comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
future pugne liuculata est. que lacꝰ
quadratos quõdam cum pictura habet
admixtos. at additos acu: Iacintina
uestis est aerio colore resplendens: Malocinia
que maluarum stamine consicitur. quã
longissima fila generat. quorum textu¬
ra bombicinum dicit᷑. conficit᷑q in
insula coo. Apocalania. Serica. a serico
dicta. uł quod eam seres primi miserũt:
Oloserica tota serica olo enim totum:
Tramoserera stamine lino. trama ex se-¬
rico: Olopurpura tota ex purpura: Pis-
sina canclida confecta ex quodam ge¬
nere ligni grossioris: Sunt et qui genꝰ
quoddam lini bissum esse existimãt:
linea que ex solo lino est. linostema
uestis ex lana lino q confecta. et li
nostema dicta. quia in stamine linũ
in trama lanam habet: Recta dicit᷑
uestis. quam sursũ uersum stantesti:
texuerunt: Segmentata zonis quib dã
et quasi p̃tisamentis arnata: Nam et
particulas cuicumq materie abscisã

Expanded text:
futurae pugnae. 11. Laculata est quae lacus futurae pugnae. 11. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos, aut additos acu. Hyacinthina vestis est, aerio colore resplendens. 12. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur, quam longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur, conficiturque in insula Coo. Apocalama . . . 450 14. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica, tota serica, ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura. 15. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quoddam lini byssum esse existimant. Linea, quia ex solo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas
Abbreviated transcription (Latin):
in motu incedentis sonũ facit Tonus enĩ
sonus est: Primum aũ fuere tunicȩ pelli¬
ceȩ. quibus post offensam et eiectionem
de paradiso adam et eua inluti sunt: Ta¬
laris tunica dicta. eoqd̃ talos usq descen.¬
dat. et ad pedes defluat. sicut pectoralis
quia aput antiquos breuis erat. ut tantũ
pectus oꝑiret. licet nunc prosusior est.
Manicleatata tunica est manicata. eo qd̃
habeat manicas. quam cͥiroditam greci
uocant: dalmatica uestis primum in dal¬
matia prouintia gretie contexta est. tu¬
nica sacerdotalis candida cum clauis ex
purpura: Nosata quam greci foemciã
uocant. nos coccineam reꝑtã a lacede¬
momiis ad celandum coloris similitudi¬
ne sanguinem. quotiens quis in acie
uulneraret᷑.
nec comtemplanti
aduersario animꝰ
Hanc sub con¬
sulib romani
usi sunt militẽ. unde eciã rosati
uocabant᷑. Solebãt etiã pridie quam
dimicandum esset ante principia ꝑ¬
poni. quasi ammonitio et inditium

Expanded text:
in motu incedentis sonum facit, tonus enim in motu incedentis sonum facit, tonus enim sonus est. Primum autem fuere tunice pellicie, quibus post offensam et eiectide Paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta eo quod ad talos usque descendat et ad pedes defluat; sicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior est. Manicleata tunica, id est manicata, eo quod habeat manicas: quam χειροδύτην Graeci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia, provincia Graecnica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. 10. Russata, quam Graeci phoeniceam vocant, nos coccineam, reperta a Lacedaemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem, quoties quis in acie vulneraretur, ne contemplanti versario animus Hac sub consulibus Romani usi sunt milites, unde etiam russati vocabantur. Solebant etiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonitio et indicium
Abbreviated transcription (Latin):
.i. tunica talaris s ⁊ hoc consuetudo
sermonis auctorum confundit Indu¬
mentum qd̃ intꝰ ad corpus induit᷑
quasi intumentum. Amictꝰ: discer.¬
nit᷑ aũ uestitꝰ a cultu. qm̃ lautius in¬
telligit᷑ cultus Item cultus ab habi¬
tu Nlam habitꝰ ad naturam ꝑtinet
cultus ad homines: pleraq autẽ uesti¬
um aut a tempore qua maxime in
usu sunt appellant᷑. aut a locis ubi uł
primum confecte uł maxime uen¬
licant᷑. aut a genere colaris. aut a
nomine reꝑtorũ. Uetis anciquissuna ho¬
minũ suit ꝑiz omatũ .i. succinctorium.
quo cantum genitalia contegunt᷑. Noc
primum primi mortales a faliis arboꝵ
sibi fecerunt. quando post p̃uaricationẽ
erubescentes pudenda uelauerunt cuiꝰ¬
usum quedam barbare gentes dum sint
nude usq hodie tenent. Nec et campestria
nuncupant᷑. pro eo qd̃ eisclem iuuenes qui
nudi exercent᷑ in campo pudenda operiunt:
Tunica uestis antiquissima appellata. quia

