comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
honesta ẽẽ dicunit nec sapientũ mͦ ꝓpͥa¬
s cuz houn genere oñ cõmunia. Itaqz his
om̃s in quib uirtutis est indoles cõmo¬
uentur. Nec uero cum duo decii aut duo
aut ab illis fortitudinis aut ab istis in
sapiens eors est ut sapiente uolumꝰ in¬
tellioi ne hi sapiences habiti ⁊ noĩan sũt¬
M. cato. ⁊ C. celiuis sapientes fuerut nec il¬
li quidez semptez s ex medior officiorum
freꝙ̃tia similitudĩe quãda gerebant spe¬
cieu q sapientiũ. Quocirca nec id quod
stum quod collitur ab hus qui bouos uiros
appellari se uolunt cuz emolumentis inqua
est cõpauduii. tamqz id honestum quod in¬
est honestum sapientib. Alr enĩ teneri nõ
pt̃ si qua ad uirtutez ẽ facta progressio. S
hos quidez de hus qui conẜuacõe offitioꝵ
ponderari honestate. hi solent ii delibera¬
do honestuz cũ eo utile putant cõpare. boĩ
uiri non solent. Itaq extimo pauetiũ cuz

Expanded text:
honesta esse dicunt, non sapientium honesta esse dicunt, non sapientium  hominum genere communia. Itaque iis omnes, in quibus est virtutis indoles, commoventur. Nec vero, cum duo Decii aut duo aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iustisapiens, ut sapientem volumus intellegi, nec ii, qui sapientes habiti et nominatM. Cato et C. Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quandam gerebant speciemque sapientium. Quocirca nec id, quod stum, quod colitur ab iis, qui bonos se viros haberi volunt, cum emolumentis umquam est coest honestum, sapientibus; aliter enim teneri non potest, si qua ad virtutem est facta progressio. Sed haec quidem de iis, qui conservatione officiorum t praeponderari honestate, ii solent in deliberando honestum cum eo, quod utile putant, comparare, boni viri non solent. Itaque existimo Panaetium, cum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ omna officia de quib his libris dis¬
putanius media stoici appellant/ ea coĩa
sunt ⁊ late patent que ingenii bouitace nul¬
ti assequntur et progressione discendi. Illud
aut̃ officium quod rectum urdem appellãt
perfectum atq absolutum est ut udem di¬
cunt om̃s nũos ht nec preter sapientez
in quequã cadere pt̃. Cu aut̃ aliquid
accum est in quo media officia copẽre¬
tur id cumulate uidetur esse ꝑfectum
intelluit quatõ aũt incelligit inl putat
precerinssum. quod aut̃ in poematibus
in qz picturis usu euenit, in aliis q ꝙͣ¬
plurib ut delectentur imꝑiti. laudent¬
qz ea que laudenda non sunt. Ob eaz
credo causa ꝙ uisit in hus aliquid pro¬
ui ꝙd̾ capiat ignaros. qui quidez quid
in unaquaqz re uicii sit nequeant iidica¬
re. Itaq cu docti suit a peritis desistunt
facile a smnã. Hec igitur officia de quib
hus libris dissermꝰ quasi ẜã que dain

Expanded text:
enim officia, de quibus his libris disenim officia, de quibus his libris disputamus, media Stoici appellant; ea communia sunt et late patent; quae et ingenii bonitate multi assequuntur et progressione discendi. Illud autem officium, quod rectum idem appellant, perfectum atque absolutum est et, ut idem dicunt, omnes numeros habet nec praeter sapientem cadere in quemquam potest. Cum autem aliquid actum est, in quo media officia compareant, id cumulate videtur esse perfectuintellegit; quatenus autem intellegit, nihil putat praetermissum; quod idem in poematis, in picturis usu venit in aliisque compluribus, ut delectentur imperiti laudentque ea, quae laudanda non sint, ob eam, credo, causam, quod insit in iis aliquid probi, quod capiat ignaros, qui quidem, quid in una quaque re vitii sit, nequeant iudicare; itaque, cum sunt docti a peritis, desistunt facile sententia. Haec igitur officia, de quibus his libris disserimus, quasi secunda quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
q accepimus socratem execrari solitum
eos qui primũ hec natura coherentia opi¬
mone distiuxissent. Cui quidez sunt stoi¬
ci ita assensi ut quidꝙͣ honestum eẽt id
utile ẽẽ consentirent nec utile ẽẽ quicꝙ
accessione meliore uitam fieri neq disce¬
ssione peiorem non uidetur dubitasse hiꝰ
modi deliberacõem introduce. ini qua qd
utile uidetur cu eo quod honestũ est cõ¬
paretur. Et eñi quod suminũ bonũ a sto¬
icis dicitur cõuenient nature uiu̾e id ht
hanc ut opinor smam cuz uirtute cong¬
eeñt ita legere si ea uirtuti non repug᷑¬
rent. Quod cuz ita sit putant quidaz
hanc cõpacoem non recte introductam.
nec omño de eo gen̾e quicꝙͣ precipiendũ
fuisse. Ita illud quide honestum qd ꝓprie
uereq dicitur id in sapientil est solum
neq a uirtute diuelli unꝙͣ pt̃. In hus
aut̃ in quib non est perfecta sapiã ip̃m¬
quide illud perfectum honestũ millo
modo s summilitudines ẽẽ possunt. Hec

Expanded text:
 accepimus Socratem execrari solitum eos, qui primum hec natura coherentia opinione distraxissent. Cui quidem ita sunt Stoici assensi, ut et, quicquid honestum esset, et utile esse censerent; nec utile quicquam, accessione meliorem vitam fieri nec decessione peiorem, non videtur debuisse eius modi deliberationem introducere, in qua, quod utile videretur, cum eo, quod honestum est, compararetur. Etenim quod summum bonum a Stoicis dicitur, convenienter naturae vivere, id habet hanc, ut opinor, sententiam: cum virtute congm naturam essent, ita legere, si ea virtuti non repugnarent. Quod cum ita sit, putant quidam hanc comparationem non recte introductam, nec omnino de eo genere quicquam praecipiendum fuisse. Atque illud quidem honestum, quod proprie vereque dicitur, id in sapientibus est solis neque a virtute divelli umquam potest; in iis autem, in quibus sapientia perfecta non stum nullo modo, similitudines honesti esse possunt. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
di spem auferebat. sic ea que pauetius pre¬
mine ꝑsequutũ. Quãobrem de iudicio
panecii dubutan non pt̃. recte ue hanc
tertia partem ad exquirendu officium
ut stoicis placet siue quod honestum est.
id ita sumũ bonum est. ꝙͣadmodum peri¬
pateticis nrĩs uidetur ut oĩã ex altera

Expanded text:
di spem auferebat, sic ea, quae Panaetius praedi spem auferebat, sic ea, quae Panaetius praeminem persecutum. Quam ob rem de iudicio Panaeti dubitari non potest; rectene autem hanc tertiam partem ad exquirendum officium ut Stoicis placet, sive, quod honestum est, id ita summum bonum est, quem ad modum Peripateticis vestris videtur, ut omnia ex
Abbreviated transcription (Latin):
beret nullum ẽẽ locum in tota pħia tã nec
cessarium. Minime u̾o̾ assentior his qui negant
eum locum a pauetro preceriuissum. s consulto
relictum. nec omino scrbendum fuisse quia
nũ ꝙͣ possit utilitas cum honenestate pugna¬
re. De quo pt̃ alteram habere dubitationem
As hibendum ne fuerit hoc genus quod ĩ diui¬
sione panetni tertiĩ est an plane obuncteu¬
dum. Alterum dubitan non pt quin a paue¬
tio suscepcum sit. s reliccum. Naz qui e diui¬
sione tripartita duas ꝑtes absoluenit. huic
neccẽ est tercia iestare. Preterea in extre¬
mo libro tercio de hac parte pollicetur se de¬
inceps ẽẽ dicturum. Accedit eodem testis lo¬
cuplex possidõius qui ecia scripsit in quadã
epla. p. rutulium infum dicere solere qui
panecium audierat ut nemo pictors esset
inuentus. qui uenens eam partem quaz
appelles nichoatã reliquiss absolueret. d¬
us eni pulchritudo reliqui corporis imitã¬

Expanded text:
bat nullum esse locum in tota philosophia bat nullum esse locum in tota philosophia necessarium. Minime vero assentior iis, qui negant eum locum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scribendum fuisse, quia numquam posset utilitas cum honestate pugnare. De quo alterum potest habere dubitationem, adhibendumne fuerit hoc genus, quod in divisione Panaeti tertium est, an plane omittendum, alterum dubitari non potest, quin a Panaetio susceptum sit, sed relictum. Nam qui e divisione tripertita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertiam; praeterea in extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum dicere solere, qui Panaetium audierat, ut nemo pictor esset inventus, qui in Coa Venere eam partem, quam Apelles inchoatam reliquisset, absolveret oris enim pulchritudo reliqui corporis imitan
Abbreviated transcription (Latin):
cohortandi grã scripsimus nũc ad reliquam
partem proposite diuisionis reu̾tannur. exi¬
uetius igr qui sine cõtrou̾sia de officiis acu¬
latissiuie dusputauit. quẽq nos correptione q̃ͣ¬
dam adhibica potissimũ sequuti sumꝰ tribus
geuerib propositis in quib deliberare honnes
et cosultare de officiis solent. uno cum dubita¬
tur honestum ne id eẽt de quo ageretur an tur¬
pe. Altero utile ne id eẽt an inutile. Tertium
si id qd̾ spẽm haberet honesti pugnaret cũ eo
qued utile uidetur. Quomͦ ea discerin opor¬
teat de duob genenb pͥmis trb libris ex¬
plicauit. De tercio aũt gene scuplit se dic¬
turum deinceps. nec soluit d quod prouii¬
serat. qd̾ eo magis muor quia scriptũ a di¬
scipulo eus possidoĩo est .xxx. amus uixisse
paueciũ posteaꝙͣ istos libros edidiss. quẽ lo¬
cum miror a possidomo breuiter ẽẽ tactum
in quibusda cõmentariis presertun cũ scri¬

Expanded text:
cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae divisionis revertamur. gitur, qui sine controversia de officiis accuratissime disputavit, quemque nos correctione quadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, si id, quod speciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile videretur, quo modo ea discerni oporteret, de duobus generibus primis tribus libris explicaturum nec exsolvit id, quod promiserat. Quod eo magis miror, quia scriptum a discipulo eius Posidonio est triginta annis vixisse Panaetium, posteaquam illos libros edidisset. Quen locum miror a Posidonio breviter esse tactum in quibusdam commentariis, praesertim cum scri
Abbreviated transcription (Latin):
solitudine abstrahaniur ad hauc scubendi
oꝑam ouine studium curam q conũtumꝰ
Itaq plura brem tempore euersa ꝙͣ stante¬
fingifera ⁊ fructuosa nec ulla pars eius
inculta ac deẜta sit. tuz nullus in ea loc
feratior est nec uerior ꝙͣ de officus a quib
constanter honeste iuendi precepta ducũ¬
bus sit faciendum qui uitã honesta in¬
gredi coctitant. tu haud scio an nemii
pulsꝙͣ tibi. Sustines enĩ non puã expet¬
cacoem nutande industie nr̃e mactua
honorum nonullaz fortasse nois. Sus¬
copisti onuis preterea gͥaude ⁊ athenaꝵ et cracippi
ad quos cu tamꝙͣ ad mercaturcõ bonars arciũ
ss profectus mauẽ te redde̾ curpissimũ est de¬
quãtum conari potes aĩo quãtuz labore cõten¬
dere si discendi labor est potirs ꝙͣ uoluptatis
cunc fac ut efficias ne ue cõmictas ut cũ oĩa
suppeditata sunt tͣ a nobis tu te tͥ defuisse uide¬
are. Sz hec hactenus. Multa ei sepe ad te

Expanded text:
solitudine abstrahamus, ad hanc sctibendi solitudine abstrahamus, ad hanc sctibendi optram omne studium curamqueconvertimus. Itaque plura brevit tempore, eversa, quafrugifera et fructuosa nec ulla pars eius inculta ac deserta sit, tum nullus feracior in ea locus est nec uberior quam de officiis, a quibus constanter honesteque vivendi praecepta ducunibus est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogitant, tum haud scio an nemini potius quam tibi; sustines enim non parvam exspectationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasse nominis. Suscepisti onus praeterea grave et Athenarum et Cratippi; ad quos cum tamquam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dequantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te
Abbreviated transcription (Latin):
ociũ negocii in opia non requiescendi studi¬
o constitutũ est. Extincto ei senatu dele¬
tis q iudiciis quid est qd dignũ nobis
aut in curia aut in foro agere possunus.
Ita qui in maxĩa celebritate in oculis ci¬
uũ quõda maximꝰ nĩc fugiences con¬
spectum sceleratoꝵ quib omia redimi¬
dant abdimus nos quãtum licet et se¬
pe soli surnus. S quia sic ab homibus
doccis accepiiꝰ non solum ex malis eli¬
iere mĩma oportere. s eciã excerpere ex
hus ip̃is si quid meẽt bomi ꝓpterea et¬
otio fiuior. non illo quidem quo debeat uti. is qui
quondam peꝑiss ocium ciuitati nec eam solitu¬
dinem languere pacior quã michi asfert nec¬
cessitas non uoluncas. Quã ꝙͣ afucanus me¬
la tnĩ eius ingenii mouumenta madata lus.
nullum opus nullu solitudinus munus ep¬
tat. Ex quo intellii deb illum mentis
nec solum uiꝙͣ fuisse. Nos aut̃ qui non
sĩ roboris habenus ut cogitacõe tacita a

Expanded text:
otium negotii inopia, non requiescendi studiotium negotii inopia, non requiescendi studio constitutum est. Exstincto enim senatu deletisque iudiciis quid est quod dignum nobis aut in curia aut in foro agere possimus? Ita, qui in maxima celebritate atque in oculis civium quondam vixerimus, nunc fugientes conspectum sceleratorum, quibus omnia redundant, abdimus nos, quantum licet, et saepe soli sumus. Sed quia sic ab hominibus doctis accepimus, non solum ex malis eligere minima oportere, sed etiam excerpere ex his ipsis, si quid inesset boni, propterea etotio fruor, non illo quidem, quo debebat is, qui quondam peperisset otium civitati, nec eam solitudinem languere patior, quam mihi affert necessitas, non voluntas. Quamquam Africanus mla temen eius ingenii monumenta mandataliteris, nullum opus otii, nullum solitudinis munus extat. Ex quo intelligi debet, illum mentis nec solum unquam fuisse. Nos autem, qui non tantum roboris habemus, ut cogitatione racita a
Abbreviated transcription (Latin):
scipionen marce fili euni qui
prinũ africanus appellatus
est dicere solitum scripsit Ca
Nec minus solum ꝙͣ cu solus eẽt. Mag¬
ficti uero uox ⁊ magno uur ac sãpientẽ
diggna que declarat illuui et in otio de negoci¬
is cogitare et in solitudine secum loqui soli¬
tuui ut neq cossaret uniqua et interdum col¬
loquio alterius non egeret. Itaqz due res q̃
langorẽ afferunt ceteris illum acubant o¬
tiũ/ et solicudo. uellem nobis hoc iddez uere
dit̾e liceret. S si minꝰ mutatione tanta
ingenii prãntia cosequi possumꝰ uolunta¬
te certe proyime accedenuis. Naz ⁊ a re
p. forensib q negociis. armis ipiis u¬
q prohibiti. ociũ ꝑsequini᷑ ⁊ ob eci cam
nobe relicta rura pagrantes sepe soli su¬
mus. S nec ocĩi hoc cũ africani otio n
hec solitudo cu illa cõpanda est. Ille eniĩ
reqinescens a re .p. pulcherumis mune¬
tu hoĩm frequentia q interdũ tãꝙͣ in por¬
tum se in solitudinem recipiebat. Nrm ã.

Expanded text:
Scipionem, M. fili, eum, qui primus Africanus appellatus est, dicere solitum scripsit Catnec minus solum, quam cum solus esset. Magnifica vero vox et magno viro ac sapiente digna; quae declarat illum et in otio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut neque cessaret umquam et interdum colloquio alterius non egeret. Ita duae res, quae languorem afferunt ceteris, illum acuebant, otium et solitudo. Vellem nobis hoc idem vere dicere liceret; sed si minus imitatione tantam ingenii praestantiam consequi possumus, voluntate certe proxime accedirnus; nam et a re publica forensibusque negotiis armis impiis vique prohibiti otium persequimur et ob eam causam urbe relicta rura peragrantes saepe soli sumus. Sed nec hoc otium cum Africani otio nec haec solitudo cum illa comparanda est. Ille enim requiescens a rei publicae pulcherrimis munetu hominum frequentiaque interdum tamquam in portum se in solitudinem recipiebat, nostrum autem
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatum cõparatio qmi operis .xxx
hit locus erat quartus a pauetio pret̾ims¬
sus sepe est nectiã. Na ⁊ corporis cõmoda
cum exterius et exterua cuz corporis et
lere ut malis ꝙͣ diues ẽẽ / cũ corporis ex¬
terua hoc ui diues eẽ potius ꝙ mapis¬
corporis uirib. Ipa inter se corporis sicut
bona ualitudo uoluptati auponatur. uurxᷤ
celeritati. Externoꝵe aũt ut głia diuicus
uectigalia urbana rusticis ex quo gen̾e
compacõnis illud est senis. Catonis a qͦ
cũ queretur quid mapĩe in re familian
expediret. Respondit. Beue pascere. Qs
sẽcundu satis bñpastere. Quid t̾ciũ. bñ
uestire. Quid quartum arare. Et cũ il¬
multis aliis intelligi debet utilitatum
comꝑacoes fier solere recteq adiunctũ
esse quantum exquirendoꝵ officiorum
genus. S toto hoc de genere de queren¬
da de collocanda pecunia eciã de uten¬
da cõmodius a quibusdas optimis uis
da. partinent eñ ad utilitatez. de quo hoc

Expanded text:
utilitatum comparatio, quoniam hic locus erat quartus, a Panaetio praetermissus, saepe est necessaria. Nam et corporis commoda cum externis et externa cum corporis et lere ut malis quam dives esse, cum corporis externa hoc modo, dives esse potius quam maxicorporis viribus, ipsa inter se corporis sic, ut bona valetudo voluptati anteponatur, vires celeritati, externorum autem, ut gloria divitiis, vectigalia urbana rusticis. Ex quo genere comparationis illud est Catonis senis: a quo cum quaereretur, quid maxime in re familiari expediret, respondit: Bene pascere; quid secundum: Satis bene pascere; quid tertium: Male pascere; quid quartum: Arare; et cum ilmultis aliis intellegi debet utilitatum comparationes fieri solere, recteque hoc adiunctum esse quartum exquirendorum officiorum us. Sed toto hoc de genere, de quaerenda, de collocanda pecunia vellem etiam de utenda, commodius a quibusdam optimis virida; pertinent enim ad utilitatem, de qua hoc
Abbreviated transcription (Latin):
antipacer turius stoicus qui nuꝑ athe
is mortuus est duo pretenita censet a
pauecio ualitudiis curacoem ⁊ pecume
quas res a sũmo pħõ preceritas aruitror
ꝙ eent faciles. sunt certe utiles. s ualitu¬
do substentatur notitia su corporis ⁊ os¬
ẜiratione ears rerx que aut prodesse so¬
leant uł obeẽ ⁊ continentia in uictu om̃i
atq cultu. corporis tuendi cã ⁊ ĩpret̾¬
mittendis uoluptatib. postremo arte il¬
loruu quor fera ad saiam hoc ꝑtinent.
queri debent his rebrus a quibus
abest tupitudo. conẜuari aut̃ dilugenti
a ⁊ ꝑsimonia. eisdem eciã reb augen hã
res cõmodissime xenophon sociacicus est ꝑ
sequutus eo libro qui ycononncus inscrbit᷑
quem nos ista fere etate cũ eẽmus qua es tu
S

