comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirũ iudicia illius ipsi etiam qͥ hunc
predicant: impenetrata uenerant᷑. Et sci¬
unt gͦ quẽ predicant. & tam̃ eius opera ig¬
norant:ͥ quia cognoscunt ꝑ grãm eũ a quo
facti sunt. sed eius iudicia cõprehendere ne-¬
queunt: quia ab illo etiam suꝑ ipsos fiunt.
Q d̾ enim omp̃s ds ꝑspicue in sua actione ñ cer¬
nit᷑: psalmista testat᷑ dicens. Qui posuit te¬
nebras latibulũ suũ. Et rursum. Iudicia
tua abyssus multa. Atq iterum. Abyssus
sicut pallium amictus eius. Vude bene etiã
ꝑ salomonẽ dr. Sicut ignoras quȩ sit ua
sp̃s. & qua ratione compingant᷑ ossa in uentre
pregnantis: sic nescis oꝑa di qui fabricator
est om̃iũ. Ut enim unum e multis loquar:
duo ad hanc lucem paruuli ueniuut: sed uni
dat᷑ ut ad redemptionẽ ꝑ baptisina redeat:
alter ante subtrahit᷑. qu̾a hunc regeneraus
unda ꝑfundat. Et sepe fidelium filius sine
fide rapit᷑: sepe infidelium concesso fidei sacra¬

Expanded text:
quia nimirum judicia illius ipsi etiam qui hunc quia nimirum judicia illius ipsi etiam qui hunc praedicant impenetrata venerantur. Et sciunt ergo quae praedicant, et tamen ejus opera ignorant, quia cognoscunt eos per gratiam a quo facti sunt, sed ejus judicia comprehendere nequeunt, quae ab illo etiam super ipsos fiunt. Quod enim omnipotens Deus perspicue in sua actione non cernitur, Psalmista testatur, dicens: Qui posuit tenebras latibulum suum . Et rursum: Judicia tua abyssus multa . Atque iterum: Abyssus sicut pallium amictus ejus . Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Sicut ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis, sic nescis opera Dei, qui fabricator est omnium . duo ad hanc lucem parvuli veniunt, sed uni datur ut ad redemptionem per baptisma redeat, alter ante subtrahitur quam hunc regenerans unda perfundat. Et saepe fidelium filius sine fide rapitur, saepe infidelium concesso fidei sacra
Abbreviated transcription (Latin):
dũe cęli & terrȩ: quia abscondisti hȩc a
sapientib & prudentib & reuelasti ea par¬
uulis. In quib nimirũ iudiciis iudȩa re¬
pellit᷑: gentilitas aggregat᷑. Qd̃ uidelic&
factum mirari possumus: sed ꝑscrutari nul¬
latenus ualenius. Vnde & bene nunc ab
aut quis ei dicere. operatꝰ es iniquitatem s
Ac si dicat. Cuius ꝑscrutari actio non potest:
quo pacto reprehendi potest as Nemo enĩ bene
iudicat. qd̾ ignorat. Tauto gͦ debemus sub
eius iudicuis silendo quiescere: quanto & ratio¬
nẽ iudicioꝵ illius nos ceruimus ñ uidere. Un
eius: de quo ceciuerunt uiri. In script᷑a sacra
aliquando uiri angłi: aliquando aũ ꝑfectȩ
uite homines memorant᷑. Nã quia
aliquando uirangłs dr̃: danihel ꝓ¬
pheta testat᷑ qui ait. Ecce uir gabriel. Rur¬
sũ quia uiroꝵ nomine ꝑfecte uitȩ homines
exprimunt᷑: in ꝓuerbiis sapientia loquit᷑ di¬
uiri canunt: cũ eius uobis poten
in notescunt. Sed tam̃ opus eius ignoratur:

Expanded text:
a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . In quibus nimirum judiciis Judaea repellitur, gentilitas aggregatur. Quod videlicet factum mirari possumus, sed perscrutari nullatenus valemus. Unde et bene nunc ab aut quis ei dicere: Operatur iniquitatem? - Ac si dicatur: Cujus perscrutari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et rationem judiciorum illius nos cernimus non videre. Un ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. - In Scriptura sacra aliquando viri angeli, aliquando autem perfectae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, qui ait: « Ecce vir Gabriel . » Rursus quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis Sapientia loquitur dio igitur viri canunt, cum ejus nobis potentinnotescunt. Sed tamen opus ejus ignoratur,
Abbreviated transcription (Latin):
atq a cęlesti patria exigentib meritis
longe dãpnatus. ñ solũ ad statũ condi¬
tionis reducitur. sed etiam gloriosius
exaltat᷑: ut qͥ paradysũ ꝑdidit. cȩlum
recipiat: & ñ solũ hunc debiti sui reat᷑
ñ teneat. sed huic post culpã dona cu¬
mulationis excrescant: ut ille contẽptor
di. ille imitator diaboli. si ad fructum
penitentiȩ redeat. usq ad contẽplande¬

Expanded text:
atque a coelesti patria exigentibus meritis atque a coelesti patria exigentibus meritis longe damnatus, non solum ad statum conditionis reducitur, sed etiam gloriosius exaltatur. Ut qui paradisum perdidit, coelum recipiat; et non solum hunc debiti sui reatus non teneat, sed huic post culpam dona cumulantius excrescant. Ut ille contemptor Dei, ille imitator diaboli, si ad fructum poenitentiae redeat, usque ad cel
Abbreviated transcription (Latin):
ne. solus ẽ etiam nobiscũ. Nemo gͦ ascen¬
dit in cęlum nͥ qui de cęlo descendit filiꝰ
hominis qui est in cęlo: quia dũ nos
unum cum illo iam facti sumus: unde
solus uenit in se. illuc solus redit etiã
in nobis. Et is qui in cęlo semꝑ ẽ ad cęlũ
cotidie ascendit: qr qui diuinitate suꝑ
omĩa ꝑman&e: humanitatis suȩ cõpãge
sese cotidie ad cęlos trahit. Non gͦ se des¬
per& humana fragilitasͥunigeniti sangui¬
nẽ consider&: & in precio suo conspiciat.
quã magna est quȩ tanti ual&. ꝑpen¬
dat sollicite quo caput precessit: & quȩ
ad uiuendũ preceptis astringit᷑. ad spe¬
randũ exemplo roboret᷑. Confidat cȩlos:¬
sper& suꝑnam patriam ÷ angłoꝵ se sociã
sciat: atq in suo capite p̃latã se etiã angłis
gaudeat. Dicatur gͥ recte de hac luce¬
internȩ patriȩ. annuntiat de ea amico
suo qd̾ possessio eius sit: & ad eã possit¬
ualde terribilia: qd̾ homo in terra editꝰ.

