comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gere a mortuis die t̾tia. Pirbet se ui¬
clendũ ocłis. p̃bet manib trectandũ.
Parũ ẽ lege. Cõmemorat sc̃pturas. Et
hoc parũ ẽ. Apit sensũ: ut qd legis
intelligas. Demde p̾t cõm̃datã sui
corporis ueritatẽ: cõm̃dat eccłiȩ uni¬
tatẽ. Et p̾dicari in noĩe eiꝰ penitenti

Expanded text:
ortuis die tertia. Praebet se videndum oculis, praebet manibus contrectandum, parum est lege? commemorat scripturas, et hoc parum est? aperit sensum, ut quod legis intelligas, deinde per commendatam sui corporis veritatem, commendat Ecclesiae unitatem. Et praedicare in no
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ꝑ duplicitatẽ fecit: s qͦo dicit᷑.
finxit se longi ur. talẽ se exhibuit
discipłis in corpore. qͣlis apd̃ illos
qͥ enĩ & si neccłũ ut dm diligent:
saltẽ ut pegͥnũ amare potuissent.

Expanded text:
ritas per duplicitatem fecit. Sed quod dicitur: Finxit se longius ire, talem se exhibuit discipulis in corpore qualis apud illos qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltim ut peregrinum amare potuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
Significant᷑ dixit taliũ. ñ istoꝵ. ut
ostenderet ñ ȩtates regnare smores:
& his qͥ similẽ haberent innocentiã.
& simplicitatẽ pmiũ reꝓmitti. apło
qͦq in eandẽ sententiã ꝯgruente. fĩs:
nolite pueri fieri sensib s malitia
paruuli estote: sensu aũ ut ꝑfectisitiᷤ.
Anĩ dico uob̃: qͥcũq ñ acceꝑit reg¬
nũ li sic̾ puer: ñ intrabit in illud.
Sic̃ puer ñ ꝑseuerat in iracũdia. ñ le¬
sꝰ meminit ñ uidens pulchr̃a mu-¬
lierẽ delectat᷑ ñ aliuo cogitat aliud
lo qͥtͣ. sic s uos. nisi talẽ habueritis
mnocentiã & animi puritatẽ. cȩloꝵ
regnũ ñ poteritis intrare. Alit̾. Reg¬
nũ cłi io ẽdo ctrinã eugłii sic̃ puer
accipe iubem᷑: qͥa puer in discendo
neq cotͣdicit doctorib. neq ratio¬
nes& u̾ba cõponit adu̾sꝰ eos resistẽs:
s fidelit̾ suscipit qͦd docet᷑. & cũ me¬

Expanded text:
Significanter dixit, talium, non istorum: ut ostenderet non aetatem regnare sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem, praemium repromitti. Apostolo quoque in eamdem sententiam congruente: Fratres noparvuli estote, sensu autem perfecti .Amen dico vobis, quicunque non acceperit regnum Dei sicut puer, non intrabit in illud. Sicut puer non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Aliter: Regnum Dei, id est doctrinam Evangelii, sicut puer accipere jubemur, quia puer in discendo neque contradicit doctoribus, neque rationes et verba componit, adversum eos resistens, sed fideliter suscipit q
Abbreviated transcription (Latin):
repiendã: nqͥs sͥ forte de suꝑuacua fi¬
dĩ cognitione uł & confessione blan¬
diretur. inox altera iuncta parabola
da s oꝑa. Int̾ quȩ nimirũ opa: maxi¬
me regnat huimilitas. Unde & supra
cũ fidẽ grano synapis minuto qͥdem.
sexotͥtione flagranti cõpararet: qͣsi ex¬
ponendo subiuxit. Cũ feceritis om̃ia
q̃ p̃cepta sũt uob̃: clicite. Serui mutiles

Expanded text:
reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola da, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutile
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis elati pharsei qͥb humiliari me-¬
tis & peioꝵ uitiis. & suis uirturib
ẽ elatꝰ ad ruinã: ita nos ñ nr̃a solũ
pigritia s & melioꝵ uirtutib in¬
spectis humiliem᷑ ad głam: qͣtinꝰ
unoqͥsq nr̃m hec apud se supplex
ac sũmissꝰ obsecret. Ds̃ omp̃c mise¬
rere supplici tuo. qͥa ñ sũ sic̃ in nu-¬
meri serui tui. ꝯtẽptu scłi sublimes.
iustitiȩ merito głosi: castitatis lau
post flagitia publica pęnitendo
tͥ meruerũt eẽ deuoti: qͥ etiã si qͥd
boni tua gr̃a largiente fecero. qͦ
fine hȩc fatiã. quaue a te districti¬
one pensent᷑ ignoro:.
fferebant aũ ad illũ & in¬
fantes: ut eos tangeret. Qd
cũ uiderẽt discipłi: mcrepabãt
illos Et hȩc humilitatis magisterio
lectio plena micat: q̃ uidelicet inno¬
centes ac simplices ad dnĩ grãm ꝑti
ne̾ posse de monstrat. Increpabant
aũ offerentes discipłi ñ qͦ nollent
infantib saluatoris & manu & uoce
benedici: s qͦ necdũ habentes plenis-¬

Expanded text:
bis elati Pharisaei quibus humiliari metis et pejorum vitiis et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos, ut nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque haec apud se supplex ac submissus obsecret. Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi tui contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laudi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti. Qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero, quo fine haec faciam, quave a te districtione praesenter ignoro.llum et infantes, ut eos tangeret. Quod cum viderunt discipuli, increpabant illos. Et haec humilitatis magisterio lectio plena micat, quae videlicet innocentes ac simplices ad Domini gratiam pertingere posse demonstrat. Increpabant autem offerentes discipuli, non quia nollent infantibus Salvatoris et manu et voce benedici, sed quod necdum habentes plenis
Abbreviated transcription (Latin):
mulitatis custodiã ñ habebat. & qͥd
ꝓdest qͦd contͣ hostiũ insidias pȩne
tota ciuitas caute custodit᷑: si unĩ
foram̃ aꝑtũ relinqͣtur. unde ab hosti¬
b intretur: Et publicanꝰ a longe stãs.
nolebat nec ocłos ad cȩłu leuare:s¬

