comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Occasiones querit. qui uult recede¬
re abamico: omni tẽpore erit exꝑ¬
brabilis. Non recipit stultus uerba
prudentiȩ: nisi ea dixerit quȩ uer¬
santur incorde eius. Impuis cũ inꝓ
fundum uenerit peccatoꝵ contemp¬
ute: s sequetur eum ignominia &
obꝓbriũ. Aqua ꝓfunda uerba exore
iuiri : & torrens redundans. fons sapi¬
entiȩ. Acciꝑe ꝑsonam impii inu¬
dicio non ẽ bonũ: ut declines aueri¬
tate iudicii. Labia stulti ĩmiscent se¬
xxxxi rixis: & os eius iurgia ꝓuocat. Os
stulti contritio eius: & labia ipsius
ruina animȩ eius. Uerba bilinguis
lis & dissolutus ẽ moꝑe suo: frater
ẽ sua oꝑa dissipantis. Turris fortis¬
sima nomendñi: adipsam currit
iustus & exaltabitur. Substantia di

Expanded text:
occasiones quaerit qui vult recedeoccasiones quaerit qui vult recedere ab amico omni tempore erit exprobrabilis non recipit stultus verba prudentiae nisi ea dixeris quae versantur in corde eius impius cum in profundum venerit peccatorum contemnit sed sequitur eum ignominia et obprobrium aqua profundviri: et torrens redundans fons sapientiae. Accipere personam impii non est bonum, ut declines a veritate judicii. Labia stulti miscent se rixis: et os ejus jurgia provocat. Os stulti contritio ejus: et labia ipsius, ruina animae ejus. Verba bilinguis,lis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. turris fortissima nomen domini: ad ipsam currit iustus et exaltabitur. Et post I
Abbreviated transcription (Latin):
habere diuitias stulto: cum sapienti¬
am emere non possit: Omni tẽpore
diligit qui amicus ẽ: & frater inan¬
gustiis comprobat᷑. Homo stultus
plaudet manib: cum spoponderit
ꝓ amico suo. Qui meditat᷑ discordias.¬
diligit rixas : & qui exaltat os suum
querit ruinam. Qui ꝑuersi cordis ẽ.
non inueniet bonum: & qui uertit
linguam incidet in malum. Natus ẽ
stultus inignominia sua: s nec pater
infatuo letabitur. Animus gaudens
etatem floridam facit: sp̃s tristis. ex¬
siocat ossa. Munera desinu impius
accipit: ut ꝑuertat semitas iudicii.
Infacie prudentis lucet sapientia:
oculi stultoꝵ. infinib terre. Ira patͥs
filius stultus : & dolor matris que ge¬
nuit eum. Non ẽ bonũ damnũ infer¬
re iusto: nec ꝑcutere pͥncipem qui
recta iudicat. Qui moderatur ser¬
mones suos doctus & prudens ẽ: &
p̃ciosi sp̃s uir eruditus. Stultus qͦ
si tacuerit sapiens reputabitur : &
si compresserit labia sua intelligenꝰ.

Expanded text:
habere divitias stultum cum sapientihabere divitias stultum cum sapientiam emere non possit omni tempore diligit qui amicus est et frater in angustiis conprobatur homo stultus plaudet manibus cum spoponderit pro amico suo qui meditatur discordiadirigit rixas: et qui exaltat ostium, quaerit ruinam. Qui perversi cordis est, non inveniet bonum: et qui vertit linguam, incidet in malum. Natus est stultus in ignominiam suam: sed nec pater in fatuo laetabitur. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere principem, qui recta judicat. Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus vir eruditus stultus quoque si tacuerit sapiens putabitur et si conpresserit labia sua intellegens
Abbreviated transcription (Latin):
& fallax obtemꝑat labiis menclatib.
Qui despicit pauꝑem ex ꝓbrat facto¬
ri eius: & qui inruina łetatur altenꝰ.
non erit impunitus. Corona senum
filii filioꝵ: & gła filioꝵ patres eoꝵ.
Non decent stultum uerba cõposita:
nec pͥncipem labium mentiens. Gem¬
ma gratissima expectatio p̃stolantis:
quocũq se uerterit prudenter intel¬
liget. Qui celat delictum querit am¬
citias: qui altero sermone repecit se¬
parat federatos. Plus ꝓficit correp¬
tio apud prudentẽ: quã centũ plage
apud stultum. Semꝑ uirgia querit
malus: angłs autẽ trudelis mittet᷑
contra eum. Expedit magis ursȩ oc¬
currere raptis fetib: quam fatuo
confidenti sibi instultitia sua. Qui
reddet mala ꝓbonis: non recedet
malũ de domo eius. Qui dimittit
aquã. caput ẽ iurgioꝵ: & antequã
patiatur contumeliã. iudiciũ dese¬
rit. Et qui iustificat impiũ & qui
condempnat iustum: abhominabi¬
lis ẽ uterq apio dñm. Quid ꝓdest

Expanded text:
is mendacibus qui despicit pauperem exprobrat factori eius et qui in ruina laetatur alterius non erit inpunitus corona senum filii filiorum et gloria filiorum patres sui non decent stultum verba conposita nec principem labium mentiens gemma gratissima expectatio praestolantis quocumque se verterit prudenter intellegit qui celat delictum quaerit amicitias qui altero sermone repetit separat foederatos plus proficit correptio apud prudentem quam centum plagae apud stultum semper iurgia quaerit malus angelus autem crudelis mittetur contra eum expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua qui reddit mala pro bonis non recedet malum de domo eius qui dimittit aquam caput est iurgiorum et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit et qui iustificat impium et qui condemnat iustum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
nabiles dño: uota iustoꝵ placabilia.
Ab hominatio ẽ dño. uia impii: qui
sequitur iustitiã diligitur abeo. Doc¬
trina mala: deserenti uiam uite. Qui
increpationes odit morietur: infer¬
nus & ꝑditio coram dño: quantoma¬
gis corda filioꝵ hominũ: Nlon amat
pestilens eum qui se corripit: nec
ad sapientes graditur. Cor gaudens
ex hilarat faciem: in merore animi.
deicitur sp̃s. Cor sapientis querit
doctrinam: & os stultoꝵ pascetur
imperitia: om̃s dies pauꝑis mali.
Secura mens: quasi iuge conuiuiũ.
Melius ẽ parum cum timore dñi:
quã thesauri magni & insatiabiles.
Melius ẽ uocare ad olera cum carita¬
te: quã aduitulũ saginatũ cũ odio.
Uir iracundꝰ ꝓuocat rixas: qui pati¬
ens ẽ: mitigat suscitatas. Iter impioꝵ:
quasi sepis spinarũ. uia iustoꝵ : absq
offendiculo. Filius sapiens. letificat
patrem: & stultus homo. despicit
matrẽ suam. Stultitia gaudiũ stul¬
to: & uir prudens. dirigit gressus.

