comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ad pximant ad ce. Sed iam tempus est ut ipĩus uerba ponentes. ad sin¬
gula respondere nitamur. Fieri enim potest ut rursum malignus interpres
dicit fictam a me materiam cui recthorica declamatione refpondeam. Dic̃
illam quam seͥpsi ad gallias matris & filie inter se discordantium. Auctores
sunt huius dictatiuncule mec sancti p̃sbiteri riparius & desiderus ꝗ par¬
rochias suas uĩtinia istius scͥbunt ẽẽ maculatas. misseruntq libros ꝑ fratreẽ
sisinnium quos inter crapula stertẽs euomuit. & asserunt reptos non nullos¬
eẽ. qui fauentes uitiis sus illius blasfemiis acꝗescant. Est quidem impitus
& uerbis & scientia. & sermo inconditus nec uera quidem potest deffendẽ:
Sed ꝑꝑhomines seculi & mulierculas oneratas peccatis. semꝑ discentes & nũ¬
semine. quos consul pompeius edomitta yspania & ad triumphum redire fe¬
stinans de pirenei uingidis deposuit & in unum opidum congregauit. uñ

Expanded text:
 Vigilantii. --Sed jam tempus est, ut ipsius verba ponentes ad singula respondere nitamur. Fieri enim potest, ut rursum malignus interpres dicat fictam a me materiam, cui rhetorica declamatione respondeam: sicut illam quam scripsi ad Gallias, matris et filiae inter se discordantium. Auctores sunt hujus dictatiunculae meae sancti presbyteri Riparius et Desiderius, qui paroecias suas vicinia istius scribunt esse maculatas, miseruntque libros per fratrem Sisinnium, quos inter crapulam stertens evomuit. Et asserunt repertos esse nonnullos, qui, faventes vitiis suis, illius blasphemiis acquiescant. Est quidem imperitus, et verbis et scientia, et sermone inconditus; ne vera quidem potest defendere: sed propter homines saeculi et mulierculas oneratas peccatis, semper discentes et numsemine quos  Consul Strab. lib. IV. Cn. Pompeius edomita Hispania, et ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in 390 unum oppidum congregavit: unde
Abbreviated transcription (Latin):
tes xp̃i sacramenta non tribiuint. Quid fatient orientis ecclesie. quid egipti
& sedes apłica. que aut uirgines clericos accipit aut continentes. Aut si uxo¬
res habuerint mariti eẽ desistunt. Hoc doaut dormittantius libidinis fre¬
na ꝑmittens. & naturalem carnis ardorem. qui in adolescentia plerumq
chil sit quo distemus aporcis. quo differamus abrutis aĩantibus. quo ab eꝗs
de quibus seͥptum est. łqui insanientes in feminas facti sunt mͥ unusꝗsq ĩ
uxorem ꝓximi suihumiebat. Hoc est quod loꝗtur sp̃s sanctus. ꝑ os dauid

Expanded text:
tes, Christi sacramenta non tribuant. Quid facient Orientis Ecclesiae? quid Aegypti tes, Christi sacramenta non tribuant. Quid facient Orientis Ecclesiae? quid Aegypti et Sedis Apostolicae, quae aut virgines Clericos accipiunt, aut continentes: aut si uxores habuerint, mariti esse desistunt? Hoc docuit Dormitantius, libidini frena permittens, et naturalem carnis ardorem, qui in adolescentia plerumquehil sit quo distemus a porcis, quo differamus a brutis animantibus, quo ab equis, de quibus scriptum est: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi: unusquisque in uxorem proximi sui hinniebat. . Hoc est quod loquitur per David
Abbreviated transcription (Latin):
Iste caupo calaguritanus. & in ꝑuersum pꝑ nomen uituli mutus quintilia¬
nus miscet aquam uino. & de artifitio pͥstino sue uenena ꝑfidie catholice
fidei sotiare conatur. impugnare uirginitatem. odisse pudicitiam. in comuo
secularium contra sanctoꝵ ieuinia ꝓclamare. Dum inter filias philosophan¬
tium & ad placentas ligurriens psalmoꝵ modulatione mulcetur. ut tintũ
inter epulas dauid & iditum. & asaph. & filiorum chore cintica audire digne¬
tur. Hoc dolentis magis effudi aĩo. quam ridentis. dum me choibere non pos¬
sum. & inuiriam apłoꝵ ac martirum surda nequeo aure transire. Pro nephas
UI
non ordinant diacones nͥ pͥus uxores duxerint. nulli celebi credentes pudici¬
tiam ymmo ostendentes quam sancte uiuãt qui male de omnibus suspicantur.
& nͥ p̃gnantes uxores uiderẽ dericoꝵ. Infantesq deuulnis matrum uagien¬

Expanded text:
Iste caupo Calagurritanus, et in perversum propter nomen viculi mutus QuintiliaIste caupo Calagurritanus, et in perversum propter nomen viculi mutus Quintilianus, miscet aquam 388 vino: et de artificio pristino, suae venena perfidiae Catholicae fidei sociare conatur, impugnare virginitatem, odisse pudicitiam, in convivio saecularium contra sanctorum jejunia proclamare: dum inter phialas philosophatur, et ad placentas liguriens, psalmorum modulatione mulcetur: ut tantum inter epulas, David et Idithun, et Asaph et filiorum Chore cantica audire dignetur. Haec dolentis magis effudi animo quam ridentis, dum me cohibere non possum, et injuriam apostolorum ac martyrum surda nequeo aure transire. 2. Caelibatus non ordinant diaconos, nisi prius uxores duxerint: nulli caelibi credentes pudicitiam, immo ostendentes quam sancte vivant, qui male de omnibus suspicantur: et nisi praegnantes uxores viderint clericorum, infantesque de ulnis matrum vagien
Abbreviated transcription (Latin):
Centauros & sirenas.ululas & onocrotalos. In
ysaia legimus lob leiuathan & bethemon mi¬
stico sermone desebit. Cerberum & tympha li¬
das apruiq erimantium & leonem nemeum.
chimeram atq ydrim multoꝵ capitum narrãt
formen gerionem hispanie ꝓdiderunt. Sola gal¬
lia monstra non habuit. Sed uirsy fortibus &
cloquentissimis habundauit. Exortus est subito
uigilantius seuuerius dormittantius. qui ĩmũ¬
do spu pugnet contra xp̃i spm. & martirum neget sepulera ueneranda. dam
sim pudicitum. libidinis seminarium. Et quomodo euphorbus in pitagorã
renatus essephibetur. Dic in isto iouiniani mens p̃ua surrexit. ut & in illo &
in hoc diaboli respondere cogamur insidiis. Cui uire dicetur.Demen pessimũ.
para filios tuos occisioni peccatis patris tui. Ille romane eclesie auctẽ damna¬
tus. Inter fasidas aues & carnes suillas. non tam emissit spm̃ ꝙͣ cructauit.

