comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Matribus suis dixerunt. ubi est
tritieu̾ & uinum: cum defice.¬
rent quasi uulnerati in plateis
ciuitatis: cum ex alarent ani¬
mas suas in sinu matrũ suarũ.
ui comparabo te:
cui assimilabo te filia hierusa-¬
len: Qui exequabo te & conso¬
labor te turgo filia syori e Mag¬
na enimi uelut mare contricio
tua : quis meditabitur tibi.

Expanded text:
matribus suis dixerunt ubi est triticum et vinum cum deficerent quasi vulnerati in plateis civitatis cum exhalarent animas suas in sinu matrum suarum MEM cui conparabo te vel cui adsimilabo te filia Hierusalem cui exaequabo te et consolabor te virgo filia Sion magna enim velut mare contritio t
Abbreviated transcription (Latin):
ñ diffluant cũ udex dicat. om̃e uerbũ otiosum qd̾ loquuti
fui̾nt hoĩes. reddent de eo rationẽ in die uidicii. Otiosũ
quippe u̾bũ ẽ: qd̾ aut utilitate rectinidinis aut ratione
iuste netessitatis caret. Otiosa gͦ colloquia ad elificatõĩs
studium u̾tite: quam teletrime huius iute tempora fu¬
giant consilirate: quã districtus uicdex ueniat ailtendi¬
te. Hunc ante oculos ut̃i cordis ponite: hunc ꝓximoꝵ.
ut̃oꝵ m̃tib intimate: ut in quantũ uires suꝑpetuntt. si ad¬
nuntiate eũ ñ negligiis uocari abeo angeli cup ioban¬

Expanded text:
non defluant, cum judex dicat: Omne 1457 verbum otiosum quod locuti non defluant, cum judex dicat: Omne 1457 verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Otiosa ergo colloquia ad aedificationis studium vertite: quam celerrime hujus vitae tempora fugiant, considerate: quam districtus veniat judex attendite. Hunc ante oculos vestri cordis ponite: hunc proximorum vestrorum mentibus intimate; ut inquantum vires suppetunt, si annuntiare eum non negligitis, vocari ab eo Angeli cum Joan
Abbreviated transcription (Latin):
dei ergo taberuaculo. id ẽ in srã eccłia positi si ꝑ doctrinam
sap̃ie ministrare phialas minime potestis: in qͣntũ pto
diuina laigitate fufficitis ꝓrimis ur̃is boni u̾bi cyathos da¬
tasse ad balncũ ꝑgit: quẽ otiosũ esse consuderat. ut sitũ ue¬
niat inuitat. Ipsa ergo t̾rena actio uos ur̃as conugniat: ce si
ad dm̃ tenlitis. curate ne aid eũ soli uematis. Nuic ctenim
scriptũ est. Qui audit ducat uem. ut qui iã in corde uocẽ
suꝑni amoris acceꝑit. foras etiã ꝑximis notem exhortatio¬
nis redilat. Et fortasse panẽ ut incligenti elemosinã porti¬
gat ñ babet: ẜ mauis ẽ qd tribuere ualeat. qui linguam.
habet. Plus est eiũ uerbi pabulo uicturam inꝑꝑctuũ m̃tẽ
ꝑficece. qm̃ uentiẽ moriture carnis t̾reno pane satiate. No
declinemus. inqͣntũ reniti lingue p̃ualemꝰ inuentum u̾ba

Expanded text:
Dei ergo tabernaculo, id est in sancta Ecclesia, positi, si per doctrinae Dei ergo tabernaculo, id est in sancta Ecclesia, positi, si per doctrinae sapientiam ministrare phialas minime potestis, in quantum pro divina largitate sufficitis proximis vestris boni verbi cyathos da forum aut fortasse ad balneum pergit, quem otiosum esse considerat ut secum veniat invitat. Ipsa ergo terrena actio vestra vos conveniat, 1456 et si ad Deum tenditis, curate ne ad eum soli veniatis. Hinc etenim scriptum est: Qui audit, dicat: Veni ; ut qui jam in corde vocem superni amoris acceperit, foras etiam proximis vocem exhortationis reddat. Et fortasse panem, ut indigenti eleemosynam porrigat, non habet; sed majus est quod tribuere valeat, qui linguam habet. Plus enim est verbi pabulo victuram in perpetuum mentem reficere, quam ventrem moriturae carnis terreno pane satiare. Noldeclinemus. Inquantum reniti linguae praevalemus, in ventum verba
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m inquantũ sufficit. inqntũ grãm suꝑne aspiratõis
actipit. si apͣuitate ꝓrimũ reuocat: si exhortari ad bene
oꝑandum turat: si et̾nũ regnũ uel suppliciũ erranti denũ¬
tiat. cũ u̾ba scẽ annuntiationis imptudit. ꝓfecto angłs
extitit. ꝙ nemo dicat monere ñ sufficio: exhortari idone¬
us ñ sum. Quantum potes exhibe: ne malt seruatũ ta
lentũ qd̾ acceperas in torm̃tis exigaris. Ne ciũ plusqͣm¬
unũ talentũ acceꝑat: qui hoc abscondere magis studuit
quam erogare. Et stimus qd̾ in cdei tabernaculo ũ solum
phiale tantũmͦ. s p̃cipiente dño etiã cyathi facti sunt.
Der phialas quippe. doctrina exuberans: ꝑ gathos uero
parua atiꝑ angusta scientia designat᷑. Alius doctna u̾ita¬
tis plenus audientiũ mentes inebriat. per hoc ergo qsd̾ dicit
ꝓfecto phialam porrigit. Alius etp̃lere qd̾ sentit ñ ualet. s
qr hoc ut cumꝙ denuntiat. ꝓfecto ꝑ tyatũ gustũ prebet. In

