comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad bethuliam: atq in medio popłi illũ sta¬
tuentes. ꝑcunctati sunt quia rerũ ess&
qͦd illũ uinctum assyrii reliquissent. In
ieb illis erant illic principes. orias fi¬
lius micha de tribu symeon: & charmi
qui & gothoniel. In medio itaq seniorũ.
& in conspectu omnium: achior dix̾ om̃ia
quȩ locutus ipse fuerat. ab holoferne intͣ¬
rogatus: & qualit̾ populus holofernis uo¬
liuss&s propt᷑ hoc uerbũ int̾ficere eũ. & quẽ¬
admodũ ipse holofernis iratus usserit eũ
israhelitis hac de causa tradi: ut dum uince¬
r& filios ifrł. tc̃ etiam ipsũ achior diuersis
iubeat suppliciis interire: propt̃ hoc quod
clixiss&. deus cęli defensor eorum ẽ. Cumq
uniuersa achior exposuiss&: om̃is popłs ceci¬
dit in faciem adorantes. & communi lamen¬
tatione & fletu. unammes p̃ces suas d̃no
effuderunt dicentes. Dñe deus celi & t̾rȩ
intuere suꝑbiam illoꝵ. & respice ad nr̃am

Expanded text:
ad Bethuliam atque in medio populi illum staad Bethuliam atque in medio populi illum statuentes percontati sunt quid rerum esset quod illum vinctum Assyrii reliquissent in diebus illis erant illic principes Ozias filius Micha de tribu Symeon et Carmi qui et Gothonihel in medio itaque seniorum et in conspectu omnium Achior dixit omnia quae locutus ipse fuerat ab Holoferne interrogatus et qualiter populus Holofernis voluisset propter hoc verbum interficere eum quemadmodum ipse Holofernis iratus iusserit eum Israhelitis hac de causa tradi ut dum vinceret filios Israhel tunc etiam ipsum Achior diversis iubeat suppliciis interire propter hoc quod dixisset Deus caeli defensor eorum est cumque universa Achior exposuisset omnis populus cecidit in faciem adorantes Dominum et communi lamentatione et fletu unianimes preces suas Deo effuderunt dicentes Domine Deus caeli et terrae intuere superbiam illorum et respice ad nostram
Abbreviated transcription (Latin):
donec extermineris cum illis. Porro autem
si propheciam tuã uerã existimas. ñ cõncidat
uultus tuus: & pallor qui faciem tuam obti¬
nuit abscẽdat ã te: si uerba mea hȩc pittas
impleri non posse Ut autem noueris quia
simul cũ illis hec experieris: ecce ex hac hora
illorum populo sotiaberis. ut dũ dignas mei
gladii penas exc̃eperint. ipse simul ultioni sub¬
laceas Tunc holofernis p̃cẽpit seruis suis. ut
comp̃henderent achior. & ducerent eum in
bethuliam: & traderent eum in manu filiorũ
isrł. Et accipientes eum serui holofernis: pro¬
fecti sunt ꝑ campestria. Sed cũ appropinqͣs¬
sent ad montana: exierunt contra eos fun¬
dibularii Illi aũ diuertentes a latere mon¬
tis. ligauerunt achior ad arborem manibus
& pedibus: & sic uincꝰtum de restib dimisert̃
eum. & reuersi sunt ad dominum suũ. Por¬
ro filii israhel descendentes de bethułia: ue¬
nerunt ad eum Quẽ soluentes dnxerunt

Expanded text:
donec extermineris cum illis. Porro autem donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non concidat vultus tuus, et pallor, qui faciem tuam obtinet  Al. obtinuit, abscedat a te, si verba mea haec putas impleri non posse. Ut autem noveris quia simul cum illis haec experieris, ecce ex hac hora illorum populo sociaberis, ut, dum dignas mei gladii poenas exceperint, ipse simul ultioni subjaceas. Tunc Holofernes praecepit servis suis ut comprehenderent Achior, et perducerent eum in Bethuliam, et traderent eum in manus filiorum Israel. Et accipientes eum servi Holofernis, profecti sunt per campestria: sed cum appropinquassent ad montana, exierunt contra eos fundibularii. Illi autem divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad aet pedibus et sic vinctum de restibus dimiserunt eum et reversi sunt ad dominum suum porro filii Israhel descendentes de Bethulia venerunt ad eum quem solventes duxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ouis iste ẽ qui filios isrł posse dicat resistere
regi nabugodonosor. & exercitibus eius. hõies
mermes & sine uirtute. & sine perttia ar¬
tis pugne: Ut gͦ agnoscat achior qmͣ fal¬
lit nos: ascendemus in montana: & cum capti
fuerint potentes eorũ. tẽ cum eisdẽ gladio tͣns¬
uerberabitur: ut sciat omnis gens qmͣ nabugo¬
donosor ds terre ẽ: & p̃t̾ ipsum alius ñ ẽ. Fac¬
tum ẽ autem cum cessassent loqui: indignatus
olofernis uehement᷑. dixit ad achior. Quoniã
ꝓphetasti nobis dicens quod genus isrł defenda
tur a deo suo: ut ostendam tibi quia non ẽ s
nisi nabugodonosor. cum ꝑcusserimꝰ eos om̃s
sicut hominem unum. tc̃ & ipse cum illis. assy¬
riorum gladio interibis: & omĩs isrł tecũ ꝑdi¬
tione disperiet. & probabis qm nabugodono¬
sor ddñs sit uniuersȩ terre. Tuncq gladius
militiȩ mee transiet ꝑ latera tua: & confixus
cades int̾ uulneratos isrł: & ñ respirabis ultͣ.

Expanded text:
quis iste est qui filios Israhel posse dicat resistere quis iste est qui filios Israhel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor et exercitibus eius homines inermes et sine virtute et sine peritia artis pugnae ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos ascendemus in montana et cum capti fuerint potentes eorum tunc cum eisdem gladio transverberabitur ut sciat omnis gens quoniam Nabuchodonosor deus terrae est et praeter ipsum alius non est factum est autem cum cessassent loqui indignatus Holofernis vehementer dixit ad Achior quoniam prophetasti nobis dtur a Deo suo, ut ostendam tibi quoniam non est Deus, nisi Nabuchodonosor: cum percusserimus eos omnes, sicut hominem unum, tunc et ipse cum illis Assyriorum gladio interibis, et omnis Israel tecum perditione disperiet: et probabis quoniam Nabuchodonosor dominus sit universae terrae: tuncque gladius militiae meae transiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra,
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eis ds celi uirtutem resistendi. Deniq
chananẽum regem. & iebuseũ. & ferezeũ. &
etheum. & eueum. & amorreũ. & omnes poten¬
tes in esebon ꝓstrauerunt. & terras eoꝵ. et
ciuitates eorũ ipsi possederunt: & usꝙ dum
non peccassent in conspectu di sui. erant cũ
illis bona. Os̃ enĩ illorum: odit inquitatem.
Ham & ante hos annos cum recessissent a uia
quã dederat illis ds ut ambularent in ea: ex
montana hec omnia. & iterum possident ierłm:
eorum. ascendamus ad illos: quoniam tradens
tradet illos deus corum tibi: & subuigati erunt
sub iugo potentie tuȩ. Si aũ ñ ẽ offensio po¬
płi huius coram cdo suo: non poterimus resiste¬
re illis. quoniã deus eoꝵ defend& illos: & eri¬
mus mobprobrium uniuersȩ t̾rȩ. Et factũ
ẽ cum cessasset loqui achior. uerba hȩc: tra¬
ti sunt omnes magnates olofernis: & cogita¬
bant interficere eũ. dicentes ad alterutrum.

