comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u hoc loco debemus intellige̾ demões
qui malis president: ⁊ in eoꝵ cordib
habitant. Dicies autem milies: in¬
chil aliud sunt quã .xx. iilꝰ. Tale est¬
usq septuagies septies. Qd̃ nichil est¬
aliud: quam septuaginta septe. Qu̾a¬
do eñi numerus ꝑ nomen transit.
sicut uerbi gr̃a cum dicit᷑ septies sep¬
tuagnita sũma numeri multiplica
Unde ⁊ in genesi dicit᷑. De lamec
uero: septuagies septies ultio dabit᷑.
Dicies itaq milies om̃s significãt
reprolos: dena aũt nulia: oms scõs
qui decem uerba legis tustodiunt
Et qr plures sunt reprobi quã pa¬
sti: duplex uumerus reprolorũ
opponit᷑ contra simplicẽ numerũ iustoꝵ
De ip̃is eñi electis dicit᷑. Currus dei
⁊ reprobis constat hõibus. ⁊ contra sun¬

Expanded text:
in hoc loco debemus intelligere daemones, qui malis praesident et in eorum cordibus habitant. Vicies autem millies nihil aliud est quam viginti millia. Tale estusque septaliud est, nisi septuaginta septem. Quando enim numerus per nomen transit, sicut verbi gratia, cum dicitur septies septuaginta, summa numeri multiplicatUnde et in Genesi legitur: De Lamech vero septuagies septies ultio dabitur . Vicies itaque millies omnes significat reprobos: dena autem millia omnes sanctos, qui decem verba legis custodiunt. Et quia plures reprobi quam justi, duplex numerus reproborum opponitur contra simplicem numerum justorum. De ipsis enim electis dicitur: Currus Dei tibus et reprobis constat hominibus. Et contra sim
Abbreviated transcription (Latin):
tiõib. Quid sit aũt hebraice labadõ
grete appolion: exponit᷑ cũ subdit᷑.
Latine habet uomen exterminãs
In hiis quippe nõib dilig diabolus
intelligitur. qui hoĩes ext̾minat
.i. extra patriam celestem enuttit.
qui audituri sunt. discedite ame
maledicti in ignẽ et̃nũ. Ext̾mia¬
bunt᷑ eñi isti quib hoc dicet᷑ .i. ei
cient᷑ ab om̃i societate scõꝵ. Legi
latine q iste tres lingue tũc iuge¬
bant. Hic est ih̾c rex uideoꝵ. Ita ⁊
hic nomen diaboli. qui noui̾ssimo
guis exprimit᷑. Qui recte ext̾miña
dicit᷑: qr sicut xp̃o congregandi. sic
diabolo congruit uouien extermi¬
uandi. Unde est. Qui non colligit
mecũ: disꝑgit. Uaf unũ abiit: ecce

Expanded text:
tionibus. Quid sit autem Hebraice labbadon, tionibus. Quid sit autem Hebraice labbadon, Graece apollyon exprimitur cum subditur, Latine habet nomen exterminans. In his quippe nominibus diabolus intelligitur, qui homines exterminat, id est extra patriam coelestem emittit, qui audituri sunt: Disceaite a me, maledicti, in ignem aeternum . Exterminabuntur enim injusti, quibus hoc dicetur, id est ejicientur ab omLatine, quia istae tres linguae tunc vigebant: Hic est Jesus rex Judaeorum . Ita et hic nomen diaboli, qui novissimo tguis exprimitur. Qui recte exterminans dicitur, quia sicut Christo congregandi, sic diabolo congruit nomen exterminandi. Unde est: Qui non colligit mecum, spargit . Vae unum abiit, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ aũt sequitur potestas earum
nocere hõib mensibus qũq. re¬
petita setentia est: ꝑ qũã presens
uita iterato exprimit᷑. Et supͣ
quidẽ potestatem locuste accepis¬
se referunt᷑. ut mensib quinq
hoĩes cruciarent. nec eos octide¬
rent: hic uero eorrdem mensium
numero nocere hoib. facultatẽ
habere ꝑhibent᷑. Qd̃ utiq ibi de bo
malis. Quia ⁊ illos cruciant sed
non occidunt: istos uero nõ cru¬
ciant. sed nocendo ꝑimsit. Et
habebant suꝑ se regem angelum
abyssi .i. diabolũ. qui est princeps
õium reproboꝵ. Ip̃e est eñi rex suꝑ
om̃s filios suꝑbie. non quo ip̃e ho¬
minẽ creauerit aut regat: sed qͦ
suꝑ cos dñationẽ exercẽt. quos sͥ
ꝑ peccatũ seruos addicit. Cui nom̃e
dam codicibus inuenit᷑ scriptum
abadon ubi scilicet pͥmũ ẽ a falso
scriptũ est ⁊ utio scͥriptoꝵ factũ ẽ:
sed primũ soi est pouendũ .l. ⁊ la¬
babon dicendũ. sicut beatꝰ iheromi¬
mus dicit in hebraicis interpreta¬

Expanded text:
uod sequitur, potestas earum nocere hominibus mensibus quinque, repetita sententia est, per quam praesens vita iterato exprimitur. Et supra quidem potestatem locustae accepisse referuntur, ut mensibus quinque homines cruciarent, nec eos occiderent. Hic vero eorumdem mensium numero nocere hominibus facultatem habere perhibentur. Quod utique ibi de bonm est, quia et illos cruciant, sed non occidunt: istos vero non cruciant, sed nocendo perimunt. Et habebant super se regem angelum abyssi. Id est diabolum, qui est princeps omnium reproborum, ipse est rex super omnes filios superbiae, non quo ipse hominem creaverit aut regat, sed quo super eos dominationem exerceat, quos sibi per peccatum servos addicit. Cui nomen dam codicibus invenitur scriptum abadon, ubi scilicet primum est a, sed falso scriptum est, et vitio scriptoris factum; sed primum ibi ponendum l, et labbadon dicendum, sicut beatus Hieronymus dicit in Hebraicis interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
bant multos. ⁊ sanguinẽ filioꝵ su¬
or ⁊ filiaꝵ suaꝵ fundebant mul
a foruicatione sua duplici. ut ab
inmũdicia carius cessarent. aut
ab idolatria. neq a furtis suis. quia
furabat᷑. De quoꝵ profecto conuer¬
satione inpenitenti. nũc oꝑis initẽ¬
tis nou suit amplius loqui preser¬
tim cũ ⁊ hic liber in longum ꝓtrac¬
tus debiti fuus terminũ. aspectet.

Expanded text:
s, et sanguinem filiorum suorum et filiarum suarum fundebant et a fornicatione sua duplici, ut ab immunditia carnis cessarent, aut ab idololatria, neque a furtis suis, quia furabatur. De quorum profecto conversatione impoenitenti, nunc operis intentio non sinit amplius loqui, praesertim cum et hic liber in longum protractus debiti finis terminum exspectet.
Abbreviated transcription (Latin):
significat secularem. inqua diabolus
alligatꝰ p̾dicit᷑ nou issima ꝑsecutione
qr ⁊ impiis inquantũ uult nocere ñ¬
ꝑmictitur. usquequo nouissima ꝑse¬
cutio adueniat. Et soluti sunt. pro
demones. ⁊ om̃e torpus diaboli. qui
parati erant in horam ⁊ diem. et
partem hoĩm. Per horam. dmidi¬
um annũ intelligere. Per diẽ meni
seuiet aduersum reprobos. Ideo eñi per
⁊diebus menses. ⁊ mensibus certũ
est annos expleri. Parati aut sunt
demones ut occidant tertiam partẽ
hõim: qr nimirũ nocendi oportum¬
tatem semꝑ prestolant᷑. Unde nec
ĩmerito de locustis p̾missũ est: qd̾ es¬
sent sinules equis paratis in p̾lium
Tertia aũt pars: ita ut supͣ nitelligͣl.
Et nemerus equestris exercitꝰ: uicies.
uulies. dena milia audiui numerũ
eor. In hoc numero or̃s om̃is incelli

Expanded text:
potentiam saecularem, in qua diabolus potentiam saecularem, in qua diabolus alligatus praedicitur novissima persecutione, quia et impiis quantum vult nocere permittitur, usquequo novissima persecutio adveniat. Et soluti sunt, pro daemones, et omne corpus diaboli. Qui parati erant in horam et diem et partem hominum. Per horam dimidium saeviet adversus bonos. Ideo enim per et diebus menses, et mensibus certum est annum expleri. Parati sunt daemones ut occidant tertiam partem hominum, quia nimirum nocendi opportunitatem semper praestolantur. Unde nec immerito de locustis praemissum est, quod essent similes equis paratis ad praelium. Tertia autem pars ita ut supra intelligitur. Et numerus equestris exercitus vicies millies dena millia. Et audivi numerum eorum. In h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in celo. Quaternarius eñs iumerꝰ.
sepe ꝓ uniuersate ponit᷑. Unde ⁊ in
fine scl̃i. aquatuor uentis celi. electi
ꝑ angelos assumi ꝑhibent᷑. Unde
dicit᷑ ei solue .i. soluendos predic tem¬
pore antixp̃i. Modo eñi ligati sunt:
qr non non possunt nocere quantu
uolunt. ex quo dñs ueniens eis potes¬
testatem abstulit. Quoin loco consi¬
derandũ est quantũ seuirent si solu¬
ti essent. qui modo etiam ligati tan¬
tura seuuint. Tale est illud in ewan¬
gelio de ficulnea. qd̃ dñs cultori dicit.
scidendos a romanis predixerũt. Per
flumẽ eufraten in quo angłi alligati
sunt: potentia sclaris intelligitur: qr
in pͥncipibus huiꝰ scłi maxime diabolꝰ
habitat ⁊ in eis reguat. Cuftates quippe
fluuius est babilonie atq in multa
flunina diuisus ingredit᷑ babiloniã¬
hũc fluiuũ in multis riuis. ⁊ per enis
alueum ingressi sũt babyloniam. Qd
flumẽ: sepe in malam partͤam pomit᷑
In hoc uero locõ ut diximus: potentiã

Expanded text:
rnarius numerus saepe pro universitate ponitur, unde et in fine saeculi a quatuor ventis coeli electi per angelos assumi perhibentur. Vel dicitur ei solve, id est solvendos praedic tempore antichristi. Modo enim ligati sunt, quia non possunt nocere quantum volunt, ex quo Dominus veniens eis potestatem abstulit. Quo in loco considerandum est, quantum saevirent si soluti essent, qui modo etiam ligati tantum saeviunt. Tale est illud etiam in Evangelio de ficulnea, quod Dominus cultori dicit: scindendos a Romanis praedixerunt. Per flumen Euphratem, in quo angeli alligati sunt, potentia saecularis intelligitur, quia in principibus hujus saeculi maxime diabolus habitat, et in eis regnat. Euphrates quippe fluvius est Babyloniae, qui in multa flumina divisus, ingreditur Babyloniahunc fluvium in multos roniam. Quod flumen saepe in malam partem ponitur. In hoc loco vero, ut diximus, significat
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui extra eccłi̾am sũt .i. pagani
⁊ uidei. sed etiam falsi xp̃i qui signũ
portant incorpore baptizati sũt ⁊ in
ecclia consistunt: sed tamẽ fidem qͣe
habere iudent᷑ oꝑib maculant. idoq
ledunt᷑. Tale eit et illud. Qui man
cũ multi eadem sacramenta ꝑcipi¬
ant in quibus non habitat xp̃t. qr
non ad salutem s ad iudiciũ suum
manducant ⁊ bibunt ideoq rei sũt
corpis ⁊ sanguinis dñi. Ec alibi dr
sub eodem sensu. Nemo dicit dum̃t
ih̃m: nisi in spu sc̃õ. cũ utiq młti
eũ tantũ uerbis fateant᷑. sed hñ¬
tes formã pietatis iurtutẽ eiꝰ ab¬
negant. qr conficent᷑ se nosce deũ:
factis aũt negant. Et datũ est illis ne
ocriderent eos ⁊c̃. Ad suꝑiora respici¬
unt ista .i. ad fenũ ad om̃e uiride. ad
arbores. que ui bonũ incelleximꝰ. ⁊ a
quoꝵz morte ⁊ lesione prohibite sũt
locuste. Sed ut cruciarentur men¬
sibus quinq. Per quinq menses: nr¬
celligitur om̃e presens tempꝰ: ad de¬

Expanded text:
 pagani et Judaei, sed etiam falsi Christiani, qui signum portant in corpore, qui baptizati sunt, et in Ecclesia consistunt, sed tamen fidem quam habere videntur, operibus maculant, ideoque laeduntur. Tale est illud: Qui mandllo . Cum multi eadem sacramenta percipiant, in quibus non habitat Christus, quia non ad salutem, sed ad judicium suum manducant et bibunt, ideoque rei sunt corporis et sanguinis Christi. Et alibi dicitur sub eodem sensu: Nemo dicit Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. Cum utique multi eum tantum verbis fateantur, sed habentes formam pietatis, virtutem ejus abnegant, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Et datum est illis ne occiderent eos. Ad superiora respiciunt ista, id est ad fenum, ad omne viride, ad arbores, quae in bonum intelleximus, et a quorum morte et laesione prohibitae sunt locustae. Sed ut cruciarent mensibus quinque. Per quinque menses intelligitur omne praesens tempus, a Domi
Abbreviated transcription (Latin):
libellum deuorare est: cũ auiditate
scriptura setretis recondere iusceri¬
bus. Ubi notandũ qr non dicit ac¬
cipe ⁊ bibe illum: sed deuora .i. man¬
duca auide. Scriptura eñi sacra. ĩ
quibusdam locis est potus. In qͥbusdã
uero cibus. In rebus obscuriorib q̃
intessigi si ne expositioneͥ possunt
cibus est. Quia ueluti mandendo.
legendo ⁊ ruminando sumit᷑. In aꝑ¬
tiorib uero que intelligi sine expo¬
sitore possũt potus est ibi. Potum
eñi non mandncando gluitimꝰ.
Aptiora ergo ac manifesta bibi¬
mus: que etiani᷑ exposita intelli¬
noscerent dei sacramenta: tam̃
qr ad huc expositione indigebant
qualiter ad eũ ꝑtinerẽt neqͣꝙ̾
dicit᷑ iohanii bibe. sed deuora ac si aꝑ¬
tius dicetur. Ptracta ⁊ intellige .i. pri¬
us mande ⁊ sic deglutti qd sc̃i pr̃es fe¬
cerunt. Augustimis. scil ih̾onimus
gregorius ⁊ cetĩ quoꝵ nũc expositiõi¬
bus utimur. Et faciet amaricare uen
hoc loco. Prius eñĩ more cibus assini¬

