comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus est: qd̃ ad dexteram patris
sedet. diuinitatis est priuile¬
giũ: & indiscretȩ consortiũ cari¬
tatis. Et bene ad dexteram patͥs
annuntiatur sedere. in quo ni¬
chil uoluntatis suȩ diabolus
qui totus est sinster inuenit
Inde uenturuis est iudicare
uiuos & mortuos. Necesse est
fr̃es ut hominũ genus ille dis¬
cutiat. qui creauit: & ipse udi¬
cet qui redemit. Iustũq est ut
om̃pc dñs mortales suos quos
oiunitatis uirtute formauit:
patris pietate saluauit iudicis
examinatione discernat. Nã
quid esse potest equius apud
dm̃. quam ut quoꝵ in seculo
fuit uita diuersa: eoꝵ post
hoc scłm merita distinguant᷑
Uiui autẽ iudicandi referunt᷑
ac mortui. ut om̃iũ hominũ
esse cura apud dm̃ credatuR.
in offensa regula ueritatis. it
quoꝵ unũ nomen est: non sit
eoꝵ diuersa confessio. & qui in
celo apud se unũ sunt: a nobis
non separentur in terris. Nã
sicut diuinitati nichil de cre¬
aturis equari potest: ita om¬

Expanded text:
nus est: quod ad dexteram Patris nus est: quod ad dexteram Patris sedet, Divinitatis est privilegium et indiscretae consortium caritatis. Et bene ad dexteram Patris annuntiatur sedere, in quo nihil voluntatis suae diabolus, qui totus est sinister, invenit. Inde venturus judicare vivos et mortuos. Necesse est, fratres, ut hominum genus ille discutiat qui creavit, et ipse judicet qui redemit: justumque est ut omnipotens Dominus mortales suos, quos divinitatis virtute formavit, Patris pietate salvavit, judicis examinatione discernat. Nam quid esse potest aequius apud Deum, quam ut quorum in saeculo fuit vita diversa, eorum post hoc saeculum merita distinguantur? Vivi autem judicandi referuntur ac mortui ut omnium hominum esse apud Deum cura credatur. inoffensa regula veritatis, ut quorum unum nomen est, non sit eorum diversa confessio, et qui in coelo apud se unum sunt, a nobis non separentur in terris. Nam sicut Divinitati nihil de creaturis aequari potest, ita om
Abbreviated transcription (Latin):
onib confundamur. nichil de
eius morte trepidemus: cui &
resurgendi potestas erat. & na¬
tura uiuendi. Cuius autẽ de¬
mentiȩ est. illũ non credere re¬
surrexisse. ad cuius p̾ceptũ de
tumulo sepultus emersit. Fs¬
cendit in cęlũ. Decebat frẽs ta¬
lis głia hominẽ. qui de uirgi¬
ne nascebatur. Nec impossibi¬
le ei fuit celũ ascendere. cui pos¬
sibile fuit inferos triumphare.
Et necesse erat. ut qui ad mor¬
tem de regno uenerat: post
mortẽ rediret ad regnũ. fuit
in hoc kmñi salutaris & incom¬
prehensa mentib humanis in¬
ter celũ terrãꝙ cõmumo. ut si¬
cut terra dei filiũ se suscepis¬
se letata est: ita cȩlũ filiũ ho¬
minis se suscepisse gauderet.
ut cantatũ est per ꝓphetam.
Letentur celi & exultet terra.
Nam sicut manifestũ est ter¬
ram exultare de deo: ita dubi¬
um non est. celũ gaudere de
homine. Sedet ad dexterã pa¬
tris. Qd̃ sedet xp̃c. uictoriȩ mu¬

Expanded text:
onibus confundamur, nihil de onibus confundamur, nihil de ejus morte trepidemus, cui et resurgendi potestas erat, et natura vivendi. Cujus autem dementiae est illum non credere resurrexisse, ad cujus praeceptum de tumulo sepultus emersit? Ascendit in coelum. Decebat, fratres, talis gloria hominem qui de virgine nascebatur; nec impossibile ei fuit coelum ascendere, cui possibile fuit inferos triumphare. Et necesse erat ut qui ad mortem de regno venerat, post mortem rediret ad regnum. Fuit in hoc, carissimi, salutaris et incomprehensa mentibus humanis inter coelum terramque communio: et sicut terra Dei Filium se suscepisse laetata est, ita coelum Filium hominis se accepisse gauderet, ut cantatum est per prophetam: Laetentur coeli et exsultet terra . Nam sicut manifestum est terram exsultare 272 de Deo, ita dubium non est coelum gaudere de homine. Sedet ad dexteram Patris. Quod sedet Christus, victoris mu
Abbreviated transcription (Latin):
erat: ut qui mortuus fuerat
acciperet sepulturã. Sepultus
est dñs. ut ad consolationẽ se¬
pultoꝵ. benedictionem corporĩ
eius & derra susciperet. Sepul¬
tus est ut qui uere mortuus
cernebatur: uere redisse a mor¬
tius crederetur. Tercia inquit
die resurrexit a mortuis. Si
credidisti de xp̃o quod dede¬
coris est: crede quod głie est.
Si credidisti quod mortis est.
crede quod uitȩ ẽ. Sicuit enĩ
in passione misterrũ pietatis
est: ita in resurrectione opera¬
tio potestatis. ut ait ipse. Pote¬
statem habeo ponendi animã
meã: & potestatem habeo iterũ
sumendi eam. Quomodo itaq
non illi suppetebat uita post
mortem. cui mori non fuit cõ¬
ditio sed potestas: Nec mag¬
nũ sane est si dicamus potuit
xp̃c resurgere. cũ impossibile
fuerit. ut auctor uitȩ non re¬
diret ad uitam. Aut quomo¬
do poterat inferni legib deti¬
neri qui idcirco est mortuus
ut mors amitteret potestatẽ.:
Nichil ergo ultra de eius passi¬

Expanded text:
erat ut qui mortuus fuerat erat ut qui mortuus fuerat acciperet sepulturam. Sepultus est Dominus ut ad consolationem sepultorum benedictionem corporis ejus et terra susciperet. Sepultus est ut qui vere mortuus cernebatur, vere rediisse a mortuis crederetur. Tertia, inquit, die resurrexit a mortuis. Si credidisti de Christo quod dedecoris est, crede quod gloriae est: si credidisti quod mortis est, crede quod vitae est. Sicut enim in passione mysterium pietatis est, ita in resurrectione operatio potestatis, ut ait ipse: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Quomodo itaque non illi suppetebat vita post mortem, cui mori non fuit conditio, sed potestas? Nec magnum sane est, si dicamus: Potuit Christus resurgere, cum impossibile fuerit ut auctor vitae non rediret ad vitam; aut quomodo poterat inferni legibus detineri qui idcirco est mortuus ut mors amitteret potestatem? Nihil ergo ultra de ejus passi
Abbreviated transcription (Latin):
uicatur qui d̃s est. & ubi idem
dñs annuntiatur qui asserit᷑
crucifixus : Nec incognita ei
quod ꝑemptus est. aut in ꝓui¬
sa res accidit. qui diuinit᷑atis
suȩ consilio idcirco suscepit ho¬
minẽ: ut pro homine posset
occidi. Suppliciũ autẽ crucis
elegit: ut sublimiorem uicto¬
riam pareret pena deterior.
& qui uniuersitatis bono pati¬
ebatur. quasi in conspectu mũ¬
di in altũ sublatus occumbe¬
ret. simul ut qui crucifixũ ui¬
debant. mirabilia cernerent
crucifixi. Nam satis abunde¬
q głam patientis ostendunt
repentina solis obscuritas. tre¬
mor terrarũ. saxoꝵ diuisio: re¬
surrectio mortuoꝵ. Illud autẽ
quanti est testimonrii. qd̃ etiã
pariter crucifixus latro. memo¬
riam sui in celesti regno fieri
a consorte supplicii p̃cabatuR:
Hinc est kĩni quod illusiones
cem mortemq eius non suspi¬
riis ingemiscimus: sed conti¬
nius laudib celebramus. Se¬
pultus est autẽ quia consequẽs

