comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ternã & episcopalẽ ꝑsonã sicut fr̃¬
&e coepiscopus quẽ ad modũ dignum
fuerat cogitari hoc ñ defendo sed
rep̃hendo. hoc ñ excuso sed aceuso.
enoscat᷑ prto. recordet᷑ nrãm dilecti¬
omo pristina. & obliuiscat᷑ offensionẽ
noũi faciat certe quod me ñ fecis
suscensuit. habeat benitatẽ in
ainda uenia qua ego in illa epła
conscribenda ñ habui. Hoc ꝑ tuam
caritatẽ rogo qđ p̃sens p̾sentẽ ro¬
t uoluerã si eius haberẽ copiã.
Quod cũ conatꝰ eẽm feribente acdeũ
uiro uenerabili nobisq om̃ib hono¬
re p̃ferendo uenire noluit. Dolũ
forfitm meũ sicut pleraꝙ humana
st̃ quantũ ex istimo suspicatꝰ. a quo
me longe ab esset. Tu illi fac fidẽ
quantu potes qui p̃sens ficilius po¬
tes. indica ei cũ quanto & oũa uero
dolere de offensione anmȩ eiꝰ tecũ
fuerĩ conlocutꝰ nouerit ouã ñ eam
contena. &e quantũ in illo dm̃ timeã.

Expanded text:
ternam et episcopalem personam sicut fraternam et episcopalem personam sicut frater et episcopus, quem ad modum dignum fuerat, cogitaui. hoc non defendo, sed reprehendo; hoc non excuso, sed accuso; ignoscatur, peto; recordetur nostram dilectionem pristinam et obliuiscatur offensionem nouam. faciat certe, quod me non fecisse suscensuit; habeat lenitatem in danda uenia, quam ego in illa epistula conscribenda non habui. hoc per tuam caritatem rogo, quod praesens praesentem rogare nolueram, si eius haberem copiam. quod cum conatus essem, scribente ad eum uiro uenerabili nobisque omnibus honore praeferendo uenire noluit dolum forsitan meum, sicut pleraque humana sunt, quantum existimo, suspicatus. a quo me longe abesse tu illi fac fidem, quantum potes, qui praesens facilius potes. indica ei, cum quanto et quam uero dolore de offensione animi eius tecum fuerim conlocutus. nouerit, quam non eum contemnam et quantum in illo deum timeam
Abbreviated transcription (Latin):
motũ erit facillimũ. Aduidenda
uero eao locoꝵ spaciis in teruallisꝙ
cernuntur. si ñ aliud quã ipsũ epo
substantiã incorporalẽ. & ubiq toã
nullo modo uidebit. Siue ergo illui
fure hoc uerũ sit. scdm utrũq uerũe
quod istius corporis ocul dm̃ ñ indi¬
bunt. Aut eñi istius erunt & ñ ui¬
debt̃. aut ñ ert̃ istius siuidebunt.
Qm̃ tanta cõmutatione longe alte¬
rius corporis erunt. Sed paratus sũ
si oruid de hac re melius nouit hio
frater uel ab ipso uel ab illo aquo didi¬
cit discere. Quod si inridenter dice¬
rem etiam illud dedõ corporali men¬
bris qui ꝑ loca diuisibili dicert̃ pari¬
tũ ẽẽ. me discere quod ñ dico. quia ñ
inrichenter loquor. & tabẽ dm̃ ñ ẽẽ
omnino ñ ambigo. Et ne talis eẽ.
crederetur illã epłam scripsi. in qua
dũ essem in admonendo sollicitus
quã nominib tacitis in corripiendo
nimius atq in ꝓuidus fui. nec fra¬

Expanded text:
motum erit facillimum ad uidenda motum erit facillimum ad uidenda uero ea, quae locorum spatiis interuallisque cernuntur, si non aliud quam ipsum erit, substantiam incorporalem et ubique totam nullo modo uidebit. siue ergo illud siue hoc uerum sit, secundum utrumque uerum est, quod istius corporis oculi deum non uidebunt; aut enim istius erunt et non uidebunt aut non erunt istius, si uidebunt, quoniam tanta commutatione longe alterius corporis erunt. Sed paratus sum, si quid de hac re melius nouit hic frater, uel ab ipso uel ab illo, a quo didicit, discere. quod si inridenter dicerem, etiam illud de deo corporali membrisque per loca diuisibili dicerem paratum esse me discere. quod irridenter loquor, et talem Deum non esse omnino non ambigo, et ne talis esse crederetur, illam epistolam scripsi. In qua dum essem in admonendo sollicitus, quamuis nominibus tacitis in corripiendo nimius atque inprouidus fui nec fra
Abbreviated transcription (Latin):
nori loco minorẽ. in maiori mato¬
rẽ. sed ubiq incorporaliter tota est.
Longe aliud erunt hec corpora & ñ
erunt ipsa nec sola detracta morta¬
litate atip corruptione ponderis
grauitate aliud erunt. sed inuirtu¬
tẽ ipsius mentis ouodã modo conuer¬
tentur. si uidere poterunt quomͦ
tunc menti. nẽ autẽ nec ipsi men
uidere concessũ ẽ. S⁊ eñi mutaq
morib dieimus hominẽ ñ eõ
qui fuit. si denio mutatis artath
ipsũ corpus dicimus ñ eẽ. Epod
fuit. quanto magis ipsũ ñ erit tai¬
ta conuerfione mutatũ. ut ñ solũ
immortaliter uiuat. uerũ etian n¬
ui sibilt̃ uideat. Qua ꝓpt̃ si uidde
dm̃ ñ istius corporis oculi ui debini
quia &e in hoc ñ erit ipsũ corpus uso
in illã un potentiamo mutatum . o
ñ ẽ. contraria ista opinio illis uerbs
epłȩ meȩ. Si autẽ actenus ñ erit pss
o nẽ mortale t̾e in mortale. nc̃ aggri¬
uans animã. tc̃ nullo pondere adomiꝰ

