comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃to uallẽ. quã ut fac̾es re ꝙͣ. uõie
clariorẽ. dignatꝰ es tam eximic claritatti
siderib illustrare duob: custodi domũ
in qͦ tͥ geminũ hoc tã p̾ciosũ depositũ
custoditur. Fiat nob̾ deniq iuxta uer¬
bũ tuũ. ut uͥ ẽ thesaurus tuus ibi sit

Expanded text:
frumento Vallem, quam ut faceres re quam nomine clariorem, dignatus es tam eximiae claritatis sideribus illustrare duobus. Custodi domum, in qua tibi geminum hoc tam pretiosum depositum custoditur. Fiat nobis denique juxta verbum tuum, ut ibi est thesaurus tuus, ibi sit
Abbreviated transcription (French):
Quella creculation cħ si concepta
pareua inte come lume reflex ꝑ
daglio chi mlei al qñt̃o circũspetta
Dontro dase dei suo color stesso
miparue pinta della nostca effiger
ꝑ cħ lmio uiso in lui tutto era messo
Qual ilgcometta cħ turto saffige
ꝑ misurtre lo cerchio et nõ ritcouia
pensando quel p̃ncipio onagli ĩdigo
aleta io ciq̃lla iusta noua
ueder uolea come siconuenne
li mago al cerchio et come uisi doua
Nmon etan dacio le propie penno
senon cz lamia mente fu ꝑ cossa
da un folgore incħ suo uopla uenne
Allalta fantasia qui macõ possa
magia uologa il mio disio iluelle
si come rota cħ e qualmte emossa
amor cħ muoue il sole elalire stelle

Expanded text:
Quella circulazion che sì concetta pareva in te come lume reflesso, da li occhi miei alquanto circunspetta, dentro da sé, del suo colore stesso, mi parve pinta de la nostra effige: per che 'l mio viso in lei tutto era messo. Qual è 'l geomètra che tutto s'affige per misurar lo cerchio, e non ritrova, pensando, quel principio ond'elli indige, tal era io a quella vista nova: veder voleva come si convenne l'imago al cerchio e come vi s'indova; ma non eran da ciò le proprie penne: se non che la mia mente fu percossa da un fulgore in che sua voglia venne. A l'alta fantasia qui mancò possa; ma già volgeva il mio disio e 'l velle, sì come rota ch'igualmente è mossa, l'amor che move il sole e l'altre stelle
Abbreviated transcription (French):
ueder uolea come si ꝯuẽne
lĩmago al cerchio ecome uisindoua
Ma non eran daçio le proprie pẽne
si n non che la mia mente fu percossa
da un folgor in che sua uita uẽne
Satal fantasia qui manço possa
ma gia uolgea el mio disio el uelle
si come rota cugualmente emossa
La mor che muouel sole ellaltre stelle:

Expanded text:
eder voleva come si convenne l'imago al cerchio e come vi s'indova; ma non eran da ciò le proprie penne: se non che la mia mente fu percossa da un fulgore in che sua voglia venne. A l'alta fantasia qui mancò possa; ma già volgeva il mio disio e 'l velle, sì come rota ch'igualmente è mossa, l'amor che move il sol
Abbreviated transcription (French):
se mai sirai fuor di luoghi bui¬
d pre lorecchie al mio ãnuntio eodi
pistoia inprima dinegri si dimagra
poy firença rinoua gente e modi
rage marte uapor di ualdimagra
che di turbidi nuoli e in uolutõ
ccon tempesta impetuo sa e agra
Sopra campo piceno fie combattuto
onde repente specçara la nebia
si conue bianco nesera feruto
E dełto elte perche dolor tendebia.¬

Expanded text:
se mai sarai di fuor da' luoghi bui, apri li orecchi al mio annunzio, e odi: Pistoia in pria d'i Neri si dimagra; poi Fiorenza rinova gente e modi. Tragge Marte vapor di Val di Magra ch'è di torbidi nuvoli involuto; e con tempesta impetüosa e agra sovra Campo Picen fia combattuto; ond'ei repente spezzerà la nebbia, sì ch'ogne Bianco ne sarà feruto. E detto l'ho perché doler ti debbia
Abbreviated transcription (French):
a dit li cõ¬
tes que tou¬
te la nuit
furent en
la chapele
entre Gał.
erent mlt
nr̃e seignor
que il gardast boort. ⁊ ꝯduissist en q̃lq̃
leu q̃ il uenist. Au matin quant li
iors fu biax ⁊ clers. ⁊ la tempeste fu¬
remese. ⁊ li tens fu acoisiez si montent
sor lor cheuaus. ⁊ sadrescent uers le cha

Expanded text:
 dit li contes que toute la nuit furent en la chapele entre Galaaerent mout Nostre Seignor qu'il gardast Boort et conduisist en quel leu que il venist . Au matin quant li jorz fu biax et clers , et la tempeste remest , et li tens fu acoisiez si montent en lor
Abbreviated transcription (French):
a dit li cõ¬
tes que tou¬
te la nuit
furent en
la chapele
entre Gał.
erent mlt
nr̃e seignor
que il gardast boort. ⁊ ꝯduissist en q̃lq̃
leu q̃ il uenist. Au matin quant li
iors fu biax ⁊ clers. ⁊ la tempeste fu¬
remese. ⁊ li tens fu acoisiez si montent
sor lor cheuaus. ⁊ sadrescent uers le cha¬
tel por ueoir ꝯmant il estoit auenu
a caus dedanz. Et quant il uindrent

Expanded text:
 dit li contes que toute la nuit furent en la chapele entre Galaaerent mout Nostre Seignor qu'il gardast Boort et conduisist en quel leu que il venist . Au matin quant li jorz fu biax et clers , et la tempeste remest , et li tens fu acoisiez si montent en lor chevax , et s'adrecent vers le chastel por veoir coment il estoit avenu a çax dedenz . Et q
Abbreviated transcription (French):
⁊ il dient qͥl aille en la garde nr̃e
seignor. car li dui se partiront le ma¬
tin li uns de lautre. ⁊ il san part maĩ¬
tenant. ⁊ ua apres le ch̾r por se corre
celui qui einsis se ua dementant. a
nr̃e seignor. mais a tant test ore li cõ¬
tes de lui ⁊ recorne as .ii. ꝯpaignons.
qui en la chapele sont remeis.

Expanded text:
 il dient qu'il aille en la garde Nostre Seignor , car il dui se partiront le matin li uns de l'autre , et il s'en part maintenant et vet aprés le chevalier por secorre celui qui einsi se vet dementant a Nostre Seignor . Mes atant se test ore li contes de lui , et retorne as .ii. compaignons qui en la chapele sont remés
Abbreviated transcription (Latin):
tursSit sĩplexshũił. cõfessio ꝑ¬
ua fidlis. Atq fregus nuda di¬
screta libẽs uerecũda. Integ̾se
creta lac̾mabłis accelerata. fo¬
⁊tis ⁊ accusas. ⁊ sit pere ꝑata

Expanded text:
Sit simplex, humilis confessio, pura, fidelis atque frequens, nuda, discreta, libens, verecunda, integra, secreta, lacrimabilis, accelerata, fortis et accusans et sit parere para
Abbreviated transcription (Latin):
ac quesumus
domine hanc cum ser¬
la tua de functa mi sericor¬
diam ut factorum suorũ
in penis non recipiat uicẽ
qui ͤ tuam ĩ uotis tenuit
tio tua societ angelicis cho¬

Expanded text:
ac quesumus Domine hanc cum serelibus defunctis misericordiam: ut factorum suorum in penis non recipiant vicem: qui tuam in votis tenuerumiseratio adsociet Angelicis cho
Abbreviated transcription (Latin):
anculla tua domine. qm̃¬
nnillus apũd te iustifica¬
bitur homo. insi rerte oĩm
pc̃toꝵ tribuatur remissio.
tibi uera supolicatio fidei cri¬
stiane cõmendat. sed gratia
tua illi succurrente merea¬
tur euadere iudicium ulcio¬
nis. qui dum uiueret in¬
sugnitus est signaculo san¬
cte trinitatis Per xp̃m dũ

Expanded text:
tuo, Domine, quoniam nullus apud te justificabitur homo, nisi per te omnium peccatorum tribuatur remissio. tibi vera supplicatio fidei Christianae commendat, sed gratia tua illi succurrente mereatur evadere judicium ultionis, qui, dum adviveret, insignitus est signaculo sanctae Trinitatis. Per. Item
Abbreviated transcription (Latin):
psecramus inisericor,¬
diam tuam omp̃s. eter¬
ne deus qui hoiem ad yma¬
ginem tuam creare digna
quem hodierna die rebus
humanis eximi. et ad te
accersiriuoluisti. blande
et imisericorditer suscipias
Non ei domiuentur umbre
mortis. nec contegat eum
chaos et caligo tenebrarum.
sed exutus õim criminum
labe in sinu abrahe patriar¬
che collocat᷑us. locum lucis
et refrigerii se adeptum es¬
se gaudeat. ut cũ dies iudicii
aduenerit cum sanctis et
electis tuis eiu resuscita¬

Expanded text:
bsecramus misericordiam tuam, omnipotens Deus, qui hominem ad imaginem tuam creare dignatquem hodierna die rebus huaccersire jussisti, blande et misericorditer suscipias non ei dominentur umbrae mortis, nec tangat eum chaos et caligo tenebrarum, sed exutus omnium criminum labe in sinu Abrahae collocatus locum lucis ac refrigerii se adeptum esse gaudeat et cum dies judicii advenerit cum Sanctis et electis tuis eum resuscita
Abbreviated transcription (Latin):
cui omnia uiuunt et
cũi non pereunt moriendo
corpora nostra. sed mutan¬
tur in melius te supplices
deprecamur ut quitquit¬
anma famuli tui uicio¬
sum tueq uoluntati contra¬
rium. fallente dyabolo et
propria iiquitate atq fra¬
gilita te contraxit. tu pius
et mmisericors ab luas indul¬
gendo. eamq suscipi uibe¬
as per manus sanctorum
in sinum patriarcharum
tuorũ abraham scilicet ami¬
ci tui. et ysaac electitui. atq
iacob dilecti tui. quo aufu¬
int dolor et tristicia atq su¬
spirium. fidelium quoq aĩe
felici iocunditate letantur
et in nouissimo magni iudi¬
cis die inter sanctos et electos
tuos. eam facias perpetue
glorie percipere portionem
quã oculus non uidit nec
auris audiuit et in cor
hominis non ascendit
que preparasti diligenti

Expanded text:
cui omnia vivunt, et cui non pereunt moriendo corpora nostra, sed mutantur in melius: Te supplices deprecamur, ut suscianima famuli tui vitiorum, tuaeque voluntati contrarium, fallente diabolo, et propria voluntate atque fragilitate contraxit, tu pius et misericors abluens indulgendo, eam suscipi jubeas per manus sanctorum in sinu patriarcharum tuorum Abrahae scilicet amici tui, et Isaac electi tui, et Jacob dilecti tui, quo abfuit dolor et tristitia et suspirium, fidelium quoque animae felici jucunditate laetantur, et in novissimo magni judicii die, inter sanctos et electos tuos eam facias perpetuae gloriae percipere portionem, quam oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quam praeparasti diligenti
Abbreviated transcription (Latin):
ie recordationis af¬
fectu fratres carissi¬
ini cõmemorationem fa
ob secrantes misericordiã
dei nostri ut ipse ei tribue¬
re dignetur blandam et
quietam mansionem et
remittat om̃s lubrice teme¬
ritatis ꝯffensas ut concessa¬
sibi uenia plene indulgen¬
cie quitquid in hit seulo
liquit totum in effabili pie¬
tate at benignitate sua de¬
leat et abstergat. Per xp̃m

Expanded text:
io recordationis affectu, fratres charissimi, commemorationem facobsecrantes misericordiam Dei nostri, ut ipse ei tribuere dignetur placitam et quietam mansionem et remittat omnes lubricae temeritatis offensas, ut, concessa venia plenae indulgentiae, quidquid in hoc saeculo liquit, totum ineffabili pietate ac benignitate sua deleat et abstergat. Quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
beati dominici confessoris
tiui. om̃iq sanctoꝵ tuorũ
oratio. et presentis faimi¬
lie tue deuota supplicatio.
Ut peccatoꝵ om̃ni ueniam
quam precamur obtine¬
at. nec eum patiaris cru¬
ciari gehxenualibus flã¬

Expanded text:
ti Benedicti confessoris tui omniumque sanctorum tuorum oratio et praesentis familiae tuae devota supplicatio, ut peccatorum omnium veniam quam precamur, obtineat, nec eum patiaris cruciari gehennalibus flam
Abbreviated transcription (Latin):
mo hominem. mortalis mor¬
tuũ cimis cinerem tilii do¬
mino deo nostro audiat cõ¬
mendare. Sed quia terra
omnis caro in suam redi¬
gatur originem. inde tuã
deus pater̃ piissime lacri
mabiliter que sumus pie¬
tatem ut huuis famult
tui aĩam. quam de huius
mundi uoiagnie cenulen¬
ta ducis ad patriam abrahe
amici tui simi recipias
et refrigei rore perfundas
Sit ab estuantis gehenne
truci incen dio segregata
et beate requiei te donante
comuncta. Et si que illi
sint dñe digne cruciati¬
bus culpe. tu ei gratia mi¬
tissime lenitatis in dul¬
ge. nec peccati recipiat ui¬
cem sed indulgencie tue
piam sentiat bonitatem
Cũq finito mundi termi¬
no supernũ cunctis illuxe
electis tuis resurgat in
parte dextera collocandnͣs
eb itũ humani corpo¬
ris sepeliendi officiũ
fideliũ more cõplentes
deũ cui oĩa uiuunt fide¬
liter deprecenuir. ut hoc
corpus cari nostri᷑ auo¬
bis in infirmitate sepus¬
tui in ordine scõꝵ suoꝵ
resuscitet. et eius spiritũ

Expanded text:
mo hominem, mortalis mortalem, cinis cinerem tibi, Domino Deo nostro, audeat commendare. Sed quia terra omnis caro in suam redigatur originem, inde, Deus, tuam, piissime Pater, lacrymabiliter quaesumus pietatem, ut hujus famuli tui animam, quam de hujus mundi voragine coenulenta ducis ad patriam, Abrahae amici tui sinu recipias, et refrigerii rore perfundas, sitque ab aestuanti gehennae truci incendio segregatus, et beatae requiei te donante conjunctus; et si quae illi sunt, Domine, dignae cruciatibus culpae, tu eas gratia mitissimae lenitatis indulge, nec pro peccatis recipiat vicem, sed indulgentiae tuae piam sentiat bonitatem. Cumque finito mundi termino supernum cunctis illuxerelectis tuis resurgat in parte dextera collocandus. ebitum humani corporis sepeliendi officium fidelium more complentes, Deum, cui omnia vivunt, fideliter deprecamur ut hoc corpus chari nostri a nobis in infirmitate sepultum in ordine sanctorum resuscitet et ejus spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ã. De terra plasmasti me¬
et carne indiusti me redẽp¬
tor mens dũe resuscita me
in nouissimo die. Oratio¬
qucm dñs de laqueo hunꝰ
secu li liberare dignatus
est. cuius corpusculum ly¬
die sepulture traditur ut
euͣm pietas dñi in sinui
abrahe ysaac et iacob col¬
locare dignetur ut cum dies
iudicii aduenerit inter
sc̃os et electos fuos. eu̾i ĩ
parte dextera collocandum
resuscitari faciat : Prestã¬
te domino nr̃o ihesu xp̃¬

Expanded text:
a. De terra plasmasti me, carne induisti me. Redemptor meus Domine, resuscita me in novissimo die. Psaquem Dominus de laqueo hujus saeculi liberare dignatus est, cujus corpusculum hodie sepulturae treum pietas Domini in sinu Abrahae, Isaac et Jacob collocare dignetur, ut cum dies judicii advenerit, inter sanctos et electos suos eum in parte dextera collocandum resuscitari faciat. Praestante Domino nostro Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
eus apud quẽ mortu¬
orum spiritus uiuunt.
et in quo electorũ amims
deposito carnis onere ple¬
na felicitate letantur. pr̃a
supplicantibus nobis ut
anima famuli tui que tẽ¬
minis caruit uisu. eterne
illius lucis solatio potiãt
Ulon eam tormentum mor¬
tis attingat non dolor horrẽ
de uisiomĩs afficiat. non pe¬
nalis timorexcruciet. non
reorum proxima cathena
constringat sed concessa si¬
bi uenia delictoꝵ om̃ optate
dia repromissa . Per xp̃m¬

Expanded text:
eus, apud quem mortuorum spiritus vivunt, et in quo electorum animae, deposito carnis onere, plena felicitate laetantur, praesta, supplicantibus nobis, ut animam famuli tui, quae temculi caruit visu, aeterno illius lucis solatio potiatur, non eam tormentum mortis adae visionis afficiat; non poenalis timor excrutiet; non reorum proxima catena constringat: sed concessa sibi delictorum venia, optata dia repromissa. Pater
Abbreviated transcription (Latin):
dator et liumanorũ
corporum reparator qui
te a pecca toribus exorari uo¬
liusti. exandi preces quas
speciali deuotione pro aĩa
famiuli tucͤ tibi lacrima¬
biliter fundimus. ut libe¬
rare eam ab inferoꝵ cru¬
ciatibus et collocare ĩter
aginina scõꝵ tuoꝵ digne¬
ris. ueste quoi celesti et
stola ĩmortalitatis in¬
dui. et paradisi amenita¬
te confoueri iubeas Per
eus qui humancrũ
ammaꝵ eternus a¬
uiator es. aĩam famuli
tui quem uera dum uiue¬
ret in corpore ⁊ maneret
tenuit fides. ab omni cru¬
ciatu inferorum redde extor¬
rem ut segregata ab infet¬
nalibus claustris sanctoꝵ¬
tuoꝵ mereatur adiluari

Expanded text:
dator et humanorum corporum reparator, qui te a peccatoribus exorari voluisti, exaudi preces, quas speciali devotione pro anima famuli tui ill. tibi lacrymabiliter fundimus, ut liberare eam ab infernorum cruciatibus, et collocare inter agmina sanctorum tuorum digneris, veste quoque coelesti, et stolam immortalitatis indui, et paradisi amoenitate confoveri. Per. eus, qui humanarum animarum aeternus amator es, animam famuli tui ill. quam vera, dum in corpore maneret, tenuit fides; ab omni cruciatu inferorum redde extorrem, ut segregatam ab infernalibus claustris, sanctorum mercatur adunare
Abbreviated transcription (Latin):
sussent i ordĩb ⁊pea corrueriat .s q si ꝑsticissent coꝵ alisꝰ insingłi fuisont
ordinib. qͥ⁊ in nat᷑e tenuitare. ⁊ in forme ꝑspicacitate. diffentes gͣdus habe¬
bant. sic̃ ⁊ illi qͥ ꝑsterunt. Alũ enĩ ut p̃diximꝰ suꝑiores. alii inferiores conditi
sunt. Suꝑiores: qͥuat᷑a mag̃ sub tiliores: ⁊ sapĩa ãpliꝰ ꝑspicaces. Inferiores.
qͥ uat᷑a minꝰ subtiles. ⁊ in telligentia minus ꝑspicaces facti st̃. Has aũ in uisibi¬
los diffe̾ntias inuisibiliũ. solus ille pond̾are potuit.i. in se ip̃o.qͥ: m̾sura. oĩ¬

Expanded text:
ia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia magis perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et intelligentia minus perspicaces facti sunt. Has autem invisibiles differentias invisibilium solus ille ponderare potuit, qui omnia i
Abbreviated transcription (Latin):
usibilẽ sole radios suos ꝑ om̃s foces ⁊ sordes spargẽ. ⁊ eos mundos ⁊ sinceros
seruare. Di gͦ uisibilia munda. inuisibilib inmundis contingi possunt &
ñ inqͥnari. qͣn tonagis inuisibilis. ⁊ in cõmutabilis iitas Sol qr radios su-¬
os sñ siui pollutione esfundit. sr iꝑ loea ⁊ corꝑa. ñ solũ munda: s ꝙr in main¬
da. ac sordib fetentia. qͦꝵ contactu hoĩes. ac q̃dã res alie inficiunit᷑. filios
uradũ ĩ polluti. ⁊ incotaminati ea contingentes eristunt. Non ⁊g
murandũ. si cẽntia diuuna oĩmꝰ sĩplex.⁊ icõmutabilis. omĩa repletloci
oontingat᷑. Uñ aug̃ in librode nat᷑a boni. Cũ in dõ in qͥt sint omĩa qͥ cõ
duou n tñ inoͥnant cũ :dͥ peccant de cuiꝰ sapĩa q̃ attingit astenisq co
ifint̃ forut dicit᷑. Attingit omĩa ꝑ suã inmunditiã. ⁊ nicħ inqͥnatu a

Expanded text:
s suos praedicant per omnes faeces et sordes spargere, et eos mundos et sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus inon inquinari, quanto magis inuisibilis et incommutabilis ueritas per spiritusine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus fetida, quorum contactu homines, et quaedam aliae res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est igitur mirandum, si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca contingatur. Un inquinant eum, qui peccant: de cujus Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter , dicitur: Attingit omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in
Abbreviated transcription (Latin):
multa uidĩs ꝯmemorare. o̾ dicis. ds dm̃
genuit.bonus bonũ genuit. sapiens sapientẽ. clemens clemen-¬
tẽ. potens potentem. Nũqͥd gͦ homitas. ⁊ sapĩã. ⁊ clem̃tia. ⁊ po¬
tentia. partes sunt unius uirtutis. qͣm simplicẽ ẽẽ dixisti: Si
dix̃is partes sunt. sĩ plex gͦ uitꝰ. ex partib constat. O sĩ plex
ista uirtꝰ te diffirente. unus ÷ dr̃. Ergo dm̃ ex partib eẽ ꝯpo

Expanded text:
multa videris commemorare, cum dicis: Deus Deum genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem, clemens clementem, potens potentem. Numquid ergo bonitas, et sapientia, et clementia, et potentia tres partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat. Et simplex ista virtus, te definiente, unus
Abbreviated transcription (Latin):
Rõnis aũ pars suꝑior et̾ius rõnib comspiciendis. uel cõsulendis adhe¬
rescit. portio inferior ad tp̃alia gub̾nanda deflectit᷑. Et illa rõnis in¬
tentio. qͣꝯtẽplamͦ et̾na sapĩa deputat᷑. Illa uͦ qͣbñ utim̃ reb tp̃alibus
scĩe deputat᷑. Eñ uͦ disserimꝰ de nat᷑m̃tis humaie. de una qͣdã re disseri
uel sensualis aĩe motꝰ. qͥ in corꝑis sensus intendr᷑. nob̾ pecoribq ꝯ¬

Expanded text:
onis autem pars superior eternis rationibus conspiciendis vel consulendis adherescit, portio inferior ad temporalia gubernanda deflectitur ». Hec ille. Periclitentio qua contemplamur aeterna, sapientiae deputatur; illa vero qua bene utimur rebus temporalibus, scientiae deputatur . Cum vero disserimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimvel sensualis animae motus, qui in corporis sensus intenditur, nobis pecorib
Abbreviated transcription (Latin):
ac singłaritate pͥs confitem᷑. Uñ hilariꝰ in .iiiͦi. lidro detͥnitate sio ait.
Dix̃ ds̃. Faciamꝰ hoĩem ad imaginẽ ⁊ similituditiẽ nr̃am. Quero nune
ansolũ dm̃s loquiitũ existim es. anhiine sermonẽ eiꝰ intelligas.
ad alt̾m extitiste. Si solũ fuisse dicis. ip̃iꝰ uoce argueris dicentis. fa¬
ciamꝰ ⁊ nr̃am. Sustulit enĩ singłaritatis. aosolitu dĩs intelligñ¬
tiã ꝓcessie consortii. q aliqd̾ consortiũ eẽ ñ pot̃ ip̃i solitario. neq so¬
litudo solitarii recipit faciamꝰ. nec alieno ase : dicẽt nr̃ami
Attende lector his u̾bis. ⁊ uide ꝙ noĩe consortũ. płalitatẽ sig̃ca-¬
uit. Processio gͦ consortii : ꝓfessio płalitatiꝰᷤ. qͣm ꝓfessus ÷ dicens. faci

Expanded text:
it: Dixit Deus: Faciamus hominem ad imaginem, et similitudinem nostram. Quaero nunc an solum Deum sibi locutum existimes, an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii pluralitatem significavit; professio
Abbreviated transcription (Latin):
angłos bonos ẽẽ cãtos. ⁊ pꝰ cãtionẽ creidisse. ⁊ fuit ibi aliqͣ morula lic& bre¬
iuĩtati. ñ tũ a pͥncipto. neq statĩ suꝑ pectꝰ ⁊ uentrẽ suũ ãbulauit. sic̃ adam
cidisse. idõq illa u̾ba sic accipienda udñt᷑. homitida erat au initio. uel nĩ¬
dax .i. statĩ pꝰ initiũ. qñ sibi eqͣlitatẽ dĩ ꝓmisit. ⁊ se ipm occidit. qͥ hõ dr᷑ in
disse. abono qd̾ habuissent. si ꝑstitissent. De tͥpliei sapĩa angł¬

Expanded text:
atos fuisse, et post creationem cecidisse; et fuit ibi aliqua morula, licet breveritati, non tamen a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam cidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio vel mendax, id est, statim post initium, quando sibi aequalitatem Dei disse a bono quod habuissent si perstitissent. 9. Quod triplex fu
Abbreviated transcription (Latin):
tã creat᷑am uisibilit̾ apparẽ. absurdissime tñ. aut afilio qͣm ger¬
nuit. aut a spũ sc̃õ qͥde celo ꝓcedit missus dicẽt᷑. Congruent̾ aũ ille mis¬

Expanded text:
tam creaturam visibiliter appareret; absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Congruenter autem ille mis
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. s ñ uoluert̃ delectatione : pius affectionis de eod̃ mͦ letabant᷑
⁊ tͥstabant᷑. s ob aliud gaudebant. ⁊ obaliud dolebant. Uolebant gͥ

Expanded text:
tatis, sed non voluerunt delectatione ipsius afflictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebant, et propter aliud dolebant. Volebant erg
Abbreviated transcription (Latin):
nesciut̃. ñ renuentes. uel ꝓponentos scire. q̃ neminẽ plene excusat.s
sic fortasse ut minꝰ puniat᷑.

Expanded text:
nesciunt, non renuentes, vel proponentes scire; quae neminem plene excusat, sed sic fortasse ut minus puniatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet głificandꝰ. Sic gͦ conditor di. rationales sp̃e uaria sorte ꝓ arbittio
uolu̾ntatis sue disponens. illos qͦs in sua puritate reliquerat. sursum
in celo mansionẽ. illos uͦ qͦs corꝑib t̾renis sociauerat. Seorsũ in t̾ra habi¬
tationẽ constituit. utrisq regulam pponens obedientie. qͥtinꝰ ⁊ ulc ab
fecit itaq ds hominẽ ex duplici sub̾a. corpꝰ de t̾ra fingens. aĩam uero¬

Expanded text:
ergo conditor noster Deus rationales spiritus, varia sorte pro arbitrio ergo conditor noster Deus rationales spiritus, varia sorte pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitationem constituit, utrisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illeus hominem ex duplici substantia, corpus de terra
Abbreviated transcription (Latin):
in effabili amore uniri. Pro eremplo qͥ fucure societatis. que int̾ dm̃¬
⁊ sp̃m rõnalem. in głificatiõe eidẽ infuturo ꝑficienda erat: aiãm cor-¬
poreis indum̃tis. ⁊ t̾renis mansiõib copulauit. luteamq mat̾iam
feẽ. ad uite sensũ uegetare. ut sciret homo. qͥa si potuit ds̃ tam dispatẽ
nat᷑am corꝑis ⁊ aĩe in fed̾ationẽ uña. et in amicitiã tantã coniunge̾. neqͥ¬
qũa impossibile futur̃. rõn̾ał c̾ature Rumilitatẽ. licet longe inferiorẽ. ad
sue głe participaretionẽ sublimare. Qͥa gͦ ꝓ exemplo rõnalis sp̃c im
pare. usq ad consoritũ t̾rem corꝑis humiliatꝰ ẽ: ne forte in his nimis
dep̃ssꝰ uid̾et᷑. addidit dĩ ꝓuidentia. ut p̾modũ c̃ eodẽ corpore głificato ad
consorciũ illoꝵ qui in sua ꝑstiterant puritate fublimaret᷑ ut qd minꝰ
ex dispensatiõe c̃atoris sui acceꝑat in ꝯditiõe. pꝰmodũ ꝑ grãm eiꝰdẽ acci

Expanded text:
ineffabili amore uniri. Pro exemplo ergo futurae societatis, quae inter D rationalem in glorificatione ejusdem perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Quia ergo, pro exemplo, rationalis spiritus in parte usque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creatoris sui acc
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ subas siue nat᷑as. ⁊ bonas actiones. siue malas. Aꝑiens erũ qͥm ĩtelligens
sit. qd in libro de u̾a religione ab eo tͣditũ ÷ ait. Hoc de subis. atq nates ne¬
atq pecẽis. Aꝑte hio uidr᷑ diuidẽ int̾ nat᷑as siue subas. uol actiones siue
pecc̃a. Idõ q assert̃ p̃fati doctores. actiones int̾iores. uel ereores. ñ eẽ nat᷑as
nat̾e aug̃ iudr᷑ notare in pͥma responsione ꝯtͣ pelagianos ita dicens. Oꝑa diabo

Expanded text:
as sive naturas, et bonas actiones sive malas. Aperiens enim quomodo intelligendum sit quiddam in lib. de vera Religione ab eo traditum, ait: Hoc de substantiis atatque peccatis. Aperte hic videtur dividere inter naturas sive substantias, et actiones sive peccata. Ir notare in prima responsione contra Pelagianos ita dicens: Opera diabo
Abbreviated transcription (Latin):
nestre uisionẽ. Alt̾a ⁊ sfenestͣm uolũ tas uidendi tͣnseuntes. cuiꝰ itẽ finis :
pͣua ÷ : pͣue st̃ om̃s: Iido rectar̃ uoluntatũ conexio. it̃ qd̾dã ÷ ascendenti¬
uni ad bãtitudinẽ qd̾ c̾tis uelut passib agr᷑. Prauar̃ aũ ⁊ distortar̃ uolunta¬
tũ ĩplicatio uicłmi ÷ quo alligabit᷑. qͥ hoc agit. ut piciat᷑ in tenebras

Expanded text:
am videndi transeuntes, cujus item finis est es; et ideo rectarum voluntatum connexio iter quoddam est ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur. Pravarum autem et distortarum voluntatum implicatio vinculum est, quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ad eo talẽ cibũ illã arborẽ ꝑstitisse. qͦ corpꝰ hoĩs stabili sanitate firmaret᷑.
ñ sic̃ ex alio eibo.s inspiratione sabubritatiꝰ occulta. Hic iniuiere uidr᷑. qd̾ ẽ aliis
cibis poss corpꝰ sustentari. ħ cibo ĩdeficienti sanitate firmaret᷑. ex qͥ conseqͥ uidr.
qd sic̃ in nat᷑a sua habuit mortalitatẽ qͣmdã. scił aptituotnẽ moriendi. ita ali¬
qͣi ĩ mortalitatẽ in nat᷑a sui habuerit .i. aptitudinẽ. qͣ pot̾at ñ noꝵ cibis
adiutꝰ. S si ꝑstitiss ĩ miortalitatiᷤ ꝑfectio ẽẽt ei de ligno uite. S̾ qͥh tͣat̃. qͦmͦ¬

Expanded text:
tisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalitatem quamdam, scilicet, aptitudinem moriendi; ita aliquam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si
Abbreviated transcription (Latin):
dum. S c̃ aug̃ sub assertione de his nichil tͣdat : irrõa-¬
bilit̾ qͥb dã placuit minoꝵ parentũ filios nascit᷑os paruos. ac demñ ꝑ ĩt̾ual¬
la tp̃m. ead̾ lege qͣ⁊ tc̃ natiuitatẽ huinanã ordinec̾nimꝰ stat᷑e in erem̃
tũ.⁊ iñbroꝵ usũ recept᷑os ut ĩ illis expectaret᷑ etas ad ãbuland̾ ⁊ loq̃ndũ
sic̃ mͦ ĩ nobis. Qd̾utiq ñ eẽt uitio deputand̾ s conditioni nat᷑e sic̃ a ci
bo ñ penitꝰ abstin̾e ualebant: nec tũ illd erat ex uitio: s ex nat᷑a condi¬
onis. Oppositio qͦꝵdã uolentiũ ꝓbare eos possȩ uiu̾e. sñ alimonia.

Expanded text:
dum. Sed cum Augustinus sub assertione de his nihil tradat, non irrationabiliter quibusdam placuit primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam is expectaretur aetas ad ambulandum et loquendum sicut modo in nobis; quod utique non esset vitio imputandum, sed conditioni naturae: sicut a cibo abstinere penitus non valebant, nec tamen illud erat ex vitio, sed ex natura conditionis. 7. Oppositio quorumdam volentium probare eos posse vivere sine alimonia.
Abbreviated transcription (Latin):
angłi qͥ ꝑstitert᷑ bãtitudinẽ sͥ asfut᷑am p̃sriert̃. atq de ea c̃ti spe extitert.
Uñ qͦdãmͦ iã bãti erãt. ⁊ reuera si ita fuiss poss illos dici aliqͦ mͦ fuisse bã tos
alios uͦ ñ qͥ nesciert̃ euentũ suũ.
Qd̾ opinando ħ dixerit. ñ asserendoscił

Expanded text:
angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt eventum suum. 2. Quod opinando
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ gͦ ab apło dr᷑ caritas cłi in cordib nr̃is. ñ ÷̃ dicta caritas dĩ qͣdili¬
gͦ nos s qͣ fac̃ nos diligntes.i. ñ ibi appellat᷑ caritas dĩ.eo qd̾ ds̃ nos
ea dilig̃. s ec qd̾ nos ea sui dilectores fac̃. ⁊ qd ea rõne possit dici caritas di
qͣ nos ea dilig̾e fac̃. Exsimili gen̾ẽ loquutionis ostendit: sic̃ dr̃. iusticia
dĩ qͣ nos iustificat.⁊ dñi salus qͣ nos saluat. ⁊ fides xͥ qͣ nos si deles facit.

Expanded text:
ditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, id est, non ibi appellatur charitas Dei, eo quod Deus nos ea diligit, sed eo quod nos ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea diligere facit, ex simili genere locutionis ostenditur, sicut dicitur justitia Dei qua nos justificat, et Domini salus qua nos salvat, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rendo dicit aug̃. qͣm asserendo. Uñ ⁊ huic opinioni oppononᷤ
consequent᷑. subdit. S qͣre discernebant᷑ illi a cet̾is. ut ds̃ istiꝰ. qͣ as
ipos ꝑtinẽnt . ñ reuelaror. aliis uͦ renelarde. c̃ ñ pͥus ip̃e sit ulcor. qͣm
aliqͥs pec̃cor: Don enĩ dãpnat ip̃e ĩnocen tes. Hic uidr᷑ innuere.
qd neo peccat̾is fut᷑um malũ. neo ꝑmansuris fut᷑um boriũ reuie¬
larce: Idõ ner illi qͥ cetid̾unt ũqͣm: nec illi qͥ ꝑstit̾unt usq ad cõsũmationẽ bãti

Expanded text:
rendo dicit Augustinus quam asserendo. Unde et huic opinioni opponens consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent naliquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummation
Abbreviated transcription (Latin):
ad titũ. aliud uidr̃ sentire dicñs. sex milia necdũ nr̃i temporis im¬
plentꝰ annoꝵ. n qͣntas pͥꝰ et̾nitates qͣntas tempora. qͣntas scłoꝵ origiies
fuisse arbitrandũ ẽ. in quib angłi. throni. dn̾atioes. cet̾ĩq ordines
seruiert̃ dõ. absq tempor̃ uicib atq m̾suris. ⁊ dõ iubente substitert̃.
his u̾bis quidã adherentes dixert̃ c̃ mundo cepisse tempꝰ sctare. s añ
mundũ extitisse tempꝰ et̾̃nũ. sũ mutabilitate. ⁊ in eo ĩmutabilit̾ et
intẽporalit̾ astruunt angłos dõ iubente substitisse eiq seruisse.
Nos aũt qd̵ pͥꝰ dictũ ẽ ꝓ captu intelligñtie nr̃e magͣ appbamꝰ. salua
tam᷑ reu̾entia secretoꝵ. In quib nichil teniẽ asserendũ ẽ. ⁊ illud
ieronimi dixisse. ñ ita sentiendo. s alioꝵ opinionẽ referendo arbi¬
Uͥ angłi mox c̾ati fuerint ĩ ẽpireo. scd̾m qd̾ statĩ factũ

Expanded text:
 1, aliud videtur sentire, dicens: Sex millia necdum nostri temporis implentur annorum, et quantas prius aeternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines fuisse arbitrandum est, in servierunt Deo absque temporum vicibus atque mensuris, et Deo jubente substiterunt! His verbis quidam adhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternum sine mutabilitato, et in eo immutabiliter et intemporaliter astruunt angelos Deo jubente substitisse, eique servisse. Nos autem quod prius dictum est, pro captu intelligentiae nostrae, magis approbamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbiUbi angeli mox creati fuerint; in empyreo scilicet, quod statim factu
Abbreviated transcription (Latin):
S& irefeior portio rõnis. q̃tealiũ dispositioni intendit i inteligit qs
oiligens lector in locis sopte i de ipa sit m̃tio iugulant as nottellgid as¬
adliberi at

Expanded text:
rtio rationis quae temporalium dispositioni intendit, intelligitur. Quod diligens lector in locis Scripturae, ubi de ipsa fit mentio, vigilanter annotet. AD LIBERI A
Abbreviated transcription (Latin):
uident̃ tͣdit. Illã inqͥt inmor talitatẽ. in qͣpotãt ñ morit᷑a nat᷑a
humana : ꝑdidit ꝑ lib̾m arbit᷑ũ. Hanc uͦ inqͣ ñpot̾it mori accept᷑a :
ꝑ grãm. qͣm ñ fuerat si ñ peccasset accept᷑a ꝑ m̾utũ. qͣmus sũ grã nec
tc̃ ullũ mĩtũ eẽ potuisse. q isi pecc̃m in solo erat arbit̾o constitucũ. nec
tũ usticie habende uel retiriende sufficiebat lib̾m arbitũ. nͥ diuinũ p

Expanded text:
immortalitatem in qua poterat non mori natura humana, perdidit per liberum arbitrium. Hanc vero in qua non poterat mori acceptura est per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum, quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset, quia etsi peccatum in solo erat arbitrio constitutum, non tamen justitiae habendae vel retinendae sufficiebat liberum arbitrium, nisi divinum p
Abbreviated transcription (Latin):
parta hec uocabula adĩssiis insidias. uel errores hẽticoꝵ. Cũq conaret᷑
humana iopia. loqñdo ꝓferre ad hominũ sensus. qd̾ insecretario m̃tis
de dõ teno. siue ꝑ piã fidẽ. siue ꝑ qͣlẽc̃q intelligñtiã. timuit ires
ẽẽntias dic̾e̾: ne intelliget᷑ in illa sũma eqͣlitate ulla diu̾sitas. Rur.¬
sũ ñ pot̾at dic̾e.ñ eẽ tͥa q̃dã. qd̾ qu dix̃ sabellius in hõsim lapsus ÷.

Expanded text:
parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nit uicia suꝑ& adiuuet᷑. recte a mortalib uiti ñ pot̃. Pece aꝑte detꝰ¬
munat ex qͦ sensu illa dix̾it. mimicos grẽ refellens.
Aliud testimoniũ
auguni ponit. qd itẽ pelaguis proseute batur.

Expanded text:
t vitia superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit, inimicos gratiae refellens. 3. Aliud testimonium Augustinus ponit quo Pelagius pro se utebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
centia. udr᷑ nat᷑a carnis mag̃ ad mag̃ corrũpi. ⁊ magis corrupta uidr caro
.ꝓlis. qͣm parentis. qu de carne pollutionẽ qͣmhabuerit. a ꝯceptu retinenti tͣhit᷑
polluta. ⁊ in ꝯcupiscentia cõcipit᷑. uñ ⁊ polliit᷑. ⁊ ita ex dupplici causa ꝯtami-¬
nat᷑. Uñ maior uidr᷑ pollutio carnis in ꝑle: qͣm fuerit in parente.
Ad qd̾ illi dic̃t. q licor caro ꝓlis ex carue feda

Expanded text:
detur natura carnis magis ac magis corrumpi; et magis corrupta videtur caro prolis quam parentis, quia carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concupiscentia concipitur, unde et polluitur; et ita ex duplici causa contaminatur. Unde et major videtur pollutio carnis in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dicunt quia licet caro prolis ex carne foeda
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ ꝓpt̃ hominẽ seł utei seruuet. Posit ẽ gͦ bomo qs inmedio untii eõ
seruiret᷑ ⁊ ip̃e seriuret. ut acciꝑet uttũq ⁊ reflueret totũ ab bonĩr hõis
⁊ qs accepit obseqͥum et qd̾ impendit. Ita .ii. uoluit os ab homine seruri¬
sibi ut ea seruituce ñ dc̃ s homo seruiens iuuaret᷑. Et uoluit ut mundꝰ
serulret homint. ⁊ exin similit̾ iuuaret᷑  homo. Totũ gͦ bonũ hõis erat.
Sqd factum ẽ ꝓpt̃ ip̃m. ⁊ ꝓpt̾qd̾ factꝰ ẽ ipẽ.¬

Expanded text:
ut ei serviret. Positus est ergo homo in medio, ut ei serviretur, et ut ipse serviret: ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute non Deus, sed homo juvaretur: sed voluit ut mundus serviret homini, ut exinde similiter juvaretur homo. Totum igitur bonum hominis erat, et quod factum est
Abbreviated transcription (Latin):
÷ gͦ potentia. sapĩa. bonitas patͥs. ⁊ filii ⁊ sp̃c scĩ. ⁊ hii tres ead̃ potentia. ead
sapĩa. ead bonitas. Uñ aꝑit᷑ in tͥnitate sũma eẽ ꝑfectio. Si enĩ ib deẽent
potentia. uel sap̃ĩa. uel bonitas. ñ eẽt su̾mũ bonũ. S q ibi ẽ ꝑfecta poten¬
tia. infinita sapĩa. in cõp̃hensibilis bonitas. recte dr᷑. ⁊ credr᷑ sũ mũ bonũ.
Cũq unũ ⁊ id penitꝰ sit in dõ potentia. sapĩa. boritas. in sacͣ tñ scͥpt᷑a freqũt

Expanded text:
itus sancti; et hi tres eadem potentia eadem sapientia, eadem bonitas. Unde aperitur in Trinitate summa esse perfectio. Si enim ibi deesset potentia, vel sapientia, vel bonitas, non esset summum bonum. Sed quia ibi est perfecta potentia, infinita sapientia, incomprehensibilis bonitas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sac
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑire fateor qͥstionẽ. p̾cipue c̃ exclictis oriat᷑. q̃ similẽ uident᷑ hab̾e
rõiiẽ. qd mee irtelligñtie attendens. infirmitas tͣbat᷑. cupiens mag̃
exdictis scõꝵ referre. qͣm afferre. Optimꝰ enĩ lector ÷ inqͥt hilariꝰ in
pͥmo libro de tͥnitate. qͥ dictoꝵ in tellign̾tiã expect& ex dictis potiꝰ
qͣm ĩponat. ⁊ retulerit nag̃ qͣm attulerit. neq cogat id uidi liotis
ꝯtiñ. qd̾ añ lectionẽ p̃sũpserit intelligñd. Cũ igit᷑ de reb di sermo ÷

Expanded text:
anc quaestionem, praecipue cum ex praedictis oriatur quae similem videntur habere rationem; quod meae intelligentiae attendens infirmitas turbatur, cupiens magis ex dictis sanctorum referre, quam afferre. Optimus enim lector est, inquit Hilar. in medio lib. 1 de Trin., qui dictorum intelligentiam expectat ex dictis potius quam imponat; et retulerit magis quam attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei ser
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ⁊ huiꝰ mͦi loquutionib ex rõne dicti diuidicanda ÷ sententia dictionis. Alia
nãq sit intelligentia. si ꝑ conisinctionẽ s eo accipiant᷑ dicta. atq alia. si ꝑ
disuinctionẽ ut supͣ ẽ dep̃scientia agebat᷑ p̃taxatũ ÷. Si enĩ c̃ dicis p̃desti¬
istũ non posse dãpnari q̃m dico p̃destinatũ. Potuit enĩ ñ eẽ p̃destinatꝰ. ⁊ita dãp¬
naret᷑¬

Expanded text:
enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti dijudicanda est sententia dictionis. Alia namque fit intelligentia, si per conjunctionem haec accipiantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestiistum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaret
Abbreviated transcription (Latin):
cludit ⁊ uona ⁊ imala omĩa q̃ fiunt. Idõq aꝑte distinguit qͦmͦ dm̃ uel¬
le dixit. ne cad̾ rõe intelliget᷑. uelle bona ⁊ mala. subdens. uelsi¬
nendo ut fiat. Noc ꝙͣtũ ad mala dieit. uel ip̃e faciendo. hoo qͣntũ
ad bona. Mala euĩ sinit fieri. s ñ facit. bona uͦ ip̃e facit. Idõ qr
dix̃ eũ uelle. q ⁊ uolens mala sinit.⁊ uolens bona oꝑat᷑. ⁊obħ.¬

Expanded text:
ia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona o
Abbreviated transcription (Latin):
na. Idõ assert̾̃ elli qdã oꝑa eẽ talia. q̃ sic bona st̃. qd̾ mala eẽ ñ posst̃
ex causa fiant. Alia aũ eẽ oꝑa. q̃ ex fine uel causa bona st̃ uel mala. ⁊ad
ala refert̃ scoꝵ testimonia. qͥb ox affectu. uel intentione uidiciũ oꝑn

Expanded text:
n possunt, ex causa fiant. Alia autem esse opera quae ex fine vel causa bona sunt vel mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex affectu vel intentione judicium operum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ i tñ diffitend̾ pecc̃a parentũ infilios redundare. si c̃ dñs in exodo ait¬
ꝑ moysem. Ego sũ ds fortis ⁊elotes. uisitans iniqͥtates patrũ infilios.
usq in t̾ciã. ⁊ qͣrtã gn̾ationẽ. his qͥ od̾ut me. Nis u̾bis aꝑte insi¬
nuat᷑. qd d̾s reddit peccã patrũ. suꝑ filios t̾cios ⁊ qͣrtos. Huic aũ
iudr᷑ adu̾sari. qd dñs ait in iher echiele.¬

Expanded text:
n diffitendum peccata parentum in filios redundare, sicut Dominus, in Exodorum in filios usque in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt me. His verbis aperte insinuatur quod Deus reddit peccata patrum super filios tertios et quartos. Huic autem videtur adversari quod Dominus ait in Ezechiele
Abbreviated transcription (Latin):
hic appellat. s empireũ. id ẽ igneũ. uł intellectuale. qd non ab ardo¬
re s a splendore dr̃. qd̾ statĩ factũ repletũ ẽ angłis. Unde in rob¬
c̃ me laudarent astramatucina. ⁊ cet̾a. De h ꝙͦ beda ita ait. Hoc suꝑiꝰ celũ qd̾
q̃ uolubilitate mundi secretũ ÷. Nox ut eatũ ÷ sc̃ĩs angłis ĩpletũ ẽ. qͥs ii
pͥncipio c̃ celo ⁊ t̾ra conditos testat᷑ dñs dicens. Ueras c̃ me laudarent ast
matutina. ⁊ iubilarẽt õs fliĩ dĩ : Ast̃ matutina ⁊ filios dĩ eosđ agłos uo

Expanded text:
hic appellat, sed empyreum, id est igneum, vel intellectuale, quod non ab ardore, sed a splendore dicitur, quod statim factum, repletum est angelis. Unde Do me laudabant astra matutina? etc. De hoc quoque Beda ita ait: Hoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et fil
Abbreviated transcription (Latin):
natũ. ⁊ in loco suo positũ. eminentiꝰ mm̃dat bona ut mag̃ placeãt. ⁊ lau¬
dabiliora sint. dũ ꝯꝑant᷑ malis.
Qd̾ mala uiiu̾sitati ualent. ⁊ facientib
sua ꝓpͥa. uel patientib aliena. ꝓst̃ electeꝰ tũ.H

Expanded text:
natum, et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint, dum comparantur malis. 9. Quod mala universitati valent, et facientibus sua propria, vel patientibus aliena prosunt, electis t
Abbreviated transcription (Latin):
os factierant. ⁊ a qͦ facti erant. ⁊c̃ qꝰ facti eratit. ⁊ habebant aliꝗͣ
boni ⁊ mali notitiã intelligentes. qͥd appetend. uel respuendꝰ illis for&

Expanded text:
quod facti erant, et a quo facti erant, et cum quo facti erant; et habebant aliquam boni et mali notitiam, intelligentes quid appetendum vel respuendum illis fore
Abbreviated transcription (Latin):
noticia. ⁊ auctoritatis bñplacitũ.
Contͣ hoc dictum ÷ p̃scientiã dĩ non
posse falli oppositio. A

Expanded text:
notitia, et auctoritatis beneplacitum. 5. Contra hoc dictum est, praescientiam Dei non posse falli, oppositio. A
Abbreviated transcription (Latin):
His enĩ duob modis. ut suꝑiꝰ p̃taxatũ ÷: accipit᷑ cognitio. uel scientia dĩ.
scił ꝓ noticia sola. urel ꝓ noticiasimul. ⁊ bñ placito. Hoc mͦ forte accepit:
gͦ ibi accipit᷑ d̃ĩ cognitio. ut ñ mͦ noticiã: s eẽ bñ placitũ di sigc̃&e. Mala uͦ
&̃ q̃ ñ ÷ ipẽ factus. sic̃ p̃soiuit. ⁊ p̃dix̃ infidelitatẽ uideoꝵ. s ñ fecit. nec ido
qu p̃sciuit ad peccatũ insi delitatis eos coegit. nec p̃scisset. uel scisset eoꝵ.¬

Expanded text:
 13, accipitur cognitio vel scientia Dei, scilicet pro notitia sola, vel pro notitia simul et beneplacito. Hoc modo forte accepit Aergo ibi accipitur Dei cognitio, ut non modo notitiam, sed etiam beneplacitum Dei significet. Mala vero non est ipse facturus, sicut praescivit et praedixit infidelitatem Judaeorum, sed non fecit; nec ideo quia praescivit ad peccatum infidelitatis eos coegit, nec praescisset vel praedixisset eo
Abbreviated transcription (Latin):
sueetog tatislis e b nserpente. uud muliere Ma pisio sab suggestio
siuis p co senddionei stne ꝑsensus corpis. uel uidendo urel e fit sungest
uel audienos. ael gustando. uel ol faciendo q̃ suggestio ẽ sacstafuerit:
si cupioitas ur̃a ñ moueat᷑ ad petcano. exchudet sere eit is sacta fuer
rau mera fuerit. pestoi mulieri ꝑsuasñ erit .s anqnrosustt ipaco

Expanded text:
suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
añ pecẽm coredit hõ. De ħ aũ aug̃ in libro de baptismo paruuloꝵ
sic ait. Recte ꝓfecto intelligunt᷑ pͥmi horẽs. añ malignã diaboli ꝑsu a¬
sionẽ: abstinuisse a cibo uetito. atq usi fuisse concessis. His u̾bis osten-¬
drͦ: qd de ligno uite añ pecẽm sũpserint. qͥb p̃cepcũ erat ut de om̃i lig¬
no uite paradisi comed̾ent. nͥ de lignosciẽ boni⁊ mali.
Qre ñ st̃ facti
mortales si comed̾ent de ligno uite.

Expanded text:
ante peccatum comederit homo. De hoc Augustinus, in lib. 2 de Baptis. parvul., sic ait: Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni ligno paradisi comederent, nisi de ligno scientiae boni et mali. are non sunt facti immortales, si comederunt de ligno vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ñ ÷ tñ intelligend̾ dm̃ oẽ illd̾ fieri uelle. qd cuiẽq p̃cepit
uel ñ fieri qd ꝓhibuit. Precepit enĩ abrhe ĩmolare filiũ. nec
tñ uoluit. nec idõ p̃cepit. tit id fierq. s ut abrahe ꝓbaret᷑ fides
nin eugłio p̃cepit sanato. ne cui dicẽt. ille aũ p̃dicauit uͥq In¬
telligñs dm̃. ñ idõ ꝓhibuisse. qͥn uell& opꝰ suũ p̃dicari. s ut darqe for-¬

Expanded text:
ri velle quod cuicumque praecipit, vel non fieri quod prohibuit. Praecepit enim Abrahae immolare, filium nec tamen voluit; nec ideo praecepit ut id fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, s
Abbreviated transcription (Latin):
iore maior. net in minore minor. nec minor in uno qͣm induobus. ita
ds̃ sñ labore regens. ⁊ continens mundũ. in celo totꝰ ÷. in t̾ra totꝰ. ⁊ in
utͦq totus. ex nullo contẽptꝰ loco. s in se ip̃o uͥq totꝰ. Ide qͦ suꝑ psalmirm
uelut si moles aliqͣ sarea ĩpleat aliquẽ loc̃ dr᷑ qd̾ attingit afine illiꝰ loci
usq ad finẽ c̃ tñ alt̾m non deserat alt̾m occupando. Non ht̃ gͦ motũ loca¬
÷̃ uͥq ꝑ eẽntiã. qd̾ nec spatiosa magiutudine diffundr᷑. nec uno deserto

Expanded text:
jore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est, in terra totus, et in utroque totus, et nullo contentus loco, sed in seipso ubique toelut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando. Non ergo habet motum locast ubique per essentiam, quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto