comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis in illa phisica pla oblectato est In hac ecc̃a utilitas
Et qu in disponeudo unte stat fermaudis ꝙ moribus percło
maiore peccatur  maiore diligencia uecee est ad Ribere ut
stiauius quouiodo nos oporteat uiu̾e Illie potest ueria cõodi
Quia s uie auiquid dicũt nicħil prisũs / Siue delirãt inchil nõaẽt
Hic uo nulłus distidio nullus eureri locus est Unũ sentire
plus difficultatis est ꝙ obstura reꝵ iõ cogit deu̾sa e uaua
cõseutise inhac ut płus pericłi est Ita minꝰ difficuleatis o
usus ip̃e reꝵ et eotidiaua experietia potest docere quidsit
Uirluis ⁊ uerius Uideauiꝰ ergo utru ne consẽ tiãt aut quid
nobis aspcat quo rectus uita urgatur Nlon urcee est qra
ciciurs Nuũ eliganius ac potissiu quod est auiuũ ac ẜlicil.
In quo tocius sapĩe cardo xsatur Epicurus ⁊dura bouũ ari¬
ualuptate aĩ esse censet / Ariscippus In holuptate corporis
Caliphon et dyomachus houestatui cũ uoluptas aĩ esse cẽsbut

Expanded text:
siquidem in illa physica sola oblectatio est, in hac etiam utilitas. et quoniam in disponendo uitae statu formandisque moribus periculo maiore peccatur, maiorem diligentiam necesse est adhiberi, ut sciamus quomodo nos oporteat uiuere. illic potest uenia concedi, quia siue aliquid dicunt, nihil prosunt, siue delirant, nihil nocent, hic uero nullus discidio, nullus errori locus est. unum sentire plus difficultatis est, quod obscura rerum ratio cogit diuersa et uaria sentire, hic ut plus periculi est, ita minus difficultatis, quod usus ipse rerum et cottidiana experimenta possunt docere quid sit melius et uerius. uideamus ergo utrumne consennant aut quid nobis adferant, quo rectius uita degatur. non necesse est omnia circumire, unum eligamus ac potissimum, quod est summum ac principale, in quo totius sapientiae cardo uersatur. Epicurus summum uoluptate animi esse censet, Aristippus in uoluptate corporis; Callipho et Dinomachus honestatem cum uoluptate iunxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ulliuii nec uuluera nec mortem ip̃am recusandam putẽt.¬
Ab hus ne igitur precepta uiuendi petemus qui hoc idem
sentũit. quod dĩe rõis expertes. Auint cyrinei uirtatem
ip̃am ex eo ẽe laudaudã ꝙ sit erigies holuptatis. Uerũ ĩgiat obscẽs¬
nus tanie aut sus ille luculentus nã ideo cũ aduersario sũma
uiriũ cõtentõe depugno ut uirtis mea pariat mͥ uoluptate
Cis expeys sin necesse est si uictus abscessero ⁊b hus eigo
sapere discemus quos a pecudibus ac beluis non sentẽcia sed
luigua discernit.¬

Expanded text:
sibi ullum, nec vulnera, nec mortem ipsibi ullum, nec vulnera, nec mortem ipab hisne igitur praecepta uiuendi petemus, qui hoc idem sentiunt quod animae rationis expertes? aiunt Cyrenaici uirtutem ipsam ex eo esse laudandam, quod sit efficiens uoluptatis. \'uero\' inquit obscenus canis aut sus ille lutulentus; \'nam ideo cum aduersario summa uirium contentione depugno, ut uirtus mea pariat mihi uoluptatem, cuius expers sim necesse est, si uictus abscessero’. ab his ergo sapere discamus, quos a pecudibus ac beluis non sententia, sed lingua discernit
Abbreviated transcription (Latin):
Quie illa securitas siue gaudiũ est/ coĩs est oĩbus ¶Ca¬
riscippo ne respondend quid duco quem uiuper In corpons
uoluptates ruenten nchilꝙ aluuid ꝙͣ uentri et ueneri
seruentem nemini drbiũ est hoĩem non fuisse. Sic eiũ uixit ut
nichil inter eũ pecudemq distaret insi unũ ꝙ loquebatur
Q si asmo aut sui aut cam facultas loquẽdi tribuat : queras¬
q ab hus quid Abi ueluit cũ sominas tam rapide cõsectant
ut uix diuelle quieant cibos potũq eciã negligãt cur aut
alios mares uolenter abigat aut ne uicti quid̃ ab sistãt. Ad
a fortioribus sepe contriti es magis in sectent᷑ Cur nec im¬
bres nec frigora pertimescãt. Labores suscipiãt perierlum
non recrisent quid aliud rescondebũt nisi sũmũ bonũ ẜe cor¬
poris uoluptatem, Eamise apetere ut afficiant᷑ suauis smiis
seusibus eosq esse taner ut assequendoꝵ causa, nec laborem

Expanded text:
siue illa securitas siue gaudium est, communis est omnibus. Asiue illa securitas siue gaudium est, communis est omnibus. Aristippo ne respondendum quidem duco, quem semper in corporis uoluptates ruentem nihilque aliut quam uentri et Veneri seruientem nemini dubium est hominem non fuisse. sic enim uixit, ut nihil inter eum pecudemque distaret nisi unum, quod loquebatur. quodsi asino aut sui aut cani facultas loquendi tribuatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum feminas tam rabide consectantur, ut uix diuelli queant, cibos etiam potumque neglegant, cur aut alios mares ua fortioribus saepe contriti, eo magis insectentur? cur nec imbres, nec frigora pertimescant, laborem suscipiant, periculum non recusent? Quid aliud respondebunt, nisi summum bonum esse corporis voluptatem? eam se appetere, ut afficiantur suavissimis sensibus; eosque esse tanti, ut assequendorum causa, nec laborem
Abbreviated transcription (Latin):
Uid igitur super est iusi ut omissis lergatoribãs
furiosis ac pertinacibus uenianues ad ueritabens
illat .s. datoye siplicitatis et quiete sapĩe que non tantũ formare nos
et redigere in uiam possis uerũ eciã de cõtrouersus istoꝵ ferre sentẽ¬
ciam. Hec nos docet quid sit hõis uerũ at sumũ bonũ. De quo priusꝙͣ
dicere incipiã ille om̃es entencis refellende sũt ut appareat nr̃iem
illoꝵ fui sse sapienter. Cũ de osficio hoĩs agatur oportet sũmũ aĩmi
aĩalis bonũ iii eo cõstitu qd̾ cõne cũ cet̾is aĩalibus esse nõ pos̾et.
Sed ut feris dentes armẽtis corma uolucribus pẽne ꝓpria sũt
sit hõi aliquid suũ debet asscribi. sinc quo uoei sue cõditois amultas.
Nam qd̾ uiuẽdi aut guaudi causa datũ est oñibus est quid̃ bonũ
n᷑ale Sũnũ taĩi non est iisi qd̃ est unicuiq geuere proprĩa
Sapiẽs erigo non fuie. qui s̃mũ bouũ crrdidit aĩ uoluptatẽ qm̃