Expanded text:
Centauros, et sirenas, ululas, et onocrotalos in Isaia legimus. Job Leviathan et Behemoth mystico sermone describit . Cerberum et Stymphalidas, aprumque Erimanthium, et leonem Nemaeum, chimaeram atque hydram multorum capitum narrant formem Geryonem Hispaniae prodiderunt. Sola Gallia monstra non habuit, sed viris semper fortibus, et eloquentissimis abundavit. Exortus est subito Vigilantius, seu verius Dormitantius, qui immundo spiritu pugnet contra Christi spiritum, et Martyrum neget sepulcra veneranda; damnesim; pudicitiam, libidinis seminarium. Et quomodo Euphorbus in Pythagora renatus esse perhibetur, sic in isto Joviniani mens prava surrexit: ut et in illo, et in hoc diaboli respondere cogamur insidiis. Cui jure  Al. dicetur dicitur: Semen pessimum, para filios tuos occisioni peccatis patris tui . Ille Romanae Ecclesiae auctoritate damnatus, inter phasides aves et carnes suillas non tam emisit spiritum, quam eructavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cirnem que uisura sit salutare dei animi diligat. & nutriat & foueat. eam disci¬
plinis erudiens. & celesti signans pane. & xp̃i sanguine irrigans. ut refecta & ni¬
tida possit libero cursu uirum sequi & nulla debilitite & pondere p̃griuari.:
Pulcre etum in similitudinem x nutrientio & fouentio ecclesim & dic̃

Expanded text:
carnem, quae visura sit salutare Dei, anima diligat, et nutriat, et foveat eam, discicarnem, quae visura sit salutare Dei, anima diligat, et nutriat, et foveat eam, disciplinis erudiens, et coelesti saginans pane, et Christi sanguine irrigans: ut refecta et nitida, possit libero cursu virum sequi, et nullo debilitatis pondere praegravari. Pulchre etiam in similitudinem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
orationis sensibus & geriã suffocantur. nͥ hec cadem in grcco repereris. quicꝗd
dictum est meum putato. Sexͫ quod et extremum mͥ obicere dẽ si tñ nichil in
medio frater oblitus est. Cur illum locum apłi interp̃tano in quo ais qui uxo¬
sed nutrit & fouet eam sicut & xp̃s ecclesiam. Post simplicem expositionem o¬
rigenis exposuerim questionem. ex cuius persona tacito nomine dixerim. Oppoĩ
odio habuit. cum morbo regio laborantes phisici & cancere. & distillationibus mõ¬
tem uite p̾ferant. & sua oderint corpora. Et statim quid ip̃e sentirem aduin¬¬
xi. Plagis itaq ad tropicam intelligentiam sermo referatur. Quando dico
tropicam. docco uerum non esse quod dr̃. Sed allegorie nubilo figuritum.
ponamus tñ ip̃a uerba que in origenis libro tercio continentur. Dicamus ꝙ illam

Expanded text:
orationis sensus et germina suffocantur. » Nisi haec eadem in Graeco repereris, quidquid orationis sensus et germina suffocantur. » Nisi haec eadem in Graeco repereris, quidquid dictum est, meum putato. 28. Sextum, quod et extremum, mihi objicere dicitur si tamen nihil in medio frater oblitus est cur illum locum Apostoli interpretans ubi ait sed nutrit et fovet eam, sicut et Christus Ecclesiam, post simplicem expositionem, Origenis posuerim quaestionem, ex cujus persona tacito nomine dixerim: « Opponcarnem suam odit, cum morbo regio laborantes, phthisi, et cancere et distillationibus, mortem vitae praeferant, et sua oderint corpora; et statim quid ipse sentirem adjunxi: Magis itaque ad tropicam intelligentiam sermo referatur. » Quando dico, tropicam, doceo verum non esse, quod dicitur, sed allegoriae nubilo figuratum. Ponamus tamen ipsa verba quae in Origenis libro tertio continentur: « Dicamus quod illam
Abbreviated transcription (Latin):
te hominen prudentissimũ non intellexisse artem expositionis mee. Qñ eis
dico ita eñ ut non iuxta aliam heresim omnes in una etate sint positi .i. om̃o
in angelos reformentur. ostendo & ea de quibus disputo esse heretica & ab alia
heresi discrepare. Que sunt g due hereses. Una que dicit omnco rationabileo
ercituras in anglos reformari. Altera que asserit unum quodq in restitutiõẽ
mundi id fore quod condictum est uerbi grã. quia ex angelis demones sunt. rur¬
sum demones angelos fieri & animas hominum ita ut sunt condite reformari.
sententium sed inter se hereses comparasse. quarum utramq in grecolegerã.
disputationem meam hoc fine compleui. id aircout supra diximus. hec apud
nos obscuriora sunt. quia methaphoricos dicuntur in greco. & omnis metha.¬
phora si de alia maliam linguam transferatur ad uerbum. quibusdam qĩsentibꝰ

Expanded text:
te hominem prudentissimum non intellexisse artem expositionis meae. « Quando enim te hominem prudentissimum non intellexisse artem expositionis meae. « Quando enim dico, ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur, ostendo et ea de quibus disputo esse haeretica, et ab alia haeresi discrepare. » Quae sunt ergo duae haereses? Una, quae dicit omnes rationabiles creaturas in Angelos reformari. Altera quae asserit unumquodque in restitutione mundi id fore quod conditum est. Verbi gratia: quia ex Angelis daemones sunt, rursum daemones Angelos fieri: et animas hominum, ita ut sunt conditae, non in Ansententiam, sed inter se haereses comparasse, quarum utramque in Graeco legeram, disputationem meam 483 hoc fine complevi: « Idcirco, ut supra diximus, haec apud nos obscuriora sunt, quia μεταφορικῶς dicuntur in Graeco; et omnis metaphora, si de alia in aliam linguam transferatur ad verbum, quibusdam quasi sentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nium. exquo totum corpus compactum & conglutinatum. ꝑ omnem uin¬
cturam subministrationis. secundum opationem in mensuram unius cu¬
iusq menbri in augmentum corporis in edificitionem sui in caritate. Litis¬
simam origeni expositionem & cosdem sensuo ꝑ diucrsi uerba uolucntem¬
breui sermone constrinximuo. nichil de exemplis & assertionibus iliuo aufe¬
terites. Cumq peruenissemus ad finem. hec subieamuo. lgitur & in resurrectio¬
recomnium qͥño corpus totius eet lesie nec dispersum atq laceratum uerue me
dicuo xp̃s iħo sinaturꝰ aduenerit. Unuo quisq secundum mensuram fidei &
agnitionio filii dei quem ideo agnoscere dr̃. quii pͥus nouerat & postea nosse de¬
sirit suum recipiet locum. & incipiet id esse quod fuerat. ita tamen ut non
sed unum quodq menbrum uixta mensuram & offitium suum ꝑfectum sit
uebi gra. ut angelus refuga id esse incipiit quod creatus est & homo qui fue

Expanded text:
nium, Ex quo totum corpus compactum et conglutinatum per omnem junnium, Ex quo totum corpus compactum et conglutinatum per omnem juncturam subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque membri, augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate , latissimam Origenis expositionem, et eosdem sensus per diversa verba volventembrevi sermone constrinximus, nihil exemplis et assertionibus illius auferentes. Cumque pervenissemus ad finem, haec subjecimus: « Igitur et in restitutione omnium, quando corpus totius Ecclesiae nunc dispersum atque laceratum, verus meus Jesus sanaturus advenerit, unusquisque secundum mensuram fidei et agnitionis Filii Dei quem ideo agnoscere dicitur, quia prius noverat, et postea nosse desivit suum recipiet locum, et incipiet id esse quod fuerat: ita tamen, ut nonsed unumquodque membrum juxta mensuram et officium suum perfectum sit. Verbi gratia, ut Angelus refuga id esse incipiat, quod creatus est: ut homo qui de
Abbreviated transcription (Latin):
os & nͥita repereris. crimen fatebor. Quod in isto loco est peccatum incum Illud
nimiꝵ pro quo supra respondi quare non eos aquibus dicta sunt nominaris.
Suꝑfluum erat ꝑ singula apłi testimonia. eoꝵ nomina ponere:quoꝵ me opu¬
scula trans laturum in p̾fatione signaueram. & tamen iunctam dici.nã corpo¬
re donec ad xp̃m redeat. & in resurrectionis głia corruptum & mortale cor¬
pus in incorruptionem. & immortalitatem commuttet. non absurde intel¬
ligentie est. Unde & apls. Pliser ego inquid homo quis meliberabit de corpo¬
re mortis huius. Corpus mortis appellans ꝙ uiciis & morbis & ꝑturbationibꝰ
ac morti subiaceat. donec cum xp̃o resurgat ingłia. & fragile pͥus lutum exquo¬
quetur feruore sp̃s sancti intestam solidissimam demutans gloriam non na¬
turam. Quintus locus ualidissimus est. in quo exponente illud apłi testimo¬

Expanded text:
os; et nisi ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud os; et nisi ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud nimirum, pro quo supra respondi: quare non eos a quibus dicta sunt, nominarim? Superfluum erat per singula Apostoli testimonia, eorum nomina ponere, quorum me Opuscula translaturum in Praefatione signaveram. Et tamen vinctam dici animam corpore, donec ad Christum redeat, et in resurrectionis gloria, corruptivum et mortale corpus, incorruptione et immortalitate commutet, non absurdae intelligentiae est. Unde et Apostolus: Miser ego, inquit, homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Corpus mortis appellans, quod vitiis et morbis et perturbationibus ac morti subjaceat: donec cum Christo resurgat in gloria, 482 et fragile prius lutum, excoquatur fervore Spiritus sancti in testam solidissimam: demutans gloriam, non naturam. 26. Quintus locus validissimus est, in quo exponentes illud Apostoli testimo
Abbreviated transcription (Latin):
tiro intelligi.ꝙ rome in uincula coniectus hanc epistolam misserit. co tẽpore
quo ad philemonem. & ad colosenses in alio loco seͥptas esse monstrauimus.
uel certe quia inpluris loas lectum est uinculum anime. corpus hoc dici quo
qͣĩ clausa teneatur in carcere. Dicimus ꝓpterca paulum nexibus corporis cohe¬
ceri. nec reuerti & esse cum xp̃o. Ut ꝑfecta ingentes ꝑ eum p̃dicatio compleat.
licet quidim alium sensum in hoc loco introducant.ꝙ paulus p̃destinitus &
Panctificatus ex utero matris sue ad p̃dicationem gentium antequã nasceret᷑.
Poster uinculum carnis acceperit. Et in hoc loco triplicem ut supra expoͥ pͥo
sui inpͥma quidem quid m uideretur. In sccunda quid origenes asscreret. In ter¬
cia quid apollinaris contra illius uadens dogma sentiret. lege grecos comentiri¬

Expanded text:
tyrio intelligi, quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit, eo tempore tyrio intelligi, quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit, eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et Philippenses, in alio loco scriptas esse monstravimus. Vel certe, quia in plurimis locis lectum est vinculum animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur in carcere, dicimus propterea Paulum corporis nexibus coerceri, nec reverti, et esse cum Christo, ut perfecta in Gentes per eum praedicatio compleatur: licet quidam alium sensum in hoc loco introducant, quod Paulus praedestinatus et sanctificatus ex utero matris suae ad praedicationem Gentium antequam nasceretur, postea vincula carnis acceperit. » Et in hoc triplicem, ut supra, expositionem posui. In prima, quid mihi videretur; in secunda, quid Origenes assereret; in tertia, quid Apollinarius contra illius vadens dogmata sentiret. Lege Graecos Commentari
Abbreviated transcription (Latin):
nias sectaturum etiam calumpnie uerba uictassem. Grande crimen si ori¬
genem diligentem dici esse lectorem. Cauus septuagĩta libros interp̃tatꝰ
sum. quem in celum laudibus tuli. pro quo compulsus sum ant biennium
breui libello tius contra me p̃coniis respondere. Eedesuꝵ magrm̃n ame eẽ dic¬
tum origenem in tuis laudibus obicis. & putas ꝙ ꝑtimescere debeam si dili¬
gentem lectorem medixisse inimicus accuses. Solemus & negotiatores par¬
cissimos & frugi seruos & molestos pedagogos. & argutissimos fures dilige
tus rep̾hensionis locus exordium secundi libri possidet. in quo pauli testimo¬
nium exposuimus. Huius rei grã ego paulus uinctus ihũ xp̃i ꝓ uobis gentibus.
Et qr ꝑselocus ip̃e manifestus est eam tantum partem ponam explanationis q̃
patet calumpnie: uinctum iħu xp̃i paulum esse pro gentibus. potest & de mar¬

