum est. Bene praevisum est, quia futurum est; et dicunt: Sed providentia nec mutari potest, nec cassari: eventus autem impediri potest, ut non fiat quod futurum est: si autem impediretur eventus rei quod fieri potest, muta
Abbreviated transcription (Latin):
melius facere non potest quam facit: qͥ sie facit
ut non faciat male in eo quod sic facit. Eiusmodi cau¬
sis et racionib quidam inducuntur. ut dicant deum
suorũ operum mensura et lege ita astrictũ atq alli¬
gatum: ut p̃ter quam facit. quicquã nec aliud face¬
re possit. nec melius. Ac per hoc plaue infinitã illam
atq ĩmensam diuinitatis potenciã. sub termino ac
mensura alligare conuincunt᷑: qui usq ad aliquio
quod uere finem ipsũ habet eam extendunt: ⁊ ultra
negant procedere. Certum est enĩ quia omne quod
factum est. in numero et m̃sura et pondere. legiti¬
mum sempit̾nũ et finem suũ habet: et idcirco si ad
operis mensurã creatoris potencia modũq ꝯponitur:
ipsa procul dubio et fine et mensura t̾minari decla¬
ratur. Quaꝑpter ne uel his que uidentur raciones
sine causa assensum negare uideam᷑: uel omĩno credu¬
li sine consideracione falsum pro uero recipere: opor¬

Expanded text:
melius facere non potest quam facit qui sic facit melius facere non potest quam facit qui sic facit ut non faciat male in eo quod sic facit. Ejusmodi causis atque rationibus quidam inducuntur ut dicant Deum suorum operum mensura ac lege ita astrictum atque alligatum, ut praeter quam facit, quidquam nec aliud facere possit nec melius. Ac per hoc plane infinitam illam atque immensam divinitatis potentiam sub termino ac mensura alligare convincuntur, qui usque ad aliquid quod vere finem ipsum negant procedere. Certum est enim quod omne quod factum est in numero, et pondere et mensura, legitimum terminum et finem suum habet: et idcirco si ad operis mensuram Creatoris potentia, modumque componitur, ipsa procul dubio, et fine et mensura terminari declaratur. Quapropter, ne vel his, quae videntur rationes, sine causa assensum negare videamur, vel hominum creduli sine consideratione falsum pro vero recipere, opor
Abbreviated transcription (Latin):
tia operari deus: quia omne quod preuidit se fae¬
turum facit: nec facit aliquid quod non p̃uidit.
Si ergo non potest prouidencia eius aut muta¬
ri ut aliud fiat quam ꝓuisum est. aut cassari.
ut hoc non fiat qd̾ prouisum est: necesse ẽ fieri
quod ꝓuisũ est: et nichil fieri qd̾ ꝓuisũ non est.
Porro quicquid fit prouisũ esse constat: et qͥcqͥd
ꝓuisum est. fieri dubiũ non est. Quod si preter. ꝓ¬
uidenciã fieri aliquid impossibile est. omne autẽ
quod ꝓuisum est esse. fieri necesse est: aliud fieri
quam fit nulla racione possibile est. Amplius.
Quicquid facit deus. si melius potest facere quã
facit: in hoc ipso non bene facit. qđ optime qui¬
dem non facit qđ facit. Melius enim faceret: si
qd̾ facit melius faceret. Facere quippe et nolle
melius facere: etiam bonũ facientis male est fa¬
cere. S hoc pia mens in dm̃ dici non sustinet.
Et ob hoc ꝓximũ uidetur et consequens: qui a