Expanded text:
militatis custodiam non habebat, et quid militatis custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur. Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad, etc. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcredũt. ꝓ suis se hoc accepisse meri¬
tis putant. aut certe eũ iactant
sẽ habere qͦd ñ habent: aut despectis
cȩt̾is. singłarit᷑ uidĩ appetũt habẽ qͦd
habent. Qua phariseꝯ iste iactantiȩ
peste laborasse dephendit᷑: qͥ iccirco de
tẽplo absq iustificatione descendit:
qͥa bonoꝵ oꝑm merita sͥ qͣsi singłarit̃
tͥbuẽs. oranti publicano se p̾tulit.
leiuno bis in sabb̃o: decimas do om̃i¬
ũ q̃ possideo. Ierechiel ꝓpħa de ostensis
sͥ cȩli aminalib scͥbit. & totũ corpus
plenũ ocłis in circuitu ip̃oꝵ qͣtuor.
ocłis descͥbunt᷑: qͥa scõꝵ actio ab om̃i
parte circũspecta e: bona defiderabi¬
lit ꝑuidens. mala sollerter cauens. S
nos sepe du aliis reb intencdimꝰ: fit
ut alia negligamꝰ E ubi negligimꝰ.
ibi ꝓculdubio ocłm ñ habemꝰ ⁊lam
ecce phariseꝰ ad exhibendã abstinen-¬
tiã. ad impendendã misccłia ad refe¬
rendaᷤ dõ gr̃as ocłm habuerat: s ad hu¬

Expanded text:
credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut despectis caeteris singulariter videri appetunt habere quod habent, qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi quasi singularis, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum , quatuor coculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus, et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, et referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad hu
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥtiȩ ꝑfecte cognouit. fleuit. ꝯfes
Sẽ. & si inuist ad tẽpłu uenit. iusti¬
ficatꝰ a tẽplo redit: Typice aũ phari
uͦ gentilis ẽ: qͥ longe a dõ positꝰ. ꝯfi¬
tet᷑ peccata sua. Quoꝵ unꝰ supbien-¬
do recessit humiliatꝰ: alt̾ lam̃tando
appropinqͣre meruit exaltatꝰ Quia
om̃is qͥ se exaltat humiliabit᷑: & qͥ se
humiliat exaltabit᷑. Et de utͦq ppło
p̾fato. & de om̃i suꝑbo uł humili rec¬

Expanded text:
nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, et si injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit! Typice autem Pharvero gentilis est, qui longe a Deo positus, confitetur peccata sua, quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et de utroque populo praefato
Abbreviated transcription (Latin):
agẽ neglexerit: qd suꝑ hoc uerita¬
tis sententia decernat intuere.
Si peccau̾i̾t in te fr̃ tuus. uade & cor¬
ripe eũ. & cetã. usq qͦ ait. si aũ eccłiam
ñ audierit. sit tͥ sic̃ ȩthincꝰ & publi

Expanded text:
agere neglexerit, quid super hoc veritaagere neglexerit, quid super hoc veritatis sententia decernat, intuere. Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum, et caetera, usque quo ait: Si autem et Ecclesiam non audierit, sit
Abbreviated transcription (Latin):
septies in die ꝯũsꝰ fuerit ad te. dicẽs
pęnitet me: dimitte illi. Septena¬
rio numero ñ ueniȩ dandȩ tĩminꝰ
ponit᷑. s uł om̃ia peccata dimit¬
cenda. uł semꝑ penitenti dimit¬
tendu p̾cipit. Solet enĩ ꝑ septẽ sepe.
uniꝯculꝰq rei aut tẽporis uniusi¬
tas indicari. Unde qd in ps almo
canit᷑ septies indie laud̾e dixi tͥ:
nichil est aliud: quã semꝑ laus erꝰ
more meo. Nã & alibi petro int̃¬
roganti quotiens peccanti in se
frĩ dimittat: an usq septies: respõ¬
dit dñs. Nondico tͥ usq septies.
s usq septuagies septies: io ẽ qͣdrin¬
gentis nonaginta uicib: ut toti
ens peccanti frĩ dimittẽt indie.
qͦtiens ille peccate ñ poss. Peccan
tigͥ in te frĩ si pęnitentiã egerit
dimittendi habes potestatẽ ĩmo
necessitatẽ: ut & tͥ pęnitenti ac uemã
flagitanti pat̾ qͥ ẽ in celis ignoscat.
At si increpatꝰ ꝯuerti & pęnitentiã

Expanded text:
septies in die conversus fuerit ad te, dicens: septies in die conversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimitte illi. Septenario numero non veniae dandae terminus ponitur, sed vel omnia peccata dimittenda, vel semper poenitenti dimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem cujuscunque rei aut temporis universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nil est aliud quam semper laus ejus in ore meo . Nam et alibi Petro interroganti quoties peccanti in se fratri dimittat, an usque septies, respondit Dominus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies , id est, quadringentis nonaginta vicri dimitteret in die, quoties ille peccare non posset. Peccanti igitur in te fratri, si poenitentiam egerit, dimittendi habes potestatem, imo necessitatem, ut et tibi poenitenti ac veniam flagitanti Pater qui est in coelis ignoscat. At si increpatus converti et poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ne oderis fr̃ẽm tuũ in corde tuo. s
publice argue eum: ne habeas suꝑ
illo peccatũ. Quo gͥ ordine scanda¬
la declinare. &ue ppetuũ uitare
possimꝰ insinuat. si nos uidelicet
ipsos ne quẽ lecdamꝰ attendamꝯ si
peccantẽ zelo iusticiȩ corripimꝰ.
si ex corde penitenti miscdiȩ pieta¬
tisq uscera pandimꝰ Ubi caute in¬
tuendũ est: qͥa ñ passim peccanti
dimittẽ. s penitentiã agenti dimit¬
tẽ ubem᷑. E pͥmo qͥdẽ peccantẽ mi¬
sericordit̾ increpare: ut sit cui pꝰt¬
modu habeamꝰ iuste dimittere.
Qui gͦ frẽm uidens peccare tacuerit.
ñ minꝰ dnĩci p̾cepti transgressor est.
qu̾a is qͥ eicdẽ penitenti ueniã dare
noluerit: qͥa qͥ dixit si penituerit
dimitte. p̃misit. si peccauerit incre¬
pa. Itaq uenia fr̃i pt increpationẽ
largienda ẽ: s illi utiq qͥ se peniten¬
do ab errore ꝯu̾tit. ne uł difficilis
uenia uł remissa sit indulgentia.
Et si septies in die peccauĩt in te. &

Expanded text:
Ne oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum . Quo igitur ordine scandala declinare, et vae perpetuum vitare possimus, insinuat. Si nos videlicet ipsos, ne quem laedamus, attendimus. Si peccantem zelo justitiae corripimus. Si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. Ubi caute intuendum est quia non passim peccanti dimittere, sed poenitentiam agenti dimittere jubemur, et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui ergo fratrem videns peccare tacuerit, non minus dominici praecepti transgressor est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit. Quia qui dixit: si poenituerit, dimitte: praemisit, si peccaverit, increpa. Itaque venia fratri post increpationem largienda est, sed illi utique qui se poenitendo ab errore convertit, ne vel difficilis venia, vel remissa sit indulgentia. Et si septies in die peccaverit in te, et
Abbreviated transcription (Latin):
exigit ministeriũ. nec tñ ei gra¬
tiã habet: qñtomagis uos qͥ sine
me nichil potestis face̾̃. ñ tẽporũ
longitudine laboꝵ merita pen¬
sare debetis. s amore & famula¬
tu sponcaneo nouis semꝑ stuidi¬
is augere priora: Itaq dicite.
Serui iutiles sumꝰ. Serui qͥdẽ qͥa
ptio empti estis: mutiles uͦ qͥa dñs
mutilis est qͥ fecit om̃ia: qͥd de
illo dicendũ ẽ. qͥ expłere q̃ p̃cepta
sũt uł infirmitate ñ potuit. uł qͦo
perꝰ ẽ suꝑbia despexit: Alit̾. Serui
mutiles sumꝰ: qͥa ñ sũt ꝯdignȩ
passiones huiꝰ temporis ad suꝑ¬
bis. E alibi. Qui coronat te in mi¬
seratione & miscłia. Non ait.
in meritis & oꝑib tuis: qͥa cuiꝰ
miscdia p̾uenim᷑. ut humilit᷑¬
d̾o seruiamꝰ ei mune̾ coronam᷑
ut sublimit̾ cũ illo regnem q¬
S debiumꝰ face̾ fecimꝰ. Reuera de¬
biumꝰ: qͥa qͥ ñ uenit iniistrari
s ministrare. debicores sͥ nos fecit
ne nr̃is uidelicet oꝑib ꝯfidentes

Expanded text:
i gratiam habet, quanto magis vos, qui sine me nihil potestis facere? non temporum longitudine laborum merita pensare debetis, sed amore et famulatu spontaneo novis semper studiis augere priora. Itaque dicite: Servi inutiles sumus. Servi quidem, quia pretio empti estis. Inutiles vero, quia Dominus inutilis est qui fecit omnia, quid de illo dicendum est qui explere quae praecepta sunt, vel infirmitate non potuit, vel, quod pejus est, superbia despexit? Aliter: Servi inutiles sumus, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad supbis . Et alibi: Qui coronat te in miseratione et misericordia . Non ait, in meritis et operibus tuis, quia cujus cordia praevenimur, ut humilitDeo serviamus, ejus munere coronamur, ut sublimiter cum illo regnemus. Quod debuimus facere, fecimus. Revera debuimus, quia qui non venit ministrari, sed ministrare , debitores sibi nos fecit, ne nostris videlicet operibus confidentes,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ cͥminũ ista apud ueteres iude¬
os pęna fuerit. ut in ꝓfundũ li
us  mort̾e animȩ mereri ppętuam.
Recte aũ qͥ scandalitari potest pu¬
i slłꝰ appellat᷑. Qui enĩ magnꝰ ẽ qͥd¬
leclinat a fide: qͥ aũ pussillꝰ ẽ aĩo N¬
inatle paruus. occasiones q̃rit qͦmͦ scanꝰ¬
dabzetur. Proptẽa deniq oportet
aslios marime his ꝯfulere qui par¬
isuendu sũt infide. ne occasione nr̃i
offendant᷑. & recedant a fide. & de¬
cidãt a salute. Notandũ sane. qͥa G̃
in nr̃o bono oꝑe aliqnͣdo cauendũ

Expanded text:
rum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundo lig mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest pusillus appellatur. Qui enim magnus est, quodeclinat a fide. Qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime iis consulere qui parvuli sunt in fide, ne occasione nostri offendantur, et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane quod in nostro bono opere aliquando cavendum
Abbreviated transcription (Latin):
religiosa pro officio. typicũ pariter
exemplum tribuens. quod omnis
anima quȩ u̾bũ di mente conceꝑit
uirtutũ statĩ celsa cacumina gressu
conscendat amoris. quatenus ciui¬
tatẽ iuda. id est confessionis & lau¬
dis arcẽ penetrare. ꝙ usq ad ꝑfecti¬
onẽ fidei. spei. & karitatis. quasi
tribus in ea mensibus ualeat cõmo¬
rari. Et intrauit in domũ zacha¬
riȩ. ꝙ salutauit elysabeth. Disce
uirgo humilitatẽ mariȩ. ut ꝙ corpo¬
re casta. & pectore possis esse deuota.
Uisitanit iunior semorẽ. salutauit
uirgo uxorem. Decet enĩ ut quo
castior uirgo. eo sit humilior: & seni¬
oribus deferens honorẽ habitũ casti¬
tatis. p̾conio cõmendet humilitatis.
Alit̾. Maria ad elysabeth: dñs uenit
ad iohannẽ. Hec ut sp̃u sc̃o repleat᷑.
illius ut babtisma consecret᷑. Ma¬
iors q humiliatio. minoꝵ est utiq
exaltatio. Deniq seqͥtur. Et factũ
est ut audiuit salutationẽ marie

Expanded text:
religiosa pro officio. Typicum preligiosa pro officio. Typicum pexemplum tribuens, quod omnis anima quae verbum Dei mente conceperit, virtutum celsa statim cacumina gressu conscendat amoris, quatenus civitatem Judae, id est confessionis et laudis, arcem penetrare, et usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus in ea mensibus valeat commorari. « Et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. » Disce, virgo, humilitatem Mariae, ut et corpore casta, et pectore possis esse devota. Visitat junior seniorem, salutat virgo uxorem. Decet enim ut quo castior virgo, eo sit humilior: et senioribus honorem deferens, habitum castitatis praeconia commendet humilitatis. Aliter: Maria ad Elisabeth, Dominus ad Joannem. Haec, ut Spiritu sancto repleatur, illius ut baptismo consecretur. Majorumque humiliatio, minorum est utique exaltatio. Denique sequitur: « Et factum est ut audivit salutationem Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. illũ uidelicet de suo semme
uenturũ p̃figurans quiꝙ ꝓ nr̃a lib̾¬
tate regis nire pugnaret: ꝙ ꝓ nr̃a
absolutione panẽ suȩ carnis offerret.
dixit autẽ maria. Ecce ancilla dñi. fiat
michi scdm u̾bũ tuum. Quanta cũ
deuotione humilitas. quȩ q angłi ꝓ¬
missũ optat impleri. ꝙ se ipsã quȩ
mat̾ eligit᷑ ancillã nuncupat: aꝑtis¬
sime insinuans. quã nil sibi meriti
uendicet in eo qͦd dm̃ iussis obsecun¬
det.fiat inqͥt sine uiri semine conceptꝰ
in uirgine. nascat᷑ de sp̃u sco integra
carne. Scm̃ qͦd nascet᷑ de homine
matre. sine homine patre uocet᷑ filiꝰ¬
dei. Et discessit ab ea angls Exur¬
gens autẽ maria in iebus illis abiit
in montana cũ festinatione in ciuita¬
tẽ iuda. Accepto uirginis consensu
mex angłs cęlestia rẽpetit. Illa petit
montana. festinat inuisere elysabeth:
non quasi incredula de oraculo. uel
dubia de exemplo: sed ut leta ꝑ uoto

Expanded text:
accepit, illum videlicet de suo semine accepit, illum videlicet de suo semine venturum praefigurans, qui et pro nostra libertate regis jure pugnaret, et pro nostra absolutione panem suae carnis offerret. Dixit autem Maria: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Quanta cum devotione humilitas, quae et angeli promissum optat impleri, et seipsam quae mater eligitur ancillam nuncupat? apertissime insinuans quam nil sibi meriti vindicet, in eo quod Domini jussis obsecundet. Fiat inquit, sine viri semine conceptus in virgine, nascatur de Spiritu sancto integra carne sanctum, quod nascetur de femina matre sine homine patre, vocetur Dei Filius. Et discessit ab illa angelus. Exsurgens autem Maria in diebus illis, abiit in montana cum festinatione in civitatem Juda. Accepto virginis consensu, mox angelus coelestia repetit, illa petit montana. Festinat invisere Elisabeth, non quasi incredula de oraculo, vel dubia de exemplo, sed ut laeta pro voto,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ sterilis anus pariture. ut
discat omnia deo possibilia. etiã quȩ
naturȩ ordine uident᷑ esse contraria.
Si quem uͦ mouet quomͦ beatȩ mariȩ
cognatã dicat elisabet. cũ hec de
domo dauid. Illa de filiabus aaron
originẽ duxerit. animadu̾tat ꝓauos
earũ liberis inuic̃ẽ nuptũ traditis
utrãq tribũ potuisse comungere.
Cui si hec expositio forte ñ suffecerit.
contentiosius insistenti quasi hoc
contra int̾dictũ legis fierit nequiuerit.
legat exodũ ubi scriptũ est. Accepit
autẽ aaron uxorẽ elẏsabech filiam
aminadab sororẽ naason. que pepe¬
rit ei nadab & abiud & eleazar &
itamar: uideatq ante edictũ legis
suꝑna ꝓuisione sac̾dotałẽ regali iã¬
tunctã fuisse ꝓgeniẽ. ut uidelicet
dñs iħ̾c xp̃c qui scd̾m carnẽ uerus
rex ꝙ sacerdos erat futurus. ipsam
qͦ carnẽ de utraq daiud scilicet ꝙ
a aron Tirpe susciꝑet. Unde ꝙ ni
hac utraq tribu chrisma ꝑ legem
scm̃ & gladiũ quasi rex ꝙ sac̾ dos

Expanded text:
exemplum sterilis anus pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam quae naturae ordine videntur esse contraria. Si quem vero movet quomodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerit, animadvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis utramque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non suffecerit contentiosius insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi scriptum est: Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab sororem Naason, quae peperit ei Nadab, et Abiud, et Eleazar, et Ithamar . Videatque ante edictum legis, superna provisione sacerdotalem, regali junctam jam fuisse progeniem. Ut videlicets Christus, qui secundum carnem verus Rex et sacerdos erat futurus, ipsam quoque carnem de utraque, David scilicet et Aaron stirpe susciperet. Unde et in hac utraque tribu chrisma per legesanctum et gladium quasi Rex et sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
utriꝰq populi pat̾ fieret ꝑ fidẽ. iuxi
qͦd apłs ad romanos plenissime
disseruit. Aduentus gͦ saluatoris
abrahȩ est q semini eius in secula
ꝓmissus. hoc est filiis ꝓmissionis.
quibus dicit᷑. Si autẽ uos xp̃i. gͦ
abrahȩ semen estis: scd̾m ꝓmissio¬
nẽ heredes. Bene autẽ uel dñi
uel iohis exortũ matres ꝓphetando
p̾ueniunt: ut sicut peccatũ a mu¬
lieribus cȩpit. ita etiã bona amuli¬
eribus incipiant: & que ꝑ unius
deceptionẽ ꝑiit. duabus certatim
prconantibus mundo uita reddat᷑.
ansit autẽ maria cũ illa quasi
mensibus tribus: qr reu̾sa est in do¬
mũ suã. Tam diu mansit maria. do¬
nec elẏsabeth partus tẽpore cõpleto
uenerat natiuitatẽ uideret. Dictũ est
autẽ supͣ qͦd omnis aninia casta que
spirituale uerbi desidernũ conceꝑit.¬
alta mox necesse sit exercitii cȩlestis
dies ibidem demorata qͦusq ꝑfecta¬

Expanded text:
utriusque populi pater fieret per fidem, juxta utriusque populi pater fieret per fidem, juxta quod Apostolus ad Romanos plenissime disseruit. Adventus ergo Salvatoris Abrahae est et semini ejus in saecula promissus, hoc est filiis promissionis quibus dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem hvel Joannis exortum matres prophetando praeveniunt, ut sicut peccatum a mulieribus coepit, ita etiam bona a mulieribus incipiant, et quae per unius deceptionem perit, duabus certatim praeconantibus mundo vita reddatur. Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus, et reversa est in domum suam. Tandiu mansit Maria, donec Elisabeth partus tempore completo am maxime venerat, nativitatem videret. Dictum est autem supra, quod omnis anima casta quae spiritale verbi desiderium concealta mox necesse sit exercitii coelestis dies ibidem demorata, quousque perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbi. ꝙ humiles exaltari. pia iusta¬
q diuinȩ potentiȩ dispensatione
ñ cessãt. Suscepit isrł puerũ su¬
ui: memorari misecordiȩ sue.ul¬
chre puerũ dñi appellat isrł. qͥ
ab eo sit ad saluandũ susceptus.
obȩdientem iudelicet. ꝙ humilem
iuxta qͦd osee dicit: quia puer isrł̃
liari. non potest utiq saluari: nec
dicere cũ ꝓpħa. Ecce enĩ d̾s adiuat
me.ꝙ. dñs susceptor est aminȩ meę.
Quiẽq autẽ humiliauerit se siẽ paruu
lus. hic maior ẽ in regno cȩloꝵ.
Dicut locutus est ad patres nr̃os: abra¬
hã ꝙ semini eius in secula. Semen
abrahȩ non carnale sed sp̃uale
significat: id est non eius tantum
carne ꝓgenitos: sed siue in cirẽ ci¬
sione siue in p̃putio fidei illiꝰ uesti¬
gia secutos. Nã & ipse in p̾putio
positus credidit. reputatũq est
illi ad iusticiã: atq eiusdẽ fidei sig¬
naculũ cirẽ cisionẽ accepit. ut sic

Expanded text:
superbi, et humiles exaltari, pia justasuperbi, et humiles exaltari, pia justaque divinae potentiae dispensatione non cessant. Suscepit Israel puerum suum memorari misericordiae. Pulchre puerum Domini appellat Israel, qui ab eo sit ad salvandum susceptus: obedientem, videlicet, et humilem, juxta quod Osee dicit: Quia puer Israel, liari, non potest utique salvari, nec dicere cum Propheta: Ecce enim Deus adjuvat me, et Dominus susceptor est animae meae . Quicunque autem humiliaverit se slus, hic est major in regno coelorum . Sicut locutus est ad Patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Semen Abrahae, non carnale, sed spiritale significat, id est, non ejus tantum carne progenitos, sed sive in circumcisione, seu in praeputio fidei illius vestigia secutos. Nam et in praeputio positus ipse credidit, reputatumque est ei ad justitiam. Atque ejusdem fidei signaculum circumcisionem accepit, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit potentiã in brachio suo: disp¬
sit suꝑbos mente cordis sui. In brachi¬
o suo. in ipso dei filio significat: ñ qͦd
d̾s pat̾ figura det̾minet᷑ carnis hu¬
manȩ ei q filius tanquã membrũ
corporis hereat: sed qͥa ꝑ ipsũ oĩa¬
facta st̃. ideo brachiũ dictus est.
Sicut eiũ tuũ brachiũ ꝑ qͦd oꝑaris.
sic di brachiũ dictũ est eius u̾bum:
quia ꝑ u̾bũ oꝑatus est mundum.
Cur enĩ brachiũ homo ut aliqͥd ope¬
ret᷑ extendit. nͥ qͥa continuo ñ fit
qͦd dixerit: Si autẽ tanta potestate
p̃ualeret ut sine ullo motu corporis
sin qͦd diceret fieret: brachiũ eius
uerbũ eiꝰ esset. Cũ gͦ audimus brachi¬
ũ di patͥs eẽ dm filiũ. ñ nob̾ obstrepat
ꝯsuetudo carnalis: s qͣntũ illo do-¬
nante possumꝰ di uirtutẽ & sapientiã
cogitemꝰ ꝑ ꝗͣ facta st̃ oĩa. Deposuit po¬
dixit in brachio suo. & qͦd premisit
ommes seculi generationes & ꝑire

Expanded text:
Fecit potentiam in brachio suo, dispFecit potentiam in brachio suo, dispsuperbos mente cordis sui. In brachio suo, in ipso Dei Filio significat. Non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis h. Sicut enim tuum brachium, per quod operaris, sic Dei brachium dictum est ejus verbum, quia per verbum operatus est mundum . Cur enim homo brachium, ut aliquid operetur extendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejus verbum ejus esset. Cum ergo audivimus brachium Dei Patris esse Deum Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis, sed, quantum illo donante possumus, Dei virtutem et sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Deposuit podixit, in brachio suo, et quod praemisit, omnes saeculi generationes et perire
Abbreviated transcription (Latin):
locutione melius intelligit᷑: in qua
ipsũ u̾bũ quod dicit᷑ ãgion. quasi
extra t̾rã esse significat. Cuiꝰ etiã
nos imitatione ꝓ modulo nr̃o segre¬
gari p̃cipimꝰ ab omnibus qͥñ st̃ scĩ.
nec deo dicati. dicente dño. Sc̃i
estote quia q ego sc̃s sum. Quic̃¬
q enĩ se consecrauerit: merito extͣ
t̾rã &. extͣ mndũ uidebit᷑. Locest
enĩ & ipse dicere suꝑ t̾rã ambu¬
lans: conu̾sationẽ in cęlis habemꝰ.
Et misericordia eius in ꝓgenies &
ꝓgenies: timentibus eum. Aspeci¬
alibus se donis ad generalia dei
iudicia se conu̾tens. totius huma¬
ni generis statũ descͥbit:ꝙ qͥd
suꝑbi qͥd humiles mereant᷑. qͥd
filii adȩ ꝑliberũ arbitriũ. qͥd filii
dei sint ꝑ grãm. alt̾nis u̾sibus ex¬
plicat. N on gͦ inqͥt soli mͥ fecit
magna qui potens est: s ce in om̃i
gente & ꝓgenie qͥ timet eũ & o¬
ꝑatur iusticiã acceptus ẽ illi.

Expanded text:
locutione melius intelligitur, in qua locutione melius intelligitur, in qua ipsum verbum quod dicitur ἅγιον, quasi extra terram esse significat. Cujus etiam nos imitatione pro modulo nostro segregari praecipimur ab omnibus qui non sunt sancti, nec Deo dedicati. Dicente Domino: Sancti estote, quia et ego sanctus sum . Quicunque enim se consecraverit, merito extra terram et extra mundum videbitur. Potest enim et ipse dicere, super terram ambulantes conversationem in coelis habemus. Et misericordia ejus in progenie et progenies timentibus eum. A specialibus se donis ad generalia Dei judicia convertens, totius humani generis statum describit, et quid superbi, quid humiles mereantur, quid filii Adae per liberum arbitrium, quid filii Dei sint per gratiam, alternis versibus explicat. Non ergo, inquit, soli mihi fecit magna qui potens est, sed et in omni gente et progenie qui timet eum et operatur justitiam, acceptus est illi.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ econtrario cuiꝰ suꝑbia despecta
condẽpnat᷑. euȩ. id est ue. siuȩ calami¬
tatis nomine multata tabescit. Dece¬
bat enĩ ut sicut ꝑ suꝑbiam pͥmȩ nr̃e
parentis mors in mundũ intrauit.
ita denuo ꝑ huilitatẽ Mariȩ introitꝰ¬
inte panderet᷑. Quia fecit mͥ magna
qui potens est. ꝙ sc̃m nomen eius.
Ad micium carminis respicit ubi dictũ
est maginficat anima inea dñm. Sola
qͥppe anima illa cui dñs magna facere
dignat᷑. dignis eũ p̃comis magnificare
q: ad consortes eiusdẽ uoti ac ppositi
potest cohortando dicere. Magnificate
dñm mecũ: & exaltemtis nomen eius
minuicẽ. Nam qui dñm quẽ cogno¬
uit quantũ ii se est magnificare. ꝙ
nomen enis sc̃ificare contẽpserit: mi¬
niius uocabit᷑ in regno celoꝵ. Scm̃
aut̃e nomen eius uocat᷑: quia singla¬
ris culmine potentiȩ tͣnscendit om¬
nẽ creaturã ⁊ atq ab uniu̾sis quȩ
fecit longe segregat᷑. Quod greca

Expanded text:
sicut econtrario, cujus superbia despecta sicut econtrario, cujus superbia despecta condemnatur, Evae, id est vae, sive calamitatis nomine mulctata tabescit. Decebat enim ut, sicut per superbiam primae parentis nostrae mors in mundum intravit, ita denuo per humilitatem Mariae introitus panderetur. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Ad initium carminis respicit, ubi dictum est: Magnificat anima mea Dominum. Solet quippe anima illa cui Dominus magna facere dignatur, dignis eum praeconis magnificare, et ad consortes ejusdem voti ac propositi potest cohortando dicere: Magnificate inum mecum, et exsultemus nomen ejus invicem . Nam qui Dominum quem cognovit, quantum in se est, magnificare et nomen ejus sanctificare contempserit, minimus vocabitur in regno coelorum. Sanctum autem nomen ejus vocatur, quia singularis culmine potenti transcendit omnem creaturam, atque ab universis quae fecit longe segregatur. Quod Graeca
Abbreviated transcription (Latin):
minans. quia redẽptorẽ humani ge¬
neris in utero portaret intellexit.
t ait maria. Magnificat anima
mea dũnt. Mexultauit sp̃c meus in deo
salutari meo. Tanto inqͥt me dñs tãq
maudito mimere sublimauit. qͦd ñ ullo
linguȩ officio ex plicari. sed ipso uix in¬
timi pectoris affectu ualeat cõprehendi.
Et ideo totas anmȩ iures in agendis
gratiarũ laudibus offero. totũ in con-¬
tẽplanda magnitudine enus cui ñ est
fiis qͥcꝗqͥd uiuo. sentio. disc̾no. gratu¬
lant̾ impendo: qͥa ꝙ eiusdem ihu idẽ
salutaris. sp̃e meus et̾na diuinitate le¬
tat᷑. cuius mea caro tẽporali concepti¬
one fetat᷑. Cui simile est illud psal¬
mistȩ. Anima autẽ mea exultabit
in dño & delectabit᷑ suꝑ salutari
enis. Et ipse enĩ patrẽ filiũq pari ue¬
nerabat᷑ amore Quia respexit humi¬
litatẽ ancillȩ suȩ: ecce enĩ ex hoc bea¬
tã me dicẽt omnes generationes. uiꝰ
humilitas respicit᷑ recte beata ab
hominibus cognominanda gratulat᷑.

Expanded text:
minans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret, intellexit. « Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum. Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. » Tanto, inquit, me Dominus tamque inaudito munere sublimavit, quod non ullo linguae officio explicari, sed ipso vix intimi pectoris affectu valeat comprehendi. Et ideo totas animi vires in agendis gratiarum laudibus offero, totum in contemplandam magnitudinem ejus cui non est finis, quidquid vivo, sentio, discerno, gratulanter impendo. Quia et ejusdem Jesu, id est salutaris spiritus meus aeterna divinitate laetatur, cujus mea caro temporali conceptione foetatur. Cui simile est illud Psalmistae: Anima autem mea exsultavit in Domino, et delectabatur super salutari ejus . Et ipse enim Patrem Filiumque pari venerabatur amore. Quia respexit humilitatem ancillae suae, ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Cujus humilihominibus cognominanda gratulatur:
Abbreviated transcription (Latin):
ex ordine lectio demonstrat.
AA mense autẽ sexto missus est angłs
gabriel a deo in eiitatẽ galilee:
cui nomen nararech. Iecirco angłi
pͥuatis nominibus censent᷑: ut sig
net᷑ ꝑ uocabula etiã in oꝑatione
qͥd ualeant. Neq & enĩ in illa sc̃a ci¬
uitate quã de uisione omnipoten¬
tis dei plena scientia ꝑficit. iccirco
ꝓpͥa nomina sortiunt᷑. ne. eoꝵ ꝑsonȩ
sine nominibus sciri non possint:
s cũ ad nos aliqͥd ministͣruri ue¬
niunt. apud nos etiã nomina a
ministeriis trahunt. Ad mariã
er gͦ uirginem¬
g uirgine gabriei mittit᷑. qͥ fortitu¬
&o dei nommat᷑. Illũ qͥppe nuntia¬
readniebat: qͥ ad debellandas aeri

Expanded text:
ex ordine lectio demonstrat. ex ordine lectio demonstrat. In mense sexto, missus est angelus Gabriel a Deo, in civitatem Galileae, cui nomen Nazareth. Idcirco angeli privatis nominibabula etiam in operatione quid valeant. Neque etenim in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena scientia perfecit, idcirco propria nomina sortiuntur, ne eorum personae sine nominibus sciri non possint: sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Ad Mariam ergo virginem Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur. Illud quippe nuntiare venie
Abbreviated transcription (Latin):
quia mutus est qui non sensũ litte¬
ris intelligit messe spũale̾. Nec talis
iã u̾ba dare populo quasi magister
nouit. s quasi u̾bi q rationis expers.
tacitis ut ita dicã mitibus innuit.
quale t̾e erat sac̾dotiũ iudeoꝵ. cũ
nec rationẽ sacͥficioꝵ. nec dicta curara
onẽ fidei. pliarisei amittantq. i cͥbs
ita ut nec ipsi merent. nec auditoies
suos intrare ꝑmitant. inter ioa tam̃
legis xp̃i sacram̾tis habun a⁊ut.
Pt hene conceptũ suũ elẏsabet qͥnq
rersibus occultat: siuoqͥa ipse le¬
gifer moy ses qͥnq libris mysteria
xp̃i parabolatĩ designat. seu qͥa
tota ueteris instrumenti series
candẽ xp̃i dispensationẽ in qͥnq
mundi ętatibus ꝑscõꝵ facta uel
dicta p̾figurat. Et ideo qͥa xp̃i
incarnatio uel sexta etate seculi
futura. uel ad impletionẽ legis erat
ꝓfutura. recte sexto niense concep¬
ti ioħis missus ad mariã angłs nasci¬
turũ nuntiat saluatorẽ. ut seqͦns

Expanded text:
quia mutus est qui non sensum littequia mutus est qui non sensum litteris intelligit inesse spiritalem. Nec talis jam verba dare populo quasi magister novit, sed quasi verbi et rationis expers, tacitis ut ita dicam nutibus innuit. Quale tunc erat sacerdotium Judaeorum, cum nec rationem sacrificiorum, nec dicta curaretonem fidei, Pharisaei amittant et Scribae, ita ut nec ipsi intrent, nec auditores suos intrare permittant, interiora tamen legis Christi sacramentis abundant. Et bene conceptum suum Elisabeth quinque mensibus occultat, sive quia ipse legifer Moyses quinque libris mysteria Christi parabolatim designat, seu quia tota Veteris Instrumenti series eamdem Christi dispensationem in quinque mundi aetatibus per sanctorum facta, vel dicta praefigurat. Et ideo quia Christi incarnatio, vel sexta aetate saeculi futura, vel ad impletionem legis erat profutura, recte sexto mense concepti Joannis missus ad Mariam angelus, nasciturum nuntiat Salvatorem, ut sequens
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius moysi tẽporibus & deinceps
effloruerit. incu̾bente autẽ saluatoris
aduentu dira eã senectus uc᷑uauerit.
qñ iãq: sac̾dotii ordo ꝑ ambitiones
cr. contentiones pontificũ confusus:
& ipsa lex ꝑ pliariseoꝵ tͣctitiones
discissa: nimꝰ liabilis est ad gignen¬
dũ deo filios effecta. Ingͥait᷑ gͦ racha¬
rias tẽplũ: quia sac̾dotũ est nntrare
in scũariũ d̃i.ꝙ. intelligere in no¬
uissima mẏsterioꝵ cȩlestiũ. Orat
foris multitudo: qͥa qͥ sec̾ta qͦq ꝙ.
inẏsti ca penetrare sublinut̾ neque¬
unt. dectioꝵ necesse est moiitis hu¬
milit̾ intendant. Dũ uͦ ⁊ acharias
altari thimiama imponit. nascitu¬
rũ ioħem cognoscit: qͥa dũ doctores
ampliori flãma diuinȩ lectionis in-
la quasi de uulua elisabeth ꝓditu¬
rã esse reperiunt. Et hoc bene ꝑ an¬
gelũ. qͥaꝙ. lex ordinata est ꝑ angłos
in manu mediatoris. Sed audita cre¬
dere dissimulat. silentii pęna multat᷑.

Expanded text:
ipsius Moysi temporibus et deinceps ipsius Moysi temporibus et deinceps effloruerit: incumbente autem Salvatoris adventu, dira eam senectus incurvaverit, quando et sacerdotii ordo per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et ipsa lex per pharisaeorum traditiones discissa, minus habilis est ad gignendum Deo filios effecta. Ingreditur ergo Zacharias templum, quia sacerdotum est intrare in sanctuarium Dei, et intelligere in novissima mysteriorum coelestium. Orat foris multitudo, quia secreta quaeque et mystica penetrare sublimiter nequeunt, doctiorum necesse est monitis humiliter intendant. Dum vero Zacharias altari thymiama imponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctores ampliori flamma divinae lectionis inarla, quasi de vulva Elisabeth, prodituram esse reperiunt. Et hoc bene per angelum, quia et lex est ordinata per angelos in manu Mediatoris. Sed qui audita credere dissimulat, silentii poena mulctatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ablato gaudeat obꝓbrio sterilitatis.
de partu tam̃ anilis uerecundat᷑ eta¬
tis. S pudet onꝰ matͥs. quãdui latet
honor plis. Nã ꝗͤ occultabat se qͥ a
conceꝑat filiũ. iã intrante beata ma¬
ria dĩgenit̾ce clamosa exultauit. qͥ a
paritura erat ꝓpħam. Allegorice
autẽ ꝑ rachariã sac̾dotiũ iudeoꝵ. ꝑ
elysabetl potest lex ipsa designari:
quȩ sac̾ dotũ doct̾is exertita. qͥsi auxi.¬
lio iurili fulta. spũales deo filios gug¬
nere debebat. s qͣsi obsterilitatis inu¬
riã miume ualebat: ñ qͥ a inulti & aute
legẽ & in lege ꝑfectissime uitȩ fueruit.
s qͥauenimẽ ad ꝑfectũ adduxit lex.
& mandatũ sc̃m &. nistũ. ꝙ bonũ. ita¬
etiã sac̾dotiũ legale ꝓ dispensatione
tẽporis illius. sc̃m & bonũ & iustũ est.
Et qͦd seqͥt᷑ qͥa ambo ꝓcessissent in diebꝰ
suis. ita potest exponi. qͦd legali de¬
uotioni qͥ si ad olescentia uel niuentꝰ

Expanded text:
ablato gaudeat opprobrio sterilitatis, ablato gaudeat opprobrio sterilitatis, de partu tamen anilis verecundatur aetatis. Sed pudet onus matris, quandiu latet honor prolis. Nam quae occultabat se, quia conceperat filium, jam intrante beata Dei genitrice clamosa exsultavit, quia paritura erat prophetam. Allegorice autem per Zachariam sacerdotium Judaeorum, per Elizabeth potest lex ipsa designari, quae sacerdotum doctrinis exercita, quasi auxilio virili fulta, spiritales deos filios gignere debebat, sed quasi ob sterilitatis injuriam minime valebat. Non quia non multi, et ante legem, et in lege perfectissimae vitae fuerint, sed quia neminem ad perfectum adduxit lex, et mandatum sanctum et justum, et bonuspensatione temporis illius sanctum, bonum et justum est. Et quod sequitur, quia ambo processissent in diebus suis, ita potest exponi, quod legali devotioni quasi adolescentia, vel juventus
Abbreviated transcription (Latin):
II populi offerebant᷑. qͦ iã cessare opor¬
tebat. c̃ iohes idem baptistes concipe¬
ret᷑. Et ideo racharias pat̾ eiꝰ sac̾dos
iudeoꝵ obmutuit. qͥa iã cessare ꝙe
mnutescere oportebat sacͥficia eoꝵ qͦ¬
ebat enĩ solus sac̾dos qͥ deagno suo
ꝓpͥo minolato sacͥficiũ dõ ꝓpeccatis
omniũ offerret. Quibus beati ioħis
u̾bis edocem᷑. pͥmo mox die pꝰ diem
expiationis mutationẽ tc̃ sac̃ dotalis
uicis esse celebratã. Ideoq inhac p̃eͦ Ai8.¬
soris am̃ conceptionẽ fieri. qͦ ñ frust
die ieuinoꝵ & afflictionis est ab angło
p̃dicta: qͥa ꝑipsũ erat hominibus af¬
flictio pęnitentiȩ p̾dicanda. Et oceul¬
tabat sem̃sibus qͥnq dicens. Quia sic
fecit mͥ dñs ĩ dieb qͥb respexit aufer¬
re obꝓb̾ũ meũ int̾ homines. Quai ta
scĩs cura sit ne qͥd turpe de quo eri bes¬
cere debeant admittant: ostendit ely¬
sabeth. quȩ & de ipnis quȩ accipe cu¬
piebat donis erubescit. Et licet de

Expanded text:
is populi offerebantur, quae jam cessare oporebat, cum Joannes, id est baptistes, conciperetur. Et ideo Zacharias pater ejus, sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessare et emutescere oportebat sacrificia eorumebat enim solus sacerdos, qui de agno suo proprio immolato, sacrificium Deo pro peccatis omnium offerret. Quibus B. Joannis verbis edocemur, prima mox die post diem expiationis, mutationem tunc sacerdotalis vicis esse celebratam, ideoque in hac praecursoris Domini conceptionem fieri. Quae non frustra dies jejuniorum et afflictionis est ab angelo praedicta, quia per ipsum erat hominibus afflictio poenitentiae praedicanda. Et occultabat se mensibus quinque, dicens, quia sic fecit mihi Dominus in diebus quibus respexit, auferre opprobrium meum inter homines. Quanta sanctis cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant admittant, ostendit Elisabeth, quae et de ipsis quae accipere cupiebat donis erubescit, et licet de
Abbreviated transcription (Latin):
Umbra qͥppe alumine solet ꝙ cor¬
pore formari. Et cui obumbrat᷑.
lumine qͥdem uel calore solis qͣntũ
sufficit reficit᷑. s ipse solis ardor ne¬
ferrinequeat int̾posito uel nubi¬
lo leui. uel qͦlib et alio corpore
tẽꝑat᷑. Beata itaq uirgo quia
quasi purus homo omnẽ plenitu¬
dmẽ diuinitatis corporalit̾ capere
nequibat. uirtus ei altissimi obum¬
brauit. id est incorporea lux diui¬
nitatis corpus in ea suscepit hu-¬
manitatis. De quo pulchre ꝓpħa.¬

Expanded text:
Umbra quippe a lumine solet et corUmbra quippe a lumine solet et corpore formari, et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis, quantum sufficit, reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, interposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore temperatur. Beata igitur Virgo, quia quasi purus homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, virtus ei Altissimi obumbravit, id est incorporea lux divinitatis, corpus in ea suscepit humanitatis. De quo pulchre p
Abbreviated transcription (Latin):
tudine meruit p̾cellere. Quomͦ inqͥt
fiet istud: Non ait unde hoc sciam.
nosco: ordinẽ uidelicet obsequii
cui subdat᷑ inquirens. non autem
signũ cui credat flagitans. Neq
enĩ decebat electã generando deo
uirginẽ dubiã diffidentia. sed pru¬
dentia cautã extstere. qͥa nec facile
poterat homo nosse mysteriũ qͦd
in deo manebat a seculis abscon¬
ditũ. Quia gͦ legerat ecce uirgo
in utero habebit ꝙ. pariet filium.
sed quomͦ id fieri posset ñ legerat:
merito credula his quȩ legerat. scis¬
citat᷑ ab angło qͦd in ꝓpħa ñ iuuenit.
Et respondens angl̾s dixit ei. Sp̃c¬
sc̃s suꝑueniet in te. ꝙ uirtus altis¬
simi obubrabit tibi. Non uirili in¬
qͥt qͦd non cognoscis semine: sed
Frit in te conceptio. libido ñ erit.
Concupisscenciȩ ñ erit estus: ubi
umbrã faciet sp̃c sc̃s. Uerũ in
eo quod ait q uͥtus altissimi obum¬
brabit tibi. potest etiã incarnati
saluatoris utraq natura designari.

Expanded text:
tate meruit excellere. Quomodo, inquit, tate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait, unde hoc sciam, nosco? Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia, sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit et pariet filium , sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit. Et respondens angelus dixit ei: Sptus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. » Non virili, inquit, quod non cognoscis, semine, sed concipies. Erit in te conceptio, libido non erit concupiscentiae. Non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait: « Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, » potest etiam incarnati Salvatoris utraque natura designari.
Abbreviated transcription (Latin):
aster esset merito tam̃ fidei in bonã
est inserta oliuã. Quam post triũ¬
phũ passionis alloquens saluator ait.
Qui timetis dñm laudate eũ: imiu̾sum
semen ia cob magnificate eũ. Non
autẽ ideo futuri tẽporis u̾bis magnus
extiturus iħ c. filuis altissim uocan¬
dus. sceptrũ dauid accepturus. &
in domo iacob regnaturus asserit᷑.
quia iuxta qͦd hereticisapnunt atq a
ueritate desipiunt xp̃c ante mariã
ñ fuerit: s quia homo assũptus in
deu̾ clarificatus est ea claritate quã
u̾bum dei habuit prius quã mun-¬
dus esset apud patrem. hoc est
ut idem filii nomen eandem xp̃i
ꝑsonã homo cũ deo plenus gr̃a
& ueritate sortiret᷑. Dixit autẽ
Maria ad angłm. Quomͦ fret istud
qm̃ uirũ ñ cognosco: Propos tũ
suȩ mentis reuerent̾ exposuit: uitã
uidelicet uͥginalem se ducere decre¬
uisse. Que quia pͥma femmarũ.
tantȩ se uͥtuti mancipare curauit.
sure singulari p̃ cer̾is feminis beati¬

Expanded text:
aster esset, merito tamen fidei in bonam aster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam . Quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri temporis verbis magnus exstiturus Jesus Filius Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur: quia juxta quod haeretici sapiunt, atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem: hoc est, ut idem Filii nomen, eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverentur exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure singulari prae caeteris feminis beati
Abbreviated transcription (Latin):
dandã illi sedẽ dauid pat̾s eiꝰ asseuerãt.
Qui eñ eundẽ ipsũ patrẽ habere daind
quẽ filiũ altissimi uocari ꝓnuntiat in
duabus utiq naturis unã
xꝑi ꝑsonã demonstrat. Accepit
autẽ sedem dauid: ut minirũ gentẽ
cui dauid qͦndã ꝙ filii enis tẽporalis
regni gub̾nacula prebuerunt. ipse
ꝑpetuum uocaret ad regnũ qͦd eis pa¬
ratũ est ab origie mundi. Et regna¬
bit in domo iacob in ȩt̾nũ. ꝙ regni eius
non erit finis. Et ysaias ait. Multipli¬
cabit᷑ eius imperium. ꝙ pacis non erit
finis. Suꝑ soliũ dauid ꝙ suꝑ regnum
eius: ut confirmet illud ꝙ corroboret
in uidicio & iusticia. Non dixit in
biumq debellatione suꝑbarũ. sed
in iudicio ꝙ iusticia. ł hec enĩ regnũ
xp̃i ꝙ ni singulis quibusq fidelibus
ꝙ in uniu̾sa ꝑ orbẽ multiplicatur
parit̾ q confirmatur eccl̃ia. Domũ
nãq iacob totã ecclesiã dicit. que
uel de bona radice nata. uel cũ ole¬

Expanded text:
David patris ejus asseverant. Qui enim eumdem ipsum Patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis, unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. « Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. » Et Isaias ait: « Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super solium David, et super regnum it, ut confirmet illud et corroboret in judicio et justitia . Non dixit in biumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia. Per haec enim regnum Christi et in singulis quibusque fidelibus, et in universa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum ole
Abbreviated transcription (Latin):
tã. Beata in qͥt quȩ credidit. Et uere be¬
ata. quȩ sac̾dote p̃stantior. Cũ fac̾dos ne¬
gasset: uirgo correxit errorẽ. Nec mirũ
si dñs redẽpturus mundũ oꝑationẽ inchod¬
uit amatre: ut ꝑ quã salus omnibus pa¬
rabat᷑. eadẽ pͥma fructũ salutis hauri¬
ret ex pignore. Parit̾q notandũ qͣnta
elicabeth animũ gr̃a maria ĩtͣnte ditaui
quã simul de p̃terito. p̃senti. atq

Expanded text:
tam. Beata, inquit, quae credidit. Et vere betam. Beata, inquit, quae credidit. Et vere beata quae sacerdote praestantior; cum enim sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus redempturus mundum operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem prima fructum salutis hauriret ex pignore. Pariterque notandum quanta Elisabeth animum gratia Maria intrante ditavit, quem simul de praeterito, praesenti atque