comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocare. Nã cũ dicis. d̾s damͥ diuitias.
nͣuis ut ipse d̾s ad te ueniat : s uis ut
diuitie ueniant adte. Qd̃ uis ut adte
ueniat: hoc inuocas. Si autẽ dm̃ in¬
uocares. ipse adte ueniret: ipse esset
diuitiȩ tuȩ. Nc̃ aut̃ uis habere archã
plenã: & mnanẽ conscientiã. Ds̃ ñ im-¬
plet domũ: s pectꝰ. Qͥd tͥ ꝓsunt exte¬
riores diuidie: site interior premit e¬
gestas: E rgo isti qͥ ꝓpt̃ scłaria cõmo¬
da. qͥ ꝓpter t̾rena bona. qui ꝓptͣ uttã
pͣsentem. & terrenã felicitatẽ inuocant
miscricors: om̃ib inuocantib te. Et
qͥd ÷ qd̃ dicit multis locis scͥptura. qͥa in¬
uocabunt & nͣ exaudies: certe misericors
om̃ib inuocantib se: nͥ qͥa qͥdã inuocan¬
tes ñ ipsũ inuocant: De qͥb đr. Dñm¬
nͣ inuocauerunt. Inuocant: s dm̃ non
inuocant. Inuocas: qͥcquid amas. Inuocas.
quicqͥd inte uocas. Inuocas: quicquid uis
ut ueniat adte. Porro si dm̃ ꝓpterea in¬
uocas. ut ueniat ad te pecunia. ut ueniat

Expanded text:
s da mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te. Quod vis ut ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti qui propter saecularia commoda, qui propter terrena bona, qui propter vitam praesentem et terrenam felicitatem invocant misericors es omnibus invocantibus te.» Et quid est quod dicit multis locis Scriptura, quia «invocabunt, et non exaudiam eos» certe «misericors omnibus invocantibus te»; nisi quia quidam invocantes, non ipsum invocant? de quibus dn invocaverunt» . Invocant, sed non Deum. Invocas quidquid amas; invocas quidquid in te vocas, invocas quidquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat
Abbreviated transcription (Latin):
sa ad ianuã pałs familias. Habet ad huc Ex trãc¬
qd̾ det. In m̃dicitate es cũ om̃ib his quȩ psalmi
accepisti. ⁊ nescis. Pannosã carnẽ morta .c .ix.¬
litatis ad huc portas. Stolam illã głe
ĩmortalitatis ñdũ accepisti. qͣsi satiatus
ñ rogas : B eati qͥ esuriunt & sitiunt ius¬
ticiã : qmͣ ipsi saturabuntur. Gͦ sibonꝰ
ẽ d̾s qͥa ista tͥ dedit: qͣnto beatior eris
cũ se ipsũ tͥ dederit: Desiderasti tanta
ab illo. Rogo te: desidera & ipsum. Neq
eñĩ uere dulciora st̃ ista ꝙͣ ille: aut ex
aliqͣ parte comparanda sunt illi. Ergo
qͥ dm̃ ipsũ a qͦ accepit de quib gaudet
p̃ponit his om̃ib reb qͣs accepit: ipse
dñe fides mea. qͣm dedisti mͥ: ꝙͣ in¬
spirasti mͥ. ꝑhumluate filii tui: per
ministerium p̃dicatoris tui. Et quomͦ

Expanded text:
sa ad januam patrisfamilias; habet adhuc quod det. In mendicitate es cum omnibus his quae accepisti, et nescis. Pannosam carnem mortalitatis adhuc portas; stolam illam gloriae immortalitatis numquid accepisti, et quasi jam satiatus non rogas? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo si bonus est Deus, quia ista tibi dedit; quanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiderasti tanta ab illo; rogo te, desidera et ipsum. Neque enim vere dulciora sunt ista, quam ille, aut ex aliqua parte comparanda sunt illi. Ergo qui Deum ipsum, a quo accepit de quibus gaudet, praeponit his omnibus rebus quas accepit, ipse domine, fides mea, quam dedisti mihi, quam inspirasti mihi per humanitatem filii tui, per ministerium praedicatoris tui. Et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mortis ẽ peccatũ: uirtꝰ uͦ pec̃ci lex.
Ecce unde dic̃ homo. Uolo legis ser¬
uare mandatum: s uirtute concu-¬
piscentie meȩ uincor. Et cũ uoluntaᷤᷤ
eiꝰ comuenitur ⁊ dr̃. noli uinci a malo.
qͥo ei ꝓdest nͥ gr̃a succurrente fiat.
qd̾ ipse apłs sẽcutus adiuncit: Nam¬
⁊ cũ dixisset uirtus peccati lex: con¬
tinuo subiecit. Gr̃as autẽ dõ. qui dat

Expanded text:
mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. Ecce unde dicit homo, Volo legis servare mandatum, sed virtute concupiscentiae meae vincor. Et cum voluntas ejus convenitur, et dicitur, Noli vinci a malo; quid ei prodest, nisi gratia succurrente fiat? Quod ipse Apostolus secutus adjunxit: nam cum dixisset, virtus peccati lex, continuo subjecit, Gratias autem Deo, qui dat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uellet ostendere qͣntũ peccatum̃ gr̃a
ñ subueniente ad nocendum ualeret᷑. etũ
ipsam legẽ qͣ ꝓhibetur peccatũ. ñ dubrta¬
uit dicere uirtutẽ ẽẽ peccati. a culeꝰ ĩqt
mortis ẽ peccatũ: uirtꝰ aut̃ peccatilex
Uerisime om̃ino. Auget em̃ ꝓhibitio
desidĩum oꝑis illiciti: qnͣdo iusticia non
sic diligitur. ut peccandi cupiditas. eiꝰ
delectatione iuncat᷑. Ut autẽ diligatur
& delectet uera iusticia: ñ nͥ diuina sub¬
uenit grã. S ne ꝓpt̃ea lex putaret᷑ mali.
loco u̾sans huiusmodi questionẽ. itaq
inquit lex quidem sc̃a: ⁊ mandatũ scm̃
⁊ iustũ. ⁊ bonũ. Qõ gͦ bonũ ÷ inquit: m̾
factũ ÷ mors : absit. S peccatũ ut ap
in ortẽ : ut fiat supra modum peceator
aut peccatũ ꝑ mandatũ. Sup̃ modũ
dixit. qr etiã p̃uaricatio addit᷑. cũ pec¬
candi aucta libidine. etiã lex ipsa con¬
tia. ⁊ maiores uires accipit lege ꝓhiben
ille ipse doctor gentiũ. Aculeꝰ autẽ

