comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit sudoris illius ubertas ut eciã
olosericum urbane tunt cinctunt
ex minia roris infusione ꝓpriun
amitteret colorem. lintheumq
sibi coneum colore inficeret suo.
Itaqz simile huic oꝑi gedeonis
factum intueor Ibi etemm ros ĩ
uellerc ex diuina prestancia ad iu¬
dicium regam infusus est. hic in¬
chiloninus infusio diuine untu¬
tis ad sauitatis remedun collat᷑
est. Illit coutra uellere expresso rore
impletur. hic ninuꝵ lintheum in
concha expressinu adduorum fere
sextauorum meusuram liquor sc̃s
elicitur

Expanded text:
fuit sudoris illius ubertas, ut etiam fuit sudoris illius ubertas, ut etiam holosericum urbane tunc tinctum ex nimia roris infusione proprium amitteret colorem, linteumque sibi connexum colore inficeret suo. Itaque simile huic operi Gedeonis factum intueor; ibi etenim ros in vellere ex divina praestantia ad indicium rogantis infusus est; hic nihilominus infusio divinae virtutis ad sanitatis remedium collata est; illic concha vellere expresso rore completur; hic nimirum linteum in concha expressum, ad duorum fere sextariorum mensuram liquor sanctus elicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sis itaq gestis mos erat
ut diebz q̃uadragesie ꝓꝑ¬
ter fulgorem auri uel m̾to¬
rem genimaꝵ oꝑiretur cumba ue¬
lamine lintheo uibane ornatu olo¬
serico ingrediente ergo quadrage¬
sima preciuxerunt crepam huius¬
modi sindone ut moles radianti
metalli uelata tegetur dieb pem¬
tencie. Et post aliquot dies fortu
itu dum multi astarent sepulchͤ
miratulum apparunit in auditu
Cepit nainqz subito lintheum
quo tumba cingebatur sudare ac
deide paulatimq fumigans ule¬
rius rore infuso humectari. Qd̃
cum tutumstates conspicerent ĩ
magno protinus stupore conu̾si
magnalia xꝑi ibi fatebantꝰ tunt
fieri. Denide cum distilare cetne¬
rent lintheuin uisum est semori¬
b consilium optimum ut aufe¬
rentes eni etumulo atq extor¬
quentes inuasculo aliqua ex eo¬
dem liquore proturaretur mediti¬
na fore. Quod ⁊ factum est. Et
mox tollentes pretinctorium eli¬
cuerunt in uase ereo. Atq ex hot
demum multis p̃buerunt sam¬
tatis anthidotum. Tanta quip

Expanded text:
is ita gestis, mos erat, ut diebus quadragesimae propter fulgorem auri vel nitorem gemmarum operiretur tumba velamine lineo, urbane ornatu olosirico. Ingrediente ergo quadragesima praecinxerunt crepam huiusmodi sindone, ut molis radiantis metalli velata tegeretur diebus paenitentiae. Et post alitu, dum multi astarent sepulcro, miraculum apparuit inauditum: coepit namque subito linteum quo tumba cingebatur sudare, ac deinde paulatimque fumigans uberius rore infuso humectari; quod cum circumstantes conspicerent, in magno protinus stupore conversi, magnalia Christi ibi fatebantur tunc fieri. Deinde cum distillare cernerent linteum, visum est senioribus consilium optimum, ut auferentes eum e tumulo, atque extorquentes in vasculo, aliqua ex eodem liquore procuraretur medicina fore; quod et factum est, et mox tollentes praecinctorium elicuerunt in vase aereo, atque ex hoc demum multis praebuerunt sanitatis antidotum: tanta quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Ctidit etiam ut quidaz ab¬
bas uocabulo domiuolus
uisitacionis gratia ad eũ
quondam profectus duitiuuis apꝰ
euin comoraretur. Cui eligius
nocte quadam post quietem sẽ¬
trecius euocato dixit. Tu hic secu¬
rus consistis sed monasterium
tibi comissum uehementer inui¬
cimpulsu quatitur. at demonũ
procellis fortiter conquafsatur
uidi enim in uisione noctis flu¬
men ingens multa insuꝑ eum
iruere. ⁊ non nulla edificia fin¬
ditus ad solum usq diruere.
Quam obrem ꝑge queso insi
ouerosum est. ⁊ uide utrum erga
fratres tuncta prospe agantur
Tunt abbas solicitudine cumu¬
latus protinus itinere arepto re¬
gressus est adcenobium. Et pri¬
usqͣm ingrederetur monasteriũ.
mincaatum est ⁊ duo detim fere
fratres demonum instinctu ꝓpo¬
sito monachi relicto clantule de
monastio fuisse egressos et huc
illucq uagari incertos seculiq
actib esse iam deditos. Sic ergo
p̾fatus abbas eligii u̾ba non si¬
ne maxtua admniracione remi¬
niscens. domimi in es gratiam.

Expanded text:
cidit etiam ut quidam abbas, vocabulo Domnolus, visitationis gratia ad eum quondam profectus, diutius apud eum commoraretur: cui Eligius nocte quadam post quietem secretius evocato, dixit: Tu hic securus consistis, sed monasterium tibi commissum vehementer inimici impulsu quatitur, ac daemonum procellis fortiter conquassatur; vidi enim in visione noctis flumen ingens multa vi super eum irruere, et nonnulla aedificia funditus ad solum usque diruere; quamobrem perge, quaeso, nisi onerosum est, et vide utrum erga fratres cuncta prospere agantur. Tunc abbas sollicitudine cumulatus, protinus itinere arrepto regressus est ad coenobium, et priusquam ingrederetur monasterium ei nuntiatum est duodecim fere fratres daemonum instinctu proposito monachi relicto clancule de monasterio fuisse egressos, et huc illucque vagari incertos, saeculique actibus esse jam deditos. Sic ergo praefatus abbas Eligii verba non sine admiratione reminiscens, Domini in eo gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
bra faciscentia spiritui serure cogebat. et mente quodãmꝰ
darum decembrium cinictis undiq famulis et discipulis suig¬
phanos ita exorsus est ad eos. Tu autem domine ini. Rnso

Expanded text:
bris fatescentibus spiritui servire cogebat, et mente quodammod Kalendarum Decembrium cunctis undique famulis et discipulis suiphanos, ita exorsus est ad eos: Ultimam, dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
bus efficiar. hostem pterea in i¬
sibilem oronib ⁊ precib iepelle
iugit contẽsebat. Puguans ore
nou gladio. oroibz non telo. ꝑ̃¬
tib non ferro. Cuuctis aut dieb
cunctis horis diei flagittabat ꝓ̃¬
sidium. ut dignus post mundi
litem posset ꝑuenire adbraniuĩ
Res tempiarias tribuelat ege¬
nis. ut pro hiisdem mercaretur
padisi delicias. Deuitabat quise
suꝑbiam amplectebatur humi¬
litatom. dei semꝑ auxiliũ rogãs
finem ingiter felicem postulans
Quis ennu illo temꝑe hũilitatẽ
eius cernens non ꝑtinus ⁊pun-¬
getur. Aut quis amator pecunt
cius hũdnitatem at ꝑsimonia:
deuocionem quoq ⁊ studium as¬
piciens non confestim admiran¬
do obstupesceret. Nam quitquid
bonoꝵ in principio acripuit usq
ad finem uite millis negociis pas¬
sus est implitari. sed integrim et
sanctum ꝓpositum seruans. ĩ uł¬
lo ceptain regulam cõnuitauit.
Sub habitu enin altius semper
misericordie oꝑibus profecerit

Expanded text:
bus efficiar . Hostem praeterea invibus efficiar . Hostem praeterea invisibilem orationibus et precibus repellere jugiter contendebat, pugnans ore, non gladio; orationibus, non telo; precibus, non ferro. Cunctis autem diebus, cunctis horis, Dei flagitabat praesidium, ut dignus post mundi luem posset pervenire ad bravium. Res temporales tribuebat egenis, ut pro eisdem mercaretur paradisi delicias. Devitabat quidem superbiam, amplectebatur humilitatem: Dei semper auxilium rogans, finem jugiter felicem postulans. Quis enim illo tempore humilitatem ejus cernens, non protinus compungeretur? Aut quis amator pecuniae, ejus humanitatem et parcimoniam, devotionem quoque et studium aspiciens, non confestim admirando obstupesceret? Nam quidquid bonorum in principio arripuit, usque ad finem vitae nullis negotiis passus est implicari, sed integrum et sanctum propositum servans, in nullo coeptam regulam commutavit; sub habitu enim alterius semper misericordiae operibus profecerit
Abbreviated transcription (Latin):
prosꝑis. pacientiam in adusis
Mentemq nec gaudio nec me
bat. Irascentem quoq pacientia
dilmuelat. ⁊ blandimento iracĩ¬
diam furentis temꝑabat. at sit
alienam miseriam tamꝙͣ sua
lugelut. Eratqz ei ingressu sim¬
plicitas in motu puritas ĩ gestit
gratuitas in nicessu honestas ĩn
ieiumo hilaritas. Anmus eiz
eius in modestissimo corpis hã¬
bitu appebat. Erat etiam parcus
in sermone blandus in elloquio
trutem ininiũq dolentem dulti.
consolabatur affatu. Hoc profe¬
rebat ex labiis quod mentez edi¬
ficaret audientis. fiebatq ens ẜ
chil euim exommibz que egissẽt
bonis meritis tribuebat. nichil¬
sed omne opus sunmi ad deun
semꝑconferens ut cunctis actibꝰ
eius auxilium imploraret. Bo¬
num quod didicerat docebat. u̾ba
est laude dignum qd̃ docet qͥs insi
dictis facta conimxerit. s pociuis
si quid docet ⁊ facit. tunc gloriosꝰ
h̾ebitur. unde ⁊ aplus dicit. Ciẽ
cum aliis p̃dicauerun ip̃e repro¬

Expanded text:
prosperis, patientiam in adversis, prosperis, patientiam in adversis, mentemque nec gaudio nec moebat. Irascentem quoque patientiam deliniebat, et blandimento iracundiam furentis temperabat, ac sic alienam miseriam tanquam suam lugebat. Eratque ei in gressu simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, in jejunio hilaritas. Animus enim ejus in modestissimo corporis habitu apparebat. Erat etiam parcus in sermone, blandus in eloquio, tristem, imoque dolentem dulci consolabatur affatu. Hoc proferebat ex labiis quod mentem aedificaret audientis, fiebatque ejus hil enim ex omnibus quae egisset bonis, meritis suis tribuebat, nihilsed omne opus suum ad Deum semper conferens, in cunctis actibus ejus auxilium implorabat. Bonum quod didicerat docebat, verbaquoniam non est laude dignum quod docet quis, nisi dictis facta conjunxerit, sed potius si quod docet et facit, tunc gloriosus habebitur. Unde et Apostolus dicit: Ne cum aliis praedicaverim, ipse repro
Abbreviated transcription (Latin):
iuinũ rogare. Satagebat mãg¬
nooꝑe ne setundus ciꝙͣ in op̃i¬
b bonis iueniretur. Erat etiã
erga famulos dei ualde humanꝰ
atq beingnus. Caritatem uo suꝑ
otunia ⁊ ip̃e diligebat. ⁊ omĩbus
seruare mandabat. Exiscebat uti¬
qr in cunctis tasib firius omĩa¬
qz adũsa pacienter ferebat. Dicu¬
la aliena in se ꝑtimescebat. Alior¬
qz tasus suos esse laqueos uidi¬
tabat. Emem quoq uite sollicite
semꝑ considabat. metuens ne se
taiiqm fur hora illa merinen cõ¬
p̾henderet. Cum oꝑe etiam lecci¬
om uacalat. sciens ꝙ lecciõe sen¬
sus augetur et intellectus tribut
itur. et ꝙ leccio docet quid caueat̾
Erat uo erga omnes humilis in¬
miũq in humilitate finidatus
nulli se pponens nulli supiore¬
se deputans. scieus et illud. quia
siquis ꝑfecta contentus fuerit
humulitate. hẽbit ⁊ illagloriam
Et quanto quis humilior fui̾t
tanto eum altituco glorie seque
hebat enim tempamentum in

Expanded text:
minum rogare. Satagebat magminum rogare. Satagebat magnopere ne secundus cuiquam in operibus bonis inveniretur. Erat etiam erga famulos Dei valde humanus atque benignus; charitatem vero super omnia et ipse diligebat, et omnibus servare mandabat; existebat utique in cunctis casibus firmus, omniaque adversa patienter ferebat; pericula aliena in se pertimescebat, aliorumque casus suos esse laqueos judicabat. Finem quoque vitae sollicite semper considerabat, metuens ne se tanquam fur hora illa inermem comprehenderet. Cum opere etiam lectioni vacabat, sciens quod lectione sensus augetur et inteitur, et quod lectio docet quid caveatur. Erat vero erga omnes humilis, nimiumque in humilitate fundatus, nulli se praeponens, nullo se superiorem deputans, sciens et illud, quia si quis perfecta contentus erit humilitate, habebit ex illa gloriam; et quanto quis humilior fuerit, tanto eum altitudo gloriae sequetur. Habebat enim temperamentum in
Abbreviated transcription (Latin):
Ullebat itaq magis at
magis in uigiliis in ie¬
iuniis atq in caritate fa¬
bucabat in usum regis utensilia ꝙͣ
plurina ex auro ⁊ gemins. sedeba
fabricans in defosso. ⁊ contra eum
chillo unaculus eius exgenere sa¬
xonito. qui magistri uestigia se¬
quens. Sectabatur itaq iugit ca
ritatem mansuetudiem ⁊ longa¬
innutatem. Diligebat deum exto¬
to corde extota anima atq ex tota
u̾tute. Erat quoqz tranquillꝰ mo¬
rib ⁊ serenus aspectu. Gerebat i¬
ultum planum moderatam sp̃e¬
ciem ornatum aspectum quietũ
sensum animũ letum humilem
sapientiam. semꝑ oꝑa bona fãs
amplius qͣm ubis õstendebat
Corpus faine castigans. ieiuniũ
pocius qͣm epulas amans. Do¬
lentem consolans. spem suam
deo comittens. oroni frequenter
incumbens. nichilqz amori xp̃i
ppouens. Quod credebat dotensq
u̾sabatur. semꝑq mens eius ꝑͣ¬
cepta telestia meditabatur. Drã¬
bat auteni frequent quia didice¬
rat quod oꝑtet sine cessatiõe do¬

Expanded text:
llebat itaque magis ac magis in vigiliis, in ieiuniis atque in caritate. Fabricabat in usu regis utensilia quam plurima ex auro et gemmis; sedebat fabricans in defossum et contra eum Thille vernaculus eius ex genere Saxonico, qui magistri vestigia sequens, eritatem, mansuetudinem et longanimitatem, diligebat Deum ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute: erat quoque tranquillus moribus, et serenus aspectu, gerebat vultum planum, moderatam speciem, ornatum aspectum, quietum sensum, animum laetum, humilem sapientiam, semper opera bona factis amplius quam verbis ostendebat. Corpus fame castigans, jejunium potius quam epulas amans; dolentem consolans, spem suam Deo committens, orationi frequenter incumbens, nihilque amori Dei praeponens, quod credebat docebat, versabatur, semperque mens ejus praecepta coelestia meditabatur. Orabat autem frequenter, quia didicerat quod oportet sine cessatione Do
Abbreviated transcription (Latin):
nitus est ꝑcussus. ut palam omĩ¬
bus astantib uideretur uelut mor¬
cuus. Nam cuucti het uidentes stu¬
pore ninio ꝑculsi in eligii nunniã
dei ultricem mirabantur affiusse irã
Sic ergo nuser ille iumanibz iude
sublacus triste ualde eum prescola¬
batur funus. Omnes p̃terea qui
aderant cõmum prece dei hominẽ
dep̾cabantur. ut non considerans
infausti illius uecordiam pro eo¬
dem p̾ces funderet. Quo restituto
samcati sponte suꝑ hiis que cont
eun gesserat peniteret. Quod ute
fetent detenus incertum habemꝰ
hoc inuirum solum admiracio¬
nem asscribunus quantam uim
serus eius exdiunna largt̃one
obtineret. qui absq ullo uerbere
solo potenti u̾bo suꝑbum int̾ram
deiecit. arrogantemq humiliauit
Quamiq carunt hunc deus hr̃et
cuius utiq ubum tam celer in ho¬
mine ulti ocomitata est Sed ne
solam hanc u̾bis eius putetis co-¬
mitatam esse uirtutem. audite qͥd¬
⁊ alibu gesserit.

Expanded text:
nitus est percussus, ut palam omninitus est percussus, ut palam omnibus adstantibus videretur velut mortuus; nam cuncti haec videntes stupore nimio perculsi in Eligii iniuriam Dei ultricem mirabantur adfuisse iram. Sic ergo miser ille in manibus inde sublatus, triste valde suum praestolabatur funus. Omnes praeterea qui aderant communi praece Dei hominem depraecabantur, ut non considerans infausti illius vecordiam pro eodem praeces funderet, quo restitutus sanitati sponte super his quae contra eum gesserat paeniteret. Quod utrum fecerit, actenus incertum habemus. Hoc nimirum solum admirationi adscribimus, quantam vim sermo eius ex divina largitione obtineret, qui absque ullo verbere solo potenti verbo superbum in terram deiecit arrogantemque humiliavit; quamque carum hunc Deus haberet, cuius utique verbo tam celeris in hominis ultione comitavit . Sed ne solam hanc verbis eius putetis comitasse virtutem, audite,t alibi gesserit.
Abbreviated transcription (Latin):
ecclie predium a me repetis nõ tibi
onimus quod paupum est neces¬
sitatib delegatum. Tunc ille acri¬
us incitatus uehement eum uer¬
bis iniuiriabat dicens. Si michi
id uoluutarie non reddis ego ui
subripiam uelis uolis. Tandem
ergo eligius ꝑmotus minaci uol¬
tu dixit ad euni. Nouit meus
creator. uisi cito desieris abhac in¬
tentione dignani meritis tius re¬
cipies excomunicaciõ Quod u̾¬
bum ille audiens in tanta tachi¬
nuacione prorupit ut multa ei
probra ⁊ conuicia urrisiones qz
protatit᷑ iacularetur. Tunc eligi¬
us uidens eum nuillo gene posse
sedani. protensa ad eum manu dex¬
tera iaculum excõmunitacionis
in eum tribiliter congessit. Et o
mira uirtutis potencia. coufestim
diuina indignacio u̾bum eius cõ¬
nutata ita ꝑtulit uirum. ut omni
funditus rõlore destitutus ⁊ uigo¬
rem amictet. ⁊ speciem uiui homĩs
ꝑderet. Demiq ꝑiter cum eligii ulo
corruens in paumentum sic diui¬

Expanded text:
ecclesiae praedium a me repetis, non tibi ecclesiae praedium a me repetis, non tibi do omnino quod pauperum est necessitatibus delegatum. Tunc ille acrius incitatus vehementer eum verbis injuriabat dicens: Si mihi id voluntarie non reddis, ego vi subripiam, velis nolis. Tandem ergo Eligius permotus, minaci vultu dixit ad eum: Novit meus Creator nisi cito desieris ab hac intentione, dignam meritis tuis recipies excommunicationem. Quod verbum ille audiens in tanta cachinnatione prorupit, ut multa ei probra et convicia, irrisionesque procaciter jacularetur. Tunc Eligius videns eum nullo genere posse sedari, protensa ad eum manu dextra, iaculum excommunicationis in eum terribiliter congessit. Et, o mira virtutis potentia! confestim divina indignatio verbum eius comitata ita perculit virum, ut omni funditus robore destitutus et vigorem amitteret et speciem vivi hominis perderet. Denique pariter cum Eligii verbo corruens in pavimentum, sic divi
Abbreviated transcription (Latin):
Co neqz illud silendumi
puto ex quo lectores audi¬
cores qz ad studium hũili¬
tatis causa huius exempli incita¬
re confido uc ne aliquando inꝓbi
quiqz p̾sumant coutra scõs uiros
u̾baprocacia incante ꝓ ferre dum
simili metuũt exitio succumbere
Quidam itaq uir infaustus mini¬
umq proterue mentis ut segnis ut
pote ex ebromi familiarib ꝯquere¬
rutur multis dieb contra eligium
uolens ecclie eius siluam quanda
ualde optimam ꝑtinacit preripe
sueq diciom mancipare Pro qua
sausa frequent᷑ ad illum conueri¬
ets pene eum ad iniuiriam u̾bis
procatib prouotabat. Unde eciam
una dierum p̃fatus uir adiens eli¬
gium coram copiosa multitudĩe
ceꝑit uiolent eandem abeo repete
Cui cum eligius modeste lemtq.
respondẽt ille ut sese habet humanͣ
iactancia amiplius se extollens m¬
ce refrena cupiditatem tuam. Cur
non erubescis tam cecamente res
alienas appetere. Si mea ame pos¬
tulares darem forsitan quod ꝑete¬
res. Nunc ergo quia nou meũ sed

Expanded text:
 neque illud silendum puto, ex quo lectores auditoresque ad studium humilitatis causa hujus exempli incitare confido, ut ne aliquando improbi quique praesumant contra sanctos viros verba procacia incaute proferre, dum simili metuunt exitio succumbere. Quidam itaque vir infaustus, nimiumque protervae mentis ac segnis ut pote ex Hebroini familiaribus conquerebatur multis diebus contra Eligium, volens ecclesiae ejus sylvam quamdam valde optimam pertinaciter praeripere, suaeque ditioni mancipare; pro qua causa frequenter ad illum conveniens, pene eum ad injuriam verbis procacibus provocabat, unde etiam una dierum praefatus vir adiens Eligium, coram copiosa multitudine coepit vehementer eamdem ab eo repetere. Cui cum Eligius modeste leniterque responderet, ille, ut sese habet humana jactantia amplius se extollens, auce, refraena cupiditatem tuam, cur non erubescis tam caeca mente res alienas appetere; si mea a me postulares, darem forsitan quod peteres; nunc vero quia non meum sed
Abbreviated transcription (Latin):
cula confessorum ut multiplices
uictorie martiz litterarum iã mi¬
mmentis h̃ẽntur inclite. multiq
nobilium ex gestis eorum relique¬
re molem uoluminũ. nos modo
uel exignum iuxta quillitatem ĩ¬
gemi optare temptamus librum
inquo de ortu uiteq cursu ⁊ glori¬
oso obitu sacti at beatissimi cõfes¬
soris ⁊ ep̃i eligii que adplenum
expti sumus adiuuante superna
gracia explicandum suscepimus
Id eciam aute nos iam ctificatum
ab aliquib eruditissimis compe¬
rimus. Sed quia illi turis obli-¬
gati secularib ut et ip̃i ꝑfitentur
tum festinatione finire sermonẽ
indignum duximus. ut tam lar¬
ga bonitas taniqz exinua sancti¬
tas arto parcoq attenuaretur
affectu. Qiͣius ergo ⁊ nos tan¬
te rei narracione iuinus simus p¬
donei. indignumq uideatur tam
laudate hystorie exiguum pusillũ
q auctorem fieri. tamem quoiã
michi ołim noti est ⁊ fratrum cãi

Expanded text:
cula confessorum et multiplices cula confessorum et multiplices victoriae martyrum litterarum iam monimentis habentur inditae, multique nobilium ex gestis eorum reliquere molem voluminum, nos modo vel exiguum iuxta qualitatem ingenii aptare temptamus librum, in quo de ortu vitaeque cursu et glorioso obitu sancti ac beatissimi confessoris et episcopi Eligii, quae ad plenum experti sumus, adiuvante superna gratia, explicandum suscepimus. Id etiam ante nos iam factitatum ab aliquibus eruditissimis comperimus, sed quia illi curis obligati saecularibus, ut et ipsi profitentur, cum festinatione finiere sermonem, indignum duximus, ut tam larga bonitas tamque eximia sanctitas arto parcoque attenuaretur affatu. Quamvis ergo et nos tantae rei narratione minus simus idonei, in dignum que videatur tam laudatae historiae exiguum pusillumque fieri auctorem, tamen, quoniam et mihi olim voti est et fratrum cari
Abbreviated transcription (Latin):
uin gentiles poete studeant sua fig¬
menta prolixis pompare stilis et
seua nephandarum reuouent cou¬
tagia rerum. ac plurima uiliatis
tradant meudacia biblis eorumq
tantum uana discurrat gloria que
ueterum nectunt mendacia. Cur
nos xꝑiam salutifere taceamus
miracula xꝑi cum possimus sermo¬
ne uel tenui edificacionis hystoriaz
pandere plebi psertim cum ecclesia¬
stita tradicione et apłica admonea¬
mur amonicione auctoritate de sc̃o¬
rum gestis seu uirtutibz non iilla
cõmemorare. ut scriptum est. Me¬
moria scõrum cum laudib. Et il¬
luo laudemus uiros gloriosos qui
uicerunt regna mundi ut sit me-¬
moria eorum in benediccione. ⁊ no¬
men illorum ꝑmanet meternum
Quotiens cumq ergo scorum sol¬
lempnia anniu̾sano cirtulo celob̃¬
mus. aliqua exeorum gestis ad e¬
dificationei xpiane plebis cõue¬
mentia inxpi laudib retitare dełe¬
mus. qũi reuera xꝑiniuueris est
quitquid in sancts suis laudabi
le. Quia igitur omniũ pene mĩa¬

Expanded text:
um gentiles poetae studeant sua figmenta prolixis pompare stilis et saeva nefandarum renovent contagia rerum ac plurima Niliacis tradant mendacia biblis, eorumque vana tantum discurrat gloria, quae veterum nectunt mendacia, cur nos christiani salutiferi taceamus miracula Christi, cum possimus sermone vel tenui aedificationis historiam pandere plebi ? Praesertim cum et ecclesiastica traditione et apostolica ammoneamur auctoritate de sanctorum gestis seu virtutibus nonnulla commemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus; et illud: Laudemus viros gloriosos, qui vicerunt regna mundi, ut sit memoria eorum in benedictione, et nomen illorum permaneat in aeternum. Quotienscumque ergo sanctorum sollemnia anniversario curriculo caelebramus, aliqua ex eorum gestis ad aedificationem christianae plebis convenientia in Christi laudibus recitare debemus, quoniam re vera Christi muneris est, quicquid in sanctis eius laudabile est. Quia igitur omnium paene mira
Abbreviated transcription (Latin):
bula. Et confesti ꝑsecuta est sa¬
lus u̾bum hom̃s dei. ⁊ inualuit
eger ⁊ surrexit. Nam omnes qui
aderant audiebant cum magno
stupore uuncturas ⁊ neruos itqz
omnia ossa clandi illius cruscire
ac solidare. Sanus ergo fcus est
exilla hora. ⁊ ambulabat exiliẽs
⁊bñdicens deuni cum omin ala¬
critatẽ. Fuerat em̃ exmultis lam
annorum spaciis unitulis artũ¬
um astrictus. atq exhoc magis¬
cunctos occupabat admiracio ꝙ
tio. Dedit ergo ⁊ elcmosinaz uir
btus. ⁊ dimisit eum in pace. Et il¬
le adorans ⁊ glorificans deum re-¬
u̾sus est in domũ suam. Tuc eli¬
guis cepit tribilit coniurare pu¬
eros ⁊ cunctos conutes suos ne qͦ¬
usq ip̃e in corpe man̾et. rem ges¬
tam tuulibet hõmumi indicarent
magno oꝑe. metuens ne in utute

Expanded text:
bula: et confestim prosecuta est sabula: et confestim prosecuta est salus verbum hominis Dei, et convaluit aeger et surrexit: nam omnes qui aderant, audiebant cum magno stupore juncturas et nervos atque omnia ossa claudi illius cruscire ac solidari. Sanus ergo factus est ex illa hora, et ambulabat exsiliens et benedicens Deum cum omni alacritate; fuerat enim ex multis jam annorum spatiis vinculis artuum astrictus, atque ex hoc magis occupabat admiratio cutio. Dedit ergo ei eleemosynam vir beatus, et dimisit eum in pace; et ille adorans et glorificans Deum, reversus est in locum suum. Tunc Eligius coepit terribiliter conjurare pueros et cunctos comites suos, ne quousque ipse in corpore maneret rem gestam cuilibet homini indicarent, magnopere metuens ne in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoqi temꝑe sublaita¬
li adhuc hubitu carpebat
iter cum pueris sius de uil¬
la regali que uocatur sterpimatus
Cui ꝑuenisset gãmapio uico in¬
grediens illico basilicam inueĩt
quendam pauꝑem claudum p̃
forib iatentem. Qui uiso eligio
cepit clamare alimoniam ab eo
uel aliquam postulans esolati¬
onem. Tunt eligus sciens forte
tonũ sꝑus sancti. accessit ad euz
dicens. Rogemus deum ꝑiter si
forte te icolumeni reddat. Et
mox introducens enm in eccłĩ.
p̃cepit enxe or̃oni insistere. ipse
uo prosterens se intram diutis¬
sime orauit. Deinde paululum
se erigens cum adhuc uideret clau¬
duiui iacere. rursimi oroni incu¬
buit. ⁊ lacinabilit pretem fũcẽs
tam prolixe oiauit tantasqz la¬
crutias effudit ut ꝑtem panimũti
ub̾tas lacrunaꝵ hũmectaret at re¬
luti riuuluni detorrente interram
effic̾et. Tandem roboratus in fide e¬
rexit se. ⁊ cum magna fidutia ad
egrum accessit aciuauu eius app̃¬
heusa dixit. In nomine dñi nostr

Expanded text:
lio quoque tempore sub laicali adhuc habitu carpebat iter cum pueris suis de villa regali, quae vocatur Sterpiniacus: cumque pervenisset Gamapio vico, ingrediens illico basilicam invenit quemdam pauperem claudum pro foribus jacentem, qui viso Eligio coepit clamare, alimoniam ab eo vel aliquam postulans consolationem. Tunc Eligius sciens forte donum sancti Spiritus, accessit ad eum dicens: Rogemus Deum pariter si forte te incolumem reddat: et mox introducens eum in ecclesiam, praecepit enixe orationi insistere; ipse vero prosternens se in terram diutissime oravit: deinde paululum se erigens, cum adhuc videret claudum jacere, rursum orationi incubuit, et lacrymabiliter precem fundens tam prolixe oravit, tantasque lacrymas effudit, ut partem pavimenti ubertas lacrymarum humectaret, ac veluti rivulum de torrente in terram efficeret. Tandem roboratus fide erexit se, et cum magna fiducia ad aegrum accessit, ac manu ejus apprehensa dixit: In nomine Domini nost
Abbreviated transcription (Latin):
sit factum est. ut cum undiq pro¬
unitiam morbus uallaret nuillꝰ
eorimi qui adein ꝑtinebant pes¬
tis tunt in comodum seuserit. pt
hec autem predictus uir exultans
ualde de suoruum sospitate subiecto¬
rum decimani exominib partem
segregauit. atq eccl̃ie sancti eligii
cum uoto ut spoponderat gratula¬
cionis contulit. Porro tanta fuit
copia decinie ut decima accolarũ
pars centum amme ad ꝑtem btĩ
eligii sorte deuenirent. insuꝑ adhͤ
et peccora multa minis

Expanded text:
sic factum est, ut cum undique prosic factum est, ut cum undique provintiam morbus vallaret, nullus eorum qui ad eum pertinebant pestis tunc incommodum senserit. Post haec autem praedictus vir exultans valde de suorum sospitate subiectorum, decimam ex omnibus partem segregavit atque ecclesiae sancti Eligii cum voto, ut spoponderat, gratulationis contulit. Porro tanta fuit copia decimae, ut decima accularum pars centum animae ad partem beati Eligii sorte devenirent, insuper adhuc et pecora multa nimis
Abbreviated transcription (Latin):
Qnide eo tempore uastabͣt
miorbus acerrime nõ nul¬
las tiuitates francie. Un¬
de diuinitus predicti liquoris fomi¬
tem prestitam credimus esse a deo.
ut si quis tunt ingruente morbo
mortis patetur ꝑiculum si predit¬
tam attingere põtuisset meditinã
mox omni malo depulso sanus c̃o¬
deretur a morbo. Erat autẽ ea tem¬
pestate comes quidam urbis tyro¬
audensis nomine nngomiarus pre¬
diues ualde ⁊ potens homo. Qui
minium metuens uastauitem cir¬
tuniquaq pestem necion ⁊ audi¬
ens miraculum rei geste totum se
excorde intimo ad sancti eligii con¬
tulit presiduni. Demq multa ex
fide postulat sibi ex prefato dari liq̃¬
re spondens atqz deuouens ut si is¬
demantistes aput cdominum obti¬
neret qd̵ eius predia discurrens
morbus non penetraret decimlan
rerum suarum ex die presenti. uil¬
lainqz quam habebat maiorem
euis ecclesie delegaret. Adiens igiꝰ
predia sua omnes eorum habita¬
tores cum uoto ⁊ deuocione fecit ex
illo salutari liquore contingere Ai

Expanded text:
que eo tempore vastabat morbus acerrime nonnullas civitates Franciae. Unde divinitus praedicti liquoris fomitem praestitam credimus esse, adeo ut si quis tunc ingruente morbo mortis pateretur periculum, si praedictam adtingere potuisset medicinam, mox omni malo depulso, sanus redderetur a morbo. Erat autem ea tempestate comis quidam urbis Tyroandensis nomine Ingomarus, praedives valde et potens homo. Qui nimium metuens vastantem circumquaque pestem necnon et audiens miraculum rei gestae, totum se ex corde intimo ad sancti Eligii contulit praesidium. Denique multa ex fide postulat sibi ex praefato dari liquore, spondens atque devovens, ut si isdem antistis apud Dominum obtineret, quod eius praedia discurrens morbus non penetraret, decimam rerum suarum ex die praesenti villamque quam habebat maiorem eius ecclesiae dilegaret. Adiens igitur praedia sua, omnes eorum habitatores cum voto et devotione fecit ex illo salutari liquore contingere, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ui adhus uir beatus
matris est aluo indutꝰ
uidit genitrix eius uisi¬
onem que huiismodi habet or¬
dinem. uidelut quasi aquillam
ualde pulchram supra suum uo¬
litantem stratum at se tercio in

Expanded text:
um adhuc vir beatus matris esset alvo inditus, vidit genitrix ejus visionem, quae hujusmodi habet ordinem. Videbat quasi aquilam valde pulchram supra suum volitantem stratum, ac se tertio in
Abbreviated transcription (Latin):
ub eisceui fere diebz puel¬
la quedai despousata in¬
stigante ꝑ tarins fragilita¬
tem dyabolo aquodam meto fu̾at
fedo torrupta. Quam euisdẽ spon¬
sus causa ut cumq suspectum ne
addiscens cepit abea extorque. ut
se ꝑuiramentum ab hac susꝑitõt
yconcam redderet. At illa utpote ed¬
ultera nichil trepidans securam
se sacramentum istud posse tran¬
sire gestiebat. Constituit ergo is¬
dem eius sponsus. ut adlectum be¬
ati eligii haut fidem sola ꝑ solueret
Quod illi audiens facile sibi io
fieri presumit. Cumq illic utͦq
aduentassent. illu proterua ⁊ in¬
solens sine ullo metu ad sancti ler¬
tum accurrens cepit absq terrore
id quod exigebatur iurare. Sed
mox ut inanum lecto inposint.
illico thabescente corꝑe deorsum
ruens quasi defectis pedib in t̾rã
corruit. Quam cum uellent cu-¬
cunstantes erigere. tremens illa
⁊ spumans inter manus eorimi
detidit. atq ita demum lugubrit᷑
exꝑiraut. Quod eis pauidus
sponsus sternens consteruatus

Expanded text:
ub eisdem ferme diebus puella quaedam desponsata, instigante per carnis fragilitatem diabolo, a quodam moecho fuerat foede corrupta, quam ejusdem sponsus causatus utcunque suspectamve addiscens, coepit ab ea extorquere, ut se per juramentum ab hac suspicione idoneam redderet; at illa ut pote adultera nihil trepidans, securam se istud sacramentum posse transire gestiebat. Constituit ergo eidem ejus sponsus, ut ad lectum beati Eligii hanc fidem sola persolveret; quod illa audiens facile id sibi fieri praesumit. Cumque illic uterque adventasset, illa proterva et insolens sine ullo metu ad sancti lectum accurrens, coepit absque terrore id quod exigebatur jurare; sed mox ut manum lecto imposuit, illico tabescente corpore deorsum ruens, quasi defectis pedibus in terram corruit: quam cum vellent circumstantes erigere, tremens illa et spumans inter manus eorum decidit, atque ita demum lugubriter exspiravit: quod ejus pavidus cernens sponsus, consternatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Uadam uo die tum co¬
ꝑiosa pauꝑum multi¬
tudo ad eum confluxis¬
set tõtum pene quitꝙ̃ in auro ha¬
bere potãt eisdem eroganit Cum¬
qr hiis discedentib alii aduentas¬
sent loculo auri sollicite ꝑscruta¬
to atq excusso. nchil penitus re¬
petit quod eisdem tribue deberet
Denide ab uno exsius familiai¬
b auri qutitatem susceptam pau¬
ꝑibus dedit. Quib discedentib
post aliquot horarum spatiã.
ecce suꝑueniut ⁊ alii. Tunt eli¬
guis anterioris hore minime re¬
cordans alia fortemente intenitꝰ
ꝑtulis. Quami prius scrutatus
erat sportellam. ⁊ ubi añ nichil
reꝑierat. mox ut eam apuit me¬
tallum auri inditum reꝑit. atq
pauꝑibz illico tribuit. Sicqz de¬
mum prioris factiadiniranto re¬
cordans nom̃ largitoris xꝑi cum
ingenti exultaciõne glorificauit

Expanded text:
uadam vero die cum copiosa pauperem multitudo ad eum confluxisset, totum pene quidquid in auro habere poterat eisdem erogavit. Cumque his discedentibus alii adventassent, loculo auri sollicite perscrutato atque excusso, nihil penitus reperit quod eisdem tribuere deberet; deinde ab uno ex suis familiaribus auri quantitatem susceptam pauperibus dedit; quibus discedentibus, post aliquot horarum spatia ecce superveniunt et alii. Tunc Eligius anterioris horae minime recordans, alias forte mente intentus, protulit quam prius scrutatus erat sportellam, et ubi ante nihil repererat, mox ut etiam aperuit, metallum auri inditum reperit, atque pauperibus illico tribuit: sicque demum prioris facti admirando recordans, nomen largitoris Christi cum ingenti exsultatione glorificavit
Abbreviated transcription (Latin):
Literea post aliquot anos
extitit quedam causa dimi¬
na credo gub̃nante proui¬
dencia. relicta ꝑatria ⁊ pa¬
rentibz francorum adiret
solum. ubi pantis degens dieb
factus notus est cuidam regis the¬
⁊aurario bobom uocabulo uiro h¬
nesto ⁊ mansueto. Cuius se ꝑat̾¬
cuuo conuttens. sub eius diciõe
degebat. Stremiue emm ad om̃e
opus se aptabat. et omnes cum
quibz colloqui potuisset in suc a¬
more aduectebat.
ad noticiam regis peruenit

Expanded text:
terea post aliquot annos exstitit quaedam causa, divina, credo, gubernante providentia, ut, relicta patria, et parentibus, Francorum adiret solum, ubi paucis degens diebus factus est notus cuidam regis thesaurario, Bobboni vocabulo, viro honesto et mansueto, cujus se patrocinio committens, sub ejus ditione degebat, strenue enim ad omne opus se aptabat, et omnes cum quibus colloqui potuisset in suo amore annectebat. ad notitiam regis pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
cie eius egressus pronichilo ducẽs
nimas illius. dies suos i negli-¬
gencia consuniebat. Transactis
die altare satrificium oblaturus
aggreditur. Cumq priman alta¬
ris ꝑtem intrepidus adiret. statĩ
dunuitus ꝑtussus at uehementer
int̾ram prostratus exspirauit. Ex
quo facto cepit indignacio eligii
cunctis terribilis fieri uideri. sermo¬
qz eius iam aput omnes oraculũ
celitus computari. Iꝑse u̾o cumꝰ
perisset int̾empcionem tam execra¬
bilem illius miserandi uehement
eum luxit. ⁊ multis demum male
riuentib adexemplum corrigen¬
de uite eundem in argumientis pro¬
posuit. Pret̾ea eligus uitam cum
mentis sinceritate profecerat sedu¬
le deo in ympins ⁊ or̃omibz senuẽs
atq itacunctis amini uirtutibus
sibblimatus florebat. ut nõ nũqͣm
ea que fictura erant prescius longe
ante prenuntciaret. Ad quod decla¬
randum necessarium reor uelpan¬
ca deplurimis enairrare

Expanded text:
cie ejus egressus, pro nihilo ducens cie ejus egressus, pro nihilo ducens minas ipsius, dies suos in negligentia consummabat: transactis die altare, sacrificium oblaturus, aggreditur; cumque primam altaris partem intrepidus adiret, statim divinitus percussus, ac vehementer in terram prostratus, ex spiravit. Ex quo facto coepit indignatio Eligii cunctis terribilis videri, sermoque ejus jam apud omnes oraculum coelitus computari. Ipse vero cum comperisset internecionem tam exsecrabilem illius miserandi, vehementer eum luxit, et multis demum male viventibus ad exemplum corrigendae vitae eumdem in argumentis proposuit. Praeterea Eligius in tantum mentis sinceritate profecerat, sedule Deo in hymnis et orationibus serviens, atque ita cunctis animi virtutibus sublimatus florebat, ut nonnunquam ea quae futura erant praescius longe ante praenuntiaret, ad quod declarandum necessarium reor vel pauca de plurimis enarrare.
Abbreviated transcription (Latin):
uit quidam presbiter in
quadai dyocesi eius cui
plurimu uicinorum ĩho¬
nestum ualde ferebant testimom¬
um. Quem eligius frequenter
sorripiens u̾bis nequilat eum a
pristino reuosare contagio. Cũq
latius eius infaustum crebresc̾et
uitium non paciens ultra eliguis
tanta nefanica audire de illo. die qͣ¬
dam accersitum ad se causam wul-¬
gati crimuns ꝑtunctatur. hortãs
eum moleste ad emendacionem.
inuitans leuiter adconfessionem
At ille longe a se tale quid factum
ab negans audatiter culpam de¬
fendere intebatur. plus uidelicet ꝑ¬
ti mescens homimem qͣm duniã
metuens ultionem. Tunt eligns
cum nulla eum racione flectere pos¬
set ad confessionem excomunicauit
eum ut interim quo pro admnisso
scelere publice peniteret nullomõ
altare adiens sutra nustenia celebr¬
re presuneret cõminans multum
atq pollicens qd si id int̾ usurpa¬
ret sese nuillatenus posse late. sed
illico se palam ad esse ⁊ seuerius ĩ
eo culpami undicare. At ille a fa-¬

Expanded text:
uit quidam presbyter in quadam dioecesi ejus, cui plurimi vicinorum inhonestum valde ferebant testimonium, quem Eligius frequenter verbis corripiens, nequibat eum a pristino revocare contagio; cumque latius infaustum ejus crebresceret vitium, non patiens ultra Eligius tanta nefanda audire de illo, die quadam accersitum ad se causam vulgati criminis percunctatur, hortans eum modeste ad emendationem, invitans leniter ad confessionem: at ille longe a se tale quid factum abnegans, audaciter culpam defendere nitebatur, plus videlicet pertimescens hominem quam divinam metuens ultionem. Tunc Eligius cum nulla eum ratione flectere posset ad confessionem, excommunicavit eum, ut interim qui pro admisso scelere publice poeniteret, nullo modo altare adiens sacra mysteria celebrare praesumeret, comminans multum atque pollicens, quod si id ultra usurparet, sese nullatenus posset latere, sed illico se palam adesse, et severius in eo culpam vindicare. At ille a fa
Abbreviated transcription (Latin):
tiret adesse anmani compoi̾tam
ualde a se ututem facti repellens
ait. O qͣm grande scelus. insi dũs
inuisset nunt ꝑpetrare pot̾amꝰ
ut corpus hoc humo tegerenus
cum amina eius inipo sit. Hec
dicens tunctis mirantib iussit e¬
inui restimtis oꝑiri ⁊ paululum
repausari. Demde retreato sꝑitu
uir ille surrexit eterra ut potẽ mil¬
lam passus inuiriam. Qd̃ ftmm
cum inurbem illam ꝑ crebuisset
mox currentes eiusdem in secta¬
tore in portune tum iterũ tape
ac morti trade conabantur. Que
eligius uix eorum manib ereꝑtũ
pro eo suggessit. catamq ei secui¬
tariam aput regem impetrauit
atq ita cum defendit Qui non
post longumi spatium ita se sub¬
traxit ab eius contubermo eligio
fortassis conscio. nec res gesta am¬
conspectui. sed dehiis ista sufficiãt
deo soli sufficit dehiis qui abscõ¬
so uel subseculan habitu uł sub
uenerabili ⁊ aplica tonsione ges¬
serit non lateri. Qunt interim
adea que oꝑe manuũ egent ac¬

Expanded text:
tiret adesse animam, composite tiret adesse animam, composite valde a se virtutem facti refellens, dixit: O quam grande scelus, nisi Dominus juvisset, nunc perpetrare poteramus ut corpus hoc humo tegeremus, cum anima eius in ipso sit!' Haec dicens, cunctis mirantibus, iussit eum vestimentis operiri et paulolum repausare; deinde, recreato spiritu, vir ille surrexit e terra, utpute nullam passus iniuriam. Quod factum cum in urbem illam percrebuisset, mox currentes eiusdem insectatores inportune eum iterum rapere ac morti tradere conabantur. Quem Eligius vix eorum manibus ereptum regi pro eo suggessit cartamque ei securitariam apud regem impetravit atque ita eum defendit. Qui non post longum spatium ita se subtraxit ab eius contubernio, Eligio fortassis conscio, ne res gesta amconspectu. Sed de his ista sufficiant. Deo soli sufficit de his quae in absconso vel sub saeculi habitu vel sub venerabili et apostolica tonsione gesserit non latere; nunc interim ad ea quae opere manuum egerit ac
Abbreviated transcription (Latin):
iudicum censura dm̾sis excausis
ꝑ multimoda argumenta ꝑimie¬
bantur ubitumq niuemirẽ potu¬
isset siue ꝑ ciuitates sine ꝑ uillas
licentiam haberet. ⁊ debargis ⁊ ex
Delegauit ergo excomitibz sius
uespelliones gallebodum scilic
atq uincencium cum suis colle¬
gis qui huius modi cure insiste¬
rent. ut ubicumq ꝑgerent siue s̃
proximas urres siue inlongniq̃s
iugiter setum sacculos ꝑtarent.
ut sicubi cadauer inuenissent con¬
tinuo ip̃m humo tegent. Igitur
cum quodam temꝑe in comitatũ
regis austrie ꝑtes ꝑagrarent deue¬
nerunt ad urrem quandant que
stratoburgo uocatur. Cumq ha¬
ut procul aburre essent conspici-¬
entes eminus uident hominem
ip̃a die uita laque extorta depen¬
dere. tioquem protinus accecẽtes
laqueo cepomnt. ut scilicet iux
ritum sepulture trad̾ent. S uir
uenabilis sensit forte oꝑandum
Et dinu sepultura ꝑatur festine
appiaus ip̃so corpi cepit eum a
siminus usq ad yma mulcendo
palpare. Nec mora cum iam sẽ¬

Expanded text:
udicum censura diversis ex causis per multimoda argumenta perimebantur, ubicunque invenire potuisset sive per civitates sive per villas, licentiam haberet et de bargis, et ex Delegavit ergo ex comitibus suis vespelliones, Gallebodum scilicet atque Vincentium cum suis collegis, qui hujusmodi curae insisterent: et ubicunque pergerent, sive in proximas urbes, sive in longinquas, jugiter secum sarculos portarent, ut sicubi cadaver invenissent, continuo ipsum humo tegerent. Igitur cum quodam tempore in comitatu regis Austriae partes peragrarent, devenerunt ad urbem quamdam, quae Stratoburgo vocatur; cumque haud procul ab urbe essent, conspicientes eminus vident hominem ipsa die vita laqueo extorta dependere; ad quem protinus accedentes laqueo deponunt, ut scilicet juxta ritum sepulturae traderent: sed vir venerabilis sensit forte operandum; et dum sepultura paratur, festine appropians ipse corpori, coepit eum a summis usque ad ima mulcendo palpare: nec mora, cum jam sen
Abbreviated transcription (Latin):
qz monita assidue tradens in nu-¬
meros conu̾tebat ad uiam salutis
uidens pleruniq int̾ multas in¬
fancium turbas anus decrepita
ualde etate cunicta tremula men¬
bra canescente capite rugato fr̃o
dam modo ac subito albis ĩ dutos
renouari. Didens ⁊ non nullos
ad confessionem ꝑiaminũ cont̾¬
rentes. ⁊ sagittis mimici saucios
ita abeligio ueluti aꝑitissimo me¬
dico redire sanos. ut nulla tam ĩ
eis cicatricum uluera remanent
nullaq prioris culpe eos delecta¬
cio comitaretur. Sed qui dicius
inmoror. Manifeste emm et eui¬
dent aderat ei diuina gr̃a qua in¬
numeros adimitationem sui pro¬
uotabat

Expanded text:
que monita assiduae tradens, innuque monita assiduae tradens, innumeros convertebat ad viam salutis. Videres plerumque inter multas infantium turbas anus decrepita valde aetate, cuncta tremula membra, canescente capite, rugata frondammodo ac subito albis indutos renovari. Videres et nonnullos ad confessionem piaminum concurrentes et sagittis inimici saucios ita ab Eligio veluti a peritissimo medico redire sanos, ut nulla iam in eis cicatricum vulnera remanerent nullaque prioris culpae eos delectatio comitaretur. Sed quid diutius inmoror? Manifeste enim et evidenter aderat ei divina gratia, qua innumeros ad imitationem sui provocabat
Abbreviated transcription (Latin):
uire. Ad cuius uidelicet ortatũ ita
nõ nulla ꝑmutata est barbanes
ut subito in arido ⁊ squalenti tam¬
po uidetur fecunda seges ⁊ uberri¬
ma messis surrexisse. Uidens qͣm¬
plures ad penitentiam turrẽ. oꝑes.
pauꝑib dare lib̾tates familie ero
gare. aliaq qm̃ plurima bonorũ
opum precepta sectari. D quanti
eligii industria ab errore gentiliũ
retracti uenu̾bili xꝑi iuncti st̃ gregi
Quanti exemplum eius secuti õs
seculi illecebras resꝑuentes ueran
monachorum uitam sunt adepti
Quante puelle eo suadente carna¬
les nupcias spreuerunt. ut in ma¬
tris ecclĩe gremio recepte xꝑispon¬
se digne haberentur. Qmͣ copiosũ
etiam agnien utriusq sexus ainis
singulis in paschali sollempnita¬
te. quod ꝑtotum annũ acquire po¬
terat manbz ꝓpriis baptizans sa¬
tro fonte abluebat. Extrahebat e¬
min tam dulciter qͣm utriliter a
fantib muiiti uiros tum mulie¬
rib senes cum iuiuenib sulubria¬

Expanded text:
vire. Ad cuius videlicet ortatum ita vire. Ad cuius videlicet ortatum ita nonnulla permutata est barbaries, ut subito in arido et squalenti campo videretur faecunda seges et uberrima messis surrexisse. Videres conplures ad penitentiam currere, opes pauperibus erogare, libertates familiae dare aliaque quam plurima bonorum operum praecepta sectari. O quanti Eligii industria ab errore gentilium retracti, venerabili Christi iuncti sunt gregi! Quanti exemplo eius secuti, omnes saeculi inlecebras respuentes, beatam monachorum vitam sunt adepti! Quantae puellae, eo suadente, carnales nuptias spreverunt, ut in matris ecclesiae gremio receptae Christi sponsae dignae haberentur! Quam copiosum etiam agmen utriusque sexus annis singulis in paschali sollemnitate, quod per totum annum adquirere poterat, manibus propriis baptizans sacro fonte abluebat! Extrahebat enim tam dulciter quam viriliter a faucibus inimici viros cum mulieribus, senes cum iuvenibus, salubra
Abbreviated transcription (Latin):
ultum pretẽa inflandris
laborauit iugi instantia
audoneripis pugnauit.
multos q erroneos suenos tonũ¬
tit fana non nulla xpiclipeo pro¬
tectus cum a plira auctoritate des¬
truxit. ydolatria quoqz oiuersi ge¬
neris ybitumq muenit funditꝰ
subruit. Inter hec autem cũ sem¬
ꝑ sobriam religiosis uirtutibus
teneret disciplinam frequent ab
igratõ ⁊ ꝑfido ꝑpłõ lacessitus. ⁊
pene usqz ad contumeliam ꝓuo¬
catus nullatenus a cepta doctri¬
na ilrrebatur. sed magis ip̃e ⁊ eis
paciens humilis ⁊ initis proeis
dum deprecabatur. Nam cum cir¬
tumquaq rura lustraret in enar¬
rabili subtilitate blande atq coni¬
posite desides barbaroꝵ aminos.
⁊ inuius de sefutura solicitos soler¬
cii sãtis studio u̾bis blandis inte¬
batur stimulare. atqz ad amorem
supne pr̃ie accẽdere. predicans in¬
festis ꝑacem uiolentis quietem. fe¬
rocib lenitatem docens in unum
ad eccliam turrere monast̾ia ꝯstrit
atqz in bonis actib deo sedule ser¬

Expanded text:
ultum praeterea in Flandris laboravit, iugi instantia Andoverpis pugnavit multosque erroneos Suevos convertit ; fana nonnulla Christi clipeo protectus cum apostolica auctoritate destruxit; idolatria quoque diversi generis, ubicumque invenit, funditus subruit. Inter haec autem cum semper sobriam religiosis virtutibus teneret disciplinam, frequenter ab ingrato et perfido populo lacessitus et paene usque ad contumeliam provocatus, nullatenus a coepta doctrina arcebatur, sed magis ipse lenis,- patiens, humilis et mitis pro eis Dominum depraecabatur. Nam cum circum quaque rura lustraret, inenarrabili subtilitate blande atque conposite desides barbarorum animos et minus de spe futura sollicitos sollerti satis studio verbis blandis nitebatur stimulare atque ad amorem supernae patriae accendere; praedicans infestis pacem, violentis quietem, ferocientibus lenitatem; docens omnes in unum ad ecclesiam coire, monasteria construere atque in bonis actibus Deo sedule ser
Abbreviated transcription (Latin):
teas ciuitatis ea que sibi contige¬
rant la cruuabiliuoce ꝑ ferre. Con¬
currebant autemplurimi ciies.
adhoc spectaculum stupentes et
nulli eisem mederi tuꝑientes nich
penitus prestare poterant iuuann¬
ius. Sed econtrauo quanto plus
conabantur aliquid et iuuanñs
prebere. tanto amplius color ml¬
tiplisabatur in wlnere. Tandent
ergo post in mensos cruciatus ao
iemoriam confessoris reductus
ibiqz amultis edoctus culpe sue
satisfaciens uix post longun spa¬
cuim recupare potuit salutem.

Expanded text:
teas civitatis ea quae sibi contigeteas civitatis ea quae sibi contigerant lacrymabili voce proferre. Concurrebant autem plurimi cives ad hoc spectaculum stupentes, et nonnulli eidem mederi cupientes nihil penitus praestare poterant juvaminis, sed e contrario quanto plus conabantur aliquid ei juvaminis praebere, tanto amplius dolor multiplicabatur in vulnere. Tandem ergo post immensos cruciatus ad memoriam confessoris reductus, ibique a multis edoctus, culpae suae satisfaciens, vix post longum spatium recuperare potuit salutem.