comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempserit Seu ne ulla in porte senatui iniustisq li-¬
cet legibus patrie obstaret seu ne forte exul iterum
fieri posset At metellus eodem quo in exilium pro-¬
fectus erat uultu atq animo remearet Hiis mar-¬
cellus accedat hic ultimus qui In belli ciuilis tem /¬
pus incidit pulsus nempe non solitam modo constan-¬
ciam honestarumq artium studium non omisit sed
strixit arctius Et publicis liber curis uiri excolen¬
do alias extollendo animo tam ardenter incubuit ut
ad scolas missus honestissimas non ad exilium uide /¬
retur Quodquidem in cycerone conspectius operũ
splendor et litterarum copia maior facit Non exilii
modo sed carceris dulce solatium Dolor. Exilium
patior Ratio. Exilium breue cito te patrie tue reddet
Longum uero aliam tibi patriam dabit uude exulẽt
qui te exulem uoluere/ dedissetqz iam si nunc ad na/¬
turam rerum non ad opiniones hominum aspiceres

Expanded text:
tempserit, seu ne ulla in parte Senatui iniustisque litempserit, seu ne ulla in parte Senatui iniustisque licet legibus patrie obstaret, seu ne forte exul iterum fieri posset? At Metellus eodem quo in exilio profectus erat vultu atque animo remearet. His Marcellus accedat: hic ultimus, qui in belli civilis tempus incidit, pulsus nempe, non solitam modo constantiam honestarumque artium studium non omisit, sed strinxit arctius, et publicis liber curis, uni excolendo animo tam ardenter incubuit, ut ad scholas missus honestissimas, non ad exilium videretur. Quod quidem, in Cicerone, conspectius operum splendor et literarum copia maior facit, non exilii modo sed carceris dulce solatium. Exilium patior. Exilium breve cito te patrie tue reddet, longum vero aliam tibi patriam dabit, unde exulent qui te exulem voluere, dedissetque nunc, si ad naturam rerum non ad opiniones hominum aspiceres:
Abbreviated transcription (Latin):
Non tu flebilem sed honestam et prorsus iniudiosam
bonis atq optabilem non iam exilii sed absencie cau/¬
Multos exilium honestauit multos acrior aliqua
fortune uis atq iniuria notos reddidit et illustres
Quid te uetat illis inseri qui quasi ignẽ de silice
claram famam collisiomibus quesiere Dolor. In
exilium agor Latio. Habes in hystoriis magnos
Rei huius socios quorum speciosissimus comitatus
non sensum modo doloris inminuat sed obliuionem
afferat Non minor in exilio Camyllus fuit ꝙͣ fuisset
domi quantus ciuis tantus exul qui uictorias ac
triumphos non iusticia minus ꝙͣ prosperitate ꝯspi/¬
cuos in capitolium duxerit Mox hinc pulsus pro ac-¬
cepta iniuria ingrate salutem patrie rependit Non
facile aliud tam clari exulis exemplum fateor Sed¬
et Rutilius et metellus tam nichil exilio facti sunt
ut Rutilius reuocatus ab illo ciiuis nutui non pa-¬
rere capitale erat exilium amplexus reditum con-¬

Expanded text:
non tu flebilem sed honestam et prorsus invidiosam non tu flebilem sed honestam et prorsus invidiosam bonis atque optabilem, non iam exilii, sed absentie caumfortune vis atque iniuria notos reddidit et illustres. Quid te vetat illis inseri, qui, quasi ignem de silice, claram famam collisionibus quesiere? In exilium agor. Habes in historiis magnos rei huius socios, quorum speciosissimus comitatus, non sensum modo doloris imminuat, sed oblivionem afferat. Non minor in exilio Camillus fuit, quam fuisset domi: quantus civis, quantus exul, qui victorias ac triumphos, non iustitia minus quam prosperitate conspicuos, in Capitolium duxit! Mox, hinc pulsus, pro accepta iniuria, ingrate salutem patrie rependit. Non facile aliud tam clari exulis exemplo fateor: sed Rutilius et Metellus tam nil exilium fracti sunt, ut Rutilius revocatus ab illo, cuius nutu non parere capitale erat, exilium amplexus, reditum con
Abbreviated transcription (Latin):
pellor mniusto Ratio. Quid tu igit᷑. iusto
pelli malles exilio Nempe quod ad iuin-¬
rie cumulum ais ad diuersum trahitur Habes enĩ
iuiusti exilium solatium comitem iusticiam que
iniustos ciues destituens te sequuta tecum exulat¬
Dolor. Iniusto exilio pulsus sum Ratio. An te Rex
expulit an tyrannus an populus an hostis an tuipẽ
Mam si rex aut iniustum exilium non erit aut ipse
non iustus atq ita ne Rex quidem sed tyrannius ab
illo te pulsum gaude sub quo boni exulant fures im-¬
perant Si populus moribus ille suis utitur Bonos
odit et is quoq multiceps tyrannus mĩꝙͣ sui silẽm
pepulisset Non te igitur patria sed maloꝵ cetibus
arceri neq in exilium sed in partem bonorũ ciuium
cogi putes At si hostis agnosce iniurie leuitatem nõ
hostiliter seuit qui omnia cum posset patriam abstu-¬
lit speni reliquit Sin alias sui tuipẽ mores ppłi
perosus aut tyrannes habitum eligisti non modo ne
doleas sed eciam gloriare uirtutem patrie pretulisse

Expanded text:
pellor iniusto. Quid tu igitur? Iusto pelli malles exilio? Nempe quod ad iniurie cumulum, animum in diversum trahit? Habes enim iniusti exilii solatium, comitem iustitiam, que, iniustos cives destituens, te secuta, tecum exulat. Iniusto exilio pulsus sum. An te rex expulit, an tyrannus, an populus, an hostis, an tu ipse? Nam si rex, aut iniustum exilium non erit, aut ipse non iustus, atque ita nec rex quidem. Si tyrannus, ab illo te pulsum gaude, sub quo boni exulant, fures imperant. Si populus, moribus ille suis utitur: bonos odit; et is quoque multiceps tyrannus nunquam sui similem pepulisset. Non te igitur patria, sed malorum cetibus arceri, neque in exilium, sed in partem bonorum civium cogi putes. At si hostis, agnosce iniurie levitatem, non hostiliter sevit, qui omnia cum posset, patriam abstulit, spem reliquit. Sin tu ipse, mores populi perosus aut Tyranni habitum, elegisti, non modo ne doleas, sed etiam gloriare virtutem patrie pretulisse,
Abbreviated transcription (Latin):
humilibus autem pudor ac superbia dehortatur
ac retrahunt Ad honestum igitur nichil ydonei
siluas colunt nec uitam solitariam acturi cui non
minus ꝙͣ politice se ineptos sciunt sed feris ac ca¬
nibus et uolucribus conuicturi quod nõ facerent
nisi illis similitudine aliqua iuncci essent qui si et
ħ poluptatem quandam seu solam temporis fugã
querunt utcũq stulti uoti compotes euaserint
Sin nescio quam seu ingenyi seu magnificentie
gloriam aucupantur errant Que iam queso nõ
principibus modo sed ingenius est gloria mecha¬
nicis yumo et seruilibus delectari artibus atq
negociis Una horui excusatio quam qui libera/¬
libus studiis que maiores coluerunt sui atq õmo
lr̃is indixerunt bellum quo nam pocius ꝙͣ ad hos¬
tilia castra tranffugerunt Sed pudebit forsitan si
ad antiqua respitiant seq cum maioribus misce¬
antur ac comparentur Sepe quidem legere po-¬
tuerunt et platonem philoz ophantem et homeꝵ

Expanded text:
humilibus autem pudor ac superbia dehortantur humilibus autem pudor ac superbia dehortantur ac retrahunt. Ad honestum igitur nichil idonei, silvas colunt, non vitam solitariam acturi, cui non minus quam politice se ineptos sciunt, sed feris ac canibus et volucribus convicturi, quod non facerent nisi illis similitudine aliqua iuncti essent. Qui si ex hoc voluptatem quandam seu solam temporis fugam querunt, utcumque stulti, voti compotes forsan evaserint: sin nescio quam seu ingenii seu magnificentie gloriam aucupantur, errant. Quenam, queso, non principibus modo, sed ingenuis est gloria mechanicis, immo et servilibus delectari artibus atque negotiis? Una horum excusatio: nam qui liberalibus studiis que maiores coluerunt sui atque omnino literis indixerunt bellum, quonam potius quam ad hostilia castra transfugerent? Sed pudebit forsitan, si ad antiqua respiciant seque cum maioribus metiantur ac comparent. Sepe quidem legere potuerunt et Platonem philosophantem et Homerum
Abbreviated transcription (Latin):
unde alias ante irrisum ferunt a uirgilio mar/¬
cellinum augusti nepotem ꝙ dare hiis operam
adolestentibus uideretur Gaudium. Uenatu
libenter excerceor Ratio. Fuit hec quondam la-¬
tinorum nunc gallorum ars propria est Quod
et res probat et illorum scriptorum aliqui glori-¬
antur Itaq ut sileam Reges quorum tota uita
uenatio est Summus apud illos Regum qnͣtum
ab armis ocii fuit uenatu ut uides assiduo semꝑ
excercitus Ad extremum morti proximus uenatu
eciam lassitudinem senectutis atq incommoda re-¬
fonet Mirum dictu in rege presertim litterato nec
a studiis melioribus abhorrentem sed gentilium
hoc illi erat ut perhibent Sitq gentiliũ sunte
neq hanc gloriam gallis ytalici eripiant Nt eq
ueliit de uanitate contendere Nam si errore deposito
in Rem ipãm figes oculos seun nobilium ultimi or¬
dinis excercitium hoc uidebis Quis a reb ardius
torpor quidam et ignauie comes diffidencia ab

Expanded text:
unde et irrisum ferunt a Virgilio Marunde et irrisum ferunt a Virgilio Marcellinum Augusti nepotem, quod dare his operam adolescentulus videretur. Venatu libenter exerceor. Fuit hec quondam Latinorum; nunc Gallorum ars propria est, quod et res probat et illorum scriptores aliqui gloriantur. Itaque, ut sileam reges quorum tota vita venatio est, summus apud illos regum, quantum ab armis otii fuit, venatu, ut vides, assiduo semper exercitus, ad extremum morti proximus venatu etiam lassitudinem senectutis atque incommoda refovet. Mirum dictu, in rege presertim literato nec a studiis melioribus abhorrente; sed gentilicium hoc illi erat, ut perhibent, sitque gentilicium sinite. Neque hanc gloriam Gallis Itali eripiant neque velint de vanitate contendere; nam etsi errore seposito in rem ipsam figis oculos, seminobilium ultimi ordinis exercitium hoc videbis, quos a rebus arduis torpor quidam et ignavie comes diffidentia, ab
Abbreviated transcription (Latin):
anior hec felicitas Et hoc totum quod creatori
deo quod altrici alias alitrici patrie quod paren¬
tibus quod amicis redditis accipitres aut herodios
uestros sonantes in nubibus et laniate prede paulu-¬
lum et sudorem et puluerem et nocturnam per-¬
dite lucis historiam In hac enim indefessi semꝑ
et ualidi delicati autem et imbecilles adseram
liuii historias et cyceronis orationes sacrasqz nec
pudet litteras prolixitatis argnitis Quis hoc in-¬
offensis auribus audiat quid uos ferat ad aliud
natos in hiis uiuere si modo uiuitis hoc agentes¬
Gaudiũ. Canibus atq auibus delector Ratio.
Atqui ducum et illustrium multos equis quos-¬
dam canibus delectari solitos audiuinius eo usq
ut adrianus imperator non equis solum sicut hni
quos supra memoraui sed canibus quoq busta
construxerit opidumiq insuper eo loco ubi ursam
prospera uenatione peremerat manu sua sepe
mactare solitus et leonem Auibus nullum fere

Expanded text:
amor, hec felicitas et hoc totum quod creatori amor, hec felicitas et hoc totum quod creatori Deo, quod altrici patrie, quod parentibus, quod amicis redditis: accipitres aut herodios vestros sonantes in nubibus et laniate prede paululum et sudorem et pulverem et nocturnam perdite lucis historiam? In hac enim indefessi semper et validi, delicati autem et imbecilles ad seria, Livii historias et Ciceronis orationes sacrasque, nec pudet!, literas prolixitatis arguitis. Quis hec inoffensis auribus audiat? Quis vos ferat ad aliud natos in his vivere? Si modo vivitis hec agentes! Canibus atque avibus delector. Atqui ducum et illustrium multos equis, quosdam canibus delectari solitos audivimus — eo usque ut Hadrianus imperator non equis solum, sicut hi quos supra memoravi, sed canibus quoque busta construxerit oppidumque insuper eo loci ubi ursam prospera venatione peremerat manu sua, sepe mactare solitus et leonem —, avibus nullum fere,
Abbreviated transcription (Latin):
et oblitus melioris negocii diem perdes Iterũ
retro accliuis et oculos fixus in nubem post aui¬
culam tuam flebis quasi nil necessarni oꝑis uita
ferat Ex commodo ociosi et lenti uos uolutrum
feruos esse gloriamim Natura uobis duas manꝯ
fecerat uos hanc freno cernitis hanc ungiubus
occupatis. Sic mmutiles undiq ac uolandi studio
manti effecti ne nil agere uideamiii multo cum
strepitu ante diem surgitis et quasi sint hostes
in limiie precipitanter erumpitis tota de hinc
luce iactamini stignis siluis ac uepribus implen¬
tes ciuicta clamoribus dissonis et incondito ulu
latu Inq hoc nulli maiori Re habilem effunden¬
tes spiritum que maiores uestri bello terrebant
hostes pace iusticiam defendebant Sero autẽ
Reuoluti bene gesta domi sedetis altcantes ꝙͣ bene
uel auis hec uolauerit uel illa digesserit Quot
suit caude quot alarum plume superstites quot
emisse Nonne hec onnnis sciencia uestra est hic

Expanded text:
et oblitus melioris negotii diem perdes. Iterum et oblitus melioris negotii diem perdes. Iterum retro acclivis et oculos fixus in nubem post aviculam tuam flebis, quasi nichil necessarii operis vita ferat. Ex commodo otiosi et lenti, vos volucrum servos esse gloriamini. Natura vobis duas manus fecerat: vos hanc freno, curvis hanc unguibus occupatis. Sic inutiles undique et volandi studio manci effecti, ne nichil agere videamini, multo cum strepitu ante diem surgitis et quasi sint hostes in limine precipitanter erumpitis, tota dehinc luce iactamini stagnis, silvis ac vepribus, implentes cuncta clamoribus dissonis et incondito ululatu inque hoc spiritum nulli maiori rei habilem effundentes, spiritum quo maiores vestri bello terrebant hostes, pace iustitiam defendebant. Sero autem re veluti bene gesta domi sedetis, altercantes quam bene vel avis hec volaverit vel ista digesserit, quot sint caude, quot alarum plume superstites, quot emisse. Nonne hec omnis scientia vestra est, hic
Abbreviated transcription (Latin):
te terreat hebreorum uates id est dauid ubi ait Ab
increpatione tua deus iacob. dormitauerunt qui
ascenderunt equos Ex cute Singula Tam illud
leue ꝙͣ hoc asperum.
Tcanibus gaudeo Ratio. Nunc in¬
telligo adolestentis in uerbis gaudiũ
de quo flaccus ait Gaudet equis ca-¬
nibus et aprici gramine campi Uide autem ne
quod sequitur sis. Ceres alias cereus in uicium
flecti monitoribus asper utilium tardus ꝓuisor
prodigus eris sublimis cupidus et amata Reluique̾
peruix hunc te enim esse metuo qui gaudiũ tium
in fugacissimis rebus loces Gaud̃. Cambus ac
dolucribus delector Ratio. Hoc insame deerat
non satis est currere ac uagari uolare eciam insti¬
tuis Gaud̾. Rides me non uolabo equidem sed
uolantibus delectabor Ratio. At ille deletatio¬
nes tuas despicient abeuntes nec te nostent et in¬
grate se uocanti surdas exhibebunt Quid in¬
plumis facies allata uoluptas tua est finge rede¬
ant dampnosa redit occupatio iterum clamabis

Expanded text:
te terret Hebreorum vates ubi ait: “Ab te terret Hebreorum vates ubi ait: “Ab increpatione tua, deus Iacob, dormitaverunt qui ascenderunt equos”. Excute singula, non tam illud leve quam hoc asperum. 32 canibus gaudeo. Nunc intelligo adolescentis imberbis gaudium, de quo Flaccus: Gaudet equis canibusque et aprici gramine campi. Vide autem ne et quod sequitur sis: Cereus in vitium flecti, monitoribus asper, utilium tardus provisor, prodigus eris: sublimis cupidusque et amata relinquere pernix. Hunc te enim esse metuo, qui gaudium tuum in fugacissimis rebus loces. Canibus ac volucribus delector. Hec insanie deerant! Non satis est currere ac vagari: volare etiam instituis. Rides me: non volabo equidem, sed volantibus delector. At ille delectationem tuam despicient abeuntes nec te noscent et ingrate se vocanti surdas exhibebunt. Quid implumis facies? Alata voluptas tua est. Finge redeant, damnosa redit occupatio; iterum clamabis
Abbreviated transcription (Latin):
supra esse Contra uero laboriosissimus et sepe dño
suo pestifer nnmitis equus Optes iter pedibus
agere tã nulla est respirandi uel miminum fa-¬
cultas Equestre periculum pedestri luto seu pulue
permutatum uelis Proinde multos media de morte
Rapuerunt equi multos in morte impulerunt aut
alliserunt aut corporibus oppresserunt Quid hoc
non ultimum bellunt semen equi sunt peregrinos
terris incursus partemq permaximam bellice
cladis abstuleris ut quot de uetitis alias uentis
innaturata Quodq de iulio cesare in hystoria est
quesitum expediens ne fuerit aut flare uentos aut
cesarem nasci Et de equis similiter queri possit tã
multa sunt utriq contraria Nec immerito thes-¬
salia que prima equos repperit domuitq prima
aurumi argentumq numium cudit prima pela-¬
gus Rate temptauit martis semmarium uisa est
ꝙ non semel tot post seculis multo claroq sanguẽ
iuuet poeta noster ubi nobileis equi spiritum

Expanded text:
supra esse. Contra vero laboriosissimus et sepe domino supra esse. Contra vero laboriosissimus et sepe domino suo pestifer immitis equus: optes iter pedibus agere, tam nulla est respirandi vel minimum facultas, equestre periculum pedestri luto seu pulvere permutatum velis. Proinde multos media de morte rapuerunt equi, multos in mortem impulerunt aut alliserunt aut corporibus oppresserunt. Quid quod non ultimum belli semen equi sunt? Tolle equos, peregrinos terris incursus partemque permaximam bellice cladis abstuleris. Ut quod de ventis in natura quodque de Iulio Cesare in historia est quesitum, expediensne fuerit aut flare ventos aut Cesarem nasci, et de equis similiter queri possit, tam multa sunt utrimque contraria. Nec immerito Thessalia que prima equos repperit domuitque, prima aureum argenteumque nummum cudit, prima pelagus rate tentavit, Martis seminarium visa est, quod non semel tot post secula multo claroque sanguine iuvet poeta noster, ubi nobilis equi spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
quem amabat aureum puluinar ac sericũ cubile
substrauit Cũq ip̃e interim podagra uinictus
atq imimobilis medicorum legibusͦ regeretur
Nichilominus tamen aut seruorum uectꝰ mãibus
aut equo alteri uix miectus et suos medicos se¬
cum ducens egrum suum bis terq cotidie uisita¬
bat Illi suspiraus atq anxius assidebat Illum
leniter manu tractans blando murmure solabat᷑.
Quid multa nullum medicine genꝰ intenta¬
tum ullanguenti amico debitum pretermissũ
fuit fabulam forte posteritas uocet Uera res et
magno in populo nota est Sic uir fortis equi
curam gessit ut propriam Sic extinctum luxit
ut filium Gaudium. Delectat equitare Ratio.
Est id quidem utile interdum et celeritati adimi¬
niculum et fatigationi remedium et nobilitatis
insigne nec inficior gloriosum uulgo actes tante¬
alias extante insigni equo uehi et cunctos excelle
nec uertice solo sed humeris et toto pene corpore

