comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatis uericundiam plerumq grauioris
est certaminis cõmissa peccata ꝓdere. quã non
ammissa uitare. Et unũ quodq malũ qͣmuis
robustiꝰ uitetur: tam̃ humiliꝰ ꝓditur. B eatus
gͦ iob qui tot magnis oꝑib fultus confiteri cul-¬
pam ñ erubuit: ostendit in uirtutib quam hu-¬
milis fuit. S quia ex humilitate uera secura sẽꝑ
audoritas nascitur. ut tanto foras nil metuat.
quanto ad rerum culmina animus ꝑ elationis
desiderium ñ anhelat. ex pressa confessione pec¬

Expanded text:
infirmitatis verecundiam plerumque gravioris infirmitatis verecundiam plerumque gravioris est certaminis commissa peccata prodere quam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione pec
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. & tamen ñ uerebatur culpas uoce con-¬
fessionis aperite. S notandum qd̾ superius uir¬
tutes suas loquitur. inferiꝰ peccatum fatetur.
Hinc enim liquido demonstrat quam uera de
bonis suis dixerat. qui noluit tatere de malis.
Modo uirtutes suas indicat: modo culpã quia
certissime apparet. quantȩ mundiciȩ in om̃ipo¬
tentis dĩ oculis fuerit. qui & uitauit mala ne
cõmitteret. & tamen quȩ eum cõmittere. conti¬
gerit hominib ñ abscondit. quatenus ei & iusti¬
ciȩ sit gloria declinasse pectatum. & iusticiȩ. cu¬
stodia quod ñ potuit dedinare. ꝓdidisse. Uide¬
atur uir iste cuilibet magnus in uirtutibꝰ suis.
michi certe. sublimis apparet etiam in peccatis
suis. Mirentur in co qui uolunt castitatis con¬
tinentiam. mirentur integritatem iusticiȩ. mi¬
rentur uiscera pietatis. ego ĩ eo ñ minime. am¬
miror confessionem humillimam peccatoꝵ. qͣm
tot sublimia gesta uirtutum. Scio enim quia ꝑ

Expanded text:
vivere, et tamen non verebatur culpas voce convivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius peccatum fatetur. Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Modo virtutes suas indicat, modo culpam, quiacertissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne committeret, et tamen quae eum committere contigit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis suis. Mirentur in eo qui volunt castitatis continentiam, mirentur integritatem justitiae, mirentur viscera pietatis; ego in eo non minus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores esse uideantur. Qui si tunc cum id spon¬
te dicunt peccatores esse se ueraci humilitate cog¬
noscerent. cũ arguuntur ab aliis esse se qd̃ confes¬
si fuerant ñ negarent: quia ipsa indicia uerȩ con¬
fessionis sunt. si cum quisq se peccatorem dicit.
id de se dicente etiã alteri ñ contradicit. Nam
quia scriptum est. iustus in principio accusator
est sui. ñ magis peccator s iustus uideri appetit:
cum peccatortm se quisq nullo arguente. confi¬
tetur. S confessionis ueritatem ꝓbat. cum alter
malum qd̃ fecimus increpat. Qd̃ si suꝑbe de¬
findimꝰ. liquet quia peccatores nos ex nobis fic ⁊¬
tt dicebamus. Unde summoꝑe. curandum est.
ut mala que fecimus & sponte fattaniur. & hec
aliis arguentib ñ negemus. Suꝑbie quippe
uicium est. ut qd̾ de se fateri quisq quasi sua
sponte. dignatur. hoc sibi dici ab aliis dedigna¬
tis ostendit. qui se & inter aduersarios nouerat

Expanded text:
peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponpeccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse se quod confessi fuerant non negarent. Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum quisque se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Nam quia scriptum est: Justus in principio accusator est sui , non magis peccator, sed justus videri appetit, cum peccatorem 714 se quisque nullo arguente confitetur, sed confessionis veritatem probat, cum alter malum quod fecimus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccatores nos ex nobis ficte dicebamus. Unde summopere curandum est ut mala quae fecimus, et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe vitium est ut quod de se fateri quisque quasi sua sponte dignatur, hoc sibi dici ab aliis dedigntis ostendit, qui se et inter adversarios noverat
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Redde uicinis nr̃is septuplum in sinu coꝵ.
Ac si aꝑte diceretur. In mente sua recipiant hoc.
quod in nr̃is corporib seuientes operantuꝵ: ut
dum nos exterius ex parte pumunt. ipsi interiꝰ
ꝑfecte puniantur. Quia gͥ sinus secretum men¬
tis accipitur. in sinu iniquitatem celare est. hanc
indoñscientiȩ latibulis occultare. nec ꝑ confessio¬
nem detegere. s ꝑ defensionem uelare. Quo
contra iacobus dicit. confitemini alterutrum
p̃ccata ur̃a. & orate ꝓ inuicem ut saluemini.
Salomõn quoq ait. qui abscondit scelera sua
ñ dirigitur. qui autem confessus fuerit & dere¬
liquerit ea: miscdiam consequetur. S inter
hȩc sciendum est. qd̾ plerumq homines & culpas
confitentur. & humiles ñ sunt. Nam multos
nouimus qui arguente nullo peccatores se esse
consitentur. cum uͦ de culpa sua fuerĩt fortasse.
correpti. defensionis patrocinium querunt. ne