Expanded text:
aedicatur, qui Deus est; et ubi idem aedicatur, qui Deus est; et ubi idem Dominus annuntiatur, qui asseritur crucifixus? nec incogitata ei, quod peremptus est, aut improvisa res accidit, qui divinitatis suae consilio idcirco suscepit hominem, ut pro homine posset occidi. Supplicium autem crucis elegit, ut sublimiorem victoriam pareret poena deterior; et qui universitatis bono patiebatur, quasi in conspectu mundi in altum sublevatus 271 occumberet, simul ut qui crucifixum videbant, mirabilia cernerent crucifixi. Nam satis abundeque gloriam patientis ostendunt repentina solis obscuritas, tremor terrarum, saxorum divisio, resurrectio mortuorum. Illud autem quanti est testimonii, quod etiam pariter crucifixus latro memoriam sui in coelesti regno fieri a consorte supplicii precabatur? Hinc est, carissimi, quod illusiones cem mortemque ejus non suspiriis ingemiscimus, sed continuis laudibus celebramus. Sepultus est autem, quia consequens
Abbreviated transcription (Latin):
se. Ego̾ a patre exiui: & ueni
in hunc mundũ. Qui natꝰ
est de sp̃u sc̃o. & maria uirgi¬
ne. Sp̃m sc̃m audis. ut partũ
illum mirabilem simul & in¬
culpabilem recognoscas. Cele¬
ste est enim quod sp̃c agit: in¬
uiolatũ quod sc̃s operatur. Nã
eri redemptionis nr̃e necessitã
flagitaret: hoc natiuitatis suȩ
priuilegiũ ꝓpriȩ diuinitatis
inuexit.ut de uirgine nascere¬
tur. Qui enim ueniebat in¬
ueteratam peccatis hominũ
renouare naturam: nouam
legem uoluit habere nascen¬
di. Unigenitus igitur dei fac¬
tus est filius hominis. ut qui
creator mundi erat: fieret &e
redemptor. Qui sub pontio
pilato crucifixis est & sepultus.
Nulla nobis sit de xp̃i cruce
confusio: quia habemus de eiꝰ
passione uictoriam. Sicut enĩ
sempiternus dei filius non si¬
bi sed nobis est natus: ita im¬
maculatus dei agnus ñ sibi
sed nobis est passus. Quis au¬
tem non mirificũ aduertat es¬
se misteriũ. ubi ipse homo p̃¬

Expanded text:
ait: Ego a Patre exivi, et veni ait: Ego a Patre exivi, et veni in hunc mundum . Qui natus est de Spiritu sancto ex Maria virgine. Spiritum sanctum audis, ut partum illum mirabilem simul et inculpabilem recognoscas. Coeleste est enim quod Spiritus agit, inviolatum quod sanctus operatur. Nam nem redemptionis nostrae necessitas flagitaret, hoc nativitati suae privilegium propriae divinitatis invexit, ut de virgine nasceretur. Qui enim veniebat inveteratam peccatis hominum revocare naturam, novam legem voluit habere nascendi. Unigenitus igitur Dei factus est filius hominis, ut qui Creator mundi erat fieret et Redemptor. Qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus. Nulla nobis sit de Christi cruce confusio, quia habemus de ejus passione victoriam: sicut enim sempiternus Dei Filius non sibi, sed nobis est natus; ita immaculatus Dei Agnus non sibi, sed nobis est passus. Quis autem non mirificum advertat esse mysterium, ubi ipse homo pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut quantitas eius & qualitas
ignoretur:esse enim illius &
posse non discutiendo asse-¬
quimur: sed credendo. Quẽ
autẽ credere debeamus: edocet
nos redemptoris nr̃i auctori¬
tas dicentis. Qui credit in me
& in eũ qui me misit: habet
uitam eternam. Et alibi. Ere¬
dite in dm̃ & in me credite.
Plus est fr̃es quod fidei ocuilis
intuemur: quam sensus pos¬
sit uidere carnalis. Credis in¬
quit in dm̃ patrem om̃ipoten¬
tem: In deo natura innascibi¬
lis. in patre unigeniti ueritas.
in om̃ipotente plenitudo uir¬
trtis ostenditur. Est namq
per ingenitã deitatem omp̃c.
oisquirendũ qualiter sit pat̾.
redemptionis humanȩ. Qd̃
dñs est: de ꝓprietate naturȩ
est. Unicus autẽ uel unigeni¬
tus annunciatur & creditur.
quia unus ita est genitus. neq
habet in natiuitate consortẽ.
filiũ audis. non ut illũ sexu
aliquo editũ putes. sed ut cre¬
das incomp̃hensibili maiesta¬
te dm̃ ꝓdisse de deo. ut ait ip

Expanded text:
ut quantitas ejus et qualitas ut quantitas ejus et qualitas ignoretur: esse enim illius et posse non discutiendo assequimur, sed credendo. Quem autem credere debeamus edocet nos Redemptoris nostri auctoritas, dicentis: Qui credit in me et in eum qui me misit, habet vitam aeternam ; et alibi: Creditis in Deum, et in me credite . Plus est, fratres, quod fidei oculis intuemur, quam sensus possit videre carnalis. Credis, inquit, in Deum, Patrem omnipotentem. In deo natura innascibilis, in Patre Unigeniti veritas, in Omnipotente plenitudo virtutis ostenditur. Est namque per ingenitam deitatem omnipotater; nec disquirendum qualiter sit Pater; redemptionis humanae; quod Dominus est, de proprietate naturae est; unicus autem, vel Unigenitus annuntiatur et creditur, quia unus ita est genitus, nec habet in nativitate consortem. Filium audis, non ut illum sexu aliquo editum putes, sed ut credas incomprehensibili majestate Deum prodiisse de Deo, ut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
um apud patres nr̃os sicut
liber iudicũ refert que¬
dam isrłiticȩ trib ciuili
aduersũ se prelio decertarent.
nec ꝓpter consimilẽ populi uni¬
uis habitũ int̾ bellantes pos¬
set esse discretio: trib illa cui
iustior erat causa pugnandi.¬
& que merito per dei auxiliũ
uictoriam p̃sumebat: signũ
sibi certo in sermone constitu¬
it. ut quos una armoꝵ facies
confundebat: secretioris uerbi
distingueret sacramentũ. Qd̃
beati apłi ut ego reor exemplũ
sequentes. eccłie dei quã ad¬
uersũ maliciã diabolici furo¬
ris armabant: misteriũ sim¬
boli tradiderunt. ut quia sub
uno. xp̃i nomine credentium
erat futura diuersitas: signa¬
culũ simboli inter fideles per¬
fidosq secerneret. & alienus
a fide atq hostis appareret ec¬
cłie. si aut tanqͣm baptizatus
nescisset. aut tanqͣm hereticꝰ
corrupisset. Credis inquit in
om̃ patrem om̃ipotentẽ: Cre¬
oendus sine dubio est d̾s pater
om̃pc. cuius sic uirtus sentit᷑

Expanded text:
um apud patres nostros, sicut liber Judicum refert, quaedam Israeliticae tribus civili adversum se praelio decertarent, nec propter consimilem populi unius habitum inter bellantes posset esse discretio, tribus illa cujus justior erat causa pugnandi, quia merito per Dei auxilium victoriam praesumebat, signum sibi certo in sermone constituit, ut quos una armorum facies confundebat, secretioris verbi distingueret sacramentum. Quod beati apostoli, ut ego reor, exemplum sequentes Ecclesiae Dei, quam adversum militiam diabolici furoris armabant, mysterium symboli tradiderunt; ut, quia sub uno Christi nomine credentium erat futura diversitas, signaculum symboli inter fideles perfidosque secerneret, et alienus a fide atque hostis appareret Ecclesiae, aut tanquam baptizatus nescisset, aut tanquam haereticus corrupisset. Credis, inquit, in Deum, Patrem omnipotentem. Credendus sine dubio est Deus, Pater omnipotens, cujus sic virtus sentitur,
Abbreviated transcription (Latin):
chil bonũ: & bonũ quod sine
ceteris bonũ est. Tendebatis uoᷤᷤ
ut uideretis: & forte in extenden¬
da acie mentis ur̃ȩ deficiebatis.
Hoc enim ex me conicio: sie pa¬
tior. Sed & si est aliquis sicut
fieri potest. & ualde potest acie
mentis fortior me. & contuitũ
cordis sui dui figit in eo qd̃ est.
laudet ille ut potest. & quomͦ
nos non possumus laudet. Gr̃as
tamen illi. qui in hoc psalmo
temperauit laudem suam: ut
& firmoꝵ esset & infirmoꝵ. Nã
& in illa missione serui sui mo¬
ysi. cũ diceret ego sũ qui sum.
& dices filiis isrł. qui est misit
me ad uos. quia ipsũ ꝓprie esse.
menti humanȩ difficile erat

Expanded text:
hil est bonum, et bonum quod sine hil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile era
Abbreviated transcription (Latin):
uit homo:Non enim aliun¬
de uiuit hom̃o: & aliunde ui¬
uit angłs. Ipsa est ueritas. ip¬
sa est sapientia: ipsa est uirtꝰ
dei Sed quomͦ ea ꝑfruuntur
angłi: tu non potes. Illi enim
quomͦ ꝑfruuntur: Sicuti est
in principio erat uerbũ. & uer¬
bũ erat apud dm̃. & d̾̃s erat uer¬
bũ: per quod facta sunt omnia.
Tu autẽ quomͦ contingis: Quia
uerbũ caro factum est: & habi¬
tauit in nobis. Ut enim panẽ
angłoꝵ manducaret homo: cre¬
ator angłoꝵ factus est homo.
Psallite ergo nomini eius: qm
suauis est. Si gustastis: psalli¬
te. Si gustastis quam suauis ẽ
dñs: psallite: Si bene sapit qd̃
gustastis: laudate. Quis tam
ingratus est uel coquenti uel
pascentiꝰ. ut cũ fuerit pulmen¬
to aliquo delectatus. non reddat
grãm laudando qd̃ gustat: Si
de his non tacemus. de illo qui
dedit om̃ia tacebimus: Psalli
enum uos fortassis uidere bonũ
om̃ium bonoꝵ bonũ a quo sũt
omĩa bonaͥ bonũ sine quo ni¬

Expanded text:
vit homo ? Non enim aliunvit homo ? Non enim aliunde vivit homo, et aliunde vivit angelus. Ipsa est veritas, ipsa est sapientia, ipsa est virtus Dei: sed quomodo ea perfruuntur Angeli, tu non potes. Illi enim quomodo perfruuntur? Sicuti est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum per quod facta sunt omnia.» Tu autem quomodo contingis? Quia «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui dedit omnia tacebimus? «Psallienim vos fortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo ni
Abbreviated transcription (Latin):
bonus est : psallite nomini eiꝰ
q̃m suauis est. Forte esset bonuᷤ
& suauis non esset: si tibi non
daret posse gustare: Talem au¬
tem se p̃buit hominib ut etiã
panem de celo miserit: & filiũ
suũ equalem qui hoc est qd̃ ipse
dederit hominẽ faciendũ. & pro
hominib occidendũ: ut per hoc
qd̵ tu es. gustes quod non es. Mul¬
tũ enim ad te erat gustare sua¬
uitatem dei. quia remota erat
illa & nimis alta: tu autem ni¬
mis abiectus & in imo iacens. In
magna ista separatione: missũ
est mediator. Non poteras ad
dm̃ homo. d̾s factus est homo:
ut qm̃ homo potes ad hominẽ
qui non posses ad d̃m̃ͥ per ho
hoc sequendo quod es. nũquã
ꝑuenires. Si ds solũ esset: non
comp̃hendendo quod non es.
nũquã ꝑuenires. Deus factus
est homo. ut in homine sequen¬
do quod potes: ad dm̃ ꝑuenias
qd̃ non poteras. Ipse est media¬
tor: inde factus est suauis. Quid
suauius pane angłoꝵ: Quo¬
modo ñ est suauis dñs. quan¬
do panem angłoꝵ manduca¬

Expanded text:
bonus est; psallite nomini ejus, quoniam suavis est.» Forte esset bonus et suavis non esset, si tibi non daret posse gustare. Talem autem se praebuit hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per homhoc sequendo quod es, nunquam pervenires; si Deus solum esset, non comprehendendo quod non es, nunquam pervenires: Deus factus est homo, ut hominem sequendo, quod potes, ad Deum pervenias, quod non poteras. Ipse est Mediator, inde factus est suavis. Quid suavius pane Angelorum? Quomodo non est suavis Dominus, quando panem Angelorum manduca
Abbreviated transcription (Latin):
bra ñra mortalia. iam nichilre¬
sistet spũi nr̃o. ñ fames erit. non
ne ista nascunt᷑. Ideo reficis: quia
aliquid deficit. Concupiscentiȩ
delectationũ carnaliũ: contͣ nos
pugnant. Mortem portamus in¬
firmitate corporis. Sed cũ mors
ipsa conuersa fuerit in illam in¬
cõmutabilitatẽ. & corruptibile
hoc induerit incorruptionẽ et
mortale hoc induerit ĩ mortali¬
tatem: quid audiet tunc mors:
Ubi est contentio tua: ubi ẽ mors
aculeus tuus: Et forte moritur
& dicitur. Restant aliqui inimi¬
ei. Num sequitur nouissima
inimica mors: Cũ hec destructa
fuerit: unmortalitas succedet.
Si nullus erit inimicus: quasi
nouissima destruetur mors. Bo¬
nũ nr̃m cui suspiramus: pax e¬
rit. Ecce bonũ fres: magnrũ bo¬
nũ pax uocatur. Querebatis
an fundus. an uestis: Pax ẽ: non
pax qualem inter se habent ho¬
mines infidam. instabilẽ. mu¬
tabilem. incertam. nec pax talis
qualem secũ habet ipse unus ho¬
mo. Diximus enim secũ pugnat

Expanded text:
nihil resistet spiritui nostro. Non fames erit, non s ista nascuntur. Ideo reficis, quia a te aliquid deficit. Concupiscentiae delectationum carnalium contra nos pugnant. Mortem portamus infirmitate corporis: sed cum mors ipsa conversa fuerit in illam incommutabilitatem, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem, quid audiet tunc mors? «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus?» Et forte moritur, et dicetur: Restant aliqui inimici? Non; sequitur «novissima inimica mors.» Cum haec destructa fuerit, immortalitas succedet. Si nullus erit inimicus, quasi «novissima destruetur mors» . Bonum nostrum cui suspiramus, pax erit. Ecce bonum, fratres, magnum bonum pax vocatur. Quaerebatis um est, an fundus, an vestis? Pax est: non pax qualem inter se habent homines, infidam, instabilem, mutabilem, incertam; nec pax talis qualem secum habet ipse unus homo. Diximus enim quia et secum pugnat
Abbreviated transcription (Latin):
enus. Quid ad hoc dicturi sumꝰ:
Nichil potest illi euenire mali.
ut efferat filios suos uiuos: qͣndo
iam mortuus a filiis ad sepulcrũ
głosũ deductus est. Excutiamꝰ gͦ.
excutiamus si uolumus esse filii
excussoꝵ. Exeat huc aliquid. Est
enim quidã homo qui sic bene¬
uicitur & nemo timet dñm: nisi
qui est in menbris ipsius homi¬
nis. Et multi homines sunt : &
unus homo est. Multi enĩ xp̃iam:¬

Expanded text:
ejus. Quid ad hoc dicturi sumus? ejus. Quid ad hoc dicturi sumus? Nihil illi potest evenire mali, ut efferat filios suos vivus, quando jam mortuus a filiis ad sepulcrum gloriosum deductus est. 3. Excutiamus ergo, excutiamus, si volumus esse filii excussorum: exeat huc aliquid. Est enim quidam homo qui sic benedicitur; et nemo timet Dominum, nisi qui est in membris ipsius hominis: et multi homines sunt, et unus homo est; multi enim Chri
Abbreviated transcription (Latin):
amantiũ: ut ꝑcussa sagittis uer¬
boꝵ dei ament. Nam si talia ce¬
perimus illis p̃dicare: filii. frẽs
mei. timete dñm. ut habeatis fi¬
lios & nepotes. ut gaudeat domꝰ
ũra: ñ sagittamus ut ametur il¬
la eterna iherłm: remanebunt
in amore terrenoꝵ.& uidentes
ista habundare impiis. & si nobis
ñ audent in corde suo dic̃t. Qua¬
re ille qui ñ timet dm̃ habet ple¬
nam domũ filiis: Et forte alius
dicit illi. Adhuc nescis quid illi
possit contingere. Quid si efferet
illos quia ñ timet dm̃. & ad hoc
plures illi nati sunt: ut maiorẽ
dolorem de illoꝵ morte patiatur:
Sed si talia dixeris: respondebit
tibi ille. Ego noui impiũ homi¬
nẽ. paganũ. sortilegũ: ad oratorẽ
idoloꝵ. Et forte nouit: & uerum
dicit. Nec unũ nouit. nec duos
uel tres: quem deduxerunt ad
fossam senem decrepitũ mortuũ
in lecto suo turbȩ filioꝵ & nepotũ.
Ecce ñ timuit dm̃: & ꝓles fecun¬
dissima domus erus clausit ocłos

Expanded text:
amantium, ut percussa sagittis veramantium, ut percussa sagittis verborum Dei ament. Nam si talia coeperimus illis praedicare: Filii, aut fratres mei, timete Dominum, ut habeatis filios et nepotes, ut gaudeat domus vestra; non sagittamus ut ametur illa aeterna Jerusalem: remanebunt in amore terrenorum, et videntes ista abundare impiis, etsi nobis non audent, in corde suo dicunt, Quare ille qui non timet Deum, plenam domum habet filiis? Et forte alius dicit illi: Adhuc nescis quid illi possit contingere; quid si efferet illos, quia non timet Deum, et ad hoc illi plures nati sunt, ut majorem dolorem de illorum morte patiatur? Sed si talia dixeris, respondebit tibi ille: Ego novi hominem impium, paganum, sacrilegum, adoratorem idolorum et forte novit et verum dicit, nec unum tantum novit, nec duos vel tres, quem deduxerunt ad fossam, senem, decrepitum, mortuum in lecto suo, turbae filiorum et nepotum. Ecce non timuit Dominum, et proles fecundissima domus ejus clausit oculos
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quidintus uiderent. quo
se tenerent: qd̃ ad huiꝰ scłi felici¬
tatem ñ ꝑtinet. Turpe est autẽ
ut natalicia martirũ celebremꝰ.
hoꝵ uidelicet seruoꝵ dei contem¬
nentiũ mundũ istũ. ꝓpter sem¬
piternam felicitatẽ: & accipiamꝰ
qd hic scriptũ est ꝓ p̾senti felici¬
tate: ut cuicũq homini dei fide¬
li cuu illius iherłm contingat eti¬
am ducta uxore filios ñ habere:
dicamus ñ timet homo iste dm̃.
Nam si timeret dñm uxor eius
tanqͣm uinea fertilis esset in do¬
mo eius. ñ sterilis ut nullũ gene¬
raret: & si timeret dm̃ homo iste:
filii ipsius circũdarent mensam
ipsius: tanquã arbores oliuarũ.
Si enim talia dixerimus anmna¬
les sumus: ñ ꝑcipientes que sũt
sp̃c dei. Incipiamus & nos excute¬
re: ut simus & nos filii excussorũ.
Si enim erunus filii excussoꝵ:
erimus in manu potentis sicut
sagittȩ. & iaculabitur nos de pre¬
cepto suo incorda hominũ nondũ

Expanded text:
nescio quid viderent quo nescio quid viderent quo se tenderent, quod ad hujus saeculi felicitatem non pertinet? Turpe est autem ut natalitia martyrum celebremus, horum videlicet servorum Dei contemnentium mundum istum propter sempiternam felicitatem, et accipiamus quod hic scriptum est pro praesenti felicitate, ut cuicumque forte homini Dei fideli, civi illius Jerusalem, contingat etiam ducta uxore filios non habere, dicamus: Non timet homo iste Dominum; nam si timeret Dominum, uxor ejus tanquam vinea fertilis esset in domo ejus, non sterilis, ut nullum generaret; et si timeret Dominum homo iste, filii ipsius circumdarent mensam ipsius, tanquam arbores olivarum. Si enim talia dixerimus, animales sumus, non percipientes quae sunt Spiritus Dei. Incipiamus et nos excutere, ut simus et nos filii excussorum. Si enim erimus filii excussorum, erimus in manu potentis tanquam sagittae, et jaculabitur nos de praecepto suo in corda hominum nondum
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ in manu potentis: sic filii ex¬
cussoꝵ. Et cũ quereremꝰ qui sint
filii excussoꝵ. uisũ est nobis iug¬
gerente quantũ credimus dño:
filios excussoꝵ apłos dictos esse fi¬
kos ꝓphetarũ. Quare: Quia ꝓphe¬
tȩ in enigmatib locuti sunt & fi
tum. Qui intellectus ꝓdire non
potuit ad homines: nisi inuolu¬
cra illa excuterentur. Unde &¬
dicti sunt illi filii excussoꝵ: qui
de ꝓphetis excussis ꝓfecerũt. Ergo
& nos excutiamus istũ uersũ. ne
per inuoluera fallamur. & tan¬
gentes qd̃ intus est & ñ uiden¬
tes dicamus forte ligirũ ꝓ auro:
aut testam ꝓ argento. Excutia¬
mus si uidetur caritati ũrȩ ad¬
erit dñs: ut ꝓcedat qd intus ẽ.
Maxime fres mei quia marty¬
rũ natalicia celebramus. quan¬
ta mala passi sunt. quanta exi¬
tia. quanta tormenta. squalores
carcerũ. stricturam catenarũ.
seuitiam ferarũ. ardorem flam¬
marũ: aculeos contumeliarũ.
Ista om̃ia non passi essent. nisi

Expanded text:
tae in manu potentis, sic filii extae in manu potentis, sic filii excussorum» ; et cum quaereremus qui sint «filii excussorum,» visum esse nobis, suggerente quantum credimus Domino, filios excussorum Apostolos dictos esse, filios Prophetarum: quia Prophetae in aenigmatis locuti sunt, et figurtum; qui intellectus prodire non potuit ad homines, nisi involucra illa excuterentur: unde dicti sunt illi «filii excussorum,» qui de Prophetis excussis profecerunt. Ergo et nos excutiamus istum, ne per involucra fallamur, et tangentes quod intus est et non videntes, dicamus forte lignum pro auro, aut testam pro argento. Excutiamus, si videtur Charitati vestrae: aderit Dominus, ut procedat quod intus est; maxime, fratres mei, quia martyrum natalitia celebramus. Quanta mala passi sunt martyres, quanta exitia, quanta tormenta, squalores carcerum, stricturam catenarum, saevitiam ferarum, ardorem flammarum, aculeos contumeliarum! Ista omnia passi essent, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
S cut uinea fextilis: in laterib do¬
mus tuȩ. filii turi sicut nouella¬
o oliuarũ: in circuitu m̃se
Stuȩ. Ecce sic benedicetur homo:¬
S qui timet dñm. Quomodo: Ut
sit uxor eius sicut uinea fertili̾
in laterib domus eius. & filii eiꝰ
circũdent mensam ȩius tanqͣm
oliuarũ nouellatio. Ergo ꝑdide¬
runt mercedem suam: qui ꝓpt̃
dm̃ etiam uxores ducere nolue¬
runt: Sed ait. qui noluit duce¬
re uxorem. Qualiter me benedi¬
cet d̾s: Immo uero aut sic te be¬
nedicet. aut ñ te benȩdicet: aꝑte
dicta sententia est. Ecce sic bene¬
uicetur homo: qui timet dñm.
Quid gͦ sibi hoc uult frẽs: Ne
desiderando temporalẽ & t̾renam
felicitatem: ꝑdamus celestem. ꝓ¬
pheta tanqͣm inuolucrũ nobis
constituit. Inuolucrũ hoc: nescio
quid intus habet. Meminit autẽ
caritas ur̃a cũ suꝑiorem psalmũ
tractarem uobis qui est ante istũ.
incurrisse nos in quendã uersũ
obscurũ ubi dictũ est. sicut sagit¬

Expanded text:
cut vinea fertilis, in lateribus docut vinea fertilis, in lateribus domus tuae. Filii tui sicut novellatio olivarum, in circuitu mensae tuae. Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Quomodo? Ut sit uxor ejus tanquam vinea fertilis in lateribus domus ejus, et filii ejus circumdent mensam ejus, tanquam olivarum novellatio. Ergo perdiderunt mercedem suam, qui propter Deum etiam uxores ducere noluerunt? Sed ait qui noluit ducere uxorem: Aliter me benedicet Deus. Imo vero, aut sic te benedicet, aut non te benedicet: aperte dicta sententia est, «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» 2. Quid ergo sibi hoc vult, fratres? Ne desiderando temporalem et terrenam felicitatem, perdamus coelestem, Propheta tanquam involucrum nobis constituit. Involucrum hoc nescio quid habet intus. Meminit autem Charitas vestra, cum superiorem psalmum vobis tractarem, qui est ante istum, incurrisse nos in quemdam versum obscurum, ubi dictum est, «Sicut sagit
Abbreviated transcription (Latin):
uei. Cauendũ est ne homines ani¬
males non ꝑcipientes que sunt
sp̃c dei: scandalizent᷑ potius in
hoc psalmo. quã edificent᷑. Nam
breuiter quãqͣm eũ cũ cantaret᷑
audiuimus. quia breuis ẽ curro.
eũ non tractans sed legens. Et ui.¬
dete si talia quisq concupierit ꝓ
magno a deo qualia continet iste
psalmus. & forte ñ quia desertus
est ab illo. sed quia magis diligit᷑
ñ acceperit. uideritq illa que hic
sic audiunt᷑ esse p̾mia timentiũ
om̃. abundare illis qui ñ timent
om̃. nutent gressus illius & effũ¬
dantur uestigia eius. & dicat in
corde suo sine causa se dm̃ timu¬
isse quando illa dona ñ meruit
que ꝓmisit timentib se. insuꝑ
& illi acceperunt qui eũ ñ solum
ñ timuerunt. sed etiã blasphema¬
uerunt: uidete quid dicat. Bea¬
S ti om̃s qui timent dñm: qui am¬
bulant in uiis eius. Labores ma¬
nuũ tuarũ manducabis: beatus
es & bene tibi erit. Adhuc possu¬
mus hic & quãuis animales be

Expanded text:
Dei» ; cavendum est ne homines animales non percipientes quae sunt Spiritus Dei, scandalizentur potius in hoc psalmo, quam aedificentur. Nam breviter quanquam eum, cum cantaretur, audivimus, quia brevis est, curro eum, non tractans, sed legens. Et videte quia si talia quisque concupierit pro magno a Deo, qualia continet iste psalmus; et forte non quia desertus est ab illo, sed quia magis diligitur, non acceperit; videritque illa quae hic sic audivit esse praemia timentium Deum, abundare illis qui non timent Deum: nutent gressus illius, et effundantur lapsu vestigia ejus, et dicat in corde suo, sine causa se Deum timuisse, quando illa dona non meruit, quae promisit timentibus se; insuper et illi acceperunt, qui eum non solum non timuerunt, sed etiam blasphemaverunt. Videte enim quid dicat: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus. Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit.» Adhuc possumus hic, et quamvis animales, be
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. annuntiate contra illã re¬
gib ararath. menni. & ascenez nu¬
merate contra eã thapser. adducite
equũ quasi bruchũ aculeatũ: scifi¬
cate contͣ eam gentes. reges medie.
duces eius & trmuersos magistratꝰ
eius: cunctãq t̾ram potestatis eiꝰ.
Et cõmouebitur t̾ra & turbabitur.

Expanded text:
gentes adnuntiate contra illam regibus Ararat Menni et Aschenez numerate contra eam Thapsar adducite equum quasi bruchum aculeatum sanctificate contra eam gentes reges Mediae duces eius et universos magistratus eius cunctamque terram potestatis eius et commovebitur terra et turbabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. & desertũ faciã mare eiꝰ & sic¬
cabo uenam eius. & erit babilon
in tumulos. habitatio draconũ:
stripor & sibilus eo qd̃ ñ sit habita¬
tor. Simul ut leones rugient. & ex¬
cutient comas uelut catuli leonũ.
in calore eoꝵ ponã potus eoꝵ. & ine¬
briabo eosut sopiant᷑. & dormiãt
sonnũ sempit̃nũ: & non consur

Expanded text:
tuam et desertum faciam mare eius et sictuam et desertum faciam mare eius et siccabo venam eius et erit Babylon in tumulos habitatio draconum stupor et sibilus eo quod non sit habitator simul ut leones rugient excutient comas velut catuli leonum in calore eorum ponam potus eorum et inebriabo eos ut sopiantur et dormiant somnum sempiternum
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt fortes babilonis a p̃lio: ha¬
bitauer̃t in p̃sidiis. deuoratũ ẽ ro¬
bur eoꝵ factisunt quasi mulieres.
incensa sunt tabernacula eiꝰ: contri¬
ti sunt uectes eiꝰ. Currens obuiã cur¬
renti ueniet. & nuntiꝰ obuius nunti¬
anti ut annuntiet regi babilonis
quia capta ẽ ciuitas eius a sũmo uͦq
ad sũmũ. & uada p̃occupata sunt.
& paludes succense sunt igni: et
uiri bellatores conturbati sunt. Quia
hec dicit dñs exercituũ d̾̃s isrł. filia
babilon quasi area. tempꝰ triturȩ
eius adhuc modicũ: & ueniet tem¬
pus messionis eius. Comedit me de¬
uorauit me nabugodonosor rex ba¬
bilonis. reddidit me quãsitias in a¬
ne. absorbuit me quasi draco. reple¬
uit uentrem suũ teneritudine mea.
& eiecit me iniquitas aduersũ me.
&e caro mea suꝑ babilonẽ dicit habi¬
tatio syon: & sanguis meus suꝑ ha¬
bitatores chaldeȩ. dicit iherłm. Frop¬
terea hec dicit dñs. Ecce ego iudica¬
bo causã tuam. & ulciscar ultionẽ

Expanded text:
Babylonis a proelio habitaverunt in praesidiis devoratum est robur eorum et facti sunt quasi mulieres incensa sunt tabernacula eius contriti sunt vectes eius currens obviam currenti veniet et nuntius obvius nuntianti ut adnuntiet regi Babylonis quia capta est civitas eius a summo usque ad summum et vada praeoccupata sunt et paludes incensae sunt igni et viri bellatores conturbati sunt quia haec dicit Dominus exercituum Deus Israhel filia Babylon quasi area tempus triturae eius adhuc modicum et veniet tempus messionis eius comedit me devoravit me Nabuchodonosor rex Babylonis reddidit me quasi vas inane absorbuit me sicut draco replevit ventrem suum teneritudine mea et eiecit me iniquitas adversum me et caro mea super Babylonem, dicit habitatio Sion, et sanguis meus super habitatores Chaldaeae, dicit Jerusalem: propterea haec dicit Dominus: Ecce ego judicabo causam tuam, et ulciscar ultionem
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dñi ibimus: Ergo curramꝰ
curramus: quia in domũ dñi
ibimus. Curramus & non fati¬
gemur:quia illuc ꝑueniemus
ubi non lassabimur. Curramꝰ
in donrũ dñi: iocundeturam¬
ma nra in his qui ea nobis dic̃t.
Qui enim nobis ea dicunt pri¬
ores uiderunt ipsam patriam:
de longinquo clamantes ad po¬
steriores. in domũ dñi ibimus.
Ambulate: currite. Niderunt
illam apłi: & dixerunt nobis.
mini ibimus. Et quid dicit u¬
nusquisq nr̃m: Iocundatus
sũ in his que dixerunt michi:
in domũ dñi ibimus. Iocunda¬
tus sũ in ꝓpħis: iocundatus sũ¬

Expanded text:
mum Domini ibimus?» Ergo curramus, mum Domini ibimus?» Ergo curramus, curramus, quia in domum Domini ibimus. Curramus, et non fatigemur; quia illuc perveniemus, ubi non lassabimur. Curramus in domum Domini, jucundetur anima nostra in his qui ea nobis dicunt. Qui enim ea nobis dicunt, priores viderunt ipsam patriam, de longinquo clamantes ad posteriores, «In domum Domini ibimus:» ambulate, currite. Viderunt illam Apostoli, et dixerunt nobis, In domum Domini ibimus.» Et quid dicit unusquisque nostrum? «Jucundatus sum in his qui dixerunt mihi, In domum Domini ibimus.» Jucundatus sum in
Abbreviated transcription (Latin):
ramus: in ciuitate gaudebimꝰ.
Inuenimus autẽ & socios in ista
peregrinatione. qui iam uide¬
runt ipsam ciuitatẽ: & inuitãt
nos ut curramus ad illam. Ad
hoc gaudet iste qui dicit. Iocun¬
datus sũ in his que dicta sunt
michi: in domũ dñi ibimus.
frẽs ueniat in mentẽ caritati
ũre si qua forte festiuitas mar¬
tirũ & locus aliquis sc̃s nomina¬
tur. quo certe die turbȩ conflu¬
ant ad celebrandam sollemnita¬
tem. Illȩ turbȩ quomͦ se exsusci-¬
tant. quomͦ se hortant᷑ & dicunt:
eamus eamus. Et querunt. Quo
eamus : de dicitur. Ad illũ locũ:
ad sc̃m locum. Inuicẽ sibi locun¬
tur. & tanqͣm incensi singillatĩ
faciunt unam flammã. & ipsa
una flãma facta ex collocutione
sese accendentiũ rapit illos ad
locũ sc̃m: & cogitatio sc̃a scifi¬
cat eos. Si ergo ad locũ tempo¬
ralem sic rapit amor sc̃s qualis.
amor debet ẽẽ qui concordes ra¬
pit in cęlũ: & dicentes sibi in do¬

Expanded text:
ramus; in civitate gaudebimus. ramus; in civitate gaudebimus. Invenimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Ad hos gaudet iste qui et dicit, «Jucundatus sum in his qui dixerunt mihi, In domum Domini ibimus.» Fratres, veniat in mentem Charitati vestrae, si qua forte festivitas martyrum et locus aliquis sanctus nominatur, quo certo die turbae confluant ad celebrandam solemnitatem; illae turbae quomodo se exsuscitant, quomodo se hortantur et dicunt: Eamus, eamus. Et quaerunt, Quo eamus? Et dicitur, Ad illum locum, ad sanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et tanquam incensi singillatim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sese accendentium rapit illos ad locum sanctum, et cogitatio sancta sanctificat eos. Si ergo ad locum temporalem sic rapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In do
Abbreviated transcription (Latin):
est ei uolandi desideriũ. & dicit.
Quis dabit michi pennas sicut
colũbȩ: & uolabo & reguiescam:
Quo autẽ uolauit nisi de me¬
diis scandalis. ubi gemebat etiã
iste cuius hec uox est quã cõme¬
moraui: De mediis ergo scan¬
dalis a cõmixtione maloꝵ homi¬
nũ.a paleis quib grana cõmix¬
ta sunt. uolare urult. ubi ñ pati¬
atur comunctionẽ & societatẽ
quem hodie suscepimus trac¬
tandũ sc̃ĩtati ur̃e. ipsam ierłm
desiderat id est iste qui ascen¬
dit in hoc psalmo. Est enim can¬
ticũ graduũ qd̃ sepe diximus
caritati ũrȩ: quia ñ sunt gradꝰ
isti descendentiũ sed ascenden¬
tiũ. Ascendere ergo uult iste.
&̾ quo uult ascendere nisi ad cę¬
lum: Quid est in cęlũ: Ntrũ
ideo uult ascendere: ut sit cũ
sole & luna & stellis: Absit. Sed
est in cęlo eterna iherłm: ubi
sunt cires nr̃i angłi. Ab ipsis
ciuib nr̃is peregrinamur in
terra. In peregrinatione suspi¬

Expanded text:
est ei volandi desiderium; et dicit: est ei volandi desiderium; et dicit: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam» ? Quo autem volabit, nisi de mediis scandalis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemoravi? De mediis ergo scandalis, a commixtione malorum hominum, a paleis quibus grana commixta sunt, volare vult, ubi non patiatur conjunctionem et societatem quem hodie suscepimus tractandum Sanctitati vestrae, ipsam Jerusalem desiderat, id est, iste qui ascendit in hoc psalmo: est enim, «Canticum graduum;» quod saepe diximus Charitati vestrae, quia non sunt gradus isti descendentium, sed ascendentium . Ascendere ergo vult iste. Et quo vult ascendere, nisi in coelum? Quid est, in coelum? Utrum ideo vult ascendere, ut sit cum sole et luna et stellis? Absit. Sed est in coelo aeterna Jerusalem, ubi sunt cives nostri Angeli: ab ipsis civibus nostris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspi
Abbreviated transcription (Latin):
icut amor ĩmundus
inflãmat animã & ad
terrena concupiscenda ad peri¬
tura sectanda periturã uocat.
& in ima p̾cipitat atq in ꝓfun¬
da dimergit: sicamor sc̃s ad su¬
perna leuat. & ad eterna inflam¬
mat: & ad ea que non transeũt
neq moriunt᷑. excitat antmã. &
de ꝓfundo inferni leuat ad cȩ¬
lum. Habet tamen om̃is amor
uim suam.nec potest uacare a¬
mor in anima amantis. Neces¬
se est ducat. Sed uis nosse qualis
amor sit: Nide quo ducat. ⁊
ergomonemus ut nichil ame¬
tis. sed monemris ne mundũ
ametis: ut eũ qui fecit mundũ
libere ametis. Obligata enĩ ani¬
ma amore t̾reno. quasi uiscũ
habet in pennis: uolare non po¬
test. Mundata uero ab affectib
sordidissimis scłi. tanqͣm exten¬
sis pennis. & duab alis resolutis
ab om̃ri impedimento. id est duo¬
bus p̃ceptis dilectionis dei & dile¬
ctionis ꝓxiimi uolat. Quo. nisi
ad dm̃: Ascendit uolando: qui.
ascendit amando. Qd̃ antequã
possit gemit in terra: siiam in¬

Expanded text:
icut amor immundus inflammat animam, et ad terrena concupiscenda et peritura sectanda perituram vocat, et in ima praecipitat, atque in profunda demergit: sic amor sanctus ad superna levat, et ad aeterna inflammat, et ad ea quae non transeunt neque moriuntur, excitat animam, et de profundo inferni levat ad coelum. Habet tamen omnis amor vim suam, nec potest vacare amor in anima amantis; necesse est ducat. Sed vis nosse qualis amor sit? Vide quo ducat. Non ergo monemus ut nihil ametis; sed monemus ne mundum ametis, ut eum qui fecit mundum, libere ametis. Obligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et duabus alis resolutis ab omni impedimento, id est, duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi volat. Quo, nisi ad Deum ascendens volando, quia ascendit amando? Quod antequam possit, gemit in terra, si jam in
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia seminauimꝰ: magnũ
est si u̾ra carnalia metamus:
Et de ipsa re ait alio loco. Qui
multũ non habundauit. & qui
modicũ non defuit illi. Quare
qui multũ non abundauit:
Quia qd̾ plus habebat dedit in¬
digenti. Et quid est qui modi
te nos: Sed honorate: xp̃m. Nos
nolumus honorari: sed illũ. Nã
quos mali homines & mali suia¬
sores p̃cidere ab unitate in scis¬
mata uolebant. Quid eis dice¬
bat ille: Nũquid paulus ꝓ uo¬
bis crucifixus est. aut in nomine
pauli baptizati estis: Hoc ce nos
dicimus. amate pacem: amate xp̃or
Si enim amant pacem: amant
xp̃m. Cũ ergo dicimus amate pa¬
cem: hoc dicimus. amate xp̃m.
Quare: Quia de xp̃o dicit apłs.¬
ipse enim est pax nr̃a. qui fecit
utraq unũ. Si ergo xp̃c ideo pax
quia fecit utraq unũ: quare uoꝰ
de uno fecistis duo: Quomͦ ergo
pacifici estis. ut cũ xp̃c faciat unũ
de dduob: uos facitis de uno duos:
Sed quia hec dicimus: cũ his qui

Expanded text:
spiritualia seminavimus, magnum spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et de ipsa re ait alio loco, «Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi.» Quare. «Qui multum, non abundavit?» Quia quod plus habebat, dedit indigenti. Et quid est, «Qui modite nos? Sed, Honorate Christum. Nos nolumus honorari, sed illum. Nam quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, amate Christum. Si enim amant pacem, Christum amant. Cum ergo dicimus, Amate pacem; hoc dicimus, Amate Christum. Quare? Quia de Christo ait AposIpse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum» . Si ergo Christus ideo pax, quia «fecit utraque unum,» quare vos de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui
Abbreviated transcription (Latin):
ponetur ad sinistram: cui enu¬
merabit᷑ crudelitas & sterilitas
miscd̾ie. Et illis ad dexterã con¬
stitutis dicetur. uenite benedic¬
ti patris mei: percipite regnũ
qd uobis paratũ est ab origine
mundi. Quare : E suriui inqͥt:
& dedistis michi manducare.
Et illi. Quando te uidimus
esurientem: Q ille. Cũ uni ex
minimis meis fecistis: michi fe¬
cistis. Ergo quid est fr̃es: Iui u¬
dicabunt de quib dictũ est ut
fiant amici de mãmona mi¬
quitatis. ut cũ & ipsi inquit de
feceritis recipiant uos in eter¬
na tabernacula: Sc̃i sedebunt
cũ dño. attendere qui fecerunt
miscłiam: & assument illos se¬
paratos in dexteram in regnũ
celoꝵ. Et ipsa est pax iherłm. Que
est pax iherłm: Ut opera mi¬
sericordiȩ corporea iungantur
oꝑib p̃dicationis spiritalib: &
fiat pax dando & accipiendo.
Ait enrim apłs. qui rationem
dati & accepti dixit esse istas ele¬
mosinas. Ait ergo. Si nos uobis

Expanded text:
ponetur ad sinistram, cui enuponetur ad sinistram, cui enumerabitur crudelitas, et sterilitas misericordiae. Et illis ad dexteram constitutis dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Quare? «Esurivi,» inquit, «et dedistis mihi manducare.» Et illi: «Quando te vidimus esurientem?» Et ille: «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ergo quid est, fratres? Illi judicabunt de quibus dictum est ut fiant amici de mammona iniquitatis; «ut et ipsi,» inquit, «recipiant vos in aeterna tabernacula» . Sancti sedebunt cum Domino attendere qui fecerunt misericordiam, et assument illos separatos in dexteram in regnum coelorum: et ipsa est pax Jerusalem. Quae est pax Jerusalem? Ut opera misericordiae corporalia jungantur operibus praedicationis spiritualibus, et fiat pax dando et accipiendo. Ait enim Apostolus, qui rationem dati et accepti dixit esse istas eleemosynas ; ait ergo, «Si nos vobis
Abbreviated transcription (Latin):
enim sederunt sedes: q̃m ibi sede¬
bunt sedes. Qui sederunt: Sedes.
Et qui sedes sunt: De quib dic¬
tum est: anima iusti sedes sapi¬
entiȩ. Qui sunt sedes : Celi. Qui
sunt cęli: Cȩlum. Quid est cȩ¬
lum: De quo dicit dds. cęlũ m̾i¬
chi sedes est. Et ipsi iusti sunt
sedes. & habent sedes: & in illa
iherłm sedebunt sedes. Ad quã
rem: In iudiciũ. Sedebitis in¬
quit super duodecim sedes. o uoꝰ
sedes: iudicantes duodecim tri¬
bus isrł. Quos iudicantes In¬
fra: qui sunt in derra. Qui iu¬
dicabunt: Qui facti sunt cębũ.
Iui autẽ qui iudicabunt᷑: in du¬
as partes diudent᷑. Una ad dex¬
teram: altera ad sinistram erit.
enĩ in iudicio cũ senioribꝰ popłi.
ait ysaias. Auii gͦ sunt qui cum
illo rudicabunt. alii qui ab illo
iudicabunt᷑: & ab illis qui cũ eo
iudicabunt. Diuidentur gͦ isti
in drias partes. Una ponetur ad
Sexteram: cui enumerabunt᷑
elemosinȩ quas fecerunt. Alia

Expanded text:
enim sederunt sedes. Quoniam ibi sedeenim sederunt sedes. Quoniam ibi sederunt» «sedes.» Qui sederunt? «Sedes.» Et qui sunt sedes? De quibus dictum est, «Anima justi, sedes sapientiae.» Qui sunt sedes? Coeli. Qui sunt coeli? Coelum. Quod est coelum? De quo dicit Dominus, «Coelum mihi sedes est.» Et ipsi justi sunt sedes, et habent sedes; et in illa Jerusalem sedebunt sedes. Ad quam rem? «In judicium. Sedebitis,» inquit, «super duodecim sedes,» o vos sedes, «judicantes duodecim tribus Israel.» Quos judicantes? Infra qui sunt in terra. Qui judicabunt? Qui facti sunt coelum. Illi autem qui judicabuntur, in duas partes dividentur; una ad dexteram, altera ad sienim «in judicium cum senioribus populi,» ait Isaias . Alii sunt ergo qui cum illo judicabunt; alii qui ab illo judicabuntur, et ab illis qui cum eo judicabunt. Dividentur ergo isti in duas partes: una ponetur ad dexteram, cui enumerabuntur eleemosynae quas fecerunt; alia
Abbreviated transcription (Latin):
celũ. Portauerunt dm̃. & de ipsis
d̃s choruscabat miracula. tona¬
bat terrores: pluebat consolatio¬
nes. Erant gͦ. erant illi cęlũ: & e¬
narrabant głiam dei. Nam ut
noueritis ipsos dictos cęlũ: ibiait
In ipso psalmo. In omnẽ cerram
exiuit sonus eoꝵ: & in fines orbis
terre uerba eoꝵ. Queris quoꝵ: &
inuenies cęloꝵ. Si gͦ cęlũ sedes
dei. apłi autẽ cęlũ. & ipsi facti
sunt sedes dei: ipsi sunt thronꝰ
dei. Dictum est alio loco. Anima
iusti: thronus sapientiȩ: Mag¬
na res. magna res dicta est. thro¬
nus sapientiȩ anima iusti. id
est in anima iusti sedet sapien¬
tia. tanqͣm in sella sua. tanqͣm
in throno suo: & inde iudicat
quicquid iudicat. Erant gͦ thro¬
ni sapientiȩ: & ideo dixit illi̾ do¬
minus. Sedebitis suꝑ duodecim
thronos: iudicantes duodecĩ tri¬
bus isrł. Sic & ipsi sedebunt suꝑ
duodecim sedes: & ipsi sunt sedes
dei. De illis quippe dictũ est. Ibi

Expanded text:
coelum. Portaverunt Deum, et de ipsis coelum. Portaverunt Deum, et de ipsis Deus coruscabat miracula, tonabat terrores, pluebat consolationes. Erant ergo, erant illi coelum, et enarrabant gloriam Dei. Nam ut noveritis ipsos dictos coelum, ibi ait in ipso psalmo: «In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Quaeris, quorum; et invenies, coelorum. Si ergo coelum sedes Dei, Apostoli autem coelum; et ipsi facti sunt sedes Dei, ipsi sunt thronus Dei. Dictum est alio loco: «Anima justi, thronus sapientiae.» Magna res, magna res dicta est: «Thronus sapientiae anima justi;» id est, in anima justi sedet sapientia tanquam in sella sua, tanquam in throno suo, et inde judicat quidquid judicat. Ergo erant throni sapientiae, et ideo dixit illis Dominus: «Sedebitis super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel» . Sic et ipsi sedebunt super duodecim sedes, et ipsi sunt sedes Dei: de illis quippe dictum est, «Ibi