comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħe xp̃c ut possis resistere malis cogita¬
tionibus. Nã & medici qui corporib
hoiũ medicam̃ta conficiunt & adhi¬
bent. quã ius omĩa cũ sũma diligen¬
tia faciant. uerũtam si ille qui in¬
firmat᷑ ñ se abstineat a noxiis cybis.
ł de aliis quȩ solent ledere infirmi¬
tates. nichil ei ꝑficit cura & diligen¬
tia & sollicitudo medicoꝵ. similiter
ȩtiã &iã & animȩ languorib eueniet.
Lic& cũ oĩ intentione & ex toto corde

Expanded text:
istus ut possis resistere malis cogitationibus. Nam et medici qui corporibus hominum medicamenta conficiunt et adhibent, quamvis omnia cum summa diligentia faciant, verumtamen si ille qui infirmatur non se abstineat a noxiis cibis, vel de aliis quae solent laedere infirmitates, nihil ei proficit cura et diligentia et sollicitudo medicorum. Similiter etiam et in animae languoribus eveniet, licet cum omni intentione et ex toto corde
Abbreviated transcription (Latin):
nis Abiit aut̃ ad qndã ꝓbatissimũ
seniore &depcabatur eĩ dics. Pone tͥ
sollicitudinẽ beatissime pat̃. & oraꝓme
quia grauit me inpugnat passio forni¬
cationis. haec cũ dixiss seniõr. orabat
intente diebus ac noctib ꝓeo. dep̃cans
&rogabat seniorẽ. ut magis intentiꝰ ꝓeo
orar&. Similit̃ aut̃ cũoi sollicitudine
beatus senior orabat intentiꝰ ꝓeo. Ireq̃nt̃
o & dep̃cantẽ se ut orar&. ualde c̃tristatꝰ¬

Expanded text:
mum seniorem, et precabatur eum, dicens: Pone tibi sollicitudinem, beatissime pater, et ora pro me: quia graviter me impugnat passio fornicationis. Haec cum audisset senior, orabat intente diebus ac noctibus, pro eo depreet rogabat seniorem, ut magis intentius pro eo oraret. Similiter autem cum omni sollicitudine beatus senior orabat intentius pro eo. Frequenter or, et deprecantem se ut orar
Abbreviated transcription (Latin):
gebat neꝙ ꝓsternebat se inorationib
addnm s magis delectabat᷑ in cogita¬
tionib sius haec aut̃ ostensa st̃ ꝑre
uelationẽ sco seniori. Cognouit aut̃
quia culpa & neglegentia illiꝰ monachi
erat ut ñ exaudirent᷑ orationes eius.
Et tẽ dix ei senior. Quia tua culpa
erat fr̃. qͥc̃ delectaris cogitationibus
malis. Im possibilee eni ate discede spm̃¬

Expanded text:
orationibus ad Dominum, sed magis delectabatur in cogitationibus suis. Haec ergo ostensa sunt per revelationem sancto seniori. Cognovit autem, quia culpa et negligentia illius monachi erat, ut non exaudirentur orationes ejus. Et tunc dixit ei senior: Quia tua culpa erat, frater, quia condelectaris cogitationibus malis, impossibile est enim discede
Abbreviated transcription (Latin):
incno salute: bonoꝵ opiũ ae spit aliũ studioꝵ adm̃ auctorẽ et non aubi ũ est
qui bonoꝵ hominũ ineitat mentes. & adiuuat actiones: Qđ nob̃ euident᷑ apparuit. cũint᷑ lon¬
ginqua spatia regionũ. unũ corda urã sensere consiliũ. & quȩ desi derabatis respona non
unius s plurimoꝵ aeccłȩ intimauerunt: Peordinationibus uͦ ep̃oꝵ suꝑ quibus nos con
sulere uolustis. oli inscĩ p̃decessoris nri anacleti quȩdã iã decreta ꝓrepꝑimꝰ. Scimus
enĩ beatissimũ iacobiĩ qui dicebat᷑ uistus. qui&iã scđm carnẽ nuncupatusẽ fr̃ dnĩ.

Expanded text:
ium est, qui bonorum hominum incitat mentes et adjuvat actiones; quod nobis evidenter apparuit, cum inter longinqua spatia regionum unum corda vestra senserunt consilium, et quae desiderabatis responsa, non unius, sed plurimorum epistolae intimarunt. De ordinationibus vero episulere voluistis, olim in spiritu praecessoris nostri Anacleti, quaedam jam decreta reperimus. Scimus enim, beatum Jacobum, qui dicebatur justus, qui etiam secundum carn
Abbreviated transcription (Latin):
morientẽ quippe mortificat. qͥnistu dãp¬
nat. E tͣuicturũ uiuificare nititur. qͥ
reũ asupplicio soluere conatur. helias
nãq multos afficit morte ꝓpͥa manu.
nice & igne diuinitꝰ inspirato. In nouo
aut̃ testam̃to. petrus anania & saphirã
terifice multauit

Expanded text:
ntem quippe mortificat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio solvere conatur. Helias namque multos affecit morte, propria manu, nece et igne divinitus inspirato. In Novo etiam Testamento Petrus Ananiam et Saphyram rrifice mulctavit
Abbreviated transcription (Latin):
n nouo testam̃to hieronimus hibenda
deꝑsonis dignis aduindictã ait.
u ꝑcutit malos in eo qđ malisunt. &
ħt causã int̾fectionis ut ꝑcutiat ꝓx¬
mos. minister dĩẽ. Itẽ lex. Et ministri
eis coherceant inimicos & constringant.
apłs inquit. Regi quasi p̾cellenti. &du¬
cib taquã ab eo missis. ad uindictã ma¬
le factoꝵ laudẽ uͦ bonoꝵ. Itẽ hiero¬
nimus. Homicidas & sacrilegos punire.
nẽ effusio sanguinis. Augustinꝰ ait.
Quȩ ẽ ista uanitas uni parcere & om̃s ad
discrimen ad ducere: Polluuntur enĩ
om̃s. uno peccante. Vnde & inlege iubet᷑.
Maleficos non paciaris uiuere. Unde ꝓpħu
M ortificabant hoiẽs quȩ ñuuunt. Non¬

Expanded text:
n Novo Testamento, Hieronymus de personis dignis ad vindictam ait: Qui percutit malos in eo quod mali sunt, et habet causam interfectionis ut percutiat pessimos, minister Dei est. Item, lex et ministri ejus coerceant inimicos et constringant. Apostolus inquit: Regi quasi praecedenti, et ducibus tanquam ab eo missis ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Item Hieronymus: Homicidas et sacrilegos punire, non est effusio sanguinis. Augustinus ait: Quae ista est vanitas? Uni parcere et omnes in discrimen adducere? Polluuntur enim omnes uno peccante. Unde et in lege jubetur: Maleficos non patiaris vivere. Unde Propheta: Mortificabant animas quae n
Abbreviated transcription (Latin):
rogatio p̃ual&. quando derogator cre¬
ditur. Ideo uarus de tractionib atꝙ ac¬
cusationib non deb& labe factari pͥmatẽ.
sed magis patrũ regulis roborari. nec faci¬
le aut indifferent᷑ susciꝑȩ accusationes p̃¬
sumat. dicente dño. Nonsuscipias uocẽ
m̃datii. s pͥus ꝓbare deb& suspicionẽ & cau¬
sã. aut quo animo hoc faciat. & pꝰmodũ
susciꝑe quia ueritatis ꝓfessionẽ. ꝓpͥnqͥtatis.
inimicieiȩ. timons. amoris. odii. & cupi¬
ditatis intentio. impedire. & ad uersa
fr̃ib irrogare solet.

Expanded text:
rogatio praevalet quando derogatori creditur . Ideo variis detrectationibus atque accusationibus non decet labefactari primatem, sed magis patrum regulis roborari . Nec facile aut indifferenter suscipere accusationes praesumat, dicente Domino: Non suspicias vocem mendacii ; sed prius probare debet suspicionem et causam, aut quo animo hoc faciat, et postmodum suspicere: quia veritatis professionem , propinquitatis, inimicitiae, timoris, amoris, odii et cupiditatis intentio impedire, et adversa fratribus irrogare solet.
Abbreviated transcription (Latin):
De lapsis inultimis positis. ut uiatico in¬
itinere sirogauerint. eis debeat subueniri.
De illis infirmis qui dũ penitentiã pe
cierint. & ante quã sacerdos ueniat. officiu
oris amit tunt.

Expanded text:
De lapsis in ultimo positis, ut viatico munere, si rogaverint, eis subveniri dtierint, et antequam sacerdos veniat, officium oris amittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gere gubnare. atꝙ dispensare. scđm
canonũ auctoritatẽ. Uolumꝰ ut laici
in eoꝵ ministerio obȩdiant ep̃is ad regen¬
das aeccłas dĩ. uiduas & or phanos defenden¬
dos & ut obedientes sino ephanos defenden¬

Expanded text:
gere, gubernare, atque dispensare secundum canonum auctoritatem, volumus: et ut laici in eorum ministerio oboediant episcopis ad regendas aecclesias, viduas et orphanos defensandos; et ut oboedientes sint eis ad
Abbreviated transcription (Latin):
unt etiã nõnulli qui numoꝵ
quidem p̃mia ex ordinatione ñ acciprunt.
⁊tm̃ sacros ordines ꝓhumana gr̃a largiũ¬
tur. Hi nimirũ gratis qd accep̾unt nõ gra¬
tis tribuunt. quia nũmũ fauoris dempẽ¬
so beneficio scĩtatis ex p&unt. Unde cũ
uirũ iustũ describer& ꝓpha ait. Quiex¬
cutit manꝰ suas ab onũ munere. quia
alud ẽ munꝰ ab obsequio. alut miniꝰ
amanu. aliud munꝰ alingua. Munꝰ ab
obsequio ẽ sub iectio indebite impen

Expanded text:
unt nonnulli qui nummorum quidem praemia ex ordinatione non accipiunt, tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur. Hi nimirum quod gratis accipiunt, granon tribuunt, quia nummum favoris de impenso officio sanctitatis expetunt. Unde cum virum justum describeret Isaias, ait: Qui excutit manus suas ab omni munere . Quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus ab obsequio est subjectio inde
Abbreviated transcription (Latin):
maior de cõmissa gubernatione merces
accrescat. quanto subiecti tui contͣ adũ¬
sarũ nequicias tefuerint ugilante uictoreᷤᷤ.
taꝙ boni te dulcẽ pͣui sentiant correpto¬
re. inqua &ciã correctione hunc ẽẽ or¬
dinẽ noueris obseruandũ. ut ꝑsona diligas
& uicia ꝑsequaris. nesi alit̾ fortasse uolue¬
ris. transseat incredulitatẽ correctio. & ꝑ¬
das qͦs em̃dare desideras. Sic enĩ uulnꝰ
debes abscidere. ut non poscis ulceranire.
qđ sanan dũẽ. nesi plusquã res exigit. ferrũ
in p̃ssers. noceat᷑ cui ꝓ desse festias. Ipsaen ĩ
inte dulcedo cautasit non remissa. correc¬
tio uͦ diligens sit ñseuera. Sed sic alt̃ con¬
diat᷑ ex alto. ut &boni habeant amando
qdđ caueant. & pͣui metuendo qđ diligant.
hȩc dilectissime fili. sollicite adtende.
studiose custodi. ut dũ tali moderatione
dõ nr̃o incolomes. qđ suscepisti reddideris
indie ȩt̃nȩ retributionis. eodicente au¬

Expanded text:
major de commissa gubernatione merces major de commissa gubernatione merces accrescat, quanto subjecti tui contra adversarii nequitias te fuerint vigilante victores. Itaque boni te dulcem, pravi sentiant correctorem. In qua videlicet correctione hunc esse ordinem noveris observandum, ut personas diligas, et vitia persequaris, ne si aliter agere fortasse volueris, transeat in crudelitatem correctio, et perdas quos emendare desideras. Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est; ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. Ipsa enim in te dulcedo cauta sit, non remissa; correctio vero diligens sit, non severa. Sed sic alterum condiatur ab altero, ut et boni habeant amando quod caveant, et pravi metuendo quod diligant. Haec, dilectissime fili, sollicite attende, studiose custodi, ut dum tali moderatione Deo nostro incolumes quos suscepisti reddideris, in die aeternae retributionis eo dicente au
Abbreviated transcription (Latin):
Repositoꝵ sollicitudo subiectoꝵ iectos.
cautela ẽ. quia qui suꝑrẽ creditã ui.¬
gilat. hostis insidias declinat. Quã
aut̃ sollers in regendis frib quanto ꝙ
referente cognouimꝰ. Et sic̃ nos audita
decessoris tuiꝰ incauta remissio sepius
contristauit. ita ꝑuisionis tue sollicitu¬
do letificat. quia studii cautelã & tibi
adremunerationẽ. & aliis adutilitatis
exemplũ ꝓdesse non dubiũ ẽ. S quia quan¬
tũ se aduersariꝰ nr̃ ex om̃i parte p̾caueri
agnoscit. tanto ꝑ occulta quęrit inrũ¬
pere. & repugnantẽ sibi callida arte ni¬
titur deicere. Dilectionis tuȩ iugilantia
ardentiori se seꝑ cura succendat. & ita
cuncta dõ aduiuante ꝑueniat. ulupus
seuiens huc illucq discurrens inoues
dñicas ingredi locũ habeat. Fos gͦ qͥtͥ
cõ missi sunt agula. asuꝑbia. ab auancia.
amali loquio. & aboĩ inmunditia re¬
deptoris suffragante gr̃ã ꝓhibere. ac stu¬
dii tuisit pomĩa custodire. ut tanto tͥ

Expanded text:
epositorum sollicitudo subjectorum est cautela, quia qui super rem creditam vigilat, hostis insidias declinat. Quam autem solers sis in regendis fratribus, quantoque referente cognovimus. Et sicut nos audita decessoris tui incauta remissio saepius contristavit, ita provisionis tuae sollicitudo laetificat, quia studii tui cautelam et tibi ad remunerationem, et aliis ad utilitatis exemplum prodesse non dubium est. Sed quia quantum se adversarius noster ex omni parte praecaverit cognoscit, tanto per occulta quaerit irrumpere, et repugnantem sibi callida arte nititur dejicere, dilectionis tuae vigilantia ardentiori se semper cura succendat; et ita cuncta, Deo adjuvante, praemuniat, ut lupus saeviens huc illucque discurrens, in oves dominicas ingrediendi locum non habeat. Eos ergo qui tibi commissi sunt, a gula, a superbia, ab avaritia, a vaniloquio, et ab omni immunditia, Redemptoris nostri suffragante gratia prohibere ac studii tui sit per omnia custodire, ut tanto tibi
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs pb̃r aplebe sibi conmissa mala opi¬
nione infamatꝰ suerit. & ep̃c legittimis tes¬
tibus appbare ñ potuerit. suspendatur pb̃r
usq ad dignã satisfactionẽ. neppłs fideliũ
in eo scandalũ patiatur. Dignã enĩ satistatio
ẽ. si eis aqͥb reus creditur. pꝰ rectã securi¬
tatẽ de inposito crimine in nocens eẽ
manifestatur. Qđ ita nobis amaiorib c̃s¬
titutũ eẽ doce tur. Sed siue scđ̾m canones
siue ad arbitriũ ep̃i. sibi collegas.uii. con