Expanded text:
tia operari Deus; quia omne quod praevidit se factia operari Deus; quia omne quod praevidit se facturum, facit, nec facit aliquid quod non praevidit. Si ergo non potest providentia ejus aut mutari ut aliud fiat quam praevisum est; aut cassari, ut non fiat quod provisum est, necesse est totum fieri quod provisum est, et nihil fieri quod provisum non est. Porro quidquid fit provisum esse constat; et quiquid provisum est, fieri dubium non est. Quod si praeter providentiam fieri aliquid impossibile est omne autem quod provisum est esse, fieri necesse est aliud fieri quam fit nulla ratione possibile est. Amplius quidquid facit Deus, si melius potest facere quam facit, in hoc ipso non bene facit, quod optime quidem non facit quod facit. Melius enim faceret si quod facit melius faceret. Facere quippe et nolle melius facere, etiam bonum facientis male est facere. Sec hoc pia mens in Deum dici non sustinet; et ob hoc proximum videtur et consequens, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quod ad faciendũ possit impedim̃tũ afferre. Omĩa
quippe facere potest: preter id solum qd̃ sine eius
lesione fieri non potest. In quo tam̃ non minus ẽ
omp̃s: quia si id posset. omp̃s non esset. Dico ergo
quia deus omĩa potest: et tamen seipsum destru¬
ere non poteit. Hoc enim posse. posse non esset:
sed non posse. Itaq omĩa potest deus. que posse
potencia est: et ideo uere omp̃s est: qr impotens
esse non potest. Eant ergo nunc et de suo sensu
glorientur: qui opera diuina oracione se putant
discutere: et eius potencia sub mensura coartare.
Cum enim dicũt huc usq potest et non amplius.
quid hoc est aliud quã eius potenciã que infinita
est concludere: et restringere ad mensurã: Dicũt
enim. Non potest deus aliud facere quã facit: nec
melius facere quã facit. Si enim aliud potest fac̾e
quã facit: potest facere qd̾ non p̃uidit. Et si po¬
test facere quod non preuidit. potest sine ꝓuiden¬

Expanded text:
quod ad faciendum impedimentum afferre. Omnia quod ad faciendum impedimentum afferre. Omnia quippe facere potest, praeter id solum quod sine ejus laesione fieri non potest; in quo tamen non minus omnipotens est, quia, si id posset, omnipotens non esset. Dico ergo quod Deus omnia potest; et tamen se ipsum destruere non potest. Hoc enim posse posse non esset, sed non posse. Itaque omnia potest Deus, quae posse potentia est. Et ideo vere omnipotens est, quia impotens esse non potest. Eant ergo nunc et de suo sensu glorientur qui opera divina ratione se putant discutere, et ejus potentiam sub mensura coarctare. Cum enim dicunt: Hucusque potest et non amplius; quid hoc est aliud quam ejus potentiam quae infinita est concludere et restringere ad mensuram? aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facit, nec melius facere quam facit. Si enim aliud potest facere quam facit, potest facere quod non praevidit; et si potest facere quod non praevidit, potest sine providen
Abbreviated transcription (Latin):
ordinata sunt. Deus enim malum non facit:
sed cum factũ est inordinatũ esse non ꝑmitat. quia
malorũ auctor non est. sed ordinator: De p̃dertina
Propositum ergo dei in quo gracia electis su¬
is dare disposuit. ipsum est predestinacio:
que idcireo predestinacio uocatur. qm̃ in ea quod
faciendum fuit. dispositũ est priꝰ qͣ fuit. Potest aũ
predestinacio generaliter aliquando intelligi ipsa faci¬
endorum dispositio: ut dicatur deus quicquid factu¬
rus fuit ab eterno predestinasie. Quod autem facturꝰ
non fuit sed ꝑmissurus: non predestinasse. sed pre¬
icut de sapiencia dei quedam scđm tẽpus
diximus: ita et de potestate dei aliqua ad
erudicionẽ legentium cõmemorare oportit.
Potestas dei duplex est: alia. ad aliquid faciendum:
alia ad nichil paciendũ. Sed̾m utramq ds omp̃s
uerissime affirmatur: quia nec aliquid est qd̃ ei
ad paciendũ corruptionẽ possit inferre: nec aliqͥd

Expanded text:
ordinata sunt. Deus enim malum non facit; ordinata sunt. Deus enim malum non facit; sed cum factum est, inordinatum esse non permittit; quia malorum auctor non est, sed ordinator. CAP. XXI. De tiae praeparatio. Propositum ergo Dei in quo gratiam electis suis dare disposuit ipsum est praedestinatio, quae idcirco praedestinatio vocatur; quoniam in ea quod faciendum fuit, dispositum est priusquam fuit. Potest autem praedestinatio generaliter aliquando intelligi ipsa faciendorum dispositio; ut dicatur Deus quidquid sic facturus fuit ab aeterno praedestinasse. Quod autem facturus non fuit sed permissurus non praedestinasse, sed praeicut de sapientia Dei quaedam secundum tempus diximus, ita et de potestate ejus aliqua ad eruditionem legentium commemorare oportet. Potestas duplex est: altera ad aliquid faciendum, altera ad nihil patiendum. Secundum utramque Deus omnipotens verissime affirmatur. Quia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem possit inferre, nec aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
regno suo iustam ordinationẽ euadat. Nam ⁊ ipsa
iniquitas ex hac prouidencia stipem habet: ⁊ non
potuit uel ipsa malicia in obliuionẽ uenire apud
prouisorẽ omĩum. Uis scire que sunt iniquitatis
et peccati stipendia: Stipendia autem peccati mors.
gracia autem dei uita eterna. Stipendia peccatinior.
stipendia iusticie. uita. Peccato datur mors: iusticie
uita. Culpe pena: uirtuti gloria. Unũqd̃q quod
suum est accipit. Hec est dei ꝓuidenciã. Utrimq
operatur: et in suo. et in alieno. In suo quod fecit:
in alieno qd ꝑmisit. Cuncta illi subiecta sunt: ⁊ ꝑ¬
uidet omnib. presidens omnibus. Creature guber
imili modo dispositio diuina duppliciter
consideratur. Bona quippe dispositionem
desuper habent: et ut sint quia bona sũt.
et ut sic sint quia ordinata sunt. Mala uero ex
dispositione superna. non habent quod sunt. qui a
sunt mala: et tamen habent quod sic sunt: quia