Expanded text:
uid ergo superest, nisi ut, omissis litigatoribus furiosis ac pertinacibus, veniamus ad judicem illum, scilicet datorem simplicis et quietae sapientiae? Quae non tantum formare nos, ac inducere in viam possit, verum etiam de controversiis istorum ferre sententiam. Haec nos docet, quid sit hominis verum ac summum bonum: de quo priusquam dicere incipio, illae omnes sententiae sunt refellendae, ut appareat neminem illorum fuisse sapientem. Cum de officio hominis agatur, oportet summum summi animalis bonum in eo constitui, quod commune cum caeteris animalibus esse non possit. Sed ut feris dentes, armentis cornua, volucribus pennae, propria sunt: sic homini aliquid suum debet adscribi, sine quo rationem suae conditionis amittat. Nam quod vivendi aut generandi causa datum est omnibus, est quidem bonum naturale; summum tamen non est, nisi quod est unicuique generi proprium. sapiens ergo non fuit qui summum bonum credidit animi uoluptatem, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid quod ꝓpositũ sit oñubus Num muytus: Negari nõ pt
quin sit bonũ et oñi certe bonũ sed beata esse non potest
Quia uis et natura eius in maloꝵ perferẽtea posita est. Ilõ

Expanded text:
aliquid, quod propositum sit omnibus. Num virtus? Negari non potest, aliquid, quod propositum sit omnibus. Num virtus? Negari non potest, quin et bonum sit, et omnium certe bonum. Sed si beata esse non potest, quia vis et natura ejus in malo
Abbreviated transcription (Latin):
qui eos ad ueram scĩam potuut erudire Sic hor̃es qui alterutrũ
suscipũt intam deiuam maxis ꝙ erroribus plenã srquã tur
Qm̃ In hus duobus in sepatłr conexis est officiũ hõis et uita
Qd̾cũq est imũ torũ necesse est onũbus esse ꝓpositũ Uolup¬
tas est que appetitur a cũctis sed hec ⁊ coĩs est cũ belius et
honesti nuni non habet et sacietate asfeit et ninia nocet et
processa minuitur etatis et multis non cõtiugit Nam qui
opibus carent quoꝵ maior est uũs eciã holuptate careant
uecesse est Non est ergo sumũ bouũ sed ne bora quad uo
luptas Quid diuicie: multo magis niam et pautior ibus
et plerũq casu et ĩertibus sepe et nõ ñg stetere cõtin¬
gũt et non optantur ab hus qui eas Iamtenẽs Quid iog¬
nũ ip̃m: ne id quid̃ Non eiũ cũcti hoĩes regnare possũt et
necesse est uniu̾sos sumi boni capatẽs esse QueramIergo

Expanded text:
qui eos ad ueri scientiam potuit erudire. sic homines qui alterutrum qui eos ad ueri scientiam potuit erudire. sic homines qui alterutrum suscipiunt uitam deuiam maximisque erroribus plenam secuntur, quoniam in his duobus inseparabiliter conexis et officium hominis et ueritas quodcumque est summum bonum, necesse est omnibus esse propositum. uoluptas est quae adpetitur a cunctis, sed haec et communis est cum beluis et honesti uim non habet et satietatem adfert et nimia nocet et processu minuitur aetatis et multis non contingit; nam qui opibus carent, quorum maior est numerus, etiam uoluptate careant necesse est. non est igitur summum bonum, sed ne bonum quidem uoluptas. Quid divitiae? Multo magis. Nam et paucioribus, et plerumque casu, et inertibus saepe, et nonnumquam scelere contingunt, et optantur ab iis qui eas jam tenent. Quid regnum ipsum? Ne id quidem. Non enim cuncti homines regnare possunt; et necesse est universos summi boni capaces esse. Quaeramus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
possimus qr nichil huiꝰmodi potest cogitando ĩuẽdaa ut saꝑra
docui religiom ergo seruiendũ est Quã qui non fustiꝑit le
se prostermt in terram et uitam pecudũ secutus hũ artate se
abdicat Sapietiores erco ĩperiti que eciãsi errãt in religio¬
ne alugenda tañ nature sue conditois q meminerũt Costat
ige totius hũai gius consensu religionem suscipi oportere
Sed quomodo In ea erretur explicandũ et ¶Ca .xxii.
Aturam hõis deus hanc essi uoluit ut duaꝵ reꝵ cupidus et
appetẽs esset religionis et sapĩe Sed hor̃es ideo falluntur
ꝙ aut relugionẽ sustipĩt oii Ia sapĩa. aut sapiẽ soli studet omis¬
sa religione cũ alterũ sine altero uerũ esse non possit. Cadut
ergo ad multiplices religiones sed ideo falsas qr sapiau iẜam
reliquerũt que illos doc̾e poterat deos multos esst non posẽ
aut studẽt sapie sed ideo false q religionẽ smi de. omistrũt

Expanded text:
possumus, quia nihil eiusmodi potest cogitando inueniri, sicut supra docui. religioni ergo seruiendum est, quam qui non suscipit, ipse se prosternit in terram et uitam pecudum secutus humanitate se abdi-. cat. sapientiores igitur inperiti, qui etiamsi errant in religione deligenda, tamen naturae suae condicionisque meminerunt. Constat igitur totius humani generis consensu religionem suscipi oportere. sed quomodo in ea erretur explicandum est. aturam hominis deus hanc esse uoluit, ut duarum rerum cupidus et adpetens esset, religionis et sapientiae. sed homines ideo falluntur, quod aut religionem suscipiunt omissa sapientia aut sapientiae soli student omissa religione, cum alterum sine altero uerum esse non possit. cadunt ergo ad multiplices religiones, sed ideo falsas, quia sapientiam reliquerunt, quae illos docere poterat deos multos esse non posse, aut student sapientiae, sed ideo falsae, quia religionem summi dei omiserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
si oĩa que prs bonis concupiscũtur neglugit si sũmus gradus
eius ad mortem patet qũ quid̃ uitam que oꝑtatur a ceteris
sepe resuit mortemqr quã ceteri timẽt fortiter suscipit
si necẽe est ut aliquid exst magii pariat quia suscepti et su¬
perati usq ad mortem labores suue p̾mio esse non possaut
si mullũ pͥmiũ qd̾ ea dignũ sit reperiatur in terra qũql
cũcta que fracrilia ⁊ caduca sunt speruit quod aliud restat
isi ut celeste aleqiad esficiat qr terrena uniuer sa cotem¬
puit et ad altiera nitetur qr hũilia despicit. Id uero nichil
potest esse aliud ꝙͣ ĩmortalitas