Expanded text:
sbyter a plebe sibi commissa mala opinione infamatus fuerit, et episcopus legitimis testibus approbare non potuerit, suspendatur presbyter usque ad dignam satisfactionem, ne populus fidelium in eo scandalum patiatur; digna enim satisfactio est, si ab eis a quibus reus creditur, post rectam securitatem de imposito crimine innocens esse manifestetur. Quod ita a nobis et a majoribus constitutum esse docetur. Sed sive canones, sive ad arbitrium episcopi sibi collegas septem con
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumat. sine consensu ep̃i. De ꝙ̃sisuͦ
titulis in qͥb constituti fuerint. ra¬
tionẽ ep̃o . ut eiꝰ uicario reddant. &

Expanded text:
praesumat sine consensu episcopi. De ipsis vero titulis, in quibus constituti fuerint, rationem episcopo vel ejus vicario reddant, et
Abbreviated transcription (Latin):
nsacram̃toꝵ qq̃ oblationibꝰ.
quȩ int̾ missarũ sollepnia offerunt᷑: pas¬
sio dñi miscendaẽ. ut eiꝰ cuiꝰ corpꝰ & san¬
gus conficitur. passio cęlebret᷑. ita ut
repulsis opinionib suꝑstitionũ panis
tantũ & uinũ aqua ꝑmixtũ insacrificio
offerantur. Non deb& enĩ uta patrib
accepimꝰ. & ipsa ratio doc& incalice dñi
aut uinii solũ. aut aqͣ sola offerri.s utrũꝙ
tas nos instruit calicẽ & panẽ in sacram̃to
offerre quando ait. Accep panẽ & benedir.¬

Expanded text:
sacramentorum quoque oblationibus, quae inter Missarum solennia Domino offeruntur, passio Domini miscenda est, ut ejus, cujus corpus et sanguis conficitur, passio celebretur, ita ut repulsis opinionibus superstitionum, panis tantum et vinum aqua permixtum in sacrificio offerantur. Non debet enim, ut a patribus accepimus, et ipsa ratio docet, in calice Domini aut vinum solum, aut aqua sola offerri, sed utrumqtas nos instruxit, calicem et panem in sacramento offerre, quando ait: Accepit Jesus pane
Abbreviated transcription (Latin):
uidã lerici legitimũ ñ habentes cõ¬
ugiũ. extranearũ mulicrũ ł ancil¬
larum suarũ int̾ dicta sibi cõ sortia ap
tur. illis ꝓtẽprẽ religatis ad poenitentiã.
quos sua libidine refecerunt.¬
Ancillas. ł libertas acellario łasecre¬
to ministerio. ⁊ habeadẽ mansione
inqua cleriꝰ ẽ. placuit remontri.

Expanded text:
uidam clerici legitimum non habentes conjugium extranearum mulierum vel ancillarum suarum interdicta sibi consortia appetur, illis pro tempore religatis ad poenitentiam quos sua libidine infeceruntancillas vel libertas a cellario vel secreto ministerio et ab eadem mansione in qua clericus manet, placuit removeri.
Abbreviated transcription (Latin):
deȩccła catholica adheresim transitũ
penitentiã nẽe negandã. eo rogno uerit pec¬
catusuũ. Qui enĩ .&. annis agat peniten¬
tia cuiꝰ pꝰ .x. annos p̾stari cõmimio deb&.
Si uͦ infantes fuerint transducti. quod
non suo uitio peccauer̃. incunc tanter re¬
cipi debeant.

Expanded text:
ca Ecclesia ad haeresim transitum poenitentiam non esse denegandam, eo quod cognoverit peccatum suum, qui etiam decem annis agat poenitentiam, cui post decem annos praestari communio debet. Si vero infantes fuerint transducti quod non suo vitio peccaverint, incunctanter recipi debeant.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuieuomerit sacri¬
Sin aut̃ .xl. dies penit̃. Si indie qͣn¬
do cõmunicauerit sacrificiũ euomert
si ante mediã noctẽ. ui suꝑ positioneᷤᷤ
fatiat. Si pꝰ mediã nocte .ii. Sipꝰ matati

Expanded text:
i evomit sacrisin autem, XL dies. Si in die, quando communicaverit, sacrificium evomuerit, si ante mediam noctem, III superpositiones faciat; si post mediam noctem, II superpositi
Abbreviated transcription (Latin):
one laico. aut feminȩ ad deferendũ
infirmo. Nullus ur̃m ꝓhapti randis
infantib aut infirmis  recciliandis
aut mortuis sepeliendis pmiũ acci
Nullus ur̃m sit ebriosus. &litigiosus.
quia seruũ di non oport& litigare
intab̾nis bibere. Unus qͥsq urm qͣn¬
tũ sapit plebi suȩ de eugłio ł apło
ad prandiũ ur̃m uocate. Estote hos¬
sumant. Omi die dnico ante
missã a quã benedictã facite. Unde
ppłs asꝑgat. & adhoc solũ uas habete
Sacra uasa &uestim̃ta sacdotaliu no¬
lite inuadiũ dare. negotiator.
aut tabnario. Nullus urm̃ minꝰ
digne penitentẽ cuiꝰ cũ ꝙ rei grã
adrecciliationẽ adducat. & ei testi¬
moniñ rec̃ciliationis ferat. Hullus
c̃ ductor sui foeneris existat. Res
& facultates quas post diẽ ordinanonis
urȩ adquiratis soiatis ad ȩccsam di ꝑtiniere.
Nullus sine scientia & consensu nro ȩccłãm
acdiquirat. nullus ꝑ potestatẽ scłariũ
ȩcclam obtineat. nullus ꝑ pecuniã altiꝰ¬

