comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rcõ Eł: me frat᷑
sisinnius incõpta &
in polita transmitte¬
re: ut ñ dic̃a emen¬
dandi. s ne relegen¬
di qͥdẽ habeã facultatẽ. Ille festinat
in opus suũ nos in nr̃o oꝑe minꝰ faci¬
mꝰ. dũ erudicio in cassũ uertit᷑. & qͥcqͥd
sensu concipimꝰ. cõposito nͣ licet or¬
nare sermone. Rudes gͥ ñ mea culpa.
s studio portitoris suscipe libros. dũ
ipse tua festinat sc̃is era diuidere. &
nos ñ patit᷑ nr̃a tͥ era numerare. Quã¬
uis enĩ elegans sit exercitatũq inge¬
niũ. & longo usu trita currat oracio:
tam̃ nͥ auctoris manu curata fuerit¬
&. polita. redolet sordes negligencx:
& uel nimio uerboꝵ flore luxuriat.
uel hiulea uocal ibꝰ fit: aut asꝑsa c̃sore¬
tibꝰ. Unde & de uigilio traditũ ẽ qͥ
libros suos qͣsi ursor. foetꝰ linguat
posuerit .&. lanbendo fecerit eẽ ne¬
liore s. qͥ durarent in memoriã sen¬
pit̃nã. & necessitatẽ metri liberas
racione cõplerent. Transimꝰ ad lli¬

Expanded text:
rget me frater Sisinius incompta et impolita transmittere ut non dicam emendandi, sed ne relegendi quidem habeam facultatem. Ille festinat in opus suum, nos in nostro opere minus facimus, dum eruditio incassum vertitur; et quidquid sensu concipimus, composito non licet ornare sermone. Rudes igitur, non mea culpa, sed studio portitoris suscipe libros: dum ipse tua festinat sanctis aera dividere, et nos non patitur nostra tibi aera numerare. Quamvis enim elegans sit exercitatumque ingenium, et longo usu trita currat oratio: tamen nisi Auctoris manu curata fuerit et polita, redolet sordes negligentiae, et vel nimio verborum flore luxuriat, vel hiulca vocalibus fit, vel aspera consonantibus. Unde et de Virgilio traditum est, quod libros suos quasi ursorum fetus lingua composuerit, et lambendo fecerit esse meliores, qui durarent in memoriam sempiternam, et necessitatem metri libera oratione complerent. Transimus ad Lib
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd in nomine xꝑi ambulent xꝑians
& scribat᷑ in calculis eoꝵ nom̃ nouũ.
& sub tanti nominis dignitate ambu¬
lent cũ dño. sic̃ ambulauit en och. ꝙ.
placuit deo. & transiatꝰ ẽ.¬

Expanded text:
d in nomine Christi ambulent Christiani, et scribatur in calculis eorum nomen novum, et sub tanti nominis dignitate ambulent cum Domino, sicut ambulavit Enoch, et placuit Deo, et translatus e
Abbreviated transcription (Latin):
grã: felicẽq eũ eẽ qͥutrũq in cõmu¬
ne sociarit: & qͣsi unũ corpꝰ effecerit.
Qͦͥ qͥ fuerit ẽsecutꝰ. uidebit lucẽ.
uidebit. xꝑm solẽ iusticie: & si annis
pluribꝰ uixerit. in sũma leticia &
delec tacione uersabit᷑: habens
scienciã scͥpturarũ. &. magis adhunc
laborẽ recordacione futuri iudicii
cõpellet᷑: qͥa ꝑpetuũ tenebrarũ
tẽpꝰ adueniet. & et̃ne pene p̃para

Expanded text:
cemque eum esse, qui utrumque in commune sociaverit, et quasi unum corpus effecerit. Quod qui fuerit consecutus, videbit lucem, videbit Christum, solem justitiae. Et si annis pluribus vixerit, in summa laetitia, et delectatione versabitur, habens scientiam Scripturarum, et magis ad hunc laborem recordatione futuri judicii compelletur: quia perpetuum tenebrarum tempus adveniet, et aeternae poenae pra
Abbreviated transcription (Latin):
tas sit uniuersa sꝑs dispensantis.
Q uomͦ ñ cognoscis tu q̃ sit uia
sꝑs. &. siẽ ossa in utero pregnantis. sic
nescias oꝑa dei qͥ faciet omnia. Sent
nescis uiã sꝑs &. animȩ in gredientis
in paruulũ &. ignoras ossuũ .&. uena¬
rũ uarietates. &. inuentre pregnan¬
tis qͦmͦ ex uili elem̃to corpꝰ hominis
in diuersas effigies artꝰq uarietur
&. de eodẽ semine aliud molle scat
incarnibꝰ. aluid duret᷑ in ossibꝰ. aliud
inuenis palpitet. aliud liget᷑ in ner¬
uis: ita dei oꝑa scire ñ poteris qͥfae¬
tor est omniũ. Ex qͦ docet ẽtrariañ
tim̃da. ne temere de uentis & nubibꝰ¬

Expanded text:
tus universa dispensantis. Quomodo non cognoscis tu quae sit via spiritus, et sicut ossa in utero praegnantis: sic nescis opera Dei, qui facit omnia. Sicut nescis viam spiritus et animae ingredientis in parvulum, et ignoras ossium et venarum varietates in ventre praegnantis: quomodo ex vili elemento corpus hominis in diversas effigies artusque varietur, et de eodem semine, aliud mollescat in carnibus, aliud durescat in ossibus, aliud in venis palpitet, et aliud ligetur in nervis: ita Dei opera scire non poteris, qui factor est omnium. Ex quo docet contraria non timenda, ne
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc capitulo diuersa omniũ ex pla¬
nacio fuit : s tot sentenciȩ pene quot
homines. Unde qͥa longũ ẽ opinacio¬
nes omniũ recensere. & argum̃ta qͥbꝰ
sentencias suas ad ꝓbare uoluerunt
explicare. & ꝓpe res unius uolumi¬
nis ẽ. sufficiat prudentibꝰ significas¬
se qͥd senserint. & qͣsi inquad̾a breui
tabella situs pixisse traruł. &. toci¬
us orbis uastitatẽ & ambitũ oceant an¬
gusto monstrasse cõpendio. Hebrei
ad isrł estimant ꝑtinere mandatũ
cui p̃cipit᷑ ut fruat᷑ diuiciis suis. &¬
anteꝗͣ. ei captiuitatis tẽpꝰ adueniat.
& adolesceneiã senectute cõmutet.
qͥcqͥd de lectabile uel iocundũ. tam
cor de quã ocłis apparuerit. eodem
quãdiu ẽ in promptu ab utat᷑ ita ta¬
men ut se nouerit in om̃ibꝰ iudicandũ:
&. t̃a cogitaciones multas quã libidi¬
nes fugiat. sciens stulticiã adolescen¬
ciȩ copulatã: recordet᷑q sẽꝑ creatoris
sui anteꝗͣ. dies babilonie ac romaniȩ

Expanded text:
In hoc capitulo, diversa omnium explanatio fuit, et tot pene sententiae, quot homines. Unde quia longum est opinationes omnium recensere, et argumenta quibus sententias suas approbare voluerint, explicare, prope res unius voluminis est: sufficiat prudentibus significasse quid senserint, et quasi in quadam brevi tabella, situs pinxisse terrarum, totiusque orbis vastitatem et ambitum Oceani, angusto monstrasse compendio. Hebraei ad Israel aestimant pertinere mandatum, cui praecipitur, ut fruatur divitiis suis, antequam ei captivitatis tempus adveniat, et adolescentiam senectute commutet: quidquid delectabile vel jucundum, tam cordi, quam oculis apparuerit, eo, dum in promptu est, abutatur: ita tamen ut se noverit in omnibus judicandum: et tam cogitationes malas, quam libidines fugiat, sciens stultitiam adolescentiae copulatam: recordeturque semper Creatoris sui, antequam dies Babyloniae ac Romanae
Abbreviated transcription (Latin):
tacet. Que cũ immimitȩ fuerĩt atq
cessauerit. necesse ẽ ut omne lumen
scienciȩ auferat᷑ ex ocłis. Alit̃. Cessa¬
te molentes qͥa imminutȩ st̃. de den-¬
tbꝰ dictũ putant. qͦd eũ extrema
senectꝰ aduenerit. dentes qͦq aut at¬
cerunt᷑ aut decidunt: qͥbꝰ ꝑ moliti
cibi in aluu transmittuit᷑ . T enebres¬
cere aũ uidentes inforaminibꝰ. ocu¬
los arbitrant᷑: qͦd ȩtate c̃fectis ca¬
liget acies. & introitꝰ obseuret᷑. E
claudent hostia in platea. in humi¬
litate uocis molentes : &. cͣsurget ad
uocẽ uolueris .&. obmute scent om̃s
filiȩ carminis. Cũ uox molentis fu¬
erit infirmata & magistroꝵ doe¬
trina cessauerit. c̃sequent cessa¬
bunt omĩa: int̾ que & hostia clau¬
dent᷑ in platea. ut iuxta fatuas¬
euangelii uirgines. unꝰqͥsq clau¬
sas habeat suȩ platex ianuas & il¬
ļ oleũ emere ñ possint: uelcerte
fatius uirginibꝰ circu̾euntibꝰ inplatea.
claudent cubiculũ sponsi: qͥ cũ eo in¬

Expanded text:
tacet . Quae cum imminutae fuerint, atque cessaverint, necesse est ut omne lumen scientiae auferatur ex oculis. Aliter: Cessare molentes, quia imminutae sint, de dentibus dictum putant. Quod cum extrema senectus advenerit, dentes quoque aut atteruntur, aut decidunt: quibus permoliti cibi in alvum transmittuntur. Tenebrescere autem videntes in foraminibus, oculos arbitrantur: quod aetate confectis caliget acies, et intuitus obscuretur. Et claudent ostia in platea in humilitate vocis molentis: et consurget ad vocem volucris; et obmutescent omnes filiae carminis. Cum vox molentis fuerit infirmata, et magistrorum doctrina cessaverit, 489 consequenter cessabunt omnia: inter quae, et ostia claudentur in platea, ut Evangelii virgines unusquisque clausas habeat suae plateae januas, et illae oleum emere non possint. Vel certe fatuis virginibus circuentibus in platea, claudent cubiculum sponsi qui cum eo in
Abbreviated transcription (Latin):
re.& euentũ dñi sentenciȩ reserua¬
re: ñ est enĩ uolentis neq eurrents
s miserentis ẽ dei . CxxUI. In ma¬
tutino se mina semen tuũ & ad ues¬
ꝑã ne dimittas manũ tuã. qm nescis
q: qͣsi unũ bonũ ẽ. & dulce lumen
& bonũ ocłis uidere solem. qͥa si an¬
nis multis uixerit homo. in omnit
his letet᷑. & meminerit dies tene¬
brarũ qͥa plurimȩ erĩ: omne quod
uentoꝵ. ẽ uanitas. Ne eligas eui be¬
ne facias. s & cũ bene feceris. nũꝙͥ
de bono oꝑe desistas. Matutiñã
tũ ẽ enĩ qͦd opus magis placeat
deo .&. ex qͦ tibi fructꝰ iusticie reputet᷑.
Pot est aũ accidere. uit ñ unũ. s utrũq
placeat deo. Alit̃. eẜ in adolescencia
ꝓ insenecta equus tͥ labor sit: nec
Aieas dũ potui laboraur debeo inse¬
nectute reqͥescere: nescis enĩ utrũ
inuuentute. an in etate longeua
placeas deo. Nec. ꝓdest adolescencie
frugalitas. si senecꝰta ducat᷑ in luxũ.
inqua enĩ die iustꝰ errauerit. uete¬

Expanded text:
ni sententiae reservare. Non enim volentis neque currentis, sed Dei miserentis est . In matutino semina semen tuum, et ad vesperum ne dimittas manum tuam: quoniam nescis que, quasi unum bonum est. Et dulce lumen, et bonum oculis videre solem: quia si annis multis vixerit homo, in omnibus his laetetur, et meminerit dies tenebrarum, quia plurimae erunt. Omne quod venturum est, vanitas. Ne eligas cui bene facias: sed et cum benefeceris, nunquam a bono opere desistas. Matutinam jrtum est enim quod opus magis placeat Deo, et ex quo tibi fructus 483 justitiae praeparetur. Potest autem accidere, ut non unum, sed utrumque placeat Deo. Aliter: Et in adolescentia, et in senecta, aequus tibi labor sit. Nec dicas: dum potui, laboravi: debeo in senectute requiescere. Nescis enim utrum in juventute, an in aetate longaeva placeas Deo. Nec prodest adolescentiae frugalitas, si senecta ducatur in luxu. In quacumque enim die justus erraverit, vete
Abbreviated transcription (Latin):
reuertant᷑ nubes post pluuiã. ne
ꝓphetȩ qͥ corda credenciũ suo sermone
siuisq pluiuis iirigauerͣt. postꝙͣ. te im¬
bre suo indignũ ẽe̾ ꝑspexerint. reuer¬
tant᷑ ad sedẽ suã.: ad eũ scilicet a quo
missi st̃. In die cũ mortui fuerint ei¬
stodes domꝰ. & ꝑierint uiri fortitudi¬
nis. Custodes domꝰ. aut sol intelligim¬
t᷑ & luna & reliqͥ astroꝵ. chori aut
angeli qͥ huic mundo p̃sident. Uiri
ciunt᷑: a forti diabolo etiã ipsi frei¬
ũ sortiti uocabulũ: quẽ dñs suꝑais

Expanded text:
nubes post pluviam , ne nubes post pluviam , ne Prophetae qui corda credentium, suo sermone suisque pluviis irrigant, postquam te imbre suo indignum esse perspexerint, revertantur ad sedem suam: ad eum scilicet, a quo missi sunt. In die quo moti fuerint custodes domus, et perierint viri fortitudinis. Custodes domus, aut sol intelligitur et luna, et reliquus astrorum chorus, aut Angeli qui huic mundo praesident. Viri tiuntur, a forti diabolo etiam ipsi fortium sortiti vocabulum. Quem superans
Abbreviated transcription (Latin):
telligat᷑ Inc mundꝰ: iuri uͦ fortes er¬
rore decepti.& dissipandȩ ẽtrariȩ for¬
titudines. Qͦq si specialis uniuscuiꝰq
c̃sũmacio. ad uite huiꝰ finẽ refertur:
& sol. & luna .&. stellȩ & nubes .&. plu-¬
rit. Alit̃. Lȩtare adolescens. o popłȩ
xꝑ ianȩ. & fruere bonis q̃ a deo tͥ con¬
cessa st̃. & inhis om̃ibꝰ scito te a dno
iudicandũ. Ne putes qͥa pͥores rami
fracti st̃. & tu insertꝰ es in radicẽ
bonȩ oliuȩ. idcirco te e̾e̾ securũ: sed
aufer ira acorde tuo & a corpore
uoluptates: ceteris uiciis derelie¬
tis. Mem̃to creatoris tui. anteqͣtͥ
dies maliciȩ dies ueniat insanabi¬
lis. in qua peccantibꝰ pene st̃ prȩpa¬
ratȩ: ne cũ peccaueris. occidat tͥ
sapienciȩ lum̃ intereat: & splen¬
dor lunȩ idest ȩccłȩ subtrahat᷑. &
stellȩ occidant de qͥbꝰ scͥptũ ẽ: inqͥ¬
bꝰ lucetis qͦͥsi luminaria in mundo:
la ab stella differt in gła. Anteꝗͣ¬

Expanded text:
telligatur hic mundus, viri vero fortes, ertelligatur hic mundus, viri vero fortes, errore decepti, et dissipandae contrariae fortitudines. Quod si specialis uniuscujusque consummatio, ad vitae hujus finem refertur: et sol, et luna, et stellae, et nubes, et plurit. Aliter. Laetare adolescens, o popule Christiane, et fruere bonis quae a Deo tibi concessa sunt, et in his omnibus scito te a Domino judicandum. Ne putes quia priores rami fracti sunt et tu insertus es in radicem bonae olivae, idcirco te esse securum. Sed aufer iram a corde tuo, et a corpore voluptates; et caeteris vitiis derelictis, memento Creatoris tui antequam tibi dies malitiae, dies veniat insanabilis, in qua peccantibus poenae sunt praeparatae, ne cum peccaveris occidat tibi scientiae lumen intereat, et splendor lunae, id est, Ecclesiae subtrahatur, et stellae occidant, de quibus scriptum est: In quibus lucetis quasi luminaria in mundo rla a stella differt in gloria
Abbreviated transcription (Latin):
malicia. uniuersas significat corꝑis
fruere:ne aut desiderio.aut carne
delinquas. Relinque antiqͣ uicia. qͥbꝰ
in adolescencia tua uanitati stulti¬
ciȩq seruisti: qͥa iuuentꝰ in sipienciȩ
te indie iuuentutis tuȩ. anteqͦ. ue¬
niant dies maliciȩ: & ꝓpinquent
anni in qͥbꝰ dices. ñ est mͥ uoluntas in
eis. Semꝑ mem̃to c̃ditoris tur & sic
adolescenciȩ uiã gradere. ut mor¬
tis ultimȩ recorderis: anteꝙͣ. tͥ tẽpꝰ
adueniat qͦ tristia q̃q succedant :
anteqͣ tenebrescat sol. & lum̃ & lu¬
na & stellȩ: & reuertant᷑ nubes post
pluuiã. Si de generali ẽsũmacione
mundi accipimꝰ. uerbis dñi hoc capitulũ
ẽgruit in qͥbꝰ ait. erit tribulacio &. an¬
gustia. qualis ñ fuit ab inicio creaturȩ:
s neq fiet. Sol enĩ tenebre scłt .&. lu¬
na ñ dabit lucẽ suã. & stellȩ cadent
de cȩlo: & uirtutes cȩlor. mouebunt᷑.
q̃ sunt custodiȩ domꝰ: ita ut domꝰ in¬

Expanded text:
malitia, universas significat corporis malitia, universas significat corporis fruere, ne aut desiderio, aut carne delinquas. Relinque antiqua vitia, quibus in adolescentia tua vanitati stultitiaeque servisti: quia juventus insipientiae tui in diebus juventutis tuae, antequam veniant dies malitiae, et appropinquent anni, in quibus dices: Non est mihi voluntas in eis. Semper memento conditoris tui, et sic adolescentiae tuae viam gradere, ut 487 mortis ultimae recorderis: antequam tibi tempus adveniat, quo tristia quaeque succedant. Antequam obtenebrescat sol, et lumen, et luna, et stellae, et revertantur nubes post pluviam. Si de generali consumundi accipimus, verbis Domini hoc capitulum congruit, in quibus ait: Erit tribulatio et angustia, qualis non fuit a principio creaturae, sed neque fiet. Sol enim tenebrescet, et luna non dabit lucem suam, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur , quae sunt custodes domus: ita ut domus in
Abbreviated transcription (Latin):
bono sit cor tuũ indiebꝰ iuuentutis tue.
& ambula in uiis cordis tui. & in aspec¬
tu ocłor. tuoꝵ: & scito suꝑ om̃ibꝰ his.
qͥa adducet te ds in iudiciũ. Dixerat
luc̃e mundi huiꝰ ẽẽ dulcissimã: &. lȩta¬
ri debere hominẽ in diebꝰ uitȩ suȩ. om¬
niq studio caꝑe uoluptatẽ.: ingruere
enĩ noctẽ mortis et̃nã qͣndo ñ liceat
ꝑfrui c̃gregatis. & qͣsi umbrã uniuer¬
sa q̃ habuimꝰ ꝑ transire: nẽ gͦ hominẽ
cohortat᷑ s. qieit. O ad olescens anteqͣ
uentute tua: & qͥcqͥd tͥ corde bonũ. aspec¬
tu iocundũ uidet᷑ adsume: fruere ut
libet mundi rebꝰ. Rursũ ne putaret᷑
hȩc dicens. ho minẽ ad lux uriã ꝓuoca¬
re .&. in epicuri dogma corruere: sus¬
ut scias te inultimo iudicandũ. Et
repelle ir̃a a corde tuo .& aufer ma-¬
liciã a carne tua: qͥa adolescens es. &
stulticia uanitas. In ira. om̃s ꝑtur¬
baciones animi cõp̃hendit: in carnis

Expanded text:
bono sit cor tuum in diebus juventutis tuae, bono sit cor tuum in diebus juventutis tuae, et ambula in viis cordis tui, et in aspectu oculorum tuorum. Et scito super omnibus his: quia adducet te Deus in judicium. Dixerat lucem mundi hujus esse dulcissimam, et laetari debere hominem in diebus vitae suae, omnique studio carpere voluptatem: ingruere enim noctem mortis aeternam, quando non liceat perfrui congregatis, et quasi umbram, universa quae habuimus pertransire. Nunc ergo hominem cohortatur, et dicit: O adolescens, antequuventute tua, et quidquid tibi corde bonum, aspectu jocundum videtur, assume, fruere, ut libet, mundi rebus. Rursum ne putaretur haec dicens, hominem ad luxuriam provocare, et in Epicuri dogma corruere, susut scias te in ultimo judicandum. Et repelle iram a corde tuo, et aufer malitiam a carne tua: quia adolescentia, et stultitia vanitas est. In ira, omnes perturbationes animi comprehendit. In carnis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ totũ ueniet israheli. qͥa abituris ẽ
homo indomo ȩt̃nitatis suȩ &. pre sids¬
eiꝰ d̾s ad cȩlestia reuersurus. Quo ab¬
eunte intab̾nacłm suũ: cire ũbunt in
platea flentes atq plangentes. de hos¬
nũ obsidione uallati. Lȩtare gͦ isrł
in uiuentute tua: anteqͣ. rũpat᷑ fun¬
cłs argenteus. hoc ẽ donec gła ur̃a uo¬
biscũ ẽ: anteꝗͣ. recurrat tinea aurea.
id est anteꝗͣ archa testam̃ti auferat᷑: pri-¬
usꝗͣ. c̃terat᷑ hydria ad fontẽ. & ẽuolua¬
gressus es ab rahȩ: & incipias in mesopo¬
tania ẽteri unde qͦndã ꝓfectꝰ es: om̃isq
sc̃ͥ. ꝓpheciȩ qua qͦndã fueras inspiratꝰ.
reuertat᷑ ad datorẽ suũ. Hec iudeius¬
ꝙ hodie edissert̃: & ad ꝑsonã suã intel¬
ligenciã huiꝰ capitili trahunt. Nos aũ
ad suꝑioris disputacionis ordinẽ reuer¬
tentes. singła conabimͣ explicare. Le¬
tare iuuenis in adolescencia tua .&. in

Expanded text:
autem totum eveniet Israeli: quia abiturus est autem totum eveniet Israeli: quia abiturus est homo in domum aeternitatis suae, et a praesidio Dei ad coelestia reversurus, quo abeunte in tabernaculum suum, circumibunt in platea flentes atque plangentes, et hostium obsidione vallati. Laetare ergo, Israel, in juventute tua, antequam rumpatur funiculus argenteus, hoc est, donec gloria vestra vobiscum est, antequam recurrat vitta aurea, id est, antequam arca testamenti auferatur: priusquam conteratur hydria ad fontem, et convolvaegressus es Abrahae, et incipias in Mesopotamia conteri, unde et quondam profectus es: omnisque gratia prophetiae, qua quondam fueras inspiratus, revertatur ad datorem suum. Haec Judaei usque hodie disserunt, et ad personam suam intelligentiam hujus capituli trahunt. Nos autem ad superioris disputationis ordinem revertentes, singula conabimur explanare. Laetare, juvenis, in adolescentia tua, et in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dedit illũ. suꝑ statu suȩ c̃dicionis
ex planant. Quȩ qͥa ut supra diximꝰ
laciniosa st̃ s ꝓlixa. & strictim a nob̾¬
breuit᷑q tangent᷑. L ȩtare gͦ uiuenis in
iuuentute tua. O isrł. fac illa uel ila
de qͥbꝰ iã dictũ ẽ: anteꝙͣ. captiuitas ue¬
niat. & a te tuus honor recedat. & gła &.
iudices .&. sc̃i tui qͦs in sole & luna & stel¬
lis intelligi uolunt auferant᷑. antequã
ueniat nabugodonosor. siue titus ues¬
ticinia cõpleant᷑ indie qua angeli pre¬
sides recedent. & turbabunt᷑ robustissi¬
mi qͥq in exercitu tuo. & ociosa erunt
bant uisionũ suarũ lum̃ acciꝑe ẽtene¬
intẽplo psalleneiũ chori: illo tẽpore
uia dubii. sennacherib interitũ formi¬
dabunt. Hoc enĩ dictũ putant. e ab ex¬
celso timebunt: & formidabunt in uia
culus & uirga: quã iheremias in ꝓphecie
suȩ uidit ex ordio: & inpinguabit᷑ locu¬
sta. nabugodonosor cũ suo exerentira
cȩꝑimꝰ dicere. plenius explicabit᷑. Hoc

Expanded text:
qui dedit illum: super statu suae conditionis explanant. Quae quia, ut supra diximus, laciniosa sunt, et prolixa, strictim a nobbreviterque tangentur. Laetare ergo in juventute 485 tua, o Israel, et fac illa vel illa, de quibus jam dictum est, antequam captivitas adveniat, et a te tuus honor recedat et gloria: et judices, et sancti tui quos in sole, et luna, et stellis intelligi volunt auferantur. Antequam veniat Nabuchodonosor, sive Titus Vesticinia compleantur. In die qua angeli templi praesides recedent, et turbabuntur robustissimi quique in exercitu tuo, et otiosa erunt bant visionum suarum lumen accipere, contenetici, in templo psallentium chori. Illo tempore,et in via dubii, Sennacherib interitum formidabunt. Hoc enim dictum putant: Et ab excelso timebunt, et formidabunt in via culus, et virga quam Jeremias in prophetiae suae vidit exordio, et impinguabitur locusta, Nabuchodonosor cum suo exercitu, et coeperimus dicere, plenius explicabitur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uastat domũ eiꝰ. Alit̃. Custodes domꝰ
qͥ adcorpꝰ hominis refert cuncta qͣ
scripta st̃: costas significari putant
qͦd ab ipsis intestina uallent᷑ & so
ta uentris mollitudo seruet᷑ uitos
uͦ fortes curã ȩstimant. solẽ &. lunã
& stellas ad ocłos: nares & aures &
totos capitis sensus coaptant. Hoc ali
ido qͥa inferius necessitate cogant᷑
ñ de angelis & dȩmonibꝰ. solȩ & luna
& stellis: s de hominis mẽbris intel¬
ligere q̃ sequunt᷑. Eẜ cessabunt mo¬
brescent q̃ uident inforaminibꝰ. In
ẽsũmacione mundi cũ refrixerit
multoꝵ caritas . &. imminutȩ fuerũ
animȩ magistroꝵ q̃ possunt cȩ lest
cibũ prȩbere credentibꝰ. translatȩq
in cȩlestia: tunc incipient hi qͥ ex
parte in hoc mundo intuebant᷑ lu¬
men scienciȩ in uolui tenebris. Sieni
moysi đ̾r. ponã te inforamine petrȩ
&. sic posteriora mea uidebis. quanto
magis unaq̃q anima ꝑ foramen &
quasdã tenebrosas cauernas aspieit

Expanded text:
astat domum ejus . Aliter: Custodes domus, qui ad corpus hominis referunt cuncta quae scripta sunt, costas significari putant, quod ab ipsis intestina vallentur, et tota ventris mollitudo servetur. Viros vero fortes, crura aestimant: solem, et lunam, et stellas, ad oculos, aures, nares, et totius capitis sensus coaptant. Hoc autem ideo, quia inferius necessitate coguntur, non de angelis et daemonibus, sole, et luna, et stellis, sed de hominis membris intelligere quae sequuntur. Et cessabunt mobrescent quae vident in foraminibus. In consummatione mundi cum refriguerit multorum charitas, et imminutae fuerint animae magistrorum, quae possunt coelestem cibum praebere credentibus, translataeque in coelestia: tunc incipient hi qui ex parte in hoc mundo intuebantur lumen scientiae, involvi tenebris. Si enim Moysi dicitur: Ponam te in foramine petrae: et sic posteriora mea videbis : quanto magis unaquaeque anima per foramen, et quasdam tenebrosas cavernas aspicit
Abbreviated transcription (Latin):
te equasẽ cursũ habueris: uidebis
am patrẽ dulcissimã lucẽ: indebis
xꝑm solem iusticiȩ. Porro & si mul¬
tis annis uixeris & omma bona ha¬
bueris. uel bona oꝑa ꝑpetraris &
scieris te semꝑ moriturũ. &. ante o¬
cłos tuos tenebrarũ semꝑ uerset᷑
aqͥuentꝰ. p̃sencia qͣsi fluxa fragilia
& caduca c̃temines. Simmachꝰ sinẽ
huiꝰ sentenciȩ ita intp̃tatꝰ ẽ. Si an¬
nis multis uxerit homo. & inom
nibꝰ lȩtꝰ fuerit. recordari debet &
ꝓmittit in alio scͥpturȩ loco deus
dicens. Dabo uob̾ pluuiã rẽporane¬
ã &. serotina: uetꝰ scilicet t. noͣilũ.¬

Expanded text:
bis Deum Patrem, dulcissimam lucem; videbis Christum, solem justitiae. Porro si et multis annis vixeris, et omnia bona habueris, vel bona opera perpetraris, et scieris te semper esse moriturum, et ante oculos tuos tenebrarum semper versetur adventus: praesentia quasi fluxa, fragilia et caduca contemnes. Symmachus finem hujus sententiae ita interpretatus est: Si annis multis vixerit hois laetatus fuerit, recordari debet etpromittit in alio Scripturae loco, Deus dicens: Dabo vobis pluviam temporaneam et serotinam , vetus scilicet T
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in his xꝑm intelligere ñ possit:
Quid heretico eisdẽ habundare di¬
uic iss: cũ unitate fidei in eis disce¬
re nequeat: Quid malo catholico ex¬
pedit diuicias habere fidei: cũ sapi¬
enciã piȩ actionis habere neglexe¬
rit: Omni tẽpore diligit qͥ amicus
ẽ. & frat᷑ in angustiis cõꝓbat᷑. Qui
qnm uere amat. omni tẽpore eius
custodit amorẽ: neq in angustia
passionis deserit. quẽ in pacis tran¬
qͥllitate c̃fessus ẽ. Homo stultꝰ plau¬
det manibꝰꝰ cũ spoponderit ꝓ ami¬
co suo. Stultꝰ ẽ qͥ cũ animã fratris
suscepit regendã. de suis głatur
ac tibꝰ : & ñ pocius ei humili com¬
passione qͥc qͥd potest auxilii sa¬
lutaris impendit. Animus gau¬
dens. etatẽ floridã facit: spiritꝰ
tristis ex siccat ossa. Qui interna
sꝑs scĩ consolacione lȩtat᷑. etiam
bonȩ actionis flore decorat᷑ .s. frue
ł p̃mior prestolat᷑ cȩlestiũ. Qui uͦ

Expanded text:
cum in his Christum intelligere non possit? cum in his Christum intelligere non possit? Quid haeretico eisdem abundare divitiis cum unitatem fidei in eis discere nequeat? Quid malo catholico expedit divitias habere verae fidei, cum sapientiam piae actionis habere neglexerit? Omni tempore diligit qui amicus est, et frater in angustiis comprobatur. Qui Dominum vere amat, omni tempore ejus custodit amorem, neque in angustia passionis deserit, quem in pacis tranquillitate confessus est. Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Stultus est, qui cum animam fratris suscipit regendam, de suis gloriatur actibus, et non potius ei humili compassione, quidquid potest auxilii salutaris impendit. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Qui interna Spiritus sancti consolatione laetatur etiam bonae actionis flore decoratur, et fructus praemiorum praestolatur coelestium; qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ predicando c̃uersis. quã here¬
tico euilibet c̃fidenti in sui ꝑfidia dog¬
matis: qͥa nimirũ illud ẽtra exteros.
hoc ẽtra sua uiscera certam̃ agebañ
Potest urse nomine ipsa hostis antiqͥ
malicia intelligi cui fȩtꝰ rapimꝰ cũ
eos̃ qͥ erant filii diaboli. cathecizando
& baptizando. filior dei societati ad¬
iungimꝰ & hoc plerũq multo leui¬
ore labore ꝑficit᷑. quã si uel heret¬
cũ ad statũ rectũ reducere conaris.¬
Qui dimittit a quã caput est iurgior
Aquã dimittere ẽ: lingũa influxa e¬
loquii relaxare. Quo c̃tra inbonã
partẽ đr: aqua ꝓfunda. uerba ex
ore iuri. Qui gͦ dimittit aquã. ca¬
put ẽ iurgior: qͥa qͥ linguã ñ refre¬
nat. concordiã dissipat. Unde scriptũ
ciũ: iras mitigat. Quid ꝓdest habe¬
re diuicias stulto.: cũ sapienciã eme¬
re ñ possit: Quid. ꝓdest popło iudeoꝵ
infideli. habere diuicias scͥpturarũ.

Expanded text:
pietatem praedicando conversis, quam haerepietatem praedicando conversis, quam haeretico cuilibet confidenti in sui perfidia dogmatis, quia nimirum illud contra exteros, hoc contra sua viscera certamen agebant. Potest ursae nomine ipsa hostis antiqui malitia intelligi, cui fetus rapimus, cum eos qui erant filii diaboli catechizando et baptizando filiorum Dei societati adjungimus: et hoc plerumque multo leviore labore perficitur, quam si vel haereticum ad Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum. Aquam dimittere est linguam in fluxa eloquii relaxare. Quo contra in bonam partem dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat, unde e diversotium, iras mitigat . Quid prodest habere divitias stultum, cum sapientiam emere non possit? Quid prodest populo Judaeorum infideli habere divitias Scripturarum,
Abbreviated transcription (Latin):
expectat futura. qͦsi gẽmȩ splen¬
didissime possessione lȩtat᷑. Nam
& in euangelio negoc iator sapiens
ꝓ adqͥsicione p̃ciose margaritȩ
id est desiderii cȩlestis: omnia que
habuit uendidit. Talisq expectator. si¬
ue aduersa seu ꝓsꝑa c̃tigerint. a sua
intencione ñ flectit᷑ prudent᷑ intel¬
ligens. qm diligentibꝰ dm omnia coo¬
pant᷑ in bonũ. Semꝑ iurgia quȩrit
ẽtra eũ. Angelus crudelis in mundꝰ
ut eos uel inp̃senti affligat ut egyp¬
cios qͥbꝰ inmisit irã indignacionis sue
in dignacionẽ & ir̃a & tribulacionẽ.
inmissiones ꝑ angelos malos: uel etiã¬
post mortẽ ad interitũ rapiat ȩtͣnũ:
at c̃tra in mittit angel ũ dñs in cire u¬
itu timenciũ eũ. & eripiet eos. Expe¬
dit magis ursȩ occurrere raptis fetibꝰ.
quã fatuo c̃fidenti instulticia sua.
Facilius erat doctoribꝰ sc̃ĩs furori gen¬
tilitatis occurrere. raptis adsȩ popłis
aliqͥbꝰ. atq a bestiali seuicia  ad fidei

Expanded text:
exspectat, quasi gemmae splendidissimae possessione laetatur: nam et in Evangelio, negotiator sapiens pro acquisitione pretiosae margaritae, id est, desiderii coelestis omnia quae habuit vendidit, talisque exspectator sive adversa seu prospera contigerint, a sua intentione non flectitur; prudenter intelligens quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum .-- Semper jurgia quaerit etc. Angelus crudelis immundus ut eos in praesenti affligat; ut Aegyptios, quibus immisit iram indignationis suae, indignationem, et iram, et tribulationem, immissiones ortem ad interitum rapiat aeternum. At contra immittitur angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos. Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti in stultitia sua. Facilius erat doctoribus sanctis, furori gentilitatis occurrere raptis ad se populis aliquibus, atque a bestiali ejus saevitia ad fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dundans fons sapienciȩ. Qui mol¬
lis &. dissolutꝰ ẽ in oꝑe suo. frat᷑ est
sua oꝑa dissipantis: aiua qͥ cȩpta
bona distric te ñ ex seqͥt᷑ dissolu¬
cione negligenciȩ: manũ destru¬
entis imitatur. Substanc ia diui¬
tis urbs roboris eiꝰ & qͦsi murus
ualidꝰ circũdans eũ. Non t̾rena
substancia semꝑ defendere po¬
cest. immo pleriq. ꝓpt̾ diuicias stͥ
capti uel occisi. Unde & eccłastes
ait. Diuiciȩ c̃seruatȩ inmalũ dñi
sui ꝑeunt enĩ in afflictione pes¬
sima. Melius gͦ intelligit᷑ substan¬
ciã laudare uirtutũ: quibꝰ qͥcũq:
habundat. qͦsi muro in expugna¬
bili. cunctas hostiũ arcet insidi¬
as. Qui prius respondet quã audi

Expanded text:
edundans fons sapientiae. Qui moledundans fons sapientiae. Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. Quia qui coepta bona districte non exsequitur, dissolutione negligentiae manum destruentis imitatur. Substantia divitis urbs roboris est, et quasi murus validus circumdans eam. Non terrena substantia semper defendere potest, imo plerique propter divitias sunt capti vel occisi. Unde et Ecclesiastes ait, Divitiae conservatae in malum domini sui; pereunt enim in afflictione pessima. Melius ergo intelligitur substantiam laudare virtutum, quibus quicunque abundat, quasi muro inexpugnabili cunctas hostium arcet insidias.-- Qui prius respondit quam audi
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. semel de luce desꝑat: ĩã ex des¬
ꝑacione passim sibi peccandi fre¬
na relaxat.: s talis ohꝓbriũ fut us
damnacionis. nulla racione eua¬
dit: quẽ ab usu suȩ iniqͥtatis. nis¬
la diuini timoris memoria eohi¬
buit. Aqua ꝓfunda. uerba ex ore
uiri: & torrens redundans. Fons
sapienciȩ. Uerba sapienciũ aqu
cõparant᷑: qͥa & lauant mentes audi¬
enciũ & uirigant. ne uel peccator
sorde deformes remaneant.uel doc¬
trmȩ cȩlestis inopia tabescant ꝙ
qͣsi nociua ariditate deficiant. & qt
eadẽ doctoꝵ uerba fideliũ que ̃
mystica latent .&. occulta. q̃ soller¬
ciori cõprȩhendant᷑ industria que¬
d̃a uͦ aꝑta &. cunctis audientibꝰ fa
cilia ad intelligendũ ꝓfluunt. ree¬
te hȩc & aquã ꝓfundã .&. torrentẽ
dicit ẽẽ redundante. Potest aute
ita distingui: ut qͥa ueteris testam̃¬
ti scͥptura tẏpice ꝓlata ẽ: dicatur
bant: adiungat᷑ qde illis & tortens s¬

Expanded text:
tus semel, de luce desperat, jam ex destus semel, de luce desperat, jam ex desperatione passim sibi peccandi frena relaxat. Sed talis opprobrium futurae damnationis nulla ratione evadit, quem ab usu suae iniquitatis nulla divini timoris memoria cohibuit. Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons etc. Verba sapientium aquae comparantur, quia et lavant mentes audientium et rigant, ne vel peccatorum sorde deformes remaneant, vel doctrinae coelestis inopia tabescant, et quasi nociva ariditate deficiant. Et quia in eisdem doctorum verbis fidelium quaedam mystica latent et occulta, quae solertiori comprehendantur industria, quaedam vero aperta, et cunctis audientibus faigendum profluunt, recte haec et aquam profundam et torrentem dicit esse redundantem. Potest autem et ita distingui, ut quia Veteris Testamenti Scriptura typice prolata est, dicatur bant. Adjungatur de illis et torrens r
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ habere nullatenꝰ ualet: s qͥsi
ex siceatis ossibꝰ marceseit: qͥa in
bonis actibꝰ q̃ facit. grãm dilectio¬
nis amisit. In facie prudentis lu¬
cet sapiencia: ocłi ftultoꝵ in fi¬
nibꝰ t̃re. In facie qͥdẽ dñi saluato¬
ris lucebat sapiencia diuinitatis.
quã in carne apparens. uirtutũ
&. doctrinae testimonio demon¬
strabat. Uerũ ocłi iudeoꝵ ñ cre¬
denciũ. t̃renis pocius desiderus
ꝑficiendis. quã salutaribꝰ eiꝰ mo¬
nitis intendebant. Sed &. ge ne¬
ralit sepe prudentes grauitat᷑ẽ
sui sensus. in ipso etiã frontis spa¬
cio premonstrant: nec tam̃ stul¬
ti adhanc admirandã sectandãq
ocłos mentis adtollunt: s econ¬
tra qualitͣ ad fine uoluptatũ car¬
naliũ ꝑtinguant. tota inte nci¬
one ꝑquirt̃. Non ẽ bonũ damp¬
nũ inferre iusto: nec ꝑcutere
pͥncipẽ qͥ recte iudicat. Et de
pi potest.: & de omnibꝰ generalit᷑
eccłe rectoribꝰ q uel fac ultatibꝰ
nudati ab impiis. uel ipsa etiã sun

Expanded text:
nullatenus valet, sed quasi exsiccatis ossibus marcescit, quia in bonis actibus, quos facit, gratiam dilectionis amisit. In facie prudentis lucet sapientia. Oculi stultorum in finibus terrae. In facie quidem Domini salvatoris lucebat sapientia divinitatis, quam in carne apparens virtutum et doctrinae testimonio demonstrabat, verum oculi Judaeorum non credentium terrenis potius desideriis perficiendis, quam salutaribus ejus monitis intendebant. Sed et generaliter saepe prudentes gravitatem sui sensus, in ipso etiam frontispicio praemonstrant, nec tamen stulti ad hanc admirandam sectandamque oculos mentis attollunt; sed e contra qualiter ad finem voluptatum carnalium pertingant, tota intentione perquirunt. Non est bonum damnum inferre justo nec percutere principem, qui recta judicat. Et de pi potest et de omnibus generaliter Ecclesiae rectoribus, qui vel facultatibus nudati ab impiis vel ipsa etiam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ro: ꝓlato uidelicet tẽ ac manifesti¬
to iudicio singuloꝵ: qͦsi de sinu ex
gaudio: quã domꝰ plena uictimis
cũ iurgio. Melius ẽ parua bona ci
caritate facere sine scie neia pͣdieo¬
M: hoc ẽ enĩ etiã siccã ee̾ bucellam
quã magnis effulgere uirtutibꝰ eĩ
admixtione discordiȩ. Corona se¬
nũ filii filior:. & gła filioꝵ. patres
sui. Senes dicit patriarchas & ꝓ¬
pħas qͥa filiis filioꝵ. hoc ẽ a succes¬
soribꝰ apłoꝵ digna laude celebiam᷑¬

Expanded text:
ro, prolato videlicet tunc ac manifesro, prolato videlicet tunc ac manifesto judicio singulorum quasi de sinu exagaudio, quam domus plena victimis cum jurgio. Melius est parva bona cum charitate facere sine scientia praedicandi, hoc est enim et siccam esse buccellam, quam magis effulgere virtutibus cum admixtione discordiae. Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. Senes dicit patriarchas et prophetas, qui filiis filiorum, hoc est a successoribus apostolorum digna laude celebra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mẽbra sui corꝑis ꝑuersũ qͥd ope¬
rat᷑ & noxiũ: uerũ etiã ille qͥ fixa
inte neione. malũ parare disponit.
Solent enĩ suꝑbi & in dignantes
labia mordere. solent attonitos ha¬
bere ocłos. & p̃sencia nͣ uidere: qͥ
aliqua du taciti sedula mente ꝑ¬
tractant: unde dat᷑ conici qͥa aito¬
nitis ocłis praua cogitare dieat eũ.
qͥsic mala q̃ facrat inqͥrit. ut quȩ
se infuturũ retribucio maloꝵ.
oꝑũ sequat᷑ ñ uideat. Melior est
paciens uiro forte: ꝙ qͥ dñatur ani¬
mo suo. ex pugnatore urbium.
Minor est uictoria urbes expug¬
nare. qͥa extra st̃. q̃ uincunt᷑ : marꝰ
aũ est. qͦd ꝑ pacienciã uincitur:
qͥa ipse a se animꝰ suꝑat᷑. & semet¬
ipsũ sibimet ipsi subicit: qͣndo eũ
paciencia in humilitate tolerancie
sternit. Sortes mittunt᷑ in sinu: ses
a dño teꝑant᷑. Sic̃ sortes palã in sinũ
senti qͥdẽ uita latent alterutrim
s qͣ cuiꝰ st̾ meriti patesc it infutu¬

Expanded text:
membra sui corporis perversum quid operatur et noxium, verum etiam ille qui fixa intentione malum patrare disponit. Solent enim superbi indignantes labia mordere, solent attonitos habere oculos, et praesentia non videre, qui aliquandiu taciti sedula mente pertractant. Unde datur conjici quia attonitis oculis prava cogitare dicat eum qui sic mala quae faciat inquirit, ut quae se opera sequantur, non videat. Melior est patiens viro forti; et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium. Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt aut vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sortes mittuntur in sinu, sed a Domino temperantur. Sicut sortes palam in sinum aesenti quidem vita patent alterutrum, sed quae cujus sunt meriti patescit in futu
Abbreviated transcription (Latin):
actionis eoꝵ: qͥa qͦ magis gr̃a sꝑs
intus replent᷑ eo lacius foris bo¬
noꝵ oꝑũ gressus multiplicant:
atq inter magnos eccłȩ rectores
in futuro culmen sorciunt᷑ hono¬
ris. Alit Donũ sꝑitale saluatoris.
quã mundo attulit. Dilatat autẽ
uiã eiꝰ: quo ad plurimas orbis na¬
ciones ꝑ fidi &. dilectionis suȩ pre¬
senciã ueniret: nec solũ popłos. s
ipsos etiã rerũ dños concupiscen¬
ciis renunciate: ac sibi libent᷑ obtẽ¬
ꝑare faceret. Iustꝰ pͥor est accusator
sui: uenit amicꝰ eiꝰ & inuestigabit
eũ. Om̃ĩs qͥ uere iustꝰ ẽ. ubi peccan¬
ciũ errata c̃spicit. pͥmo ad se ipsũ
ocłm eͣside racionis inflectit: dũq
suã fragilitatẽ sollicitꝰ accusauerit.
sic demũ ad corripiendos alios
linguã benignꝰ exerit. Sedille qͥ suis
fidelibꝰ dicere dignatꝰ ẽ. uosaũ dixi
amicos. qͥa q̃cũq audiui a patre me¬
o nota feci uobis: uenit in cor eiꝰ

Expanded text:
actionis eorum, quia quo magis gratia Spiritus actionis eorum, quia quo magis gratia Spiritus intus replentur, eo latius foris bonorum operum gressus multiplicant, atque inter magnos Ecclesiae rectores in futuro culmen sortiuntur honoris. Aliter, donum spiritale Salvatoris, quod mundo attulit, dilatavit viam ejus, quoad plurimas orbis nationes per fidei et dilectionis suae praesentiam veniret: nec solum populos, sed ipsos etiam rerum dominos concupiscentiis renuntiare ac sibi libenter obtemperare faceret. Justus prior est accusator sui. Venit amicus ejus, et investigabit etc. Omnis qui vere justus est, ubi peccantium errata conspicit, primo ad seipsum oculum considerationis inflectit, dumque suam fragilitatem sollicitus accusaverit, sic demum ad corripiendos alios linguam benignus exserit. Sed ille qui suis fidelibus dicere dignatus est, Vos autem dixi amicos, quia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis ; venit in cor ejus
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat quã discat.: stulticiȩ no¬
xam ñ declinat. Qui iudicare . ꝓ¬
rimoꝵ facta pͥusquã plenã causã
utriusq partis dinoscat. in ordina¬
te festinat: & ille se c̃fusione dignũ
demonstrat. Sꝑs uiri: sustentat in¬
becillitatẽ suã. Et ip̃se uir ait. Sꝑs
qd̾e promptꝰ ẽ. caro aũ infirma. Po¬
test & de quolibet uiro sc̃o accipi:
ꝯcarnis in becillitat᷑ẽ ne intẽpta¬
cionibꝰ cȩdat. mentis fortitudine
suftentet᷑. Sꝑm uͦ ad irascendum
facilem: qͥs poterit sustinere: Qui
ad irascendũ facilis ẽ. nec se ipse
potest sustinere: ita ut iratꝰ sepe
qicat. ea ꝗͣ post modũ placidus
qͥa dixerit pęniteat. & plerũq
an dixerit ignoret: cuiꝰ tam̃ ue¬
sania ñ nũquã ꝑ sapienciũ mo¬
destiã facillime suffert᷑ atq ex
tẽpore sopit᷑. Donũ hominis di¬
latat uiam eiꝰ. & ante pͥncipes
spaciũ ei facit. Donũ caritatis
siue aliarũ uirtutũ quas a dño
fideles accipiunt. dilatat uiam

Expanded text:
desiderat, quam discat, stultitiae noxam non declinat. Qui judicare proximorum facta priusquam plene causam utriusque partis dignoscat, inordinate festinat, et ille se confusione dignum demonstrat.-- Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam. Et ipse vir quidem promptus est, caro autem infirma. Potest de quolibet sancto viro accipi, qui carnis imbecillitatem, ne in tentationibus cedat, mentis fortitudine sustentat. Spiritum vero ad irascendum factem quis poterit sustinere? Qui ad irascendum facilis est nec seipsum potest sustinere, ita ut iratus saepe dicat ea quae, postmodum placidus, quia dixerit poeniteat, et plerumque an dixerit ignoret, cujus tamen vesania nonnunquam per sapientium modestiam facillime suffertur, atque ex tempore sopitur. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante principes spatium ei facit. Donum charitatis sive aliarum virtutum, quas a Domino fideles accipiunt, dilatat viam
Abbreviated transcription (Latin):
tura cõportat: meliorẽ dicit ẽe
eũ qͥ p̃sentibꝰ fruit᷑. Hic enĩ uel
parua uoluptas ẽ infruendo: ibi
uͦ sollicitudinẽ tantũmͦ magni¬
tudo adfert. Creddit causasqͥre
dei donũ sit frui posse diuiciis.

Expanded text:
tura comportat, meliorem dicit esse eum, qui praesentibus fruitur. Hic enim vel parva voluptas est in fruendo: ibi vero sollicitudinem tantummodo magnitudo. Et reddit causas, quare Dei donum sit frui posse divitii
Abbreviated transcription (Latin):
gis auditor in nectit᷑: dũ uinculis
peccatoꝵ suoꝵ unꝰ qͥsq c̃stringit᷑
Calũpnia c̃turbat sapientẽ. ac ꝑ¬
dit cor fortitudinis eiꝰ. Hunc sapi¬
entẽ in ꝓfectu positũ accipe. scd̾m
illud. argue sapiente & diliget te.
Sapiens qͥppe ꝑfectꝰ nulla arguici¬
one indiget: nulla calũpnia cͣtur¬
bat᷑ U tam᷑ hoc uersicło. si qͦndo iu¬
stũ uirũ atq sapient̾ẽ uidemꝰ calũp¬
niã sustinere & turbari de iniqͥtate

Expanded text:
r innectitur, dum vinculis peccatorum suorum unusquisque constringitur. Calumnia conturbat sapientem, et perdet cor fortitudinis ejus . Nunc sapientem in profectu positum accipe, secundum illud: Argue sapientem, et diliget te. Sapiens quippe perfectus, nulla argutione indiget, nulla calumnia conturbatur. Utamur hoc versiculo, si quando justum virum atque sapientem videmus calumniam s
Abbreviated transcription (Latin):
peccata uaria noluerant agere pȩ¬
nitenciã. lugere se dicit. Cor gͥ sapi.¬
entis uadat ad domũ talis uiri. qͥ se
corripiat delinquente. & ad ducntͣ
cionẽ audienciũ. s plausus q̃rit & lau¬
dẽ .Talis p̃ceptor plangit᷑. diues in
sermone. diues in uerbis: qͥa saturatꝰ¬
ẽ. ꝓpt̾ea recepit c̃solacionẽ suã. Deniq
hinc exposicioni: etiã sequentes uer¬
sicł concordant. dit eni. Melius est
audire correpcionẽ sapientis. suꝑ ui¬
rũ audient̾e carmen stultoꝵ: qͥa sic̃
dientis. Cui simile ẽ illud: meliora
stͥ uulnera amici. quã uolunt aria
oscula inimici. Sicut eñ uox spinarũ
suauẽ: sic & palpantis magistri uer¬
ba ñ ꝓderͣt. uel ad curas secłi q̃ spine
int̃pretant᷑ auditores suos cohortan¬
tis: uel futuro eos incendio p̃paran¬

Expanded text:
peccata varia noluerant agere poepeccata varia noluerant agere poenitentiam, lugere se dicit . Cor igitur sapientis vadat ad domum talis viri, qui se corripiat delinquentem, ut adducat ionem audientium, sed et plausus quaerit et laudem. Talis praeceptor plangitur, dives in sermone, dives in verbis, qui quia saturatest, propterea recepit consolationem suam. Denique huic expositioni etiam sequentes versiculi concordant. Ait enim: « Melius est audire increpationem sapientis, super virum audientem carmen stultorum, quia sidientium; cui simile est illud: « Meliora sunt vulnera amici quam voluntaria oscula inimici . » Sicut enim vox spinarum suavem, sic et palpantis magistri verba non proderunt vel ad curas saeculi, quae spinae interpretantur, auditores suos cohortantis, vel futuro eos incendio praeparan
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tẽ. Ex qͥbꝰ ad ꝓbat᷑ in eo qͦd suꝑius ci¬
bũ & potũ uisus ẽ ad ꝓbare: ñ eũ uo¬
luptatẽ rebꝰ p̃ferre cunctis ut pleriq
male estimant: s ad cõparacionẽ a¬
uariciȩ & nimiȩ parcitatis. licet bre¬
ue sit plus ẽẽ si uel ad mom̃tũ qͥs suis
opibꝰ ꝑfruat᷑. Nũꝗͣ. enĩ tristiciã luctꝰ.
festuuitati c̃uiuĩ pretulisset. si bibe
Ees uesci alicuiꝰ putasset ẽẽ mom̃ti.
Melior est ira tisus: qͥa in merore uultꝰ
emendabit᷑ cor. Risus dissoluit uiden¬
tẽ: ira corripit & emendat. Irascamͣ &
nob̾ si qͣndo peccamꝰ irascam᷑ & aliis. Fer
tristiciã qͥppe uultꝰ. melior fiet animꝰ.
ut intͣptatꝰ ẽ simmachꝰ: & idcirco ue
nc̃ ridentibꝰ. qm̃ ipsi lugebũt. Cor
sapienciũ in domo luctꝰ. .& cor insipi¬
enciũ in domo lȩticiȩ. Beati inqͥt sal¬
uator lugentes: qmͣ ipsi c̃solabuntur.
Lugebat & samuhel regẽ saul omnibꝰ
diebꝰ uitȩ suȩ. & paulus suꝑ eos qͥ post

Expanded text:
tem. Ex quibus approbatur, in eo quod superius cibum et potum visus est approbare, non eum voluptatem rebus praeferre cunctis, ut plerique male aestimant: sed ad comparationem avaritiae et nimiae parcitatis, licet breve sit, plus esse, si vel 437 ad momentum quis suis opibus perfruatur. Numquam enim tristitiam luctus, fre et vesci alicujus putasset esse momenti. Melior est ira quam risus, quia in moerore vultus emendabitur cor. Risus dissolvit ridentem: ira corripit et emendat. Irascamur et nobis, si quando peccamus, irascamur et aliis. Per tristitiam quippe vultus, melior fiet animus, ut interpretatus est Symmachus. Et idcirco: Vae nunc ridentibus, quoniam ipsi lugebunt . Cor sapientium in domo luctus, et cor insipientium in domo laetitiae. Beati, inquit Salvator, lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Lugebat et Samuel regem Saul omnibus diebus vitae suae . Et Paulus super eos, qui post
Abbreviated transcription (Latin):
Nelius ẽ ire ad domũ luctꝰ. quã ire¬
ad domũ c̃uiuii. in qͦ finis ẽ omnis
hominis: & qͥ uiuit dabit ad cor suum.
Utilius ẽ ad exeqͥas funeris. quã ad
domũ ire c̃uiuii: qͥa ibi ẽ dicionis nr̃ȩ
& fragilitatis humanȩ. ex p̃senti ca¬
dauere cõmonem᷑: in ẽuiuii auͣ lȩtici¬

Expanded text:
Melius est ire ad domum luctus, quam Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii, in quo finis est omnis hominis: et qui vivit, dabit ad cor suum. Utilius est ad exsequias funeris, quam ad domum ire convivii, quia ibi conditionis nostrae et fragilitatis humanae ex praesenti cadavere co
Abbreviated transcription (Latin):
.&. imaginẽ uideat: nec futura cogro¬
scat .&. in multiloqͥo ñ effugiet pera¬
tũ: silenciũ ponat orisuo. & erediie¬
lisue uenerit ñ reqͥrens. Bonũ ẽ m̃¬
eiꝰ suꝑ oleũ bonũ. .& dies mortis suꝑe
em natiuitatis eiꝰ. Considera mnaoi
homo dies tuos breues. & qͥa croessi
soluta carne cessabis. Fac tͥ famã lopo¬
orẽ : ut qͦmͦ ungentũ nares odore dde¬
tat. sic ad tuũ uocabulũ cuncta piłi¬
ritas delectet᷑. qͦd ꝑspicue int̃prta
t̃ simmachꝰ dicens. Melius ẽ nom̃ bo¬
nur̃ quã ungentũ bene olens. Siqͥdem
moris ẽ hebreoꝵ: ungentũ bonũ oleũ
nuncupare. Qͦa aũ ait .& dies mortis
suꝑ diem natiuitatis eiꝰ: uel hoc osten¬
dit melius ẽ ee̾ exire de secło & care¬
re tribulacionibꝰ atq incerto uitȩ
statu: quã ingrediente mundũ hȩc
omnia sustinere: uel certe qͦd inmor¬
te quales simꝰ notũ sit: in exordio
ret᷑: aut qͦd natiuitas alliget corꝑi¬
libertatẽ animȩ. mors resoluat.

Expanded text:
et imaginem videat, nec futura cognoscat, et in multiloquio non effugiat peccatum; silentium ponat ori suo, et credat erequirens. Bonum est nomen super oleum bonum, et dies mortis super diem nativitatis ejus. Considera, inquit, o homo, dies tuos breves, et quia cito esse, soluta carne, cessabis: fac tibi famam longiorem, ut quomodo unguentum nares odore delectat, sic ad tuum vocabulum cuncta posteritas delectetur. Quod perspicue interpretatus est Symmachus, dicens: Melius est nomen bonum, quam unguentum bene olens. Siquidem moris est Hebraeorum unguentum bonum, oleum nuncupare. Quod autem ait: Et dies mortis super diem nativitatis ejus, vel hoc ostendit, melius esse exire de saeculo, et carere tribulationibus atque incerto vitae statu, quam ingredientem mundum, haec omnia sustinere. Vel certe quod in morte, quales simus, notum sit: in exordio retur. Aut quod nativitas alliget corat.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sit. Quanto ᷤ amplius q̃sierimꝰ tans
magis ostendi uanitatẽ nrãm & ueti
suꝑ flua: & ñ ex presciencia dei libeti
tolli arbitriũ. ẜ causas ante pͣceder
qͥre unũqͦdq sic factũ sit. s.ixii.¬
Quia st̃ uerba multa multipluca¬
cia uanitatẽ. Qͥd est amplius homis
Qͥs enĩ cognouit qͥd sit bonũ homi
inuita numero dierũ uitȩ uanitans
eiꝰ. & faciet eas qͦsi umbr̃ã: qͥd qͥs adnt¬

Expanded text:
mplius quaesierimus, tanto magis ostendi vanitatem nostram et verba superflua: et non ex praescientia Dei liberum tolli arbitrium, sed causas ante praecedere, quare unumquodque sic factum sit. Quia sunt verba multa multiplicantia vanitatem. Quid est amplius homini? Quis enim cognovit quid sit bonum homini in vita, numero dierum vitae vanitatis ejus? et faciet eos quasi umbram, quia quis
Abbreviated transcription (Latin):
in anius Rursũ & hic p̃sũpcionem
sꝑs. aquila &. theodocion pastionẽ
uenti int̃p̃tatist̾. simmachus uero.
ad flictionẽ sꝑs. Porro sciendũ quod
appellent᷑: idest ruha. Quid est
qͦa futurũ ẽ: E iã uocatũ ẽ nom̃
rit iudicare cũ forciore se. Aꝑte

Expanded text:
sumptionem spiritus, Aquila et Theodotio, pastionem venti, interpretati sunt: Symmachus vero afflictionem spiritus. Porro sciendum est, quod appellentur, id est, RUHA. Quid est, quod futurum est: jam vocatum est nomen rit judicari cum forti