comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uicinarũ gentiũ fluctibꝰ tundit᷑.
In his erat spes nr̃a. ⁊ ad hos confu¬
gimꝰ ut nob̾ p̾berent auxilium:
qui se de captiuitatis malo erue¬
re ñ quiuerunt. Est gͥ hic ordo ꝓ¬
uidentie di: om̃e humanũ genꝰ
ineffabili iuditio dispensantis.
Contra di irã isrł sperauit in
damascho: diruat᷑ ciuitas quȩ
aduersũ illiꝰ uoluntatẽ impiis
prestat auxiliũ. Iudas sꝑauit
in ȩgyptuis: & egrptꝰ destruatꝰ.
Egyptii confisi st̃ in ȩthyopibꝰ
ȩthyopes quoq iuncant᷑ ab assyriis.
Assyrii suꝑbierunt. ñ di s suarum
uiriũ arbitrantes esse uictoriam:
& ipsi uincant᷑ ab baby loniis. Baby¬
ipsa a medis ꝑsisq suꝑet᷑. Perse &
medi ex parte ꝑsecuti st̃ popłm di.
⁊ aries seuissimꝰ ad orientẽ & occi¬
dentẽ om̃s p̾płos uentilauit: ueni¬
at hẏrcus alexander & conterat
eũ pedibus suis. Et iste ultra mo¬
dũ erectꝰ ẽ: ueneno pereat. regnũq
eius diuidat᷑ in partes: & cũ mul¬

Expanded text:
 vicinarum gentium fluctibus tunditur: Haeccine erat spes nostra? et ad hos confugimus, ut nobis praeberent auxilium, qui se de captivitatis malo eruere non quiverunt? Est igitur hic ordo providentiae Dei, omne hominum genus ineffabili judicio dispensantis. Contra Dei iram Israel speravit in Damasco: diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegyptiis: et Aegyptus destruatur. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque vincantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed suarum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babyipsa a Medis Persisque superetur. Persae et Medi ex parte persecuti sunt populum Dei, et aries saevissimus ad Orientem et Occidentem omnes populos ventilavit; veniat hircus Alexander, et conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
contra te. Simulq discimꝰ obedi¬
entiã ꝓpħaꝵ quod uir nobilis.
tradunt enĩ hebrȩi ysaiam soce¬
rũ fuisse manasse filii ezechiȩ
regis iuda. ñ erubuerit nud̾ in¬
cedere: s di p̃ceptis nichil hones¬
tius iudicans deposuerit saccũ.
qͦ abiecto nud̃ fuerit. unã prius
habens tunicã ⁊ ipsã cilicinã. Qsͦ¬

Expanded text:
contra te . Simulque discimus obedicontra te . Simulque discimus obedientiam prophetarum, quod vir nobilis tradunt enim Hebraei Isaiam socerum fuisse Manasse filii Ezechiae regis Juda non erubuerit nudus incedere; sed Dei praeceptis nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto nudus fuerit, unam prius habens tunicam, et ipsam cilicinam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ta plangentis. ⁊ calciam̃tis e pedibꝰ.
quȩ. latx. caligas uocant. nudus
discalciatꝰ incederet: typũ p̃ferens
captiuitatis ȩgyptiȩ ⁊ ȩthiopum.
quia ȩgyptiis in adutoriũ fuerãt:
quod quomͦ ysaias nudus ambu¬
tibus demonstraret: ita om̃is egyp¬
tus atq ethyopia populante assy¬
rio nudi fuerint ut nichil int̾ra
omnino remaneret. Nec hoc ali¬
quis putet suꝑiori felicitati que
egyptiis reꝓmittit᷑ esse contrariũ:
quia ibi pꝰ multa futura beatitu¬
do p̾dicat᷑: hic aũ p̾sens narratur
captiuitas. ꝑ quã deleto isrł. &
damasco.⁊ phylistiim. recta uia
ꝑrerit egyptũ. ⁊ ipsos parit̾ ethy¬
opasq superauit. Quod ne uide¬
atur ambiguũ: ipsiꝰ ysaie pona¬
mus testimoniũ. Reuersus aũ
rapsaces inuenit regẽ assyrioꝵ
p̃liantẽ contra iobnam. Audierat
enĩ quia ꝓfectꝰ esset de lachis. Et
audiuit de tharacha rege ethyo¬
piȩ dicentes: egressus ẽ ut pugnet

Expanded text:
ta plangentis, et calceamentis e pedibus, ta plangentis, et calceamentis e pedibus, quae LXX caligas vocant, nudus et discalceatus incederet, typum praebens captivitatis Aegyptiae et Aethiopum, qui Aegyptiis in adjutorium fuerant: quod quomodo Isaias nudus ambuatibus demonstraret: ita omnis Aegyptus atque Aethiopia, populante Assyrio, nudae fierent, et nihil omnino in terra remaneret. Nec hoc aliquis putet superiori felicitati, quae Aegyptiis repromittitur, esse contrarium: quia ibi post mala de futura beatitudine praedicatur: hic autem praesens narratur captivitas, per quam deleto Israel et Damasco, et Philistiim, recta via perrexit Aegyptum, et ipsos pariter Aethiopesque superavit. Quod ne cui videatur ambiguum, ipsius Isaiae ponamus testimonium: Reversus autem Rapsaces, invenit regem Assyriorum praeliantem adversus Lobnam: audierat enim quia profectus esset de Lachis: et audivit de Tharaca rege Aethiopiae dicentes: Egressus est ut pugnet
Abbreviated transcription (Latin):
uit seruus m̃s ysaias nudus & dis¬
calciatꝰ triũ annoꝵ signũ ⁊ por¬
tentũ erit suꝑ egyptũ ⁊ suꝑ ȩthy¬
opiam: sic minabit rex assyrioꝵ
captiuitatẽ egypti & transinigraci¬
one ȩthyopie. iuuenũ. ⁊ senũ. nu¬
dam n discalciatã. discooꝑtis natibꝰ
ignominiã egypti: & timebunt¬
n confundent᷑ ab ȩthyopia spe sua.
⁊ ab egypto gła sua. Et dicet ha¬
bitator insule huiꝰ in die illa. Ecce
hec erat spes nr̃a. ad quos confu¬
gimꝰ in auriliũ ut liberaret nos
a facie regis assyrioꝵ. Et qͦmͦ ef¬
fugere poterimꝰ nos:  Totã posu¬
imus capituli huiꝰ continentiam
ut ꝑ partes singula disseramꝰ. Arotꝰ
que hebraice dr. esdod. urbs fuit po¬
tentissima palestinȩ de qͥnq urbi¬
bus. Hanc sargon rex assyrioꝵ qͥ
septẽ nominibꝰ appellat᷑ misso du¬
ce exxercitꝰ sui cui nom̃ erat thar¬
tan cȩpit & tenuit. Eogͥ tẽpore
qͦ uicina ciuitas capta ẽ: precipit᷑
ysaiȩ ut deposita saccea tunica.

Expanded text:
it servus meus Ysaias nudus et discalciatus, trium annorum signum et portentum erit super Egyptum et super Ethyopiam, sic minabit rex Assyriorum captivitatem Egypti et transmigrationem Ethyopie, iuvenum et senum, nudam et discalciatam, discopertis natibus, ad ignominiam Egypti. Iteet confundentur ab Aethiopia spe sua, et ab Aegypto gloria sua. Et 211 dicet habitator insulae hujus in die illa: Ecce haec erat spes nostra, ad quos confugimus in auxilium, ut liberaret nos a facie regis Assyriorum, et quomodo effugere poterimus nos? Totam posuimus capituli hujus continentiam, ut per partes singula disseramus. Azotus quae Hebraice dicitur ESDOD  , urbs fuit potentissima Palaestinae de quinque urbibus: hanc Sargon rex Assyriorum, qui septem nominibus appellatur, misso duce exercitus sui, cui nomen erat Thartan, cepit et tenuit. Eo igitur tempore quo vicina civitas capta est, praecipitur Isaiae, ut deposita saccea tunica
Abbreviated transcription (Latin):
regnoꝵ totius orbis. & mercedes
laboresq illiꝰ neqͣquã tyriis con¬
gregent᷑. s his qͥ habitant ĩ con¬
spectu dñi: comedantq & bibãt
⁊ impleant᷑ om̃ibꝰ bonis. que in
cõmuni leticia cunctoꝵ fuerĩt
labore collata. Sydonẽ ac tyrũ
sermo diuinꝰ ad penitentiã cohor¬
tatur. & labores eiꝰ atq mercedes
ñ peccatoꝵ. s spem salutis habe¬
at. si tam̃ bene cecinerit. & uni¬
uerse chorde uirtutũ que quon¬
dam fuerant relagcate in lau¬
des dñi cõponunt᷑. Legimus in

Expanded text:
regnorum totius orbis, et mercedes regnorum totius orbis, et mercedes laboris illius nequaquam Tyriis congregentur; sed his qui habitant in conspectu Domini, comedantque et bibant, et impleantur omnibus bonis quae in convivii laetitiam cunctorum fuerint labore collata. Sidonem ac Tyrum sermo divinus ad poenitentiam cohortatur, et labores ejus atque mercedes non peccatorum spem salutis habeat, si tamen bene cecinerit, et universae chordae virtutum, quae quondam fuerant relaxatae, in laudes Domini componantur? Legimus in
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ meretricis. Sume cytha⁊¬
rã. uagare ciuitas meretrix obli¬
uioni tradita. Bene ꝙytharrza.
plurimũ canta: ut sit tui memo¬
nẽ faciet ds tyri. & iterũ restitu¬
et᷑ in antiquũ: eritq negotiatio
om̃ĩbꝰ regnis orbis terrarũ. suꝑ
faciem terrȩ: uerit negotiatio
eiꝰ merces sc̃a dño: sed ñ in ipsis
congregabit᷑. sed his qͥ habitant
corã dño om̃is negotiatio eiꝰ. co¬
medere & bibere in collationẽ
ar memoriale corã dño .i super
faciem terrȩ. ⁊ sic̃ tẽpus hominis.
in hebraico ñ habetur. s ingreco
additũ est. Septuaginta aũ annis
tyrus quondã deangustata dimit¬
titur: ut expleto solitudinis tẽꝑe
carmen quondã meretriciũ uer-¬
tat in laudes di. assumensq cy-¬
tharã om̃s cordas habeat concinen¬
tes: ut postꝗͣ bene cecinerit & mul¬
ta cantauerit. fiat eiꝰ apud dm̃ me¬
moria. que ꝓpt̾ fornicationẽ obli
uioni erat tradita. restituat᷑ q
in pͥstinũ statũ. i habeat diuitias

Expanded text:
canticum meretricis. Sume citharam, vagare, civitas meretrix, oblivioni tradita. Bene cithariza, plurimum canta, ut sit tui memonem faciet Deus Tyri: et iterum restituetur in antiquum; eritque negotiatio ejus omnibus regnis orbis terrarum super faciem terrae. Et erit negotiatio ejus, et merces sancta Domino; sed non ipsis congregabitur, sed his qui habitant coram Domino. Omnis negotiatio ejus comedere et bibere et impleri in dicitur: memoriale coram Domino: et super faciem terrae, et sicut tempus hominis, in Hebraico non habetur, sed in Graeco additum est. Septuaginta autem annis Tyrus quondam coangustata dimittitur, ut expleto solitudinis tempore, carmen quondam meretricium vertat in laudes Dei, assumensque citharam omnes chordas habeat concinentes: ut postquam bene concinuerit et multa cantaverit, fiat ejus apud Deum memoria, quae propter fornicationem oblivioni tradita erat: et restituatur in pristinum statum, habeatque divitias
Abbreviated transcription (Latin):
mabit᷑. Omĩa gͦ bona scłi huiꝰ. & u¬
niuersus mortaliũ labor incerto
nauiũ cursui cõꝑat᷑. quod cito ꝑi¬
tura sint. & cuncta nauigantium
fortitudo soluat᷑. Unde ⁊ in salo¬
mone scriptũ ẽ. Ciuitates firmas
ascendit sapiens: & destruit mu¬
nitiones earũ. Quicquid enim
hereticoꝵ u sapientiȩ scłaris con¬
trarioꝵ dogmatũ arte cõponit᷑.
uir ȩccłasticus destruet. & suis
docebit pedibꝰ esse subiectũ. Et
erit in die illa derelinquet᷑ tyrꝰ¬

Expanded text:
mabitur. Omnia ergo bona saeculi hujus, et umabitur. Omnia ergo bona saeculi hujus, et universus mortalium labor, incerto navium cursui comparatur, quod cito peritura sint, et cuncta navigantium fortitudo solvatur. Unde et in Salomone scriptum est: Civitates firmas ascendit sapiens: et destruxit munitiones earum . Quidquid enim haereticorum et sapientiae saecularis, contrariorumque dogmatum arte componitur, vir ecclesiasticus destruit, et suis docet pedibus esse subjectum. Et erit in die illa, derelinquetur Tyr
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃ta. quod intelligo demoneᷤ
pessimos. qͥ ⁊ ꝓpugnacła ⁊ turres su¬
perbissimas urbis chaldeȩ contra
scientiã dñi suscitauert̃: s omĩs
eoꝵ edificatio in ruinas concidit.¬
Nlisi enĩ dñs ȩdificauerit domũ:
in uanũ laborauer̃t qͥ edificant
eã. Sepe uidimꝰ in scło quosdam
de alio ꝓposito transire ad aliud.
Uerbi grã. ut qͥ in militia mala
exꝑti st̃. transeant ad negotiatio¬
nẽ: rursũq causidici bellatoꝵ ar¬
ma corripiant. & mutent industri¬
am. ut mutent infelicitatẽ: & ni¬
chilominꝰ ꝑ dispositionẽ dĩ his qͦs
saluare dignat᷑ omĩa nitentibꝰ e¬
ueniunt. contraria. ut ꝑ miserias
⁊ inopiã cogant᷑ ñ in se. s in creato¬
re suo habere fiduciã. Ululate
eñ ut supͣ ꝑierunt. siue ñ uenient¬
dr: s pcriit fortitudo earũ. Thar
sis scdm aliam int̾pretationẽ in
sex. siue ieticiȩ. In sex aũ diebus
mundũ istũ factũ legimꝰ: qͥ iuxta tra¬
ditiones ȩccłasticas postea consum¬

Expanded text:
unt, quos intelligo daemones pessimos, qui et propugnacula et turres superbissimas urbis Chaldaeae contra scientiam Domini suscitaverunt. Sed omnis eorum aedificatio in ruinas conciditNisi enim Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Saepe videmus in saeculo quosdam de alio proposito transire ad aliud. Verbi gratia, ut qui militiam male experti sunt, transeant ad negotiationem. Rursumque causidicos bellatorum arma corripere. Mutant industriam, ut mutent infelicitatem; et nihilominus dispensatione 326 Dei his quos salvare dignatur, omnia nitentibus evenire contraria: ut per inopiam ac miserias cogantur non in se, sed in Creatore suo habere fiduciam. Ululate enim, ut supra, perierunt, sive non venient; sed periit fortitudo earum. Tharsis enim secundum aliam interpretationem in sex, sive laetitiae. In sex autem diebus mundum istum factum legimus, qui juxta traditiones ecclesiasticas postea consum
Abbreviated transcription (Latin):
Eythii int̃pretant᷑ plaga consũ¬
mata atq ꝑfecta: chaldei in
hoc loco. quasi ubera. assyrii ar-¬
guentes. syim. ethymologiam
nec nos potuimꝰ inuenire. & &ȩ¬
teri int̾pretes ipso ut apud he¬
breos scribit᷑ nomine transtule¬
runt. Dicit᷑ gͦ ad tẏrũ. quod li¬
cet ad cithios ire contendat. &
angustiarũ suarũ plagã uitare
ꝑfectã. & iã ibi requiem inueni¬
re ñ ualeat. rursum ⁊ cupiat
ire ad chaldeos. ⁊ ubertate eoꝵ
ac rerũ omium habundantia
desolatos arguentibꝰ assyriis
eoꝵ sterilitatẽ: iuxta quod apłs tra¬

