comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ tẽporalẽ unitatẽ. intra una retia piscium
bonorũ & maloꝵ. Tab nacula enĩ cedar ad hisma¬
elem ꝑtinent : qui ñ erit heres cũ gilio liberȩ ⁊
Itaq cũ de bona parte ds̃ dicat. ducã ceros in ura
quã ñ nouerunt. & semitã quã ñ nouerunt calca-¬
bunt. Et faciã illis tenebras in lucẽ. & pͣua indi¬
rectũ. Hȩc ũba faciam. ut ñ derelinquã eaᷤ. Mox
de alia parte quȩ mala ꝑmixta ẽ dicit. ipsi aut̃ cõuer¬
si sunt reero : quã ius alii iã significent᷑ his uerbis:
S.ꝯ qm̃ nunc in uno sunt: tanqua de ipsis loquitur
de quibꝰ loq̃bat᷑: non tam̃ sẽꝑ in tno erunt: Ipse ẽ
quippe ille seruus cõmemorat᷑ in euangłio: cuiꝰ dñs
cũ uenerit diuid& eum: & parcẽ eius cum hipoertas
pon&: Tertia regula ẽ. de ꝓmissis & lege. q alio mo¬
do dici porest de spũ & litta s icut eã nos appellauim̃
cum de hac re librũ scribem: sotest & iam sic dici. de

Expanded text:
propter temporalem unitatem intra una retia piscium propter temporalem unitatem intra una retia piscium bonorum et malorum. tabernacula enim Cedar ad Ismahelem pertinent, qui non erit heres cum filie liberae. itaque cum de bona parte dicat deus: ducam caecos in uiam, quam non nouerunt, et semitas, quas non nouerunt, calcabunt, et faciam illis tenebras in lucem et praua in directum. haec uerba faciam et non derelinquam eos, mox de alia parte, quae mala permixta est, dicit: ipsi autem conuersi sunt retro, quamuis alii iam significentur his uerbis. sed quoniam nunc in uno sunt, tamquam de ipsis loquitur de quibus loquebatur. non tamen semper in uno erunt: ipse est quippe ille seruus commemoratus in euangelio, cuius dominus, cum uenerit, diuidet eum et partem eius cum hypocritis ponet. Tertia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici pocum de hac re librum scriberemus. Potest etiam sic dici, de
Abbreviated transcription (Latin):
Una em̃ ꝑsona loquit᷑ dicens.: Sicut sponso impo¬
suit mͥ mitram: & sicut sponsa ornauit me orna¬
mento: & tamen quid horũ duoꝵ capiti. quid cor¬
pori. id ẽ qͥd xp̃o. quid ȩccłȩ conuemat: utiq intel¬
ligendũ est: Sedã ẽ de dñi corpore biꝑtito. qͦd
quidem ita ñ debuit appellari. Non emm reuera
dñi corpus ẽ. quod cũ illo ñ erie in ȩt̃nu S. ꝯ dicen dũ fuit.
de dñi corꝑe uero atq ꝑmixto. aut uero atq simula¬
to. uł qͥd aliud÷ quia ñ solum in ȩt̃nũ. uerũ &iam nunc
ut dicer&ur de ꝑmixta eccl̃a Quȩ regula: intellec¬
torẽ ingilantẽ requirit: quãdo scriptura cũ ad alios
iam loquit᷑. tanqua ad eos ipsos ad quos loquebat᷑ in¬
deat᷑ Loqͥ: uel de ipsis cum de aliis iã loquat᷑. tãquã
lomonis: Non eni ait. fusca fugi ut tab̃na cula cedar.
& speciosa sũ ut pellis salomonis: sed utrũq ẽe dix̃

Expanded text:
Una enim persona loquitur, dicens: Sicut sponso impoUna enim persona loquitur, dicens: Sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento; et tamen quid horum duorum capiti, quid corpori, id est quid Christo, quid Ecclesiae conveniat utique intelligendum est. Secunda est de Domini corpore bipartito, quod quidem non ita debuit appellari; non enim revera Domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed dicendum fuit De Domini corpore vero atque permixto, aut, vero atque simulato, vel quid aliud; quia non solum in aeternum, verum etiam nunc ut dice retur: "de permixta ecclesia". quae regula intellectorem uigilantem requirit, quando scriptura, cum ad alios iam loquatur, tamquam ad eos ipsos ad quos loquebatur uidetur loqui, uel de ipsis, cum de aliis iam loquatur, tamquamlomonis. non enim ait: fusca fui ut tabernacula Cedar et speciosa sum ut pelles Salomonis, sed utrumque se esse dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ũsȩ legis recessus. neq dixiss& clausa quȩq
pate fient. sed clausa multa pate fient. uerũ
dixiss&: nec tã elaborato atq utili open suo
plusqu̾a res ipsa postulat dando. in spem falsa
lectorẽ eiꝰ cognitorẽ ꝙ misisset Quod idõ dicen¬
dum putaui. ut liber ipse & legat᷑ ab studiosis quia
plurimũ adiuuat ad script̾as intelligñdas: & non de il¬
lo sꝑetͥ tantũ. quantũ ñ hab&: Caute sane legendus ẽ.
ñ solũ propt̃ quȩdã. in quibꝰ ut homo errauie: sed
propt̃ illa maxinie quȩ sicut donatista hereticus
loquitur. Qinid aut̃ doceant uł ammoneant istȩ
corꝑe est: in qua scientes aliquando capitis & corpons
frustra dictum ẽ fidelibus. ergo abrahȩ sem̃ estis. cũ
sit unum sem̃ abrahȩ quod ẽ xp̃c: Non hesitenus
quando capite ad corpꝰ. uel a corpore transit̃ ad
caput.: & tam̃ non recedit᷑ ab una eademnq ꝑsona:

Expanded text:
iversae Legis recessus: neque dixisset, Clausa quaeque iversae Legis recessus: neque dixisset, Clausa quaeque patefient, sed, clausa multa patefient; verum dixisset, nec tam elaborato atque utili operi suo plusquam res ipsa postulat dando, in spem falsam lectorem ejus cognitoremque misisset. Quod ideo dicendum putavi, ut liber ipse et legatur a studiosis, quia plurimum adjuvat ad Scripturas intelligendas, et non de illo speretur tantum quantum non habet. Caute sane legendus est, non solum propter quaedam in quibus ut homo erravit; sed maxime propter illa quae sicut donatista haereticus loquitur. Quid autem doceant vel admoneant istae corpore est, in qua scientes aliquando capitis et corporifrustra dictum est fidelibus: Ergo Abrahae semen estis, cum sit unum semen Abrahae quod est Christus, non haesitemus quando a capite ad corpus, vel a corpore transitur ad caput, et tamen non receditur ab una eademque persona.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ has uelut regulas comm̃ dar&: taneũ eisii¬
buet. quasi omĩa q̃ in lege id÷ in diunis libris
obscure posita muenerimꝰ: his bene cognieis atꝙ ad¬
hibitis intelligere ualeamus: Ita quippe exor¬
sus ẽ eundem librũ ut dicere. necessariũ duxi.
ante om̃ia q̃ mͥ uident᷑ libellũ regularum scribere
& secretorum legis uelitti claues & luminaria fabri¬
care: Sunt ent̃ q̃dam regulȩ misticȩ. q̃ untuersȩ
legis recessus obtinent: & uerteatis thesauros
aliquibꝰ in uisibiles faciunt.: Quarũ siratio
regularũ sine inuidia ut cõmunicam accepta
fuerit. clausa quȩq pate fient. & obscura dibi¬
cidabunt᷑: ut quis ꝓphetiȩ imiñsam siluã ꝑam¬
bulans. his regulis quodã modo lucis tramitibus
deductus. ab errore defendatur: Hic si dixisse.
sunt enĩ quȩdã regulȩ misticȩ. quȩ non nullos
legis recessus obtinent. aut certe quȩ legis
magnos recessus obement. ñ aut̃ quod ait un¬

Expanded text:
cum has velut regulas commendaret, tantum eis tricum has velut regulas commendaret, tantum eis tribuit, quasi omnia quae in Lege, id est, in divinis Libris obscure posita invenerimus, his bene cognitis atque adhibitis intelligere valeamus. Ita quippe exorsus est eumdem librum ut diceret: Necessarium duxi ante omnia, quae mihi videntur, libellum Regularum scribere, et secretorum Legis veluti claves et luminaria fabricare. Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae universae Legis recessus obtinent, et veritatis thesauros aliquibus invisibiles visibiles faciunt. Quarum si ratio regularum sine invidia, ut communicamus, accepta fuerit; clausa quaeque patefient, et obscura dilucidabuntur; ut quis prophetiae immensam silvam perambulans, his regulis quodammodo lucis tramitibus deductus ab errore defendatur. Hic si dixisset, Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae nonnullos Legis recessus obtinent, aut certe, quae Legis magnos recessus obtinent; non autem quod ait, un
Abbreviated transcription (Latin):
sextã de secapitulatione: septunã de diabolo & eiꝰ corpe:
Que qͥdem considerata sic̃ ab illo aꝑiunt᷑: nͣ parũ ad¬
uuant. ad penet̾nda quȩ tecta sunt diunorũ elo¬
quiorũ: Nec tam̃ omĩa quȩ ita scripea sune: ut ñ facile
intelligant᷑. possunt his regulis inueniri. Sed aliis mo¬
dis plurib quos hoc numero septenario. usq ad eo
ñ ẽ iste complexus : ut idem ipse multa exponat obs¬
cura: in quib harũ regularũ adhib& nullam. qñ nec
opꝰ est Neꝙ eñ aliqͥd illic tale u̾sat᷑ aut quęrt̃. sicut
in apocalipsi iohanñes querit. que admodũ intelligñ
intelligamus ȩccłas In qua copio sissima disputatio¬
ne nichil istarũ ẽ regularũ: E utiq res illic ob¬
scurissima qͣrit qͣd̃ exẽpli gr̃a satis dictum sit
Nam colligere omia. nimis longũ & minis opiois¬
sum ẽ: q̃ ita obscura funt inscripturis kanonicis.
ut nichil istoꝵ septẽ ibi reqͥ rendũ sit ste auc̃e

Expanded text:
latione; septimam, De diabolo et ejus corpore. Quae quidem consideratae, sicut ab illo aperiuntur, non parum adjuvant ad penetranda quae tecta sunt divinorum eloquiorum: nec tamen omnia quae ita scripta sunt ut non facile intelligantur, possunt his regulis inveniri, sed aliis modis pluribus, quos hoc numero septenario usque adeo non est iste complexus, ut idem ipse multa exponat obscura, in quibus harum regularum adhibet nullam, quoniam nec opus est. Neque enim aliquid illic tale versatur aut quaeritur, sicut in Apocalypsi Joannis quaerit, quemadmodum intelligendiintelligamus Ecclesias . In qua copiosissima disputatione nihil istarum est regularum, et utique res illic obscurissima quaeritur; quod exempli gratia satis dictum sit: nam colligere omnia, nimis longum et nimis operosum est, quae ita obscura sunt in Scripturis canonicis, ut nihil istarum septem ibi requirendum sit. 43. Iste autem
Abbreviated transcription (Latin):
bundat: aut ad iunctis uerbis. facimꝰ ut a contrano
intelligat᷑ quod Lo quim: uelut si dicamꝰ. caue illum qͥi
bonꝰ homo est Et quis talia dicit in doctus. nec om.¬
nino sciens qͥd sint. uł qͥd uocent᷑ hi tropi: Quorum
cognitio. ꝓpt̃ea scripturarũ ambiguitatibꝰ dissoluen¬
dis ẽ necessaria: quia consensus ad ꝓpͥetatẽ uerboꝵ
si accipiat᷑ absurdus est: Quȩrendũ ẽ utiq
ne. forte illo uł illo tropo dictuni sit. quod ñ intel¬
ligimꝰ: & sic pleraq inuenta sut q̃ latebant: Ihiconi¬
uꝰ quidã qͥ cont donatistas in uictissime scripsit. cuni
fuerit donatista. & illic inuent᷑ absurdissimi cords.
ubi eod ñ om̃ exparte relmq̃re uoluit. fecit libr̃
tur occulta: Quarum pͥmã ponit de dño & eiꝰ corꝑe¬

Expanded text:
bundat; aut adjunctis verbis facimus ut a contrario bundat; aut adjunctis verbis facimus ut a contrario intelligatur quod loquimur, veluti si dicamus, Cave illum, quia bonus homo est. Et quis talia non dicit indoctus, nec omnino sciens qui sint, vel quid vocentur hi tropi? Quorum cognitio propterea Scripturarum ambiguitatibus dissolvendis est necessaria, quia cum sensus, ad proprietatem verborum si accipiatur, absurdus est, quaerendum est utique ne forte illo vel illo tropo dictum sit quod non intelligimus; et sic pleraque inventa sunt quae latebant. Cus quidam qui contra Donatistas invictissime scripsit, cum fuerit donatista, et illic invenitur absurdissimi cordis, ubi eos non omni ex parte relinquere voluit, fecit librum arum aperirentur occulta. Quarum primam ponit, De Domino e
Abbreviated transcription (Latin):
arte cognosci &iam in eoꝵ repperiant᷑ loquelis. qui
mullos gramaticos audierunt: & eo qͦ uulgus uercaie
sermone contenti sunt: Quis em̃ non dicie isietlo¬
reas : qui trop meta fora uocatur Quis ñ dic pisci¬
nam. Eiam q̃ non hab& pisces nec facta ẽ ꝓpter
pisces & tam̃ apiscib nom̃ accepie Qui cropus
catha cresis dicitu: Longum ẽ isto modo ceceros
psequi Nam usq ad illos ꝑͥuene uulgi locucio. q
proptea mrabiliores sune. quia contͣ quã dicit̃
significant: sicut est quȩ appellat̾ hironia. uel
anti frasis̃ Sed hironia pronuntiatione indicat.
quid uelit intelligi: ut cũ dicim̾ homini mala
facienti. res bonas facis: Antifrasis uͦ ut cõtraria
signfice. non uoce pronintiantis efficit᷑: sed aut uer
lucus. quod mimme. luceat. aut consueuit aliqͥđ ita
dici. quã ins dicat᷑ &iam ñ econẽrario. uelut cum quẽ¬
rim acciꝑe quod ibi non ẽ. & respondetur nob̾ ha¬

Expanded text:
arte cognosci, etiam in eorum reperiantur loquelis, qui arte cognosci, etiam in eorum reperiantur loquelis, qui nullos grammaticos audierunt, et eo quo vulgus utitur sermone contenti sunt. Quis enim non dicit, Sic floreas? qui tropus metaphora vocatur. Quis non dicit piscinam etiam quae non habet pisces, nec facta est propter pisces, et tamen a piscibus nomen accepit? qui tropus catachresis dicitur. 41. Longum est isto modo caeteros persequi: nam usque ad illos pervenit vulgi locutio, qui propterea mirabiliores sunt, quia contra quam dicitur significant, sicuti est quae appellatur ironia vel antiphrasis. Sed ironia pronuntiatione indicat quid velit intelligi, uti cum dicimus homini mala facienti, Res bonas facis: antiphrasis vero ut contraria significet, non voce pronuntiantis efficitur, sed aut verlucus, quod minime luceat; aut consuevit aliquid ita dici, quamvis dicatur etiam non e contrario, veluti cum quaerimus accipere quod ibi non est, et respondetur nobis, A
Abbreviated transcription (Latin):
ciant aut̃ litterati. modis omĩb. locutionum.
quos gr̃amatici greco nomine tropos uocant.
auctores nr̃os usos fuisse: mnultipliciũ atq
copiosias. quã possunt existimare uel crede. qͥ nesci¬
unt eos: & in abiis ista didicerunt: Quos tam tropoᷤ
qͥ nouerunt agnoscunt in ltteris scĩs. eorũq scien.¬
tia. ad eas intelligͣn das ali quantũ ad niuantur: Sed
hic eos ignatis tradere ñ dec&: ne artẽ graminati.¬
cam docere uideamur: Extra sanȩ ut discant an.¬
moneo. quã uis iã suꝑiuꝰ id ammonuerim: id ẽ in scdo
ubio. ubi de linguarũ necessaria cogntione disserui:Namn
leterȩ a qͥbꝰ ipsa gr̃amatica nom̃ accepit. grãmat enim
greci litteras uocant: signa utiq sunt sonorũ a d aption:¬
litamn uocẽ quã loquim̃ ꝓtieatiũ: Istorũ aut̃ tropor
ñ solũ exempla sicut om̃ium: sed quorũdam Siamino.¬
mina in diuunis libris legunt᷑: sicut allegoria enigia
parabola: quã uis pęne orãs hi tropi. qͥ liberali icunt᷑.

Expanded text:
ciant autem litterati modis omnium locutionum, quos grammatici Graeco nomine tropos vocant, auctores ncopiosius, quam possunt existimare vel credere qui nesciunt eos, et in aliis ista didicerunt. Quos tamen tropos qui noverunt, agnoscunt in Litteris sanctis, eorumque scientia ad eas intelligendas aliquantum adjuvantur. Sed hic eos ignaris tradere non decet, ne artem grammaticam docere videamur. Extra sane ut discantur admoneo, quamvis jam superius id admonuerim, id est, in secundo libro, ubi de linguarum necessaria cognitione disserui. Nam litterae, a quibus ipsa grammatica nomen accepit, Γράμματα enim Graeci litteras vocant, signa utique sunt sonorum ad articulatam vocem qua loquimur pertinentium. Istorum autem troporum non solum exempla, sicut omnium, sed quorumdam etiam nomina in divinis Libris leguntur, sicut allegoria, aenigma, parabola. Quamvis pene omnes ii tropi, qui liberali dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
transeuntem: Quia in clinauit ex hoc in hoc: remanẽ
tibꝰ ap̃ udȩos obseruationib quas carnalie̾ sapiunt :
quia fex eiꝰ non ẽ ex inanita Cũ uero res eadẽ ñ inc̃o¬
atq aliud. ꝓ locis in quibꝰ ponit̃ aqua significare.
in telligit᷑ : sic & alra res ñ singula sed una quȩ que
earũ. ñ solũ duo aliqua diu̾sa. sꝯ &iam non numqua
multa significat ꝙ loco sententiȩ: sicut posita reppe
in Locis intelligant᷑ obscuris: Neq eni meluꝰ potest
intelligi qđ dictũ ẽ dõ. apphende arma & scueũ. &
exurge in ad iutoriũ mͥ: quã ex loco ills ubi legrt᷑ dñe¬

Expanded text:
transeuntem, quia inclinavit etranseuntem, quia inclinavit etibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita. Cum vero res eadem non in conatque aliud, pro locis in quibus ponitur, aqua significare intelligitur. 37. Sic et aliae res non singulae, sed unaquaeque earum, non solum duo aliqua diversa, sed etiam nonnunquam multa significat, pro loco sententiae, sicut posita reperiin locis intelligantur obscuris. Neque enim melius potest intelligi quod dictum est Deo, Apprehenda arma et scutum, et exsurge in adjutorium m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ similitudinẽ ponit᷑: sicuti hoc ẽ quod deferm̃to
supͣdiximus: Iale ẽ &iam qͦd leo significat ap̃m̃
Ubi dicit᷑: uicit leo de tribu uida Significat &
diabolũ ubi scriptũ ẽ. Adũsariuꝰ ur̃ diabolus
tanqua leo rugiens: circuit q̃rens quȩ deuor&:
Ita serpens in bono ẽ. astuti ut serpentes. In malo ait̃.
serpens euam sedux̃ in astutia sua: In bono panis. Eo
fum panss iuiuis. qui ec de celo descend. In malo
pamis. panes occultos libent᷑ ȩditer. Sic & alia plurma
G hȩc quidem quȩ commnemorai. minimͤ dubiã sig¬
nificationẽ gerunt: quia exempli grã conime inorari.
non n manifestissima debuer̃t Sunt aut̃ quȩ incertũ
sunt in quã partẽ accipi debeant: sicut calix in manu
dnĩ. uimi neri plenꝰ ẽ mixto Incertũ ẽ enun. utrũ irã
dĩ significe. ñ usq ad nouissimam pȩnã: id ẽ usq
adfecem An potuiꝰ grãn serptinrarũ. auideis ad gñtes

Expanded text:
per similitudinem ponitur, sicut hoc est quod de fermento per similitudinem ponitur, sicut hoc est quod de fermento supra diximus. Tale est etiam quod leo significat Christum, ubi dicitur, Vicit leo de tribu Juda ; significat et diabolum ubi scriptum est: aduersarius uester d\\. bolus tamquam leo rugiena circuit, quaerens quam <deuoret. ita serpens ia bono est: astuti ut şerpentea, in malo autem: serpens Euam seduxit astutia sua. in bono panis: ego sum panis uiuus, qui de caelo descendi,. in malo panis: panes occultos libenter edite; sic e.t alia plurima. et haec quidem quae commemoraui minime dubiam significanon nisi manifesta debuerunt. Sunt autem quae incertum sit in quam partem accipi debeant, sicut: Calix in manu Domini vini meri plenus est mixto. Incertum est enim utrum iram Dei significet, non usque ad novissimam poenam, id est usque ad fecem, an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad gentes
Abbreviated transcription (Latin):
sit : ad hibitis regulis rerum quas in pͥmo libro di¬
gessim: facile ẽ eam uersare. om̃ib modis do-¬
nec ꝑueniamꝰ ad sententiã ueritatis: pͣsertim cuni
usus accesserit: pi&atis. exercitatione roboratus:
Inuenimus aut̃ utrũ ꝓpͥa ste. an figurata locuti¬
apparuerit. uerba quibꝰ contin&ur aut a simi¬
lib rebus ducta inuenient᷑ : aut ab aliqua uici¬
nitate attingentibus: Sed qmͣ multis modis res
similes reb apparent: ñ putemꝰ ẽeͤ pͣscriptũ. ut
quod in aliquo. res aliqua ꝑ similitudinẽ signfica¬
uent: hoc eam semꝑ Significare credamus: Nam
Cauete a ferm̃to phanseoꝵ: & in laude. cũ dice¬
r&. simile e̾e̾ regnũ cȩloꝵ mulieri. q̃ abscondit ferm̃tum
liud atq aliud. ses quȩ que significane: ut aut contra¬
ria. aut tantũ modo diu̾sa significent: Contraria
scilic& cũ alias in bono. alias in malo Res eãdem

Expanded text:
sit, adhibitis regulis rerum quas in primo libro disit, adhibitis regulis rerum quas in primo libro digessimus, facile est eam versare omnibus modis, donec perveniamus ad sententiam veritatis, praesertim cum usus accesserit pietatis exercitatione roboratus. Invenimus autem utrum propria sit, an figurata locutiapparuerit, verba quibus continetur, aut a similibus rebus ducta invenientur, aut ab aliqua vicinitate attingentibus. 35. Sed quoniam multis modis res similes rebus apparent, non putemus esse praescriptum ut quod in aliquo loco res aliqua per similitudinem significaverit, hoc eam semper significare credamus. Nam Cavete a fermento Pharisaeorum ; et in laude, cum diceret, Simile est regnum coelorum mulieri quae abscondit fermentum liud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria, aut tantummodo diversa significent. Contraria scilicet, cum alias in bono, alias in malo res eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ta custodiunt: figirã ad intellign̾tiã referãt. factũ
d ipfũ ad mores ñ tͣnsferãt: Multa em̃ sunt Aillo
tor officiose facta sunt: q̃ modo nͥ libidinose. sieri
rt. ⁊tam &si in eis aliqũa figira perũ futurarũ añ¬
ad utere atq in dagare potuerit: rei tam̃ gestȩ
ꝓbͥeatẽ ad hunc usum assumat. it se nequla qida ceete
faceis suis huns iactare audeat: & ꝓsua usticia cetrs
tanquã peccatores contepnat: cũ audeat tantoꝵ iuiori
& cauendas tẽpestates. & flenda naufragia: Ad hoc e¬
nim & iam peccata illorũ hominũ scripta sunt: ut apł̃i
ca sententia ubiq trem̃da sit. cuni ait: qua ꝙpt̃ qui
uidet᷑ stare. uideat ne cadat: Nulla em̃ fȩre pagi¬
na eͣ scoꝵ libroꝵ. in qua nͦ son& quod ds̃ suꝑbis
resistit : humilibꝰ aut̃ dat gram: Maxime itaq¬
inuestigandũ ẽ: utrũ ꝓpͥa sit an figurata locutio:
quã intelligere conamur: Nam comꝑto qͦd̃ figurata

Expanded text:
ta custodiunt; figuram ad intelligentiam referat, factum ta custodiunt; figuram ad intelligentiam referat, factum vero ipsum ad mores non transferat. Multa enim sunt quae illo tempore officiose facta sunt, quae modo nisi libidinose fieri rit, tametsi aliquam in eis figuram rerum futurarum animadvertere atque indagare potuerit; rei tamen gestae proprietatem ad hunc usum assumat, ut se nequaquam recte factis suis jactare audeat, et prae sua justitia caeteros tanquam peccatores contemnat, cum videat tantorum virorum et cavendas tempestates, et flenda naufragia. Ad hoc enim etiam peccata illorum hominum scripta sunt, ut Apostolica illa sententia ubique tremenda sit, qua ait: Quapropter qui videtur stare, videat, ne cadat . Nulla enim fere pagina est sanctorum Librorum, in qua non sonet quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat grainvestigandum est utrum propria sit, an figurata locutio, quam intelligere conamur. Nam comperto quod figurata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sumlitudinẽ int̃rogatꝰ daind: ut in solũ adultemi
dier& sententiam dãpnaeionissuȩ: Ex quo intelligrtnr
quanta tẽꝑanta multas mulieres habuerit: quando
de una in qua excessit modũ. a se ipso pimir coact᷑ẽ
So misto uro immodatȩ huiꝰ libidins. ñ ꝑmansio sed
citus hospes uocatus est: Non enĩ dixit eũ regio suo.
sed hospei stio uicini paupis ouem ad epulandam
exhibuisse: At nͦ in eiꝰ filio salomone. ñ quafi hospes
transitũ habuit. sed regnũ libido ista possedit: de
qͦ senpt̾a ñ tacuit: culpans eũ fuisse amatorẽ nu.¬
lierũ. cuiꝰ tam̃ initia desiderio sapientiȩ flagrane.¬
runt. Auã cũ amore sp̃itali adeptus ess& amist
quȩ in uet̾is testanti libris gesta contaunent. nori
soli ꝓpͥe sed &iam figurate accipienda sint. tanen
eiam ila quȩ ꝓppne lector acceꝑit: s Laudat
sunt illi qr fecerunt: sed ea tam̃ abhorrent aco¬
sududine bonorũ. qͥ pꝰ aduentũ dñ diuna p̃cepi¬

Expanded text:
 David, ut in solum adulterium diceret sententiam damnationis suae. Ex quo intelligitur quanta temperantia multas mulieres habuerit, quando de una in qua excessit modum, a seipso puniri coactus est. Sed in isto viro immoderatae hujus libidinis non permansio, sed llicitus appetitus hospes vocatus est. Non enim dixit eum regi suo, sed hospiti suo vicini pauperis ovem ad epulandum exhibuisse. At vero in ejus filio Salomone, non quasi hospes transitum habuit, sed regnum ista libido possedit: de quo Scriptura non tacuit, culpans eum fuisse amatorem mulierum . Cujus tamen initia desiderio sapientiae flagraverant ; quam cum amore spirituali adeptus esset, quae in Veteris Testamenti libris gesta continentur, non solum proprie, sed etiam figurate accipienda sint: tamen etiam illa quae proprie lector acceperit, si laudati sunt illi qui ea fecerunt, sed ea tamen abhorrent a consuetudine bonorum, qui post adventum Domini divina praecep
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑspicit ductũ. ubi iste ꝓpħ̃a dic̃. & dabo uobis
cor nouũ. & spm̃ nouũ dabo inuob̃: & auferam cor
lapideum de carne ur̃a. & dabo uob̃ cor carneum
Cor quippe carneũ unde ait apostolus. tabulis cor.¬
dis carnalib a corde lapideo uoluit uitã sentientẽ
discerni : & ꝑ uitã sentientẽ. significauit intelligñ¬
tẽ: Sic fit isrł sp̃italis. ñ uniuꝰ gnͣtis sed om̃ium:¬

Expanded text:
dabo nobis cor nouum et spiritum nouum dabo in uos; et auferam cor lapideum de carne uestra et dabo uobis cor carneum. cor quippe carneum — unde ait apostolus: tabulis cordis carnalibus — a corde lapideo uoluit uita sentiente discerni et per uitam sentientem significauit intellegentem. sic fit Israhel spiritalis non unius gentis
Abbreviated transcription (Latin):
mandata & iudicia mea custodiatis & faciatis. & habi¬
tabitis in t̾ram quã dedi patrib uris. & eritis mͣ in
populũ. & ego ero uobis in dm̃. & mundabo uos ex
omib in munditĩs ur̃is. Hoc de nouo testam̃to
eẽ propħatũ ad quod ꝑtinet ñon solũ una gens a¬
la in reliquiis fuis. de quib alibi scriptũ ẽ. si fue

Expanded text:
 habitabitis in terram, quam dedi patribus uestris, et eritis mihi in populum, et ego ero uobis in deum. et mundabo uos ex omnibus immunditiis uestris. hoc de nouo testamento esse prophetatum, ad quod pertinet non solum una gens illa in reliquiis suis, de quibus alibi. sc
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut iam ubicumq scutum ꝓ quõ uis munim̃to positũ
legerimꝰ: non accipiamꝰ nͥ bonã uoluntatẽ dĩ: Dictũe
enĩ. & scutũ fidei: in quo possit̃is inquit om̃s sagittas
maligni ignitas extinguere: Nec rursus idõ debenis
in armis huiche modi sp̃italib scuto tareũ modo fĩem
tribuere: cũ alio loco &iam Lorica dieta sit fidei Induti
inquit Lonicã fidei : & caritatis. Quando aut ex eisdem
serpturȩ u̾bis n unũ alqͥd. sed duo uł plinra sentunt. Euam
si late qͣ senserit ille qͥ serpst: iichil penculi ẽ. si qͥ libe
eoꝵ congriiere ueritati. ex alis locis sc̃arũ script̃arum
docer potest: id tam̃ eo conante qͥ diuina scrutatu
siue aliam sententiã. de illis ũbis q̃ fidei recte ñ te¬
frangat᷑ exculpat: destimoniũ habens a quo cumꝙ
alio Loco diunorũ gloquiori: Ille quippe auctor
in cisdem ũbis q̃ intelligere uolumꝰ & ip asen¬
tatione p̃udit: immo ut occurrer&e. quia & ipsa ẽ

Expanded text:
to positum legerimus, non accipiamus nisi bonam voluntatem Dei. Dictum est enim, Et scutum fidei, in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas exstinguere. Nec rursus ideo debemus in armis hujuscemodi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: Induti, inquit, loricam fidei et charitatis. Quando autem ex eisdem Scripturae verbis, non 55 unum aliquid, sed duo vel plura sesi latet quid senserit ille qui scripsit, nihil periculi est, si quodlibet eorum congruere ueritati ex aliis locis sanctarum scripturarum doceri potest, id tamen eo conante qui diuina scrutatur siue aliam sententiam de illis uerbis, quae fidei rectae non refragatur, exsculpat, testimonium habens a quocumque alio loco diuinorum eloquiorum. ille quippe auctor in eisdem uerbis, quae intellegere uolumus, et ipsam sentatione praeuidit, immo ut occurreret, quia et ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
quentium maledicas infamabanttu. Sicut gͦ ipsi
ꝓtẽprͣ utebant̾ his om̃b & ñ corrũpebãt᷑. sic illi ue¬
teres. usum feminarũ ad sui tẽpris conuenientiã refe¬
rentes: ñ patiebant᷑ eã dominationẽ libidims. c̃ui
seruiunt qͥ ista ñ credunt: Et idõ isti nullomodo
sescohibent ab in expiabili odio filiorũ. aquibꝰ. ił
uxores uł concubinas suas at taminatas uł ad trecta¬

Expanded text:
quentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti quentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti pro tempore utebantur his omnibus, et non corrumpebantur; sic illi veteres, usum feminarum ad sui temporis convenientiam referentes, non patiebantur eam dominationem libidinis, cui serviuntcohiberent ab inexpiabili odio filiorum, a quibus vel uxores vel concubinas suas attentatas, aut attrecta
Abbreviated transcription (Latin):
sed &iam in maniores intẽꝑantiȩ sordes. in uerec uda
libtatis. de concubins accumulant: ñ credunt fieri
potuisse. ut tẽperant᷑ multis feminis antiqui uterẽt᷑
uiri: nichil seruantes inusu illo. nͥ congrium tempͣn
ꝓpagandȩ prolis officium: & qd̃ ipsi laqueis libidi¬
nis obstricti. uel in unan faciunt. nullo modo in mul.¬
tis fieri posse arbitrant᷑. S isti posst̃ dicere nec honorari
quidẽ atq laudari oportere uiros bonos et scõs: qr
ipsi cum honorant᷑ atq laudant᷑. intumesct᷑
suꝑbia: tanto auidiores in anissimȩ głȩ : quanto
eos freqñeiũ atq latiuꝰ lingua blandior uenti¬
lauerit: Qua ita leues fiunt. ut eos rumoris
lib& inuehat uoragines. flagitioꝵ. aut in faci¬
norũ ettam saxa collidat: Uideant ergo quam
sibi arduũ sit atq difficile: nec laudis ȩsca illiqi
nec contumeliarum aculeis penetran & ñ ex se a
tẽptatio : defuit illis uiris:
Nam et cȩlestium celebrabant̃ preconio & ꝑse¬

Expanded text:
erecunda libertatis accumulant; non credunt fieri potuisse ut temperanter multis feminis antiqui uterentur viri, nihil servantes in usu illo nisi congruum tempori propagandae prolis officium; et quod ipsi laqueis libidinis obstricti, vel in una non faciunt, nullo modo in multis fieri posse arbitrantur. 29. Sed isti possunt dicere nec honorari quidem atque laudari oportere viros bonos et sanctos, quia ipsi cum honorantur atque laudantur, intumescunt superbia; tanto avidiores inanissimae gloriae, quanto eos frequentius atque latius lingua blandior ventilaverit; qua ita leves fiunt, ut eos rumoris libet invehat voragines flagitiorum, aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec contumeliarum aculeis penetrari; et non ex se altentatio defuit illis viris: nam et credentium celebrabantur praeconio, et perse
Abbreviated transcription (Latin):
tita aut̃ ꝑ dm̃ dĩ filiũ eundẽ ipsũ xpmͣ. ñ deserit eos qui
ex eiꝰ fide inunt. eũq pie colunt. siue mala huiꝰ uitae
patient᷑ fortit̾q expiant᷑. siue bonis eiꝰ miscdit᷑ ac tẽpãter
utant᷑ ȩt̃nũ ꝓ utroq p̃miũ recepturi. ĩ eiuttate. suꝑna at¬
q diuina: ubi tã non sit moleste tolerada calamitas. nec¬

Expanded text:
tita autem per deum deique filium eundem ipsum Christum non deserit eos, qui ex eius fide uiuunt eumque pie colunt, siue mala huius uitae patienter fortiterque experiantur siue bonis eius misericorditer ac temperanter utantur, aeternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina
Abbreviated transcription (Latin):
effectu que ad modũ faber ꝑuenire ñ poss&: nͥ eũ materi¬
es quã ipse ñ instituit ad iuuar&e Abhis igit᷑ opinionib
& errorib purg& animũ : qͥ credit in omĩpotentẽ dm̃.
Illa enĩ q̃ dr᷑ informis rerũ materies. formarũ capax
& subiecta oꝑi creatoris: in om̃ĩa cõuertibilis quȩ
placuerit facere cditori: ñ eã ds̃ uelut sibi coeter¬
nã unde mũdũ fabricar&e inuenit. so eã ipse exomni¬
no nichilo cũ reb quas de illa fec̾ instituit. Nec fu¬
it aute res ipsas. quȩ factȩ uident᷑ exipsa. Ac ꝑ hoc
omp̃s. ex nic hilo primitus cuncta fecit: cũ qͥb fecte
parit̾ unde fecit. Materies itaq cęli & t̾re sic̃ hȩc ĩ
pͥncipio sunt creata : simul cũ ipsis ẽ ereata. Nec
Si enĩ quȩ ĩ pͥncipio fec̾ ex mebilo utiq fecit. &iam
ex his q̃ fec̃ qͥcꝗͥd uoluerit facere ꝑotens ẽ: qr om̃ipotens

Expanded text:
effectum, quemadmodum faber, pervenire non posset, nisi eum materieffectum, quemadmodum faber, pervenire non posset, nisi eum materies quam ipse non instituit adjuvaret? Ab his igitur opinionibus et erroribus purget animum, qui credit in omnipotentem Deum. Illa enim quae dicitur informis rerum materies, formarum capax et subjecta operi Creatoris, in omnia est convertibilis, quae placuerit facere Conditori. Non eam Deus velut sibi coaeternam, unde mundum fabricaret, invenit: sed eam ipse ex omnino nihilo, cum rebus quas de illa fecit, instituit. Nec fuit ante res ipsas, quae factae videntur ex ipsa: ac per hoc omnipotens ex nihilo primitus cuncta fecit, cum quibus fecit pariter unde fecit. Materies itaque coeli et terrae, sicut haec in principio sunt creata, simul cum ipsis est creata: nec Si enim quae in principio fecit, ex nihilo utique fecit; etiam ex his quae fecit quidquid volue
Abbreviated transcription (Latin):
cred̾e omĩpotente᷑ dm̃. ut nulla omĩno nat̾a sit: quã
ipse nͣ condidit. Et ideo peccatũ punit qd ipse ñ fecit:
creat᷑as. uł qͥcꝗͥd rationabili m̃te potest eeꝰ particeps
ĩ cõmutabilis ueritatis sicuti angłs & homo: qͥequid
uiuit & sentit quãuis careat intellectu. sic̃ sunt ani
malia ĩ t̾ra. ĩ aquis. ĩ aere gradientia. reptilia reptibia¬
nat᷑alia uolatilia. qͥcqͥc sine intellectu. sine aliqͦ sensu
t̾ra. & in auras germinando erupunt at ꝙ cõsurgunt.
qͥcꝗͥd corpulentia Locũ occupat sic̃ lapis atꝙ ipsuiꝰ
mundanȩ molis. qͦ cũq cernunt᷑. uł &iam tangunt᷑
elem̃ta. hȩc omĩa fecit omp̃s: mediis ⁊ma & sũma
c̃ iungens : & uniu̾sa q̃ creauit locis cõgruis. tẽporib¬
ꝙ disponens. fecit ñ ex aliqͣ materie: q̃m ipse ñ fecit.
Non eni aliena formauit: s ipse ꝗd reformar& instituit.
Namq omĩpotentia ubi tanta indigñtia ut ad sui operis

Expanded text:
credere omnipotentem Deum, ut nulla omnino natura sit quam ipse non condidit: et ideo peccatum punit quod ipse non fecit, creaturas, vel quidquid rationabili mente potest esse particeps incommutabilis veritatis, sicuti angelus et homo; quidquid vivit et sentit, quamvis careat intellectu, sicut sunt cuncta animalia, in terra, in aquis, in aere, gradientia, reptilia, natatilia, volatilia; quidquid sine intellectu, sine aliquo sensuterra, et in auras germinando erumpunt atque consurgunt; quidquid sola corpulentia locum occupat, sicut lapis, atque ipsius mundanae molis quaecumque cernuntur vel etiam tanguntur elementa: haec omnia fecit omnipotens, mediis ima et summa conjungens, et universa quae creavit locis congruis temporibusque disponens. Fecit autem non ex aliqua materie quam ipse non fecit. Non enim aliena formavit, sed ipse quod formaret instituit. Nam quae est omnipotentia, ubi tanta est indigentia, ut ad sui operis
Abbreviated transcription (Latin):
q dñs ulũ suscitaũ amortuis saluus eris. Corde emĩ enedit̃
ad iustieia: ore aut̃ cͥfessio fit ad salutẽ. Hãee ĩ uob sdu¬
ficat symbolũ. ꝗͥ & crede & cͥfiteri debeatas : re salui eẽ
possitis. & ca qͥdem q̃ breuit̃ accepturi estis mandanda
memorie &e ore ꝓferenda : non noua uł in audita st̃ uobis
Nã in seĩs scriptis de ĩ sermonibꝰ eceł asticis multis modis
posita solais audire. Sed collecta breuit̾ & in ordine cͥtũ
redacta atq c̃stricta tͣdenda sunt uob̃. ut fides ur̃a edificet᷑.
& c̃fessio p̾par&ur: & memoria ñ grauetur. Hȩc sunt qͦ fide

Expanded text:
uis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam; ore confessio fit ad salutem » . Hoc in vobis aedificat Symbolum, quod et credere et confiteri debetis, ut salvi esse possitis. Et ea quidem, quae breviter accepturi estis, mandanda memoriae et ore proferenda, non nova vel inaudita sunt vobis. Nam in sanctis Scripturis et in sermonibus ecclesiasticis ea multis modis posita soletis audire. Sed collecta breviter et in ordinem certum redacta atque constricta tradenda sunt vobis; ut fides vestra aedificetur, et confessio praeparetur, et memoria non gravetur.
Abbreviated transcription (Latin):
facere qͦd ĩ iustũ ẽ.: aut sapientia uelle qd̾ stultũ ẽ.
aut ueritas uelle qd falsũ ẽ. Unde ãmoneñ dm̃ om̃i¬
potentẽ ñ hoc solũ qđ ait apłs negare se ipsũ ñ potest:
sꝯ multa ñ posse. Ecce ego dico & eiꝰ ueritate dicere
audeo : qđ negare ñ audeo. Ds omipotens ñ potest
mori. ñ potest mutari. ñ potest falli. ñ potest unser
fieri: non potest uinci. Haec atq huiꝰmodi absit
ut possie omp̃s  ac ꝑ hoc ñsolũ ostendit ueritas om̃i

Expanded text:
stultum est, aut veritas velle quod falsum est. Unde admonemur Deum omnipotentem, non hoc solum quod ait Apostolus, Negare seipsum non potest, sed multa non posse. Ecce ego dico, et ejus veritate dicere audeo, quod negare non audeo: Deus omnipotens non potest mori, non potest mutari, non potest falli, non potest miser fieri, non potest vinci. Haec atque hujusmodi absit ut possit omnipotens. Ac per hoc non solum ostendit veritas omni
Abbreviated transcription (Latin):
ac salutẽ : sic ĩ uniu̾sa creat᷑a occultis atq abditis
sinibꝰ qͦs nec oculoꝵ nec m̃tis acie penet᷑mus. nouit
quẽ ad modũ malis ds̃ bene utat᷑: ut ĩ om̃ib q̃ nascunt᷑ &
ãministrant᷑ ĩ mũdo. uoluntas om̃ipotentis ĩ pleat᷑. S.ꝯ qm̃¬
dixi hoc solũ omĩpotentẽ ñ posse ꝗͦd ñ uult: neqͥs me
temere dixisse arbitret᷑. aliꝗͥd om̃ĩpotentẽ. ñ posse.
Hoc & beatꝰ apłs dix̃. Si ñ credimꝰ ille qͥ fidelis ꝑma¬

Expanded text:
ac salutem: sic in universa creatura occultis atque abditis ac salutem: sic in universa creatura occultis atque abditis sinibus, quos nec oculorum nec mentis acie penetramus, novit quemadmodum malis Deus bene utatur, ut in omnibus quae nascuntur et administrantur in mundo, voluntas omnipotentis impleatur. 4. dixi hoc solum omnipotentem non posse quod non vult, ne quis me temere dixisse arbitretur aliquid omnipotentem non posse. Hoc et Apostolus ait : Si non credimus, ille qui fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
cina fideliũ constituta sit. ut ad
ꝑceptionẽ in comutabilis uerita.¬
tis inbecillã m̃te obseruata pietas
sanet: ne in opinionẽ noxiȩ fal.¬
sitatis temeritas in ordinata p̾cipi.¬
tet. Nec pigebit autẽ me sicubi
hesito quȩrere: nec pudebit sicubi
erro discere::IIT
roinde qͥsqͥshec legit. ubi
parit᷑ certus est. ꝑgat mecũ.
ubi errorẽ suũ cognoscit. redeat
ad me: ubi meũ reuocet me Ita
ingrediam simul karitatis uiã.¬

Expanded text:
cina fidelium constituta sit, ut ad perceptionem incommutabilis veritatis imbecillem mentem observata pietas sanct, ne in opinionem noxiae falsitatis temeritas inordinata praecipitet. haesito, quaerere: nec pudebit, sicubi erro, discere. roinde quisquis haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis via
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ ẽe credit. si qͥdsit iustus ignorat.
scđm qđ superius demonstrauimus.
neminẽ diligere qđ credit ⁊ ñ uidet.
nͥ ex aliqua regula noticiȩ generalis
siue specialis. Acꝑhoc siñ diligit iustu.
nͥ iustus. quomͦ uolet qͥsq iustus ẽe qui
nundũ est: Non enĩ uult qͥsquã esse
qđ ñdum diligit. Ut autẽ sit iustus qͥ
nundũ est: uolet utiq iustus ẽe. Ut
autẽ uelit. diligit iustũ. Diligit ergo
iustũ: & qui ñdũ iustus ẽ. Diligere
autẽ iustũ nͣ potest. Si qͥd sit iustus ig

Expanded text:
sit justus ignorat; secundum quod superius demonstravimus, neminem diligere quod credit et non videt, nisi ex aliqua regula notitiae generalis sive specialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum et qui nondum justus est. Diligere autem justum non potest, qui quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
conuerteret: uenite inqͥt ad me oͣs
qͥlaboratis ⁊ onerati estis. & ego refi¬
ciã uos: tollite ugũ meũ suꝑ uos .&.
ñ ait discite a me quatriduanos
mortuos suscitare: s ait. discite a
me qr mitis sũ ⁊ humilis corde.
Potentior ẽ eni ⁊ tucior solidissima
humilitas: quã uentofissima celfsi.¬
tudo. Ec id̃o sequit᷑ dicens. Et inue¬
nietis requiem animab ur̃is. Dilectio
enĩ ñ inflat᷑. ⁊ ds dilectio ẽ: &. fideles
in dilectiõe adqͥescent illi: reuocati

Expanded text:
conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
taceri dilectio di. cũ in utroq
ido. qr ⁊ qͥ ꝓrimũ diligit consequens
ds̃ autẽ dilectio ẽ. ⁊ qͥ manet in dile.¬
ctiõẽ. in dõ manet. consequens gͦ est
pͣsunt ł partib mundiꝰ auferuntur
ab eo longeq iactant᷑. ñ intͣu allis lo¬
coꝵ. s diu̾sitate affectuũ. Exterius
enĩ conant᷑ ire: & interiora sua deserͣt:
qͥb interior ẽ oͣs. Itaq etiã si aliquã
sc̃am cęleste potestatẽ uel audierint
uł ut cũq cogitauerint facta magis
eiꝰ appetunt. quȩ humana mirat᷑ in¬
firmitas: ñ imitant᷑ pietate qua di¬
uina reqͥes comparat᷑ Malunt enĩ
suꝑbe hoc posse qđ angłs: quã deuo¬
te hoc ẽe qđ angłs. Non enĩ sc̃s qͥsq
potestate sua gaudet: sed eiꝰ a qͦhabet
posse quicqͥd congruent᷑ potest: &¬
nouit potentius ẽe. conuingi om̃i¬
potenti pia uoluntate: quã ꝓpria potestate¬
ampliora. ⁊ tp̃ralib insolitis intentos
atq suspensos ail ȩtͣna atq interiora

Expanded text:
taceri dilectio Dei, cum in utroque Sed qui proximum diligit , consequens deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo espraesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et interiora sua deserunt, quibus interior est deus. itaque etiam si aliquam sanctam caelitem potestatem uel audierint  utcumque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propriaampliora et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipsi iusti animi. sic̃ posst̃ uidẽ
ac dicere qͥd sit iustus animꝰ. Quod
unde ẽẽ poterunt. nͥ inherendo ei¬
dẽ ipsi formȩ quã intuent᷑: ut inde
forment᷑. ⁊ sint iusti animi.⁊ dleͦc
tantũ cernentes ⁊ dicentes iustũ ẽẽ
animũ qͥ scientia atq ratione. in ui-

Expanded text:
etiam ipsi justi animi, sicut possunt videre etiam ipsi justi animi, sicut possunt videre ac dicere quid sit justus animus. Quod unde esse poterunt, nisi inhaerendo eidem ipsi formae quam intuentur, ut inde formentur et sint justi animi; non tantum cernentes et dicentes justum esse animum qui scientia atque ratio
Abbreviated transcription (Latin):
possũ sic̃ alexandriã. siue ita sit
siue ñ ita : sedp̃sens qͥddã cerno. ⁊
cerno apd me ⁊ siñ ipse sũ qđ cer¬
no. Et multi si audiant apꝓbabt̃:
& quisqͥs me audit atq scient apꝓ¬
bat. apd se ⁊ ipse hoc idem cernit:
etiã si ñ sit ipse qđ cernit. Iustus
uͦ cũ id dicit: id qđ ipse ẽ cernit¬
⁊ dicit. Et ubi etiã ipse cernit. nͥ
apud se ipsũ: S hoc mirũ ñ est.
Ubi enĩ se ipsũ cerneret: nisi apd̃
semet ipsũ: Illud mirabile. ut
apđ se animꝰ uideat. qđ alibi nus.¬
quã uidit:⁊ uerũ uideat: ipsũ uerum
iustũ ani uideat: & sit ipse antmꝰ.
⁊ ñ sit iustus animꝰ. quẽ apd̃ seipsum
uidet. Nũ est animus iustus in ani-¬
tus nec alibi quã ipse inse iꝑso uidet.
cũ ipse ñ sit animꝰ iustus: An illud
qđ uidet. ueritas ẽ interior p̃sens ani¬
mo qͥ eã ualet intueri: Neq om̃s
ualent: ⁊ qͥ intueri ualent. hoc etiã
qđintuent᷑. ñ om̃s sunt: hoc ẽ ñ sunt

Expanded text:
 Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud me, etsi non sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, nisi apud se ipsum? Sed hoc mirum non est: ubi enim se cerneret, nisi apud se ipsum? Illud mirabile est ut apud se animus videat quod alibi nusquam vidit, et verum videat, et ipsum verum justum animum videat, et sit ipse animus et non sit justus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in anitus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
per sp̃m sc̃m qͥ datus ẽ nob̾. ⁊ alia mul¬
ta: qr ⁊ qͥ diligit dm̃. consequense̾ ut
faciat quł p̾cspit ds̃: & in tantũ dili.¬
git in quantũ facit: consequens ẽ gͦ
ut ⁊ ꝓximũ diligat q hoc pͣcipit d̾s.
siue tantũ ꝓximi dilectionẽ scriptu¬
ra cõmemorat: sicuti ẽ illud. inuicẽ
onera ur̃a portate. ⁊ sic ad ĩplebitis
legẽ. xp̃i. ⁊ illud. om̃ĩs enĩ lex inuno
sermone implet᷑. in eo qđ scriptũ est.

Expanded text:
 nobis, et alia multa — quia et qui diligit deum, consequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone impl
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ qͥdẽ cũ eloqͥ uolo apdme ipsũ
quero ut eloquar: & apud me ipsũ
inuenio phantasiã carthaginis.
S eã ꝑ corpꝰ accepi.id÷ ꝑ corporis sensũ:
q̃m p̃sens in ea corpore fui. ⁊ ẽa uidi
atq sensi. memoriaq retinim: ut apd̃
me inuenirẽ de illa uerbũ. cũ eã uellẽ
dicere. Ipsa enĩ phantasia eiꝰ in me¬
moria mea. uerbũ eiꝰ: ñ sonꝰ iste tri¬
sẏllab cũ carthago nominat᷑. ł etiã
tacite nom̃ ipsũ ꝑ spacia tẽpoꝵ
cogitat᷑. sed illud qd̾ in animo meo
cerno cũ hoc trisillabũ uoce ꝓfero:
uł ante qͣ ꝓferã. Sic ⁊ alexandriã cũ
eloqͥ uolo. quã ñ quã uidi: p̃sto est

Expanded text:
ginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum ginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vi
Abbreviated transcription (Latin):
corpora. Iustus autẽ in homine ñ est.
nͥ animꝰ Et cũ homo iustus dr: ex a¬
nimo iustꝰ dr̃ ñ ex corpore. Est enim
quȩdã pulchritudo animi iusticia:
qua pulchri st̃ homines pleriq etiã
qͥ corpore distorti atq deformes sunt.
Sic̃ autẽ animꝰ ñ uidet᷑ oculis: ita nec
pulchritudo eius. Ubi gͦ nouit quid
sit iustus qͥ nundũ ẽ: atq ut sit. dili¬
git iustũ: Ansigna quȩdã ꝑ motũ
corporis emicant: quib ille homo aut
illa signa ẽe animi iusti: nesciens qͥd
om̃no sit iustus. Nouit gͦ. S ubi
nouimꝰ qͥd sit ustus: etiã cũ iusti ñdũ
sumꝰ  Si extrasnos nouimꝰ: in corpo¬
re aliqͦ nouimꝰ. S non ẽ istares corpo.¬
ris. In nob̾ gͥ nouimꝰ. qͥd sit iustus. Non
enĩ alibi hoc inuenio. cũ quęro ut hoc
eloquar: nisi apd̃ me ipsũ. ¶. si inter¬
rogẽ aliũ qͥd sit iustus. apd̃ seipsum
quęrit qͥd respondeat. Et quisqͥs hinc
uerũ respondẽ potuit: apd̃ seipsum
qͥd responderet inuenit. Et cartha¬

Expanded text:
corpora. Justus autem in homine non est, nisi animus: et cum homo justus dicitur, ex animo dicitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut illeilla signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Cartha