Expanded text:
nabiles Domino: vota justorum placabilia. nabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam vitae: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto magis corda filiorum hominum non amat pestilens eum qui se corripit nec ad sapientes graditur cor gaudens exhilarat faciem in maerore animi deicitur spiritus cor sapientis quaerit doctrinam et os stultorum pascetur imperitia. Omnes dies pauperis, mali: secura mens quasi juge convivium. Melius est parum cum timore Domini, quam thesauri magni et insatiabiles. melius est uocari ad holera cum caritate quam ad uitulum saginatum cum odio. uir iracundus prouocat rixas: qui patiens est mitigat suscitatas. iter pigrorum quasi saepes spinarum: uia iustoffendiculo. Filius sapiens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam: Stultitia gaudium stulto: et vir prudens dirigit gressus.
Abbreviated transcription (Latin):
lumniat᷑ egentẽ: exprobrat factori eiꝰ.
honorat autem eum: qui miseretur
panꝑi. Inmalitia sua expelletur im¬
puis: sꝑat autem iustus in morte sua.
Incorde prudentis requiescit sapien¬
tia: & indoctos quoq erudiet. Iusti¬
cia eleuat gentem: miseros facit po¬
pulos pectatum. Acceptus ẽ regi mi¬
nifter intelligens: iracundiam cius
inutilis iustinebit. Responsio mollis
frangit iram: sermo durus suscitat
furorem. Lingua sapientiũ ornat
scientiam: os fatuoꝵ ebullit stulti¬
ciam.Inomni loco: oculi dñi contẽs¬
plantur bonos &e malos. Lingua pla¬
cabilis lignũ uitȩ : quȩ autem ĩ mo¬
derata d̃: conteret sp̃m. Stultus it¬
ridet disciplinam patris sui: qui
autẽ custodit increpationes: astu¬
tior fiet. Domus iusti plurima for¬
titudo: & infructib impii contur¬
batio. Labia sapientiũ dissemina¬
bunt scientiam: cor stultorum dis¬
simile erit. Uictime impioꝵ abhomi¬

Expanded text:
lumniatur egentem, exprobrat factori ejus: lumniatur egentem, exprobrat factori ejus: honorat autem eum, qui miseretur pauperis. In malitia sua expelletur imus sperat autem iustus in morte sua in corde prudentis requiescit sapientia et indoctos quoque erudiet iustitia elevat gentem miseros facit populos peccatum acceptus est regi minister intellegens iracundiam eius inutilis sustinebit responsio mollis frangit iram sermo durus suscitat furorem lingua sapientium ornat scientiam os fatuorum ebullit stultitiam in omni loco oculi Domini contemplantur bilis lignum vitae quae inmoderata est conteret spiritum stultus inridet disciplinam patris sui qui autem custodit increpationes astutior fiet domus iusti plurima fortitudo et in fructibus impii conturbatur labia sapientium disseminabunt scientiamsimile erit. Victimae impiorum abomi
Abbreviated transcription (Latin):
& confidit. Impatiens oꝑabitur stul¬
ticiam: & uir uerbosus odiosus ẽ.
Possidebunt paruuli stulticiã: & astu¬
ti expectabunt scientiam. Tacebun
mali ante bonos: & impii ante por¬
tas iustoꝵ. Etiam ꝓximo suo pauꝑ
odiosus erit: amici uͦ diuitũ mul¬
ti. Qui despicit ꝓximũ suũ peccat:
qui autem miseretur pauꝑi. beatus
gie: errant qui oꝑantur malum.
Miscdia & ueritas: p̃parant bona.
In ommi oꝑe bono erit abundantia:
ubi autem uerba sunt plurima: ibi fre
quenter egestas. Corona sapientiũ di¬
uitie eoꝵ. fatuitas stultoꝵ inpruden¬
tia. Liberat animas testis fidelis: &
ꝓfert mendatia uersi pellis. Intimore
dm̃ fiducia fortitudinis: & filus eiuis
erit spes. Timor dñi fons uite: ut de¬
clinet aruina mortis. In multitudi¬
ne popłi dignitas regis: & in paucita
tiens ẽ: multa gubernat᷑ prudentia.
qui autẽ impatiens ẽ : exaltat stultici¬
am suam. Uita carnium. sanitas cor¬
dis: putredo ossuum inuidia. Qui ca

Expanded text:
fidit inpatiens operabitur stultitiam et vir versutus odiosus est possidebunt parvuli stultitiam et astuti expectabunt scientiam iacebunt mali ante bonos et impii ante portas iustorum etiam proximo suo pauper odiosus erit amici vero divitum multi qui despicit proximum suum peccat qerrant qui operantur malum: misericordia et ueritas praeparabunt bona. in omni opere erit abundantia: ubi autem uerba sunquenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in pauctiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem inpatiens est, exaltat stultitiam suam. uita carnium sanitas cordis: putredo ossuum inuid
Abbreviated transcription (Latin):
bat domũ suã qui sectatur auaritiã:
qui uͦ odit munera uiuet. Mens iust
meditatur obedientiã: os impioꝵi re¬
dundat malis. Longe ẽ dñs ab impiis.
& orationes iustoꝵ exaudiet. Lux ocu¬
loꝵ letificat animã: fama bona im¬
pinguat ossa. Auris quȩ audit in¬
crepationes uitȩ: inmedio sapientiũ
cõmorabitur. Qui abicit disciplinã.
despicit animã suam: qui autẽ ad¬
quiescit increpationib. possessor ẽ
cordis. Timor cdm̃ disciplina sapien

Expanded text:
rbat domum suam qui sectatur avaritiam qui autem odit munera vivet mens iusti meditatur oboedientiam os impiorum redundat malis longe est Dominus ab impiis et orationes iustorum exaudiet lux oculorum laetificat animam fama bona inpinguat ossa auris quae audit increpationes vitae in medio sapientium commorabitur qui abicit disciplinam despicit animam suam qui adquiescit increpationibus possessor est cordis ti
Abbreviated transcription (Latin):
iriam non bonam. Qui attonius
oculis cogitat praua: mordens la¬
bia sua ꝑ ficit malum. Corona dig¬
nitatis senectus: quȩ in uiis iusticiȩ¬
repperietur. Melior ẽ patiens uiro for¬
ti: & qui dominat᷑ anmo suo. expug¬
natore urbium. Sortes mittunt᷑ infi
na uictimis cum uirgio. Seruus sapi¬
ens dñabit᷑ filiis stultis: & inter fr̃s
hereditatẽ diuidet. Sicut igne ꝓbatur

Expanded text:
er viam non bonam. Qui attonitis er viam non bonam. Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitireperietur. Melior est patiens viro forti: et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium: Sortes mittuntur in sna victimis cum jurgio. Servus sapiens dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet. Sicut igne probat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: & adquire prudentiã. quia p̃ciosior
ẽ argento. Semita iustoꝵ declinat ma¬
la: custos animȩ suȩ seruat uiam sũa.
Contricionẽ p̃cedit suꝑbia: & ante
ruinam exaltatur sp̃s. Melius ẽ hu¬
miliari cum mitib: quã diuidere
spolia cum suꝑbis. Eruditus inuer¬
bo repperiet bona: & qui indño sꝑat
beatus ẽ. Qui sapiens corde ẽ appel¬
labitur prudens: & qui dulcis eloqͥo
maiora repꝑiet. Eons uitȩ eruditio
possidentis: doctͥna stultoꝵ fatuitas.
Cor sapientis erudiet os eius: & la¬
biis illiꝰ addet grãm. Fauus mellis
uerba composita. dulcedo animȩ:
est sanitas ossuum. Est uia que ui¬
detur homini recta: & nouissimũ
eius ducit ad mortẽ. Anima laborã¬
tis laborat sibi: quia cõpulit eum
os suum. Uir impius fodit malũ :¬
&̃ in labiis eius ignis ardescit. Ho¬
mo ꝑuersus suscitat lites: & uerbo¬
sus separat pͥncipes. Uir iniquus ob¬
lactat amicũ suũ : & ducit eum ꝑ¬

Expanded text:
est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat mala: custos Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis. eruditus in uerbo reperiet bona, et qui in domino sperat, beatus est. qui sapiens corde est, appellabitur prudens, et qui dulcismaiora percipiet fons vitae eruditio possidentis doctrina stultorum fatuitas cor sapientis erudiet os eius et labiis illius addet gratiam favus mellis verba conposita dulcedo animae et sanitas ossuum est via quae videtur homini recta et novissimum eius ducit ad mortem anima laborantis laborat sibi quia conpulit eum os suum et in labiis ejus ignis ardescit. Homo perversus suscitat lites: et verbosus separat principes. Vir iniquus lactat amicum suum: et ducit eum p
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Reuela dño oꝑa tua: & dirigen¬
rxiii tur cogitationes tuȩ. Uniuersa ꝓpt̃
semet ipsũ oꝑatus ẽ dñs : impium
quoq ad diem malũ. Abhominatio
dñi ẽ om̃is arrogans: etiam si ma¬
nu admanũ fuerit ñ erit innocens.
Misccłia & ueritate redimit᷑ imqui¬
tas: & intimore dm̃ declinat᷑ ama¬
lo. Cum placuerint dño uiȩ homi¬
nis: inimicos qͦq eius conuertet ad
pac̃ẽ. Melius ẽ parũ cũ iusticia: quã
multi fructus cum iniquitate. Cor
homuinis disponit uiam suam : s
dñi ẽ dirigere gressus eius. Diuina¬
tio in labiis regis: iniudicio ñ erra¬
bit os eius. Pondus & statera ndicia
dm̃ sunt: & oꝑa eius om̃s lapioes scłi.¬
xxiiii Ab hominabiles regi qui agunt im¬
pie: qm̃ iusticia firmatur soluim. Uo¬
luntas regum: labia iusta. Qui recta
loquitur: dirigetur. Indignatio regis
nuntii mortis: & uir sapiens placabit
eum. Inhilaritate uultus regis uita:
& clementia eius quas imber serotinꝰ.
Posside sapientiam. quia auro melior

Expanded text:
reuela domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae. uniuersa propter semet ipsum operatus est dominus, impium quoque ad diem malum. abominatio domini omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et clementia eius quasi imber serotinus. posside sapientiam, quia auro melior
Abbreviated transcription (Latin):
os suũ. custodit animã suã: qͥ autẽ
inconsideraturs ẽ ad loquendũ. sen¬
tiet mala. Uult & ñ uult piger: ani¬
ma autẽ oꝑantiũ impinguabitur.
Uerbũ mendax iustus decestabit᷑:
impiꝰ autẽ confundit & confundet᷑.¬

Expanded text:
08 suum, custodit animam suam: qui autem 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impi
Abbreviated transcription (Latin):
tur conscientiȩ: lingua aut̃e sapi¬
entiũ sanitas ẽ. Labiũ ueritatis fir¬
mũ erit inꝑpettũ: qui autẽ testis
ẽ repentinus. concinnat linguã
mendacii. Dolus incorde cogitan¬
tiũ mala: qui autẽ inueniunt pa¬
cis consilia. sequit᷑ eos gaudiũ.
Non contristabit iustum qͥcqͥd ei
actiderit: impii autẽ replebunt᷑
malo. Abominatio ẽ dño labia¬
mendatia: qui autẽ sideliter agunt.
placent ei. Homo uersutus celat sci¬
entiã : & cor insipientiũ ꝓuocat stul¬
ticiam. Manus fortium dñabi̾t. quȩ
autẽ remissa ẽ: tributis seruiet. Meror
incorde uiri humiliabit eum: & ser¬
mone bono letificabtt᷑. Qui negligit
damnũ ꝓpter amicũ iustus ẽ: iter
autẽ impioꝵ decipiet eos. Noninue¬
niet fraudulentus lucrũ: & substan¬
tia hominis erit auri p̃cium. In semi¬
ta iusticie uita: iter autem deuiũ.
audit cum arguit᷑. De fructu oris
homo saturabit᷑ bonis: anima au¬
tẽ p̃uaricatoꝵ iniqua. Qui custodit

Expanded text:
ngua autem sapientium sanitas est. Labium veritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii. Dolus in corde cogitantium mala, qui autem ineunt pacis consilia, sequitur eos gaudium. Non contristabit justum quidquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. Abominatio Domino labmendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocat stultitiam. Manus fortium dominabitur: quae autem remissa est, tributis serviet. Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum: et substantia hominis erit auri pretium. In semita justitiae, vita: iter autem devium daudit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui custodit
Abbreviated transcription (Latin):
cibo: ꝑ odiosam mulierem tum inma¬
trimonio fuerit assũpta: & ꝑ ancillã
cum heres fuerit dñe suȩ. Quatuor
sunt minima terre: & ipsa sunt sapi¬
entiora sapientib. Formice popłs in¬
firmus qui p̃parat in messe cibum
sibi: lepusculus. plebs inualida: qui
collocat in petra cubile suũ. Regem
locusta non habet: &egreditur uni¬
uersa ꝑturmas. Stellio manib niti¬
tur : & moratur medib regis. Tria
sunt quȩ bene gradiunt᷑: & quartũ
quod incedit feliciter. Leo fortissi¬
mus bestiarũ: ad nulliꝰ pauebit oc¬
cursum. Gallus suctinctus lumbos:
& aries. nec ẽ rex qui resistat ei: & qui
stultus apparuerit. postqͣm eleuatus ẽ

Expanded text:
cibo: Per odiosam mulierem, cum in macibo: Per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta: et per ancillam cum haeres fuerit dominae suae. Quatuor sunt minima terrae, et ipsa sunt sapientiora sapientibus. Formicae populus infirmus, quae praeparant in messe cibum sibi: Lepusculus plebs invalida, qui collocat in petra cubile suum: Regem locusta non habet, et egreditur universa per turmas suas: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibus regis. Tria sunt, quae bene gradiuntur, et quartum, quod incedit feliciter: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum: Gallus succinctus lumbos: et aries: nec est rex, qui resistat ei. Et qui stultus apparuit postquam elevatu
Abbreviated transcription (Latin):
generatio que sibi munda uidet᷑. & ta¬
men non ẽ lota sordib suis. generatio
cuiꝰ excelsi sunt oculi. & palpebre eius
in alta subrecte. generauo quȩ ꝓden¬
tib gladios habet & cõmandit molarib
suis: ut comedat in opes deterra. & pau¬
peres ex hominib. Sanguisuge due suns
filie dicentes: affer affer. Tria sunt in¬
saturabilia: & quartũ quod nunquã
dicit sufficit. Infernus & os uulue: &
terra quȩ non satiatur aqua. Ignis uͦ:
nunquã dicit sufficit. Oculum qui sub¬
sannat patrẽ & despicit partũ matris
sue: effodiant eum corui detorrentib:
& comeclant illum filii aquilȩ. Tria
sunt difficilia mͥ: & quartũ penitus
ignoro. Uiam aquile incelo: uiam
colubri suꝑ petram. uiam nauis in
medio mari: & uiam uiri in adoles¬
centia. Talis ẽ &e uia mulieris ad ulte¬
rȩ: quȩ comedit & tergens os suum
dicis: non sum oꝑata malũ. Per tria
mouetur terra. & quartũ non pot
sustinere.Per seruũ cum regnaue¬
rit: ꝑstultum cum saturatus fuerit

Expanded text:
sibi munda videtur et tamen non est lota a sordibus suis generatio cuius excelsi sunt oculi et palpebrae eius in alta subrectae generatio quae pro dentibus gladios habet et commandit molaribus suis ut comedat inopes de terra et pauperes ex hominibus sanguisugae duae sunt filiae dicentes adfer adfer tria sunt insaturabilia et quartum quod numquam dicit sufficit infernus et os vulvae et terra quae non satiatur aqua ignis vero numquam dicit sufficit oculum qui subsannat patrem et qui despicit partum matris suae effodiant corvi de torrentibus et comedant illum filii aquilae tria sunt difficilia mihi et quartum penitus ignoro viam aquilae in caelo viam colubri super petram viam navismedio mari, et viam viri in adolescentia. Talis est et via mulieris adulterae, quae comedit, et tergens os suum dicit: Non sum operata malum. Per tria movetur terra, et quartum non potest sustinere: Per servum cum regnaverit: per stultum cum saturatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
mas sapiens ẽ. Si iustus in terra reci¬
pit: quanto magis impius & peccator:
Qui diligit disciplinã. diligit scien¬
tiam: qui autem odit increpationes:
insipiens ẽ. Qui bonus ẽ hauriet ã
dño gr̃am: qui autẽ confidit in cogi¬
tationib suis. impie agit. Non robo
rabitur homo eximpietate: & radix
nestoꝵ non cõmouebitur. Mulier di¬
ligens corona ẽ uiro suo: & putreilo
in ossib eius. que confusione res dig¬
nas gerit. Cogitationes iustor iudicia:
& consilia impioꝵ fraudulenta. Uerba
impioꝵ insidiant᷑ sanguini: os iustoꝵ
liberabit eos. Uerte impios & ñ erunt:
domus autẽ iustoꝵ ꝑmanebit. Doct¬
na sua noscitur uir. qui autẽ uanus
& excors ẽ: patebit contẽptui. Melior
ẽ pauꝑ & sufficiens sibi: quã głosus &

Expanded text:
III uersus: Si iustus in terra recipit, quanto magis impius et peccator? Qui diligit disciplinam, diligit scientiam: qui autem odit increpationes, insipiens est. qui bonus est, hauriet a domino gratiam : qui autem confidit cogitationibusrabitur homo ex impietate: et radix justorum non commovebitur. Mulier diligens, corona est viro suo: et putredo in ossibus ejus, quae confusione res dignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens
Abbreviated transcription (Latin):
odium fraudulenter: reuelabtt᷑ mali¬
tia eius inconcilio. Qui fodit foueam
incidet ineam: & qui uoluit lapidem
reuertet᷑ adeum. Lingua fallax non
amat ueritatẽ: & os lubricum oꝑat᷑
quid suꝑ uentura pariat dies. Laudet te
alienus & non os tuũ: extraneus. & non
labia tua. Graue ẽ saxum & onerosa ha¬
rena: s ira stulti utroq grauior. Ita non
habet miscdiam : nec erumpens furor.
Et impetũ concitati ferre quis poterit:
Melior ẽ manifesta correptio: quã ame
absconditus. Meliora sunt uulnera di¬
ligentis: quã fraudulenta odientis os

Expanded text:
odium fraudulenter: revelabitur maliodium fraudulenter: revelabitur malicia ejus in concilio. Qui fodit foveam: incidit in eam: et qui revolvit lapidem: revertetur ad eum. Lingua fallax non amat veritatem: et os lubricum operatur quid superventura pariat dies. Laudet te alienus, et non os tuum: extraneus, et non labia tua. Grave est saxum, et onerosa arena: sed ira stulti utroque gravior. Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor: et impetum concitati ferre quis poterit? Melior est manifesta correptio, quam amor absconditus. Meliora sunt vulnera diligentis, quam fraudul
Abbreviated transcription (Latin):
& fatua. Desideriũ iustoꝵ omne bo¬
nũ ẽ: p̃stolatio impioꝵ furor. Alii
diuidunt ꝓpria. & ditiores fiunt.
alii rapiunt non sua: & semꝑ meges¬
tate sunt. Anima que benedicit im¬
pinguabit᷑: & qui in ebriat ipse qͦq
inebriabitur. Qui abscondit frum̃ta xxuii
maledicetur in popłis: benedictio
autẽ suꝑ caput uendentiũ. Bene con¬
surgit diluculo. qui querit bona: qͥ
autem inuestigator maloꝵ ẽ : oppͥme¬
tur abeis. Qui confidit indiuitus
suis corruet: iusti autem quasi ui¬
rens folium germinabunt. Qui con¬

Expanded text:
 Fili, desiderium justorum omne bonum est: praestolatio impiorum furor. Alii dividunt propria, et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua, et semper in egestate sunt. Anima, quae benedicit, impinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. Qui abscondit frumenta, maledicetur in populo: benedictio autem super caput uendentium. bene consurget diluculo qui quaerit bona: qui. autem inuestigator malorum est, opprimetur ab eis. qui confidit in diuitiis suis, hic corruet: iusti autem quasi uirens folium germinabunt. Et pos
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. Cor quod nouit amaritudinẽ anĩ¬
me sue: ingaudio eius non miscebi¬
tur extraneus. Domus impioꝵ dele¬
bitur tab̾nacula iustoꝵ germina¬
bunt. Est uia que uidetur homini
iusta: nouissima autem ents dedu¬
cunt atdmortẽ. Risus cdolore misce¬
bitur: & extrema gaudu luctus oc

Expanded text:
gratia. cor, quod nouit amaritudinem animgratia. cor, quod nouit amaritudinem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extraneus. domus impiorum delebitur: tabernacula uero iustorum germinabunt. est uia, quae uidetur homini iusta: nouissima autem eius deducunt ad mortem. risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus oc
Abbreviated transcription (Latin):
stantia peccatoris. Multi cibi in
uoualib patrũ: & aliis congre¬
gantur absq iudicio. Qui par¬
cit uirge. odit filiũ suũ: qui au¬
tem diligit illum. instanter eru¬
dit. Iustus comedit & replet animã fu¬
am: uenter autẽ impioꝵ insaturabi¬
lis. Sapiens mulier edificat domũ
suam: insipiens. extructam quoq
destruet manib. Ambulans recto
itinere & timens dm̃: despicitur ab
eo qui infami graditur iria. Inore stul
ti iurga suꝑbĩe: labia sapientiũ eus¬
todiunt eos. Ubi non sunt boues p̃sepe
uacuũ ẽ: ubi autem plurime segetes.
ibi manifesta fortitudo bouis. Testis fi¬
delis non mentietur: ꝓfert mencdatiũ
dolosus t estis. Querit derisor sapientiã
& non inuemet: doctrina prudentiũ
facilis. Uade contra uirũ stultum: &
nescit labia prudentiȩ. Sapientia cal¬
lidi ẽ intelligere iuam suam: & inpru¬
dentia stultoꝵ errans. Stultus illudit
peccatum: inter iustos morabitur

Expanded text:
stantia peccatoris multi cibi in stantia peccatoris multi cibi in novalibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virgae suae odit filium suum qui autem diligit illum instanter erudit iustus comedit et replet animam suam venter autem impiorum insaturabilis sapiens mulier aedificavit domum suam insipiens instructam quoque destruet manibus ambulans recto itinere et timens Deum despicitur ab eo qui infami graditur via ti virga superbiae: labia autem sapientium custodiunt eos. Ubi non sunt boves, praesepe vacuum est; ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentitur: profert autem mendacium dolosus testis. Quaerit derisor sapientiam, et non inveniet: doctrina prudenfacilis. Vade contra virum stultum: et nescit labia prudentie. Sapientia callidi: est intelligere viam suam: et imprudentia stultorum errans. Stultus illudet peccatum: inter iustos morabitur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uirgia sunt: qui autẽ agunt
cuncta consilio. regunt᷑ sapientia.
Substantia festinata minuet᷑. qͦ
aut̃ẽ paulatim colligitur manu:
multiplicabit᷑. Spes que differtur:
affliget animã. lignũ uitȩ deside¬
rium ueniens. Qui detrahit ali¬
cui rei: ipse se infuturũ obligat.
qui autẽ timet p̾ceptum: inpace
uersabitur. Lex sapienti fons uitȩ:
ut declinet aruina mortis. Doctͥna
bona dabit grãm: initinere contẽp¬
toꝵ uorago. Astutus omĩa agit cũ
consilio. qui autem fatuus ẽ: aꝑi¬
et stulticiam. Nuntius impii cadet
inmalũ: legatus fidelis sanitas.
Egestas & ignominia ei qui dese¬
rit disciplinã: qui autẽ adquies
cit arguenti. głificabit᷑. Desideriũ
si compleatur delectat animã:
detestant᷑ stulti eos qui fugiunt
mala. Qui cum sapientib gradit᷑
sapiens erit : amicus stultoꝵ effi¬
cietur similis. Peccatores ꝑsequit᷑
malũ : & iustis retribuent᷑ bona.
Bonus relinquet herecdes filios
& nepotes: & custodit᷑ iusto sub¬

Expanded text:
em agunt cuncta consilio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a ruina mortis. doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum uoragconsilio: qui autem fatuus est, aperit stultitiam. Nuntius impii cadet in malum. legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti glorificabitur desiderium si conpleatur delectat animam detestantur stulti eos qui fugiunt mala qui cum sapientibus graditur sapiens erit amicus stultorum efficietur similis peccatores persequetur malum et iustis retribuentur bona bonus relinquet heredes filios et nepotes et custoditur iusto sub
Abbreviated transcription (Latin):
derisorem: ipse sibi iniuriam facit.
& qui arguit impiũ: generat ma¬
ne oderit te: argue sapientẽ. & dili¬
get te. Da sapienti occasionẽ. & adde¬
tur ei sapientia: doce iustum. & festi¬
nabit accipere. Principiũ sapientie
timor dñi: & scientia sc̃oꝵ pruden¬
tia. Per me enim multiplicabunt di¬
es tur: & addentur tibi anm uite.Si sa¬
piens fueris. tibimet ipsi eris: si au¬
tem illusor. solus portabis malum.
Mulier stulta & clamosa plenaq ille¬
cebris: & nichil omĩno sciens. sedit
inforib domꝰ suȩ: suꝑ sellam in ex¬
celso urbis loco. ut uocaret transeun¬
tes inam: & ꝑgentes itinere suo. Quis
ẽ paruulus declinet adme: & uecor

Expanded text:
derisorem, ipse sibi injuriam facit; et qui arguit impium, generat mane oderit te argue sapientem et diliget te da sapienti et addetur ei sapientia doce iustum et festinabit accipere principium sapientiae timor Domini et scientia sanctorum prudentia per me enim multiplicabuntes tui et addentur tibi anni vitae si sapiens fueris tibimet ipsi eris si inlusor solus portabis malum mulier stulta et clamosa plenaque inlecebris et nihil omnino sciens sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco ut vocaret transeuntes viam et pergentes itinere suo quis est parvulus declinet a
Abbreviated transcription (Latin):
tis tirs: scribe illam in tabulis cordis
tui. Dic sapientiȩ soror mea es: et
prudentiã uoca amicam tuam. uł
custodiat te amuliere extranea: &
ab aliena quȩ uerba sua dulcia facit.
De fenestra enim domꝰ meȩ ꝑcancellos
ꝓsperi: & uideo paruulos: considero
uecordem iuuenẽ. qui transte ꝑ placeas.¬

Expanded text:
tis tuis, scribe illam in tabulis cordis tis tuis, scribe illam in tabulis cordis tui. Dic sapientiae, soror mea es, et prudentiam voca amicam tuam: Ut custodiat te a muliere extranea, et ab aliena, quae verba sua dulcia facit. De fenestra enim domus meae per cancellos prospexi: Et video parvulos, considero vecordem juvenem, Qui transit in platea
Abbreviated transcription (Latin):
illius. Preciũ enim scorti: uix uniꝰ ẽ
panis. Mulier autẽ. uiri p̃ciosam ani¬
mã capit. slumqͥd abscondere potest
homo ignẽ insinui suo. ut uestimenta
illiꝰ ñ ardeant: aut ambulare suꝑ pru¬
nas. & non cõburent᷑ plantȩ eius: Sic¬
qui ingreditur admulierem ꝓximi
sui: non erit mundꝰ cum tetigerit
eam. Non grandis ẽ culpa: cum quis
furatus fuerit. Furatur enim. ut esu¬
rientẽ impleat animã. deprehensus
quoq reddet septuplũ: & omnẽ subsã¬
tiam domus suȩ tradet. qui autem ad̃¬
ulter ẽ: ꝓpter cordis inopiam ꝑdet am¬
mã suam. Turpitudinẽ & ignominã
congregat sibi: &e obꝓbriũ illius non
delebitur: quia zelus & furor uiri ñ
parcet indie uindiche: nec ad quiel¬
cet cuꝰquã p̃cib. nec suscipiet pro re¬
demptione dona plurima. Car ema
custodi sermones meos: & precepta
mea reconde tibi. Serua mandata
mea & uiues: & legem meam quasi
pupillam oculi tui. Liga eam incdigi

Expanded text:
illius: pretium enim scorti uix unius est illius: pretium enim scorti uix unius est panis: mulier autem uiri pretiosam animam capit. numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut uestimenta illius non ardeant? aut ambulare super prunas, et non conburentur plantqui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus cum tetigerit eam, Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem impleat animam: Deprehensus que reddet septuplum et omnem substantiam domus suae tradet qui autem adulter est propter cordis inopiam perdet animam suam turpitudinem et ignominiam congregat sibi et obprobrium illius non delebitur quia zelus et furor viri non parcet in die vindictae nec adquiescet cuiusquam precibus nec suscipiet pro redemptione dona plurima fili mi custodi sermones meosmea reconde tibi. serua mandata mea et uiue et legem meam quasi pupil
Abbreviated transcription (Latin):
lis graditur ore ꝑuerso: annuit oculis.
terio pede: digito loquitur. prauo corde
machinatur malum: & om̃i tempore iur¬
gia seminat. huic extimplo utniec ꝑdi¬
tio sua: & subito conteret᷑. nec habebit
ultra medicinam. Sex sunt quȩ odit dñs:
& septimũ detestatur anima eius. Ocu¬
los sublimes: linguam mendacem. manꝰ
esfundentes in noxium sanguinẽ: cor
inachinans cogitationes pessimas. pedes
ueloces ad currendum in malũ: ꝓferen¬
tem mendatia testem. fallacem. & eum
qui seminat intex fr̃s discordias. Con¬
serua fili mi. precepta patris tui: & ne
dimittas. legem matris tuȩ. Liga ea in
corde tuo iugiter. & circũda gintur
tuo. Cum ambulaueris gradiant᷑ tecũ:
cum dormieris custodiant te. & eui¬
gilans loquere tum eis: quia manda¬
tum lucerna ẽ & lex lux: &uia uitȩ
increpatio disciplinȩ. Ut custodiant de
a muliere mala: & ablanda lingua ex¬
traneȩ. Non concupiscat pulchritudi¬
nem eius cor tuum: ne capiaris nutibꝰ

Expanded text:
ditur ore perverso annuit oculis terit pede digito loquitur pravo corde machinatur malum et in omni tempore iurgia seminat huic extemplo veniet perditio sua et subito conteretur nec habebit ultra medicinam sex sunt quae odit Dominus et septimum detestatur anima eius oculos sublimes linguam mendacem manus effundentes innoxium sanguinem cor machinans cogitationes pessimas pedes veloces ad currendum in malum proferentem mendacia testem fallacem et eum qui seminat inter fratres discordias conserva fili mi praecepta patrisdimittas legem matris tuae. Liga ea in corde tuo jugiter, et circumda gutturi tuo. Cum ambulaveris, gradiantur tecum: cum dormieris, custodiant te; et evigilans loquere cum eis. Quia mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae: Ut custodiant te a muliere mala, et arsus: Non concupiscat pulchritudinem eius cor tuum, ne capiaris nutibus
Abbreviated transcription (Latin):
dat mari terminũ siuĩ: & legem
ponebat aquis ne transirent fines suos.
quando appendebat fundamenta
terrȩ: cum eo eram cuncta compo¬
nens. & ddelectabar ꝑ singulos dies:
ludens coram eo omni tempore. ludenꝰ
morbe terrarũ: & delitie meȩ ẽẽ cum
filiis hominũ. Nlunc g filii. audite
ine. Beati qui custodiunt uias meas.
qui audit me: qui uigilat ad fores
meas cotidie. & obseruat ad postes
ostii mei. Qui me inuenerit. imiem¬
et uitam: & hauriet salitẽ a dño.
Qii autẽ in me peccauerit: ledetani xx̾¬
mã suam. Om̃s qui me oderunt: di¬

Expanded text:
at mari terminum suum et legem ponebat aquis, ne transirent fines suos, quando appendebat fundamenta terre, cum eo eram cuncta componens et delectabar per singulos dies ludens coram eo, omni tempore ludens in orbe terrarum, et delitie mee esse cum filiis hominum. Nunc ergo, filii, audite me: Beati qui custodiunt vias meas". qui audit me, qui uigilat ad fores meas cotidie et obseruat ad postes ostii mei. qui me inuenerit, inueniet uitam et hauriet salutem a domino. qui autem in me peccauerit, laedet animam suam. omnes qui me oderunt di
Abbreviated transcription (Latin):
isti apud extraneũ manũ tuã: illaque¬
atus es uerbis oris tin. & captus ꝓpͥis
sermonib tuis. Fac gͦ quod dico fili
mi: & temet ipsum libera. quia inci¬
disti inmanus ꝓximi tui. Discurre.
festina: suscita amicũ tuũ. Ne dede¬
ris somnũ oculis tuis: ne dormitent

Expanded text:
apud extraneum manum tuam, illaqueatus es verbis oris sui, et captus es propriis sermonibus tuis. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi. Discurre, festina, suscita amicum tuum. Ne dederis somnum oculis tuis; ne dormitent
Abbreviated transcription (Latin):
queum. & nescit quia deꝑiculo anime
illius agitur. Nunc gͦ fili audi me: o¬
inuiis illius mens tua: neq decipiaris
semitis. Multos enim uulneratos deie¬
eit: & fortissimi quiq interfecti sunt
abea. Uiȩ inferi domus eius: penetran¬
tes in inferiora mortis. Nunquid ñ sapi¬

Expanded text:
queum et nescit quia de periculo animae queum et nescit quia de periculo animae illius agitur. Nunc ergo, fili mi, in uiis illius mens tua neque decipiaris semitis eius. Multos enim uulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea. Viae inferi domus eius, penetrantes ad inferiora mortis. Idem i
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris & caligine. & ecce mulier occul¬
rit illi ornatu meretriçio p̃parata ad
capiendas animas. garrula &e uaga.
quietis impatiens. nec ualens mas
mu consistere pedib suis. nunc foris.
nunc in plateis. nunc iuxta anguloᷤᷤ
insidians. Apphensũq de osculat᷑ iuis¬
nem: & procaci uultu blandit᷑ dices
Dictimas ꝓsalute debui: hocdie road¬
didi uota mea. idarco egressa sum i
occur sũ tuũ desiderans te uidere. s
repꝑi. Intexui funib lectum melł
straui tapetib pictis ex egipto. Asps¬
si cubile meũ myrra aloe & cinnamo¬
mur cupitis amplexib: donet illuces¬
cat dies. Nonẽ enim uir indonu
sua: abiit uia longissima. sacculum
pecuniȩ secum tulit: indie plene
lunȩ reuersurus ẽ domũ suam. Ir¬
retiuit eum multis sermonib: & blan¬
ditiis labioꝵ ꝓtraxit illum. Statim
dudus. & quasi agnus lasciuiens & ig¬
norans: & nescit quod adurncula stud¬
tus trahatur. donec transfigat saguta
iecur eius: uelut si auis festinet adla¬

Expanded text:
tenebris et caligine et ecce mulier occurrit illi ornatu meretricio praeparata ad capiendas animas garrula et vaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum meum stravi tapetibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum murra et aloe et cinnamomur cupitis amplexibus, donec illucescat dies. Non enim est vir in domo sua, abiit in via longissima. Sacculum pecuniae secum tulit. In die plenae lunae reversurus est in domum suam. Irretivit eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum protraxit illum. Statim timam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahitur, donecor eius, uelut si auis festinet ad la
Abbreviated transcription (Latin):
m sanitas. Omni custodia serua co
tuum: quia exipso uita ꝓcedit. Remo¬
ue ate os prauũ: & detrahentia la¬
bia sint ꝓcul ate. Oculi tui recta uide¬
ant: & palpebre tuȩ p̃cedant gressus
tuos. Dirige semitam pedib tuis : & om̃s
iuȩ tuȩ stabilientur. Ne declines ad dex¬
teram & ad sinistram: auerte pedem tu¬
um a malo. Uias enim quȩ ad extris
sunt nouit dñs: ꝑuerse uͦ sunt. quȩ a
sinistris sunt. Ipse autem rectos faciet
cursus tuos: itinera autẽ tua inpace
ꝓducet. Fili mi attende sapientiã meã: & x
prudentiȩ meȩ inclina aurem tuam
ut custodias cogitationes. & disciplinã
labia tua conseruent. Fauus enim stil¬
lans labia meretricis: & nitidius oleo
guttur eius. Nouissima autẽ illiꝰ amara
quasi absinthium: & acuta quasi gladiꝰ
biceps. Pedes eius descendunt in mortẽ:
& ad inferos gressus illiꝰ penetrant. ꝑ semi

Expanded text:
ustodia serua cor tuum, quia ex ipso uita procedit. remoue a te os prauum, et detrahentia labia sint procul a te. oculi tui recta uideant et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. dirige semitam pedibus tuis, et omnes uiae tuae stabilientur. nec declines in dexteram aut in sinistram. auerte pedem tuum a malo. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, peruersae uero sunt quae a sinistris sunt. ipse autem rectos facit cursus tuos, itinera autem tua in pace producet. Fili mi, adtende sapientiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conseruent. fauus enim stillans labia meretricis et nitidius oleo guttur -eius. nouissima autem illius amara quasi absinthium et acuta quasi gladius biceps. pedes eius descendunt in mortem et ad inferos gressus illius penet
Abbreviated transcription (Latin):
cupis. Uade ad formicã o piger: & con¬
sidera uias eius. & disce sapientiam.
Quȩ cum non habeat ducem nec p̃cep¬
torem nec pͥncipem: parat estate cibũ
sibi. & congregat in messe quod come¬
dat. Usquequo piger dormis: qͣndo cõ¬
surgeᷤᷤ de sõpno tuo: Paululũ dormies:
paululũ dormitabis. paululũ conse

Expanded text:
ade ad formicam, o piger, et considera vias eius et disce sapientiam: que cum non habeat ducem neque preceptorem nec principem, parat estate cibum sibi et congregat in messe quod comedat. Usquequo piger dormies? Quando consurges e somno tuo? Paulum dormies, paululum dormitabis, paulum c
Abbreviated transcription (Latin):
crescunt. Eili mi ne effluant hec ab ocu¬
lis tuis: custodi legem atq consiliũ.
& erit uita animȩ tue : & gr̃a faucib
tuis. Tunc ambulabis fiducialiter
inuia tua: & pes tuus non impinget.
Si dormieris non timebis: quiesces
& suaiuis erit somnꝰ tuus. Nepaueas
repentino terrore: & irruentes tͥ po¬
tentias impioꝵ. Dñs enim erit in late¬
re tuo: & custodiet pedem tuũ ne ca¬
piaris. Noli ꝓhibere benefacere eũ qui
potest: si uales & ipse benefac. Ne di¬
cas amico tuo uade & reuertere: & cras
dabo tibi. cum statim possis dare. Ne
moliaris amico tuo malum: cum ille
inte habeat fidutiam. Necontendas
aduersus hominẽ frustra: cum ipse ni

Expanded text:
effuant haec ab oculis tuis: Custodi legem atque consilium: Et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne cas: Noli prohibere benefacere eum qui potest: si uales, et ipse benefac. ne dicas amico tuo: uade et reuertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare. ne moliaris amico tuo malum, cum ille in te habeat fiduciam. ne contendas aduersus hominem frustra. Et post VI
Abbreviated transcription (Latin):
custodiet te: dilige eam & seruabit do.
Principiũ sapientiȩ posside sapientã:
& in omini possessione tua adquire pru¬
uentiam. Arripe illam & exaltabit te.
głificaberis abea: cum eam fueris am¬
plexatus. dabit capiti tuo augmenta
gr̃arum: & corona ineclita ꝓteget te.
Audi fili mi & suscipe uerba mea:
ut multiplicentur tibi anni uttȩ. Uiam
sapientiȩ monstrabo tibi: ducam te
ꝑsemitas equitatis: quas qm ingrti¬
sus fueris non artabuntur gressustii.
& currens non habebis offendiculũ.
Tene disciplinam. ne ditnittas eam:
custodi illam. quia ipsa ẽ uita tua.lle
delecteris semitis impioꝵ: nec tibi pa¬
ceat maloꝵ uia. Fuge abea: nec tran¬
seas ꝑillam: declina & desite eam.
Non enim dormiunt nͥ malefecerint.¬
& rapitur somnus abeis. nisi supplan¬
tauerint. Comedunt panẽ impieta¬
tis: & uinũ miquitatis bibunt. Iustor
autẽ semita quasi lux splendens ꝓce¬
dit: & crescit usq ad ꝑfectam diem
Uia impioꝵ tenebrosa: nesciunt ubi

Expanded text:
eam, et servabit te. Principium sapientiae posside sapientiam, et in omni possessione tua acquire prudentiam: Arripe illam, et exaltabit te: glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus. dabit capiti tuo augmenta gratiarum, et corona inclyta proteget te. Audi, fili mi, et suscipe verba mea, ut multiplicentur tibi anni vitae. Viam sapientiae monstrabo tibi, ducam te per semitas aequitatis: Quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui, et currens non habebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt iustorum autem semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectam diem via impiorum tenebrosa ne
Abbreviated transcription (Latin):
tur fontes tui foras: & in plateis aquas tu¬
as diuide. Habeto eas solus: nec sint alie¬
uii participes tui. Sit uena tua benedic¬
ta: & letare cum muliere adolescentiȩ
tuȩ. Cerua carissima: & gratissimꝰ huinu¬
lus. ubera eius inebrient te om̃i tempore:
& inamore illius delectare iugiter. Qua¬
re secduceris fili mi ab aliena: & foueris
insinu alterius: Respicit dñs uias ho¬
minis: & om̃s gressus illiꝰ considerat.
Iniquitates suȩ capiunt impiũ: & funi¬

Expanded text:
aquas tuas divide. Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui. Sit vena tua benedicta, et laetare cum muliere adolescentiae tuae: cerva charissima, et gratissisimus hinnulus: ubera ejus inebrient te omni tempore, et in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris fili mi ab aliena, et foveris sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat. Iniquitates suae capiunt impium,
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ innistũ : nec imiteris uias eiꝰ. qͥa
abominatio dñi ẽ om̃is illusor: & cũ
simplicib sermocinatio eius. Egestas
a dño indomu impii: habitacula au¬
tem iustoꝵ benedicent᷑. Illusores ipse
deludet: & mansuetis cdabit grãm. Głao
sapientes possidebunt: stultoꝵ exubta¬
tio ignominia. Audite filii discipli¬
nam patris: & attendite ut sciatis
prudentiã. Donũ bonũ tribuã uobis.
legem meã ne derelinquatis. Nam

Expanded text:
em iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem iustorum benedicentur inlusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam gloriam sapientes possidebunt stultorum exaltatio ignominia audite filii disciplinam patris et adtendite ut sciatis prudentiam donum bonum tribuam vobis legem meam
Abbreviated transcription (Latin):
pii monumentũ ẽ pessimoꝵ: radix
autẽ iustoꝵ ꝓficiet. Propt̃ peccata
labioꝵ ruina ꝓximat malo: effugi¬
et autẽ iustus de angustia. De fruc¬
tu oris sui unꝰ quisq replebitur bo¬
nis : & iuxta oꝑa manuũ suarũ re-¬

Expanded text:
pii munimentum est pessimorum: radix autem iustorum proficiet. propter peccata labiorum ruina proximat malo: effugiet autem iustus de angustia. de fructu oris sui unusquisque replebitur bonis, et iuxta opera manuum suaru
Abbreviated transcription (Latin):
corpus tuũ. & dicas. Cur detestatus sum
disciplinã. & increpationib non adqui¬
euit cor meũ: Nec audiui uoc̃e docen¬
tium me: & magistris non inclinaui au¬
rem mẽã. Pene fui iomni malo: in me¬
dio eccłe & synagoge. Bibe aquã decis¬

Expanded text:
tus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum, nec audivi vocem docentium me et magistris non inclinavi aurem meam? Paene fui in omni malo in medio ecclesiae et synagogae. Quae e
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑant: & potenteᷤᷤ decernunt iustitĩã. Ego
diligentes me diligo: & qui mane ui¬
gilauerint adme inuenient me. Me¬
cum sunt diuitie & gła: opes suꝑbe &
iusticia. Melior ẽ fructus meus auro
& lapide p̃tioso: & genimina mea
argento electo. Inuiis iusticie ambu¬
lo: in medio semitatũ iudicii. ut di¬
tem diligentes me: & thesauros eoꝵ

Expanded text:
nt, et potentes decernunt justitiam. Ego diligentes me diligo, et qui mane vigilaverint ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae et gloria, opes superbae et justitia. Melior est fructus meus auro, et lapide pretioso, genimina mea argento electo. In viis justitiae ambulo, in medio semitarum judicii, ut ditem diligente