comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ. Quomodo gͥ ñ omĩa habet
quȩ dĩ sunt qͥ cum patre & filio a
sacerdotib & in baptismate nomi¬
natur et in oblationib inuocatur.
cũ patre & filio a sexaphin in cęles¬
tib predicatur: Tũ patre & filio
habitat in scĩs. infunditur iustis. in
Aut si nolunt omĩa habere quȩ dĩ
sunt et posse omĩa sꝑm sanctum
dicant. dicat quid non habeat qͥd¬
ue ñ possit. Nam sicut omĩa habet
filius nec inuidet pater. quominꝰ
omĩa naturaliter daret filio. qͥ de¬
dit quod maiꝰ est omĩb que madino¬
dũ scriptura testatur. dicens pater
quod dedit m maius ẽ omnibus :
est om̃ib quia iusticia nescit inui¬
diam. Itaq si diligenter aduertamꝰ.
etiã hoc. diuinȩ potestatis compre¬
hendimus unitatem. P ater inquit
quod dedit mͥ maius omĩb est: et
nemo potest rapere de manu patͥs
mei . Ego et pater unũ sumus. Nam
si recte supra ostendimꝰ manum esse
tris est quȩ filii ẽ manus. qm̃ idem

Expanded text:
. Quomodo igitur non omnia habet quae Dei sunt, qui cum Patre et Filio a sacerdotibus in baptismate nominatur et in oblationibus invocatur cum Patre et Filio a Seraphim in coelestibus praedicatur cum Patre et Filio habitat in sanctis, infunditur justis, instus . 113. Aut si nolunt omnia habere quae Dei sunt, et posse omnia Spiritum sanctum, dicant quid non habeat, quidve non possit. Nam sicut omnia habet Filius, nec invidet Pater quominus omnia naturaliter det Filio, qui dedit 689 quod majus est omnibus, quemadmodum Scriptura testatur dicens: Pater quod dedit mihi, majus est omnibus ; est omnibus, quia justitia nescit invidiam. 114. Itaque si diligenter advertamus, etiam hic divinae potestatis comprehendimus unitatem. Pater, inquit, quod dedit mihi majus omnibus est: et nemo potest rapere ea de manu Patris mei. Ego et Pater unum sumus . Nam si recte supra ostendimus manum Dei tris est, quae Filii est manus; quoniam idem
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s. Sed ñ tres scĩ. quia unus
est de sanctus. unus est dñs. una est
enĩ uera scĩtas. sicut una ẽ uera diui¬
solam predicant scĩtatem. Cherubin
& seraphin indefessis uocib laudant
Non semel dicunt ne singularitatem
credas. ñ bis dicunt. ne sp̃m excludas.
Non scõs dicunt ne pluralitatem esti¬
mes. sed ter repetunt & idem dicunt.
ut etiã in huno distinctionem tri¬
nitatis. & diuinitatis intelligas unitatẽ.
Hoc cũ dicunt. dm predicant Nos qͦq
nichil preciosius inuenimꝰ. quo dm
pregtare possimus: nͥ ut scĩn
pellemus. Quidlibet aliud: infe¬
nis dõ. anferius est dño rgohĩc
quoq considerate utrum aliquid
scõ sꝑui derogandũ sit: cuiꝰ nom̃
di laus est. Sic enĩlaudatur pat̾.
sic laudatur & filius quemadino.¬
dum sꝑs nominatur. & laudat se¬
raphin.laudat omĩs beatoꝵ chorꝰ.¬

Expanded text:
: sed non tres sancti; quia unus est Deus sanctus, unus est Dominus. Una est enim vera sanctitas, sicut una est vera divisolam praedicant sanctitatem. Cherubim et Seraphim indefessis vocibus laudant Non semel dicunt, i.e singularitatem credas: non bis dicunt, ne Spiritum excludas: non sanctos dicunt, ne pluralitatem aestimes: sed ter repetunt, et idem dicunt, ut etiam in hymno distinctionem Trinitatis, et divinitatis intelligas unitatem: hoc cum dicunt, Deum praedicant. 111. Nos quoque nihil pretiosius invenimus quo Deum praedicare possimus, nisi ut sanctum appellemus. Quodlibet aliud inferius Deo, inferius est Domino. Ergo hinc quoque considerate utrum aliquid sancto Spiritui derogandum sit, cujus nomen Dei laus est. Sic enim laudatur Pater, sic laudatur et Filius, quemadmodum et Spiritus nominatur et laudatur. Seraphim laudat, omnis beatorum chor
Abbreviated transcription (Latin):
ignoras alit̾ cȩlestia alit̾ terrena consta¬
re. s & in ipsis celestib atq mundanis re¬
b magnã differentiã int̾esse: A liter
enĩ angłi. alit̾ singulȩ uirtutes constitu¬
tionũsuarũ substantias acceperunt. si¬
cuti apłs ait. Alaclaritas solis. alia cla¬
ritas lune. alia claritas stellarũ. Sic
& in hoc mundo ut diuersa generarerũ
ita et diuersa corpora animantiũ: & oĩb
suicuiꝰq generis substantia. sicut apłs
dicit. N on omĩs caro. eadem caro. Sigͦ
tes substantiar ũ suarũhabent. tuputas
indo̾ taleniesse substaitiã qualẽ habet
aliqͥd horũ qđ fac tu est. ut possit con¬
re. purii. nulla concretione ꝑmixtum.
limpidũ. bonũ. ꝑfectũ. beatũ. integrum.
scm̃ totũ. Antuputas mane aliqͥd esseꝙ
c̃ut mane putetur ꝑ quẽ cunct corna¬
terunt. qͥ omĩa uerbo edidit. ratione cõ
guntur. cuncta deseruiunt. Et bene
de dolegis scͥpͥtũ. Ego su qͥ su. et. quie.

Expanded text:
ignoras aliter coelestia, aliter terrena constaignoras aliter coelestia, aliter terrena constare; sed et in ipsis coelestibus rebus atque mundanis magnam differentiam interesse? Aliter enim angeli, aliter singulae virtutes constitutionum suarum substantias acceperunt, sicuti Apostolus ait: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum . Sic et in hoc mundo, ut diversa genera rerum, ita et diversa corpora animantium, et omnibus sui cujusque generis substantia, sicut Apostolus dicit: Non omnis caro eadem caro . Si etes substantiarum suarum habent; tu putas in Deo talem esse substantiam, qualem habet aliquid horum quod factum est ut possit conre, purum, nulla concretione permixtum, limpidum, bonum, perfectum, beatum, integrum, sanctum totum. An tu putas inane aliquid esse et est, ut inane putetur, per quem cuncta constiterunt, qui omnia Verbo edidit, ratione compguntur, cuncta deserviunt. Et bene de Deo legis scriptum: Ego sum, qui sum ; et: Qui est,
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓfessiuiderentur. subtili ingenio excu¬
santes qđ aut scͥptũ ñ esset: aut d̃m ĩ sub¬
stantia dici ñ oportere. ne corporeuscri¬
deretur. D s̃ enũ inqͥunt efficit ut sit
substantia. ñ tam̃ ut ipse ds in substantu
deputetur. qͥppe aunt cũ om̃is sub stan¬
tia contraria recipiat. ds uͦ qͥ nichil diuer¬
sũ admittere potest in substantia dici ñ
debet. Ignosceremtͥ si hoc simpliciter di¬
ceres. si ratione mrei uelles scire. sirudis
ad hanc questionem accederes. siñ ipse es¬
ses qͥ semꝑ uel de alia substantia uel de
nullis extantib dĩ filiũ asserebas. At
cũ idem ipse sis qͥhinc sepe comuc tꝰ sepe
tas ignoscere łͥ posse. frequentiꝰ eadem
retrac tanti: Sed ne uideatur hec ꝑuer¬
sitas preiudicata magis quã examinata
dãuari: breuit tibi de hac oppositione
respondeã. Prolbes itaq ido substan¬
tiã noimuari. quasi omẽ qł substantia
dr̃ res ipsauniꝰ generis habeatur. An

Expanded text:
tes professi viderentur: subtili ingenio excutes professi viderentur: subtili ingenio excusantes, quod aut scriptum non esset, aut Deum in substantia dici non oportere, ne corporeus crederetur. Deus etenim, inquiunt, efficit ut sit substantia, non tamen ut ipse Deus in substantia deputetur; quippe, aiunt, cum omnis substantia contraria recipiat. Deus vero qui nihil diversum admittere potest, substantia dici non debet. Ignoscerem tibi si hoc simpliciter diceres, si rationem rei velles scire, si rudis ad hanc quaestionem accederes, si non ipse esses, qui semper vel de alia substantia, vel de nullis exstantibus Dei Filium asserebas: at cum idem ipse sis qui hinc saepe convictus, saepe tas me ignoscere tibi posse frequentius eadem retractanti? Sed ne videatur haec perversitas praejudicata magis quam examinata damnari, breviter tibi de hac oppositione respondeam. Prohibes itaque in Deo substantiam nominari, quasi omne quod substantia dicitur, res ipsa unius generis habeatur. An
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in carne resurgant: Sed si discutias
eos cur hoc dixerint cũ scias illos carnis re¬
surrectionem negare: dicet tͥ. Utiq ille
erit qͥ in carne baptiratꝰ ñ fuerit ut aĩa
ipsius dũ in corpore ẽ de morte delictoꝵ
suoꝵ & de sepulchro cͥminũ ꝑ baptisinũ
in eadem resurgat. Soliꝰ enĩ anime ꝑ laua¬
criuitalis grãm resurrectionem in carne
defendunt. nã ipsius carnis salutem ex¬
cludunt. Et hii ꝑ ueri similem confessi¬
onem innocentiũ m̃tes occulta fraude
decipiunt. Et ut solet letale poculum
mellis dulcedine temperatũ suauitate
fallente ꝑimere. sic & hoc malũ ꝑ blandi¬
m̃tum auriũ audientiũ sensus quad ã labe
contaminans. contagione uitii adheren
re: si haberent quomͦ illud ad aliam in¬
telligentiã seuo sensu ꝑuerterent.
S ed cũ uiderent se in hoc ilotholot ruen
nullã omino m̃tionem huiꝰ fiermnoluer unt
ne aut ꝓfitendo hoc crederent aut creden¬

Expanded text:
ui in carne non resurgunt. Sed si discutias ui in carne non resurgunt. Sed si discutias eos cur hoc dixerint, cum scias illos carnis resurrectionem omnino negare, dicent tibi: Vae utique illi erit, qui in carne baptizatus non fuerit, ut anima ipsius dum in corpore est, de morte delictorum suorum, ut de sepulcro criminum per baptisma, in eadem resurgat. Solius enim animae per lavacri vitalis gratiam resurrectionem in carne defendunt; nam et ipsius carnis salutem excludunt. Et hi per verisimilem confessionem innocentium mentes occulta fraude seducunt. Et ut solet lethale poculum mellis dulcedine temperatum, suavitate fallente, perimere; sic et hoc malum per blandimentum aurium, 351 audientium sensus quadam labe contaminans, contagione vitii adhaerentre, si haberent quomodo illud ad aliam intelligentiam scaevo sensu perverterent: sed cum viderent se in hoc verbo concludi, nullam omnino mentionem hujus fieri voluerunt; ne aut profitendo hoc crederent, aut creden
Abbreviated transcription (Latin):
incęlo. et tenebre eã ñ sunt assecute
hii scilicet homines quoꝵ cor igno¬
rantiȩ tenebris obcecatũ ẽ xꝑ̃m ue¬
s ipse dñs ego inqͥt lux mundi. qͥ me
secutꝰ fuerit ñ ibit in tenebris. s ha
er fustune ita asseris. quasi a patre qͥuerũ
lum̃ ẽ aliud lum̃ sit factũ. qđ de ipsa pa¬
tris substantia ñ sit. s sic uti aliud quolli¬
bet lum̃ quãquã ado sit factũ longe ta¬
m̃ aliud sit ab eo qͥ fecerit. & idolumꝰ er lu¬
mine ñ de lumine dicis. Cĩ gͦ hec prelo¬
cutꝰ sim: licet mecũ ñ intelligas tam̃ ip
Anñ& uniꝰ substantiȩ uocabulũ qđ in sc̃ͥpͥ¬
turis ñ putas contineri mecũ pariter ꝓ¬
fiteris. nisi qͥa illic habuisti quomͦ maliq¬
nos sensus tuos occulta fraude in utroq
contegeres. s mec ũ hoc ipsũ sono uocis ex¬
pͥmeres s tam̃ longe dicti intelligenti¬
ã separares. sicuti& illi hereticiqͥ resur¬
rectionem carnis negant. ad decipien¬
das animas simplicium dicunt his qͥa¬

Expanded text:
culo; et tenebrae eam non sunt assecutae; ii scilicet homines quorum cor ignorantiae tenebris obcaecatum est, Chs: Ego sum, inquit, lux mundi: qui me secutus fuerit, non ibit in tenebris; sed haex lumine ita asseris, quasi a Patre qui verum lumen est, aliud lumen sit factum, quod de ipsa Patris substantia non sit: sed sicuti aliud quodlibet lumen, quamquam a Deo sit factum, longe tamen aliud sit ab eo, qui fecerit; et ideo lumen ex lumine, non de lumine dicis. Cum ergo haec praelocutus sum, licet mecum non intelligas, tamen qAn non et unius substantiae vocabulum, quod in Scripturis non putas contineri, mecum pariter profiteris: nisi quia illic habuisti quomodo malignos sensus tuos occulta fraude in utroque contegeres; ut mecum hoc ipsum sono vocis exprimeres, sed tamen longe dicti intelligentiam separares? Sicuti et illi haeretici qui resurrectionem carnis negant, ad decipiendas animas simplicium, vae dicunt his q
Abbreviated transcription (Latin):
cet inuisibilitate eiꝰ. quã a conspectu
om̃iu̾ maiestas int̾fusa sẽposuit. N on
eni sichumanis aspectib reuelatus et
ut tota in illo ditas appareret. si aduice
speculi cũ conceptos intralacesiist ame
nultus quasi ad plenã effigiem homi¬
nis includit ita maiestatis eiꝰ p̃eunte
fuligore intra id uisũ esse qe imaginẽ
ueritatis ñ ipsũ dm ꝓprie demonstra¬
ret S ic et cũ homiuemindueore tra¬
natus ẽ ñlabem et ntatiintallet uc i¬
in carnem mnutaret s ut susceptohoi
immortalitatẽ atq et̾nixitem celestis
uite prestaret. Naet si apłs semet ip¬
suer manisse dicit forma ser uisuscipi¬
endo.ñ utiq sic er inanitũ accipiut
aliud quã qđ fuerat idem sp̃s fieret. s
ut seposito interi maiestatis sue hono¬
re humanũ corpus indueret s ho
cepto salus gentiũ fieret. Ut em sol
cũ nube tegitur claritas eiꝰ compͥini¬
tur nicecatur & lum̃ illud quoa toto
orbe diffusu claro splendore cuncta