Expanded text:
citur: Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum . citur: Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum . Ac si aperte diceret: In mente sua recipiant hoc quod in nostris corporibus saevientes operantur, ut dum nos exterius ex parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis accipitur, in sinu iniquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Salomon quoque ait: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericordiam consequethaec sciendum est quod plerumque homines et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
lem malȩ consuetudinis iam scpultus. quia init᷑
conscientiam suam absconsꝰ iacet ꝑ nequiciam:
a se ipso foras excat ꝑ confessionẽ. Mortuo enĩ
uem foras dicitur. ut excusationẽ atq occulta¬
tionẽ peccati. ad accusationẽ suam ore ꝓprio
exire. ꝓuocetur. Unde dauid ꝓpheta ab illa
tanti morte facinoris reuiuiscens ad uocẽ dm̃
quasi foras exit. dũ ꝑ nathan correptus quod
fecerat accusauit. Quia gͥ hec occultationis¬
uox in humano genere uehementer exercuit.
bene beatus exprimit iob. dum diceret si ab-¬
scondi peccatum neum. inter posuit. quasi ho¬
mo. Hominis quippe esse ꝓprium conspicit. qd̾
ox parentis uettris imitatione descendit. Ubi
apte subditur. & celaui in sinu meo iniquitatẽ
meam. Scriptura & cñi sacra plerumq sinum
poncre. ꝓ mente consucuit. sicut uoce eccl̃iȩ de
ꝑsccutoribꝰ nr̃is qui nobis natura quidem con¬
iuncti sunt. s uita disiuncti. ꝑ psalmistam di-¬

Expanded text:
lem malae consuetudinis jam sepultus, quia intra lem malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a seipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David propheta ab illa tanti morte facinoris reviviscens ad vocem Domini quasi foras exiit, dum, per Nathan correptus, quod fecerat accusavit. CAPUT culpa in humano vehementer excrevit, bene beatus Job dum diceret, si abscondi peccatum meum, interposuit, quasi homo. Hominis quippe proprium conspicit, quod ex parentis veteris imitatione descendit, ubi apte subditur: Et celavi in sinu meo iniquitatem meam. Scriptura etenim sacra plerumque sinum ponere pro mente consuevit, sicut voce Ecclesiae de persecutoribus nlmistam di
Abbreviated transcription (Latin):
ritudinc̃ trahunt. Et cum de uitiõ suo quisq
arguitur. sub defensionũ uerba quasi sub quȩ¬
dam se arborũ folia abscondit. Et uelut ad
quedam excusationis suȩ opaca secreta faciem
cognitoris fugit. dum ñ uult cognosci qd̃ fecit.
In qua uidelicet occultatione ñ se dño. s dñm
abscondit sibi. Agit quippe ne omĩa uidentẽ
uideat. ñ autem ne ipse uideatur. Quo contra
cuiq peccatori. iam exordium illuminationis
est humilitas confessionis. quia sibunet ipsi ĩa
placere renuit. qui malum ñ erubescit confiteri
quod fecit. & qui defendendo accusare potuit.
accusando se celeberrime defendit. Unde &
mortuo lazaro qui mole magna p̃mebatur
nequaqͣm dicit᷑ reuiuisce. s ueni foras. Ex qua
scilicet resurrectione quȩ gesta illiꝰ est corpo¬
re. signatur qualiter nos resuscitemur in corde.
cum uidelicet mortuo dicit᷑ u̾eni foras: ut ni¬
mirum homo in peccato suo mortuus. & ꝑ mo¬

Expanded text:
ritudinem trahunt, ut cum de vitio suo quisque ritudinem trahunt, ut cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionis verba, quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem Conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi, agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit, qui malum non erubescit confiteri quod fecit. Et qui defendendo excusare potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro, qui mole magna premebatur, nequaquam dicitur, Revivisce, sed, Veni foras. Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta est in illius corpore, signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur, Veni foras. Ut nimirum homo in peccato suo mortuus, et per mo
Abbreviated transcription (Latin):
dus ad ueniam. ñ est de culpa requisitus. Inter¬
rogatus itaq homo est ubi esset. ut ꝑpetratam
culpam respicerit. & consitendo cognosceret.
quam longe. a conditoris sui facie abesset.
S adhibere sibimet utriq defensionis sola¬
cia quã confessionis elegerant. Cumq excu¬
sare peccatũ uoluit uir ꝑ mulierem. mulier
ꝑ serpentẽ. auxerunt culpam. quã tueri cona¬
ti sunt. obliq adam dñm tangens. qd̾ ipse pecca¬
ti eoꝵ auctor cxaterit. qui mulierem fecit: & eua
culpam ad dñm referens. qui serpentem in pa¬
racdẏso posuisset. Qui enĩ ore diaboli fallentis
audicrant. critis sicut dii. quia dõ esse similes
in diumitate nequiuerunt ad erroris sui cumu¬
lum dm̃ sibi facere similcm in culpa conati sus.
Sic gͦ reatum suum dũ defendere moliuntur.
addiderunt. ut culpa eoꝵ atrocior discussa fie.¬
ret. quam fuerat ꝑpetrata. Unde nnc queq
humani generis rami ex hac adhuc radice. ana¬

Expanded text:
dus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interdus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; et Eva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli faudierant, Eritis sicut dii, quia Deo esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum, Deum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret, quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice ama
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ humilitatis testimonia. & iniquitatẽ suam
quemq cognoscere. & cognitam uoce confessio¬
ius aperirt. At contra usitatum pectatũ huma-¬
ni generis uitium est. & labendo peccatum com¬
mittere. & cõmissum negando abscondere. & con¬
uictum defendendo multiplicare. Ex illo qͥp¬
pe lapsu primi hominis hȩc augmenta nequiciȩ
ducimꝰ. ex quo ipsam radicem traximus culpę.
Sic namq ille dũ lignũ uetitum contigisset. ab¬
scondit se a facie dm̃ inter ligna paradysi. In
qua absconsione scilicet quia d̃m latere ñ pote¬
rat. ñ latendi effectus describitur. s affectus
notatur. Qui cum argueretur a dño qd̃ de lig¬
no uetito contigisset. llico respondit. Mulier
quam dedisti sociam michi. ipsa michi dedit de
ligno. & comedi. Ipsa quoq mulier inquisita
respondit. Serpens decepit me. & comedi. Ad
hoc quippe requisiti fuerant. ut peccatum quod
transgrediendo cõmiserant. confitendo delcrent.
Unde & serpens ille ꝑsuasor. qui ñ erat reuocan¬

Expanded text:
umilitatis testimonia, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et latendo peccatum committere, et commissum negando abscondere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione, scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. Qui cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico respondit: Mulier quam dedisti mihi sociam ipsa mihi dedit de ligno, et comedi . Ipsa quoque mulier inquisita respondit, dicens: Serpens decepit me, et comedi . Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocan
Abbreviated transcription (Latin):
sibi factam estimat: nisi cis & alia queab: ho¬
minib nesciuntur adiungat. Unde bent ꝑ sa¬
lomonẽ dicitur. sicut ꝓbatur in conflatorio
argentum. & in fornacc aurum. ita ꝓbatur
homo ore laudantis. Argentum quippe uel
aurum si reꝓbum est: igne consumitur. Si pro¬
bum il igne. declaratur. Sic nimirum est &¬
sensus operantis: nam qualis sit. in co qd̾ lau¬
datur ostenditur. Si enim se auditis suis laudi¬
bus extollit. qͥd istt aliud quã aurũ uel argen¬
tum repbum fuit. quẽ uidelicet fornax linguę
consumpsit: Si auit̃ fauores suos audicns ad
suꝑni iudicii considerationẽ redit. ac ne de his
apud occultum arbitrem grauiter inctuit. q̃ si
&x purgationis igne ad magnitudinẽ claritatis
excriscit. Et unde incendium trepidationis
sustinet. inde darius sulget. Beatus gͥ iob qͥa
nequaq̃m de operatione se p̃tulit. fidenter di¬
cit. si uidi solcm cum fulgeret. Quia uͦ hunc

Expanded text:
sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hosibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc
Abbreviated transcription (Latin):
no laudũ suarum igne crucietur: atq ab om̃i
torporis sui rubigine. merore cogitationis ox¬
coquatur. Cauta enim consideratione trtpi¬
datur. ne aut de his in quib laudatur. & ñ
sunt. maius d̃i iudicium inueniat. aut de his
in quib laudatur & sunt. competens p̃mium
ꝑdat. Unde plerumq fit. ut sicut inustus
ex laude sua polluitur: ita uir iustus audita
sua laude purgitur. Nam dum bona quȩ
egit ab hominib ꝓferri cognoscit. suptile
contra se. ut dictum est extremi iudicii examen
metuit. ac trepidus ad conscientiam recurrit.
& quicqͥd illic inest rep̃hensibile corrigit. Dũ
enim bona sua innotuisse formidat. suptilita¬
tem secuturi examinis ꝑtimesccrs. si qua in se
mala occulta sunt amputat. Pauit namq
si salitm talis dõ ñ ostenditur: qualis ab ho¬
minib putatur. Et neq contentus est. ut in
quo potuit innotescere. in hoc debeat remane¬
re. Iam cnim de bonis suis quasi retribũtionẽ

Expanded text:
no laudum suarum igne crucietur, atque ab omni no laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem
Abbreviated transcription (Latin):
Qua in re necesse est. ut cum audientium utili¬
tati ñ ꝓficit. mentẽ nr̃am fama laudabilis non
eleuet. s fatiget. Cum enim humanȩ lingue
attestations laudamur. occulta pulsatione. re¬
quirimur. quid de nobisipsis sentiamus. Suꝑba
&emi mens cciam cum de se falsa bona dicun¬
tur gcultat. quia ñ apud d̾m qualiter uiuat.
s apud homines qualiter innotescat excogitat.
Iudicium & cñ de sc om̃ipotentis d̃i despiciens
& solum mͦ hominũ querens. inter auditas lau¬
des laudes attollitur. & quȩ hoc solum quȩsierat
quasi de brauio operis letatur. At contra si cor
ueraciter humile est. bona quȩ de se audit aut
minime recognoscit. & quia falsa dicuntur
metuit. aut certe si adesse ca sibi ueracutr scit.
co ipso formidat ne ab ȩterna dĩ retributione
suit ꝑdita. quo hȩc considerat hominib diuul¬
gata. Pauetq uehementer. ne spes futuri mu¬
ueris in mercedem ꝑmutetur transitorii sauo

