comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hit iustus est
Estat ut contra quĩqr sensuũ uoluptates dicam bie¬
uiter Nã et ipsius libri mẽsura iam mod̾ flagitat
Que om̃es quĩ uiciose ac mortifere suut uirtute supe̾rari
atq oppͥmi debent uel qd̾ paulo ante dicebam de affectibus
ad rationem suam iruocare. Cete aĩantis pretcr unam uo¬
luptatem que ad generandũ pertinet nullã sentiunt
U tuntur eigo sensibus ad nature sue nccĩ tem Uident ut

Expanded text:
hic iustus est. hic iustus est. Restat ut contra quinque sensuum uoluptates dicam breuiter: nam et ipsius libri mensura iam modum flagitat. quae omnes quoniam uitiosae ac mortiferae sunt, uirtute superari atque opprimi debent uel, quod paulo ante dicebam de adfectibus, ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus/ ex ip̃iꝰ dec preaeptis intelligi potest Qui Iubet ut
maledicentibus et ledentibus non nascanus Manꝰ auber
ñas supra nĩores scuiper habeamus hoc est ut peccantos
ees assidius xberibus corrigamus ne amore ĩutili et indul¬
gentia minia educentur ad malũ et ad uicia nutriantur
Sed reꝵ ĩperiti et reꝵ ignari eos asfectus quist̾ hõi ad bo
usũ dati exterminauerũt et latius ꝙͣ rõ expostulat eua-¬
gantur. Inde ĩiusto atq impie uiuitur Utũtur Ira cõtra
pares hinc discidia hĩc expulsiones hĩc bella cõtra iusti¬
ciã nata sunt Utũ tur cupiditate ad congerendas opes
hĩt fraudes hĩt labrocima hĩc om̃i scelerũ gen̾a exorta
sunt Utũtur libidnus ad capiendas tantũ uolupt̾atis
hĩc scupra hĩc adult̾ia hĩc corruptele omes extitepunt
Quicũq ig̃i illos affectus intra sucs sines redegerͭ quod
iguorãtes deũ facere non possunt hic patiens hic fortis

Expanded text:
tus, ex ipsius dei praeceptis intellegi potest, qui iubet uti tus, ex ipsius dei praeceptis intellegi potest, qui iubet uti maledicis et laedentibus non irascamur, manus autem nostras supra minores semper habeamus, hoc est ut peccantes eos adsiduis uerberibus corrigamus, ne amore inutili et indulgentia nimia educentur ad malum et ad uitia nutriantur. sed rerum imperiti et rationis ignari eos adfectus qui sunt homini ad usus bonos dati exterminauerunt et latius quam ratio postulat euagantur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur ira. contra pares: hinc discidia, hinc expulsiones, hinc bella contra iustitiam nata sunt. utuntur cupiditate ad congerendas opes: hinc fraudes, hinc latrocinia, hinc omnia scelerum genera exorta sunt. utuntur libidine ad capiendas tantum uoluptates: hinc stupra, hinc adulteria, hinc corruptelae omnes extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos redegerit, quod ignorantes deum facere non possunt, hic patiens, hic fortis,
Abbreviated transcription (Latin):
tes agũt Ira cuꝑiditas/ lebido Propt̾ra poete tres fa¬
rias esse dixcrũt que mẽtes hõim exagitent Ira ultionẽ deside¬
rat cupiditas opes Libido uoluptates Sed hus onibus deus
certos lumtes statuit Ques si transcenderĩt maiors ꝙ esse
ceperĩt necesse est naturã suam aeprauẽt et in morbos ac
ucia utantus Qui aũt sĩt isti limites non est magni labores
ostendere Cupiditas ad ea comꝑanda nobis datãẽ que sũt ad
uitam nccĩa. Libido ad sobolem ppagandam. Iie asfectus ad
Coercendũ pcca eoꝵ qui sũt in nr̃a ptãte Id est It artiore
disciplina mĩor etas ad probitatem iusticiã qr formit᷑ Que
nisi metu cohibeatur licencia pariet audaciam atq ad om̃e
flagiciũ ⁊ facinus euadet. Itaq ut ira uti adu̾sũ mĩores et
uistũ est ⁊ necessariũ sic adu̾sis pares et ꝑmaosũ est ⁊ ĩpiũ¬
anc aũt quã dixi esse ntei sur hõi sit ire asfectus da¬

Expanded text:
tes agant; ira, cupiditas, libido. Propterea poetae tres Futes agant; ira, cupiditas, libido. Propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido voluptates. Sed his omnibus Deus certos limites statuit: quos si transcenderint, majoresque esse coeperint, necesse est naturam suam depravent, et in morbos ac vitia vertantur. Qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. Cupiditas ad ea compauitam necessaria, libido ad subolem propagandam, irae adfectus ad coercenda peccata eorum qui sunt in nostra potestate, id est ut artiore disciplina minor aetas ad probitatem iustitiamque formetur: quae nisi metu cohibeatur, licentia pariet audaciam, quae ad omne flagitium et facinus euadet. itaque ut ira uti aduersus minores et iustum est et necessarium, sic aduersus pares et perniciosum est et impiumhanc autem quam dixi esse rationem cur homini sit irae adfectus da
Abbreviated transcription (Latin):
posuit Epero inquit cesar qui obliuisci inchil soles insi
ĩiurias Ꝙ si hec ille faciebat homo non a celesti tãtũ
sed a publica quoq cuuli q iusticia remocissimus quãto
magis id facere debemus qui ĩmortalitatis uelo can¬
didandi sumus ¶Stoici cũ affectus ex hoĩe tanquam
morbos conãtur euelle perypateria se opponũt eos q
non modo retmẽt sed eciã defendũt Nichil q in houũe
esse dicũt qd̾ non magna rõe ac proridenora sit ĩnatũ
Recte id quid̃ si singlaꝵ reꝵ ueros tios scirẽt Itaq
hãc ip̃am irau cotemi dicũt esse uirtutis tanꝙͣ neneo
possit aduersus hostem fortiter dimicare nisi fu̾it cõcitatus
Quo plane ostendũt nec quid sit uirtus se scire nec cur hẽi
tribuit iramdeus. Que si nobis data est ut ea utamur ad occi-¬
dendos hoĩes. quid ĩmanius hoĩe quid smmilius feris beluis exi

Expanded text:
posuit. spero te inquit Caesari, qui obliuisci nihil soles nisi posuit. spero te inquit Caesari, qui obliuisci nihil soles nisi iniurias —. quodsi hoc ille faciebat, homo non a caelesti tantum, sed a publica quoque ciuilique iustitia remotissimus, quanto magis id nos facere debemus qui immortalitatis uelut candidati sumus? Stoici cum adfectus ei homine tamquam morbos conantur euellere, Peripatetici se opponunt eosque non modo retinent, sed etiam defendunt nihilque in homine esse dicunt quod non magna ratione ac prouidentia sit innatum. recte id quidem, si singularum rerum ueros terminos scirent. itaque hanc ipsam iram cotem dicunt esse uirtutis, tamquam nemo possit adversus hostes fortiter dimicare, nisi fuerit ira concitatus. Quo plane ostendunt, nec quid sit virtus scire se, nec cur homini tribuerit iram Deus. Quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid immanius homine? quid similius feris belluis exis
Abbreviated transcription (Latin):
est Quã ut caperet homo iustus uoluit illã deus ut supra
dictu est pro merte reputar Isi eñi cõtumelus fuerit
affectus quãtum habeat fortitudinis in se ip̃o cohibendo
ignorabitur Si aũt. acessitus ĩiuria cedentem persequi
ceperit uictus est Si uero matũ illã rõe compresserit. Hic
plane ĩperat sibi hic regere se potest Que sustentatio stri¬
sui yecte pacia nõiatur Que una uirtus omibus est oppõrta
uicis et affectibus Let percurbatũ añĩ ac flutuantem
ad tũquillitatem suam reuocat Hec mitigat hec hoiẽm
Sibi reddit Ergo qũi nature repugnare impossibile est
et Tucile ut non cõmourat oĩo prius quã tamen cõmotõ
illa prosiliat ad nocend qd̾ fieri potest maturiꝰ supiat᷑
Precepit deus non occidere uleni super iracrndĩa mr̃q
ne furoris nr̃i tesos abserdat
Eniq marcus tallus contra p̾ceptũ suũ de quo pau-¬
lo ante dixi obliuionẽ uuriaꝵ ĩ magnis laudibus

Expanded text:
est: quam ut caperet homo justus, voluit illum Deus ut supra est: quam ut caperet homo justus, voluit illum Deus ut supra dictum est pro inerte contemni. Nisi enim contumeliis fuerit affectus, quantum habeat fortitudinis in seipso cohibendo, ignorabitur. Si autem lacessitus injuria laedentem persequi coeperit, victus est. Si vero motum illum ratione compresserit, hic plane isui recte patientia nominatur, quae una uirtus omnibus est opposita uitiis et adfectibus. haec perturbatum ac fluctuantem animum ad tranquillitatem suam reuocat, haec mitigat, haec hominem sibi reddit. ergo quoniam naturae repugnare inpossibile est et inutile, ut non commoueamur omnino, prius tamen quam commotio illa prosiliat ad nocendum, quod fieri potest maturius, sopiatur. praecipit deus non occidere solem super iram nostram, ne furoris nostri testis abscedat. denique Marcus Tullius contra suum praeceptum, de quo paulo ante dixi, obliuionem iniuriarum in magnis laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
lacessitus Que retributo cõtumelie ꝙͣ permcrosasit et quas ede̾
soleat strages unde oportuui ꝯ petetur exemplũ ꝙͣ ex ipi ꝰ pre¬
perare gestit ip̃e se perdidit Ꝙ si lacessitus ĩiuria pacienͣ ᷤ
tenusset si dissimulare si ferre cõtumeliã bon uni sẜe didi¬
cisset nec illas nobiles oroes alieno citulo instriptas ĩpac̃ĩa
et leuitas et ĩsania pro fudisset Nũquã capite suo rostra in
quibus ante floruerat cruentasset nec rem publicã fũditꝰ
prostriptio illa delesset Sapientis eiggo ⁊ bom uire non est
uelle certare ac se periculo cõmitte Qm̃ et uincere non est ĩ
nr̃a potestate et est anceps om̃e certames Sed est sapiẽtis
atqr optmu bio non aduersariũ tollere Qd̾ fieri sine sce¬
lere ac periculo non potest sed certamen ip̃m ed̾ fieri es
utiłr et iustepotest Sũma igr̃ uirtus habenda paciencia

Expanded text:
lacessitus. Quae retributio contumeliae quam perniciosa sit et quas edere lacessitus. Quae retributio contumeliae quam perniciosa sit et quas edere soleat strages, unde opportunius petetur exemplum, quam ex ipsius praeperare gestit, ipse se perdidit? Quod si lacessitus injuria patientiam tenuisset; si dissimulare, si ferre contumeliam boni viri esse didicisset; nec illas nobiles orationes alieno titulo inscriptas, impatientia, et levitas, et insania profudisset: nunquam capite suo rostra, in quibus ante floruerat, cruentasset; nec rempublicam funditus proscriptio illa delesset. Sapientis ergo ac boni viri non est velle certare, ac se periculo committere: quoniam et vincere non est in nostra potestate, et est anceps omne certamen: sed est sapientis atque optimi viri, non adversarium velle tollere; quod fieri sine scelere ac periculo non potest: sed certamen ipsum, quod fieri et utiliter, et juste potest. Summa igitur virtus habenda patientia
Abbreviated transcription (Latin):
insipiẽtibus disfert nisi ꝙ habet ĩuictani sapientiam
qua stulti carent: insi ꝙ reg̾e se ac mitigure na Nã
nouit quã illi quia uirtute indigent frenare nõ possut̾.
Sed hidelicet illũ res fefellit, qr cũ de uiytute logretus
In quatũꝙ contentione hnic̾e putarit esse uirtutis Nec
uidere ullo modo potuit hoĩei dolori et ire succũbentẽ
et hus asfectobus indulgentem quibus de bet potius ie¬
luctari. et ruentem quacũq improbitas prouocarit
uirtutis officiũ non tenere Qui ciũ referre ĩcuriã
intitur eũ ip̃m a quo lesus est gestit Iuuitars Itaq quo
malũ iunitatur bonus esse nullo pacto potest Dirobus
igitur u̾lus duas birtutes maxiãs bono et sapiẽtibiro ĩ nocẽ cram pa-¬
cienciã q decraxit
ed quia ipe caninã illã facũdiã sicut salustius ab appio dictũ
refert exercuit uoluit hoĩeu canino modo uiu̾e ut remordoat

Expanded text:
insipientibus differt, nisi quod habet inuictam patientiam, insipientibus differt, nisi quod habet inuictam patientiam, qua stulti carent, nisi quod regere se ac mitigare iram suam nouit, quam illi quia uirtute indigent, frenare non possunt? sed uidelicet haec illum res fefellit, quod cum de uirtute loqueretur, in quacumque contentione uincere putauit esse uirtutis nec uidere ullo met iis affectibus indulgentem, quibus debet potius reluctari, et ruentem quacumque improbitas provocarit, virtutis officium non tenere. Qui enim referre injuriam nititur, eum ipsum, a quo laesus est, gestit imitari. Ita qui malum imitatur, bonus esse nullo pacto potest. Duobus igitur verbis duas virtutes maximas bono et sapienti viro, innocentiam patientiamque detraxit. Sed quia ipse caninam illam facundiam sicut Sallustius ab Appio dictum refert exercuit, voluit quoque hominem canino modo vivere, ut remordeat
Abbreviated transcription (Latin):
sibi comparem nacta est tanꝙͣ perfusa oleo tantũ excitabit
incendiũ ut id non flumeꝵ aliquod eo esfusio cruoris extĩgat
Magua itaq patiencie rõ est quã sapueus homo ademit
bana uiro. Ut eiũ mebul maloꝵ fiat hec sola esfiert Que
si detur oñubus nullũ scelus nulla fraus in rebus humares
erit Quid ergo limo uaro potest esse tam calamitosiuꝵ tã¬
ꝙ contrariũ ꝙͣ ire frena permictere. que illa non modo
bom sed eciam hõis aspellatõr dissoluet Siguid̃ neteie alt̾i
ut ip̃e uerissiẽ ait non est stdĩ hõis naturam Ilam et ꝑe¬
cudes si lacessas aut talce aut cornu repugnãt et sripẽtes
ac sere insi perse quare ut occidas negotiũ nõ exhibent
t ut ad hom̃i exemipla redeamus imperi¬
ti quoq et insipiẽtes s quãdo acceprũt a̾iuriã ceco
et nrrabili furore ducũtur et hii sui nocent uicẽ Ret̾bũe
conantur. In quo igitur sapieus ac bonus uix a malis et

Expanded text:
sibi comparem nacta est, tanquam perfusa oleo, tantum excitabit sibi comparem nacta est, tanquam perfusa oleo, tantum excitabit incendium, ut id non flumen aliquod, sed effusio cruoris extinguat. Magna itaque patientiae ratio est, quam sapiens homo ademit bono viro. Ut enim nihil malorum fiat, haec sola efficit: quae si detur omnibus, nullum scelus, nulla fraus in rebus humanis erit. Quid igitur bono viro potest esse tam calamitosum, tamque contrarium, quam irae fraena permittere; quae illum non modo boni, sed etiam hominis appellatione despoliet, siquidem nocere alteri, ut ipse uerissime ait, non est secundum hominis naturam? nam et pecudes si lacessas, aut calce aut cornu repugnant, et serpentes ac ferae, nisi persequare ut occidas, negotium non exhibent, et ut ad hominum exempla redeamus, inperiti quoque et insipientes si quando accipiunt iniuriam, caeco et inrationabili furore ducuntur et iis qui sibi nocent, uicem retribuere conantur. in quo igitur sapiens ac bonus uir a malis et
Abbreviated transcription (Latin):
quonius deo seudeat obtemperate: malit q contempni dũ modo ẜ¬
boni sungatur officio male mĩquã
icero in hisiꝰ illis libris officialibus at siques uoluerit i quet
aĩ sui complicatam notronẽ euoluere iam sr ip̃e doceat
eum uirũ bonũ esse que prosit quibus possit Neceat noonini
ciuria ut hiciũ bano uiro quasi candaui turpissimã apponeret
patiencie q que oñui urtutũ maxĩa est faaceret ex paertem
Nociturũ dicit ẽẽ boñe urrũ si fuerit lacessitus . Iam ex hoc ip̃s
loni uiri nouiẽ amictat necesse est si nocebit Nou minꝰ erũ
mali est referrẽ ĩiuxiã ꝙ ĩserrs Nani unde certamũa inter
hoĩes unde pugue contentiones q nascruit᷑. nusi ꝙ impra itati
opposita ĩpacia maguas epe concitat tempestates: Ꝙ s
ĩ probitati opposueris ex tingnetur protinꝰ tamqũa igni aquͣi
super fuderis. Sin aũt prouocaterx illa improbitas ĩpaciamͣ

Expanded text:
quominus deo squominus deo sboni fungatur officio, mali nunquam. Cicero in iisdem illis Officialibus: « At vero si quis voluerit, inquit, animi sui complicitam notionem evolvere, jam se ipse doceat, eum virum bonum esse, qui prosit quibus possit, noceat nemini,injuria? ut vitium bono viro quasi caudam turpissimam apponeret; patientiaeque, quae omnium virtutum maxima est, faceret expertem. Nociturum esse dixit bonum virum, si fuerit lacessitus: jam ex hoc ipso boni viri nomen amittat necesse est, si nocebit. Non minus enim mali est, referre injuriam, quam inferre. Nam unde certamina inter homines, unde pugnae contentionesque nascuntur, nisi quod improbitati opposita impatientia magnas saepe concitat tempestates? Quodveniri potest, improbitati opposueris, extinguetur protinus, tanquam igni aquam superfuderis. Sin autem provocatrix illa improbitas impatientiam
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ ĩuicũ sua culpa friciat Resiquis extiler ͭ tam
proternus. qui bous ⁊ iusto faciat ĩiriã, clementer
ac moderate ferat/ et ultioue Inã non si bi assuat
sod Iudicio dei resernet. Innocenciã sucuper ꝑ ubiq
custadiat preceptũ quoq non ad hoc tautũ ualet ut
ip̃e ieurra non inserat sea ut illatarii aibi nõ uandicet
Sedet eeũ maxunꝰ et equissunꝰ Index speculator ac aestis
Ciꝰ snc̃am nemo effugere posest nec de feasione cuelpͣ
nec gr̃a Itr fit ut hono iustus contemi Rui sit õẽbus
Et quia putabitur seiret npun non passe desendere ha¬
bebitur pro segai et ĩerte Qui aũt fuerit ultus⁊
unicũ hic fortis hic strenuꝰ Indicatur hũt om̃es
uerentur huut colũtRo mis uers illo tamet si
prode sse pluribas possit illam tam uscipiũt̾ qui uoce¬
ꝙͣ qui prodesse possit Sed iustũ porautas hõme deporruare nõ pot̾is

Expanded text:
ne quando inimicum sua culpa faciat, et si quis extiterit tam ne quando inimicum sua culpa faciat, et si quis extiterit tam proteruus, qui bono et iusto faciat iniuriam, clementer ac moderate ferat et ultionem suam non sibi adsumat, sed iudicio dei reseruet. innooentiam semper et abique custodiat. quod praeceptum non ad hoc tantum ualet, ut ipse iniuriam non inferat, sed ut inlatam sibi non uindicet. sedet enim maximus et aequissimus iudex, speculator : ac testis e, cuius sententiam nemo effugere potest nec defensione cuiusquam nec gratia. ita nt ut homo iustus contemptui sit omnibus, et quia putabitur se ipsum non posse defendere, habebitur pro segni et inerte. qui autem fuerit ultus inimicum, hic fortis, hic strenuus iudicatur, hunc omnes uerentur, hunc colunt. bonus uero ille tametsi prodesse pluribus possit, illum tamen suspiciunt qui noceam qui prodesse possit. sed iustum prauitas hominum deprauare non poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
noto ex ist miabit non esse mẽsroi seci Nec aliqũ cõmidet
ut liugua int̾pres aĩ seusu et cogitatar discordet. Petiũe
siquã tradiderit non accipiet uiunuꝗ ut beueficiũ ĩtoluue
sit ꝙ succurrerit necessitati et ab soueat se pror sus aliers.
In hat ai gu̾e osficui debet suo esse contentus quẽ epor¬
teat alias ne ꝓprio sard̾ parcere ut bonũ fdeciat Plas aũt
accipere ꝑ dedces ĩustũ est Quod qui facit insidiatur
quod modo ut ex alteriꝰ aecessitate predetur At iustꝰ
ĩquinabit se uouꝰ modi questre ded esficret ut suie ullo d̃p
no sus id ip̃iu ꝙ cõmodat int̾ bona eperai ueuenetur
Miuꝰ ua accipiat a paupere ut siquid ip̃e prestiterit
es bonũ sie quo fuerit gratuitũ Mabedicenti bñdicto
respondeat Nũap ip̃e maledicat ne ubr̃d malid procedat
ex oir hoĩs qui colit ꝟbid̾ bouu Quin ecĩa caurat Mligẽt

Expanded text:
noto existimabit non esse mentiri suum nec aliquando committet noto existimabit non esse mentiri suum nec aliquando committet ut lingua interpres animi a sensu et cogitatione discordet. pecuniam si quam crediderit, non accipiat usuram, at et beneficium sit incolume. quod succurrit necessitati et abstineat se prorsus alieno. in hoc enim genere officii debet suo esse contentus, quem oporteat alias ne proprio quidem parcere. ut bonum faciat: plus autem accipere quam dederit iniustum est. quod qui facit, insidiatur quodammodo, ut ei alterius necessitate praedetur. at iustuiat, nec inquinabit se huiusmodi quaestu, sed efficiet ut sine ullo suo damno id ipsum quod commodat inter bona opera numeMunus non accipiat a paupere; ut si quid ipse praestiterit, eo bonum sit, quo fuerit gratuitum. Maledicenti benedicto respondeat: numquam ipse maledicat; ne verbum malum procedat ex ore hominis, qui colit Verbum bonum. Quin etiam caveat diligent
Abbreviated transcription (Latin):
illuĩa toy nr dous Sustiucatuꝰ auce et labores souꝰ uite mu-¬
tuis ad Iuẽtis perferamꝰ Ilec tam̃ sipad bomi operis feceri¬
mus glorian captemas ex es e mouecͤ dens opatore
iusticie non oportere ese iactantera ne non tam maudatis
celestibus obsequendi ꝙ studio placendi hũaĩtatis esficis fũctꝰ
esse. uide atur. Habeat qz iam preciũ glie quod caperuit ne
pͥmiũ celestis illiꝰ ac dĩne mercedis accipiat Cetera qe
obseruare cultor dei debet facilia suut illes u̾trtib app̾ͥhãtis¬
Si nõ mẽtiatur unquã decipiendi ant nocendi causa Non
est oiũ fas er̃e qui uitati studeat in aliqͣ re esse fallacem.
atq ab ip̃a qũa sequetur uitate discedere In lac iustacre
inrtutũ q oñũ uia millus mendacio locud est Itaq uiator
ille uerus ac iustus non dicet illua luceliauũ hõi auuco
ac fauulierri nõ est mẽti mẽu Sed eciã ĩuuito atq ig¬

Expanded text:
inluminator noster deus. sustineamus inuicem et labores huius uitae muinluminator noster deus. sustineamus inuicem et labores huius uitae mutuis adiumentis perferamus nec tamen, si quid boni operis fecerimus, gloriam captemus ei eo. monet enim deus operatorem iustitiae non oportere esse iactantem, ne non tam mandatis caelestibus obsequendi quam studio placendi humanitatis officio functus esse uideatur habeatque iam pretium gloriae, quod captauit, nec praemium caelestis illius ac diuinae mercedis accipiat. cetera quae obseruare cultor dei debet facilia sunt illis uirtutibus conprehensis. non mentiatur umquam decipiendi aut nocendi causa. est enim nefas eum qui ueritati studeat in aliqua re esse fallacem atque ab ipsa quam sequitur ueritate discedere: in hac iustitiae uirtutumque omnium uia nullus mendacio locus est. itaque uiator ille uerus ac iustus non dicet illud Lucilianum: homini amico et familiari non est mentiri meum, sed etiam inimico atque ig
Abbreviated transcription (Latin):
uecordem ꝙ uolrigtĩa Et om̃es stłi minas ati terreres
fortitudĩe aĩe pronecemꝰ Sic att ea que alio tuuẽt excelsa
et ĩsuperabili nẽte dolorem mortem q caloamius Gec est
uirtus Ra cõstancia In hoc tuenda ⁊ coseriada ulo ut nccllo
uos terror uulla lis adeo possit auertere Uera ergo illa
apice pur pura ue non lictoꝵ ĩsigni meni sterro fed nulla
re nuinor que cĩa morteu in uicius indis non sic pertuerlatꝰ¬
est tãquã reu noũã uiderit que uiuie teto corpore toruẽta
patiendi It die fla̾ma ore iapienda est diue excẽdendo¬
⁊ pntulꝰ marcꝰ ĩ patrbłm marꝰ non querit quid patiat
sed ꝙ̃ bene Qui aũs dnũ colit hec patitur nec tuiet lrigo
iustus est. Hus rybus esficitur ut neq uirtutes neq uir¬
tutũ ex actissiues limites nosse aut feriere posie oĩo seꝑ/
aut qui non per spurũt eerã que stãet Aut qui qũĩ e puitaut
stire quod nescũt/ mepte arrogauterq desipiũt

Expanded text:
uiolentiam et omnes saeculi minas atque terrores fortitudine animi prouocemus. sic ea quae alii timent, excelsa et insuperabili mente dolorem mortemque calcabimus. haec est uirtus, haec uera constantia, in hoc tuenda et conseruanda solo, ut nullus nos terror, nulla uis a deo possit auertere. uera igitur Ciapice purpuraue, non lictorum insignis ministerio, sed nulla re minor, qui cum mortem in uicinia uidit, non sic perturbatur tamquam rem nonam uiderit, qui siue toto corpore tormenta patienda sunt siue flamma ore e per patibulum manus, non quaerit quid patiatur, sed quam bene. » Qui autem Deum colit, haec patitur, nec timet. Ergo justus est. His rebus efficitur, ut neque virtutes, neque virtutum exactissimos limites nosse aut tenere possit omnino, quaut qui non perspiciunt etiam quae sciunt; aut qui, quoniam se putant scire quae nesciunt, inepte arroganterque desipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiudi et ĩbecillis sit ac̃ aut dolorem metueie aut egestater
aut ex iliũ aut carcereiq aut morten. Que oĩa quisqus aĩs nõ
ex horuerit fortissiiꝰ Iudicat᷑. Qui aũt du metuit illa bni-¬
ueisa non iuetuit Ad quod prrbandi arguiuetis opus nonosti
Epectate siuut eiu srmper spectant᷑ q ad uc pergeleai eiae
cultorũ dei In qurlius excruciandis nona et ĩusicͣata tonuẽta
ex cogitata slcit Naui de mortis gu̾ibus souxt ac ꝯ iecordari
cũ ĩmariũ bestraꝵ ulera npnũ quortoeu carnificina seuierit
Has taui exetrabilos corporũ lucerationes felix atꝙ ĩuicta
patĩa sine ullo genuta pertulit Hoc uirtus oũũbus ꝓpłis aed
proiũtus et ipis tortoribus niuacłu maxĩm prebuit cũ sricĩa

Expanded text:
timidi et imbecilli sit animi, aut dolorem metuere, aut egestatem, timidi et imbecilli sit animi, aut dolorem metuere, aut egestatem, aut exilium, aut carcerem, aut mortem: quae omnia quisquis non exhorruerit, fortissimus judicatur. Qui autem Deum metuit, illa universa non metuit. Ad quod probandum argumentis opus non est; spectatae sunt enim semper, spectanturque adhuc per orbem poenae cultorum Dei, in quibus excruciandis nova et inusitata tormenta excogitata sunt. Nam de mortis generibus horret animus recordari; cum immanium bestiarum, ultra ipsam mortem, carnificina saevierit. Has tamen execrabiles corporum lacerationes felix atque invicta patientia sine ullo gemitu pertulit. Haec virtus omnibus populis, atque provinciis, et ipsis tortor
Abbreviated transcription (Latin):
libidino ls eciã quod legibus uetatur asfectat dis crgo sones
debet quia uccio est insitus ad tuenda officia uite dirigatur potiꝰ
in uam rͨtaui ubi eciam cursus offeusione at picło careatr
ed cicectus sum coargnendi /cudio louggns cũ t mn ꝓpositũ
oñdere ea que uicia p̾hĩ putauer ũt non tũi non uiciã eẽ
uerũ etiã magnas esste uircutes Ex lius docendi gr̃a suuiã que ꝑ¬
tine adrem maxĩe puto Metũ et timorem in maximo iucio porũs
sũmãq nubeciblitatem esse ãi putãt cui sit contyaria fortibudo
que sis sit m loĩe locũ aimore esse nullũ credũt leget er go alq̃s
fcri posse ut ideu metus sũma sit fortitudo: ininime Ilegrer̃
uidaetiu cape natura ut aliquid hi cõcrariũ reaidat at quĩ ego nõ
arguta aliqua conclusione ut apud platoñe utrates facit que eos
ostendam sũmũ iuetũ Auuã esse birtutẽ Plemo dubitat queeo

Expanded text:
libidinosus, etiam quod legibus uetatur adfectat. omnis igitur rlibidinosus, etiam quod legibus uetatur adfectat. omnis igitur rdebet, quia necessario est insitus ad tuenda officia uitae, derigeretur potius in uiam rectam, ubi etiam cursus offensione ac periculo careat. Sed euectus sum coarguendi studio longius, cum sit mihi propositum ostendere ea quae uitia philosophi putauerunt non tantum uitia erum etiam magnas esse virtutes. Ex aliis docendi gratia sumam, quae pertinere ad rem maxime puto. Metum, seu timorem in maximo vitio ponunt, summamque imbecillitatem esse animi putant; cui sit contraria fortitudo, quae si sit in homine, locum timori esse nullum. Creditne ergo aliquis, fieri posse, ut idem metus summa sit fortitudo? Minime. Neque enim videtur capere natura, ut aliquid in contrarium recidat. Atqui ego non arguta aliqua conclusione, ut apud Platonem Socrates facit, qui eosostendam summum metum summam esse virtutem. Nemo dubitat, quin
Abbreviated transcription (Latin):
cet dic̾e Sed ut dixi non in hus moderandis sapĩe irato ayat ᵒ¬
Sed in causis eoꝵ qũi extrnsecus cõmouẽtur. Noc ip̃is potissicn
frenos ĩpomi oportuit sũ et exigui ĩ magno crmũe posit este¬
et maxum possunt esse sine crimũe Sed assignanti fueriuit
certis epibus et rebus et locis ne lucia sint quebus uti recte
licet Sicut oũi recte ĩbulare linuũ est errarr aũt malũ / sic mo¬
ueri affectibus in rectũ liniũ est in prauũ małũ. Mlamlibido ẜlex
legittimũ thorũ non euagetur licet sit uehemẽs tamen culpa ca¬
ret Sm bero appetit alienũ licet sit medietras biciũ tamen
maxũn est Non itaꝙ mortus irasci uet cupere uet lebidine
c mouer sed iracũdum esse morbas est cupidũ libidiost̃
Qui ciũ iracũdus est eciam cui non debet aut cãc non aportet
irascitur. Qui cupidus eciã quod non est opus cõcupisiit Qui

Expanded text:
cet dicere. sed, ut dixi, non in his moderandis sapientiae ratio uersatucet dicere. sed, ut dixi, non in his moderandis sapientiae ratio uersatused in causis eorum, quoniam extrinsecus commouentur, nec ipsis potissimum frenos inponi oportuit, quoniam et exigui possunt et maximi possunt esse sine crimine. Sed assignandi fuerunt certis temporibus, et rebus, et locis; ne vitia sint, quibus uti recte licet. Sicut enim recte ambulare bonum est, errare autem malum: sic moveri affectibus in rectum, bonum est; in pravum, malum. Nam libido, si extra legitimum torum non evagetur, licet sit vehemens, tamen culpa caret. Sin vero appetit alienum, licet sit mediocris, vitium tamen maximum est. non est itaque morbus irasci nec cupere nec libidine commoueri, sed iracundum esse morbus est, cupidum, libidinosum. qui enim iracundus est, etiam cui non debet aut cum non oportet irascitur, qui cupidus, etiam quod non opus est concupiscit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fieri s male utanc ͦ asfectibus uirtutes si dene Deinde mon¬
strandũ non nxos affectus sed eoꝵ causas esse moderandas
Non est ingueũt inmia leticia gestrendũ sed modice ac tera¬
perate Hoc uero tale est quale A dicerẽt non esst cͦrends
concitate sed gradieuid moderate. At potest ⁊ que gͣditia
enure et gui curuit rectam uiam tenere Quid si ostendo
aliquid ẽe uibi non tantũ modicũ sed uel puuctim gaudere
uiciosũ sit et alud cõtra In quo uel exultare leticia minime
criminosim: Qiud tandem nobis ista meiocritas preder ͭ
Quers utrũ ne sapuienti letaud putent siquid ĩmieo seo male
uideat accideie: aue utrũne lediciã refernare debeat s uictis
hostibus aut oppͥ so eiãno litertas ⁊ salus ciubus parta
sit: Necus dubitat quin et in illo exignũ letari et hu loc
parõ letars sit maxum crimeꝵ Eadem de cet̾is asfoctibus li¬

Expanded text:
fieri, si male utamur adfectibus, uirtutes, si bene; deinde monfieri, si male utamur adfectibus, uirtutes, si bene; deinde monstrandum, non ipsos adrectus, sed eorum causas esse moderandas. \'non est\' inquiunt \'nimia laetitia gestiendum, sed modice ac temperate.\' hoc uero tale est, quale si dicerent non esse currendum concitate, sed gradiendum quiete. at potest et qui graditur errare et qui currit rectam uiam tenere. quid? si ostendo esse aliquid ubi non tantum modicum, sed uel punctum gaudere uitiosum sit, et aliut contra in quo uel exultare laetitia minime criminosum, quid tandem nobis ista mediocritas proderit? quaero utrumne sapienti laetandum putent, si quid inimico suo mali uideat accidere, aut utrumne laetitiam frenare debeat, si uictis hostibus aut obpresso tyranno libertas et salus ciuibus parta sit. nemo dubitat quin et in illo exiguum laetari et in hoc parum laetari sit maximum crimen. eadem de ceteris adfectibus li
Abbreviated transcription (Latin):
cia nichil aliud est ꝙͣ profasem gaudiu Sed putemus ut ip̃i uo¬
lũs esse diu̾sa Nlempe ergo cupiditatẽ esse dicũt perpruerũ¬
tem ac ppetuã uolutatem leciciã uo inselent᷑ se essereus
galudiũ Metũ aut nuiam et excedentem mod̃ cautraueia
Ita fit ut ea que tolleuda esse censẽt non tollant rd tempe¬
rent Siqued nõia tantũ modo ĩ mutãt res ip̃e mauent
Eo ergo imprudentes reuoluũtur quo per ypathetia rõe
ꝑuẽuuit ut lucia quĩ tolli non posẜiit medie temꝑanda
sint Erraut eogo quia non efficiũt quod uolũt et lougo
aspero qr circuitu in eand̃ uiam redeũt ¶At ego ne ꝓypa¬
te cos quid̃ accessisse ad ueritate puto quia uicia esse con¬
cedũt sd ea mediocriter temperãt carend̃ est ẽiũ uicus
eciam mediotribus Qn potius efficrend fuit p̾mũ ne
uicia essent Nlec eiue quitquã incioslĩ nasti po test Sed bicia

Expanded text:
tia nihil aliut est quam professum gaudium. sed putemus, ut ipsi uotia nihil aliut est quam professum gaudium. sed putemus, ut ipsi uolunt, esse diuersa. nempe igitur cupiditatem esse dicent perseuerantem ac perpetuam uoluntatem, laetitiam uero insolenter se efferens gaudium, metum autem nimiam et excedentem modum cautionem. ita fit ut ea quae tollenda esse censent non tollant, sed temperent, siquidem nomina tantummodo immutant, res ipsae manent. eo igitur inprudentes reuoluuntur quo Peripatetici ratione perueniunt, ut uitia quoniam tolli non possunt, medie temperanda sint. errant ergo, quia non efficiunt quod uolunt, et longo asperoque circuitu in eandem uiam redeunt. At ego ne Peripateticos quidem accessisse ad ueritatem puto, qui uitia esse concedunt, sed ea mediocriter temperant. carendum est enim uitiis etiam mediocribus. quin potius efficiendum fuit primum, ne uitia essent: nec enim quicquam uitiosum nasci potest, sed uitia
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs ereptus: Quare aut oĩa tolleie dobuerũt aut implenda
fuerãt cũcta hec aut debilis disputãto idest eciã pro egritu¬
diue aliquid reponend̃ qũt̃ supioribus ita ordinatis huc con¬
sequẽs eset ut cũe pmñtibus letari ᷑ tonis sic malis ãgimi᷑
ac dolemus Si ergo leticie qũ uiciosam puitaliãt nouie aliud
i⁊ diderũt sit egretudine quĩ ⁊ ipanã bicio sara putabãt alued uo¬
cablu tribui congrirekat Unde apparet non illis iem de fuisse
srd uerbiaẽ cues indigencia eũ totuue asectũ que est yel maxiu ꝰ
contra quẽ natura pateretur auferre uoluerũt. Iam illas
nõuñ cõmutatões poterau coargners pluribus et ostendeie
aut sermomis ornaudi augendeq copie gr̃a ml̃ta nõia hisds
rrbus ĩposita aut certe non mulad inter se illa distare llaui
⁊ cupiditas a uolũtate incipit et caritio a metu oretur kt leti¬

Expanded text:
omnis ereptus. Quare aut omnia tollere debuerunt, aut implenda omnis ereptus. Quare aut omnia tollere debuerunt, aut implenda fuerat curta haec et debilis disputatio; id est, etiam pro aegritudine aliquid reponendum, quoniam, superioribus ita ordinatis, hoc consequens erat. Ut enim praesentibus laetamur bonis: sic malis angimur, ac dolemus. Si ergo laetitiae, quoniam vitiosam putabant, nomen aliud indiderunt: sic aegritudindefuisse, sed uerbum: cuius indigentia eum totum adfectum qui est uel maximus, contra quam natura pateretur auferre uoluerunt. nam illas nominum commutationes poteram coarguere pluribus et ostendere aut sermonis ornandi augendaeque copiae gratia multa nomina isdem rebus inposita aut certe non multum inter se illa distare. nam et cupiditas a uoluntate incipit et cautio a metu oritur et laeti
Abbreviated transcription (Latin):
ciant esferãt: Quatuor illos asfectus quos ex apĩõne
bonoꝵ maloꝵ q nasci puitãt quibus euulsis sinãdũ e s auã
supuetis existimãt qũi non intelligũt et natura insetodẽe
et sine lius nichil mouere nichil agi posse alia quid̃ inroru
locũ incem q supponũt Pro cupiditate substituũt uolita¬
tem criͣ hero non multo sit p̾stabilius bonũ̃ cuꝑtre ꝙ malłe
uelle Item pro letica gaudiũ prꝓmetu cautionẽ At in illo
quarto ĩnuctandi nõĩs eis rõ deficit Itaq egretediue peita
idest mestecia doloremq aĩ sustalerũt quod feri nequepͣ
Potest Qus cũ posset non dolere s patriam aut pestiłe
ra exhauserit aut hostis euerterit aut tyrãnus opꝰ serie
Pot est aliquis non dolere s ullatane uiderit leber tatem¬
si proximos si amicos, si bouos uuros, aut ext̾mĩatos aut cui¬
delissune trucidatos inisi cuis mẽs ita obstupuerit ut sit ee pa

Expanded text:
ecerint. quattuor illos adfectus, quos ex opinione ecerint. quattuor illos adfectus, quos ex opinione bonorum malorumque nasci putant, quibus euulsis sanandum esse animum sapientis existimant, quoniam intellegunt et natura insitos esse et sine iis nihil moneri, nihil agi posse, alia quaedam in eorum locum uicemque subponunt. pro cupiditate substituunt uoluntatem, quasi uero non multo sit praestabilius bonum cupere quam malum uelle; item pro laetitia gaudium, pro metu cautionem. at in illo quarto inmutandi nominis eos ratio deficit. itaque aegritudinem penitus id est maestitiam doloremque animi sustulerunt: quod fieri nequaquam potest. quis enim possitntia exhauserit, aut hostis everterit, aut tyrannus oppresserit? Potest aliquis non dolere, si sublatam viderit libertatemsi proximos, si amicos, si bonos viros aut exterminatos, aut crudelissime trucidatos? nisi cujus mens ita obstupuerit, ut sit ei sensus
Abbreviated transcription (Latin):
est cupiditatem ab aliem appetitione srenare nullã corte
uirtutem potest hr̃e qui caret eo ad quod cohibendĩa irtutis
usus adhibetur. Ubi ergo uicia non sunt ne uietuti quid lota
est sicut uec uictorie quad ubi aduersari nullus est Itanit
ut touũ sine malo esse in hac uita non possie ⁊i ffectus igit
natura fecũdis exubernt sici aĩꝰ inculeus uicus sua spote
riealescentibus uelut spmis obducetͦ Sed cũ uerus cultor
accesseoit statim cedentibus ncus fruges uirtutis oriũtiu
Seus itaq cũ hoĩeũ pͥmũ fingeret mirabl prouidencia
ĩ generauit ei prisistas ãt cõmotiones ut possit capere uar¬
tutem sicut terra cultura postut q materia uiciorũ in asge¬
ctibus uirtutis hn uicus Que prosecto aut nullaerit aut h
usus esse non poterit. si destit ea per que uib eiub aut appa¬
ret aut constat
tdeamus nũt ideiu illi quiuicia penitus excidũt quid effi̾¬

Expanded text:
est cupiditatem ab alieni adpetitione frenare, nullam certe est cupiditatem ab alieni adpetitione frenare, nullam certe uirtutem potest habere qui caret eo ad quod cohibendum uirtutis usus adhibetur. ubi ergo uitia non sunt, ne uirtuti quidem locus est, sicut ne uictoriae quidem, ubi aduersarius nullus est. ita fit ut bonum sine malo esse in hac uita non possit. adfectus igitur natura fecundus exuberat, sic animus incultus uitiis sua sponte inualescentibus uelut spinis obducitur. sed cum uerus cultor accesserit, statim cedentibus uitiis fruges uirtutis oriuntur. deus itaque cum hominem primum fingeret, mirabili prouidentia ingenerauit ei prius istas animi commotiones, ut posset capere uirtutem sicut terra culturam, posuitque materiam uitiorum in adfectibus, uirtutis in uitiis. quae profecto aut nulla erit aut in usu esse non poterit, si desint ea per quae uis eius aut apparet aut constat. uideamus nunc, idem illi qui uitia penitus excidunt quid eff
Abbreviated transcription (Latin):
salubriter temperuꝵ ut tantũ hom̃i quãtũ nature atis es
relinquãtur. Non t̃sipiens disputatõ si ut dixi non ad haue uitam
oĩa referãtur
toiti ergo furiosi qui ca non temperãt sed abscindũt rebio¬
q natura insitis castrare hõiẽis quodnui modo bolunt. Q̾
tale est quale si uelit aut mẽtũ de trahere cerius aut uenemim
angubus aut iram feris aut placiditatem pecudibus Ilã que
libidnus in recore timores in corde facilius est inter fiaere
aĩal ip̃m ꝙ ex corpore aliquid euellere qd̾ est aĩantis haturã
uelle mutare Scd hoies prudentes non intellagũt cũ incia ex
hoĩs colliuit eciam hirtutem se tollere cui soli locũ faciuuit
Nani se iurbus est in medio nre ĩpetu seipm̃ cohibere ac repu¬
mere qd̾ neggare non possut caret gͦ uirtute quesq ira ca¬
ret Si uirtus est corporis lebidiũt contiere birtuteca¬
reat necesse est qui libidnie quẽ temperet non babet sibire

Expanded text:
salubriter temperari, ut tantum homini quantum naturae satis est salubriter temperari, ut tantum homini quantum naturae satis est relinquatur. non insipiens disputatomnia referrentur. Stoici ergo furiosi, qui ea non temperant, sed abscindunt, rebusque a natura insitis castrare hominem quodammodo volunt. Quod tale est, quale si velint, aut metum detrahere cervis, aut venenum anguibus, aut iram feris, aut placiditatem pecudibus. Nam quae libidinis in jecore, timoris in corde; facilius est interficere animal ipsum, quam ex corpore auelle mutare. sed homines prudentes non intellegunt, cum uitia ex homine tollunt, etiam uirtutem se tollere, cui soli locum faciunt. nam si uirtus est in medio irae inpetu se ipsum cohibere ac reprimere, quod negare non possunt, caret ergo uirtute quisque ira caret. si uirtus est libidinem corporis continere, uirtute careat necesse est qui libidinem quam temperet non habet. si uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
omes quoꝵ ipalsu aĩꝰ cõmonee᷑ ex hoie tollũt cupidita¬
tem lecitiã metũ mesticiã Quoꝵ duo p̾ora ex hoiis slrut
aut futuris aut pñtibus Postiora ex malis eodem modo
Hec quatuor mordos ut dicimꝰ uocãt non tam natura
insitos ꝙͣ praua op̃ione suscertos Et idcuro censent eos
extirpta posse radicrtas si bouoꝵ maloꝵꝙ opĩo falsa
collatur Si etu nichil censeat sapiẽs boĩe incuia malũ
nec cuipiditate ardestet nec leticia gestiet nec metu ter¬
rebitur. nec egritrdine cõtahetur Mox uidebuuꝰ an effi¬
ciant qd ueluit. aue qued efficiãt. Interim ppositũ arrogãs
ac pene furio sueg. qui se pietent medeie et eniti pose
taria õm̃i uniecũt ratio demonstrat que hisd̾ ouũbus
quatitur a Rectibus Perypatetiai go rectius qui h oĩa.
detrahi posse negãt quia nobiscũ nata sunt Et conãtͦ
dicũt hus nos armarit a rctibes Quos tamĩ quia uici¬
se plerũꝙ fuĩt si nuui sunt posse ab hoĩe adhibito modo

Expanded text:
su animus commovetur, ex homine tollunt; cupiditatem, laetitiam, metum, moestitiam, quorum duo priora ex bonis sunt aut futuris, aut praesentibus, posteriora ex malis. Eodem modo haec quatuor, morbos ut dixi vocant, non tam natura insitos, quam prava opinione susceptos. Et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum malorumque opinio falsa tollatur. Si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum; nec cupiditate ardescet, nec laetitia gestiet, nec metu terrebitur, nec aegritudine contrahetur. Mox videbimus, an efficiant, quod velint, aut quid efficiant: interim propositum arrogans, ac pene furiosum, qui se putent mederi, et eniti posse taria, omnium viventium ratio demonstrat, quae iisdem omnibus quatitur affectibus. Peripatetici ergo rectius, qui haec omnia detrahi posse negant, quia nobiscum simul nata sint; et conantur dicunt — his nos armarit adfectibus: quos tamen, quia uitiosi plerumque fiunt, si nimii sint, posse ab homine adhibito modo
Abbreviated transcription (Latin):
Utrũ ne illem uenty, an gule ingeras an in tefauroiustre
reponas It ergo uiciu est rexou̾e In mualom parterq Ac¬
n bauã uirtus Si iurtus nou est parce̾ opabas que possũt
reparari ut hoĩs uitau suscetes que reparare none poaest
uiciũ ergo parcimonia est Quare inclul aliud dixerum ꝙͣ insanos
qui hoirm mite ac sociale aĩal orbant suo nõie Quẽ auuisis asfe¬
ctibus quibus aĩs constat hñaĩtas adĩmobilem scuporẽ iuẽtis
perducere uolut̾ dũ studẽt añ perturbatõibas liberare et ut
Aemper iacẽs et quieta insalubris et magis turbida est sic acꝰ
ncħil aliud sit ꝙͣ metis agit ato Deiuq qui hãc ĩmualrẽtat᷑¬
asserus priuare añii uita uolut᷑ Quia uita actuosa est mors

Expanded text:
utrumne illam ventri ac gulae ingeras, an in thesauro justitiae utrumne illam ventri ac gulae ingeras, an in thesauro justitiae reponas. Ut ergo in bonam uirtus. si uirtus est non parcere opibus quae possunt reparari, ut hominis uitam sustentes quae reparari non potest, uitium igitur parsimonia est. quare nihil aliut dixerim quam insanos qui hominem, mite ac sociale animal, orbant suo nomine, qui euulsis adfectibus quibus omnis constat humanitas, ad immobilem stuporem mentis perducere uolunt, dum student animum perturbationibus liberare et, ut semper iacens et quieta insalubris et magis turbida est, sic aninihil aliut sit quam mentis agitatio. denique qui hanc immobilitatadsernnt, priuare animum uita uolunt, quia uita actuosa est, mors
Abbreviated transcription (Latin):
ab tiuetia quid̃ uoluptatũ Sed eo uiciu qũi ex habendi amoee
desteudait/ Cũ sit et uoluptatibus abstiued̃ et peciuauis miuie
temperand Naue pares idest mediocrnter uti peciua qiͣ qued̃
pusillaĩtas aẽ est aut p̾cinentis ne abi desit aut desperatis
posse se illau reparare aut cõtemptũ terre strmu nõ capiẽtis
Sedilli prersus ẽũ que ree failiari siee uon parcat prodigñ
uocãt Il aui ita leber alem distiugñt a prodigo. Q is liberaas
st qui et boue iitis ⁊cũ oporaet et quãtũ satis est largi¬
etur prodigus uero que ⁊ non nũtis ee cũ opus non est
et siue iesptu rer fuĩliaris esfundit. Qud ergo. Ardigiun ne
diceii nñ que uersrrecordie causa euibuat egentebus uictid
Nit qui mũlcũ irfert utrũne storto p̃ lebidĩe largiare an
misers p̃ hũaitateni. Utrũne peciũau tuã proditaies ale¬
atores leuoues qz diripiant an illam pretati ac des p̾̃stes

Expanded text:
abstinentia quidem voluptatum: sed eo vitium, quia ex habendi amore abstinentia quidem voluptatum: sed eo vitium, quia ex habendi amore descendit; cum sit et voluptatibus abstinendum, et pecuniae minime temperandum. Nam parce, id est, mediocriter uti pecunia, quasi quaedam pusillitas animi est, aut praetimentis, ne sibi desit; aut desperantis, posse se illam reparare; aut contemptum terrestrium non capientis. Sed illi rursus eum, qui rei familiari suae non parcat, prodigum vocant. Nam ita liberalem distinguunt a prodigo, quod is liberalis sit, qui et bene meritis, et cum oportet, et quantum satis est, largiatur; prodigus vero, qui et non meritis, et cum opus non est, et sine respectu rei familiaris effundat. Quid ergo? Prodigumne dicemus eum, qui misericordiae causa tribuat egentibus victum? Atqui multum refert utrumne scortis propter libidinem largiare, an miseris propter humanitatem: utrum pecuniam tuam perductores, aleatores, lenonesque diripiant; an illam pietati ac Deo praestes:
Abbreviated transcription (Latin):
tõrs aioꝵauerito currui slłes saut. In quio yecte modoi nu̾s
Aẽueũ rectoris afficiũ est ue uaui uouerit quã a teriebit
quãlibes coucitate ierit non ofsendet Si aũt aberoueret licet
placide ac leuit̾ eat aut per confragosa uexabitur aut per p̾ci¬
picra labetur, aut certe quo non est apus de ferctuy Sic cur¬
sus ille uite qui asfectibus uelut equis periucebiss ducitur
a rectam uranteneat fungetur esfcro Mletus cegge ⁊cupi¬
dicas si proiciatur in cerraeq incia fiert Uirtutes aũt se ad
diua reseuautus
arcimomam contra loco uirtutis habent Que si studã
est habendi non potest esse iartus Quia in augendes ues
tuendis teruestoibus bors tota uersatur Nos aeĩt suluud bo
uõ resernus ad corpis ded aiuis afficiũ sulius aĩe õ eeuãtor
metius. Q si ut supͣ docui prr̃oio mĩme parcend̾ ut huãita
tem iustiam ꝙ teneamus non est uirtus ferigi esse Quod
namñe specie uirtutis fallit ac decipit Est eñi frigalitas

Expanded text:
in quo recte moderando summum rectoris officium est ut uiam nouerit: quam si tenebit, quamlibet concitate ierit, non offendet, si autem aberrauerit, licet placide ac leniter eat, aut per confragosa uexabitur aut per praecipitia labetur aut certe quo non est opus deferetur. sic currus ille uitae, qui adfectibus uelut equis pernicibus ducitur, si uiam rectam teneat, fungetur officio. metus igitur et cupiditas si proiciantur in terram, uitia fient, uirtutes autem, si ad diuina referantur. parsimoniam contra uirtutis loco habent: quae si studium est habendi, non potest esse uirtus, quia in augendis uel tuendis terrestribus bonis tota uersatur. nos autem summum bonum non referimus ad corpus, sed omne officium solius animae conseruatione metimur. quodsi, ut stem, justitiamque teneamus; non est virtus frugi esse: quod nomen virtutis specie fallit ac decipit. Est enim frugalitas,
Abbreviated transcription (Latin):
qui tam cõtemptũ sui possit ulcisti ꝙͣ eciã struoꝵ sagriaq
labores et ĩiurias. Et ides cũ tam nefanda ppetiut᷑ ne
ubs quid ueluctaue᷑. sed deo remictimꝰ ultionem. Non ut
hii fuciuĩt qui de fensores se deoꝵ suoꝵ uideri uolũt et se¬
uiunt esferate aduersus non colentes
x quo intelligi datur quã non sit bonũ deos colere
quĩ bono potius adducendi ioĩes ad bouũ fuerãt
noñ malo Sed quia illud malũ est eciam officiũ eius bono
caret At eiũi puuendi sunt qui destruũt ieligiones. Nr̃i¬
perus nos destruimus ꝙͣ natro egiperorũ qui quã turpissiãs¬

Expanded text:
qui tam contemptum sui possit ulcisci, quam etiam servorum suorum qui tam contemptum sui possit ulcisci, quam etiam servorum suorum labores et injurias. Et ideo cum tam nefanda perpetimur, ne verbo quidem reluctamur: sed Deo remittimus ultionem; non ut ii faciunt, qui defensores deorum suorum videri volunt, et saeviunt efferate adversus non colentes. Ex quo intelligi datur, quam non sit bonum deos colere; quoniam bono potius adducendi homines ad bonum fuerant, non malo. Sed quia illud malum est, etiam officium ejus bono caret. At enim puniendi sunt qui destruunt religiones. Npejus nos destruimus, quam natio Aegyp