comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curant de cȩlestib ñ officio pͥstino & scientia de¬
nuclatos. qͣsi in domo ꝓpria oꝑib spoliatos dere¬
linquit. Deniq tales eũ sensu sꝑitali pͥuatos
ꝯspiciunt. ꝑ eloquentiã u̾iboꝵ copiam quęxt̃. qͣtinꝰ
eoꝵ sonoritate uelut scutoꝵ ereoꝵ firmitate
tutam̃ ꝯtra hostes ꝓsubiectis sͥ opponant. S qͣnto
es est uiliꝰ metallo auri. tanto inferior est ua¬
na eloquentia uerȩ sapientiȩ fructu. Unde ꝑ
quendam sapientẽ de eloquentra clicit᷑: ubi plu¬
rima u̾ba. ibi frequent̃ egestas. Et in psalmis
ita legitur. uir linguos ñ diriget᷑ suꝑ t̾ram.
N am de sapientia ita scͥptum ẽ: sapientia p̃ciosior
est cunctis opib. & omĩa quȩ desiclerant᷑ huic
ñ ualent comꝑari. Longitudo dierũ in dext̾a¬
nam defensionem ȩccłiȩ uult exhibere contra
hereticos & contͣ omĩs inimicos sapientiȩ. utiq
amminiculo hoc debet ꝑficere. Nec eloquentia

Expanded text:
curantes de coelestibus, in officio pristino scientia decurantes de coelestibus, in officio pristino scientia denudatos, quasi in domo propria opibus spoliatos derelinquit. Denique tales cum se sensu spirituali privatos conspiciunt, per eloquentiam verborum copiam quaerunt, quatenus eorum sonortutamen contra hostes pro subjectis sibi opponant. Sed quanto aes est vilius metallo auri, tanto inferior est vana eloquentia verae eloquentiae fructu. Unde per quemdam sapientem de eloquentia dicitur: « Ubi plurima verba, ibi frequenter egestas : » Et in psalmis ita legitur: « Vir linguosus non dirigetur super terram . » Nam de sapientia ita scriptum est. « Sapientia pretiosior est cunctis opibus; et omnia quae desiderantur, non valent ei comparnam defensionem Ecclesiae exhibere vult contra haereticos et contra omnes inimicos, sapientiae utique adminiculo hoc debet perficere, nec eloquentia
Abbreviated transcription (Latin):
& desiliosis abstrahit. Sesac gͦ byssꝰ cilicii si¬
ue gaudiũ ciliciĩ int̾pretat᷑. Et qͥa bissꝰ subti¬
litatẽ significat. ciliciũ uͦ qd̾ de caprarũ setis
conficit᷑. peccata: qͥd meliꝰ inbysso cilicii quam
uersutia fraudis diabolicȩ in ꝑsuasione pecca¬
toꝵ accipi potest Sesac enĩ ierosolimitanas
opes aufert. cum diabolꝰ qͥ callide decipit &¬
gaudet in multitudine peccatoꝵ. ȩccł̃iasticos
qͦsq a scientia sꝑitali & oꝑe uirtutũ dep̃datur.
eosq qͥ uidebant᷑ in ȩccłia decori ẽe spoliatos se¬
cum inbaratrũ ꝑditi¬
onis suȩ demergit.
Nec ñ & illud qd̃ ide
rex scuta aurea q̃
fecerat rex salomo
picit. Salomon
enĩ scuta aurea
condens custodib¬
dedit. cũ redemptor
nr̃ sꝑitalem scientiam ꝑ duo testam̃ta doctori¬
Hanc antiquus hostis ꝑ incuriam rectoꝵ abstra¬
hit. qͥa cun intenti sunt reb t̾renis. minꝰq

Expanded text:
utis et desidiosis abstrahit: Sesac ergo byssus cilicii, siutis et desidiosis abstrahit: Sesac ergo byssus cilicii, sive gaudium cilicii, interpretatur. Et quia byssus subtilitatem significat, cilicium vero, quod de caprarum setis conficitur, peccata, quid melius in bysso cilicii quam versutia fraudis diabolicae in persuasione peccatorum accipi potest? Sesac enim Jerosolymitanas opes aufert, cum diabolus, qui callide decipit, et gaudet in multitudine peccatorum, ecclesiasticos quosque scientia spirituali, opere virtutum depraedatur, eosque qui videbantur in Ecclesia decori esse, spoliatos secum in barathrum perditionis suae demergit. Nec et illud quod idem rex scuta aurea quae fecerat rex Salomonpicit; Salomon enim scuta aurea condens, custodibdedit, cum Redemptor noster spiritualem scientiam per duo Testamenta doctoriHanc antiquus hostis per incuriam rectorum abstrahit, quia cum intenti sunt rebus terrenis, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
fugientes sesac. dix¬
me. & ego reliqui uos in manu sesas. Consterna¬
tiq pͥncipes isrł ⁊ rex. dixer unt. Iustꝰ ẽ dñs.
C uiq uidisset dñs qd̃ humiliati essent. factꝰ est
sermo dñi ad semeiam dicens: qͥa humiliati ft̃
ñ disꝑdam eos. daboq eis pauxillũ auxilii. & ñ
runtam̃ seruient ei. ut sciant distantiã seruitu¬
tis meȩ &e seruitutis regni terrarũ. Recessit itaq
sesac rexȩgypti ab ierłm sublatis thesauris do¬
peos aureos qͦs fecerat salomon. ꝓ quib fecit
rex gneos. & tradidit illos pͥncipib scutarioꝵ
qͥ custodiebant uestibulũ palaciĩ. Quid gͦ per
figuram hoc insinuat. qd̃ ꝓpt̾ peccatũ roboam
sesac rex egypti de domo dñi thesauros abstulit.
& thesauros regios. nisi qd̃ mali rectores ꝓpt̃ neg¬
ligentiam suaᷤ regẽ egypti hoc est pͥncipem te¬
nebrarũ in ierłm typicam ꝓuocant in ȩccliam
uidelicet sibi cõmissam Lbi ipsi ad tempus
dominari uident᷑. qͥ thesauros domꝰ dñi &

Expanded text:
fugientes Sesac, dixme, et ego relinquo vos in manu Sesac. Consternatique principes Israel et rex dixerunt: Justus est Dominus. Cumque vidisset Dominus quod humiliati essent, factus est sermo Domini ad Semeiam dicens: Quia humiliati sunt, non disperdam eos, daboque eis pauxillum auxilii, et non rumtamen servient ei, ut sciant distantiam servitutis meae, et servitutis regni terrarum. Recessit itaque Sesac rex Aegypti ab Jerusalem sublatis thesauris dofecit rex aeneos, et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . » Quid ergo per figuram hoc insinuat, quod propter peccatum Roboam Sesac, rex Aegypti, de domo Domini thesauros abstulit, et thesauros regios, nisi quod mali rectores propter negligentiam suam regem Aegypti, hoc est, principem tenebrarum in Jerusalem typicam provocant, in Ecclesiam videlicet sibi commissam, ubi ipsi ad tempus dominari videntur? Qui thesauros domus Domini, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ueneratores. Seqͥtur. Et ait dauid. Mon
dignans loquitur ad ipsum locũ int̾fectionis.
abhominans factũ quod in eo fuerat gestum.
sicut cuida uidet᷑ tam̃ ñ sine mysterio p̾sagan¬
di sicut paulopost ostendet᷑. beato papa gre
retrorsum. & gladiꝰ saul ñ est reuersus inanis.
Hoc uult insinuare qd̃ ionathas & saul tẽporib
suis bellicosissimi & fortissimi fuerunt in p̾liis.
Saul & ionathan amabiles & clecori inuita sua
in morte qͦq ñ st̃ diuisi. aqͥlis uelociores leonib:
fortiores.Laudat decorẽ forme. laudat & con