Expanded text:
est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis antiquissima hominum fuit perizomatum, id est subcinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quoniam post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cuiusum quedam barbare gentes dum sint nude usque hodie tenent. Hec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem, iuvenes qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tunica vestis antiquissima, sic appellata quia
Abbreviated transcription (Latin):
tia punica mala: Ephot. quod int̾p̃tatur
latine suꝑ indumentum: Erat enĩ pal¬
lium suꝑ humerale. ex quatuor colorib
et auro contextum. habens in utroq
humero lapides suoᷤ smaraglinoᷤᷤ auro
conclusos. in quibus scupta erant noã¬
patriarcharum: li ogicon quod latine
rationale pannus duplex auro et uui¬
textus coloribus. habens magnitudinẽ
palmi ꝑ quadrum: Cui intexti erant
duodecim p̃ciosi lapides. hic pannus
suꝑ humerali contra pectus pontificis
adnertebat᷑ Petalum aurea lãmina
in fronte pantificis. que nomen dñi
tetragramaton hebraicis litteris ha¬
bebat scriptum Pradin. siue femi¬
nalia id÷ braccȩ lineȩ usq ad genua
pertingentes. qͥbu uerecũdia sac̾dotiꝰ
iuersitas uestimentoꝵ. ceteRΑꝵU.
tegmen. tegumen. indumentũ
uestimentum et reliqua: Tegm̃ di¬
ctum. eo qd̃ cegat membra. sicut te¬
gumen tecta que tegunt corpora:
Uestimentum uero est. quod usq ad
uestigium ꝑtendit᷑. quasi uestigim̃tũ

Expanded text:
tia punica mala. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utrotia punica mala. Ephod, quod interpretatur humero lapides duos smaragdinos, auro Latine superindumentum; erat enim palpatriarcharum. 6. Logion, quod Latine et auro contextum, habens in utroqtextus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant XII pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis annectebatur. 7. Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae nomen Dei Tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. 8. Badim, sive feminalia, id est, bracae lineae usque ad genua pertingentes, quibus verecunda sacerdotis iversitas vestimentorum: tegmen, tegumen, indumentum, vestimentum, et reliqua. Tegmen dictum eo quod tegat membra; sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est quod usque ad vestigium pertenditur, quasi vestigimentum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
De inuentione la neficii.
i neruam quandã gentiles muł¬
tis ingeniis predicant. hanc enĩ
primã laneficii usum monstͣsͣ¬
se. hanc etiã telam ordinasse
et colorasse lanas ꝑhibent: Oliue qͦq
hanc dicunt inuentricem. et fabricȩ.
singit᷑. Non enĩ minerua istarum
artim princeps est: S quia sapientia
incapite dicit᷑ esse haminis. et in merua
de capite iouis nata fingit᷑. hoc ÷ͥ inge¬
nium: Ideoq sensus sapientis qui in¬
uenit omnia in capite est: Ideo et
dea artium minerua dr̃. quia ni¬
chnii excellentius est ingenio: quo re
genera sacerclotalium uestim̃¬
torum. Poderis est sacerdotalis li.¬
nea corpori adstricta et usq ad pedes
descendens. inde et ñcupata. quam
uulgo camisiam uocant: Abanet
cinculam sacerdotale rotundum poli¬
mit᷑a arte e cocco. purpura iacintoq
contextum ita ut flores atq geminȩ
in eo esse uiderent᷑ distinctȩ: Pilleũ ÷
ex bysso rotundõ quasi spera meclia
caput tegens sacerdotale. ⁊ occipitio

Expanded text:
De inventione lanificii . Minervam quandam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. Olivae quoque hanc dicunt inventricem et fabricae, mfingitur; non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Iovis nata fingitur, hoc est ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. Ideo et dea artium Minerva dicitur quia nihil excellentius est ingenio, quo reggenera sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea, corpori adstricta et usque ad pedes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam vocant. Abanet cingulum sacerdotale rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, iacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio
Abbreviated transcription (Latin):
explurib m̃bris fit Piodos id est extrȩma sententie clausula . Itau& erẽiuditiorũ
morẽ requirunt. Perhiderh longior esse nondeb& quã ut sũ uno proferatur

Expanded text:
ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu proferatur
Abbreviated transcription (Latin):
auditor Int̃utrũ qr moderate dicendũ est sed & quã uis de magnis rebi quisq: diat non
tam̃sem ꝑ grandit̃ decere deb& sedsummis se cũ doc& tẽperate cũ aliquid laudat uel
uituperat grandit cũad conuersionẽ asuersos animos ꝓuocat utenda. tam̃ uerba insũ¬
mis sogenere sufficentia intẽ perat& splendentia in gradi uehenentia
que omnis oratio uerbis cõma & colonꝑ iodon. cõma particula est sententiae colon
menbrađ ꝑ iodor ambitus uel circuitus. fit h ex coniunctione uerborũ cõma ex cõmate
colon ex colonꝑ od os. Cõma est iuncturae finitio ut putã siuereoriudices : Ecce
enĩunũ cõma sequit᷑ & aliud cõma n&urpesit ꝓ fostis simo uiro dicere : & factũ est
colonid est menbrũ q intellectũ sensũ praestat sed adhucpend& oratio sicq de inde