Expanded text:
Qua in re necesse est ut cum audientium utiliQua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permutetur transitorii favor
Abbreviated transcription (Latin):
s ctiam in cogitatione quoq tacita minime
finsse. post quã dicit. si uidi solem cum fulge¬
ret. & lunam incedentem clare. ilico subdidit.¬
uidelicet attestatione quid nobis in nuitur
nisi qd̾ magno metu & circumspectione opus
est. ne mens nr̃a uiqͣm de suis laudib uel.
tacita leteiur: Quisquis enim quasi clarita-¬
tem lunȩ famȩ suȩ magnitudinem conspicit.
sibiq in occulto mentis gaudium facit. cui
iste nisi auctori se p̃tulit. cuiꝰ dono ut bene
operetur ꝑcipit: Et tamen in eiꝰ munert
de gr̃a suc laudis hilarescit. Despecto enim
honore conditoris. semet ipsum plus amare
conuinutur. tuius p̃coniis letatur: qͣmuis non¬
numqͣm etiam scĩ uiri de bona sua opinione
gaudeant. s cum ꝑ hanc ad meliora ꝓficere au¬
dientes pensant. nec iam de opinione. sua. sed
de ꝓximoꝵ gaudent utilitatt: quia aliud est
fauores quertre. & aliud de ꝓscitib geultare.

Expanded text:
sed etiam in cogitatione quoque tacita minime sed etiam in cogitatione quoque tacita minime fuisse, postquam dixit: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, illico subdiditvidelicet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare.
Abbreviated transcription (Latin):
e diuerso uenientis flatu erigitur: & que hac ex
parte inflexionem ꝑtulit. ab alia ad statum re¬
dit. Unde & illa arbor alte radicata quasi in¬
ter aduersantes uentos fixius steterat quȩ dice¬
bat. ꝑ głam & ignobilitatem. ꝑ infamiam &
bonam famam. Sepe enim laus bene agentis
aurib insolenter ammota. dum foras sermo¬
nib ꝑstrepit. intus qͣndam mentẽ ꝑ tacitam
clationis tempestatem gignit. Fitq ut hoc
qd̾ animus de humanis fauorib gaudet. non
facile exterius ostendat. s tam̃ corruptionis
uim ñ tenuiter interius sentiat. Et sunt non¬
nulli quos ita laus inflat. nt usq ad uerba ela¬
tionis ꝑtrahat. Quidam ũ ut p̃decimus hoc
ipsum patefacere q deuantur erubescunt. atq
audits suis p̃comis extolluntur. S tam̃ usq
ad clationis uerba ñ exeunt: & gaudere se. in
talib ñ ostendunt. Unde beatus iob quia no¬
uerat arrogantem se ñ solum nullomͦ in uerbis

Expanded text:
e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se non solum nullo modo in verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
arbor ꝑtulit. & omne qd̃ in ea robustũ creue¬
rat. tempestas famȩ radicitus cuulsit. Quo
enim arbor altius ad suꝑiora surrexerit: co
uentoꝵ um uchementiꝰ scntit. quia quo plus
quisq in bona opera attollitur. co ampliori
ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaq
adhuc arbor in semine est. metuendum est.
ne in ipsa scientiȩ cognitione putrefiat: si iam
ad uirgultum ꝓdiit. curandum est. ne hanc ma¬
nus clationis tangat. atq a uiriditate suȩ acti¬
oms arefaciat. Si autẽ ualenti robore. iam ad
alta se subleuat. ualde formidandum est. ne
hanc admotȩ laudis uentus grauior radicitꝰ
moderatis laudib ruamus. plerumq miro rec-¬
toris nr̃i moderamine. etiam detractionib lace¬
rari ꝑmittimur: ut cum nos uox laudantis ele¬
uat. lingua detrahentis humiliet. quia & illa
arbor sepe quȩ unius uenti impulsu ita impel¬
litur. ut pene iam erui posse uideatur. alteriꝰ

Expanded text:
arbor pertulit, et omne quod in ea robustum crevearbor pertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia quo plus quisque in bonis operibus attollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admotae laudis ventus gravior radicitus moderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius
Abbreviated transcription (Latin):
uit tenebras. dum inopinionis suȩ cdaritate
nocturno lumine amittunt. Et intuentes lu¬
nam sc ñ uident: quia semetipsos nescire inci-¬
piunit. dũ mentis oculos in transitorium fauorẽ
defigunt. Sic autem ꝓuectus est hominũ: sicut
incrementa esse conspicimꝰ arbustoꝵ. Uis qͥipe
futu arboris prius in semine est. post modũ
in ortu. atq ad extremũ ꝓducitur in ramis.
Sic nimirum sic unꝰ cuiusq uirtus succrescit
opcrantis. Seminatur namq in intelligentia.
oritur in operatione. atq ad ultimum conua¬
lescit usq ad ꝓuectus magnitudinem. Sed
cũ quẽlibet sua intelligentia extollit. arbor
quȩ oriri poterat in semine. putruit. Cum uͦ
post operationem bonam elationis peste cor-¬
rumpitur. quasi iam orta siccatur. Cum au¬
tem neq intelligentia neq operatio corrum¬
pit. s excrescente magnitudine dum fauor
laudantium sequitur. atq ab statu suo bene
operantis ammũ cucrtit. linguarum uentos