Expanded text:
Citii interpretantur plaga consumCitii interpretantur plaga consummata sive perfecta: Chaldaei in hoc loco, quasi ubera: Assyrii, arguentes. Siim etymologiam nec nos potuimus invenire, et caeteri interpretes ipso quo apud Hebraeos scribitur nomine transtulerunt. Dicitur ergo ad Tyrum, quod licet ad Citios ire contendat, et angustiarum suarum plagam vitare, perfectam etiam ibi requiem invenire non valeat. Rursumque si cupiat ire ad Chaldaeos, et ubertate eorum ac rerum omnium abundantia desolatos, arguentibus Assyriis eorum sterilitatem, juxta quod et A
Abbreviated transcription (Latin):
se dño saluatori. Omĩs aũ ani¬
ma que in scłi fluctibꝰ posita ẽ.
& circũfert᷑ omĩ uento doctrinȩ
chanaan appellanda ẽ. quod in-¬
terpretat᷑ quasi fluctuans siue
cõmotio. Uñ ⁊ ad senẽ adulterũ
dicit᷑. Semen chanaan ⁊ ñ iuda.
naneũ. ut dicat᷑ habitatoribus
eius quod ultra ñ ualeant in¬
uirias facere. & oppͥmere iniqͥta¬
te uirginẽ filiã sydonis. Q uicũq
a diabolo captꝰ in diuersoꝵ per¬
turbatioẽ uitioꝵ. ẽ. tradit᷑ in con¬
tumelias ignominiȩ. ut polluat
corpus uoluptatibꝰ ⁊ turpitudine.
iste filiꝰ ł filia ẽ sydonis. Et hoc
sciendũ quod sabaoth in hebrai
addita sit de hebraico. S̾i ieris
in cythios. neq ibi requies tͥ: et
si ad terrã chaldeoꝵ. ⁊ ipsa ua¬
stata ẽ ab assyriis. Idq sequitur¬
de theodotionis ȩditione sub aste¬
riscis additũ ẽ. fundauit eã. sy¬
im statuert̃ ꝓpugnacła eiꝰ : & absq¬
asteriscis iungit᷑. paries cȩcidit.

Expanded text:
se Domino Salvatori. Omnis autem anima quae in saeculi fluctibus posita est, et circumfertur omni vento doctrinae, Chanaan appellanda est, quae interpretatur quasi fluctuatio, sive commotio. Unde, et ad senem adulterum dicitur: Semen Chanaan et non Juda, nanaeum, ut dicatur habitatoribus ejus quod ultra non valeant injurias facere, et opprimere per iniquitatem virginem filiam Sidonis. Quicumque a diabolo capitur in diversorum perturbatione vitiorum, et traditur in contumelias ignominiae, ut polluat corpus voluptatibus, et turpitudine, iste filius vel filia est Sidonis: Et hoc sciendum quod sabaoth in Hebraicaddita sit. Si ieris in Citios, neque ibi erit requies tibi; et si ad terram Chaldaeorum, et ipsa vastata est ab Assyriis. de Theodotionis editione, sub asteriscis additum est: Fundavit eam Siim, statuerunt propugnacula ejus: sasteriscis jungitur: paries ejus cecidit.
Abbreviated transcription (Latin):
nes mundi esse ꝑituras. & contẽpla¬
tionẽ gaudii atq leticiȩ in luctum
lacrimasq uertendũ. Mare enim
hoc ultra ñ poterit nauigari: sed
omĩa congelascent. & coloniȩ tirioꝵ.
captiue ducent᷑ in penas. Nulli enĩ
alii similes st̃ qͥ habitant in insula
ista. nͥ negotiatoribꝰ siue translato¬
ribꝰ qͥ circũferunt᷑ omi uento doctri¬
nȩ. ⁊ de aliis ad alia uitia transeũt.
Habitamꝰ aũ in insula. quã diu tẽp¬
tationibꝰ huiꝰ scłi tundim: & ex oĩ
parte nr̃a insula atq nauicła ma-¬
ris ferit᷑ fluctibꝰ. Huiꝰ aũ insulȩ
negotiatores de sydone st̃. que int̾¬
pretat᷑ uenatrix. & in qua habitãt

Expanded text:
nes mundi hujus esse perituras, et contemplanes mundi hujus esse perituras, et contemplationem gaudii atque laetitiae in luctum lacrymasque vertendam. Mare enim hoc ultra non poterit navigari; sed omnia congelascent: et coloniae Tyriorum captivae ducentur in poenas. Nulli enim alii similes sunt qui habitant in insula ista, nisi negotiatoribus, sive translatoribus qui circumferuntur omni vento doctrinae, et de aliis ad alia vitia transeunt. Habitamus autem in insula, quamdiu tentationibus hujus saeculi tundimur: et ex omni parte nostra insula atque navicula maris feritur fluctibus. Hujus autem insulae negotiatores de Sidone sunt, quae interpretatur venatrix, et in qua habi
Abbreviated transcription (Latin):
lxa breuit᷑ percurramꝰ. Tyrus lin¬
gua hebrea sor dicit᷑: & in nr̃o ser¬
mone transfert᷑ angustia. Omĩs
gͥ anina uitiis occupata & prauis
cogitationibꝰ. Sor appellari potest.
Ululate naues chartaginis. quia
periert̃ ⁊ ultra ñ uenert̃. de chy
tioꝵ t̾ra ducta captiua ẽ. Cui simi¬
les facti sunt habitatores insule.
negotiatores tyrii transfretantes
mare : In aquis multis negotiator.¬
sem̃ quasi messiũ illatarũ. negoti¬
atores gentiũ. Pro chartagine in
hebreo scribit᷑ tharsis. quod om̃s
similit̾ transtulert̃: tharsis autẽ
int̃pretat᷑ contẽplatio. siue gaudii¬
congelascens: & pro phęnice ap̃
eos sydon legit᷑. Arguunt᷑ itaq hi
quos malarũ cogitationũ turba
circũdat. & qui uolentes uixta apo¬
stolũ diuites fieri incidunt in tẽp¬
tationes diaboli. ⁊ desideria mul
ta ⁊ nocria. que detrahunt homi¬
nes in ꝓfundũ. & dicit᷑ eis qͦd ulu¬
lare debeant. scientes om̃s negotiatio¬

Expanded text:
LXX breviter percurremus. Tyrus lingua Hebraea SOR   dicitur, et in nostrum sermonem transfertur, angustia. Omnis igitur anima vitiis occupata, et pravis cogitationibus, sor appellari potest. Ululate naves Carthaginis, quia perierunt, et ultra non venient. De terra Citiorum, ducta captiva est. Cui similes facti sunt habitatores insulae, negotiatores Phoenicis, transfretantes mare in aquis multis, semen negotiatorum quasi messium illatarum, negotiatores gentium. Pro Carthagine in Hebraeo scribitur THARSIS quod omnes similiter transtulerunt. Tharsis autem interpretatur contemplatio sive congelascens: et pro Phoenice apud eos Sidon legitur. Arguuntur itaque hi quos malarum cogitationum turba circumdat, et qui volentes juxta Apostolum divites fieri, incidunt in tentatita et noxia, quae detrahunt homines in profundum . Et dicitur eis quod ululare debeant, scientes omnes negotiatio
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ inclitꝰ ante ferebaris. & splen
dor domꝰ di uertet᷑ in ignominiam.
Auferet enĩ te dñs de statione tua
& de ministerio tuo: hoc ẽ cerimo¬
nus uictimarũ. ut impleat᷑ illud
quod scriptũ ẽ. ad hebreos. Transla¬
to enĩ sacerdotio. necesse ẽ ut & le¬
gis fiat translatio. Cũ aũ tu eiectꝰ
fueris de ministerio tuo: uocabo
seruũ meũ heliachim. cui dixxi. &
in alio loco. magnũ tͥ ẽ uocari pue¬
rũ meũ. Heliachim int̾pretatur
surgens ds. siue di resurrectio. Iste
patͥs dñi. accipiet locũ tuũ. tuaq
induet᷑ stola. & cingulo tuo confor¬
tabit᷑. ut quod tu habebas in littera:
ile possideat in sꝑu. Et erit pater
habitantiũ in hierłm. hoc ẽ in ui¬
siõe pacis que int̾pretat᷑ eccła. &
domui uda. ubi ẽ uera confessio

Expanded text:
quibus inclytus antea ferebaris; et domus quibus inclytus antea ferebaris; et domus Dei splendor vertetur in ignominiam. Auferet enim te Dominus de statione tua, et de ministerio tuo, hoc est, caeremoniis victimarum, ut impleatur illud quod scribitur ad Hebraeos: Translato enim sacerdotio, necesse est ut legis translatio fiat . Cum autem tu ejectus fueris de ministerio tuo, vocabo puerum meum Eliacim, cui dixi et in alio loco: Magnum tibi est vocari te puerum meum . Eliacim interpretatur resurgens Deus, sive Dei resurrectio. Iste partis Domini, accipiet locum tuum, tuaque induetur stola, et cingulo tuo confortabitur, ut quod tu habebas in littera, ille possideat in spiritu, et erit pater habitantium in Jerusalem, hoc est, in visione pacis, quae interpretatur Ecclesia, et domui Juda, ubi est f
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ habitat in tabernacło uideoꝵ.
& in domo quondã dĩ. nͥ uidaicȩ¬
legis sermo & ratio q̃ in ueteris in¬
strumenti lectiõe uersata ẽ.: Huic
domũ in occidente littera: & taber¬
naculũ tuũ qͦd ñ habet fundamen¬
tum in petrȩ figere firmitate. qͦd
terea tͥ dico quod in excisione sepul¬
chri ñ debeas laborare: quia trans¬
feret dñs sacerdotiũ suũ. sic̃ trans¬
ferri solet geber. qͦd om̃s uirũ int̾¬
pretati sunt. Hebreus aũ qͥ nos in
gallinatiꝰ humero portitoris de
alio loco transfert᷑ ad aliũ : sic te
de loco tuo leuit̾ asportabit deus.
Et qͥ quonda habebas coronã pon¬
tificis ⁊ scĩficationẽ in auri lami¬
na. in quã erat scriptũ nom̃
di: coronaberis tͥbulati¬
one ⁊ angustia. Et qͣm̃ si
spera mittat᷑ in decliui loco. atq spa¬
tioso stare ñ potest. s in immensum
uoluit᷑. sic omis ppłs tuus in orbis ter¬
minos. disperget᷑. Ibiq morieris cũ
lutera tua. ⁊ omĩs gła tua. & currꝰ

Expanded text:
 habitat in tabernaculo Judaeorum et in domo quondam Dei nisi Judaicus sermo, et ratio, quae in Veteris Instrumenti lectione versata est? Huic domum in occidente littera, et tabernaculum tuum, quod non habet fundamentum, in petrae figere firmitate: quodterea autem tibi dico, quod in excisione sepulcri non debeas laborare, quia transferet Dominus sacerdotium tuum; sicut transferri solet GEBER  , quod omnes virum interpretati sunt. Hebraeus autem qui nos in inaceus humero portitoris de alio loco transfertur ad alium, sic te Dominus de loco tuo leviter asportabit. Et qui quondam habebas coronam pontificis, et sanctificationem in auri lamina, in qua erat scriptum nomen Dei , coronaberis tribulatione et angustia. Et quomodo si sphaera mittatur in declivi loco atque spatioso, stare non potest, sed in immensum volvitur: sic omnis populus tuus in orbis terminos dispergetur. 319 Ibique morieris cum littera tua, et omnis gloria tua, et currus
Abbreviated transcription (Latin):
in insula cõmoramini. qui ex oĩ
parte expositi estis tẽptationum
fluctibꝰ recedite de ea & transite
in chartaginẽ. id⁊ tharsis. atq ad
uerũ gaudiũ festinate. lugentes
antiqua peccata. ꝙ ueterẽ contu¬
meliã quã aut ipsi aliis inferebatis
aut patiebamini ab aliis. Hoc aũ
ido p̃cipio. quia tyrũ urbẽ urãm
de suis sedibus. & ꝓposito. cernitis
teri errore deposito. eu̾głio uerita¬
tis ap̃i colla submiserit: ut qͥprius
habitabant in angustia longiꝰ rece¬

Expanded text:
in insula commoramini, qui ex omni parte expositi estis tentationum fluctibus, recedite de ea, et ite ad Carthaginem, id est, Tharsis, atque ad verum gaudium festinate, lugentes antiqua peccata, et veterem contumeliam, quam aut ipsi aliis inferebatis, aut patiebamini ab illis. Hoc autem ideo praecipio, quia Tyrum urbem vestram de suis sedibus et proposito cernitis veteri errore deposito, Evangelio Salvatoris colla submiserint, ut qui prius habitabant in angustia, rece
Abbreviated transcription (Latin):
secreta cognoscent: quomͦ in arce
dauid qͥ interp̃tat᷑ manu fortis. hoc
Obscura loca st̃ ñ solũ uixta hysto¬
gͦ nr̃a displicuerint debent ꝓferre
sua. ut explanatiõi eoꝵ si uera fu¬
erit adquiescamꝰ. Et congre¬
gastis aquas piscinȩ inferioris & do¬
mus hierłm numerastis. & destrirri¬
stis domus ad muniendũ murũ
ꝙ lacũ fecistis int̾ duos muros &
aquã piscinȩ ueteris. & ñ susperistiᷤ
ad eũ qͥ fecerat eã & oꝑatorẽ eiꝰ de¬

Expanded text:
secreta cognoscent, quomodo in arce secreta cognoscent, quomodo in arce David qui interpretatur, manu fortis, hoc Obscura loca sunt, non solum juxta histora displicuerint, debent proferre sua, ut explanationi eorum, si vera fuerit, acquiescamus. Et congregastis aquas piscinae inferioris: et domus Jerusalem numerastis: et destruxistis domus ad muniendum murum. Et lacum fecistis inter duos muros, et aquam piscinae veteris: et non aspexistis ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
uersiõe fidi constituti st̃: & tunc
uidebis o uallis syon in die illa in
claro lumine ueritatis omnẽ ar¬
maturã apłi & domꝰ saltꝰ in quo
gentiũ turbe consistunt: sicut &
in.cxxri. psalmo canit᷑. Ecce audi¬
uimꝰ eã in effrata: inuenimꝰ eam
in cãpis silue. Cũ aũ oꝑimentũ iu
de quod prius ꝓpt̃ mysteriũ cela¬
bat᷑ fuerit reuelatũ ⁊ uideris ar¬
maturã ęccłȩ. tc̃ intelliges scisma¬
ta ciuitatis dauid. que multiplica¬
sti ut deceptos tͥ pͦpłos congregares.
lax ñ habent. unã pharetrã sed
plures ⁊ ascensores st̃ hominũ in
quoꝵ equitant animabꝰ ⁊ plurima
multitudo ẽ ad pugnã se p̃parans
contra eccłã. ita ut om̃s ualles illiꝰ
cõpleant᷑. ⁊ equites obturent sensus
eoꝵ & dimicatiõe sua ȩccłasticum
uirũ qͥ interpretat᷑ iudas ꝓuocet
ad certandũ: quo ꝓferat testimo¬
nia scripturarũ ⁊ cuncta redargu¬
at mendatia. Uidebunt heretici
domus ciuitatis dauid. ⁊ omĩa priꝰ

Expanded text:
tunc videbis, o vallis Sion, in die illa, et in claro lumine veritatis, omnem armaturam Apostoli, et domus saltus, in quo gentium turba consistit. Sicut et in CXXXI psalmo canitur: Ecce audivimus eam in Ephrata: invenimus eam in campis silvae . Cum autem operimentum Ju quod prius propter mysterium 315 celabatur, fuerit revelatum, et videris armaturam Ecclesiae; tunc intelliges schismata civitatis David, quae multiplicasti, ut deceptos tibi populos congregares. LXX non habent unam pharetram, sed plures; et ascensores sunt hominum, in quorum equitant animabus; et plurima multitudo est ad pugnam se praeparans contra Ecclesiam: ita ut omnes valles illius compleantur; et equites obturent sensus eorum, et dimicatione sua Ecclesiasticum virum, qui interpretatur Judas, provocent ad certandum: quo proferente testimonia Scripturarum, et cuncta redarguente mendacia, videbunt haeretici domos civitatis David, et omnia prius
Abbreviated transcription (Latin):
crescentẽ: & qͥ suꝑ eũ pependerãt
fide. postea infidelitate frangent᷑.
⁊ cadent. & ꝑient. Hoc aũ fiet in
diebus nouissimis: qr dñs locutꝰ
ẽ. Pro parillo qͥ hebraice dr iai
eth. ⁊ ab omĩbꝰ similit̾ effertur.
soli lacoo sup᷑ pͥncipẽ. hic hominẽ
interp̃tati st̃. ¶sq nos celeritate
dictandi plene p̃teriit. sobnas
interp̃tat᷑ conuertere nc̃. siue con
ut conu̾tat᷑ de lege ad ȩu̾głm. &
uictimarũ imaginibꝰ. derelictis.
transferat se ad sꝑualis sacrificii

Expanded text:
crescentem, et qui super eum ante pependerant crescentem, et qui super eum ante pependerant fide, postea infidelitate frangentur et cadent et peribunt. Hoc autem fiet in diebus novissimis, quia Dominus locutus est. Pro paxillo, qui Hebraiceet ab omnibus similiter effertur, soli LXX supra principem, hic hominem interpretati sunt. Quodque nos celeritate dictandi pene praeteriit, Sobnas interpretatur convertere nunc, sive conut convertatur de lege ad Evangelium; et victimarum imaginibus derelictis transferat se ad spiritalis sacrificii
Abbreviated transcription (Latin):
latur. uasor. q diuersa genera. ꝓ
quibꝰ aquila int̾pretatꝰ ẽ. sasaim.
ꝙ sopoth. quod sẏminachus uertit
deant ꝑ eũ. a uasis craterarũ. pro
quibꝰ theodotio a ganoth posuit:
ꝙ parui enĩ & magni in dm̃ credi¬
turi st̃. Crateras aũ puto esse apłos.
plenos uitalibꝰ aquis: de quibus
dicit᷑ benedicite dm de fontibus
isrł. in quibꝰ crateris miscuit sapi¬
entia uinũ suũ. Et om̃e inquit uas
quit᷑. uidetͣ sensui nr̃o esse contra¬
riũ. qͦmͦ paxillus iste qͥ fixus fue¬
rat in loco fideli. auferet᷑ & fran¬
gat᷑. cadat & ꝑeat quod pepende¬
rat in eo. & hoc fiat qͦd dñs locutꝰ
ẽ. ¶s ita solui potest: si legamus
illud eu̾glii qͦd in nouissimis diebꝰ
refrigescat caritas multoꝵ: & ip
se dñs dicat. putas filiꝰ hominis
ueniens inueniet fide suꝑ terrã:
Non gͦ paxillus franget᷑ & cadet.
n ꝑibit. qͦd impiũ ẽ dice̾. s paxillꝰ
auferet᷑ de loco fideli. hoc ẽ de ec¬
clesia per impietatẽ cottidie suc¬

Expanded text:
latur. Vasorum diversa genera, pro quibus Aquila interpretatus est SASAIM   et SEPHOTH  , quod Symmachus vertit, deant super eum. A vasis craterarum, pro quibus Theodotio AGANOTH   posuit, et parvi enim 320 et magni in Dominum credituri sunt. Crateras autem puto esse Apostolos plenos vitalibus aquis. De quibus dicitur: Benedicite Deum de fontibus Israel , in quibus crateribus miscuit sapientia vinum suum. Et omquitur, videtur sensui nostro esse contrarium, quomodo paxillus iste, qui fixus fuerat in loco fideli, auferatur et frangatur: et cadat et pereat quod pependerat in eo, et hoc fiat quia Dominus locutus est. Quod ita solvi potest si legamus illud Evangelii, quod in novissimis diebus refrigescat charitas multorum ; et ipse Dominus dicat: Putas filius hominis veniens inveniet fidem super terram ? Non ergo paxillus frangetur et cadet et peribit, quod impium est dicere: sed paxillus auferetur de loco fideli, hoc est, de Ecclesia per impietatem quotidie sub
Abbreviated transcription (Latin):
ascendisti ⁊ tu om̃is intecta: Laix.
intecta uana: Hoc iuxta locar in¬
terpretes in regũ uolumine que¬
ritur qͥd sibi uelit dicente hely
co manifestiꝰ ponit᷑. Pro eo enim
qͦd larr transtulerunt nc̃: in hebreo
habet᷑ affo. qͦd nos interp̃tati sumꝰ

Expanded text:
 tu omnis in tecta? LXX: in tecta vana? Hoc quod juxta LXX interpretes in Regum volumine quaeritur, quid sibi velit dicente Eliseco manifestius ponitur, pro eo quod Septuaginta transtulerunt nunc; in Hebraeo habet APHPHO, quod nos interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
quã coniunctionẽ latinꝰ sermo ñ
explicat. Nñ aũ dicit. qͥdnã tibi
quoq ẽ. int̾rogat cur int̾ alios ꝙ
ipsa conscendat. atq opinione
sublimiũ in humilibꝰ cõmoret᷑
W ẽ sensus. Cũ philosophi tumeãt.
⁊ om̃is sapientia scłaris de subli¬
mibus disputans simplicitatẽ con-¬
tẽpnat ȩccłȩ. cur tu quoq excelsa
ud tectũ. de
qͦ saluator des¬
cendere pro¬
Ribet. qͦd tam̃
aũ ut ostenderet multã hereticoꝵ
uarietatẽ. ñ unũ tectũ s tecta
plurima nominauit. Clamoris
plena. urbs frequens. ciuitas exul¬
tans. Lar. Repleta ẽ ciuitas cla¬
mantiũ. urbs exultans. Doctrina¬

Expanded text:
quam conjunctionem 311 Latinus sermo non explicat. Quando autem dicit, quidnam tibi quoque est? interrogat cur inter alios et ipsa conscendat, atque opinione sublimium in humilibus commoretur. Et est sensus: cum Philosophi tumeant, et omnis sapientia saecularis de sublimibus disputans, simplicitatem contemnat Ecclesiae, cur tu quoque excelsa ud tectum, de quo Salvator descendere prohibet : quod tamen autem, ut ostenderet multam haereseon varietatem, non unum tectum, sed tecta plurima nominavit. Clamoris plena, urbs frequens, civitas exsultans. LXX: Repleta est civitas clamantiu
Abbreviated transcription (Latin):
nis & conculcationis nequaquam
erit hierłm q̃ interp̃tat᷑ usio pacis.
sed antiqͥ nominis iebus q̃ int̾pretat᷑
conculcatio. fletuũ quoq siue er̃¬
roris ut laer transtulerunt a dño
eis erroris occasio qͥ posst̃ dicere.
Quare nos errare fecisti a uia tua:
& in alio loco. Dñs eis dedit ⁊ mis¬
cuit sp̃m erroris: ut ñ in uisionis
monte. s in syon ualle consisterẽt.
Hȩc aũ ipsa dies q̃ adño exrercituũ
in ualle orit᷑ iusionis ut singłoꝵ
oꝑa demonstret scrutat᷑ murum
hereticoꝵ quẽ aduersus ȩccłam
quasi firmissimũ ꝓpugnacłm con¬

