comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Van quasi de prae terito loquebatur
cumin alio psalmno diceret : F. oderunt
manus meas & pedes meos dinume raue¬
runt omnia ossamea Nondixit fos¬
suri sunt : Nondixit dinumerabunt. r
dicit diudent sibi uestimenta mea. N
dixit supet uestimentum meum mattent
sortem : Futura erant: & quasi facta
cantabantur : Omnia enim quae futura
sunt edõ: lam facta sunt: Hic ergo cũ
diceret . cum conuestit dñs captiuitatem
sron factisumus uelut consolati. tunc
repletum. ẽ. gaudio os nostrum : & lin¬
gua nostra exultatione: Quod ut osten¬
deret se figura praeteriti futura cogi¬
tare. Ait : Tunc dicent intergentes: di¬
cent: iam de futuro est: Magnificauit
dñs facere nobiscum: facti sumus iocun¬
dati : Tunc cum cantabantur futura
erant : & nunc uidentur praesentia:
Ergo erat tamquam de futuris. qui fu¬
tura tamquam praeterita praecinebat :
Conuerte dñe captiuitatem nostram:
Nondum erat ergo conuersa captiui¬
tas: quia nondum redemptor aduene¬

Expanded text:
Nam quasi de praeterito loquebatur, Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi vestimenta mea; non dixit, super vestimentum meum mittent sortem: futura erant, et quasi facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ergo cum diceret, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advene
Abbreviated transcription (Latin):
FACERECUCIS: MAGNIFICA¬
UIT DUS FACERE XOBISCUM
FACII SUMUS IOCUNDATI:
Videte fr̃s. si modo sronnon illud dicit
inter gentes per totum orbem terrarũ:
uidete si non adecclesiam curritur.
In toto orbe terrarum pretium nostrũ
accipitur. Amen respondetur : Di¬
cunt ergo intergentes hiero solimitani
captiui : hiero solimitani redituri pere¬
grini suspirantes patriae suae: Quid
dicunt : Magnificauit dñs facere
nobiscum : facti sumus iocundati : Nũ¬
quid ipsi secum fecerunt: Ipsi male se¬
cum fecerunt : quia sub peccato se uendi¬
derunt : Redemptor uenit : & bene
cum illis fecit : Et magnificauit dñs
facere cumeis: magnificauit dñs facere
nobiscum: factisumus iocundati
CONUERTE OUE CAPTIUI¬
TTEM NOSTRAM. SICUI
TORRENTES INAUSTRO:
quid sit hoc adtendat caritas unt
sam dixerat cum conuesterit dñs capti¬
uitatem sron: quasi de prae terito loque¬
batur. Sed solet fieri ut de prae terito
loquens futura prrenuntiet propheta

Expanded text:
facere cum eis. Magnificafacere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Videte, fratres, si modo Sion non illud dicit inter Gentes, per totum orbem terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jerosolymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundatiConverte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Quid sit hoc, attendat Charitas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta.
Abbreviated transcription (Latin):
quando labia clausa sunt : & patet consci
entia: Silentium est &clamat pectus:
Securus ergo esto. ille audit qui misere¬
tur. Etrursus quando nemo audit ho
minum mala si procedunt deore tuo.
Noli esse securus : quia ille audit quidam¬
nat : Susanna audiebatur ab in iustis
iudicibus. tacebat & orabat. os eius
non audiebatur ab hominibus : cor eiuis
clamabat addm̃ Numquid quia uox
cius ore corporis non processit: propter¬
ea exaudiri non meruit: Exaudita
est illa quando orauit: Nemo hominũ
sciuit : Ergo fr̃s quid habeamus inore
interiore cogitate: ibi uidete nequid
malidicatis intus : & nihil malifacitis
foris : Non potest enimfieri ab homi¬
ne foris : Nisi quod dictum fueritintus:
Custodi os cordis amalo: & in nocens
eris : In nocens erit lingua corporis tui:
in nocentes manus erunt : etiam pedes
in nocentes erunt. Oculi in nocentes. &
militabunt : quia imperator iustus te¬
nuit cor: TUXC DICENT INTER
GEXTES: MAGXIFICAUITDNS

Expanded text:
quando quando entia: silentium est, clamat pectus, Securus ergo esto; ille audit qui miseretur. Et rursus quando nemo hominum audit mala, si procedunt de ore tuo, noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pedes innocentes erunt, oculi innocentes erunmilitabunt, quia imperator justus tenuit cor. 9. «Tunc dicent inter Gentes, Magnificavit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mundus : Non solum nondicit. sed &
premit facinus toto silentio : & usq: ad¬
eo uocem suam timet audiri. Vt nec ue¬
stigia sua uelit sonare : Numquid er¬
go qui ita silet mundus est : Plus au¬
temdico fr̃smei : Ecce adhuc instratu
suo iacet. Nondum surrexit ut fustũ
faciat uigilat & exspectat ut homines
dormiant Iam dõ clamat: lamfur est
lam inmundus est. lam facinus de ore
interiore processit: Quando enim fa¬
cinus procedit exore : quando uoluptas
faciendi decernitur : Decreuisti facere¬
dixisti : dixisti fecisti: Si fustum non
didit & tu de fusto damnaberis: De¬
creuisti occidere hominem. dixisti in
corde: sonuit deore interiore tuo homi¬
cidium. Adhuc homo uiuit: & tu homici¬
da puniris : Quissis enim apud dm̃ quae¬
ritur : Non quid nondum apparueris
apud homines : Certe ergo nouimus
& nosse debemus & tenere : quia est os
cordis & lingua cordis: Ipsum os imple¬
tur gaudio: In ipsoore intus oramus dm̃

