comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
benedicunt᷑ in ea: & ipsi intrant cũ claudinit᷑
portȩ & firmant᷑ uectes. Hanc qͣ̃ nominatam.
sic amatis & diligitis: ipsam sectamini. ipsam
desid̃ate. ipsam in domo. ipsam in negotio. ipsã
in uxorem. ipsam in filiis. ipsam in seruis. ipsam
in amicis. ipsam in inuncis. diligite. Ipsa ẽ par ꝗͣ
ñ hñt heretici. Quid agit pax in huiꝰ adbuc regio¬
nis incertis. inista ꝑegrinationis nr̃e mortalitatis:
cũ ahuc nenio ẽ alt̾i conspicuus. nemo uidet
cor alterius: Qa agit par: De incertis ñ iudicat:
incognita ñ confirmat. Procliuior ẽ adbene creden¬
dum dc homine: quã admale suspicandũ. Non se
multũ dolet errare: cũ bene credit etiã de malo. Per¬
niciose aut̃ cũ male senfit: forte de bono nescio
qualis sit Quid ꝑdo si credo quia bonꝰ ẽ.⁊ S itcertũ
ẽ. licet ut caucas ne forte uerum sit. ñ tam̃ dãpnes
tanquam uerum sit: hoc par iubet. quere pacẽ

Expanded text:
benedicuntur in ea, et ipsi intrant cum clauduntur benedicuntur in ea, et ipsi intrant cum clauduntur portae, et firmantur vectes. Hanc quam nominatam sic amatis et diligitis, ipsam sectamini, ipsam desiderate; ipsam in domo, ipsam in negotio, ipsam in uxoribus, ipsam in filiis, ipsam in servis, ipsam in amicis, ipsam in inimicis diligite. 16. Ipsa est pax quam non habent haeretici. Quid agit pax in hujus adhuc regionis incertis, in ista peregrinatione mortalitatis nostrae; cum adhuc nemo est alteri conspicuus, nemo videt cor alterius? quid agit pax? De incertis non judicat, incognita non confirmat; proclivior est ad bene credendum de homine, quam ad male suspicandum. Non se multum dolet errare, cum bene credit etiam de malo; perniciose autem, cum male sentit forte de bono. Nescio qualis sit: quid perdo, si credo quia bonus est? Si incertum est, licet ut caveas, ne forte verum sit; non tamen damnes, tanquam verum sit. Hoc pax jubet. «Quaere pacem,»
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus ẽ nob̃. Ergo colligat qͦs parturutit
r peꝑit. Modo iam initus filii st̃. securi sunt.
uolar̃ aeuido timoris tiolar̃ in cęlestia: uolar̃
Quomͦ exultatis omnes: hanc amate fãs mei.
ram. nichil exposueram uersum. ꝓnuntiauit.
&e exclamastis. Quid de uob̃ clamatiit dilectio
pacis: Quiã oftendit oculis ur̃is: Unde cla¬
mastis. si ñ amatis: Unde amatis sĩuudetis:
Inuisibilis par ẽ. quis ocułꝰ quo uisa ẽ. ut ama¬
ret᷑: Neq enim acclamaret᷑: nͥ amaret᷑. Hec
sunt spectacula: quȩ exhibet ds̃ terũ ĩiuisibi¬
lium. Quanta pulchritudine incellectꝰ pacis
corda ur̃a ꝑcusfit Quid iam ego loquar de
pace aut de laude pacis: Preuenit omĩa uer¬
ba mea ur̃ affectꝰ. Non implebo. ñ possum.
infirmus sum: differamꝰ om̃s laudes pacis.
ad illam patriam patis. Ibi ꝓplenius laudabi¬
mus: uͥ eam pleniꝰ habebimꝰ. Inchoatam in
hoc dico o filii dilecti. filii regni. & ciues ierłm:¬
qm ierłm uisio pacis ẽ. Et om̃s quihñt pacẽ

Expanded text:
qui datus est nobis . Ergo colligat quos parturivit et peperit. Modo jam intus filii sunt, securi sunt: volarunt de nido timoris, volarunt in coelestia, volarunt Quomodo exsultastis omnes? Hanc amate, fratres mei. ram, nihil exposueram; versum pronuntiavi, et exclamastis. Quid de vobis clamavit? Dilectio pacis. Quid ostendi oculis vestris? Unde clamatis, si non amatis? unde amatis, si non videtis? Invisibilis est pax. Quis est oculus quo visa est, ut amaretur? Neque enim acclamaretur, nisi amaretur. Haec sunt spectacula quae exhibet Deus rerum invisibilium. Quanta pulchritudine intellectus pacis corda vestra percussit? Quid jam ego loquar de pace, aut de laude pacis? Praevenit omnia verba mea vester affectus: non impleo; non possum, infirmus sum. Differamus omnes laudes pacis ad illam patriam pacis. Ibi eam plenius laudabimus, ubi eam plenius habebimus. Inchoatam in hoc dico, o filii dilecti, o filii regni, o cives Jerem visio pacis est; et omnes qui amant pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
armorum dictum ẽ abrahȩ: in semine tuo bene¬
dicent᷑ om̃s gentes. Qd ante milia annorum ddi¬
ctũ ẽ. & ab uno creditũ ẽ. mͦ iam uiãemꝰ impletũ
ac legimꝰ. hoc intuem᷑. & tu resistis de transuerso
ueniens: Quid dicturus: Noli cred̾e. Ciii: Sp̃us
crede quã spui dĩ. & deo loquenti ad abrabam.
Quiã gͦ mͥ dicis: Ille dicit: & ille tradidit. De euã¬
scripturas: lege mͥ hoc ex eis quibꝰ credo. Tibi enĩ
ñ credo. unde lecturꝰ ẽ. hoc mͥ pat̃ m̃s ait. hoc m¬

Expanded text:
rum dictum est Abrahae, «In semine tuo benedicentur omnes gentes:» quod ante millia annorum dictum est, et ab uno creditum, modo jam videmus impletum. Hac legimus, hac intuemur, et tu resistis de transverso veniens? Quid dicturus? Noli credere. Cui? Spiritcrede, quam Spiritui Dei et Deo loquenti ad Abraham? Quid ergo mihi dicis? Ille tradidit, et ille tradidit. De Evante omnes Scripturas, lege mihi hoc ex eis quibus credo; tibi enim non credo. Unde lecturus es? Hoc mihi pater meus, ait, hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ as̃ in scła. Ds̃ egere ate uoluit: & tu manꝰ
retrahis: Certs. tu porrigis manumi. & petis
a dõ. Audi scripturam. Nonsit manꝰ tua
porrecta add accipiendũ: & ad dandũ collecta.
Crogari sibi uult ds̃: ex illo qđ dedit. Quia
enim das. qđ ille ũ dedit: Quid enĩ hs̃ qđ nõ
accepisti: Aut uͦ ñ dico dõ. s cuilibet de tuo
das aliquid: de illius das qui iubet ut des.
P regator esto: ñ inuiasor. Hec gͦ faciens &e si
bona humilitate dicis de illo oleo ne forte
ñ sufficiat nob: intras & clauditur. Audi
hoc apłm ddicentẽ. Michi aut̃ minimũ ẽ:
ut a uob diuidicer. Qnlo enim potestis di¬
iudicare conscientiã meã: Qñdo examinare:
Quo animo facio quioqͥd facio: Qñtũ posst̃
homines de alio iudicare: Piuis homo utiq
ipse de se: s ds̃ plus de homine quã homo dese
Ergo stalis si fueris intrab̾. in quinq uirgi
nibꝰ prudentibꝰ eris: ceterȩ fatuȩ excludent᷑.
Nam hoc hs̃ in euangłio. Claudit᷑ hostium

Expanded text:
dictus in saecula : Deus egere a te voluit; et tu manus retrahis? Certe tu porrigis manum, et petis a Deo: audi Scripturam, «Non sit manus tua porrecta ad accipiendum, et ad dandum collecta» . Erogari sibi vult Deus ex illo quod dedit. Quid enim das quod ille non dedit? quid enim habes quod non accepisti ? Aut vero, non dico, Deo, sed cuilibet de tuo das aliquid? De illius das, qui jubet ut des. Praerogator esto, non invasor. Haec ergo faciens, et si bona humilitate dicis de illo oleo, «Ne forte non sufficiat nobis,» intras et clauditur. Audi Apostolum hoc dicentem: «Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer» . Quando enim potestis dijudicare conscientiam meam? quando examinare quo animo facio, quidquid facio? quantum possunt homines de alio judicare? Plus homo utique ipse de se; sed Deus plus de homine, quam homo de se. Ergo si talis fueris, intrabis; in quinque illis virginibus eris: caeterae fatuae excludentur. Nam hoc habes in Evangelio, Claudet
Abbreviated transcription (Latin):
& de illis fatus & de his sapientibꝰ tardante
aduentu dñi ituri in mortem istam temꝑalẽ
& uisibilem: qͣs om̃i lo co scripturas ponere
notũ ẽ om̃ib xp̃ianis. Cũ dice̾t egrotantib¬
apłs. ꝓptea inquit in uob̃ multi infirmi.
& egri. & dormint sufficient̃. Dormunt
inqͥt. moruint᷑. S ecce uenturus ẽ sponsus et¬
& om̃s surgent: s. ñ om̃s intrabunt. Deficiente
oꝑa stultarum uirginũ ñ habentium oleum
couscientiȩ. ñ inueniẽt aquibꝰ emant: qđ illis
solebant uende adulatores. Ab irridentibꝰ eñ¬

Expanded text:
et de illis fatuis, et de his sapientibus, tardante et de illis fatuis, et de his sapientibus, tardante adventu Domini, itur in mortem istam corporalem et visibilem, quam somni loco Scripturas ponere notum est omnibus Christianis. Cum diceret de aegrotantibinquit, «multi infirmi et aegri, et dormiunt sufficienter» : Dormiunt, inquit, moriuntur. Sed ecce venturus est sponsus, et omnes surgent, sed non omnes intrabunt. Deficient opera stultarum virginum, non habentium oleum conscientiae; non invenient a quibus emant quod illis solebant vendere adulatores. Ab irridentibus en
Abbreviated transcription (Latin):
porte ierłm: &e firmabunt᷑. uectes portarũ
eł. Nã si tu ẽẽ uolueris. aut ñ uirgo corde. aut
si uirgo inter fatuas uirgines. foris remaneb et
ut uitent corruptelas ab oñubꝰ sensibꝰ uenientes:
Quos sensus: iam enumerani. Uitant uelitti
corruptiones uenientes undiq & ñ in conscieti¬
tia ger̃. bonum suũ corã oculis dĩ: s placere in¬
de uolunt hominib & iudiciũ sequunt᷑ alie¬
nũ. Fauores uulgi aucupant᷑: uiles sibi sunt.
cũ spectatoribꝰ ẽẽ carere uolunt. ñ eis sufficit
conscientia. merito ñ portant oleum secum.
Oleum aut̃: ẽ ipsa głatio. ꝓpter uitorẽ & splen¬
dorem. S quid̃ dicit apl̃s: Uide uurgines sapi¬
Stulte aut̃ accendt̃ quippe lampades: uiden¬
t᷑ quidem lucere oꝑa eorum. s deficiunt & ex¬
tingunt᷑: qͥa ñ de oleo interiore pascunt᷑. et
dormiunt om̃s tardante sponso. Quia ex utro¬
q genere hominũ obdormiscunt in morte:

Expanded text:
portae Jerusalem, et firmabuntur vectes portarum portae Jerusalem, et firmabuntur vectes portarum ejus. Nam tu si esse volueris aut non virgo corde, aut, etsi virgo, inter fatuas virgines; foris remanebis, et ut vitent corruptelas ab omnibus sensibus venientes, quos sensus jam enumeravi? Vitant veluti corruptiones venientes undique, et non in conscientia gerunt bonum suum coram oculis Dei: sed placere inde volunt hominibus, et judicium sequuntur alienum. Favores vulgi aucupantur; viles sibi sunt, cum spectatoribus esse charae volunt; non eis sufficit conscientia. Merito non portant oleum secum. Oleum autem est ipsa gloriatio, propter nitorem et splendorem. Sed quid dicit Apostolus? Vide virgines sapiStultae autem accendunt quidem lampades; videntur quidem lucere opera earum: sed deficient, et exstinguentur; quia non de oleo interiore pascuntur. Et dormiunt omnes tardante sponso: quia ex utroque genere hominum obdormiscunt in mortem;
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Ergo dr̃ uirgo tota eccła: & masculino ge¬
nere. Appellat᷑ popłs di uterq sexus popłs dĩ.
nica colũba. atq in hac uirginitate. milia scõrũ.
Ergo quinq uirgines: om̃s animas intraturas
in regnum dĩ significant. Nonsine causa qui¬
nario numero: qm̃ quinq sunt corꝑis sensus
notissimi om̃ibꝰ ꝑ quinq enim ianuas. intrat
aliquid ꝑ corpꝰ ad animum. Aut ꝑ oculos in-¬
trat qđ concupiscas male: aut ꝑ nares. aut ꝑ
olfactum. aut ꝑgustacũ. aut ꝑ contactum.
ꝑ has quinq ianuas: qͥsquis ñ amiserit cor¬
raptionem. int̾ quinq uirgines cõputatur.
Aminiitunt᷑ aut̃ corruptiones: ꝑ illicita desi¬
dia. Qͥa aut̃ liceat & ñ liceat: pleni st̃ libri scri¬
pturarũ. Ergo opus ẽ. ut sis in illis qͥnq uir¬
ginibꝰ: ñ tuneb qđ diccũ ẽ. nemo uitret. Dicit᷑
ciim hoc: cẽ fiet hoc. S cũ intraueris: nemo
contra te claudet. S te ingresso. claudunt᷑

Expanded text:
ta. Ergo dicitur virgo tota Ecclesia, et masculino geta. Ergo dicitur virgo tota Ecclesia, et masculino genere appellatur populus Dei: uterque sexus populus Dei, nica columba: atque in hac virginitate millia sanctorum. Ergo quinque virgines omnes animas intraturas in regnum Dei significant; non sine causa quinario numero, quoniam quinque sunt corporis sensus notissimi omnibus. Per quinque enim januas intrat aliquid per corpus ad animam: aut per oculos intrat quod concupiscas male, aut per aures, aut per olfactum, aut per gustum, aut per contactum. Per has quinque januas quisquis non admiserit corruptionem, inter quinque virgines computatur. Admittuntur autem corruptiones per illicita desideria. Quid autem liceat et non liceat, pleni sunt libri Scripturarum. Ergo opus est ut sis in illis quinque virginibus. Non timebis quod dictum est, Nemo intret. Dicitur enim hoc, et fiet hoc; sed cum intraveris: nemo contra te claudet; sed te ingresso, claudentur
Abbreviated transcription (Latin):
resrigescit cariias multorũ. ꝓpt̃ intrantes
qͥs duudicare ñ possumꝰ. &e ẽpeuntes quos
ñdum horreũ. Tunc gͦ quicqͥd: nͥ ut ñ timeas ta¬
le aliqͥd futurum. Collauda ierłm dñm: lauda¬
dm̃ tuũ sion: qm̃ confortattit seras portarũ tu¬
arum. Confirmauit ñdum dixit apposuit: tan¬
tũ confirmauit uectes portarum tuarum. Nemo
exeat: nemo uitret. Nemo exeit: gaudeamꝰ.
Nemo intret: timeamꝰ. Nec hoc timeas: cũ intra¬
ueris. Dicit᷑ tantũm᷑. Esto in numero uirginũ:
quȩ portauer̃ oleum secum. Uirgines enĩ illȩ:
animas significant. Non enim uere quinq erãt:
s in qͥnq illis similia st̃. Numero illo quinario:
milia intelligunt᷑. Non feminarũ tantũ: s
sponsaui uos uni uiro iurginem castam: ex hi¬
bere xp̃o. Paucarum ẽ uirgimias in carne: oĩ¬
um debet ẽẽ in corde iirginitas. Carnis cor¬
pꝰ urtactum. uirginitas cordis. fides incorrup¬

