comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
penã reciperent. Quid ẽ. ergo ut iudi
int. ut ꝑ euangeliũ uiuificarentur sp̃ũ
quãuis futura resurrectione in carne
iudicandi sint. ut ꝑ aliquã carnis pęnã
transeant in regnũ dĩ: Quod si ita ẽ.
cur hoc tantũ de illis qui quondam non
credidert̃ in dreb noe. ac ñ etiam de cete.¬
ris quos illic xp̃i uisitatio conperit ꝑ euan¬
głii p̾dicationẽ spũ reuixert̃. postea
transitoria pęna in carne iudicandi :
Quod si de omnib acceperimus. mano
questio quare petrus eos tantũ cõmemo.¬
rauit. qui tunc mereduli fuert̃ cũ fabri.¬
caretur area. mouet etiam illud quod
hi qui de hac re conantur reddere ratio.¬
nr̃e. ideo dicunt xp̃o ad inferos descenden.¬
te. his ouiibi inuenti sunt illa loca pe¬
nalia tamquã carceres ex inanitos. quia
ñ audierant euangelium quod illis ui
uentib ñdũ toto orbe p̃dicabatur. &
iustas habebant causas cur ñ credidissent

Expanded text:
poenam reciperent. quid est ergo u t iudipoenam reciperent. quid est ergo u t iudiit, ut per euangelium uiuificarentur spiritu, quamuis futura resurrectione in carne iudicandi sint, ut per aliquam carnis poenam transeant in regnum dei? quod si ita est, cur hoc tantum de illis, qui quondam non crediderunt in diebus Noe, ac non etiam de ceteris, quos illic Christi uisitatio t comperit per euangelii praedicationem spiritu reuixerunt postea transitoria poena in carne iudicandi? quod si de omnibus acceperimus, manet quaestio, quare Petrus eos tantum commemorauit, qui tunc increduli fuerunt, cum fabricaretur arca. Mouet etiam illud, quod hi, qui de hac re conantur reddere rationem, ideo dicunt Christo ad inferos descendente his, qui ibi inuenti sunt, illa loca poenalia tamquam carceres exinanitos, quia non audierant euangeventibus nondum toto orbe praedicabatur, et justas habebant causas cur non credidissent,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicentur quidt̃ scđm homi nes in carne.
uiuant autẽ scđm dm̃ sp̃ũ. Quẽ non
moueat ista ꝓfunditas : Mortuis dicit
euangelizatum. quos ꝓfecto si in telbexe.¬
rimus qui decorpore exiert̃ illi opinio
rerũ de quib supra dixit qui inereduli
fuert̃ indieb nor. aut certe om̃s quos apud
inferos xp̃s inuenit. Quid sibi ergo uult
ut iudicentur quidem scđm homures in
inferos sunt. uel quã ñdũ receperunt. fi
etiam adolorib inferni soluti funt: Neq
em̃ si ut querendo dicis ex inaniti st̃ inferi.
Om̃s etiam qui tc ibi furrt̃ incarne resur¬
rexisse crechendi funt. aut qui resurgentes
apparuert̃ cũ dño. Ad hoc carnẽ recepe.¬
runt. ut in ea iudicarentur scđ̾m hominẽ.
quod nec de illis uideo quomodo accipi pos¬
fit oui increduli fuert̃ indieb noe. Non
enĩ eos in carne uixisse seriptũ ẽ. aut credi
potest ideo solutos inferni dolores. ut
qui inche laborarentur carnẽ adluendã

Expanded text:
iudicentur quidem secundum homines in carne, iudicentur quidem secundum homines in carne, uiuant autem smoueat ista profunditas? mortuis dicit euangelizatum. quos profecto si intellexerimus, qui de corpore exierunt, illi opinor erunt, de quibus supra dixit: Qui increduli fuerunt in diebus Noe, aut certe omnes, quos apud inferos Christus inuenit. quid sibi ergo uult \'ut iudicentur quidem secundum homines in inferos sunt, uel quam nondum receperunt, si etiam a doloribus inferni soluti sunt? neque enim, si, ut quaerendo dicis, exinaniti sunt inferi, omnes etiam, qui tunc ibi fuerunt, in carne resurrexisse credendi sunt aut, qui resurgentes apparuerunt cum domino, ad hoc carnem receperunt, ut in ea iudicarentur secundum hominem, quod nec de illis uideo quo modo accipi possit, qui increduli fuerunt in diebus Noe, non enim eos in carne uixisse scriptum est aut credi potest ideo solutos inferni dolores, ut, qui inde liberarentur, carnem ad luendam
Abbreviated transcription (Latin):
non carnis depofitio sordium sed conscrentiȩ
bonȩ int̾rogatio indm̃ ꝑ resurrectionẽ
iħu xp̃i quiẽ indextera dĩ deglutiens mor¬
tẽ. ut uitȩ art̾ne heredes efficeremur.
ꝓfectus incelos subiectis sibi angelis & po¬
testatib & uirtutib. continuo fubrecit.
Xp̃o igitur incarne passo. & uos eadem
scientia armamini. quia qui passus ẽ. in
carne desut apeccatis. in hoc utinam non
hominum desideriis sed uoluntate dei.
quod reliquũ ẽ. in carne uiuat tempus.
Deinde addidit. Sufficit enĩ p̃teritũ
tẽpus ad uoluntatẽ hominũ consũmatum.
ambulantes in libidinib & concupiscentus
& ebrirtate comessationib potationibus
& inlicitis ⁊doloꝵ feruitutib. in quo stu¬
peseunt ũ concurrere uos in eandẽ luxu¬
rie confessionẽ blasphemantes. qui red¬
dent rationẽ ei qui paratꝰ ẽ. iudicare uiua s
& mortuos. His dictis. subnectit. Propter
hoc enĩ & mortuis euangelizatũ ẽ. ut

Expanded text:
non carnis depositio sordium sed conscientiae non carnis depositio sordium sed conscientiae bonae interrogatio in deum per resurrectionem Iesu Christi, qui est in dextera dei deglutiens mortem, ut uitae aeternae heredes efficeremur, profectus in caelos subiectis sibi angelis et Potestatibus et Virtutibus, continuo subiecit: Christo igitur in carne passo et uos eadem scientia armamini, quia, qui passus est in carne, desiit a peccatis in hoc, ut iam non hominum desideriis sed uoluntate dei quod reliquum est in carne uiuat tempus; deinde addidit: Sufficit enim praeteritum tempus ad uoluntatem hominum consummatum, ambulantes in libidinibus et concupiscentiis et ebrietate, comessationibus, potationibus et inlicitis idolorum seruitutibus, in quo stupescunt non concurrere uos in eandem luxuriae confusionem blasphemantes. qui reddent rationem ei. qui paratus est iudicare uiuos et mortuos; his dictis subnectit: Propter hoc enim et mortuis euangelizatum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
oruia si & ante inrecenti sua morte resur.¬
rexisset. mec caro eiꝰ uidisset corruptionẽ.
posset nihil ominus illud monumentum
manere. Durum autẽ uidetur ut dauid
ñ fuerit in illa resurrectionẽ iustorum.
si eis iam arterna donata ẽ. cuiꝰ xp̃s exse.¬
mure. tam crebro & tanta euidentia tan.¬
taq honorificentia cõmendatur. Perielita.¬
batur etiam illud quod adhebreos de iustis
antiquis dicitur. quia ꝓ nobis meliora
p̃uidert̃. ne sine nobis ꝑfecti ꝑficerentur.
Siiam iilla resurrectionis incorruptio¬
ne constituti sunt quȩ nobis ꝑficrendis in
fine ꝓmitutur. Cur ergo petrus eos tan¬
tũ cõmemorare uoluit quib in carcere
inclusis euangeliũ p̃dicatũ ẽ. qui in dieb
nor cũ fabricaretur arca mnereduli fuerunt.
uides quã latebrosũ sit & quȩ moireant
ne affirmare hinc aliorud audeam: huc
accedit quia cũ dixisfet apłs quod & uos
nune simili forma baptisma saluos facit.