Expanded text:
um in quantum sufficit. in quantum gratiam supernae aspirationis accipit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum, vel supplicium erranti denuntiat, cum verba sanctae annuntiationis impendit, profecto angelus tiare. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non sum. Quantum potes, exhibe, ne talentum male servatum quod acceperas in tormunum talentum acceperat qui hoc abscondere magis studuit quam erogare. Et scimus quod in Dei tabernaculo non solum phialae, sed, praecipiente Domino, etiam cyathi facti sunt . Per phialas quippe doctrina exuberans, per cyathos vero parva atque angusta designatur scientia. Alius, doctrina veritatis plenus, audientium mentes inebriat. Per hoc ergo quod dicit profecto phialam porrigit. Alius explere quod sentit non valet, sed quia hoc utcunque denuntiat, profecto per cyathum gustum praebet. In
Abbreviated transcription (Latin):
tõe. Altũ quidẽ nom̃ ẽ: s uita noĩe inferior ñ est. Utinam
nomine censentur angeli uocant .. ꝓpħia atrestante qui ait
l abia saterdotis custodient scientiam: ꝙ legẽ exquirent
ex ore euis: quia angłs dñi exercituñ est. S hunus altitu¬

Expanded text:
tione. Alttione. Altnomine censentur, angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est
Abbreviated transcription (Latin):
strauit fugere a uentura ira: A ule ꝑ salomonẽ clicit᷑.¬
N Uerba sapient:ũ qͣsi stimuli: & claui in altũ defixi. C la¬
uis qͥppe ateꝑ stimulis sapientiũ u̾ba cõparant᷑: quia tul¬
pas delinquentiũ nesciunt palpare s pingere. Ss qͥd existiᷤᷤ
uidere indesertũ: ꝓpħamꝰ Etiã dico uobis ꝙ plusquam.
ꝓpham. Propħe quippe ministeriũ est uentura p̃dicere.¬
ñ etiam demonstrare. Ioh̃es gͦ plusquã ꝓpħ̃a est. qr eum
quẽ p̃currendo ꝓpbauerat. etiã oftendendo monstrabat.
S quia haruncło uento agitata esse denegat᷑. quia ñ esse
Iam qͥd ligne dici possit auliamꝰ. Sequit᷑. Hic ẽ de q̃ scrip¬
tuni est. Ecce ego mitto angłm meũ ante facitm tuã qͥ p̃pa
rabit uam tuã ante te. Qd̾ enĩ grece angłs. hoc latine nun¬
tius dicit᷑. Recte gͦ qui nuntiare suꝑnũ iudicẽ mittit᷑. an¬
gelus uocat᷑: ut dignitatẽ seruet in noie. quã explet ĩ oꝑa¬

Expanded text:
Salomonem dicitur: Verba sapientium quasi stimuli, et sicut clavi in altum defixi . Clavis quippe atque stimulis sapientum verba comparantur, quia culpas delinquentium nesciunt palpare, sed pungere. 5. Sed quid existis videre in desertum? Prophetam? Etiam dico vobis, et plus quam prophetam. Propnon etiam demonstrare. Joannes ergo plus quam propheta est, qui eum quem praecurrendo prophetaverat etiam ostendendo monstrabat. Sed quia arundo vento agitata esse denegatur, quia non essjam quid digne dici possit audiamus. Sequitur: Hic est de quo scriptum est: Ecce ego mittorabit viam tuam ante te . Quod Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo, qui nuntiare supernum judicem mittitur, angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine quam explet opera
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicamꝰ xp̃m crucifixum. udeis quidẽ scancdalũ. genit
aut̃ smłtitiã. S tultũ quippe hominib usum ẽ. ut ꝓbi
minib autẽuite moreretur. Etinde contͣ eum homs
scandalum sumpsit unde ei ampliis debitor fieri deba¬
it. Dam tanto cleuis ab hõib digniꝰ honorandus ẽ. qua

Expanded text:
Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ expectamꝰ. tanꝙͣ siignoret quẽ ostenderat. ꝙ anizs
sit nestiat. quẽ ipsũ esse ꝓphetauło. baptiraudo ostendelia
clamauerat. S hec citius questio solunur. si geste rei tẽpꝰ
& oedo pensatur. Ad iordanis enim fluenta positus quia
ipse itlemptor mundi esset asseruit. Missus uero in tar¬
cere. an ipse ueniat requirit: Non quia ip̃m ẽẽ muntli
rens mnuncdo nuntiauerat: hunt moriendo & ad inferos p̃tur¬
tebat. Ait gͦ. Tuis qui uentus es analiũ expectamꝰ ⁊ Arfi
aꝑte dicat. Sicut ꝓ hominib nasci dignatus es. an ets¬
natiuitatis tue p̃cursor extiti. mortis etiam p̃cursoe fiam
culis. de mortis sue ꝓtinꝰ humilitate respondit dicens. si¬
ci uident: clauli ambulant. leprosi munclant᷑. surcli au¬
uirtutib: ñ scandalitari qͥsq potuit. s ãmirari. S m¬
deliũ icus graue in illo scantlalũ ꝑtulit. cũ eũ post tot
miracula morientẽ uicdit. Unde ꝙ paulus dicit. Nos a¬

Expanded text:
 ostenderat, et an ipse sit nesciat, quem ipsum esse prophetando, baptizando, et ostendendo clamaverat. Sed haec citius quaestio solvitur si gestae rei tempus et ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset asseruit; missus vero in carcerem, an ipse veniat requirit, non quia ipsum esse mundi urrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etnativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, aculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, survirtutibus, non scandalizari quisquam potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Quid est ergo dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ fu̾i̾t scandalicatus in me. nisi aꝑta uoce abiections
mortis sue. humilitatẽꝙ signare: Ac si patent̾ dicat.
Mira quidẽ facio. s abiccta ꝑpeti ũ dedignor. Qurag̃
moriencło te subscquor: cauendũ ualcle est hõib ne in
me mortẽ despitiant. qͥ signa uenerant᷑. S limissis iofi
discipulis. qͥd de eodẽ ioħ̃e turbis ditat. aucliamꝰ. Q uid
etistis uidere indesertũs h arindinẽ nento agitatĩ
Quod uidelicet ñ asserendo. s negando intult. Hait¬
dine quippe mox ut contigerit: in partẽ alta̾m flant
Et qͥd ꝑ harundinẽ nisi carnalis animꝰ designat᷑: Q
mot ut sauore uł detractõe tangit᷑. in partẽ ꝙͣlibet s̃e

Expanded text:
qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat, Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant qui signa venerantur. Et cum discessilat. Quid existis in desertum? Videre arundinem vento moveri? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe, mox ut aura contigerit, in partem flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? qui mox favore vel detractione
Abbreviated transcription (Latin):
mollib uestiunt᷑ in domib regũ sunt: nͥ aꝑta sententia de¬
morstrare: quia ñ celesti s t̾tno regno militant. hiqͥ pro d̾o
ꝑpeti aspera fuguinit. ꝙ solis exti̾orib dediti. p̃sentis uite
mollitiem ꝙ delectationẽ q̃runt: Nemo ergo existimet in
fuutu attꝙ stulio p̃ciosarũ uestiũ peccm̃ deesse. Qͥa si hoc cul¬
feminas a p̃tiosarũ uestiũ appetitu compesceret dicens ñ
in ueste p̃ciosa. Pensate ergo q̃ culpa sit. hoc etiã iuros ap¬
petete: a quo curauit pastor eccłie ꝙ feminas ꝓbibere. Qͣm¬

Expanded text:
libus vestiuntur in domibus regum sunt, nisi aperta sententia demonstrare quia non coelesti, sed terreno regi militant hi qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed, solis exterioribus dediti, praesentis vitae mollitiem et delectationem quaerunt? Nemo ergo existimet in fluxu atque studio vestium peccatum deesse, quia si hoc culfeminas a pretiosarum vestium appetitu compesceret, dicens: Non in veste pretiosa . Pensate ergo quae culpa sit hoc etiam viros appetere, a quo curavit pastor Ecclesiae et feminas prohibere.
Abbreviated transcription (Latin):
to fetebat. Discamꝰ gͥ frẽs km̃i harundo uento agitata ñ esse
soliclemus aniniũ int̾ autas linguar i posttũ: stet inflexibi¬
lis statꝰ mentis: nulla nos detractio ad itã ꝓuocet: ateꝑ ad re¬
missionẽ mutilis gr̃e nullus fauoe inclinet. Non nos ꝓsꝑa
atuent. ũ adlu̾sa ꝑturbent. Ut qͥ in soriditate fidei figim᷑
neq̃quã rerũ transeuntiũ mittabilitate moucam᷑. Adhuc
autẽ de eus exp̃ssione subungitur. S qͥd existis uidere

Expanded text:
s charissimi, arundinem vento agitatam non esse; solidemus animum inter auras linguarum positum, stet inflexibilis status mentis. Nulla nos detractio ad iram provocet, atque ad remissionem inutilis gratiae nullus favor inclinet. Non nos prospera elevent, non adversa perturbent, ut qui in soliditate fidei figimur, nequaquam rerum transeuntium mutabilitate moveamur. 3. Adhuc autem de ejus expressione subjungitur: Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiam designat. Superbia enͣi.
mentes quas inuaserit astatu suȩ
rectitudiis deperire facit. Per
tinitã. inuidia signatur. Inuidia
enim. cor quod corrumpit ab om̃i
integritate difrumpit. Per fures
maligni sp̃s intelligendi funt.
qui ad hoc inuigilant. ut thesauros
animȩ nr̃ȩ furentur. In cglo enim
crugo non est: quia suꝑbia in cȩlo
locum non hab&. quia iã diabolus
cum suis sequacibus inde decidit.
Ibi tinea non est idest inuidia.
quia nullus inuidebit bratitudini
scõrũ. Ibi fures non sunt idẽ dȩmo-¬
nes. quia cum capite suo inde cor¬
ruerunt. Ubi est thesaurus tuus.
ibi est & cor tuũ. Hoc non tantũ
depecunia est intelligendum. sed
& iam at omi uitio. Thesaurus
diuitis si sub terra defossus fuerit.
ibi & cor illius erit mreditando:
ne aut fures efferant. aut & iam
ab aliquibus corraptionibus per.I¬
datur. Thesaurus gulosi hominis
uenter est: quia semꝑ hoc cogitat
quorodo uentre possit impltre.

Expanded text:
superbiam designat. Superbia enim superbiam designat. Superbia enim mentes, quas invaserit, a statu suae rectitudinis deperire facit. Per tineam, invidia designatur. Invidia enim cor quod corrumpit, ab omni integritate disrumpit. Per fures, maligni spiritus intelligendi sunt, quia ad hoc invigilant, ut thesauros animae nostrae furentur. In coelo enim aerugo non est, quia superbia in coelo locum non habet, quia jam diabolus cum suis sequacibus inde cecidit. Ibi tinea non est, id est invidia, quia nullus invidebit beatudini sanctorum. Ibi fures non sunt, id est daemones, quia cum capite suo inde corruerunt. « Ubi est thesaurus tuus, ibi et cor tuum. » Hoc non tantum de pecunia est intelligendum, sed etiam de omni vitio. Thesaurus divitis, si sub terra defossus fuerit, et ibi cor illius erit meditando, ne aut fures efferant, aut etiam ab aliquibus corruptionibus perdatur. Thesaurus gulosi hominis venter est, quia semper hoc cogitat, quomodo ventrem posset implere.
Abbreviated transcription (Latin):
cipabe mentis nͣrȩ designatur. quia
tunc erunt grata nr̃a itiunia: si
dilectiont di & proximi fuerint
condita. Nolite thesauritare uobis
thesauros in terra. ubi erugo et
tinta exterminant: & ubi fures
effodiunt & furantur. Per has
tres spectes id est per erugurem
& tineam & per fures. ostendit
dt̾is nihil tutũ esse interra in
possessionibus diuitiarũ. Quedã
enim sunt quae erugo dtuorat
sicut aurũ & argentũ & cętera
metalla. Alia sunt quę erugo
non deuorat sed tinea comedit
sicut uestimenta strica & alia
diunt & futantur. sicut geminȩ
& his similia. Ptoinde quia in crrta
est om̃is uitę nr̃ȩ substantia &
om̃ium ferum posfessio. suadet
nobis dñs incęlum idetico thesau¬
rirare. Quomodo autem quis in
cęlum thesauritare potest. nisi di-¬
uitias ante se ebemosynã facrendo
prȩmittat: Possumus ꝑ eruginẽ.
& ꝑtintam & ꝑfutes. spiritabes ne¬¬
quitias intelligere. Ei rugo enim.