Expanded text:
nis, et conculcationis, nequaquam nis, et conculcationis, nequaquam erit Jerusalem, quae interpretatur visio pacis: sed antiqui nominis Jebus, quae interpretatur conculcatio: fletuum quoque sive erroris, ut Septuaginta transtulerunt a Domino Sur erroris occasio, qui possunt dicere: Quare nos errare fecisti a via tua ? Et in alio loco: Dominus eis miscuit spiritum erroris : ut non in Visionis monte, sed in Sion valle consisterent. Haec autem ipsa dies, quae a Domino exercituum in valle oritur Visionis, ut singulorum opera demonstret, scrutatur murum haereticorum, quem adversum Ecclesiam quasi firmissimum propugnaculum con
Abbreviated transcription (Latin):
catioĩs ⁊ fletuũ dño do exercituũ
in ualle insiõis scrutans murũ
magnificus suꝑ montẽ. Lara. Prop¬
terea dix̃. Dimittite me: amare
flebo. Nolite contende̾. ut con¬
selemini me: suꝑ contͥciõe filiȩ
generis mei: quia dies tumultꝰ
⁊ ꝑditionis ⁊ conculcatiõis. & ter¬
ror a dño sabaoth. in ualle sion
errant a minimo usq ad maxrimũ er¬
rant suꝑ montes. Et samuhel plange¬
bat suꝑ saul: & dñs atq saluator flebat
ds m̃s. & lugeã multos qͥ ante pec¬
cauerunt. & ñ egert̃ penitentiam
Uñ ⁊ cõpatientis affectu ⁊ ad alios
loqͥt᷑. Qis infirmat᷑. ⁊ ego ñ infirmor:
qͥs scandalrzat᷑ ⁊ ego ñ uror. Igit᷑ &
ꝓpħa uidens ppłm quonda uisionis
uana tecta conscendere ⁊ in clamo¬
re uersari. cunctosq pͥncipes eiꝰ fu¬
gisse. & ligatos esse uincłis pecc̃oꝵ
erũpit in lacrimas ⁊ abigit conso
ppłi sui. q̃ uirilitatis perdidit dig¬
nitatẽ. Dies enĩ iudicii ⁊ int̾fectio¬

Expanded text:
o exercituum in valle visionis, scrutans murum et magnificus super montem. LXX: Propterea dixi: Dimitte me, amare flebo: nolite contendere, ut consolemini me super contritione filiae generis mei: quia dies tumultus, et perditionis, et conculcationis, et error a Domino Deo Sabaoth in valle Sion; errant a minimo usque ad maximum: errant super montes. Et Samuel plangebat Saul , et Dominus atque Salvator flebat Deus, et lugeam multos qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Unde compatientis affectu et ad alios loquitur: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Igitur et Propheta videns populum quondam visionis vana tecta conscendere, et in clamore versari; cunctosque principes ejus fugisse, et ligatos esse vinculis peccatorum, erumpit in lacrymas, et abigit consolpopuli sui, quae virilitatis perdidit dignitatem. Dies enim judicii, et interfectio
Abbreviated transcription (Latin):
tenti st̃: nec penitentibꝰ & conuer¬
sis porrigunt manũ. Qm̃ hec
dicit dñs ad me. Adhuc in uno an¬
no quasi in anno mercennarii. &
auferet᷑ om̃is gła cȩdar. & reliqͥe nu¬
meri sagitarioꝵ forciũ de filiis cȩ¬
dar inminuent᷑. Dñs enĩ ds isrł locu¬
cũ aqua ⁊ panibꝰ fugientibꝰ. de sal¬
tu ⁊ arabia: qr dñs hec futura pol¬
licitꝰ ẽ. Sicut annꝰ mercennarii ci¬
to p̃terit. qͥ cotidie nichil aliud ex¬
pectat nisi mercedem sui laboris:
mercede laboris accipiat: sic om̃is
gła cȩdar qͦd int̃pretat᷑ tenebre.
De qͦu in psalmis legimꝰ. Habitaui
cũ habitantibꝰ cȩdar. Uelocit̃ au¬
soꝵ dogniatũ numerus. qͥ constitu¬
tos in saltu arabie uulnerabat redi¬
git᷑ in nichili postꝗͣ fugientes de
saltu fuerint liberati. & aquã bap¬
tismi salutaris acceꝑint comede¬

Expanded text:
tenti sunt, nec poenitentibus atque convertenti sunt, nec poenitentibus atque conversis porrigunt manum. Quoniam haec dicit Dominus ad me adhuc in uno anno quasi in anno mercennarii et auferetur omnis gloria Cedar et reliquiae numeri sagittariorum fortium de filiis Cedar inminuentur Dominus enim Deus Israhel locucum aqua et panibus, fugientibus de saltu et Arabia: quia Dominus haec futura pollicitus est. Sicut annus mercenarii cito praeterit, qui quotidie nihil aliud nisi mercedem sui laboris emercedem laboris accipiat: sic omnis gloria Cedar, quod interpretatur tenebrae, de quo et in Psalmo legimus: Habitavi cum habitantibus Cedar , velociter ausorum dogmatum numerus, qui constitutos in saltu Arabiae vulnerabat, redigetur in nihili, postquam fugientes de saltu fuerint liberati: et aquam 310 baptismi salutaris acceperint, comede
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ multitudinẽ gladii. ⁊ ꝓpt̾ mul¬
titudinẽ arcuũ intentoꝵ. & ꝓpt̃
multitudinẽ cadentiũ in bello.
Uos qͥ estis in theman quod inter¬
pretat᷑ auster atq ꝑfectio. & in
eo uersamini loco de qͦscriptũ ẽ.
d̃s ab austro ueniet qͥ consũmati
atq ꝑfecti estis. & habetis in uob̾
flum̾ scientiȩ scripturarũ: fugien¬
tibus de arabia ⁊ saltu occurrite
cũ aqua ⁊ panibꝰ ⁊ nolite expec̾¬
tare donec ipsi ad nos ueniãt:
sed imitamini illũ eu̾głicȩ ꝑ abolȩ
patrẽ qͥ occurrit filio reuertenti.
te fugientibꝰ: ut qͥ lassi erant atq
confecti. ur̃a misccłia sustentent᷑:
u ã sedes ur̃as citiꝰ transeant. Fuge¬
runt enĩ gladios hereticoꝵ. doct᷑¬
nã gentiliũ. blasphemias iudeoꝵ.
Et qr multos uiderunt eor. laculis
interfectos. ⁊ cecidisse in p̃lio plu¬
rimos: ipsi cupiunt ur̃o auxilio
liberari. Locus hic ꝓprie adu̾sus
eos intelligi potest. qͥ tradentes se
otio atq desidiae ꝓpͥa salute con¬

Expanded text:
udinem gladii, et propter multitudinem arcuum intentorum, et propter multitudinem cadentium in bello. Vos qui estis in Theman, quod interpretatur Auster atque perfectio, et in eo versamini loco, de quo scriptum est: Deus ab Austro veniet , et qui consummatiatque perfecti, et habetis in vobis lumen scientiae Scripturarum, fugientibus de Arabia, et de saltu, occurrite cum aqua et panibus, et nolite exspectare donec ipsi ad vos veniant; sed imitamini illum Evangelicae parabolae patrem, qui occurrit filio revertenti. te fugientibus, ut qui lassi erant atque confecti, vestra misericordia sustententur, et ad sedes vestras citius transeant. Fugerunt enim gladios haereticorum, doctrinam gentilium, blasphemias Judaeorum. Et quia multos viderunt eorum jaculis interfectos, et cecidisse in praelio plurimos, ipsi cupiunt vestro auxilio liberari. Locus hic proprie adversus eos intelligi potest, qui tradentes se otio atque desidiae, propria salute con
Abbreviated transcription (Latin):
milia deuoluti st̃. Sciamꝰ in sy¬
in ꝓuerbis dicere. Dcłm qͥ irridet
patrẽ & despicit senectutẽ matͥs.
effodiant eũ corui de conuallibꝰ
& comedant eũ pulli aqͥlarum.
Statĩ enĩ ut sensus hereticoꝵ ir

Expanded text:
 in Siin Proverbiis, dicere: Oculum qui irridet patrem, et despicit senectutem matris, effodiant eum corvi de convallibus, et comedant illum pulli aquilarum . Statim enim ut sensus haereticor
Abbreviated transcription (Latin):
ad uesꝑam dormietis in uia de¬
dan. Q in malicia esse ceperunt
pecc̃or ingrediunt᷑ uiã. ñ dor¬
miunt nec morant᷑ in agͥs consi¬
tis ⁊ noualibꝰ. nec in pratis & se¬
getibꝰ quas ad metendũ ẽẽ canden¬
tes saluator docet. nec int̾ arbo¬
res pomiferas. s in infructuosis
saltibꝰ. ubi uepres ⁊ spine sunt.
⁊ bestie cõmorant᷑. De huiusce¬
modi saltu ⁊ in regũ uolumine
legimꝰ. qͦd plures deu orauerint
silue ł saltꝰ quã int̾fecti sint gla¬
habitare dicunt᷑ & in uia dedan.
qͦd int̾pretat᷑ iuditia. Qt enĩ habẽt
peccõꝵ genera: tot iuditioꝵ meren¬

Expanded text:
ad vesperam dormietis in via Dead vesperam dormietis in via Dedan. Qui in malitia esse coeperunt, et peccatorum ingrediuntur viam, non dormiunt, nec morantur in agris consitis, et novalibus, nec in pratis, et segetibus, quas ad metendum esse candentes, Salvator docet, nec inter arbores pomiferas; sed in infructuosis saltibus, ubi vepres et spinae sunt, et bestiae commorantur. De hujuscemodi saltu et in Regum volumine legimus, quod plures devoraverit silva vel saltus, quam interfecti sint glahabitare dicuntur, et in via Dedan, quod interpretatur judicia. Quot enim habent peccatorum genera, tot judiciorum
Abbreviated transcription (Latin):
dentes uideant. & qͥ uident ceci fi¬
ant. Ipse custos qͥ dixerat. uenit
mane ⁊ nox. loqͥt᷑ ad gentiũ multi¬
tudinẽ. Si me queritis studiosus
querite. Conu̾timini ad me filii
conuertentes. & ego sanabo contͥ¬
ciones ur̃as : & uenite ad me. Loca¬
hec difficilia sũt & cũ scdđm hysto¬
riã minime pateant. cogim᷑ uita
OAUS in arabia. Hoc in editiõe
nim. cũ priori uisiõe coniundũ :
ut legat᷑. Si queris quere. & apud
me habita in saltu. Arabia in
om̃ium: in media nocte consistit.
negauit. qͦd media nax intelli¬
git᷑. Postꝗͣ aũ nax p̃cessit & cȩpit
dies appropinquare. superatis
mediȩ noctis tenebris. & gallo
lucis nuntio resonante fleuit
amare & intellexit pecẽm suũ
& eo tp̃r dicere potuit. ad uesꝑm
demorabit᷑ fletꝰ. ⁊ ad matutinũ
leticia. Hoc interim de presenti
loco. Ceterũ nom̃ arabiȩ. id÷ ues¬
saltu ad uesꝑam dormietis in
semitis dodanim. Lorar. In saltu

Expanded text:
dentes videant, et videntes caeci fidentes videant, et videntes caeci fiant . Et ipse custos qui dixerat: Venit mane et nox, loquitur ad gentium multitudinem: Si me quaeritis, studiosius quaerite. Convertimini ad me, filii convertentes, et ego sanabo contritiones vestras, et venite ad me. Loca difficilia sunt, et cum secundum historiam minime pateant, cogimur juxta Onus in Arabia. Hoc in editione nim, cum priori visione conjunctum est, ut legatur, si quaeris, quaere: et ad me habita in saltu. Arabia in em venit ad summum, in media nocte consistit. negavit, quod media nox intelligitur : Postquam autem nox praecessit, et coepit dies appropinquare, superatis mediae noctis tenebris, et gallo lucis nuntio resonante, flevit amare, et intellexit peccatum suum, et eo tempore dicere potuit: Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Hoc interim de praesenti loco. Caeterum nomen Arabiae, id est, vessaltu ad vesperam dormietis, in semitis Dodanim. LXX: In saltu
Abbreviated transcription (Latin):
telligere. ut ad similitudinem
ppłi isrł ꝓuocet᷑ gentiũ multitu¬
do: & ubi prius silentiũ fuerat
legis di. ibi confessionis clamor
sit. & holeaster inserat᷑ in bonã
oliuã. Legimꝰ ⁊ in ꝑabola eu̾głii.
missos seruos qͥ uocarent bonos
malos. ac patͥsfamilie de quibꝰ¬
libet implerent conuiuiũ. quia
pͥores uenire noluerant. Potest
eccła narrare. quod dñs de seyr.
hoc ẽ de terrenis locis uocifere
tur ad se. seq ꝓuocet ad salutẽ¬
⁊ dicit ad ipsũ dñm. O custos qͥ de
nocte consurgens uersaris in tene¬
bris. qͥ absq pecc̃o es in carne pec¬
catrice. qua causa uolueris huma¬
nũ corpus assumere: Respondit
custos. hoc ẽ samaritanꝰ qͥ in eu̾głio
uulneratũ suis humeris ad stabu¬
lũ reportauit. Uenit mane &. nax.
& ẽ sensus. Gentiũ multitudini or¬
tus ẽ sol iusticiȩ & udeis uenert̃
tenebre. uexta qͦd dñs dicit. In ui
diciũ istiꝰ mundi ego ueni. ut ñ ui¬

Expanded text:
telligere, ut ad similitudinem telligere, ut ad similitudinem populi Israel provocetur gentium multitudo, et ubi prius silentium fuerat legis Dei, ibi confessionis clamor sit: et oleaster inferatur in bonam olivam. Legimus et in parabola Evangelii missos servos, qui vocarent bonos et malos, ac patrisfamilias de quibuslibet implerent convivium, quia priores venire noluerunt . Potest et Ecclesia narrare quod Dominus de Seir, hoc est, de tur, seque provocet ad salutem, et ad ipsum loqui: O custos, qui de nocte consurgens versaris in tenebris, qui absque peccato in carne es peccatrice, qua causa voluisti humanum corpus assumere? Respondit custos, hoc est, Samaritanus, qui in Evangelio vulneratum suis humeris ad stabulum reportavit : Venit mane et nox. Et est sensus: Gentium multitudini ortus est sol justitiae, et Judaeis venerunt tenebrae. Juxta quod dicitur a di istius ego veni, ut non vi
Abbreviated transcription (Latin):
chorũ ⁊ precipit. Ad me uoca qͥ
st̃ de seyr. ut mͥ seruiat gentiũ
multitudo. q̃ in similitudinem
ȩsau nichil inse habet molle
⁊ lene ac nitidũ: s ẽ hyspida
facile hostis irrũpat. ne leo ru¬
giens atq circũiens. qͥ querit adi¬
tũ ꝑ quẽ possit intrare. clausũ
in ȩccła gregẽ. laceret atq disper¬
dat. Respondet q ȩccłȩ multitu¬
do. Non solũ in ꝓsperis. s & in ad¬
uersis. hoc ẽ in die ⁊ in nocte ds
Ad quã loqͥt᷑ ds. Si uere me que¬
ris. oꝑe ostende quod queras: nec
semel tͥ quesisse sufficiat: sed qu̾e
inueneris sẽꝑ inqͥre. ut ꝑfectius
teneas. Obliuiscere p̾płi tui & do¬
mus patris tui: & deserto horrore
gentiliũ apud me in ȩccła cõmo¬
rare. Hoc iuxta lax dixerimꝰ.
qͥ uisionẽ idumee. hoc ẽ terrenȩ
ponunt in titulo. ut ostendãt¬
eos uocari qͥ priꝰ terrenis oꝑibꝰ
seruiebant. Porro iuxta aqͥlã
qͥ duma hoc ẽ silentiũ posuit
ł similitudinẽ. hoc possumꝰ in¬