Expanded text:
regno suo justam ordinationem evadat. Nam et ipsa regno suo justam ordinationem evadat. Nam et ipsa iniquitas ex hac providentia stipem habet, et non potuit vel ipsa malitia in oblivionem venire apud provisorem omnium. Vis scire quae sunt iniquitatis et peccati stipendia? Scriptum est: Stipendia autem peccati mors; gratia autem Dei vita aeterna . Stipendia peccati mors; stipendia justitiae vita. Peccato datur mors, justitiae vita; culpae poena, virtuti gloria. Unumquodque quod suum est accipit. Haec est providentia: utrinque operatur in suo et in alieno. In suo quod fecit, in alieno quod permisit. Cuncta Illi subjecta sunt, et providet omnibus, praesidens omnibus: creaturae guberSimili modo dispositio divina dupliciter consideratur. Bona quippe dispositionem desuper habent: et ut sint quia bona sunt, et ut sic sint quia ordinata sunt. Mala vero ex dispositione superna non habent quae sunt quia mala sunt; et tamen habent quod sic sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quedam que facturiis non fuit. qui a presciuit omne
quod futurũ fuit: in quo quedam futura fuerunt q̃
facturus fuit. quedam que ꝑmissurus. Propter quod
aliquid implius predestinacio habere uidetur quam
p̃sciencia: quia presciencia etiam de alieno est: predes¬
tinatio autem nisi de proprio esse non potest:
recte dicimus quia prouidencia est. cura eorũ
que exhbenda sunt subiectis: et que ꝯmis¬
sis conuenit imꝑtiri. Scriptum est. qm̃ ipsi cura est
de omnib. Hec est ergo prouidencia illa qua deus
curat de omnib que fecit. et nichil derelinquit ex
omĩb que ꝑtinent ad ipsum. et que subiecta sunt
ipsi: sed prouidet singulis ut habeat unũquodq
qd sibi debetur et conuenit. Scd̾m hanc itaq uniuer¬
salem ꝓuidenciã cunctorũ. non solum suis que bona
fecit. sed alienis quoq que mala non ipse fecit. feo
permisit. quod debitum est dispensat: ut nichil in

Expanded text:
quaedam qui facturus non fuit; quia praescivit omnem quaedam qui facturus non fuit; quia praescivit omnem quod futurum fuit, in quo quaedam futura fuerunt quae facturus fuit; quaedam quae permissurus, propter hoc aliquid amplius praedestinatio habere videtur quam praescientia, quia praescientia etiam de alieno est; praedestinatio autem nisi de proprio esse non potest. recte dicimus quod providentia est cura eorum quae exhibenda sunt subjectis, et quae commissis convenit impertiri. Scriptum est, quoniam ipsi cura est de omnibus . Haec est ergo providentia illa qua Deus curat de omnibus quae fecit; et nihil derelinquit ex omnibus quae pertinent ad ipsum, et quae subjecta sunt ipsi, sed providet singulis ut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Secundum hanc itaque universalem providentiam cunctorum non solum suis quae bona fecit, sed alienis quoque quae ipse mala non fecit sed permisit; quod debitum est, dispensat, ut nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
eternũ ipsum quod futurũ est: quia si eternũ esset.
futurũ non esset. sed presens. Et non prius p̃seitum
fuit qua futurũ fuit: sed prius p̃scitũ fuit. et priꝰ
futurũ fuit quam fuit. Et antequã fuit
quando adhuc futurũ fuit. potuit ẽẽ
scd̾m contingens ut non fieret: et hoc semꝑ potu¬
it esse. quãdiu futurũ fuit ut non fieret: sicut sẽ¬
per futurũ fuit ut fieret. Quod enim futurũ fuit.
ad hoc spectabat qd̾ fuit futurũ: quod autẽ esse po¬
tuit. ad hoc spectabat quod esse potuit. et futurum
non fuit. Et currebant simul ab eterno duo hec:
quod futurũ fuit. et quod esse potuit. ⁊ futurũ non
turum not fuit. futurũ fuisset et p̃scitum quod fu¬
turum non fuit: nec p̃sciencia huius futuri muta¬
ta fuiset. sed nũ quam habita: q futurũ ñ fuisset
Quod autem predestinauit deus futurũ se disposuit: nec
predestinauit nisi quod facturus fuit. Presciuit autem