Expanded text:
cipale mentis nostrae designatur. Quia cipale mentis nostrae designatur. Quia tunc erunt grata nostra jejunia, si dilectione Dei et proximi fuerint condita. « Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur. » Per has tres species, id est per aeruginem et tineam, et per fures, ostendit Dominus nihil tutum esse in terra in possessionibus divitiarum. Quaedam enim sunt quae aerugo devorat, sicut aurum et argentum, et caetera metalla. Alia sunt, quae aerugo non devorat, sed tinea comedit, sicut vestimenta serica et alia diunt et furantur, sicut sunt gemmae et his similia. Proinde, quia incerta est omnis vitae nostrae substantia et omnium rerum possessio, suadet nos Dominus in coelo idcirco thesaurizare. Quomodo autem quis in coelum thesaurizare possit, nisi divitias ante se eleemosynam faciendo praemittat? Possumus per aeruginem et tineam et per fures, spirituales nequitias intelligere. Aerugo enim
Abbreviated transcription (Latin):
iinas festiuum te exhibe. Palestini
scđm quorũ morem dñs loquitur
diebus festis oleo unguebant caput.
& prętiosis unguentis fouebant.
Et est fensus. Cium ierunas festiuu
te exhibe & hilarem. quasi non
uidearis ieiunate: sed potrus sollep¬
nitatem celebrare. Allegorice
trero oleum sicut poriitur in malã
partem. ita & inbonam. Recipitur
enim in malam partem. quando
adulationem significat. Unde
ꝑsalmista dicit. Olrum peccatoris
non inpinguet caput intũ. Reci¬
pitur & tam inbonam parten. sicut
idem psalmista dicit. Unxit te
as ds̃ tuus. obeo lȩtitiȩ. prȩconsortib
tuis. In obeo enim caritas significat᷑.
quia sicut oleum cunctis liquorib
prȩcellit: ita & iam caritas cunctis
uirtutibus pręminet. Unde paulus
cum de ea loqueretur dicit. Aahuc
excellentiorem uiam uobis demonstro.
Et alibi. Mantnt nunc tria spes
fides caritas. maior autẽ horum
est caritas. Per caput enim prin-¬

Expanded text:
junas, festivum te exhibe. Palaestini, junas, festivum te exhibe. Palaestini, secundum quorum morem Dominus loquitur, diebus festis oleo ungebant caput, et pretiosis unguentis fovebant. Et est sensus: Cum jejunas, festivum te exhibe et hilarem, quasi non videaris jejunare, sed potius solemnitatem celebrare. Allegorice vero oleum sicut ponitur in malam partem, ita et in bonam. Recipitur enim in malam partem quando adulationem significat. Unde per Psalmistam dicit: « Oleum peccatoris non impinguet caput meum . » Recipitur enim in bonam partem, sicut idem Psalmista dicit: « Unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . » In oleo enim charitas significatur, quia sicut oleum cunctis liquoribus praecellit, ita etiam cunctis virtutibus praeeminet. Unde Paulus, cum de ea loqueretur, dicit: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstro . » Et alibi: « Manent nunc tria, fides, spes, charitas. Major autem horum est charitas . » Per caput enim prin
Abbreviated transcription (Latin):
itnti dõ gratum est: ita dumtaxat
si digne & in reprehensibiliter fiat.
Erant quidam scribȩ & pharisȩi qui
tempore i eiunii sui exterminabant
facies suas. quatinus apparerent
hommibus itiunantes. Si ergo
hypoeritȩ erant illi qui ideo factes
suas exterminabant ut hominibus
iriunantes apparerent. constat
quia qui aliud tenet in coide et
aliud agit in opere hypocrita ost.
sicuti scribȩ & pharisȩi. quia cum
haberent lȩtitiam in mente de
uana gła. tristitiam tamen ptȩfe¬
rebant ĩ uultu. El xterminant
eni facres suas. Pro eo utrbo quod in
consuetudine legimus exterminant.
beatus hreronimus doc& esse legendu
demoliuntur. Nam exterminare
est. extra proprios terminos educere.
Uorius ergo legitur demoliuntur fa-¬
cies suas hoc est depratant & non
lauant se: ꝑ allorem & iam conti¬
nuum facietenus prȩtendunt
ut uideant᷑ ab hominibus. hoc est
ut humanã inde laudr̃ consequan¬
tur. Tu autẽ cum perunas ungei
caput tuum hoc est dum ic¬

Expanded text:
tenti Deo gratum est, ita duntaxat, si digne et irreprehensibiliter fiat. Erant quidem Scribae et Pharisaei, qui tempore jejunii sui exterminabant facies suas, quatenus parerent hominibus jejunantes. Si ergo hypocritae erant illi, qui ideo facies suas exterminabant, ut hominibus jejunantes apparerent, constat quia qui aliud tenet in corde, et aliud agit in opere, hypocrita est, sicut Scribae et Pharisaei, qui cum haberent laetitiam in mente de vana gloria, tristitiam tamen praeferebant in vultu. « Exterminant enim facies suas. » Pro eo verbo quod in consuetudine legimus, exterminant, beatus Hieronymus docet esse legendum: demoliuntur. Nam exterminare est extra proprios terminos educere. Verius enim legitur: demoliuntur facies suas, hoc est, depravant, et non lavant se, pallorem etiam continuum facietenus praetendunt. « Ut videantur ab hominibus. » Hoc est, ut humanam inde laudem consequantur. « Tu cum jejunas, unge caput tuum. » Hoc est, dum je
Abbreviated transcription (Latin):
in noui testamenti hereditatem
ꝑ clectionem ad optionis in trauimꝰ
festiuitatẽ quam ifrł carnalis ꝑ
tum benedictione ditamur. ita
& innouitat̾e a uxtustate transs.¬
rimur. ut non solum paradysi
restituamur habitaculo. sed &ia
regni celestis głãe prȩparemur