Expanded text:
cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malumloco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed pecct mortem, ut fiat super modum peccator aut peccatum per mandatum. Super modum dixit, quia etiam praeuaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contia, et majores vires accipit lege prohibest quod dicit ille ipse Doctor Gentium: Aculeus autem
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan ⁊ patrẽ meum sciretis. Ille qͥ omma
scit. qñ dic̃ forsitan. ñ dubitat s increpat.
Attende em̃ quomͦ increpatiue dicat᷑ ipsum
idõ dubitante qr nesciente. Cũ uͦ dr̃ adeo uer¬
bũ dubitationis. cũ dm nichil utiq lateat.
illa dubitatione arguitur infidelitas: non
quas certas habẽt. aliqͣndo increpatiue¬
cũ corde ñ dubitent: uelut sundigneris
seruo tuo & dicas. contempnis me: consi-¬
dera. forsitan dñs tuussum. Hinc ⁊ apłs¬
ad qͦsdã contẽptores suos loquens ait. Puto
aut᷑. qd ⁊⁊ ego spm dĩ habeo. Qͥ dic̃ puto.
dubitare uidetur. S ille increpabat: ñ
dubitabat. Et ipse dñs iħc xp̃c alio loco
increpans infidelitatẽ fut᷑am humani ge¬
neris: cũ uenerit in qͥt filius homini¬
putas inuemet fidẽ interra: De his aut̃ hie

Expanded text:
forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum ideo dubitante quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidquas certas habemus, increpativecum corde non dubitemus. Velut si indigneris servo tuo, et dicas: Contemnis me, considera forsitan, dad quosdam contemnentes suos loquens, ait: Puto autem quod et ego Spiritum Dei habeo. Qui dicit puto, dubitare videtur. Sed ille increpabat, non dubitabat. Et ipse Dominus noster alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, filius hominiputas inveniet fidem in te
Abbreviated transcription (Latin):
condempnare. Qd̃ autͣ dico untuire uidue
hoc dico om̃i uidue: beatior erit si sic per¬
fuerit beatior autẽ erit si sic ꝑmanserit scd̃m
meũ consilium: ne qͥs hoc consilium tanqͣm
humanũ ⁊ ñ diuinũ contempnendũ putarit.
intelligendũ ÷ etiã ipsa que ñ a domino iy¬
bentur. s a scõ ei famulo utilit̃ suadentur
eodẽ dño inspirante suaderi. Absit enĩ ut
qͥsꝙͣ catholicꝰ dixerit. qñ suadet sp̃c sc̃s ñ¬

Expanded text:
condemnare. quod autem dico uniuirae uiduae, condemnare. quod autem dico uniuirae uiduae, hoc dico omni uiduae: beatior eris, si sic perfuerit, Beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium; ne quis hoc consilium tanquam humanum, non divinum, contemnendum putaret, inbentur, sed a sancto ejus famulo utiliter suadentur, eadem Domino inspirante suaderi. Absit enim ut quisquam Catholicus dixerit quod suadet Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
nubat. tantũ in dño. B eatior aut̃ erit.xxx.iiiͦi.
si sic ꝑmanserit. Qd huic sententie qͣn¬
tũ ad hanc rẽ attinet addi ł detrahi
possit ignoro. Deinde ipsum quoq
mulierẽ ñ uniuirã. łbiuirã. s si dici
potest septiuirã. in resurrectione cuiꝰ
futura cẽt uxor. Increpans en eos ait.
Erratis: nescientes scͥpturas neq uirtutẽ di.
Inresurrectione enĩ neq nubent. neq uxores
ducent. Non enim incipient mori: s ert̃ eqͥles
angeł dĩ. Coꝵ itaq resurrectionẽ memorauit.
qͥ resurgent aduitam. ñ qͥ resurgent ad peña.
Potuit gͦ dicẽ. erratis nescientes scͥpturaᷤ neq
uirtutẽ dĩ: in illa enĩ resurrectione multinibx
istȩ ẽẽ ñ pot̾unt: dem̃ addere. nec aliqͣ ibi
nubet: s nec ipse ut uidemus tot maritors
mulierẽ ulla sue sententiȩ significatione d̃p¬
nauit. Qa ꝓpt̾ nec contͣ humane uerecundie
sensũ audeo dicere. ut quotiens uoluerit uris
mortiuis nubat femina: nec ex meo corde p̃ter se

Expanded text:
nubat, tantum in domino; beatior autem erit, si sic permanserit. quid huic sententiae, quantum ad hanc rem adtinet, addi uel detrahi possit, ignoro. deinde ipsum quoquemulierem non uniuiram uel biuiram, sed, si dici potest, septiuiram in resurrectionem cuius futura esset uxor. increpans enim eos ait: erratis, non scientes scripturas neque uirtutem dei. in resurrectione enim nec nubent nec uxores ducent; non enim incipient mori, sed erunt aequales angelis dei. eorum itaque resurrectionem commemorauit, qui resurgunt ad uitam, non qui resurgunt ad poenam. potuit ergo dicere: erratis, nescientes scripturas neque uirtutem dei; in illa enim resurrectione multinubae istae esse non poterunt, deinde addere: quia nec aliqua ibi nubit. sed nec ipse, ut uidemus, tot maritorum mulierem ulla suae sententiae significatione damnauit. quapropter nec contra humanae uerecundiae sensum audeo dicere, ut, quotiens uoluerit, uiris mortuis nubat femina, nec ex meo corde praeter s
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: qm̃ ab unitate corporis xp̃i qͥ nobis
uia factꝰ ẽ: & a templi dĩ societate ñ recessert̃
Unde ut ñ recedant. regulam ficłi pusillis
magnisq cõmunem in ȩccła ꝑseuerant̃ tenent.
& in qͦ ꝑuenerunt in eo ambulant. & donec
eis ds reuelet si quid aliter sapiunt. cogita¬
tiones suas carnales ñ domatrant: quia ñ
obdurant᷑ contentiosis defensionib ĩma-
intelligentiȩ ꝑspicuitatẽ impetrantes. per
estis uos. Apłm audite. Nescitis quia
templũ dĩ estis. ⁊ sp̃c di habitat inuobis.
Hoc dic̃ xp̃ianis: hoc dicit fidelibus
Nescitis quia templũ dĩ estis: & sp̃c d̃ĩ ha¬
bitat inuobis: Si quis templũ d̃ĩ corruꝑit.
corrũpet illum ds̃. Uidete quomͦ minat᷑.

Expanded text:
erunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis erunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis uia factus est, et a templi dei societate non recesserunt. unde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnisque communem in ecclesia perseueranter tenent et, in quod peruenerunt, in eo ambulant et, donec eis deus reuelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant, quia non obdurant contentiosis defensionibus: inmaintellegentiae perspicuitatem impetrantes per t; ipsum audite: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hoc dicit christianis, hoc dicit fidelibus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruperit, corrumpit il
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiat orantes. mundet confitentes. ut exi¬
beat sibi templũ immaculatũ in ȩternum:
merito dr ñ habitare in eis qui cognoscentes
dm̃ nͣ sic̃ dm̃ głificauerunt aut gr̃as egerunt
creatori. ñ unius ueri di templũ se ẽe uoluert̃
atq ita dũ uolunt eũ habere cũ multis. faci¬
lius effecerunt ut eũ ñ haberent. qͣm ut diis
multis. falsisue miscerent. Et merito dicitur
habitare in eis. quos scđ̾m ꝓpositum uocatos
iustificandos. głificandosq suscipit etiã anteꝙͣ.
incorporcã quȩ ubiq tota ẽ ualeant eius nosse
naturam: qͣntũ nosci ex parte. et ꝑspeculum
⁊ inenigmate ab homine in hac uita cum
plurimum ꝓfecerit potest. Hos tales etiã si
anteqͥm ꝑueniant ad spiritasẽ m̃tis etatem
uͭ nͣlac te alantur s solido ꝙỹbo dicꝰ uitȩ hui
extremus inuenerit: ꝑficiet in eis habitator
illoꝵ quicquid hic intelligentiȩ minꝰ habu¬

Expanded text:
exaudiat orantes, mundet confitentes, ut exhiexaudiat orantes, mundet confitentes, ut exhibeat sibi templum inmaculatum in aeternum, merito dicitur non habitare in eis, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt uel gratias egerunt. m creatori non unius ueri dei templum se esse uoluerunt atque ita, dum uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos iustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse naturam, quantum nosci ex parte et per speculum et in aenigmate ab homine in hac uita, cum plurimum profecerit, potest. antequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed solido cibo, dies uitae huius extremus inuenerit, perficiet in eis habitator illorum, quicquid hic intellegentiae minus habu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dĩ De qͥlib paulo ante dixerat. A ni¬
malis autẽ homo. ñ ꝑcipit ea que sunt sp̃c
dĩ. Qͦsetiã paruulos uocat: ñ carnis ctate
s mentis. Non itaq ꝑcipiebant cognitio¬
nẽ spc̃ sc̃ĩ. qui habitabat ineis. Et habitante
inse spũ scõ. ad huc animales ñ dum spirita¬
les erant: qi ñ dũ poterant habitatorem
sint templũ euis: idq in ꝓficientib & ꝓ
siciendo ꝑscuerantib ꝑficit. Spe entm
salui facti sumus sic̃ apłs dicit: cũ in alioloco
data sit: quẽ admodũ accipiendũ sit. illic ex¬
ponit uͥ ait: spe cm̃ salui facti sumus. Agit gͦ¬
in quib adhuc animalib habitat ipsam edi¬
ficationẽ habitaculi sui qͣm ñ inista s malia
post hanc uitam ꝑficit: quando absorbebitur in
inuictoria: diceturq illi. uͥ ẽ mors uictoria
tua. ubi ẽ mors aculeus tuus. Cũ itaq ꝓfici¬
entes in quib mortalib habitat. dũ de die
in diem renouant᷑. magis magisq tustificet.

Expanded text:
s? de qualibus paulo ante dixerat: Animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei, quos etiam paruulos uocat non carnis aetate sed mentis. non itaque percipiebant cognitione spiritum sanctum, qui habitabat in eis, et habitante in se spiritu sancto adhuc animales nondum spiritales erant, quia nondum poterant habitatorem sint templum eius, idque in proficientibus et proficiendo perseuerantibus perficit.. spe enim salui factisumus, sicut apostolus dicit, cam alio loco data sit. quem ad modum accipiendum sit, illic exponit, ubi ait: Spe enim salui facti sumus. spes in quibus adhuc mortalibus habitat, ipsam aedificationem habitaculi sui, quam non in ista sed in alia post hanc uitam perficit, quando obsorbebitur mors in uictoriam diceturque illi: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi eentes, in quibus mortalibus habitat, dum de die in diem renouantur, magis magisque iustificet,
Abbreviated transcription (Latin):
Aut enĩ in dm̃ peccat homo. aut ĩ hoĩem.
Peccat᷑ autẽ indmͣ. etiã corrũpendo tẽplũ
ciꝰ. Inte et enim habitat ds̃. redemit te
sanguine fili sui. Qrã qͣm et antequam
redimereris cuius seruus eras. nͥ eius qͥ con-¬
didit omĩa : Pecculiarit quodãmͦ te hab̾c
uoluit: redemptũ sanguine filii sui. Et

Expanded text:
ccatur, aut in hominem. Peccatur autem in Deum, etiam corrumpendo templum ejus in te: etenim Deus redemit te sanguine Filii sui. Quanquam et antequam redimereris, cujus servus eras, nisi ejus qui condidit omnia? Peculiariter quodam modo te habere voluit redempt
Abbreviated transcription (Latin):
ultũ mirabilis resẽ. quẽ admodũ quoꝵdam
ñdũ cognoscentium dm̃ sit inhabitator ds̃.
& quorła cognoscentium nͣ sit. Nec illi enĩ
ad templũ di ꝑtinent. qͥ cognoscentes dm̃ ñ
sic̃ dm̃ głificauerunt aut grãs egerunt:
& adtemplũ di ꝑtinent paruuli scĩficati
sacram̃to xp̃i. regenerati sp̃u sco: qui certe¬
que potuerunt illi nosse nec habere: isti
potuerunt habere anteqͣm nosse. Beatissi¬
mi sunt autẽ. quib hoc ÷ dm̃ habere qd̾
nosse. Ipsa quippe noticia. uerissima ac feli¬

Expanded text:
ultum mirabilis res est, quem ad modum quorundam nondum cognoscentium deum sit inhabitator deus et quorundam cognoscentium non sit. nec illi enim ad templum dei pertinent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, et ad tempsacramento Christi, et regenerati Spiritu sancto, qui quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere anteqmi sunt autem, quibus hoc est deum habere quod nosse; ipsa quippe notitia plenissima, ue
Abbreviated transcription (Latin):
est sp̃c scĩ. quẽ habetis ado: Nec dici nͥ
pleuerit. Quanto stultius dr ullis angus¬
tiis impediri alicubi trinitatẽ: ut pater
ł qd̾ iam dixi: uel etiã illito. Nescitis qr
templũ dĩ estis. & sp̃c di habitat inuobis:
Unde econtrario de quib dam: ita dicit
quisqͥs inseparabilitatẽ tͥnitatis pęnitus
fatendũ ẽ ubiq et dm̃ ꝑ diuinitatis po¬
tentiã: s ñ ubiq ꝑhabitationis grãm. Pptͣ
hanc enim habitationẽ ꝓculdubio gr̃a dilec-¬
ut templũ eiꝰ potius in oratione cõmemoremꝰ.
qd̃ .⁊ nos ipsi debemus eẽ. Et in quantũ sumꝰ
intantũ ad eius societatẽ ⁊ ad optionis familiã
ꝑtinemus. Si cnuim populus ñdũ factꝰ eqͣlis
angłis etus adhuc inista ꝑegͥnatione cd̃r cẽplũ
eiꝰ. qͣntomagis ẽ templũ eiꝰ incelis. uͥ ẽ p̃płs
angłoꝵ. quib aggregandi & coeqͣndi sumus :¬

Expanded text:
est, quem habetis a deo. nec dici nisi a anima impleuerit. quanto stultius dicitur ullis angustiis impediri alicubi trinitatem, ut pater stolus, uel quod iam dixi uel etiam illud: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? unde et e contrario de quibusdam idem dicit:quisquis inseparabilitatem penitus trinitatis fatendum est ubique esse deum per diuinitatis praesentiam sed non ubique per habitationis gratiam. propter hanc enim habitationem, ubi procul dubio gratia dilecut templum eius potius in oratione commemoremus, quod et nos ipsi esse debemus et, in quantum sumus. in tantum ad eius societatem et adoptionis familiam pertinemus. si enim populus dei nondum factus aequalis angelis eius adhuc in ista peregrinatione dicitur templum eius, quanto magis est templum eius in caelis, ubi est populus angelorum. quibus a
Abbreviated transcription (Latin):
di animus mͣs ẽ: ñ corpus meum. Dicit
etiã testimoniũ: om̃is caro fenũ: ⁊ om̃is
claritas eiꝰ flosfeni. Infelix interp̃tatio.
punienda cogitatio. fęnũ dicta ẽ caro
qr moritur. S qd̃ ad tempus moritur:
ñ resurgat cũ crimine. Uisnosse aꝑtam
etiã inde sententiam: Nescitis inqͥt cõe Ex serm
templũ inuobis ẽ sp̃c sc̃i. que habetis ad̾o.
Contempnebas corporale peccatum:
de templo di. Si eligeres in eccłia d̃i facere
adulterium intra istosparictes: qͥdte ẽet sce¬
leratus: Mͦ autem. tuipse es templũ dĩ. Tem¬
plũ intras. templũ exis. tẽplũ indomo cua
manes: tẽplũ surgi. Uide qͥd agas: uide ne offendaᷤs
templi habitatorẽ: ne deserat te ⁊ in ruinã
uertaris. Nescitis inquit qr corpora urã &
hoc de fornicatione loquebat᷑ apłs. ne con¬
tempnerent corporalia peccata. templũ ÷
omnis homo qͥ paulo attentius considerauerit
neminẽ timentẽ dm̃ subu̾bis eiꝰ ñ se corri¬

Expanded text:
Dei animus meus est, non corpus meum: adjecit etiam testimonium, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni . Infelix interpretatio! punienda cogitatio! Fenum dicta est caro, quia moritur: sed quod ad tempus moritur, non resurgat cum crimine. Vis nosse apertam etiam inde sententiam? Nescitis, inquit idem templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? Contemnebas corporale peccatum, de templo Dei. Si eligeres in ecclesia facere adulterium intra istos parietes, quid te esset sceleratius? Modo autem tu ipse es templum Dei. Templum intras, templum exis, templum in domo tua manes, templum surgis. Vide quid agas, vide ne offendas templi habitatorem, ne deserat te, et in ruinam vertaris. Nescitis, inquit, quia corpora vestra et hoc de fornicatione loquebatur Apostolus, ne contemnerent corporalia peccata templum inomnis homo qui paulo attentius consideraverit, neminem Deum timentem sub verbis ejus non se corri
Abbreviated transcription (Latin):
ita simul sessuri p̃destinati sunt. ut iã
factũ dicat apłs. qd̾ certuᷤ ẽ adfuturũ:
& ipsi spĩu scõ subtrahitur a uobis. qͥsqͥs
est ille consessꝰ: tanqͣm sedere cũ patre
& filio sit ĩ dignsꝰ. qͥeadẽ sede efficit dignos:¬
qͥ dic̃: nescitis qr templũ di estis. statimq
subiecit. & sp̃c di habitat inuobis: Ds enĩ
habitat intemplo suo. N on eñĩ tanqͣm mi¬
nister habitat sp̃c dĩ intemplo di.: cũ alio
loco euidentius dicat. Nescitis qr corpora

Expanded text:
unt, ut jam factum dicat Apostolus, quod certum est adfuturum: et ipsi Spiritui sancto subtrahitur a vobis quisquis est ille consessus, tanquam sedere cum Patre vel Filio sit indignus, qui eadem sede efficit dignosqui dicit, Nescitis quia templum Dei estis? Statimque subjicit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus enim habitat in templo suo. Non enim tanquam minister habitat Spiritus Dei in templo Dei, cum alio loco evidentius dicat: Nescitis quia corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Ioi supplicaturꝰ dõ locũ scm ⁊ aptum re¬
quiris: interiora tua munda: & om̃i inde
mala cupiditate exclusa. p̃para tͥ in cordis
tui pace secretum. Uolens intemplo orare.
inte ora: & ita age semꝑ. ut templũ di sis. Ibr eñi ds eraudit.¬

Expanded text:
ias acturus Deo, locum sanctum et aptum requiris, interiora tua munda, et omni inde mala cupiditate depulsa, praepara tibi in cordis tui pace secretum, volens in templo orare. In te ora, et ita age semper, ut templum Dei sis. Ibi enim Deus exaudit
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad corruptelam ꝑtinent flagitionum
aut ad facinora nocendi. Quia do nocere
ñ potes infacinorib inflagitiis eũ offen¬
dis: in corruptelis eũ offendis: inte illi fa¬
cis imuriam. Facis enim inuriã gr̃ȩ ipsiꝰ.
dono ipsius. Iã nosti p̃ciũ tuum: ia nosti
qͦ accedis: quid manduces. quid bibas.
immo que manduces quẽ bibas.

Expanded text:
aut ad corruptelam pertinent flagitiorum, aut ad facinora nocendi. Quia Deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis injuriam. Facis enim injuriam gratiae ipsius, o". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas.
Abbreviated transcription (Latin):
cuius tẽplum ẽ quȩ menbra sunt regis:
mum : Deinde cũ de patre ꝓcedat. qͦmͦ
cũ patre ñ sedet: cũ ipsa sessio ñ sit utiq
cogitanda carnaliter. Postremo qualis¬
qd̃ scĩs hominib sc̃a concedit scriptura.¬

Expanded text:
cujus templum est, quae membra sunt regis? mum? Deinde cum de Patre procedat, quomodo cum Patre non sedet? Cum ipsa sessio non sit utique cogitanda carnaliter, quod sanctis hominibus sancta Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
si eodẽ mͦ numerent᷑. inueniunt᷑ similit̃
unũ ⁊ duo. ⁊ tres. ⁊ quatuor. Porro unũ
⁊ duo. ⁊tres. ⁊ quatuor simul ducti. fiunt
decẽ. Qua ꝓpter disciplinã q̃ insinuat
conditorem dm̃. ⁊ conditam creaturam.
recꝰte significat denarius numerꝰ. & cũ
corpꝰ ꝑfectũ atq in ext̾minabile subdit᷑
anime ꝑfecte atq in ext̃minabili. rursꝰq
ipsa subdit᷑ xp̃o ⁊ ille d̾o. ñ tanqͣm dissimiliᷤᷤ
aut alterius nature. s tanqͣm patͥ filius.
hoc totũ eodẽ numero denario recte sig¬
nificatur: qd̾ pꝰ resurrectionẽ corporis
sꝑatur futurũ ineternum. Et fortasse ꝓp-¬
terea qͥ conducuntur ad uineã: denarium
accipiunt mercedis nomine.
d̃s: qd̾ ẽ sp̃c sc̃s. Huic accedit aliud cestimo
s d̾s dilectio ẽ: ut ipsa ditas dilectio
intelligatur. Et qd̃ in illa enumeratioẽ
conexarũ sibi rerum uͥ dr. omia ur̃a st̃.
eris uir. caput uiri xp̃c. caput autẽ xp̃i
ds. nulla fit cõmemoratio sp̃c sci: qr

Expanded text:
Si eodem modo numerentur, inveniuntur similiter unum, duo, tria et quatuor. Porro unum et duo et tria et quatuor simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile subditur animae perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducuntur ad vineam, denarium accipiunt mercedis nomine d est Spiritus sanctus. Huc accedit aliud testimonsed, Deus dilectio est; ut ipsa deitas dilectio intelligatur. Et quod in illa enumeratione connexarum sibi rerum, ubi dicitur, Omnia eris uir, caput uiri Christus, caput autem Christi deus, nulla fit commemoratio spiritus sanc
Abbreviated transcription (Latin):
mittebat. Auanta abyssus erat: quȩ tam̃
abẏssus nuda erat oculis di. Nam hoc illi
xpͣc pͣnuntiabat : qd̾ ipse inse ignorabat.
Michi enim minimũ ÷ ut a uobis iudicer.
Quancdo enim potestis diiuidicare conscientiã
meã. quando ex aminare. qͦanimo facio
quic quid facio: Quantũ possunt hommes
de alio iudicare. plus homo utiq ipse dese.
s d̾s plꝰ de homine qͣm homode se.

Expanded text:
romittebat ! quanta abyssus erat! Quae tamen abyssus nuda erat oculis Dei. Christus praenuntiabat quod ipse in se ignorabat.Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer» . Quando enim potestis dijudicare conscientiam meam? quando examinare quo animo facio, quidquid facio? quantum possunt homines de alio judicare? Plus homo utique ipse de se; sed Deus plus de homine, quam homo de se.
Abbreviated transcription (Latin):
die: s neq me ipsum iudico. Nichil enim
mͥ conscus sum: s ñ in hoc iustificatus sũ.
Qͥ autẽ iudicat me. dñs t̃. Nonidõ bona
est conscientia mea: quia uosura laudatis.
Qͥd enim laudatis: qd̾ ñ uidetis: Iile lau¬
det qͥ uidet: ille etiam corrigat. si quid ibi
uidet qd eius oculos offendit. qr & nos
ñ dicimus ꝑfecꝰte nos sanos: s tundimus

Expanded text:
dico. Nihil enim mihi conscius sum; sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est . Non ideo bona est conscientia mea, quia vos illam laudatis. Quid enim laudatis, quod non videtis? ille laudet, qui videt: ille etiam corrigat, si quid ibi videt quod ejus oculos offendit. Quia et nos non dicimus perfecte nos sanos: sed tundimus
Abbreviated transcription (Latin):
nichil amplius habeat qͦ se intendat. Et
hec ẽ uere ꝑfecꝰta uirtꝰ. ratio ꝑueniens ad
fine̾ suũ. ꝙͣ beata uita consequitur. ipsa
aut᷑ uisio intellectꝰ eͣ ille qͥ in anima ẽ. frgo
contigerit: uideamꝰ utrũ adhuc ei illa ta
sint necessaria: fides qͣsit necessaria cũ iam
uideat: spes nichilominꝰ qr iã tenet.: caritatiũ
ñ solũ nichil detͣhit᷑. s addit᷑ etiã plurimũ. sła⁊ ilti¬

Expanded text:
nihil amplius habeat quo se intendat: et haec est vere perfecta virtus, ratio perveniens ad finem suum, quam beata vita consequitur. Ipsa autem visio, intellectus est ille qui in anima est, contigerit, videamus utrum adhuc ei tria illa sint necessaria. Fides quare sit necessaria, cum jam videat? Spes nihilominus, quia jam tenet. Charitati vero non solum nihil detrahetur, sed addetur etiam plurimum. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligeret: Ac ꝑ hoc in illo erat lin-¬
gua. in isto ꝓpħia: qr in illo rerũ imagi¬
cũ natio. in isto imaginationũ int̃p̃tatio
sola ipsa signa in spu ꝑ rerũ corporaliũ
imagines uidet: & magis ꝓpħa qͥsolo
eaꝵ intellectu p̃ditꝰ eͣ: s maxime
corporalium reꝵꝵ significatiuas simi-¬
litudines: & eas uiuacitate mͣtis intel¬
ligat: sic̃ daniheł excellentia temp-¬
tata ẽ ⁊ ꝓbata: qͥ regi ⁊ somnium qd̃
uiderat dixit: ⁊ qͥd significaret aꝑuit.
Et ipse quippe imaginescorporales
in spu eiꝰ exp̃ssȩ sunt: ⁊eaꝵ intellectꝰ

Expanded text:
ut intellegeret. ac per hoc in illo erat linut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio.sola ipsa signa in spiritu per rerum corporalium imagines uidet, et magis propheta, qui solo earum intellectu praeditus est; sed maximecorporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellegat, sicut Danihelis excellentia temtata est et probata qui regi et somnium, quod uiderat, dixit et, quid significaret, aperuit. et ipsae quippe imagines corporales in spiritu eius expressae sunt et earum intel
Abbreviated transcription (Latin):
ł doct᷑na. ꝓinde ait. Siuenero ad
uos linguis loq̃ns. qͥd uob̃ ꝓdero. nͥ
loqͣr uob̾ in reuelatioe. aut in agniti¬
one. aut in ꝓpħia. aut in doctrina
id ÷ cũ signis. hoc ẽ lingue accesserit intel¬
lectꝯ: ut ñ sp̃u tantũ s etiã m̃te agat᷑
qd agitur : ꝓiñ cui signa ꝑ aliqͣs rerũ
corporaliũ similitudines demonstrabant᷑
inspu. nͥ accesserat m̃tis officium. ut etiã
intelligerentur. ñ dũ erat ꝓpħa: magisq
ꝓpheta erat qͥ inter pretabat᷑ qͥd alius uidis¬
set. qͣm ipse qͥ uidisset. Uñ apparet magis
ad mͣtẽ ꝑtinere ꝓpħiam. qͣm ad istum sp̃m.¬
qͥ mͦ qͦdã ꝓpͥo uocat᷑ sp̃c uis anime quedã
m̃te inferior: uͥ corporaliũ reix similitu¬
dines expͥmuntur. Itaq magis ꝓpheta
ioseph. qͥ intellexit qͥt significarent sep¬
tene spice. ⁊ septenȩ boues: qͣm pharao
hͥ eas uidit in somnis. Illiꝰ enim sp̃c infor¬
matꝰ ẽ ut uideret: huiꝰ mens illuminata

Expanded text:
 doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signacorporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, nisi accessisset mentis officium, ut etiam intelligerentur, nondum erat propheta: magisque propheta erat, qui interpreta batur, quod alius vidisset, quam ipse, qui vidisset. Unde apparet, magis ad mentem pertinere prophetam, quam ad istum spm proprio uocatur spiritus, uis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qui intellexit, quid significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis; illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata,
Abbreviated transcription (Latin):
am̃te distinguitur. euidentissimo testi¬
monio. Si enĩ orauero inquit lingua
sp̃c m̃s orat. mens autͣ mea ĩfructu¬
osa ẽ. Cũ gͦ linguã intelligat᷑ hoc¬
loco obscuras dicere ⁊ misticas signi-¬
ficationes. a quib si intellectũ m̃tisᷤ
remoueas. nemo edificatur audiendo
lingua. ñ hominib loquitur s deo
nemo enĩ audit. sp̃c autẽ loquit᷑ mys¬
teria. satis indicat eã se linguã hoc loco
appellare ubi sunt significationes ue-¬
lut ymagines rerũ ac similitudines:
q̃ ut intesligantur. indigent m̃tiᷤ obtu¬
tu. Cũ aut̃ ñ intelliguntur: inspũ ea s
dic̃ ẽẽ ñ inm̃tẽ. Uñ aꝑtius ait. Si bene
in ore cũ loquimur. signa utiq rerũ
translato u̾bo linguã appellauit. qͣm¬

Expanded text:
te distinguitur euidentissimo testimonio. si enim orauero, inquit, lingua, spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. cum ergo lingua intellegatloco, obscuras dicere et mysticas significationes, a quibus si intellectus mentis removeatur, nemo aedificatur audiendo lingua, non hominibus loquitur, sed deo; nemo enim audit, spiritus autem loquitur mysteria - satis indicat eam se linguam hoc loco appellare, ubi sunt significationes uelut imagines rerum ac similitudines, quae ut intellegantur indigent mentis obtutu. cum autem non intelleguntur, in spiritu eas dicit esse, non in mente: unde apertius ait: si benedin ore, cum loquimur, signa utique rerum translato uerbo linguam appellauit quam
Abbreviated transcription (Latin):
atq egͦtanti. qr uidere nequit nͥ sana. si ñ
credat alit se eẽ uisuram: ñdat oꝑam sue
sanitat. S qͥd si credat quidẽ ita se rem
habere ut dr̃.: atq ita se si uidere potuerit
ẽẽ uisuram. sanari tam̃ se posse desperet.
nonne se ꝓrsꝰ abicit atq contempnit.
nec p̃ceptis medici obtemperat: p̃sertim¬

Expanded text:
ti, quia videre nequit nisi sana, si non credat aliter se non esse visuram, non dat operam suae sanitati. Sed quid, si credat quidem ita se rem habere ut dicitur, atque ita se, si videre potuerit, esse visuram, sanari se tamen posse desperet; nonne se prorsus abjicit atque contemnit, nec praeceptis medici obtemperat?
Abbreviated transcription (Latin):
circũqͣq diffunditur. m̃tẽq nr̃am qͣsi
uisibili candore conlustrat. s inuisibilĩt
& ineffabilit̾. ⁊ tam̃ intelligibilit̃ lucet:
tãq nob certũ ẽ. qͣm nob̾ efficit certa.¬

Expanded text:
circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi uisibili candore conlustrat, sed inuisibiliter et ineffabiliter et tamen intellegibiliter lucet tamque nobis\' certum est, quam nob
Abbreviated transcription (Latin):
maneant. partim st̃ inuisibilia. sic̃ iusti¬
cia. sic̃ sapientia: partĩ insibilia sicut xͥ
immortale iã corpꝰ: s inuisibilia intellec¬
tu conspicuintur. Ac ꝑ hoc ⁊ ipsa modo
qͦdã congruo sibi uident᷑. multo certiora¬
st̃. qͣm ea q̃ corporis sensꝰ attingit: s ido
dicunt᷑ inuisibilia: qr ocuł istis mortalibꝰ
talib conspici: sic̃ se discipuł post re-¬
surrectionẽ dñs ostendit: sic̃ etiã post
cono. Pinde ista uisibilia ꝑmanentia ita
credimꝰ. ut etiã si ñ demonstrentur. spe¬
remus nos ea quandoq uisuros. S ed ħ¬
inuisibilia simplici m̃tis atq rationis
intentione intellectu conspicimꝰ. sine
ullis formis ⁊ molib corporalibꝰ. sine
ullis liniam̃tis figurisq m̃broꝵ: sine
ullis localibꝰ siue finib siue spaciis in¬
finitis. Hoc gͦ lum̃ ubi hȩc cuncta diiu-¬
dicantur. ñ utiq sic̃ huius soł ⁊ cuiꝰq
corporei luminis fulgor. ꝑ localia spacia

Expanded text:
maneant, partim sunt inuisibilia, sicut iustitia, sicut sapientia, partim uisibilia, sicut Christi immortale iam corpus. sed inuisibilia intellecta conspiciuntur ac per hoc et ipsa modo quodam sibi congruo uidentsunt quam ea quae corporis sensus attingit; sed ideo dicuntur inuisibilia, quia oculis istis mortalibus talibus oculis conspici, sicut se discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam post cono . Proinde ista visibilia permanentia ita credimus, ut, etiamsi non demonstrentur, speremus ea nos quandoque visuros; nec invisibilia simplici mentis atque rationis intentione intellecta conspicimus, sine ullis formis et molibus corporalibus, sine ullis lineamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus sive finibus sive spatiis intur, hoc ergo lumen, ubi haec cuncta diiudicantur, non utique sicut huius solis et cuiusque corporei luminis fulgor per localia spatia
Abbreviated transcription (Latin):
si ⁊ credat ita se habere omnia. ⁊ se sꝑet
posse sanari. ipsã tam̃ que ꝓmittitur lu-¬
ceͣ ñ amet. ñ desideret: suisq tenebris
q̃ iã in consuetudine iocunde sunt. se ar¬
bitretur intim debere ẽẽ contentã: ñ ne
medicũ illũ nichilominus respuit: Er go¬

Expanded text:
si et credat ita se habere omnia, et se speret posse sanari, ipsam tamen quae promittitur lucem non amet, non desideret, suisque tenebris, quae jam consuetudine jucundae sunt, se arbitretur debere interim esse contentam; nonne medicum illum nihilominus respuit? A. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Porro si ille int̾itus a serpentibꝰ
n ab ext̃minatore illa ꝑditio. ⁊ gladii
festum sit: ñ enĩ ait in figura dicebant᷑
uł infigura scͥpta sunt. s infigura ĩ qͥt
contingebant illis: qͣnto maiore diligen-¬
tia pictatis cauende sunt pene. quaꝵ
figure ille fuerunt: ꝓcul dubio qͥppe
sic̃ inbonis rebꝰ multo amplius boni:
in co qõ ꝑfiguram fignificat᷑ qͣm ĩ ipsa
figura: ita inmalis longe utiq peiora
st̾ q̃ significantur figuris: cũ tanta
mala sint etiã significantes figure. Nã
sic̃ t̾ra ꝓmissionis qͦ ille ppłs ducebat᷑
in cõparati onẽ regni cȩloꝵ nichil est¬

Expanded text:
nt. Porro si ille interitus a serpentibus, et ab exterminatore illa perditio, et gladii festum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In figura scripta sunt; sed, In figura, inquit, contingebant illis: quanto majore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis rebus multo amplius boni est in eo quod per figuram significatur, quam in ipsa figura; ita et in malis longe utique pejora sunt quae significantur figuris, cum tanta mala sint etiam significantes figurae. Nam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comparatione regni c
Abbreviated transcription (Latin):
in mari. Et om̃s eandẽ escã spiritalem
manducauert̃: ⁊ om̃s eundẽ potũ sp̾alt̃
bibert̃. Mare rubrum. significat bap¬
tismũ. Moyses ductor ꝑ mare rubrũ.
significat xp̃m. Populꝰ transiens. signi¬
ficat fideles. Mors egiptioꝵ. significat
abolitionẽ peccatoꝵ. Insignis diuersis.
Nũ qͥd ñ eadẽ credebant. ꝑ qͦs hec sig¬

Expanded text:
 spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis Numquid non eadem credebant, per quos haec sig
Abbreviated transcription (Latin):
suã grãm potest cohibere fluida ⁊ labẽ¬
Ctia concupiscentiarũ carnalium. cũ huic Ex libit¬
scło renuntiatur: ut tanqͣm inimicis peo q̃stionũ¬
catis om̃ibꝰ ꝑdeletis. fideliũ ppłs ꝑsacra leuitici¬
m̃tũ baptismatis tͣiciat᷑. Qͥ dedux̃ eos tit̃. luiii¬
innube diei. ⁊ tota nocꝰte in illuminatioe
ignis. potest etiã spiritalit᷑ dirigere iti¬
nera. si ad eũ clamet fides. Itinera mea

Expanded text:
suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea
Abbreviated transcription (Latin):
biberunt. Profecto erant etiã in
illo populo qͥ intelligerent: habentes
fidẽ que postea reuelata ẽ. ñ ad legis
fut᷑am reuelationẽ p̃uidere ⁊ p̃nuntare
potuerunt: cũ ⁊ illa uetera sacramenta
significantia fuerint futuroꝵ. Ansoli
ꝓpħe habebant hanc fidẽ. ñ ⁊ populus:
Immo uͦ etiã qͥ ꝓpħas fidelit audiebant.
eadẽ adiuuabant᷑ gr̃a ut intelligerent
qd ardiebant: s utiꝙ sac̃mtũ regniceloꝵ
uclabat᷑ inuet̾i testam̃to : qd̾ plenitudine

Expanded text:
ed profecto erant etiam in illo populo qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae habebant hanc fidem, non et populus? Imo vero etiam qui Prophetas fideliter audiebant, eadem adjuvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur in Veteri Te
Abbreviated transcription (Latin):
tiratis. cõmune ẽ lauachrũ regeneratiõis
s ipsa grã cuiꝰ ipsa sunt sacram̃ta q̃ m̃bra
corporis xp̃i cũ suo capite regenerata st̃
ñ cõmunis ẽ oĩbꝰ. Nã ⁊ heretici habent
eundẽ baptismũ: ⁊ fr̃s falsi in cõmunione
catholici nominis. Tego ⁊ hic recte dict᷑
s ñ in om̃ibꝰ illis beneplacitumẽ dõ. Ex libro Puuangłm legi ueteri comparans dñs.

Expanded text:
tizatis , commune est lavacrum regenerationis; sed ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non communis est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, et falsi fratres in communione catholici nominis. Ergo et hic recte dicitur: Sed non in omni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥde currunt dixit in illo stadio. in illo
ꝑseuerauerunt in currendo. S cũ ac-¬
ceꝑit unus. remanebunt cȩteri qui
similit̾ laborauerunt. Hac. ñ est sic. Ex libͦ c̃c̃¬
om̃s accipiunt: & qͥ prior uenerit ex .ha . xxuĩ¬
pectat ut cũ posteriore coronetur. Ago¬
nẽ qͥppe istũ. ñ cupiditas s haritas facit.
Om̃s currentes amant se. ⁊ ipse amor cur

Expanded text:
apostolus dixit, in illo stadio, in illo perseveraverunt in currendo: sed cum acceperit unus, remanent caeteri qui similiter laboraverunt. Hac non est sic. Quotomnes accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut cum posteriore coronetur. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit: omnes currentes amant se, et ipse amor cur
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ significauit manna: hunc panẽ signi¬
ficat altare di. Sacram̃ta illa fuerunt. In
signis diu̾sa st̃: in re q̃ significat᷑ paria sunt
uerunt. Sp̾alẽ utiq eandẽ. nã corporalẽ
alt̾am: qr illi manna. nos aliud. Spiritalt̃
uͦ qͣm nos. s patres nr̃i ñ patres illoꝵ. qͥbs
nos similes sumus. ñ qͥb illi similes fuer̃t.

Expanded text:
nem significavit manna, hunc panem signinem significavit manna, hunc panem significat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis diversa, in re quae significatur paria sunt: verunt: spiritalem utique non corporalem. Alteram quia illi manna, nos aliud. Spiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi similes fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ducauert᷑. ⁊ mortui st̃: Qyia qd̾ uide¬
bant credebant: qd̾ ñ uidebant ñ in¬
telligebant. Ido̾ patres ur̃: qr similes
estis illoꝵ. Nã quantũ ꝑtinet fr̃s mei
ad mortẽ istã uisibilt̃ ⁊ corporalem.
nũꝗͥo nos ñ morimur. qͥ manducamus
panẽ de cȩlo descendentẽ: Sic st̃ mortin
& illi quẽadmodũ & nos sumꝯ morituri:
qͣntũ attinet ut dixi ad morte̾ huiꝰ corporis
uisibilẽ atq carnalẽ. Quantũ autẽ ꝑtinet
ad illã mortẽ de qͣ terret dñs. q̃ mortuisunt
patres istoꝵ: manducauit manna ⁊ moyses.
manducauit manna : aaron. manducauit
manna ⁊ finees: manducauerunt ibi multi
Quia uisibilẽ cibum spaliter intellexerunt
spiritalit̾ esurierunt. sp̃alit̃ gustauerunt:
ut spiritalit̾ saciarentur. Nã ⁊ nos hodie ac¬
cipimꝰ uisibilẽ cẏbũ: s aliud ẽ sacram̃tun.
manducauerunt ⁊ mortui sunt: ñ qr malũ
erat manna: s qr male manducauerunt
Hic ẽ panis: qͥ de celo descendit. Hunc pa¬

Expanded text:
mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, manducaverunt, et mortui sunt. Non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc pa
Abbreviated transcription (Latin):
bibert̃. Aliud nos. aliud illi. s specie iusi¬
bili: qd̾ tam̃ hoc idẽ significaret. uirtute
sp̾ali. Quomͦ enĩ eundẽ potũ: Bibebant
inquit de spiritali. sequente petra. Petra
Hic ẽ gͦ panis de celo descendens. ut siqͥs

Expanded text:
pecie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
misterioꝵ. ut idẽ homo alias. aliã atq
aliã ꝓ re aliꝗͣ significanda ꝑsonã gerat.
sonã gerebat: eumq in ꝓphica p̃nuntia¬
tione figurabat: Sic̃ gͦ moyses uirga petͣm
ꝑcutiens de di uirtute dubitauit: ita
ille pͦpłs qͥ sub lege ꝑ moysen data tene¬
bat᷑. xp̃m ligno crucis affigens. cũ uirtu¬
tẽ dĩ e̾ẽ ñ credidit. S sic̃ ꝑcussa petra
manauit a qͣm sitientibꝰ: sic plaga do¬
minice passionis. effecta ẽ uita credentibꝰ.
Habemꝰ enim de hac re p̃clarissimam &
dicens: petra autẽ erat xp̃c. Qyod¬

Expanded text:
liam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, ersonam gerebat, eumque prophetica pronuntiatione figurabat. Nam sicut Moyses petram virga percutiens, de Dei virtute dubitavit, ita ille populus qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis affigens, eum virtutem Dei esse non credidit; sed sicut percussa petra manavit aquam sitientibus, sic plaga Dominicae passionis effecta est vita credentibus. Habemus enim de hac re praeclarissimam loqueretur dicens: « Petra autem erat C
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ xp̃i: unde rubet baptismꝰ xp̃i.
cit credentes ⁊ baptiratos: ad manna.
Ecce dico manna. Notũ ẽ qͥd acceperint
sudei. ppłs ille isrł: notũ ẽ qͥd illis plu¬
isset d̾s decelo. n nesciunt cathecumini
qͥd accipiant xp̃ĩani. Trubescant gͦ.: qr
nesciunt: Transeant ꝑ mare rubrum:
manducent manna: ut quomͦ credide¬
rtͣ in nomine iħu. sic se ipsis credat iħc.¬

Expanded text:
tismum Christi. Unde rubet baptismus Christismum Christi. Unde rubet baptismus Chriscit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo crediderunt in nomine Jesu, sic se ipsis credat
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs urł: Cũ transisset mare rubrũ.
Mare aut̃ rubrũ qͥd significet: audi
apłm. Nolo aut̃ uos ignorare fr̃s qr
om̃s patres nr̃i sub nube fuerunt.
& om̃s ꝑ mare transierunt. Qd ẽ ꝑmare
transierunt: Quasi quereres ab illo. secu¬
tꝰ ait. Et om̃s ꝑ moysen baptizati sunt
innube ⁊ in mari. Si gͦ figura maris tan-¬
tũ ualuit. species baptismi qͣntũ ualebit:
Si qd̾ gestũ ẽ in figura traiectum populũ
ad mannia ꝑduxit: qͥd exibebit. xp̃c inue¬
ritate baptisimi sui. traiecto ꝑcũ p̾pło suo:
ꝑbaptismũ suũ trahicit credentes occisis
om̃ibꝰ peccatis. tã qͣm hostibꝰ consequentibꝰ.
sic̃ in illo mari om̃s egyptii ꝑierunt. Qo
cuis figuram tẽ gerebat moyses. qͥ per
mare traiciebat: Qe traicit: Ad manna.
Qid: manna: Ego sũ inquit panis uiuuˢ.
qͥ de celo descendi. Manna accipiunt
fideles iã tralecti ꝑ mare rubrũ. Erare
mare rubrũ : Iã mare. qͣre ⁊ rubrum:¬
Si significabat mare illud rubrũ bab¬

Expanded text:
s Israel? Cum transisset mare rubrum. Mare autem rubrum quid significet, audi Apostolum: Nolo autem vos ignorare, fratres, quia omnes patres net omnes per mare transierunt . Ut quid per mare transierunt? quasi quaereres ab illo, secutus ait: Omnes per Moysen baptizati sunt in nube, et in mari. Si ergo figura maris tantum valuit, species Baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura, trajectum populum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum bap
Abbreviated transcription (Latin):
noscitis isrłitas scdm̃ sem̃ abrahe. qͥ estis
domꝰ iacob scđm ꝓmissionẽ herede
cognoscite uos ctiã exisse ab egẏpto. qͥ
huic scło renuntiastis: exisse de populo
barbaro. qͥ confessione pietatis uos a blas¬
phemiis gentiũ seiunxistis. Non ẽ enĩ
lingua ur̃a s barbara q̃ dm̃ laudare non
nouit: cui uos cantatis alła. Fãcta÷ enĩ¬

Expanded text:
qui estis qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta e