comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlacuit omnib intalib disputatio¬
nib uobenta facta maloꝵ hominũ
nobis ab inuicẽ obici non debere.
Remanebat ergo schismatis questio.
Itaꝙ hortati eum sumꝰ ut etiam
atop etiam placido & pacato ani¬
mo innitatur nobiscũ. ut diligenti
examinatione tanta inquesitio
terminũ sumat. Obi ille benig.¬
ne cũ diceret. nos solũ ista querere
nolle autẽ nr̃os hȩc quȩri ea facta
pollicitatione discessimus. ut ex hi¬
beremus ei plures collegas nostros
certe uel decem qui tanta beni¬
uolentia & lenitate & tam pio
studio id quȩri uellent quantum
in nobis eum iam animaduertisse
atq approbare sentiebamus. hoc
etiam de suoꝵ numero & ipse polli¬
citus. Onde uos hortor & obtestor
per dñi sanguinẽ. ut eum ꝓmissi
sui commoneatis & grauiter inste¬
tis. ut res corpta peragatur oriam
ꝓpe ad fuẽ ꝑuenisse iam cernitis.
Quantũ eñi arbitror difficillinre
potestis inuenire inep̃is ur̃is tam

Expanded text:
placuit omnibus in talibus disputatioplacuit omnibus in talibus disputationibus uiolenta facta malorum hominum nobis ab inuicem obici non debere. remanebat ergo schismatis quaestio. itaque hortati eum sumus, ut etiam atque etiam placido et pacato animo adnitatur nobiscum, ut diligenti examinatione tanta inquisitio terminum sumat. ubi ille benigne cum diceret nos solum ista quaerere, nolle autem nostros haec quaeri, ea facta pollicitatione discessimus, ut exhiberemus ei plures collegas nostros certe uel decem, qui tanta beniuolentia et lenitate et tam pio studio id quaeri uellent, quantum in nobis eum iam animaduertisse atque adprobare sentiebamus. hoc etiam de suorum numero et ipse pollicitus. Unde uos hortor et obtestor per domini sanguinem, ut eum promissi sui commoneatis et gnauiter instetis, ut res coepta peragatur, quam prope ad finem peruenisse iam cernitis. quantum enim arbitror, difficillime potestis inuenire in episcopis uestris tam
Abbreviated transcription (Latin):
datam contra illos conpresserit. &
effectum habere non siuerit. Lau¬
dabant illum om̃s & benignisfinte
preferebant. inter quas laudes ano¬
bis subiectum ẽ. quod etiam ipse
tamen genethilius si in eoꝵ mamus
ineidisset rebaptizandus censeretur.
Et hȩc iam stantes loquebamur
quia discedendi tempus urgeret.
Ibi plane ille senex dixit. iam for¬
m̾a ẽẽ. factam ut quisquis ad eos
fidelium a nobis uenerit baptizet᷑.
quod eum inuitum & cũ dolore
dicere quantũ poterat apparebat.
Sane cum etiam ipse multa mala
suoꝵ aꝑtissime gemeret atq ostende¬
ret quod totius ciuitatis eiꝰ testimo¬
nio ꝓbabatur. quã esset remotus
atalib factis. & quȩ ipsis suis dicere
soleat. modesta conquestione ꝓfer¬
ret. nosq commemoraremꝰ illud
exechihelis ꝓphetȩ ubi aperte scrip¬
imputandam. ubi dictũ ẽ. Sicut
enim anima patris nrea ẽ. ita &
anima filri mea ẽ. Anima enĩ
quȩcũ p peccauerit. sola morretur.

Expanded text:
datam contra illos compresserit et datam contra illos compresserit et effectum habere non siuerit. laudabant illum omnes et benignissime praeferebant. inter quas laudes a nobis subiectum est, quod etiam ipse tamen Genethlius, si in eorum manus incidisset, rebaptizandus censeretur. et haec iam stantes loquebamur, quia discedendi tempus urgueret. ibi plane ille senex dixit iam formam esse factam, ut, quisquis ad eos fidelium a nobis uenerit, baptizetur, quod eum inuitum et cum dolore dicere, quantum poterat, apparebat. sane cum etiam ipse multa mala suorum apertissime gemeret atque ostenderet, quod totius ciuitatis eius testimonio probabatur, quam esset remotus a talibus factis et, quae ipsis suis dicere soleat, modesta conquestione proferret nosque commemoraremus illud Ezechielis prophetae, ubi aperte scripinputandam, ubi dictum est: Sicut enim anima patris mea est, ita et anima filii mea est; anima enim quaecumque peccauerit, sola morietur,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis in uitis ualet iam si ualerim
contra dicentib factũ fuerit cum
toberantiam pacificam didicerimus
dicente apło. sufferentes inuicem
indilectione. studentes seruare
unitatẽ sp̃s inuinculo pacis. Qũ
pacẽ atop tolerantiam illos ñ tenuis.¬
se dicebamus qui schisma fecerunt.
ut nune inter suos qui mitiores
eoꝵ sunt grauiora tolerent. ire sen¬
datur quod scissũ ẽ. Cum leuiora
nollent ꝓ ipsa unitate tolerare. da¬
bamus etiam nondum fuisse tẽpo¬
rib ueterum pacẽ unitatis & tole¬
rantiam tanta cõmendatione psł¬
dicatam. sicut exemplo dñi & no¬
ui testamenti caritate. & tamen
ꝓphetas illos & scõs uiros dicere so¬
lere inpopulum scelera eoꝵ. cum
tanren se ab illius populi unitat
& a cõmunione pariter accipiendeꝰ
sicramentoꝵ quȩ tunc fuerunt di¬
uellere non temptassent. Inde nes¬
cio quomodo uentũ ẽ. ad cõmemo¬
rationẽ beate memoriȩ genethilu
ep̃i. quod nescio quã constitutionẽ

Expanded text:
nobis inuitis uel etiam, si ualuerimus, nobis inuitis uel etiam, si ualuerimus, contradicentibus factum fuerit, cum tolerantiam pacificam didicerimus dicente apostolo: Sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. quam pacem atque tolerantiam illos non tenuisse dicebamus, qui schisma fecerunt, ut nunc inter suos, qui mitiores eorum sunt, grauiora tolerent, ne scindatur, quod scissum est, cum leuiora nollent pro ipsa unitate tolerare. dicebamus etiam nondum fuisse temporibus ueterum pacem unitatis et tolerantiam tanta commendatione praedicatam. sicut exemplo domini et noui testamenti caritate et tamen prophetas illos et sanctos uiros dicere solere in populum scelera eorum, cum tamen se ab illius populi unitate et a communione pariter accipiendorum sacramentorum, quae tunc fuerunt, diuellere non temptassent. Inde nescio quo modo uentum est ad commemorationem beatae memoriae Genethlii episcopi, quod nescio quam constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
uel serui : Deinde quomodo pote¬
rant eucharistiam accipere ñdum
baptizati.Aut quomodo petro
uolenti ut totũ se lauaret. respon¬
derit qui lotꝰ ẽ. semel non eum
oportet i terũ lauari. sed ẽ. mundus
totus. Perfecta enĩ mundatio. non
in iohannis sed in nomine domini
nierem ꝑmanebunt. Tamen eim
ergo ista quȩsiturus essem etiam
ipse uidit debaptismo discipuloꝵ
dñi non sibi fuisse querendum.
inde itum ⁊ naltud multis ut pote¬
rant utrumq sermocinantibus.
Interque dictum ẽ. quod adhue eos
nr̃i ꝑ secuturi essent. nobisq dicdu
uidere se uelle quales nos essemus
in illa ꝑsecutione prebituros. utrĩ
consensuri essemus tali seuitie an
nullum commodatitri consensum
Nos dicebamus dm̃ uidere cordi
nr̃a quȩ ipsi ñ possent. & illos temi¬
re sibi adhuc ista metuere. Quir
si contigerint amalis contingere
quib deteriores ipsi habent. nec a¬
men ideo nos a catholica cõmunione
segregare debere. Si quid forte

Expanded text:
uel serui? deinde quo modo poteuel serui? deinde quo modo poterant eucharistiam accipere nondum baptizati? aut quo modo Petro uolenti, ut totum se lauaret, responderit: Qui lotus est semel, non eum oportet iterum lauari, sed est mundus totus? perfecta enim mundatio non in Iohannis sed in nomine domini erniciem permanebunt tamen. cum ergo ista quaesiturus essem, etiam ipse uidit de baptismo discipulorum domini non sibi fuisse quaerendum. Inde itum in aliud multis, ut poterant, utrimque sermocinantibus. inter quae dictum est, quod adhuc eos nostri persecuturi essent, nobisque dicebat uidere se uelle, quales nos essemus in illa persecutione praebituros, utrum consensuri essemus tali saeuitiae, an nullum commodaturi consensum. nos dicebamus deum uidere corda nostra, quae ipsi non possent, et illos temere sibi adhuc ista metuere, quae si contigerint, a malis contingere, quibus deteriores ipsi habent; nec tamen ideo nos a catholica communione segregare debere, si quid forte
Abbreviated transcription (Latin):
tacuit esse inter illos tanti sceleris
hominrẽ. & tamen primũ sacra¬
mentum corporis & sanguinis
sui nondum illo excluso cõmunit᷑
om̃ib dedit. Quo exemplo cum
ꝓpe om̃s mouerentur. tẽptauit
dicere ante passionẽ dñĩ cõmunio¬
nr̃ illã cum scelerato non offuisse
a postolis. quia nondum habebant
baptismũ xp̃i sed baptismũ iohannis
Q uod postea quã dixit. cepi abeo
querere quẽad modum ergo scriptũ
esset quod iħs baptizauerit plures
quã iohanires. cum ipse non bapti¬
zaret sed discipuli eius. hoc ẽ. ꝑ suos
discipulos baptizaret. Quomodo
ergo dabant quod non acceperant
quod ipsi maxine solent dicere.
An forte xp̃s baptismo iohannis
baptizabat: deinde in hac sententia
multa quȩsiturus eram. quomodo
ab ipso iohanne tunc quesitum sit
de baptismo dñi. & responderit
quod ille haberet sponsam & ille
esset sponsus. Numquid ergo fas
erat ut baptismo iohannis baptiza¬
ret sponsus idẽ baptismo amici

Expanded text:
tacuit esse inter illos tanti sceleris tacuit esse inter illos tanti sceleris hominem et tamen primum sacramentum corporis et sanguinis sui nondum illo excluso communiter omnibus dedit. quo exemplo cum prope omnes mouerentur, temptauit dicere ante passionem domini communionem illam cum scelerato non obfuisse apostolis, quia nondum habebant baptismum Christi sed baptismum Iohannis. quod posteaquam dixit, coepi ab eo quaerere, quem ad modum ergo scriptum esset, quod Iesus baptizauerit plures quam Iohannes, cum ipse non baptizaret sed discipuli eius, hoc est per suos discipulos baptizaret quo modo ergo dabant, quod non acceperant, quod ipsi maxime solent dicere? an forte Christus baptismo Iohannis baptizabat? deinde in hac sententia multa quaesiturus eram, quo modo ab ipso Iohanne tunc quaesitum sit de baptismo domini et responderit, quod ille haberet sponsam et ille esset sponsus. numquid ergo fas erat, ut baptismo Iohannis baptizaret sponsus, id est baptismo amici
Abbreviated transcription (Latin):
quod negare ñ potuit. Deinde sub¬
iecimus quã multos pseudoprophetas
sua manu peremerit. hic reuera
uidit quod uidendum erat alia licu¬
isse tunc uistis. haec eñi ꝓphraco
spũ auctoritate dĩ faciebant qui pro¬
culdubio nouit. cui etiam prosit occi¬
di. Exigebat ergo ut docerẽ iam no¬
ui testamenti tẽporis. qui iustoꝵ
aliquẽ occiderit. etiam sceleratũ &
impiũ. Tunc reditum ẽ. ad superio¬
rem tractatũ quod uolebamus osten¬
dere neꝙ nos illis debere obicere
suoꝵ scelera. neꝙ illos nobis si qua
inuenirentur. talia facta nostroꝵ.
De nouo testamento ostendi quidẽ
non posse. quod iustus quisquam
inter fecerit aliquẽ. sed tamen illud
ꝓbari posse ipso exemplo dñi. sce¬
leratos ab in nocentib fuisse tobera¬
tos. Traditorẽ enĩ suũ qui iam pre¬
cium enus acceperat. uso adulti¬
mũ osculum pacis inter innocen¬
tes secũ eẽ. ꝑpessus ẽ. quib non

Expanded text:
quod negare non potuit. deinde subquod negare non potuit. deinde subiecimus, quam multos pseudoprophetas sua manu peremerit. hic re uera uidit, quod uidendum erat, alia licuisse tunc iustis; haec enim prophetico spiritu auctoritate dei faciebant, qui procul dubio nouit, cui etiam prosit occidi. exigebat ergo, ut docerem, iam noui testamenti temporibus qui iustorum aliquem occiderit etiam sceleratum et impium. Tunc reditum est ad superiorem tractatum, quod uolebamus ostendere neque nos illis debere obicere suorum scelera neque illos nobis, si qua inuenirentur talia facta nostrorum. de nouo enim testamento ostendi quidem non posse, quod iustus quisquam interfecerit aliquem; sed tamen illud probari posse ipso exemplo domini sceleratos ab innocentibus fuisse toleratos. traditorem enim suum, qui iam pretium eius acceperat, usque ad ultimum osculum pacis inter innocentes secum esse perpessus est. quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
cideret. Reuera enĩ fieri potest
ut sceleratior sit rebaptizator totius
hominis quã solius corporis uiteremp¬
tor. Vnde etiam illud quod ame pos¬
tea quȩsruit iam quȩrendum non
erat.Ait eñi etiam malũ ñ debuis¬
se occidi axp̃ianis & iustis. quasi nos
eos qui haec incatholica faciunt
iustos uocemus. quȩ tamen nobis
ab istis dici facilius quã ꝓbari solent.
cum tam multas uiolentissimas cedes
bis hominum furiosissimoꝵ ñ catholi¬
cis. sed non numquã etiam suis ubi
possunt inferre non cessent. Quae
cum lita sint dissimulans tamen absce¬
leratissimis factis suoꝵ ouȩ ipse plus
nouit urgebat ut dicerẽ quis iustoꝵ
uel malũ aliquẽ occideret. Quod
eriam si ad causam iam ñ iam ꝑtine¬
bat. fatebamur enĩ hȩc ubicumo sub
nomine xp̃iano fierent ñ fieri aboniᷤ.
Sed tanen ut ammoneretur quid eẽt:
ouerendum. respondimus quȩrentes.
utrũ helias iustus ei uideretur fuisse.

