comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne uideretur uenditor euũ głii. & u̾bi
di cursũ apõ imꝑitos in malã suspicionẽ
decidens impediret. nollet acciꝑe qd̾ ci
iure dominico debebat᷑. Qd̃ si uellet. ñ
utiq m̃tiret᷑: qr uere debebat᷑. Et q noluit
ñutiq m̃titus ẽ. Neq enĩ dix̃ ñ sibi deberi
s deberi: ostendens ⁊ debito se usu̾ ñ ẽẽ
nec om̃ino ut uelle. ꝓfessꝰ ẽ: eo ipso factꝰ
infirmus qͦ ꝑ otestate sua uti noluit. tam
miscdi scilicet indutus affectii. ut cogitaret
quẽadmodum secũ agi uellet. si ⁊ipse ita
infirmaret̃ ut posset de illis ꝑ qͦs eͣuugłm
qͥsi mercimonioꝵ nundinas suspicari. Hic¬
fortasse aliqͥs dicat. Si corporale opꝰ ope¬
rabat᷑ apłs uñ uitã istã sustentaret: qͦd erat
ipsũ opꝰ. ⁊ qͣndo ei uacabat & operari ⁊
euuangłum p̃dicare: Cui respondeo. Puto
me nescire. corporalit tam̃ oꝑatum ẽẽ.
annuntians de euuanglio uiueret.: ea

Expanded text:
ut, ne videretur venditor Evangelii, et verbi ut, ne videretur venditor Evangelii, et verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret, nollet accipere quod jure dominico debebatur? Quod si vellet, non utique mentiretur, quia uere debebatur; et quia noluit, non utique mentitus est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus infirmus, quo potestate sua uti noluit, tam misericordi scilicet indutus affectu, ut cogitaret quemadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur ut posset de illis, per quos sibiquasi mercimoniorum nundinas suspicari. fortasse aliquis dicat: si corporale opus operabatur apostolus, unde uitam istam sustentaret, quod erat ipsum opus et quando ei uacabat et operari et euangelium praedicare? cui respondeo: puta me nescire; corporaliter tamen » operatum esse et adnuntians de euangelio uiueret, ea
Abbreviated transcription (Latin):
finxisse putandꝰ ẽ: finxit ⁊ paganum.
& sacͥficauit ydolis. qr dic̃ factum se
fuisse his qͥsine lege sunt. qͣsi sine
lege: aliud inlege. aliud sine lege.
Sub lege carnales iudei: inlege sp̃ales
morẽ illũ patriũ. s onera insolita cre-¬
dentib gentibꝰ ñ imposuerutT
nec isti preputiati circumcisi sunt. Sine
lege aut̃ gentes q̃ ñ dũ crediderunt: qͥb
cam̃ s apłs congruisse testat᷑ ꝑ misericordẽ
compassionẽ. ñ ꝑ u̾sipellẽ simulationẽ.
to÷ ut eo mͦ subueniret ⁊ carnali uideo ł
pagano. quomͦ sibi ipse sihoc e̾et subue¬
uiri uoluisset: portans utiq coꝵ infirmi-¬
tatẽ in cõpassionis similitudine. ñ fallens
in m̃dacii fictione: sic̃ continuo sequit᷑
& dic̃. Facꝰtꝯ sũ infirmis infirmꝰ. ut infir¬
mos lucͥfacerẽ. Hinc enĩ lo quebat᷑: ut etiã
om̃ia illa diceret. Sic̃ gͦ qd̾ factꝰ ẽ infir¬
infirmos fuisse. nͥ cõpatiendi eis. intantũ

Expanded text:
finxisse putandus est, finxit et paganum finxisse putandus est, finxit et paganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei; in lege spiritamorem illum patrium, sed onera insolita credentibus gentibus non inposuerunt; et ideo et illi circumcisi sunt; sine lege autem gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem conpassionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim lomnia illa diceret. Sicut ergo quod factus est infirinfirmos fuisse, nisi compatiendi eis, in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sine  eem. cũ sine lege di ñ eẽm. s in lege
eẽm xp̃i: ut lucͥfacerẽ eos qͥsine lege eratt.
Qd̾ ñ simulandiu̾sutia faciebat. s cõpa
iudeum sic̃ ñ nulli putauerunt: qr legi¬
tima uetera hierosolimis obseruauit.
fec̃ enĩ hoc scdm liberã ⁊ manifestã sen-¬
tentiã suã: in qͣ dic̃. Circũciss quis uoca¬
tꝰ eͣ: ñ adducat. io ñ sic uiuat quasi
circũcisio tua p̃putiũ facta ẽ. Scđm
hanc gͦ sententiam suã qͣ dicͣ. circũcisꝰ
quis uocatꝰ ẽ ñ adducat preputium.
in p̃putio qͥs uocatꝰ ẽ ñ circũcidatur.
fec̾ illa que ñ intelligentibꝰ. ⁊ parum
attendentib finxisse putatus ẽ. Iudeꝰ
ac si circũcisꝰ ñ e̾e̾t. Hoc enĩ iã in po¬
testate habebat: ⁊sublege qͥdẽ ñerat
sic̃ illi qͥ eã seruiliter operabantur. s
tam̃ in lege dĩ ⁊ xp̃i. Non enĩ alia erat
lex illa. ⁊ alialex dĩ : sic̃ ꝑ diti manichez
solent dicere. Alioquin si cũ illa fecit

Expanded text:
ine lege, cum sine lege dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine lege sunt. quod non simulandi uersutia faciebat, sed conpatiudaeum, sicut nonnulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat, id est non sic uiuat, quasi circumcisio tua praeputium facta est. secundum hanc ergo sententiam suam, qua dicit: circumcisus quis uocatus est? In praeputio quis vocatus est? non circumcidatur ; fecit illa quae non intelligentibus et parum attendentibus finxisse putatus est; Judaeac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat. et sub lege quidem non erat sicut illi, qui eam seruiliter operabantur, sed tamen in lege dei et Christi. non enim alia erat lex illa et alia lex dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. alioquin si, cum illa fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
lucerna tͥ accenderet᷑ in domo: nonne
adiceres oleũ ne extingueretur : Porro
lucerna si accepto oleo ñ luceret: ñ erat
plane digna q̃ in candelabro poneret᷑.
s q̃ continuo frangeretur. Scͥptũ ẽ enĩ¬
attinet ad p̃cepta q̃ hominib data st̃.
de bubus cura ñ ẽ dõ. Ouod ñsic
intelligit᷑ tanꝙͣ ñ ipse pascat ea quȩ
nec seminant nec metunt. Neq con-
p̾cepto monere hominẽ. quomͦbou

Expanded text:
lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde eadtinet ad praecepta, quae hominibus data sunt, de bubus cura non est deo — quod non sic intellegetur, tamquam non ipse pascat ea quae nec seminant nec metunt neque congrn est praecepto monere hominem, quomodo boui
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ: ñ potestis duob dominis seruire.
Ergo simplici corde tantũmꝰ ꝓpt̾ regnũ di
debemus operari bonũ ad om̃s: ñ autẽ
in hac operatione uł solam. ł cũ regno d̾i
mercedẽ temporalium cogitare. Ita &¬