Expanded text:
nore loco minorem in maiore maionore loco minorem in maiore maiorem, sed ubique incorporaliter tota est, longe aliud erunt haec corpora et non erunt ipsa nec sola detracta mortalitate atque corruptione et ponderis grauitate aliud erunt, sed in uirtutem ipsius mentis quodam modo. conuertentur, si uidere poterunt, quo modo tunc menti nunc autem nec ipsi menti uidere concessum est. si enim mutatis moribus dicimus hominem non esse, qui fuit, si denique mutatis aetatibus ipsum corpus dicimus non esse, quod fuit, quanto magis ipsum non erit tanta conuersione mutatum, ut non solum inmortaliter uiuat, uerum etiam inuisibilem uideat! quapropter, si uidebunt deum, non istius corporis oculi uidebunt, quia et in hoc non erit ipsum corpus usque in illam uim potentiamque mutatum, et non est contraria ista opinio illis uerbis epistulae meae. si autem hactenus non erit ipsum, quia nunc mortale tunc inmortale, nunc adgrauans animam tunc nullo pondere ad omnem
Abbreviated transcription (Latin):
li fuerit spiritale. ut etiam substan¬
tiam incorporalẽ ñ locoꝵ inter uallis
uel spacits diui sibilẽ uel etiã mbroꝵ
limamentis ac finib terminatam.
Sed ubiꝙ totam per tale corpus
uidere possimus. Volo & mre doceat
si uerũ sapit. Si autẽ in hoc falsũ
sentit longe tolerabilius ẽ corpora¬
li aliquid arrogare. quã dõ derogare
& si uera ẽ. ista fententia ñ erit con¬
traria uerbis meis. quȩ milla epła
pofui. Istius namo corporis oculos
dixi non uisuros dm̃. Hoc intuens
quod istius corporis oculi omnino ñ
possunt. cernere. nisi corpora quȩ
ab eis aliqruo loci interuallo separata
sunt. Nam si nullũ interuallũ sit.
neo ipsa corpora ꝑ eos uidemus.
Porro autẽ si intanta sui dissimula¬
tionẽ nr̃a corpora mutabuntur ut
oculos habeant ꝑquos uideatur
illa substantia. quȩ ñ ꝑlocoꝵ spa¬
cia uel cdefenditur uel finitur. alibi
habens aliam partẽ. alibi aliam. in mi¬

Expanded text:
li fuerit spiritale, ut etiam substanli fuerit spiritale, ut etiam substantiam incorporalem non locorum interuallis uel spatiis diuisibilem uel etiam membrorum liniamentis ac finibus terminatam sed ubique totam per tale corpus uidere possimus, uolo, et me doceat, si uerum sapit; si autem in hoc falsum sentit, longe tolerabilius est corpori aliquid adrogare quam deo derogare. et si uera est ista sententia, non erit contraria uerbis meis, quae in illa epistula posui. istius namque corporis oculos dixi non uisuros deum hoc intuens, quod istius corporis oculi omnino non possunt cernere nisi corpora, quae ab eis aliquo loci interuallo separata sunt; nam si nullum interuallum sit, nec ipsa corpora per eos uidemus. Porro autem, si in tantam sui dissimilitudinem nostra corpora mutabuntur, ut oculos habeant, per quos uideatur illa substantia, quae non per locorum spatia uel diffunditur uel finitur alibi habens aliam partem alibi aliam, in mi
Abbreviated transcription (Latin):
ommunitoriũ scĩ frĩ fortina¬
tiano. Sicut p̾sens rogaui
& no cõmoneo ut frem nr̃m de quo
conlocuti sumus uidere & rogare
digneris ut ignoscat mͥ siquid du¬
rius & asperius in se dictũ accepit
in epła quã me illo modo scripsisse
ñ penitet quia dixi istius corporiᷤ
oculos. nec uidere dm̃ nec eẽ. ui su¬
ros. Causam quippe ad iunxi cur
hoc cdixerim. Ne scilicet ds̃ ipse
cor poreus eẽ. credatur. & in loci spa¬
tio interualloꝙ uifibilis. Nibil
enĩ uidere aliter istius corporis ocu¬
los potest. & ne illud quod dictũ ẽ.
facrem ad faciẽ acoipiatur tamquã¬
tamquã menbris corporis termina¬
tus sit ds̃. ⁊deo me ergo illud dixisse
non penitet nec de ipso dõ tam im¬
pre fentiamus. ut eũ non ubiq totũ.
sed ꝑlocalia spacia diuisibilem existi
tiens. sed eum in cõmutabilẽ & in¬
corporalx̃ spm̃ ubiq totũ eẽ. credens.
si tantã quisquã mutationẽ hurus
corporis futurã putat. eũ exanima¬

Expanded text:
OMMONITORIUM SANCTO FRATRI PORTUNATIANO. Sicut praesens rogaui, et nunc commoneo, ut fratrem nostrum, de quo conlocuti sumus, uidere et rogare digneris, ut ignoscat mihi, si quid durius et asperius in se dictum accepit in ea epistula, quam me illo modo scripsisse non paenitet, quia dixi istius corporis oculos nec uidere deum nec esse uisuros. causam quippe adiunxi, cur hoc dixerim. ne scilicet deus ipse corporeus esse credatur et in loci spatio interualloque uisibilis — nihil enim uidere aliter istius corporis oculus potest — et ne illud, quod dictum est: Facie ad faciem, sic accipiatur,tamquam membris corporis terminatus sit deus. ideo me ergo illud dixisse non paenitet, ne de ipso deo tam impie sentiamus. ut eum non ubique totum sed per localia spatia diuisibilem existimtiens sed eum incommutabilem et incorporalem spiritum ubique totum esse credens si tantam quisquam mutationem huius corporis futuram putat, cum ex anima
Abbreviated transcription (Latin):
tur mihi. Disputare nolumus &e rebap¬
tizare uolumus. Nos oues uestras in¬
sidiantib morsib lupoꝵ more dep̾de¬
mur. uos si boni pastores estis. tacete.
Quid enim aliud maudauit proculia¬
nirs: Siuere ipse mandauit. si xp̃ianꝰ
es serua hoc iudicio dĩ. nisi nos faciamꝰ.
tu tace. Ausus etiam idem prȩsbiter
homini rusticano conductori fundi
aecclȩ comminari. haec quoq om̃ia
per te quȩso nouerit proculianus. coher¬
ceat insaniam cbericoꝵ suoꝵ. Uide ho¬
norabilis eusebi. non apud te dignaure¬
ris. itaq numquid tu de his omnibus
sentias. ne tibi arbitreris ame iudicis
onus inponi. sed quid illi respondeant
prende ac dilectisfime frater. E PPa¬

Expanded text:
tur mihi: disputare nolumus et rebaptur mihi: disputare nolumus et rebaptizare uolumus; nos oues uestras insidiantibus morsibus luporum more depraedemur, uos, si boni pastores estis, tacete — quid enim aliud mandauit Proculianus, si uere ipse mandauit? —; si Christianus es, serua hoc iudicio dei, nisi nos faciamus; tu tace. ausus etiam idem presbyter homini rusticano conductori fundi ecclesiae comminari. Haec quoque omnia per te, quaeso, nouerit Proculianus; coherceat insaniam clericorum suorum, unde, honorabilis Eusebi, non apud te tacui. dignaberis itaque, non quid tu de his omnibus sentias, ne tibi arbitreris a me iudicis onus inponi, sed quid illi respondeant,ito suscipiende ac dilectissime frater.
Abbreviated transcription (Latin):
colonus filiam suam quȩ apud nos
fuerit catherumina & ad illos seducta
est inuitis parentibus ut ibi baptiza¬
ta etiam scĩ monialis formã suscipe¬
ret ad cõmunionẽ catholicam pat̾na
uellet feueritate reuocare. & ego fe¬
minã corruptȩ mentis nisi uolentẽ
& libero arbitrio meliora diligentem
suscipi noluissem. ille rusticus etiam
plagis instare cȩpit ut sibi filia consen¬
tiret. quod statim omnimodo freri
prohibui tanen per spanianũ tran¬
seuntibus nobis prȩsbyter ipsius in
medio fundo catholice ac laudabilis
feminȩ uoce inpudentissima post
clamauit quod traditores & persecu¬
tores essemus. Quod conuiciũ etiã
in illam feminam iaculatus est quȩ
communionis est nr̃ȩ incuius medio
fundo stabat. Quib uocib auditis.
non solum meipsum alite refrenaui.
sed etiam multitudinẽ quę mihi co.¬
mitabatur conpescui. Et tamen si
dicam queratur qui sint uel fuerint
traditores uel persecutores. responde¬