Expanded text:
quam veneratores. Sequitur: « Et ait David: Montdignans loquitur ad ipsum locum interfectionis, abominans factum quod in eo fuerat gestum, sicut cuidam videtur, tamen non sine mysterio praesagandi, sicut pretrorsum, et gladius Saul non est reversus inanis, » etc. Hoc vult insinuare quod Jonathas et Saul temporibus suis bellicosissimi et fortissimi fuerunt in praeliis. « Saul et Jonathan amabiles et decori in vita sua, in morte quoque non sunt divisi. Aquilis velociores, leonibus fortiores, etc. » Laudat decor
Abbreviated transcription (Latin):
it. & huiꝰ filiꝯ amalech extitit. Unde diade¬
ma &e armillã quȩ dauid detulit. a patre do¬
ech cõmendata sibi fuisse ñ nulli hebreoꝵ ꝑhi¬
bent. Unde inquiunt ñ esse credendũ ut saul
ea in pͣlium detulisset. s doech amico suo com¬
mendauerat a qͦ ipse acceꝑat. At uͦ si cui cre¬
debile uidet᷑ qd̾ saul in p̃lium detulisset. & a
capite eiꝰ eo mortuo & a brachiis abstulisset.
& dauid causa adulationis & gr̃e detulisset
ñ refragamur ac inhibemꝰ. s potiꝰ suo arbitͥo
derelinquimꝰ. S altiori intellectu quid ẽ qd̃
suꝑ saul & suꝑ ionathan filiũ eiꝰ & p̃cepit¬
ut docerent filios nida carmen sicut scrip¬

Expanded text:
it, et hujus filius Amalec exstitit. Unde diadeit, et hujus filius Amalec exstitit. Unde diadema et armilla quae David detulit, a patre Doeg commendata filio fuisse, nonnulli Hebraeorum perhibent. Unde, inquiunt, non esse credendum ut Saul eam in praelium detulisset, sed Doeg amico suo commendaverat, a quo ipse acceperat. At vero, si cui credibile videtur, quod Saul in proelium detulisset, et a capite ejus, eo mortuo, et a brachiis abstulisset, et David causa adulationis et gratiae detulisset, non refragamus ac inhibemus, sed potius suo arbitrio derelinquimus. Sed altiori intregem interfecisse, ab eo ultionis poenam multatus accepit, nisi quod omnis qui proximo suo machi
Abbreviated transcription (Latin):
coronã. qͦdammͦ ex florib amȩnitatis diuina¬
rum scripturarũ tẽptabimꝰ cõponere serta.
ne ex pauꝑtate ingenii ingratꝰ uidear adño:
s potiꝰ sua clementia dũ cernit studiũ. ad au¬
mole tantȩ magnitudinis. Nam sequitur.
actũ est aut̃ postꝙͣ mortuus ẽ saul .
ut dauid reuerteret᷑ i cede a malech c&
maneret in sicelech dies duos. In die aut̃ t̾cia
apparuit homo amalechita ueniens de castris
saul. & reliq̃. Homo iste qͥ ad dauid ueni¬
ens mortẽ saul nuntiauerat. qͥ eriã mentiens
se int̾fecisse saul dixerat. p̾sertim cũ suꝑius
legatur irruisse saul suꝑ gladiũ suũ & mor¬
tuũ esse ipsũ & armigerũ eiꝰ in monte gel¬
boe. qui ꝓptea ã cdauid int̾fici uissus est. eo
tes dictus est: hebrei ꝓ ut inuolumine qͦdam
lechites enĩ & ydumeus unũ sunt sic̃ reͬperi.
qͥa filiꝯ pͥmogenitꝰ esau qͥ & edom. eliphar fu¬

Expanded text:
coronam, quodammodo ex floribus amoenitatis divinacoronam, quodammodo ex floribus amoenitatis divinarum Scripturarum tentabimus componere serta, ne ex paupertate ingenii ingratus videar a Domino, sed potius sua clementia, dum cernit studium, adaumole tantae magnitudinis. Nam sequitur: Saul, ut David reverteretur a caede Amalec, et maneret in Siceleg duos dies. In die autem tertio, apparuit homo Amalechites, veniens de castris Saul, » et reliqua. Homo iste qui ad David veniens, mortem Saulis nuntiaverat, qui etiam mentiens, Saul interfecisse se dixerat: praesertim cum superius legatur irruisse Saul super gladium suum, et mortuus esse, ipse et armiger ejus, in monte Gelboe. Qui propterea a David interfici jussus est, eo tes dictus est. Hebraei, prout in quodam volumine lechites enim et Idumaeus unum sunt, sicut reperi, quia filius primogenitus Esau qui et Edom, Eliphax fu
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam fa¬
uente diuina
grã quanquã
fortassis indoẽ¬
te. pͥmũ librum
huiꝰ hẏstoriȩ di¬
gessima. & quasi
unionẽ spũalis in¬
telligentiȩ qͦdamm
inconculis maris huiꝰ uidelicet uoluminis la¬
titantẽ uelut alta pelagi lintrẽ nr̃e inuesti¬
gationis immergendo adlucẽ ꝓduximꝰ. in qͦ
quide euidentissime ut pote p̾libauimꝰ. ut mu¬
tatio sacerdotii iudeoꝵ ac repulsio sẏnagogȩ in
uerũ xp̃i sacerdotiũ sit. & collectio sc̃ȩ eccłiȩ ex
gentib aliaq plurima sacramenta. quȩ sub
allegoriarũ figuris continebant᷑. nunc ipso in¬
spirante in qͦ sunt om̃s thesauri sapientiȩ & sci¬
conabim᷑. Et si ex tanta ꝓfunditate aurũ ꝓdu¬
cere ad lum̃ ñ possumꝰ optimũ. aut carbuncu¬
lum ex physon fluuio ñ quimꝰ abstrahere lapi¬
dem magnificũ. saltẽ qͦq margaritũ fulgens
possimꝰ exhaurire de gurgite. aut si etiã exgẽ¬
mis renitentib ñ ualemꝰ optimã fabricare

Expanded text:
quoniam favente divina gratia, quanquam fortassis indocte, primum librum hujus historiae digessimus, et quasi unionem spiritalis intelligentiae quodammodo in conchulis maris, hujus videlicet voluminis latitantem, velut alta pelagi, lintre nostrae investigationis, immergendo, ad lucem produximus. In quo quidem evidentissime, utpote praelibavimus, immutatio sacerdotii Judaeorum, ac repulsio Synagogae in verum Christi sacerdotium, et collectio sanctae Ecclesiae ex gentibus, aliaque plurima sacramenta quae sub allegoriarum figuris contineri probavimus. Nunc ipso inspirante, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et sciconabimur. Et si ex tanta profunditate aurum producere ad lucem non possumus optimum, aut carbunculum ex Phison fluvio non quimus abstrahere, lapidem magnificum, saltem quoque margaritum fulgens possimus exhaurire de gurgite. Aut si etiam ex gemmis renitentibus non valemus optimam fabricare
Abbreviated transcription (Latin):
deiundiq se muniant. induti lori ca iusticiȩ. ha-¬
bentes galeam salutis. & gladiũ sp̃c hoc ẽ u̾bũ ãi.
adu̾sariis suis resistenteᷤᷤ ne forte ult̾iꝰ ignominiose
suꝑati. gaudiũ inimiciꝰ suis faciant.

