comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i escham hancipsam esse sarram uxorem a brahȩ quia uidelic& idem fratres
germani abram & nachor duassorores filias aran uxores habuerint : quod sileiese
non potest aran pater earum ide incellegi qui fut frateriunior abrahae & nachor
sedalter eiusdem nominis homo. sed alterhomonimus eius. Constat enim qui a
abraham decem solum annis sarram coniugesua praecesserit: Dicente ipscorim dno
utas necentenario nasc&urfilius & sarra non agenaria pari& filium : & quomodo
fratereius iunior potuit habere filiam quae illo decem annis minore& s auteipso sepre
uit non amplius quam octo: Erat autem saraisterilis nechabelut liberos
Diuinae prouidentiae consilio gestũe. utsccrilis ess& in adolescentia : quatenus inso¬
nectuto filium ꝓmissionis generans. ecclesiȩ scae trpum insinuar& cuidicitur : Lȩtaro

Expanded text:
nostri Jescham hanc ipsam esse Saram uxorem Abrahae, quia videlicet iidem fratres nostri Jescham hanc ipsam esse Saram uxorem Abrahae, quia videlicet iidem fratres germani Abraham et Nachor duas sorores filias Aran uxores habuerint. Quod si ita est, non potest Aran pater earumdem idem intelligi qui fuit frater junior Abrahae et Nachor, sed alter ejusdem nominis homo. Constat enim quia Abraham decem solum annis Saram conjugem suam praecessit, dicente ipso coram Domino: Putasne centenario nascetur filius, et Sara nonagenaria pariet filium ? Et quomodo frater ejus junior potuit habere filiam, quae illo decem annis minor esset, se autem ipso septem aut non amplius quam octo? Erat autem Sarai sterilis, nec habebat liberos. Divinae providentiae consilio gestum est, ut sterilis esset in adolescentia, quatenus in senectute filium promissionis generans, Ecclesiae sanctae typum insinuaret, cui dicitur Laetare
Abbreviated transcription (Latin):
cia dissensionis abraham quamuis ignem euaserit. apud chaldeos tamenne quiuerũ
abicare. sed cum sua cognatione sit. ac parente aliam translatus interram. quib
concordant uerba achior ducis omnium moabitarum & am monitarum . quiquasi
uir inlitus quae inuicina & cognata sibigente. immode quaipse ortusest facta fue¬
ant ignorare nonpocuit. Aitenim loquens depopulo isrł adolofernem princi¬
pemmilitiȩ asseriorum. populus iste exprogenie chaldeorum est hicprimum
abitauit in me sopocamia. qmnoluerunt sequideos pacrum suorum quierant
interra chaldeorum. Deserentes ltaque cȩrimonias patrum suorum quae in mul¬
ticudine deorum erant . unumdin caeli coluerunt qui& precopiteis utexirene inde
& habicarent charam
Duxerunt autem abraham &nachor uxores. nomen uxoris abram sarai & nomen
uxoris nachor melcha filia a ranpacris melchȩ & patris ieschȩ. Dicunt maiores

Expanded text:
tia dissensionis Abraham quamvis ignem evaserit, apud Chaldaeos tamen habitare tia dissensionis Abraham quamvis ignem evaserit, apud Chaldaeos tamen habitare nequiverit; sed cum sua cognatione sit a parente aliam translatus in terram: quibus concordant verba Achior ducis omnium Moabitarum et Ammonitarum, qui quasi vir inclytus, quae in vicina et cognata sibi gente, imo de qua ipse ortus est, facta fuerant ignorare non potuit: ait enim loquens de populo Israel ad Holofernem principem militiae Assyriorum: Populus iste ex progenie Chaldaeorum est: hic primum habitavit in Mesopotamia, quoniam noluerunt sequi Deos patrum suorum qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque cerimonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis ut exirent inde, et habitarent in Haram . Duxerunt autem Abram et Nachor uxores. Nomen uxoris Abram Sarai, et nomen uxoris Nachor Melcha, filia Aran patris Melchae et patris Jeschae. Dicunt majores
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus uide lic&. quia antemoreretur quam patersuus. Praesentiam uero. quia & corã
illo idest presente illo uita exceder&. Deniquequidam codices habent. quia mortuus e st
ince conspectum tharepatrissui. Quod uero dicitur inurchaldeorum nomen uidetur
esse loci inquo sepultus est cuius hodie sicut iosephus referctu mulus oscenditur. exquo
udetur magne alicuius excellentiȩ uł dignicatis ides aran extitisse: Qui a uero
apud hebreos urdicitur ignis. narrant quod ignichaldeorum consumptus sit. quia
uidelic& dm̃ uerum cum abraham maiore suo fratre cognoscens. ignemquẽ illiadora¬
bant adorare ipserespuerit. Ideoque ambobus in ignem missis. achaldeis ipse flam¬
mis absumptus. abraham uero sublimioris fidei. merico sit liberatus adno. Vnde in se¬
quentibus ad eumloquitur. Egodns quie duxite deigne chaldeorum. & huius gra¬

Expanded text:
tempus videlicet, quia ante moreretur quam pater suus; praesentiam vero, quia et coram tempus videlicet, quia ante moreretur quam pater suus; praesentiam vero, quia et coram illo, id est, praesente illo, vita excederet. Denique quidam Codices habent quia mortuus est ante conspectum Thare patris sui. Quod vero dicitur in Ur Chaldaeorum, nomen videtur esse loci, in quo sepultus est; cujus hodie, sicut Josephus refert, tumultus ostenditur: ex quo videtur magnae alicujus excellentiae vel dignitatis idem Aran exstitisse. Quia vero apud Hebraeos, Ur dicitur Ignis, narrant quod igni Chaldaeorum consumptus sit: quia videlicet Deum verum cum Abraham majore suo fratre cognoscens, ignem quem illi adorabant, adorare ipse respuerit; ideoque ambobus in ignem missis a Chaldaeis, ipse flammis assumptus; Abraham vero sublimioris fidei merito sit liberatus a Domino: unde in sequentius ad eum loquitur: Ego Dominus, qui eduxi te de igne Chaldaeorum; et hujus gra
Abbreviated transcription (Latin):
refertur Ca&eris exprogenie illius heber in linguas paulatim alias & innationes
alias defluentibus. Proinde sicut peraquarum diluuium una domus noe reman¬
serat adreparandum genus humanum. sic indiluuio multarum suꝑ stitionum per
uniuersũmundũ una remanserat domusthare. inquacustodita est plantatiociui¬
tatusd̃: Denique sicutillic enumeratis supragenerationibus usque ad noesimul
cumannorum numer is. & exposita diluui caula priusquamdĩ inciper& dearta fabricanda
asem filio noe usque ad abraham: de inde insignis articulus similiter ponitur uedicatur.
Hae sunt generationes chare : Tharegenuit abram. & nachor & aran. Siquidem ibi
secundȩ medietatis. hic tertiae patriarcha nascebatur.
Porro arangenuit loth. mortuus que e st aran ante tharepatrem suũ interranatiuitatis
iue in urchaldȩorum. Quod dicit antethare . & presentiã potest & tempus designare.

