comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad terciam plenam ua¬
cent lcõmbus suis. ⁊usz
ad deciniam plenã oꝑen¬
tur q̃d eis iniungitur
In quib dieb qͣdrage¬
sime accipiant om̃s sin¬
gulos codices de blibi¬
oteca quos ꝑ ordinem
codices in capud q̃dra¬
gesime dandi sunt. Añ
om̃ia sane deputẽt᷑ unꝰ
aut duo seniores qͥ circ̃¬
eant monasterium ho¬
ris quib uacant fres
lc̃oni. et uidrant ne for¬
te inueniatur fr̃ accidi¬
osus qui uacat eccioni
aut fabulis ⁊ nõ est in¬
tentus lc̃omi. ⁊ nõ ĩolũ
sibi mutilis est s etiar
alios extollit: Hic tał
si q̃d absit reꝑtus fu̾it
corripiatur semel ⁊ it̾m
Si non eiuendauerit
correptõm regulari sb̾¬
iaceat. talit̾ ut cet̾i time

Expanded text:
ad tertiam plenam vacent lectionibus suis: et usque ad undecimam plenam operentur, quod eis injungitur. In quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblotheca, quos per ordinem codices in caput Quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur, unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacet otio aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed etiam alios extollit. Hic talis si quod absit repertus fuerit, corripiatur semel et secundo; si non emendaverit, correptioni regulari subjaceat taliter, ut caeteri time
Abbreviated transcription (Latin):
pentecosten sine in¬
termissione dicatur alla
tam in psalmis ꝙͣ in res¬
ponsorus. a pentecostẽ
aũt us in capud qͣdra¬
gesime. om̃ib noctibus
cum sex posterioribꝰ psal¬
mis tantũ ad nocturnaᷤᷤ
dicatur. Om̃i uero dĩneͣ
exͣ quadragesimã: canti¬
camatim. prima. tercia.
sexta. nona. ꝙ cum alła
dicantur. Uesꝑa uero ĩa
antiph̃a. Rnsoria uero x¬
nũꝙͣ dicantur cum alła.
nisi a pascha usq ad pẽ

Expanded text:
Pentecosten sine intermissione dicatur alleluia, tam in psalmis quam in responsoriis. A Pentecoste autem usque in caput Quadragesimae, omnibus noctibus cum sex posterioribus psalmis tantum ad nocturnos dicatur. Omni vero Dominica, extra Quadragesimam, cantica matutini, prima, tertia, sexta nonaque cum Alleluia dicantur. Vespera vero cum antiphona. Responsoria vero nunquam dicantur cum Alleluia, nisi a Pascha usque ad Pen
Abbreviated transcription (Latin):
labore quouis in
quoquina. in cellario. in
monasterio. in pristino.
in orto in arte aliqͣ dũ
laborat: uel in quocũq
aut fregerit quippiam
aut ꝑdiderit.seu aliud
qͥd exercerit ubi tubi.¬
⁊ non uẽĩens cõtinuo
ante abbatem uel cõgre¬
gatõnem. ip̃e ultro satis¬
fecerit. ⁊ ꝓdiderit delictũ
sun dũ ꝑ aliũ cognituz¬
fuerit. maiori subiaceat
emendatõmi. Si anime
tens. tantũ abbati aut

Expanded text:
labore quovis in coquina, in cellario, in ministerio, in pistrino, in horto, in arte aliqua dum laborat, vel in quocunque aut fregerit quippiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi, non veniens continuo ante abbatem vel congregationem ipse ultro satisfecerit, et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitufuerit, majori subjaceat emendationi. Si animae tantum abbati aut
Abbreviated transcription (Latin):
culum sit. Oꝑa que ĩ¬
iũgit discernat ⁊ tem¬
peret. cogitans discre¬
tõne sci iacobi dicen¬
tis. Si greges meos ⁊¬
plus in ambulando fe¬
cero laborare. morient
cuncti una die: Hergͦ
aliaq testimonia discre¬
tionis matris uͥtutum
regulam in om̃ib con¬
seruet. ut dũ bene nuiniꝰ¬
trauerit audiat a dño q̃d
seruus bonus qui eroga¬
uit triticũ cũ ẜuis sius
in ip̃r suo. Amen dicor
nobis. ait suꝑ om̃ia bo¬
na sua cõstituet eũ. De

Expanded text:
culum sit opera quam injungit, discernat et temperet, considerans discretionem sancti Jacob dicentis: Si greges meos plus in ambulando fecero laborare, morientur cuncti una die . Haec ergo et alia testimonia discretionis, matris virtutum,regulam in omnibus conservet. Et dum bene ministraverit, audiat a Domino quod servus bonus, qui erogavit triticum conservis suis in tempore suo: Amen dico vobis, ait, super omnia bona sua constituet eum
Abbreviated transcription (Latin):
reddicurus est. Om̃ia
uasa monast̾ii cunctã
substanciam. ac si alta¬
ris uasa sacrata cõspici¬
at. Nichil ducat negli¬
gẽdum. Neq auaricie

Expanded text:
redditura est. Omnia vasa monasterii cunctamque substantiam, ac si altaris vasa sacrata, conspiciat; nihil ducat negligendum, neque avariti
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃us fuerit maior ĩ arbi¬
trio ⁊ potestate abb̾is. sit
si expediat aliquid aug̃e.
remota p̾ om̃ib crapła.
ut nũqͣm subripiat mo¬
nachum indigenes qr
nichil sit ꝯͣrium ẽ om̃i
xp̃iano quomͦi crapula
sicut ait dñs ñͣr. Uidete
ne grauentur corda u̾ra
in crapula.: Pueris u̾o
minore etate non etate¬
eadem seruetur quanti¬
tas: s minor qͣi maio¬
rib seruata in om̃ibus
parcitate. Carmum u̾o
quadrupedũ õmo ab õĩ¬
bus abstineatur ꝯmes¬
tio p̾t̾ oĩo debileᷤᷤ ⁊ egrotoᷤ.
De mensura potus.:
lius sic alius uero sic.
Et ideo cũ aliqͣ scruptu¬
lositate a nob̾ mensurͣ
uictus alioꝵ ꝯstituit᷑.
becillitates credimus

Expanded text:
in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid augere, remota prae omnibus crapula, et ut nunquam subripiat monacho indigeries: quia nihil sic contrarium est omni Christiano quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: Videte ne graventur corda vestra in crapula . Pueris vero minori aetate non eadem servetur quantitas, sed minor quam majoribus, servata in omnibus parcitate. Carnium vero quadrupedum, omnino ab omnibus abstineatur comestio, praeter omnino debiles et aegrotos.DE MENSURA POTUS. §lius sic, alius vero sic. Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. bellicitatem, credimus
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus fuerit tp̃r hos¬
pitalitatis nõ solũ nõ
debet sociari corpori mo¬
nasterii. Uerũ eciã dicat᷑
ei honeste ut discedat.

Expanded text:
inventus fuerit tempore hospitalitatis, non solum non debet sociari corpori monasterii, verum etiam dicatur ei honeste ut discedat
Abbreviated transcription (Latin):
trum se ħere scierit nu¬
m̾u. agnoscat ꝓcerto. qr
in die iudicii ip̃aꝵ õiu
animaꝵ ẽ redditurus
dño racionem sine dub¬
io addita et sue anime.¬
am discutonem pastor
de creditis sibi onib cũ
de alienis ratõnib p̾ca¬
uet. reddatur de suis sol¬
licitus. ⁊ cũ de monitõi¬
bus suis emendatonẽ
aliis subministrat: ip̃e
efficiatur a uicus emen¬

Expanded text:
trum se habere scierit nutrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo, quod in die judicii ipsarum omnium animarum redditurus Deo rationem, sine dubio addita  subaram discussionem pastor de creditis ovibus. Quia et cum de alienis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus; et cum de monitionibus suis emendationes aliis subministrat, ipse efficitur a vitiis emen
Abbreviated transcription (Latin):
Eminisse debet sẽꝑ
abbas q̃d est. et me¬
minisse q̃d dicitur. Et sci¬
re qr cui plus cõmittitur.
plus ab eo exigitur. Sciat¬
q qͣm difficilem ⁊ ardua
rem suscepit regere aĩas.
⁊ multoꝵ seruire morib
et aliũ qͥdem blandimẽtis
aliũ uero increpatõnib.
aliũ suasionib. ⁊ scd̃m
uniꝰcuiꝰq qͣlitatem uel in¬
telligentiam. ita se om̃ibꝰ
solũ detrimenta gregis
sibi cõmissi nõ paciatur.
uerũ in augmentatõnez
boni gregis gaudeat. Añ
om̃ia ne dissimulatis aut
pariupendens salutem
aĩarum sibi cõmissaru.¬
nõ plus gerat sollicitudi¬
nẽ de reb transitoriis ⁊
terrenis atq caducis. sed
semꝑ cogitet. qr auinas
suscepit regendas de qͥbꝰ
racionem redditurus ẽ.
Et ne causetur de minori
scriptum: Primũ q̃rite
regnũ dei ⁊ iusticiameiꝰ.
⁊ hec om̃ia adicient᷑ uob̾.
Et iterũ. Nichil deest ti¬
mentib eum. Sciat q¬
qr qui suscipit animas
racionem reddendã. Et
qͣntum sub cura sua fra¬

Expanded text:
eminere debet semper abbas quod est, meminere quod dicitur, et scire quia cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Sciatquam difficilem et arduam rem suscepit regere animas et multorum servire moribus. Et alium quidem blandimentis, alium vero increpationibus, alium suasionibus, et secundum uniuscujusque qualitatem vel intelligentiamsolum detrimenta gregis sibi commissi non patiatur, verum in augmentatione boni gregis gaudeat. Ante omnia ne, dissimulans aut parvipendens salutem animarum sibi commissarum, plus gerat sollicitudinem de rebus transitoriis et terrenis, atque caducis; sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de quibus rationem redditurus est. Et, ne causetur de minore scriptum: Primum quaerite regnum Dei. et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et iterum: Nihil deest timentibquia qui suscepit animas rationem reddendam; et quantum sub cura sua fra
Abbreviated transcription (Latin):
terii eligatur de cõ¬
gregatone sapiens. ma¬
turis morib sobrius:
Non młtũ edax. Nõ ela¬
tus. nõ turbulentus. no
murmurosus. nõ tardꝰ
ño ꝓdigus s timẽs deũ.
qui õi congregatõi sit si¬
cut pat̾. Curan gerat de
om̃ib sine iussione ab¬
batis nichil faciat. Que
iubentur custodiat. fres
Si quis frater ab eo forte
aliqua inracionabiliter
deneget. Animaz suam
custodiat. Memor semꝑ
illud aplĩ. cũ qr qui bene
ministrauerit gradũ bo¬
nũ sibi acquirit. Infirmo¬
rũ ĩfantum hospiciũ pau¬
ꝑum ꝙ cũ om̃i sollicitudĩe
curaui gerat. sciens sine
dubio qr ꝓhiis õibus
in die iudicii ratõnem

Expanded text:
terii eligatur de congregatione sapiens, maturis moribus, sobrius, non multum edax, non elatus, non turbulentus, non injuriosus, non tardus, non prodigus, sed timens Deum, qui omni congregationi sit sicut pater. Curam geraomnibus. Sine jussione abbatis nihil faciat. Quae jubentur custodiat: fratres Si quis ab eo forte aliqua irrationabiliter deneget. Animam suam custodiat, memor semper illud apostolicum: Quia qui bene ministraverit, gradum bonum sibi acquirit . Infirmorum, infantium, hospitum, pauperumque cum omni sollicitudine curam gerat: sciens, sine dubio, quia pro his omnibus in die judicii rationem
Abbreviated transcription (Latin):
Unde fres si sũme hũi¬
litatis uolumus culm̃
adtingere. ⁊ exaltatõnẽ
illam celestem ad qua
ꝑ presentis uite humi

Expanded text:
Unde, fratres, si summae humilitatis volumus culmen attingere, et ad exaltationem illam coelestem, ad quam per praesentis vitae humi
Abbreviated transcription (Latin):
dechalogus legis cõple¬
tur. Dechalogus enĩ le¬
gis decẽ precepta habet
que sic sunt distributa.
ut tria ꝑtineãt ad deum
septem ꝑtineant ad ho¬
iinẽ. Et enĩ bellũ qd
secũ agit homo dimicãs
cõtra cõcupiscẽtias ma¬
las et frenans auarici¬
ani.elidens suꝑbiã. sub¬
focans ambitõnẽ. truci¬
dans libidinẽ. has pug¬
nas fac ĩ occulto: et nõ
uĩceris in aꝑto. Ad hec
uĩcent᷑ manus nr̃e ad
preliũ. Non est hoc ĩspec¬
taculis nr̃is uenator:
ꝙ cytharista. alird agit
uenator. alid cytharis¬
ta. In spectaculo uerodei
est unũ. tangis easdem
decem cordas: ⁊ feras oc

Expanded text:
Decalogus legis impletur. Decalogus enim legis decem praecepta habet, quae sic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus nostrae ad praelium. Non est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras oc
Abbreviated transcription (Latin):
bi pre esse desiderãt. Sñ
dubio hii tales illa dñi
ĩmutantur sentenciam
qua dixit. Nõ ueni fac̃e
uoluntatẽ meani s eiꝯ
obedientia tũc accepta¬
bilis erit dñi. ⁊dulcis ho
minib. si quod iubetur
mure. uel cũ responso uo¬
lentis efficiatur qr obedi¬
entia que maiorib pre¬
betur. deo exhibetur. Ip̃e
enĩ dixit Qi uos airoit