Expanded text:
onem laico aut feminae ad deferendam infirmo. Nullus vestrum pro baptizandis infantibus, aut infirmis reconciliandis, aut mortuis sepeliendis, praemium vNullus vestrum sit ebriosus vel litigiosus: quia servum Domini non oportet litigare. in tabernis bibere. Unusquisque vestrum quantum sapit plebi suae de Evangelio vel ad prandium vestrum invitate. Estote hossumant. Omni die Dominico, ante missam, aquam benedictam facite, unde populus aspergatur. Et ad hoc solum vas habete. Sacra vasa et vestimenta sacerdotalia nolite in vadium dare negotiatori aut tabernario. Nullus vestrum minus digne poenitentem cujuscunque rei gratia ad reconciliationem adducat, et ei testimonium reconciconductor sui senioris existat. Res et facultates, quas post diem ordinationis vestrae acquiritis, sciatis ad ecclesiam pertinere. 9. Nullus sine scientia et consensu nostro ecclesiam acquirat. Nullus per potestatem saecularium ecclesiam obtineat. Nullus per pecuniam alt
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ u̾ba & distinctiones regularit᷑ excor¬
de cũ canticis consuetudinariis ꝓnum¬
tiare sciat. Sermonẽ ut suꝑiꝰ dixi
athanasii ep̃i defide trinitats. cuiꝰ
mitiũẽ. Qui cũ ꝙ uult memorit᷑ te¬
neat. Exorcismos & orationes ad ca¬
tecuminos fatiendos. ad fontẽ quoꝙ
conse erandũ. & reliqͣs p̃ces suꝑ masca¬
lũ & feminã pluralit̾ & singnlarit̃ dis¬
tincte ꝓferre ualeat. Similit̃ ordinẽ
baptirandi ad succurendũ infirmis
ordinẽ quoꝙ rec̃ciliandi uixta modũ
sibi canonice reseruatũ atꝙ ungendi
infirmos. orationes quoꝙ eidẽ necessita¬
ti cõpetentes. bene saltĩ sciat legere.
Similit̃ ordinẽ & p̃ces inobseqͥus agendis
de functor. Similit̃ exorcismos & bene¬
dictiones salis & aꝙ memorit̃ teneat.
Canticũ romanoꝵ atꝙ diurnũ nouerit
cõpotũ minorẽ idẽ epactas nouerit.
concurrentes. regulares. terminũ pas¬
chalẽ. & reliqͦs siẽ possibile sapiat.

Expanded text:
morum versus et distinctiones regulariter ex cormorum versus et distinctiones regulariter ex corde cum canticis consuetudinariis pronuntiare sciat. Sermonem Athanasii Athanasii episcopi de fide Trinitatis, cujus initium est: Quicunque vult, memoriter teneat. Exorcismos et orationes ad catechumenum faciendum, ad fontem quoque consecrandum, et reliquas preces super masculum et feminam pluraliter, ac singulariter, distincteque proferre valeat; similiter ordinem baptizandi ad succurrendum infirmis, ordinem quoque reconciliandi, juxta modum sibi canonice reservatum, atque ungendi infirmos; orationes quoque eidem necessitati competentes, bene saltem sciat legere. Similiter ordinem et preces in exsequiis agendis defunctorum. Similiter exorcismos et benedictiones salis et aquae memoriter teneat. Canticum nocturnum atque diurnum noverit. Computum minorem, id est, epactas, concurrentes, regulares, terminum paschalem, et reliquos, si est possibile, sapiat.
Abbreviated transcription (Latin):
aduesꝑam celebrate docete. Cantus¬
&choros mulierũ inatrio ȩccłȩ ꝓhibete.
Carmina diabolica quȩ suꝑ mor tuos noc¬
tur nis horis uulgus facere solet. & ca¬
chinnos quos exercent sub contex tatione
lite cõmunicare. Nullus p̃sumat missã¬
illis cantare. s & plebib uobis cõmissis
hoc annuntiate. Ad nuptias nullus urm̃
eat. oĩb denuntiate. ut nullus uxorẽ
accipiat. nisi celebratis publice nuptus.
Raptũ om̃i modis ꝓhibete. & ut nullus
ad ꝑximã sanguinis sui accedat. &eut
altiꝰ sponsã nemo ducat. sor carios &a
lios pastores ł dñicã diẽ admissã facite
uenire. Patimi filiolis suis symbolũ
& orationẽ dñi cã insinuent. aut in¬
sinuari fatiant. Crisma semꝑ sub serra
sit aut subsigillo. ꝓpt̾ quosdã infideles.
D enmisterio uob comisso uos admonere
scriptas habeat. & eã plenit̾ intellegat
& inde sinouit p̾dicando ppłm sibi cõ¬
missũ sedulo instruat. siñ saltẽ teneat

Expanded text:
ad vesperam celebraad vesperam celebraet choros mulierum in atrio ecclesiae prohibete. Carmina diabolica, quae super mortuos nocturnis horis vulgus cantare solet, et cachinnos, quos exercent sub contestatione Dlite communicare. Nullus illis praesumat missam cantare, sed et plebibus vobis commissis hoc annuntiate. Ad nuptias 418 nullus vestrum eat. Omnibus denuntiate, ut nullus uxorem accipiat nisi publice celebratis nuptiis. Raptum omnimodis prohibete, et ut nullus ad proximam sanguinis sui accedat, et ut alterius sponsam nemo ducat. Porcarios et alios pastores vel Dominica die ad missam facite venire. Patrini filiolis suis Symbolum et orationem Dominicam insinuent vel insinuari faciant. Chrisma semper sub sera sit, aut sub sera, propter quosdam infideles. De mysterio vobis commisso vos admonere scriptas habeat, et eam pleniter intelligat: et inde, si novit, praedicando populum sibi commissum sedulo instruat; si non, saltem teneat,
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat. nullus in alt̾iꝰ parrochia missã¬
nullus poenitentẽ inuitat carnẽ man
fontes habeat & si ñ potest habere
lapiaeos. habeat illud uas adhoc ppa¬
ratũ. in quo nichil aliud fiat. Uidete
ut om̃ib parrochianis ur̃is symbolũ
& oratione dñica insinueris. Ie uiniũ
maioris. plebib ur̃is om̃i modis ob¬
seruandũ insinuate. Feria iiii. ante
XL plebẽ ad confessionẽ inuitate. &e i
uixta qualitatẽ delicti poententiã
inuingite. ñ excorde ur̃o. s sic̃ inpę¬
nitentiali scriptũẽ. iui tp̃orib inanno
tecostẽ om̃s fideles ad cõ mumonẽ corporiᷤᷤ
& sanguinis dñi accede amone te¬
Ee teris tẽporib con iugatos abuxort b
abstinere exortamini. Eulogiã pꝰ missã
induat᷑ uestib laicalib nullus rẽ aut
possessionẽ aut mancipiũ ȩcclȩ uen
de. aut cõmutare. aut qͦcũ ꝙ ingenio
alienare p̃sumat. Diẽ dñicũ. & alias
festiuitates absꝙ oꝑe seruili auesꝑa usq

Expanded text:
recipiat. Nullus in alterius parochia misNullus poenitentem invitet carnem mandos habeat: quod si non potest habere lapideos, habeat vas aliud ad hoc paratum, in quo nihil aliud fiat. Videte ut omnibus parochianis vestris symbolum et orationem dominicam insinuetis. Jejunium majoris, plebibus vestris omnibus modis observandum indicite. Feria quarta ante XL, plebem ad confessionem invitate, et eis juxta qualitatem delicti Poenitentiam injungite, non ex corde vestro, sed sicut in poenitentiali scriptum est. Tribus temporibus in anno, tecoste omnes fiet sanguinis Domini accedere admonete. Certis temporibus conjugatos ab uxoribus abstinere exhortamini. Eulogias post missainduatur vestimentis laicalibus. Nullus rem, aut possessionem, aut mancipium ecclesiae, vendere, aut commutare, aut quocunque ingenio alienare praesumat. Diem dominicum, et alias festivitates, absque opere servili a vespera usque
Abbreviated transcription (Latin):
monemꝰ. ut uita & conu̾satio ura inrep̃¬
hensibit sit. scilie& ut cella ur̃a sit iuxta
ȩccłam & indomo urã feminas ñ habeatis
Onũ nocte ad nocturnas surgite. cursũ
urm̃ horis certis decantate. missarũ cele¬
brationes religiose ꝑagitȩ. corpꝰ & sanguinẽ
dñi cũ timore & reuerentia sumite. uasu
& casucula. & hec uestim̃ta nitida sint.¬
& adnullos usus alios sint. Nullus albu
audeat missã cantare. nulla femina ad¬
altare dñi accedat. nec calicẽ dñi tangat.
corporale mundissimũ sit. demundis
chil ponatur. nisi capsȩ. & reliquiȩ. aut
loco recondantur. Missale plenariũ. lec
p̃paratꝰ ubi aqua effundi possit. qͣndo
uasu sacra abluuntur. & ibi uas nitidũ
cũ aqua dependeat. & ibi sac̃dos manus
pꝰ cõ munionẽ. ȩccłȩ sint cooꝑte bene.
& camerate & atnũ sit sepe munitũ.
Nullus extra ȩccłam ꝑdomos nec in locis
n c̃ secratis missa cant&. null solus missã
& cultellis ex trin secꝰ dependentibus