Expanded text:
referatur ceteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes referatur ceteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes alias defluentibus. Proinde sicut per aquarum diluuium una domus Noe remanserat ad reparandum genus humanum, sic in diluuio multarum superstitionum per uniuersum mundum una remanserat domus Tharae, in qua custodita est plantatio ciuitatis Dei. Denique sicut illic enumeratis supra generationibus usque ad Noe simul cum annorum numeris et exposita diluuii causa, priusquam Deus inciperet de arca fabricanda  ab illo, qui est appellatus Sem, filio Noe, usque ad Abraham, deinde insignis articulus similiter ponitur ut dicatur: Hae sunt generationes Tharae. Tharagenuit Abram et Nachor secundae mundi aetatis, hic tertiae patriarcha nascebatur. Porro Aran genuit Loth, mortuusque est Aran ante Thare patrem suum in terra nativitatis suae, in Ur Chaldaeorum. Quod dicit ante Thare et praesentiam potest et tempus designare;
Abbreviated transcription (Latin):
interprȩtes mille septuaginta duos: Iuxta uero chronographorum decccxlii. Ita
autem diciturthare cum annis septuaginta uixis s& geniuis se abram & nachor &
aran. sicut ante diluuium noe tresfilios cum ess& annorum quingentorũ genuis
narratur. cumunus uir deuna coniuge uno anno tresfilios generare non possit.
hacde inde fratreseius tempore sequente: sed minus curauit scriptura natiuitatis eonĩ
pus exprimere. cũ sola ad notatio temporis quonatus est abraham ad significan¬
tium a&atis illius exprimer& & sufficere poss&
ae sunt generationes chare. Tharegenuit abram & nachor &aran. Vn athare
domus erat de quonatus est̃ abraham. in quaunius ueridĩcultus & quantu credibileest:
inquaiam sola &iam hebrea lingua remanserat. Cum & ipse sicut iam manifestior
dipopulus in aegrpto. Ita in me sopotamia seriire dus alienis hie sunauȩ narrante

Expanded text:
interpretes mille septuaginta duos, juxta vero statuta chronographorum DCCCCXLII. Ita interpretes mille septuaginta duos, juxta vero statuta chronographorum DCCCCXLII. Ita autem dicitur Thare cum annis septuaginta vixisset genuisse Abram et Nachor et Aran, sicut ante diluvium Noe tres filios, cum esset annorum quingentorum, genuisse narratur; cum unus vir de una conjuge uno anno tres filios generasse non posset. ac deinde fratres ejus tempore sequente; sed minus curavit Scriptura nativitatis eorum tempus exprimere, cum sola adnotatio temporis quo natus est Abraham ad significantiam aetatis illius exprimeret et sufficere posset. Hae sunt generationes Thare. Thare genuit Abram et Nachor et Aran. Una Thare domus erat, de quo natus est Abraham, in qua unius veri Dei cultus; et, quantum credibile est, in qua jam sola etiam Hebraea lingua remanserat, cum et ipse sicut jam manifestior Dei populus in Aegypto, ita in Meso
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt huic aorati quae adiluui otendit ad abrabam annorum summã: M inorem
quidem septuaginta trans latorum editione anniscentũ triginta. sed hebraica uericate
annis sexcentis & quinquaginta maiorem
ale quoq: uixit trigintaannis & genuit heber: Septuaginta interpretes habentcentũ
triginta. Vixit. autem heber triginta annis & genuit faleg. Septuaginta incerpre
tes habent exxxi. Vixit autem reu triginta duobus annis & genuit sarug. septua
nachor. septuaginta interpra&es habent centũ triginta. Vixitueronachor rauiii
annis ogenuit thare : Septuaginta interpraetes habent septuaginta nouem¬
Vlixitq thare septuaginta annis & genuit abram & nahor & aran septuaginta b n t̃¬
prȩtes in hac sola generatione nihila ueritate differunt hebraica. Ethueusque scda
iundiaas pertingit. habens iuxta hebraicã ueritate an nosexci: luxta septiuiginto

Expanded text:
dederunt huic aetati quae a diluvio tendit ad Abraham annorum summam; minorem dederunt huic aetati quae a diluvio tendit ad Abraham annorum summam; minorem quidem LXX Translatorum editione annis centum triginta, sed Hebraica veritate annis sexcentis et quinquaginta majorem. Sale quoque vixit triginta annis, et genuit Heber. Septuaginta interpretes habent centum triginta. Vixit autem Heber triginta quatuor annis, et genuit Faleg. Septuaginta interpretetes habent centum trigenta. Vixit autem Reu triginta duobus annis, et genuit Sarug. SeptuagNachor. Septuaginta interpretes habent centum triginta. Vixit autem Nachor XXVIIII annis, et genuit Thare. Septuaginta interpretes habent LXXVIIII. Vixitque Thare septuaginta annis, et genuit Abram et Nachor et Aran. Septuaginta interpretes in hac sola generatione nihil a veritate differunt Hebraica. Et huc usque secunda mundi aetas pertingit, habens juxta Hebraicam veritatem annos CXCII, juxta Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
actate & mortuus est : quianemoerat in tota hac complexione nascentium de quo ac&tris
excepto diciposs&. sicutibi deenoch ambulauit quecumdõ & non apparuit quiatulite ũ
ds̃ Porro arfaxat uixit triginta quinqueannis & genuit sale. In hoc lo co septuaginta
interpraetes unam generationem plusquam hebraica ueritas posuere. dicentes qđ arfaxat
cum e&̃ annorum centum tringinta quinque genuit chainan. Quicumcentũ xrii annon
fuerit genuerit ipsesale quorum translationem euange listalucas hoc in loco uidetur
esse secutus. Verum chronographigrecorum haccomperta. districtam generationũ
quidem seriem. ad auctoritatem hebraicam ab lato cainan emendarunt:. Nec tamen
numerum annorum ingenerationibus quascum hebreis codicibus habuere commu¬
nes ad eorũ auccaritatem emendare curarunt: sed propriam secuti auctori tatẽ¬

Expanded text:
aetate, et mortuus est; quia nemo erat in tota hac complexione nascentium, de quo a caeteris aetate, et mortuus est; quia nemo erat in tota hac complexione nascentium, de quo a caeteris excepto dici posset, sicut ibi de Enoch ambulavitque cum Deo, et non apparuit, quia tulit eum Deus . Porro Arfaxat vixit triginta quinque annos et genuit Sale. In hoc loco Septuaginta Interpretes unam generationem plus quam Hebraica veritas posuere, dicentes quod Arfaxat cum esset annorum centum triginta quinque genuit Caïnan: qui cum centum triginta annorum fuerit, gennerit ipse Sale: quorum translationem evangelista Lucas hoc in loco videtur esse secutus. Verum chronographi Graecorum hac comperta distantia, generationum quidem seriem ad auctoritatem Hebraicam, ablato Cainan, emendarunt: nec tamen numerum annorum in generationibus, quas cum Hebraeis Codicibus habuere communes, ad eorum auctoritatem emendare curarunt: sed propriam secuti auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
fert suspio quia cumnatus ess& sem duos super quingentos annos habuerit noa:
Neq enim falsumdixit scriptura quod quingentos annos habuerit. &iam si quingentos
&duos habuit quianimirum minornumerus lta amaiore continetur. Nam &ipsa
scriptura multum libere selocutam eolo co signauit cũ dicer&. Noe quingentos habentẽ
annos genuisse filios tressemcham & ia feth: cumnulli sit dubium quod uno eodemque an
unus uirdeuna coniuge tresfilios generare nomposste. Quod ideo forte sacrae scriptor hist¬
riae diligentius hoc lococurauit explicare. Dicendo sem biennio postdiluuium centũ fuisse
annorum. quia sememinit annonatiuitatis eius quasi neglegentium ad notasse.
Vixitque sem postquam genuit arfaxat quingentos annos & genuit filios & filias
Iusquam in tota hac serie generationum additur. sicut in ea quaediluuium prȩcesserit

Expanded text:
fert suspicio, quia cum natus esset Sem, duos super quingentos annos habuerit Noe: fert suspicio, quia cum natus esset Sem, duos super quingentos annos habuerit Noe: neque enim falsum dixit Scriptura, quod quingentos annos habuerit, etiamsi quingentos et duos habuit: quia nimirum minor numerus intra majorem continetur. Nam et ipsa Scriptura multum libere se locutam eo loci significavit, cum diceret Noe quingentos habentem annos genuisse filios tres, Sem, Cham, et Japhet; cum nulli sit dubium quod uno eodemque anno unus vir de una conjuge tres filios generare non possit: quod ideo forte sacrae scriptor historiae diligentius hoc loco curavit explicare, dicendo Sem biennio post diluvium centum fuisse annorum, quia se meminit annum nativitatis ejus quasi negligentius adnotasse. Vixitque Sem postquam genuit Arfaxat quingentos annos, et genuit filios et filias. Nusquam in tota hac serie generationum additur, sicut in ea quae diluvium praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
manu retenti: terrenȩ adhuc potius ciuitatis id est mundi huius exseciues ereaueriont
Vnus quippe aelamitarum id est persarum. alter progenttor assino num euuuuin
scumagna nobis scđm litteram quȩstio nascitur. quo modo sem biennio postdiluuium
centumesse annorumdicatur cum supra quingentesimo annonoe natus anerte ur
esreconte simociusdem noe annodiluiuum uenisse legitur i. Sietum qungente suno
anno supatris nituse st̃ utiq eosexcentos annos habente quando diluuium uenitipse
centeuarius fuit : Ideoq biennium post diluuium duos &centum habebatanno
enatu utergo numerus tomporum sibim & ipsi non repugn&. intellegendum es
aut noe duo plusquam quingentos habiusse annos quandonitus est arfaxat. Solos¬
enimsic loqui scriptura non numquã ut& si modicum supersit uel deset. plenarium
timen & ꝑfectũ in compoto numerum sonat: Videtur adueri si millimum ut mea

Expanded text:
manu retenti, terrenae adhuc potius civitatis, id est, mundi hujus, ex se cives creaverunt. manu retenti, terrenae adhuc potius civitatis, id est, mundi hujus, ex se cives creaverunt. Unus quippe Aelamitarum id est, Persarum, alter progenitor Assyriorum exstitit. Sed magna nobis secundum litteram quaestio nascitur quomodo Sem biennio post diluvium centum esse annorum dicatur, cum supra quingentesimo anno Noe natus asseritur, et sexcentesimo ejusdem Noe anno diluvium venisse legitur. Si enim quingentesimo anno sui patris natus est, utique eo sexcentos annos habente quando diluvium venit, ipse centenarius fuit, ideoque biennio post diluvium duos et centum habebat annos aetatis. Ut ergo numerus temporum sibimetipsi non repugnet, intelligendum est aut Noe duo plus quam quingentos habuisse annos quandoenim sic loqui Scriptura nonnunquam, ut etsi modicum supersit vel desit, plenarium tamen et perfectum in computo numerum sonet. Videtur autem verisimillimum, ut mea
Abbreviated transcription (Latin):
ad abraham patriarcham tertiae &atis. Immo omnium gentium percuius
fidem & oboediam noua denuociuitatis scȩ fundamenta icerentur: Etincui
semine dispersiogentium ad unam confessionem acfidem diuinicultus redire
Quod uero numerus centenarius qui desinistra transfertur indexteram magnã
profectionem si uebonȩ actionis seu spei autuitae caelestis sol& insinuare. Aptesem
filius benedictionis centesi mouitae . innogenuit filium. cuiusstirps ab heberatque
ad abrtham peruenir&. qui& ipse abraham eiusdem gratia sacramenti centesi mo
suae &atis annogenuit isuac filium promissionis. In cuius exemplum nosfilii proni¬
sionis facti. quasi ad dexteram uidicis nostri interimperspem positi perbonao pera
benedictionem uitaecaelestis expectamus Nam duo filii quos antecentesimũ annũ
semgenuit ȩlam & assur ut supra lectũẽ extra semen sem positi ex quasi in leua au nuc