Expanded text:
cum. Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo filius hominis qui est in coelo, quia dum nos unum cum illo jam facti sumus, unde solus venit in se, illuc solus redit etiam in nobis. Et is qui in coelo semper est, ad coelum quotidie ascendit, quia qui divinitate super omnia permanet, humanitatis suae compage se quotidie ad coelos trahit. Non ergo se desperet humana fragilitas, Unigeniti sanguinem consideret, et in pretio suo conspiciat quam magna est quae tanti valet. Perpendat sollicite quo caput praecessit, et quo ad vivendum praeceptis astringitur, ad sperandum exemplo roboretur. Confidat coelospernam patriam, angelorum se sociam sciat, atque in suo capite praelatam se etiam angelis gaudeat. Dicatur internae patriae: « Annuntiat de ea amico suo, quod possessio ejus sit. » Etvalde terribilia, quod homo in terra editus,
Abbreviated transcription (Latin):
da. nͥ ꝓphetarũ ęstimationẽ. nͥ patriarcharũ
celsitudinẽ. nisi cunctoꝵ hominũ niensu-¬
ram trauscender&: ad eũ qui est suꝑ om̃s
homines ñ uenir&. Transire gͦ ẽ uigiles:
etiã eos quos mirat᷑ anima. in eiꝰ cõparatio¬
ne postponere. Et tunc is qui querebatur
cernit᷑. si homo quidem sed tam̃ extra men¬
suras hominũ credat᷑. Vnde bene nc̃ đr.
Nullus ei similis in legislatorib. Sed is ui

Expanded text:
da, nisi prophetarum aestimationem, nisi patriarcharum da, nisi prophetarum aestimationem, nisi patriarcharum celsitudinem, nisi cunctorum hominum mensuram transcenderet, eum qui est super homines non inveniret. Transire ergo est vigiles, etiam eos quos miratur anima in ejus comparatione postponere. Et tunc is qui quaerebatur, cernitur, si homo quidem, sed tamen extra mensuras hominum credatur. Unde bene nunc dicitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lectulo ꝑ noctes querit᷑: quia intra secre¬
ta cordis cubilia. in tribulatione sp̃s deside¬
ratur. Qũẽ tam̃ querens sponsa ñ inuenit:
qr electa queq anima iam quidẽ amoris
eius facib flagrat: sed adhuc quesiti negat᷑
species. ut amantis desiderium crescat. Et
quasi in siti aqua subtrahit᷑ : ut eiusde sitis
ȩstus augeatur. Et quo hanc diutius sitiens
desiderat: eo quandoq cũ inuenerit auidiꝰ
sumat. Sed hanc querentẽ uigiles inueniunt.
eamq uulnerant. & eius palliũ tollunt:
quia unainquamq animã redemptoris
sui iam speciem requirentẽ. cum solliciti-
doctores inueniunt. hanc ꝑ predicationis
uerbum cęlestis amoris spiculis uulneras: &
si qd̾ ei adhue de uetusta conuersatione teg-¬
men inest subtrahunt: ut quo exuta ab
huius mundi onere reddit᷑. eo is qui quȩ¬
rit᷑ ab illa citius inueniat᷑. Bene aũ subdit᷑.
paululũ cũ ꝑtransissem eos. inueni quẽ dili¬
git anuna mea: quia uisionis eius mens aui¬

Expanded text:
noctes in lectulo quaeritur, quia intra secreta cordis cubilia in tribulatione spiritus desideratur. Quem tamen quaerens sponsa non invenit, quia electa quaeque anima jam quidem amoris ejus facibus flagrat, sed adhuc quaesita negatur species, ut amantis desiderium crescat; et quasi in siti aqua subtrahitur, ut ejusdem sitis aestus augeatur, et quo hanc diutius sitiens desiderat, eo quandoque cum invenerit avidius sumat. Sed hanc quaerentem vigiles inveniunt, eamque vulnerant, et ejus pallium tollunt, quia unamquamque animam redemptoris sui jam speciem requirentem, cum solliciti doctores inveniunt, hanc per praedicationis verbum coelestis amoris spiculis vulnerant, et si quod ei adhuc de vetusta conversatione tegmen inest, subtrahunt, ut quo exuta ab hujus mundi onere redditur, eo is qui quaeritur, ab illa citius inveniatur. Bene autem subditur: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea. Quia visionis ejus mens avi
Abbreviated transcription (Latin):
tico spũ potuit: cũ saul etiã in numero
ꝓphetarũ fuit. Seo hoc de saule cur
dicimus: cũ ex uisione angłi accepisse
uerba rationabilia & asinani nouerimus ds
Sed sicut irrationale animal rationis uerba
edidit. nec tam̃ ad ꝑmutationẽ naturȩ
men ad ꝓmereudam scitatis głam ũ ꝑtin¬
git: ut & supra se loquendo eiineat.
& infra se uiuendo torpeseat. Vnde nẽ
heliu redemptoris nr̃i aduentũ humilẽ¬
non humilis conspicit: & eũ ꝓphetando
predicat. quẽ elatis morib impugnat

Expanded text:
tico spiritu potuit, cum Saul etiam in numero tico spiritu potuit, cum Saul etiam in numero prophetarum fuit . Sed hoc de Saule cur dicimus, cum ex visione angeli accepisse verba rationabilia et asinam noverimus ? Sed sicut irrationale animal rationis verba edidit, nec tamen ad permutationem naturae men ad promerendam sanctitatis gloriam non pertingit, ut et supra se loquendo emineat, et infra se vivendo torpescat. Unde nunc Eliu Redemptoris nostri adventum humilenon humilis conspicit, et eum prophetando praedicat, quem elatis moribus impugnat,
Abbreviated transcription (Latin):
UISQUIS
de magnis dictis arrogan¬
tium sumere scientiã nitit᷑.
ꝓuidere sollerter deb&.
ne hoc qd̾ eoꝵ scientia
altum tum& imitet᷑: ne cũ uirtutũ uer¬
bis moꝵ uitia colligat: & in eo qd̾ loquen¬
di noticiam assequitur. uiuendi se imperi¬
tia transfigat. Hos namq cũ fortia dicere
audiuius. sed tam̃ de dictis fortib tumere
conspicimus: quasi doctrinę hortos ingres¬
si. de spinis rosas attinginus. Discreta gͦ
nobis sollicitudine opus est. & carpere
qđ redol&. & cauere qd̾ pungit: ne si
fortasse imꝓuide dictoꝵ flos legit᷑ in¬
cauta legentis manus morũ spina laceret᷑.
Heliu itaq doctus & arrogans. ꝓfer ali¬
quando qd̃ oleat: aliquando qd̾ pungat.
ic gͥ sumendũ est de eius doctrina quod
fraglat: ut tamen sollicite cauendũ sit
de elatione qd̃ uulnerat. Qui multa qͥdẽ
superius moraliter intulit: seo in uerbis
sequentib ad sola se ꝓphetiȩ archana sus¬
tulit. Inia enim iam moralitatis deserit:

Expanded text:
uisquis de magnis dictis arrogantium sumere scientiam nititur, providere solerter debet, ne hoc quod eorum scientia altum tumet, imitetur, ne cum virtutum verbis morum vitia colligat, et in eo quod loquendi notitiam assequitur, vivendi se imperitia transfigat. Hos namque cum fortia dicere audimus, sed tamen de dictis fortibus tumere conspicimus, quasi doctrinae hortum ingressi, de spinis rosas attingimus. Discreta ergo nobis sollicitudine opus est, et carpere quod redolet, et cavere quod pungit, ne si fortasse improvide dictorum flos legitur, incauta legentis manus morum spina laceretur. Eliu itaque doctus et arrogans profert aliquando quod redoleat, aliquando quod pungat. Sic igitur sumendum est de ejus doctrina quod fragrat, ut tamen sollicite cavendum sit de elatione quod vulnerat. Qui multa quidem superius moraliter intulit, sed in verbis sequentibus ad sola se prophetiae arcana sustulit. Ima enim moralitatis deserit,
Abbreviated transcription (Latin):
gurare lumiue suo desuꝑ. cardines quoq
maris operi&: ꝑ hec enim iudicat popłos.
& dat escas multis mortalib. Ac si aꝑte
dicer&. Si scõs suos in ministerio p̾dicatio¬
mo extendit. eoꝵq uerba miraculis acliu¬
uat. tocius mundi limites ad fidẽ uocat:
ꝑ quȩ & prius suꝑbientes iudicat᷑: & post
ꝑ uerbum consolationis nutriens. in spe hu¬
lib dicer&: notandũ qd̾ ñ ait om̃ib seo
multio: qr uidelicae scriptũ est. Ñ om̃iũ