Expanded text:
quia, si et ante in recenti sua morte resurquia, si et ante in recenti sua morte resurrexisset nec caro eius uidisset corruptionem, posset nihilo minus illud monumentum manere. durum autem uidetur, ut Dauid non fuerit in illa resurrectione iustorum, si eis iam aeterna donata est, cuius Christus ex semine tam crebro et tanta euidentia tantaque honorificentia commendatur. periclitabitur etiam illud, quod ad Hebraeos de iustis antiquis dicitur, quia pro nobis meliora prouiderunt, ne sine nobis perfecti perficerentur, si iam in illa resurrectionis incorruptione constituti sunt, quae nobis perficiendis in fine promittitur. Cur ergo Petrus eos tantum commemorare uoluerit, quibus in carcere inclusis euangelium praedicatum est, qui in diebus Noe, cum fabricaretur arca, increduli fuerunt, uides, quam latebrosum sit et quae me moueant, ne adfirmare hinc aliquid audeam. huc accedit, quia, cum dixisset apostolus: Quod et uos nunc simili forma baptisma saluos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
dormrerunt. uidendum ẽ. quẽ ad modum
intelligatur xp̃s primogenitꝰ amortuis. si
eum in illã resurrectionẽ tot prȩcesserunt.
Q uod si respondetur hoc dictũ eẽ. ꝑ antici.¬
pationẽ. ut monum̃ta quidẽ illo t̾rȩ motu
aꝑta intelligantur. cũ xp̃s incruce penderet.
Resurrexisfe antẽ iustoꝵ corpora ñ tune
sed eũ ilbe prior resurrexisset. qũauis tunc
ut dixi anticipando fuisfet adiunctũ. ut
& xp̃s primogenitꝰ amortuis sine ambugui¬
tate credatur & illis iustis cominuo con.¬
cessũ. ut ipso p̾eunte in etna incorruptio.¬
nr̃ ato in mortalitatẽ resurgerent. illud
adhuc restat ouod mourat. quomodo ape¬
tro dici poturerit. qđ utiq urrissime dictũ
ẽ. quando ꝑ illam ꝓphetiam ñ dd sed xp̃m¬
assert̃ fuisse p̃lictum carm̃ eiꝰ non uidisse
corruptionẽ. Quod adiunxit de dauid
apud eos eẽ. monumtũ eiꝰ. unde illos utiq
ñ conuincebat si corpus eiꝰ ibi iã non erat.

Expanded text:
dormierunt, uidendum est, quem ad modum dormierunt, uidendum est, quem ad modum intellegatur Christus \'primogenitus a mortuis\', si eum in illa resurrectione tot praecesserunt. quod si respondetur hoc dictum esse per anticipationem, ut monumenta quidem illo terrae motu aperta intellegantur, cum Christus in cruce penderet, resurrexisse autem iustorum corpora non tunc, sed cum ille prior resurrexisset, quamuis tunc, ut dixi, anticipando fuisset adiunctum, ut et Christus primogenitus a mortuis sine ambiguitate credatur et illis iustis continuo concessum, ut ipso praeeunte in aeternam incorruptionem atque inmortalitatem resurgerent, illud adhuc restat, quod moueat, quo modo a Petro dici potuerit — quod utique uerissime dictum est, quando per illam prophetiam non Dauid sed adseruit fuisse praedictum — carnem eius non uidisse corruptionem, quod adiunxit de Dauid apud eos esse monumentum eius. unde illos utique non conuincebat, si corpus eius ibi iam non erat,
Abbreviated transcription (Latin):
uideo recessisfe. Sicut etiam eodẽ ipso
dre quo mortuus ẽ. ꝓmisit latroni. quod
cum illo in paradyso fuisset futurus. qnͦ.¬
do ad soluendos inferni dolores fuerat des¬
censurus. Profecto igitur in para dyso
atq insinu abrabȩ etiam ante iam erat.
bratificante saprentia. & apud inferos i.¬
dicante potentia. Ubi enĩ ñ ẽ. nullo loco
obsessa diuinitas : Uerumtam̃ seđm
creaturã quã ex quodam tẽpore suscipi¬
endo manens ds̃ homo factus ẽ. hoc ẽ. scđ̃n¬
intelbectũ satis exposita. qua dictum est.
non derelinques anima meã in inferno.
Scio quib dam uideri morte dñi xp̃i un
talem resurrectionẽ prestitã iustis. qualis
nobis infine ꝓmittitur. om̃ scriptum
illo terrȩ motu quo in eiꝰ passione prtras
seissy & monumenta aꝑta st̃. multa es¬
pora resurrexisse iustoꝵ & iisa cum ills
quando resurrexit in scã ciuitate. Q es
utq si non iterum repositis corporibus

Expanded text:
uideo recessisse, sicut etiam eodem ipso uideo recessisse, sicut etiam eodem ipso die, quo mortuus est, promisit latroni, quod cum illo in paradiso fuisset futurus, quando ad soluendos inferni dolores fuerat descensurus. profecto igitur in paradiso atque in sinu Abrahae etiam ante iam erat beatificante sapientia et apud inferos iudicante potentia; ubi enim non est nullo loco obsessa diuinitas? uerum tamen secundum creaturam, quam ex quodam tempore suscipiendo manens deus homo factus est, hoc est secunintellectum satis exposita, qua dictum est: Non derelinques animam meam in inferno. Scio quibusdam uideri morte domini Christi iam talem resurrectionem praestitam iustis, qualis nobis in fine promittitur, quoniam scriptum est illo terrae motu, quo in eius passione petrae scissae et monumenta aperta sunt, multa corpora resurrexisse iustorum et uisa cum illo, quando resurrexit, in sancta ciuitate. qui utique si non iterum repositis corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi menbrũ inferoꝵ tantȩ illius
felicitatis sinũ. Ehaos eni magnũ quid
ẽ. nisi quidam hiatus. multũ ea separans:
Inter quȩ ñ solum ẽ. uerum etum firmatꝰ.
est. Qua ꝓpt᷑ si millum abrahȩ sinum
xp̃m mortuũ uenisse scã scriptura dixiss&
ñ nominato inferno eiusq dolorib: miror
si ouisq ad inferos eum discendisse afferere
Auderet. Sed quia euidentia testimonu
& inferñ cõmemorant & dolores. nulla
causa occurrit cur illo credatur uenisse
saluator. nisi ut ab eis dolorib saluos facero
Sed utrum om̃s quos inxis inuenit. an
quosdam quos in illo beneficio dignos
iudicauit. adhuc requiro Fuisse tamen
eum apud inferos. & in eoꝵ dolorib con¬
stitutis. hoc beneficiũ p̃stitisse ñ dubito.
unde illis iustis qui in finu erant abrahȩ
cũ ille in inferna descenderet. nondum
quid contulisset inueni. aquib eu seđm
bratificam p̾sentiam suȩ diuinitatis nũꝗ

Expanded text:
et quasi membrum inferorum tantae illius et quasi membrum inferorum tantae illius felicitatis sinum. chaos enim magnum quid est nisi quidam hiatus multum ea separans, inter quae non solum est, uerum etiam firmatus est? quapropter si in illum Abrahae sinum Christum mortuum uenisse sancta scriptura dixisset non nominato inferno eiusque doloribus, miror, si quisquam ad inferos eum descendisse adserere auderet. Sed quia euidentia testimoma et infernum commemorant et dolores, nulla causa occurrit, cur illo credatur uenisse saluator, nisi ut ab eis doloribus saluos faceret; sed utrum omnes, quos in eis inuenit, an quosdam, quos illo beneficio dignos iudicauit, adhuc requiro. fuisse tamen eum apud inferos et in eorum doloribus constitutis hoc beneficium praestitisse non dubito. unde illis iustis, qui in sinu erant Abrahae, cum ille in inferna descenderet, nondum, quid contulisset, inueni, a quibus eum secundum beatificam praesentiam suae diuinitatis numquam
Abbreviated transcription (Latin):
duob dictum fuisse illi diuiti. inter nos
& uos chaos magnũ firmanũ t̃. ut hi qui
uolunt hinc transire aduos ñ posst̃ neq
inde huc transmeare. Nescio utrũ quisq
sit cui ñ uideatur absurdũ. Porro si plureᷤ
quã duo ibi erant. quis audeat dicere ñ ibi
fuisse patriarchas & ꝓphetas. quib in scrip.¬
tura dĩ iustitrȩ pietatisq tam insigire testi.¬
monium ꝑhibetur: Quid his ergo p̃sti¬
terit qui solores soluit inferni. in quib
illi ñ furrt̃. ñ dũ intelligo. p̃fertim quia
ne ipsos quidem inferos uspiam scriptura¬
rũ inbono appellatos potui reperire. Quod
si misꝗ indiuinis auctoritatib legitur.
non utiq sinus ille abrahȩ. idest secrete
cuiusdam quiets habitatio aliqua pars
inferoꝵ eẽ. credenda ẽ. quaꝗ inhis ipsis
tanti magistri uerbis ubi ait dixisse abrahã
in ter uos & nos chaos magnũ firmatũ ẽ.
satis ut opinor appareat ñ eẽ. qñdã partẽ

Expanded text:
duobus dictum fuisse illi diuiti: Inter nos duobus dictum fuisse illi diuiti: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, ut hi, qui uolunt, hinc transire ad uos non possint neque inde huc transmeare, nescio utrum quisquam sit, cui non uideatur absurdum. porro si plures quam duo ibi erant, quis audeat dicere non ibi fuisse patriarchas et prophetas, quibus in scriptura dei iustitiae pietatisque tam insigne testimonium perhibetur? quid his ergo praestiterit, qui dolores soluit inferni, in quibus illi non fuerunt, nondum intellego, praesertim quia ne ipsos quidem inferos uspiam scripturarum in bono appellatos potui reperire. quod si nusquam in diuinis auctoritatibus legitur, non utique sinus ille Abrahae, id est secretae cuiusdam quietis habitatio aliqua pars inferorum esse credenda est. quamquam in his ipsis tanti magistri uerbis, ubi ait dixisse Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, satis, ut opinor, appareat non esse quandam partem
Abbreviated transcription (Latin):
rum scripturarum hinc expressa ñ ꝓferat᷑
auctoritas. qũãꝗ illud quod in libro sapien¬
trȩ sceripiũ ẽ. Hec illum qui primꝰ factꝰ ẽ.
parens orbis t̾rarũ cum solus eẽt ereatꝰ. eus.¬
todinit & eduxit illũ adelicto suo. & dedit
ei uirtutẽ continendi omnia. magis ꝓ hac
sententia quã ꝓ ullo alio intellectu facere
uideatur. Addunt quidam hoc bene ficiũ
antiquis etiam sc̃is fuisse coneessũ abel sech
nor. & domui eiꝰ. ab rahã. isuc. iacob. aliisq
patriarchis & ꝓphetis. ut dñs cũ ininfernũ
urnisset. illis  dolorib soluerentur. Sed
quonã modo intelligatur abrahã incuius
sinũ pius etiam pauꝑ ille suscrptus ẽ. in
illis fuisse dolorib. ego quidẽ non uideo.
explicant fortasse qui possunt. solos autẽ
duos id est abrabam & lazarũ in illo me.¬
morabilis quietis sinu fuisse ante quã dñs
in inferna descenderet. & de istis tantum

Expanded text:
rum scripturarum hinc expressa non proferatur rum scripturarum hinc expressa non proferatur auctoritas. quamquam illud, quod in libro sapientiae scriptum est: Haec illum, qui primus factus est, patrem orbis terrarum, cum solus esset creatus, custodiuit et eduxit illum a delicto suo et dedit ei uirtutem continendi omnia, magis pro hac sententia quam pro ullo alio intellectu facere uideatur. addunt quidam hoc beneficium antiquis etiam sanctis fuisse concessum, Abel, Seth, Noe et domui eius, Abraham, Isaac, Iacob aliisque patriarchis et prophetis, ut, dominus cum in infernum uenisset, illis doloribus soluerentur. Sed quonam modo intellegatur Abraham, in cuius sinum pius etiam pauper ille susceptus est, in illis fuisse doloribus, ego quidem non uideo; explicant fortasse, qui possunt. solos autem duos, id est Abraham et Lazarum in illo memorabilis quietis sinu fuisse, antequam dominus in inferna descenderet, et de istis tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis ipse teneretur. p̃fertim quia sequi¬
tur in quib in possibile erat teneri rum.
Uel si causa osureritur eur uoluerit ueni.¬
re in infernũ ubi dolores illi essent quib
teneri omnino ñ poterat qui erat ut
scriptum ẽ. in mortuis liber in quo prin¬
ceps & p̃positꝰ mortis ñ inurnit aliquid
quod supplicio deberetur. hoc scilicet qđ
scriptum ẽ. solutis dolorib inferni. non
i nom̃ib sed inquib dam accipi potest.
quos ille dignos ista liberatione ⁊udicabit.
ut neq frustra illuc descendisse existine.¬
tur. nulli eoꝵ ꝓfuturus qui ibi tenebant᷑
in clusi. nec tanten sit confequens ut qđ
diuina quib dã miscdia iustitiaq conces.¬
sit. omnib concessum ẽẽ. putandũ fit.
Et de illo quidẽ primo homine patre
generis humani quod eum inidem
soluerit arccła fere tota confentit. qđ
eam non in saniter credidisse credendũ est.
undecũq hoc traditũ sit etiam si canoniea.¬

Expanded text:
ab eis ipse teneretur, praesertim quia sequiab eis ipse teneretur, praesertim quia sequitur: In quibus inpossibile erat teneri eum, uel, si causa quaeritur, cur uoluerit uenire in infernum, ubi dolores\' illi essent, quibus teneri omnino non poterat, qui erat, ut scriptum est, in mortuis liber, in quo princeps et praepositus mortis non inuenit aliquid, quod supplicio deberetur, hoc scilicet, quod scriptum est, \'solutis doloribus inferni\' non in omnibus sed in quibusdam accipi potest, quos ille dignos ista liberatione iudicabat, ut neque frustra illuc descendisse existimetur nulli eorum profuturus, qui ibi tenebantur inclusi, nec tamen sit consequens, ut, quod diuina quibusdam misericordia iustitiaque concessit, omnibus concessum esse putandum sit. Et de illo quidem primo homine, patre generis humani, quod eum indidem soluerit, ecclesia fere tota consentit, quod eam non inaniter credidisse credendum est, undecumque hoc traditum sit, etiamsi canonica
Abbreviated transcription (Latin):
castitatis sobrietatis mortis pro patriȩ salu¬
te contẽptu. seruateq fidei. ñ solũ ciuib¬
sed ad fastũ inanẽ humane laudis & głȩ
etiam ipsa inanescunt quodam modo
steriliaq redduntur. Gerumtam̃ quadã
indole animi ita delectant. ut eos in quib
hȩc fuert̃ uellemus uel p̃cipue uel cũ cete¬
ris ab inferna cruciatib liberari. nisi aliter
se haberet fensus humanus. aliter iustitia
ereatoris. Quȩ cum ita sint. si om̃s inde
soluit saluator. & sicut requirens scripsis¬
ti exinaniuit inferna. ut de inceps iudici.¬
um iam expectaretur extremũ. Hȩc st̃
quȩ in hac re ñ in merito mouent. quae
mihi interim cogitanti solent occurrere.
Primũ qua auctoritate firmetur ista
sententia. Quod eñĩ scriptũ ẽ. in morte
xp̃i factũ solutis doborib inferni. uel ad
ipsum potest intelligi ꝑtinere quod eos
hac tenus soluerit. hoc ẽ. irritos fecerit ne

Expanded text:
castitatis, sobrietatis, mortis pro patriae salucastitatis, sobrietatis, mortis pro patriae salute contemptus seruataeque fidei non solum ciuibsed ad fastum inanem humanae laudis et gloriae, etiam ipsa inanescunt quodam modo steriliaque redduntur. uerum tamen quadam indole animi ita delectant, ut eos, in quibus haec fuerunt, uellemus uel praecipue uel cum ceteris ab inferni cruciatibus liberari, nisi aliter se haberet sensus humanus aliter iustitia creatoris. Quae cum ita sint, si omnes inde soluit saluator et, sicut requirens scripsisti, exinaniuit inferna, ut deinceps iudicium iam expectaretur extremum, haec sunt, quae in hac re non inmerito mouent, quae mihi interim cogitanti solent occurrere: primum, qua auctoritate firmetur ista sententia. quod enim scriptum est in morte Christi factum solutis doloribus inferni, uel ad ipsum potest intellegi pertinere, quod eos hactenus soluerit, hoc est inritos fecerit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nam isti sint. remerarium ẽ. definire.
Si enĩ om̃s omnino dixerimꝰ tc̃ eẽ. libe.¬
ratos qui illic inuenti sunt. quis ñ gra¬
tuletur si hoc possimus ostendere : Pre.¬
sertim ꝑpter quosdam qui nobis litterario
labore suo familariter in notuert̃ quoꝵ
eloquium ingeniũq miramur. ñ solũ
pottas & oratores qui eosdẽ ipsos falsos
deos gentium multis opuseuloꝵ suoꝵ locis
contẽ iendos ridendosq monstrart᷑. & ali.¬
quando etiam unũ dm̃ uerũq confessi st̃.
quãuis illa supstitiora cũ ceteris colerent
uerũ etiam illosqui hȩc ñ cantando irel
declamando sed phylosophando dixert̃.
Multoꝵ etiam quoꝵ litteras ñ habemus.
sed in illoꝵ litteris didicimus scđni quen¬
dam modũ laudabiles uitas. ut excepto
dĩ cultu in quo errauert᷑ colentes uana
quȩ puplice cobenda fuerant instituta o
creaturȩ quã creatori potius seruientes
inerteris morib parsimoniȩ continentiȩ

Expanded text:
nam isti sint, temerarium est definire. nam isti sint, temerarium est definire. si enim omnes omnino dixerimus tunc esse liberatos, qui illic inuenti sunt, quis non gratuletur, si hoc possimus ostendere, praesertim propter quosdam, qui nobis litterario labore suo familiariter innotuerunt, quorum eloquium ingeniumque miramur, non solum poetas et oratores, qui eosdem ipsos falsos deos gentium multis opusculorum suorum locis contemnendos ridendosque monstrarunt et aliquando etiam unum deum uerumque confessi sunt, quamuis illa superstitiosa cum ceteris colerent, uerum etiam illos, qui haec non cantando uel declamando sed philosophando dixerunt, multos etiam, quorum litteras non habemus, sed in illorum litteris didicimus secundum quendam modum laudabiles uitas, ut excepto dei cultu, in quo errauerunt colentes uana, quae publice colenda fuerant, instituta et creaturae quam creatori potius seruientes, in ceteris moribus parsimoniae, continentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
rabili cęteroꝵ: Et dnm qui dt̃ carne
mortificatũ uenisse in infernũ satis
constat. neq enĩ contradici potest uel
ꝓphenȩ quȩ dixit. qm̃ ñ derelinquis
animã meam in inferno. quod ne aliter
quisquã sapere auderet inactib apłoꝵ
idẽ petrus exponit. uel eiꝰdr̃ petri illis
uerbis quib eũ asferit soluisse inferni
dolores. in quib inpossibile erat eum
teneri. Quis ergo nisi infidelis nega.¬
uerit fuisse apud inferos xp̃m: Quod
si morret quradmodum accipiendũ fit
inferni ab illo solutos dolores. neq enim
cȩperat in eis eẽ. taꝗ inuinculis. & fic
eossoluit tãꝗ sicatenas soluissoe quib
fuerat alligatus. facile ẽ. intelligere sic
eos solutos quẽ ad modũ solui possunt
laquei uenantium ne teneant non quia
tenuerunt. Potest & sic. ut eos dolores
eum soluisse credamus quib teneri ipse
ñ poterat. fed quib alii tenebant᷑ quos
ille nouerat liberandos. Cerum qui¬

Expanded text:
rabili ceterorum ?. Et dominum quidem carne rabili ceterorum ?. Et dominum quidem carne mortificatum uenisse in infernum satis constat. neque enim contradici potest uel prophetiae, quae dixit: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, quod ne aliter quisquam sapere auderet, in actibus apostolorum idem Petrus exponit, uel eiusdem Petri illis uerbis, quibus eum adserit soluisse inferni dolores, in quibus inpossibile erat eum teneri. quis ergo nisi infidelis negauerit fuisse apud inferos Christum? quod si mouet, quem ad modum accipiendum sit inferni ab illo solutos dolores: - neque enim coeperat in eis esse tamquam in uinculis et sic eos soluit, tamquam si catenas soluisset, quibus fuerat alligatus —, facile est intellegere sic eos solutos, quem ad modum solui possunt laquei uenantium, ne teneant, non quia tenuerunt; potest et sic, ut eos dolores eum soluisse credamus, quibus teneri ipse non poterat, sed quibus alii tenebantur, quos ille nouerat liberandos. Verum qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui tc infidebes fuert̃ cũ fabricaretur
arca: Et eñi post tẽpora noe multi
milia tot gentium usq ad passionẽ xp̃i
mortua sunt quȩ potuit apud inferos
inirenire. Non utio eoꝵ qui indm̃
crediderant sicut ꝓphetȩ & patriarcbe
de stirpe abrahe sicut ipse retro nor &
tota domꝰ eiꝰ quȩ salua facta r̃. ꝑ aqrũa
excepto fortassis uno filio. qui postea
reꝓbatus ẽ. sicut etiam p̃ter ꝓgentrm
iacob alii furrt̃ credentes indm̃ sicut
iob sicut ciuitas niniue &e siqui alii st̃
qui uelapparent inscripturis uel inger¬
re humano latent. sed eoꝵ dico multa
milia hominũ qui dm̃ ignorantes & do.¬
monũ uel fimulacroꝵ cultui deditr ita
tẽporib noe usq ad passiont̃ xp̃i ex hae
uita emigrart᷑. quos apud inferos xp̃s in¬
urniens. quomodo illis ñ p̃dicauit sel
illis tantũ qui indieb nor inereduli fas
cum fabricaretur arca. Aut si om̃ib
p̃dicauit cur illos solos petrus cõmemora¬
uit pretermissa multitudine tã innume¬

Expanded text:
qui tunc infideles fuerunt, cum fabricaretur arca. etenim post tempora Noe multa milia tot gentium usque ad passionem Christi mortua sunt, quae potuit apud inferos inuenire, non utique eorum, qui in deum crediderant - sicut prophetae et patriarchae de stirpe Abrahae, sicut ipse retro Noe et tota domus eius, quae salua facta est per aquam excepto fortassis uno filio, qui postea reprobatus est, sicut etiam praeter progeniem Iacob alii fuerunt credentes in deum sicut Iob, sicut ciuitas Nineue et si qui alii sunt, qui uel. apparent in scripturis uel in genere humano latent, sed eorum dico multa milia hominum, qui deum ignorantes et daemonum uel simulacrorum cultui dediti a temporibus Noe usque ad passionem Christi ex hac uita emigrarunt, quos apud inferos Christus inueniens quo modo illis non praedicauit, sed illis tantum, qui in diebus Noe increduli fuerunt, cum fabricaretur arca? aut si omnibus praedicauit, cur illos solos Petrus commemorauit praetermissa multitudine tam innume
Abbreviated transcription (Latin):
uentes ipsas irelut matres dilitiarũ diui¬
tias disꝑgendo pauperib abrecert̃. & alto
modo incȩbestib thesauris tutius condide.¬
runt. Quod si tu deuicta aliquo pretatis
officio non facis. tuscis quã dehis rationẽ
reddas dõ. Nemo enĩ scit quid agatur in
homure. nisi sp̃s hominis qui in ipso ẽ.
Nos ñ debemꝰ ante tẽpus quicqu̾ã iudica

Expanded text:
uentes ipsas uelut matres deliciarum diuiuentes ipsas uelut matres deliciarum diuitias dispergendo pauperibus abiecerunt et alio modo in caelestibus thesauris potius condiderunt. quod si tu deuincta aliquo pietatis officio non facis, tu scis, quam de his rationem reddas deo. nemo enim scit, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est. nos non debem
Abbreviated transcription (Latin):
ce atq contẽpne. ne his quicꝗ requiras
prȩter in tegr̃a corporis ualitudinem.
Hec eñi contẽpnenda ñẽ. ꝓpt̾ necessarios
usus uitȩ huius. ante quã mortabe hoc in¬
duatur mortalitate. hoc ẽ. uera ꝑfecta
& ꝑpetua sanitate. quȩ ñ terrena infir.¬
mitate deficiens corruptibili uoluptate
reficitur. sed cęlesti firmitate ꝑsistens aeter¬
na incorruptione uregetatur. Nam &e ip¬
se apłs. Carnis inquit ꝓuidentiam
ne feceritis in concupiscentiis. quia geri.¬
mus curã carnis. sed aduxcessitatẽ salutis.
Nemo eñi umꝗ carue̾ suam odio habuit.
sicut ipse itidẽ dicit. Hine est quod &
timotheum nimium sicut apparet cor.¬
poris castigatorẽ ammonet. ut modico
uino utatur ꝑpter stomachũ. & freosn.¬
tes suas infirmitates. Has ergo dilitias
inquib uidua fiagit. hoc ẽ. si delectatio.¬
ire cordis heret atq habitat uiuens mor.¬
tua ẽ. Multi sc̃i & scę omnimodo ea¬

Expanded text:
ce atque contemne, ne in his quicquam requiras ce atque contemne, ne in his quicquam requiras praeter integram corporis ualitudinem. haec enim contemnenda non est propter necessarios usus uitae huius, antequam mortale hoc induatur inmortalitate, hoc est uera et perfecta et perpetua sanitate, quae non terrena infirmitate deficiens corruptibili uoluptate reficitur, sed caelesti firmitate persistens aeterna incorruptibilitate uegetatur. nam et ipse apostolus: Carnis, inquit, prouidentiam ne feceritis in concupiscentiis, quia gerimus curam carnis sed ad necessitatem salutis. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse itidem dicit. hinc est, quod et Timotheum nimium, sicut apparet, corporis castigatorem admonet, ut modico uino utatur propter stomachum et frequentes suas infirmitates. Has ergo delicias, in quibus uidua si agit, hoc est si delectatione cordis haeret atque habitat, uiuens mortua est, multi sancti et sanctae omni modo ca
Abbreviated transcription (Latin):
Iocundati sumꝰ ꝓdreb quib nos humiliasti.
annis quib uidimꝰ mala. Ante qua ergo
ista consolatio urniat qͣntacũq tẽporaliũ
bonoꝵ felicitate circũ fluas. ut ꝑsistas in
orationib nocte ac die desolatã te ẽẽ. memi¬
neris. Non enĩ apłs qualioũq uidirȩ tribu.¬
it hoc munus. sed quȩ uerȩ inquit uidua
est &e desolata. sperauit in dño &e ꝑsistit
in orationib nocte & die. Quod uero fe.¬
quitur. ugilantissime caue. Que autẽ
in deliciis agit. uiueus mortua ẽ. Agito
enĩ homo inhis quȩ diligit quȩ pro mãg¬
no appetit. quib bratũ eẽ. se credit. qua¬
ꝓpter quod seriptura dixit dediuitiis. diui¬
tiȩ si affluant ne apponatis cor. hoc etiam
dedilitus tibi dico. dilitiȩ si affluant ne
apponatis cor. Non ideo te magni pen.¬
das quod ñ desut quod affatim suppetunt
ouod uelut ex fonte largissimo terrenȩ
felicitatis fluunt. omnino hȩc inte despi.¬

Expanded text:
iucundati sumus pro diebus, quibus nos humiliasti, iucundati sumus pro diebus, quibus nos humiliasti, annis, quibus uidimus mala. Antequam ergo ista consolatio ueniat, quantacumque temporalium bonorum felicitate circumfluas, ut persistas in orationibus nocte ac die, desolatam te esse memineris. non enim apostolus qualicumque uiduae tribuit hoc munus, sed quae uere, inquit, uidua est et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte et die. quod uero sequitur, uigilantissime caue: Quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est; agit enim homo in his, quae diligit, quae pro magno appetit, quibus beatum esse se credit. quapropter quod scriptura dixit de diuitiis: Diuitiae si adfluant, ne adponatis cor, hoc etiam de deliciis tibi dico: Deliciae si adfluant, ne adponas cor. non ideo te magni pendas, quod non desunt, quod affatim suppetunt, quod uelut ex fonte largissimo terrenae felicitatis fluunt. omnino haec in te despi
Abbreviated transcription (Latin):
apparebitis cũ ipso ingła. Haec ẽ. uera
uita quã iubentur bonis operib app̃hen¬
dere diuites. & ibi ẽ. uerũ solatium. quo
solatio nc̃ uidua cdesola etiam qire filios
& nepotes habet & domũ suam pre trac¬
tat agens cum omnib suis ut ponant in dõ
ẽ. ista moribunda uita. quib libet morta.¬
lib solaciis frequentetur quib libet itine.¬
rantib comitetur. quantalibet rerum
copia cumuletur. Nostiquippe ista omĩa
ouã incerta sint. & in illius ꝓmissȩ felici.¬
tatis cõparatione quid eẽnt etiam si in¬
certa ñ r̃ent. Harc dixi. qm̃ sermonem
intum uidua diues & nobilis & tantȩ fami.¬
lix̧ mater de oratione quesisti. ut etiã tecũ
inhac uita ꝑmanentib & obsequentib tuis
te sentias desolatã. ñdũ utiq ad prehensa
illa uita ubi ẽ. irerũ certũq solatiũ. ubi im.¬
plebitur quod in ꝓphetia dictũ ẽ. fatiati su.¬
mus mane miscłia tua. & exultauimus
& iocundati sumꝰ in om̃ib dieb nostris.

Expanded text:
apparebitis in gloria. haec est uera uita, quam iubentur bonis operibus adprehendere diuites, et ibi est uerum solacium, quo solacio nunc uidua desolata, etiam quae filios et nepotes habet et domum suam pie tractat, agens cum omnibus suis, ut ponant in deo est ista moribunda uita, quibuslibet mortalibus solaciis frequentetur, quibuslibet itinerantibus comitetur. quanta libet rerum copia cumuletur. nosti quippe ista omnia, quam incerta sint; et in illius promissae felicitatis comparatione quid essent, etiamsi incerta non essent? Haec dixi, quoniam sermonem meum uidua diues et nobilis et tantae familiae mater de oratione quaesisti, ut etiam tecum in hac uita permanentibus et obsequentibus tuis te sentias desolatam nondum utique adprehensa illa uita, ubi est uerum certumque solacium, ubi implebitur, quod in prophetia dictum est: Satiati sumus mane misericordia tua et exultauimus et iucundati sumus in omnibus diebus nostris.
Abbreviated transcription (Latin):
positȩ fidri oculũ intendere. donec dres luees.¬
cat & lucifer oriatur. incordib nr̃is. huiꝰ enĩ
lucernȩ quidã fons ineffabilis lum̃ illud est.
quod sic lucet intenebris ut ñ cõphendatur
a temebris. cui uicdendo ficde corda mudanda
sunt. Beati eñi mundo corde. qm̃ ipse dm̃
uidebunt. Et scimus quia cũ apparuerit
similes ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est.
Timc erit uera uita post mortẽ: uerũq sola.¬
eium post desolationẽ. Illa uita eximit
aniña nr̃am demorte. & illud solatium
oculos nrõs alacrimis. Et qm̃ ibi iam ñ
erit ulla tẽptatio. Ideo sequitur in eodem
psalmo. pedes meos alapsu. Porro sinulla
tẽptatio. iam nulla oratio. Non eni ad huc
ꝓmissi boni expectatio sed redditi contẽ.¬
platio. unde placebo inouit dño regione
uuoꝵ. Qbi tc̃ erimꝰ ñ indeserto mortuo.¬
rũ ubi nc̃ sumꝰ. mortui enũ estis. ait apłs

Expanded text:
positaefidei oculum intendere, donec dies lucespositaefidei oculum intendere, donec dies lucescat et lucifer oriatur in cordibus nostris. huius enim lucernae quidam fons ineffabilis lumen illud est, quod sic lucet in tenebris, ut non comprehendatur a tenebris, cui uidendo fide corda mun. danda sunt. beati enim mundicordes, quia ipsi deum uidebunt, et: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. tunc erit uera uita post mortem uerumque solacium post desolationem. illa uita eximet animam nostram de morte et illud solacium oculos nostros a lacrimis et, quoniam ibi iam non erit ulla temptatio, ideo sequitur in eodem psalmo: Pedes meos a lapsu. porro si nulla temptatio, iam nulla oratio; non enim adhuc promissi boni expectatio sed redditi contemplatio. unde: Placebo, inquit, domino in regione uiuorum, ubi tunc erimus, non in deserto mortuorum, ubi nunc sumus. mortui enim estis, ait apos
Abbreviated transcription (Latin):
& dura. nec aliqrind lȩtũ uel dulce ẽ. in
eis: Ita inouib libet reb humanis nihib
ẽ. homini amicũ sure homine amico. sed
quousq talis inuenitur. de cuius ani.¬
mo & morib sit inhae uita certa securi.¬
tas. Nam sicut fibi quisq uemo alter
alteri notus ẽ. & tam̃ nec sibi quisq ua
notus ẽ. ut fit de sua crastina conuersatio.¬
ne securus. Proinde quauis ex fructib
suis multi cognoscantur. & alii quidem
humanoꝵ animoꝵ ignota & incerta
rectissime apłs ammonet. ut ñ ante
tẽpus quicqũa iudicemus. donee ueni¬
at dñs & in luminet abscondita tene¬
brarũ. & manifestet confilia cordium
& t̾c laus erit unicuiq adõ. Inbis iguꝰ
unte huius tenebris. inquib peregrinamur
ad ño qũa diu ꝑfidẽ ambulamus non ꝑspiciem.
desolatam fedebet anima xp̃iana deputare.
ne desistat orare. & scripturarũ diuinarum
scãrũq sermoni tãꝗ lucernȩ in obscuro loco

Expanded text:
et dura, nec aliquid laetum vel dulce est in et dura, nec aliquid laetum vel dulce est in eis? Ita in quibuslibet rebus humanis nihil est homini amicum sine homine amico. Sed quotusquisque talis invenitur, de cujus animo et moribus sit in hac vita certa securitas? Nam sicut sibi quisque nemo alter alteri notus est; et tamen nec sibi quisque ita notus est, ut sit de sua crastina conversatione securus. Proinde quamvis ex fructibus suis multi cognoscantur, et alii quidemhumanorum animorum ignota et incerta, rectissime Apostolus admonet ut non ante tempus quidquam judicemus, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum et manifestet cogitationes cordis et tunclaus erit unicuique a deo. In his igitur uitae huius tenebris, m quibus peregrinamur a domino, quam diu per fidem ambulamus non per speciem, desolatam se debet anima Christiana deputare, ne desistat orare et scripturarum diuinarum sanctarumquesermoni tamquam lucernae in obscuro loco
Abbreviated transcription (Latin):
bona. Non sunt ergo inbis uera solata
sed ibi potius ubi uera uita. Nam inde
necesse ẽ. fiat homo bratiis. unde fit bonꝰ.
Homines autẽ boni etiam in hac uita
uichentur p̾stare ñ parua solatia. Nam
si pauꝑtas angit. si luctus mestificat. si
clolor corporis inquietat. si contristat ꝯa¬
lium. si ulla alia calamitas uexit. ad sint¬
boni homines. qui ñ solũ gaudere eũ gau¬
dentib uerũ etiã flere cũ flentib nort.
& salubriter alloqui & conloqui
sciunt. plurimũ illa aspera beniuntur.
releuantur grauia. superantur ad urrsa.
Sed ille hoc ineis & ꝑ eosagit. qui spũ
suo bonos facit. Ei contra si diuitrȩ er.¬
cũ fluant. nulla orbitas accidit. ad sit sa.¬
nitas carnis. in celomi habitetur in pagu
& cohabitent mali homines in quib nemo
sit cui fides habratur. aquo ñ dolus fraus.
irȩ discordiȩ insidiȩ sustineantur atq
tineantur. nonne illa omĩa fiunt amara

Expanded text:
bona. non sunt ergo in his uera solacia bona. non sunt ergo in his uera solacia sed ibi potius, ubi uera uita. nam inde necesse est fiat homo beatus, unde fit bonus. Homines autem boni etiam in hac uita uidentur praestarenon parua solacia. nam si paupertas angit, si luctus maestificat: si dolor corporis inquietat, si contristat exilium, si ulla alia calamitas uexboni homines qui non solum gaudere cum gaudentibus, verum etiam flere cum flentibus norunt, et salubriter alloqui et colloqui sciunt; plurimum illa aspera leniuntur, relevantur gravia, superantur adversa. Sed ille hoc in eis et per eos agit, qui spiritu suo bonos fecit. E contra, si divitiae circumfluant, nulla orbitas accidat, adsit sanitas carnis, incolumi habitetur in patria, et cohabitent mali homines, in quibus nemo sit cui fides habeatur, a quo non dolus, fraus, irae, discordiae, insidiae timeantur, atque sustineantur; nonne illa omnia fiunt amara
Abbreviated transcription (Latin):
cent thesaurizent sibi fundam̃tũ bonũ in
futurũ ut ad p̾hendant uerã uitã: Debes
itao p̾amore huiꝰ irerȩ uitȩ etiã desolã te¬
putare in hoc scło in quanta libet eiꝰ felicitate
uerseris. Nam sicut ẽ. illa uera uita in cuiꝰ
cõparatione utiq ista quȩ multũ amatur
quãlibet iocunda atq ꝓducta sit irec uita
dicenda ẽ. sic ẽ etiam solatiũ uerũ od per
ꝓphetã ꝓmitat ds̃ dicens. Dabo illis solaciũ
uerũ. pacẽ suꝑ pacẽ. Sine quo solatio quȩ¬
cũq sunt t̾rena solacia magis ureis desolatio
qua consolatio repperitur. Duntię
quippe atq fastigia dignitatũ. ceteraq
huiusmodi quib se felices putant ẽẽ.
mortales. Cere illius felicitatis expertes.
quid afferunt consolationis. cũ fit eis ñ
indigere qua meminere p̾stantius: Quȩ
plus excruciant ad epta timore amissionis
quã concupita adoptionis ardore. Talib
bonis ñ funt homines boni. sed aliũ de
boni facti. bene utendo fiunt ut istasint

Expanded text:
bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Debes itaque prae amore huius uerae uitae etiam desolatam te reputare in hoc saeculo, in qualibet eius felicitate uerseris. nam sicut est illa uera uita, in cuius comparatione utique ista, quae multum amatur, quamlibet iucunda atque producta sit. nec uita dicenda est, sic est etiam solacium uerum, quod per prophetam promittit deus dicens: Dabo illis solacium uerum, pacem super pacem, sine quo slacio, quaecumque sunt terrena solacia, magis in eis desolatio quam consolatio reperitur. diuitiae quippo atque fastigia dignitatum ceteraque huius modi, quibus se felices putant esse mortales uerae illius felicitatis expertes, quid adferunt consolationis, cum sit eis non indigere quam eminere praestantius, quae plus excruciant adepta timore amissionis quam concupita adeptionis ardore? talibus bonis non fiunt homines boni, sed aliunde boni facti bene utendo faciunt, ut ista sint
Abbreviated transcription (Latin):
no genere contristatis & desperantib queꝗ
posse saluari. postea quã ab illo audrerunt
facilius ẽẽ. camelum intrare foramen acus.
quã diuitẽ in regno cęloꝵ. mirifica & mi¬
fericordissima pollicitatione respondit. dõ
eẽ. facile qđ hominib in possibile ẽ. Qui
ergo facibe ẽ. ut etiam diues intret in reg.¬
nũ cęloꝵ. inspirauit tibi piam sollieitudinẽ
de qua me consubendũ putasti. quo nã mͦ
tibi eẽt orandũ. Ille nãq eum etĩa hie
adhuc eẽt̾ incarne in regnũ cęloꝵ zacheũ
diuitẽ misit. & resurrectione atq ascensio.¬
ne glorificatus. multos postea diuites im¬
pertito sc̃o spũ fecit huius scł̃i contẽptores.
& finita diuitiarũ cupiditate diciores.
Quomodo enĩ tu fic studeres orare dñm.
nisi sperares inreo : Quomodo autẽ spe¬
rares ieo si sperares in incerto diuitiarũ
&e contẽpneres p̃ceptũ saluberrimũ qđ apłs

Expanded text:
no genere contristatis et desperantibus quemquam no genere contristatis et desperantibus quemquam posse saluari, posteaquam ab illo audierunt facilius esse camelum intrare per foramen acus quam diuitem in regnum caelorum, mirifica et misericordissima pollicitatione respondit deo esse facile, quod hominibus inpossibile est. cui ergo facile est, ut etiam diues intret in regnum caelorum, inspirauit tibi piam sollicitudinem, de qua me consulendum putasti, quonam modo tibi esset orandum. ille namque cum etiam hic adhuc esset in carne, in regnum caelorum Zacchaeum diuitem misit et resurrectione atque ascensione glorificatus multos postea diuites impertito sancto spiritu fecit huius saeculi contemptores et finita diuitiarum cupiditate ditiores. quo modo enim tu sic studeres orare dominum, nisi sperares in eo? quo modo autem sperares in eo, si sperares in incerto diuitiarum et contemneres praeceptum saluberrimum, quod apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Et petisse te & ꝓmisisse me recolens. ut
de orando dõ ad te aliquid seriberẽ. ubi
tribuente ipso quẽ oramus tẽpus facul.¬
tasq concessa ẽ. O portuit ut debitum
meũ iãiamq ꝑsoluerẽ. & pio studio tuo
inxp̃i caritate seruirẽ: Quã autẽ lȩfi¬
cauerit me ipsa petitio tua in qua cogno.¬
ui quanta rei tantȩ curam geras. uerbis
explicare ñ possum. Quod enĩ mais opor.¬
tuit ẽẽ. negotium uiduitatis tux quã per¬
autẽ uere uidua ẽ. & desolata. sperauit
indño & ꝑsistit inoratione nocte ac dre.
Vnde mirũ uideri potest. cum sis scđn
hoc scłm nobilis diues. tantȩq familiȩ
mater. & ideo licet uidua ñ tamen
desolata. quomodo occupauerit. cor
tuum p̾cipueq sibi uindicauerit oran.¬
di cura. nisi quia prudenter intelligis
quod inhoc mundo oe inhac uita. nulla
anima possit ẽẽ. fecura. Pro inde qui
tibi eam cogitationẽ dedit ꝓfecto facit
quod discipulis suis. ñ ꝓseipsis sed pro huma¬

Expanded text:
Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso, quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit, ut debitum meum iam iamque persoluerem et pio studio tuo in Christi caritate seruirem. quam me autem laetificauerit ipsa petitio tua, in qua cognoui, quantam rei tantae curam geras, uerbis explicare non possum. quod enim maius oportuit esse negotium uiduitatis tuae quam perautem uere uidua est et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte ac die. unde mirum uideri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, diues tantaeque familiae mater et ideo licet uidua non tamen desolata, quo modo occupauerit cor tuum praecipueque sibi uindicauerit orandi cura, nisi quia prudenter intellegis, quod in hoc mundo et in hac uita nulla anima possit esse secura. Proinde qui tibi eam cogitationem dedit, profecto facit, quod discipulis suis non pro se ipsis sed pro huma
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ atanet creator ẽ. xp̃s. O mnia
enĩ ꝑ ipsũ facta sunt. Quod uero ad
hominẽ. creatus ẽ xp̃s. factus est enim
exsemine dauid scđm carirẽ. & insimili.¬
tudine homimĩ factus. Itẽ quia in
hominre duo st̃ anima & caro. scđm

Expanded text:
uerbum adtinet, creator est Christus, omnia uerbum adtinet, creator est Christus, omnia enim per ipsum facta sunt; quod uero ad hominem. creatus est Christus, factus est enim ex semine Dauid secundum carnem et in similitudine hominum factus. item quia in homine duo sunt, anima et caro,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ uero ⁊deni ipse xp̃s ubiq semꝑ ẽ. Eist
eñi lux que lucet etiam intenebris. quã¬
uis eam tenebrȩ non cõp̃hendant. est
uirtus & saprentia dĩ de qua scriptũ ẽ.
quod attingat afine uso ad fure fortiter.
& disponit omnia suauiter. & attingat
ubiq ꝓpter suam munditiam & nihil
inquinatũ ineam incurrat. Obicũq
sit ergo paradysus. quisquis beatorum
ibi ẽ. cũ illo ibi est qui ubiq ẽ. Ci um
enĩ sit xp̃s ds̃ ⁊ homo. ds̃ utiq unde di.¬
cit. ego & pater unũ sumꝰ. homo autẽ¬
homo autẽ unde dicit. pater maior me ẽ.
Idemq filuꝰ dĩ unigenitus a patre & filius
hominis exsemine dauid scđm carnẽ. utrũ¬
q in illo obseruandũ ẽ. cũ loquitur. uel cũ
de illo scriptura loquitur. & quod scđm
quid dicatur intirendũ. Nam sicut unus
homo ẽ. animarationalis & caro. sic oe unꝰ¬
xp̃s ẽ. uerbũ & homo. Proinde quod ad

Expanded text:
deus uero idem ipse Christus ubique semper est. est deus uero idem ipse Christus ubique semper est. est enim lux. quae lucet etiam in tenebris, quamuis eam tenebrae non comprehendant; est uirtus et sapientia dei, de qua scriptum est, quod adtingat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suauiter et adtingat ubique propter suam munditiam et nihil inquinatum in eam incurrat. ubicumque sit ergo paradisus, quisquis beatorum ibi est, cum illo ibi est, qui ubique est. Cum enim sit Christus deus et homo — deus utique, unde dicit: Ego et pater unum sumus: homo autem, unde dicit: Pater maior me est — idemque filius dei unigenitus a patre et filius hominis ex semine Dauid secundum carnem, utrumque in illo obseruandum est, cum loquitur uel cum de illo scriptum loquitur, et, quid secundum quid dicatur, intuendum. nam sicut unus homo est anima rationalis et caro, sic unus Christus est uerbum et homo. proinde quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
erat teneri eum. Porro siutraq regio &
dolentiũ requiescentiũ. id est & ubi diues
ille torquebatur. & ubi pauꝑ ille lȩtabat᷑.
in inferno ẽẽ. crecdenda ẽ. quis audeat
dicere dnm̃ ihm̃ adpenabes inferni par.¬
tes urenisse tantũ modo nec fuisse apud
eos qui in abrahȩ sinu requrescunt: Ubi
si fuit. ipse ẽ. intelligendus paradysus
que latronis animȩ illo dre dignatꝰ ẽ.
polliceri. Quȩ si ita sunt. generabe pa.¬
rah̃si nom̃ ẽ. ubi feliciter uiuitur.
Neq eñĩ quia paradysus ẽ. appellatus.
ubi adam fuit ante peccatũ. propterea
scriptura ꝓhibita ẽ. etiam aeccłam
uocare paradysũ. cũ fructu pomorum.
Est autr̃ sensus multo expechitior. &
ab his om̃ib ambiguitatib liber. si non
scđm id quod homo erat. sed scđm id qđ
ds̃ erat. xp̃s dixisse accipiatur. hodire
mecũ eris in paradyso. homo quippe
xp̃s illo dre scđm carnẽ insepulehro
scđm animã in inferno futurus erat.

Expanded text:
erat teneri eum. porro si utraque regio et erat teneri eum. porro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id est et ubi diues ille torquebatur et ubi pauper ille laetabatur, in inferno esse credenda est, quis audeat dicere dominum legum ad poenales inferni partes uenisse tantum modo nec fuisse apud eos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intellegendus paradisus, quem latronis animae illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiam uocare paradisum cum fructu pomorum. Est autem sensus multo expeditior et ab his omnibus arabiguitatibus liber, si non secundum id. quod homo erat, sed secundum id. quod deus erat. Christus dixisse accipiatur: Hodie mecum eris in paradiso. homo quippe Christus illo die secundum carnem in sepulcro, secundum animam in inferno futurus erat: