comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is qui accep̃ astati libo ac¬
tõnes cͥditorum susciꝑe.
nam cum se filius abstin
item debebit consequi rrr
nimi dnt iussus potuiss¬
et non hrdidando ad libt¬
atempuenire. itaq tunc
ait. quoc̃. accep̃. quod eit̃
nomen uisbrdis acciꝑe ũ

Expanded text:
cepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure niam dare iussus potuisset non heredi dando ad libertatem peruenire. itaque tunc ait, quotiens accipit quod citra nom
Abbreviated transcription (Latin):
iustitutus ẽ non ignorat.
si tñ ectitit condico sub qui
substitutus ẽ quid tñsi ig¬
norit condicõm extitisse
puto posse adire hrditater
quenuomodu signoret
ãcoh̾rdis cui substitutus ẽ¬
um ẜuim suum ẽe. et qͣiͣ
pccunum cius nictus sit pl¬
acct non obligri cum hrdi¬
titi. idem ergoꝰ diccnius ut
cius occupdaint nam ut quis
ꝓhrte gtrento obstringat sc

Expanded text:
tutus est, non ignorat, si tamen exstitit condicio, sub qua substitutus est. quid tamen si ignorat condicionem exstitisse? puto posse adire hereditatem, quemadmodum si ignoret, an coheredis, cui substitutus euum suum esse et quasi peculium eius nactus sit, placet non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut eius occupauit. nam ut quis pro herede gerendo obstringat se
Abbreviated transcription (Latin):
co cius substitit curatortin
cthic postior. cum nec ip̃c si¬
tis dediss egit cum remoto
ex cepcõne rei iudicite int̾ se
curatorem utitur ħrdib re¬
plicicõ danduerit. aut sus q
egit sat̾dedat. si. nitriplicacõ ꝓ

Expanded text:
co eius substituerit curatorem, et hic posterior, cum nec ipse satisdedisset, egerit cum remoto exceptione rei iudicatae inter se et curatorem utatur: heredibus replicatio danda erit: 'aut si is qui egit
Abbreviated transcription (Latin):
o uonsolum pr̃mionium.
s et corpus acsilus furiosicu¬
rator tomenti ditus dec̾to in¬
t poĩto uti sit daret non cauit.
linio mõ menuit. si ħrdes de¬
mentis eastem res uendicent
quas curator aliciuut et er¬
cepcõ opponctur sinon einti¬
ant si sit̾ dicõne int̾ põiti ẜm¬

Expanded text:
on solum patrimonium, sed et corpus ac salus furiosi.Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, et exceptio opponetur 'si non cura'aut si satisdatione int
Abbreviated transcription (Latin):
licacõ obstabit. ¶qitumc̃ an
alti et curatorib furiosi recte
soluctur. uł. an mnis tem fu¬
riosi recte alicnire possit.ii. re¬
cte solui. ¶ eumquo qui ab
alt̾o ex cioitorib fundmni
furiosi lumne m̾caretur. usu cã¬
pturim. quu soluto. ueudiꝰ¬
cõ. traadicõ facti mag̃. ꝙͣ uiris
sunt. io: sufficit uniue excur
nommo curatorem darid.
eumq rem salium forebo¬
in uiriarbitritu sit̃dare pro¬
consul moet. si ħ si non exin¬
quisicõne ttur nam si ex in¬
quisicõne detur. cessat sitis¬

Expanded text:
an alteri ex curatoribus furiosi recte soluetur uel an unus rem furiosi alienare possit. respondi recte solui. eum quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curnomine curatorem dari oportet eumque rem saluam fore uiri boni arbitratu satisdare proconsul iubet: sed hoc, si non ex inquisitione detur: nam si ex inquisitione, cessat satis
Abbreviated transcription (Latin):
atue ut substitutus lic porcõ largia.
eius non insolidum conueniantur
pp̃ cuculi confusionem huic conse¬
quens ẽ. ut si pupillo defalcidia cau¬
tum fu̾it duob cõmtt᷑a stipuło uide¬
licet meam qͣntititem qm unus qui¬
sq sibi retin̾e potuisset. ¶ qitum ẽ¬

Expanded text:
ratus, ut substitutus, licet portio largiatur eius, non in solidum conueniatur propter calculi confusionem. huic consequens est, ut, si pupillo de Falcidia cautum fuit, duobus committatur stipulatio, uidelicet in eam quantitatem, quam unusquisque sibi retinere potuisset.Quaesitum e
Abbreviated transcription (Latin):
cõme h̾re substicutum qͣmus suã
porcõmhãt. ut institutus ⁊ alian
hrs senb̾eturibi enim loatoriu
confundi rõm nõ iuus qͣmsisem¬
el fuisset numcunttus er ea porcõt
que conficcretur ex płrib n refer¬
re pure sepe an subcdiũsie conclicõi

Expanded text:
titutum, quamuis suam portionem habeat ut institutus: et aliam heres scriberetur: ibi enim legatorum confundi rationem non minus, quam si semel fuisset nuncupatus ex ea portione, quae conficeretur ex pluribus, neque referre, pure saepe an sub diuersis con
Abbreviated transcription (Latin):
relinquendam quartam cristiman¬
cium atq si ita pitri h̾re ertitiss. ut
em̃ opes patris ⁊ contubucõ legitor¬
um ium capiunt ⁊ formuam ⁊origi¬
nem. ita. płes s̃ubstituti sub duc¬
ta p̃pupilli reuocandi sunt. altelle¬
ctum institucõme / quid tũ dicemus
de alto sub stituto qui nõ ẽ hon̾atus
si fortr nondum legata puputꝰ Ca
se relitta solũta si quid uitradod¬
antem sit mouinib. ⁊ ip̃m falcidi¬
am hiturum at quiu qͣrtamh̾t

Expanded text:
relinquendam existimantium atque ita si patri heres extitisset: ut enim opes patris et contributio legatorum inde capiunt et formam et originem, ita plures substituti subducta persona pupilli reuocandi sunt ad intellectum institutionis. quid tamen dicemus de altero substituto, qui non est oneratus? si forte nondum legata pupillus a se relicta soluit et aliquid ultra dodrantem sit in omnibus, et ipsum Falcidiam habiturum? atquin
Abbreviated transcription (Latin):
ampliorem ꝑtem qm pro ea pte q̃
relicta c̃ legitorum nomine ten̾i¬
cum quidami ꝓte ainudiabonoꝵ
dlempta fuisset relegatus idrmq
pro uocacõne int̾põita postea testõ
fc̃o obuss atq post mo̾tem eius:
niuissus ante alitam hrclitater
decedat hrdi quidem pusse intellĩ.
si cius p̾ciz ent qui siuiueret ñer¬
trmare. nam ⁊ eos qui moriente
dommo ea ualtudine affecti fue¬
rant ut eoc noc posse uiu̾e certum
cẽt tñ si postea moriantur hrdita