Expanded text:
si omnia quae pro bonis concupiscuntur neclegit, si summus eius si omnia quae pro bonis concupiscuntur neclegit, si summus eius gradus ad mortem patet, quandoquidem uitam quae optatur a ceteris saepe respuit mortemque quam ceteri timent fortiter suscipit, si necesse est ut aliquid ex se magni boni pariat, quia suscepti et superati usque ad mortem labores sine praemio esse non possunt, si nullum praemium quod ea dignum sit reperitur in terra, quandoquidem cuncta quae fragilia et caduca sunt spernit, quid aliud restat nisi ut caeleste aliquid efficiat, quia terrena uniuersa contemnit, et ad altiora nitatur, quia humilia despicit? id uero nihil potest esse aliut quam inmortalitas
Abbreviated transcription (Latin):
hus congreditur hostibus qui uideri tangi q non possuut. Quisũt
aũt hostes aũ insi cupiditas uicia ⁊ pita: Quesi uicerit uirta
ac fugauent ĩmaculatus est ar̃ꝰ ac purus Unde ergo colligipo¬
test quid efficiat aĩ bruitudo Nimirũ ex cõm̃cto et poci hoc est
ex corporis fortitudiẽ Euod cũ in aliquã congressione certa¬
menq uenerit quid aliud ex uictoria ꝙͣ uitam petit: Siuc ẽĩ
cũ hõĩe siue cũ bestia dimicet / pro salute certatur Ergo ut
corpus uincendo id assequitur ut nõ int̾eat sic ⁊ aĩꝰ ut pei¬
maurat. Et sicut corpus ab hostibus suis uictũ morte młtat᷑
ita superatus uicus aĩꝰ moriatur nece sse est Quid ergo ĩter¬
erit int̾ aĩ t corporis dimicatõeui iisi ꝙ corpus temꝑatẽ
uitam expetit aĩ/ seiupit̾nã: di crga uartus persẽ ipsa
beata non est. quĩ in per ferendis ut dixi malis tota uis eius ẽ

Expanded text:
iis congreditur hostibus qui uideri tangique non possunt. qui sunt iis congreditur hostibus qui uideri tangique non possunt. qui sunt autem hostes animi nisi cupiditates uitia peccata? quae si uicerit uirtus ac fugauerit, inmaculatus erit animus ac purus. unde igitur colligi potest quid efficiat animi fortitudo? nimirum ex coniuncto et pari hoc est ex corporis fortitudine: quod cum in aliquam congressionem certamenque uenerit, quid aliut ex uictoria quam uitam petit? siue enim cum homine siue cum bestia dimices, pro salute certatur. ergo ut corpus uincendo id adsequitur, ut non intereat, sic et animus, ut permaneat, et sicut corpus ab hostibus suis uictum morte multatur, ita superatus a uitiis animus moriatur necesse est. quid ergo intererit inter animi et corporis dimicationem nisi quod corpus temporalem uitam expetit, animus sempiternam? si ergo uirtus per se ipsam beata non est, quoniam in perferendis ut dixi malis tota uis eius est,
Abbreviated transcription (Latin):
trahi possit Quid ꝙ in hus oñibus contempnendis uirta¬
tis officea consistũs. Nam uoluptates/ opes et diuicias poten¬
tatus honores eaq oĩa que pro boius habentur non cõcupistere
non appetere non amare qd̾ cet̾i faciũt uicti cuipiditate id est pio¬
fecto uirtus Aliquid ergo aliud sullimuus a liquid preclarius efficit
Nec frustra hue pñtibus loms reluctatur insi ꝙ maiora et ueriora
desiderat. Non desperemus ĩuẽiri posse/ modo uersetur cogitatio
⁊ oĩa Nleq em̃ leuia aut ludicra petũtur premia Sed queritur qͥd
sit ꝑꝑ quod nasciui᷑. Quid efficiat uirtus possuus sic ĩuestigare
uo sunt ex quibus homo cõstat animꝰ et ¶ca. xxuau
utriq ꝓposita duicatio est et utriq ex dimcatione uictoria. lor¬
pus quia solidũ est et cõprehensibłe cũ solidis ⁊ cõp̾hẽ lilibus
cõfagat nrcesse est Iiꝰ añt quia tenuis est et ĩiusibile cum

Expanded text:
trahi possit. quid quod in his omnibus contemnendis uirtutrahi possit. quid quod in his omnibus contemnendis uirtutis officia consistunt? nam uoluptates opes potentias honores eaque omnia quae pro bonis habentur non concupiscere, non adpetere, non amare, quod ceteri faciunt uicti cupiditate, id est profecto uirtutis. aliut ergo sublimius atque praeclarius efficit nec frustra his praesentibus bonis reluctatur, nisi quod maiora et ueriora desiderat. non desperemus inueniri posse, modo uerset se cogitatio in omnia: neque enim leuia aut ludicra petuntur praemia. Si quaeritur quid sit propter quod nascimur, quid efficiat uirtus, possumus sic inuestigare. duo sunt ex quibus homo constat, animus et corpus. utrique proposita dimicatio est et utrique ex dimicatione uictoria: corpus quia solidum est et conprehensibile, cum solidis et conprehensibilibus confligat necesse est, animus autem quia tenuis est et inuisibilis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tute pulcrius nichil sapĩa digniꝰ ĩueniu potest si eiũ bicia
obtipitudine sugienda sunt urtus ergo appetenda et os de¬
corem Quid eigo: Cotest ne fieri ut bonũ quod hunestiam
esse constat mercede aut premio careat sit ꝙ tam sterile
ut inchil ex se cõmodi pariat: Labor ille maguus et diffi¬
cultas et eluctatio aduersus mala quibus hec uita plena ẽ
aliquid magm bom parrat necesse est. Ia uoquid ẽe dicenus :
Num uoluptatem: At nichil cupe ex honesto nasti potest
Nũ diuicias aut potentatus: at ea quid fragilia st̾ ⁊ caduta.
Nlum gloriam: Nũ honõrẽ: Nũ mẽoriam nõis: t em̃oĩa
hec non suit in ip̃a uirtute sed in aliaꝵ ex istimatõe ac arbito
posita. Ilam sipe urtus et ĩuisa est et malo afficitur
Debet aũt᷑ ad bonũ qd ex ea nascitur Ita coherere ut diuelli
atq abstrahi nequeat nlec aliter sũmũ bouũ uideri potest¬
p̃si et ppriũ sit uirtutis et tale ut neq adici guioꝙͣ nec de¬

Expanded text:
l sapiente dignius inveniri potest. Si enim vitia ob turpitudinem fugienda sunt, virtus igitur appetenda est ob decorem. Quid ergo? Potestne fieri, ut quod bonum, quod honestum esse constat, mercede ac praemio careat, sitque tam sterile, ut nihil ex se commodi pariat? Labor ille magnus, et difficultas, et eluctatio adversus mala, quibus haec vita plena est, aliquid magni boni pariat necesse est. Id vero quid esse dicemus? Num voluptatem? at nihil turpe ex honesto nasci potest. Num divitias? num potestates? at ea quidem fragilia sunt, et caduca. Num gloriam? num honorem? num memoriam nominis? at haec omnia non sunt in ipsa virtute, sed in aliorum existimatione atque arbitrio posita. Nam saepe virtus et invisa est, et malo afficitur. Debet autem id bonum, quod ex ea nascitur, ita cohaerere, ut divelli atque abstrahi nequeat; nquam si et proprium sit uirtutis et tale, ut neque adici quicquam neque de
Abbreviated transcription (Latin):
mus quid pͣssumus quor status rectus est In cełu ergo / Pactedũ
est quo natura corporis prouotat Quod si constat este facrendte
aut ideo saciendũ ¶t ut religioni seruiamus aut ideo ut rocũs heꝵe¬

