comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terensi. phrigiani relegatus .xii. aduersus arrianos consecit libros. Et rluim li¬
brum de sẏnodis quẽ ad galliaꝵ epõs sciipsit. ⁊ psalmoꝵ cõmentarios in pͥmũ liuelicet
⁊ scdm. ⁊ a qͥnquagestmo pͥmo usq ad seragesimũ scdm. ⁊ acentesimo occauo decimo usq
ad extremũ. In quo oꝑe mutacus originem. non nulla etiam de suo addidit. Est eius̃
⁊ ad constantium libellus. quem uiuenti constantinopolim porrexerat. ⁊ alius in con¬
stantiũ quẽ post mortẽ eius scͥpsit. Et liber aduersus ualentem ⁊ ursaciũ hystori am
arruniuensis ⁊ selenciensis synodi contineus. ⁊ ad peefectũ salustiłi. siue contra di
quos de greco origenis ad sensum transtalit. ⁊ alius elegans libellus contra aureir um.
⁊non mille ad duiersos eplẽ. Aunt quidam scͥpuse aũ nicantisũ cancicor s. q neba¬

Expanded text:
terrensi Phrygiam relegatus, duodecim adversus Arianos confecit libros: et alium librum de synodis, quem ad Galliarum episcopos scripsit: et in Psalmos commentarios, primum videlicet et secundum, et a quinquagesimoad extremum: in quo opere imitatus Origenem, nonnulla etiam de suo addidit. Est ejus et ad Constantium libellus, quem viventi Constantinopoli porrexerat: et alius in Constantium, quem post mortem ejus scripsit: et liber adversus Valentem et Ursacium, historiam Ariminensis et Seleuciensis synodi continens: et ad praefectum Sallustium, sive contra Dioquos de graeco Origenis ad sensum transtulit: et alius elegans libellus contra Auxentium: et nonnullae ad diversos epistolae. Aiunt quidam, scripsisse eum et in Cantica canticorum;
Abbreviated transcription (Latin):
ciusmodi cũ aĩo reputans. icidi
meos libros quos a moyse atq pro¬
phetis scripcos eẽ hebreoꝵ religio tͣ¬
debat: inquib ip̃o cãtore deo testã¬
te de se hẽ ita continebantur. Ego
de deo significationẽ: que uature diume
in comp̾hensibilem cognitionẽ aptissĩo
adincelligẽtiam humauã sermone loq̃¬
retur. N on eñi aliud ꝓpͥum magis
deo qua eẽ intelłgit᷑. qr id ip̃m qd̃ est
neq desiuentis ẽ aliqũ ueq cepti: ⁊ id
qd̾ cũ incorrupte beatitudinis potesta¬
te ꝑpetuũ est. non potuit aut pot̾i̾t ali¬
qũ uon eẽ. qr diuinũ om̃e neq aboliti¬
om ueq erordio obnoxiũ ẽ. Et cumi
mulło ase dei desit et̾ntas: digne
hoc solũ quod eẽt ad pocestacionẽ incor¬
rupte sue et̾intacis ostendit. Et ad hãc¬

Expanded text:
ejusmodi cum animo reputans, incidi in eos libros, quos a Moyse atque a prophetis scriptos esse Hebraeorum religio tradebat: in quibus ipso creatore Deo testante de se, haec ita continebantur: Ego de Deo significationem, quae naturae divinae incomprehensibilem cognitionem aptissimo ad intelligentiam humanam sermone loqueretur. Non enim aliud proprium magis Deo, quam esse, intelligitur; quia id ipsum quod est, neque desinentis est aliquando, neque coepti: sed id, quod cum incorrupte perpetuum est, non potuit aut poterit aliquando non esse; quia divinum omne neque abolitioni, neque exordio obnoxium est. Et cum in nullo a se Dei desit aeternitas; digne hoc solum, quod esset, ad protestationem incorruptae suae aeternitatis ostendit. 5 6.
Abbreviated transcription (Latin):
Uis hic arabiguitatis locus.
aut qͥd exsincere fidei consci¬
entiẽ reliquũ ẽ ; ¶ion ẽ de uon extan¬
tibus ut ei exstans origo sit. non est
exstaus ei ad originem substentia
aliqua alia. nisi sola que dei est: ut
cũ patre sit intemporalis ⁊ filius. In¬
sepabilia itaq iuter innascibiłe prẽ
⁊ imigenitũ filium cuncta sunt: qͦs
intp̃re pares ip̃a illa imiꝰ tantũ pat̾¬
ne existentis ex qua natiuitas sumi¬
tur indifferentia. innulło discernat
iquis autem patrem ⁊ filiũ
duos deos dicit: anathema sit. Et

Expanded text:
uis hic ambiguitatis locus? aut quid ex sincerae fidei conscientia reliquum est? Non est de non exstantibus: ut ei exstans origo sit. Non est exstans ei ad originem substantia aliqua alia, nisi sola quae Dei est: ut n tempore: ut cum Patre sit intemporalis et Filius. Inseparabilia itaque inter innascibilem Patrem et unigenitum Filium cuncta sunt, quos in tempore pares ipsa illa unius tantum paternae exsistentis, ex qua nativitas sumitur, indifferentia in nullo discernat quis autem Patrem et Filium duos dicit deos: anathema s
Abbreviated transcription (Latin):
tem heresim preꝑauit. Quidã eñt
ausi sunt in uascibilem deũ usq ad
scãm uirgnẽ substantie dilacio¬
ne ꝓtendere: ut latitudo deducta ã¬
dara nature sue tractu assumensq
hoĩem filius nuncupet᷑. neq filius
aute scla ꝑfectus deus uatus: idem
postea ⁊ homo natus sit. Totũ hoc
itaq catholica fides dãpnat: in quo
⁊ denutabailis pater dicitur. ⁊ uatus
filius abnegatur.

Expanded text:
sim praeparavit. Quidam enim ausi sunt innascibilem Deum usque ad sanctam Virginem substantiae dilatatione protendere : ut latitudo deducta quodam naturae suae tractu assumensque hominem filius nuncuparetur; neque Filius ante saecula perfectus Deus natus, idem postea et homo natus sit. Totum hoc itaque catholica fides damnat, in quo et demutabilis Pater dicitur, et natus Filius abnegatur.
Abbreviated transcription (Latin):
chiel usq ad constientiam resurret¬
tionis assũpto. uł dameli hoĩs filiũ
in ererno scłoꝵ regno confitendi. ce¬
terisq aliis reb qb se in habitu
uarie creationis ingessit. ĩ uias
dei ⁊ moꝑa dei ad cognitionẽ scil¬
dei ⁊ nr̃e et̾nitatis ꝓfectũ. Quid hic
ñc het humane salutis disperisat̃õ
tam pia. ad et̾ne naciuitatis cõtu¬
meliam molitur: Creatio ista ase¬
culis ẽ: cet̾um ante scła infinita
natiuitas ẽ. Uim sane nos dictis
afferre contende: si ꝓpħa. si dñs. si
apłs. si sermo illiꝰ ad diuinitatis
eterne natiuitatẽ treature retu¬
lit nomĩe. In hus eñi oĩb deus qui
ignis cõsumeus est itacreatꝰ mẽ.
ut creationẽ ea uirtute qua assũp¬
sit absumeret potens abolere rur¬
sum qd̾ tancũ ad causam cõcẽpla¬
tionis exsticerat. Beatam ance¬
illam ⁊ ueram concepte intra uir¬
ginem tarnio natiuutate. q. tũc
creature nr̃e ⁊ natura ⁊ species
nascebat᷑ creaturã ⁊ facturã apłs

Expanded text:
chieli usque ad conscientiam resurrectionis assumpto , vel Danieli hominis filium iu aeterno saeculorum regno confitenti , caeterisque aliis, quibus se in habitu variae creationis ingessit, in vias Dei et in opera Dei, ad cognitionem scilernitatis profectum. Quid hic nunc haec humanae salutis dispensatio tam impiam aeternae nativitatis 437 contumeliam molitur? Creatio ista a saeculis est: caeterum ante saecula infinita nativitas est. Vim sane nos dictis afferre contende, si Propheta, si Dominus, si Apostolus, si sermo ullus ad divinitatis aeternae nativitatem creaturae retulit nomen. In his enim omnibus Deus, qui ignis consumens est, ita creatus inest, ut creationem ea virtute qua assumpsit absumeret: potens abolere rursum, quod tantum ad causam contemplationis exstiterat. 48. Cillam et veram conceptae intra virginem carnis nativitatem, quia tum creaturae nostrae et naturae et species nascebatur, creaturam et facturam Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
conditor. Si qͥd uͦ rectum acq ex doctͥ¬
iis apłicis p̾scͥptũ dep̾henditur: ne¬
mo ambigit non int̾pretantis meo eẽ
glam. s auctoris. Ego camen que gesta
sunt fidelit̾ tnͣsmisi: uos an catholica
an heretica sint: fidei nr̃e ludicio cõppo¬
necessariũ fuerit: qͥb cõmunionẽ mi¬
chi diũcam sidei nr̃e scͥptis miseratis
Et quidam etiam exuobis ad synodũ
que in bichinia futura uidebat᷑ acciti
sirmissima fidei constientia. intra cõ¬
munionẽ se meam continentes: ace¬
teris extra gallias abstinerent. Et di¬
guũ sane erat ep̃ali ministĩo ac uoce:
ntanto h̾e̾ticoꝵ furore aliqua uobisꝯ
plut̾as pie ficei consilia conferre. Nõ

Expanded text:
conditor. Si quid vero rectum atque ex doctrconditor. Si quid vero rectum atque ex doctrinis apostolicis praescriptum deprehenditur, nemo ambigit non interpretantis in eo esse gloriam, sed auctoris. Ego tamen quae gesta sunt, fideliter transmisi: vos an catholica, an haeretica sint, fidei vestrae judicio compronecessarium fuerit, quibus communionem mihi dominicam fidei vestrae scriptis miseratis; et quidam etiam ex vobis ad synodum quae in Bithynia futura videbatur 463 acciti, firmissima fidei constantia intra communionem se meam continentes, a caeteris extra Gallias abstinerent: et dignum sane erat episcopali ministerio ac voce, in tanto haereticorum furore, aliqua vobiscum per litteras piae fidei consilia conferre. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sensui meo conscius ẽ. s decͥb da nimiũ
apud se cautis ⁊ prudentib metꝰ non
incelligentib ꝑ beatũ apłm sibi ne su¬
ꝑbe sapent p̾ceptũ. quos uereor nolle
oĩa ea quoꝵ absolutio ame incõsum¬
matione erit p̾standa cognoscere:
dũ uerũ intelligi ex hiis que ab solũe¬
tur euitant. S qͥsq hec legenda ⁊ to¬
gnoscenda suscepit: modũ sͥ atq mͥ
patientie fidelis indulgeat. ⁊ usq ad
absolutionem uniuersa ꝑcenseat. For¬
te eñi om̃is hic fidei mee sermo p̾sta¬
bit: ut neq furtuu heretici qd̾ uolũt
ur̃e impatientissime uoluntati:. ⁊ õs
fides que poit scãm synodũ iucenam
diu̾ersis tp̃rib ⁊ locis edice sunt. cum
sentenciaor otum acq eciam uerlorl
additis ꝑ me ex posicionib destinaui. In
quib siquid iutiose inẽe incelligitur:
nemo mͥ uitium potest assignare dc̃oꝵ.
Int̾niniciꝰ eñi ut uoliustis sum ip̃e: ñ

Expanded text:
sensui meo conscius est, sed de quibusdam nimium sensui meo conscius est, sed de quibusdam nimium apud se cautis et prudentibus metus, non intelligentibus per beatum Apostolum sibi, ne supersaperent, praeceptum : quos vereor nolle omnia ea, quorum absolutio a me in consummatione erit praestanda, cognoscere, dum verum intelligi ex iis quae absolventur evitant. Sed quisque haec legenda et cognoscenda susceperit, modum sibi atque mihi patientiae fidelis indulgeat, et usque ad absolutionem universa percenseat. Forte enim omnis hic fidei meae sermo praestabit, ut neque furtivi haeretici quod volunt Vestrae impatientissimae voluntati: et omnes fides, quae post sanctam synodum Nicaenam diversium atque etiam verborum additis per me expositionibus destinavi. In quibus si quid vitiose inesse intelligitur, nemo mihi vitium potest assignare dictorum: internuntius enim, ut voluistis, sum ipse, non
Abbreviated transcription (Latin):
sue ꝓfessionib gerant ⁊ gesserunt:
significari uobis humilitatis iee
liti̾s desiderastis. Etiam hoc uͥ onꝰ
impitissimo atq indoctissimo õium
ex affectu caritatis addentes. ut qͥd
ip̃e suꝑ oĩb dictis coꝵ senciam indi¬
cem. cũ difficillimũ sit sensũ ipsum
ꝓpͥe mec fidei. scõm intelligeatie it¬
terioris affectũ loguendo ꝓferree ne¬
dum mͦ facile sit intelligetia
eoꝵ que ab aliis dicunt᷑ expo
duuus ut uoluistis reb ⁊ de fidei nr̃e
intemerata conscientia. erit ꝑ has lit¬
teras sermo: ne qͥsqm te me ante ser¬
monis cõsĩationẽ. ꝑ lict̾aꝵ⁊ oͣr dia
existimet udicandũ. Iniquũ est eñi
non comꝑta usq ad finem ratione dic¬
toꝵ. p̾̃uidicatam sentenciam ex mitis
quoꝵ causa ad huc ignoret᷑ afferre:
cum non de inchoatis ad cognoscendũ
scd de absolutis ad cognitionẽ sit iudi¬
candũ. Et mͥ eñi nõ de uobis ut dñs

Expanded text:
professionibus gerant et gesserunt, professionibus gerant et gesserunt, significari vobis humilitatis meae litteris desiderastis: etiam hoc mihi onus imperitissimo atque indoctissimo omnium ex affectu charitatis addentes, ut quid ipse super omnibus dictis eorum sentiam indicem; cum difficillimum sit sensum ipsum propriae meae fidei, secundum intelligentiae interioris affectum loquendo proferre, nedum modo facile sit intelligentiam eorum quae ab aliis dicuntur expodivinis, ut 462 voluistis, rebus et de fidei nostrae intemerata conscientia erit per has litteras sermo, ne quisquam de me ante sermonis consummationem per litterarum exordia existimet judicandum. Iniquum est enim, non comperta usque ad finem ratione dictorum, praejudicatam sententiam ex initiis quorum causa adhuc ignoretur afferre: cum non de inchoatis ad cognoscendum, sed de absolutis ad cognitionem sit judicandum. Est enim mihi non de vobis, ut Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tacis sue ꝓfessione psistit. ab eaꝵ se cõmumõe
qui ep̃os blasphenus suis contͣdicentes. in
exilio detinent abstinendo: neq se in muist
uidicii reatũ ꝑ assensum dissimulati¬
onis subdole congregãdo. Nlam pꝰ mul¬
tum ⁊ grauem oũa nrm̃ ob eas res q̃
irreligiose ab impiis gerebaut᷑ dolorem
er co intra uos tantũ cõminuo diũca
continet᷑. ex quo hiis ꝑturbatiõibus
uexari eccłia cepta est. Ut exulent
ep̃i. demutent̾ sacerdotes. pleles terre¬
antur. fides ꝑiclicant᷑ humano arbi¬
trio ac potestate doctͥne dñice decreta
statuantur hoc fides illesa ur̃a. neq
nescire se simulat. neq paci posse pro¬
ficet̾. non se extra conscientie crmĩe
tem fidei ur̃e lib̾tatem. ⁊ securitatez
testemini: tamẽ etiam neo feruen¬
tis sp̃c ardorẽ ꝓbatis. qd̾ non nulli
ex uobis quoꝵ ad me potuerunt scͥp¬
ta deferri. que iude orientales in fidĩ

Expanded text:
ae professione persistit, ab eorum se communione, ae professione persistit, ab eorum se communione, qui episcopos blasphemiis suis contradicentes in exsilio detinent, abstinendo, neque se in injusti judicii reatum per assensum dissimulationis subdolae aggregando. Nam post multum et gravem omnium nostrum ob eas res, quae irreligiose ab impiis gerebantur, dolorem, ex eo intra nos tantum communio dominica continetur, ex quo his perturbationibus vexari Ecclesia coepta est, ut exsulent episcopi, demutentur sacerdotes, plebes terreantur, fides periclitetur, humano arbitrio ac potestate doctrinae dominicae decreta statuantur. Hoc fides illaesa vestra neque nescire se simulat, neque pati posse profitetur, non se extra conscientiae crimen tem fidei vestrae libertatem et securitatem testemini; tamen etiam in eo ferventis spiritus ardorem probatis, quod nonnulli ex vobis, quorum ad me potuerunt scripta deferri, quae exinde Orientales in fidei
Abbreviated transcription (Latin):
epõs sero iam ad aliquẽ pudorem nu¬
trite exinde hereseos aucteq cõmouit.
Et audicis hiis que a pud syrmiũ con¬
scripta impiissime erant: irreligioso¬
rum audatie qͥbdam sententiaꝵ suaꝵ
decretis contradixerũt. Si diligenter
sentencia hec expensa eẽt: forte totius
tractatus mei racio non fuisset suspi¬
tiosa. N on eni tacuissem illic: qd non
nͥ cũ scaudalo eẽt audiendũ. Et licet
non sine aliquo aurium scandalo. et
pie sollicitudinis offensione restiterĩt.
camen adeo restiterũt. ut ip̃os illos qͥ
tum apud syrmiũ in sententiã pota¬
nui acq osu ita ut ip̃i sentientes ton¬
firmantesq concesserant: ad ꝓfessio¬
nem iguorantie errorisq conpellerẽt.
ut ip̃i rursũ subscribendo damnarẽt
qd̾ fecerant. Q utiq ideo fecerunt.
lem conscientie sue gla ⁊ nichil sub¬
dolum. uichil ambiguũ. nichil trepi¬
dura. agere contenca. secura in xp̃o libertatis sue¬

Expanded text:
episcopos sero jam ad aliquem pudorem nuepiscopos sero jam ad aliquem pudorem nutritae exinde haereseos auctaeque commovit: et auditis iis quae apud Sirmium conscripta impiissime erant, irreligiosorum audaciae quibusdam sententiarum suarum decretis contradixerunt. Et lsententia haec expensa esset, forte totius tractatus mei ratio non fuisset suspiciosa. Non enim tacui esse illic, quod non nisi cum scandalo esset audiendum. Inon sine aliquo aurium scandalo et piae sollicitudinis offensione restiterint: tamen adeo restiterunt, ut ipsos illos, qui tunc apud Sirmium in sententiam Potamii atque Osii, ita et ipsi 461 sentientes confirmantesque, concesserant, ad professionem ignorantiae errorisque compellerent; ut ipsi rursum subscribendo damnarent quod fecerant. Quod utique ideofecerunt, lem conscientiae suae gloriam: et nihil subdolum, nihil ambiguum, nihil trepidum agere contenta, secure in Christo libertatis su
Abbreviated transcription (Latin):
o intemerate uoluntatis illesam imꝑ¬
turbatamq conscientiam. Mansit uãq
atq eciam nũc ꝑmanet post synodi
biterrensio professionẽ. in qua patro¬
nũ huiꝰ herescos ingerende quibdam
uobis testib denũtiauerã: innocens. ĩ¬
illolata. religiosa. Expectastis eñi scẽ¬
⁊ indemutabilis ꝑseuerantie glo̾sum
triũphũ: nõ cedendo saturniui minis
potestatib. bellis. ⁊ cũ hec oĩa nichoan¬
de blasphenie in dm̃ certanuua mo¬
uerentur: manentes nũc usq mecũ
ia xp̃o fideles. neq antea ad occasio¬
uem ꝓrupture heseos cessistis ⁊ nc̃
omuẽ eiꝰ petulanciam in ꝓruptiõis
congressione fregistis. Uicistis enĩ
fr̃s cũ ingenti fidei cõmuis gratula¬
tione: ⁊ geminam hũit illese cousci¬
entie ur̃e honor głam. De uitegrita¬
te scilicet conscientie. ⁊ de exempli aucto¬
ritate. Nam fidei ur̃e impturbate in¬
concusseq fama: quosdam orientaliũ

Expanded text:
O intemeratae voluntatis illaesam impO intemeratae voluntatis illaesam imperturbatamque constantiam! Mansit namque, atque etiam nunc 460 permanet, post synodi Biterrensis professionem, in qua patronos hujus haereseos ingerendae quibusdam vobis testibus denuntiaveram, innocens, inviolata, religiosa. et indemutabilis perseverantiae gloriosum triumphum, non cedendo Saturnini minis, potestatibus, bellis: et cum omnia inchoandae blasphemiae in Deum certamina moverentur, manentes nunc usque mecum in Christo fideles, neque antea ad occasionem prorupturae haereseos cessistis, et nunc omnem ejus petulantiam in proruptionis congressione fregistis. Vicistis enim, Fratres, cum ingenti fidei communis gratulatione: et geminam habuit illaesae constantiae vestrae honor gloriam, de integritate scilicet conscientiae, et de exempli auctoritate. Nam fidei vestrae imperturbatae inconcussaeque fama, quosdam Orientalium
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e littĩs sũptis. quaꝵ lentitudinẽ. ac
raritatem de exilii mei ⁊ longitudine
i secreto intelligo constitiss e: gratula¬
tus sum in dño. incontaminatos uos
⁊ illesos ab om̃i contagione detestande he¬
seos ꝑstitisse. uos qͦ cõparticipes exilii nũi.
inquod me saturninꝰ ipãm conscientia
suam ueritꝰ. circũuento impatore detru¬
serat. negaca ip̃i usq hoc tempus toto
iam triennio cõmuone. fide mͥ ac spi¬
rtu choͥere: ⁊ missam ꝓrime uobis ex
lrmensi oppido infidelis fidei impietatẽ.
non mͦ non suscepisse. s nũtiatã etiam
significatãq dampnasse: necessarium
mͥ ac religiosum incellexi. ut nũc qua
salutaris ac fidelis sermonis colloquia
tnͣsm itte̾. Et qͥ ꝑ metũ incertoꝵ consci¬
entie tantũ antea mee. qd̃ ab hiis õĩb
cẽm liler graculabar: nũc iam cõmuniᷤ
sidei nr̃e integritate gauderẽ. Oglose cõ¬
scientie ur̃e incoucussam stabilitatem
o firmã fidelis petre fundamme domũ.