Expanded text:
ampliorem partem quam pro ea parte quae relicta est legatorum nomine teneri.Cum quidam parte dimidia bonorum adempta fuisset relegatus idemque prouocatione interposita testamento postea facto obisset atque post mortem eius nnumissus ante aditam hereditatem decedat, heredi quidem perisse intellegitur: sed cuius pretii erit, qui, si uiueret, non aestimaretur? nam et eos, qui moriente domino ea ualetudine affecti fuerant, ut eos non posse uiuere certum esset, tamen, si postea moriantur, heredita
Abbreviated transcription (Latin):
testatem hãt iudencdum ẽ qm ius
.n. substitu tus que apupilo re¬
eucnire ne substitutus quicq̃m ic¬
tiuere retineit uł ut longe plus hãt
quarte pat̾ue hrditatis. quid ergo
si non sufficut pupiuli lirditis leg¬
atis cum putre sufficisset desuo qua¬
dante. iiumm dabit substitutus
quem p̃r legunt desuo nec alrem
pertinet. q ex nullo testõ p̾statur
ultra iuires patrimoni cum in hc̃
pate iir iegata que tabulie secun¬
filio suo duoe substitu̾it ialfius po¬
rcõne in hon̾au̾it tractari solet auer
p̃ sua falcidiam possit iducere sb̃¬
stitutus qm pupillis uon h̃t uł u¬
nus pupilli substitutus i facilecõ¬

Expanded text:
testatem habeat, uidendum est: quamuis enim substitutus quae a pupillo reuae poterit euenire, ne substitutus quicquam retineat uel ut longe plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupilli hereditas legatis, cum patris suffecisset? de suo quadrante nimirum dabit substitutus, quoniam pater legauit de suo: nec ad rem pertinet, quod ex nullo testamento praestatur ultra uires patrimonii, cum in hac parte iuris legata, quae tabulis secunfilio suo duos substituerit et alterius portionem onerauerit, tractari solet, an ex persona sua Falcidiam possit inducere substitutus, quam pupillus non haberet uel unus pupilli substitutus. et facil
Abbreviated transcription (Latin):
sccuł .ir. contim.item cum que¬
reretur detali logato hoc amplus
filu mei dulcisimuemedio sumito
tͥq hc̃to onm̃tum oume meum
muliebet cum auro. et siqui au
mulicbru apparimit cum testitrir¬

Expanded text:
spondit contineri. Idem, cum quaereretur de tali legato: 'hoc amplius filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparueri‹n›t', cum testatri
Abbreviated transcription (Latin):
nns trauune repsit possẽ
institucõnem filium crłr¬
dure. ¶ institutum autem
brdem cum quor dicimus
quiłus scriptus uonẽ si so¬
limmnio mineupatu. Cun¬
tus antem cisurdus recte
n legaturus quidem c̃.n
quemqm̃ erħrdaturc est.
quiu ubis põt fice̾ cestimẽ¬
tum. ut dicit lucirc ticis m̾¬

Expanded text:
nus rescripsit posse institutionem filium exheredare. Institutum autem heredem eum quoque dicimus, qui scriptus non est, sed solummodo nuncupatus. Mutus et surdus recte neque legaturus quid est neque quemquam exheredaturus, quinque uerbis potest facere testamentum, ut dicat: 'Lucius Titius mi
Abbreviated transcription (Latin):
potat. hũdum eius rõnem
q stitutumẽ. mela. eristi¬
nut. igitur et si exinquisi¬
datus tutor eiq alim̃ta sti¬
tiunt contutores cebebit.
ecorum iõ hr̃i. quia iusta caĩ
aria pͥstit̾it. uł lib̾tis dicen¬
racõ pͥstindi nusti int̾cedat.
item sumptus litis tutor re¬
putabit et matica si exoffõ
ncͣce hũit aliquo excurrere
uł ꝓficissi. ¶ minc ccͣtemus
si ples tutclam pupilli ad
runt tutelam et omnes sol

Expanded text:
m eius rationem quod statutum est Mela existimat. Ergo et si ex inquisidatus tutor eique alimenta statuerint contutores, debebit eorum ratio haberi, quia iusta causa aria praestiterit uel libertis, scratio praestandi iusta intercedat. Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci. Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli admrunt tutelam et omnes sol
Abbreviated transcription (Latin):
ertorib ominb qui su cẽnt
cum mortretir logatis quesi¬
tumẽ auct is quem postea ex
nim usumm transductus eẽt.
ficabat ita legauit duos mulos
qui mei crunt. cum mor scio
hrs dito. item uullos uiulos

Expanded text:
extoribus omnibus, qui sui essent cum moreretur, legatis quaesitum est, an et is, quem postea ex lium usum transductum esse. habebat ita legavit: "mulos duos, qui mei erunt cum moriar, heres dato": idem nullos mul
Abbreviated transcription (Latin):
di datam. ¶Et cetens autem
cognatis si nepotes supeẽnt non
recte multrr electunm pp̃ gr¬
adus fid̾i comimssi p̾sc̾ptoe de¬
ficientes uero gradu nepotumi
er cõgnatis qram uelt ꝑsonim

Expanded text:
di datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit personam
Abbreviated transcription (Latin):
tate boiis ne meis ꝑuenent idr
post moetem suam omnem resti¬
tuant patere uiee colonre bene nẽ¬
tanorum nichi defructib pendẽ¬
te condicõne ꝑceptis petitumn
meden constat. ¶cum ita fuer¬
uit scͥptum fid̾i filiorum meorũ
is diem suum obient omnem
ħrditatem ineam ad neptem n¬
cam claudiam puciure uolo de¬
itis filio nonisimo autem sine
pp̃ condicõnis ñbanon ad uttim
deatur. scł cum in fideicõmissis uol¬
untatem sc̃ptan conueniat absur¬
dumesse rendit. cessante prua¬

Expanded text:
tate bonisue meis peruenerit, id omne post mortem suam restituant patriae meae coloniae Beneuenta‹no›rum': nihil de fructibus pendente condicione perceptis petitum uideri constitit.Cum ita fuerat scriptum: 'fidei filiorum meorum ris diem suum obierit, omnem hereditatem ad neptem meam Claudiam pervenire volo": deite filio, novissimo autem sine condicionis uerba non admitti uidebatur: sed cum in fideicommissis uoluntatem spectari conueniat, absurdum esse respondi cessante pr
Abbreviated transcription (Latin):
tum. iił fidei commmissum relictũ
nolu̾it asubstituto teb̾i quid. eĩ
at. ul quid sit cͥta fu̾it ci cirrab
instituto reliquerat que ab sub¬
stituto cessaret. uł quid si subst¬
ituit ex ꝑte feidecommissarium
cui ab instituto reliquerit fiter¬
commissuri iobscura igitur

Expanded text:
tum vel fideicommissum relictum noluerit a substituto deberi. quid enim at? vel quid si certa causa fuit, cur ab instituto relinqueret, quae in substituto cessaret? vel quid si substituit ex parte fideicommissarium, cui ab instituto reliquerat fideicommissum? in obscura igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tuti frie filu post mortem p̾uiu
mr̃em eiue ꝑtus sbtti reum postu¬
lassent. ut hrclitatem prisimã
optinent uictis aufendum eẽ ꝑte
hiditatis ex cã sb̾stitõnis. redi qr¬
qũi stuprũ inei conthi nõ rituit
que senõ ꝑitromi cc̃cubinim eẽ
honore pleuo clilerat optumm
rum queum p̾ͥncipes ñi indita¬
uerũt cuuus filiam qm ilũyn
testõ cassiarius uepti coh̾etcu dit̃

