comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulus antem in psalmis hebraicis ita ẽ.
limine comprehend̾e uoluit. õs aũt psal¬
mi apd̾ aebreos metrico carmine compoĩ
pindari. nunc alii iambo curtunt nunc
tro pede incedentes.

Expanded text:
tulus autem in Psalmis Hebraicus Thehilimlumine comprehendit. 17. Omnes autem psalmos apud Hebraeos metrico carmine constat Pindari, nunc alii iambo currunt, nunctro pede incedentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Sactũ uocamꝰ. ꝙ ad d̾m ꝑtinet. religio¬
sum ꝙ ad homines iustos. Sc̃m u̾o ꝙ ad
aliꝙ sancitur quo uolato pena cõmiti
Sacium u̾o et sc̃m ẽ. Sc̃m u̾o non ¶tuxꝰ.¬
continuo et sacrum. Item sc̃m semꝑ in bo¬
na ꝑte ponitur.
ra cremant᷑ seu ponũt᷑. om̃e aut̃ ꝙ deo da¬
tur aut declicatur aut consecrat᷑. sacrifi¬

Expanded text:
Sacrum uocamus quod ad Deum pertinet, religiosum quod ad homines iustos, sanctum uero quod ad aliquid sancitur quoque uiolato poena committitur. Sacrum uero et sanctum est, sanctum uero non continuo sacrum. Item sanctum semper in bonam partem ponitur, ra cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur
Abbreviated transcription (Latin):
Labrusca. uitis agrestis dcã ꝙ in labris
Lac a colore nominatur ꝙ sit albus
uat᷑a ex sanguine ꝓcreatur. Nam post
partum si quid sangũis nõcum fu̾it n¬
teri nutrim̃to consumptũ naturali me¬
atu fluit in mãmas. et eaꝵ utute albes¬
cens lactis accipit qͣlitatem.

Expanded text:
lactis s a colore trahit, quod sit albus natura ex sanguine commutatur. Nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento consumptum, naturali meatu fluit in mammas, et earum virtute albescens lactis accipit qualitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Sternutatõ est cum inflatõ a pectore
crurgit q̃ cum aꝑtos ad emanandum
poros non inuenit ⁊̃ cerebrũ tangit ⁊ ⁊
gestata ꝑ nares exiens totum caput
p̾rotinus excucit.

Expanded text:
- Sternutatio quippe inflato a pectore exsurgit, quae cum apertos ad emanandum poros non invenit, cerebram tangit, et congesta per nares exiens, totum caput protinus concutit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sponsus. ł sponsa. a spondeo dc̃s. nam
ante usum tabellaꝵ mũmonii cautões
sͥ inuicem mittebãt in qͥb promitte¬
bant se inuicem consentire in iura ma¬
nimonii. et fideiussores dabãt Ceterum

Expanded text:
us. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones  invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uelut clibanus p̾tendit mores hoĩm ꝑ¬
fecce sapientium. qͥ septifors gr̃e sacro
nuriditas in aureum colorẽ splendet.

Expanded text:
elut clibanus, Praetendit mores hominum Perfectae sapientiae, Qui septiformis gratiae Sacro viriditas in aureum colorem splende
Abbreviated transcription (Latin):
duuis ut in eius cacumine nec uentus sen¬
tiatur nec nubes se colligant qr excedit is
uere scribebant. qͣs alio anno integras
inueniebant ꝙ ficri non poss si uentis
aut plinua locꝰ ille pet̾etur. dem̃ tanta ẽ
tenuitas acris illius ut non aspirare du
spongias humetas narib applicarent.
uñ grossiorem et consuctum sp̃m duce¬
rent. hii ergo indicauerunt ⁊ nullã auẽ
in eo loco se alñ iudisse.

Expanded text:
ur, ut in ejus cacumine nec ventus sentiatur, nec nubes se colligant, quia excedit vere scribere, quas alio anno integras inveniebant: quod fieri non posset, si ventum aut pluviam locus ille pateretur. Deinde quia tenuitas aerspongias humectas naribus applicarent, unde crassiorem et consuetum spiritum ducerent: hi ergo indicaverunt se etiam nullam avem in eo loco aliquando vidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
albo capillo. Hec ab oriente sub mare caᷤᷤ¬
piũ surgens ꝑ oram ceceani septentriona¬
lis usq ad meotides paludes ꝑ deserta ⁊ in¬
culta ertenditur. huic terre canes ingen¬
tes sunt. tanteq fi̾tatis ut tauros premãt.

Expanded text:
ascantur. Haec ab oriente sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant,
Abbreviated transcription (Latin):
denuatõne uocabulum acceperũt. hanc
gentiliũ ꝙ eam tanꝙͣ coeternam deo cõ
illo formetur. ꝙ alienum ẽẽ a ueritate
materia. S mat̾ia fc̃a ẽ de nichilo. Mũ¬
di aũt̃ spẽs de informi mat̾ia. q̃ quice¬

Expanded text:
derivatione vocabulum acceperunt. Hanc gentilium, quod eam tamquam coaeternam deo coniillo formetur: quod alienum esse a ueritate materia. Sed materia facta est ex nihilo, mundi autem species, de informi materia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cłie. cuius ꝑsaiterũ idcirco cum me¬
lodia cantilenaꝵ suauisi ab eccͣa fre¬
quẽtatur quo facilius aĩ ad compũc¬
tõnem. flectant᷑. primitia aut̃ ectã i¬
ta psallebat. ut moclico flexu uocis
faceret resonare psallentẽ. ita ut pro
tudo cantandi ẽ instituta. ut qr u̾bis
tant᷑. magis cum suauitate ⁊ artificio¬
sa uoce cantantur.

Expanded text:
it, cujus psalterium idcirco cum melodia cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentatur, quo facilius animi ad compunctionem flectantur. 2. Primitiva autem Ecclesia ita psallebat, ut modico flexu vocis faceret resonare psallentem, ita ut prontudo cantandi est instituta, ut qui verbis tantur magis, cum suavi et artificiosa voce cantatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uł indicium posuerunt. continet aũt
confessionẽ tͥnitatis ⁊ unitatẽ eccłie. ⁊
om̃e xp̃iani dogmatis sacͣmentum.
enim fecetunt apłĩ in hiis ẜmonibus
in unum conferendo unusquisq ꝙ sen¬
sit. Indicium aũ ł signum ideo drͣ. qr¬
dei. idcirco istud iudiciũ posuer̾t ꝑ ꝙ ag
sisit hostis an socius. idciio non scribi m̃¬

Expanded text:
vel indicium posuerunt. 58. Continet autem confessionem Trinitatis, et unitatem Ecclesiae, et omne Christiani dogmatis sacramentum.enim fecerunt apostoli, in his sermonibus in unum conferendo unusquisque quod sensit. Indicium autem vel signum idcirco des. Idcirco istud indicium posuerunt, per qsi sit hostis, an socius. Idcirco deni
Abbreviated transcription (Latin):
Sillogismus. aũ non solum rethores.
sed maxime dialetici utunt᷑. licet apłs¬
sic̃ ⁊ alii sepe ꝓponat. assumat. confirmet
atq concludat. q̃ ut diximꝰ ꝓpͥe artis di¬
aletice et rethorice sunt.
Sillogisioꝵ. ap̃ rethores pͥncipalia gn̾a

Expanded text:
Syllogismis autem non solum rhetores, sed maxime dialectici utuntur, licet Apostolus saepe proponat, adsumat, confirmet atque concludat: quae, ut diximus, propriae artis Dialecticae et Rhetoricae sunt. Syllogismorum apud rhetores princip
Abbreviated transcription (Latin):
ab oriente hñt sirtes minores ⁊ lacum sa¬
linaꝵ. a septentrione mare nr̃m ꝙ spec¬
tat siciliam ⁊ sardinam insulas. ab oc¬
casu mauricũiam sitifensem. a meri¬
die montes uzare. ⁊ post ethiopum gẽ¬
tes ꝑuagantes usq occeanũ ethẏopicũ¬

Expanded text:
oriente Syrtes minores et lacum Salinarum, a septentrione mare Nostrum quod spectat ad Siciliam et Sardiniam insulas, ab occasu Mauretaniam Sitifensem, a meridie montes Vzarae et post eos Aethiopum gentes peruagantes usque ad oceanum Aethiopicu
Abbreviated transcription (Latin):
gitur pectus tegitur et interioris hõĩs caᷤ¬
titatem et mundicitiã desigͣt. tegit enim
cor ne cogitet uanitates. stringit collum
nre mn ad linguã transeat mendacium
hiis enim duob .i. cogitatõnib emẽda¬
tõ corrumpit᷑ aĩa. hiis admitiit castita¬
tem et incipit fornicari q̃ enim de corde
elcquia u̾o dominicasta ẽẽ debent. Siłr ã¬
ꝑ ephot castitas corporis designat᷑. ꝙ in

Expanded text:
gitur et pectus tegitur, interioris hominis castitatem designat; tegit enim cor, ne cogitet vanitates; stringit collum, ne inde ad linguam transeat mendacium. His enim duobus, id est cogitationibus et mendacio corrumpitur anima; his amittit castitatem et incipit fornicari. Unde ipse gitur et pectus tegitur, interioris hominis castitatem designat; tegit enim
Abbreviated transcription (Latin):
hu dracones qr speluncis tractus fertur in a¬
erem. concitatur q p̃p eum aec. est autẽ cris¬
catus ore paruo ⁊ artis fistulis uenenum
Draco. marinus aculeum in brachiis ñt al
caudam spectancem.¬

Expanded text:
 saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo, et artis fistulis, per quaDraco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectante
Abbreviated transcription (Latin):
Uestes. pleq aut a tp̃r quo maxime u
se st̃ appellantur aut a locis uͥ ł primo
confecte uel maxime uend icant᷑. aut
a uaricatone coloris. aut a noĩe repor-¬
toꝵ. Quibdam autẽ natõnib sua cui¬
q ꝓpria uestis est. ut parthis sarabare.
gallis linea. gmanis renones. hispa¬
nis striges. sarlis mastruce.

Expanded text:
estium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertu. Quibusdam autem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringes, Sardis mastrucae.
Abbreviated transcription (Latin):
minonia. ab alpib apenninis ẽ no¬
minata quib ab italia secernitur. Cõ¬
iungitur cum norico et retia hñtes ab
oriente ĩ asiam. ab europa in astriam.
ab affrico. alpes appenninas. ab occa¬
su galliam belgicam. a septentrione

Expanded text:
nonia ab Alpibus Apenninis est nuncupata, quibus ab Italia secernitur: autem cum Norico et Rhetia, habens ab Oriente Moesiam, ab Euro Istriam, ab Africo vero Alpes Appenninas, ab Occasu Galliam Belgicam, a Septentrione
Abbreviated transcription (Latin):
lacte cocta egeritur. magis tñ si in aqͣ
rere simila in melle et oleo cocta. aut g
fricta urit pp̃ pinguedinẽ ⁊ dulcedinẽ
qr cum dissimilia sunt et non debeãt
simiłr coqͥ in unũ mixͣ rem ͣͣriã faciũt.
Siligo u̾o cocta ł farina fortissima sunt
et nutriunt s non egeruntiu¬

Expanded text:
lacte cocta egeritur, magis tamen si in aqrere. Simila in melle et oleo cocta aut ergo frixa et urit propter pinguedinem et dulcedinem. Et quia cum dissimilia sint et non debeant similiter coqui, in unum mixta rem contrariam faciunt. Siligo uel fatina cocta fortissima sunt et nutriunt sed non egeruntu
Abbreviated transcription (Latin):
Serpens nom̃ accepit qr occultis acces¬
sib serpit non enim aptis passib. sed
sqͣmaꝵ minutissimis nisib repit. illa
autem q̃ .iiii. pedib nituntur. sic̃ lac̾ti
et stelliones. nõ ẜpentes s reptilia dnͣr.
Serpẽtes autẽ reptilia st̃ que uentre et
corpore reptant. qͣiꝵ tot uenena qͦt ge¬
nera tot ꝑnities quot sp̃es. tot dolores
quot colores habent᷑. Om̃s autẽ nat᷑a

Expanded text:
em nomen accepit, quia occultis accessibus serpit; non enim apertis passibus, sed squammarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quatuor pedibus nituntur, sicut lacerti, et stelliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre, et pectore reptant; quorum tot venena, quot genera; tot pernicies, quot species; tot dolores, quot colores habentur. 64 4. Dra
Abbreviated transcription (Latin):
qr int̾ eos ⁊ d̾m nulli angeli consistunt.
et iõ qnͣto uicinius coram eo st̃ tanto
mant᷑. uñ ⁊ ip̃i uelant faciem ⁊ pedes
sedentis in throno dei. ⁊ idcirco cetera ã¬
scres. g̃. dr᷑ archa in qͣ mortuus ponitur.¬

Expanded text:
quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto mantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera anopterea quia arca, in qua mortuus ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
tã ꝙ emimeat in anima. uł ꝙ menunit.
uñ ⁊ ĩmemores amẽtes. Qua ꝓpt̾ ñ aĩa
m̾o scd̃m mentem ymago dei dr᷑. ita auĩ
hec omĩa adincta sunt anme. ut una
res sit ꝓ eficientiis enĩ cãꝵ diu̾sa noĩa
sortita est anima. dum enim nuificat
dum scit mens est. dum recolit menco¬
ra est. dum rectimi iudicat rõ est. dum
spirat sp̃o est. dum aliquid sentit sensꝰ¬
Mentem ab animo antiqͥ seꝑauerc ¶ est.
Mentem ut sciat animũ ut uelit. ut poᷤ¬
a qua procedit intelligentia. Ratõ u̾o
est quidam motus animi uisum mẽtis
acuens u̾aq a fłis distinguens.

Expanded text:
ta, ut emineat in anima, vel quod meminit. Unde et immemores amentes. Quapropter non anima, mo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adjuncta sunt animae, ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mendum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum indicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentit, sensmentem ab animo antiqui separauerunt: mentem ut sciat, animum ut uelit aut posa qua procedit intellegentia. Ratio uero est motus quidam animi uisum mentis acuens, ueraque a falsis distinguens.
Abbreviated transcription (Latin):
quib apocrisis ⁊ si inueniatur aliqua
ueritas tñ p̃p̃ multa fła nulla ẽ in
eis canonica ueritas que recte a pru¬
dentib uidicantur non ẽẽ eoꝵ scõrũ
credenda quib ascribuntur.