Expanded text:
cet invisibilitate ejus, quam a conspectu cet invisibilitate ejus, quam a conspectu omnium majestas interfusa seposuit. Non enim sic humanis aspectibus revelatus est, ut tota in illo deitas appareret: sed ad vicem speculi cum conceptos intra lucem suam vultus quasi ad plenam effigiem hominis includit; ita majestatis ejus praeeunte fulgore, intra id visum est, quod imaginem veritatis, non ipsum Deum proprie demonstraret. Sic et cum hominem induere dignatus est, non labem aeternitati intulit; ut ut suscepto homini immortalitatem atque aeternitatem coelestis vitae praestaret. Nam etsi Apostolus semetipsum exinanisse dicit, formam servi suscipiendo , non utique sic exinanitum accipimus, ut aliud quam quod fuerat idem spiritus fieret, sed ut seposito interim majestatis suae honore, humanum corpus indueret, quo suscepto, salus gentium fieret. Ut enim sol cum nube tegitur, claritas 523 ejus comprimitur, non caecatur, et lumen illud quod toto orbe diffusum claro splendore cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
poteris inqͥt uidere faciem ineã. Non
enĩ uidebit homo faciem meã & uiuet
Hoc ipso qđ negatur aspectus cla¬
ritas indicatur. Que scilicet tanta
ẽ. quanta credenda ẽ quȩ inuisibilis
indicatur. C ũ ergo moyses qͥ & sitũ
cęli et ordines mundi & elem̃torũ
uices. totiꝰ deniq orbis or nam̃ta diges¬
serit. indicar it. ex presserit. cui ipse dñs
peiris ados locutus sũ. ds tam̃ pure
mlei iñpotuit. Merito qͥdem ꝓphetia
uii dignus. ẜ ñ usq ad eo ut intueri am
ualeret᷑. qͥahomo tantũmͦ esser. Et uti¬
ꝙ hic omĩa filii uerba defendimꝰ quem
inmonte syna cũ moyse locutũ esse
scimꝰ. qͥ agendis ex plicandisq reb: a pa¬
tre aduenerat: qͥa omĩa a pͥncipio ꝑ ipsũ
& ordinariet explicari et manere conue¬
nerat. ut habendi hec filii p̃cipua ratio
constaret. Et tam̃ sic uisus accipit᷑ ut
alic uiꝰ conspicabilis ut diximaterie dis¬
positione assupta uideretur salua scii¬

Expanded text:
poteris, inquit, videre faciem meam; non poteris, inquit, videre faciem meam; non enim videbit homo faciem meam, et vivet . Hoc ipso quod negatur aspectus, claritas assignatur, quae scilicet tanta est, quanta credenda est, quae invisibilis indicatur. Cum ergo Moyses qui et situm coeli, et ordines mundi, et elementorum vices, totius denique orbis ornamenta digesserit, indicarit, expresserit; cui ipse Dominciem, ore ad os locutus sum ; Deum tamen pure videre non potuit. Merito quidem prophetia omni dignus, sed non usque adeo ut intueri Deum valeret, qua homo tantummodo esset. Et utique haec omnia Filii verba defendimus, quem in monte Sina cum Moyse locutum esse scimus , qui agendis explicandisque rebus a Patre advenerat; quia omnia a principio per ipsum et ordinari, et explicari, et manere convenerat, ut habendi Filii haec praecipua ratio constaret. Et tamen sic visus accipitur, ut alicujus conspicabilis, ut dixi, materiae dispositione assumpta videretur, salva scili
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ erat cũ scđm hominem aduenisset
indicaret. Sedut dñm crederet cũ quo
tanto certamine sub figurahominis luc¬
tabatur. isrł id ẽ homo uidens dm nomꝰ
accepit. Uidi enĩ inquit dm facie ad fa¬
ciem. et salua facta ẽ anima mea.Er ut¬
qͥfigura hominis uiderat quã dͥs dei filiꝰ
induerat. moysi in rubo in flãma ignis
apparuit. ut lum̃ credentib incredulis
udiciũ demonstraret. qͥa xp̃c credenti¬
b salus ẽ. ñ credentib pęna ut apłs di
cit. Aliis odor eius uitȩ in uitã. aliis odor
mortis in mortem. Populũ isrł in colũ¬
na nubis ꝑdiemet ꝑ noc tem in colũna
ignis quasi dux itineris precedebat. ut
innube patres baptiratos scribit &
rant. Uides gͦ ꝑ omĩaheretice carac¬
teres diuinarũ scpͥturarũ in honore
di patrib p̃ostensos. ñ tam̃ ipsũ d̾m
ut ẽ proprie reuelatũ. Deniq cum
moyses oraret ut faciem dĩpure ui¬
deret. qͥd ad illũ continuo ds: Non

Expanded text:
turus erat, cum secundum hominem advenisset, turus erat, cum secundum hominem advenisset, indtanto certamine sub figura hominis luctabatur, Israel , id est, homo videns Deum, nomen accepit. Vidi, inquit, Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Et utique figuram hominis viderat, quam Deus Dei Filius induerat. Moysi in rubo in flamma ignis apparuit , ut lumen credentibus, incredulis judicium demonstraret; quia Christus credentibus salus est, non credentibus poena, ut Apostolus ait: Aliis odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Populum Israel in columna nubis per diem, et per noctem in columna ignis quasi dux itineris praecedebat ; utin nube patres baptizatos scribit , rant . Vides ergo per omnia, haeretice, characteres divinarum Scripturarum in honorem Dei patribus praeostensos; non tamen ipsum Deum, ut est proprie revelatum. Dei pure videret, quid ad illum continuo Deus? Non
Abbreviated transcription (Latin):
quã qd esse se norunt neq substanti¬
ã mutant cũ formã humani corporiᷤᷤ
sumunt. quantomagis ipse dñs nr̃
qͥ omĩa fecit qui ipsis angłis ut hoc
possent sua institutione concessit:
Huc accedit qđ sic filiũ dei ut iã dictum
ẽ uisũ a patrib approbamꝰ. ut ñ totũ in
illo quod ds est uideretur. s dispositio¬
nes rerũ futurarũ. quȩ suis quibusq
temporib coplendaerant. ĩ illo ꝑ ima¬
ginem cernerentur. Nã quis filiũ
di uidere potuit. ante quã conspica¬
bilem materiã ceu ei placuit assup¬
sit. uel ipsũ hominem induere dig¬
natus est: Qui et si ab rahȩ uisus
ẽ sed infor mahumani corporis uisus
ẽ: quod scilicet postremis temporib
in homine uenturꝰ esse ostenderetur.
acob etiã alibi in angło. alibi eque ui¬
dletur in homine. Quiideo se in angłlo
luc tat fuisse describitur. ut imge
futurȩ colluctationis quã cũ isrł habi¬

Expanded text:
quam quod se esse norunt, neque substantiquam quod se esse norunt, neque substantiam mutant, cum formam humani corporis sumunt; quanto magis ipse Dominus noster qui omnia fecit, qui ipsis Angelis ut hoc possent, sua institutione concessit! Huc accedit quod sic Filium Dei, ut jam dictum est, visum a Patribus approbamus, ut non totum in illo, quod Deus est, videretur: sed dispositiones rerum futurarum, quae suis quibusque temporibus complendae erant, in illo per imaginem cernerentur. Nam quis Filium Dei videre potuit, antequam conspicabilem materiam, sicut ei placuit, assumpsit, vel ipsum hominem induere dignatus est? Qui etsi Abrahae visus est , sed in forma humani corporis visus est, quo scilicet postremis temporibus in homine venturus esse ostenderetur. Jacob etiam alibi in angelo , alibi aeque videtur in homine. Qui ideo se in angelo luctatus fuisse describitur, ut imaginem futurae colluctationis, quam cum Israel habi
Abbreviated transcription (Latin):
tempam̃tũ maiestatis adhibeat. ipse ta¬
m idem ut semꝑ ẽ insubstantiȩ suȩ pro¬
pͥetate ꝑmaneat sic̃ sc̃ptũ est. Mutabis
eos & mutabuntur.tu autemidem ip¬
se es et anni tui ñ deficient. Nam& si
multa sunt ex his quȩ in hoc mundo
cũ in hominem figuratur limꝰ esse ĩa
desinit: aut pisces aut aues cũ de aqua
ꝓcedunt ex eo iam ñ aqua quia aliud:
ut lutũ figuli cũ solidatur in testã ut
lapis cũ dissoluitur decoctus in calcẽ:
ut arena cũ mutatur in uitrũ & cȩtera
quȩ longũ est recensere: sed multum
interẽ stulte heretice uit ea quę fac ta¬
sunt. et eũ qui omiã quemadmodum
uoluit fecit. Quȩ facta sunt asscͥpte
conditioni deseruiunt. qui uͦ fecit suȩ
uoluntatis & ꝓpͥi iuris ẽ. N eq potest
in aliud quã quod ẽ aliquo cogente
mutari.s ꝓ ut uult et cui uult se de¬
monstrat. N ãsi angłi in figura homi¬
nũ sepe sunt uisi & tam aliud ñ sunt

Expanded text:
temperamentum majestatis adhibeat; ipse tatemperamentum majestatis adhibeat; ipse tamen idem, ut semper est, in substantiae suae proprietate permaneat, sicut scriptum est: Mutabis eos et mutabuntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Nam etsi multa sunt ex his, quae in hoc mundo cum in hominem figuratur, limus esse jam desinit: aut pisces, aut aves cum de aqua procedunt, ex eo jam non aqua, quia aliud: ut lutum figuli cum solidatur in testam: ut lapis, cum dissolvitur decoctus in calcem: ut arena cum mutatur in vitrum, et caetera, quae longum est recensere. Sed multum interest, stulte haeretice, inter ea quae factasunt, et eum qui omnia, quemadmodum voluit, fecit. Quae facta sunt, ascriptae conditioni deserviunt: qui vero fecit, 355 suae voluntatis et proprii juris est. Neque potest in aliud, quam quod est, aliquo cogente, mutari: sed prout vult, et cui vult, se demonstrat. Nam si Angeli in figura hominum saepe sunt visi, et tamen aliud non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem. ꝑdit continuo immutatio¬
nem ipsa formandi de dõ inhominem
de spũ in carnem. Et utiq transia¬
tio omis. interemptio ẽ pristim. Acꝑ
hoc aiunt. Si filiꝰ de patris sub̾a esset.
ĩa et pater minor uideri substantiȩ
suȩ uel traditione uel fine. Et proinde
filiũ ex alia substantia credere malue¬
runt. quod conuertiet mutariq uide¬
ripossit. quia hoc de patris sub̃acre
rigo heresis arrianȩ. Dũ non intelli¬
gunt uirtutem dĩneq tantisacramenti
dispositionem agnoscunt. cur dĩhu¬
manis conditionib comꝑent: Quibus
pͥmo in loco respondendũ filiũ di nonita
uisũ ut ds̃ erat.s ut homo caꝑe poterat
de dõ. De in uariis figuris nimimuitabi¬
lem & conuer sibilem ipsũ esse: sed hos
esse potentiȩ di ut cũ se singulis prout
uult reuelare dignat᷑ habitũ mutet ñ
sub stantiã uertat. nec ꝓprietatem quali¬
tatis amittat. s iuxta mer itũ iuidentis

Expanded text:
ordinem perdit, continuo immutatioordinem perdit, continuo immutatione ipsa formandus de Deo in hominem, de spiritu in carnem. Et utique translatio omnis, interemptio est pristini. Ac per hoc, aiunt, si Filius de Patris substantia esset; jam et Patrem minorem videri, substantiae suae vel traditione, vel fine: et proinde Filium ex alia substantia credere maluerunt, quod converti, et mutari, et videri possit; quia hoc de Patris substantirigo haeresis Arianae, dum non intelligunt virtutem Dei, neque tanti sacramenti dispositionem agnoscunt, ut Deum humanis conditionibus comparent. Quibus primo in loco respondendum est, Filium Dei non ita visum ut Deus erat, sed ut homo capere poterat de Deo. Deinde variis figuris non mutabilem et convertibilem ipsum esse, sed hoc esse potentiae Dei, ut cum se singulis prout vult, revelare dignatur, habitum mutet, non substantiam vertat: nec proprietatem qualitatis amittat, sed juxta meritum videntis
Abbreviated transcription (Latin):
de uero patre qͥ semꝑ fuit & ẽ unius
substantiȩ cũ patre defendimꝰ. Et
hoc ẽ quod greci omousyon appel¬
lant. id ẽ cũ uno aliud ipsũ: ut ꝑso¬
ne audientia nominatimfierent ñ
stantia credi.breuit᷑ intimabo. Aiunt
enĩ. Cũ sit ds pater omp̃s inuisibilis.
inconuertibilis. immutabilis. ꝑfectꝰ
semper idem.ȩternus: filius uͭ uisibi¬
lis quia sepe patrib uisus ẽ. & conuer
tibilis atq mutabilis. quia in uariis fi
de patris inquiunt substantia esset
nunquã fieri posset ut ante carnis as¬
suptionem aut uisibilis aut mutabi¬
lis cerneretur: quin poti in equ antan¬
sua qua pater ẽ ꝑmansisset. ex. cui subae
rat: qͥa quod de patre ẽ nec uiderinec mu¬
tarinec conuertiposse credendũ ẽ. Ac¬
cedit ad causam. cũ illapsus ẽ in mariam.
cũ uirginis uterũ oppleuit. aliud utiq ex
illa quã quod uenerat natũ est. Unde ia
inquiunt corrupta sub̾astatim uertit

Expanded text:
de vero Patre qui semper fuit, et est unius de vero Patre qui semper fuit, et est unius substantiae cum Patre, defendimus. Et hoc est quod Graeci ὁμούσιον appellant, id est cum uno aliud ipsum, ut personae audientia nominum fierent, non ustantia credi, breviter intimabo. Aiunt enim: Cum sit Deus Pater omnipotens, invisibilis, inconvertibilis, immutabilis, perfectus, semper idem, aeternus; Filius vero visibilis, quia saepe Patribus visus est; et convertibilis atque mutabilis, quia in variis figde Patris, inquiunt, esset substantia, nunquam fieri posset ut ante carnis assumptionem aut visibilis aut mutabilis cerneretur: quin potius in aequalitate qua Pater est, 520 permansisset, ex cujus substantia erat: quia quod de Patre est, nec videri, nec mutari, nec converti posse credendum est. Accedit ad causam quia cum illapsus est in Mariam, cum Virginis uterum opplevit, aliud utique ex illa quam quod venerat natum est. Unde jam, inquiunt, corrupta substantia statum vertit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ patrem ipsũfiliũ profitetur. ñ
ita nos totũ in unã sententiã cogimꝰ.
ut alior ũ hereticor ũ fraude capia
e quia in ipso nominẽ ꝑsona
suctoritas indiscreta cognoscitur
& filius ñ genere s ꝑsonaliter apatre
nominatur. proinde totũ patri asscri¬
bimus quod ẽ filiꝰ. et totũ filio quod
pater ẽ. N ichil ñ uidebitur patris qd
iudicabitur filii. nec filii quod defen¬
ditur patri. quia unitas maiestatis ñ
sinit deos plurali uocabulo appellari.
quippe cũ constet patremet filiũ uniꝰ
esse substantie. unde ut̃q unꝰ d̾s est dic¬
tus. Illud ante cuncta metuentes. qͥa
nͥ pater & filiꝰ unũ ñ sint. inuidia recur¬
rat auctoris. interpolata natiuitas.
Hoc enĩ placuit hereticis ut ds̃ ille
omp̃s inuisibilis. imm̃sus. degenera¬
ret infilio. N onmͦ potest esse de con¬
ditione mutata. quasi ñ potuerit
pater de semet ipso talem habere qua¬
lis et ipse ẽ. Proinde nos uerũ filiũ

Expanded text:
ipsum Patrem, ipsum Filium profitetur; non ipsum Patrem, ipsum Filium profitetur; non ita nos totum in unam sententiam cogimus, ut aliorum haereticorum fraude capiamur. Sed quia ipso nomine personarum auctoritas indiscreta cognoscitur, et Filius non genere, sed personaliter a Patre nominatur, proinde totum Patri ascribimus quod est Filius, et totum Filio quod Pater est. Nihil non videbitur Patris, quod judicabitur Filii; nec Filii, quod defenditur Patris: quia unitas majestatis non sinit deos plurali vocabulo appellari: quippe cum constet Patrem et Filium unius esse substantiae; unde uterque unus Deus est dictus. Illud ante cuncta metuentes, ne si Pater et Filius unum non sint; in invidiam recurrat auctoris, interpolata nativitas. Hoc enim placuit haereticis, ut Deus ille omnipotens, invisibilis, immensus degeneraret in Filio; non modo potestate, sed et conditione mutata, quasi non potuerit Pater de semetipso talem habere Filium qualis et ipse est. Proinde nos verum Filium
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ compatur. Cũ autemerto parrem
et filiũ statuo. unitatem gentr ꝑ assigno.
Et sullã in ꝑsonis diuido. discretionis
tam̃ ꝑsonarũrursus eadem nomina in
unitatem sui naturalilegis federe con¬
signat. Unde et tantus ẽ filius quantꝰ
uidebitur pater. totus de toto. inte¬
ger de integro. ꝑfec tus de ꝑfecta con¬
sũmataq uirtute. sicut apłs dicit.
ceptissimꝰ ꝓpħarsi hanc unitatẽ diui¬
nitatis in patre & filio sciens. ait. Hic
est ds nr̃ et ñ deputabitur aliꝰ absq
illo. qͥ inuenit omẽm uiã prudentie
& dedit eã ia cob puero suo et isrł di¬
lecto suo. P ost hec in t̾ris uisus ẽ. et
cũ hominib conuersatus ẽ. Et isa¬
ias hoc ipsũ prȩdicat dicens. Hec
dicit dñs d̾s. Fatigata ẽ egyptiis
& negotiacio et hiop̾ũ. et sabai uiri
excessi ad te transient. tui erunt
serui. et post te ambulabunt. iunc¬
ti compedib et te deprecabuntur
tues enĩ ds̃. Quod ne putes me eo
suꝑcilio dixisse qͦsabelliꝰ fertur qui

Expanded text:
iolat. Cum autem ego Patrem et Filium statuo, unitatem generis assigno. Et si illam in personis divido, discretio tamen personarum rursus eadem nomina in unitatem sui, naturali foederis lege consignat. Unde et tantus est Filius quantus videbitur Pater, totus de toto, integer de integro, perfectus de perfecta consummataque virtute: sicut Apostolus diceptissimus prophetarum, hanc unitatem divinitatis in Patre et Filio sciens, ait: Hic est Deus noster, et non deputabitur alius absque illo: qui invenit omnem viam prudentiae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto sibi. Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Et Isaias hoc ipsum praedicat dicens: Haec dicit Dominus Deus: Fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum, et Sabain viri excelsi ad te transient: tui erunt 519 servi, et post te ambulabunt vincti compedibus, et in te precabuntur;tu es enim Deus . Quod ne putes me eo supercilio dixisse, quo Sabellius fertur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
condidit. quasi aliquando sine sapientia
motꝰ oꝑis alic inꝰ ostendit. ut hoc initium
babeat sapientia di quod de do ꝓcessit ad
creanda omĩa tã cȩlestia quã t̃restria. non
qͦ cepit esse in do. E reata ẽ gͦ sapientia am¬
mo genita ñ sibi quȩ semꝑ erat sed his
quȩ ab ea fieri opor tebat. uit qͥa quanta
& qualis esset sciri si poterat. de effec tu o¬
ꝑu suoꝵ uirtus eiꝰ et potentta nosceretur.
ut qđ de conditis estima mꝰ tuno magis
timeremꝰ. cĩ factamiramuit. Seterũ si
tu ita creatã sapientiã dicas it̾ filium dei
creaturã in telligas occurrit. tͥ apłs condem¬
nans eos qͥcreatura colunt dicens. P ropter
qđ tradidit illos ds in desider iũ cordis eoꝵ
in immunditiã ut contumeliis afficiant
corpora sua in semet ipsis. Qui cõmutaue

Expanded text:
condidit, quasi aliquando sine Sapientia condidit, quasi aliquando sine Sapientia motus operis alicujus ostendit, ut hoc initium habeat Sapientia Dei, quod de Deo processit ad creanda omnia, tam coelestia quam terrestria, non quo coeperit esse in Deo. Creata est ergo Sapientia, immo genita, non sibi quae semper erat, sed his quae ab ea fieri oportebat; ut quia quanta et qualis esset sciri non poterat, de effectu operum suorum virtus ejus et potentia nosceretur: ut quod de conditis aestimamus, tunc magis timeremus, cum facta miramur. Caeterum si tu ita creatam Sapientiam dicas, ut Filium Dei creaturam intelligas; occurrit tibi Apostolus, condemnans eos qui creaturam colunt, dicens: Propter quod tradidit illos Deus in desiderium cordis eorum in immunditiam; ut contumeliis afficiant cor
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. sed quia ser mo filiꝰ semꝑ cũ patre
ẽ .& de patre natꝰ ẽ. Ac ꝑ inde cuiꝰ ori¬
go pͥncipiũ ñ habet. sempit̾nus cũ
patre credendus ẽ. quia pat̾ potest
unquã sine filio nominari. nec filiꝰ
sine patre uocari: ac ꝑ hoc semꝑ filiꝰ.
quia semꝑ pat̾. Et d̾s in quit erat.
uerbũ. Qđ̾ d̾s est semꝑ ẽ. ne si semꝑ
ñ fuerit uerꝰ d̾s esse ñ possit. sic uti
et in sophiȩ nomine. quia scđm a
qͥt ex ore altissimi ꝓdiui. N on ergo
aliunde quã de patre. qͥa semꝑ cum
patre. Et id̾o sapientia di appellat᷑
ut nunquã pater sine sapientia hoc
ẽ sine filio suo fuisse credatur. Hec est
illa sapientia ineffabilis quȩ iitio ui¬
arũ đi ap̃salomonem uel condita uel
genita uelcreata describitur. quã ta¬
m̃ sic conditã dicit ut semꝑ eã cũ deo
fuisse ostendat. Q uod enĩ mitium dõ
dabis uit initiũ possis sapie ntie xpsiuo
consignare: N on enĩ ita ds sapientiã suã

Expanded text:
mus, sed quia Sermo Filius semper cum Patre mus, sed quia Sermo Filius semper cum Patre est, et de Patre natus est. Ac proinde cujus origo principium non habet, sempiternus cum Patre credendus est; quia nec Pater potest umquam sine Filio nominari, nec Filius sine Patre vocari: ac per hoc semper Filius, quia semper Pater. Et Deus, inquit, erat Verbum. Quod Deus est, semper est; ne si semper non fuerit, verus Deus esse non possit, sicuti et in Sophiae nomine, quia secunduquit, ex ore Altissimi prodivi . Non ergo aliunde quam de Patre, quia semper cum Patre. Et ideo Sapientia Dei appellatur, ut numquam Pater sine Sapientia, hoc est, sine Filio suo fuisse credatur. Haec est illa Sapientia ineffabilis, quae initium viarum Dei apud Salomonem vel condita, vel genita, vel creata describitur ; quam tamen sic conditam dicit, ut semper eam cum Deo fuisse ostendat. Quod enim initium Deo dabis, ut initium possis Sapientiae ipsius consignare? Non enim ita Deus Sapientiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
Eruc tauit inquit cor meñ uerbũ
bonũ. dico ego oꝑa mea regi. Uides ꝙͦ
hoc uerbũ bonũ filiũ di esse. quem
ni aliunde quã de pat̾no pectore &
ut ita dixerim de utero cordis dei
credimꝰ natũ. Et proinde eum re¬
gem appellat. quia ipse ẽ rer regũ.
buit. qͥ dixit. O mĩa quȩ pat̾ habet
mea sunt. De hoc & euangłista. In pͥn¬
cipio inquit erat uerbũ & uerbum
erat ap̃ dm̃. et ds erat uerbũ. Omĩa
ꝑ ipsũ facta sunt. & sine ipso factũ est
nichil.Igitur quod in principio e¬
rat semꝑ fuisse credendũ est. sed nec
aliunde esse quã ex eo qͥ principiũ ñ
habet. id ẽ de corde patris. qͥ eructa¬
uit inquit cor meum uerbũbonũ.
Non enĩ dixit in pͥncipio factu ẽ uer¬
bũ. sed in pͥncipio inqͥt erat uerbui.¬
Quodcũq pͥncipiũ uerbi assignare uo¬
lueris preudicatũ habebis. quia in
pͥncipio inquit erat. N on qͦd duo
principia ex rerũ diuersitate̾ dica¬

Expanded text:
Eructavit, inquit, cor meum Verbum Eructavit, inquit, cor meum Verbum bonum: dico ergo opera mea regi . Vides ergo hoc Verbum bonum Filium Dei esse, quem non aliunde quam de paterno pectore, et ut ita dixerim, de utero cordis Dei credimus natum. Et proinde eum regem appellat, quia ipse est rex regum: bunt, qui dixit: Omnia quae Pater habet, mea sunt . De hoc et Evangelista: In principio, inquit, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Igitur quod in principio erat, semper fuisse credendum est: sed nec aliunde esse, quam ex eo qui principium non habet, id est, de corde Patris; quia eructavit, inquit, cor meum Verbum bonum . Non enim dixit: In principio factum est Verbum; sed in pQuodcumque principium Verbi assignare volueris, praejudicatum habebis quia in principio, inquit, erat. Non quod duo principia ex rerum diversitate dica
Abbreviated transcription (Latin):
botestate ñ genere. E ilius quoq ti
credendus erit. ut ꝑ isaiam populo
dictũ est E ilios genui &. exaltaui. Et
a libi.Duestis et filii altissimionines.
Sed &e primogenitus ita habebitur
quomͦ et isrł ado pͥmogenitus filius
appellatus ẽ. N ec non et pͥmogenitꝰ
totius creaturȩ quasi inordine factoꝵ
pͥmogenitiis habeatur. ut ex eoseri¬
em quͦandam creandis mundirebus
militudo aliud ueritas. N ã& homo ad
imaginem et similitudinem di factꝰ
extitisse credendus ẽ. Ita & filiũ disimi¬
lem uolunt. ut eũ aliunde similem ñ
de ipsa una seã et beata patris sub̾a di
cant. Qui si de patris sub stantia ñ est.
ut idem arrius tradiait. Sublato
enĩ eo quod pater ẽ undecũq fuerit
filiꝰ necesse ẽut & iitiũer nichilo et
ortũ er tempore habeat. Nichileni
Quod ido dixit ut duarũ ꝑsonarũ
uocabula in uniꝰ d̾ĩtatis maiestate
monstraret. sicuti & ꝓpħa er uoce dĩ.

Expanded text:
: potestate, non genere. Filius quoque ita : potestate, non genere. Filius quoque ita credendus erit, ut per Isaiam populo dictum est: Filios genui et exaltavi , et alibi: Dii estis, et filii Altissimi omnes . Sed et primogenitus ita habebitur, quomodo et Israel a Deo primogenitus filius appellatus est . Nec non et primogenitus totius creaturae , quasi in ordine factorum primogenitus habeatur, ut ex eo seriem quamdam creandis mundi rebus militudo, aliud veritas. Nam et homo ad imaginem et similitudinem Dei factus exstitisse credendus est. Ita et Filium Dei similem volunt, ut eum aliunde similem, non de ipsa una sancta et beata Patris substantia dicant. Qui si de Patris substantia non est, ut idem Arius tradidit. Sublato enim eo quod Pater est, undecunque fuerit Filius, necesse est ut et initium ex nihilo, et ortum ex tempore habeat. Nihil enim Quod ideo dixit, ut duarum 509 personarum vocabula in unius deitatis majestate monstraret, sicut et propheta ex voce Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
ritu mundati catholica ratione posue¬
runt. ũ magno insu ab his qͥ tunc eogio
arrune labis addictisunt laboretior
auferri. iũt flliũ deiniurabilem & con¬
uertibilem ut pote is de proprrp art
substantia constitise confingant eui
& mitiũ er tempore et ortuet ncbuo.
nom̃ ex altero. ut semꝑ docuer unt.
ter quod sepe dãnati sunt. nc̃ iamlibre¬
re et secure incunctantq eccłus trade¬
eos in tractatu ipsor non euange¬
lica fide. sed sub dola malignitate
ad seduicendos simplices quosq po¬
suisse. Non iam tã suspectum quã
manifestũ omnib esse debet.ita
eos đm de deo posuisse ut arrius
tradere solebat. ut ex do factus sit.
ñ ex deo natus. Quisi natus est u
ẽ: nec uerus ds est. Aut si uerus ds
tes singuli et uolutates ꝓprias. & im¬
ꝑia diuersa. Uelsi concordia tautum
& societate unũ sunt: non tamen et
substantia uerus ut ia dixi d̾s non ẽ.
Sic er̃it ds̃ ut inoyses pharooni¬

Expanded text:
ritu mundati, catholica ratione posueritu mundati, catholica ratione posuerunt, non sine magno nisu ab his, qui elogio Arianae labis addicti sunt, laboretur auferri; nisi ut Filium Dei mutabilem et convertibilem, ut pote non de propria Patris substantia constitisse confingant: cui et initium ex tempore, et ortum ex nihilo, nomen ex altero, ut semper docuerunt, propter quod et saepe damnati sunt, nunc jam libere, et secure, incunctanterque Ecclesiis tradeeos in tractatu ipsorum, non evangelica fide, sed subdola malignitate ad seducendos simplices quosque posuisse. Non jam tam suspectum, quam manifestum omnibus esse debet ita eos Deum de Deo posuisse, ut Arius tradere solebat, ut ex Deo factus sit, non ex Deo natus. Qui si natuc uerus deus est. Aut si uerus deus tes singuli et voluntates proprias, et imperia diversa: vel si concordia tantum et societate unum sunt, non tamen et substantia verus, ut jam dixi, Deus non est. Sic erit D
Abbreviated transcription (Latin):
confessionis sed sensus m̃tis ẽ ponderan¬
dus. qͦ confessio ipsa firmatur.D eniq si di¬
ligentius & accuratius attendatis cur uo¬
luerint de euangłicaet apłica fide & de
patrũ traditione substantiȩ nom̃ aufer¬
ri. ꝓculdubio ꝓbatis heresim arrianam
subtili compendio breuiatã sublato hoc
nomine intromissam.Nec hoc qͥdem
ego suscipio. nec aut opinione collectũ
affirmo nec uti ipsiputant achademi¬
cus disputator assisto: ut simplices sen¬
sus uerborũ subtilitate contorquea
sedut contortos & prauos itini argu¬
m̃to compositos inlucer cognitionis ex¬
ponã. quo facilius possit cognita & com¬
ꝑta iniquitas ab hominib euitari.
Quȩ et enĩ causa quȩ ueraratio eristit
ut quoa docendũ et quod credendũ
cunctis eccłuis fuerat traditũ. quodq
patres nr̃i apłicituri contrauniuersas
hereses uel marime arriana quasi csa¬
damobicem ueritaris quã om̃s aditus
pestifere doctrine obstruentes scospi¬

Expanded text:
confessionis, sed sensus mentis est ponderanconfessionis, sed sensus mentis est ponderandus, quo confessio ipsa firmatur. Denique si diligentius et accuratius attendatis; cur voluerint de evangelica et apostolica fide et de patrum traditione substantiae nomen auferri, procul dubio probatis haeresim Arianam subtili compendio breviatam, sublato hoc nomine intromissam. Nec hoc quidem ego suspicione aut opinione collectum affirmo, nec uti ipsi putant, academicus disputator assisto, ut simplices sensus verborum subtilitate contorqueam: sed ut contortos et pravos tenui argumento compositos in lucem cognitionis exponam, quo facilius possit cognita et comperta iniquitas ab hominibus evitari. Quae etenim causa, quaeve ratio exstitit, ut quod docendum, et quod credendum cunctis Ecclesiis fuerat traditum, quodque Patres nostri apostolici viri contra universas haereses, et maxime Arianam, quasi quemdam obicem veritatis, quo omnes aditus pestiferae doctrinae obstruerent, sancto Spi
Abbreviated transcription (Latin):
ultas quidem& graues
hereses nouimus aplu¬
rimis ebullire. et uene¬
ni uice ad intimũ pec¬
tus canceris sui uirꝰ
infunderẽ. sed iunci
illi uel facile possunt
uel facile uitari. Quarũ prima ꝓpositi¬
one. omẽ consiliũ pectoris proditur.
At uͦ hii qͥb multa nobiscũ paria sunt.
facile possunt innox ias m̃tes & soli deo
deditas fraudulenta societate ꝑc utere.
dũ malorũ suoꝵ uirus ꝑ bona nra de¬
fendunt. N ic hil enĩpic ulosius bis he¬
reticis esse potest. quã qui cũ integre
ꝑ omia decurrant uno tam̃ uerbo acsi
ueneni gurta merã illam ac simplicem
fidem dnĩcȩ ex inde & apłicę traditio¬
nis inficiunt. Unde uehem̃ter nobis
cauendũ est ne se uel sensib uel aurib
nr̃is huiꝰmi aliqͥd latent insinuet. qͥa
nichil tã cogit in mortem. quã sub ob¬
tentu fidem uiolari. Et enĩ gypsum
aqua ꝑmix tũ lac colore mñtitur. ita hic
ꝑueri similem confessionem traditio ini¬
mica sugeritur. Quade re ñsimilitudo

Expanded text:
ultas quidem et graves haereses novimus a plurimis ebullire, et veneni vice, ad intimum pectus canceris sui virus infundere: sed vinci illi vel facile possunt, vel facile vitari, quorum prima propositione omne consilium pectoris proditur. At vero ii quibus multa nobiscum paria sunt, facile possunt innoxias mentes, et soli Deo deditas, fraudulenta societate percutere, dum malorum suorum virus per bona nostra defendunt. Nihil enim periculosius his haereticis esse potest, qui cum integre per omnia decurrant; uno tamen verbo, ac si veneni gutta, meram illam ac simplicem fidem Dominicae, et exinde apostolicae traditionis inficiunt. Unde vehementer nobis cavendum est, ne se vel sensinostris hujusmodi aliquid latenter insinuet; quia nihil tam cogit in mortem, quam sub obtentu fidei fidem violare. Ut enim gypsum aqua permixtum lac colore mentitur, ita hic per verisimilem confessionem traditio inimica suggeritur. Qua de re non similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse ẽ rex regũ qui mortem ac ra¬
bulũ uirtutis suȩ potestate comminuit.
Uiaẽ quia ꝑ ipsũ ascensus ẽ. Ueritas. quia
m̃daciũ nescit. Uita ẽ. quia ipse uniuer¬
sauiuificat. U ides gͦ ꝑ hec uocabula sig¬
nificationes dispositionũ et opũ diuinoꝵ
preostensas. ñ tam̃ ipsũ dđm ꝓprie defini
occasionem aliquã hereticus sapiat cũ
duo nomina uelduas ꝑsonas id ẽ patris&
filii statuo. quasi duos deosdicã ut illi du¬
os ex diuersitate confingunt. nos autem
patrem et filiũ ita nominamꝰ unũ dm ut
in his ꝑsonis & nominib consignemus.
Iiderint philosophi. uider int heretici
discipuli eoꝵ qui potestatũ diuersitate

Expanded text:
quia ipse est Rex regum, qui mortem ac zaquia ipse est Rex regum, qui mortem ac zabulum virtutis suae potestate comminuit. Via est, quia per ipsum ascensus est. Veritas, quia mendacium nescit. Vita est, quia ipse universa vivificat. Vides ergo per haec vocabula significationes dispositionum et operum divinorum praeostensas, non tamen ipsum Deum proprie definitoccasionem aliquam haereticus rapiat, cum duo nomina vel duas personas, id est Patris et Filii statuo, quasi duos deos dicam, ut illi duos ex diversitate confingunt: nos autem Patrem et Filium ita nominamus, ut unum Deum in his personis et nominibus consignemus. Viderint philosophi, viderint haeretici discipuli eorum qui potestatum diversitate
Abbreviated transcription (Latin):
regnoꝵ cȩlestiũ conditȩ agnoscantur.
Retia di. quia ꝑ ipsũ & in ipso de ma¬
riscłi diuersa gentiũ multitudo sicut
pisciũ ꝑ aquã baptisinatis in eccłia con¬
gregatur. ubibonoꝵ maloꝵ.q discrimen
agnoscitur. A ratrũ nuncupatur. quia
signo crucis suȩ dura pectora sub iciun¬
tusdit necessaria in ipsa preparentur.
Fons aquȩ uiuȩ. appellatur. quia ex eo siti¬
entia corda cȩlestis aquę grã irrigantur.
Petra dr̃. quia credentib fortitudinem.
incredulis duritiã prestat. Lapis angu¬
laris dr̃. quia utrosq parietes noui& ue¬
teris testam̃ti unꝰ et mediator in semet¬
ipso continens copulauit. Agnꝰ appella¬
tur.ut innocentia xp̃i et passio demon¬
propter nos homines nasci dignatꝰ est.
Uitulus dr. quia propter nrãm salutem
pati sustinuit. Aquila dr̃. quia post ue¬
nerabilem resur rectionem ut rexalitũ
ad patris ꝑuolat sedem. Leo dictus ẽ.

Expanded text:
regnorum coelestium reconditae agnoscantur. regnorum coelestium reconditae agnoscantur. Retia dicitur, quia per ipsum, et in ipso, de mari saeculi diversa gentium multitudo sicut piscium, per aquam baptismatis in Ecclesia congregatur, ubi bonorum malorumque discrimen agnoscitur. Aratrum nuncupatur, quia signo crucis suae dura pectora subjiciuntur, ut necessario semini ipsa praeparentur. Fons aquae vivae appellatur, quia ex eo sitientia corda coelestis aquae gratia irrigantur. Petra dicitur, quia credentibus fortitudinem, incredulis duritiam praestat. Lapis angularis dicitur, quia utrosque parietes Novi et Veteris Testamenti unus et mediator in semetipso continens copulavit. Agnus appellatur, ut innocentia Christi et passio demonpropter nos homines nasci dignatus est. Vitulus dicitur, quia propter nostram salutem pati sustinuit. Aquila dicitur, quia post venerabilem resurrectionem, ut rex alitum ad Patris revolat sedem. Leo dictus est,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uerbũ.mͦ uirtus. mͦ sapientia. modo
dex tera. mͦ brachiũ. mͦ margarita. mͦ
thesaurus. mͦ retia.mͦ aratrũ. mͦ fons.
aquila.mͦleo. mͦ uia. mͦueritas. Et ita
cũ sit d̾s omĩa in omĩb ut ꝑhec uocabula
diuinarũ dispositionũ mysteria cognos¬
cantur: ñ ut ipsa maiestas filii dĩ ꝓprie
definita monstretur. Quid ẽ enĩ filius
de eo qđ pater ẽ: Alius idem. Nam et
ob hoc uerbũ nuncupatur quia ex pro¬
prio diuino ore ꝓcessit & nichil pater
sine eo aut uissit aut fecit. U irtus diei¬
tur. quia uere de do & semꝑ cũ dõ est: &
onĩs potestas patris in ipso consiste̾t
Sapientia appellatur. quia de corde
patris adueniens archana cȩlestia cre¬
dentib reserauit. D extera nuncupat᷑.
quia ꝑ eũ omĩa oꝑa diuina ꝑfecta sunt.
Prachiũ dicitur: quia ab ipso omnia
continentur. Margarita appellatur.
ut nichil illo preciosius habeatur. Thes¬
aurus dr̃. ut in ipso om̃s opes & diuitiȩ

Expanded text:
Modo Verbum, modo virtus, modo sapientia, modo Modo Verbum, modo virtus, modo sapientia, modo dextera, modo brachium, modo margarita, modo thesaurus, modo retia, modo aratrum, modo fons, eo, modo via, modo veritas, et vita: cum sit Deus omnia in omnibus, ut per haec vocabula divinarum 517 dispositionum mysteria cognoscantur, non ut ipsa majestas Filii Dei proprie definita monstretur. Quid est enim Filius de eo quod Pater est? Alius idem. Nam et ob hoc Verbum nuncupatur, quia ex proprio divino ore processit, et nihil Pater sine eo aut jussit aut fecit. Virtus dicitur, quia vere de Deo et semper cum Deo est, et omnis potestas Patris in ipso consistit. Sapientia appellatur, quia de corde Patris adveniens, arcana coelestia credentibus reseravit. Dextera nuncupatur, quia per eum omnia opera divina perfecta sunt. Brachium dicitur, quia ab ipso omnia continentur. Margarita appellatur, ut nihil illo pretiosius habeatur. Thesaurus dicitur, ut in ipso omnes opes et divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ crederes. et uerũfiliũ de uero pa¬
tre cognosceres. de qualitate autemrei
reqͥrere ñ deberes: qͥa quale aut quantũ
uirib pro fide nr̃a intueamur ds quid
sit. et uideamꝰ an ei possit aliqͥd cõꝑa¬
ri. Certe hicẽ de quo & cũ dicitur ñ
potest dici. cũ estimatur ñ potest ęsti¬
mari.cũ comꝑatur ñ potest comꝑari.
cũ definitur ipsa definitione sua cres¬
cit. qͥ celũ manu sua oꝑit. pugno om¬
nem mundi ambitũ claudit. quem
totũ omĩa nesciunt. et metuendo sci¬
unt. cuiꝰ nomini & uirtuti famula¬
tur hic orbis. et ipsa elem̃torũ sibi
succedentiũ mom̃tanea uic issitudo
testatur. U ide gͦ si potest aliquid
se unũ cũ patre diceret. nͥ talem se qualis
ẽ pater sciret. Ratio q̃dam ẽ quȩ apud
grecos logos nuncupatur.quȩ inter
patrem et filiũ ꝑsonas ueluocabula dis¬
tinguit: quia & ipse filiꝰ ratio dr. Que
tam̃ ratio multis nominib appellatur

Expanded text:
tiae crederes, et verum Filium de vero Patiae crederes, et verum Filium de vero Patre cogrequirere non deberes, quia quale aut quantum viribus, pro fide nostra intueamur, Deus quid sit, et videamus an ei possit aliquid comparari. Certe hic est de quo et cum dicitur, non potest dici; cum aestimatur, non potest aestimari; cum comparatur, non potest comparari; cum definitur, ipsa definitione sua crescit. Qui coelum manu sua operit, pugno omnem mundi ambitum claudit. Quem totum omnia nesciunt, et metuendo sciunt. Cujus nomini et virtuti famulatur hic orbis, et ipsa elementorum sibi succedentium momentanea vicissitudo testatur. Vide ergo si potest aliquid se unum cum Patre diceret, nisi talem se qualis est Pater sciret. Ratio quaedam est quae apud Graecos Λόγος nuncupatur, quae inter Patrem et Filium personas vel vocabula distinguit: quia et ipse Filius ratio dicitur: quae tamen ratio multis nominibus appellatur.