comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diã meã. hec edificauerint pͥorẽ ppłm. Tibi
autẽ qͥ a xͦ redẽptus es. & cui de manib gladius
corporalis ablatꝰ ẽ. & datus ẽ gladius sp̃c. arri¬
pe hunc. & si uideris isrłiticũ sensũ. cũ madia¬
nitis scortantẽ meretricib id ẽ cũ diabolicis se
cogitationib uolutantẽ. nolo parcas. nolo dis¬
simules. s statĩ ꝑcute. statim ꝑime. Ipsam qͦq
uuluã id ẽ secreta nature discutiens & pene¬
trans. illũ ipsũ peccati fomitẽ deseca. ne ultra
concipiat. ne ultra generet. & maledicta pec¬
catoꝵ soboles. isrłitica castra contaminet.
Hoc enĩ si facias. continuo sedabis iracundiam
dñi. Preuenisti enim iudicui diẽ qͥ dies ire¬

Expanded text:
ael. Haec aedificaverunt priorem populum. Tibi autem, qui a Christo redemptus es, et cui de manibus gladius corporalis ablatus est, et datus est gladius spiritus, arripe hunc gladium. Et si videris Israeliticum sensum cum Madianitis scortantem meretricibus, id est, cum diabolicis se cogitationibus volutantem, nolo parcas, nolo dissimules, sed statim percute, statim perime; ipsam quoque vulvam, id est, secreta naturae discutiens et penetrans, illum ipsum peccandi fomitem deseca, ne ultra concipiat, ne ultra generet, et maledicta peccatorum soboles Israelitica castra contaminet. Hoc enim si facias, continuo sedabis iracundiam Domini. Praevenis enim diem judicii, qui dies pr
Abbreviated transcription (Latin):
idola. & consetrati sunt beelphegor. Beelphe¬
got idoli nom̃ ẽ. qđ apud madianitas p̃ci¬
pue a mulierib colebat᷑. In huiꝰ gͦ idoli mi¬
nisterus consecratꝰ ẽ isrł. Intetp̃tationẽ am̃
nominis ipsius cũ reqͥreremus accentiꝰ inter
hebrea nomina. hoc tantũ inuenimꝰ scͥptũ qͥa
beelphegor sp̃es sit turpitudins. Noluit
autẽ declarare que uł qualis sp̃es. uł cuiꝰ
ẽet turpituoinis. honestati credo consulens
qͥ int̃pretatꝰ ẽ uti ne auditũ pollueret audi¬
entiũ. Igitur cũ multe sint turpitudinũ sp̃es.
una quedã ex plurib turpitudinb sp̃es beel¬
phegor appellat᷑. Unde sciendũ ẽ. quod oĩs
qͥ aliqͥd turpe cõmittit & in aliquã sp̃em tur¬
pitudinis declinat. beephegor madiamtarũ
demonio consecratur. S & ꝑ singła peccata
cõmittimꝰ maxime si iã non iã subreptione
aliqua. s studio affectuq peccamꝰ. illi sine
dubio demoni cui peccatũ illud qđ admisi¬

Expanded text:
idola, et consecrati sunt Beelphegor. Beelphegor idoli nomen est, quod apud Madianitas praecipue a mulieribus colebatur. In hujus ergo idoli mysteriis consecratus est Israel. Interpretationem nominis ipsius cum requireremus attentius, inter Hebraea nomina hoc tantum invenimus scriptum, quia Beelphegor species sit turpitudinis; noluit tamen declarare, quae vel qualis species, vel cujus esset turpitudinis: honestati credo consulens, qui interpretatus est, uti ne auditum pollueret audientium. Igitur cum multae sint turpitudinum species, una etiam ex pluribus turpitudinis species, Beelphegor appellatur. Unde sciendum est quod omnis qui aliquid turpe committit, et in aliquam speciem turpitudinis declinat, Beelphegor Madianitarum daemonio consecratur. Sed et per singula peccata quae committimus, maxime si jam non subreptione aliqua, sed et studio affectuque peccamus, illi sine dubio Domino, cui peccatum illud quod admisi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt sapientissimꝰ & ingentib apud dm̃ incri¬
tis: tam̃ qͥa se tradidit multis mulierib de¬
ceptus ẽ. Ego puto qđ multe mulieres mul¬
ta dogiata & multarũ gentiũ diũse philo¬
sophie nominentur. Qcũ singła agnoscere
& ꝑscrutari ut pote uir scientissimꝰ & sapi¬
entissimꝰ uoluisset. semet ipsũ intra legis di¬
uine regulã tenere ñ potuit. s decepit eum
moabitica philosophia. & ꝑsuasit ut idolo
moabitico immolaret. similit̃ & ammanita¬

Expanded text:
et sapientissimus, et ingentibus apud Deum meritis; tamen quia se tradidit multis mulieribus, deceptus est. Ego puto quod multae mulieres, multa dogmata et multarum gentium diversae philosophiae nominentur. Qui cum singula agnoscere et perscrutari, utpote vir scientissimus et sapientissimus, voluisset; semetipsum intra legis divinae regulam tenere non potuit; sed decepit eum Moabitica philosophia, et persuasit ut idolo Moabitico immolaret. Similiter et Ammonita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducunt᷑. ut arguant᷑ aluce. Nides que sit con¬
dicio pͥncipũ ñ ppłi. Non solũ ꝓ suis ꝓpͥis
arguunt᷑ delictis. s & ꝓ ppłi peccatis cogunt᷑
reddere rationẽ. ne ipsoꝵ sit culpa. qđ ppłs
deliqͥt. ue forte ñ docuerint. ne forte ñ mo¬
nuerint. neq solliciti fucrint arguere cosqͥ
initiũ culpe dederint. uti ne contagio disꝑ¬
geretur i plures. Hec enĩ oĩa facere pͥncipi¬
b imminet & doctorib. Si enĩ illis hec ñ agen¬
tib nec sollicitudinẽ gerentib cirea plebẽ pecca¬
uerit ppłs ipsi ostentant᷑. & ipsi ad iudiciũ ꝓdu¬
cunt᷑. Arguit eos moyses idẽ lȩc di uelut negli¬
gentes & desides. & in ipsos conuertit᷑ iracun¬
dia di. & cessabit a ppło. hec si cogitarent ho¬
mines. mnquã cuꝑent neq ambirent ad
ppłi pͥncipatũ. Sufficit enĩ mͥ si ꝓ icis ꝓpͥis¬
arguar delictis. sufficit mͥ ꝓ memet ipso et ꝓ
pectatis meis reddere rationẽ. Qͥd mͥ necesse

Expanded text:
. Vides quae sit conditio principum populi. Non solum pro suis propriis arguuntur delictis, sed populi peccatis coguntur reddere rationem, ne ipsorum sit culpa quod populus deliquit; ne forte non docuerint, neque solliciti fuerint arguere eos qui initium culpae dederint, uti ne contagio dispergeretur in plures. Haec enim omnia facere principibus imminet et doctoribus. Si enim illis haec non agentibus, nec sollicitudinem gerentibus circa plebem, peccaverit populus, ipsi ostentantur, et ipsi ad judicium producuntur. Arguit enim eos Moyses, id est, lex Dei, velut negligentes et desides, et in ipso convertetur iracundia Dei, et cessabit a populo. Haec si cogitarent homines, nunquam cuperent neque ambirent ad populi principatum. Sufficit enim mihi, si parguat delictis. Sufficit enim mihi pro memetipso peccatis meis reddere rationem. Quid mihi necesse
Abbreviated transcription (Latin):
que nos lustorie textus edocuit. Uerũ qm̃
ioħ̾s in reuelatione sua ea que in lege scđm
historiã scͥpta st̃ adducit ad misteria diuina
datã expositionis regulã seqͥ. & pͥmo memo¬
rare ea que ad angłm eccłie cuiꝰdã sc̾bens di¬
cit. habes ibi qͦsdã qͥ teneut doctrinã balaã
qͥ docuit balac mittere scandalũ in conspectu
filioꝵ. isrł ut manducarent idolis immolata
& fornicarent᷑. Ergo tẽporib ioħis apłi erant
qͥdã in eccłia illa ad quã scͥbebat. docentes do¬
ctrinã balaã. Putasne ita accipiendũ ẽ qd̾
fuerint in illis dieb qͥ dicerent se docere eaque
balaã docuit. & qͥ ꝓfiterent᷑ se dogmatũ & tra¬
ditionũ illiꝰ eẽ doctores: In illud potiꝰ debe

Expanded text:
quae nos historiae textus edocuit. Verum quoniam Joannes in revelatione sua, ea quae in lege secundum historiam scripta sunt, adducit ad mysteria divina,datam expositionis regulam sequi, et primo memorare ea quae ad gloriam Ecclesiae cujusdam scribens dicit: Habes ibi quosdam, qui tenent doctrinam Balaam: qui docuit Balac mittere scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ergo temporibus Joannis apostoli erant quidam in Ecclesia illa ad quam scribebat, docentes doctrinam Balaam. Putas-ne ita accipiendum est, quod fuerint in illis diebus, qui dicerent se docere ea quae Balaam docuit, et qui profiterentur se dogmatum et traditionum illius esse doctores? An illud potius debe
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uarus errorib implicari. Sic gͦ fiebat
ut lederet᷑ alius. unde is qͥ habebat plenã
scientiã ueritatis ledi ñ poterat. S qͥa caritas
ñ querit qd sͥ utile ẽ s qđ multis. obserua¬
ri oportet talẽ uerbi caꝑe cibũ. qͥ ñ solũ nos
edificet & delectet. s & qͥ uidcntes ñ offendat¬
aut ledat. Est gͦ ñ solũ in cibis idolis inmno¬
latũ. s & in uerbis. Et ego puto. qͥa sic̃ omnis
sermo qͥ pietatẽ & iustitia & ueritatẽ docet do
consectatꝰ ẽ &edõ immolatꝰ. ita & om̃t̾sermo qui
ad impudicitiã uł inustitiã uł impietatẽ te¬
spicit idolis immolatꝰ ẽ. Et qͥ eũ recipit. quasi
idolis immolata manducat. Manducauit gͥ
ppłs de sacficiis eorum & adorauert̃ idola eoꝵ.
Non solũ manducauert. s & adorauerunt. Uide

Expanded text:
tum variis erroribus implicari. Si sic ergo fiebat, tum variis erroribus implicari. Si sic ergo fiebat, ut deleretur alius, unde et is qui habebat plenam scientiam veritatis, laedi non poterat? Sed quoniam charitas non quaerit quod sibi utile est, sed quod multis, obsercibum, qui non solum nos aedificet et delectet, sed et qui videntes non offendat. Est ergo non solum in cibis idolis immolatum, sed et in verbis. Et ego puto, quia sicut omnis sermo, qui pietatem et justitiam et veritatem docet, Deo consecratus est, et Deo immolatus est, ita et omnis sermo qui ad impudicitiam vel injustitiam vel impietatem respicit, idolis immolatus est, et qui eum respicit, quasi idolis immolata manducet. Manducavit ergo populus de sacrificiis eorum, et adoraverunt idola eorum. Non solum manducaverunt, sed adora
Abbreviated transcription (Latin):
bentẽ in idolio recũbere. ñ ne conscientia eiꝰ cũ
sit infirma edificabitur ad manducandũ im¬
molata. ualde miratus sũ. Uidetur enĩ non
tam rem ipsam grauẽ ꝓnuntiate. quã illiꝰ
offensã qui hec uidens simili ꝓuocat᷑ exem¬
plo. cũ ñ simili scientia muniat᷑. ita ut osten¬
dat eũ qui habet scientiã recũbentẽ in ido¬
lio ñ tã sin quã alteriꝰ dãmni effici
reum. S uide ne forte hoc solũ fie¬
bat apud corinthios ut in idolio recumberent
& ĩmolata idolis manducarent. S forte qm̃
studiosi litterarũ grecarũ homines erant.
& amatores philosophie desiderio ad huc stu¬
dioꝵ ueterũ tenebant᷑. & philosophoꝵ dogma¬
ta quasi idolis ĩmolata edebant. que tam̃
ledere fottasse ñ poterant eos qͥ plenã scien¬
tiã ueritatis acceꝑant: hii autẽ qͥ m xͦ minus
eruditionis habebant. si imitatent᷑ eos le¬
gentes talia. & illis adhuc studiis oꝑã dan¬
tes uulnerari poterant & diuersoꝵ. dogma¬

Expanded text:
n idolio recumbere, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificatur ad manducandum immolata ? valde miratus sum. Videtur enim non tam rem ipsam gravem pronuntiare, quam illius offensam, qui haec videns simili provocatur exemplo, cum non simili scientia muniatur: ita ut ostendat eum, qui habet scientiam et recumbit in idolio, non tam sui quam alterius damni effici reum. Sed vide ne forte non hoc solum fiebat apud Corinthios, ut in idolio recumberent, et immolata idolis manducarent, sed forte quoniam studiosi et Graecarum litterarum homines erant et amatores philosophiae, desiderio adhuc studiosi veterum tenebantur, et philosophorum dogmata quasi idolis immolata edebant. Quae tamen delere fortasse non poterant eos qui plenam scientiam veritatis acceperant. Hi autem qui in Christo minus eruditionis habebant, si immutarentur eos legentes talia, et illis adhuc studiis operam dantes, vulnerari poterant, et diversorum dogma
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitiã conseruando. Si uis eũ uincere. pͥmo
eoꝵ pudicitiã deice. & sponte uncet᷑. S aduer¬
sũ hec ñ uirtute militũ. s mulierũ decore pu¬
gnandũ ẽ ÷ nec armoꝵ rigore. s mollicie fe
ma uineit armatos. ferrũ pulchritudo capti¬
uat. Uincuntur ad sp̃em. qͥ ñ uincunt᷑ ad p̃¬
liũ. Uerũ uͥ senserint eos mulieres moabite
uł madiante manus dedisse libidini. & pec¬
cato inclinasse ceruices. ñ pͥus semet ipsas cupi¬
entib p̃beant. quã de sacͥficiis idoloꝵ adqͥeue¬
tint degustare. ut cogente libidine consiliis
obtemꝑent feminarũ. & consetrentur pͥus be¬
elphegor. qd est idolũ turpitudinis. Hec fue¬
tunt consilia balaã. Quib acceptis rex balac
parat continuo exertitũ ñ armis aut uirib
s femineo intore cõpositũ. ñ furore bellico.
s libidinis flãma succensũ. Nullã refrenat¬

Expanded text:
ncere, primo eorum pudicitiam dejice, et sponte vincentur. Sed adversum haec non virtute militum, sed mulierum decore pugnandum est; nec armorum rigore, sed mollitie femForma vincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincentur a specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et consecrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico, sed libidinis flamma succensum. Haec e
Abbreviated transcription (Latin):
deruit. Inde nascit᷑ generosa ꝓgenies. inde
tia. inde mansuetudo & caritas. atq om̃iũ
uirtutũ ꝓ les ueneranda succedet. Qd si in¬
felix aĩa diuim uerbi reliquerit sca comu¬
bia. & in adulcerinos se cõplexus diaboli ali¬
oꝵq demonũ illecebris decepta tradiderit
generabit sine dubio etiã inde filios: s illos
de qͥb scͥptũ ẽ. filii aucẽ adulteroꝵ ĩꝑfecti
erunt. & ex iniqͦ concubitu sem̃ ext̾minabit᷑
Omnia gͦ peccata filii st̃ adulteri & filii form¬
cationis. Unde ostendit᷑ qđ ꝑ singła queq gͦ
gerimus. parit aĩa nr̃a & generat. filios. sen¬
sus uidelicet & oꝑa que egerit. Et si qͥdem
parit salutis. & ꝓpt̾ea saluabit᷑ ꝑ filioꝵ gene¬
tun sicut nouella oliuarũ in circuitu m̃se tut.

Expanded text:
e. Inde nascetur generosa progenies; inde tia; inde mansuetudo et charitas, atque omnium virtutum proles veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradiderit, generabit sine dubio etiam inde filios, sed illos de quibus scriptum est: Filii autem adulterorum imperfecti erunt, et iniquo concubitu semen exterminabitur . Omnia ergo peccata, filii sunt adulterii, et filii fornicationis. Unde ostenditur quod per singula quaeque quae gerimus, parit anima nostra et generat filios, sensus scilicet et opera quae gerit. Et siquidem parit salutis, et propterea salvabitur per filiorum genem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
is doctrinã balaã docere uideat᷑. sic̃ & doctͥnã
icrabel in eadt̃ reuelatione memorat᷑. ñ qͦ ali¬
qͥs ex disciplinis ierabel doceat que illa tra¬
diderit. s qđ siqͥs uerbi causa aut ꝓpħas di ꝑ¬
sequatur ut illa fecit. aut ut illa aliqͦs deci¬
piat uł falsis circũscͥptionib ꝑimat in nocen¬
tes. iste dr iezabel tenere doctrinã. Sic gͦ &
siqͥs malis consiliis scandala generet ppło di.
& offensiouẽ diuinã atq iracundiã celestẽ ꝓuo¬
cet plebi uł idoloꝵ sacrificiis cõmunicando. uł
stupris ac libidinib seriendo. hic doctrinam
balaã tenere dicendus ẽ. Est gͦ execrabilis etiã
corporis fornicatio. Qd cnĩ tã execbie quã tẽ¬
crabilis ẽ generalis illa fornicatio. in qua om̃e
genus peccati parit̃ continet᷑. Generalis autẽ
fornicatio dr. cũ anima que in confortiũ uer¬
bi di asscita t̃. & matrimonio eꝰ q̃dã m̃ socita.
ab ullo alio alieno scilicet & aduersario illius

Expanded text:
ere videatur? Sicut et doctrina Jezabel in eadem Revelatione memoratur, non quo aliquis ex disciplinis Jezabel doceat quae illa tradiderit, sed quod si quis verbi causa aut prophetas Dei persequatur ut illa facit, aut idolis aliquos decipiat, vel falsis circumscriptionibus perimat innocentes, iste dicitur Jezabel tenere doctrinam. Sic ergo et si quis malis consiliis scandala generet populo Dei, et offensionem divinam atque iracundiam coelestem provocet plebi vel idolorum sacrificiis communicando, vel stupris ac libidini serviendo, hic doctrinam Balaam tenere dicendus est. Est ergo exsecrabilis etiam corporis fornicatio. Quid enim ita exsecrabile quam temcrabilis est generalis illa fornicatio, in qua omne genus peccati pariter continetur. Generalis autem fornicatio dicitur, cum anima, quae in consortium verbi Dei adscita est, et matrimonio ejus quodam modo sociata, ab ullo alio alieno, scilicet adversario illius
Abbreviated transcription (Latin):
habere debeam: Ut diligã ꝓximũ meũ sic̃
me ipsũ. Ille gͦ pͥmitie caritatis dño offerun¬
tur ꝓ pontifice: hec uͦ que scdo in loco sunt
meis usib relinquunt᷑. Puto adhuc ẽẽ aliqͥd
ex hoc fructu qđ t̾cio loco habendũ sit. ut di¬
ligã etiã inimicos meos Uide autẽ si potes
similit̾ & de cet̾is fructib sp̃c similes imraure
pͥmitias. Gaudiũ scdo loco fructus sp̃c scͥbitur.¬
Si gͦ in dño gaudeã & spe gaudeã. & si gaudeã
ꝓ nomine dñi passus inuriã. in his oĩb aliiᷤ¬
qͥa hoꝵ similib pͥmitias gaudii ꝑ pontificem
gaudio sustineam: & & si tribulationes. si pauꝑ
tatem. si qualẽcũq contumeliã gaudens tole¬
rem. ẽ mͥ & iste sedo loco ex fructib sp̃c. fructus
gaudii. Nã si gaudeã de reb scłi. de honorib
de diuitus. falsa st̃ ista gaudia. ex uanitatib
uanitatũ. Si uͦ in malis gaudeã & exultẽ de
alioꝵ ruinis. ista iã ñ solũ uana s & diaboli¬

Expanded text:
gam proximum meum sicut memetipsum. Illae ergo primitiae charitatis Deo offeruntur per Pontificem, haec vero quae secundo in loco sunt meis usibus relinquuntur. Puto adhuc aliquid esse ex fructu quod tertio loco habendum sit, ut diligam etiam inimicos meos. Vide etiam si potes similiter, et de caeteris fructibus spiritus similes invenire primitias. Gaudium sSi ergo in Domino gaudeam, et spe gaudeam, et si gaudeam pro nomine Domini, passus injuriam, in his omnibus aliisque horum similibus, Deo primitias gaudii, et per pontificem gaudio sustineam, et si tribulaertatem, si qualemcumque contumeliam gaudens tolerem, est mihi et iste secundo in loco ex fructibus spiritus, fructus gaudii. Nam si gaudeam de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis gaudeam, et si exsultem de aliorum ruinis, ista etiam non solum vana, sed et diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm̃ acciꝑe. pͥmitie merito dr. Et ñ solũ huiꝰ eccłe.
s fortassis om̃iũ gentiũ pͥmitie corneliꝰ appellandus
tus ẽ. & ideo recte pͥmitie gentiũ appellabit᷑. S reqͥ¬
ras fortasse. qͥs istas pͥmitias offerat do. aut qͥs est
pontifex cuiꝰ tationib cedant. Ego arbitror qđ scłm
t̾re solũ s coida intelligant᷑ humana. quẽ agrũ
angłi dĩ susceꝑint excolendũ. Culture gͦ sue
fructus ipsi qͥdẽ possident. & habent eos uide¬
licet qui sub ꝓcuratorib agunt & actorib. et
necdum usq ad summã ꝑfectionis uenerunt.
Si quoꝵ uͦ corda diligent̃ exculta & ad ꝑfectum
adducta st̃: tanquã electos & p̃cipuos cet̾is. pͥ¬
mitias offerunt pontifici magno. Deniq inue¬

Expanded text:
. Et non solum hujus ecclesiae, sed fortassis et omnium gentium primitiae Cornelius appellandus to repletus est: et ideo recte primitiae gentium appellabitur. Sed requiras fortasse, quis istas primitias offerat Deo, aut quis est pontifex, cujus haec rationibus cedant. Ego arbitror, quod senon solum, sed corda intelligantur humana: quem agrum angeli Dei susceperunt excolendum . Culturae ergo suae fructus ipsi quidem possident et habent, eos videlicet qui sub procuratoribus agunt et actoribus, et nondum usque ad summam perfectionis venerunt. Si quorum vero corda diligenter exculta, et ad perfectum perducta sunt, hos tanquam electos et praecipuos ex caeteris, primitias offerunt pontifici magno. Possu
Abbreviated transcription (Latin):
de fructib t̾re quos deus dedit solẽ suũ ꝓdu¬
cendo. & pluuias suas ministrando. ñ offerat pͥ¬
mittaᷤ sacerdotib. ñ mͥ uidetur huiꝰmodi anima
habere memoriã di. nec cogitare nec credere
qͥa ds dederit fructus qͦs cepit. qͦs ita recondit
quasi alienos a do. Si enĩ a do datos sͥ crederet.
sciret utiq munerandos sacerdotes & hono
minũ de datis & munerib suis. & ut adhuc
ampliꝰ hec obseruanda etiã scdm litterã ipsiꝰ

Expanded text:
de fructibus terrae quos dedit Deus, solem suum producendo, et pluvias suas ministrando, non offerat primitias sacerdotibus; non mihi videtur hujusmodi anima habere memoriam Dei, nec cogitare, nec credere, quia Deus dederit fructus quos cepit, quos ita recondit quasi alienos a Deo. Si enim a Deo sibi datos crederet, sciret utique numerando sacerdotes, honorare Deum de datis et muneribus suis. Et adhuc, ut amplius haec observanda
Abbreviated transcription (Latin):
da st̃ contineri. Quomͦ gͣ abundat iustitia nr̃a
plusquã scͥbarũ & phariseoꝵ si illi de fructib
nichil hoꝵ faciens. fructib t̾re ita abutar. ut
sacerdos nesciat. leuites ignoret. diumũ altare
ñ sentiat: Illud sane. necessario cõmonendũ¬
ẽ. qd lex duplicit̾ dr. Nã generalit̾ oĩa ista
hoc ẽ mandatũ. iustificationes. p̾cepta. testimo¬
nia. iudicia. lex appellat᷑. Testimonia autẽ pars
aliqua que ex his que in lege scͥpta st̃. lex d̾r. ut
sunt ista de qͥb suꝑiꝰ disseruimꝰ. Generalis autẽ
lex significatur. u̾bi gr̃a cũ de saluatore dr qͥa¬
uenit ñ sol uere legẽ. s adimplere. Et itẽ ali
xinꝰ asserentes mandatũ de pͥmitus frugũ uel
pecoꝵ. debere etiã scd̾m litterã stare. Nc̃ autẽ ui¬

Expanded text:
 Et infra: Quomodo autem abundabit iusticia vestra plus quam scribarum et Phariseorum, si illi de fructibus nichil horum faciens fructibus terre ita abutar, ut sacerdotes nesciant, levites ignorent, divinum altare non senciat. est, quod lex dupliciter dicitur. Nam generaliter omnia ista, hoc est, mandatum, justificationes, praecepta, testimonia, judicia, lex appellantur. Specialiter autem pars aliqua ex his quae in lege sunt scripta lex dicitur: ut sunt ista, de quibus superius disseruimus. Generalis autem lex significatur verbi gratia, ut cum de Salvatore denit solvere legem, sed adimplere . Et item alibximus asserentes mandatum de primitiis frugum vel pecorum debere etiam secundum litteram stare. Nunc autem vi
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. fructus inqͥt sp̃c. caritas. gaudiũ. pat.
patientia. & cet̾a. Quas gͥ pͥmitias ex caritatis
fructu qͥ pͥmꝰ ẽ fructus sp̃c. offerã uero pontifi¬
ci: Illas gͦ puto ẽẽ pͥmitias caritatis. ut dili¬
gã dñn dm̃ meũ ex toto corde meo. & ex tota

Expanded text:
 Fructus, inquit, spiritus, charitas, gaudium, pax, patientia, » etc. . Quas igitur primitias ex charitatis fructu, qui primus est fructus spiritus, offeram vero pontifici, illas ego puto esse primitias charitatis, ut diligam Dominum Deum meum ex toto corde meo, et ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa forte in futuro cũ om̃s fructꝰ congrega¬
buntur ad areã. & erunt qͥdã pottio pontifi¬
leuitarũ. sic̃ iã supͣdiximꝰ. uł angłis uł aliis cele¬
stib uirtutib sequistrata. Puto autẽ qđ crunt
qͥdã portio etiã hominũ coꝵ dũtaxat qͥ in hac
uita prudentes ac fideles dispensatores ũbi di
fuerunt. Hoc enĩ arbitior in euangłiis desig¬
nari adño. uͥait ad eũ cui crediderat qͥnq

Expanded text:
quia forte in futuro cum omnes fructus congregabuntur ad aream, erunt quidam portio pontifiLevitarum, sicut jam supra diximus, vel angelis, vel coelestibus virtutibus sequestrata. Puto autem quod erunt quidam portio hominum eorum duntaxat, qui in hac vita prudentes ac fideles dispensatores verbi Dei fuerunt. Hoc enim arbitror in Evangeliis designari a Domino, ubi ait ad eum cui crediderat quinque
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita. tã intenta. que uerbũ di tanꝗͣ semen
diuinũ tota auiditate susceꝑit. si fructũ statĩ
ut ad orationẽ surgimꝰ ostenderit. id ẽ si colle¬
ctis & congregatis intra se sensib oret dm̃. si ñ
euaget᷑ m̃te & cogitationib ẽuolet. ita ut cor¬
pore qͥdẽ in oratione curuet᷑. sensib autẽ ꝑ diu̾¬
sa discurrat. Siqͥs in ꝗͣ intentã & directã sense¬
rit obsecrationẽ suã. & ipsis di conspectib atq
meffabili illi lumini se intellexerit assistentẽ.
ibiq orationes & obsecrationes postulationesq
& gr̃arũ actiones suas ꝓfuderit. nulla extrinse¬
cus phantasmatũ sollicitatꝰ imagine. hic se no-¬
uerit ꝑ augłm qͥ assistit altati optulisse immo¬
lationis sue pͥmitias pontifici magno & uero.¬

Expanded text:
verbum Dei tanquam semen verbum Dei tanquam semen divinum tota aviditate susceperit, si fructum statim ut ad orationem surgemus, ostenderit, id est, si collectis et congregatis intra se sensibus, oret Deum, si non evagetur mente et cogitationibus evolet, ita ut corpore quidem in oratione curvetur, sensibus autem per diversa discurrat. Si quis, inquam, in tantam et directam obsecrationem suam, et ipsis conspectibus atque ineffabili illi lumini se intellexerit assistentem, ibique orationes et obsecrationes postulationesque et gratiarum actiones suas profuderit, nulla extrinsecus phantasiae sollicitus imagine, is se noverit per angelum, qui assistit altari, obtulisse immolationis suae primitias pontifici magno et vero
Abbreviated transcription (Latin):
ne allegorica. ita arbritror posse constare. Si
qͥs uł egentib distribuat. uł faciat aliquid
bomi oꝑis. ꝓ mandato munꝰ optulit do. S rur¬
sus muneris offert pͥmitias. si ñ solũ cibos uer¬
bigĩa uł pecuniã largiat᷑. s & affectũ miseran¬
di habeat & cõpatiendi. hoc enĩ est qđ reqͥrit
ab hominib d̾s. ut mens ipsa pus & mise¬
ricordib repleat᷑ & formet᷑ affectib. & ab oĩb
immolationib eoꝵ. immolatio sp̃ualis ẽ illa
quam legimꝰ. immola do sacͥficiũ laudis. & ted¬
de altissimo uota tua. laudare gͦ dm̃. & uotao¬
rationis offerre. ummolare ẽ ło. S huiꝰmodi im¬
molationis pͥmitie ita ꝑ pontificẽ offerent᷑. si non
solũ u̾bis & uoce s & mñte oremus & corde. scđm
quod & apłs monet. Orabo sp̃u. orabo & mente.
P salmũ dicã sp̃u. psalmũ dicã & mente. Assistunt
enĩ & tẽ angłi di cultores & agricole cordis nr̃i.
& reqͥrunt si ẽ in aliqͦ nr̃m hitiꝰcemodi mens tã

Expanded text:
ne allegorica ita arbitror posse constare, si quis vel egentibus distribuat, vel faciat aliquid boni operis, pro mandato munus obtulit Deo. Sed hujus muneris offert primitias, si non solum cibos verbi gratia, vel pecuniam largiatur, sed et affectum miserendi habeat et compatiendi. Hoc enim est quod requirit ab homine Deus, ut mens ipsa piis et misericordibus repleatur et formetur affectibus, et ab omnibus immolationibus eorum. Immolatio spiritalis est illa quam legimus: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Laudare enim Deum et vota orationis offerre, immolare est Deo. Sed hujusmodi immolationis primitiae, ita per pontificem offerentur, si non solum verbis et voce, sed et mente oremus et corde. Secundum quod et Paulus monet: Orabo spiritu, orabo et mente . Psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente. Assistunt enim et nunc angeli Dei, cultores et agricolae cordis nostri, et requirunt si est in aliquo nostrum hujuscemodi mens t
Abbreviated transcription (Latin):
apłs uͥ dicit. qͥa abrabã duos filios habuit. unũ
de ancilla. & unũ de libera qͥs dubitat hȩc scłm
litt᷑amstare debere: Certũ ẽ enĩ qͥa & ysaac de
sara: & ismael de agar. filii fuerint abrahe. Ad¬
dit tam̃ his apłs. & dicit. Hec autẽ st̾ allego¬
rica. queq ad duo testam̃ta conu̾tit. Et sare
qͥdẽ sobolẽ tanꝗͣ in libertate gignentis. noui
testam̃ti dicit liberos. agar autẽ tanꝗͣ in ser¬
uitutẽ generantis. t̾rene ierłm filios nomina¬
uit. Ostendimꝰ ut opinor auctoritate scͥpture
diume ex his que in lege scͥpta sunt aliqua
penitꝰ refugienda ẽẽ & cauenda. ne scd̾m litte¬
rã ab euangłu discipłis obseruent᷑. quedã uͦ
om̃imodis inscͥpta st̃ obtinenda. alia autẽ ha
men utilit̾ & necessario etiã allegoricũ sensum.
Erit gͦ iã sapientis. & scͥbe doctoris in regno di qͥ
sciat & de thesauris his ꝓferre noua & uet̾a.
scire qͦmꝰ in uno qͦq loco scͥpture aut abiciat

Expanded text:
dicit, quia Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , quis dubitat haec secundum litteram stare debere? Certum est enim, quia et Isaac de Sara, et Ismael de Agar, filii fuerunt Abrahae. Addit tamen his Apostolus et dicit: Haec sunt autem allegorica, quae in duo testamenta convertit. Et Sarae quidem sobolem, tanquam in libertate gignentis, novi testamenti liberos dicit. Agar autem tanquam in servitute generantis, terrenae Jerusalem filios nominavit. Ostendimus ut opinor auctoritate Scripturae divinae, ex his quae in lege scripta sunt, aliqua penitus refugienda esse et cavenda, ne secundum litteram ab Evangelii discipulis observentur; quaedam vero omnimodis ut scripta sunt obtinenda. Alia autem habmen utiliter ex necessario etiam allegoricum sensum. Erit ergo jam sapientis scribae et edocti de regno Dei, qui sciat de thesauris suis proferre nova et vetera, scire quomodo in unoquoque loco Scripturae, aut abjiciat
Abbreviated transcription (Latin):
goria penitꝰ ĩmutare ñ debet. s om̃imͦ ita ut
scͥpt᷑e de his continent obseruanda sint. Nc̃
requito si st̃ aliqua que & scdm litt̾am qͥdem
stare possint. necessario tam̃ in eis etiã alle¬
goria reqͥrenda sit. Et uide si possumꝰ hec apłi¬
ca & euangłica auctoritate munire. Scͥptũ est

Expanded text:
goriam penitus immutari non debent, sed omnimodo ita ut Scripturae de his continent observandae sunt. Nunc autem requiro si sunt aliqua, quae et secundum litteram quidem stare possint, necessario tamen in eis etiam allegoria requirenda sit. Et vide si possumus haec apostolica et evangelica auctoritate munire. Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
malicie. s in arimis sinceritatis & ueritatis.
S & de cutũcisione scͥptũ ẽ. Hec ẽ lex circũ¬
cisionis. Qa gͦ crrcũcisio sub legis titulo cen¬
setur. lex autẽ umbra ẽ. quero qͥd circũcisio¬
nis umbra bonoꝵ contineat futuroꝵ. ne for¬
te dicat mͥ in umbra circũcisionis posito

Expanded text:
sinceritatis et veritatis . Sed et de circumcisione scriptum est: Haec est lex circumcisionis . Quia ergo circumcisio sub legis titulo censetur, lex autem umbra est, quaero quid circumcisionis umbra futurorum contineat bonorum, ne forte dicat mihi in umbra circumcisionis posito
Abbreviated transcription (Latin):
titulo designari. Iã uͦ in eo uͥ dicit. ñ occides.
ñ adulteriũ facies. ñ furaberis. & reliqua huiꝰ¬
modi. ñ inueniemꝰ qm̃ legis in his titulum
p̃miserit. s magis hec mandata uident᷑. &
ideo ñ exinanitur apud discipłos euangłu
scͥptura ista s adimplet᷑. qͥa ut dixi. ñ manda¬
tũ s lex habere dr umbtã futuroꝵ bonoꝵ. &
ideo hec nobis scdm litt̾am custodienda st̃.¬

Expanded text:
in eo ubi dicit, Non occides, non adulterium facies, non furaberis, et rel. , hujusmodi non invenimus, quoniam legis in his titulum praemiserit, sed magis haec mandata videntur; et ideo non exinanitur apud discipulos in Evangelio scriptura ista, sed impletur, quia, ut dixi, non mandatum, sed habere dicitur umbram futurorum bonorum. Et ideo haec nobis s
Abbreviated transcription (Latin):
a semetipsis diu̾sa. nunquã utiq ꝓpͥas uniꝰ¬
cuiꝰq scͥptura diuina differentias indidisset.
ut aliud de lege dñi diceret. aliud de man¬
dato. aliud de iustificationib. aliud de iuoi¬
cus. Est gͦ ut ex his ostendimꝰ. aliuo lex. aliud
p̃ceptũ. aliud testimoniũ. aliud iustificatio.
aliud iudiciũ. s & in ipsa lege eudentior hoꝵ
differentia designat᷑. uͥ dicitut. Hec ẽ lex et
mandata & iustificationes. & p̃cepta & testimo¬
nia & iudicia. que p̃cepit dñs moysi. Cum
gͦ hec ita se habere. & his a se inuicẽ differ

