comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis aud& cont᷑dicere manifrstȩ ueritati.
Cũ ergo hanc parabolã dñs rxponera: ait
Qui autẽ srminat bonũ sem̃. est filius hominis.
se utiq demonstrans. Bonũ uero sem̃ filii sunt
seminata sunt rrzania. Nũ quid in parte triticũ.
& in parte nitania  ꝑ totũ triticũ. ꝑ totũ rizania.
Ager dñi mundus ẽ. ñ africa. Non quomodo t̃rȩ
istȩ: gorulia fert sexagenũ. aut centenũ. & nu.¬
midia fert denũ. non sic ẽ dõ ager suus. Ubiq
illi fert̾ fructus. &centenus. & sexagenꝰ.
& tricenus. tũ tantũ uide quid urlis c̾t.
si cogitas ad dnm̃ fructũ ꝑtinere. Ergo aeccła¬

Expanded text:
quis audet contradicere manifestae veritati? quis audet contradicere manifestae veritati? Cum ergo hanc parabolam Dominus exponeret, ait, «Qui autem seminat bonum semen, est Filius hominis:» se utique demonstrans. «Bonum vero semen, filii sunt en, et per mundum seminata sunt zizania. Numquid in parte triticum, et in parte zizania? Per totum triticum, et per totum zizania. Ager Domini mundus est, non Africa. Non quomodo terrae istae: Getulia fert sexagenum aut centenum, et Numidia fert denum: non sic est Deo ager suus. Ubique illi fertur fructus, et centenus, et sexagenus, et tricenus: tu tantum vide quid velis esse, si cogitas ad Domini fructum pertinere. Ergo Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
nente cũ seminantt dicer&. quia homo srmi.¬
nauit srm̃ bonũ in agro suo: & uenit inimcꝰ
& suꝑ srminauit mama. & dixer̃ serui patris.¬
familias. Nonne bonũ sem̃ seminasti in agro
tuo: unde hic sunt xitania : Respondit ille.
ini micus homo hoc fecit. Uoluer̃ colligere
tania. & cõpescuit illos dicens. Sintr utraq
crescere usq ad messẽ: & in tẽpore messis dicã
messorib Colligite primũ tixania. & alligate
fasciculos ad cõburendũ eã. Tritieñ autẽ meũ
reponite in horreo. Postra in t̾rogauer̃ eũ dis.¬
cipuli. dicentes. Narra nob parabolã nramoꝵ:
& ipst exponit om̃a. ut nullus homo cordisuo
tribuat qđ ibi intellexerit. sed magistro cęli
exponente. Nemo dicat exposuit sibi. quomͦ
uoluit. Si parabolã ꝓphetiȩ exponer& dñs:
quando ipst ꝑ eos loquebat᷑ qđ dicebant : quis
auder& dieere ñ sic drbr expontre : multo
magis quando ipse exposuit qđ ipse ꝓposuit:

Expanded text:
nente, cum de seminante diceret: Quia «homo seminente, cum de seminante diceret: Quia «homo seminavit bonum semen in agro suo, et venit inimicus, et superseminavit zizania; et dixerunt servi patrifamilias, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde hic sunt zizania? Respondit ille, Inimicus homo hoc fecit.» Voluerunt colligere zizania, et compescuit illos dicens: «Sinite utraque crescere usque ad messem; et in tempore messis dicam messoribus, Colligite primum zizania, et alligate fasciculos ad comburendum ea: triticum autem meum reponite in horreo.» Postea interrogaverunt eum discipuli dicentes: «Narra nobis parabolam zizaniorum.» Et ipse exponit omnia, ut nullus homo cordi suo tribuat quod ibi intellexerit, sed Magistro coeli exponenti. Nemo dicat: Exposuit sibi quomodo voluit. Si parabolam prophetae exponeret Dominus, quando ipse per eos loquebatur quod dicebant; quis auderet dicere, non sic debere exponere? Multo magis, quando ipse exposuit quod proposuit ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
una aliqua parte terrarũ: & hinc plenius in.¬
tellegatis ad quẽ ꝑtineat canticũ nouũ. lã qui¬
dẽ manifestũ ẽ illud qđ de alio płalmo cõme¬
moraui: cantate dño canticũ nouũ. Et ut os¬
tender& in cantico nouo e̾r fructũ caritatis &
unitatis. ad didit. cantate dño om̃is terra. Nemo
se separa. nemo se disuigat. Triticũ ẽs. ferto
paleã. quo usq uentilrt᷑. Dr arra uis excuti:
& si triticũ esses foris ab arca: in urnirent tr
uolatilia. & colligerent tr̃. Adde quia in ro
ipso qđ excedis & uolas paleã tẽ eẽ indicas. Sed
quia leuis eras: uenit uentꝰ. & de sub pedibus
boum ablatus es. Qui autẽ triticũ sunt. frrt̃
triturã. gaudent quia grana st̃: gemunt in ter
palcã. expectant uentilatorẽ. quẽ cognoscunt
redẽptorẽ. Cantate dño canticũ nouũ: laus
frum̃toꝵ. toto terrarũ orbe diffusorũ. ꝑ agrũ
dni srminata qđ ẽ hic mundus. ipso dño txpo¬

Expanded text:
una aliqua parte terrarum: et hinc plenius inuna aliqua parte terrarum: et hinc plenius intelligetis ad quem pertineat canticum novum. Jam quidem manifestum est illud quod de alio psalmo commemoravi, «Cantate Domino canticum novum:» Et ut ostenderet in cantico novo esse fructum charitatis et unitatis, addidit, «Cantate Domino, omnis terra.» Nemo se separet, nemo se disjungat: triticum es, ferto paleam quousque ventiletur. De arca vis excuti? Etsi triticum esses foris ab area, invenirent te volatitia, et colligerent te . Adde quia eo ipso quo discedis et volas, paleam te esse indicas: et quia levis eras, venit ventus, et de sub pedibus boum ablatus es. Qui autem triticum sunt, ferunt trituram; gaudent, quia grana sunt, gemunt inter paleam, exspectant ventilatorem, quem cognoscunt redemptorem. «Cantate Domino canticum novum: laus orumDomini seminata, quod est hic mundus, ipso Domino expo
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Unde dictũ ẽ ex fructib eoꝵ cognosertis
eos. Dix̃ enĩ dñs ad quosdã. qui ouiũ uestitu
se induunt. intꝰ autẽ sunt lupi rapaces. &
ne forte fragilitas humana dinoscere ñ poss& lupũ
sub ouina pelle: ait. Ex fructib eoꝵ cognosee.¬
tis eos. Ergo eoꝵ canticũ urtꝰ est. cantemꝰ nos
canticũ nouũ. lã dirimꝰ fr̃s. om̃is t̾ra cantat
canticũ nouũ. Qui cũ om̃i terra ñ cantat can¬
ticũ nouũ. dicat qđ uult. linguis son& alltluia
dicat totadit. dicat tota nocte. Non ualde au.¬
res meȩ inclinant᷑ ad uocẽ cantantis: std quȩ¬
ro mores operantis. In terrogo enĩ & dico. Quid
dm̃ & ego laudo diñ. Quare in discordia sumꝰ:
caritas laudat dm̃. discordia blasphemat dm̃.
& uultis iã nosse ubi cantrtis canticũ nonũ: quȩ
dicturus ẽ in ipso psalmo uidete. quo modofia̾t
& ubi fiat utrũ ꝑ om̃s gentes fiant ista: an in

