comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manet qd̾ quisq cogitat quȩ sunt di: quo
mͦ placeat do. Qd̾ suꝑ elificauit mercadłẽ
accipiet: io: unde cogitauit hoc sumet.
erit: qr nulla eũ tribulatio ab illius fun¬
dam̃ti stabilitate semouit. Sic tam̃ quasi
ꝑ ignẽ. Qd̃ enĩ sine illiciente amore non
habuit: sine urente dolore ñ ꝑdet. ẜcce
quantũ mͥ uidet᷑. inuentꝰ: ignis. qͥnullũ
eoꝵ dampnet. s unũ ditec. alterũ damp¬
nificet: ambos ꝓbet. Si autẽ ignẽ illum
loco isto uoluerimus acciꝑe. de quo añs
dicet sinistris. discedite a me maledic ti in
ignẽ eternũ. ut incis etiã isti ẽt̾ credant᷑
qͣui edificant suꝑ fundam̃tũ ligna. fenũ:
stipulã. eosq ex illo igne. post tempus
ꝓmalis meritis imꝑtitũ. liberet boni meri¬
tũ fundam̃ti: qͥd arbitrabim̃ dextros qͥb
dicet᷑ uenite benedicti patͥsmei possidete
paratum uobis regnum. nͥ eos qͥ edificauert᷑

Expanded text:
uisque cogitat quae sunt Dei, quo modo placeat Deo, quod superaedificauit mercedem accipiet id est, unde cogitauit, hoc sumet;erit quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit; sic tamen quasi per ignem quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo Dominus dicet sinistris: Discedite a me, maledicti. in ignem aeternum; ut in eis etiam isti esse credantur. qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis inpertitum liberet boni meritum fundamenti: quid arbitrabimur dextros quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi eos, qui aedificauer
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ in fide ⁊ ueritate. qͥ ⁊ plus om̃ib suis
co apłis laborauit. ⁊ plurib epłis popłos di
ñ eos tantum qͥ p̃sentes ab illo uidebant᷑. ueꝵ
etiã illos qͥ futuri pͣuidebantur instruxit.
illum in qͣm uerũ athletã .xͥ. doctũ ab illo.
unctũ de illo. crucifixũ cũ illo. gloriosũ
in illo: intheat᷑ huius mundi cui spectacusũ
factꝰ ẽ ⁊ angłis ⁊ hominib legitime mag¬
no agone certantẽ. ⁊ palmã suꝑne uocati¬
onis in anteriora sectantẽ. ocuł fidei liben-¬
tissime spectant. gaudere cũ gaudentib
flere cũ flentibꝰ. foris habentẽ pugnas. intꝰ
timores. cupientẽ dissolui ⁊ ẽe̾ cum xp̃o. de¬
siderantẽ uidere romanos. ut alique frue¬
metuentẽ ne seducantur eoꝵ mͣtes a cas
tinuum dolorẽ c ordis de israhelitis ha¬
bentẽ. qd̃ ignorantes di iusticiã ⁊ suam
uolentes constituere iusticiȩ dĩ nͣ sunt
subiecti: nec solũ dolorẽ. uerum etiã
lucꝰtũ suũ denuntiantẽ de quibusdã

Expanded text:
gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis Iaborauit et pluribus epistulis populos dei, non eos tantum qui praesentes ab illo uidebantur uerum etiam illos qui futuri praeuidebantur instruxit; illum inquam uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desiderantem uidere Romanos, ut aliquem frumetuentem ne seducantur eorum mentes a casttinuum dolorem cordis sui de Israhelitis habentem, quod ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; nec solum dolorem uerum etiam luctum suum denuntiantem quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
N eqͣqͣm ut scͥbis. qͥ ignorat ignora¬
bitur. de hac re dr̃e apłs: tanꝙͣ ista¬
dumba. pęna ille plectentꝰ sit. qͥ ñ ualet
intesligentia sic discernere in effabilem
t̾nitatis unitatẽ: sic̃ discernit᷑ in animo
nrͣo memoria. intellectꝰ. uoluntas. Ali¬
unde dicebat hoc apłs. Lege ⁊ uidebis
ea q̃ loquebat᷑. q̃ fidẽ ł mores multoꝵ
ȩdificarent: ñ q̃ uix ad paucoꝵ eãq exi¬
guã. qͣntuła̾cumq in hac uita de re tanta
pot᷑ eẽ intelligentiã ꝑuenirent: id÷ ut
lingͥs ꝓpħia p̃poneretur: ut ñ ꝑturbate¬
loqͥ cogeret: ut mulieres in eccła tac̾ent.
ut omĩa honeste ⁊ scđ̾m ordinẽ fierent.
mandatũ. Si qͥs autẽ ignorat ignorabit᷑.
his u̾bis cohercens. & ad pacificũ ordinẽ
reuocans inquietos.: tanto ad seditionẽ
faciliores. q̃nto sͥ uidebant᷑ sp̃u excellere.
cũ suꝑbiendo cuncta turbarent. Si qͥs gͦ
uidetur ẽẽ ꝓpħa aut spiritał. cognoscat
inquit q̃ scͥbo uob̾. qr domini ẽ mandatũ:

Expanded text:
n enim, ut scribis, \'qui ignorat, ignorabitur\' de hac re dixit apostolus, tamquam ista poena ille plectendus sit, qui non ualet intellegentia sic discernere ineffabilem trinitatis unitatem, sicut discernitur in animo nostro memoria. intellectus, uoluntas. aliunde hoc dicebat apostolus. lege et uidebis, quod ea loquebatur, quae fidem uel mores multorum aedificarent, non quae uix ad paucorum eamque exiguam. quantulacumque in hac uita de re tanta esse potest, intellegentiam peruenirent, id est ut linguis prophetia praeponeretur, ut ninvitos loqui cogeret, ut mulieres in Ecclesia tacerent, ut omnia honeste et secundum ordinem fierent. mandatum. si quis autem ignorat. ignorabitur, his uerbis cohercens et ad pacificum ordinem reuocans inquietos tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi uidebantur spiritu excellere, cum superbiendo cuncta turbarent. si quis ergo uidetur propheta esse aut spiritalis. cognoscat, inquit, quae scribo uobis, quia domini est.mandatum.
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit alicui alioꝵ pͥꝰ q̃m pet̾. qͦd om̃s taci¬
erunt. qͥs ł dicere audeat ł negare: Neq
enim ⁊ paulꝰ dixit. apparuit pͥmo cephȩ. s
apparuit inquit cephȩ. sã c̾et contrariũ qd
ipso tam̃ resurrectionis die. ꝑ sinedochen ait¬

Expanded text:
it alicui eorum prius quam Petro, quod omnes tacuerunt, quis uel dicere audeat uel negare? neque enim et Paulus dixit: apparuit primo Cephae,\' sed: apparuit, inquit, Cephae, postea dipso tamen resurrectionis die. deinde a
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ. qñ ante se paruulum posuit ⁊ait.
ad imitationẽ puerilẽ. Nolite inquit
pueri effici effici sensib s malitia par¬
uuli estote. ut m̃tib ꝑfecꝰtisitis. Quẽ
delectat imitari puerũ. ñ delecꝰtet
fatuitatẽ. ꝓpositũ exemplũ pueritiȩ
ꝓptͣ imitandã humilitatẽ a dño ẽ. qñ
uocauit ad se pueros: ⁊ cũ ꝓhiberentur
ab illo dixit. Sinite paruulos uenire
ad me: taliũ ẽ enĩ regnũ celoꝵ. ꝓposi¬

Expanded text:
rorum, quando ante se parvulum posuit, et ait, rorum, quando ante se parvulum posuit, et ait, ad imitationem puerilem: Nolite, inquit, pueri effici mentibus, sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfecti sitis . Quem delectat imitari puerum, non delectet fatuitatem. Proposita pueritia ad imitandum humilitatem a Domino est, quando vocavit ad se pueros, et cum prohiberentur ab illo, dixit: Sinite eos venire ad me, talium est enim regnum coelorum . Proposi
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. orabo spũ. orabo aũ ⁊ m̃te:
ut ⁊ signa rerũ for marentur ĩ sp̃u
& eoꝵ refulgeret intellectꝰ in m̃te.
int̃pretat᷑ uerũ: & tam̃ ñ c̃ int̾pretatum
cũ potuisset dici uerũ dico uob̃: nec grecꝰ
intͣpres hoc ausꝰ ẽ facẽ. nec latinus. Nlã Extĩe¬
hoc u̾bum qd̾ ÷ am̃. nec grecil ÷ nec la psalmi¬
tinũ. s hebreum. Sic mansit. Non est .c.xii.¬
intͣpretatũ. ut honorẽ haberet uelam̃-¬
to secreti: nͣ ut esset negatum. s ne uiles
ceret nudatum. Fr̾s nolite pueri effici
sensib: s malitia paruuli estote: sensib
autẽ ꝑfecti estote. In populo noui
testam̃ti qͥ ꝑdurant occurrere in uirũ
ꝑfecꝰtũ. ł infirmitate uiriũ. ł m̃tis leui-¬
tate: mulierib ⁊ pueris comparandi st̃.
Nã illis drͣ. si tam̃ initium substantie euss
usq infine̾ firmũ retineamus. ilł autem
nolite pueri effici sensib s malitia infan¬
dñs inuitauerat nos ad imitationẽ pue¬

Expanded text:
s: orabo spiritu, orabo autem et mente, ut et signa rerum formarentur in spiritu et eorum refulgeret intellectus in mente: interpretatur, Verum: et tamen non est interpretatum, cum potuisset dici, Verum dico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere, nec latinus: nam hoc verbum quod est Amen, nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne viceret nudatum. Fratres, nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti estote. In populo Novi perdurant occurrere in virum perfectum, vel infirmitate virium, vel mentis levitate mulieribus et pueris comparandi sunt. Nam illis dicitur: Si tamen initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus . Illis autem: Nolite, pueri, effici sensibus, sed malitia infannus invitaverat nos ad imitationem pue
Abbreviated transcription (Latin):
si ur̃a carnalia metamꝰ : Si alii potestatis
ur̃ȩ participant. ñ magis nos.  S ñ sumꝰ
usi inquit hac potestate. Et paulopost.
Q altari seruiuntꝰ aAltari compartiunt᷑
Sic ⁊ dñs ordinauit his qͥ euuangłm an¬
nuntiant. de euuangłio utuere. Ego aut̃

Expanded text:
si vestra carnalia metamus? Si alii potestatis si vestra carnalia metamus? Si alii potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus usi, inquit, hac potestate . Et paulo post: Qui altari serviunt, inquit, altari compartiuntur. Sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. ñ hominũ s pisciũ piscatores:
his gͦ qͦs hoc mouet. respondendum:
ñ fuisse eos ꝓhibitos arte sua licita scili¬
cet atq concessa uictũ necessariũ que¬
rere. sui apłatus integritate seruata.
si qnͣ unde unierent aliud ñ haberent.
nͥ forte quispiã putare audebit aut di¬
cere. apłm paulum ñ ꝑtinuisse ad eoꝵ
euuangłm p̃dicabat. suũ uictum. sui s
manib transigebat: ubi magis impletũ
ẽ qd̾ ait: plus om nib itł laboraui.
Et adiuncit. Non ego autẽ. s gratia di
mecũ: ut hoc quoq appareat dĩ gr̃ȩ¬
deputandũ. qd̾ ⁊ animo ⁊ corpore
pot̾at usq ab eo plꝰ illis om̃ib labo¬
rare: ut neq cessaret ab euuangłio
p̃dicando: neq tam̃ ex euuangelio
sic̃ illi sustentaret hanc uitã. cum id
naret: ubi ostendit ex eũgło iiuendi
hoc : uictũ habendi. ñ necessitatem
apł is impositã: s potestatẽ datã. Quam
potestatẽ cõmemorat idẽ apl̃s dicen
Si nos uob spalia seminauimꝰ. magnũ ẽ

Expanded text:
fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat: ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus illis laboravi; et adjungit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum: ut hoc quoque appareat Dei grdeputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus omnibus illis laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam, cum id naret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem apostolis impositam, sed potestatem datam. Quam potestatem commemorat idem Apostolus dicens: Si nos vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeat: Nũ qͥo poterit fides saluare cũ:
Dicit ctiã. qͥa fides sine oꝑib mortua ẽ.
Q usꝙ gͥ fallunt᷑. qͥ de fide mortua sibi uitã
ꝑpetuã pollicentur: Oe ꝓpt̾ diligent̃ opor¬
tec attendere quomͦ accipienda sit apłi
pauli illa sententia. plane ad intelligndũ
disficilis. uͥ ait. Fundam̃tũ enĩ aliud nemo
potest ponere. p̃ter id qd̾ positum ẽ: qd̾¬

Expanded text:
poterit fides saluare eum? dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est. quousque igitur falluntur, qui de fide mortua sibi uitam perpetuam pollicentur! Quapropter diligenter oportet adtendere, quo modo accipienda sit apostoli Pauli illa sententia, plane ad intellegendum difficilis, ubi ait: fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ÷ edificanti suꝑ xp̃m. qd̾ ÷ uerũ fundam̃tũ.
aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos: alt̾i autt̃ cogi¬
tanti ea quȩ sunt mundi. quomͦ placeat uxoꝵ.
id÷ edificanti suꝑ soem fundam̃tum. ligna.
fenũ. stipulam. Illius enĩ opꝰ ñ exuritur. quia
ñ ea dilexit quoꝵ amissione crucietur. Ex urit̾
autẽ huius: qm̃ sine dolore ñ ꝑeunt: quȩ cũ
amore possessa sunt. S qm̃ alterutra conditiõe
nec timore amittendi talia descr̃it xp̃m.
qͣmuis doleat cũ amittit. saliuis : quidẽ.
sic tam̃ qͣsi ꝑ ignem: qi urit eũ dolor re¬
rũ qͣs dilexerat amissarũ s ñ subuertit
neq consumnit fundam̃ti stabilitate atq
incorruptione munitũ. Tale aliquid etiã
posthanc uitã ficri incredibile ñ ẽ: & utrũ
ita sit queri potest: ⁊aut inueniri. aut
latere ñ nullos fideles. ꝑ ignẽ quendam
purgatorium qͣnto magis minꝰue bona
ꝑeuntia dilexerunt. tanto tardius. citi¬
usue saluari: ñ tam̃ tales deqͣlibꝰ dicꝰtũ :¬

Expanded text:
hoc est, aedificanti super Christum fundamentum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione isto, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. CAPUT LXIpost hanc vitam fieri, incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales de quibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
dere suo adima locũ suũ querit. Sic ergo
fr̃s quo tendit ignis & aqua: ignis sursũ
fertur: locũ suum querit: & aqua locũ
suũ querit pondere suo. Lapisima petit.
& tignũ. ⁊ colũne. ⁊ terra: unde edificat᷑
quȩ pondere suo deorsũ ferunt᷑. Uani-

Expanded text:
dere ad ima locum suum quaerit: sic odere ad ima locum suum quaerit: sic ores, quo tendit ignis et aqua? Ignis sursum fertur, locum suum quaerit; et aqua locum suum quaerit pondere suo. Lapis ima petit, et lignum, et columnae, et terra, unde aedificantur quae ponder
Abbreviated transcription (Latin):
tũ xp̃c ẽ: quomͦ dixi. Dedicatũ ẽ caput nr̃m
ipsũ caput ÷ fundam̃tum. S fundamentũ
deorsum solet esse: caput autem sursum. In¬
telligat sc̾itasura qd̾ dicã. fortassis explica¬
bo in nomine iħu xp̃i. Pondera gemina sc̃.
dẽ ma nu. pateris pondus. p̃mit manum
tuã.: qr locũ suum querit. Et uis uidere qͥd
querat : Subtrahe manũ. uenit ad terrã:
quiescit interra. ꝑuenit quo tendebat. in¬
uenit locũ suum. Pondus gͦ illuo motus
erat qͣsi spontancus. sine anima sine sensu.
Sunt alia que sursũ petunt locũ. Namq
si aqͣm mittas suꝑ olcum: pondere suo in
ima tendit. Locũ suũ querit. Ordinari
quęrit: qr pret̃ ordinẽ ẽ aqͣ suꝑ oleum.
Donec gͦ ueniat ad ordinẽ suũ inquietꝰ
motꝰ c̃. donec teneat locũ suũ. Contra
olcũ funde sub aqua: u̾bi grã. quẽtomo¬
dũ siuas olei cadat in aqͣm. in abisso. in
mari. ⁊ frangatur. ñ se patitur oleum
subter: quomͦ aqua suꝑ oleũ missa. pon¬

Expanded text:
tus. Quomodo dixi, dedicatum est caput nostrum, ipsum caput est fundamentum. Sed fundamentum deorsum solet esse, caput autem sursum. Intelligat Sanctitas Vestra quid dicam, fortassis explicabo in nomine Christi. Pondera gemina sunt.dem manu, pateris pondus; premit manum tuam, quia locum suum quaerit. Et vis videre quid quaerat? Subtrahe manum, venit ad terram, quiescit in terra: pervenit quo tendebat, invenit locum suum. Pondus ergo illud motus erat quasi spontaneus, sine anima, sine sensu. Sunt alia quae sursum versus petunt locum. Namque si aquam mittas super oleum, pondere suo in ima tendit. Locum enim suum quaerit, ordinari quaerit: quia praeter ordinem est aqua super oleum. Donec ergo veniat ad ordinem suum, inquietus motus est, donec teneat locum suum. Contra, oleum funde sub aqua, verbi gratia, quemadmodum si vas olei cadat in aquam, in abyssum, in mare, et frangatur, non se patitur oleum subter. Quomodo aqua super oleum missa, pon
Abbreviated transcription (Latin):
patiet᷑: ipse autẽ saluus erit sic tamen
qͣsi ꝑignẽ. S aliud÷ igne ñ ledi.: aliud
ꝑ igñe saluari. Et unde : ꝓpt̃ fundam̃tum.
Non recedat gͦ de torde fundam̃tũ. Noli
supra fenũ ponere fundam̃tũ hoc: &
noli anteponere fenũ fundam̃to: ut fenũ
S si ia ñ potest ibi cc̃ nͥ fenũ. ł pͥmũ locũ enchit¬

Expanded text:
s erit, sic tamen quasi per ignem . Sed aliud est igne non laedi, aliud per ignem salvari. Et unde? Propter fundamentum. Non recedat ergo de corde fundamentum. Noli super fenum ponere fundamentum, hoc est, noli anteponere fenum fundamento, ut fenum sed si jam non potest nisi
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrantur eos. qͥb ꝓpt̃ fidẽ mortuam
ꝑignẽ ꝓmittunt salutem: ut uidelicet
cũ ⁊ hoc p̃uidens dñs. tanqͣm dominus
sententiã suã ita concluserit dicen &.
Sic ibunt illi incõbustionẽ ȩternã. iusti
autẽ inuitã ȩternam. Erit gͦ ȩterna cõ¬
bustio sic̃ ignis: & eosituros inillã ultas¬

Expanded text:
arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem; ut videlicet cum et hoc praevidens Dominus, tanquam Dominus, sententiam suam ita concluserit, dicens, Sic ibunt illi in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Erit ergo aeterna combustio, sicut ignis; et eos in illam it
Abbreviated transcription (Latin):
bolo ⁊ angłis cius: quib ñ increpitat qͥ a
in eũ ñ crediderunt: s qr bona oꝑa non
fecerunt: Nã ꝓfecto ne sibi quisqͣm de
fide quȩ sine oꝑib mortua ẽ uitã ꝓmittat
etͣnã: ꝓpterca om̃s gentes segregaturum
se dixit q̃ ꝑmixte cisdem pascuis utebant᷑:
ut appareat eos illi dicꝰturos. dñe quando
te uidimus illa ⁊ illa patientẽ. ⁊ ñ minis¬
trauimus tibi: qͥ in eũ crediderant. sed
bona oꝑari ñ curauerant : tanqͣm de
ipsa fide mortua. ad uitã ꝑueniret᷑ et̃nã
an forte ibunt inignẽ et̃nũ qͥ opa misccł̃ie
Ñ fecert̃: ⁊ ñ ibunt qui aliena rapuerunt.
cente apło. si distribuã omĩa mea pau¬
ꝑib caritatẽ autem ñ habeã nichil mͥ ꝓ
dest: aut diligat qͥs ꝓximũ suũ sic̃ se¬
ipsũ : qͥ ñ diligit se ipsũ. Qͥ enim diligit
iniquitatẽ. odit animã suã. N eq illud
esse poterit in qͦ ñ nulli seipsos seducunt.

Expanded text:
bolo et angelis eius? quibus non increpitat, quia bolo et angelis eius? quibus non increpitat, quia in eum non crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. nam profecto ne sibi quisquam de fide, quae sine operibus mortua est, uitam promittat aeternam, propterea omnes gentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pastoribus utebantur, ut adpareat eos illi dicturos: domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona operari non curauerant, tamquam de ipsa fide mortua ad uitam perueniretur aeternam. an forte ibunt in ignem aeternum, qui opera misericordiae non fecerunt, et non ibunt, qui aliena rapuerunt uel cente apostolo: si distribuam omnia mea pauperibus, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, aut diligat quisquam proximum sicut se ipsum, qui non diligit se ipsum. qui enim diligit, inquit, iniquitatem, odit animdici hic poterit, in quo nonnulli se ipsos seducunt d
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possidebunt. Falsa ert̃ hec. sitantum mͦ
credant ⁊ baptirentur. qͣm uis in malis talib
ꝑseuerent. salui erunt ꝑ ignẽ: atq ideo
in xp̃o b aptriati. etiã qͥ talia agunt reg¬
nũ di possidebunt. Frustra autẽ dr. hȩc
quide fustis. s abluti estis: qnͣ ⁊ abluti hec st̃.
naniter etiã illud a petro dictũ uidebitur.
Sic ⁊ uos similis forma baptisma saluos facit.
nͣ carnis depositio sordium. s conscientie
bonȩ int̾rogatio. Siquidẽ ⁊ habentes pes-¬
simas conscientias. om̃ium flagitioꝵ & scelerũ
plenas. nec ab eoꝵ maloꝵ penitentia mu-¬
tatos: tam̃ baptisma saluos facit. Illud qͦq
ñ uideo cur dixerit dñs. siuis uenire ad
uitã. serua mandata: & cõmemorauit ea
qͣ ad mores bonos ꝑtinent: s etiã his ñ ser¬
uatis. ad uitam ueniri potest ꝑ solła fidem.
quȩ sine oꝑib mortua ẽ . Illuo deniq qͦmͦ
ucrũ crit. qͦd eis quos ad simstram positurꝰ:
dicet. itt in ignẽ ȩternũ qͥ paratꝰ ẽ dia¬

Expanded text:
non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baptizentur, quamuis in malis talibus perseuerent, salui erunt per ignem, atque ideo in Christo baptizati etiam qui talia agunt, regnum dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facinon uideo, cur dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uitam ueniri potest per solam fidem, quae sine operibus mortua est. illud deinde quomodo uerum erit, quod eis, quos ad sinistram positurus est, dicet: ite in ignem aeternum, qui paratus est dia
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̃ponant. in eoꝵ amissione passi
detͥmentũ ꝑ ignc̃ quendã doloris ꝑue-¬
niunt ad salutem. A qͦ dolore atq detͥ¬
m̃to tanto ÷ quisq securior: qͣnto ea
ł minꝰ amauerit ł tanqͣm ñ habens
adipiscenda. homicidium. adulteriũ.
fornicationẽ. ydolatriam. ⁊ similia qͦͣ¬

Expanded text:
tate praeponunt, in eorum amissione passi tate praeponunt, in eorum amissione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens adipiscenda homicidium, adulterium, fornicationem, idololatriam et similia qu
Abbreviated transcription (Latin):
bis thesaurum incȩlo & ueni sequere me:
edificaret suꝑ illito fundam̃tũ. aurũ. ar¬
gentũ. lapides p̃ciosos. Non enĩ cogitaret
nisi que sunt di: quo mͦ placeret d.o.
Et hec cogitationes sunt qͥntũ existimo
aurũ. argentũ. lapides p̃tiosi. Porro si
circa diuitias suas quodã carnali tene¬
retur affectu. qͣmuis ex eis multas ele¬
mosinas faceret. nec ad eas augendas
fraudis aliquid rapineq moliretur.
aut carũ minuendarũ ł amittendarũ
metu in aliqd̾ facinus flagitrum ue la¬
beret᷑: alioquin se iã isto mͦ ab illius fun
dam̃ti stabilitate subtraheret: s ꝓpter
qͥ talib ut dixi bonis sine dolore carere
non posset: edificaret suꝑ fundamentũ
illud. ligna. fenum. stipulam: maxime
si uxorem sic haberet. ut etiã ꝓp̃t ipsam
cogitaret ea quȩ sunt mundi. quomodo
carnali. ñ sine dolore amittuntur: ꝓpt̃ea
qͥ ea sic habent. cũ habeant infundam̃¬
tofidem que ꝑdilecꝰtionem operatur.
neq huic ista ulla ratione uł cupidi¬

Expanded text:
thesaurum in caelo; et ueni, sequere me, aedificaret super illud fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos; non enim cogitaret, nisi quae sunt dei, quomodo placeret deo. et hae cogitationes sunt, quantum existimo, aurum, argentum, lapides pretiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumue laberetur — alioquin iam se isto modo ab illius fundamenti stabilitate subtraheret —, sed proquo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, ut etiam propter ipsam cogitaret ea, quae sunt mundi, quomodo carnali non sine dolore amittuntur, propterea qui ea sic habent, ut habeant in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
intͥbulationib qͥ desiderant patriã: ipsi
edificant aurũ. argentum. lapides p̃ciosos.
Q autẽ amant adhuc scłaria. & negociis
terrenis implicati sunt. & dediti sunt uin¬
culis quibusdam ⁊ asf. ec tionibus carnis
nichil p̃ponitur fundam̃to: edificant qͥdẽ
ipsi ligna fenum stipulam. S quid secutꝰ ẽ.
Uniuscuiuisq opꝰ qͣle sit: ignis ꝓbabit.
hic ꝓbaitit: om̃e autẽ genus humanum
ꝓbat in fine. Inuenti sunt martires. qui
haberent secularia. Qã multi diuites
⁊ senatores passi sunt. E dificabant tam̃
quidã eoꝵ. ligna. fenum. stipulam. in
serunt infundamento. Sic dicit apłes
mercedem accipiet. Nichil ꝑdet: quia. qd
amauit hoc inueniet. Qi dgͦ illi fec̃ ignis.¬

Expanded text:
in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos: qui autem amant adhuc saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectibus carnis,nihil praeponitur fundamento; aedificant quidem ipsi ligna, fenum, stipulam: sed quid secutus est? Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit: hic probavit, omne autem genus humanum probat in fine. Inventi sunt martyres qui haberent ista saecularia. Quam multi divites et senatores passi sunt! Aedificabant tamen quidam eorum ligna, fenum, stipulam in aserunt in fundamento. Sic dicit Apostolus: edem accipiet: et nihil perdet; quia quod ama
Abbreviated transcription (Latin):
torquebitur. Anteqͣm ueniat
dies dedicationis domus: uideamꝰ qr
iã dedicatũ ẽ caput nr̃m. Iã facta:
dedicatio domus in capite: tanqͣm dedi-¬
catio fundamͣti. Caput sursũ ẽ. fun¬
dam̃tũ inferius ẽ: ne forte ꝓpt̃ea male

Expanded text:
tres, antequam veniat dies dedicationis domus, videamus quia jam dedicatum est caput nostrum: jam facta est dedicatio domus in capite, tanquam dedicatio fundamenti. Caput sursum est, fundamentum deorsum: ne forte propterea male
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire ꝑmittit.S qͥd sit edificare siꝑ hoc fun¬
dam̃tũ. aurũ. argentũ: lapides p̃ciosos. ligna
fenũ stipulam. si subtilius disserere conor.
uereor ne ad intelligendũ difficilior sit ipsa
expositio. E nitar cam̃ qͣntũ dñs adiuuat.
& breuiter qͣntũ potero ⁊ dilucide expedire
qd̾ sentio. s ece ille qͥ quesiuit a magist᷑ bono
quid boni faceret ut haberet uitã eternam.
& audiuit si ad uitã uenire uellet. seruan¬
da sibi ẽẽ mandata: & cũ quereret quȩ
mandata. dictũ ẽ ei. ñ occides. ñ mechaberis.
ñ furtũ facies. ñ falsũ testimonium dices. ho¬
nora patrẽ tuũ ⁊ matrẽ tuam. & diliges ꝓxi

Expanded text:
perire permittit. sed quid sit aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiofenum, stipulam, si subtilius disserere coner, vereor ne ad intelligendum difficilior sit ipsa expositio: enitar tamen, quantum Dominus adjuvat, et breviter, et quantum potero, dilucide expedire quod sentio. Ecce ille qui quaesivit a magistro bono, quid boni et audiuit, si ad uitam uenire uellet, seruanda sibi esse mandata, et cum quaereret, quae mandata, dictum est ei: non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, honora patrem
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit. ꝓculdubio gͥ milla aptĩ
sententia alius requirendꝰ⁊ intellectꝰ
atty in his deputanda ÷ ꝙͣ petrs dix̃ ẽẽ
in scͥptis eius quedã difficilia ĩtellec̾ta
Qͣm ñ debent homines ꝑu̾tere ad ꝓp̾ũ
s. ũ interitum: ut cont᷑ euidentissima
testimonia scͥpturarum. securos faci¬
ant de ꝑcipienda salute neqͥssimos.
nequitię suȩ ꝑtinacissimȩ coherentes.
nec em̃dando aut penitendo mutatos.
Hic a me fortasse queratꝰ. de ipsa pauili
apłi sententia qͥd ego sentiã.: ⁊ qͦ nã mͦ
intelligendã putem. Fateor me malle¬
hinc audire intelligentiores atq doch¬

Expanded text:
clara sunt, procul dubio in illa apostoli sententia alius requirendus est intellectus atque in his deputanda est, quae Petrus dicit esse in scriptis eius quaedam difficilia intellectu: quam non debent homines peruertere ad proprium suum interitum, ut contra euidentissima testimonia scripturarum securos faciant de percipienda salute nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes nec emendando aut paenitendo mutatos. Hic a me fortasse quaeratur, de ipsa Pauli apostoli sententia quid ego sentiam et quonam modo intellegendam putem. fateor, hinc mallem audire intellegentiores atque doct
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa adiciunt. Illi autẽ. ligna. fȩnũ. stipu¬
lam: qͥcũ eandẽ fidẽ habeant male
oꝑant᷑. Unde arbitrantur ꝑ qͣsdã penas
falsa gͦcrunt illa q̃ obscuritatem am¬
autẽ ñ habeã. nichil sũ. Et quid ꝓd̾it

Expanded text:
opera adjiciunt, illi autem, ligna, fenum, stipulam, qui cum eamdem fidem habeant, male operantur. Unde arbitrantur per quasdam poenas falsa ergo erunt illa quae obscuritatem amautem non habeam, ni
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt om̃ib ꝑcuntib qͣles oportet et̃ uos ĩ sc̃ĩ
conu̾sationib & pietatib expectantes ⁊ ꝓpe¬
rantes ad p̃sentiã diei dñi: ꝑ quẽ cęli ardentes
soluent᷑: & elem̃ta ignis ardore dequoquentur.
ppot hec expectantes. satisagite ininolati & im¬
maculati apd̾ eum repperiri inpace. & dñi
nr̃i patientiam salutẽ existimate. Sic̃ ⁊ dilec¬
loquens in eis de his in quib sunt quedam¬
elssicilia intellectu: quȩ indocti & in insta¬
bilespu̾tunt. sic̃ ⁊ ceteras scripturas ad ꝓpͥum
sium interitum. Uos gͥ amantissimi p̾scientes
cauere: ne in faustoꝵs eryore seducti. decidatis
acdrroboratione urã. Crescite uͭ ingr̃a ⁊ intel
de nune & in diem et̾nitatis. Iacob autem tam
uehement̃ infenss ẽ eis qͥ sapiunt fiddem sine
opibus. ualere ad salutem: ut illos euã de¬
morib cõpa aret dicens. Tucredis qm̃ unꝰ . as

Expanded text:
inquit, omnibus pereuntibus, quales oportet esse uos in sanctis conuersationibus et pietatibus, expectantes et properantes ad praesentiam diei domini, per quam caeli ardentes soluentur et elementa ignis ardore decoquentur. ec expectantes satis agite inuiolati et inmaculati apud eum reperiri in pace et domini nostri patientiam salutem existimate, sicut et dilecloquens in eis de his, in quibus sunt difficilia intellectu, quae indocti et instabiles peruertunt sicut et ceteras scripturas ad proprium suum interitum. uos igitur, amantissimi, praescientes cauete, ne infaustorum errore seducti decidatis a corroboratione uestra, crescite uero in gratia et intelet nunc et in diem aeternitatis. Iacobus autem tam uehementer infestus est eis, qui sapiunt fidem sine operibus ualere ad salutem, ut illos etiam daemonibus conparet dicens: tu credis quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
fenũ & stipula. ñ absurde accipiuntur rerum
scłarium qͣmuis licite concessarũ tales cupidi¬
tates. ut amitti sinc animi dolore ñ possint.
Cũ autẽ iste dolor urit. si xp̃c incorde funda¬
& malit homo qͥtali dolore urit᷑. reb qͦsita
tempore temptationis maluerit tenere ꝙͣ. xp̃m.
cũ infundam̃to ñ habuit. qͥ hec pͥore loco ha¬
buit: tũ in edificio prius ñ sit aliqͥo fundam̃to.
edificat suꝑ hoc fundamentũ aurũ. argentũ.
lapides p̃ciosos: & qͥ edificat. ligna. fenum.
stipulam. Cũ enim hoc dixisset. adiunxit. U̾niꝰ¬
cuiusq opꝰ qͣle sit: ignis ꝓbabit. Si cuius opꝰ
manserit. qd̾ suꝑ edificauit. mercedẽ accipiet.

Expanded text:
enum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde funda malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ xp̃c apd̾̃ quostibet hereticos qͥ se
xpianos uocari uolunt: re ipsa uͭ ñ ẽ apd̾
eos. Qd ostendere nimis longũ ẽ. qm̃ cõ¬
nemorandȩ st̾ om̃s hereses. siue q̃ fuerunt.
siue que sunt. sue quȩ potuerunt ẽt̃ sub

Expanded text:
invenitur Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fuerunt, sive quae sunt, sive quae potuerunt e
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑ t̾renã circũcisionẽ. terrenũ sab¬
batũ. t̾renũ azimum. terrenũ pascha.
quȩ om̃is t̾rena oꝑatio habet occultã
uideis inimpietate ⁊ infidelitate ꝑse¬
uerantibꝰ. qr nouo testam̃to reuelata ẽ.
& nͥ transeuntib ad dñm ñ eis auferet᷑
uelam̃. qd̾ in lectione uetͣis testam̃ti
manet. qr in solo xp̃o euacuat᷑: ñ ipsa
lectio uet̾is testam̃ti q̃ habet absconditã
uirtutẽ: s uelam̃ qd abscondit᷑. Unde
xp̃o incruce passo uelum templ con
secreta sacram̃toꝵ fidelib ad bibendũ
eiꝰ sanguinẽ ore aꝑto in confessione

Expanded text:
operatur terrenam circumcisionem, terrenum Sabbatum, terrenum azymum, terrenum pascha, quia omnis terrena operatio habet occultam on datur Judaeis in impietate et infidelitate peruerantibus, quia nouo testamento reuelata est; et non transeuntibus ad dominum non eis auferetur uelamen, quod in lectione ueteris testamenti manet, quia in solo Christo euacuatur, non ipsa lectio ueteris testamenti, quae habet absconditam uirtutem, sed uelamen. quo absconditur. unde Christo in cruce passo uelum templi conssecreta sacramentorum fidelibus ad bibendum eius sanguinem ore aperto in confessione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum. uultꝰ eiꝰ. signũ erat qr in lege aꝑm in tal¬
lecꝰturi ñ erant: & id̾o uelam̃ int̾ faciẽ mo¬
ysi ⁊ ipsos positũ erat: ut ñ intenderent
sic̃ scͥptũ: filii isrł usq infinẽ. Finis enĩ
legis quis ẽ : Ad hoc ñ ego. s apłs ipse re¬

Expanded text:
vultus ejus, signum erat quia in Lege Christum intellecturi non erant. Et ideo velamen inter faciem Moysi et ipsos positum erat, ut non intenderent, sicut scriptum est, filii Israel usque in finem . Finis autem Legis quis est? Ad hoc non ego, sed Apostolus ipse re
Abbreviated transcription (Latin):
uelamen. Uelam̃ dic̃ adoꝑtionẽ ꝓphe-¬
tiȩ: ut ñ intelligeret᷑. Tollet᷑ uelam̃
cũ transieris ad dñm. S ic dollitur
in sipientia cũ transieris ad dñm : &
qd̃ aqua erat. uinũ tͥ fit. Lege lib̾s
om̃s ꝓpħicos. Non intellecto xp̃o. qͥd
tã insipidũ ⁊ fatuũ inuenies: In¬
tellige ibi xꝑm: ñ solũ sapit qđ legis. sei
etiã in ebriat. mutans mentẽ a torpore:

Expanded text:
amen dicit adopertionem prophetiae, ut non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. Lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
sunt legis. Deinde cũ dixisset maledictꝰ
tu a terra quȩ aꝑuit ossuum accipere
sanguinẽ fr̃is tui de manu tua: ñ dix̃
& ñ adiciet uirtutẽ suã dare tͥ. Unde
ñ ẽ necesse eandẽ t̃ram intelligere oꝑari
cam. quȩ aꝑuit os suũ acciꝑe sanguinẽ
fr̃is de manu eiꝰ: s id̾o maledictũ
intelligitur ab hac t̾ra qͣm oꝑat᷑ cerrã¬

Expanded text:
sunt legis. Deinde cum dixisset: Maledictus tu a terra quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua, non det non adiciet uirtutem suam dare tibi. unde non est necesse eandem terram intellegere operari Cain, quae aperuit os accipere sanguinem fratris de manu eius; sed ideo maledictus intellegitur ab hac terra, quoniam opera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xꝑm intelligat᷑ & qͣsi denudet᷑: qd̾
sine xp̃o obscurũ atq ad oꝑtum est.
tegerentur ablata sunt: s tegmen po¬
tius quo utilia tegebantur. E rat
phetie dispensatione nulla tempora
enĩ. uinũ qͦdãmͦ latet. Dic̃ apłs. quid
intelligamus in ista aqͣ. Usq ad hodi¬
ernũ inqͥt diẽ qͣͥndulegit᷑ moyses:
io ipsũ uelam̃ suꝑ cor eoꝵ positum ẽ.

Expanded text:
um intellegatur et quasi denudetur, quod sine Christo obscurum atque adopertum est. tegerentur, ablata sunt, sed tegmen potius, quo utilia tegebantur. hoc phetiae dispensatione nulla tempora enim vinum quodammodo latet. Dicit Apostolus quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum positum est;
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ministratio mortis d̾r: sibona ẽ
lex Quia peccatũ ut appareat pecẽm.
ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ÷ mortẽ. Nec mireris
cũ de ipsa p̃dicatione euuangłii dic¬
tã sit: xp̃i bonꝰ odor sumꝰ. in his
qͥ salui fiunt ⁊ in his qͥ ꝑeunt: aliis qͥdem
odor uitȩ inuitã. aliis aut̃ odor mortis in
mortẽ. Ad iudeos enĩ dicta ÷ lex ministiratio
mortis. ad qͦs⁊ in lapide scͥpta ẽ. ad eoꝵ
duritiã figurandã: ñ ad eos qͥ legẽ ꝑ caritat̃
implent. Plenitudo enim legis caritas. Q
ulterab̃. ñ homicidium facies. ñ furaberis.¬

Expanded text:
 ministratio mortis dicitur, si bona est lex? Quia peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Nec mireris, cum de ipsa praedicatione Evangelii dictum sit: Christi bonus odor sumus Deo, in iis qui salvi fiunt, et in iis qodor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Ad Judaeos enim dicta est lex ministratio mortis, ad quos et in lapide scripta est ad eorum duritiam figurandam; non ad eos qui legem per charitatem implent. Plenitudo enim legis, charitas. ulterabis, Non homicidium facies, Non furaberis
Abbreviated transcription (Latin):
quec̃q aliqͦ officio fiunt. Nã int̾ officiũ &
fine̾ hoc distat: qd̾ officiũ ẽ in eis q̃ facere
in eis q̃ fiebant ñ intelligebant: hoc signi¬
ficabat uelam̃ qͦs usq infinẽ ñ sinebant
intendere. id⁊ usq ad faciem moysi qus
uacuet᷑ hȩc gła : qr om̃s umbrȩ signifi¬
cantes euacuantur. cũ res q̃ significat᷑

Expanded text:
que aliquo fiunt officio. Nam inter officium et finem hoc distat, quod officium est in eis quae facere in eis quae fiebant non intelligebant; hoc significabat velamen, quod eos usque in finem non sinebat intendere, id est, usque ad faciem Moysi, quae vacuetur haec gloria, quia omnes umbrae significantes evac
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ. Id̾o ait. Peccatũ ut appareat
peccatũ: ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ẽ mortẽ
Non enĩ ait ꝑ malũ. s ꝑ bonũ. Hic eui¬
gilent si possunt. qͥ lege̾ di atq eius
ministrũ moysen. cęco ⁊ furioso corde
rep̃hendunt. Ido qͥppe ÷ ministratio mor¬
tis. qr peccatũ ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ est
mortẽ. id̾o eͥ ministratio dampnatiõis.

Expanded text:
Peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Non enim ait, Per malum; sed, per bonum. Hic evigilent, si possunt, qui Legem Dei atque ejus ministrum Moysen caeco et furioso corde reprehendunt. Ideo quippe est ministratio mortis, quia peccatum per bonum operatum est mortem: ideo est minis
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ ÷ in me omnẽ concupiscentiam. paruuloꝵ¬
ꝑ qd̃ mandatũ. nͥ gd̾ ait. concupiscenti¬
ã nesciebã. nͥ lex diceret ñ concupisces:
Nũ qͥd malũ eͣ. ñ concupiscere: Immo
maxime bonũ. Bona ẽ gͦ lex ꝗ̃ occidit.
S uͥ ñ adẽ uiuificans sꝑc. hec ipsalex
quȩ bonum dic̃ occidit: qr peccati uir¬
tꝰ eͣ. cũ ꝑ ilłã oꝑat᷑ om̃em concupiscen¬
tiã : inflammans de ꝓhibitione qd̾ ñ¬

Expanded text:
est in me omnem concupiscentiam. Per quod mandatum, nisi quod ait, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces? Numquid malum est non concupiscere? Imo maxime bonum. Bona est ergo Lex quae hoc dicit: sed ubi non adest vivificans spiritus, haec ipsa Lex quae bonum dicit, occidit: quia peccati virtus est, cum per illam operatur omnem concupiscentiam, inflamman
Abbreviated transcription (Latin):
malis aut̃ homo. ñ ꝑcipit ea q̃ sunt sp̃c dci
Non sunt isti illis coeqͣndi. qͦs om̃ino ab eccł̃a
scisma p̃cidit. Istos quippe idẽ apłs paulus
paruulos dic̃ eẽ in xp̃o. qͦs ñ dũ escã capere
ualentes. lacꝰte nutrit tam̃. Illi aut̃ nͣ infiliis
paruulis. s inmortuis & ꝑditis cõputandist̃:
ut si quis eoꝵ correptꝰ eccl̃e fuerit copulatꝰ.
recꝰte de illo dici possit. Mortuus erat &
reuixit: ꝑierat & inuentus ẽ. Spiritalis¬

Expanded text:
malis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei, non sunt isti illis coaequandi, quos omnino ab ecclesia scisma praecidit. istos quippe idem apostolus Paulus paruulos dicit esse in Christo, quos nondum escam ualentes capere lacte nutrit tamen, illi autem non in filiis paruulis, sed in mortuis et perditis conputandi sunt, ut, si quis eorum correctus ecclesiae fuerit copulatus, recte de illo dici possit: mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est. Hic li
Abbreviated transcription (Latin):
traiciat ad infantem. lac factum : sic cibꝰ
lac. Et dicit apłs. Lac uobis potum dedi
ñ escã : ñ dũ enĩ poteratis: sed nec adhuc
quidẽ potestis. Ergo dando lac descendit
ad paruulos: & qr descendit. descendentẽ
dedit. Ait enĩ. Nũ qͥd dixi me scire aliqͥd

Expanded text:
trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus lac: et dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis» . Ergo dando lac descendit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
s nutͥendis. Sequit᷑ eñ. Tanqͣm paruulis in
xp̃o. lacuobis potũ dedi ñ escã. Non dum
enĩ poteratis. Uł nunc dic. Sed nec quidẽ
adhuc potestis. Noli gͦ festinare audire qd̃
nͣ capis. s cresce ut capias.
qͥ qͣsi spiritalib s quasi carnalib. Ergo
spiritatib in excelsis loquitur: carnalibus
autẽ ut loquat᷑ descendit. Nã ut sciatis qr
cũ descendit. de illo qͥ descendit loquitur.
ecce iohannes manentẽ in se loquit᷑. Inpͥn¬
cipio erat u̾bum: & uerbũ erat apd̃ d̃m: &
d̾s erat u̾bum. Hoc erat inpͥncipio apd̃ dđm.
Omĩa ꝑ ipsũ facta sunt: & sinc ipso factũ
ẽ nichil. Cape si potes. Arripe: cibus ẽ.
S dicꝰturꝰ esm. Ille quide cib ẽ. s ego in-¬
fans sum: lactandꝰ sũ. ut idoneus fieri
possim ad manducandũ cibũ. Ergo quia
tu lacꝰte nutriendus es. ille autem cib est.
ipse cib ꝑcarnẽ tͥ traiectꝰ ẽ ad fauces. Quo¬
mͦ gͦ cibũ mater comedit. ut ꝑ carnem

Expanded text:
dis. Sequitur enim, Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. Ergo vel nunc dic, Sed neque adhuc quidem potestis . Noli ergo festinare audire quod non capis, sed cresce ut capias.qui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm lacꝰttus potus. istis canqͣm solidꝰ
cibus: ñqr hoc illi aliter inpopulis. isti
aliter incubiculis cognouerunt: s quod
eodẽ mͦ utͥq cũ palam diceret᷑ audiebant.
ꝓpterea sit crucifixꝰ. ut in remissionem
peccatoꝵ sanguinc̃ funderet. qͥ eiu
unigeniti passione diuina grã cõmen¬
dat᷑. ut nemo in homine glorietur:
quomͦ intelligebant xp̃m crucifixum :¬
qͥ adhuc dicebant ego sum pauli: Nũqͥd
quomͦ ipse paulus qͥ dicebat: mͥ aũ absit
Hoc gͥ pͥmitus cognito qd̾ ea ipsa quȩ
simul audiunt spiritales atq carnales
ꝓsuo qͥq mͦ capiunt. illi ut paruuli.
isti ut maiores. illi ut lactis alim̃tum
isti ut cybi solidam̃tũ. nulla uidet᷑ ẽt̃
necessitas. ut aliqͣ secreta doctͥne tace¬
ant᷑ ⁊ abscondant᷑ fidelib paruuli.¬

Expanded text:
tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse Paulus qui dicebat, Mihi autem absit Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modo capiunt, illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut sibi solidamentum, nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur et abscondantur fidelibus parvuli
Abbreviated transcription (Latin):
ditor tam̃ legũ temporaliũ si uir bonꝰ:
& sapiens. illã ipsã consulit ȩt̾nã. de qua
nullianimȩ udicare datũ ẽ ut scđm ciꝰ
in cõmutabiles regulas. qd̾ sit ꝓtempore
iubendũ uetandũq discernat. Eternã gͥ
legẽ mundis animis fas ẽ cognoscere. iu¬
p̃sunt. siue qͥ obtẽmperant spalit᷑ iudicatĩ.
ñ de cognitionib spũalib quȩ lucent in
siquid ibi ñ lucet: qm̃ submittimus ei
nrm intellectũ: certũq habemꝰ etiam
qd̾ clausũ ÷ aspectib nrĩs. recte uera¬
ñ eo m a carnalib qͦ ab spalib cogitant᷑:
& illis c̃ lac. istis aut̃ẽ cibus: qr & si ñ au¬
diunt amplius. intelligunt ampliꝰ. Non
enĩ eqͣlit̃ m̃te ꝑcipit᷑: ctiã qd infide pa-¬
rit̃ ab utͥsq recipit᷑. Itaq fit ut p̃dicatꝰ
& grecis di uirtus & sapientia. S car-¬
nalib paruulis idtantũ credendo te-¬
nentibꝰ spiritalib aũ capatiorib id e¬
tiã intelligendo cernentibus. Illis ergo

Expanded text:
ditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est, ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, jupraesunt, sive qui obtemperant, spiritualiter judicant : non de cognitionibus spiritualibus, quae lucent in si quid ibi non lucet; quoniam submittimus ei nostrum intellectum, certumque habemus etiam quod clausum est aspectibus nostris, recte veran eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Ita fit ut praedicatus et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
titur. & ñ uidet᷑. Frigit᷑ fides qͣ credimꝰ
qd ñ uidemus: ut mereamur uidere qd̾
credimus. Qͥcũq irridet hanc fidem
ut idõ putet nͣ sibi e̾e̾ credendũ quia non
uidet: quando uenerit qd̾ nͣ credebat
crubescet. Confusus separatur. separatus
dampnat᷑. Qi autem crediderit segregat᷑
ad dext̾̃am: & stabit cũ magna fiducia &
leticia intͣ illos quib dr̃. Uenite benedicti
ab origine mundi. Dedit nobis na¬
turam ut essemus: dedit animã ut uiue¬
remus: dedit mentẽ ut intelligeremus:
dedit alimenta. ut uitã mortalem susten-¬
taremus: dedit lucẽ de cęlo: dedit fontes
deterra. S hȩcomĩa: cõmunia dona ft̃ Ex tr¬
plane. Et quid: illud qd̾ seruat bonis:
Qd̾ ocłs ñuidit nec auris audiunt. nec
in cor hominis ascendit. Qd̾ enim ĩ cor
hominis ascendit: infra cor hominis erat.
Ido incor hominis ascendit: qͥa supͣ illico
est cor quo ascendit. Qd̃ seruat bonis:
cor illuc ascendit. Non qd̾ ascendit in

Expanded text:
titur, et non videtur: et erigitur fides qua credimus quod non videmus, ut mereamur videre quod credimus. Quicumque irridet hanc fidem, ut ideo putet non sibi esse credendum, quia non videt; quando venerit quod non credebat, erubescit; confusus separatur, separatus damnatur. Qui autem crediderit, segregatur ad dexteram, et stabit cum magna fiducia et laetitia inter illos quibus dicetur, Venite, benedicti atur bonis. Dedit nobis naturam, ut essemus: dedit animam, ut viveremus: dedit mentem, ut intelligeremus: dedit alimenta, ut mortalem vitam sustentaremus: dedit lucem de coelo, fontes de terra. Sed haec omnia communia dona sunt bonort bonis? Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Quod enim in cor hominis ascendit, infra cor hominis erat: ideo in cor ascendit, quia supra illud est cor quo ascendit. Quod servat bonis, cor illuc ascendit. Non quod ascendit in