comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legio demonioꝵ. significatȩ sunt
gentes. quȩ multis demonib ser¬
uiebant. Quod sine uestim̃to erat:
ñ habebat fidem. Quod in domo
ñ habitabat: in conscientia sua
ñ reqͥescebat. Ouod in monum̃¬
tis manebat: in mortuis oꝑib
hocẽ peccatis delectabat᷑. Qd̾ aũ
cõpedib ferreis & cathenis ligaba¬
tur:significat graues & duras le¬
ges gentium: quib & in eorũ re¬
publica peccata cohibentur. Qd
etiã talib uinculis disruptis age¬
batur a demonio in heremũ: sig¬
nificat qd̃ etiã ipsis trans gressis
legib. ad ea scelera cupiditate du¬
cebatur que iam uulgarẽ consu¬
etudinẽ excederent. Quodautẽ
in porcos pascentes in montib
demonia ire ꝑmissa sunt: signi¬
ficat ummundos & suꝑbos homi¬
nes: quib demonia dñantur ꝑ
num precipitati sunt: significat
qd̾ iam clarificata eccł̃ia & libera¬
to popło gentiũ adñatione de¬
monioꝵ in abditis agunt saclegoᷤᷤ
ritus suos. qui xp̃o credere nolu¬

Expanded text:
ficatae sunt Gentes quae multis daemonibus serviebant. Quod sine vestimento erat, non habebat fidem, etc. Quod in domo non habitabat, in conscientia sua non requiescebat. Quod in monumentis manebat, in mortuis operibus, hoc est peccatis, delectabatur. Quod autem compedibus ferreis et catenis ligabatur, significat graves et duras leges Gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. Quod etiam vinculis talibus disruptis agebatur a daemonio in eremum, significat quod etiam ipsis transgressis legibus, ad ea scelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Quod autem in porcos pascentes in montibus daemonia ire permissa sunt, significat immundos et superbos homines, quibus daemonia dominantur per num praecipitati sunt, significat quod jam clarificata Ecclesia, et liberato populo Gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere nolu
Abbreviated transcription (Latin):
lucernã accendens. oꝑit eã
uase. aut subtus lectũ ponit. s
suꝑ candelabrum ponit. ut in¬
trantes uideant lumen: qͥ u̾bum
d̾i timore carnaliũ incõmodorũ
ponit manifestationi ueritatis. &
eam quasi cooꝑit. ũbum tim̃ido
p̃dicare. Eam it̾aq uasis uł lecti
nomine appellauit sub qͦ lucernã
ponere ait qui hoc fecit.

Expanded text:
ernam accendens operit eam vase, aut subtus lectum ponit; sed super candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen; qui verbum Dei timore carnalium incommodorum ponit manifestationi veritatis, et ea quasi cooperit verbum, timendo praedicare: eam itaque vasis et lecti nomine appellavit, sub quo lucernam ponere ait eum qui hoc facit.
Abbreviated transcription (Latin):
& dabitur uobis: m̃suram bo¬
na. consꝑsam & coagitatã & suꝑ¬
effluentem dabunt in sinũ ur̃m:
ex illa sententia accipi potest qua
dicit alio loco: ut & ipsi recipiant
bi p̃ceptum uideatur qd̃ dictũ
e. Date & dabitur uobis. Sedm
quã sententiam: dicit apłs. Com¬
minicet qui cathezizat᷑ in om̃ib
ur̃m: nͥ quia illoꝵ merita qͥbus
uł calicem aquȩ frigidȩ in nomi¬
ne discipłi dederint. mercedem ce¬
lestem recipere merebunt᷑. ix.
ideo subumxit: ne sꝑarent a leui¬
tis seaccepturos m̃suram illã de
qua dixit. dabunt in sinũ ur̃m:
cecos dixit quia eugłm ñ tenerent:
ut illam remunerationẽ. ꝑ discipu¬
los dñi potius plebs inciꝑer iam
sꝑare. quos unitatores suos uo¬
lens ostendere. addidit etiã. non
est discipłs suꝑ magistrum. &¬

Expanded text:
 dabitur vobis, mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum, ex illa sententia accipi potest, qua dicit et alio loco, Ut ipsi recipiant bi praeceptum uideatur quod dictum est: date, et dabitur uobis; secundum quam sententiam dicit apostolus: communicet qui cathecizatur uerbo ei um, nisi quia per illorum merita, quibus vel calicem aquae frigidae in nomine discipuli dederint, mercedem coelestem recipere merebuntur . IXideo subjunxerit, ne sperarent a Levitis se accepturos mensuram illam de qua dixit, Dabunt in sinum vestru. Quos caecos dixit, quia Evangelium non tenerent; ut illam remunerationem per discipulos Domini potius plebs inciperet jam sperare: quos imitatores suos volens ostendere, addidit etiam, Non est discipulus super magistrum.
Abbreviated transcription (Latin):
De te sacerdoti. & offer pro emunda¬
datione tua sicut p̃cepit moyses
in testimoniũ illis: hic uidetur
approbare sacrificiũ qd̃ ꝑ moysen
preceptũ ẽ: cũ id ñ receꝑit eccłia.
Quod ido iussisse intelligi potest:
qͥa ñdum ẽẽ ceꝑat sacͥficiũ sanctũ
stum siuim: qͦ sacrificio confirma¬
to in credentib ppłis. templum
ipsum enersũ ẽ ubi illa sacrificia
offerri solebant. Hoc autẽ factũ
nim oportebat auferri significan¬
tia sacrificia: pͥusꝗͣ illud qd̃ sigm¬
ficabatur confirmatũ eẽt. contesta¬
tione apłoꝵ p̃dicantium. & fide

Expanded text:
e sacerdoti, et offer munus pro emundatione tua, sicut praecepit Moyses, in testimonium illis; hic videtur approbare sacrificium, quod per Moysen praeceptum est, cum id non receperit Ecclesia. Quod ideo jussisse intelligi potest, quia nondum esse coeperat sacrificium Sanctum stum suum, quo sacrificio confirmato in credentibus populis, templum ipsum eversum est, ubi illa sacrificia offerri solebant. Hoc autem factum nim oportebat auferri significantia sacrificia, priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione Apostolorum praedicantium, et fide
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃iasticum deserant. Quod ergo
subductis ad terrã nauib. relictis oĩ¬
bus secuti sunt eum petrus & iacobꝰ
& lohes: potest significare finẽ tem¬
poris: quod ab hurus mundi salo.
qui xp̃o in heserint penitꝰ recessuri