Expanded text:
is apocryphis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur non esse eorum credenda quibus ascribuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Osee. saluator aut saluans int̾pr᷑. dñ
enim iram dei in ppło iscł ob ccimẽ Ido¬
latrie prophetasset: domui iudee sałm
pronuntiauit. pp̃ ꝙ ezechias rex iuda
sublatis ydolis precedentium regum¬

Expanded text:
Ozec salvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod Ezechias rex Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes reg
Abbreviated transcription (Latin):
rabes singularem fenicemi uocant. ħ̃ qͥngẽ¬
tis ⁊ ultra amnus unuens dum se uiderit ĩe¬
nuisse collectis aromatum uirgulis rogum
sibi instunt. et conuersa ad rãdium ĩolis.
alaꝵ plansu uoluntanium incendium si

Expanded text:
rabes singularem fenicem vocant. Hec quingentos et ultra annos vivens, dum se videt senuisse, collectis aromatum virgulis, rogum sibi: seruit et, converso ad radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium
Abbreviated transcription (Latin):
Ctuli dc̃ sũ qr eos cilioꝵ tegmina ocul¬
tant. ne incidentis iniurie offensione le¬
dant᷑ sũ qr occultum lumen hñt ł in se
Otuli. in facie concanis foraminib ĩ¬
dusi sunt a quo forata frons nontia¬
tus est. idem qͦ oculi geminaꝵx hñteᷤ
similitudinem membranis ꝑlucenti¬
picit. in medio autem orbinm sunt
di gr̃a tenetur.¬

Expanded text:
sive quia eos ciliorum tegmina occulant, ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habeant, id est tem in facie concauis foraminibus inclusi sunt, a quo foratu frons nominata est. Idem quoque oculi gemmarum habentes similitudinem membranis perlucentipicit. Ιn medio autem orbium scintdi gratia continetur
Abbreviated transcription (Latin):
Delites crãt ap̃ romanos gꝰ militie a
uolitãdo dc̃i. elegi enĩ agilitate iuue¬
uant ⁊ mox cum ad hostes uentum es¬
set equis desiliebant et continuo pedi¬
tes ip̃i ex alia ꝑte equitib ꝑ quos ad¬
uecu fuerant dimicantib hostem per¬
turbabant.

Expanded text:
Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuveum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant.
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Sic et alia rer ⁊ om̃ia de alio ge¬
n̾e ad aliud genꝰ decentissime decoris grã
transferunt᷑ ut oro poriunt᷑.
Mechafora. aut̃ aut ꝑtis unius ẽ ut fluc¬
tuare segetes qr si possumus dic̾e. segeta¬
remigium alaꝵ. nam ale nauium ⁊ a¬
laꝵ remigia dicuntur. ¶u̾borũ¬

Expanded text:
es. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segeta'remigium alarum'. Nam et alae navium et alarum remigia dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Pardos felire. Pantheras caurire. Ursos
u̾care. ł seuire. Apros frend̾e. Linces ur¬
care. Lupos ululare. serpẽtes sibillare. E¬
Asinos rudere. Porcos grũnire. uerres qͥr¬
ritare. Arietes orectare. Oues balare. Hyr

Expanded text:
pardorum felire, pantherarum caurire, ursorum urcare vel sevire, aprorum frendere, lincum urcare, luporum ululare, serpentum sibilare, asinorum rudere, porcorum grunire, verris quiritare, arietum lorectare, ovium balare, hyrc
Abbreviated transcription (Latin):
tum cõmoti animi exprimit. ut cum d
ab erultante uach. a dolente heu. ab iriᷤ¬
cente he. a tumente hen. q̃ uoces qͣucũq
linguaꝵ ꝓprie sunt. nec in aliã linguam
facile transferuntur.

Expanded text:
tum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exultante 'vah', a dolente 'heu', ab irascente 'hem', a timente 'ei'. Quae voces quarumcumque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta u̾o nulgaris illa int̾pretatõ cuius ac-¬
tor non apparet. Et ob hoc sñ nomine in-¬
terpretis quinta editio nuncupatur.
Preterea sextam ⁊ septimã editõnem ori¬
genes miro labore repperit.⁊ cum ceteris
Nam latinoꝵ interpretam qui de greco
in nr̃m eloquium transtulerunt ut me
Si cui enim inquit primis sidei tempo¬
rib ad manus uenit codex grecus atq
aliquantulum sͥ utriusq lingue ꝑiciã
sensit: ausus est statim interpretari.
atq iñ accidit tam innumerabiles ap̃
latinos extitisse interpretes. De ebreo a¬
um linguaꝵ ꝑitꝰ easdem scripturas cõ¬
uertit. eloquent̾q transfudit. cuius ĩ¬
terpretatio merito ceteris antefertur.
te a xp̃iano interpretatio uerior.¬

Expanded text:
iam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum cNam Latinorum interpretum qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut memus est. Si cui enim, inquit, primis fidei temporibus ad manus venit codex Graecus, atque aliquantulum esse sibi utriusque linguae peritiam sensit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. De Hebraeo aumvertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; te a Christiano, interpretatio verior
Abbreviated transcription (Latin):
Medicine curatõ sꝑnenda ñ ẽ. Ceminimꝰ
eĩ. ysaiam ezechieli languenti medicina¬
logica. phisiologica. in .uĩ. constat. In nu¬
morib ut calidum. fugidũ. siccũ. hũdũ.
In uirtutib ut aĩalis in cerebro. uitał in
corde. nut̾ͥbił in ep̃ate. In elementis ut i¬
gnis. aqͣ. t̾ra. aer. In mebris ut hõ ymera.¬

Expanded text:
Medicine curatio aspernenda non est: meminimus enim Isaiam Ezechie languenti aliquid medicinat phisiologica, in VI constat. In humoribus, ut sunt calidum, frigidum, siccum, humidum. In virtutibus, ut est animalis in cerebro, vitalis in corde, nutribilis in corpore. In elementis, ut ignis, aqua, terrea, aer. In membris, ut ossa
Abbreviated transcription (Latin):
In cura sic̃ in medicaminib q̃ denitus
accipiuntur. ut ꝑ os ł ꝑ meatum. uł de¬
foris ponuntur. et in cirurgia. uelut seca¬
re et incendere. Uirtutes alie ꝑtinẽt ad a¬
nimã. alie ad naturam. ad aĩam ꝑtinẽ¬
suales sicut que u᷑ sensib insunt. alie
motuales que ꝑ nemos fluunt et excen¬
Innutribilẽ et uitalem. Nutribił. ĩ iͣi
ꝑtib. una q̃ trahit. alt̾a q̃ tenet. tercia s̃
digerit. quatta q̃ impellit. Uitalis urtuͦ

Expanded text:
n curam, ut in medicaminibus, que deintus accipiuntur et per os, vel meatum, vel deforis ponuntur. Et in chirurgicam, ut secare, vel incendere. Virtutes alie pertinent ad animam, alie ad naturam. Ad animam pertinensuales, ut que quandoque sensibus insunt. Alie morales, que per nervos fluunt; et coin nutribilem et vitalem. Nutribilis in IV. Una que trahit, altera que tenet, tertia que digerit, quarta que impellit. Vitalis virt
Abbreviated transcription (Latin):
soi in aqua limpidus figurat uoca gẽ¬
tium ingenio sagatium. quis magis̃
lib sumẽre pulchre quietis .i. ocium.

Expanded text:
sol in aqua limpidus, Figurat vota hominum, Ingenio sagacium, Quibus plus libet sumere Pulchrae quietis otium.
Abbreviated transcription (Latin):
Uisus dr᷑ ꝙ ueror sit cet̾is sensib ac p̾s¬
Uiscinior est enĩ cerebro. uñ płima ma¬
nant. ex quo fit. ut ea q̃ ad alios ꝑtinent

Expanded text:
uod vivacior sit ceteris sensibus ac praesVicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
cixlchisedech. int̾pr rex iustus. rex qr im¬
perauit salẽ. iustus pro eo qr discerriens
sacramenta legis et euangeliimpecudũ
uictimas. s oblatõnem panis et cali¬
cis in sacuficium obtulit.

Expanded text:
LCHISEDECH interpretatur rex iustus: rex quia imperavit Salem, iustus quia discernens sacramenta legis et evangelii non pecudum victimas sed oblationem panis et calicis in sacrificium obtulit;
Abbreviated transcription (Latin):
Omnicus. ludus ẽ uelocitatis ac nirium
gła cuius gen̾a sunt .uͭ. saltꝰ. cursus. iactꝰ
iuitus. luctatio.

Expanded text:
nicus ludus, velocitatis et virium gloria, cuius V sunt genera: saltus, cursus, iactus, virtus et luctatio
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. cum enĩ ingrediebantur de ludiꝰ
prostibula iuuenes coꝵ uelam̃to tege-¬
bant caput ⁊ faciem qr solet embescere q̃
lupiaria intrauent.
Lues. a labe ⁊ luctu uõcata ẽ eni morb

Expanded text:
ant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. le
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen eoꝵ libies paulatim corrumpe.
barbara lingͣ mauros pro medis appel
lantes licet maii obcolorem agrecis
uocentur greci .i. A. nigrum mauron
loris ducunt.

Expanded text:
nomen Libies paulatim corrupere, barbara lingua Mauros pro Medis aplantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον loris ducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ coniuncte ab oriente numidiam hñt.
a septentuone mare magnũ. ab octasu
flumẽ malbam. a nu̾die montem atuiᷤ¬
sim qui discernit inter fecundã terram
et harenas latentes usq ad occeanum.¬
frice exurgit a montib .uii. hñs ab ori¬
ente flumẽ malbã. a septentiione.uii.
gadicanũ. ab occiduo athlanticũ. a me¬
ridie gaulalum gnt̃s usq ad occeanũ
hespenum.¬

Expanded text:
sibi coniunctae ab oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixin, qui discernit inter fecundam terram et harenas iacentes usque ad Oceanum.fricae exsurgit a montibus septem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, ab occiduo oceanum Atlanticum, a meridie Gaulalum gentes usque ad oceanum Hesperium
Abbreviated transcription (Latin):
uindo. ãs. ab aqͣ. aquor. aris. A uespera. ue¬
pasco. A luce. luceo. a fortuma. fortimo. a ma¬
mina post. u̾ba omĩa sunt accipienda. ut do¬
ceo. doctor. suo. sutor. scribo. scriptor. ⁊ sunt
bis deriuantur ut amo. amator. ĩperator.¬

Expanded text:
ndas", ab "aqua" "aquor, aquaris", a "uespera" "uesperasco", a "luce" "luceo", a "fortuna" "fortuno", a "mamina post uerba omnia sunt accipienda, ut "doceo, doctor", "suo, sutor", "scribo, scriptor", et sunt rbis deriuantur, ut "amo, amator", "impero
Abbreviated transcription (Latin):
r. ułn ihlieniunt᷑ in q̃bdam glis abũn¬
dare: qͦuim de penultimis qr necessaua
est talis datur regula. nam cet̾i casus
aut gtm̃ secuntur. aut si abundãt sine
difficultate cognoscũtur. penłtima gͥ cre̾¬
centis gt̾̃i. tunc ꝓclucit᷑. qñ eius not᷑s

Expanded text:
ri usu inueniuntur in quibusdam genitiuis abundare, quorum de penultimis, quia necessaria est, talis datur regula; nam ceteri casus, aut genitiuum sequuntur, aut, si abundant, sine difficultate cognoscuntur. 122 Penultima igitur crescentis genitiui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ca. ⁊ in o. latina. ł notha. de quib dc̃ti a
breues ante has ꝯson antes habuerint. ut
hyems. hyems. celebs. celibis. mãceps.
piunt. ut lucifer. luciferi. uir uiui. satur
caput. capitis. Excipiunt᷑ inqͥes. tis.o.¬

Expanded text:
eca et in o Latina, uel notha, de quibus dictum breues ante has consonantes habuerint, ut "hiems, hiemis", "celebs, celibis", "manceps, piunt, ut "Lucifer, Luciferi", "uir, uiri", "satur, "caput, capitis". 126 Excipiuntur "inquies, i
Abbreviated transcription (Latin):
a tulero. furo. insaniui ab insanio. Meto
messui ł messẽ feci. Cerno cremi. a cresco cre
ui. ⁊ in om̃ib u̾bis in qr. desinentib dum
deficiunt hiis temꝑib ꝑticipiis. cum sũ.
es. ẽ pro eis utimur ut amor amatꝰ sũ. es
est. In o ⁊̃ desinentia quinior passina neu¬
tra. ut gauteo gauisus sum ⁊ cet̾a. Nau¬
bdam u̾erbis tempa desut ⁊ psoꝵe it fo¬
ut penic̾e penatuisse. Sie s̃ metuere me¬
tere. latuisse aipatece. aꝓparusse. ⁊ plerac¬
ueutra scigiugatonis. horiere. horussẽ.
telꝵ. tepuisise. m̃cete. nibuisse. pauere. pa¬
uissẽ. ⁊ om̃ia in choatiua. ⁊ meditatiua. pre¬
tenito ⁊ futo infirato deficunt. Et qͥdam ⁊
pfocta si sint eiustẽ forme. fituro deficiunt
ut discere: dicisse. posce̾. popocisse. cõpesc̾e. cõ¬
uerse inclmatõnes animi. quas ua
mus. qͥd agitur a nob  ab aliis. Et ides
porib. ⁊ qr ex ip̃o om̃s modi accipiunt re¬

Expanded text:
a "tulo", "furo, insaniui", ab "insanio", "meto, a "tulo", "furo, insaniui", ab "insanio", "meto, messui", uel "messem feci", "cerno, creui", a "cresco". 29 Et in omnibus uerbis in or desinentibus, dum deficiunt hiis temporibus, participiis cum "sum, es, est" pro eis utimur, ut "amor, amatus sum, es, est"; in o etiam desinentia V neutra passiua, ut "gaudeo, gauisus sum" et cetera. 30 Quibusdam uerbis tempora desunt et persone, ut "fout "penitere, penituisse"; sic etiam "metuere, metere, latuisse", "apparere, apparuisse","obesecunde coniugationis, "horrere, horruisse", "tepere, tepuisse", "rubere, rubuisse", "pauere, pauisse". 32 Et omnia inchoatiua et meditatiua preterito et futuro infinito deficient; et quedam etiam perfecta, si sint eiusdem forme, futuro deficiunt, ut "discere, didicisse", "poscere, poposcisse", "compescere, comdiuerse inclinationes animi, quas uarmus, quid agitur a nobis, uel ab aliis. 3 Qui ideo poribus et quia ex ipso omnes modi accipiunt re
Abbreviated transcription (Latin):
sens inceptum dico. sepsi u̾sum. ex pre¬
t̾ito u̾o ꝑfecto nascitur plusqm ꝑfectũ.¬
Futurum u̾o tempꝰ ex presenti nascitur.
cum p̾sens meduim sit p̾teriti imꝑfecti.
et futuri. Itaq enim seruant ꝯsonãtes
ut dico. dicebam. dicam. S tñ futurũ
conipinctiui. pret̾iti seruãt ꝯsonantes. ut
dixi. dixero. Nec sine c̃ã. s qr cognatõ est
itlis ad infinitatẽ tp̃ris .i. p̾terito ⁊ fut᷑o.
Qd̃ ⁊̃ affirmãt u̾ba infinita ut clixisse. dic¬
p̾cento ꝑfecto ⁊ plusꝙͣ ꝑfecto. ⁊ futuro sub¬
iunictuo. ut feruesco. calescor esusio. muctu¬
p̾teritum. ⁊ q̃ ex eo nascunt᷑. deficiũt ñ na¬
tura s usu. Eogo pro hiis alioꝵ p̾t̾itis ꝑfec¬
tis utimur qͥ udentur hr̃e eandem signifi¬
catõnem. ut fero. ꝑcussi. a ꝑcutio sũto. sta¬
tui a statuo ł steti. asto tollo. ł subtuli. a
sustulo. antiqui suffero. sustuli. fero. tuili.

Expanded text:
sens inceptum, dico "scripsi uersum". 24 Ex presens inceptum, dico "scripsi uersum". 24 Ex preterito uero perfecto nascitur plusquam perfectuFuturum uero tempus ex presenti nascitur, cum presens medium sit preteriti imperfecti et futuri; itaque eius seruant consonantes, ut "dico, dicebam, dicam", sed tamen futurum coniunctiui preteriti seruat consonantes, ut "dixi, dixero". 26 Nec sine causa, sed quia cognatio est illis ad infinitatem temporis, id est preterito et futuro, quod etiam affirmant uerba infinita, ut "dixisse, dicpreterito perfecto et plusquam perfecto et futuro subiunctiuo, ut "feruesco", "calesco", "esurio", "mictupreteritum et que ex eo nascuntur deficiunt, non natura, sed usu; ergo pro his aliorum preteritis perfectis utimur, que uidentur habere eandem significationem, ut "ferio, percussi", a "percutio", "sisto, statui", a "statuo", uel "steti", a "sto", "tollo, sustuli", a "sustulo" antique, "suffero, sustuli", "fero, tuli",
Abbreviated transcription (Latin):
Dotand̃ ꝙ infinitum ħat uim nominis
rer ip̃ius. uñ ⁊ nomẽ u̾bi dictum ẽ. Dico
dico. ⁊ cet̾a. Gerundia ł ꝑticipialia seu
supina tempora non hñt. Imꝑsonale aũ
u̾bum. cuncta tp̃ra ⁊ modos habent. Scien¬
dum u̾o cegnatonem qͣnͣdam ẽẽ presentĩ
quidem tẽporis cum preterito imꝑfocto et
futuro: preteriti ꝑfecti cum plusqmꝑfecto.
more instabili uoluat᷑ cursu. uix puunc
uuũ non ħt. Id enim ꝯm̃iũ sent. per
est ꝑfectissimũ cui nich deest. Unde pre¬
tĩti nim ht. ut lectus sum. similia sũt
uocatiua u̾ba. Uocqr ioh̾es. nominor dicor.
Cet̾a u̾ba u̾o p̾sens tp̃s qͣiͣ ad qñdam pun¬
ctum. ꝯiunctũ hñt de p̾terito ⁊ fucuro.
ut cum dico scribo uersum. priore ꝑte
scripta. extrema ꝑs deest. Ex hoc gͥ p̾t̾i¬
tum imꝑfectum nascitur. ut dĩ inceptũ
u̾sum imꝑfcm̃ relinꝙͣ. tunc dico scribe¬
bam u̾sum̃. Ex eocem p̾senti nastitur
p̾t̾itum ꝑfectũ. ut si ad finẽ ꝑueĩat pre¬

Expanded text:
od infinitum habet uim nominis rei ipsisus, unde et nomen uerbi dictum est; dico dico", et cetera. 14 Gerundia uel participialia seu supina tempora non habent. 15 Impersonale autem uerbum cuncta tempora et modos habet. 16 Sciendum uero cognationem quandam esse presentis quidem temporis cum preterito imperfecto et futuro, preteriti perfecti cum plusquam perfemore, instabili uoluatur cursu, uix punctuuum, non habet. 20 Id enim omnium semper est perfectissimum, cui nichil deest; unde preteriti uim habet, ut "lectus sum". 21 Similia sunt uocatiua uerba, "uocor Johannes", "nominor", "dicor"; cetera uero uerba presens tempus quasi ad quendam punctum coniunctum habent de preterito et futuro, ut cum dico "scribo uersum", priore parte scripta extrema pars deest. 22 Ex hoc igitur preteritum imperfectum nascitur, ut si inceptum uersum imperfectum relinquam, tunc dico "scribebam uersum". 23 Ex eodem presenti nascitur preteritum perfectum, ut, si ad finem perueniat pre
Abbreviated transcription (Latin):
ter gerũdia ⁊ ip̃a noĩa. qd̃ cum st̾ c̾ta no¬
mina simili iungunt᷑ casui. ⁊ discernũt
gen̾a. ut amande uͥtutis gr̃a. non aman
numeros. sic̃ infinita u̾ba. ⁊ illũ secunt᷑ ca¬
sum quẽ u̾ba ex qͥb nascunt᷑. ut amandi¬

Expanded text:
ter gerundia et ipsa nomina, quod, cum sunt certa nomina, simili iunguntur casui et discernunt genera, ut "amande uirtutis gratia", non "amannumeros, sicut infinita uerba, et illum sequuntur casum quem uerba ex quibus nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
aris. ꝯsternor. eris. Sunt q̃ una noce ⁊
diugatõne diu̾sas habent significatões.
diu̾sificat. Ip̃m u̾o modum tempꝰ clistĩ
dam. Temporã u̾o naturaliter cduo sunt.
preteritum ⁊ futurũ. s scd̾m ordinatõnẽ
nr̃oꝵ gestoꝵ. tria eẽ phibentur. presens.
p̾tentum ⁊ futinũ. Pret̾itum item qr ñ
solum nob̾ ẽ cͥtum. sursus in t̾a diudit᷑.
p̾t̾itum imꝑfectum. p̾teritũ ꝑfectum. pre¬
teritum plusqmͣ ꝑfectum. Itaq qd̃ accidͭ
reb ip̃is a nob̃ actis nomen. ppi tempora
imponimus. preteritũ enim imꝑfectum.
adhuc ẽẽ non pot̾ intelligi. nͥ ꝓtendatur.
imꝑfectum noĩatur. Qd̾ ideo p̾ponitur. qr
in ipõ sumꝰ. dum loquimur de pret̾ito ⁊ fu¬
turo. ⁊ ꝑ id illa intelligunt᷑. ⁊ qd̃ ex ip̃o
cet᷑a tp̃ra trahunt rõnem. Futiuum ẽ qd̃
nec dum cepit fieri. tñi debebit. s ẽ infini¬
tum. Quius nox nicħ significaret. ñ cogi¬
tando sumenius noticionẽ ex p̾senti uel

Expanded text:
r, consterneris"; sunt que una uoce et coniugatione diuersas habent significationes, diuersificat; ipsum uero modum tempus distingdam. 2 Tempora uero naturaliter duo sunt, preteritum et futurum, sed secundum ordinationem nostrorum gestorum tria esse perhibentur: presens, preteritum et futurum. 3 Preteritum item, quia solum nobis est certum, rursus in tria diuiditur: preteritum imperfectum, preteritum perfectum, preteritum plusquam perfectum. 4 Itaque quod accidit ipsis rebus a nobis actis, nomen ipsi tempori imponimus: preteritum enim imperfectum adhuc esse non potest intelligi, nisi protendatur, imperfectum nominatur. 6 Quod ideo preponitur, quia in ipso sumus dum loquimur de preterito et futuro et per id illa intelliguntur, et quod ex ipso cetera tempora trahunt rationem. 7 Futurum est quod necdum cepit fieri, tamen debebit, sed est infinitum; cuius uox nichil significaret, nisi cogitando sumeremus notionem ex presenti uel
Abbreviated transcription (Latin):
mei domine. Optats ẽ t̾cius. ⁊ qr eget ad¬
u̾bio optatõ. ⁊ qr qͥ optat inferior ẽ impan¬
te: Subiuncts̃ modus ẽ qͣrtus. qui non so¬
lum adu̾bio ł ꝯiunctõne eget. s ⁊̃ altõ u̾bo.
ut ꝑfectus sit sensus. hic asiqñ clubitatõe
sigͣt: ut si uideã intelligo. aliqñ ꝯfiriatõ¬
nem ut ħ siutexit qͥ teneret potentiam su¬
am. hoc ĩ suademꝰ. ut prodest ut legas. Est
qñ imꝑanius ut nedicas. ⁊ tũc ĩ eget a¬
lio u̾bo. hoc quoq oscendimꝰ aliqͦd fieripo¬
tusse. nͥ impedum̃to qͥd cẽt. ut facerẽ si pla
dnͣr. Imꝑsonalis ⁊ getũdiuꝰ. Impsonale
hoc̃ ab infinito qd̃ cum ille finito egeat
ꝑfecta inice singit᷑. ut cunctura me pro eͣ¬
ro.⁊ solet nesti ła neut̾s absolutis. ł actinã
uim. hatib. non tam passiuã. ut statur. ã¬
bulatur. miseret piget. ted et a misero. ꝑi¬
geo. tedeo. antiqͥtus. ł ab actuus. ut ama¬
tur. legitur. apassiuis uͦ ł deponentib ue

Expanded text:
mei Domine". 6 Optatiuus est tercius et quia eget aduerbio optatiuo et quia qui optat inferior est imperante. 7 Subiunctiuus est quartus, qui non solum aduerbio uel coniunctione eget, sed etiam altero uerbo ut perfectus sit sensus. 8 Hic aliquando dubitationem significat, ut "si uideam, intelligo", aliquando confirmationem, ut "hic resurrexit, qui teneret potentiam suam". 9 Hoc etiam suademus, ut "prodest ut legas"; est quando imperamus, ut "ne dicas" et tunc non eget alio uerbo. 10 Hoc quoque ostendimus aliquid fieri potuisse, nisi impedimento quid esset, ut dicuntur, impersonalis et gerundiuus. 13 Impersonale hoc ab infinito, quod cum ille finito egeat perfecti uice fungitur, ut "curritur a me", pro  solet nasci uel a neutris absolutis uel actiuam uim habentibus non tamen passiuam, ut "statur", "ambulatur", "miseret", "piget", "tedet" a "misereo", "pigeo", "tedeo", antiquitus, uel ab actiuis, ut "amatur", "legitur"; a passiuis uero, uel deponentibus, uel
Abbreviated transcription (Latin):
eponens uecatur qd̃ cum desinat ĩ
uim. ut sequor te. prestolor te. ⁊t̾. ⁊ insidi¬
or tͥ. ⁊ misereor tui. ⁊ multa alia q̃ tñ ꝯmu¬
nia inuenunt᷑ antiqͥtus. Quedã tãtum
a te. patior a te.mereor a te. Idq ostendit
que uero passiuã ablatm. Quedam sunt ab¬
soluta. que non egẽt srͣclictis casib. ut la¬
bor. morior. letor. giorior. ⁊ sicut in neutris
alia sigͣnt actõnem. intrinsecus. ut medi¬
supͣdictis geneꝵ u̾bis. inueniunt᷑ q̃dam
aliqñ actuiã uim hr̃e. aliqñ passuiã. ali¬
qñ absolutã ut uideor a te. passiuũ. uideor
eẽ bonus. absolutũ. sic qͦ q̃ actiua sunt ab¬
soluta fiunt. ut cum dico. deo grãs. bene
aliqũ actiua. aliqñ fiunt passina. ⁊ abso¬
luta Fundor ⁊ ꝑturbor. angor. cum sint paᷤᷤ¬
siua ꝑ se plata. fiunt ⁊ absoluta. Scicnd̃
u̾o qd̃ coniungi possunt casib. ⁊ eiunt tñ
ab soluta. ut eius uite timeo. ⁊ tͥ seruor.

Expanded text:
ens uocatur quod cum desinat in ens uocatur quod cum desinat in uim, ut "sequor te", "prestolor te" et "tibi", "insidior tibi", "misereor tui" et multa alia que tamen communia inueniuntur antiquitus; quedam a te", "patior a te", "mereor a te", idque ostendit que uero passiuam, ablatiuum. 26 Quedam sunt absoluta, que non egent supradictis casibus, ut "labor", "morior", "letor", "glorior" et, sicut in neutris, alia significant actionem intrinsecus, ut "medisupradictis generum uerbis inueniuntur quedam aliquando actiuam uim habere, aliquando passiuam, aliquando absolutam, ut "uideor a te" passiuum, "uideor esse bonus" absolutum. 28 Sic quoque que actiua sunt absoluta fiunt, ut cum dico "deo gratias, bene aliquando actiua, aliquando fiunt passiua et absoluta; "findor", "perturbor", "angor" cum sint passiua per se prolata fiunt et absoluta. 30 Sciendum uero quod coniungi possunt casibus et erunt tamen absoluta, ut "eius uite timeo" et "tibi seruor".
Abbreviated transcription (Latin):
gent ułus casib licet sigurate possint run
uiuo. sedeo. alia extͥnsctꝰ. ut fago manduco
Smulit᷑ q̃dam patiũtur. intrisetꝰ. ut gaudeo.
stueo. Quedã erimnses̃ ut euilo uenes. Qine¬
qr non transit eoꝵ actus a ratõnale ani¬
mal qd̃ ẽ sola causa. qͣre passina. fiant in
prima et scd̃a ꝑsona. q̃ sole nͥ locunt᷑ nec
semꝑ egent casib. ut prãdeo. ceno. curro.
ambulo. In t̾cia uero ꝑsona passinũ inue¬
nitur ad ceteras res. ut aratur terra. in se¬
pret̾ita hñt. ut decursum. epotatum. ara
cernuntur. Neutͣ qͦ passiua casib raro iñ¬
gunt᷑. sed figurate. ut ardebat alexin pro
amabat. Sunt tñ qͥnq u̾ba q̃ ꝓprie neutͣ
passina dñr. qr p̾terita passiua hñt. ut⁊
gaudeo gauisus sum. audeo ausus sũ. fio.
factus sum. fido fisus sum. soleo solitꝰ sũ.
Neutͣ gͦ dici possunt. q̃ nec actiuã nec pas¬
siuam nim solum habeãt. De deponẽtibi.¬

Expanded text:
gent ullis casibus, licet figurate possint iunggent ullis casibus, licet figurate possint iung"uino", "sedeo", alia extrinsecus, ut "facio", "manduco"; similiter quedam patiuntur intrinsecus, ut "gaudeo", "ferueo", quedam extrinsecuquia non transit eorum actus ad rationale animal, quod est sola causa qua re passiua fiant, in prima et secunda persona, que sole sibi loquuntur, nec semper egent casibus, ut "prandeo", "ceno", "curro", "ambulo". 18 In tercia uero persona passiuum inuenitur ad ceteras res, ut "aratur terra", "insepreterita habent, ut "decursum", "epotatum", "arcernuntur. 20 Neutra quoque passiua casibus raro iunguntur, sed figurate, ut "ardebat Alexin", pro "amabat". 21 Sunt tamen V uerba que proprie neutra passiua dicuntur, quia preterita passiua habent, ut "gaudeo, gauisus sum", "audeo, ausus sum", "fio, factus sum", "fido, fisus sum", "soleo, solitus sum". 22 Neutra ergo dici possunt, que nec actiuam nec passiuam uim solum habeant. 23 Depon
Abbreviated transcription (Latin):
ł in actu ł in passione. ⁊ om̃ia u̾ba ꝑfec¬
tam hñtia decłonem. et eqͣlem. ł in o. de¬
sinunt ł in or. In ꝯ. desmnunt due sp̃eo. ac¬
tiua ⁊ nentralis. Nam in or cet̾e finunt.
Actiua quidem est ꝓprie que semꝑ actum
alitiuus sensus significat. ⁊ sumendo .x. fa¬
cit ex se ꝓassiuam. ut audio. audior. Ex¬
cipiunt᷑ metuo. metuor. timeo. timeor. q̃
ꝑsona. cum̃ ablto u̾o non iungit᷑ ꝑse nͥ
cum alio. ut uideo solem cum cculis. Pas¬
suĩ ẽ qd̾ ex actiuo nascitur. sum̃do r. ⁊ sem
tem refextur ut pascitur misero artus. ł qn¬
do ꝑ diu̾sas res fieri solet passio ut doceꝵ gͣ¬
maticã ł cdialecticã. Cõmune ubum. ẽ qd
una t̾minatõne .i. passina. tam actõnem
qnͣi passionẽ sigͣi. ut criminoꝵ. osculor. ani¬
eutra enim generali nomineft en de
te. nubo tͥ. Quedam neut᷑. ł qͥ nec nos in ali¬
um nec alium in nos aliqͥd ag̾e sigͣnt. nt
spiro. uiuo. ambulo. ꝑgo. ferueo. sẽdeo. dice̾¬

Expanded text:
in passione. 2 Et omnia uerba perfectam habentia declinationem et equalem uel in o desinunt uel in or; in o desinunt due species, actiua et neutralis; nam in or cetere finiunt. 3 Actiua quidem est proprie, que semper actum alicuius sensus significat et sumendo r facit ex se passiuam, ut "audio, audior"; excipiuntur "metuo, metuor", "timeo, timeor", que persona. 6 Cum ablatiuo uero non iungitur per se nisi cum alio, ut "uideo solem oculis". 7 Passiuum est quod ex actiuo nascitur sumendo r et semptem refertur, ut "pascitur miseros artus", uel quando per diuersas res fieri solet passio, ut "doceor gramaticam uel dialecticam". 10 Commune uerbum est quod una terminatione, id est passiua, tam actionem quam passionem significat, ut "criminor", "osculor", "ameutra enim generali nomine sunt quete", "nubo tibi". 14 Quedam neutra uel que nec nos in alium nec alium in nos aliquid agere significant, ut "spiro", "uiuo", "ambulo", "pergo", "ferueo", "sedeo", "dites
Abbreviated transcription (Latin):
ducunt in gtõ. ut cedippus. podis. mus.
pars sapiens. De uerbo
erbum est pars oronis. agendi uł
patiendi significatiuũ cum modĩs et tem¬
porib sine casu. dictũ a u̾leratu aeris. N d
qmͣus sit ꝓpriũ nomen huius digõnus q̃
frequentius utimur in omni oracione. lic
Deficiunt autẽ quedam u̾ba supradictis ac¬
cidentili. sic̃ ⁊ alie ꝑtes modis .iiii. Propter
naturã rei ut puerperus. ꝓpt̾ naturã uocis
nutͥrrix. Differẽtie qͦ cã q̃dam deficiũt ut

Expanded text:
ducunt in genitiuo, ut "Oedippus, Oedipodis", "mus, "pars", "sapiens". DE VERBO 1 Verbum est pars orationis agendi uel patiendi significatiuum cum modis et temporibus sine casu, dictum a uerberatu aeris; quod quamuis sit proprium nomen huius dictionis, qua frequentius utimur in omni oratione, licet Deficiunt autem quedam uerba supradictis accidentibus, sicut etiam alie partes, modis IV: propter naturam rei, ut "puerperus"; propter naturam uocis, "nutritrix". 4 Differentie quoque causa quedam deficiunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ripĩtur ut mnusa .e. dominus domini. mi¬
nus nus. pret̾ in as. es .ii. delmentia q̃ ꝓ¬
ducuntur. ut gneas. priamides. tornu. In
quinta u̾o omia preducũtur ut dios. spes.
Nam in tercia quedam precucuntur. q̃dã
compiunti. In a. gͥ corripũtur. ut poema
In e. greca producuntur. ut eut̾pe. latina
Ino greca ꝓrod̾ ut dido. Quedam t̾n mal¬
culira cort. ut apollo. latina uͥo indifferẽ¬

Expanded text:
ripiuntur, ut "Musa, Muse", "dominus, domini", "manus, manus", preter in as, es, u desinentia, que producuntur, ut "Eneas", "Priamides", "cornu"; in quinta uero omnia producuntur, ut "dies", "spes". 132 Nam in tercia quedam producuntur quedam corripiuntur: in a igitur corripiuntur, ut "poema"; in e Greca producuntur, ut "Euterpe", Latina in o Greca producuntur, ut "Dido"; quedam tamen masculina corripiuntur, ut "Apollo"; Latina uero indifferen
Abbreviated transcription (Latin):
ficant meditatõnẽ. ut lecturio. legẽ me¬
ditor. ⁊ solent fieri a ꝑticipiis ł supinis .
assumpto .rio. ut esurio. esus. ł esu. arra¬
fiunt. nͥ antiq. Erequẽtatiua sunt. que
frequentia sui u̾bi significant. ut scͥpto.
frequent̾ scribo. ⁊ desinunt in .to. ł so. ł xo.
gatu rogito. Plerumq a supinis ido d̾iua¬
sonam abiecta .s. suscipiũt .co. ut ago.gis.
agito. Excipiunt᷑ merso a ni̾go. ⁊ querito
sitõne .o. in .i. cor̾ aliqñ mutat. ut agni
egrotõ. ⁊ egresco facit. Sector ⁊̃ ꝑ sincopã
.ii. a socutu. ad differentiã secutor qd̾ est
go. cogito. dico. dicto. sĩ tñ penitus absis¬
t̾unt. Desidematiua st̃ qͥ sigñt sui pͥmitiu¬
infinitum cum cupio. ut iuso. cupio iud̾e
facio. facesso. capio. capesso. lac̾o. lacesso.
arceo. arcesso. ⁊ s̃ t̾cie ꝯugatonis. nñ ap¬
ut sorbeo. sorbillo. parum sorbeo. garrio.

Expanded text:
ficant meditationem, ut "lecturio" = "legere meficant meditationem, ut "lecturio" = "legere meditor"; et solent fieri a participiis uel supinis, assumpto rio, ut "esus uel esu, esurfiunt, nisi antique. 8 Frequentatiua sunt que frequentiam sui uerbi significant, ut "scripto" = "frequenter scribo", et desinunt in to, uel so, uel xo, gatu, rogito". 9 Plerumque a supinis ideo diximpersonam abiecta s suscipiunt to, ut "ago, agis, agito". 10 Excipiuntur "merso" a "mergo" et "querito" sitione o in i correptam aliquando mutat, ut "agnit"egroto" et "egresco" facit; "sector" etiam, per sincopam u a "secutu", ad differentiam "secutor", quod est go, cogito", "dico, dicto"; non tamen penitus absistunt. 14 Desideratiua sunt que significant sui primitiuinfinitum cum "cupio", ut "uiso" = "cupio uidere", "facto, facesso", "capio, capesso", "lacero, lacesso", "arceo, arcesso"; et sunt tercie coniugationis, unde aput "sorbeo, sorbillo" "parum sorbeo", "garrio,
Abbreviated transcription (Latin):
tiuã ⁊ passuiam. legendi. legendo. le
pes u̾boꝵ sunt due. pͥmitiua ⁊ diua¬
tiua. q̃ in om̃ib fere inueniuntur
ꝑtib or̃onis. Primiciua q̃ primã positõe
ab ip̃a na accepit. ut domo. ferueo. lego.
facio. ganio. albo: deruatia. q̃ a põsiti¬
uis diuant᷑. ut domito. feruesco. legtiuio.
facesso. garrulo. albigo. Sunt gͥ d̾iuati¬
onum du̾se spẽs. inchoatiua. meditatia
frequentatĩa. desideratina. diminutina.
eunt ⁊ alie u̾boꝵ deriuatões. cdiu̾sas t̾¬
minatõnes Hñtes. tam a nominibus
qm a u̾bis ab adu̾biis ⁊̃ ⁊ p̾positionib.
Inchoatiuũ est qd̾ initium actus ł passio¬
nis sui u̾bi sigͣc. ut calesco. horresco .i. inci¬
pio calere. integrasco. tñ de actiuo passiue
dictum est. et omnia fiunt a scda ꝑsona pͥ¬
mitiui. addita co. ut amasco. patesco. cu-¬
forme uerba q̃ non sunt inchoatina. ut
disco. posco. glisco. quiesco. compesco. Me¬
ditatiua sunt q̃ desinunt in urio. ⁊ signi¬

Expanded text:
. DE rborum sunt due, primitiua et deriuatiua, que in omnibus fere inueniuntur partibus orationis: primitiua est que primam positionem ab ipsa natura accepit, ut "domo", "ferueo", "lego", "facio", "garrio", "albo"; deriuatiua que a positiuis deriuantur, ut "domito", "feruesco", "lecturio", "facesso", "garrulo", "albico". 2 Sunt igitur deriuationum diuerse species: inchoatiua, meditatiua, frequentatiua, desideratiua, diminutiua; sunt et alie uerborum deriuationes, diuersas terminationes habentes, tam a nominibus quam a uerbis, ab aduerbiis, etiam et prepositionibus. 3 Inchoatiuum est quod initium actus uel passionis sui uerbi significat, ut "calesco", "horresco", id est "incipio calere"; "integrasco" tamen de actiuo passiue dictum est. 4 Et omnia fiunt a secunda persona primitiui, addita co, ut "amasco", "patesco", "cutamen huius forme uerba que non sunt inchoatiua, ut "disco", "posco", "glisco", "quiesco", "compesco". 7 Meditatiua sunt que desinunt in urio, et signi
Abbreviated transcription (Latin):
ces hñt sigͦnes. Noĩa uͦ in dus. da. dum.
ut amanda est uͥtus. digna q̃ ametur.
dum cum ad. ut ue̾natũ. uado. ad uenã¬
dum et regit etiã casum sui u̾bi. ut q̃si¬
tum eneam. ⁊ uidetur acct̃s eiusdẽ rei ẽẽ.¬

Expanded text:
cationes. 21 Nomina uero in dus, da, dum uut "amanda est uirtus" "digna que ametur"; dum cum "ad" ut "uenatum uado", "ad uenandum" et regit etiam casum sui uerbi, ut "quesitum Eneam", et uidetur ipsius rei
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. ħ̃ in capite sẏrie sita ab oriente ar¬
meniam tangit. ab occasu asyã mi¬
norem. ab aquilone mare cunertũ ⁊
temissirios campos qͦs habuere amati¬
ones. a meridie u̾o taurũ montem
cui subiacet cilicia ũ ysauria usq ad
cisiũ sinũ qui spectat contͣ insulã cy prõ¬

Expanded text:
 in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem, ab aquilone mare Cimmericum et Themiscyrios campos, quos habuere Amazones; a meridie vero Taurum montem, cui subiacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicium sinum, qui spectat contra insulam Cypr
Abbreviated transcription (Latin):
Canib nil sagatius. plus enim sensus
ceteris ałib hñt. namq soli sua noĩa
recognoscunt. dominos suos diligunt do-¬
minorum tecta diligunt. pro dominis
suis se morti obiciunt. uoluntarie cum
natura ẽ exͣ homĩes ẽẽ non posse.

Expanded text:
gacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum naturae est extra homines esse non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
conturbato sanguine nnͣr ẽẽ concreta. In¬
xta eos autem qui de pħ̃is disputant uo¬
luntas uen̾ie concupiscentie consistit in
iecore. affectus iracundie in felle. pauor
Splen. dõs a supplem̃to ex contͣria ꝑte
lecoris. ne uacua existent. Quem qͥdam
⁊̃ risus cã fc̃s existimãt. Nam splene ri¬
demꝰ felle irascim᷑. corde sapimus ieco¬

Expanded text:
conturbato sanguine 91 videntur esse concreta. Juxta eos autem qui de physicis disputant, voluptatem venereae concupiscentiae consistere dicunt in jecore, affectum autem iracundiae in felle, pavoriSplen dictum a supplemento ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, ieco
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa qua instruim᷑ in dispensatõne ꝓprie
familie. ⁊ dr economꝰ ab echo ꝙ ẽ sonus
redlitiuus. qr ad eius sonum ⁊ uocem or
la łlex. ⁊ iñ yconomꝰ. qiͣ signum ł lex r
regula qr ad eius signũ ⁊ iegẽ ł regulã
tota familia debet dispensari. ħ huguchio.

Expanded text:
mica, scientia qua instruimur in dispensatione proprie familie; et dicitur economus ab eco, quod est sonus reditivus, quia ad eius sonum et vocem tota la. Inde yconomus quasi signatilis lex vel regula, quia ad eius signum et legem vel regulam tota familia debet dispensari; et inde hec
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. tũc enim hoc nom̃ accipit qñ tota
nocte luccatus uicit in certam̾ĩe angłm
et oriente lucifero bñdc̃s est. Inde ꝓptꝰ iu¬
sionem dei irł appellatus ẽ. Siẽ ⁊ ĩpẽ ait.
uididñm.et salua frã est animna mea.

Expanded text:
Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait: Vidi Dominum, et salva facta est anima mea.