Expanded text:
nias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Orinias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere . Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligetus reprehensionis locus, exordium secundi libri possidet, in quo hoc Pauli testimonium exposuimus: Hujus rei gratia ego Paulus vinctus Jesu Christi pro vobis gentibus ; et quia per se locus ipse manifestus est, eam tantum partem ponam explanationis, quae patet calumniae: « Vinctum Christi Jesu Paulum esse pro Gentibus, potest et de mar
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa & tñ in angelica psistere dignitate. Nec de angelis homines ficĩ
quo dicente apło. ut ostenderet in seculis suꝑ uenientibus habundantes diui
tias glorie sue in bonitate suꝑ nos in domino ihu nos triplicem expositio¬
nem posiumus. In pͥma quid nobis uderetur in secunda quid origenes
opponeret. In tertia quid appollinaris simpłr explinaret. Quoꝵ si nomina
non posui. agnoste uerecundie mee. Non debui eos carpere quos imitabar ex
parte. & quoꝵ in litinam linguam sententias transferebam. Ded dixi. Qui
diligens lector est statim requiret & dicet. Et rursus in fine.Alius non hoc qđ
ait ut offenderet in scculis suꝑuenientibus habundantes diuitias gr̃ẽ ad illĩ
intelligentiam transfert. Ecce inquies sub diligentis ꝑsonalectoris. origenis
sententias explicasti. Fateor errorem.non diligentem dicere debui sed
blasfemum. Quod si fecissem. & aliqͦ scissem u̾aticinio te istius modi ue¬

Expanded text:
diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitate: nec de Angelis homines fieri, diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitate: nec de Angelis homines fieri, quod dicente Apostolo: Ut ostentias gratie sue: in bonitate super nos in Christo nem posuimus. In prima quid nobis videretur: in secunda quid Origenes opponeret: in tertia quid Apollinarius simpliciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi nae
Abbreviated transcription (Latin):
totamq paluti deseptionem ꝓ quim diuersa misterioꝵ dei offitia demonꝰ¬
stibam uddidi. Et put. inius deum deoꝵ. dnm dominoꝵ regemq regnantiũ.
simplici tantum ministerio esse contentum. Quomodo enim dr̃ archange
luo qui por est angeloꝵ sic pͥncipatus potestas & dominatio non appellat᷑ur.
nͥ subiectos aliquos habeat. & inferiores gradus. Sin autem putat id circo me
origenem sequi quia ꝓfectus & honores. & iscensiones & descensiones. Inere¬
menta & immunitiones in expositione mea posui. Saat multum interesse
de angelis seraphin & cherubin dicere demonies & homines fieri quod af¬
firmat᷑ origenes &x ipos inter se angelos diuersa officioꝵ genera esse sortitos.
qđ ecdesienon repugnat. quomodo inter homines ordo dignitatum exli¬
habeit ordinem suum & tñ omnes homines sint &inter ingelos merita ẽẽ

Expanded text:
totamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei officia demontotamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei officia demonstrabam, addidi: « Et putamus Deum, Dominum dominorum, regemque regnantium, simplici tantum ministerio esse contentum? » Quomodo Archangelus non dicitur, nisi qui prior est Angelorum: sic Principatus et Potestates et Dominationes non appellantur, nisi subjectos aliquos habeant et inferioris gradus. 480 Sin autem putat idcirco me Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones et descensiones, incrementa et immunitiones, in expositione mea posui; sciat multum interesse de Angelis et Seraphim et Cherubim dicere, daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae non repugnat. Quomodo et inter homines ordo dignitatum ex lahabeat ordinem suum; et tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ displiceret ostendi. Ex quo etiam si in ceteris aliquid hẽticum monstra¬
sibi p̾fcit calum pniam ponan breuitei. in cotestimonio ubi pauluo loꝗtur¬
sederc eum fatiens ad dexteram suam in celestibus suꝑ omne pͥncipatum &&
pocest item & uirtutem & domiationem. & omne nomen quod nomina¬
pur non solum in hoc seculo sed etiam in futuro. post multiplicem expositi¬
onemtũ ad ministroꝵ dei offitia ꝑuenissem. & de pͥncipatibus ac potestati¬
dus &ututibus & dominationibus dicetem. Etiam hoc addidi M ecesse c̃
tudire roborentur. Que distributiones offitioꝵ non solum in pñtiaꝵ sed
etiam in faturo seculo erunt. ut ꝑ singulos profectus & honores. ascensioẽs
etiam & desconsiones uel crescit aliquis uel decrescat. & sub alia atq alia po¬
testate uirtute pͥncipatu. & dominatione fiat. & post exemplum tercii regio

Expanded text:
mihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam si in caeteris aliquid haereticum monstramihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam si in caeteris aliquid haereticum monstrasui praefert calumniam, ponam breviter. In eo testimonio ubi Paulus loquiSedere eum faciens ad dexteram suam in coelestibus, super omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, et omne nomen quod nominatur, non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro ; post multiplicem expositionem, cum ad ministrorum Dei officia pervenissem, et de principatibus ac potestatibus et virtutibus ac dominationibus dicerem, etiam hoc addidi: « Necesse etudine roborentur. Quae distributiones officiorum, non solum in praesentiarum, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus et honores, ascensiones et descensiones, vel crescat aliquis, vel decrescat, et sub alia atque alia potestate, virtute, principatu, et dominatione fiat. » Et post exemplum terreni regis,
Abbreviated transcription (Latin):
culati. hoc est qui sancti & immaculati antea non fuimus ut postea essemu
ꝙ & de peccatoribus ad meliora conuersis.dici potest. & stabit illa sententia.
non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. idest in tota uita sua in
omni quo inmundo isto uersatus est tempore. Quod quidem ita intellec¬
tum & aduersum cum facit. qui ante ꝙ̃ mundus fieret animas dicit dectas
mus elliguntur paulus & qui cius similos sunt. qr erant sancti & immacu¬
lati. Ded eliguntur & p̃destinantur in consequenti uita ꝑ omnia atq uirtu¬
teo sancti & immaculati fiant. Et audet quisꝙ post huiusmodi sententia
origenis herescos me accusare. Dctem & octo anni sunt ex quo istos dicti¬
ui libros eotempore quo origenis nomen Florebat in mundo quo ꝑiatcon
illius opus latine aures ignorabant. & tñ ꝓfossus sum fidem intim & qd

Expanded text:
culati: hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. culati: hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest; et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens ; id est, in tota vita sua, in omni quo in mundo isto versatus est tempore. Quod quidem ita intellectum, et adversum eum facit, qui antequam mundus fieret, animas dicit esse elmus eliguntur Paulus, et qui ei similes sunt, quia erant sancti et immaculati: sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes, sancti et immaculati fiant. Et audet quisquam post hujusmodi sententiam, nos Origenis haereseos accusare? Decem et octo ferme anni sunt, ex quo istos dictavi libros, eo tempore quo Origenis nomen florebat in mundo; quo περὶ Ἀρχῶν, illius opus, Latinae aures ignorabant: et tamen professus sum fidem meam; et quid
Abbreviated transcription (Latin):
quid dixerim. Alius uõ qui deum iustum conatur ostendere. Conatur inquã¬
ostendere non ostendit. Sin autem in eo scandalum pateris quare latissimam
origenis disputationem breui sermone comprehenderim & lectoꝵ sensum
eius aꝑuerim. atq ex eo tibi occultus illius uideor esse sectator. qr nichil ab co
dictum pretermisserim uidene id cirto hoc fecerim. ut nram calumpniam de¬
clinarem. ne me diceretis que ab eosunt fortiter dicta tacuisse. & illud in
greco robustius disputare. Posui gͦ oĩa licet breuius que in greco reperi.ut nichil
haberent discipuli cius noui qđ litinoꝵ auribus ingererent. Facilus enim no¬
ta ꝙͣ repentina contemnimus. Exposita autem interptatione ciuo quid in fine
dixerimus ausculta. Non enim ait paulus clegit nos ante constitutionem mũ¬
di cum essemus sancti & immaculati. Sed elegit nos ut essemus sancti & ĩma¬

Expanded text:
quid dixerim: Alius vero, qui Deum justum conatur ostendere: conatur quid dixerim: Alius vero, qui Deum justum conatur ostendere: conatur ostendere, inquam, non ostendit. Si autem in eo scandalum pateris, quare latissimam Origenis disputationem brevi sermone comprehenderim, et lectori sensum ejus aperuerim; atque ex eo tibi occultus illius videor esse sectator, quia nihil ab eo dictum praetermiserim, vide ne hoc idcirco fecerim, ut vestram calumniam declinarem, ne me diceretis quae ab eo fortiter sunt dicta, tacuisse, et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet brevius, quae in Graeco reperi, ut nihil haberent discipuli ejus novi, quod Latinorum auribus ingererent. Facilius enim nota, quam repentina contemnimus. Exposita autem interpretatione ejus, quid in fine capituli dixerimus, ausculta: « Non enim ait Apostolus, elegit nos ante constitutionem mundi, cum essemus sancti et immaculati: sed elegit nos ut essemus sancti et imma
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sumus. Et q comentatoris offitium est multoꝵ sententias ponere & hoc me
facturum in p̃fatione ꝓmisseram. etiam origenis absq inuidia nominis eius ex¬
planationem posui licens. Alius uõ qui deu̾m istum conatur ostendere qa nõ
ex pre iuditio sententic sue sed ex merito clector unumquẽq eligat dicit. Ante
biles creaturas. in quibus & aias que ob quasdam causas soli deo notas dciecte
sint deorsum in uallem istam lacrimaꝵ in locum afflictionis & peregrinatiois̃
nr̃e. in quo sanctus constitutus orabat ad sedem pͥstinam reuerteretur dicens.:
Hleu mͥ quia incollatus ieus ꝓlongatus est. habitaui cum habitantibus cedir
multum peregrinata est anima mea. Et apłs. Miser ego homo quis melibera¬
bit de corpore mortis huius. melius est reuerti & esse cum xp̃o. Et alibi. Anteꝙ
humiliarer ego pectaui. & cetera his similia que longum est seͥbẽ. Aĩaduerte

Expanded text:
cuti sumus. Et quia Commentatoris est officium, multorum sententias ponere, et hoc me cuti sumus. Et quia Commentatoris est officium, multorum sententias ponere, et hoc me facturum in Praefatione promiseram, etiam Origenis, absque invidia nominis ejus, explanationem posui, dicens: 478 « Alius vero, qui Deum justum conatur ostendere, ex praejudicio scientiae suae, sed ex merito electorum unumquemque eligat, dicit, ante biles creaturas, in quibus et animas, quae ob quasdam causas, soli Deo notas, dejectae sint deorsum in vallem istam lacrymarum, in locum afflictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est! habitavi cum tolus: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Et, Melius est reverti, et esse cum Christo . Et alibi: Antequam humiliarer, ego peccavi , » et caetera his similia, quae longum est scribere. Animadverte
Abbreviated transcription (Latin):
cro crimen agnoscam. & ineum erit quod alienum non fuit. Iamen ne rursũ
udear cauillari. & hac excusationis scropha gradum non audere conferre. po¬
nam ip̃a testimonia que uocantur in crimenꝰ. In pͥmo statim uolumine testimo¬
nium pauli in quo loquitur. Sicut clegit nos in ip̃o ante constitutionem mũ¬
di. ut essemus sancti & immaculati coram ip̃o sic interp̃tati sumus ut clectio¬
nem non uixta origenem coꝵ diceremus qui pͥus fuerant. sed ad dei p̃scienti¬
am referemus. deni q diximus. Quod autem electos nos ut essemus sancti & in¬
maculati coram ip̃o. hoc est deo ante fabricam mundi testatus est. ad p̃scientiam
dei ptinet distitio. cui omnia iam futura facta sunt. & ante ꝙ fiant uniuersa sunt
nota. sicut & paulus ipẽ p̃destinitur in utero matris sue. & ieremias in uulua san¬
ista nullum crimen est & origene dicente contraria. nos ecclesiasticum sensum se¬