Expanded text:
aeternum ipsum quod futurum est. Quia si aeternum esset, aeternum ipsum quod futurum est. Quia si aeternum esset, futurum non esset sed praesens. Et non prius praescitum fuit quam futurum fuit sed prius praescitum fuit, et prius futurum fuit quam fuit. Et antequam fuit, quando adhuc futurum fuit, potuit esse secundum contingens ut non fieret; et hoc semper potuit esse, quandiu futurum fuit ut non fieret, sicut semper futurum fuit ut fieret. Quod futurum fuit ad hoc spectabat quod futurum fuit; quod esse potuit, ad hoc spectabat quod esse potuit et futurum non fuit. Et currebant simul ab aeterno duo haec quod futurum fuit; et quod esse potuit quod futurum non turum non fuit, futurum fuisset et praescitum quod futurum non fuit, nec praescientia hujus futuri mutata fuisset; sed nunquam habita, quia futurum non fuisset. Quod autem praedestinavit Deus facturum se disposuit; nec praedestinavit nisi quod facturus fuit. Praescivit autem
Abbreviated transcription (Latin):
que ab ipso temporaliter creata sunt: et illic scieban¬
tur ubi habebantur: et eo modo sciebant᷑ quo habe¬
bantur: et non cognouit aliquid extra se deus. qui
omĩa habebat in se: Nec ideo ibi fuerunt. quia hic
futura fuerut. ne causa illorũ fuisse credat ex istis:
neq ideo huc uenerũt quia ibi fuerunt: quasi esse ñ
potuissent illa sine istis. Nim et illa fuissent: etiam
si ista ex illis futura non fuissent. Istorum tantũ cau¬
sa non fuissent: si ista futura non fuissent. Et fuisset
quidem sciencia eorũ que essent: p̃sciencia autem ñ
fuisset eorũ que futura non essent. Nec idcirco mi¬
nus aliquid in creatore fuisset. si p̃sciencia eorũ que
non essent futura non fuisset: quia ipsa que p̃scien¬
cia est sciencia fuisset. etiam si p̃sciencia non fuisset:
qm̃ futurũ aliquid non fuisset. Nune autẽ quod ab
eterno p̃scitũ est: ab eteruo futurũ est. S non est

Expanded text:
quae ab ipso temporaliter creata sunt, et illic sciebanquae ab ipso temporaliter creata sunt, et illic sciebantur ubi habebantur; et eo modo sciebantur quomodo habebantur; et non cognovit aliquid extra se Deus qui omnia habebat in se? Nec ideo ibi fuerunt, quia hic futura fuerunt; nec causa illorum fuisse credatur ex istis, neque ideo huc venerunt quia ibi fuerunt, quasi esse non potuissent illa sine istis. Nam et illa fuissent etiam si ista ex illis futura non fuissent; tantum istorum causa non fuissent, si ista futura non fuissent. quidem scientia eorum quae essent; praescientia autem non fuisset eorum quae futura non essent. Nec idcirco minus aliquid in Creatore fuisset si praescientia eorum quae non essent futura non fuisset; quia ipsa quae praescientia est sc esse. Nunc autem quod ab aeterno praescitum est ab aeterno futurum est; et non est
Abbreviated transcription (Latin):
quo est: quia si niehil esset de quo sciencia esset. scien¬
cia nulla esset. Non ergo in deo eterna sciencia uel pre¬
sciencia esset: nisi futurũ esset aliquid de quo esset.
Si enim creatum mehil uel creandum fuisset. nehil
in creatore scitum uel p̃scitũ fuisset: ac per hoc scien¬
cia nulla uel p̃sciencia fuisset. Si autem scieneia nul¬
la in creatore fuisset: manifeste consequitur. qm̃ nec
ipse creator fuisset: qui utiq sine sciencia esse non po¬
tuisset: cui idem est esse quod scire. Ut ergo sciencia.
uel presciencia in creatore esse potuisset. necesse erat ẽẽ
aliquid futurũ. de quo esse potuisset: cum sicut dictũ
eit. si de nichilo esset. nulla esset. Om̃is enim sciencia ali¬
cuius est sciencia: et de aliquo est. Si ergo ex creaturis
pendet ssciencia creatoris: causaliter prius esse udebi¬
tur quod creatũ est ipso qui creauit illud. An dicemꝰ
quia omĩa in creatore ab eterno increata fuerunt