Expanded text:
tuti fratris filii post mortem pueri matrem eius partus subiecti ream postulassent, ut hereditatem patrui legitimam optinerent: uictis auferendam esse partem hereditatis ex causa substitutionis respondi, quQuoniam stuprum in ea contrahi non placuit, quae se non patroni concubinam esse honore pleno dilexerat, optimi maximique principes nostri iudicaverunt: cuius filiam, quam alumnam testamento Cassianus
Abbreviated transcription (Latin):
abip̃is ẽ abummu̾so iudico pͥore
iquor qui mortem uroris non
defcudit. ut indigno dos anfert.
lib̾torum fuspecto de ce dencur
non defend̾unt orns enm h̾rdes
us cos ꝯ mloco ħ̾rdis sunt officõ¬
se agͥe cnca defuncti iundictarti
falsum. ul mofficõsum testrndi¬

Expanded text:
ab ipsis est, ab universo iudicio priorei, qui mortem uxoris non defendit, ut indigno dos auferturlibertorum suspecto decedentium non defenderunt: omnes enim heredes vel eos qui loco heredis sunt officiose agere circa defuncti vindictam cofalsum vel inofficiosum test
Abbreviated transcription (Latin):
y:ditatie semꝓmo restitu̾t roga¬
int extrebelliano restrtucõne̾ni
facicndam iuliꝰ at. et legatorum
peticõm scindisic ut centum qui¬
dem petantur ab ħ ede centũ nͥo.a¬
lia legitariꝰ. afitcicomunssario pe¬
bit. si is qui quidringenta iboĩs
hẽbut trescentimi legass. et ded¬
uctis .c. rogass hrtem ut ħrdita¬
tem sempͦmo rescituit deb̾c dici
deductis centum restitutałrdi¬
tite legatorimi. ictõm infidcicõ¬
missatium dari. Cclsus

Expanded text:
ditatis Sempronio restituere rogauerit, ex Trebelliano restitutionem faciendam Iulianus ait et legatorum petitionem scindi sic, ut centum quidem petantur ab herede, centum uero alia legatarius ‹a› fideicommissario peibit, si is, qui quadringenta in bonis habeat, trecenta legasset et deductis centum rogasset heredem, ut hereditatem Sempronio restituat, debere dici deductis centum restituta hereditate legatorum actionem in fideicommissarium dari. 2 Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
aduit et restituit. querebatin qͥd
legatario dare deb̾et. dicendimi
ẽ. quia pͥsumptum ẽ uoluisse te¬
statorem cumhone legatorumi
fidei comnussum restitm tota
trescenta te darc ticõ teb̾e. nam
h̾rs hoc rogatus intelligid. ut
teioco suoᷤ constituat. etq ħrs
ꝑfunctis omnnbr brditarus i¬

Expanded text:
it et restituit: quaerebatur, quid legatario dare deberes. dicendum est, quia praesumptum est uoluisse testatorem cum onere legatorum fideicommissum restitui, tota trecenta te dare Titio debere: nam heres hoc rogatus intellegi debet, ut te suo loco constituat et quod heres perfunctus omn
Abbreviated transcription (Latin):
boni celata alfiscum dice̾t cõsta¬
uet antem deficticõmisso: tecretũ
tico legati c̃ isustr̃. alii logr tuuc
teco restituendo nõ srdi. s tic̾o ca¬
uͥe cebeat. ¶ int̾dum et si abħ̾r de
legetur ususfr̃. ticõ cauendumc̃.
ncluti si cetractu nsusfr̃. ꝓprictas
eucgctur. ususfr̃. seio. quid enmi
attiuebit ħ c̃u hrdi caui adquer
emolunitum intridentis ususfr̃.
nonsit spectandum. i̾misi usufr̃
scio legrto ꝓpͥctas ticõ ita icgetur
ut cum alscium ꝑtin̾e desierit
tebit afructuaario. abħrde aute
ticõ. qr uousit tͥtum usufrutu
nt empto alticium ꝓprictater

Expanded text:
bona delata ad fiscum diceret, constaret autem de fideicommisso, decretum ctus alii legari, tunc de eo restituendo non heredi, sed Titio caueri debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cauendum est: ueluti si detracto usu fructu proprietas ei legetur, usus fructus Seio: quid enim attinebit hoc casu heredi caueri, ad quem emolumentum intercidentis usus fructus non sit spectandum? uerum si usu fructu Seio legato proprietas Titio ita legetur, ut, cum ad Seium pertinere desierit, tebit a fructuario, ab herede autem Titio, quia non sit certum usu fructu intercepto ad Titium proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
iiꝰ piꝰ. ab eo qui minusegata pciꝑe
altestribuendum iꝰsus erat ałs¬
ẜat uetuit cancõm crigi cessan¬
cium ꝑtes reddi. uͥ aꝑte cauere
Iuissus cẽt. Mecianus.¬

Expanded text:
 Pius ab eo, qui annua legata praecipere ad distribuendum iussus erat, uetuit cautionem exigi cessantium partes reddi, nisi aperte cauere iussus esset. 8 Maecianus
Abbreviated transcription (Latin):
pocius quam cuiq ẽe piculosur
ticem suani placet. ut actones
que mħ̾r dem h̾r dib q dariso¬
reliquum confirmentur suppͥ
atus sub uenire noluit urdib¬

Expanded text:
potius quam cuique periculosum esse fidem suam: placet, ut actiones, quae in heredem heredibusque dari soreliquum confirmentur suprematus subuentum uoluit heredib
Abbreviated transcription (Latin):
Silrs ꝑcepto fundo rogitus sit re¬
nitus consuito restituet ħrditat¬
cm. nec multum facit si fundus
pignori datus ẽ. ¶ I eium cris
aliemi ꝑsonalis actõ fundum se¬
quitur. s cum cui hrditas ex treb¬
elliano senitus consuito restitu¬
da c̃. s cauendum ẽ h̾rdi afitciconi¬
missatio. ut si forte fundus fu̾it
uno tnͣsituras actones si minoris

Expanded text:
o fundo rogatus sit henatus consulto restituet hereditatem. nec multum facit, si fundus pignori datus est: neque enim aeris alieni personalis actio fundum sequitur, sed eum, cui hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est. sed cauendum est heredi a fideicommissario, ut, si forte fundus fuerit iano transituras actiones: si minoris,
Abbreviated transcription (Latin):
ntitu testimentum scriptum
sit. que tabͥuarum crtenda: un¬
et instrucnoarum pistim empo¬
allos qui ipistinus ecñt. et pis¬
toros et incmpora institores et
cta iogata rnsimiẽ suppllectilem
iuius iustructa intelligi non põt
tun milit ꝗium agri custodum il¬
lic ucquid mcim. aut agriant frnc¬
tuum occupent. hic ncqud cct̾r¬
nun reruique nimlla contin¬
entur. nilla autem siulla dubita¬
cõne ꝑs fundi retur. UIp.¬
at coruelium ieudisse nebat. pal¬
os. ꝑticis. rastros. ligones instr̃o
de consultuᷤ demulierib lanifitis.¬

