comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere. & hanc pͦmodũ dignatꝰ ẽ in
latitudinẽ gentiũ demonstrare:
Neq inmerito ꝑ cãpũ geutilitas de¬
signat᷑ qͦ longe lateq id ÷ inui¬
uerso mundo distendit᷑. Nbi & sub¬
dit᷑. Et surgens egressus sũ incãpũ.
& ecce gła dm̃ stabat. quasi gła qͣ
uidi iuxta flum̃ chobar. In campo
głam dĩi propħa uidit. qͣm iuxta
fluiñ chobar inmedio isrłitarii
uidat: qr ipsa eiꝰ maiestas gentibꝰ
apparuit. quȩ pͥus se electis in
udaicopopło reuelaute sp̃u decla¬
rauit. Sequit᷑. Et cecidi ui faciem
cadit: qr qͣnins homo aditrcelligen¬
da sullimia leuet᷑ ex c̃tẽplarione
tam̃ maiestatis dei. infiriuitatẽ
suȩ c̃ditionis urcelligit. Et quasi
statũ ñ habet: qͥse ante dĩ oclos eẽ
cinerẽ & puluerẽ uidet. Sequit᷑.
Et ingressus ẽ uime sp̃s. & statuit¬

Expanded text:
deret? Hanc postmodum dignatus est in latitudinem gentium demonstrare. Neque enim immerito per campum gentilitas designatur, quae longe lateque, id est, in universo mundo distenditur, ibi et subditur: « Exsurgens egressus sum in campum, et ecce gloria Domini stabat, quasi gloria quam vidi juxta flumen Chobar. » In campo gloriam Domini propheta vidit, quam juxta flumen Chobar in medio Israelitarum viderat, quia ipsa ejus majestas gentibus apparuit, quae prius se electis in Judaico populo, revelante spiritu, declaravit. Sequitur: « Et cecidi in faciem cadit, quia quamvis homo ad intelligenda spiritalia elevatur, ex contemplatione tamen majestatis Dei infirmitatem suae conditionis intelligit, et quasi statum non habet, qui se ante Dei oculos esse cinerem et pulverem videt. Sequitur: « Et ingressus est in me sp
Abbreviated transcription (Latin):
Srossiora quippe uestim̃ta st̃ lanea.
S cũ sacerdos ad sc̃m ministeriũ ac¬
cedit. cũ int᷑ ꝑ cõpunctionẽ ingre¬
dit᷑. subtiliori intellectu necesse:
quasi lineo indum̃to uestiat᷑. S
cũ ad popłm foras egredit᷑. oportet
ut uestũta in quib intrinsecus
ministrauerat reponat.atq po¬
pło aliis uestibꝰ indutꝰ appareat:
qͥa si in cõpunctionis rigore se te¬
neat. si ineo quẽ orationis tẽpore
habuit merore ꝑduret:ext̾iorũ
rerũ uerba susciꝑe ñ admittit.
Et qͥd grex de necessaruis faciat. si
audire atq ꝑpendẽ & hoc qͦd p̃sen
tempꝰ exigit pastor recusat: Groᷤ¬
siora gͦ uestuñta sacerdos exiens
ante popłin induat. ut mñtis suȩ
habitũ ꝓutilitate filioꝵ etiã ad
t̾rena toleranda cõponat. Pen¬
tori laborsit: & ad sullunia corten¬
dere. & hoc repente aduna reuo¬
care. & insullunitate cognitionis
intunȩ extenuare animũ. & ꝓpt᷑
ext̾iores causas ꝓrimoꝵ ut ita

Expanded text:
. Sed cum sacerdos ad sanctum ministerium accedit, cum intus per compunctionem ingreditur, subtiliori intellectu necesse est quasi lineo vestimento vestiatur. Sed cum ad populum foras egreditur, oportet ut vestimenta in quibus intrinsecus ministraverat reponat, atque populo aliis vestibus indutus appareat, quia si in compunctionis suae rigore se teneat, si in eo quem orationis tempore habuit moerore perduret, exteriorum rerum verba suscipere non admittit. Et quid grex de necessariis faciat, si audire atque perpendere et hoc quod praesens tempus exigit, Pastor recusat? Grossiora ergo vestimenta sacerdos exiens ante populum induat, ut mentis suae habitum pro utilitate filiorum etiam ad terrena toleranda componat. Pentori labor sit et ad sublimia cor tendere, 1293 et hoc repente ad ima revocare, et in sublimitate cognitionis intimae extenuare animum, et propter exteriores causas proximorum, ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
qm ñ recipient testimoniũtuũ
de me. Et sicut uolentib apłis p̃¬
dicare inasia scriptũ ẽ. qr ꝓhibu¬
it eos sp̃s iħu. Propt᷑ bonos audito¬
res etiã malis doctorib sermodat᷑.
sicut de phariseis dñs dicit. Om̃ia¬

Expanded text:
m non recipient testimonium tuum de me . » Et sicut volentibus Apostolis praedicare in Asia scriptum est quia « prohibuit eos spiritus Jesu . » Propter bonos auditores etiam malis doctoribus sermo datur, sicut de Pharisaeis Dominus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
dere cũ gaudentib flere cum
flentibꝰ. Nichil gͦ tã onerosii mor¬
dine sacerdotũ uideo. quã rigo¬
rem m̃ͣtis cõpaciendo flectere.
& cũ ꝑsonis suꝑuenientibꝰ aminũ
mutare. Et tam̃ hoc ualde est
necessariũ. Nam qͣudo exp̃dicatio¬
ne ciꝰ ad boni oꝑis gr̃am peccator
reducit᷑. si ipse p̾dicator uidetur
cũ sacerdotes intrinsecꝰ minustͣnt.
uestib lineis utant᷑. De qͥbꝰ subdit᷑.
Cunq egredient᷑ atriũ exteriꝰ ad
popłm exuent uestum̃ta sua in
quib ininistrauerant: & reponeis

Expanded text:
 flere cum flentibus . 28. Nihil ergo tam onerosum ordini sacerdotum video quam rigorem mentis compatiendo flectere, et cum personis supervenientibus animum mutare; et tamen hoc valde est necessarium. Nam quando ex praedicatione ejus ad boni operis gratiam peccator reducitur, si ipse praedicator vicum sacerdotes intrinsecus ministrant, vestibus lineis utantur, de quibus subditur: « Cumque egredientur atrium exterius ad populum, exuent se vestimenta sua in quibus ministr
Abbreviated transcription (Latin):
& libȩ m̃tis ẽ. lunc nanq bene
lingua dirigit᷑ uisermone. cũ
secure sensus qͥeuerit intͣnqͥlli¬
tate: qr nec concussa
aqͥ imagines ꝓspicientis reddit.
s tc̃ inea uultꝰ intendentis as¬
picit᷑. cũ ñ mouet᷑. Quã gͦ ex¬
hortationẽ uob speculator ur
fr̃s kiñi faciat. quẽ tot rerũ
confusio ꝑturbat: Certe is de
qͦ loquun᷑ ꝓpħa reuelatione ul¬
tuna templũ uidens. qͦ ĩ rodẽ
tẽplo c̃spexerit. int᷑ cȩt̾a narrat
dicens. Terra usq ad fenestras.
& fenestrȩ clausȩ. Paulus quoq
qͦdestis uos. In hoc aut̃ templo.

