comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obatis besarionis discipłs cc
nomine dulas. cũ quadã die
cũ ipso parit̾ iuxta littus maris am¬
bularet : contigit eũ multũ sitire.
⁊ dixit seni. Sitis me macerat pat̃.
At beatꝰ besarion facta oratione
iussit eũ aquã de mari tollere. ⁊
bibere. Quod cũ fecisiet. ⁊ dulcissi¬
mã aquã repperisset: uascellũ qͦd
secũ portabat impleuit. Quod cũ
uidisset abbas besarion: dic̃c̃ ad
eũ. Quare implestiuas aqua fili:
at ille dic̃. Indulge mͥ pat̃: time
bã ne forte etiã in antea sitirem.
Cui senex dixxit. Indulgeat tͥ dñs filiꝰ¬
aquã tibi prestare. ccuan.
Uidã fr̃ uolens discedere in so¬
litudinẽ: amatre ꝓpͥa ꝓhibebat᷑.
Iue uero dicebat matͥ suȩ. Permit¬
te me mat̾. saluare enĩ animã meã¬
uolo. Cũ aũ ñ potuisset retinere
eũ mat̃: dimisit eũ. Iue uͦ ueniens
in solitudinẽ: ꝑ negligentiã omnẽ
uitã suã consumebat. Contigit aũ
ut moreret᷑ mat̾ esꝰ. Et post tẽpus

Expanded text:
batis Besarionis discipulus, nomine Dulas, cum quadam die cum ipso pariter juxta littus maris ambularet, contigit eum multum sitire, et dixit seni: Sitis me macerat, Pater . At beatus Besarion, facta oratione, jussit eum aquam de mari tollere et bibere. Quod cum fecisset, et dulcissimam aquam reperisset, vasculum quod secum portavit implevit. Quod cum vidisset abbas Besarion, dixit ad eum: Quare implesti vas aqua, fili? At ille dixit: Indulge mihi, Pater, timui enim ne forte in antea sitiam. Cui senex dixit: Indulgeat tibi Dominus, filiaquam praestare. 216. Quidam frater volens discedere in solitudinem, a matre propria prohibebatur. Ille vero dicebat matri suae: Permitte me, mater; salvare enim volo animam meam. Cum autem non posset retinere eum mater, dimisit eum. Ille vero veniens in solitudinem, per negligentiam omnem vitam suam consumebat. Contigit autem ut moreretur mater ejus. Et post tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tes pro eo loquebant᷑. qͥ contumeliã
adolescenti fecerat. Ar ille cȩpit fle¬
re contͣ mendatiũ : cotidie gemitꝰ.
cotidie lacrime flucbant. Sedebat
solus. quia amaritudine plenꝰ erat:
om̃iq auccilio destitutꝰ. ad iħu pe¬
des iacebat. Quid muita: Ita totꝰ
annus ductꝰ ẽ. Quo expleto. int̾ro¬
gatꝰ ad olescens super cogitationibꝰ
pristinis. an adhuc molestie aliqͥd
sustineret: respondens dix̃. Pat̃.
uiuere mͥ ñ licet: quẽadmodũ for¬
pat᷑ ꝓcurante: ad olescẽs supata libidine
ssaluatꝰ est.

Expanded text:
tes pro eo loquebantur, qui contumeliam tes pro eo loquebantur, qui contumeliam adolescenti fecerat. At ille coepit flere contra mendacium: quotidie gemitus, quotidie lacrymae fluebant; sedebat solus, quia amaritudine repletus erat, omnique auxilio destitutus ad Jesu pedes jacebat. Quid multa? ita totus annus deductus est: quo expleto, interrogatus adolescens super cogitationibus pristinis, an si adhuc molestiae aliquid sustineret, respondens dixit: Pater, vivere mihi non licet, quemadmodum forPatre procurante adolescens superata libidine salvatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
partior mag̃ quã auarior.
nesciens tͥginta argenteis dñm¬
iħm uenundatũ: centũ solidos qͦs
lina terendo collegerat. moriens
dereliquit. Initũ ẽ aũ int̾ mona¬
chos consiliũ: nã in eodẽ loco cir¬
cit̾ quinq milia diuisis cellulis
peribꝰ distribuendos esse dicebãt:
alui dandos ȩccłȩ : ñnulli parentibꝰ
in eis loquente sꝑu. decreuert info¬
diendos esse cũ dño suo dicendo. pe¬
cunia tua tec̃ sit in ꝑditionẽ. Ne hoc
crudelit̃ quisquã factũ putet: tantꝰ¬
terror ⁊ pauor ꝑ totã egyptũ cunctoᷤ
monachos inuasit. ut unũ solidum
dimisisse grandis apud eos cͥminis sit.
nulla continentia. nulla oꝑis mag
nitudine. flãmã poterat carnis ex¬
ille arte eũ seruauit. Imperauit
cuidã uiro graui ⁊ asꝑo. ut urgiis
atq conuitiis insectaret᷑ adolescen¬
tẽ : i post irrogarã inuiriã. pͥmus
ueniret ad querimonias. Cũq im¬
perata uibi ꝑficeret: insuꝑ uocati tes¬

Expanded text:
parcior quam avarior, nesciens triginta denariis Dominum venditum, centum solidos, quos lina texendo acquisierat, moriens dereliquit. Initum est inter monachos consilium nam in eodem loco circiter quinque millia divisis cellulis peribus distribuendos esse dicebant, alii dandos ecclesiae, nonnulli parentibusin eis loquente spiritu decreuerunt infodiendos esse cum domino suo dicentes: pecunia tua tecum sit in perditionem. nec hoc crudeliter quisquam factum putet: tantus per totam Aegyptum cunctos terror inuasit, ut unum dimisisse, grandis apud eos sit criminis.nulla continenitudine flammam poterat carnis ex arte seruauit: Imperat cuidam uiro graui, ut iurgiis atque conuitiis insectaretur homintem, et post irrogatam injuriam primus veniret ad querimoniam. Cumque imperata sibi perficeret, insuper vocati tes
Abbreviated transcription (Latin):
a me fr̃s flagitatis. ut uobis
grã edificationis regressus de
pat ibꝰ transmarinis edisserã mee
peregrinationis hẏstoriã: uel qua¬
lit̃ in oriente fides xp̃i floreat: quȩ
sit principũ pax. que scõꝵ quies.
que instituta monachoꝵ. que here¬
mitar̃ uita uel conu̾satio: si uel in

Expanded text:
atres, flagitatis ut vobis gratia aedificationis, regressus de partibus transmarinis, edisseram meae peregrinationis historiam, vel qualiter in Oriente fides Christi floreat, quae sit principum pax, quae sanctorum quies, quae instituta monachorum, quae eremitarum vita vel conversati
Abbreviated transcription (Latin):
suicinit uulnera. rat̃ qͥdã int̾ro¬
gauit ab batẽ ammoniũ dicens. Dic
de talẽ fac cogitationẽ tuã. qualẽ faci¬
unt iniqͥ qui st̃ incarcere.
Iui enĩ int̾rogant homine̾
ipsa expectatioẽ penar̾ suar̃ plorãt.
Ita  monachꝰ debet sẽꝑ suspectꝰ esse:
reddere rationẽ: Sigͥ sic sẽꝑ medi

Expanded text:
ater quidam interrogavit abbatem Ammonem, dicens: Dic et talem fac cogitationem tuam, sicut faciunt iniqui qui sunt in carcere. Illi enim interrogant homines: in ipsa exspectatione poenarum suarum plorant. Ita et monachus debet semper sureddere rationem? Si igitur sic semper medi
Abbreviated transcription (Latin):
canitiȩ candidi erant ꝑ totũ. frat
aũ terribilis aspectu. Cũq uidisset
me. stetit ad orationẽ. Et erpleto am̃.
cognouit me ẽe̾ hominẽ: deuensq
me manu. interrogauit me dicens.
Quomͦ huc aduenisti: Et si adhue con¬
stant omĩa que funt in mundo: si ad¬
huc etiã st̃ persecutiones : Ego diri
ei. Quia ur̃i gr̃a qͥ in ueritate dño
ih̃u xp̃o seruitis. hanc ꝑambulo he¬
remũ: persequutio uero cessauit per
potentiam xp̃i. Flissere minc iͥ ob¬
secro te: & quomͦ tu huc aduenisti. At
ille cũ lam̃tatione plorans cepit dice¬
re mͥ. Ego ep̃c eram: ꝙ persecutione
facta multis mͥ illatis suppliciis cũ
fufferxe ñ possem iã torm̃ta: pꝰ ea sa¬
crificaui. In me ipsũ deinde reuersꝰ
agnoui miquitatem in eam. & dedi

Expanded text:
erant candidi per totum. Erat erant candidi per totum. Erat autem et terribilis aspectu. Cumque vidisset me, stetit ad orationem. Et expleto Amen, cognovit me esse hominem, tenensque mihi manum interrogabat me, dicens: Quomodo huc advenisti, et si adhuc constant omnia quae sunt in mundo, si adhuc etiam sunt persecutiones? Ego autem dixi ei: Vestri gratia, qui in veritate Domino Jesu Christo servitis, hanc perambulo eremum; persecutio vero cessavit per potentiam Christi. Edissere mihi nunc, obsecro te, et tu quomodo huc advenisti? At ille cum lamentatione plorans, coepit dicere mihi: Ego episcopus eram, et persecutione facta, multis mihi illatis suppliciis, cum jam ferre non possem tormenta, postea sacrificavi. In me ipsum autem deinde reversus, agnovi i
Abbreviated transcription (Latin):
si forte inuenirẽ aliquẽ deo seruien¬
tem. Sumens itaq paucos parinates.
& quasi dierũ quatuor aquã in uas:
iter meum faciebam. Transactis uͦ qua¬
tuor diebꝰ consũptis cibis erpectabã quid
agerẽ: & confidens dedi me ipsũ ad ꝑ¬
gendũ. Ambulaui quoq alios qua¬
quidã digito suo tetigit labia mea:
tanquã si medicus de sputo uł melle¬
ocłm perungat. Statĩ uͦ confortatus
sũ: tta ut putarem me neq ambulas¬
se neq famem pertulisse. neq labo¬
tutẽ hanc: surgens perambulabam de¬
sertũ. Preteritis itaq aliis quatuor di¬
ebus: rursũ fatigatus defeci. sñq exten¬
dissem manꝰ neas in cęlũ: ecce uir ille
qui pridem me confortauerat. iterũ
digito suo quasi liniens labia mea
confirmauit me. Peracti sunt aũ di¬
es decem & septem: ã post hec inueni
tuguriũ. & arborẽ palme: & uirũ stan¬
tem cunus capilli capitis erant pro
intlumento ipsiis. Qui capilli ipsus

Expanded text:
si forte invenirem aliquem Christo serviensi forte invenirem aliquem Christo servientem. Sumens itaque paucos paximates, et quasi dierum quatuor aquam in vase, iter meum faciebam. Transactis vero quatuor diebus, consumptisque cibis, exspectabam quid agerem. Et confidens dedi meipsum ad pergendum. Ambulavi quoque alios qua autem quidam, digito suo tetigit labia mea, tanquam si medicus de sputo oculum percurrat; statim vero confortatus sum, ita ut putarem me neque ambulasse, neque famem pertulisse. Cum etutem hanc, surgens perambulabam desertum. Praeteritis itaque aliis quatuor diebus, rursum fatigatus defeci. Cumque extendissem manus meas in coelum, ecce vir ille, qui pridem me confortaverat, iterum digito suo quasi liniens labia mea, confortavit me. Peracti sunt autem dies decem et septem, et post haec invenio tugurium, et arborem palmae, et virum stantem, cujus capilli capitis erant pro indumento ipsius; qui capilli canitie ejus
Abbreviated transcription (Latin):
intrantem. & urta me stantem ac di¬
centẽ mͥ. Qd̃ pateris : Ego autẽ conforta¬
tꝰ ab eo modicũ diri ei. Epar doleo. Qui
dirit mͥ. Ilui doles: Cũ uero ostendissẽ
ei: digitoi mnanꝰ suȩ indirectũ comun¬
gens diirsit locũ ipsũ tanquã cũ gla¬
dio & eu. llens iecur. oftendit mͥ uul¬
nera. Et reso iecore manu sua in pan¬
nũ ipsas scabies misit: atq rursumi
ipsũ iecur inponens manib fuis. ipsũ
locũ reclausit: & ait mͥ. fcce sanꝰ factus
ne labore iã sũ hic. Ego aũ multũ eũ
rogair. ut manerẽ minteriorẽ spelun¬
cam. Et ait mͥ. Non potes sufferre demo¬
mĩ impetus. Ego uͦ hoc ipsũ considerãs:
irgabã ut orans ꝓ me dimitteret me.
Q ui cũ orasset. dimifit me. Hec uodis
icebat quidã rursus alius senex.
disset: s ipse erat qui hoc fecerat. Hi¬
sũ ẽ mͥ inquit aliquando intrare in
interiorem heremũ. ꝗͥ ẽ circa oassa.
ubi genus ÷ maticoꝵ: ut uiderem

Expanded text:
intrantem et juxta stantem ac diintrantem et juxta stantem ac dicentem mihi: Quid pateris? Ego autem confortatus ab eo modicum, dixi ei: Hepar doleo. Qui dixit mihi: Ubi doles? Cum vero ostendissem ei, digitos manus suae in directum conjungens, divisit locum illum tanquam per gladium, et avellens jecur, ostendit mihi vulnera, et raso jecore manu sua in pannum ipsas scabies misit, atque rursum ipsum jecur imponens manibus suis, locum ipsum reclusit. Et ait mihi: Ecce sanus factus ne labore jam sum hic. Ego autem multum illum rogavi ut manerem in interiorem eremum. Et ait mihi: Non potes sufferre daemonum impetus. Et ego hoc ipsum considerans, rogabam ut orans pro me dimitteret me. Qui cum orasset, dimisit me. Haec vobis Dicebat rursus alius senex: disset, sed ipse erat qui hoc fecerat. Visum est, inquit, mihi aliquando intrare in interiorem eremum, quae est circa Oasa, ubi genus est Mazicorum, ut viderem,
Abbreviated transcription (Latin):
na sex mensib: pꝰ ea cogitaui dicens.
Quia hodie aut in crastinũ. aut pꝰ
multos amos in mort̾e ad ductus:
et̃nũ habebo supplicium. Si enĩ uro
nis et̃nis legitime subiacebit: quan¬
tis torm̃tis dignꝰ ẽ. qui. xp̃i stupra¬
uent sponsam.: Et sic in hanc here¬
quens illi mulieri: ueniensq huc
inueni speluncã hanc. atq fontẽ hunc
ꝙ istã palmã afferentẽ mͥ botrio¬
nes. ctuodecim dactiloꝵ. Der sin
głos menses afferi unũ botrionẽ
qui. mͥ fufficiat ꝑtriginta dies: ꝙ post
hũc maturatur alter. Post tempꝰ
autẽ multũ ereucrunt cpilli mei:
& cũ iam disrũperent᷑ uestunta mea
ce ipfis quã decet partem corporis
garẽ. fi in primordiis difficultatem
habuisset ibidem: ait mͥ. Ininieiis ual
humi iacens. ñ potuerĩ stans psalmũ
dicẽ: s prostratus in t̾ram clamabam
ad altissimũ. Cũ aiccẽ in spelunca ee̾̃m
in dolore ualide. atq defectione. ut
etian egredium ñ possem: udi uirũ

Expanded text:
postea cogitavi, dicens: Quia aut hodie, aut crastino, aut post multos annos morti addictus, aeternum habebo supplicium. Si enim quis nis aeternis legitime subjacebit; quantis tormentis dignus est, qui Christi stupraverit sponsam? Et sic occulte in hanc erequens illi mulieri, veniensque huc inveni hanc speluncam, atque fontem hunc, et istam palmam afferentem mihi botryongulos menses affert mihi unum botryonem, qui mihi sufficit triginta diebus, et post hunc maturatur alter. Post tempus autem multum creverunt capilli mei, et cum jam disrumperentur vestimenta mea, de ipsis, quam decet, partem operui corporis garem, si in primordiis difficultatem habuisset ibidem, ait mihi: In initiis ahumi jacens non possem stans psalmum dicere, sed prostratus in terra, clamabam ad Altissimum. Cum autem in spelunca essem in dolore valido atque defectione, ut etiam nec egredi jam possem, vidi virum
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ in me fieri uidens retributio¬
nẽ. machinabatur auferre eam: eo qd̃
festinarem labores meos dõ offerre.
Nidens eĩ unã uirginẽ sacrã inum¬
gentem species. & eas mͥ ꝑficientẽ. atꝙ
rerdentem: imisit ei ut rursus de
mandaret mͥalias syecies. At uero
ubi iani consuetudo facta ẽ. ꝙ fidu¬
cia maior: ad posi᷑ emũ etiã tactus
maniũ & risus. ac fimul conuesceri¬

Expanded text:
futuram in me fieri retributionem machinabatur auferre, eo quod festinabam labores meos Deo offerre. Videns enim unam virginem sacram injungentem mihi species, et eas me perficientem atque reddentem, immisit ei ut rursus mihi alias demandaret species. At vero ubi jam consuetudo facta est ac fiducia major, postremo etiam tactus manuum et risus, ac simul convescer
Abbreviated transcription (Latin):
thebaide: & opꝰ meũ erat lini tertura.
Subintrauit autẽ in auinũ meum
susciꝑe ꝑegrinos: ac pluriorẽ mer¬
ced̃ẽ possidere.ir eo qd̾ adqui sieris
de opera tua. It aũ consensi cogita¬
tiom huic. &. opere ꝑfeci eam. & ꝑ¬

Expanded text:
Thebaidae , et opus meum erat lini textura: subintravit autem in animum meum suscipere peregrinos, et pluriorem mercedem habere ex eo, quod acquisieris de opere tuo. Ut autem consensi cogitationi huic, et opere perfeci eam,
Abbreviated transcription (Latin):
octo ñ accepi. In hoc autẽ anno con¬
solatus sum hec aut̾ẽ dicens repente
uenit ad me. Iircuens autẽ ego faciẽ
erat tanquã ignis. Dixit quoq mͥ.
Noli timere: dñs emĩ misit te ut fu¬
neri tradas corpus meum. atq sepul¬
ture Dũ aũ consũmasset hec dicens:
statim extendens maius ac pedes fiñe
uitȩ fecit. Oissuta gͦ tunica mea. ego
& tuguriũ cecictit. Ego autẽ multum
illo residuum tempus meũ. Cũ aũ non
eẽt hoc factũ: dixi aput me ñ ẽẽ uo¬
lumtatẽ dei. Orans gͦ tendebam iterũ
in scłm: & ecce homo ille qui linuit
labii mea apparuit mͥ ueniens atq
confortauit me: & ita conualui ꝑueni

Expanded text:
octo annos: in hoc autem anno consolatus sum. Hoc autem dicens, repente venit ad me. Intuens autem ego faciem erat ipse tanquam ignis. Dixit ergo mihi: Noli timere. Deus enim te misit, ut funeri tradas corpus meum, atque sepulturae. Dum autem consummasset haec dicens, statim extendens manus pedesque, finem vitae fecit. Dissuta ergo tunica mea, ego et tugurium illud cecidit. Ego autem multum illo residuum tempus meum. Ut autem non est hoc factum, dixi apud me: Non est voluntas Dei. Orans ergo tendebam iterum ad saeculum, et ecce homo qui linivit labia mea veniens apparuit mihi, atque confortavit me, et ita con
Abbreviated transcription (Latin):
propuiquaus aut̃ẽ ad ipsam spelun¬
nemo mͥ obaudiuit: ingresfuisq nul¬
lũ iueni. Stans autẽ foris ad os spe¬
lunce. dicebam intra memetipsum. qi
oportet uenire illuc seruũ dĩ: ubicũꝙ¬
ret dies. uidi bubalos uementes. & il¬
lũ seruũ dĩ uenientẽ cũ eis midum:
de capillis suis cooperientẽ ea que in¬
honesta corꝑis sui erant. Qui appro¬
pinquans mͥ eristimabat mc spm eẽ:
& stetit ad orationem. Nam multũ
temptatus fuerat a spiritib: sicut
post ea ipse dicebat. Ego autem hoc
intelligens: dicebam ei. Serue d̾i: ꝙ e¬
go homo sum. Nide uestigia mea &
contrecꝰta me: qr caro ꝙ sanguis sũ
sũ uero pꝰ orationẽ dicto am̃ respe¬
xisset me & consolatꝰ fuisset: intro¬
durit me in speluncã. & interroga¬
uit me dicens. Quomͦ hue aduemisti:
sui ego dixi. Requirendi gr̃a seruo¬
rũ d̾i uem in hanc solitudinem: ꝙ ñ
ie fraudaiit ã desiderio nco. Ego
aũ rursũ interrogaui eum dicens.

Expanded text:
propinquans autem ad ipsam spelunpropinquans autem ad ipsam spelunnemo mihi obaudivit, ingressus nullum inveni: stans autem foras speluncam, dicebam intra meipsum: Quia hic oportet venire hunc servum Dei, ubicunsset dies, vidi bubalos venientes, et illum servum Dei venientem cum eis nudum, de capillis cooperientem quae inhonesta erant corporis sui. Qui appropinquans mihi, existimabat me spiritum esse, et stetit ad orationem. Nam multum tentatus fuerat a spiritibus, sicut ipse postea dicebat. Ego autem haec intelligens, dicebam ei: Serve Dei, et ego homo sum; vide vestigia mea et contrecta me, quia caro et sanguis sum. Cum vero post orationem dicto Amen, respexisset me et consolatus fuisset, introduxit me in speluncam, et interrogabat me, dicens: Quomodo huc advenisti? Cui ego dixi: Requirendi gratia servos Dei veni in hanc solitudinem, et non me fraudavit Deus a desiderio meo. Ego autem interrogavi eum rursus, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
solitarius fr̃ib. qui erat in rã¬
phidĩ ubi sũt septuaginta arbores
palmarũ. ꝙ ubi applicuit moyses cũ
ppło quando egressus ÷ de t̾ra egip¬
ti: sic dicens. Cogitaui aliquando de¬
bere me ingredi minteriorem here¬
mũ: si forte inuenirem aliquẽ in¬
terius me habitantem in heremo: &
lans autẽ quatuor dies ac noctes: in¬
ueni spelũcam. Et cũ appropinquas¬
sem respexi intro. ꝙ uidi ibi sed en¬
tem hominẽ: & pulsaui scđm con¬
suetudinẽ monacor. ut ingrediens
salutarẽ eũ. at ille ñ mouebatur.
requieuerat enĩ in pace. Ego nchil
dubitans intraui Et cũ tenuissem
scapulã ipsius. confestĩ dissolutus ÷
& factus ẽ puluis. Deinde aspitiens
uidi colobrũ pendens. Cũ uͦ & hoc te¬
mussem. dissolutũ ẽ. & in nchilũ
redactũ. Cũ aũ de hoc heñtarem. egresus
sũ inde. & ꝑambulaba ui deserto:
In qͦ rarfus aliam inueni speluncã.
&uestigia hominis ibidem: ex cuiꝰ¬
uisu factus sũ deinceps alacrior. Ap¬

Expanded text:
solitarius fratribus, qui erant in Raythum ubi sunt septuaginta arbores palmarum , in locum, ubi applicuit Moyses cum populo, quando egressus est de terra Aegypti , sic dicens: Cogitavi aliquando debere me ingredi in interiorem eremum, si forte invenirem aliquem interius me habitantem in eremo, et lans autem quatuor dies ac noctes inveni speluncam; et cum appropinquassem, respexi intus, et vidi sedentem hominem, et pulsavi secundum consuetudinem monachorum, ut egredientem salutarem eum. At ille non movebatur; requieverat enim in pace. Ego autem nihil dubitans introivi: et cum tenuissem scapulam ipsius, confestim dissolutus est, et factus est pulvis. Deinde aspiciens, vidi colobium pendens; cum vero et hoc tenuissem, dissolutum est, et in nihilum redactum est. Cum autem de hoc haesitarem, egressus sum inde, et perambulabam in desertum, in quo rursus aliam reperi speluncam, et vestigia hominis ibidem. Factus sum autem alacrior. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Cũ aũ sepelirẽt eũ: inuene¬
runt quia mulier esset. Et ammi¬
rati st̃: ⁊ dixert̃. Quẽadmodũ ⁊ mu¬
lieres colluctant᷑. ⁊ uincunt demo¬
nes. Et collaudantes. atq głifican¬
tes dm̃: qͥ ẽ om̃ĩum ꝓtector: recesse
quidem ad plenũ doctꝰ: ait̃ uero ad¬
huc insipiens. Et prouoluti pedibꝰ¬

Expanded text:
misit. Cum autem sepelirent, invenerunt quod mulier esset, et admirati sunt, et dixerunt: Quemadmodum et mulieres colluctantur, et vincunt daemonia. Et collaudantes atque glorificantes Deum qui est omnium protector, recesserquidem ad plenum doctus, alter vero adhuc insipiens. Et provoluti pedib
Abbreviated transcription (Latin):
uult seneax iste loqͥ nobiscũ. Profecti
st̃ gͦ ad abbatẽ ioħm. Cũ aũ reu̾te¬
rent᷑. uenert̃ ad eandẽ speluncã: &
ait besarion ad discipłm suũ. Ingre¬
diam᷑ iter̃ ad hc̃ frẽm: ne forte uel
modo ꝑsuadeat illi ds. ut loquatur
nobiscũ. Et cũ ingressi fuissẽt: in¬
uenert̃ corpꝰ tantũmodo mortuũ.
Et ingemiscens abbas besarion:¬

Expanded text:
oqui nobiscum. Et profecti sunt ad abbatem Joannem. Cum autem reverterentur, venerunt ad eamdem speluncam, et ait Besarion ad discipulum suum: Ingrediamur iterum ad hunc fratrem, si forte vel modo persuadeat illi Deus ut loquatur nobiscum. Et cum ingressi fuissent, invenerunt corpus tantummodo mortuum, et ingemiscens dixit dis
Abbreviated transcription (Latin):
uelut funicłs ignis de ore eiꝰ similit̃
tendebat᷑ ad cȩlũ. Postꝗͣ gͦ expleuert̃
matutinos: egressus machariꝰ obse¬
crabat eos ut ꝓ se orare dignarent᷑.
Iui uͦ tacentes ad eiꝰ pedes st̃ ꝓuoluti:
seipsos orõnibꝰ illius cõmendantes.
Et cognouit senex qm maior qͥde eẽt¬
iã in timore di ꝑfectꝰ: minorẽ uͦ adhuc
demones impugnarent. Post paucos
uͦ dies maior fr̃ receptꝰ ẽ in pace: ter¬
cio die ⁊ minor ẽ eũ assequutꝰ.clxaxii.

Expanded text:
velut funiculus ignis de ore ejus similiter velut funiculus ignis de ore ejus similiter tendebatur ad coelum. Postquam vero expleverunt matutinos, egressus Macarius obsecrabat eos, ut pro se orare dignarentur; illi vero tacentes, ad ejus pedes sunt provoluti, seipsos orationibus illius commendantes. Et cognovit senex, quoniam major quidem esset in timore Dei perfectus, minorem vero adhuc daemones impugnarent. Post paucos vero dies major frater receptus est in pace, tertio die etiam minor est eum assecutus.
Abbreviated transcription (Latin):
machariꝰ rogauit dñm: ut ei oꝑa
eoꝵ declararet. E etre ueluti dissi¬
pato tecto lux clas cellulã illã
quasi media die impleuit: quã tam̃
illi ñ sensert̃. Sed postquã arbitra¬
ti st̃ senẽ dormire. surgentes ora¬
tioni sese deciert: extendentes ma¬
nus ad cȩlũ. Quos quidẽ ille qͥd face¬
rent intuebat᷑: illi aũ illũ uidere
ñ potuert̃. Intentiꝰ aũ senex respici¬
ens. uidit tanꝗͣ muscas demones.
uenientes in illiꝰ iunioris ore atq
ocłis residere uolentes: s angłs dñi
dabat .⁊ defendebat. ꝗͣ demones re-
nullomodo p̃i exant. Prope uͦ iã
luce : proiecert̃ se ir eodẽ stratu
suo. Tc̃ machariꝰ uelut euigilans
cedens senior fr̃ ad senẽ dix̃. Uis pat̾
uel duodecĩ psalm.s canamꝰ: Cũq
psallerent : de ore inioris frĩs ꝑ
singłos uersus far igni eg̃ssa ascen¬
debat ad cȩlũ. Itẽ ⁊ maior cũ cantaret.
quotiens ad psallendũ labia deducebat:

Expanded text:
Macarius rogavit Dominum, ut ei opera Macarius rogavit Dominum, ut ei opera ipsorum declararet. Et ecce velut dissipato tecto, lux clara cellulam illam quasi media dies implevit, quam tamen illi non senserunt; sed postquam arbitrati sunt senem dormire, surgentes in orationem sese dederunt, extendentes manus ad coelum, quos quidem ille quid facerent intuebatur, illi autem illum videre non poterant. Intentius autem senex respiciens, vidit tanquam muscas daemones venientes in illius minoris ore atque oculis residere volentes, sed angelus Domini dabat et defendebat, quam daemones repenullo modo praevalebant. Prope vero jam luce, projecerunt se in eodem stratu suo. Tunc Macarius velut evigilans cedens senior frater ad senem dixit: Vis, pater, vel duodecim psalmos canamus. Cumque psallerent, de ore junioris fratris per singulos versus fax ignis egressa ascendebat ad coelum. Item et major cum decantaret, quoties ad psallendum labia deducebat,
Abbreviated transcription (Latin):
silentio in oratione ꝑsistere: desi¬
derabat scire uera oꝑa eoꝵ. Septi¬
mana gͦ integra ieiunauit: o ro¬
gauit dñm. ut sibi oꝑa ipsoꝵ dig¬
naret᷑ ostendere. Et post hoc ꝓfectꝰ
ad eos: pulsauit ostiũ speluncȩ
eoꝵ. Quo aꝑto: uiso homine di.
adorauert̃ utͥq ꝓni in terram.
Et postqͣ facta er more oratione
consedissent: ille maior innuit
minori ⁊ eg̃ssus ẽ foras: ipse aũ
sedebat torquens funicłm. nichil
loquẽs omnino. Hora uero nona.
pulsauit ostiũ fr̃ iunior: & ing̾ssus
ẽ cũ cibo quo reficerẽt᷑. Fõdem
nutu ussus. mensulã paruulã cũ
tͥbus paximatiis apposuit: tacensq
stetit. Cũq comedissent: dixerũt
ad beatũ machariũ. Discedis pat̃ an
non: At ille illic se qͥescere uelle res¬
pondit. Tc̃ illi mattulã in uno an¬
gulo ad opus ipsiꝰ collocart̃: ip̃i uͦ in
altero angio quieuert̃. quasi ad
dormiendũ se proiecissẽt. Iter̃ gͦ

Expanded text:
silentio in orationibus persistere, desisilentio in orationibus persistere, desiderabat scire vera opera eorum. Septimana ergo integra jejunavit, et rogavit Dominum, ut sibi opera eorum dignaretur ostendere. Et post haec profectus est ad eos, pulsavitque ostium speluncae eorum. Quo aperto, et viso homine Dei, adoraverunt utrique in terra. Et postquam facta ex more oratione consederunt, ille major innuit minori, et egressus est foras. Ipse autem sedebat torquens funiculum, nihil loquens omnino. Hora vero nona pulsavit ostium frater junior, et ingressus est cum cibo, quo reficerentur. Eodem nutu jussus, mensulam parvulam cum tribus paximatiis apposuit, tacensque stetit. Cumque comedissent, dixerunt ad beatum Macarium: Discedis, Pater, an non? Et ille illic se quiescere velle respondit. Tunc illi mattulam in uno angulo ad opus ipsius collocarunt, ipsi vero in altero angulo quieverunt, quasi ad dormiendum se projecissent. Iterum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: postulabant ut scũ eos habita¬
re ꝑmitteret. Quos cũ uidisset qͣsi
corꝑe delicatos. estima uit eos he¬
remũ ferre ñ posse : dixitq ad eos.
Hic fr̃s mei ñ potestis manere. Et
le audito: cepit intra se ita repu¬
tare. Si illos hinc eiecero: scandalũ
patiunt᷑. Nc̃ dicã eis. Uenite constrii¬
ite uobis cellã. si potestis. Cũq illi
locũ sibi tantũmodo demonstrari
rogarent. durit eos ⁊ ostendit eis
petrã. qua incisa sibi habitacłm p̃pa¬
rarent: & lignis altis de palude
contegerent. Arbitrabat᷑ aũ macha¬
ritis. confesti illos ꝓ miuncto labore
liscedere: illi uero interrogauer̃t
eũ dicentes. Quid oꝑis exercere nos
uibes pat̾: Tc̃ ille sublatis folus
funicłm illis interere ostendit: q̃
pro uictu eos distrahere cõmonu¬
it.: iita ab eis discessit. At illi cũ
sũma patientia. quecũq fuerant¬
cis imperata ꝑfecert̃. Uidens uͦ
eos senex in oꝑibꝰ bonis cotidie
succrescere. & frequent̃ in ȩccła cũ

Expanded text:
 postulabant ut secum eos habitare permitteret. Quos cum vidisset quasi corpore deliciosos, existimavit eos eremum ferre non posse. Dixitque ad eos: Hic, fratres mei, non potestis manere. Et le audito, coepit intra se ita reputare: Si illos hinc ejecero, scandalum patientur; nunc dicam illis: Venite, construite vobis cellulam, si potestis. Cumque illi locum 529 sibi tantummodo demonstrari rogarent, duxit eos et ostendit eis petram, qua incisa sibi habitaculum praepararent, et lignis allatis de palude contegerent. Arbitrabatur autem Macarius, confestim illos pro injuncto labore discedere. Illi vero interrogaverunt eum, dicentes: Quid operis exercere jubes nos, Pater? Tunc ille sublatis foliis, funiculum illis intexere ostendit, quem pro victu eos distrahere commonuit, et ita ab eis discessit. At illi cum summa patientia, quaecunque eis fuerant imperata, perfecerunt. Videns ergo eos senex in operibus bonis quotidie succrescere, et frequenter in ecclesiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
mala ualitudine laborabat ꝑ duos
adolescentulos misit. Si qͥdẽ decẽ
⁊ octo milibꝰ longe ab ȩxła mane¬
bat ille solitariꝰ. Qui adolescentes
acceptis pomis. cũ ad p̃dicti seris
tenderẽt cellulã. infusa reper re
densissima nube. trãmitẽ recꝰdi

Expanded text:
mala valetudine laborabat, per duos adolescentulos misit, siquidem decem et octo millibus longe ab ecclesia commanebat hic solitarius. Qui adolescentes, acceptis pomis, cum ad praedicti senis tenderent cellulam, infusa repente densissima nube, tramitem recti
Abbreviated transcription (Latin):
ille qͦ luc̾e se simulat. ñ ueri splen¬
dor ẽ luminis: s qͥbꝰ arsurꝰ ẽ indi¬
cat fiãmas. Nã dicto citiꝰ recedẽs:
suar̾ sec̃ refert simulacra penar̃.
eͣ alẽt etiã cũ modulatiõe ñ appa¬
rentes psallere Prothnefas. Ad huc
⁊ in puro corde. sacra scripturarũ
eloquia megitant᷑. Frequent̃ legen¬
tibꝰ nob̾. quasi echo ad extrema u̾ba
tespondent. Pornuentes qͦq exci¬
tant adorandũ: ut totiꝰ noctis eri¬

Expanded text:
ille, qui lucere se simulat, non veri splenille, qui lucere se simulat, non veri splendor est luminis, sed quibus arsurus est indicat flammas. Nam dicto citius recedens, suarum secum refert simulacra poenarum. Solent etiam cum modulatione nonnunquam apparentes psallere, proh nefas! ad haec et impuro ore sacra Scripturarum eloquia meditantur. Frequenter enim legentibus nobis, quasi Echo ad extrema verba 43 respondent. Dormientes quoque excitant ad orandum, ut totius noctis som
Abbreviated transcription (Latin):
aũ increpat dicons. Persequens cõỹ
ut nidũ obtinebo: & ut oua de rel ic̃
euomens uoces: beneuiuennum
aliqͦs frequs it̃ illaqueat. S nos nec
policitati nibꝰ eiꝰ crede: nec minas
formidare debemꝰ. fallit eñ frequent̃.
nichilq uerũ ꝓmittit. Nã si ñ men¬
datia cuncta loqueret᷑: qͦmͦ talia &
tã infmita ꝓmittens. hamo crucis
ut draco aduncatꝰ a dño ẽ. & capistͦ
ligatꝰ ut umentũ. & quasi manci¬
piũ fugitiĩi iunctꝰ circło . & armil¬
la labia ꝑforatus. nullũ omnino
fideliũ deuorare ꝑmttit᷑. Nunc mi¬
serabilis ut passer. ad ludũ irretitus
a xp̃o e: nẽ comites suos. quasi scor¬
piones ⁊ serpentes. calcaneo xp̃ianoꝵ
substratos gemit. Iue qͥ uniu̾sa ma¬
ria a se deleta plaudebat. ille qͥ
orbem terrar̃ manu sua tenere pol¬
licebat᷑. ecce a nob̾ uincit᷑: eoce me
adu̾sũ se ꝓhibere ñ potest disputan¬
tẽ. Contẽpnenda ẽ filiol penitꝰ cũ
in anibꝰ uerb̾ suꝑba iactatio. fulgor

Expanded text:
ue increpat, dicens: Persequens compreut nidum obtinebo, et ut ova derelictaevomens voces, bene viventium aliquos frequenter illaqueat, sed nos nec ejus pollicitationibus credere, nec minas formidare debemus; fallit enim frequenter, nihilque verum promittit. Nam si non mendacia cuncta loqueretur, quomodo talia et tam infinita promittens, hamo crucis ut draco aduncatus a Domino est, et capistro ligatus ut jumentum, et quasi mancipium fugitivum vinctus circulo, et armilla labia perforatus , nullum omnino fidelium devorare permittitur? Nunc miserabilis ut passer, ad ludum irretitus a Christo est, nunc comites suos quasi scorpiones et serpentes, calcaneo Christianorum substratos gemit. Ille qui universa maria a se deleta plaudebat, ille qui orbem terrarum manu sua teneri pollicebatur, ecce a vobis vincitur, ecce me adversum se prohibere non potest disputantem. Contemnenda est, filioli, penitus cum inanibus verbis superba jactantia; fulgor
Abbreviated transcription (Latin):
amoneo. ut uitȩ magis sit uob̾ quã signoꝵ
sollicitudo: Nullꝰ ex uob̃ ħ faciens. aut ip̃e
suꝑbia intumescat. aut despiciat eos qͥ face ñ possũt
Conu̾sationẽ mag̃ scrutamini singłoꝵ.
signa fac̾e̾ ñ ẽ nr̃ȩ paruitatis. s dñi
potestatis: qͥ ad discipłos głantes in
eungłio ait. Ne gaudeatis quia de
ne. largitio saluatoris ẽ. Uñ his qui
ñ in uite laboribꝰ. s in ꝓdigus erulta¬
bunt dicentibꝰ. nonne in nomine tuo
demonia eiecimꝰ. & in nomie tuo
uͥtutes multas fecimꝰ: respondebit

Expanded text:
moneo, ut vitae magis sit vobis, quam signorum sollicitudo. Nullus ex vobis haec faciens, aut ipse superbia intumescat, aut despiciat eos qui facere non possunt. Conversationem magis scrutamini singulorusigna facere non est nostrae parvitatis, sed Domini potestatis, qui ad discipulos gloriantes, in Evangelio ait: Ne gaudeatis quia daenae, largitio Salvatoris est. Unde his qui non in vitae laboribus, sed in prodigiis exsultabunt, dicentibus: Nonne in nomine tuo daemonia ejecimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus ? respondebit
Abbreviated transcription (Latin):
sus disparẽ pugnã. uiiũ dñicȩ crucis
leuare uerulũ. Hoc mun̾e prulus ac¬
cepto: doceba. dicens. Nõ enĩ eiꝰ igno¬
ramꝰ astutias. Ad cuiꝰ exẽplũ tiam
nos oporret ex his q̃ passi sumꝰ. mu¬
tius nos inuicẽ instituere sermonibꝰ.
Hostile uiis contͣ om̃ ap̃ianos: ma¬

Expanded text:
sus disparem pugnam unum Dominicae crucis sus disparem pugnam unum Dominicae crucis elevare vexillum. Hoc munere Paulus accepto, docebat dicens: Non enim ejus ignoramus astutias . Ad cujus exemplum etiam nos oportet ex his quae passi sumus, mutuis nos invicem instruere sermonibus. Hostile illis contra omn
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ quidem oꝵ ñ ẽ mec paruitatis
exponer: s hanc maioribꝰ concedo
lahonẽ. Qo aũ in ꝓmptii ẽ. & ignora¬
re ñ expedit: dolos scilicet eoꝵ. adu̾sũ
nos cõpositos. breuit̃ indicabo. Hc
chil dm̃ fecisse quod malũ ẽ: nec ab
eiꝰ constitutiõe demoñ cepisse pͥncipiũ.
Pu̾sitas ista. ñ nature s uoluntatis
ẽ uiciũ. B̾oni ⁊ enĩ ut pote a do condi¬
ti ex ꝓpͥo m̃tis arbitͥo ad t̃ras ruere
de cęlis: ibiq in cem sordibꝰ uolu tat.
gentilitatis impias instituere culturas.
Et nc̃ nr̃i torquent᷑ iniudia: atq unqu̾¬
sa mala cõmou̾e ñ cessant. ne pͥstinis
partita nequitia ẽ. QLutũ enĩ ad sum¬
mũ nocendi uertice ꝑue ne: alii ex cõꝑa¬
tiõe peioꝵ uident᷑ esse leuiores: atq
om̃s ꝓ possibihitate uiriũ diuisi. cont᷑
singłas causas sũpsere certamina. Id¬
circo necessariũ ẽ donũ sꝑituũ discer¬
nendoꝵ a dño petere: ut possimꝰ tã
fraudes eoꝵ qͣ stucha ꝑuidentes. adũ¬

Expanded text:
on est meae parvitatis exponere, sed hanc majoribus concedo rationem. Quod autem in promptu est, et ignorare non expedit, dolos scilicet eorum adversum nos compositos breviter indicabo. Hoc hil Deum fecisse quod malum est, nec ab ejus institutione daemonum coepisse principia: perversitas ista, non naturae, sed voluntatis est vitium. Boni etenim, utpote a Deo conditi, ex proprio mentis arbitrio ad terras ruere de coelis; ibique in coeni sordibus volutati, gentilitatis impias constituere culturas; et nunc de nobis torquentur invidia, atque universa mala commovere non cessant, ne pristinistem eorum et partita nequitia est. Quidam enim ad summum nocendi verticem pervenere, alii ex comparatione pejorum videntur esse leviores; atque omnes pro possibilitate virium, diversa contra singulas sumpsere certamina. Idcirco necessarium est donum spirituum discernendorum a Domino petere , ut possimus tam fraudes eorum quam studia pervidentes, adver
Abbreviated transcription (Latin):
spargunt᷑: & ex naribꝰ eiꝰ fumꝰ ꝓgre¬
dit᷑. quasi fornacis estuantis ardore
carbonũ. Anima eiꝰ ut prime: flãma
uͦ ex ore eiꝰ glomerat᷑. Cũ huiꝰ modi
tens. impietatis suȩ ñ defuerat a se¬
lingua magniloqua: de qͣ dñs tͥumm¬
phauit. ad iob dice as. Arbitrat᷑ enĩ
ferrũ ut paleas. & ȩratũtũ ut ligñ

Expanded text:
sparguntur, et ex naribus ejus fumus egresparguntur, et ex naribus ejus fumus egreditur, quasi fornacis aestuantis ardore carbonum. Anima ejus ut pruna, flamma vero ex ore ejus glomeratur. Cum hujusmodi tens, impietatis suae defurit lingua magniloqua. De qua Dominus triumphavit, ad Job dicens : Arbitratur enim ferrum ut paleas, aeramentum ut lignum
Abbreviated transcription (Latin):
dũm. statim corruũt. Nec tam̃ si pau¬
lulũ cessauerint. plenã putetis ꝓrsꝰ¬
esse uictoriã. Solent etã sautii gͣuiꝰ
assurge̾ : & mutata arte pugnandi.
cũ in cogitatiõe nichil egerint pa¬
uoribꝰ terrẽt: assum̃tes nc̃ muiierũ.¬
nc̃ bestiar̃ .⁊ serpentiũ formas: necñ
⁊ ingentia quedã corꝑa. & usq ad
tectũ porrectũ caput. infinitas speties
⁊ militũ cateruas. Que omĩa. ad pͥmit
qͥdq crucis signũ. euanescunt. His qꝙ
cognitis: fallaciar̃ modis incipiunt
p̃sagare: & futuroꝵ dierũ euentus
uelle p̃dicere. Cũq & in his contẽpti
fuerint: ipsũ iã sue neqͥtiȩ pͥncipẽ.
ac totiꝰ mali sũmitatẽ. ad subsidium
sin certaminis uocarit. Crebro deniq
antoniꝰ talẽ a se uisũ diabolũ assere¬
bat: qualẽ & beatꝰ iob. dño reuelan¬
te cognouerat. Ocħ eiꝰ tanꝙͣ species
luciferi: & ex ore eiꝰ ꝓcedunt lãpa¬
des suocense. Crines quoq incendii

Expanded text:
si paululum cessaverint, prorsus plenam putetis esse victoriam. Solent etiam saucii gravius assurgere, et mutata arte pugnandi, cum in cogitatione nihil egerint, pavoribus terrent, assumentes nunc mulierum, nunc bestiarum, nunc serpentium formas, necnon et ingentia quaedam corpora, et usque ad tectum domus porrectum caput, infinitas species et militum catervas. Quae omnia ad primum quodque crucis signum evanescunt. His quoque agnitis fallaciarum modis, incipiunt praesagire, et futurorum dierum eventus velle praedicere. Cumque et in his contempti fuerint, ipsum jam suae nequitiae principem ac totius mali summitatem, ad subsidium sui certaminAntonius talem a se visum diabolum asserebat, qualem et beatus Job, Domino revelante, cognoverat . Oculi ejus ac si species Luciferi, ex ore ejus procedunt lampades incensae. Crines quoque incendiis
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes dicert̃. Uenimꝰ antoni.
nr̃m tͥ pbere fulgorẽ. Et ego clausis
ocłis. qr lucẽ diabol dedignabar as¬
picere. orabã: & dicto ciqus impioꝵ
lum̃ extinguebat᷑. Post menses aũ
paucos cũ corã me psallerẽt. & de scͥp¬
turis sibimet sermocinarent᷑: tanꝗͣ.
surdus ñ audiebã. Cõmouert̃ aliq̃n
monast̾ium meũ: & ego m̃te minio¬
pe saltationes. sepe sibilos ingesser̃t:¬
⁊ me psallente. sonꝰ eoꝵ in uoces fle
tiam ausus ẽ dice̾. & ait ad me. Qd
uis ut ame tͥ donet᷑ antoni. At ego
sputacłm maximũ in os eiꝰ ingemi¬
nans. totũ me in eũ &ͥ nomine ar¬
matꝰ ingess: & statĩ ille ꝓcerus as¬
pectus int̾ medias manꝰ. qͣsi funsꝰ¬
euanuit. leuinanti etiã michi uisꝰ
ẽ ut monachus: & panes offerens.
his sermonibꝰ suadebat ut uescerer:
⁊ huic aliqͥd indulgerẽ corpusculo.
Et tu inqͥt hõ es: & humana fragili¬
tate circundaris. Labor paululũ con¬
qͥescat: ne egͥtudo subripiat. Iuco lu¬

Expanded text:
venientes, dixerunt: Venimus, Antoni, nostrum tibi praebere fulgorem. Et ego, clausis oculis, quia lucem diaboli dedignabar aspicere. orabam, et dicto citius impiorum lumen exstinguebatur. Post menses autem paucos, cum coram me psallerent, et de Scripturis sibimet sermocinarentur, ego tanquam surdus non audiebam. Commoverunt aliquando monasterium meum, et ego mente immope saltationes, saepe sibilos ingesserunt; et me psallente, sonus eorum in voces flebtiam ausus est dicere, et ait ad me: Quid vis, ut a me tibi donetur, Antoni? At ego sputaculum maximum in os ejus ingeminans, totum me in eum Christi nomine armatus, ingessi: et statim ille procerus aspectu inter medias manus exolevit. Jejunanti etiam mihi visus est ut monachus; et panes offerens, his sermonibus suadebat ut vescerer, et huic aliquid indulgerem corpusculo: Et tu, inquit, homo es, et humana fragilitate circumdaris; labor paululum conquiescat, ne aegritudo subripiat. Illico lu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dnici corꝑis agebãt excii¬
bias. securis uidentiũ se m̃tibꝰ osten¬
dentes. ne metuerẽt imꝑabant. Metꝰ
enĩ ñ tantũ ex pauore animi: quan¬
tũ & ex magnar̃ rer̃ sepe concutit᷑
aspectu. Pessimoꝵ uͦ uultꝰ truces:
sonitꝰ norrendi. sordid cogitatꝰ.
cupido neqͥtie. lassitudo uͥtutiᷤᷤ MDis hebetã¬
I. Si gͥ pꝰ timorẽ horrore concepto suc¬
cesserit gaudiũ. ⁊ ad dm̃ fidutia. atq
ineffabilꝰ caritas. uenisse sciamꝰ au¬
xihũ: q securitas aĩȩ p̃sentis ma¬
iestatis inditiũ eist. Sic nãq ⁊ abra¬
hã patͥarcha. uidẽs dm̃ gauisꝰ ẽ: &¬
ioħ̾s cũ mariã suꝑuerusse sentiret.
q̃ in sacͦ uentͥs hospitio. uniu̾sitatis
do ꝑmansi̾t. hostis ẽ qͥ uidet᷑: qm̃ nec
refou̾e̾ nouit ut gabriel pauentẽ ugi
nuntii consolat st̃. Qum mimo pa¬
uorẽ duplicat: & usq ad ꝓfiuidã im¬
pietatis foueã. ut sͥ homiines ꝓsteruent᷑
impellit. Ea hinc misera gentilitas.

Expanded text:
nici corporis agebant excubias, securis videntium se mentibus ostendentes, ne metuerent imperabant. Metus enim non tantum ex pavore animi, quantum ex magnarum rerum saepe incutitur aspectu. Pessimorum vero vultus truces, sonitus horridi, sordidi cogitatus, cupido nequitiae, lassitudo virtutis, cordis hebetatio. Si igitur post timorem horrore conceptum, successerit gaudium et ad Deum fiducia atque ineffabilis charitas, venisse sciamus auxilium, quia securitas animae praesentis majestatis indicium est. Sic namque et Abraham patriarcha s cum Mariam supervenisse sentiret, quae in sacri ventris hospitio universitatis do permanserit, hostis est qui videtur: quoniam nec refovere novit, ut Gabriel paventem Virgnuntio consolati sunt . Quinimo pavorem duplicat, et usque ad profundam impietatis foveam, ut sibi homines prosternantur impellit. Exinde misera gentilitas,
Abbreviated transcription (Latin):
metuunt illud tropheũ. in qͦ salua¬
tor aerias expolians uͥtutes. eas fec̃
ostentui. Solent etiã uariis saltatio¬
nibꝰ m̃bra torquere. ⁊ ur̃ĩs ꝓcãcit᷑ of¬
ferre se uisibꝰ: ut mentẽ pauore. corpꝰ
horrore concuqiant.S ⁊ in hoc fi¬
des dõ tuta fugat eos. quasi infir¬
ma ludibria. Nõ ẽ aũ difficił bonoꝵ
sꝑuũ maloꝵ q discretio: que sie dõ
tͥbuente pandit᷑. Sc̃oꝵ angłoꝵ ama¬
bilis. ⁊ tranqͥliꝰ aspectꝰ. ẽ: qr ñ conten¬
dunt neq clamabunt: neq aliqͥs
audiet uocẽ eoꝵ. Uerũ tacite lenit̃q

Expanded text:
metuunt illud trophaeum in quo Salvametuunt illud trophaeum in quo Salvator aereas exspolians potestates, eas fecit ostentui. Solent etiam variis simulationibus membra torquere, et nostris procaciter offerre se visibus, ut mentem pavore, et corpus horrore concutiant. Sed et in hoc fides Deo tuta fugat eos quasi infirma ludibria. Non est autem difficilis bonorum spirituum malorumque discretio, quae sic Deo tribuente panditur: Sanctorum angelorum amabilis et tranquillus aspectus est, quia non contendunt neque clamant, neque audiet a
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ ut concedamꝰ paulisꝑ: si ue¬
ra demones ñtiarẽt. respondete mͥ
qͥs fructꝰ ẽ nosse uenientia Nũ qͥd
aut sciens ħ aliqñ laudat᷑ aui pu¬
gat scripturar̃ mandata. uel faciat.
Nulꝰ ob id nr̃m hanc arripuit ui¬
dĩ esse incipiat de seruo. Curandũ
ẽ ñ p̃scire q̃ ueniant. s implere q̃
uissa st̃: nec institutionibꝰ bonis
hanc flagitare mercedem. cũ mag̃
debeamꝰ uictoriã contͣ diabolũ ab
auxiliatore dño postulare. Sed si for¬
te aliqͥs ħ libent̃ assimit ut futura
cognoscat: habeat purũ cor: qu credo
animã dõ seruientẽ. si in ea ꝑ¬
seuerauit integͥtate qua nata:
plus scire posse ꝙͣ demones.
Talis eruit aĩa hehsei: q̃ aliis in
bo fallatas. Solent noc te ue¬
nientes. angłos d se fingere:
laudare studiũ: mirariꝑse¬
uerantiã: futura p̃mia polleiceri.
Quos cũ uideritis. tã uos ꝙͣ. domos
ur̃as crucis armate signacło. & con¬
festim dissoluent᷑ in nichilũ: quia

Expanded text:
ut concedamus paulisper vera daemones nuntiare, respondete mihi, quis fructus est nosse venientia? Nunquid aut sciens haec aliquando laudatus, aut pugat Scripturarum mandata, vel faciat. Nullus ob id nostrum hanc arripuit vi esse incipiat de servo. Curandum est non praescire quae veniunt, sed implere quae jussa sunt; nec institutionibus bonis hanc flagitare mercedem, cum magis debeamus victoriam contra diabolum ab auxiliatore Domino postulare. Sed si forte aliquis hoc libenter assumat, ut futura cognoscat, habeat purum cor; quia credo animam Deo servientem, si in ea perseveraverit integritate qua nata est, plus scire posse quam daemones. Talis erat anima Elisaei, quae aliis incbo fallacias. Solent nocte venientes, angelos Dei se fingere, laudare studium, mirari perseverantiam, futura praemia polliceri. Quos cum videritis, tam vos quam domos vestras crucis armate signaculo, et confestim solventur in nihilum: quia
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. & silentio p̃terire quec̃q mee ac¬
ciderant paruitati: s ne putetis
frustra me cõmemorasse q̃ euenire
ñ possunt: iccirco licet insipiens fiã:
tam̃ dñs qͥ secrete mentis ẽ inspector.
de plurimis. Quociens me nimi¬
is laulib efferre conatisunt. cũ
ame in nomine dñi maledicta
susciꝑent: Quotiens augm̃ta nili
fluminis futura dixerunt. & cũ a
me audirent. & hoc ad nr̃am qͥd ꝑti¬
net curã : Quotiẽs minitantes ut mi¬
lites armati. scorpionibꝰ. eqͥs. beluis.
⁊ uariis serpentibꝰ circũ deder̃t me.
& domũ inqua erã repleuer̃t: cũ
e contͣ psallerẽ. hi in curribꝰ & hi in

Expanded text:
e quaecunque meae acciderant 46 parvitati; sed ne putetis me frustra commemorasse quae evenire non possent, idcirco licet insipiens fiam, tamen Dominus, qui secretae mentis est inspector, de plurimis. Quoties me nimiis laudibus efferre conati sunt, cum a me in nomine Domini maledicta reciperent ! quoties augmenta Nili fluminis futura dixerunt, cum a me audirent: Et hoc ad vestram quid pertinet curam? quoties minitantes ut milites armati, scorpionibus, equis, belluis, et variis serpentibus circumdederunt me, et domum in qua eram repleverunt, cum ego e contra psallerem: Hi in curribus et hi in
Abbreviated transcription (Latin):
cisci. & hunc iã demones initinere
uiderĩt ambulantẽ. ꝑnicitare memo¬
rata. possunt p̃dic̾e uenientẽ. Ita &
de nili inundatiõe sollẽpni. cũ mul¬
tas in ȩthyupia uiderint pluuias.
e qͥbꝰ fluuiꝰ intumescens ultͣ alueũ
effluere consueuit: p̃currentes ad
prũ nuntiãt amnis aduentũ.
Hoc aii ⁊ homines si celeritatis esset
tante natura. facile nuntiarent.
Ut eñ speculator beari dauid. ad
uertic̃e loci celsioris ascendens. pͥor
ꝗͣ hic qͥ in t̾ra erat ꝓspiciens ueni¬
entes. ñ queda incerta de futuris.
s de his qͥ uenire ceperãt ñtiabat:
sic aerii demones cura ꝑuigili oĩa
ut cħ̾ nutu ad finẽ cepta ñ ueniãt.
hoc ẽ. si aut iuator e media regre¬
diat᷑ uia. aut suspense nubibꝰ aque ad
altũ cęli cardinẽ referant᷑. tum deci¬
pientiũ una cũ credentibꝰ error aꝑit᷑.
Nec gentilitatis fuere pͥncipia: his
p̃sagatoꝵ dolis apud delubra dẽmo

Expanded text:
cisci, et hunc daemones viderint in cisci, et hunc daemones viderint in itinere ambulantem, pernicitate memorata possunt praedicere venientem. Ita et de Nili inundatione solemni, cum multas in Aethiopia viderint pluvias, e quibus fluvius intumescens, ultra alveum effluere consuevit, praecurrentes ad Aegyptum, nuntiant amnis adventum. Hoc autem et homines, si illis celeritatis esset tanta natura, facile nuntiarent. Ut enim speculator beati David ad verticem loci celsioris ascendens , prior quam hi qui in terra erant prospiciens venientes, non quaedam incerta de futuris, sed de his qui venire coeperant nuntiabat; sic et daemones cura pervigili omnia t ut Dei nutu ad finem coepta non veniant, hoc est, si aut viator e media regrediatur via, aut suspensae nubibus aquae ad altum coeli cardinem deferantur, tunc decipientium una cum credentibus error aperitur. Haec gentilitatis fuere principia, his praesagitorum dolis apud delubra daemon
Abbreviated transcription (Latin):
tione se habere simulantes. uentu¬
ros fr̃s nu.tiauerĩt. & affuerint
qͦs uenire p̃dixerint: nec sic fides ẽ
cõmodanda m̃dacibꝰ. Ob id enĩ p̃ces¬
sere ueniente s. ut credulitas sͥ ꝑ a¬
ret᷑ ex ñto : ⁊ postea aditꝰ ex credu¬
ltate fallaciȩ. Uerũ in hoc nullũ
xp̃iano debet esse miracłm: cũ ñ
tantũ qͥ leuitare nature ꝑ cuncta
discurrunt. ualeãt p̃uenire gradien¬
tes: s homines qͦq equoꝵ. uelocita¬
te p̃uecti nuntiãt ad futuros. Nõ eñ
ea q̃ ñdũ fieri cepta st̃ refert̃: q dñs
solus consqus ẽ futuro s quorũ
conspiciunt in actu initiũ. eoꝵ sibi
tanꝙͣ fures apud ignaros uendicãt
notionẽ Nã quantos nc̃ putatis qui
possint uelocitate puerili istũ cetũ
nr̃osq contͣ se serniones. ante rela¬
tũ alicuiꝰ hic positi. longe manentibꝰ
indicare: Quod dico. his ꝑspicuũ
eri pot̃ exẽplis. Hinc si qͥs athebaide.
aut alicuiꝰ regionis oppidꝰ oeꝑit ꝓfi¬

Expanded text:
tionem se habere simulantes, venturos fratres nuntiaverint, et adfuerint quos venire praedixerant, nec sic fides est commodanda mendacibus: ob id enim praecessere venientes, ut credulitas sibi paretur ex nuntio, et postea aditus ex credulitate fallaciae. Verum in hoc nullum Christiano debet esse miraculum, cum non tantum qui levitate naturae per cuncta discurrunt, valeant pervenire gradientes; sed homines quoque equorum velocitate praevecti, nuntiant adfuturos. Non enim ea quae nondum fieri coepta sunt referunt, quia Deus solus conscius est futurorum ; sed quorum conspiciunt in actu initium, eorum sibi tanquam fures apud ignaros vendicant notionem. Nam quantos nunc putatis qui possint velocitate puerili istum coetum nostrosque contra se sermones, ante relatum alicujus hic positi, longe manentibus indicare? Hoc quod dico vobis, perspicuum fieri potest exemplis. Si quis a Thebaide aut alicujus regionis oppido coeperit profi