comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inturlucta uerba bella discrete
distincta agris tĩimpõitie
dificia couocata. Qmertiũ emp¬
ciones. uendiciones. ⁊ducto¬
nes.lcraciones. obligones f¬

Expanded text:
introducta bella, discretae distincta, agris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ ex legibꝰ plebiscitis sena¬
tus consultis. discretis princip¬
um auctoritate prudentum ue¬
res intricluxunt adinuandis
supplendi uł corngendiuinꝰ¬
⁊ ꝙ honorariumdicitur abho¬
nore pretoris sic nõiatum.
Aiuis.rnes ppłi quile¬
gib ⁊ morib reguntur ꝑti
um hominũ ureutuntur.
sibi ꝯstituit. id ip̃ius est ꝓpr¬
ium cuntatis uctatur q uis
ciuile qĩ ius ꝓprium ip̃ius
cuutatis ¶Ꝙ ũo naturalis
rõ int̾ homines omnes ⁊st

Expanded text:
 ex legibus, plebis scitis, senatus consultis, decretis principum, auctoritate prudentium ueres introduxerunt adiuuandi uel supplendi uel corrigendi iQuod et honorarium dicitur, ab honore pretorum sic nominatum.um.Omnes populi, qui legibus et moribus reguntur, partim um hominum iure utuntur. ius constituit, id ipsius proprium ciuitatis est uocaturque ius ciuile, quasi ius proprium ipsius ciuitatis: quod uero naturalis r
Abbreviated transcription (Latin):
dignos ⁊ pessimos immo¬
⁊ magis serules ⁊ quor ef¬
fectus iniura est lutos exte¬
itere et aua criminaut mip
sos ꝓfessores ui insocios su¬
os ⁊ maxime innouicios
eos qui iudes ad retitacõem
legumuemunt ppetrare.
Quis enim ludos cos ap¬
pellet ex quib crimina
oriuntur. ħ ienim fi̾nullo
hanc partem tͣliclimus et
toti post̾o t̃nsmittimꝰ
scło cum oporteat prius

Expanded text:
dignos et pessimos, immo magis serviles et quorum effectus iniuria est ludos exercere et alia crimina vel in ipsos professores vel in socios suos et maxime in eos, qui rudes ad recitationem legum perveniunt, perpetrare. quis enim ludos appellet eos, ex quibus crimina oriuntur ? hoc etenim fieri nullo hanc partem tradimus et toto postero transmittimus saeculo, cum oportet prius
Abbreviated transcription (Latin):
ammalia docuit. Namius
⁊stud nõ sorhirmagnige¬
nimauum quemn terra que
inmari celoq nastuntura
uium quo ꝯmune ẽ hinc
lamus hinc liboꝵ ꝓtreatio ĩ
hinc edutacio. uidemus es¬

Expanded text:
nimalia docuit: nam ius istud non humani genimalium, quae in terra, quae in mari nascuntur, auium quoque commune est. hinc lamus, hinc liberorum procreatio, hinc educatio: uidemus et
Abbreviated transcription (Latin):
onem. ¶Tertum super ãm
doctunatalem ordinem sor
rat eis tͥpertita legum sing¬
quo de ypothecis loquim̃.
posumius ut cum eniula
sit pignoratiuus actõmbꝰ
que inlibris de reb põite
surit. non ab orreat eorũ
uitintatẽ cum cuta easde
res ambabo peneide stucli

Expanded text:
onem. Tertii insuper anni doctrina talem ordinem sortrat eis tripertita legum singquo de hypothecis loquimur posuimus, ut, cum aemula sit pigneraticiis actionibus, quae in libris de rebus positae sunt, non abhorreat eorum vicinitatem, cum circa easdem res ambabus paene idem studi
Abbreviated transcription (Latin):
oris anni accipere maluerunt
nim nomen mereantur. qr il
lico tradend̾ eis est primum
uoiumen ꝙ nob̃ emanauit
auctorib. Anteaemm digñ
antiq̃ ꝯfusi onelegum cegn¬
omen hebant. Cum aiuieg
es tam clare ⁊ clilucide ais eo

Expanded text:
oris anni accipere maluerint, nostrum nomen mereant, quia ilico tradendum eis est primum volumen, quod nobis emanavit auctoribus. antea enim dignum antiqua confusione legum cognomen habebant: cum autem leges iam clare et dilucide pro
Abbreviated transcription (Latin):
tas uccantnomen. ⁊ festuu¬
tatemeis amitteuideãt
ip̃e iterũ in t̾cium ãnumet
ꝑuellissimamachinacõem
intreduct ẽ. librumenmy
pothecarie exprimorduspl¬
enum cuis dẽmaxim pap̃. ⁊̃¬

Expanded text:
tas vocant, nomen et festivitatem eius amittere videantur, ipse iterum in tertium annum per bellissimam machinationem introductus est: librum enim hypothecariae ex primordiis plenum eiusdem maximi Pap
Abbreviated transcription (Latin):
dis quotiens uł iurditioru
usus hfi̾ coegerit uł ip̃i mag̾¬
trilegum auquid exhiis per¬
legem festinabatis ut sic nob̾
auꝙ̾amplius discipinor ꝑi¬
cia. ¶Et h̾ quid̃ fuerantanti
Nos uero tantã penumam
mum iudicantes legittunes
thesauros uolentibꝰ aꝑmmiꝰ

Expanded text:
dis, quotiens vel iudiciorum usus hoc fieri coegerit vel ipsi magistri legum aliquid ex his perlegere festinabatis, ut sit vobis aliquid amplius discipulorum peritia. et haec quidem fuerant antiNos vero tantam penuriam mum iudicantes legitimos thensauros volentibus aperimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mo anno hec opus tradeba¬
nr legentib non scõmed¬
icti ppetui ordinacc̃em s pas¬
purata. ¶ In scdo autẽ an¬
no ppostera ordinacione
titut ab ea exceptis cumera
gib ⁊ primum põitum est
⁊ istaminincupaccemmer¬
uit. ¶Post eorum ũo lecti¬
onem neq illam ꝯtinuam
sz particłarem ex magna ꝑ¬
temutilẽ ꝯstitutam tituli
alii eis c̃debantur tam exilla
parte legum que deuiditus
nũcupatur ⁊ ip̃is nõ ꝯtin¬
uam s raramutiliũ retita¬
cionem p̾bentib qĩ cetero i¬
toto uoluine mutiliꝯst¬
appellatur .uiii. libris sem¬
otis ⁊ in hus muitis ꝑtibꝰ
regentibꝰ minis ut poteñ
ydoneis. ne apertissimis
ad eruclicõem estitutis.
uolumine .i. de reb uł de

Expanded text:
 anno hoc opus tradebatur legentibus non secundum edicti perpetui ordinationem, sed pasputata. in secundo autem anno praepostera ordinatione titulis ab ea exceptis: cum eragibus et primum positum est et istam nuncupationem meruerit. post eorum vero lectionem neque illam continuam, sed particularem et ex magna parte inutilem constitutam tituli alii eis tradebantur tam ex illa parte legum, quae de iudiciis nuncupatur et ipsis non continuam, sed raram utilium recitationem praebentibus, quasi cetero toto volumine inutiliappellatur, septem libris semotis et in his multis partibus legentibus inviis, utpote non idoneis neque aptissimis ad eruditionem constitutis. volumine, id est de rebus vel de
Abbreviated transcription (Latin):
nam qĩndiuquis inseruit¬
ute est manur⁊ potestati sup¬
põitus est. ¶Danumnissus
uberatur a pot̾tate que res aui¬
regentium originẽ sumꝑgit
utpote cum iure naturali cẽs¬
homines liberi nast̾entur. noc
eẽt nota manumissõcum ser¬
uitutis eẽt incognita s postea¬
uasit setutum ẽ b̃nfitium ma¬
numissionis. ¶Et cũm uno
naturalinoĩe omnes hõies
appellaremuriure gentium
iunigens lib̃ti .i. hii quide

Expanded text:
nam quamdiu quis in seruitute est, manui et potestati suppositus est, manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum seruitus esset incognita: sed posteaasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium ium genus libertini, qui de
Abbreviated transcription (French):
et legum professores ¶In¬
cipiteigitur legum doctrinã
eis deigub̾nacione tradere⁊
uiam aperre quam nos inu¬
emmus quatenus fiant ⁊ĩ¬
optum iusticie ⁊ reipblice
ministrr⁊ uos maximumde¬
cus inomne seculum seqͣt.
quianrĩs temporibtaus
legum inuenta est ꝑimm

Expanded text:
et legum professores. Incipite igitur legum doctrinam eis dei gubernatione tradere et viam aperire quam nos invenimus, quatenus fiant optimi iustitiae et rei publicae ministri et vos maximum decus in omne saeculum sequatur: quis vestris temporibus talis legum inventa est perm
Abbreviated transcription (Latin):
expõita ꝯfus ce̾m eos legẽtes
.x. ubros singulares que ex l¬
supsunt studeant lectitaremł¬
tomagis ⁊ amplioris prudõtie
ex eis thesauium⁊ secutun qm ẜ
quiex paulians hebant ixns¬
is. ⁊ ita omnis ordo libroruz¬

Expanded text:
expositam confusionem eos legentes, decem libros singulares, qui ex qsupersunt, studeant lectitare: multo maioris et amplioris prudentiae ex eis thensauram consecuturi, quam quem ex Paulianis habebant responsis. et ita omnis ordo libroru
Abbreviated transcription (Latin):
posumꝰ. quoꝵ uolumina
int̃tio anno studio si recita¬
bant. nõ ar õi eoꝵ corpore
s sparsim pauca ex multis
⁊ in hac parteaccipientes ⁊̃
Uob̾ aũt ip̃e pulcherrimus
papinanꝰ nõ solum ex re

Expanded text:
posuimus, quorum volumina in tertio anno studiosi recitabant, non ex omni eorum corpore, sed sparsim pauca, ex multis et in hac parte accipientes: vobis autem ipse pulcherrimus Papinianus non solum ex re
Abbreviated transcription (Latin):
est alurd añse H̾re nõ potestꝰ
uet̾etam friuolo qmͣ ridicu¬
io cognommne dispondios
appeilaris iustimanos nou¬
os nuncuparrih̃ momne

Expanded text:
est aliud ante se habere non potest. vetere tam frivolo quam ridiculo cognomine dupondios appellari, sed Iustinianos novos nuncupari, e
Abbreviated transcription (Latin):
elimatas ⁊ ab ommboturbi¬
disfontib ininum liquid
stagnum corruatas tamꝑ
tribumanũiurum magnifi¬
cummagr̃um ⁊ ex q̃storem

Expanded text:
elimatas et ab omnibus turbidis fontibus in unum liquidum stagnum conrivatas tam per Tribonianum virum magnificum magistrum et ex quaestore
Abbreviated transcription (Latin):
omnes postea ꝓfessores leg¬
rtime sciencie ꝯstitutos ihx
oporiuerat scie quid ⁊ inqui¬
b temporib tͣdinẽtrium stu¬
diosis credidimus ut ex hec
optimiatq studiosissimi
efficiantur. ¶ deo p̾sentem
diuinam oroemaduos fatir¬

Expanded text:
os professores legitimae scientiae constitutos etiam hoc oportuerat scire, quid et in quibus temporibus tradi necessarium studiosis credimus, ut ex hoc optimi atque eruditissimi efficiantur: ideo praesentem divinam orationem ad vos pr
Abbreviated transcription (Latin):
de indebito souito
sounit cessat repeticio.
D̾. Siquis sic souut ut sip¬
pariuss ẽẽ indebit̾ uł falcid¬
petetur. ur si post mitũ tp̃ris:
em̃ ẜit es aliem̃uł cedicillrĩ
duicelati ꝓlati st̃ qui atẽpt̃o¬

Expanded text:
de indebito soluto. solvit, cessat repetitio. . Si quis sic soluerit, ut, si apparuisset esse indebitum uel Falcidpetetur, uel si post multum temporis emerserit aes alienum, uel codicilli diu celati prolati, qui ademptio
Abbreviated transcription (Latin):
manere instipułce. licet enĩ
placũit rem ꝓpecuma soui¬
tam parere lib̾acionẽ. tñsiex
fła debiti qntitate maioris
pcures souita est nõ fit ꝯfu¬
sio partis rei cum pctuma. ne¬
mo eniminuitus compelu
donec debita pecuma sola¬
tur. idem marcellus ait.¬
Sor Si pecuniã debensoie¬
debens uł cumolerm debe¬
res oleum dedit qĩmaior¬
em mod̃ debens suꝑ fluur
oieiesse repetend̾ ñ totũ ioo
h pemptam ẽẽ obligõem. rõ
marc̃. dicit. sitñfundipars
michi debetur qĩ totus delr¬
cume soldi p̃cufundi fca sit
repeti posse nõ totum p̃tium
hrdem suumut unditore
uenditor ignorans remt̃d¬
rcerit possccum fund̃ ⁊dicẽ.
Id̃⁊ si debitorẽ suum dãp¬
nauit sib̾are ⁊ ile ignorãs
solũit. ¶Qui filio fam̃. sol¬
uit cum ẽẽt eius pecunaris
debitor si quidignorauit
ad eptum eipetuliũ lib̾itur
siscit it souuts decemñ ħt
quia sciensin debitũ sount.
num mutuatꝰ solũit ⁊ pr̃i
suo h̃rs effectus uelituẽ¬

Expanded text:
manere stipulationem: licet enim placuit rem pro pecunia solutam parere liberationem, tamen si ex falsa debiti quantitate maioris pretii res soluta est, non fit confusio partis rei cum pecunia nemo enim inuitus compellidonec debita pecunia soluatur. Idem Marcellus ait, si pecuniam debens oledebens, uel cum oleum deberet, oleum dederit quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non totum et ob hoc peremptam esse obligationem. Idem Marcellus adicit, si, cum fundi pars mihi deberetur, quasi totus debercuniae solidi pretii fundi facta sit, repeti posse heredem suum, ut venditorem venditor ignorans rem tradiderit, pos si debitorem suum damnauerit liberare et ille ignorans soluerit. Qui filio familias soluerit, cum esset eius peculiaris debitor, si quidem ignorauit ademptum ei peculium, liberatur: si scit et soluit, condictquia sciens indebitum soluit.num mutuatus si soluerit et patri suo heres effectus uelit uin
Abbreviated transcription (Latin):
tor testõ cauit ut alt̾ ex fius
suis hret eum fudum ⁊ addi¬
dit ꝙ̃ dreo uitio titio emi cũ
it debitor quero anerħcid̃
signauit p̾iudiciũ iuq sibi
fetit cum nullũ instr̃mindi¬

Expanded text:
tamento cauit, ut alter ex filiis suis haberet eum fundum et addidit 'quem de Lucio Titio emi', cuit debitor. quaero, an ex hoc quod signauit praeiudicium aliquod sibi fecerit, cum nullum instrumen
Abbreviated transcription (Latin):
cumpr̃ono deuidit pecuma¬
⁊ et soluit repetẽ nõ pot̃. s si
o ꝑas pr̃ono exhibuit ñof¬
ficiaies s fabriles ulutipi¬
ctorias ui auas du putat
se debere uidñd̃. an possit cõ¬

Expanded text:
cum patrono decidit pecunia et soluit, repetere non potest. sed si operas patrono exhibuit non officiales, sed fabriles, ueluti pictorias uel alias, dum putat se debere, uidendum an possit con
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rdiratẽ in debitũ soltu
ꝯdicipotĩt. si uo is ñ defen¬
dat. ⁊̃ debitum so lutum re¬
petipot̾ CLib̾tus cum se
putaret opas prono debẽ
souit ꝯdice eum nõ posse
qmius pitans se obliga¬

Expanded text:
ditatem, indebitum solutum condici poterit: si uero is non defendat, etiam debitum solutum repeti potest. Libertus cum se putaret operas patrono debere, soluit: condicere eum non posse, quamuis putans se obliga
Abbreviated transcription (Latin):
souuss ⁊ postea fite¬
iussores quinaplacint eũ
qui postior souit repet̾e tri¬
a posse h m̃ito quiatribza
ieo souitis.ui. sola debita
iamn debita souita sunt

Expanded text:
solvisset et postea fideiussores quina, placuit eum qui posterior solvit repetere tria posse: hoc merito, quia tribus a reo solutis septem sola debita ia indebita soluta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Auiii ꝓcurator tuus inde.¬
bitum solũit ⁊id turatũ ñ
ħeas posse repetilaḃo libro
postĩoꝵ scripit. ꝙ si debitu
fuiss nõ posse repeti. celsꝰ¬

Expanded text:
i procurator tuus indebitum solverit et tu ratum non habeas, posse repeti Labeo libris posteriorum scripsit: quod si debitum fuisset, non posse repeti Cels
Abbreviated transcription (Latin):
iuro est unt̾e
auꝰ unditor. ita aliud
pͣcium aliud merx. at ĩꝑ
mutacc̃e disc̾ni no potest
ut ẽptoruł ut uenditor
sit. mltũ q eoꝵ diffu̾t p̃¬
accipientis fec̾it tencturer
imndito unditori sufficit et
obeuctõem se obligareet
pesionẽ tͣde ⁊ purgari dol¬
um malu̾itaq si euictares
tiruss cum debeat ⁊res ip̃¬

Expanded text:
iud est uendere, alius uenditor, ita pretium aliud, aliud merx. at in permutatione discerni non potest, uter emptor uel uter uenditor sit, multumque differunt praccipientis fecerit, tenetur ex uendito, uenditori sufficit ob euictionem se obligare possessionem tradere et purgari dolo malo, itaque, si euicta restrius. sed cum debeat et res et pr
Abbreviated transcription (Latin):
defente pr̃ono uirarut seli¬
uirand̾ ut nec o paꝵ peti¬
cio nec bonor posso ⁊ẗ tab
ueam bonium arbittu ⁊̃
meusurũ ⁊ furto usuf. res¬

Expanded text:
deferente patrono iurauit se liiurandum, ut nec operarum petitio nec bonorum possessio contra ueam boni uiri arbitratu me usurum et finito usu fru
Abbreviated transcription (Latin):
ies st. ¶Qurnõ cõpellũt
rare compellendistut
soia estituta pecuma ire¬
us uiraũt except̃oe utetur
si deꝯstitura ⁊uematuir.
S si desorte .i. priori obui¬
gacõe ⁊uei̾atur excepco ce¬
isabit msi de hẽ quoiira¬
ũit adũsario deferente.
iexit s de calũpmna ñui¬
rabit᷑ ⁊seq̃ns ẽ ut debeat
denegariei act̾o. sibiem̃
ĩputet qui ꝓcessit ad elec¬
ciouẽ uir̃urandinec peiꝰ
de calũpnia iuraũit ut sit
istereniittenti similis.

Expanded text:
les sunt. Qui non compelluntur rare compellendi suntsola constituta pecunia et reus iurauerit, exceptione utetur, si de constituta conueniatur: sed si de sorte, id est de priore obligatione conueniatur, exceptio cessabit, nisi de hac quoque iurauerit aduersario deferente. lerit, sed de calumnia non iuratur, consequens est, ut debeat denegari ei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iurauit, ut sit iste remittenti similis.
Abbreviated transcription (Latin):
gatur dem sic eiuirabit᷑
q̃ pr̃ono pentib q remit¬
titur ¶Si de q̃litate iuram¬
tifu̾it int̾ partes dubitat
ꝯcepto eiꝰ arbinio uidicãti
ẽ. ¶it p̃tor eũ a quo ĩ uirã¬
dũpetetur solũe aut uirqre
cogã. altũita eligat reus
reout si malit refat i̾urã¬
tor nõ dabit equissĩe enĩh

Expanded text:
gatur, deinde sic ei iurabitur. que patrono parentibusque remittitur. Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudicantis est. Ait praetor: "eum, a quo iusiurandum petetur, solvere aut iurare cogam": alterum itaque eligat reus, reo, ut, si malit, referat iusiurantor non dabit. aequissime en
Abbreviated transcription (Latin):
uitse dare nõ o porte ⁊ fi ac¬
torieo defente iumũt dari
risirandi pocior hebiturnec
tñp̃iudiciũ ꝑiurio. alt̾iꝰ fi¬
et. quia nõ q̃rituran darec

Expanded text:
non oportere et actor reo deferente dari iurisiurandi potior habebitur: nec tamen praeiudicium periurio alterius fiet, quia non quaeretur, an dare
Abbreviated transcription (Latin):
ectam ꝯuenratur defendet
ꝑ excepcõem/ cc̃ sicũ ex stip¬
ulatu iudicatũ soln ꝯuc¬
mretur iurauit se dare nõp¬
orteagenti iudicatiño uti
obstabit excepcõ. pot̾ eni

Expanded text:
catam conueniatur, defendetur per exceptionem. contra si, cum ex stipulatu iudicatum solui conueniretur, iurauit se dare non oportere, agenti iudicati non utique obstabit exceptio: potest enim
Abbreviated transcription (Latin):
Si seruus iuiturt dr̃m
dareñ o porte excepcio dño
i cũ quo ⁊̃ iudiciũ ꝯnstere
pot̃ ip̃i a̾ defẽntes edc̃em¬
seruus meus delato uł re¬
lato iureiurãdo irau̾itrẽ
dm̃ eẽuł ei dari oportepu

Expanded text:
Si seruus iurauerit dominum dare non oportere, exceptio domino i, cum quo etiam iudicium consistere potest. ipsi autem referentes cseruus meus delato uel relato ei iureiurando iurauit rem domini esse uel ei dari oportere,
Abbreviated transcription (Latin):
obstabit. s replitabit᷑. qr
petitũ cõpenit. ¶Situtor q
tutelã gerit aut curatorfu¬
rosi ꝓdigiue iusiurand̃
⁊ agendo rẽ rẽ murõm de¬
ducũt. ¶ꝓcurator quoꝙ

Expanded text:
obstabit, sed replicabitur, quia ei non competit. Si tutor qui tutelam gerit aut curator furiosi prodigiue iusiurandumet agendo rem in iudicium deducunt. Procurator quoque
Abbreviated transcription (Latin):
d ẽ cũ depecuma ꝯstituta
.ꝯ. ¶O pgoli̾urand̾ exigit
nas egregias ⁊ eos quiua
utudine impediũtur dom̃¬
Mitti oport iusiurandue

Expanded text:
remittitur iusiurandum: propter rem autem iusiurandum exigitur veluti de pecunia credita, cum iurat actor sibi dari oportere vel reus se dare non oporte
Abbreviated transcription (Latin):
auit se p̾gnantẽ uł ꝯtͣ eãui¬
ratũ ẽ nam sup̃a ibit inpos¬
sess cem sñmetu si ꝯt̃ eã ñ ib¬
q inquit marcellꝰ młnui
rantiuisiurand̃ ne ꝯueĩat᷑
in possõe. ¶Sr anuisiurãḋ
eous ꝓ sit ut post editũ par¬
tũ nõ q̾ratur ex eo editus
sit an nõ sit annõ sit ciuio
ẽẽ dicitur ¶Qarcello fc̃tat
iusiurand̾ att̃in ꝓdẽnno

Expanded text:
auit se praegnatem uel contra eam iuratum est: nam si ipsa, ibit in possessionem sine metu, si contra eam, non ibque, inquit Marcellus, mulieri iuranti iusiurandum, ne conueniatur in possessione. sed an iusiurandum eo usque prosit, ut post editum partum non quaeratur, ex eo editus sit an non sit cuius esse dicitur, Marcellus tractat: iusiura
Abbreviated transcription (Latin):
here uł s̾ͥ deb̃i effectũiuris¬
iurandi sec d̃ arbitror.io¬
q tc̃ quo uidi eũ recte in¬
rasse puto ⁊ exeo iure iurã¬
do possepetẽ usuf. caucõe¬

Expanded text:
habere vel sibi deberi, effectum iurisiurandi sequendum arbitror ideoque tunc quoque videri eum recte iurasse puto et ex eo iureiurando posse petere usum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ũsus extepcc̃emiuriurtĩdire¬
plcato fraudis c̃ditorib
d dari. ¶Pretca si frauda¬
tor detuuit hiusrand̃ c̃dito¬
ri ut iuraret .x. daris opor¬
tere mox lonis unditis ex¬
periri uolet aut denegarid¬
ei acc̃o aut excepc̃o oppona᷑
and̾ defensoris. iit ꝓturat¬
oris reiab adũsario delatũ

Expanded text:
uersus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. praeterea si fraudator detulerit iusiurandum creditori, ut iuret sibi decem dari oportere, mox bonis eius uenditis experiri uolet, aut denegari debet actio aut exceptio opponitur andum defensoris uel procuratoris ei ab a
Abbreviated transcription (Latin):
tis horis aq̃ductũ hñs alususꝰ
fũitnec ulla parte eaꝵ horaru.
tur ut uehicłi c̃to gñe ut̾et᷑. ali
fic lacõre itm̃e usꝰ eẽt aut sipl¬
uraumĩta eg̾it ꝙͣ licuit aut aq̃

Expanded text:
certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit nec ulla parte earum horarumtur, ut uehiculi certo genere uteretur, alio sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae
Abbreviated transcription (Latin):
demtempus añꝙ̃ res scirestͥ
iegatã ẜuitutẽ tuũ fund̃uẽ¬
ut mtenarius. int hospes aut¬
amicus aut meditus quine
ad insitãdũ dũm uenitur co

Expanded text:
dem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem, tuum fundum uenaut mercennarius aut hospes aut medicus quiue ad uisitand
Abbreviated transcription (Latin):
tutis ꝙ fũto in dunso fũatĩ
necaut usu denñi aut ñutẽtõ
depire n totauia potĩt nec sis
forte ĩcidit ut semitax q̃ ꝑ aĩ
teꝵ dũtaxat fud ierit utet.¬

Expanded text:
tutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, ute
Abbreviated transcription (Latin):
imutigatoris abit̾ punuł
potit petumã eum adu̾sario
dare iubendo quo in num̃o ha¬
ueri nõ o si testium nõiaex
sm̃a arbitri exhibiti ñ sunt.
¶Cumarbit᷑ diẽ cõꝓmissi pro¬
ferriusfit cum h̾ ei ꝑmissũ
est.Altiꝰ mora arti ad penaz

Expanded text:
am litigatoris arbiter punire poterit pecuniam eum aduersario dar‹e› iubendo: quo in numero haberi non oportet, si testium nomina ex sententia arbitri exhibita non sunt. Cum arbiter diem compromissi proferr‹i› iussit, cum hoc ei permissum es
Abbreviated transcription (Latin):
simduos arbitros sit arbit¬
ros cõpmissũancogere eos
iẽ hõmum ad dissenciẽdu
inuenitur pars maior cuius
arbimo stabitur s usitatũ est
coge arbitros si nõ ⁊ senciant
ttiam c̃tam elig̃e ꝑsonã cuius

Expanded text:
duos arbitros sit compromissum, an cogere eos lem hominum ad dissentiendum inuenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitatum est cogere arbitros, si non consentiant, certam tertiam eligere personam, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
fso souie pecĩnam morãfe¬
cerit penã excq̃pinisso deb.
S postea soluendo pena
riberabitui.
Naute caupo¬
nes stabulanii uł recepta cu¬

Expanded text:
sso soluere pecuniam moram fecerit, poenam ex compromisso debet, sed postea soluendo poena liberatur. NAUTAE CAUPONES STABULARII UT RECEPTA RE
Abbreviated transcription (Latin):
o rei sint aut credendi aut de¬
titus ẽpet̾eaut ne ab eo petat᷑
uidẽd̾ ẽ ansi auiꝰ petatur ab
aliopetatur pena ꝯmittat. Idẽ
induob argentarirs quoꝵ
nõia simulerunt ⁊ fortasse ⁊̃¬
potimus fideussorib eiũge
si scciisunt. alias nec ate petit᷑
nec xego peto. necmneo nõie pe

Expanded text:
o rei sunt aut ‹c›redendi aut detitus sit petere aut ne ab eo petatur: uidendum est, an si alius petat uel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine pe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩo si arbitr ũ quis corrupit
in petunia uł ambicõeut ad¬
ueratum diuse partis uł aliũ
ex hiis quib cãm suã ꝯmise¬
ipulatu acdo ⁊ io si uelit dedo
ꝓmisso scriꝑtanõ ẽ tt̃ de doio
actõuł excepto lccũ rebit. ¶ ħ

Expanded text:
et ideo si arbitrum quis corrupit uel pecunia uel ambitione, uel aduocatum diuersae partis, uel aliquem ex his, quibus causam suaipulatu actio: et ideo si uelit de domisso adscripta non est, tunc de dolo actio uel exceptio locum habebit. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lyLIcet ã p̃tor districte ditat
infinnatꝰ ⁊ utigatorib aut si
inimicicie capitales int eiri uti¬
gatores. aut. il fumaix litiga¬
torib int̾cesserint. aut sietas
aut ualitudo q̃ postea ꝯtĩgit

Expanded text:
Licet autem praetor destricte edicat infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et li‹ti›gatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut ual
Abbreviated transcription (Latin):
so ñ fu̾it mortes oluit᷑ cõꝓmis¬
sum. nec utimur lab̾onis sĩna
qͥ existimauit si arbiter aliꝙ̃
pecumã dare iusserit ⁊ is decesse¬
rit añ ꝙͣ daret penã ꝯmitiucet
h̾rs eius ꝑatus sit offerre.¶
erit siue equa siue iiqua sit ⁊
sibi ĩputet qui cõpmisit. nam

Expanded text:
so non fuerit, morte soluetur compromissum: nec utimur Labeonis sententia, qui existimauit, si arbiter aliquem pecuniam dare iusserit et is decesserit antequam daret, poenam committi, licet heres eius paratus sit erit, siue aequa siue iniqua sit: et sibi imputet qui compromisit. nam et
Abbreviated transcription (Latin):
dicere quia fauor lib̾tatis est
u̾maiores iudices pre debet.
ead̃ dñda sunt siue de ingenu¬
itate siue deub̃tutate q̃stio
sit .⁊ si ex fideicõmissi cã uber¬
tas deberi dicatiusid̃ dñdum

Expanded text:
dicere, quia fauor libertatis est, ut maiores iudices habere debeat. eadem dicenda sunt, siue de ingenuitate siue de libertinitate quaestio sit et si ex fideicommissi causa libertas deberi dicatur. idem
Abbreviated transcription (Latin):
nec enimꝓprie senatoris filiꝰ
ditituris cuius pater sena¬
ectand̾ psisq piacuit ¶ Si z¬
quis ⁊ prem ⁊ auum habue¬
nepos senatoris intelligat᷑
s ⁊ sipater amiserit dignita¬
tem ante ꝯcepcõem eius q̃ri
pot̾it anteqm euis qĩ senato¬
risfilius nõ inteluigatur qiͣ

Expanded text:
nec enim proprie senatoris filius dicetur is, cuius pater senaectandum plerisque placuit.Si quis et patrem et auum habuenepos senatoris intellegitur. sed si pater amiserit dignitatem ante conceptionem huius, quaeri poterit an, quamuis quasi senator
Abbreviated transcription (Latin):
onem datus filius ei quim
tis est quan senatoris fiius
uiceturquianõ amittitur se¬
natoria digrtas adoptione
infenoris dignitatis nõ mag̾
qm̃ut esularis desinat eẽ
senatoreqiͣsenatoris fiuum

Expanded text:
onem filius datus ei qui tis est, quasi senatoris filius uidetur, quia non amittitur senatoria dignitas adoptione inferioris dignitatis, non magis quam ut consularis desinat esse.senatore quasi senatoris filium
Abbreviated transcription (Latin):
mine utiq ⁊sular¬
rem unum p̃fend̃
nemo.imbig̾. s
iurp̃fectorius anconsularife¬
mine preferetur indendue¬
⁊ puto preferri quia maior di¬
gnitas est insexuumli ¶Cõ¬
sulares aũt femmnas dicimꝰ
ꝯsulariumuxores adicit sa¬
turnus etiam matres ꝙ nec
usq nusqͣmrelatum ẽ necũ¬
cquam recipimus.

Expanded text:
minae utique consularem uirum praeferendum nemo ambigit. sed uir praefectorius an consulari feminae praeferatur, uidendum. putem praeferri, quia maior dignitas est in sexu uirili.Consulares autem feminas dicimus consularium uxores: adicit Saturninus etiam matres, quod nec usquam relatum est nec umquam receptum. 2
Abbreviated transcription (Latin):
Areo. Cod uir ei q̃ nõ dũ
ta dienptura eẽtante quã¬
in domum deduceretur tab¬
uleq dotis signarentur do¬
nauit tot aureos quero ane¬
adonacio rata sit.n. nonat¬
teqͣm domus deducetur don¬
aciofacta eẽt aut tabularũ
ꝯsignataꝵ quepłmq. ⁊ post

Expanded text:
Quod uir ei, quae nondum ta die nuptura esset, antequam domum deduceretur tabulaeque dotis signarentur, donauit tot aureos: quaero, an ea donatio rata sit. non attequam domum deduceretur, donatio facta esset, aut tabularum consignat
Abbreviated transcription (Latin):
state ẽe s donatis seruume¬
merit deĩncum eius fc̃s fue¬
rit cum ip̃m donacioniscã
uiro tradid̾it rata erit t̃dicõ
qmuis eamente ftã fu̾it q̃
cetere donaciones n ulla
actio eius nomine daripot.
de diuortusi re

Expanded text:
state esset sibi donatis seruum emerit, deinde, cum eius factus fuerit, eum ipsum donationis causa uiro tradiderit, rata erit traditio, quamuis ea mente facta fuerit qua ceterae donationes, neque ulla actio eius nomine dari potest. DE DIUORTIIS E
Abbreviated transcription (Latin):
nptemaritus donauit iuri
manẽt⁊ potest eauendicare
nec quicqm refert ꝙ amplale¬
gata ab uxore eirelicta sunt.
didit uti post mortem restitu¬
atur fiuo. quero an donacio
cui uidetur utinch̃ agaturan
ualeat quidem si mulieripo
tere.re. si coloruł tituius ut si
dixu donatiomi q̃situm est
nich ualebit traditio.i. si he
git uxorut auquid ex eare
interimi ꝯmodisentiret mari¬
tus. aucqum si solo eius mi¬
o talenegitium ꝯtraxisseth
est si ext̃neo in hãc cãm tõio¬

Expanded text:
ptae maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore ei relicta sunt.didit, uti post mortem restituatur filio. quaero, an donatio tibi uideatur, ut nihil agatur, an ualeat quidem, sed mulieri pot: si color uel titulus, ut sic dixerim, donationi quaesitus est, nihil ualebit traditio, idem si hoc exigit uxor, ut aliquid ex ea re interim commodi sentiret maritus: alioquin si solo eius mio tale negotium contraxisset, hoc est extraneo in hanc causam t
Abbreviated transcription (Latin):
ibet dote p̃legata s ⁊ donatio¬
nib u̾b fideicomnssi ⁊ firma¬
tis legato quidem dotis usuraᷤ
nata aut mobilem aut sou
rem compauit souiendo ñ est
ctres extant quero sumilier
enimmaritus qm̃us soluẽ¬
do nõ sit ex donacione locup¬
letior effectus cum pecuma ĩ
muuieris res compata exter
qumus quid deducto erecu¬
ieno liberuhat. s quid ex
re muueris possideat. soł eñ
sepaturab eo hab eo cuidona
ꝑmanet ⁊ uendicarc duetto
potꝰ. ⁊ erit det̾ior causa umꝰ sici
pecuma quatenus res ualet
rem utilem mulieri impc̃sas
res agonimodari.
re uxoridonare uellemnon
ualet ꝙ uxorimbeo dari. qr
illo rualescente ⁊ dictione.
teneor. mortuo aut eo nich̃
ommus paupior sum. nõ
enimaliquod h̾iturus eẽm.
Qui. EEl que amarito suo
pecumamexdonacionis caa¬
cepat litt̾as ad eum misit hi
damtes meas que summam
Nmaut repium tibism̃ ulla
quorla misero diuortiumq
nre uoliuisti daturam ⁊ re¬
spo ceo quero in eademtitia
marito suo repudium miserit¬

Expanded text:
iberet, dote praelegata, sed et donationibus uerbis fideicommissi confirmatis legato quidem dotis usuras nata aut mobilem aut soli rem comparauit: soluendo non est et res extant: quaero, si mulier enim maritus, quamuis soluendo non sit, ex donatione locupletior effectus, cum pecunia mulieris res comparata exstquaerimus, quid deducto aere alieno liberum habeat, sed quid ex re mulieris possideat. solo enim sepermanet et uindicare directo potest: et erit deterior causa uiri, si ei pecunia quatenus res ualet,rem utilem mulieri in ipsas res accommodare. re uxori donare uellem, non ualet quod uxori iubeo dari, quia illo conualescente condictione teneor, mortuo autem nihilo minus pauperior sum: non enim habeo quod habiturus essem.um. Ea, quae a marito suo pecuniam ex causa donationis acceperat, litteras ad eum misit huiusmodi: asdam res meas, quae summa tua uel repudium tibi sine ulla querella misero diuortiumquedare uoluisti, daturam respondeo'. quaero, an, si eadem Titio marito s
Abbreviated transcription (Latin):
acionis causa reminuus loc¬
au̾it lecacio nulla est cum au
depõitumint eas gonas mi¬
noris donacioms causa esti¬
matur depõitum ẽ. ħĩo tam
uarie. quia locatio quidem ssi
mercete certa contrahi ñ pot̃.
deportumaũt ⁊ citra estimaci¬
onem quoq dari potest. ¶Cix¬
oruiro fructum fundi ab hrde
fuo donari ꝙ sidatus ñ fais¬
s cram pecumammortis c̃a
pmitti curauit defuncto uiro
iiua muuerestipuiacio solu¬
iturut tͣdicio quemandante
uxore mortis causa facta ẽ
Nam quo cãuint ex̃neos ⁊¬
dicio nascitur int̾ maritosmch¬
suc causa genero uł murunrso¬
cerum frustra donare ⁊uenit.
quia mortuo secero nuptieñ
souuntur nec int̾ẽ inpat᷑ fui¬
umus fuiam exhrdau̾it diuo¬

Expanded text:
tionis causa rem uilius locauerit, locatio nulla est: cum autem depositum inter eas personas minoris donationis causa aestimatur, depositum est. haec ideo tam uarie, quia locatio quidem sine mercede certa contrahi non potest, depositum autem et citra aestimationem quoque dari potest. Uxor uiro fructum fundi ab herede suo dari, quod si datus non fuisset, certam pecuniam mortis causa promitti curauit: defuncto uiro uiua muliere stipulatio soluitur, ut traditio, quae mandante uxore mortis causa facta est: nam quo casu inter exteros condictio nascitur, inter maritosae causa genero uel nurui socerum frustra donare conuenit, quia mortuo socero nuptiae non soluuntur: nec interest, an pater filium uel filiam exheredauerit. diuo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙmaritus uxori pet̾et. ⁊ cr
abuxore stipulatꝰ sitid an¬
innim decesseritq mulier
erit ex orce donacõem ⁊ uares
ritoies donass is a eas in
dotem ꝓ ꝯmunifilia dedis
qm inmaritum ꝯtulit uxor
passa est eumꝓ fiuamn dote
prinadonatio nulliꝰ mom̃¬
ti ẽ attũ ex seqnti ⁊ sensuua¬

Expanded text:
maritus uxori pendit et quod ab uxore stipulatus sit id annuum decesseritque mulier erit ex oratione donationem conualesrito res donasset isque eas in dotem pro communi filia dedisset, quam in maritum contulit, uxor passa est eum pro filia in dotem prima donatio nullius momenti est, attamen ex sequenti consensu
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃diaur mancipia scie
⁊ effecta sint eius tempore
cubmatus ac postea tempore
uIIIIomi auis acceptis red¬
donacionem int̾uenisse. ¶d
gubinatus data cibaria repeti
nõ possunt. s nec temporema¬
trunomisica mancipia uxo¬
ris incominum usu fuint.
filus reb mrĩs in tuemre so¬
ip̃a mancipia ⁊ res mercatus
empcõnum instrum̃ta suono¬
mine ꝯfecit decessit inpr̃is po¬
testate. quesitum ẽ an mat᷑
cum marito suo experiri ⁊ qua
actione uti possit.R. si mat̾¬

Expanded text:
aedia et mancipia Seiae data effecta sint eius tempore concubinatus ac postea tempore matrimonii aliis acceptis reddonationem interuenisse. Item ore quidem concubinatus data cibaria repeti non possunt, sed nec tempore matrimonii, si ea mancipia uxoris in communi usu fuerint. Filius rebus matris interuenire soipsa mancipia et res mercatus emptionum instrumenta suo nomine confecit: decessit in patris potestate. quaesitum est, an mater cum marito suo experiri et qua actione uti possit.
Abbreviated transcription (Latin):
iuiris res facta ẽ exduab
aũt partib reliquis su sa
ssentfie̾s aut postea ꝙͣ don¬
ataeet ratum hũiss non de¬
uere mulierem redder.
ei ut a debitore suo stipulet
cumamaufret dinorcium
fecit. q̃routrumiur eã sum¬
mam pete debeat anexeaꝓ

Expanded text:
ex duabus autem partibus reliquis, si id scissent fratres aut posteaquam donata esset ratum habuissent, non debere mulierem reddere.ei, ut a debitore suo stipuletur: cuniam auferret, divortium fecit: quaero, utrum vir eam summa
Abbreviated transcription (Latin):
Qus. Mper ex indui gen¬
cia principis ant̃. recepta ẽa
ua causa donacionis qmn di¬
cimus honoris ut cã ut ecie
ssit uxor uiro laciclampetẽt
gra donet uelut equestris ⁊̃¬
oomis fiat inludoꝵ gratiã.

Expanded text:
uper ex indulgentia principis Antonini recepta est alia causa donationis, quam dicimus honoris causa: ut ecce si uxor uiro lati clauii petenti gratia donet uel ut equestris ordinis fiat uel ludorum gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
Abol. Ur inuuer diuor
cio quedam idcirco dederat
ut ad se reũtereturmmulier
reuersa erat. dem̃ diuortiũ
feterat. labeo trebatius int̾
t̃renciam ⁊ merenatanrre¬
sponsi uerum diuor cium
fuiss ratam ẽẽ donacõem

Expanded text:
. Uir mulieri diuortio facto quaedam idcirco dederat, ut ad se reuerteretur: mulier reuersa erat, deinde diuortium fecerat. Labeo: Trebatius inter Terentiam et Maecenatem respondit si uerum diuortium fuisset, ratam esse donationem,
Abbreviated transcription (Latin):
petuniamnõ soiuiss. ne cñ
int̾est ex q̃ cã muuier pecimã
iirum pertinebit quiaꝙ aut̃
pit qui donauit sim̾o inreru
natura ẽe desut necurdetim ⁊̃¬
mulier iccuplecior ẽẽ q̃ nez ã
curtore suo uberata ẽ nezid
cum in ꝯtrou̾siamuenit.unde
ad mulierem quiperuent. ⁊ ue¬
rius. ⁊honestius est ꝙ ñ demõ¬
stratur.unde si heat estimaria
uiro aut quimpotestatt eius¬

Expanded text:
pecuniam non soluisset: neque enim interest, ex qua causa mulier pecuniam uirum pertinebit: quia quod perit qui donauit, si modo in rerum natura esse desiit: nec uidetur mulier locupletior esse, quae neque a creditore suo liberata est neque id cum in controuersiam uenit, unde ad mulierem quid peruenerit, et uerius et honestius est quod non demonstratur unde habeat existimari a uiro aut qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quiꝰ. Si donateres extantꝰ
possitendi donacio p̾stitit n
ueddaturres estimacio faciẽ¬
da est iusto p̾cio cau̇qz pos¬
sidenti debebit de euictione
simplici qnͣti ea res sit idq ĩ
p̃dioudetur. ¶Sponsus au¬
enum aniuum sponse mum̃
misit ⁊ post nupcias ꝓ eosuũ
dedit. qui danrin̾ua putãt
fieri cum musris qr tunc fec

Expanded text:
um. Si donatae res exstant, possidendi donatio praestitit, nisi reddatur res, aestimatio facienda est iusto pretio cauerique possidenti debebit de euictione simpli, quanti ea res sit: idque etiam Pedio uidetur. Sponsus alienum anulum sponsae muneri misit et post nuptias pro eo suum dedit: quidam et Nerua putant fieri eum mu
Abbreviated transcription (Latin):
uxorrea ꝯdõe donauit ut qḋ
donauit in dotem accipiat
mtgnomi non ꝓhibentur.
Dmortu causa donacõnisĩ¬
ter iirum iuxorem concesse
sunt. sepeemni euenit uelu
trum uł etiam sterilitatem.
tis commo de retim mĩmo¬

Expanded text:
condicione donauit, ut quod donauit in dotem accipiat, matrimonii non prohibentur. Diuortii causa donationes inter uirum et uxorem concessae sunt: saepe enitium uel etiam sterilitatem 6tis commode retineri m
Abbreviated transcription (Latin):
exstipul atu pet̾e ⁊ stante ma¬
trimonio ñpot. u simanẽte
mr̃imomo decessiss maritus
ꝓponatur puto quia manimo
queq donacio uertitur posse
diti stipułcem ꝯ firmari ex se¬
natus esulto. ¶ Siuxor mar¬
ito animũ ũsa uice p̃stit̾it re¬
stituetur eihꝰ ⁊ potit undita¬
iccuplecior factus ẽ. quianõ

Expanded text:
ex stipulatu petere constante matrimonio non potest. sed si manente matrimonio decessisse maritus proponatur, puto, quia in annuo quoque donatio uertitur, posse dici stipulationem confirmari ex senatus consulto. Si uxor marito annuum uersa uice praestiterit, restituetur ei hoc et poterit uindicai
Abbreviated transcription (Latin):
ad sin̾am or̾onis ꝑtin̾e ut si
dumiut uoluntas usqrad mo¬
rtem ualz donatio. ¶Siue aul
res funit que donata e  siue obli¬
gatio iemissa pot̾ dici donacċez
effectũ h̾ituram ut puta uxori
acceptum tulit donacõis caꝙ
cionem nõ ipam s affecrum eiꝰ
ĩpediri diximus exor̃ce ualeb̾t.
Si int̾ uirum iuxorẽ societas
donacionis eã ꝯtcta sit iure
post decretum senatus emoui¬
mentumea uib̃alitas ut acc̃o
ꝓ sccio ꝯstituatur Hre pot̾it q̃ta
menmn ⁊mune retinuerũt sñ
¶Idem erit dñdumr⁊ si ẽpcio ꝯtc̃ta
sit donacõis c̃a. Ram nullaer̃.
plane simmoris res uenirit
donations causa ne postea p̃¬
cium sitremissum admittimꝰ
donaccem ualeread senatus
esultum. ¶Siquis sponsaha

Expanded text:
tentiam orationis pertinere, ut, si durauerit uoluntas usque ad mortem, ualeat donatio. Siue autem res fuit quae donata est siue obligatio remissa, potest dici donationem effectum habituram: ut puta uxori acceptum tulit donationis cautionem non ipsam, sed effectum eius. impediri diximus, ex oratione ualebunt. Si inter uirum et uxorem societas donationis causa contracta sit, iure post decretum senatus emolumentum ea liberalitas, ut actio pro socio constituatur, habere poterit: quae tamen in commune tenuerunt fine Idem erit dicendum et si emptio contracta sit donationis causa: nam nulla erit. Plane si minoris res uenierit donationis causa uel postea pretium sit remissum, admittemus donationem ualere ad senatus consultum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾ qoñ. ꝓuatum ẽut si qui¬
dem p̾cesserint sponsalia dur¬
ent qmius in eam uxorẽ esse
putet qui duxit. Si u̾o nõ p̾ces¬
seruit n sponsaua eẽ q̃ iam q̃¬
nõ fu̾nit n nuptias ꝙ nuptie
ẽẽ nõ potuerunt. so si sponsa

Expanded text:
ionum probatum est, ut, si quidem praecesserint sponsalia, durent, quamuis iam uxorem esse putet qui duxit, si uero non praecesserint, neque sponsalia esse, quoniam non fuerunt, neque nuptias, quod nuptiae esse non potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Di Si mulier doio fecerit
ne res citaret s a marito
donata uł ad exhibẽdum
ur dampm imurie cum eaa¬
gipotit maxiine sipost diu¬
orcumi id cominiserit.
riifris eius puerun dona¬
uit uxorifris ꝓ quaparte
is seruus quidonasset ui

Expanded text:
 Si mulier dolo fecerit, ne res exstaret sibi a marito donata, uel ad exhibendum uel damni iniuriae cum ea agi poterit, maxime si post diuortium id commiserit.ratris eius puerum donauit uxori fratris: pro qua parte is seruus qui donasset ui
Abbreviated transcription (Latin):
scceri iuicem donau̾it sͥ idez
erit dñdum simuitis fuus
nuncium remiẜint int̾ipgos
desid̾anda est ei qui donauit
⁊ stante m̃m̾io ⁊ iure pottatis
durante. Idemq ⁊ inhusqui
st̾ in eor potestate. ¶Sie socer¬

Expanded text:
soceri inuicem donauerint, idem erit dicendum, si inuitis filiis nuntium remiserint, inter ipsos desideranda est eius qui donauit constante matrimonio et iure potestatis durante: idemque et in his qui sunt in eor
Abbreviated transcription (Latin):
taxat irritum ẽe̾. ꝯd̾ dicem si
donacõns cã pacti sint ne fug¬
gitiiuum aut erronẽ p̾stent
indiẽ d in metudonacõis
p̃cens soluere potest qmuis cõ¬
mod temporis retenta pecuma
sentire potũit. ¶Ꝙlegaturus
michi aut hrditatis nomine
relicturus es potes rogatus a
meuxori meerelinquere ⁊ nõ
uicetur eẽ donacio quia inch̾
ex uonis meis dummuturm
quo maximemaiores donȧ¬
u sucturisse. ꝓculus ait. ne a¬
more alt̾ius alter dispouaret᷑
nõ qĩmauuolus ne atẽlou¬
pietior fieret. ¶Suuruxorim¬
uit natali die dediss donacio
s si umpẽças quas faceret
munerquo honestio setũetur
sca ce mulier aut sii obsemo
aut munguentis autin ciba
esticamuxoris aut uen.aliciã
pauit contraputo obsuandebe.¬

Expanded text:
taxat irritum esse. Idem dicemus, si donationis causa pacti sint, ne fugitiuum aut erronem praestenin diem debet, sine metu donationis praesens soluere potest, quamuis commodum temporis retenta pecunia sentire potuerit. Quod legatur‹u›s mihi aut hereditatis nomine relicturus es, potes rogatus a me uxori meae relinquere et non uidetur ea esse donatio, quia nihil ex bonis meis deminuitur: in quo maxime maiores donanti succurrisse Proculus ait, ne amore alterius alter despoliaretur, non quasi maliuolos, ne alter locupletior fieret. Si uir uxori maut natali die dedisset, donatio est: sed si impensas, quas faceret mulier, quo honestius se tuereturse mulier, si aut in opsonio aut in unguentis aut in cibaesticam uxoris aut uenaliciam pauit, contra puto obseruari debe
Abbreviated transcription (Latin):
ieat in eatñfert opimo uͥ nõre¬
u̾tentur ut ip̃e spectand̾ sit cap¬
tutatis qĩ tc detesserĩt ꝙ si al¬
terredierit eumindi suꝑiuxis¬
se quiredut. QQui q̃somires
exhus quas donauat legass
q̃s dam nõ uidebitur cefas uo¬

Expanded text:
mea tamen fert opinio, ubi non reuerterunt, ut tempus spectandum sit captiuitatis, quasi tunc defecerint: quod si alter redierit, eum uideri superuixisse, quia redit. Qui quasdam res ex his quas donauerat legasset, quasdam non, non uidebitur ceteras no
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾m cuta fideiꝯmissa sole¬
mus ur inlegatis. ¶Cuin
ex douexcepcioncoppoita tc̃¬
tamus ut sit ambulatoria
uoluntas cius us ad uite
supp̾mum exctum. s uͥ se¬
mel donator ẽ penituit ĩ hr¬
dureucandi pot̾tatemtrib¬
uinus. Si appareat defũctũ
i dm̃um retinuit. Quidt̃m
sesscẽ pcaria mulrem reman¬
sisse ꝑatamq ẽe s at̃fat̃e c̾dito

Expanded text:
dum circa fideicommissa solemus, uel in legatis cum de doli exceptione opposita tractamus, ut sit ambulatoria uoluntas eius usque ad uitae supremum exitum. Sed ubi semel donatorem paenituit, etiam heredi reuocandi potestatem tribuimus, si appareat defunctum licet dominium retinuit. quid tamsessionem precaria‹m› mulierem remansisse paratamque esse satisfacere creditori.
Abbreviated transcription (Latin):
fetit. s ea iiro donauit ñ uale
donacc̃em cum illa ual eat cũ
Siuir uxori aream donauit
⁊ uxor in eã insulamedificau¬
erit eamsulasmedubiomar¬
iti est s eã ĩpensãmułrem ẜua¬
turam piater. Namsimaritꝰ
undicerinsuiã retencd̃em ĩpe¬
se muuerẽ faciuram. ¶Siduo
mãcipia fuant singła q̃ us ĩ
digna s utrũ urris ꝗnis dona¬
cionis ca a uiro inuirus cẽue

Expanded text:
fecit, sed ea uiro donauit, non ualere donationem, cum illa ualeat, cum Si uir uxori aream donauerit et uxor in ea insulam aedificauerit, ea insula sine dubio mariti est, sed eam impensam mulierem seruaturam placet: nam si maritus uindicet insulam, retentionem impensae mulierem facturam. Si duo mancipia fuerint singula quinis digna, sed utrumque unis quinque donationis causa a uiro mulieri ue
Abbreviated transcription (Latin):
.a. añexcessum diuiseũipr̃is
sin or̾one insenatuh̾ita auc
or̾o au̾timpatoris nri decõ¬
firmandis donacionib ṅ
soł ad eaptinz que nõieux¬
oris a uiro compatait̃ s ad
omnes donaciones int iu¬
rum ⁊ uxorem ftãs ut ⁊ p̃o
iureres fiant eius cui dona¬
te sunt ⁊ obligo sit cuuł ⁊de
faicidiaubi po ssit locũ h̾re
tͣctan d̾ sit ciuctum ita fore
opinor qͣr qĩ testam̃to sit
ꝯfurmatum ꝙ donatum ẽ.
Ait oro fas eėeum quidez
qui donauit repete hr dem
uero eripere forsitan adũsꝯ

Expanded text:
 excessum diui Seueri patris sui oratione in senatu habita auctOratio autem imperatoris nostri de confirmandis donationibus non solum ad ea pertinet, quae nomine uxoris a uiro comparata sunt, sed ad omnes donationes inter uirum et uxorem factas, ut et ipso iure res fiant eius cui donatae sunt et obligatio sit ciuilis et de Falcidia ubi possit locum habere tractandum sit: cui locum ita fore opinor, quasi testamento sit confirmatum quod donatum est. Ait oratio 'fas esse eum quidem qui donauit paenitere: heredem u
Abbreviated transcription (Latin):
dum qnͣtisitemptꝰ qui sup est.
iulianumputasse pomp̃reft.
adquisiss forte legatum Hrd¬
itatem aut partus editus eẽt
eo quoq nomine peticõem faci¬
ip̃a de suo aut etiã mutuata ĩ¬
ait si dotis nsuras annuas ux

Expanded text:
uanti sit emptus qui superest. Iulianum putasse Pomponius radquisisset forte legatum, hereditatem aut partus editus esset, eo quoque nomine petitionem facit, mulier ipsa de suo aut etiam mutuata imait: si dotis us
Abbreviated transcription (Latin):
ribit. uidend̃ ẽẽ ne dicipofsit
⁊ debitorẽ libatum ⁊ nũmos
fcõs mariti anuxoris. ¶Nã
⁊ si donacio uire cuuli nõ ĩpe¬
dirctur eum rei geste ordinẽ
futux ut pecuma ad te a deb¬
itore tuo dem ate ad mułre¬
seru opas uir uxorip̾stitit. uel
cc̃ placuit mag̾ platuit nullã
piamtimentes. ¶Si ex .x. do¬
natis sibi mulier ẜuum em̃it

Expanded text:
ossit et debitorem liberatum et nummos factos mariti, non uxoris: nam et si donatio iure ciuili non impediretur, eum rei gestae ordinem futurum, ut pecunia ad te a debitore tuo, deinde a te ad mulieserui operas uiri uxori praestiterint uel contra, magis placuit, nullam piam timentes. Si ex decem donatis sibi mulier seruum emerit
Abbreviated transcription (Latin):
petulu. qͣr ⁊ sifiliꝰ ur priugnꝰ
uł quiius alius in pot̾tate ⁊̃
maritisbiectus de castresi suo
petulio donauit nõ erit irrita
donaçio ¶ꝑhibeturigitur et
uxori ⁊ miriudonareetiã isq
est in sccerpot̾tate sim̃o mari¬
tus sit inp̃ris pot̾tate. ¶Abux¬
oris nurus ue ꝑte ꝓhibitũẽ
donariiuro ul genero uł soccro
s. ⁊ hus quist̃ in eoꝵ pottate si
fu̾it donatũuł in quoꝵ sunt
⁊ donationeint̾dcm est. ¶So¬
crui anuniuł cẽ donarino est
ꝓhibitum quia h̾reius pote¬
statis nõ u̾titur. ¶ Si ẜmisme¬
us cuius ususfruit alieno e
donec uxorimee ex eo peculio
ꝙ ad me nõ ꝑtinebat uł̃ homo
liber bona michifideẜuensan
ualeat donacio q̃ritur⁊ i uue¬
ram quidẽpsonam ut cumq
admitti potest donaçio. cetere
enimpsone alienactem petulu¬

Expanded text:
filius uel priuignus uel quiuis alius potestat‹i› mariti subiectus de castrensi suo peculio do nauit, non erit irrita donatio. Prohibetur igitur et uxori et nurui donare etiam is, qui est in soceri potestate, si modo maritus sit in patris potestate. Ab uxoris nurusue parte prohibitum est donari uiro uel genero. sed et his, qui sunt in eorum potestate si fuerit donatum,  donatione interdictum est. Socrui a nuru uel contra donari non est prohibitum, quia hic ius potestatis non uertitur. Si seruus meus, cuius usus fructus alienus est, done‹t› uxori meae ex eo peculio, quod ad me non pertinebat, uel homo liber bona fide mihi seruiens, an ualeat donatio, quaeritur. et in libera quidem persona utcumque admitti potest donatio: ceterae enim personae alienationem pecul