Expanded text:
quo est; quia si nihil esset de quo scientia esset, scienquo est; quia si nihil esset de quo scientia esset, scientia nulla esset. Non ergo in Deo aeterna scientia vel praescientia esset nisi futurum esset aliquid de quo esset. Si ergo creatum nihil vel creandum fuisset, nihil in Creatore scitum vel praescitum fuisset. Ac per hoc scientia nulla vel praescientia fuisset. Si autem scientia nulla in Creatore fuisset, manifeste consequitur, quoniam nec ipse Creator fuisset; qui utique sine scientia esse non potuisset, cui idem est esse quod scire. Ut ergo scientia vel praescientia in Creatore esse potuisset, necesse erat aliquid esse vel futurum esse de quo esse potuisset: cum sicut dictum est si de nihilo esset nulla esset. Omnis enim scientia alicujus est scientia, et de aliquo est. Si ergo ex creaturis pendet praescientia Creatoris causaliter, prius esse videbitur quod creatum est, ipso qui creavit illud. CAP. XV. Quomodo omnia in Deo ab
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdetur enim in deum necessitas cadere rerũ
faciendarũ: quasi creator esse non posset.
nisi creatura esset. Deinde ex presciencia et
prouidencia dei. alia necessitas in rebus factis uel fa¬
ciendis prouenire. quasi fieri non possit ut non eue¬
niat quod ꝓuisũ est uel prescitum a deo: qd utrũq
pari inconueniencia animũ pulsat. ⁊ consideracionẽ
perturbat. Primũ ergo considerandũ est qua racione
rerum faciendarũ necessitas in dm̃ cadere ind̾eatur
ex presciencia et ꝓuidencia. ex dispositione uel pre¬
destinacione eorum que facienda fuerant ab ipso.
Omnis sciencia et presciencia. et prouidentia. et dis¬
positio. uel predestinatio. ad aliquid esse uidentur:
et alicuius esse uidentur. Om̃ĩs quippe sciencia siẽ
alicuius est. quia in aliquo est: ita alicuius est. quia
de aliquo est. Omĩs autem qui scit aliquid scit: et
qui aliquid non seit. nichil scit. Sciencia quippe q̃¬
de nullo est: et ipsa milla est. Omnis ergo sciencia de ali¬

Expanded text:
idetur enim in Deum necessitas cadere rerum faciendarum, quasi Creator esse non posset nisi creatura esset. Deinde ex ipsa praescientia et providentia Dei alia necessitas in rebus factis vel faciendis provenire, quasi fieri non possit ut non eveniat quod praevisum est vel praescitum a Deo; quod utrumque pari inconvenientia animum pulsat et considerationem perturbat. Primum ergo considerandum est qua ratione rerum faciendarum necessitas in Deum cadere videatur ex praescientia et providentia, ex dispositione et praedestinatione eorum quae facienda fuerant ab ipso. Omnis enim scientia, et praescientia, et providentia, et dispositio vel praedestinatio ad aliquid esse videtur, et alicujus esse videtur. Omnis quippe scientia sicut alicujus est quia in aliquo est; ita alicujus est quia de aliquo est. Omnis enim qnon qui scit aliquid, nihil scit. Scientia quippe de nullo est; et ipsa nulla est. Omnis ergo scientia de ali
Abbreviated transcription (Latin):
essentie. et cui idem sit totũ esse. quod est conue¬
nire. in eo tria ueraciter p̃dicantur: et trib unũ
esse et propriũ idem ess̃e. et eternũ ꝑfectum asse¬
ritur: et dicuntur tria hec tres ꝑsone non tres es¬
sentie: quia natura in trib est perfecta. singulis
et tribus indiuisa. Et ideo dicunt ꝑsone singu¬
le quia deus sunt: et unus deus tres: quia una

Expanded text:
essentiae, et cui idem sit totum esse quod est: Conveessentiae, et cui idem sit totum esse quod est: Convenire tria in eo veraciter praedicantur, et tribus unum esse; et proprium idem esse aeternum et perfectum asseritur. Et dicuntur tria tres personae, non tres essentiae; quia natura in tribus est perfecta singulis, et tribus indivisa. Et ideo dicuntur personae singulae, quia Deus sunt et unus Deus tres, quia una
Abbreviated transcription (Latin):
re liceat: nec quomodo sit. facile sciri possit. Et ta¬
men uidet aliquid ex eo quod totum non uidet:
nec ignorare ꝑmittitur. quod non sinitur app̃hen¬
qͥere. Uidet enim qm̃ que in mente sunt: non ue¬
re idem sunt quod est ipsa mens. Separantur enim
⁊ mente hec aliquando: et cum affuerint recedunt
et reseunt. iterum cum abierint et uariant᷑ cirea
ipsim. nec uere sunt idem cum ipsa. sed quasi affec¬
tiones quedam et forme ipsius. quib non sit hoc
liquidꝰ esse. sed adesse ei tantũ quod est hoc aliqͥd.
Itaq cum sit homo ipse persona: hec autẽ tantũ
affectiones quedam adherentes persone. et circa ip¬
sam existentes inueniant᷑: non est omĩno eis pro¬
prium esse persona. sed ꝑsone inesse tantũ. Cum
utem que in ddeo sunt. aliud ab ipso esse non pos¬
sint. nec quasi accidentia aut affectiones ex tẽꝑe
mittabiles. aut separabiles natura incõmutabili

Expanded text:
re liceat, nec quomodo sit facile sciri possit. Et tare liceat, nec quomodo sit facile sciri possit. Et tamen videt aliquid ex eo quod totum non videt, nec ignorare permittitur quod non sinitur apprehendere. Videt enim quoniam quae in mente sunt non vere idem sunt quod est ipsa mens. Separantur enim a mente haec aliquando; et cum adfuerint recedunt, et redeunt iterum cum abierint et variantur circa ipsam, nec vere sunt idem cum ipsa, sed quasi affectiones quaedam et formae ipsius, quibus non sit hoc aliquid esse, sed ad esse tantum ei quod est hoc aliquid. Itaque cum sit homo ipse persona, haec autem tantum affectiones quaedam adhaerentes personae et circa ipsam existentes inveniantur; non est omnino eis proprium esse persona, sed personae inesse tantum. Cum antem quae in Deo sunt aliud ab ipso esse non possunt, quasi nec accidentia aut affectiones ex tempore mutabiles sive separabiles natura incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo quod etnum illi est a patre et filio. Et est in
truntate pater et filius et spiritus sanctus: pater
a seipso. filius a solo patre. sp̃c sanctus a patre et
filio. Et quia una natura est et una substancia:
una trinitas est in una natura. et una substai. eia.
Et cum mens una que discreta sunt et propria
in trintate considerat. tria inuerit et tria confi¬
tetur: cum uero quod idem est trib attendere ce¬
Aduerso alia dubietas: et pulsat mentẽ profundo
rerum caligantiũ. Exit enim questio. et int̾rogat
se ipsam racio: quare tria illa que in deitate reꝑta
sunt persone dicantur: cum in trinitate illa quã
in semet ipsa primũ meus reperit tria similiter
inuenta sint: nec tamen tres personas inse mentẽ
racionalem continere. aut tribus personis constare
animũ. iacionalis consideracio paciatur: et diligent᷑
conquirit racio quare ita sit. cum nec ita esse dubita¬

Expanded text:
ex eo quod aeternum illi est a Patre et Filio. Et est in ex eo quod aeternum illi est a Patre et Filio. Et est in Trinitate Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Pater a seipso; Filius a solo Patre; Spiritus sanctus a Patre et Filio. Et quia una natura est et una substantia; una trinitas est in una natura et una substantia. Et cum mens una quae discreta sunt et propria in trinitate considerat, tria invenit, et tres confitetur. Cum vero quod idem est tribus attendere cadverso alia dubietas, et pulsat mentem profundo rerum caligantium; et exit quaestio et interrogat seipsam ratio, quare tria illa quae in Deitate reperta sunt personae dicantur; cum in trinitate illa quam in semetipsa primum mens reperit tria similiter inventa sint, nec tamen tres personas in se mentem rationalem continere, aut tribus personis constare animam rationabilis consideratio patiatur. Et diligenter conquirat ratio quare ita sit, cum nec ita esse dubita