comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet & pariet filium. et
uocabitis nom̃ eius emmanuhel
Qđ ergo legisti in libris tuis.
aspice inmariã oculis tuis.
ut digne dica scanticũ dauid
patrii tui. Sicut audiuimus
ita & uidimus inciuitate dñi
uirtutũ. inciuitate dĩ nostri.
Accipe ergo mariã coniugẽ tuã
depeccato: sed de spũ scõ. Et
qui nascet᷑ excius utero. non
uocabitur filius iuidaei : sed

Expanded text:
accipiet, et pariet filium, et accipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel ? Quod ergo legisti in Libris tuis, aspice in Maria oculis tuis: ut digne dicas canticum David patris tui, Sicut audivimus, ita et vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri . Accipe ergo Mariam conjugem tuam,de peccato, sed de Spiritu sancto; et qui nascetur ex ejus utero, non vocabitur filius Judaei, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ioseph filidauid natus ex genere
sacerdotali. ñ solũ sacerdotali.
uerũ etiã & regali. filius ꝓphe¬
taru. sotus scribarũ : ds qui
scripsit mirabilia inlege sua.
ipse fecit mirabilia in coniuge
tua. Quȩ aut̃ st̃ dĩ mirabilia.
nisiquȩ st̃ hominib: inpossibilia :
Mirabilia ergo dĩ in lege non
legisti: Qđsi etiã legisti quare
non intellexisti : Ipsa certe
lex quã cotidie legis sine gra¬
fio scripta ẽ in tabulis lapideis¬
qđ ꝑane in heremo terra pro¬
duxit: cuius semen arator in
terra nullus induxit. Uirga
etiã aaron annissicca quam
plurimis sine aqua reuixit:
intẽplo floruit. nucesq clausa
sub tecto ꝓduxit. Qui ergo
descripsit lapideas tabulas
sine stilo ferreo. ipse grauida.¬
duxit panes in heremo sine
uirginẽ sine corruptione:
Et qui fecit uirgã sine pluuia
germinare. ipse fecit filiam
dauid sine semine generare.
Postremo iosephfilius ꝓphetarũ.¬
dixerit. que admodũ serip¬
serit: Ecce uirgo in utero

Expanded text:
Joseph, fili David, natus ex genere Joseph, fili David, natus ex genere sacerdotali, non solum sacerdotali, verum etiam et regali, filius Prophetarum, socius Scribarum: ille Deus qui scripsit mirabilia in Lege sua, ipse fecit mirabilia in conjuge tua. Quid autem sunt Dei mirabilia, nisi quae hominibus sunt impossibilia? Mirabilia ergo Dei in Lege non legisti? Quod si etiam legisti, quare non intellexisti? Ipsa certe, Lex quam quotidie legis, sine graphio scripta est in tabulis lapideiquod panem in eremo terra produxerit, cujus semen in terra arator nullus induxit. Virga etiam Aaron annis sicca quam plurimis sine aqua revixit, in templo floruit, nucesque clausa sub tecto produxit. Ergo qui scripsit lapideas tabulas sine stilo ferreo, ipse gravidaduxit panem in eremo sine Virginem sine corruptione: et qui fecit virgam sine pluvia germinare, ipse fecit filiam David sine semine generare. Postremo, Joseph filius Dadixerit, quemadmodum scripserit, Ecce virgo in utero
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã contulit sermo prophe¬
saluatoris. Ueni iam mater
dm̃ casta. in qua non uirilis
appetitio. sed sp̃sscĩ est adim¬
pletio: quã ñ uiolauit ioseph
ur iudȩus sed solus in pregna-¬
uit om̃ps ds̃. Quȩ ñ es comixta
iosephsponso tuo. nec cognita
cũ diabolo altercatũ. Surgat
dñs in adiutoriũ tuũ. mittat
decȩlo angłm suũ quiuisitet
in somno sponsũ tuũ. Suspen-
dat morses iudiciũ. ne ioseph
uindicet in adulteriũ tuũ.
rat itaq ioseph animũ in
tepore. quo mariam possit
homo sed angłs: gabrihel ille
conspieuus. cȩli cursor aequis-¬
simus: mediȩ noctis libramine
dicit ad ioseph inuisione.
osephinquit filidauid cur
tantũ tribularis: Quare multũ
contristaris: Cur in somno
cogitando desudas: Cur uigi-¬
lando tristis ambulas : Quur
demaria malã tibi ingerissus.¬
pitionẽ cũ ipsa tibi generatura
tristis ẽ anima tua. quoniã
quȩcũq: legisti in prophetia
non intellexisti in maria

Expanded text:
veniam contulit sermo propheveniam contulit sermo propheSalvatoris. Veni jam, Mater Domini casta, in qua non fuit virilis appetitio, sed Spiritus sancti adimpletio; quam non violavit Joseph vir Judaeus, sed solus impraegnavit omnipotens Deus; quae non es commixta Joseph sponso tuo, nec cognita cum diabolo altercatum. Surgat Deus in adjutorium tuum; mittat de coelo angelum suum, et visitet in somnis sponsum tuum. Suspendat judicium Moyses suum, ne Joseph vindicet in adulterium tuum. Parat itaque Joseph animum in tempore, quo Mariam possit homo, sed angelus Gabriel ille conspicuus, coeli cursor aequissimus, medio noctis libramine dicit ad Joseph in visione: Joseph, inquit, fili David, cur tantum tribularis, quid multum contristaris, cur in somno cogitando desudas, cur vigilando tristis ambulas, cur de Maria malam tibi ingeris suspicionem, cum ipsa tibi generatura tristis est anima tua, quia quaecumque legisti in prophetia, non intellexisti in Maria
Abbreviated transcription (Latin):
bystoriam. Dauid regẽ in
bethsabeȩ uriȩ etheiꝰ mulien
audaciã potestas extulit rep
nec eũ timor terruit paren.¬
talis. Mariã dauid regis filiã
cogitatio inpulit puellaris .n
eam timor terruit parental
Quid ergo faciam : Quid agam
Anxior gemo. doleo. curro
consiliũ quȩro. nec plenũ imue
Prodo aut taceo. Quid faciam
penitus nescio. Prodo adulteni
aut taceo ꝓpt̃ opprobriũ:
Si ꝓdidero adulteriũ quiden
non consentio. sed nec̃e crude¬
litatis incurro. qm scđm libri
morsi lapidandã esse cognose
Si tacuero malũ consentio. &a
adulteris portionẽ meã por
Qũo ergo tacere malũ ẽ. adul¬
terium ꝓdere peuis ẽ. no ꝑne
fiat homicidiũ. dimitto ticid
conugiũ. Cogitauit inquit
ioseph sicut in euangło dicit᷑
occulte dimittere mariã con¬
ig̾e suã. Cogitauit ut esset
adulteriũ. cũ iã esset alterius
nonmentis refragatione : sed
fidei conceptione. Sed non¬
timeat maria illius dauid mag¬
nregisfilia. qm sicut indauid