Expanded text:
quem amabat aureum pulvinar ac sericum cubile quem amabat aureum pulvinar ac sericum cubile substravit. Cumque ipse interim podagra vinctus atque immobilis medicorum legibus regeretur, nichilominus tamen aut servorum vectus manibus aut equo altero vix iniectus et suos medicos secum ducens equum egrum suum bis terque quotidie visitabat, illi suspirans atque anxius assidebat, illum leniter manu tractans blando murmure solabatur. Quid multa? Nullum medicine genus intemptatum, nichil languenti amico debitum pretermissum fuit. Fabulam fortasse posteritas vocet; vera res et magno in populo nota est: sic vir fortis curam equi gessit ut propriam, sic extinctum luxit ut filium. Delectat equitare. Est id quidem utile interdum et celeritati adminiculum et fatigationi remedium et nobilitatis insigne, nec inficior gloriosum vulgo extantem insigni equo vehi et cunctis excellere, nec vertice solo sed humeris et toto pene corpore
Abbreviated transcription (Latin):
rea sit consecratus effigie dubitari potest minor
multo uel etate uel gloria uerum opibus ac cesa¬
reo nomine pene equalis Anthonius uerus ut si-¬
leam quem uictum quem ue amictum equo quẽ
immodice amabat Exhibuit certe et uiuenti si-¬
mulachrum aureum fieri fecit et mortuo sepul¬
turam quo grauius stomacemur in uaticano ex¬
trui Tot inter sacra ossa ibi condita et condenda
Dix credibilia loquamur Uera tamen horum
quoq equorum studio deditas facit Nec minor
ideo sed maior est haintas que tam magnos ad se tu-¬
here animos potens est Neue quis priscam tantum
non modernam amenciam suspicetur redeat ad me¬
moriam nec longe seu loco seu tempore requirendꝰ
Adhuc enim uiuit necdum seuuit et in terra yta¬
lica nobiscum degit nominare non est necesse for¬
tune utiqz uir ingentis nec parui iugenii ꝯsiliiq
uir alioquin magni annini nec iusulsi ubi quid̃
serio agendum incidit qui tamen egrotanti equo

Expanded text:
rea sit consecratus effigie dubitari potest. Minor rea sit consecratus effigie dubitari potest. Minor multo vel etate vel gloria, verum opibus ac Cesareo nomine pene equalis Antoninus Verus — ut sileam quem victum quemve amictum equo quem immodice amabat exhibuit — certe et viventi simulacrum aureum fieri fecit et mortuo sepulturam, quo gravius stomachemur, in Vaticano extrui, tot inter sacra ossa ibi condita et condenda: vix credibilia loquimur, vera tamen. Horum quoque equorum studio deditas facit; nec minor ideo sed maior est vanitas, que tam magnos ad se animos trahere potens est. Neve quis priscam tantum, non modernam amentiam suspicetur, redeat ad memoriam — nec longe seu loco seu tempore requirendus, adhuc enim vivit necdum senuit et in terra Italica nobiscum degit — is quem nominare non est necesse, fortune utique vir ingentis nec parvi ingenii consiliique vir, alioquin magni animi nec insulsi ubi quid serio agendum incidit, qui tamen egrotanti equo
Abbreviated transcription (Latin):
impetuosum animal nunc ignauum nunc audax
nunc trepidum nunc uolatile nunc caducum hinc
culicum metuens atq ꝑmbrarum hunic dominũ
suum spernens diuersisq illum uiis in discͬmen
trahens quis contumaciam quis morsus aut cal-¬
ces explicet quis hynnitus et ascensoris impacien-¬
ciam ac sessoris Equidem quot equorum tot equi-¬
tum constat esse pericula Gaudium. Equorum
studio detineor Ratio. Mirarer nisi ingentes
uiros usq ad ludibrium captos hoc studio memi-¬
uissem Quis alexandrum macedonem non au-¬
diuit amato equo tumulum erexisset urbeniq
equi de nomine appellatam Sed nichil in illo mi-¬
rabile iuuentus ineptus alias impetus et animi
feruor fecit Mirabilior in augusto ꝙͣuis minor
inepcia Neq enim urbem equo ille suo instituit
sed sepulchrum idq ipm illi grauitati atq ĩgenio
impar fuit Nam diuy iulii monstruosꝰ sompes
an ab ip̃o an ab alio ante edem ueneris marmo¬

Expanded text:
impetuosum animal, nunc ignavum, nunc audax, impetuosum animal, nunc ignavum, nunc audax, nunc trepidum, nunc volatile, nunc caducum; hinc culicum metuens atque umbrarum, hinc dominum suum spernens diversisque illum viis in discrimen trahens. Quis contumaciam, quis morsus aut calces explicet, quis hinnitus et ascensoris impatientiam ac sessoris? Equidem quot equorum mores, totidem equitum constat esse pericula. Equorum studio detineor. Mirarer nisi ingentes viros usque ad ludibrium captos hoc studio meminissem. Quis Alexandrum Macedonem non audivit amato equo tumulum erexisse urbemque de equi nomine appellatam? Sed nichil in illo mirabile vivente impetus et animi fervor fecit; mirabilior in Augusto, quamvis minor, ineptia: neque enim urbem equo ille suo instituit sed sepulchrum idque ipsum illi gravitati atque ingenio impar fuit. Nam divi Iulii monstruosus sonipes an ab ipso an ab alio ante edem Veneris marmo
Abbreviated transcription (Latin):
iam equorum domitoribus in prouerbium uenit
Dis equum male facere ꝙ minis hinc humilẽ
huic superbum sit qui illis uiribus eaq perni-¬
citate pro uili cibo fieri alterius Domari durisq
striugi fasciis nodosoq fune uniciri ferro frena¬
ri ferroq calciari pertrusa clauis ungula ferro
urgeri ferratum ferre uectorem turpẽ carcerem
ac graue seruitium pati possit Inde autẽ quasi
indomitus non tantum pro libero sese gerat sed
ut domini sui hostis agit omnia Si currendum
est stimulos non audit Si subsistendum frena
mordens rapit Si fremendum torpet Si iacen-¬
dum fremit Obsequiosum illud ut perhibent
fidumq animal de quo tam multe iactantur
fabule animal nobile Regium optabile colen¬
diiq dignum quod enorii precio cõparetur
anxia nutriatur cura ymo uero animal Ꝙ si
conferantur cum obsequiis tedia nemo sapiens
eniat nemo diligens pascat Animual et ocn impa¬
cieus et laboris illo tumndum hoc deiectum Nimnc

Expanded text:
iam equorum domitoribus in proverbium venit, iam equorum domitoribus in proverbium venit, bis equum male facere —, quamvis hinc humile, hinc superbum sit; qui illis viribus eaque pernicitate pro vili cibo fieri alterius domarique, duris stringi fasciis nodosoque fune vinciri, ferro frenari, ferro calciari, pertusa clavis ungula ferro urgeri, ferratum ferre vectorem, turpem carcerem ac grave servitium pati possit, inde autem quasi indomitus non tantum pro libero sese gerat, sed ut domini sui hostis agit omnia: si currendum est, stimulos non audit, si subsistendum, frena mordicus rapit, si fremendum, torpet, si latendum, fremit. Obsequiosum illud, ut perhibent, fidumque animal de quo tam multe iactantur fabule, animal nobile, regium, optabile colendumque, dignum quod enormi pretio comparetur, anxia nutriatur cura! Immo vero animal quod, si conferantur cum obsequiis tedia, nemo sapiens emat, nemo diligens pascat: animal et otii impatiens et laboris, illo tumidum, hoc deiectum; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
uolentibus ingerunt nisi per raro atq cicius abi¬
ture Quo pergis igitur quis te rapit impetus
ut ad horam gaudeas pude semper doleas Ut
uideas semel quod uidisse millies peniteat. In-¬
gulari ferro homiem aut ferarun dentibus
ungnibusq discerpi aut tale aliquid quod et ui-¬
gilem turbet et sopitum terreat Nestio quid hoc
dulce seu quid non pocius amarum ac triste sen-¬
tis Nec ullum maius in uobis insanie argumentũ
Uideo ꝙͣ ꝙ cotidie uos ad mortem miseris delmimẽ¬
tis illectos et pelud stigio sopore dimersos dulcedo
amara et delectatio mamena precipitat Una
enim est robis lex rerum ferme omnium qͥtquid
cupitis quidquid molimiii quid quid agitis contra
quo agili delector Ratio. Ferocissimo
et inquietissimo animante insompniq
et inexpleta uoragine Gaud̃. Equo
libens circumuector Ratio. Non multum
est peius mari turbido ꝙͣ frementie equo rapi
nullum animal insolencius est dño suo Ne iepte

Expanded text:
volentibus ingerunt nisi perraro atque ocius abivolentibus ingerunt nisi perraro atque ocius abiture. Quo pergis igitur, quis te rapit impetus, ut ad horam gaudeas unde semper doleas, ut videas semel quod vidisse milies peniteat, iugulari ferro hominem aut ferarum dentibus unguibusque discerpi aut tale aliquid quod et vigilem turbet et sopitum terreat? Nescio quid hic dulce, seu quid non potius amarum ac triste sentitis nec ullum in vobis maius insanie argumentum video, quam quod quotidie vos ad mortem miseris delinimentis illectos et velut stygio sopore dimersos dulcedo amara et delectatio inamena precipitat. Una est enim vobis lex rerum ferme omnium: quicquid cupitis, quicquid molimini, quicquid agitis contra quo agili delector. Ferocissimo et inquietissimo animante insomnique et inexpleta voragine. Equo libens circumvector. Non multo est peius mari turbido quam frementi equo rapi: nullum animal insolentius domino suo est — nec inepte
Abbreviated transcription (Latin):
Aut fictis amoribus aut ueris odiis primũ equidẽ
non est uiri ⁊ͫ uero nec hominis Epectare quis
ferrum ingulo lentus exceperit quis feruido uulne̾
plus cruoris effuderit quis niius conspecta morte
palluerit quis crudelitatis ad scolam ire iuuerit
Non egetis preceptoribus niis dociles malorum
estis plura per uos domi discitis ꝙͣ necesse est¬
Quid alias Quia si tam promptis ingeniis arti-¬
fices sceleris ac magistra erroꝵ plebs accesserite
multos quos natura mites fecerat seuiciam spec-¬
tacula docuere Mens hominis in bicium prona nõ
uegenda utiq sed frenanda est si sibi linquit egre
stabit si impellitur preceps ruet multũ mali
auribus inuehitur Sed multo plus oculis illis
quasi fenestris bipatentibus in aiãm mors erũpit
Nil potencius in memoriam destendit ꝙͣ quod uisu
subit facile audita preteruolant conspectarũ yma¬
gines rerum herent et inuitis nec se tamen nisi

Expanded text:
Aut fictis amoribus aut veris odiis. Primum equidem Aut fictis amoribus aut veris odiis. Primum equidem non est viri, secundum vero nec hominis spectare, quis ferrum iugulo letus exceperit, quis fervido vulnere plus cruoris effuderit, quis minus conspecta morte palluerit. Quid crudelitatis ad scholam ire iuvat? Non egetis preceptoribus: nimis dociles malorum estis, plura per vos domi discitis quam necesse est. Quid si tam promptis ingeniis artifices scelerum ac magistra errorum plebs accesserint? Multos quos natura mites fecerat sevitiam spectacula docuere. Mens hominis in vitium prona non urgenda utique sed frenanda est: si sibi linquitur egre stabit, si impellitur preceps ruet. Multum mali auribus invehitur, sed multo plus oculis: illis quasi fenestris bipatentibus in animam mors irrumpit; nichil potentius in memoriam descendit quam quod visu subit. Facile audita pretervolant, conspectarum imagines rerum herent etiam invitis nec se tamen nisi
Abbreviated transcription (Latin):
bello pro cesaris partibus in affrica occubuit
ut scaurum quem opibus equare non poterat
ingenio superaret non marinoreum ut ille sed
ligneun theatrum duplex tamen ac pensile me-¬
ditatus Populum uictorem gentium ludis
uictum et periculis plaudentem suis mira arte
suspendit ut ridentes interius stupentesq ip̃i
exterius spectatoribus risui fierent ac stupori
Et miramur imperii spe obiecta unius licet
magin exulis animum flectere potuisse qui ocu-¬
lorum breui leuiq uoluptate proposita tot milia
ciuium uolubili spectaculo circumuoluit At ne-¬
mo ibi periit dicat aliquis sed perire potuere et
periere alibi inuumeri Neue attingam nouas
simul ac ueteres rumas quibus multi sepe mor¬
tem simul ac trmulum iuenere sub tyberio
principe celebri spectaculo apud fydenam urbem aui¬
phiteatei lapsu oppressa uigniti hominum uplia ue¬
minsti Hic spectaculorum fructus hy sunt exitus¬
Gaudiũ. Spectaculis cum uoluptate detmeor Ratio.

Expanded text:
bello pro Cesaris partibus in Africa occubuit, bello pro Cesaris partibus in Africa occubuit, ut Scaurum, quem opibus equare non poterat, ingenio superaret, non marmoreum, ut ille, sed ligneum theatrum, duplex tamen ac pensile, meditatus, populum victorem gentium ludis victum et periculis plaudentem suis mira arte suspendit, ut ridentes interius stupentesque ipsi exterius spectatoribus risu fierent ac stupori. Et miramur imperii spe obiecta unius licet magni exulis animum flectere potuisse, qui oculorum levi brevique voluptate proposita tot milia civium volubili spectaculo circumvolvit? At nemo ibi periit, dicet aliquis; sed perire potuere et periere alibi innumeri: neve attingam novas simul ac veteres ruinas, quibus sepe multi mortem simul ac tumulum inveniere, sub Tiberio principe celebri spectaculo apud Fidenam urbem amphitheatri lapsu oppressa viginti hominum milia meministi. Hic spectaculorum fructus, hi sunt exitus! Spectaculis cum voluptate detineor.
Abbreviated transcription (Latin):
nitasq dediscitur Proinde quid de spectaculis
speratis iam inde ab exordio primus Reguii
uestrorum Ronulus nomen alias omme fuit qͥ¬
in hiis rigidam tetricamq illam sabynarum¬
pudiciciam circumuenit Et si utramq matmoni
honor texit miuriam at ꝙͣ multis hoc postinodũ
non ad coniugium sed ad stuporum uaganiq licen-¬
ciam fuit uia Ad suminam enim hoc teneat ue-¬
lim pudiciciam spectaculis sepe stratam semper ĩ¬
pulsam et ut sileam uiros quibus hiis scelerum
furor est ut pene iam adulterio glorientur Et
multarum ibi fama periit pudorq Multe inde
domum impudicicie plures ambigue rediere Cas-¬
tior autem milla Iam uero que corporum clades
nequit prorsus desit infortu que ue non singu¬
lorum modo sed populorum strages iudicio suñt
Et risus subito uersus in gemitum elataq fu-¬
nera e theatris et plaudencium choris mixte lu-¬
gencium cohortes Audisti ut curyo is qui riuili

Expanded text:
nitasque dediscitur. Proinde quid de spectaculis nitasque dediscitur. Proinde quid de spectaculis speraretis iam inde ab exordio primus regum vestrorum Romulus omen fuit, qui in his rigidam tetricamque illam Sabinarumpudicitiam circumvenit, etsi utcumque matrimonii honor texit iniuriam; at quam multis hoc postmodum non ad coniugium, sed ad stuprum vagamque licentiam fuit via? Ad summam enim hoc teneas velim: pudicitiam spectaculis sepe stratam, semper impulsam vidimus et — ut sileam viros, quibus is scelerum furor est ut pene iam adulterio glorientur — multarum ibi fama periit pudorque: multe inde domum impudice, plures ambigue rediere, castior autem nulla. Iam vero que corporum clades, nequid prorsus desit infortunii, queve non singulorum modo, sed populorum strages! Indicio sunt et risus subito versus in gemitum elataque funera e theatris et plaudentium choris mixte lugentium cohortes. Audisti ut Curio, is qui civili
Abbreviated transcription (Latin):
dictu mox furorem hunc uicere sequentium fu-¬
rores quibus effectum est ut miraculo operum
ac numero fateri oporteat preter Ronam nichil
mirandum fuisse in toto orbe terrarum Nam
et hoc itidem scriptum uides Penetrata terre
intima perfosse silices egeste rupes abdite Auer-¬
si amnes et in fistulas coacti inclusum aut ex-¬
clusum mollibus alias molibus iratum equor
suspensa iuga montium temptatiq manium al¬
nauium recessus Deniq stratum late signatũq
nepotibus iter insaniendi et impleta in uobis spes
auorum nñꝙͣ scilicet defuturam esse luxuriam Et
ut cumulacius malum sit publicis dampnis acce-¬
dit calamitas priuatorum qui spectandi cupidine
compediti et cotidiani interim questus ĩmeniores
neq diem labi senciunt neq armatam tergoq in-
publica pernicies in priuatam uertitur Neq
uero patrimoniorum iactancia alias iactura
granior ꝙͣ morum ubi libido discitur huma¬

Expanded text:
dictu!, mox furorem hunc vicere sequentium fudictu!, mox furorem hunc vicere sequentium furores, quibus effectum est ut miraculo operum ac numero fateri oporteat preter Romam nichil mirandum fuisse in toto orbe terrarum. Nam et hoc itidem scriptum vides: penetrata terre intima, perfosse silices, egeste rupes abdite, aversi amnes et in fistulas coacti, inclusum aut exclusum molibus iratum equor, suspensa iuga montium tentatique marium recessus, denique stratum late signatumque nepotibus iter insaniendi, et impleta in vobis spes avorum, nunquam scilicet defuturam esse luxuriam. Et ut cumulatius malum sit publicis damnis, accedit calamitas privatorum qui, spectandi cupidine compediti et quotidiani interim questus immemores neque diem labi sentiunt neque armatam tergoque inspublica pernicies in privatam vertitur neque vero patrimoniorum iactura gravior quam morum, ubi libido discitur huma
Abbreviated transcription (Latin):
Ronans famulantibus theatro Adde illam edi-¬
ficandi luxuriam exemplo carentem non imita¬
tione carituram conuectas terre pelagoq mar¬
moreas columpnas in ludibrium usum Et arti¬
ficum suminis ingeniis expolitas et uerticibus
frondentibus Cuius princeps insanie nõĩandus
est scaurus is qui edilis in theatri stenam opus
dierum paucorum Et quod paucis lignis ac
funibus attolli poterat suffecturum oculis po-¬
puli talibus gaudentis tricentarũ sexagnnta
columpnarum talium monstra intulit fecitq
opus ut scriptum tenes maximum omniũ que
pnꝙͣ fuere humana manu facta nõ temporanea
mora uerum eciam eternitatis destinatione Quo
promeruit ut uerissime diceretur proscriptione
primum qraui ciues alias cures Idem post edu-¬
litate leuissima bonos mores in exilium pepu-¬
lisse ut qui multi perditi temporis mani plebi-¬
cule multarum nuitilium impensarum rei pub-¬
lice auctor et exemplum fuit Sed o mirum

Expanded text:
Romano famulantibus theatro. Adde illam ediRomano famulantibus theatro. Adde illam edificandi luxuriem exemplo carentem, non imitatione carituram, convectas terra pelagoque marmoreas columnas in ludorum usum et artificum summis ingeniis expolitas et verticibus frondentibus. Cuius princeps insanie nominandus est Scaurus, is qui edilis in theatri scenam, opus dierum paucorum et quod paucis lignis ac funibus attolli poterat suffecturum oculis populi talibus gaudentis, trecentarum sexaginta talium columnarum monstra intulit fecitque opus, ut scriptum tenes, maximum omnium que umquam fuere humana manufacta, non temporaria mora, verum etiam eternitatis destinatione: quo promeruit ut verissime diceretur proscriptione primum gravi cives, idem post edilitate levissima mores bonos in exilium pepulisse, ut qui multi perditi temporis inani plebecule multarumque et inutilium impensarum reipublice auctor et exemplum fuit. Sed, o mirum
Abbreviated transcription (Latin):
Rem que nec honeste geritur nec honeste cer-¬
nitur. Nec facile dictu est An lusor infamior
au spectator Et anscena sit turpior an orchestra
nisi ꝙ illam sepe quidem paupertas In hanc
uero semper uanitas trahit In omni sane delicto
plurimum interest utrum mopia aut libidine
seu superbia quis delinquat Gaudiũ. Am¬
phiteatri spectaculis delector Ratio. Dãpnosa
undiq et publice priuatimq nocens delectatio
Quod facile colliges sed in aminum redeat
ex historiis huius rei micium progressusq qnͣto
publici census impendio quanta ꝙͣq insanie
proxima ducum cura quanto demum populi
studio et labore constiterit Equidem et tot ua¬
ria dinumerare difficile est et tam uulgata
superfluum mille simul gladiatorum paria nõ
ludo tantum satis multa sed prelio elephantoꝵ
tigridumq et leonum ac pardorum greges ona¬
grorumq et equorum ferocium atq animalium
diuersissimi generis e toto orbe transiissos om̃i
terrarum siluis omniumq gentium uenatib

Expanded text:
Rem que nec honeste geritur nec honeste cernitur! nec facile dictu est an lusor infamior an spectator et an scena sit turpior an orchestra, nisi quod in illam sepe quidem paupertas, in hanc vero semper vanitas trahit. In omni sane delicto plurimum interest utrum inopia an libidine seu superbia quis delinquat. Amphitheatri spectaculis oblector. Damnosa undique et publice privatimque nocens delectatio! Quod facile colliges, si in animum redeat ex historiis rei huius initium progressusque quanto publici census impendio, quanta quamque insanie proxima ducum cura, quanto demum populi studio ac labore constiterit. Equidem et tot vana dinumerare difficile est et tam vulgata superfluum: mille simul gladiatorum paria — non ludo tantum satis multa, sed prelio — elephantorum tigridumque et leonum ac pardorum greges, onagrorum quoque equorumque ferocium atque animalium diversissimi generis e toto orbe transmissos, omnium terrarum silvis omniumque gentium venatibus
Abbreviated transcription (Latin):
est Quid hiis uerbis uelim uides Talis enii cõ¬
missi corporis custos esse debes deo qualis hic cre¬
dite sibi turris domino suo fuit fuisse tamen nc-¬
hilominus non me latet mortem cathonis illa
etate laudatam a multis et opinione hominum
gloriosam Notumq est illud iulii cesaris qui dumi
Uictor uictum properaret uhi se ille perimerat audi-¬
ta eius morte Catho mee glorie inquit inuidit et
ego sue inuideo/ Preclarum aliquid haud dubie ui¬
debatur cui uir maxiius et gloriosissimus inuidẽt
Quid igitur obstat aut quid prohibet sapientis uiri¬
mortem inuidiosam summo homini Excusatam sa-¬
pientibus ac laudatam sequi uiteq difficultates i¬
nuneras auxilio spontanee mortis euade

Expanded text:
est. Quid his verbis velim vides: talis enim tibi comest. Quid his verbis velim vides: talis enim tibi commissi corporis custos esse debes Deo, qualis hic credite sibi turris domino suo fuit. Fuisse tamen nichilominus, non me latet, mortem Catonis illa etate laudatam a multis, et opinione hominum gloriosam. Notumque est illud Iulii Cesaris, qui dum victor Uticam properaret, ubi ille se peremerat, audita eius morte “Cato mee glorie, inquit, invidit, et ego sue invideo”; preclarum aliquid haud dubie videbatur, cui vir maximus et gloriosissimus invideret. Quid igitur obstat mortem invidiosam, summo hominum, et excusatam sapientibus ac laudatam, sequi, viteque difficultates innumeras auxilio spontanee mortis evade
Abbreviated transcription (Latin):
prisce uirtutis dtephanus columpnensis non hoc
solum sed omni etate uir clarissimus futurus hic
ab ingenti suo illo hoste cui potencia impar erat
obsessus turrim ubi plurmium periculi uidebat᷑.
uni suorum conseruandam certus de illius fide cõ-¬
miserat que dum cuniculis sub fossa latentibus
tremeret ac ruiuam minaretur fugientibus so-¬
ciis atq hortantibus ut saluti sue descendendo cõ-¬
suleret cum iam ad nichil utilis mora esset sibi
uero periculosa ac funesta Non descendam inquit
nisi ille me reuocet a quo hic positus fui Id dumi
stephano iuiciatum esset et ip̃e illi metuens atq
eum reuocaturus accurroret turris fundamentis
fatiscentibus magno corruit fragore Sic fidelis
custos oppressus est quem cum uix erutum iuinis
dominus suus mestus ac lacrimans sepeliuit eumqz
diuu uixit et pie desiderauit et fidem eius sepe me-¬
ritis laudibus in familiari colloquio persequutꝰ

Expanded text:
prisce virtutis Stephanus Columnensis, non hac prisce virtutis Stephanus Columnensis, non hac solum sed omni etate vir clarissimus futurus; hic ab ingenti illo suo hoste, cui potentia impar erat obsessus, turrim ubi plurimum periculi videbatur, uni suorum conservandam, certus de illius fide, commiserat, que dum cuniculis suffossa latentibus tremeret ac ruinam minaretur, fugientibus sociis atque hortantibus, ut saluti sue descendendo consuleret, cum iam nichil utilis mora esset, sibi vero periculosa etiam ac funesta: “Non descendam, inquit, nisi ille me revocet a quo hic positus fui”; id dum Stephano nuntiatum esset, et ipse illi metuens atque eum revocaturus accurreret, turris fundamentis fatiscentibus magno corruit fragore; sic fidelis custos opppressus est, quem vix erutum ruinis, dominus suus mestus ac lacrimans sepelivit; eumque, dum vixit, et pie desideravit, et fidem eius sepe meritis laudibus in familiari colloquio prosecutus
Abbreviated transcription (Latin):
endum auidum iuduxisset pater mox imitile de¬
siderium castitatem fecit hiis uerbis Non est ita
inquit ille nisi enim cum alias te deus is cuius¬
hoc templiuu est omne quod conspicis istis te cor-¬
poris custodiis liberauerit huc tibi aditus pat̾e
non potest homines enim suut hac lege generati
qui tuerentur illum globum quem in hoc templo
medium uides qui terra dicitur quare tibi pub¬
lice inquit et piis omnibus retinendus animus
in custodia corporis nec qui iniussu eius a quo
ille est uobis datus ex omini alias hominum uita
migrandum est ne humanum munus assignatum
a des diffugisse uideannin An non satis cyceronyana¬
hec excusatum arguunt cathonem Et plane si ab
imperatore terreno ad custodiam loci cuiuspiam de¬
putatus non auderes iniussus te mouere ferretqz
ille hoc grauiter si contrarium fecisses Quid ce-¬
lestis putas imperator cui tanto plus obediencie
debetur quanto maior deus est homine fuit nuꝑ

Expanded text:
endi avidum induxisset, patrem mox inutile deendi avidum induxisset, patrem mox inutile desiderium castigantem, fecit his verbis. “Non est ita, inquit ille. Nisi enim cum Dehoc templum est omne, quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides, quae terra dicitur, iisquli, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est uobis datus, ex hominum uita migrandum est, ne munus adsignatum a deo diffugisse uideaminhec excusatum arguunt Catonem? et plane si ab Imperatore terreno, ad custodiam loci cuiuspiam deputatus, non auderes iniussus te movere, ferretque ille hoc graviter si contrarium fecisses. Quid celestis putas imperator, cui tanto plus obedientie debetur, quanto maior Deus est homine? Fuit nuper
Abbreviated transcription (Latin):
Turpis est inꝙͣ uiro tam momentanei discriminis
tam longeuus pauor et tot anni anxii atqz suspensi
Decliuanda est id enim uiri opus hoc femine Qua
tanien in re cathonis mortem miris laudibus se¬
necta idem effert sua illa peculari opinione de qua
diximus Non sic cycero excusasse contentus laudi-¬
bus abstinet ait enim cathonini incredibili gra-¬
uitate nature perpetuaq constantia moriendum
pocius ꝙͣ tyranni uultum aspiciendum fuisse quẽ
cum brutus aspexit et illius pocius morte tollen-¬
dum ꝙͣ sua morte fugiendum censuit bene seu ꝙͣ
male fecerit non laboro fecit tamen Cycero autẽ
diun cathonem excusasset siue illius siue meliorĩs
obliuiscitur quam ante annos plurimos libro uiͦ
rei publice posuerat Ea uero est huiusmodi dum
publium affricanum minorem in celo cum patre
atq auo colloqui sompniantem et audita inmorta¬
litate anime ac felicitate uite alterius ad mori-¬

Expanded text:
turpis est, inquam, viro tam momentanei discriminis, turpis est, inquam, viro tam momentanei discriminis, tam longevus pavor, et tot anni anxii atque suspensideclinanda sunt, id est enim viri opus, hoc femine. Qua tamen in re, Catonis mortem miris laudibus Seneca idem effert, sua illa peculiari opinione de qua diximus; non sic Cicero, excusasse contentus, laudibus abstinet; ait enim Catoni, incredibili gravitate nature, perpetuaque constantia moriendum potius quam tyranni vultum aspiciendum fuisse; quem tamen Brutus aspexit, et illius potius morte tollendum, quam sua morte fugiendum censuit; quod quam bene seu quam male fecerit, non laboro; fecit tamen. Cicero autem dum Catonem excusat, sue illius sententie melioris obliviscitur, quam ante annos purimos, libro sexto Rei Publice posuerat. Ea vero est huiusmodi. Dum Publium Africanum minorem, in celo cum patre atque avo colloqui somniantem, et audita immortalitate anime ac felicitate vite alterius, mori
Abbreviated transcription (Latin):
riculuu quod non uident neq sensuri sunt, feri-¬
emini moriemini sencientes an ceci autem an ui-¬
dentes Id in uestra manu est Optate ergo bene
mori quod ip̃m nisi bene uixeritis frustra est Op-¬
tate inꝙͣ enitimiui et quod in robis est facite Re/-¬
liquum illi committe qui quos in hanc uitã ultro
non uocatus intulit egressuriͣs non nisi uocatus
et rogatus manum dabit Mon mori nolite op-¬
tare non modo est impudens arrogansq sed ineffi-¬
cax et eciam iuane uotum est Assuescite o mortales
nature legibus et ineuitabili iugo colla submitti-¬
te Et si uosipõs amiatis ꝙ nati estis amate non ꝙ
nati esse uelletis Neq enim naturam uobis sed
uos illi obsequi par est Dolor. Pauorem mortis
abicere diu quidem frustra nitor Ratio. Miror qͥd
tamdiu frustra interis quo te debuit cogitatio prona
perducere Turpis est enim tam breuis periculi Si
periculum non natura et periculorum funs est mori

Expanded text:
riculum quod non vident nec sensuri sint. Feririculum quod non vident nec sensuri sint. Feriemini, moriemini, sentietis. An ceci autem, an videntes, id in vestra manu est. Optate igitur bene mori, quod ipsum, nisi bene vixeritis frustra est. Optate, inquam, et enitimini, et quod in vobis est facite, reliquum illi committite, qui vos in hanc vitam ultro non vocatus intulit, egressuris non nisi vocatus et rogatus manum dabit. Non mori autem nolite optare: non modo enim impudens arrogansque, sed inefficax etiam et inane votum est. Assuescite, o mortales, nature legibus, et ineluctabili iugo colla submittite, et si vos ipsos amatis, quod nati estis amate, non quod nati non esse velletis: neque enim naturam vobis, sed vos illi obsequi fas est. Pavorem mortis abicere diu quidem frustra nitor. Miror quod tam diu frustra niteris, quo te debuit cogitatio prona perducere. Turpis est enim tam brevis periculi si periculum non natura et periculorum finis est mori,
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq quo dampnosius futurum implesse quod
cupias Atqui nl dampnosius in humanis malis
ꝙͣ dei su Ipiũs et mortis obliuio que tria numero sic¬
connexa suit ut uix ualeant dissolu At uos domini¬
uestri memores uideri uultis et principii et finis me-¬
mores obseruasti hos qui donnu sue disponunt Uix
est qui dicere audeat cum moriar sed si moriar Et
In dubio ponitur quo nichil est cercius Neq id̾ipiñ
si moriar clare sonat sed si quid de me esset aliud
Quid non est hoc aliud queso et non pocius idem
ipm̃ quod de omnibus fuit erit ue uel qui nati uel
qui nascituri sunt quibus ut uite sic et mortis mul-¬
ta sunt genera necessitas una moriendi Hanc tu
cupis excutere quam neq patres tui nec ulli unꝙ
reges gentiuin excussere nec excucient quidem Ter-¬
giuersammni ut libet Ita uobis eueniet uthiis qui
contra hostilis ferri aciem oculos claudunt quasi pe-¬

Expanded text:
utrunque, quo damnosius futurum implesse quod utrunque, quo damnosius futurum implesse quod cupias: atque nil damnosius in humanis malis, quam Dei, suique ipsius et mortis oblivio, que tria numero sicconnexa sunt, ut vix valeant dissolvi. At vos vestri memores videri vultis, et principii et finis immemores. Observasti hos qui domui sue disponunt: vix est qui dicere audiat, “cum moriar”, sed “si moriar”, quasi in dubio ponitur quo nichil est certius. Neque id ipsum “si moriar” clare sonat, sed “si quid de me esset aliud”; quidnam esset hoc “aliud” queso, et non potius idem ipsum, quod de omnibus fuit, eritve vel qui nati vel qui nascituri sunt, quibus ut vite, sic et mortis, multa sunt genera, necessitas una moriendi? hanc tu cupis excutere, quam nec patres tui nec ulli unquam reges gentium excussere, nec excutient quidem. Tergiversamini ut libet: ita vobis eveniet, ut iis qui contra hostilis ferri aciem oculos claudunt, quasi pe