Expanded text:
mus quidem possumus, quorum status rectus est. in caelum igitur spectandum mus quidem possumus, quorum status rectus est. in caelum igitur spectandum est, quo natura corporis prouocat. quod si constat esse faciendum, aut ideo faciendum est, ut religioni seruiamus, a.ut ideo, ut ratione
Abbreviated transcription (Latin):
uniusis aialibus datam esse rõem std mutes tiũ modo ad uitam
tuendam hõi enã ad ꝓpigandã Etqr in hoĩe iõ ip̃a persecta et
sapĩa nõratur que ex hoc exmuiũ facit horeui qr soli datum est¬
intellig̾e dt̃na. Qua de re ciceronis uera sentencia est Extot ĩqͣt
gilibus nullũ est aĩal preter hoĩem quod habeat noticiã aliquian
dei ip̃es q in hõibus nulla gẽs est neg tã mãsueta neq tam sera
que non eciãsi ignoret quałe haberi dẽũ deceat tamen habẽdũ
uiuendo atq ab oĩ hũaĩ tate disui ctũ Quia deus ut cucta biueta
subiecit hoĩ sit ip̃m horeũ sibi. Nam quid est cui eidem ip̃i diston¬
tent es dirigenda esse metem quo uultus erectus est. Si eniui
in celã nobis spͣtandũ est ad nichil utiq aliud ꝙͣ ob religioneri.
tandũ est aut in terram procũbendũ. In terrã procũbe iusi ueli¬

Expanded text:
uniuersis animalibus datam esse rationem, sed mutis tantummodo ad uitam uniuersis animalibus datam esse rationem, sed mutis tantummodo ad uitam tuendam, homini etiam ad propagandam. et quia in homine ratio ipsa perfecta est, sapientia nominatur, quae in hoc eximium facit intelligere divina. Qua de re Ciceronis vera est sententia. « Ex tot, inquit, generibus nullum est animal praeter hominem, quod habeat notitiam aliquam Dei; ipsisque in hominibus nulla gens est, neque tam immansueta, neque tam fera, quae non, etiamsi ignoret qualem Deum haberi deceat, tamen habendum vivendo, atque ab omni humanitate disjunctum: quia Deus, ut cuncta viventia subjecit homini, sic ipsum hominem sibi. Nam quid est, cur iidem ipsi disputent, eo dirigendam esse mentem, quo vultus erectus est? Si enim nobis in coelum spectandum est, ad nihil aliud utique quam ob religionem. ctandum est aut in terram procumbendum. in terram procumbere ne si ueli
Abbreviated transcription (Latin):
tractoq uitu et oculis in lascuuam iesplutis aut hõi alludũt auesius
quiq cdiugribus aut fetibus ꝓprs nõ ne aliquid amori hiutuo dut m¬
dulgentie simale ipartiũitur. Iani illa que sibi prosẜitĩt in fututũ
et cibos reponũt habẽt utiq prudentiã. Noĩs q signa ĩ multis de¬
prehendũtur. Nam quẽ utilia sibi arpetũs mala cauẽt pericina
uitãt. latibula sibi parãt in plures d exitus disparẽtia. prosto
aliquid intelligũt Potest aliquis nrgare illis messe ioeũ cũ hoien
ip̃m sepe deludant: Nam quibus generandi mellis es̾itũi est cũ
assignatas ĩcolũt sdes castra mumũt domicilia ĩenarrabili acte
cõponũt Regi suo seriuũt nescio an in hus set perfecta pͣdẽtia
Incertu est trgo utrũne illa que hõi tribuũtur coĩa sit ẽ alis
Uictibus: Religioius terte sunt expertia. Equidẽ sic arbitior

Expanded text:
tractoque rictu et oculis in lasciuiam resolutis aut homini adludunt aut suis. tractoque rictu et oculis in lasciuiam resolutis aut homini adludunt aut suis. quid coniugibus ac fetibus propriis? nonne aliquid amori mutuo et indulgentiae simile inpertiunt? iam illa quae sibi prospiciunt in futurum et cibos reponunt, habent utique prouidentiam. rationis quoque signa in multis deprehenduntur. nam quando utilia sibi adpetunt, malo cauent, periculum uitant, latibula sibi parant in plures exitus dispatentia, profecto aliquid intellegunt. potest aliquis negare illisipsum saepe deludant? Nam quibus generandi mellis officium est, cum assignatas incolunt sedes, castra muniunt, domicilia inenarrabili arte componunt, regi suo serviunt; nescio an non in his perfecta sit prudentia. Incertum est igitur, utrumne illa, quae homini tribuuntur, communia sint cum aliis uiuentibus, religionis certe sunt expertia. equidem sic arbitror,
Abbreviated transcription (Latin):
et fecit ⁊ recit Non ergo mondus oculis qr btrũ q corpus
est sed aĩo contemplandus est deus qr ut est ip̃e auis ĩmor¬
calis sic acui esse uoluit sempiter iu Dei añt cõtempiatio
est uenerari ĩ colere deũ cõuẽm generis qũam parentem
Quodsi a pħis ab fuit praecti q In terram suerũt dĩna¬
ignorando existimiandus est anaxagoras ea ad quicbidenda¬
natũ se esse dixerat nec celũ indisse nec soleu Et igit
humanitas quid est insi iusticia: Quid est uestĩa nͥ pretag ẽ
Pietas aũt nichil aliuid est ꝙͣ dei parẽtis agnibo¶Sũmũ ergo hoĩs
bonũ in sola religione est. Nlam ceta ecram que puitãtur essehoira
ꝓpõa in ceteris quoq aĩalibus reperiũtur. Cũ eñi suas uoces pio¬
prus nter se notis discer nũt atq cognoscũt celloqui bidentur
Ridendi quos rõ apparet in hus aliqua cũ dicuuhis aceribus con¬

Expanded text:
et fecit et regit. non ergo mundus oculis, quia utrumque corpus et fecit et regit. non ergo mundus oculis, quia utrumque corpus est, sed deus animo contemplandus est, quia deus ut est ipse inmortalis, sic animum esse uoluit sempiternum. dei autem contemplatio est uenerari et colere communem parentem generis humani. quod si a pignorando, existimandus est Anaxagoras, ad qunatum esse se dixerit, nec caelum uidisse nec solem. expedithumanitas quid est nisi iustitia? quid iustitia nisi pietas? pietas autem nihil aliut quam dei parentis agnitio. Summum igitur hominis bonum in sola religione est. nam cetera, etiam quae putantur esse homini propria, in ceteris quoque animalibus reperiuntur. cum enim suas uoces propriis inter se notis discernunt atque dinoscunt, conloqui uidentur. ridendi quoque ratio apparet in his aliqua, cum demulsis auribus con
Abbreviated transcription (Latin):
Deo phi ad corpus referũt oĩa nichil pror sus ad mẽtẽ
Nlec uident ampliuis ꝙͣ quod sub oculis uenit At qui remo¬
ţis om̃bus o ficus corporis in sola mẽte poninda est hõis dõ
Non cigo ideo nascimur ut ea que sieut facta uide amies
sedut ip̃m factorem reꝵ ar̃o coneemplemus idest mente
cernamus. Quare ⁊quis hoiem qui uere sapiat interyoget
ciiꝰrei causa natus at rũdebit intrepidus ac paratus co¬
lendi se deũ gr̃a natũ qui nos ideo generauit ut ei ariuamns
Seriure aut deo nichil est aliud ꝙ bonis operitus tuere et
conseruare iusticiã. Sed ille ut homo dẽnaꝵ ioꝵ imperit
rem maxĩaui redegit ad minionũ duo sola eligendo que di
ceret intuenda Q si natũ se esse dixisset ut mõdũ ctuere¬
tur ꝙꝙͣ oĩa comprehend̾e̾t ac macoie utcietur sono tam̃
non implesset hõĩs osficiũ. Quia quãto pluris est aĩa g ͥ
conpux tanto pluris est deus ꝙ mondris quia mandre deig