Expanded text:
ecclesiasticum deserant. Quod ergo ecclesiasticum deserant. Quod ergo subductis ad terram navibus, relictis omnibus secuti sunt eum Petrus et Jacobus et Joannes, potest significare finem temporis, quo ab hujus mundi salo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ futura illi amissio fidi & bonoꝵ¬
moꝵ: ut xp̃o dicere uideat᷑ talis
eccłia. Exi a me qͥa peccator ħo sũ:
tanꝙͣ turbis carnalium repleta. &¬
eorũ morib pene submersa: regi¬
men sp̃ualium in quib maxime
ꝑsona xp̃i eminet. a se repellat quo¬
dammꝰ. Non enĩ hoc uoce linguę
dicunt homines bonis ministris
d̃i. ut eos d se repellantꝰ s uoce moꝵ
& actuum suoꝵ suadent a se recedi.
qͦ deferunt eis honorẽ. ettam̃ factis
suis a se recedere ammonent: ut ho¬
norificentiã eorũ significauerit pe¬
trus cadens ad pedes dñi: mores au¬
tem in eo qd̾ ait. exi a me dñe quia¬
homo peocator sum. Qͦ d tam̃ qͥa
ñ fecit dñs. ñ enĩ recessit ab eis. sed
eos subductis nauib ad litus ꝑdu¬
xit: significat in bonis & spiritalib
uiris ñ ẽẽ oportere hanc uoluntatẽ:
ut peccatis turbarũ cõmoti. qͦ quasi
securiꝰ tranqͥlliusq uiuant. munus

Expanded text:
esset futura illi amissio fidei et bonoesset futura illi amissio fidei et bonom, ut Christo dicere videatur talis Ecclesia, Exi a me, quia peccator homo sum: tanquam turbis carnalium repleta, eorum moribus pene submersa, regimen spiritualium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se repellat quodammodo. Non enim hoc voce linguae dicunt homines bonis ministris Dei, ut eos a se repellant; sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini, mores autem in eo quod ait: Exi a me, Domine, quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non esse oportere hanc voluntatem. ut peccatis turbarum commoti, quod quasi securius tranquilliusque vivant, munus
Abbreviated transcription (Latin):
ficasse qd̾ ꝓpħia usq ad ioħem tan
qͣm sileret a sono intelligibili: qͣa
qn dominꝰ de auctoritate eccłie do¬
cet gentes. Quod dñs ascendens
in nauẽ quȩ erat petri. rogat eũ
a terra reducere pusillũ. significat
uł temꝑate utendum uerbo ad
turbas. ut nec t̾rena eis p̃cipiant᷑.
nec sic a terrenis in profundiora
sacram̃toꝵ recedatur. ut ea penitꝰ
ñ intelligant: uel prius in ꝓximiᷤ
regionib & gentib p̃dicandum:
ut od̾ dicit item petro. duc in altũ
& laxate retra ur̃a in capturã. ad
remotiores gentes qͥb postea p̃di¬
catum ẽ ꝑtineat: sicut ysaias dicit.
Tolle signum ingentes ad eas quȩ
ꝓpe: & eas quȩ longe. Quod etrã
retia rumpebant᷑ piscium copia:
& nauiculȩ impletȩ sunt ita ut
mergerentur: significat hominũ
carnalium multitudinẽ tantã fu¬
turã in eccłidi: ut etiam diruptione
pacis exeuntib inde heresibus &
scismatib. tanta remaneret. & dam

Expanded text:
ficasse quod prophetia usque ad Joannem, tanficasse quod prophetia usque ad Joannem, tan sileret intelligibili; quia quando Dominus de auctoritate Ecclesiae docet gentes. Quod Dominus ascendens in navim, quae erat Petri, rogat eum a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profundiora sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant: vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum; ut quod dicit item Petro, Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes, quibus postea praedicatum est, pertineat: sicuti Isaias dicit, Tolle signum in gentes, ad eas quae prope, et ad eas quae longe . Ut quod etiam retia rumpebantur piscium copia, et naviculae impletae sunt, ita ut mergerentur, significet hominum carnalium multitudinem tantam futuram in Ecclesia, ut etiam disruptione pacis, exeuntibus inde haeresibus et schismatibus, tanta remaneret, et tanta
Abbreviated transcription (Latin):
orans pro ppło audit
ab angło. exaudita est
oratio tua. & elizabeth
uxor tua concipiet &
pariet filium & uoca¬
bis nom̃
primo hoc attendendum ẽ. qͣm ñ
est ueri simile. ut cum pro populi
peccatis uł salute uel redemptione
ille offerret. si qͥdem popłs eũ expe¬
ctabat offerentem: quod potuerit
uotis publicis relictis. homo senex
uxorem ħabens anum. ꝓ accipien¬
dis filiis orare. p̃sertim quia nemo
orat acciꝑe. qd̾ se accepturũ ẽẽ de¬
sꝑat. usq adeo autem ille iam
se habiturum filios desꝑabat: ut
hoc angło promittente ñ crederet.
Ergo qd̾ ei dicitur exaudita ẽ oratio
tura: ꝑro ppło intelligendum est.
Cuiiꝰ popłi qm salus & redeptio. et
peccatoꝵ abolitio ꝑ xp̃m futura
erat: ad hoc nunciatur ⁊ achariȩ
filius nasciturus: qͥa p̃cursor xp̃i¬
p̃destinabatur. Qd̾ autẽ ñ credenti
angło. ab eodem angł̃o dicitur. &
ecce eris tacens donec impleant᷑ hȩc
in tempore suo:. intelligendũ signi¬

Expanded text:
orans pro populo, audit ab angelo, Exaudita est oratio tua; ecce. Elizabeth uxor tua concipiet et pariet filium, et vocabis nomen primo hoc attendendum est, quia non est verisimile, ut cum pro populi peccatis vel salute vel redemptione ille offerret, si quidem populus eum exspectabat offerentem, quod potuerit relictis publicis votis homo senex, uxorem habens anum, pro accipiendis filiis orare: praesertim quia nemo orat accipere, quod se accepturum esse desperat; usque adeo autem ille jam se habiturum filios desperabat, ut hoc angelo promittenti non crederet. Ergo quod ei dicitur, Exaudita est oratio tua, pro populo intelligendum est: cujus populi quoniam salus et redemptio et peccatorum abolitio per Christum futura erat, ad hoc nuntiatur Zachariae filius nasciturus, quia praecursor Christi destinabatur. Quod autem ei non credenti angelo, ab eodem angelo dicitur, Et ecce eris tacens donec impleantur haec in tempore suo, intelligendum est signi
Abbreviated transcription (Latin):
UNT. que¬
dam expositi¬
ones quorun¬
dam locorum
similtter scłm
lucã. In unum
librum illȩ: in alterum istȩ redactȩ
sunt. Titulus huius oꝑis est: que¬
stiones eugłioꝵ. S quare illa sola
de supradictis eugłistis exposita
fuerint que his libris mess conti¬
nent᷑ &e ꝯ̃ ista sint: prologus m̃s
adiunctis atq annumeratis eisde
questionib. ita ut quisq legere
quid uoluerit numerus secutus
obus discipulis suam retulisse
passionẽ: mendositas codicis nos
fefellit. Nam duodecim scriptũ
est. ñ duobus. In scd̾o uolens expo¬
nere quomodo duos patres po¬
tuerit habere ioseph. cuiꝰ coniunx
dicta ẽ uirgo maria. illud quod
ꝑhibetur fr̃em duxisse defuncti
fr̾is uxorem. ut ei semen scđm le¬
gem suscitaret. ideo dixi ẽe infir¬
mũ. q̃m qui nasceretur nom̃ de¬
functi lex eũ iubebat accipe. ñ ẽ
uerum. Nom̃ enim defuncti quod
dictũ ẽ ad hoc lex ualere precepit:
ut eius filius diceret᷑ ñ ut hoc qd̾

Expanded text:
unt quaedam expositiones quorundam locorum similiter secundum Lucam; in unum librum illae, in alterum istae redactae sunt. titulus operis huius est: quaestiones euangeliorum. sed quare illa sola de supra dictis euangelistis exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus adiunctis atque adnumeratis eisdem quaestionibus ita, ut quisque legere quod uoluerit numeros secutus obus discipulis suam rettulisse passionem, mendositas codicis nos fefellit; nam duodecim scriptum est, non duobus. in secundo nolens exponere, quomodo duos patres potuerit habere Ioseph, cuius coniux dicta est uirgo Maria, illud, quod perhibetur fratrem duxisse defuncti fratris uxorem, ut ei semen secundum legem suscitaret, ideo dixi esse infirmum, quoniam qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur, non ut hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑ amicitiã cognoscit᷑ : ꝙ idõ amicoꝵ
mala sirmiꝰ sustinemꝰ: quia eors bona
nos delectant & tenent. Nulliꝰ itaq
repudianda ẽ amicitia sese ingerentiᷤᷤ
ad amicitiã copulandã : ñ ut statim
recipiatur. s ut recipiendꝰ optet᷑. atq
ita tractet᷑. ut recipi possit. Illũ enĩ
receptum in amicitiã possumꝰ dicere:
cui omia nr̃a consilia refundere aude¬
amꝰ. Ꝙ̾si quisꝗͣ e̾. qui se ñ audet inge¬
rere ad amicitiam faciendã. cũ aliquo
nr̃o temporali honore. aut idignitate
reuocat᷑ : descendendu ẽ ad eũ. ꝙ of¬
ferendu iłli. quadam comitate ꝙ sub¬
missione animi: qͦd ꝑ semet ipsũ pe
tere ñ audet. Sane qͣmuis rariꝰ. ta¬
men altqͦciens accidit. ut eidẽ quẽ
uolumꝰ ad amicitrã reciꝑe. pͥus no¬
bis innotescant mala qm bona. Sͥb
offensi. ꝙ qͦdam mͦ reꝑcussi relinqͥ¬
mus eũ: ꝙ ad bonoꝵ eius que forte

Expanded text:
nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo amicorum nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. Nullius itaque repudianda est amicitia sese ingerentis ad amicitiam copulandam, non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur ut recipi possit. Illum enim receptum in amicitiam possumus dicere, cui omnia nostra consilia refundere audemus. Et si quisquam est, qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, nisi cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate revocetur, descendendum est ad eum, et offerendum illi quadam comitate et submissione animi, quod per se ipse non audet. Sane quamvis rarius, tamen aliquoties accidit, ut ejus quem volumus in amicitiam recipere, priunobis innotescant mala quam bona, quibus offensi, et quodammodo repercussi, relinquimus eum, et ad bonorum ejus quae forte
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ilłud enã cogitand̾u: nullũ
aẽ hominẽ. qui ñ possit habere a¬
liqͥd bonum qd tu ñdum habes.
etiam silateat: in quo sine dũbio
possit te eẽ suꝑior. Que cogitatio:
ad contundendã & domand̾a su¬
ꝑbiã ualet. Ne arbitreris. qͥa tua
ideo alt̾um habere nulla que late¬
ant: fortasse maioris ponderis
bona: quib te suꝑat nescientem.
Non enĩ fallit nos. aut adulatio¬
ne potiꝰ uti apłs iubet. cum dicit:
rum existimantes suꝑiorẽ sͥ. Nõ
hoc ita debemꝰ existimare. ut ñ
ex istimemꝰ s nos eristimare fin¬
gamus ÷ s uere existimemꝰ posse
eẽ ałiqͥd occultũ in aliquo. unde
nob̾ suꝑior sit: etiam si bonum
nr̃m quo illo uidemur suꝑiores
eẽ ñ sit occultũ. Iste cogitationes
epͥmentes suꝑbiã. ꝙ acuentes
caritatem: faciunt onera srat̾na
inuicem. ñ solum equo animo.
s etiam libentisime sustinere.
Nullomodo autẽ de quoqͣm homine
incognito ferenda sententia ẽ: & nemo

Expanded text:
Deinde etiam illud cogitandum, nullum Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hominem, qui non I possit habere aliquod bonum, quod tu nondum habes, etiam si: lateat, in quo sine dubio possit esse superior. quae cogitatio ad I contundendam et edomandam superbiam ualet, ne arbitreris, quoniam ideo alterum nulla habere, quae lateant, et fortasse maioris ponderis bona, quibus te superat nescientem. non enim falli nos aut adulatione potius uti apostolus iubet, cum dicit: rum existimantes superiorem\', sibi. non hoc ita debemus existimare, ut non existimemus,\' sed nos existimare fingamus, sed uere existimemus posse esse aliquid occultum in alio, quo nobis superior, etiam si bonum nostrum, quo illo uidemur superiores esse, non sit occultum. istae cogitationes deprimentes superbiam et augentes caritatem faciunt onera fraterna inuicem non solum aequo animo sed etiam libentissime sustineri. nullo modo enim de quoquam homine incognito fe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ habitauit in nob̾. ꝙ sine pecca¬
to cũ cẽt peccata nr̃a suscepit. ñ at¬
tencdit sua s nr̃a: ita & nos libenter
ad eiꝰ imirationẽ inuicem onera nr̃a
portemꝰ. huic cogitationi accedit
etiã illa cogitatio: quia ille suscepit
hominẽ. nos autẽ homines sumꝰ.
ꝙꝰ consid̾are lebemꝰ. qd̾ egͥtudinẽ
sueanimȩ siuie corporis quã in ho¬
mine alio uidemꝰ: eciã nos habere
potiumꝰ aut possumꝰ. Hoc gͦ exhi¬
beamꝰ ei. cuiꝰ infirmitatẽ portare
uolumus: qͥd ab ilło nob̃ uellemꝰ
orhiberi. si forte nos in ea eẽmus.
& ipse ñ eẽt. Ad hoc ꝑtinet qͦd ip¬
se apłs ait. om̃ib om̃ia factus suĩ ue
om̃s lucͥfacerẽ: cogitando scilicet in¬
eo uicio etiã se eẽ potuisse: unde cu¬
piebat aliũ lib̾ari. Compatiendo
enĩ potius idagebat ũ mentiendo.
sicut qͥdam suspicant᷑: ꝙ hii maxi¬
me qui mendaciis suis defendendis
que negare ñ possunt. alicuiꝰ mag¬
ni exempłi patrociniũ requirunt.

Expanded text:
avit in nobis , et sine peccato cum esset, peccata nostra suscepit, non attendit sua, sed nostra; ita et nos libenter, ad ejus imitationem, invicem onera nostra portemus. 4. Huic cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus: et considerare debemus, quod aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes luceo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime, qui mendaciis dequae negare non possunt, alicuius magni exempli patrocinium requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
solari: sicut & triste de una re ma-¬
gis se portant.& quasi incumbunt
sͥ. qͣm si unꝰ tristis eẽt. ꝙ alius gaude¬
ret. Si autem adu̾sum se t̾stes sint:
prsus se tolerare ñ possunt. & ideo
in huiꝰmodi affectionib suscipen¬
da ẽ aliqͣntułu ipsa egͥtudo. de qua
uisꝑ te alium lib̾ari: ꝙ sic suscipi
enda. ut ad auxiliũ ñ ad equalitatem
mniserie ualeat: quẽadmodũ se inclinat
qͥmanũ iacenti porrigit. Non eni se
picit ut ambo iaceant: s incurtat
tantũ. ut iacemtẽ erigat. Neꝙ ulla res
officiosum istũ laborem ad portanda
in uob̾. qͣd & in xp̃o iħii: qui cũ in for¬
ma łi eẽt: ñ rapinam arbitratꝰ ẽ. eẽ

Expanded text:
solari. sicut et tristes de re una masolari. sicut et tristes de re una magis se portant et quasi incumbunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet; si autem aduersum se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. et ideo in huius modi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua uis enda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat, quemadmodum se inclinat, qui manum jacenti porrigit. Non enim se projicit, ut ambo jaceant, sed incurvat tamen, ut jacentem erigat. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda in vobis quod et in Christo Jesu. Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est e
Abbreviated transcription (Latin):
tui t c̃ portabis:ͥ cum tu adu̾sus eum ñ
irasceris: ut rursum eo temꝑe quo te¬
ira p̃occupau̾it: ilłe te lenitate ꝙ tͣn¬
quillitate supportet. Exemplu hoc
ad id ꝑtinet. cũ diu̾sa sunt tempora
portantiũ onera sua: qͣmuis ipsa cdiu̾¬
sa ñ sit infirmitas. In ambobꝰ enĩ: ab
inuicem ita portat᷑. Ad diu̾sum autẽ
infirmitatis genꝰ: aliud exemplũ ui¬
dendum ẽ. Ueluti si quis in se loqua¬
citatem uicerit. ꝙ ꝑtinatiam no ndu
uicerit: alius uͦ sit adhuc loquax. s iã
ꝑtinax ñ sit: debet ille huiꝰ loquacita¬
tem. & iste illiꝰ ꝑtinatiam. dones illud
in isto & hoc in illo sanetur. caritate
portare. Par quippe infirmitas in du¬
obꝰ. si uno accidat tempore: tolerare
se inuicem ñ ualent: cũ adu̾sum se in¬
tenditur. Nam adu̾sus aliquẽ t̾ciũ
& duo iratisͥ conueniunt ꝙ se tole¬
rant: qͣmꝗͣ nec tolerare se inuicem
dicendi st̃. s potius se inuicem con¬

Expanded text:
tunc portabis, cum tu aduersus eum non tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo temira praeoccupaverit, ille te lenitate et tranquillitate sua supportet. Hoc exemplum ad id pertinet, cum diversa sunt tempora portantium onera sua, quamvis ipsa diversa non sit infiinvicem ita portatur. Ad diversum autem infirmitatis genus aliud exemplum videndum est: veluti si quis in se loquacitatem vicerit, et pertinaciam nondum vicerit alius vero adhuc loquax, sed jam tinax non sit, debet ille huius loquacitatem et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, caritate portare. par quippe infirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare se inuicem non ualent, cum aduersum se intenditur. nam aduersus aliquem tertium et duo irati sibi conueniunt et se tolerant, quamquam nec tolerare se inuicem dicendi sunt, sed potius se inuicem con
Abbreviated transcription (Latin):
arũ grã: sic se ordinant. ut onera capi¬
tũ suoꝵ. que gestant in cornib suꝑ se¬
inuicem portent fita ut posterior suꝑ
anteriorem cer uice piecta caput collo¬
cet. Et quia necẽẽ ẽ unũ eẽ. qui ceteroᷤ
p̃cedens ante se ñ habeat cui caput in¬
clinet: uicib dicunt᷑ ĩd agere: ut lassa¬
tus sui capitis onere. ille qui p̃cedit.
post om̃s redeat:ꝙ. ei succedat cuiꝰ fe¬
rebat caput cũ ipse p̃iret. Ita in uicem
onera sua portantes fretũ transeunt:
salomon cũ ait. Ceruus amicitie. ꝙ
pullus graciarũ. colłoquat᷑ tecũ. Ni¬
cħ̾ eñ siȩ ꝓbaramicũ. quemadmod̾r¬
oneris amici portacio. Aex tam̃ inuicem
portaremus onera nr̃a. si unum tempuᷤ
eẽt infirmitatis ambors. qui onera sua
sustinent: aut unum infirmitatis genꝰ
S diu̾sa tempora . & diu̾sa genera infir¬
mitatis: faciunt ut onera nr̃a inuicem
portare ualeamꝰ. U̾bi gr̃a. iram fr̃is

Expanded text:
orum gratia, sic se ordinant, ut onera capiorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt, Salomon, cum ait: ceruus amicitiae et pullus gratiarum tuarum colloquatur tecum. nihil enim sic probat amicum quemadmodoneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi gratia, iram fratris
Abbreviated transcription (Latin):
uia lex ueteris testam̃ti custodia ti-¬
morẽ habebat: ñ potint ba-¬
bundantiꝰ significari noui testam̃ti
donũ eẽ caritatẽ᷑: qmͣ boc loco uͥ apłs
dicit. Inuicem onera ur̃a portate:
& sic adimplebitis legen xp̃i. Hanc
enĩ legem xp̃i dicere intelligit᷑: quia
ipse d̃ns p̃cepit. ut nos inucem di¬
ligamꝰ: tantũ in ea sententia p̃cepti
pondus constituens. ut diceret. In
hoc cognoscet᷑. qͥa mei discipłi estis: si
uos inuicem diligatis. Huius autẽ
dilectionis officiũ ẽ: inuicem onera
nr̃a portare. S hoc officiũ qd̾ ñ ẽ sem¬
pit̾nũ. ꝑ ducet sane ad beatitudinẽ
sempit̾nã: in qua nulla erunt onera
nr̃a. que inuicem portare iubeam᷑.
Nẽ uͦ cũ in hac uita. so ẽ in hac ma su¬
mus: onera nr̃a inuicẽ portemꝰ: ut ad
eam uitã que caret om̃i onere ꝑtieni¬
re possimꝰ. Sicut enĩ de ceruis. ñ nulli
taliũ cognitionũ studiosi scͥpserunt.
cũ fretum ad insulam tnͣseunt pascu¬

Expanded text:
uia ueteris testamenti custodia timorem habebat, non potuit apius significari noui testamenti donum esse caritatem quam hoc loco, ubi apostolus dicit: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. hanc enim legem Christi dicere intellegitur, qua ipse dominus praecipit, ut nos inuicem diligamus, tantum in ea sententia praecepti pondus constituens, ut diceret: in hoc cognoscitur, quoniam discipuli mei estis, si uos inuicem diligatis. huius autem dilectionis officium est: inuicem onera uestra portate. sed hoc officium non est sempiternum; perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera I nostra, quae inuicem portare iubeamur. nunc uero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus apparent: in quib etiã temerariũ
beniuolentiȩ iudiciũ cauendu ẽ: ne cũ
totum bonũ putatus: ea que postea mi¬
la apparuerint. securũ te ꝙ imparatum
inueniant. ꝙ gͣuius offendant: ut eum
quẽ temere dilexeras. acerbius qd̾ nefas
c. oł̾is: quia euã si nulła eiꝰ bona p̃cede¬
rent. g hȩc que pꝰ apparuert̃ mala pͥ¬
us eminerent. toleranda tam̃ erant:
donec omia cũ illo ageres. quib talia
sanari solent: qnͣtomꝗgis cũ ea bona
p̃cesserint: que tamꝗͣ pignora nos de¬
bent ad post̾ĩora toleranda constͥnge
facile sustineamꝰ insirmitatẽ alterui ᷤ.
etiã quẽ ñdum ꝓpierbona sua diligi¬
mus. Cogiramus enĩ. quia ille quẽ cdi¬
ligimus dns ꝓpter eũ mortuus sit.
Quam caritatem nob̃ paulꝰ apłs inges¬
sit cũ diceret. & ꝑibit infirmꝰ in tua
conscientia frat̾. ꝓpter quẽ xp̃c mortu

Expanded text:
am temerarium benevolentiae judicium cavendum est, ne cum totum bonum putaveris, ea quae postea mala apparuerint, securum et imparatum te inveniant, et gravius offendant; ut eum quem temere dilexeras acerbius oderis est, quia etiam si nulla eius bona praecederent et haec quae post apparuerant mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent; quanto magis, cum ea bona praecesserunt, quae tamquam pignera nos debent ad posteriora toleranda constringerfacile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. cogitamus enim, quia ille quem diligimus, dominus propter eum mortuus est. quam caritatem nobis apostolus Paulus ingessit, cum diceret: et peribit infirmus in tua scientia frater, propter quem Christu
Abbreviated transcription (Latin):
mne qͦd ẽ: aut corporeũ ẽ. aut
incorporeũ. Corporeũ sensibili:
incorporeũ autẽ intellibili specie cõ¬
tinet᷑. Om̃e gͥ qđ ẽ. sine aliqua fpecie
ñ ẽ. Ubi autẽ aliqua species: necessario
õ aliqͥs modus: &̾ modꝰ aliqͥd boni ẽ.
Sũmũ gͦ malũ: nullũ modũ habet.
Caret enĩ om̃i bono. Nõ ẽgͥ: quia nulla
specie tinet᷑: totũq hoc nom̃ mali. de
ꝓpͥe in animante anima dicatur.uii.

Expanded text:
mne quod est, aut est corporeum, aut incorporeum. Corporeum sensibili, incorporeum autem intelligibili specie continetur. Omne igitur quod est, sine aliqua specie n est. Ubi autem aliqua species, necessario est aliquis modus, et modus aliquid boni est. Summum ergo malum nullum modum habet; caret enim omni bono. Non est igitur; quia nulla specie continetur, totumque hoc nomen mali de s Quae proprie in animante anima dicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cim fieri. Quis autẽ dubitet ad pec¬
cati significationẽ ciliciũ pertinere.
Ac ꝑ hoc quia uniu̾sum tempꝰ septe¬
nario dierũ numero uoluitur. conue¬
uienter undenarlo septies multiplica¬
to. ad numerũ septuagesimũ & sep¬
timũ cuncta peccata ꝑueniunt. In
qͦ numero etiã fit plena remissio pec
catoꝵ: expiante nos carne sacerdotiᷤᷤ
nr̃i. ã quo nc̃ iste numerus incipit:
& reconciliante nos d̾o. ad quẽ nunc
mo. uͥ numerꝰ iste cõmemorat᷑ appa

Expanded text:
cim fieri. quis autem dubitet ad peccim fieri. quis autem dubitet ad peccati significationem cilicium pertinere? ac per hoc quia uniuersum tempus septenario dierum numero uoluitur, conuenienter undenario septiens multiplicato ad numerum septuagensimum et septimum cuncta peccata perueniunt. in quo nucatorum, expiante nos carne Sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos Deo, ad quem nunc mo, ubi numerus iste commemoratur, appa
Abbreviated transcription (Latin):
dragenariꝰ. Quia uͭ iusticiȩ suȩ patiq
nos expiatos ab om̃i peccato purga¬
tosq coniungit. ut fiat qd̾ ait apłs.
qui autẽ adheret dño unus sp̃c est.
ido in eo numero qui ẽ penes lucam.
& ipse xp̃c a quo incipit enumerati¬
o. & d̾s ad quem ꝑuenit connumerã¬
tur.: & fit numerus septuaginta uͣii.
quo significatur om̃ium prorsꝰ remis¬
sio & abolitio peccatoꝵ: quã etiã ip¬
se dñs ꝑ huius numeri mysterium
euidenter expressit. dicens remitt̃e¬
dum ẽe peccanti ñ solum septies. s
etiã septuagies septies. N ec frustͣ
iste numerus ad peccatorũ om̃iũ
ꝑtinet mundationẽ: si diligentius
inquirat᷑. Denariꝰ quippe tanqͣm
iusticiȩ numerus: in decem p̃ceptis
legis ostendit᷑. Porro peccatum ẽ le¬
gis trans gressio. Et utiq tͣnsgres¬
sio denarii numeri: congruenter
undenario figurat᷑. Unde & uela ci¬
licina iubentur in tabernacło unde¬

Expanded text:
dragenarius; quia vero justitiae suae Patrisque dragenarius; quia vero justitiae suae Patrisque nos expiatos ab omni peccato purgatosque conjungit, ut fiat quod ait Apostolus: Qui autem adhaeret Domino unus Spiritus est , ideo in eo numero qui est penes Lucam, et ipse Christus a quo incipit enumeratio, et Deus ad quem pervenit, connumerantur, et fit numerus septuaginta septem, quo significatur omnium prorsus remissio et abolitio peccatorum. quam etiam ipse dominus per huius numeri mysterium euidenter expressit dicens remittendum esse peccanti non solum septiens, sed etiam septuagiens septiens. Nec frustra iste numerus ad peccatorum omnium pertinet mundationem, si diligentius inquiratur. denarius quippe tamquam iustitiae numerus in decem praeceptis legis ostenditur. porro peccatum est legis transgressio et utique transgressio denarii numeri congruenter undenario figuratur, unde et uela cilicina iubentur in tabernaculo unde
Abbreviated transcription (Latin):
in paradyso constitutus sit. Quaꝓp¬
ter in generationib mathei. signifi¬
catur nr̃orum susceptio peccatorum
ã dño xp̃o: in generationib aũ lucȩ.
significatur nr̃oꝵ abolitio peccatorũ
narrat: iste ascendens. Quod enĩ dicit
apłs. misit d̾s filium suum in similr¬
tudinẽ carnis peccati. hec ẽ susceptio
peccatoꝵ. Qd̃ aut̃e addit ut de pec¬
cato damnaret peccatũ in carne: hȩc
ẽ expiatio peccatoꝵ. Proinde matħs
ab ipso dauid ꝑ salomonẽ descendit in
cuius matre ille peccauit. Lucas uero
ad ipsum dauid ꝑ nathan ascendit:
ꝑ quem ꝓpħam cds peccatũ illiꝰ expi-¬
auit. Iꝑse quoq numerus quẽ lucas
exeqͥtur: certissime prorsus abolitionẽ
indicat peccatoꝵ. Quia enĩ xp̃i aliqͣ
iniqͥtas qui nullam habuit. ñ est uͥ¬
tiq coniuncta iniqͥtatib hominum.
quas in sua carne su scepit: ido nume¬
rus penes matħm. excepto xp̃o ẽ qua¬

Expanded text:
in paradiso constitutus sit. Quapropin paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthei significatur nostrorum susceptio peccatorum a domino Christo, in generationibus autem Lucae significatur abolitio nostrorum narrat, iste ascendens. Quod enim dicit s: misit deus filium suum in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum illius expiauit. ipse quoque numerus, quem Lexsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum. Quia enim Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique conjuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit, ideo numerus penes Matthaeum, excepto Christo, est qua
Abbreviated transcription (Latin):
ab abraham usq ad ioseph. et usq
ad ipsins xp̃i natiuitatem descenden¬
do cõmemorauit. ab inicio eugłii sui.
Lucas autẽ. ñ ab inicio s abaptismo¬
xp̃i generationes narrat. Dec descen¬
dendo s ascendendo. tanqͣm sacerdotẽ
in expiandis peccatis magis assignãs:
ubi eum uox de cęlo declarauit: ubi
destimoniũ ioħes ipse ꝑhibuit diceis.
Ecce qui tollit peccata mundi. Ascen¬
dendo autẽ transit & abraham. & ꝑ¬
uenit ad d̾m: cui mundati & expia¬
ti reconciliamur. Merito & adoptionis
originẽ ipse suscepit: quia ꝑ adoptio¬
nem efficimur fili ddi: credendo in filiũ
di. Per carnalem uͦ generationẽ. filiꝰ di
potius propt̾ nos filius hominis fa¬
ctus est. Satis autẽ demonstrauit. ñ
se icd̾o dixisse ioseph filium hely. quod
de illo genitus. s qd̾ ab illo fuerit ad¬
optatus: cum & ipsum adam filiũ di
dixit. cũ sit factus a d̾o. s ꝑ gr̃am quã
postea peccando amisit. tanqͣm filius

Expanded text:
ab Abraham usque ad Joseph, et usque ab Abraham usque ad Joseph, et usque ad ipsius Christi nativitatem descendendo commemoravit ab initio Evangelii sui. Lucas autem non ab initio EvangeliChristi generationes narrat, nec descendendo, sed ascendendo, tanquam sacerdotem in expiandis peccatis magis assignans, ubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimonium Joannes ipse perhibuit, dicens: Ecce qui tollit peccata mundi . Ascendendo autem transit, et ab Abraham pervenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei credendo in Filium dei. per carnalem uero generationem filius dei potius propter nos filius hominis factus est. satis autem demonstrauit non se ideo dixisse Ioseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium dixit dei, cum sit factus a deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit tamquam filius
Abbreviated transcription (Latin):
iechonias: a qͦ facta ẽ queda in extra¬
neas gentes deflexio: qndo in babilo¬
niã transmigratũ ẽ. U̾bi autẽ ordo
a rectitudine flectitur. atq ut eat in
diu̾sum quasi angulũ facit. illud qͦd
in angulo ẽ bis numerat᷑. in fine sci¬
licet prioris ordinis: & in capite iꝑsiꝰ
deflexionis. Et hoc ipsum iam p̃figͣa¬
bat xp̃m a circũcisione ad p̃puciũ.
tanquã ab iherłm ad babuoniã quo¬
damm᷑ migraturũ: & hinc atq binc
utrisq in se credentib tanqͣm lapide
angularẽ futurũ. Hec t̾c in figura
p̃parabat ds: rebus in ueritate uen¬
turis. Nam & ipse iechonias ubi an¬
gulus iste p̃figuratus ẽ: interp̃tat᷑
p̃paratio dei. Sic gͦ iam ñ quadra¬
ginta duȩ. qd̾ faciunt ter quatuorde
xp̃m adnumeremꝰ: qͥ huic regendȩ
nario regaliter p̃sidet: quẽ ad istam
mortalitatẽ nobiscum participanda.
quia descendentẽ uoluit significare
matheus: iđo & ipsas generationes

Expanded text:
Jechonias, a quo facta est quaedam in extraJechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. Ubi autem ordo a rectitudine flectitur, atque ut eat in diversum, tanquam angulum facit; illud quod in angulo est, bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis, et in capite ipsius deflexionis. Et hoc ipsum jam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tanquam ab Jerusalem ad Babyloniam quodammodo migraturum et hinc adque hinc utrisque in se credentibus tamquam lapidem angularem futurum. haec tunc in figura praeparabat deus rebus in ueritate uenturis. nam et ipse Iechonias, ubi angulus iste praefiguratus est, interpretatur \'praeparatio dei\'. sic ergo iam non quadraginta duae, quod faciunt ter quattuordeChristum adnumeremus, qui huic regendae nario regaliter praesidet. Quem ad istam mortalitatem nobiscum participandam quia descendentem uoluit signMatthaeus, ideo ipsas generationes
Abbreviated transcription (Latin):
decem: porro ipsa dece ab uno usq ad
quatuor ꝓgrediente numero consum¬
mant᷑. Ad hunc gͥ munđu & ad istam
t̾renam mortałeq uita bominũ. ad
nos regendos in temptatione laboran¬
rare suscipiens: exorsus est ab abraħa
& numerauit quadraginta homines.
Ab ipsa enim gente hebreorũ quȩ a ce¬
teris gentib ut distingueret᷑. ds de ter¬
ra sua & cognatione sua separauit
abraham. xp̃c uenit in carne: ut et
hoc ad eum distinctiꝰ ꝓpħandum &
p̃nunciandum. maxime ꝑtineret. qd̾
p̃nunciabat᷑ ex qua ẽẽt gente uentu¬
rus. Cum enĩ quaterdenas generati¬
ones tͥbus distinxisset articulis. dicens
ab abraham usq ad dauid ẽẽ genera¬
tiones quatuordecim: & a dauid usq
ad tͣnsmnigrationẽ babiloniȩ alias qͣ¬
tuordecim. totidemq alias usq ãd
natiuitatẽ xp̃i: ñ tam̃ eas duxit in
summã: ut diceret fiunt omĩa qua¬
draginta duȩ. Unus quippe in illis
ꝓgeneratorib bis numerat᷑. id est

Expanded text:
decem. Porro ipsa decem ab uno usque ad decem. Porro ipsa decem ab uno usque ad quatuor progrediente numero consummantur. 10. Ad hunc igitur mundum, et ad istam terrenam mortalemque vitam hominum, ad nos regendos in tentatione laboranthaeus suscipiens, exorsus est ab Abraham, et enumeravit quadraginta homines. Ab ipsa enim gente Hebraeorum, quae a caeteris gentibus ut distingueretur, Deus de terra sua et de cognatione sua separavit Abraham , Christus venit in carne; ut et hoc ad eum distinctius prophetandum et praenuntiandum maxime pertineret, quod promittebatur ex qua esset gente venturus. Cum enim quaterdenas generationes tribus distinxisset articulis, Ab Abraham usque ad David generationes quatuordecim, a David usque ad transmigrationem Babyloniae alias quatuordecim, totidemque alias usque ad nativitatem Christi ; non tamen eas duxit in summam ut diceret, Fiunt omnes quadraginta duae. Unus quippe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
temptationẽ nr̃am in carne sua xp̃c ꝗͣ
de nr̃a mortalitate assumere dignatus
ẽ p̾figurat. MPost resurrectionẽ quoq.
ñ amplius quã dies quadraginta cũ
discipulis in bac terra ẽẽ uoluit. huic
eorum uitȩ adhuc humana conũsatio¬
ne cõmixtus. & cum illis alim̃ta morta¬
lium. qͣmuis ñ iam moriturus accipi¬
ens: ut ꝑ ipsos quadraginta dies sig¬
nificaret. se occulta p̃sentia quod ꝓmi¬
serat impleturũ: quando ait. Eoce ego
uobiscum sum: usq ad consũmationẽ
scłi. Cur autẽ iste numerus hanc tem¬
poralem uita terrenãq significet. illa
interim causa de proximo occurrit.
qͣmuis sit alia fortasse secretior. q̃d̾ & tẽ¬
pora annorũ quadriꝑtitis uicib cur-¬
runt: & mundus ipse quatuor parti¬
bus terminat᷑. quas aliquando uento¬
rum nomine scriptura cõmemorat:
ab oriente & occidente. aqͥlone & meri¬
uie. Quadraginta autẽ. quater habent

Expanded text:
temptationem in carne sua, quam de temptationem in carne sua, quam de nostra mortalitate adsumerrans? Post resurrectionem quoque non amplius quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse voluit , huic eorum vitae adhuc humana conversatione commixtus, et cum illis alimenta mortalium, quamvis jam non moriturus, accipiens: ut per ipsos quadraginta dies significaret, se occulta praesentia quod promiserat impleturum, quando ait, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Cur autem iste numerus hanc temporalem vitam terrenamque significet, illa interim causa de proximo occurrit, uamvis sit alia fortasse secretior, quod et tempora annorum quadripartitis vicibus currunt, et mundus ipse quatuor partibus terminatur, quas aliquando ventorum nomine Scriptura commemorat, ab Oriente et Occidente, Aquilone et Meridie . Quadraginta autem, quater habent
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. Reges eos in uͥga ferrea cum
suꝑius dixisset. ego autẽ constitutus
sũ rex ab eo. suꝑ syon montẽ scm̃ eius.
Regunt᷑ enĩ etiam boni in uͥga ferrea:
de qͥbus dicitur. ẽ empꝰ est. ut iudiciũ
incipiat a domo dñi. Et si inicium a
nobis: qualis finis erit eis qͥ ñ cred̾t
d̃ĩ eugłio: Et si iustus uix saluus erit:
peccator & imꝑus ubi parebunt: Ad
quos ꝑtinet qd̃ sequitur: tanqͣm uas
siguli conteres eos. Regunt᷑ enĩ boni
ꝑ hanc di sciplinã. mali cõminuuntur:
bent cõmunia mali cum bonis. Quia gͦ
numerus iste laboriosi huiꝰ temporis
sacramentũ est. qͦ sub disciplina regis
xp̃i aduersus diabolum dimicamus:
etiam illud declarat qd̾ quadraginta
dierum ieiunium. hoc est bumiliatio¬
nem animȩ xp̃c consecrauit. Et lex &
prophȩ ꝑ moysen et helyam. qͥ quadra¬
genis diebus ieunauerunt. & eugłm
draginta etiã tẽptabatur a diabolo:
quid aliud qͣm ꝑ om̃e huiꝰ scłi tempꝰ.

Expanded text:
legitur: reges eos in uirga ferrea, cum legitur: reges eos in uirga ferrea, cum superius dixisset: ego autem em constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum eius. reguntur enim etiam boni in uirga ferrea, de quibus dicitur: tempus, ut iudicium incipiat a domo domini, et si initium a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et impius ubi parebunt? ad quos pertinet quod sequitur: tamquam uas figuli conteres eos. reguntur enim boni per hanc disciplinam, mali comminuuntur, habent communia mali cum bonis. Quia ergo numerus iste laboriosi huius temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi aduersus diabolum dimicamus, etiam illud declarat, quod quadraginta dierum ieiunium, hoc est humilationem animae, consecrauit et lex et prophetae per Moysen et Helian, qui quadragenis diebus ieiunauerunt, et euangbus diebus quadraginta etiam temptabatur a diabolo, quid aliud quam per omne huius saeculi tempus
Abbreviated transcription (Latin):
pissent eleganter intimauerunt. Sed
hoc facile sane ut dixi posset occurrere
homini religioso: qui quodlibet aliud
querendum potius uidicaret: quam
cugłistam crederet mentitũ esse. facile
inquã occurreret: ut uideret quibus
causis unus homo. duos patres habere
potuerit. Hoc & illis calumniosis oceͣ¬
reret: nͥ litigare qͣm considerare malu
uideri posset. lectorẽ attentissimũ & di¬
ligentissimũ requirebat. Acute quip¬
pe animaduersũ est. matheum qͥ regi¬
am in xp̃o instituerat insinuare ꝑso¬
nam: excepto ipso xp̃o. quadraginta
homines in generationũ serie nominaᷤᷤ¬
se. Numerus autem iste illud tempus
significat. quo in hoc scło & in hac tet¬
ra regi nos oportet a xp̃o. scdm discipli¬
nam laboriosam. qua flagellat d̾s ut
scriptũ est omnẽ filium quẽ recipit. de
qua dicit apłs ꝑ tͥbulationẽ nos opor¬
tere intrare in regnũ di: quã significat
etiã illa uͥga ferrea de qua in psalmo

Expanded text:
pissent eleganter intimauerunt. sed pissent eleganter intimauerunt. sed hoc facile sane, ut dixi, posset occurrere homini religioso, qui quodlibet aliud quaerendum potius iudicaret, quam euangelistam crederet esse mentitum, facile, inquam, occurreret, ut uideret, quibus causis homo unus duos patres habere potuerit. hoc et illis calumniosis occurreret, nisi litigare quam considerare maluiuideri posset, lectorem adtentissimum et diligentissimum requirebat. acute quippe animaduersum est Mattheum, qui regiam in Christo instituerat insinuare personam, excepto ipso Christo quadraginta homines in generationum serie nominasse. numerus autem iste illud tempus significat, quo in hoc saeculo et in hac terra regi nos oportet a Christo secundum disciplinam laboriosam, qua flagellat deus, ut scriptum est, omnem filium, quem recipit, de qua dicit apostolus per tribulationem nos oportere intrare in regnum dei. quam significat etiam illa uirga ferrea, de qua in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
dam in creaturã. nobis hac adoptiõe
concessum satis ostendit. Non gͦ alie¬
num ẽẽt a ueritate. etiamsi lucas ab
illo ẽe ioseph genitũ diceret: a qͦ fue¬
rat adoptatus. Etiam sic quippe ge¬
nuit eum. ñ ut homo eẽt. s ut filius
eẽt: sicut nos genuit d̾s ut filiĩ eius
simus: qͦs fecerat ut homines essemꝰ.
U nicũ autẽ genuit. ñ solum ut filiꝰ eẽt
qd̾ pater ñ est: s etiam ut ds eẽt quod
pater est. Sed plane si hoc uerbo etiã
lucas uteret᷑: om̃imodo eẽt ambiguũ.
quis eorum adoptantẽ. quis ex ꝓpria
carne gignentẽ patr̃e cõmemorasset:
qͦmͦ & si neuter eorũ diceret genuit. s
& iste eum filiũ illius. et ille illiꝰ dic̾ẽt:
nichilominus eẽt ambiguũ. qͥs eorũ
illum de quo natus. qͥs illũ de qͦ ad¬
optatus erat cõmemorasset. Nunc uͦ cũ
alter dicit. iacob genuit ioseph. alter
ioseph qui fuit filius bely. etiam ipsa
uerborum differentia qͥd singłi susce¬

Expanded text:
dam in creatura nobis hac adoptione dam in creatura nobis hac adoptione concessum satis ostendit. Non ergo alienum esset a ueritate, etiamsi Lucas ab illo esse Ioseph genitum diceret, a quo fuerat adoptatus. etiam sic quippe genuit eum, non ut homo esset, sed ut filius esset, sicut nos genuit deus, ut filii eius simus, quos fecerat, ut homines essemus. unicum autem genuit, non solum ut filius esset, quod pater non est, sed etiam ut deus esset, quod et pater est. sed plane si hoc uerbo etiam Lucas uteretur, omni modo esset ambiguum, quis eorum adoptantem, quis ex propria carne gignentem patrem commemorasset, quomodo, etsi neuter eorum diceret genuit, sed et iste eum filium illius et ille illius diceret, nihilo minus esset ambiguum, quis eorum illum, de quo natus, quis illum, a quo adoptatus erat. commemorasset. nunc uero cum alter dicit: Iacob genuit Ioseph, alter: Ioseph, qui fuit filius Heli, etiam ipsa uerborum differentia quid singuli susce
Abbreviated transcription (Latin):
di fieri. his qui credunt in nomine eius:
secutus ait. Qui ñ ex sanguinib neq
ex uoluntatẽ carnis. neq ex uoluntate
uiri. s ex d̾o nati sunt. Ita qͦs dixit accep¬
ta potestate factos d̃i filios. qd̃ illa adop¬
tio significat. quã paulus cõmemorat
eosdem dixit natos ex d̃o: atq ut aꝑ¬
tius ostenderet qua gr̃a factum sit. &¬
uerbum inquit caro factũ est. & habi¬
tauit in nobis. Tanqͣm diceret. Quid
mirum si filii łi facti sunt cũ caro es¬
sent: propter qͦs unicus caro factus ẽ
cũ uerbum ẽẽt.  Hac sane magna di¬
stantia. qua nos effecti filii dĩ mutam᷑
in melius: ille autẽ filius dĩ cũ filiꝰ ho¬
minis factus fuisset. ñ est mutatus
in decerius: s assumpsit qd̃ erat infe¬
rius. Dicit & iacobus. Uoluntarie ge¬
nuit nos uerbo ueritatis. ut simus
micium aliqͦd creaturȩ eiꝰ: ne scilicet
in eo qd̾ ait genuit. hoc nos fieri pu¬
taremus qd̾ ipse ẽ: id̾o pͥncipatũ qͦn¬

Expanded text:
dei fieri, his qui credunt in nomine eius, dei fieri, his qui credunt in nomine eius, secutus ait: qui non ex sanguinibus neque ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri, sed ex deo nati sunt. ita quos dixit accepta potestate factos dei filios?, quod illa adoptio significat, quam Paulus commemorat, eosdem dixit natos ex deo. adque ut apertius ostenderet, qua gratia factum sit, et uerbum, inquit, caro factum est et habitauit in nobis, tamquam diceret: quid mirum, si filii dei facti sunt, cum caro essent, propter quos unicus caro factus est, cum uerbum esset? hac sane magna distantia, quia nos effecti filii dei mutamur in melius, ille autem filius dei, cum filius hominis factus esset, non est mutatus in deterius, sed adsumsit quod erat inferius. dicit et Iacobus: uoluntarie genuit nos uerbo ueritatis, ut simus initium aliquod creaturae eius. ne scilicet in eo quod ait genuit hoc nos fieri putaremus quod ipse est, ideo principatum quen