Expanded text:
et liberae mentis est. Tunc namque bene et liberae mentis est. Tunc namque bene lingua dirigitur in sermone, cum secure sensus quieverit in tranquillitate, quia nec concussa aqua imaginem respicientis reddit, sed tunc in ea vultus intendentis aspicitur, cum non movetur. Quam ergo exhrissimi, faciat, quem tot rerum confusio perturbat? Certe is de quo loquimur propheta revelatione ultima templum videns, quae in eodem templo conspexerit inter caetera narrat, dicens: Terra usque ad fenestras, et fenestrae clausae . Paulus quoque quod estis
Abbreviated transcription (Latin):
siue peccator inmortẽ corruat.
speculatori timendũ ẽ: ne hunc
ex suo silentio reatꝰ peccantiũ
parit᷑ inuoluat. S interim dũ
loqͦͣ auert̾e amemet ipso ocłos
uolo. & ecce iterũ sermo me di¬
uinꝰ inpingit in meinet ipsũ ut
meã negligentiã uideã. & mͥ
dici hec qͥ audio ꝑtimescam
Sicut eiuĩ suꝑiꝰ dixi. cuiꝰ cor in
curis in numeris sparsũ se
adse colli gat: Qnͣdo & enĩ
possũ & ea quȩ circa me sunt
sollicite om̃ia eurare. & mem&¬
ipsũ adunato sensu conspicere:
Quando possũ prauoꝵ nequitiaᷤ
inseqͣndo corrigere. bonoꝵ actꝰ
laudando & admonendo eu¬
stodire. aliis terrorẽ. atq alit
dulcedinẽ demonstrare: Qͣndo
ualeo & de iis qͦ st̃ necessaria
fr̃̾ib cogitare. & contͣ hostiles
gladios de urbis uigiliis solli¬
citudinẽ gerere. ne incursio¬
custodia plene atq efficacit᷑
uerbũ exhortationis impende
Loqui & enĩ de dõ. qͥetȩ ualde

Expanded text:
sive peccator in mortem corruat, sive peccator in mortem corruat, speculatori timendum est ne hunc ex suo silentio reatus peccantium pariter involvat. 26. Sed interim dum loquor, avertere a memetipso oculos volo, et ecce iterum sermo divinus me impingit in memetipsum, ut meam negligentiam videam, et mihi dici haec quae audio pertimescam. Sicut enim superius dixi , cujus cor in curis innumeris exsparsum se ad se colligat? Quando etenim possum et ea quae circa me sunt sollicite omnia curare, et memetipsum adunato sensu conspicere? Quando possum pravorum nequitias insequendo corrigere, bonorum actus laudando et admonendo custodire, aliis terrorem atque aliis dulcedinem demonstrare? Quando valeo et de his quae sunt necessaria fratribus cogitare, et contra hostiles gladios de urbis vigiliis sollicitudinem gerere, ne incursioro animarum custodia plene atque efficaciter verbum exhortationis impendere? Loqui etenim de Deo quietae valde
Abbreviated transcription (Latin):
xat. S cũ eiꝰ gr̃e pacientiã nos
ad augm̃tũ uertunꝰ culpe. hoc
ipsũ nob̃ tempꝰ qͦd ad parcendũ
pie disposuit. districtiꝰ adferiendũ
uercit: ut cũ reu̾ti qͥs eciã spatio
tẽporis accepto noluerit. ꝑ hoc
inala sua adreatũ augeat. ꝑ
qͦdea diluere potuit si conũti
uoluisset. Unde scriptũ ẽ. Igno¬
ras qͦd benignitas dĩ adpeniten¬
tiã te adducit: Scđ̾m duriciã
aut᷑ tuã & cor inpenitens. thes
aurizas tͥ irã in die irȩ. & reue¬
lationis iusti iudiciidĩ. De benig¬
nitate gͦ dĩ om̃ipotentis irã sibi
in die irȩ repbꝰ thesaurizat. qr
dũ adpenitendũ tempꝰ accipit᷑.
& ad peccandũ exhibet᷑. ipsũ gr̃ȩ¬
lata remedia c̃spicit ad culpe
augm̃tũ trahi. ipsã beniguita¬
tẽ qͣm c̃tulit iniuidicii distric¬
tionẽ uertit. ut inde pͦ ampliuᷤ
feriat. unde mͦ ampliꝰ expectat.
Et qͥa homo deserere malũ non
uult ut uiuat: augeat unde
moriat᷑. S siue iustꝰ inculpam

Expanded text:
 sed cum ejus gratiae patientiam nos ad augmentum vertimus culpae, hoc ipsum tempus quod ad parcendum pie disposuit, districtius ad feriendum vertit; ut cum reverti quis etiam spatio temporis accepto noluerit, per hoc mala sua ad reatum augeat, per quod ea diluere potuit, si converti voluisset. Unde scriptum est: Ignoras, quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Secundum duritiam autem tuam, et cor ias tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . De benignitate ergo omnipotentis Dei iram sibi in die irae reprobus thesaurizat, quia dum ad poenitendum tempus accipitur, et ad peccandum exhibetur, ipsum remedlata remedia conspicit ad culpae augmentum trahi, ipsam benignitatem quam contulit in judicii districtionem vertit, ut inde post amplius feriat, unde modo amplius exspectat. Et quia homo deserere malum non vult ut vivat, auget unde moriatur. Sed sive justus in culpam,
Abbreviated transcription (Latin):
corã eo. Ac si aꝑte dicat. Quia ui¬
dere penrtendo noluit. ubi iam
impegit. iusto eũ iudicio deserensˢ
ponã ei ut & alibi inpingat. Qđ
tam̃ dñi ponere ẽ ne qͣꝗͣ ad peccan¬
Sic̃ de pharaone dr̃. Ego indurabo
cor eiꝰ. Nonenĩ cor peccantis dñs
obdurat. s obdurare dr̃: cũ ab ob¬
duratione ñ lib̾at. Misericors enĩ¬

Expanded text:
coracoradere poenitendo noluit ubi jam impegit, justo judicio eum deserens ponam ei, ut alibi impingat. Quid tamen Dei ponere est? nequaquam ad peccasicut de Pharaone dicitur: Ego indurabo cor ejus . Non enim cor peccatis Dominus obdurat, sed obdurare dicitur, cum ab obduratione non liberat. Responsi
Abbreviated transcription (Latin):
peccato suo moriet᷑. & ñ erunt
inmemoria iustitiȩ eiꝰ qͦs fecit.
sanguinẽ uͦ eiꝰ de manutuare.¬
quirã. Quia iusto qͥ inpeccato
cecidit. p̃dicator tacuit: eiꝰ san¬
guinis reus tenebit᷑. Et qͥsolli¬
citus eẽ ñ studuit inp̃dicatio¬
ne: factꝰ ẽ particeps in dãpna¬
tione. S cũ dr̃ inpeccato suo
iuoriet᷑. & ñ erunt iumemorla
xime considandũ ẽ. qr cũ mala
cõmittuuꝰ. sine causa ad memo¬
riã bona nr̃a tnͣsacta reuocamꝰ¬

Expanded text:
n erunt in memoria justitiae ejus quas fecit; sanguinem vero ejus de manu tua requiram. 21. Quia justo qui in peccato cecidit praedicator tacuit, ejus sanguinis reus tenetur. Et qui sollicitus esse non studuit in praedicatione, factus est particeps in damnatione. Sed cum dicitur: In peccato suo morietur, et non erunt in memoria xime considerandum est quia cum mala committimus sine causa, ad memoriam bona nostra transacta revocam
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Si aut̃ tu annunciaue¬
ris iusto ut ñ peccet iustꝰ. & ille
ñ peccauerit: uiuens uiuet qr
animã suã lib̾auit qͥa iusto ut¬
ñ peccaret denuntiauit: cũ
iustꝰ ad peccatũ p̾dicatore tacen¬
te cecidit. p̾dicator qr tacuit
reus tenet᷑. S qͥs nr̃m rogo ad
hȩc sufficiat. ut ñ solũ peccato¬
resstudiose corripiat. s etiam
iustis inuigilet necadant: Noᷤ
enĩ infirmitatis nr̃ȩ conscii. cũ
iustos uiros conspicimꝰ. admon̾e
eos ñ p̾sumimꝰ ut iustitiȩ uiã
teneant. quã qr iã tenent uide¬
mus. Et tam̃ p̃dicatoris ẽ debi

Expanded text:
 Si autem tu annuntiaveris justo ut non peccet justus, et ille non peccaverit, vivens vivet, quia animam suam liberavit quia justo ne peccaret denuntiavit, cum justus ad peccatum, praedicatore tacente, cecidit, praedicator quia tacuit, reus tenetur. Sed quis nostrum, rogo, ad haec sufficiat, ut non solum peccatores studiose corripiat, sed etiam justis invigilet ne cadant? Nos enim, infirmitatis nostrae conscii, cum justos viros conspicimus, admonere eos non praesumimus ut justitiae viam teneant, quam quia tenent videmus; et tamen praedica
Abbreviated transcription (Latin):
qr aꝑte ñ ualuit  diripuit. S
in furti accusatione posit᷑. se
hanc diripuisse iureiurando
denegauit. Huic gͦ c̃cupiscen¬
tia peccatũ fuit & causa pec¬
cati. qr ꝑ eã ꝑuenit ad rapinã.
Ipsũ uͦ furtũ qͦ rẽ concupitã di¬
ripuit. & peccatũ ei factũ ẽ &
pena peccati: qr & ex retributi
one iã ñ rep̃sse concupiscentiȩ
factũ ẽ ut ueniret ad furtũ.
& culpa cordis excresceret in
oꝑe exultione cecitatis. S qi
furtũ ꝑiurio tegere curauit.
ex peccato rursũ peccatũ ge¬
nuit. Furcũ gͦ qͦd ex c̃cupiscen¬
culpe p̾cedentis. peccatũ & cau¬
sa peccati culpe subsequentis:
qͥa de illa natũ hanc genuit.
Qđ bene paulus apl̃s de qͥb dã
dm̃ intelligentib s ñ honoran¬
tib insinuat dicens. Cũ cogno¬
uissent dm̃. nͣ sicut dm̃ glifica

Expanded text:
erte non valuit, furto diripuit, sed in furti accusatione positus, se hanc diripuisse jurejurando denegavit. Huic ergo concupiscentia peccatum fuit et causa peccati, quia per eam venit ad rapinam; ipsum vero furtum, quo rem concupitam diripuit, et peccatum ei factum est et poena peccati, quia ex rone jam non repressae concupiscentiae factum est, ut veniret ad furtum, et culpa cordis excresceret in opere ex ultione caecitatis. Sed quia furtum perjurio tegere curavit, ex peccato rursum peccatum genuit. Furtum ergo quod ex concupiscenculpae praecedenti peccatum, et causa peccati culpae subsequenti, quia de illa natum hanc genuit. Quod bene Paulus apostolus de quibusdam Deum intelligentibus, sed non honorantibus, insinuat dicens: Cum cognovissent Deum, non s
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑsonarũ fauorib excissi:
cepit a laudib ꝑfectoꝵ. ut mode
sta inuectione ad rep̾hensionẽ
ꝑtingerit infirmoꝵ. Et iihoc qͦ
admedicinã cordis. amedicina
corporis usũ trahens. lã cũ feri¬
endũ uulnꝰ medicꝰ aspicit. pͥus ca
mẽbra qͦ circa uuluꝰ sana st̃ pal¬
pat. ut pꝰea adea qͦ uulnerata st̃
lenit palpando ꝑueniat. Cũ gͦ
paulꝰ ꝑfectos incoruichiis lau¬
dauit. saua mẽbra uixta uuluꝰ
tetigit. Cũ uͦ infirinos de diuisi¬
one rep̾hendit. uulnꝰ incorpore ꝑ

Expanded text:
in personarum favoribus excisi, in personarum favoribus excisi, csta invectione ad reprehensionem pertingeret infirmorum, et in hoc quoque ad medicinam cordis a medicina corporis usum trahens. Nam cum feriendum vulnus medicus aspicit, prius ea membra quae circa vulnus sana sunt palpat, ut post ad ea quae vulnerata sunt leniter palpando perveniat. Cum ergo Paulus perfectos in Corinthiis laudavit, sana membra juxta vulnus tetigit; cum vero infirmos de divisione reprehendit, vuln
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dicat᷑. & quib dicat᷑ ñ uigi¬
lant᷑ aspicit᷑. ualde ꝑiculosũẽ.
Nerecundȩ & enĩ m̃tes si qͣs for¬
tasse culpas admiserint: lenit᷑
arguendȩ st̃. qr si asꝑus incre¬
pent᷑. frangunt᷑ potiꝰ qͣm eru¬
diunt᷑. At contͣ m̃tes asꝑe atti
ipudentes. si increpate lenit᷑
fuerint: ad maiores culpas ipsa
eodẽ egregio p̃dicatore discimꝰ.
qͥ cũ corithios cognosceret ꝓ
amore ꝑsonarũ inscismate eẽ¬
diuisos: eoꝵ uerecundiȩ consu¬
lens. locutionẽ suã eis a gr̃arũ
actione & laudib cepit dicenᷤ.
Gr̃as ago dõmeo semꝑ ꝓuob̃ in

Expanded text:
d dicatur, et quibus dicatur, non vigilanter conspicitur, valde periculosum est. Verecundae etenim mentes, si quas fortasse culpas admiserint, leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majores culpas ipsa eodem egregio praedicatore discimus, qui cum Corinthios cognosceret pro amore personarum in schismate divisos, eorum verecundiae consulens, locutionem suam eis a gratiarum actione et laudibus coepit, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis in
Abbreviated transcription (Latin):
uerba si ꝑ typice expositionis or¬
dinẽ sequim᷑. ꝓpha indomosua
uincła suscipit & ligat᷑. qͥa inex¬
tremis cũ iudea credidit. grauis
sentit: ita ut p̾dicationeseiꝰ mi¬
nistri iniqͥtatis ñ recipiant. s re.¬
sistendohas uincłis doloꝵ p̾mañ.
Et inmedio eoꝵ ñ egredit᷑. qr ad
corda pͣuoꝵ p̾dicatio ñ ꝑuenit:
dũ lingua bonoꝵ ligata tribu
lationib tacet. Erunt enĩ tunc
multi ex uideis infidelib qͥ eosdẽ
ipsos qͥ ex ideis credidint ꝑseq̃n¬
qͣm & ex ipso suo genere iudea
cũ fidelis fuerit tribulationẽ
ꝑsecutionis portet. Dũ enĩ uni¬
genit᷑ sũm patris incarnat᷑ ac
mortuus resurrexisse atq ad
cȩlos ascendisse ñ credit᷑. ficut
ꝑ sacrȩ scripturȩ paginas p̃di¬
ligata erit. q̃si ita ut dicta ẽ
ineoꝵ intellectũ decurreret:
hic subdit᷑. Et linguã tuã adhe¬
rescere faciã palato tuo. & eris
mutꝰ. nec qͣsiuir obuirgans. quia
domꝰ exasꝑans ẽ. S qͥa enoch & he¬

Expanded text:
ordinem sequimur, propheta in domo sua vincula suscipit et ligatur, quia in extremis, cum Judaea crediderit, gravisssentit, ita ut praedicationes ejus ministri iniquitatis non recipiant, sed resistendo has vinculis dolorum premant. Et in medio eorum non egreditur, quia ad corda pravorum praedicatio non pervenit, dum lationibus tacet. Erunt etenim tunc multi ex Judaeis infidelibus, qui eosdem ipsos, qui ex Judaeis crediderint, persequenquoniam ex ipso suo genere Judaea, eum fidelis fuerit, tribulationes persecutionis portet. Dum enim Unigenitus summi Patris incarnatus, ac mortuus, resurrexisse atque ad coelos ascendisse non creditur, sicut per sacrae Scripturae paginas praediligata erit: quae si ita ut dicta est in eorum intellectum decurreret, dhuc subditur: « Et linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est. Sed quia, Enoch et E
Abbreviated transcription (Latin):
puli ꝓph̃a ad cãpũ educit᷑. atq
ad domũ pꝰea de cãpo reuocat᷑.
nͥ qͦd p̃dicationis gr̃a aiuidaicopo¬
pło ablata in latitudine gentili¬
tatis sparsa ẽ: S tam̃ infine mun¬
di dũ uidei ad fidẽ redeunt: qͥsi
addomũ ꝓpħa reducit᷑. ut in suo
popło rursus p̃dicatio in habitet:
Quȩ mͦ uelut incãpo ita indiu̾siᷤ
gentib fulget. Scriptũ quippe c̃.
Donec plenitudo gentiũ intͣret.
& sic om̃is isrł̃ saluus fieret. Quia
numerꝰ filioꝵ isrł quasi harena
maris. reliqͥe saluȩ fient. Exeat
gͦ ꝓph̃a de medio popłi ad cãpũ
de cãpo redeat ad domũ: ut pͣ-
gentib recipiat iudea sp̃ualis
doctrinȩ dona q̃ amisit. Includi
gentib qͣi ifidelitate remanse¬
rint. plebs conu̾sa iudeoꝵ duriᷤ
ꝑsecutionib angustat᷑. Unde
scriptũ ẽ. Atriũ aut̃ qͦ extͣ
templũ eicies foras & ne metieriˢ

Expanded text:
a ad campum educitur, atque ad domum postea de campo revocatur? nisi quod praedicationis gratia Judaico populo ablata in latitudinem gentilitatis sparsa est? Sed tamen in fine mundi dum Judaei ad fidem redeunt, quasi ad domum propheta reducetur, ut in suo populo rursus praedicatio inhabitet, quae modo velut in campo ita in diversis gentibus fulget: Scriptum quippe est: « Donec plenitudo gentium introiret, tunc omnis Israel salvus fieret . » Quianumerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . Exeat ergo propheta de medio populi ad campum, de campo redeat ad domum, ut praegentibus, recipiat Judaea spiritalis doctrinae dona, quae amisit. Includi gentibus quae in infidelitate remanserint plebs conversa Judaeorum duris persecutionibus angustatur. Unde scriptum est: Atrium autem quod est extra templum ejice fo
Abbreviated transcription (Latin):
debet qͥd loquat᷑. cui loquat᷑.
qͣndo loquat᷑. qualit̾̃ loquat᷑.¬
& qͣntũ loquat᷑. Si autͣ unũ
hoꝵ defuerit. locutio apta ñerit
Scriptũ qͥppe ẽ. Sirecte offe¬
ras recte aut̃ ñ diuidas: pec¬
casti. Recte aut̃ offerimꝰ cũ
bono studio bonũ opꝰ agimꝰ.
S recte ñ diuidimꝰ. si habere
discretionẽ in bono oꝑe pͦpona¬
mus. Considare & enĩ debemꝰ
qͥd loquam᷑. ut iuxta pauli uo¬
sit conditꝰ. Pensandũ uͦ nob̃ est
cui loquam᷑. qr increpationis uer¬
bũ qͦdhec admittit ꝑsona. alt̾a
ñ adiittit. & sepe ipsa eadẽ ꝑso¬
na scdm factũ sit altera. Unde
nathan ꝓpħa dauidpͦ adulteri¬
um forti increpationis sententia
ꝑcussit. Quicũ de raptore ouis
diceret. filiꝰ mortis ẽ uir qͥfecit
hoc: ei ꝓtinꝰ respondit dicenᷤ. Tu
es uir ille. Cui tam̃ cũ de Salo¬
monis regno loqͤret᷑. qi culpa de
qr causa dispar extitit: etiam
sermo ꝓpħicꝰ dissimilis fuit. Pen¬

Expanded text:
debet quid loquatur, cui loquatur, quando loquatur, qualiter loquatur, quantum loquatur: si enim unum horum defuerit, locutio apta non erit. Scriptum quippe est: « Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. » Recte autem offerimus, cum bono studio bonum opus agimus. Sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus. Considerare etenim debemus quid loquimur, ut juxta Pauli vosit conditus . 13. Pensandum vero nobis est cui loquamur quia saepe increpationis verbum quod haec admittit persona, altera non admittit. Et saepe ipsa eadem persona secundum factum fit altera. Unde Nathan propheta David post adulterium forti increpationis sententia percussit. Qui cum de raptore ovis diceret: Filius mortis est vir qui fecit hoc, ei protinus respondit, dicens: Tu es ille vir . Cui tamen cum de Salomonis regno loqueretur ,  persona, quia causa dispar exstitit, etiam sermo propheticus dissimilis fuit. Pen
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̾ contͣ galathas qͥ a fide di¬
cesserant erigit᷑. Nulla enĩ mode¬
stiȩ pacientia p̾missa. nulla locui¬
tionis dulcedine p̾rogata. eos qͦs
a fide discessisse cognouit. abipso
epłȩ suȩ exordio inuehendoredar¬
guit. Nã p̾missa salutatione sic
cepit. Miror qͦd tã cito tͣnsferimi¬
ni abeo qͥuos uocauit ingram
xp̃i. Quibꝰ etiã inaꝑta increpa¬
tione pꝰcetera subiungit. O¬
insensati galathͤ qͥs uos fasci¬
nauit: Mentes & enĩ durȩ
nͥ aꝑta ẽẽnt increpatione ꝑcussȩ.
nullo modo malũ cognoscerent
qͦd egissent. Nã sepe ii qͥ impuden¬
tes st̃. tc̃ tantũ se peccasse senti¬
unt: qͣndo de peccatis qͤ fecert̃
increpant᷑. & minores culpas
suas estunant. qͦs minor inuectio
castigat. Q qͥs uebem̃t᷑ obiur¬
gari uiderint. maiores eẽ dep̃¬
hendunt. Unde necesse ẽ ut sẽꝑ
sermo p̾dicationis cũ auditoꝵ
debeat qͣlitate formari. ne aut
uerecundis asꝑa: aut impu¬
dentib lena loqͣt᷑. Qͥd autẽ

Expanded text:
aspere contra Galatas, qui a fide discesserant, erigitur. Nulla enim modestiae patientia praemissa, nulla locutionis dulcedine praerogata, eos quos a fide discessisse cognovit, ab ipso Epistolae suae exordio invehendo redarguit; nam praemissa salutatione sic coepit: Miror quod sic tam cito transferimini ab eo, qui vos vocavit in gratiam Christi . Quibus etiam in aperta increpatione postinsensati Galatae, quis vos fascinavit ? Mentes etenim durae nisi aperta essent increpatione percussae, nullo modo malum cognoscerent quod egissent. Nam saepe hi qui impudentes sunt tantum se peccasse sentiunt, quantum de peccatis quae fecerint increpantur, ut minores culpas suas aestiment, quas minor invectio castigat, et quas vehementer objurgari viderint, majores esse deprehendant. Unde necesse est ut semper sermo praedicantis cum auditorum debeat qualitate formari, ne aut verecundis aspera, aut impudentibus lenia loquatur. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
te Paule si iã nichil deest: cur
eis scribendo fatigaris. cur in
longinqͦ positꝰ᷑ loqueris: Pen
Ecce eiꝰ gr̃am dĩ datã asserit.
factos mom̃ib diuites dicit.
moñi uerbo & inom̃i scientia
ipso moriendo & resurgendo
ẽẽ ꝑhibet. & nichil eis deesse in
laudat: Nã pͦcet̾a subiungit.

Expanded text:
te, Paule, si jam nihil deest, cur eis scribendo fatigaris? Cur in longinquo positus loqueris? PensEcce eis gratiam Dei datam asserit, factos in omnibus divites dicit in omni verbo et in omni scientiaipso moriendo et resurgendo esse perhibet, et nihil eis deesse in laudat? Nam post caetera subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
tate sua moriet᷑. tu autẽ ani¬
mã tuã lib̾asti. Tunc enĩ sub¬
iectꝰ morit᷑ sine te: qͣndo incau¬
sa mortis contradictorẽ ꝑtule¬
rit te. Nã morti cui ñ c̃tradiciᷤ
aduingeris. & notandũ qͤ st̃
qͤ debeant aspeculatore pdica¬
ri. Nimirũ fides & oꝑatio. Nam
ait. Si autẽ tu annuntiaueris
ipio. & ille ñ fuerit conu̾sus
abimpietate sua & a uia sua
impia. Impietas qͥppe ad infide¬
litatẽ ꝑtinet. uia uͦ impia ad
prauã actionẽ. Q om̃is specu¬
lator hoc hab̾e debet studii. ut
pͥus adpietatẽ fidei. pͦmodũ ad
piã uiã. id ÷ ad bonã actionẽ
sermo se intulit. innotescere bre¬
uit᷑ debemꝰ inore pastoris qͣntꝰ
debeat ẽẽ ordo atq locutionis

Expanded text:
tate sua morietur, tu autem animam tuam liberasti. 11. Tunc enim subjectus moritur sine te, quando in causa mortis contradictorem pertulerit te. Nam morti, cui non contradicis, adjungeris. Et notandum quae sunt quae debeant a speculatore praedicari, nimirum fides et operatio. Nam ait: Si autem tu annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus ab impietate sua, et a via sua impia. Impietas quippe ad infidelitatem pertinet, via vero impia ad pravam actionem. Et omnis speculator hoc habere debet studii, ut prius ad pietatem fidei, postmodum ad piam viam, id est ad bonam actionem sermo se intulit, innotescere breviter debemus in ore pastoris, quantus debeat esse ordo atque cons
Abbreviated transcription (Latin):
s ei qͥ adhuc de cȩ lestibꝰ gau¬
diis nulla gustauit. qr qͣnto
minꝰ ȩt̾na intelligit. tanto de¬
lectabiliꝰ intẽporalib reqͥescit.
At siqͥs iã cordis ore gustauerit
qͣ sit illa dulcedo cȩlestiũ pre¬
mioꝵ. qͥ illi ymnidici angłoꝵ
chori. ꝙͣ incõpͣhensibilis uisio
sc̃ȩ trinitatis. huic qͣnto dulce
fit qͦd intꝰ uidet: tanto in ama¬
ritudinẽ uertit᷑ om̃e qͦd foris
sustinet. Rixat᷑ secũ de iis qͤ
male egisse se recolit. & sibi&¬
ipsi displicet. cũ ei ille placere
iã cȩꝑit. qͥ om̃ia creauit. Repͣ¬
hendit se de cogitationibꝰ. in¬
sequit᷑ de uerbis. & punit flen¬
do de factis. Suꝑnis inhiat.
t̾rena iã om̃ia ꝑm̃tis despectũ
calcat. Q qͣm diu illud quod
desid̾at adhuc ꝑspeciẽ ñ ht̃:
flere dulce habet. seq conti¬
nuis lam̃tis affligere. Et quia
necdũ se eẽ inpatria ad quã
creatꝰ ẽ uidet: in huiꝰ uitȩ exi¬
lio nil ei plus aliud qͣm sua

Expanded text:
sed ei qui adhuc de coelestibus gaused ei qui adhuc de coelestibus gaudia nulla gustavit, quia quanto minus aeterna intelligit, tanto delectabilius in temporalibus requiescit. At si quis jam cordis ore gustaverit quae sit illa dulcedo coelestium prmiorum qui illi hymnidici angelorum chori, quae incomprehensibilis visio sanctae Trinitatis, huic quanto illud dulce fit quod intus videt, tanto in amaritudinem vertitur omne quod foris sustinet. Rixatur secum de his quae male egisse se recolit, et sibimetipsi displicet, cum ei ille placere jam coeperit qui omnia creavit. Reprehendit se de cogitationibus, insequitur de verbis, et punit flendo de factis. Supernis inhiat, terrena jam omnia per mentis despectum calcat. Et quandiu illud quod desiderat adhuc per speciem non habet, flere dulce habet, seseque continuis lamentis affligere. Et quia necdum se esse in patria ad quam creatus est videt, in hujus vitae exsilio nil ei plus aliud quam sua
Abbreviated transcription (Latin):
eleuauit me & assũpsit me. Inde
enĩ p̾dicator magis ac magis
eleuat᷑ & assumit᷑. unde audi-¬
tor admeliorẽ uitã mutatur.
ñ eleuet. nͥ assũpserit. cur pͥus
sit: S hoc loco assũpsit dictũ
est: constant᷑ tenuit. Nam sunt
ñnulli qͦs eleuat sp̃s s non assu¬
mit. quoꝵ & intellectꝰ ad sp̾ua¬
lia emicat: & tam̃ uita infactis
carnalib remanens intellectui
Nconcordat. Balaã nanq
tuit longe pͦfutura ꝓspicere.
& tam̃ aterrenis desideriis mͣtẽ
assũptꝰ: iã quał inp̾dicatione
ꝑgat audiamꝰ. Et abii amarꝰ
uerant.cur amarꝰ abibat: An
om̃e cor qͦdidẽ sp̃s assumit.
amarũ i indignatione sui sp̃s
facit: Unde sciendũ ẽ qr cui
adhuc pͣsens uita dulcis ẽ:
etiã si u̾bũ dĩ loqͥ uideat᷑ ele¬
uatꝰ & assũptꝰ p̾dicator nonẽ.
Mentẽ enĩ quã sp̃s sc̃s replet.
inamaritudinẽ tẽporaliũ. &¬
delectationẽ ȩt̾noꝵ cõmouet.
Dulce enĩ ẽ eẽ in reb humanis.

Expanded text:
elevavit me, et assumpsit me. Inde enim praedicator magis ac magis elevatur et assumitur, unde auditor ad meliorem vitam mutatur. non elevet nisi assumpserit, cur prius sit? Sed hoc loco assumpsit dictum est constanter tenuit. Nam sunt nonnulli quos elevat sed non assumit, quorum et intellectus ad spiritalia emicat, sed tamen vita in factis carnalibus remanens, intellectui non concordat. Balaam namquetuit longe post futura prospicere, et tamen a terrenis desideriis mentem dicatione pergat audiamus. « Et abii amarus verant, cur amarus abibat? An omne cor quod idem spiritus assumit, amarum in indignatione sui spiritus facit? Unde sciendum est quia cui adhuc praesens vita dulcis est, etiamsi verbum Dei loqui videatur, elevatus et assumptus praedicator non est. Mentem enim quam Spiritus sanctus replet in amaritudinem temporalium delectatione aeternorum commovet. Dulce enim est esse in rebus humanis,
Abbreviated transcription (Latin):
entia multa indignatio: qr
qͣnto plus ꝓficimꝰ incognitiõe.
tanto nob̾ indignam᷑ ampliꝰ
de ꝑuerso oꝑe. Atq cũ scien¬
tia dolor crescit. qi qͣnto ma¬
gis ȩt̾na cognoscimꝰ: tanto
magis ẽẽ nos in huiꝰ exilii mise¬
ria dolemꝰ. Uel sic̃ intͣnslatio¬
ne alia dr̃. Et qͥ addit scientiã.
addit laborẽ. Quo enĩ incipi¬
dia. eo magis ut erroꝵ nr̃oꝵ
la queos possimꝰ euade flendo
laboramꝰ. Inmulta gͦ sapien-¬
tia multa ÷ indignatio: qr si
ȩt̾na iã sapimꝰ. c̃cupiscere tẽ¬
poralia dedignam᷑. Si ȩterna
iã sapimꝰ. nosmet ipsos despici-¬
mus egisse hoc qͦd nos potuit
ab ȩt̾nitatis amore separare.
Rep̾hendit semet ipsã conscien¬
tia. accusat qͦd egit dãpnat
ꝑ penitentiã qͦdaccusat. Fit
rixa inanimo. parturienᷤ pacẽ
cũ dõ. Sic achab rex iniquus
a ꝓph̾a rep̾hensus. cũ cont᷑ se
diuinã seutentiã audisset ꝑti-¬
inuit. & magno merore dep̾ssꝰ
est: ita ut ꝓpħȩ suo dñs dicer&.

Expanded text:
gnatio, quia quanto plus proficimus in cognitione, tanto 1280 nobis indignamur amplius de perverso opere. Atque cum scientia dolor crescit, quia quanto magis aeterna cognoscimus, tanto magis esse nos in hujus exsilii miseria dolemus. Vel sicut in translatione alia dicitur: Et qui addit scientiam addit laborem. Quo enim scire incipidia, eo magis ut errorum nostrorum laqueos possimus evadere, flendo laboramus. In multa ergo sapientia multa est indignatio, quia si aeterna jam sapimus, concupiscere temporalia dedignamur. Si aeterna jam sapimus, nosmetipsos despicimus egisse hoc quod nos potuit ab aeternitatis amore separare. Reprehendit semetipsam conscientia, accusat quod egit, damnat per poenitentiam quod accusat, fit rixa in animo, parturiens pacem cum Deo. 44. Sic Achab , rex iniquus, a propheta reprehensus, cum contra se divinam sententiam audisset, pertimuit, et magno moerore depressus est
Abbreviated transcription (Latin):
diuidat. ut alterũ alt̾i in
cogitatione humiliet: ad hoc
repbi ꝑtrahunt bonũ quod
acceꝑunt. ut ex eo inelatioẽ
pdant᷑. dũ semꝑ considant
bona quȩ ipsi hñt & alii non
qͣnta bona alii habeant. & ip¬
si nͭ habeant. Qđ gͦ diuina pi¬
etas inaugm̃tũ disponit hu¬
militatis. hoc m̃tes repbȩ in
augiñtũ uertunt elationis. &
ex diu̾sitate muuerũ abono
deficiunt: unde crescere in hu¬
militatis bono debuert̃. P ropt̃
qͦd minꝰ habetis. in ꝑximis uͦ hoc
qͦd uob̾ ampliꝰ acceꝑunt. qua¬
tinus dũ suꝑ uosmet ipsos eos
ꝓbono qͦd ipsi hñt & uos non
habetis aspicitis. ad hoc qͦq
obtinendũ etiã uos ex humi¬
litate crescatis. Sienĩ & uos
iillis accepta bona ꝑpendi¬
tis. & illi inuob̃ consid̾ant do¬
na ꝗͣ habetis: uicissim uos ali
tangitis. ut excitati semꝑ ad
cȩlestia uoletis. Sequit᷑. Et
mentoꝵ. Post uocẽ itaq alarũ
animaliũ. audit᷑ etiã uox rota-¬
rum. qr p̾dicantiũ sermone sus-¬

Expanded text:
dividat, ut alterum alteri in cogitatione humiliet, ad hoc reprobi pertrahunt bonum, quod acceperunt, ut ex eo in elatione perdantur, dum semper considerant bona quae ipsi habent, et alii non quanta bona alii habeant, et ipsi non habeant. Quod ergo divina pietas in augmentum disponit humilitatis, hoc mentes reprobae in augmentum vertunt elationis, et ex diversitate munerum a bono deficiunt, unde crescere in humilitatis bono debuerunt. 36. Proquod minus habetis, in proximis vero hoc quod vobis amplius acceperunt, quatenus dum super vosmetipsos eos pro bono quod ipsi habent et vos non habetis aspicitis, ad hoc quoque obtinendum etiam vos ex humilitate crescatis. Si enim et vos in illis accepta bona perpenditis, et illi in vobis considerant dona quae habetis, vicissim vos alis tangitis, ut excitati semper ad coelestia voletis. Sequitur: VEmentorum. Post vocem itaque alarum animalium auditur etiam vox rotarum, quia praedicantium sermone sus
Abbreviated transcription (Latin):
illi sedebant. & mansi ibi septẽ
dieb merens iumedio eoꝵ. Notan
dũ captiuo popło ꝓph̃a sc̃s qͣnta
cõpassione se copulat. eoꝵ q se
merorib considendo & merendo
oꝑis. & ille sermo ab audiente li¬
bent᷑ accipit᷑. qͥ a p̾dicante cũ cõ¬
passione auuni ꝓfert᷑. Sic ferrũ
cũ ferro iungit᷑: liquat᷑ pͥus ut
pͦmodũ uicissim a se ipso teneat᷑
Sienĩ pͥus minime molescit. pͦmo¬
dũ tenere se fortit᷑ ñ sufficit. Sic
ꝓpħa captiuo popło consedit.
& ierens ininedio coꝵ extitit:
ut dũ ꝑcaritatis gr̃am condes
cendendo se ei molliorẽ reddet.
eũ statim ꝑuerbi fortitudinẽ
teneret. Sin uͦ isrłiticꝰ popls qui
int᷑ flagella ñ cognouit. nullo
merore animũ depͥssit. propħa
unt᷑ gaudentes merens sede stu¬
duit: ut tacendo ostendet quid
loqͣndo uenerat docere. Et pͥusꝙͣ
u̾ba faceret: in hoc qͦdierens ta¬
cuit. formã u̾boꝵ sũpsit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
edebant, et mansi ibi septem diebus moerens in medio eorum. » Notandum quod captivo populo propheta sanctus quanta compassione se copulat, eorumque se moeroribus consedendo et moerendo us operis, et ille sermo ab audiente libenter accipitur, qui a praedicante cum compassione animi profertur. Sic ferrum 1282 cum ferro jungitur, liquatur prius, ut postmodum vicissim a semetipso teneatur. Si enim prius minime mollescit, postmodum tenere se fortiter non sufficit. Sic propheta captivo populo consedit, et moerens in medio eorum exstitit, ut dum per charitatis gcendendo se ei molliorem redderet, eum statim verbi fortitudine teneret. Sin vero Israeliticus populus, qui inter flagella cognovit, nullo moerore animum depressit, propheta inter gaudentes moerens sedere studuit, ut tacendo ostenderet quod loquendo venerat docere. Et priusquam verba faceret, in hoc quod moerens tacuit formam verborum sumpsit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
Post pͥmã gͦ uocẽ cõmotionis mag¬
nȩ adextremũ qͦq uox magnȩ cõ¬
motionis fit: qr qͥ cognoscendo din
cepimꝰ peccata plangere. iã dili¬
gendo quẽ cognouimꝰ ñ cessamꝰ
cũ fletib eũ desidare. Post ro¬
tarũ itaq uocẽ uox magnȩ cõ¬
motionis seqͥt᷑: qr cũ testam̃ta
dĩ in aure cordis sonare ceꝑint.
audientiũ sp̃s ex amore cõpun¬
ctus ad lamenta cõmouet᷑. Hinc
est enĩ qͦd scripturȩ sacrȩ uerba
fiunt incorde legentiũ sapida.
huic ÷ qͦd abamantib plerunq
in silentio qͦsi furtiue & tacite
capita potentiũ. mouebunt᷑ in
ea gentes. adaꝑient ora sua sic̃
biam asemet ipso alienando rep¬
pulit. In qua alienatione genteᷤᷤ
motȩ st̃: qr dũ iudei afide ca¬
dent. ad cognitionẽ fidei corda
gentiliũ cucurrert̃. Que uide-¬
licet gentes in sacrȩ lectionis
pabulo oscordis aꝑiunt. & in
occulto sicut pauꝑ comedunt:

Expanded text:
Post primam ergo vocem commotionis magPost primam ergo vocem commotionis magnae ad extremum quoque vox magnae commotionis fit, quia qui cognoscendo Deum coepimus peccata plangere, jam diligendo quem cognovimus non cessamus eum cum fletibus desiderare. Post rtarum itaque vocem vox magnae commotionis sequitur, quia cum Testamenta Dei in aure cordis sonare coeperint, audientium spiritus ex amore compunctus ad lamenta commovetur. Hinc est enim quod Scripturae sacrae verba fiunt in corde legentium sapida, hinc est quod ab amantibus plerumque in silentio quasi furtive et tacite capita potentium, movebuntur in ea gentes, adaperient ora sua sicut Judaeorum superbiam a semetipso alienando repulit. In qua alienatione gentes motae sunt, quia dum Judaei a fide caderent, ad cognitionem fidei corda gentilium cucurrerunt. Quae videlicet gentes in sacrae lectionis pabulo os cordis aperiunt, et in occulto sicut pauper comedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmotionis magnę. pͦ uocẽ alarũ
qͦq rotarũ subdit᷑ & uocẽ cõmo¬
tionis magnȩ. Qđ si diligent᷑ as¬
picit᷑: inueniri potest qr non oti¬
ose repetit᷑. Duȩ qͥppe st̃ cõmoti¬
ones magnȩ. quib corda nr̃a cõ¬
mouent᷑. Una qͥppe ẽ cõmotio
ex timore. altera ex caritate.
Una fit exluctu penitentiũ. alia
ex amore feruentiũ. Post p̃di¬
cationis gͦ uerbũ pͥma cõmotio
est cũ plangimꝰ mala q̃ fecimꝰ.
Post uͦ uocẽ alarũ & rotarũ scda
cõmotio ẽ. dũ mnagnis fletib que¬
rimꝰ cȩlestia bona quȩ audimuᷤ.
Ecce enĩ qͥa intͣ sc̃am ȩccłiam de
multis patrib uirtutũ exempla
coguoscimꝰ. quasi alarũ sonitũ co¬
tidie audimꝰ. Quia ubiq sacra
eloqͥa ꝑsonant: quasi rotarũ uo¬
cib excitam᷑. Q qͥa ꝑ eadẽ sacra
eloqͥa ad amorẽ ur̃i conditoris
accendimͦ. magni feruoris ignibꝰ
ardentes ẽẽ nos longe adhuc ab
om̃ipotentis dĩ facie plangunus.

Expanded text:
rum atque rotarum subditur: Et vocem commotionis magnae. Quod si diligenter aspicitur, inveniri potest quia non otiose repetitur. 39. Duae quippe sunt commotiones magnae, quibus corda nostra commoventur. Una quippe commotio ex timore est, altera ex charitate; una fit ex luctu poenitentium, alia ex fervore amantium. Post praedicationis ergo verbum prima commotio est, cum plangimus mala quae fecimus; post vocem vero alarum et rotarum, secunda commotio est, dum magnis fletibus quaerimus coelestia bona quae audimus. Ecce enim quia intra sanctam Ecclesiam de multis Patribus virtutum exempla 1278 cognoscimus, quasi alarum sonitum quotidie audimus, quia ubique sacra eloquia personant, quasi rotarum vocibus excitamur. Et quia per eadem sacra eloquia ad amorem nostri conditoris accendimur, magni fervoris ignibus ardentes, esse nos longe adhuc ab omnipotentis Dei facie plangimus.
Abbreviated transcription (Latin):
inualle infirmitatis iaceo: Po¬
tens uͦ ẽ humani gen̾is creator
& redemptor indigno mͥ & uitȩ
altitudinẽ. & linguȩ efficatiã
donare. ꝓ cuiꝰ amore in eiꝰeloqͥo
nec mͥ parco. Esse gͦ debet specu¬
specta. Ne enĩ t̾renarũ rerũ a¬
mori succũbat altasit: ne occul¬
ti hostis iaculis feriat᷑ ex omni
latere circunspecta. Neq hoc
speculatori sufficit. ut altum
uiuat nͥ & loqͣndo assidue ad
alta auditores suosꝑtrahat:
eoꝵq m̃tes ad amorẽ cȩlestis
patrȩ loqͣndo succendat. Sed
tunc hȩc recte agit. cũ lingua
eiꝰ exuita arserit. Nã lucerna
ꝗͣ insemet ipsa ñ ardet: eã rem
cui supponit᷑ ñ accendit. Hinc
enĩ de ioħe ueritas dicit. Ille
erat lucerna ardens & lucens.
Ardens uidelicet ꝑcȩleste desi¬
deriũ. lucens ꝑuerbũ. Ht gͦ
seruet᷑ ueritas p̃dicandi. tene¬

Expanded text:
in valle infirmitatis jaceo? Poin valle infirmitatis jaceo? Potens vero est humani generis creator et redemptor indigno mihi et vitae altitudinem, 1284 et linguae efficaciam donare, pro cujus amore in ejus eloquio nec mihi parco. 7. Esse specta. Ne enim terrenarum rerum amori succumbat, alta sit; ne occulti hostis jaculis feriatur, ex omni latere circumspecta. Neque hoc speculatori sufficit, ut altum vivat, nisi et loquendo assidue ad alta auditores suos pertrahat, eorumque mentes ad amorem coelestis patriae loquendo succendat. Sed tunc haec recte agit, cum lingua ejus ex vita arserit. Nam lucerna quae in semetipsa non ardet, eam rem cui supponitur non accendit. Hinc enim de Joanne Veritas dicit: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet per coeleste desiderium, lucens per verbum. Ut ergo servet
Abbreviated transcription (Latin):
mere. mͦ rerũ curã sumere. ne
desint subsidia eis ipsis quibuᷤ
disciplinȩ regula tenet᷑. mͦ rap¬
tores qͦs dã eqͣnimit᷑ ꝑpeti. mͦ eis
substudio seruate caritatis ob¬
uiare. Cũ itaq ad tot & tanta
cogitanda scissa ac dilaniata
mens ducit᷑. qͣndo ad semet ipsã
redeat ut totã se inp̾dicatione
colligat. & a ꝓferendi u̾bi mini¬
sterio ñ recedat: Qui aut̃ neces¬
sitate loci sepe uiris scłaribus
iungor. ñ nunꝗͣ mͥ linguȩ disci¬
plinã relaxo. Nã si mn assiduo cen¬
surȩ meȩ uigore me teneo.scio
qr ab infirmorib fugior. eosq ad
hoc qͦd appeto nunꝗͣ traho. Unde
fit: ut eoꝵ sepe & otiosa patient᷑
audiã. S qͥa ipse qͦq infirmꝰ sũ:
inotiosis sermonib paulisꝑ tractꝰ.
libent᷑ iã ea loqͥ incipio. quȩ au¬
dire ceꝑam inuitꝰ. & ubi tedebat¬
cadere. libet iacert. Quis gͦ ego
uł qualis speculatorsũ qui ñ
inmonte oꝑis consisto. s adhuc

Expanded text:
mere; modo rerum curam sumere, ne mere; modo rerum curam sumere, ne desint subsidia eis ipsis quibus disciplinae regula tenetur, modo raptoresub studio servatae charitatis obviare. Cum itaque ad tot et tanta cogitanda scissa ac dilaniata mens ducitur, quando ad semetipsam redeat, ut totam se in praedicatione colligat, et a proferendi verbi ministerio non recedat? Quia autem necessitate loci saepe viris saecularibus jungor, nonnunquam mihi linguae disciplinam relaxo. Nam si in assiduo censurae meae rigore me teneo, scio quia ab infirmioribus fugior, eosque ad hoc quod appeto nunquam traho. Unde fit ut eorum saepe et otiosa patienter audiam. Sed quia ipse quoque infirmus sum, in otiosis sermonibus paulisper tractus, libenter jam ea loqui incipio, quae audire coeperam invitus; et ubi taedebatcadere, libet jacere. Quis ergo ego vel qualis speculator sum, qui non in monte operis sto, sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cõmissi st̃ oꝑa tͣnͣscen¬
dat. qͣtinꝰ subiectoꝵ uitam
tanto subtiliꝰ uideat. qͣnto
& t̾renis reb qͦs despicit ani
lingua ut dignũ ẽ p̾dicatio¬
nẽ tenet. neq iqͣntũ tenere
sufficit. uita seqͥt᷑ linguã. Q
otiosis uerb̾ sepe implicor. &
ab exhortatione atq edifica¬
tione ꝓximoꝵ torpens & ne¬
gligens cesso. Qui inc̾spectu
tacere ñ possũ: & tam̃ loqͣndo
me ferire ꝑtimesco. Dicã di¬
cam: & uerbi dĩ gladiꝰ etiã ꝑ
me ipsũ ad configendũ cor
go. torporẽ meũ atq negligen¬
tiã uideo. Frit fortasse apud
piũ iudicẽ impetratio ueniȩ.
ipsa cognitio culpȩ. & quidẽ
inmonasterio posit᷑ ualebã
abotiosis uerb̃ linguã restrin¬
gere. & initentione oratiõis
penȩ c̃tinue m̃tẽ tenere. At
pꝰqͣm cordis humerũ sarcinȩ
pastorali subposui. colligere
se adsemet ipsũ assidue non
potest animꝰ qi ad multa partit᷑.
barbaroꝵ gladiis gemere. & cõ¬
misso gregi insidiantes luposti-¬

Expanded text:
ssi sunt opera transcendat; quatenus subjectorum vitam tanto subtilius videat, quanto et terrenis rebus quas despicit animlingua, ut dignum est, praedicationem tenet, neque inquantum tenere sufficit vita sequitur linguam. Qui otiosis verbis saepe implicor, et ab exhortatione atque aedificatione proximorum torpens et negligens cesso. Qui in conspectTacere non possum, et tamen loquendo me ferire pertimesco. Dicam, dicam, ut verbi Dei gladius etiam per memetipsum ad configendum cor go, torporem meum atque negligentiam video. Erit fortasse apud pium judicem impetratio veniae ipsa cognitio culpae. 6. Et quidem in monasterio positus, valebam et ab otiosis linguam restringere, et in intentione orationis pene continue mentem tenere. At postquam cordis humerum sarcinae pastorali supposui, colligere se ad semetipsum assidue non potest animus, quia ad multa partitur.barbarorum gladiis gemere, et commisso gregi insidiantes lupos ti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ excircunspectione. & in al¬
titudine uitȩ consistere. id ÷
inualle infimi oꝑis ñ iacere.
Sicut enĩ turris inmonte iceir¬
co adspeculandũ ponit᷑. ut ho¬
stes qͥ ueniunt longꝰ uideant᷑.
sic p̾dicatoris uita semꝑ in alto
debet fixa ꝑmanere. ut more
nariũ discernat fetores uitioꝵ
odoresq uirtutũ. Incursus ma¬
lignoꝵ sp̃uũ longe ꝓspiciat.
& cõmissas sibi animas ꝑsuam
ꝓuidentiã cautas reddat. Seqͥt᷑.
Et audies ex ore meꝰͦ uerbũ. &
annunciabis eis exme. Ecce
iterũ monet᷑ ꝓpħa ne p̾sumat
loqͥ qͦd ñ audierit: s pͥus aurẽ
cordis apiat uoci creatoris. &
pͦmodũ os sui corporis aꝑiat au¬
rib plebis. Uide ꝓpħa aliꝰdicit.
nclinabo ad similitudinẽ aurẽ
meã. aꝑiã inpsalt̾io ꝓpositionẽ
meã. Qui enĩ recte p̾dicat. pͥuᷤ
sicut dictũ ẽ aurẽ cordis locu¬
tioni intimȩ inclinat: ut post¬
modũ os corporis in ꝓpositione
Si dicente me ad impiũ morte

Expanded text:
circumspectione, et in altitudine vitae consistere, id est in valle infirmi operis non jacere. Sicut enim turris in monte idcirco ad speculandum ponitur, ut hostes qui veniunt longius videantur, sic praedicatoris vita semper in alto debet fixa permanere, ut more narium discernat fetores vitiorum odoresque virtutum. Incursus malignorum spirituum longe prospiciat, et commissas sibi animas per suam providentiam cautas reddat. Sequitur: IBID.-- Et audies ex ore meo verbum, et annuntiabiterum admonetur propheta ne praesumat loqui quod non audierit, sed prius aurem cordis aperiat voci creatoris, et postmodum os sui corporis aperiat auribus plebis. Unde propheta alius dicit: « Inclinabo ad similitudinem aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam . » Qui enim recte praedicat, prius, sicut dictum est, aurem cordis locutioni intime inclinat, ut postmodum os corporis in propositione Si dicente me ad impium, Morte
Abbreviated transcription (Latin):
p̾senti ẽ orationibꝰ repellit:
s tam̃ qͥd se ipsũ paulo pͦ se¬
quat᷑ ignorat. Mita itaq
dispensatione omps ds̃ sic
inelectis suis sua dona dis¬
pensat. ut & isti det qͦdilli de¬
negat. & alt̾i maiꝰ qͦd alt̾i minꝰ
tribuat. Quatinꝰ dũ uel iste
hab̾e illũ conspicit. qͦd ipse ñ
habet. uł ille hunc maiꝰ acce¬
pisse consid̾at qͦd sibi minꝰ adeẽ
pensat:dona dei alter malt̾o
id ÷ uicissim om̃s admirent᷑. att
ex hac ipsa admiratione humi¬
qͦd ñ habet. eũ diumo iudicio
sibi pͣlatũ putet. Alis gͦ suis ui¬
cissim se animalia feriunt. cũ
sc̃ȩ mentes alt̾nis se uirtutib
tangunt. & tangendo excitanti
& excitata ad ꝓuectũ uolant.
Uideamꝰ paulũ quomͦ apłoꝵ alis

Expanded text:
orationibus repellit, sed tamen quid seipsum paulo post sequatur ignorat. Mira itaque dispensatione omnipotens Deus sic in electis suis sua dona dispensat, ut et isti det quod illi denegat, et alteri majus quod alteri minus tribuat, quatenus dum vel iste habere illum conspicit, quod ipse non habet, vel ille hunc majus accepisse considerat, quod sibi minus adesse pensat, dona Dei alter in altero, id est, vicissim omnes admirentur, atque ex hac ipsa admiratione humiquod non habet, eum divino judicio sibi praelatum putet. Alis ergo suis vicissim se animalia feriunt cum sanctae mentes alternis se virtutibus tangunt, et tangendo excitant, atque excitata ad provectum volant. 33. Videamus Paulum quomodo apos
Abbreviated transcription (Latin):
nes eccłiȩ multiplicant᷑: qͥa
cũ ub̃iorẽ gr̾am sp̃s p̃dicatoreᷤᷤ
accipiunt. fideliũ numerus
auget᷑. Quȩ sc̃a eccłia insuis
stillicidiis lȩtat᷑. Instillicidio
enĩ aqua de tecto int̾rã cadit.
qͣ de cȩlo cecid̾at intectu᷑
Tectũ uͦ eccl̃iȩ sc̃i p̾dicatores
sunt: quinos int̾cedendo & ad¬
monitionib mnuniendo ꝓtegunt.
S qr illoꝵ cor diuinit᷑ inpͣdica¬
tione infundit᷑. qͣsi aqͣde cȩlo
uenit intectũ. Quia uͦ nos eoꝵ
u̾bis irrigam᷑. qͣsi aqua de tecto
defluit int̾rã. Sc̃a itaq eccłia
dũ exorit᷑ instillicidiis suis letat᷑.
qͥa cũ infide & bonis oꝑib nascit᷑.
ea q̃ accepit dona c̃sid̾at. & in
uerb̃ p̃dicantiũ exultat. Quia
gͦ auditorib admeliora surgen

Expanded text:
licantur, quia cum uberiorem gratiam spiritus praedicatores accipiunt, fidelium numerus augetur. Quae sancta Ecclesia in suis stillicidiis laetatur. In stillicidio enim aqua de tecto in terram cadit, quae de coelo ceciderat in tectum. Tectum vero Ecclesiae sancti praedicatores sunt, qui nos intercedendo et admonitionibus muniendo protegunt. Sed quia illorum cor divinitus in praedicatione infunditur, quasi aqua de coelo venit in tectum. Quia vero nos eorum verbis irrigamur, quasi aqua de tecto defluit 1279 in terram. Sancta itaque Ecclesia, dum exoritur, in stillicidiis suis laetatur, quia cum in fide et bonis operibus nascitur, ea quae accepit dona considerat, et in verbis praedicantium exsultat. Quia ergo auditoribus ad meliora surgen