Expanded text:
a semetipsa diversa, nunquam utique proprias unicuique Scriptura divina differentias indidisset, ut aliud de lege Domini diceret, aliud de mandato, aliud de justificationibus, aliud de judiciis. Est ergo ut in his ostendimus, aliud lex, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud justificatio, aliud judicium. Sed et in ipsa lege, evidentior horum differentia designatur ubi dicitur: Haec est lex, et mandata, et justificationes, et praecepta, et testimonia, et judicia, quae praecepit Dominus Moysi. Cum ergo haec ita se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sentire qd̾ pascha ñrꝯimmolatꝰ ẽ xp̃c. Si¬
mili mͦ inuenies etiã de arimis & de cet̾is festaꝵ
dierũ obscruantiis scͥptũ. Qina gͦ hec oĩa sub le¬
gis titulo scͥbunt᷑ in lege necessario qͥa lex
umbra ꝑ p̾sentẽ umbrã futura bona desig¬
nat. reqͥrere debeo que sit arima futuroꝵ bo¬

Expanded text:
. Simili modo invenies etiam de azymis et de caeteris festorum dierum observantiis scriptum. Quia ergo haec omnia sub legis titulo scribuntur in lege necessario, quia lex per praesentem umbram futura bona designat, requirere debeo quae sint azyma futurorum bo
Abbreviated transcription (Latin):
quia hec ad phariseos dicebat. & ñ ad disci¬
płos suos audi iterũ ipsũ dicentẽ ad disci¬
plos suos. Nisi abundauerit iustitia ur̃a
plus quã scͥbarũ & phariseoꝵ. ñ intrabitis in
regnũ celoꝵ. Qđ gͦ uult fieri a phariseis. mui¬
tomagᷤᷤ & maiore ẽ abundantia uult a discipłis
nec phariseis imꝑat faciendũ. Qmͦ autem¬

Expanded text:
quia ad Phariseos dicebat, non ad discipulos suos, audi iterum Cristum dicentem ad discipulos suos: Nisi abundaverit iusticia vestra plus quam scribarum et Phariseorum, non intrabitis in regnum celorum. Quod ergo fieri vult a Phariseis, multo magis et maiore cum abundancia vult a discipulis nec Phariseis imperat faciendum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
insolentiã tẽꝑantes. qualis regula in huiꝰce¬
modi legis sermonib obseruanda sit. ex au¬
ctoritate diuinatũ scͥpturatũ ꝓferre tempta¬
bimꝰ. Scͥptũ ẽ in octauodecimõ psalmo. lex
dñi irrep̾hensibilis conu̾tens animas. testi¬
mouiũ cd̃i fidele. sapientiã p̾stans paruuli.

Expanded text:
insolentiam temperantes, qualis regula in hujusceinsolentiam temperantes, qualis regula in hujuscemodi legis sermonibus observanda sit, ex auctoritate divinarum Scripturarum proferre tentabimus. Scriptum est enim in octavo decimo psalmo: Lex Domini irreprehensibilis, convertens animas: testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis.
Abbreviated transcription (Latin):
rimitias omniũ frugũ om̃tũq pecoꝵ.
sacerdotib lex mandat offecri. ita ut
nutriat. offerat ex his ddo om̃e qd pͥmũ ẽ. id ẽ ad
sacerdotes deferat. Deo enĩ offerri ẽr. qd sacerto¬
tib dat᷑. & hoc ẽ qđ docem᷑ ex lege. qͥa nemo licite
nec legitime utat᷑ fructib qͦs t̾ra ꝓdixxit. nec
de ammantib que pecudũ ꝓtulit partus. nͥ ex
singłis qͥbq d̾o pͥmitie idest sacerdotib offeran¬
t. Hanc gͦ legẽ obseruari etiã scdm litterã. sic̃
& alia ñnulla necessariũ puto. St̃ enĩ aliquan¬
ta legis mandata. que etiã noui testam̃ti disci¬
płi necessaria obseruantie custodiant. Et si u¬
detur pͥus de his ipsis que in lege qͥdẽ scͥpta. s
tanquã i euangłus obseruanda st̃. sermo mo¬
ueatire. & cũ bec patuerint. tc̃ iã quid in bis
etiã sp̃ualit̃ sentiri debeat reqͥremꝰ. St enĩ qͥ ita
dicant. qͥa si aliqͥd omnino obseruandũ ẽ scđm
uniu̾sa decerni. Nos autẽ utriusq assertionis

Expanded text:
rimitias omnium frugum, omniumque pecorum sacerdotibus lex mandat offerri, ita ut nutriat, offerat ex his Deo omne quod primum est, id est, ad sacerdotes deferat. Deo enim offerri dicit, quod sacerdotibus datur. Et hoc est quod docemur ex lege: quia nemo licite nec legitime utatur fructibus quos terra producit, nec animantibus quae pecudum protulit partus, nisi ex singulis quibusque Deo primitiae, id est, sacerdotibus offerantur. Hanc ergo legem observari etiam secundum litteram, sicut et alia nonnulla, necessario puto. Sunt enim aliquanta legis mandata, quae etiam Novi Testamenti discipuli necessaria observatione custodiunt. Et si videtur, prius de his ipsis, quae in lege quidem scripta, sed tanquam in Evangeliis observanda sint, sermo moveatur. Et cum haec patuerint, tunc jam quid in his etiam spiritaliter sentiri debeat, requiremus. Sunt enim qui ita dicant, quia si aliquid omnino observandum est iscerni. Nos autem utriusque assertionis
Abbreviated transcription (Latin):
discipłoꝵ. ut cũ mundi fuerint ascendant ad
dicentẽ ego sũ uia. & ñ plem puluere quẽ excu¬
tere uoluit suꝑ indignos & ñ suscipientes pacẽ.
neq dignos eoꝵ que dicebant᷑. & quia hoc erat
qđ significabat᷑. ideo ait. Qd̃ ego facio tu nescis
mͦ. scies autẽ postea. Erat aũ hoc qđ in teliqͥs
dictũ ẽ qͥa uos uocatis me magistrũ & dñm.
& benedicitis sũ etenĩ. Si gͦ ego dñs & magist̾
lam ur̃os pedes. & uos debetis inuicẽ lauare¬
pedes. gͦ hoc dicit. ut ep̃c mittens aquã in
pelui exutus uestib suis. & p̾cinctus lin¬
teo me extendente lauet pedes meos. Siqui¬

Expanded text:
suorum, ut cum mundi fuerint, ascendant ad dicentem: Ego sum via , et non pleni pulvere, quem excutere voluit super indignos, et non suscipientes pacem, neque dignos eorum quae dicebantur. Et quia hoc erat quod significabatur, ideo ait: Quod ego 1128 facio, tu nescis modo, scies autem postea. Erat autem hoc, quod et reliquis dictum est: Quia vocatis me magistrum et dominum, et bene dicitis. Sum etenim, Si igitur ego dominus et magister lavi pedes vestros, et vos debetis invicem lavare. Ergo hoc dicit, ut episcopus mittens aquam in pelvim et exutus vestibus suis, et praecinctus linteo, me extendente, lavet pedes meos? Siqui
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ audact̃ facit cõparando scõs & beatos uiros
& decernens & dicens. uerecundiꝰ fecisse moy¬
sen quã isaiã. Moises qͥppe magnitudinẽ con¬
siderabat preesse ppło ad educendũ cũ de t̾raegi¬
pti. iepugnare egiptioꝵ incantationib & male¬
ficuis. Apt̾ hoc ait. ꝓuide aliũ quẽ mitas. Iste
autẽ ñ expectans audire qͥd ei uideret᷑. ut dice¬
ret. etiã sielectus furisset. ecte inqͥt sũ ego. mite
me. Uide qͥa ignorans qͥd ei iuberet᷑. ecte ego sũ¬
ait. mitte me. hec iubet᷑ ut dicat que erant mo¬
ptata dicenti. An ñ erat in optabile statĩ iussoꝵ
phare. a maledictionib inciꝑe dicentẽ. auteͦ
audietis & ñ intelligetis. & uidentes cernetis. &
ñ uidebitis. incrassatũ ẽ enĩ cor ppłi huiꝰ & relꝙͣ

Expanded text:
parans duos sanctos, et beatos viros, et decernens, et dicens verecundius Moysem fecisse, quam Isaiam. Moyses quippe magnitudinem considerabat, praeesse populo ad educendum eum de terra Aegypti, et repugnare Aegyptiorum incantationibus et maleficiis. Propter hoc ait: Provide alium quem mittas. Iste autem non exspectans audire quid ei juberetur ut diceret, ac si electus fuisset: Ecce, inquit, sum ego, mitte me. Unde quia ignorans quid ei juberetur, um, mitte me: haec jubetur ut dicat, quae erant inoptata dicenti. An non erat inoptabile statim jussum prophetizare, a maledictionibus incipere dicentem: Aure audietis, et non intelligetis, et videntes cernetis, et non videbitis: I
Abbreviated transcription (Latin):
uident. qͥdã in tenebris st̃: & ꝓpt̾ea ñ uident.
pales cordis nr̃i st̃: scͥpt᷑a diuina. Dicit enĩ sa¬
uator bis qͥ st̾ in uincłis exite: & his qͥ in tenebis
ut eis reuelet᷑. & sedentib in regione & umbia
mortis lux orta ẽ eis. Isti ñ uidert̃ ido qͥa fuets
in tenebris. donec oriretur eis lux. Surdi au¬
ad cõpatationẽ cecoꝵ & eoꝵ qͥ in tenebris st̾ multo
peiores st̃: hn st̃ qͥ id̃o ñ uident. qͥa ocłos sponte

Expanded text:
vident: quidam in tenebris sunt, et propterea non vident: pales cordis nostri sunt, Scriptura divina. Dicit enim Salvator his, qui sunt in vinculis, Exite: et his, qui in tenebris: ut emortis, lux orta est eis. Isti non viderunt ideo, quia fuerunt in tenebris, donec oriretur eis lux. Surdi, auad comparationem caecorum et eorum qui in tenebris sunt, multo pejores sunt: ii sunt, qui ideo non vident, q
Abbreviated transcription (Latin):
cor ppłi huꝰ. Seqͥtur autẽ. & airrib sins gͣuit̾¬
audiert̃. Nichil mͥ nocet. sigͣnit̾ audiã corpora¬
lit̾. neq ista mͥ causa fit. ut ñ audiã sermo¬
nes di. Qͦmͦ enĩ nichil mͥ nocet cecitas cotpotaliᷤ.
si ñ fuerit obcecata anima mea: sic neq leuitas
neq gͣuitudo auditionis corporalis impedit mͥ.¬

Expanded text:
cor populi hucor populi huaudierunt. Nihil mihi nocet si graviter audiam corporaliter, neque ista mihi causa fit, ut non audiam sermones Dei. Quomodo enim nihil mihi nocet caecitas corporalis, si non fuerit obcaecata anima mea: sic neque levitas, neque gravitudo auditionis corporalis impedit
Abbreviated transcription (Latin):
cretũ ẽ: plenũ cogitationib corpotalib que st̃ in re¬
p̃hensione. Sic łt. inctassatũ ẽ cor ppłi huiꝰ. Intel¬
lige qđ de co incrassatũ ẽ cor: qͥa nichil sit in eo
mundũ ꝓpt̾ humanas & carneas sollicitudines.
rei intellectus & cogitationes. Ex qͦ cũ duo ꝓpo¬
sita st̃. incrassari cor ex secularib curis. & actenua¬
ri ex sollicitudine sp̃uali cũ qͥs cogitat ea que dm̃¬
st̾: ꝓicit pinguedinẽ ex corde sciens qͥasi ĩcrassatũ
fuerit cor eiꝰ. neq accipiat sermones di. neq ui¬
deat salutis sac̃mtũ. Deponamꝰ nos crassitudi¬
nẽ. & assumamꝰ eã qͥa benedicta ẽ tenuitatẽ. ut
quã multiplicit̾ tͥ caro mea. int̾ra deserta & inura
& inaquosa sic in sc̃o apparu tͥ. ñ quasi sc̃s fuerĩ
nat᷑alit᷑. s si carnis prudentia tabescit. & si carnis
prudentia ex tabuerit. tc̃ in scõ apparebo tͥ. hec
in explanatione eiꝰ qcł dictũ ẽ : incrassatũ ẽ enĩ

Expanded text:
rehensione. Sic dicitur: Incrassatum est cor populi hujus. Intellige ex eo incrassatum esse cor, quia nihil sit in eo praeter humanas et carnales sollicitudines. rei intellectus, et cogitationes. Ex quo cum duo posita sint, incrassari cor ex saecularibus curis, et attenuari ex sollicitudine spiritali, cum quis cogitat ea, quae Diens pinguedinem ex corde, et sciens, quia si incrassatum fuerit cor ejus, neque accipiat sermones Dei, neque videat salutis sacramenta, deponamus et nos crassitudinem, et assumamus eam, quae dicta est tenuitatem, ut ra deserta, invia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi , non quasi sanctus fuerim naturaliter, sed si carnis prudentia tabescit, et si prudentia carnis extabuerit, tunc in sancto apparebo ei. Haec in explicationem ejus, quod dictum est: Incrassatum est
Abbreviated transcription (Latin):
diã & sentiã turpiloquia. meliꝰ ẽ claudere aditꝰ.
quã uidere & intelligere que noceant. Quando
autẽ claudo: quando mala dicunt᷑ ut neq i¬
telligam ea. qͣndo uidenda st̃ eloqͥa d̃i. & comĩ¬

Expanded text:
diam, et sentiam turpiloquia, melius est claudere auditus, diam, et sentiam turpiloquia, melius est claudere auditus, quam audire quae noceant. Quando ergo claudam? Quando mala dicuntur, ut neque intelligam ea. Quando videnda sunt eloquia D
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniat dicens. Si ceci ẽc̃tis. ñ haberetis pecta¬
tũ. Nẽ auͦ dicitis quia uidemꝰ: petcatũ nr̃m ma¬
net. Et bene ait dicitis. qͥa uidemꝰ. Uere enĩ dic̃t
qͥa uideant. & habeant possibilitatẽ uidendi. s
claudentes ocłos ñ uident. Et siquando uide¬
ris ingeniosã ad intelligendũ ammã. & uelo¬
cẽ & alacrẽ ñ meditantẽ eloqͥa di. cognosce qͥa
nent᷑. ñ ob id qͥa in tenebris sit: s qͥa claudit ocłis.
rare lum̃ ueritatis. Et accusat quidẽ eos deqͥb
querit᷑ cur ocłos claudant ne ideant. Ñ aut̃ e lnt
dic̃. qͥa ñ expediat aliquando & claudere aĩe orłi.
Expedit enĩ sic̃ manifestũ facit isaias dicens
m his que sequunt᷑. Quis annuntiabit uob
locũ et̾nũ: Qambulat in iustitia & loqͥt᷑ uerã
uiã & rectã. obturans aures ut ñ audiat iudi¬
ciũ sanguinis. claudens ocłos ut ñ uideat mqͥ¬
tatẽ. Si futurũ ẽ ut aꝑiat ocłos anima. au¬

Expanded text:
stimonio erit dicens: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc autem dicitis quia videmus, peccatum vestrum manet . Et bene ait, dicitis quia videmus, vere enim dicit quia videant, et habeant possibilitatem videndi, sed claudentes oculos, non vident. Et si quando videris ingeniosam ad intelligendum animam, et velocem et alacrem, non meditantem eloquia Dei, conon ob id, quia in tenebris sit, sed quia claudit oculos. rare lumen 1134 veritatis. Et accusat quidem eos, de quibus quaeritur, cur oculos claudant ne videant. Non autem et hoc dicit, quia non expediat aliquando et claudere animae oculos. Expedit enim sicut manifestum fecit Isaias, dicens in his, quae sequuntur: Quis annuntiavit vobis locum aeternum ? Qui ambulat in justitia, et loquitur veram viam, et rectam, obturans aures, ut non audiat judicium sanguinis, et claudens oculos, ut non videat iniquitatem. Si futurum est, ut aperiens oculos animae, au
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uidebits s ñ scieti s suꝑ peccatores. Et cuncta aũ eumn¬
gelioꝵ loca oramꝰ tudentes duplicit̾ uidẽ qͦmͦ facta sint u¬
ta corpꝰ. qͣndo saluator nr̃ descendit ad t̾ras ꝙ enĩ similitu
ueluti nescio quis a natiuitate cecus uisũ recuperum.
uere autẽ a natiuitate cecus iste erat gentiliũ popls
cui saliator reddit uisum saliua sua ungens ocu¬
los erus. et mittens ad syloam. qd̾ int̾p̃tat᷑ missus.
iħu uisitari ut recipiamꝰ aĩe ocłos mutim᷑ ad si¬
loam. hoc ẽ missus. Et unꝰqͥsq gͦ nr̃m quando le¬
git ea que in euangłus facta st̃. oret ne etiã inse
estimant simpliciotes illa que facta st̃ ñ ꝓptes

Expanded text:
s, et non scietis, sed super peccatores. Sed et cuncta Evangeliorum oremus videntes dupliciter videre, quomodo facta sint juxta corpus, quando Salvator noster venit ad terras. Etenim similitudVeluti nescio quis a nativitate caecus visum recuperavit : vere autem caecus iste a nativitate erat gentilium populus, cui Salvator reddidit visum, saliva sua ungens oculos ejus, et mittens ad Siloam, quod interpretatur missus. Jesu visitari, ut recipiamus animae oculos, mittit nos ad Siloam, hoc est missus. Et unusquisque ergo nostrum, quando legit ea quae in Evangeliis facta sunt, oret ne etiam in sei autem, ut existimant simpliciores, illa quae facta sunt, non propter
Abbreviated transcription (Latin):
ue ẽ. ꝓpt̾ q̃ sentiens qͥs peccata sua dic̃. qͣsi onꝰ¬
hoc suꝑ talentũ plũbi sedet. ut in zacharia scri
subm̃si sunt quasi plũbũ in aqua uehem̃ti.
s qͥa aĩe eoꝵ a talento plũbi suꝑ qͦd sedebat un¬
quitas aggrauata erat. ꝓpt̾ hoc subm̃si sunt
qͣsi plũbũ in aqua uehem̃ti. Grauitudo gͦ au¬
riũ a peccato fic : & leintas a iustitia. Quid est
qͦd faciat auditũ ñ gͣuit̾ audire s leuit: Pen¬
ne u̾bi. penne uirtutis. Et enĩ penne u̾bi inul¬
tũ uirtutis attribuunt. Quis dabit mͥ pennas
ut colũbe. & reqͥescã: hoc dicit ꝓpħes ñ orans
ut corporales accipiat pennas colũbe. s pennas
colũbe sp̃c sc̃i. Dicit aũ rursus salomon de di¬
uite. Componit autẽ sͥ pennas ut aquila. &
conu̾tit᷑ in domũ eiꝰ. qͥ p̃est illi. Si accipiamꝰ gͥ
pennas. leuit̃ audiemꝰ. Si aũ peccauerimꝰ & ne¬
gligentes fuerimꝰ circa alas. & defluxerint penne

Expanded text:
ccata sua, dicit: Quasi onhoc super talentum plumbi sedet, ut in Zacharia scripsubmersi sunt quasi plumbum in aqua vehementi , sed quia animae eorum ad talentum plumbi super quod sedebat iniquitas, aggravatae erant: propter quod submersi sunt tamquam plumbum in aqua vehementi. Gravitudo ergo aurium a peccato fit, et levitas a justitia. Quid est quod faciat auditum non graviter audire, sed leviter? Pennae verbi, pennae virtutis. Etenim pennae verbi multum levitatis afferunt: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et requiescam ? Hoc dicit Prophetes non orans ut corporalis pennas accipiat colombae, sed pennas columbae Spiritus sancti. Dicit autem rursus Salomon de divite: Componet autem sibi pennas quomodo aquila, et convertitur in domo ejus qui praeest illi. Si accipiamus igitur pennas, leviter audiemus . Si autem peccaverimus, et negligentes fuerimus circa alas, et defluxerin
Abbreviated transcription (Latin):
& leꝓsi mundant᷑. & reliqͣ fiunt si is qͥ heri obce¬
catꝰ & accedens ad idolũ quasi ad dm̃. hodie in¬
Qui heri aridã habebat manũ & ociosã ad benefa¬
ciendũ. hodie recipiens manũ habeat eã uiuen¬
tẽ: Si uideris aliquẽ pollutũ & leprã in anima
habentẽ. subito penitere ad doccrine sermonẽ
cõpunctũ. ñ te pigeat dicere. qͥa maiꝰ sit hunc
spũalit̾ lepsũ quã quendã carnalit̾ fuisse pur¬
gatũ. & hec qͥdẽ largit̾ ꝓfudi oratione cupieis¬

Expanded text:
et leprosi mundantur? et reliqua fiunt? Si is, qui heri obcaeet leprosi mundantur? et reliqua fiunt? Si is, qui heri obcaecatus est accedens ad idolum, quasi ad Deum, hodie inQui heri aridam habebat manum, et otiosam ad benefaciendum, hodie recipiens manum, habet eam viventem? Si videris aliquem pollutum, et lepram in anima habentem subito poenitere, ac doctrinae sermone compunctum, non te pigeat dicere, quia majus sit hunc spiritaliter leprosum, quam quemdam carnaliter fuisse purgatum. Et haec quidem largius