comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eructat. qui plurima & suauia precepta
dñ gustauerit. Eructat hymnũ. qͥ eru¬
ctauerit uerbu. Demq & dauid ante
eructauit uerbu bonu. hic eructat hẏmnu
Bonũ enĩ panẽ gustauit. qͥ descendit ẽ celo.
Bonu pane. qu̾e siqͥs manducauerit ñꝰ
morietur in eternu. Habet uerbum dei
epulas suas. alias fortiores ut est lex &
eugłium. alias suauiores ut sunt psalmi.
& cantica canticoꝵ Eructabat hẏmnum
ęccłia uel anima pia. cui dicebat ds uerbum
Insinua mͥ uocem tuam. quia uox tua suauis
ẽ. Eructabat hymnũ cui dicebat. Fauum
distillant labia tua osponsa. mel & lac sub
lingua tua. Sed non potest quis ante eru¬
ctuare. hymnũ nisi didicerit iusticias dei
& didicerit ab ipso domino dõ suo Ido hoc
spetialit dauid petit. ut eam doceat deus.
Audierat eni & cognouerat in spũ. quia
unꝰ magisterẽ: & ido ubiq ipsũ doctorẽ
fieri postulabat. ut ab ipso disceret iustifica¬

Expanded text:
eructat, qui plurima et suauia praecepta eructat, qui plurima et suauia praecepta domini gustauerit. eructat hymnum qui eructauerit uerbum. denique et Dauid ante eructauit uerbum bonum, hic eructat hymnum. bonum enim panem gustauit qui descendit e caelo, bonum panem, quem si quis manducauerit non morietur in aeternum. habet uerbum dei epulas suas, alias fortiores, ut est lex et euangelium, alias suauiores, ut sunt psalmi et Cantica canticorum. eructabat hymnum ecclesia uel anima pia, cui dicebat deus uerbum: i nsinua mihi uocem tuam, quia uox tua suauis est. eructabat hymnum, cui dicebat: fauum destillant labia tua, o sponsa; mel et lac sub lingua tua. Sed non potest quis ante eructare hymnum, nisi didicerit iustitias dei et didicerit ab ipso domino deo suo. ideo hoc specialiter Dauid petit, ut eum doceat deus; audierat enim et cognouerat in spiritu, quia unus magister est, et ideo ubique ipsum doctorem fieri postulabat, ut ab ipso disceret iustifica
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝓ uidua roges. si roges ꝓ pupillo. si rogeᷤ
ꝓ miscd̃ia. roges ꝓnimium deuoto ac fideli.
si roges in tribulatione. roges cũ dolore.
si mesto & ipse qui rogas compatiaris affe.¬
ctu. intrat oratio tua di gram. intrat do¬
mũ eiꝰ si tetu ęccłia deprecetur. si populus
uniuersus imploret ut dñi indinet fauore.
Quid aute rogat: Ut eruatur. ut libe¬
retur. coquod um diu. aduersus nequitias
spitales. aduersus temptam̃ta huiꝰ scłi pli-¬
etur. eo qͦd graue est satis longeuo cursu
istius diuturna sustinere miliciam. Deniq
& infra dicit. hcu me quod incolatus ms
ꝓlongatꝰ est Ingemiscit enim qd indefes¬
sas iugilabore tendat excubias. ido petit
a tot aduersantib liberari. nec cũ terreni ᷤ
hominib uult habere consortium: Seqrꝰ
uersus tertiꝰ. Eructabunt labia mea
hymnũ. cum docueris me iustificationes
tuas. Eructat hymnu qui potest dicere.
Bonꝰ enim odor xp̃i sumꝰ do. Et bene.

Expanded text:
si pro uidua roges, si roges pro pupillo, si roges si pro uidua roges, si roges pro pupillo, si roges pro misericordi, roges pro nimium deuoto ac fideli, si roges in tribulatione, roges cum dolore, si maesto et ipse qui rogas compatiaris affectu. intrat oratio tua dei gratiam, intrat domum eius, si tecum ecclesia deprecetur, si populus uniuersus inploret, ut domini inclinet fauorem. Quid autem rogat ? ut eruatur, ut liberetur, eo quod iam diu aduersus nequitias spiritales, aduersus temptamenta huius saeculi proelietur, eo quod graue est satis longaeuo cursu istius uitae diuturnam sustinere militiam. denique et infra dicit: heu me quod incolatus meus prolongatus est! ingemescit enim, quod indefessas iugi labore tendat excubias; ideo petit a tot aduersantibus liberari nec cum terrenis hominibus uult habere consortium. Sequitur uersus tertius: eructabunt labia mea hymnum, cum docueris me iustific ationes tuas. eructat hymnum, qui potest dicere: bonus enim odor Christi sumus deo, et bene
Abbreviated transcription (Latin):
nis ingressus. ne quid titubet. ne qͥd offendat.
Deniꝙ & paulꝰ rogat ut aꝑiatur sibi osti.¬
um uerbi. ad loquendũ mysterium xxp̃i.
& scriptor errare. & fecerit a⁊ yocic.
hoc est deprecatio. tam hoc quoq explane¬
mꝰ ut possumꝰ. N empe cum hominem
rogas dicis. ut contemplationẽ habeat
honoris tui. tangat eum tuȩ. conteplatio
dignitatis. ut aut misereatur si uenia pos¬
tulanda ẽ: aut deferat ꝓ ordine dignita¬
tes. Et quid dicam: Rogans sic unꝰ qͥsq
ingreditur. ut dignitatib deferatur. Recte.
gͦ & deuotus d̾o dicit. intret dignitas mea
coram te: Habet & xp̃ianꝰ dignitatẽ suam.
qui tanto imꝑatori militat. Sunt maximȩ.¬
& uerȩ fidi dignitates. Sunt honoꝵ & apud
scdo ꝓpħas tertio doctores. sed iste adminis¬
trantiũ dignitates sunt etiam priuatoꝵ.
ut ẽ. pietas. iusticia. sobrietas. castimonia.
disciplina. Sunt etiam orationis dignitateᷤ.

Expanded text:
nis ingressus ne quid titubet, ne quid offendat. nis ingressus ne quid titubet, ne quid offendat. denique et Paulus rogat, ut aperiatur sibi ostium uerbi ad loquendum mysterium Christi. et scriptor errare et fuerit ἀξίωσις, hoc est \'deprecatio\', tamen hoc quoque explanemus, ut possumus. nempe cum hominem rogas regem, dicis ut contemplationem habeat honoris tui, tangat eum tuae contemplatio dignitatis, ut aut misereatur, si uenia postulanda est, aut deferat pro ordine dignitatis. et quid dicam? rogans sic unusquisque ingreditur, ut dignitatibus deferatur. recte ergo et deuotus deo dicit: intret dignitas mea coram te. habet et christianus dignitatem suam, qui tanto imperatori militat. Sunt maximae et uerae fidei dignitates, sunt honorum diuerstolos, secundo prophetas, tertio doctores. sed istae administrantium dignitates sunt. sunt etiam priuatorum, ut est pietas iustitia sobrietas castimonia disciplina. sunt etiam orationis dignitates,
Abbreviated transcription (Latin):
at & excludat: Pulsa gͦ & tu regiam illam
cȩlestem. Pulsa non manu corporis. sed
quadam orationis tuȩ. dextera. Non sola
manꝰ corporis pulsat. Pulsat & uox.
Scriptũ est enim. uox fris mei pulsat ad
ianuam. Pulsamꝰ & digito. Deniq tho-¬
mas digito meruit ianuam resurrectioniᷤ
aꝑire. Et tibi dicit inic: infer digitũ
tuum huc. & mitte in manꝰ meas & latus
meũ & noli eẽ incredulꝰ s fidelis. Pulsa gͦ
digito: si ñ potes tota manu: Pulsa ianuã.
Xpe est ianua qͥait. ꝑ mesi quis introierit
saluabitur. Cum hanc gͥ ianuam pulsa¬
ueris. uide quomͦ ingrediaris. ne forte.
iam ingressus extͣ conspectũ regissis. Nul¬
ti ingrediuntur palacia. & nͨ statim regẽ
istum terre uident. s frequent᷑ obseruant
ut aliquando uidere mereantur. N ec
presumunt uidendi copiam. s iussi repre¬
sentantur & precem fundunt. ut cum
beniuolentia suscipiatur primꝰ sui sermo¬

Expanded text:
et excludat ? pulsa ergo et tu regiam illam et excludat ? pulsa ergo et tu regiam illam caelestem, pulsa non manu corporis, sed quadam orationis tuae dextera. non sola manus corporis pulsat, pulsat et uox; scriptum est enim: uox fratris mei pulsat ad ianuam. pulsamus et digito; denique et Thomas digito meruit ianuam resurrectionis aperire. et tibi dicit Iesus: infer digitum tuum huc et mitte in manus meas et latus meum, et noli esse incredulus, sed fidelis. pulsa ergo digito. si non potes tota manu. pulsa ianuam; Christus est ianua, qui ait: per me si quis introierit saluabitur. Cum hanc igitur ianuam pulsaueris, uide quomodo ingrediaris, ne forte iam ingressus extra conspectum regis sis. multi ingrediuntur palatia et non statim regem istum terrae uident, sed frequenter obseruant, ut aliquando uidere mereantur. nec praesumunt uidendi copiam, sed iussi repraesentantur et precem fundunt, ut cum beniuolentia suscipiantur, primus sui sermo
Abbreviated transcription (Latin):
non requirendo dediscat. non quȩrat quȩ.
sua sunt: s aliis sua conferat. sibi adqͥrat
eterna. Hic potest dicere. scđ̃m uerbũ tuũ
intellectũ tribue. mͥ. id est non scđ̃m philo¬
sophos. ñ scd̃m causidicos. ñ scãm mercato¬
res huiꝰ scłi. non scãm architectos domoꝵ.
lapides pciosos oꝑationi suarũ. ut opꝰ suũ
labi & ꝑire non possit. Seqr̃ uersꝰ scd̃s.
ntret postulatio mea corã te: scđ̾m uerbũ
tuum libera me: Uide ordinẽ. Primo
dixit. appropinquet oratio mea. postea in¬
tellectu poposcit scđ̾m uerbũ. tercio ait.
Intret postulatio mea coramte. Nonne.
quodã dñis nos inuitat usu. & suscipere
dignatur affectu: N onne cũ aliquem
de primariis uiris desideras conuenire.
primo ad eiꝰ domũ appropine inquas.
postea queris informari atq instrui. ut cog.¬
noscas mentẽ patrisfamilias: deinde ut ciꝰ
domũ ingrediaris imploras. ne quis te abici

Expanded text:
non requirendo dediscat, non quaerat quae non requirendo dediscat, non quaerat quae sua sunt, sed aliis sua conferat, sibi adquirat aeterna! hic potest dicere: secundum uerbum tuum intellectum tribue mihi, id est non secundum philosophos, non secundum causidicos, non secundum mercatores huius saeculi, non secundum architectos domorumlapides pretiosos operationum suarum, ut opus suum labi et perire non possit. Sequitur uersus secundus: intret et postulatio mea coram te; secundum uerbum tuum libera me. uide ordinem. primum dixit: ad propinquet oratio m e a, postea intellectum poposcit: secundum uerbum, tertio ait: intret postulatio mea coram te. nonne quodam dominus nos inuitat usu et suscipere dignatur affectu? nonne, cum aliquem de primariIs uins desideras conuemre, pnmo ad eius domum adpropinquas, postea quaeris informari atque instrui, ut cognoscas mentem patris familias, deinde ut eius domum ingrediaris inploras, ne quis te abiciat
Abbreviated transcription (Latin):
di spacia rimatur quȩ sibi ꝓdesse nichil
sapiens eẽ inter uos in hoc scło. stultꝰ fiat ut
sit sapiens. sapientia enĩ huiꝰ mundi. stulti¬
scło stulti simꝰ. nichil nobis cu pͥhilosophia.
neq fidem nram ꝑ elementa mundi trans-¬
ducat a uero. nequis assertionẽ nr̃am per
philosophiam dep̾detur. Sic enim arrianos
in ꝑfidiam ruisse. cognouimꝰ. Dum xp̃i¬
in generatione putant usu huiꝰ scłi colligen¬
dam. reliquerunt apłm. sequunt᷑ aristoti¬
lem: Reliquerunt sapientiam quȩ apud
am̃ est: elegerunt disputationes. tendicu¬
las & aucupia uerboꝵ cũ dialecticȩ discipli¬
na. cum clamet apłs. ne quis uos depͣdet᷑.
imitari illam stulticiam qua sim sapiens.
ullum uirũ habente amplas passiones. sed
negligente fructuũ. intentũ do. illu uirũ
qui honores etiam delatos sibi respuat. doc¬
trinam philosophicam ñ requirat. etiam¬
si ante cognouit. tam̃ scire dissimulat. &

Expanded text:
di spatia rimatur quae sibi prodesse nihil di spatia rimatur quae sibi prodesse nihil sapiens esse inter uos in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens; sapientia enim huius mundi stulti hoc saeculo stulti simus, nihil nobis sit cum philosophia, ne quis fidem nostram per elementa mundi huius transducat a uero, ne quis adsertionem nostram per philosophiam depraedetur. sic enim Arnanos in perfidiam ruisse cognouimus, dum Christi generationem putant usu huius saeculi colligendam. reliquerunt apostolum, secuntur Aristotelem. reliquerunt sapientiam quae apud deum est, elegerunt disputationis tendiculas et aucupia uerborum secundum dialecticae disciplinam, cum clamet apostolus: ne quis uos depraedetuimitari illam stultitiam qua sim sapiens. illum uirum habentem amplas possessiones, sed neglegentem fructuum, intentum deo illum uirum, qui honores etiam delatos sibi respuat, doctrinam philosophiae non requirat, etiamsi ante cognouit, tamen scire dissimulet et
Abbreviated transcription (Latin):
cut incensum in conspectutuo. eleuatio
manuum mearũ sacrificiũ uesꝑtinũ hec
utiq oratio ad uitã. alia oratio in peccatũ
& oratio eius fiat in peccatũ. Et situ scłmni
petas. si flagitiosa postules. oratio tua ñ ao
dm̃ dirigitur. s in peccatũ. Idoq intellige
quȩ petas. scd̾m inquit uerbũ tuũ. intelle¬
ctum tribue. mͥ. Aduertẽ quid postulet.
Non intellectũ generalit᷑. s intellectum
scđm uerbũ di. Est enim intellectus ad
morte. sicut est prudentia ad interitum.
Filii huiꝰ scłi prudentiores sunt qmͣ filii
lucis. in hac generatione. Sed prudentia
ista quȩ. scłi est: ad uitã non suffragatur
ȩterna. Circa honore. circa lucella ẽ.
quȩstib coaceruandis intenta. ñ meritis
comparandis. Postremo circa elementa
mundi ẽ. falerata magis qmͣ uera sapientia.
ut ẽ philosophia om̃is. que aliena quęrit
cũ sua nesciat. scrutatur celi plagas. mun¬

Expanded text:
cut incensum in conspectu tuo, eleuatio cut incensum in conspectu tuo, eleuatio manuum mearum sacrificium uespertinum. haec utique oratio ad uitam, alia oratio in peccatum: et oratio eius fiat in peccatum. et tu si saecularia petas, si flagitiosa postules, oratio tua non ad deum dirigitur, sed in peccatum, ideoque intellege quae petas. Secundum um, inquit, uerbum tuum intellectum tribue mihi. aduerte quid postulet. non \'intellectum\' generaliter dixit, sed intellectum secundum uerbum dei;; est enim intellectus ad mortem, sicut est prudentia ad interitum: filii huius saeculi prudentiores sunt quam filii lucis in hac generatione. sed prudentia ista quae saeculi est ad uitam non suffragatur aeternam. circa honorem, circa lucella est, quaestibus coaceruandis intenta, non meritis conparandis. postremo circa elementa mundi est falerata magis quam uera sapientia, ut est philosophia omnis, quae aliena quaerit, cum sua nesciat, scrutatur caeli plagas, mun
Abbreviated transcription (Latin):
quent dõ. sequens autẽ iusti ordinis uiri
satis habeant si eoꝵ appropinquet oratio.
Ex usu autem sermonis nr̃i consideremus
qͥd sit appropinquare. Constitue magi¬
strum atq discipulũ. Si discipulꝰ studiosꝰ
magistri uel auxit ingenium uel pcepto
intendit. ita ut similitudine oꝑis eius atq
aoctrinȩ ꝓxime uideatur accedere. ñue
dicere solemꝰ qđ appropinquauit magistro:
Ergo ce tu sumitatoire te p̃beis xp̃i sicut illeqͥ
ait. iitatores mei estote sicut & ego api
si dolũ nescias mendatiũ oderis. uer taten
sequaris. iusticiam ñ refugias. diligas ast
do. Ipse est uia qua ꝑuenitur ad patrem
qui apud patrẽ semꝑ est. Didicimꝰ qͥd sit
appropinquare orationẽ. hoc ẽ eleuatun
actib nr̃is. Si eleuas actus tuos. eleuasti
orationẽ tuam. Qui nouit leuare manus
suas. dirigit orationẽ suam in conspectu ai
sicut infra legisti. dirigatur oratio mea si¬

Expanded text:
quent deo, sequentis autem ordinis iusti uiri quent deo, sequentis autem ordinis iusti uiri satis habeant, si eorum adpropinquet oratio. Ex usu autem sermonis nostri consideremus quid sit adpropinquare. constitue magistrum atque discipulum. si discipulus studiosius magistri uel hausit ingenium uel praecepto intendit, ita ut ad similitudinem operis eius atque doctrinae proxime uideatur accedere, nonne dicere solemus, quod adpropinquauit magistro r ergo et tu, si imitatorem te praebeas Christi, sicut ille qui ait: imitatores mei estote sicut et ego Christi, si dolum nescias, mendacium oderis, ueritatem sequaris, iustitiam non refugias, diligas cast Christum deo. ipse est uia qua peruenitur ad patrem, qui apud patrem semper est. ia Didicimus quid sit adpropinquare orationem, hoc est \'eleuetur actibus nostris\'. si eleuas actus tuos, eleuasti orationem tuam. qui nouit leuare manus suas, dirigit orationem suam in conspectu dei, sicut infra legisti: dirigatur oratio mea si
Abbreviated transcription (Latin):
qui dura egyptioꝵ imꝑia ferre ñ poterant
& ut grauia ita & lutulenta oꝑa indignasur¬
generᷤ nobilitate recusabant. gemitꝰ & uox
ascenderit ad dñm dm̃ nr̃m. Ascendit
en̾i oratio. quia & si oꝑabantur. tam oꝑa¬
bantur inuiti. D escendebat itaq ad illos
di miscd̃ia. quia illoꝵ ad dm̃ ascendebat
deuotio. Ascendebat itaq ñ corporaliter.
Neq enim ꝓpħa tantꝰ precationẽ suam pe¬
tebat corporalit appropinquare. Nam qͥ
ita putat. utiq is dm̃ certo in aliquo loco ac
sede concludit. ut diffusiorẽ locũ in qͦsit as
arbitretur. cũ utiq inuisibilis. ineffabilis
incomp̃hensibilis impleat om̃ia. & diuini¬
tatis in eo habitet plenitudo ⁊L egi moysen
appropinquasse dõ cum legem acciꝑet. sed
solita dauid uerecundia. ñ semetipsum
s orationẽ suam do appropinquare postu¬
lat. ut uideatur ordo quidam eẽ distinctꝰ
quo hi qui ꝑfectiores sunt. ipsi appropin¬

Expanded text:
qui dura Aegyptiorum imperia ferre non poterant; qui dura Aegyptiorum imperia ferre non poterant; et ut gravia, ita et lutulenta osui nobilitate generis recusabant, generis et uox ascenderit ad dominum deum nostram. ascendit enim oratio. quia, etsi operabantur, tamen operabantur inuiti. descendebat itaque ad illos dei misericordia, quia illorum ad deum ascendebat deuotio. Ascendebat itaque non corporaliter; neque enim propheta tantus precationem suam petebat corporaliter adpropinquare. nam qui ita putat, utique is deum certo aliquo loco ac sede concludit. ur diffusiorem locum in quo deus sit arbitretur, cum utique inuisibilis ineffabilis inconprehensibilis impleat omnia et diuinitatis in eo habitet plenitudo. legi Moysen adpropinquasse cieo, cum legem acceperit; sed solita Dauid uerecundia non semet ipsum, sed orationem suam deo adpropinquare postulat, ut uideatur ordo quidam esse distinctus, quo hi qui perfectiores sunt ipsi adpropin
Abbreviated transcription (Latin):
& dat alas precib spitales
quib scoꝵ ad dm̃ euehatur
oratio. Sed spiritꝰ quo oramꝰ subleuat.
precẽ iusti. maxime si corde contrito co¬
patiens eam comendet affectus. Consũ¬
mati autẽ uiri. ista est confidentia. De¬
niq ipse dauidd in suꝑiorib istius psalmi.
lucernam suis pedib requirebat. ne in
hoc itinere terreno ambulans possit er-¬
rare. Nunc autem qͥsi iam in fine. positꝰ
& ꝓcessu consummato. uiandi munere
totus assurgit. & orationẽ suam dirigit
incȩlestia. mittit eam in conspectu domini
saluatoris. dans illi flabra iusticiȩ. sapientiȩ
flamina. remigia deuotionis. & fidei inno¬
centiȩ. puritatisq subsidia. Peccato enim
grauescit oratio. & longe a do fit. Tanto
autem plus grauatur. quanto imꝓbabilior
uita dep̾cantis. Innocentiũ autem ascendit
oratio. & gemitꝰ compatientis affectus. si
egyptium lutũ oderint. & oꝑari terrena
delinent. Deniq sic legisti. qđ hebreoꝵ

Expanded text:
et dat alas precibus spiritales, et dat alas precibus spiritales, quibus sanctorum ad deum euehatur oratio. sed et spiritus quo oramus subleuat precem iusti, maxime si corde contrito compatiens eam commendet affectus. consummati autem uiri ista est confidentia. denique ipse Dauid in superioribus istius psalmi lucernam suis pedibus requirebat, ne in hoc itinere terreno ambulans posset errare. nunc autem quasi iam in fine positus et processu consummato uiandi munere totus adsurgit et orationem suam dirigit in caelestia, mittit eam in conspectu domini saluatoris dans illi flabra iustitiae, sapientiae flamina, remigia deuotionis et fidei, innocentiae puritatisque subsidia; peccato enim grauescit oratio et longe a deo fit. tautem plus gravatur, quanto improbabilior est vita deprecantis. Innocentium autem ascendit oratio, et gemitus compatientis affectus, si Aegyptium lutum oderint, et operari terrena declinent. Denique sic legisti , quod Hebraeorum
Abbreviated transcription (Latin):
Defecit inquitas tua filia syon: ñ adiciet
te. expellere adhuc: uisitauit iniquitas
tua filia edom: reuelauit suꝑ peccata tua:
Aduertis qm iniquitas non potuit sine.
Exui tuncã meã. qͦmͦ induã eã.Laui pe¬
des meos. qͦmͦ inquinabo eos:s Ueteris gͥ
hominis uestimentu. uiciis erroris intextũ.
in lauachri regenatione depositu. nescit
quomꝰ possit induere. Studio eñ corredi¬
onis. moleuerat obliuio peccatoꝵ. Tota uis
consuminate emendationis ẽ: ut in qua¬
dam redeat pueritiȩ sp̃italis ȩtatẽ quȩ
uias erroris ignoret. crimen etiam si ue¬
lit non possitꝰ admittere. quia desueuerit
usum nosse peccandi. Et iam de. huiꝰ
littere. interpͣtatione satis dictũ arbi¬
tror: Nunc cognoscamꝰ ex subditis quȩ
sit uiri consummati sententia: Itaꝙ sic ait
ꝓpropinquet oratiomea in con¬
spectu tuo domine. scł̃m uerbi
tuum intellectũ tribue michi.
Uolare facit orationẽ hona uita.

Expanded text:
defecit iniquitas tua, filia Sion, non adiciet defecit iniquitas tua, filia Sion, non adiciet te expellere adhuc. uisitauit iniquitates tuas, filia Edom, reuelauit super peccata tua. aduertis, quoniam iniquitas non potuit sine exui tunicam meam, quomodo induam eam? laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? ueteris igitur hominis uestimentum uitiis erroris intextum in lauacri regeneratione depositum nescit quomodo possit induere; studio enim correctionis inoleuerat obliuio_A peccatorum. tanta uis consummatae emendationis est, ut in quandam redeat pueritiae spiritalis aetatem, quae uias erroris ignoret, crimen, etiamsi uelit, non possit admittere, quia desueuerit usum nosse peccandi. et iam de huius litterae interpretatione satis dictum arbitror. nunc cognoscamus ex subditis, quae sit uiri consummati sententia. Itaque sic ait: adpropinquet oratio mea in conspectu tuo, domine; se cun dum uerbum tuum intellectum tribue mihi uolare facit orationem bona uita
Abbreviated transcription (Latin):
ris antefertur. quia plus ẽ a uicio se reuo¬
casse. qiñ ꝓpe uicia ipsa nescisse. Inbutes
enim uiciis animos exuere. frenis cupidi¬
tatũ atꝙ emendasse. non solũ ꝑfecte uir.¬
tutis. sea etiam cęlestis est gratiȩ. Emen-¬
dare & enĩ futura attentionis humanȩ.
est: prȩterita damnare. diuinȩ. ẽ potesta¬
tis. Deniq inuenta pastor ouem humeriᷤ
imponit suis. Agnoscis utiq mysterium
quomꝰ oiuis lassa reficiatur. quia ñ potest
alit̾ humana conditio lassa recreari. nisi
sacramento dominicȩ: passionis & sangui¬
nis inu xp̃i. cuiꝰ principium suꝑ hume¬
ros eius. In illa enim cruce infirmitates
nr̃as portauit. ut ibi omium peccata ua-¬
cuaret. Merito gaudent angłi. quia is qͥ
errauit iam ñ errauit. iam suũ est oblitꝰ
errorem. Non error gͥ sed consummatio ẽ:
ut altera docet int̾pretatio. Consumatio
autem. ꝑfectio disciplinȩ est. Unde. &
ieremias in suis threnis sub hac littera ait.

Expanded text:
ris antefertur, quia plus est a uitio se reuoris antefertur, quia plus est a uitio se reuocasse quam prope uitia Ipsa nescisse. inbutos enim uitiis animos exuere frenis cupiditatum atque emendasse non solum perfectae uirtutis, sed etiam caelestis est gratiae. emendare etenim futura attentionis humanae est. praeterita donare diuinae est potestatis. denique inuentam pastor ouem umeris inponit suis. agnoscis utique mysterium. quomodo ouis lassa reficiatur, quia non potest aliter humana condicio lassa recreari nisi sacramento dominicae passionis et sanguinis Iesu Christi, cuius principium super humeros eius; in illa enim cruce infirmitates nostras portauit, ut ibi omnium peccata uacuaret. merito gaudent angeli, quia is qui errauit iam non errat, iam suum est oblitus errorem. Non error igitur, sed consummatio est, ut altera docet interpretatio; consummatio autem perfectio disciplinae est. unde et Hieremias in suis Threnis sub hac littera ait:
Abbreviated transcription (Latin):
insipientes. insi qui a deptus cẽt postea
apientiȩ cdisciplina: Neꝙ aneisset. cramnis
apintes: n isi siuꝑiorem deposuisset errorem
ꝯemiq ut abolitũ lapsum aoceret. nȩc ullũ
ofensiorns resedisse uestigiumait. Cũ autẽ
ueuignitas & humanitas apparuit saluato¬
r̃ nifi. non ex oꝑib iusticiȩ quȩ fecimus
nos s scđ̃m suim imiscad̃iam saluos nos fecit.
so sc̃i. Uȩteri gͥ errore deposito & fpiritu
sõ ates om̃i moꝵ emendatione renouatos.
dicit. stamꝰ enim aliquando errantes. Ui-¬
des gͥ quia errori renuntiasse. non uicũ s
ꝑfectus est. Postremo ipse te doceat dnꝰs
ĩc: si humanis consiliis uel sententiis ñ
putas eẽ credendũ. Namq in ȩugłio sus
ipse asseruit. quod pastor reliquit nona¬
ginta nouem oues. & unam requirit quȩ
erraiit. Centesima ouis ẽ quã dicit erras¬
se. ꝑfectio & plenitudo numeri: Ipsa te.
instruat & informet Non immerito cȩte¬

Expanded text:
insipientes, nisi qui adeptus esset postea insipientes, nisi qui adeptus esset postea sapientiae disciplinam, neque dixisset: eramus errantes, nisi superiorem deposuisset errorem. denique ut abolitum lapsum doceret nec ullum offensionis resedisse uestigium, ait: cum - autem benignitas et humanitas apparuit saluatoris nostri, non ex operibus iustitiae quae fecimus nos, ssancti. ueteri igitur errore deposito et spiritu sancto atque omni morum emendatione renouatus dicit: eramus enim a aliquando errantes. uides ergo, quia errori renuntiasse non uitii, sed profectus est. Postremo ipse te doceat dominus Iesus, si humanis consiliis uel sententiis non putas esse credendum. namque in euangelio suo ipse adseruit. quod pastor reliquit nonaginta et nouem oues et unam requirit quae errauit. centesima ouis est quam dicit errasse; perfectio et plenitudo numeri ipsa te instruat et informet. non inmerito cete
Abbreviated transcription (Latin):
Ui gesima & sciła litt᷑a
est: quȩ ẽ apud hebre
os ultima. ꝑsalmus
autem iste. hoc est
centesimꝰ octauus
decimꝰ ꝓfectum hominis diximꝰ signifi¬
cari. qui doctrinȩ moralis magisteriis eru¬
ditus. deponeret omẽm in exercitate m̃tis
infantiam. assumeret autẽ ueterani consi¬
lii scientiam. & prudentie senilis ȩtatẽ.
Ubi autem errorẽ: culpa signatur:
Hic gͦ est ꝑfectus. finis ut culpa sit. Sed
quid est qͥd interp̾tatur: Errauit inquit
N on errat. sed errauit. Errasse preteriti
temporis est: errare presentis. Qui erra¬
uit. desiuit errare. & ueterem condemnat
errorem. De eo enim dicitur errauit. qͥ in
errore iam ñ sit. Nam is qui adhuc in erro¬
re ꝑmaneat: ñ errasse dicitur sed errare
Errare enim ꝑmanentis in uitio ẽ: errasse
corrigentis ẽ lapsum. Deniq emendator
moꝵ ait. Eramꝰ eni aliquando insipientes.
increduli. errantes in desideriis & uolupta-¬
tib. Non dixisset utiq eramꝰ aliquando

Expanded text:
igesima secunda littera est, quae apud Hebraeos est ultima. Psalmo autem isto, hoc est, centesimo octavo decimo profectum hominis diximus significari, qui doctrinae moralis magisteriis eruditus, deponeret omnem inexercitatae mentis infantiam, assumeret autem veterani consilii scientiam et prudentiae senilis aetatem. Ubi autem error est, culpa signatur. hic ergo est profectus, finis ut culpae sit. sed quid est quod interpretetur ? \'errauit\', inquit; non \'errat, sed \'errauit\'. errasse praeteriti est temporis, errare praesentis; qui errauit desiuit errare et ueterem condemnat errorem. de eo enim dicitur \'errauit\', qui in errore iam non sit. nam is, qui adhuc in errore permaneat, non errasse dicitur, sed errare; errare enim permanentis in uitio est, errasse corrigentis est lapsum. Denique emendator morum ait: eramus enim ali quando insipientes, increduli, errantes in desideriis et uoluptatibus. non dixisset utique: eramus aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
mentitur: possibile ẽ. Ita tam̃ possibile: ut
quod impossibile uideatur. fiat possibile.
si custodiat iuuenior uerba dĩ. Si autem
non custodiat: impossibile ẽ. Unde illud
eugłicum. facilius est camelum ꝑ foram̃
acus transire: quam diuitem intrare in
regna cȩloꝵ. Quod uel qd̾ qualibet u¬
sic intelligimꝰ impossibile cẽ quia diuiteᷤ
non custodiunt mandata di. Si autem
custodiant: fit possibile. quod impossibi-
le uidebatur. Hic est camelus qui intrat
non poterat concupiscente: iam capit
custodientẽ mandata diuina. Custodi¬
entem autem uerba di. quia custodiuit
ea moyses: quasi senior eligitur Et nunc
quib hoc spu di cõmittitur officii ut eli¬
gant seniores uiros: eligunt si ne dubio
int̾ seniores iuuenem corrigentẽ uiã suã:
in custodiendo uerba di. Et si senioris ȩta¬
tis uirum elegerint. non quasi longeuũ
utiq elegeruit. sed quasi custo diendem
uerba di. Quod si repperitur in iuueniore.

Expanded text:
mentitur, possibile est, ita tamen possibile, ut, mentitur, possibile est, ita tamen possibile, ut, quod inpossibile uideatur, fiat possibile, si custodiat iuuenior uerba dei, si autem non custodiat, inpossibile. unde illud euangelicum: f a - cilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regna caelorum. quod quamlibet isic intellegimus inpossibile esse, quia diuites non custodiunt mandata dei; si autem cusle videbatur. Hic est camelus qui intrat non poterat concupiscentem, jam capit custodientem mandata divina. Custodientem autem verba Dei, quia cuea, Moyses quasi senior eligitur, et nunc, quibus hoc spiritu dei committitur officii, ut eligant seniores uiros, eligunt sine dubio inter seniores iuuenem corrigentem uiam suam in custodiendo uerba dei. et si senioris aetatis uirum 3 elegerint, non quasi longaeuum utique elegerunt, sed quasi custodientem uerba dei: quod si repperitur in iuniore
Abbreviated transcription (Latin):
Hic autem iuuenior qui potest corrigere
uiam suam fortasse unior sit ȩtate non
morib: & habeat in primo flore iuuentu¬
tis suȩ senilem intellectũ. De quo ait:
Canities autem ẽ intellectꝰ hominibus.
quib maturitas consilii grauitasq suppe¬
tit. Unde & Ieremiȩ dicitur: noli dicere
quia iuuenis sum. Et utiq erat ętate. iu¬
uenis. Sed ꝓhibet eum iuuenem se dice¬
re: qui eẽt maturioris prudentiȩ. Dani¬
el cum puer eẽt accepit sp̃m̃: quo dignꝰ
senectutis primiciis haberetur. ut redar-¬
gueret senes: ipse non senior longeuitate.
s gr̃a. Erat enim in illo etas senectutis:
uita immaculata: Cui bene competit
dauiticum illud dicere. Suꝑ seniores intel¬
lexi: Idoq tanquam de ueterani consilii &
senilis scientiȩ uiro: diuinũ ꝓnuntiauit
oraculum: Quis prudentior qm̃ daniel:
Nunc illud aduertamꝰ. si possibile ẽ ut
corrigat iuuenior uiam suam: an non:
Si non ẽ: gͦ mentitur ꝓpħa. Sed quia ñ

Expanded text:
hic autem iuuenior, qui potest corrigere hic autem iuuenior, qui potest corrigere uiam suam, fortasse iunior sit aetate, non moribus et habeat in primo flore iuuentutis suae senilem intellectum, de quo ait: canities autem est intellectus hominibus, quibus maturitas consilii grauitasque subpetit. unde et Hieremiae dicitur: noli dicere, quia iuuenis sum. et utique erat aetate iuuenis, sed prohibet eum iuuenem se dicere, qui esset maturioris prudentiae. Danihel cum puer esset, accepit spiritum quo dignus senectutis primitiis haberetur, ut redargueret senes, ipse non senior longaeuitate, sed gratia; erat enim in illo aetas senectutis tutis uita inmaculata , cui bene conpetit Dauiticum illud dicere: super seniores intellexi. ideoque tamquam de ueterani consilii et senilis scientiae uiro diuinum pronuntiauit oraculum: quis prudentior quam Danihel ? X Nunc illud aduertamus, si possibile est, ut corrigat iuuenior uiam suam an non. si non est, ergo mentitur propheta; sed quia non
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenior: ut corrigat uiam suam. Sed
dicis. Quis potest cognoscere uiam suã
iuueniõr ut corrigat. cum ꝓpheta dicat:
tria sunt impossibilia mͥ intelligere. & qͣr¬
tum qd̃ non agnosco. uestigia aquile uo¬
lantis. uiam serpentis in petra. & semitas
nauis nauigantis: & uias uiri in iuuentu¬
te: Si salomon fatetur quod ñ agnoscat
uias uiri in uuentute. quomͦ iuuenior
potest cognoscere: Cui respondebitur.
quod illȩ uiȩ uiri in iuuentute ñ cogno¬
scantur. quȩ sunt secus uias serpentis in
petra. & setus semitas nauis fluctuantis.
& uestigia uolantis aquilȩ. quȩ ungues
aspos habet. & supra nubes uolat. inae¬
re errat. & in mari piscem interficit : Et
tam̃ non ẽ impossibile hoc quartum. si¬
cut illa tria Cognoscit enim dñs qͥ sunt
ipsius. & uult ut sciat se unusquisq. sciat
se ꝓpłs cłi. Sed esto. Non cognoscuntur
errantium uiȩ sicut dicit dñs. non noui
uos: discedite a me oꝑarii iniquitatie⁊

Expanded text:
iuuenior, ut corrigat uiam suam. Sed iuuenior, ut corrigat uiam suam. Sed dicis: \'qui potest cognoscere uiam suam iuuenior, ut corrigat, cum propheta dicat: tria sunt inpossibilia mihi intellegere et quartum quod non agnosco: uestigia aquilae uolantis, uiam serpentis in petra et secus semitas nauis fluctuantis et uias uiri in iuuentute? si Salomon fatetur, quod non cognoscat uias uiri in iuuentute, quomodo iuuenior potest cognoscere? cui respondebitur, quod illae uiae uiri in iuuentute non cognoscantur, quae sunt secus uias serpentis in petra et secus semitas nauis fluctuantis et uestigia uolantis aquilae, quae ungues asperos habet et supra nubes uolat, in aere errat et in mari piscem interficit. et tamen non est inpossibile hoc quartum, sicut illa tria; cognoscit enim dominus qui sunt ipsius et uult ut sciat se unusquisque, sciat se populus dei. Sed esto, non cognoscantur errantium uiae, sicut dicit dominus: non noui uos; discedite a me operarii iniquitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod si scias te & agnoscas quia peccato
obnoxia es : exeundum in calcaneis gre¬
gum ẽ tibi. Exi gͦ nudo pede. & pasce
hedostuos in tabernaculis pastoꝵ. Qui
sine. peccato ẽ: agnos pascit. oues pascit.
Quȩ autem peccato obnoxia est: pascat
hedos qui a sinistris sunt. Non enim po¬
test eẽ. in dexteram pastoris boni: Sequa¬
tur magis dicentem petro. ueni retro me
sathana:. Sequendo: petrus in dexteram
meruit collocari. Idoq eidicitur. Pasce.
agniculos meos:. Sed quo exeat: audit.
Ad tabernacula inquit pastoꝵ. Hoc est
ad gentes. ad dispsionem: Idoq dixit: ꝑcu¬
tiam pastorem. & disꝑgentur oues gregis:
ut repleatur totus orbis terrarũ grege xp̃i.
significans tunc fore saluam synagogam.
cum se huic dispsioni & ipsa sociauerit quȩ
repleuit hunc mundum Tabernacula e¬
nim pastoꝵ: regna sunt terrȩ. Idoq ꝓpħa
dauid nationes annuntians credituras: ait.
Regna terre. cantate dõ. Ergo sciat se

Expanded text:
Quodsi scias te et cognoscas, quia peccato Quodsi scias te et cognoscas, quia peccato obnoxia es, exeundum in calcaneis gregum est tibi. exi ergo nuda pede e t pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum. qui sine peccato est, agnos pascit, oues pascit: quae autem peccato\' obnoxia est, pascit haedos qui a sinistris sunt; non enim potest esse in dextera pastoris boni. sequatur magis dicentem Petro: ueni retro me, satana. sequendo Petrus in dextera meruit collocari, ideoque ei dicitur: pasce agniculos meos. sed quo exeat. audi: ad tabernac-ula, inquit, pastorum, hoc est: ad gentes, ad dispersionem. ideoque dixit: percutiam pastorem et dispergentur oues gregis, ut repleatur totus orbis terrarum grege Christi, significans tunc fore saluam synagogam, cum se huic dispersioni et ipsa sociauerit, quae repleuit hunc mundum; tabernacula enim pastorum regna sunt terrae. ideoque propheta Dauid nationes adnuntians credituras ait: regna terrae, cantate deo. ergo sciat se
Abbreviated transcription (Latin):
nis remedium est. Preueniris dũ cogitas.
Accende facem tuam priusquam sponsi
tibi claudatur ianua. qui expectare diu
non solet negligentes. Nisi scias te inquit
decoram inter mulieres. & dicas: fusca sũ
& decora. Eusca sum quia peccaui. s deco¬
ra quia diligor. quia genus sum abrahe:
electum genus. dilectum do. Nichil tibi
ꝓderit patrum gr̃a. potens enim d̾s est
de lapidib istis suscitare filios abrahȩ.
Et alibi in euuangłio legisti. quia abrahȩ
filiã ligauit diabolus nequitiȩ suȩ uincu¬
lis. qͣuam soluit dñs die sabbati. Nisi gͦ
scias te: nichil tͥ ꝓderit. Et si dicas abra¬
hȩ sum filia. quȩ ñ credis. quȩ errorem
non corrigis. abraham quidem saluatur:
sed nobilitas generis ñ iuuabit. nͥ fides
seruauerit. Nonte decipiat data patrib
repmissio: Non suscipio ꝑsonam hominis
non suscipio prerogatiuam generis. nisi
uidero congruentem generi moꝵ nobi¬
litatem: ut fiat iusti generis electio.

Expanded text:
nis renis reaccende facem tuam, priusquam sponsi tibi claudatur ianua, qui expectare diu non solet neglegentes. nisi scias te, inquit, decoram inter mulieres et dicas: fusca sum et decora, fusca sum, quia peccaui, sed decora, quia diligor, quia genus sum Abrahae, electum genus, dilectum deo, nihil tibi proderit patrum gratia; potens enim deus est de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. et alibi in euangelio legisti, quia Abrahae filiam ligauit diabolus nequitiae suae uinculis, quam soluit dominus die sabbati. nisi ergo scias te, nihil tibi proderit, etsi dicas: \'Abrahae sum filia‘. quae non credis, quae errorem non corrigis; Abraham quidem saluatur, sed te nobilitas generis non iuuabit, nisi fides seruauerit. non te decipiat data patribus repromissio. non suscipio personam hominis, non suscipio praerogatiuam generis, nisi uidero congruentem generi morum nobilitat.m, ut fiat iusti generis electio.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in lege scriptum ẽ: adtende tibi ne
fiat uerbum absconditũ in corde tuo. Tibi
inquit attende. Non utiq dicit pecunie.
tue. non possessionib tuis: ñ uirib corpo¬
ris. sed animo tuo ac menti tuȩ: unde om¬
nia consilia. facta. cogita Stionesq ma
nant. Tibi gͦ attende ibi. ubi potiorem ẽẽ
te nosti. N osce te ipsum. quod apollin fy¬
thio assignant gentiles uiri: quasi ipse
auctor fuerit huiꝰ sententiȩ. cum de nr̃o
usurpatam ad sua transferant: & longe
Anterior moyses fuerit qͥ scripsit librum
deuteronomii: quam philosophi qͥ is ba
finxerunt. Unde & salomon oraculum
diuinum secutus: scripsit in canticis can¬
ticoꝵ: Nisi scias te decoram int̾ mulieres.
hoc est nisi cognoscas te mortalem. rationa¬
lem. & cito tua peccata fatearis. cito dicas
iniquitates tuas ut iustificeris: nisi con¬
uertaris & prior accuses delicta tua: ue¬
nit dies mortis. & iam nullũ conuersio¬

Expanded text:
etiam in Lege scriptum est: Attende tibi, ne etiam in Lege scriptum est: Attende tibi, ne fiat verbum absconditum in corde tuo . Tibi, inquit, attende, non utique dicit pecuniae tuae, non possessionibus tuis, non viribus corporis: sed animo tuo ac menti tuae; unde omnia cnant. Tibi ergo attende ibi, ubi potiorem esse te nosti. Nosce teipsum, quod Apollini Pythio assignant gentiles viri, quasi ipse auctor fuerit hujus sententiae; cum de nostro usurpatum ad sua transferant, et longe anterior Moyses fuerit qui scripsit librum Deuteronomii, quam philosophi qui ista finxerunt. 37. Unde et Salomon oraculum divinum secutus, scripsit in Canticis canticorum; Nisi scias te, decora inter mulieres; hoc est, nisi cognoscas te mortalem rationalem, et cito tua peccata fatearis, cito dicas iniquitates tuas ut justificeris, nisi convertaris, et prior accuses delicta tua, venit dies mortis et jam nullum conversio
Abbreviated transcription (Latin):
ridie. factus es: qui pascuntur in druiti
is tuis. & in te sꝑant. Id̾o ut dixit dauid.
deducis eoꝵ iusticiam tanquã lum̃. & iu-¬
dicium eorum tanqu̾a meridiem. Queris
gͦ tanqu̾a aliena quȩ ꝓxima eras. tanqm̃
pauꝑ: quȩ diues fiuisti. Uis sequi quȩ
precedebas. atq utinam uel sequaris qͦs
precedere. debuisti. Nercennaria esse de¬
sideras. quȩ ante mercennarios collige.¬
bas. Mercennariȩ. utiq uox ista dicentis
est: ne forte fiam circumamicta suꝑ
greges sodalium tuoꝵ. Quȩ ꝓselitos¬
ante ex gentib suscipiebas. nunc ipsa
iñc: Nisi noscas te decorã int̾ mulieres.
Quid est se noscere. nͥ ut sciat unusqͥs q:
hominẽ ad imaginem & similitudinẽ
di factum. rationis capacem. qui terram
suam excolere tanquã bonꝰ agricola de.¬
beat aratro quodam & falce sapientiȩ.
ut uel dura fundantur. uel luxuriantia
recidantur. qui inferiorem sui portionem.
animi imꝑio debeat gubernare: Unde

Expanded text:
ridies faridies fais tuis, et in te sperant. Ideo ut dixit David; Deduces eorum justitiam tamquam lumen, et judicium eorum tamquam meridiem . 12. Quaeris ergo tamquam aliena, quae proxima eras: tamquam pauper, quae dives fuisti. Vis sequi, quae praecedebas: atque utinam vel sequaris, quos praecedere debuisti! Mercenaria esse desideras, quae ante mercenarios colligebas. Mercenariae utique vox ista dicentis est: Ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum . Quae proselytos ex gentibus ante suscipiebas, 986 nunc ipsa ndit Jesus: Nisi noscas te decoram inter mulieres . Quid est se noscere, nisi ut sciat se unusquisque hominem ad imaginem et similitudinem Dei factum, rationis capacem, qui terram suam excolere tamquam bonus agricola debeat aratro quodam, et falce sapientiae, ut vel dura findantur; vel luxuriantia recidantur: qui inferiorem sui portionem animi imperio debeat gubernare? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit anima mea dicis. & non qũe dili-¬
git: Cur dimisisti quem tenebas: Di¬
lexisti patrem fide. amisisti incredulita-¬
te Tenebas caritatis uinculis. amisisti
longo fune ꝑfidiȩ. Ido nescis ubi pascat.
ubi maneat. Nam si scires: ñ quereres:
Dicis enim: ubi pascis. ubimanes in meri¬
id quia ante carus fuisti: atq dilectus mͥ.
Et si ego tantȩ. prȩrogatuam caritatis
amisi. tu tam̃ quasi pus responde michi:
ubi pascis. ubi manes Reliquisti me: a-¬
bisti ad gentes. R ecessisti longe a me: &
illis ꝓpior factus es: a quib longe eras
Sed factus Sesꝓpe. quia crediderunt
sanguini tuo. Ame recessisti quia ego
crucem tuam ñ suscepi ut mundi redem-¬
ptionem: sed ut uoxii damnationem:
Qui autem receꝑunt sicut salutis aucto¬
rem: in meridie sunt. Illis luces. illis re¬
fulges. illis calet gr̃a tua sicut meridies:
Michi matutinꝰ eras cum adhuc crederẽ.
fr̃ibus suis qui cenabat meridie: Iiuis me-¬

Expanded text:
dilexit anima mea\' dicis et non \'quem dilidilexit anima mea\' dicis et non \'quem diligit\' ? cur dimisisti quem tenebas ? dilexisti patrum fide, amisisti incredulitate; tenebas caritatis uinculis, amisisti longo fune perfidiae. ideo nescis ubi pascat, ubi maneat; nam si scires, non quaereres. dicis enim: ubi pascis, ubi manes in meriid, quia ante carus fuisti atque dilectus mihi; etsi ego tantae praerogatiuam caritatis amisi. tu tamen quasi pius responde mihi: ubi pascis, ubi manes? reliquisti me, abisti ad gentes, recessisti longe a me et illis propior factus es, a quibus longe eras. sed factus es prope, quia crediderunt sanguini tuo; a me recessisti, quia ego cracem tuam non suscepi ut mundi redemptionem, sed ut noxii damnationem. qui autem receperunt sicut salutis auctorem, in meridie sunt; illis luces, illis refulges, illis calet gratia tua sicut meridies. mihi matutinus eras cum adhuc crederem, fratribus suis, qui cenabant meridie. illis me
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Deniq custodiebat ut faceret u.¬
uas. fęcit autem spinas. Que sit igitur
uinea. uenit dauid testificari nobis dicenᷤ.
uineam de egypto transtulisti. & eiecisti
gentes. & plantasti eam. Possunt & apłi
eẽ filii matris eiꝰ. qui uere impugnaue.¬
runt sẏnagogam dicentes: ecce conuer¬
timur ad gentes. & nationib uerbum dĩ
seminare cȩꝑunt. Possunt & ꝓphete in¬
telligi. qui monendo denuntiandoq ut
uineam suam custodiret synagoga: ni¬
chil ꝓfecerunt. Eecit enim spinas imꝓbi¬
tatis. quȩ uirtutis uberes fructus deferre
debuerat. Et uło confitetur. quia po¬
pulũ suum custodire ñ potuit. Neritoq
sero quexit tenere. quȩ cum teneret ami¬
sit. multo dissimilior eiꝰ quȩ dicit. Inue¬
ni quẽ dilexit anima mea. tenui eum
& ñ relinquã eum. Deniq illa inuitat
in ortum suum sponsũ. hec ubi pascat re¬
quirens. dicit ad ipsum: annuntia mͥ
quem dilexit anima mea. Cur quem

Expanded text:
potuit; denique custodiebat ut faceret upotuit; denique custodiebat ut faceret uuas, fecit autem spinas. quae sic igitur uinea, uenit Dauid testificari nobis dicens: uin eam e x Aegypto transtulisti, eiecisti genteset e t plantasti eam. possunt et apostoli esse filii matris eius. qui uere inpugnauerunt synagogam dicentes: ecce conuertimur ad gentes et nationibus uerbum dei seminare coeperunt. possunt et prophetae intellegi, qui mouendo denuntiandoque, ut uineam suam custodiret synagoga. nihil profecerunt. fecit enim spinas inprobitatis, quae uirtutis uberes fructus deferre debuerat. et ideo confitetur. quia populum suum custodire non potuit, meritoque sero quaerit tenere, quem, cum teneret. amisit, multo dissimilior eius . quae dicit: inueni quem dilexit anima mea: tenui eum et non relinquam eum. Denique illa inuitat in hortum suum sponsum, haec, ubi pascat requirens, dicit ad ipsum: adnuntia mihi, quem dilexit anima mea. cur \'quem
Abbreviated transcription (Latin):
idõ obfuscata sum: Sed lucet sol suꝑ iustos
& iniustos. Suꝑ iustos ꝑ grãm. super in¬
iustos ꝑ miscłiam. illis mercedem me
ritoꝵ tribuens. istis peccata dimittens.
Et gentib non lucebat ante. nc̃ lucet.
nunc illis oritur: qui oriebatur michi
Q ui illis remisit: remittet & michi.
Nolite arbitrari qm̃ obfuscata sum: qd̾
penitꝰ reliquerit me sol: & iam ñ intu¬
eatur. ñ requirat egram. Dissimulauit
a me: quia non seruaui mandata eius.
Reconciliabitur. cum uiderit meor
penitentiam delictoꝵ. Non uidet me
sol: quia ñ recepi aduenientẽ: Non apui
fenestras: ut uitȩ lum̃ intraret. Cum apu-¬
ero illuminabit oculos meos. qui uenit ut
totum mundũ illuminaret. & uideant
etiam non uidentes. Filii matris mes pu¬
qnauerunt aduersum me. Putant aliqui¬
noc de illis dici qui sẏnagogam ad legis
precepta constringunt. ut legẽ custodiat.
Uineam suam tuetur. qm̃ custodire non

Expanded text:
ideo offuscata sum. Sed lucet sol super justos ideo offuscata sum. Sed lucet sol super justos et injustos: super justos per gratiam, super injustos per misericordiam; illis meritorum tribuens, istis peccata dimittens. et gentibus non lucebat ante, nunc lucet, nunc illis oritur qui oriebatur mihi; qui illis remisit. remittet et mihi. nolite , arbitrari, quoniam obfuscata sum. quod penitus reliquerit me sol et iam non intueatur, non requirat aegram. dissimulauit a me, quia non seruaui mandata eius; reconciliabitur, cum uiderit meorum paenitentiam delictorum. non uidit me sol, quia non recepi aduenientem, non aperui fenestras, ut uitae lumen intraret. cum aperuero. inluminabit oculos meos, qui uenit ut totum mundum inluminaret, et uideant etiam non uidentes. Filii matris meae pugnauerunt aduersum me, posuerunt me cuhoc de illis dici, qui synagogam ad legis praecepta constringunt, ut legem custodiat, uineam suam tueatur, quam custodire non
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur exprinir Que cum se reic iã
uideret. ꝓpter totius plebis impietatem
solabatur se tamen. quia ipsum xp̃m de
adherentes uidebat: quia habebat sibi¬
eloquia credita. & ideo dicebat: fu̾sca sum
& decora filiȩ. ierłm. Eusca ꝑ incredulitate de¬
cora ꝑlege: Fusca ꝑ lapsũ. decora qͥa dilexit me¬
sol: & prior facta sũ congregatio di: Nolite resi
gere me: qͥa fusca sũ. Id̾o fusca sũ: qͥa sol reliqͥt¬
me iusticie. qui ante illuminare consu¬
euerat. Amisi colorem uultꝰ mei. obtun¬
sa facta est acies oculoꝵ meoꝵ. quibus
ante solem uidebam. Intenebris ambu¬
lo. quia diem xp̃i nescio. Nolite tamen
despice me: quia qui reliquit potest rur¬
sum aspicere. Misereri iterum solet. con¬
gregare disꝑsõs. desertos requirere: col¬
ligere destitutos. Om̃s trib isrł conue¬
nite: aspicite medecoram. ante derelictã.
Nolite aspicere me. qm̃ obfuscata sum: hoc
obfuscata sum: non ẽ intuitꝰ me sol: &

Expanded text:
uidentur exprimi; quae cum se reici iam uidentur exprimi; quae cum se reici iam uideret propter totius plebis inpietatem, solabatur se tamen, quia ipsum Christum de adhaerentes uidebat, quia habebat eloquia sibi credita, et ideo dicebat: fusca sum et decora, filiae Hierusalem, fusca per increduli- tatem, decora per legem, fusca per lapsum, decora, qsol, et prior facta sum congregatio Dei. Nolite me refugere quia fusca sum; ideo fusca sum quia sol me reliquit justitiae, qui ante illuminare consueverat. Amisi colorem vultus mei, obtusa facta est acies oculorum meorum quibus ante solem videbam: in tenebris ambulo, quae diem Christi nescio. Nolite tamen despicere me, quoniam qui reliquit, potest rursum aspicere. Misereri iterum solet, congregare dispersos, desertos requirere, colligere destitutos. Omnes tribus Israel, convenite, aspicite me decoram ante delicta; nolite aspicere me, quoniam obfuscata sum; hoc offuscata sum. Non est intuitus me sol, et