Expanded text:
ita testamento scriptum sit: 'quae tabernarum exercendarum instruendarum pistrini caupoallos, qui in pistrinis essent, et pistores, et in cauponio institores et cta responsum est suppellectilem uinis instructa intellegi non potestam uillae quam agri custodiam, illic, ne quid uicini aut agri aut fructuum occupent, hic, ne quid ceterarum rerum quae in uilla continentur: uilla autem sine ulla dubitatione pars fundi habetur. at, Cornelium respondisse aiebat palos perticas rastros ligones instrume. consultus de mulieribus lanificis
Abbreviated transcription (Latin):
to igitur hoc legatum ubius
funt et cissinc ap̾ incellium
uotat ominiꝗne eo collccnta sunt.
lum stragusa. s ccum qua ibi
uti solebat. meuse quor ebroree
uł sique alic. itẽ intreum ct au¬
tum et argenti. innaquo
siqua ibifi̾nt. usus ip̃is ci

Expanded text:
legatum uberius init et Cassius apud Uitellium notat: omnia quae eo collocata sunt, lum stragula, sed et qua ibi uti solebat: mensae quoque eboreae uel si quae aliae, item uitrea et aurum et argentum: uina quoque, si qua ibi fuerint usus
Abbreviated transcription (Latin):
i isquitres tutelas ad num¬
strabit duob pupilł̃. dui¬
sis decͥtis datus eͥ qui potuit
ercusari. et priusqmͣ cãs cr¬
cusaconis allegaret. et uniꝰ
ex pupilł quorum urutu¬
telam. id ministrabat toce¬
ssit. uibi desiit compet̾e eu
excusacõ statim temunt cũ
prius decretum qͣi nloco
tͥcie tutele qͣrta subrogãda.
nam ip̃o iure tutor ẽ et aũ¬
qmͣ excusetur. ¶ Pofͣit ergo
tutela cius qui nunc qͣrto
loco uuenitur excusari. s
cum non sit excusatus ue

Expanded text:
i is, qui tres tutelas administrabat, duobus pupillis diversis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco invenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
debemus uendicionem qilibtus ĩ
nendendi non habiit. nec frauder¬
de dolocius nondisputetur. s de do¬
lolib̾ti. ¶S sicũnt infraudempatro
uIIibtus eã dicendum ent sima¬
gno eñnt p̾cio ieleuandumpatro¬
num condicioneud ipĩdelata an
uelit. ab emptione discede. s nc̃dito
nutrum malit depcio renutte. au
itius itin quam nendidit pape p
one et inconduccione siuillĩ. idem¬
suabimus ¶ Si sirem quidem bo
fide uenclidert et sine ulla gra lib
ecetur. utrum quireua eiis.anu̾o
is qui p̃cium cono accepit et põp̃¬

Expanded text:
debemus uenditionem, quasi libertus ius uendendi non habuerit, nec fraudede dolo eius non disputetur, sed de dolo liberti. Sed si emerit in fraudem patroni libertus, aeque dicendum, si magno emit, in pretio releuandum patronum, condicione non ipsi delata, an uelit ab emptione discedere, sed uenditori, utrum malit de pretio remittere an potius rem quam uendidit recipere one et inobservabimus. Sed si rem quidem bona fide vendiderit et sine ulla gratia luietetur, utrum qui rem emit an vero is qui pretium dono accepit? et Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
namet si acceptum p̾cium lib̾tus
cuitonauit lib̾tus si si accepit et
ti ent fauiane locus ¶Sifidemss¬
it ap̾me lib̾tus urrensuan pali¬
opignoridedit mnccem patromi
fit famaua conuennri debito pot̾¬
it quidem sipot̾ et mandatiplane
si deficiat mandati acuio quia cõa

Expanded text:
nam et si acceptum pretium libertus cui donauit libertus: sed accepit et ti, erit Fauianae locus. Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni,terit Fauiana conueniri: debitor poterit quidem, sed potest et mandati: plane si deficiat ma
Abbreviated transcription (Latin):
qui ali enauit. noeius cui auena¬
tum est. etita eucunit. us qui frau¬
clis urdoliconscis nõ fu̾it ca¬
reredcleat. reinfraudem patidin
aneuata et siput anis en ĩge¬
mumi nec credichicdit lib̾tinmn¬

Expanded text:
qui alienauit, non eius cui alienatum est: et ita euenit, ut qui fraudis uel doli conscius non fuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putauit ingenuum nec credidit libertin
Abbreviated transcription (Latin):
os plures ueliberos nistis ipoi¬
is quesitos inpocestate sua h̾ret
delib̾to lib̾ta uesua significass
qr si ab eo eaue libtatemconsecu¬
tus consecutane ẽ utiq sierli¬
b̾is quis manitate e e desus n¬

Expanded text:
s pluresue liberos iustis nuptiis quaesitos in potestate haberet, de liberto libertaue sua significassettque si ab eo eaue libertatem consecutus consecutaue est. utique, si ex liberis quis in ‹ciui›tate esse desis
Abbreviated transcription (Latin):
minuecdum ius alt̾uus patrom
filii. ¶ Posse antem mepoti ass¬
iguari certũẽ et p̾fem fuio nepo¬
tem assignatoris constat. Ur̃q̃
ne po tem possit qi duos h̾at ĩpot¬
cate nis senatus consrici iduc̃
cinqua specie cum placeatecia
ei quimpotestate recasurus est
assiguari. qrͣ non adinittiuius
cumutium ẽe npotestate nega¬
re non possumus łamure añ. al¬
simam b̾rditatem adiuitti pos¬
sit. ħ qui iupotestate ẽ tractanpo¬
etlib̾cum here quimpotestate ẽ
possit curuołꝰ quoq adnitteud̾
ui familias. ut puta sicastrẽsẽ
atem admittantur. s adeaq̃ p¬
surit.s in ꝙ lib̾co mie intestato
defuncto quaniad lĩmam Hrcli¬
tate in adnicti no possiuit. iutẽ¬
dũẽ utrimincad mittatur filiũ
assignatoris in familia reman¬
ens annon et putememãciꝑa¬
tos ꝑ p̾torem p̾fendos. lib̾o autẽ
euus qui assignatus e accipedebe¬
uius non solim filios ueriu etiã
nepotes neptes es denceps qr uepo¬
tes deçecentes ¶Siquis duobras

Expanded text:
uendum ius alterius patroni filii. Posse autem et nepoti adsignari certum est et praeferri filio nepotem adsignatoris constat. Unde qnepotem, possit, quasi duos habeat in potestate, ius senatus consulti inducere. in qua specie cum placeat etiam ei, qui in potestate‹m› recasurus est, adsignari quare non admittimus, cum utrumque esse in potestate negare non possumus? An autem ad legitimam hereditatem admitti possit hic qui est in potestate, tractaet libertum habere qui in potestate est possit, cur non hoc quoque admittendum lii familias, ut puta si castrensem atem admittantur, sed ad ea iberto intestato defuncto, quoniam ad legitimam hereditatem admitti non possunt, uidendum, ne admittatur filius adsignatoris in familia remanens an non? et putem emancipatos per praetorem praeferendos. Liberos autem eius, cui adsignatus est, accipere debemus non solum filios, uerum etiam nepotes et neptes et deinceps descendentes. Si quis duobus
Abbreviated transcription (Latin):
ei donatum sit ꝑtem faciat cũ pa¬
trono queniadiuodum legritan¬
us patronus facit ¶Utrumaut̾
adcasola renocanda famana ꝑa¬
net quequis lib̾tus debonis di¬
mnunt aneciam ad ea queno ac¬
quisunt indenclun ẽ. iait inlia¬
uns.ł.xxui. Ef.sibrditatẽ lib̾tũ
uon adicrit franidandipationi¬
cansa.urlegatum repurit. faui¬
anam cessare qd m̃idetur ne

Expanded text:
ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit. Vtrum autem ad ea sola revocanda Faviana pertinet, quae quis libertus de bonis deminuit, an etiam ad ea, quaei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit. Vtrum autem ad ea sola revocanda Faviana pertinet, quae quis libertus de bonis deminuit, an etiam ad ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lofacta sit nõ quennius ntrum
mortis causa fc̃a sit aunosit oĩ
enim moreuocatur. sm̃onosit.
dolouialo fc̃a si alias tunc actor
ꝑbandum ẽ mortis cã faccama¬

Expanded text:
lo facta sit, non quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni enim modo reuocatur. si uero non sit dolo malo facta, sed alias, tunc actori probandum erit mortis causa factam a
Abbreviated transcription (Latin):
sit tutor quituor ħ consio¬
cranda sunt. inhic dedit q
darc potint. et ille acceꝑit.
cuifint dandus. et is datur
timus dinoi facutas crat.
et ꝓtribunali dectum int̾

Expanded text:
sit tutor, quattuor haec consideranda sunt: an hic dederit qui dare potuit, et ille acceperit cui fuerat dandus, et is datur cuius dandi facultas erat, et pro tribunali decretum int
Abbreviated transcription (Latin):
noim rem cesid̾are rutili¬
us seuerus iudetur. uturcori
que ab ed diu̾t᷑at et se non ẽẽ
pͥgnintem ꝓfiteatur. custo¬
tcmapponat et ĩo nemo mi

Expanded text:
Novam rem desiderare Rutilius Severus videtur, ut uxori, quae ab eo diverterat et se non esse praegnatem profiteatur, custodem apponat, et ideo nemo mi
Abbreviated transcription (Latin):
nitc̃id ag̾e. qmͣqm ut corrup¬
ti fice inquisiconis tutor con¬
sciuatur in bonfite consti¬
tutum ẽ uclut p̾tonemboni
slienis in cumbe. Hic treo nõ
qi sus pectus remonebifut. s
rctctur ꝑumendus ei pe¬
ni qui solent afficiqui tutt¬
lun corruptis must̾us pͥto¬

Expanded text:
t id agere quemquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum velut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergo non quasi suspectus removebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis ministeriis praeto
Abbreviated transcription (Latin):
io c̾coppositum ẽ uebo N
iacerent uł manet et ne creditor¬
ib longior mora fieret ¶Bencig̃
lit etdare int̾ co successionemis
maturius possent cieditores sci¬
re utrum hant cun quo ingred¬
iautur. anio bona nacanciafis¬
pudiare pot̾ alienam no pot̃. ꝓi¬
de ꝓturitor meus sine mea uolũ¬
tate meam bonorum possonire
pudiait ño pot̾.pseruũ delata

Expanded text:
o propositum est, ne bona iacerent et creditoribus longior mora fieret. e re igilit, et dare inter eos successionem, ut maturius possint cre, utrum habeant, cum quo congrediantur, an uero bona uacantia fisrepudiare potest, alienam non potest.Proinde procurator meus sine mea uoluntate meam bonorum possessionem repudiare non potest.Per seruum delatam
Abbreviated transcription (Latin):
eñ appellatur uxor libi exalia uro¬
renati noñca dr̃ matris un ex alio
inronatis inctricus appellatu eor
utuiz natos Alunde p̾nigues pͥng¬
scc̃ est uroris mee socus ẽ illa. pat̾

Expanded text:
gener appellatur. uxor liberis ex alia uxore natis noverca dicitur, matris vir ex alio viro natis vitricus appellatur: eorum uterque natos aliunde privignos privigsocer est uxoris me
Abbreviated transcription (Latin):
possom accipe non pot̾it que pri¬
mtatis nomine frĩ defertũr.p̃to¬
renicnm uonsoluum mortis tp̃c
s eciamid quobonorum posser
iure consangrunitatis aut ag̃
idem agnacionis eius uira a
patre oruutur. ꝓximitatis.aut
nonnne mat̾ cu̾is aut frattiz ea¬
dacurbonorimi possõ iure hrdic
lĩmi quia nõ eadem c̃a corminẽ
que liẜorum s graclu cognator¬

Expanded text:
e proximitatis nomine fratris defertur: praetorem enim non solum mortis tempus, sed etiam id, quo bonorum possessio iure consanguinitatis aut adgnitemque adgnationis iura a patre oriuntur: proximitatis autem nomine mater eius aut frater eadatur bonorum possessio iure heredis legitimi, quia non eadem causa eorum est, quae liberorum: sed gra
Abbreviated transcription (Latin):
tao gradu sunt supra pauus ꝑ¬
auui infrapnepos pnẽptis ert̾rã¬
u̾so fracris sororis⁊ filius filiaet
conuemiẽt patruus amita anũ¬
culus matt̾a. ¶ Quartograd¬
usunt .G. ab anus ab auia. iufra b¬
nepos abneptis extraususo fris sor¬
oris nepos neptis ⁊ cõuemẽt̾ patr¬

Expanded text:
supra proauus proauia. infra pronepos proneptis. ex transuerso fratris sororisque filius filia: et conuenienter patruus amita, auunculus matertera.Quarto gradu sunt supra abauus abauia. infra abnepos abneptis. ex transuerso fratris sororisque nepos neptis: et conuenienter patr
Abbreviated transcription (Latin):
uo ticu iussus ẽ dare: ip̃i scruo dat᷑
quia que fc̃i sunt: non transeunt
id dominum. quem admodimi
si nichi. aut scruõ ticu scipuutus
sim nontico. s ẜ uo enisdmi potest.
ctħ uera sunt. s cumb̾rdi dare iuc¬
sus c̃. indeamus ne domino dmi¬
dum sit. et touscquens ẽ et hic scr
qui dominno d dure non impiet

Expanded text:
uo Titii dare, ipsi seruo datur, quia quae facti sunt, non transeunt ad dominum, quemadmodum, si mihi aut seruo Titii stipulatus sim, non Titio, sed seruo eius dari potest: et haec uera sunt.Sed cum heredi dare iussus est, uideamus, ne domino dandum sit: et consequens est et hic seruo quin domino dare
Abbreviated transcription (Latin):
staret quo minus agendo obca¬
dies cõdicõi ñ ĩ putabuntur.¬
¶ quidmmi it ligunt. si publius
cornelius ĩpẽsim qͣ ĩ finidũ scrm̃
fccihrdi meo dedit. tñhes meus
publio corncho fu̾dũ scrmũ dato¬
um dan debe offiliꝰ ĩpese ubo uc¬

Expanded text:
uo minus agendo ob cadies condicioni non imputabuntur.Quidam ita legauerat: 'si Publius Cornelius impensam, quam in fundum Seianum feci, heredi meo dederit, tum heres meus Publio Cornelio fundum Seianum dato'ndi dari debere, Ofilius impensae uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ꝑtem eum pͥstare debe.
ꝑtem illos qui anferit ab co qd
plus ẽ relictum ꝙͣ alege conceditur
ħrditatem restitue cu ticõ cͥtam
si ui mana drrt et br̃ifico iegic fa¬
cidie nrestituendo ħͥrs utctur.¬

Expanded text:
est partem eum praestare debere, partem illos, qui auferunt ab eo, quod plus relictum est, quam a lege conceditur.hereditatem restituere, tu Titio certam summam dare, et beneficio legis Falcidiae in restituendo her
Abbreviated transcription (Latin):
is religionem pͥtoris instru¬
rit. ¶ Smantem iscin. aufer
rhrditas põt aliquid possid¬
cit deliditate et possite des¬
ierit sinc tolo .m. nug̃ ẽ. ut
cesunt connenm. ¶quod
ergo tempns spectabimus
possideat nec ne litis contes
¶Ett si racancu boniquis pꝰs¬
erit indubitate comucniri
potit ex huc ꝑteedicti. quu
et omisit cam testĩ et qui
ab intestito possedit et qui¬
demsic inpͥscriptione qiud̾¬
cuiui tutussit ¶si pronue¬

Expanded text:
toris instruxerit.Si autem is, cui auferri hereditas potest, aliquid possideat de hereditate et possidere desierit sine dolo malo, magis est, ut desinat conueniri.Quod ergo tempus spectabimus, possideat nec ne? litis conteste si uacantia bona quis poserit, indubitate conueniri poterit ex hac parte edicti, quia et omisit causam testamenti et quia ab intestato possedit et quidem sic, ut praescriptione quadriennii tutus sit.Si patronu
Abbreviated transcription (Latin):
cum talis or̃o magis ip̃ius cã qͣm
contͣ ip̃m poĩta udeatur. ¶ cum̃
lex falciclia nit̾ucuit nõueniunt
incontribucõm que ip̃ih̾rdi.asem¬
ctip̃o uel ẜuo cius legata fidei necõ¬

Expanded text:
cum talis oratio magis ipsius causa, quam contra ipsum posita videatur. Cum lex Falcidia intervenit, non veniunt in contributionem, quae ipsi heredi a semetipso vel servo eius legata fideive com
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ piam rem mlcgis filcidie rõe.
cum qnͣtum sit logatum inquir¬
atur tm̃ co nomine inducctur.i
qnto plutis minoris. ue sit cares
qnͣtitite. qmͣ quo pcd testitor acci¬
pidari ne inssit. s ut eiquidem por¬
cõm que legatis deonctis facienoi
ez̃. amplius deducetur quippe nõ¬

Expanded text:
rem in legis Falcidiae ratione, cum quantum sit legatum requiratur, tantum eo nomine inducetur, quanto pluris minorisue sit res ea quantitate, quam quo pretio testator accipi dariue iussit, sed ut ei quidem portioni, quae legatis deductis facienda erit, amplius deducetur: quippe no
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris illati alsolum brtem ros¬
pict us qͣi et sine ulla distinctone
recipinitur ꝙ cnim remota lege
net dumpni p̾ca fcĩ nõ ceduci nea¬
nec dmpno pͥei ĩcidente exporcõe
bõr q̃ mortis tempe fuint quicqͣ
cetrabi. ¶ cetis no corporib ethus
detiora siit fẽi peul dubio. aut in¬

Expanded text:
testatoris illata ad solum heredem respicere usque quaque et sine ulla distinctione recipiatur. quod enim remota lege net damna postea facta non deduci, ne anec damno postea incidente ex portione, bonorum, quae mortis tempore fuerunt, quicquam detrahi. Certis vero corporibus et his teriora sunt facta, procul dubio aut n
Abbreviated transcription (Latin):
rone legis faicidie iputmonin
ex in stitucõne fili tm̃ retincat:
qnͣtum al falcidum satis sit nich
qͣrte nomme deducendum.
¶ ilib̾to cui firdum legaint ꝑ fi¬

Expanded text:
ratione legis Falcidiae imputandum ex institutione filii tantum retineat, quantum ad Falcidiam satis sit, nihil quartae nomine deducendum. A liberto, cui fundum legaverat, per fi
Abbreviated transcription (Latin):
dam actonem adusus cũ
quidolo nulo. idhibuit ut
alius auctor dirctur in sci
qr successorib. meos uo nõ
redcli labeo scribit. nec im p¬
sum pꝰ annum qm̃ et fcm̃¬
actõnis exient ant resusu¬

Expanded text:
ndam actionem adversus eum, qui dolo malo adhibuit, ut alius auctoraretur insciusque successoribus, in eos vero non reddi Labeo scribit nec in ipsum post annum, quoniam et fact
Abbreviated transcription (Latin):
uł post tutelim si ncgocuis tu¬
tele temꝑe gestis nexum ꝓb¬
atur. et quod ante imperisũ
et posteatutor constit᷑utus
c̃. uł nentris cratcurator.

Expanded text:
uel post tutelam, si negotiis tutelae tempore gestis nexum probatur, et quod ante impensum et postea tutor constitutus est, uel uentri erat curator
Abbreviated transcription (Latin):
tib. iideamus in possit hoc
conscqui. et labeo scribit po¬
sse. sit tũ accipiendumẽ. si
ex pedit pupillo ita tutelã
ad ministrari. cefum sinon
tele ut mͥgantur pupilli.
¶inder igitur quicͣcrio indicõ
cognoscit utilitatem pupilli

Expanded text:
hoc consequi. et Labeo scripsit posse. sic tamen accipiendum est, si expedit pupillo ita tutelam administrari: ceterum si non telae, ut mergantur pupilli. iudex igitur, qui contrario iudicio cognoscit, utilitatem pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur tutciam. Item
similem eum quem p̾tor
Itutorem ced̾it cum posset
ntmiummitate. hic enrm
nich̾ cẽ indicnum fecit test¬
atoris uam quemille non
dedu tutorem cum nalins
se tutelam adiumstrare
srad numistrare uolu̾it con¬
tentus ꝙ ceti ytonei eent. ħͥ¬

Expanded text:
sequitur tutelam. Paulusimilem eum, quem praetor tutorem dedit, cum posset uti inmunitate: hic enim nihil contra iudicium fecit testatoris. nam quem ille non dedit tutorem, eum voluisse tutelam administrare sed administrare noluerit contentus, quod ceteri idonei essent?
Abbreviated transcription (Latin):
te nepocem ereo quesituu ẽ ap̃ m¬
arcellum au adopto recissa impc¬
iat nepoteni s cum soleat eiuanci¬
paco patu iunginepes quis ñdi¬
cat et si adoptãtus. ⁊qͣi sit fiins¬