Expanded text:
colonus filiam suam, quae apud nos colonus filiam suam, quae apud nos fuerat catechumena et ad illos seducta est inuitis parentibus, ut ibi baptizata etiam sanctimonialis formam susciperet, ad communionem catholicam paterna uellet seueritate reuocare et ego feminam corruptae mentis nisi uolentem et libero arbitrio meliora deligentem suscipi noluissem, ille rusticus etiam plagis instare coepit, ut sibi filia consentiret. quod statim omni modo fieri prohibui. tamen per Spanianum transeuntibus nobis presbyter ipsius stans in medio fundo catholicae ac laudabilis feminae uoce inpudentissima post nos clamauit, quod traditores et persecutores essemus, quod conuicium etiam in illam feminam iaculatus est, quae communionis est nostrae, in cuius medio fundo stabat. quibus uocibus auditis non solum me ipsum a lite refrenaui. sed etiam multitudinem, quae mihi comitabatur, compescui. et tamen si dicam: quaeratur, qui sint uel fuerint traditores uel persecutores, responde
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant qui ut id accipere mereanꝰ.
paganos se esse respondeant. Qual
uox ne procederet de ore xp̃iano tantꝰ
singuis martyrum fusus est. deinde
quasi renouati. & aqua scĩficati. dis¬
cipline quam ferre non potuerunt
de teriores facti sub specrȩ noue gr̃ae
sacrilegio noui furoris insultent.
Mut si mabe facio per tuam beneuo¬
lentiam ista corrigenda curare de me
nullus quȩratur si hȩc illi perferri in
notitiam per codices publicos fecero.
qui mihi negari ut arbitror in roma¬
na ciuitate non possunt. Nam cum
ds̃ imperet ut loquamur & prȩdice¬
mus uerbum & docentes quȩ ñ opor¬
teat refellamus. & instemus oportu
litteris probo nullus hominũ mihi
silentium de his rebus persuadendũ
arbitretur. uiolentes autẽ uel latro¬
einantes siquid audiendum putaur¬
rint non derrit dñs ad tirendam ȩccłaᷤ
suam qui iugo suo ingremio eiꝰ toto
orbe diffuso omnia terrena regna
subiecit. Nam cum Aeccłar quidam

Expanded text:
ueniant atque, ut id accipere mereantur, ueniant atque, ut id accipere mereantur, paganos se esse respondeant, quae uox. ne procederet de ore Christiano, tantus sanguis martyrum fusus est, deinde quasi renouati et quasi sanctificati disciplinae, quam ferre non potuerunt, deteriores facti sub specie nouae gratiae Sacrilegio noui furoris insultent. aut si male facio per tuam beniuolentiam ista corrigenda curare, de me nullus queratur, si haec illi perferri in notitiam per codices publicos fecero, qui mihi negari, ut arbitror, in Romana ciuitate non possunt. nam cum deus imperet, ut loquamur et praedicemus uerbum et docentes, quae non oporteat, refellamus et instemus opportulitteris probo, nullus hominum mihi silentium de his rebus persuadendum arbitretur. uiolenter autem uel latrocinanter si quid audendum putauerint, non deerit dominus ad tuendam ecclesiam suam, qui iugo suo in gremio eius toto orbe diffuso omnia terrena regna subiecit. Nam cum ecclesiae quidam
Abbreviated transcription (Latin):
dos greges feminarũ quȩ proterus
maritos habere noluerunt ne habeat
disciplinam in detestabilis ui nolentis
bacchationibus superbus exsultat.
gaudens latissimam sibi aperta ese
licentiam malę conuersationis. Undi
incatholica prohibebatur. & hoc for¬
tasse proculianus ignorat. Ergop
tuam grauitatem atq modestiam
eidem in notitiam perferatur. iube¬
at eum orui non ob aliud illã cõmu¬
nionẽ delegit. nisi quia incathola
clericatum amiserat ꝓpt̃ mobedia¬
tiam & ꝑditos mores asua cõmun¬
one remoueri. Et enim ego siduõ
placet. i stum modum seruo ut quis¬
quis apud eos propter disciplinam
degradatus ad catholicam transire
uoluerit. in humiliacione pȩnianis
recipiatur. Quo & ipsi eũ forsitan
cogerent. si apud eos uoluisset mange
Abeis uero considera quesote qũ
exserrabiliter fiat. quos mabe uiut¬
tes aecclesiastica disciplina corripim
persuadeatur eis ut adlauaerũ alarĩ

Expanded text:
dos greges feminarum, quae proterue dos greges feminarum, quae proterue maritos habere noluerunt, ne habeant disciplinam, in detestabilis uinolentiae bacchationibus superbus exultat gaudens latissimam sibi apertam esse licentiam malae conuersationis, unde in catholica prohibebatur. et hoc fortasse Proculianus ignorat. ergo per tuam grauitatem atque modestiam eidem in notitiam perferatur. iubeat eum, qui non ob aliud illam communionem delegit, nisi quia in catholica clericatum amiserat propter inoboedientiam et perditos mores, a sua communione remoueri. I Etenim ego, si domino placet. istum modum seruo, ut, quisquis apud eos propter disciplinam degradatus ad catholi-cam transire uoluerit, in humiliatione paenitentiae recipiatur, quo et ipsi eum forsitan cogerent, si apud eos manere uoluisset. ab eis uero considera, quaeso te, quam execrabiliter fiat, ut, quos male uiuentes ecclesiastica disciplina corripimus, persuadeatur eis, ut ad lauacrum alterum
Abbreviated transcription (Latin):
non uult accipere. Quod si uoluisset.
non utiꝙ per tuam eximietatẽ id age¬
rem. Cum autem id non uult. quod
possum mitius agere. quã ut perte
talem uirum. & qui eum diligis in¬
terrogetur aliquis unde me tacere
mea sareina prohib&. Quod autem
mater afilio cęsa tuȩ grauitati displi¬
cuit. sed ille dixisti si sciret a cõmunio¬
ne sua. tam nefariũ iuuenẽ ꝓhibiturꝰ
esset. breuiter respondeo. Modo eo¬
nouit. modo prohibeat. Addo etiar
aliud subdiaconus quondam spanin¬
sis axccłãe uocabulo primus. cum ꝙ
accessu indisciplinato scĩ monialiũ
prohiberetur atq ordinata. & sana
precepta contẽpneret. acbericature¬
motus est. & ipse inritatus aduersi
disciplinam dĩ transtulit se ad illos
& baptizatus est. Duas etiam scĩ m¬
niabes cum colonas suas defundo ca¬
tholicorum xp̃ianoꝵ fure idẽ trans¬
tulit. fute illum secutȩ etiam ipse
tamen rebaptizatȩ sunt. & nunc eĩ
gregib cercicellionum. inter uagaba¬

Expanded text:
non uult accipere. quod si uoluisset, non uult accipere. quod si uoluisset, non utique per tuam eximietatem id agerem. cum autem id non uult, quid possum mitius agere, quam ut per te, talem uirum et qui eum diligis, interrogetur aliquid, unde me tacere mea sarcina prohibet? quod autem mater a filio caesa tuae grauitati displicuit, sed \'ille\' dixisti si sciret, a communione sua tam nefarium iuuenem prohibiturus esset\', breuiter respondeo: modo cognouit, modo prohibeat. Addo etiam aliud. subdiaconus quondam Spaniensis ecclesiae uocabulo Primus cum ab accessu iudisciplinato sanctimonialium prohiberetur atque ordinata et sana praecepta contemneret, a clericatu remotus est et ipse inritatus aduersus disciplinam dei transtulit se ad illos et rebaptizatus est. duas etiam sanctimoniales concolonas suas de fundo catholicorum Christianorum siue idem transtulit siue illum secutae etiam ipsae tamen rebaptizatae sunt et nunc cum gregibus Circumcellionum inter uagabun
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quidem etiam si suadere uo.¬
luissem. posse fortasse facile ostende¬
re quam ualeas iudicare inter nos.
intam manifesta atq aperta causa.
& quale sit illud quod facis. ut non
auditis partibus iam ferre non du¬
bites. pro una parte sententiam qui
iudicium reformidas. Sed hoc ut
cdixi. in terim omitto. Nihil autem
rogauerim aliud honorabilẽ benig¬
nitatẽ tuam. quod queso tandem
in hac saltim epłã digneris ad uertere.
nisi ut quereres a proculiano. utrum
hoc ipse dixerit uictori pręsbytero
suo quod ab eo sibi dictum publicum
officium renuntiauit. An forte
qui missi funt non quod auictore
audrerunt. sed falsum gestis prose¬
cuti sunt. Deinde quid illi de tota
ipsa questione inter nos discutienda
uideretur. arbitror autẽ ñ iudicẽ
fieri eum qui rogatur ut in terroget
aliquem. & quod ei responsũ fuerit
rescribere dignetur. Hoc ergo etiam
nunc rogo ut facere non graueris. qr
litteras meas ficut etiam expertus sũ

Expanded text:
quod quidem etiam si suadere uoquod quidem etiam si suadere uoluissem, possem fortasse facile ostendere, quam ualeas iudicare inter nos in tam manifesta atque aperta causa et quale sit illud, quod facis, ut non auditis partibus iam ferre non dubites pro una parte sententiam, qui iudicium reformidas. sed hoc, ut dixi, interim omitto. nihil autem rogaueram aliud honorabilem benignitatem tuam, quod quaeso tandem in hac saltem epistula digneris aduertere, nisi ut quaereres a Proculiano, utrum hoc ipse dixerit Victori presbytero suo, quod ab eo sibi dictum publicum officium renuntiauit, an forte, qui missi sunt, non quod a Victore audierunt. sed falsum gestis prosecuti sint; deinde quid illi de tota ipsa quaestione inter nos discutienda uideretur. arbitror autem non iudicem fieri eum, qui rogatur, ut interroget aliquem et, quod ei responsum fuerit, rescribere dignetur. hoc ergo etiam nunc rogo, ut facere non graueris, quia litteras meas, sicut etiam expertus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
minus didicit : Quid hoc pertinet
ad eam questionẽ quȩ uel de scĩs
scripturis uel docuntentis aeccbesiasti¬
cis. Aut publicis discutrenda ẽ. in qͥb
ille per tot annos uersatur. unde in
eis deberet esse peritior. Postremo ẽ.
hio frater & collega meus samsucus
quales iste dicitur formidare. ipse
assit. agat cum illo rogabo eum. &
ut confido in nomine xp̃i facile mͥ
concedet. ut suscipiat in hac re uicẽ
meam. & eum dñs pro ueritate cer¬
tantem. quamuis sermone inpolitũ
tamen uera fide eruditũ. sicut confidi¬
mus adiuuabit. Nulla ergo causa ẽ.
cur ad alios nescio quos differat. ne
inter nos quod ad nos pertinet ꝑaga¬
mus. Nec tamen ut dixi etiã illos
defugio. si eoꝵ ipse poscit auxilium:
omino eximio meritoq susci¬
prendo & dibectissimo fratri
eusebio. augustinus. Non ego recu¬
santi uoluntati tuȩ indicium sicut
dicis inter ep̃os subeundum mobestꝰ
exhortator aut deprecator imposui.

Expanded text:
minus didicit, quid hoc pertinet minus didicit, quid hoc pertinet ad eam quaestionem, quae uel de sanctis scripturis uel documentis ecclesiasticis aut publicis discutienda est, in quibus ille per tot annos uersatur, unde in eis deberet esse peritior? postremo est hic frater et collega meus Samsuciusquales iste dicitur formidare; ipse adsit, agat cum illo; rogabo eum et, ut confido in nomine Christi, facile mihi concedet, ut suscipiat in hac re uicem meam, et eum dominus pro ueritate certantem. quamuis sermone inpolitum, tamen uera fide eruditum, sicut confidimus, adiuuabit. nulla ergo causa est, cur ad alios nescio quos differat, ne inter nos, quod ad nos pertinet, peragamus. nec tamen, ut dixi, etiam illos defugio, si eorum ipse poscit auxilium. XIMIO MERITOQVE SUSCIPIENDO ET DILECTISSIMO FRATRI EUSEBIO AUGUSTINUS. non ego recusanti uoluntati tuae iudicium, sicut dicis, inter episcopos subeundum molestus exhortator aut deprecator inposui.
Abbreviated transcription (Latin):
enim quod dixerit ut sine tumultu
popularia sint nobiscũ deni exutraoy
parte graues & honesti uiri & scđm
scripturas quid inuero sit ꝑquiramꝰ.
Nam illud quod rursus eũ dixisse
non nulli ad ne pertulerunt. cur ñ
ierim constantinam. quando ibi
plures ipse erant uel me debere ire
mileum. quod illic sicut perhibent
conciltum proxinre habituri sunt.
Ridiculum est dicere quasi ad me
pertieat cura propria. nisi hippo¬
nensis a ecclãe mihi tota huius ques¬
tionis ratio maxinte cum ꝓculiano
est. sed si forte imparem se putat cuiꝰ
uolurrit college sui imploret auxiliũ.
In aliis enim ciuitatib tantũ agimus
quod ad aeccłãm pertinet quantũ
tatium ep̃i fratres & consacerdotes
nr̃i. Quã quã & iste qui se tot an¬
noꝵ ep̃m dicit. quid inne tyrone
tineat quo minus mecum irelit
conferre fermonẽ non satis intelligo.
si doctrinam liberalium litterarum
quas forte ipse aut non didicit aut

Expanded text:
enim, quod dixerit, ut sine tumultu enim, quod dixerit, ut sine tumultu populari adsint nobiscum deni \'ex utraque parte graues et honesti uiri et secundum scripturas, quid in uero sit, perquiramus. nam illud, quod rursus eum dixisse nonnulli ad me pertulerunt, cur non ierim Constantinam, quando ibi plures ipsi erant, uel me debere ire Mileum, quod illic, sicut perhibent, concilium proxime habituri sunt, ridiculum est dicere, quasi ad me pertineat cura propria nisi Hipponiensis ecclesiae. mihi tota huius quaestionis ratio maxime cum Proculiano est. sed si forte inparem se putat, cuius uoluerit, collegae sui inploret auxilium. in aliis enim ciuitatibus tantum agimus, quod ad ecclesiam pertinet, quantum tatium episcopi, fratres et consacerdotes nostri. Quamquam et iste, qui se tot annorum episcopum dicit, quid in me tirone timeat, quominus mecum uelit conferre sermonem, non satis intellego: si doctrinam liberalium litterarum, quas forte ipse aut non didicit aut
Abbreviated transcription (Latin):
ne me quisquã maxime in aliis ciui¬
tatib ubi oportunum fuerit ista de¬
plorantẽ fingere aliquid arbitretur.
quando etiam apud ipsam hippo¬
nemiam dicitur non hoc proculianũ
mandasse quod publicũ remuntiauit
officium. Quid autem molestius
agere possumus. quã ut tam grauẽ
causam. per te tamen agã uirum
& clarissima dignitate prȩditũ. &
considerantissima uoluntate tran¬
quillum : Peto igitur ficut iam pe¬
tiui per fratres nr̃os bonos atop hones¬
tos uiros quos ad tuam eximietatẽ
misi. ut querere digneris utrũ pro¬
culiani presbyter uictor. non hoc
ab ep̃o fuo mandatũ acceperit. quod
officio publico renuntiauit. an for¬
te cum & ipse uictor aliud dixerit.
falsum illi apud acta prosecuti sint
cum sint communionis eiusdem.
Ant si consentit ut ipsam totam
questionẽ dissensionis nr̃ȩ placide
pertractemus. ut terror qui iam
manifestus est manifestius in notes¬
cat. libenter amplector. Audiui

Expanded text:
ne me quisquam maxime in aliis ciuine me quisquam maxime in aliis ciuitatibus, ubi opportunum fuerit, ista deplorantem fingere aliquid arbitretur, quando etiam apud ipsam Hipponem iam dicitur non hoc Proculianum mandasse, quod publicum renuntiauit officium. Quid autem modestius agere possumus, quam ut tam grauem causam per te tamen agam, uirum et clarissima dignitate praeditum et considerantissima uoluntate tranquillum? peto igitur, sicut iam petiui per fratres nostros, bonos atque honestos uiros, quos ad tuam eximietatem misi, ut quaerere digneris, utrum Proculiani presbyter Victor non hoc ab episcopo suo mandatum acceperit, quod officio publico renuntiauit, an forte, cum et ipse Victor aliud dixerit, falsum illi apud acta prosecuti sint, cum sint communionis eiusdem; aut, si consentit, ut ipsam totam quaestionem dissensionis nostrae placide pertractemus, ut error, qui iam manifestus est, manifestius innotescat, libenter amplector. audiui
Abbreviated transcription (Latin):
iam donatista securus armetur:
Quid enim aliud furibundo cord
concepit cum diceret matri. trans¬
feram me in partem donati. &
bibam sanguinẽ tuũ: Ei cce um
conscrentia cruentus ueste de abi¬
tus perficit partem pollicitationis
sue restat pars altera ut matris
sanguinẽ bibat. si ergo placent isa
urgeatur adericis & scĩficatoribis
suis ut intra octauas suas totimꝰ
quod uouit exsoluat. Potens est
quidem dextera dm̃ quȩ furora
illius amisera uidua & desolata
conpescat. & eum quib modis no¬
uit tam scelerata dispositione de¬
terreat. Uerumtamen ago tanto
animi dolore percussus. quid face¬
pem nisi saltm loquerer: Anue¬
ro ista illi faciunt. & mibi dicitur
tace. auertat ame dñs hano amen¬
tam. & cumibi ipse imperet per
apostolum fuum & dicat ab ep̃o
tefelli oportere. docentes quȩ non
oportet. ego illorum indignationi¬
bus territus taceam: Quod enim
publicis gestis herere uolui. tam sa¬
erilegum nefas. adhoc utiq uolui

Expanded text:
iam Donatista securus armetur? iam Donatista securus armetur? quid enim aliud furibundo corde concepit, cum diceret matri: \'Transferam me in partem Donati et bibam sanguinem tuum? ecce iam conscientia cruentus, ueste dealbatus perficit partem pollicitationis suae; restat pars altera, ut itiatris sanguinem bibat. si ergo placent ista, urgeatur a clericis et sanctificatoribus suis, ut intra octauas suas totum, quod uouit, exoluat. Potens est quidem dextera domini, quae furorem illius a misera uidua et desolata compescat et eum, quibus modis nouit, a tam scelerata dispositione deterreat. uerum tamen ego tanto animi dolore percussus quid facerem, nisi saltem loquerer? an uero ista illi faciunt et mihi dicitur: Tace?. auertat a me dominus hanc amentiam, ut, cum ipse mihi imperet per apostolum suum et dicat ab episcopo refelli oportere docentes, quae non oportet, ego illorum indignationibus territus taceam. quod enim publicis gestis haerere uolui tam sacrilegum nefas, ad hoc utique uolui,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Haec ne tandem tibi placet
uir grauissime. nequaqu̾ã hoc de
te crediderim. Noui considerationẽ
tuam. creditur mater carnalis
in menbris quib genuit & nuq¬
uit ingratum prohibet. Hoc ae¬
clesia mater spiritalis cȩditur. &
ipsa in sacramentis quib genuit
& nutriuit ingratum. N omre
tibi uidetur dixisse parricidaliter
frendens. Quid faciam Aeccłar
quȩ nre prohibet cedere matrẽ mes
inueni quid faciam. iniurus qui¬
bus potest etiam ipsa feriatur. fue
inme aliquid unde menbra eius
doleant. uadam mihi ad eos quini¬
uerunt exsufflare grãm in qua
ibi natussũ. Destruere formam
quam inutero eius accepi. Ambras
matres meas sȩuis cruciatib tor.¬
queam. Quȩ me posterior pepe¬
rit efferat prior. Ad huius dolorẽ
spiritaliter moriar. ad illius cȩdem
carnaliter uiuam. Quid aliud ex¬
pectamus uir honorabilis eusebi:
Nisi ut miseram mulierem seurdi¬
te decrepitam. uiduitate destitutan.
acuius cędib incatholica prohibelũ

Expanded text:
tur. Haecine tandem tibi placent, tur. Haecine tandem tibi placent, uir grauissime? nequaquam hoc de te crediderim; noui considerationem tuam. caeditur mater carnalis in membris, quibus genuit et nutriuit ingratum; prohibet hoc ecclesia, mater spiritalis; caeditur et ipsa in sacramentis, quibus genuit et nutriuit ingratum. nonne tibi uidetur dixisse parricidaliter frendens: \'Quid faciam ecclesiae, quae me prohibet caedere matrem meam? inueni, quid faciam: iniuriis, quibus potest, etiam ipsa feriatur; fiat in me aliquid, unde membra eius doleant; uadam mihi ad eos, qui nouerunt exsufflare gratiam, in qua ibi natus sum, destruere formam, quam in utero eius accepi; ambas matres meas saeuis cruciatibus torqueam; quae me posterior peperit, efferat prior; ad huius dolorem spiritaliter moriar, ad illius caedem carnaliter uiuam\'. quid aliud expectamus, uir honorabilis Eusebi, nisi ut in miseram mulierem senectute decrepitam, uiduitate destitutam, a cuius caedibus in catholica prohibebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
indigne atq impie perseuerant.
eumo motum animi nrei esse paci¬
ficum. Neq me id agere. ut ad com¬
munionẽ catholicam quisquã cogat᷑
inuitus. sed ut omnib errantib aper¬
ta ueritas declaretur. & per nr̃m
ministerium dõ iuuante manifes¬
tata eam amplectendam atoy sectan¬
dam satis ipsa persuadeat. Quod
enim exerrabilius quȩso te ut alta
taceam quam id quod nunc accipit:
Ci orripitur ab ep̃o suo iuuenis cre¬
bris cedib matris insanus. & impias
manus. nec illis dieb cum etiam fe¬
ueritas legum sceberatissimis parcit
auisceribus unde natus est reuocans.
Minatur eidem matri se inpartẽ
dona trans laturum. & eam quã
in credibili furore solet cȩdere per¬
empturum. Minatur ei. transit
ad partem donati rebaptizatur fu¬
rens. & in maternum sanguinem
fremens. albis uestib candidatur.
Constituitur intra cancellos emi¬
nens atoꝵ conspicuus. & omnium
gementium oculis matricidii me¬
ditator tamoruã renouatus obponi¬

Expanded text:
indigne atque impie . perseuerant, indigne atque impie . perseuerant, eumque motum animi mei esse pacificum neque me id agere, ut ad communionem catholicam quisquam cogatur inuitus, sed ut omnibus errantibus aperta ueritas declaretur et per nostrum ministerium deo iuuante manifestata se amplectendam atque sectandam satis ipsa persuadeat. Quid enim execrabilius, quaeso te, ut alia taceam, quam id, quod nunc accidit? corripitur ab episcopo suo iuuenis crebris caedibus matris insanus et impias manus nec illis diebus, cum etiam seueritas legum sceleratissimis parcit, a uisceribus, unde natus est, reuocans; minatur eidem matri se in partem Donati translaturum et eam, quam incredibili furore solet caedere, perempturum; minatur ei, transit ad partem Donati, rebaptizatur furens et in maternum sanguinem fremens albis uestibus candidatur; constituitur intra cancellos eminens atque conspicuus et omnium gementium oculis matricidii meditator tamquam renouatus opponi
Abbreviated transcription (Latin):
dño adiuuante uisum fuerit agat.
Neop enim tantum pro eis agimus
cum hoc agimus. sed etiam ꝓ nr̃is
iam factis catholicis quibus illorũ
uicinitas sic infesta ẽ. ut contẽpni
anobis nullo modo possit. Eit hoo
quidem breuiter scribere poteram.
sed uolui te habere aliquid luterarũ
nr̃arum. quo rationẽ curȩ meȩ non
solum ipse cognosceres. sed etiam cui¬
cumq dissuadenti ne tuoꝵ correctio¬
ni operam instanter impendas. nobiso
detrahenti quod talia uelimus habe¬
as quod respondeas. Quod si super¬
fluo feci quod iam ĩsta uel dideras
uel ipse cogitaueras. aut honerosus
fui quod curis publicis tam occupato
prolixam epłam ingressi. peto
urniam. dum tamen quod sug¬
gessi & rogaui non spernas. sio
omino meritoq suscipien¬
do eximio atos honorabili
fratri eusebio augustimis. Seit ds̃
cui manifesta sunt archana cordis
humani. quantum pacẽ diligo xp̃i¬
anam. tantum me moueri sacribe¬
gis eorum factis in eius dissenfione

Expanded text:
domino adiuuante uisum fuerit, agat. domino adiuuante uisum fuerit, agat. neque enim tantum pro eis agimus, cum hoc agimus, sed etiam pro nostris iam factis catholicis, quibus illorum uicinitas sic infesta est, ut contemni a nobis nullo modo possit. et hoc quidem breuiter scribere poteram; sed uolui te habere aliquid litterarum nostrarum, quo rationem curae meae non solum ipse cognosceres, sed etiam cuicumque dissuadenti, ne tuorum correctioni operam instanter inpendas, nobisque detrahenti, quod talia uelimus, habeas, quod respondeas. quod si superfluo feci, quod iam ista uel didiceras uel ipse cogitaueras, aut onerosus fui, quod curis publicis tam occupato prolixam epistulam ingessi, peto des ueniam, dum tamen, quod suggessi et rogaui, non spernas. sic MIO MERITOQVE SUSCIPIENDO ATQVE HONORABILI FRATRI EUSEBIO AUGUSTINUS. Scit deus, cui manifesta sunt arcana cordis humani, quantum pacem diligo Christianam, tantum me moueri sacrilegis eorum factis, qui in eius dissensione
Abbreviated transcription (Latin):
sum fuerat quod habebant. Sed cũ
transeunt ficti sunt. Non est iam
hoc nr̃m. sed dei iudicium. Et ta¬
men quidam cum ficti putarentur.
qũo iussiones adnos terrore transie¬
runt. tales posterrus in non nullis
tẽptationib inuenti funt. ut quib¬
dam ueterib catholicis prȩferrent᷑.
Non ergo nihil agitur. cum instanter
agitur. Neq enim solis humanis
terrorib murus durȩ consiretudinis
expugnatur. sed etiam diuinis auc¬
toritatib atq rationib. fides & in¬
telligentia mentis instruitur. Quȩ
cum ita sint. nouerit benignitas
tua homines uestros qui inregione
hipponensi sunt adhuc esse donatis¬
tas. nec apud eos quicquã ualuisse
litieras tuas. Ciur autẽ non ualire¬
rint. non opus est scribere. sed mitte
aliquem tuoꝵ uel domesticorum
uel amicoꝵ. euius hoc fidei possis
in iungere qui non ad ea loca sed
ad nos primitus ueniat illis omnino
nescientibus. & nobiscum primitus
confilio per tractato. quod agendũ