Expanded text:
mus ut vita et conversatio vestra irreprehensibilis sit, scilicet ut cella vestra sit juxta ecclesiam, et in domo vestra feminas non habeatis. Omni nocte ad nocturnas surgite. Cursum vestrum horis certis decantate. Missarum celebrationes religiose peragite. Corpus et sanguinem Domini cum timore et reverentia sumite. Vasa et casula. Et haec vestimenta nitida sint, et ad nullos usus alios sint. Nullus in audeat missam caltare Domini accedat, nec calicem Domini tangat. Corporale mundissimum sit, altare coopertum de mundis hil ponatur, nisi capsae et reliquiae, aut loco recondantur. Missale plenarium, Lectpraeparatus, ubi aqua effundi possit quando sacra vasa abluuntur, et ibi vas nitidum cum aqua dependeat, ibique sacerdos manus lavet post communionem. Ecclesiae sint coopertae bene et cameratae, et atrium sit saepe munitum. Nnon consecratis missam cantet; nullus solus missam cultellis extrinsecus dependentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nos quidẽ quan uis indigni lo cũ aaron
tenemꝰ. uos locũ eleazari. & ithamaris.
sumꝰ. uos pastores animarũ uob̾ cõmis¬
sarũ. nos deuob̃ rationẽ reddituri sumus
frat̾nitatẽ urãm ut de cõmuni salute
urã cogitantes ad tentiꝰ audiatis ã moni¬
tionẽ nrãm. & quȩ uob̃ suggerimꝰ memo

Expanded text:
Nos quidem, quamvis indigni, locum Aaron tenemus, vos locum Eleazari et Ithamaris. sumus, vos pastores animarum vobis commissarum. Nos de vobis rationem reddituri sumus fraternitatem vestram, ut de communi salute vestra cogitantes attentius, audiatis admonitionem nostram; et quae vobis suggerimus, memo
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ineis egens inueniatur¬
Ut ep̃s pauꝑes mifirmos tueatur
rare iuctũ & uestimtũ inquantũ possibilitas habuerit largiat᷑. epiꝰ

Expanded text:
nemo in eis egens inveniaturuperes et infirmos tueatur.borare, victum et vestimentum, in quantum possibilitas habuerit, largiatur. XI
Abbreviated transcription (Latin):
nde nãq & beati apłi interse statuerunt. utepĩ singularũ seirent gentiũ. quis
int̾ eos primus eet. quatinus adeũ potior eoꝵ sollicitudo ꝑtiner& Nã & int̾ bea¬
tos apłos quędã fuit discretio. & lic& om̃s eent apłi p&ro tam̃ adnõ: c̃cessũ.
& ipsi interse id ipsũ uoluerunt. utreliquis oib p̾eẽt apł̃is. &cęphas idẽ cap̃. prin
cipiũ tener& a platus Qui & eandẽ forma sius suc cessoribus. & reliquis epĩs tenen¬
dã tradiderunt: Etnonsolũ hoc in nouo testa m̃to est constitutũ. s &iã inueteri
fuut unde scriptũ est Aloises & aaron insacerdotibus eiꝰ id ÷ pͥmi int̾ eos fuert̾:
apłs paulus. ⁊ qnus quisq plactat ꝓximo suo rinbonũ ad hedificationẽ: & sic̃ ipsi
saluator suis idiscipłis ait : Iui maiorẽ urm̃ erit minister ur: erł

Expanded text:
nde namque et beati apostoli inter se statuerunt ut episcopi singularum scirent gentium quis inter eos primus esset, quatenus ad eum potior eorum sollicitudo pertineret. Nam et inter beatos apostolos quaedam fuit discretioet ipsi inter se idipsum voluerunt ut reliquis omnibus praeesset apostolis Cephas, id est, ut cipatum teneret apostolatus. Qui et eamdem formam suis successoribus et reliquis episcopis tenendam tradiderunt. Et non solum hoc in Novo Testamento est constitutum, sed etiam in Veteri fuit. Unde scriptum est: Moses et Aaron in sacerdotibus ejus, id est, primi inter eos fuerunt. apostolus Paulus: Unusquisque placeat proximo suo in bonum ad aedificationem. Et sicut ipse Salvator su
Abbreviated transcription (Latin):
i expositus ante accłam infans cuiꝰ cũꝙ
uerit miseratione collectꝰ. c̃testationis
ponat epłam. ut si his qͥcollec tꝰẽ intͣ x. di¬
es quȩ sitꝰꝙ agnitꝰ ñfuerit securꝰ habet qͥ
ator extiterit. ut homcida accłastica
districtione dãpnabit᷑. sicut patrũ sanx̃
auctoritas.

Expanded text:
i expositus ante ecclesiam, cujuscunque fuerit miseratione collectus, contestationis ponat epistolam: ut si is qui collectus est intra decem dies quaesitus agnitusque non fuerit, securus habeat qui ator extiterit, ut homicida ecclesiastica districtione damnabitur, sicut patrum sanxit auctoritas.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam mordinati er̃. oiã sifictilia aureis.
&lignen ꝓ̃ferant᷑ argente is. Sic̃ aut̃ in
ligneis & fictilib eoꝵ õiũ species figurat᷑
qui nullis adhuc uirtutib nitent. ita
maureis & argenteis sine dubio decla¬
rant᷑. qͥꝑlonge eruditionis ignẽ & ꝑfor¬
nacẽ diuturni laboris excocti. aurũ ꝓ¬
batũ & argentũ purũ ẽẽ meruer̃. Quib
simerces ꝓdeuocione ntñdat᷑ omis ȩc¬
cłastica disciplina resoluit᷑ omis ordo
turbat᷑. dũ in eccła qui nullũ subier̃ mi¬
nisteriũ ꝑu̾so eligentiũ iudicio inde¬
itũ obtineant pͥncipatũ. ut ubi nulla¬

Expanded text:
Nam inordinata sunt omnia si fictilia aureis, et lignea praeferantur argenteis. Sicut autem in ligneis et fictilibus eorum omnium species figuratur, qui nullis adhuc virtutibus nitent, ita in aureis et argenteis, hi sine dubio declarantur, qui per longum eruditionis ignem, et per fornacem diuturni laboris excocti, aurum probatum et argentum purum esse meruere. Quibus si merces pro devotione non redditur, omnis ecclesiastica disciplina resolvitur, omnis ordo turbatur, dum in Ecclesia, qui nullum subiere ministerium perverso eligentium judicio debitum obtinent principatum. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
iquis uͦ clericns. solidum in necessita¬
te prestiterit ut hoc de annona ł stu¬
mento pͣcipiat. quod mercandi causa scdm¬
tempus statutũ decre tũ fuerit uenum¬
dari. C&erũ si speciem nõ habuerit ueces¬
sariã. ipsum quod dedit illud sine ullo

Expanded text:
quis vero clericus solidum in necessitate praestiterit, hoc de vino vel frumento accipiat, quod mercandi causa tempore statuto decretum fuerit venundari: caeterum si speciem non habuerit necessariam, ipsum quod dedit sine ullo
Abbreviated transcription (Latin):
sacramtũ in pascha dari nõ debeat.
tẽ placuit. ut ꝑsollẽpnissimos pascha¬
les dies sacramtũ catecuminis nonde¬
tur ñsolũ salis. quia si fideles ꝑillos dies
sacramtũ nmittant. nec eathecumi¬
nos oport& mutare. de quȩ peperit¬

Expanded text:
sacramentum in Pascha dari non debeat. Item placuit ut per solemnissimos Paschales dies sacramentum catechumenis non detur, ni solum salisacramenta non mutant, nec caticuminos oportet mutare. Quae for
Abbreviated transcription (Latin):
gathosa latrix p̾sentiũ questaẽ ma¬
ritũ suũ contͣ uoluntatẽ suã in monasterio
urbici abbatis ẽẽ conũsũ. Quod ad eiꝰdẽ
abbatis culpã & inuidiã ñẽ dubiũ ꝑtinere
exꝑientiȩ tuȩ p̃cipimꝰ. ut diligenti inqͥsi¬
none discutias. ne forte cũ eiꝰ uoluntate
c̃ũ sasit. ł ipsa senuitare ꝓmiserit. Et si hoc
reppererit. & illũ in monasterio ꝑmaneat
ꝓuideat. & hanc sic̃ ꝑmisit mutare cõ
pellat. Siuͦ nichil hoc ẽ. ne qđ dã forni¬

Expanded text:
gathosa latrix praesentium questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione dconversus sit, vel ipsa mutare se promiserit. Et si hoc repereris, et illum in monasterio permanere provideas, et hanc sicut promisit, mutare vitam compellas. Si
Abbreviated transcription (Latin):
oĩno debeas excusatione cessante. quia &¬
simundana lex p̃cip̃. c̾ũsationis gr̃a utro¬
lib& iiutos solui posse c̃ iugiũ diuma lex
fieri ñ ꝑmittit. Nã excepta formcationis
causa uirũ uxorẽ relinquęre. nulla ratio
c̃cedit. quia postquã copolatione c̃ iugu
uiri atq mulieris unũ corpꝰ efficit᷑. ñ potest
exparte conũti. ⁊ exparte in scło ꝑmanere.¬

Expanded text:
ino debeas excusatione cessante. Quia etsi mundana lex praecipit conversationis gratia utrolibet invito solvi posse conjugium, divina lex fieri non permittit. Nam excepta fornicationis causa virum uxorem relinquere nconcedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte remanere
Abbreviated transcription (Latin):
sola quẽq uoluntate suspendi. quẽ
culpa ñ remou& sollicite disponendũ
ẽ. ut nec pͥor ordmatio in rationabilit̃
destruat᷑. nec sine emendatione que
male secuta fuerint delinquantur.
sore eiꝰ nulla existente culpa ex inde
remotũ atq aliũ in loco suo quȩ ritur
ex parte ita eẽ p̃clarint. S qm̃ cer¬
tior in partib illisubi res acta potest
eẽ ꝓbatio srat̃nitas tia diligent᷑ atq
sollicite hoc studeat pscrutari. Et si
nulla manifeste causa dispositionis
extitit. quȩ p̃ dictũ fortunatũ ab¬
babatis ostio remoner& eũ in loco suo
tigatione quȩ renda ẽ. Etitaqͥc¬
qͥd canonid̾ erdo poposserit t̾minan¬
nandũ. ut nulla ea de re denuo
uerela remaneat.

Expanded text:
sola quemquam voluntate suspendi, quem culpa non removet, sollicite disponendum est ut nec prior ordinatio irrationabiliter destruatur, nec sine emendatione quae male secuta fuerint relinquantur. Concordio nulla existente culpa exinde remotum, atque alium in loco suo queritur ex parte ita esse perclaruit. Sed quoniam certior in partibus illis ubi res acta est potest esse probatio, fraternitas tua diligenter atque sollicite hoc studeat perscrutari. Et si nulla manifesta causa depositionis exstitit, quae praedictum Fortunatum abbatis officio removeret, eum in suum locum tigatione quaerenda est; et ita quidquid canonicus ordo poposcerit terminandum, ut nulla ea de re denuo querela remaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i altiꝰ parro chianis. &dũ ad curtẽ ꝑ¬
gunt aut deloco adlocũ it faciunt.
rapinas & dep̃dationes in fra parro dnã
depdatio illoꝵ nota possit fieri. ante¬
quã parrochiã eiꝰ exeant. mit tat
positionis &em̃dationis seruatur. si
uocati uenire uoluerint. Si uero
uocationẽ atq ad monitionẽ epĩ suꝑbe
contẽpserint. simili sententia ex cõ¬
mun cationis feriantur. qua & ille
qui infra parrochiã exeant. anteꝙ
antequã illuc redeant ubi rapinã

Expanded text:
episcopi parrochiani sunt, et dum ad curtem pergunt aut de loco ad locum iter faciunt, rapinas et depraedationes infra parrochiam depraedatio illorum nota fieri possit, antequam parrochiam ejus exeant, mittat positionis et emendationis servabitur, si vocati venire noluerint. Si vero vocationem atque ammonitionem episcopi superbe contempserint, simili sententia excommunicationis feriantur qua et illi qui infra parantequam illuc redeant ubi rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
suii de hac luce discessũ uixta pͥoꝵ ca¬
nonũ constitutionẽ iussuũ eccłȩ suȩ res¬
tituat. nec testanitorio ac successono
iure ciuiꝙ heredũ ꝓheredũue relinquat
nisi forsitan cui epc seruitus ac ptesta¬

Expanded text:
vero de hac vita discessum, juxta priorum canonum institutiones jus suum ecclesiae restituat, nec testamentario ac successorio jure cuiquam haeredum prohaeredumque relinquat, nisi forsitan cui episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
uxor nec adultari ab aliquo. ł um dicari
ł disponi nisi aꝓpͥo iuro eo ui uente ꝑmit¬
iudicare ł disponere. aut enis c̃cubitu¬
frui iđ ordinatione ullatenꝰ conceditur.
erit nubat. tantũ in dño. iđ regulariter.
Si aut̃ eo uiuente alt̃ĩ nupserit. adult̾a
diuidicabitur. Similit̃ & ille. si ad ult̾am¬