Expanded text:
mundus. Non solum non dicit, sed et mundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim facinus ex ore procedit? Quando voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non didit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiore homicidium: adhuc vivit homo, et tu homicida puniris. Quid sis enim apud Deum, quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegas nonde ore corporis eum dixisse :
sed deore cordis: Ait enim : De corde
enim exeunt cogitationes malae: forni¬
cationes. homicidia. blasphemiae: haec
sunt quae coinquinant hominem : Non
lotis autem manibus manducare : Nor
coinquinant hominem: Illa ergo fr̃s
mei quomodo exeunt deore. Nisi quia
exeunt de corde: sicut ipse dñs dicit
Nonenim quando illa loquimur tune
nos maculant: nequis dicat quando lo¬
quimur deore nr̃o exeunt quia uerba
uoces deore nr̃o exeunt: & quandoma¬
la loquimur inmundi efficimur : Quid
si aliquis non loquatur & tantum cogi¬
tet mala mundus est : quia deore ipsi¬
us corporis nihil processit sed de ore
cordis lamds̃ audiuit. Ecce fr̃s ad ten¬
dite quae dico : Nomino furtum. No
minaui fostum: Numquid quia nomina¬
ui fustum contaminauit me fustũ:
Ecce deore meo exiit. & non me fecit
inmundum : Tur autem surgit in noc¬
te & nihil dicit ore. & faciendo fit in¬

Expanded text:
intelligas non de ore corporis eum dixisse, intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendite quae dico. Nomino furtum: modo nominavi furtum; numquid quia nominavi furtum, contaminavit me furtum? Ecce de ore meo exiit, et non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit im
Abbreviated transcription (Latin):
uel in ipso ore quod habemus intus & man¬
ducamus &bibimus: sicut deisto ore ad
refectionem corporis. sic de illo ore ad
refectionem cordis: Nam unde bea¬
ti quiesuriunt & sitiunt iustitiam : qnmm
ipsi saturabuntur : Si autem non facit
inmundum Nisi quod exit deore. & hoc
cum audimus in euangelio Non intelle¬
gamus nisi os corporis : Absurdum ẽ &
nimis stultum. ut tunc putemus non fieri
in mundum hominem cum manducat.
tunc autem putemus in mundum si uomat:
Ait enim dñs: Non quod intrat: sed quod
exit inquinat: Quando ergo mandu¬
cas non fis inmundus : & quando uomis ef¬
ficeris inmundus: Quando bibis nones
in mundus : & quando spuis inmunduses :
Quando spuis enim deore tuo exit aliquid:
quando bibis in os intrat aliquid: Quid
uoluit dicere dñs:. Non quod intrat inos
sed quod exit inquinat : secutus eodem lo¬
co secundum alium euangelis tam dixit:
quae sunt quae procedunt deore : Vt

Expanded text:
vel in ipso ore quod habemus intus, et manvel in ipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus immundum, si vomat. Ait enim Dominus: «Non quod intrat in os, sed quod exit, coinquinat.» Quando ergo manducas, non fis immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut
Abbreviated transcription (Latin):
autem & infidelibus nihil. ẽ. mundum:
sed polluta sunt eorum & mens & conscien¬
tia: Quid uoluit intellegi. Mundo
homini & panis & porcina munda est.
inmundo nec panis Nec porcina: Inmun¬
dis autem inquit & infidelibus nihil est
mundum : Quare nihil est mundum:
sed polluta sunt inquit eorum & mens &
conscientia: Quia interius quodest in¬
mundum est foris quod est. Nihil mun¬
dum. et̃ potest: Siergo illis quibus in¬
teriora in munda sunt exteriora munda
esse nom possunt. si uolueritis utexterio¬
ra munda sint. Interiora mundate : Ibi
est enim os quod implebitur tibi gaudio:
& quando taces: Quando tacesenim &¬
gaudes : os tuum clamat ad dm̃: sed uide
unde gaudeas: Si desacculo gaudes: in¬
mundo gaudio uociferaris addm̃: Si ue¬
ro deredemptione gaudes quomodo di¬
xit psalmus iste. cum conuesterit dñs cap¬
tiuitatem sion factisuus iocundati.
tunc impletur uero gaudio os tuum. &
lingua tua exultatione. Manifestum. Ill¬

Expanded text:
autem et infidelibus, nihil est mundum; autem et infidelibus, nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia» . Quid voluit intelligi? Mundo homini et panis et porcina munda est, immundo nec panis, nec porcina. «Immundis autem,» inquit, «et infidelibus nihil est mundum.» Quare nihil est mundum? «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia:» quia si interius quod est, immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
enim quod os: & quae lingua: Ad tendat
caritas urae :. Insultatum ẽ dño : quia Ni
lotis manibus discipuli eius manducareNT:
Respondit illis dñs sicut oportebat: &
uocatis turbis ait: Audite omnes & in¬
tellegite: Omne quod intrat in os non
coinquinat hominem. sed quodexit:¬
.I
Quid est hoc : Cumdixit quod intrat
inos : Non nisi os corporis uoluit ostende¬
re : Intrant enumcibi : & non co inquinaNT
homines cibi. quia omnia munda mundis.
& omnis creatura dĩ bona est: & nihil
abiciendum quod cum gratiarum actio¬
ne percipitur : Infigura iuda eis posita
erant quaedam. & inmunda dicta sunt :
sed poste figuram lux ipsa uenit¬
& remotae sunt umbrare: Non sumus
retenti in littera sed uiuificati in spũ
Et non .ẽ. inpositum iugum obseruatio¬
nis xp̃ianis. quod inpositum erat iudaeis:
Quia dñsdixit: Iugum enim meum suaue
est & sarcina mea leuis est : E tomnia
ait apostolus munda mundis: In mundis

