comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aitibus in templo dei singulari luce refulget. Ilem maliã ꝑtem in zacharia¬
ubum uocant idest auboris humorardentis eunia folia ad eup̾ssi similitudinẽ
dedria dicitur que in conẜuandis libris adeo est utilis ut ꝑliniti ex ea nec
tinells paciantur nec tpr̃e consenescant. nascicur in creta affrica ati sina
Cedius nãq ut diximus arborest imputribilis omĩo nature odoris iodandi
aspectus intidi serpentes accensa intore fugans ac ꝑmiens. Que unnõsa
ꝑfecciẽ quibusq conueniũt quorum uisu perabit elt padenda fama iut¬
tutum exinua pñcia eiuictis gratissima botis aucc̃as ad reuinoendos confu¬
tundos q eos qui iesistunt uẽneiti constancissima qui et in hacuita et in
futura singulari p̾cet̾is scĩs emmencia fulgent nempecedrus xpm siue
in libano  Iem cedrus ꝓphãs aciẜ apłos cipide figirat unde dicitur in psa¬

Expanded text:
tutibus in templo Dei singulari luce refulget. Item in aliam partem in Zacharitutibus in templo Dei singulari luce refulget. Item in aliam partem in Zachariuos ugron, id est, arboris humor ardentis, cujus folia ad cypressi similitudinem cedrea dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis, ut perliti ex ea nec tineas patiantur, nec tempore consenescant: nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cedrus namque, ut diximus, arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens: quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia: fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in hac vita et in futura singulari prae caeteris sanctis eminentia fulgent. Nempe cedrus Christumin Libano . Item cedrus prophetas atque apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
signifidat ut supͣ pix inquinamentum et ingredo delictorum In salomone
et in exdelsum ꝓmineat eiꝰ natura expers ẽ. t̾len humoris ac proinde habi¬
lis acqz leius de qua uirgilius et ouĩs abies iunsura marinos qr exeo naues fuĩt
hanc quidẽ gallieũ uoeant ꝓpt̾ candorẽ est aut̃ sine nodo dibies nõ propt̾ al¬
titudinem sui et robur dui durabile mentemeleciorum infima ꝙ̃desidiã sꝑuẽ¬
tem et celestiũ contempladõni semꝑ intentã uircute quoq paciencie singla¬
rit exdellentem nõ incongrue demonstiat unde in libio regumi sc̃ptũ est de
salomornacitempliedifiadõne et texit inquit paiumuentum tabulis libie¬
guis et uestunt eas aiuo diua aut̾ lamine que marmori ac tabulis sunt
abiegius suꝑ por̃te ip̃e sunt lacicudo caritatis de corpoie puro ec osciã bona et
fide non ficta. Que sieut aurũ alus p̾diosius est. mecallis ita cet̾is conmoriur¬

Expanded text:
significat, ut supra. Pix inquinamentum et nigredo delictorum. In Salomone:significat, ut supra. Pix inquinamentum et nigredo delictorum. In Salomone:et in excelsum promineat: cujus natura expers est terreni humoris, ac perinde habilis atque levis: de qua Virgilius: Et casus abies visura marinos, quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem: est autem sine nodo. Abies vero propter altitudinem sui, et robur diu durabile, mentem electorum infima quaequetem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem non incongrue demonstrat. Unde in libro Regum scriptum est de Salomone ac templi aedificatione: Et texit, inquit, pavimentum tabulis abiegnis, vestivit eas auro . Auri autem laminae quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior vir
Abbreviated transcription (Latin):
sudet picẽ nã et spem defferũt In g̃mameaut̃ in sulis huiꝰ arboris latri¬
ma electruĩ gignit gueta aut̃ defluens rigore uel tepore in soliditatem
durestit et gẽmã facit de qualitate sua et nomen acapiens idẽ succinũ
eoqd suctus sic arboris / Pmus ereditur prodẽe eiiccis que subea ẜuant᷑¬
siaut fieus nodẽ omĩbus Poc̾ aut̃ timior gehenne ꝑ pmd piceã significa¬
ri qr siout pnius arboribus daeditur prodẽe anccis que subea consistut
sit timor gehenne illis pirderit qui ꝓpt̃̾ crmorẽ penarũ agunt penitẽdiã
pcc̃orum suorum Econorro u̾o ficus hoe est carnãł luxus nocet om̃i¬
bus qui illum secuntur Et abutinitur ieb concessis ꝑ uilicebiũ uoluptatẽ
Nem puiꝰ leues in ecciã significat etad omẽ opus bonũ paratos unde in ysaia
itu legitur abies et buxus et pinus simul Rursum pmius diuites scli hums

Expanded text:
sudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrisudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea serunt autem timor gehennae per pinum et piceam significari: quia sicut pinus arboribus creditur prodesse cunctis, quae sub ea consistunt: sic timor gehennae illis proderit, qui propter timorem poenarum agunt poenitentiam peccatorum suorum. E contrario vero ficus, hoc est, carnalis luxus nocet omnibus qui sequuntur, et abutuntur rebus concessis per illecebram voluptatum. Item pinus leves in Ecclesia significat, et ad omne opus bonum paratos: unde in Isaia ita legitur: Abies et buxus et pinus simul . Rursum pinus divites saeculi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur mistioe aut̃ siliqua aut uoluptaten inũdi aut sapidm scłarera
signficat unde lupuriosus filius mnenuãgelio legitur dum pascẽt poreos
et eget̾ fume qd coneupiscẽt siliquas quas porti manducabant et nemoilli
dabat Demonũ em̃ abus est. ebrietas luxuria fermaacio et nim̾sa iucia
hec blanda sũt et lascrua et sensus uolimtate demulcent feitunq ut appa¬
rueruit ad usum sui prouoeant Embus ideo luouriosus adolesteris non
poc̾at sacurari qñ semꝑ uoluptus famẽ sui habet et transacca non sa¬
ultia ad uitiorum habundanciã prouocare non piocurat. sciens ẽẽ iam mor¬
tuũ siute multos ybolatras uidemus panis miẜia et egestate confecces¬
Nem demonũ eibus est. carmina poetarũ sc̃laris sapiã rechoridorum pom¬
pͥa u̾borĩ hec sua om̃s suauitate delectant et dũ aiies u̾sibus dulei mo¬
stiti odorem referat de quo in sequentibus dicenns Pmus attor preea
abacumine foliorum uorata pnndeĩ antiqui atutũ nominabant Pmũ

Expanded text:
cis. Mystice autem siliqua aut voluptatem mundi, aut sapientiam saecularem significat: unde luxuriosus filius in Evangelio legitur, dum pasceret porcos et egeret fame, quod concupiceret siliquas, quas porci manducabant, et nemo illi dabat. Daemonum enim cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio, et universa vitia haec blanda sunt et lascivia, et sensus voluptatem demulcent: statimque ut apparuerunt, ad usum sui provocant: quibus ideo luxuriosus adolescens non poterat saturari: quia semper voluptas famem sui habet, et transacposuerit, ultra ad uitiorum abundantiam non procurat sciens esse iam mortuum, sicuti multos idolatras uidemus pannis, miItem daemonum cibus est carmina poetarum, saecularis sapientia, rhetoricorum pompa verborum. Haec sua omnes suavitate delectant, et dum aures versibus dulci monardi pistici odorem referat, de quo in sequentibus dicemus. Pinus arbor picea ab acumine foliorum vocata: pinum enim antiqui acutum n
Abbreviated transcription (Latin):
uorna eñ qd̃ ẜmone ope dicitur ciuiꝰ guctã adull̾ant adimpto eipno
aoo ucemelle ẜ sineenis piobatur a melle sicĩ lacce origrlauerit̃ ab
oleo si infalatus aque aut admiptus fuelle fũt resolutus ꝓcre et Ie
sande uestes eo ipõ pollute non maculantur adultatur quide raꝵ dĩd
lutte angulat et ut oscũ maqua suꝑ natie et uestẽ maculat ⁊ba fama
non possint lmna gͦ liquoris hoe est lul somi mistide menoo fit in
ibro ilnũ fibn sinich bbi ita scriptũ efe et lulsamiũ ñ nuxtum odor meus et
in cantico eriutieorum diceute sponsa de sponso ita scriptum legitur dum eẽt
rex in iecubitu suo nardus mea dedit oeoiem suũ fa scieulus mine dilecca

Expanded text:
raeco sermone ὀπὴ dicitur. Cujus guttam adulterant admisto Cyprino oleo, vel melle. Sed sincera probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillata aqua, aut admista, facile fuerit resoluta, praeterea si laneae vestes ex ipsa pollutae non maculantur. Adulteratum quidem, neque lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama est balsami, mystice mentio fit in libro Jesu filii Sirach, ubi ita scriptum est: Et balsamum non mistum, odor meus . Et in Cantico canticorum, dicente sponsa de sponso, ita scriptum legitur: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum: fasciculus myrrhae dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
dñi saluatoris siue misteriũ sc̃e trimtatis ut quidã pucat̾ significant. uñ
in libro de iirga caron ita legitur ex gminauit mites Agundala g̾dum no¬
men q̃ latine nux longua uocatur, hanc alii mincolan noeant qͣi m¬
norẽ mioem de qua uirgilius cum senux pluriia siliuis induit in florẽ
semuenda p̾uenit unde et uuneias ecclẽ qr ex iudeis aredidit significat de qua salo¬
mon ait florebit agurdalũ Que sinã et alit̃ inx̃allegoriã intlligi pot̃ dicit
etũ eccũstes florebit agundalũ imꝑingnabitur loeusta et dissi pabitur cappane
qm̃ ibit homo in domo et̾iicatis sue Tridunt per hec humanorum memb¬
nin fieri significant nam in flore agnudali canos eapillos in impnigato¬
as locuste lumuorẽ pedum in dissipaicõne cappans concupistencie fugne oũ¬
dit qua cĩ sem in postreme etatis tpĩe agcidũnt tũc nec̃e est in ar̃ id̃  in

Expanded text:
ni Salvatoris, sive mysterium sanctae Trinitatis ut quidam putant significant. Unde in libro Numeri de virga Aaron ita legitur: Et germinavit nuces . Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem nucem, de qua Virgilius: . . . . . Cum se nux plurima silvis Induit in florem.sequentia praevenit. Unde et primitivam Ecclesiam, quae ex Judaeis credidit, significat: de qua Salomon ait: Florebit amygdalus, quae sententia et aliter juxta allegoriam intelligi potest. Dicit enim Ecclesiastes: Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae . Tradunt per haec humanorum membrorum fieri significantiam: nam in flore amygdali canos capillos, in impinguatione locustae humorem pedum, in dissipatione capparis concupiscentiae frigus ostendit: quae cum seni in postremae aetatis tempore acciderunt, tunc n
Abbreviated transcription (Latin):
mister ibetur ut scĩficetur tabernaculũ dei et omiã nasai eius ui¬
ro dnguentũ quo ꝑiigicur tabernaculũ chrisia est quo ungitus
fidelir̃ ppłs in quibus simnitas caꝙ̃ in tubernadilo habitat. pot̾ qued
itillegi hoc unguentum eciõ iurtũtes scõrũ siue odon iusticie longe
lateq diffusus Aequo diat apłs deo ant̃ gĩs qui triumplat nos in

Expanded text:
misceri jubetur, ut sanctificetur tabernaculum Dei, et omnia vasa ejus. Porro unguentum quo perungitur tabernaculum, chrisma est quo ungitur fidelis populus, in quibus divinitas, tanquam in tabernaculo, habitat. Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, sive odor justitiae longe lateque diffusus. De quo dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
is Ictam cianconũd qui se ip̃os despieũt signat quehec ipo est bieius
artor ẜ odirifera ets dulais sic et hmuilitas magnã habet laudem et dur¬
dediuem api deũ que sicut fistula et cynamioniuã huiles scorum oogi¬
taciones. sic et ligna libami sublimes eorum cogitaciones demonstirut
Calamus air maticus a smulitudine calarm usuat uocacus gignitur

Expanded text:
ipsos despiciunt signat: quia et ipsa est brevis arbor, sed odorifera et dulcis: sic et humilitas magnam habet laudem et dulcedinem apud Deum: quia sicut fistula et cinnamomum humiles sanctorum cogitationes: sic et ligna Libani sublimes eorum actiones demonstrant. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatur. Gignitur
Abbreviated transcription (Latin):
menta auẽ arabes ignilus fouent quoꝵ fumo sacis noxio nͥ ad odoiẽ
ftrratis occuurant᷑ plerũq insanabiles morbos contirhũt arur auẽ trogo¬
dete abmisula arabie dicta id melior colligitur et purior/ Oũsaem̃ aro¬
mata duõsas spes̃ signficaẽ iurtutiõ qrribuo sad dicorater ecad̃ uliden

Expanded text:
rmenta ejus Arabes ignibus fovent: quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem rmenta ejus Arabes ignibus fovent: quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Troglodytica ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior. Diversa enim aromata diversas species significant virtutum, quibus sancta decoratur Ecclesia. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uisse iudentur siue qd ans impoĩta diuinis inuoridõi¬
sus apta iudantiu seuqr sese cieri inseuere ac iisteri ꝓlaritut nã
quid est odor tĩ aer contaccus Aroniata uaria mitutũ edoiamenta
sgnificant sicut in libio regũ de saba regina legitur non sunt allato
luodemedi aĩõta sicut saba regnia dedit salonion Pigmenta
uara iurtutum odora menta ubi et supia cum iindsis puluds pig¬
mentanis A hus arbor arabie ĩensa ati iamo sa leussim cor¬
et igni ad posituim fucile ardescit ecappellatur upud nos masculus eoꝙ sit na¬
tura iotundum in modum testitulorum Reliquũ plonũ et pene seabro¬
sum minꝰ optinuud adult̾atur aut̃ adnuxta resina siue gr̃m Si dinostit᷑
ñ sabie sunt nõ mons eorum libanus dicitur uͭ thura alligũtur am
arbor alabie alcitudnus ad u. oubitos similis spine qua machantid dicũt
ciua gucta mũdis atii amara unde et nomen accepit anna et gucu eius
sponte manant p̾ciosior est elcecto corticis nulue̾ ilior iudicatur Sa¬

Expanded text:
s imposita, divinis invocationibus apta videantur: seu quod sese aeri inserere ac miscere probantur: nam quid est odor, nisi aer contactus? Aromata, varia virtutum ornamenta significant: sicut in libro Regum de Saba regina legitur: Non sunt allata hujuscemodi aromata, sicut Saba regina dedit Salomoni . Pigmenta, varia virtutum odoramenta, ubi et supra: cum universis pulveribus pigmentariis. Thus arbor Arabica immensa atque ramosa, levissimi coret igni appositum facile ardescit: et appellatur apud nos masculus eo quod sit natura rotundum, in modum testiculorum, reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem mista resina sive gummi, sed dignoscitur ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanus dicitur, ubi thura colliguntur. Myrrha arbor Arabiae, altitudinis quinque cubitorum, similis spinae, quam achanton dicunt. Cujus gutta viridis atque amara: unde et nomen accepit myrrha: et gutta ejus sponte manans pretiosior est: elicita corticis vulnere vilior judicatur. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
nueta ppãuim ãmonicione eiuditus subito ab infirims uoluptatibus
ꝑ de ẜtrum genalttutis et ydolatrie ad alta iurtutũ eulmma et sponsi ã¬
plexus ascendisset igne amoris accensa om̃i insu nituoo ad celestia
tendit ex ingrtrfica̾ne carnalud uoluptatũ et puritate oĩõnũ et om̃ uir¬
tuitũ odore iiͥme itẽ scrptum est uadidad montẽ mine et ad collẽ thuris

Expanded text:
etarum admonitione eruditus, subito ab infimis voluptatibus per desertum gentilitatis et idololatriae ad alta virtutum culmina et sponsi amplexus ascendisset, igne amoris accensa, omni nisu virtutum ad coelestia tendit, ex mortificatione carnalium voluptatum, et puritate orationum, et omnium virtutum odore. Hinc item scriptum est: Vadam ad montem myrrhae, et ad collem thuris
Abbreviated transcription (Latin):
serut̃ oleũ in uasis suus Oleum ẜino deceptoris mn psalmo oleudaut̃ pcc̃o¬
ris nõ impiniguet daput meũ  pleũ hẽtieorum subtilis et blanda decep¬
cio sidut de salorione de dadẽ pamia doctͥna dicitur. intidius guctur euis
oleo et moser et oleũ megipto ferebant hoc est ad sclãrũ menes deopiẽ¬
das / ungueritum nomẽ saluatorie in sulomione unguentũ effusimi no¬

Expanded text:
serunt oleum in vasis suis . Oleum sermo deceptoris, in psalmo: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Oleum, haereticorum subtilis et blanda deceptio: sicut in Salomone de eadem prava doctrina dicitur: Nitidus oleo guttur ejus . Et in Osee: Et oleum in Aegypto ferebant , hoc est, ad saecularium mentes decipiendas. Unguentum nomen Salvatoris. In Salomone: Unguentum effusum no
Abbreviated transcription (Latin):
cant ex latina lingna trrihentes Gniñ g̾dum nomen est hoc enĩ illi gou
dicut Resmã g̾ai ietmnã uocant rechi enñ goe digctur quiequid manat
est enĩ lacrima sudore exalata lignorum ut eisis lenciser lalsanni uel
reliquarm arborum siuenugultorum que fudare produnt᷑ sunt et odoulto
orientis ligna suut gucta balsanu ac ferularum uel sucmorum eiuq
uc̾ma diuescit ingẽmam Prima ẽ iesina terebuithma om̃i p̾stã̾cio:¬
affectur aut̾ ex ambie pacriaatii iudes et sina cipio et affrica ex insu
insula deportatur lda pinalis

Expanded text:
cant, ex Latina lingua trahentes. Gumen Graecum nomen est: hoc enim illi commi dicunt. Resinam Graeci retinen vocant: reon enim Graece dicitur, quidquid manat. Est enim lacryma sudore exhalata lignorum: ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultorum, quae sudare produntur: sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel succinorum, cujus lacryma durescit in gemmam. Prima eadfertur autem ex Arabia Petraea atque Iudaea et Syria, Cypro et Africa, ex insulinsula deportatur. Tertia pinalis
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ꝙ cortex eius in madum canne sit iotundus et gracilis. gignitur auẽ in
mdie et eilropie regiombus frutiae breui duolum tantum cubitorum oo¬
lore sus igio nee areneo tenuissimarum iurgarum nam ꝙ in dussitia¬
dnem Iocenditur de speccũ est qd ni̾ gucilius pouenerit domrũ qd
cum sangiturinfbile spiramentũ emtat ad ymaginẽ nebule seu

Expanded text:
dictum quod cortex eius in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi, duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium. Quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae seu
Abbreviated transcription (Latin):
tem et aliĩ miam̃ Et econt̃no aliã significacõnem habet uͥ psalmisra ait
Olenmaut̃ ptc̃oris non impinguet aput meũ. Est eñ oleum in bonam
partem causa splendoris. pabulum luminis prestans intorẽ parit et
salutem in malã uo̾ partem sieut hic ponitur oleum pcc̃oris est. dileccõ
similata ulorum que adulacõnib et blandimentis mũs menteo uelud ole
piguedo leuit̃ ing̾diens rigorem ĩtatis emollit et ad noxias aogita¬
debat riuoe clei Et alibi computrescle iuigid u facie olei᷑  plenm opera
miẽ ut in psalmo et caro mea ñuicata ẽ ꝓpẽ oleũ Oleum hilaritas mencie¬

Expanded text:
o aliam significationem habet, ubi Psalmista ait: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Est enim oleum in bonam partem causa splendoris, pabulum luminis, praestans nitorem pariter et salutem. In malam vero partem sicut hic ponitur oleum peccatoris est dilectio simulata, verborumque adulationibus et blandimentis nostras mentes, velut olei pinguedo, leniter ingrediens rigorem veritatis emollit, et ad noxias cogitatiodebat rivos olei ; et alibi: Computrescet jugum a facie olei . Oleum opera ericordiae, ut in psalmo: Et caro mea immutata est propter oleum . Oleum, hilaritas menti
Abbreviated transcription (Latin):
fue pot hioc signifiaure arma nututum quibus utinitur sedaonea hostes
suos aalus ueuenato aitor unde et toxica uenena expͥmũtuo ex hut ar¬

Expanded text:
stis. Potest autem significare arma virtutum, quibus utuntur sancti contra hostes stis. Potest autem significare arma virtutum, quibus utuntur sancti contra hostes suos. Taxus venenata arbor, unde et toxica venena exprimuntur; ex hac ar
Abbreviated transcription (Latin):
nbiq fidelibus salutiser monstuit exempla dequo in psalnus seriptum e
Et dic tũsꝓ lignũ quod plantatum est socus decursus aquarum bene ut arbi
pit Item platanus scis̃ signnificat in ẜmone p̾dicacõnis qi dilatatos folus oñ
legitur in ezedhiele platani nõ fuñt eque fuondibus eius, Tuereus sinequir¬
multũ annosa sicut legitur de quercu mãbre sub quo habieauit abiulã
que fertur usq ad conftantim iegis imꝑiũ ꝑ multa sclã ꝑdirasse huia
fucus galla appellatur ex quibus imaagstis / Roborant̃ gnalit̾ dicitu
ex onũ mat̾ia quicquid est sumissimũ idot̃̾ hec ablor cipide significare pa
sc̃ side acip nutictibus robusti in isaia miftide designantur ubi ita legitus
et ent i oñsione sicut terebichus et siauc quercus expandens ramos suoe
fertur qr magis maspa loca montanaq ferga nascatur huie ꝑ dlliacõ nen

Expanded text:
ubique fidelibus salutifera monstrat exempla; de quo in psalmo scriptum est: ubique fidelibus salutifera monstrat exempla; de quo in psalmo scriptum est: Et erit tanquam lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum . Bene, ut arbipit. Item platanus sanctos significat in sermone praedicationis quasi dilatatos foliis: unde legitur in Ezechiel: Platani fuerunt aequae frondibus ejus . Quercus sive quermultum annosa sicut lequae fertur usque ad Constantini regis imperium per multa saecula perdurasse. Hujus fructus galla appellatur, ex quibus una agrestis. Robur autem generaliter dicitur ex omni materia, quidquid est firmissimum. Potest hancti fide, atque virtutibus robusti in Isaia mystice designantur, ubi ita legitur: Et erit ostensione sicut terebinthus, et sicut quercus, quae expandit ramos suos . fertur, quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem
Abbreviated transcription (Latin):
giecos ignis dicitur de hac acbore in libio iob scriptum ẽ radixium porũ
erat cibus eorui dabor nõq iumpi pro folus pmiccõnes habet sic quippe
om̃i spine produeiuitur de quaet ꝑ paulum dicitur uudix onĩ malorum
cupiditas. Ipẽ quippe latent̃ oritur in mente s puuctiones picõ rum onñ
uatent puoducit mope hebenus inmia et ethiopia nascituo que desa di¬
rescit in lapidem et cuiꝰ lignũ ingrumen et cortex leuie ut lauui ẜ indicũ
maculosum est in paruulis distinctionibus albis ac fulius etlriopicũ uc
Platanus a lacitudino feliorum dicta uel ꝙ sit arbor ip̃a patula ⁊ ampła
nam platos greei latũ uocant ex p̾ssit hua aĩboris scriptura et nomen sr po¬
mam dicens qͣi platanus dilacata sum in plateis Est aut̃ tenermus fo¬
toto orbe in membris fus dilatatur et mansuetuduus atq inuocencie sue

Expanded text:
Graecos ignis dicitur. De hac arbore in libro Job scriptum est: Radix juniperorum Graecos ignis dicitur. De hac arbore in libro Job scriptum est: Radix juniperorum erat cibus eorum . Arbor namque juniperi pro foliis punctiones habet: sic quippe omnium spinae producuntur. De qua et per Paulum dicitur: Radix omnium malorum cupiditas . Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opera. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, quae caesa durescit in lapidem, cujus lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aethiopicum vePlatanus a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit et ampla; nam platos Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen et formam, dicens: Quasi platanus dilatata sum in plateis ; est autem tenerrimis fototo orbe in membris suis dilatatur, et mansuetudinis atque innocentiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
acumenerigitur uude et cono uocatur i destalta rotunditas huie et fructꝰ
eius comus qr rotunditas eius talis est ut conũ imutetur, unde et com¬
fere ciparisi dicitur hmꝰ lignũcedio pene puoximam habet iurtutem tẽ¬
pło quoq trbibus apcum impenetiabili soliditate nudꝙ̃ honeri cedit ẜ
u q̃ in pncipio fuã fiomitate ꝑseaat dinciqui cip̃ssi ramos ꝓpe iogũ ꝯ¬
frituẽ solebant ut odorem cadauerm dum urerentur oppͥmerent. iocun¬
dicitte ddoris sui Cip̃ssus eciã in eo ꝙ medendis apta est corporũ passioni¬
bus ꝙ sue uenustatem comenullo impulsu uentorum deponit constan¬
uel doctores sccs̃ figurat uñde in cantieo dantitorum sponsadieit eigna
domorum morum dedrina laquearia nrã eip̾ssina tignaet laquearia
ab amplo in augustum funit ut ignis sineꝙ conceptũ dũ teneat ignem
adeo ut si p̾me ex eius eiuẽ fiut oꝑte usq ad anniũ ꝑueniãt. pir eñ apũe

Expanded text:
cacumen erigitur; unde et eonos vocatur alta rotunditas. Hinc et fructus ejus conus, quia rotunditas ejus talis est ut conum imitetur, unde et coniferae cyparissi dicuntur. Hujusmodi lignum cedro pene proximam habet virtutem, templorum quoque trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit, sed ua in principio fuerit, firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris sui. Cypressus etiam in eo, quod medendis apta est corporum passionibus, quod suae venustatem comae nullo ventorum impulsu deponit, constanvel patriarchas vel doctores sanctos figurat; unde in Cantico canticorum sponsa dicit: Tigna domorum nostrorum cedrina, laquearia nostra cypressina . Tigna et laquearia ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem, adeo ut si prunae ex ejus cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant: pyr enim apud
Abbreviated transcription (Latin):
apibus ad mel conficiendũ utilima est sic et indoctoribus mansuetudo lau
uelodit aestat arlor lenta uitibus habilis unnoendis quibus semmis
hanc dicut eẽ naturã ut siquis illud in poculo hanserit liberis careat. sed
et femmas inrfecuudas careat, Dalices iux̃mistiũ fideles sunt in ecciã ꝓpe
fluenta diuine p̾didacõns rudiaati ut in isaia n dicitur et qͣi salioes inx̃ faiẽtes
⁊quas/ Iem salices honnẽs in fructuosi uude est illud mios ereuudabut̃
eni liet est. Araboliuã salites torrentis et alibi ad couentem salicã deducent
eos Ipls ant et salix et tilia mollis mat̾ie sunt et ad cultiuã apte de
Ipli aut̃ signifiaicõne et cec̾arũ iam suꝑus diccũ eft auide ꝙ labum¬
damarias uocant ex amaritudine noĩata gustus eñ iimis amarus ẽ
hec arboi in solitudine et saxoso humo nascitur ex qua eciãarlore male¬

Expanded text:
apibus ad mel conficiendum utilissima est: sic et in doctoribus mansuetudo laudapibus ad mel conficiendum utilissima est: sic et in doctoribus mansuetudo laudvelociter crescat; arbor lenta, vitibus habilis vinciendis; cujus seminis hanc dicunt esse naturam, ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat: sed et feminas infecundas efficit. Salices juxta mysterium fideles sunt in Ecclesia prope fluenta divinae praedicationis radicati, in Isaia, ubi dicitur: Et quasi salices juxta fluentes aquas . Item salices homines infructuosi sunt; unde est illud in Job: Circumdabunt eum, hoc est, diabolum, salices torrentis ; et alibi: Ad torrentem salicem deducent eos . Populus autem, et salix et tilia molles materiae sunt, et ad sculpturam aptae. De populi autem significatione et caeterarum jam superius dictum eamarcem vocant, ex amaritudine nominata; gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur; ex qua etiam arbore male
Abbreviated transcription (Latin):
rmum ei aque nastitier nec fuelle et bndas nnt hmc et tena et mola
un m humectolos mitritur ułmꝰ nomen accepit ꝙ uliginosis leais e hu¬
midis melius proficit nom ix montanis et aspis minus leta est possẽ
tate morum muagis pioficut̃ quãilli qui in potencia ꝓp̃a confidũs opu¬
lus dicta ꝙ ex eius calce multitudo nastitur enis genue duplex est. nam al¬
la estalba alla iigra Alia aut̃ ppło dicta quia folia eius mia dictu sunt alba
all̾a iuridia hec gͦ bicolor hus q̃i noctis et diei notas que tpã orer solis occasu¬
q constant et guant etiã resmã direa hendiañ fluuũ uel alii narirnt
in furibus ẜyne pols irgulta castitatis ut quidã uolut in lenitios sigm¬
ficat et mnaliõ ꝑtem illud accipitur mosee ubidiotur subtus ppłm et tere¬
biichũ qr bona est umibra eius Tiliã dicut uoeatam exꝙ utilie sit ad usu
celorui intore et lenitate iaculandi est eñ genus mat̾ie leuissime que et

Expanded text:
itur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit. Nam in montanis et asperis minus laeta est. Possunt tate morum magis proficiunt, quam illi, qui in potentia propria confidunt. Populus dicta, quod ex ejus calce multitudo nascatur; cujus genus duplex est. Nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta, quia folia ejus una parte sunt alba, altera, viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generant etiam resinam circa Eridanum fluvium, velut alii narrant, in finibus Syriae. Populus virgulta castitatis, ut quidam volunt, in Levitico significat, et in malam partem illud accipitur in Osee, ubi dicitur: Subtus populum et terebinthum, quia bona est umbra ejus . Tiliam dicunt vocatam eo, quod utilis sit ad usum telorum, nitore et levitate jaculandi. Est enim genus materiae levissimae, quae et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ. corticẽ ieẜuamius dũq ab ip̃is cortex liẽ subtuhitur allegoriee candor n¬
nor de monftratur et dum cortexielinquitur ext̾ioris ingelligence uuencia exem¬
pla moustrntur, Quas bene iacob in aque conalibus posuit qr et uedeuptor in
inlibris e sucie scĩe quilus nos intrinsetus infundinur fixit has aspiciẽ
defiri sunt sine lus̃ qnibus acciomibus ꝑmiscentur uitulis fetus ꝯperam protie¬
ant qualia exempla p̾dedenciũ in nocibus p̾ceptor iudent castaneã latim ag̃¬
appeblont uoeabulo hane em̃ gci castaneã uocant ꝓpt̾ quo fuictus eiuis gem
inu medum tefficulorum int folliculoꝵ reconditi sunt qui dideiciantur q̃i
distrantu hee arbor ẜimul ut excisa fint tãħ silua ex pueulare anfieut
hec arboi continencũ detũ significure pot̾. qͣmi ꝑ cascitatum aorporis nultos

Expanded text:
 corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subtrahitur, allegorice candor interior demonstratur; et cum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientdefixi sunt, singulis quibus actionibus permiscentur tales fetus operum procreant, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vident; et hanc enim Graeci castanon vocant, propter quod fructus ejus gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum ejiciuntur, quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tanquam silva, expullulare consuevit. Haec arbor continentium coetum significare potest, qui per castitat
Abbreviated transcription (Latin):
et samariã ꝑgeret Iem sicomorus uanã stenciõutm ihẽmia habitabut̃
diuconee hoc est deones cum facius ficariis Item in uonã partem ascendit ha¬
cheus in aolorem sichomorum nux appellata ꝙ umibra uel sciliadiũ eiuis folio¬
sum nc̃ suspectus ħbarum ut fuugorũ cibos quicquid in eisuirulentũ est
exaidet rapiat atq extinguat iucebaut̃ gñalit̃ dieuntur omiã pomia te¬
cta ooris duriore ut pice nices auellane glandes castance agundale hine et m¬
clei dicti ꝙ sint diuo corio tecci. dit ponia contra omiã mollia dicta mala ẜ ad̃
abieccione t̾rarum in quibus autra nata sunt ut ꝑ sica puica maneiana
cidomio rcͣ mistice aũt mieis arbor signifiart ecciam uel scm̃ uuũ duloedinem
fruccuũ iurtutũ in aldito cordis gestantem uñde sponsa dicit in cantieo canticorũ
descendi ad ortum nucũ ut inderẽ porna conualłis. Ertus et enĩ mitũ est
nem testa corporis apparebit int̾ne duldedinis gustus pomia conuallis fructꝰ

Expanded text:
et Samariam pergeret. Item sycomorus vana scientia. In Jeremia: Habitabunt dracones, hoc est, daemones, cum fatuis ficariis . Item in bonam partem: Ascendit Zachaeus in arborem sycomorum . Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliosum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, elidat, rapiat, atque exstinguat. Nuces autem generaliter dicunt omnia poma tecta corio duriore: ut pineae, nuces, avellanae, glandes, castaneae, amygdalae: hinc et nuclei dicti, quod sunt duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala adjectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, etc. Mystice autem nucis arbor significat ecclesiam vel sanctum virum dulcedinem fructuum virtutum in abdito cordis gestantem. Unde sponsa in Cantico canticorum Descendi in hortum nucum, ut viderem poma convallium. Hortus etenim nucum est Eracta testa corporis, apparebit internae dulcedinis fructus. Poma convallium fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ditits dauinatũ e se. Nem ficus psta lex unde de in tuuãgelio homo quidẽ
plantauit nincum hoe est plebem iudaicam et in uinea plantait fi¬
dnm sfili ficus asꝑitas est legis uel prurigo iudiorum hinc est illũ
in genese et simpseñt fołia fiais et federũt sibi ꝑigomato. hoc est sue¬
duitue hemtasũ  upuificus appelata dond̃ parietes quib l̃uaseitur
cuupit rumpit emet prodic exlatibus quibus concepta est dilii caprifieũ pu
ra siluestris fruccus afferens quibus in deẜto pastor fames ac penuria conso¬
uetur huus folia suꝑiactata ẜperti feruntur int̾miere eũ tubus gͦ ut
cione ꝑtulerit unde in exodo legitur apparuit dñs moxsi in flãma ignis
de medio nibi et uidebat ꝙ rubus arderet et non combureretur Sicomorus sieut
et morus g̾da nomiã funt diccus aut̃ siconorus eo ꝙ sunt folia eius similes
moro hanc latun tel sũo appellant a baltitudine qr nõ est bieius ut morus Alii

Expanded text:
nata est. Item ficus, prisca lex: unde dicitur in Evangelio: Homo quidam plantavit vineam, hoc est, plebem Judaicam, et in vinea plantavit ficum . Folia ficus, asperitas est legis, vel prurigo vitiorum. Hinc est illud in Genesi: Et sumpserunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata , hoc est, suium. Caprificus appellata eo, quod parietes, quibus innascitur, carpat: rumpit enim et prodit ex latebris, quibus concepta est. Alii caprificum putrus silvestris fructus afferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur: hujus folia superjactata serpenti feruntur interimere eum. Rubus ergo ut tione pertulerit. Unde in Exodo legitur: Apparuit Dominus Moysi in flamma ignis de medio rubi: et videbat quod rubus arderet et non combureretur . Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt: dicta autem sicomorus eo quod sint folia ejus similia moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
res in libio mũ de t̾ra repmissionis mala puiica cum botio parit̃ ⁊ ficis
portabant. et in exodo in ornaaento sac̃ditis mala puuca tuntumabul
auieis c̃mugi p̾apunitus malum aũt piuncũ signifidat cetum sc̃oꝵ
et eleccorum nuorum bñde sponsa ad sponsumm aaoitido canticorumi dicit
Sicut cortex mali puei gene cue absiẜ ocliẽ truis Gerre sce eccĩẽ spr̃ta¬
les sunt paties qui ncutibus funit mirabiles et moribus uenaibiles et
⁊ in malo granato ecciã intelligi de mulcis gentib cong̾gata siue diũsas
in se grãs hũs unde in euntitis canticorum de ea scriptum legicur emissiones
tue paradisus mala granatorum dum fructu poniorum ficus latiue a feari
dionis flagrantiã scrdi dilettõnis piguedinem annm imẜicordis deo
deuota pirfeuebat. ẜ hec fiens duõ ad eã t̾rio uemente hot est inlegis lacione

Expanded text:
res in libro Numeri de terra repromissionis malum Punicum cum botro pariter et ficis res in libro Numeri de terra repromissionis malum Punicum cum botro pariter et ficis portabant. Et in Exodo, In ornamento sacerdotis mala Punica tintinnabulis aureis conjungi praecipiuntur. Malum autem punicum significat coetum sanctorum et electorum virorum: unde sponsa ad sponsum in Cantico canticorum dicit: Sicut cortex mali Punici, genae tuae, absque occultis tuis . Genae sanctae Ecclesiae spiritales sunt patres: qui virtutibus sun in malogranato intelligi Ecclesia de multis gentibus congregata sive diversas in se gratias habens: unde in Canticis canticorum de ea scriptum legitur: Emissiones tuae paradisus malorum granatorum cum fructu pomorum . Ficus Latine a fecutionis, flagrantiam fervidae dilectionis, pinguedinem animi misericordis, Deo devota proferebat: sed haec ficus, Domino ad eam tertio veniente, hoc est, in legislatione
Abbreviated transcription (Latin):
languenciũ de sidena fulliuitur nam spẽ guscui et odoie cuuisl iniuuetis yma¬
ginem iepñtat malomelũ a dulcedine appellatum ꝙ fructus eius mellis sapo¬
bude sponsa in dlutioo canticorum dicit Siant malũ int̾ ligna siluarũ sie
dilectus. meus int̃ filias sub uiubra illius ꝙ̃ desidũbam sodi et fuctus dulcis gu¬
tiun meo hoe est sieut malũ uisu. odore Et gustu antecedit ligna siluestriã si
xp̃c antecellit om̃ẽs scee quifilii dei dicuntur s gr̃i ille solus natura et eodem
pirtegente quẽ semꝑ adẽe quesu quiesto ac secuia ꝑmaneo qr grẽ sue dele¬
sei dulcedine me reficit, Malum puineum dieit eoqr expumai regione
sic eius genus translatum idẽ et malum grauatum doqr intra cortieis
irciditatem grauorum contineat mulcitudinẽ malum puincum ecciõ
est siue unitas fidei et pacis condordia ob aiꝰ figniũ istlititi explonito¬

Expanded text:
languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imalanguentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, quod fructus eius mellis sapode sponsa in Cantico canticorum dicit: Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filias: sub umbra illius quem desiderabam sedi: et fructus ejus dulcis gutturi meo ; hoc est, sicut malum visu, odore et gustu antecedit ligna silvestria: sic Christus antecellit omnes sanctos, qui filii Dei dicuntur: sed gratia, ille solus natura, et eodem prodeunte, quem semper adesse quaesivi, quiesco ac secura permaneo: quia gratiae suae coelesti dulcedine me reficit. Malum Punicum dici eo, quod ex Punica regione sit genus ejus translatum: idem et malumgranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Mala Punica Ecclesia est sive unitas fidei, et pacis concordia, ob cujus figuram Israelitici explorato
Abbreviated transcription (Latin):
laurus a uło landis ditto hac eñi cũ laudib iuctorum capita coronabantar
apito ancuuas aut̃ laudea nomimabatuo postra d. liõ sublata et subroga¬
ta i. dicta est luuꝰ et in auriculis que in miao audiculo dicte sunt. et medi¬
dies qui nũc nũdies dicitur ninc arborẽ g̃ti dafne̾ uoauut qd nũꝙͣ deponai
uinditatem indeilla pocius uicioies coronantur scł quoꝙ hec aclor fulgͣe
fulumari inmunis aeditur hec arbor bene poc̃ significue margñ inctori¬
as et omonas ĩmarcessibilds maliõ agtio dicta qd sic fiuitus cuis ponĩeo
oñ rotimdissimus bnde ethec uora sut mala queuehement̾ iõtunda sũt
chala maciana ałoco uocata bñde p̾us aduecta sunt. naõ nulte pudoles no¬
hara ia pieus ues cuitatibus dequid allate sunt accepen̾it᷑. iugilue
amantib qnto exmalo queri soleat oñdit mala cidomia nomẽ suꝑ¬
matiem cidoniam ex ciuiꝰ ponio cidonicũ confieitur fit quoq ex ea et uinũ quo

Expanded text:
Laurus a verbo laudis dicta: hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur: postea d littera sublata, et subrogata r dicta est laurus: ut in auriculis, quae in initio audiculae dictae sunt: et medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci daphnem vocant: quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius victores coronabantur: sola quoque haec arbor fulgore fulminari minime creditur. Haec arbor bene potest significare martyrum victorias et coronas immarcescibiles: malum a Graecis dictum, quod sit fructus ejus pssimus: unde et haec sunt vera mala, quae vehementer rotunda sunt. Mala Matiana a loco vocata, unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus allatae sunt, acceperunt. Virgilius amantibus, quid ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen summatrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ramus ium nutat uidias et ucit eã in ꝓpͥam qualitatem lacrima ole¬
astri arboris duplex alia eñ gummu simulabat. siue qualitatis ullo¬
morsu alia anmonis guccũ ex di stillacõne colleccũ ac remordentem
aut̃ ipã arbor est fructus oliua. succus oleũ est. arborpacis in signis¬
signi ficat gentiles qui quã dui sine xpõ erãt fruccũ recte fidei et bonoꝵ
oꝑũ gignẽ non pol̾ant postꝙ̃aut̃ ab eurre uetusto abscisi ad xp̃i fidem
conũsi sunit rudiei patriarcharum ⁊ ppharum protinus inserti sut et
facci sunt sodii radices et pinguedis oliue dequo apłs ad io manos sc̃¬
bens eligant̃ disputat et ipħã dexp̃i corꝑe que est ecciã eanens in psul

Expanded text:
ramus vim mutat radicis, et vertit eam in propriam qualitatem. Lacryma oleastri arboris duplex est. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex stillatione collectam ac remordentem.autem ipsa arbor est, fructus oliva, succus oleusignificat gentiles, qui quandiu sine Christo erant, fructum rectae fidei et bonorum operum gignere non poterant: postquam autem ab errore vetusto abscisi, ad Christi fidem conversi sunt, radici patriarcharum et prophetarum protinus inserti sunt, et facti sunt socii radicis et pinguedinis olivae: de quo Apostolus ad Romanos scribens , elega
Abbreviated transcription (Latin):
mel et qd fcct̾it int̾ muteta que eiant in profundo incelligi uolus ꝓphe¬
taset sece̾ quim medio caꝑti ppłi conũsabantur et erut in profundo lentr¬
stus ꝙ duspis ipõꝰ leritus sit et mollis nam lontũ diciuus quicqrusꝰ flexi¬
bile est unde et lentum unũ. irgilius et lente uites pioflexibiles hmo
fructus oleũ de sudat Cortex iesmã que mirtip appellatur eio pliutia
et melior nchio in fula gignitur lentisci eiĩ medio est in domelio libro
ubi susanus hastoria scripta est ubi decuo et prino responsio pbio̾rum
inmedio uiu suit et mũdanum ac imetate uestimentarii di siuu¬

Expanded text:
quae erant in profundo, intelligi volunt prophetas et sanctos, qui in medio capti populi conversabantur et erant in profundo. Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus, quidquid flexibile est. Unde et lentum vimen et vites. Virgilius: et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur, cujus plurima et melior in Chio Insula gignitur. Lentisci enim mentio est in Danielis libro, ubi Susannae historia scripta est: et ubi de schino et prino responsio presbyterin medio vestri sunt: et mundamini ac mutate vestimenta ves
Abbreviated transcription (Latin):
am prindipenapłorum et magriñ geneiũ seaiti sunt  iuidel mareus
petrum eui aplatus delegatus est cucũcisionis et lucas paulum qui doc¬
tor et magister geneium fuit et icterꝙ magisor sui nte secutus ueste¬
gia niuistem sui digne expleret efficium Barnabas filius ꝓthe uoe¬

Expanded text:
am principem apostolorum et magistrum gentium secuti sunt: videlicet Marcus am principem apostolorum et magistrum gentium secuti sunt: videlicet Marcus Petrum, cui apostolatus delegatus est circumcisionis: et Lucas Paulum, qui doctor et magister gentium fuit: ita ut uterque magistri sui rite secutus vestigia, ministerii sui digne expleret officium. Barnabas, filius pro
Abbreviated transcription (Latin):
et iosepħ qui eum eo sub sorte status est uodatur barsaba hoc est filius qͥ¬
etis de quibus duob arator in metrico oꝑe suo ita lusit dicens poeta
Constituere duos Ioseph oognonnẽ iustum mathiã ꝙ dei paritũ quod
nomen ut auint hebres ẜmone sonat, humilemq nocando comprolat
¶ ꝙͣtum distant humaua suꝑius iudieus pariu merito transcenditur
ille laude liomi qui iustus erit duodena refulgent signa chori terno ꝙ
ibar iaculatur clmithi Et notandum ꝙ clemens alexindime eccĩe p̃bi
lur ꝑ omiã deccissimus ambos hos qui ad sortem apłatus fratuti suit
euuãgliũ altissim qd predicauit/ t̾ucis ip̃e consuogens seu ip̃e eleuas̃
Hi duo enuãgeliste hoc est. mareus et lucas unus ex uideis alter argna¬
cionib electus significãt᷑ duos ordmeo pudicatorum hoc unũ ex iũdais
alterũ ep gentib ad predicandum euuãgeliũ in toto direptos Qui eti¬

Expanded text:
et Joseph, qui cum eo sub sorte statutus est, vocatur Barsaba, hoc est, filius quet Joseph, qui cum eo sub sorte statutus est, vocatur Barsaba, hoc est, filius quietis. De quibus duobus Arator in metrico opere suo ita lusit, dicens: Constituere duos, Joseph cognomine Justum, Matthiamque, Dei parvum quod nomen, ut aiunt, Hebraeo sermone sonat, humilemque vocando Comprobat. O quantum distant humana supernis Judiciis! Parvi merito transcenditur ille, Laude hominum qui justus erat. Duodena refulgent Signa chori, terrisque jubar jaculatur Olympi. Et notandum, quod Clemens Alexandrinae Ecclesir omnia doctissimus, ambos hos qui ad sortem apostolatus statuti sEvangelium Altissimi, quod praedicavit. Lucas, ipse consurgens, seu ipse elevans. Hi duo Evangelistae, hoc est, Marcus et Lucas, unus ex Judaeis, alter ex nationibus electus, significant duos ordines praedicatorum, hoc est, unum ex Judaeis, alterum ex gentibus ad praedicandum Evangelium in toto orbe directos. Qui eti
Abbreviated transcription (Latin):
zelum iusticie habere debet qr nemo nuctens manũ sũam maratrum et
i espiciens ietro aptus est regno dei Iudas iacobi qui alibi appellatur les¬
leus fignirtum nomen habet a corde qđ nos diunuitiue cortlm possims
appellare ip̃e in euuãgelio aliõ thadeus scribitur. Et bene est ut caiuis
nomen acorde figuratur totam itencõem mentis ad deum uertat ut c
po omiã placeat cuiꝰ nuĩstrum se eẽ probauit Indas scauotis a iuco
gio futuri in condempnacõem sui ysachar enĩ interpretatur merees
ut significaietur preciũ proditoris quo uendidit dnm̃ sicut seriptum est
Acceꝑunt merredem meam xpxͭͣ argenteos preaũ qd app̃ciatus sumas
eis qr per prodictõem magistri eterue perdicõnis sibi memonã adscuut
Mathias qui it̃ aplõs sine cognonuẽ salus habetur interpretatur dona¬
tus ut subaudiatur pro iuda Iste enĩ in locum eius electus est ad aplis
cum pro duobus sors nicteretur Aliter mathias paruus interpretatur

Expanded text:
e habere debet: quia nemo mittens manum suam in aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Judas Jacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde: quod nos diminutive corculum possumus appellare. Ipse in Evangelio alio Thathaeus scribitur. Et bene est, ut cujus nomen a corde figuratur, totam intentionem mentis ad Deum vertat, ut ei per omnia placeat, cujus ministrum se esse probavit. Judas Scariothis a vico, gio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris, quo vendidit Dominum, sicut scriptum est: Et acceperunt mercedem meaeis , quia per proditionem magistri aeternae perditionis sibi memoriam ascivit. Matthias, qui inter apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur, pro Juda. Iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Aliter Matthias parvus interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
reddit᷑ alienũ/. Pregnantes aĩe fideliũ uerbũ dei impe
concipientes et necdum in oꝑs parturiẽtes sicutin epodo pro
contenciosis doccorib dicitur/ Si duo iure rixantes ꝑcusse

Expanded text:
reddit alienum. Praegnantes animae fidelium verbum Dei nuper reddit alienum. Praegnantes animae fidelium verbum Dei nuper concipientes et necdum in opere parturientes: sicut in Exodo pro contentionis doctoribus dicitur: Si duo viri rixantes, e