comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ dies t̾re. Ali s̃ dies celi: alii sunc dies¬
aũ idẽ ipse es: ⁊ anni tui ñ deficient. Di¬
es cie succedientibꝰ urgẽt᷑: p̃cedentes ex¬
ctudunt᷑. Nlec qͥ succedunt manent: s
uemunt ut eant. ⁊ ⁊ pene anteꝗͣ ueni¬
unt eant. ⁊ ita s̃ dies t̾re. dies aute celi
rilli anni si defitientes: nec ininitium
hũt. nec t̃imnũ: nec ullus ĩbi dies an¬
grstat᷑. Int̾ hesternũ ⁊ c̃stinũ nemo
ui expectat futm: nemo ꝑdit ptĩtũ.

Expanded text:
es coeli anni sunt iautem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Dies terrae succedentibus urgentur, praecedentes excluduntur, nec qui succedunt manent; sed veniunt ut eant, et pene antequam veniant eunt. Ita sunt dies terrae. Dies autem coeli et illi anni non deficientes, nec initium habent nec terminum; nec ullus ibi dies angustatur inter hesternum et crastinum: nemo ibi exspectat futurum, nemo ibi perdit
Abbreviated transcription (Latin):
s̃i correctꝰ s. ꝓstratꝰ ẽ. Lu humiliasti sic̃ uul¬
neratũ suꝑbũ. Humiliat᷑ es ⁊ humiliasti.
uulnerat᷑ es ⁊ uuluerasti. Neq enĩ cũ non
uulneraret sanguis tuus. qͥfisus ẽ: ut de¬
leret cyrographũ peccõꝵ. Unde euĩ suꝑbi¬
ebat. ⁊ nͥͭ cautionẽ contͣ nos tenebat: Hanc
cantionẽ. ⁊ hoc cyrograpliũ: tuo sangͥue
delesti. Illũ gͦ uulnerasti: cui tot abstu¬
listi. Uulueratũ gͦ iitelligas diabolum.
tuo. Deniq qͥd pluuia illa factũ ẽ: Orbẽ
t̃rarũ. ⁊ plenitudinẽ ei tu fiudasti. aqͥ¬
lonẽ ⁊ mare tu cͤasti. Non eiũ aliqͥd ꝯ̃ te¬

Expanded text:
i sicut vulneratum superbum.» Humiliatus es, et humiliasti; vulneratus es, et vulnerasti: neque enim eum non vulneraret sanguis tuus, qui fusus est ut deleret chirographum peccatorum. Unde enim superbiebat, nisi quia cautionem contra nos tenebat? Hanc tu cautionem, hoc chirographum tuo sanguine delevisti : illum ergo vulnerasti, cui tot abstulisti. Vulneratum enim intelligas diabolum, tuo. Denique quid de illa pluvia factum est? «Orbem terrarum et plenitudinem ejus tu fundasti; aquilonem et maria tu c
Abbreviated transcription (Latin):
illa uitas expandet᷑. ⁊ ab illo loco ubi
apparere uolusti. incͥcuitu diffunõt᷑.
Tu qͥdem uullo loco de nube ꝓpͥa into¬
niusti: s adrigandũ mẽcuitu geutiũ
alias nubes misisti. Uere potens implesti:
qđ dixisti. Amͦ uidebitis filiũ homiunis.
uenientẽ in nubibꝰ cęli. Potens es dñe.⁊
uitas tua incͥcuitu tuo. S cũ ceꝑit uitas
ta incireuitu p̃dicari: utiq fremuert̃ g̃s.¬

Expanded text:
illa veritas expanderetur, et ab illo loco ubi apparere voluisti, in circuitu diffunderetur. Tu quidem in illo loco de nube propria intonuisti, sed ad rigandum in circuitu Gentium alias nubes misisti. Vere potens implesti quod dixisti, «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus coeli» . «Potens es, Domine, et veritas tua in circuitu tuo.» 10. Sed cum coepit veritas tua in circuitu praedicari, utique fremuerunt G
Abbreviated transcription (Latin):
illi enĩñ ẜ scĩam. Beatus aũ pp ñ nescicis
s sciens iubilationẽ. Unde debet iubii¬
re.⁊ unde debet exultare: nͥ in noĩe tu
amibulans in luntine uult̾ tui. ⁊⁊ eid¬
tari qͥdem merebit᷑: s intua iusticia. Aufe¬
rat de uiedio iusticiã suã: ⁊ humiliet᷑. Uem¬
et di iusticia: ⁊exaltabit᷑. ł in iusticia tua

Expanded text:
scientiam; beatus autem populus non nesciens, sed sciens jubilationem, unde debet jubilare, unde debet exsultare, nisi in nomine tuo, ambulans in lumine vultus tui? Et exaltari quidem merebitur, sed in tua justitia: auferat de medio Justitiam suam, et humilietur; veniet Dei justitia, et exaltabi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ illor uoliuitas adialita sua. Iqͥlonẽ¬
⁊ maria tu cieasti. Thiabor ⁊ hermon inuoĩe
tuo exultabt̃. Montes isti intelligunt᷑: s ali¬
qͥd sigcant. Ihabor ⁊ hermon u noĩe tuo ex¬
mundi lum̃. ⁊ ab illo lumine uenit: qđ ñ
aliunde accendit᷑. ut tiñdũ sit ne extingat᷑.
Ergo uenit lum̃ ab illo. luc̾na illa qͦñ poni¬
tur sub modio. s suꝑ candelabrũ. ueniens
lum̃ chabor. Hmonaũ: int̾p̃tat᷑ anache¬
ma eiꝰ. Merito lum̃ uenit: ifactũ ẽ anadie¬
ma eiꝰ. Cuiꝰ nͥ diaboli uulnati suꝑbi: Ut
gͦ illuminarem̃ abste. datũ ẽ. ut auathema
nob eẽt. : qͥnos insuo errore ⁊ suꝑbia deci¬

Expanded text:
llorum voluntas ad malitiam suam. «Aquilonet maria tu creasti.» 13. «Thabor et Hermon» «in nomine tuo exsultabunt.» Montes isti intelliguntur, sed aliquid significant. «Thabor et Hermon in nomine tuo exmundi, ab illo lumine venit quod non aliunde accenditur, ut timendum sit ne exstinguatur. Ergo venit lumen ab illo, lucerna illa quae non ponitur sub modio, sed super candelabrum, veniens lumen Thabor. Hermon autem interpretatur Anathema ejus. Merito venit a ejus. Cujus, nisi diaboli, vulnerati, superbi? Ut ergo illuminaremur, abs te datum est; ut anathema nobis esset qui nos in suo errore et superbia deti
Abbreviated transcription (Latin):
ipso mari fecisti: Tu humiliasti sic̃
n mari: de qͦ alia scͥptã dic̃. Naucdabo
dracomi ibi ut mordeat eũ. ꝓ ẽ draco: de
quo dr̃. Braco hic quẽ fixisti ad illudeudũ
nus. cͦdens autẽ uieum factꝰ ẽ paruus. Dũ
nutrit᷑ paruus exemplo magni facti parui.

Expanded text:
iliasti sicut in mari, de quo alia Scriptura dicit, «Mandabo draconi ibi ut mordeat eum» ; est draco de quo dicitur, «Draco hic quem finxisti ad illudendum nus, credens autem in eum factus est parvus. Dum nutritur parvus exemplo magni facti parvi,
Abbreviated transcription (Latin):
aluid. ⁊ s incelligat domꝰ isrł eẽ uineã meã.
ss incelligat mͥ ñdedisse urĩa s spinas.
S intelligat ingͣtam extitisse plantatori:
atq culcori: iug̃tam extitisse trrigatori.
Ergosi uinea diuĩ sabaoth domꝰ isr ł est
qͥd dix̃ iratus: mandabo nubib meis:
ne pluant suꝑ eam imbrẽ. Q te uera ita
fecit. Illissi s̃ apłi taniꝗͣ nubes ut pluerẽt

Expanded text:
aliud, se intelligat domus Israel esse vineam meam; se intelligat mihi non dedisse uvam, sed spinas; se intelligat ingratam exstitisse plantatori atque cultori, ingratam exstitisse irrigatori. Ergo si «vinea Domini Sabaoth, domus Israel est,» quid dixit iratus? «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem.» Et revera ita fecit: missi sunt Apostoli tanquam nubes, ut pluer
Abbreviated transcription (Latin):
nubes eẽ cdictas exilla ꝓpħia incelligimus.
uͥ ds̃ iratꝰ uinee sue: ctix̃. Ilandabo nubi¬
bus meis: ne pluant suꝑ eam unbre. Quã
uineam: explicat ⁊ designat. aꝑtissime di¬
cens. Uinea dii sabaoch: domꝰ isrł est.
Ne tu alit̃ incelligas uineam. ⁊ relictis
om̃ib significatis. trã scruteris. ⁊ uinea

Expanded text:
intelligimus, ubi Deus iratus vineae suae dixit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem:» quam vineam explicat et designat apertissime, dicens, «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est» . Ne tu aliter intelligas vineam, et relictis hominibus significatis terram scruteris: «Vinea
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinis eiꝰ ñ ẽ finis. qͥ remanent qͥs
uic̾cuitu eiꝰ. ⁊ nisi qͥa ille qui uͥq est.
uoluit ꝑ carnẽ inuno loco nasci. ⁊ in
una gente comu̾sari. inuno loco cruci¬
figi. ex uno loco resurg̾e. ex uno loco
ad celũ ascendẽ. Ubi hoc fecit. incrrtui¬
tu eius g̃s sunt. Si ibi remaneret ubi
incurcuitu eiꝰ sunt. Quia uͦ ibi sic p̃di¬
cant. ut inde sui noĩs. mitrẽt p̃dicato¬
res ꝑom̃s gs̃ toto orbe trarũ fatiendo
iiracła ꝑseruos suos. factꝰ ẽ magnꝰ et t̃

Expanded text:
inis ejus non est finis» ; qui remanent, qui sunt in circuitu ejus, nisi quia ille qui ubique est, voluit per carnem in uno loco nasci, in una gente conversari, in uno loco crucifigi, ex uno loco resurgere, ex uno loco in coelum ascendere? Ubi hoc fecit, in circuitu ejus Gentes sunt. Si ibi remaneret ubi in circuitu ejus sunt:» quia vero ibi sic praedicavit, ut inde sui nominis mitteret praedicatores per omnes Gentes toto orbe terrarum; faciendo miracula per servos suos, factus est «magn
Abbreviated transcription (Latin):
erit dño infilusdã: Eego nemo infilus
dĩ simibis cric filio dĩ: u pse dict᷑ c̃ filiꝰ di.
⁊ nos dicti sumꝰ filu dĩ. Sed qͥs siuł erit
anõ ifitus dĩ: ille uincꝰ: nos multi. Ille
unꝰ: nos millo unũ. Ille natus: uos adop¬
tati. Ile ab etũo filiꝰ genitꝰ ꝑnaturã: nos a
temꝑe facti ꝑ gr̃am. Ille sine ullo pecc̃o.
nos ꝑ iltũ libati apeccõ. Qius gͣ innubib
aut qͥs sumt erit dũo infilus dĩ: Dicat
ipse dñs utrũ similcm inuemat. Qũe me
nĩ quia iuideor. ⁊ qͥa ꝯspitior. ⁊ qͥa iit uos
dicite quẽ me dict̃ hoĩes eẽ filiũ houiuis:
serte quia filiũ hoĩs id̾ent.⁊ nubẽ ui¬
dent. Dicant uel dicite. ⁊ quẽ me dicunt
homines eẽ. ẜ respond̾unt dicta hoi̾ũ.
baptistã aut unũ ex ꝓpħis. Nominate

Expanded text:
erit Domino in filiis Dei?» Ergo nemo in filiis Dei similis erit Filio Dei. Et ipse dictus est Filius Dei, t nos dicti sumus filii Dei; sed «quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ille unicus, nos multi; ille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno Filius genitus per naturam, nos a tempore facti per gratiam; ille sine ullo peccato, nos per illum liberati a peccato. «Quis» ergo «in nubibus t Domino in filiis Dei?» Dicat ipse Dominus utrum similem inveniat. «Quem me nim quia videor, quia conspicior, quia inter vos dicite «quem me dicunt homines esse filium hominis?» Certe quia filium hominis vident, nubem vident: dicant, vel dicite «quem me dicunt homines esse.» Et responderunt dicta hominum: Baptistam, aut unum ex Prophetis.» Nominatae
Abbreviated transcription (Latin):
uĩtas tua. Disposui testam̃tũ electis iueis.
Dixisti. Intelligitis hoc totũ. Dixisti. dis¬
pͥosin cestam̃tũ electis meis. Quod testam̃¬
qđ testam̃tũ. ⁊ nisi cuius ħeditatis desi¬
dio ⁊ amnore cantamꝰ canticũ nouum:
intellig̃. ⁊ cuiꝰ os seruit uĩtati: qm̃ dixis¬
ti secutꝰ loquor. Si securũ me fac̃ quia di¬
xisti. ⁊ qͣto securiorem quia iurasti: Dĩ¬

Expanded text:
 4. Disposui testamentum electis meis.» Dixisti intelligitis hoc totum: dixisti, «Disposui testamentum electis meis.» Quod testameQuod testamentum, nisi cujus haereditatis desiderio et amore cantamus canticum novum? intelligit, cujus os servit veritati? Quoniam dixisti, securus loquor. Si securum me facis, quia dixisti; q
Abbreviated transcription (Latin):
Ait eĩ xp̃m ministrũ fuisse cirẽcisionis.
ꝓpt̃ uĩtatẽ dĩ: adconfirmandas ꝓmissio¬
nes patrũ. Ecce quia ñ fefellit᷑ ds̃: ecce
quia ñ reppulit plebẽ suã. ꝗͣ p̃sciuit.
Et euĩ cũ dde casu uidõꝵ agẽt᷑. neqͥs putaret
sic illos i ꝓbatos ut nicħ frum̃ti ex illa
Et uenit unꝰ paries excircũsione: appli¬
caus se adlapidẽ angularẽ. S ille lapis
angulũ ñfacẽt: nisi aliũ parietẽ ex gen¬
tibꝰ susciꝑet. Ille itaq paries tamq̃ ꝓpͥe
ꝑtinet adui̾tatẽ: iste autẽ aliꝰ admiscłiã.

Expanded text:
m ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad misericordiam.
Abbreviated transcription (Latin):
innistificatione ĩpioꝵ. Qd laudauiꝰ. ⁊ nsi
nirabilia dĩ : lauilas quia surrexert̃
mortui: plus lauda quia redẽptis̃ ꝑdici.
tũ sobrictatis. Hides hoĩem heri ģium
iuxurie: hodie decus temꝑ autie. Uules
noiem heri blasphematorẽ dĩ: hodie lau¬
datorẽ duĩ. Uides hoĩem hodie seruũ crea¬
cure: hodie culpcorẽ cͤatoris. Abistis oĩb
tant ad nrĩta sua. ⁊ fiaut cęli. c̃fiteant᷑ mi
rabilia eiꝰ. a quo facti s̃ cęli. Qm̃ iudebo

Expanded text:
in justificatione impiorum, quid laudamus nisi mirabilia Dei? Laudas quia resurrexerunt mortui; plus lauda quia redempti sunt perdtum sobrietatis: vides hominem heri coenum luxuriae, hodie decus temperantiae: vides hominem heri blasphematorem Dei, hodie laudatorem Dei: vides hominem heri servum creaturae, hodie cultorem Creatoris. Ab istis omnibus ciant ad merita sua; fiant coeli, confiteantur coeli mirabilia ejus a quo facti sunt coeli. «Quo
Abbreviated transcription (Latin):
scdmi illiꝰ misccłiam firmata ẽ ꝓmissio:
nemo debet cũ p̃dicatique p̃dicare. ⁊ un¬
de ñ pcccest aubitare. Fiat gͦ in cordib
nr̃is robur illud. unde echan nom̃ acce¬
pit: robustus corde. Predicemꝰ uĩtatẽ dĩ
his modis omĩ exparte firmate: p̃dicemꝰ

Expanded text:
m illius misericordiam firma est promissio; nemo debet cum trepidatione praedicare, unde non potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris robur illud, unde Aethan nomen accepit, Robustus corde: praedicemus veritatem Dei, his modis omni ex parte firmati praedicemus,
Abbreviated transcription (Latin):
iłł imputet᷑. S ut qͥd hec omĩa. ⁊ insi ut
ueniat salꝰ illa uicuiꝰ ñdũ re. s iã spe sal¬
ui facti sumꝰ. ⁊ eãq cũ patientia fidelit̃
expectamꝰ. uͥ nec repellat dũs orationẽ
nr̃am. ⁊ qm̃ tunc uicħ erit petendum
trit omĩa inom̃ibꝰ. nec laborabimnꝰ. quia
nulla remanebit infirmitas.: nec exalta¬
ti humiliabim᷑ ⁊ concurbabim᷑. qͥa ibi
nulla erit adũsitas. ⁊ nec irã dĩ uł tnͣseun¬
tẽ sustinebimꝰ. ⁊ quia in eiꝰ benignitace
mauences manebimꝰ: nec trores eiꝰ nos cõ¬
turbabt̃. qͥa ꝓmissa reddita nos õbuia¬
bunt: nec tritꝰ longe fiet a nob̃ notꝰ ⁊ a¬
micꝰ. ⁊ uͥ nulłꝰ erit qͥ timeat᷑ ininicus:
ptacio tũ hoĩs huiꝰ robustũ indicat. ⁊ et
nemo inhoc scło robustus ẽ. nͥ inspe ꝓmis¬
ionis dĩ. Quantũ eĩ attiuet admerita
imisccłia dĩ. inde cepit:¬

Expanded text:
illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repellet Dominus orationem nostram, quoniam tunc nihil erit petendum, erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos conturbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et amicus, ubi nullus erit qui timeatur inimicus. rpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ad meritain misericordia Dei, inde coepit
Abbreviated transcription (Latin):
ecĩum cantabo. Inge¬
neratione ⁊ gnãtionẽ.
annũtiabo uĩtatem
tuam more meo. Ob¬
squantur menbra inqͥt mea dño meo
loquor: s tua loqͦꝵr. Annũtiabo uĩcatem
tuam inore meo. Si ñ obsequor seruus
ñisũ: si aie loqͦr m̃dax sũ. Ergo ⁊ ut abste
dicã et ego dicã. duo qͥdã ft̃. unũ tuum.
unũ meũ. Ueritas tua: os meũ. Qũa gͦ

Expanded text:
tabo: in generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Obsequantur membra, inquit, mea Domino meo: loquor, sed tua loquor; «annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax sum. Ergo ut et abs te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas tua, os meum. Quam erg
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊̃ tales medici qͣuis ñde suo curent. qr
nec metici corꝑis curant de suo: tamen
ꝗͣtumlibet ꝑfidele aust̾ĩum opituleiiꝰ
saluui.: uuientes curare poss̃. ũ mortuos
excitare: de qͥb dictii ẽ. Hũqͥd mortius
faties mirabilia: Ninus eii occulta di

Expanded text:
 tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei
Abbreviated transcription (Latin):
destrue eos ⁊ ñ edificab eos. Lrop̃t̃ hos
gͦ qͥ destruunt᷑ ⁊ edificant᷑: ne putarent
clificationẽ q̃ edificaut᷑ ẽẽ temꝑalem sic̃
temꝑal fuit ruina inqua destruunt᷑:
tenuit seiste cunꝰ os seruit uĩtati dei.⁊

Expanded text:
os ergo qui destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua aedificantur esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina, in qua destruuntur; tenuit se iste cujus os servit veritati Dei
Abbreviated transcription (Latin):
In mȩ tũsiert̃ ire cue: et tr̃ores tui ꝯtͦbauer̃
me. Circũdedunt me sic̃ aqͣ totadie: cutũ¬
dedunt me simul. Longe fecisti ame amc̃:
i notos meos amiseria. Contigert̃ ⁊ contin
uolunt. qͣdo sͥ nesciunt ñ expedire quod
petunt ⁊ iobs ẽ eccłia ꝗͣdo esurit ⁊ sitic
ꝑegͥna: unde satiet᷑ in patͥa. ⁊ in laborib
ẽ aruentute sua. Ia ipsũ enĩ corpꝰxͥ: ⁊ m¬

Expanded text:
In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingvolunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde satietur in patria. Et in laboribus est a juventute sua: ipsum enim corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. Quod enĩ grecõ positũ est thimos:
diuse intp̃tati sunt uri. Nam uͥ greci
codices hñt orgẽ: ibi iram latine dicere
nullus fere dubitauit interp̃s. Uautẽ
ir̃a eẽ dicendam. cũ magni actores lati¬
ne eloquentie de philosophorũ grecoꝵ
libͥs etiam hoc ire noĩe u̾terint inlatiũ.
Neq deha̾re. duitius disputandũ est.
Cui tam̃ si ⁊ nos aliud nom hab̃e debe¬
nius: tolerabiliꝰ in dignationẽ dixim
ꝗͣ furorem. Furor quippe sic se latinũ
ht̃ oquium: non solet eẽ sonorum.
Quid est gͦ inme confortata ẽ ira tua.
nͥ quẽ admodum illi putauert̃. qͥ do¬
minũ głe nõ cognouert̃. Aput eos
enĩ sic erat qđ ira di nsolũ cõmota.
uerũ etiam confirniata fuit suꝑ eum.

Expanded text:
us.» Quod enim graece positum est θυμὸς, diverse interpretati sunt nostri. Nam ubi graeci codices habent ὀργὴ, ibi iram latine dicere nullus fere dubitavit interpres; ubi auverunt iram esse dicendam, cum magni auctores latinae eloquentiae de philosophorum graecorum libris etiam hoc irae nomine verterint in latinum: neque de hac re diutius disputandum est; cui tamen si et nos aliud nomen adhibere debemus, tolerabilius indignationem dixerim quam furorem. Furor quippe, sicut se latinum habet eloquium, non solet esse sanorum. Quid ergo est, «In me confirmata est ira tua;» nisi quemadmodum illi putaverunt, qui Dominum gloriae non cognoverunt? Apud eos enim sic erat, quod ira Dei non solum commota, verum etia
Abbreviated transcription (Latin):
liber. faccus su ab eis nescientibꝰ quod
fatiebant: uelut uulnerati dormientes
iisepuleͦ. E ipsi expulsi sunt de manu
tua. Id est cũhec abeis factꝰ sũ. ipsi expul¬
si sunt de manu tua. ipsi abadutorio
manꝰ tue pͥuati sunt. qͥ me sine adiuto¬
rio ẽẽ putauert̃. Fodunt enĩ sic̃ diẽ in
alio psalmo ante fatiem meã foueam:
uncidunt in eam. Meltus enĩ sic intelli¬
gendum existimo: ꝗͣ ut id qđ dictum ẽ
⁊ ipsi expulsi sc̃ de manu tua. ad illuo
referat᷑ dormientes in sepulc̾. quorum
ñ memuit ad huc. cũ sint meis iusti.⁊
quorum licet ñ memmerit ad huc ut
resurgant: de his tam̃ dictũ est. Iustoꝵ
anime in manu dĩ sunt: hoc ẽ habitant
marliutorio altissimm. ⁊inꝑtectione di

Expanded text:
sum ab eis nescientibus quod faciebant, «velut vulnerati dormientes in sepulcro. Et ipsi expulsi sunt de manu tua:» id est, cum haec ab eis factus sum, «ipsi expulsi sunt de manu tua;» ipsi adjutorio manus tuae privati sunt, qui me sine adjutorio esse putaverunt. «Foderunt» enim, sicut dicit in alio psalmo, «ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam» . Melius enim sic intelligendum existimo, quam ut id quod dictum est, «Et ipsi expulsi sunt de manu tua,» ad illos referatur dormientes in sepulcro, quorum non meminit adhuc: cum sint in eis justi, quorum licet non meminerit adhuc ut resurgant; de his tamen dictum est, «Justorum animae in manu Dei sunt» , hoc est, habitant in adjutorio Altissimi, et in protectio
Abbreviated transcription (Latin):
aũ manent. quia ñ de fideli s de infideli
dictũ ẽ: ira ał manet suꝑ eũ. & terrores
dĩ conturbant infirmitatẽ fideliũ: quia
om̃e qđ accide pot̃. ⁊̃ si ũ accedat pruden¬
ter cuet᷑. Et aliq̃do trores ipsi ita contͣ : udi¬
baus animũ cogitantis curumn pendentib
mał. ut sicut aqua undiq confluere ui¬
deant᷑. ⁊ ⁊simul cuciundare metuẽ tem:
⁊ qͥa eccłie ihoc miuido ꝑegͥnanti ista

Expanded text:
autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista
Abbreviated transcription (Latin):
gͥnatione ista cont̾im᷑: habitacio nr̃a io
cunditas sola erit. ꝑibit labor ⁊ gemitꝰ:
tñseunt orationes : succedt̃ laudationes.
lbi gͦ: habitacio iocundator. Non erit
gemnit᷑ desidantiũ: s leticia ꝑfruifutũt.
dderit euim: cui mͦ suspiramꝰ. Similes

Expanded text:
regrinatione ista conterimur: habitatio nostra, regrinatione ista conterimur: habitatio nostra, jucunditas sola erit. Peribit labor et gemitus; transeunt orationes, succedunt laudationes. Ibi ergo habitatio jucundatorum, non erit gemitus desiderantium, sed laetitia perfruentium. Aderit enim cui modo suspiramus; similes
Abbreviated transcription (Latin):
iiea. Inea facti sunt pͥncipes. Nam anceqͣ
inea fierent pͥncipes: abiecta mundi eleg̃
ds̃: ut confundet fortia. Nuiqͥd pͥncep
piscator: nuinqͥd pͥnceps publicanus :
pͥnceͥpes plane. S quia facti sunt inea.
de babilone: credentes de scło. Principes
uenert̃ adurbẽ romã. qͣsi caput babilo¬
nis: non iert̃ adtemplũ imꝑatoris: s ao
memoriam piscatoris. Unde enĩ isti pͥn¬
cipes: Infirma mundi elegit ds̃: ut con¬
fundat fortia. Eignobilia eleg̃ ds̃ ut
ea que nonsunt tamꝗͣ que sunt. ut ea¬
que sunt euacuent᷑. Hoc fecit qͥ erigit
de tra inopẽ: & de tͣra exałtat pauꝑem.
Ut qͥd erigit: Ut collocet eum cũ pͥncipibꝰ.
cũ pͥncipib pͥpͥsun. Magna res: magnũ
gaudium. magna leticia. Postea uener̃
in hanc ciuitatẽ ⁊ oratores: s ñ uenirent
nͥ p̾cedent piscatores. Magna liȩc.S.
uͥ hec nisi inhac curitate dĩ. ⁊ de qua
his gaudus atq conflatis. qͦmͦ dausit:
um᷑ iocundrtoꝵ: in hac auitate. In ꝑe¬

