comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aculus correctionem significat pastoralem. Propter
quod a consecratore dicitur consecrato. Accipe bacu
mecdio. retortus in summo: designat quod pontifex
debet pungere pigros. regere debiles. celligere uagos.
Quod uno carmine quidam uersificator expressit.
Collige. sustenta. stimula. uaga. morbida lenta. Romanꝰ
autem pontifex pastarali uirga non utitur. pro eo qđ
beatus prtrus apłs bacłm suum mnisit euchario primo
predicandum ewangłium genti theutonice destina¬
uit. Pui successit in ep̃atu maternus qui per badm
pecri de morte fu̾at resuscitatus. Quem baculum cusq
hodie cum magna ueneratione treuerensis seruat
ecclesia.

Expanded text:
aculus correptionem  al. correctionem significat pastoralem, propter quod a consecratore dicitur consecrato: Accipe baculmedio, retortus in summo, designat quod pontifex debet per eum pungere pigros, regere debiles, colligere vagos. Quod uno carmine versificator quidam expressit: Collige, sustenta, 2 stimula, vaga, morbida, lenta. Romanus autem pontifex pastorali virga non utitur, pro eo quod beatus Petrus apostolus baculum suum misit Euchario primo praedicandum Evangelium genti Teutonicae destinavit. Cui successit in episcopatu Maternus, qui per baculum sancti Petri de morte fuerat suscitatus. Quem baculum usque hodie cum magna veneratione Treverensis servat Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
uinum mittatur in calicem. illud quidem nec
transit in sanguinem: nec sangnini cõmiscetur. sed
acciclentib prioris uini cõmixtum corpori quot sub
eis latet undiq circura funditur: ñ madidans cir¬
tumfusum. Ip̃a tam̃ accidentia uinũ appositum
uidetur afficere. Quod ide conicitur. quia si aqua
pura fuerit apposita. uini saporem assumit. Pontin¬
git gͥ accidentia ꝑmutare subiectum. sicut & subiecti
contingit accidentia ꝑmutare. Cedit quippe natura
miraculo: & uirtus supra consuetudinem operatur.
Quidam autem uoluerunt astruere quod sicut aqͣ
pura per aque benedicte contactum efficitur benedi¬
cta: sic uinũ per satram̃ti contactum. efficitur conse¬
tratum. & transit in sangumem. Quoꝵ assertioni

Expanded text:
inum mittatur in calicem, illud quidem non transit in sanguinem, nec sanguini commiscetur sed accidentibus prioris vini commistum corpori, quod sub eis latet, undique circumfunditur, non madidans circumfusum. Ipsa tamen accidentia unum appositum videntur afficere, quod inde conjicitur, quia si aqua pura fuerit apposita, vini saporem assumit. Contingit accidentia permutare subjectum, sicut subjectum contingit accidentia permutare. Cedit quippe natura miraculo, et virtus supra consuetudinem operatur. Quidam autem voluerunt astruere, quod sicut aqua pura per aquae benedictae contactum efficitur benedicta. Sic vinum per sacramenti contactum efficitur consecratum, et transit in sanguinem, quorum assertioni
Abbreviated transcription (Latin):
celebretut in octauis ñ est festum octauum. Unde
nec in kalendario scribit᷑. nec i eccła pronuntiatur
resurrectionis usq ad festum astensionis. Quidã
rie magdał. dicentes illam apłoꝵ apłam pro eo
quoꝵ cõmemorone simbolum ñ cantatur. ut passi¬
onis &̃ sepulture. qm̃ illoꝵ dierum officium alioꝵ
officioꝵ regłam nori sectatur.

Expanded text:
celebretur in octava, non tamen est festum octavae. Unde nec in Kalendario scribitur, nec in ecclesia pronuntiatur resurrectionis usque ad festum Ascensionis. Quidam riae Magdalenae, dicentes illam apostolorum apostolquorum commemoratione Symbolum non cantatur, ut passionis et sepulturae, quoniam illorum dierum officium aliorum officiorum regulam non sectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quod in simbolo continet᷑. Sc̃oꝵ commnunionẽ. An¬
głoꝵ qui noĩe celi debent intelligi. cũ ra sunbolo di¬
citur. Creatorẽ celi & terre uel factorẽ celi & terre.
Scd̃m illud. In pͥncipio creauit deus celũ & terram
.i. angłicam naturam & mũdanam. Quibdã tn
decantandum. eo quod angłi nũquam habuer̾t
fidem sed speciem. ñ credentes sed agnoscentes. De¬
dicationis eccłaꝵ ad quam respitit illud. Scãm et¬
cłam catholitam. Tunc enini ut ita dicã sc̃ificat᷑

Expanded text:
quod in Symbolo continetur, Sanctorum communionem. Anquod in Symbolo continetur, Sanctorum communionem. Angelorum, qui nomine coeli debent intelligi, cum in Symbolo dicitur, Creatorem vel factorem coeli et terrae, secundum illud: In principio creavit Deus coelum et angelicam et humanam. Quibusdam tamen olum decantandum, eo quod angeli nunquam habuerunt fidem, sed speciem non credentes, sed agnoscentes. Dedicationis Ecclesiarum, ad quam respicit illud, Sanctam Ecclesiam catholicam: tunc enim sanctificat
Abbreviated transcription (Latin):
de quib aliqua mentio fit in simbolo. Uidelicet oib
Ascensione. Pentecoste. Om̃ib festiuitatib beate ma¬
&̾ cõmemoratõne om̃ium scõꝵ. quanquã &̾ ip̾a sit
die innocentum. In qua cantica leticie subticentur
nocentes descenderunt ad inferos. tum etiam quia
ñ loquendo. sed moriendo confessi sunt. In octaua tñ
cantatur ꝓpter resurrectionis głam. quam octaua si¬
gnificat. Infui octauas epiphane. Pasche. Ascensionis.
Penthecostes. Apłoꝵ petri &̃ pauli. & assumptionis
ste. & in festiuitate sc̃i laurentis simbolum ñ cantet᷑:
In octauis tũ eoꝵ tantatur. eo quod infra octauas apło¬
rum ⁊ assũptionis adueniant. Et ob hoc in octauis
sci ioħis prefacio de apłis. & in octauis beati lauren¬
tii p̃fatio de assumptione tantatur. Hoꝵ om̃ium cõ¬
pħie que est festum baptismatis de quo continetur
in simbolo. Confiteor unu̾ baptisma. Cene dñi que
est sollempnitas eucharistie. ad quam respicit illud

Expanded text:
de quibus aliqua mentio fit in Symbolo, videlicet omnibus Ascensione, Pentecoste, omnibus festivitatibus beatae Maet commemoratione Omnium Sanctorum: quanquam et ipsa sit die Innocentum, in qua cantica laetitiae subticentur.h. II: tum quia Innocentes descenderunt ad inferos, tum etiam quia non loquendo, sed moriendo confessi sunt. In octava tamen cantatur propter resurrectionis gloriam, quam octava signat. Infra octavas Epiphaniae, Paschae, Ascensionis, Pentecostes, apostolorum Petri et Pauli, stae, et festivitate sancti Laurentii Symbolum non cantetur, in octavis eorum tamen cantatur, eo quod infra octavas Apostolorum et Assumptionis adveniant, et ob hoc in octavis sancti Joannis praefatio de apostolis, et in octavis sancti Laurentii praefatio de Assumptione cantatur. Horum omnium co quae est festum baptismatis, de quo continetur in symbolo: Confiteor unum baptisma: Coenae Domini, quae est solemnitas Eucharistiae, ad quam respicit illud,
Abbreviated transcription (Latin):
do subiungit. kyrieleysori. Quod interpretatur. Dñe
genera peccatoꝵ. Est autem peccatum origmale. moita¬
le. & ueniale. Noc est serpens. mulier. & uir. Serpens
enim .i. concupistentia. suggent originaliter. Culier
.i. delectatio. comedit uenialiter. Uir .i. ratio. consentit
tortaliter. Item. Est pectatum cogitationis. Iocutiomiᷤ.
& perpetrationis. Cogitacionis in corde. Lotutionis in
ore. Perpetrationis in opere. Hoc est mors in domo.
tatis. Fragilitatis per impotentiam. Simplicitatis.
per ignorantiam. Malignitatis. per inuidentiam.
Hoc est peccatum in patrem. peccatum in filium.
pectatum in spiritum sanctum. Et ideo ditit ad pa
ad spiritum sanctum kyreleyson. Sed ad patrem
a̾ ad sp̃m sanctum. sub eodem tantum uotabulo. quia
pater & sp̃c sanctus sunt eiusdem nature tantum.
do filium uero sub alio. quia filius & si sit eiufdem na¬
ture cum illis. est tamen alteruis. ut gemine gygas sub¬
stantiȩ. Uel ideo dicit hoc nouies ut ordo decimus ex ho¬

Expanded text:
do subjungit: Kyrie eleison, quod interpretatur, Domine, genera peccatorum. Est enim peccatum originale, mortale et veniale: hoc est, serpens, mulier et vir. Serpens enim, id est concupiscentia suggerit originaliter; mulier, id est delectatio comedit venialiter; vir, id est ratio consentit mortaliter. Item est peccatum cogitationis, locutionis, et perpetrationis. Cogitationis in corde, locutionis in ore, perpetrationis in opere; hoc est mors in domo, tatis. Fragilitatis per impotentiam, simplicitatis per ignorantiam, malignitatis per invidentiam. Hoc est, peccatum in Patrem, peccatum in Filium, peccatum in Spiritum sanctum. Et ideo chorus dicitad Spiritum sanctum Kyrie eleison. Sed ad Patrem et Spiritum sanctum sub eodem tantum vocabulo, quia Pater et Spiritus sanctus sunt ejusdem naturae tantum, ad Filium vero sub alio, quia Filius etsi sit ejusdem naturae cum illis, est tamen etiam alterius, ut geminae gigas substantiae. Vel ideo dicitur novies, ut ordo decimus ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
sime sacrabitur cum uerbum ip̃m in et̾na felicitate
gustabit. At ille qui corpus assumpsit & auimã. ut
auimram sanaret & corpus. pigiienta sua ꝓuide cari¬
tatis arte cõposuit. quib litargicam mentẽ egroci.
renonata cotidie sue salutis cõmemoratione. percelle¬
non poterat. Hoc dulcissimo confecto loqͣmine in pa¬
nis agium sacramento consuefaceret sorbillare De¬
ptam ꝓposuit in eduliũ ut per ꝙbũ humanita nis¬
tis inuitaret ad gustum diuinitatis. de qͦ dicit psal¬
nitate nos eresicit. quã spũaliter corde gustamus ita
nos humanicate reficiat: quam corꝑaliter ore come¬
dimus. ut ita de iuisibłib ad inuisibilia. de temꝑali¬
b ad eterna. de terrenis ad celestia. de humanis ad di¬
uina nos tranfferat. Ego sum inquit panis uuuis

Expanded text:
sime satiabitur, cum Verbum ipsum in aeterna felicitate sime satiabitur, cum Verbum ipsum in aeterna felicitate gustabit. At ille qui corpus assumpsit et animam, ut sanaret et animam et corpus, pigmenta sua provida charitatis arte composuit, quibus letargicam mentem aegroti renovata quotidie suae salutis commemoratione percellenon poterat hoc dulcissimo confecto liquamine in panis et vini sacramento consuefacere sorbillare. Cptam proposuit in edulium, ut per cibum humanitatis invitaret ad gustum divinitatis, de quo dicit Psalnitate nos reficit, quam spiritualiter gustamus corde, ita nos humanitate reficiat, quam corporaliter ore comedimus, ut ita de visibilibus ad invisibilia, de temporalibus ad aeterna, de terrenis ad coelestia, de humanis ad divina nos transferat. Ego sum, inquit, panis vivus
Abbreviated transcription (Latin):
menoriam nobis dñs dereliquit. quẽadinodũ si qͥs
peregre proficiscens aliquod pignus. ei quẽ diligit
dereliquit. ut quotiens illud aspexerit: ip̃ius debe¬
at amicitias memorari. quẽ is si ꝑfecte dilexit ab q
magno fletu uel desiderio nequit illud aspicere.
Ideoq saluator hoc institint sacramentum. ut quia
uenerat hora eius qua de mundo transiret ad patrẽ
quo uadis : Respondit. Quo ego uado mͦ sequi ñ
potes. Competentem illis hereditatẽ conscribens. ui¬
sibilem sui memoriam cõmendaret. Hoc inquit
facite in nieam cominemoronem. Non enĩ solam
scripturaꝵ cõmonitionem ad hoc sufficere udica¬
bat. qui litargicũ uenerat egrotum sanare. Quo¬
ta namq pars nr̃i capud illud quod in eiringłio¬
tam optimis unguentis flagrat antidotũ. uerbũ
quod erat in principio apuo deũ. Percqd om̃ia fa¬
cta sunt. quodq caro factum est. ⁊ habitauit in
nobis. Nam illud quidem ruminare medela
& soluis mentis est pabłm. quo tunc anima plenis¬

Expanded text:
memoriam Dominus nobis dereliquit, quemadmodum si quis peregre proficiscens aliquod pignus ei quem diligit derelinquat, ut quoties tunc illud aspexerit, ipsius debeat amicitias memorari, quoniam is si perfecte dilexerit, absque magno fletu vel desiderio nequit illud aspicere. Ideoque hoc Salvator instituit sacramentum, ut quia venerat ejus hora qua de mundo transiret ad Patrem,quo vadis? Respondit: Quo ego vado, me sequi non potes ibid.. Competentem illis haereditatem proscribens, visibilem sui memoriam commendarat. Hoc, inquit, facite in meam commemorationem. Non enim solum Scripturarum commemorationem ad hoc sufficere judicabat, qui letargicum venerat aegrotum sanare. Quanta namque pars nostri capit illud quod in Evangelio optimis unguentis fragrat, antidotum Verbum, quod erat in principio apud Deum, per quem omnia facta sunt quodque caro factum est, et habitavit in nobis Joan. I. Nam illud quidem ruminare, medela t solius mentis pabulum, quo tunc anima plenis
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia ꝑ gustum homo mortem uicurrit: per gustũ
quoq uitam acquirit. quatimis unde mors oueba¬
tur. inde uita resurgeret. Dictũ est quippe de illo.
Quacumq die comederis. morte moueris. Dicitur
autem de isto. Si qͥs manducauerit ex hoc pane ui¬
uet meternum. Pyb ille mortalis pependit in li¬
gno scientie boni &eꝰ mali. Cyby iste uitalis pependit
in ligno uite quod est in medio paradysi. Illud fu¬
it lignum iuobedientie. ad quod homo manus
extendit. ut fieret sicut deus. iuxta quod illi serpens
ꝓmiserat. Eritis sicut dii scientes bonum &̾ malũ
Istud autẽ est lignũ obeclientie. in quo deus manuᷤ
extendit factus ut homo. Iuxta quod dicit apłs.

Expanded text:
Et quia homo per gustum mortem incurrit, per gustum quoque vitam acquirit, quatenus unde mors oriebatur inde vita resurgeret. Dictum est quippe de illo: Quacunque die comederis, morte morieris Gen. II. Dicitur autem de isto: Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Cibus ille mortalis pependit in ligno scientiae boni et mali; cibus iste vitalis pependit in ligno vitae, quod est in medio paradisi. Illud fuit lignum inobedientiae ad quod homo manus extendit, ut fieret sicut Deus, juxta quod illi serpens promiserat: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum ; istud autem lignum est obedientiae, in quo Deus manus extendit, et factus est homo, juxta quod dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
oũua sollempnius ꝑaguntur
Diaconis enĩ dextera pontifitis oscłata todicem tur.¬
ewangłii suscipiens de altari. benedictionem postulat
ab ep̃o. qua data ꝓcedit ad pulpitũ. precedentib cero¬
ferariis qui faculas ferunt accensas. & thuribłm cum
incenso. Iam figura mutatur. Ham dẏaconus qui
prius representabat propħam: mͦ representat ewangłi¬
regnum celoꝵ enangłiatur. Puteus altus est sed si
fuerit diligenter erud̾atus. hauriemus aquam in gau¬

Expanded text:
omnia solemnius peraguntur. Diaconus enim dextra pontificis osculata, codicem Evangelii suscipiens de altari, benedictionem postulat ab episcopo, qua data, procedit ad pulpitum praecedentibus ceroferariis, qui faculas ferunt accensas et thuribulum cum incenso Jam figura mutatur; nam diaconus, qui prius repraesentabat prophetam, modo repraesentat evangeliregnum coelorum evangelizatur . Puteus hic altus est, sed si fuerit diligenter eruderatus, hauriemus aquam in gau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ finẽ illoꝵ sine honore. Ecce quomͦ cõputati st̃ int̾
filios dei. & uiter sc̃os sors illoꝵ est. Suppliciũ erit
maloꝵ intueri głam beator. licet forte post fine̾ u¬
uideat głam dei. Talia dicent in infno pecc̃ores.
q̃m spes unpii tanqͣn lanugo est. que a uento
tollitur. ⁊ tanqͣm spinna gͣcilis q̃ a ꝓcella disꝑgi¬
fumus a uento diffusus. & tanꝗͣ me¬

Expanded text:
ati sunt inter filios Dei et inter sanctos sors illorum est’». 2 Supplicium erit malorum intueri gloriam beatorum, licet forte post finem iuvideat gloriam Dei». Talia dicent in inferno peccatores, quoniam «spes impii tamquam lanugo est que a vento tollitur, et tamquam spuma gracilis que a procella dispergifumus a
Abbreviated transcription (Latin):
lib operire nos. Penitebt̃ ad penã: sed ñ conu̾tent᷑
ad ueniã. Iustũ est enĩ ut qͥa noluet̾t cũ potuer̃c̃:
cũ ueluit. ñ possut. D̾edit enĩ eis deus locũ peiiten
flamma dicebat ad abrabã. Rogo te pater ut nut¬
tas latarũ in domũ patͥs mei. habeo enĩ qͥnq fr̃os uͭ n¬
ham respondisset habent moysen ⁊ ꝑpħas. audiant
illos. subiuntit. Non pater abiahã. sed si qͥs ex
mortuis ierit ad eos: penitentiã agent. Agebat
&̾ ip̾e penitentiã in inferno. sed qͥa cognoscebat
illã inutilẽ: rogabat ut ann̾tiaret᷑ hoc fr̃ĩb qͣtinꝰ¬

Expanded text:
tentur ad veniam. Iustum est enim ut qui noluerunt cum potuerunt, cum velint non possint, dedit enim eis Deus locum penitentflamma, dicebat ad Abraham: «Rogo te, pater, ut mittas Lazarum in domum patris mei. Habeo enim quinque fratres, ut tham respondisset: ‘Habent Moysen et prophetas, audiant illos’, subiunxit: ‘Non, pater Abraham: sed si quis ex mortuis ierit ad eos, penitentiam agent’». Agebat et ipse penitentiam in inferno, sed quia cognoscebat illam inutilem, rogabat ut annuntiaretur hoc frat
Abbreviated transcription (Latin):
quibidam tam̃ eccłiis subdyaconus p̃cedit dyaconum
fe̾ns puluillum. quem libro supponat ut molliter se¬
deat. Per pulullũ qui fesso supponit᷑ ad quietẽ: signi¬
ficans uite solatium. ut uideł auditores quasi pro mer¬
cede laboris: preditanti sibi necessaria subrinistrent.¬

Expanded text:
quibusdam tamen ecclesiis subdiaconus praecedit diaconum, ferens pulvillum, quem libro supponat, ut molliter sedeat. Per pulvillum qui fesso supponitur ad quietem, signatur vitae solatium, ut videlicet auditores, quasi pro mercede laboris praedicanti sibi necessaria subministrent
Abbreviated transcription (Latin):
ydolatra seruit simulacro: sic auarus seruit thesauro.
Nam ille cultũ ydolatrie diligenter amplificat. &¬
iste cumulũ pecune libenter augn̾atat. Ille cũ om̃i
diligentia colit simulacrũ. & iste cũ om̃i cura custo¬
dit thesaurum. Ille spem porut in ydolatria. & iste
spem constituit in pecuna. Ille tunet mutilare
suimilacrũ : & iste timet minuere thesaurum. De
dum tardus. ad negandũ frontosus. e
Siqd expẽdit totũ anuttit. tristis. quilus & mo uari¬
rosus. Sollicitus supputat. dubius heret. inuitꝰ uupen¬
dit. magnificat datũ. sed uilificat dandum. Dat ut
lucretur. sed ñ lucratur ut det. largus in alieno. sed
partus in ꝓprio. Gulam euacuat. ut archa adimple¬
at: corpus extenuat. ut lucrũ extendat. Manũ habet
ad dandũ collectam: sed ad recipiendũ porretã. ad
dandũ clausam. sed ad recipiendũ aꝑtam. Porro sub¬
stantie iniustoꝵ sicut fluuius siccabunt᷑. quia qui
male congregat: cito dispergit. Iustũ iudicium ut

Expanded text:
idololatra servit simulacro, sic et avarus thesauro. Nam ille cultum idololatriae diligenter amplificat, et iste cumulum pecuniae libenter augmentat. Ille cum omni diligentia colit simulacrum, et iste cum omni cura custodit thesaurum. Ille spem ponit in idololatria, et iste spem constituit in pecunia. Ille timet mutilare simulacrum, et iste timet minuere thesaurum. CAPduquid expendit, totum amittit. Tristis, querulus et morosus, sollicitus suspirat et anxiatur, dubius heret et invitus impendit. Magnificat datum, sed vilificat dandum, dat ut lucretur, sed non lucratur ut det. Largus in alieno, sed parcus in proprio. Gulam evacuat, ut archam impleat, corpus extenuat, ut lucrum extendat. 2 «Manum habet ad dandum collectam, sed ad recipiendum porrectam», ad dandum clausam, sed ad recipiendum apertam. Porro «substantie iniustorum sicut fluvius siccabuntur», quia qui male congregat cito dispergit. Iustum iudicium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
N primis &e cet̾. Hic pri¬
mo nobis inuestigandum occurrit offe
quib uidelicet &̾ pro quib. qualit̾. & quare
sacrificium alraris debemus offetre. Que qua¬
tuor ex ip̃o canone possumus euidenter aduer¬
tere. Quib: soli deo uidelicer & indrudue tri¬
nitati. Pro quib : ꝓ eccła sc̃ã catholica. uidelicet
pro om̃ib orthodoris. Qualiter: in unitate fidei
uideł in cõmunione sc̃oꝵ. Quare ꝓ beneficiis cor¬
Primum notatur cum dicitur. tibi reddunt uo¬
tatua eterno deo uiuo & uero Scdm⁊ pro
eccł̃a cua sc̃a catholica. Tertium. communcan¬

Expanded text:
n primis igitur . . . Hic primo investigandum occurrit, quibus videlicet et pro quibus, qualiter et quare sacrificium laudis debeamus offerre. Quae quatuor ex ipso canone possumus evidenter advertere. Quibus, soli Deo scilicet et individuae Trinitati; pro quibus, pro Ecclesia sancta catholica, videlicet pro omnibus orthodoxis; qualiter, in unitate fidei, videlicet in communione sanctorum; quare, pro beneficiis temPrimum notatur cum dicitur: Tibi reddunt vota sua aeterno Deo vivo et vero; secundum: Pro Ecclesia tua sancta catholica; tertium: Communican
Abbreviated transcription (Latin):
insignita. quam ille pacificat & adunat. Ille cu¬
stodit & regit. qui ꝓpter ip̃ius regimen & munim̃.
unũ preposuit uniuersis. Ut om̃s ab uno sicur
corpus a capite gubernentur. Pro quo statim orat᷑.
inquit pelagus ab umuerso orbe seꝑatos esse qͥ
qualibet dissentione inter sacra mysteria apłici
pontificis uiemoriam scđm consuetudinem non
frequentant. Qui uero non sunt de romana chy¬
ocesi ꝑro suo quoq debent orare pontifice. quatiuꝰ
unitatem sꝑ̃c in uinculo patis obseruent. Oran¬

Expanded text:
insignita, quam ille pacificat et adunat. Ille cuinsignita, quam ille pacificat et adunat. Ille custodit et regit, qui propter ipsius regimen et munimen unum praeposuit universis, ut omnes ab uno, sicut corpus a capite gubernetur. Pro quo statim orainquit Pelagius, ab universo orbe separatos esse, qui qualibet dissensione inter sacra mysteria apostolici pontificis memoriam secundum consuetudinem non frequentant. Qui vero non sunt de Romana dioecesi, pro suo quoque dicuntur orare pontifice. Quatenus unitatem spiritus in vinculo pacis observent
Abbreviated transcription (Latin):
tium. & qui tibi offu̾nt hoc sacrificium. De nobis
& nostris ibi. ꝓ se. siuisq om̃ib. In primis .i. pͥncipa¬
liter offerimus tibi pro eccła tua sancta catholica
.i. uniuersali toto terraꝵ orbe diffusa. Sed fidei
sacramentis unita. Quam pacificare digneris ut
pacẽ habeat a scismaticis & hereticis. & auunare que
dispersa est inter persidos & paganos. Quã etram
custodire digneris a uitiis & demonuis. Et regere
in ꝓsperis & aduersis. Io ip̃m tam̃ uidetur esse pa¬
cificare: quod adunare. custodire: quod regere. Lũc
enim pacificat cum fidelium mentes adunat. ut
per sp̃m scm̃ caritate diffusa. multitudinis creden¬
tium sit cor unum & anima una. Cunc custodit.
cum inter muudi pericła regit. ut de sancto mit¬
tens tuyxilium: eam de syon tueͣtur. Licet enim in
canticis est columba. Nam sapientia edificauit
sibi domũ. excidit colũpuas septem. Una est gͥ eccła
septẽ ordinib distributa. uel septem caristnatib

Expanded text:
 qui tibi offerunt hoc sacrificium: pro nobis et nostris, ibi, pro se suisque omnibus. In primis, id est principaliter, offerimus tibi pro Ecclesia sancta tua catholica, id est universali toto orbe terrarum diffusa, sed fidei sacramentis unita, quam pacificare digneris, ut pacem habeat ab haereticis et schismaticis; et adunare quae dispersa est inter paganos et perfidos, quam etiam custodire digneris a vitiis et daemoniis, et regere in prosperis et adversis. Idipsum tamen videtur esse pacificare, oadunare, custodire et regere. Tunc enim pacificat, cum fidelium mentes adunat, ut per Spiritum sanctum charitate diffusa, multitudinis credentium sit cor unum et anima una Act. IV. Tunc custodit, cum inter mundi pericula regit, ut de sancto mittens auxilium, eam de Sion tueatur Psal. XIX. LiceCanticis est columba , nam sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem Prov. IX, unaseptem ordinibus distributa, vel septem charismatibus
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris. Non gͦ sacerdotis iuiquitas effectum im¬
pedit sacramenti. sieut nec infirmitas medici uir
rans aliq̃n sit immundum: semꝑ tamen opus
operatum est mundum. Sed sicut om̃ta sunt
munda mundis: sic om̃ia sunt ĩmunda ĩ mundis.
Malus gͦ cum uitam accipit. mortem inturrit. Sic̾
ẽtontra. bonus cum mortem sustinet: uitam acqͥ¬
rit. Nam qui mandutat indigne: iudicium
sibi manducat

Expanded text:
Creatoris. Non ergo sacerdotis iniquitas effectum imCreatoris. Non ergo sacerdotis iniquitas effectum impedit sacramenti, sicut nec infirmitas medici virtrans aliquando sit immundum, semper tamen opus operatum est mundum. Sed sicut omnia sunt munda mundis Tit. I, sic omnia sunt immunda immundis. Malus ergo cum vitam accipit, mortem incurrit: sic econtra, bonus cum mortem sustinet, vitam acquirit: nam qui manducat indigne, judicium sibi manducat.
Abbreviated transcription (Latin):
due sunt uite. celestis uidelicet & terrena. una
qua sp̃c uiuit ex deo. & altera qua caro uiit
ex sp̃ii. Sed utraq uita nutritur ut possit sũb¬
sistere. celestis sp̃ualib. & terrena carnalib: Ita
due sunt potestates. Eccłastica uideł & mundana.
una que moderetur sp̃ualia : & alia que modere¬
tur carnalia. Ista per cłicos & illa per laycos. ut
ista uacet celestib quantum ad animan: & illa
terrenis quantum ad corpus. Post utramq pote¬
statem orandum est pro omnib orthodoxis. qui
tur. qui deum recte fidei confessione głificant.
Licet autem unus tantum offerat sacrificium
płaliter tamen dicit offerimus. quia sacerdos ñ
tantum in sua. sed in tocius eccłe persona sacrifi¬
cat. Quapropter in sacram̃to corꝑis xp̃i nichil
a bono maius. nichil a malo minus perficitur
sacerdote. Dum mͦ sacerdos cum ceteris in archa
consistat. & formam obseruet traditam a colũba.
quia ñ in merito sacerdotis: sed in uerbo conficit᷑

Expanded text:
sunt duae vitae, coelestis videlicet et terrena, una qua spiritus vivit ex Deo, altera qua caro vivit ex spiritu; sed utraque vita nutritur ut possit subsistere, coelestis spiritualibus, et terrena carnalibus: ita sunt duae potestates, ecclesiastica et mundana; una quae moderatur spiritualia, et alia moderatur carnalia. Ista per clericos, illa per laicos, ut ista vacet coelestibus quantum ad animam, et illa terrenis quantum ad corpus. Post utramque potestatem orandum est pro omnibus orthodoxis, quatur, qui Deum rectae fidei confessione glorificant. Licet autem unus tantum offerat sacrificium pluraliter tamen dicit offerimus, quia sacerdos non tantum in sua, sed in totius Ecclesiae persona sacrificat. Quapropter in sacramento corporis Christi nihil a bono majus, nihil a malo minus perficitur sacerdote, dummodo sacerdos cum caeteris in arca consistat, et formam observet traditam a columba. Quia non in merito sacerdotis, sed in verbo conficitur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iħo facere & cdocere. id tirco predicator ꝑ uia̾ eardẽ
reu̾titur. per quã ministraror atcesserat. uel icleo dya¬
conus qui lecturꝰ est eirangłm. ab una parte progredit᷑
Quia repulistis uerbum dei. & indignos uos fetistis.
ecce conuertimur ad gentes.¬

Expanded text:
enim Jesus facere et docere Act. I; idcirco praedicator per viam eamdem revertitur, per quam ministrator accesserat. Vel ideo diaconus, qui lecturus est Evangelium, ab una parte progrediturQuia repulistis verbum Dei, et indignos vos fecistis, ecce convertimur ad gentes
Abbreviated transcription (Latin):
silentio. nichil fe̾ns pret̾ codicem
esuangłii. propt̾ illud quod dñs ip̃e precepit. Neminẽ
tem per unã uiam. & chyacomus per aliam ascendit in
pulpitum. qm̃ iste docendo. & ille discendo ꝓceilit
in augnentũ scĩe. Uel quia ministrator ꝑ nu̾tum o¬
ꝑis. & p̃dicator per m̾itum oris ꝓgredit᷑ in augm̃tum¬
scientie. uel iusticie. de qua dicit psalmista. Iusticia tua

Expanded text:
silentio, nihil ferens praeter codicem Evangelii, propter illud quod Dominus praecepit: Neminem tem per unam viam, et diaconus per aliam ascendit in pulpitum; quoniam ille docendo, iste discendo procedit in augmentum scientiae: vel quia ministrator per meritum operis, et praedicator per meritum oris progreditur in augmentum justitiae, de quo dicit Psalmista: Justitia tua
Abbreviated transcription (Latin):
de celo in homines. ⁊ blasphemauert homines deu ꝓpt̾ pla¬
gan gͣndinis. qm̃ magna facta ẽ uehem̃ter. Uoluntas gͦ
dãpnati licet amiserit potestatis effectũ: semꝑ tam̃ mali¬
gnitatis habebit affectũ. ⁊ ip̃a erit in inferno supplicĩr
que fuerat in mundo peccatũ. licet forsan ⁊ ibi pectatũ
sit: sed ñ meritũ pene. Inpiꝰ gͦ quia semꝑ habebit in se
reatũ ex culpa: semꝑ sentiet contra se cruciatũ ex pena.¬
nũquã careant in gehentia supplicio: qui nũꝙͣ uoluert¬
in uita carere peccato. Uoluissent utiq si potuissent sine
fine uuere. ut potuissent sine fine peccare. Offendt erĩ

Expanded text:
s, et blasphemaverunt homines Deum propter plagam grandinis, quoniam magna facta est vehementer. » Voluntas ergo damnati, licet amiserit potestatis effectum, semper tamen habebit malignitatis affectum, et ipsa erit in inferno supplicium, quae fuerat in mundo peccatum: licet forsan et ibi peccatum sit, sed non meritum poenae. Impius ergo quia semper habebit in se reatum ex culpa, semper sentiet contra al. circa se enunquam careant in gehenna supplicio, qui numquam voluerunt carere in vita peccato. Voluissent utique, si potuissent, sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare». Ostendunt en
Abbreviated transcription (Latin):
depascet eos. Dictũ est hoc a simłi ium̾toꝵ tornie
carpunt: ut iterũ herbe tenascant᷑ ad pastũ. Sic ⁊ ĩpii
qͣsi a morte depasti. reuiuiscent ad mortẽ ut sternałe
moriantur. Sic in consũptũ ticii semꝑq reuascens. Nͥ
ꝑit ut possit sepe perire iecur. Eune erit mors ĩmor¬
talis. tunc uiuent morti. qͥ uite sb̾ mortui querent
mortem &̃ non inuenient. qui uitam habuerunt &
ꝑdidert̃. Audi ioh̃em in apocalipsi dicentẽ. In dieb illiᷤ
querent homines mortẽ. ⁊ ñ inuenient eã. desiderabt̃
mori. ⁊ fugiet mors ab illis. O mors quã dulcis esses qͥb
tam amara fuisti. te solã desiderant᷑ optabunt. qui te solã
uehem̃ter oderunt. Cur
nes eiꝰ suꝑ om̃ra oꝑa cus. quia cũ iratus est ñ obliuiscitur
misereri. nec qͥcquã eoꝵ que fecit deus odunt. assumens
⁊ post multos dies uisitabuntur. Homto itaq pectauit ad
tempꝰ: t̃ gͦ deus pumet inet̾nũ. O spes manis. O falsa p̃¬

Expanded text:
depascet eos». Dictum est hoc a similitudine iumentordo carpunt, ut iterum herbe renascantur ad pastum. Sic impii quasi morte depasti reviviscent ad mortem ut eternaliter moriantur: Sic inconsumptum Titii semperque renascens non perit, ut possit sepe perire iecur. 2 Tunc erit mors immortalis, tunc vivent morti qui vite sunt mortui. Querent mortem et non invenient, quia vitam habuerunt et perdiderunt. Audi Iohannem in Apocalypsi dicentem: «In diebus illis quaerent homines mortem, et non invenient eam: desiderabunt mori et fugiet mors ab illis. » O mors quam dulcis esses quibus tam amara fuisti, te solam desideranter optabunt, qui te solam vehementer abhorruerunt. CAPUT eius super omnia opera eius», quia «cum iratus est, non obliviscitur misereri», nec quicquam eorum que fecit odivit. Assumens et post multos dies visitabuntur». Homo namque peccavit ad tempus, non ergo puniet in eternum. 2 O spes inanis, o falsa pr
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit semꝑ. Non humiliabunt᷑ reꝓbi iata desperatide
uenia. sed malignitas odii in illis tantũ extrescet ut ueluto
illũ om̃ino ñ eẽ: ꝑ quẽ sciunt se tã infelicit᷑ ẽẽ. Malediceĩ
altissimo. ⁊ blasphemab̾t extelsũ. conq̾rentes eũ malignũ.
qui cͤauerit illos ad penã: ⁊ nũquã incdinat᷑ ad ueniam.¬

Expanded text:
am non humiliabuntur reprobi jam desperati de venia, sed malignitas odii tantum in illis excrescet, ut velint illum omnino non esse, per quem sciunt se tam infeliciter esse. Maledicent Altissimo, et blasphemabunt excelsum, conquerentes eum esse malignum, qui c
Abbreviated transcription (Latin):
ter .t. Pontisices. Sacerdotes. Leuitas. Nat̾ineos. Ianitores
⁊ psallentes. quos ex maiori parte distuxit artaxerses in
epła qͣm isbre scribe direxit. Hotum inqͥt facimus. de u¬
niuersis sacerdotib. & leuitis. Cantorib. Ianitorib. Nat̃¬
neis & ministris domus dei. ut eis uectigal ⁊ tributum &
annotiam nullatenus imponatis¬

Expanded text:
to: pontifices, sacerdotes, levitas, nathinaeos, janitores et psaltes, quos ex majori parte distinxit Artaxerxes in epistola quam Esdrae scribae direxit: Notum, inquit, facimus de universis sacerdotibus, et levitis, cantoribus, janitoribus, nathinaeis et ministris domus Dei, ut eis vectigal, et tributum, et annona nullatenus imponat
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ñ amittit inuolabilis corporis ueritatem. Spe̾s
quandoq corroditur. aut matulatur: sed ueritas
numqͣm corrũpitur aut inquinatur. Siquando ta¬
le quid uideris noli timere sibi. sed esto sollicitus tib.
ne tu forte ledaris si male credideris. Si uero querat᷑
utrũ xp̃c localiter descendat de celo. & ascendat in ce¬
lum. cum exbibet aut substrahit presentiam corpora¬
lem. an aliter incipiat uel desinat eẽ sub specie sa¬
cramenti. respondeo non oportere nos in talib mul¬
tum curiosos existere. ne plusquam possumus presu
sapere quam oportet sapere: sel sapere ad sobrieta
tem. Ego nescio quomodo xp̃c accedit: ⁊ quomͦ rece

Expanded text:
ad se non amittit inviolabilis corporis veritatem. Species ad se non amittit inviolabilis corporis veritatem. Species quidem corroditur et maculatur, sed veritas nunquam corrumpitur aut coinquinatur. Siquando tale quid videris, nihil time illi; sed esto sollicitus tibi, ne tu forte lutrum Christus localiter descendat de coelo, vel ascendat in coelum, cum exhibet aut subtrahit praesentiam corporalem, an aliter incipiat vel desinat esse sub specie sacramenti, respondeo non oportere nos in talibus curiosos existere, ne plusquam possumus praesusapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem Rom. XII. Ego nescio quomodo Christus acced
Abbreviated transcription (Latin):
comedatur: nou ut consunatur. Ut gustetur. ũ
ut incorporetur. Ore comeditur. sed stoinaco nou
digeritur. Reficit animũ: sed non effluit in setes¬
sum. Illud gͦ sanedebet intelligi. quod dñs ait.
fuisse non de sp̃uałi cybo sed de carnali. Quod si
forte secessus aut uomitus post solam eucharistie
perceptionem euenerit: ex accidentib ⁊ humorib¬
generatur. Cum interdum humores absq cuiuslibet
cybi materia uel effluant in seressum. uel emittantur
ad uomitum. Cum gͦ post dispensacionis officium
aliquid iterato sentitur: in hoc quoq sp̃es ad propri¬
etatẽ sensui famulatur. ut ueritas similitudinis ubiꝗ
seruetur. Nam in quo similitudo deficeret: in eo
sacramentum ñ esset. sed ibi se proderet. & fidei locũ
auferret. neq iam crederetur: sed uideretur. quod ita
fieri non oportet. Itaq quantum ad nos seruat per
omnia corruptibilis cybi similitudinem. sed qrtantũ

Expanded text:
comedatur, non ut consumatur: ut gustetur, non comedatur, non ut consumatur: ut gustetur, non ut incorporetur. Ore comeditur; sed stomacho non digeritur. Reficit animum, sed non effluit in secessum. Illud ergo sane debet intelligi, quod Dominus ait: dictum non de spirituali cibo, sed de carnali. CAPUT XVI. Quod si secessus aut vomitus post solam eucharistiae perceptionem egeneratur, cum inter humores absque cujuslibet cibi materia vel effluant in secessum, vel emittantur ad vomitum. Cum ergo post dispensationis officium aliquid iterato sentitur. In hoc ergo species ad proprietatem famulatur, ut veritas similitudinis ubique servetur. Nam in quo similitudo deficeret, in eo sacramentum non esset, sed ibi se proderet, et fidei locum auferret, neque jam crederetur quod ita fieri non oportet. Itaque quantum ad nos servat pomnia corruptibilis cibi similitudinem, sed quantum
Abbreviated transcription (Latin):
animum.querens quid de corpore fuer¬
stum. Tales sunt cogitationes mortalium. ut uix
quiescere ueluit. in hiis maxime. que querenda ũ
sunt. Audi consilium sapientis. Altiora te ne que¬
sieris. & fortiora te ne scruteris. sed que precepit ds̃
illa cogita semper. & in płib operib eius ne fue¬
ris curiosus. Si uero p̃sentia queritur corporalis
in celo queratur. ubi xp̃r est in dextera dei sedens.
dto tempus tamen p̾sentiam exhibuit corporalem. ut
ad spũalem p̾sentiam inuitaret. Cum sacram̃tũ
tenetur. comeditur & gustatur. xp̃c corporaliter
adest in uisu. in tactu. & in sapore. Quam diu
corporalis sensus afficitur. corporalis presentia non
aufertur. Postquam autẽ in ꝑcipiendo sensus
deficit corporalis. deinceps non est querenda corpo¬
ralis presentia. sed sp̃ualis est retinenda. Dispensat̃o¬
ne completa xp̃e de ore transit ad cor. Meluis enĩ
est ut procedat in mentem: quam descendar in
uentrem. syb est non camis. sed anime. Uenit ut

Expanded text:
animum, quaerens quid fiat de corpore Chrstum? Tales sunt cogitationes mortalium, ut vix quiescere velint in his maxime quae quaerenda non sunt. Audi consilium Sapientis: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scruteilla cogita semper, et in pluribus operibus eius ne fueIII. Si vero praesentia quaeritur corporalis, in coelo quaeratur, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Ad tempus tamen praesentiam exhibuit corporalem, ut ad spiritualem praesentiam invitaret. Cum sacramentum tenetur, comeditur et gustatur, Christus corporaliter adest in visu, in tactu et in sapore, quandiu corporalis sensus afficitur, corporalis praesentia non aufertur, postquam in percipiendo sensus deficit corporalis. Deinceps non est quaerenda corporalis praesentia, sed spiritualis est retinenda. Dispensatione completa, Christus de ore transit ad cor. Melius est enim ut procedat in mentem, quam ut descendat in ventrem. Cibus est non carnis, sed animae. Venit ut
Abbreviated transcription (Latin):
hic saluus erit. Unde precipitur. Estofidelis usq ad
mortem: & dabotibi coronam uite. Habebat autem hec
uestis in ueteri sacerdocio pro fimbriis mala punica cũ
dalmaticam. sic dictam eo quod in dalmatra
sit reperta. que sui forna significat largitatem. quia
ad accipiendum porrectam. sed illud efficiat quod
ꝑpħa suadet. Frange esurienti panen tuum. egenos.
uagosq induc in domum tuam: cum uideris nudũ
operi eum. &̾ carnem tuam ne despexeris. Ob hoc
electi sł ab apłis. ut mensis ex officio ministrent. Debet
de. aute & retro. a sum mo usꝙ deorsum. ut pontifex ha¬
beat feruorem caritatis ad deum & proximum. in ꝓsꝑis¬
& in aduersis. iuxta ueteris & noui tesfamenti preceptũ

Expanded text:
hic salvus erit Matth. X. Unde praecipitur: Esto fidelis usque ad hic salvus erit Matth. X. Unde praecipitur: Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae . Habebat autem haec vestis in veteri sacerdotio, pro fimbriis mala punica cum dalmaticam, sic dictam, eo quod in Dalmatia fuit reperta. Quae sui forma figurat largitatem, quia ad recipiendum porrectam, sed illud efficiat quod propheta suadet: Frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque duc in domum tuam. Cum videris nudum, operi eum, et carnem telecti sunt ab apostolis, ut mensis ex officio ministrarent Act. de, ante et retro, a summo usque deorsum; ut pontifex habeat fervorem ad Deum et ad proximum, in prosperis et adversis, juxta Veteris et Novi Tes
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec stolam que alio nomine uocatur orarium
suꝑ collum sibi sacerdos imponit. ut iugum dñi se
suscepisse significet. que a collo per anterioia descendens.
dexcrum & sinistrum latus adornat. quia ꝑ arma iusticie
bet esse munitus. Stola quippe significat pati̾am. de qua
scriptum habetur. Patientia uobis necessaria est. ut repor
auimas uestras. Hinc est ergo quod stola cum doita quibdã¬
nitib colligatur. quia uirtutes uirtutib sociantur. ne
aliquo temptationis moueatur impulsu. Debet autera
scd̃m decretum bracarensis concilii de uno eodẽq: orario
ceruitem ꝑiter & utrumq humerum p̾mens. signum
crutis in suo pectore p̃parare. Si quis autem aliter ege¬
rit. extominuni cationi debite subiacebit. Hisi forte qͥs
dixerit hoc decretum per contrariam romane eccłie
significantem ꝑseuerantiam. Unde ioseph inter
fr̃es suos talarem tunicam habuisse describitur sum
accpit brauium. qm̃ qui ꝑseuerauerit usq in finem.

Expanded text:
ost haec stolam, quae alio modo vocatur orariam, super collum sibi sacerdos imponit, ut jugum Domini se suscepisse significet; quae a collo per anteriora descendens, dextrum et sinistrum latus adornat, quia per arma justitibet esse munitus. Stola quippe significat sapientiam vel patientiam, de qua scriptum habetur: Patientia vobis necessaria est, ut reportanimas vestras Luc. XXI. Hinc est ergo, quod stola cum zona nexibus quibusdam colligatur, quia virtutes virtutibus sociantur, ne aliquo tentationis moveantur impulsu. Debet autem sacerdos secundum decretum Braccharensis concilii de uno eodemque orario cervicem pariter et utrumque humerum premens, signum crucis in pectore suo praeparare. Si quis autem aliter egerit, excommunicationi debitae subjacebit. Nisi forte quis dixerit hoc decretum per contrariam Ecclesiae Romasignificantem perseverantiam; unde Joseph inter fratres suos talarem tunicam habuisse describitur Gen.accipit bravium; quoniam, qui perseveraverit usque in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
uia uero pleriq bonum opus quod faciunt inani
fauore corrumpunt: statim ep̃c mauus operit
ꝙrothetis. ut nesciat sinistra sia quid fatiat dextera sua
opiis in publico. quod intentioneni continet in occłto.
Nam & si dñs dixerit. luteat lux uestra coram homiiib
ut uideant opera uestra boua. & głificent patrem uestrum
qui in celis est: propter quod ꝙyrotheca circłm desuper habet¬
aurrum. ipe precepit. Attendite ne iusticiam uestram faci¬
atis coram hominib. ut uideamini ab eis. Alioquin. mner

Expanded text:
uia vero plerique bonum opus, quod faciunt, inani favore corrumpunt, statim episcopus manus operit chirothecis, ut nesciat sinistra sua quid faciat dextra sua Mopus in publico, quod intentionem continet in occulto. Nam etsi Dominus dixerit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est ibid., propter quod chirotheca circulum aureum desuper habet; ipse tamen praecepit: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis, alioquin mer
Abbreviated transcription (Latin):
est possidere. quod nenio dignetur habere. Alius foe¬
ma. alius ingenio. alius facetus. alius liberalitate.
sollicitat. & sic ex aliqua parte capitur: quod undiq
lus. calix & uiteoli. prius probant᷑. & postea cõparan

Expanded text:
est possidere, quod nemo dignatur habere. Alius forest possidere, quod nemo dignatur habere. Alius forma, alius ingenio, alius facetiis, alius liberalitate sollicitat: et ex aliqua parte capitur, quod undique lus, calix etiam et urceolus prius probantur, postea comparan
Abbreviated transcription (Latin):
lauantẽt Enat autẽ mulier pulcra ualde. misit &̾
tulit eam & dormiuit cũ ea. Porro qui cũ uxore ẽ.
sollicitus est que sunt mundi. & diuisus est. Distrahi¬
tur enm ꝑ multas angustias. & in uarias sollicitu¬
ornatum &e uarram suppellectilem. ut pluris sepe sit
cultus uxoris quam census mariti. Alioqͥti ꝑ dies &
noctes suspirat. & plangio. garrit. & murmurat.
Tria sunt enim que ñ sinunt hominẽ ui domo ma¬
nere. fumꝰ. & stillicidium &̾ mala utor. Illa inquit
ornatior ꝓcedit in publicũ. hec ab om̃ib honoratur:
ego misera ui conuentu femiraꝵ sola despicior: a
cunctis contẽpnor. Sola uult diligi. sola laudan. Al¬
terius amorẽ : suum asserit odium. Alterius laudẽ.
suũ dedecus suspicatur. Amandũ est om̃e quod dili¬
Cuncta uult posse. nulla ñ posse. Si pulcra fuerit
facile adamatur. Si feda facile ñ concupiscet᷑. Seddif¬
ficile custoditur quod a mł̃tis diligitur. & molestũ

Expanded text:
lavantem, erat enim mulier pulchra nimis, misit et lavantem, erat enim mulier pulchra nimis, misit et tulit eam et dormivit cum ea. 3 Porro qui cum uxore est, sollicitus est que sunt mundi et divisus est. Distrahitur enim per multas angustias et in varias sollicituornatum et variam suppellectilem, ut pluris sit sepe cultus uxoris quam census mariti; alioquin per dies et noctes suspirat et plangit, garrit et murmurat. Tria sunt enim, que non sinunt hominem in domo permanere: fumus, stillicidium et mala uxor. ‘Illa, inquit, ornatior procedit in publicum, hec ab omnibus honoratur: ego miserrima in conventu mulierum sola despicior, a cunctis contempnor’. Sola vult diligi, sola laudari, alterius amorem suum asserit odium, alterius laudem suum suspicatur dedecus. Amandum est omne quod diliCuncta vult posse, nulla non posse. Si pulchra fuerit, facile adamatur: si foeda, non facile concupiscitur. Sed difficile custoditur, quod a multis diligitur: et molestum
Abbreviated transcription (Latin):
fanuliaritas parit contẽptũ. familiaris enĩ cura fati¬
gat. & domestica sollicitudo molestat. Oportet eũ semꝑ
terere. ques tuers. Nec sufficit diei malicia sua. sed dies
mei laborẽ enictuat ⁊ & nox nocti sollicitudinẽ indicat.
i potest ignis non urere potest car̾o
concupiscere. quia quantũcũq pugne
ret de solis feminalib ñ precepit sed ait. ut ip̃i fe¬
minalib uterentur. cũ ingred̾entur taber̾nad̾m testi¬
uisi forte ex consensu ad tempꝰ. ut uacetis or̃oni. &
utrũ reu̾timini in id ip̃m. ne temptet uos sachanas
sachane qui cartialiter stiniulat & granit̾ colaphi¬
zat. Ignẽ nature suggestionis flatu succendit. ina¬
teriã apponit. facultatem tribuit. & oportunitatẽ
ministrat. ꝑugnat. & spes q̃ subito ẽ uisa. facile con¬
cupiscit᷑. Utide cũ dauid. post meridiẽ deambłaret
ui spolario domus regie uidens ex adu̾so bersabee. se

Expanded text:
familiaritas parit contemptum; familiaris enim cura fatifamiliaritas parit contemptum; familiaris enim cura fatigat, et domestica sollicitudo molestat. Oportet enim eum terere, cives tueri. Nec sufficit diei malitia sua, sed dies diei laborem eructat, et nox nocti sollicitudinem indicat Pi potest ignis non urere, potest caro non concupiscere, quia quantumcunque punierent, de solis feminalibus non praecepit, sed ait, ut ipsi feminalibus uterentur, cum ingrederentur tabernaculum testi ut vacetis orationi, et iterum revertemini in idipsum: ne tentet vos Satanas Satanae, qui carnaliter stimulat et graviter colaphizat, ignem naturae flatu suggestionis succendit, materiam ministrat. Pugnat et species, que subito visa, facile concupiscitur. Unde cum David post meridiem deambularet in solario domus regie, videns ex adverso Bersabee se
Abbreviated transcription (Latin):
ctamenta culpar. Labor in acqͥrendo. tunior in possiden¬
do. dolor in amittendo. m̾item eius semꝑ fatigat. sol¬
licitat. & affligit. Ubiꝰ est thesaurus suus. ibi est & cor
gatur. plagis asfligitur. opib spoliatur. dñoꝵ¬
quod si non habet habere cõpellitur. & si habet cogi¬
tur non habere. Culꝑa dñi. serui pena. Culꝑa serui:
domini p̃da. Quicqͥd delirant reges plectunt᷑ achui. ue̾¬
natio leonis: onager in heremo. Sic pascua diuitũ
pauperes. O extrema conditio seruitutis. Hatura
cogitur pati. & non sinitur cõpati. dolere cõpellitur &
uemo condolere ꝑmittitur. Sic ip̃e ñ suns est. ut & ne¬
mo sit sibi. Miseri qui castra sequntur. Quia: mise
oportet illum uereri. ꝓpter nequitiam subiectoꝵ. Si
mitis est : contingit illũ contẽpni: ꝓpt̾ insolentiam
subditoꝵ. Seuerũ gͥ metus affligit: & inausuetũ uili¬
tas parnipendit. Nam crudelitas parit odiũ. &

Expanded text:
ctamenta culparum. Labor in acquirendo, timor in possidenctamenta culparum. Labor in acquirendo, timor in possidendo, dolor in amittendo, mentem eius semper fatigat, sollicitat et affligit: «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor gatur, plagis affligitur, opibus spoliatur. Qui si non habet, habere compellitur, et si habet, cogitur non habere. Culpa domini, servi pena; culpa servi, domini preda: Quidquid delirant reges, plectuntur Achivi. «Venatio leonis onager in eremo, sic et pascua divitum pauperes. O extrema conditio servitutis! Natura cogitur pati, et nemo sinitur compati: dolere compellitur, et nemo condolere permittitur. Sic ipse non suus est, ut nemo sit sibi. Miseri qui castra sequuntur, quia miseroportet vereri propter nequitiam subjectorum; si mitis est, contigit illum contemni propter insolentiam subjectorum. Severum ergo metus affligit, mansuetum vilitas parvipendit; nam crudelitas parit odium, et