Expanded text:
ophi ad corpus referunt omnia, nihil prorsus ad mentem nec uident amplius quam quod sub oculos uenit. atquin remotis omnibus officiis corporis in sola mente ponenda est hominis ratio. non ergo ideo nascimur, ut ea quae sunt facta uideamus, sed ut ipsum factorem rerum omnium contemplemur id est mente cernamus. quare si quis hominem qui uere sapiat interroget, cuius rei causa natus sit, respondebit intrepidus ac paratus colendi se dei gratia natum, qui nos ideo generauit, ut ei seruiamus. seruire autem deo nihil aliut est quam bonis operibus tueri et conseruare iustitiam.. sed ille ut homo diuinarum rerum inperitus rem maximam redegit ad minimum duo sola deligendo, quae sibi diceret intuenda. quodsi natum se esse dixisset, ut mundum intueretur, quamquam omnia conprehenderet ac maiore uteretur sono, tamen non inplesset hominis officium, quia quanto pluris est anima quam corpus, tanto pluris est deus quam mundus, quia mundum deus
Abbreviated transcription (Latin):
a urratate intellige uon posseet Ioro q ab ip̃is actri¬
bui putãt et ĩperia et uictorias etopes et euentus pro¬
speros ie ꝵ Deuiq ip̃oꝵ nutu Aꝑe rẽs pu ͨͭͣ pericules ĩ¬
miuẽtibus liberataui que pericula eciã responsis deuũciarĩt
Laui cĩẽ dispositoes dei presentũt. quispx qui ananostra eius
suerũt ut pouũt se in suis rebus ut quecũq adeo uel facti
saut uel fuĩt ip̃a potisseq facere aut secisse uide antur
pendet illi se id facturos uel prodigus hel sompniis uelora¬
culis pollicentur. A abi teupla A houores si sacrisicia tri¬
biantur. Quibus datis ciẽ illud accidenit quod uecesse est slemã
sibi pariũt ueneratroneuꝰ. Hĩc templa deuouent᷑ et noue
ymagĩes consecrantur mactantur greges hostiarum.
Sed cũ hec facta sunit nichileniuꝰ tauoeꝵ uata hor t̾ salus
eoꝵ qui hec fecerit diuolatur

Expanded text:
a ueritate intellegere non possunt, ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia et uictorias et opes et euentus prosperos rerum, denique ipsorum nutu saepe rem publicam periculis inminentibus liberatam, quae pericula et rnam cum dispositiones dei praesentiant, quippe qui ministri eius fuerunt, interponunt se in his rebus, ut quaecumque a deo uel facta sunt uel fiunt, ipsi potissimum facere aut fecisse uideantur,pendet, illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel oraculis pollicentur, si sibi templa, si honores, si sacrificia tribuantur. quibus datis cum illut acciderit quod necesse est, summam sibi pariunt uenerationem. hinc templa deuouentur et nouae imagines consecrantur, mactantur greges hostiarum, sed cum haec facta sunt, nihilo minus tamen uita et salus eorum qui haec fecerint immolatur
Abbreviated transcription (Latin):
ed cũ puniut dep̾hensos in sacuilegio ip̃i de deoꝵ sicoꝵ
potestate diffidũt. Cur eiũ nori ip̃is pot Inu reliquãe
ulciscendi su locũ a eos posse aliquid arbitrant᷑. Quin eciã
putãt illoꝵ numine accidiste us predones reꝵ sacraꝵ cõb̾henst
tenerẽtur Et seuiũt non tam ira ꝙ metu. ne s deoꝵ ĩiuriã
Qui nocituros sibi deos putent ob aliena sc̃elera qui ip̃is a
qrubus uiolati spoliati qi sũs persripos nichil noc̾e potuerũt
fit em̃ ape ip̃i quoq in sacrilegos uindicarũt. potest id uel
casu accidisse qd̾ aliquãdo non seuiper Scd tameh paulo pos
quomodo id acciderit ostendaui¬

Expanded text:
ed cum puniunt deprehensos in sacrilegio, ipsi de deorum suorum potestate diffidunt. Cur enim illis potissimum non relinquant ulciscendi sui locum, si eos posse aliquputant illorum numine accidisse, ut prapdones rerum sacrarum conprehensi tenerentur, et saeuiunt non tam ira quam metu, ne si deorum iniuriam t. uanitate, qui nocituros sibi deos putent ob aliena scelera, qui ipsis a quibus uiola.ti spolia-tique sunt per se ipsos nihil nocere potuerunt. at enim saepe ipsi quoque in sacrilegos uindica.uerunt. potpst id uel casu accidisse, quod aliquando, non semper, sed tamen paulo post quomodo id acciderit ostenda
Abbreviated transcription (Latin):
gĩetes illetebrus uoluptatũ soliq unrtuti seciũetes in ouũb
miserus laboribus q uiuamus que siuit exticia conobera¬
menta q irtutis si demiq asperaui illam uĩa difficilẽs
tenamus quie nobis ad beatitudiũe patefacta est Sũmũ
cgs bonus quod beatos facit non pt̃ esse insi inea religiõe
atq dectia cui spes ĩ mortalitatis adiũcta est ¶ca xebi¬
es exigere uidetur hoc loto ut qũi docuimꝰ ĩmorli ͭ
esss ss̃mũ honũ eo ĩp̃o ĩmort aleui ẽẽ aĩañ cõprobemus
Quade re igẽs inter płos disteptatio est hlec t̾am quitqͣ
explicare aut prcbart poturrũt hii quo uerũ de aĩa sttiełãt.

Expanded text:
olique uirtuti seruientes in omnibus miseriis laboribusque uiuamus, quae sunt exercitia et corroboramenta uirtutis, si denique asperam illam uiam difficilemque teneamus, quae nobis ad beatitudinem patefacta est. summum igitur bonum quod beatos facit non potest esse nisi in ea religione atque doctrina, cui spes inmortalitatis adiuncta est. Res exigere uesse summum bonum, id ipsum immortalem esse animam comprobemus. Qua de re ingens inter philosophos disceptatio est, nec quidquam tamen explicare, aut probare potuerunt ii, qui verum de anima sentiebant;
Abbreviated transcription (Latin):
ad corpus reuoluti sunt cuiꝰ est om̃e hoc opus ł tempus qd
tũsugitur In teira. Quare nõ ĩuerito sũmũ houũ nõ cõprehẽ¬
derũt qr quid quid spictat ad corpus et mortale est/ et t sibarũ
sit necẽe est Non cadit ergo In soĩem beatitudo illo modo quo
phĩ putauerũt. Sed ita cadit non ut tũc beatus sit cũ uiuit
in corpont qͥd̾ utiq ut dissoluatur cerrũpi uecet̃ est sed tñc
tu aũ socuetate corporis liberata in solo p̃u uiuit Socmͦ

Expanded text:
tempus quod transigitur in terra. quare non inmerito summum bonum non conprehenderunt, quia quidquid spectat ad corpus et inmortalitatis est expers, imum sit necesse est. non cadit ergo in hominem beatitudo illo modo quo philosophi putauerunt, sed ita cadit, non ut tunc beatus sit, cum uiuit in corpore, quod utique ut dissoluatur corrumpi necesse est, sed tunc, cum anima societate corpori
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ possut audire cũ sciret id neno: Sed ut In causis fac̾e solebat¬
ĩterrogatõe uoluit urgere ad confessione q per ducere/ tanquara
consideret responderi prorsus nichil posse quominꝰ pħia eẽt
aperte professus est ad cam ipaui cõuersa orõe tam ẜ declamato¬
indagati ix uictrix q uicioꝵ quid non modo nos sod oio uita hoũũ si
sine te esse non potussit: Tu ĩuẽtrx legũ tu magrã moiũ et
distiplue fuisti Quasi uero aliquid perse ip̃am sentuet at non po¬
tuis ille laudaudus esset qui eam tribuit Potuit codem modo gras
agcre cibo et potui ꝙ sime hiis rebus uita cõstare non possit in

Expanded text:
enim posset audire, cum sciret id neenim posset audire, cum sciret id neinterrogatione voluit urgere, ad confessionemque perducere; tanquam confideret responderi prorsus nihil posse, quominus philosopaperte professus est, ad eam ipsam conversa oratione, tamquamindagatrix expultrixque vitiorum: quid non modo nos, sed omnino vita hominum sine te esse potuisset? — tu inuentrix legum, tu magistra morum et disciplinae fuisti: quasi uero aliquid per se ipsa sentiret ac non potius ille laudandus esset qui eam tribuit. potuit eodem modo gratias agere cibo et potui, quod sine his rebus constare uita non possit, in
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩs rebus errantiũ. Si aũt est aliqua distiplina tartartis
ubi ea queretur cũ ab isto dicendi qu̾e discessimq: Equidem
tametsi opriũ dederiu ut quã tulacũq dicendi asse querer
facul tatem. pp̃ studiũ decendi tamen ñ eloquẽs nũꝙͣ fui
Suippe qui forũ ne attigerim quid̃ ded necesse est ipame
faciat cause bonitas eloquẽter: ad quã discrte copieseq de¬
feudendam sciã dĩnitatis et ipsa uitas sufficiũt. Uellem gͦ
ciceroneu panisper ab inferis resargere ut uir eloquẽtis s¬
mus ab omũculo non diserto doceretur Pmũ quidnam
sit quod laudandũ putet qui uituperat id studiũ quad uoca¬
tur phĩa. Teinde neq illam esse artem qua uirtus ⁊ iustiã
discatur nec ullam aliam sicut putauit Postremo qm̃ est
uirtutis disciplina ubi querenda sit cũ ab illo disceudi genere di¬
scessrois Qd ille non audiendi discendi q gracia querebat. A quo

Expanded text:
maximis rebus errantium. si autem est aliqua disciplina uirtutis, maximis rebus errantium. si autem est aliqua disciplina uirtutis, ubi ea quaeretur, cum ab isto discendi genere discesseris? equidem tametsi operam dederim ut quantulamcumque dicendi adsequerer facultatem propter studium docendi, tamen eloquens numquam fui, quippe qui forum ne adtigerim quidem: sed necesse est ipsa me faciat causae bonitas eloquentem, ad quam diserte copioseque defendendam scientia diuinitatis et ipsa ueritas sufficit. uellem igitur Ciceronem paulisper ab inferis surgere, ut uir eloquentissimus ab homunculo non diserto doceretur: primum quidnam sit quod laudandum putet qui uituperat id studium quod uocatur philosophia; deinde neque illam esse artem qua uirtus et iustitia discatur nec aliam ullam, sicut putauit; postremo quoniam est uirtutis disciplina, ubi quaerenda sit, cum ab illo discendi genere discesseris, quod ille non audiendi discendique gratia quaerebat. a quo
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati potius ⁊ faueãt ⁊ accedãt Nullus erga hic teme¬
ritati locus est. Inet̾iũ sculticie pena subeũda est si aut
persona ĩaius aut opĩo falsa deceperit Homo aũt qͣlis¬
cũq est si sibi credit hoc est hoi credit ut non dicã stuleq
qui uĩo non bideat eiror̃e. certe arrogãs est qui sibi audẽat
iuendicait qd̃ humana condito non recepit ¶ca .xxuiii.¬
lle ip̃e romane liugue sũmus auctor torator quãtiã
uituperat. haud sane ĩtelligo quidña sit quod laudandu prtet
Nã si oblectatio queritur aĩ requies q curaꝵ. que cõferri
cũ eoꝵ studiis potest qui seiuper aliquid ĩ quirũt quod spectet ⁊¬
ualeat ad beur beateq uiuenduus: Si uero rõ constaucie uir¬
tutis q ducitur: aut hec est ars aut nulla aut nulla oĩo per quã
sine arte nulla sit hõim est parũ considerate loquẽtiũ atq hi

Expanded text:
veritati potius faveant, et accedant. Nullus hic temeveritati potius faveant, et accedant. Nullus hic temeritati locus est: in aeternum stultitiae poena subeunda est, si aut persona inanis, aut opinio falsa deceperit. Homo autem, qualiscumque est, si sibi credit, hoc est si homini credit ut non dicam stultus, qui suum non videat errorem certe arrogans est, qui sibi audeat vendicare, quod humana conditio non recipit. Ipse e Romanae linguae summus auctor quantum s studium qui uituperat, haut sane intellego quidnam sit quod laudandum putet. nam si oblectatio quaeritur animi requiesque curarum, quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid anquirunt quod spectet et ualeat ad bene beateque uiuendum? siue ratio constantiae uirtutisque ducitur, aut haec est ars aut nulla omnino, per quam eas adsmarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium atque in
Abbreviated transcription (Latin):
liber¬
de uita brata nobis exit disserendũ Superest pars ista pħie
tertia quã bocãt logicam In qua tota dyalectita et oĩs loquẽdi
rõ cõtiuet᷑. Hãt dĩna traditõ non desiderat/ qr non ĩ liugua
ad in cerde sapiã est nec inter est quali utare sermone. Rs
eñi non ꝟba querũtur et nos modo/ non de gramatico aut ora¬
tore quoꝵ stiã est quomͦ loque deceat ad de sapiẽs disserimnq
ciuꝰ doct̾na est quom ͦ uiuere oporerat Ꝙ si neq phisita
illa rõ nicĩa est / neq hec logica quia beatũ face non possĩt
restat ut in sola ethica tocius phiẽ his cõtineatur ad quam
se abiectis oĩbus socrates contulisse dicituy. In qua eciã part
gu̾ati sumꝰ non cõprehenderũs apparet falsari ⁊ daneus
esse om̃em̃ phĩaui que nec ĩstruit ad instĩe munera nec õfi¬
ciũ hõĩs rorũi q cõ ss̃mat. Sciãt igitur etrare se qui phr̃an
putãt esse sapiam̃. Non trahautur auctoritate c apͣ A

Expanded text:
librvita beata nobis erit disserendum. Superest pars illa philosophiae tertia, quam vocant λογικὴν, in qua tota dialectica, et omnis loquendi ratio continetur. Hanc divina eruditio non desiderat: quia non in lingua, sed in corde sapientia est; nec interest, quali utare sermone: res enim, non verba quaeruntur. Et nos non de grammatico, aut oratore, quorum scientia est, quomodo loqui deceat, sed de sapiente disserimus, cujus doctrina est, quomodo vivere oporteat. Quod si neque physica illa ratio necessaria est, neque haec logica, quia beatum facere non possunt: restat ut in sola ethica totius philosophiae vis contineatur, ad quam se, abjectis omnibus, Socrates contulisse dicitur. In qua etiam partegenerati sumus, non comprehenderunt; apparet falsam et inanem esse omnem philosophiam, quia nec instruit ad justitiae munera, nec officium hominis rationemque confirmat. Sciant igitur errare se, qui philosophiam putant esse sapientiam: non trahantur auctoritate cujusquam; sed
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent ad uerũ hot quod oñde modo Qd̾ si non fuit corũ
qui telestes aĩas hna cũ corporibus extiugũt illi taũ qui de ĩmor¬
talitate aĩe disputãt intellig̾e̾ debuoer ũt ideo ꝓpoitam nolus ẽs
uirtutema ut per domiers libidinibus reꝵ q terrestrũ cupiditate
superata pure ac uictrices aĩe ad deũ idest ad orgiuẽ reuer¬
tantur. Idcirco soli iĩantũ ad aspͣtnon gele erecti sunnis ut
sũit̃ bonĩ nr̃ in sũmo esse credamus .Ideo religione solita¬
pinius ut ex hoc sc̃iamus hũanũ pm̃ n̾on esse mortalem qi
dẽũ iu est ĩ mortalis et desiderat ⁊ aguostit. ¶ta. rexur¬
gitur ex oñnibus płus qui aut seram̃ pro sũmo bono aut iurtate
ad sũmũ. Het cũi dus siuit que suuł effitiut illud quod q̃rit ͦ
Stia is prestat ut quomͦ ⁊̃ quo perueiend sit nouerimuis
Uirtus ut per iotiamus ilterũ sine alt̾o non ualet Ex stiã eiũ

Expanded text:
venissent ad verum hoc, ut ostendi modo. Quod si non fuit eorum, venissent ad verum hoc, ut ostendi modo. Quod si non fuit eorum, qui coelestes animas una cum corporibus extinguunt, illi tamen, qui de immortalitate disputant animi, intelligere debuerunt; ideo propositam nobis esse virtutem, ut, perdomitis libidinibus, rerumque terrestrium cupiditate superata, purae ac victrices animae ad Deum, id est ad originem suam revertantur. Idcirco enim soli animantium ad aspectum coeli erecti sumus ut summum bonum nostrum in summo esse credamus. Ideo religionem soli capimus, ut ex hoc sciamus, humanum spiritum non esse mortalem, quod Deum, qui est immortalis, et desiderat, et agnoscit. Igitur ex omnibus philosophis, qui aut pro summo bono scientiam, ad summum. haec enim duo sunt, quae simul efficiant illut quod quaeritur: scientia id praestat, ut quomodo et quo perueniendum sit nouerimus, uirtus, ut perueniamus. alterum sine altero nihil ualet: ex scientia enim
Abbreviated transcription (Latin):
eciã cetoꝵ aĩantiũ consensu megnu honũ dicat᷑ maĩfestũ
est candem sũmũ ac perfectũ fieri bonõi si et sine careat
et om̃i malo. Teniq nemo unqũa extitisset qui haut
ipaon breue contempnet aut subiret mortem insi spe bite
longioris Nam illi qui pro salute cauum uolũtarie sẽ neci
obtulerũt sicut thebis meneot heas athenis codrus
Rone curcius et mures duo nũquã mortem uite cõmo¬
dis p̾tulissent iisi se ĩmortalitatem opĩos cauũ cõrq ͭ
putauissent Qui tamen et si nesererũt ĩmortalitatis
uiam res taũ eos non fefellit Si eĩ uirtus dicitias
et opes ideo contempuit quia fragiles saut uoluptates
ideo quia breuos ergo t uitam fragilem breuẽ si con¬
tempnnit ut solidam et petuam consequatuꝵ Ipsa
ergo cogitatio per ordinen gradiẽs et uniu̾ /a consi¬
apprehenderant tueri pertmaciter maluissent profecto per¬

Expanded text:
etiam ceterarum animantium consensu magnum bonum esse ducatur, manifestum etiam ceterarum animantium consensu magnum bonum esse ducatur, manifestum est eandem summum et omni malo. Denique nemo umquam extitisset, qui hanc ipsam brevem contemneret, aut subiret mortem, nisi spe vitae longioris. Nam illi, qui pro salute civium voluntariae se neci obtulerunt, sicut Thebis Menoeceus, Athenis Codrus, Romae Curtius et Mures duo, numquam mortem vitae commodis praetulissent, nisi se immortalitatem opinione civium consequi putavissent: qui tametsi nescierunt immortalitatis vitam, res tamen eos non fefellit. Si enim virtus divitias et opes ideo contemnit, quia fragiles sunt, voluptates ideo, quia breves; ergo et vitam fragilem brevemque ideo contemnit, ut solidam et perpetuam consequatur. Ipsa ergo cogitatio per ordinem gradiens, et universa consiapprehenderant, tueri pertinaciter maluissent: profecto per
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcorruptũ. Incorrptũ aũt nnchal est nisi qd̾ ĩmortale ẽ
dola go ĩmortalitas beata est qr corrũpi ac dissolui nõ ᷤ¬
potest Qi si cadit in hoiem uirtus quod negare nullus p̃t̃
cadit ⁊ bratieudo Non pt̃ eigo fieu ut sit misre quebuir¬
tute est preditus Si cadit beatitudo ergot ĩmortalitas
cadit ĩ hõĩem que beata est Sũmũ ergorõnũ est ĩmorta¬
cuiquã siue scĩa ⁊ uirtute idest siue dei cognetõe ac iusti¬
cia prourẽre. Cuiꝰ appetitio ꝙͣ recta ꝙ̃ uera sit ip̃a uite
huis ceca cupiditas indicat. que licet ipalis sit et labore
plenissiã expetitur tam̃ ab hoĩbus et optatur. Hãt̃ tã
senes ꝙͣ pueri tã reges ꝙͣ miserrimi tam demq sapiẽtes
ꝙ sculti cupiũt. Tanti est ut anaxagore bisũ et cõtem¬
platio celi ⁊ duces ipĩꝰ ut quascũq miserias libeat sustuie
Cũ engo laboriosa hec ⁊ breuis uita. non tautũ honq sed