Expanded text:
bi preesse desiderent. Sine dubio hi tales illam Domini imitantur sententiam, qua dicit: “Non veni facere voluntatem meam, sed eius obedientia tunc acceptabilis erit Deo, et dulcis hominibus, si quod jubetur mure, aut, cum responso nolentis efficiatur; quia obedientia, quae majoribus praebetur, Deo exhibetur. Ipse enim dixit: Qui vos audit
Abbreviated transcription (Latin):
perius surgat᷑ ad
uigilias. in quib uigi¬
lus teneatur mensura.
suimus sex psalmi ⁊ uer¬
su. Residentib cũctis
disposite ⁊ꝑ ordinez in
subsellis legant᷑ ĩcodi¬
ce ut supͣdiximꝰ qͣtuor
lc̃ones cũ R̾nsoriis ubi
tãtũ in qͣrto R̾nsorio di¬
catur a cantore gloria.
Qͣm dũ incipit. mox õs
cũ reu̾entia surgãt. Post
ex ordine alii sex psalm̾
cũ antiphonis sicut an¬
teriores ⁊ ũsu. Post qͦs
iterũ legũtur alie qͣtuor
lc̃ones cũ R̾nsoriis su¬
is ordĩe quo supra.Pͦ
quos dicantur tria cã

Expanded text:
perius surgatur ad vigilias: in quibus vigiliis teneatur mensura, suimus, sex psalmis et versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones cum responsoriis suis: ubi tantum in quarto responsorio dicatur a cantante, Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgant. Post ex ordine alii sex psalmi cum antiphonis, sicut anteriores, et versus. Post quos iterum legantur aliae quatuor ectiones cum responsoriis suis, ordine quo supra. Post quas dicantur tria ca
Abbreviated transcription (Latin):
alibi. Mois ⁊ uita ma
mbus lingue. Nami lo¬
qui ⁊docere magr̃m con¬
decet.tacere ⁊ audire diᷤ¬
cipulo ꝯuenit. Et ideo
si qua requirenda sunt
a priore. cũ om̃i humi¬

Expanded text:
alibi: Mors et vita in manibus linguae . Nam loqui et docere magistrum condecet; tacere et audire discipulum convenit. Et ideo si qua requirenda sunt a priore, cum omni humi
Abbreviated transcription (Latin):
solacia ut nõ ꝯtristicia.
hor faciant. S heant om̃s
solacia scõm modũ con¬
gregatõnis. aut positõ¬
nem loci. Si maior cõgre¬
gatio fuent. celeranus
excusetur a quoquina.
uel si qui ut diximꝰ ma¬
iorib utilitatib occupã¬
tur. ceten sibi sub carita¬
te inuicem seruiant. E

Expanded text:
solatia, ut non cum tristitia hoc faciant, sed habeant omnes solatia secundum modum congregationis aut positionem loci. Si major congregatio fuerit, cellerarius excusetur a coquina, vel si qui, ut diximus, majoribus utilitatibus occupatur. Caeteri sibi sub charitate invicem serviant. E
Abbreviated transcription (Latin):
si hi inuicẽ ẜiuant
ũt i llus excusetur a qͦ¬
qui ne officio. nisi aut e¬
gritudine. aut in c̃ã gra¬
uis utilitatis qui occu¬
patus fuerit. qr exinde
maior mertes adquirit᷑.¬

Expanded text:
sibi invicem serviant ut nullus excusetur a coquinae officio, nisi aut aegritudine, aut in causa gravis utilitatis qui occupatus fuerit: quia exinde major merces et charit
Abbreviated transcription (Latin):
Ratorium hoc sit
q̃d dicitur nec ibi
quicqͣm aliud geratur
aut cõdatur. E xpleto
oꝑe dei om̃s cum sũmo
silencio exeant ⁊ agat᷑
reu̾entia deo. Ut frat qͥ
forte sibi peculiarit̾ uult
orare. nõ inpediatur al¬
terius ĩprobitate. S et
si alter uult sibi forte se¬
cretius orare simplicit᷑¬
intret. ⁊ oret. nõ in damͦ¬
sa uoce. s in lacrimis ⁊ ĩ¬
tentone cordis. Ergo qͥ
simile opus nõ facit ño

Expanded text:
ratorium hoc sit, quod dicitur: nec ibi quidquam aliud geratur et contendatur. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant, et habeatur reverentia Deo: ut frater, qui forte sibi peculiariter vult orare, non impediatur alterius improbitate. Sed et si alter vult sibi forte secretius orare, simpliciteintret et oret non in clamosa voce, sed in lacrymis et intentione cordis. Ergo qui simile opus non facit, no
Abbreviated transcription (Latin):
gradus ẽ. si õs co¬
gitatones malas cordi
suo aduenientes. uł ma¬
la. a se absconse cõmissa
ꝑ hũilem cõfessionem.
tans nos de hac re scrip¬
tura dicens. Reuela do¬
mino uiam tuã. ⁊ spera
in eum. Et iteru dicit

Expanded text:
gradus est, si omnes cogitationes malas cordi suo advenientes, vel mala a se absconse commissa per humilem confessionem tans nos de hac re Scriptura dicit: Revela Domino vitam tuam, et spera in eum . Et iterum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sedeant om̃es munur.
Et legat collatõnes. uel
uitas patrum: aut certe
aliud quod hedificet au¬
dientes. Non autẽ epta¬
cicum aut regum qr ĩfir¬
mis intellectib nõ erit
utile illa hora hanc scͥp¬
turam audire:aliis u̾o
horis legantur. Si autẽ
ieiumi dies fuerĩt. dc̃a
uesꝑa paruo int̾uallo mo᷑
accedant ad lcõnez colla¬
tõnum ut diximꝰ. ⁊ lectis
quatuor aut quĩq foliis.
in unũ occurentibꝰ ꝑ hãc
moram lcõnes. Si quis
forte assignato sibi cõmiᷤ¬
so fuerit occupatus: occur¬
rat. Om̃s ergo ĩ unũ po¬
sici opleant. Et exeũtes
acõpletoriis. nulla sit li¬
centia de uno cuiꝙͣ loqui
aliquid. Qd̃ si inuentꝰ

Expanded text:
sedeant omnes in unum, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes; non autem Eptaticum, aut Regum quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc scripturam audire: aliis vero horis legantur. Si autem jejunii dies fuerit, dicta vespera, parvo intervallo mox accedant ad lectionem Collationum, ut diximus, et lectis quatuor aut quinque foliis, in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. Si quis forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. Omnes ergo in unum positi compleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si invent
Abbreviated transcription (Latin):
diuini officii mox
ut audicũ fuerit signũ.
relictis om̃ib quelibet
fuerint in manib cum
sũma festinatõne curat᷑
Cum grauitate tñ ut.
ño scurilitas inueniat
fomitem. Ergo nichil
oꝑi dei p̾ponatur. O.d̾
si quis ad nocturnas ui¬
gilias post głiam psalĩ

Expanded text:
divini officii mox, ut auditum fuerit signum, relictis omnibus, quaelibet fuerint in manibus, summa cum festinatione curratur: cum gravitate tamen; ut non scurrilitas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei praeponatur. Quod si quis in nocturnis post gloriam psal
Abbreviated transcription (Latin):
Recipue hoc uiciũ
raddicitus ampu¬
tandum est de monaᷤᷤ¬
terio. ne quis p̾sumat
aliquid dare. aut acci¬
pere sine iussione abbiᷤ.
Neq aliquid here ꝓpri¬
um. nullam om̃io rẽ.
quibus nec corpora su¬
a nec uolũtates licet
ħere in ꝓpria potestate.
Om̃ia uero necessania
a pre sperare monastii¬
Nec quicqͣm liceat he̾re
q̃d abbas non dederit z
aut ꝑmiserit. Om̃iaq

Expanded text:
ecipue hoc vitium radicitus amputandum est de monasterio, ne quis praesumat aliquid dare aut accipere sine jussione abbatis, neque aliquid habere proprium. Nullam omnino rem,quibus nec corpora sua, nec voluntates licet habere in propria potestate: omnia vero necessaria a Patre sperare monasterNec quidquam liceat habere, quod abbas non dederit, aut permiserit. Omniaque
Abbreviated transcription (Latin):
racionabilit̾ ⁊ cum hu¬
hendit aut ostendit.
tractet abbas prudent̾
ne forte ꝓpt̾ hoc ip̃m eũ
dominus direxerit. Si
uero postea uolu̾it sta¬
bilitatem suam firmͣre
nõ renuatur talis uol

Expanded text:
rationabiliter et cum huhendit, aut ostendit, tractet abbas prudenter, ne forte pro hoc ipsum Dominus direxerit. Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur ei talis vol
Abbreviated transcription (Latin):
B̾iq credimus di¬
uinam esse presen¬
fiam̾ ut oculos dñi ĩ õi
loco speculari bonos et
malos. maxime tamen
hoc sine aliqua dubitaci¬
one credimus. cum ad
opus diuinum adsistimꝰ
Ideo semꝑ memores simꝰ.
q̃d ait ꝓpħa. Seruite do¬
mino in timore. Et ite¬
rum. psallite sapienter

Expanded text:
bique credimus diinam esse praesentiam, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos; maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus, quod ait Propheta: Servite Domino in timore ; et iterum: Psallite sapienter
Abbreviated transcription (Latin):
biendo. aut resistendo.
uł cotradicendo. Qo
si post suggestionez su¬
am in sua sentẽcia pri¬
oris imꝑium ꝑducaue¬
rit sciat iunior ita sibi
expedire. ⁊ de caritate cõ¬
fidens ⁊ de adintorio d̾i.

Expanded text:
biendo, aut resistendo, vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam in sua sententia prioris imperium perduraverit, sciat junior ista sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dent et semꝑ ad oronez
ultimam opis dei ꝯme¬
moratio om̃iu absẽtũ
fiat. Reu̾tentes de uia fra¬
tres ip̃o die quo redeunt
ꝑ omes cnonicas horas.
dum expletur opus dei.
prostrati solo oratorii ab
om̃ib petant oronem
ꝓpt̾ excessus. ne quis̃ for¬
te subripuerit in uia ui¬
sus aut auditus. male
aut audierit qr płima
destructis ẽ. Nõ si quiᷤ
p̾supserit. uindicte re¬
gulari subiaceat. Simi¬
lit̾ ⁊ qui presũpserit x¬
claustra monast̾ii egre¬
di. uł quocũq ire. uelx
quippiam qͣmuis pa

Expanded text:
dent, et semper ad orationem ultimam operis Dei commemoratio omnium absentium fiat. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem propter excessus, ne qui forte subripuerint in via visus aut auditus malae aut audierit, quia plurima destructio est. Quod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egredi; vel quocunque ire, vel quippiam, quamvis pa
Abbreviated transcription (Latin):
uel oñubus sollẽpnitati¬
bus. sicut diximus dñi
co die agendum. ita aga¬
tur. excepto ꝙ psalmi
aut antiphone uel lecci¬
ones ad ip̃m diem ꝑti¬
nentes dicantur. modꝰ

Expanded text:
el omnibus solemnitatibus, sicut diximus, die Dominico agendum, ita agatur: excepto quod psalmi aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. Modus
Abbreviated transcription (Latin):
absq murimuratone ser¬
uiant:et ideo qͣndo oc¬
cupatõnez minorẽ ha¬
ciis monasterii ita sit
considerat̃o ut quando
indigent solacia acomo¬
dentur eis. ⁊ iterũ qͣndo
ranti. Item ⁊ cellam hos¬
pitum hẽat assignatam
fr̃: cuius animam timor
dei possidet:ubi sint lec¬
ti strati sufficient̃ ut do¬
mus dei a sapientib sa¬
pient̾ aministretur: Hos¬
pitibus aũt cui nõ pre¬
cipitur nullatenus soci¬
etur. neq collocatur. s si
obiuauerit. aut uiderit
salutatis hũiliter ut dc̃m¬
est:⁊ petita bñdc̃one per

Expanded text:
absque murmuratione serviant; et iterum quando occupationem minorem haciis monasterii ista sit consideratio, ut quando indigent, solatia accommodentur eis; et iterum quando ranti. Item et cellam hospitum habeat assignatam frater, cujus animam timor Dei possideat: ubi sint lecti strati sufficienter; et domus Dei a sapientibus sapienter administretur. Hospitibus autem, cui non praecipitur, nullatenus societur, neque colloquatur. Sed si obviaverit, aut viderit, salutaris humiliter, ut diximus, et petita benedictione, pe
Abbreviated transcription (Latin):
culpis inuenitur. a nĩe¬
se participatõne priue¬
tur. Priuati aũt a mẽ¬
se ꝯsortio ista erit racio.
ut in oratorio psalmũ
aut antiphonam non
imponat neq lc̃onem
recitet us ad satisfacti¬
onẽ. Refectõnẽ ãt cibi
post fratrũ refectõnem

Expanded text:
culpis invenitur a mensae participatione privetur. Privati autem a mensae consortio ista erit ratio, ut in oratorio psalmum aut antiphonam non imponat, neque lectionem recitet usque ad satisfactionem. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem
Abbreviated transcription (Latin):
Ctauus hũilitatiꝰ
gradus est:si nichil agat
monachus nisi q̃d comu¬
nis monasterii. regule uł
maioꝵ cohortantur excẽpla

Expanded text:
ctavus humilitatis gradus est, si nihil agat monachus, nisi quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantur exempla
Abbreviated transcription (Latin):
ores. De quoꝵ om̃iuz hor
lius est silere ꝙͣ loqui.
hiis ergo omissis: ad ce¬
nobitarum fortissimu
genus disponenduz ad

Expanded text:
s. De quorum omnium horum lius est silere quam loqui. His ergo omissis ad coenobitarum fortissimum genus disponendum, D
Abbreviated transcription (Latin):
iat psalmũ R̾nsori¬
um aut antiphonã uel
lc̃onem fallitur. nisi per¬
satisfactonem sibi corã
om̃ub humilitatu fue¬
iaceat. Quippe qui nolũ¬
it hũilitate corrig̾e q̃d
negligentia deliquit. In¬
fantes aũt ꝓ tali culpa

Expanded text:
iat psalmum, responsorium, antiphonam vel lectionem, fallitur, nisi satisfactione ibi coram omnibus humiliatus fuejaceat: quippe qui noluit humilitate corrigere quod negligentia deliquit. Infantes pro tali culpa
Abbreviated transcription (Latin):
Ense fr̃m edẽtiu
lectio dẽe nõ debet.
nẽ fortuitu casu qͥ arri¬
puerit codicem legere
audeat ibi. S lecturus
tota epdomada dñica
ĩgrediatur. Qr ĩgredi¬
ens post missas ⁊ con¬
munionẽ petat ab oĩb
ꝓse orari.ut auertat ab
ip̃o deus sp̃m elatõis et
dicatur hic u̾sus ĩ orato
rio ab om̃ib ip̃o tm̃ inci¬
piente.Dñe labia mea
aꝑies: ⁊ os meũ annũci¬
abit laudem tuam. Et sic

Expanded text:
ensis fratrum edentium lectio deesse non debet. Nec fortuitu casu, qui arripuerit codicem legere audeat ibi: sed lecturus tota hebdomada, Dominica ingrediatur. Qui ingrediens post missas, et comunionem petat ab omnibus pro se orari, ut avertat ab ipso Deus spiritum elationis, et dicatur hic versus in oratorio tertio ab omnibus ipso tamen incipiente: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit l
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensanr. ut nulliꝯ
mutacio uł uox nisi so¬
lius legentis ibi audia¬
tur. Que uero necessa¬
ria sunt comedentibus
⁊ bibentib. sic sibi uicis¬
sim ministrent frẽs: ut nł¬
lus iudigeat petere aliqͥd
Si quid tm̃ opus fuerit.
sonitu cuiuscũq signi po¬
cius petatur qͣm uoce. Nec
presumat ibi aliquis de
ip̃a lc̃one aut aliundem
quicqͣm requirere ne de¬
tur ocasio. ut forte prior
ꝓ edificatõne uoluerit
aliquid breuiter dicere.

Expanded text:
ad mensam, ut nullius mussitatio vel vox, nisi solius legentis, ibi audiatur. Quae vero necessaria sunt comedentibus et bibentibus sic sibi vicissim ministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliquid. Si quid tamen opus fuerit sonitu cujuscunque signi potius petatur quam voce. Nec praesumat ibi aliquis de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere ne detur occasio; nisi forte prior pro aedificatione voluerit aliquid breviter dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnis uel ma¬
tutinis digessimus or¬
dinem psalmodie. nũc
de sequentib horis uide¬
amus: Prima hora dicã¬
tur tres sigillatim.⁊ nõ
sub una głia. hyminꝰ eiꝰdẽ
hore post uersum. Deus
in adiutoriũ meũ ĩtẽde.
ante ꝙͣ psalmi incipian¬
tur: Post explectionem
uero triũ psalmoꝵ recite¬
tur lect̃o una. u̾sus ⁊ ky¬

Expanded text:
nocturnis, vel matutinis digessimus ordinem psalmodiae: nunc de sequentibus horis videamus. Prima hora dicuntur psalmi tres singillatim, et non sub una gloria. Hymnus ejusdem horae post versum: Deus in adjutorium meum intende, antequam psalmi incipiantur. Post expletionem vero trium psalmorum recitetur lectio una, versus: et Ky
Abbreviated transcription (Latin):
ei quinquagesimꝰ sextꝰ
Quarta feria sexagesmiꝰ
tertuuis ⁊ sexãgesimus.
quartus. Quita fr̃ia oc¬
togesius septimus ⁊
octogenmius nonus Sex¬
ta feria septua gesimus
quintus ⁊ nonagesimꝰ
primus. Sabbõ aũt cen¬
tesimuꝰs q̃dragesimꝰ se¬
cũdus. ⁊ canticum de ut̾o¬
noui. q̃d diuiditur in
duas głas. Nam cet̾is
diebus canticũ unum¬
sicut psallit eccłia roma
na dicatur.: Post hec se¬
quentur sautes. Deinde
lecro una apocalipsi me¬
moriter recitanda R̾n¬
soriũ ambrosianus. u̾sꝯ
canticum. de euangelio
lerania. ⁊ cõpletũ ẽ. pla¬
ne agenda matutina uł
uesꝑtina non transeat
aliquando. nisi ĩ ultimo
cio. Cetens uero agen¬
dis: ultina pars eius
oĩonis dicatur. ut ab oi¬
bus respondeatur.Set
libera nos a malo. Qlit̾

Expanded text:
et quinquagesimus sextus; quarta feria sexagesimus tertius et sexagesimus quartus; quinta feria octogesimus septimus et octogesimus nonus; sexta feria septuagesimus quintus et nonagesimus primus; sabbato autem centesimus quadragesimus secundus et canticum Deuteronomii, quod dividatur in duas Glorias. Nam caeteris diebus canticum unumsicut psallit Ecclesia na, dicatur. Post haec sequentur laudes. Deinde lectio una Apostoli memoriter recitanda. Responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est. Plane Agenda matutina, vel vespertina non transeat aliquando, nisi in ultimo vitio. Caeteris vero Agendis ultima pars ejus orationis dicatur, ut ab omnibus respondeatur: Sed libera nos a malo. APPENDIX
Abbreviated transcription (Latin):
matutine agantur
ebus aũt priuate
matutinoꝵ sollẽp¬
nitas ita agatur. ut sexͣ¬
gesimus sextus psalmꝰ
dicatur sine antiphona
subtrahendo modice sic̃
in dñica:ut om̃s occur¬
qui cũ antiph̃a dicatur
Post quẽ alii duo psal¬
mi dicantur secũdũ cõ¬
suetudĩem. idest secũda
feria qͣumtus. ⁊tricesi¬
mus qũitus Tercia fr̃ia
quaduagesimus secundꝰ¬

Expanded text:
matutini agantur. iebus autem privatis Matutinorum solemnitas ita agatur: id est, ut sexagesimus sextus psalmus dicatur sine antiphona subtrahendo modice, sicut in Dominica, ut omnes occurqui cum antiphona dicatur. Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuetudinem. Id est, secunda feria, quintus, et trigesimus quintus. Tertia feria quadragesimus secund
Abbreviated transcription (Latin):
in primis dicatur. sexa¬
gesiuis sextus sine ã¬
tiphona ĩdirectũ. Post
quem dicatur quinqͣ¬
alła: Post quẽ dicat᷑ ceͣnͭ¬
tesimus septimꝰ decimꝰ
⁊ sexagesimus sc̃ds. Inde

Expanded text:
imprimis dicatur sexagesimus sextus psalmus sine antiphona in directum. Post quem dicatur quinqualleluia. Post quem dicatur cente simus septimus decimus, et sexagesimus secundus. In
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑies. ⁊ os meũ annũ¬
ciabit laudẽ tuam. cui
subiungẽdũ est terciꝯ
psalmus et głia pꝰ ħ. ps¬
almus nonagesimus
certe decantandus. ĩde
sequatur ambrosianus
Deinde sex psaluu cum¬
dicto u̾su bñdicat abbͣs
Et sedentib om̃ib in
scannis legatur uicissĩ
a fr̃ib in codice suꝑ a
nalogiũ tres lcõnes. ĩt̃
quas tria responsoria cã¬
lc̃onem qui cantat. dica
pit cantor dicere: mox
om̃s de sedib suis sur¬
gant. ob honorem ⁊ reu̾¬
entiam sc̃e trinitatis:
Codices aũt leguntur

Expanded text:
aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc psalmus nonagesimus certe decantandus. Inde sequatur Ambrosianum. Deinde sex psalmdicto versu, benedicat abbas, et sedentibus cunctis in scamnis legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones, inter quas et tria responsoria canlectionem, qui cantat, dicat pit cantor dicere, mox omnes de sedilibus suis surgant ob honorem et reverentiam sanctae Trinitatis. Codices autem legantur
Abbreviated transcription (Latin):
esse genera mani¬
festum est. Primũ ce¬
nobitarum. hoc est mo
regula uel abbate. Deni¬
de secũdum genus est.
anachoritarum .i. h̾emi¬
tarũ:. Hoꝵ qui noti conu̾¬
sionis feruore nouicio.
s monasterii probatõne
diuturna didicerũt ꝯtrͣ
diabolum. multoꝵ solati¬
o iani docti pugnare. et
bñ instructi frat̾na exa¬
cie ad singularem pug¬
nam heremi. securi iam
sine consolatone alteriꝰ.
sola mianu uel brachio

Expanded text:
esse genera manifestum est: Primum coenobitarum, hoc est, regula vel abbate. Deinde secundum genus est anachoretarum, id est, eremitarum; horum qui non conversionis fervore novitio, sed monasterii probatione diuturna, didicerunt contra diabolum multorum solatio jam docti pugnare, et bene instructi fraterna ex acie ad singularem pugnam eremi, secuti jam sine consolatione alterius, sola manu, vel brachio
Abbreviated transcription (Latin):
cessabiliter adimpleta.
⁊ in die iudicii recõsignͣ¬
ta.illa merces nob̾ a dño
recõpensabit᷑. qũa ip̃e ꝓ

Expanded text:
cessabiliter adimpleta et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
bio descensus ille ⁊ as¬
census intelligitur a¬
nob̾. nisi exaltatõe des¬
cendere.⁊hũilitate as¬
cendere. Ecala uero ip¬
sa erepta ũra ẽ uita in
scło. que hũiliato cord̃
a dño erigit᷑ ad celum
Latera eniz eiusdez sca¬
le.dicimus nr̃m ẽẽ cor¬
pus ⁊ aĩam: in q̃ lat̾a
diu̾sos gradus hũilitͣ¬
tis ⁊ discipline euocaci¬
o diuina ascendendos
ĩseruit. Primus

Expanded text:
us ille et ascensus a nobis intelligitur, nisi exaltatione descendere, et humilitate ascendere. Scala vero ipsa erecta, nostra est vita in saeculo: quae humiliato corde a Domino erigitur ad coelum. Latera enim ejusdem scalae, dicimus nostrum esse corpus et animam; in qua latera diversos gradus humilitatis vel disciplinae evocatio divina ascendendos inseruit. Primus
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑ suscipiat quidez
iubentis imꝑiũ cu om̃i
mansuetudĩe ⁊ obediẽ¬
tia. Qd̃ si om̃ino uiriũ
suaꝵ mensura uiderit
pondus honeris exce¬
dere impossibilitatisx
sue causas ei qui sibix
preest pacienter ⁊ opor¬
tune suggerat. nõ super

Expanded text:
piat quidem jubentis imperium cum omni mansuetudine, et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas, ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non super
Abbreviated transcription (Latin):
Pascha ãt us ad
kłndas nouẽbris
modie qͣntitas teneat᷑
Excepto ꝙ lc̃ones ĩco¬
dice ꝓpt̾ breuitatem
noctium minime leg¬
ũtur. S ꝓ ip̃is tribus
lc̃onib. una de ueteri
testamento memorit̃
dicatur. Qͣm breue x¬
R̃nsoriũ subseqͣtur. et
reliqua oĩa ut dc̃m est
impleantur. idest ut
nũꝙͣ minus de duode¬
c̃i psalmoꝵ qͣntitate. ad
uigilias nocturnas di¬
catur. excepto t̾cio ⁊ no¬
nagesimo qͣrto. Qual̃r
Ominico die tem

Expanded text:
Pascha autem usque ad Kalendas Novembris modiae quantitas teneatur: excepto quod lectiones in codice propter brevitatem noctium minime legantur: sed pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter legatur, quam breve responsorium subsequatur. Et reliqua omnia, ut dictum est, impleantur. Id est ut nquam minus a duodecim psalmorum quantitate ad vigilias nocturnas dicatur, exceptis tertio et nonagesimo quarto psalmo. Dominicis die
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitatis gradus
est si linguam adloquẽ¬
dũ ꝓhibeat monachus.
et taciturnitatẽ habens
us ad ĩterrogatõne ño
loquatur. mõstrantes x¬
scriptura. qr in multiloo
ño effugitur pcc̃m. et qr
uir linguosus non diri

Expanded text:
humilitatis gradus est, si linguam ad loquendum prohibeat monachus, et taciturnitatem habens usque ad interrogationem non loquatur, monstrante Scriptura quia in multiloquio non effugietur peccatum . Et quia, vir linguosus non diri
Abbreviated transcription (Latin):
minus sunt hospites. qͦs
uult de fr̃ibus uocare in
ip̃ius sit potestate. Semi¬
ores tñ unum aut duos
semper cum fr̃ib dimit¬

Expanded text:
minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum aut duos semper cum fratribus dimit
Abbreviated transcription (Latin):
tionem cotidianam tã
sexte qͣm none om̃ibus
mensib. cocta duo pul¬
mentaria ꝓpt̾ diu̾soꝵ in¬
firmitates. ut forte qui
ex uno nõ poterit edere.
ex alio reficiatur. Ergo
cocta duo pulmentaria
fr̃ib om̃ib sufficiãt. Et
si fuerit unde: poma aut¬
aut nascentia leguminũ
addatur ⁊ tercium. paniᷤ
libra una ꝓ pensa suffici¬
at in die. siue una sit re

Expanded text:
tionem quotidianam tam sextae quam nonae omnibus mensis cocta duo pulmentaria propter diversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra una propensa sufficiet in die, sive una sit re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reuerentia. qͣntomͣgis
dño deo uniuersoꝵ cum
om̃i humilitate ⁊ puri¬
tatis deuotione suppli¬
candum est. ⁊ non in
multiloquio s in purita¬
te cordis ⁊ cõpunctione
lacrimarum nos exaudi¬
risciamus. Et ideo bre¬
uis debet ẽẽ q pura or̃o.
nisi forte ex affectu ĩspi¬
ratonis diuine gr̃e pro¬
tendatur. In conuentu
tamen om̃ino breuiat᷑
or̃o. et fc̃o signo a priore
oms pariter surgant:¬

Expanded text:
everentia, quanto magis Domino Deo universorum cum omni humilitate et puritatis devotione supplicandum est. Et non in multiloquio, sed in puritate cordis, et compunctione lacrymarum nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio, nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. In conventu autem omnino brevietur oratio; et facto signo a priore, omnes pariter surgant
Abbreviated transcription (Latin):
Obstançia.
monast̾ii in ferra¬
mentis uel uestib seu
quibꝯlibet rebus ꝓuide¬
at abbas fr̃es: de quoꝵ
uita ⁊ morib securus
sit et eis singula ut u¬
tile iudicauerit cõsig¬
net. custodienda atq
recolligenda. Ex qͥb
abbas breuem teneat.
ut dum sibi in ip̃a as¬
signata fres uicissiz suc¬
cedunt sciat quid aut

Expanded text:
bstantia monasterii in ferramentis vel vestibus, seu quibuslibet rebus praevideat abbas fratres, de quorum vita et moribus securus sit, et eis singula, ut utile judicaverit, consignet custodienda atque recolligenda. Ex quibus abbas brevem teneat: ut dum sibi in ipsa assignata fratres vicibus succedunt, sciat quid dat
Abbreviated transcription (Latin):
derit ꝑmissione sua. ita
tam̃ ut satisfaciat reus
ex hoc. Ad mensam aũt
qui an u̾sum nõ occurre

Expanded text:
derit permissione sua: ita tamen, ut satisfaciat reus ex hoc. Ad mensam autem qui ante versum non accurre
Abbreviated transcription (Latin):
me audit. Et cũ bono a¬
diligit deus. Nam cum
malo animo si obedit diᷤᷤ¬
cipulus. ⁊ nõ solum ore.
s etiam in corde si mur¬
murauerit. ⁊ si impleat
iussionẽ. tñ acceptũ ia
nõ erit deo qui cor respi

Expanded text:
me audit”. Et cum bono aorem diligit Deus. Nam, cum malo animo si obediat discipulus, et non solum ore, verum etiam in corde si murmuraverit; 170 etsi impleat jussionem, tamen acceptum jam non erit Deo, qui cor respi
Abbreviated transcription (Latin):
Bedientie bonu.
ño solũ abbati exi¬
bendũ est ab oĩb s eciã
sibi inuicem ita obediãt
frẽs ⁊cientes per hanc
obedientie uiam se itu¬
ros ad deum: Premisso

Expanded text:
bedientiae bonum non solum abbati exhibendum est ab omnibus, sed etiam sibi invicem ita obediant fratres, scientes per hanc obedientiae viam se ituros ad Deum. Praemisso
Abbreviated transcription (Latin):
git. Et cum item cauemꝰ
illud q̃d de negligenti¬
bus dc̃m est. Corrupti
sunt ⁊ abhõinabiles fc̃i
sunt in uoluptatibus
suis. In desideriis uero
carnis ita deũ nob̾ creda¬
mus semꝑ ẽe presentẽ.
te est om̃e desideriũ me¬
um. Cauendũ ẽ ergo x¬
ideo malũ desideriuz. qr
mors secus introitum
delectatõis posita ẽ. Ũn
scriptura precipit dicẽs
Post cõcupiscentias tu¬
as nõ eas. Ergo si ocłi
dñ speculantur bonos
⁊ malos. ⁊ dñs de celo
semꝑ respicit suꝑ filios
hõinũ. ut uideat si est in¬
telligens aut req̃rẽs deũ¬

Expanded text:
git . Et cum item cavemus illud, quod de negligentibus dictum est: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis . In desideriis vero carnis ita nobis Deum credamus semper esse praesentem, te te est omne desiderium meum . Cavendum ergo ideo malmors secus introitum delectationis posita est. Unde Scriptura praecipit dicens: Post concupiscentias tuas non eas . Ergo, si oculi Domini speculantur bonos et malos, et Dominus de coelo semper respicit filios hominum, ut videat si est intelligens aut req
Abbreviated transcription (Latin):
Rr̃es qui pro quo¬
uis responso proficiᷤ¬
uitur. et ea die sꝑãt re¬
uerti ad monasterium.
nõ p̾sumant foris man
ducare ⁊ etiã õino a quo¬
uis rogentur.nisi forte
ab abbate suo eis p̾cipia¬
tur. Qõ si aũt fecerint

Expanded text:
res qui pro quovis responso diriguntur, et eodem die sperantur reverti ad monasterium, non praesumanducare, etiam si omnino a quovis rogetur, nisi forte ab abbate sibi praecipiatur. Quod si aliter fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
liores. Quas exeuntes
in uia accipiant de uesti¬
ario ⁊ reuertentes restitu¬
ant. Stramenta an lecto¬
ꝵ sufficiant mata sagum

Expanded text:
liores: quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et revertentes restituant. Stramenta autem lectorum sufficiant, matta, sagum
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾io creditur. qͣndo
ip̃ius notat᷑ pre noĩe.
Dicente apło. Accepistiᷤᷤ
sp̃m adoptionis filioꝵ.
in quo clamamus abba
pater. Ideoq abbas nicħ
extra preceptum dñi q̃d
absit debet docere. aut ꝯs

Expanded text:
 quando ipsius vocatur praenomine, dicente Apostolo: Accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba pater . Ideoque abbas nihil contra praeceptum Domini, quod absit, debet aut
Abbreviated transcription (Latin):
Uartus hũilitatis
gradus ẽ.si nn ip̃a
obedientia duris ⁊ cõtra¬
riis rebus. uel eciã qͥbus¬
libet irrogatis inuirus
tacita cõscĩa ꝑ paciẽtia
amplectatur ⁊ sustinẽs
nõ latescat uel discẽdat
dicente scriptura. Qui
ꝑseu̾auerit us in finez
hic saluus erit. Itẽ con¬
fortetur cor tuũ ⁊ susti¬
ne dñm. Et ostendens
eciã cõtraria sustin̾e de¬
bere dicit ex ꝑsona suf¬
ferentiũ. Propt̃ te mor¬
ti afficitur tota die esti¬
mati sumus ut oues oc¬
cisionis. Et securi de sp̃e
retributõnis diuine:
subsecuntur gaudentes
bus suꝑamus. ꝓpt̾ euz

Expanded text:
uartus humilitatis gradus est, si quis in ipsa obedientia duris et contrariis rebus vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis tacita conscientia patientiam amplectatur, et sustinens non lassescat, vel discedat, dicente Scriptura: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Item: Confortetur cor tuum et sustine Dominum . Et ostendens etiam contraria, sustinere debere, dicit ex persona sufferentium: Propter te morte afficimur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis . Et securi de spe retributionis divinae subsequantur gaudentes bus superamus propter eu
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ⁊̃ deffendere nolueit
oꝑa sua. tũc abbas faciat
q̃d sapiens medicus.Si
exibuit fomenta si un

Expanded text:
tiam defendere voluerit opera sua, tunc abbas faciat quod sapiens medicus. Si exhibuit fomenta, si un
Abbreviated transcription (Latin):
m labore ⁊ nõ possũt oc¬
currere hora cõpetẽti ad
monasteriũ ⁊ abbas hoc
ppendit qr ita est.agant
ibidem opus dei ubi oꝑ¬
antur cum tremore diui¬
no flectentes genua.Si¬
nlit̾ qui in itiñe direc¬
tisũt.non eos p̾tereant
hore cõstitute. s ut possũt
agant sibi. ⁊ seruitutis

Expanded text:
in labore, et non possunt occurrere hora competenti ad oratorium, et abbas hoc perpendit quia ita est, agant ibidem opus Dei ubi operantur, cum tremore divino flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae; sed ut possunt agant sibi, et servitutis
Abbreviated transcription (Latin):
cam uidebas. in tuo tra¬
bem nõ uidisti. Non ab
eo ꝑsona in monasterio
discernatur. non unus
plus ametur ꝙͣ alius.
nisi quẽ in bonis accibꝰ¬

Expanded text:
cam videbas, in tuo trabem non vidisti? Non ab eo persona in monasterio discernatur; non unus plus ametur quam alius; nisi quem in bonis actib
Abbreviated transcription (Latin):
atq cõstituimꝰ ut nulli
liceat quẽ qͣm fr̃m suoꝵ
exconare aut ced̾e. uisi
cui potestas ab abbate
data fuerit: Peccantes
coram om̃ibr arguan¬
tur. ut ceteri metũ h̃e

Expanded text:
atque constituimus ut nulli liceat quemquam fratrum suorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit. Peccantes autem coram omnibus arguantur, ut et caeteri metum h
Abbreviated transcription (Latin):
tituere. uel iubere. s iussi
o uel doctrina. fermentuz
diume iusticie in dissipł¬
oꝵ mentibus cõsꝑgatur.
Memor semꝑ abbas. qr
doccrine sue uł discipłoꝵ
o bedientie utrarumq re¬
rum in tremendo iudicio
dei facienda erit discussio¬
E ciatq abbas culpe pas¬
toris incumbere quicqͥd
in ouib pat̾familias. uti¬
litatis minus potuerit ĩ¬
uenire. Tantum iterum

Expanded text:
tituere, vel jubere: sed jussio ejus, vel doctrina fermentum divinae justitiae in discipulorum mentibus conspergatur. Memor semper abbas quia doctrinae suae et discipulorum obedientiae, utrarumque rerum in tremendo judicio Dei facienda erit discussio. Sciatque abbas culpae pastoris incumbere quidquid in ovibus paterfamilias utilitatis minus potuerit invenire. Tantum iterum
Abbreviated transcription (Latin):
aut uicium nõ occurre¬
rit. us ad scd̃am uicem
ꝓ hoc corripiatur. Si de¬
nuo ñõ emendau̾it: nõ
ꝓmittetur ad mense cõ¬
sequestratus a cosorcio
õium reficiat solus. sb̃¬
lata ei porcione sua de
uino us ad satifactõe
⁊emendat̃onẽ. Simiłr
ãt patiatur qͥ ad illum
u̾sum nõ fuerit presens

Expanded text:
aut vitium non occurrerit, usque secundam vicem pro hoc vitio corripiatur: si denuo non emendaverit, non permittatur ad mensae comsequestratus a consortio omnium reficiat solus, sublata ei portione sua de vino usque ad satisfactionem et emendationem. Similiter autem patiatur, qui ad illum versum non f
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatõnes meas a lõ¬
ge. ⁊ qr cogitatõ hoĩs cõ¬
fitebitur tibi. Nam ut
sollicitus sit circa cogit᷑

Expanded text:
cogitationes meas a longe . Et: Quia cogitatio hominis confitebitur tibi . Nam ut sollicitus sit circa cogit
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ergo et abbas cõside¬
ret infirmitatẽ ĩdigenti¬
uii. nõ malam uolunta¬
tem inuidentium. In õi¬
bus tamen iudicus dei
retributõnem cogitet:

Expanded text:
Ita ergo et abbas consideret infirmitates indigentium, non malam voluntatem invidentium. In omnibus tamen judiciis suis Dei retributionem cogitet
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ hoc cũ oimi mensura
et racione. Naui ĩ for¬
tiori etate qui p̾sũpse¬
rit aliqͣtenus sine pre¬
cepto abbatis. uel ip̃is
infantib sine discreti¬
one exarcerit discipli

Expanded text:
et hoc cum omni mensura et ratione. Nam in fortiori aetate, qui praesumpserit aliquatenus sine praecepto abbatis, vel in ipsis infantibus sine discretione exarserit, discipli
Abbreviated transcription (Latin):
maior congrega¬
de ip̃is fr̃es boni testimo¬
nii: ⁊ sc̃e conu̾satõis. et
constituantur decani. qͥ
sollicitudinem gerant.
suꝑ decanias suas. ĩõibꝰ
secundum mandata de
et precepta abb̃is sui. Ce
decani tales eligantur.
in quibus abbas parciat¬
securus honera sua. Et
tus suꝑbia reꝑtus fuerit
rep̾hensibilis correptus
semel ⁊ iterũ atq tercio.
Si emendare noluerit.

Expanded text:
it congregade ipsis fratribus boni testimonii et sanctae conversationis, et constituantur decani, qui sollicitudinem gerant super decanias suas in omnibus secundum mandata Dei et praecepta abbatis sui. Qui decani tales eligantur, quibus securus abbas partiat onera sua. Et tus superbia repertus fuerit reprehensibilis, correptus semel et iterum, atque tertio, si emendare noluerit
Abbreviated transcription (Latin):
trib aũt infirmis aut
delicatis. talis ars aut
opus iniũgatur ut nec
occiosi sint. nec uiolẽtia
laboris obpͥmãtur aut
effugentur. Quoꝵ in

Expanded text:
tribus infirmis, aut delicatis talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effungentur: quo
Abbreviated transcription (Latin):
ne eius iuiẜia etiã alii
uicientur. Qd̃ si nõ fue¬
rit talis qui m̾eat᷑ ꝓhici
nõ solũ si pecierit suscipi¬
atur congregatõmi sociã¬
dus. uerum etiã suadet᷑
ut stet: ut eius exemplo¬
etiam alii erudiant᷑. Et
qr in oĩi loco uni dr̃io
seruitur. uni regi milita¬
tur. Quẽ si eciam talem
ꝓspexerit abbas liceat e¬
um ĩ suꝑiori aliqͣntulũ
cõstituere loco. Non solũ
aũt monachũ s eciã de
suprascriptis gradibus
sacerdotũ uel clericoru.
stabilire potest abbas in
maiori qͣui ingreditur
loco. si talem eius ꝓspexe

Expanded text:
ne ejus miseria etiam alii vitientur. Quod si non fuerit talis qui mereatur projici, non solum, si petierit, suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur, ut stet: ut ejus exemplo alii erudiantur, et quia in omni loco uni Domino servitur, uni regi militatur. Quem si etiam talem esse perspexerit abbas, liceat eum in superiore aliquantulum constituere loco: non solum autem monachum, sed etiam de supra dictis gradibus sacerdotum vel clericorum, stabilire potest abbas in majore quam ingreditur loco, si ejus talem perspexe
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tĩstituit ut hec ob¬
latõ ex azimo fieret ⁊ ĩ
modica qͣntitate dicens
q̈nto paucior tãto pocior.
¶ursꝯq p̾cepit aqua
cu sale exorcizata ⁊bene

Expanded text:
instituit, ut hec oblatio ex azimo fieret et modica foret, dicens: quanto paucior, tanto pocior. Rursus precepit aqua salibus exorcizata et bene
Abbreviated transcription (Latin):
bestia crudelitatis.
On furtũ facies tã¬
gis septimã cordã. ⁊ ce¬
croit bestia rapacitatis
On falsũ testimoni¬
um dices. tangis octa¬
uã cordã. et cecidit besti¬
a falsitatis.

Expanded text:
bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam chordam, et cecidit bestia falsitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
abbas ne aliq̃n de alio.
noto monasterio mona¬
chum ad hĩtandũ susci¬
piat sine cõsensu abb̃ĩs
eius. aut lit̾is ꝯmendan¬

Expanded text:
abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat, sine consensu abbatis ejus aut litteris commenda