Expanded text:
in novi Testamenti haereditatem in novi Testamenti haereditatem per electionem adoptionis intravimus, in festivitate, quam carnalis Israel tum benedictione ditamur, et ita in novitatem a vetustate transferimur, ut non solum paradisi restituamur habitaculo, sed etiam regni coelestis gloriae praeparemur
Abbreviated transcription (Latin):
unam simul in uos sententiam
ferunt. Caelũ. terra. sol. syde¬
raq indignos uos suo ministe¬
rio protestantes terribili motu
in solitoq defectu tenebrasnru-
ad arguendos uos nec cȩlestia.
nee inferna sufficrunt. & cruc̃o
xp̃i magis potutrunt petrȩ atq
tire. Saltem quod in templo
actum est scienter aduercite.
uelum curius obiectu interelu-¬
debantur sca scoͬram. a sum mo
usq ad ina disruptun est. &
qui solum summus pontifex
iussus fuerat unitrare rescratũ
est. ut nihil iã esset diseretionis.
ubi nihil resederat sci̾tatis. Rep¬
diatos itaq uos debuistis agnoscep
& om̃e ius sacerdotii per didisse
quia ueruꝰ erat quod uobrs uentas
dixerat. si crederetis moysi crede¬
retis & nuhi. Merito ergo uostesta¬
mentũ utrũq condempnat. &
gr̃a uacuos & lege priuatos. qui
ideo resistitis nouis. quia non ero¬
didistis antiquis. Nos aut̃ diles¬
tissimi. qui ab ignorantię tenebns
liberati fide lumen accepimus ꝙ

Expanded text:
unam simul in vos sententiam unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra, sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras mundad arguendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque tire; saltem quod in templo actum est, scienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sanctorum, a summo usque ad ima diruptum estquo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem, dilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus adutrsasq uritutes.ptr
obiectionem passibilis carnis disit.
E uacuatum est gene rale illud uen¬¬
ditionis nr̃ȩ & letale cyrographũ
& peccatum captiuitatis in rus
transit redemptionis. Claui illi¬
qui manus dñi pedesq transfo¬
derant. perpetuis diabolum
fixere uulueribus & scorum pęna
membrorum inimicarũ fuit inter¬
fectio potestatũ. sic suam xp̃o
consummante uictoriam. ut in
ipso & cũ ipso om̃s qui in cum
tiono sublimis reconciliatione
inundi exsequeretur in quadam
arce supplicii. la tronemq con¬
uersur ad patadysi uocaret
habitaculum. uos princrpes iudȩ¬
orum legisq doctores. nec consei¬
entia impietate compuncti. nec
effectu sceltris mitigati. fixuris
clauorũ ad debebatis tela lingua¬
rũ dicentes. alios saluos fecit. se¬
ipsum non potest saluũ facere.
S i rex isrł est descendat de cruce:
& credimus cum. Sed his uocib
uris stultis blasphemus. reddut
om̃ia edemienta responsum. et

Expanded text:
cipatus adversasque virtutes per cipatus adversasque virtutes per objectionem palpabilis carnis elisit. Evacuatum est generale illud venditionis nostrae, et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transit Redemptoris. Claqui manus Domini pedesque transfoderant, perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio potestatum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum tione sublimis, reconciliationem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt omnia elementa responsum, et
Abbreviated transcription (Latin):
triumphum. nec lamenta uictoriã.
Deniq conuersus ad cas. dicit. Prliȩ
in quit hierłm nolite flere super
uros. quia urnient dies in quibus
dicent. bratȩ steriles & utntres
quae non genuerunt. & ubera
quȩ non nutrterunt. Ubi est tris:¬
titia crucifigendi. ubi formido mo¬
ritur. Non terr& passuri animũ
hora supplicii. & docens nullam ꝓ
se flendi esse rationiem. indicit
penitentiam denuntiando imn¬
dictam. Non est inquit quod dole̾re
in me hicrłm filiȩ debratis. pro
uobis plangite & pro ut᷑is filiis
hriulate. suꝑ illos fundatur iste
ploratus. quos tabes uiscera ur̃a
peptrerunt. Lugendũ plane uobis
est non de saluatore crecdentrum.
sed de impietate pereuntium.
Ego cructm uolens patior. & morte
in me quam sum peremptutus
admuto. Nolite flere ꝓmundi
recdemptiore morientem. quẽ
in maiestate patris uidebitis
iudicantem. Ex altatus ergo
ihe xp̃c in ligno. retorsit mortẽ
in mortis auctorem. & oñis pria¬

Expanded text:
triumphum, nec lamenta victoriam. triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super nient dies, in quibus dicent: Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem in majestate Patris videbitis judicantem. CAP. IV. Exaltatus ergo Christus in ligno retorsit mortem in mortis auctorem; et omnes prin
Abbreviated transcription (Latin):
quitas. de innocentis iniuriis ulte¬
rus non seuiret. Sed pertinax
malitia propriis ctescebat augm¬
tis. & in qurm obtinuerat ⁊tis in¬
lusioni. ex igebat & mortis. Unde¬
& cum summi sacerdotes & princi¬¬
pes iudȩorum. om̃isq multitudo
crebris uocibus ad clamarent. eru¬
afige crucifige. tradidit ⁊ħ̃m per¬
sequentiũ uoluntati. barrabban
illis latrone dimisso. ut qui indie
festo auctorem interficrebant uitȩ.
inpunitas eis pręstaretur homi
ad locum clarificationis suȩ dño.
& misericordia ab impioram ta-¬
bernaculis exeunte. ut impleret᷑
quod scriptum est. longe est apec¬
catoribus salus. Sequebatur eũ
multitudo popuili. & mulierum
plangentiũ & lamentantium eũ.
Dolo enim sexus infermior & tam
ꝓhis qui morte sunt digni in la¬
ctamis cõmoritri. & dampiiatorũ
exitus pro naturȩ communis consi.¬
deratione misereri. sed istu sibi
planctum dñs iħe dedignatur in¬
pendi. quia non decebat luctus

Expanded text:
quitas de innocentis injuriis ultequitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis praestaretur homicad locum clarificationis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus
Abbreviated transcription (Latin):
subiit. didragina solutt. uectiga.¬
lia non inhibuit. quȩ dĩ sunt do
& quȩ sunt cesaris cȩsari reddenda
constituit. Paupertatem elegio.
obedtentiam suasit. mansuctu.
dñi iħu operibus notum sit. quid
de potestate conpertũ. ¶ accis
uisum. surdis auditum. claudis
gressum. mutis donauit doquia
Febres abegit. dolores resoluit.
De monia ciecit. mortuos uiuisi¬
auit. Mari & uentis. ut requies¬
cerent imprrauit. Magnũ ꝓrsus
ieg̃e istani demonstrant. quia non
humana excellat potentia. sed
uirtute diuina. Hanc igitur iudȩi
obiciant potestatem. cõmutent
ictionem suam. & hoc ꝓferant ore.
quod tenent corde. Quare de
terrenis calumpniantur. qͥ cęlestia
ꝑsequuntur: Quaniuis ergo pilatꝰ
merosum sibi inuridiosumq senti¬
ret. quod eum tudȩi de neglecto
imicitiȩ cęsaris impetrabant.
iliquamdiri tamen futorẽ corum
mitigate conatus est: & ideo drim
iħm diuersis contumeliis affici aut
ꝓmisit. aut iussit. ut satiata ini-¬

Expanded text:
subiit, didragma solvit, vectigasubiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudiDomini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata ini
Abbreviated transcription (Latin):
UM MIULTIS
modis dilectissimi iu¬
daica imptetas. laborat ut oc-
casionem aliquã perpetrandi
in dñm iħ̃m scederis inuenitet. &
mendatia quȩ falsi testes in iu
sacerdotibus famulatdo ꝓtulrra
nihil pso morte dignu ess& affer¬
rent. hoc quasi in superabile reppo¬
rerunt. ut dñm mundi affectati
regni inuuidia ꝑ unguerent. Cuq
pilatus ih̃m quem frustra uidebto
argui uell& absolui. caltimpniose
& minaciter conclamatte runt:
si hunc dimittis: non es amicus
cȩsaris. Om̃is enim qui se rege̾ facit
contradicit cęsari. Stultam in si¬
mulatione inprudenter pilate
timiusti. formidabibe fiterit nom
regni. & pro impio cęsare oppͥmi
debuerit nouę molitio potestatis.
Si dominandi consiliũ tẏramicus
tibi prodidit apparatus. si ꝓuisio
armorũ. si congregatio diuitiarã.
si pręsidia de tecta sunt militum.
quid eum grauari sinis de affecta
potentia cuius specralis fuit de
humilitate doctrina: Romanis
legibus non contradixit. censum

Expanded text:
um multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum
Abbreviated transcription (Latin):
Uidisti dñe iniquitatem aduersũ
me: iudica rudiciũ ieũ.
lidisti omem fuporem: uniuersas
cogitationes eora aduersũ me.
Audisti obprobria eorã SEN.¬
dñe: om̃s cogitationes coru̾
aduersum me. SEN.
liabia insurgentiu mihi: & me¬
ditationes cõrũ aduersum me
tota die. SEN.
Sessionem corũ & resurrectione̾
corũ uide: ego sum psalmus
Red des eis uicem dñe iuxta
opera manuũ fuiarũ.
TAU.

Expanded text:
m adversum me iudica iudicium meum RES vidisti omnem furorem universas cogitationes eorum adversum me SEN audisti obprobria eorum Domine omnes cogitationes eorum adversum me SEN labia insurgentium mihi et meditationes eorum adversum me tota die SEN sessionem eorum et resurrectionem eorum vide ego sum psalmus reddes eis vicem Domine iuxta opera manuum suarum THAU
Abbreviated transcription (Latin):
e uLals m̃s afflictus est nee
tacuit: coquod non esset
requies.AIN.
Nonee respicer&. & uideret dñs
declisAIN.
Oculus m̃s depredatus est aniniam
meam: in cunctis filiabus urbis
meae.
SADE.
Uenatione cȩperunt me quasi
auem: inimici mei gratis. SOi
Lapsa est in lacũ uita mea & po-¬
suerunt lapidem suꝑ me. SA
nundauerant aquȩ suꝑ caput
meum: dixi peru.
Inuocabo nonren tuũ dr̃ie de
lacis nouissimis. Cop.
Uocem mea̾ audisti: ne autitas
aurem tuam asingultu meo. &
clamoribus. Cop.
Ad propinquasti in die quando in¬
uocaui te. dix isti ne timeas.
Iudicasti dñe causam
animȩ meȩ redemptor uitę¬

Expanded text:
AIN oculus meus adflictus est nec AIN oculus meus adflictus est nec tacuit eo quod non esset requies AIN donec respiceret et videret Dominus de caelis AIN oculus meus depraedatus est animam meam in cunctis filiabus urbis meae SADE venatione ceperunt me quasi avem inimici mei gratis SADE lapsa est in lacu vita mea et posuerunt lapidem super me SADE inundaverunt aquae super caput meum dixi perii COPH invocavi nomen tuum Domine de lacis novissimis COPH vocem meam audisti ne avertas aurem tuam a singultu meo et clamoribus COPH adpropinquasti in die quando invocavi te dixisti ne timeas RES iudicasti Domine causam animae me
Abbreviated transcription (Latin):
scđm multitudinem miserationu.
suarum.CAꝑ
Non enii humiliauit ex toto corde
suo: & abiecit filios hominum.
It contereret sub LA Mech¬
pedibus suis: otͣs uinctos teris.
At declinar& iudi¬
cium urri: in conspectu uultus
altissimi.¬
Ut prruerteret homine̾ in iudicio
suo: dñs ignorauit. Mec
Quis est iste qui dixit ut fueret
dño non iubente. Me
Ex ore altissimi non egredientur
nec mala nec bona. ME m.
Quid murmurauenit homo ui¬
uens: uir inpeccatis suis. NUN.
Scrutemur uias nras. & qux̧ ramus
Leuemus corda nr̃a cũ manibus.
ad dnm in cęlos. N¬
Nos inique egimus & ad iracun¬
diam prouocamus: id circo inex¬
orabilis es.
O percusti infutore & ꝑcussisti
nos: occidisti nee prpercisti.
Opposuisti nubem
tibi: ne trareseat otatio.
E racdicationem &¬
abi ectionem: posuisti nre in
medio populorum.F
Aperuerunt suꝑ nos os suum
om̃s inimici.
Formido & laqueus: facta est nobis
uatiematio & contricio. E
Diuisiones aquarum deduxit
oculus m̃s: in contritione filiȩ
populi mei

Expanded text:
dinem misericordiarum suarum CAPH non enim humiliavit ex corde suo et abiecit filios hominis LAMED ut contereret sub pedibus suis omnes vinctos terrae LAMED ut declinaret iudicium viri in conspectu vultus Altissiut perverteret hominem in iudicio suo Dominus ignoravit MEM quis est iste qui dixit ut fieret Domino non iubente MEM ex ore Altissimi non egredientur nec mala nec bona MEM quid murmuravit homo vivens vir pro peccatis suis NUN scrutemur vias nostras et quaeramus levemus corda nostra cum manibus ad Dominum in caelos Nnos inique egimus et ad iracundiam provocavimus idcirco tu inexorabilis es operuisti in furore et percussisti nos occidisti nec pepercisti SAMECH opposuisti nubem tibi ne transeat oratio eradicationem abiectionem posuisti me in medio populorum FE aperuerunt super nos os suum omnes inimici FE formido et laqueus facta est nobis vaticinatio et contritio FE divisiones aquarum deduxit oculus meus in contritione filiae populi mei
Abbreviated transcription (Latin):
lignorum super humeros alic̃uius
sub pondere ruat. Sic & homo
cui graue pondus pęnitentiae ⁊m¬
ponttur necesse est ut aut pyniten¬
tiam reiciat. aut suscipitus dim
plius peccat. Nam & si erramus
modicam pęnitentiam peccantib
imponentes. melius est tamen de
misedĩa adõ iudicari: quam de ctu-
esse austerus. cirea aliorũ uitam
benignus. Om̃ia eñi opera sua fa
facrebant ut abhominibus uide¬
tentur. hoc est ut laudem & fauore̾
populi exterius caperent. Similit᷑
& om̃is homo quicumq opera sua
ideo tantũ facit ut abhominibus
uideatur. similis est scribis & p̾hari-¬
seis. E xꝓꝓposito namq unius cuiusq
ordinis accipit diabolus occasione᷑¬

Expanded text:
lignorum suplignorum supsub pondere confringatur: sic et homini cui grave pondus poenitentiae ponis, necesse est ut aut poenitentiam rejiciat, aut suscipiens dum plius peccet. Nam si erramus modicam poenitentiam peccantibus imponentes, melius est tamen de misericordia judicari, quam de crudeesse austerus, circa aliorum benignus. Omnia enim opera sua facfaciebant, ut ab hominibus viderentur, hoc est, ut laudem et favorem populi exterius caperent. Similiter et omnis quicunque opera sua ideo tantum facit, ut ab hominibus videatur, similis est Scribis et Pharisaeis. Ex proposito namque uniuscujusque hominis, accepit diabolus occasione
Abbreviated transcription (Latin):
non prosunt cum circa collũ suspensa
non saluant. quia uritus eugłri non
est in figuris litterarũ sed intellectu
salutari primos in foro. neq primos
discumbere in prandiis quib iute
officii hoc debetur: sed ab illis doc&
esse cauendum qui cum hȩc habere
digni non sint. ultra modũ tanen
eas sibi ex hiberi desiderant. Haec
autẽ uerba saluatoris sicorpotalit᷑
intellegantur. non solum non aedi-¬
ficant. sed ad huc magis destruunt
auditorem. Audiens enim aliquis
latidabibe eẽ in ultimo loco discũ.¬
bere. discumbit post om̃s: & non
solum iactantiam cordis nͥ dimittit
sed adhuc aliam iactantiã de ipsa
humilitate ad quirit: ut qui prius
desiderabat ab aliis uidtri iustus
& ĩa humilis esse uideatur. Multi

Expanded text:
non prosunt verba, eum circa collum suspensa non prosunt verba, eum circa collum suspensa non salvant, quia virtus evangelii non est in figuris litterarum, sed in intellectu salutari in foro, neque primos discumbere in prandiis, quibus jure hoc officium debetur, sed ab illis docet esse cavendum, qui cum habere haec digni non sint, ultra modum tamen sibi ea exhiberi desiderant. Haec autem verba Salvatoris si corporaliter intelligantur, non solum non aedificant, sed adhuc magis destruunt auditorem. Audiens enim aliquis, laudabile esse in ultimo loco discumbere, discumbit post omnes, et non solum jactantiam cordis non amittit, sed adhuc aliam jactantiam de sua humilitate requirit, ut qui prius desiderabat ab aliis videri justus, etiam humilis esse videatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ergo hoc uitium anobis ne urlimus
ab hominibris uideri hoc est laudari
& sine labore om̃ia tuitia resecabimꝰ.
Dilatant eni philateria sua & egtͣ.¬
Q uia greco setmone philaxe seruare
dicitur. torath uero bex appellatur.
philacteria uocat illas membranas¬
legis in stontibus portabant laudẽ
norum quae inibi scribbantur. non
intellegentes quia lex diuma in
corde sit meditanda. non incorpore¬
ostendenda.Pixcepto
& iam legis iube batur fitri
fimbria parua & breuis inquattuor¬
pallii summitatibus. ut sicut etreũ¬
cisione cęteris g̾entibus sic etiam
magistri aurę popularis auidissimi
componebant sibi per grandes fimbrias
acutissimas spinas in eis ligantes. ut
anbulantes. uel sedentes crebro pun¬
gerentur. & quasi admoniti ad eloquia
diuina meditanda recurrerent. Ex
quare creditur in aeccłã inoleuisse
quod quidam aliquam partem eugłu
scriptam. uł reliquias martyrũ sccu¬
deferre consuerunt. Sed sciendum
quia cui in auribus euangłia posita

Expanded text:
 hoc vitium a nobis, ne velimus nos ab ipsis videri, hoc est, laudari, et sine labore omnia vitia calcabimus. Dilatant eum phylacteria sua, etQuia Graeco sermone phylattin, servare dicitur, thora vero lex appellatur, phylacteria vocat illas membranaslegis in frontibus portabant, laudem orum, quae inibi scribebantur, non intelligentes, quia lex divina in corde sit meditanda, et non in corpostendenda. Praecepto etiam legis jubebatur fieri fimbria parva et brevis in quatuor summitatibus pallii, ut sicut circucisione legis a gentibus, sic etiam magistri, laudis popularis avidissimi, componebant sibi grandes fimbrias, acutissimas spinas in eis ligantes, ut ambulantes vel sedentes crebro pungerentur, et quasi admoniti ad eloquia divina meditanda recurrerent. Ex qua re creditur in Ecclesia inolevisse, quod quidam aliquam partem evangelii scriptam, vel reliquias martyrum deferre consueverunt. Sed sciendum, quod cui in auribus evangelica posita
Abbreviated transcription (Latin):
uocandus est alius nisi ds̃. Pater lxii¬
uocandus.ẽ. quia ex ipso sunt om̃a.
Iagister: quia per ipsũ om̃ia. Vlel
quia ipse .ẽ. singularis magister:
qui om̃s interius naturaliter
edocet. Homo en̾i non prȩstat ho.¬
mini intellectum docendo. sed tantu¬
modo illum exercet ammoriendo.
prius illum necesse est prȩueniat
obsequendo. Quod & in ipso xp̃o.
ueraciter impletum nouimus
Qui eu maior sit om̃ibus fidelibus
tamen suis non solum exteriora.
ministrauit. sed & tan animã suã
ꝓillis in mortem tradidit. Hoc
&iam quod dicit. qui maior ur̃m
caliter precipitur: ut quibus in¬
spiritali regimme principantur.
corum indigentiam pariter rebe¬
uare. atque supplementum
familiaris paupertatis studiose sub¬
ministrare procutent. Qui autẽ
miliat᷑. aut qui se in ẽspectu hominũ humiliat
exaltat. cu contiario ñnuꝗ contingere soleat. ut
sdi aliqꝰ dignitatis apice sublimati incipit usq ad

Expanded text:
vocandus est alius nisi Deus. Pater vocandus est alius nisi Deus. Pater vocandus est, quia ex ipso sunt omnia; magister, quia per ipsum sunt omnia, vel quia ipse est singularis magister, qui omnes interius naturaliter edocet. Homo enim non praestat homini intellectum docendo, sed illum tantum exercet admonendo. prius illum necesse est ut praeveniat obsequendo. Quod et in ipso Christo veraciter impletum esse novimus, qui cum major sit omnibus fidelibus, tamen suis non solum exteriora ministravit, sed etiam animam suam pro illis in mortem tradidit. Hoc est quod dicit: Qui major est vialiter praecipitur, ut quibus spirituali regimine principantur, eorum indigentiam taliter relevare, atque supplementum familiaris paupertatis, studiosa subministratione procurent. Qui autem miliabitur: aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltatur, cum contrarium nonnunquam contingere soleat, ut is qui in aliquo dignitatis apice sublimari incipit, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
S ine causa eñi loco se humiliat. qui
corde se prȩfert. Et primas salu¬
tationes in foro. Non solum hoc exi¬
gebant scribȩ & phatisȩi apopulo.
uoce magna aue rabbi. sed ut fleyi
capitibris ad genua eorũ incitrua.¬
rentur. Et uocati abhominibus
uocari rabbi: & nolebant. eẽ. magiłhi
Nomen appetebant. sed officrũ neglo¬
gebant. Uos aut̃ nolite uocari fabbi
ptohibet. nc quod dõ debetur. homl¬
nibus deferatur. Sed cum omnia
precepta diuinę seripturȩ ado po¬
cedant. mouit multos. citr contra
prȩceptum alterius scripturȩ qus
dicit honora pattem: prohibeat
uocari patres uel magistros. Nam
& paulus magistrũ gentium soe
testatur. Sed aliud. c̃. esse patie
uel magistrum natura. aliud ꝑ¬
mutente indulgentia. Nos enim
si hominem patrem uel magistrũ
uocamus. honorem deferimus his
aquib incrementũ uel originem
sumpsimas: non eos auctores nrȩ
uitȩ ostendimus. Tamen sedm̃
quod adõ conditi sumus & gubrr¬
namur. nec pater. nec magister.

Expanded text:
Sine causa quippe loco se humiliavit, qui corde se praefert. Et salutationes in foro non solum exigebant Scribae et Pharisaei a populo, dicentes: Ave rabbi, sed ut flexis capitibus ad genua incurvarentur. Et vocari ab hominibus, vocari rabbi, et volebant esse magistri; nomen appetebant, et officium negligebant. Vos autem nolite vocari, rabbiprohibetur, ne quod Deo debetur, hominibus deferatur. Sed cum omnia praecepta divinae Scripturae a Deo procedant, movet multos cur contra praeceptum alterius Scripturae quae dicit, honora patrem, prohibeat vocari patres vel magistros. Nam et Paulus magistrum gentium se esse testatur. Sed aliud est esse patrem vel magistrum natura, aliud permittente indulgentia. Nos enim si hominem patrem vel magistrum vocamus, honorem deferimus his a quibus incrementum vel originem sumpsimus, non eos auctores nostrae vitae ostendimus. Tamen secundum quod a Deo conditi sumus, et gubernamur, nec pater, nec magister
Abbreviated transcription (Latin):
qt xpͣi. usq ad illud opris magnae
cartatis quod est animã suama pro
fribus porere. Hoc est cnim pro xpͥo
ponere. quia & hoc propter sua mbra
dicturus est. cum ꝓistis fecistis. ꝓme
fecistis. De tali quippe opera. & ia
se ministrũ facere & appellare
diguatus est. ubi ait. Sicut filius
hominis non uenit ministrari sed
ministrare. & aninan suã ponere
ꝓmultis. Hinc ergo est unusquisq
minister xp̃i. unde est & minister
xpͥs. Sic ministrantem xp̃m houo¬
nficat pater cius. honore illo magno
ut sit cum filio eius. ne umquam
urro de om̃ibus att. siquis ministrat.
mis enim quicumq agit bene. in
xpo ministrat. Unde unusquisq
ꝓmodulo ministret xp̾o bene ui¬
uendo. demosinas faciendo. nomen
doctrinamq: cius quib potutrit
prȩdicando. Qui uero bene ui-¬
uentes oxhortatur ut ꝑmantant
in bene uiuendo. iinistrat xp̃o.

Expanded text:
est Christi usque ad illud opus magnae est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere; hoc est enim, et pro Christo ponere: quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecistis, pro me fecistis. De tali quippe opere etiam se ministrum facere, et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc ergo est unusquisque minister Christi, unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus, honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam vero de omnibus ait: Si quis mihi ministrat; omnis enim quicunque bene agit, Christo ministrat. « Unde unusquisque pro modulo suo ministret Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus, quibus potuerit praedicando. » Qui vero bene viventes exhortatur ut permaneant in bene vive