Expanded text:
uoque maris operiet. Per haec enim judicat populos, et dat escas multis mortalibus. Ac si aperte diceret: Si sanctos suos in ministerium praedicationis extendit, eorumque verba miraculis adjuvat, totius mundi limites ad fidem vocat, per quae et prius superbientes judicat, et post per verbum consolationis nutriens in spe hulibus diceret, notandum quod non ait, omnibus, sed multis, quia vid licet scriptum est: Non omnium
Abbreviated transcription (Latin):
D emo potest uenire ad me: nisi pat̾ qͥ misit
me traxerit eum. Et rursum. Nouit dñs
qui sunt eius. Vnde in ipsa quoq scã ȩccłia
plurimi fidem tenent: & uitã fidei ñ tenen.
Humilitatis dominicȩ sacram̃ta ꝑcipiunt: sed
humiliari dominica initatione contẽpuunt.
Blanda diuini eloquii p̃dicam̃ta cõiuncant:
sed apud se immnanes in tumore ꝑseuerant.
Unde hic quoq postꝗ̃ ꝑ cardines maris aggre¬
gate ȩccłiȩ latitudo signata ẽ: apte subiungi

Expanded text:
: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Et rursum: Novit Dominus qui sunt ejus . Unde in ipsa quoque sancta Ecclesia plurimi fidem tenent, et vitam fidei non tenent; humilitatis dominicae sacramenta percipiunt, sed humiliari dominica imitatione contemnunt; blanda divini eloquii praedicamenta communicant, sed apud se immanes in tumore perseverant. Unde hic quoque, postquam per cardines maris aggregatae Ecclesiae latitudo signata est, apte subjungi
Abbreviated transcription (Latin):
esurientib popłis dũs discipłis dicer&. Date illis
uos manducare. Qd̃ sic tẽ eoꝵ manib
factum credimus: ut hoc eoꝵ uerbis coti-¬
die fieri sine cessatione uideamꝰ. Quid enĩ
agit petrus cũ ꝑ epłas loquit᷑: nͥ ut ũbi
pabulo corda nr̃a male ieiuna sacientur
Quid paulus. quid iohannes ꝑ ȩpłas loquen¬
tes operant᷑: nͥ ut mentes nr̃ę cęlestia ali¬
menta ꝑcipiant. & inediȩ fastidiũ quo

Expanded text:
esurientibus populis Dominus diceret: Date illis vos manducare . Quod sic tunc eorum manibus factum credimus, ut hoc eorum verbis quotidie fieri sine cessatione videamus: quid enim agit Petrus, cum per Epistolas loquitur, nisi ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur? Quid Paulus, quid Joannes per Epistolas loquentes operantur, nisi ut mentes nostrae coelestia alimenta percipiant, et inediae suae fastidium quo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nubium extensa suꝑ nos patrũ uita tegim᷑:
ut ad fructũ fęcundi germinis infundamur.
Et quasi intuentes cęlũ prius nubes aspicimꝰ:
qr ante bonoꝵ facta ãmirando cernimꝰ: &
post illa quȩ st̃ cęlestia experiendo penetra
perirent: ad has nubes que predicando mun-¬
dũ circueunt sermo redeat: & qͥd ꝑ illas
dñs in mundo egerit ostendat. Sequit᷑.¬
dũ ministris suis uiã predicationis aperiens.
eos in mundi latitudinẽ circũquaq diffundit.
Bene aũ dictũ est: quasi tentoriũ suũ. Tento¬
riũ quippe: in itinere poni sola. Et cũ p̃dica-¬
tores scĩ in mundo inittunt᷑: it̃ dõ faciuit.
Uude scriptũ ẽ. Ecce mitto angłm meũ ante

Expanded text:
enim nubium extensa desuper nos Patrum vita tegimur, ut ad fructum fecundi germinis infundamur, et quasi intuentes coelum prius nubes aspicimus, quia ante bonorum facta admirando cernimus, et post illa quae sunt coelestia experiendo penetraperirent, ad has nubes quae praedicando mundum circumeunt sermo redeat, et quid per illas Dominus in mundo egerit ostendat. Sequitdum ministris suis viam praedicationis aperiens, eos in mundi latitudinem circumquaque diffundit. Bene autem dictum est: Quasi tentorium suum. Tentorium quippe in itinere poni solet. Et cum praedicatores sancti in mandum mittuntur, iter Deo faciunt. Unde scriptum est: Ecce mitto ang
Abbreviated transcription (Latin):
Eoꝵ tam̃ iitia cerminus: cũ m̃te̾ retro reuo¬
camus. Et dũ in eis infra supraq animum
ducimus: ñ capimꝰ om̃ino quousq st̃: sed
uidemꝰ ex quo. ds̃ aũ quia quasi qͥddã ĩ eo
ꝑ ȩt̾nitatẽ longũ est. qd̾ nec initio orit᷑ nec fi¬
ne terminat᷑. nec ex quo in sem& ipso recipit
nec quousq dicat᷑ gͦ. numerꝰ aunoꝵ eiꝰ iuesti-¬
mabilis. ꝑ hoc gͦ qd annoꝵ illiꝰ numerꝰ dr̃
diutinũ eius ẽẽ ostendit᷑. ꝑ hoc uͦ qd̾ inesti¬
mabilis memorat᷑: hoc ipsũ ẽẽ infinitũ & in¬
cõprehensibile demonstrat᷑. Sed qr humanis
mentib inuotescat agnouimꝰ. dũ om̃s hoĩes
uident eũ ÷ & qr eiꝰ magnitudinẽ ãmirant᷑
cernimꝰ. dũ annoꝵ eiꝰ numerꝰ inestimabilis

Expanded text:
eorum tamen initia cernimus, cum mentem retro revoeorum tamen initia cernimus, cum mentem retro revocamus; et dum in eis infra supraque animum ducimus, non capimus omnino quousque sunt, sed videmus ex quo. Deus autem quia quasi quiddam in eo per aeternitatem longum est, quod nec initio oritur, nec fine terminatur, nec ex quo in semetipso recipit, nec quousque, dicatur ergo: Numerus annorum ejus inaestimabilis. Per hoc ergo quod annorum illius numerus dicitur, diutinum ejus esse ostenditur. Per hoc vero quod inaestimabilis memoratur, hoc ipsum esse infinitum et incomprehensibile demonstratur. Sed quia humanis mentibus innotescat agnovimus, dum omnes homines vident eum; et quia ejus magnitudinem admirantes cernimus, dum annorum ejus numerus in
Abbreviated transcription (Latin):
rus annoꝵ eiꝰ inestimabilis: ut dũ ea quȩ
apud se st̃ ꝓlixa multiplicat. ȩternitatis
longitudinẽ se metiri ñ posse infirmitas
humana cognoscat. Tende itaq oculũ in
ȩternitatẽ. ut uideas dm̃ uel quando est
a principio. uł quousq: & nusquã finis
superior quia ẽẽ ñ incipit: nusquã fiuus
inferior. quia ẽẽ ñ desinit. Intra ipsũ oĩa
coaugustant᷑: ipse uͦ circa oĩa sine spacio
extendit᷑: sine loco dilatat᷑. Ecce euncta q̃
facta st̃: ea ipsa circũscriptione qua creatura
st̃. superiore & inferiore fine cinguntur.
Lege enĩ sua quia esse incipiunt᷑: festiuant
ut quãuis ea furis superior inchoat :
finis tam̃ uferior ñ constringat. Et lic&e ẽẽ
incipiant:. ẽẽ in ꝑpetuum ñ desistant. Hoꝵ
uͦ etñitas idcuro sũmȩ ẽ ęt̾nitati dissimilis: qr
ȩterna ẽẽ cȩperunt. Cũ ad extrema ꝓspicimꝰ:
hoꝵ fuiẽ qͥ om̃ino deest ñ cõprehendinus.

Expanded text:
rus annorum ejus inaestimabilis, ut dum ea quae rus annorum ejus inaestimabilis, ut dum ea quae apud se sunt prolixa multiplicat, aeternitatis longitudinem se metiri non posse infirmitas humana cognoscat. Tende itaque oculum in aeternitatem, ut videas Deum, vel quando est a principio, vel quousque; et nusquam finis superior, quia esse non incipit; nusquam finis inferior, quia esse non desinit. Intra ipsum omnia coangustantur, ipse vero circa omnia sine spatio extenditur, sine loco dilatatur. Ecce cuncta quae facta sunt, ea ipsa circumscriptione qua creata sunt, superiori et inferiori fine cinguntur. Lege enim sua, quia a non esse incipiunt, festinant nut quamvis ea finis superior inchoat, finis tamen inferior non constringat; et licet esse incipiant, esse in perpetuum non desistant. Horum vero aeternitas idcirco summae est aeternitati dissimilis, quia aeterna esse coeperunt. Cum ad extrema prospicimus, horum finem, qui omnino deest, non comprehendimus;
Abbreviated transcription (Latin):
aũ eũ uincere nram scientiã narrat. quẽ
uideri ab om̃ib dixerat: qr & si ex ratione
conspicit᷑ ͥ magnitudo tam̃ illius nulla
nr̃i sensus subtilitate penetrat᷑. Quicqͥd
nãq de claritate eius magnitudinis scimꝰ
infra ipsũ ẽ: & tanto ab eius scientia lon¬
ge repellimͣ. quanto eius potentiã nos cõ¬
p̾hendisse suspicamur. Nam quãuis in
altũ mens nr̃a rapiat᷑: eius tam̃ magnitu¬
dinis ĩmensitate transcendit᷑. Cuiꝰ tẽ aliqͥd
quasi ex parte cognoscimus: quando eũ nos
digne cognoscere ñ posse sentimꝰ. Sequit᷑.¬
uttumq eternitatẽ uoluit: & ipsã et̾nita¬
tis longitudinẽ annos uocauit. Cũ enĩ
breuitatẽ temporis dilatare uolumꝰ: mo-¬
m̃ta ꝑ horas. horas ꝑ dies. dies ꝑ menses.
m̃ses aũ ꝑ annos extendimus. Quia gͦ am¬
plum quiddã dicere uoluit. sed qͥd dicer&
latius ũ inuenit: in do annos sine estima¬
tione numeri multiplicauit dicens. nume¬

Expanded text:
autem eum vincere scientiam nostram narrat, quem autem eum vincere scientiam nostram narrat, quem videri ab omnibus dixerat, quia etsi ex ratione conspicitur, magnitudo tamen illius nulla nostri sensus subtilitate penetratur. Quidquid namque de claritate ejus magnitudinis scimus, infra ipsum est; et tanto ab ejus scientia longe repellimur, quanto ejus potentiam nos comprehendisse suspicamur. Nam quamvis in altum mens nostra rapiatur, ejus tamen magnitudinis immensitate transcenditur. Cujus tunc aliquid quasi ex parte cognoscimus, quando eum nos digne cognoscere non posse sentimus. Sequitutcunque aeternitatem voluit, et ipsam aeternitatis longitudinem annos vocavit. Cum enim brevitatem temporis dilatare volumus, momenta per horas, horas per dies, dies per menses, menses autem per annos extendimus. Quia ergo peramplum quiddam dicere voluit, sed quid diceret latius non invenit, in Deo annos sine aestimatione numeri multiplicavit, dicens: Nume
Abbreviated transcription (Latin):
cendentẽ oĩa eius essentiã ex ratiõe collige̾:
ualde mirandũ est. qd̃ & ipsũ cernimus.
& eiꝰ opus ignoramus. Dubii quippe de
eius essentia ñ sumus: & tam̃ in eius iudi¬
ciis incerti remanemus. Patee nobis qđ¬
sũmũ est: abscondit᷑ qd̾ minimũ. Muiꝰ
quippe st̃ eiꝰ oꝑa quã ipse. Et agentẽ cerni¬
mus sed in actione caligamus⁊ quia uideli¬
ece cur quid fiat incertũ est: seo quis sit qͥ
hȩc incerta faciat. incertũ ñ ẽ. dicat gͦ.
mem̃to qd̾ ignores opus eiꝰ. de qͦ cecinert̃
uiri. oiñs homines uident eũ. uiiusqͥsq
intuet᷑ ꝓcul: quia eũ cuiꝰ iudicia minime
cõprehendimꝰ. eẽ ꝑ rationẽ uidemꝰ. Qũe ta¬
men adhuc ꝓcul cernimꝰ: qr ab eius fortitu¬
cit. ecce ds magnus. Quid ẽ qd̾ de do lo¬
quens ecce dicit. & ecce repetit: nͥ qd̾ ecce
dicimꝰ de ea re quã in presenti monstramꝰ as
Et qr ds ubiq p̃sens est: cũ de illo ecce dr̃.
etiã ñ uidentib adesse memorat᷑. Bene

Expanded text:
cendentem omnia ejus essentiam ex ratione colligere, valde mirandum est quod et ipsum cernimus, et ejus opus ignoramus. Dubii quippe de ejus essentia non sumus, et tamen in ejus judiciis incerti remanemus. Patet nobis qummum est, absconditur quod minimum. Minus quippe sunt ejus opera quam ipse; et agentem cernimus, sed in actione caligamus: quia videlicet cur quid fiat incertum est, sed quis sit qui haec incerta faciat, incertum non est. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri: Omnes homines vident eum, unusquisque intuetur procul, quia eum, cujus judicia minime comprehendimus, esse per rationem videmus; quem tamen adhuc procul cernimus, quia ab ejus fortitucit: Ecce Deus magnus. Quid est quod de Deo loquens ecce dicit, et ecce repetit, nisi quod ecce dicimus de ea re quam in praesenti monstramus? et quia Deus ubique praesens est, cum de illo ecce dicitur, etiam non videntibus adesse memoratur. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
ratis & honerati estis: & ego uos reficiã.
Tollite iugum meum suꝑ uos: & discite
ã me quia mitis sũ & humilis corde.
Q uid est enim dño mitẽ se in magisterio
atq humilem. dicere: nisi relictis exer¬
cendȩ elationis difficultatib. plana quȩ¬
dã bene uiuendi it inera demonstrare as
S ed quia prauoꝵ mentes plꝰ ꝑ aspera ela¬
tionis. quã ꝑ blanda humilitatis ac
mausuetudinis delectant᷑. eẽ sub sentib
delitias deputant. Dura enim pio amo-¬
re scłi. quasi quȩdam mollia ac delecta¬
bilia ferre parati sunt: dũ in hac uita
rerum culmina apprehendere conant᷑.¬

Expanded text:
ti estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meum super vos, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quid est enim Domino mitem se in magisterio atque humilem dicere, nisi relictis exercendae elationis difficultatibus plana quaedam bene vivendi itinera demonstrare? Sed quia pravorum mentes plus per aspera elationis quam per blanda humilitatis ac mansuetudinis delectantur, esse sub sentibus delicias deputant. Dura enim prae amore saeculi quasi quaedam mollia ac delectabilia ferre parati sunt, dum in hac vita rerum culmina apprehendere conant
Abbreviated transcription (Latin):
tentia quid dat᷑ intelligi: nͥ ut in hominib
caritas. humilitas. ñ autẽ debeant uirtu¬
tũ signa uenerari as unde nc̃ scã ȩcełia
etiam si qua fiant hereticoꝵ miracula
despicit: quia hȩc scĩtatis speciem ñ eẽ
cognoscit. Probatio quippe sc̃itatis ñ est
signa facere. sed unumquẽq ut se diligere :
de dõ aũ uera. de proximo uͦ meliora ꝙ
de sem& ipso sentire. llam quia uera uir¬
tus in amore est. non aũ in ostensione mi¬
raculi: ueritas demonstrat quȩ ait. In
hoc cognoscent om̃s quia discipuli mei¬
estis: si dilectionem habuerius ad inuicẽ.
Qui enim non ait. iii hoc cognoscit᷑ quia
mei discipuli estis si signa feceritis. seo
ait. si dilectionẽ habueritis ad inuicem:
aꝑte indicat. qͥa ueroᷤ dĩ famulos ñ mira¬
cula. sed sola caritas ꝓbat. Testimoniũ
gͦ suꝑni discipulatus est: donũ fr̃nę di¬
lectionis. Quã uidelic& dilectionẽ. quia

Expanded text:
ut hominibus charitatis humilitas, non autem debeant virtutum signa venerari? Unde nunc sancta Ecclesia, etiam si qua fiant haereticorum miracula, despicit, quia haec sanctitatis specimen non esse cognoscit. Probatio quippe sanctitatis non est signa facere, sed unumquemque ut se diligere, de Deo autem vera , de proximo vero meliora quam de semetipso sentire. Nam quia vera virtus in amore est, non autem in ostensione miraculi, veritas demonstrat, quae ait: In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Qui enim non ait: In hoc cognoscetur quia mei discipuli estis, si signa feceritis, sed ait: Si dilectionem habueritis ad invicem, aperte indicat quia veros Dei famulos non miracula, sed sola charitas probat. Testimonium ergo superni discipulatus est donum fraternae dilectionis. Quam videlic
Abbreviated transcription (Latin):
& ego cognosco eas. & secunt᷑ me: & ego
uitam ȩternam do eis. & non peribunt
in ȩternũ: & non rapia eas quisquã de
manu mea. Sed in sem& ipsis p̃sumentes:
deterr& dicens. Dabunt signa magna &
ꝓdigia: ita ut in errorẽ inducant᷑ si fieri
potest etiam electi. Formidantes refou&.¬

Expanded text:
s, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis; et non peribunt in aeternum, et non rapiet eas quisquam de manu mea . Sed in semetipsis praesumentes deterret, dicens: Dabunt signa magna et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Formidantes refo
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& necessitates: ex parentis primi
culpa meruimus. Hii uͦ qui calamitati
suȩ miseriam adiungunt: ex cruciatu pȩ¬
nȩ ad augnenta ꝓrumpunt culpȩ. Seo
utinam tales cum ad melius ꝑmutari
despiciunt. ita ꝑuersa agerent: ut ñ ea
etiam aliis ꝓpinarent. Citinã illis mors
sua sola sufficer& : & non uirulentis ꝑ¬
suasionib alienã etiã uitã necarent.
Inuident enĩ alios ẽẽ qđ non sunt: do¬
lent alios adipisci qđ ꝑdunt. Nam si
qua forte in alioꝵ actib exoriri bona
conspiciunt: tox ea manu pestiferȩ ex¬
ꝓbratõnis euellunt. unde & sequitur.¬

Expanded text:
videlicet necessitates ex parentis primi videlicet necessitates ex parentis primi culpa meruimus. Hi vero qui calamitati suae miseriam adjungunt, ex cruciatu poenae ad augmenta prorumpunt culpae. Sed utinam tales cum ad melius permutari despiciunt, ita perversa agerent, ut non ea etiam aliis propinarent. Utinam illis mors sua sola sufficeret, et non virulentis persuasionibus alienam etiam vitam necarent. Invident enim alios esse quod non sunt, dolent alios adipisci quod perdunt. Nam si qua forte in aliorum actibus exoriri bona conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis evellunt. Unde et sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
in his corruptionis suȩ necessitatib : quia
nimirũ eas ad usum uoluptatũ retorquen.
Cum enim reficiendis cibo corporib nat᷑e
seruiunt: ꝑ delectationẽ gulȩ in uolupta¬
tis ingluuie distenduntur. Cũ tegendis
mẽbris uestimenta quęrunt: ñ solũ quȩ
tegant. sed etiam quȩ & extollant expe
tunt. & contra torporem frigoris. non
solũ quȩ ꝑ pinguedinẽ muniant. sed &̃
quȩ ꝑ mollitiem delectent: non solũ
quȩ ꝑ mollitiem tactum mulceant: sed
etiam quȩ ꝑ colorẽ oculos seducant.
Necessitatis gͥ causam in usum uoluptatis
uertete. quio ẽ aliud quã calamitatis suȩ
squalorẽ miseriȩ sociare as Pressa itaq
tempore aduersitatis ȩccłia. reminiscatur
eoꝵ ex quoꝵ merito talia sustin&: & di¬
cat. Qui rodebant in solitudine: squalen¬
tes calamitate & miseria. Calamitate sci¬
lic& non squalerent: si insitis necessitatib
uoluptatũ miseriam ñ suꝑadderent. Quas

Expanded text:
in his corruptionis suae necessitatibus, quia in his corruptionis suae necessitatibus, quia nimirum eas ad usum voluptatum retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturae serviunt, per delectationem gulae in voluptatis ingluvie distenduntur; cum tegendis membris vestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed etiam quae petunt; et contra torporem frigoris non solum quae per pinguedinem muniant, sed etiam quae per mollitiem delectent: non solum quae per mollitiem tactum mulceant, sed etiam quae per colorem oculos seducant. Necessitatis igitur causam in usum voluptatis vertere, quid est aliud quam calamitati suae squalorem miseriae sociare? Pressa itaque tempore adversitatis Ecclesia, reminiscatur eorum ex quorum merito talia sustinet, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Calamitate scilicet non squalerent, si insitis necessitatibus voluptatum miseriam non superadderent. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
qđ agunt. studiosissima intentione dis¬
cernunt. ne quid plus ab eis naturȩ suȩ
infirmitas quã sibi debet᷑ exigat: ne sub
necessitatis tegmine. in eis uitiũ uolupta¬
tis excrescat. Aliud enim ex infirmitate:
aliud ex temptationis suggestione susti¬
nent. & qͣsi qͥdam rectissimi arbitri. inter
necessitatẽ uoluptatẽq constituti. hanc
frenant. Unde fit ut ⁊ si infirmitatis
suȩ calamitatẽ tolerent : tam̃ ad squa¬
lorem miserię ꝑ negugentiã ñ descen¬
dant. Hoc ipsum eni eẽ m calamitate:ẽ¬
necessitates naturȩ ex carnis adhuc cor¬
ruptibilis infirmitate sustinere. Quas
uidelic& necessitates. cupiebat euadere.
qui dicebat. De necessitatib meis eripe
me. Sciebat enim plerumq uoluptatũ
culpas ex necessitatũ occasione ꝓrũperes
et ne quid sponte illicitum admitter&: hoc
ipsum satagebat euelli qđ nolens ex radi-¬
ce tolerabat. At contra praui gaudent

Expanded text:
quod agunt, studiosissima intentione disquod agunt, studiosissima intentione discernunt ne quid plus ab eis naturae suae infirmitas quam sibi debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis excrescat. Aliud enim ex infirmitate, aliud ex tentationis suggestione sustinent; et, quasi quidam rectissimi arbitri inter necessitatem voluptatemque constituti, hanc frenant. Unde fit ut et infirmitatis suae calamitatem tolerent, et tamen ad squalorem miseriae per negligentiam non descendant. Hoc ipsum enim esse in calamitate enecessitates naturae ex carnis adhuc corruptibilis infirmitate sustinere; quas videlicet necessitates cupiebat evadere, qui dicebat: De necessitatibus meis eripe me . Sciebat enim plerumque voluptatum culpas ex necessitatum occasione prorumpere, et, ne quid sponte illicitum admitteret, hoc ipsum satagebat evelli quod nolens ex radice tolerabat. At contra pravi gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
cidit: quia pressa innumeris necessitatib.
nichil ui hac uita nisi unde affligeretur
inuenit. Seo cum eiꝰdem naturȩ nr̃ȩ ne¬
cessitatib plerumq plus quã expedit
deseruimus. mentisq curã negligimus:
ex inseria negligentiȩ. infiriitati nr̃ȩ
addimꝰ squalorem culpe. Necessitates
tiamq naturales hoc habere ualde pe¬
riculosum solent: qđ sepe in eis minime
discernnit᷑. quid circa illas ꝑ utilitatis stu-¬
dium: & quid ꝑ uoluntatis uitiũ agat᷑.
Crebro enim occasione seductionis inuen-¬
ta. dũ necessitati debita reddimus. uo¬
luptatis uitio deseruimus: & infirmitatis
uelamine. ante discretionis oculos excu¬
satio nr̃a se palliatͥ ac quasi sub patroci¬
mo explendę utilitatis occultat. Infirmi¬
tatẽ uͦ naturȩ nr̃e ꝑ negligentiã relaxare.
nichil ẽ aliuo quã calamitati miseriã ad¬
dere: ac uitioꝵ squalbrem ex eadẽ mise¬
ria multiplicare. Unde scĩ uiri in ome

Expanded text:
cidit, quia pressa innumeris necessitatibus, cidit, quia pressa innumeris necessitatibus, nihil in hac vita nisi unde affligeretur invenit; sed cum eisdem naturae nostrae necessitatibus plerumque, plusquam expedit, deseruimus, mentisque curam negligimus, ex miseria negligentiae infirmitati nostrae addimus squalorem culpae. Necessitates namque naturales hoc habere valde periculosum solent, quod saepe in eis minime discernitur quid circa illas per utilitatis studium, et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro enim, occasione seductionis inventa, dum necessitati debita reddimus, voluptatis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante discretionis oculos excusatio nostra se palliat, ac quasi sub patrocinio explendae voluptatis occultat; infirmitatem vero naturae nostrae per negligentiam relaxare, nihil est aliud quam calamitati miseriam addere, ac vitiorum squalorem ex eadem miseria multiplicare. Unde sancti viri in omne
Abbreviated transcription (Latin):
ratione uideat. qualiter ista cunctis
uirtutib sit uacua. quia suꝑna deseruit
& infima concupiuit: uideat quomodo
plerumq id qd̾ appetit. si forte p̾ualeat
etiam uiolenter rapit: Uideat tales se¬
quasi intra positos diu tolerasse. atq ex
eoꝵ culpis usq ad bonoꝵ quoq pericula
ac detrimenta ꝑuenisse. & dicat. Qui
rodebant in solitudine. ac si aꝑte con¬
querat᷑ dicens. Aliena etiã uiolenter
rapiendo non roderent: nͥ prius ipsi
in interiorib suis soli ac uacui a uirtutũ
cultura remanerent. Bene aũ eorum
qualitatẽ explicat dicens: squalentes
calamitate & miseria. Egra namq caro
si studiose curari negligit᷑: squalore de¬
suꝑducto. in infirmitate deterius grauat᷑.¬
Et dũ calamitati egritudinis negligentiȩ
miseria addit᷑: grauior molestia aborto
squalore toleratur. Natura gͣ humana
bene condita. sed ad infirmitatẽ uitio
ꝓprię uoluntatis lapsa. in calamitatẽ ce¬

Expanded text:
ratione videat qualiter ista cunctis ratione videat qualiter ista cunctis virtutibus sit vacua, quia superna deseruit, et infima concupivit. Videat quomodo plerumque id quod appetit, si fortasse praevalet, etiam violenter rapit. Videat tales quasi intra se positos diu tolerasse, atque ex eorum culpis usque ad bonorum quoque pericula ac detrimenta pervenisse, et dicat: Qui rodebant in solitudine. Ac si aperte conqueratur, dicens: Aliena etiam violenter rapiendo non roderent, nisi prius ipsi in interioribus suis soli ac vacui a virtutum cultura remanerent. Bene autem eorum qualitatem explicat, dicens: Squalentes calamitate et miseria. Aegra namque caro si studiose curari negligitur, squalore desuet, dum calamitati aegritudinis negligentiae miseria aditur, gravior molestia oborto al., oborta squalore toleratur. Natura igitur humana bene condita, sed ad infirmitatem vitio propriae voluntatis lapsa, in calamitatem ce
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Om̃s etiam sub speciȩ fidei praue ui¬
uentes qui aliena appetunt. seo ea quȩ
appetunt rapere nequaꝗͣ possunt. blan¬
dis autẽ sermonib & quasi mollitiȩ dul¬
cediuis concupita abstrahere conantur:
quio aliuo quã terrã lingunt o Q uia
terrena queq quȩ uirtute nequeunt
auferre: mollitię linguę moliunt᷑. Qui
uͦ in hoc mundo aliqua potestate suf¬
fulti sunt. & concupiscentes aliena. blan¬
diri quidem ex fraude despiciunt: quia
etiam in iusto robore possunt implere
qđ uolunt: Hii hoc qđ appetunt non
lambunt sed rodunt: qm̃ ꝓpinquorum
uitã fortitudine uirium uelut adnisu
dentiũ demoliunt᷑. Conspiciat itaq scã
ȩccłia ueras diuitias ęternȩ patrię. con¬
spiciat frequentiã suꝑnoꝵ ciuium: con¬
spiciat in electis sius cultum mentis. &
innumerabilium bona uirtutũ : atq ab
eis ad prauoꝵ intã om̃i bono destitutã
mentis oculum reuoc&: & ex illoꝵ cõpa¬

Expanded text:
r. Omnes igitur etiam sub specie fidei prave vir. Omnes igitur etiam sub specie fidei prave viventes, qui aliena appetunt, sed ea quae appetunt rapere nequaquam possunt, blandis autem sermonibus et quasi mollitie dulcedinis concupita abstrahere conantur, quid aliud quam terram lingunt? quia terrena quaeque quae virtute nequeunt auferre, mollitie linguae moliuntur. Qui vero in hoc mundo aliqua potestate suffulti sunt, et concupiscentes aliena, blandiri quidem ex fraude despiciunt, quia etiam injusto robore possunt implere quod volunt, hi hoc quod appetunt non lambunt, sed rodunt, quoniam propinquorum vitam fortitudine virium velut adnisu dentium demoliuntur. Conspiciat itaque sancta Ecclesia veras divitias aeternae patriae; conspiciat frequentiam supernorum civium; conspiciat in electis suis cultum mentis, et innumerabilium bona virtutum, atque ab eis ad pravorum vitam omni bono destitutam, mentis oculum revocet; et ex illorum compa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iniuste ĩ illa. uita turbata sit om̃tum: &
dicat. Qui rodebant in solitudine: squa¬
lentes calamitate & miseria. Sicut in
prima huius operis parte prefatus sum:
ꝓ uirtute contemplationis ñnumꝗͣ sol&
intelligi solitudo mentis. Sed hoc in lo¬
co cũ solitudo ꝑ obiurgationẽ dr̃ : quid
aliuo quã boni destitutio demonstratur.s
Unde & sub iudeę tr̾po: hieremias pecca¬
toris animã deplorat dicens. Quomodo
sed& sola ciuitas plena popło d Seo cum
ꝑ beatum iob de prauis dr. rodebant in
solitudine: lib& intueri hoc etiã qđ
ꝑ psalimistam dictum est. Inimici eius
terram lingent. Ouo quippe sunt gene¬
ra hominum: ambitioni suȩ seruientium.
Unum uidelic& qđ semꝑ ad auaritiam
blaudunentis utit᷑ linguȩ: aliuo uͦ qđ
aꝑta ui intendit rapuię. Nam rodimus:
cũ aliquid exterius forti annisu atterimꝰ.
Lambitur enim: quando hoc qđ̃ edi facile
non potest. impressa linguę lenitate gusta.

Expanded text:
non injuste in illa vita turbata sit omnium, et non injuste in illa vita turbata sit omnium, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Sicut in prima hujus operis parte praefatus sum, per virtutem contemplationis nonnunquam solet intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cum solitudo per objurgationem dicitur, quid aliud quam boni destitutio demonstratur? Unde et sub Judaeae typo Jeremias peccatoris animam deplorat, dicens: Quomodo sedet sola civitas plena populo ? Sed cum per beatum Job de pravisolitudine, libet intueri, hoc etiam quod per Psalmistam dictum est: « Inimici ejus terram lingent . » Duo quippe sunt genera hominum ambitioni suae servientium: unum videlicet quod semper ad avaritiam blandimentis utitur linguae; aliud vero quod aperta vi intendit rapinae. Nam rodimus, cum aliquid exterius forti adnisu atterimus. Lambitur enim quando hoc quod edi facile non potest, impressa linguae lenitate gustatu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ de eoꝵ semine: seo de imitatione genera¬
ti. Qui docendo ꝑuersa stulti fuerunt
ꝑ ignorantiam: uiuendo nequiter. ignobi¬
les ꝑ actionem. Qui redemptori nr̃o nulla
sapientiȩ: nulla uitȩ cogurtione conuncti
sunt. De quo salomonis uoce in laude
secuti sunt: filii stultoꝵ & ignobilium
eẽ memorant᷑. Recte autẽ subiungitur:
& in terra penitus non parentes. Quia
dũ hic uideri aliquid appetunt: nimirũ
a terra uiuentium exortes fiunt. Sed
no nil obstat. si etiam de ꝑuersis atq
carnalib. quãuis in recta fide positis
sentiamus. Neq enim sc̃a electoꝵ eccłia
solos sibi aduersarios deputat. qui ab
eius fide positi extra dissentiunt: sed eos
quoq qui uitã illius male uiuendo inte¬
rius p̃munt. Contemplet᷑ gͥ erũpna ir¬
ruentis aduersitatis afflicta: quomodo
ꝓsperitatis suȩ tempore iniquoꝵ et intra
se uiuentium prauitate grauata sit. Con¬
templet᷑ qđ exigentib meritis quorũdã.

Expanded text:
non de eorum semine, sed de imitatione generanon de eorum semine, sed de imitatione generati, qui docendo perversa stulti fuerunt per ignorantiam, vivendo nequiter ignobiles per actionem, qui Redemptori nostro, nulla sapientia, nulla vitae cognitione conjuncti sunt. De quo Salomonis voce in laude secuti sunt, filii stultorum et ignobilium esse memorantur. Recte subjungitur: Et in terra penitus non parentes. - Quia dum hic videri aliquid appetunt, nimirum a terra viventium exsortes fiunt. 26. no nil obstat si etiam de perversis atque carnalibus, quamvis in recta fide positis, sentiamus. Neque enim sancta electorum Ecclesia solos sibi adversarios deputat qui ab ejus fide positi extra dissentiunt, sed eos quoque qui vitam illius male vivendo interius premunt. Contempletur igitur aerumna irruentis adversitatis afflicta, quomodo prosperitatis suae tempore iniquorum et intra se viventium pravitate gravata sit. Contempletur quod exigentibus meritis quorumdam,
Abbreviated transcription (Latin):
De quib adhuc subdit᷑ Qui inter huius¬
nisi eas quas iam supradiximus punctio
ꝑuersȩ mentes gaudent in iniquitatib
quas flere debuerunt: om̃s heretici tauto
se inani leticia extollunt᷑: quantomagis
ad peiora conualescunt. Atq ẽẽ sub sen¬
tib delitias deputant: quia inde ꝑuer¬
sam mentẽ ad gaudium subleuant: unde
spinas peccatoꝵ portant. Nam si quando
aderrorẽ suũ ualuerint quẽpiã trahere:
sese ꝑ leticiam iactant. Atq unde sibi
peccata cotidie etiam alios ꝑdendo con¬
gregant: inde se quasi eẽ duces ad iusti¬
ciam exultaut. Bene gͦ dr̃. qui inter
huiuscemodi letabant᷑: & eẽ sub sentib
delitias cõputabant. Trahunt enĩ quos
ualent ad ꝑditionẽ suã: & sub peccatis ẽẽ
uel culpis culpas addere. credunt se uir¬
tutum opulentiam cumulare. Sequitur.¬
Filii stultoꝵ & ignobilium: & in terra pe¬
fuerunt errorum magistri. Filii gͥ dicunt᷑.

Expanded text:
de quibus adhuc subditur: CAPUde quibus adhuc subditur: CAPUnisi eas quas jam supra diximus punctionerversae mentes gaudent in iniquitatibus, quas flere debuerunt, omnes haeretici tanto se inani laetitia extollunt, quanto magis ad pejora convalescunt; atque esse sub sentibus delicias deputant, quia inde perversam mentem ad gaudium sublevant, unde spinas peccatorum portant. Nam si quando ad errorem suum valuerint quempiam trahere, sese per laetitiam jactant; atque unde sibi peccata quotidie, etiam alios perdendo, congregant, inde se esse quasi duces ad justitiam exsultant. Bene ergo dicitur: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. Trahunt enim quos valent ad perditionem suam, et sub peccatis esse, vel culpis culpas addere credunt se virtutum opulentiam cumulare. CAPUTFilii stultorum et ignobilium. - Eorfuerunt errorum magistri. Filii igitur dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
mos lapides dicimus: quos aqua fluuia.
num mentes trahunt. quę nulla grauita¬
tis stabilitate solidant᷑: quas uelut de
loco semꝑ ad locum flumina errorum
ducunt. Unde & predicator egregius.
cũ auditores suos non temporalit᷑ duci.
sed forti cuper& grauitate solidari: am
monuit dicens. Ut iam non simꝰ paruuli
fluctuantes: nec circũ feram᷑ om̃i uento
doctrinȩ. Scã itaq ęccłia ab aduersariis
ad modicum depressa. cũ sibi audaces
errantium mentes insultare conspexe¬
rit: quȩ eoꝵs conuersatio fuerit. ad me¬
moriam reducit dicens. In desertis ha¬
bitabant torrentium. & in cauernis t̾rȩ:
uel suꝑ glaream. Quia enu eoꝵ ꝑuersa
predicatio. amisso igne caritatis ex frigo¬
re mentis conualuit: ꝓfecto in torrentiũ
desertis habitauit. Quia uͦ aꝑta & libera
non fuit: in cauernis latuit. Quia autẽ
plebem non fixam. sed mobilem tenuit:
non suꝑ petram. seo suꝑ glareã mansit.

Expanded text:
mos lapides dicimumos lapides dicimunum mentes trahunt, quae nulla gravitatis stabilitate solidantur, quas velut de loco semper ad locum flumina errorum ducunt. Unde et praedicator egregius cum auditores suos non temporaliter duci, sed forti cuperet gravitatmonuit dicens: Ut jam non simus parvuli fluctuantes, nec circumferamur omni vento doctrinae . Sancta itaque Ecclesia ab adversariis ad modicum depressa, cum sibi audaces errantium mentes insultare conspexerit; quae eorum conversatio fuerit, ad memoriam reducit, dicens: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. Quia enim eorum perversa praedicatio, amisso igne charitatis, ex frigore mentis convaluit, profecto in torrentium desertis habitavit. Quia vero aperta et libera non fuit, in cavernis latuit. Quia autem plebem non fixam, sed mobilem tenuit, non super petram, 648 sed super glaream mansit;
Abbreviated transcription (Latin):
ualent. prebeant ex occultatione: & in¬
firmis auimab prauitatis sermo tanto
reuerendus appareat. quanto secretus.
Unde apud salomonẽ: mulier ex typo
neresẽos suad& dicens. Aquę furtiuȩ
dulciores sunt: & panis absconditus sua¬
uior. Quȩ occulta scilic& predicam̃ta:
detestatur ueritas dicens. Si quis uobis
dixerit. ecce hic est xp̃c. aut ecce illic:
nolite credere. Et rursum. Si dixe¬
rint uobis ecce in deserto est. nolite
exire: ecce in penetralibus nolite cre¬
dere. Sicut enim fulgur exit ab orien¬
te. & par&e usq in occidentẽ: ita erit
aduentus filii hominis. Hoc itaq illic
in penetralibus: qđ hic dr̃ in cauernis.
In cauernis gͦ heretici habitant. quia
plerumq errorẽ suum secretis p̃dicatio¬
nib occultant: ut quo se doctioribus
prudentioribusq non indicant. eo
ad se uehementius imperitos trahant.
Unde bene etiam subinfert᷑. Uel suꝑ gla¬
ream. Glaream quippe illos minutissi¬

Expanded text:
valent, praebeant ex occultatione. valent, praebeant ex occultatione. firmis animabus pravitatis sermo tanto reverendus appareat, quanto secretus. Unde apud Salomonem mulier ex typo haereseos suadet dicens: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Quae occulta scilicet praedicamenta detestatur Veritas, dicens: Si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus, aut ecce illinolite credere. Et rursum: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire: Ecce in penetralibus, nolite credere. Sicut enim fulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem, ita erit et adventus Filii hominis . Hoc itaque illic in penetralibus, quod hic dicitur in cavernis. In cavernis ergo haeretici habitant, quia plerumque errorem suum secretis praedicationibus occultant, ut quo se doctioribus prudentioribusque non indicant, eo ad se vehementius imperitos trahant. Unde bene etiam subinfertur: Vel super glaream. Glaream quippe illos minutissi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ glaream. Torrentes dicimus riuos.
qui aquis hiemalib colligunt᷑: qui
certis etiam temporib arescunt. Iure
itaq inuentores ꝑuersor dogmatum
torrentes uocantur: quia a calore cari¬
tatis frigidĩ. quasi in torpore temporis
hiemalis excrescunt. Qui non ꝑpetua
plenitudine ꝓfluunt: seo catholicorũ
allegationib quasi ȩstiuis solib exsiccant᷑.
Et quidem inuentores ꝑ uersoꝵ dogmatũ
contra scãm ȩccłiam ex orti. feruore iã
ueritatis extincti sunt. seo tamen eoꝵ
discipuli ea quȩ illi docuerunt. tenere
ac defendere non desistunt. Hii gͦ qui
illoꝵ secunt᷑ errores. in desertis torren¬
tium habitant. id est in eoꝵ predicatio¬
ne confidunt: quoꝵ eloquia catholicoꝵ
iã responsione & raciotinatione siccata
sunt. Quid uero aliud cauernas terrȩ:
quã occultas hereticoꝵ p̃dicationes ac¬
cipimus us Sic enim inter se heretici clau¬
destinis conuenticulis coeunt. ut erro¬
ri suo reuerentiam quã ex ratione non

Expanded text:
signes.---Torrentes dicimus rivos qui aquis hiemalibus colliguntur, qui certis etiam temporibus arescunt. Jure itaque inventores perversorum dogmatum torrentes vocantur, quia a calore charitatis frigidi, quasi in torpore temporis hiemalis excrescunt, quia non perpetua plenitudine profluunt, sed Catholicorum allegationibus quasi aestivis solibus exsiccantur. Et quidem inventorescontra sanctam Ecclesiam exorti fervore jam veritatis exstincti sunt, sed tamen eorum discipuli ea quae illi docuerunt tenere ac defendere non desistunt. Hi ergo qui illorum sequuntur errores in desertis torrentium habitant, id est, in eorum praedicatione confidunt, quorum eloquia catholicorum jam responsione et ratiocinatione siccata sunt. Quid vero aliud cavernas terrae, quam occultas haereticorum praedicationes accipimus? Sic enim inter se haeretici clandestinis conventiculis coeunt, ut errori suo reverentiam quam ex ratione non