Expanded text:
incorruptum. incorruptum autem nihil est nisi quod est inmortale. incorruptum. incorruptum autem nihil est nisi quod est inmortale. sola ergo inmortalitas beata est, quia corrumpi ac dissolui non potest. quodsi cadit in hominem uirtus, quod negare nullus potest, cadit et beatitudo: non potest enim fieri ut sit miser qui uirtute est praeditus. si cadit beatitudo, ergo et inmortalitas cadit in hominem, quae beata est. summum igitur bonum sola inmortaine dei cognitione ac iustitia prouenire. cuius adpetitio quam recta, quam uera sit, ipsa uitae huiusce cupiditas indicat, quae licet sit temporalis et labore plenissima, expetitur tamen ab omnibus et optatur: hanc enim tam senes quam pueri, tam reges quam infimi, tam denique sapientes quam stulti cupiunt. tanti est, ut Anaxagorae uisum est, contemplatio caeli ac lucis ipsius, ut quascumque miserias libeat sustinere. cum igitur laboriosa haec et breuis uita non tantum hominum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fecto que sit natura sũmi boni licet illud non explicauerit qͥd
prũdes incidit ut fateretur nullũ aliud esse uirtatis pre¬
miũ ꝙͣ mortalitatẽ laudãs eiũ birtutẽ nii illo dibro quẽ
de ĩmatura morte cõscripsit una ĩquit ies est uirtus que
nos ĩmertalitate donare possit et pares due facere Red
et scoici quos srcutus ẽ negãt siue birtate esfici posse quẽ¬
pam beatũ Ergo uirtutis pͥmiũ uita beata et. dibirta
ut rt̾e dictũ est beatam uitam facit non est ergo ut acaent
pp̃ s ip̃am uirtus expetenda sed p̃p beatam uitami que uir¬
qd̾ esset sũmũ borũ Hec aut̃ uita pr̃is et corporalis beata
It non potest qr malis est subiecta per corpꝰ ¶Ca. xxu.¬
picurus dcũ beatũ et ĩcorruptibilem uocat quia
sempiteriis est Beatitudo eñ persrcta essi. de fet
ut mtbal sit quod eam uerare uel minurre ãt ĩmutare
possit Nec aliter quicꝙͣ existiari beatũ potest insi fu̾it

Expanded text:
fecto quae sit natura summi boni, licet id non explicaverit quid prudens incidit, ut fateretur, nullum esse aliud virtutis prquam inmortalitatem. laudans enim uirtutem in eo libro quem de inmatura morte conscripsit, una inquit res est uirtus, quae nos inmortalitate donare possit et pares diis facere. sed et Stoici, quos secutus est, negant sine uirtute effici posse quemquam beatum. ergo uirtutis praemium beata uita est, si uirtus, at recte dictum est, beatam uitam facit. non est igitur ut aiunt propter se ipsam uirtus expetenda, sed propter uitam beatam, quae uirquod esset summum bonum. haec autem uita praesens et corporalis beata esse non potest, quia malis est subiecta per corpus. Epicurus deum beatum et incorruptum uocat, quia sempiternus est. beatitudo enim perfecta esse debet, ut nihil sit quod eam uexare aut minuere aut inmutare possit. nec aliter quicquam existimari beatum potest nisi fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
si dissereie uolumus qualem esse arbitremur cuiꝰpiam re¬
motissimt gentis lnguã seu uibem quã nũgerã uidimus
Ciuꝰ nnchil aliud ꝙ̃ nomen audiuimas. Si nobis in cam reui
sciencĩa ueudicenus que non potest sc̃iri nõne ĩsanire uideam᷑
que affirmare id audeauiꝰ In quo reuinci po simes: Quãto
magis qui natalia que sciri ab hõr̃bus non po/ũt scire se
putant furrose demẽtes q sunt iudicandi. Necte ergo si so¬

Expanded text:
si disserere uelimus, qualem esse arbitremur cuiuspiam resi disserere uelimus, qualem esse arbitremur cuiuspiam remotissimae gentis urbem, quam numquam uidimus cuiusque nihil aliut quam nomen audiuimus. si nobis in ea re scientiam uindicemus quae non potest sciri, nonne insanire uideamur qui adfirmare id audeamus in quo reuinci possimus? quanto magis qui naturalia, quae sciri ab homine non possunt, scire se putant, furiosi dementesque sunt iudicandi! recte ergo S
Abbreviated transcription (Latin):
queritur aut oĩo non queritur
Nideamus taui id ip̃m po sit ne hocstudio reperiri ad
Lan nichil: Duabus rebus uidetior pħĩa constare
sciã ⁊ opioe nec ulla re alia. Sc̃ia uenire ab ĩgenio nõ potest
hõĩs sed dei est. Mortalis aut natura non capit sciaui iisa
que ueĩat extrmsetus Idcirco ciũ oculos et aures ⁊̾ cetos
sen sus patesecit. In corpore dĩna sollertia ut per eos adiei
seiencia perucieet ad mẽtem. Ilam causus naͣliũ̃ iryri
disquirere aut scire uelle sol utrũ ne tantus quãtus uidetꝰ
an multis partibus maior sit ꝙ oĩs hec terra. Item luna
globosa sit an cõtana et scelle u̾trũ uc adhereãs celo an per
derem libero cursu ferantur celũ ip̃m qua magnitudĩe qua
materia cõnstat utrũ quietũ sit et ĩmołlẽ an incredibile
celeritate uoluatur. quãta sit cerre gro situdo aut quibus
fundaiuẽtis librata et suspensa at hec inquã dispretando
et comecturis uelle cõprehendere tale est profecto quale

Expanded text:
quaeritur aut omnino non quaeritur. uideamus tamen id ipsum, possitne hoc studio reperiri aliquid an nihil. Duabus rebus uidetur philosophia constare, scientia et opinatione, nec ulla re alia. scientia uenire ab ingenio non potest  scientiam non hominis, sed dei est. mortalis autem natura non capit scientiam nisi quae ueniat extrinsecus. idcirco enim oculos et aures et ceteros sensus patefecit in corpore diuina sollertia, ut per eos aditus scientia permanet ad mentem. nam causas naturalium rerum disquirere aut scire uelle sol utrumne tantus quantus uidetur an multis partibus maior sit quam omnis haec terra, item luna globosa sit an concaua et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu ferantur, caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus fundamentis librata et suspensa sit, haec inquam disputando et coniecturis uelle conprehendere tale est profecto, quale
Abbreviated transcription (Latin):
sit necesse est quod plurimi sentiũs ꝙ quod unius semo eiũ de sepo¬
test recte Iudicare Quod nobiles porta testatur Ita comparataui
esse hom naturã oĩii aliena ut melius uideãt et diudicẽt ꝙͣ sua
Cũ igr̃ oĩa Iucerta sis aus oũiibus credend̾ est aut neneiui Si
neñi cigo sapĩtes non suruit qr Auguli sapiẽtes s esse pũtãt¬
illi portaꝵ ait ĩuicrm Iugulũt ut nemio ex ouubus rescet Quedeo
fit quia gladiũ hñt stictũ uon habes Si cigo lucgule secte młłaꝵ
sectaꝵ ludicio cõuincũtur sculticie qĩes igitur uane atq manes
ues int̾ͥ st qũii callegit conse / siouẽ q ignorãtie clarorũ¬

Expanded text:
sit necesse est quod plurimi sentiunt quam quod unus. nemo enim de se posit necesse est quod plurimi sentiunt quam quod unus. nemo enim de se potest recte iudicare: quod nobilis poeta testatur: itan conparatam esse hominum naturam omnium, aliena ut melius uideant et diiudicent quam sua. cum igitur omnia incerta sint, aut omnibus credendum est aut nemini. si neilli poetarum, sic se invicem jugulant, ut nemo ex omnibus restet: quod eo fit, quia gladium habent, scutum non habent. Si ergo singulae sectae multarum stultitiae conuincuntur, omnes igitur uanae atque inanes nes inter se omnium collegit confessionemque ignorantiae claroru