Expanded text:
sum fuerat, quod habebant. sed si, cum sum fuerat, quod habebant. sed si, cum transeunt, ficti sunt, non est iam hoc nostrum sed dei iudicium; et tamen quidam cum ficti putarentur, quoniam iussionis ad nos terrore transierunt, tales posterius in nonnullis temptationibus inuenti sunt, ut quibusdam ueteribus catholicis praeferrentur. non ergo nihil agitur, cum instanter agitur: neque enim solis humanis terroribus murus durae consuetu. dinis expugnatur, sed etiam diuinis auctoritatibus atque rationibus fides et intellegentia mentis instruitur. Quae cum ita sint, nonerit benignitas tua homines uestros. qui in regione Hipponiensi sunt, adhuc esse Donatistas nec apud eos quicquam ualuisse litteras tuas. cur autem non ualuerint, non opus est scribere; sed mitte aliquem tuorum uel domesticorum uel amicorum, cuius hoc fidei possis iniungere, qui non ad ea loca sed ad nos primitus ueniat illis omnino nescientibus et nobiscum primitus consilio pertractato, quod agendum
Abbreviated transcription (Latin):
sit nrcesse ẽ. molesta. quia neutris ẽ.
inimica. Nam & frenetici nolunt
ligari. & lȩthargici nolunt excitari.
S ed perseuerat diligentia caritatis.
freneticum castigare. lȩthargicum
stimulare. ambos amare. Ambo
offenduntur. sed ambo diliguntur.
Ambo molestati. quã diu sunt indig¬
nantur. sed ambo sanati gratulant᷑.
Deniq non sicut putant & ficut
iactant. tabes eos suscepimus quales
fuerunt. sed omnino mutatos. quia
esse catholici non incipiunt nisi he¬
retici esse destiterint. Neop enim
sacramenta eorum nobis inimi ca
sunt. quȩ in illis sunt nobis cõmunia:
quia non humana sunt sed diuina.
Proprius eoꝵ error auferendus est.
quem male inbiberunt. non sacra¬
menta quȩ similiter acceperunt.
quȩ ad penam suam portant & habent.
quanto indignius habent sed tamen
habent. E rrore itaq derelicto. se¬
parationis prauitate correcta habe
re. si ad a ecclãe pac̾ẽ transeunt quã
non habebant. sine oua illis ꝑnicio¬

Expanded text:
sit necesse est molesta, quia neutris est sit necesse est molesta, quia neutris est inimica. nam et phrenetici nolunt ligari et lethargici nolunt excitari; sed perseuerat diligentia caritatis phreneticum castigare, lethargicum stimulare, ambos amare. ambo offenduntur, sed ambo diliguntur; ambo molestati, quam diu aegri sunt, indignantur. sed ambo sanati gratulantur. Denique non, sicut putant et sicut iactant, tales eos suscipimus, quales fuerunt, sed omnino mutatos, quia esse catholici non incipiunt, nisi haeretici esse destiterint. neque enim sacramenta eorum nobis inimica sunt, quae in illis sunt nobis communia, quia non humana sunt sed diuina. proprius eorum error auferendus est, quem male inbiberunt, non sacramenta, quae similiter acceperunt, quae ad poenam suam portant et habent, quanto indignius habent, sed tamen habent. errore itaque derelicto, separationis prauitate correcta ab haeresi ad ecclesiae pacem transeunt, quam non habebant. sine qua illis pernicio
Abbreviated transcription (Latin):
baptizat homo iniquus occultus. ti
non ipse sed d̾s scĩficat. Optare de¬
bent qui baptizantur ab occultis
malis hominibus potius baptizar
quã a manifestis bonis. Multo en
eos melius ds̃. quã quilibet homo
iustus sc̃ificat. Quod ab surdum est
ut quisq baptizandus oportet abos¬
culto adultero potius baptizari quꝰ
a manifesto casto. restat utio ut qul¬
libet ministroꝵ hominum accessert.
ideo ratus sit baptismus. qina suꝑ
quẽ columba descendit ipse baptizat.
Et tamen cum tam perspicua ue¬
pitas aures & corda hominum feriat.
tanta quosdam male consurtudinis
uorago sum mersit. ut omnib aue¬
toritatib rationib ꝙ resistere. quã
consentire maligni. Resistunt auit̃
duobus modis. Aut seuiendo. aut
pigrescendo. Qui dicit hic faciat
aeccłãe medicina salutem omniũ
materna caritate conquirens. tão
inter freneticos. & lethargicos ȩstu¬
ans. numquid contempnere. m̃iqͥđ̃
desistere url debet uel potest: Utrisq

Expanded text:
baptizat homo iniquus occultus, tunc baptizat homo iniquus occultus, tunc non ipse sed deus sanctificat, optare debent, qui baptizantur, ab occultis malis hominibus potius baptizari quam a manifestis bonis; multum enim eos melius deus quam quilibet homo iustus sanctificat. quod si absurdum est, ut quisque baptizandus optet ab occulto adultero potius baptizari quam a manifesto casto, restat utique, ut, quilibet ministrorum hominum accesserit, ideo ratus sit baptismus, quia, super quem columba descendit, ipse baptizat. Et tamen cum tam perspicua ueritas aures et corda hominum feriat, tanta quosdam malae consuetudinis uorago submersit, ut omnibus auctoritatibus rationibusque resistere quam consentire malint. resistunt autem duobus modis: aut saeuiendo aut pigrescendo. quid igitur hic faciat ecclesiae medicina salutem omnium materna caritate conquirens tamquam inter phreneticos et lethargicos aestuans? numquid contemnere, numquid desistere uel debet uel potest? utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
colũbam & manentẽ super eũ. ipse
est qui baptizat in spũ scõ. Vnde secu¬
ra aeccła spem non ponet in homine
ne incidat in illam sententiam inqui
scriptum est. maledictus omnis qui
spem suam ponat inhomine. sed sp̃ẽ
suam ponet inxp̃o. Qui sio accept
formam serui ut non amitteret for¬
mam dĩ de quo dictum est. Ipse est
qui baptizat. Pro inde homo quiliba
minister baptisii eius qualen cũꝙ
sarcinam portet. non iste : sed super
quem columba descendit ipse ẽ. qui
baptizat. Illos autem uana sentren¬
tes tanta absurditas sequitur. ut qui
ab ea fugiant non inireniant. Cum
enim fateantur ratum & uerum ei
baptismum. quando baptizat apud
eos aliquis criminosus. cuius crimi¬
na latent. dicimus eis: Quis tunc
baptizat : Nec habent quid respon¬
deant : nisi ds̃. Neo enim possunt
dicere quod homo adulter quẽ qũa
scĩficat. Quibus respondenus. Si
ergo cum baptizat homo iustus ma¬
nifestus ipse scificat. Cum autẽ

Expanded text:
columbam et manentem super eum, ipse columbam et manentem super eum, ipse est. qui baptizat in spiritu sancto\'. unde secura ecclesia spem non ponit in homine, ne incidat in illam sententiam, in qua scriptum est: Maledictus omnis, qui spem suam ponit in homine, sed spem suam ponit in Christo, qui sic accepit formam serui; ut non amitteret formam dei. de quo dictum est: Ipse est, qui baptizat. proinde homo quilibet minister baptismi eius qualemcumque sarcinam portet, non iste sed, super quem columba descendit, ipse est; qui baptizat. illos autem uana sentientes tanta absurditas sequitur, ut, quo ab ea fugiant, non inueniant. cum enim fateantur ratum et uerum esse baptismum, quando baptizat apud eos aliquis criminosus, cuius crimina latent, dicimus eis: Quis tunc baptizat?\' nec habent, quid respondeant, nisi: \'Deus\', neque enim possunt dicere, quod homo adulter quemquam sanctificat. quibus respondemus: \'Si ergo, cum baptizat homo iustus manifestus, ipse sanctificat, cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
sit : Si crimen cognitum non grauat
qiequã unde potuit orbis terrarum
cognoscere uel crimen iudicum. uel
reorum. iudicate quȩ cor habetis.
hȩc est heretica iustitia. ut quia or¬
bis terrarum non damnat crinen
in cognitum. pars donati damnat or¬
beni terrarum in auditum. Sed sane
sufficit orbi terrarum tenere ꝓmissio¬
nes dĩ. & inse uidere compleri quod
prophetȩ tanto ante cecinerunt in
eisdem seripturis agnoscere aeccłãm.
ubi & rex eius xp̃s agnoscitur. Obi
enim de xp̃o talia predicta sunt. qua¬
lia completa conpleta in euangelio
legimus. illic prȩdicta sunt de aeccłã
qualia conpleri toto orbe iam cernimꝰ.
nisi forte quẽqrũa prudentium ꝑmo¬
uebit quod baptismum solent diceret
hunc esse uerum baptismũ xp̃i cum
ab homine iusto datur cum adhinc¬
teneat orbis terrarim euidentissim
& euangelicam ueritatẽ ubi iohanna
ait. Qui me misit baptizare in
aqua ipse mihi dixit. super quem
uideres spm̃ descendentem quasi

Expanded text:
sit? si crimen incognitum non grauat sit? si crimen incognitum non grauat quemquam, unde potuit orbis terrarum cognoscere uel crimen iudicum uel reorum? iudicate, qui cor habetis. haec est haeretica iustitia, ut, quia orbis terrarum non damnat crimen incognitum, pars Donati damnet orbem terrarum inauditum? sed sane sufficit orbi terrarum tenere promissiones dei et in se uidere compleri, quod prophetae tanto ante cecinerunt, in eisdem scripturis agnoscere ecclesiam, ubi et rex eius Christus agnoscitur. ubi enim de Christo talia praedicta sunt, qualia completa in euangelio legimus, illic praedicta sunt de ecclesia, qualia compleri toto orbe iam cernimus. Nisi forte quemquam prudentium permouebit, quod de baptismo solent dicere, tunc esse uerum baptismum Christi. cum ab homine iusto datur, cum et hincteneat orbis terrarum euidentissimam et euangelicam ueritatem, ubi Iohannes ait: Qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit: \'Super quem uideris spiritum descendentem quasi
Abbreviated transcription (Latin):
bis terrarum. & nescio quib tradi¬
torum criminib infamatur. qui
utiq nec potuit nec debuit. nisi
electis iudicib potius quam uictis
litgatoribus credere. Habent apud
lm̃ illi iudices causam suam sure
bonam sure malam. Duid fecit
aeccłar toto orbe diffusa. quȩ non
ob aliud ab istis rebaptizanda cesse¬
tur. nisi in ea causa in qua quid ure¬
ri esset iudicare non potuit. eis poti¬
us qui iudicare potuerunt. quã eis
qui nec superati cesserunt credendũ
putauit: O magnum erimen om̃iũ
gentium quas in semine abrahȩ bene¬
dicendas promisit ds̃. & sicut ꝓmisit
exhibuit. Quȩ cum uoce una dixe¬
rint. quare nos uultis baptizare :
Respondetur eis. Quia nescras qui
fuerint in africa sc̃oꝵ codicum tradi¬
tores: & ineo quod nesciebatis iudicib
magis quã accusatoribus credere uolu¬
istis. Si crinen alrenum non grauat
quemquam. quid ꝑturet ad orbem
terrarum quod in africa quisq cõmi¬

Expanded text:
bis terrarum et nescio quibus tradibis terrarum et nescio quibus traditorum criminibus infamatur, qui utique nec potuit nec debuit nisi electis iudicibus potius quam uictis litigatoribus credere? habent apud deum illi iudices causam suam siue bonam siue malam; quid fecit ecclesia toto orbe diffusa, quae non ob aliud ab istis rebaptizanda censetur, nisi quia in ea causa, in qua, quid ueri esset, iudicare non potuit, eis potius, qui iudicare potuerunt, quam eis, qui nec superati cesserunt, credendum putauit? o magnum crimen omnium gentium, quas in semine Abrahae benedicendas promisit deus et, sicut promisit, exhibuit! quae cum uoce una dixerunt: \'Quare nos uultis rebaptizare\', respondetur eis: \'Quia nescitis, qui fuerint in Africa sanctorum codicum traditores, et in eo, quod nesciebatis, iudicibus magis quam accusatoribus credere uoluistis\'. si crimen alienum non grauat quemquam, quid pertinet ad orbem terrarum, quod in Africa quisque commi
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. nec tantum furorẽ ꝑditũ
minime reprimunt. uerũ etiam
honorem martyrum quęrunt.
Quasi uero xp̃iani catholici impera¬
tores. aduersus eoꝵ pertinacissimã
iniquitatẽ aliud sequantur quam
constantini iudicium apud quem
ultro ceciliani accusatores fuerunt.
cuius auctoritatr̃ omnibus transma¬
rinis ep̃is prȩtulerunt. ut ñ ad illos
sed ad illum aeccłãe causam deferrent.
ut abeo datum inurbe roma episco¬
pale iudicium in quo primũ uicti
sunt. rursus apud illum accusarent
ut ab altero adarelatum dato episco¬
pali iudicio. adillum appellarent
apud quemi tamen nouissine sepa¬
rati in fua peruersitate mansert᷑.
Puto quod ipse diabolus si auctori¬
tate iudicis qruem ultro elegerat
totrens uinceretur. non esset tam
inpudens ut in ea causa ꝑsisteret.
Sed humana iudicia deputentur.
& circumueniri ac falli. uel etiam
corrumpi potuis sedicantur. Qur
ergo ad huc accusatur xp̃iamis or¬

Expanded text:
uocant; nec tantum furorem perditum uocant; nec tantum furorem perditum minime reprimunt, uerum etiam honorem martyrum quaerunt, quasi uero Christiani catholici imperatores aduersus eorum pertinacissimam iniquitatem aliud sequantur quam Constantini iudicium, apud quem ultro Caeciliani accusatores fuerunt, cuius auctoritatem omnibus transmarinis episcopis praetulerunt, ut non ad illos sed ad illum ecclesiae causam deferrent, ut ab eo datum in urbe Roma . episcopale iudicium, in quo primum uicti sunt, rursus apud illum accusarent, ut ab altero ad Arelatum dato episcopali iudicio ad illum appellarent, apud quem tamen nouissime superati in sua peruersitate manserunt. puto, quod ipse diabolus, si auctoritate iudicis, quem ultro elegerat, totiens uinceretur, non esset tam inpudens, ut in ea causa persisteret. Sed haec humana iudicia deputentur et circumueniri ac falli uel etiam corrumpi potuisse dicantur. cur ergo adhuc accusatur Christianus or