Expanded text:
rae litteris sumptis, quarum lentitudinem ac raritatem de exsilii mei et longitudine et secreto intelligo constitisse; gratulatus sum in Domino, incontaminatos vos et illaesos ab omni contagio detestandae haereseos perstitisse, vosque comparticipes exsilii mei, in quod me Saturninus, ipsam conscientiam suam veritus, circumvento imperatore detruserat, negata ipsi usque hoc tempus toto jam triennio communione, fide mihi ac spiritu cohaerere: et missam proxime vobis ex Sirmiensi oppido infidelis fidei impietatem, non modo non suscepisse, sed nuntiatam etiam significatamque damnasse. Necessarium mihi ac religiosum intellexi, ut nunc quascantibus salutaris ac fidelis sermonis colloquia transmitterem: et qui per metum incertorum, conscientiae tantum antea meae, quod ab his omnibus essem liber, gratulabar, nunc jam communis fidei nostrae integritate gauderem. O gloriosae conscientiae vestrae inconcussam stabilitatem! O firmam fidelis petrae fundamine domum!
Abbreviated transcription (Latin):
nis litt̾as mutere. Nam cũ fremienter
uobis ex plurius romanaꝵ ꝓuincia¬
rum urbib significassem quid cũ re¬
ligiosis fr̃ib nr̃is orientis ep̃ĩs fidei
studiiq eẽt. quantaq suboctasione tẽ¬
poralum motuũ diabolus uenenato
ore atq lingua mortifere doctͥne sibila
ꝓtulisset:uerens ne initanto ac cam
plurium ep̃oꝵ calamitose impictatis uł
erroris ꝑiculo tatiturnitas ur̃e depol¬
lute acq impiate conscientie eẽt des¬
patione suspecta. nam ignorare uobis
frequent̾ ãmonitis non licebat: mͥ qͦ
apuduos tacendũ arbitrabar. dñice
sencencie ad modũ memor: qua post
p̾mã acq itatam cõuentionẽ. eos qͥ
etiam sub testimonio eccłie mobedi¬
entes existerent. haberi sic̃ ethuicos
publicauosq iussisset. S beate fidei¬

Expanded text:
nis litteras mittere. Nam cum frequenter vobis ex plurimis Romanarum provinciarum urbibus significassem, quid cum religiosis fratribus nostris Orientis episcopis fidei studiique esset, quantaque, sub occasione temporalium motuum, diabolus venenato ore atque lingua mortiferae doctrinae sibila protulisset; verens ne in tanto ac tam plurium episcoporum calamitosae impietatis vel erroris periculo, taciturnitas vestra de pollutae atque impiatae conscientiae esset desperatione suscepta nam ignorare vobis frequenter admonitis non licebat, mihi quoque apud vos tacendum arbitrabar, dominicae sententiae admodum memor, qua post primam atque iteratam conventionem, eos, qui etiam sub testimonio 459 Ecclesiae inobedientes exsisterent, haberi sicut ethnicos publicanosque jussisset . 2. Galliae
Abbreviated transcription (Latin):
qd tgnoraturꝰ sit sciat. aut qd̾ scierit
ignoret. Ipãm autẽ ex solido impussime
blasphemie pestem muitus licet subd̾di
ut responsionũ que ediuerso ab oientali¬
bus posite sunt. absolutius ⁊ uirtus ⁊
ratio nosceretur. quib idstudii fuit.
ut scdm intelligentie sue sensum oĩb
hereticoꝵ artib contrairent. Erem¬
plum blaspsient apud sprmũ po
su ⁊ potanuum conscripte he

Expanded text:
quod ignoraturus sit sciat, aut quod scierit quod ignoraturus sit sciat, aut quod scierit ignoret. Ipsam autem ex solido impiissimae blasphemiae pestem invitus licet subdidi, ut responsionum, quae e diverso ab Orientalibus positae sunt, absolutius et virtus et ratio nosceretur, quibus studii fuit, ut secundum intelligentiae suae sensum omnibus haereticorum artibus contrairent. Exemplum Blasphemiae Apud Sirmium per Osium et Potamium conscriptae
Abbreviated transcription (Latin):
ex greco in latinũ ad uerbum exp̾ssa
tnͣslatio affert plerũq obscuritatem.
dum ciistodita uerboꝵ coĩlatio. eãdẽ
absolutionem non potest ad intelli
gencie simplicitatẽ conseruare. Me
me apud syrmium blasphenua. id
tempratũ ac laboratũ fuisse: uti dũ
pater umis ⁊ solus õim deus p̾di¬
catur: deus ẽẽ filius negaret᷑. Et dũ
te homonsion. ac de homoeusion. ta¬
ceri decernit᷑. id decretũ ẽẽ. ut aut ex
nichilo aut creatura. aut ex alia eẽn¬
tia. ut consequentia creaturaꝵ. ⁊ nõ
ex deo pr̃e deus filiũs natꝰ confirma¬
retur . Tum porro in eo qd honore.
dignitate. claricate. maiestate. pat̾
maior dicit᷑: id esfe. quesitũ. ut filius hi
õib quib pater maiorẽ iudigeret. Po¬
stremo dum ignorabilis uatiuitas eiꝰ
asserit᷑: per hoc ignorantie decretũ ue¬
scire qͣuod ex deo sit iubem ͦ. protude qͣi
iuberi decreui deterniq possit. ut quis

Expanded text:
ex graeco in latinum ad verbum expressa ex graeco in latinum ad verbum expressa translatio affert plerumque obscuritatem, dum custodita verborum collatio eamdem absolutionem non potest ad intelligentiae simplicitatem conservare. 10.me apud Sirmium blasphemia id tentatum ac laboratum fuisse, uti dum Pater unus et solus omnium Deus praedicatur, Deus esse Filius negaretur: et dum de homousio ac de homoeusio taceri decernitur, id decretum esse, ut aut ex nihilo ut creatura, aut ex alia essentia ut consequentia creaturarum, et non ex Deo Patre Deus Filius natus confirmaretur. Tum porro in eo, quod honore, dignitate, claritate, majestate Pater major diceretur, id esse quaesitum, ut Filius his omnibus, quibus Pater major est, indigeret. Postremo dum ignorabilis nativitas ejus asseritur, per hoc ignorantiae decretum, nescire quod ex Deo sit juberemur: perinde quasi juberi decernique possit, ut quis aut
Abbreviated transcription (Latin):
singlos eo ẽẽ uenturos. ea que inter
uos acq mter orientales ep̃os mutuiᷤ
suspicionib detinent᷑: ꝑ me qui morien¬
sis ꝑtib continebar: exponenda uobis
licet iam scientib atq edenda existima¬
ui. Ut cũ hanc ꝓrũpentem a syrmio
heresim. ⁊ uos cõtempnassetis. et illi
cũ anathemate iudicassent: sciretis
tamen mncuiꝰ fidei ꝓfessione id ip̃m
qd̾ uos gesseratio. etiam ab orientali¬
bus ep̃ĩs eẽt effectũ: ⁊ uos quos maxi¬
me uelim futuris synodis ꝓbabiles e¬
lucere. non paterer imo acq eodẽ apłi¬
ce fidei sensu tacholica sentientes. ali¬
qua saltim catholice fidei sinceritate.
ignorata uerboꝵ op̃ione differre. Et
anteqũa de u̾boꝵ suspicionib ac dissẽ¬
sionib in eam sermonem: ea que ab
orientalib epĩs aduersum conscͥptam
apud syrmiũ heresim dicta ⁊ conscͥp¬
ta sint: uerbis qũa possim ab solutis¬
simis demonstrem: non qd̃ ab aliis¬
non pleuissime dĩa edica sint: s qd̾

Expanded text:
 quae inter nos atque Orientales episcopos mutuis suspicionibus detinentur, per me, qui in Orientis partibus continebar, exponenda vobis, licet jam scientibus, atque edenda existimavi: ut cum hanc prorumpentem a Sirmio haeresim et vos condemnassetis, et illi cum anathemate judicassent, sciretis tamen in cujus fidei professione id ipsum, quod vos gesseratis, etiam ab Orientalibus episcopis esset effectum; et vos, quos maxime vellem futuris synodis probabiles elucere, non paterer uno atque eodem apostolicae fidei sensu catholica sentientes, aliqua saltem a catholicae fidei sinceritate, ignorata verborum opinione, differre. 9. ante quam de verborum suspicionibus ac dissensionibus ineo sermonem, ea quae ab Orientalibus episcopis adversum conscriptam apud Sirmium haeresim dicta et constituta sint, verbis quam possim absolutissimis demonstrem: non quod non ab aliis planissime 464 omnia edita sint; sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ potencũ prudentiam. ⁊ pͥncipũ fa¬
mosa oꝑa. ⁊ ius terram optinentiũ
tyrannor contineri ostendit: se uͦ
non admisceri inquitatib. neq
iniusticiis inter eẽ. Et hoc ob id
ut unuersis equitatis. ac iusticie
opib intercedendo diligentib se et̾¬
noꝵ bouoꝵ ⁊ incorruptoꝵ thesauro¬
rum opulentiam subministret:
Ergo ea se que cotidie fiuint enarra¬
turam ꝓfessa. memorẽ se qͦ ad emime¬
randa ea que a sclo sunt pollicet᷑. Et
nũc quis hebetuduus sensus ẽ ea q̃

Expanded text:
et potentium prudentiam, et principum faet potentium prudentiam, et principum famosa opera, et jus terram obtinentium tyrannorum contineri ostendit: se quoque non admisceri iniquitatibus, neque injustitiis interesse; et hoc ob id, ut universis aequitatis ac justitiae operibus intercedendo, diligentibus se aeternorum bonorum, et incorruptorum thesaurorum opulentiam subministret. Ergo ea se, quae quotidie fiunt, enarraturam professa, memorem se quoque ad enumeranda ea quae a saeculo sunt pollicetur. Et nunc quis hebetudinis sensus est ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
entie dictis impie hebitudins tue
disde stulticiam. Cepit enĩ ita. Si em̃ti¬
auero nobis que cotidie fuint. meino¬
rabor ea que ascło sunt enũtiare ⁊ ensi¬
tiare.i Iamq cũ aute dixisset o uos
hoĩes obsecro. ⁊ enutto uocem meam
filiis hoĩm intelligite simplices astu¬
ciam. in doct̾na autẽ cor apponite. Et
rursum. ꝑ mereges reguant. ⁊ potẽ¬
tes scribunt iusticiam. ꝑ me pͥncipes
magnificant᷑. ⁊ tyranni ꝑ me teuẽt
t̾ram. Et rursum. In iuis equitatis
ambulo. ⁊ inter medias semitas ui¬
sticie conuersor. ut duudam diligẽ¬
cibus me substantiam. ⁊ thesauros
eoꝵ impleam bouis. Et cotidiamĩ
opus suũ sapientia non tacet. Et pͥ¬
mũ uniuersos obscrans monet ⁊
simplices intelligere astutiam. et
nidoctos cor apponere: ut uerloꝵ di¬
stui̾ctas discretasq iurtutes uehe¬
meus ac diligens lector erpenderet.
Suis itaq modis. siuis constitutiõi¬
bus unluersa agi intelli. laudari.
optineri docet: ⁊ intra se regna regũ.

Expanded text:
impiae hebetudinis tuae disce stultitiam. Coepit enim ita: Si enuntiavero vobis quae quotidie sunt, memorabor ea quae a saeculo sunt enumerare : namque cum ante dixisset: Vos o homines obsecro, et emitto vocem meam filiis hominum. Intelligite simplices astutiam, indocti autem cor apponite ; et rursum: Per me reges regnant, et potentes scribunt justitiam. Per me principes magnificantur, et tyranni per me tenent terram ; et rursum: In viis aequitatis ambulo, et inter medias semitas justitiae conversor: ut dividam diligentibus me substantiam, et thesauros eorum impleam bonis . Quotidianum opus suum Sapientia non tacet. Et primum universos obsecrans monet, et simplices intelligere astutiam, et indoctos cor apponere, ut verborum distinctas discretasque virtutes vehemens ac diligens lector expenderet. Suis itaque modis, suis constitutionibus universa agi, intelligi, laudari, obtineri docet: et intra se regna regum,
Abbreviated transcription (Latin):
curali natuutate subsisteret. cũ
creatura potiꝰ ex nichilo substitisset.
hoc pͥmũ infelicis mentis tue ui¬
turam noĩare. s pro natiuitate fi¬
tem creationi aptare. quãqmͣ id qͥ¬
dem mops ingenii eẽt. s tamen
non ad modũ irreligiosi creatũ
iccirco dixisse. ut impassibilis ex
deo tanquam imiꝰ eximo uatiui¬
eũi in qua dispensatiorie temꝑis
nitas ẽ. Nichil enĩ inunigenito
deo nͥ natũ ⁊ etermĩ confitemur
latũ autem non pꝰ aliqͥd s ante
oĩa: ut natuuitas tantũ testetur
auctorem ⁊ non p̾post̾um aliquid
in ab auctore significet. Et quidẽ
confessione cõmuni scd̾a quidem
ab auctore uatiuitas ẽ: hi ex deo
est. non tamen seꝑabilis ab auctore:
q inquantil sensus nr intelłigentiã
temptabit natiuitas excedere: intã¬
tum necesse ẽ etiam generatioĩs ex¬
cedat. Solus hic itaq puis de deo ser¬
mo ẽ scire patrem: ⁊ cũ eo eũ qͥ ex
eo est filius. Neq sane aliud de deo

Expanded text:
turali nativitate subsisteret, cum turali nativitate subsisteret, cum creatura potius ex nihilo 439 substitisset. Hoc primum infelicis mentis tuae vituram nominare, sed pro nativitate fidem creationi aptare. Quamquam id quidem inopis ingenii esset, sed tamen non admodum irreligiosi, creatum idcirco dixisse, ut impassibilis ex Deo tamquam unius ex uno nativienim in qua dispensatione temporis nitas est. Nihil enim in rebus Dei nisi natum et aeternum confitemur. Natum autem non post aliquid, sed ante omnia: ut nativitas tantum testetur auctorem, non praeposterum aliquid in se ab auctore significet. Et quidem confessione communi, secunda quidem ab auctore nativitas est, quia ex Deo est; non tamen separabilis ab auctore, quia in quantum sensus noster intelligentiam tentabit nativitatis excedere, in tantum necesse est etiam generationis excedat. Solus itaque hic pius de Deo sermo est, scire Patrem: scire et cum eo eum qui ex eo Filius. Neque sane aliud de Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
apli dictũ facturã uere natiuitati de¬
putantẽ creationẽ qͦ ⁊ si indocte. tam̃
nõ impie ad generationis fidem ꝓfice
oportere. existimare debuerat. Apłs
eñi iudetur uniꝰ ex uno natiuitatem
id ẽ dñi ex uirgine siue passionum
humanarũ conceptu p̾dicaturꝰ. nõ
extra rationẽ factũ demuliere locutꝰ
ẽẽ. quẽ natũ sciebat frequenterq
dixisset: ut ⁊ natiuitas ueritatẽ ge¬
ueratioĩs ostenderet: ⁊ factura u¬
nius ex imo diunutatem ꝓtestare¬
tur. qr humane ꝑnuxtionis cãcep¬
tum facture nomen exclude̾t. cum
factus ẽẽ ex uirgine diceret᷑. qͥ natꝰ
tu quam sis impius oherecice. Crea¬
cum xp̃m ihm potius ex deo quã na¬
tum ẽẽ sermo nullus. aut ꝓpħicus.
aut euangłicus. aut apłicus est lo¬
cutus: tu uero natiuitatẽ negas
iaffirmas c̾n̾turam nõ scdm sigĩ¬
sicationẽ apłi. factũ ẽẽ dicentis. ne
natꝰ ẽẽ ambige̾tur unꝰ ex imo. sed
ad impiissimũ sensũ ne deus na¬

Expanded text:
li dictum facturam verae nativitati deputantem, creationem quoque etsi indocte, tamen non impie, ad generationis fidem proficere oportere existimare debuerat. Apostolus enim videtur, unius ex uno nativitatem, id est, Domini ex virgine sine passionum humanarum conceptu praedicaturus, non extra rationem factum de muliere locutus esse, quem natum sciebat, frequenterque dixisset: ut et nativitas veritatem generationis ostenderet, et factura unius ex uno nativitatem protestaretur; quia humanae permixtionis conceptum facturae nomen excluderet, cum factus esse ex virgine disceretur, qui natus tu, quam sis impius, o haeretice. Creatum Jesum Christum potius ex Deo, quam natum esse, sermo nullus aut propheticus aut evangelicus aut apostolicus est locutus: tu vero nativitatem negas, et affirmas creaturam, non secundum significationem Apostoli, factum esse dicentis ne natus esse ambigeretur unus ex uno; sed ad impiissimum sensum, ne Deus na
Abbreviated transcription (Latin):
ita sentiam. ut sicut nichil aliud
ultra sensum intelligentie mnee
scłm eos de uigenito tuo dicam
quã ẽẽ natũ: ita qͦ ultra ingenu
um eẽ. Neq sit mͥ mutilis pugna uͭ¬
boꝵ: s incuctantis fidei constans pro
cessum sp̃c mei dona nͥi hanc consci¬
entie mee uocẽ. ut qd̾ in regenerati¬
ous mec symbolo baptizatus in pr̃e
obtineam prẽn scilicet te nrm̃: filiũ

Expanded text:
ita sentiam, ut sicut nihil aliud ita sentiam, ut sicut nihil aliud ultra 444 sensum intelligentiae meae secundum eos de Unigenito tuo dicam, quam esse natum; ita quoque ultra ingeniituum esse. Neque sit mihi inutilis pugna verborum, sed incunctantis fidei constans profcessum spiritus mei dona mihi hanc conscientiae meae vocem: ut quod in regenerationis meae Symbolo, baptizatus in Patreobtineam: Patrem scilicet te nostrum, Filium
Abbreviated transcription (Latin):
us est. ⁊ si sensu quidem non ꝑcipiar.
s tamen tenco conscientia In spũa¬
lib eñ reb tuis hebes sum: inugeni¬
to tuo dicente. Non mireris qd dixe¬
rim tͥ: oportet uos nasci denuo. Sp̃s
ubi uult spirat: ⁊ uocem eiꝰ audis.
s nescis unde ueniat ⁊ quo uadat. S ͤ
generationis mec fidem obtinens
nescio: qd ignoro iam teneo. Siue sẽ¬
su eñi meo renascor: cũ efficientia re¬
nascendi. Modus autẽ sp̃m nullus
est loquendi cũ uelit. qd̃ uelit. ubi ue¬
lit. ⁊ cuiꝰ adeinitis uł abeuntis cau¬
sa sub asistentis licet conscientia ne¬
sciatur: huiꝰ naturã inter creaturaᷤ
referam. ⁊ orignus sue diffruitione
moderabor. Omũa quidẽ facta ꝑfili¬
um. qr apud te dñi in pͥucpio erat
deus uerbũ ioh̾s tuus loquit᷑. S cre¬
ata oĩa meo incelis ⁊ in terra. ui¬
creata memoraret. ⁊ de spũ sc̃o suf¬
ficientem sibi significationẽ ẽẽ ex¬
stimauit. qd̾ hunc spm̃ tuũ diceres.
Cũ hiis gͦ ꝓpͥe electis tibi iuris hec

Expanded text:
us est, etsi sensu quidem non percipiam, sed tamen teneo conscientia. In spiritalibus enim rebus tuis hebes sum, Unigenito tuo dicente: Ne mireris quod dixerim tibi, oportet vos nasci denuo. 443 Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; sgenerationis meae fidem obtinens nescio: et quod ignoro, jam teneo. Sine sensu enim meo renascor, cum efficientia renascendi. Modus autem Spiritui nullus est, loquenti cum velit, quod velit, ubi velit. Et cujus adeuntis atque abeuntis causa; sub assistentis licet conscientia, nesciatur, hujus naturam inter creaturas referam, et originis suae definitione moderabor? Omnia quidem facta per Filium, qui apud te Deum in principio erat Deus Verbum, Joannes tuus loquitur . Sed creata omnia in eo in coelis et in terra vicreata memoraret; de Spiritu sancto sufficientem sibi significationem eam existimavit, quod hunc Spiritum tuum diceret. Cum his ego proprie electis tibi viris haec
Abbreviated transcription (Latin):
creatam ut fundatam se ante scła
edoceret. ne assũpte ilsius uarie ac
frequenter creationis sacramen¬
tum demutasse naturam interet᷑
cũ fundationis fir nutas conuellendi sta¬
tus non reciꝑet ꝑturbationẽ. at uero
ne fundatio aliud quicqm quã nati¬
uitatẽ uideret᷑ ostendere aute oĩa pro¬
fessa ẽ ẽẽ se genitã. Nunc uͦtur cre¬
atio ad natiuitate depucat᷑ ⁊ cũ que
genita aute dĩa ẽ. ip̃a fuudata ante
scla̾ ẽ. que autẽ fundata ante scła ẽ.
creata a scłis est. ut creatio a scłis dif¬
ferre intelligeretur. ab ea que añ
scła. ⁊ que ante iniersa natiuitaᷤ
est:⁊ lon habet salcẽ impietas ue¬
niam: ut p̾tendat impietatis era¬

Expanded text:
creatam, ut fundatam se ante saecula doceret, ne assumptae illius varie ac frequenter creationis sacramentum demutasse naturam videretur, cum fundationis firmitas convellendi status non reciperet perturbationem; at vero ne fundatio aliud quidquam quam nativitatem videretur ostendere, ante omnia professa est esse se genitam: nunc vero cur creatio ad nativitatem deputatur, cum quae genita ante omnia est, ipsa fundata ante saecula est; quae autem fundata ante saeculum est, creata a saeculis est: ut creatio a saeculis differre intelligeretur ab ea, quae ante saecula et quae ante universa nativitas est. Non habet saltem impietas veniam, ut praetendat impietatis err
Abbreviated transcription (Latin):
creatus ẽ. Qͥ eñi erat filius dei. uatus
erat ⁊ filius hoĩs: qr non diuinitatiᷤ
erat natiuitas: s creatura carnis
significationẽ sui generis accepit ⁊¬
nouus homo scd̃m natũ ante ante¬
scla deũ creatus. Et cur scdm deum
te. Dolus eñi in eo non fuit: ⁊ factus
est nobis iusticia ⁊ scificatio ⁊̃ ⁊ ip̃e ẽ

Expanded text:
atus est. Qui enim erat filius Dei, natus erat et filius hominis. Quia non divinitatis erat nativitas, sed creatura carnis; significationem sui generis accepit novus homo, secundum natum ante saecula Deum creatus. Et cur secundum Deum te . Dolus enim in eo non fuit: et factus est nobis justitia et sanctificatio, et ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
create tum potius adspeciem quam
ad substantiam nat̾e fidẽ disceres.
Habuit tum in se potestatẽ cõfla¬
grandi ⁊ non tamẽ naturalem su¬
scipiens urendi necessitatẽ: qr sine
rubi dampno cõflagratio ignis ap¬

Expanded text:
creatae tum potius ad speciem, quam ad substantiam naturae, fidem disceres. Habuit tum in se potestatem conflagrandi, non tamen naturalem suscipiens urendi necessitatem: quia sine rubi damno conflagratio ignis ap
Abbreviated transcription (Latin):
rũpam. ut oĩpocentie tue sacraitie¬
toꝵq arbiter. hunc infirmitatis
mee sensũ ultra infinitatis tue religi¬
osam opinioneire ⁊ significata mͥ eter¬
nitatis fidem erigam: ut te aliquando
sapientia ⁊ iurtute. ⁊ uerbo tuo uni¬
genito deo ⁊ dño meo ih̃u xp̃o fuisse
p̾finiam. ⁊ Lon eñi p̾iudicat dete sen¬
q sermo: ut fidem intra silenturm
strangulat. mopia loquendi. Nãq
cũ uerbũ ⁊ sapientia ⁊ uirtus in uo¬
bis mu̾oris motus nr̃i opꝰ nr̃m sit.
tecũ tanen ꝑfecti dei qui ⁊ uerbũ tu¬
um ⁊ sapientia ⁊ uirtus ẽ ab soluta
generatio est. ut insepabilis semper
ate sit. qui in hiis eͥnͣarũ ꝓpͥetatum

Expanded text:
m, ut omnipotentiae tuae sacramentorumque arbiter, hunc infirmitatis meae sensum ultra infinitatis tuae religiosam opinionem, et significatam mihi aeternitatis fidem erigam: ut te aliquando sine Sapientia et Virtute et Verbo tuo, unigenito Deo Domino meo Jesu Christo fuisse praefiniam. Non enim praejudicat de te senimperfectusque sermo; ut fidem intra silentium strangulet inopia eloquendi. Namque cum verbum et sapientia et virtus in nobis interioris motus nostri opus nostrum sit, tecum tamen perfecti Dei, qui et Verbum tuum et Sapientia et Virtus est, absoluta generatio est; ut inseparabilis semper a te sit, qui in his aeternarum proprietatum
Abbreviated transcription (Latin):
ram. ⁊ montes. ⁊ colles. geuitam ẽẽ
se dixit. qr ⁊ p̾parationi ceri affuissese
doceret: ut hec iam tũc cũ p̾pararetur
celum. penes deũ facta eẽ. ꝑ id qd̾ nch
deo nouũ ẽ monstraret. Perpetua em̃¬
⁊ ccerna rerũ creaudarum ẽ p̃pairatie
neq partib cogitationũ uruersitatis
huiꝰ corpꝰ effectũ ẽ. ut pͥmũ de celosit co¬
gitatũ. tũc pꝰ ea t̾re cura ⁊ tractatus de¬
um mierit. cogitatũq ꝑ singlã fit ut
pͥmũ in plauiem diffunderet᷑. dernade
pꝰ ea meliore consilio moutib eleua¬
retur. rursum autẽ etiam collib ua¬
riaretur. quarto deinde habitabilis ⁊
ni ip̃is cacummib redderetur. p̾pare¬
tumq celũ ac sedes dei segregaret᷑. ue¬
toꝵq ex alationes nubes in sũmo ua¬
lide contuierent. tuin deinde certi so
celo fonces mearent. ac postremo fũ¬
damentio terra fortib confirmaret᷑.
Eingulis eñi hiis oĩb antioꝵ sesapi¬

Expanded text:
rram et montes et colles genitam esse rram et montes et colles genitam esse se dixit, quia et praeparationi coeli adfuisse se doceret: ut haec jam tunc, cum praepararetur coelum, penes Deum facta esse per id, quod nihil Deo novum est, demonstraret. 40. Mundumreandarum est praeparatio: neque partibus cogitationum universitatis hujus corpus effectum est, ut primum de coelo sit cogitatum, tum postea terrae cura et tractatus Deum inierit, cogitatumque per singula sit, ut 432 primum in planitiem diffunderetur, deinde postea meliore consilio montibus elevaretur, rursum autem etiam collibus variaretur, quarto deinde habitabilis etiam in ipsis cacuminibus redderetur, praeparatumque coelum ac sedes Dei segregaretur, ventorumque exhalationes nubes in summo validae continerent; tunc deinde certi sub coelo fontes mearent, ac postremo fundamentis terra fortibus confirmaretur. Singulis enim his omnibus anteriorem se Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt tamen ad dei uł scientiam
uł potestatẽ inchoata. Et testis nobis
est ꝓph̾a dicens. Deus qui fecisti oĩa q̃
futura sũt. Que enĩ futura sunt lisz
in eo qd̃ creanda sunc ad huc fient dõ
caniẽ tra increandis reb nichil no¬
uum at recens est: iam facta sunt dũ
⁊ tempor dispensatio ẽ ut creentur. et
iam indune uirtucio p̾scientie effi¬
ciencia sint creata. Et iccuto nũc sa¬
pientia natã se aute scla̾ doceus. anc̾i¬
orem se non solul hiis que treata sũt
docet: s et̃ns coet̾uam. ppmationi sci¬
licet celi ⁊ discretiomi sedis dei. Non eñi
tum discreta sẽdes ẽ cum efferta ẽ.
qr aliud ẽ discerni sedem. aliud cõpo¬
iii. Neq tum paratũ celum ẽ: cũ p̃pa¬
tum ẽ. Nam erat apud p̾parantem ⁊
decernentem: postea is cõponebat cum
parante: et̾natatẽ suam cũ p̾paranti ad¬
est. ⁊ in mistium qñ cũ parante cõponit
ostendens. Iccirco nunc etiam ante t̾¬

Expanded text:
non sunt tamen ad Dei vel scientiam non sunt tamen ad Dei vel scientiam vel potestatem inchoata. Et testis est nobis propheta dicens: Deus qui fecisti omnia quae futura sunt . Quae enim futura sunt, licet in eo quod creanda sunt adhuc fient, Deo tamen, cui in creandis rebus nihil novum ac repens est, jam facta sunt: dum et temporum dispensatio est ut creentur, et jam in divinae virtutis praesciente efficientia sint creata. Et idcirco nunc Sapientia natam se ante saecula docens, anteriorem se non solum his quae creata sunt docet, sed aeternis coaeternam, praeparationi sclicet coeli, et discretioni sedis Dei. Non enim tum discreta sedes est, cum effecta est: quia aliud est discerni sedem, aliud componi. Neque tum paratum coelum est, cum praeparatum est: nam erat apud praeparantem et discernentem. Postea vero componebat cum parante: aeternitatem suam cum praeparanti adest, et ministerium quando cum parante componit ostendens. Idcirco nunc etiam ante te
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ⁊ uere sapientie doctͥna loqͥtur
ꝑfecta ⁊ absoluca significat. Doceus se
non cẽporalib ẽẽ antĩorẽ s inifinitis.
Cum em̃ p̾paretur celum: aderat deo.
Nunqͥd celi p̃patio deo ẽe temꝑalis. ut re
cogitationis motus subito in mentem.
cãquam autea corpidam stupenceuiq
subrepserit ⁊ humanoq modo fabric̃a¬
di celi impensam ⁊ iustriuuentaq̃sie¬
rit : At qui alius ꝓphas deoꝑatiotiõib
dei sensus ẽ. cũ ait u̾bo dñi celi firma
ti sunt: ⁊ spũ oris eiꝰ om̃is uirtus eoꝵ
Precepto tantũ dei celi ut firmarẽt᷑
eguerunt non apparatu: ⁊ uirtꝰ eorũ
in hac imꝑturbate constitutioius sue
firmitate. non detempatione alicuiꝰ
⁊ ꝑmixtione matĩei. s ex spũ diuiui¬
neq creatio celi ex p̾paratione cõsistat
neq nat̾e dei sit inapparatu eũ cogi¬
tandi opis cõmorari ͨ ł lichil enĩ non
semꝑ cũ deo fuit qͥcqͥd in rebus ẽ: qr
⁊ si ad creationẽ sui cepta cũcta sunt.

Expanded text:
ientiae doctrina loquitur perfecta, et absoluta significat, docens se non temporalibus esse anteriorem, sed infinitis. Cum enim praepararetur coelum, aderat Deo. Numquid coeli praeparatio Deo est temporalis ut repens cogitationis motus subito in mentem tamquam antea torpidam stupentemque subrepserit, humanoque modo fabricandi coeli impensam et instrumenta quaesierit? Atquin alius prophetae de operationibus Deiti sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Praecepto tamen Dei coeli ut firmarentur eguerunt; nam apparatus et virtus eorum in hac imperturbatae constitutionis suae firmitate, non de temperatione alicujus et permixtione materiae, 431 sed ex spirineque creatio coeli ex praeparatione consistat, neque naturae Dei sit, in apparatu eum cogitandi operis commorari? Nihil enim non semper cum Deo fuit, quidquid in rebus est: quae etsi ad creationem sui coepta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quãqnͣ huc impiissimũ sensũ tuũ.
intelligentia cõminis extinguat:
qr aliud sit innutiũ iuaꝵ dei. ⁊ mo
ꝑa creari. aliud ante scla uasci: tam̃
occurrit. cum deũ patre effectorem
atq oꝑatorẽ unmuersitatis ostendit:
tuto hic quidẽ qr ei qͥ p̾pararet oĩa.
ad eẽt ip̃e componẽs. S cũ scͥptura
om̃is creatorẽ mũdi dñm ihm xp̃
eẽt locutura. nc̃ tamẽ sapientia ad
enecaridam impietatis occasione.
⁊ fabricatorẽ mũdi dm̃ prẽm ꝓfessa
est. ueq se fabricanti deo ab fuisse. qͥp¬
ꝑe cũ ad eẽt etiam p̾panti ⁊ tũ pater
ꝑaret ⁊ sapientia cum parante cõpo¬
ueret. ad eẽt etiani pparanti. ꝑ id ip

Expanded text:
mpiissimum sensum tuum intelligentia communis exstinguat; quia aliud sit in initium viarum Dei et in opera creari, aliud ante saecula nasci: tamen occurrit, cum Deum patrem effectorem atque operatorem universitatis ostendit. Tuto id quidem, quia ei qui pararet omnia adesset ipse componens. Sed cum Scriptura omnis creatorem mundiet locutura; nunc tamen Sapientia; ad enecandam impietatis occasionem, et fabricatorem mundi Deum patrem professa est, neque se fabricanti docuit afuisse, quippe cum adesset etiam praeparanti: et cum Pater pararet, et Sapientia cum parante componere
Abbreviated transcription (Latin):
qr ubi ante scłm ẽ natiuitas infinite
generationis: illic et̾nitas ẽ. Ubi uero
a sclo est creatio. eadem iuias deiatq
oꝑa eius: opib ac uiis causa creatiõis
dei. Nec ut opinor ambigit᷑. Ait eñi
Ego sum uia: ⁊ nemo uadit ad prẽm

Expanded text:
Quia ubi ante saeculum est nativitas, infinitae generationis aeternitas est: ubi vero a saeculo est creatio eadem in vias Dei atque in opera ejus, operibus ac viis causa creationis Dei. Nec, ut opinor, ambigitur: ait enim, Ego sum via ; et, Nemo vadit ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hec que consequũt᷑ ostendit. Deus
fecit regiones ⁊ inbabitabilia: ⁊ cacu¬
mma que habitantur sub celo. Cum
paret celun eram cũ illo. ⁊ cũ segrega¬
bat suam sedem. quando suꝑ uentoᷤ ua¬
lidas faciebat in sũmo nubes. ⁊ cũ cer¬
ros ponebat montes sub celo. ⁊ tũ fortia
faciebat fundamenta t̾re: ego erã apd̃
illum cõponens. Quis hic tempoꝵ locꝰ
est. aut quo se ertendere ultra insi¬
tam uingenigeniti dei natiutate hui¬
mane intelligencie sensus ꝑmictitur:
lon eñi ꝑ hec quoꝵ creationẽ mente
concipimus. cõp̾hendi generatio eius
potest qui aut̾ior hiis õib ẽ: ut quauiᷤ
p̾stet in tempore non tamen infinitus
sit. cui hoc solũ tributũ sit. ut añ tem¬
poralia natꝰ sic. Nam cũ illi tp̃ra in
sui consticutione subiateat: ille tamẽ
licet ant̾i̾or hiis oĩb sit. nou sit liber
acempora. qr temporalis hoꝵ consticu

Expanded text:
per haec quae consequuntur ostendit: Deus per haec quae consequuntur ostendit: Deus fecit regiones, et inhabitabilia, et cacumina quae habitantur sub coelo. Cum pararet coelum, eram cum illo, et cum segregabat suam 430 sedem. Quando super ventos validas faciebat in summo nubes, et cum certos ponebat fontes sub coelo, et cum fortia faciebat fundamenta terrae, ego eram apud illum componens . Quis hic temporum locus est? Aut quo se extendere ultra infinitam unigeniti Dei nativitatem, humanae intelligentiae sensus permittitur? Non enim per haec, quorum creationem mente concipimus, comprehendi generatio ejus potest, qui anterior his omnibus est ut quamvis praestet in tempore, non tamen infinitus sit, cui hoc solum tributum sit, ut ante temporalia natus sit. Nam cum illa tempori in sui constitutione subjaceant, ille tamen, licet anterior his omnibus sit, non sit liber a tempore: quia temporalis