Expanded text:
auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia. que omnis oratio verbis, comma et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est iuncturae finitio, utputaCic. Mil. 1: 'Etsi vereor, iudices,' ecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde
Abbreviated transcription (Latin):
Pui& grccuihus nelaer sbritsne rdicula tristibus nisceantur
atie oper spicue la quo ndum latine autem loquitur quiuer beererum uer
apceiurcelica ꝑ sequitur nec a sermone adq cultu presentir temporii di¬
crapd huic non sit rectis in dere quiddicat nisi id quoq ceperte & rnco¬
uer dicere neid quide nitcentum piinid quod dicat & facae N
icenda sunt quo que sumiis a lenit incitata grauit inflexa moderate. hoc est cnĩillud
trimodu genus dicendihumile medĩ grandilo qũ ũ. Cueni magna dicimus grandit̃
bro ferenda sunt. Cuparua dicimus subtilit cũmediocria tẽperate . Nã in paruis caus
nibil grande nib il sublime dicenduest scdlene ac pedestrimore loquendũ : Incausir hr
maiorib: ubidedõ uel hominũ salute referimus plus magnificentia & fulgorirest exbi¬
bendũ Intemperatis uero causir ubinihilagit᷑ ut agat sedt antẽ modo ut dacctatur

Expanded text:
ia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et facere.genere. Dicenda sunt quoque summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur
Abbreviated transcription (Latin):
Pra&er ea pupũ & honestũ orat omse loquiũ carere deb& omnib: uitustã in lit teris
quã in uerbis quã &iã in seutentis in lit teris ut iunctura apta & conueniens sit
& sit obseruandũ nep̃ cedentir uerbi ex trema uocalis in candẽ uocalẽ primã uerbi
sequantis uu ulat ut fogrninae aegyptiae quae instructura melior sit siconso¬
nantes uoca lib: ad obicant᷑ trũ quoq consonantiũq in sȩ neidentesstridere & quasi
roxare uident uitanda unctura est dest n ex. ut a rrstudiorũre xerxes error

Expanded text:
atoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error
Abbreviated transcription (Latin):
luctando cum. medias arripiant. fere
quatiant. idq ap̃t grecos pałm uocat᷑
Quidam opinant᷑ artem luctandi ursorum com-¬
tentione monstratam: Namq int̾ ceteras
feras eos solos et erigi congressos. et subsidere ce¬
lerit̃. ac reuerti. Et modo manibus temptare inur¬
cem. modo complexu abigere sese more luctan
uȩ latini certamina. greci agones uocant
a frequentia qua celebrant᷑. Siqui dẽ et
omnem cetum atq conuentũ agona dici Aliꝰ
qd̃ in arculis ex quasi agoniss. id. sine angulo
locis ederent᷑ nuncupatos agonas putant:
De Generibus agonu. Ia.¬
gonum genera fuisse in mensitas uiri

Expanded text:
luctando cum medios arripiant, fere quatiunt, idque apud Graecos πάλλειν vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursorum contentione monstratam. Namque inter caeteras feras eos solos, et erigi congressos, et subsidere celeriter, ac reverti, et modo manibus tentare invicem, modo complexu abigere sese more luctant. 1. Quae Latini certamina, Graeci ἀγῶνας vocant, a freqomnem coetum atque conventum agona dici; ali quod in circulis et quasi agoniis, id est sine angulo locis, ederentur nuncupatos agonas putant. De generibus agonum . Agonum genera fuisse: inmensitas viri
Abbreviated transcription (Latin):
a paganis. cuius edes medio spatio
et essigies e fastigio edis emicat. qd̾ nõ
putauerunt sub tecto consecrandum.
quem in aꝑto habent: Est aũ circus
omne illud spatium. qd̃ circũ ire ȩqͥ
solent. Hunc romani dictum putãt
a circuitu equorum. eo qd̃ ibi circũ
metas equi currant: Greci uero a cir.¬
tuit asserunt nuncupatũ. et ab ea
circi appellationem argumientant᷑:
suit autẽ maga et uenefica et sacer¬
dos demonum. in aiuis habitu et oꝑe
magice artis et cultꝰ idolatrie recognos¬
cit᷑. De ornamentis circi. Iui¬
rnam̃ta coti sunt. oua. meta. obolis.
cus. carcer Qua honori pollucis et
castons ascribunt: qui illos ono editos
credendo de cigno ioue non erubescunt.
sinꝗunt autẽ circensia romani ad causas
mundi referre. ut sub hac specie suꝑ¬

Expanded text:
a paganis, cuius aedis medio spatio a paganis, cuius aedis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Cirtuit, adserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga et venefica et sacerdos daemonum, in cuius habitu et opera magicae artis et cultus idolatriae recognoscitur. § 29 De ornamentis. Ornamenta circi: ova, meta, obocus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris ascribunt, qui illos ovo editos credendo de Cigno et Iove non erubescunt. Fingunt autem circensia Romani ad causas mundi referri, ut sub hac specie sup
Abbreviated transcription (Latin):
uii de equitib. De ludis eircensisos.
udi circenses sacrorum causa ac demoni¬
orum gentilium celebracionib instrcuti
sunt. Unde et qui eos expectant: de-¬
moniorum cultib in seruire uident᷑.
Nam res equestris antea simplex
agebatur: Et utiq cõmunis usus reatꝰ
ñ erat .s cum a ludo coactus est naturaliᷤ
usus addemoniorum cultum translatꝰ :
es quib equos a mercur̾io listributo
historie docent: S et nepcunus eqͤstirĩ¬
iudus est. quem greci in nos appellant:
consecrati. et ipsi quadrigis p̾sunt Cir¬
censes aũ ludi ido dictruł a circũ eundo
uł qd̃ ibi nc̃ mete sunt olim gladii po-¬
ne bantur. quos quadrige cicũ ibant:
Et inde dicti circenses. ab ensib arca
quos currebant: Siquidem et in lit¬
tore curca ripas fluminũ airrus agi¬
tantes gladios in ordine ripe littore
ponebant: Et erat artis. equũ circa ꝑi¬
cula torquere: Inde circenses dicti pu¬
tant᷑ quasi cutũ enses De CiRCO
urcꝰ soli principalit̾ consetratus est

Expanded text:
UT XXVII. De ludis circensibus. 1. Ludi circenses sacrorum causa, ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus ees, quibus equos a Mercurio distributos Stesichorus docet; sed et Neptunus equestris est, quem Graeci Hippion appellant; consecrati, et ipsi quadrigis pcenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et Circenses dicti putantur, quasi circum enses. § 28 De Circo. Circus Soli principaliter consecratus est
Abbreviated transcription (Latin):
pellat Reus a re qua petit᷑ nuncupat᷑.
quia quamuis sceleris canscius non sit.
reas tam̃ dicit᷑. quã du in iidicio pro
re aliqua petit᷑. Testes antiquitꝰ suꝑstites
dicebant᷑. eo qd̃ suꝑ statum cause ꝓfereban¬
t᷑. nunc parte ablata nominis t̾estes uo¬
cari Testis aũ considerat᷑. condiciane.
natura. et uita: Condicione. si liber.
non seruus. nam sepe seruus moetu
dominantis testimonium supprimit
ueritatis. Natura. si uir non femina.
na. Sita. si in nocens. et integer actu:
Nam si uita bona defuerit. fide care¬
bit. Non enim pot̃ austicla cum scele¬
rato habere societatem: duo autẽ st̃
genera testium. aut dicendo id quod uide¬
runt. aut proferenclo id quod audierunt:
Duob aũ modis testes delinquunt. cum
aut falsa promunt. aut uera silentio te¬
gunt

Expanded text:
pellat. Reus a re, qua petitur, nuncupatus, pellat. Reus a re, qua petitur, nuncupatus, quia, quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quamdiu in iudicio pro re aliqua petitur. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc parte ablata nominis, testes vocari. Testis autem consideratur condicione, natura et vita. Condicione, si liber, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testiveritatis. Natura, si vir, non femina; ina. . . . . Vita, si innocens et integer actu: nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest justitia cum scelerato habere societatem. Duo autem sunt genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt, cum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegunt
Abbreviated transcription (Latin):
ocium. modo actionẽ causȩ que est uir¬
qium litis. Et dictum negacium. quasi nec
ocium .i. sine ocio: Fegocium aũ in causis.
negociacio in cõmertiis dicit᷑. ubi aliquid
dat᷑. ut ma iora lucrent᷑ hrgium dictũ
quasi iuris garrium. eoqd̃ in qui causam
iure dicunt disceptent: Liis a conten¬
tione limitis prius nom̃ sumpsit. de qͣ
cerneret agri: Causa aut argum̃to. aut
probacione constat Argumentum ñꝗͣ
testibus. ñ quã tabulis dat probacionẽ.
s sola inuestigacione inuenit ueritatẽ:
Uñ et dictum argum̃tum .i. argutum in.¬
nentum: Probacio aũ testibus et fide
tabularũ constat In omne iudiciũ
sex ꝑsone querunt᷑. Iudex. accusator.
reus. et tres testes: Iudex dictus. quasi
ius dicens populo. sine quod iure discep¬
tet. Iure aũ disceptare est. iuste uidica¬
re: Non est añ uidex. si non est in eo iusti¬
cia: Accusator uocat᷑. quasi ad causator.
quia ad causam uocat eum quem ap-¬

Expanded text:
otium; modo actionem causae, quod est iurotium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. De quacerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; unde et dictum argumentum, id est argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex dictus quasi ius dicens populo, sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare: non est autem iudex si non est in eo iustitia. Accusator vocatus quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem ap
Abbreviated transcription (Latin):
quod in in sũma galea eminet qua figit᷑.
Crista quam greci conum uocãt. Nã conꝰ÷
curuatura quȩ in galea prominet suꝑꝗͣ
criste sunt
De foro. xiii.
orus est exencendarum litium locꝰ
a fando dictus. qui locus et prorostͣ
uocat᷑. ab eo quod ex bello punico captis
nauibus cartaginensium. rostra ablata st̃.
et in foro romano p̃fixa. ut eet̃ huuis mn¬
signe uictoriȩ Constat aũ forus. causa.
lege. et indice: Causa uocata. a casu qͦ
euenit Est enĩ materia et origo nego¬
cii. necclum cdiscussionis examine pate¬
facta que dum p̃ponit᷑ causa est. dum
discutit᷑ udicium est. dum sinitur.
nisticia: Uocat᷑ aũ iudicium. quasi ui.¬
ris dictio et iusticia quasi iuris status:
Iudicium aũ prius inquisicio uocabat᷑
Uñ et auctores undiciorum et p̃posito
questores uł quesitores uocamus Ne¬
gociũ aũ multa significat. Modo actũ
rei alicuius. cui contrarium est

Expanded text:
quod in summa galea eminet, quo figitur quod in summa galea eminet, quo figitur crista; quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae sunt. De foro . Forus est exercendarum litium locus, a fando dictus vocatur ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset huius insigne victoriae. Constat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est
Abbreviated transcription (Latin):
parte ueluti ancisum ac rotundum.
omni parte retisum. quaq: notes ocu¬
lis angulus omnis abest: Pella scircũ
breuissimum. in modum lune me¬
cliģ. de quibus meminit liber regũ:
auro puro. et trecentas peltas ex au¬
ro probato: Scetra scutum loreum
ri. de qͦ
et testudo scutum. nam in modũ testulinis
sit: Clipeus est et testudo scutorũ conexio.
curuata in testudinis modũ: Namq in ar-¬
morum generibus milites etiã in anima-¬
orica nominata est. eo quod loris careat.
Solis enim circulis ferreis contexta ẽ:
Squama ẽ lorica ferrea ex lãminis ferreiᷤᷤ
aut ȩreis concatenata in modum quame
piscis. et ex ipso splendore quamarum et
similieudine ñcupata: de ciliciis autẽ po-
liunt᷑ loricȩ et tegunt᷑ De Ga leis .xii.¬
assis de lãmina est. galea de corio.
Nam galeroᷤ corium dicit᷑: cassidam
aũ a tuscis naminatam: Illi enĩ galeam
casin nominant. Credo a capite Apex ẽ

Expanded text:
parte veluti ancisum ac rotundum. parte veluti ancisum ac rotundum. omni parte recisum: quaque notes oculis, angulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mediae. De quibus meminit liber Regum auro puro et trecentas peltas ex auro probato.' Scetra scutum loreum ri. De quoet testudo scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animaLorica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squanarum et similitudine nuncupata. De ciliciis autem et poliuntur loricae et teguntur. De galeis . Cassis de lammina est, galea de coreo. Nam galeros coreum dicitur. Cassidam autem a Tuscis nominatam: illi enim galeam cassim nominant, credo a capite. Apex est
Abbreviated transcription (French):
um. cursus ce leritas. Sagitrandi ꝑitia: si
ma. de cantandi modulacione. t̾restris qͦ
belli et naualis p̃lii. ꝑpetiendorumq sup-¬
pliciorum certamina sunt.
IDe ludis circensibus u de obolisco¬

Expanded text:
um, cursus celeritas, sagittandi peritia, sma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina. 395 CAPUT XXVII. De ludis circensibus. 1. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
sona nonteentũ in homine quan inipsum cnm̃ expenit̾ omne enim uiciũ ñ inu
taentũ sedetiã cõmune in plurib inuenit Deꝗe MΙΝΟSTΩTuCΑSEu
Stitus apud retbã dicitur eares inqua causae consistit id÷ constitucio gre¬
iaũ stectũ & contencione istersim dicunt latiniaũ non solũ apugnae ꝑ quõ
expugnant ꝓpo scionẽ aduersani sedꝙineo pars utr eeq consistat. Fat ecutem
exintencione & depulsione: Stcctus ccũcauscerũ s̃ duorectio nec ulis &e legcelos
deraccionceli oriuntur coniectur eesinis qualitas trecnslatio define iudicialis
& negociclis: deiudicieli absoluta & ad sontiuc de ad sumłtiuce conces noreno
cnminis. relatiociminis compensectio de concessione purgecno & de precacio
oniecturedis stectus ÷ cum factũ quod celio obicit ebdifiniqiuus stectus est cum

Expanded text:
sona non tam in hominem, quantum in ipsum crimen exponitur. Omne enim vitium non in uno tantum, sed etiam commune in plurimis invenitur. De gemino statu causarum . Status apud Rhetores dicitur ea res, in qua causa consistit, id est constitutio. Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pe
Abbreviated transcription (Latin):
qucer ũferox etorrens pi ma adulesaentia ut leo dime diͣuitȩ tẽpus lucidissi mum
ut caprea eoꝙacutir si meuidead tunc sit senectus cassib: inflexis dra co
ic etipocen tecui febula eẽ confictã idẽ hominẽ equo mixtũ ad ex pͥmepdã human
& mustella uulpiculȩ ut ꝑ ñcerationẽ sictã adid quodigttꝰ uerax significatiore festet

Expanded text:
quarum ferox et horrens prima adolescentia, ut leo, dimidium vitae tempus lucidissimum, quarum ferox et horrens prima adolescentia, ut leo, dimidium vitae tempus lucidissimum, ut caprea, eo quod acutissime videat, tum fit senectus casibus inflexis, draco. 5. Sic et Hippocentauri fabulam esse confictam, id est, hominem equo mistum, ad exprimendam humanae , mustella vulpeculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur verax significatio referatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uitae hominũ nos cer&ur. has primusinuenirse tradit᷑ alemon crotoniensis appellantq: hysopicȩ
quia is apud phrigas inhaerepolluit. Sunt i fabulae authisopicae aut libisticae hysopi
sunt cũ animalia muta int̃se sermocinas se fingunt: uelq enimãc non hadient uturbr¬
aerbores montes petrȩ flumince Libisticȩ lr dumhominũ cũbestis uelbestia¬
rum cum hominibus fingitur uocis eecum merciũ. Fabulas poete quasdam
delectandi cause sinxerunt quas dam ad naturamrerum non nullas ad
mores hominum inter preticti sunt. Deectandi causa fictas ut eas quasu ulgo dicunt
uel quales plautus & t̃rentius compossuer̃ : Ad naturã rerũ fabulas fingunt ut uulcanus
claudur quia ꝑ naturã nũquã rectus est ignis ut illatriformirbestia prima leo postre¬
dra comedia ipsa cimera id est capraea aetcctes hominũꝑ ec̃ uolentes distingaere

Expanded text:
vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmeon Crotoniensis, appellanturque Aesopiae, vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmeon Crotoniensis, appellanturque Aesopiae, quia is apud Phrygas in hac re polluit. Sunt autem fabulae aut Aesopicae, aut Libysticae. Aesopicae sunt, cum animalia muta intearbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformidraco, media ipsa chimera, id est, caprea, aetates hominum per eam volentes distinguere,
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib sequentes minores quasiclausulae recinunt : Clausulas ħ lipiciappellant qua si pcissi
Aut prisca gens mostaliusic & deinceps alt̃ ni quib: aliqua de estpr s& ipsi p̃cidentib: similes sed
minores Centones apud grãmaticos uocarisolent qui decarminib: omeris euuer gilii ad pro¬
pria opera more centenario ex multis hincinde opo sitis in unũ s arciunt corpus ad fa¬
cultatẽ cuiusq materiae. Deniq proba uxor a delficentonẽ ex uirgilio defabrica mundi¬
& euangelis plenissime ex p̃sit materia compo: sita secundũ uersus & uersib: secundũ materiã
concinnatis sic quoq: & quidã põponius ex eodẽ po&a int̃ c&era suistiliotia titirẽ inxp̃i
honorẽ compos suit similit̃ & doaene ados¬
bulas po&e a fando nominauer̃ qͥ hon sunt resfactae sedtantũ loquendo fictae
aqua eideo sunt inductae ut fictorũ mutorũ animaliũ int̃se conloquio imago quaed ã

Expanded text:
maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos  deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Deniqet Evangeliis plenissime expressit, materia composita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque, et quidam Pomponius ex eodem poeta inter caetera styli sui otia Tityrum in Christi honorem composuit; similiter et de Aeneidbulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo sunt inductae, ut fictorum mutorum animalium inter se conloquio imago quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
siae dexpiex quogentiles sibiepitala mũ uindicar &istius generis carmen ad sumptũ est
qđ genus primũ a gentilib: insceniscelebrabat᷑ postea tantũ in nuptis hao sit : Voca¬
uer su hieremias conpo suit suꝑ urbẽ hierusalẽ & populũ quando captiuus ductus est
post hunc apud grecos si mođ ides po& aliricus adhibebant᷑ b: funeribus atq: lam̃tis¬
Similit & nc ephitaphiũ grecelatine suꝑ tumulũ. est em̃titulus mostuorũ quipdorini¬
tione corũsit quia defunctisant scribit enũibiuita & mores & a&as eorũ. Poets di
greco nomine opus multorũ librorũ poema unius :dillion pauco rũuer suũ dͥsticon
grã malitera uel scriptio dicitꝰ. Epodon inpoematae clausula breuis est dictũb: epodonꝗ aco
cinatꝰ adspeciemelegia ciubi p̃mis souno longiore alt̃ breuior compenit. it  in singulis quib: que

Expanded text:
siae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. siae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocaus Hieremias versu composuit, super urbem et populum, quando captivus ductus est. Post hunc apud Grecos Symonides poetasimiliter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichonm super, γράμμα littera vel scriptio dicitur. Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque
Abbreviated transcription (Latin):
idest pastorale carm̃ pleriq: sita cussis primũ conpossitũ a pastorib: opinant ñ nulblaco¬
demonenãq transeunte in traciã xerxes regepsarũ cũs pasta nae uirginer sabostilimn&o
neq egre durbẽ neque põpã chsarũq a grestẽ demore dianae ex ercerent turba pastorũ
nerelegio p̃terir& eundẽ in conditis cantib celebrarunt. Appellatꝰ b bocolicũ demaiori
paste quãuis opilionũ caprariorũq sermones in his & cantica inserant. Symnos pri
dauid poh& a in laudẽ diconpo suisse ac cecinis se manifestũ est. Deinde apud gentiles pri¬
ma memima timotoe fecitin appolline & musas que fuit tẽporib: ennu longepost dand
ymmib ex grecoinlatinũ laudes int̃ p̃tantꝰ. Epitalamia sunt carmina nubentũ qͣ dicam¬
tant ab sco lasticis in bonore sponsi & sponsae. Haec primũ salomona edidit in laudẽ eccle¬

Expanded text:
id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Laceid est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in neque egredi urbem neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in eis et cantica inserantur. Hymnos primum David prophetam in laudem Dei conposuisse ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Memmia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
phere eden & omerũ cecinis se ꝓbat᷑. Vnde appar& antiquide fuis se a pud hebreusstudiũ cas¬
minũ quã apud gentiles Si quide & iobmoysi tẽporib: ad aequatus ex am&rouersu dactilico
tant pbereedes sirus qđ n& rũ ante omerũpitꝰ nũ dictũ est. Post omerũeroieũ nominatum
pitiũ ħ uocatũ nolut eoꝗ hoc generem& rioracula apoleus sint aedita.: Pa cũ i partaso
pithones serpentẽ inuindictã matris sagittis in sequer&ur ac colae delficihoc illum&ro
minis conueniat miseris terrentianus horelegos dxeresol& ꝙ clausula talistristibus
ut trcedunt ceptior ẽẽ modis hicaũ uix omnino constat cequosit inuentus ni si
quice apuel nosennus eũpharu: sus est: Ncc apud trecas sicad hue grecmce¬
ticorũ lexpend& ut subiudice res religecte sit. Ne quidã eoꝵ colo fonium
quendẽ quideem arcilo cũ ccuctorem cedque inuentorẽ uolunt: Bucoleum

Expanded text:
Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem fuisse apud Hebraeos studium carPherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem fuisse apud Hebraeos studium carminum quam apud gentiles, siquidem te Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro minis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum,
Abbreviated transcription (Latin):
muler aedidit Archilocioꝰ archilocus quidã scripsit. Colo phones colophonius quidã exercuit
Sota deorũ q̃q̃ reptor est sotades genere er&ensis simonidia quoq: m&ra simonides po& abricus
conposuit: A frequentatorib: ut asclepia dia noneni a sclepius ea inuenit sed pro inde itauocata
bo colicũ eroicũenĩ carm̃ dictũ qeo uirorũ fostiũ res& facta narrant᷑ : Naero ÷as appel
lant᷑ uiri quasi aerq& caelo digni ꝓpt̃ sapientiã & fostitudinẽ ꝗđ mn& rũ auctoritate ta&era
m&rap̃cedit unus ex omnib: tã maximis operib aptͣs quã paruis suauitatis & dulcedinis
aeque capax quib: uistutib: nom̃ solus obtenut ut eroicũ uocar&ur admemorandas¬
scilic& eroumres Nã & pc&eris simplicis sim: hab&ur Constatq: duob¬
singoli ominib q̃ꝗ m& isprior est. I unc primũ morses in cantico deuteronomiũ longe ante

Expanded text:
mulier edidit, Archilochia Archilochus quidam 67 scripsit, Colophonia Colophonius quidam exercuit; mulier edidit, Archilochia Archilochus quidam 67 scripsit, Colophonia Colophonius quidam exercuit; Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis; Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus composuit. 8. A frequentatoribus, ut Asclepiadea. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrentur. Nam heroes applantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandascilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobsingulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante
Abbreviated transcription (Latin):
nibil aliud quã numerus dt̃ de quo est illud numerus eniiimne siuerba tenerẽ. Carm̃uocat quicquid¬
pedib: contin& cuidatũ nom̃ existimant scuqꝰ arpti pronuntia r&ur unde hodie lanã quã purgantes
discerpant carminare dm̃s seu quod quuilla canerent carerementẽ eistibantus. m&ra uel a pedib:¬
nuncupata uela reb: qua escribunt᷑ uel ab inuentorib: uel a frequentatorib: uel anumero sillabarũ
Apedib: m&ra uocata ut dactilica lãbica throchaica a troceo enĩ trochȩacũ m&rũ nascit̃ ad a
nos ex numero pedũ uocamus. hos greciꝗ geminor feriunt trim&rtͦi dicunt: Exam& rosiy latinos
primũ fecisse ennius tradit̃ eosq: longos uocat: Ab inuentorib: m&ra appellata dicuntur ut ana¬
eonticũ saphicũ drchi lociũ Namana creontica m&ra anacreon conpo suit. Saphica sap

Expanded text:
nihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illud. Numeros memini, si verba tenerem. Poesis dicinihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illud. Numeros memini, si verba tenerem. Poesis dicipedibus continetur; cui datum nomen existimant, seu quod carptim pronuntiaretur unde hodie lanam quam purgantes discerpunt, carmiuare dicimus, seu quod qui illa canerent carere mente existimabantur. nomen accipere uel a rebus quae describuntur uel ab inuentoribuA pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a nos ex numero pedum vocamus; hos Graeci quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur, eosque longos vocat. 7. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut, Anacreonticum, Saphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon composuit, Saphica Sapho
Abbreviated transcription (Latin):
unde &iã quae non est ꝑflex anumero. sed recta prosa oratio dr̃ in rect ũpro ducendo
Ali prosã aiunt dictã ab eoꝙ est̃ profussa uel ab eo quo dspatiosius proruat & currat
nullo sibit̃ mino p̃ finito p̃tereatã apud grecosquã apud latinos longe antiquiorẽ curã
fuis se carminũ quã ꝓsae. Omnia enĩ prius uersib: condebantꝰ prosae enĩ studiũ sero uiguit
Prim apud grecos pherecides syrds soluta oratione scripsit apud romanos is appius caecus aduersus
prum solutã orationẽ prim: exercuit lã ex hinc & ca&eripsae eloquentia contender̃ Xxiiii.
÷suo lldis põsitis cestofine moderant᷑ ꝑ asticulosq: caesa & m̃bra nominant᷑ : quine longius ꝓuolueñt᷑
quã iudiciũ ꝓposs& sustinere modustatuit ratio undereuester&ur & ab eo ipso uersuuocatũ qđ reuestit᷑
Huic ad ber& ritbm: quinonẽ cestofine moderatur seeta m̃rationabilit̃ ordinatis pedib: currit: quilatine¬

Expanded text:
etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo, quod sit profusa, vel ab eo, quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt. suo dispositis, certo fine moderantur per articulos, qui caesa et membra nominantur. Qui ne longius provolverentur quam judicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverterentur, quod autem non esset certo fine moderatum sed tamen rationabiliter ordinatis pedib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙrrem autlaudando ccutuituperando demonetrat qđ genus ducs hab& species
lcudẽ &utu perctionẽ : Lecudis ordotibus tẽporibus distinguitur aentehomint
ipsũinipsum postipsum, anteipsũ ut quaete tẽdȩ tetulerunt sđa In ipsuutosola
in facndos troiaemi sercta labores: Post ipsum ut in fretadũ fluuii currunt
Pariordine econtrano & inuitu perctione hominis haec formec ser ueedec est
antehominẽ in homine post homine L ocus cõmonis aed demons tractiuu uitus¬

Expanded text:
que rem aut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: que rem aut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, 7. Pari ordine, e contrario, et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vitu
Abbreviated transcription (Latin):
in orector e sedinunoq homine certifice ex. pectaent᷑ ut cliqui deffici attna
nI ¶enerc causcrũtri a s̃ deliberatiuũ demonstratiuũ iudicicle: De libercctiuũ¬
genus in quo de quibus lib& utilitectib uitae quid .iii. aut debeat ut non debeat fe¬
ritre ctect: Demons tractiuuest inquolec udcebilis ꝑsona autre p̃hinsibilis demons¬
trectur: Iudiciale in quodeiosius ꝑsonae facto : aut poenȩ aut p̃mii sententia
dectur : Dictũ aũ iudiciale. coꝙ iudic& hominẽ & sententiae succ ostendat utrulauda¬
ilis p̃mio dignsit : ccut certereus condemp nacri liberccriq subplicio: Selibera¬
deex specicendo & fudiendo id est defaciendo & non faciendo: sucs paricc aũ intribus
locis diuidit̃ honesto utili& possibili, haec defert aliquid a delibercetiua quia sua¬
suria aeg& adterc̃ prsonce deliberactiua int̃dũ &ccpudsem argu Insucessuꝯa

Expanded text:
in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat. in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat. . Genera causarum tria s vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. 2. Judiciale in quo de ipsius personae facto, aut poenae, aut praemii sententia datur. Dictum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. 78 3. Deliberade expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria
Abbreviated transcription (Latin):
e thorica est benedicendi scientia inciuilib questi. onib: ad ꝑsucdendũ iusta
& bona in rerũ ꝑsoncrũq: negociocausa : dicta aũre torica greca appella
scientiã rectae loquendi discimus. inrethoricauero ꝑcipimus qualit̃ ea quae
latic in lectinũ. A tullio uidelicit & quintili ano & titie noseditee copiose ꝓsuencia¬
p̃hendere inpossibile: Nc mem branis retentis quac si cderescit memoria series
litionis ac moxrepositis. recor dectio omnis el cebit: huius disciplinȩ ꝑ fecte cogin¬
urbo nedicendiperitus : uirbonus consistit ncctura monbus uite artib dicendi
peritus consisti certisiciosa eloquentia quae comstat paertibus quinq puentione
disposicione elocutione memonece ꝓ nunciatione & fine officui quodest cliqui d
p iuecdere: Ipsa aũpey cia dicendi intib reb consistit necturco doctinao usũ
Nactur ccintemo: dociꝰ nac scientio: u su: ad siduetete: Haec sunt enim quaenon solũ

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questionibus ad persuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta est autem rhetorica grece, a scientiam recte loquendi discimus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae nslata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano et Titiano, sedprehendere impossibile. 2. Nam membranis retentis, quasi adhaerescit memoriae series dictionis; ac mox repositis, recordatio omnis elabitur. Hujus disciplinae perfecta cognus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum