comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contaminati sumꝰ inpatre. S atq utinã
tunc solum ꝑucredulitatẽ factũ sit. cessa¬
tum sit᷑ postquã credidimꝰ. Sic gͦ etiam in
matre contaminam᷑. sicredentes dõ. uel
eccłãm ledimꝰ uł lib̾tatẽ matͥs celestis in
in patre neq in matre contaminatꝰ est. Et
de sanctis non exibit. Euerant quidem non¬

Expanded text:
contaminati sumus in Patre; sed atque utinam contaminati sumus in Patre; sed atque utinam tunc solum per incredulitatem factum sit, cessatum vero sit postquam credidimus! Sic ergo etiam in matre contaminamur, si credentes Deo vel Ecclesiam laedimus, vel libertatem matris coelestis indin patre, neque in matre contaminatus est. Et de sanctis non exibit. Sed nec pol
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ homo. in patre et matre pollutꝰ est.
Solus uͦ iħe dñs mͣs. in hanc generationem mun¬
dus ingressus est: in matre non est pollutus.
Ingressus est enĩ corpus in contaminatum.
lpse enĩ erat. qui et dudũ ꝑ salomonẽ dixerat.
Mlagis autẽ cum eẽm bonꝰ. ueni ad corpus
incoinquinatũ. Non est gͦ contaminatꝰ in
matre. s ne in patre quidem. Nichil enĩ
ioseph ingeneratione eiꝰ preter ministeriũ
p̃stitit et affectũ. unde & ꝓ fideli ministe¬
rio. patris ei uocabulum scriptura concessit.
Sic enĩ maria ipsa dicit in euangłio. Ecce
ego et pater tuus dolentes querebamꝰ ce.
Sic gͦ solus est hic sac̃dos magnꝰ. qui neq in
patre pollutꝰ sit neq in matre. Uideamꝰ
autẽ si adhuc possumꝰ aliquid sublimiꝰ. & ꝓ
dignitate tanti pontificis inuenire. Pater
taminant᷑ in patre a quo creati sunt. Si enĩ
egimꝰ aliquid impium. siue locuti sumꝰ. siue
cogitauimꝰ contra dm̃. cum ñ credimꝰ dõ.

Expanded text:
ergo homo in patre et matre pollutus est, solus vero Jesus Deus meus in hac generatione mundus ingressus est, et in matre non est pollutus. Ingressus est enim corpus incontaminatum, ipse enim erat qui et dudum per Salomonem dixerat: Magis autem cum essem bonus, veni ad corpus incoinquinatum . Non est ergo contaminatus in matre, sed ne in patre quidem. Nihil enim Joseph in generatione ejus praeter mysterium praestitit et affectum, unde et pro fideli ministerio patris ei vocabulum Scriptura concessit. Sic enim Maria ipsa dicit in Evangelio: Ecce ego et pater tuus dolentes quaerebamus te . Sic ergo solus est hic sacerdos magnus, qui neque in patre pollutus sit, neque in matre. Videamus autem si adhuc possumus aliquid sublimius et pro dignitate tanti pontificis invenire. Pater taminantur in Patre, a quo creati sunt; sive enim egimus aliquid impium, sive locuti sumus, sive cogitavimus contra Deum, cum non credidimus Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendit gͦ post hec loth in montẽ.¬
Et lex ascendisse putanda est: quod
accessit ornatꝰ cum facta ẽ quidem
domꝰ dĩ domꝰ orõnis. mali autẽ
habitatores fecerunt eam speluncã
dicens oollam & oolibam duas esse¬
partes populꝰ diuisus. duas fecit
filias legis. Iste carnalem cupide.
ꝓgeniem ꝓpagari. & uires regni
terrestris numerosa posteritate uolentes¬
muniri. sopientes patrem & somnũ
ei indicentes. idest tegentes & ob¬
ruentes eius spiritalem sensum. so
lam ex eo carnis intelligentiam
traht̃. Inde concipiunt. inde gene-¬
rant filios tales quos nec sentiro

Expanded text:
t post haec in montemEt lex ascendisse putanda est, quod m accessit ornatus, cum facta est quidem domus Dei domus orationis; mali autem habitatores fecerunt eam speluncam dicens, Ollam et Olibam duas s ergo partes populus divisus, duas fecit filias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnum illi inducentes: id est, tegentes et observantes illius spirituallam ex eo carnis intelligentiam trahunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit
Abbreviated transcription (Latin):
s sunt quedam que sicut anima¬
lia absq ulla discretione. in de¬
sinenter libidini seruiunt
quas ego nec mutis pecudib
cõparauerĩ. Pecora enim et ipsa¬
sciunt cũ conceꝑint. ultra non
indulgere marib copiam sui.

Expanded text:
 mulieres que sicut animalia, absque ulla discretione, indesinenter libidini serviunt, quas ego nec mutis pecudibus comparaverim. Pecora enim cum conceperint, ultra non indulgent maribus copiam sui.
Abbreviated transcription (Latin):
suspicate st̃ tale aliquid factum.
quale in temporib audierant noe.
& ob reparandam mortaliũ posteri¬
dandum opinant᷑ exordium. &
quãuis graue eis crim̃ uidẽtur. fura¬
si concũbitum patris. grauior eis
tam̃ uidebatur impietas. si huma¬
ne ut putabant posteritatis spem
seruata castitate delerent. Propt̃
hoc gͦ consiliũ ineunt. minore ut¬
ego arbitror culpa. spe tamen argu¬
mentoq maiore patris mestitiam
uł rigorem uino molliunt et resol¬
uunt. Singulis ingresse uoctibus.
singule suscipiunt ab ignorante
culpa: ubi hic incesti crim̃ argu¬
itur: Quomͦ dabit᷑ uicio. quod
non iteratur in facto. Uereor ꝓ¬

Expanded text:
Suspicatae sunt tale aliquid factum quale in temporibus audierant Noe, et ob reparandam mortalium posteridandum opinantur exordium; et quamvis grande eis crimen videretur furari concubitum patris, gravior tamen eis videbatur impietas, si humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delerent. Propter hoc ergo consilium ineunt, minori, ut arbitror, culpa,  Z., addit argumentoque majore patris moestitiam vel rigorem vino molliunt, et resolvunt, singulis ingressae noctibus, singulae suscipiunt ab ignorante culpa? Ubi incesti crimen arguitur? Quomodo dabitur vitio, quod non iteratur in facto? si Lot
Abbreviated transcription (Latin):
illũ populũ ponimꝰ. qui d̾ egypto
ꝓfectus est & de mari rubro ac
ꝑsecutione pharaonis. tanquam
de sodomiticis ignibus lib̾atus.
rursum carnes et ollas egypti
& cepas cucumeresq desiderans.
retro respexit & cecidit in deser-¬
to factus etiã ipse concupiscentiȩ
memoria in heremo. lbi gͦ lex
pͥmũ illu populũ tanquã loth retro
respicientem ꝑdidit. ac reliquit
uxorem. Inde ueniens loth habitat
in segor. de qua dic̃ ciuitas hec
pusilla. et saluabit᷑ anima mea in
gͦ in qͣntum ad legem ꝑtinet eiui¬
tas pusilla et non pusilla uideamꝰ.
Ciuitas a conũsatione multoꝵ dicta
est: ꝓ eo qͦd plurimoꝵ in unũ
habent & paruam conũsationem.
quãduu scdm̃ litteram ĩtelligunt
legem. Nlichil enĩ grande est sabba¬
ta & neomenias & circũcisionem
naliter obseruare. Si uͦ spiritalit̃

Expanded text:
illum populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desiderans retro respexit, et cecidit in deserto, factusque est etiam concupiscentiae memoria in eremo. Ibi ergo lex primum illum populum tanquam Lot retro respicientem perdidit, ac reliquit uxorem. Inde veniens Lot habitat in Segor, de qua dicit: Civitas haec parva, et salvabo animam meam go quantum ad legem pertinet, civitas pusilla et non pusilla dicitur. Civitas enim a conversatione multorum est dicta pro eo quod plurimorum in unum habent conversationem, quandiu secundum litteram intelligunt legem. Nihil grande est sabbata et neomenias, et circumcisionem na
Abbreviated transcription (Latin):
in usu est. Ecce ebrietas decspit. quẽ
sodoma ñ decepit. Urit᷑ ille flammniᷤ
mulierum. quẽ sulphurea flamma
non ussit: Erat gͦ lotharte non uo¬
luntate deceptus. idõ mediꝰ quidem¬
est int̾ peccatores & iustos. quippe
qui ex abrahe quidem cognatione
descend̾it. in sodomis tñ habitauerit:
Nam ⁊ ħ qd euadit ex sodomis. sicut
seript᷑a indicat. magis ad honorem
abrahȩ quam ad meritũ ꝑtinet loth.

Expanded text:
in crimine. Ebrietas decipit, quem Sodoma non decepit. Uritur ille flammis mulierum, quem sulphurea flamma non ussit. Erat ergo Lot arte, non voluntate deceptus. Ideo medius quidem inter peccatores et justos, quippe qui ex Abrahae quidem cognatione descenderat, in Sodomis tamen habitaverat. Nam et hoc, quod evadit ex Sodomis, sicut Scriptura indicat, magis ad honorem Abrahae quam ad meritum pertinet Lot.
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixͣ ut sciam quid agt̃. sed ut
ipsos sciam. et scientia mea dignos
iustos. si qͦs ĩueniam penitentes.
si qͦs inueniã tales quos debeam
scire. Deniq qr nullꝰ qui penite¬
tus  p̃t loth. ipse soluᷤ agnosci¬
tur. ipse solꝰ de incendio lib̾at᷑.

Expanded text:
non ut ego quid agunt sciam: sed ut ipsos scientia mea dignos justos, si quos inveniam poenitentes, si quos tales quos debeam scire. Denique quia nullus qui poeniteest praeter Lot, ipse solus cognoscitur, i
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. fugiamꝰ terrena negocia. Ista st̃ enim
quib cor incrassat᷑. Propt̃ hoc sermo subtilis
erat. ut in exodo scriptũ ẽ. De eo quod ait.
ds uidet᷑. Tria st̃ que dicunt᷑. In crassatum
ẽ enĩ cor ppłi huiꝰ. & aurib suis grauiter
audiert̃. & oculos suos clausert̃. Possunt
autẽ & alit̾ manifestius intelligi qͦ dicunt᷑
in loco. Multi enĩ hominũ putant insipientes.
creaturas ⁊ mundũ istũ contẽplantes uidere ea.
Et quid dico hominũ. Eece uolucres & quãdru¬
pedia uident solẽ & lunã. & uniu̾sũ simul
celũ cũ stellarũ choro. s rationes eoꝵ ñ intelli

Expanded text:
fiat. Fugiamus terrena negotia. Ista sunt enim, fiat. Fugiamus terrena negotia. Ista sunt enim, quibus cor incrassatur. Propter hoc sermo subtilis erat, ut in Exodo scribitur de eo, quod ait: Deus videtur. Tria sunt quae dicuntur. Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt. Possunt autem et aliter manifestius intelligi, quae hoc dicuntur in loco. Multi enim hominum putant inspicientes creaturas, et mundum istum contemplantes, videre se ea. Et quid dico hominum? Ecce volucres et quadrupedia vident solem et lunam, et universum simul coelum cum stellarum choro;
Abbreviated transcription (Latin):
tes ñ audirent. & uidentes ñ uiderent.
uidebitis. istiꝰmodi ẽ. Uidebant quidẽ tunc
iudei cȩcos respicientes. rationẽ aut̃ uisionis
ignorabant. Audiebant parabolas qͦs dissoluit
secreto discipulis saluator. ipsi uͦ ñ audiebant.
nescientes que dicebant᷑. Propt̃ hoc testifi¬
cans eos dix̃. Qui hab& aures audiendi audiat.
Nec eiũ priuati erant his aurib ut ũ audirent.
s int̾iores eoꝵ aures aggrauate erant ad audi¬
endum. Propt̃ hoc p̃dicat eis. & ꝑ ꝓpħam
futura p̃fatur dicens. Aure audietis & non
intelligetis. & cernentes aspicietis & ñ uide¬
bitis. Incrassatũ est enĩ cor ppłi huiꝰ. Qⁱd sit
cor incrassatũ ẽ. Haud alit̾ eis qui in scłarib
morant᷑ incrassatũ ẽ cor: quã si a spinis eue¬
cent᷑. Ideirco pinguescit cor. & ñ potest tenu¬
ioris sp̃s susciꝑe motiones. fugiamꝰ gͦ a talib
curis. ut attenuatũ cor nrm dõ acceptabile

Expanded text:
tes non audirent, et videntes non viderent. tes non audirent, et videntes non viderent.  et non videbitis, istiusmodi est. Videbant quidem videre tunc caecos respicientes, rationem autem visionis ignorabant. Audiebant parabolas, quas dissolvebat secreto discipulis Salvator. Ipsi vero non audiebant, nescientes quae dicebantur, propter hoc testificans eos dixit: Qui habet aures audiendi audiat. Nec enim privati erant his auribus, ut non audirent; sed interiores eorum aures gravatae erant ad audiendum. Propter hoc praedicat eis, et per Prophetam futura praefatur dicens: Aure audietis, et non intelligetis: et cernentes aspicietis, et non videbitis. Incrassatum est enim ccor incrassatum est: haud aliter eis, qui in saecularibus morantur incrassatum est cor, quam si a spinis enecentur. Idcirco pinguescit cor, et non potest tenuioris spiritus suscipere notiones. Fugiamus ergo a talibus curis, ut attenuatum cor nostrum Deo acceptabile
Abbreviated transcription (Latin):
t audiui uocẽ diũ dicentiͤ.
Quẽ nictã. & quis ibit
ad ppłm istũ: Et dixi.
Ecce ego sũ: mitte me
Et ait. Uade. & dic po¬
pulo huie. Aure audietis.
& ñ intelligetis. et Rł.
De eo qͥ nc̃ lectus est isaie ꝓpħe sermo oremus
dm̃i ut nob̃ grãm largiat᷑. & digna ꝓphetico
nisteriũ dĩ. & dicit. Eece ego sũ: mite me.
Sed ut paratior ẽẽt ad hoc : menuinerat uocis
moysei. Nam & ille eadem utens uoce micte
me: pͥnceps ppłi uidexq factꝰ. & famulus
dĩ nuncupatus est. Audiui aut̃ ego quendã
hebreũ exponentẽ hc̃ locũ acq dicentem:
qr libent̃ quidẽ ꝓphetes & paratꝰ ꝓpbetiã
suscepit ad popłm. ignorans que ei ẽẽnt nun
tianda. Porro audiens tristia quȩ eẽnt popło
nuntianda. hoc ẽ aure audietis et ñ intel¬
ligetis et cęt̃a. in sequentib pigrior fit di¬
cente ei uoce dĩ. Clama. Respondit ei &
dicit. Qd clamabo: Arbitror aut̃ hȩc ꝓphe¬
tari de saluatore. qr futurũ erat ut̃ audien¬

Expanded text:
t audivi vocem Domini dicentis, quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Et dixi: Ecce ego sum, mitte me. Et ait: vade, et dic populo huic: Aure audietis, et non intelligetis, et reliqua. De eo qui nunc lectus est Isaiae Prophetae sermone, oremus Deum, ut nobis gratiam largiatur, ut digna prophetico nisterium Domini, et dicit: Ego sum, mitte me. Sed ut paratior esset ad hoc, meminerat vocis Mosei. Nam et ille eadem utens voce, mitte me, princeps populi, judexque factus, et famulus Dei nuncupatus est. Audivi autem quemdam Hebraeum exponentem hunc locum, atque dicentem, quia libenter quidem Prophetes, et paratus prophetiam suscepit ad populum, ignorans quae essent ei dicenda. Porro audiens tristia, quae essent populo nuntianda, hoc est, aure audietis, et non intelligetis, etc. , in sequentibus pigrior fit: dicente ei voce Dei; Clama, respondit ei, et dicit: Quid clamabo? Arbitror autem haec prophetari de Salvatore; quia futurum erat, ut audien
Abbreviated transcription (Latin):
duplices habeamꝰ patres. utimur et dauid
testimonio ĩ qͣdragesuno quarto psalmo ita
dicentis. Audi filia & uide & incliua aurem
tuã. & obliuiscere ppłm tuũ. & domũ patris
tui. Pat̃ dic̃. obliuiscere domũ patris cui.
Q si pat̃ qͥppe dic̃. audi filia. Ergo duplices
nr̃i patres st̃. S obliuiscere inquit domũ
patris tui pͥoris. Si gͥ oblitꝰ priꝰ domꝰ patͥs
tui pͥoris. rursus fueris ad peccata conũsus.
incidisti in id qͦd nunc dr̃ peccatũ. conũsi
sunt ad iniquitates patrũ suoꝵ pͥoꝵ. Dicebã
dudũ ⁊ abulũ patrẽ nrm fuisse. Qũãquã ds̃¬

Expanded text:
duplices habemus patres, utemur et David testimonio in quadragesimo quarto psalmo ita dicentis: « Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populi tui et domum patris tui . » Pater dicit, oblivisceris domum patris tui, quasi pater quippe coepit, « audi filia. » Ergo duplices nostri patres sunt: sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursum fueris ad peccata conversus, incidisti in id, quod nunc dicitur peccatum: « Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum priorum. » Dicebam dudum diabolum patre
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut qͥdã male legunt genuit. si semꝑ ex
patre nascit᷑ dñs. etiã tu i sinulitudinẽ
eiꝰ tam̃ adoptionis habens spm. semꝑ gene¬
raberis a dõ ꝑ singulos intellectꝰ. ꝑ singła
oꝑa. & efficieris filius dĩ in xꝑo ihu. cui

Expanded text:
ut quidam male legerunt « generavit. » Si semper ex patre nascitur Dominus, etiam tu in similitudinem ejus, si tantum adoptionis habens spiritum, semper generaris a Deo per singulos intellectus, per singula opera, et efficieris filius Dei in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ int̾ nos st̃ peccatores conu̾si st̃ ñ ad iniqui¬
tates patrũ. sed patrũ suoꝵ prioꝵ: Duplices
habemꝰ patres. et una species ẽ pessimoriun
patrũ. Si quidẽ ante quã crederemꝰ. ⁊abulus pat̃
nr̃ fuit : ut sermio euangłicus ostendit dicens.
uos de zabulo patre estis. Cũ aut̃ credidimꝰ.
facti sumꝰ filii dĩ. Si gͦ post hec peccaueruiꝰ.

Expanded text:
 nos sunt peccatores, conversi sunt ad iniquitates patrum, et patrum suorum priorum? Duplices habemus patres, et una species est pessimorum patrum. Siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo Evangelicus ostendit, dicens: Vos de patre Zabulo nati estis : cum autem credimus, facti sumus filii D
Abbreviated transcription (Latin):
zabulũ patrem. qͦd etiã de iołrs epła appro¬
babunꝰ. in qua ita scribit᷑. Om̃is qui peccatũ
qui ex dõ semꝑ nascit᷑. Neq enĩ semel dicã
iustũ ex dõ natũ. s ꝑ singła uirtutis opera
ana natiuitate dicemꝰ. liquido id in iustis
citur. & deinceps desinit nasci: s qͦtienscũq
ortũ fuerit lunĩ. ex qͦ splendor oriatur.
totiens orit᷑ & splendor głe. Saluator nrͣ̃

Expanded text:
Zabulum patrem quod etiam de Joannis epistola approbamus, in qua ita scribitur: Omnis qui peccatum qui semper ex Deo nascitur. Neque enim semel dicam justum ex Deo natum, sed per singula ana nativitate dicamus, liquido id in justis citur, et deinceps desinit nasci, sed quotiescunque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor clar
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ conuersioni. qr post grãm c̾redulitatis
emendatio fit moꝵs. & uit̾e conuersio. S cũ
iste sit ordo nuptiarũ. aliꝰ ordo ꝓcreationis
efficit᷑. Prima naniq nob̃ filios parit fenenna.
quia primos fructꝰ de conuersione ꝓ¬
ferimꝰ. & prima iusticię germina de acti
tam̃ & declinem̃ a inalo. ñ pot̾imꝰ de anna
effici patres. nec de gra filios generare
Sideam̃ gͦ nc̃ uniꝰ ciuꝰꝙ differentias. fenenua
filios hãbet. s qui ñ assistunt dõ. Neq
eiũ tales eẽ filii possunt conũsionis. ut as¬
sistant & adhereant dõ. Nec tam̃ inanes
& penitꝰ alieni sunt a reb dĩ. Accipiunt
namq partes de sacrificus diuinis. & e¬
dunt de hostus dĩ. Unusquisq gͦ nr̃m pͥmo
conuertit᷑ a peccato. & ex conũsione gene¬
rat oꝑa iusticiȩ. Postea uͦ excitata in nob
anna ꝑ delũ & emulationẽ boni p̃cẽ fundit
ad dm̃. ut & ipsa filios generet. Quales gͦ
ania quȩ ẽ grã filios generat. Q assideans

Expanded text:
id est conversioni, quia per gratiam credulitatis emendatio fit morum, et vitae conversio. Sed cum iste sit ordo nuptiarum, alius ordo procreationis efficitur. Prima namque nobis filios parit Phennena, quia primos fructus de conversione proferimus, et prima justitiae germina de actibtamur, et declinemus a malo, non poterimus de Anna effici patres, nec de gratia filios generare. « Videamus ergo uniuscujusque differentias. Fennena filios habet, sed qui non assistunt Deo: neque enim tales filii possunt esse conversionis, ut adsistant, et adhaereant Deo, nec tamen inanes et penitus alieni sunt a rebus Dei. Accipiunt namque partes de sacrificiis divinis, et edunt de hostiis Dei. Unusquisque ergo nostrum primo convertitur a peccato, ut ex conversione generet opera justitiae, postea vero excitata in nobis Anna per zelum, et aemulationem boni, precem fundit ad Deum, ut et ipsa filios generet. Quales ergo Anna quae est gratia, filios generat? Qui assideant
Abbreviated transcription (Latin):
apłi mandatũ sine int̾missione orare docebit᷑.
mandatũ diuinũ oratio reputat᷑. qu̾ia iustus
sine int̃missione quȩ iusta sunt agit. ꝑ hoc
sine int̾missione iustus orabit. nec umqͣ ab ora¬
tione cessabit. nͥ iustꝰ eẽ desistat. Cũ enĩ inustũ¬

Expanded text:
bit. Deum vivit, orationes putantur, quia justus sine intermissione quae justa sunt agit; per hoc sine intermissione quae justus orabit, nec unquam ab oratione cessabit, nisi justus esse desistat; ideo qu
Abbreviated transcription (Latin):
de uidebunt᷑ lict̾ȩ peccatoꝵ qͦ in stilo fer¬
reo ⁊ in ungue adamantino scripte st̃: atq
ita uniũsa spectantiũ multitudo leget in
pectore meo. signatas imagines peccatoꝵ.
Nichil enĩ absconsũ qͦd ñ reuelabitur. Et
Int̃ se inuicẽ cogitationũ accusantiũ. siue de
fendentiũ. &. Nolite ante tempꝰ uidicare
donec ueniat dñs. & illuminabit abscondita
tenebrarũ. ⁊ manifestabit c̃silia cordium.
Cui manifestet : Utiq ñ sibi. qͥ ante quã fiant
cuncta cognoscit. s his qͥcũ illo uenturi st̃:
& ꝓpt̃ puritatẽ m̃tis ⁊ corꝑis agnũ sequunt᷑.
ostendit delicta ĩ corde peccatoris exp̃ssa.

Expanded text:
e peccatorum, quae stylo ferreo in ungue adamantino scriptae sunt, atque ita universa peccantium multitudo leget in pectore meo signatas imagines peccatorum. « Nihil enim absconditum, quod non revelabitur: et inter se invicem cogitationum accusantium, sive deite ante tempus judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet consilia cordium. » Cui manifestetur? Utique non sibi, qui antequam fiant cuncta cognoscit, sed his, qui cum illo venturi sunt, et propter puritatem mentis et corporis agnum sequuntur, ostendet
Abbreviated transcription (Latin):
extra hec qͦ cernimꝰ. isti om̃s fecert̃ sibi deos.
& adorauert̃ oꝑa manuũ suarũ. Om̃s phylo¬
sophi qͥ uaria dognata ꝓdidert̃. om̃s heretici
qͥ auctores ad alit̾ credendũ de dõ miseris
mortalib extitert̃. fecert̃ sibi idola. & ani¬
oꝑa manuũ suarũ. putantes uera ẽẽ quȩ
finxerunt. Om̃s gͥ tã de uisibili materia quã
de falsis dognatib fingentes sibi dõs corripit
nc̃ sermo diuinꝰ dicens. Si faciet sibi deos hõmo.¬
& isti ñ st̃ dii. Propt̾ea manifestabo illis in
tẽpore isto manũ meã. ostendã illis ⁊ uirtutẽ
meã. ln qͦ tẽpore nͥ in isto qͦ saluator nr̃ assũp¬

Expanded text:
deos, deos, et adoraverunt opera manuum suarum. Omnes philosophi, qui varia dogmata prodiderunt: omnes haeretici, qui auctores ad aliter credendum de Deo miseris mortalibus exstiterunt, fecerunt sibi idola, et aniopus manuum suarum, putantes vera esse quae finxerant. Omnes igitur tam de visibili materia, quam de falsis dogmatibus fingentes sibi deos, corripit nunc sermo divinus dicens: Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt Dii; propterea manifestabo illis in tempore isto opus manuum mearum, ostendam illis virtutem meam : in quo tempore, nisi in isto, quo Salvator n
Abbreviated transcription (Latin):
gentes uenient ab extremio t̾re. & dicent qpͫ
falsa possedert̃ patres nr̃i simulachia. nec est
ĩ illis utilitas. Quomͦ ab extremo tre uenert̃
Quinã isti st̃ qͥ ueniunt ab extrenus: St̃ alii
pͥmi t̃re. st̃ alii nouissimi. E st̃ pͥmi Sapi¬
entes scłi. nobiles. diuites. optimates. Qui st̃
extremi: Stulta mundi elegit ds̃. ut ẽfun¬
dat fortia. et ea quȩ ũ erant. ut destruat quȩ
st̃. Uenient gentes ab extremo tre. Quasi di¬
xerit. De his hominib qui st̃ nouissimi suꝑ
t̃rã. de facuis. de ignobilib ⁊ abiectis. ꝙ di¬
cent. q falsa possedert̃ patres nr̃i simulachra
nec ẽ ĩ illis utilitas. ñ qr ⁊ uera sunt idola ad
quoꝵ distinctionẽ nc̃ falsa dicant᷑. s idola
quȩ falsa st̃ ꝑ naturã. nulla ẽ in eis utilitas.
Si faciat sibi homo deos. & isti ñ st̃ di. Non
solũ aut̃ de corporeis simulaeris faciunt sibi
homines deos. s ⁊ de corde c̃fingt̃. Qui en un
possunt simulare aliũ creatorẽ extra uniũ si¬

Expanded text:
venient ab extremo terrae, et dicent: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est in illis utilitas . Quomodo ab extremo terrae venerunt GQuinam isti qui veniunt ab extremis? Sunt alii primi terrae, sunt alii novissimi. Qui sunt primi? Sapientes saeculi, nobiles, divites, optimates. Qui sunt extremi? Stulta mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ea quae non erant, ut destruat quae sunt. Venient Gentes ab extremo terrae: quasi dixerit: de his omnibus qui sunt novissimi super terram, de fatuis, de ignobilibus, de abjectis. Et dicent: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est illis utilitas: non quia vera sint idola, ad quorum distinctionem nunc falsa dicantur, sed idola quae falsa sunt per naturam, nulla est in eis utilitas. Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt dii. Non solum de corporeis simulacris faciunt sibi homines deos, sed et de corde confingunt: qui enim possunt simulare alium creatorem extra universi
Abbreviated transcription (Latin):
ambulant. ui caũnis habitant petrarũ. habxe
oculos as̃. Et ñ se abscondert̃ a facie mea.
Qui scĩ st̃ ñ se abscondunt a facie mea. qui aũ in
onẽ cȩlestis mandati audit uocẽ dñi dĩ deambu¬
lantis in paradyso. pꝰ meridiem. ⁊ abscondit se.
Sc̃s hoc ñ fac̃. s c̃scientia actuũ suoꝵ haboe fi¬

Expanded text:
ambulant, in cavernis habitant petrarum, habet ambulant, in cavernis habitant petrarum, habet oculos Deus. Non se absconderunt a facie mea. Qui sancti sunt, non se abscondonem coelestis mandati, « audivit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso post meridiem et abscondit se . » Sanctus hoc non fac
Abbreviated transcription (Latin):
destruã apothecas meas. & maiores edificabo.
& dicã anime mee. Anima. habes bona repo¬
sita in annos multos: requiesce. comede. bibe.
letare. Animadũtis de montib et collib des-¬
cendentẽ: animadũtis c̃sistentẽ extra petre
foram̃. qͦmͦ err&. & ea putet bona ẽẽ qͦ nulla
st̃ dicens. dicã anime mee. anima habes bo¬
bona ñ nascant᷑ in maledicta t̾ra. s in celesti¬
bus regionib. Thesaurizauit sibi in t̾ra.
qr in t̾ra eẽ thesauros arbitratꝰ est. Si quis
rizat sibi incelo. ñ dr̃ ei. stulte hac nocte
animam tuã repetunt ate : s uenientes ue¬
natores & querentes animalia de montib. de
collib. de caũnis petrarũ. etiã illũ cũ eis parit
accipient. & de uenatione sublimi ad sublimi¬
ora beatitudinis regna portabunt. Qui
oculi mei suꝑ om̃s uias eoꝵ. Suꝑ om̃s uias istiꝰmodi
hominũ qͥ in montib conũsant᷑. in collibus

Expanded text:
Destruam apothecas, et majores aedificabo, Destruam apothecas, et majores aedificabo, et dicam animae meae: Anima, habes bona reposita in annos multos; requiesce, comede, bibe, laetare. Animadvertis de montibus et collibus descendentem? animadvertis consistentem extra petrae foramen? quomodo erret et ea putet bona esse quae nulla sunt, dicens: Dicam animae meae: Anima, habes mubona non nascuntur in maledicta terra, sed in coelestibus regionibus: thesaurizavit sibi in tquia in terra esse thesauros arbitratus est. Si quis hesaurizat sibi in coelo, non dicitur ei: « Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te, » sed venientes venatores, et quaerentes animalia de montibus et collibus, de cavernis petrarum, etiam illum cum eis pariter accipient, et de venatione ad sublimitabunt. Quia oculi mei super omnes vias eorum . Super omnes vias istiusmodi hominum qui in montibus conversantur, in collibus
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝓpħicũ. angłs qui loquebat᷑ in me. stans
in angło. & ꝑ foramen eiꝰ angłice uideo dĩ.
Exemplũ habeo necessariũ : ut doceam quomͦ
possit aliquis in angło consistens uidere dm̃.
Scriptũ est in exodo. Apparuit angłs dñi in
flãma rubi noysi: & uidebat moyses qr rubus
ardebat igni. & ñ cõburebat᷑. & non sicuti
cȩꝑat scriptura in eo qͦd dixerat apparuit an¬
gelus dñi. sic ⁊ in reliquis subsecuta ẽ: ut di¬
cer&. ego angłs dnĩ. s ait. Ego ds̃ abrahan.
& ds̃ isaac. ⁊ ds iacob. Erat gͦ ibi ds̃ in angło
usibili. & ꝑ foramen eiꝰ apparebant posteri¬
ora dĩ. Quia gͥ nescis quo tẽpore mittantur
uenatores: caue ne aliqͣndo de monte descen¬
das. ne reliniquas colles. ne de cauernis petra¬
rũ exeas. Si enĩ foris inuentꝰ fueris. dicentur
t eã quȩ hi qͥforis sunt merent᷑ audire. Stulte.
hac nocte animam tuã repetunt a te. quȩ aut̃
parasti cuiꝰ erunt: Dicent᷑ aũ tͥ ista. si dixeris.

Expanded text:
icum: Angelus qui loquebatur in me , asto in Angelo, et per foramen ejus Angelice video Deum. Exemplum liabeo necessarium, ut doceam quomodo possit aliquis in Angelo consistens videre Deum. Scriptum est in Exodo: Apparuit Angelus Domini in flamma rubi Moysi, videbat Moyses quia ardebat rubus, et non comburebatur . Et 859 non sicuti coeperat Scriptura in eo quod dixerat: Apparuit Angelus Domini, sic et in reliquis subsecuta est, ut diceret: Ego Angelus Domini; sed ait: Ego Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Erat ergo ibi Deus in Angelo visibilis, et per foramen ejus apparebant posteriora ejus. Quia igitur nescis quo tempore mittantur venatores, cave ne aliquando de monte descendas, ne relinquas colles, ne de cavernis petrarum exeas. Si enim foris fueris inventus, dicentur tibi ea quae ii, qui foris sunt, merentur audire: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te: quae autem parasti cujus erunt ? Dicentur autem tibi ista, si dixeris:
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationẽ assũpti corporis: uideb̾ foram̃
petre. ꝑ qͦd posteriora dĩ. uixta possibilitatẽ
imbecillitatis suȩ humnanꝰ intuet᷑ aspectus.
Hoc enĩ ẽ qͦd ait. et uideb̾ posteriora mea. In
ueni caũnã unius petre. Quero alias petras
& alias caũnas: uenio ad choꝵ ꝓpħarũ atq¬

Expanded text:
debis foramen debis foramen petrae, per quod posteriora Dei juxta possibilitatem imbecillitatis humanus intuetur aspectus. Hoc enim est, quod ait: « Et videbis posteriora mea: » Inveni unam cavernam unius petrae: quaero alias petras, et alias cavernas. Venio ad chorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Ecce ego mitto piscatores multos
dicit dñs. & piscabunt᷑ eos: et post hec mit¬
tam uenacores multos & capient eos. supra
omnẽ montẽ. ⁊ supͣ omnẽ collem. Si uis et
tu ab his uenatorib capi. caue ne u̾seris in
uallib. ne in alia humili regione c̃sistas.
⁊ secuti st̃ eũ discipłi. ex quo aꝑiens os suumn
tudines. Neq uͦ putes licere his uenatorib
aliunde homines nͥ de montib & collib
capere. Et qͦd sequit᷑ de caũnis petrarũ: unde
Uenio ad exodũ. quero aliquã int̾p̃tationis occa¬
sionẽ: ibiq inuenio uolentẽ moysen uidere do¬
Ecce pono te in caũna petrȩ. & conspicies poste¬
riora mea. faciẽ aut̃ meã ñ uidebis. Si ẽsideres
quid ibi petra dicat᷑ & foranien petre. & ex ca¬
spiritali. c̃sequente eos petra. Et suꝑ petrã sta¬
tuit pedes meos. in tͥcesimo nono psalmo dr̃.
Qͦd est foramen petre: Hide dnm̃ apud dm̃ pa¬
trem ũbũ dĩ. uidebis integrã petrã. uidebis

Expanded text:
o mitto piscatores multos, dicit Dominus, et piscabuntur eos: Et post haec mittam venatores multos, ut capiant eos supra omnem montem et collem . Si vis et tu ab his venatoribus capi, cave ne verseris in vallibus, ne in alia humili regione consistas. et secuti sunt eum discipuli, ex quo aperiens os suum as septem beatitudines. Neque vero putes licere his venatoribus, aliunde homines, nisi de montibus ac collibus capere, et quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde ccasionem, ibique invenio volentem Moysen videre D« Ecce pono te in caverna petrae, et conspicies posteriora mea, faciem autem meam non videbis . » Si consideres, qui ibi petra dicatur, et foramen petrae, in qspiritali sequente eos petra ; » « Et super petram statuit pedes meos, » in trigesimo nono psalmo dicitur . Quod est foramen petrae? Vide Deum, apud Deum Patrem, Verbum Deum, videbis integram petram. Vide dis
Abbreviated transcription (Latin):
& alios quidẽ statuere in monte garizm.
ad benedictiones. alios uͦ statuere in monte
gebal. ad maledictiones. ñ ut maledictioneᷤᷤ
accipiant. s ut intuentes p̃scriptas maledi-¬
ctiones & penas peccatorib constitutas. in¬

Expanded text:
 alios quidem statuerunt in monte Garizim ad benedicendum; alios vero statuerunt in monte Hebal ad maledicendum, non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes perscriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas, in
Abbreviated transcription (Latin):
in caudlã. Et qui erant pͥmi. facti sunt no
ẽ: qđ uno peccante. ira suꝑ omẽm popłm
uenit. Hoc qͦmͦ accidit: Quando sac̃doteᷤ
qui pło p̃sunt erga delinquentes benig¬
ni uolunt uideri. & uerentes peccantiũ
linguas ne forte de eis male loquant᷑.
sacerdotalis seueritatis immemores noluñ
compłe qđ scriptũ ẽ. peccantẽ corã oĩb¬
as argue. ut cęt̾̃i metũ habeant. & itũ
auferte malũ de uob̃ ipsis. nec zelo dĩ

Expanded text:
 ad et qui erant primi facti sunt novquod uno peccante ira super omnem populum venit. Hoc quomodo accidit? quando sacerdotes qui populo praesunt, erga delinquentes benigni volunt videri; et verentes peccantium linguas ne forte male de his loquantur, sacerdotalis severitatis immemores, nolunt implere quod scriptum est: Peccantes coram omnibus argue, ut caeteri metum habeant . Et iterum: Auferte m
Abbreviated transcription (Latin):
te concursus. & fulgore excussi luminis claritatẽ.
Si intellexisti exemplũ. c̃sidera nẽ nubes rationales.
Moyses nubes erat. iħc naue nubes erat. Isti si secũ
Hieremias et baruic nubes erant. Si sermocinent᷑
inuicẽ. uidebis rutilare fulgura. Potes enĩ et
tu ipse de scripturis scĩs in hc̃ modũ nubiũ in¬
uenire concursus. ex quib ignis emittatur.
Ut aut̃ et ad nouũ testam̃tũ ueniamꝰ. paulus
et siluanus duȩ nubes in unũ c̃uenert̃. & iam
totum mundũ epłe eoꝵ fulgore illuminant.
Fulgura in pluuiã fecit: et eduxit uentos de
thesauris suis. Ergone uenti qͥ suꝑ t̃ras ꝑflant

Expanded text:
te concussus, et fulgure 798 excussi luminis claritatem. te concussus, et fulgure 798 excussi luminis claritatem. Si intellexisti exemplum: considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat: isti si secum Jeremias et Baruch nubes erant, sermocinentur invicem, et videbitis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum invenire concursus, ex quibus ignis emittatur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus, Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgore illuminant: Fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti qui super terram perflant
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi mortificatos. qr spectaculũ facti sumꝰ ĩ mundo.
& angłis et hominib. Si quis gͦ sc̃s custodiens p̃¬
ceptũ saluatoris factus fuerit in hac uita nouissi¬
mus. iste fitͣ nubes: et educit ds̃ nubes afinib¬
terre ñ a pͥmis terre. ñ a consulib. ñ aducib
ñ a diuitib. Beati enĩ pauꝑes spũ. qm̃ urm̃ est
regnũ eȩloꝵ. Hides quomͦ ab extremis educat
deus et corpora et nubes. Propt̾ea si uolumꝰ nubes
fieri ad quas ꝑuenit ueritas dĩ. nouissimi om̃iũ
fiamus. & cam affectu quã oꝑe dicamꝰ. Puto enĩ¬
lic&ꝵ camen fieri extremum: ut ds̃ educens nubes
ab extremo terre. educat et me. Et fulgura in
pluuiã fecit. Auint naturaliũ causarũ scrutato¬
res. qͦd fulgura ex nubiũ collisione geuerentur. in
morem silicũ durioꝵ. qͦs sibi cũ cõploseris medius
ex his ignis elabit᷑. atq ita cũ fulgore parit̾ et
conitrua mugire. tonicru scilicoe sonitũ indican¬

Expanded text:
spectaculum sumus in mundo et angelis et hominibus . » Si quis ergo sanctus custodiens praeceptum Salvatoris, factus fuerit in hac vita novissimus, iste sit nubes, et educit Deus nubes non a primis terrae, non a consulibus, non a ducibus, non a divitibus: « Beati enim paregnum coelorum . Vides quomodo ab extremis educat Deus et corporet nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas perveniat veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affectu, quam opere  Al. ore dilicet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes Deus ab extremo terrae, educat me. Et fulgura in pluviam fecit . Aiunt naturalium causarum scrutatores, quia fulgura ex nubium collisione generentur, in morem silicum duriorum, quos cum comploseris sibi, medius ex his elabitur ignis; atque ita cum fulgure pariter et tonitrua mugire; tonitruo scilicet sonitum indican
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã. etiã prudentia. S eum unũ sit in
subiacenti. ꝓuarietate sensuũ diu̾sis uo¬
cabulis nuncupat᷑. Aliud significat sapien¬
tia. aliud iustitia. Endo enĩ sapientia dr̃
disciplinis te diuinarũ humanarũq rerũ
ĩstituit.Qndo iustitia. distributor et ui¬
dex meritoꝵ significat᷑. Quando sc̃itas.
illa uirtus describitur. que eredentes deo ef¬
ficit scõs. Ita gͦ mͥ et prudentiam eiꝰ intel¬
lige. eũ doctrina ẽ et demonstratio bona
tia sua. Quomͦ aut̃ extendit᷑ celum: Ex¬
tendente eo prudentia. Iudi. Qm̃ extendi¬

Expanded text:
veniam etiam prudentia. Sed cum sit idem in veniam etiam prudentia. Sed cum sit idem in subjacenti, pro varietate sensuum, diversis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instituit. Quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita ergo et mihi prudentiam ejus intellige: cum doctrina est, et demonstratio bonarin prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum, extendente id prudentia, audi: quoni
Abbreviated transcription (Latin):
erectionem cecidit. Si aut̃ cecidit. conseqͣnt᷑
erigendus fuit. Nemo quippe sine casu suble¬
uat᷑. Si aũ erectꝰ ẽ: uideamꝰ quȩ riuna pre¬
cesserit. Om̃s corruimꝰ ꝑ peccatũ in orbe terra¬
rũ. et dñs qͥ erigit elisos. eleuauit nos iacen¬
tes. In adam om̃s morinur. atq ita corruit
orbis t̾rarũ. & indiget erectione. ut in xp̃o
om̃s uiuficem᷑. lgitur duplicem intellectũ de
orbe tradidimꝰ: unũ qͦmͦ singule anime aut ha¬
bitate sint aut deserte. alterũ quomͦ uniũsus
orbis: ꝓarit̃ ceciderit. Et in sua prudentia
extendit celũ. Non fortuitu sapientia in
celi extensione assũpta ẽ. lnuenies et in ꝓũ¬
bus dictũ. Dñs sapientia fundauit terrã.
p̃parauit aut̃ celos in prudentia. Est ergo
aliqua prudentĩa dĩ. quã nolo ut extra xp̃m
sapientia eiꝰ. ipse fortitudo. ipse iustitia.
ipse scĩtas et redemptio. ipse ut ad p̃sens

Expanded text:
erectionem cecidit. Si autem cecidit, consequenter erectionem cecidit. Si autem cecidit, consequenter erigendus fuit: Nemo quippe sine casu sublevatur. Si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit: Omnes corruimus per peccatum in orbe terrarum. Et Dominus qui erigit elisos, elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur: atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectione, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus. Unum, quomodo singulae animae, aut inhabitatae sint, aut desertae: alterum, quomodo universus orbis pariter ceciderit: et in sua prudentia extendit coelum. Non fortuito prudentia in coeli extensione assumpta est. Invenies et in Proverbiis dictum: Dominus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . Est ergo aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Christum sapientia ejus, ipse fortitudo ejus, ipse justitia, ipse sanctitas et redemptio, ipse ut ad praesens
Abbreviated transcription (Latin):
turis dicunt᷑. in anima hominis patre̾ et filiũ
sionis tres sp̃s postulat dicens. Spũ pͥncipali
ẽfirma me. spm̃ rectũ unoua in uiscerib meis. spm̃¬
scm̃ tuũ ne auferas a me. Qui sunt isti cres sp̃s : Pri¬
inhabitata idest orbis t̾rarũ insapientia dĩ fabricata
sit. Sapientia qͥppe auxiliabitur iusto: suꝑ decem
potestatẽ habentẽ in ciuitates. Sapientiam autẽ
et disciplinã qͥ abicit infelix ẽ: & uana spes eius
pientia que titulo inscribit᷑ salomonis. Idcirco
qͣnto possumꝰ labore nitamur. ut habitata ani¬
na nra a sapientia dĩ erigatur. Cecidit quippe
et de sublimi corruit. uenientib nob̃ in locum
istũ iniseriarũ. Cecidit inhabitata ur̃a postqũa
peccauimꝰ. inique fecimꝰ. ũuste egimꝰ. impie ges¬
simus. & post runã indig& erectione. Si aũ s̃is
ista sententia adduci. cõmunẽ totius orbis
queramꝰ riunã. ut pꝰ casũ eiꝰ c̃sequent̃ deus

Expanded text:
turis dicuntur: in anima hominis Patrem et Filium turis dicuntur: in anima hominis Patrem et Filium sionis tres spiritus postulat, dicens: Spiritu principali confirma me: spiritum rectum innova in visceribus meis: spsanctum ne auferas a me . » Qui sunt isti tres spiritus? Prihabitata, id est, orbis terrarum in sapientia Dei fabricata sit. « Sapientia quippe auxiliabitur justo, super decem potestatem habentes in civitate. Sapientiam autem et disciplinam qui abjicit infelix est, et vana spes ejusentia, quae titulo inscribitur Salomonis . Idcirco quanto possumus labore nitamur: ut habitata nostra a sapientia Dei erigatur. Cecidit quippe, et de sublimi corruit, venientibus nobis in locum istum miseriarum. Cecidit habitata nostra postquam peccavimsimus : et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, et post casum ejus consequenter Deus
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq earũ ꝓpͥa oꝑa distribuit. id est¬
fortitudini trã. sapientie orbem t̾rarũ. prudentie
celum. Rudi quippe serip̃turȩ ordinẽ. Dñs qͥ fecit
terrã in fortitudine sua. & erexit orbem in sapieu¬
tia sua. et in sua prudentia extendit celum. Et
nos gͥ in t̾ra nr̃a. dictũ ẽ quippe add Adam t̾ra es et¬
in t̾rim ibis. necessariã habemus fortitudinẽ dĩ.
qr absq ea impossibile nob̃ est id exequi quod
carni repugnat. Cũ aut̃ mortificata fuerint nẽ¬
hanc terrã uenias & consideres id qͦd in iob scriptũ
est. uixta em̃datissima tam̃ exemplaria. quomͦ
statuerit eam insuꝑ nichilũ. inuenies fortitudinẽ
dĩ in medietate mundi t̾re libram sustinere.
Heniã uͦ et ad orbem terrarũ qͥ grece nuncupat᷑
trem. si ñ habet filiũ dicentem. ego et pat̾ meus
ueniemꝰ ad eũ. & mansionẽ apud eũ faciemus.
est aut̃ qͣndo plena ẽ dõ. qͦndo habet xꝑm &¬
spm scm̃. Uerum hec different̃ et uarie in scrip¬

Expanded text:
uique earum propria opera distribuit: fortitudini terram, sapientiae orbem terrarum, prudentiae coelum. Audi quippe Scripturae ordinem: Dominus qui fecit terram in fortitudine sua, et erexit orbem in sapientia sua et in sua prudentia extendit coelum. Et nos igitur in nostra terra dictum est quippe ad Adam: Terra es »  necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est id exsequi, quod carni repugnat. Cum autem mortificata fuerint memhanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam vero et ad orbem terrarum qui graece οἰκουμένη trem, si non habet Filium dicentem: « Ego et Pater meus veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus ;autem est quando plena est Deo, quando habet sanctum. Verum haec differenter et varie in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ut in t̃cio regnoꝵ libro legunꝰ. qͣndo in tẽpo
iuxta ꝓphetiã heliȩ futurȩ pluuiȩ signum
ĩ uestigio hominis ostensum est: atq ita post
nubem conglobatã imber descendit ad t̾ras.
istis uͦ quasi subsistentib nebulis iubetur plu¬
uiam c̃tinere. cũ indigna fuerit anima imbre
celesti. & dicit᷑. Mandabo nubib meis ne
pluant suꝑ eã inbrẽ. Itaq unꝰ quisq scõꝵ
nubes ẽ. Moyses nubes erat.⁊ qͣsi nubes lo¬
quebat᷑. Attende cȩlũ et loquar. & audiat
terra sermones ex ore meo. Expectent᷑ sicut
pluuia ũba mea. et descendant ut ros elo¬
quia mea. Si ñ fuisset nubes nũquã dixisset.¬
expectent᷑ ut pluuia u̾ba mea. & descendaił
ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat.
alias nubes conꝓphetantes sibi. idõ uaticinans aie¬
bat. Mandabo nubib ne pluant suꝑ eã unbrem.
Si aut̃ iã didicimꝰ qͥ sint nubes: uideamꝰ quomͦ deus

Expanded text:
ut in tertio Regnorum libro legimus III Reg. ut in tertio Regnorum libro legimus III Reg. juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere, cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem. Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea . Si nExspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat: alias nubes comprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem. Si autem jam didicimus qui sunt nubes, videamus quomodo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
mo terre. Istiꝰ modi disputatio & in psalmo
nuꝑ incidit. & dictũ ẽ a nob̃ quomͦ ds̃ eduxe¬
rit nubes ab extremo terre. qͦd quidẽ nunc
rursũ retractare cogim᷑. ut & hi qͥ audierunT
plenissime eoꝵ que sciunt reminiscant᷑. &
hi qͥ aut ñ int̾fuerunt aut obliti st̃. contex¬
tũ sermonis agnoscant. quẽ tẽ ꝓut ualuimꝰ
exhibuimꝰ. Diximꝰ aut̃ scõs eẽ nubes. Etenĩ
hoc qͦd scriptũ est. ueritas tua usq ad nubes.
ñ potest referri ad inanuales nubes. s ueri¬
tas dĩ usq ad illas nubes ẽ quȩ audiunt
mandata diũ. & nouert̃ quo pluuas defe¬
rant. & a quib eas suspendant. De his nu¬
bib dictũ est. & mandabo nubib meis ne
pluant suꝑ eam ymbrẽ. De his enĩ quȩ ex deu¬
sato aere constare dicunt᷑. si ñ fuerit pluuia
ñ p̃cipit dñs ne pluant suꝑ uineam aut quã¬
cũq regionẽ unbrẽ. s omnino ñ appareant.

Expanded text:
mo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo mo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: quod quidem nunc cogimur rursum tractare: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non praecepit Deus ne pluant super vineam, aut quamcumque regionem imbrem: sed omnino non apparent,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dr̃ cęli: iuxta illud quoq qͦd in alio
loco scriptũ est. qͥ extendit celũ ut pellẽ.
Extendit᷑ autẽ et anima nra que priꝰ fue¬
rat contracta. ut possit capax ẽẽ sapien¬
tiȩ dĩ. Uerũ ut ad ꝓpositum reũtamus.
diximꝰ de eo qͦd prudentia celũ factũ sit
& nc̃ affirmanius eos qͥ celestem hominẽ
portant eẽ cȩlestes. Si enĩ ad peccatorẽ
dr̃ t̾ra es et in t̾rã ibis: quare ñ dicat᷑ ad iustũ
cuiꝰ est regnũ cęloꝵ. cęlum es et in celũ ibis:
Aut si ꝓpt̃ cͥoicum dr̃ ei qui portat imaginiem
ei qͥ imaginẽ cęlestis portat ñ conueniat dici.
celũ es et in celum ibis: Unusquisq aut̃ nriu
aut cȩlestia facta hab&. aut terreua. Si ter¬
rena facta st̃. ad cognatã sibi t̃rã deducunt
eũ qͥ thesaurizat ea in tr̃a & ñ in celo sursum.
Rursũq hec quȩ iuxta uirtutẽ gesta sunt: thes
aurizatorẽ suũ ad ꝓpinquas sibi cęloꝵ regio¬
nes subuehunt. Et eduxit nubes ab extre¬

Expanded text:
lio loco scriptum est: « Qui extendit coelum ut pellem . » Extenditur autem et anima nostra quae prius fuerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum ut ad propositum revertamus, diximus de eo quod prudentia ejus coelum factum sit, et nunc affirmamus eos qui coelestem hominem portant, esse coelestes. Si enim ad peccatorem dicitur: Terra es, et in terram ibis: quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum, Coelum es, et in coelum ibis? Aut si propter choicum dicitur ei qui portat imaginem cei qui imaginem coelestis portat, non conveniat dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum, aut coelestia facta habet, aut terrena: si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum qui thesaurizat ea in terra, et non in coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, theaurizatorem suum appropinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extre
Abbreviated transcription (Latin):
scelerũ iustificant᷑. sic e contrario scientia pauli
ad illã cęlestẽ scientiam. ad illũ consũmatum
lectionis intellectũ stultitia reputatur. Ideireo
ȩccłastes ut arbitror dep̃hendeus affatus est.
Dixi. sapiens efficiar: et ipsa elongauit a me
longiꝰ quã erat. Et alta ꝓfunditas. quis inue¬
niet eam:: Uolumꝰ quiddã. audent̃ licet dicere

Expanded text:
scelerum justificantur: sic econtrario scientia Pauli scelerum justificantur: sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum electionis intellectum, stultitia reputatur. InfatuatEcclesiastes, ut arbitror, deprehendens effatus est: Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas: quis inveniet eam ? Volumus quiddam, audenter l