Expanded text:
regem in Bersabee Uriae Cethaei mulierem audacia extulit regalis, nec eum timor terruit maritalis: Mariam David regis filiam cogitatio impulit puellaris, nec eam tenuit terror parentalis. Quid ergo faciam? quid agam? Anxior, gemo, doleo, curro, consilium quaero, nec plenum invenio. Prodo, aut taceo? Quid faciam penitus nescio. Prodo adulterium, aut taceo propter opprobrium? Si prodidero, adulterium quidem non consentio, sed naevum crudelitatis incurro; quia secundum librum Moysi lapidandam esse cognosco. Si tacuero, malum consentio; et cum adulteris portionem meam pono. Quoniam ergo tacere malum est, adulterium prodere pejus est; ne per me fiat homicidium, dimittam tacite conjugium. Cogitavit, inquit, Joseph, sicut Evangelium dicit, occulte dimittere Mariam conjugem suam . Cogitavit ut esset alterius, cum jam esset alterius, non mentis refragatione, sed fidei conceptione. timeat Maria David illius magni regis filia, quoniam sicut in David
Abbreviated transcription (Latin):
celestia uenerare. Hisdẽ enĩ
referentib hisdẽq auetoribus
de dño saluatore. quȩ humilia
& quȩ gloriosa st̃ didicifti:
uniuersa quȩ ad salutis tuȩ
mysteriũ ꝑtinebant: sacra
tibi euangelia prodiderunt
Habesm his unde dñm iħm &
natũ hommne credas. & dm̃ esse
dubitare non possis.

Expanded text:
coelestia venerare. Iisdem enim coelestia venerare. Iisdem enim referentibus, iisdemque auctoribus, de Domino Salvatore, quae humilia, et quae gloriosa sunt didicisti; universa, quae ad salutis tuae mysterium pertinebant sacra tibi Evangelia prodiderunt. Habes in his unde Dominum Jesum et natum hominem credas, et Deum esse dubitare non possis.
Abbreviated transcription (Latin):
ratus incelo. longiorẽ trium¬
phanti populo p̾rȩstitit diem
Hoc uero nullis antea uidere
sȩculis datũ est ut unigenitus
altissimi quem trementes
arcbangłoꝵ suscipiunt potes¬
tates hominẽ sehominibus
exhiberex. & carñe qua sũpsit
ab homine transformaret in
dm̃. Amplectere ergo digna-¬
tionẽ maiestatis ȩternȩ. &
ne archaña dĩ tui discutias
uolimtate : quia om̃ib quidẽ
natus ẽ xp̃c. sed fidelib dat
salitẽ. Qđ si tibi sensuũ tuoꝵ
fragilitate minus dignum
uidet᷑ filiũ dĩ natũ de femina
credere: uirgiñe cogita pepe.¬
risse Si tibi panm quibus
obuolutus ẽ fortasse uilescunt:
angelosconlaudantes. & mul¬
titudinem cȩlestis exercitus
admirare: Si prȩsepe in quo
infansiacuit despicis. erige
paulisꝑ oculos. et nouam
in cȩlo stellã ꝓtestantẽ mundo
natiuitat̃e dñicã contuere.
Si credisuilia. crede mirifica.
Si dehis quae humilitatis sunt
disputas. quȩ alta sunt et

Expanded text:
ratus in coelo longiorem triumratus in coelo longiorem triumphanti populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est, ut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeternae, et ne arcanam Dei tui discutias voluntatem: quia omnibus quidem natus est Christus, sed fidelibus dat salutem. Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus est, fortasse vilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede mirifica. Si de iis quae humilitatis sunt disputas, quae alta sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
ergonunc & exulta. addm̃ tuũ
tandẽ conuersa gentilitas.
ercepisti donũ quod abraham
inspũ se uidisse lȩtatus est :
quondã hebreoꝵ gens electa
nonpotuit: Limens enĩ isrł
& tremens mirabat᷑ ut legimꝑ
qđ morses populi princeps
reconditus innube. & in uertice
montis altissimi solus cũ dõ
loqueret᷑. tibi uero sic natus ẽ
concessit ut loqueret om̃ibus.
& ab omnib uideret᷑. Ad illũ
tunc mont̾e sina quicum que
accessisset expopulo. prȩsenti
puniebat᷑ interitu : ad hunc
uero montẽ qui hodie natus ẽ
mundo. quicũq non accesserit
moriet᷑. Et tunc quidẽ unus
populus erudiebat᷑ ad fidem.
nunc uero om̃s gentes uocant᷑
ad uitã. Uiderunt uenerabiles
patres nr̃i innumera. magnaq
mirabilia. Cęlũ illis angelicas
rorauit ȩscas. dulcia pocula
lapis durissimus ministrauit.
Iordanis ꝑpetem meatũ suũ
retorsit infontẽ. ualidissimi
hostiũ muri. tubarũ strepitu
corruerunt: Solquoq: cõmo-¬

Expanded text:
ergo nunc et 37 exsulta ad Deum tuum ergo nunc et 37 exsulta ad Deum tuum tandem conversa gentilitas. Percepisti donum quod Abraham in spiritu se vidisse laetatus est: mquondam Hebraeorum gens electa non potuit; timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice montis altissimi solus cum Domino loqueretur . Tibi vero sic natus estconcessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque commo
Abbreviated transcription (Latin):
ihc̃ dñs nr in quo diinitatis
plenitudo. carnis nr̃e infirma
suscipiens. nouus natus ẽ hon
Hodie refulsit scđs ille adam
non in cola sed dñs paradysi
Qũe interdicte arboris pulch¬
tudo non fallit. serpens non
decipit. mulier non seducit:
Nodie exortu est in tenebris
lum̃. hodie illud quod caelum
xceliçeloꝵ se habere gaudebant
mundus dũ nescit accepit:
itq eñi ut temporalis quidã
aut qui ante non fuerit. de
femina nobisrepentinu semer:¬
sit. sed qui semꝑ erat cũ patre
ds̃ semꝑq regnabat: nouo ꝑ
urginem uoluit mortalibus
apparere mysterio. Nouus
quide homo. sed dñs sempit̃nus.
louus xp̃c. sed rex omnium
sȩculoꝵ. Ipse ẽ infine tẽporũ
natus ex maria. qui ante om̃a
scła unigenitus ꝓcessit epatre.
hic ẽ prȩdictus a patriarchis.
apphetis prȩdicatus. ad nun-¬
tiatus ab angłis. ab apostolis
aqͥ ꝓbatus. Deuno eodẽq legis.
in principio erat uerbũ . &
uerbũ caro factũ est. Gaude

Expanded text:
inus noster, in quo divinitatis est plenitudo, carnis nostrae infirma suscipiens, novus natus est homo. Hodie refulsit secundus ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus; novus Christus, sed rex omnium saeculorum. Ipse est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eodemque legis: In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est . Gaude
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sex dies dominici abstinentiae
subtrabunt᷑ : ñ plus in abstinentia.
annus ducit᷑. nos autẽ ꝑ triginta
& sex dies affligim᷑: quasi anni nr̃i
decimas dõdamꝰ: ut qui nobisma¬
ipsis ꝑ aeceptũ annũ uiximꝰ aucto¬
rinro in eius decimis ꝑ abstinentã
mortificemꝰ. Vnde fr̃s xm̃i sicut
offerre in lege iubenim decimas
rerũ. ita ei offerre contendite &
decimas dierũ. Vnusquisq: in qua¬
tũ uirtus suppetit. carnẽ micera&
enisq: desideria affligat. concupis¬
centias turpes int̃ficiat . ut iuxta
pauli uocẽ hostia uiuafiat. Hostia
quippe & immolat᷑ & uiua est :
quando & abhac uita homo non
deficit. & tam̃ se carnalib deside¬
ris occidit. Caronos lȩta traxit
adculpã afflicta reducat adueniã
Auctor & enĩ mortis nr̃e ꝑfructũ
ligni uetiti utȩ p̃cepta transgits¬
sus ẽ. Qui ergo a paradrsigaudus
ꝑ cibũ cecidimꝰ. ad hȩc inquantũ
possumꝰ ꝑ abstinentiã resurgamꝰ.

Expanded text:
dum sex dies Dominici ab abstinentia dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia qannus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos in ejus decimis per abstinentiam moofferre in lege jubemini decimas rerum , ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut juxta Pauli vocem, hostia viva fiat . Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quadragesimȩ tẽpore carnẽ nr̃am
ꝑ abstinentiã affligere conamur.
Curergo in abstinentia quad rage¬
narius numerꝰ custodit᷑. nisi quia
uirtus decãlogi ꝑ libros quattuor
scĩ euangłii implet᷑: Denarius
& enĩ quater ductꝰ inquadragena¬
riũ surgit. Quia tunc decalogi
mandata ꝑficimꝰ: cũ ꝓfecto quat¬
tuor libros scĩ euangłii cuftodimꝰ
Exquaresentiri & aliud potest
In hoc enĩ mortali corpore. exquat¬
tuor elementis subsiftimꝰ: & ꝑ
uoluptates enusdem corporis prȩ¬
ceptis dominicis contraĩmus.
Precepta autẽ domnica ꝑdecalogũ
sunt accepta: Qui ergo ꝑ carnis
desideria decãlogi mandata con¬
tẽpsimꝰ dignũ ẽ ut eandẽ carnẽ
qua t̃ decies affligimꝰ. Quãuis de
hoc quadragesimȩ tẽpore ẽ adhue
aliud qđ possit intelligi. Aprae¬
senti & enĩ die usq ad paschalis
sollẽ pnitatis gaudia. sex ebdoma¬
desueniunt. quarũ uidelic& dies
quadraginta duo fiunt. Ex quibus

Expanded text:
Quadragesimae tempore carnem nostram Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Quia ergo per carnis desideria, Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta duo fiunt. Ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
patiendo superar&. Notandũ uero
qđ subdit᷑ qr recedente diabolo
ingłi ministrabant ei. Exquare.
quid aliud quã unius ꝑsonȩ utrãq
natura ostendit᷑ qr & homo est
quẽ diabolus tẽptat. & isdẽ ipse
ds̃ ẽ cui ab angłis ministratur :
Cognoscamꝰ igitur in eonaturã nr̃am.
qr nisi hunc diabolus hominẽ cẽr¬
ner& : ñ tẽptar&. Venerem᷑ in illo
diuinitatẽ suã: qr nisi suꝑ omma
ds̃ exister& : ei nullo modo angłi
ministrarent. Sed qui adiebus
lectio congruit. nã quadraginta
dierũ abstinentiã nr̃i redẽptoris
audiuim᷑ : qr quadragesimȩ tẽpus
inchoamꝰ. discutiendũ nobẽ cur
hec ipsa abstinentia ꝑ quadraginta
dierũ numerũ custodit᷑. Moyses
enĩ ut legẽ acciper& secundo :¬
dieb quadraginita ieiunauit.
Helias in deserto quadraginta dieb
abstinuit. Ipse auetor hominũ
ad homines ueniens. in quadragin¬
tadieb nullũ omnino cibũ sũpsit.
Nos quoq inquantũ possumꝰ. annuo

Expanded text:
patiendo superaret. 4. Notandum vero patiendo superaret. 4. Notandum vero quod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebus quadraginta jejunavit . Elias in deserto quadraginta diebus abstinuit . Ipse auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo
Abbreviated transcription (Latin):
głim tẽptat. cũ dicit. Si filius dĩ es:
mitte tedeorsũ. Esublimitatis aua¬
ritiã tẽptat: cũ ei regna om̃a mun¬
di oftendit dicens. Hȩc tibi omnia
dibo. si ꝓcidens ad oraueris me. Sed
eisdem modis a secundo homine
captus excat: quonos aditu intro.¬
missus tenebat. Sed est aliud fr̃s
considerare debeamꝰ. qr temptat᷑
adiabolo dñs. sacrieloquii p̃cepta
respondit. Et qͥ eo uerbo qđ erat.
tẽptatorẽ suũ mergere in abyssũ
põterat. uirtutẽ suȩ potentiȩ non
ostendit: sola diuinȩ scripturae
precepta ẽdidit. quatinus nobis
suepatientiȩ preber& exemplũ :
ut quotiens a prauis hominibus
aliquid patim᷑. ad doctrinã excite¬
mͣ potiusquã ad uindictã. Pensate
quanta ẽ patientia dĩ. quanta in¬
nitientia nr̃a. Nos. si iniuriis aut
aliqua lesione ꝓuocam᷑: furore
ꝑmõti. aut quantũ põssumus nos
Portat quẽ punire poterat. ut hoc
in laude eiꝰ altius crescer&: si hostẽ
suũ non extinguendo. sed interim

Expanded text:
 es, mitte te deorsum . Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum regna omnia mundi ostendit dicens: Haec tibi omnia dabo si procidens adoraveris me . Sed eisdem modis a secundo homine captus exmissus tenebat. Sed est aliud, fratconsiderare debemus, quia tentatus a diabolo Dominus sacri eloquii praecepta respondit, et qui eo verbo quod erat tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae 1494 non ostendit, sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmPortat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interim
Abbreviated transcription (Latin):
gula. uanagła. & a uaritia tẽptauti
sed tẽptando superauit: qr sibi eũ
ꝑ consensũ subdidit. Exgula qupp
temptauit. cũ cibũ ligni uetii
ostendit. atq ad comedendũ suaste
Ex uana autẽ gła tẽptauit. cũ dicero¬

Expanded text:
gula, vana gloria, et avaritia tentavit. gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tenta
Abbreviated transcription (Latin):
nũ redẽptori nr̃o. qđ tẽptari uo¬
luit: qͥuenerat occidi. Iustum
quippe erat. ut sic tẽptationes
nr̃as suis tẽptationib: uinceret:
sicut mortẽnrãm uenerat sua
morte superare. Sed sciendum
nob ẽ: qr tribus modis tẽptatio
agit᷑. Suggestione. delectatione.
consensu: & noscũ temptamur.¬
plerũq: indelectatione. aut &iã
in consensu labim᷑ : qr ex carnis
peccito ꝓpagati. in nob̾ ipsis &iã
gerimꝰ. unde certamina toleramꝰ.
Ds uero qͥ in ũtero uirginis in carnat᷑
inmundũ sine peccato uenerat :
nichil contradictionis insemet¬
ipso tolerabat. Temptari ergo ꝑ¬
suggestionẽ potuit: sed eiꝰ mentẽ
peccati delectatio ñ momordit
atq ideo om̃is diabolica illa tẽpti¬
tio. foris nonintꝰ fuit. Sed siipsũ
ordinẽ tẽptationis eiꝰ aspicimus:
pensamꝰ quanta magnitudine. nos
a temptatione liberam᷑. Antiquus
hostis contra primũ hominẽ pa¬
rentẽ nr̃m in tribus se temptati¬
onibus erexit: qr hunc uidelicet

Expanded text:
tari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum teplerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
temptauit: cũ dicer&. Scientes bo¬
nũ & malũ. Auaritia em̃ non solũ
pecumȩ ẽ: sed &iam altitudinis.
Recte eñĩ auaritia dicit᷑. cũsup̃modũ
sublimitas ambĩtur. Sienĩ non ad
auaritiã honõris rapinaꝑtinera.
nequaquã paulus de umgentoslio
dicer& Non rapinã arbitratus ẽ
et̃ seaequalẽ dõ. In hoc gͦ dabolus

Expanded text:
tentavit cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei Filio diceret: Non rapinam arbitratus est se esse aqualem Deo . In h
Abbreviated transcription (Latin):
prȩclira designantur . quod
& dsfuerit &x dñs prius ante
incarnationẽ x̃p̃e. & quod
populus eius ab ipso saluandus
iam tunc admntiabatur. Et¬
ideo dictũ est ipse saluũ faciet
populũ suũ a peccatis eoꝵ: ut
uere ds̃. Dĩ eñ est uirtutis
apeccato saluare. uel peccata
dinittere. Iste ergo filius dĩ
babens populũ sũu. ipsũ uenit
ut dictũ est liberare a peccatis.
atq saluare : siue ex iudȩis
siue exgentibus. De quo ipse
iã ꝑ ꝓphet᷑a fuerat elocutus
dicens. Dñs dix ad me filius

Expanded text:
praeclara signantur, quod praeclara signantur, quod et Deus fuerit et Dominus prius ante incarnationem Christus. Et quod populus ejus ab ipso salvandus jam tunc annuntiabatur. ideo dictum est: Ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis a peccato salvare, vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est liberare a peccatis atque salvare, sive ex Judaeis, sive ex gentibus, de quo ipse jam per prophetam fuerat elocutus, dicens: Dominus dixit ad me: Filius
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. scõ cooperanti spĩ
inter homine suenit: Iste est
de quo seriptura prȩnuntias
dicens. Puernatus est nobis
& filius datus est nob̃. Patris
& eñĩ umgenitus filus. ex
uirgine generatus. ẽ : ut illa
uirgine priorẽ euam quat
ceciderat. iterũ renouaret
atq: erigeret : & qui ꝑ pruis
uoluntatẽ filii effecti fueras
diaboli. ꝑ adoptione gratiȩ
filios efficeret dĩ. Pariet in¬
quit filiũ. & uocabis nom̃ eius
ihm. Virgo generat. & tu
hunc genitu uocabis ihm. qđ
interpretat᷑ saluator. Ipse
em̃ salũ faciet populũ suũ.
apeccatis eoꝵ. Uocabis ait¬
nom eius hoc quodante fuit.
quod ante scła nominatũ est.
Iontu ei pones nom. nec exte
ei uocabulũ conftitues. sed
nomina & uoca exultando iħm.
idest saluatorẽ. Saluator̃e
eum esse testare. nec ex tẽpore
coepisse saluare : sed iam anti.¬
quissimũ saluatore. Ipse enĩ
saluũ faciet populũ suũ apec.¬
catis eoꝵ. Duo eñĩ ꝑ hoc uerbũ¬

Expanded text:
corpore, sancto cooperante Spiritu, corpore, sancto cooperante Spiritu, inter homines venit. Iste est de quo Scriptura praenuntiat, dicens: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod interpretatur salvator. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Vocabisvocabis quod ante fuit, quod ante saecula nominatum est; non tu ei pones nomen, nec ex te ei vocabulum constitues, sed nomina et voca exsultando Jesum, id est, Salvatorem; Salvatorem eum esse testare, nec ex tempore coepisse salvare, sed jam antiquissimum Salvatorem esse. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectã iustitiã. Accipe eã
sicut umigeniti mansionem.
sicut honorabile tẽplũ. sicut
dom̃u dĩ. sicut creatoris om¬
nũ ꝓpriã. sicut regis sponsi
cȩlestis domũ inmaculat᷑a.
Itaergo ioseph filidauid. ne
timueris accipere eam tibi
cõmendatã. tuȩ religiositati
ereditã Serua. fercuram.
adtende fugiens ab herode
duc mȩgrptũ. iterũ remeais
post herodis mortẽ. dedue
interra isrł. Ne timueris ac¬
cipere mariã conugẽ tuã.
Coniug̃t audiens ñ exp aueseas.
ñ conturberis: nec tu nec quis
sequentiũ usq in consũmati.¬
onẽ scłi. Coniugem eã dico
ꝓpterea ut diabolo uirginitas
enis occult̾ẽ. ut iudȩoꝵ praui¬
tatẽ excludã atq deiciam:
ut legis institũta ñ destrua
Etin consequentibus demons¬
trabo qđ ista nec tua conux
scđm consuetudinẽ coniugii
habeat᷑. nec ifte qui generat
ineffabilit᷑ ex solo patre nau
est: iã scłi ꝓpinquante fine
ex uoluntate patris in humas

Expanded text:
perfectam justitiam. Accipe eam perfectam justitiam. Accipe eam sicut Unigeniti mansionem, sicut honorabile templum, sicut domum Dei, sicut Creatoris omnium propriam, sicut regis sponsi coelestis domum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Conjugem audiens, non expavescas, nec conturberis, nec tu nec quisque sequentium usque in consummationem saeculi. Conjugem eam dico propterea ut diabolo virginitatem ejus occultem, et Judaeorum pravitatem excludam atque dejiciam, ut legis instituta non destruam, et in sequentibus demonstrabo quod ista nec tua conjux secundum consuetudinem conjugii habeatur, nec iste qui generatuineffabiliter ex solo Patre natus est, jam saeculi appropinquante fine, ex voluntate Patris in humano
Abbreviated transcription (Latin):
rea ministra. serui. custodi
fer cura : intende & huic qui
naseit᷑ & huic quȩ generat:
Et eñi si tibi uxor nominatur
si in desponsatione tibi esse
dicit᷑. non tibi tam̃ uxor est :
seddĩ unigeniti electa mat̃ ẽ
Propterea iosephfili dauid. qui
has ꝓmissiones accepit : cui
ista fidelia datast̃ testim̃ta
iosepbfili dauid. non tantũ
scđm̃ carne. sed scđm spiritũ:
ioseph filidauid. Si enĩ filius
dauid: iuste & heres eius tãquã
filius patris. Ideo mhereditit̃ẽ
accipe ea quȩ illi ꝓmissa sunt
testam̃ta fidelia. Ioseph fili
dauid: netimueris accipere
mariã coniug̃e tuã. Ne timii¬
eris. ne trepĩdaueris. ne con-¬
turberis : sed securus & intre¬
pidus accipe eã. scđm legis
prȩceptu uxorẽ tibi nomina¬
tam & seđm nuptiarũ con-¬
suetudinẽ & conunetionẽ
longe alienã. Accipe ergo eã
sicut cõmendatũ caeleftem
thesaurũ. ut deitatis diuitias.
sicut plenissima sc̃itat̃ẽ. sicut

Expanded text:
rea ministra, serva, custodi, rea ministra, serva, custodi, fer curam, intende et huic qui nascitur et huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor est, sed Dei unigeniti electa mater est. Propterea, Joseph, fili David, qui has promissiones accepit, cui ista fidelia data sunt testamenta; Joseph, fili David, non tantum secundum carnem, sed secundum spiritum; Joseph, fili David: si enim filius David, juste et haeres ejus tanquam filius patris. Ideo in haereditatem accipe ea quae illi promissa sunt, testamenta fidelia. Joseph, fili David, ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Ne timueris, ne trepidaveris, ne conturberis, sed securus et intrepidus, accipe eam secundum legis praeceptum, uxorem tibi nominatam, sed secundum nuptiarum consuetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam sicut commendatum coelestem thesaurum, ut Deitatis divitias, sicut plenissimam sanctitatem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo humilians se ante tantã
& t̃a meffabilẽ r̃ẽ : quȩ rebat
se longe facere. sicut & beatus
petrus dño sehumilians aiebat.
Aecede ame dñe qͣm homo
peccator sũ. Uel sicut ille
centurio ad eundẽ dñm init:¬
tens dicebat. Non sũ dignus
ut sub tectũ meũ intrei. quia
nec me ipsũ dignũ estim aui
adte uenire. Uelsicut scã
elis abetb ad ipsã beatã locu¬
taest mariã dicens. Et unde
cauebat & timebat sibimet
istius tante sc̃itatis coniune¬
tionẽ adhibere. Idcirco uo¬
lebat cã occulte dimittere.
imitto eã dicens & ame
longe faciã cã. & acognatione
mea: maior est enim eius
dignitas. suꝑ excellit eius
sct̃tas. nec meae congruit
indignitati: Ideo uolebat
occulte dimittere eã. Haee
eo cogitante. angelus dñi ꝑ
uisũ apparuit uli dicens
Quid dubitas oioseph: quare
in prudent cogitas. quare
inrationabiliter meditaris:
minifter es & non largitor
seruus & non dominus. manci¬
piũ & non plasmator. Propte¬

Expanded text:
Ergo humilians se ante tantam Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quia homo peccator sum . Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, quia nec meipsum dignum existimavi ad te venire . Vel sicut sancta Elisabeth ad ipsam beatam locuta est Mariam, dicens: Et unde cavebat et timebat sibimet istius tantae sanctitatis conjunctionem adhibere; et idcirco volebat eam occulte dimittere: Dimittam eam, dicens, et a me longe faciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem eo cogitante, angelus Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? quare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meditaris? minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propte
Abbreviated transcription (Latin):
loseph uir eius quũ esset bomo
iustus Iustus autẽ in uerbo
iustus infacto iustus in legis
consũmatione iustus in inita
gr̃e. lustus itaq: cũ fuisset
& nollet eã traducere. uolut
occulte dimittere. Noluit
eã traducere. noluit eã acci.
pere : noluit eã male diffama
sed uoluit eã occulte dimiti
Occulte eã a se dimittere sicit¬
misericors. Talis ergo cũ e&
ioseph: cogitabat occulte ea¬
dimittere. Hec illo inquit
cogitante. Quȩrendũ ẽ nob
ut eã dimitteret. Si suspi¬
cione in ea habebat. quomoo
iustuserat : Siergo non est
suspicatus uel tale aliquid
cogitauit : quur eã diitie
uolebat. ut unmaculata et
scãm uellet dimittere : Inus¬
tũ enĩ & hoc erat. Sed em̃
simplice sensũ audi buiusora¬
tionis. losephiustuserat. &
illa uirgo in maculata erat :
sed ideo eã dimittere uoleb. it
q̃m uirtute mysterii & sacra¬
mentũ qđ dã magnificũ in ea¬
dẽ cognoscebat. cui ad ꝓxi.¬
mare sese indignũ estimabat.

Expanded text:
Joseph vir ejus cum esset homo Joseph vir ejus cum esset homo justus. Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis consummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Noluit eam tradu noluit eam male diffamare, sed voluit eam occulte dimittere. Occulte eam a se dimittere volemisericors. Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittere. Hcogitante . Quaerendum nobis ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut immaculatam et sanctam voluit dimittere. Injustum enim et hoc erat. Sed enim simplicem sensum audi hujus dictionis. Joseph justus erat, et illa Virgo immaculata erat. Sed ideo illam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec eñĩ alter unigenitus suꝑ
terrauenit. aut alia uirgo
umgenttũ genuit. In his om̃ib
que dicta sunt desponsata
legit᷑ mat̃ eius maria : & ait.
Inuenta est inutero habens.
Cui inuenta. aut a quo inuenta
est : Primo ab angelis custo¬
dientibus eam. ꝓtegentibus
eam. conseruantibus eã. uel
eius beatissima animam ad
honore illius quiabipsa gene¬
randus erat. De hinc inuenta
non incongrue putat᷑ ab ipso
beato ioseph sco & iusto. qui
pocne licentia maritali cam
non contigerit: futurȩ tamen
ut putibat᷑ uxoris om̃a nouerat.
Iosephaut̃ uir eius inquit.
quu esset homo ustus & nollet
eam traducere. Uirũ appel¬
lauit contra iudeoꝵ prauita¬
tem : ut aduersum uirgine
non seuirent. Propterea &
desponsata fuit ipsi ioseph:
ut supra dictũ est. Si enim
non fuisset desponsata iosepliꝰ
omniũ bonorũ incredibiles
& inmmici iudȩi lapidib eã
occiderent. Ideo uirii eius
hic eũ euangelista appellauid

Expanded text:
nec enim alter unigenitus super nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putabatur ab ipso beato Joseph sancto et justo, qui pene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum evangelista appellavit.
Abbreviated transcription (Latin):
nec seipse diisit. ut dimidius
apud pitrẽ & dimidius esset in
uirgine : sed totus apud patr̃e
& tõtus in uirgine. totus insinu
patris. totus in humano corpore.
Non relinquens superiora uenit
quȩrere terrena. quȩ incȩlisst̃
conseruans. & quȩ interra sunt
saluans. Ubiq: om̃ps inscissus.
indiuisus. hic sc̃s unigenitus ds̃
Si em̃ hoc uerbũ humanũ escor¬
poralit̃ inmissũ in auribus
plurimoꝵ ñ diuidit᷑ ꝑ singulos.
ut pars in alio. & parssit iterũ
in alio: sed in omnibus in tegr̃u
& plenũ habet᷑: ut in uno quoq
totũ sit : quantomagis uerbũ dĩ
uongenitus ubiq tõtus est: &
incȩlo & interra & apud patrẽ
& inuirgine. & non diuiditur
ut dictũ ẽ neq scinditur neq
in partes efficit᷑. sed totus totũ
tenet. totũ implet: torũ illustrat
& possidet. Huius itaq unigeniti
đi. dicit᷑ hȩc mat̃ uirgo ma¬
ria digna digni. inmaculata
scĩ. una unius. unica unici

Expanded text:
nec se ipse divisit, ut dimidius esset nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici;
Abbreviated transcription (Latin):
Quisum quã ista audiuit: Quis
uidit talia: Quis hoc excogita¬
repotuit. ut mat̃ uirgo esset.
intacta generaret. quȩ & uirgo
ꝑmansit &genuit: Sicut eñ
quondã rubus conbũri uidebat᷑
&ignis eũ non tangebat. et
sicut trespueri in camino in¬
clusi habebant᷑ & tamen eos
non ledebat incendiũ. nec odor
adlatũ est e prandiũ ab ab¬
baeuc: ita & hȩc scã uirgo ge¬
mut d̃m. sed intacta ꝑmansit:
lat̃ effecta ẽ : sed uirginitatẽ
non amisit. Genuitꝰ in fantẽ
& ut dictũ ẽ uirgo ꝑmansit.
urgo ergo genuit. & uirgo
ꝑmansit. Mater filii facta ẽ :
& castitatis sigillũ ñ ꝑdidit.
uare : Quia ñ homo iste tantũ
quindebat᷑. sed umgenitus
erat ds̃ ꝗͥ in carne aduenerat:
t sibio carnalit̃ genitus est :
sed ꝑfecta deitis in corpore uenit :
Integer ergo iste & indiuisus ds̃
inhumano aduenit uel genitus
est corpore. quiq: ds̃ & dñs
figurã serui suscepit. Non eñi
pars unigeniti uenit incorpore.

Expanded text:
Quis unquam ista audivit? quis Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? Sicut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ desponsata esset mater eius
maria ioseph Quȩ fuit necessita
ut desponsata eẽ maria ioseph
nsi ꝓpterea quatinus hoc sacras¬
mentũ diabolo celaret᷑: & ille
malignus. fraudis commenta
aduersus desponsatã uirginẽ
nulla penitiis inuenisset᷑ꝰ Ud
ideo fuerat desponsata ioseph:
ut nato infanti uel ipsi mariae
curã uideretur gerere ioseph
siue in egrptũ iei is. uel inde
demuo ueniens. Ideo desponsat
fuit ioseph: non tam̃ in concus¬
piscentia iuncta. Mater inqut
cius. Mater inmaculata. mat᷑
incorrupta. mater intacta
Mater cius. Cuius euis:: Mater
dĩ unigeniti. dñi ac regis om̃ius
plasmatoris. & creatoris cunci
illius qui in excelsis sine matr
& interra ẽ sine patre: ipsius
qui incȩlis scđm deitatẽ in simi
est patris. & interris scđm corsi¬
ris susceptionẽ. insinu ẽ matrꝰ
o menarrabilis suauitas. o ines¬
fabile magnũq: sacramentũ.
Ipsa eađe uirgo. ipsa & mat̃ dñi.
ipsa genitrix. ipsa cius ancilla.
saluatio eius ipsa quȩ genuit.

Expanded text:
um deponsata esset mater ejus Maria Joseph. Quae fuerit necessitas ut desponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mariae curam videretur gerere Joseph, sive in Aegyptum iens, vel inde denuo veniens: ideo desponsata fuit Joseph, non tamen in concupiscentia juncta. Mater, inquit, ejus. Mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta. Mater ejus: cujus ejus? Mater Dei unigeniti, Domini et regis omnium, plasmatoris et creatoris illius qui in excelsis sine matre, et in terra est sine Patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est patris, et in terris secundum corporis susceptionem in sinu erat enarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
spolia. lugũ enĩ oneris eius.
& uirgã hu̾meri eius & sceptrũ
exactoris eius superasti. sicut
indiemadian. Quia omnis
uolenta predatio cũ tumultu.
& uestim̃tũ mixtũ sanguine:
erit in conbustione &cibus
ignis. Paruulus em̃ natus est
nobis. filius datus ẽ nobis &
factus est principatus super

Expanded text:
a iugum enim oneris eius et virgam umeri eius et sceptrum exactoris eius superasti sicut in die Madian quia omnis violenta praedatio cum tumultu et vestimentum mixtum sanguine erit in conbustionem et cibus ignis parvulus enim natus est nobis filius datus est nobis et factus est principatus s
Abbreviated transcription (Latin):
illius cora eo. Sicut pastor
gregẽ suũ pascet. in brachiosuo
congregabit agnos. & insinu suo
leuabit. fȩtasipse portabit.
Quis mensus est pugillo aquas. &
caelos palmo ponderauit :¬
Quis appendit tribus digitis
molem terrȩ. & librautt in
pondere montes. & colles in

Expanded text:
illius coram eo sicut pastor gregem suum pascet in brachio suo congregabit agnos et in sinu suo levabit fetas ipse portabit quis mensus est pugillo aquas et caelos palmo ponderavit quis adpendit tribus digitis molem terrae et libravit in pondere montes et colles in
Abbreviated transcription (Latin):
lobiscu ds̃. amplius magisque
ꝓnobis magnificũ certam en
adimplens. &usq: ad mortẽ
accedens: ut morte sua inortẽ
occideret: & benedictionem
atq: inmortalitatẽ mundo
corde populo condonaret. qui
fiducialit᷑ dicit nob̾cũ ds. ꝑ
euangelistarũ & a postolorũ
predicationẽ. ꝑ scĩ sui corporis
& sanguinis sacramentũ. per

Expanded text:
Nobiscum Deus, amplius magis pro Nobiscum Deus, amplius magis pro nobis magnificum certamen adimplens, et usque ad mortem accedens, ut morte sua mortem occideret, et benedictionem ac immortalitatem mundo corde populo condonaret, qui fiducialiter dicit, Nobiscum Deus per evangelistarum et apostolorum praedicationem, per sui sancti corporis et san
Abbreviated transcription (Latin):
generatione atq gaudentes
sieut chm̃ omniũ & regẽ pacis
ad homines uenient̃e : de inde
apostoli unigeniti dĩ domi¬
nationẽ atq uirtut̃e omnib
gentib predicantes. ad huc
& sc̃i martrres contra ignes
& gladios usq ad mortẽ resis¬
tentes. de inde cuncti credem
hoc ipsũ nom̃ usq in consum¬
mationẽ sȩculi memorante
est interpretatu nobi scũ as
Quiuocabunt: insi isti quorũ
uocabit᷑ in terra nouũ nom̃
non sicut prius infiguris &
imaginibus. sed facie ad faciem
apparente. Nobi scũ ÷ abrahȩ
patricredentiũ tribus horis
temporis licet non ꝑ ipsam
ineffabilẽ deitatis suȩ substan¬
tiam. sed potius ꝑ añgelicam
speciem a meridie uisus est :
nobis triginta tribus annis m
terra app̾aruit. & cũ hominib
conuersari dignatus ẽ. lacob
nchilominus apparuit. con-¬
luctans cũ eo. Quiq se ab eo
superari ꝑmisit: ut hunc
musti cordẽ merito benedice.¬
ret: atq israhel nominaret.

Expanded text:
nativitate atque gaudentes, nativitate atque gaudentes, sicut Deum omnium et Regem pacis ad homines venientem. Deinde apostoli unigeniti Filii Dei dominationem atque virtutem omnibus gentibus praedicantes. Ad haec et sancti martyres contra ignes et gladios usque ad mortem resistentes. Deinde cuncti credentes hoc ipsum nomen usque ad consummationem saeculi memorantes est interpretatum, Nobiscum Deus. Qui vocabunt, nisi justit quorum vocabitur in terra nomen novum, non sicu, prius in figuris et in imaginibus, sed facie ad faciem apparentem? Nobiscum Deus. Abrahae patri credentium tribus horis temporis, licet non per ipsam ineffabilem deitatis substantiam, sed potius per angelicam speciem a meridie visus est : nobis triginta tribus annis in terra apparuit, et cum hominibus conversari dignatus est. Jacob nihilominus apparuit colluctans cum eo , quique ab eo superari permisit ut hunc mundicordem merito benediceret, atque Israel nominaret.
Abbreviated transcription (Latin):
est. neq eius ad flatibus uene¬
nosis infecta: sed uirgo in
ũterũ accipiet. p̃dicationẽ
angeli suscipiens. ꝓphetarũ
testimonia ad sumens. Virgo
inuteru accipiet: ut dm̃
dignant̃ in carnatũ. ad mun¬
dipariat salut̃e. Ecce inquit.
Hoc ipsũ qđ dieit ecce admi-¬
rantis ẽ tanti mysterii mag¬
nitudiñe. ut om̃s uelut e
somno suscitans. ad hoc dictũ
euigilent. Ecce uirgo dicit
inutero accipiet & pariet
filiũ. ad conligandũ illum
forte armatu. & conculcan:¬
dũ serpentis impii caput:
ad conterendas uires eius.
ad prȩdã eius diripiendam.
atq captiuitat̃e sui populi
conuertendã. Pariet filium
ad deinio reparandũ adam.
ad in obedientiã euȩ ꝑ mariȩ
obedientiã excludendã. ad
erigendũ iacentiũ genus. qđͣ
ꝑmulieris temerariã cre¬
dulitat̃e fuerat ante deiecũ
Etuocabunt nom̃ eius emmas¬
nhel: qđ est interpretatu
nobiscũ đs. Uocant nom̃ eius¬
prius angeli psallentes in eius

Expanded text:
est, neque ejus afflatibus veneest, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut Deum dignanter incarnatum ad mundi pariat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce, admirantis est tanti mysterii magnitudinem, ut omnes velut e somno suscitans, ad hoc dictum evigilent. Ecce virgo, dicit, in utero accipiet, et pariet Filium. Ad colligandum illum fortem armatum, ad conculcandum serpentis impii caput, ad conterendas vires ejus, ad praedam ejus diripiendam, atque captivitatem populi sui convertendam, pariet filium, ad denuo reparandum Adam, ad inobedientiam Evae per Mariae obedientiam excludendam, ad erigendum jacentium genus, quod per mulieris temerariam credulitatem fuerat dejectum. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscuprius angeli psallentes in ejus