Expanded text:
librum devorare est, cum aviditate Scripturam secretis recondere visceribus. Ubi notandum quia non dicit, accipe et bibe illum, sed devora, id est manduca avide. Scriptura enim sacra in quibusdam locis potus est, in quibusdam vero cibus. In rebus obscurioribus, quae intelligi sine expositione non possunt, cibus est, quia veluti mandendo, legendo, et ruminando sumitur; in apertioribus vero quae intelligi sine expositione possunt, ibi potus est: potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo et manifestiora bibimus, quae etiam non exposita intellignoscerent Dei sacramenta, tamen quia adhuc expositione indigebant, qualiter ad eum pertinerent, nequaquam dicitur Joanni bibe, sed devora, ac si apertius diceretur, pertracta et intellige, id est prius mande, et sic degluti. Quod sancti patres fecerunt, Augustinus scilicet, Gregorius, et caeteri, quorum nunc expositionibus utimur. Et faciet amaricare venthoc loco: Prius enim in ore cibus assumi
Abbreviated transcription (Latin):
ex lumĩe tenebrescunt. Om̃pc aũt
deus: bene utens etiam malis nr̃is
multa bona ex hiis operari consue¬
uit. Excitauit em̃ doctores error
scismaticoꝵ ad deffendendam ueri¬
tatẽ fideliũ. Quia ꝓculdubio. neqͣ¬
quam ad disserendas scripturas
tanto studio uacassent: si erroris
mendatiũ ueritas resistens non
increuisset. Hinc scriptũ ẽ. quia
oportet hereses ẽẽ. Et uidi ⁊ au¬
diui uocem unuius aqͥle uolantis
ꝑ mediũ celũ dicentis uoce mag¬
ra ⁊ c̾. Qđ significant angłi hoc
etiam ⁊ aquila .i. unuersam ec¬
desiam. siue doctores specialiter.
Qui uolant ꝑ mediũ cełũ: hoc ẽ
currũt. que celũ appellat᷑ qr sedes
est dei. Qd̃ aũt dicit᷑ iohannes ui¬
di ⁊ audiui uocem unius aqͥle: ostendͤ
proculdubio. qr in spũali uisione. Hoc
est uidere qd̃ audire. hoc audire qd̵ iu¬
dere. Tria ue: eternam significant
dãpuation̾e. que in triũ angłoꝵ uoci¬
bus qui secũt᷑ continetur. Qd̃ uero

Expanded text:
ex lumine tenex lumine tenDeus bene utens malis nostris, multa ex his operari consuevit. Excitavit enim doctores error schismaticorum ad defendendam veritatem fidelium, quia procul dubio nequaquam ad disserendas Scripturas tanto studio vacassent, si erroris mendacium veritati resistens non increvisset. Hinc scriptum est, quia oportet haereses esse . Et vidi, et audivi vocem unius aquilae volantis per medium coeli, dicentis voce magri tuba. Quod significant angeli, hoc etiam aquila, id est universalem Ecclesiam, sive doctores specialiter, qui volant per medium coelum, hoc est, currunt, quae coelum appell. Quod autem dicit Joannes, Vidi et audivi vocem unius aquilae, ostendit procul dubio quia in spirituali visione hoc est videre, quod audire, hoc audire, quod videre. Tria vae aeternam significant damnationem, quae in trium angelorum vocibus, qui sequuntur, continetur. Quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
cognitꝰ est eoꝵ error. ⁊ qui pͥus uide¬
bantur lucere ꝑ fidem: ceperũt ob¬
scurari. ⁊ ab eccłia depulsi sũt ꝓp¬
ter suam infidelitatẽ. Qd̾ dicit te¬
cia pars solis pefcussa est ⁊c̾. solis
ꝑcussio ad diem. lune aũt uł stel¬
laꝵ referenda est ad noctẽ. Signi¬
ficat᷑ aũt. in sole aꝑtꝰ error here¬
ticoꝵ. in luna aũt uł stellis oc¬
cultus: qr quidam illoꝵ aꝑtis.
quidam aũt occultis ꝑ suasiõib:
in abdicis quos possunt decipiũt.
Notandũ aũt qr dicit ꝑcussa est ter¬
cia pars eoꝵ ⁊ obscurata: sed ꝑcussa
est. ut obscuraret᷑. Ad hoc scilicet ꝑ¬
cussa. ut postea obscuraret᷑. Qiua
culte. postea uero obscurabant᷑: qñ
ab ecclia expellebant᷑. ⁊ auathenia¬
tizalant᷑ aꝑte. Sed ne taliũ ꝑditio
ad deũ referat᷑. hoc qd de prefatis
ri dicit᷑. cuiꝰ duritia ꝑ ip̃m miseri¬
cordit̾ non emollit᷑. Neq en solis
culpa est qd̃ sius radus lippientib
oculis cecitat᷑e in fundit: sed magħ

Expanded text:
eorum error, et qui prius videbantur lucere per fidem, coeperunt obscurari, et ab Ecclesia expulsi sunt propter suam infidelitatem. Quod dicit: Tertia pars solis percussa est, etc., solis percussio ad diem, lunae autem vel stellarum, referenda est ad noctem. Significatur autem in sole apertus error haereticorum, in luna vel stellis occultus, quia quidam illorum apertis, quidam autem occultis persuasionibus in abditis, quos possunt decipiunt. od non dicit: Percussa est tertia pars eorum et obscurata, sed: Percussa est ut obscuraretur, ad hoc scilicet percussa est ut postea obscuraretur, quia mente, postea vero obscurabantur, quando ab Ecclesia expellebantur et anathematizabantur aperte. Sed ne talium perditio ad Deum referatur, hoc quod de praefatis ri dicitur, cujus duritia per ipsum misericorditer non emollitur . Non enim solis culpa est, quod suis radiis lippientibus oculis caecitatem infundit; sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
escam. Om̃e au̾t iuride incelligunt᷑
ꝓficientes. qui iam possunt intellig̾e̾
⁊ caꝑe qd̃ iohauũ dic̃. In pͥncipio erat
uerbũ ⁊c̃. Porro arbores ꝑfecti quiq
⁊ fortes. acq infide robusti sunt. Qͦ¬
niam hii tales temptationũ uentos
ꝑferri possunt: sed firma stabilitate
ꝑdurant. De quibus psalmista. Plan¬
tati in domio dñi: in atriis domꝰ dei
ur̃i florebũt. Sed ⁊ hic: a toto pars¬
est intelligenda ut supra. Qđ duab

Expanded text:
guntur proficientes, qui jam possunt intelligere et capere quod Joannes dicit. In principio erat verbum . Porro arbores perfecti quique et fortes atque in fide robusti sunt, quoniam hi tales tentationum ventos perferre possunt, et firma stabilitate perdurant. De quibus Psalmista: Plantati in domo Domini, in atriis domus Dei nostri florebunt . Sed et hic a toto pars intelligenda es
Abbreviated transcription (Latin):
tyres. ⁊ ceteri qui hñt potestatem cal
candi supra omẽm uirtute inimici.
Tales supra mare: hoc est supra ma¬
re super huuc mudũ constitiumt᷑:
qr om̃s maloꝵ ꝑsecutiones ꝑferunt.
⁊ non succũbunt. Per sinistrũ aũt
pedem qui supra terram ponit̃: in
telligunt᷑̾ confessores. sicut germanꝰ
runt. nec publicũ ꝑtulerũt marty¬
rium: qr supra terram hoc est super
soliditatẽ fidei sunt locati. Deus eñi¬
omp̃c. scd̃m uicissitudinẽ temporũ:
disposuit eccłie membra. fortiora
scil suꝑfluitꝰ maris. infirmiora uͦ
suꝑ soliditatem terre constituens. Sͤ
⁊ huiꝰ scli pͥncipes. ubi fortiorẽ impe¬
tus belli: forcissimos milites p̾parãt
Et clamauit uoce magna. quẽ admo¬
dum cũ leo rugit. leo cũ rugit: om̃s
bestie timent. Et ipse in sua fortitu¬
dine considere ostendit᷑. Clamauis
xp̃c. leo appellat᷑ ꝓpt̾ fortitudinẽ. sue
per se siue ꝑfitis suos p̾dicatores.¬

Expanded text:
tyres et caeteri, qui potestatem habent tyres et caeteri, qui potestatem habent calcandi super omnem virtutem inimici. Tales super mare, hoc est, super hunc mundum constituuntur, quia omnes malorum persecutiones perferunt, et non succumbunt. Per sinistrum autem pedem qui supra terram ponitur, intelliguntur confessores, sicut Remigiusrunt, nec publicum pertulerunt martyrium, quia super terram, hoc est, soliditatem fidei sunt locati. Deus enim vicissitudines temporum disposuit in Ecclesia, membra fortioro scilicet super fluctus maris. Infirmiora vero super soliditatem terrae constituens. Sic et hujus saeculi principes, ubi fortior est impetus belli, fortissimos milites praeparant. Et clamavit voce magna quemadmodum cum leo rugit. Leo cum rugit, omnes bestiae timent. Et ipse in sua fortitudine ostenditur. Clamavit Christus, leo appellatus propter fortitudinem, sive per se, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ psalmistam dñs dicit. Ego confir¬
maui colũpnas eius. Et habebat in
mnanu sua libellũ apertũ. Supius le¬
gninis ꝙ uiderit librũ signatũ sigillis
septem: ꝑ quẽ uetus testamentũ desi¬
gnatur plenũ multimoda obscurtate.
Hic aũt ꝑ libellũ apertũ iam nouum
testamentũ significat᷑. Qb̃ aꝑtũ est
in dei manu .i. in opatione ip̃is rese¬
ratum. Manus eñi illa: oꝑatione no¬
stre salutis. Et qr in suꝑiori libro no¬
scunt᷑ lacuisse secreta: apte nũc in
libellõ aperto. noui testamenti re¬
uelata claruisse sigiuificat᷑ gr̃a. Ip̃e
eñi apparens in carne. qd̾ intelligit᷑
ꝑ faciem angeli: ea que latebant. na¬
scendo moriendo. a mortuis resurgendo
⁊ ad celos ascendendo aptruit. Et posu¬
it pedem suũ dextrũ supra mare sini¬
strũ aũt suꝑ terram. Per dextrũ pe¬
dem. illa significant᷑ membra. que in¬
illis aduersitatib frangunt᷑. nec ullis
successibus extolluntur id est apłi mar¬

Expanded text:
icitur: Ego confirmavi columnas ejus . Et habebat in manu sua librum apertum. Superius legimus quod viderit librum signatum sigillis septem, per quem Vetus Testamentum designatur, plenum multimoda obscuritate. Hic autem per libellum apertum jam Novum Testamentum significatur, quod apertum est in manu Dei, id est operatione ipsius reseratum. Manus enim illa operatio est nostrae salutis. Et quia in superori libro noscuntur latuisse secreta, apte nunc in libello aperto Novi Testamenti revelata claruisse significatur gratia, ipse enim apparens in carne, quae intelligitur per faciem angeli, ea quae latebant nascendo, moriendo, a mortuis resurgendo, et ad coelos ascendendo aperuit. Et posuit pedem suum dextrum super mare, sinistrum autem super terram. Per dextrum pedem illa significantur membra, quae nullis adversitatibus franguntur, nec ullis successibus extolluntur, id est apostoli, mar
Abbreviated transcription (Latin):
dus dicit. Erit tũc tribulatio. qualꝰ
non fuit neq fiet ⁊ c̃. Quo in loco
questio oritur. quare dicat᷑ fumus
putei. similis fumo fornacis mrag¬
ne. Si enĩ tc̃ tribulatio erit qualis
non fuit. quomͦ est similis ũt doctͥ¬
na heretpoꝵ. sinlis doctͥne anti¬
xp̃i: d sciendũ. qr illa ꝑsetutio et
falsa doctͥna ancixp̃i ⁊ ceteroꝵ: ex
parte erit si milis. ⁊ ex parte dissimi¬
lis. Similis erit in ꝑsecutione scõꝵ
in errore mendatii: dissuinstis uer
in hoc qdꝰ illi tũc miracula factu¬
ri sunt. cũ sint falsi doccores qd
isti facere non possunt: ideoq in¬
manior erit illa. qr ꝑ utrat deci¬
piet. Et obscura est sol ⁊ aer .i. ec

Expanded text:
t: Erit tribulatio qualis non fuit neque fiet. Quo in loco quaestio oritur, quare dicatur fumus putei similis fumo fornacis magnae: si enim tunc tribulatio erit, qualis non fuit, quomodo nunc similis est doctrina haereticorum doctrinae antichristi? Sed sciendum quia illa persecutio et falsa doctrina antichristi et caeterorum ex parte similis erit, ex parte dissimilis. Similis erit in persecutione sanctorum, in errore mendacii: dissimilis vero in hoc quod tunc illi miracula facturi sunt, cum sint falsi doctores, quod isti facere non possunt, ideoque immanior erit illa, quia per utraque decipiet. Et obscuratus est sol et aer. Id est
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Tale est quasi diceret. inter¬
ciam parte hoĩm. Unde subdit᷑. Et
nomĩẽ stelle dicit᷑ abscuithiũ. Per
absinchiũ q̃ amarissima est herba
qui per suam falsitate. dulcedin̾e
fidei conuerterũt in amarituduĩe
en ab electis antiquus hostis. dũ
reꝓbos inuadit mendatio. illos ue¬
neno inficit. Mendatiũ auit: non
solũ peruerse crudelitatis. uerũ etia
male oꝑatiõis noxã intelligere de¬
bemius Qb eñi sca eccłia in sacris
pagius recte fidei congruere docet
hoc heretici iudei atq philosophi
in prauũ dognia cuestrunt ⁊ qd̾ illi
ad incrementa iuxtutũ. hoc praue
uiuentes catholici. ad incitamẽta
uicioꝵ utunt᷑. Quauis asit ⁊ illi
de deo multa intelligant. ⁊ isti q̃dã
salutaria peragant. totũ tamie a
niinũ mortui sunt ex aquis. quia
amare facte sunt: idest ex doctͥna
hereticoꝵ ꝑfida ⁊ amara multipie¬
runt. multos siquide habuerunt
discipulos qui eoꝵ exempla ⁊ doctͥ¬
nam sũt secuti: qͥ mortui sũt non

Expanded text:
in tertiam partem hominum; unde subditur: Et nomen stellae absynthium. Per absynthium, quae amarissima est herba, qui per suam falsitatem dulcedinem fidei converterunt in amaritudinem s enim ab electis antiquus hostis, dum reprobos invadit mendacio, illos veneno inficit. Mendacium autem non solum perversae credulitatis, verum etiam malae operationis noxam intelligere debemus. Quod enim sancta Ecclesia in sacris paginis rectae fidei congruere docet, hoc haeretici, Judaei, atque philosophi in pravum dogma convertunt; et quo illi ad incrementa virtutum, hoc prave viventes catholici ad incitamenta vitiorum utuntur. Quamvis autem et illi de Domino multa intelligant, et isti quaedam salutaria peragant, totum tamen amminum mortui sunt ex aquis, quae amarae factae sunt. Id est ex doctrina haereticorum perfida et amara multi perierunt. Multos siquidem habuerunt discipulos, qui eorum exempla et doctrinam sunt secuti, qui omnes mortui sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
Missus est in mare: hoc ẽ inhũc
mũdũ. ⁊ in cordib reproboꝵ ha¬
lo tuba. moris magnus igne ar¬
dens missus est in mare: qr pre¬
ad uitam erant preordinati. ⁊ com¬
pulsus est redire ad suos: NNon quo
ineis ante non fuerit: sed qd̾ e¬
iectus ab istis amplius reprobis
dñari cepit. Et factas est tercia
pars maris sanguis. Sic uisũ ẽ
illi factũ in mare: sicut olim fu¬
erat factũ in egẏpto ad egressũ
filioꝵ isrł᷑. Porro per aqu̾a in sã¬
guinem uersam: sapientia carna¬
lis intelligitur. Que ia sangui¬
nem uertitur: qñ aperte male
agere ꝑsuadet. non solũ eos qui
extra eccliam. sed eciam hereti¬
cos ⁊ falsos xp̃canos. qͥsuas uo¬
linntates sequi desiderantes: def¬
fendere se conant᷑ ꝑ suam sapi¬
entiara. ⁊ philosophiam inane.
Unde scriptum est. Littera occi
cia aut pars creature que mor¬
tua est in mare scd̃m predutũ
sensũ intelligunt᷑ heretici falsi¬

Expanded text:
Missus est in mare, hoc est, in Missus est in mare, hoc est, in mundum, et in cordibus reproborum halo tuba, mons igne ardens missus est in mare, quia praeaeternam erant praeordinati, et compulsus est redire ad suos, non quod in eis ante non fuerit, sed quod abjectus ab istis, eo amplius reprobis damnari coepit. Et facta est tertia pars maris sanguis. Sic visum est illi factum in mari, sicut olim fuerat factum in Aegypto, ad egressum filiorum Israel. Porro per aquam in sanguinem versam, sapientia carnalis intelligitur, quae in sanguinem vertitur, quando aperte mala agere persuadet, non solum eos qui extra Ecclesiam, sed etiam haereticos et falsos christianos qui suas voluntates sequi desiderantes, defendere se conantur, per suam sapientiam et inanem philosophiam. Unde scriptum est: Littera occidertia autem pars creaturae quae mortua est in mari, secundum praedictum sensum, intelliguntur h
Abbreviated transcription (Latin):
cia scilicet parte sicut ⁊ supra .i. me¬
morata pars maloꝵ qui maloꝵ sũt
hoc est illecebresi. ⁊ uoluptuosi luxu¬
riam suani sequentes. De talibus
ꝓph̃a dicit. Om̃is caro fenũ. ⁊ om̃is
gla eius ut flos fenz. Qio contͣ qui
de panib dr̃i resiciunt᷑ fuꝑ feuũ di¬
scumbunt: q om̃s uise carnales uo¬
luptates cõprimũt. Et scd̃us augel
tuba cecint: ⁊ tamqũa mons magiꝰ
igne ardens missus ẽ inmare ⁊c̾
Mons magnus diabolus ẽ: qui se
extollit in alcitudinem supbie. Un
de in principio sue creationis uoluit
fieri similis illi de quo scriptũ ẽ. Erit
altitudi n̾e nubrũ ⁊ ero similis ałtis¬
simo. Del etiam ꝓptẽa mons appel¬
latur: qr in nouissimo tpr̃e ingredi¬
etur ꝑditũ hoiẽm. ⁊ ip̃i deo similis
sat᷑ ⁊ extollitur: supra om̃e qd̾ dr d̾s
aut qd̃ colitur. Igne ardet: hoc est ma¬
litia ⁊ inuidia corquetur. Unde et
primũ hoĩem idcirco decepit: quia
inuidit ei locũ. que ip̃e perdidera.

Expanded text:
 scilicet, sicut et supra, id est memorata pars malorum qui fenum sunt, hoc est, illecebrosi et voluptuosi, luxuriam suam sequentes. De talibus propheta dicit: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus ut flos feni . Quo contra: Qui de panibus Dei reficiuntur, super fenum discumbunt, quia omnes in se carnales voluptates comprimunt. Et secundus angelus tuba cecinit, et tanquam mons magnus igne ardens missus est in mare. Mons magnus est diabolus, qui se extollit in altitudinem superbiae, unde et in principio suae creationis voluit fieri similis illi de quo scriptum est: Eritaltitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Vel etiam propterea mons appellatur, quia in novissimo tempore ingredietur perditum hominem, et ipse Deo similem t extolletur super omne quod dicitur Deus aut quod colitur . Igne ardet, hoc est, malitia et invidia torquetur. Unde et primum hominem idcirco decepit, quia invidit ei locum quem ipse perdiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ doctrina: exierũt locuste ĩ
terrã discipłi scilicet erroris nati st̃.
qui terrena corda hoim deciperent.
Ilam locuste neq rectos gressus hũt
ut quedam aĩalia. neq uolatũ ut a¬
ues: qr discipłi hereticoꝵ uł ip̃i here¬
tici. neq rectam fidem hñt ut uo¬
lent. ⁊ celestia cã scĩs petant. De qͥb
ysaias dicit. Qui sũt isti qui ut nu¬
bes uolant neq rectos gressus ope¬
ratiõis. ut cũ psalmista dicere possĩt
Stacuit supra petr̃a pedes meos ⁊ cet̾.¬
Saltus dant locuste q̃ iurentia ques
conrodiũt: qr illi ꝑ iaccantiam ele¬
uaut᷑ ⁊ aĩas quas possũt que uirorẽ
fidei hñt necant. Et data est illis
onis in cauda est. P hanc eñi ꝑcu¬
tit: ⁊ uenena diffundit. Scorpio qͦ
in facie est blandus: sed occulte cau¬
da ꝑcutit. Tales sũt heretici: qͥ fal¬
sis uera promiscent. ut facilius au¬
dicores decipiant. dic q ueneno ma¬
le doctrmne: decipiũt simplices. De

Expanded text:
haereticorum doctrina. Exierunt locustae in terram. Discipuli scilicet erroris nati sunt, qui terrena corda hominum deciperent. Nam locustae neque rectos gressus habent, ut quaedam animalia, neque volatum ut aves, quia discipuli haereticorum vel ipsi haeretici neque rectam habent fidem, ut volent, et coelestia cum sanctis petant, de quibus Isaias dicit : Qui sunt isti qui ut nubes volant? neque rectos gressus operationis, ut cum Psalmista dicere possint: Statuit supra petram pedes meos, etirentia quaeque corrodunt, quia illi per jactantiam elevantur, et animas quas possunt quae virorem fidei habent, necant. Et data est illis onis in cauda est. Per hanc enim percutit et venena diffundit. Scorpio quoque in facie est blandus, sed occulte cauda percutit. Tales sunt haeretici, qui falsis vera permiscent, ut facilius auditores decipiant, sicque veneno malae doctrinae decipiunt simplices, de
Abbreviated transcription (Latin):
scedite ame om̃es qui oꝑanin male¬
dicti inignem eteruũ. Et uoces: ex¬
tationũ. ut est. Beati mũdo corde qͦ¬
nuraculoꝵ quib fideles ⁊ adiutam
p̃ordinati illuminabant᷑. alii aũt ce¬
cabantur. ad signantẽs ea diabolo po
ones contra credentes quib illi exer¬
cereutur. Et septem angeli qui habe¬
bant septem tubas .i. predicatores u
niuersalis eccłie qͥ habebant scientia
duoꝵ testamento ꝵ parauerũt se ut tu¬
lacauerent .i. ut ewangelii doctrina ĩ¬
souarent. Duobus modis se p̾parant
electi ad predicandũ. Primo: qr añꝙͣ
uerbũ predicationis ad publitũ prose¬
rant. cogitant quẽ admodũ singulis
ꝑsonis uerbũ aptent scd̃m qualitates
singłoꝵ. quomͦ scilicet seruis. quomͦi
paulus qui begnignos hortabat᷑ dnõs.
tes qr cõminus õium dñs in celo est. S¬
uos quoq monebat: ut debitũ seruiciũ¬
impenderent dñis. non ad ad oculum
seruientes. Del certe p̾parant se: qͥa¬
ea que p̃dicaturi sunt. pͥus ip̃i faciũt.

Expanded text:
ledicti, in ignem aeternum . Et voces exhortationum, ut: Beati mundo corde, qumiraculorum, quibus fideles et ad vitam praeordinati illuminabantur. Alii enim excaecabantur, assignantes ea diabolo potrsecutiones contra credentes, quibus illi exercentur. Et septem angeli qui habebant septem tubas, praeparaveruniversalis Ecclesiae, qui habebant scientiam duorum testamentorum, praeparaverunt se ut tuba canerent, id est, ut Evangelii doctrina insonarent. Duobus modis se praeparant electi ad praedicandum: primo, quia antequam verbum praedicationis ad publicum proferant, cogitant quemadmodum singulis personis verbum aptent secundum qualitates singulorum, quomPaulus, qui benignos hortabatur dominotes quoniam communis omnium Dominus in coelo est. Servos quoque monebat ut debitum impenderent dominis, non ad oculum servientes. Vel certe praeparant se, quia quae praedicaturi sunt, prius ipsi faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diuem: ira om̃ipotentis dei designa¬
tur. Unde scriptũ est. Ita dñi: sicut
grando descendens. Per ign̾e autẽ.
odiũ ⁊ inuidia inudia intelligitur
reproboꝵ adu̾sus scõs. Statim eñi
ut apłi ceperunt p̾dicare grandinẽ
.i. iuundictã dei reprob accensi sunt
zelo ⁊ odio. qd̾ per igũe designat᷑. Qd
asit post ign̾e sanguio seqͥtur ad dãp¬
nationem reproboꝵ ꝑtinet: qr uide¬
licet ueluti homicide humanũ san¬
guinẽ fundentes. ita tales qͥ isecuti
sunt ueros predicatores pibũt dicẽ¬
te dño. Qui odit frẽm suñ reus erit
iudicio. Et iohanñ. Qui odit frẽm su¬
um homicida est. ⁊ lon aũt mirũ
si unde electi clementiã inueniunt.¬

Expanded text:
dinem ira omnipotentis Dei designatur, unde scriptum est: Ira Domini sicut grando descendens. Per ignem autem, odium et invidia intelligitur reproborum adversus sanctos. Statim enim ut apostoli coeperunt praedicare grandinem, id est, vindictam Dei, reprobi accensi sunt zelo et odio, quod per ignem designatur. Quod autem post ignem sanguis sequitur, ad damnationem reproborum pertinet, quia videlicet velut homicidae humanum sanguinem fundentes, ita tales qui insecuti sunt veros praedicatores, peribunt, dicenDomino: Qui odit fratrem suum, reus erit judicio . Et Joannes: Qui odit fratrem suum, homicida est . Non autem mirum, si
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ c̾. Per terciam terre ui hoĩes de¬
signantur. suꝑ quos ira õĩpotentis de
sonare. quasi induabus partib electo¬
rũ plures remanserunt. quã in t̾cia
perierint. sed non est ita. Oua scrip¬
tũ ẽ. Multi sunt uocati: pauci uero
electi. In duabus itaq partibus cõ¬
prehendunt᷑ om̃s boni qui diuisi st̃
in duali numero .i. in bonis prela¬
tis ⁊ subiectis. inpredicatoribus et
auditoribus. De quib supͣ dc̃m est.
Beatus qui legit ⁊ qui audiunt u̾ba
ꝓphetie huius. In tercia autẽ parte.
om̃s reprobi .i. heretici. pagaui iu¬
do .i. ira dei uenit ⁊ ignis et̾ne dãp¬
nationis cũ sanguine .i. uindicta
homicidii ⁊ ceceroꝵ peccator que
per sanguine intelligunt᷑. iuxta il¬
lud libera me de sanguinib. Uer¬
hoc hoc est terra qd arbores .i. ma
loꝵ sũma. Ip̃i em̃ sunt t̾ra t̾reua

Expanded text:
est. Per terram terreni homines designantur, super quos ira omnipotentis Deir, haec verba sonare, quasi in duabus partibus electorum plures remanserint, quam in tertia perierint, sed non est ita, quia scriptum est: Multi sunt vocati, pauci vero electi. In duabus itaque partibus comprehenduntur omnes boni, qui divisi sunt in duali numero, id est, in praelatis et subjectis, in praedicatoribus et auditoribus, de quibus supradictum est: Beatus qui legit et audit verba prophetiae hujus. In tertia autem parte omid est ira Dei, venit et ignis aeternae damnationis, cum sanguine, id est, vindicta homicidii et caeterorum peccatorum, quae per sanguinem intelliguntur, juxta illud: Libera me de sanguinibus . Verum hoc est terra, quod arbores, id est malorum summa. Ipsi enim sunt terra
Abbreviated transcription (Latin):
ille dñabatur: qui in suꝑbiam elatꝰ
prius dixisse ꝓbat᷑. Ponam sedem
meam ad aquilonem. Qd̃q subdit̃¬
lustranis uniuersa ꝑgit spũs: ad hoc
ꝑtinet qr totus mũdus plenus pre¬
dicatione ẽẽ ostendit᷑. Unde ẽ. Uox
tonitrui tui in roca. Illuxerunt cho¬
ruscationes tue orbi terre ⁊ c̾. Et ad
circulos suos reuertit᷑: qr post aggre¬

Expanded text:
ille dominabatur, qui in superbiam elatus, ille dominabatur, qui in superbiam elatus, primus dixisse probatur: Ponam sedem meam ad aquilonem. Qad hoc pertinet, quod totus mundus praedicatione plenus esse ostenditur; unde est: Vox tonitrui tui in rota, illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae . Et ad circulos suos revertitur, quia post aggre
Abbreviated transcription (Latin):
tia dcm̃ est. Fulgebunt iusti sicut
sol in regno prĩs sui. Et quidẽ erũt
electi similes angłis: non tamen
similes .i. equales filio dei. Nam ⁊
in monte coram tribus disciptis
transfiguratꝰ futura mẽbra sua
iam in se ip̃o ostendit: Sed non sine
causa: xp̃c soli comꝑatur. Sol quip¬
pe: habet ortũ ⁊ octasum. Unde sa¬
lomon. Oritur sol ⁊ occidit: ⁊ ad lo¬
cum suũ reuertit᷑: usbiq renascens
girat per meridiem: ⁊ flectitur ad
aquilonẽ. Solenĩ ortus est: quando xp̃c
uatus est. Denit ad occasum: quan¬
do pro nobis mortuus est. Dicq re¬
diit ad ortũ: qr eius humanitas ex
passione mortis ad gła̾m resurrecti¬
onis redisse probatur. Ibiq renascẽs
gyrat ꝑ meridiem: qr resurgens a
mortuis. calore fidei ⁊ spũs scĩ corda
discipłoꝵ illustrauit. Iure eñi illi me¬
ridies uocant᷑: in quibus sol iusticie
ampliorem spũs fudit calorẽ. ꝑ me¬
ridiem ꝙͦ gyrans ad aquilonẽ flectit᷑:

Expanded text:
tis dictum est: Fulgebunt justi sicut tis dictum est: Fulgebunt justi sicut sol in regno Patris sui . Et quidem erunt electi similes angelis, non tamen ita similes, quod aequales Filio Dei. Nam et in monte coram tribus discipulis transfiguratus, futura membra sua jam in seipso ostendit. Sed non sine causa Christus soli comparatur. Sol quippe habet ortum et occasum. Unde Salomon: Oritur sol et occidit, et ad locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem . Sol enim optus est, quando Christus natus est. Venit ad occasum, quando pro nobis mortuus est, sicque rediit ad ortum, quia ejus humanitas ex passione mortis, ad gloriam resurrectionis redisse probatur, ibique renascens gyrat per meridiem, quia resurgens a mortuis, calore fidei et Spiritus sancti corda discipulorum illustravit. Jure enim illi meridies vocantur, in quibus sol justitiae ampliorem Spiritus infundit calorem. Per meridiem quoque gyrans ad aquilonem flectitur,
Abbreviated transcription (Latin):
re iudetur.⁊ est siguũ propitiatioĩs
a tempore diluiiii. positũ int̾ deum
⁊ hoĩes. Tuncq fic arcus in celo: cũ
radiis solis imbrifera nubes fuerit
illustrata. qr dũ claritas lucis et̾ne
⁊ sol iusticie carnẽ assũpsit: reconci¬
liatio facta est mũdo: In arcuquoq
tur. In uno scil diluiuũ precedens:
in altero uero ignis subsequens. Pos¬
sunt ⁊ in arcu mystĩa figurari bap¬
tismatis. quo baptyzamur aquis in
menioriam passionis filii dei. Sicq
In capite itaq angeli hyris erat: qr
in potestate filii dei uerbi ꝓpitiatio
filii dei constabat. Et facies eius ut
sol. Quia in facie cognitio est hoĩs
ꝑfaciem angeli incarnatio ⁊ntelli
gitur filii dei. Quia nisi ille carnẽ
assumeret: nemo hõm illũ cogno¬
sceret. Hanc manifestam infacie
cognitionẽ: psalmista obstabat
fieri cũ dicebat. Ostende faciẽ tu¬
am ⁊ salui erraus. Non autem
ut sol iste uisibilis facies xp̃i fulg
sd multo amplius. Nam ⁊ de elec¬

Expanded text:
um propitiationis a tempore diluvii positum inter Deum et homines. Tuncque fit arcus in coelo, cum radiis solis imbrifera nubes fuerit illustrata, quia dum claritas lucis aeternae, et sol justitiae carnem assumpsit, reconciliatio facta est mundo. In arcu quoqutur. In uno scilicet diluvium praecedens, in altero vero ignis subsequens. Possunt et in arcu mysteria figurari baptismatis, quo baptizamur aquis in memoria passionis Filii Dei, sicqueIn capite itaque angeli iris erat, quia in potestate verbi propitiatio Filii Dei constabat. Et facies ejus sicut sol. Quia in facie cognitio est hominis, per faciem angeli incarnatio Filii Dei intelligitur, quia nisi ille carnem assumeret, nemo hominum illum cognosceret. Hanc manifestam in facie cognitionem Psalmista optabat fieri cum dicebat: Ostende faciem tuam et salvi erimus . Non autem ut sol iste visibilis facies Christi fulget, sed multo amplius, quia et de elec
Abbreviated transcription (Latin):
Quom cecidisti de celo lucifer. qͥ mane
oriẽtaris ⁊ c̾. Et qr etiam pre ceteris
syderib .i. angelicis spiritib luxit.
recte non simplicit̾ stella. s csi addi¬
tamento stella magna uocat᷑. Ceci¬
dit de celo: hoc est de societate ange¬
bam sachanã quasi fubgur de celo
cadentem. Quia uero post qua ceci¬
dit. ⁊ humano generi inuidit: mito
tanꝙͣ facula ardens appellari debu¬
it. Quia iidelicet ardens i niudia.
totũ mũdũ cũsũpsit. Unde est. in¬
uidia diaboli: mors introut inor¬
bem cerraꝵ. Et cecidit interciã

Expanded text:
disti, Lucifer, qui mane oriebaris ? Et quia etiam prae caeteris sideribus, id est angelicis spiritibus luxit, recte non simpliciter stella, sed cum additamento stella magna vocatur. Cecidit de coelo, hoc est, de societate angebam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem Quia vero postquam cecidit humano generi invidit, merito tanquam facula ardens appellari debuit, quia videlicet ardet invidia, et totum mundum consumpsit. Unde est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Et
Abbreviated transcription (Latin):
qr talib indumẽtis uestiti. qr sanguĩe
agni uidenti abluti. Ip̃i eñi acondico¬
re suo tanqu̾a thronus p̾sident᷑: ip̃i tan¬
quam templũ iihabitant᷑. ip̃i ⁊ ance
thronũ intemplo dei seriure ꝓbantur.
qr ip̃i sunt simul templũ ⁊ thronꝰ dei.
¶am qd̾ dixit sedet inthrꝯno: hoc repe¬
tunt dicens habitat suꝑ illos. ubi ⁊ thͦ¬
nũ ⁊ templũ eos demonstrauit ẽẽ. Ser¬
uiunt aũt die ac nocte .i. in prosperis
⁊ adu̾sis fidei atq operationis rectitudi¬
nem conseruant. Dies eñi ꝓsperitatem
nox uero significat huiꝰ scli aduersita¬
tem. S inutrisq sc̃ĩ deo deseruiũt: quia
eos uec prosperitas. nec aduersitas a
beata institutione ac libera conditoris
sui seruitute ualet inlinare. Et hoc
ineccłia hoc est in se ip̃is. Non esurient
neq sicient: ⁊ non cadent suꝑ illos sol:¬

Expanded text:
s induti, quia sanguine s induti, quia sanguine agni videntur abluti. Ipsi enim a conditore tanquam thronus praesidentur, ipsi tanquam templum inhabitantur, ipsi et ante thronum in templo Deo servire probantur, quia et ipsi sunt simul templum et thronus Dei. Nam quod dixit: Sedet in throno, hoc repetivit, dicens: Habitat super illos, ubi et thronum et templum eos esse demonstravit. Serviunt autem die ac nocte, id est in prosperis et adversis fidei atque operationis rectitudinem servant. Dies enim prosperitatem, nox vero significat hujus saeculi adversitatem, sed in utriusque sancti Deo serviunt, quia eos nec prosperitas, nec adversitas a beata institutione et libera conditoris sui servitute valet inclinare, et haec in Ecclesia, hoc est in semetipsis. Non esurient neque sitient
Abbreviated transcription (Latin):
psalnusta. Multe tribulationes iustoꝵ
Magnas qͥppe sc̃i tribulationes ꝑferu̾t
dũ alios ugulo strauit gladius. alios
crucis patibulũ adfir̃. alios in se subie¬
ctos. aqua obsorbuit. alios edax flama
consũpsit. Nlec solũ illi ꝑtuiẽt ad hanc
gliam qui huiꝰ cemodi corporalit̾ tõrm̃¬
ta ꝑfersit: sed ⁊ illi qui inpacis tẽp̃r
pie iuuere in xp̃o cupuit. ⁊ ꝑsecutio¬
nũ obprobria. irrisionesq alioꝵꝵ pro
Sicq suas stolas hoc ẽ sua corpora in
sanguine agni candificant. dũ xp̃i capi¬
tis uidelicet sui imitant᷑ exempla uel ꝓ
illo paciendo. uł alioꝵ illata fõmelra
pacient̾ tolerando: uel semet ip̃os iutiis
⁊ concupiscentiis mortificando. Ideo sũt
aute thronũ dei: ⁊ seruiũt ei die ⁊ nocte
intemplo eius. Et qui sedec inthrono:
habitat suꝑ illos. Ac si diceret᷑. Propt̾es
ad ninierũ ꝑtinent electoꝵ: ꝓpterea thsͦ¬
nus dei. ꝓpt̾ea templũ dei sunt: ꝓpterea
tẽplo eius scãm illi exibent seruitutem

Expanded text:
Psalmista: Multae tribulationes justorum . Magnas quippe sancti tribulationes perferunt, dum alios jugulo stravit gladius, alios crucis patibulo affixit, alios in se subjectos aqua absorbuit, alios edax flamma consumpsit. Nec solum pertinent ad hanc gloriam, qui ejuscemodi corporaliter tormenta perferunt, sed et illi, qui in pacis tempore pie vivere in Christo cupiunt, et persecutionum opprobria, irrisionesque aliorum pro sicque suas stolas, hoc est, sua corpora in sanguine agni candificant, dum Christi, capitis videlicet sui, imitantur exempla, vel pro illo patiendo, vel aliorum illatas contumelias patientur tolerando, vel semetipsos vitiis sunt ante thronum Dei, et serviunt ei die ac nocte in templo ejus. Et qui sedet in throno, habitat super illos. Ac si diceretur: Propterea ad numerum pertinent electorum, propterea thronus Dei, propterea templum Dei sunt, propterea in templo ejus sanctam illi exhibent servitutem
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: cũi dũs sibi interra uterum
uirgius naturam humanã cõuinxit.
uel cũ primũ inuidea discipulos elegͣ.
Quia non de alio spũ sedex ip̃o. de quo
unpleta est etclia ip̃e suũ repleuit cor
pus. Derũ ceteros ad mensuram: ip̃a
aũt plenituco spũs repleuit. Et muisit
interram: Hoc oupliciter potest ui¬
telligi. Primũ eñ misit spm̃ scm̃ iu

Expanded text:
us sibi intra uterum virginis naturam humanam conjunxit, vel cum primum in Judaea discipulos elegit, quia non de alio spiritu, sed ex seipso de quo impleta est Ecclesia, ipse replevit corpus suum; verum caeteros ad mensuram, ipsum autem plenitudo spiritus implevit. Et misit in terram. Hoc dupliciter potest intelligi. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis. uobis relinquens exem¬
plum ⁊ c̾. Sed tanen diuerso mͦ
tenduntur: qr non om̃s equaliter
patuntur. Dũ alius crucifigitur.
alius decollat᷑. alius ustulat᷑. atq a¬
lius lapidatur: ⁊ cetera huiꝰmodi
discrete sustinent tormenta. Unũ
tamen sonũ om̃s reddunt: qr unã
fidem om̃s conficentur. Et sicut
xp̃c mortuus est pro illis: ita ⁊ ip̃i
moriu̾tur ꝓ ip̃o. Per phialas au̾t
caritatis illoꝵ latitudinẽ debemꝰ
intelligere. Dude bene aromati¬
bus plene fuisse referunt᷑. Odora¬
menta quippe: mũdas significãt
orationes. Uude psalmsta. Di¬
rigatur oracto mea ⁊c̃. Congru

Expanded text:
obis relinquens exemplum et caetera. Sed tamen diverso modo tenduntur, quia non omnes aequaliter patiuntur, dum alius crucifigitur, alius decollatur, alius ustulatur, atque alius lapidatur, et caetera hujusmodi discrete sustinent tormenta, unum tamen sonum omnes reddunt, quia unam fidem omnes confitentur. Et sicut Christus mortuus est pro illis, ita et ipsi moriuntur pro ipso. Per phialas autem charitatis illorum latitudinem debemus intelligere. Unde bene aromatibus plenae fuisse referuntur. Odoramenta quippe mundas significant orationes. Unde Psalmista: Dirigatur oratio mea sicu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ mulieri locutus est ꝑ serpentem
dicẽs. Cur precepit uobis deus ne co¬
mederetis deligno uite ⁊c̾. ⁊ per eã
int̾fecit eam adam. Hoc ẽ. eñi qd̃
hic dicit᷑. ut inuic̃ẽ se hoĩes inter¬
ficiant. Per membra sua etiam ui¬
gulat multos. ⁊ spũalit̾ separando
afide. ⁊ corꝑalit̾ subtrahendo ab hac
luce: sicut ꝑ neronẽ ꝑ domitianũ
⁊ ceteros. De talibus quippe psal¬
nusta dicit. Exacuerũt ut gladiũ
linguas suas. Et rursus. Lingua e¬
Per equũ nigrũ: om̃e corpus uitel¬
ligit᷑ diaboli. sicut ⁊ fupra ꝑ rufũ

Expanded text:
quoque mulieri locutus est per serpentem, quoque mulieri locutus est per serpentem, dicens: Cur Deus praecepit vobis ne comederetis de ligno vitae? Et per eam interfecit Adam. Hoc est enim quod hic dicitur, ut invicem se interficiant homines. Per membra sua etiam jugulat multos, et spiritualiter separando a fide, et corporaliter subtrahendo ab hac luce, sicut per Neronem, per Domitianum et caeteros. De talibus quippe Psalmista dicit: Exacuerunt ut gladium linguas suas . Et rursus, Lingua ePer equum nigrum omne corpus intelligitur diaboli, sicut et supra per rufum,
Abbreviated transcription (Latin):
durauit dñs cor pharaonis. i ocãdũ
aũt qr nõ de celo sed de t̾ra aufert ille
meam do uobis ⁊c̾. Ab hiis non pot̃
diabolus auferre pacẽ: qr celestes sũt
⁊ terram calcant. habentes pͥncipem
pacis habitatorẽ: de quo paulus dicit.
Ip̃e est pax nr̃a. Det̾ra aũt .i. de ter
sitoria ĩmoderate auibuint. De quo
adhuc subuĩgit᷑. Et ut inuicẽ se in¬
terficiant. datꝰ est illi gladius magnꝰ.
ũ non corporesi debenius intelligere: sed
spũalem. quo non tantũ corꝑa quãtũ
aĩe iugulant᷑. Gladius eñi hic intel¬
ligit᷑ mala ꝑsuasio: locutio praua de¬
cẽptio iqua. Quo gladio: duobus
modis hoĩes diabolus int̾ficit. Cum
udelicet occulte mala suggerit ꝑ se
habemus. Cũ diabolus se inmisisset
incor iude ut traderet dñi. Primũ
quippe gladio male ꝑsuasionis eũ
deinde ꝑsuasit ut semet ip̃m inter¬
ficeret. Unde ⁊ ille miser desperãs
se ip̃m laqueo suspendit. Si militer

Expanded text:
duravit Dominus cor Pharaonis . Notandum duravit Dominus cor Pharaonis . Notandum autem quia non de coelo, sed de terra aufert ille meam do vobis . Abhis non potest diabolus auferre pacem, quia coelestes sunt, et terram calcant, habentes principem pacis habitatorem, de quo Paulus dicit: Ipse est pax nostra . De tersitoria immoderate ambiunt. De quo adhuc subjungitur: Et ut invicem se interficiant, datus est illi gladius magnus. Gladium non corporeum debemus intelligere, sed spiritualem, quo non tantum corpora, quantum animae jugulantur. Gladius enim hic intelligitur mala persuasio, locutio prava, deceptio iniqua, quo gladio duobus modis homines diabolus interficit, cum videlicet occulte mala suggerit per shabemus: Cum diabolus se misisset in cor Judae, ut traderet Dominum , primum quippe gladio malae persuasionis, deinde persuasit ut semetipsum interficeret. Unde ille miser desperans, seipsum laqueo suspendit. Similiter