Expanded text:
tum est, non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum ad omnes, non autem in hac operatione vel solam, vel cum regno Dei mercedem temporalium cogitare.
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ uictũ temporalẽ. Inde enim
sigi. ⁊ nec ipsũ lac querere ab ouibꝰ.
tam̃ lacꝰtis ꝑcipiendi potestatẽ hab̾e
se dixit: & sic dñm disposuisse ut Exlibro¬
uiuant. & dic̃ alios coapłos suos usos exodi ti¬
fuisse hac potestate. ñ usurpata. sed.lxxxuii.
data. Plus ille fecit: ut nec qd̾ debe¬
bat᷑ acciꝑet. Ipse gͦ donauit ⁊ debitũ: Ex tr̃c¬
s alius ñ ex egit indebitum. Ille plus psalmi¬
fecit. Fortassis enim ipsũ significabat: cxlu.
cui egrũ cũ adduceret ad stabulũ
dixit. Si qͥd amplius erogaueris: in rede¬
undo redda tͥ. De his gͦ qͥ ñ indigent
lacte gregis: qͥo plura dicamus: Mise¬
ricordiores sunt. ł potiꝰ ipsiꝰ miscłiȩ
affectum largius impendunt. possunt.
& qd possunt faciunt: laudent᷑ hi: nec
qd̾ paulus. ut manib suis se transigant.
accipiant de lacte ouium: sustentent
suã necessitatẽ: s n negligant ouium
infirmitatẽ. N hoc ibi querant tanqͣm
cõmodũ suũ. ut ex necessitate penurie

Expanded text:
tandum victum temporalem. Inde enim sigi, et nec ipsum lac quaerere ab ovibus, tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut quivivant. Et dicit alios coapostolos suos usos fuisse hac potestate; non usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur acciperet . Ipse ergo donavit et debitum: sed alius non exigit indebitum: ille plus fecit. Fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt. Possunt enim; et quod possunt, faciunt. Laudentur hi, nec quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium, sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem: non hoc sibi quaerant, tanquam commodum suum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad quẽ uulneratus ille ꝑductꝰ ẽ: si qͥd ãphs
erogaueris. in redeundo reddã tͥ. Amplius gͦ
erogabat apłs paulꝰ: qͥ suis ut ipse testatur
stipendiis militabat. In euũgłio enĩ scͥptũ c̃¬
Et factũ ẽ deinceps. ⁊ ipse iter faciebat ꝑ
ciuitatẽ ⁊ castellum p̃dicans ⁊ euuangħzans

Expanded text:
ad quem uulneratus ille perductus est: si quid amplius ad quem uulneratus ille perductus est: si quid amplius erogaueris, in redeundo reddam tibi. amplius ergo erogabat apostolus Paulus, qui suis, ut ipse testatur, stipendiis militabat. in euangelio enim scriptum est: deinceps et ipse iter faciebat per ciuitatem et castellum praedica
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: qd̃ qͥsquis putat ñ potuisse ab apłis
fieri. ut cũ cis sc̃e conu̾sationis mulieres
modũ hoc ipsius dñi exemplo faciebant.
compatiens. cũ ei posset̃ angħi ministrare
& loculos habebat qͦ mitteretur pecunia. q̃
conferebat᷑ utiq ab onis fidelibꝰ eoꝵ uictui
necessaria. qͦs loculos uide cõmendauit: ut
etiã fures si euitare ñ possems. tolerare in e¬
cłia disceremus. Ille eñi ea q̃ mittebant᷑ sic̃
de illo scͥptũ ẽ auferebat. Et mulieres uolux
ut se ad p̃paranda ⁊ ministranda necessaria
sequerentur: ostendens qͥd euuangelistis &
ministͥs dĩ. tãqͣm militib a plebibꝰ dĩ tãq̃
ꝓuincialibꝰ deberetur: ut quisquis eo qd̃ sͥ
deberet᷑ uti nollet sic̃ paulus apł̃s noluit. am¬
plius impenderet eccłiȩ. ñ exigendo stipen-¬
diũ debitum: s cotidianũ uictũ de suis la¬
boribꝰ transigendo. Aydierat enĩ stabulariꝰ

Expanded text:
uod quisquis putat non potuisse ab Apostolis uod quisquis putat non potuisse ab Apostolis fieri, ut cum eis sanctae conversationis mulieres dum hoc ipsius Domini exemplo faciebant. infirmioribus compatiens, cum ei possent Angeli ministrare, et loculos habebat, quo mitteretur pecunia, quae conferebatur utique a bonis fidelibus eorum uictui necessaria: quos loculos Iudae commendauit, ut etiam fures, si euitare non possemus, tolerare in ecclesia disceremus. ille enim ea quae mittebantur, sicut de illo scriptum est, auferebat. et mulieres uoluit ut se ad praeparanda et ministranda necessaria sequerentur, ostendens, quid euangelistis et ministris dei tamquam militibus a plebibus dei tamquam prouincialibus deberetur; ut, si quis eo quod sibi deberetur, uti nollet, sicut Paulus apostolus noluit, amplius inpenderet ecclesiae non exigendo stipendium debitum, sed cotidianum uictum de suis laboribus transigendo. audierat enim stabularius,
Abbreviated transcription (Latin):
uidi: Nonne opꝰ meũ uos estis ĩ dño:
uiuat sicͣ eiᷤꝰᷤ dñs constituit. Ocd̃ in con¬
sequentib aꝑtissime demonstrauit.
Ad hoc enĩ ⁊ fideles mulieres habentes
t̃renã substantiã ibant cũ eis. ⁊ ministra-¬
bant eis de substantia sua. ut nullius
indigent hoꝵ que ad necessaria uite huiꝰ
ꝑtinent. Qd̃ beatus paulus licere quidẽ
sibi demonstrauit. sic̃ ⁊ cȩteri apłi faci¬
ebant. s ea potestate uti se noluisse. postea
cõmemorat. Hoc qͥdã ñ intelligentes. ñ
sororẽ mulierẽ qͣm ille diceret. nũquid
ñ habemꝰ potestatẽ sororẽ mulier̃e cir-¬
cũ ducendi s uxorẽ int̃pretati st̃: fefel-¬
lit eos u̾bi greci ambiguitas. qd̾ ⁊ uxor
n mulier eodẽ ubo grece d̾r: qͣm qͣm
hoc ita posuerit apł̃s ut falli ñ debu¬
erint: Neq mulierẽ tantũmͦ ait. s soro¬
reͣ mulierẽ: neq ducendi. s circũ ducen¬
di. Ueruͣtam̃ alios interp̃tes ñ fefelht hec

Expanded text:
uidi? nonne opus meum uos estis in domino? uiuat, sicut dominus constituit, quod in consequentibus apertissime demonstrauit; ad hoc enim et fideles mulieres habentes terrenam substantiam ibant cum eis et ministrabant eis de substantia sua, ut nullius indigerent horum, quae ad substantiam uitae huius pertinent. quod beatus Paulus licere quidem sibi demonstrat, sicut et ceteri apostoli faciebant, sed ea potestate se uti noluisse postea commemorat. hoc quidam non intellegentes non \'sororem mulierem\', cum ille diceret: numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi? sed 'uxorem\' interpretati sunt. fefellit eos uerbi graeci ambiguitas, quod et uxor et mulier eodem uerbo graece dicitur, quamquam hoc ita posuerit apostolus, ut falli non debuerint, quia neque "mulierem" tantummodo ait, sed \'sororem mulierem\' neque <ducendi\', sed ccil\'cumducendi\'. uerumtamen alios interpretes non fefellit haec
Abbreviated transcription (Latin):
ticiã eiꝰ: & ita querentibꝰ pͥmũ regnũ
cet̃is rebꝰ. ut ꝓptͣ hoc cetera queramꝰ:
ñ debet sub ẽẽ sollicitudo ne illa desint.
que huic uite ꝓpt̾ regnũ dĩ st̃ necessa
set querite pͥmũ regnũ & iusticiã dei
ñ dixͣ. deinde ista querite qͣm uis sint
necessaria: s ait. hec om̃ia apponent᷑
uob̃. id÷ consequent᷑. si illa queratis
sine ullo ur̃o impedimento: ne cũ ista
queritis. illinc au̾tamini. Aut ne duos
fines constituatis. ut ⁊ regnũ dĩ ꝓpt̃ se
appetatis ⁊ ista necessaria. s hec potius