Expanded text:
uxor nec adulterari ab aliquo vel judicari aut disponi nisi a proprio viro, eo vivente, permitjudicare vel disponere aut ejus cfrui, id est ordinatione, conceditur. erit nubat, tantum in Domino, id est regulariter. Si enim eo vivente alteri nupserit, adultera judicabitur. Similit
Abbreviated transcription (Latin):
uir& ut ipsa eũ adiusticiã cuiꝰ lib& diffa¬
ciendã fugere ñfeciss&̃. & sit eis satis factũ¬
in hoc. Si aut̃ intranti in ipsã in muta¬
tionẽ comiti collecta manu qͥs lib& in¬
sistere. teptiuerit comes hoc adregẽ ł¬
nere debeat. ita ut qui comiti collecta
manu resistere p̾supserit. do. soł culpa¬

Expanded text:
 eum ad iustitiam cuiuslibet disfaciendam fugere non fecisset, et sit ei in hoc satisfactum. Si autem intranti in ipsam immunitatem comiti collecta manu quislibet resistere temptaverit, comes hoc ad regem s solidos componere debeat, ita ut qui comiti collecta manu resistere praesumpserit, sexcen
Abbreviated transcription (Latin):
Equis inmunitate
dãpnũ aliqđ fecerit. dc. solidos cõ¬
ponat. Si aut̃ homo furtũ ł homici¬
dui ł qđ lib& crimen foris cõmit tens.
infra in munitatẽ fugerit. mandat co
ad t̃ciã inquisitionẽ consentire nolue¬
rit. qͥc qͥd reus dãpni fecerat totũ ille
qui infra inmunitatẽ retinet. nec red¬
de uult. soluere cogatur. & ipse comes
ueniens licentiã habeat ipsũ hominẽ
infra inmunitatẽ quȩ rendi. ubicũꝙ
inuenire potuent. Si aut̃ in pͥma inqͥ¬

Expanded text:
immunitate damnum aliquod fecerit, sexcentos solidos componat. Si autem homo furtum aut homicidium vel quodlibet crimen foris committens infra immunitatem fugerit, mandet comad tertiam inquisitionem consentire voluerit, quicquid reus damni fecerat, totum ille qui eum infra immunitatem retinet nec reddere vult, solvere cogatur. Et ipse comes veniens licentiam habeat ipsum hominem infra immunitatem quaerendi, ubicumque eum invenire potuerit. Si autem statim in
Abbreviated transcription (Latin):
ita istis inpaucis dieb ex ꝑti. ut eum
cardinalẽ habere desideretis. ep̃m gatu¬
lamur . S quia summis inreb citũ nopor¬
t& eẽ cõ siliũ. & nos quiꝰ ad diffiniendũ
sit matura sub inde xp̃o adiuuante deli¬
beratione disponimꝰ. & nobi̾ melius trac¬
tum tp̃re. qualẽ se exhibeat in notescit.
sione pacifica cõuenite. quatiꝰ ita uos
ad alterutłim dilectio mutuȩ caritatis
astringat. & mimicus seutendo eicũ uo¬
lans in nullo urm̃ uiã nãciscamur. ad
dis sotiandam unanimitatẽ qua surre¬
pat. Prefatũ qͦq ep̃m dum fructum ami¬
marum quẽ desideramꝰ dõ nr̃o ipso qͦq
fusfragante facere senserimꝰ. quicquid
posthoc de eiꝰ ꝑsona ur̃oq defiderio cor¬
di nr̃o inspiratio diuma iministra uerit.
faciamus.

Expanded text:
m ita estis in paucis diebus experti, ut eum cardinalem habere desideretis episcopum, gratulamur. Sed quia summis in rebus citum non oportet esse consilium, et nos quid fiendum sit matura subinde, Christo adjuvante, deliberatione disponimus, et vobis melius tractu temporis qualem se exhibeat innotescit. sione pacifica convenite, quatenus ita 575 vos ad alterutrum dilectio mutuae charitatis astringat, ut inimicus saeviendo circumvolans in nullo vestrum viam nanciscatur ad dissociandam unanimitatem qua subrepat. Praefatum quoque episcopum dum fructum animarum, quem desideramus, Deo nostro, ipso quoque suffragante, facere senserimus, quidquid post haec de ejus persona vestroque desiderio cordi nostro inspiratio divina ministraverit, faciemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis aut̃ epc̃ ciuitatis suȩ medioeritate dispecta. a dministrationẽ loci celebri
oris ambierit. & admaiorẽ se plebẽ quacũq ratione stranstulerit. acathedra
quidẽ pellat᷑ aliena. s carebit ⁊ propria. ut nec illis p̾sideat quos ꝑauarttiã cõ¬
cupruit nec illus quos ꝑsuꝑbiã spreuit. Sius gͥ t̾minis quisq cõteptus sit. nec supͤ¬
mensurã uiris sui affectet augeri.

Expanded text:
Si quis episcopus, civitatis sue mediocritate despecta, amministrationem loci celebroris ambierit, et ad majorem se plebem quacumque ratione transtulerit, a cathedra quidem pellatur aliena, sed carebit et propria, ut nec illis praesideat quos per avaritiam concupivit, nec illis quos per superbiam sprevit. Suis igitur terminis quisqmensuram juris sui affectet augeri.
Abbreviated transcription (Latin):
t dñicis ł festis dieb pbr̃ĩ antequã nĩ¬
sas celebrent plebem int̾rogent. si altiꝰ
parrochianꝰ in aeccła sit. qui ꝓpͥo cõtẽpto
nerint stantẽ ab aeccła ꝓtinꝰ eiciant. & ad
suã parrochiã redire cõpellant. Simili¬
ter interrog& si aliqui discordantes sint.
qͥ int̾ se litem implacabilẽ habeant & si
in uenti fuerint statim retõ cilient᷑. Qđsi
noluerint pacem susciꝑe. ab accła eiciant᷑.
usque qͦ ad caritatẽ redeant. Non enĩ pos¬
sumꝰ munꝰ ł oblationẽ ad altare offerre.
nisi prius frĩ reconciliemur. His ita ꝑ actis
sac̃dotes missar̃ psollempnia rite ꝑagant.

Expanded text:
Ut Dominicis vel festis diebus presbyteri antequam missas celebrent, plebem interrogent, si alterius parochianus in ecclesia sit, qui, proprio contempto nerint, statim ab ecclesia ejiciant, et ad suam parochiam redire compellant. Similiter interrogent, si aliqui discordantes sint, qui inter se litem implacabilem habeant, et si inventi fuerint, statim reconcilientur. Quod si noluerint pacem suscipere, ab ecclesia ejiciantur usquequo ad charitatem redeant. Non enim possumus munus vel oblationem ad altare offerre, nisi prius fratri reconciliemur. His itaque peractis, sacerdotes missarum solemnia rite peragant.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑuertunt uidicia. nec finiunt cepta
parciũ negocia. quo usq marsupia eoꝵ
qui causantur exhauriant. Quando enĩ
udicant. ñ causas s dona considerant.
Et sicut neglegentes sunt indiscussione
causanciũ sic ineoꝵ. dãpno solliciti sunt.
sentis uitȩ tantũ cõmodis cogitant. non
defuturis. Uita eñi ista uesꝑ. futura uo
mane accipitur. Oe bene ait quasi lupi
quia lupoꝵ more cuncta diripiunt. &¬

Expanded text:
aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno soliciti sunt. aesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum, futura vero mane accipitur. Et bene ait, quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã stultus ꝑ ignaina ignorat iusticiã. imꝑbꝰ
ꝑcupiditatẽ corrũpit. ipsã quã dicit ueritatẽ.
Grauiꝰ lacerantur pauꝑes a pranis inditibus
quã acruentissimis hostibus. Hulluseñ
p̃do tã cupidus inalienis. quã iudex iniqꝰ
insius. Latrones in accessis faucib ac late¬
brosis iacentes insidias ponunt. isti palã ra¬
pacitatis auancia seuiunt. hostes malioꝵ
sanguinẽ tantũ intendunt uidices quasi
crudelissimi carnifices ciuuũ oppssione sua
subiector uita extingunt. Qui enĩ des¬
tiuant multi sunt. rarisunt qui ppłos
legũ moderamine regunt. Plerũꝙ & bo¬
ni uidices sunt. s ministros rapaces ha¬
bent. hoꝵ figura ut aut quidã tanquã se¬
illa pingitur atꝙ describitur. Ipsa quidẽ
humana specie. s capitib caninis accinta
& circũdata. Non aliter quibusdã potes¬
tatib accidit. ut ipsoꝵ humanitatẽ in¬
manitas iniquoꝵ socioꝵ ꝑ turbet. Sepe
uidices praui cupiditatis cousa aut differ̃

Expanded text:
ltus per ignaviam ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptũ ẽ. Iuste uidicate filii homi¬
nũ. ñ inmunerib quia munera excecant
corda prudentiũ. & subuertunt uerba
uistoꝵ non in oblatione neq in conside¬
ratione ꝑsonȩ sicut inde utero nomio
dictũ e. Quod iustũ ẽ indicate siue cuiis
sit ille. siue ꝑegrinꝰ. nulla sit distantia
ꝑsonarũ. quia dĩ iuditiũ ẽ. Primonãq
in iudicio diligent᷑ discer nat᷑ lax asapi¬
entib ppłi cõposita. ne ꝑignorantiã
auia ueritatis erret. & dũ ille rectũ in¬
tentis. aut pp p̾miu arecto iudicio. Rec¬
tũ aut̃ & honestũ uidetur. ut iudices
ieuinii causas audiant & dis cernant.

Expanded text:
sicut scriptum est: Iuste iudicate, filii hominum. Non in muneribus, quia munera excoecant corda prudentium et subvertunt verba iustorum. Non in adolatione, nec in consideratione personae, sicut in deuteronomio dictum est: Quod iustum est iudicate; sive civis sit ille, sive peregrinus, nulla sit distantia personarum; quia Dei iudicium est. Primo namque in iudicio diligenter discernatur lex a sapientibus populi composita, ne per ignorantiam a via veritatis erret. Et dum ille rectum intentis, aut propter praemium, a recto iudicio. Rectum autem et honestum videtur, ut iudices ieiuni causas audiant et discernant.
Abbreviated transcription (Latin):
& cilicio iduti. ep̃o suo
se repre senteNt
te foresȩccłȩ se repsentent ep̃o ciuitauis.
sacco indirti. nudis pe dib uultib int̾ra
pstratis. reos se eẽ ipso habitu & uultu
ꝑclamantes. Ibi ad eẽ debent decani.
nitentũ qui eoꝵ conu̾sationẽ diligent᷑
infpicere debent. & seđm modũ culpȩ
penitentiã p̃fixos gradus inungantꝰ
P ost hȩc mȩccłam eos introducat. & cii
om̃i dero .uii. penitentiȩ psalmos int̾rã
ꝓstratus. eũ lacrimis ꝓeoꝵ absolutione de¬
cantent. Tunc resurgens aboratione
uixta quod canones iubent manus eis
imponant. a quã benedictã suꝑ eos sꝑgat¬
gat cinerẽ pͥus mittat. de inde cilicio
cͤapita eoꝵ cooꝑiat. &cũ gemitu & crebris
suspiris eis denunti&. quod sicut adam
piectus ẽ deparadiso. ita & ipsi abȩccła
ꝓpeccatis abiciuntur. Post hȩc iubeat
minis tris. ut eos extra ianuas a eccłȩ ex¬
pellant. Clerus uͦ ꝓsequatur eos cũ respons.
Insudure uultus tui uesceris pane tuo. &cet̃

Expanded text:
 cilicio induti episcopo suo se repraesentent.te fores ecclesiae se repraesentent episcopo civitatis, sacco induti, nudis pedibus, vultibus in terram prostratis, reos se esse ipso habitu et vultu proclamantes. Ibi adesse debent decani, nitentum, qui eorum conversationem diligenter inspicere debent, et secundum modum culpae poenitentiam per praefixos gradus injungant. Post haec in ecclesiam eos introducat, et cum omni clero septem poenitentiae psalmos in terram prostratus cum lacrymis pro eorum absolutione decantet. Tunc resurgens exsurgens ab oratione juxta quod canones jubent manus eis imponat, aquam benedictam super eos spargat, cinerem prius mittat, deinde cilicio capita eorum cooperiat, et cum gemitu et crebris suspiriis eis denuntiet, quod sicut Adam projectus est de paradiso, ita et ipsi ab Ecclesia pro peccatis abjiciuntur. Post haec jubeat ministris, ut eos extra januas ecclesiae expellant. Clerus vero prosequatur eos cum responsorio: In sudore vultus tui vesceris pane , etc.,
Abbreviated transcription (Latin):
i enĩ afide deiuauerit ep̃c. erit cor¬
ingendus pͥus secre te asubditis. Qđ si incor¬
rigibit quod absit apparuerit. tunc erit
accusandus ad pͥmates suos. aut ad sedẽ apłicã
Pro aliis uͦ actib suis magis ẽ. tolerandus
aboiub suis & subditis. quã accusandus. &
publice derogandus. quia cũ eis asubditis
delinquit᷑ ordinationi obuiat᷑. qui eos
eisptulit dicente apło. Dei ordinationi
apłos. nec contra ꝓpħas. ł scoꝵ patrũ uisti¬

Expanded text:
i enim a fide deviaverit episcopus, erit corrigendus prius secrete a subditis suis; quod si incorrigibilis, quod absit, apparuerit, tunc erit accusandus ad primates suos aut ad sedem apostolicam. Pro aliis vero actibus suis magis est tolerandus ab ovibus et subditis suis quam accusandus, aut publice derogandus, quia cum in eis a subditis delinquitur, ejus ordinationi obviat qui eos ei praetulit dicente Apostolo: « Dei ordinationi ap
Abbreviated transcription (Latin):
quidã faciunt dũ usitant alique infir¬
mũ. Cũ apꝓpinquauerint domui ubi
infirmꝰ decũbit si inuenerint aliquẽ
lapidẽ uixta iacentẽ. reuoluunt lapidẽ
& requir̃ inlocũ ubi iacebat lapis. si ibi
sit aliquid subtus qđ uiuat. & si in uene
firmant egrotũ conualescere. Siaut̃ nichil
ibi inuenerint qđ se moueat diet eum
moriturũ. Sifecisti aut credidisti ax
dies in pañ & aqͣ penit̾:¬

Expanded text:
quidam faciunt, dum visitant aliquem infirmum: cum appropinquaverint domui ubi infirmus decumbit, si invenerint aliquem lapidem juxta jacentem, revolvunt lapidem, et requirunt in loco ubi jacebat lapis, si ibi sit aliquid subtus quod vivat, et si invenerfirmant aegrotum convalescere. Si autem nihil ibi invenerint quod se moveat, dicunt esse moriturum. Si fecisti, aut credidisti, viginti dies in pan