comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oliueti. uibi uerũ lumen scienciȩ nascebatur: et accedunt ad eũ
discipuli secreto. qui misteria et futurorũ reuelationẽ nosse
cupiebant. et interrogant tria. quo tempore ihrłm destru
quem in actib apłorum legimus. qui se magnam ddei dice
scripta dimittens. Ego sum sermo dei. ego sum speciosus. ego
paraelitus. ego om̃p̃s: ego omĩa dei. Sed et iohannes apłs. in
epistola sua loquitur. audistis quia antixxp̃c uenturus est.
une alitẽ antixp̃s multi sunt. Ego reor om̃s heresi archas
antis pos esse: et sub nomine xp̃i ea docere. quȩ contraria
xep̃o sint. Nec mirũ si aliquos ab his uideamus seducr
cum dñs dixerit. et multos seducent. Audituri autem estis
sed in tempus aliud reseruari: cuius signũ ꝑspicue in conse¬
quentib ponitur. Surget enim gens contra gentẽ et reg¬
num contra regnũ: et erunt pestilentiȩ et fames. et terre¬
motus ꝑ loca. Nec omĩa inicia sunt dolorũ. Non ambigo

Expanded text:
Oliveti, ubi verum lumen scientiae nascebatur, et accedunt ad eum 193 discipuli secreto, qui mysteria et futurorum revelationem nosse cupiebant, et interrogant tria: Quo tempore Jerusalem desquem in Actibus apostolorum legimus, qui se magnam dicebat esscripta dimittens: Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, ego omnipotens, ego omnia Dei. Sed et Joannes apostolus in epistola sua loquitur: Audistis quia Antichristus venturus est, nunc autem Antichristi multi sunt . Ego reor omnes haeresiarchas, Antichristos esse, et sub nomine Christi ea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis psed in tempus illud reservari, cujus signum perspicue in consequentibus ponitur. Consurget enim gens contra gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae et fames, et terraemotus per loca. Haec autem omnia initia sunt dolorum. Non ambigo
Abbreviated transcription (Latin):
mundatis quod deforis est calicis. et parapsidis: intus autem
pleni estis rapina et ĩmundicia. Pharisee cecȩ. munda prius
quod intus est calicis et parapsidis: ut fiat id quod deforis
est mundũ. Diuersis uerbis eodem quo supra sensu argu¬
it phariseos simulationis atq mendatii: quod aliud osten¬
et parapside eorũ suꝑsticio moraretur: sed quod foris homi¬
nib ostenderent sc̃itatẽ. in habitu. in sermone. in philacteriis.
in fimbriis. in orationũ longitudine. et in ceteris istiusmodi
intrinsecuis autẽ essent uiciorũ sordib pleni.e uo¬

Expanded text:
mundatis quod deforis est calicis et paropsidis, intus autem mundatis quod deforis est calicis et paropsidis, intus autem pleni estis rapina et immunditia. Pharisaee caece, munda prius quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat et id quod deforis est mundum. Diversis verbis, eodem sensu, quo supra, arguit Pharisaeos simulationis atque mendacii, quod aliud ostenet paropside superstitio moraretur, sed quod hominibus ostenderent sanctitatem in habitu, in sermone, in phylacteriis, in fimbriis, in orationum longitudine, et in caeteris istiusmodi, intrinsecus autem essent vitiorum sordibus pleni.
Abbreviated transcription (Latin):
omium rerum offerri in templo decimas: hoc unũ habe¬
bant studii. ut quȩ iussa fuerant cõportarent᷑. Cetera quȩ
erant maiora. utrũ quis faceret annon: paruipendebant.
Et ex hoc itaq capitulo arguit eos auariciȩ. quod studiose
etiam uiliũ holerum decimas exigant: et iudiciũ in discep¬
tatione negotiorũ miscđiamq in pauꝑes pupillos et uiduaᷤ
et fidem in deũ quȩ magna sunt p̾termittant. Duceᷤᷤ
ceci excolantes culicẽ: camelũ autem glucientes. Camelũ
puto esse iuxta sensum p̃sentis loci. et magnitudinẽ pre¬
ceptorũ. iudiciũ et misedĩam et fidem: calic̾em autẽ deci¬
mas mente. et aneti. crimini. et reliquorũ uiliũ holerum. hȩc
contra preceptũ dei. quȩ magna sunt deuoramꝰ atq negligimꝰ:
et opinionẽ religionis in paruis quȩ lucrũ habent. diligentiã
demonstramꝰ.
Ue uobis scribe et pharisei hypocrite. qͥa

Expanded text:
omnium rerum offerri in templo decimas; hoc unum habeomnium rerum offerri in templo decimas; hoc unum habebant studii, ut quae jussa fuerant, comportarentur: caetera quae erant majora, utrum quis faceret, an non, parvipendebant. Et ex hoc itaque capitulo arguit eos avaritiae, quod studiose etiam vilium olerum decimas exigant, et judicium in disceptatione negotiorum, misericordiamque in pauperes, pupillos et viduas, et fidem in Deum, quae magna sunt, praetermittant. Duces caeci, excolantes culicem, camelum autem glutientes. Camelum puto esse, secundum sensum praesentis loci, et magnitudinem praeceptorum, judicium, et misericordiam, et fidem. Culicem autem decimas menthae, anethi, cymini, et reliquorum vilium olerum. Haec contra praeceptum Dei, quae magna sunt, devoramus atque negligimus, et opinionem religionis in parvis, quae lucrum habent, diligentiam demonstramus. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ex soluere. Rursum siquis iurasset in altari: ꝑiurii reũ nemo
retinebat. Sinautẽ ꝑuirasset in dono. uel in oblationibus.
hoc est in hostia uel in uictimis. in simila. et ceteris quȩ offe¬
runtur deo suꝑ altare: hȩc studiosissime repetebant. Arguit gͦ
eos dñs. et stulticiȩ et fraudulentiȩ. quod multo maus sit
templũ. quam aurũ quod sc̾ificatur a templo: et altare quã
hostiȩ quȩ scificantur ab altari. Totum autẽ faciebant: ñ
ob dei timorẽ. sed ob diuitiarũ cupiditatẽ. cc uii. Ue uob̾
scribe et pharisei hipocrite. quia decimatis m̃tam et ane¬
dicentẽ. Mandatũ dñi lucidum illuminans oculos quȩ sta¬
tim oꝑa desiderant: uerbi gratia. non adulterabis. non furtũ
facies. non falfum testimoniũ dices. et cetera. Pharisei autem
quia p̾ceperat dñs. interim ut intellectus misticos dimittã¬
ꝓpter alimoniã sacerdotũ et leuitarũ quorũ pars erat dñs.

Expanded text:
exsolvere. Rursum: Si quis jurasset in altari, perjurii reum nemexsolvere. Rursum: Si quis jurasset in altari, perjurii reum nemo tenebat  Al. retinebat: sin autem perjurasset in dono, vel in oblationibus, hoc est, in hostiis, in victimis, et in simila et caeteris, quae offeruntur Deo super altare, haec studiosissime repetebantur  Al. repetebant. Arguit ergo eos Dominus, et stultitiae et fraudulentiae, quod multo majus sit templum quam aurum, quod sanctificatur a templo, et altare quam hostiae, quae 187 sanctificantur ab altari. Totum autem faciebant, non ob Dei timorem, sed ob divitiarum cupiditatem. Vae vobis, Vae vobis, ypochritae, qui decimatis mentam et anedicentem, mandatum Domini lucidum illuminans oculos, quae statim opera desiderant, verbi gratia: non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, et caetera, Pharisaei autem quia praeceperat Dominus, interim ut intellectus mpropter alimoniam sacerdotum et Levitarum, quorum pars erat Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: et qui urauerit in templo iurat in illo. et in eo
qui habitat in ipso: et qui urat in celo. iurat in thro¬
no dei. et in eo qui sedet suꝑ eum. Supra ut insũ nob̾
est exposuimꝰ. quid significaret tradicio phariseorũ
dicentiũ. donũ quodcumq eĩt ex me ꝓderit tibiꝰ. nunc
duplex et ad unã auariciȩ occasionẽ trahens phariseorũ
tradicio condẽpnatur: qui arguunt̾ cuncta pro lucro fa¬
cere. et non pro timore dei. Sicut enim in philacteriis
et fimbriis dilatatis opinio scĩtatis captabat głam. et
per occasionẽ gloriȩ querebat lucra: sic alia tradicio¬
nis inuenta stropha impietatis arguit p̾ceptores. Si
quis in contencione seu in aliquo iu̾rgio uel in cause am¬
biguo iurasset in templo. et postea conuictus esset
mendacii: non tenebatur criminis reus : Sin autem
iurasset in auro et pecunia quȩ in templo sacerdotib
offerebatur: statim id in quo iurauerat cogebatur

Expanded text:
sunt. Et quicumque juraverit in templo, jurat in illo, et in eo sunt. Et quicumque juraverit in templo, jurat in illo, et in eo qui habitat in ipso. Et qui jurat in coelo, jurat in throno Dei, et in eo qui sedet super eum. Supra, ut nobis visum est, exposuimus quid significaret traditio Pharisaeorum, dicentium: Donum quodcumque est ex me, tibi proderit: nunc duplex, et ad unam avaritiae occasionem trahens, Pharisaeorum traditio condemnatur, ut arguantur cuncta pro lucro facere, et non pro timore Dei. Sicut enim in phylacteriis et fimbriis dilatatis opinio sanctitatis captabat gloriam, et per occasionem gloriae quaerebat lucra: sic alia traditionis inventa stropha, impietatis arguit praeceptores. Si quis in contentione, seu in aliquo jurgio, vel in causae ambiguo, jurasset in templo, et postea convictus esset mendacii, non tenebatur criminis reus  Al. ejus. Sin autem jurasset in auro et pecunia, quae in templo sacerdotibus offerebatur, statim id in quo juraverat, cogebatur
Abbreviated transcription (Latin):
litum : idest aduenã et ĩcircũcisum miscere populo de
Sed qui ante dum esset ethnicus simpliciter errabat. et
erat filius gehenne. uidens magistrorũ uitia. ⁊ intelligẽs
destruere eos opere qđ uerbis docebant. reuertitur ad uo¬
mitum suum: et gentilis factus quasi preuaricator maiore
pena dignus eritͦ Filius autẽ uocatur gehenne: quomodo
filius perdicionis. et filius huius scł. Unus quisq enim cuius
oꝑa agit. eius filius appellatur. Ce uobis duces ceci. qui
dicitis. quicũq iurauerit ꝑ templũ nichil est: qui autẽ uira¬
uerit in auro templi. debet. Stulti et &ci. quid enim maiui
est. aurum. an templũ. quod sanctificat aurum: Et quicũq
iurauerit in altari nichil est: quicũq iurauerit autem in
dono. quod est suꝑ illud. debet. Ceci. quid enim maius ẽ.
donum an altare. quod sc̃ificat donum: Qui ergo in
altari iuirat uirat in eo. et in omĩb quȩ super illud

Expanded text:
lytum, id est, advenam, et incircumcisum miscere populo Dei. lytum, id est, advenam, et incircumcisum miscere populo Dei. Sed qui ante, dum esset ethnicus, simpliciter errabat, et erat semel filius gehennae, videns 186 magistrorum vitia, et intelligens destruere eos opere, quod verbis docebant, revertitur ad vomitum suum: et gentilis factus, quasi praevaricator, poena majori dignus erit. Filius autem vocatur gehennae, quomodo filius perditionis, et filius hujus saeculi. Unusquisque enim cujus opera agit, ejus filius appellatur. Vae vobis, ddicitis: quicumque juraverit per templum, nihil est: qui autem juraverit in auro templi, debitor est. Stulti et caeci, quid enim majus est, aurum, an templum quod sanctificat aurum? Et quicumque juraverit in altari, nihil est: quicumque autem juraverit in dono, quod est super illud, debet. Caeci, quid enim majus est, donum, an altare quod sanctificat donum? Qui ergo jurat in altari, jurat in eo, et in omnibus quae super illud
Abbreviated transcription (Latin):
tes sinitis intrare. Habent scribe et pharisei. legis ꝓpħarum¬
q noticiã: sciunt xp̃m esse filium dei: non ignorant natũ
esse de uirginȩ: sed dum p̃dam de subiecta sibi plebe appe¬
tunt. nec ip̃si introeunt in regna celorũ: nec eos qui pote¬
rant intrare ꝑmittunt. Hoc ẽ quod in osee propħa arguit.¬
absconder̃t sacerdotes uiã: interfecer̃t siccimã. Et rursum
sacerdotes non dixer̃t. ubi est dñs. Uel. certe omis magift
qui scandalizat malis oꝑibus discipłos suos: claudit ante
eos regnũ celorũ. Ue uobis scribe et pharisei. hypo¬
crite. quia circuitis mare. et aridam. ut faciatis unũ ꝑseli¬
tum: et cum fuerit factus: facitis eum filiũ gehenne du¬
plo quam uos. Non eo studio seruamus quesita: quo que¬
rimus. Scribe et pharisei totũ lustrantes orbem ꝑpt̃ negoti¬
ationes et diuersa lucra. tam a discipulis captanda. quã

Expanded text:
tes sinitis intrare, etc. Habent Scribae et Pharisaei legis Prophetarumtes sinitis intrare, etc. Habent Scribae et Pharisaei legis Prophetarumque notitiam, sciunt esse Christum filium Dei, non ignorant natum scondunt, et praedam de subjecta sibi plebe appetunt, nec ipsi introeunt in regna coelorum, nec eos qui poterant intrare permittunt. Hoc est quod in Osea propAbsconderunt Sacerdotes viam, interfecerunt Sicimam . Et rursum: Sacerdotes non dixerunt, ubi est Dominus ? Vel certe omnis magister qui scandalizat malis operibus discipulos suos, claudit ante eos regnum coelorum. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia circuitis mare et aridam, ut faciatis unum proselytum: et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae duplo quam vos. Non eo studio servamus quaesita, quo quaerimus. Scribae et Pharisaei totum lustrantes orbem, propter negotiationes, vel diversa lucra tam a discipulis captanda, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum omĩa: uel qm̃ per dispensationẽ carnis om̃s reconci¬
liati sumus deo. Queritur quare aduersũ hoc p̾ceptũ doc¬
tor ẽ gentiũ apłs esse se dixerit: aut quomͦ uulgato ser¬
mone maxime in palestina. et in egypti monasteriis
se inuicem patres uocant. Quod sic soluitur. Aliud est natu¬
ra patrẽ esse uel magistrũ: aliud indulgentia. Nossi hominẽ
patrẽ uocamꝰ. Honorem etati deferimꝰ: non auctorẽ nr̃e osten¬
dimus uitȩ. Magister quoq dicitur. ex consortio ueri ma¬
gistri. Et ne infinita replicem: quomͦ unus est ꝑ naturã cds
et unus filius non p̃iudicat ceteris. ne per ad optionem
dii uocent̾ et filii: ita et unus pater et magister. non pri¬
iudicat aliis: ut abusiue appellentur patres et magistri.
Ue uobis seribe et pharisei. hypocrite. quia clauditis reg¬
num celorũ ante homines: uos ipsi non ĩtratis. nec introeun¬

Expanded text:
ipsum sunt omnia: vel quoniam per dispensationem carnis homines reconciipsum sunt omnia: vel quoniam per dispensationem carnis homines reconciliati sumus Deo. Quaeritur quare adversum hoc praeceptum doctorem gentium apostolus esse se dixerit; aut quomodo vulgato sermone maxime in Palaestinae et Aegypti monasteriis se invicem patres vocent. Quod sic solvitur: aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae. Magister quoque dicitur ex consortio veri magistri. Et, ne infinita replicem, quomodo unus Pater natura Deus, et unus Filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii; ita et unus pater et magister non praejudicat aliis, ut abusive appellentur patres et magistri.a clauditis regnum coelorum ante homines. Vos quippe non intratis, nec introeun
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos suꝑsticiosȩ mulierculȩ. in paruulis euangeliis. et in
crucis ligno et in istius modi rebus. quȩ habent quidem
zelum dei sed non iuxta scientiã usq hodie factitant: cͣalicẽ
ua et breuis ex lege precepta. quȩ et mulier illa quȩ san¬
guine fluebat. tetigit in pallio domini: sed non est cõpunc¬
ta suꝑsticiosis sentib phariseorũ: magisq sanata ad tactũ
eius. Cumq suꝑflue dilatãnt philacteria. et magnas faci¬
ant fimbrias. gloriã captantes ab hominib: arguunt᷑ in re-¬
liquis. cur querant primos accubitus in cenis. et primas ca-¬
thedras in sinagogis: et in publico gulam sectentur. et glo¬
riam. et uocentur ab hominib rabbi: quod latino sermone
magister dicitur. Deniq sequitur. Uos autẽ nolite
uocari rabbi: unus est enim magister uester. Et patrẽ noli
est xp̃cͭ. Pater. quia ex ipso sunt omĩa: magister. quiaper

Expanded text:
apud nos superstitiosae mulierculae, in parvulis Evangeliis, et in apud nos superstitiosae mulierculae, in parvulis Evangeliis, et in crucis ligno, et istiusmodi rebus quae habent quidem zelum Dei, sed non juxta scientiam usque hodie factitant, culicem lva et brevis ex Lege praecepta, quam et mulier illa quae sanguine fluebat, tetigit in pallio Domini : sed non est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum; magisque sanata ad tactum ejus. Cumque superflue dilatent phylacteria, et magnas faciant fimbrias, gloriam captantes ab hominibus, arguuntur in reliquis, cur quaerant primos accubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis; et in publico gulam sectentur et gloriam: et vocentur ab hominibus Rabbi, quod Latino sermone magister dicitur. Denique sequitur: Vos autem nolite vocari Rabbi: Unus est enim magister vesChristus. Pater quia ex ipso sunt omnia; magister quia per
Abbreviated transcription (Latin):
fimbrias facerent ad israhelis populũ dinoscendũ: ut quomͦ
in corporib circu̾̃cisio. signũ iudaicȩ gentis daret : ita ues¬
tis haberet aliquã differentiã. Suꝑiticiosi magistri captantes
auram popularẽ atq ex mulierculis sectantes lucra. facie¬
bant grandes fimbrias. et acutissimas in eis spinas ligabãt:
ut uidelicet abulantes et sedentes interdũ pungerentur:
et quasi hac cõmonicione retraherent̃ ad officia dei. et mi¬
nisteria seruitutis eius. Quia ergo dixerat dñs. omĩa oꝑa
sua faciunt. ut uideant᷑ ab hominib: quod generalit accusa¬
rat. nunc in partes diuidit. Pittatiola illa decalogi. philac¬
teria uocabant: quod quicũq habuisset ea quasi ob̾cus todiã
et munim̃tũ sui haberet: non intelligentib phariseis. quod
hec in corde portanda sint non in corpore. Alioquin. et ar-¬
maria et archae habent libros: et dei noticiã non habent. Hoc

Expanded text:
fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita et vestis haberet aliquam differentiam. Superstitiosi magistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra, faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac admonitione retraherentur ad officia Domini, et ministeria servitutis ejus. Quia ergo dixerat Dominus: Omnia opera sua faciunt, ut videantur 186 ab hominibus; quod generaliter accusarat, nunc per partes dividit. Pictatiola illa Decalogi, phylacteria vocabant: quod quicumque habuisset ea, quasi ob custodiam et monimentum sui haberet: non intelligentibus Pharisaeis quod haec in corde portanda sint, non in corpore: alioquin et armaria, et arcae habent libros, et notitiam Dei non habent. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ita facit quod libet ut uideatur ab hominib: scriba est
et phariseus. Dilatant enim philacteria sua et magnifi
primas cathedras in sinagogis: et salutationes in foro. et uo¬
cari ab hominib rabbi. Ue nobis miseris: ad quos phariseorũ
uicia transierunt. Dñs cum dedisset mandata legis ꝑ moy¬
sen : ad extremũ intulit. Ligabis ea in manu tua: et er̃t
ĩmota ante oculos tuos. Et est sensus. Precepta mea sint
in manu tua: ut oꝑe cõpleantur. Sint ante oculos tuos:
ut de ⁊ nocte mediteris in eis. Hoc pharisei male int̾pre¬
tantes. stribebant in menbranulis de calogum moysi. idest
decem legis uerba. cõplicantes ea et ligantes in fronte. et qͣsi
coronã capiti facientes: ut semꝑ ante oculos moueretur:
quo usq hodie indi. et babilonii faciunt. Et qui hoc habu¬
erit: quasi religiosus in populis iudicatur. lusserat quoq
aliud moyses ut in quattuor angulis palliorũ iacinctinas

Expanded text:
igitur ita facit quodlibet ut videatur ab hominibus, scriba est igitur ita facit quodlibet ut videatur ab hominibus, scriba est et Pharisaeus. Dilatant enim phylacteria sua. Dominus primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi. Vae nobis miseris, ad quos Pharisaeorum vitia transierunt. Dominus cum dedisset mandata Legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur: sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est decem verba Legis, complicantes ea, et ligantes in fronte, et quasi coronam capitis facientes, ut semper ante oculos moverentur: quod usque hodie Indi, Persae, et Babylonii faciunt: et qui hoc habuerit, quasi religiosus in populis judicatur. Jusserat quoque aliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt enim et ñ faciunt. Quid mansuetius. quid benig¬
nius ddño tẽptato a phariseis: Confringunt᷑ insidie eorũ:
et scddm psalmistã sagitte paruulorũ factȩ sunt plagȩ eorũ.
Et nichilominꝰ ꝑpter sacerdotiũ et nominis dignitatem.
ortatur populos. ut subiciantur eis : non oꝑa s doctrinã
considerantes. Quod autem ait. super cathedrã moysi seder̃t
scribe et pharisei: per cathedr̃a doctrinã legis ostendit. Er¬
go et illud quod dicitur in psalmo. in cathedra pestilentiȩ
non sedit. et cathedras uendentiũ columbus euertit: doc¬
trinam debemus acciꝑe. Alligant autem onera
grauia et ĩportabilia et ĩponunt in humeros hominũ.
digito autẽ suo nolunt ea mouere. Hoc generaliter aduersum om̃s
magistros: qui grãdia iubent. et minora non faciunt. Notandũ
autem quod et umeri et digitus et onera. et uincula quibus
alligantur onera: spiritaliter intelligenda sint.On
uerõ oꝑa sua faciunt. ut uideantur ab hominib. Quicũq

Expanded text:
dicunt enim et non faciunt. Quid mansuetius, quid benignius Domino? Tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, et per psalmistam, sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum ; et nihilominus propter sacerdotii et nominis dignitatem, hortatur populos ut subjiciantur eis, non opera, sed doctrinam considerantes. Quod autem ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: per cathedram doctrinam Legis ostendit. Ergo et illud quod dicitur in Psalmo: In cathedra pestilentiae non sedit . Et: Cathedras vendentium columbas evertit doctrinam debemus accipere. Alligant autem onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros hominum; digito autem suo nolunt ea movere. Hoc generaliter adversus omnes magistros, qui gravia jubent, et minora non faciunt. Notandum autem 185 quod et alligantur, onera spiritualiter intelligenda sint. Omnia vero opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus. Quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
Amen dico uobis: non relinquetur lapis suꝑ lapidem qui ñ
destruatur. luxta historiã manifestus est sensus. Recedente
autem dño de templo. omia legis edificia. et cõpositio man¬
datorũ ita estruta est. ut nichil a iudeis possit impleri:
et capite sublato. uniuersa intra se mẽbra cõpugnent.

Expanded text:
aedificationes? Non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur. Juxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil posset a Judaeis impleri; et capite sublato, universa inter se membra compuguant.
Abbreviated transcription (Latin):
gestiens occidit heredẽ. Dico enim uobis ñ me uidebi¬
tis amodo donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine
dñi. Ad iherusalẽ loquitur: et ad popłm iudeorũ. Uersicu¬
lum autẽ istũ. quo et paruuli atq lactantes in ingressu
ihrłm dñi saluatoris usi sunt. quando dixert. benedictus
qui uenit in nomine dñi. osanna in excelsis. sũpsit de cen-¬
tesimo septimo decimo psalmo. qui manifeste de aduen¬
tu dñi scriptus est. Et quod dicit: hoc uult intelligi.
Hisi penitentiã egeritis. et confesũ fueritis ipsum esse¬
me de quo propbete cecinerunt filium om̃ipotentis patris: meam
facierti non uidebirtis. Habent uidei datum sibi tempus penitercie.
confiteantur benedictũ qui uenit in nomine dñi: et xp̃i ora
conspieiant. AEt egressus iħe de templo ibat: et acce

Expanded text:
itatem praeripere gestiens, occidit haeredem. Dico enim vobis: non me videbiitatem praeripere gestiens, occidit haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur benedictum qui venit in nomine Domini, et Christi ora conspicient. Et egressus Jesus de templo, ibat. Et acce
Abbreviated transcription (Latin):
das eos qui ad te missi sunt. Quotiens uolui congregare fi
lios tuos sicut gallina congregat pullos suos sub̃ alas suas.
et noluisti. Iherusalẽ non saxa et edificia ciuitatis. sed habi¬
tatores uocat. quã patris plangit affectuꝰ sicut et in alio
loco legimus. quod uidens eamꝰ fleuerit. In eo autẽ quod
dicit. quotiens uolui congregare filios tuos: om̃s retro ꝓphas
a se missos esse testatur. Gallinȩ quoq similitudinẽ con¬
gregantis sub alas pullos suos: in cantico de ut̾o nomii
legimus. Sicut aquila ꝓtegit nidum suũ. et suꝑ pullos
suos desiderauit: expandens alas suas suscepit eos. et tulit
suꝑ pennas suas. Ecee relinquet̾ uobis domꝰ ur̃a deserta.
Hoc ipsum ex ꝑsona iheremie antea iam dixerat. Reliqui
domum meã. dimisi hereditatẽ meã: facta est michi heredi¬
tas mea quasi spelunca hyene. Desertã iudeorũ domum.
idest tẽplum illud quod ante fulgebat augustũ oculis

Expanded text:
das eos qui ad te missi sunt: quodas eos qui ad te missi sunt: quoum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum, id est, templum illud, quod fulgebat augustius, oculis
Abbreviated transcription (Latin):
corum nosse: hoc est singlorũ singulas. De bonis sumamꝰ exc¬
empla. Quis ascendet in montẽ dm̃: aut quis requiescet in
monte sẽo eius: Cumq plures qui ascensuri sint in montẽ
dñ ddescripsisset. qui diuersis fuere etatib: postea infert.
Hec est generatio querentiũ dñm: querentiũ faciem dei racol
Et mnalio loco. de omĩb scĩs generatio iustorũ benedicet᷑
rent malis uero ut in p̃senti loco. generatio iꝑarũ. et. requi¬
rentur omĩa a generatione ista. Et̃ in ezechiei cum peccata
terre descripsisset sermo ꝓpħicus: adiecit. Si noe et iob. et
daniel ibi fuerint inuenti non dimitti peccata terrȩ illi
om̃s iustos qui similes forent uirtutib eorũ. noe et iob et
danieb uolens intelligi. Ergo quia et isti similia cam. et
ioas contra apłos gesserint: de una generatione esse referun¬
tur. ccx iiii. Iherusalem ihrłm. quȩ occidis propħas et lapi¬

Expanded text:
vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus exvel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorum, per Noe et Job et Daniel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur. Jerusalem, Jerusalem, quae occidis prophetas, et lapi
Abbreviated transcription (Latin):
et altare: sicut regum narrat historia. Sed obseruandũ. quod
ille racharias. nonꝰ sit filius barachie: sed filius iorade sacerdo¬
tis. Unde et scriptura refert. Non fuit recordatus ioas. patris
neamus. et occisionis consentiat locus: querimꝰ quare barachie
dicatur filius. et non ioiade. Barachia in lingua nr̃a benedictꝰ
dm̃ dicitur: et sacerdotis ioiade iusticia hebreo sermone demon¬
stratur. in euangelio quo utunt᷑ naiare i: pro filio barachie
nas templi et altaris. siue in portarum exitib quȩ siloam
ducunt: rubra saxa monstrantes: zacharie sangume pu¬
tant esse polluta. Non condẽpnamꝰ errorẽ: qui dde odio iu-¬
deorum et fidei pietate descendit. Dicamus breuit̃. quare
sanguis abel iusti. usq ad zachariã filiũ barachie ab illa
generatione queratur: cum neutrũ eorũ occiderit.
egue scripturarũ est. duas generationes bonorũ et ma-

Expanded text:
et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum, quod et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum, quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis. Unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris eneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicatur filius, et non Joiadae? Barachia lingua nostra benedictus Domini dicitur: et sacerdotis Joiadae justitia, Hebraeo sermone demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazaraeni, pro filio Barachiaenas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
biguitas: quin is. sit. quem cam frater occiderit. Iustus autẽ ñ solũ
exꝰ dñi nunc sentencia. sed ex genesis testimonio cõꝓbatur.
ubi accepta eius a deo narrantur munera. Querimus qui
sit iste zacharias filius barachie: quia multos legimꝰ zacha¬
rias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas: addi¬
tum est. quẽ occidistis inter templũ et altare. in diuersis
diuersa legi: et debeo singłorum opiniones ponere.Alii ⁊ a¬
chariã filium barachie dicunt. qui in duodecim ꝓpħis un¬
decimus est: patrisq in eo nomen consentit: sed ubi occisui
sit inter tẽplum et altare. scriptura non loquitur: maxime
cum tẽporib eius uix ruinȩ templi fuerint. Alii rachariam
patrẽ ioħis intelligi uolunt: ex quib dam apocriforũ som¬
niis ad ꝓbantes. quod ꝓpt̾ea occisus sit. quia saluatoris p̾di
tem: eadem facilitate contẽpnitur. qua ꝓbatur. Alii istum
uolunt esse zachariã qui occisus est a ioas rege iude. inter tẽplũ

Expanded text:
biguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas, additum est: quem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis undecimus est, patrisque in eo nomen consentiat  Al. consentit; sed ubi occisus sit inter templum et altare Scriptura non loquitur: maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedtem, eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Alii istum volunt Zachariam, qui occisus est a Joas rege Judae inter templum
Abbreviated transcription (Latin):
figetis. et ex eis flagellabitis in sinagogis uestris: et ꝑse¬
quanini de ciuitate in ciuitatẽ. Hoc quod antea dixe¬
ramus implete m̃surã patrũ ur̃orum ad ꝑsonã dñi ꝑ
tinere. eoquod occidendus esset ab eis: potest et ad dis¬
cipulos eius referri de quib nunc dicit. ecce ego mitto
ad uos propħas. et sapientes et scribas. et ex illis occidetis et cru-¬
cifigetis. et flagellabitis in sinagogis ur̃is: et ꝑsequãnini de
ciuitate in ciuitatẽ : ut impleatis mensurã patrum ur̃orum.
Simulq obserua iuxta apostolum scribentẽ ad corinthios uarit
dona esse discipłorum xp̃i: alios ꝓpħas. qui uentura predicant:
alios sapientes. qui nouerunt quando debeant ꝓferre sermonem:
alios seribas in lege doctissimos: ex quib lapidatus est stephanus
paulus occisus. crucifixus petrus. flagellati in actib apostolorũ
discipuli: et ꝑsecuti eos sunt de ciuitate in ciuitatẽ. expellentes
de iudea: ut ad gentiũ popłm transinigrarent.

Expanded text:
itis in synagogis vestris, et civitate in civitatem. Hoc quod antea dixeramus, Implete mensuram patrum vestrorum, ad personam Domini pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis, et flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem, ut impleatis mensuram patrum vestrorum. Simulque observa juxta Apostolum scribentem ad Corinthios , varia esse dona discipulorum Christi; alios prophetas, qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent.
Abbreviated transcription (Latin):
et misidus quia in sermonib confutati sunt. ultra non int¬
rogant: sed aꝑtissime cõprehensũ romanȩ tradunt potesta¬
ti. Ex quo intelligimus uenena inuidie posse quidem suꝑa¬
ri: sed difficile requescere.Iunc iħe locutus¬

Expanded text:
et insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interet insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem sri, sed difficilius conquiescere. Nos aut
Abbreviated transcription (Latin):
cus eliezer: et ex ipsius ꝑsona spriptũ psalmũ quod pꝰ cedẽ
quinq regũ dñs ds dño suo dixerit abraham. sede ad dex¬
teram meam. donec ponã inimicos tuos scabellũ pedum
tuorum. Quos int̾rogemꝰ quomodo qͥeus dixerit abrahe
ea quȩ secuntur: tecum principium in die uirtutis tuȩ. in splen¬
doribus scõrum ex utero ante luciferũ genui te: et. iurauit
dñs et non penitebit eum. tu es sacerdos inet̾nũ scđm ordi¬
nem melchisedech: et respondere cogamus. quomodo abrahã
ante luciferũ genitus sit. et sacerdos fuerit scđm ordinem
melchisedech. Ero quo melchisedech obtulerit deo panem
et uinũ: et a quo decimas prede acceperit. Et nemo
poterat respondere ei uerbum: neq ausus fuit quisquã ex
illa die eum amplius int̾rogare. Pharisei et sadducei queren¬
tes occasionẽ calũniȩ et uerbũ aliquod inuenire quod pater¬

Expanded text:
cus Eliezer, et ex ipsius persona per scriptum psalmum, quod post caedem cus Eliezer, et ex ipsius persona per scriptum psalmum, quod post caedem quinque regum dominus Deus Domino suo dixerit Abraham: Sede ad dexteram meam, donec ponam omnes inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Quos interrogemus quomodo Deus dixerit Abrahae ea quae sequuntur: Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te. Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Et respondere eos cogamus, quomodo Abraham ante luciferum genitus sit, et sacerdos fuerit secundum ordinem Melchisedech, qui Melchisedech obtulerit panem et vinum, et a quo decimas praedae acceperit . Et nemo peterat respondere ei verbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. Pharisaei et Sadducaei quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pater
Abbreviated transcription (Latin):
dño med sede a dextris meis. donec ponã inimicos tuos
congregati. et ueritatẽ fraudulenta int̾rogatione capere
nitebant̾. occasionẽ p̃buerunt confutationis suȩ: interro¬
ganturq de xp̃o cuius filius sit. Interrogatio ihu nobis ꝓfi¬
cit usq hodie contra iudeos: et hienim qui confitent᷑ xpͣistũ
esse uenturũ. hominẽ simplicẽ. et sc̃m uirum asserunt de
genere dauid. Int̾rogemus ergo eos docti a dño. si simplex
homo est. et tantũ filius dauid: quomodo dauid uocet eum
dñm suum. non erroris incerto nec ꝓpria uoluntate sed in
spu sco. Testimoniũ autẽ quod posuit: de centesimo nono
psalmo sumptũ est. Dñs igitur dauidd uocatur. non sccłm
id quod de eo natus est: seed iuxta id quod natus ex patre
semꝑ fuit. p̃ueniens ipsum carnis sue patrẽ: iudei autẽ aci¬
ddeludendam int̾rogationis ueritatẽ friuola multa confin-¬
gunt. uernacłm ab̃rahe asserentes. cuius fuerit filius ddamas¬

Expanded text:
us congregati, et veritatem fraudulenta interrogatione capere nitebantur occasionem praebuerunt confutationis suae, interroganturque de Christo cujus filius sit. Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitentur Christum esse venturum hominem simplicem, et sanctum virum asserunt de genere David; interrogemus eos docti a Domino: Si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocet eum Dominum suum? Non erroris incerto nec propria voluntate, sed in Spiritu sancto. Testimonium autem quod posuit, de centesimo nono psalmo sumptum est. Dominus igitur David vocatur non secundum id quod de eo natus est, sed juxta id quod natus ex Patre semper fuit praeveniens, ipsum carnis suae patrem, Judaei ad deludendam interrogationis veritatem frivola multa confingunt, vernaculum Abrahae asserentes, cujus filius fuerit Damas
Abbreviated transcription (Latin):
uobismet ipsis: quia filii estis eorum qui ꝓpħas occiderunt
Prudentissimo sillogismo co arguit eos filios esse homicida¬
rum. dum ipsi opinione bonitatis et gloriȩ in populo sepul¬
chra edificant propħarum quos maiores eorũ interfecerunt:
et dicunt. Si fuissemꝰ illo tempore: non fecissemꝰ ea quȩ fece¬
runt patres nr̃i. Hoc autẽ etiam si sermone non dicant
opere locunt᷑: ex eo quod ambiciose et magnifice edificant
memorias occisorũ. quos a patrib suis esse iugulatos non
Et uos implete m̃surã patrũ ur̃orum.
Frobat suꝑiorib dictis. quod filii essent homicidarũ. et eo¬
rum qui ꝓpħas interfecissent: nunc concludit quod uolue¬
rat. et quasi extremã syllogismi partẽ ponit: et uos imn¬
plete mensurã patrũ ur̃orum. Quod illis defuit: uos im¬
plete. Illi int̾fecer̃t seruos: uos dñm crucifigite. Iisi ꝓpħas.
uos eum qui a prophetis p̃dicatus est. Serpentes genimi

Expanded text:
vobismetipsis: quia filii estis eorum qui prophetas occiderunt. vobismetipsis: quia filii estis eorum qui prophetas occiderunt. Prudentissimo syllogismo coarguit eos filios esse homicidarum, dum ipsi opinione bonitatis et gloriae in populos, sepulcra aedificant prophetarum, quos majores eorum interfecerunt, et dicunt: Si fuissemus tempore illo, non fecissemus ea quae fecerunt patres nostri. Hoc autem etiamsi sermone non dicant, opere loquuntur, ex eo quod ambitiose et magnifice aedificent memorias occisorum, quos a patribus suis esse jugulatos non negant. Et vos implete mensuram patrum vestrorum. Probato superioribus dictis, quod filii essent homicidarum, et eorum qui prophetas occidissent, nunc concludit quod voluerat, et quasi extremam syllogismi partem ponit. Et vos implete mensuram patrum vestrorum. 189 Quod illis defuit, vos adimplete. Illi interfecerunt servos: vos Dominum crucifigite. Illi prophetas: vos eum qui a prophetis praedicatus est. Serpentes, Al.
Abbreviated transcription (Latin):
dealbatis. quȩ a foris parent quidem hominib speciosa: intus
calice et parapside demonstrarat. eoquod foris loti essent. et
intrinsecus sordidi: hoc nunc per exemplum sepulchrorum
replicat: quod quomͦ sepulchra forinsecus leuigata sunt calae.
et ornata marmorib et auro coloribq distincta. intus au¬
tem plena sunt ossib mortuorũ: sic et ꝑuersi magistri qͥ
alia docent et alia faciunt mundiciã habitu uestis et uer¬
borum humilitatẽ demonstrent: intus autẽ pleni sint om̃i
spurcitia et auaricia. et libidine. Deniq manifestius hoc
ipsum exprimit: inferens. Sic et uos a foris quidem pare¬
tis hominib iusti: intus autem pleni estis hr̾pocrisi et mi¬
quitate.
Ie uobis scribe et pharisei hypoerite. qͥa cc.xii.¬
edificatis sepulchra propħarum. et ornatis monum̃ta iustorũ:
et dicitis. si fuissemus in dieb patrum nr̃orum. non essemus
socii eorum in sanguine ꝓpħarum. Itaq testimonio estis

Expanded text:
hominibus justi: intus calice et paropside demonstrarat, eo quod foris loti essent, et intrinsecus sordidi, hoc nunc per exemplum sepulcrorum replicat: quod quomodo sepulcra forinsecus lita sunt calce, et ornata marmoribtem plena sunt ossibus mortuorum: sic et perversi magistri, quia alia docent, et alia faciunt, munditiam habitu vestis, et verborum humilitate demonstrarent, intus autem pleni sunt omni spurcitia, et avaritia, et libidine. Denique manifestius hoc ipsum exprimit inferens sic. Et vos a foris quidem paretis hominibus justi, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate. Vae vobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quia aedificatis sepulcra prophetarum, et ornatis monumenta justorum, et dicitis: Si fuissemus in diebus patrum nostrorum, non essemus socii eorum in sanguine prophetarum. Itaque testimonio estis
Abbreviated transcription (Latin):
uideor. Oilites qde qͥa rex uideoꝵ fuerat appellatus. & hoc seribe¬
re saers uotes cͥmen obiecerant. qdͥ sib i in populo isrt usuit paret imbe¬
tiui: inludentes hoc faciunt: ut nudatũ pͥstins uestib: induaurt usa¬
boreni: uusiregẽ: Nosaut̃ hec omĩa incelligam̃ miftice: Q uo¬
modo eui caipbas dixit. oportet tinũ homine mori pro omnibus¬
nesciens quid diceret: sic & isti quodcũq fecerunt. tam̃ nobis qui ere¬
dimꝰ sacramenta tbuebant: In clamide coccinea opera gentium cru¬
enta sustentat: in corona spinea. maledictũ soluit antiquii. in cala¬
mo. ueͣnata occidit animalia: siue calamum tenebat in manu: ut

Expanded text:
etc. Milites quidem, quia rex Judaeorum fuerat appellatus; et hoc ei sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israelitico usurparet imperium: illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus induant puradorent quasi regem. Nos autem haec omnia intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: Oportet unum hominem mori pro omnibusnesciens quid diceret: sic et isti quaecumque fecerunt, licet alia medimus sacramenta tribuebant. In chlamyde coccinea, opera gentium cruenta sustentat. In corona spinea, maledictum solvit antiquum. In calamo, venenata occidit animalia; sive calamum tenebat in manu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
figuli insepulturam ꝑ regrmoꝵ: Illi quide fecerunt alia uolun¬
tate: ut eternum impietatis sue relinquerent ex agri emptioẽ
monimentum: Eeterum nos qui peregrim eramus a lege &pphe¬
tis praua eoꝵ studia suscepimus. & insalutem. & in precio sangui¬
nis eius requiescimus: Figuli autẽ ager appellatur: quia figu¬
lus noster est xpc: Tunc impletum est qdđ dictũ est ꝑhiere¬
miam ꝓphetam. dicentem: Et acceperunt xxͣx. argenteos p̃cuĩ
adp̃ciati quem adpreciaueruntꝰ filiiꝰ isrł. & dederunt eos in agro
figuli sicut constituit michi dñs: Hoc testimonium inhierema
non inuenitur: In zacharia uero qui pene ultimus duodecim
ꝓphetarũ est. qued̃a similitudo fertur: quã quam sensus ñ mul¬
tum discrepet. tam̃ & ordo & uerba duersa sunt: Legi miper¬

Expanded text:
in hodiernum diem. Illi quidem fecerunt alia volunin hodiernum diem. Illi quidem fecerunt alia voluntate, ut aeternum impietatis suae relinquerent ex agri emptione monimentum. Caeterum nos, qui peregrini eramus a Lege et prophetis, prava eorum studia suscepimus in salutem: et in pretio sanguinis ejus requiescimus. Figuli autem ager appellatur, quia figulus noster est Christus. Tunc impletum est quod dictum est per Jeremiam prophetam, dicentem: Et acceperunt triginta argent Israel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus. Hoc testimonium in Jeremia non invenitur, in Zacharia vero, qui pene ultimus duodecim prophetarum est, quaedam similitudo fertur . Et quanquam sensus non multum discrepet, tamen et ordo et verba diversa sunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
malȩ fuisse. nature: nec in electione apostolatus potuisse seruari:
respondeant quo modo mala natura egerit penitentiam: Et
illi dixerunt: Quid ad nos: tu uideris. Et proiectis argenteis. in
templo recessit. & abiens laqueo se suspendit: Nichil profuit
egisse penitentiam: per quam scelus corrigere non potuit: Si qñ
sic frater peccat in fratrem ut emendare ualeat qd̾ peccauit: potest
ei dimitti: Sin autẽ permaneant opera frustra uoce adsumitur pe¬
nitentia: Hoc est qd̃ in psalmo de eodem infelicissimo uida dicit᷑.
& oratio eius fiat in peccatum: ut non solũ emendare nequiue¬
rit ꝓditionis nefas: sed ad prius scelus etiã proprii homicidii cͥ¬
men addiderit: Tale quid & apostolus in secunda adchorinthios
epistola loquitur: Ne habundãtiori tristicia absorbeatur frater
Principes autẽ sacerdotum acceptis argenteis dixerunt: Non
licet eos mittere incorbanan: quia preciũ sanguinis est ͤcurip̃e¬

Expanded text:
malae fuisse naturae, nec electionem apostolatus potuisse servare, malae fuisse naturae, nec electionem apostolatus potuisse servare, respondeant quomodo mala natura egerit poenitentiam. At illi dixerunt: Quid ad nos? Tu videris. Quid ad nos, intemplo, 227 recessit: et abiens, laqueo se suspendit. Nihil profuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Si quando sic frater peccat in fratrem, ut emendare valeat quod peccavit, potest ei dimitti. Sin autem permanent opera, frustra voce assumitur poenitentia. Hoc est quod in psalmo de eodem infelicissimo Juda dicitur: Et oratio ejus fiat in peccatum ; ut non solum emendare nequiverit proditionis nefas, sed ad prius scelus etiam proprii homicidii crimen addiderit. Tale quid et Apostolus in secunda ad Corinthios Epistola loquitur: Ne abundantiori tristitia absorbeatur frater . Principes autem sacerdotum, acceptis argenteis, dixerunt: Non licet eos mittere in corbonam Al. c
Abbreviated transcription (Latin):
dotum: In malũ tota nocte uigilarunt. ut homicidiũ facerent:
& iunctũ tradiderunt pilato: Habebant enĩ hunc morem: ut quẽ
adiudicassent morte. ligatũ udici traderent:Iunc uidens
uidas qui eum tradidit quia dãnatus esset: penitentia ductus
retulit tringinta argenteos. principibꝰ sacerdotum. & seniorib¬
populi dicens. Peccaui: tradens sanguinem iustum: Auaritiȩ:
multitudine: impietatis pondus exclusit: Nidens iuidas dm̃ ad u¬
dicatum morti precium retulit sacerdotibis: quasun potestate
esset per secutoꝵ mutare sententiam. Itaq licet mutauerit uo¬
luntatem suam: tam̃ uoluntatis prime exitũ non mutauit :
Si autẽ peccauit ille qui tradidit sanguinẽ. iustũ. quanto
magis peccauerunt. qui emerant sanguinẽ iustũ. & offerendo
pretium adproditionem discipulum ꝓuocarant: Qui diuer¬
sas naturas conantur introducere: & dicunt uidã proditorem

Expanded text:
dotum in malum. Tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent. dotum in malum. Tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent. Et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Tunc videns Judas, qui eum tradidit, quod damnatus esset, poenitentia ducsacerdotum et seniorum, dicens: Peccavi tradens sanguinem justum. Avaritiae magnitudinem impietatis pondus exclusit. Videns Judas Dominum adjudicatum morti pretium retulit sacerdotibus, quasi in potestate sua esset persecutorum mutare sententiam. Itaque licet mutaverit voluntatem suam, tamen voluntatis primae exitum non mutavit. Si autem peccavit ille qui tradidit sanguinem justum, quanto magis peccaverunt, qui redemerant sanguinem justum, et offerendo pretium ad proditionem discipulum provocaverant? Qui diversas naturas conantur introducere, et dicunt Judam proditorem