Expanded text:
tis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscetis tis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos» . Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus autem sunt lupi rapaces; et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: «Ex fructibus eorum cognostis eos.» Ergo canticum eorum vetus est: cantemus nos canticum novum. Jam diximus, fratres, omnis terra cantat canticum novum. Qui cum omni terra non cantat canticum novum, dicat quod vult, linguis sonet Alleluia, dicat tota die, dicat tota nocte; non valde aures meae inclinantur ad vocem cantantis, sed quaero mores operantis. Interrogo enim, et dico: Quid Dominum et ego laudo Dominum; quare in discordia sumus? Charitas laudat Dominum, discordia blasphemat Dominum. 3. Et vultis jam nosse ubi cantetis canticum novum? Quae dicturus est in ipso Psalmo, videte quomodo fiant, et ubi fiant; utrum per omnes gentes fiant ista, an in
Abbreviated transcription (Latin):
Audi hoc de alio psalmo. sic dicit. Cantate dño
canticũ nouũ. cantate dũo om̃is terra. Ex hoc
intelligit᷑. quia qui ñ cũ om̃i terra cantant.
uetꝰ canticũ cantat quaelib& uerba de ore
eius ꝓceclant. Quid enĩ atteudo quid son&.
cũ uideo quid cogit&  & tu inquis uides qiđ
cogito Facta indicant. Nã oculus in consci.¬
entiã ñ penetrat. Attendo quid agat & ibi
intelligo quid cogit&. Neq enĩ si quisq uer.¬
bigr̃a cõprehenderit hominẽ in furto. in
homicidio in ad ulterio: cogitationes ipsius
in corde uid& sed in factis: Sunt quȩdã quȩ
intꝰ latent: sed sunt & multa quȩ ꝓcedunt
in oꝑa. & manifesta fiunt &iã hominibus.
Cũ ergo essent illi. qui se a cõpagr caritatis
xp̃i. & a societate sc̃ȩ acccłȩ separarunt. mali
intꝰ apud se: ñ nouerat nisi ds̃: uenit tẽptatio:
superauit illos. & patefrcit hominib qđ no¬
urrat ds̃. Non enĩ fructus ostendit᷑. nisi in fac¬

Expanded text:
Audi hoc de alio psalmo: sic dicit, «Cantate Domino Audi hoc de alio psalmo: sic dicit, «Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra» . Ex hoc intelligitur quia qui non cum omni terra cantat, canticum vetus cantat, quaelibet verba de ore ejus procedant. Quid enim attendo quid sonet, cum video quid cogitet? Et tu, inquis, vides quid cogitet? Facta indicant. Nam oculus in conscientiam non penetrat. Attendo quid agat, et ibi intelligo quid cogitet. Neque enim si quisque, verbi gratia, comprehenderit hominem in furto, in homicidio, in adulterio, cogitationes ipsius in corde videt, sed in factis. Sunt quaedam quae intus latent; sed sunt et multa quae procedunt in opera, et manifesta fiunt etiam hominibus. Cum ergo essent illi qui se a compage Christi charitatis et societate sanctae Ecclesiae separarunt, mali intus apud se, non noverat nisi Deus. Venit tentatio; separavit illos, et patefecit hominibus quod noverat Deus. Non enim fructus ostenditur nisi in fac
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud dm̃. & d̃ erat̃ uerbũ. hoc erat in
principio apud dm̃. Om̃a ꝑ ipsũ facta sunt &
sut ipso factũ est nihil. Siquȩ ꝑ ipsũ facta st̃
antiqua fant : quid t̃ ipsr ꝑ quẽ facta sunt
quid. nisi a t̾̃nus. & patri cort̾nus: Sra nos de¬
lapsi in peceatũ. ꝑurnimꝰ ad urtustatẽ. Nr̃ã
enĩ uar est in illo psalmo ubi dicit᷑ cũ gemitu
inuetrraui in om̃ib inimicis mris. In urtera.¬
uit homo ꝑ peccatũ. in nouat᷑ ꝑ gr̾am. Om̃s
ergo qui innouant᷑ in xp̃o. ut ad uitã aeternã
incipiant ꝑtinere. canticũ nouũ cantant.
& hoc canticũ pacis est. canticũ hoc caritatis
ẽ. Quis qĩs se ac oniunctione scõꝵ separat :
non cantat canticũ nouũ. Secutꝰ est enĩ urte¬
rẽ animositatẽ. ñ nouã caritatẽ. In noua ca.¬
ritate quid ẽ c̃par. uinculũ scȩ̃ socirtatis. cõ.
pago sp̃italis. ardificiũ de lapidib uiuis. Ubi r̃
hoc : Non in uno loco sed ꝑuniuersũ orbr̃ t̾rarũ

Expanded text:
et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» . Si quae per ipsum facta sunt, antiqua sunt; quid est ipse, per quem facta sunt? Quid, nisi aeternus, et Patri coaeternus? Sed nos delapsi in peccatum, pervenimus ad vetustatem. Nostra enim vox est in illo psalmo ubi dicitur cum gemitu: «Inveteravi in omnibus inimicis meis» . Inveteravit homo per peccatum, innovatur per gratiam. Omnes ergo qui innovantur in Christo, ut ad vitam aeternam incipiant pertinere, canticum novum cantant. 2. Et hoc canticum pacis est, canticum hoc charitatis est. Quisquis se a conjunctione sanctorum separat, non cantat canticum novum. Secutus est enim veterem animositatem, non novam charitatem. In nova charipago spiritualis, aedificium de lapidibus vivis. Ubi est hoc? Non in uno loco, sed per universum orbem terrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
niat dñs & illumin& abscondita tenebrarũ.
& tunc laus erit unicuiq adõ. Sed dicis mihi.
Ubi est radir mea ubi t̃ fructus m̃s: si credis.
nosti ubi est racdax tua. Ubi est enĩ: ubi & fides
tua. ubi spes est. & caritas tua. Audi apłm. Mor¬
tui enĩ estis. Quasi ꝑ hicm̃. mortui apparebant.
Audi quia uiuunt. & uita ur̃a abscondita.ẽ.
cũ xp̃o indõ. Ecce ubi habes radicẽ. Quando
ergo ornaberis honore : quando fȩcunda beris
fructu Audi illũ sequentẽ. Cũ xp̃s apparur.¬

Expanded text:
niat Dominus, et illuminabit abscondita tenebrarum; niat Dominus, et illuminabit abscondita tenebrarum; et tunc laus erit unicuique a Deo» . Sed dicis mihi: Ubi est radix mea? ubi est fructus meus? Si credis, nosti ubi est radix tua. Ibi est enim, ubi est fides tua, ubi spes est et charitas tua. Audi Apostolum: «Mortui enim estis.» Quasi per hiemem mortui apparebant; audi quia vivunt: «Et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo.» Ecce ubi habes radicem. Quando ergo honore ornaberis? quando fecundaberis fructu? Audi illum sequentem: «Cum
Abbreviated transcription (Latin):
aridã putat uitẽ. & forte r̃ uixta quȩ uere
aruit. Similts sunt ãbr ꝑ hitm̃ illa uiuit. illa
mortua est. Illius uita & illius mors in abscon¬
dito est arstas ꝓcedit. uita illius clarificat᷑. mors
illius manifestat᷑. Procedit honor filiorũ. fecun¬
ditas fructuũ. uestit᷑ uras in facir. exco qđ hab&
in radice. Ergo modo fr̃s tales sumꝰ. quales sunt
alu hominrs. luo modo nascunt᷑: manducant:
bibunt: uiuunt: uestiunt᷑ : transigunt uitã istã.
sic & scĩ. Aliquando ipsa res decipit homines
& dicunt: ecce qui cȩpit ee xpianus. Nũ quid
non ei dol& caput: aut quia xp̃ianus ẽ. quid
hab& plus amr  ouitis arida. attendis urcta tr̃
uitẽ nudã in hib̃no. sed non aridã. Astas ueni&
Ueni& dñs honor nr̃. quia latebat in radice.
& tunc exaltabit cornu populi sui. post capti.¬
uitatẽ. in qua mortalit̾ uiuimꝰ. unde dicit apłs.
Nolite ante tẽpus quicquã uidicarr. donee ue¬

Expanded text:
aridam putat vitem: et forte juxta est quae vere aridam putat vitem: et forte juxta est quae vere aruit; similes sunt ambae per hiemem: illa vivit, illa mortua est; sed illius vita et illius mors in abscondito est: aestas procedit, vita illius clarificatur, mors illius manifestatur; procedit honor foliorum, fecunditas fructuum; vestitur vitis in facie, ex eo quod habet in radice. Ergo modo, fratres, tales sumus, quales sunt alii homines: quomodo nascuntur, manducant, bibunt, vestiuntur, transigunt vitam istam; sic et sancti. Aliquando ipsa res decipit homines, et dicunt: Ecce quia coepit esse christianus, numquid non ei dolet caput? aut quia christianus est, quid habet plus a me? O vitis arida, attendis juxta te vitem nudam in hiberno, sed non aridam. Aestas veniet, veniet Dominus, honor noster, qui latebat in radice; et tunc «exaltabit cornu populi sui,» post captivitatem in qua mortaliter vivimus. Unde dicit Apostolus: «Nolite ante tempus quidquam judicare, donec ve
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid quicquid feeit intra illũ ẽ & quicquid
tibi in his plac&. minus t̃ quã ipse. Non rrgo
ita tibi placeat qđ frcit. ut recedas ab eo qui
fecit. Sed si amas qđ fecit: multo magis tũ qui
fecit. Si pulchra sunt quȩ fecit. quanto pulcri.¬
or est qui fecit : Confessio eius in trrra & caelo
bant aggrus & zacbarias. Modo cornu populi
ipsius humile .ẽ. in trituris. in tribulationibus.
in tẽptationib in tunsione pcctorũ. Quando
ex altabit᷑ cornii populi sui. e quando uenerit
ipse dñs & ortus fuerit solnr̃ ñ iste qui ocuł
uidet᷑ & orit᷑ suꝑ bonos & malos. sed de quo
dicit᷑. Uobis qui timitis dñm oriet᷑ sol iusticiȩ
& sanitas in pennis eiꝰ. S de quo dicturi st̃ suꝑbi
& impn. Iusticiȩ lum̃ ñ luxit nob̾. & sol non t̃
ortus nob̵. Ipsa erit astas nr̃a. Modo fructus ꝑ
hibnũ in radice non apparent: attendis quasi
aridas arbores ꝑ hiem̃. Qui non uouit ui dere

Expanded text:
aliquid, quidquid fecit, intra illum est; et quidquid aliquid, quidquid fecit, intra illum est; et quidquid in his tibi placet, minus est quam ipse. Non ergo ita tibi placeat quod fecit, ut recedas ab eo qui fecit; sed si amas quod fecit, multo magis eum qui fecit. Si pulchra sunt quae fecit, quanto pulchrior est qui fecit? «Confessio ejus in terra et coelobant Aggaeus et Zacharias. Modo cornu populi ipsius humile est in trituris, in tribulationibus, in tentationibus, in tunsione pectorum: quando «exaltabit cornu populi sui?» Quando venerit ipse Dominus, et ortus fuerit sol noster: non iste qui oculis videtur, et oritur super bonos et malos ; sed de quo dicitur, «Vobis qui timetis Deum, orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus» ; et de quo dicturi sunt superbi et impii, «Justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis» . Ipsa erit aestas nostra. Modo fructus per hibernum in radice non apparent; attendis quasi aridas arbores per hiemem. Qui non novit videre,
Abbreviated transcription (Latin):
Explicata est laus de cęlo. explicata est laus
Nemo homo quęrat exaltare nom̃ suũ. Uisex.¬
altari.  illi te subde. qui non potest humilia.¬
illũ om̃a confitent᷑: om̃a clamant: om̃iũ pul¬
chritudo: quodã modo uox torũ. ẽ. confitenti.¬
ũ dm̃. Clamat celũ dõ. tu me frcisti: non tgo.
ex uoce tua clamant. Confessio eiꝰ in cęlo & in¬
terra. Attende carlũ pulchrũ ẽ. attende t̾rã
pulchraẽ. utrũq simul ualde pulchrũ .ẽ. Ipse
fecit. ipse regit . ipsius nutu gubnant᷑ ipse tra.¬
ergo ista laudant illũ. siue in statu. siue in motu.
siue de terra deorsũ. siue de caelo sursũ. siue
uctustate. siue renouatione. Cũ uides hȩc &
gaudes: & attolleris in artificẽ . & in uisibilia
cius ꝑ ca qui facta sunt intellecta conturris:
confessio cius in trrra & carlo. Id est confitrris
ei de rebus terrenis. confiteris de rebus carles.¬
tib & quia ipsr frcit om̃a. & melius illo non est

Expanded text:
Explicata est laus de coelo, explicata est laus Explicata est laus de coelo, explicata est laus Nemo hominum quaerat exaltare nomen suum. Vis exaltari? Illi te subde, qui non potest humiliaillum omnia confitentur, omnia clamant: omnium pulchritudo quodam modo vox eorum est, confitentium Deum. Clamat coelum Deo: Tu me fecisti, non ego. ex voce tua clamant. «Confessio ejus in terra et coelo.» Attende coelum, pulchrum est; attende terram, pulchra est: utrumque simul valde pulchrum est. Ipse fecit, ipse regit, ipsius nutu gubernantur, ipse traergo ista laudant illum, sive in statu, sive in motu, sive de terra deorsum, sive de coelo sursum, sive in vetustate, sive in renovatione. Cum vides haec et gaudes, et attolleris in artificem, et invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, intellecta contueris , «Confessio ejus in terra et coelo;» id est, confiteris ei de rebus terrenis, confiteris ei de rebus coelestibus. Et quia ipse fecit omnia, et melius illo non est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quare illud. & ñ debuit sic sic facere ma¬
le fecit hoc ubi est laus di : ꝑdidisti allelia
Om̃a sic considtra. quomodo placras dõ. & lau.¬
des artificẽ quia si intrares forte in officinã
fabri ferraru: non auderes rep̃hendere folles:
in cũ des malleos. Et da in peritũ hominẽ nesci.¬
entẽ quid quare sit & om̃a rep̃hendit. Sed
si habeat peritiã artificis. & habeat saltẽ con.¬
siderationẽ hominis. quid sibi dicit: non sine
causa hoc loco folles positi sunt. artifex nouit
quare. & si ego non noui. In officina ñ aud&
do .nir glaties. sp̃s tẽpestatis. quȩ faciunt uer.¬
bũ eius: sic om̃a quȩ uanis uident᷑ in rrrũ
colles. ligna fructifera & om̃s cedri. Bestie &
om̃a peccora reptilia. & uolatia pennata. De.¬
inde ad homines. Reges terrȩ & om̃s populi
principes. & om̃s uidices terrȩ. uiuenes & uir.¬
gines. seniores cũ uiniorib laudent nom̃ dñi.

Expanded text:
hoc, quare illud; et, Non debuit sic facere, mahoc, quare illud; et, Non debuit sic facere, male fecit hoc: ubi est laus Dei? Perdidisti Alleluia. Omnia sic considera, quomodo placeas Deo, et laudes artificem. Quia si intrares forte in officinam fabri ferrarii, non auderes reprehendere folles, incudes, malleos. Et da imperitum hominem nescientem quid quare sit, et omnia reprehendit. Sed si non habeat peritiam artificis, et habeat saltem considerationem hominis, quid sibi dicit? Non sine causa hoc loco folles positi sunt; artifex novit quare, etsi ego non novi. In officina non audet do, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus;» sic omnia quae vanis videntur in rerum colles, ligna fructifera et omnes cedri; bestiae et omnia pecora, reptilia et volatilia pennata.» Deinde ad homines: «Reges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae; juvenes et virgines, seniores cum junioribus laudent nomen Domini.»
Abbreviated transcription (Latin):
beos in igne desiruit: Illos aꝑte librrauit.
illos occulte coronauit. Nouit ergo ds̃ quid
agat. tu time & bonus esto. Unde cũq uolur.¬
rit ut exeas hinc : paratũ te in ueniat. Inquili.¬
nus eiũ ẽs non possessor domus. Locata t̃ enĩ
tibi domꝰ. Domꝰ ista tibi locata ẽ. ñ donata & si
nolis. migrabis. & non eã tali conditiont acee¬
pisti. ut quasi tẽpora tibi certa sint. Quid dix̃
dñs tuus s quando uoluero cũ direro migra.
paratꝰ esto. Expello tẽ de hospitio. sed dabo do¬
mũ. Inquilinus ẽs in terra eris possessor in cȩlo
Chucquid ergo hic accidit cont᷑ uoluntatẽ nr̃am
noueritis non accidere nisi de uoluntate dĩ
de ꝑuidentia ipsius. de ordine ipsius. de nutu
ipsius de legib ipsius. Et si nos non intellegimꝰ
quid quare fiat: demus hoc prudentiȩ ipsius.
quia non fit sine causa & non blasphemamus.
Cũ coeperimꝰ enĩ disputare de operib: dĩ quare

Expanded text:
aeos in igne deseruit ? Illos aperte liberavit, aeos in igne deseruit ? Illos aperte liberavit, istos occulte coronavit. Novit igitur Deus quid agat. Tu time, et bonus esto. Undecumque voluerit ut excas hinc, paratum te inveniat. Inquilinus enim es , non possessor domus. Locata est enim tibi domus; domus ista tibi locata est, non donata; etsi nolis, migrabis: et non eam tali conditione, accepisti, ut quasi tempora certa tibi sint. Quid dixit Dominus tuus? Quando voluero, cum dixero, Migra; paratus esto. Expello te de hospitio, sed dabo domum: inquilinus es in terra, eris possessor in coelo. 12. Quidquid ergo hic accidit contra voluntatem nostram, noveritis non accidere, nisi de voluntate Dei, de providentia ipsius, de ordine ipsius, de nutu ipsius, de legibus ipsius: et si nos non intelligimus quid quare fiat, demus hoc providentiae ipsius, quia non fit sine causa, et non blasphemabimus. Cum enim coeperimus disputare de operibus Dei, Quare
Abbreviated transcription (Latin):
tiorẽ. Noli mirari. mors undecũq pio bonũ
.ẽ. Unde autẽ scis illi sceleratiori sise mutare
noluerit. quid pęnarũ in occulto seruat᷑.
Nonne mallent fulmine incendi. quib in
fine dicet᷑ ite in ignẽ at̃nũ  Opus est. ut ii¬
nocens sis. Quid enĩ malũ est mori in naufra.¬
gio. & bonũ est mori febre : siue inde sue
inde moriat᷑ : quȩre qualis sit qui morit᷑. qui
post mortẽ iturus. ẽ. ñ unde deuita exiturꝰ. ẽ.
Quacũq occasione: hinc exituri sumꝰ. Quibus
critib martires exire meruerunt: Nũ quid
febribus quomodo multi optant ut febrr
soluant᷑. Aln uno ictu gladu. Alii ignib Alu
bestiis. & druorauerunt bestiȩ corpora marty.¬
rũ. & ñ timuerunt ne perirent corpora ipsoꝵ
Vndiq enĩ ds̃ reduc& corpora scõꝵ suorũ eui ca-¬
pilli nr̃i numerati sunt. & quando uoluit tres
pueros ab igne liberauit: Nũ quid ideo inacha.¬

Expanded text:
tiorem. Noli mirari: undecumque mors pio bona tiorem. Noli mirari: undecumque mors pio bona est. Unde autem scis illi sceleratiori, si se mutare noluerit, quid poenarum in occulto servetur? Nonne mallent fulmine incendi, quibus in fine dicetur: «Ite in ignem aeternum» ? Opus est ut innocens sis. Quid enim? malum est mori naufragio, et bonum est mori febre? Sive inde, sive inde moriatur, quaere qualis sit qui moritur; quo post mortem iturus est, non unde de vita exiturus. Quacumque occasione, hinc exituri sumus, Quibus exitibus martyres exire meruerunt? numquid febribus, quomodo multi optant ut febre solvantur? Alii uno ictu gladii, alii ignibus, alii bestiis. Et devoraverunt bestiae corpora martyrum, et non timuerunt ne perirent corpora ipsorum. Undique enim Deus reducet corpora sanctorum suorum, cui capilli nostri numerati sunt . Et quando voluit, tres pueros ab igne liberavit : numquid ideo Machab
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quȩ faciunt uerbũ rius. Non tibi ergo
uideant᷑ casib moueri. que uerbo dĩ in om̃i
motu suo deseruiunt. Quo uult d̃ illuc luc&
ignis: illuc fert᷑ nubes siue pluuias. siue niues.
siue grandint̃ port&. Et quare aliquando
ꝑcutiunt montẽ fulmina & non ꝑcutuint la¬
tronẽ s qđ cũq possũ dicere ꝓ captu mentis intȩ
quantũ ds̃ donare dignat᷑. maiores maiora
noueruit & amplius intellegant. & d& uob ds̃
plus sapere quã dico. tam̃ cũ tẽperantia. sine
suꝑbia. Possũ ergo ꝓ modulo meo dicere. quare
ꝑcutiant montẽ & ñ ꝑ cutiant latronẽ. quia
forte adhuc latronis conuersionẽ quęrit. ꝙ idõ
ꝑcutit̾ mons qui ñ tim&. ut mutet᷑ homo qui
tim&. Aliquando & tũ cũ das disciplinã:
terrã feris. ut infans expauescat. & aliquan.¬
do ferit & quẽ uult homint̃. Sed dicis mihi.
Ecce ferit in nocentiorẽ. & dimittit scelera.¬

Expanded text:
dit, «Quae faciunt verbum ejus.» Non tibi ergo dit, «Quae faciunt verbum ejus.» Non tibi ergo videantur casibus moveri, quae verbo Dei in omni motu suo deserviunt. Quo vult Deus, illuc ignis, illuc fertur nubes, sive pluviam, sive nivem, sive grandinem portet. Et quare aliquando percutiunt montem fulmina, et non percutiunt latronem? Quodcumque possum dicere pro captu mentis meae, quantum Deus donare dignatur: majores majora noverint, et amplius intelligant; et det vobis Deus plus sapere quam dico, tamen cum temperantia, sine superbia: possum ergo pro modulo meo dicere quare percutiant montem, et non percutiant latronem: quia forte adhuc latronis conversionem quaerit; et ideo percutitur mons qui non timet, ut mutetur homo qui timet. Aliquando et tu, cum das disciplinam, terram feris, ut infans expavescat. Et aliquando ferit et quem vult hominem. Sed dicis mihi: Ecce ferit innocentiorem, et dimittit scelera
Abbreviated transcription (Latin):
pluit hic ꝓpͥe om̃i anno. & om̃i anno dat fru¬
mentũ. Seruari hic frumentũ non potest. cito
corrũpit᷑. quia om̃i anno dat᷑. Ibi quia raro:
& multũ dat᷑ & diu seruat᷑. Sed forte putas
quia ibi destrit ds̃ homies. aut ñ ibi seđm io
cunditatẽ suã. & laudant & glorificant dm̃
App̃hende inde getulũ. pone int̾ istas arbores
amornas. fugere hinc uult & redire ad nudã
grtuliã. Om̃ib ergo dr̃ locis. regionib tẽporib
sua quȩq distribuit & ordinauit & longũ ẽ
cõmemorare diligentiorẽ considerationem
om̃iũ rrrũ. Quis illã explicat: Tamen qui
oculos habent: multa ibi uident eũ uiderint:
placent: cũ placuerint: laudant᷑. ñ tã quã ipsa
sed ille qui fecit: ita om̃a laudabunt dm̃. Hare
considerans sp̃s ꝓphetȩ cũ dicissa. Ignis grando.
nir. glatirs. sp̃s tr̃pestatis. quȩ om̃a turbata ui¬
dent᷑ quibusdã stultis. quasi casib agitari: Addi.¬

Expanded text:
pluit hic prope omni anno, et omni anno dat frupluit hic prope omni anno, et omni anno dat frumentum: servari hic frumentum non potest, cito corrumpitur; quia omni anno datur: ibi, quia raro, et multum datur, et diu servatur. Sed forte putas quia ibi deserit Deus homines, aut non ibi secundum jucunditatem suam et laudant et glorificant Deum? Apprehende inde Getulum, pone inter istas arbores amoenas; fugere hinc vult, et redire ad nudam Getuliam. Omnibus ergo Deus locis, regionibus, temporibus, sua quaeque distribuit et ordinavit. Et longum est commemorare diligentiorem considerationem omnium rerum. Quis illam explicat? Tamen qui oculos habent, multa ibi vident: cum viderint, placent; cum placuerint, laudantur, non tanquam ipsa, sed ille qui fecit: ita omnia laudabunt Deum. 11. Haec considerans spiritus Prophetae, cum dixisset, «Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis,» quae omnia turbata videntur quibusdam stultis, et quasi casibus agitari, addi
Abbreviated transcription (Latin):
de fide excutiat sanã doctrinã. Qui frcit in
cęlũ angłm: ipse fecit in terra nermiculũ. Sed
angłm in carlo ꝓ habitatione calesti. uermiculũ
in terra ꝑhabitatione terrestri. Nũ quid angłm
fecit repere inceno & uermiculũ incęlo : Distri¬
buit sedib habitatores. in corruptionẽ incorrup¬
tis dedit sedib corruptilia corruptibilib locis.
Totũ ad tende. totũ lauda. Qui ergo disposuit
mt̃bra uermiculi. ñ gub̾nat nubes. c & quare
in mare pluit. : quasi non sint in mari que alan¬
tur pluuia. quasi non ibi freit pisces. quasi non
ibi fecit ammalia. At tendite : quomodo currt̃
pisces ad aquã dulcẽ. Equare in quit pisci
pluit. & mihi aliquando non pluit: Vt cogites
te in regione ee. deserti. & in peregrinatione
uitr. & amareseat tibi uita p̾sens ut futurã
desideres. aut ut flagelleris & corripiaris. &
corrigaris. Quomodo autr̃ distribuit propria
regionũ : ecce quia de getulia locuti sumus.

Expanded text:
de fide excutiat, et de sana doctrina. Qui fecit in de fide excutiat, et de sana doctrina. Qui fecit in coelo angelum, ipse fecit in terra vermiculum: sed angelum in coelo pro habitatione coelesti, vermiculum in terra pro habitatione terrestri. Numquid angelum fecit repere in coeno, et vermiculum in coelo? Distribuit sedibus habitatores; incorruptionem incorruptis sedibus dedit, corruptibilia corruptibilibus locis. Totum attende, totum lauda. Qui ergo disposuit membra vermiculi, non gubernat nubes? Et quare in mare pluit? Quasi non sint in mari, quae alantur pluvia; quasi non ibi fecit pisces, quasi non ibi fecit animalia. Attendite quomodo currunt pisces ad aquam dulcem. Et quare, inquit, pisci pluit, et mihi aliquando non pluit? Ut cogites te in regione esse deserti, et in peregrinatione vitae; et amarescat tibi vita praesens, ut futuram desideres; aut ut flagelleris, et corripiaris, et corrigaris. Quomodo autem distribuit propria regionum? Ecce, quia de Getulia locuti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et dñs in tuangłio. Beati qui esuriunt & sitiunt
iusticiã. qm̃ ipsi saturabunt᷑. Iste enĩ iã saturatꝰ
ẽ. qui talia disputat: quasi doctꝰ sibi uidrtur:
nte uult discere. ideo ñ sitit. Nã si sitir&. uel¬
la discere & in uenir& quia totũ dĩ ꝓuidentia
fit in terra. & mirarit᷑ disposita &iã mẽbra pu.¬
licis. Attendat caritas ur̃a. quis disposuit mẽbra
pulicis & culicis. ut habeant ordinẽ suũ. habe¬
ant uitã suã. habeant motũ suũ. Unã bestiolã
breuẽ. minutissimã. considera quã uolueris.
Si consideres ordinẽ mebroꝵ ipsius. & animati.¬
onẽ uitȩ qua mourt᷑ : ut ꝓse fugiat mortẽ: amat
uitã: Appetit uoluptates: deuitat molestias. Exe.¬
rit sensus diuersos. iug& in motu congruo sibi.
Quis dedit aculeũ culici. quo sanguint̾ sugat.
quã trnuuis fistula ẽ. qua sorb&: quis disposuit
ista. quis fecit ista: Ex pauescis in minimis. lau¬
da magnũ. Hoc itaq tenete fr̃s mei. nemo nob

Expanded text:
angelio: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Iste enim jam saturatus est, qui talia disputat; quasi sibi doctus videtur, nec vult discere, ideo non sitit. Nam si sitiret, vellet discere; et inveniret quia totum Dei providentia fit in terra; et miraretur disposita etiam membra pulicis. Attendat Charitas vestra. Quis disposuit membra pulicis et culicis, ut habeant ordinem suum, habeant vitam suam, habeant motum suum? Unam bestiolam brevem, minutissimam considera, quam volueris. Si consideres ordinem membrorum ipsius, et animationem vitae qua movetur; ut pro se fugit mortem, amat vitam, appetit voluptates, devitat molestias, exserit sensus diversos, viget in motu congruo sibi! Quis dedit aculeum culici, quo sanguinem sugat? Quam tenuis fistula est qua sorbet! Quis disposuit ista? quis fecit ista? Expavescis in minimis; lauda magnum. Hoc itaque tenete, fratres mei; nemo vos
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to: ꝓmissiones sunt tẽporales. & t̾rent
Quis quis t̾rena diligit urtͦ canticũ cantat᷑.
Qui uult cantare canticũ nouũ diligat xt̃¬
na ipsa dilectio noua est & art̃na. ideo sẽꝑ
noua. quia nũꝗ uetrrescit. Nã sibrͣ conside.¬
res. antiquũ est hoc. Quomodo ergo t̃ noriũ
Nũquid fr̃s mei uita art̃na donata est: uita

Expanded text:
estamento promissiones sunt temporales et terrenae. Quisquis terrena diligit, vetus canticum cantat: qui vult cantare canticum novum, diligat aeterna. Ipsa dilectio nova est et aeterna: ideo semper nova, quia nunquam veterascit. Nam si bene consideres, antiquum est hoc: quomodo ergo est novum? Numquid, fratres mei, vita aeterna modo nata est? Vita
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ gentiũ. Et uide uirgantẽ uide defen.¬
dentẽ qm̃ ipsius est regnũ: & ipse dominabitur
gentiũ. Ipse qui emit xp̃s. non quia portauit do¬
natur: ad orabunt: Rrctr adorabunt om̃s patrie
gentiũ in consprctu rius. Quare recte qm̃ dñi
est regnũ. &. ipst dominabit᷑ grntiũ. Ilud moẏ¬
srs. hoc ꝓphoca & alia multa milia quis numerat
testimonia. de arccła toto terrarũ orbe diffusa :
Quis minerat.  Non sunt tot herefes contra
arccłam. quot sunt testimonia legis pro afccła.
Quar pagina non hoc sonat. qui uersus non hoc
loquitur: Om̃a clamant pro unitatr dñica: quia
posuit fuirs hirrłm pacẽ. Tu contra ista latras be¬
r&icr. Unde merito dicitur in illa ciuitatr. quod
scriptũ est in apocalypsi. canes foras. Tu contra
ista latras.  unde iudicasti de orbe terrarũ ut
dicere ceprrã. Quo tribunali. s prysũptione ii.¬
drlic& cordis tui. Altũ tribunal: sed ruinosum.
Dirit hoc moyses. direrunt ꝓphar & nondun¬

Expanded text:
e gentium.» Et vide jurgantem, vide jus defendentem: «Quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Ipse qui emit Christus, non qui apostatavit Donatus. «Adorabunt:» recte, «adorabunt omnes patriae gentium in conspectu ejus.» Quare recte? «Quoniest regnum, et ipse dominabitur gentium.» Illud Moyses, hoc Prophetae, et alia multa millia. Quis numerat testimonia de Ecclesia toto terrarum orbe diffusa? quis numerat? Non sunt tot haereses contra Ecclesiam, quot sunt testimonia Legis pro Ecclesia. Quae pagina non hoc sonat? quis versus non hoc loquitur? Omnia clamant pro unitate dominica, quia posuit fines Jerusalem pacem. Tu contra ista latras, haeretice! Unde merito dicitur in illa civitate, quod scriptum est in Apocalypsi, «Canes foras» . Tu contra ista latras. Unde judicasti de orbe terrarum, ut dicere coeperam? quo tribunali? Praesumptione videlicet cordis tui. Altum tribunal, sed ruinosum. Dixit hoc Moyses, dixerunt hoc Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dictũ t̃: in capite libri scriptũ ẽ deme
ut faciã uoluntatẽ tuã. Sequit᷑ enĩ. ds̃ m̃s
uolui. & legr̃ tuã in medio cordis mei. Dripso
quippe accipit᷑ ꝓphaatꝰ.: in capite libri huius
psalmus ipse primꝰ beat̾ uir. qui ñ abut in
consilio impioꝵ. & in uia peccatoꝵ ñ strtit. &
in cathedra pestilentiarũ ñ sedit: srd in lege
dñi uoluntas tius. & in lege eiꝰ meditabitur
dir ac nocte. Ut hoc sit qđ dictũ t̃. dĩ mĩ¬
entiuꝰ ad illud refert᷑: ert̃ duo in carne una.
Siut ergo illud. siue hoc intellegat᷑. qđ dictũ
ẽ in capite libri: liber iste psalmoꝵ ꝑ quinꝗ¬
genos. si ꝑ ipsos quinqua genarios articnlos int̃.¬
roget᷑: magnũ aliquid & ualdr dignũ conside¬
Sratione respond&. Non tnĩ frustra mihi uidrt᷑
quinqua gesimꝰ ee̾ de paenitentia. centesimus
de miscđa c iudicio centesimꝰ quinquagesimꝰ
de dĩ laudr in scĩs rius. Sic enĩ ad art̾nã bratãq n

Expanded text:
 de me, ut faciam voluntatem tuam:» sequitur enim, «Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei.» De ipso quippe accipitur prophetatus in capite libri hujus psalmus ipse primus, «Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiarum non sedit: sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte» : ut hoc sit quod dictum est, entius ad illud refertur, «Et erunt duo in carne una.» 3. Sive ergo illud, sive hoc intelligatur quod dictum est, «In capite libri;» liber iste Psalmorum per quinquagenos, si per ipsos quinquagenarios articulos interrogetur, magnum aliquid et valde dignum consideratione respondet. Non enim frustra mihi videtur quinquagesimus esse de poenitentia, centesimus de misericordia et judicio, centesimus quinquagesimus de laude Dei in sanctis ejus. Sic enim ad aeternam beatamque
Abbreviated transcription (Latin):
TO & IN ΟΡERE BOΝO & sicut nos hortat᷑
ipse psalmus: cantemꝰ ei canticũ nouũ. Sic enĩ
cepit. CaNtate ONÕ CΑNTICOM NOUUM.
Uetꝰ homo uetꝰ canticũ. nouus homo
nouũ canticum.  Uetꝰ testam̃tũ uetꝰ canti.

Expanded text:
tu, et in opere bono; et sicut nos hortatur iste psalmus, cantemus ei canticum novum. Sic enim coepit: «Cantate Domino canticum novum.» Vetus homo, vetus canticum: novus homo, novum canticum. Vetus Testamentum, vetus ca
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dicant sibi. id÷ ne auditndo consentias. qͣndo
ista dicunt: blasphrmia enĩ sunt. & execrabilia
dõ. Si ds̃ pluer&. nũquid pluer& in mari.e
qualis inquiunt ꝓuidentia Gctulia sitit: &
mare cõpluit᷑. Acutr sibi uident̾ tractare. quib¬
hoc dicendũ. ẽ Qetulia uł sitit tunr sitis:Bo¬
nũ enĩ erat ut diceres dõ: anima mea uelut t̾ra.

Expanded text:
non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias quando non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias quando ista dicunt; blasphema enim sunt et exsecrabilia Deo, Si Deus plueret, numquid plueret in mare? Qualis, inquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare compluitur. Acute sibi videntur tractare: quibus dicendum est hoc, Getulia vel sitit; tu, nec sitis. Bonum enim erat ut diceres Deo: «Anima mea velut t
Abbreviated transcription (Latin):
& totũ hoc atq om̃is ista humitla natura aqua.¬
rũ simul cũ mari. & isto uifimo aere abissus
uł abissi uocant᷑. ubi uiuunt dracones & lau.¬
dant dm̃. Quid putamus. quia choros faciunt
dracones & laudant dnm. c Absit. Sed uos
considerantes dracones: attendite artificẽ
draconũ. creatorẽ draconũ. & cũ miramini
dracones. & dicitis. magnꝰ dñs qui hȩc fecit:
dracones laudant dm̃ de uocib ur̃is. Oracones
pestatis. quȩ faciunt uerbũ rius. Quare hie nꝰ¬
addidit quȩ faciunt uerbũ eius : multi stulti.
ñ uolentes contẽplari. & discernere creaturã
locis suis & ordine suo. sub nutu & uissu dĩ agen¬
tẽ motus suos: uisũ est illis quia suꝑiora om̃a
ds̃ gubnat. infrriora utro despicit. deserit.¬
abicit. ut nec cur& ista. nec gubn&. nec regat.
sed casib regant᷑. quo modo possunt qua possũt
& moua illos. quȩ dirunt aliquando sibi. sed

Expanded text:
et totum hoc, atque omnis ista humida natura aquaet totum hoc, atque omnis ista humida natura aquarum, simul cum mari et isto infimo aere, abyssus vel abyssi vocantur, ubi vivunt dracones et laudant Deum. Quid? putamus quia choros faciunt dracones, et laudant Deum? Absit. Sed vos considerantes dracones, attendite artificem draconum, creatorem draconum; et cum miramini dracones, et dicitis, Magnus Deus qui haec fecit, dracones laudant Deum de vocibus vestris: «Dracones pestatis, quae faciunt verbum ejus.» Quare hic addidit, «quae faciunt verbum ejus?» Multi stulti non valentes contemplari et discernere creaturam locis suis et ordine suo, sub nutu et jussu Dei agentem motus suos, visum est illis quia superiora omnia Deus gubernat, inferiora vero despicit, abjicit, deserit, ut nec curet ista, nec gubernet, nec regat: sed casibus regantur, quomodo possunt, qua possunt: et movent illos quae dicunt aliquando sibi sed
Abbreviated transcription (Latin):
caliginis inferi retrudens: tradidit in iudicio
puniendos seruari. Inferũ hoc appellans. qđ infe.¬
rior pars mundi sit. Noli enĩ cogitare quid ac.¬
cepit diabolus. sed quid ꝑdidit. Om̃a ergo ista
uidetis qualia sunt. mutabilia turbata. terribi.¬
lia corruptibilia. tam̃ habent locũ suũ. habent
ordinẽ suũ. implent & ipsa uniuersi pulchri.¬
tudinẽ ꝓ modo suo. & ideo laudant dm̃. Con¬
uersus ergo ad illa tanquã ex hortans & ipsa:
inmo exrhortans nos. ut eoꝵ consideratione lau.¬
demꝰ dm̃. sic cnĩ laudant laudant dm̃. cũ consi¬
derata parunt landẽ dĩ cępit dicere. laudate
dnm de terra dracones & om̃s abissi. Dracones
circa aquã uersant᷑. de speluncis ꝓcedunt ferim.¬
tur in aere. concitat᷑ ꝓpt̃ cos arr. Magna quȩdã
sunt animantia dracones. maiora ñ sunt suꝑ
Sunt autẽ speluncȩ aquarũ latentiũ. unde fon.¬
tes. unde flumina ꝓcedunt & alia ꝓcedunt
ut fluant suꝑ terrã. alia occulte subt̾runt.

Expanded text:
caliginis inferni retrudens, tradidit in judicio puniendos servari» : infernum hoc appellans, quod inferior pars mundi sit. Noli enim cogitare quid accepit diabolus, sed quid perdidit. Omnia ergo ista videtis qualia sunt, mutabilia, turbata, terribilia, corruptibilia: tamen habent locum suum, habent ordinem suum, implent et ipsa universi pulchritudinem pro modo suo, et ideo laudant Dominum. Conversus ergo ad illa, tanquam exhortans et ipsa; imo exhortans nos, ut eorum consideratione laudemus Dominum sic enim laudant Deum, cum considerata pariunt laudem Dei, coepit dicere, «Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi.» Dracones circa aquam versantur, de speluncis procedunt, feruntur in aera; concitatur propter eos aer: magna quaedam sunt anSunt autem speluncae aquarum latentium, unde fontes, unde flumina procedunt; et alia procedunt, ut fluant super terram, alia occulte subter eunt:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit. Laudate dnm de carlis. & enarrauit
cȩlestia. modo audi terrestria. DRACONES Et
OMNES ABISSI. Abissi. ꝓfunditates aquarũ
sunt Maria om̃a: nubilosus iste aer ad abissũ ꝑti¬
na. ubi nubrs. ubi uenti. ubi tẽpestates. ubi plu¬
uiȩ coruscationes. tonitrua. grandinrs. nix: &
quicquid uult dĩ suꝑ terras fieri. de isto humido
& caliginoso arre: totũ hoc terrȩ nomine appel.¬
lauit. quia nimis mutabile ẽ. atq mortale
Si forte putatis quia pluit sursũ stellas: omã ista
hic fiunt ꝓpe ad terrã. Et aliquando sunt ho¬
minrs in cacuminib montiũ. & nubes sub sr
uident. & fuint plerũq pluuiȩ. & apparent
bene intentis om̃a ista. quȩ ꝑturbato aere con¬
citant᷑ hic fieri. in ista mundi parte infima. Prop.¬
terra adista caliginosa. id÷ adhunc arrẽ tãquam
ad carcerẽ dãpnatꝰ ẽ. diabolus. de apparatu suꝑiaꝵ
angłoꝵ lapsus cũ angłis suis. Nã apłs hoc de illo

Expanded text:
coepit? «Laudate Dominum de coelis;» et enarravit coepit? «Laudate Dominum de coelis;» et enarravit coelestia: modo audi terrestria. «Dracones et omnes abyssi.» Abyssi, profunditates aquarum sunt: maria omnia, nubilosus iste aer ad abyssum pertinet. Ubi nubes, ubi venti, ubi tempestates, ubi pluviae, coruscationes, tonitrua, grandines, nix, et quidquid vult Deus fieri super terras de isto humido et caliginoso aere, totum hoc terrae nomine appellavit, quia nimis mutabile est atque mortale: nisi forte putatis quia sursum pluit stellis. Omnia ista hic fiunt prope ad terram. Et aliquando sunt homines in cacuminibus montium, et nubes sub se vident, et fiunt plerumque pluviae: et apparent bene intentis omnia ista, quae perturbato aere concitantur, hic fieri in ista mundi parte infima. Propterea ad ista caliginosa, id est ad hunc aerem, tanquam ad carcerem, damnatus est diabolus, de apparatu superiorum Angelorum lapsus cum angelis suis: nam Apostolus hoc de illo
Abbreviated transcription (Latin):
eit. quã qđ ꝓmisit. Quid fecit: mortuus est
ꝓte. Quid ꝓmisit  ut uiuas cũ illo. In credibi¬
lius ẽ qđ mortuus est at̾̃nus: quã ut in ȩt̾̃nũ
uiuat mortalis. lã qđ in credibilius t̃ tenemꝰ
homo cũ dõ. cñ mortalis t̃. uicturus inct̃nũ
propt̾ quẽ mortuns est qui uiuit in aeternũ
ẽ ds̃ : Et potest mori ds̃ saccepit extr unde more.¬
rrt᷑ ꝓte. Non poss& mori. iusi caro ñ possit & mori.
nisi mortale corpus. induit si ubi ꝓte moreret᷑.
indu& te ubi cũ illo uiuas. Ubi se induit morte:
in uirginitate matris. Ubi te indu& inta : in eqͦli.¬
tate patris. Elrgit hic sibi thalamũ castũ. ubi
conungeret᷑ sponsus sponsȩ. uerbũ caro factũ ẽ
ut firr& caput aecłȩ. Uerbũ enĩ ipsũ ñ est pars
arccłȩ. sed ut ess& caput arcłȩ. carnr̃ assũpsit.
Quiddã nr̃m iã sursũ est. qđ hic accepit. ubi
lestiũ. Laudate dnm̃ de terra. Suprrius riũ uñde

Expanded text:
cit, quam quod promisit. Quid fecit? Mortuus est cit, quam quod promisit. Quid fecit? Mortuus est pro te. Quid promisit? Ut vivas cum illo. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. Jam quod incrhomo cum Deo? num mortalis victurus est in aeternum propter quem mortuus est qui vivit in aeternum? est Deus? et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur pro te. Non posset mori, nisi caro; non posset mori, nisi mortale corpus: induit se ubi pro te moreretur, induet te ubi cum illo vivas. Ubi se induit morte? In virginitate matris. Ubi te induet vita? In aequalitate Patris. Elegit sibi hic thalamum castum, ubi conjungeretur sponsus sponsae. Verbum caro factum est , ut fieret caput Ecclesiae. Verbum enim ipsum non est pars Ecclesiae; sed ut esset caput Ecclesiae, carnem assumpsit. Quiddam nostrum jam sursum est, quod hic accepit, ubi lestium. «Laudate Dominum de terra.» Superius enim unde
Abbreviated transcription (Latin):
na fragilitas. Non desper&. non se collidat non
se auertat. ñ dicat. ñ ero. Qui ꝓmisit d̃ ẽ. & ue.¬
nit. Ut ꝓmitter& apparuit hominib uenit susci¬
pere mortr̃ nr̃am. ꝓmittere uitã suã. Uenit ad
regionẽ prregrinationis nr̃ȩ accipere hic qđ hic
ligno crucẽ. mortẽ. Haec habundant in regio.
ne nr̃a : ad talia cõmertia uenit. Quid hic dedit:
Quid accepit  dedit exhortationẽ. dedit doctri.¬
nã. dedit remissionẽ peccatoꝵ. Accepit contu¬
melias. mortẽ . crucẽ. Attulit nob drilla regi.¬
onr bona. & in regione nr̃a ꝑtulit mala. ꝓmi¬
sit nobis tam̃ qđ ibi futuri sumus unde uenit
& ait. Pat̃. uolo ut ubi ego sũ: & ibi sint mrcũ
Tanta p̃cessit dilectio: quia ubi nos rramus fuit¬
nobiscũ: ubi ipse est: erimus cũ illo. Quid tibi
ꝓmisit d̃ õhomo mortalis s quia uicturus r̃s¬
÷ in art̃nũ. Non credis. s crede. Plus ẽ iã qđ fe¬

Expanded text:
na fragilitas, non desperet, nonna fragilitas, non desperet, nonse avertat, non dicat, Non ero. Qui promisit, Deus est: et venit, ut promitteret; apparuit hominibus, venit suscipere mortem nostram, promittere vitam suam. Venit ad regionem peregrinationis nostrae, accipere hic quod hic  ligno, crucem, mortem. Haec abundant in regione nostra; ad talia commercia venit. Quid hic dedit, quid accepit? Dedit exhortationem, dedit doctrinam, dedit remissionem peccatorum; accepit contumelias, mortem, crucem. Attulit nobis de illa regione bona, et in regione nostrapertulit mala. sit nobis tamen, quod ibi futuri sumus, unde venit, et ait: Pater, volo, ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Tanta praecessit dilectio, quia, ubi nos nobiscum; ubi ipse est, erimus cum illo. Quid tibi promisit Deus, o homo mortalis? Quia victurus es in aeternum. Non credis? Crede, crede. Plus est jam quod fe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ista iniquitatis ibi iniquitas ñ ẽ. Non fran.¬
gunt panẽ esurienti. non uestiunt nudũ. non
suscipiunt peregrinũ. non uisitant ȩgrotum.
ñ concordant litigiosũ. non sepeliunt mortuũ.
opera enĩ sunt ista miscđiȩ. ibi nulla misrria¬
quid simus: ut illud simus: Mortales proiecti
ab iecti terra. cinis. sed qui ꝓmisit om̃ips t̃ Si
ad nos ad tendamus : quid sumꝰ ssi ad illũ : ds̃ est.
omp̃s est. Non est facturus angłm ex homint.
qui fecit hominẽ ex nihilo: aut uero ꝓminimo
hab& ds̃ homiint̃. propt̃ qut̃ mori uoluit: Unicũ
suũ ad tendamus: ad indiciũ dilectionis ꝓͥmissi.¬
onis dĩ. tales arras accepimꝰ. Trnemꝰ mortẽ xp̃i.
tenemus sanguinẽ xp̃i. Quis mortuus est : Unieꝰ
Pro quib mortuuꝰ t̃ Utinã ꝓ nob: utinã pro
mortuus est. Qui donauit impiis mortẽ suã. quid
seruat iustis nisi uitã suã : Erigat se ergo huma¬

Expanded text:
opera enim sunt ista iniquitatis; ibi iniquitas non est. Non franopera enim sunt ista iniquitatis; ibi iniquitas non est. Non frangunt panem esurienti, non vestiunt nudum, non suscipiunt peregrinum, non visitant aegrotum, non concordant litigiosum, Opera enim sunt ista misericordiae; ibi nulla miseriaquid sumus, ut ibi simus? Mortales, projecti, abjecti, terra et cinis. Sed qui promisit omnipotens est. Si ad nos attendamus, quid sumus? si ad illum, Deus est, omnipotens est. Non est facturus angelum ex homine, qui fecit hominem ex nihilo? aut vero pro minimo habet Deus hominem, propter quem mori voluit Unicum suum? Attendamus ad indicium dilectionis. Promissionis Dei tales arrhas accepimus; tenemus mortem Christi, tenemus sanguinem Christi. Quis mortuus est? Unicus. Pro quibus mortuus est? Utinam pro bonis, utinam pro pro impiis mortuus est» . Qui donavit impiis mortem suam, quid servat justis, nisi vitam suam? Erigat ergo se huma