Expanded text:
cideret. re uera enim fieri potest, cideret. re uera enim fieri potest, ut sceleratior sit rebaptizator totius hominis quam solius corporis interemptor. Unde etiam illud, quod a me postea quaesiuit, iam quaerendum non erat. ait enim etiam malum non debuisse occidi a Christianis et iustis; quasi nos eos, qui haec in catholica faciunt, iustos uocemus. quae tamen nobis ab istis dici facilius quam probari solent, cum tam multas uiolentissimas caedes bis hominum furiosissimorum non catholicis sed non numquam etiam suis, ubi possunt. inferre non cessent. quae cum ita sint, dissimulans tamen ab sceleratissimis factis suorum, quae ipse plus nouit, urguebat, ut dicerem, quis iustorum uel malum aliquem occiderit. quod etiam si ad causam iam non pertinebat, fatebamur enim haec ubicumque sub nomine Christiano fierent, non fieri a bonis, sed tamen ut admoneretur, quid esset quaerendum, respondimus quaerentes, utrum Helias iustus ei uideretur fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
mum ẽẽ. documentum. Narrauit.
etiam in ipsa schismatis nouitate.
maiores suos cum cogitarent culpã
cȩciliani ne schisma freret quoquo
modo urelbes operire dedisse quendã
interuentorem pupulo suȩ cõmu¬
monis apud kartaginẽ constituto.
ante qũa maiorinus aduersus cȩcilianũ
ordinaretur. hunc ergo interuento¬
rem in suo comenticulo anr̃is dicebat
occisum. Quod fateor numquam
antea prorsus audieram. cũ tam
multa ab eis obiecta criminare¬
fellerentur & redarguerentur anr̃is.
atq in eos plura & maiora iacerent᷑.
Sed tanren postea quã hoc narrauit.
rursus ane instanter cępit quęrere
quẽ iustũ putarẽ eum nequi occidit.
aneum qui occisus esset. quasi iam
mihi ꝓbauisset. ita ut narrauerat.
eẽ. cõmissũ. Dicebam ergo prius
utrũ uerũ esset. esse querendum.
Non enĩ temere credi oportere quȩ¬
cũop dicuntur. & tamen freri potu¬
isse ut irel ambo aeque mali essent.
uel etiam peiorẽ quisquã malus oc¬

Expanded text:
mum esse documentum. Narrauit mum esse documentum. Narrauit etiam in ipsa schismatis nouitate maiores suos, cum cogitarent culpam Caeciliani, ne schisma fieret, quoquo modo uelle sopire, dedisse quendam interuentorem populo suae communionis apud Carthaginem constituto, antequam Maiorinus aduersus Caecilianum ordinaretur. hunc ergo interuentorem in suo conuenticulo a nostris dicebat occisum. quod, fateor, numquam antea prorsus audieram, cum tam multa ab eis obiecta crimina refellerentur et redarguerentur a nostris atque in eos plura et maiora iacerentur. sed tamen postea, . quam hoc narrauit, rursus a me instanter coepit quaerere, quem iustum putarem, eumne, qui occidit, an eum, qui occisus esset, quasi iam mihi probauisset ita, ut narrauerat, esse commissum. dicebam ergo prius, utrum uerum esset, esse quaerendum; non enim temere credi oportere, quaecumque dicuntur; et tamen fieri potuisse, ut uel ambo aeque mali essent uel etiam peiorem quisquam malus oc
Abbreviated transcription (Latin):
consequens ut ideo sit quiso iustior
quia ꝑsecutionẽ patitur quãuis plaris¬
iustior contingat. Deinde cũ uideri
in hoc eũ multum immorari. ut iuist¬
tiam suȩ partis ex eo certam uelles
intelligi qui ꝑsecutionẽ passa fueris.
quod ille uir xp̃ianuis esset & iustus
Quia si fateretur statim obiceremus
quod eum rebaptizandũ eẽ. censeris
Cum ergo eloqui cogeretur quib
ille ñ esset habendus xp̃ianus & ius¬
sis. cũ memoraui quantã ꝑsecutio¬
nẽ ꝑtuberit eircumdatam etiam
militib armatis aeccła quȩ sibi etĩa
utrum maximianũ quia de eis apud
Nartaginẽ schisma feterit. & iustũ
& xp̃ianum putaret non poterat
nisi negare. Comnremoraui ergo
etiam illum talem ꝑsecutionem
ꝑtulisse. ut aeccła eius usq ad funda¬
menta dirueretur. his igitur exem¬
plis ei si possem ꝑsuadere moltebar.
ut etiam desineret dicere ꝑsecutio¬
nis ꝑpessionẽ xp̃ianȩ iustitrȩ cerussi¬

Expanded text:
consequens, ut ideo sit quisque iustior, consequens, ut ideo sit quisque iustior, quia persecutionem patitur, quamuis id plerumque contingat. deinde cum uiderem in hoc eum multum inmorari, ut iustitiam suae partis ex eo certam uellet intellegi, quia persecutionem passa fuerit, quod ille uir Christianus esset et iustus, quia, si fateretur, statim obiceremus, quod eum rebaptizandum esse censeret. cum ergo ea loqui cogeretur, quibus ille non esset habendus Christianus et iustus, commemoraui, quantam persecutionem pertulerit circumdata etiam militibus armatis ecclesia. quaesiui etiam, utrum Maximianum, qui ab eis apud Carthaginem schisma fecerit, et iustum et Christianum putaret. non poterat nisi negare. commemoraui ergo etiam illum talem persecutionem pertulisse, ut ecclesia eius usque ad fundamenta dirueretur. his igitur exemplis ei, si possem, persuadere moliebar, ut iam desineret dicere persecutionis perpessionem Christianae iustitiae certissi
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrinum catholicum cuius my¬
me aduersus arrianos acerrimarum
disputationum conflictus eminuit.
hominus catholicum illo concilio
serdicensi fuisse in ꝓbatos. unde apid
nos constitit arrianoꝵ fuisse conclis
quib isti ep̃i catholici uehem̃tissime
resistebant. Itaq addiligentiorem
etiam tẽpoꝵ discussionẽ uoluimus
ipsum uolumen accipere atq aufere
nobiscum. qui uoluit dare dicens ibi
nos habere illud. quando aliquid in
eo confiderare uellemus. Rogau
etiam ut manu mea notari ꝑmitte¬
ret. fateor timens ne mihi forte
causa exigente cum petendum esset
pro illo aliud ꝓferenr neq hoc uolus.
De inde mihi cȩpit instare. ut adm
terrogationẽ suam breuiter respon¬
derem. Querens ame quẽ iustum
putarem eum qui ꝑsequeretur. an
eum qui ꝑsecutioñe pateretur. Cui
respondebam non recte ita in terro¬
gari. Fieri enĩ posse ut ambo iniqͥ
sint. fieri etiam posse ut imquiorẽ
iustior ꝑsequatur. Non ergo esset

Expanded text:
Alexandrinum catholicum, cuius maAlexandrinum catholicum, cuius maxime aduersus Arrianos acerrimarum disputationum conflictus eminuit, lo minus catholicum illo concilio Serdicensi fuisse inprobatos. unde apud nos constitit Arrianorum fuisse concilium, quibus isti episcopi catholici uehementissime resistebant. itaque ad diligentiorem etiam temporum discussionem uoluimus ipsum uolumen accipere atque auferre nobiscum. qui noluit dare dicens ibi nos habere illud. quando aliquid in eo considerare uellemus. rogaui etiam, ut manu mea notari permitteret, fateor, timens, ne mihi forte, causa exigente cum petendum esset, pro illo aliud proferretur. neque hoc uoluit. Deinde mihi coepit instare, ut ad interrogationem suam breuiter responderem, quaerens a me, quem iustum putarem, eum, qui persequeretur, an eum., qui persecutionem pateretur. cui respondebam non recte ita interrogari; fieri enim posse, ut ambo iniqui sint, fieri etiam posse, ut iniquiorem iustior persequatur: non ergo esse
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse ut alicui donato alterius
heresis ep̃o scripserint. cum maxime
in illis nominib nec africę mentio
facta fuerit. Quomodo ergo posset
ꝓbare donatũ partis donati ep̃orum
nomine illo accipiendũ eẽ. quando
ne id quidẽ ꝓbare posset utrũ adafri¬
canarũ specialiter aeccłarum ep̃os
illȩ litterȩ missȩ fuerint. Quãquã
enim donati nomen afrũ ẽẽ. soleat.
non tanren repugnaret auero ut uel
partium illarum aliquis uocaretur
a fro nomine uel aliquis afer in illis par¬
tib constitueretur episcopus. Neque
enĩ in ris uel diem irel consulẽ inire.¬
nimus. ut saltim consideratis tẽpori¬
bus certi aliquid deluceret. Sane
qm̃ nescio quando audieramus arria¬
nos cũ a cõmunione catholica discre¬
passent. donatistas in africa sibi sociare
tẽptasse. ad aurem mihi hoc ipsum
frater alypius suggessit. Tunc accepto
ipso uolumine eiuscdem concilii stio¬
ta considerans. legit athanasiũ ep̃m

Expanded text:
potuisse, ut alicui Donato alterius potuisse, ut alicui Donato alterius haeresis episcopo scripserint, cum maxime in illis nominibus nec Africae mentio facta fuerit; quo modo ergo posset probare Donatum partis Donati episcopum nomine illo accipiendum esse, quando ne id quidem probare posset, utrum ad Africanarum specialiter ecclesiarum episcopos illae litterae missae fuerint. quamquam enim Donati nomen Afrum esse soleat, non tamen repugnaret a uero, ut uel partium illarum aliquis uocaretur Afro nomine uel aliquis Afer in illis partibus constitueretur episcopus. neque enim in eis uel diem uel consulem inuenimus, ut saltem consideratis temporibus certi aliquid eluceret. sane quoniam nescio quando audieramus Arrianos, cum a communione catholica discrepassent, Donatistas in Africa sibi sociare temptasse, ad aurem mihi hoc ipsum frater Alypius suggessit. tunc accepto ipso uolumine eiusdem concilii statuta considerans legi Athanasium episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
tes. donec consensissent in eoꝵ san¬
guinẽ quos macharianam ꝑsecutio¬
nẽ ꝑtulisse dicebat. Ubi ergo possẽ
quidem dicere. nec inuidia machariani
temporis innocentiam transmarina¬
rum Aecclesiarũ contaminari potu¬
isse. quandoquidem nullo modo ꝓ¬
baretur illis auctorib etiam ferisse
quȩ fecerat. sed de compendio quere¬
re malui si macharii sȩuitia ex quo
in eam consensisse dicebantur trans¬
marinȩ aeccłẽ suam innocentiam
ꝑdiderunt. utrũ saltim ꝓbaretur usq
ad illa tempora donatistas cum
orientalib arccłus. ceterisq or¬
bis partium inunitate mansisse.
Tunc ꝓtulit quoddam uolum̃ ubi uo¬
lebat ostendere serdicense concilium
ad epõs afros qui erant cõmunionis
donati dedisse litteras. Quod cum
legeretur. audiuimus donati nomen
inter ceteros ep̃os. quib illi scripse¬
rant. Itaq flagitare coepimus ut
doceretir utrũ ipse esset donatꝰ de cuiꝰ
parte isti cognominantur. Fteri enĩ

Expanded text:
tes, donec consensissent in eorum santes, donec consensissent in eorum sanguinem, quos Macarianam persecutionem pertulisse dicebat. ubi ego possem quidem dicere nec inuidia Macariani temporis innocentiam transmarinarum ecclesiarum contaminari potuisse, quando quidem. nullo modo probaretur illis auctoribus etiam fecisse, quae fecerat; sed de- compendio quaerere malui, si Macarii saeuitia, ex quo in eam consensisse dicebantur transmarinae ecclesiae, suam innocentiam perdiderunt, utrum saltem probaretur usque ad illa tempora Donatistas cum orientalibus ecclesiis ceterisque orbis partium in unitate mansisse. Tunc protulit quoddam uolumen, ubi uolebat ostendere Serdicense concilium ad episcopos Afros, qui erant communionis Donati, dedisse litteras. quod cum legeretur, audiuimus Donati nomen inter ceteros episcopos, quibus illi scripserant. itaque flagitare coepimus, ut doceretur, utrum ipse esset Donatus, de cuius parte isti cognominantur; fieri enim
Abbreviated transcription (Latin):
passi fuerint. id potius attenderent
utrũ se recte a totius orbis unitate
prȩciderint. Quod si in iuste fecisse
inuenirentur. manifestũ esset eos
ꝑpt̃ iniustitiam potius quã propter
iustitiam passos ꝑsecutionẽ. & ideo
numero beatoꝵ adiungi non posse.
de quib dictũ ẽ. Beati qui ꝑsecutio¬
nẽ paciuntur ꝑpter iustitiam. Ibi c̃õ.¬
memorata ẽ. famosior quã certior
codicũ illa traditio. Sed respondebat᷑
apartib nr̃is principes illoꝵ potius
fuisse traditores. Quod si hac re
nr̃oꝵ litteris nollent credere nec nos
cogi oportere ut litteris credamus
ipsoꝵ. Sed tamen seoiuestrata ista
dubia questione querebam quomͦ
se isti iuste separassent ab in nocentia
antiquissimis aecclesiis constituti
penitus ignorarent. qui fuerint in
a frica tractitores. qui certe ñ possent
cõmunicare. nisi eis quos sedere
insedib episcopalib audiebant.
Respondit tam diu transmarinarũ
partium aeccłas mansisse in nocen¬

Expanded text:
passi fuerint, id potius adtenderent, passi fuerint, id potius adtenderent, utrum se recte a totius orbis unitate praeciderint, quod si iniuste fecisse inuenirentur, manifestum esset eos propter iniustitiam potius quam propter iustitiam passos persecutionem et ideo numero beatorum adiungi non posse, de quibus dictum est: Beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. ibi commemorata est famosior quam certior codicum illa traditio. sed respondebatur a partibus nostris principes illorum potius fuisse traditores; quod si in hac re nostrorum litteris nollent credere, nec nos cogi opor-tere, ut litteris credamus ipsorum. Sed tamen sequestrata ista dubia quaestione quaerebam, quo modo se isti iuste separassent ab innocentia antiquissimis ecclesiis constituti penitus ignorarent, qui fuerint in Africa traditores, qui certe non possent communicare nisi eis, quos sedere in sedibus episcopalibus audiebant. respondit tam diu transmarinarum partium ecclesias mansisse innocen
Abbreviated transcription (Latin):
discessum est. Inter quȩ uerba
euangelicam illam dñi ammonitio¬
nẽ cõmemorauit qua dixit : cauere
apsendo ꝓphetis. multi aduos ueni¬
ent inirestitu ouium. intus autẽ
sunt lupi rapaces. E x fructib eoꝵ
cognoscetis eos. Que uerba dñi
cũ diceremus eadem de illis a nob̾
posse recitari. Uentũ inde est ad
exaggerationẽ ꝑsecutionis quã sepe
suam partẽ ꝑtulisse dicebat. hinc
uolens ostendere suos eẽ. xp̃ianos
quia ꝑ secutionẽ paterentur. In ter
quȩ uerba cũ ego pararẽ ex euan¬
gelio respondere idẽ capitulum
cõmemorauit prior ubi dñs ait.
Beati qui ꝑsecutionẽ paciuntur ꝓpt̃
iustitiam. qm̃ ipsoꝵ ẽ. regnũ cęloꝵ.
Quo loco ego gratulatus. subieci sta¬
tim. id ergo esse querendũ utrum
illi ꝑ secutionẽ ꝓpt̾ iusti passi fuerint.
Inqua questione discuti cuprebam.
uisos macarina tẽpora inuenerint.
ut qui uidere uellent utrum
ꝓpter iustitiam ꝑ secutionem

Expanded text:
discessum est. inter quae uerba discessum est. inter quae uerba euangelicam illam domini admonitionem commemorauit, qua dixit: Cauete a pseudoprophetis; multi ad uos uenient in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces; ex fructi. bus eorum cognoscetis eos. quae uerba domini cum diceremus eadem de illis a nobis posse recitari, uentum inde est ad exaggerationem persecutionis, quam saepe suam partem pertulisse dicebat hinc uolens ostendere suos esse Christianos, quia persecutionem paterentur. inter quae uerba cum ego pararem ex euangelio respondit prior, ubi dominus ait: Beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est regnum caelorum. quo loco ego gratulatus subieci statim id ergo esse quaerendum, utrum illi persecutionem propter iustitiam passi fuerint. in qua quaestione discuti cupiebam, uisos Macariana tempora inuenerint, ut, qui uidere uellent, utrum propter iustitiam persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
quã uerius narrantib se cõperisse
dicebat p̃dicare dignatus ẽ. ad iun¬
gens dixisse se uobis. nos om̃ĩa quȩ
de nobis insinuaretis bene facere
poruisse si in aeccła faceremus. De¬
inde querere cȩpimus. quȩ nam
illa effet aeccła ubi uiuere sic opor¬
teret. Utrum illa quȩ sicut scã tan¬
to ante seriptura prȩdixerat. se terra¬
rum orbe diffunderet. an illa quã
pars exigua uel afroꝵ uel africȩ con¬
tineret. Hic primo ad serere conatꝰ
ubiꝙ terrarũ esse cõmunionẽ suã.
Querebam utrũ epistolas cõmunica¬
torias quas formatas dicimus pos¬
set quo uellem dare. & adfirmabã
quod manifestum erat omnib hoc
modo facillime illam terminari
posse qurestionẽ. Parabam autem
ut si confentiret ad illas arcclesias
a nobis tales litterȩ mitterentur. qͣs
in a postolicis auctoritatib parit̾ lege.¬
remus. illo etiam tempore fuisse
fundatas. Sed quia res aperte
falsa erat. ꝑ mixtis uerbis cito inde

Expanded text:
quam verius narrantibus, se comperisse quam verius narrantibus, se comperisse dicebat, praedicare dignatus est: adjungens se dixisse vobis, nos omnia, quae de nobis insinuaveratis, bene facere potuisse, si in Ecclesia faceremus. Deinde quaerere coepimus quaenam illa esset Ecclesia, ubi vivere sic oporteret; utrum illa quae, sicut sancta tanto ante Scriptura praedixerat, se terrarum orpars exigua uel Afrorum uel Africae contineret. hic primo adserere conatus ubique terrarum esse communionem suam. quaerebam, utrum epistulas communicatorias, quas formatas dicimus, posset, quo uellem, dare, et adfirmabam, quod manifestum erat omnibus, hoc modo facillime illam terminari posse quaestionem. parabam autem, ut, si consentiret, ad illas ecclesias a nobis tales litterae mitterentur, quas in apostolicis auctoritatibus pariter legeremus illo iam tempore fuisse fundatas. Sed quia res aperte falsa erat, permixtis uerbis cito inde
Abbreviated transcription (Latin):
ut a notariis uerba nr̃a exciperentꝰ.
Diu ab illo uel ei consentrentib re.¬
luctatũ ẽ. Postea tamen ipse cones¬
sit. sed notarii qui aderant atop id
strenure facere poterant nescio qui
causa excipere noluerunt. egimus
saltim ut fratres qui nobiscũ erant
quãquã in hac re tardius possent
exciperent pollicentes nos ibi eisa
tabulas relicturos. Con sensum ẽ.
corperunt uerba nr̃a excipi. & aliqͥ
ab inuicẽ ad tabulas dicta sunt. post¬
ea i nordinatas ꝑ strepentiũ inter¬
pellationes & propterea nostram
quoꝙ turbulentiorẽ disputationĩ
notarii ñ uabentes sustinere. Ces¬
serunt nobis sane non desistentib
& ut cuiq facultas dabatur mula
dicentib Ex quib omnib uerbis
nr̃is quantũ recordari potui cuse
totius actionẽ dilectionẽ uestran
fraudare nolui. Potestis enĩ ei lute¬
ras meas legere ut uel ad probes
me uera scripsisse. uel ipse uobis
siquid melius recolit ⁊ neunctantis

Expanded text:
ut a notariis uerba nostra exciperentur. ut a notariis uerba nostra exciperentur. diu ab illo uel ei consentientibus reluctatum est; postea tamen ipse concessit. sed notarii, qui aderant atque id strenue facere poterant, nescio qua causa excipere noluerunt. egimus saltem, ut fratres, qui nobiscum erant, quamquam in hac re tardius possent, exciperent, pollicentes nos ibi easdem tabulas relicturos. consensum est. coeperunt uerba nostra excipi et aliqua ab inuicem ad tabulas dicta sunt. postea inordinatas perstrepentium interpellationes et propterea nostram quoque turbulentiorem disputationem notarii non ualentes sustinere cesseret ut cuique facultas dabatur, multa dicentibus. Ex quibus omnibus verbis nostris, quantum recordari potui, causae totius actionem, Dilectionem vestram fraudare nolui. Potestis enim ei litteras meas legere, ut vel approbet vera me scripsisse; vel ipse vobis, si quid melius recolit, incunctanter
Abbreviated transcription (Latin):
ad instructionẽ salutis xp̃iana deuo¬
tione conuenerant. Qua propter
nec silentium nobis p̾bere. nec in¬
tente atꝙ nobiscũ modeste saltim
& ordinate conloqui potuerunt.
exceptis ut dixi paucis quoꝵ reli¬
giosa & simplex apparebat inten.¬
tio. Itaq libere pro sui cuiusque
animi motu immoderate lo qqͣntiũ
strepitu omnia turbantur. nec eui¬
cere siue nos siue ipse rogando m¬
terdũ etiam obuirgando potuiniꝰ.
ut nobis modestũ filentiũ p̃beretur
Res tamen ut cũq agi coepta est.¬
& aliquot horas in alternos sermo¬
nrẽ ꝓtraximꝰ quantũ uocib inter¬
oruiescentib uarie tumultuantium
sinebamur. Sed in ipso disputato¬
nis exordio cum uideremus ea
quȩ dicebantur sub inde labi de ne¬
moria urel nr̃a. uel eoꝵ quoꝵ salutõ
maxinre curabamꝰ. & ut esset nob̾
cautior modestioros tractatio simu
& uos atq alii fratres oiui absente
erant quid inter nos actũ esset
legendo cognosceretis. postula uimꝰ

Expanded text:
ad instructionem salutis Christiana deuoad instructionem salutis Christiana deuotione conuenerant. quapropter nec silentium nobis praebere nec intente atque nobiscum modeste saltem et ordinate conloqui potuerunt exceptis, ut dixi, paucis, quorum religiosa et simplex apparebat intentio. itaque libere pro sui cuiusque animi motu inmoderate loquentium strepitu omnia turbabantur nec euincere siue nos siue ipse rogando, interdum etiam obiurgando potuimus, ut nobis modestum silentium praeberetur. Res tamen utcumque agi coepta est et aliquot horas in alterno sermone protraximus, quantum uocibus interquiescentibus uarie tumultuantium sinebamur. sed in ipso disputationis exordio cum uideremus ea, quae dicebantur, subinde labi de memoria uel nostra uel eorum, quorum salutem maxime curabamus, et ut esset nobis cautior modestiorque tractatio, simul et uos atque alii fratres, qui absentes erant, quid inter nos actum esset, legendo cognosceretis, postulauimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ominis dilectissimis & prę¬
dicabilibus fratribus eleusio
glorio & felicibus augustinus. For¬
tunium quẽ tubursicu habetis ep̃m
ꝑ eandem ciuitatẽ quãquã festinan¬
tissinte cũ ad cirtensem aecebesiam
ꝑgeremus exꝑti sumus. ita omnino
ut de illo soletis benignissime polli¬
ceri. Eam ipsam quippe ur̃am de
illo nobis sermocinationẽ cũ ei remin¬
tia remus uolentes eum uidere ñ
abnuit. Uenimus itao ad eum
quia etati eius id a nobis deferendũ
ui debatur potius quã id agendum.
ut ipse adnos ueniret prior. Perrex¬
imus ergo comitantib non paueis.
quos forte ad gregatos nobis illud tẽpꝰ
inuenerat. Cum autem apud eũ
consedissemus. rumore disperso
non parua prȩxerea turba conflixit.
sed in tota illa multitudine ꝑpauci
apparebant. qui utiliter ac salubriter
agi causam illam. & tantã reioy
tante ꝯurestionẽ prudenter & pie
discuti cuperent. Ceteri uero ma¬
gis adspectaculũ quasi altercationis
nr̃ȩ ꝓpe teatrica consiretudine quã

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS ET PRADICABILIBUS FRATRIBUS ELEUSIO, GLORIO ET FELICIBUS AUGUSTINUS. Fortunium, quem Tubursicu habetis episcopum, per eandem ciuitatem quamquam festinantissime cum ad Cirtensem ecclesiam pergeremus, experti sumus ita omnino, ut de illo soletis benignissime polliceri. eam ipsam quippe uestram de illo nobis sermocinationem cum ei renuntiaremus uolentes eum uidere, non abnuit. uenimus itaque ad eum, quia aetati eius id a nobis deferendum uidebatur potius quam exigendum, ut ipse ad nos ueniret prior. perreximus ergo comitantibus non paucis, quos forte adgregatos nobis illud tempus inuenerat. cum autem apud eum consedissemus, rumore disperso non parua praeterea turba confluxit. sed in tota illa multitudine perpauci apparebant, qui utiliter ac salubriter agi causam illam et tantam reique tantae quaestionem prudenter et pie discuti cuperent. ceteri uero magis ad spectaculum quasi altercationis nostrae prope theatrica consuetudine quam
Abbreviated transcription (Latin):
Attenditis falsa quȩ uobis dicunt᷑
ab hominib. aut mentientib. aut
terrentibus detraditione codicum
diuinoꝵ. ut inheretica separatione
moriamini. & non attenditis quod
uobis ipsi codices dicunt ut inca¬
tholica pace uiuatis. Quare aperitis
aures ad sermonẽ hominẽ dicentiũ
quod numquã probare potuerunt.¬
& surdi estis aduersus sermonẽ dĩ
dicentis. dñs dixit ad me filius m̃s
estu ego hodie genui te. postula a me
& dabo gentes hereditatẽ tuam. &

Expanded text:
adtenditis falsa, quae uobis dicuntur adtenditis falsa, quae uobis dicuntur ab hominibus aut mentientibus aut errantibus de traditione codicum diuinorum, ut in haeretica separatione moriamini, et non adtenditis, quod uobis ipsi codices dicunt, ut in catholica pace uiuatis. quare aperitis aures ad sermonem hominum dicentium, quod numquam probare potuerunt, et surdi estis aduersus sermonem dei dicentis: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me et dabo tibi gentes he
Abbreviated transcription (Latin):
obieientes pacẽ xp̃i unitatẽo difrum¬
pere. Et uos uidetis. sed nesero qu
carnalis consiretudo frater seuerin
ibi uos tenet & olim doleo olim gemo
maxime prudentiam tuam cogitans
& olim te uidere desidero. ut de hacs
recum loquerer. Quid enim ꝓdest
uel salus uel consanguinitas tempor¬
lis. si arternam xp̃i hereditatẽ saluteq
perpetuam in nostra cognitione con¬
tempnimus : haec me interim
scripsisse suffecerit. quȩ duris cordi
ualde pauca sunt. & prope milla. an¬
mo autem tuo quem bene nori uilde
multa sunt. & ualcte magna. Non
enim mea sunt qui nihil sũ nisi qd
expecto mi scdĩam dĩ. sed ipsius da
omni potentis. Quem quis quis in
hoc sclõ contempserit patre ⁊ nueni&
infuturo iudicem. IEM ADDOΗAIS¬
dicit. Filii hominum usq quo
graues corde. ut quid diligitis uani¬
tatem & queritis mendatium: ut
quid uos atotius orbis unitate nefa¬
no schismatis sacrilegio diuisistis:

Expanded text:
obicientes pacem Christi unitatemque disrumobicientes pacem Christi unitatemque disrumpere et uos uidetis. Sed nescio quae carnalis consuetudo, frater Seuerine, ibi uos tenet; et olim doleo, olim gemo maxime prudentiam tuam cogitans et olim te uidere desidero, ut de hac re tecum loquerer. quid enim prodest uel salus uel consanguinitas temporalis, si aeternam Christi hereditatem salutemque perpetuam in nostra cognitione contemnimus? haec me interim scripsisse suffecerit, quae duris cordibus ualde pauca sunt et prope nulla, animo autem tuo, quem bene noui, ualde multa sunt et ualde magna. non enim mea sunt; qui nihil sum, nisi quod expecto misericordiam dei, sed ipsius dei omnipotentis, quem quisquis in hoc saeculo comtempserit patrem, inueniet in futuro iudicem. LIII. DILECdicit: Filii hominum, usque quo graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? ut quid uos a totius orbis unitate nefario schismatis sacrilegio diuisistis?
Abbreviated transcription (Latin):
in libris sc̃is habent & recitant. isti
autẽ foris positi & ab illa cõmunione
separati sunt. quos non intellegat
eos habuisse causam bonam qui eam
apud medios iudices optinere potur¬
runt : Aut si causam bonam habi¬
bant & eam transimnarinis aecclesis
probare non potuerunt. quid illos
lȩsit orbis terrarum : Cbi ep̃i collegns
suos qui apud eos obiectis criminibus
conuicti non erant temere cdãpnan
non possent : Itaq in nocentes reb¬
tizantur. & xp̃s in innocentib ex sus¬
flatur. Si autem idem donatistȩ aspo¬
rum collegarum suorum uera crimi¬
na nouerant & neglexerunt. eaden
monstrare & probare transmarinis¬
a ecclesus. ipsi se ab unitate xp̃i scele¬
ratissimo schismate preciderunt. ũ
habent quod exeusent. Et uos nost
maxime quia tam multi scelerati
apud eos emerserunt. & tolerauerĩ
illos per tot annos. ne partẽ donit
conscenderent. & non dubitauerum
illo tempore falsas suspitiones suas

Expanded text:
in libris sanctis habent et recitant, isti in libris sanctis habent et recitant, isti autem foris positi et ab illa communione separati sunt, quis non intellegat eos habuisse causam bonam, qui eam apud medios iudices obtinere potuerunt? aut si causam bonam habebant et eam transmarinis ecclesiis probare non potuerunt, quid illos laesit orbis terrarum, ubi episcopi collegas suos, qui apud eos obiectis criminibus conuicti non erant, temere damnare non possent? itaque innocentes rebaptizantur et Christus ia innocentibus exsufflatur. si autem idem Donatistae Afrorum collegarum suorum uera crimina nouerant et neglexerunt eadem monstrare et probare transmarinis ecclesiis, ipsi se ab unitate Christi sceleratissimo schismate praeciderunt, non habent, quod excusent, et uos nostis, maxime quia tam multi scelerati apud eos emerserunt et tolerauerunt illos per tot annos, ne partem Donati conscinderent, et non dubitauerunt illo tempore falsas suspiciones suas
Abbreviated transcription (Latin):
fructus pacis & caritatis ad ferre nolu.¬
it ab illa raclice orrentalium aeccle¬
siarum se esse precisam. unde euan¬
gelium ina fricam uenit. Unde t̾ra
si eis afferatur ad orant. Fidelis autẽ
inde si ireniat exsufflant & rebapti¬
zant. etiam. Hoc enim prȩdixit
filius dei qui ueritas est. se esse uitẽ.
suos autẽ filios esse sarmenta. & patrẽ
suum agricolam. Sarmentũ inquit
quod in me non dat fructũ pater m̃s
tollet illud. Sarmentum quod in
me dat fructum purgat illud. ut
maiorem fructũ afferat. Non ergo
mirum est si de illa uitȩ quȩ creuit
& om̃s terras impleuit precisi sunt
illi qui fructũ caritatis ad ferre nolue¬
runt. Qui siuera crimina obiecissent
collegis suis. maiores eoꝵ quando schis
tes xp̃ianȩ fidei manauit auctoritas.
ut illi essent foris quib eadem crimi¬
na obierebant. Nunc autem cũ illi
inueniuntur intus communicare
aecclesiis apostolicis. quarũ nomina

Expanded text:
fructus pacis et caritatis adferre nolufructus pacis et caritatis adferre noluit, ab illa radice orientalium ecclesiarum se esse praecisam, unde euangelium in Africam uenit, unde terra si eis adferatur, adorant; fidelis autem inde si ueniat, exsufflant et rebaptizant etiam. hoc enim praedixit filius dei, qui ueritas est, se esse uitem, suos autem filios esse sarmenta et patrem suum agricolam: Sarmentum, inquit, quod in me non dat fructum, pater meus tollet illud; sarmentum autem quod in me dat fructum, purgat illud, ut maiorem fructum adferat. non ergo mirum est, si de illa uite, quae creuit et omnes terras impleuit, praecisi sunt illi, qui fructum caritatis adferre noluerunt. Qui si uera crimina obiecissent collegis suis, maiores eorum, quando schismtes Christianae fidei manauit auctoritas, ut illi essent foris, quibus eadem crimina obiciebant. nunc autem cum illi inueniuntur intus communicare ecclesiis apostolicis, quarum nomina
Abbreviated transcription (Latin):
omino multum defiderabili
& ualde carissimo fratri seire¬
Grino. augustimis. Litteras fraternita¬
tis tut & siualde spero. & si prȩter qđ
speraueram tamen lȩtus accepi. maxi¬
me ampliore gaudio perfusus sum.
cum cognouissem hominẽ ur̃m in ipsa¬
sola causa uenisse hpponem. ut ad me
litteras tuȩ fraternitatis ad ferret.
Cogitam enim non sine causa hoc ex¬
ortum esse manimo tuo. ut recoleres
consanguinitatẽ nrãm. nisi quia for¬
tasse perspicis sicut noui non leue
pondus prudentiȩ tuȩ. quã sit doben¬
dum. ut qui sedm carnẽ frẽs sumus¬
in xp̃i corpore. non una societate ui¬
uamus. Prȩsertim quia facibe tibi
est adtendere & uidere ciuitatem
gelio quod abscondi non possit.
Ipsa est enim aecclesia catholica.
Unde catholicȩ grecȩ appellatur. qđ
per totum orbem terrarũ diffundit᷑.
hanc ignorare nulli licet. Ideo scđm
potest. Pars autem donati. in solis
afris calumpniatur orbi terrarum.
Et non considerat ea sterilitate qua

Expanded text:
omino multum desiderabili et valde charissimo fratri SEVERINO, AUGUSTINUS. 1. Litteras Fraternitatis tuae etsi valde sero, etsi praeter quod speraveram, tamen laetus accepi, maximeque ampliori gaudio perfusus sum, cum cognovissem hominem sola causa uenisse Hipponem, ut ad me litteras tuae fraternitatis adferret. cogitaui enim non sine causa hoc exortum esse in animo tuo, ut recoleres consanguinitatem nostram, nisi quia fortasse perspicis, sicut noui non leue pondus prudentiae tuae, quam sit dolendum, ut, qui secundum carnem fratres sumusChristi corpore non una societate uiuamus, praesertim quia facile tibi est adtendere et uidere ciuitatem gelio. quod abscondi non possit; ipsa est enim ecclesia catholica, unde καθολικὴ graece appellatur, quod per totum orbem terrarum diffunditur. hanc ignorare nulli licet; ideo secunbscondi non potest. Pars autem Donati in solis Afris calumniatur orbi terrarum et non considerat ea sterilitate, qua
Abbreviated transcription (Latin):
de basilicis pelli non uultis. Non ꝑ
iudices sicut schismatici ur̃i uos
fecistis. sed ipsos reges terrę qui con¬
pleta ꝓphetia xpm adorant. apud
quos cȩcilianum accusantes uicti
recessistis. Si autẽ iec audire nec
docere uultis. uenite aut mittite no¬
biscum in regionẽ hyꝓponiensium
qui uideant armatũ exercitũ ur̃m.
quãuis nullus mibes numerti armoꝵ
suoꝵ calcẽ & acetum addidit adoculos
barbaroꝵ. Si neque hoc uultis. salt̃
scribite adillos ut iam ista ñ faciant.
ut iam se acetib nris arapinis ab
excȩcatione cõpescant. Nolumus dicert
damnate illos. uos eñi uideritis quomo¬
do uos non inouinent quos modo oste¬
dinius inur̃a cõmunione latrones. Q
non inquinent. quos numquã potuis¬
tis ostendere traditores. Ex his om̃ib
eligite quod uolueritis. Si autẽ ques¬
las̃ nr̃as contẽpseritis. nos minime pe¬
nitebit. ordine pacifico agere uoliis¬
se. aderit dñs aecłẽ sue ut uos poti¬

Expanded text:
de basilicis pelli non uultis non per de basilicis pelli non uultis non per iudices, sicut schismaticis uestris uos fecistis, sed per ipsos reges terrae, qui completa prophetia Christum adorant, apud quos Caecilianum accusantes uicti recessistis. Si autem nec audire nec docere nos uultis, uenite aut mittite nobiscum in regionem Hipponiensium, qui uideant armatum exercitum uestrum, quamuis nullus miles numero armorum suorum calcem et acetum addidit ad oculos barbarorum. si neque hoc uultis, saltem scribite ad illos, ut iam ista non faciant, ut iam se a caedibus nostris, a rapinis, ab excaecatione compescant. nolumus dicere: \'Damnate illos\'; uos enim uideritis, quo modo uos non inquinent, quos modo ostendimus in uestra communione latrones, et nos inquinent. quos numquam potuistis ostendere traditores. ex his omnibus eligite, quod uolueritis. si autem querelas nostras contempseritis, nos minime paenitebit ordine pacifico agere uoluisse. aderit dominus ecclesiae suae, ut uos poti
Abbreviated transcription (Latin):
tis. saltim cũ ur̃is aquib talia pa.¬
timur nos audite. O stendite nob̾
ueritatẽ pro qua uos pati dicits ꝑ¬
secutionẽ cum patimur nos ur̃oꝵ
tantam crudelitatẽ. si enĩ nos esse
inerrore conuiceretis. forte conce¬
ditis nobis ut non rebaptizemur
auobis. iustum existimantes ut no¬
bis hoc presteas qui baptizati sum
ab eis quos nuillo iudicio damnastis
quod prestitistis eis quos feliciamis
mustatinus & prȩexiatus assuritanꝰ.
per tam longum tẽpus baptizaue¬
rant quando eos ꝑ iudicũ iussu de
basilicis pellere conabamini. quia
maximiano communicabant cum
quo a uobis in concilio bagaitano ex¬
pressȩ nominatimq damnati sunt.
Quȩ omĩa gestis iudicialib & muni¬
cipalib demonstramus. ubi & ipsũ
concilium ur̃m allegastis. dũ uultis
i udicib ostendere quod schismaticos
ur̃os de balicis pelleretis. & tanten
qui ab ipso semine abrahȩ in qͦ om̃s
gentes benedicuntur schisma fecistis

Expanded text:
tis, saltem cum uestris, a quibus talia patis, saltem cum uestris, a quibus talia patimur, nos audite. ostendite nobis ueritatem, pro qua uos pati dicitis persecutionem, cum patiamur nos uestrorum tantam crudelitatem. si enim nos esse in errore conuiceritis, forte concedetis nobis, ut non rebaptizemur a uobis, iustum existimantes, ut nobis hoc praestetis, qui baptizati sumus ab eis, quos nullo iudicio damnastis, quod praestitistis eis, quos Felicianus Mustitanus et Praetextatus Assuritanus per tam longum tempus baptizauerant, quando eos per iudicum iussa de basilicis pellere conabamini, quia Maximiano communicabant, cum quo a uobis in concilio Bagaitano expresse nominatimque damnati sunt. quae omnia gestis iudicialibus et municipalibus demonstramus, ubi et ipsum concilium uestrum allegastis, dum uultis iudicibus ostendere, quod schismaticos uestros de basilicis pelleretis. et tamen, qui ab ipso semine Abrahae, in quo omnes gentes benedicuntur, schisma fecistis,
Abbreviated transcription (Latin):
uis iam olim dicta fuerit termina.¬
ta. Sed ideo uos conferre uolumꝰ
non ut causa iterũ fimatur. sed ut
eis qui nesciunt iam finita monstre.¬
tur Quod si hoc facere nr̃i ep̃i no¬
luerint. quid inde ꝑditis. & non
potius ad ouiritis. quia uoluntas ur̃a
in note scet ne diffidentia merito
reprehendatur. An forte putatis
non licere fieri. cum non uos lateat
quod dñs xp̃s etiam cum diabolo
de lege locutus est: Quod cum
paulo non solum iudei sed etiam de
heresi stoicoꝵ & epicureoꝵ philoso¬
phi gentium contulerunt: An forte
iste leges imperatoris uos ñ ꝑmit¬
tunt nrõs epõs conuenire: Eicce
interim ep̃os nr̃os qui sunt in regio¬
te hypponiensi ubi aur̃is tanta ma¬
la patimur conurnientes. Quanto
eñi licencius & liberius ad nos per
ur̃os ur̃a scripta quã eoꝵ arma
perueniunt : Postremo per istos
ipsos fratres nr̃os quos aduos misimꝰ
talia rescribite. si autẽ & hoc ñ uul.¬

Expanded text:
uis iam olim dicta fuerit terminauis iam olim dicta fuerit terminata! sed ideo uos conferre uolumus, non ut causa iterum finiatur, sed ut eis, qui nesciunt, iam finita monstretur. quod si hoc facere nostri episcopi noluerint, quid inde perditis et non potius adquiritis. quia uoluntas uestra innotescit, ne diffidentia merito reprehendatur? an forte putatis non licere fieri, cum non uos lateat, quod dominus Christus etiam cum diabolo de lege locutus est, quod cum Paulo non solum Iudaei sed etiam de haeresi Stoicorum et Epicureorum philosophi gentium contulerunt? an forte istae leges imperatoris uos non permittunt nostros episcopos conuenire? ecce interim episcopos nostros, qui sunt in regione Hipponiensi, ubi a uestris tanta mala patimur, conuenite. quanto enim licentius et liberius ad nos per uestros uestra scripta quam eorum arma perueniunt! Postremo per istos ipsos fratres nostros, quos ad uos misimus, talia rescribite. si autem et hoc non uul