Expanded text:
vitae tenebras dum in opinionis suae claritate vitae tenebras dum in opinionis suae claritate nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium favorem dum.---Sic autem profectus est hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniuscujusque virtus succrescit operantis. Seminatur namque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos
Abbreviated transcription (Latin):
illum nec fama laudabilis extulit. clare ince-¬
dentem lunam minime. attendit. Sunt enim
ñ nulli. qui eo in clationem corruunt. quo ꝑ sub¬
tilem intelligentam uel quȩ ñ faciunt bona cog¬
noscunt. Hii nimirum suꝑ multis diuitus le¬
tantur. cũ quelibet sũma intelligendo repperiuis.
atq in clatione ipsis inuentib corrũpuntur.
Sunt uͦ ñnulli quos intelligentia quidem non
eleuat. s exhibita operatio exaltat. Qui dum
acdiones suas respiciunt. apud mentem suam
sibi cettros dedignando post ponunt. Hii uide¬
licet & si in multis diuitus ñ gaudent. solem ta¬
nec operatio ꝓpria extollit. s cum laudari ab
hominib ꝓ hac cadẽ bona operatione cȩꝑint.
ipsis hominum fauorib deuicti. quasi magnos
se quosdam in sua cogitatione conspiciunt. atq
cordis custodia dissoluuntur. Hii ꝓfecto & si
fulgentem solem uidere noluerunt. lunã tam̃
incedentem clare respiciunt: quia inter huius

Expanded text:
illum nec fama laudis extulit, clare inceillum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tanec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter hujus
Abbreviated transcription (Latin):
S cum recti oꝑis affectu accendimur. quasi per
ignem solis a uitioꝵ humore. siccamur. Eum
uero quẽ ad opus bonum laudis amor ꝓuo¬
cat. concupita fama quasi lima attingit: qͥa
uidelicet ciꝰ animũ & accendit & resoluit. Ac¬
cendit scilicet ad cxercitium operis. resoluit uͦ
ad concupiscentiam fauoris. Plerumq tamen
ad exercenda opera aliena nos utiliter exempla
ꝑsuadent. & cũ mente humili opinionis alie¬
nȩ bona suscipimus. nr̃a ad melius bona pro¬
ducimus. uel ad bona mala ꝑmutamꝰ. Cũq
nos de uita. ꝓximi famȩ splendor irradiat.
mens nr̃a ut p̃diximus quȩ ad optinendum
uirtutis iter se dirigit. quasi in luminȩ gres-¬
sus ponit. S sicut ex aliena opinione ꝓfici¬
derat. illud obliuiscitur ad quod introrsus an¬
entiȩ ñ corrupit. de multis diuitiis gaudere de¬
spexit. Quia uͦ eum magnitudo operis ñ infla¬
uit: solen fulgentem ñ uidit. Quia autem

Expanded text:
Sed cum recti operis affectu accendimur, quasi per Sed cum recti operis affectu accendimur, quasi per ignem solis a vitiorum humore siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis amor provocat, concupita fama, quasi luna, attingit, quia videlicet ejus animum et accendit et resolvit. Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero ad concupiscentiam favoris. Plerumque tamen ad exercendpersuadent. Et cum mente humili opinionis alienae bona suscipimus, nostra vel ad melius bona producimus, vel ad bonum mala permutamus. Cumque nos de vita proximi famae splendor irradiat, mens nostra, ut praediximus, quae ad obtinendum virtutis iter se dirigit, quasi in lunae lumine gressus ponit. Sed sicut ex aliena opinione proficiderat, illud obliviscitur ad quod introrsus anentiae non corrupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem
Abbreviated transcription (Latin):
si claritatem luminis aspargit. Est aliud in
luna. qd̃ ꝑ similitudinem bona spargenti fa-¬
mȩ conueniat. Lux namq ciuis etiam in tene¬
brarum tempore. iter ambulantib ostendit:
quia & dum de aliena uita lux laudis emicat:
alios ad eccrcitium hom oꝑis illustrat. Cumq
illiꝰ opinio clara cognoscitut᷑. huic quasi ꝑgen¬
ti in ttincre exempli lumen p̃betur S ñ num¬
quam opus qd̃ ab aliena opione sumitur anmꝰ
mundo desiderio in animo formatur. Nam̃ in¬
firmȩ mentes cum bona de aliis audiunt. ali-¬
quando se ad oꝑationem rectam ñ amore uir¬
tutis s delectatione laudis accendunt. Et
ꝓficto liquet quia sicut naturȩ solis est. ut
queq attigerit accendat & siccet. ita lunaris
ignis est ꝓprium. ut quicqͥd contigerit oxurat
quidem. s exurendo humidum reddat. Ad
uitam gͥ bonam alios. ꝓ amore di affectus rec-
loperis. alios uͦ amor laudis inflaminat.