Expanded text:
te primum regnum caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessarset: Quaerite primum regnum et justitiam Dei, non dixit: Deinde ista quaerite, quamvis sint necessaria; sed ait: Haec omnia apponentur vobis, id est, consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento. Et cum ista quaeritis, illinc avertamini, aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria, sed haec potius
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ. neq pecuniam in zonis ur̃is: ñ perã
inuia. neq duas tunicas. neq calciam̃ta
neq uirgam. Dignꝰ ẽ enĩ oꝑariꝰ cibo suo
Ecce uͥ constituit dñs. qd̾ idẽ apłs cõmemo¬
rat. Ad hoc enĩ dixit illa om̃ia ne portaris
ut uͥ opꝰ e̾et ab eis acciꝑent. qͥbꝰ annun¬
tiabant regnũ di. N eqͥs aut̃ arbitretur
solis duodecim hoc fuisse ꝑmissum: uide
qͥd etiã lucas narret. Post hec inquit de¬
signauit dñs ⁊ alios septuaginta duos.¬
& misit illos binos ante faciẽ suã. in
om̃em ciuitatẽ ⁊ locũ qͦ erat ipse uenturꝰ

Expanded text:
n zonis uestris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam; dignus enim est operarius cibo suo. ecce ubi constituit dominus quod idem apostolus commemorat. ad hoc enim dixit illa omnia ne portarent, ut, ubi opus esset, ab eis acciperent quibus adnuntiabant regnum dei. Ne quis autem arbitretur solis duodecim hoc fuisse concessum, uide quid etiam Lucas narret. post haec, inquit, designauit dominus et alios septuaginta duo et misit illos binos ante faciem suam in omnem ciuitatem et loc
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dicat. qr ñ peccaui ĩ dm̃. s peccaui in
frẽm. In hominẽ peccaui: leue pecẽm ẽ.
aut nullũ peccatũ ẽ. Forte inde debes di
cere leuius qi cito curatur. Peccasti in fre̾m.
fac satis. ⁊ sanatꝰ es. Cito fecisti rẽ morti¬
feram: s remediũ cito inuenisti. Non sũ¬
iħm uidi : sionne opꝯmeũ uos estis ĩ dño:
Sialiis ñsũ apłs: s tam̃ uob̾ sum. Nam
signaculũ apłatꝰ mei uos estis in dño.
Mea defensio apd eos qͥ me int̾rogant
hȩc ẽ. sũ quid ñ habemꝰ potestatem

Expanded text:
n peccavi in Deum, sed peccavi in fratrem, in hominem peccavi: leve peccatum est, vel nullum peccatum est. Forte inde dicis, Leve est, quia cito curatur. Peccasti in fratrem: fac satis, et sanatus es. Cito fecisti mortiferam rem, sed remedium cito invenisti. Qutrum vidi non opus meum vos estis in Domino si aliis non sum apostolus sed tamen vobis sum nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino mea defensio apud eos qui me interrogant haec est numquid non hab
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃m aut pariupenderes: in xp̃m inquit pcc¬
catis. Solent enĩ homines dicere. In hominẽ
pecco: nũqͥd in dm̃: Nega xp̃m dm̃. Audes
negare xp̃m dm̃: An aliud in idolio cũ re¬
cũberes didicisti : Nadmittit istã doc trmnã
xp̃i doctͥna. Quere ubi didiceris ñ eẽ xp̃m
dm̃. Pagani hoc solent dicere. Uide qͥd faci¬
unt m̃se male: uides qmͣ corrũpunt mores
bonos colloqͥa mala. Tu ibi de cuuangelio
loqui ñ potes: & de ydolis loqͥentes audis:
eccła uomis. Forte hic audes loqͥ. forte int̃
homo fuit: Nonne crucifixꝰ ẽ apaganis:
Hoc didicisti. salutẽ ꝑdidist: fimbriã non
tetigisti. Tange ⁊ in hoc fimbriã. recipe salu¬
qr genium ẽ charchaginis: qͥsi si mars
habeat᷑ attende. ñ qͥo sit. Nã ⁊ ego tecum
erunt genium carthaginis. Si autẽ ge-¬
niũ demoniũ ẽ. audisti ⁊ ibi. Que. ĩmolatĩ
gentes demonib ĩmolant ⁊ ñ dõ. Nolo uoᷤ

Expanded text:
peccatum ac parvi penderes, In Christum, inquit, pecpeccatum ac parvi penderes, In Christum, inquit, peccatis. Solent enim homines dicere: In hominem pecco, numquid in Deum? Nega Christum Deum. Audes negare Christum Deum? An aliud, in idolio cum recumberes, didicisti? Non admittit istam doctrinam Christi doctrina. Quaero ubi didiceris non esse Christum Deum. Pagani hoc solent dicere. Vides quid faciunt mensae malae? Vides quoniam corrumpunt mores bonos colloquia mala ? Tu ibi de Evangelio loqui non potes, et de idolis loquentes audis. Ecclesia vomis. Forte hic audes loqui, forte intehomo fuit? nonne crucifixus est? A Paganis hoc didicisti, salutem perdidisti, fimbriam non tetigisti. Tange et in hoc fimbriam, recipe saluquia genium est Carthaginis. Quasi si Mars habeatur, attende; non quid sit. Nam et ego tecum erunt genium Carthaginis. Si autem genium daemonium est, audisti et ibi: Quae immolant Gentes, daemonibus immolant, et non Deo: nolo vo
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd plura fr̃s: Xp̃iani audistis qr peccan¬
tes infrẽs. ⁊ ꝑcucientes conscientiã eoꝵ
infirmã. in xp̃m peccatis. Nolite contẽp-¬
nere: siñ uultis deleri delibro uite. Quã¬
diu conam̃ luculent̃ ⁊ delec tabiliter
⁊ tacere ñ ꝑmittit: Qͥ cũq uoluerint ista con¬
tempnere. in xp̃m peccant. Uideant qͥd agant
Paganos reliqͦs colligi uolumus. Lapides etis
inuia. Uentre uolentes offendunt ⁊ redeunt.
Dicunt cñi in cordib suis. Qare nos relinqͣm
dos: qͦs xp̃iani ipsi nobiscũ colunt : Absit ame
inquit. ut ego dõs gentiũ colam. Noui. intel¬
ligo. credo. Qd facis de conscientia infirmi
qͣm ꝑcutis: Qro facis de p̃cio: si contempnis
qd̾ emptũ ẽ : Uide qͣͥnti emptum ẽ. ꝑibit
inqͥt infirmꝰ. ĩ tua scientia. qͣm te dicis hab̾e
ut scias qr nichil ẽ ydolum. ⁊ animo cogites
dm̃: ⁊ sic recũbas ĩ ydolio. In hac scientia ꝑre
infirmus. Et ne contẽpnas infirmũ. addidit

Expanded text:
d plura, fratres? Christiani audistis, quia peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis. Nolite contemnere, si non vultis deleri de libro vitae. Quamdiu conamur luculenter et delectabiliter et tacere non permittit? Quicumque voluerint ista contemnere, in Christum peccant, videant quid agant. Paganos reliquos colligi volumus, lapides estis in via; venire volentes offendunt, et redeunt. Dicunt enim in cordibus suis: Quare nos relinquamus deos, quos Christiani ipsi nobiscum colunt? Absit, a me, inquit, ut ego deos Gentium colam. Novi, intelligo, credo. Quid facis de conscientia infirmi, quam percutis? Quid facis de pretio, si contemnis quod emptum est? Vide quanti emptum est, Peribit, inquit, infirmus in tua scientia: quam te dicis habere, ut scias quia nihil est idolum, et animo cogites Deum, et sic recumbas in idolio. In hac scientia perit infirmus. Et ne contemnas infirmum, addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
Au diui aliã uocẽ tuã. pꝰ concupiscetia s
tuas ñ eas. ⁊⁊ a uoluntate tua uetare. Ay¬
diui⁊ illã ex munere tuo ꝙ multũ amari.
neq si manducauerimus habundabimus.
neq si ñ manducauerimꝰ deerit nobis.
Hoc ẽ dicẽ. N ec illa res copiosũ faciet.
nec illa erumpnosũ. Aydiui ⁊alteram.
Ego enĩ didici in quibꝰ sũ sufficiens esse.
Et habundare noui. ⁊ penuriã pati noui.
Om̃ia possum: in eo qui me confortat.
Ecce miles castroꝵ celestium ñ puluis qd̾¬
fecisti hominẽ. ⁊ ꝑierat ⁊ inuentus ẽ. nec
ille in se pocuit qr idẽ puluis fuit. quẽ talia
dicentẽ affectu tue inspirationis ad amaui.
om̃ia possũ inquit in eo qͥ me confortat.
Conforta me ut possim: da qd̾ iubes.⁊
rube qd̾ uis. Iste se accepisse conficet᷑ ⁊ qd̾¬

Expanded text:
audiui aliam uocem tuam: post concupiscentias tuas non eas et a uoluntate tua uetare. audiui et illam ex munere tuo quam multum amaui: neque si manducauerimus abundabimus, neque si non manducauerimus deerit nobis; hoc est dicere: nec illa res me copiosum nec illa aerumnosum. Audivi et alteram: Ego enim didici in quibus sum sufficiens esse; et abundare novi, et penuriam pati novi. Omnia possum in eo qui me confortat . Ecce miles castrorum coelestium, non pulvis qfecisti hominem, et perierat et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit, quem talia dicentem adflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo, qui me confortat. conforta me, ut possim, da quod iubes et iube quod uis. iste se accepisse confitetur
Abbreviated transcription (Latin):
id gͦ qd̾ pleriq homines ista pecc̃a
contẽpnunt ⁊ dict̃: qͥd magnũ feci: In
hominẽ peccaui. Noli contẽpnere. In ho¬
minẽ peccasti: Uis nosse qͥa in homine
peccando ꝑisti: Site ille in qũe peccasti
corripuerit int̃ te ⁊ ipsũ solũ. ⁊ aydieris
illũ: lucratus ẽ te. Qͥd÷ lucratus : te.

Expanded text:
 quod plerique homines ista peccata contemnunt, et dicunt, Quid magnum feci? in hominem peccavi. Noli contemnere. In hominem peccasti: vis nosse quia in hominem peccando peristi? Si te ille in quem peccasti, corripuerit inter te et ipsum solum, et audieris illum, lucratus est te. Quid est, lucratus est
Abbreviated transcription (Latin):
ytinã ⁊ ipsi sic norint. S ꝓpt eos qͥ hoc
ñ norunt infirmos: ñ debet percuti
conscientia ipsoꝵ. Hoc monet apł̃e.
Nã ⁊ illi qd̾ num̃ habeant. ⁊ ꝓnumine
accipiant illã statuã. ara testatur. Qld
illic fac̃ ara: si illud ñ habet᷑ ꝓnumine:
Nemo mͥ dicat. ñ ẽ num̃. ñ ẽ ds. Iã dixi
Utinã sic ipsi norint hoc. quomͦ nouimus
om̃s nos. S qͥo habeant. ꝓ qͣre habeant
hͥo ibi facit: ara illa testatur. Conuincit
hominũ colentiũ m̃tes: ñ conuincat re-¬
pagan. Corpꝰ xp̃i ẽ. Nonne hoc diceba
Tolerabat ille p̃mentes: querebat tan
cant᷑ pagani. uñ illuminent᷑. uñ ad sa¬
lutẽ uocentur: deserite sollempnitates
eoꝵ. deserite nugas eoꝵ: ⁊ si ñ consen¬
libris tiunt ueritatinr̾e. erubescant falsitati

Expanded text:
tinam et ipsi sic norint: sed propter eos qui hoc non norunt infirmos, non debet percuti conscientia ipsorum. Hoc monet Apostolus. Nam et illi quod numen habeant et pro numine accipiant illam statuam, ara testatur. Quid illic facit ara, si illud non habetur pro numine? Nemo mihi dicat. Non est numen, non est Deus. Jam dixi, Utinam sic ipsi norint hoc, quomodo novimus omnes nos. Sed quid habeant, pro qua re habeant, quid ibi faciant, ara illa testatur. Convicit omnium colentium mentes, non convincat rePagani. Corpus Christi est. Nonne hoc dicebamTolerabat ille prementes, quaerebat tangcantur Pagani, unde illuminentur, unde ad salutem vocentur: deserite solemnitates eorum, deserite nugas ipsorum; et si non consentiunt veritati nostrae, erubescant paucitati
Abbreviated transcription (Latin):
popło uos estis. iã tc̃ p̃dicto. nc̃ p̃sentato.
De his itaq estis qͥuocati st̃ ab oriente
n occidente recũbere in regno cȩloꝵ.: ñ
p̃ssores corporis .xͥ. Habetis enĩ uestim̃ti
fimbriã ꝙͣ tangatis: ut a ꝓfluuio sangͥnis
to: a carnaliũ uoluptatũ fluxu sanemini
Habetis in ꝙͣ uestim̃ti fimbriã ꝙͣ tangatis.
Uestẽ putate apłos. sub textura unitatis
adherentes laterib xp̃i. In his apłis erat
Fimbria cũ contemptu aspicit᷑. s cũ salute
tangit᷑. Usq ad hanc horã ⁊esurimꝰ. ⁊ si¬
timꝰ. ⁊ nudi sumus: & colaphizamur. Qͥd
tã extremũ: Qdtam contemptibile. Tan¬
ge si fluxũ sanguinis pateris: exiet uirtus
de illo cuiꝰ uestis ẽ. ⁊ sanabit te fimbria
tͥ mͦ tangenda ꝓponebatur. qͣndo ex eodẽ
apło legebat᷑. Si enĩ quis uidit eũ qͥ ħt¬

Expanded text:
populo estis, jam tunc praedicto, nunc praesentato. De his utique estis, qui vocati sunt ab oriente et occidente recumbere in regno coelorum, non pressura corporis Christi. Habetis vestimenti fimbriam, quam tangatis, ut a profluvio sanguinis, id est, carnalium voluptatum fluxu sanemini. Habetis, inquam, vestimenti fimbriam, quam tangatis. Vestem putate Apostolos, sub textura unitatis adhaerentes lateribus Christi. In his Apostolis erat Fimbria cum contemptu aspicitur: sed cum salute tangitur. Usque ad hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphizamur . Quid tam extremum, quid tam contemptibile? Tange, si fluxum sanguinis pateris: exiet virtus de illo cujus vestis est, et sanabit te. Fimbria modo tangenda proponebatur, quando ex eodem ap
Abbreviated transcription (Latin):
dos rex magnus. qͥ dictꝰ ẽ rex magnꝰ sup
om̃s d̾os. Uernͣtam̃ cũ a nob̃ querit᷑ si hoĩes
mortales eo nomine dignisunt. qui ea
fruunt᷑ beaticudine. ad qͣm dm̃ colendo
nͥ ñ frustra in scͥpturis scĩs exp̃ssius homines
nuncupatos dõs. ꝙͣ illos inmortale : beatos.
qͥbꝰ nos futos eqͣles in resurrectiõe ꝓmiticur
Ne scilicet ꝓptͣ illoꝵ excellentiã aliquẽ eoꝵ
nob̃ constituere dm̃ infideł aydẽt ĩfirmita
qd̃ ĩ homine facile : euitare: ⁊ euidentius
dici debuert̃ homines dii in ppło dĩ. ut cert
ac fidentes fierent eũ ẽt dm̃ suũ qͥ dictꝰẽ¬

Expanded text:
os Rex magnus, qui dictus est Rex magnus super omnes deos. 2. Verumtamen cum a nobis quaeritur, si homines mortales eo nomine digni sunt, qui ea fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo nisi non frustra in Scripturis sanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales et beatos, quibus nos aequales futuros in resurrectione promittitur, nenobis constituere deum infidelis auderet infirmitas? Quod in homine facile est euitare. Et euidentius dici debuerunt homines di in populo Dei, ut certi ac fidentes fierent eum esse Deum suum, qui dict
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquẽ om̃a ⁊ nos ꝑipsum. Qs dubites cũ
om̃ia q̃ creata sunt dicere. sic̃ ioħes ait.
om̃a ꝑipsũ facta st̃: Quero itaq de qͦ
dicat alio loco. qm̃ ex ipso. ⁊ ꝑ ipsum.⁊
ꝑsonis singula tͥbuantur. ex ipso ex pat᷑.
scłoꝵ. Unde eñĩ cepit hunc sensum: Non

Expanded text:
quem omnia, et nos per ipsum ; quis dubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Joannes, Omnia per ipsum facta sunt? Quaero itaque de quo dicat alio loco, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et personis singula tribuantur; Ex ipso, ex Patresaeculorum. Unde enim coepit hunc sensum, non
Abbreviated transcription (Latin):
cios fieri demonioꝵ. Si gͦ nusqͣm in di¬
uinis eloquiis repꝑitur scõs angłos ap¬
pellatos dõs. ea mͥ causa potissimũ oc¬
currit. ne isto nomine homines ad hoc
edificarent᷑ ut ministeriũ ł seruitium
religionis. q̃ g̾ce lichurgia. ł latria dr¬

Expanded text:
ios fieri daemoniorum» . Si ergo nusquam in eloquiis divinis reperitur sanctos Angelos appellatos deos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece liturgia, vel latria d
Abbreviated transcription (Latin):
S querit᷑ si homines ad quossermo nc̃ :¬
di factꝰ. dii uocantur. utrũ angeli uo¬
candi sunt dii. cũ hominib sc̃is maximũ¬
p̃miũ ꝓmittatur eqͥlitas angłoꝵ: & in-
scͥpturis qͥdẽ nescio utrũ uł possit ł facile
possit repꝑiri. aꝑte dictos angłos dos
S cũ de dño dõ dictũ eẽt. t̃ribilis suꝑ
om̃s dos: cur hoc dixit. continuo ue¬
lut exponendo subiunxit. Qm̃ diĩ gen¬
tiũ demonia. Suꝑ tales dõs dix̃ dnm̃¬

Expanded text:
Sed quaeritur, si homines ad quos sermo Dei factus est, dii vocantur, utrum et Angeli vocandi sunt dii; cum hominibus jumittatur aequalitas Angelorum. Et in Scripturis quidem nescio utrum vel possit, vel facile possit reperiri, aperte dictos Angelos deos; sed cum de Domino Deo dictum esset, «Terribilis super omnes deos,» cur hoc dixerit, continuo velut exponendo conjunxit, «Quoniam dii Gentium daemonia» . Super tales deos dixit Dom
Abbreviated transcription (Latin):
nia. Operante spũ etiã hoc dici oportuit d̾i. ix¬
qd̾ dictũ ẽ. qm̃ dii gentiũ demonia: ut
intellige̾mus sic etiã in hebreo positum.
dii gentium symulachra: ut demonia
potius q̃ st̃ in symulacris. significarent᷑.
Nã qd̾ attinet ad ipsa simulachra. quȩ
grece appellant᷑ ydola. qͦ nomine ĩa uti¬
mur ꝓlatino. oculos habent ⁊ ñ uident:
& cetera que de his idõ dicuntur. quia
om̃i sensu farent. De circa nec terreri
possunt : qr nͥ ea q̃ sentiunt terreri utiq
ñ possunt. Qͦ mͦ gͦ dictum ẽ d̾ dño t̃ribił¬

Expanded text:
 operante Spiritu, etiam hoc dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris, significarentur. Nam quod attinet ad ipsa simulacra, quae graece appellantur idola, quo nomine jam utimur pro latino, oculos habent et non vident; et caetera quae de his ideo dicuntur, quia omni sensu carent: quocirca nec terreri possunt, quia nisi ea quae sentiunt, terreri utique non possunt. Quomodo ergo dictum est de Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ad manducandũ ydolothita: Et ꝑibit
mula cͥs homines: q̃ a xp̃ianis honorari
putant: Nouit in quit dñs cor meum.
S fr̾ tuus ñ nouit cor tuum. Si infirmꝰ
es: caue maiorẽ egritudinẽ. Si firmꝰ es:
cura fr̃is infirmitatẽ. Qͥ uident ista. edi¬
ficant᷑ ad alia : ut ñ tantũ ibi manducare
s & sacͥficare desiderent. Ecce ꝑibit in¬
firmus intua scientia fr̃. Audi . fr̾. Si
contẽpnebas infirmũ: etiã frẽm contẽpniᷤ:
Exꝑgiscere. Ꝙd si in ipsũ xp̃m peccas:
Attende enĩ. qđ̾ nullo pacto possis con-¬
tempnere. Sic autͣ inqͥt peccantes ĩ frẽs
⁊ ꝑcutientes conscientiã eoꝵ infirmam:
in.xp̃m peccatis. Eant nc̃ qͥ ista contẽp¬
nũt: ⁊ recũbant in ydolio. Nonne erunt
p̃mentes ñ tangentes : Et cũ recubuerił
in ydolio. ueniant ⁊ impleant eccłam:
ñ salutẽ accepturi. s pressurã facturi.

Expanded text:
d manducandum idolothyta? Et peribimulacris homines, quae a Christianis honorari putant? Novit, inquit, Deus cor meum. Sed frater tuus non novit cor tuum. Si infirmus es, cave majorem aegritudiis infirmitatem. Qui vident ista, aedificantur ad alia, ut non tantum ibi manducare, sed et sacrificare desiderent. Ecce perit infirmus in tua scientia frater. Audi, frater: si contemnebas infirmum, etiam fratrem contemnis? Expergiscere. Quid, si in ipsum Christum peccas? Attende enim quod nullo pacto possis contemnere. Sic autem, inquit, peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis. Eant nunc, qui ista contemnunt, et recumbant in idolio: nonne erunt prementes, non tangentes? et cum recubuerint in idolio, veniant et impleant ecclesiam; non salutem accepturi, sed pressuram facturi.
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Et scͥptũ eẽ inuenimus in alio psal¬
mo dos etiã homines appellatos : sic̃ ẽ
d̃s stetit in sẏnagoga d̾oꝵ: in medio
autẽ dos discernit. Et paulo post. Ego
dixi dii estis. & filii excelsi om̃s. Uos aut̃¬
sic̃ homines moriemini. & sic̃ unꝰ ex
pͥncipib cadetis. N gͦ ꝙr boni st̾ om̃s.

Expanded text:
solet. Et scriptum invenimus in alio psalmo, deos etiam homines appellatos, sicuti est, «Deus stelit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit:» et paulo post, «Ego dixi, Dii estis et filii Excelsi omnes; vos autem ut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadeti
Abbreviated transcription (Latin):
Ad dendo sicuti sunc. eos intelli uoluit¬
.iii. qͥ digne etiã dicuntur: ita sanc ut latͥa
sed ea q̃  ad religionẽ ꝑtinere intelli¬
ds: illi aut̃ qͥ dicuntur diĩ etiã si qui st̃
uͥ merito dicunt᷑ ꝓhibiti sunt maledici.
ñ iussi sunt sacͥficiis ł ullis latrie obse¬
& rex magnꝰ suꝑ om̃s dõs. St̃ gͦ diĩ
suꝑ quos sit magnꝰ d̾s nr̃. cui iubila¬
niꝰ. cui exultamus. cui laudes cantici
dicimus. Sunt: s ñ nob̃. Apłs eni aic.
Nã ⁊ sist̾ qͥdicunturdii siue in cȩlo
siue interra. quẽadmodũ st̃ dii multi

Expanded text:
 enim "sicuti sunt" eos intellegi uoluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane. ut λατρεsed ea, quae ad religionem pertinere intelledeus. illi autem qui dicuntur dii, etiam si qui sunt qui merito dicuntur, prohibiti sunt maledici, non iussi sunt sacrificiis uel ullis latriae obse rex magnus super omnes deos.» Sunt ergo dii super quos sit magnus Deus noster, cui jubilamus, cui exsultamus, cui laudes cantici dicimus; sunt, sed non nobis. Apostolus enim ait: «Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, quemadmodum sunt d
Abbreviated transcription (Latin):
mones uolentes uidi dii. ñ sibi ista exi¬
gerent ut fallerent: nͥ qr sciunt ea
G đs magnꝰ ẽ dñs: & rex magnꝰ suꝑ
om̃s dõs. Hic accipe om̃s homines dõs.
Nenĩ rex dñs suꝑ demonia. Et hinc ha-
natura: gr̃a qͣ uoluit facere dõs. Qantꝰ
ds c̃: qͥfac̃ d̃os: Aut qͣles dii sunt.
qͦs fac̃ homo: Qỹa ille magnꝰ dõs fa-¬
ciendo. tã isti nichil qͥ ab homine facti
st̃. D̾s uerꝰ fac̃ dos credentes in se. qͥbꝰ
dedit pocestatẽ filios di fieri. Et ido ipse

Expanded text:
mones volentes videri dii, non sibi ista exigerent ut fallerent, nisi quia sciunt ea s magnus est Dominus, et rex magnus super omnes deos.» Hic accipe homines «deos:» non enim rex Dominus super daemonia. Et hinc habenatura; gratia, qua voluit facere deos. Quantus Deus est qui facit deos? Aut quales dii sunt quos facit homo? Quam ille magnus deos faciendo, tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Deus verus facit deos credentes in se, quibus dedit potestatem filios Dei fieri . Et ideo ips
Abbreviated transcription (Latin):
do sc̃oꝵ: inuidia ñ surgeret impioꝵ.
Cepit ꝑsecutionẽ pati. odor sc̃oꝵ. S
quom st̃ ampulle ungentoꝵ: Quanto
magis frangebant᷑. tantomagis odor
pͣ dicatio ueritatis. Quẽ odorẽ inuitã ca¬
pit: qͥ euuangłio bonis moribꝰ seruit et
congruit. Morte̾ incurrit: cuiꝰ abhis q̃
bene loquitur uita dissentit. Quȩ con¬
ditio etiã auditores obstringit: cũ recta
p̃dicatio ab aliis ꝑ incredulitatẽ audit̾
in mortẽ: ab aliis ꝑ fidẽ suscipit᷑ ĩ salut̃¬

Expanded text:
do sanctorum, invidia non surgeret impiorum. do sanctorum, invidia non surgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed quomodo ampullae unguentorum, quanto magis frangebantur, tanto amplius odordicatio veritatis; quem odorem in vitam capit qui Evangelio bonis moribus servit et congruit. Mortem incurrit, cujus ab his quae bene loquitur, vita dissentit, quae conditio etiam auditores obstringit cum recta praedicatio ab aliis per incredulitatem auditur in mortem, ab aliis per fidem suscipitur in salut
Abbreviated transcription (Latin):
dor mortis in mortẽ. Et ad hec intel¬
ligenda qͥs idoneus : Qmͦ bonus odor Ex lib̃ d̃¬
alios uegetat: alios necat: Bonꝰ odor. doctna¬
ñ malo. Non enĩ ait. bonꝰ odor bonoᷤᷤ xͥana.¬
uegetat. ⁊ malꝰ odor malos necat.
nec ait idẽ apłs. aliis qͥdẽ sumꝰ odor
bonꝰ ad uitã. aliis odor malꝰ ad mortẽ.
ñ hoc ait: s xp̃i bonꝰ odor sumꝰ in
om̃i loco. Ue miseris: qͦs bonꝰ odor
occidit. Si gͦ bonꝰ odor estis o apłȩ.
quare iste odor alios occidit: alios
uegetat: Qd̾ aliqͦs uegetat audio in¬
telligo: qd̾ ali qͦs occidit difficile as¬
sequor: maxime qr dixisti. ⁊ adhec
qͥs idoneꝰ. Non ẽ mirũ: qr ñ sumꝰ
idonei. Faciat nos idoncos: cuiꝰ odor
erat deqͦ loquitur. Cito enĩ respondẽt
mꝰ in om̃i loco.⁊ in his qͥ salui fiunt Ex lib̾. u¬
aliis odor uite inuitã. aliis odor mortieᷤ paruulo¬
ad mortẽ. Odor iste uegetat diligenteᷤ.
necat inuidentes. Si eni ñ eẽt claritu¬

Expanded text:
dor mortis ad mortem. Et ad haec intelligenda quis idoneus ? Quomodo bonus odor alios vegetat, alios necat? Bonus odor, non malus. Non enim ait: Bonus odor bonos vegetat, et malus odor malos necat. Non ait: Aliis quidem sumus odor bonus ad vitam, aliis odor malus ad mortem. Non hoc ait: sed, Christi bonus odor sumus in omni loco. Vae miseris, quos bonus odor occidit. Si ergo bonus odor estis, o Paule, quare iste odor alios occidit, alios vegetat? Quod alios vegetat, audio, intelligo: quod alios occidit, difficile assequor: maxime quia dixisti, Et ad haec quis idoneus? Non est mirum quia non sumus idonei. Faciat nos idoneos, cujus odor erat de quo loquimur. Cito enim mihi respondet mus in omni loco, et in his qaliis odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem. Odor iste vegetat diligentes, necat invidentes. Si enim non esset claritu
Abbreviated transcription (Latin):
mur. ut ex fide uiuentes ꝑ dilecꝰtionẽ
bene oꝑemur: qũe ñ moueat ista con
in significatione utiq future dñice
passioms. usq ad diẽ q̃ moyses legem Ex libro¬
accepit. intabuł digito di conscͥptis: q̃stionũ
illiꝰ. qui sic̃ ouis ad immolandũ duc .c luiii.
łꝯẽ. quinqͣginta diebꝰ completis. con-¬
gregatos in unũ fideles. digitꝰ d̃ĩ hoc
congruentia illuo certe plurimũ distat
qo̾ ibi populꝯ accedere ao locũ uͥ lex
uabat᷑. horrendo tͣrore ꝓhibet᷑. hic¬
missũ expecꝰtantes inunum futrant con¬
gregati. Ibi intabulis lapideis digitꝰ
di oꝑatꝰ ẽ: hic in cordib hominum.
Ibi gͦ lex extrinsccus posita ẽ. qya
inusti terrerentur: hic intrinsecus
data ẽ qͣ uistificarent᷑. Nã ñ adult̾ab̃̾
ñ homicidiũ facies. nͣ concupisces:
& si qd̾ ẽ aliud mandatũ. qd̃ utiq in

Expanded text:
mur, ut ex fide uiuentes per dilectionem bene operemur, quem non moueat ista congin significationem utique futurae dominicae passionis, usque ad diem, quo Moyses legem aillius qui sicut ovis ad immolandum ductus est , quinquaginta diebus completis, congregatos in unum fideles digitus Dei, hoc congruentia illud certe plurimum distat, quod ibi populus accedere ad locum ubi lex dabatur, horrendo terrore prohibetur missum expectantes in unum fuerant congregati; ibi in tabulis lapideis digitus dei operatus est, hic in cordibus hominum. ibi ergo lex extrinsecus posita est, qua iniusti terrerentur, hic intrinsecus data est, qua iustificarentur. nam: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud man
Abbreviated transcription (Latin):
uere. s ad implere. Dic̃ aut̃ apłs. Elen¬
tudo legis caritas: ⁊ fides q̃ ꝑ dilectionẽ
oꝑat᷑. Fac̾tum ẽ itaq homini facile in
nouo testamͣto. qd̾ inuetere difficile fuit.
habenti fidẽ que ꝑ dilectionẽ oꝑatur:
atq illo digito d̃i. hoc: spu d̃ĩ. intus eã
in corde scribente. nͣ foris in lapide. Uñ
dic̃ apłs. Non intabuł lapideis. s in
tabulis cordis carnalibꝰ: qm caritas d̾i
qͣueracit᷑ impletur mandatũ. diffusa ẽ¬

Expanded text:
inplere, dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas et: fides quae per dilectionem operatur. factum est itaque homini facile in nouo testamento, quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei intus eam in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam caritas dei, qua ueracitcr inpl
Abbreviated transcription (Latin):
hic g̃ isrł spiritał. ab illo israhele carnas
qͥ ẽ unius gentis nouitate gr̃e. ñ nobilitatꝰ
pat̾ȩ. & m̃te ñ gente distinguitur. S al¬
titudo ꝓpħica dũ de illo ł ad illũ loquit᷑
satent᷑ transit ad hunc: & cũ iã de isto
Tad istum loquat᷑. ad huc de illo ł ad illi¬
loqͥ uidetur: ñ intellectũ scͥpturaꝵ nob̃
qͣsi hostiliter inuidens: s exercens me-¬
licinalit. Sp̃c di cuiꝰ dono iusti¬
ficamur. qͦ fit in nob̾ ut ñ peccare delit¬
tet. ubi libertas ẽ: sic̃ p̃ter hunc sꝑm
peccare delectat uͥ seruitꝰ. a cuiꝰ oꝑibꝰ

Expanded text:
hic ergo Israhel spiritalis ab illo Israhel ca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed altitudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uel ad istum loquatur, adhuc de illo uel ad illum uidetur loqui, non intellectum scripturarum nobis quasi hostiliter inuidens, sed exercens meiritus dei, cuius dono iustificamur, quo fit in nobis ut non peccare delectet, ubi libertas est, sicut praeter hunc spiritum peccare delectat, ubi seruitus, a cuius operibus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi homo nichil agit. qr ñ obtemꝑat.
s reatu potius p̃mitur. lege minante
atq dampnante. ꝑ eccatũ enĩ inquit
ut appareat peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ
ẽ mortẽ. ẜeatꝰ autẽ homo ẽ : cũ hoc¬

Expanded text:
ubi homo nihil agit, quia non obtemperat, sed reatu potius premitur, lege minante atque damnante. Peccatum enim, inquit, ut appareat peccatum: per bonum mihi operatum est mortem. Beatus autem homo est, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ adatꝰ ẽ nob̾. Lex gͦ dĩ ẽ karitas. hu Arbi¬
ic prudentia caris ñ ẽ subiecꝰta. neq
emͣ potest. S ad hanc prudentiam
carnis t̾rendã. cũ in tabuł scͥbunt᷑
oꝑa caritatis. lex ẽ oꝑum: ⁊ littera
oecidens p̃uaricatore. Cũ autt̃ ipsa cari¬
tas diffundit᷑ in corde credentiũ lex ÷ fidi.
mine scͥbitur ut eum extͥnsecus t̾rificet:
hoc in ipso homine ut eũ intͥnsecꝰ iustificit.
Carnales aut̃ tabulas cordis dix̃. ñ carnał
prudentiȩ: s tanꝙͣ uiuentis. sensum q
habentis. in comparatione lapidis. qͥ sine

Expanded text:
atus est nobis . Lex ergo Dei est charitas. Huic prudentia carnis non est subjecta; neque enim potest : sed ad hanc prudentiam carnis terrendam cum in tabulis scribuntur opera charitatis, lex est operum, et littera occidens praevaricatorem: cum autem ipsa charitas diffunditur in corde credentium, lminem scribitur, ut eum forinsecus terrificet, hoc in ipso homine est cum in trinsecus justificet. Carnales vero tabulas cordis dixi, non carnalis prudentiae, sed tanquam viventis, sensumque habentis, in comparatione lapidis qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
eñ głosꝰ in p̃dicatione u̾bi dĩ. ⁊
stionis: & diligebant eũ qͥ in illo di¬
ligebant xꝑm: qͥ sequebant᷑ bonũ
odorẽ diligebant amicũ sponsi fui.
Ipsa sponsa q̃ dic̃ in canticis canticoꝵ.
pꝰ odorẽ ungentoꝵ tuoꝵ currimꝰ.
Illi aut̃ qͣntomagis eũ iudebant in

Expanded text:
 in praedicatione verbi Dei, et tionis: et diligebant eum qui in illo diligebant Christum, qui sequebantur bonum odorem; diligebat amicum sponsi sui ipsa sponsa, quae dicit in Canticis canticorum, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Illi autem quanto magis eum videbant in
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. ec eos audiams qͥ ñ uerũ ho¬
mine suscepisse dicunt filiũ di: neq na-¬
tũ esse de femina. s falsã carnẽ. ⁊ yma¬
ginẽ simulatã corporis humani osten¬
disse uidentibꝰ. N esciunt enĩ quomͦ sub¬
stantia di administrans uniu̾sa creat᷑am
inquinari om̃ino ñ posset: ⁊ tam̃ p̃dicant
istũ insibilẽ solẽ. radios suos. ꝑ om̃s feces
& sordes corpoꝵ. spargere: & eos mundos
& sinceros ubiq seruare. Si gͦ uisibilia
munda. uisibilibꝰ ĩmundis contingi pos¬
sunt ⁊ ñ in quinari: qͥntomagis inuisibił
assumpto. ab om̃ib eũ infirmitatibus
nilla sua contaminatione liberauit.
Itaq magnas patiuntur angustias. Et
cũ timent qd̾ fieri ñ potest. ne huma¬
na carne ueritas inquinetur. ueritatẽ
dicunt esse m̃titam. Et cũ ille p̃ceꝑit
dicens. sit in ore ur̃o. est. est. ñ . ñ. et
apłs clamet. ñ erat in illo. ẽ. ⁊ ñ. s ẽ
in illo erat: isti totũ corpꝰ eiꝰ ĩ falsã

Expanded text:
s. Nec eos audiamus, qui non verum hominem suscepisse dicunt Filium Dei, neque natum esse de femina, sed falsam carnem et imaginem simulatam corporis humani ostendisse videntibus. Nesciunt enim quomodo substantia Dei administrans universam creaturam inquinari omninoistum uisibilem solem radios suos per omnes feces et sordes corporum spargere et eos mundos et sinceros ubique seruare. si ergo uisibilia munda uisibilibus inmundis contingi possunt et non inquinari, quanto magis inuisibiliadsumpto ab omnibus eum infirmitatibus nulla sua contaminatione liberauit! itaque magnas patiuntur angustias et, cum timent, quod fieri non potest, ne humana carne ueritas inquinetur, ueritatem dicunt esse mentitam. et cum ille praeceperit dicens: sit in ore uestro: est, est; non, non, et apostolus clamet: non erat in illo est et non, sed est in illo erat, isti totum corpus eius falsam
Abbreviated transcription (Latin):
moriunt᷑: Et qͥs ẽ ait aliqͥs: quẽ bo¬
nꝰ odor occidit : Hoc ẽ qo̾ ait apłs.
Et adhȩc quis idoncus: Quomͦ ea
fac̃ d̾s miris modis. ut bono odore
ꝯ boni uiuant. ⁊ mali moriantur: De Extr̃c¬
mͦ sit: Quantũ dñs inspirare digna psali
tꝰ. naͣ fortassis ibi lateat altior intel¬
lectus qͥ a me ñ potest penetrari.
tam̃ quousq penetrare potuero
uob̃̾ ñ debet denegari. Paulum apł̃m
bene agentẽ. bene uiuentẽ. iusticiã
u̾bo p̃dicantẽ. oꝑ e demonstrantẽ.
doctorẽ mirabiłẽ. fidelẽ dispensatorẽ
fama usq qͣq disseminabat: qͥdã
diligebant. qͥdã inuidebant. Nã ipse
timantes inquit tͥbulationẽ se suscita-¬
re uinculis meis. S qͥd ait: Siue oc¬
casione. siue ueritate xꝑc annunciet᷑.
Annuntiant qͥ me amant. annuntiãt
qͥmͥ inuident. Illibono odore uiuun.
illi bono odore moriuntur. Tamen
optimo odore mundꝰ impleatur
A masti bene agentẽ : uicistibono
odore. Inuidisti bene agenti: mor¬

Expanded text:
t aliquis, quem bonus odor occilit? Hoc est quod ait Apostolus, Et ad haec quis idoneus? Quomodo ea facit Deus miris modis, ut bono odore et boni vivant, et mali moriantur; quomodo sit, quantum Dominus inspirare dignatur nam fortasse ibi lateat altior intellectus, qui a me non potest penetrari; tamen quo usque penetrare potui, vobis non debet denegari. Paulum apostolum bene agentem, bene viventem, justitiam verbo praedicantem, opere demonstrantem, doctorem mirabilefama usquequaque disseminabat: quidam diligebant, quidam invidebant. Nam ipse iarent; existimantes, inquit, tribulationem suscitare vinculis meis. Sed quid ait? Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur . Annuntiant qui me amant, annuntiant qui mihi invident; illi bono odore vivunt, et illi bono odore moriuntur: tamen odore optimo mundus impleatur. Amasti bene agentem, vixisti bono odore: invidisti bene agenti, mor
Abbreviated transcription (Latin):
placeat qͥsi qͥ hic iuste uicerit : & cõ.xluii.¬
paret se illis qͥ male uiuunt. scđm pha-¬
partiͣpamur: alit̃ tunc participabimꝰ.
Tc̃ autẽ species erit: res erit. Itẽ aũ
spͣc. idẽ d̾s: eadẽ plenitudo. Qui
clamat absentibꝰ : exibe ͣ se p̃sentibꝰ.
Qͥ uocat ꝑ egͥnos: nutͥet ⁊ alet ĩ patͥa.

Expanded text:
placeat, quasi qui hic juste vixerit, et comparet se illis qui male vivunt, secundum Phaparticipamus, aliter tunc participabimus. tunc autem species erit, res erit; idem autem Spiritus, idem Deus, eadem plenitudo. Qui clamat absentibus, exhibebit praesentibus: qui vocat peregrinos, nutriet et alet in patria.
Abbreviated transcription (Latin):
in his qͥ salui fiunt. & inhis qͥ pereunt.
S aluũ fieri homine̾ bono odore. ñ :
improbabile. neq incredibile. Perire
aut̃ hominẽ bono odore: q̃ ratio ẽ:
Magna uirtus : magna ueritas. Et¬
si capi ñ potest. ita ẽ. Nã ut noueris
qr difficile capit᷑: statĩ sub iecit.
Et ad hec qͥs idoneꝰ : qͥ intelligat
homines mori bono odore. Tamen
aliquid dicã fr̃s. Ecce ipse paulus
p̃dicabat euũgłm. Multi allũ amabant
p̃dicatorẽ euuangelii: multi inuide
uiuebant: illi qͥ inuidebant bono
odore ꝑibant. Iđo ꝑ euntibꝰ ñ malꝰ
odor: s bonꝰ odor. Inde eni magiᷤ
inuidebant: qr ta bona gr̃a p̃uale-

Expanded text:
in iis qui salvi fiunt, et in iis qui pereunt. Salvum fieri hominem bono odore non est improbabile neque incredibile: perire autem hominem bono odore, quae ratio est? Magna vis, magna veritas: etsi capi non potest, ita est. Nam ut noveritis quia difficile capitur, statim subjecit: Et ad haec quis idoneus? Quis intelligat homines mori bono odore? Tamen aliquid dicam, fratres. Ecce ipse Paulus praedicabat Evangelium; multi illum amabant praedicatorem Evangelii, multi illi insalvabantur; qui illi invidebant, bono odore peribant. Ideo et pereuntibus non malus odor, sed bonus odor. Ideo enim magis illi invidebant, quia tam bona in