comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ib̾u. Dum gͦ p̾dicatores scĩ & uocant᷑ ad ma¬
cedoniam. uͥ fortasse ꝑgere ñ cogitabant. & ab
asia ꝓhibent᷑ nͥ ꝑgere desidãbant. iste occultaꝵ
m̾suraꝵ calamꝰ illuc ductꝰ ẽ. hinc reductꝰ. Illic tẽ¬
dit᷑ ut macedonia int᷑ sc̃e eccłiȩ spacia colligat᷑:
bine attrabit᷑ ut extra fines fidei asia reliqͣt᷑.
Prant qͥppe tẽ mea qͥ colligendi ñ erant: qͥb ux¬
ta meritũ suum ꝑditis iam nc̃asia intͣ mensu¬

Expanded text:
es sancti, et vocantur ad Macedoniam, ubi fortasse pergere non cogitabant, et ab Asia prohibentur, ubi pergere desiderabant, iste occultarum mensurarum calamus illic ductus est, hinc reductus. Illic tenditur ut Macedonia intra sanctae Ecclesiae spatia colligatur; hinc attrahitur, ut extra fines fidei Asia relinquatur. Erant quippe tunc in ea qui colligendi non erant, quibus juxta meritum suum perditis, jam nunc Asia int
Abbreviated transcription (Latin):
relaxat᷑.  redicatores qͦq sc̃i agente sp̃u in aliaᷤ
partes mundi uocabant᷑ ut irent: ab aliis uͦ
partib airebant᷑ ne accederent. Paulus nãꝙ
apłs cũ macedoniȩ p̾dicare negligeret: ꝑ uisũ
apparuit illiuir macedo qͥ diceret. Transiens

Expanded text:
r quando praedicatores sancti agente Spiritu in alias partes mundi vocabantur ut irent, ab aliis vero partibus arcebantur ne accederent. Paulus namque apostolus cum Macedoniae praedicare negligeret, per visum illi apparuit vir Macedo qui diceret: Transien
Abbreviated transcription (Latin):
INcarne dñs ad eccłiam ueniens. m̃suras eidẽ
eccłiȩ posuit. & fines eiꝰdem eccłie occulq uidi¬
cii subtilitate distinxit. int᷑ qͦs alii uocati reti¬
nent᷑. alii ne accedant arrent᷑. Sacra scͥptura ca¬
lamꝰ m̾surȩ ẽ qͥa in sacro d̃ĩ eloqͥo qͦd nob̾ conspͥ¬
tũ ẽ. occultas eẽ dispensationes eiꝰ agnoscimꝰ. Nã
ꝑ incõprehensibile eiꝰiudiciũ in collectione hõi¬
nũ. alios a suis miqͥtatibꝰ ediicit. alios in sua
miqͥtate derelinquit: alt̾ intra m̃surã electoꝵ
mittit᷑. & alter foris relinquit᷑. ut nullomͦ ad e¬
lectoꝵ numerũ ꝑtinere mereat᷑. Sc̃õ qͥppe eugłio
teste. didicimꝰ qͦd cuida dicenti. magist᷑ seqͣr te
qͦcũꝙ ieris:. eiꝰdem magist᷑ uoce responsũ ẽ. ul¬
pes foueas habent. &e uolucres celi nidos. filiꝰ aũ

Expanded text:
In carne Dominus ad Ecclesiam veniens, mensuras eidem Ecclesiae posuit, et fines ejusdem Ecclesiae occulti judicii subtilitate distinxit; intra quos alii vocati retinentur, alii ne accedant arcentur. Sacra Scriptura calamus mensurae est, quia in sacro Dei eloquio, quod nobisltas esse dispensationes ejus agnoscimus. Nam per incomprehensibile ejus judicium in collectione hominum alios a suis iniquitatibus educit, alios in sua iniquitate derelinquit; alter intra mensuram electorum mittitur, et alter foris relinquitur, ut nullomodo ad electorum numerum pertinere mereatur. Sancto quippe Evangelio teste didicimus quod cuidam dicenti: Magister, sequar te quocunque ieris, ejusdem magistri voce responsum est: Vulpes foveas habent, et volucres coel
Abbreviated transcription (Latin):
At̾um qͦd foris templũ ẽ. foras eice: ce ne metiariᷤ
eũ. Qd enĩ atͥum aliud ꝗͣ latitudinẽ significat
uite p̃sentis: Et recte foris templũ sunt: qͥdesig
gusta ẽ porta quȩ ducit ad uitã: & latitudo u-¬
te prauoꝵ ñ admittit᷑ ad m̃suras & regulas ele-

Expanded text:
is templum est ejice foras, et ne metiaris illud . Quid enim aliud atrium quam latitudinem significat vitae praesentis? Et recte foris templum sunt qui per agusta est porta quae ducit ad vitam , et latitudo vitae pravorum non admittitur ad mensuras
Abbreviated transcription (Latin):
dine. etiã exhortatio subinfert᷑ cũ dicit᷑. Et uoᷤ
estote parati quia qua hora ñ putatis. filiꝰ hoĩs
ueniet. Nesciente aũ patrefamiliaᷤ fur domũ ꝑ¬
fodit: qͥa dum a sui custodia sp̃c dormit imꝓ¬
iusa mors ueniens nrẽ carnis habitacłm irrũ¬
pit. & eũ quẽ dñm domꝰ inuenerit dormien¬
tẽ necat: quia cũ uentura dampna sp̃c mini¬
me p̃uidet. hunc mors ad suppliciũ nescientẽ
rapit. furi autẽ resisteret si uigilaret: qͥa aduẽ¬
tum iudicis qͥ occulte anmã rapit. p̾cauens
ei penitendo occurreret. ne impenitenᷤ ꝑiret.
Horam uͦ ultimã dñs nr̃ idcirco nob̃ uoluit
ẽẽ incognitã. ut semꝑ possit eẽ suspecta: ut
dum p̾uidere ñ possumꝰ ad illam sine int̾mis¬
sione p̾paremur. Quia gͦ & uenture mortis
tempꝰ ignoramꝰ & post mortẽ oꝑari ñ possumꝰ:
suꝑest ut ante mortẽ tempora indulta rapia¬
muᷤ. Sic enĩ sic mors ipsa cũ uenĩt uincitur:

Expanded text:
etiam exhortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, filius hominis veniet. Nesciente autem patrefamilias, fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens nostrae carnis habitaculum irrumpit, et eum quem Dominuentem domus necat. Quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit, furi autem resisteret si vigilaret. Quia adventum judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo ocHoram vero ultimam Dominus noster idcirco nobis voluit esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim, sic mors ipsa cum venerit vincitur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est uissus exigi. qͦd ei fuerat iam dimis¬
sum. Ex quib uidelicet dictis constat. qͥa si
hoc qͦd in nos delinquit᷑. ex corde ñ dimitti¬
mͣ & illud rursus exigitur. qͦd nob̾ iam per
penitentiã dimissum fuisse gaudebamꝰ.¬

Expanded text:
hoc est jussus exigi quod ei fuerat jam dimishoc est jussus exigi quod ei fuerat jam dimissum. Ex quibus videlicet dictis constat quia si hoc quod in nos delinquitur ex corde non dimittimus, etiam rursus exigitur quod nobis jam per poenitentiam dimissum fuisse gaudebam
Abbreviated transcription (Latin):
relaxat. Munꝰ enim ñ accipit᷑. nͥ ante dis¬
cordia ab animo repellat᷑ dicente ueritate. Si
offers munꝰ tuũ ad altare & recordatus fue¬
ris qͦd habet aliqͥd adu̾sum te. frat̾ tuus̾re¬
linque ibi munꝰ tuũ ante altare. & uade
pͥus reconciliari fr̃i tuo: & tunc ueniens of¬
feres munꝰ tuũ. Qua in re pensandu ẽ cũ
omĩs culpa munere soluit᷑. qͣm grauis est
culpa discordiȩ. ꝓ qua nec munꝰ accipitur.
Debemꝰ itaq ad ꝓximũ qͣmius longe posi¬
tum. longeq disiunctũ mente ire. eiq ani-¬
mũ subdere. humilitate illum ac beniuo¬
lentia placare: ut scł conditor nr̃ dũ tale
placitum nr̃ȩ mentis aspexerit: a peccato
nos soluat. qͥa munꝰ ꝓculpa sumit. Ueri¬
tatis autẽ uoce attestante didicimꝰ: qͥa ser¬
uus qui decem milia talenta debebat. cum
penitentiã ageret. absolutionẽ de debito
accepit a dnõ. S conseruo suo centũ sͥ de¬
narios debenti. cum ñ dimisit debitũ: &

Expanded text:
elinquitur relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur, dicente Veritate: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris, quia habet aliquid adversum te frater tuus, relinque ibi munus tuum ante altare; et vade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuum. Qua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis sit culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum, quamvis longe positum longeque disjunctum, mente ire, eique animum subdere, humilitate illum ac benevolentia placare, ut scilicet Conditor noster, dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvat, qui munus pro culpa sumit. Veritatis enim voce attestante didicimus: quia servus, quia decem millia talenta debebat, cum poenitentiam ageret, absolutionem de debito accepit a domino; sed conservo suo centum sibi denarios debenti, cum non dimisit debitum, et
Abbreviated transcription (Latin):
uita purget᷑: & considerantib insimiet. ad qͦd
eos iudiciũ seruat. Nonnunqͣm uͦ concite ꝑ¬
cutit: & eoꝵ interitu in nocentiũ corda confir¬
mans. innocentiũ pusillanimitati consolando
concurrit: & etiam ostendit. qm̃ multa mala
ñ deserit. Si enim nunc om̃s mala agentes
ꝑcuteret: extremũ iam iudiciũ quib exbibe¬
ret: Si autẽ nullum om̃ino ꝑ cuteret: quis
dm̃ res humanas curare crederet:¬

Expanded text:
ur, et ut considerantibus insinuet ad quod eos judicium servat. Nonnunquam vero concite percutit, et eorum interitu innocentium corda confirmans, innocentium pusillanimitati consolando concurrit, et etiam ostendit quoniam multa mala non deserit. Si enim nunc omnes mala agentes percuteret, extremum jam judicium quibus exhiberet? Si autem nullum omnino percuteret, quis res Deum humanas curare crederet
Abbreviated transcription (Latin):
& qui in sordib est sordescat adhuc. ͦ.
łxri Cum omp̃c d̾s ad penitentiã tempꝰ indul¬
get & humana malicia ad usum suȩ iniqͥtatiᷤ
intorquet᷑: nimirũ iusto uidicio augeri culpa
ꝑmittit᷑. ut ad feriendũ altius qͣndoꝙ cumu¬
let᷑. hinc de quib dam paulus apłs dicit. Ut
ĩpleant pecc̃a sua semꝑ hinc dd̾ ait. Appone ini-¬
quitat̾e suꝑ miqͥtatẽ ipsoꝵ &e ñ intrent in ui

Expanded text:
t qui in sordibus est, sordescat adhuc . . Cum omnipotens Deus ad poenitentiam tempus indulget, et humana malitia ad usum suae iniquitatis intorquet, nimirum justo judicio augeri culpa permittitur, ut ad feriendum altius quandoque cumuletur. Hinc de quibusdam Paulus apostolus dicit: Ut impleant peccata sua semper . Hinc David ait: Appone iniquitatem super iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
sub modio: s suꝑ candelabrum. mͦ ł.
Om̃s electi di grãm p̾dicationis xxx.¬
hñt ꝓ magno: corpoꝵ aũ utilitatẽ ꝓ mini-¬
mo. hinc dñs ait in euangłio. Neq accen¬
dunt lucernam & ponunt eam sub modio:
s suꝑ candelabrum. In modio namq cõm¬
modum temporale: in lucerna uͦ lux p̾dica¬
tionis accipit᷑. lucernam gͦ sub modio po¬
nere ẽ ꝓpter temporale cõmodu grãm p̾¬
dicationis abscondere: qͦd nemo utiq electo¬
rum facit. Et bene illic subditur: s suꝑ can¬
delabrum. In candelabro enim. statꝰ corporiᷤ
designat᷑. Cui lucerna suꝑponitur: dũ eidẽ
corpori cura p̾dicationiꝰ antefert᷑.

Expanded text:
 candelabrum . Omnes electi Dei gratiam praedicationis habent pro magno, corporum autem utilitatem pro minimo. Hinc Dominus ait in Evangelio: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum. In modio namque commodum temporale, in lucerna autem lux praedicationis accipitur. Lucernam ergo sub modio ponere est propter temporale commodum, gratiam praedicationis abscondere, quod nemo utique electorum facit. Et bene illic additur: Sed super candelabrum. In candelabro enim status corporis designatur, cui lucerna superponitur, dum eidem corpori cura praedicationis antefertur.
Abbreviated transcription (Latin):
cos uros: benefacite his qͥ odert̃ uos. Illegͦ se
curus amat. qͥ ꝓpt̾ łm &e ilłu amat. a qͦ se in¬
telligit ñ amari. Duo gͥ p̾cepta caritatis
dilectionẽ di uidel & ꝑximi necesse ẽ ut cu¬
stodiat: qͥsqͥs habere in nuptiis id ẽ in sc̃a ex¬
cłia uestẽ nuptiałe curat. Hinc ẽ enĩ qͦd apd̃
ierechiełẽ ꝓpħam portȩ ciuitatis in monte
constitutȩ. uestibułu duob cubitis m̃sura¬
t. qͥa nimirũ accessus nob̾ cȩlestis ciuitatis
ñ pandit᷑. siin hac eccłia qͤ pro eo qͦd adhuc fori ᷤᷤ¬
ẽ uestibułu dicit᷑. dĩ &e ꝓximi dilectio ñ te

Expanded text:
cos vestros, benefacite his qui oderucos vestros, benefacite his qui oderum et illum amat a quo se intelligit non amari. Duo igitur praecepta charitatis; dilectionem Dei videlicet et proximi, necesse est ut custodiat quisquis habere in nuptiis, id est in sancta Ecclesia, vestem nuptialem curat. Hinc est enim quod apud Ezechielem prophetam portae civitatis in monte constitutae vestibulum duobus cubitis mensuratur , quia nimirum accessus nobis coelestis civitatis non panditur, si in hac Ecclesia, quae pro eo quod adhuc foris est, vestibulum dicitur, Dei et proximi dilectio non te
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas in duob p̾ceptis. in dilectione dĩ
scł &e ꝑximi continet᷑: e ipsa dilectio ꝓximi
in duob p̾ceptis subdiuidit᷑. cũ qͥdã sapi¬
ens dicit. om̃e qͦd odis tͥ fieri. uide ne ipse
facias alteri. Et ꝑ semetipsam ueritas p̃dicat
dicens. Quȩ uultis ut faciant uob hoĩes:
& uos eadem facite illis. Si enim &e qͦd im¬
pendi nob recte. uolumus. hoc aliis imꝑti¬
m̃. & qͦd nob̾ fieri nolumꝰ hoc aliis ipsi face̾
deuitamꝰ. caritatiᷤᷤ iura illesa seruamꝰ. S ne¬
tet. nͥ pͥus ipsã iũ suȩ dilectioniᷤ examinet. Nã
siqͥs quẽlibet amat. s ꝓpt̾ d̾m ñ amat: carita¬
tem non habet. sed habere se putat. Caritaᷤ
enĩ uera ẽ: cum in deo diligit᷑ amicꝰ. & ꝓpt̾ de¬
um diligit᷑ inimicus. Ille enĩ ꝓpter d̾m
diligit eos quoᷤᷤ diligit: qui iã &e eos dili¬
gere a quib ñ diligitur scit. Probari ete¬
nim caritas: ꝑ solam odii adu̾sitatẽ solet.
Unde ꝑ semetipsũ dñs dicit. Diligite inimi¬

Expanded text:
aritas in duobus praeceptis, in dilectione Dei scilicet, et proximi continetur; et ipsa dilectio proximi in duobus praeceptis subdividitur, cum quidam sapiens dicat: Omne quod odis tibi fieri, vide ne ipse facias alteri . Et per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis. Si enim et quod impendi nobis recte volumus, hoc aliis impartimur; et quod nobis fieri nolumus, hoc aliis ipsi facere devitamus, charitatis jura illaesa servamus. Sed netet, nisi prius ipsam vim suae dilectionis examinet. Nam si quis quemlibet amat, sed propter Deum non amat, charitatem non habet, sed habere se putat. Charitas autem vera est cum et in Deo diligitur amicus, et propter Deum diligitur inimicus. Ille enim propter Deum diligit eos quos diligit, qui jam et eos diligere a quibus non diligitur scit. Probari enim charitas per solam odii adversitatem solet. Unde et per semetipsum Dominus dicit: Diligite inimi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ollam ꝓfundũ mare: cũ corda dilectoꝵ se¬
culi ualido ardore succendit. Et que hoc paciᷤ¬
tempore int᷑ suam maliciã clausa latuert̃: it̃ in
estũ immanissime crudelitatiᷤ ebulliunt: ac ꝑ
abruptã crudeliratiᷤ aꝑtȩ licentiam. ea quȩ diu
p̾sserant odia antiqͥ liuoriᷤᷤ exalant. Qui pestife¬
ro errore ꝑsuasi. sic in istis famulant᷑ antixp̃o.
ut tunc ueriꝰ p̾bere estiment obseqͥum xp̃o. ut
qͥcqͥd agunt ex iniqͥtate ꝑfidiȩ. ꝓ ueritate rectȩ
fidei se agere suspicent᷑. Unde in eugłio disci¬
atrociores ad crudelitatẽ fiant. qͣnto se etiam
mereri p̾mia qͣsi ꝓ relo religiomiꝰ existimant.
Iustũꝙ hoc ẽ diuino iudicio. ut qͥ pietatis ium
ꝑpendere & custodire negligunt suspicioni suȩ
odore fallant᷑. Vnde ad illusioniᷤ augm̃tum:
eos crudelia ꝑpetrantes. signa qͦq ac ꝓdigia
subsequunt᷑. d¬

Expanded text:
si olla fervescit, cum corda dilectorum saeculi valido ardore succendit, et quae hoc patempore intra suam malitiam clausa latuerunt, tunc in aestum immanissimae persecutionis ebulliunt, ac per abruptam crudelitatis apertae licentiam ea quae diu presserant odia antiqui livoris exhalant. Quia autem pestifero errore persuasi, sic in istis famulantur Antichristo, ut tunc verius praebere se aestiment obsequium Christquidquid agunt ex iniquitate perfidiae pro veritate rectae fidei se agere suspicentur, quasi bene eisatrociores ad crudelitatem fiant, quanto se etiam mereri praemia quasi pro zelo religionis existimant. Justumque hoc est divino judicio, ut qui pietatatis vim perpendere et custodire negligunt, suspicionis suae odore fallantur. Unde et, ad illusionis augmentum, eos crudelia perpetrantes signa quoque ac prodigia subsequunt
Abbreviated transcription (Latin):
nere consueuit. Indie gͦ &e in nocte accusare ñ
desinit: qͥa mͦ nos in ꝓspis.mͦ in adu̾sis accusa¬
biles ostendere contendit. In die accusat: cũ
ꝓsꝑis male nos uti insinuat. In nocte accusat:
cũ in adu̾sis nos ñ habere patientiã demonsit.¬
e terrȩ &e mari. qͥa descendit dia .xliii.

Expanded text:
nere consuevit. In die ergo et in nocte accusare non desinit, quia modo nos in prosperis, modo in adversis accusabiles ostendere contendit. In die accusat, cum prosperis male nos uti insinuat; in nocte accusat, cum in adversis nos non habere patientiam demonsterrae et mari, quia ascendit di
Abbreviated transcription (Latin):
hostis extrema mundi atrotiꝰ temptaturꝰ aggie¬
dit᷑: qͥa tanto fit feruentior ad seuitiã: qͣnto se
uiciniorẽ sentit ad penã. Considerat qͥppe qͦd
iuxta sit. ut licentiã amittat nequissimȩ. lib̾tatiᷤ.:
qm̃ a temptandi licentia abstractꝰ. et̾nis incendisᷤ
religabit᷑. Et qͣntum breuitate tẽporisᷤ angustat᷑.
tantũ multiplicitate crudelitatis expandit᷑.
habenᷤ iram magnã. sciens qͦd modicũ tempꝰ
magnȩ irȩ feruorẽ sedilatat: ne qͥ in beatitu¬
dine stare ñ potuit. in dampnationis sue fone¬
am cũ paucis ruat. Tunc qͥcqͥd neqͥt̾ ualuerit
callidꝰ exqͥrit: tumc suꝑbiȩ ceruicẽ altiꝰ erigit. &
ꝑ dampnatũ illũ quẽ gestat. hominẽ om̃e qͦd
temporalit̾ p̾̃ualet. nequit̾ ostendit. Tc̃ sicut¬

Expanded text:
hostis extrema mundi atrocius tentaturus aggreditur, qui tanto fit ferventior ad saevitiam, quanto se viciniorem sentit ad poenam. 276 Considerat quippe quid juxta sit, ut licentiam quoniam a tentandi licentia abstractus, aeternis incendiis religabitur. Et quantum brevitate temporis angustatur, tantum multiplicitate crudelitatis expanditur: habens imagnae irae furorem se dilatat, ne qui in beatitudine stare non potuit, in damnationis suae foveam cum paucis ruat. Tunc quidquid nequiter valuerit, callidius exquirit. Tunc cervicem superbiae altius erigit, et per damnatum illum quem gestat hominem, omne quod temporaliter praevalet, nequiter ostendit. C
Abbreviated transcription (Latin):
tatis qͥppe dispensationẽ tnͣsire habuit:
ꝑ diuinitatis uͦ potentiam qua ubiq pre-
sens ẽ stare. Uoces gͥ cecitatis nr̃ȩ dñs au¬
dire transiens dicit᷑: qͥa humanȩ miseriȩ
factꝰ homo miseret᷑. Stans aũ lucẽ reparat:
qͥa infirmitatis nr̃e tenebras ex uirtute
diuinitatis illustrat

Expanded text:
tatis quippe dispensationem transire habuit; tatis quippe dispensationem transire habuit; per divinitatis vero potesens est, stare. Voces igitur caecitatis nostrae Dominus audire transiens dicitur, quia humanae miseriae factus homo miseretur. Stans autem lucem reparat, quia infirmitatis nostrae tenebras ex virtute divinitatis illustrat
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is creatura qͥa ex nichilo facta ẽ. & ꝑ se¬
metipsam ad nichilum tendit. ñ habet
stare s defluere: rationalis uͦ creatura eo
XO
ipso qͦ ad imaginem auctoris ẽ condita. ne
ad nichilum transeat figit᷑arrationabilis
autẽ nequaqͣm figit᷑: s donec ussionis suȩ
minist̾i̾o speciem uniu̾sitatis impleat. tͣn¬
seundo tardat᷑. Nam &e si cęlũ ac t̾ra post
in ȩternum ꝑmanent. ex semetipsis tam̃
b seruiunt. in melius mutata ꝑseuerant.
Stare gͦ solius creatoris ẽ. ꝑ quẽ cuncta non
transeuntẽ transeunt: & in qͦ aliqͣ ne tran¬
seant retinent᷑. Unde & redemptor nr̃ qͥa
diuinitatiᷤᷤ eiꝰ statꝰ capi ab humana mente
ñ potuit: hunc nob̃ ad nos ueniens in¬
carne creatꝰ. natꝰ. mortuus. sepultꝰ. resur¬
gens ce ad cȩlestia rediens qͣsi tnͣseundo
monstrauit. Qd bene ꝑ euangłiũ illumi¬
nato cȩco innuit: cui transiens auditũ
p̾buit:s stans ocłos reparauit. Phumani-¬

Expanded text:
Omnis creatura quia ex nihilo facta est, et per semetipsam ad nihilum tendit, non stare habet, sed defluere. Rationalis vero creatura, eo so o ad imaginem auctoris est condita, ne ad nihilum transeat, figitur; irrationalis autem nequaquam figitur, sed donec visionis suae ministerio speciem universitatis impleat, transeundo tardatur. Nam etsi coelum ac terra post in aeternum permanent, ex semetipsis tamen usu quibus serviunt in melius mutata perseverant. Stare ergo solius Creatoris est, per quem cuncta non transeuntem transeunt, et in quo aliqua ne transeant retinentur. Unde et Redemptor noster, quia divinitatis ejus status capi ab humana mente n potuit, hunc nobis ad nos veniens, creatus, natus, mortuus, sepultus, resurgens, atque ad coelestia rediens, quasi transeundo monstravit. Quod bene per Evangelium illuminato caeco innuit, cui transiens auditum praebuit, sed stans oculos reparavit . Per humani
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ ceruȩ partꝰ. rugitꝰ fuit: quȩ dui concep¬
tos filios cũ tot difficultatib peꝑit: & qͣndo¬
ꝙ partꝰ ad iiterũ malicie redisse cognouit.
Consideremꝰ qͥd doloris habuerit qͥd laboris:¬
quȩ & postquã concepta potuit edere. rur-¬
sum ẽ compulsa extincta suscitare: Notan¬
dum uͦ sumoꝑe ẽ. qͦd cerue incuruant᷑. ut

Expanded text:
in hujus cervae partu rugitus fuit, quae diu concepin hujus cervae partu rugitus fuit, quae diu conceptos filios cum tot difficultatibus peperit, et quandoque partos ad malitiae uterum redisse cognovit? Consideremus quid doloris habuerit, qquae et postquam concepta potuit edere, rursum est compulsa, exstincta suscitare. Notandum vero summopere est quod cervae incurvantur ut
Abbreviated transcription (Latin):
ilioli mei qͥͦs iterũ parturio:. donec forme¬
incuruant᷑ ad fetum & pariunt. & rugitus
emittunt. sic p̾dicatores scĩ rugiunt. dũ ꝑ in¬
curuationẽ suã in conu̾satione. lucis auditoꝵ
aĩas gignunt. qͥa noᷤ ab ȩt̾nis suppliciis remo-¬
uere nͥ flendo & dolendo ñ possunt. Nunc
enim in lacrimis seminant: ut segetem pꝰt¬
modum gaudioꝵ metant. Nunc qͣsi ceruȩ
in partus sunt dolore: ut sꝑitali ꝓle postio¬
dum sint fecundȩ. Ut enim de multis unũ
loquar. iudeo paułu qͣzi qͣndam ceruam in
partu suo magni doloris rugitus emitten¬
tem. Ait enim. filioli mei qͦs iterum partu¬
fundor in uobis. Ecce mutare uult uocem
gemens iterũ parturiebat. Qualẽ rugitum
hec cerua pariens emttebat: qͣndo eisdem
post se redeuntib exclamare cogebat᷑ dicens.
Oinsensati galathȩ qͥs uos fascinauit: & cur
sic stulti estis. ut cũ sp̃u ceꝑitis. nc̃ carne con¬
summemini: Uel certe. Currebatis bene.qͥs
uos impediuit ueritati ñ obedire: Qualis

Expanded text:
nec formeincurvantur ad fetum, et pariunt, et rugitus emittunt, sic praedicatores sancti rugiunt, dum per incurvationem suam in conversatione lucis auditorum animas gignunt, quia eos ab aeternis suppliciis removere, nisi flendo non possunt. Nunc enim in lacrymis seminant, ut segetem postmodum gaudiorum metant; nunc quasi cervae in partus sunt dolore, ut spirituali prole postmodum sint fecundi. Ut enim de multis unum loquar, video Paulum quasi quamdam cervam in partu suo magni doloris rugitus emittentem, ait enim: Filioli mei, quos iterum partufundor in vobis . Ecce mutare vult vocem gemens iterum parturiebat. Qualem rugitum haec cerva pariens emittebat, quando eisdem post se redeuntibus exclamare cogebatur, dicens: O insensati Galatae, quis vos fascinavit; et sic stulti estis, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne consummemini ? vel certe: Currebatis bene, qui vos impedivit veritati non obedire ? Qualis
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit. Qui enim dixit ñ mechaberis. dix¬
it & ñ occides. Quod siñ mechaberis. occidaᷤᷤ
autẽ. factꝰ es trans gressor legis. Cordis gͥ ocłis
cucũ quaꝙ porrectis. undiq nob̾ adhibenda
custodia ẽ: ne mercedẽ quã ꝑ has actiones
collegimꝰ. ꝑ alias amittamus: qͥa bona ꝓdes¬
se nequeunt. si ñ cauent᷑ mala quȩ subripi

Expanded text:
m dixit: Non moechaberis dixit: Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgressor legis. Cordis igitur oculis circumquaque porrectis undique nobis exhibenda custodia est, ne mercedem quam per has actiones colligimus per alias amittamus, quia bona prodesse nequeunt si non caventur mala quae subripi
Abbreviated transcription (Latin):
damur. Ille gͦ usticia sicut uestim̃to se bene.¬
uestit qͥse undiq bono oꝑe ꝓtegit: &e nulla
partẽ actionis suȩ peccato nudam relinquit.
Nam qͥ in aliis actionib iustꝰ est. in aliis in¬
iustus quasi hoc latus cooꝑuit. & illud nuda¬
uit. nec iam bona sunt oꝑa. quȩ sub ortis
aliis praiuis oꝑib inqͥnantur. Hinc enim ꝑ
salomonẽ dicit᷑. Qui in uno offenderit. mul¬
ta bona ꝑdet. Hinciacob dicit. Quicũq to¬
tam legem seruauerit. offenderit autẽ in
uno: factꝰ est omniũ reus. Quam uideł sen¬

Expanded text:
ustitia sicut vestimento vestitur, qui se undique bono opere protegit, et nullam partem actionis suae peccato nudam relinquit. Nam qui in aliis actionibus justus est, in aliis injustus; quasi hoc latus cooperuit, illud nudavit, nec jam bona sunt opera, quae subortis aliis pravis operibus inquinantur. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui in uno offenderit, multa bona perdet . Hinc Jacobus dicit: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, fact
Abbreviated transcription (Latin):
In reb enĩ obscuriorib quȩ nequeunt intel
atur. In reb autẽ aꝑtiorib potus ẽ. potum
enĩ ñ mandendo glutimꝰ. Aꝑtiora gͦ man¬
data bibimꝰ: qͥa etiam ñ exposita intelligere
ualemꝰ. Pro eo autẽ qͦd ioh̃es obscura multa
& ꝑꝓlexa auditurꝰ ẽ. nequaquã ei de sacro
libro dicit᷑ bibe: s deuora & comede. Acsi
diceret᷑. Pertracta & intellige:. id est pͥus mã¬
intelligentia cũ ꝑ cordis humilitatẽ querit᷑.
legendi assiduitate penetrat᷑. Sicut enim
ignotorũ hominũ facies cernimꝰ. & corda
nescimus: sed si familiari eis locutione
uingim᷑. usu collo quii eoꝵ etiã cogitationes
indagamꝰ ita cũ in sacro eloquio sola hysto¬
ria aspicit᷑. nicħ aliud qͣm facies uidet᷑. S si
huic assiduo usu comungum: eiꝰ nimirũ m̃¬
tẽ qͣsi ex collocutionis familiaritate penetra¬
mꝰ. Dum enĩ alia ex aliis colligimꝰ. facile in
eiꝰ u̾bis cognoscimꝰ aliud ẽẽ qͦd intimant. ali¬

Expanded text:
tellatur. In rebus autem apertioribus potus est: potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo mandata bibimus, quia etiam non exposita intelligere valemus. Pro eo autem quod Joannes obscura multa et perplexa auditurus est, nequaquam ei de sacro libro dicitur: Bibe, sed, devora et comede . Ac si diceretur: Pertracta et intellige, id est prius manintelligentia cum per cordis humilitatem quaeritur, legendi assiduitate penetratur. Sicut enim ignotorum hominum facies cernimus, et corda nescimus, sed si familiari eis locutione conjungimur, usu colloquii eorum etiam cogitationes indagamus; ita cum in sacro eloquio sola historia aspicitur, nihil aliud quam facies videtur; sed si huic assiduo usu conjungimur, ejus nimirum mentem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, ali
Abbreviated transcription (Latin):
t tuã ipsiꝰ animã ꝑtransibit gladiuᷤ.
i scͥptura sacra aliqͣndo
ꝑ gladium scã p̃dicatio: aliqͣndo tempo¬
ralis designat᷑ tͥbulatio. Gladiꝰ scã p̾dicatio
ponit᷑. sicut paulus ait. Et gladium sp̃c:
quod ẽ uerbũ di. Gladius tribulatio tẽ¬
poralis accipit᷑. sicut beatȩ maniȩ. de secutu¬
riᷤ tͥbulationib dicit᷑. Et tuã ipsiꝰ animã ꝑ¬

Expanded text:
am ipsius animam pertransibit gladius . In Scriptura sacra aliquando per gladium sancta praedicatio, aliquando temporalis designatur tribulatio. Gladius sancta praedicatio ponitur, sicut Paulus ait: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Gladius tribulatio temporalis accipitur, sicut beatae Mariae de secuturis tribulationibus dicitur: Et tuam ipsius animam p
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi dentes id curo st̃ positi. ut uitã carna-¬
lium correptione mordeant: eamq a suȩ
ꝑtinatiȩ duritia confringant. Uude &
sito dicitur: macta & manduca. S dñi cȩ
passionis tempore isti dentes p̃ timore
mortis amiserunt morsũ correptionis:
amiserunt fidutiam roboris: amiserunt.
efficatiam om̃imodȩ oꝑationis: ita ut
duo ex illis ambulantes post eiꝰ mortem
ce resurrectionẽ in uiam loquerent᷑ ac dice
s iam in illo minime credebant. Uirtu¬
tem bonȩ oꝑationis amiserant: & sola
de illo confabulationis u̾ba retinebañ.
Ediderunt morsũ correptionis: & habe¬
bant motũ locutionis. Confabulari no¬
uerant.s p̃dicare iam eum. aut morde¬
re infideliũ uicia formidabant. Sciendu
ẽ aũ moris ẽẽ sacrȩ scͥpture ut ipsi qͥ scri¬
bunt. sic de se qͣsi de aliis loquant᷑. Hinc
ioh̃s dicit. Discipłs ille quẽ diligebat
iħc. hinclucas ait: qͦd ambularent duo
ex discipłis in uia.cleophas &e alius. Quẽ

Expanded text:
e idcirco sunt positi, ut vitam carnalium correptione mordeant, eamque a suae pertinaciae duritia confringant. Unde etsito dicitur: Macta, et manduca . Sed quia passionis ejus tempore isti dentes prae timore mortis amiserunt morsum correamiserunt fiduciam roboris, amiserunt efficaciam omnimodae operationis; ita ut duo ex illis ambulantes post ejus mortem et resurrectionem in via loquerentur ac dicersed jam in illo minime credebant; virtutem bonae operationis amiserant, et sola de illo confabulationis verba retinebant. Perdiderunt morsum correptionis, et habebant motum locutionis: confabulari noverant, sed praedicare jam eum aut mordere infidelium vitia formidabant. Sciendum est autem moris esse sacrae Scripturae ut ipsi qui scribunt sic de se in illa quasi de aliis loquantur. Hinc Joannes dicit: Discipulus ille quem diligebat Jesus . Hinc Lucas ait quod ambularent duo ex discipulis in via, Cleophas et alius; quem
Abbreviated transcription (Latin):
& dabunt signa magna & ꝓdigia:¬
ita ut in errorem inducant᷑ si fieri potest
racła quȩ facient ministri & p̾dicatores
antixp̃i. qͦddam dubietatiᷤ nubilũ in corde
patient᷑: &e ex eoꝵ ꝓdigiis mendacib cali¬

Expanded text:
 dabunt signa magna, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, racula quae facient ministri et praedicatores Antichristi, quoddam dubietatis nubilum in corde patientur, et ex eorum prodigiis mendacib
Abbreviated transcription (Latin):
tor appeteret: & diuinitas passionis tẽpore
latuit. quȩ necaret. In hac quippe aquaꝵ abys¬
so. id est in hac imm̃sitate generis humani
ad omnium mortẽ inhians. uitã pene om̃i¬
um uorans. huc illucq aꝑto ore cetus iste. fe¬
rebat᷑ s ad mortẽ cetistiꝰ hamꝰ in hȩc aquaꝵ
ꝓfunda atq caligosa. mira ẽ dispositione su¬
pensus. huiꝰ hami linea: illa ẽ ꝑeuangłium
antiquoꝵ patrũ ꝓpago memorata. Nam
cũ dicit᷑ abraham genuit ysaac. y saac ge¬
nuit iacob. cumq cet̾i successores int̾posito
mo incaruatꝰ dñs id est iste hamꝰ ligaret᷑. quẽ
in his aquis humani generis dependentẽ.
aꝑto ore cetus iste appeteret: s eo ꝑ satellitũ
suoꝵ seuitiam morso. mordendi uires ulte¬
rius ñ haberet. Ad mortẽ gͥ ceti. humaniᷤ
mortib insidiantis. dñs incarnatũ unige¬
nitũ filiũ suũ misit: in qͦ dum mortalis
caro conspicit᷑. & immortalitatis potentia

Expanded text:
tor appeteret, et divinitas passionis tempore tor appeteret, et divinitas passionis tempore latuit, quae necaret. In hac quippe aquarum abysso, id est in hac immensitate generis humani, ad omnium mortem inhians, vitam pene omnium vorans, huc illucque aperto ore cetus iste ferebatur, sed ad mortem ceti istius hamus in hac aquarum profunditate caliginosa mira est dispositione suspensus. Hujus hami linea illa est per Evangelium antiquorum patrum propago memorata. Nam cum dicitur: Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Jacob ; cumque caeteri successores interposito emo incarnatus Dominus, id est hamus iste ligaretur, quem in his aquis humani gaperto ore cetus iste appeteret; sed ore per satellitum suorum saevitiam morso, mordendi vires ulterius non haberet. Ad mortem igitur ceti humanis mortibus insidiantis, Dominus incarnatum unigenitum Filium suum misit, in quo dum mortalis caro conspicitur, et immortalitatis potentia
Abbreviated transcription (Latin):
ad redemptionẽ hu¬
mani generis ueni¬
ens: uelut quendam
de se in nece diaboli
hamũ fecit. Quis enĩ
nesciat quod in hamo esca ostendit᷑ aculeus oc¬
cultatur: Esca quippe ꝓuocat ut aculeus
pungat. Assũpsit itaq dñs nr̃ corpus. ut in
eo diabolus qͣsi suam escam. mortẽ carnis
appeteret. Quam mortẽ dum in illo iniuste
appeciit: nos qͦs qͣsi iuste tenebat amisit. In
hamo gͦ incarnationis eiꝰ captus ẽ: qͥa dum
in illo appetiit escam corporis tranffixus est
aculeo diunitatis. Ibi quippe inerat huma¬
nitas quȩ ad se deuoratorem duceret: ibi di¬
uinitas quȩ ꝑforaret. Ibi aꝑta infirmitas q̃
ꝓuocaret: ibi occulta iurtꝰ quȩ raptoris fau¬
cẽ transfigeret. In hamo gͥ captꝰ ẽ: quia inde
interiit unde deuorauit: & in redemptore
nr̃o dum ꝑ satellites suos escam corporis mo¬
mordit. diuinitatis illum aculeus ꝑforauit.
Quasi hamiꝰ quippe fauces glutientis tenuit.
dum in illo &e esca carnis patuit quã deuora¬

Expanded text:
ad redemptionem humani generis veniens, velut quemdam de se in necem diaboli hamum fecit. Quis enim nesciat quod in hamo esca ostenditucultatur? Esca quippe provocat, ut aculeus pergat. Assumpsit itaque Dominus noster corpus, ut in eo diabolus quasi suam escam mortem carnis appeteret. Quam mortem appetit, nos quos quasi juste tenebat, amisit. In hamo ergo ejus incarnationis captus est, quia dum in illa appetit escam corporis, transfixus est aculeo divinitatis. Ibi quippe inerat humanitas, quae ad se devoratorem duceret, ibi divinitas quae perforaret. Ibi aperta infirmitas quae provocaret, ibi occulta virtus, quae raptoris faucem transfigeret. In hamo igitur captus est, quia inde interiit unde devoravit. Et quidem Venostro dum per satellites suos escam corporis momordit, divinitatis illum aculeus perforavit. Quasi hamus quippe fauces glutientis tenuit, dum in illo et esca carnis patuit, quam devora
Abbreviated transcription (Latin):
hypõcritis largitur donum oꝑis: & sortẽ de¬
negat hereditatis. Opandi munera cumulat.
c&e tam̃ uota oꝑantis ignorat: quia dum ꝑceptũ
munꝰ ad laudem ꝓpͥam trahitur: in conspectu
lucis intimȩ umbra elationis obscuratur. Cũ
gͥ a p̾sentis uitȩ fauorib int̾ueniente morte
fuerit seꝑatus internꝰ eum arbiter negat. seq
eum nescire denuntiat: quia simulatoris iu¬
tam iuste reꝑbando ueritas ignoratĩnec re¬
cognoscit eiꝰ bona quȩ egit: qm̃ hec ex in¬
tentione recta non ꝓtulit. Unde &e fatius uir-¬
ginib in iudicium ueniens. dicet. Am̃ am̃
dico uob̾: nescio uos. In quib dum corrup¬
tionem mentis considerat: carnis etiã in¬
corruptionẽ dampnat. Nescire autẽ di re¬
ꝓbare est: unde &e quibdam qͦs reꝓbat in
fine dicturꝰ est. Nescio uos uñ sitiᷤ: discedite
a me om̃s oꝑarii iniquitatis. Sicut etiam
nescire mentiri uir uerax dicit᷑ qͥ labi per
mendatium dedignatur. ñ quo si mentiri

Expanded text:
hypocritis largitur bonum operis, et sortem denegat haereditatis, operandi munera cumulat, et tamen vota operantis ignorat, quia dum perceptum munus ad laudem propriam trahitur, in conspectu lucis intimae umbra elationis obscuratur. Cum igitur a praesentis vitae favoribus, interveniente morte, fuerit separatus, internus eum arbiter negat, seque eum nescire denuntiat, quia simulatoris vitam juste reprobando Veritas ignorat, nec recognoscit ejus bona quae egit, quoniam haec ex intentione recta non protulit. Unde et fatuis virginibus in judicium veniens dicet: Amen, amen dico vobis, nescio vos. In quibus dum corruptionem mentis considerat, carnis etiam incorruptionem damnat. Nescire autem Dei reprobare est. Unde et quibusdam quos reprobat in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis. Discedite a me, omnes operarii iniquitatis. Sicut etiam nescire mentiri vix verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur, non quo si mentiri
Abbreviated transcription (Latin):
xi suꝑ ier. Mentes asꝑȩ & impudentes. si le¬
niter fuerint increpate: ad maiores culpas
discesserant exercet᷑. Nulla enĩ modestiȩ pa¬
tientia p̾missa. nulla locutionis dulcedine
progata: eos qͦs a fide discessisse cognouit.
ab ipso ȩpłe suȩ exordio inuehendo redargu¬
it. Nam p̾missa salutatione. sic cepit. Mur
Suit in grãm xp̃i. Quib etiam in aꝑta incre¬
patione post cȩt̾a subiungit. O insensati ga-¬
lathe: qͥs uos fascinauit. Mentes etenĩ diuȩ
impudentes st̃. tantũ se peccasse sentiunt.
quantũ de peccatis quȩ fecerunt increpant᷑
ut minores culpas suas estiment. qͣs minor
muectio castigat: & qͣs uehement̾ obiurgari
uiderint. maiores eẽ dep̾hendant. Unde ne¬
cesse ẽ. ut semꝑ sermo p̾dicantis cũ auditoꝵ
debeat qualitate formari. ne aut uerecun¬
dis asꝑa. aut impudentib loquat᷑ lenia.¬

Expanded text:
i Galatae . Mentes asperae et impudentes, si leniter fuerint increpatae, ad majores culpas discesserant, erigitur. Nulla enim modestiae patientia praemissa, nulla locutionis dulcedine praerogata, eos quos a fide discessisse cognovit, ab ipso Epistolae suae exordio invehendo redarguit; nam praemissa salutatione sic coepit: Miror avit in gratia Christi . Quibus etiam in aperta increpatione post caetera subjungit: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Mentes etenim durae impudentes sunt tantum se peccasse sentiunt, quantum de peccatis quae fecerint increpantur, ut minores culpas suas aestiment, quas minor invectio castigat, et quas vehementer objurgari viderint, majores esse deprehendant. Unde necesse est ut semper sermo praedicantis cum auditorum debeat qualitate formari, ne aut verecundis aspera, aut impudentibus lenia
Abbreviated transcription (Latin):
funderent: & postiodũ sacramento bap¬
tismatis lauarent. Qua gͥ mente qͥ transa¬
ctas culpas flere negligunt securi uiuunt
de uenia: qͣndo ipse summꝰ pastor eccłiȩ huic
etiam sacram̃to penitentiã addendam cre¬
didit. qͦd peccata pͥncipalit̾ extinguit: Non
autẽ d̾s nris cruciatib pascit᷑. s delictoꝵ
morbis medicamentis contrariis medetur:
ut qui uoluptatib delectati ab eo discessi¬
mꝰ: fletib amaricati redeamꝰ. & qui ꝑ illicita
defluendo cecidimꝰ: etiam a licitis nos met¬
ipsos restringendo surgamꝰ.¬
chielis. Quob autẽ modis homines ado̾
recedunt: & duob modis a do apostate fi¬
unt. Nam unusqͥsq a conditore suo aut
fide recedit aut oꝑe. Sicut gͦ qui a fide rece¬
dit apostata ẽ: ita qͥ ad ꝑuersum opꝰ qͦd de¬
seruerat redit. ab om̃ipotente dõ apostata
absq ulla dubitatione deputabit᷑. etiam si
fidem tenere uideatur. fides enĩ nicħ ualet

Expanded text:
funderent, et postmodum sacramento bapfunderent, et postmodum sacramento baptismatis lavarent. Qua igitur mente qui transactas culpas flere negligunt securi vivunt de venia, quando ipse summus pastor Ecclesiae huic etiam sacramento poenitentiam addendam credit quod peccata principaliter exstinguit? Non autem Deus nostris cruciatibus pascitur, sed delictorum morbis medicamentis contrariis medetur, ut qui voluptatibus delectati ab eo discessimus, fletibus amaricati redeamus; et qui per illicita defluendo cecidimus, etiam a licitis nosmetipsos restringendo surgamus. Duobus autem modis homines a Deo recedunt, et duobus modis a Deo apostatae fiunt. Nam unusquisque a Conditore suo, aut fide recedit, aut opere. Sicut ergo qui a fide recedit apostata est, ita qui ad perversum opus, quod deseruerat, redit, ab omnipotente Deo apostata absque ulla dubitatione deputabitur, etiamsi fidem tenere videatur. Fides enim nihil valet
Abbreviated transcription (Latin):
eccatores qui ad¬
missa deserunt nec tam̃ plangt: ñ iã sibi relax¬
ataᷤ estimare debent culpaᷤ. quas &e si agendo
ñ multiplicant᷑: nullis tam̃ fletib mundant.
Neq enĩ qui contumelias irrogat. si solummͦ
tacuerit satiffecit: cũ ꝓfecto necesse sit ut uer¬
ba p̾misse suꝑbiȩ uerbis subiuncte humili¬
tatis impugnet. Ita & cum dõ delinquimꝰ.
nequa quã satisfacimꝰ si ab iniquitate cessa¬
mus: nͥ uoluptates qͦq qͣs dileximꝰ econtra¬
rio lamentis appositis insequam᷑. Hinc pau¬
lus ait. Et hȩc quidem fuistis: s abluti es¬
tis. s scĩficati estis. Nimirũ enim illos em̃¬
datior uita scificat: qͦs ꝑ penitentiã abluenᷤ
afflictio fletuum mundat. Hinc petrus
cum qͦsdam territos maloꝵ suoꝵ conside¬
ratione conspiceret: admonuit dicens. Pȩ¬
nitentiã agite: &e baptiret᷑ unusqͥsq ur̃m.
Dicturus enim baptisma p̾misit pęnitentiȩ
lam̃ta: ut pͥus aqua se suȩ afflictionis in¬

Expanded text:
eccatores qui admissa deserunt, nec tamen plangunt, non jam sibi relaxatas aestimare debent culpas, quas etsi agendo non multiplicant, nullis tamen fletibus mundant. Neque enim qui contumelias irrogat, si solummodo tacuerit, satisfecit, cum profecto necesse sit ut verba praemissae superbiae verbis subjunctae humilitatis impugnet. Ita et cum Deo delinquimus, nequaquam satisfacimus, si ab iniquitate cessamus, nisi voluptates quoque quas dileximus e contrario lamentis appositis insequamur. Hinc Paulus ait: Et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis . Nimirum enim illos emendatior vita sanctificat, quos per poenitentiam abluens afflictio fletuum mundat. Hinc cum quosdam territos malorum suorum consideratione conspiceret, admonuit dicens: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum . Dicturus enim baptisma, praemisit poenitentiae lamenta: ut prius se aqua suae afflictionis in
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ dicunt facite: quȩ aũ faciunt facere
nolite.mͦ ł ui.Stultus aliquando donũ
recte intelligentiȩ accipit̾ scͥpturȩ sacrȩ sen¬
tentiis docetur bona loquit᷑s: tam̃ nullomͦ
hoc quod loquitur oꝑatur. Uerba dĩ ꝓfert.
nec tam̃ diligit: laudando exaggerat.
uiuendo calcat. Is aut̾e qui ad d̾m ꝑscã de¬
sidĩa anhelat. discit quod audit. agit qͦd
didicerit:. sicut suos ueritas ad monebat.
ses cm̃ simulat. & iniquum exhibere se mi¬
nime formidat: ab om̃ib honoratur: eiq
scitatis gła defertur. ab his qui ext̾iora cer-¬
nunt s int̾i̾ora ꝑspicere nequeunt. Unde fit
ut gaudeat in pͥma sessionẽ hilarescat in pͥ¬
mo recubitu: infletur in pͥma salutatione:
eleuetur in reuerenti uoce obsequentium:
& suꝑba cogitatione tumeat in famula-¬
tu subditoꝵ: sicut uoce qͦq ueritatis de ta¬
lib dicitur. Omĩa oꝑa sua faciunt: ut uide¬
I antur ab hominib Amant enĩ pͥmos recu

Expanded text:
e dicunt, facite: quae autem faciunt, nolite facere . Stultus aliquando donum rectae intelligentiae accipit, Scripturae sacrae sententiis docetur, bona loquitur; sed tamen nullo modo hoc quod dicit operatur: verba Dei profert, nec tamen diligit, laudando exaggerat, vivendo calcat. Is autem qui ad Deum per sancta desideria anhelat, discit quod audit, agit quod didicerit; sicut suos Veritas ase simulat, et iniquum exhibere minime formidat, ab omnibus honoratur, eique sanctitatis gloria defertur ab his qui exteriora cernunt, sed interiora perspicere nequeunt. Unde fit ut gaudeat in prima sessione, hilarescat in primo recubitu, infletur in prima salutatione, elevetur in reverenti voce obsequentium, et superba cogitatione tumeat in famulatu subditorum. Sicut voce quoque Veritatis de talibus dicitur: Omnia vero opera sua faciunt ut videantur ab homini
Abbreviated transcription (Latin):
minib rabb. S hoc eoꝵ gaudium ȩt̾nitati
comparatũ quid erit: quando irruente mor¬
tis articulo ita consumitur ac si omĩno non
Si enim ab ipso humani generis exortu us¬
q ad hoc tempꝰ in quo sumꝰ. mentis ocłos du¬
cimus: om̃e quod finiri potuit. qͣm breue
fuerit uidemus. Ponamus enim quẽlibet
hominem a pͥmo die mundi conditum us¬
q ad hodiernum diem uitam ducere: ho¬
die tam̃ eandem uitam quam qͣsi longam
ducere uidebatur finire. Ecce finis ad est.
p̃terita iã nulla sunt. qͦ cuncta transiert᷑:
futurũ in hoc mundo nichil ẽ: qͥa nullũ
ad uitam uł breuissimũ restat momentũ.
Ubi gͦ est longum tempꝰ. quod int̾ initium
finemq dep̾hensum ita consumit᷑. ac si nec
p̾sentem uitam diligunt. in ea ꝓculdubio
elati ꝑcipere laudem queruntꝰ linguȩ fa¬
uorib extolluntur. nec ẽẽ boni s dici appe¬
tunt. Quam uidelicet laudem longam ẽẽ
existimant dum assequunt᷑: s breuẽ intel¬

Expanded text:
nt. Sed hoc, eorum gaudium aeternitati comparatum, quid erit, quando, irruente mortis articulo, ita consumitur ac si omnino non Si enim ab ipso humani generis exortu usque ad hoc tempus in quo sumus mentis oculos ducimus, omne quod finiri potuit 470 quam breve fuerit videmus. Ponamus enim quemlibet hominem a primo die mundi conditi usque ad hodiernum diem vitam ducere, hodie tamen eamdem vitam quam sic longam ducere videbatur finire, ecce finis adest, praeterita jam nulla sunt, quia cuncta transierunt. Futurum in hoc mundo nihil est, quia nullum ad vitam vel brevissimum restat momentum. Ubi est ergo longum tempus quod inter initium finemque deprehensum ita consumitur, ac si nec praesentem vitam diligunt, in ea procul dubio elati percipere laudem quaerunt. Linguae favoribus extolluntur, nec esse boni, sed dici appetunt. Quam videlicet laudem longam esse existimant dum assequuntur, sed brevem intel
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ fr̃s saulum qͥs fuerit cũ ab ipsa adolescẽ¬
tia lapidantiũ adiutor existeret: cum alia
eccł̃iȩ loca uastaret. & acceptis epłis uastan¬
da alia peteret: cum mors ei fideliũ nulla
sufficeret. s semꝑ ad alioꝵ interitũ aliis
extinctis anhelaret: &e ꝓfecto cognoscimꝰ.
qͥa nullus tunc fideliũ crederet. qͦd ad iu¬
gum diumȩ formidinis. uim tantȩ elati-¬
onis inclinaret. Unde & ananias uoce dm̃¬
ca hunc & post qͣm conu̾sum audiuit: ex¬
timuit dicens. Dñe audiui a multis de ui-¬
ro hos quanta mala scĩs tuis fecerit in ihe¬
rusalem. Qd̃ peccata impunita ñ deserat.

Expanded text:
mus Saulum quis fuerit, cum ab ipsa adolescentia lapidantium adjutor existeret, cum alia Ecclesiae loca vastaret, et acceptis epistolis vastanda alia peteret, cum mors ei fidelium nulla sufficeret, sed semper ad aliorum interitum aliis exstinctis anhelaret ; et profecto cognoscimus quia nullus tunc fidelium crederet, quod ad jugum Deus suae formidinis vim tantae elationis inclinaret. Unde et Ananias voce dominica hunc et postquam conversum audivit, extimuit, dicens: Domine, audivi a multis de viro hoc quanta mala sanctis tuis fecerit in Jerusalem . Qui ta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectoꝵ qͦd silentio p̃tereundum non est
quia cum laborem suũ sine fructu eẽ con-¬
siderant: in locum alium ad laborem cũ
fructu migrant. Unde iste qͦq egregius pre-¬
dicator. qui dissolui cupit. & cum xp̃o ẽẽ.
cui uiuere xp̃c est &e mori lucrũ. qui certa¬
mina passionũ ñ solum ipse appetit. s ad
toleranda hȩc &e alios accendit. damasci ꝑ¬
secutionem passus ut potiisset euadere. mu-¬
rum. funem. sportamꝙ quesiuit: seq latent᷑
deponi uoluit. Num quidnam paulu mor¬
tẽ dicimus timuisse: qͣm se ipse ꝓ iħu amo-¬
re testat᷑ appetere: S cum in eodem loco mi-¬
norem sibi fructum ad esse conspiceret. &
grauẽ laborem: ad laborem se alibi cum
fructu seruauit. Fortis etenim p̾liator di
teneri intra claustra noluit: certaminis cã-¬
pum quesiuit

Expanded text:
perfectorum quod silentio praetereundum non est, perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse: cui vivere Christus est, et mori lucrum , qui certamina passionum non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravi labore ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praedicator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit
Abbreviated transcription (Latin):
herere testatur dicens. Castigo corpus meũ:
&e seruituti subicio. Qui diinȩ legis erudi¬
ditione preditus. dum alioꝵ ingluuiem re¬
darguit cornu elephantes in uentrem ferit.¬
In uentrẽ quippe elephantes ꝑcusserat. cum
dicebat. Multi ambulant qͦd sepe dicebam
uob̾. nunc autẽ & flens dico inimicos cruciᷤ
xp̃ĩ quoꝵ finis interitus. quoꝵ d̃s uenter ẽs
& gła in confusione ipsoꝵ. Et rursum. Huius¬
modi xp̃o dño ñ seruiunt. s suo uentri. Cor¬
nu suo gͥ rinocerus iste ñ iam homines s be¬
stias ꝑcutit: quando paulus illa doctrinȩ
suȩ fortitudine nequaqͣm ꝑimendos hu¬
miles impetit᷑.s suꝑbos uentris cultores oc¬
multi: consilium fecerunt uidei. ut
Seum int̾ficerent. Note autẽ facte sunt insi¬
diȩ eoꝵ paulo. Custodiebant autẽ portas
die ac nocte: ut eum in t̾ficerent. Accipien¬
tes uͦ eum discipłi eiꝰ nocte. ꝑ murũ dimise¬
runt eum: summittentes in sporta. In¬

Expanded text:
haerere testatur, dicens: Castigo corpus meum, haerere testatur, dicens: Castigo corpus meum, et servituti subjicio . Qui divinae legis eruditione praeditus, dum aliorum ingluviem redarguit, cornu elephantes inIn ventrem quippe elephantos percusserat, cum dicebat: Multi ambulant, quos saepe dicebam vobis, nunc autem et flens dico, inimicos crucis i: quorum finis interitus, quorum venter Deus ria in confusione ipsorum . Et rursum: Hujusmodi Christo Domino non serviunt, sed suo ventri . Cornu suo igitur rhinoceros iste non jam homines, sed bestias percutit, quando Paulus illa doctrinae suae fortitudine nequaquam perimendos humiles impetit, sed superbos ventris cultores ocmulti, consilium fecerunt Judaei ut eum interficerent. Notae autem factae sunt insidiae eorum Paulo. Custodiebant autem portas die ac nocte, ut eum interficerent. Accipientes vero discipuli ejus nocte, per murum dimiserunt eum, submittentes in sporta