Expanded text:
«refrigescit charitas multorum» : propter intrantes, «refrigescit charitas multorum» : propter intrantes, quos dijudicare non possumus; et exeuntes, quos nondum horreum. Tunc ergo quid, nisi ut non timeas tale aliquid futurum? «Collauda» enim, Deum tuum, Sion; quoniam confirmavit vectes portarum tuarum. Confirmavit.» Non dixit, Apposuit, tantum: «Confirmavit» «vectes portarum tuarum.» Nemo exeat, nemo intret. Nemo exeat, gaudemus: Nemo intret, timemus. Nec hoc timeas; cum intraveris, dicetur; tantummodo esto in numero virginum quae portarunt oleum secum. 10. Virgines enim illae animas significant. Non enim vere quinque erant, sed in quinque illis millia sunt. In numero illo quinario millia intelliguntur, non feminarum tantum, sed sponsavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo» Paucorum est virginitas in carne, omnium debet esse in corde. Virginitas carnis, corpus intactum; virginitas cordis, fides incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
uidebimꝰ e amabimꝰ. & laudabimꝰ uoce ꝓpbica
ex hortandȩ & excitandȩ sunt. S ꝓpterta mͦ di-¬
cunt hoc ꝓpħȩ: ut putent qͣntũ posst̃ in hac
carne consticiti futura gaudia electorum. et
ructantes in aures nr̃as. excitent amorẽ illius
cruitatis. ferueamꝰ desiderio. ñ simꝰ sp̃u pigri.
S udete qualem ierłm dic̃ laudaturam dm̃.
Et unde laud̃aturã: ꝑ fectione qͣdã beatitudinis.
Et quasi diceret. ⁊ unde secura laudabo: Qm
confirmauit inqͥt uectes portarũ tuarũ. Atten¬
dite fãs mei. Confirmauit inqͥt uectes portarũ
tuarũ. Uectium confirmatio: ñ ẽ portarum
aꝑtarum. s clausarum. Unde pleriq codices
habent: confirmaiit seras portarũ tuarum
Attendat caritas ur̃a: condusam ierłm. Dicit
ter scandala multi qͦs nolumꝰ intrant. multi
& si uolumꝰ exeunt: ideo crebrescunt scandala
Et qm̃ abundauit iniquitas uit ueritas.

Expanded text:
videbimus et amabimus et laudabimus, voce prophetica videbimus et amabimus et laudabimus, voce prophetica exhortandae et excitandae sunt: sed propterea modo dicunt hoc Prophetae, ut potent, quantum possunt in hac carne constituti, futura gaudia beatorum, et eructantes in aures nostras, excitent amorem illius civitatis. Ferveamus desiderio, non simus spiritu pigri.dete qualem Jerusalem dicit laudaturam Deum, et unde laudaturam: perfectione quadam beatitudinis. Et quasi diceret, Unde secura laudabo? «Quoniam confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Attendite, fratres mei. «Confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Vectium confirmatio non est portarum apertarum, sed clausarum: unde plerique codices habent, «Confirmavit seras portarum tuarum.» Attendat Charitas vestra. Conclusam Jerusalem dicitnter scandala. Multi quos nolumus, intrant; multi, etsi nolumus, exeunt; ideo crebrescunt scandala: «Et quoniam abundavit iniquitas,» ait Veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
Syon: dicta ẽ speculatio. Uidete si aliud so¬
nant ista nomina. nͥ spectacula: ue putent
gentes se habere spectacula. & nos ñ habere
aliquando dimisso theatro. aut amphiteatro.
Cum ceꝑit exilla cauea euomi turba ꝑditorum:
aliq̃n tenentes inanimo fantasias suauitatis suȩ.
&e memoriã suã pascentes reb ñ solũ inutilib
s & ꝑniciosis. gaudentes in eis tanꝗͣ indulcibꝰ. s
pestiferis. Uident plerũq ut fit transire seruos
dĩ. cognoscunt ipso habttu uł uestis. uł capitis.
uł fortae notas habent &e dicunt aput semet¬
ipsos. & secũ. O miseros istos. Quid̃ ꝑdt̃ fũs:
illuã pitant. bene nob uolunt.S qui diligit
iniquitatem: odit animã suam. Si odit animã
suã: q nomͦ amabit anmam meãꝰ Tam̃ ipsa
ꝑu̾sa & mnania. & uana beniuolentia. Si be¬
niuolentia dicenda ẽ: dolent nos ꝑde qđ amant.
exhortet᷑ ad laudem: uł potus p̃sentiã lauda-¬
turam. Non enim illiꝰ curtatis laudes tunc cũ

Expanded text:
Sion dicta est Speculatio. Videte si aliud sonant ista nomina, nisi spectacula; ne putent gentes se habere spectacula, et nos non habere. Aliquando, dimisso theatro aut amphiteatro, cum coeperit ex illa cavea evomi turba perditorum, aliquando tenentes in animo phantasias vanitatis suae, et memoriam suam pascentes rebus non solum inutilibus, sed et perniciosis, gaudentes in eis tanquam in dulcibus, sed pestiferis; vident plerumque, ut fit, transire servos Dei, cognoscunt ipso habitu vel vestis vel capitis, vel fronte notos habent, et dicunt apud semetipsos et secum: O miseros istos, quid perdunt! Fraillud putant. Bene nobis volunt: sed qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Si odit animam suam, quomodo amabit animam meam? Tamen ipsa perversa et inani et vana benevolentia, si benevolentia dicenda est, dolent nos perdere quod amant; exhortetur ad laudem, vel potius praesentiat laudaturam. Non enim illius civitatis laudes, tunc cum
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ confirmauit uectes portarũ tuarum.
Confirmabit inqͥt uectes portarũ tuarũ: se¬
cura sta. sccura lauda. sine fine lauda: fortit̃
clause st̃ porte tuȩ. Non exit amicus: ñ intrat
inimicus. Confirmauit uectes portarũ tuarũ.
Benehxit filios tuos inte. Don uagant᷑ fors.
ñ ꝑegrinantur. Intus gaudent. intus laudant.
intꝰ benedicunt᷑. Intus ñ parturuint. quia iam
te. filii sunt sc̃i. Sunt isti filii iam sc̃i. laudan¬
tes &e gaudentes parturta & parti st̃ matre
caritate: inclusi sunt colligente caritate. Audi
caritatem parturientem illos: quia p̃dict̾ paulꝰ
filios: filii mei inquit qͦs iterũ parturio. Cũ
paulus eos parturiebat: caritas parturiebat. Ca¬

Expanded text:
m confirmavit vectes portarum tuarum. Confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum:» secura sta, secura lauda, sine fine lauda. Fortiter clausae sunt portae tuae; non exit amicus, non intrat inimicus: «Confirmavit vectes portarum tuarum.» 14. «Benedixit filios tuos in te.» Non vagantur foris, non peregrinantur; intus gaudent, intus laudant, intus benedicuntur; intus non parturiunt, quia jam t. Filii sunt, sancti sunt: isti filii sancti jam laudantes et gaudentes, parturiti et parti sunt matre charitate, inclusi sunt colligente charitate. Audi charitatem parturientem illos: qua praeditus Paulufilios, «Filii mei,» inquit, «quos iterum parturio» . Cum Paulus eos parturiebat, charitas parturiebat: c
Abbreviated transcription (Latin):
qui tunc satiabit adipe frum̃ti. qͥd facit in i¬
sta ꝑegrinatione: hoc qđ sequit᷑. Qui emitat
uerbũ suum t̃x. Ecce utt̾ra laboramꝰ: fessilan¬
guidi. pigri. frigidi. Quand̃o leuaremꝰ adipe
qua grauabam᷑ : t̾re qua impediebam̃ raltiu:
Misit uerbum sium ñ deseruit: etiam in here¬
mo pliit manna de cęlo. Qui nuitit uerbum

Expanded text:
qui tunc satiabit adipe frumenti, quid facit in iqui tunc satiabit adipe frumenti, quid facit in ista peregrinatione? Hoc quod sequitur: «Qui emittit verbum suum terrae.» Ecce in terra laboramus fessi, languidi, pigri, frigidi: quando levaremur ad adipem qua gravabamur; terrae, qua impediebamur a reditu? Misit verbum suum, non deseruit etiam in eremo, pluit manna de coelo. «Qui emittit verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ctat audire: s si nichil refistet et reuelat excor¬
pore: fiiemꝰ psalmum. Fãtigatos uos nun¬
quam sentio: tam̃ uereor. Nouit ds̃ nec oneris¬
inuobis aut quibꝰdam fr̃ĩbꝰ: & uideor studia
multorũ exigentiũ de me hc̃ laborem. et hunc
sudorem. quem creddo in dño ñ futurũ infru¬
cuiosũ. gaudeo tantã eẽ uoluntatẽ in uerita¬
te uerbi dĩ. ut studiũ urm bonũ in bono.
& de bono uincat studium in sanorũ. qui st̃ in am¬
pbiteattlm. Nunqͥd illi si tandui starent. adhue
speccarent: Eigo fãs audiamꝰ eetera: quia hoc
uultis. Adsit dñs. adsit: et m̃tib et urribꝰ nr̃is.
Qui posuit fines tuos pacem. Ad̃ ierłm illam ai¬
cit: & adipe fruñta satians te. Transit fames
& sitis: iusticiȩ succedit saturitas. Quis ibi erit
adeps frum̃ti. nͥ panis ille qui ladnos de celo
natione ur̃a locuturus ẽ: quia uenit᷑ adillam
bunt᷑ uectes portarum ñarum. Et enm ille

Expanded text:
ctat audire: sed si nihil resistit et rebellat ex corctat audire: sed si nihil resistit et rebellat ex corpore, finiemus Psalmum. Fatigatos vos nunquam sentio; tamen vereor, novit Deus, ne oneri sim vobis aut quibusdam fratribus: et video studia multorum exigentium de me hunc laborem et hunc sudorem, quem credo in Domino non futurum infructuosum. Gaudeo tantam esse voluptatem in veritate verbi Dei, ut studium vestrum bonum in bono et de bono, vincat studium insanorum qui sunt in amphitheatro. Numquid illi si tam diu starent, adhuc spectarent? Ergo, fratres, audiamus caetera, quia hoc vultis. Adsit Dominus, adsit et viribus et mentibus nostris. «Qui posuit fines tuos pacem,» ad illam Jerusalem dicit: «et adipe frumenti satians te.» Transit fames et sitis justitiae, succedit saturitas. Qui ibi erit adeps frumenti, nisi panis ille qui descendit de coelo natione nostra locuturus est, qua venitur ad illam buntur vectes portarum nostrarum. Etenim ille
Abbreviated transcription (Latin):
pax. Nichil litigat: adu̾sus animã in homine.
Non ip̃sa adnsum se ex quadã parte saucia: ñ
carnis fragilitas. ñ indigentia corꝑis. ñ fa¬
mis. ñ sitis. ñ frigus. ñ estꝰ. ñ lassitudo. ñ ulla
mopia. ñ ꝑuocatio rixȩ. ñ certe ipsa sollicita
caucela. et uttandi immici et diligendi. hȩc
om̃ia fãs mei litigant adu̾sum nos: ñ dum ẽ
plena et ꝑfecta pax. Quod clamastis qui iã dudũ
nominata pace ex desid̾io clamastisꝰ Clamor
ur̃ d̃e siti fuit. ñ desaturitate. quia ibi erit ꝑ¬
fecta iusticia: uͥ ꝑ fecta pax. Modo esurimꝰ et siti¬
mꝰ iusticiam. Beati qui esuriunt et sitiunt ui¬
sticiam: qm̃ ipsi saturabint᷑. Quom̃ ipsi satura¬
biuuit᷑ Cum ad̾pacem uenerimꝰ. Ideo cum dixis¬
set. qm posuit fines tuos pacem: quia ibi satu
loquimur. ñdũ ẽ in totis nobis. id÷ inuno¬
quoꝙ nr̃m. tota. adhuc forte a sp̃u ur̃o dele¬

Expanded text:
pax; nihil litigat adversus animam in homine, pax; nihil litigat adversus animam in homine, non ipsa adversum se, ex quadam parte saucia; non carnis fragilitas, non indigentia corporis, non fames, non sitis, non frigus, non aestus, non lassitudo, non ulla inopia, non provocatio rixae, non certe ipsa sollicita cautela et vitandi inimici et diligendi. Haec omnia, fratres mei, litigant adversum nos; nondum est plena et perfecta pax. Quod clamastis jamdudum nominata pace, ex desiderio clamastis; clamor vester de siti fuit, non de saturitate: quia ibi erit perfecta justitia, ubi perfecta pax. Modo esurimus et sitimus justitiam. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Quomodo ipsi saturabuntur? Cum ad pacem venerimus. Ideo cum dixisset, «Qui posuit fines tuos pacem;» quia ibi saturloquimur, nondum est in totis nobis, id est in unoquoque nostrum tota, adhuc forte spiritum vestrum dele
Abbreviated transcription (Latin):
pit ȩccła ab ierłm. Iit ꝑ om̃s gentes. Quiã
eudentius hoc testunonio legis: ꝓpħatum. ip
sius am̃ apłorum: Ubiq ꝑsonant uoces:
redaentes testimonium spei nr̃ȩ. in unitate
corꝑis xp̃i. Si aud̾etłs in frum̃tis. tolerate ⁊i¬
ramam: gemite intrituram:. suspuate inhor¬
reũ. Ueniet illuã tempꝰ qđ gaudebimiꝰ: con¬
firmatis uectibꝰ portarum ierłm. intret qui
intraturus ẽ. Qui iluc manifestꝰ intrabit:
tõrs ẽ et nescit: uentilabrum ꝓbabit. Uectes ꝓ¬
babunt: qui mͦ uere intꝰ. et ueracit̃ uitꝰ: ibi
firmit̃ uitꝰ. Qui aut̃ hic tolerando intꝰ. ibi
gaudendo intus. fines enim ierłm pax: quia
posuit inquit fines tuos pacẽ. Modo defideramꝰ
pacem: quam hic habemꝰ inspe. Adhuc enim
in nob̾ ipsis. qualis pax: Caro concupiscit ad¬
u̾sus sp̃m: et sp̃s adu̾sus carnem. Ubi plena
pax: In uno homine. Quando ertt plena in uno
homine: turic erit plena in om̃ibꝰ cutbꝰ ierłm.

Expanded text:
pit Ecclesia ab Jerusalem; iit per omnes gentes: quid pit Ecclesia ab Jerusalem; iit per omnes gentes: quid evidentius hi? Apostolorum ubique personant voces, reddentes testimonium spei nostrae in unitate corporis Christi. Gaudete in frumentis, tolerate zizania, gemite in tritura, suspirate in horreum. Veniet illud tempus quo gaudebimus, confirmatis vectibus portarum Jerusalem. Intret qui intraturus est. Qui illuc manifestus intrabit,st, et nescit: ventilabrum probabit, vectes probabunt. Qui modo vere intus et veraciter intus, ibi firmiter intus: qui autem hic tolerando intus, ibi gaudendo intus. Fines enim Jerusalem pax; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Modo desideramus pacem, quam hic habemus in spe. Adhuc enim in nobis ipsis qualis pax? Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem . Ubi plena pax in uno homine? Quando erit plena in uno homine, tunc erit plena in omnibus civibus Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
quare linguis om̃ium ñ loquunt᷑ quibꝰ dat᷑
Nrmqͥd̃ defecit donum di. aut minor ẽ fructꝰ:
Creuer̃ titana: sed et triticum ẽ. Sinite utra¬
q crescere usq admessem. Non q̃iẽ crescat rira¬
uia: decrescat frum̃tũ. Utrumq creuit. Qua¬
erat ȩccła. ꝑ orbem t̾rarum diffusa: ut mebra
xp̃i m om̃sb gentib loquerent᷑. Tunc implebat᷑
in uno qđ p̃mntiabat᷑ in ont̃ibꝰ. lam totum cor
pꝰ xp̃i loquit᷑ om̃ium linguis: et quibꝰ ñ dum
loquit᷑: loquit᷑. Crescit enim ȩccła: donec oc¬
cupet om̃it linguis. Quod uos deseriistis.
quo usq creuit: Tenete uob̃cum quo usq
accessit: ut nobiscum ꝑueniatis ad̃ea quȩ
ñaum accessit. Loqͦr om̃iũ linguis. audeo
Si corpꝰ xp̃i iam om̃uim lingius loquit᷑: et
ego in om̃bꝰ linguis sũ. Ilea ẽ greca: mea est
sira. Mea ẽ hebrea: mea ẽ om̃ũ genitium. quia
inunttate sum om̃iũ gentium. Ergo fãs: ce¬

Expanded text:
quare linguis omnium non loquuntur quibus datur? quare linguis omnium non loquuntur quibus datur? Numquid defecit donum Dei, aut minor est fructus? Creverunt zizania, sed et triticum: «Sinite utraque crescere usque ad messem» . Non dixit, Crescant zizania, decrescat frumentum; utrumque crevit. Quaer terrarum orbem diffusa, ut membra Christi in omnibus gentibus loquerentur. Tunc implebatur in uno, quod praenuntiabatur in omnibus. Jam totum corpus Christi loquitur omnium linguis: et quibus nondum loquitur, loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit! Tenete nobiscum quousque accessit, ut nobiscum perveniatis ad quae nondum accessit. Loquor omnium linguis, audeo si corpus Christi jam omnium linguis loquitur, et ego in omnibus linguis sum; mea est graeca, mea est syra, mea est hebraea, mea est omnium gentium, quia in unitate sum omnium gentium. 20. Ergo, fratres, coe
Abbreviated transcription (Latin):
dicerem. sic contra p̃sentes hereticos: quomͦ il¬
lud dixit ille e contra futuros. Quid uis ampliꝰ:
Remissio peccatorũ in xp̃i nomine p̃dicat᷑.
Ubi: ꝑ om̃s gentes. Unde ucipiens: Abie¬
rłm. Cõmunica huic eccłe. Quare litiga
gaudeat in dõ inilla ierłm celesti. Abhac enĩ
incipit. ad illã terminat. In illa tota eccła
erit: ab ista exordium fidĩ sũpsit. Lege accuis
apłorum si forte mentior. quomͦ ibi erant cõ¬
gregati discipłi cum uenent sp̃s sc̃s: ut osten
om̃s lingue sonuer̃. Quare mͦ cui datur sp̃s sc̃s.
ñ loquit᷑ om̃ium linguis: hoc enim t̃c̃ erat
uid̾iciũ uenientis in homine sp̃c scĩ: ut lingͥs
om̃ium loquerent᷑. Modo quid dicuirus es he¬
recticȩ quia ñ datur sp̃s sc̃s ͣ Non dico uͥ datur.
an non aͥatur: Si ñ datur. quid ÷ quid agitis
loquendo. baptitando. benedicendo: Quid ÷
qđ agtas: In ania celebratis. Ergo dat᷑. Si aat

Expanded text:
dicerem sic contra praesentes haereticos, quomodo ildicerem sic contra praesentes haereticos, quomodo illud dixit ille contra futuros. Quid vis amplius? Remissio peccatorum in Christi nomine praedicatur. Ubi? «Per omnes gentes.» Unde? Incipiens «ab Jerusalem.» Communica huic Ecclesiae. Quare litigamgaudeat inde Deo in illa Jerusalem coelesti. Ab hac enim incipit, ad illam terminat. In illa tota Ecclesia erit, ab ista exordium fidei sumpsit. 19. Lege Actus Apostolorum, si forte mentior, quomodo ibi erant congregati discipuli, cum veniret Spiritus sanomnes linguae sonuerunt. Quare modo cui datur Spiritus sanctus, non loquitur omnium linguis? Hoc enim tunc erat indicium venientis in homines Spiritus sancti, ut linguis omnium loquerentur. Modo quid dicturus es, haeretice? quia non datur Spiritus sanctus? Non dico, Ubi? Datur, an non datur? Si non datur; quid est quod agitis, loquendo, baptizando, benedicendo? Quid est quod agitis? Inania celebratis. Ergo datur. Si datur;
Abbreviated transcription (Latin):
abierłm. Quid ÷ hereticȩ : Certe cum recitarem
moisen. cum recitarem ꝓpħas: distulisti adeũ
qui resurreccurꝰ erat a morturs. Ecce refurrex̃.
ecce dixit: iam nullam ht̃ dubitationem ȩcc̃a¬
xp̃i. tu exore xp̃i. Quam nullam ht̃ dubitatio¬
nem corpus. xp̃i. demonstratum oculis. contrecta¬
tum manibꝰ discipłorum: Ecce qui resurrexit a
imortuis: utrũq ostendit. Ostendit. caput. o¬
stendit nẽbra. ostendit sꝑonsum. ostendit
sponsam. Aut utrũꝙ mecum crede: aut illãd
indampnationem tuam credis. Quid em̃ quia
resurretit a mortus. quia ineo corꝑe resurre¬
xit Bene quia cicatrices ostendit. Quia ut
crucifixus ẽ. ut sepultus: ita redditus. ita de¬
monstratꝰ. Optime credis. Audi illũ loquen¬
tem in quẽ credis. Predicabit᷑ in nomine eiꝰ
penitentia & remissio peccatorum. Ubi ꝑ la¬
tas terras. si uellẽ illud ego dicere iã luctans
adu̾sus hereticos: iam pugnans. iam hñs
ium illis conflictum tantȩ questionis. ñ illud̃

Expanded text:
alem» . Quid est, haeretice? Certe cum recitarem Moysen, cum recitarem Prophetas, distulisti ad eum qui resurrecturus erat a mortuis: ecce resurrexit, ecce dixit; tam nullam habet dubitationem Ecci et uxor Christi, quam nullam habet dubitationem corpus Christi, demonstratum oculis, contrectatum manibus discipulorum. Ecce qui resurrexit a mortuis utrumque ostendit: ostendit caput, ostendit membra; ostendit sponsum, ostendit sponsam. Aut utrumque mecum crede, aut illud in damnationem tuam credis. Quid enim quia resurrexit a mortuis, quia in eodem corpore resurrexit? Bene, quia cicatrices ostendit; quia ut crucifixus est, ut sepultus, ita redditus, ita demonstratus: optime credis; audi illum loquentem in quem credis. «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Ubi? Per latas terras. Si vellem illud ego dicere, jam luctans adversus haereticos, jam pugnans, jam habens cum illis conflictum tantae quaestionis; non illud
Abbreviated transcription (Latin):
nob sufficiant: s nec ipse d̾s multa auobis
quȩrit. Quere quantũ tͥ ddedit: & ex eo tolle qđ
sufficit. C etera quȩ suꝑflua iacent: aliorum st̃
necessaria. Suꝑflua diuitum: necessaria sunt
pauꝑm. Res alienȩ possid̾entur: cũ suꝑfiua
possident᷑. fãcientes gͦ huiꝰmodi miscd̃ias: &
illa p̃cipuȩ quȩ gratis constat: dinitite sicut
dimitimꝰ. Quo ñ nͥ caritatẽ erogas: quȩ crescit
cum erogas. fãciens gͦ et feruens in ipsis bonis
tunc ñ er̃ necessaria: quia nuillus erit miser in
quem facienda sit misciłia. Expeccabit securus

Expanded text:
s multa a vobis quaerit. Quaere quantum tibi dederit, et ex eo tollo quod sufficit: caetera quae superflua jacent, aliorum sunt necessaria. Superflua divitum, necessaria sunt pauperum. Res alienae possidentur, cum superflua possidentur. 13. Faciens ergo hujusmodi misericordias, et illam praecipue quae gratis constat, «Dimitte, sicut dimittimus» ; quo nonnisi charitatem erogas, quae crescit cum erogas: faciens ergo et fervens in ipsis bonis tunc non erunt necessaria, quia nullus erit miser in quem facienda sit misericordia; exspectabis securus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea hodie ñ uener̃ qͥa munꝰ ẽ. Cui munꝰ. cui
dãpnũ: Aut unde munꝰ. aut unde dãpnũ: Nõ
enim illi tantum. quia talia edunt dãpno feruint᷑:
S maiori dãpno ꝑcutiunt᷑. Qui talia libent̃ intu¬
ent᷑ illorũ arca auro exinanit᷑: istorũ pectꝰ iusti¬
ciȩ diurius expoliatur. Plangunt pleriq editores:
uendentes uillas suas. Quom debent plangere pec¬
catores ꝑdentes animas suase Ita ne adhec clama¬
uit dñs dm̃co die uigilate. & hodie suugilaretur.
Ob secro uos. o cuies ierłm: adiuro uos ꝑpacẽ ierłm
ꝑ redẽptorẽ. ꝑ scrutatorẽ. ꝑ reccorem ierłm: ut cõu̾¬
tatis ꝓ illis p̃ces ad dm̃. Uideant. sentiant. qͥa nugã¬
t᷑ & mult̾i uiteniti. In illa spectacła quȩ illis placent
aliquando: & se spectẽt sibiq displiceant. In multis
enĩ iã factũ gaudemꝰ: & aliq̃n nos quoq ibi sedi¬
mꝰ & insaniuimꝰ. Et quã multos putamꝰ. ibi nẽ

Expanded text:
propterea hodie non venerunt, quia munus est. Cui munus est? cui propterea hodie non venerunt, quia munus est. Cui munus est? cui damnum? Aut unde munus? aut unde damnum? Non enim illi tantum qui talia edunt, damno feriuntur; sed majori damno percutiuntur, qui talia libenter intuentur. Illorum arca auro exinanitur; istorum pectus justitiae divitiis exspoliatur. Plangunt plerique editores, vendentes villas suas: quomodo debent plangere peccatores, perdentes animas suas! Itane ad hoc clamavit Dominus dominico die, «Vigilate,» ut hodie sic vigilaretur? O redemptorem, per structorem, per rectorem Jerusalem, ut convertatis pro illis preces ad Deum. Videant, sentiant quia nugantur; et multum intenti in illa spectacula quae illis placent, aliquando et se spectent, sibique displiceant. In multis enim jam factum gaudemus; et aliquando nos quoque ibi sedimus, et insanivimus: et quam multos putamus ibi nunc
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitate adhuc cõstituti.
uident illos greges: ĩmo umũ
gregẽ õrum ciuiũ. undiq
collectorũ. Ad illã cuntatem
pacientis. & adhuc hic positi. & in ipsa cõtritione
cõu̾santes: p̃mittunt gaudiũ spei. & anhelant.
millã. quasi cõinngentes corda sua angłis dĩ. et
ratura. seminatura. nouellat᷑a. nauigatura. es. ne¬
gotiatura es: Qd factura es: Anin illis oꝑibꝰ qͣuis
bonis. et de mĩa uenientibꝰ exerceri te adhuc opor¬
tet: Cõsida numerũ tuũ. consida uudiq socie¬
tatẽ tuam. Uide utrũ aliqͥs esuriet: cui porrigas pa¬
nẽ. Uide si aliqͥs sitiat: cui des calicẽ aquȩ frigide.
Uide utrũ aliqͥs aput te mͦ ꝑegrinꝰ ẽ: quẽ hospitio
recipias. Uide utrũ aliqͥs eger: quẽ uisites. Uide u¬
trũ aliqͥs litigat: quẽ concordes. Utrle utrũ aliquis
mortat᷑. quẽ sepelies. Qa gͦ factura es: Conlauda
tua imaginẽ illorum ad nichilũ rediges. Hi st̃ qui
mͦ gaudent talib pompis: int̾ illos sunt qui

Expanded text:
tituti, vident illos greges, imo unum gregem omnium civium, undique collectorum ad illam civitatem; patientis; et adhuc hic positi, et in ipsa contritione conversantes praemittunt gaudium spei, et anhelant in illam, quasi conjungentes corda suo Angelis Dei, et ratura, seminatura, novellatura, navigatura es, negotiatura es? Quid factura es? An in illis operibus, quamvis bonis et de misericordia venientibus, exerceri te adhuc oportet? Considera numerum tuum, considera undique societatem tuam: vide utrum aliquis esuriat, cui porrigas panem; vide si aliquis sitiat, cui des calicem aquae frigidae; vide utrum aliquis modo apud te peregrinus est, quem hospitio recipias; vide utrum aliqtrum aliquis litiget, quem concordes ; vide utrum aliquis moriatur, quem sepelias. Quid ergo factura es? «Collaudatua imaginem ipsorum ad nihilum rediges» . Hi sunt qui modo gaudent talibus pompis: inter illos sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ipsis quales simꝰ. & difficile ẽ. ut de se qͥsq
ꝑfecte iuticet. tãs mei qͣntũlibet homo ꝑficiat:
qͣntumlibet se ad interiora extendat. & p̃terita
obliuiscat᷑. lam dixit sibi bene ẽ. ꝓcedit regula
de thesauris dĩ examinat liquidũ: & quis gła¬
bitur castum se habere cor: Et quis głabitur
mundũ se ẽẽ apeccato: S quid dixit scriptu¬
scłiam. Quantum c̃q ꝓficias: sꝑabis et miscdiã.
¶am si iusticia sine misdia plata fuerit: in
quolibet & qđ damnet. unueniet. quȩ nos conso¬
latur scriptura quȩ hortat᷑ ad miscdiam faci
mꝰ. Nulta aut̃ suꝑstua habemꝰ: si ñ nͥ necessa
cupiditati ur̃e. Cupiditas ur̃a: ñ ẽ opus dei.
forma ur̃a. corpus ur̃m. anima ur̃a. hoc totũ
opus dĩ. Quere quȩ sufficiant: & uideb quam
pauca siit. Uiduȩ suffecer̃ duo nium ad enĩdũ¬

Expanded text:
 quales simus; et difficile est ut de se quisque perfecte judicet. Fratres mei, quantumlibet homo proficiat, quantumlibet se ad anteriora extendat, et praeterita obliviscatur ; si jam dicit sibi, Bene est: procedit regula de thesauris Dei, examinat ad liquidum; et quis gloriabitur castum se habere cor? et quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Sed quid dixit Scriptuabis in misericordiam. Nam si justitia sine misericordia prolata fuerit, in quolibet quod damnet inveniet. Quae nos consolatur Scriptura? Quae hortatur ad misericordiam faciemus. Multa autem superflua habemus, si nonnisi necessarcupiditati vestrae. Cupiditas vestra non est opus Dei. Forma vestra, corpus vestrum, anima vestra, hoc totum opus Dei. Quaere quae sufficiant, et videbis quam pauca sint. Viduae suffecerunt duo nummi ad
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino & eruet. ꝑficietur uumerꝰ scõrũ: gestanti¬
ũ unaginẽ dĩ. Non ibi er̃ quorũ imaginẽ as in
cruitate sua sꝑnet. & ad nichilum rediget: quia et
ipsi in ciuitate sua hoc ẽ babilonia. imaginem
eiꝰ ad nichilum rediger̃. Erit ille popłs laudans
quia ex multis constas. Lauda: quia unũ facta

Expanded text:
orum gestantium imaginem Dei. Non ibi erunt, quorum imaginem Deus in civitate sua spernet, et ad nihilum rediget; quia et ipsi in civitate sua, hoc est Babylonia, imaginem ejus ad nihilum redegerunt. Erit ille populus laudanquia ex multis constas; «lauda,» quia unum facta
Abbreviated transcription (Latin):
quo uob̾ redditurꝰ est qđ ꝓmisit: sic̃ alibi legit᷑ : pre
ueniͥmꝰ faciem eiuis in confessiome. Quamquã fiuelimꝰ
intelligere inmaturum tempꝰ noctis huius anteqͣm
uenisset plenitudo temporis id ÷ ipsa maturitas. qͥn¬
do xp̃c manifestaret᷑ incarne: nec tunc ȩccła tacuit.:
s pͣueniens eius mnaturitatẽ. ꝓphetando clamauit.
& in uerb̃ dĩ sꝑauit: potentis facere qđ ꝓmisit. ut
in semine abrahȩ benedicerent᷑ omnes gentes. Ipse¬
qđ sequit᷑ dicit. Preuener̃ oculi mei ad matutinuim:
ut mneditarer eloquia tua. Poriamꝰ eram matutuũ:
qͣndo qui sedebant inumbra mortis. lux orta ẽ eis.
uider̃. ut meditarent᷑ eloquia dĩ quȩtunc erant
in lege ac ꝓpħis cumhec futura nuntiabant
eisq pꝰea iustis scd̾m uidicium dabit uitam: qͥ a
ñ frustra illi hoc ordine dr̃. miscłiam & udiciũ¬

Expanded text:
quo nobis redditurus est quo nobis redditurus est veniamus faciem ejus in confessione» . Quanquam si velimus intelligere immaturum tempus noctis hujus, antequam venisset plenitudo temporis, id est, ipsa maturitas, quando Christus manifestaretur in carne ; nec tunc Ecclesia tacuit, sed praeveniens Istam maturitatem, prophetando clamavit, et in verbis Dei speravit potentis facere quod promisit, ut in semine Abrahae benedicerentur omnes gentes  sequitur dicit, «Praevenerunt oculi mei ad matutinum, ut meditarer eloquia tua.» Ponamus enim matutinum, quando qui sedebant in umbra mortis, lux orta est eis ; aeviderunt, ut meditarentur eloquia Dei, quae tunc erant, et in Lege ac Prophetis haec futura nuntiabant?eisque postea justis secundum judicium dabit vitam. Quia non frustra illi hoc ordine dicitur, Mi
Abbreviated transcription (Latin):
ad sententiam: utium quis dicat ogisse se aliqͥd
galli cantu. an ingalli cantu. Ita nichil uit̾eẽt:
utrũ intempesta nocte. anuͦ in indempesta no¬
cce. id÷ in nocte intempesta. clamasse se diceret.
Grecus tam̃ in nocte in tempesta dixit: quod
idem ualet. si dicatur. in ĩmaturitate. ⁊ id: in
temꝑe nocturno & minaturo. Haccenꝰ de obscu-¬
io uerbo fuerit disputatũ: nunc uideamꝰ qͥs
ipse sit sensus. Preueiu inquit in nocte. in tẽ¬
pesta. & clamaui: uiuerb̃ tuis speraui. Die hoc
adiniũ quẽq fidelium referamꝰ. & ad ꝓprietatẽ
rei geste: sepe contingit. ut tali noctis temꝑe
uigilet amor dĩ: et magno surgende orationis
affectii ñ expectetur. s pͣueniat᷑. qđ pꝰ galli can¬
tũ consueuit eẽ tempꝰ orandi.Si aut̃ accipiamꝰ
hoc totũ sdłm noctem: utiq in tempesta nocte
clamanus ad dm̃i÷ & p̃ueninius ĩmaturtatẽ temꝑis. in

Expanded text:
ad sententiam, utrum quis dicat egisse se aliquid ad sententiam, utrum quis dicat egisse se aliquid galli cantu, an, in galli cantu: ita nihil interesset, utrum «intempesta,» an vero «in intempesta nocte,» id est, «in nocte intempesta» clamasse se diceret. Graecus tamen «in nocte intempesta» dixit, quod idem valet si dicatur, «in immaturitate,» id est, in tempore nocturno immaturo. Hactenus de obscuro verbo fuerit disputatum; nunc videamus quis ipse sit sensus. 4. «Praeveni,» inquit, «in nocte intempesta, et clamavi; in verbis tuis speravi.» Si hoc ad unumquemque fidelium referamus, et ad proprietatem rei gestae; saepe contingit ut tali noctis tempore vigilet amor Dei, et magno urgente orationis affectu, non exspectetur sed praeveniatur quod post galli cantum consuevit esse tempus orandi. Si autem accipiamus hoc totum saeculum noctem; utique intempesta nocte clamamus ad Deum, et praevenimus maturitatem temporis in
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli ꝑturbatio iam uocatur: quã ꝗͣ isto uerbo libẽ¬
t̃ utunt᷑ historici. ut dicant ea tempestate.: qđ
uolunt eo temꝑe intelligi. Et qđ ait locutore¬
gregius. unde hȩc tamclara repente tempestas:
non celum: ambis uentisue turbatum. s magis
subita & splendida serenitate fulgidum sig¬
nificauit hoc nomine. Qđ gͦ grece dictum enaho
ria nonuno grece .s. duobꝰ id ÷ p̃positione et nomi¬
ne: hoc int̾pretes nũ quidam dixer̃ in tempe¬
sta nocte: plures imaturitate. ñ duobꝰ uerb̾.
s uno. cuius uocabuli nominatuus ẽ ĩmaturi¬
tas: non nulli uͦ in duobꝰ uerb. sic̃ grecus posuit
in imaturitate. doria quippe: ĩmaturitas ẽ.
etiam ille qui dixit. in tempesta nocce. p̃posi¬
tione geminata dicere in in tempesta: ut una
p̃positio significet in qua hora. altera ꝑtineat
ad compositionẽ nominis. Nichil saneuit est

Expanded text:
coeli perturbatio jam vocatur. Quanquam isto verbo libencoeli perturbatio jam vocatur. Quanquam isto verbo libenter utuntur historici, ut dicant, Ea tempestate, quod volunt Eo tempore intelligi: et quod ait locutor egregius, Unde haec tam clara repente Tempestas? non coelum nimbis ventisve turbatum, sed magis subita et splendida serenitate fulgidum significavit hoc nomine. Quod ergo graece dictum est ἐν ἀωρίᾳ, non uno verbo, sed duobus, id est, praepositione et nomine; hoc interpretes nostri quidam dixerunt, «intempesta nocte,» plures, «immaturitate,» non duobus verbis, sed uno, cujus vocabuli nominativus est immaturitas; nonnulli vero in duobus verbis, sicut graecus posuit, «in immaturitate;» ἀωρία quippe immaturitas est, etiam ille qui dixit, «intempesta nocte,» praepositione dicere geminata, «in intempesta;» ut una praepositio significet in qua hora, altera pertineat ad compositionem nominis. Nihil sane interest
Abbreviated transcription (Latin):
Salus quippe antmnȩ facit. ut faciat qͦd facien¬
dum ẽẽ cognoscitur. & usq ad mortẽ corpons
si hoc flagitat extrema temptatio. ꝓtestimoni¬
orum diuiuorum ueritate cercet᷑. Ubi aut̃ ñ
ẽ salus: subcumbit infirmitas : et deserttur
tempesta nocte: & clamaui. Ptures codices ñ ha¬
bent intempesta nocce: s̃ in maturitatẽ. Uix
autẽ unus inuentꝰ ẽ. qͥ haberet gentinatã p̃po¬
sitionẽ: id÷ in immaturitate. Iinmaturitas
itaq hoc loco nocturnũ tempꝰ ẽ. qđ ñ ẽ matu¬
rutu. id÷ opoitunum. ut agat᷑ aliqͥd uigilando.
Qđ etiatu uullgo dici solet. hora importuna: nos
quoq un tempesta. id÷ media quando quiesceu
dum ẽ. Hinc ꝓculdubio muncupata ẽ: quia uti¬
portuna ẽ accionibꝰ uigilantium. Tempestiuũ
eium dixer̃ ueteres oportunum. & intempestritũ
importunum : a temꝑe ducto uocabulo. ñ ab il¬
la tempestate. quȩ consuetudine latinȩ linguȩ.

Expanded text:
Salus quippe animae facit ut fiat quod facienSalus quippe animae facit ut fiat quod faciendum esse cognoscitur, et usque ad mortem corporis, si hoc flagitat extrema tentatio, pro testimoniorum divinorum veritate certetur: ubi autem non est salus, succumbit infirmitas, et deseritur tempesta nocte, et clamavi. Plures codices non habent, intempesta nocte, sed, in maturitate, vix autem unus inventus est qui haberet geminata in praepositione, id est, in immaturitate. Immaturitas itaque hoc loco nocturnum tempus est, quod non est maturum, id est, opportunum, ut agatur aliquid vigilando, quod etiam vulgo dici solet hora importuna: nox quoque intempesta, id dum est, hinc procul dubio nuncupata est, quia inopportuna est actionibus vigilantium. Tempestivum enim dixerunt veteres opportunum; et intempestivum, inopportunum: a tempore ducto vocabulo, non ab illa tempestate, quae consuetudine latinae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenturos ꝑ ipsam. Multi sunt enim quidi¬
cta sapientiȩ studiofissime inquir̃: eamq in
docctina. ñ inuita uolunt habere: ut ñ ꝑ morẽ
quos ubet sapientia ꝑueniant addĩ lucem.
qđ ẽ ipsa sapientia: s ꝑ sermones qͦs habet
sap̾ia. ꝑueniant ad hominum laudẽ. qđ est
uana gła. Non gͦ sapĩam quȩx̃ et quando eũ
quęr̃: qͥa non quȩr̃ ipsam : alioquin uiue¬
rent sod̃an ipsam: s uolunt uerbis eiꝰ infla¬
ri. et qͣntomagis inflãmant᷑. tantomagis
efficiuit᷑ extra ipsam. Iste aut̃ hoc ipsum po¬
sceus a dño. qđ eum iubet fac̾e dñs. ut ipse e
in illo etiam qͦd impetrat operet᷑: ds ẽ enĩ qui
oꝑatur in nob̃. & uelle & operari. ꝓ bona uo¬
liuitate: clamaui in qͥt in toto corde meo exau
di me dũe. Iustificationes tuas exquirã: utiq
faciendas. ñ tantũmͦ sciendas: ne similis fiat
uũ me fac. quid adiuuxit: Et custodiam testi¬
monia tua: netẽ scilicet infirmicate negem.

Expanded text:
perventuros per ipsam? Multi enim sunt qui dicta sapientiae studiosissime inquirunt, eamque in doctrina, non in vita volunt habere; ut non per mores quos jubet sapientia, perveniant ad Dei lucem, quod est ipsa sapientia, sed per sermones quos habet sapientia, perveniant ad hominum laudem, quod est vana gloria. Non ergo sapientiam quaerunt et quando eam quaerunt; quia non quaerunt ipsam, alioquin viverent secundum ipsam: sed volunt verbis ejus inflari; et quanto magis inflantur, tanto magis efficiuntur extra ipsam. Iste autem hoc ipsum poscens a Domino, quod eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam quod imperat operetur; Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate : «Clamavidi me, Domine: justificationes tuas exquiram:» utique faciendas, non tantummodo sciendas; ne similis fiat vum me fac,» quid adjunxit? «Et custodiam testimonia tua:» ne te scilicet per infirmitatem negem.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ñ aurum. argentũ. lapides p̃ciosos s lig¬
na. senum. stipulã. edificat: si tam̃ respuit ue
recipiat. nec receptũ deserit futidam̃tũ: iaq
om̃ibꝰ carnalib suis quib capit᷑ atq succũbit
delectationibꝰ anteponit: cũ adhunc atticłm
uentũ fuerit. ut aut ille deserant᷑ aut xp̃c.

Expanded text:
tum, non « aurum, argentum, lapides pretiosos, » sed « ligna, fenum, stipulam » aedificat , » non tamen respuit ne recipiat, nec receptum respuit fundamentum, idque omnibus carnalibus suis, quibus capitur vel succumbit, delectationibus anteponit, cum ad hunc articulum ventum fuerit, ut aut illa deserantur, aut Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
eta cadat ds̃. Aliter enim nos habttamꝰ in domo:
alit̃ ds̃ inscĩs. Tn habitas indomo: si subtracta
fuerit cadis. Dĩ auter sic habitat in scĩs: ut
si ipse discesserit cadant. Quicumq gͦ sic portat
dm̃. ut sit templum dĩ: non putet sic ase por¬
tari dm̃. ut t̾reat dm̃ sise subducat. Ue illi si se
subtraxerit dĩ: quia ipse cadit. Nam ds̃: inse ꝑ
manet. In quib nos habitamꝰ. ipsa nos conti¬
net: inquib ds̃ habitat. ipse illos continet. Iã
uidete quantum uit ẽ. int̾ nrãm habitatio¬
nem & dĩ: & sic dicat anima. Adte leuaui o¬
culos meos qui habitas incelo: ut intelligat
quia ds̃ cȩlo nec indiget uͥ habitait. d celũ ipsũ
indiget: ut ab ipso in habitet᷑. Quid gͦ seqͥt᷑.

Expanded text:
cta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, cta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, in sanctis: tu habitas in domo; si subtracta fuerit, cadis; Deus autem sic habitat in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Quicumque ergo sic portat Deum, ut sit templum Dei; non putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, si se subducat. Vae illi si se subtraxerit Deus; quia ipse cadit: nam Deus in se semper manet. In quibus nos habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitat, ipse illos continet. Jam videte quantum interest inter nostram habitationem, et Dei: et sic dicat anima, «Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo;» ut intelligat quia Deus nec coelo indiget, ubi habitet; sed coelum ipso indiget, ut ab ipso inhabitetur. 5. «vers.