Expanded text:
enim quod os, et quae lingua. Attendat enim quod os, et quae lingua. Attendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixit, «Jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis est» : et, «Omnia,» ait Apostolus, «munda mundis: immundis
Abbreviated transcription (Latin):
non fecit d̃s: Ideo illum credidit nescis¬
se. qualis mulier illi accessisset ad pedes:
Dñs autem non solum illam nouerat.
sed & cogitationes illius audiebat. Quia
& si contactus corporis aliquid facit õ
in munde pharisee. Caro dñi posset pollui
contactu mulieris : Anmulier munda¬
ri contactu dñi. Permittebat autem
medicus aegrotam tangere medicamen¬
tum. & illa quae uenerat nouerat me¬
dicum : Etquae solebat in sua fostasse. eẽ.
fornicatione frontosa. frontosior facta
.ẽ. ad salutem: In rupit indomum quo non
erat inuitata : sed uulnera habebat: & illuc. Il¬
uenerat ubi medicus recumbebat: Ille au¬
tem qui inuitauerat medicum. sanus sibi uide¬
batur. propterea noncurabatur: Iam
quae sequuntur in euangelio nostis. quo¬
modo confusus ẽ ipsepharisaeus cum ei
ostenderet. quia & illam mulierem noue¬
rat. & cogitationem ipsius audierat:
dictum est Impletum ẽ gaudio osNrm:
& lingua nr̃a exultatione : Quaerimus

Expanded text:
non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisnon fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicatione fortasse esse frontosa, frontosior facta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et cogitationem ipsius audierat .dictum est, «Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione:» quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
Decerde : Si enim manum porrigas. Nec
incorde miserearis . Nihil fecisti: Si
autem incorde miserearis : etiamsi Ñ
habeas quod porrigas manu. Acceptat
ds̃ ely mosinam tuam: Illi autem iniqui
foris quaerebant munditiam: De tali¬
bus erat etiam ille pharisaeus qui inuita¬
uerat dñm. quando accessit mulier quae
inciuitate pecca trix erat & famosa. quae
lacrimis lauit pedes dñĩ. tersit capillis.
unxit unguento : Pharisaeus ergo qui
inuitauerat dñm & munditiam non habe¬
bat nisi forinsecus corporis: corde autẽ
plenus erat iniquitate & rapina. dixit
apud semet ipsum Iste si esset propheta :
sciret quae mulier illi accessit adpedes:
Vnde nouerat . utrum sciret ARnescir& :
Sedideo eum nescire arbitratus est: quia
non ase eam repulit: Si enim accessisset
ad ipsum pharisa eum talis mulier. ille
qui munditiam tenebat quasi in carne.
exsufflaret. repelleret. abiceret:
ne in munda tanger& mundum. & con¬
taminaret eius munditiam : Quia hoc

Expanded text:
De corde. Si enim manum porrigas, nec De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ΙΙΟΧC: Os fr̃smei quod habemus in
corpore. quo modo impletur gaudio: Ñ
solet impleri nisi aut cibo. aut potu. aut
aliqua retali missa in os: Impletur ali¬
quando osprm̃: Etplus ẽ quod dicimus
scĩtatiunr̃e : quando os plenum habemꝰ
loqui non possumus: Habemus autem
intus os id est incorde : unde quicquid ꝓ¬
cedit simalum. ẽ inquinat ros: sibonũ
ẽ mundat nos : De ipso enimore : audis¬
tis dum eu angelium legeretur : Insulta¬
bant enim dño iudaei : quia discipuli eius
Ñlotis manibus manducabant: IlluiN¬
sultabant qui munditiam foris habebaNT :¬
& intus maculis plenierant: Illi in sulta¬
bant : quorum iustitianonerat nisi in o¬
culis hominum : Dñs autem quaerebat
munditiam nnrm interiorem : quae si
fuerit. necesse ẽ ut & quae foris sunt
munda sint: Mundate inquit quae in¬
tus sunt : & quae foris sunt munda eruNT
Ipse dñs dicit alio loco: Verum date .Il.¬
elrmosinas . &ecce omnia munda sunt
uobis: Vnde autem procedit elỹ mosina:

Expanded text:
s mei, quod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus nctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna?
Abbreviated transcription (Latin):
ces teinhis quaedixerunt nobissindo¬
mum dñi ibimus: Videte ergosiimus:
Non enim pedibus imus: sed affectib
Videte sumus: In terrog& se unus¬
quisq urm : qualis esterga pauperem
scm̃: erga indigentem fraetrem: qualis
ẽ. erga indigentem mendicum: Videat
siuiscera eius non sunt angusta. qui a
interrogare tehabent. sedes quaesede¬
bunt in iudicium: & debent inuenire.
quae sunt ad pacem hierusalem: Et
quomodo in terrogant: tamquam
sedesdĩ: Ds interrogat: Sidm̃ aliquid
latet: & illas sedes aliquid interrogan
tes fugere potest In terrogate quae
sunt ad pacem hierusalem: Sed quae
sunt ad pacem hierusalem:
GTADUNDANTIA IN QUIT
HIS QUI DILAGUNTTE

Expanded text:
certe in his qui dixerunt nobis, «In docerte in his qui dixerunt nobis, «In domum Domini ibimus.» Videte ergo si imus. Non enim pedibus imus, sed affectibus. Videte si imus; interroget se unusquisque vestrum qualis est erga pauperem sanctum, erga indigentem fratrem, qualis est erga indigentem mendicum: videat si viscera ejus non sunt angusta. Quia interrogare te habent sedes quae sedebunt in judicium, et debent invenire quae sunt ad pacem Jerusalem. Et quomodo interrogant? Tanquam sedes Dei. Deus interrogat. Si Deum lattes fugere potest. «Interrogate quae sunt ad pacem Jerusalem.» Sed quae sunt ad pacem Jerusalem? «Et abundantia,» inquit, «his qui diligunt te
Abbreviated transcription (Latin):
quod in se non potest: Fostis res est di¬
lectio : Ipsa est uirtus nrac : Quia simalia
non fuerimus. Nihil prodest quicquid ali¬
ud habuerimus : silinguis hominum lo¬
quar inquit apostolus & angelorum.
caritatem autem non habeam. factus sum
quasi ⁊eramentum sonanis. aut crmbalum
tinniens: Ad iungit aliud magnum : quod
si distribuero omnem sub stantiam meam.
& si tradidero corpus meum ut ardeam:
Caritatem autem non habeam nihil mihi
prodest Si autem sit sola caritas quae
non inueniat quod distribuat pauperib.
diligat.: solum calicem aquae frigidae
det. tantum illi inputabitur. quantum
Tacheo qui dimidium̃ patri moniidonaut
pauperibus: quare hooille tammodicũ
dedit: ille tam multum dedit : & tantum
illim putabitur : tantum plane: In par
enim facultas: sed non inpar caritas:
Illiergo interrogant uos. cogitate
quid estis: Iam ecce dictum est nobis. III.
indomum dni ibimus: Iocundatisumus

Expanded text:
quod in se non potest. Fortis res est diquod in se non potest. Fortis res est dilectio. Ipsa est virtus nostra; quia si in illa non fuerimus, nihil prodest quidquid aliud habuerimus. «Si linguis hominum loquar,» dicit Apostolus, «et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum quasi aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens.» Adjungit aliud magnum: «Quod si distribuero omnem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii donavit pauperibus . Quare hoc? Ille tam modicum dedit, ille tam multum dedit, et tantum illi imputabitur? Tantum plane. Impar enim facultas, sed non impar charitas. 11. Illi ergo interrogant; vos cogitate quid estis. Jam ecce dictum est nobis, «In domum Domini ibimus.» Jucundati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
uos sedes quiiam sedetis ut iudice¬
tis. & factiestis sedes dñi iudicantis:
qnm qui iudicant interrogant: qui iu¬
dicantur interrogantur :. Interrogate
inquit quae sunt ad pacem hierus alem
INterrogando quidinuenient: Alios
fecisse misericordiam. Alios non fecis¬
se: Quos inuenient fecisse misericor¬
diam ipsos uocabunt adhierus alem :
quia ips sunt ad pacem hierusalem:
Dilectio fortis res fr̃s. dilectio fostis res:
Vultis uidere quam sit fortis dilectio.
quis quis per aliquam necessitatem
non potuerit implere quod iub& ds.
amet illum quiimpl&: &millo impl&
INtendat caritas ur̃ : Verbi gratia: uxo¬
rem habet quam dimittere non potest:
opost& ut obtemperet a postolo dicent:
Vxoriuir: debitum reddat: & alligatus
es uxoriNe quaesieris solutionem: Ve¬
niet inmentem : quia melior est illa uita
dequa dicit idem apostolus: uellem om¬
nes esse sicut meipsum: Ad tendit eos
qui hoc fecerunt: amat eos. &inipsis impl&

Expanded text:
os sedes, qui jam sedetis ut judicetis, et facti estis sedes Domini judicantis quoniam qui judicant, interrogant; qui judicantur, interrogantur, «Interrogate,» inquit, «quae sunt ad pacem Jerusalem.» Interrogando quid invenient? Alios fecisse misericordiam, alios non fecisse. Quos invenient fecisse misericordiam, ipsos vocabunt ad Jerusalem; quia ipsa «sunt ad pacem Jerusalem.» Dilectio fortis res, fratres; dilectio fortis res. Vultis videre quam sit fortis dilectio? Quisquis per aliquam necessitatem non potuerit implere quod jubet Deus, amet illum qui implet, et in illo implet. Intendat Charitas vestra. Verbi gratia, uxorem habet, quam dimittere non potest; oportet ut obtemperet Apostolo dicenti, «Uxori vir debitum reddat;» et, «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem.» Venit in mentem quia melior est illa vita de qua dicit idem apostolus, «Vellem omnes esse sicut meipsum» . Attendit eos qui hoc fecerunt; amat eos, et in ipsis implet
Abbreviated transcription (Latin):
legñda suscipimꝰ. Reliqͥ aut̃ omñta: cũ aue
tore sno dicimꝰ cͥᷤ renuenda. Itẽ chrom¬
ca e usebii cesariensis atq eiꝰdẽ histo¬
riȩ eccłasticȩ libris. ꝗͣmuis in pͥmo nar¬
ration̾ suȩ libro tepuerit. ⁊ pꝰ lau¬
dibꝰ. atq excusatione arigens scismatio
unũ c̃feripserit librũ. ꝓpt̾ terũ tam sus¬