Expanded text:
in ea, in ea facti sunt principes: nam antequam in ea fierent principes, abjecta mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Numquid princeppiscator? Numquid princeps publicanus? Principes plane; sed qui facti sunt in ea. ne principes credentes de seculo, principes venerunt de urbe Roma, quasi caput Babilonis, non ierunt ad templum imperatoris, sed ad memoriam piscatoris. Unde enim isti pcipes? Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: et ignobilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam quae sunt, ut quae sunt evacuentur . Hoc facit qui erigit de terra inopem, et de stercore exaltat pauperem. Utquid erigit? Ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui . Magna res, magnum gaudium, magna laetitia. Postea venerunt in hanc civitatem et oratores; sed non venirent nisi praecederent piscatores. Magna haec; sed ubi haec, nisi in illa civitate Dei, de qua us gaudiis atque conflatis, quomodo clausit? um jucundatorum in hac civitate. In pe
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s respice me. ut qͥd ie deliqͥsti: causa
cognoscenda ꝓposita ẽ. Non camꝗͣ sine cau¬
sã hoc facẽtdĩ culpata. sapĩam: ita ⁊ hic.
Ut qͥd dñe repulisti orationẽ ineã. ⁊ huiꝰ
tam̃ rei causa si diligent̃ aũitat᷑: iam suꝑiꝰ
indicata ẽ. Aahoc enĩ oracio scõꝵ dilatio¬
ne tanti beneficu. ⁊ tribulationũ adu̾si¬
tate repellit᷑: ut tamꝗͣ ignis flatu reꝑcuss

Expanded text:
 respice in me; utquid me dereliquisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus
Abbreviated transcription (Latin):
csonantiã diuino spũ int̾p̃tati eẽ credant᷑
de uocis similitudine qͣ inhebrea linga
gigantes ⁊ medici pene eodẽ nͦi sonant.
ut exigua diffẽntia distingant᷑. ñ errore
s potiꝰ occasione. qͦmͦ isto loco accipiendi
c̃ent gigantes sig̃care uoluer. Si aũ suꝑ¬
bos gigantũ noĩe insinuatos incelligamꝰ.

Expanded text:
sonantiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos intelligamus,
Abbreviated transcription (Latin):
fuistis aliqꝗ̃do tenebre. Sic unt̾ra oblita
usq adtantas teneb̃s ꝑuenire: uit dicat
ita c̃tinuat᷑.: atq concexit᷑. Clamaui adte
ane: iut̃ passiones meas. Cotadie expandi
nanꝰ meas adce. Idest ñ destiti ad ce głifi

Expanded text:
Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad
Abbreviated transcription (Latin):
con. U̾ g̃ utrũq positu est et suspen¬
siones ⁊ fluctus: nibi potuert pom
ꝓsuspensionibꝰ fluctꝰ. Que duo sic ex¬
posuimꝰ: ut suspensiones dicẽmꝰ com¬
minationes. fluctus autẽ iã ipsas pas¬
siones que utraq ueniunt de iuditio
gͦ isi quedam accidunt. omia tam̃ ma¬
la que ilł ub. intelligi uolui suꝑ tnͣsiert¬

Expanded text:
 ergo utrumque positum est, et «suspensiones» et «fluctus,» non ibi potuerunt poni pro suspensionibus fluctus. Quae duo sic exposuimus, ut suspensiones diceremus comminationes, fluctus autem jam ipsas passiones: quae utraque veniunt de judicio ergo etsi quaedam acciderunt; omnia tamen mala quae illis verbis intelligi voluit, «super
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ostendet ⁊̃ ipsã fidẽ qͣ cͤdit ⁊ ex morte
suni cordis anuna reuuuscit: dari nob̃a
dõ. Quantũlibet gͣ exipsa excellences u̾¬
bi p̃dicatores. ⁊ uĩtatis etiã ꝑmiracła sua¬
sores. tamꝗͣ magni medici agant cũ liõib
si mortui sunt.⁊ tua gr̃a ñ reuixĩnt. Nũ¬
qͥd mortius facies mirabilia: ⁊aut medi¬
ci exsuscitabt̃: ⁊ hi qͦs excitabt̃ conficebunt᷑

Expanded text:
ut ostenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici e
Abbreviated transcription (Latin):
mito qͦrit᷑. Si enĩ in eo qđ ait extendi
mañ meas. crucis patibulũ intelleximꝰ.
qͣmͦ intellecturi sumꝰ cotadie: Nuinqͥd
totadie pependit inligno.: cũ ⁊ nox add
totũ diẽ ꝑtineat Si enĩ hoc loco diem
uoluit uitelligi. qͥ p̃t noct̃e dies appella¬
risolet. etiã tał dia q̃do crucifixꝰ est iam
pars pͥma ⁊ ñ parua tñsierat᷑. Si autẽ
re quia hoc nom̃ genere femimiuo po¬
uut. qđ in latino eloqͥo ñ ñ cemp̃ sig̃tar ẜ
solet. ꝗͣuis ingreco ñ ita sic: semꝑ quippe
in ealingua dies feminino genẽ dicitur.
ligabit᷑. Quom enĩ toto temꝑe. si nec sal
rẽ toto die uno manꝰ extendit incruce.
Porro si totõ ꝓ parte accipiendũ eẽ dicamiꝰ.
qͥa mnisto geuere locutionis uti etiã sc̃a
scriptura consueuit: ñ mͥ occurrit exẽ¬
plũ. totũ ꝓparte ⁊̃ tuuc posse accipi. ⁊¬

Expanded text:
rito quaeritur. Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem me quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe in ea lingua dies feminino genere dicitur, ligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, q
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ nsit ꝓfiundior: unde alibi dicit᷑. łdu¬
risti me de lacu miserie. Intenebrosis ⁊
urumbra mortis. Pofuert utiq idem estiniates
q̃do quod fatiebant nesciebant. ⁊ igno¬
rabant cũ quẽ nemo pͥncipũ huiꝰ scłi
cognouit. Umbra enĩ mortis. nescio u¬
trũ mors corpis hic intelligenda sit. sed
illa potiꝰ de qͣscͥptũ ẽ. qͥ sedebant inteue¬
bris tumbra mortis lux orta est eis.
Quia credendo inluce iinuita: ex tene¬
bris ⁊ morte tmpietatis educti st̃. Talem
lib: ne hoc oent ipse fubuenit. Inme con¬

Expanded text:
qua non sit profundior? Unde alibi dicitur, «Eduxisti me de lacu miseriae» . «In tenebrosis et in umbra mortis:» posuerunt utique id existimantes, quando quid faciebant nesciebant, et ignorabant eum quem nemo principum hujus saeculi cognovit . Umbra enim mortis, nescio utrum mors corporis hic intelligenda sit: an illa potius de qua scriptum est, «Qui sedebant in tenebris et umbra mortis,» «lux orta est eis» ; quia credendo in lucem et in vitam, ex tenebris et morte impietatis educti sunt. Talemlibus ne hoc essent ipse subvenit. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũ inbonũ acceꝑimꝰ gigautes. ⁊ qͥa ⁊ de
ipso dno dictũ est: exultaũ ut gigas ad
curreudã uiã. qđ ita sic gigas gigantu
robore excellunt ficuti ẽ. mons montiũ.
qͥa de illo scͥptũ ẽ. erit in nouissimis dieb¬

Expanded text:
acceperimus gigantes, quia et de ipso Domino dictum est, «Exsultavit ut gigas ad currendam viam» ; quod ita sit gigas gigantumrobore excellunt; sicuti est mons montium, quia de illo scriptum est, «Erit in novissimis te
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ego adđ clamaui: hoc ẽ dnm̃n ut saluꝰ
eẽm inuocaui. Quomͦ aũ inuocatitẽ. insi
s ut audita credem. ⁊ ipse me adtrax
qͥa inocculco amore cordis ñ qͥlibet me¬
dici s ipse excitauit. Nam multi audier̃:

Expanded text:
m ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt;
Abbreviated transcription (Latin):
n ⁊ am̃ putabant. Quam uis ⁊ bonos
qͦs ꝓbaret notos dice potuit: sic̃ ma¬
los qͦs impbaret ignotos. qͥb infine dic¬
turus ẽ. ñ noui uos. Quod uͦ acdiung̃
posuert̃ me abhomnnationẽ sͥ: posst
⁊ illi qͥdem incelligi qͦs notos suos dix.
quia tipsi genꝰ illiꝰ mortis horrebant.
S meliꝰ intelligit᷑ de his: de qͥbꝰ suis
ꝑ secutoribꝰ suꝑiꝰ loquebat᷑. Traditꝰ su
iñ egrediebat᷑. Utrum quia foris dis¬
cipłi cuis erant ꝗdo ipse int̾ uidicabat᷑:
ñ ostendebã qͥs eẽm. ñ ꝓ palabar. ños
mati sc̃ ab inopia. Nã qͦs eiꝰ occłos in¬
tellecturi sumꝰ: Si extĩores incarne
legimus infirmatos ab inoꝑia. id÷ tamqͣ
fame ut absolet languisse. Post cenã quip¬
pe suã t̃ditꝰ: ⁊ codẽ die crucifixꝰ ẽ. Si intĩores
qm̃i infirmatis ab inopia. cũ meis ẽẽt lux
tmmentiora ⁊ p̃cipua diligebat. De quo
corꝑe apłs loqͦns. & de nr̃o corꝑe similitu¬
ame adhibens: ait. Si totũ corpꝰ occłs.⁊

Expanded text:
 Deum putabant. Quamvis et bonos quos probaret, «notos» dicere potuerit; sicut malos quos improbaret, ignotos, quibus in fine dicturus est, «Non novi vos» . Quod vero adjungit, «Posuerunt me abominationem sibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus illius mortis horrebant; sed melius intelligitur de his de quibus suis persecutoribus superius loquebatur. «Traditus sun egrediebar.» Utrum quia foris erant discipuli ejus, quando ipse intus judicabatur? non ostendebam quis essem, non propalabar, non mati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus,
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq auescientib qͥd facerent: qͥeum
sic mori putatiert ut moriunt᷑ hoĩes
cetĩ tamq̃ necesfitati subditum. atq il¬
la necesfitate deuictum. Lacum euĩ dix̃
uel miserie. nel inferui ꝓfrinditatem
factus sum inqͥt sic̃ hõ sine aduitorio.
int̃ mortuos lib. In his ũb: maxime

Expanded text:
utique a nescientibus quid facerent, qui eum utique a nescientibus quid facerent, qui eum sic mori putaverunt, ut moriuntur homines caeteri, tanquam necessitati subditum atque illa necessitate devictum. «Lacum» enim dixit, vel miseriae vel inferni profunditatem. 5. «Factus sum,» inquit, «sicut homo sine adjutorio, inter mor
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis affectiis. sic̃ ipsam carnẽ iufirmm
tatis humane. ⁊ mortẽ cͣnis humane
ddñs iħe ñ conctitionis necesfitate. s mise¬
rationis uoluntate suscepit. ut tnsfigu¬
raret inse corp̃ fuũ qđ est eccłia. cui cap̃
ẽẽ dignat̾ ẽ. hoc est m̃bra sua inscĩs ⁊ fi¬
delibꝰ siis. ut sicui eoꝵ int̃ humanas tẽ¬
ꝑtaciones contristari ⁊ dolere continge¬
ret: ñ idõ se ab eĩ grã putaret alienum.
⁊ñ ee ista peccata s humaue infirmita¬
tis inditia. tamꝗͣ uoci p̃misse concinen
chorus. ⁊ ita corpuis eiꝰ ex ipso suo capite
ad disceret. In hoc quippe corꝑe p̃cipu¬
um menbrũ apłm paulum legimꝰ et
audimꝰ confitentem talib malis reple¬
tam eẽ arãm suam. cũ dic̃ tristiciã ẽẽ
magnã ⁊ continru dolorẽ cordi suo ꝓ¬
eiꝰ passio ꝓpinquaret. inqͣ illi se in mani¬
simo scelere obsigaturi ñ incongrue nos
dr̃. Deputatꝰ sũ cũ chescendentibꝰ trilacũ.

Expanded text:
mitatis affectus, sicut ipsam cmitatis affectus, sicut ipsam cem carnis humanae Dominus Jesus, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cum dicit tristitiam sibi esse magnam, et continuum dolorem cordi suo ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicitur, «Deputatus sum cum descendentibus in lacum:»
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit: Unde et ipse suos ad toleranti¬
am passionis accẽdens. ⁊ tamꝗͣ ad respon¬
denctũ exortans. choriun suum. nolite
cutorib aĩa ñ pot̃.: malis autẽ repleri
poĩ: Quod si ita est: querendũ quibꝰ.
s forte doloribꝰ q̃b aĩa sue carui meiꝰ com
p̾atit᷑ passione. Non enĩ uel ipse qͥ dicit᷑
corpis dolor pot ẽẽ siue aĩa. quẽ in euica¬
bilit inminentẽ p̃cedit tristicia: qͥsoliꝰ
aĩe dolor est. Dolb ͤ gͦ aĩa: etiã ñ dolente
to ñiquid petro ⁊ctuob filiis rebedeu
cepit contristari ⁊ mestꝰ eẽ. & ipse dñs
de se ipso: tunc ait iłł. Tristis est anima
mea usq ad mortẽ Hec futura p̃uideis
tpħa: płalim huiusce conscͥptor. indu
alus explicauit. q̃ dictũ est. Tristis est
ała mea: usq admortẽ. Qđ em̃ ait. tris¬
cis ẽ aĩa mea. hoc dictũ ẽ. repleta est ma¬
tem: Hoc dictũ est. ⁊ uita inea in inferno
appinquauit. hos autẽ humane infir¬

Expanded text:
erit, quidquid valuit? Unde et ipse suos ad tolerantiam passionis accendens, et tanquam ad respondendum exhortans chorum suum: «Nolitecutoribus anima non potest, malis autem repleri potest? Quod si ita est, quaerendum quibus. sed forte doloribus, quibus anima suae carni in ejus passione compatitur. Non enim vel ipse qui dicitur corporis dolor, potest esse sine anima, quem inevitabiliter imminentem praecedit tristitia, quae solius animae dolor est. Dolere ergo anima, etiam non dolente to,» inquit, «Petro et duobus filiis Zebedaei, coepit contristari et nuestus esse;» et ipse Dominus de seipso tunc ait illis, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Haec futura praevidens Propheta, psalmi hujusce conscriptor, inducaliis explicavit, qua dictum est, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Quod enim ait, «Tristis est anima mea;» hoc dictum est, «Repleta est matem;» hoc dictum est, «et vita mea in inferno appropinquavit.» Hos autem humanae infir
Abbreviated transcription (Latin):
a dormientes in sepulcͥs. S addidit.
quorum ñ meministi adhuc. Uͥ est
discretio: Nam ⁊ ipse uulneratꝰ est ⁊
mortuus. positꝰ insepulchro. S illi qͥ
nesciebant qͥd fatiebant. qͥs ẽẽt utiq
nescientes: similẽ illũ putauer̃t aluis

Expanded text:
ti dormientes in sepulcro.» Sed addit, «quorum non meministi adhuc:» ubi esdiscretio. Nam et ipse vulneratus est, et mortuus positus in sepulcro : sed illi qui nesciebant quid faciebant, quis esset utique nescientes, similem illum puta
Abbreviated transcription (Latin):
q uos inquit filius libauĩt: tunc uere libi
eritis ħic gͦ int̾ mortuos lib qͥ in potesta¬
t habebat ponẽ animã suã: ⁊ itm sumẽ
umꝰ: d quo eam nemo tollebat: s etiam
IR uolutate ponebat. Qui etiam car¬
pe siam tamꝗͣ solutum ab eis templum
esuscitare potãt cũ uolebat: quẽ passu¬
rum cũ om̃s deseruissent. solus ñ reman¬
sir. quia pat̾ eum ñ deseruit: sic̃ ipse te¬
fatur. Abinitnicis tam̃ ꝓquib orauit
nescientibꝰ quod fatiebant ⁊ dicentibꝰ.

Expanded text:
e liberi eritis» . Hic ergo «inter mortuos liber,» qui in potestate habebat ponere animam suam, et iterum sumere eam; a quo eam nemo tollebat, sed eam ipse voluntate ponebat ; qui etiam carnem suam tanquam solutum ab eis templum, resuscitare poterat, cum volebat ; quem passurum cum omnes deseruissent, solus non remansit, quia Pater eum non deseruit, sicut ipse testatur : ab inimicis tamen pro quibus oravit nescie
Abbreviated transcription (Latin):
Orauit enĩ ⁊ cũ inletis reb ageret. qđ
diei noie. ⁊ cũ in adu̾sis qđ noctis noĩe¬
significari arbitror. Ingressus orationis in
conspecti di: acceptacio eiꝰ est. Inclinatio
auris di: miseratio exauditio est. Nam m̃¬
bra talia q̃lia nos habeinꝰ incorꝑe: n habet
ds̃. Est autẽ solita repeticio. Naui quod÷
intret in conspectui tuo oratio mea. id ip¬
sum est iuclina aur̃e tuam adp̃cẽ meã.

Expanded text:
et cum in laetis rebus ageret, quod diei nomine; et cum in adversis, quod noctis nosignificari arbitror. Ingressus orationis in conspectu Dei, acceptatio ejus est; inclinatio auris Dei, misericors exauditio est: nam membra talia qualia nos habemus in corpore, non habet Deus. Est autem solita repetitio: nam quod est, «Intret in conspectu tuo oratio mea;» idipsum est, «Inclina aurem tuam ad precem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
tiguatꝰ ẽ. qͥ sacͣm̃tũ crucis eiꝰ intelligt̃.
&ñ solum de illa non erubescunt: uerũ
unicuiq eoꝵ dici posset. Ecce uere istae¬
lita: in quo dolꝰ non est. sic̃ ipsũ istael
scͥptura sine dolo fuisse cõmendat. Iam itaq¬

Expanded text:
dignatus est, qui sacramentum crucis ejus intelligunt, et non solum de illa non erubescunt, verum unicuique eorum dici possit, «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum Israel Scriptura sine dolo fuisse commendat . Jam itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ respondẽ. Chorus aũ concordia significat.
que incaritare consistit. Quisqͥs gͦ qͣsi e¬
mulacor dtĩce passionis tradidit corpꝰ su¬
um ut ardeat si caritatẽ ñ habeat. ñ res¬
pondet inchoro. ⁊ iõ nicħ ei ꝓdest. Ro¬
inde quẽ ad modũ dicunt᷑ in arte musica
sic̃ eam docti hoiẽs latine dicẽ potuert
p̃centor ⁊ succentor. p̃centor scilicet qͥuo
c̃ẽ p̃mictit in cantu. succentor autẽ qui
subsequent in canendo respondet: ita in
hoc cantico passionis p̃cedentẽ. xp̃m. sub¬
sequit᷑ chorus mr̃m infinẽ celestiũ corona¬
torum. Hoc enĩ canit᷑ filus chore .i. imita¬

Expanded text:
est respondere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc enim canitur «fil
Abbreviated transcription (Latin):
ti: ut nulłus titulus ualeat alicui alti
conuenire. ego iã fateor cũ multũ coria¬
tus ẽẽm penutrare ñ potui. E siqͥd de
hac re legi ab eis dictum qͥ ante nos ista
tractariit: ñ satis fecit expectacioni. si¬
ue tarditati mee. In qͦgͥ mistĩo dictum

Expanded text:
ti, ut nullius titulus valeat alicui alteri ti, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igit
Abbreviated transcription (Latin):
alim huuis occogesumi et
septimm titulus hab̾et a¬
liquid. quo nouũ negoti¬
um disputatori afferat. Nusquã enĩ
alioꝵ psalmoꝵ positum ẽ quod hic le¬
gitur. ꝓmelec adrespondendũ. Nam de
psalmo cantici ⁊ cautico psalmi. ⁊ alias
iam quid nob̃ uideret᷑ diximꝰ: et filus
chore usicatum intitulis psalmorum.
sepissuneq tractatum est. et qͥd sit infi¬
nem. Sed qđ seqͥtur ꝓmelec ad respon¬
Pmelec autẽ: latine ꝓchoro dici potest.
Quid est gͦ ꝓchoro adrespondendum.
nͥ forte ut canenti chorus consonandum
mos credendum ẽẽ cantatos: ꝗͣuis alioᷤ
titulos acceꝑint. Qđ factũ eẽ existimo
causa uarietatis qͣ fastidiũ leuaretur.
Non enĩ iste solꝰ psalmꝰ dignꝰ est habitꝰ.
uͥ respondet chorus: cũ utiq ñ sit solus
de diuĩ passione conscͥptus. Aut si est
alia causa cur tanta sit uarietas titulo¬
rũ qͣ possit ostendi. ita psalmos om̃s
ẽ p̃notatos qͥ sunt alit̃ atq alit p̃nota¬

Expanded text:
almi hujus octogesimi et septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequitur, «Pro melech ad responmelech» autem, latine pro choro dici potest: Quid est ergo, Pro choro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando rmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenota
Abbreviated transcription (Latin):
esfabile p̃ꝑare. M undent᷑ corda ab
om̃ib affectionibꝰ ur̃is: t̾renis ⁊ secu¬
laribꝰ. Uisuri sumꝰ qͥddã: quo iuso
beati erimꝰ. ⁊ hoc solũ nob suffitiet.
Et qͥd non manducabimꝰ: Iinmon̾
manducabimꝰ: ⁊ipse erit cib nr̃:
qͥ et refitiat et ñ defin̾at. Lamq̃ iocũ¬
datorum omium: habitacio inite
Iam dictum est: unde iocundabimꝰ.

Expanded text:
ate; mundate cor ab omnibus affectionibus vestris terrenis et saecularibus. Visuri sumus quiddam, quo viso beati erimus, et hoc solum nobis sufficiet. Et quid? non manducabimus? Imo manducabimus; et ipse erit cibus noster, qui et reficiat, et non deficiat. «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Jam dictum est u
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s scõrum. sic figurate fundam̃tum funda
gregc̃ subditum cogites : xͦ pastor pastoꝵ.
Angustͥas enĩ omĩa pene corꝑa patiunt᷑.
nec uͥq ẽẽ possunt nec semꝑ. Diuinitas
autẽ que uͥq p̾stuͦs est. undiq adeam
pot̃ duci fimilitudo: ⁊ totũ pot̃ insimili

Expanded text:
s sanctorum, sic figurate fundamentum fundagregem subditum cogites, Christus pastor pastorum: Angustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest
Abbreviated transcription (Latin):
nob douare dignat᷑.: cũ ur̃a caritate trac¬
tandꝰ est modo: ꝓpositꝰ ab eatissimo p̃sen¬
te patre nĩo. Repentina ꝓpositio me gͣ¬
uaret: insi me continuo ꝓponentis oratio
subleuaret. Incendat gͦ caritas ur̃a. Cun¬
tas quedã in isto psalmo cantata ⁊ com̃da¬
ta est: cuiꝰ ciues sumꝰ. in qͣtum xͥam sumꝰ.¬

Expanded text:
gnatur, cum vestra Charitate tractandus, modo est propositus a beatissimo praesente patre nostro. Repentina propositio me gravaret, nisi me continuo proponentis oratio sublevaret. Intendat ergo Charitas vestra. Civitas quaedam in isto psalmo cantata et commendata est: cujus cives sumus, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
dõ uamq mortuos confueuit scͥptura
dice dormientes: quia euigilaturos .i.
relurrecturos uult incelligi. S hic
uulnerat᷑ ⁊ dormiens insepulcͦ. die ter¬
as euigilauit. ⁊ factꝰ ẽ sic̃ passer singu¬
laris intecto .i. ad dextãm patris in celo.
nec iam moritur. ⁊ mors ei ultͣ ñ dũa¬
bitur. Uude longe distai abeis: quor
altalẽ resurrectionẽ ds̃ ñ memunit
ahuc. Qđ enĩ p̃cedere oportebat in
capite: corꝑi seruat᷑ infine. Lune aut̃e
dr̃ ds̃ meminisse. q̃do fac̃. tunc obliur¬

Expanded text:
Ideo namque mortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus et dormiens in sepulcro, die tertio evigilavit, et factus est sicut passer singularis in tecto , id est, ad dexteram Patris in coelo; nec jam moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Unde longe distat ab eis quorum ad talem resurrectionem Deus non meminit adhuc: quod enim praecedere oportebat in capite, corpori servatur in fine. Tunc autem dicitur Deus meminisse, quando facit; tunc oblivi
Abbreviated transcription (Latin):
serui. De ancilla dĩ: natꝰ est gͦ dñs infor¬
ma serui: ⁊dix̃. saluum fac filiũ ancille
tue. Et saluatus ẽ amorte sic̃ nostis: re¬
suscitata carne sua que mortua erat.
S ut uideatis quia ds̃ ẽ. ⁊ ñ apatre sic
est suscitat᷑. ut ase ñ sit suscitatꝰ. quia ⁊
ipse suscitauit caruẽ suã. hs̃ in euange¬
lio dictum. Destruite templũ hoc: et¬
pꝰ triduũ suscitabo illud. Ne autẽ nos
aliuid suspicarcm᷑: euangu̾ista secutꝰ ait.
Hoc autẽ dicẽbat de templo corꝑis sui.

Expanded text:
 natus est ergo Dominus in forma servi; et dixit, «Salvum fac filium ancillae tuae.» Et salvatus est a morte, sicut nostis, resuscitata carne sua quae mortua erat. Sed ut videatis quia Deus est, et non a Patre sic est suscitatus, ut a se non sit suscitatus; quia et ipse suscitavit carnem suam, habes in Evangelio dictum, «Destruite templum hoc, et triduo suscitabo illud:» ne autem nos aliud suspicaremur, Evangelista secutus ait, «Hoc autem dicebat de templo corporis sui»
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ hic uiuebas ñ indebas. quia tnͣsie¬
it̃ ista omĩa tamꝗͣ umbͣ: tu relinqͣrss
umbrã. ut eẽs inluce. Non postea di¬
abumbra intenebris iturus es. Fac me¬
cum signũ inbono. ⁊ ut uideant qui
adiuuasti me ⁊ consolatꝰ es. adiuuasti
me inc̾tamine. ⁊ consolatꝰ es me exͣtris¬
ticia. Nemo eiũ consolationẽ querit.
nͥ qͥẽ in miseria. Non uultis consolari.
incice qͥfelices estis. ⁊ auditis popłs nis

Expanded text:
 hic vivebas, non videbas quia transiebant ista omnia tanquam umbra? Tunc relinqueres umbram, et esses in luce; non postea diab umbra in tenebras iturus es. «Fac mecum signum in bono, ut videant qui Adjuvisti me,» in certamine; «et consolatus es me,» in tristitia. Nemo enim consolationem quaerit, nisi qui est in miseria. Non vultis consolari? Dicite quia felices estis. Et auditis, «Populus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter nos. ds̃ aute nos. S quid magnũ
anite nos : aute celum ⁊ t̾ram ante scła.
Hic ergo hõ ꝓpt̃ nos factus inea: idẽ ipse
altissimꝰ. fundauit eã. Unde ista scimꝰ:
Dñs narrauit inscͥpturis popłoꝵ. Hoc eñ
sequit᷑ in psalmo. ¶at̃ sion dicet homo:
⁊ homo factus ẽ in ea: et ipse fundauit eã

Expanded text:
pter nos, Deus ante nos. Sed quid magnum ante nos? Ante terram et coelum, ante saecula. Hic ergo homo propter nos factus in ea, idem ipse Altissimus fundavit eam. Unde ista scimus? «Dominus narrabit» «in Scriptura populorum.» Hoc enim sequitur in Psalmo: «Mater Sion, dicet homo; et homo factu