Expanded text:
ad Abraham patriarcham tertiae aetatis, imo omnium gentium; per cujus ad Abraham patriarcham tertiae aetatis, imo omnium gentium; per cujus fidem et obedientiam nova denuo civitatis sanctae fundamenta jacerentur, et in cujus semine dispersio gentium ad unam confessionem ac fidem divini cultus rediret. Quod vero numerus centenarius, qui de sinistra transfertur in dexteram, magnam perfectionem sive bonae actionis seu spei aut vitae coelestis solet insinuare; apte Sem filius benedictionis centesimo vitae anno genuit filium, cujus stirps ab Heber atque ad Abraham perveniret; qui et ipse Abraham ejusdem gratia sacramenti centesimo suae aetatis anno genuit Isaac filium promissionis, in cujus exemplum nos filii promissionis facti, quasi ad dexteram judicis nostri interim per spem positi, per bona opera benedictionem vitae coelestis exspectamus: nam duo filii, quos ante centesimum annum Sem genuit, Aelam et Assur, ut supra lectum est, extra semen sanctum positi, et quasi in laeva adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
lintocians ne cõntra ec clesiam suam portas inferi erigere posdint prohibent Nlcllo
estenum he resis quaenon abaliis hereticis inpugne ture Nullaphilosoptnat tacllo¬
ris sectaq quaenon ab aliis aequȩ stultac phrlosophiae sectismeni atisorebuie uirta
Sicque fit utdum interse alterutrũ confusas habent lingius re probi ⁊cautn mouocem
proximisiuide sapiendo cognoscat. & sibi nomenbabiloniȩ idest confusionis conaoue¬
reprob ant. & uisionempacis inqua ecclesia gloriatur minus ledant. gonseatenum
quia quanto nequam doctoressiue operarii mali abinuicem dissidente animo secernu¬
tur tanto magis ecclesiȩ colligendȩ spatium tribuunt. Hae generationes sem. semcentũ
erat annorum quando genuit arfaxad biennium postdiluuium
Destructa fabrica babiloniae festinat scriptura enumeratis generationibus secund
mundi aatis. Prima enim usque ad noe acdiluuium cucurrerat peruenire

Expanded text:
dissocians, ne contra Ecclesiam suam portas inferi erigere possint, prohibet. Nulla dissocians, ne contra Ecclesiam suam portas inferi erigere possint, prohibet. Nulla est enim haeresis, quae non ab aliis haereticis impugnetur; nulla philosophiae saecularis secta; quae ab aliis aeque stultae philosophiae sectis mendacii redarguatur; sicque fit ut dum inter se alterutrum confusas habent linguas reprobi, ita ut nemo vocem proximi sui idem sapiendo cognoscat, et sibi nomen Babyloniae, id est confusionis congruere probent, et visionem pacis in qua Ecclesia gloriatur, minus laedant. Constat enim quia quanto nequam doctores sive operarii mali ab invicem dissidente animo secernuntur, tanto magis Ecclesiae colligendae spatium tribuunt. Hae generationes Sem. Sem centum erat annorum quando genuit Arfaxat biennio post diluvium. Destructa fabrica Babyloniae, festinat Scriptura, enumeratis generationibus secundae mundi aetatis prima enim usque ad Noe ac diluvium cucurrerat pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
malis operibus siue schis matibus rectam profanando: Quib: omnibus conuenit illud
psalmistae ad dñm. superbia eorum qui teoderunt ascendit semper adte. Id est
in memoriam tuiiusti examinis. Ascendente autem superbia prauorum quasi
culmine turris nefandȩ ad caelum aequum est ut conditor caeli descendens destruat
unanima coepti malignorum. & hoc eis primum beneficii conferat. neualentes¬
inpolere inanras soisu m duo de oeperabie. gralius in accernum dampnentur. Deindo
mel fecit perse ipium descendens decue lodñ: hoccottidie porpredicito ocuit̃
br ecclo nie facit: Consudit enim linguam superbientium iu  corpri t aitorenuao
giatiam e uangelu quam preaiicabat. un anim oomnes conensues quo somnes uno la¬
bio rebellant eosque abimpus conatibus ne t arlans totumquc duo cit luorton
preoepita o diuidet perdoctores cutholicos linguas herefloorum petos. blordico

Expanded text:
malis operibus sive schismatibus rectam profanando: quibus omnibus convenit illud malis operibus sive schismatibus rectam profanando: quibus omnibus convenit illud Psalmistae ad Dominum: Superbia eorum qui te oderunt ascendit semper , ad te, id est, in memoriam tui justi examinis. Ascendente autem superbia pravorum quasi culmine turris nefandae ad coelum, aequum est ut Conditor coeli descendens destruat unanima coepta malignorum, et hoc eis primum beneficii conferat, ne valentesimplere manus eorum quod coeperant, gravius in aeternum damnentur; deinde oc autem semel fecit per se ipsum descendens de coelo Dominus: hoc quotidie per praedicatores suos in Ecclesia facit: confundit enim linguas superbientium Judaeorum, qui contra gratiam Evangelii, quam praedicabat, unanimo omnes consensu et quasi omnes uno labio rebellant; eosque ab impiis conatibus retardans, totum dispersit in orbem. Praecipitat et dividit per doctores catholicos linguas haereticorum, et eos ab invicem
Abbreviated transcription (Latin):
tionum argumentis munire conantur. Venite inquit faciamus nobis ciuitatem &
turrem cuiusculmen alcendat ad caelum: faciunt sibi ciui tatem malidoccorescum
relicta ciuitate caelesticuius artifex & condi tords̃ est id est scã ecclesia. propria sibi
conuenticula colligunt: faciunt sibiciuitatem omnes reprobi. cum neglecto presido
preceptorum dĩ. sensus acde sideria sui cordis inagendissiue loquendis quae ipsos liba
secuntur. Aedificant ciuitatem babi loniam: cum opera confusione digna faciun
Faciunt & turrem cuius culmen ascendat incaelum. cum &iam insui conditoris iniu¬
riam impias exherunt linguas. cum iuxta psalmistae uocem iniquitatem in excelsũ
locuntur : cum ponunt incaelum ossuum. quod gentiles faciunt multos deoscolendo.
here ticiunius dĩ erroribus polluendo. Iudȩi filium dĩ xp̃mnegando. falsicatholici fide

Expanded text:
tionum argumentis munire conantur. Venite, inquit, faciamus nobis civitatem et tionum argumentis munire conantur. Venite, inquit, faciamus nobis civitatem et turrem, cujus culmen ascendat ad coelum. Faciunt sibi civitatem mali doctores, cum relicta civitate coelesti, cujus artifex et conditor Deus est, id est, sancta Ecclesia, propria sibi conventicula colligunt. Faciunt sibi civitatem omnes reprobi, cum neglecto praesidio praeceptorum Dei, sensus ac desideria sui cordis in agendis sive loquendis, quae ipsoslibet sequuntur. Aedificant civitatem Babyloniam, cum opera confusione digna faciunt: Faciunt et turrem cujus culmen ascendat in coelum, cum etiam in sui Conditoris injuriam impias exerunt linguas, cum juxta Psalmistae vocem, iniquitatem in Excelsum loquuntur, cum ponunt in coelum os suum, quod gentiles faciunt, multos deos colendo, haeretici fidem unius Dei erroribus polluendo, Judaei Filium Dei Christum negando, falsi catholici fidem
Abbreviated transcription (Latin):
albabor. de inde &iam proximossuis exhortationibus siue exempliscindificare.
atq incopula dilectionis alterutrum nectere student : De quibus rectedicitur
Beati pacifici ꝗmfiliidĩ uocabuntur. qui quomagis tribulationum flamma hu¬
miliati mollescunt. eo fortiores ad confirmanda & continenda intribulationib: ꝓximorũ
corda existant. Quod &iam templum delapide albo construitur. dicente dauid
ad salomonem cumei inpensas dar& acmensuras templifaciendi ostender&. Sed&
marmor parium habundantissime prep araui. quia nimirum ecclesi a xp̃i. defortib.
fide & actione fulgidis animabus colligitur electorum. Marmor quippe insuilae
pariualidȩ uirtutis & candidi constat esse coloris. sed huius materiȩ structores babi¬
loniae copia siuecuram non habentes. Bi tumine puteorum suos lateres congluti¬
nant. quia candorem innocentiae. robur fidei. concordiam fraternitatis. disputa¬

Expanded text:
albabor ; deinde etiam proximos suis exhortationibus sive exemplis candificare albabor ; deinde etiam proximos suis exhortationibus sive exemplis candificare atque copula dilectionis alterutrum nectere student? de quibus recte dicatur: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur : qui quo magis tribulationum flamma humiliati mollescunt, eo fortiores ad confirmanda et continenda in tribulationibus proximorum corda existant. Quod etiam templum de lapide albo construitur, dicente David ad Salomonem cum ei impensas daret, ac mensuras templi faciendi ostenderet: sed et marmor Parium abundantissime praeparavit : quia nimirum Ecclesia Christi de fortibus fide et actione fulgidis animabus colligitur electorum. Marmor quippe insulae Pariae validae virtutis et candidi constat esse coloris; sed hujus materiae structores Babyloniae copiam, sive curam non habentes, bitumine puteorum suos lateres conglutinant: quia candorem innocentiae, robur fidei, concordiam fraternitatis, disputa
Abbreviated transcription (Latin):
huius saeculi cuncta sua opera muniunt : Vt pote quinulla supernorum bonorum
spesiue cognitionum. sea ppetenda eaquae incaelis sunt gaudia suspendunt.
Et propterea omne quod agunt: temporalis oblectacionis siue sauoris gratiam gerunt
Cui contra bene templumdñi cimentarii fecis se leguntur. Cimentum quippe delapi¬
dibus incensis atque incinerem uersis conficitur. quibus ex igne agitur utquiprius
singuli uiritim firmiac fortes extiterant. postmodum cum adi camento candorisem¬
liti & sibi ad inuicem infusaaqua melius coneccis. & positos in muro lapides possint
conectore: Ipsm quoque in mulco postrecipientes melius firmitatem : quam parum ꝑ
imisisse uidebantur. Quiergo incimento. nisi hidebent accipiquisedulo tribulatoo¬
num temporalium fornace decocti. prius inseipsis omnem uitiorum obscuritatem
uirtutum candore mucarunt: Dicentes suocreatori. Lauabis me & superniuemd¬

Expanded text:
hujus saeculi cuncta sua opera muniunt, ut pote qui nulla supernorum bonorum hujus saeculi cuncta sua opera muniunt, ut pote qui nulla supernorum bonorum spe sive cognitione se ad appetenda ea quae in coelis sunt gaudia suspendant, et propterea omne quod agunt temporalis oblectationis sive favoris gratia gerunt: cui contra bene templum Domini caementarii fecisse leguntur: caementum quippe de lapidibus incensis atque in cinerem versis conficitur, quibus ex igne agitur, ut qui prius singuli viritim firmi ac fortes exstiterant, postmodum cum additamento candoris emolliti, et sibi ad invicem infusa aqua melius connecti sunt, et positos in muro lapides possint alios connectere, ipsi quoque non multo post recipientes melius firmitatem, quam parumper amisisse videbantur. Qui ergo in caemento, nisi hi debent accipi, qui sedulo tribulationum temporalium fornace decocti, prius in seipsis omnem vitiorum obscuritatem virtutum candore mutarunt, dicentes suo Creatori: Lavabis me et super nivem de
Abbreviated transcription (Latin):
int certamine superari. sed nihilominus uincente malitia ueritatis ut scriptura
ut Cecidit cecidit babilon magna. duplicinimirum casu& in presenti de iecta
manifestationem ueritatis. & in futuro dam pnanda porsententiam ultimȩ
eueritatis. Huius modi ciuicates quondam in aegrpto plebsisra heliticadeluco
xlatere faciebat. qui & ipse necdum legis audicu erudica uitiis acque errorib
seruiebat. Cum &eorum quoque figuram insuis operibus ex primebat. Quiobs¬
curis adhuc inmundorum spũum quibus duris adhuc aegrptiorum imperus man¬
cipati. nullam adquirendȩ patriae caelestis siem spem uel habere didicerunt.
deoque mundihuius solum inlecebris adherere ac subdinouerunt. Bitumen
uero quo scructores bbilonȩ utebantur procimento quaede terra uel pateis ad su¬
mebantur. intentionem nimirum terrenȩ & infime uoluptatis ostendit qua homines

Expanded text:
int certamine superari: sed nihilominus vincente militia veritatis, ut Scriptura int certamine superari: sed nihilominus vincente militia veritatis, ut Scriptura ait, cecidit, cecidit Babylon magna , duplici nimirum casu, et in praesenti dejecta per manifestationem veritatis, et in futuro damnanda per sententiam ultimae severitatis. Hujusmodi civitates quondam in Aegypto plebs Israelitica de luto et latere faciebat, quia et ipsa necdum legis auditu erudita, vitiis atque erroribus serviebat, et eorum quoque figuram in suis operibus exprimebat, qui obscuris adhuc immundorum spirituum, quibus duris adhuc Aegyptiorum imperiis mancipati, nullam adquirendae patriae coelestis fidem spemve habere didicerunt; ideoque mundi hujus solum inlecebris adhaerere ac subdi noverunt. Bitumen vero quo structores Babyloniae utebantur pro caemento, quod de terra vel puteis assumebatur, intentionem nimirum terrenae et infimae voluptatis ostendit, qua homines
Abbreviated transcription (Latin):
quia conuersatio nostra incaelis est: Quod autem litum inlateres formant quae ae¬
quis perquadrum lateribus fierisolent unde & nomen accipiunt: conpositionem
xornatum eloquentiae saecularis ostendit. perquam ciuitas superba diaboli
siue inphilo sophia fallaciseu inherotica uersucia multum ad cmpus uide turera
sed inex amine districti iudicis quam su ulampnabilis & confusionedigna pacebit
Coquebant lateres quos fecerant igni. uidelica illo dequo dictum est̃. Oms adulto¬
antes uelut clibanus cordaeorumꝰ. & dequoisaias. Ecceuosomnes accendentes
nem accincti flammis ambulate inlumine ignisuri& inflaminis quas suc cen¬
distis Ignis quippe iste amorest uitiorum &cupido fauoris humani. Quonim¬
rum igni Inuenca semel dogmata falsitatis. stulti deceptorum magistriconfir¬
mare & incantum obailurare sa tagunc. neullo uerittis acuactrine caelestispos¬

Expanded text:
quia conversatio nostra in coelis est . Quod autem lutum in lateres formant, quae aequia conversatio nostra in coelis est . Quod autem lutum in lateres formant, quae aequis per quadrum lateribus fieri solent, unde et nomen accipiunt, compositionem et ornatum eloquentiae saecularis ostendit, per quam civitas superba diaboli, sive in philosophia fallaci, seu in haeretica versutia, multum ad tempus videtur erigi; sed in examine districti judicis quam sit damnabilis et confusione digna patebit. Coquebant lateres quos fecerant igni. Videlicet illo de quo dictum est omnes adulterantes velut clibanus corda eorum , et de quo Isaias: Ecce vos omnes accendentes ignem, accincti flammis ambulate in lumine ignis vestri et in flammis quas succendistis . Ignis quippe iste amor est vitiorum et cupido favoris humani, quo nimirum igne inventa semel dogmata falsitatis stulti deceptorum magistri confirmare et in tantum obdurare satagunt, ne ullo veritatis ac doctrinae coelestis poss
Abbreviated transcription (Latin):
destuos &fundabo insapphrris. Et dequa proph&a. Monssion latera aquilonis ciu¬
tas regis magni. Quia uidelic& ciuitas diaboli profugiutique trans gressoris&crranni
quod nemrod uocabulum sonat: hocest uniuersa reꝓborum multitudo perflux am cor¬
reptionem uitae presentis uagabunda oberrat : Ecdesia autem ciuitas nimirũ xpide
uiuis aedificatur lapidibus hoc e animabus fide atque operatione robustis. Qualibus
sapiens eius archi tectus cum de rege illius loqueretur aiebat. Adquem accedentes
lapidem uiuum ab hominibus quidem reprobatu adõ autemelectũ & honorificatum
& ipsitam quam lapides uiui super aedificamini. Neque hoc incamposennaar sed in
monto scõ dñi quia non so in insimis carnalium rerum uoluptitibus relaxare sed ad su¬
perna potius de sideria electi stringere atque ex altare contenuunt. Vnde dicunt:

Expanded text:
des tuos, et fundabo te in saphyris . et de qua Propheta: Mons Sion, latera Aquilonis civdes tuos, et fundabo te in saphyris . et de qua Propheta: Mons Sion, latera Aquilonis civitas regis magni : quia videlicet civitas diaboli profugi utique transgressores et tyranni, quod Nemrod vocabulum sonat, hoc est universa reproborum multitudo, per fluxam corruptionem vitae praesentis vagabunda oberrat. Ecclesia autem civitas nimirum Christi, de vivis aedificatur lapidibus, hoc est animabus fide atque operatione robustis, qualibus sapiens ejus architectus cum de rege illius loqueretur aiebat: Ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum, et honorificatum; et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini : neque hoc in campo Sennaar, sed in monte sancto Domini: quia non se in infirmis carnalium rerum voluptatibus relaxare, sed ad superna potius desideria electi stringere atque exaltare contendunt: unde dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ut diximus foctoreorum interpretatur. Etquid perterram senna ar. Nis
putrida concupiscentiae carnalis socordia exprimitur: Inqua quique habita re
idest secura & fixa intentione ꝑdurare non deuitant : mox augescentene quitia &ia
proximos ad iniuriam conditoris atque operanefanda prouocant. Sequitur enim
quia dixit alter ad proximum suum. Venite saciamus nobis lateres & coquamus eus
igni Accendunt ergos alterutrum ad laceres faciendos quibus ciuitatem nemrod
incamposenna ar condant: quia nimirum omnis impiorum multitudo lutulentis
sordidis acterrenis operibus diabolo seruit. & eiciuitatem non aliam quam seipsos
maleuiuendo ȩdificant. At contraciuitas hierusalem inquadauid & salomon ma¬
nufortis scilic& & pacificus regnat. nonde latere sed de lapide. Non incamposed in
monte construitur. Dicente ad eum rege ipsius. Ecce ego sternam perordinem lapi¬

Expanded text:
namque, ut diximus, Fetor eorum interpretatur: Et quid per terram Sennaar, nisi namque, ut diximus, Fetor eorum interpretatur: Et quid per terram Sennaar, nisi putrida concupiscentia carnalis socordiae exprimitur, in qua quicunque habitare, id est, secura et fixa intentione perdurare non devitant, mox augescente nequitia, etiam proximos ad injuriam Conditoris atque opera nefanda provocant. Sequitur enim quia dixit alter ad proximum suum: Venite, faciamus nobis lateres, et coquamus eos igni. Accendunt ergo se alterutrum ad lateres faciendos, quibus civitatem Nemrod in campo Sennaar condant; quia nimirum omnis impiorum multitudo lutulentis, sordidis ac terrenis operibus diabolo servit, et ei civitatem non aliam quam seipsos male vivendo aedificant: at contra civitas Hierusalem, in qua David et Salomon, manu fortis scilicet et pacificus regnat, non de latere, sed de lapide: non in campo, sed in monte construitur, dicente ad eum rege ipsius: Ecce ego sternam per ordinem lapi
Abbreviated transcription (Latin):
inlus trantur: At quia contemplatione uerglucis recedunt Neccumdõ pacem ha¬
bero. pec adso inidcem possunt. qui a nonsicutuna fides ita &i amuna eadem que in¬
fidelitati sest norma. sedunus dnsuna fides unum baptisma unusds in quo electoium
salus est. Multi autem dni reproborum diuersi anfractus perfidiae diuersa pollutio¬
num uolutabrȩ diuersȩ sunt diligentium . quibus ad unum dampnationis inceritũ
oms miseri pertra huntur. Quod bene utriusque illius ciuitatis figura signauit
cum diuisis bibabilonia linguis. ne mouocem proximisui possit agnoscere. Porro in
dm̃ acdim conlaudarent. Profectideoriente in uenerunt campum inquo habita¬
rent. Quia recedentes aluce iustitiae reprobilatas saeculiuias sibim& ipsis in quib:
fluxamente manerent Inuenerunt & hoc in foctore uiciorum carnalium: senno

Expanded text:
inlustrantur. At qui a contemplatione verae lucis recedunt, nec cum Domino pacem hainlustrantur. At qui a contemplatione verae lucis recedunt, nec cum Domino pacem habere, nec ad se invicem possunt: quia non sicut una fidei, ita etiam una eademque infidelitatis est norma; sed unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus, in quo electorum salus est: multi autem Domini reproborum, diversi anfractus perfidiae, diversa pollutionum volutabra, diversi sunt dii gentium, quibus ad unum damnationis interitum omnes miseri pertrahuntur: quod bene utriusque illius civitatis figura significavit, cum, divisis in Babylonia linguis, nemo vocem proximi sui posset agnoscere. Porro in Deum ac Dominum conlaudarent Profecti de Oriente invenerunt campum in quo habitarent, quia recedentes a luce justitiae reprobi, latas saeculi vias sibimetipsi, in quibus fluxa mente manerent, invenerunt; et hoc in fetore vitiorum carnalium. Sennaar
Abbreviated transcription (Latin):
boli ciuitas hoc est reproba hominum multitudo uniuersa. structores babiloniȩ qui sunt
nisi magistrierrorum quiuel contrarium uericaci cultum diuiniatis introducunt.
ue lagnitam fidem uericatis malis actibus siue uerbis inpugnant : Erat autemomnister¬
ra labii unius & sermonum eorundem. quamdiu homines in oriente permanserunt¬
N Tubi ab oriente pedes mouerunt iox propter uerba si ueo pera superbiae & ab inuice
disiuncti & a suo sunt creatori longius expulsi. Orientis plaga unde mundus ortusideru
lumen accipere sol& ipsum rectesignificit quiait Egosum luxmundi qui se quit̾me
nonam bulat intenebris sedhabebit lumen uicae. In quoquam diumanent homines
unius sunt labii & uocis eiusdem. quia nimirum unaese confessio fider eadem cisticatis
actionis communis caritas &spes aernorum q&: a omnes qui in xp̃operseueranc

Expanded text:
boli civitas, hoc est reproba hominum multitudo universa, structores Babyloniae qui sunt boli civitas, hoc est reproba hominum multitudo universa, structores Babyloniae qui sunt nisi magistri errorum, qui vel contrarium veritati cultum divinitatis introducunt, vel agnitam fidem veritatis malis actibus sive verbis impugnant? Erat autem omnis terra labii unius et sermonum eorumdem, quandiu homines in Oriente permanserunt: at ubi ab Oriente pedes moverunt, mox propter verba sive opera superbiae, et ab invicem disjuncti, et a suo sunt Creatore longius expulsi. Orientis plaga unde mundus ortu siderum lumen accipere solet, ipsum recte significat qui ait: Ego sum lux mundi; qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae : in quo quandiu manent homines, unius sunt labii et vocis ejusdem: quia nimirum una est confessio fidei, eadem castitas actionis, communis charitas et spes aeternorum: quia omnes qui in Christo perseverant,
Abbreviated transcription (Latin):
runt: Arx autem. idesc capitolium illius urbis est curris quae post diluuium ledifica¬
ca quattuor milia passuum tenere dicitur: Horosius insuis historus. eiusdem lta me¬
minit: U aeccampiplanitiae undique conspicua nacura loci. la&issima castron
facie moenibus paribus perquadrum disposita. murorum eius uix credibilirelatu
firmitas & magnitudo. idest latitudine cubitorum quinquaginta. altitudine
quatertanta: Saeterum ambitus eius quadringentis lxxx. stadis circum uenit.
Murus coctili latere atque in fuso bitumine conpactus. fossa extrinsecus late patens
uiceamnis circum fluit. a fronte murorum centum portae aereȩ. Ipsa autem latitud
in consum marum pinnarum ut roque latere habicaculis defensorum ȩquedis positis.
media incercapedine suiclta quadrigas capit. Nomus intrinsecus quater gemine hab¬
tationis minaci procelitate mirabiles: qui auero uixta spĩtalem sensum babilonem da¬

Expanded text:
runt. Arx autem, id est, capitolium illius orbis est turris quae post diluvium aedificarunt. Arx autem, id est, capitolium illius orbis est turris quae post diluvium aedificata, quatuor millia passuum tenere dicitur. Orosius in suis historiis ejusdem ita meminit: Haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita, murorum ejus, vix credibili relatu, firmitas et magnitudo, id est, latitudine cubitorum quinquaginta, altitudine quater tanta: caeterum ambitus ejus quadringentis LXXX stadiis circumvenit, murus coctili latere atque interfuso bitumine compactus, fossa extrinsecus late patens, vice amnis circumfluit. A fronte murorum centum portae aereae: ipsa autem latitudo in consummatione pinnarum ex utroque latere habitaculis defensorum, atque dispositis media intercapedine sui quadrigas capit. Domus intrinsecus quater germinae habitationis minaci proceritate mirabiles. » Quia vero juxta spiritalem sensum Babylon est dia
Abbreviated transcription (Latin):
dictum de illoest. Fuit autem principium regnieius. babilon & arach & achad. &
chalannȩ̨ in terra senna ar
Quamuis eandem urbem babiloniam posteaninus uelsa miramis coniux illius maiorem
extempore & augustiorem reddidisse ferantur Ande est illud poete quamdicit᷑
olim coctilibus muris cinxisse samiramis urbem a precipue nabuchodonosor despolus
hiero solimorum eius ornamenta accumulans. Ende ipse superbiens dixit.
Nonne haecest babilon magnaquam ego aedificaui indomum regni in robore fortitu¬
dii meae & ingloria de coris mei : Qecuius magnitudine acdecore hieronimus łta
narrat. Babilon fuisso potentissimam. & campestribus perquadrum sitam.
ibang lo usque ad angulum muri sedecim milia tenuisse passuum. idest simulpercir¬
cuitum sexagintatres. Refert herodotus & multi alii quigrecas historias conscrips

Expanded text:
dictum de illo est: Fuit autem principium regni ejus Babylon, et Arach, et Achad, et dictum de illo est: Fuit autem principium regni ejus Babylon, et Arach, et Achad, et Chalanne in terra Sennaar: quamvis eamdem urbem Babyloniam postea Ninus vel Semiramis conjux illius majorem ex tempore et augustiorem reddidisse ferantur; unde est illud poetae quod dicitur olim Coctilibus muris cinxisse Semiramis urbem; et praecipue Nabuchodonosor de spoliis Hierosolymorum ejus ornamenta accumulans: unde ipse superbiens dixit: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? de cujus magnitudine ac decore Hieronymus ita narrat: « Babylonem fuisse potentissimam, et in campestribus per quadrum sitam, ab angulo usque ad angulum muri, sedecim millia tenuisse passuum, id est, simul per circuitum sexaginta quatuor, refert Herodotus, et multi alii qui Graecas historias conscrips
Abbreviated transcription (Latin):
uuens misit gratiam spsscĩ quieis scientiam omnium tribuer& linguarum. quibus
inbutiom̃s qui in diuersis erant linguis. populos ad constructionem eiusdem scae ciuita¬
is idestecclesiã xp̃i unanimam conuocarent. Quique humiliter adauditum un¬
tatis ad posuerant sublimiter hora . ad prȩdicandum toto orbi scientiamueritatis
aperirent. Notandum autẽ quod scriptura dicit. quidem dispersis perorbemstruc¬
toribus cessatũ ab aedificatione ciuitatis. Nontamen dicit ab inhabitatione eius
fuis secessatum: Vn de colligendum uidetur aliis indescendentibus & astructura
cessantibus : Nem rod operis auctorem cum sua domo ibidem ac familia remansisse
donec progenito ex sua stirpe promaiore & in hac potentius regnare. & alias regno
suo posi& ad dere ciuitates. Neque enimnisi fallor aliter intellegisinit quod supra

Expanded text:
Dominus videns, misit gratiam Spiritus sancti, qui eis scientiam omnium tribueret linguarum, quibus Dominus videns, misit gratiam Spiritus sancti, qui eis scientiam omnium tribueret linguarum, quibus imbuti, omnes qui in diversis erant linguis populos ad constructionem ejusdem sanctae civitatis, id est, Ecclesiae Christi, unanimam convocarent; quique humiliter auditum veritati apposuerant, sublimiter ora ad praedicandam toto orbi scientiam veritatis aperirent. Notandum autem quod Scriptura dicit quidem, dispersis per orbem structoribus, cessatum ab aedificatione civitatis; non tamen dicit ab inhabitatione ejus fuisse cessatum: unde colligendum videtur, aliis inde descendentibus, et a structura cessantibus, Nemrod operis auctorem cum sua domo ibidem ac familia remansisse, donec progenito ex sua stirpe pro majore et in hac potentius regnare et alias regno suo posset addere civitates. Neque enim, ni fallor, aliter intelligi sinit quod supra
Abbreviated transcription (Latin):
sicut a postolus dicit. dienim sumus cooperarii. Confundamus inꝗtibi lingiam eor
ut non audiat unusquisque uocem proximi sui. Meritomalus punitur affectus. &ia
superbia ut non intelleger&ur iubens homini. qui noluit intellegere utoboe dir&do¬
uniuersȩ terrȩ : Merito confusum est labium indispersionem : quia male coniura¬
erat in locutionem nefarium: Ablataest̃ potescas linguae superbis principibus.
ne in contemptum di subdicos possent quae coeperant maledocere. sicque iudiciu
iuinȩ seueritatis in adiutorium humanae uersumest utilitatis. ut tacendo
cessarent ab operecui peruersae loquendo congregati insiscebant. ac sic descenden¬
te acuidente dnõciuitatem elationis. babilonem hoc est confusionem appellari con¬
igit cui contrarium satisciuitas ueritatis sicut nomen: Ita hab& &statum. Dicitur
enim hierusalem id est uisio pacis. inqua co&um fidelium atque humilium spudñs

Expanded text:
sicut Apostolus dicit: Dei enim sumus cooperarii. Confundamus, inquit, ibi linguam eorum, sicut Apostolus dicit: Dei enim sumus cooperarii. Confundamus, inquit, ibi linguam eorum, ut non audiat unusquisque vocem proximi sui. Meritosuperbia, ut non intellegeretur iubens homini, qui noluit intellegere ut oboediruniversae terrae. Merito confusum est labium in dispersionem, quia male conjuraverat in locutionem nefariam: ablata est potestas linguae superbis principibus, ne in contemptum Dei subditos possent quae coeperant mala docere, sicque judicium divinae severitatis in adjutorium humanae versum est utilitatis, ut tacendo cessarent ab opere, cui perverse loquendo congregati insistebant: ac sic descendente ac vidente Domino civitatem elationis, Babylonem, hoc est confusionem appellari contigit: cui contrarium satis civitas veritatis sicut nomen, ita habet et statum; dicitur enim Hierusalem, id est, Visio pacis, in qua coetum fidelium atque humilium spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
inspiratur. Vnde cumeorum cordibus ds̃ contra humanam superbiam animad¬
uersionem ultionis infunder& dicit. Venite descendamus & confundamus ibi
linguam eorum. Dicitureis quiadherent. uenite. quia nimirum hoc ipsum num¬
quam adiuina contemplatione decrescere. Indiuina contemplatione semper
ad crescere est &num quam corde recedere qualibus quodam stabili motuest semper
uenire quibus &dicit. Descendamus & confundamus ibi linguam eorum. Ascen¬
dunt angeli in eo. quod creatorem conspiciunt. descendunt angeli in eo quod creat¬
ram sese in inlicitis erigentem. Dicere ergo ese descendamus & confundamus linguas
cperuim internȩ usionis eorum mentibus exhibendo uidicia. occultis motibus ins¬
pirir. Et bene nonait. uenite & descendentes consundite. sed con fundimusibi lingiua
eorum. Ostendons itase operari perminiserosiuos. ut sint &iam ipsiooperatorescli

Expanded text:
inspiratur; unde cum eorum cordibus Deus contra humanam superbiam animadinspiratur; unde cum eorum cordibus Deus contra humanam superbiam animadversionem ultionis infunderet, dicit: Venite, descendamus, et confunaamus ibi linguam eorum. Dicitur eis qui aderant Venite, quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accrescere est; et nunquam corde recedere quasi quodam stabili motu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus ibi linguam eorum. Ascendunt angeli in eo quod Creatorem conspiciunt, descendunt angeli in eo quod creaturam sese illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo est descendamus et confundamus linguas et per vim internae visionis eorum mentibus exhibenda judicia occultis motibus inspirare. Et bene non ait: Venite, et descendentes confundite; sed confundamus ibi linguam eorum, ostendens ita se operari per ministros suos, ut sint etiam ipsi cooperatores Dei,