comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa ꝙ̃ concipi aer ore possit Non eĩ post partũ isiuat᷑
ĩ corpus ut quibusi pħis uidetur ded post conceptũ pr̃o¬
tinus, cũ secũ ĩ uto necessitas dĩna sormauit Quia adeo
uiuit inter uiscera gemitricis ut et ĩcremẽto augeat᷑ et
Crebris pulsibus gestias emicare Deniq alortũ sieri ne¬
cesse est s furrit aĩal ĩtus extiuctũ Cete diffiutiones
partes eo spectant ut illis nouem nẽ ibus quil i ulero
fumꝰ mortui esse uideaui ¶Llla igitur ex hus torlis¬
hec scuserũt ut oĩo uichil dixerit Naui et sangnĩe suil
et calore et spũ uiuenius sed cuẽ cõstet aĩa Incoipore huis
oĩbus adunatis non exp̾serũt ꝓprie qsuid esset Qiua tã
non potest expͥni ꝙ uideri
Esuitur alia. et ip̃a ĩextricabilis questio. Idem ne sit
ãĩa et aĩꝰ an uo aliud st illud quo uiuimuꝰ. allaud autã
suo sentimꝰ et sapiues: Non destuit arguiuẽta in utra q

Expanded text:
anima quam concipi aer ore possit. non enim post partum insinuatur anima quam concipi aer ore possit. non enim post partum insinuatur in corpus, ut quibusdam philosophis uidetur, sed post conceptum protinus; cum fetum in utero necessitas diuina formauit, quia adeo uiuit intra. uiscera genetricis, ut et incremento augeatur et crebris pulsibus gestiat emicare. denique abortum fieri necesse est, si fuerit animal intus extinctum. ceterae definitionis partes eo spectant, ut illis nouem mensibus quibus in utero fuimus, -mortui fuisse uideamur. nulla ergo ex his tribhaec senserunt, ut omnino nihil dixerint: nam et sanguine simul et calore et spiritu uiuimus. sed cum constet anima in corpore his omnibus adunatis, non expresserunt proprie quid esset, quia tam non potest exprimi quam uideri. Sequitur alia et ipsa inextricabilis quaestio, idemne sit anima et animus an uero aliud sit illud quo uiuimus. aliud autem quo sentimus et sapimus. non desunt argumenta in utramque
Abbreviated transcription (Latin):
calore consecipto uidetur ex tongni iotomuo ĩ matia sãgras
aĩe iõ pouenda est Uelati si uemat In gõe luuen quo uomĩ
qued sit et respondeatur oleũ esse quĩ consimpto illo
Sed ignis et scuse indiget et uidetur et tacta cõburit
Aiã uo et seusu aucta est et uiderr non posest et non adurit
Uude asparet ac̃am nescio quid̃ esse deo siłe
Tilla qui bentũ pnitãs hoc fallũtur ꝙ ex aere spirtũ
ducẽtes uiuere uidemur. Uarro ita diffunt Aĩa est aer
conceptus ĩ ore deferuefactus ⁊̃ pulione tempersatus ĩ
corde diffisus in corport Hec apertissie faga Ĩt Neq
eñ tam obscurã nolis huiꝰ modi dicami esse roron ut ne
hoc quidꝰ intelliganuis qd uerũ ese non possit Aenses
mͦ dixerit enrũ esse celũ aue uitreũ aut ut eiupedocles
ait acren glaciatũ statun ne assentiar q celũ ex qua
mati̾a sit ignorareis: Sicut eiũ hoc nestio Ita illud scio
dĩa ergo non est aeo conciptus ore qr uilto puꝰ giguit᷑

Expanded text:
extingui, continuo in materia sanguinis animae ratio ponenda est, ueluti si ueniat in quaestionem lumen quo utimur, quid sit, et respondeatur oleum esse, quoniam consumpto illo sed ignis et sensu indiget et uidetur et tactu conburit, anima uero et sensu aucta est et uideri non potest et non adurit. unde apparet animam nescio quid esse deo simile. at illi qui uentum putant, hoc falluntur, quod ex aere spiritum ducentes uiuere uidemur. Varro ita definit: anima est aer conceptus ore, deferuefactus in pulmone, temperatus in corde, diffusus in corpus. haec apertissime falsa sunt. neque enim tam obscuram nobis huiusmodi rerum dico esse rationem, ut ne hoc quidem intellegamus, quid uerum esse non possit. an sm dixerit aeneum esse caelum aut uitreum aut, ut Empedocles ait, aerem glaciatum, statimne adsentiar, quia caelum ex qua materia sit ignorem? sicut enim hoc nescio, ita illud scio. anima ergo non est aer ore conceptus, quia multo prius gignitur
Abbreviated transcription (Latin):
repente somaꝰ mrepit Et in species proxĩas uel seusta co¬
gitatis ĩpa decliuat Sic ea que sibi ade oculos posuerat uidẽ
quoq icipit Deiide procedit ultoꝰ et sibi auocauẽta ĩueĩt
per diem ueris uisionebus auocatur ne obdormiat Ita fahses
ne excitetur. Nã sa nullas. yruagĩes ceynat aut uigilare
ca uecẽe eoit aut ppetua morte sopirt Dornendi c̾igo
quietis causa daret facultatm abi reliquet docendi soici
futura per somnũ Haui et historie sipe destant : extitisse
sumnia quoꝵ pns et admirabilis fuerit euctus le resposa
uatũ nr̃oꝵ exparte sõni confacerũt Quare neq sedipet
uasiunt nẽq semupes facsa uirgilio teste qua duas paraes¬

Expanded text:
repente somnus obrepit et in species proximas sensim corepente somnus obrepit et in species proximas sensim cogitatio ipsa declinat: sic ea quae sibi ante oculos posuerat, uidere quoque incipit. deinde procedit ulterius et sibi auocamenta inuenit,per diem ueris uisionibus auocatur, ne obdormiat, ita <per noctem; falsis, ne excitetur: nam si nullas imagines cernat, aut uigilare illam necesse erit aut perpetua morte sopiri. dormiendi eigo quietis causa daret, facultatem sibi reliquit docendi hominem futura per somnium. nam et historiae saepe testantur extitisse somnia quorum praesens et admirabilis fuerit euentus, et responsa uatum nostrorum ex parte somniis constiterunt. quare neque semper uera sunt neque semper fa
Abbreviated transcription (Latin):
et uid̾endi officiũ et sentiendi habere uatiouẽ Idcerto aeqi
et aĩam ĩdreuter appellant duo epicurei poete ¶Qui
aut ubi sit ignoret sed eciã ieꝵ falsaꝵ contemplatrore
fallatur Quod ipi ¶suẽ frat non potest peruideri. Cur
fat potest Nã requiesce nullo pacto possumꝰ isi mur̃s uisi¬
onu ymagĩbus occupata toneat᷑
atet autem mẽs oppressa unino tanquã ignes ob¬
ducto cuiere sopitus Qũe si pauelulũ cõmourors¬
s qursus ardescit et qi eiugilat Auocat᷑ erigo sinullcies¬
donec mẽbra sopore migata brgetent᷑. Corpus cĩ igilante
sensu licet Iaceat ĩ mobile tamen nõ est quic̃tũ q flagrat ĩco
seusus et uabrat ut flãma et artus om̃es ad se astrictos tenet
Sed post quã ñẽs ad conte mplaudas pruagies ab intentõe tori¬
ducta est tũc deiri corpus om̃ir resoluait in quielem Toridu¬
citur aũt nues cogitatõe ceca cũ cogentibus cenrbris secie
tantu modo esse ceperit dũ intenta est ĩ ea dequil cogitat

Expanded text:
et uiuendi officium et sentiendi habere rationem. idcirco animum et animam indifferenter appellant duo Epicurei poetae. quiaut ubi sit ignoret, sed etiam rerum falsarum contemplatione fallatur. quod ipsum quomodo fiat non potest peruideri, cur fiat potest. nam requiescere nullo pacto possumus, nisi mens uisionum imaginibus occupata teneatur. latet autem mens oppressa somno tamquam ignis obducto cinere sopitus: quem si paululum commoueris, rursus ardescit et quasi euigilat. auocatur ergo simulacrisdonec membra sopore inrigata uegetetur: corpus enim uigilante sensu, licet iaceat inmobile, tamen non est quietum, quia flagrat in eo sensus et uibrat ut flamma et artus omnes ad se adstrictos tenet. sed postquam mens ad contemplandas imagines ab intentione traducta est, tunc demum corpus omne resoluitur in quietem. traducitur autem mens cogitatione caeca, cum cogentibus tenebris secum tantummodo esse coeperit. dum intenta est in ea de quibus cogitat,
Abbreviated transcription (Latin):
aupio uiu ac oli deo subiacet demq celesti saue somies
eie orudi Sibus idem ille pater est deus. Ut ait lucirtiꝰ
Nlane de mortalibus non posst quecep iusi mortale guars
Nec putari pr debet qui tũ ffudisse aut ĩspmasse aag
de sua millo modo seutot Nlec ssentrat qududo taeuen
Aut quiͦ id fiat habrat aĩo comprchensũ

Expanded text:
es semine oriundi: Omnibus ille idem pater est, ut ait Lucretius. Nam de mortalibus non potest quidquam nisi mortale generari. Nec putari pater debet, qui transfudisse, aut inspirasse animam de suo nullo modo sentit; nec, si sentiat, quando tamen, aut quomodo id fiat, habet animo com
Abbreviated transcription (Latin):
mãsũ hat reuelatõe disccenues
llud quoq uenire in questionẽ podest Utrũ ue auenia
ex patre an potius ex matre an ꝟo ex utroq gu̾etur
Sed ego meo iure ab ancipiti uẽdico. Nichil cuĩ ꝙr
hũs tribus uerũ est Qua uec ex utroꝙ uet ex alcerutͦ
erutur aĩe. Corpus cũ ex corponbus nasti potest quouĩa
confertus aliquid ox utroq de aĩs aĩa non perst Qiuago

Expanded text:
malum hac reuelatione discamus. Illud quoque uenire in quaestionem potest, utrumne anima ex patre an potius ex matre an uero ex utroque generetur. sed ego id meo iure ab ancipiti uindico. nihil enim ex his tribus uerum est, quia neque ex utroque neque ex alterutro seruntur animae. corpus enim ex corporibus nasci potest, quoniam c
Abbreviated transcription (Latin):
ssuuꝰ pene diu sie intactũ
orsitan reprehendes ꝙ in rebus obsturis conor ad
disputare cũ uideas tanta temeritate hoĩes exti¬
abdita deus esse uoluit scructarẽtur ac naturã reꝵ celr¬
stiũ ecurenaꝵ q conquirerẽt que a nobis longe remote
nrq oculis contrectari neq taugi mauu neꝙͣ perciꝑr
seusibus possunt Et tamen de illaꝵ oñi iõe sit disputãt
utea que asserũt probata et cognita uideri uelĩt Quid
est taudem cur nobis ĩuidio /cony quisquã preset si ratõem
coyrporis nr̃e inspice et contemplaꝵi ueluuꝰ Que plane
obstura non est Quia ex ipis mẽbroꝵ officiis et uslbus
parciũ singłaꝵ quãta ui prouidentie quid q factũ sit¬

Expanded text:
ssimus paene omisit intactum. ssimus paene omisit intactum. forsitan reprehendas quod in rebus obscuris coner aliquid disputare, cum uideas tanta temeritate homines extirorsus atque abdita deus esse uoluit, scrutarentur ac naturam rerum caelestium terrenarumque conquirerent, quae a nobis longe remotae neque oculis contrectari neque tangi manu neque percipi sensibus possunt: et tamen de illarum omnium ratione sic disputant, ut ea quae adferunt probata et cognita uideri uelint. quid est tandem cur nobis inuidiosum quisquam putet, si rationem corporis nostri dispicere et contemplari uelimus? quae plane obscura non est, quia ex ipsis membrorum officiis et usibus partium singularum quanta ui prouidentiae quidque factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
loquũtur sed a sũms illo reꝵ conditore atq artisice deo Cues
dĩnã prouidencĩã per fectissauãq uirtutẽ nec sensu cõpre
idẽt ex plicare Quod officiũ hac de cã maxĩe suescipiend
puto & marcus cicero uir igemi augłaris in quarto
de repu ͣ libro cũ id fad̾e temptasset materiẽ late pãte¬
tem angustis finibus fiauit leuit sũma ꝙ̃q decerpẽs
Ac ne effet ulla ẽẽt excusac̃o cur eũ locũ non eset cxecu¬
tus ip̃e testatus est nec uolũtatẽ sibi defuisse nec curam
In libro eiũ delegibus pͥmo cũ hoc idem siõmatĩ per strin¬
geret sic ais hũc locũ sacis ut mn᷑ uidetar in hus libris
quos de repuͭ ͣ legistis expressi scipio Postea tam̃ p li ͦ
de natura deoꝵ scdõ hoc ideo latius exequi dignatuse¬
conatus est ded quĩ ne ibi quidem satis expressit aggrediar
Hoc munus et suuia m audacter explicandũ qd̾ hõ distrti¬

Expanded text:
locuntur, sed a summo illo rerum conditore atque artifice deo, cuius locuntur, sed a summo illo rerum conditore atque artifice deo, cuius diuinam prouidentiam perfectissimamque uirtutem nec sensu conprehegentiae meae peruidet, explicare. quod officium hac de causa maxime suscipiendum puto, quod Marcus Tullius uir ingenii singularis in quarto De re publica libro, cum id facere temptasset, materiam late patentem angustis finibus terminauit leuiter summa quaeque decerpens. ac ne ulla esset excusatio cur eum locum non fuerit exsecutus, ipse testatus est nec uoluntatem sibi defuisse nec curam. in libro enim De legibus primo cum hoc idem summatim stringeret, sic ait: hunc locum satis, ut mihi uidetur, in iis libris quos legistis expressit Scipio. postea tamen in libro De natura deorum secundo hoc idem latius exsequi conatus est. sed quoniam ne ibi quidem satis expressit, adgrediar hoc munus et sumam mihi audaciter explicandum quod homo-diserti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt non tantũ fallacia quia debia ueiũ eciã insidiosa
astutus et id ip̃e uiolentus sicut nũt uidemus Is hec oiĩa
que illicere possunt pro laqueis habet et quid tam subtalibris
ut oculos mentis effugiant ne possĩt hoĩs prouisione uitari
saltus insident et offensacula pedibus latenter apponit staq
rẽo tuas ꝓprias In quibus nũc agis suades ut pro tia uir¬
cute aut contemnas s pores aut non magnoꝑs mireris
Memẽto ⁊ ueri parẽtis tui et in qua cuu tate nom̃e dederi
et cuiꝰ ordinis fueris Intelligis pro secto quid logr Ilec
em̃ te superbe argno ciiꝰ quid̃ inte suspicio nella est
Sed ea que dico ad mentem ieferenda suis. non ad corpꝰ
Curꝰ õis rõ idoo comparata est ut aĩo tamp dũo striuat
et regatur mitu cius Uas est ciu quod̃ modo fictile quo aĩꝰ idest
hõ ip̃s uerus cõbuetur Et quid non a promothes fictũ be poete

Expanded text:
sunt non tantum fallacia, quia dubia, uerum etiam insidiosa, sunt non tantum fallacia, quia dubia, uerum etiam insidiosa,  sit astutus et idem saepe uiolentus, sicuti nunc uidemus. is haec omnia quae inlicere possunt, pro laqueis habet et quidem tam subtilibus, ut oculos mentis effugiant, ne possint hominis prouisione uitari. trubique saltus insidet et offensacula pedibus latenter opponit. itaque res tuas prosperas in quibus nunc agis suadeo ut pro tua uirtute aut contemnas, si potes, aut non magno opere mireris. memento et ueri parentis tui et in qua ciuitate nomen dederis et cuius ordinis fueris: intellegis profecto quid loquar. nec enim te superbiae arguo, cuius in te ne suspicio quidem ulla est, sed ea quae dico, ad mentem referenda sunt, non ad corpus: cuius omnis ratio ideo conparata est, ut animo tamquam domino seruiat et regatur nutu eius. uas est enim . quodammodo fictile quo animus id est homo ipse uerus continetur, et quidem non a Prometheo fictum, ut poetae
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nũc prositeor nulla me nctĩtate bel uer uel tempes
Quibus aut mederi oportait aut ea prorsus esfugeie
et beacũ atꝙ ĩtorruptũ sapĩt nõm uita ip̃a cũ p̾ceptis
congruẽse prestare Ego tam̃ ut uos ip̃õs Ał et cetrros ĩ¬
struam nullũ laborem recuso Neq eiũ possũ obluuisci
mer cũ presertĩ cũ maxĩe opus / it mem̃isse uic nec tre
quid tui ut spero et opto Ilam licet te publice rei ititas
a ueris et iustis opcribus auertat tañ fieri non potest
quu subĩde celũ aspiciat mẽs sibi conscia rce Ego eqa
letor oĩa tibi que probonis habentur prospere fluere std
ata si iichil destatu mẽtis ĩmutẽt
ereor ciũ ne paulatim consurtudo et Iocũditas caꝵ¬
reꝵ sicut fieri sulet in añn tuũ irrepat. Ĩdeoꝙ te
mõne̾o et repeteus iterũ iterũꝙ moneo ne oblectauẽta
ista terre pro magius ac ueris bonis habere te cirdas Que

Expanded text:
quem nunc profiteor, nulla me necessitate vel rei, vel temporis quem nunc profiteor, nulla me necessitate vel rei, vel temporis quibus illos aut mederi oportuit, aut ea prorsus effugere, ut beatum atque incorruptum sapientiae nomen vita ipsa cum praeceptis congruente praestarent. Ego tamen, ut nos ipsos simul et caeteros instruam, nullum laborem recuso. Neque enim possum oblivisci mei, tum praesertim, cum maxime opus sit meminisse; sicut ne tu quidem tui, ut spero, et opto. Nam licet te publicae rei necessitas a veris et justis operibus avertat: tamen fieri non potest, quin subinde in coelum aspiciat. Mens sibi conscia recti. Ego quidem laetor omnia tibi, quae pro bonis habentur, prospere fluere; sed ita, si nihil de statu mentis immutent. Vereor enim ne paulatim consuetudo, et jucunditas earerum sicut fieri solet in animum tuum inrepat, ideoque te moneo et repetens iterumque iterumque monebo, ne oblectamenta ista terrae pro magnis aut ueris bonis habere te credas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nisteriũ Iusticia uers et beneficencia tam̃ ĩmortalis¬
ꝙ mens et aĩa que bonis operibus Nłi tudiuẽ dei asst¬
quitur Sit nobis deus nou intemples sed i corde nostͦ
consecratus Destructibilia suuit oĩa que mauu fuit Mlũ¬
deuius hoc templũ quod non fumo non puluere sed malis
cogitatõibus sordidat᷑ Qd non ceris ardentibus std cari¬
tate ac luce sapĩe illũatur. In quo si semper credidermuss¬
am minime sim quictus eciã hi sũmis necessi¬
fatibus ex hoc libello poteris existimare. quẽ
adte rudious pene ubis pront ingemi medio¬
critas culit. de metriane perscripsi Ut et coti¬
dianũ studiu mẽu nosses et non deessem tibi
preceptor eciã muic sed honostioris ree melio¬
q doctrine Ilam si te lr̃is nichil aliud ꝙͣ liugnã istoriẽ
tibus auditorẽ satis stremũ prebiusti quãto magis ĩ hus
ueris et ad uitam pertiuẽtibus decilior esse debebis: apd̾

Expanded text:
nisterium, iustitia uero et beneficentia tam inisterium, iustitia uero et beneficentia tam iquam mens et anima, quae bonis operibus similitudinem Dei assequitur. Sit nobis Deus non in templis, sed in corde nostro consecratus. Destructilia sunt omnia, quae manu fiunt. Mundemus hoc templum, quod non fumo, non pulvere, sed malis cogitationibus sorditatur; quod non cereis ardentibus, sed claritate ac luce sapientiae illuminatur. In quo si Deum semper crediderimusam minime sim quietus etiam in summis necessitatibus, ex hoc libello poteris aestimare, quem ad te rudibus paene uerbis prout ingenii mediocritas tulit, Demetriane, perscripsi, ut et cotidianum studium meum nosses et non deessem tibi praeceptor etiam nunc, sed honestioris rei meliorisque doctrinae. nam si te in litteris nihil aliud quam lintibus, auditorem satis strenuum praebuisti: quanto magis in his veris, et ad vitam pertinentibus, docilior esse debebis? Apud
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ notẽtia dola Iusticia cuiꝰ legittĩã et digna mertes ẽ
ĩ mortalitas Quã statuit a p̾ucipio deus sanctis et ĩcor¬
ruptis mẽtibus que se a uicus et oñii labe terrena ĩ¬
sempit̾ni participes esse non possant qui feandebus ra
nurus hõiu nefarus cõmissis indelebiles sͥ maculas
inserũt Proinde uniãsis oportet qui sapietes qͥ hous
merito dici uolũs fragilia contemnere, terrena cal¬
care. hũilia despic̾e̾ ut possĩt cũ deo bratissinca necessi¬
eudine copulaꝵ Auferatur ĩpietas discordie dissen¬
soues q curbulente ac pestisere sopiãtur Ouib huauẽ
societates et publici federis dĩna cõuĩctio irrũpit᷑
dirimitur, dissipatur Quãtũ possimꝰ tom ae benefici
esse mreditemuy Siguid nobis opr̃i Siquid suppetit copias¬
non uoluptati uanꝰ /us multoꝵ saluti ĩpertiatur. Uo¬
luptas eĩ tam mortalis est ꝙ coipus eui ex hilet mi¬

Expanded text:
innocentia sola, sola justitia, cujus legitima et digna merces est innocentia sola, sola justitia, cujus legitima et digna merces est immortalitas, quam statuit a principio Deus sanctis et incorruptis mentibus, quae se a vitiis et ab omni labe terrena insempiterni participes esse non possunt, qui facinoribus,injuriis hominum, nefariis commissis, ineluibiles sibi maculas inusserunt. Proinde universos oportet, qui sapientes, qui homines merito dici volunt, fragilia contemnere, terrena calcare, humilia despicere, ut possint cum Deo beatissima necessitudine copulari. Auferatur impietas, discordiae; dissensionesque turbulentae ac pestiferae sopiantur, quibus humanae societates, et publici foederis divina conjunctio rumpitur, dirimitur, dissipatur: quantum possumus, boni ac benefici esse meditemur; sinon uoluptati unius. sed multorum saluti inpertiatur. uoluptas enim tam mortalis est quam corpus cui exhibet mi
Abbreviated transcription (Latin):
parẽtos ĩmortalia merita poscebant tañi plurmmiũ pro¬
ficit ad ueniã consequẽdam si cultũ eius notionẽ q tenea¬
mus si abiectis hũilibus terrenis q cã rebus ꝙͣ bonis
celestia et dĩna sempit̾na meditemur Qd̾ ut facere pose¬
mus deus nobis equendus est deus adorandus est Qm̃¬
ĩ eo est nacura reꝵ et rõ uirtutũ et sons bonoꝵ Quid eĩ
deo aut potencia mais est aut rõe peo fectius aut claritate
luculentius: Qui quĩ nos ad sapiam genuit ad iusticiam
procieauit non est fas hoiciu relicto deo sonsus ac uite da¬
tore terrenis sragilibus q famulari/ aut querendis epãli¬
bus bonis ĩherentem ab ĩnocẽtia et pietate destendere
on faciũt beatũ uiciose ac mortisere uoluptales
Non opulencia lebidinũ ĩtitatrix Noñ ĩanis ãbi¬
cio Nlon caduci honores Quibus illaqueatus aiꝰ huiuaois
et corpori mãcipatus eterna morte damnatur Sed sula¬

Expanded text:
parentis inmortalia merita poscebant, tamen plurimum proparentis inmortalia merita poscebant, tamen plurimum proficit ad ueniam consequendam, si cultum eius notionemque teneamus, si abiectis humilibus terrenisque tam rebus quam bonis caelestia et diuina et sempiterna meditemur. quod ut facere i possimus, deus nobis sequendus est, deus adorandus et in eo est materia rerum, et ratio virtutum, et fons bonorum. Quid enim Deo aut potentia majus est, aut ratione perfectius, aut claritate luculentius? Qui quoniam nos ad sapientiam genuit, ad justitiam procreavit; non est fas hominem, relicto Deo sensus, ac vitae datore, terrenis fragilibusque famulari, aut quaerendis temporalibus bonis inhaerentem, ab innocentia et pietate desciscere. Non faciunt beatum vitiosae ac mortiferae voluptates, non opulentia libidinum incitatrix, non inanis ambitio, non caduci honores, quibus illaqueatus animus humanus, et corpori mancipatus, aeterna morte damnatur: sed
Abbreviated transcription (Latin):
celũ ⁊ terra et reꝵ natura oĩs contremiscit Si
enuĩ nullus alt̾i seruit inisi cractus om̃e igr̃ ĩperiu¬
per mecũ constat metus aũt per iram Ilam si uou
moueatur suis aduersus parere nolẽtes nec coge
poterũt ad obsequiu Consulat unusques aspectos
suos iam ĩ telluget nẽiem posse sine ura et castigatõr
subiugari Ubi eigo ira non furrit ĩperiũ quoq nõ
erit Deus aũt habet ĩperiũ ergo ⁊ iram quacon
ad contemptũ se der erudias qd̾ est maximũ
nefas Tebemus hũt oiies et amare ꝙ pr̃ est et
Quis salua pietate non diligat aĩe sue parẽtem aut ĩpuine con¬
tempnat ẽũ qui reꝵ dũator habeat in om̃es uerrĩ et eternã po¬
testateni: Si patrem cõsideres ortũ nobis ad lucẽ qua friunt ͭ
subministiat. per illũ unumius Per illũ in fospiciũ monde
hnuꝰ ĩtromiꝰ di do ᷝ ͥ cogites ille nos ĩmĩabubus copus alit
Ille sustentat In huiꝰ domo hĩtamus huiꝰ fauulia suues

Expanded text:
coelum, et terra, et rerum natura omnis contremiscit? Si enim nullus alteri servit nisi coactus, omne igitur imperium metu constat: metus autem per iram: nam si non moveatur quis adversus parere nolentem, nec cogi poterit ad obsequium. Consulat unusquisque affectus suos: jam intelliget neminem posse sine ira et castigatione imperio subjugari. Ubi ergo ira non fuerit, imperium quoque non erit. Deus autem habet imperium; ergo et iram, qua coad contemptum se Dei erudiat; quod est maximum nefas. Debemus hunc omnes et amare, quod pater est; et quis salua pietate non diligat animae suae parentem? aut quis inpune contemnat eum qui rerum dominator habeat in omnes ueram et aeternam potestatem ? si patrem consideres, ortum nobis ad lucem qua fruimur subministrat, per illum uiuimus, per illum in hospitium mundi huius intrauimus. si dominum cogites, ille nos innumerabilibus copiis alit, ille sustentat, in huius domo habitamus, huius familia sumus
Abbreviated transcription (Latin):
uuo eod q om̃ii deo pre que legem ioem ꝙ nascẽd
tenes solus susuid solus aficit Ham terrem paretis
nicsil est insi ut hamoiem coiporib in quo est mat̾ia
nascend cũ senser uoluptatis emirtat uel reciprat Et
cuta hot opus huiuoris istius homo resistit n aplius
quit q̃ porest Ideo masci sibi fellos optant qr uõ ipi sacĩũt¬

Expanded text:
 nascendi tenet solus, siquidem solus efficit. Nam terreni parentis nihil est, nisi ut humorem corporis, in quo est materia nascendi, cum sensu voluptatis emittat, vel recipiat; et citra hoc opus homo resistit, nec amplius quidquam potest: et ideo nasci sibi filios optant, quia non ipsi faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
scratio Si uero curã mõdi gerit/ curat ig̃e houũ uitam deus et sin¬
guloꝵ actus aĩaducitit eosq sapiẽtes ac bonos esst desiderat hec
est uolũtas dei hoc dĩna lex quã qui quit᷑ qui obseruat ayca¬
rus est Necesse est ug̃ ut ira moueatur aduersus cã qui heut
etnã dĩnamq legem aut uiolauerit aut spiruerit

Expanded text:
stratio ? si uero mundi curam gerit, curat igitur hominum uitam deus et sinstratio ? si uero mundi curam gerit, curat igitur hominum uitam deus et singulorum actus animaduertit eosque sapientes ac bonos esse desiderat. haec est uoluntas dei, haec diuina lex: quam qui sequitur. qui obseruat, deo carus est. necesse est igitur ut ira moueatur deus aduersus eum qui hanc aeternam diuinamque legem aut uiolauerit aut spreuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
mus an sit aliqua in deo Utrũ nichil curet oĩo nec mo¬
ueatur ad ea que ĩpie gerũtur
Eus in quit epicurus nchil curat Nullã ugitur
mondus ip̃e sit uilis. Ideo inquit ĩ corruptus atq beatꝰ¬
est quia semper quietus Cui cigo admistratio tantarũ
reꝵ cessit si hec a des negligant᷑ que uidenus ratione
sũma gubernari: Tut quietus quom ͦ osse potest qui
uiut et sentit: Ilam quies aut sompmiꝰ res est aut
mortis ded nec sompnus habet quietem Nanicũ sopo¬
rati sirmus corpus quid̃ quiescit aĩꝰ aũt irrequietus
agitatur ymagiet aibi queas cernat effingit ut n łem
suũ motũ ex̾ceat uarietate uisoꝵ / T̃ uocatq se a falsis dum
mẽbra saturentur ac uigarem capiãt de quiete Qaues iegitur
sempit̾na solius mortis est Si aũt mors deũ non actiigit deus
igitur nũquã quietus est Dei uo actio que potest nnsi mondi admini¬

Expanded text:
mus, an sit aliqua in deo, utrum nihil curet omnino nec momus, an sit aliqua in deo, utrum nihil curet omnino nec moueatur ad ea quae inpie geruntur. \'Deus\' inquit Epicurus \'nihil curat\'. nullam igitur mundus ipse sit uilis ? ideo\' inquit \'incorruptus est ac beatus, quia semper quietus\'. cui ergo administratio tantarum rerum cessit, si haec a deo neglegantur quae uidemus ratione summa gubernari? aut quietus esse quomodo potest qui uiuit ac sentit? nam quies aut somni res est aut mortis. sed nec somnus habet quietem. nam cum soporati sumus, corpus quidem quiescit, animus tamen inrequietus agitatur; imagines sibi quas cernat adfingit, ut naturalem suum motum exerceat uarietate uisorum, auocatque se falsis, dum membra saturentur ac uigorem capiant de quiete. quies igitur sempiterna solius mortis est. si autem mors deum non attingit, deus igitur numquam quietus est. dei uero actio quae potest esse nisi mundi admini
Abbreviated transcription (Latin):
qui non cadũt in deũ ue libido timor auaricia meror
iuidia oĩ prorsus affectu eũ uacare dixerũt Hus ẽi
uacat qr uicioꝵ affectus suut tos añt qui sart uirtets
idest ira in malos caritas in bonos imiseratio ẽ afu¬
ctos qm̃ dĩna potestate sunt digna ꝓpos et iustos et uos
habet Que prosicto insi ẜabrat humana uita turla¬
bitur atq ad tantam cõfusionem deuerẽt status itꝵ
ut contemptis superatis ꝙ legibres sola regnet au¬
dacia Ut nemo demq cutus esse posit mai ꝙ birib
preualeat itaq quasi cõi labotimo terori oĩs dexo¬
pulabitur Nũc uero qm̃ et mali penã et boni graciam
et afflicti opem sperãt et uirtutibus loca et scelera
ratiora sunt łtem̃ plerũq et scelerati feliciores sunt
et bom miseriores et iusti ab ĩuistis ĩpune uexantur Con¬
siderabuuus postea cur ista fiant Interim de trai explice¬

Expanded text:
qui non cadunt in Deum, ut libido, timor, avaritia, moeror, qui non cadunt in Deum, ut libido, timor, avaritia, moeror, invidia, omni prorsus affectu eum vacare dixerunt. His enim vacat, quia vitiorum affectus sunt: eos autem, qui sunt virtutis, id est, ira in malos, caritas in bonos, miseratio in afflictos, quoniam divina potestate sunt digna, proprios, et justos, et veros habet. Quae profecto nisi habeat, humana vita turbabitur; atque ad tantam confusionem deveniet status rerum, ut contemptis superatisque legibus, sola regnet audacia, ut nemo denique tutus esse possit, nisi qui viribus praevaleat. Ita quasi communi latrocinio terra omnis depopulabitur. Nunc vero quoniam et mali poenam, et boni gratiam, et afflicti opem sperant; et virtutibus locus est, et scelera rariora sunt. Atenim plerumque et scelerati felicioet boni miseriores et iusti ab iniustis inpune uexantur. considerabimus postea cur ista fiant: interim de ira explice
Abbreviated transcription (Latin):
et possit et debeat gratificati Nã si uncbil est tam cõuti¬
es deo ꝓͣ bene sicencia / nichil aũt tam alienue ꝙͣ ut sut
iir atus necesse est ut osfitus optimaꝵ saucte q unuẽtiu
prestet aliquid ac uicem reddat ne subeat ingrate culpa
que est eciam hõi crimuosa Contra aũt siuit aliqua
fatmorosi et nefaru qui oĩa lĩ bidmmibus porluãt ardib
uexes fraudent rapiant perimãt urc cgangiuris
net parentibus parcãt leges et ip̃m deũ nrgligũt
Habet ig̃r nu in deo matiam Non eĩ est fas eũ cum
talia ficri uideat non moueri et in surg̾e ad ultioriẽ
sceleratoꝵ et pestistros nocẽtes q delert ut boĩs orĩbres
consulat ⁊ deo et in ip̃a orii mest gratifltato
nama erigo et falsa reperiũtur arguãcta uelcorrĩ
qui cũ nu̾sti deũ nolũt grati sitari uolũt Quia ue
ħot quid ficri sine ira potest Uel eoꝵ que nullum
ai motu esse in doo pritãt et qr funt aliqui affectus

Expanded text:
et possit et debeat gratificari. nam si nihil est tam conueniet possit et debeat gratificari. nam si nihil est tam conueniens deo quam beneficentia, nihil autem tam alienum quam ut sit ingratus, necesse est ut officiis optimorum sancteque uiuentium praestet aliquid ac uicem reddat, ne subeat ingrati culpam, quae est etiam homini criminosa. contra autem sunt alii facinerosi ac nefarii qui omnia libidinibus polluant, caedibus uexent, fraudent rapiant periurent, nec consanguineis nec parentibus parcant, leges et ipsum etiam deum neglegant. habet igitur in deo ira materiam. non est enim fas eum, cum talia fieri uideat, non moueri et insurgere ad ultionem sceleratorum et pestiferos nocentesque delere, ut bonis omnibus consulat: adeo et inInania ergo et falsa reperiuntur argumenta, vel eorum, qui, cum irasci Deum nolunt, gratificari volunt, quia ne hoc quidem fieri sine ira potest; vel eorum, qui nullum animi motum esse in Deo putant. Et quia sunt aliqui affectus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nlec ulla est apud deũ feiã cuiꝰ po st copulatione gau¬
dere Nec suctesione indiget quia /reuper futurus est
E adem de ĩiudia et cuꝑiditate dici po suus que certis
maĩfistis q causis inhoiem cadũt In deũ nullo modo
Et ꝟo et gracia et ira et misericordra habẽt In doo
materĩã Recteq illis utit᷑ sũma illa et sugularis po
ebus malis a fflicti hõies ad deũ pleruĩq confiegẽt
mitigant obsecrant credentes cũ posse ab hus ĩiurias
ꝓpulsare Habet igitur causam mistrandi Ilec em̃ tã
imictis est hõmi q contemptor ut auxiliũ laboratib
deneget Item plurmii quibus per suasũ est deo plate
iusticiam eũ qui sit dũs et pares oñii uenerãtuꝵ et p̾ci¬
bus assidius atq frequẽtibus uotis dõna ⁊ sacorficia ofre¬
rũt Nome eiues laudibus prostquũtur Iustis ac bonis
oꝑibus demereri eñ laborãtos krgo est pp̃ quod deus¬

Expanded text:
est, nec ulla est apud eum femina cuius possit copulatione gauest, nec ulla est apud eum femina cuius possit copulatione gaudere, nec successione indiget qui semper futurus est. eadem de inuidia et cupiditate dici possunt: quae certis manifestisque de causis in hominem cadunt, in deum nullo modo. at uero et gratia et ira et miseratio habent in deo materiam recteqtibus malis afflicti homines ad Deum plerumque confugiunt, mitigant, obsecrant, credentes eum posse ab his injurias propulsare. Habet igitur causam miserandi; nec enim tam immitis est hominumque contemptor, ut auxilium laborantibus deneget. Item plurimi, quibus persuasum est Deo placere iustitiam eumque, quia sit dominus ac parens omnium, uenerantur. ei precibus adsiduis ac frequentibus uotis dona et sacrificia offerunt, nomen eius laudibus prosecuntur, iustis ac bonis operibus demereri eum laborant. est ergo propter quod deu
Abbreviated transcription (Latin):
ctus qui sunt ĩbecillitabs hũane. Non est nocesse ut ti¬
mrat qui ira seitur. aut mereat qui gaudet Demq ma¬
cuidi minus tunidi seuut et natura leti minꝰ merent
Quid opus est de hñais a fectibas dic̾e quibus fraguitas
nr̃a sucũbit. Consideremus eñe dĩnã necesẜitatẽ Nolo
eñi naturã dit̾e qr deus nũquã crrditur uaties natus
Tinoris affectus habet ĩ hoĩe materiã in deo non habet
Homo quia multis casibus et pericłis subrectus est me¬
tut nequa uis maior exestat que illũ uberet spoliet
laceret affligat ĩterimat Deus In quẽ nec egestas
nec ĩiiria mec dolor nec mors cadit tuere millo pa¬
cto potest Quia nichil est suod ei uu possit enferre
et mortalis effectus est necesse fuit alterũ sexẽi diuer¬
sũ cõstitui leuꝰ permiptione soboles esfice poset ac
cõtiuandã gu̾is ꝑpetuitatẽ Dec aũt abido in euo locũ
non habet. quia sragilitas et interitus ab eo est aliens

Expanded text:
ctus, qui sunt inbecillitatis humanae\'. non est necesse ut tictus, qui sunt inbecillitatis humanae\'. non est necesse ut timeat qui irascitur aut maereat qui gaudet: denique iracundi minus timidi sunt et natura laeti minus maerent. quid opus est de humanis adfectibus dicere, quibus fragilitas nostra succumbit? consideremus diuinam necessitatem, nolo enim naturam dicere, quia deus numquam Timoris affectus habet in homine materiam, in Deo non habet. Homo, quia multis casibus periculisque subjectus est, metuit, ne qua vis major existat, quae illum verberet, spoliet, laceret, affligat, interimat. Deus autem, in quem nec egestas, nec injuria, nec dolor, nec mors cadit, timere nullo pacto potest; quia nihil est, quod ei vim possit inferre. et mortalis effectus est, necesse fuit alterum sexum diversumque constitui, cujus permistione soboles effici posset ad continuandam generis perpetuitatem. haec autem libido in deo locum non habet, quia et fragilitas et interitus ab eo alienus
Abbreviated transcription (Latin):
dente Nec calidũ sine firgido Nec molle sine duro dic et nos
ex duobus eque repugnãtibus compacti sumus aĩa et corpore
Quoꝵ alterũ celo ascribitur quia tenue est ⁊ intractabile ⁊l¬
terũ terre quia cõprehensibile est ⁊ lterũ ulidũ et et̾uuĩ ẽ
Alterũ sragile atq mortale Ergo alteri bonũ adheret alti
malĩ Alteri lux uita usticia Alteri tenebre mors ĩiustr̃ã
Hint existit ĩ hõibus nature sue deprauatio ut esset necẽe
constitui legem qua possent ⁊ uicia prohiberi et uirtutis
officia ĩperari. Cũ igitur sit in rebus hũais et hona ⁊ mala
quaꝵ iõem declaraui necesse est in utiuq partem moueri
deũ et ad graciã cũ iusta fieri uidet et ad nam cũ cer¬
uit ĩxusta
ed occuryit nobis epicurus et dicit Si est in deo le¬
ticie asfectus ad graciã et odii ad iram urcesse est
habrat et timorẽ et libidinẽ et cuprditatẽ ceterrs ꝙ ase¬

Expanded text:
dente, nec calidum sine frigido, nec molle sine duro. Sic et nos dente, nec calidum sine frigido, nec molle sine duro. Sic et nos ex duobus aeque repugnantibus compacti sumus, anima et corpore: quorum alterum coelo ascribitur, quia tenue est et intractabile; alterum terrae, quia conprehensibile est: alterum solidum est et aeternum, alterum fragile atque mortale. ergo alteri bonum adhaeret, alteri malum, alteri lux uita iustitia. alteri tenebrae mors iniustitia. hinc extitit in hominibus naturae suae deprauatio, ut esset necesse constitui legem qua possent et uitia prohiberi et uirtutis officia imperari. cum igitur sint in rebus humanis bona et mala, quorum rationem declaraui, necesse est in utramque partem moueri deum, et ad gratiam, cum iusta fieri uidet, et ad iram, cum cernit iniusta. sed occurrit nobis Epicurus ac dicit: \'si est in deo laetitiae adfectus ad gratiam et odii. ad iram, necesse est habeat et timorem et 5 libidinem et cupiditatem ceterosque adfe
Abbreviated transcription (Latin):
cẽs Sed om̃i que In doctorũ hoñ̃i dispritatõe usant
inchil est presecto pͥstabilius ꝙ plane intellgi oĩos ad Rie¬
esse iustos idest deũ t̾ oĩes caros habere deũ scilicet ho¬
norare tanquã pr̃em. hoicm diligere tanquam freĩ
In hus eiũ duobus tota iustr̃a consistit Quiergo aut
deũ non agnoscit aut hõi nocet ĩuste et contra naturã
peruenerũt. aut que prauitas dimi ẽstituti regu¬
lam ad peiora detorsit. Ut cũ it ad iustitiã genitus
opera taui efficiat iiusta: Iam superuis explanatum¬
prignans odisse sed ideo malũ permisisse ut et bonuni
emicaret Quia alterũ sine altero sicut sepedocui ĩtelligi¬
mus cõstare non posse deniq ip̃iu mondũ ex duobus ele¬
mentis repugnãtibus et ad ĩuicem copulatis esse contretũ ig¬
neo et hũido Nec potuisse lucẽ fier insi et tenebre fuissent᷑
Quia nec superũ potest est suc infero Nec oriens sine occe¬

Expanded text:
cens: « Sed omnium, quae in doctorum hominum disputatione versantur, cens: « Sed omnium, quae in doctorum hominum disputatione versantur, nihil est profecto praestabilius quam plane intellegi nos ad iunes homines esse iustos id est deum et hominem caros habere, deum scilicet honorare tamquam patrem, hominem diligere uelut fratrem; in his enim duobus tota iustitia consistit. qui ergo aut deum non agnoscit aut homini nocet, iniuste et contra naturam peruenerint aut quae prauitas diuini instituti regulam ad peiora detorserit, ut cum sit ad iustitiam genitus, opera tamen efficiat iniusta. iam superius explicaupugnat, odisse: sed ideo malum permisisse, ut et bonum emicaret, quod alterum sine altero sicut saepe docui intelligimus constare non posse: denique ipsum mundum ex duobus elementis repugnantibus et invicem copulatis esse concretum, igneo et humido, nec potuisse lucem fieri, nisi et tenebrae fuissent; quia nec superum potest esse sine infero, nec oriens sine occi
Abbreviated transcription (Latin):
opera cius admirri uirtutem ptatem ꝙ peuspicere. Io¬
circo ẽiũ cõcilio mente et prouidentia ĩstructus est sdes
golus preter cet̾as aiantes rectus corpore et statu factus
est ut ad cõtemplatõem paretis sui excitatus esse uutat᷑
Ideo sermonẽ solus accepit et hnguã cogitatõis ĩt p̾teu
ut enariure maiestatẽ diũ siu possit Costremo idcartoee
cucta sabiecta suit ut factori atq artificideo esset iosr
subiectus Si ergo deus hoiem suũ uoluit esse cultorem
Ides ꝙ illi tantũ honoris actribuit ut reꝵ oñi dominet᷑
uaiq iustissum est dẽu uidelicet qui tanta p̾stiterit amare
et hoĩeiũ qmi sit nobiscũ dc̃m Iuris societate coniuctus
Net euĩ fas est cultoremdee adei cultoie uiolati unde
ite lligr̃ religionis ac Iestĩẽ causa hoĩeiq ẽẽ siguratum
Cuis uẽi testis est marcus culluis in libro de legibus Ita di¬

Expanded text:
opera ejus admirari, virtutem potestatemque perspicere; idopera ejus admirari, virtutem potestatemque perspicere; idcirco enim consilio, mente, prudentia instructus est. Ideo solus praeter caeteras animantes recto corpore ac statu factus est, ut ad contemplationem parentis sui excitatus esse videatur. Ideo sermonem solus accepit, ac linguam cogitationis interpretem, ut enarrare majestatem domini sui possit. Postremo idcirco ei cuncta subjecta sunt, ut factori atque artifici Deo esset ipse subjectus. Si ergo Deus hominem suum voluit esse cultorem, ideoque illi tantum honoris attribuit, ut rerum omnium dominaretur; utique justissimum est et eum qui tanta praestiterit, amare et hominem, qui sit nobiscum divini juris societate conjunctus. Nec enim fas est cultorem Dei a Dei cultore violari. Unde intelligitur religionis ac justitiae causa esse hominem figuratum. Cujus rei testis est Marcus Tullius in libris de Legibus, ita di
Abbreviated transcription (Latin):
ta hoc arguiuẽtũ facile dissoluimus Teus eñi potest quidqd
uult et ibrcillitas uel ĩiidia In deo nulla est Potest igã
mala tollere sed non uult Nec ideo tauie iiidus ẽ Idcuto
eñi non tollit quia sapĩam sicut edocui simul tribuit et
plus est bomi ac Iocuditatis in sapiã ꝙͣ h malis molestie
Sapĩa eiũ facit ut eciã deũ cognostamus et per cam
cognitõrui ĩmortalitatem assequamur qd̃ est suae boͣꝰ
staq insi porus malũ cognouerimus nec bonũ poterimus
agnoscere. Sed hoc non uidit epieurus nec alius quispͣ
sitollant mala colli parit sapiaui nec ulla in hoĩe uirta¬
tis remanere uestigia cuiꝰ rõ in sustmenda et superũda
maloꝵ acerbitate consistit Ita p̃p exiguũ compendium
templi atistitem spͥtatorem operũ reꝵ q celestũt Solas
est eiũ qui sentiens capaxq roĩs intelligere potest deũ qui

Expanded text:
 hoc argumentum facile dissolvimus. Deus enim potest quidquid  hoc argumentum facile dissolvimus. Deus enim potest quidquid velit, et imbecillitas, vel invidia in Deo nulla est; potest igitur mala tollere: sed non vult; nec ideo tamen invidus est. Idcirco enim non tollit, quia sapientiam sicut edocui simul tribuit, et plus est boni ac jucunditatis in sapientia, quam in malis molestiae. Sapientia enim facit, ut etiam Deum cognoscamus et per eam cognitionem immortalitatem assequamur; quod est summum bonum. Itaque nisi prius malum agnoverimus, nec bonum poterimus agnoscere. Sed hoc non vidit Epicurus, nec alius quisquam; si tollantur mala, tolli pariter sapientiam, nec ulla in homine virtutis remanere vestigia, cujus ratio in sustinenda et superanda malorum acerbitate consistit. Itaque propter exiguum compendium templi antistitem, spectatorem operum rerumque coelestium. Solus est enim, qui sentiens, capaxque rationis, intelligere possit Deum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igg̃ nocebit eos sicuti suut per man̾e et sempes ifãtes¬
esse ac nescros reꝵ: Si aut admisceas uel amara bel ĩuti¬
lia uel uenenata decipiãtur btiq per ignorãtram tom ac
mali insi accedat hus sapĩa per quã habcãt maloꝵ relecti¬
onem bonoꝵ ꝙ delectũ Uides ergo magis p mala bonis opꝰ
esse sapĩa que nisi fussent ꝓpoĩta yõale al̃al non essemies
tolle mala et non pocest. Aut potest et non uult Aut neq uule
neq pocest Niee uult et potest diuult et non potest ĩdecillis
est qd in deũ non cadit Si potest ⁊ non uult ĩiudus Qd̾
eque aliem̃ĩ est adeo Si neq uult neq potest et ĩuidus et
ĩbecillis est Idesꝙ nec deus Si et uult et pocest qd ulũdeo
cõueĩt uide cugo suue mala aut cur illa non tollit: Seio
perturbari solere et ĩuitos pene adigi ut deũ inchil curare
fateantur quod maxĩe querit epicurus Sed nos ir̃e perppͭ¬

Expanded text:
quid igitur nocebit eos sicuti sunt permanere et semper infantquid igitur nocebit eos sicuti sunt permanere et semper infantes ac nescios esse rerum? si autem admisceas uel amara uel inutilia uel etiam uenenata, decipientur utique per ignorantiam boni ac mali, nisi accedat his sapientia per quam habeant malorum reiectionem bonorumque dilectum. uides ergo magis propter mala opus nobis esse sapientia: quae nisi fuissent proposita, rationale animal non essemus. tollere mala et non potest, aut potest et non uult, aut neque uult neque potest, aut et uult et potest. si uult et non potest, inbecillus est, quod in deum non cadit; si potest et non uult, inuidus, quod aeque alienum est a deo; si neque uult neque potest, et inuidus et inbecillus est ideoque nec deus; si et uult et potest, quod solum deo conuenit, unde ergo sunt mala aut cur illa non tollit Y scioperturbari solere et inuitos paene adigi ut deum nihil curare fateantur, quod maxime quaerit Epicurus, sed nos ratione persp
Abbreviated transcription (Latin):
mala Qma sapĩam dedit ciuꝰ oĩe rõ in disponendis bonis ac mals
sita est Non potest ciũi qui sqũa elig̾e meliora et scirr quid bonũ
sit insi saat simul reicere aut uitare que mala suut: Inuicem
abi alterutra cõnexa sunt ut sublato alt̾ut ͦ utrrũq colli necẽe¬
sit Propoĩtis igr bonis malisq cũ demũ opus suũ perrigit sa¬
pĩa et quid bonũ apetit ad utilitatẽ malũ reicit ad salutem
Ergo sicut bona ĩ mĩabilia data sunt quibus srri posset sic et
mala que caueret Nam et se malũ nullũ sit pericluinullũ Mle
chil demq qd hoiem ledere possit tollitur oĩs matia sapiẽtie
mauũ id naeure aptũ et cõmodũ at Ut siques uelit apparatis¬
simã cena ĩfantibus qui nũdũ sapiãt aspon̾e utiq io appẽsẽt
fuguli quo unũ quẽq aut ĩ petus aut famed aut ecĩã tasies
actiaxerit Et quidqud sũpserĩt id criters utile ac salubre

Expanded text:
mala, quia sapientiam dedit, cuius omnis ratio in discernendis bonis ac malis mala, quia sapientiam dedit, cuius omnis ratio in discernendis bonis ac malis sita est. non potest enim quisquam eligere meliora et scire quod bonum sit, nisi sciat simul reicere ac uitare quae mala sunt. inuicem sibi alterutra conexa sunt, ut sublato alterutro utrumque sit tolli necesse. propositis igitur bonis malisque tum demum opus suum peragit sapientia et quidem bonum adpetit ad utilitatem, malum reicit ad salutem. ergo sicut bona innumerabilia data sunt quibus frui posset, sic etiam mala quae caueret. nam si malum nullum sit, nullum pedere hominem possit, tollitur omnis materia sapientiae,manum, id naturae aptum et adcommodatum sit? ut si quis uelit apparatissimam cenam infantibus qui nondum sapiant adponere, utique id adpetent singuli quo unum quemque aut impetus aut fames aut etiam casus attraxerit, et quidquid sumpserint, id illis erit uitale ac salubre.
Abbreviated transcription (Latin):
muta pascũtur Iuuii etiã mutoꝵ causa deus labora
denciami reꝵ et copiaꝵ habũdancia hongi uitam ĩstrũe
et ornare uoluisse Obeam q causam et aere uglucre¬
bus et mare piscibus et terrron quadrrpedibꝰ ĩpleuuit
eciam multa contraria et pestisera ac ĩmica nolis¬
reperiantur eam ĩ gerra ꝙ in mari: Quod stoici ui¬
tatem non respuiciẽtes ĩeptissĩe repulerũt Turnt
iam plura priorbus sclis ĩcognita necessetas ec un
ĩuenit. Que tandeni utilitas potest ĩ pnrribis Iõ
blacteris, in serpentibus reperiei que yõi mol esta et
pernieiosa suus An mediciã in ius a laigͣ lutet.e
Que a est ĩuriotur aliesũ nẽpe adu̾sus mala crm
id ille querãt᷑ oĩo messe malet. Uiperã serũt exristã
Quã to melus fueras eam proysus non esse ꝙͣ reme¬
diũ cõtrast abea ip̃a deaderari.
Reuiꝰ igitur ac uerius iespondere potuerũt in
hũc modu Deus cr̃e sormasset horei ueluti

Expanded text:
muta pascuntur. num etiam mutorum causa deus laboraumuta pascuntur. num etiam mutorum causa deus laboraudentiam rerum et copiarum abundantia hominum uitam instruere atque ornare uoluisse, ob eamque causam et aerem uolucribus et mare piscibus et terram quadrupedibus inpleuit. ecerit, etiam multa contraria et inimica reperiantur spicientes ineptissime repulerunt. Aiunt sicut jam plura prioribus saeculis incognita necessitas et usus invenerit. Quae tandem utilitas potest in muribus, in blattis, in serpentibus reperiri, quae homini molesta et perniciosa sunt? An medicina in his aliqua latet? Quae si est, invenietur aliquando, nempe adversus mala, cum iquanto melius fuerat eam prorsus non esse quam remedium contra se ab ea ipsa desiderari! breuius igitur ac uerius respondere potuerunt in hunc modum: deus cum formaret hominem ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ adiuod tãũ uitaroꝵ tutior esset ante Proridit
dines oñi suis exse pelubus texit quo facilius po¬
sent uini brumaꝵ et frrgora sustuere Singulisaũt
gu̾ibus ad ꝓpulsirides ĩpetus externos sua ꝓporia muri¬
menta conscituit It aus naturalibus trũs repugnre
fortioribus aut que sune ĩbecilliora sbtras ãt  ꝑicłis
pernicitate fugiendi aut que suul et celeritale et
uiribus inagẽt astu se protegãt aut latibulis sepiãt. Itaq
alia eoꝵ uel pliius leuibus ẽ sulluue suspensia siut uel sli¬
ffulta ungulis uel instucta cormibis Quibusiꝰ ĩ ore arma
sunt dentes aut ĩ pedibus ungnes adũti nulle s mont Mue¬
nimẽtũ ad custodĩa sui deest Sigua io ĩ predam maio¬
rebus cedũt ne tam̃̃ storps eoꝵ funditus interiret aut ẽ
ea sunt relegata regione ubi maiora esse non possũt
ditatem Ut et bestres que sangis aliitur et uictus sorꝓpe¬
teret ex illis et illatam tandem cladem ad cõseona¬
tiouein giu̾s multitudo op̃a superaret

Expanded text:
quemadmodum tamen vita eorum tutior esset, ante providit. Omnes enim suis ex se pilis texit, quo facilius possent vim pruinarum ac frigorum sustinere. Singulis autem generibus, ad propulsandos impetus externos, sua propria munimenta constituit; ut aut naturalibus telis repugnent fortioribus, aut quae sunt imbecilliora, subtrahant se periculis pernicitate fugiendi, aut quae simul, et viribus, et celeritate indigent, astu se protegant, aut latibulis sepiant. Itaque alia eorum, vel plumis levibus in sublime suspensa sunt, vel suffulta ungulis, vel instructa cornibus; quibusdam in ore arma sunt dentes, aut in pedibus adunci ungues; nullique munimentum ad tutelam sui deest. Si qua vero in praedam majoribus cedunt, ne tamen stirps eorum funditus interiret, aut in ea sunt relegata regione, ubi majora esse non possunt; ditatem, ut et bestiis, quae sanguine aluntur, victus suppeteret ex illis, et illatam tamen cladem, ad conservationem generis, multitudo ipsa superaret.