Expanded text:
ero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus ero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus videar cavillari, et hac excusationis stropha, gradum non audere conferre, ponam ipsa testimonia, quae vocantur in crimen. 22. Commentatnium Pauli, in quo loquitur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus sancti et immaculati coram ipso , sic interpretati sumus, ut electionem non juxta Origenem, eorum diceremus, qui prius fuerant; sed ad Dei praescientiam referremus. Denique diximus: « Quod autem electos nos, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi, testatus est, ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota. Sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae; et Jeremias in vulva sanista nullum crimen est: et Origene dicente contraria, nos Ecclesiasticum sensum se
Abbreviated transcription (Latin):
fuero necessitati det ueniam. Non enim alterum accuso sed ine nitor dessen¬
dere & obiectam herescos calumpniam reffutare: In epła pauli ad ephesios tria
origenes scripsit uolumina. didimus quoq & appollinaris ꝓpͥa opuscula condi¬
dderut quos ego uel transferens. uel imitans. quid in ꝓlogo eiusdem operis scp¬
serim subitiam. Illud quoq in prefatione commoneo ut scutio origenem tria x¬
uolumina in hanc epłam conseͥpsisse. quem & nos exparte secuti sumus. apolli¬
narem etiam & didimum quosdam comentariolos edidisse: equibus licet pau¬
ca decerpsimus. & non nulla que nobis uidebantur adiecimuo siue subtraximꝰ.
ut studiosus statim in pͥnꝰ lector agnoscat. hoc opus uel alienum esse uel nostrũ.
Quicꝗd ergo in explanatione huius eple uitii potuerit demonstrari siego illd
in geccis uoluminibus unde in litinum uertisse me dixi ostendere non potu¬

Expanded text:
fuero, necessitati det veniam. 477 Non enim alterum accuso; sed me nitor defenfuero, necessitati det veniam. 477 Non enim alterum accuso; sed me nitor defendere, et objectam haereseos calumniam refutare. In Epistolam Pauli ad Ephesios, tria Origenes scripsit volumina. Didymus quoque et Apollinarius propria opuscula condidere. Quos ego vel transferens, vel imitans, quid in Prologo ejusdem operis scripserim, subjiciam: « Illud quoque in Praefatione commoneo, ut sciatis Originem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus: Apollinarium etiam, et Didymum quosdam Commentariolos edidisse. Ex quibus licet pauca, decerpsimus; et nonnulla quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus: ut studiosus statim in principio lector agnoscat, hoc opus vel alienum esse, vel nostrum . » Quidquid ergo in explanatione hujus Epistolae vitii potuerit demonstrari, si ego illud in Graecis voluminibus, unde in Latinum vertisse me dixi, ostendere non potu
Abbreviated transcription (Latin):
non licebit disputare de uerbio. & in commentarioꝵ opere latinos docere qđ
abhercticis didici. Nisi & ꝓlixum cẽt & redoleret gloriolam. iam nunc tibi ostẽ¬
derem quid utilitatis habeat magr̃oꝵ limina terre. & artem ab artificibus discẽ
& uideres quanta silua sit apud hebreos ambiguoꝵ nominum atq uerboru
Queres diuerse interp̃tationi materiam p̾buit. dum unusꝗsq inter dubia ꝙ
sibi consequentius iudetur hoc transferre. quid ad peregrina temitto. Reuol¬
ue aristotilem & alex andrum aristotilis uolumina disserentem & quanta ambi¬
ouoꝵ sit copia eoꝵ lectione cognosces ut tandem desinas amicum tuum in corep̃
meus de comentariis ad ephesios quedam ab co reprehensa narrauit. & pauca
ex his memorie tradidit mͥq ip̃a de monstrauit loca. non debeo subterfugere.
ques oq lectorem ut si paululum in ꝓponendis & diluendis criminibus longior

Expanded text:
non licebit disputare de verbis, et in Commentariorum opere Latinos docere, non licebit disputare de verbis, et in Commentariorum opere Latinos docere, ab Hebraeis didici? Nisi enim et prolixum esset, et redoleret gloriolam, jam nunc tibi ostenderem, quid utilitatis habeat magistrorum limina terere, et artem ab artificibus discere: et videres quanta silva sit apud Hebraeos ambiguorum nominum atque verborum. Quae res diversae interpretationi materiam praebuit: dum unusquisque inter dubia, quod sibi consequentius  Al. convenientius videtur, hoc transfert. Quid ad peregrina te mitto? Revolve Aristotelem, et Alexandrum Aristotelis volumina disserentem; et quanta ambiguorum sit copia, eorum lectione cognosces: ut tandem desinas amicum tuum in eo reprmeus, de Commentariis ad Ephesios quaedam ab eo reprehensa narravit, et pauca ex his memoriae tradidit, mihique ipsa demonstravit loca, non debeo subterfugere: quaesoque lectorem, ut si paululo in proponendis et diluendis criminibus longior
Abbreviated transcription (Latin):
& barin. & barrabas. triticum quoq & spicarum. fasciculus. & electus ac purꝰ
Quid gͥ peccaui si uerbum ambiguum diuersa interp̃tatione conuerti. &
ꝙ in commentariolis ubi libertas est disserendi dixeram adorate filium. in
ip̃o corpore neiolentus uiderer interpres. & iud aicc calumpnie locum dare:
dixeram adorate pure. siue electe. Quod aquila quoq & simmachus transtu¬
lerunt. Quid hoc ecclesiastice fidei nocet si doceatur lector quot modis apud
hebreos unus uersiculus explanetur. Origeni tuo licet tractare de metenpsisosei
innumerabiles mundos introducere & rationabiles creaturas aliis atq aliis ue¬
stire corporibus. xp̃mq dicere sepe passum. & sepius esse passurum. & quod se¬
ut hereticum martirem. de origenis libris hereticoꝵ adulterio mentiaris mͥ

Expanded text:
us, et Barhiesu, et Barrabas. Triticum quoque, et spicarum fasciculus, et electus, 476 ac purus. us, et Barhiesu, et Barrabas. Triticum quoque, et spicarum fasciculus, et electus, 476 ac purus. Quid igitur peccavi, si verbum ambiguum diversa interpretatione converti? et qui in Commentariolis, ubi libertas est disserendi, dixeram, adorate filium; in ipso corpore, ne violentus viderer interpres, et Judaicae calumniae locum darem, dixerim, adorate pure, sive electe: quod Aquila quoque et Symmachus transtulerunt. Quid ergo Ecclesiasticae fidei nocet, si doceatur lector, quot modis apud Hebraeos unus versiculus explanetur? 20. Origenis errores. --Origeni tuo licet tractare de μετεμψυχώσει, innumerabiles mundos introducere, et rationabiles creaturas aliis atque aliis vestire corporibus, Christumque dicere saepe passum, et saepius passurum, ut quod setatem, ut de haeretico martyrem, de Origenis libris haereticorum adulteria mentiaris: mihi
Abbreviated transcription (Latin):
bus patet. Et reuera ignoscendum est ei.si ignoret linguehebraice ueritatem. q
interdum & inlitinis hesitat. Nescii ut uerbum de uerbo interpreter. catafian
sum. ut dicerem ad orate. Quia enim qui adorant solent deosculari manum
& capita submittere: quod sebeatus iobclementis & ydolis fecisse negit dicẽs.
si uidi solem cum fulgeret. & lunam insedentem clarc &letatum est in abscõ¬
dito cor ineum. & osculatus sum in manum menn ore meo. que est iniꝗtas
maxima. & negaꝰ contra deum altissimuum. & hebrei uix̃ lingue sue ꝓpͥctatẽ
de osculationem ꝓueneratione ponunt. id transtuli quod ip̃i intelligunt.qͦꝵ
uerbum est bar. Bar aũt apud illos diuersa significat. dr̃ enim & filius. ut ẽ
illud bariona. filius columbe. & bartholomeus filius tholomey. & barthimeꝰ.

Expanded text:
bus patet. Et revera ignoscendum est ei, si ignoret linguae Hebraicae veritatem, qui bus patet. Et revera ignoscendum est ei, si ignoret linguae Hebraicae veritatem, qui interdum et in Latinis haesitat. NESCU, ut verbum de verbo interpreter, καταφιλήσsum, ut dicerem, adorate. Quia enim qui adorant solent deosculari manum, et capita submittere quod se beatus Job elementis et idolis fecisse negat, dicens : Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare: et laetatum est in abscondito cor meum, et osculatus sum manum meam ore meo, quae iniquitas maxima est, et negatio contra Deum altissimum , et Hebraei juxta linguae suae proprietatem, deosculationem pro veneratione ponunt, id transtuli, quod ipsi intelligunt, quorum verbum est. BAR autem apud illos diversa significat. Dicitur enim et filius, ut est illud: Barjona, filius columbae, et Bartholomaeus, filius Tholomaei, et Barthimae
Abbreviated transcription (Latin):
xit. & in pͥmis patriarcham iacob quem legimus benelictiones patris artifici¬
oso impetrasse mendatio. Ex quo ꝑspicuum est ꝙ nisi ita mentiti fuerimus
ut magnum nobis aliquod ex hoc queratur bonum. iudicandi sumus qͣĩ
inimici eius qui ait. Ego sum ueritas. Origenes seͥpsit ħ negare non possu¬¬
mus. Scripsit in his libris quos ad ꝑfectos & ad discipulos loquebatur. docet¬
q magrõs mentindum. discipulos autem non debere mentiri. Qui gͦ bñ mẽ¬
titur. & absq ulla uerecondia quicquid in bucam uenerit confingit in fratres.
p̾tans ꝓ eo ꝙ legimus in latino apprchendite disciplinam. & in hebraico uo¬
lumine septum est ne stubar. dixerim in commentariolis. adorate filium &
rursum omne ꝑ psalterium in romanum uertens sonum qi immemor ex¬
positionis antique posuerim adorate pure qđ utiq sibi esse contrarium omni¬

Expanded text:
xit. Et in primis Patriarcham 475 Jacob, quem legimus benedictiones patris artificixit. Et in primis Patriarcham 475 Jacob, quem legimus benedictiones patris artifici impetrasse mendacio. Ex quo perspicuum est, quod nisi ita mentiti fuerimus, ut magnum nobis ex hoc aliquod quaeratur bonum, judicandi simus, quasi inimici ejus, qui ait: Ego sum veritas . » Haec Origenes scripsit, negare non possumus: scripsit in libris, quos ad perfectos et ad discipulos loquebatur: docetque magistris mentiendum; discipulos autem non debere mentiri. Qui ergo bene mentitur, et absque ulla verecundia quidquid in buccam venerit confingit in fratres, pretans, pro eo quod legimus in Latino, apprehendite disciplinam; et in Hebraico volumine scriptum est NESCU BAR, dixerim in Commentariolis meis, adorate filium. Et rursum omne Psalterium in Romanum vertens sonum, quasi immemor expositionis antiquae posuerim, adorate pure: quod utique sibi esse contrarium omni
Abbreviated transcription (Latin):
pximo suo. non debemus dicere:quis est meus ꝓximus. Sed considerare
quomodo pħus caute dixerit. deo indecens & inutile esse mendatium. homi¬
nibusq interdum utile. & ꝙ ne ꝓ dispensatione quidem putandus sit deus
aliqñ mentiri. Si autem comodum audientis exegerit uerbis loquatur am¬
biguis. & per enigmata que uult ꝓfert. ut &ueritatis apud deum dignitas
conseruetur. & ꝙ noxium esse poterat. Sinundum ꝓferretur in uulgus. qͦ¬
dam tecto uelamine proferatur. Homo autem cui in cumbit necessitas mẽ¬
tiendi. diłr attendat. ut sic utatur interdum mẽdatio. quomodo condimẽ¬
to atq medicamine: ut seruet mensuram eius ne excedat terminos. quibꝰ
usa est udit contra holofernem & uicit eum prudenti simulatione uerboꝵ.
imitetur hester que arcaxersis sententiam. diu tacita gentis ueritate corre¬

Expanded text:
e cum proximo suo , non debemus dicere, quis est proximus meus? sed considerare e cum proximo suo , non debemus dicere, quis est proximus meus? sed considerare quomodo philosophus caute dixerit: Deo indecens et inutile esse mendacium, hominibus interdum utile; et quod ne pro dispensatione quidem putandus sit Deus aliquando mentiri. Sin autem commodum audientis exegerit, verbis loquitur ambiguis et per aenigmata quae vult, profert: ut et veritatis apud eum dignitas conservetur: et quod noxium esse poterat, si nudum proferretur in vulgus, quodam tectum velamine proferatur. Homo autem, cui incumbit necessitas mentiendi, diligenter attendat, ut sic utatur interdum mendacio, quomodo condimento atque medicamine; ut servet mensuram ejus, ne excedat terminos, quibus usa est Judith contra Holofernem, et vicit eum prudenti simulatione verborum. Imitetur Esther, quae Artaxerxis sententiam, diu tacita gentis veritate corre
Abbreviated transcription (Latin):
tes mordentium quatit. & miramur sumꝑitoꝵ libri lectorem inueniant.
Indignatur quare origenistas seͥpscrim mendatioꝵ Inter se orgiis federaxi.
Nommaui librum in quohoc seͥptum legerim. idest sextum scromatum ori¬
genis. in quo plactonis sentẽtia dogma nostrum componens. Ita loꝗtur plato in
tercio de republica libro. Ueritas quoq sectanda magnopere est. Si enim utpau¬
minibusq utileut utantur eo qĩ condimento atq medicimine: nulli dubium
est. quin huuscemodi licentia medicis dandi sit. & ab imprudentibus re¬
mouenda. Uerum inquid asseris. Ergo pͥncipes uerbum si quibus & aliis hoc
conceditur. oportet aliqñ mentiri. uel contra hostes uel pro patria & ciuibus
aliis uero qui uti mendatium. nesciunt aufferendum est omne mẽdatium.
Origenes. Et nos gͥillius precepti memores. loquimini ueritatem un ulꝗsq

Expanded text:
tes mordentium quatit: et miramur si imperitorum libri lectorem inveniant? 18. tes mordentium quatit: et miramur si imperitorum libri lectorem inveniant? 18. Indignantur quare Origenistas scripserim inter se orgiis mendaciorum foederari. Nominavi librum, in quo hoc scriptum legerim; id est, sextum Stromateon Origenis, in quo Platonis sententiae, nostrum dogma componens, ita loquitur: Plato in tertio de Republica libro: « Veritas quoque sectanda magnopere est. Si enim, ut pauminibus quandoque utile ut utantur eo quasi condimento atque medicamine; nulli dubium est, quin hujusmodi licentia medicis danda sit, et ab imprudentibus removenda. Vera, inquit, asseris: ergo principes urbium, si quibus et aliis hoc conceditur, oportet aliquando mentiri, vel contra hostes, vel pro patria et civibus. Ab aliis vero qui uti mendacio nesciunt, auferendum est omne mendacium. » Origenes: « Et nos igitur illius praecepti memores: Loquimini veritatem unusquisqu
Abbreviated transcription (Latin):
in erudite prudentie remanent. ꝙ nolunt discere ꝙ ignorant. nec oratium
udunt commonentem. Curnescire pudet praue quam discere male. loquit᷑
& sapientia quam sub nomine salomonis legimus. In maliuolam anima
non introibit sapientia. nec habitabit in corpore subdito peccatis. Sp̃s enim
sanctus discipline effugiet fictum sue dolum & recedet a cogitationibus in cen¬
satis. Alud est si uulgi lectione contenti. doctoꝵ aures despitiunt. & contem¬
nũt illud ellogium quo procax imꝑitia denotatur. Non tu ind
te solebas stridenti miserum stipula disꝑdere carmen.qi non cirratoꝵ turba
milesia in scolis figmienta decantent. & testamentum bessoꝵ cachimio mẽ¬
bra concutiat. atq inter scurraꝵ epłas. nuge istius modi frequententur. Coti¬
die in plateis fictis arriolus stultoꝵ nates uerberat. & obtorto scipione den¬

Expanded text:
inerudite sapientes remanent, dum nolunt discere quod ignorant. Nec Horatium inerudite sapientes remanent, dum nolunt discere quod ignorant. Nec Horatium audiunt commonentem: Cur nescire pudens prave, quam discere malo? Loquitur et Sapientia, quam sub nomine Salomonis legimus: In malevolam animam numquam intrabit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Spiritus enim sanctus eruditionis fugiet dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Aliud est, si vulgi lectione contenti, doctorum aures despiciunt; et contemnunt illud elogium, quo procax imperitia denotatur: . . . . . . . Non tu in triviis, indocte, solebas, Stridenti miserum stipula disperdere carmen? Quasi non cirratorum turba Milesiarum in scholis figmenta decantet: et testamentum Suis, Bessorum cachinno membra concutiat, atque inter scurrarum epulas, nugae istiusmodi frequententur. Quotidie in plateis fictus hariolus stultorum nates verberat, et obtorto 474 scorpione den
Abbreviated transcription (Latin):
instar tui sententias corruentem. nunꝙ̃ aliquid responderet ꝓ tribunali. cũ¬
festus diceret. in sanis paule. in sanis. multe te litere ad insaniam conuertũt.
lu qui in latinis musitas. & testudineo gradu moueris potiusꝙ̃ inaedis. uł
grece debos se̾bere ut apud homines greci sermonis ignaros. aliena scut uidcario
ud si latina temptaucris. ante audire gramaticum. scrule manum subtrabẽ
& inter pariuilos it meteron artem loquendi discere quamuis cresos ꝗo spiret
& darios. littere marsupium non sequuntur sudores comite sunt & laboris
sotie. ieiunioꝵ non saturitatis continentie non luxurie. Demostenes plus
olei ꝙ̃ uini expendisse dr̃. & omnes opifices nocturnis semꝑ uigiliis ꝑuenisse:
Quod ille in una littera fecit expͥmenda. ut a conoro disceret. tu in me crimi¬
niris quarc homo ab homine hebreas litteras didiccrim. Inde est ꝙ quidam

Expanded text:
instar tui sententias corruentem, numquam pro tribunali instar tui sententias corruentem, numquam pro tribunali Festus diceret: Insanis, Paule: insanis: multae te litterae ad insaniam convertunt . Tu qui in Latinis mussitas, et testudineo gradu moveris potius, quam incedis: vel Graece debes scribere, ut apud homines Graeci sermonis ignaros, aliena scire videaris: vel si Latina tentaveris, ante audire Grammaticum, ferulae manum subtrahere, et inter parvulos ἀθηνο γέρον artem loquendi discere. Quamvis Craesos quis spiret t Darios, litterae marsupium non sequuntur. Sudoris comites sunt et laboris: sociae jejuniorum, non saturitatis: continentiae, non luxuriae. Demosthenes plus olei quam vini expendisse dicitur, et omnes opifices nocturnis semper vigiliis praevenisse. Quod ille in una littera fecit exprimenda, ut a cane rho disceret, tu in me criminaris, quare homo ab homine Hebraeas litteras didicerim. Inde est quod quidam