Expanded text:
dedit eis Deus caeli virtutem resistendi denique dedit eis Deus caeli virtutem resistendi denique Chananeum regem et Iebuseum et Ferezeum et Hettheum et Eveum et Amorreum et omnes potentes in Esebon prostraverunt et terras eorum et civitates eorum ipsi possederunt et usque dum non peccarent in conspectu Dei illis bona: Deus enim illorum odit iniquitatem. Nam et ante hos annos, cum recessissent a via, quam dederat illis Deus, ut ambularent in ea, extmontana haec omnia, et iterum possident Jerusalem, eorum: ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt sub jugo potentiae tuae. Si vero non est offensio populi hujus coram Deo suo, non poterimus resistere illis: quoniam Deus eorum defendet illos: et erimus in opprobrium universae terrae. Et factum  cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eum dicentes ad alterutrum
Abbreviated transcription (Latin):
reuocare. fugientibus his ds cęli mare aꝑuit:
ita ut hinc inde aque quasi muri solidarent᷑.
& isti pede sicco fundum maris ꝑambulando tͣn¬
sirent. In quo loco dum innumerabilis exerci¬
tus egyptiorum eos ꝑsequeretur. ita aquis coo¬
ꝑtus est: ut non remaneret uł unus qui factũ
posteris nuntiaret. E gressis etiam mare ru¬
brum. deserta syna montis occurrerunt: in
quib numqũa homo habitare potuit. uł filiꝰ
hominis requieuit. Illic fontes amari obaui¬
cati sunt eis ad bibendum: & ꝑ annos quadra¬
ginta annonam de celo consecuti sunt. U̾ bi¬
cumq ingressi sunt: sine arcu & sagtita. & abs¬
q scuto & gladio ds eorum pro eis pugnauit.
& uicit: & non fuit qui insultar& populo isti.
nisi quando recessit a cultura dñi cui sui.
Quoties cumq autem preter ipsũ dm suũ.
alterum coluert̃: dati sunt in predam & in
gladium. & in obprobriũ. Quotiescũq ati
penituerunt. se recessisse a cultura di sui.

Expanded text:
revocare fugientibus his Deus caeli mare aperuit revocare fugientibus his Deus caeli mare aperuit ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent in quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur ita aquis coopertus est ut non remaneret vel unus qui factum posteris nuntiaret egressis etiam mare Rubrum deserta Sina montis occurrerunt in quibus numquam homo habitare potuit vel filius hominis requievit illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum et per annos quadraginta annonam de caelo consecuti sunt ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta et absque scuta et gladio Deus eorum pro eis pugnavit et vicit et non fuit qui insultaret populo isti nisi quando recessit a cultura Domini Dei sui quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum alterum coluerunt dati sunt in praedam et in gladium et in obprobrium quotienscumque autem paenituerunt se recessisse a cultura Dei sui
Abbreviated transcription (Latin):
meus: dicam ueritatem in conspectu tuo de
popło isto qui in montanis habitat: & non
egredietur uerbum falsũ ex ore meo. Po¬
pulus iste ex progenie caldeorum ẽ. Hic
primum in mesopotamia habitauit. qm̃
noluerunt sequi de os patrum suorum qͥ
erant in terra chaldeorum. Deserentes tta¬
ꝙ cerimonias patrum suorũ quȩ in multi¬
tudine deorum erant. unum dm̃ cęli colue¬
runt: qui & p̃cepit eis ut extrent inde. &
habitarent in charmã. Cumꝙ oꝑuisi&e om¬
nẽ terram fames. descenderunt ĩ egẏptum:
illicq ꝑ quadringentos annos sic multi¬
plicati sunt: ut dinumerari nͣ possit eorũ¬
exercitus. Cumq grauassa eos rex egẏp¬
ti. atq in edificationib urbiũ suarũ ĩ lu¬
to & latere subiugass& eos: clamauerunt
ad łm suũ. & ꝑcussit totam terram egy p¬
ti plagis uarus. C umq eiecissent eos a se
egyptii. & cessaret plaga ab eis: & iterum
uellent eos capere. & ad suum seruitium

Expanded text:
mi, dicam veritatem in conspectu tuo, de mi, dicam veritatem in conspectu tuo, de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est: hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum, qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque caeremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis, ut exirent inde, et habitarent in Charan. Cumque operuisset omnem terram fames, descenderunt in Aegyptum, illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt, ut dinumerari eorum non posset eexercitus cumque gravaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis variis cumque eiecissent eos a se Aegyptii et cessasset plaga ab eis et iterum eos vellent capere et ad suum servitium
Abbreviated transcription (Latin):
exhortationem es dep̃cantes dñm. ꝑma¬
nebant in conspectu dñi: ita ut etiã hii qͥ
holocausta dno offerebant. p̃cinc̾ti cilitus
offerrent sacͥficia dño: & erat cinis suꝑ ca¬
pita eorum. & ex toto corde suo om̃s orabã
dm̃: ut usitaret populũ suũ isrł. Hunti¬
atumq ẽ oloferm principi miłitiȩ assyri¬
orum quod filii isrł p̃parassent se ad resis¬
tendũ: ac montium tt̃inera conclusissent.
Et furore nimio exarsit iracundia mag¬
na. uocauitq omnes principes moab. & du¬
ces ammon: & dixit eis. Dicite michi qͥs
si populus iste qui montana obsid&e: aut
que & quales. & quante sint ciuttates eoꝵ.
que etiam sit uirtus eorum: aut que sit
multitudo eorũ. uel qui rex militiȩ eorũ:
quare p̃ omnib qui habitant in oriente
isti contempserunt. & ñ exierunt obinam
nobis: ut susciperent nos cum pace. Tunc
achior dux omnium filiorum ammon. re¬
spondens ait. Si digneris audire dñe