Expanded text:
chorum, et praecipit ei: Ad me voca eos qui sunt de Seir, ut mihi serviat gentium multitudo, quae in similitudinem Esau nihil in se habet molle et leve, ac nitidum, sed est hispida, facile hostis irrumpat: ne leo rugiens atque circuiens, qui quaerit aditum per quem possit intrare, clausum in Ecclesia gregem laceret atque disperdat. Responditque Ecclesiae multitudo: non solum in prosperis, sed in adversis, hoc est, et in die, et in nocte, Ad quam loquitur Deus: Si vere me quaeris, opere ostende quod me quaeras; nec semel tibi quaesisse sufficiat; sed quem inveneris, semper inquire; et ut perfectius teneas, obliviscere populi tui, et domus patris tui, et deserto errore gentilium, apud me in Ecclesia commorare. Hoc juxta LXX dixerimus, qui visionem Idumaeae, hoc est, terrenae ponunt in titulo, ut eos ostendant vocari, qui prius terrenis operibus serviebant. Porro juxta Aquilam, qui Duma, hoc est, silentium posuit, vel similitudinem, sic possumus in
Abbreviated transcription (Latin):
egypti loquentes lingua chana
tinens passione in qͦ scriptũ ẽ he¬
braicis litteris. grecis ⁊ latinis. iħc.¬
xp̃c rex iudeoꝵ. in signũ crucis⁊
in testimoniũ uniuersarũ genti¬
um que nc̃ egyptꝰ appellantur.
Cũq ꝑsecutio creuerit a facie tͥ¬
bulantiũ nomini xꝑiano. tunc
clamabunt in cordibꝰ suis. ab ba
pat̃. ⁊ mittet eis dñs exercituum
ti cognoscant dm. & ipsi cogno¬
scant᷑ a dño: ꝙ sic ubi habunda¬
uit pecc̃m suꝑ habundabit gr̃a.
Unũ autẽ altare egypti idẽ huiꝰ¬
mundi dr̃. ut cuncta altaria q̃
contͣ eccłȩ erigunt᷑ altare. sciamꝰ¬
demonũ esse ñ dñi. Usq ad fi¬
nẽ uisionis egyptiȩ. in libro ex¬
planationũ hẏstoriȩ.qr manifes¬
ta ꝓpħia erat. diximꝰ qͦd cuncta
referant᷑ ad xp̃m. Et cognos¬
cent egyptii dñm in die illa: &¬
S colent eũ in hostiis ⁊ muneribꝰ.¬
i uota uouebunt dño u soluent.
Et ꝑcutiet dñs egyptũ plaga⁊
sanabit eã : et reu̾tent᷑ ad dñm

Expanded text:
ntes lingua Chanantinens passionem, in quo scriptum est Hebraicis litteris, Graecis, et Latinis: ex Judaeorum , in signum Crucis, et in testimonium universarum gentium, quae nunc Aegyptus appellantur. Cumque persecutio creverit a facie tribulantium nominis Christiani, tunc clamabunt in cordibus suis: Abba pater . Et mittet Dominus exercituum ti cognoscant Dominum, et ipsi cognoscantur a Domino; et ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Unum auteur, ut cuncta altaria, quae contra Ecclesiae eriguntur altare, sciamus esse non Domini. Usque ad finem visionis Aegyptiae, in libro Explanationis Historicae, quia manifesta prophetia erat, diximus quod cuncta referantur ad Christum. Et cognoscent Aegyptii Dominum in die illa: et colent eum in hostiis, et muneribno, et solvent. Et percutiet Dominus Aegyptum plaga, et sanabit eam: et revertentur ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iuxta apłm paulũ rectores
tenebrarũ harũ. que quondam
ł do ł ꝓpħe amabilis fuit. facta ẽ
dni. & illiꝰ saturatꝰ cibo diligentiꝰ
contẽpletur que uentura st̃ mun¬
do: diciturq ꝑ eũ ad om̃s creden¬
tes. ut comedentes. ⁊ bibentes corpꝰ
possint ignita diaboli iacula extin¬
guere. Hoc iuxta hebraicũ. ⁊ cȩptã

Expanded text:
sunt juxta apostolum Paulum , rectores sunt juxta apostolum Paulum , rectores tenebrarum istarum, q vel Deo amabilis fuit, facta estDomini, et illius saturatus cibo, diligentius contempletur, quae ventura sint mundo: diciturque per eum ad omnes credentes, ut comedentes et bibentes corpusli , in quo possint ignita diaboli jacula exstinguere. Hoc juxta Hebraicum, et coeptam
Abbreviated transcription (Latin):
illusioibꝰ. Angꝰtia enĩ possedit me ⁊tͥbula¬
tio: sic̃ solet ten̾e̾ parturientẽ. Multũ ĩt
se uulgata editio ⁊ hebraic̃ ĩħ loco discre¬
pat. Id̾o breuit̃ utrũq perstringimꝰ:
nos occasiunculã relinquamꝰ. Cor¬
rui cũ audirẽ. contͥbatus sũ cũ ui¬
derẽ : emarcuit cormeũ. tenebre
stupefecerunt me. Babylon dilec¬
ta mea posita ẽ mͥ in miraculum
Pone mensam contẽplare in spe¬
cula comedentes ⁊ bibentes. Sur¬
gite pͥncipes: arripite clipeum.
festinaui ut ñ uiderẽ. Errat cor
meũ. iniquitas inundauit suꝑ me.⁊
anima mea insistit timori. Para
te pͥncipes: parate clipeos. Pre au¬
ditu ⁊ uisione durissima quã cer¬
nebat deserto mari ꝓpħa uenturã
corriusse ⁊ turbatũ esse se drõ: &
ꝓpemodũ caligantibꝰ ocłis ⁊ stupefac¬
ta mente se nescisse quid cerneret.
Iua enĩ babylon ꝓ qua aquila &
theodotio tenebras int̃pretati st̃.
ut significarent mundũ istũ qui
inmaligno positus ẽ. cuiꝰ pͥncipes

Expanded text:
ossedit me et tribulatio, sicut solet tenere parturientem. Multum inter se Vulgata editio, et Hebraicum in hoc loco discrepant: ideo breviter utramque perstringemus, nos occasiunculam relinquamus. Corrui cum audirem conturbatus sum cum viderem emarcuit cor meum tenebrae stupefecerunt me Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum pone mensam contemplare in specula comedentes bibentes surgite principes arripite clypeum festinavi ut non viderem, errat cor meum: iniquitas inundavit super me; anima mea insistit timori. Para te, principes, parate clypeos. Prae auditu, et visione durissima quam cernebat de deserto mari Propheta venturam, corruisse et turbatum esse se dicit, et propemodum caligantibus oculis, et stupefacta mente, nescisse quid cerneret. Illa enim Babylon pro qua Aquila, et Theodotio, tenebras interpretati sunt, ut significarent mundum istum, qui in maligno positus est , et cujus principes