Expanded text:
dei undique se muniant, induti lorica justitiae, hadei undique se muniant, induti lorica justitiae, habentes galeam salutis, et gladium spiritus, hoc est verbum Dei, adversariis suis resistant, ne forte ulterius ignominiose superati, gaudium inimicis suis faciant.
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ regis susciꝑe iniquitate sua exigente
meruissent. Aliter. Dauid inꝑsona scõꝵ
deplorat quoscła de ȩccl̃ia qui ꝑ suꝑbiam ruen
qui repugnantes demonib labunt᷑ in seculo.
qđ est lubricũ. Gelboe enĩ montes lubrici int̃¬
p̃tantur. Sed̾m hanc intelligentiã spem re¬
cuꝑationis suȩ omittentes. ꝓprio mucrone
desꝑatione udelicet ꝑnitiosa euadendi hostem
antiquũ semetipsos int̾ficiunt. sicut saul ir¬
ruens suꝑ gladiũ suũ mortuus ẽ. Cuiꝰ rei cau¬
sa philistei hoc est maligni sp̃c de int̾fectis
spolia uirtutũ auferentes. ꝓprie fortitudini
asseribunt uictoriam. quȩ iusta ꝑmissione cłi
intalib euenit. S dauid nr in menbris hoc
est in electis & scĩs uiris corruentiũ casum ge¬
mit. nec letatur in ꝑditione morientiũ. s contͣ¬
dicit ne urbib allophiloꝵ talis fama p̃dicet᷑. hoc
ẽ p̃cepit fidelib ut caute se custodiant. & scuto fi¬

Expanded text:
mortem regis suscipere, iniquitate sua exigente, mortem regis suscipere, iniquitate sua exigente, meruissent. Aliter vero David in persona sanctorum deplorat quosdam de Ecclesia, qui per superbiam ruentqui repugnantes daemonibus, labuntur in saeculo: quod est lubricum Gelboe enim montes, lubrici interpretantur, secundum hanc intelligentiam, et spem recuperationis suae omittentes, proprio mucrone, desperatione videlicet perniciosa evadendi hostem antiquum, semetipsos interficiunt: sicut Saul irruens super gladium suum mortuus est. Cujus rei Philisthaei, hoc est maligni spiritus, de interfectis spolia virtutum auferentes, propriae fortitudini ascribunt victoriam, quae justa permissione Dei, in talibus evenit. Sed David noster, in membris, hoc est in electis et sanctis viris, corruentium casum gemit: nec laetatur in perditione morientium, sed contradicit, ut urbibus Allophylorum, talis fama praedicetur, hoc est praecipit fidelibus, ut caute se custodiant, et scuto fi
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis defluunt. in xp̃i idest uncti se mor¬
te miscuerunt. Et quia ineis unctꝰ rex corpora¬
liter moritur. ipsi ab om̃i gr̃ȩ rore siccantur.
De quib & bene dicit᷑. ut agri pͥmitiarũ esse ñ
possiit. Suꝑbe qͥppe hebreoꝵ m̃tes pͥmitiuos
fructus ñ ferunt. qͥa in redemptoris aduentu
ex parte maxima in ꝑfidia remanentes. pͥmor¬
dia ficłi sequi noluerunt. Sc̃a namq ȩccłia in
pͥmitiis suis multitudine gentiũ fecundata
uix inmundi fine iudeos qͦs inuenerit sus¬
erpit. & extrema colligens eos qͣsi reliqͣ fru¬
gum ponit. De. quib nimirũ reliqͥis ysaias
dicit: si fuerit numerꝰ fiioꝵ isrł qͣsi arena
maris. reliquiȩ saluȩ fient. Possunt tam̃ iccir¬
co gelboe montes ore ꝓpħȩ maledici. ut dum
fructus exarescente t̃ra ñ oritur. possessores
terrȩ sterilitatis d̾ãno feriantur. qͣtinꝰ ipsi
maledictionis sententiã acciꝑent. qͥ apud se

Expanded text:
desideriis defluunt in Christi, id est uncti, se mordesideriis defluunt in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: « Agri primitiarum esse non possunt. » Superbae quippe Hebraeorum mentes, primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu, ex parte maxima, in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis, multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine, Judaeos quos invenerit suscipit, et extrema colligens, eos quasi pro reliquiis fruges ponit. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . » Possunt namque idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra moritur, possessores terrae, sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam acciperent, qui apud se
Abbreviated transcription (Latin):
flete. qui uestiebat uoᷤ coccino in deliciis qui
p̃bebat ornamenta aurea cultui ur̃o.
Uestiebat eas coccino & p̃bebat ornam̃ta aurea
peccato suo.onathan in excelsis tius occisus.¬
hoc est inpeccato in obȩdientiȩ tuȩ occisꝰ. subau¬
ditur es. Ecce hẏstoriã. Ceterũ sp̃italiter
quid est qd̃ dauid qͥ retribuentib mala ñ red di¬
dit. cũ saul & ionathan bello occũberent in la¬
mentatione sua gelboe montib maledicit di¬
cens. montes gelboe nec ros nec pluuia ueniat
suꝑ uos neq sint agri pͥmitiarũ. qͥa ibi abiectus
est clipeꝰ saul qͣsi ñ esset unctus oleos Quid cͦ
montes gelboe saul moriente deliquerunt. qͣti¬
nus in eis nec ros nec pluuia caderet. & ab om̃i
eos iuriditatis germine sententiȩ sermo sic¬
caret ⁊ S quia gelboe int̃pretatur decursꝰ.
ꝑ saul autẽ unctũ & mortuũ mors nr̃i mecdia¬
toris expͥmitur. ñ immerito ꝑ gelboe montes
suꝑba iudeoꝵ corda signant᷑. que in huiꝰ mundi

Expanded text:
flete, qui vestiebat coccino in deliciis, qui praebebat ornamenta aurea cultui vestro. Vestiebat eas coccino, et praebebat ornamenta aurea peccato tuo. Jonathan in excelsis tuis occisushoc est in peccato inobedientiae tuae occisus, subauditur es. Ecce historiam. Caeterum spiritualiter quid est, quod David qui retribuentibus mala non reddidit, cum Saul et Jonathan bello occumberent, Gelboe montibus maledicit, dicens: « Montes Gelboe, inquit, nec ros, nec pluvia, veniant super vos. Neque sint agri primitiarum quia ibi abjectus est clypeumontes Gelboe, Saul moriente, deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine, sententiae sermo, siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur, non immerito per Gelboe montes, superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
letet᷑ intali casu. neq fama hoc diuulget᷑ in
ciuitates inimiaꝵ. Geth enĩ & ascalon. urbes
sunt allophiloꝵ. Hactenꝰ hystoriã. nunc qͥd alle¬
goricȩ significet subiungamꝰ. Ait enĩ: & p̃cee¬
pit dauid ut docerent filios iuda. & cet̾a. filii
confitentes. de quib uerꝰ dauid idest manufor¬
tis drĩs p̃cepit. ut arcu diuinȩ intelligentiȩ
sint mnuniti. ne aut ignorantiȩ cecitate decepti.
in impietate ruant. aut certe ignauia disso¬
luti in conspectu hostiũ suoꝵ hoc est immun¬

Expanded text:
lactetur in tali casu, neque fama hoc divulget in lactetur in tali casu, neque fama hoc divulget in civitates inimicorum. Geth enim et Ascalon, urbes sunt Allophylorum. Hactenus historiam, nunc quid allegorice significet, subjungamus. Ait namque: « Et praecepit David uitentes: de quibus verus David, id est manu fortis Dominus, praecepit, ut arcu divinae intelligentiae sint muniti: ne aut ignorantiae caecitate decepti, in impietate ruant, aut certe ignavi ac dissoluti in conspectu hostium suorum, hoc est immun
Abbreviated transcription (Latin):
brũ iustoꝵ. intelligi debere ipsũ librũ regũ. in qͦ¬
ꝯtinent᷑ ꝓpħe iusti samuhelui delice. gad. & na¬
than: in quo scriptũ est qualit̾ saul recedens a
timore dĩ ꝑ mobȩhientiam suam periit.
Neliti tui isrł suꝑ montes tuos interfecti sunt.
N hebreo habet᷑ suꝑ excelsa tua. Et est sensus.
saul głosi isrł suꝑ excelsa tua int̾fecti sunt.
qͥa in peccato in obȩdientiȩ tuȩ una tecũ ꝑiert̃.
In obȩdientia namq ꝓ ydolis id est excelsis repu¬
tata est. sicut est illud in libro samuhelis: me¬
lior est enĩ obȩdientia ꝗͣ uictime. & auscultare
magis quã offerre adipẽ arietũ. qm̃ qͣsi peccatĩ
ariolandi est repugnare. & qͣsi scelꝰ ydolatriȩ
nolle acquiescere. S quod ait. quomͦ cecider̃t¬
fortes. nolite annuntiare ingeth. neq annun-¬
philistiim. obstupescens ꝓpħa ingemit subita¬
neum casũ principũ ppłi sui. & ꝓhibet ne ullꝰ

Expanded text:
brum justorum intelligi debere ipsum librum Regum, ubi cobrum justorum intelligi debere ipsum librum Regum, ubi continentur prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Nathan, in quo scriptum est, qualiter Saul recedens a timore Dei per inobedientiam suam periit. « Inclyti tui, Israel, super montes tuos interfecti sunt. » In Hebraeo habetur, « super excelsa tua, » et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, quam offerre adipem arietum: quoniam quasi peccatolatriae, nolle acquiescere. Sed quod ait: « Nolite annuntiare in Geth, neque annunobstupescens propheta ingemit subitaneum casum principum populi sui, et prohibet ne ullus
Abbreviated transcription (Latin):
tiones eiꝰ sapientissimas delignoꝵ natura
seripta sunt in u̾bis nathan ꝓpħe. & in libris
aihȩ silonitis. inuisione qͦq addo uidentis ꝯtͣ
ieroboam filiũ nabath: & multa huis modi
uolumina quȩ scptura quidẽ fuisse scripta
ꝓbat. s hodie constat ñ eẽ. Uastata nãq a chal¬
deis uidea etiã bibliotheca. quȩ est antiquitꝰ
congregata. int̾ alia ꝓuinciȩ oꝑa hostili ẽ igne
consumpta. Ex qua pauci qͥ nunc in sc̃a sc̃pt᷑a
continent᷑ libri. post modũ eerȩ pontificis &
ꝓphȩ sunt industria restaurati. Unde scͥptũ ẽ
de eo: ascendit eeras de babilone. & ipse scriba
uelox in lege moysi. Uelox uidelicet. qͥ ꝓmtio¬
res litterarũ figuras ꝗ eatenꝰ hebrei habe¬
bant reꝑit. Et in epła regis ꝑsarũ ita legitur.
Artaxersis rex regũ. etre sacerdoti & scribȩ legis
ãi cęli doctissimo salutẽ St̃ tam̃ qͥ dicunt he li¬

Expanded text:
tiones ejus sapientissimas de lignorum natura, tiones ejus sapientissimas de lignorum natura, scripta sunt in verbis Nathan prophetae, et in libris Ahiae Silonitis. In visione quoque Addo videntis contra Jeroboam filium Nabath , et multa hujusmodi volumina, quae Scriptura quiobat, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldaeis Judaea, etiam bibliotheca quae est antiquitus congregata, inter alias provinciae opes, hostili igne consumpta est, ex qua pauci qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Ezrae pontificis et prophetae sunt industria restaurati. Unde scriptum est de eo: « Ascendit Ezras de Babylone, et ipse scriba velox in lege Moysi . » Velox videlicet, quia promptiores litterarum figuras, quam eatenus Hebraei habebant, reperit. Et in epistola regis Persarum legitur: « Artaxerxes rex regum Ezrae sacerdoti, scribae legis Dei coeli doctissimo salutem. » Sunt tamen qui dicunt, hunc li
Abbreviated transcription (Latin):
n hebreis & in ueris exemplarib ñ habet᷑¬
carmen s arcũ. Qd nr̃is doctorib ita melius
uidet᷑. Nam qđ sc̃pͥtum est qñdo plangebat
int̾fecto saul & ionathan & p̃cepit ut docerent
filios uida arcũ. hoc ideo fecit. quia philisteos
sagittariis abundare iam nouerat. Pliter.
Prȩcepit dauid ut docerent filios iuda arcum.
hoc ẽ ut reges iuda docerent fortitudinem.
scilicet ut fortes &e intenti essent intimore
dñi & inp̃ceptis dĩ. ne ꝑ inobedientiã a forti¬
tudine & timore dñi sicut saul recederent.
& eo mͦ qͦ ille ꝑierat ꝑirent. Unde qͥa & saul
maxine hoꝵ ictib ꝑierat. eandẽ bellandi ar¬
tem & sui milites ad reuincendos eos disce¬
rent. Ed uͦ sequit᷑. sicut scriptũ ẽ in libro
iustoꝵ. ipsũ lbrũ hodie nusꝙͣ neq apud ipsos
hebreos inueniri posse asseuęrant. sicut nec li¬
brũ belloꝵ dñi cuiꝰ in libro numeroꝵ m̃tio
est. neq carmina salomonis. neq disputa¬

Expanded text:
natur malum, vel de ejus gaudet interitu, juscarmen, sed arcum, quod nostris doctoribus item melius videtur. Nam quod scriptum est, quoniam plangebat interfectos Saul et Jonatham « et praecepit ut docerent filios Juda arcum, » hoc ideo fecit quia Philisthaeos sagittariis abundare jam noverat. Aliter: « Praecepit David ut docerent filios Juda arcum, » hoc est ut reges Juda docerent fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei: ne per inobedientiam, a fortitudine et timore Domini sicut Saul recederent: et eo modo quo ille perierat, perirent, et unde Saul maxime horum ictibus perierat, eamdem bellandi artem, et sui milites ad revincendos eos, discerent. Quod vero sequitur « sicut scriptum est in libro justorum, » ipsum librum hodie nusquam, neque apud ipsos Hebraeos inveniri posse, asseverant: sicut nec librum bellorum Domini, cujus in libro Numerorum mentio est, neque carmina Salomonis, neque disputa
Abbreviated transcription (Latin):
qͦdaminꝰ ꝑmiserit. & abstulerit a filiis isrł pre¬
dam eoꝵ iniuste. Nuiꝰ ultionis causa inga¬
baonitas abimelech sacerdos extitit. & icdeo
fames exorta ẽ. fames itaq hȩc significat ste¬
rilitatem bonoꝵ oꝑum in plebib ꝓpt̾ negli¬
gentiam doctoꝵ. dũ inseruiunt eupiditatibꝰ
t̾renis. & ñ ꝓcurant subditis pastum impen¬
panis neq sitini aquȩ patiunt᷑. s famem &
sitim audiendi u̾bum dñi. Necant᷑ gͦ gabao¬
nitȩ.cũ studiũ recte conu̾sationis & restau¬
ratio penitentiȩ post lapsum ab incautis ꝑ
baonitȩ int̾fecti dicuntur. cũ desidiosi quiq
post ꝑpetrata scelera uana spe securitatis a¬
int̾pretatur fr̃ eiꝰ. tollens cilicium substrauit
sibi suꝑ petram donec stillaret aqua suꝑ eos
de cęlo. & ñ dimisit aues lacerare eos ꝑ diem
neq bestias ꝑ noctẽ. cũ pia sollicitudo scõꝵ ta¬
lib succurrens rigori ieiunii atq instantię

Expanded text:
quodammodo permiserit, et abstulerit a filiis Israel praequodammodo permiserit, et abstulerit a filiis Israel praedam eorum injuste. Hujus ultionis causa in Gabaonitas Abimelech sacerdos exstitit, et ideo fames exorta est. Fames itaque haec significat sterilitatem bonorum operum in plebibus, propter negligentiam doctorum, dum inserviunt cupiditatibus terrenis, et non procurant pastum impenm, nec sitim aquae patiuntur, sed famem et sitim audiendi verbum Domini . » Necantur ergo Gabaonitae, cum studium certae conversationis, et restauratio poenitentiae post lapsum ab incautis pebaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera interpretatur frater ejus, tollens cilicium, substravit sibi super petram, et donec stillaret aqua super eos de coelo, et non dimisit aves lacerare eos per diem, neque bestias per noctem, cum pia sollicitudo sanctorum talibus succurrens rigore jejunii atque instantiae
Abbreviated transcription (Latin):
ine sequitur qualit̾ fames facta est in
dieb dauid trib annis. & cũ consuluis¬
set dnm responsum est qd̾ ꝓpter saul &
domũ eio & sanguinem eiꝰ quia occidit ga¬
baonitas. &e reliqͣ. Falii saul qͥ cũ dohec
y dumeo dum ad huc pͥueri ee̾nt. sacerdotes
& gabaonitas in nobe occiderunt hi st̃ armo¬
nii & miphiboseth quos peꝑit ei respha filia
ahia. & hi filii michol filiȩ saul qͦs genuit adri¬
heli filio berzellai qui fuit de molathi. Querit᷑
cur filii michol dicantur. cũ ñ de michol fuerus¬
s de ei sorare merob quȩ uxor fuit adriheli filio
bertellai. Quod ita soluitur. Merob qͥppe natura¬
liter eos genuit. & michol uxor dauid quȩ egla
dicit᷑. eos in loco filioꝵ nutriuit. & sibi infili¬
os adoptauit. Iecirco eiꝰ filii dicunt᷑. filii enĩ
isrł ut scͥptura refert iurauerunt gabaoniuᷤ.
s saul uoluit eos ꝑcutere relo quasi ꝓ filiis
isrł & iuda. eo qđ eosdem uiuere iosuȩ gratis

Expanded text:
ic sequitur qualiter fames facta est in diebus David tribus annis. Et cum consuluisset Dominum, responsum est: Quod propter Saul et domum ejus et sanguinem, quia occidit Gabaonitas, et reliqua. Filii Saul qui cum Doeg Idumaeo, dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderant, hi sunt Armoni et Miphiboseth, quos peperit ei Respha filia Ahia, et quinque filii Michol filiae Saul, quos genuit Adrieli filio Berzellai, qui fuit de domo Lathi. Quaeritur cur filii Michol dicuntur, cum non Michol, sed ejus soror Merod uxor fuerit Adrieli filio Bercellai? Quod ita solvitur: Merob quippe eos naturaliter genuit, et Michol uxor David, quae et Egla dicitur, eos in loco filiorum nutrivit, et sibi in filios adoptavit, idcirco ejus filii dicuntur: « Filii enim Israel, ut Scriptura refert, juraverunt Gabaonitis, sed Saul voluit percutere eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda, » eo quod eosdem vivere Josue gratis
Abbreviated transcription (Latin):
rum ac moraliũ melos decerpere possit salubri¬
ter. S priꝯ notandũ ẽ qđ bene post iudicum
ut diximꝰ ponit᷑ regũ: uidelicet qm nͣc sunt
p̾sules ȩccłiȩ. s post modũ regnũ: seu quia priꝰ
erit iudiciũ deinde sequetur sempiternum
imꝑium. Ait enim sacra descriptio.

Expanded text:
rum ac moralium melos decerpere possit salubrirum ac moralium melos decerpere possit salubriter. Sed prius notandum est quod bene post Judicum, ut diximus, ponitur Regum, videlicet quoniam nunc sunt praesules Ecclesiae, sed postmodum regnum: seu quia prius erit judicium, deinde sequetur sempiternum imperium. Ait enim sacra descriptio.
Abbreviated transcription (Latin):
hely sacerdote reꝓbato. id÷ iudaico sacerdotio
abiecto. Mat̃ qͦq ipsa samuhelis. quȩ priꝰ fuit
sterilis & posteriori fȩcunditate lȩtata. cuiꝰ etiã
religionẽ. xp̃ianã. ipsam postremo dĩ grãm
significat. qua nob̾ xp̃c orit᷑:. ipsã qͦq eccłiam
q̃ olim sterilis. nc̃ fecunda indĩ laudib letat᷑.
Sunt enĩ huiꝰ modi innumerabilia. quib cõ¬
ꝓbat᷑ qđ liber iste spũalib florib redolet: e
allegoricis significationib pollet. De quib si dñs
dederit describemꝰ in locis. ꝑ singła q̃ congruere
ratiomi uidebimꝰ in posterũ. Nunc scientib pauca
riȩ seriem uenire decreuimꝰ. In qͣ quidẽ prius
fundam̃ta ipsiꝰ hẏstoriȩ ubi libuerit. imino ubi
congruerit. & post modũ ñ solũ culm̃ spũalis
intelligentiȩ. uerũ etiã quib dã in locis moralis
suauitatis armoniam inserere ntimͦ᷑: ut lector
ñ solũ contentꝰ sit dictis hẏstoriȩ. uerũ allegoria¬

Expanded text:
Heli sacerdote reprobato, id est, Judaico sacerdotio abjecto. 4. Mater quoque ipsa Samuelis, quae prius fuit sterilis, et posteriori fecunditate laetata est, cujus etiam religionem Christianam, ipsam postremo Dei gratiam significat, quia nobis Christus oritur: ipsam quoque Ecclesiam, quae olim sterilis, nunc fecunda, in Dei laudibus laetatur. Sunt enim hujusmodi innumerabilia, quibus comprobatur quod liber iste spiritalibus floribus redolet et allegoricis significationibus pollet. De quibus si Dominus dederit describemus suis in locis per singula quae congruere rationi videbimus in posterum. Haec scientibus pauca riae seriem venire decrevimus. In qua quidem prius fundamenta ipsius historiae, ubi libuerit, imo ubi congruerit, et postmodum culmen spiritalis intelligentiae, verum etiam quibusdam in locis, moralis suavitatis harmoniam inserere nitimur, ut lector non solum contentus sit dictis historiae, verum allegoria
Abbreviated transcription (Latin):
pleatur. Sicq erit iuxta id qd̃ sequit᷑. ignis de
celo cadens adinuocationẽ heliȩ uorauit holo¬
caustũ ligna & lapides. puluerẽ qͦq & aquã
quȩ erat in aquȩductu lambens. aliꝰ liber qd̃
dicta & facta ac totam uitam nrãn ꝑfecte
examinans. ꝓbandos nos sicut igne ꝓbatur ar-¬
gentũ. immortales acbeatos factos in sede
collocabit ꝑpetua. ut ad instar ueroꝵ israhe¬
litarũ inȩt̾num gratulando canamꝰ: dñs ip¬
se ẽ ds. ipse fec̃ nos & ñ ipsi nos. nos aut̃ ppłs
eiꝰ & oues pascuȩ eiꝰ. Mundato itaq altare¬

Expanded text:
pleatur. Sicque erit juxta id quod sequitur: « Ignis de pleatur. Sicque erit juxta id quod sequitur: « Ignis de coelo cadens ad invocationem Eliae, voravit holocaustum, ligna et lapides, pulverem quoque et aquam, quae erat in aquaeductu lambens, » quando dicta et facta ac totam vitam nostram perfecte examinans, gentum, immortales ac beatos factos in sede collocabit perpetua: ut ad instar virorum Israelitarum in aeternum gratulando canamus: « Dominus ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos. Nos autem populus ejus et oves pascuae ejus . » Mundato it
Abbreviated transcription (Latin):
altare dñi qd̾ destructũ fuerat. hoc est fideliũ
suoꝵ corda ab omi labe unqͥtatis purgans. arã
do dedicat. Quȩ ex duodecĩ lapidib constr uẽ
fidem seu doctrinã sequunt᷑ gratissima d̾o ara
construit᷑. in qua cotidie sacrificiũ laudis in
odorẽ suauitatis offert᷑. fecitq aquȩductũ q si
ꝑ duas aratiunculas in circuitu altaris. ex contͥto
uidelicet corde ⁊ humiliato sp̃u flumina ꝓdu¬
cendo lacrimarũ ꝓ timore gehennȩ. & desid̾io
ta & facta ad exẽplũ credentib constituit. Bi¬
uisitq ꝑ menbra bouem & posuit suꝑ ligna.
cũ om̃s actus suos ad exemplũ scõꝵ patrũ fide
les formare docuit. Iussitq suꝑ holocaustum
&e suꝑ ligna semel iterũ atq t̾cio aquã infun
tione lacrunarũ mundare. & ñ priꝰ cessare ꝙͣ.
fossȩ aquȩductꝰ repleant᷑. idest donec futurum
gaudium p̃senti merori succedens. ꝑfectȩ com¬

Expanded text:
altare Domini, quod destructum fuerat, hoc est, fidelium altare Domini, quod destructum fuerat, hoc est, fidelium suorum corda ab omni labe iniquitatis purgans, aram Deo dedicat, quae ex duodecim lapidibus constructafidem seu doctrinam sequuntur, gratissima Deo ara construitur, in qua quotidie « sacrificium laudis in odorem suavitatis » offertur . » « Fecitque aquaeductum quasi per duas aratiunculas in circuitu altaris, » ex contrito videlicet corde et humiliato spiritu flumina producendo lacrymarum prae timore gehennae et desiderio um dicta et facta ad exemplum credentibus constituit. « Divisitque per membra bovem, et posuit super ligna, » cum omnes actus suos ad exemplum sanctorum patrum fles formare docuit. Jussitque super holocaustum, et super ligna semel iterum, et tertio aquam infundtione lacrymarum mundare, et non prius cessare, quam fossae aquaeductus repleantur, id est, donec futurum gaudium, praesenti memoriae succedens, perfecte com
Abbreviated transcription (Latin):
ad ppłm usq: qͦ clauditis in duas partes. ita pot̾
intelligi. Illi enĩ utroq pede claudicant. qͥ deo
ut ostenderet se ahab. & cȩt̾a. Qd̃ autẽ helias con¬
illisq frustra nitentib ipse altare dñi curauit
qd̃ destructum fuerat. & tulit duodecĩ lapides
iuxta numerũ tribuũ filioꝵ iacob. & edificauit
lapidib altare in nomine dñi. fecitq aquȩduc̃¬
tum qͣsi ꝑ duas aratiunculas incircuitu alta¬
ris & composuit ligna diuisitq ꝑ menbra bouẽ.
& posuit suꝑ ligna & ait. implete qͣttuor ydrias
aqua & fundite suꝑ holo caustũ. & suꝑ ligna.
rursumq dixit. etiã scd̃o hoc facite. qͥ eũ fecis¬
sent scd̾o ait. etiam t̾eio idipsum facite. fecert̃ꝙ¬
& t̾cio. & currebant aquȩ circa altare. & fossa
aquȩductꝰ repleta ẽ. & reliqͣ. qͥd conuenientius
figurare potest quã qd̃ redemptor nr̃ contͣ mun¬
di pͥncipem eiꝰq satellites decertans ac suꝑans.

Expanded text:
ad populum: « Usquequo claudicatis in duas partes? » ita potest ad populum: « Usquequo claudicatis in duas partes? » ita potest intelligi. Illi enim utroque pede claudicant, qui Deo ut ostenderet se Achab, etc. » Quod autem Elias conillisque frustra nitentibus, ipse altare Domini curavit quod destructum fuerat, et tulit duodecim lapides juxta numerum tribuum filiorum Jacob, et aedificavit lapidibus altare in nomine Domini, fecitqaratiunculas in circuitu altaris et composuit ligna, divisitque per membra bovem et posuit super ligna, et ait: « Implete quatuor hydrias aqua, et fundite super holocaustum, et super ligna. » Rursumque dixit: « Etiam secundo hoc facite; » qui cum fecissent secundo, ait: « Etiam tertio idipsum facite, » fecer« et currebant aquae circa altare, et fossa aquae fluctibus repleta est; » quid convenientius figurare potest, quam quod Redemptor noster contra mundi principem ejusque satellites decertans ac superans,
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm saluans credentẽ. signa & miracła osten¬
debat incredulis. ut cognoscerent ueraciter
illũ uiuere qͥ credid̾it in noie eiꝰ. & sic eue¬
niet ut u̾ba mulieris ammirantis de susci¬
tato puero plebs iudaica ueritate suꝑata ꝓ¬
clamet ad xp̃m. & dicat. nunc in isto cognoru qͣm
uir dĩ estu. ⁊ u̾bũ dni in ore tuo uerũ ẽ. xluiii.
ost dies multos u̾bum dñi factum ẽ ad heliã
in anno t̃tio dicens. Uade & ostende te ahab.
ut dem pluiuã suꝑ faciem t̾re. Ires annifa¬
mis scientiã scẽ tͥnitatis ppło udeoꝵ uł in toto
mundo defuisse p̃figurabant. Sex uͦ menses. ad
opꝰ bonũ ꝑtinent. Qd̾ penitꝰ desid̾at ab illis. de delꝙ¬
quib ꝓph̃a dicit: ñ est qͥ faciat bonũ ñẽ usq ad
unũ. Abdias pͥnceps exercitꝰ isrł cuiꝰ nom̃ inter¬
pretat᷑ seruus dñ. illos qͦdammͦ p̾signabat. qͥ ex
pͥncipib iudeoꝵ crediderant. & erant occulti
discipłi dñi. ut nichodemꝰ: & cet̃i. Nam qd̃ ait

Expanded text:
m salvans credentem, signa et miracula ostendebat incredulis, ut cognoscerent veraciter illum vivere, qui credit in nomine ejus. Et sic eveniet ut verba mulieris admirantis de suscitato puero plebs Judaica veritate superata proclamet ad Christum, et dicat: « Nunc in isto cognovi, quoniam vir Dei es tu, et verbum Domini in ore tuo verum est.factum est ad Eliam in anno tertio, dicens: Vade et ostende te Achab, ut dem pluviam super faciem terrae. » Tres anni famis, scientiam sanctae Trinitatis, populo Judaeorum vel in toto mundo defuisse praefigurabant. Sex vero menses ad opus bonum pertinent, quod penitus desierat ab illis, de quibus propheta dicit: « Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. » Abdias princeps exercitus Isrpretatur servus Domini, illos quodammodo praesignabat, qui ex principibus Judaeorum crediderant et erant occulti discipuli Domini, ut Nicodemus et caeteri. Nam quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
Tulitq eũ de sinu illis &e portauit eũ incena cułu
ubi ipse manebat. & posuit suꝑ lectil suũ. & rel.
ic actus heliȩ de suscitato mortuo filio uiduȩ
apud quã hospitabat᷑ & ciuꝰ benedixit farmȩ
& oleo. bene expͥmit actum redemptoris nr̃i in
resuscitatione ppłi ad fidem conu̾si. Quȩ enĩhȩc
uidua meliꝰ intelligi potest ꝙͣ. synagoga iud̾oꝵ.¬
quȩ moy si morte uiduata filium nutͥebat par¬
uulũ. hoc ẽ ppłm carnalem iudeoꝵ ꝰ Hic gͦ ad¬
ingressum heliȩ hoc ẽ saluatoris nr̃i infirma¬
batur. qͥa in eũ ñ credendo s sꝑnendo ualida se¬
bre infidelitatis egrotauit. Unde & mat̾ ipsa
conquerendo de infirmitate pueri ad ꝓpħam
dicit: quid mͥ & tͥ uir dĩ. ingressꝰ es ad me ut
reiemorareut᷑ unqͥtates meȩ. & int̾ficeres fili¬
um meũ. cũ ss nagoga iudoꝵ de aduentu sałua¬
toris conquerit᷑. qͥsi ipse eẽt causa int̾fectionis
ppłi iudaici. Hinc ẽ qd̾ cay phas conspirans de

Expanded text:
ortavit in coenaculum ubi ipse manebat, et posuit super lectum suum, etc. » Hic actus Eliae de suscitato mortuo filio viduae, apud quam hospitabatur, et cujus benedixit farinae et oleo, bene exprimit actum Redemptoris nostri in resuscitatione populi ad fidem conversi. Quae enim haec vidua melius intelligi potest, quam Synagoga Judparvulum, hoc est, populum carnalem Judaeorum. Hic ergo adingressum Eliae, hoc est, Salvatoris nostri infirmabatur, quia in eum non credendo, sed spernendo, valida febre infidelitatis aegrotavit. Unde et mater ipsa conquerendo de infirmitate pueri, ad prophetam dicit: « Quid mihi et tibi, vir Dei? ingressus es ad me ut rememorentur iniquitates meae et interficeres filium meum? » cum Synagoga Judaeorum de adventu Salvatoris conqueritur, quasi ipse esset causa interfectionis populi Judaici. Hinc est quod Caiphas, conspirans de
Abbreviated transcription (Latin):
fere gentib fame manente. quarũ ꝙͥ pus
uitȩ esuriem & ficłi tͥnitatis in ediam congruere.¬
p̃figurauit illa qͦnła triennio fames. xLUi¬
actũ est autẽ post u̾ba hȩc egrotauit fili mu¬
lieris matrisfamilias: & erat languor er for

Expanded text:
fere gentibus fame manente, quarum cibus fere gentibus fame manente, quarum cibus vitae esuriem ac fidei Trinitatis inediam, congrue praefiguravit illa quondam triennio fames. « Factum est autem post verba haec, aegrotavit filius mulieris matrisfamilias, et erat languor ejus fo
Abbreviated transcription (Latin):
gustia. ibi farina oleũq ore ꝓpħico benedicitur.
Q uȩ uolebat duo ligna colligere pͥusꝙ̃ moreret᷑.
N on hic solo ligni uomine s etiam numero lignoꝵ
signũ erucis expͣmit᷑. quo nob̾ est panis uitẽ p¬
paratꝰ et̾nȩ. Benedicit᷑ farina eiꝰ & oleum. hocẽ
grã corporis dnĩci & crismatis unctio. siue
fructꝰ & hilaritas caritatis. quȩ eum impendit᷑
ñ defecisse dicitur: hilarem enim datorem di¬
ligit cds. Uidua autẽ ista ꝙͦ dñs ñ frum̃ti s u̾bi
pane pascebat: eadem ipsa est de qua dicitur in
psalmo. uiduam eiꝰ benedicens benedicã. & reliqͣ.
Ilła scilicet de qua & Paulꝰ ait: mortuo uiro qͣb
uolet nuptiis libera est. qͥa desinente legis lit¬
tera cuiꝰ finis xp̃c est ad gr̃e lib̾tatem tnͣsi¬
tum faciens. eccłiȩ uidelicet ad xp̃m̃ qͣsi uidua
legis innupsit. Huiꝰ nunc in uasis oleum gr̃ȩ
& beuedictionis farma ñ defecit. in omnib

Expanded text:
gustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur. gustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur. « Quae volebat duo ligna colligere priusquam moreretur. » Non hic solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum, signum crucis exprimitur, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Benedicitur farina ejus et oleum, hoc est, gratia corporis Dominici, et chrismatis unctio sive fructus et hilaritas charitatis; quae cum impenditur, non defecisse dicitur. « Hilarem enim datorem diligit Deus . » Vidua autem ista, quam Dominus non frumenti, sed verbi pane pascebat, eadem ipsa est de qua dicitur in psalmo: « Viduam ejus benedicens benedicam , » et reliqua: illam scilicet, de qua Apostolus ait:volet nuptiis libera est, quia desinente legis littera cujus finis Christus est ad gratiae libertatem transitum faciens, Ecclesia videlicet ad Christum, quasi vidua legis nupsit. Hujus nunc in vasis oleum gratiae et benedictionis farina non deficit, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
& uade in sarepta sydonioꝵ. & manebis ibi.
Drȩcepi enĩ ibi mulieri uiduȩ. ut pascat te.
Qttitur helias pascendꝰ ad alienigenam uduam.
Hȩc gͥ uidua gentiũ designat ȩccłiam. quȩ a suo di¬
utiꝰ conditore deserta. ppłm fidĩ uerȩ &e rectȩ ue¬
ritatis nesciũ. qͣsi pauꝑem filiũ egena stipe nu¬
triebat. idest u̾bi fructu ex parte docebat. Donec
adueniens sermo ꝓpħicus. qͥ exsiccato uellere is¬
rahelis utpote clausa cęli ianua. fame ꝑiclita¬
bat᷑ in iudea. pasceret᷑ simul & pasceret. & re-¬
fectus uidelicet a credentib & reficiens ipse
credentes. Unde bene hȩc eadẽ uidua in sarepta
sy doniȩ dicit᷑ ẽẽ morata. Sy donia qͥppe inutilis
uenatio. sarepta uͦ incendiũ uel angustia pa¬
nis int̾pretatur. qͥa ubi abundauit peccatum
suꝑ abundauit gr̃a. Ubi reb suꝑuacuis acqͥren¬
dis qͣsi occupandi cura impendebat᷑. ubi dirȩ
sitis incendium panisq sꝑitalis antea fiebat an¬

Expanded text:
 vade in Sarepta Sidoniorum et manebis ibi. Praecepi enim ibi mulieri viduae, ut pascat te. » Mittitur Elias pascendus ad alienigenam viduam: haec igitur vidua gentium designat Ecclesiam, quae a suo diutius Conditore deserta, populum fidei verae, et rectae veritatis nescium, quasi pauperem filium egena stirpe nutriebat, id est verbi fructu ex parte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui exsiccato vellere Israelis, ut pote clausa coeli janua , fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul et pasceret, et receptus videlicet a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua in Sareptha Sidoniae dicitur esse morata. Sidonia quippe inutilis venatio, Sareptha vero incendium, vel angustia panis, interpretatur. Quia « ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . » Ubi rebus supervacuis acquirendis sitis incendium panisque spiritalis antea fiebat an
Abbreviated transcription (Latin):
di ad ppłm. App̃hendite om̃s ꝓpħas baal.
& ne unꝰ quicdẽ fugiat ex eis. Quos eũ comp̃hen¬
disset duxit eos helias ad torrentem eyson qͥ
int̾pretatur duricia eoꝵ. & interfecit eos ibi.
Sic qͦq redẽptor nr adueniente die iudiciĩ mit¬
tet angłos suos & colligent omĩa scandala de
regno en. & eos qͥ oꝑantur iniquitatẽ. & mit¬
tent eos instagnũ ignis & sulphuris. ubi est
bestia & speudo ꝓpħȩ. ubi & missꝰ est diabolꝰ qͥ
seducebat eos. & cruciabunt᷑ ibi scđm duriciam
& ꝓnus in terrã posuit faciem int̃ genua sua.
& dixit ad puerũ suũ. Ascende & ꝓspice contͣ
mare. Qui cum ascendisset & contemplatꝰ eẽt.
ait. Non ẽ qͥequam. Et rursũ ait illi. Reu̾tere
septem uicib. In septima autẽ uice. ecce nube
filio int̾ homines. & teneritudinẽ carnis nr̃ȩ
accipiente. postꝗͣ mortẽ gustauit. & uictor
de mundo ad cȩlos ascendit. imbrẽ gr̃e diuinȩ
ꝑ septisornẽ spm̃ de suꝑius ad t̾ras misit. qͥ noᷤ a

Expanded text:
 Apprehendite omnes prophetas Baal, et ne unus quidem fugiat ex eis. Quos cum comprehendissent, duxit eos Elias ad torrentem Cison qui interpretatur duritia eorum , et interfecit eos ibi. » Sic quoque Redemptor noster, adveniente die judicii, « mittet angelos suos, et colligent omnia scandala de regno ejus, et eos qui operantur iniquitatem, et mittent eos in stagnum ignis et sulphuris ubi est bestia et pseudoprophetae, ubi et missus est diabolus qui seducebat eos, et cruciabuntur ibi secundum duritiam protinus in terram posuit faciem inter genua sua, et dixit ad puerum suum: Aspice et ascende contra mare. Qui cum ascendisset et contemplatus esset, ait: Non est quidquam. Et rursum ait illi: Revertere septem vicibus. In septima autem vice, ecce nubecFilio inter homines, et teneritudinem carnis nostrae accipiente, postquam mortem gustavit, et victor de mundo ad coelos ascendit, imbrem gratiae divinae per septiformem Spiritum de supernis ad terras misit, qui nos a
Abbreviated transcription (Latin):
diens uictorias loquit᷑. qͥa dũ alienȩ uoci hu¬
milit̃ subdim᷑ nosinetipsos in corde suꝑamꝰ¬
Qͥ denĩ ꝓdest in discrete dõ aliqͥd offerre uelle:
& eiꝰ contͣire p̃ceptis: Quia nequaꝙͣ quis ualet
de oblatis munerib dñm s placare: qͥ eiꝰ neg¬
ligit obtẽꝑare iussis. Qui enĩ bonoꝵ nr̃oꝵ ñ
indiget: nr̃a datione minime pascit᷑. Et ob hoc
melior ẽ obȩdientia quã uictime: de qua pleniꝰ
in libris moraliũ legere qͥs poterit.
ixitq saul ad samuhel. Peccaui qͥa p̃uarica

Expanded text:
diens victorias loquitur, quia dum alienae voci hudiens victorias loquitur, quia dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde suQuid enim prodest indiscrete Deo aliquid offerre velle, et ejus contraire praeceptis? Quia nequaquam quis valet de oblatis muneribus Dominum sibi placare, qui negligit obtemperare jussis. Quia enim bonorum nostrorum non indiget, nostra datione minime pascitur: et ob hoc melior est obedientia quam victimae. De qua plenius in libris Moralium legere quis poterit: « Dixitque Saul ad
Abbreviated transcription (Latin):
nolle acqͥescere. Hic enĩ ñ aliud dicere
possumꝰ. nͥ sententiam summi tractatoris
papȩ cregorii quã in libris moraliũ moralit̃
exponens: dũ de bono obȩdientiȩ tractaret.
inseruit. Ait enĩ. O bedientia uictimis iure
p̃ponit᷑. qͥa ꝑ uictimas aliena caro: ꝑ obȩdien¬
tiam uͦ uoluntas ꝓpͥa mactatur. Tanto gͥqͥsq
arbitrii sui suꝑbia gladio p̃cepti se immo¬
Lat. Quo contͣ ariolandi peccatũ inobȩdientia
dicit᷑: ut qͣnta sit uirtꝰ obȩdientiȩ demonstret᷑.
E x adu̾so gͦ meliꝰ ostendit᷑: quid de eiꝰ laude sen¬
tiatur. Si enĩ qͣsi peccatũ ariolandi ẽ repugna¬
re. & qͣsi scelus ydolatriȩ nolle acqͥescere: sola
est obȩdientia quȩ ficłi meritũ possidet: qͣ sine
qͥsq infidelis conuineit᷑: etiã si fidelis c̾ẽ uideatur.
hinc ꝑsalomonẽ in ostensione obedientiȩ dicit᷑.
Uir obediens: loquit᷑ uictorias. Uir qͥppe obe-¬

Expanded text:
nolle acquiescere. » Hic enim non aliud dicere nolle acquiescere. » Hic enim non aliud dicere possumus, nisi sententiam summi tractatoris papae Gregorii, quam in libris Moralium moraliter exponens, dum de bono obedientiae tractaretur, inseruit. Ait enim: Obedientia victimis jure praeponitur, quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas parbitrii sui superbia, gladio praecepti se immolat. Peccatum vero ariolandi inobedientia dicitur, ut quanta sit virtus obedientiae demonstretur. Ex adverso igitur melius ostenditur quid de ejus laude sentiatur. Si enim quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nollo acquiescere, sola est obedientia, quae fidei meritum possidet, sine qua quisque infidelis convincitur, etiamsi fidelis esse videatur. Hinc per Salomonem in ostVir obediens loquitur victorias: vir quippe obe