Expanded text:
exhortationem eius deprecantes Dominum permaexhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini ita ut etiam hii qui holocausta Domino offerebant praecincti ciliciis offerrent sacrificia Domino et erat cinis super capita eorum et ex toto corde suo omnes orabant Deum ut visitaret populum suum Israhel nuntiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum quod filii Israhel praepararent se ad resistendum ac montium itinera conclusissent et furore nimio exarsit iracundia magna vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon et dixit eis dicite mihi quid sit populuquae, et quales, et quantae sint civitates eorum: quae etiam sit virtus eorum, aut quae sit multitudo eorum: vel quis rex militiae illorum: et quare prae omnibus, qui habitant in oriente, isti contempserunt nos, et non exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens, ait: Si digneris audire, domine
Abbreviated transcription (Latin):
tia magna. & humiliauerunt animas su¬
as in ieuiniis. ipsi & mulieres illoꝵ. & indu¬
erunt se sacerdotes cilitiis: & infantes ꝓstra¬
uerunt contra faciem templi d̃ni: & alta¬
re dñi operuerunt cilitio. & clamauerunt
ad dm isrł unanimit᷑. ne darent᷑ in p̃dam
infantes eorum. & uxores eoꝵ in diuisionẽ.
& ciuitates eorum in extͣminiũ. & scã eoꝵ
in pollutionib. Tunc heliachi sacerdos
đni magnꝰ. circuiuit omnẽ isrł: allocutꝰqꝙ
ẽ eos dicens. Scitote qm̃ exaudiuit dns
p̃ces urãs: si manentes ꝑmanserttis in ie¬
iuniis & orationib inconspectu dñi. Me¬
mores estote moysi serui dñi: qui amalech
confidentem in uirtute sua. & in potentia
sua. & in exercitu suo. & in cłippeis suis &
in currib suis. & in equitib suis. ñ ferro
pugnando: s p̃cib scĩs orando deiecit. Sic
erunt uniuersi hostes urł: si ꝑseueraueritis
ĩ hoc opere quod cepistis. Ad hanc igitur

Expanded text:
tia magna et humiliaverunt animas sutia magna et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini et altare Domini operuerunt cilicio et clamaverunt ad Deum Israhel unianimiter ne darentur in praedam infantes eorum et uxores eorum in divisionem et civitates eorum in exterminium et sancta eorum in pollutionibus tunc Heliachim sacerdos Domini magnus circuivit omnem Israhel adlocutusque est eos dicens scitote quoniam exaudivit Dominus preces vestras si manentes permanseritis in ieiuniis et orationibus in conspectu Domini memores estote Mosi servi Domini qui Amalech confidentem in virtute sua et in potentia sua et in exercitu suo et in clypeis suis et in curribus suis et in equitibus suis non ferro pugnando sed precibus sanctis orando deiecit sic erunt universi hostes Israhel si perseveraveritis in hoc opere quo coepistis ad hanc igitur
Abbreviated transcription (Latin):
bus adunari p̃cepit uniuersũ exercitũ iur¬
tutis suȩ. Tunc audientes hȩc filii isrł. qͥ
habitabant terrã uide: tunuerunt ualde
a facie eius. I remor etiã & horror ĩua¬
sit sensus eoꝵ: ne hoc facer& ierusalem &
templo dñi. quod fecerat cęteris ciuitatib.
& templis earũ. Et miserunt in omnem
samariã ꝑ circuttum usq ihericho: & ̃¬
occupauerunt omnes uertices montiũ: &
muris circumdederunt uicos suos. & con¬
gregauerunt frumenta in p̃parationem
pugne. S acerdos etiam eliachim. scripsit
ad uniuersos qui erant contra hesdrȩlon
quȩ ẽ contra faciem campi magni. iuxta
dothaim: & uniuersis ꝑ qͦs transitus esse
poterat. ut obtinerent ascensus montium.
ꝑ quos uia esse poterat ad iherusalẽ: ut illic
custodirent. ubi angustũ it̃ esse poterat
inter montes. Et fecert̃ filii isrł scđm qͦd
constituerat eis. sacerdos dni heliachim:
& clamauit omnis populus ad dnm iustan¬

Expanded text:
bus adunari praecepit universum exercitum virbus adunari praecepit universum exercitum virtutis suae tunc audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparatione pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et universis per quos transitus esse poterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes et fecerunt filii Israhel secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim et clamavit omnis populus ad Dominum instan
Abbreviated transcription (Latin):
de montib cum equitib in uirtute magna.
& obtinuit omnẽ ciuitatem. & omne̾ inhabi¬
tantẽ terrã. De uiuersis autẽ urbibus
assumpsit sibi auxiliarios. uiros fortes et
elec̾tos ad bellum. Tantusꝙ metus ꝓuinti¬
is illis incubuit. ut uniuersarum urbium
habitatores pͥncipes & honorati. simul cũ
populis exĩrent obuiam uenienti. excipien¬
tes eum cũ coronis & lampadib. duccntes
choros in tybiis. & tẏmpanis. Hec ista ta¬
men facientes: ferocitatem eius pec̾toris
mitigare potuerunt. Nam & ciuitates eo¬
rum destrux̃: & lucos eorum excidit. P rece¬
perat enim illi nabugodonosor rex. ut om̃s
deos t̾re ext̾minaret: uidelic& ut ipse solus
diceretur deus. ab his nationib que potuis¬
sent olofernis potentia subiugari. Pertͣnsi¬
ens autem sẏriam sobal. & omnẽ apamtiã.
omnemq mesopotamiã. uenit ad idume¬
os in terra gabaa: accepitq ciuitates eorũ.
& sedit ibi per triginta dies: in quibus die

Expanded text:
itibus in virtute magna, et obtinuit omnem civitatem, et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus assumpsit sibi auxiliarios viros fortes, et electos ad bellum. Tantusque metus provinciis illis incubuit, ut universarum urbium habitatores principes, et honorati simul cum populis exirent obviam venienti, excipientes eum cum coronis et lampadibus, ducentes choros in tympanis et tibiis. Nec ista tamen facientes, ferocitatem ejus pectoris mitigare potuerunt: nam et civitates eorum destruxit, et lucos eorum excidit. Praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex, ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus, quae potuissent Holofernis potentia subjugari. Pertransiens autem Syriam Sobal, et omnem Apameam, omnemque Mesopotamiam, venit ad Idumaeos in terram Gabaa, accepitque civitates eorum, et sedit ibi per trigi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ timore dñi exercebant. Cum uͦ moras fa¬
cer& tobias causa nuptiarũ: sollicitus erat pat̾
eius tobias dicens. Putas quare moratur filiꝰ
meus: aut quare detentus ẽ ibi: Putas ne
gabelus mortuus ẽ. & nemo illi reddit pecu¬
niã: C epit autem contristari nimis: ipse
& anna uxor eius cum eo. & ceperunt ambo
simul flere : eõquod die statuto minime re¬
uerteret᷑ filius eoꝵ ad eos. Elebat igit᷑ mat᷑
eiꝰ inremediabilib lacrimis: atq dicebat.

Expanded text:
convivium exercebant cum vero moras faceret Tobias causa nuptiarum sollicitus erat pater eius Tobias dicens putas quare moratur filius meus aut quare detentus est ibi putasne Gabelus mortuus est et nemo illi reddet pecuniam coepit autem contristari nimis ipse et Anna uxor eius cum eo et coeperunt ambo simul flere eo quod die statuto minime reverteretur filius eorum ad eos flebat igitur mater eius inremediabilibus lacrimis atque dic
Abbreviated transcription (Latin):
uis hebreõrum releuans. uerbum ẽ uerbo
uulgata. laciniosis hinc inde uerborũ finib¬
trahit: addens ea quȩ ex tempore dici poterãt
& audiri. sicut solitum ẽ scolarib disciplinis:
sumpto themate excogitare. quib uerbis uti
potuit qͥ incuriã passus ẽ: uel ille qͥ ĩuriã fecit.
Uos autem opaula & eustochiũ qui
bibliotecas hebreorum studuistis intrare.
& interp̃tum certamina compbastis: tenen¬
tes hester hebraicum librũ. ꝑ singula u̾ba
nr̃am trans lationẽ aspicite. ut possitis ag¬
noscere me nichil augm̃tasse addendo: s
fideli testimonio simplicit᷑ sic̃ in hebreorum
habetur historia hebraicã latinȩ linguȩ
tradidisse. Nec affec̾tamus laudes hominũ:
nec uituperationes expauescimꝰ. Dõ enĩ
placere curantes. minas hõiũ penitus non
timemꝰ: qm̃ dissipat ds ossa eorũ qui
hominib placere desiderant. Et scđm¬

Expanded text:
uis Hebreorum eleuans uerbum e uerbo uulgata laciniosis hinc inde uerborum funibtrahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant , et s
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ om̃ib mulierib suꝑ terrã. Benedictus dñs qͥ
creauit cęlũ & tertã: qui te direxit in uulnera ca¬
pitis principis inimicorum nr̃oꝵ. quia hodie nom̃
tuum ita magnificauit. ut non recedat laus tua
de ore hominum. qui memores fuerint uirtittis
đni in ęt̃nũ: pro quib non peꝑcisti animȩ tuȩ.
ꝓpt̾ angustias & tribulationẽ generis tui. sed
om̃is populus: fiat fiat. Porro achior uocatus
uenit: & dixͣ ei. O s̃ isrł cui tu testimoniũ de¬
disti. quod ulciscatur de inimicis suis: ipse capud
om̃iũ incredulorũ incidit in hac nocꝰte in manu
mea. Ut probes quia ita ẽ: ecce capud holofer¬
ins. qui contemptu suꝑbiȩ suȩ dm̃ isrł contẽpsit
& tibi interitum minabat᷑ dicens. Cũ captus
fuerit populus isrł: gladio ꝑforari p̃cipiã late¬
ra tua. Uidens autem achior capud holofernis.
angustiatus p̃ pauore cecidit in faciem suã suꝑ
t̃ram: & estuauit anima eiꝰ. Postea uͦ quã resũp

Expanded text:
omnibus mulieribus super terram. Benedictus Dominus, qui creavit coelum et terram, qui te direxit in vulnera capitis principis inimicorum nostrorum: quia hodie nomen tuum ita magnificavit, ut non recedat laus tua de ore hominum, qui memores fuerint virtutis Domini in aeternum, pro quibus non pepercisti animae tuae, propter angustias et tribulatomnis populus fiat fiat porro Achior vocatus venit et dixit ei Deus Israhel cui tu testimonium dedisti quod ulciscatur de inimicis suis ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea ut probes quia ita est ecce caput Holofernis qui in contemptu superbiae suae Deum Israhel contempsit et tibi interitum minabatur dicens cum captus fuerit populus Israhel gladio perforari praecipiam latera tua videns autem Achior caput Holofernis angustiatus prae pavore cecidit in faciem suam super terram et aestuavit anima eius poste
Abbreviated transcription (Latin):
armenta. gregesq ouium. quoꝵ ñ erat nu¬
merus: & frumentũ ex omni sẏria ĩ transitu
suo parari constituit. Aurum uͦ & argentũ
de domu regis assumpsit multũ nimis: & ꝓ¬
fecꝰtus ẽ ipse & om̃is exercitus. cũ quadrigis

Expanded text:
armenta gregesque ovium quorum non erat nuarmenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit aurum vero et argentum de domo regis adsumpsit multum nimis et profectus est ipse et omnis exercitus cum qu
Abbreviated transcription (Latin):
decimo nabugodonosor regis. uicesima & scđ̃a
die mensis primi. factum ẽ uerbũ in domu nabu¬
godonosor regis assyriorum: ut defenderet se. Uo¬
cauitq omnes maiores. om̃sq duces bellatores su¬
os. & habuit cum eis mysteriũ consilii sui Dix̃q
cogitationẽ in eo ẽẽ: ut omnem terram suo sub¬
iugaret imperio. Quod dictum cum placuisset
omnib: uocauit nabugodonosor rex. olofernẽ
pͥncipem militiȩ suȩ: & dix̃ ei. Egredere ad
omnem regionem occidentis: & contra eos p̃ci¬
ƿue qui contempsert̃ imperium meũ. Hon
parcet oculus tuus ulli regno: omnẽq urbẽ
munitã subiugabis michi. Tunc olofernis¬
uocauit duces & magistratꝰ uirtitus assyrioꝵ:
& dinumerauit uiros in expeditione sicut pͣ¬
cepit ei rex: centum uiginti milia peditũ pug¬
natoꝵ. & equites sagittarios duodecim milia:
omñeq expeditionẽm suam fecit p̾ire. in mul¬
titudine innumerabilium cameloꝵ: cum his
qͣ exercitib sufficerent copiose. B oum quoq

Expanded text:
decimo Nabuchodonosor regis, vicesima et secunda die mensis primi, factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se. Vocavitque omnes majores natu, omnesque duces et bellatores suos, et habuit cum eis mysterium consilii sui. Dixitque cogitationem suam in eo esse, ut omnem terram suo subjugaret imperio. Quod dictum cum placuisset omnibus, vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae, et dixit ei: Egredere adomne regnum occidentis, et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subiugabis mihi”». 6 Holofernvocavit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
t admouit castra contra faci¬
em eorum. ipse et populus eiꝰ.
tem. ad transfretandum torrentẽ:
et tranfretauit primus. Et uidert̃
cum uiri: et transierunt post eum
Et diuisit populũ: et ęquites in
medio peditum. Erat aut̃e equi¬
tatus aduersariorũ copiosus nimis
et exclamauert sacris tubis: et in
sugam conuersus e cendebeus. et
castra eiꝰ: et cecidert̃ ex eis multi uul¬
nerati: residui autẽ in munitionẽ
fugerunt. Iunc uulneratus est
iudas fr̃ iohannuis: iohannes autẽ
insecutus ẽ eos: doneo uenit cȩdr̃o¬
nã. ꝗͣ. edificauit. Et fugert usq
ad turres quȩ erant in agris ãzoti
et succendit eas igni: & cecider̃t ex
illis duo milia uirorum. et reuersus
est in iudẽam in pace
t ptolonieus filius abobe con¬
stitutus erat dux in cãmpo
ihericho: et habebat argentũ et
aurum multum: erat enĩ gener
sumini sacerdotis. Et exaltatũ ẽ
cor eiꝰ. et uolebat obtinere regionẽ
& cogitabat dolũ aduersus symonẽ.

Expanded text:
t admovit castra contra faciem eorum ipse et populus ejus,tem ad transet transfretavit primus et viderunt eum viri et transierunt post eum et divisit populum et equites in medio peditum erat autem equitatus adversariorum copiosus nimis et exclamaverunt sacris tubis et in fugam conversus est Cendebeus et castra eius et ceciderunt ex eis multi vulnerati residui autem fugerunt in munitionem tunc vulneratus est Iudas frater Iohannis Iohannes autem insecutus est eos donec venit Caedronam quam aedificavit et fugerunt usque ad turres quae erant in agris Azoti et succendit eas igni et ceciderunt ex illis duo milia virorum et reversus est Iudaeam in pace et Ptolomeus filius Abobi constitutus erat dux in campo Hiericho et habebat argentum et aurum multum erat enim gener summi sacerdotis et exaltatum est cor eius et volebat obtinere regionem et cogitabat dolum adversus Simonem
Abbreviated transcription (Latin):
similiter ab apłis audierunt
uerbum ueritatis: & subuer¬
si sunt multifarie ã falsis
apłis. quidã a philosophiȩ uerbosa
eloquentia alii a secta legis uidaicȩ
fuerunt inducti. Hos reuocat apłs¬

Expanded text:
similiter ab Apostolo audierunt verbum veritatis, et subversi sunt multifarie a falsis apostolis, quidam a philosophiae verbosa eloquentia, alii secta legis Judaicae inducti sunt. Hos revocat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
doniam leuitas: et cum eis elysama. & iorã
sacerdotes: docebantq popłm inuida ha¬
bentes librum legis añ: et circumibant
cunctas urbes iuda: atq crudiebãt ppłm
Itaq factus ẽ pauor dñi suꝑ omĩa regna
terrarum quȩ erant ꝑgrrũ iuda: nec au¬
debant bellare contra iosaphat. Sed et̃
et uectigal argenti. Arabes quoq addu¬
cebant pecora arietum seꝑtẽ milia sep¬
tingentos: et hẏrcostotidẽ. Creuit
tͦ iosaphat & magnificatus ẽ in sublime:
atq edificait in uida domos ad instar
turriũ. urbesq muratas: & multa opera
parauit murbib uida. Uiri quoq bella¬
tores et robusti erant miertm: quorum
iste numerus ꝑ domos atq familias singłoꝵ.
In uida. princeps exercitus ednas dux: &
cũ eo robustissimi urri trecenta milia.

Expanded text:
doniam Levitas et cum eis Elisama et Ioram doniam Levitas et cum eis Elisama et Ioram sacerdotes docebantque in Iuda habentes librum legis Domini et circuibant cunctas urbes Iuda atque erudiebant populum itaque factus est pavor Domini super omnia regna terrarum quae erant per debant bellare contra Josaphat. Sed et et vectigal argenti, Arabes quoque adducebant pecora, arietum septem millia septingentos, et hircorum totidem. Crevit ergo Josaphat, et magnificatus est usque in sublime: atque aedificavit in Iuda domos ad instar turrium urbesque muratas et multa opera patravit in urbibus Iuda viri quoque bellatores et robusti erant in Hierusalem quorum iste numerus per domos atque familias singulorum in Iuda principes exercitus Ednas dux et cum eo robustissimorum trecenta milia
Abbreviated transcription (Latin):
iosaphath filius eius ꝓ eo: et inualuit
contra isrł. Constituitq militũ nume¬
ros in cunctis urbib ũda quȩ erant
uallãtȩ muris: presidiaq disposuit in
terra uĩda. et in ciuitatib ephraim. qͣs
cȩperat asa pater eius: & fuit dominus
cum iosaphat: qui ambulauit iunis
dauid patris sui primis: et non sperauit
in baalim. s in dõ patris sui: et ꝑrexit
in prȩceptis illius: & ñ iuxta peccata isrł
Confirmauitq dñs regnum in manu eiꝰ
et dedit omĩs iuda mimera iosaphat:
facteq sunt ei infinitȩ diuitiȩ: & mul¬
ta gła. C umq sumpsisset cor eius audã¬
tiam. propter uias dommi: ẽtiam excelsa
et lucos de uida abstulit. Percio autẽ anno
regni sin: misit de principib suis. benail.
et obidiam. & xachariam. et nathanahel.
& micheam. ut docerent in ciuitatibꝰ iuda:
et cumeis leuitas semeiam et nathaniã.
&e⁊abacdiam: asahel quoq et scmiramõth.
et ionathan: adoniam et tobiam. & toba¬

Expanded text:
Iosaphat filius eius pro eo et invaluit Iosaphat filius eius pro eo et invaluit contra Israhel constituitque militum numeros in cunctis urbibus Iudae quae erant vallatae muris praesidiaque disposuit in terra Iuda et in civitatibus Ephraim quas ceperat Asa pater eius et fuit Dominus cum Iosaphat quia ambulavit in viis David patris sui primis et non speravit in Baalim sed in Deo patris sui et perrexit in praeceptis illius et non iuxta peccata Israhel confirmavitque Dominus regnum in manu eius et dedit omnis Iuda munera Iosaphat factaeque sunt ei infinitae divitiae et multa gloria cumque sumpsisset cor eius audaciam propter vias Domini etiam excelsa et lucos de Iuda abstulit tertio autem anno regni sui misit de principibus suis Benail et Obdiam et Zacchariam et Nathanahel et Micheam ut docerent in civitatibus Iuda et cum eis Levitas Semeiam et Nathaniam et Zabadiam Asahel quoque et Semiramoth et Ionathan Adoniam et Tobiam et Toba
Abbreviated transcription (Latin):
terram: et prebent fortitudinẽ his qui
corde ꝑfecto credunt in eum. S tulte
igitur egisti: et propter boc ẽtiam pre¬
senti tempore aduersum te bella consur¬
gent. Iratusq ẽ asa aduersꝰ udentem:¬
et iussit eum mitti in neruum. Ualde
quippe suꝑ hoc fuit dñs indignatus :
et interfecit de popło in tempore illo
plurimos. Opera autem asã prima &
nouissima: scripta st̃ in libro regũ isrł. &
iuida. Egrotauit etiam asa anno trice¬
simo nono regni sui dolore pedum uehe¬
mentissimo: & nec in infirmitate sua
quesiuit dñm: s magis medicoꝵ arte con¬
fisus ẽ. Dormuntq cum patribus suis:
& mortuus ẽ anno quadragesimo pri¬
mo regni sui: et sepelierunt eum in se¬
pulcro suo quod sibi foderat in euitate
dauid. Posueruntq eum super
lectum suum plenum aromatibꝰ & un¬
gentis meretriciis. quȩ erant pigmenta¬
rioꝵ arte confecta: et combusserunt suꝑ
eum ambitione nimia. Regnauit aũt

Expanded text:
terram, et praebent fortitudinem his, qui terram, et praebent fortitudinem his, qui corde perfecto credunt in eum. Stulte igitur egisti, et propter hoc ex praesenti tempore contra te bella consurgent. Iratusque Asa adversus Videntem, jussit eum mitti in nervum: Valde quippe super hoc fuerat indignatus: Et in erfecit de populo in tempore illo plurimos. Opera autem Asa prima et novissima scripta sunt in libro regum Juda et Israel. Aegrotavit etiam Asa anno tricesimo nono regni sui, dolore pedum vehementissimo et nec in infirmitate sua quaesivit Dominum sed magis in medicorum arte confisus est dormivitque cum patribus suis et mortuus est anno quadragesimo primo regni sui et sepelierunt eum in sepulchro suo quod foderat sibi in civitate David posueruntque eum super lectulum suum plenum aromatibus et unguentis meretriciis quae erant pigmentariorum arte confecta et conbuserunt super eum ambitione nimia regnavit autem
Abbreviated transcription (Latin):
et pater tuus: habuere concordiã
Quamobrem misi tibi argentum &
aurum: ut rupto federe qͦd habes
cum baasa rege isrł: facias eũ a me
recedere. Quo comꝑto benadab:
misit principes exercituum suoꝵ
ad urbes isrł᷑: qui ꝑcusserunt ahion
et dan. & abelmaim: & uniuersas
urbes muratas nepthalim. Quod
cum audisset baasa. desiit ȩdifica
re rama: et intermisit opus suum.
Porro asa rex assumpsit uniuersũ
iudam. et tulerunt lapides de ra¬
mã. et ligna quȩ ad ȩdificationem
prȩparauerat buasa: edificauert̃q
ex eis gabaa et masphã. In tẽpore
illo n uenit anani propb̃a ad asa
regem uida: et dixit ei. Quia habuisti
fidutiam in rege sẏrie. & non in dño dõ
tuo: idcirco euasit sẏriȩ regis exercitus
de manu tua. Honne ethiopes et lybies
multo plures erant quadrigis et ȩquitibꝰ
et multitudine nimia: quos cum dño cre¬
didisses trãdidit in manu tua: Oculi
enim domini contemplantur uniuersã

Expanded text:
et pater tuus habuere concordiam et pater tuus habuere concordiam quam ob rem misi tibi argentum et aurum ut rupto foedere quod habes cum Baasa rege Israhel facias eum a me recedere quo conperto Benadad misit principes exercituum suorum ad urbes Israhel qui percusserunt Ahion et Dan et Abelmaim et universas urbes muratas Nepthalim quod cum audire Rama, et intermisit opus suum. Porro Asa rex assumpsit universum Judam, et tulerunt lapides de Rama, et ligna, quae aedificationi praeparaverat Baasa, aedificavitque ex eis Gabaa et Maspha. In tempore illo venit Anani propheta ad Asa regem Juda, et dixit ei: Quia habuisti fiduciam in rege Syriae, et non in Domino Deo tuo, idcirco evasit Syriae regis exercitus de manu tua. Nonne Aethiopes et Libyes multo plures erant quadrigis et equitibus, et multitudine nimia: quos, cum Domino credidisses, tradidit in manu tua? Oculi enim Domini contemplantur universam
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: et in tota uoluntate que¬
sierunt eum et inuenert̃: presti¬
titq eis dñs requiem ꝑ circiitum.
Sed et maacham matrem asa re¬
gis. ex augusto deposuit imperio:
eoqͦa fecisset in luco simulacrũ priapi
quod omne contriuit. & in stusta
comminuens: combussit in torrente
cȩdron. Excelsa autem. derelicta
sunt misrł. Attamen corasa erat
ꝑfectum cunctis diebus eius: eaq
quȩ uouerat pater suus. et ipse in¬
tulit in domum domini. argentum
et aurum: uasorumq diuersã sup¬
pellectilem. B ellum uͦ non fuit usq
ad tricesimum annum regni asa An¬
no autem tricesimo sexto regni eius.
ascendit baasa rex ifrahel in uidã
et muro circumdabat rama: ut nul¬
lus tute posset ẽgredi et ingredi
de regno asa. Protulit autem a sã
argentum et aurum de thesauris do¬
mus domini. et de thesauris regiis:
misitq ad benadab regem syrie qui
habitabat in damasco dicens. Tedus
inter me et te ẽ. Pater quoq meus

Expanded text:
verunt et in tota voluntate quaeverunt et in tota voluntate quaesierunt eum et invenerunt praestititque eis Dominus requiem per circuitum sed et Maacham matrem Asa regis ex augusto deo quod fecisset in luco simulacrum Priapi: quod omne contrivit, et in frusta comminuens combussit in torrente Cedron. Excelsa autem derelicta sunt in Israel: attamen cor Asa erat perfectum cunctis diebus ejus. Eaque quae voverat pater suus, et ipse, intulit in domum Domini, argentum, et aurum vasorumque diversam supellectilem bellum vero non fuit usque ad tricesimum quintum annum regni Asa anno autem tricesimo sexto regni eius ascendit Baasa rex Israhel in Iudam et muro circumdabat Rama ut nullus tute posset egredi et ingredi de regno Asa protulit ergo Asa argentum et aurum de thesauris domus Domini et de thesauris regis misitque ad Benadad regem Syriae qui habitabat in Damasco dicens foedus inter me et te est pater quoque meus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħȩ: confortatus ẽ. & abstulit idola
de omni terra uida et beniamin: &
ex urbibus quas ceperat montis epbraim:
et dedicauit altare domini quod erat
ante porticum domini. Congrega¬
uitq unuersum uidã & beniamim: &
aduenas cum eis de ephraim. & de ma¬
nasse. et de sy meon. P lures eñ ad eũ
confugerant ex ifrł: uidentes quod do¬
minus deus illius esset cum eo. Cũq
uenissent in ierłm mense tertio. et
anno quinto decimo regni asa: immo
lauerunt dño indie illa de manubus
et prȩda quam adduxerant. boues
septingentos: et arietes septem milia.
t intrauit ex more ad corroborandũ
fȩdus: ut quererent dnm̃ dm̃ patrũ
suorum in toto corde. et in tota an¬
ma sua. Si quis autẽ inquit non
quesierit dnm̃ dm̃ isrł. moriatur
a minimo usq ad maximũ: a uiro
usq ad mulierem. Iurauerunt ꝙ
domino uoce magna in iubilo. & in
clangore tubȩ: et in sonitu bucinarũ
om̃s qui erant in iuda cum exsecra¬
tione. In omni enĩ corde suo ura¬

Expanded text:
etae, confortatus est, et abstulit idola de omni terra Juda, et de Benjamin, et ex urbibus, quas ceperat, montis Ephraim, et dedicavit altare Domini quod erat ante porticum Domini. Congregavitque universum Judam et Benjamin, et advenas cum eis de Ephraim, et de Manasse, et de Simeon: plures enim ad eum confugerant ex Israel, videntes quod Dominus Deus illius esset cum eo. Cumque venissent in Jerusalem mense tertio, et anno quinto decilaverunt Domino in die illa de manubiis et praeda quam adduxerant boves septingentos et arietes septem milia et intravit ex more ad corroborandum foedus ut quaererent Dominum Deum patrum suorum in toto corde et in tota anima sua si quis autem inquit non quaesierit Dominum Deum Israhel moriatur a minimo usque ad maximum a viro usque ad mulierem iuraveruntque Domino voce magna in iubilo et in clangore tubae et in sonitu bucinarum omnes qui erant in Iuda cum execratione in omni enim corde suo iura
Abbreviated transcription (Latin):
mundissimo. Domum quoq maiorem.
texit tabulis ligneis abiẽgnis: et lami¬
nas auri obrizi affixit ꝑ totũ: sculp¬
sitq in ea palmas. & quasi catẽnulas
se inuicem complectentes. Strauit
quoq pauimentum templi p̃ciosissi¬
mo marmore: decore multo. Porro
aurum erat. ꝓbatissimum: de cũnus la¬
minis texit domum et trabes eius: &
postes. & parietes. & ostia: & celauit
cherubĩm in parietibus. E ecit quoq
domum sancti sanctorum̃. longitudi¬
nem iuxta latitudinem domꝰ. cubitoꝵ
iuginti: & latitudinem similit̾ uiginti
cubitorum. Et laminis aureis texit eã:

Expanded text:
mundissimo. Domum quoque majorem mundissimo. Domum quoque majorem texit tabulis ligneis abiegnis, et laminas auri obrizi affixit per totum: sculpsitque in ea palmas, et quasi catenulas se invicem complectentes. Stravit quoque pavimentum templi pretiosissimo marmore, decore multo. Porro aurum erat probatissimum, de cujus laminis texit domum, et trabes ejus, et postes, et parietes, et ostia: et caelavit cherubim in parietibus. Fecit quoque domum sancti sanctorum; longitudinem juxta latitudinem domus, cubitorum viginti, et latitudinem similiter viginti cubitorum: et laminis aureis texit ea
Abbreviated transcription (Latin):
uiros proselitos qui erant in terra isrł.
post dinumerationẽ quam dinumera¬
uit dauid pater eius: et inuenti sunt
centum quinquagiita milia & tria
milia sexcenti. E ecitq ex eis septua¬
ginta milia qui humeris õnera porta¬
rent: & octoginta milia qui lapides in
montibus cederent. Tria milia autẽ
& sexcentos prȩpositos operũ popłi.
Et cepit salomon ȩdificare domum
domini inierusalem. in monte mo¬
riã. qui demonstratus fuerat dauid
patri eius: in loco quem preparauerat
dauid. in area ornan iebusei. Cepit
autem edificare mense scđo: anno
quarto regni sui. Et hȩc sunt funda¬
menta quȩ iecit salomon: ut ȩdifica¬
ret domum dei. Longitudinis cubi¬
tos inmensura prima. sexaginta:
latitudinis cũbitos uiginti. Porti
cum uero ante frontem quȩ tendebatur
in longum uixta mensuram latitudinis
domus: cubitorum uiginti. Porro al¬
titudo centum uiginti cubitorũ erat.
Et deaurauit eam intrinsecus: de auro

Expanded text:
viros proselytos qui erant in terra Israhel viros proselytos qui erant in terra Israhel post dinumerationem quam dinumeravit David pater eius et inventi sunt centum quinquaginta milia et tria milia sescenti fecitque ex eis septuaginta milia qui umeris onera portarent et octoginta milia qui lapides in montibus caederent tria milia autem et sescentos praepositos operum populi et coepit Salomon aedificare domum Domini in Hierusalem in monte Moria qui demonstratus fuerat David patri eius in loco quem paraverat David in area Ornan Iebusei coepit autem aediquarto regni sui. Et haec sunt fundamenta, quae jecit Salomon, ut aedificaret domum Dei longitudinis cubitos in mensura prima sexaginta, latitudinis cubitos viginti. Port cum vero ante frontem, quae tendebatur in longum juxta mensuram latitudinis domus, cubitorum viginti: porro altitudo centum viginti cubitorum erat: et deauravit eam intrinsecus auro
Abbreviated transcription (Latin):
xit dominus popłm suum: idcirco
te regnare fecit suꝑ eum. Et addi¬
dit dicens. Benedictus dominus
deus israhel qui fecit cęlum & t̾rã:
qui dedit dauid regi filiũ sapien¬
tem et eruditum. et sensatum.
atq prudentem: ut edificarit do¬
mum domino. & palatium sibi
Misi gͦ tibi uirum prudentem.
et scientissimum hyram patrem
meum filium mulieris de filiabꝰ
dãn: cuius pater tyrius fuit: qui
nouerit operari in auro & argento.
et ȩre. et ferro: & marmore et
lignis. In purpura quoq & hia¬
cincto. et bysso. & cocemo: et qui
sciat celare omnem sculpturam.
& admuenire prudenter quod¬
cumq in opere necessarium ẽ.
cum artificibꝰ tuis: & cum artifici¬
b domini mei dauid. patris tui
Triticum gͦ & hordeum. & oleum.
& uinum quȩ pollicitus es domine
mi: mitte seruis tuis. Hos autem
cedẽmus ligna de libano. quot neces¬
saria habueris: & applicabimus ea
ratibus ꝑ mare in ioppẽ. Tuum
erit transferre ea in iherusalem.
Nume rauit igitur salomon om̃s

Expanded text:
xit Dominus populum suum idcirco te regnare fecit super eum et addidit dicens benedictus Dominus Deus Israhel qui fecit caelum et terram qui dedit David regi filium sapientem et eruditum et sensatum atque prudentem ut aedificaret domum Domino et palatium sibi misi ergo tibi virum prudentem et scientissimum Hiram patrem meum filium mulieris de filiabus Dan cuius pater Tyrius fuit qui noverit operari in auro et argento et aere et ferro et marmore et lignis in purpura quoque et hyacintho et bysso et coccino et qui sciat celare omnem scalpturam et adinvenire prudenter quodcumque in opere necessarium est cum artificibus tuis et cum artificibus domini mei David patris tui triticum ergo et hordeum et oleum et vinum quae pollicitus es domine mi mitte servis tuis nos autem caedemus ligna de Libano quot necessaria habueris et adplicabimus ea ratibus per mare in Ioppe tuum erit transferre ea in Hierusalem numeravit igitur Salomon omnes
Abbreviated transcription (Latin):
iohel. & ieu filius iosabiȩ filiȩ sara¬
iȩ. filii asihel et helioenai. & iacoba.
& isuaia. & asaia. & addihel et isimi¬
hel & banaia. ziza quoq filius sephei.
filii allon. filii idaia filii semri. filu
samaia. Isti sunt nominati princi¬
pes in cognationib suis. et in domo
affinitatum suarum multiplicati
sunt uehement᷑. & profceti sunt ut
ingrederentur in gador. usq ad ori¬
entem uallis: et ut quererẽt pascua
gregibus suis. Et inuenerunt pascuas
utiles. et ualde bonas. et terrã latissi¬
mam. et quietam. et fertilẽ. in qua
ante habitauerant de stirpe cham.
Hii gͦ uenerunt quos supra descripsimꝰ
nominatim in dieb ez echiȩ regis iuda.
& ꝑcusserunt tab̾nacula eorum. et ha¬
bitatores qui inuenti fuerant ibr et
deleuerunt eam usq in p̃sentem diem
Habitaueruntq pro eis: qm̃ uberri¬
mas ibidem pascuas reppererunt. De
filuis quoq sẏmeon. abierunt in mon¬
tem seir. uiri quingenti. habentes p̾n

Expanded text:
Iohel et Ieu filius Iosabiae filii SaraIohel et Ieu filius Iosabiae filii Saraiae filii Asihel et Helioenai et Iacoba et Isuaia et Asaia et Adihel et Isimihel et Banaia Ziza quoque filius Sephei filii Allon filii Idaia filii Semri filii Samaia isti sunt nominati principes in cognationibus suis et in domo adfinitatum suarum multiplicati sunt vehementer et profecti sunt ut ingrederentur in Gador usque ad orientem vallis et ut quaererent pascua gregibus suis inveneruntque pascuas uberes et valde bonas et terram latissimam et quietam et fertilem in qua ante habitaverunt de stirpe Ham hii ergo venerunt quos supra descripsimus nominatim in diebus Ezechiae regis Iuda et percusserunt tabernacula eorum et habitatores qui inventi fuerant ibi et deleverunt eos usque in praesentem diem habitaveruntque pro eis quoniam uberrimas ibidem pascuas reppererunt de filiis quoque Symeon abierunt in montem Seir viri quingenti habentes p
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ inpresepib apud regem in operi¬
bus eius commorati sunt ibi. Tilii
sy mcon. nanuhel. et ianim. & iarib
zara. saul. sellũ filius eiꝰ. mapsã fili
eius. masma filius euis. Filii masma
hamuhel filiꝰ eiꝰ: ⁊ accũr filius eius:
se mei filius eius. I ili semei sexdeci
et filiȩ sex. Fratres autem eius. ñ ha¬
buerunt filios multos: et uniuersa
cognatio non potuit ad ȩquare sũmam
filiorum iuda Habitauerunt autẽ
in bersabee. et molada & hasarsual.
et in bellaa. & in asõm. & in tholad. &
in bathuel. & in orma. & in sichelẽg.
& in bethmarchaboth. & in asarsasusi.
& in bethberai. & in saarim. Heȩ ciui¬
tates eorum: usq ad regem dauid.
Uillȩ quoq eorum. etham. et en. &¬
et remmon. & thocẽm. & asan. ciui¬
tates quinq et uniuersi uiculi eorũ
ꝑ circuitum ciuitatum istarũ. usq
ad baal. Hec ẽ habitatio eorum. &
sedium distributio. Mas. ohab quoq
et iemlech. & iosa filius amasiȩ. &

Expanded text:
et in Praesepibus, apud regem in operiet in Praesepibus, apud regem in operibus ejus, commoratique sunt ibi. Filii Simeon: Namuel et Jamin, Jarib, Zara, Saul. Sellum filius ejus, Mapsam filius ejus, Masma filius ejus. Filii Masma: Amuel filius ejus, Zachur filius ejus, Semei filius ejus. Filii Semei sedecim, et filiae sex: fratres autem ejus non habuerunt filios multos, et universa cognatio non potuit adaequare summam filiorum Juda. Habitaverunt autem in Bersabee, et Molada, et Hasarsual; et in Bala, et in Asom, et in Tholad; et in Bathuel, et in Horma, et in Siceleg; et in Bethmarchaboth, et in Asarsusim, et in Bethberai, et in Saarim. Hae civitates eorum usque ad regem David. Villae quoque eorum: Etam, et Aen, et Remmon, et Thochen, et Asan, civitates quinque. Et universi viculi eorum per circuitum civitatum istarum usque ad Baal. Haec est habitatio eorum et sedium distributio. Mosobab quoque et Jemlech, et Josa filius Amasiae, et