comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sũ uia. ueritas & uita Qua¬
ꝓpt̾ merito definitiue dictũ:.
lex tua ueritas. qͦd ẽ dñs xp̃c.¬
Tribulatio & angustiȩ inue¬
nert̃ me mandata tua medi¬
tatio mea ẽ. Tribulatio ⁊ an¬
gustia scĩs uiris magna st̃ mu¬
nera: ꝙ norut se pondere ta¬
liũ cõpressi exsudare peccata.
n ad illa gaudia tendere q̃
ñ habent finẽ. sic̃ apłs ait.
Qs nos seꝑabit a caritate xp̃i
Tribulatio. an angustia. an
ꝑsecutio. an fames: & cetera.
Hec enĩ beatis uiris qͣddã an¬
tidotũ ẽ: quod dũ aspere
ad earũ certamina p̃paratũ.
Mandata aũ tua meditatio mea
ẽ. Quibꝰ enĩ tribulationibꝰ. qͥbꝰ
angustiis oppͥmi poterat. qui
tau meditatione gaudebat:
Nã licet affligeretur corpus
inualidũ. cruciaret᷑ caro passi¬
bilis. in requiem noscebatur
ẽẽ transpositꝰ: cuiꝰ in scripturis
diuinis erat animꝰ occupatꝰ.¬

Expanded text:
Ego sum via, veritas et vita . Quapropter merito definitive dictum est: Lex tua veritas, quod est Dominus CTribulatio et angustia invenerunt me: mandata autem tua meditatio mea est. Tribulatio et angustia sanctis viris magna sunt munera, quia norunt se pondere talium compressi exsudare peccata, et ad illa gaudia tendere, quae non habent finem; sicut Apostolus ait: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames ? etc. Haec enim beatis viris velut quoddam antidotum est, quod dum aspere ad earum certamina praeparatumMandata autem tua meditatio mea est. Quibus enim tribulationibus, quibus angustiis opprimi poterat, qui tali meditatione gaudebat? Nam licet affligeretur corpus invalidum, cruciaretur caro passibilis, in requiem noscebatur esse transpositus, cujus in Scripturis divinis erat animus occupat
Abbreviated transcription (Latin):
catioẽ credentes eoꝵ qͦdãmodo
fide generati st̃. Nã generati¬
onẽ quandã ex doctrina des¬
cendere beatꝰ paulꝰ ab solute
testat᷑ dicens. Filioli mei quos
iterũ parturio: donec formetͥ

Expanded text:
catione credentes, eorum quodammodo fide generati sunt. Nam generationem quamdam ex doctrina descendere beatus Paulus absolute testatur, dicens: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formet
Abbreviated transcription (Latin):
rito reliqͥ beati grãs agere
monebantur. Hec ẽ enĩ cari¬
tatis & imitatis uͥtꝰ ut sicui
uni ꝓsperũ ꝯcedat᷑. õs sibi ꝓ¬
uenisse congaudeãt: rursusq
sicui contrariũ ingeritur.
uniuer s̃ sibi. accidisse condo¬
leant. ¶ua ꝓpt̾ qͥd dicat isrł
puro corde dicere talia ñ recu-
pii confessores israhełe cõmonẽt
dicere. qui ĩ psalmi capite loqͥ oe
nos tam̃ more nr̃o singłos u̾sus
ponimꝰ: & qͦd de alio ꝓsensu
explicando subuingendũ est
cõmonemꝰ. Inchoat itaq scłs
uersus pendente sensu sic̃ in
pͥmo iã factũ est : ut dicat se
qñ eos scelerati hoẽs inseque¬
bant᷑ atͦcit᷑. Quomͦ enĩ aut caro
fragilis sufficeret. aut mutabi¬
litas humani animi firma con¬
staret: nͥ qr dñs erat ĩ eis Ille
enĩ qñ in nob ẽ: nec uitio nr̃ȩ
prauitatis abscedit. sẽꝑ salui.
sẽꝑ manemꝰ illesi: qr ꝑsequen¬
tium iniqͥtas ñ p̃ualet contra

Expanded text:
rito reliqui beati gratias agere rito reliqui beati gratias agere monebantur. Haec est enim charitatis et unitatis virtus, ut si quid uni prosperum concedatur, omnes sibi provenisse congaudeant; rursumque si quid contrarium ingeritur, universi sibi accidisse condoleant. Quapropter quid dicat Israel, puro corde dicere talia non recuspii confessores Israelem commonent dicere, qui in psalmi capite loqui conos tamen more nostro singulos versus ponimus, ut quod de alio pro sensu explicando subjungendum est commoneamus. Inchoat itaque secundus versus pendente sensu sicut in primo jam factum est, ut dicat se quando eos scelerati homines insequebantur atrociter. Quomodo enim aut caro fragilis sufficeret, aut mutabilitas humani animi firma constaret, nisi quia Dominus erat in eis? Ille enim quando in nobis est, nec vitio nostrae pravitatis abscedit, semper salvi, semper manemus illaesi, quia persequent
Abbreviated transcription (Latin):
constat ereptos.
isi qr. dñs erat ĩ nob̃. dicat
nc̃ isrł. Subita leticia quȩ
de preteriti ꝑicħ recordatiõe
descendit. solet uerboꝵ ordi¬
nẽ ñ tenere. Ammirant᷑ enĩ
confessores. qͦmͦ euaserint in¬
sequentes: quẽadmodũ fragili¬
tatẽ humanã. torm̃ta ñ uice¬
rint: qͦmꝰ deficiente corꝑe menᷤᷤ
fide solidata ñ cesserit. &ͦ in eri¬
guã partẽ uerboꝵ q̃ de sensu
magno descenderat ĩ capite
posuerunt. Quẽ tam̃ subseg̃nt
explanãt: ut & ꝑicłis tantis
ñ tolleret᷑ ãmiratio. & paulopost
sermonũ redderetur integri¬
tas. Consueta qͥppe sententia
fuerat dicere. nullatenꝰ potu¬
inꝰ ꝑicła inflicta suꝑare: nͥ
qͦd dñs erat in nobis: simul &
p̃sũptiõis humane ꝑnitiosa
consuetudo de medio tollitͥ qn
nobis subuenisse d̾r: s mise¬
ratio dñi sola nos liberasse
monstratur. Sequitur. Dicat
nc̃ isrł. Saluberrimũ nimis
ẽẽ cognoscit᷑. quod tanta ut
unde ipsi fuerant saluati. me¬

Expanded text:
. Nisi quia Dominus erat in nobis, dicat nunc Israel. Subita laetitia quae de praeteriti periculi recordatione descendit, solet verborum ordinem non tenere. Admirantur enim confessores quomodo evaserint insequentes, quemadmodum fragilitatem humanam tormenta non vicerint: quomodo, deficiente corpore, mens fide solidata non cesserit; et exiguam partem verborum, quae de sensu magno descenderat, in capite posuerunt: quae tamen subsequenter explanant, ut et periculis tantisnon tolleretur admiratio, et paulo post sermonum redderetur integritas. Consueta quippe sententia fuerat dicere: Nullatenus potuimus pericula inflicta superare, nisi quod Dominus erat in nobis. Simul et praesumptionis humanae perniciosa consuetudo de medio tollitur, quando nobis subvenisse dicitur; sed miseratio Domini sola nos liberasse monstratur. Sequitur, dicat nunc Israel. Saluberrimum nimis esse cognoscitur, quod tanta ut unde ipsi fuerant salvati, me
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑuenit. Custodit aũt ser¬
mones dñi. qͥ ñ eos tantũ me¬
moria retinet: s actionũ ꝓbi
de asserit exqͥsisse. Non enĩ
quereret: nͥ inqͥsitus fuisset:
sicut ĩ ysaia legit᷑. Quod pe¬
rierat᷑ reqͥrã. & qͦd erraue¬
rat reuocabo. In omi siqͥdẽ
eũ uelimꝰ rogare ipse digna¬
tur infundere. Seqͥtur. Ne re-¬
pellas me a mandatis tuis
tãꝗͣ indignũ beneficus tuis.
ut quẽ te fecisti toto corde
petere. tu etiã digneris au¬
dire. Repellit enĩ amanda¬
tis suis subdole se rogantes:
sicut in alio psalmo legitur.
Uirũ sanguinũ & dolosũ ab¬
hominabit᷑ dñs. & salomon
dicit. Sc̃s enĩ sp̃c discipline¬

Expanded text:
na pervenit. Custodit autem sermones Domini qui non eos tantum memoria retinet, sed actionum probitde asserit exquisiisse: non enim quaereret, nisi inquisitus fuisset, sicut in Ezechiele legitur: Quod perierat requiram, et quod erraverat revocabo . In omni siquidem ut velimus rogare, ipse se dignatur infundere. Sequitur, ne repellas me a mandatis tuis, tanquam indignum beneficiis tuis; ut quem te fecisti toto corde petere, tu etiam digneris audire. Repellit enim a mandatis suis subdole se rogantes, sicut in alio psalmo legitur: Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus . Et Salomon dicit: Sanctus eni
Abbreviated transcription (Latin):
meo abscondi eloqͥa tua: ut
ñ peccẽ tͥ. Cũ legamꝰ op̃am
dnĩ esse p̃dicandã. sicut petr
ĩ actibꝰ apłoꝵ dicitꝰ ñ enĩ pos¬
sumꝰ que indimꝰ & audiuimꝰ
ñ loqͥ: hic dicit in corde suo
eloqͥa dñi ne peccaret ab¬
scondita. Sed utruiq uerũ ẽ.
Nã sicut decet fidelibꝰ ea opor¬
tune p̃dicari: sic ñ credentibꝰ
oportet abscondi. sicut in e¬
uangłio dictũ ẽ. Ne dederitis
scm̃ canibꝰ: neq miseritis mar¬
garitas ur̃as ante porcos. W
ali psalmꝰ dicit. Posui ori meo
custodiã: dũ consistit peccator
aduersũ me. Obmutui & hu¬
miliatꝰ sũ & silui abonis:
ut intelligamꝰ peccati genꝰ
esse obstinatis eloqͥa dñi pre¬
dicare. Unde & pauł dicit.¬
hereticũ post pͥmã & scdam
Benedictꝰ es dñe: doce me iusti¬
ficationes tuas. Ne aliqͥs erudi¬
tionẽ scãm ꝓpriis uiribꝰ appli¬
caret: p̾mittit. benedictꝰ es dñe
id est qui gratis prestas: quia
in homine ñ pocest inueniri.

Expanded text:
meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi. Cum legamus opera Domini esse praedicanda, sicut Petrus in Actibus apostolorum dicit: Non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui ; hic dicit in corde suo eloquia Domini, ne peccaret, abscondita. Sed utrumque verum est; nam sicut decet fidelibus ea opportune praedicare, sic non credentibus oportet abscondere, sicut in Evangelio dictum est: Ne dederitis sanctum canibus, neque miseritis margaritas vestras ante porcos . Et alius psalmus dicit: Posui ori meo custodiam; dum consistit peccator adversum me. Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ; ut intelligamus peccati genus esse obstinatis eloquia Domini praedicare. Unde et Pauereticum post primam et secundam Benedictus es, Domine: doce me justificationes tuas. Ne aliquis eruditionem sanctam propriis viribus applicaret, praemittit; Benedictus es, Domine, id est, qui gratis praestas: quia in homine non potes invenire
Abbreviated transcription (Latin):
illa conualle plorationis. q̃ tam̃
iã gͣdꝰ fideliũ eẽ cognoscitur
aĩaꝵ: liberari se petit. ab ĩpu¬
tationibꝰ asperis. ⁊⁊ blandim̃tis
callida suasione cõpositis. Nã
qͥmundũ ceperit uitioꝵ ab ho¬
minatiõe deserere: prima
fronte conuersioĩs iniqua
labia patit᷑. dũ eiꝰ ꝓpositũ
sceleratis oblocutionibꝰ irridet᷑
Dicit᷑ enĩ ei ab iniqͥs. Qͥa te
crucias Ut scħ honores fugi¬
as ⁊ humana blandim̃ta de¬
relinquas. ut & istũ mundũ
ꝑdas. nec ibi ad quod deside
labiis constituta fallacibꝰ.: qr
nulla udelicet cordis deli¬
beratioe firmata st̃. Postquã
ista minꝰ ualuerit. tc̃ suasores
ad dolosa se blandim̃ta con¬
uertunt dicentes. Noli te clau¬
dere. noli te ieiunio fatiga¬
re: restat tẽpus. cũ ista facias.
Qͥ dũ se putant loqͥ ꝓ corꝑe.
causas aĩe noscuntur om̃i¬
modis ingͣuare. Ipsa st̃ gͦ iniqͣ
labia ⁊ lingua dolosa: q̃ pͥma¬

Expanded text:
illa convalle plorationis quae tamen jam gradus fidelium esse cognoscitur animarum liberari se petit ab imputationibus asperis et blandimentis callida suasione compositis. Nam qui mundum coeperit vitiorum abominatione deserere, prima fronte conversionis iniqua labia patitur, dum ejus propositum sceleratis oblocutionibus irridetur. Dicitur enim ei ab iniquis: Quid te crucias, ut saeculi honores fugias, et humana blandimenta derelinquas, ut et istum mundum perdas, nec ibi ad quod desiderlabiis constituta fallacibus: quia nulla videlicet cordis deliberatione firmata sunt. Postquam ista minus valuerint, tunc suasores ad dolosa se blandimenta convertunt, dicentes: Noli te claudere, noli te jejunio fatigare, restat tempus cum ista facias; qui dum se putant loqui pro corpore, causas animae noscuntur omnimodis ingravare. Ipsa sunt ergo iniqua labia et lingua dolosa, q
Abbreviated transcription (Latin):
latenꝰ obliuisci. quamuis euer¬
tendam e̾e̾ constarꝙ. Scda sec¬
tione ad dñm u̾ba conuertit.
ut memor sit insultationum
contra eccłam pessima uolunta¬
te grassantium. beatos asserens
qui de corde suo incipientes ma¬
las cogitationes abiciunt.

Expanded text:
latenus oblivisci, quamvis evertendam esse constaret. Secunda sectione ad Dominum verba convertit, ut memor sit insultationum contra Ecclesiam pessima voluntate grassantium, beatos asserens qui de corde suo incipientes malas cogitationes abjiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pocerat. Sed hoc uerbũ.
illud debet intelligi. quod
ore seminatũ ẽ. Quod bene
appellauit lucernã. q̃ hu¬
manis usibꝰ data ẽ ad de¬
pellendã noctis ꝓfundissi¬
mã cecitatẽ. sic̃ petrus apłs
dicit. Habemꝰ certiorẽ ꝓphe¬
ticũ sermonẽ. cui bene fa¬
citis intendentes uelut lu-¬
cerne lucenti in obscuro lo¬
co. Sic & ipse dñs ad apłos di-
lucerne ur̃e ardentes . Be
u̾gines fatuas: quibꝰ cũm
oleũ defecit ad aduentũ
sponsi. ñ potuerunt presto¬
lari. Uerbũ aũ illud consub¬
stantiale patͥ. a natura di¬
tatis suȩ lucerna ñ potest
dici. qͦd illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc¬
mundũ. sic̃ & ipse de se di¬
cit. Ego sũ lum̃ mundi. Nã
ista discretio & in euangłio
facta ẽ: ubi de iohanne
dictum ẽ. Ille erat lucerna
ardens &s lucens & iterũ.
Non enĩ erat ille lumen
s utiq missus ẽ. ut testi¬
moniũ ꝑhiberet de lumine.
Sequitur. W lum̃ semitis me¬
is. In eade translatione per¬

Expanded text:
n poterat. Sed hic verbum illud debet intelligi, quod hetarum ore seminatum est. Quod bene appellavit lucernam, quae humanis usibus data est ad depellendam noctis profundissimam caecitatem; sicut Pett: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes velut lucernae in obscuro loco . Sic et ipse Dominus apostolis lucernae vestrae ardentes . Benter virgines fatuas, quibus cum oleum defecit, ad adventum Sponsi non potuerunt praestolari. Verbum autem illud consubstantiale Patri a natura deitatis suae lucerna non potest dici, quod illuminat omnem hominem venientesicut et ipse de se dicit: Ego sum lumen mundi . Nam ista discretio et in Evangelio facta est, ubi de Joanne dictum est: Ille erat lucerna ardens et lucens . Et iterum: Non enim erat ille lumen, sed utique missus est, ut testimonium perhiberet de lumine . Sequitur, et lumen semitis meis. In eadem translatione per
Abbreviated transcription (Latin):
rite uobis ad iusticiã & meti¬
te miscłiã. Seminatio uͦ eoꝵ
ẽ pacẽ querere. caritatis stu¬
dio oĩa sustinere. ieiuniis corp̾
edomare. elemosinis se & pieta¬
te reficere: & qͥcqͥd ad discipli¬
nã potest fideliũ ꝑtinere. At¬
contra tẽꝑaliũ rerũ cupida &
uana scłi desiderantes cũ le¬
ticia seminãt. q̃n adulterla
cõmittunt auariciã diligũt.
deliciosas cõmessationes exqui¬
runt. idolatriã colunt. & cẽ¬
tera q̃ fiunt diaboli instigati¬
one peccata. Sed in illo die iu¬
dicii. cũ tͥstitia & fletu oꝑas
suas metent: de qͥbꝰ scriptũ ẽ.
Ibi erit fletꝰ & stridor dentiũ.
Sic uino uersicło ⁊ bonarum
rerũ cõpensatio. ⁊ malarũ
retͥbutio declarat᷑. Quȩ figu¬
radicitur anthatmisis. hoc ẽ
recõpensatio: qñ iusta factis
recipit: q̃ se aut recta aut
praua conuersatione tracta
uerit. Euntes ibãt & flebant.
mutentes semina sua. Ueni¬

Expanded text:
tite misericordiam. . Seminatio vero eorum est pacem quaerere, charitatis studio omnia sustinere, jejuniis corpus edomare, eleemosynis se et pietate reficere, et quidquid ad disciplinam potest fidelium pertinere. Contra temporalium rerum cupidi, et vana saeculi desiderantes cum laetitia seminant, quando adulteria committunt, avaritiam diligunt, deliciosas comessationes exquirunt, idololatriam colunt, et caetera quae fiunt diaboli instigatione peccata. Sed in illo die judicii cum tristitia et fletu operas suas metent, de quibus scriptum est: Ibi erit fletus et stridor dentium . Sic uno versiculo et bonarum rerum compensatio, et malarum retributio declarantur. Quae figura dicitur antistathmisis, hoc est recompensatio, quando justa factis recipit, qui se aut recta, aut prava conversatione tractaverit. Vers. 7. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua. V
Abbreviated transcription (Latin):
ciendi dñe: dissipauerunt ini¬
qui legẽ tuã. P reuidens p̾płs
deuotus tẽporibꝰ antiochi. a
plebe iudaica legẽ dñi cultu¬
ris demonũ polluendã. ue¬
lut ad medicũ clamat egro¬
tus. tẽpus eẽ subueniendi.
ne morbis ingrauantibꝰ sał
ppłi potuiss absumi. Dicit enĩ tẽp
est faciendi: ñ differendi qͦd
expedit. Iusserat enĩ ꝑ legẽ ⁊
ꝓpħas. ut uerus dñs reueren¬
tissima deuotione coleretur.
Sed qm̃ hoc in suã ꝑniciem
contẽpsit. obstinatio iudeoꝵ.
clamat pͦpłs fidelis tẽpus fa¬
cientli. id est ut mundo salu¬
taris appareas. peccata dissol¬
uas. mortẽ uincas. ipsũq di¬
abolũ cũ sua cohorte ꝓster¬
nas. Hoc ẽ enĩ dñi facere p̃¬
dictis tẽꝑibꝰ aduenire: un¬
accepto exaudiui te: i in die
salutis adiuui te. W apłs . Ec¬
ce nc̃ tẽpus acceptabile. ecce
nc̃ dies salutis. Omĩa enĩ q̃
dñs facit. aptissima dispõ¬
sitione cõplentur. ut ante
fieri ñ debeat nisi qũ ille

Expanded text:
ciendi, Domine: dissipaverunt iniqui legem tuam. Praevidens populus devotus temporibus Antiochi a plebe Judaica legem Domini cultura daemonum polluendam, velut ad medicum clamat aegrotus tempus esse subveniendi; ne morbis ingravantibus salus populi potuisset absumi. Dicit enim: Tempus est faciendi, non differendi quod expedit. Jusserat enim per legem et prophetas, ut verus Dominus reverentissima devotione coleretur; sed quoniam hoc in suam perniciem contempsit obstinatio Judaeorum, clamat populus fidelis, Tempus faciendi, id est ut mundo salutaris appareas, peccata dissolvas, mortem vincas, ipsumque diabolum cum sua cohorte prosternas. Hoc est enim Domini facere, praedictis temporibus advenire. Unaccepto exaudivisalutis adjuvi te . Et Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Omnia enim, quae Dominus facit, aptissima dispositione complentur: ut ante fieri non debeant, nisi quando ille
Abbreviated transcription (Latin):
plenariꝰ titul honor. ap¬
ponitur: ut intelligamꝰ quãuis
pauca uerba in dñi laudibus
sẽꝑ esse plenissima. Quis eñt
dubitet exiguũ ñ debere di¬
ci. unde potest magnificentia
suꝑna laudari: Cui congrue
ponit᷑ scema qͦd grece dicitur
hyrmos. q̃m seriem orationis
usq ad ultimũ seruans nec
ꝑsonã noscit᷑ mutasse nec cau¬
te uersiũ diuisionẽ ñ recipi¬
at. om̃s tam̃ cõpendio suȩ lo¬
cutionis exsuperat. Est eñi pri¬
mus qͥdem atomus psalmoꝵ
puncti p̾ferens dignitatẽ. unde
linea orit᷑. & diuerse schematũ
species doctissima uarietate
formantur.
audate dñm om̃s gentes
ꝙ collaudate eũ om̃s popħ.
& istũ quoq psalmũ ad ꝑso¬
nã martyrũ debemꝰ aptare.
Dicunt enĩ sc̃ uiri quasi iã
głosa passione ꝑfuncti. ut om̃s
gentes ad laudẽs dñi debeãt
excitari. qͥ talia prestitit ser¬
uis suis. ut ipsiꝰ potiꝰ imbue

Expanded text:
plenarius tituli honor apponitur, ut intelligamus quamvis pauca verba in Domini laudibus semper esse plenissima. Quis enim dubitet exiguum non debere dici, unde potest magnificentia superna laudari? Cui congrue apponitur schema quod Graece dictur hyrmos: quoniam seriem orationis usque ad ultimum servans, nec personam noscitur mutasse, nec caute versuum divisionem non recipiat, omnes tamen compendio suae locutionis exsuperat. Est enim primus quidem atomus psalmorum, puncti praeferens dignitatem, unde linea oritur, et diversae schematum species doctissima varietate formantur.udate Dominum, omnes gentes, et collaudate eum, omnes populi. Et istum quoque psalmum ad personam martyrum debemus aptare. Dicunt enim sancti viri, quasi jam gloriosa passione perfuncti, ut omnes gentes ad laudes Domini debeant excitari, qui talia praestitit servis suis, ut ipsius potius imbue
Abbreviated transcription (Latin):
dño sincera mente deuoti ft̃.
Addidit ut ciuitas: quatinꝰ si¬
militudinẽ ciuitatis ĩ illa esse
continet indis cretos ppłos¬
atq permixtoᷤ. illa uͦ quȩ
fut᷑a ẽ. solos recipit sine dubi¬
tatioe ꝑfectos. Ista contrarieta¬
tibꝰ quatit᷑: illa iuigi securitate
letatur. Ista plena penitentiũ.
illa nescia lacrimarũ. Ista spe
credit: illa dñi faciȩ ad faciẽ
ludet: eo q fit ut cũ due ci¬
uitates sint. unꝰ tam̃ ppłs fu¬
turꝰ credat᷑ eẽ fideliũ. Seqͥt᷑
apta nimis. s obscura senten¬
tia. Cuiꝰ participatio eiꝰ ĩ idip

Expanded text:
no sincera mente deserviunt. Addit vero, ut civitas, quatenus similitudinem civitatis in illa esse continet indiscretos patque permixtos; illa vero quae futura est, solos recipit sine dubitatione perfectos; ista contrarietatibus quatitur, illa jugi securitate laetatur; ista plena poenitentium, illa nescia lacrymarum; ista spe credit, illa Deum facie ad faciem videt, eoque fit ut, cum duae civitates sint, unus tamen populus futurus credatur esse fidelium. Sequitur apta nimis, sed obscura sententia: Cujus participatio ejus in idip
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentissima subtilitate
ꝓfundi sunt: ut tanti secre¬
ti dignitas. densiore uela¬
mine ꝓtegatur.
Diuisio psalon.

Expanded text:
reverentissima subtilitate profundi sunt, ut tanti secreti dignitas densiore velamine protegatur. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
parationibꝰ fuisse sotiatã. Nã
ille qͥ a latͦnbꝰ ĩ euangłio inil¬
neratꝰ fuerat: infuso uino
oleo. legit᷑ eẽ curat᷑ : qm̃ hȩc
duo uite nr̃e mystica p̃sidia
subministrat. In uino auste¬
ritas iusticiȩ ẽ: in oleo lem̃tis
miscdłiȩ. Illud ad uetꝰ. istud ad

Expanded text:
parationibus fuisse sociatam; nam parationibus fuisse sociatam; nam ille qui a latronibus in Evangelio vulneratus fuerat, infuso vino et oleo legitur esse curatus : quoniam haec duo vitae nostrae mystica praesidia subministrant; in vino austeritas justitiae est, in oleo tenitas misericordiae; illud ad Vetus, istud ad
Abbreviated transcription (Latin):
pientia merito dicunt᷑ filii
nati eẽ ñ filie. Per sexũ enĩ
uiriłe plerũq m̃tis firmitas
indicatur: siue qr hic sexus
nominatꝰ utrũq cõplectitur.
sic̃ ⁊ alibi dicit. Beatꝰ uͥ qͥ timẽt
dnm̃. Non enĩ solũ uir beatꝰ ẽ.
qͥtimet dñm: s & mulier be¬
ata ẽ q̃ dñm timet. Ipsi ergo
circũdant. sꝑitałe mensã. ħ ÷
altare dñi: qñ cȩlesti pane
saginant᷑. S ideo tua dictũ ẽ:
ut᷑ honor. pontificis clariꝰ ap¬
pareret. Sic enĩ de ipsis dicimꝰ.
p̃sidet ȩccłȩ sue redi ad eccłã
tuã: quod uerbũ in usu con¬
stat esse cunctoꝵ. Illud qͦq
discutiendũ ẽ. qͦd filios beator
oliuis nouellis cõꝑare malu¬
erit Ipse st̃ enĩ uiridiores ac
fortiores & ex om̃i parte fir¬
missime: fructũ qͦq copiosiꝰ
inferentes. De qͦ fructu & cibꝰ
condit᷑. & lum̃ accendit᷑ ⁊ fes¬
so corꝑi subuenit᷑. Nec putes¬
unicassũ oliuã atq uitẽ his cõ¬

Expanded text:
pientia merito dicuntur filii pientia merito dicuntur filii nati esse, non filiae. Per sexum enim virilem plerumque mentis firmitas indicatur: sive quia hic sexus nominatus utrumque complectitur, sicut et alibi dicit: Beatus vir qui timet Dominum ; non enim solum vir beatus est qui timet Dominum, sed et mulier beata est quae Dominum timet. Ipsi ergo circumdant spiritualem mensam, hoc est altare Domini, quando coelesti pane saginantur. Sed ideo tua dictum est, ut honor pontificis clarius appareret; sic enim de ipsis dicimus: Praesidet Ecclesiae suae: Redi ad Ecclesiam tuam; quod verbum in usu constat esse cunctorum. Illud quoque discutiendum est, quod filios beatorum olivis novellis comparare maluerit; ipsae enim sunt viridiores ac fortiores, et ex omni parte firmissimae, fructum quoque copiosius inferentes: de quo fructu et cibus conditur, et lumen accenditur, et fesso corlivam atque vitem his com
Abbreviated transcription (Latin):
re. qͦmͦ in istã partẽ beatitu¬
dinis applicabis q̃ subtracta
pleriĩq bonis & iniqͥs potius
adtͥbuta cognoscis. Uxor enĩ
dicta ẽ quasi soror. Quaꝓpt̃
ucorẽ hic beati uiri. sapien¬
tiã debemꝰ accipere: sicut sa¬
lomon dicit. Qui uoluerit
sapientiã ducere sibi sponsã
W alibi. Ama illã: & ãplexa¬
bit᷑ te. circũda illã & ser¬
uabit te. Ipsagͦ uxor ẽ ui¬
stoꝵ: q̃ casto ãplexii cõplec̃¬
titur maritũ. Uitis uero
mat̾ ẽ uuarũ. q̃ dulcia uma
ꝓfundens. corda nr̃a recre¬
at. Sic &̾ ista itcor idẽ sa¬
pientia fructꝰ inferens io¬
cundos. suaui nos delectati¬
one letificat. Domꝰ aũ nr̃a
recte dicit᷑ ꝓpͥa cogitatio: qñ
in eadẽ defixi. quasi in qͥbꝰ¬
dã edibꝰ cõmoramͣ. Istiꝰ aũ
domꝰ parietes duo st᷑ testa¬
m̃ta: in qͥbꝰ mens scã uelut
quibꝰda lateribꝰ firmata so¬
lidatur. Seqͥt᷑. filii tui sic̃
nouella oliuarũ: in circu¬
itu mensȩ tuȩ. De uxore sa¬

Expanded text:
re, quomodo in istam partem beatitudinis applicabis, quae subtracta plerumque bonis, et iniquis potius attributa cognoscis? Uxor enim dicta est, quasi ut soror. Quapropter uxorem hic beati viri sapientiam debemus accipere, sicut Salomon dicit: Qui voluerit sapientiam ducere sibi sponsam ; et alibi: Ama illam, et amplexabitur te; et circumda illam, et servabit te . Ipsa ergo uxor est justorum, quae casto amplexu complectitur maritum. Vitis vero mater est uvarum, quae dulcia vina profundens, corda nostra recreat: sic et ista uxor, id est sapientia, fructus inferens jucundos, suavi nos delectatione laetificat. Domus autem nostra recte dicitur propria cogitatio, quando in eadem defixi, quasi in quibusdam aedibus commoramur. Istius autem domus parietes, duo sunt testamenta, in quibus mens sancta velut quibusdam lateribus firmata solidatur. Sequitur, Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae. De uxore sa
Abbreviated transcription (Latin):
herecditas dñi filii mercis
fructꝰ uentris. Ut ostende¬
ret se ꝓpħa de fidelibꝰ xp̃i
superiora dixisse. lienit ad
scdm modũ: in quo iã demon-
dñi ẽẽ noscuntur. W qui sĩt
isti filii consequent̃ erpo¬
nitur: filii mercis fructus
uteri uirginalis partꝰ mer¬
cis ẽ oĩs ei hereditas. q̃ re¬
surgens in cȩloꝵ possessionẽ
mittitur. ⁊ et̾na cũ dño fe¬
licitate gaudebit. Mercis eni
humanitati reddita dicitur.
dicit post alia. Propt̾ qͦd ea¬
altauit illũ d̃s. & dedit illi
nom̃ quod ẽ suꝑ om̃e nom̃.
Ceterũ diumitas eiꝰ nichil
accepit un cresceret. s mun¬
do contulit. tm̃ pericłm mor¬
tis euaderet. Sic enĩ & po¬
pulũ adqͥsitionis dicimꝰ & aĩas
dicatur. quẽ aliqͥd adqͥsisse tes¬
tam᷑. Ista enĩ & his similia con¬
uenient̃ accipiunt᷑: ab illa par¬
te qua passus ẽ. Sic̃ sagite ĩ

Expanded text:
ereditas Domini, filii, merces fructus ventris. Ut ostenderet se propheta de fidelibus Christi superiora dixisse, venit ad secundum modum, in quo jam demonstDomini esse noscuntur. Et qui sint isti filii, consequenter exponitur: Merces fructus uteri virginalis partus, merces est omnis ejus haereditas, quae resurgens in coelorum possessionem mittitur, et aeterna cum Domino felicitate gaudebit. Merces enim humanitati reddita dicitur, ostolus dicit post alia: Propter quod exaltavit illum Deus, et dedit illi nomen, quod est super omne nomen . Caeterum divinitas ejus nihil accepit unde cresceret, sed mundo contulit unde periculum mortis evaderet. Sic enim et populum acquisitionis dicimus, et anidicatur, quam aliquando acquisiisse testamur. Ista enim et his similia convenienter accipiuntur ab illa parte
Abbreviated transcription (Latin):
ad destinata: ⁊ peruolat om¬
nino rectissima. Hec qũ egre¬
dit᷑ de manu potentis: & mag¬
na uelocitate discurrit ⁊ ap¬
petita ꝑcutit. Non enĩ po¬
tens ẽ ille qͥ dirigit: si sagitȩ
cursꝰ errauerit. Qua ꝓpt̾ addi¬
tũ ẽ de manui potentis ut:
nec de effectu dubitares. nec
de celeritate. diffideres. His
bene apħ cõparant᷑: qr de
manu potentis. to÷ dñi salua¬
toris transmissi celerit᷑ ad des¬
tinata ꝑducti st̃: ⁊ iussa fide¬
lit̃ ĩpleuerunt. Nã ut hoc eui¬
dent̃ aduerteres. seqͥt᷑. Ita & fi¬
lii excussoꝵ. Excussores recte
dicimꝰ ꝓpħas: qͥ penetralia
ppłis stupenda miracła. Pac¬
cutere enĩ ẽ tectũ aliqͥd inqͥ

Expanded text:
omnino rectissima. Haec quando egreditur de manu potentis, et magna velocitate discurrit, et appetita percutit. Non enim potens est ille qui dirigit, si sagittae cursus erraverit. Quapropter additum est, de manu potentis, ut nec de effectu dubitares, nec de celeritate diffideres. His bene apostoli comparantur, quia de manu potentis, id est Domini Salvatoris transmissi, celeriter ad destinata perducti sunt, et jussa fideliter impleverunt. Nam ut hoc evidenter adverteres, sequitur, ita et filii excussorum. Excussores recte dicimus prophetas, qui penetralia populis stupenda miracula. Excutere enim est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Hoc etiã ad timotheũ scribenᷤ
in capite dix̃ epłȩ: filio carissi¬
mo. Quos utiq genuerat fide
ñ corꝑe: Inhabitabunt ibiꝰ lo¬
cũ beacitudinis significat. quẽ
dñs habet. de qͦ dicit Pat̃ uo¬
lo: ut ubi sũ ego. ibi sint & hi
mecũ: in regno scilicet illo ꝑ¬
petuo. ubi gaudiũ et̃nũ ẽ &
nũquã fimenda securitas: Sed
ita filios seruoꝵ. ibi cũ dño es¬
se cognosce: ut & ipsos seruos
idest apłos & p̃dicatores ex
esse ñ dubites: Nã si discipłis
locus beatitudinis dat᷑: nũqͥd
ipsis magistris ẽ forsitan ab¬
negandus: Sed usus scriptu¬
re ẽ aliquando minora dice¬
re. ut & maiora ibidẽ cõplexa
uideant᷑: ut in alio psalmo
dictũ ẽ: Si uidebas furẽ cur¬
rebas cũ eo: & cũ adulteris
portionẽ tuã ponebas: Ibi enĩ
minora dicta sunt: ut simul
& maiora crimina sentirent᷑
Seqͥt᷑ Et semen eoꝵ in scłm scł¬
oꝑa fideliũ: que in hoc mun¬
do seminant᷑: ut in illa ȩt̾ni¬

Expanded text:
 hoc etiam ad Timotheum scribens in capite dixit Epistolae: Filio charissimo , quem utique genuerat fide, non corpore. Inhabitabunt ibi, locum beatitudinis significat quem Dominus habet; de quo dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, ibi sint et hi mecum , in regno scilicet illo perpetuo ubi gaudium aeternum est, et nunquam finienda securitas. Sed ita filios servorum ibi cum Domino esse cognosce, ut et ipsos servos, id est apostolos et praedicatores ejus esse non dubites. Nam si discipulis locus beatitudinis datur, nunquid ipsis magistris est forsitan abnegandus? Sed usus Scripturae est aliquando minora dicere, ut et majora ibidem complexa videantur, ut in alio psalmo dictum est: Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Ibi enim minora dicta sunt, ut simul et majora crimina sentirentur. Sequitur, et semen eorum in saecera fidelium, quae in hoc mundo seminantur, ut in illa aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
tisse. Has gͦ iustificationes ñ
debemꝰ ullatenꝰ obliuisci: q̃
nob̾ fidi primordia prestite¬
runt. Nemo enĩ potest ꝑfecte
grãm donationis agnoscere.
nisi ⁊ initia rerũ meminerit.
cur uisa st̃ inchoasse. Tuus sũ¬

Expanded text:
tisse. Has ergo justificationes non debemus ullatenus oblivisci, quae nobis fidei primordia praestiterunt. Nemo enim potest perfecte gratiam donationis agnoscere, nisi et initia rerum meminerit, cur visa sint inchoasse. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
Me expectauerũt peccatores
ut ꝑderẽt me : testimonia tu¬
a intellexi. fxpectauert̃ ut ꝑ¬
derent. ad illud respicit. qͦd ma¬
li suasores blandiendo agebãt.
ut eiꝰ animã prauitatis iulne̾
sautiarent. Nã si pena fuiss
p̃cipitata. ñ diceret᷑ expecta¬
uerunt: s accelerauerunt.
Grauior. ẽ enĩ ista ꝑsecutio: q̃
⁊ coronã martirii suspendit.
⁊ mortẽ animȩ suadere ñ de¬
sinit. s qͦ remedio illa uitare
potiusset ostendit. Intelligens
enĩ testimonia dni. ũ poterat
ad uicia nefanda ꝑduci. Unde
claret illos solos eripi. quia
natioe liberati. Intellexi aũ.
accipiamꝰ oꝑatꝰ sũ sic̃ in alio
psalmo dicit. Beatꝰ qͥ intellig̃
suꝑ egenũ & pauꝑem. Quid

Expanded text:
Me exspectaverunt peccatores Me exspectaverunt peccatores ut perderent me: testimonia tua intellexi. Exspectaverunt ut perderent, ad illud respicit, quod mali suasores blandiendo agebant, ut ejus animam pravitatis vulnere sauciarent. Nam si poena fuisset praecipitata, non diceretur expectaverunt, sed acceleraverunt. Gravior est enim ista persecutio, quae et coronam martyrii suspendit, et mortem animae suadere non desinit. Sed quo remedio illa vitare potuisset ostendit; intelligens enim testimonia Domini, non poterat ad vitia nefanda perduci. Unde claret illos solos eripi, qui a natione liberati. Intellexi autem, accipiamus operatus sum, sicut in alio psalmo dicit: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Q
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. orbis t̾rarũ ⁊ uniuersi qͥ
habitant in ea. chorꝰ iste nescio
qua dñi specialis gr̃e remu¬
neratiõe confidens ait. Tuus
sũ ego. Tuus enĩ sũ ñ ille uere¬
potest dice̾. qͥ aliꝗͣ se cognoscit᷑
obscenitate tractare. Uitioꝵ
it uti. qͥ clamabat. Michi u¬
W illud. Uiio iã ñ ego: uiuuit
aũ in me xp̃c : ⁊ his similia.
Illud qͦq considerandũ ẽ qͦt
dũ ꝓfessus fuerit se ẽẽ dñi. ad¬
huc petit. ut saluus fiat. utiq
in illa uidicatiõe futa cũ be¬
ati intronittunt᷑ ĩ reqͥem sẽ¬
pit̾nam. Sed quare salus ista
petat᷑ assidue. subt̃adiunxit.
qm̃ iustificationes tuas exqͥ¬
siui. alii enĩ honores appetũt.
coniugia querũt. mundi gau¬
dia concupiscunt: iste sibi inesti¬
mabiles putabat ẽẽ diuicias.
si di iustificationes. ugi studio
ꝓbaret᷑ exqͥre. Perscrutandũ
quoq. cur istas iustificationes
tociens repetit: scilicet. ut ue¬
teris testam̃ti significantias.
ñ putaret aliqͥs negligendas

Expanded text:
bis terrarum, et universi qui habitant in eo, chorus iste nescio qua Domini specialis gratiae remuneratione confidens, ait: Tuus sum ego. Tuus enim sum, non ille potest vere dicere, qui aliqua se cognoscitur obscenitate tractare. Vitiorum it uti, qui clamabat: Mihi et illud: Vivo jam non ego, vivit autem in me Christus ; et his similia. Illud quoque considerandum est, quod cum professus fuerit se esse Domini, adhuc petit ut salvus fiat, utique in illa judicatione futura, cum beati intromittuntur in requiem sempiternam. Sed quare ista salus petatur assidue, subter adjunxit, quoniam justificationes tuas exquisivi. Alii enim honores appetunt, conjugia quaerunt, mundi gaudia concupiscunt; iste sibi inaestimabiles putabat esse divitias, si Domini justificationes jugi studio probaretur exquirere. Perscrutandum est quoque, cur istas justificationes toties repetit; scilicet ut Veteris Testamenti significantias non putaret aliquis negligendas
Abbreviated transcription (Latin):
pͦpłis beatã p̃dicat unitatẽ.
ut qͥ se.xp̃iana religiõe con¬
stringunt ĩ inã caritatis con¬
uenientiã ꝑseuerent. Quod
licet ad monachos qͥdã ap¬
tandũ ẽẽ iudicarint: nos ta¬
m̃ dicimꝰ i ad generalitatis
concordiã ꝑtinere : qm̃ hoc
ñ tantũ monasteriis. s uni¬

Expanded text:
tam praedicat unitatem; ut qui se Christiana religione constringunt, in una charitatis convenientia perseverent. Quod licet ad monachos quidam aptandum esse judicaverint, nos tamen dicimus et ad generalitatis concordiam pertinere: quoniam hoc non tantum monasteriis, sed uni
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s celũ ⁊ t̾ram: ubi tam̃ omĩa
inclusa ac signata noscuntur:
Nã q̃ st̃ celestia. cȩlo continen¬
tur: terrena uͦ creata ꝑ t̾rę
significationẽ debemꝰ accipe

Expanded text:
s coelum et terram ? ubi tamen omnia inclusa ac significata noscuntur; nam quae sunt coelestia coelo continentur: terrena vero creata per terrae significationem debemus accipe
Abbreviated transcription (Latin):
p̾senti psalmo. q̃ dm̃ tim̃¬
tibus sint ꝓmissa: quos fruc¬
tus recipiat: qͥ dñm sincera
m̃te formidat. Studio gͦ ma¬
ximo dep̃cem᷑. ut istũ timorẽ
accipere meream᷑ : qͥ ñ ad pe¬
nã petit᷑. s salutẽ: unde talia
ꝓueniunt. qualla ñꝙͣ de m̃di
oblectatiõe nascunt᷑. Decet enĩ
peti nimia supplicatiõe. gͦd sũ¬
mũ ẽ. Qua ꝓpter ut dictũ ẽ
dñm iugiter expetamꝰ. ut ip¬
siꝰ largitate meream᷑ ad talla
munera ꝑuenire. Nã qͥ pecra¬
tores oportune ⁊ inportime
p̃cipit supplicare: ꝓmisit. qͦd
etiam⁊ nos in meritos possit
Canticuor graduuo.
radus iste decimꝰ denario

Expanded text:
senti psalmo quae Deum timentibus sint promissa, quos fructus recipiat qui Dominum sincera mente formidat. Studio ergo maximo deprecemur, ut istum timorem accipere mereamur, qui non ad poenam petitur, sed ad salutem; unde talia proveniunt, qualia nunquam de mundi oblectatione nascuntur. Decet enim peti nimia supplicatione quod summum est. Quapropter ut dictum est Dominum jugiter expetamus, ut ipsius largitate mereamur ad talia munera pervenire. Nam qui peccatores opportune et importune praecipit supplicare, promisit quod etiam et nos immeritos possit Canticum graduum. Gradus iste decimus denario
Abbreviated transcription (Latin):
Uox leticiȩ ⁊ salutis in taberna¬
cłis iustor. Dextera dñi fecit
uirtucẽ. Chorus ille fidelium
letus exultat: qm̃ dũ ꝑsecuto¬
res eoꝵ putarent eos merore
confici. ⁊ tribulatione consu¬
mi: illi diuina contẽplaciõe
gaudentes de sua pena leta¬
bant᷑ quã sciebant sibi ad et̃¬
na gaudia ꝓfuturã. Hic enĩ
tabernacłã iustoꝵ humani pec¬
toris secreta designant. ubi
sẽper leti st̃: quãuis form¬
secus affligant᷑. Et ut cognos¬
ceres unde istud gaudiũ ue¬
nit. adiecit. Dextera dñi fecit

Expanded text:
ox laetitiae et salutis in tabernaculis justorum; dextera Domini fecit virtutem. Chorus ille fidelium laetus exsultat, quoniam dum persecutores eorum putarent eos moerore confici et tribulatione consumi, illi divina contemplatione gaudentes de sua poena laetabantur, quam sciebant sibi ad aeterna gaudia profuturam. Hic enim tabernacula justorum humani pectoris secreta designant, ubi semper laeti sunt, quamvis forinsecus affligantur. Et ut cognosceres unde istud gaudium venit, adjecit, dextera Domini fecit
Abbreviated transcription (Latin):
iuidȩoꝵ pͦpłs ferociter incitatꝰ.
in delictis suis uelut ignis con¬
crepans ȩstuauit. Sed in eis
qñ de illo melle quem
condiderant nescii conuersi
ad dnm̃ suauissime sunt reple.
ti. Impulsus uersatꝰ sũ ut cade¬
rẽ & dñs suscepit me. Hoc iã
de se omẽ corpus fideliũ ueris¬
sima uoce testatur. Impulsus
enĩ ille cadit. cui dñi fortitu¬
do subtrahit᷑. & inspice um uer¬
boꝵ. Impulsũ se dicit ⁊ uersa¬
tũ. ut caderet: s dñi susceptio¬
ne firmatꝰ ẽ. Soli enĩ uersati
nent᷑ ut frequent̾ fieri solet.
qñ bene meriti tradunt᷑ ad pę¬
nas. Ido enĩ tradi uidentur
ut cadant: idest ut a recta cre¬
dulitate mutent᷑: s dni dexte¬
ra confirmati ñ cadunt: qm
in fidĩ scĩtate consistunt. Alio¬
quin inficdeles cadunt: eciam
cũ stare ĩ ꝑtinatie sue obstina¬
mͥ in salutẽ. Non potest inpul¬
sus cadere. cui auxiliũ uidet᷑
diũ fortitudo prestare. Sedne
putaret᷑ sola ꝑicła declinare.

Expanded text:
um populus ferociter incitatus, in delictis suis velut ignis concrepans aestuavit. Sed in eis quando de illo melle quod condiderant nescii, conversi ad Dominum suavissime sunt repleti. Vers. 13. Impulsus versatus sum ut caderem, et Dominus suscepit me. Hoc jam de se omne corpus fidelium verissima voce testatur. Impulsus enim ille cadit, cui Domini fortitudo subtrahitur. Et inspice vim verborum; Impulsum se dicit et versatum ut caderet; sed Domini susceptione firmatus est. Soli enim versati nentur, ut frequenter fieri solet quando bene meriti traduntur ad poenas. Ideo enim tradi videntur ut cadant, id est ut a recta credulitate mutentur: sed Domini dextera confirmati non cadunt, quoniam in fidei sanctitate consistunt. Alioquin infideles cadunt, etiam cum stare in pertinaciae suae obstinamihi in salutem. » Non potest impulsus cadere, cui auxilium Domini videtur fortitudo praestare; sed ne putaretur sola pericula declinare
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Dextera dñi exaltauit me.
Dextera dñi exaltat: cũ ter¬
renis hominibꝰ cęloꝵ regna
concedit. Quid enĩ potenti quã
mortales induere inmortalita¬
tẽ. corruptibiles incorruptio¬
nẽ. peccatoribꝰ beatitudiuẽ de
hoste fortissimo infirmis dare

Expanded text:
. Dextera Domini exaltavit me. Dextera Domini exaltat, cum terrenis hominibus coelorum regna concedit. Quid enim potentius quam mortales induere immortalitatem, corruptibiles incorruptionem, peccatoribus beatitudinem, de hoste fortissimo infirmis dare
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in hac quoq diuisione per
quinq uersus duodecima spe¬
cies diffinitionis ꝑmaneat.
quã in scda parte iam diximꝰ.¬
seruo suo. illos sequestrat.
qui dñi iussionibꝰ iniquis co¬
natibꝰ restiterunt. Qua sig¬
nificatioe ⁊ deuota plebs in¬

Expanded text:
quod et in hac quoque divisione per quod et in hac quoque divisione per quinque versus duodecima species definitionis permaneat, quam in secunda parte jam diximservo suo, illos sequestrat qui Domini jussionibus iniquis conatibus restiterunt. Qua significatione et devota plebs Ju
Abbreviated transcription (Latin):
posita: quȩ ñ pigebit repete¬
re: qñ ea scã auctoritas ad sa¬
lutẽ nrãm ꝓbatur iterasse.
Seon quidam int̾pretatꝰ ẽ
tẽptatio coloꝵ: alt̾ uero ar¬
borẽ infructuosã. Amorreus
exacerbatio: que omia uiden¬
tur ad diabolũ ꝑtinere. Ip¬
se ẽ enĩ arbor. infructuosa.
ipse exacerbatio. Sed hec in
nob̾ dñs occidit : qñ nos ad
instituta sua morũ scĩtate
pretat᷑ coaceruans: basan con¬
fusio. Nͥ enĩ coaceruat pecc̃a
nr̃a : absolute diabolus est.
Ipse enĩ recte dicit᷑ confusio.
qm̃⁊ sequaces suos confundit.
⁊ ipse de dñi iudicio confu¬
sus abscedit. Uerũ ħ ⁊ talia
dñi uirtute int̾fecta lacent:
qñ nos eripere atã pessima
obnorietatȩ dignatur. Et de¬
tertiȩ narrationis ingredit᷑.
⁊ quãuis historia de hebrȩis
quoniam beatitudo illa quȩ illiᷤ
fuerat pollicita expulsis. qui
sua iniquitate ceciderunt:
scĩs ac fidelibus.xp̾ianis pro¬
missȩ hereditatis p̾̃tnia confe¬
runtur. Meminerimus autẽ

Expanded text:
posita, quae non pigebit repetere, quando ea sancta auctoritas ad salutem nostram probatur iterasse. Sehon quidem interpretatus est tentatio colorum, aliter vero arbor infructuosa; Amorrhaeus exacerbationem; quae omnia videntur ad diabolum pertinere; ipse est enim arbor infructuosa, ipse exacerbatio. Sed haec in nobis Dominus occidit, quando nos ad instituta sua morum sanctitate rpretatur coacervans, Basan confusio. Qui enim coacervat peccata nostra, absolute diabolus est. Ipse etiam recte dicitur confusio, quoniam et sequaces suos confundit, et ipse de Domini judicio confusus abscedit. Verum haec et talia Domini virtute interfecta jacent, quando nos eripere a tam pessima obnoxietate dignatur. Vetertiae narrationis ingreditur. Et quamvis historia de Hebraeis quoniam beatitudo illa quae illis fuerat pollicita, expulsis qui sua iniquitate ceciderunt, sanctis ac fidelibus Christianis promissae haereditatis praemia conferuntur. Meminerimus autem
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa eiꝰ. Cũ hos uersus suꝑiꝰ eis¬
dem u̾bis dixerit: hic tantũ
dõ celi mutasse declaratur. Su
ta ad eiꝰ confessionẽ reuocare
uideret᷑ : in finẽ iterũ memo¬
rat confitendũ.: ne qͥd p̃ter eiꝰ
laudẽ ⁊ miscdiã agiposse ge det᷑¬
uͥtute ꝓfundꝰ: qui uelut stel
tutis sit atq potentiȩ. in para¬
lipomenon ostenditur. ubi ait.
cum dñm laudare cepissent.
⁊ dicere. Confitemini dño q̃m

Expanded text:
ia ejus. Cum hos versus superius eisdem verbis dixerit, hic tantum Deo coeli, mutasse declaratur; supta ad ejus confessionem revocare videretur, in fine iterum memorat confitendum: ne quid praeter ejus laudem et misericordiam agi posse credertute profundus, qui velut stelltutis sit atque potentiae in Paralipomenon ostenditur, ubi ait: Cum Dominum laudare coepissent et dicere: Confitemini Dom
Abbreviated transcription (Latin):
historiã attendas. nullũ p̃ci¬
um egyptiis dedit : qñ hebrȩ¬
os de manibꝰ eoꝵ liberare
dignatꝰ ẽ. Sed quia in potes¬
tate diaboli uel ministroꝵ etꝰ
tenebamur obnoxii. tc̃ se inmo¬
lando magnũ preciũ dedit.
ut nos ab eis redderet absolu¬
tos. Redemit enĩ nos diuersis
iniuriis ⁊ passionibꝰ suis: quan¬
do claustra passus. alapis ce¬
sus. Flagellis uerberatus est.
Redemit itaq sanguine p̃cio¬
so: ad postremũ redemit nos
miracło resurrectionis osten¬
so : sic̃ dic̃ apłs. cuncta cõplectenᷤ.
Magno p̾cio redẽpti estis. Hoc
enĩ fuit preciũ. quod p̃ciũ ñ
carni. ñ tantũ de hominibus

Expanded text:
historiam attendas, nullum pretium Aegyptiis dedit, quando Hebraeos de manibus eorum liberare dignatus est. Sed quia in potestate diaboli vel ministrorum ejus tenebamur obnoxii, tunc se immolando magnum pretium dedit, ut nos ab eis redderet absolutos. Redemit enim nos diversis injuriis et passionibus suis, claustra passus, alapis caesus, flagellis verberatus est. Redemit nos utique sanguine pretioso, et ad postremum redemit nos miraculo resurrectionis ostenso, sicut dicit Apostolus cuncta complectens: Magno pretio redempti estis . Hoc enim fuit pretium quod pretium non ca
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd uolat. qͥcqͥd graditur.
qm̃ uniuersa eiꝰ largitate sa¬
tiantur. Nã sic̃ creator ẽ om̃iũ.
ita .. pastor animantiũ ꝓbat᷑
continere atq existe cõꝑbent᷑.
Siue oĩ carni dat escã. fidelibꝰ
tantũ forsitan. debemꝰ accipe̾:
quos corꝑe. ⁊ sanguine suo sa¬
ginare dignat᷑. Confitemini dõ

Expanded text:
quid repit, quidquid graditur: quoniam universa ejus largitate satiantur. Nam sicut creator est omnium, ita et pastor animantium probatcontinere atque existere comprobentur. Sive omni carni dat escam, fidelibus tantum forsitan debemus accipere, quos corpore et sanguine suo saginare dignatur. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
inplebat᷑ domꝰ dĩ nube. nec
poterant sacerdotes stare ⁊
ministrare ꝓpt̾ caliginẽ. Com¬
pleuerat enim gła dñĩ domũ
cłi. Proinde quid potest a nob̾
simile dici: quã quod de se auc¬
toritas cognoscit᷑ ipsa testari:
Nã licet in om̃ibꝰ psalmis si

Expanded text:
ne possent sacerdotes stare et ministrare propter caliginem. Compleverat enim gloria Domini domum Dei . Proinde quid potest a nobis simile dici, quam quod de se auctoritas cognoscitur ipsa testari? Nam licet in omnibus psalmis, si
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquũ ẽ enĩ. quod iustũ ñ ẽ.
& quis tali cõplexione reddat᷑
exceptꝰ nͥ solꝰ ille qͥ uigit potu¬
it. ĩplere iusticiã. Nam ⁊ sq̃
uiri cũ deuota se conuersatiõe
tractare uideant᷑: tam̃ culpas
ex toto declinare ñ posst᷑: qñ
& otiosꝰ sermo reatus ẽ. ⁊ in
crastinũ cogitare pecc̾m est.
Somnis esudi. incongrua su¬
bito cogitatioe cõpleri: ⁊ ce¬
tera huuisce modi. Uidens gͦ
tionibꝰ suꝑfluis excedat. aut
uacuo sermone delinquat.

Expanded text:
Iniquum est enim quod justum non est. Iniquum est enim quod justum non est. Et quis a tali complexione reddatur exceptus, nisi solus ille qui jugiter potuit implere justitiam? Nam et sancti viri cum devota se conversatione tractare videantur, tamen culpas ex toto declinare non possunt, quando et otiosus sermo reatus est, et in crastinum cogitare peccatum est, somnis eludi, incongrua subito cogitatione compleri, et caetera hujuscemodi. Videns ergo tionibus excedat, aut vacuo sermone delinquat
Abbreviated transcription (Latin):
catloẽ placatũ sibi iudicẽ red¬
dit. ut peticionibꝰ suis clem̃¬
tissimꝰ prestaretur auditus.
S cũ sit oculoꝵ intendere.
hic auribꝰ datũ ẽ: scilicet qr
uirtꝰ eiꝰ nature potentia sin¬
głaris. nec auribus audit. nec
pedibꝰ ambulat. nec oculis
uidet. nec ore gustat. nec na¬
ribꝰ odorat᷑: s incõp̃hensibil
lrtute op̾atur ista q̃ dicta
st̃. Nã cũ sit d̾s sp̃c. sic̃ de ipso
penetrans ⁊ continẽs oĩa q̃
ab ipso creata st̃: ubiq plenꝰ.
ubiq totꝰ. de se & ꝑ se corus¬
cus. Ex nr̃a tam̃ consuetudine.
uirtꝰ qͣ uidet ocłi dicuntur.
uͥtꝰ qua audit aures appellant᷑
utꝰ qua ꝑficit. manꝰ uocant᷑
⁊ his similia : q̃ per allegoriã
diuinis op̃ationibꝰ applican¬
tur. Cũ enĩ dicit serui tiii. mi¬
sericordia boni iudicis cõmo
clamabat ad dñm. Iniqͥtatem
uult intelligi om̃e pecc̃m. qͦt
potest aliqͣ prauitate cõmitti.

Expanded text:
catione placatum sibi Judicem redcatione placatum sibi Judicem reddit, ut petitionibus suis clementissimus praestaretur auditus. Sed cum sit oculorum intendere, hic auribus datum est; scilicet quia virtus ejus et naturae potentia singularis nec auribus audit, nec pedibus ambulat, nec oculis videt, nec ore gustat, nec naribus odoratur, sed incomprehensibili virtute operatur ista quae dicta sunt. Nam cum sit Deus spiritus, sicut de ipenetrans et continens omnia quae ab ipso creata sunt, ubique plenus, ubique totus, de se et per se coruscus; ex nostra tamen consuetudine virtus qua videt oculi dicuntur, virtus qua audit aures appellantur, virtus qua perficit manus vocantur, et his similia quae per allegoriam divinis operationibus applicantur. Cum enim dicit, servi tui, misericordia boni Judicis commovclamabat ad Dominum. Iniquitatem enim vult intelligi omne peccatum quod potest aliqua pravitate committi.
Abbreviated transcription (Latin):
glutitꝰ ẽ in escã: s ĩ reqͥem pos¬
sidendã. & miro nouitatis
exẽplo. uent̃ ille fermꝰ reddi¬
dit pabulũ illesũ: ñ solita
iniuria decoccionis absuptũ.
sic̃ in libro suo ipse testatur
dicens. W p̾cepit dñs pisci
magno. ut deglutiret ionã.
Et erat ionas in uentre psscis
tͥbꝰ diebꝰ ⁊⁊ tͥbus noctibꝰ. &̾ ce¬
tera: ubi orationes suas qͦq
ꝓphetica ueritate narrauit.
O penitentia nimis & absolu¬
te głosa. humiliatio q̃ nescit
cadere : luctꝰ qui corda letifi¬
cat: lacrime quȩ animã irri¬
gant. Profundus deniq iste
nescit᷑ inferos: qͥ transmittit
ad cȩlos. Qua ꝓpt̾ uͥtutẽ scẽ ora¬
tionis intende. qr tanto se cre¬
dit celeriꝰ audiendũ. quan¬
tũ de imis penetrabilibus cla¬
mauit ad dñm. Deniq sic se¬
qͥtͣ. dnẽ eraudi orationẽ meã
Ipsist̃ enĩ altissimo uiciniores.
qui scẽ humilitatis se uisceribꝰ
abdiderũt. Sic cũ de ꝓfundo
oraret: ad altissimi redẽpto

Expanded text:
glutitus est in escam, sed in requiem possidendam; et miro novitatis exemplo venter ille ferinus reddidit pabulum illaesum, non solita injuria decoctionis absumptum; sicut in libro suo ipse testatur, dicens: Et praecepit Dominus pisci magno ut deglutiret Jonam: et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus et tribus noctibus, etc. : ubi orationes quoque suas prophetica veritate narravit. O poenitentia nimis et absolute gloriosa, humiliatio quae nescit cadere, luctus qui corda laetificat, lacrymae quae animam rigant. Profundus denique iste nescit inferos, qui transmittit ad coelos. Quapropter virtutem sanctae orationis intende: quia tanto se credit celerius audiendum, quantum de imis penetralibus clamabat ad Dominum. Denique sic sequitur, Domine, exaudi orationem meam. Ipsi sunt enim Altissimo viciniores, qui sanctae humilitatis se visceribus abdiderunt. Sic cum de profundo oraret, ad Altissimi Redemptor