Expanded text:
si claritatem luminis aspergit. Est et aliud in si claritatem luminis aspergit. Est et aliud in luna quod per similitudinem bona spargenti famae conveniat. Lux namque ejus etiam in tenebrarum tempore iter ambulantibus ostendit, quia et dum de aliena vita lux laudis emicat, alios ad exercitium boni operis illustrat; cumque illius opinio clara cognoscitur, huic quasi pergenti in itinere exempli lumen praebetur. Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur minus mundo desiderio in animo formatur. Nam infirmae mentes cum bona de aliis audiunt, aliquando se ad operationem rectam non amore virtutis, sed delectatione laudis accendunt. Et profecto liquet quia sicut natura solis est ut quaeque attigerit accendat et siccet, ita lunaris ignis est proprium ut quidquid contigerit exurat quidem, sed exurendo humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios pro amore Dei affectus recti operis, alios vero amor laudis inflammat.
Abbreviated transcription (Latin):
sr uerni de se sumimna iustragt. Vx uloes se
in humilitate custodatt: consideratioms ocu¬
lum ñ in untutib suis s in mfirmutotis. sixt¬
rat. Habent itaq ꝓprium sci uiri. ut bona
quidem quȩ agunt uideant. & tamen cum ꝑ¬
egeruit. ab coꝵ memoria oculos auertant.
Unde. redt pbcatum iob dicitur. si uidi solem
cum fulgeret. Ac si aꝑtt. diceret. opus meum
enam cũ aliis exemploꝵ lucem tribueret. ad
p̃sumptionis grãm ñ attendi. quia dum co ex¬
tolli timui. ab intuendo co oculos auerti.
p̃missũ solem. apte quõq incedentem clare
lunam subdidit: quia uidelicet post opus bo¬
num fama laudabilis scquitur. ꝑ quã celebre
nomen in hac p̃sentis uitȩ nocte possidetur.
Si cm̃ uerũ est qd̾ quidam putant. illustratio¬
nem lunam ꝑ occultum circulum a radio solis
accipere. ut possit lucem nocturnis cursibus
exhibere. ab huiꝰ significationis ordine. hȩc
quoq suspicio ñ obhorret. Fama quippe a
bono opere uires accipit. & fauoris grãm qua¬

Expanded text:
o se in humilitate custodiret, considerationis oculum non in virtutibus suis, sed in infirmitatibus fixerat. Habent itaque proprium sancti viri, ut bona quidem quae agunt videant; et tamen cum peregerint, ab eorum memoria oculos avertant. Unde recte per beatum Job dicitur: Si vidi solem cum fulgeret. Ac si aperte diceret: Opus meum etiam cum aliis exemplorum, lucem tribueret, ad praesumptionis gratiam non attendi, quia dum de eo extolli timui, ab intuendo eo oculos averti. praemissum solem, apte quoque incedentem clare lunam subdidit, quia videlicet post opus bonum, fama laudabilis sequitur, per quam celebre nomen in hac praesentis vitae nocte possidetur. Si autem verum est quod quidam putant, illustrationem lunam per occultum circulum a radio solis accipere, ut possit lucem nocturnis cursibus exhibere, ab hujus significationis ordine haec quoque suspicio non abhorret. Fama quippe a bono opere vires accipit, et favoris gratiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓtinus obliunscuntur. & cordis oculum
In consideratione honoꝵ oꝑum quȩ schibent
figunt. atdi co se iam scõs oxistimant. quo uiter
bona quȩ agunt. maloꝵ suoꝵ in quib &e for
tasse ad huc implicati sunt. memoriam acibi¬
nant. Qui scilicet si districtionẽ udicis ingi¬
lanter attenderent. plus de malis suis metue¬
rent: quam de imꝑsictis bonis eeultarente. Pinit
nispiccrtũt qio de bis quş aohue cil agenoa sunt
debitores tenentur. quam qõ operantes qugloii
iam debit partem soluunt. Neq erim absola¬
tar est acbitor qui multa redelt⁊ s. aui orms.
ncc a d biauium uictoriȩ puent. qui i magna
parte spectaculi uelociter currit. si ureta meras

Expanded text:
rum protinus obliviscuntur, et cordis oculum rum protinus obliviscuntur, et cordis oculum in consideratione bonorum operum quae exhibent figunt; atque eo se jam sanctos existimant, quo inter bona qutassis adhuc implicati sunt memoriam declinant. Qui scilicet si districtionem Judicis vigilanter attenderent, plus de malis suis metuerent quam de bonis imperfectis exsultarent; plus inspicerent quod de illis quae adhuc eis agenda sunt debitores tenentur, quam quod operantes quaedam jam debiti partem solvunt. Neque enim absolutus est debitor qui multa reddit; sed qui omnia; nec ad bravium victoriae pervenit qui in magna parte spectaculi velociter currit, si juxta metas
Abbreviated transcription (Latin):
ne ardentes. Qd̃ enim hoc in loco fulgenit so¬
le. i in ȩugłio lucernis ardentib designatur.
Bonum quippe opus cũ in medio ꝑfidoꝵ lu¬
cet: lucerna ardet in nocte. Cum uͦ in ecclia
resplendet: sol fulget in die. Bonum opus
si adhuc tale est qd̾ soli mali mirantur. lu¬
cerna uidelicet in nocte est. Si auttm ita ꝓsi¬
cit ut mirari a bonis ac ꝑfectiorib possit.
nimirum sol est indie. Bonum opus cum ꝑ
actiuam uitam corpotis lucet: quasi lucerne
more lumen ex testa resplendet. Cum uͦ per
sodem uirture mentis in contemplationẽ actol¬
litur. quasi more solis de celo ueniens lux in¬
actur. Quia gͥ multa beatus iob hosputaliia¬
tis ac miscdiȩ de se bona narrauerat. que. ꝑse¬
cto tanto adhuc minima. quanto & corpora¬
liter nouerat gesta. ad urtutũ spirttaliu
culmen m̃tis oculum reuocans. ꝓfectionis suc
mominit. & lucẽ exemploꝵ quam de se. alis
cum bona aliqua faciunt. imnquitatum sua¬

Expanded text:
nae ardentes . Quod enim hoc in loco fulgente sonae ardentes . Quod enim hoc in loco fulgente sole, id in Evangelio lucernis ardentibus designatur. Bonum quippe opus cum in medio perfidorum lucet, lucerna ardet in nocte; cum vero in Ecclesia resplendet, sol fulget in die. Bonum opus si adhuc tale est, quod soli mali mirantur, lucerna videlicet in nocte est; si autem ita proficit, ut mirari a bonis ac perfectioribus possit, nimirum sol est in die. Bonum opus cum per activam vitam corporis lucet, quasi lucernae more, lumen ex testa resplendet. Cum vero per solam virtutem mentis in contemplatione attollitur, quasi more solis de coelo veniens lux videtur. Quia igitur multa beatus Job hospitalitatis ac misericordiae de se bona narraverat, quae profecto tanto adhuc minima, quanto et corporaliter noverat gesta, ad virtutum spiritalium culmen mentis oculum revocans, perfectionis suae meminit, et lucem exemplorum, quam de se aliis cum bona aliqua faciunt, iniquitatum sua
Abbreviated transcription (Latin):
uigilanter intelligunt. secura leticia ñ extol¬
luntur. dicatur recte. si lętatus sum suꝑ mul¬
tis diuitiis meis: & quia plurima repperit ma¬
nus mea. Ac si aꝑte diccretur. nequaqͣm me in
co locupletem ex iusticia credidi. quo recta quȩ
agere debui. cuam multa cognoui. Nec in-¬
telligentia cor extollit. quia illud consideratio
altitudo ꝑcipitur : circa semetipsum ammus
ualde sollicitus. ab elationis lapsu teneatur.
S cum mira quȩ intelligit euam operari ce¬
perit: coipso ñnumqͣm quo foras ostenditur
labitur: atq in suis actib se cȩteros preire glo¬
riatur. Beatum gͥ iob sicut intelligentiȩ au-¬
rum ñ extulit: nec lumen quoq ante huma¬
nos oculos mirȩ operationis elcuauit. Unde
ret. Sol quippe in fulgore est: bonum opus
lux ur̃a coram hominibꝰ ut uideant opera ur̃a
bona. & głificent patrem ur̃m qui in glis est.
Et rursum. sint lumbi ur̃i precindi. & lucer¬

Expanded text:
vigilanter intelligunt secura laetitia non extolvigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratio altitudo percipitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam quo foras ostenditur labitur, atque in suis actibus se caeteros praeire gloriatur. Beatum igitur Job sicut intelligentiae aurum non extulit, nec lumen quoque ante humanos oculos mirae operationis elevavit. Unde ret; sol quippe in fulgore est bonum opus lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Et rursum: Sint lumbi vestri praecincti, et lucer
Abbreviated transcription (Latin):
tione contertre. Lignũ ad ima iactare. est:
clatum cor in cognitione ut diximus ꝓpriȩ
infirmitatis humiliare. Atq ilico ferrum
ad suꝑficiem redit. quia ad usum exercitatio¬
nis pristinȩ intelligentia recurrit. Igitur
qm̃ donũ intellectus qd̃ accipitur. uix cum
tot difficultatibꝰ custoditur. curandũ qͥppe
est ne ocio torpeat. curandum ne in cxertita¬
tione operis uitio clationis euanescat. Sc̃i
uiri mininie gxultant cum cognoscunt quȩ fa¬
ciant. s aim faciunt quȩ cognouerunt. Et
si intelligendo congaudent muncri largitoris.
merentes tam̃ considerant debitum operis.
ut indelicet. actione ꝑsoluant. qd cis prȩro¬
gatum est in cognitione. Stultus namq est
debitor. qui gaudens pecuniis mutuas accipit.
& tempus quo reddere debeat ñ attendit. No¬
deratur autẽ leticia accipiendi. quando sol¬
lerti ꝓuidentia etiam constitutũ tempus red¬
dendi cogitatur. Quia gͥ iusti uiri in his quȩ

Expanded text:
tione conterere. Lignum ad ima jactare, est tione conterere. Lignum ad ima jactare, est elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentia recurrit. Igitur quoniam donum intellectus, quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est ne otio torpeat, curandum ne exercitatione operis vitio elationis evanescat. Sancti namque viri minime exsultant, cum cognoscunt quae faciunt, sed cum faciunt quae cognoverant. Et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cogndebitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae
Abbreviated transcription (Latin):
unt quȩ mala cõmiserunt. s ex accepto mu¬
nere quȩ reddere etiam bona debuerunt.
quia nimirũ tanto se amplius peccatores sen-¬
tiunt: quanto ex neglectis bonis quȩ agere
poterant debitores tenentur. Rede gͦ qui
ferrum ꝑdidit clamat. heu. heu. & ipsum¬
mutuũ acceꝑam. Ac si dicat. illud ꝑ disso¬
lutionẽ negligentię ꝑdidi: qd̃ ut ꝑ bona
oꝑa redderem ex gr̃a creditoris accepi. Sed
numqͣm ds̃ mentẽ deserit. quȩ in peccatis se
ueraciter agnoscit. Unde & mox helyscus
ueniens lignum deorsum mittit. & ferrum
in suꝑficiem attollit. quia uidelicet redemp¬
tor nr̃ pie nos respiciens cor peccatoris humi
liat. & ei quã amiserat intelligentiã reformat.
Lagnum mergit & ferrum releuat: quia cor
affligit. & scientiam reparat. Unde bene.
alia translatione dicitur. qd̃ confregit lig¬
num atq iactauit: & sic ferrum sustulit.
Lignum namq confringere est: cor ab cla¬

Expanded text:
unt, quae mala commiserunt, sed ex accepto muunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: qui nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis quae agere poterant debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdidit, clamat: « Heu, heu, heumutuo acceperam. Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem attollit, quia videlicet Redemptor noster pie nos respiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat. Lignum mergit, et ferrum revelat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene alia translatio , dicit quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab ela
Abbreviated transcription (Latin):
titur insi caute tribuatur. Neq enim negli
in iordane ligna cederent. uni eoꝵ securis ex
manubrio in ꝓfundum lapsa disparuit.
Ferrum quippe in manubrio est: donum in¬
tellectus in corde. Ligna uͦ ꝑhoc cedere. est.
praue agentes increpare. Qd̾ ñ numqͣm dũ
fluxe agitur. dum lapsus uanȩ gloriȩ in ac¬
cepta eadem scientiȩ ñ uitatur. ferrum in
aqua ꝑditur: quia ex dissoluto opere intelli¬
gentia fatuatur. Quam ꝓfecto intelligentiã
ad hoc nouimus dari. ut ante dantis oculos
ex bona debeat actione restitui. Unde. & rec¬
te is qui ferrum amiserat clamabat. heu heu
heu domine. mi: & hoc ipsum mutuũ acce¬
peram. Habent enim hoc electi ꝓprium. ut
si quando cis in sua scientia furtiua uanę
głȩ culpa subripitur. ad cor uelociter rede¬
ant. & quicquid in se ante districti uidicis
oculos dampnabile mueniunt. lacrimis insc¬
quantur. Qui flentes ñ solum caute inspici

Expanded text:
titur, nisi caute tribuatur. Neque enim neglititur, nisi caute tribuatur. Neque enim negliin Jordane ligna caederent, uni eorum securis ex manubrio in profundum lapsa disparuit . Ferrum quippe in manubrio est donum intellectus in corde. Ligna vero per hoc caedere est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde recte is qui ferrum amiserat clamabat: Heu! heu! heu! domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam . Habent enim hoc electi proprium, ut si quando eis in sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subrepit, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequantur. Qui flentes
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatus. & contemplationẽ suam consi¬
deratione humanȩ fragilitatis humilians. ait.
habemus thesaurũ istum in uasis fictilibus.
D ultas itaq apud nos diuitias repperimus.
cum dona habundantis intelligentiȩ sacra
eloquia inuestigando ꝑcipimus. atq in his
plura nec tamen sibimet diuersa sentimus.
Non est autẽ secuia leticia in diuinis paginis.
uel fortia uel multa cognoscere. sed cognita
custodire. Nam qui bene intelligit. quid
intelligendo debeat agnoscit. Q uanto em̃
intellectu latius extenditur. tanto ad ex
plenda opera emixius ligatur. Unde in
cugłio ueritas dicit. cui multũ datum est.
multum querit᷑ ab eo. & cui cõmendaue.¬
runt multam. plus petent ab eo. Depute¬
mus gͥ intelligentiam datam quasi pecumã
mutuam: quo plus nobis creditur ex benig¬
nitate. eo debitores ampliꝰ tenemur in oꝑe.¬
Et plerumq cade̾ intelligentiȩ accepta pe¬
cunia. cũ ad usuras auditorib datur: amit¬

Expanded text:
contemplatus, et contemplationem suam consicontemplatus, et contemplationem suam consideratione humanae fragilitatis humilians, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Multas itaque apud nos divitias reperimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra eloquia investigando percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene intelligit, quid intelligendo debeat agnoscit. Quanto enim intellectu latius extendiplenda opera enixius ligatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeritur ab eo; et cui commendaverunt multum, plus petent ab eo . Deputemus intelligentiam datam quasi pecuniam mutuam: quia quo plus nobis creditur ex benignitate, eo debitores ampliet plerumque eadem intelligentiae accepta pecunia, cum ad usuras auditoribus datur, amit