Expanded text:
rius Stoicus, qui Athenis nuper est mortuus, duo praeterita censet esse a Panaetio, valetudinis curationem et pecuniae; quas res a summo philosopho praeteritas arbitror, quod essent faciles; sunt certe utiles. Sed valetudo sustentatur notitia sui corporis et observatione, quae res aut prodesse soleant aut obesse, et continentia in victu omni atque cultu corporis tuendi causa praetermittendis voluptatibus, postremo arte eorum, quorum ad scientiam haec pertinent. eri debet iis rebus, a quibus abest turpitude, conservari autem diligentia et parsimonia, eisdem etiam rebus augeri. Has res commodissime Xenophon Socraticus persecutus est in eo libro, qui Oeconomicus inscribitur, quem nos, ista fere aetate cum essemus, qua es tu S
Abbreviated transcription (Latin):
u uero se populares uolunt ob eaz
cam aut rem agrariã temptant
ut possessores suis pellantur e sedibz. aut
pecumas creditas debitorib cõdonadas pu¬
tant. labefactant fundamenta rei .p. cõcor¬
diam prĩm que ẽẽ nõ pt̃ cũ alus adiuunt᷑.
alus condonantur pecine, Deinde equica¬
ten que tollicur omis si hẽre suũ cuiq
non licz. Id eiiĩ est propriuii ut supra dixi
illam quidem cõsequutur quã putant gua¬
ciam. Naz cui res erepta est imuricus ẽ. cui
data est eciã dissunulat se accipe uoluisse et
maxime in pecumis creditis occultat suũ
gaudiũ ne uideatur nõ fuisse soluendo. At
uõ ille qui accipit iniuriã ⁊ menũt. ⁊ pre
se fert dolorem suũ nec si plures sunt h
quib improbe dacum est ꝙͣ illi quib in¬
iuste ademptum est. idcuco plus eciam
ualet non enĩ numero hec iudicantur
s pondere. Quã aũt hẽ equitatem ut
agium multis aunis aut eciã seculis
ante possessuz qui nullum huit habeat

Expanded text:
 vero se populares volunt ob eamque causam aut agrariam rem temptant, ut possessores pellantur suis sedibus, aut pecunias creditas debitoribus condonandas putant, labefactant fundamenta rei publicae, concordiam primum, quae esse non potest, cum aliis adimuntur, aliis condonantur pecuniae, deinde aequitatem, quae tollitur omnis, si habere suum cuique non licet. Id enim est proprium, ut supra dixi,illam quidem consequuntur, quam putant, gratiam; nam cui res erepta est, est inimicus, cui data est, etiam dissimulat se accipere voluisse et maxime in pecuniis creditis occultat suum gaudium, ne videatur non fuisse solvendo; at vero ille, qui accepit iniuriam, et meminit et prae se fert dolorem suum, nec, si plures sunt ii, quibus inprobe datum est, quam illi, quibus iniuste ademptum est, idcirco plus etiam valent; non enim numero haec iudicantur, sed pondere. Quam autem habet aequitatem, ut agrum multis annis aut etiam saeculis ante possessum, qui nullum habuit, habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
uendi necãtas consequuita est. At uero
hic uictor nr̃ tu quidem uictus q̃ cogita¬
uerat ea ꝑfecit. Cu enus iam mł incer¬
esset tanta peccandi in eo libido fuit ut
hoc ip̃m cum delectaret peccare eciã si cã
non esset. Ab hoc igr̃ genere largitionis ue
alus detur aliis auferatur aberunt hi
qui ren .p. cuebuntur. In primis operaz
dabunt ut iuris ⁊ iudiciorũ in equita¬
te suun quisqz teneat ⁊ neq trniuore
ꝓpter hũilitatem circũuemantur neq
locupletib ad sua uel tenenda uł recu¬
paranda obsit imidia. ¶ Preterea qui¬
bustũque rob uel belli uł domi potu¬
erunt reni .p. augeant impio . agers
nectigalib. hec oꝑa in agnorum homi

Expanded text:
ecuta est. At vero hic nunc victor, tum quidem victus, quae cogitarat, ea perfecit, cum eius iam nihil interesset. Tanta in eo peccandi libido fuit, ut hoc ipsum eum delectaret, peccare, etiamsi causa non esset. Ab hoc igitur genere largitionis, ut aliis detur, aliis auferatur, aberunt ii, qui rem publicam tuebuntur, in primisque operam dabunt, ut iuris et iudiciorum aequitate suum quisque teneat et neque tenuiores propter humilitatem circumveniantur neque locupletibus ad sua vel tenenda vel recuperanda obsit invidia, praeterea, quibuscumque rebus vel belli vel domi poterunt, rem publicam augeant imperio, agris, vectigalibus. Haec magnorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
tis uiri om̃ib consulendum putauit. Ca
q sũma racio ⁊ sapiã uoni ciuis cõmoda
ciuiũ non diuellere / atq equitate eade
continere. habitant gratis in alieno. quid
ita ut cũ ego eenerim edificaueriin. tuear
impendam. tu me inuito suuere meo quid
est alrud ꝙ̃ alus sua eripere. aliis dare
aliena. Tabule u̾o nouẽ quid habent
argumenci. isi ut emas mea pecuma
fundu. ⁊ cu tu hẽas ego non habeam
pecina. ¶ Quãobrem ne sit es alienũ
qd rei .p. noceat prouidendum est qd̾ mł¬
cupletes suur perdant. Debitores lucren
q̃t ꝙͣ me consule ne solueretur . Armis
et caistris temptata res est ab om̃ gu̾e
ius es aliemun fuit nec meluis disso¬

Expanded text:
tis viri, omnibus consulendum putavit, eaque tis viri, omnibus consulendum putavit, eaque est summa ratio et sapientia boni civis, commoda civium non divellere atque omnis aequitate eadem continere. Habitent gratis in alieno. Quid ita? ut, cum ego emerim, aedificarim, tuear, impendam, tu me invito fruare meo? Quid est aliud aliis sua eripere, aliis dare aliena? Tabulae vero novae quid habent argumenti, nisi ut emas mea pecunia fundum, eum tu habeas, ego non habeam pecuniam? Quam ob rem ne sit aes alienum, quod rei publicae noceat, providendum est, quod mucupletes suum perdant, debitores lucrentest quam me consule, ne solveretur; armis et castris temptata res est ab omni geneius aes alienum fuit nec melius
Abbreviated transcription (Latin):
ne inuria iudicauit neq illis adiiiii. ne¬
qz his non sacisfier quoꝵ illa fueruit opoi¬
tere. Cum igr statuiss opus ee ad eã rem
constituendam pecinã. alexandriã se di¬
pit uelle proficisci rem q integrã ad red¬
dituni suũ iussit ee. Is q celeriter ad pto¬
lomeũ suũ hospite uenit qui tũc regna¬
bat alter post alepanduã cõditam qui
cum exposiuss patria se liberare uelle
cam qz docuiss a rege opule nto uir sumus
facile impetituut ut grandi adiuuaretur¬
pecuma. quani cum sicionẽ acculiss ad¬
rant ꝑficit q extunandis possessiombus
ut persuaderent alus utͣ pecumã accipe
mallent. possassionibz cederent. alus ut
cõmodius putarent nuirerari. Sibi
q tanti eẽt ꝙͣ suũ recuꝑare Ita perfectũ
est ut om̃s concordia constituta sine que¬
est agere cum cuubz non ut uis iam ui¬
dunus hastam in foro ponere ⁊ bona ci¬
uium uocib subiacere precomiis. At ille
grecus id quod fuit sapientis ⁊ prestan¬

Expanded text:
imi nec iis non satis fieri, quorum illa fuerant, oportere. Cum igitur statuisset opus esse ad eam rem constituendam pecunia, Alexandream se proficisci velle dixit remque integram ad reditum suum iussit esse, isque celeriter ad Ptolomaeum, suum hospitem, venit, qui tum regnabat alter post Alexandream conditam. Cui cum exposuisset patriam se liberare velle causamque docuisset, a rege opulento vir summus facile impetravit, ut grandi pecunia adiuvaretur. Quam cum Sicyonem attulisset, adrant, perfecitque aestimandis possessionibus, ut persuaderet aliis, ut pecuniam accipere mallent, possessionibus cederent, aliis, ut commodius putarent numerari sibi, quod tanti esset, quam suum recuperare. Ita perfectum est, ut omnes concordia constituta sine queest agere cum civibus, non, ut bis iam vidimus, hastam in foro ponere et bona civium voci subicere praeconis. At ille Graecus, id quod fuit sapientis et praestan
Abbreviated transcription (Latin):
Est eciaz uehementer utile, his qui hone¬
sie posse multum uolunt ꝑ hospites apus
exͣueos populos ualere opib et grã. The¬
ofrastus quide scripsit. Cymonẽ acheius
ecia in suos cubiales laciadas hospita¬
lez fuisse. Ita enĩ dicitur insticuisse ⁊ uilli¬
cis impetrasse ut omia preberentur quicũ¬
q laciados in uillam suã diuertisset. Que¬

Expanded text:
tem etiam vehementer utile iis, qui honeste posse multum volunt, per hospites apud externos populos valere opibus et gratia. Theophrastus quidem scribit Cimonem Athenis etiam in suos curiales Laciadas hospitalem fuisse; ita enim instituisse et vilicis imperavisse, ut omnia praeberentur, quicumque Laciades in villam suam devertisset. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
passus eos diuitius imꝑare. Ne illi qui¬
dem multa secula expectanda fuerunt.
mo eni hoc malum in hanc rez .p. iuasit.
Itaq facile patior tunc potus portum
fuisse si quidem illo tantum infuit roboris
non duz centum ⁊ decem anni sunt cum
de pecumis reputandis A. l. pisone data
lex est milla antea cuz fuissz. At u̾o̾ postea
tot leges et proxie queq duriores tot
rei tot domiati tantũ ytalitũ bellum
ꝓpter indiciorum metũ excitatũ tanta
sublatis legib et iudicus expilatio dirept¬
o q socioꝵ ut nbecillitate aliorũ nõ ura u̾¬
cute ualeamius. laudat afucanũ pauetius
quod fuerit abstinens. quid i laudet. sed
in illo alia maiora. laus eni non honñs

Expanded text:
passus diutius eos imperare. Ne illi multa saecula exspectanda fuerunt; modo enim hoc malum in hanc rem publicam invasit. Itaque facile patior tum potius Pontium fuisse, siquidem in illo tantum fuit roboris. Nondum centum et decem anni sunt, cum de pecuniis repetundis a L. Pisone lata lex est, nulla antea cum fuisset. At vero postea tot leges et proximae quaeque duriores, tot rei, tot damnati, tantum Italicum bellum propter iudiciorum metum excitatum, tanta sublatis legibus et iudiciis expilatio direptioque sociorum, ut imbecillitate aliorum, non nostra virtute valeamus. Laudat Africanum Panaetius, quod fuerit abstinens. Quidni laudet? Sed in illo alia maiora; laus abstinentiae non hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sit aut certe non obsit rei .p. C. grachifr¬
mentaria magna largitio. exhaurielat
dum erit ei qui reni .p. admĩstrat ut su¬
um quisq teneat neqz de boius priua¬
torum pu ͤ diminutio fiat. perinciosẽ
eñ philippus in tubunatu cũ legeni a¬
grariam ferret quain tñ autiquan fa¬
cile passus est et in ea uehementer mo
deratum se prebuit. Sz cum in agendo
multa populariter tuz illud male nõ
eẽ in auitate duo nilia hoĩm qui rez
herent capitalis oracio ẽ ⁊ ad equati¬
onem bonore ꝑtinens qua peste q̃ pẽ
eẽ maior. Hanc en ob cãm maxume
ut sua tenerentus res pu ͭͤ ciuitates q
constitute sunt . Naz ⁊ si duce natura
suarum urbium presi dia querebant¬
sit conferendum. idq ne eueniat muldo
disputs. Sanda eut opera ut om̃s intel¬
ligtant si salui ẽẽ ueluit nectitati eẽ pa¬
renduni atq eciaz omes qui reni .p. gu¬
bernant cõsulere debent ut earum rer
copia sit que sunt necc̃ie quare qualis

Expanded text:
sit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat dum erit ei, qui rem publicam administrabit, ut suum quisque teneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in eo vehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia hominum, qui rem baberent. Capitalis oratio est, ad aequationem bonorum pertinens; qua peste quae potest esse maior? Hanc enim ob causam maxime, ut sua tenerentur, res publicae civitatesque constitutae sunt. Nam, etsi duce natura ae rerum suarum urbium praesidia quaerebantsit conferendum, idque ne veniat, mulro ritdanda erit opera, ut omnes intelligant, si salvi esse velint, necessitati esse parendum. Atque etiam omnes, qui rem publicam gubernabunt, consulere debebunt, ut earum rerum copia sit, quae sunt necessariae. Quarum qualis
Abbreviated transcription (Latin):
paulus tantũ in erariũ pecume inuexit
ut uniꝰ imꝑatoris preda fine acculert tu¬
butoꝵ. At hic nichil domũ sua intulit
censura .l. unumꝰ mĩquid copiosior cu
copiosissimã urbe .s. cornichũ substulisset
italiam ornare ał ꝙͣ qiͣ domũ suã mal¬
uit quãquã italia ornata domꝰ ipa mi¬
chi uideatur ornatior. Nullu uĩr uitiũ
deterius est ut eo unde egressa ẽ referat
Itaq qd apolło pithius oraculum edidit
Spartam nulla re alia nuisi auaritia pe
riturã. id uidetur non solum lacedemo¬
uib s eciã om̃ib opulentib pplis pre¬
dixisse. Nulla aut re cõciliari facilius
bemuolentia mulcituduis possunt ꝙͣ¬

Expanded text:
 pecuniae invexit, ut unius imperatoris praeda finem attulerit tributorum. At hic nihil domum suam intulit censura. L. Mummius, numquid copiosior, cum copiosissimam urbem funditus sustulisset? Italiam ornare quam domum suam maluit; quamquam Italia ornata domus ipsa mihi videtur ornatior. Nullum igitur vitium taetrius est, ut eo, unde egressa est, referat Itaque, quod Apollo Pythius oraclum edidit, Spartam nulla re alia nisi avaritia esse perituram, id videtur non solum Lacedaemoniis, sed etiam omnibus opulentis populis praedixisse. Nulla autem re conciliare facilius benivolentiam multitudinis possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ren inuererer ne de me ip̃o aliquid uide¬
aut̃ non possunt om̃s ne multi quidem
aut iuris ꝑiti ẽẽ aut deẜtu lic tnĩ oꝑa pro¬
desse multis beneficia petentez cõmenda¬
re iudicib magĩatib ingilare pro re al¬
terius, eos ip̃os qui aut consulut aut De¬
fendunt rogando quod qui facĩt pliuũ
gr̃e consequũtur/ latissimeqz eoꝵ manat
industria. Ian illud non sunt admouen¬
di est enĩ in promptu ut aĩadu̾tant cum
iuuare alios uelinit ne quos offendant.
Sepe eñ aut eos ledunt quos non debent
aut eos quos non expedit. si imprudenteᷤ
negligentie est. si scientes temeritatis.
utendum est ecia excusacõe adu̾sus eos
quos inuitꝰ offendas quos quatũq pos¬
sis quare id quod feceus necce fuerit n
aliter facere potuens. Ceteris qz opis¬
t officus eut id quoꝵ uiolatumi est cõpensand.

Expanded text:
rem, ni vererer, ne de me ipso aliquid viderem, ni vererer, ne de me ipso aliquid videautem omnes non possint, ne multi quidem, aut iuris periti esse aut diserti, licet tamen opera prodesse multis beneficia petentem, commendantem iudicibus, magistratibus, vigilantem pro re alterius, eos ipsos, qui aut consuluntur aut defendunt, rogantem; quod qui faciunt, plurimum gratiae consequuntur, latissimeque eorum manat industria. Iam illud non sunt admonendi est enim in promptu, ut animadvertant, cum iuvare alios velint, ne quos offendant. Saepe enim aut eos laedunt, quos non debent, aut eos, quos non expedit; si imprudentes, neglegentiae est, si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus eos, quos invitus offendas, quacumque possis, quare id, quod feceris, necesse fuerit nec aliter facere potueris, ceterisque apt officiis erit id, quod violat
Abbreviated transcription (Latin):
uehernenter ⁊ ad opes angendas ꝑtinet
et ad grãm. Itaq cũ multa preclara ma¬
iorum tũ ꝙͣ optime constituta iuris cii¬
lis sũmo semꝑ in honore fuit cognitio at¬
q interpretatio. Quã quidem hanc cõ¬
fusionem tempoꝵ in possessione sua prin¬
cipes mi retinuerunt. Nũc uero ut hono¬
res et omĩs dicgnitatis gradus sic huiꝰ
scĩe splendor deletus est. Id q indignus
essz qui omnes suꝑiores quib honore
par eet scia uiuss. hec ig̃r opera grata¬
multis ⁊ a benesicus restringendos hoĩes
accomodata. Atq huic arti funtima est
dicendi grauor facultas et gratior et
ornatior. Nuid enĩ eloquentia prestabi
bus nrĩs est in tota dignitate principa¬
cus datus. Siẜti igr hom̃ĩs ⁊ facile labo¬
rantis quodq in prĩis est morib multorũ
tãs et non granate et gracinto defenden¬
tis beneficia et latrocuna lace pacent. Ad¬
mouebat me res ut hoc loco int̾missionez
eloquentie ne dicam interitum deplora¬

Expanded text:
vehementer et ad opes augendas pertinet et ad gratiam. Itaque cum multa praeclara maiorum, tum quod optime constituti iuris civilis summo semper in honore fuit cognitio atque interpretatio; quam quidem ante hanc confusionem temporum in possessione sua principes retinuerunt, nunc, ut honores, ut omnes dignitatis gradus, sic huius scientiae splendor deletus est, idque eo indignius, esset, qui omnes superiores, quibus honore par emultis et ad beneficiis obstringendos homines accommodata. Atque huic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornatior. Quid enim eloquentia praestabibus nostris est in toga dignitatis principatus datus. Diserti igitur hominis et facile laborantis, quodque in patriis est moribus, multorum causas et non gravate et gratuito defendentis beneficia et patrocinia late patent. Admonebat me res, ut hoc quoque loco intermissionem eloquentiae, ne dicam interitum, deplora
Abbreviated transcription (Latin):
Quid nrõs gracchos Thiberii grachi sium
uni filios afrcam nepotes nõne agrane
concentiones ꝑdiderunt. At uero aratus
sicionius ire laudatur qui cũ cuntas qi¬
quaginta amnos a tyrarins teneret᷑ pro¬
fectus. aigis sicione clanidestino urbe intio
itu potitus est. Cumq tyranniũ metodez
improiiso p̾xisset sexcentos exules qui
locupletissum fun̾t eius ciitatis restituit
aĩaduerteret in bonis possessionib difficul¬
tatem ꝙ ad eos quos ip̃e restituerat quo¬
ium bona alii possederant etgere iniquis¬
simũ arbitrabatur. ⁊ quĩquagm̃ta ãno¬
rum possessores mou̾e nõ nimis equũ pu¬
tabat ꝓpterea ꝙ tam longo spacio multa¬

Expanded text:
Quid? nostros Gracchos, Ti. Gracchi summi viri filios, Africani nepotes, nonne agrariae contentiones perdiderunt? At vero Aratus Sicyonius iure laudatur, qui, cum eius civitas quinquaginta annos a tyrannis teneretur, profectus Argis Sicyonem clandestine introitu urbe est potitus, cumque tyrannum Nicoclem improviso oppressisset, sescentos exsules, qui locupletissimi fuerant eius civitatis, restituit d cum magnam animadverteret in bonis et possessionibus difficultatem, quod et eos, quos ipse restituerat, quorum bona alii possederant, egere iniquissimum esse arbitrabatur et quinquaginta annorum possessiones moveri non nimis aequum putabat, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
lud ꝙ si opulentu fortunatũ q defende¬
ris in uno illo aut forte in liberis ems re
iatum putant ⁊ uident. Qua ob̾rem meliꝰ
apud bonos ꝙ̃ apud fortunatos bñficium
collocari puto. Danda tini omino oꝑa est ut
om̃i gem satiffacere possimꝰ. S si res in cõ¬
tencione ueneoit nuiruz temistodes ẽ au¬
ctor hẽndus qui cũ cõsuleretur utiũ bono
uiro pauꝑi an minus probato diuiti filia
collocaret. Ego uero inquit malo uirum
corrupti mores deprauatiqz sunt admui¬
ratione diuitiaro. quarũ magratudo qd
ad unũ quẽq nr̃m ꝑtinet illum fortasse

Expanded text:
d est, quod, si opulentum fortunatumque defended est, quod, si opulentum fortunatumque defenderis, in uno illo aut, si forte, in liberis eius maratum vident. Quam ob rem melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto. Danda omnino opera est, ut omni generi satis facere possimus; sed si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus; qui cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, corrupti mores depravatique sunt admiratione divitiarum; quarum magnitudo quid ad unum quemque nostrum pertinet? Illum fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
firu in hominib iuuandis aut ino̾
spectar aut fortuna soleat dictũ quidẽ
est proclie. Itaq uuligo loquntur se in bene¬
ficus collocandis mores honi non fortuna
sequi honesta ratio est. Ez quis est tandem
qui inopis ⁊ optiun uiri cause non anpo¬
nat in opera danda granz fortunati ⁊ po¬
tentis. a quo eni expeditior et celerior re¬
muneratio fore uidatur in eo est uolunta
eñ mops ille si bouus est uir eciã si reser¬
ir ggram non possit habere certe p̾t. Co¬
mode auẽ quicũq dixit pecĩa qui ha¬
beat non reddidisse. et qui reddident
non habere. Graciam aut et qui red¬
didant habere. et qui habeat retulisse.
at qni se locupletes honora tos bea tos
ni aut expeccari aliquid suspicantur. pa¬
trocinio uero se usos ac clientes appellari
mortis instar putant. At uero ille te
fortimani pritat nec modo illi qui est
eñ multis gratum se uidere studet. nec u̾o
uerbis auget suũ munꝰ si quo forte fun

Expanded text:
um in hominibus iuvandis aut mores spectari aut fortuna soleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo loquuntur, se in beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, in eum fere est voluntas mirum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse, qui reddiderit, non habere, gratiam autem et, qui rettulerit, habere et, qui habeat, rettulisse. At qui se locupletes, honoratos, beatos ri aut exspectari aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenfortunam putet, non modo illi, qui est t enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si quo forte fung
Abbreviated transcription (Latin):
tibus uero quantũ liceat oborrẽtez ast¬
eñ non modo liberale paululu nõ nuiꝙͣ
de suo iure cedere. s interdum ⁊ fructũ¬
osum. Habenda est uco racio iei fami¬
liaris quã quidez delabi sine flagitiosũ
est s ita ut illiberalitas auaricie qz ab¬
sit suspitio. posse ei liberalitate uti non spo¬
liantem se patumomio uimirũ est peciue
a theofrasto et laudata hospitali¬
tãs. Et em ut michi uidetur ualde decoꝵ
pacere domos illustoum illustrbz hospiti

Expanded text:
tibus vero, quantum liceat et tibus vero, quantum liceat et enim non modo liberale paulum non numquam de suo iure decedere, sed interdum etiam fructuosum. Habenda autem ratio est rei familiaris, quam quidem dilabi sinere flagitiosum est, sed ita, ut illiberalitatis avaritiaeque absit suspicio; posse enim liberalitate uti non spoliantem se patrimonio nimirum est pecuniae a Theophrasto est laudata hospitalitas. est enim, ut mihi quidem uidetur, ualde decorum patere domus hominum inlustrium hospiti
Abbreviated transcription (Latin):
ini cuiisq bonitas cõmime profugnem ẽ
oniiuz. Dauda igitur est opera ut bene¬
ficiis ꝙͣ plurimos affidanius quoꝵs me¬
m̃o liberis posteris ꝙ prodatur ut mira¬
tis oe non ciceat. Olunes em imemorẽ¬
beneficii oderunt eam qz nuriã in deterren¬
da liberalitate sibi euaz fieri eñqz qui faci¬
at coninez hostem te m̃uoꝵ putant. At
hoc berignitas eciaz rei .p. est utilis redum
e ẜuitute captiuos locupletari tenuiores
quo quidem uulgo se litinq fieri ab ordi¬
ne uiõ in or̃one crassi scripcum copiose ui¬
dius Hanc gͦ consuetudinez beiigni¬
tatis largitioni muner antepono. hec
iõe graniũ hominũ atq magnoꝵ. Illa
uero qiͣ assentator ppłi multitudimis
leuitatem uoluptate tutillantiũ. Ton¬
uenet aut in dando munificũ tum in ex¬
igendo non acerbum. In oĩqz re contra¬
henda uendendo emendo ꝯducendo loca¬
do uicinantib ⁊ consimiis equuz facile
multa multis de suo iure cedentez. A li¬

Expanded text:
mi cuiusque bonitas commune perfugium est omnium. Danda igitur opera est, ut iis beneficiis quam plurimos afficiamus, quorum memoria liberis posterisque prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorebeneficii oderunt eamque iniuriam in deterrenda liberalitate sibi etiam fieri eumque, qui faciat, communem hostem tenuiorum putant. Atque haec benignitas etiam rei publicae est utilis, redimi e servitute captos, locupletari tenuiores; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in oratione Crassi scriptum copiose videmus. Hanc ergo consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono; haec est gravium hominum atque magnorum, illa quasi assentatorum populi multitudinis levitatem voluptate quasi titillantium. Conveniet autem cum in dando munificum esse, tum in exigendo non acerbum in omnique re contrahenda, vendundo emendo, conducendo locando, vicinitatibus et confiniis, aequum, facilem, multa multis de suo iure cedentem, a li
Abbreviated transcription (Latin):
est rei cura maior ad hibenda ut constare in
perpetuitate possumꝰ. nobismet ip̃is nec in
ullo officio claudicare. As hanc aũt rõnes
uite. Sz nature mag̾ mlto ein firmior est
et cõstancior ꝙͣ fortua. Non nũꝙͣ ip̃a mor¬
talis cũ mortali na pugnare uidetur. Q
igit᷑ ad nẽ sue nõ uiciose genus cõsiliu

Expanded text:
s rei curamaior adhibenda, ut constare in vitae perpetuitate possimus nobis metipsis, nec in ullo officio claudicare, ad hanc autem rationvitae: sed naturae magis, multo enim et firmior est, et constantior: ut fortuna nonnumquamiipsa mortalis, cum immortali natura pugnare videatur, qui igitur ad naturae
Abbreviated transcription (Latin):
datib alia q sunt inuenũ alia senioꝵ. a
liquid de hac distuctiõe dicendũ est. Est
ugcitur adolescentis maiores natu uereri. ex
hisqz dilugere optimos ⁊ probatissimos qͣr
cõsilio atq aucte uitatur. Ineuntis enĩ eta¬
cis iusticia. senũ cõstituenda ⁊ regenda pru¬
dencia est. Maxime aut hec etas a libi¬
dinib arcenda ẽ ex̃cenda q in labore po¬
et in ciuilib officiis uigeat industria. At
eciam cũ rela pare aĩos ⁊ dare iocunditati
uolent caueant intemꝑanciã meminerĩt
uerecundie. Quod erit facilius si in hm̃oi
Senib aũt labores corporis mniuuendi ex¬
citacões aĩ eciã augende indentur. Danda
uero oꝑa ut amicos ⁊ iuuentute et maxie
rem pͥ. cõsilio ⁊ prudencia ꝙͣ pluriũ ad¬
niuẽt. Nichil añt mai̾ cauendũ est sene
ctuti ꝙͣ ne langori se desidieqz dedac. lu¬
puria uero cũ om̃i etati sit turpis tñ senec¬
tuci fetidissima ẽ. Siuaut eciã libidinũ in¬

Expanded text:
tur aliaque sunt iuvenum, alia seniorum, aliquid etiam de hac distinctione dicendum est. Est igitur adulescentis maiores natu vereri exque iis deligere optimos et probatissimos, quorum consilio atque auctoritate nitatur; ineuntis enim aetatis inscitia senum constituenda et regenda prudentia est. Maxime autem haec aetas a libidinibus arcenda est exercendaque in labore paet in civilibus officiis vigeat industria. Atque etiam cum relaxare animos et dare se iucunditati volent, caveant intemperantiam, meminerint verecundiae, quod erit facilius, si ne in eiSenibus autem labores corporis minuendi, exercitationes animi etiam augendae videntur; danda vero opera, ut et amicos et iuventutem et maxime rem publicam consilio et prudentia quam plurimum adiuvent. Nihilctuti, quam ne languori se desidiaeque dedant. Luxuria vero cum omni aetati sit turpissima, tum senectuti est foedissima. Sin autem libidinum in
Abbreviated transcription (Latin):
cegramata. facilis ẽ distincio ingenii ⁊ illi¬
gnus. alter ne libro quidem diguus est si
rerum curpitudiui adhibeatur uerboru
obstenicas. ludendi eciã quidam modus re¬
tiuendus ut ne niiis oĩa profundamꝰ ela¬
ti q uoluptate in aliquã curpitudinẽ di¬
dia uenãdi honesta exempla ludendi. S per¬
tinet ad om̃e officii qõnem semꝑ in pru¬
ꝑcu here quatum nã hoĩs pecudib reliquis¬
atq belliis añcedat. Ille ml senciunt in¬
si uoluptatem. ad eam q ferunt᷑ om̃i impe¬
cu hoĩs aũt mens discendo alitur et cogitã¬
do semp aliquid aut inquirit aut agit ui
si quis est paulo ad uoluptatẽ propensior¬
caueat miͦ ne sit ex pecudũ gen̾e. Sũt eni
quidem hoĩes nõ re s noĩe. Sz si quis est pau¬
lo erectior ꝙͣuis uoluptate copiatur occul¬
tat ⁊ dissimulat appecitũ uoluptatis pps̾
uerecundiam. Ex quo incelligitur hoĩs
uoluptatem non sacis ẽẽ dignam hoĩs

Expanded text:
fqe/gmata. Facilis igitur est distinctio ingenui et illifqe/gmata. Facilis igitur est distinctio ingenui et illignus, alter ne libero quidem, si rerum turpitudini adhibetur verborum obscenitas. Ludendi etiam est quidam modus retinendus, ut ne nimis omnia profundamus elatique voluptate in aliquam turpitudinem der et studia venandi honesta exempla ludendi. Sed pertinet ad omnem officii quaestionem semper in promptu habere, quantum natura hominis pecudibus reliquisque beluis antecedat; illae nihil sentiunt nisi voluptatem ad eamque feruntur omni impetu, hominis autem mens discendo alitur et cogitando, semper aliquid aut anquirit aut agit vidsi quis est paulo ad voluptates propensior, modo ne sit ex pecudum genere sunt enim quidam homines non re, sed nomine, sed si quis est paulo erectior, quamvis voluptate capiatur, occultat et dissimulat appetitum voluptatis propter verecundiam. Ex quo intellegitur corporis voluptatem non satis esse dignam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uultus uoces motus status q ⁊ intantur
Ex quib illud intelligitur ut ad officii for¬
mani ieuertamur appetitus qz omnes copi¬
trahendos sedandos q ẽẽ excitandã q aĩa¬
duersionem ⁊ diligentiã ne quid teniere
ac fortuitu incõsiderate negligent̾ q aga
seueritatem pocius ⁊ ad quedã studia gra¬
mora atq maiora. Ludo aũt atq ioco uti
illo quidem licet. b sicut sompno ⁊ quietib
ceteris, tũ cam grauib serus q reb sacisfe¬
cerimius. Ipm̃ q genus iocandi nõ prosu¬
sum nec ĩmodestum s ingenuũ ⁊ facetum
esse debet. ut ein pueris. nõ cem ludi liceu¬
ciam damꝰ sz eam que ab honestatis accio¬
bi ingenii lumen eluceat. Dupplex õmo
est iocandi genus. unũ illiberale perulanᷤ
flagitiosum obstenũ. Alterum clegans
urbanũ ingenosum facetum. Quõ gen̾e
ti sunt. multaq multorum facete dicta ut
ea q̃ a sene catone collecta sunt. q̃ uocant apo¬

Expanded text:
voltus, voces, motus statusque mutantur. voltus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illud intellegitur, ut ad officii formam revertamur, appetitus omnes contrahendos sedandosque esse excitandamque animadversionem et diligentiam, ut ne quid temere ac fortuito, inconsiderate neglegenterque agaseveritatem potius et ad quaedam studia graviora atque maiora. Ludo autem et ioco uti illo quidem licet, sed sicut somno et quietibus ceteris tum, cum gravibus seriisque rebus satis fecerimus. Ipsumque genus iocandi non profusum nec immodestum, sed ingenuum et facetum esse debet. Ut enim pueris non omnem ludendi licentiam damus, sed eam, quae ab honestatis actiobi ingenii lumen eluceat. Duplex omnino est iocandi genus, unum illiberale, petulans, flagitiosum, obscenum, alterum elegans, urbanum, ingeniosum, facetum. Quo genere ti sunt, multaque multorum facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt, quae vocant apo