Expanded text:
legenda suscipimus. Reliqua autem omnia cum suo auctore dicimus esse renuenda. Item Chronica Eusebii Caesariensis, atque ejusdem Historiae ecclesiasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit, et post in laudibus atque excusatione Origenis schismatici unum conscripserit librum: propter rerum tamen sin
Abbreviated transcription (Latin):
diem iute. sue fuere participes: legñdosde¬
eiuimꝰ. Itẽ decretales epłas quas beatissum
ppͣ diu̾sis tͥptib ab urbe roma ꝙ diu̾soꝵ patrũ
esolatione deder̃: uenerabilit scipiendas.
eruesatib ⁊ mirabilib confessionũ tumphis
irradiant. Quis ista catholicoꝵ dubite. &
Nm antiquã c̃suaudinẽ singulan cautelam¬
xntꝰ ignorant ⁊ ab ĩ fidelibꝰ. aut diets suꝑ¬
fua: aic minꝰ apta qͥn rei ordo fuerte seripta

Expanded text:
diem vitae suae fuere participes, legenda decernimus. Item decretales epistolas quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Roma pro diversorum Patrum consultatione dederunt, venerabiliter suscipiendas. ruciatibus et mirabilibus confessionum triumphis irradiant, quis ista catholicorum dubitet, et secundum antiquam consuetudinem singulari cautelapenitus ignorantur, et ab infidelibus et idiotis superflua aut minus apta, quam rei ordo fuerit, esse puta
Abbreviated transcription (Latin):
siones in orde eius dsposuit. in
conualle plorationis: in Loco¬
quem
dixit ascensiones. ubi : Id est ĩ corde
Un de A conualle plorationis: & iam
quo ascendat᷑ tanquã deficit ser¬
mo humanꝰ: nec explicari potest
forte nec cogitari Audistis cũ apłꝰ¬

Expanded text:
siones in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in locquem Dixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, forte nec cogitari. Audistis
Abbreviated transcription (Latin):
RE¬
UIS
PSAL¬
& ualde
Iutils:
quem
bis. Canta¬
tũ audiuimꝰ:
& antando respondimus. Nõ diu
Lalorabies in audiendo: Nec m¬
frucuose laborabias in oꝑãdo. Est

Expanded text:
revis Psalet valde utilis, quem bis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dici a it in locũ quẽ disposut:
quid tͥ plas dicturus sum:
qͥd dixero ter renũ cogitas
hu mo repis carnẽ portas: Corpꝰ qd̵ coiꝰ¬
rũpit᷑ adgͣuat animã. & depͥmit t̾rena
in habitatio sensũ multa cogi tantẽ.
Cui loquar:. Quis auditurꝰ  estꝰ qͥs
capir. Ubi eximꝰ pꝰ hanc uitã si in corde ascen¬
derimꝰ: Quia gͥ nemo: spera aliquẽ
in effahilit᷑ beatitudinis locũ: quẽ
sibi disposuit. qͥ ascensiones eccam in
spĩtalis quedã celsitudo & quis ẽ iste mons
qͥ ascendimꝰ: nisi añs iħẽ xp̃c ͦ Ipse tͥ fec̃

Expanded text:
 ait, «In locum quem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum, quid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem tibi disposuit qui ascensiones etiam in spiritualis quaedam celsitudo. Et quis est iste mons quo ascendimus, nisi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝯ qͦ ascendendũ e In pͥncipio erat
Ipsũ em̃ ubũ caro factũ ÷: & habitaũ in nobis
Sic descendit adte: ut maner&c in se:
Descendit ad te: ut fier&̃ conuallis plo¬
rationis. Mansit inse: ut eetam ess&
tibi mons ascensiom̃s Erit inquitꝰ
I sayas in nouissimis diebus maniꝰ¬
festus mons donius dm̃. paratus
in cacumine montium. Eece qͦ
ascendendun est. Sed noli
aliquid tercenum cogitare:¬

Expanded text:
ipio erat Ipsum enim «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
Uẽ pesilliqͥenrt inparediso : Sed
prius adtende undemotus ẽ illiqui
erat int̃ angelos & moto pedececidit :¬
&deangelo factus ẽ diabolus: Moto
enimpede: cecidit : Quȩre unde
cecidit : Superbia. cecidit : Nonergo.IIl
mouet pedemnisi superbia adruina:
Non mouet pedẽ. Nisi suꝑbia: Ad
mouet: Id eo &illi quid dicit inpsalmo
Pilii autem hominum : subtegmi¬
ne alarum tuarum spenebunt:
Sisubtegmine : semper humiles:
datis: meritu
glorie perire
non patitur
sed ꝓpriocru¬
ore ꝑsusis : &
salus regene¬
rationis adi¬
tatur corona

Expanded text:
est pes illi qui erat in paradiso. Sed est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto enim pede cecidit. Quaere unde cecidit: superbia cecidit. Non ergo movet pedem, nisi superbia: ad ruinam non movet pedem, nisi superbia. Ad movet. Ideo et ille quid dicit in psalmo? «Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, datis meritum gloriae perire non patitur, sed proprio cruore perfusis et salus regenerationis adhitatur corona
Abbreviated transcription (Latin):
leuentoculo s inmonte s unde ueni& aux¬
iliumillis : Hoc enimp̃cipitiste psalmis
secundus dehis qui scribuntur canti¬
cumgnaduum: Sed nonrursus prace¬
sumant demontibus quia ipsi montis
non a selucent : sed abillolucent de
quodictum ẽ : Enet lumenuerũ
quod in luminat omnẽ hominẽ. ueniꝰ¬
entẽ in hunc mundũ: Montespos. Ił.¬
sunt intellegi homines iagni. homi¬
nesclari: & quimaior iohanne bap¬
tistae qualis ille monsenet. dequo
Videsceste istum magnum montẽ
lucentem: Audi confitentẽ : Quid
confitentẽ e Nosomne sinquit deple¬
nitudine eius accopimus : Dec uiergo
plenitud ineacceper̃ montes. ab illo
est tibi auxilium non amontibus:
IN quosta men nisileua ueris oculos
perscriptur snꝰ ona moueberis ut ab
quitur: Siuis audire ut firmissime
ponas pedes ingraodib: :Nein illa a scin-¬
sione aut fatigeris aut lapsuscadas.
dicqđ sequitur: NEDES AD
INdemouent᷑ pedes : unde motus

Expanded text:
levent oculos in montes, unde veniet auxlevent oculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de montibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Montes possunt intelligi, homines magni, homines clari. Et quis major Joanne Baptista? Qualis ille mons erat, de quVides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine ejus accepimus» . De cujus ergo plenitudine acceperunt montes, ab illo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi levaveris oculos per Scripturas, non admoveberis ; ut aquitur: si vis audire ut firmissime ponas pedes in gradibus, ne in illa ascensione aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad Unde moventur pedes? Unde motus
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus Vos autẽ non estis in
tenebris . ut diesille uos tam quã fur
comp̃hendat : Omnes enim uos
filiilucis estis. & filiidiei : Ideo dñs
cũ dicer&timendam. eẽ. honrm si¬
cut furem. Noctem posuit : Eapos¬
tolusita : Quia horae dñi sicut fur
Innocte itaueniet : Nonuis ut te
inueniat : Noli. eẽ innocte : Quidẽ
uolies se in nocte filiilucis
estis & filiidiei : Non sumus noctis
Neq tenebirrum : Qui sunt filii
noctis & tenebrarum e Iniqui
ant. Ante quamueniat horo : &
dicat illi apostoluf Euistis aliquan¬
dotenebnre: Nuncautem lux in dño
et sicut istepsalmus habet: euigilent:
am in luminati s unt montes: quid
adhuc dormiunte leuento culossuos
inmontes unde ueni& auxiliũ illis
Quidestiam in luminatisunt mon¬
tesssam ostus ẽ soliustitiȩ lama bapos
tolis p̃dicatum ẽ euangeliũ . prȩ¬
dicatȩ sunt scriptunre patuer̃ om¬
na sa cnrmenta: conscissum .ẽ. uelũ :
patuit secr&um templi: lam tandem

Expanded text:
Apostolus: «Vos autem non estis in Apostolus: «Vos autem non estis in tenebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posuit; et Apostolus ita ait, «Quia hora Domini sicut fur in nocte, ita veniet.» Non vis ut te inveniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum» . Qui sunt filii noctis et tenebrarum? Iniqui, ant antequam veniat hora, et dicat illis Apostolus, «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Sicut iste psalmus habet, evigilent. Jam illuminati sunt montes, quid adhuc dormiunt? Levent «oculos suos in montes, unde veniet auxilium illis.» Quid est, Jam illuminati sunt montes? Jam ortustolis praedicatum est Evangelium, praedicatae sunt Scripturae, patuerunt omnia sacramenta, conscissum est velum , patuit secretum templi: jam tandem
Abbreviated transcription (Latin):
humiles & insultant in sc̃ĩs intelle¬
gentibus angustamuiam quae du¬
citaduitam: Talibus enim ueni &
illahon subto : quiatales enent
indiebus noe: Quorum dierum
cõmemonrtionem: audistis factam
in euangelio : Sicerit aduentus
filii hominis inquit : quomodo
indiebus noe: Manducabant :
bibebant : Nubebant : Vxoresdu¬
cebant : Nouellabant : aedifica¬
bant donec introut noe in aram:
& uenit diluuium & perdidit om¬
nes : Quidergo  omnes peribunt
quiistafaciunt: quinubent qui
uxoresducunt. Quinouellant:
quia edificant. NON: Sed qui
dehis prresumunt sed quiista dõ
praxeferunt : sed qui propter hȩc
offendere dm̃ cito paneti sunt:
At uero quuistis in anibus aut
non utuntur aut utuntur tam¬
quam non utentes : Plus praxre¬
sumentes de illo qui dedit quam
dehis quaedata sunt: & intellȩ¬
gentes inhis eius consolationẽ &
misericordiam : & non occupatido¬
nis neadonatoreruerent : Quitales
sunt : Non illo sinuenit in panctos
honx illa sicut fur: Talibus dixit

Expanded text:
humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . Quid ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sicut fur. Talibus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris de quo
nantia celtis
haui ens fluen¬
ta doctrine
tam ꝓsundis ac
mistice reuela¬
tionib est inbu¬
tusc ut omñe tro¬
gredi enscreatur̃
escel samente
conspicer&
ce. ꝓferre qui
in printipio eit
uerbũ ã uerbũ

Expanded text:
vatoris. De quo nantia coelestis hauriens fluenta doctrinae, tam profundis ac mysticis revelationibus est imbutus, ut omnem transgrediens creaturam, excelsa mente conspiceret, ce proferret quod in principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
moueat me. ut cadã ate : Quare timu¬
isti& dixistinonueniat mihipes superbiȩ
Sequitur : Ibiceciderunt omnes. quiope¬
nantur iniquitatẽ : Quos modo uides
openoriini quitatẽ : lam damnati suN
Sedut damnarentur. ibicecider̃. cũ
illisuenit pessuperbiae : Recte ergo
iste audiens ut ascendat & noncadat.
ut a conualle plantiones proficiat
Non intumore superbia e deficiat ait
donondes ad mouendum pedemmeũ :
& dñs illi: NE QUE DOR MI¬
TET QUICUS IODITTE

Expanded text:
moveat me, ut cadam a te. Quare timumoveat me, ut cadam a te. Quare timuisti, et dixisti, «Non veniat mihi pes superbiae?» Sequitur, «Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem» . Quos modo vides operari iniquitatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit te
Abbreviated transcription (Latin):
semper dedõ spenentes: semperdese
non pracesumentes : Subtegmineala¬
rũ tuarũ sperebunt : Non enima se sati¬
antur ut beatis int : Sed quid sequit᷑ :
in ebriabunt᷑ abubestate domustuae :¬
& torrentedeliciarũ tuarum pota¬
biseos : Eccesitientes ecce in aebriat:
Eccesitiunt : eccebibunt : Sed nonase
bibunt : Nec ipsisibi sunt fons : Sedunde
bibunte subtegminea larum tuarũ
spenabunt : Si subalis: humiles sunt :
Quares quia apud te inquit fons ui¬
tae : Nonergoase inrigant᷑ montes
sicuta se non in luminantur montes :
Namuidequid sequitur : Inlumine
tuo uidebimus lumen : Siergo in lu¬
mine ipsius uidebimus lumen : quisca¬
dit alumine : Nisicui ipsenon . ẽ. lumen :
& uoluerit sibi. eẽ. lumen : Ipse cadit
Alumin e quo in luminat᷑ : Ideo sciens
non caderenisi eum qui sibi uult lucere:
Cum sit perse tenebrȩ : statim sub¬
iecit : Nonueniat mihi pes superbiȩ :¬
& manus peccatorum non moueat
me : Id est imitatio peccatorũ non

Expanded text:
semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed unde bibunt? «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes, sicut a se non illuminantur montes. Nam vide quid sequitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Si ergo in lumine ipsius videbimus lumen, quis cadit a lumine, nisi cui ipse non est lumen? Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non
Abbreviated transcription (Latin):
mo pauper & dolens ego sum: Si
enimpauper & dolenseris : Nor
eris paterfamilias. quem illa hor
subito inueniet : & subito prȩmet :
Pacres familias enim sunt illi: qui
prresumentes decupiditatibus suis.
& indelicuis huiꝰs aeculi defluentes
tument &eriguntur aduersus

Expanded text:
mo, «Pauper et dolens ego sum» . Si mo, «Pauper et dolens ego sum» . Si enim pauper et dolens eris, non eris paterfamilias, quem illa hora subito inveniet, et subito premet. Patresfamilias enim sunt illi qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eriguntur adversus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ postantes gremia sua : Nihil
aliu distis canticis docemur fr̃s quã
a scendere Sed ascendere incorde
Inaffectubono infide &spe. &ca¬
ritate : Indesiderio perpetuitatis
& uite ȩternȩ : sica scenditur : Con¬
gruitnos dscere : Quomodo ascen¬
dendũ sit : quanta terribilionlecta
de euangelio audiuit carita suñt :
Clidetis ceste. quia hono dñi sicut:
fur in nocte itaueniet : Siscire
inquit pater familias quahore fur
uenir&. Am̃ dico uobis quia non pate¬
r&ur perfodi parietem suum
Dicitis modo: qui sergonouit qua
hort ueni&. Quiahora sicut furerit :
nescis quahom ueniat. sẽꝑ uigila
Vt quod nescis quando uemat.
pnrtumte inueniat cum uenerit::
Et adhoc foste nescisquando uen¬
turus .ẽ. ut semper panctus sis:
llum enimpatrem familias subito
occupauit honr illa quipater fami¬
lias superbos significatiis ẽ : Noli III.¬
uelle esse paterfamilias. & nonte
subito illahone occupabit: Et quid
ero in quiso qualem audisti depsal¬

Expanded text:
one, portantes germina sua» . 3. Nihil aliud istis canticis docemur, fratres, quam ascendere; sed ascendere in corde, in affectu bono, in fide, spe et charitate, in desiderio perpetuitatis et vitae aeternae. Sic ascenditur. Congruit nos dicere quomodo ascendendum sit. Quanta terribiliora lecta de Evangelio audivit Charitas vestra! Videtis certe «quia hora Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Si sciret,» inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia non pateretur perfodi parietem suum.» Dicitis modo: Quis ergo novit qua hora veniet, quia hora sicut fur erit? Nescis qua hora veniat, semper vigila; ut quia nescis quando veniat, paratum te inveniat, cum venerit. Et ad hoc forte nescis quando venturus est, ut semper paratus sis. Illum enim patremfamilias subito occupabit hora illa, qui paterfamilias, superbus significatus est. Noli velle esse paterfamilias, et non te subito illa hora occupabit. Et quid ero, inquis? Qualem audisti de psal
Abbreviated transcription (Latin):
rito illis displic& nomen monachorũ :
quia illi nolunt habitare in unũ cum
fuctribus: sed sequentes donatũ xpm̃
dimiserunt. : Hoc denuo & deunoso¬
lo audiuit caritas uroe: Iam iocunde¬
tur cumpsalmo: ut sequentia uide a¬
mus. breuis est. Potest a nobis curri.
quantum dñs suggerit: Puto enim
ex his quaedicta sunt : patere posse

Expanded text:
rito illis displicet nomen monachorum, rito illis displicet nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; sed sequentes Donatum, Christum dimiserunt. Haec de uno, et uno solo audivit Charitas vestra; jam jucundemur cum Psalmo, ut sequentia videamus. Brevis est; potest a nobis curri, quantum Dominus suggerit. Puto enim ex his quae dicta sunt, patere posse
Abbreviated transcription (Latin):
bonum cestam̃ cestaui: Quare ergo &
nos non appellemus monachos: cum dic̃
psalmus eccequam bonum & quãio cun¬
dum habitare frxtres mnunum. Mo¬
nos enim. unus dicitur : & nonunus
quomodo cumq : Nam &intarba. ẽ.
est: Quiergo sic uiuunt in unũ ut u¬
nũ hominẽ faciant: ut sit illis uere
quomodo scriptum. ẽ. una anima
& unum cor Multa corporte. sed
non multae animae Multa corpo¬
tx. sed non multa corda Recte dica¬
tur monos. id .ẽ. unus solus. Vnde
ille unus sanabatur inpiscina : Res¬
pondeant nobis et exponant. qui mn¬
sultant nomina monachorũ quare
ille qui inuentus. ẽ. triginta quattu¬
or annos habens in infirmitatẽ hoc
respondisse dño. cum mota fuerit aqua
Non habeo quime deponat. alius ante
me descendit. Descenderaet unus.
iam alius non descendebat. Vnusso¬
lus sanabatur. unitate ecclesiae figu¬
hboebat. Merito insultant Nomini uni¬
tatis: quise ab unitate p̃ciderunt: Me¬

Expanded text:
«Bonum agonem certavi.» Quare ergo et «Bonum agonem certavi.» Quare ergo et nos non appellemus monachos, cum dicat Psalmus, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum?» Μόνος enim unus dicitur: et non unus quomodocumque; nam et in turba est est. Qui ergo sic vivunt in unum, ut unum hominem faciant, ut sit illis vere quod scriptum est, «una anima et unum cor;» multa corpora, sed non multae animae; multa corpora, sed non multa corda; recte dicitur μόνος, id est unus solus. Unde et ille unus sanabatur in piscina. Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum, quare ille qui inventus est triginta octo annos habens in infirmitate, hoc respondisset Domino: «Cum mota fuerit aqua, non habeo qui deponat me; alius ante me descendit» . Descenderat unus, jam alius non descendebat. Unus solus sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Merito insultant nomini unitatis, qui se ab unitate praeciderunt. Me
Abbreviated transcription (Latin):
milites xp̃i agonistici appellantur:
Vtinam ergo milites xp̃i essent :¬
& nonmilites diaboli: A quibusplus
timetur dõ laudes. quamfremitus leo¬
nis: Hi &iam insultare nobisobi
audent. quia fictres cum audent ho¬
mines: dõ gractias dicunt. Quidẽ. in¬
quiunt dõgiactus. Itane surdus es.
ut nescias quid sit dõ gractias. Quidic̃
dõ gratias. giaetias agit dõ : Cide si ñ
deb& fracter dõ gratias agere. quan¬
do uidet fraetremsuum: Nonenim
ait ẽ. locus graetulitionis. quando se
inuicem uident quihabitant iNxp̃o
Et tamen uos dõ graetias nostrum
ridetis. dõ laudes ur̃m plorent homi¬
mines: Sed ceste redditis partionem
de nomine : quare appelles agonisticos:
Ita fiat ut apellas: ita fiat omnino faue¬
mus: Pncest& dñs ut illi contrar diabo¬
lum cestent: & non contioc xp̃m. cuius
ꝑsequentur ecclesiam: Tamen quiacer¬
tant. dicis agonisticos: Et inuenisti
unde appell&cis. quia dixit apostolus

Expanded text:
milites Christi agonistici appellantur. milites Christi agonistici appellantur. Utinam ergo milites Christi essent, et non milites diaboli, a quibus plus timetur, Deo laudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quia fratres, cum vident homines, Deo gratias dicunt. Quid est, inquiunt, Deo gratias? Itane surdus es, ut nescias quid sit, Deo gratias? Qui dicit, Deo gratias, gratias agit Deo. Vide si non debet frater Deo gratias agere, quando videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant in Christo? Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut illi contra diabolum certent, et non contra Christum, cujus persequuntur Ecclesiam. Tamen quia certant, dicitis agonisticos: et invenistis unde appelletis, quia dixit Apostolus,