Expanded text:
t nepotem ex eo, quaesitum est apud Marcellum, an adoptio rescissa impediat nepotem. sed cum soleat emancipato patri iungi nepos, quis non dicat, etsi adoptatus sit et quas
Abbreviated transcription (Latin):
Cripto brte telibante suius ex¬
Urdatus mortem obut atq it a sc¬
riptus brs omiẜat hrditatem
nepos e riuo fil io susceptus ano
suus lõs erit nepos. neq patri
uidebitur obstitisse cuius p̃mor¬
tem sima defertur. b̃rdit as nec

Expanded text:
cripto herede deliberante filius exheredatus mortem obit atque ita scriptus heres omisit hereditatem. nepos ex illo filio susceptus avo suus heres erit neque pater videbitur obstitisse, cuius post mortem legitima defertur hereditas. nec
Abbreviated transcription (Latin):
tem ita delit ille simeus erit lib̾
esto logitum uł h̾rditatem siuecõ¬
dicõne dedit ei. deude eum alien:¬
uit debebitur domino cius logatũ
uł h̾rditas iuissuenis. alire pot̾it.
Nam id ex p̾ssit si meus ent nlib̾¬
tate duandi quo futurimihoc erati
ut impediretur ubtas eciam sierp̾¬
ssum nou ect. sepe inuuo tñ nuta¬

Expanded text:
ille, si meus erit, liber esto': legatum uel hereditatem sine condicione ei dedit: deinde eum alienauit. debebitur domino eius legatum uel hereditas et iussu eius adiri poterit: nam id expressit 'si meus erit' in libertate danda, quo futurum erat ut impediretur libertas, etiamsi expressum non esset. saepe
Abbreviated transcription (Latin):
quenno locnnt fimdum
diuo:cium it̾ueu̾it. sab. ait
non al fundum mulieri re¬
ddi opte. quam sicauit. ut si
quid pt̾ minis anni locatõ
maritus dampnatus sit idi
sc p̾staturum iri. et mulieri
cauendum quicquid p̾t pri¬
nnim aunum ex locatõne iur
consecutus fuit: se restitut¬
urum ei. dem.

Expanded text:
m diuortium interuenerit, Sabinus ait non alias fundum mulieri reddi oportere, quam si cauerit, si quid praet‹e›r unius anni locationem maritus damnatus sit, id se praestatum iri: sed et mulieri cauendum, quidquid praeter primum annum ex locatione uir consecutus fuerit, se ei restituturum. 26 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
mor filuus. et ambo ibitec¬
eduit quamine prior p̾rde¬
cedit lex cornelia ad pupil¬
li substitucõnem non ꝑti¬
te impubes decedat. qm̃ et¬

Expanded text:
mox filius et ibi ambo decedant, quamuis prior pater decedat, lex Cornelia ad pupilli substitutionem non pertite impubes decedat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
te diuidi et qͣrta colonu
leptimanorum et ex qͣrta cõ¬
plcs ħrtes substituit. inpłos
quimtres uncias quietus
ħrditatem adut. ꝓculus et
sosia umo testatore decesse¬
rinit. queritur quadranc
ꝓtulo datus ad quictum an
ad substitutum t̾tõ gͣclu ꝑ¬

Expanded text:
arte dimidia et quarta coloniam Leptitanorum et ex quarta complures heredes substituit in plures quam tres uncias: Quietus hereditatem adiit, Proculus et Sosia vivo testatore decesserunt: quaeritur, quadrans Proculo datus ad Quietum an ad substitutos tertio gradu p
Abbreviated transcription (Latin):
icõ defendit. et dampnatus litis
estimacõnem soluit tem̃ stich
nntestõ manimnsit eiq pec¬
ullum logauit. qiͣtum ẽ an quod
pamphisi nomine p̾stitum sit
ex peculio. uł rõme pamphili ł
stichi ceducendum sit .. ꝑam¬
phili de petulio utiq ceduten¬
dimi qñtacumq ea summa es¬
set. idemẽ cciam sieum noxe de¬
fiat. tunc ex petulio stic̾n et ñ
ultra p̾cium pamphili deduci
philus pecumam tonimno debu¬
iss. nec ca ex petulio eis ẜuarip̾¬
scł. an us ad pͥcium eius ex peculio

Expanded text:
damnatus litis aestimationem soluit: deinde Stichum testamento manumisit eique peculium legauit: quaesitum est, an quod Pamphili nomine praestitum sit, ex peculio uel ipsius Pamphili uel Stichi deducendum sit.  de peculio utique deducendum, quantacumque ea summa esse‹t›, id est etiam si eum noxae deiciat, tunc ex peculio Stichi non ultra pretium Pamphili deduci philus pecuniam domino debuisset nec ea ex peculio eius seruari posset, an usque ad pretium eius ex peculio
Abbreviated transcription (Latin):
aut qr infidcicom missis tebentͤ
et cumi erͫ. pignoꝵ ꝑscquimur id
ꝙ ex fructib ꝑcipitur pͥmum in
usuras. mox quidem suꝑflimm
ẽ insortem d imputari.quinii¬
umo et siampnus qmͣs debetut
pcepit elegitarius exemplo pign¬
oraticie actõnis ecum ntił acto᷑. l¬

Expanded text:
ae in fideicommissis debentur. et cum exemplum pignorum sequimur, id quod ex fructibus percipitur primum in usuras, mox, si quid superfluum est, in sortem debet imputari: quin immo et si amplius quam sibi debetur perceperit legatarius, exemplo pigneraticiae actionis etiam utilis actio
Abbreviated transcription (Latin):
orreum q̃dam. iii quo res collecte
custodientur. ⁊ puto ita legatariũ
custedire res ħrclitanias debere. ut
ueq h̾rcli auferantur neqr de pere¬
ant deteriores. ne fiant. ꝙ si ex cõ¬
stitucione quis inpossessione nuttatꝰ
curandum est ne uis fiat utenti
fruenti legato.ario. ¶Satĩs fien uo¬
luntati defuncti sic accipitur qd̾
uoluntati defiuicti. uł ex fructib
uł aliuude satiffiat. ¶Contestõ
aũt clii pu antonini pertinet ad¬
omnes eos aquib utilit fidei ꝯii¬
fsum relictum est ꝙͣuis hrdes uõ
fint par enum utilitas est. ¶In
ciusa. si litemi eo nouune ꝯtestatꝰ
s̃t uon ante decede depossõne debet
qͣm ei pro lite fu̾it canttum. ¶añ¬
ssus in possõnem si non admittatꝰ
possõuem. nussio aũt locum ħebit
tion tm̃ si quid id ip̃m ꝙ legͣtum

Expanded text:
orreum quoddam, in quo res collectae custodiantur. et puto ita legatarium custodire res hereditarias debere, ut neque heredi auferantur neque depereant deterioresve fiant. Quod si ex constitutione quis in possessionem mittatur, curandum est, ne uis fiat utenti et fruenti legatario. Satisfieri uoluntati defuncti sic accipitur, quoad uoluntati defuncti uel ex fructibus uel aliunde satisfiat. Constitutio autem diui Antonini pertinet ad eos, a quibus utiliter fideicommissum relictum ‹est›, quamuis heredes non sint: par enim utilicausa si litem eo nomine contestatus sit, non ante decedere possessione debet, quam ei pro lite fuerit cautum. Missus in possessionem si non admittaturpossessionem. Missio autem locum habebit non tantum, si quis id ipsum, quod legatum
Abbreviated transcription (Latin):
tum fu̾it ⁊ eius fideignussum sõ
xlitõnie ut sempronio restitu ⁊turi
non uuq pretorem statuturum in¬
lianus scripsit. si añ qm legatum ⁊¬
consequatur legatanus fideiꝯus¬
si oclitõnalis satis non debet. uti
inagis sempnio det legati persecu¬
cionemi ut is legatario satis det.
puio set et si accepit ticius abħr¬

Expanded text:
tum fuerit et eius fidei commissum sub condicione, ut Sempronio restitueret, non inique praetorem statuturum Iulianus scripsit, si, antequam legatum consequatur legatarius, fideicommissi condicionalis satis non de‹t›, ut magis ‹Sem›pronio det legati persecutionem, ut is legatari‹o› satisdet em. ‹se›d et si acceperit Ti‹ti›us ab
Abbreviated transcription (Latin):
ficcicominissi mori.⁊ ficunit.
¶latisfactõnis uͥbum l lacius pa¬
teat tũ al cxsolucndum legatu
reftͥur. ꝓm̃ etsi remissa sił satis¬
datõ rptim locum h̾ebit. quia
mora sit solucõm. ¶Sex autem
mensum puto contriumm tẽ¬
pus nõ possonimi cõputandu.
cessitum ũ accipimus si pupillꝰ
tutorcm non hãt. nec curitore

Expanded text:
so moram faciunt. Satisfactionis verbum licet latius patet, tamen ad exsolvendum legatum refertur. Proinde et si remissa sit satisdatio, rescriptum locum habebit, quia mora fit solutioni. Sex autem mensum puto continuum tempus, non possessionum computandum. Cessatum non accipimus, si pupillus tutorem non
Abbreviated transcription (Latin):
constat. nam et hec res inc̃a ħrditaru
ẽ. ¶ depoita sires apd̃ defraictum fu¬
erit uł tommodata locum missio ñ
tus. alt̾ non. in ꝑtem ciuis missio
locuni utiq h̾red. ¶ mĩssi itiq
legatazii reddent ecum ei qui satis¬

Expanded text:
constat: nam et haec res in causa hereditaria est. Si deposita res apud defunctum fuerit vel commodata, locum missio nonratus, alter non, in partem eius missio locum utique habere debet. missi itaque legatarii impedient e
Abbreviated transcription (Latin):
inpossõnem nũqmͣ ꝓ dño eẽ inci¬
pit. noctam posso reru ei qm̃i cus¬
todri datur. n enimi expellendi ħ¬
tem ius br. s⁊ simul cum eo possid̾e
inbetur. ut siltim tedio custodie
ꝓpetue extorqueat ħrdi caucõner¬
¶ Sialius dampm infecti nomnne mi¬
ssus sit in possõnem. alus logator

Expanded text:
no esse incipit. nec tam possessio rerum ei quam custodia datur: neque enim expellendi heredem ius habet, sed simul cum eo possidere iubetur, ut saltem taedio perpetuae custodiae extorqueat heredi cautionem. Si alius damni infecti nomine missus sit in possessionem, alius legator
Abbreviated transcription (Latin):
ne missus ẽ eciam cumpni infocti
satis dare. quod si satis ceoit. nõ arr
cesidau̾int omnes ueire debent
inpossõnem. ic cum qui ex c̃a lega¬
toꝵ pꝰsidet sͥ no. ln possicet. aui ex
tuntur in possom. nimis qui p̾¬
sidet. nõs̾ s omnnb possicet. ¶qs
pͥor missus ẽ logatarius in posso¬
nem non pͥfetur ei qui postea
mittitur itlogatarios millimn¬

Expanded text:
nem missus est, etiam damni infecti satisdare: qui si satisdederit, non aliter desiderauerint, omnes uenire debe‹n›t in possessionem: is enim qui ex causa legatorum possidet sibi, non alii possidet. alia est tuntur in possessionem: nam is qui possidet non sibi, sed omnibus possidet. Qui prior missus est legatarius in possessionem, non praefertur ei qui postea mittitur: inter legatarios enim nul
Abbreviated transcription (Latin):
idno cuisdem nomims delegato
contendant utris satis driturn.
nec honiri hrdemcum possit cos¬
deui fidenissores alutramq sti¬
pulonem adhibe qr et ip̃i non
bon̾antur cur futurum sit. ut

Expanded text:
duo eiusdem nominis de legato contendant, utrisque satisdatur: nec onerari heredem, cum possit eosdem fideiussores ad utramque stipulationem adhibere, qui et ipsi non onerantur, cum futurum sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sit sub m̃ testi acõmilitonib re¬
ucti ꝓferri que possit incontro¬
nͥsum deduci siad diligenciam
legum renocentur. et obẜnm¬
ciam secutus ai mei intogritu¬
dinem erga optios fitelissi¬
mos q cõmilitones simplicita¬
ti corum consulendum cxisti¬
num ut quoquo m̾o testati fu¬
issent rata cẽt corum uolunt¬
as. faciant igitur testament
quoquo mo uolent facunt
quoquo mõ potint. sufficrit¬
q: ad bonorum suorum diui¬
sionem faciendam nudi uol
annltitudme. ant amalo qd̾
arce milites solent. aut amim¬
ero nulle hommum dictum a

Expanded text:
sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam legum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum uoluntas. faciant igitur testamenta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiatque ad bonorum suorum diuisionem faciendam nuda uolua multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, ductum a
Abbreviated transcription (Latin):
statoris uemiant et legatum pe¬
tant etħrs solu̾t ꝑatus sit. te¬
rius et substituti iegatario peci¬
crint. et hrs solu̾c ꝑatus sit. si
ambo defent̾e ħ̾rdem pirati st̃
clig̾e d ħrs cui soluit. ut ab eo
esta caluꝓnia uteatur ci po

Expanded text:
statoris ueniant et legatum petant et heres soluere paratus sit, derius et substituti legatarii peterent et heres soluere paratus sit, si ambo defendere heredem parati sint, eligere debet heres cui soluat, ut ab eo esta calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
cum qui rogatus ẽ subcondicõe
fr̃is sui filus restitu̾e añ diem fi¬
corum posse restitue. is inpõtate
pris agentib cum possit die fer¬
deicomiuussi cedente sin iͦs consti

Expanded text:
ui rogatus est sub condicione fratris sui filiis restituere, ante diem fieorum posse restituere his in potestate patris agentibus, cum possit die fideicommissi cedente sui iuris consti
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ẜuum hrdic uł alienum
logau̾it. et is fugiss cuicones in¬
t̃ poncnte sunt. de reductndo co.
s et siquitem unio testitore fu¬
g̾it cipensis logitam reducitur si
post mortem sumptu ħ̾rdis.¬

Expanded text:
quis seruum heredis uel alienum legauerit et is fugisset, cautiones interponendae sunt de reducendo eo: sed si quidem uiuo testatore fugerit, expensis legatarii reducitur, si post mortem sumpt