comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa legis: & inhis aliqͥd doctrine parit̃ acle¬
poris inueneris: possunt ł quoq scripta esse
quȩ scripta sunt. Albinã cõmunẽ matre:
ualere cupio. Decorpore loquor. quȩ insp̃u
ualeat. ñ ignorans. eamq ꝑte salutari obse¬
cro. & duplici pietatis officio fociłari. quo
inuna atq eãdẽ xp̃iana simul diligatur
Iudius tertius cum centesimum octauũ¬
decimum psalmum tͥ insinuare cona¬
rer. & dicerẽ omnẽ moralẽ locũ in eo esse
cõp̾hensum : & qͦmͦ plulosophysolent dispu¬
lationes suas inphysicã. ethuitã. loicamq
partiri. ita ot eloquia diuina aut denat᷑a
disputare. ut ingenesi & in eccłastȩ. aut
demorib. ut in ꝓũbiis & in om̃ib sparsim
ad sumat. confirmet. atq concludat. quȩ
ꝓpͥe artis dialectice sint. studiosissime ꝑ¬
quisisti: qͥd sibi uelint hebres littere quȩ
psalmo qu̾e legebamus uidebantur inserte.
kespondi scđm ordine litterarum eũ e̾e

Expanded text:
illa legis et in his aliquid doctrinae pariter ac leilla legis et in his aliquid doctrinae pariter ac leporis inueneris, putes tibi quoque scripta esse, quae scripta sunt. Albinam, communem matrem, ualere cupio.- de corpore loquor, quin spiritu ualeat, non ignorans — eamque per te salutari obsecro et duplici pietatis officio focilari, quo in una atque eadem Christiana simul diligatur Nudius tertius, cum centesimum et octauodecimum psalmum tibi insinuare conarer et dicerem omnem moralem locum in eo esse conprehensum et, quomodo philosophi solerent disputationes suas in physicam et ethicam logicamque partiri, ita et eloquia. diuina aut de natura disputare, ut in Genesi et Ecclesiaste, aut de moribus, ut in Prouerbiis et in omnibus sparsim adsumat, confirmet atque concludat, quae proprie artis dialecticae sunt —, studiosissime perquisisti, quid sibi uelint Hebraeae litterae, quae psalmo, quem legebamus, uidebantur insertae. Respondi secundum ordinem litterarum eum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ñẽ ꝓripui: ut saltẽ reliqua horarũ spatia
subrepente sommo frustretur infirmitas
tabellarius festinabat: & ego alio oꝑe cleten¬
tus. hoc quasi parergio me occupare uolui.
Queris quid nam illud sit tam grande. ta ne¬
cessarium: quo ȩpistolioȩ confabulationis
munus ex clusum sit. Iam pridẽ cũ uolumi¬
nib hebreoꝵ editionẽ aquilȩ confero: ne
qͥd forsitan ꝓpter odium acp̃i synagoga muta¬
uerit. Ꝙ ut amice menti fatear. quȩ ad nr̃am
fidẽ ꝑtineant roborandam : plura rei perio.
isc iam ꝓphetis. salomone. psalterio. regnoꝵq
libris. examussim. recensitis exodum teneo: que
illi elesmoth uocant: ad leuiticum transiturꝰ.
uides gͥ qͦd nullũ officium huic oꝑi p̃ponen¬
dum ẽ. At tamen ne currentius forte ñr
frustra cucurrerit: duas epistolas quas ad
sororẽ tuã paulã eiusq pignus eustochium¬
miserã: huic sermunculo ad nexui. Et dũ

Expanded text:
nem prorui, ut saltim reliquo horarum spatio nem prorui, ut saltim reliquo horarum spatio subrepente somno frustraretur infirmitas. tabellarius festinabat et ego alio opere detentus . hoc quasi parergio me occupare nolui. quaeras, quidnam illud sit tam grande, tam necessarium, quo epistolicae confabulationis munus exclusum sit. iam pridem cum uoluminibus Hebraeorum editionem Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi synagoga mutauerit, et, ut amicae menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam, plura repperio. nunc iam Prophetis, . Salomone, Psalterio Regnorumque libris examussim recensetis Exodum teneo, quem illi ele smoth uocant, ad Leuiticum transiturus. uides igitur, quod nullum officium huic operi praeponendum est. attamen, ne Currentius forte noster frustra cucurrerit, duas epistulas, quas ad sororem tuam Paulam eiusque pignus Eustochium-miseram, huic sermunculo adnexui, ut, dum
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo heliodorus magis qũã hylarius nr
errauit : qui meo loco in quo scriptum ẽ. la¬
bores fructuũ tuoꝵ manducabis. uaria opi¬
natus adseruit magis stare sententiã. si scri¬
batur fructus laborum aliquẽ manducare:
occasione egrediens disputatio tanta opero¬
sitate qͣa uolebat intellegi. usus ẽ. ꝑsuaden
quanta semꝑ falsitas indig&. ut uera uideat᷑:¬
greco uerbi ambiguitate decepti. Rapitoyẽ
fructus magis qu̾a manus interp̃tati st̃: cũ. cli¬
apitoy. manus qͦq dicantur. qͦd in hȩbreo po¬
nitur. chas. facn. & syminachus. quintaq
editio transtulerint manuum tuarũ. ut am¬
biguitatẽ prioris sermonis effugerent: Cũ hec
furtun ut aiunt oꝑis ad lugubratiuneulã ue¬
lor notarii manus meditante signar&. & plu¬
ra dicere cogitarẽ: iam ferme quarta nootis
hora excesserat.l & repente stimulis quib¬
dam dolentis stomachi suscitatus. in oratio¬

Expanded text:
psalmo Heliodorus magis quam Hilarius noster psalmo Heliodorus magis quam Hilarius noster errauit, qui de eo loco, in quo scriptum est: labores fructuum tuorum manducabis, uaria opinatus adseruit magis stare sententiam, si scribatur \'fructus laborum\' aliquem manducare: in longam egrediens disputationem tanta operositate, quod uolebat intellegi, usus est persuadendi, quanta semper falsitas indiget, ut uera uideatGraeci uerbi ambiguitate decepti xapitoac \'fructus\' magis quam \'manus\' interpretati sunt, cum xapitol \'manus\' quoque dicantur, quod in Hebraeo ponitur \'chaffach\', et Symmachus quintaque editio transtulerunt \'manuum tuarum\', ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. Cum haec furtiuis, ut\' aiunt, operis ad lucubratiunculam uelox notarii manus me dictante signaret et plura dicere cogitarem, iam ferme quarta noctis hora excesserat et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus in oratio
Abbreviated transcription (Latin):
condit me Deniq insequenti uersu exceptis
lxx. qui aliter transtulert: in hȩbreo & in
cunctis editionib ita repperi Beatus uir qui
repleuerit pharetram siasm exipsis. ut quia
metaforã semel sumpserat ex sagntis: Oin
pharetra quoq translatio seruaretur. Ex cusss
aut̃ & consuetudo sermonis humani uegetos.
p̾tes mȩsdrȩ libro pro iuuenib transtuler̃t:
in quo ita scribitur. Et factum ẽ. exdie illa
medii excussoꝵ faciebant opus: & mediĩ eoꝵ
habebant hastas. & scuta. & arcus. & thoracas:
& principes post omñe domũ iuda edificantiũ
in muro Ex quo animadtimus & inp̾senti loco
ꝓadolescentib atq puberib excussos positos.
ñ ut ille opinatus ẽ. ꝓ apłis qui excussi a pedũ
excussione dicantur Legi & cuiusdã libru
& elegantẽ in eo sensum repperi: excussos
semine ꝓcresnitur : & insimilitudinẽ sagita¬
rum manu dñi contineantur. In sequenti qͦq

Expanded text:
condit me. denique in sequenti uersu exceptis condit me. denique in sequenti uersu exceptis Septuaginta, qui aliter transtulerunt, et in Hebraeo et in cunctis editionibus ita repperi: beatus uir, qui repleuerit pharetram suam ex ipsis, ut, quia metaphoram semel sumpserat ex sagittis, et in pharetra quoque translatio seruaretur. cexcussos\' autem et consuetudo sermonis humani \'uegetos\' pretes in Esdrae libro pro \'iuuenibus\' transtulerunt, in quo ita scribitur: et factum est ex die illa, medii excussorum faciebant opus et medii eorum habebant hastas et scuta et arcus et thoracas et principes post omnem domum Iuda aedificantium in muro. ex quo animaduertimus et in praesenti loco pro adulescentibus atque puberibus \'excussos\' positos, non, ut ille opinatus est, pro apostolis, qui excussi a pedum excussione dicantur. legi et cuiusdam librum et elegantem in \' eo sensum repperi, Cexcuss\' semine procreentur et in similitudinem sagittarum manu domini contineantur. In sequenti quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quoq litterarum quandã aurã cȩperat:
sed heliodori prb̃i quo ille familiarit᷑
usus ẽ. ea quȩ intelligere ñpoterat.
qͦm aborigene essent dicta querebat.
Qui quia in hoc psalmo cõmentarium
origenis inuenire non potuit: opma¬
onem magis insinuare suam quã insciͤam
uoluit confiteri. Quã ille sũptam claro
sermone disseruit: & alienum errorẽ dis¬
sertͥus excusatus ẽ Restat gͥ ut rursũ ad¬
fontem sermonis recurramus hebrei : & uide¬
amus qͦmͦ scriptum sit. ubi nos habemus
sic̃ filii excussoꝵ ibi legitur. cͤe nͥ t̾is anͥuia¬
uͥriai. Qͦd aquila interp̃tatus ẽ. sicut filii
pubertatum: symmachus & theodotio sic
filiĩ iuuentutis. Sexta. Ekori foetoiͥ. qͦd
nos dicere possumus ex acuti sensus. Ex qͦ
manifestum ẽ. ad olescentiȩ popłos intelligi
xp̃ianos: scđm illud exemplum quo ds scõs
ut arcum: & saluator desemet ipso. posuit me
sieut sagittam electam : & inpharetra sua abs¬

Expanded text:
quoque litterarum quandam aurulam ceperat, quoque litterarum quandam aurulam ceperat, sed Heliodori presbyteri, quo ille familiariter usus ea, quae intellegere non poterat, quomodo ab Origene essent dicta, quaerebat. qui, quia in hoc psalmo commentarium Origenis inuenire non potuit, opinionem magis insinuare suam quam inscientiam uoluit confiteri, quam ille sumptam claro sermone disseruit et alienum errorem disertius exsecutus efontem sermonis recurramus Hebraei, et videamus, quomodo scriptum sit. Ubi nos hsic filii excussorum, ibi legitur \'chen bne annaurim\', quod Aquila interpretatus est- sic filii pubertatum, Symmachus et Theodotion sic filii iuuentutis, sexta 7jxov»jiivot, quod nos dicere possumus exacuti sensus. ex quo manifestum est adulescentiae populos intellegi Christianos secundum illud exemplum, quo deus sanctos ut arcum, et saluator de semet ipso: posuit me sicut sagittam electam et in pharetra sua abs
Abbreviated transcription (Latin):
cussoꝵ Aliror te inhilarii cõmentaruis
ñ legisse excussoꝵ filios credentiũ popło
interp̃tari: qͦd uidelic& apłos illo noĩe
putauerit appellatos. quib in euangłiis
sit p̃ceptum. inquamcũq ciuitatẽ intro¬
ierint. & ñ fuerint recepti: ex cutere
puluerẽ pedum suoꝵ intestimontum
ñ credentium. Lic& tu argute p̾caue¬
res. ñ posse apłos subnomine excussoꝵ
intellegi: cum aliud sit excutientium
aliud excussoꝵ : qr excutientes sint qͥ
excutiant: excussi uͦ ab alũs excutie̾nt᷑
& in congruum e̾e ex cussos apłos ac¬
cipi: qui magis excutientes debuerint
appellari Quid gͥ faciam: Tantũ uirũ.
& suis temꝑib dissertissimum rep̾̃hend̾e
non audeo. qui & confessionis sue merito
& uitȩ industria. & eloquentiȩ claritate:
ubicumq romanum nom̃ ẽ. p̃dicatur:
nͥ qͦd ñ eius culpe ad scribendum ẽ. qui
hebrei sermonis ignarus fuit. Grȩcarũ

Expanded text:
cussorum. miror te in Hilarii commentariis cussorum. miror te in Hilarii commentariis non legisse excussorum filios credentium populos interpretari, quod uidelicet apostolos illo nomine putauerit appellatos, quibus in euangeliis sit praeceptum, in quamcumque ciuitatem introierint et non fuerint recepti, excutere puluerem pedum suorum in testimonium non credentium, licet tu argute praecaueris non posse apostolos sub nomine excussorum intellegi, cum aliud sit excutientium, aliud excussorum. quia excutientes sint, qui excutiant, excussi uero ab aliis excutiantur, et incongruum esse excussos apostolos accipi, qui magis excutientes debuerint appellari. quid igitur faciam? tantum uirum et suis temporibus disertissimum reprehendere non audeo, qui et confessionis suae merito et uitae industria et eloquentiae claritate, ubicumque Romanum nomen est, praedicatur; nisi quod non eius culpae adscribendum est, qui Hebraei sermonis ignarus fuit, Graecarum
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓphetioe popłs arguitur ad tempus
diluculo frũstra consurgere: & post qui¬
etem ad sanctuarium festinare: cũ idola
dĩ honore uenerentur: sođm qͦd & ezechi¬
hel scripsit. in ipso templo sacrificare
idolis sacerdotes. Ut aut̃ plenius ad duca¬
ris. ꝓdolore inhebreo idola posita. Foe¬
ipsum uerbum hoc ẽ. c̾e sasial. &iam in
centesimo psalmo seriptum. Lxx. quoq
idola transtulerunt: Nam in eo loco ubi
legimus. idola gentium argentum & au¬
rum. oꝑa manuum hominum. in hebreo
hab&. Adab eea. qͦd aquila interp̃tat᷑
elaborationis eoꝵ. Unde cum ita se. ue¬
ritas habeat : frustra quidẽ doloris pa¬
ne. aut hȩreticoꝵ intellegunt sacram̃ta:
aut uitȩ istius miserabilis & erumnose
interp̃tantur laborẽ: apud quã insudorẽ
faciei comedimus panẽ nr̃m. Inter quȩ¬
spinas & tribulos brȩuis uite alimenta
nascuntur. Illud quoq decodẽ psalmo
interrogał e dignata es : qui sint filii ex¬

Expanded text:
et prophetice populus arguatur ad templum et prophetice populus arguatur ad templum diluculo frustra consurgere, et post quietem ad sanctuarium festinare, cum idola, Dei honore venerentur: secundum quod Ezechiel scripsit in ipso templo, sacrificare idolis sacerdotes. Ut autem plenius adducaris, ipsum verbum, hoc est ATZABIM etiam in CIII psalmo scriptum est. LXX quoque idola transtulerunt. Nam et in eo loco ubi legimus, idola gentium argentum et aurum, opera manuum hominum, in Hebr. habetur, ATZABEHEM, quod Aquila interpretatur elaborationes eorum. Unde cum ita veritas se habeat, non frustra quidam laboris panem, aut haereticorum intelligunt sacramenta, aut vitae istius miserabilis et aerumnosae interpretantur laborem, apud quam in sudore faciei comedimus panem nspinas et tribulos breuis uitae alimenta nascuntur. Illud quoque de eodem psalmo interrogare dignata es, qui sint filii ex
Abbreviated transcription (Latin):
orbe ꝑquirero:tune uel maxime ori¬
genis libros inpensius ꝑsecutus cȩsarien¬
si eccłȩ dedicauit. qua exparte corrup¬
tam acatius dehine & euzotius eiꝰdẽ
eccłȩ sacerdotes. inm̃branis intaurare
conati st̃. Hic cum multa repꝑir& & in¬
uentdꝵ nobis indicem derelinqueret.
centesimi uicesimi sexti psalmi com̃ta¬
rium & fe literȩ tractum ex eo qͦd ñ
inscripsit: confessus ẽ. ñ reꝑtum: Non qͦ
talis tantusq uir ad amantium dicimuᷤᷤ
aliqͥd p̃terierit: sed qͦd̃ neglegentia poste¬
roꝵ adnr̃am usq memoriam ñdurar&.
Noc iđo. ut quia mͥ deodẽ psalmo ꝓpo¬
siusti qui ess& panis doloris. in eo qd̵ đr.
inuanum uobis ẽ. ante lucẽ surgere:
surgere postquã sederitis. qui manduca¬
tis panẽ doloris : ostenderẽ me de orige¬
nis cõmentariis qͥd senserit ñ habere. Unde
ad hebreum recurrens. inueni ꝓpane¬
Qͦa exprimitur panẽ erumnosum Quin¬
Sexta. FAanec. id est erroris. Nec miran
ponat: cum oꝑa manuum hominis sint:

Expanded text:
orbe perquireret, tunc vel maxime Origenis libros impensius prosecutus, Caesariensi Ecclesiae dedicavit: quam ex parte corruptam, Acacius dehinc, et Euzoius ejusdem Ecclesiae sacerdotes in membranis instaurare conati sunt. Hic cum multa repererit, et inventorum nobis indicem dereliquerit, centesimi vigesimi sexti Psalmi Commentarium, et PHE litterae Tractatum, ex eo quod non inscripsit, confessus est non repertum. Non quod talis tantusque vir Adamantium dicimus aliquid praeterierit, sed quod negligentia posteostram usque memoriam non durarit. hoc ideo, ut, quia mihi de eodem psalmo proposuisti, qui esset \'panis doloris\' in eo, quod dicitur: in uanum uobis est ante lucem surgere, surgere, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris, ostenderem me de Origenis commentariis, quid senserit, non habere. Unde ad Hebraeum recurrens inueni pquod exponitur, panem aerumnosum. QuinSexta πλάνης, id est, erroris. Nec mirandum ponat, cum opera manuum hominis sint,
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmachum similiter diapsalma. et
apud aquilam semꝑ. nec non &e apud
quintam. Insexta uero infinẽ. & in he¬
cuiusq editionis opinionem repperissemꝰ:
nȩc adnotauimus Utrum autem cuiusdã
musice cantilene aut rithini inmuta¬
tationem qui interp̾tati st̃. diapsalma
senserint altud. uel intellererint: tuo
iuditio derelinquo. lue usq origenis cunis
nos maliutmus in hac disputatione dũ tarat

Expanded text:
Symmachum similiter\'diapsalma\' et Symmachum similiter\'diapsalma\' et apud Aquilam \'semper\' necnon et apud quintam. in sexta uero \'i n finem\', et in Hecuiusque editionis opinionem repperissemus, haec adnotanimus. utrum autem cuiusdam musicae cantilenae aut rhythmi inmutationem, qui interpretati sunt \'diapsalma\', senserint aliudue quid intellexerint, tuo iudicio derelinquo\'. Hucusque Origenes, cuius nos maluimus in hac disputatione dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
ta contempnis: salte ueteris uini aueto¬
ritate ducaris. Sepe ꝑquirens causas cur
inquibdam psalmis interp̃tatur dia¬
psalma: obseruaui diligentissime inke¬
brȩo. & cum greco contuli: inueriq qr
diapsalma Neq uͦ noc& exemplis ad
machum: est diapsalma: ꝓ quo apud
aquilam ponderaui columnas eius semꝑ:
Inquinta aut̃ editione. ego sum qui pa¬
raui columnas eius semper. Insexta ego
firmaui columnas eius. iugiter. Porro
inhebreo hab&. post ammuda qͦd est
columnas eius. Sela & rursum inlxx.¬
odotionẽ. post scutum & frameam & bel¬
lum. diapsalma: apud symachum. post
clipeum & gladium &e bellum. Similiter
diapsalma : ꝓquo apud aquilam post
clipeum & gladium. & bellum semper:
apud quintam editionem post scutum
ce rumpheam & bellum semper Insexta
uͦ post scutum & gladium & bellũ in
fine erat quȩ rursum in hebraico. o ma-
odem psalmo: post illum loccm ut sal¬
uos faciat mites terrȩ diapsalma. apud

Expanded text:
ta contemnis, saltim ueteris uini auctota contemnis, saltim ueteris uini auctoritate ducaris. "Saepe perquirens causas, cur in quibusdam psalmis interponatur \'diapsalma5, obseruaui diligentissime in Hebraeo et cum Graeco contuli inuenique, quia, \'diapsalma. neque uero nocet exemplis adfmachum est \'diapsalma\', pro quo apud Aquilam: ponderaui columnas eius, semper, in quinta autraui columnas eius, semper, in sexta uero: ego firmaui columnas eius, iugiter. porro. in Hebraeo habet post \'ammuda\', quod est \'columnas eius\', \'sela\'. et rursum inodotionem post: Scutum et frameam et bellum, diapsalma; apud Symmachum post: Clypeum et gladium et bellum, similiter diapsalma; pro quo apud Aquilam post: Clypeum et gladium et bellum, semper. Apud quintam editionem, post: Scutum et romphaeam et bellum \'semper\'. in sexta uero post scutum et gladium et bellum \'in finem\', eratque rursum in Hebraeo post: \'odem psalmo post illum locum: ut saluos faciat mites terrae \'diapsalma\' apud
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatem. & queritis mendatium. Semꝑ.
& alibi: que dicitis in cordib ur̃is & incubi¬
lib ur̃is conpungimini. Semꝑ: Scire autẽ
debes apud hebreos infine libroꝵ unum
etrib solere subnecti: ut aut amen. scribañ.
aut sela. aut salem. qͦd ex primit pacẽ: un¬
de & salomon. pacificus dicitur Igitur ut
nos cõpletis opusculis addistinctionẽ rei
alterius subsequentis. mediũ inter.ponere
explicuit. aut feliciter. aut aliqͥd istiusmodi:
ita & hebrei. ut quȩ scripta st̃. roborentur.
scribenda cõmemorant aut ponunt. Sela.¬
aut ponunt am̃. aut transacta feliciter pro¬
testantur. pacẽ inultimo subnotantes. Nec
nos deintimo hebreoꝵ. fonte libauimus: non
opinionum riuulos ꝑsequentes. neq erroꝵ:
quib totus mundus expletus ẽ. uarietate ꝑ¬
territi: sed cupientes & scire & docere que
uera sunt. Qd si tͥ non uidetur. qͥd orige¬
nis dediapsalmate senserit. u̾bũ inter¬
p̃tabor ad uerbum: ut quia nouitia mus¬

Expanded text:
anitatem et quaeritis mendacium? semper, et alibi: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini, semper. Scire autem debes apud Hebraeos in fine librorum unum e tribus solere subnecti, ut aut \'amen\' scribant aut sela\' aut "salom1, quo exprimunt \'pacem\', unde et Salomon \'pacificus\' dicitur. igitur, ut nos solemus conpletis opusculis ad distinctionem rei alterius subsequentis medium interponere \'explicuit\' aut \'feliciter\' aut aliquid istiusmodi, ita et Hebraei aut, quae scripta sunt, roborant, scripta et scribenda commemorant, ut ponant \'sela\', aut transacta feliciter protestantur \'pacem\' in ultimo subnotantes. Haec nos de intimo Hebraeorum fonte libauimus non opinionum riuulos persequentes neque errorum, quibus totus mundus expletus est, uarietate perterriti, sed cupientes et scire et docere, quae uera sunt. quod si tibi non uidetur. quid Origenes de diapsalmate senserit, uerbum interpretabor ad uerbum, ut, quia nouicia mus
Abbreviated transcription (Latin):
cum utiq sicut quibdam uidetur diapsalma
maduertimus hoc uerbum suꝑiora pariter¬
& inferiora conectere: aut certe docere sem¬
piterna esse quȩ dicta sunt. ut est illud inter¬
tio. multi dicunt anime meȩ: non ẽ. salus

Expanded text:
cum utique, si, ut quibusdam uidetur, diapsalmacum utique, si, ut quibusdam uidetur, diapsalmamaduertimus hoc uerbum su inferioraque connectere, aut certe docere sempiterna esse quae dicta sunt; ut est illud in tertio: « Multi dicunt animae meae, non est salus
Abbreviated transcription (Latin):
ue acceperis. reddenda cum fenore sunt.
Sortisq dilatatio: usuram parturit.
Dediapsalmate. nr̃am sententiam flagitaris
Epłe breuitatem causati sumus: & re libri
ñ posse paucis explicari litteris pretexum.
cupiditas silentio concitati : Itaq ne te dutus
tralam: habeto pauca ꝓplurib Quidam di¬
apsalma cõmutationẽ metri dixerunt esse: alii
pausationẽ sp̃s sc̃i: non nulli alterius sensus ex
ordium Sunt qui rithim distinctionẽ. &. quia
nsalmi tunc temꝑis iuncta uoce ad organum
canebantur. cuiusdam musioȩ uarietatis. Nob̃
nichil hoꝵ uidetur: cum aquila qui uerboꝵ
hebreoꝵ diligentior explicator. Ẽ. sela. hoc. est
diapsalma. qd̃ ex samech. Lamech. theh. Scribit᷑
semꝑ transtulerit. & inueniamus in psalmoꝵ
quoq fine diapsalma positum. ut est illud
intertio. dentes peccatoꝵ contruusti. dñi est
salus. & suꝑ popłm tuum benedictio tua. Sela.
psalmis multoꝵ uersuum penitus ñ inueni
mus distinguatur. Canticum diapsalmatis.

Expanded text:
e acceperis reddenda sunt cum foenore: fortisque dilatio usuram parturit. De Diapsalmate nostram sententiam flagitaras, Epistolae brevitatem causati sumus, et rem libri non posse explicari litteris praetexuim? major tibi cupiditas silentio concitatur. itaque ne te diutius traham, habeto pauca pro pluribus. 2. Quidam Diapsalma commutationem metri dixerunt esse; alii pausationem spiritus; nonnulli alteriuordium, sunt qui rhythmi distinctionem et, quia psalmi tunc temporis iuncta uoce ad organum canebantur, cuiusdam musicae uarietatis. nobis nihil horum uidetur, cum Aquila, qui uerborum Hebraeorum diligentissimus explicator est, sela, hoc est diapsalma, quod ex samech, lamed, he scribitur, \'semper1 transtulerit et inueniamus in psalmorum quoque fine diapsalma positum, ut est illud in tertio: dentes peccatorum contriuisti; domini est salus et super populum tuum benedictio tua, sela, psalmis multorum uersuum penitus non inuenimus distinguatur: canticum diapsalmatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ latinus interstrepat. Unde ignosoe
ariditati & si imꝑitus sum inquit sermo¬
ne apłs: sed ñ scientia. Illu. utruq ñ
de erat : & unum humiliter rennuebat:
sibile kabuerainus amisimus: nee scien¬
tiam quam uolebamus consecuti sumus.

Expanded text:
non Latinus interstrepat. unde ignosce non Latinus interstrepat. unde ignosce ariditati: etsi inperitus sum, inquit, sermone, apostolus, sed non scientia. illi utrumque non deerat, et unum humiliter rennuebat; sibile habueramus, amisimus nec scientiam, quam uolebamus, consecuti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
taraphin uͦ idẽ figurationib uel figuris. ua qͥd¬
ria oꝑa quȩ teraphin uocantur intelligi. Na
& in exodo cȩterisq locis ubi describuntur
uestes plumaria arte contertȩ. opus thera¬
phin. id ẽ. uarium atq depictum factũ e̾ẽ
describitur : ita tam̃ ut. uau. litteram thera¬
phin ñ habeat: quia ubicũq cum hac littera
scribunt᷑. animalia magis quã oꝑa significans.
luxta ħc gͥ sensum & micha cũ ueste sacerdo¬
tali. cetera quoq quȩ asacerdotale ꝑtinent
ornamentum. ꝑ theraphin fecisse monstrat᷑.
Qũa uellẽ ñc̃ tibi omnẽ habitũ sacerdotis
exponere: &ꝑ singulas uestium species diuina
ostendere sacram̃ta. Uerũ qr in hoc ipso bre¬
uitatẽ epłȩ excessimus: iosephus ac phalo
iuri doctissimi iudeoꝵ. multiq de nr̃is id
tato p̃sentem : ut siqd forte nescimus. sine
teste. sine iudice. infida aure moliamur.
na lingua rubiginẽ obduximus. intantũ
ut loquentib quoq nobis stridor qui dam

Expanded text:
teraphim uero, id est \'figurationibus\' uel \'figuris\', uaria opera, quae teraphim uocantur, intellegi. nam et in Exodo ceterisque locis, ubi describuntur uestes plumaria arte contextae, \'opus cherubim\', id est \'uarium atque depictum\', factum esse describitur, ita tamen, ut uau litteram cherubim non habeant, quia, ubicumque cum hac littera scribuntur, animalia magis quam opera significant. iuxta hunc igitur sensum et Micha cum ueste sacerdotali cetera quoque, quae ad sacerdotale pertinent ornamentum, per teraphim fecisse monstratur. Quam uellem nunc tibi omnem habitum sacerdotis exponere et per singulas uestium species diuina ostendere sacramenta! uerum, quia et in hoc ipso breuitatem epistulae excessimus et Iosephus ac Philo, uiri doctissimi Iudaeorum, multique de nostris id tato, praesentem, ut, si quid forte nescimus, sine teste, sine iudice in fida aure moriatur. na lingua rubiginem obduximus in tantum, ut loquentibus quoque nobis stridor quidam
Abbreviated transcription (Latin):
consutus. qui intonsis pilis caput inuoluti in
lectulo hominis mentiretur. Ut aut̃ utriusq
sermonis pariter explic̃e ueritatẽ : inoseȩ cõ¬
minatur ddĩ se ap pło fornicante omnẽ grãm
ablaturũ dicens: Quia dieb multis sedebunt
filii isrł sine rege & principe. sine sacrificio. sire
altare. & sine sacerdotio & manifestationibus:

Expanded text:
consutus\', qui intonsis pilis caput inuoluti in consutus\', qui intonsis pilis caput inuoluti in lectulo hominis mentiretur. ut autem utriusque sermonis pariter explicem ueritatem, in Osee comminatur deus se a populo fornicante omnes gratias ablaturum dicens: quia diebus multis sedebunt filii, Israhel sine rege et sine principe et sine sacrificio et sine altari et sine sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
lineum portasse referuntur: qm̃ sacerdosmas
solus habea̾t licentiam ephod ñ lineo ues¬
tiendi . uerum ut scriptura cõmemorat. au.
iacineto. purpura. coccino. bẏssoq conterto¬
Cȩteri habebant ephod ñ illa uarietate distinc¬
tum. &.xii. lapidib ornatum : qui in humero
utroq residebant: s. lineum &e simplex. & toto
candore purissimũ. Uerum qr supra ꝓmiserã me
si spatium dictandi fuiss&. de theraphin qͦq bre¬
uiter disserturũ: nec qͥsqũa interim interpella¬
tor aduenit: scito theraphin abaquila. Marfi-¬
mata int̾p̃tari : quȩ nos figuras siue figurationeᷤᷤ
possumus dicere. Nam ineo loco quando misit
saul nuntios ut acciperent dd. & responder̃t
uexari illũ grauiter. & misit rursum dicens. ad¬
ferte illum adme inlecto ut occidã illũ: &
uenerunt nuntii. & eoce cenotaphia in lecto:
Procenotapia inhebreo theraphin. id ẽ. ma̾r¬
dices habent: sed puluillus de caprarũ pelle

Expanded text:
lineum portasse referuntur, quoniam sacerdos magnus lineum portasse referuntur, quoniam sacerdos magnus solus habebat licentiam ephod non lineo uestiendi, uerum, ut scriptura commemorat, auro, hyacintho, purpura, coccino byssoque contextceteri habebant ephod, non illa uero uarietate distinctum et duodecim lapidibus ornatum, qui in humero utroque residebant, sed lineum et simplex et toto candore purissimum. Verum, quia supra promiseram me, si spatium dictandi ! fuisset, de teraphim quoque breuiter disserturum nec quisquam interim interpellator aduenit, scito teraphim ab Aquila μορφώματα interpretari, quas nos \'figuras\' siue \'figurationes\' possumus dicere. nam et in eo loco, quando misit Saul nuntios, ut accipiant Dauid, et responderunt uexari illum grauiter et misit rursum dicens: adferte illum in lecto ad me, ut occidam eum. et uenerunt nuntii, et ecce cenotaphia in lecto, pro \'cenotaphia\' in Hebraeo teraphim, id est μορdices habent, sed \'puluillus de caprarum pelle
Abbreviated transcription (Latin):
legitur: in hebreo scriptũ ẽ. ephod Qͦd quar
alibi int̾p̃tare uoluerint: & alibi int̃p̃tatũ
reliquerint: ñ ẽ mei iuditii. eumhoc ipsum
inplurib fecerint. Utiq alii aliter atq aliter
ex presserint: Nouissime translationis ueri¬
tate lassati : ipsa hebrea uerba posuerint:.
Aquila aut̃ idod illi xeyt en dicert.¬
cum suꝑius pallium signific&. quo tota
sacerdotalis ꝓtegatur ambicio. Queras forsi¬
tan si ephod sacerdotale sit pallium: quare
Sinquibdam locis addatur bat. Audiens bat.
risum tenere ñpossum Nã cũ apud
p̃tes sic transtulisse manifestum sit ꝓbath.
significantius exprimatur Deniq ubi nos legi¬
mus & facies femorale lineum ut oꝑiantur¬
carnis turpitudines alumbis usq adcrura
eoꝵ: in hebreo ꝓlineo bath ponitur: qua spe¬
cie uir quoq ille qui daniheli monstratur
indutus ẽ. Et ex tuli oculos meos & uidi. &
ecce uir unus uestitus ẽ. baldin: qd̾ płri nu¬
mero uestes linee nuncupantur. Propterea

Expanded text:
ephod. quod quare alibi interpretari uoluerint et alibi ininterpretatum reliquerint, non est mei iudicii, cum hoc ipsum in pluribus fecerint, ut, quae alibi aliter atque aliter expresserant, nouissime translationis uarietate lassati ipsa Hebraica posuerint. Aquila autem id, quod illi 6;tot7v etod, \'superius pallium\' significet, quo tota sacerdotalis protegatur ambitio. Quaeras forsitan, si ephod sacerdotale sit pallium, quare in quibusdam locis addatur \'bar\'? audiens \'bar\' risum tenere non possum. nam cum apud inta interpretes sic transtulisse manifestum sit, pro \'bad\'  \'phestim5 significantius exprimatur. denique, ubi nos legimus: et fac eis femorale lineum, utoperianturcarnis turpitudines a lumbis usque ad crura eorum, in Hebraeo pro lineo \'bad\' ponitur. qua specie uir quoque ille, qui Dauihelo monstratur, indutus est: et extuli oculos meos et uidi; et ecce uir unus uestitus baddim, quo plurali numero \'usstes lineae\' nuncupantur. propterea
Abbreviated transcription (Latin):
puram. & byssum : & facient suꝑ hume¬
rale de bysso opus tetile uarium: & qͥd
plura: Totus exodi liber. hac uestium
plenus ẽ. specie Nã & infine eiusdem
sacerdotis: sic̃ p̃cepit dñs moysi. c fecer
suꝑhumerale de auro & iacincto. & pur¬
pura. & coccino & bysso retorta. Sed qr
in exodo hoc genus uestim̃ti p̃cipitur
tantum ut fiat: & post ea tantum refert᷑.
ñ tam̃ eo aaron uestitur: In leuitico qͦmͦ sacer
dotalib uestim̃tis indutus fuerit explicatur.
Et adplicauit moyses aaron & filios tius & laui
eos aqua. & uestunt eum tunica. & enrcit eũ
subtunicalẽ siue tunicam qua subter uestitus
ẽ. possumus interp̾tari : & imposuit ei inquit
suꝑ humełale: & curxit eum sođm facturam¬
suꝑhumeralis: & contrinxit eam in ipso. ui¬
des itaq hunc suꝑ humeralẽ cingi: quomodo
samuhel ephod bat. illo nescio quo cingebatur
Sedne te longuis traham. hanc habeo sen¬

Expanded text:
um et byssum et facient superhumerale de bysso torta, opus textile uarium. et quid plura? totus Exodi liber hac uestium plenus est specie. nam et in fine eiusdem sacerdotis, sicut praecepit dominus Moysi. et fecerunt superhumerale de auro et hyacinth.o et purpura et coccino et bysso retorta. sed quia in Exodo hoc genus uestimenti praecipitur tantum, ut fiat, et postea factum refertur, non tamen eo Aaron udotalibus vestimentis indutus fuerit, explicatur. « Et applicuit Moyses Aaron, et filios ejus, et lavit eos aqua, et vestivit eum tunica, et cinxit eum subtunicalem, sive tunicam, qua subtus vestitus est,> possumus interpretari — et inposuit ei, inquit, superbumerale et cinxit eum secundum facturamsuperhumeralisetconstrinxiteaminipso. uides ita hunc superhumerali cingi, quomodo Samuhel ephod bad illo nescio quo cingebatur. sed, ne te longius traham, hanc habeto sen
Abbreviated transcription (Latin):
Quib si forte inꝓuidens lacrimarũ stilla
eruperit : sulco defluit. Quas nec nume¬
rus annoꝵ potest docere qͦd uetuls st̃:
quȩ capillis alienis uerticem struunt:
&d prȩteritam iuuentutẽ inrugis ant¬
lib poliunt: quȩ deniq ante nepotũ gregẽ
trementes uirgunculȩ cõponuntur. Erubes¬
cat mulier xp̃iana. sinatuͣlẽ cogit decorẽ:
si carnis curã facit inconcupiscentiã: inqua

Expanded text:
quibus si forte inprouidens lacrimarum stilla quibus si forte inprouidens lacrimarum stilla eruperit, sulco defluit, quas nec numerus annorum potest docere, quod uetulae sunt, quae capillis alienis uerticem instruunt et praeteritam iuuentutem in rugis anilibus poliunt, quae denique ante nepotum gregem trementes uirgunculae conponuntur. erubescat mulier Christiana, si naturae cogit decorem, si carnis curam facit ad concupiscentiam, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
soli apłi glorientur Scit se uitã suã ei
debere cui credidit: scit se eius amplexa¬
ri pedes. cuius paulo ante iuditiũ ꝑ timet¬
cebat. Corpus pene iacebat ex animȩ. &
aniles artus mors uicina quatiebat. Ubi
tunc erant auxilia ꝓpinquoꝵ.Ubi ũba
omni in amora fumo: Nichal tͥ deb& o
ingrata cogilatio: quȩ mundo periit. &
irascitur: ñ se e̾e indicat xp̃ianũ uidua
quȩ soluta ẽ. uinculo maritali: nichal
necesse habos nͥ ꝑ seuerare: Nssi scandalira
quepiam uestis fuscior. scandaliz& ioħis.
quo internatos mulierũ maior nullus fu¬
it. Qui angłs dictus. ipsum qͦq dñm bap¬
tizauit : qui cameloꝵ uestitus tegmine.
zona pe. llicia cingebatur. Cybi displi¬
cent uiliores: nichal uilius ẽ locustis.
lue xp̃ianos oculos scandalirent potuᷤ.
quȩ purpurisso&e quib dã fucis ora ocłosq
depingunt: quarum facies gypsee. et
nimio candore deformes. idola m̃tiunt᷑.

Expanded text:
soli apostoli glorientur: scit se uitam suam ei soli apostoli glorientur: scit se uitam suam ei debere, cui credidit; scit se eius amplexare pedes, cuius paulo ante iudicium pertimescebat. corpus paene iacebat exanime et anhelos artus mors uicina quatiebat. ubi tunc erant auxilia propinquorum, ubi uerba omni inaniora fumo? nihil tibi debet o ingrata cognatio, quae mundo periit et irascitur, non esse se indicat Christianum. Uidua, quae soluta est uinculo maritali, nihil necesse habet nisi perseuerare. at scandalizat quempiam uestis fuscior: scandalizet Iohannes, quo inter natos mulierum maior nullus fuit, qui angelus dictus ipsum quoque dominum baptizauit, qui camelorum uestitus tegumine zona pellicia cingebatur. cibi displicent uiliores: nihil uilius est locustis. illae Christianos oculos potius scandalizent, quae purpurisso et quibusdam fucis ora oculosque depingunt, quarum facies gypseae et nimio candore deformes idola mentiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
bbranam temptatur infilio:
& fidelior inuenitur. Ioseph inȩ¬
gyptũ uenditur.: ut patr̃e pascat ce fr̃is
Erechias uicina morta terretur: ut ei fu¬
so inlacrimas. qͥndecim annoꝵ spatiũ pro¬
teletur aduitã. Petrus apłs. dñi passione
concutitur: ut amare flens audiat. pase:
oues meas. Paulus lupus rapax. &. ben iamin
ad olescentior. inextasi eȩcatur ut uideat:
& repentino tenebrarum horrore cirõ¬
odatus. dñm uocat: quem dudum ut homi¬
nẽ ꝑsequebatur: Ita & nc̃ mi macella ble¬
sillam nr̃am uidemus ardore febrium
ꝑxxx. ferme dies iugiter ex estuare: ut
scir& reiciendas delicias corꝑis: qͦd paulo
post uermib ex arandũ sit uenit adhane
gentiȩ: & diuitiatiarũ fascib conligata.
inscłi iacebat sepulchro. Sed infremuit
iłic: & conturbatus in sp̃u clamauit dicenꝰ.
blesilla exi foras Quȩ uocata surrexit. &
egressa cũ dño uescitur: Iudȩi minentur
& tumeant: quęrant occidere suscitatã:

Expanded text:
braham temptatur in filio et fidelior inuenitur; Ioseph in Aegypto uenditur, ut patrem pascat et fratres; Ezechias uicina morte terretur, ut fusus in lacrimas quindecim annorum spatio proteletur ad uitam; Petrus apostolus domini passione concutitur, ut amare flens audiat: pasce oues meas; Paulus, lupus rapax et Beniamin adulescentior, in extasi caecatur, ut uideat, et repentino tenebrarum horrore circumdatus dominum uocat, quem dudum ut hominem persequebatur. Ita et nunc, mi Marcella, Blesillam nostram uidimus ardore febrium per triginta ferme dies iugiter aestuasse, ut sciret reiciendas delicias corporis, quod paulo post uermibus exarandum sit. uenit et ad hgentiae et diuitiarum fasciis conligata in saeculi iacebat sepulchro, sed confremuit Iesus et conturbatus in spiritu clamauit dicens: Blesilla, exi foras. quae uocata surrexit et egressa cum domino uescitur. Iudaei minentur et tumeant, quaerant occidere suscitatam,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sustuli inmanu mea: respondensq sa¬
cerdos dix̃: ecce gladius goliad alienigene
quẽ ꝑcussisti in ualle therebinti: & hic
in uolutus ẽ. uestim̃to post ephod insa¬
crario: utiq ephod conditũ seruabatur:¬
Noc qͦq qd̾ nunc posuimus ubi cũ sculpti¬
le & conflatile legeretur. lic& idolũ sit.
tam̃ qu per errorẽ religio pitabatur: ad
uenerationẽ eius. sic̃ addĩ ministeriũ.
ephod. & theraphimn insigne conficitur.
Tberaphin qͥd sit. si spatiũ dictandi fue¬
rit ꝓsequemur. Nc̃ interim de ephod
ut cepimus explicandum. ẽ In exodo
ubi moysi p̾cipitur ut sacerdotalia u¬
beat fieri uestim̃ta: post cȩtera legitur:
& kec sola que faciant: pectorale. super¬

Expanded text:
non sustuli in manu mea. respondensque sanon sustuli in manu mea. respondensque sacerdos dixit: ecce gladius Goliath alienigenae, quempercussistiinualle terebinthi, et hic inuolutus est in uestimento post j ephod, in sacrario utiqHoc quoque quod nunc posuimus, ubi sculptile atque conflatile legitur: licet idolum sit, tamen quia per errorem religio putabatur, ad uenerationem eius, sicut ad dei ministerium ephod et teraphim, insigne conficitur. Teraphim quid sit, si spatium dictandi fuerit, prosequemur. nunc interim de ephod, ut coepimus, explicandum est. in Exodo, ubi Moysi praecipitur, ut sacerdotalia iubeat fieri uestimenta, post cetera legitur: ethae stolae, quasfacient. pectorale et super
Abbreviated transcription (Latin):
e dirert̃ ad fr̃s suos. Eoce nostis qͦd ẽ in
domib istis ephod. & theraphin: & sculp¬
tile & conflatile & post multa quȩ in
medio p̃termisisti : & ascender̃t inquit
.u. uiri: &o irruerunt illuc: & sumpsert̃
sculptile. & conflatile. ephod. & theraphn.
& sexcenti uiri qui cincti erant. uasis bellicis.
ingressi st̃ domum micha: & sũpser̃t sculp¬
tile & conflatile ephod. & theraphin. Coar
guitur eoꝵ opinio qui ut dissolubilẽ fa¬
cerẽ questionẽ : ephod argenteum puta¬
uert̃. Iulud breuiter adtende : qͦd numꝗꝙͣ
nͥ insacerdotio nominetur Nam & sa¬
muel qui illo cinctus refertur leuites
fuit. & sacerdotes nobȩ hoc dignitatis suȩ
insigne portabañ & qͦd inlatinis codicib
ñ habetur quando dauid fugiens a saul
uenit ad abimelech. & gladiũ postulauit
dicens. uide si ẽ. ad manũ tuã lancea
aut gladius. qm̃ gladium & uasa mea

Expanded text:
et dixerunt ad fratres suos. Ecce nostis, quia est in et dixerunt ad fratres suos. Ecce nostis, quia est in domibus istis Ephod et Theraphim et sculptile atque conflatile » . Et post multa quae in medio praetermisisti: « Et ascenderunt, inque uiri et inruerunt illuc et sumpserunt sculptile atque conflatile et ephod et teraphim. et sexcenti uiri, qui cincti erant uasis bellicis, ingressi sunt domum Micha et sumpserunt sculptile atque conflatile et ephod et teraphim. coarguitur igitur eorum opinio, qui, ut indissolubilem facerent quaestionem, ephod argenteum putauerunt. illud breuiter adtende, quod numquam nisi in sacerdotio nominetur. nam et Samuhel, qui illo cinctus refertur, leuites fuit et sacerdotes Nonbat hoc. dignitatis suae insigne portabant et — quod in Latinis codicibus non habetur —, quando Dauid fugiens a Saul uenit ad Achimelech et gladium postulauit dicens: uide, si est ad manum tuam lancea aut gladius, quoniam gladium et uasa mea
Abbreviated transcription (Latin):
dñi Hec sunt quȩ de regnoꝵ libro excepta
ꝓponens. uolumen uidicum transcendisti.
inquaᷤ micha demonte effraim scribitur
mille centum argenti siclos matri quos
illa uouerat reddidisse. Utiq scuptile in
rona sit. aut uestim̃ti genus. sculptile
agnosco errorẽ pęne om̃iũ latinoꝵ. pu¬
tantium ephod & therapham quȩ postea
nominantur. de hoc argento qͦd micha
matri dederat. fuisse conflatum: cũscrip¬
tura sic referat & accepto pater eius haud
manum unͥus defiliis suis. & factus ẽ ei
insacerdotẽ. Si aut̃ putas ea que suꝑus
appellata st̃ scuptile atq conflatile. ephod
& theraphim. deinceps nominari: disce
ẽe ñ ẽadẽ. Si quidẽ post matris idolum
qͦd dr̃ sculptile atq conflatile. fecit
micha ephod & theraphin. sic̃ ex conse¬
quentib approbatur. & responderunt
quinq uiri qui abierant considerare t̾rã:

Expanded text:
domini. haec sunt, quae de Regnorum libro excerpta domini. haec sunt, quae de Regnorum libro excerpta proponens ad uolumen Iudicum transcendisti, in quo Micha de monte Ephraim scribitur mille centum argenti siclos matri, quos illa uouerat, reddidisse eamque sculptile indim, cum utique, si zona sit aut uestimenti genus, sculptile agnosco errorem paene omnium Latinorum putantium ephod et teraphim, quae postea nominantur, de hoc argento, quod Micha matri dederat, fuisse conflatum, cum scriptura sic referat: et accepit mater eius — haud manum unius de filiis suis, et factus est ei in sacerdotem » . Si autem putas ea quae superius appellata sunt sculptile atque conflatile, Ephod, et Theraphim deinceps nominari, disce esse non eadem. 142 Siquidem post matris idolum, quod dicitur sculptile atque conflatile, fecit Micha Ephod et Theraphim, sicut ex consequentibus approbatur. « Et responderunt quinque viri qui abierant considerare terram,
Abbreviated transcription (Latin):
tarent ephod Totũ libri ordinẽ ꝓsecuta. etiã
deil lo loco eremplar sumpsisti. in quo do ech
idumeus iussu regis interfecit sacerdotes dñi:
inquit & conuersus inqͥt scriptura doech sirus
mortificauit ipse sacerdotes dñi: & occidit
& ñbat. Ciuitatem sacerdotum occidit in
ore gladĩi. a uiro usq admulierẽ: abinfante
usq ad nutrientem . & iuntulum & asinum
& ouem inore gladĩi. & saluatus ẽ. unus filiu
achimelech filii aitob & nom̃ eius abiathar :
& fugit post dauid Nonme teneo: quin
ꝓblematis ordine responsione p̃ueniam.
bat: hoc quare dieerim ita insequentib
disces. Illud quoq qͦd sequitur addidisti.
Et factum ẽ. cum fugera abiathar filius¬
abimelech addauid: & ipse cum daiud insi
celech descendit: habens ephod inmanu sua:
& renuntiat᷑ ÷ saul: quia uenit dd̃ insicelech
Ubi cum regis aduentus & ciuitatis timeret᷑
obsidio: dixit dauid ad abiathar. Defer ephod

Expanded text:
tarent ephod. totum libri ordinem persecuta etiam tarent ephod. totum libri ordinem persecuta etiam de illo loco\' exemplar sumpsisti. in quo Doec Idumaeus iussu regis interfecit sacerdotes: et conuersus, inquit scriptura, Doec Syrus mortificauit ipse sacerdotes domini et occidit tantes ephod. et Nonbat, ciuitatem sacerdotum, occidit in ore gladii a uiro usque ad mulierem. ab infante usque ad nutrientem et uitulum et asinum et ouem in ore gladii. et saluatus est unus filius Achimelech, filii Achitob, et nomen ei Abiathar et ! fugiit post Dauid. Non me teneo, quin- problematis ordinem responsione praeueniam, bad. hoc quare ita dixerim, in sequentibus disces. illud quoque, quod, sequitur, addidisti: et factum est, cum fugiretAbiathar, filiusAchimelechadDauid etipse cumDauid inCei- i la descendit habens ephod in manusua. etrenuntia- i tum est Saul. quia uenit Dauid in Ceila. ubi cum regis aduentus et ciuitatis timeretur obsidio, dixit Dauid ad Abiathar: \' defer ephod
Abbreviated transcription (Latin):
na: nr̃i codices qui de hebreo inlatinum ñ bene
resonant ꝓuidendi. Infronte ȩpłȩ tuȩ posu¬
eras: quid sibi uelit qͦd inregũ libro primo
striptum ẽ: & samukel semꝑ seruiebat ante
conspectum dm̃. cinctus. ephodbat: & diplo¬
idem habebat pusillã qua fecerat ei mat̃ sua.
& aferebat ei dedieb indies cũ ascender& cũ
iuro suo ad sacrificare sacrificium dierũ: Itaq
queris qͥd sit ephodbat: qͦd futurus ꝓpłia p̃cin¬
gitur: utrumꝰ ne zona. an ut quidã putant
turibulum: uel genus aliquod uestim̃ti sit.¬
& si uestis. qͦmͦ ea cingitur: Et post ipsum ephod
quare ad iungitur ei bat. Insequentib quoq
legisse te scribis: ubi uenit homo clĩ adheli. &
dicit ei : ł ec daicit dñs. manifeste ostendi me
cũ essent interra egypti seruientes indomo
pharaonis: & elegi domũ patris tui. ex om̃ib
tribub isrł mͥ insacerdotium. ut ascenderent
ad altare meum : cs incenderent incensũ. & por¬

Expanded text:
na, nostri codices, qui de Hebraeo in Latinum non bene na, nostri codices, qui de Hebraeo in Latinum non bene resonant, peruidendi. In fronte epistulae tuae posueras, quid sibi uelit, quod in Regnorum libro primo scriptum est: et Samuhel puer seruiebat ante conspectum domini cinctus ephod bad et diploidam habebat pusillam, quam fecerat ei mater sua et afferebat ei de diebus in dies, cum ascenderet cum uiro suo ad sacrificare sacrificium dierum. itaque quaeris, quid sit ephod bad, quo futurus propheta praecingitur, utrumne zona an, ut quidam putant, turabulum uel genus aliquod uestimenti sit. et si uestis, quomodo ea cingitur? et post ipsum ephod quare adiungitur ei bad? in sequentibus quoque legisse te scribis, ubi uenit homo dei ad Heli et dicit ej: haec dicit dominus: manifeste ostendi me essent in terra Aegypti seruientes in domo Pharaonis, et elegi domum patris tui ex omnibus tribubus Israhel mihi in sacerdotium, ut ascenderent ad altare meum et incenderent incensum et por
Abbreviated transcription (Latin):
sentes fieri. dum mutuo lic& qͥd aut uelint aut¬
gestũ sit nuntiare: lie& interdũ confabulati¬
onis tale conuiuium. doetrinȩ quoq sale con¬
diatur. Uerum tu ita intractatib occuparis:
niohal mͥ seribis. nͥ qͦd me torqueat: & scriptu¬
ras legere cõpellat: Deniq heri famosissima
questione ꝓposita postulasti: ut qͥd sentirẽ statĩ
rescriberẽ Quasi uͦ pharisseoꝵ teneam cathedr̃a.
ut quotienscũq deuerbis hebraicis uirgiũ est:
ego arbiter. & litis sequester exposcar. Non st̃
suaues epłe quȩ ñ & placeant & redoleant: qͣs
noncondit apius. inquib nichil de magistroꝵ
huius tempis iure suffumat. Sed qr uector &
inter nuntius sermonis nr̃i redire festinat: rẽ
grandẽ celerius dicto qũa debeo: lic& descrip¬
turis sc̃is disputanti. ñ tam necessaria sint ũba
qua sensus: Quia si eloquentiã queris. demoste¬
nes legendus. aut tulliuis ẽ. Si sacram̃ta diui¬

Expanded text:
sentes fieri, dum mutuo qsentes fieri, dum mutuo qgestum sit, nuntiant, licet interdum confabulationis tale conuiuium doctrinae quoque sale condiatur. uerum tute in tractatibus occuparis, nihil mihi scribis, nisi quod me torqueat et scripturas legere conpellat. denique heri famosissima quaestione proposita postulasti, ut, quid sentirem, statim rescriberem; quasi uero pharisaeorum teneam cathedram, ut, quotienscumque de uerbis Hebraicis iurgium est, ego arbiter et litis sequester exposcar. non sunt suaues epulae, quae non et placentam redoleant, quas non condit Apicius, in quibus nihil de magistrorum huius temporis iure suffumat. sed quia uector et internuntius sermonis nostri redire festinat, rem grandem celerius dicto, quam debeo, licet de scripturis sanctis disputanti non tam necessaria sint uerba quam sensus, quia, si eloquentiam quaerimus, Demosthenes legendus aut Tullius est, si sacramenta diui
Abbreviated transcription (Latin):
tro sathanas. qͦd interp̃tatur ad u̾se. Ad uersa¬
rius qͥppe. ẽ. xp̃i. anticristus. cui p̃cepta displi¬
cent. xp̃i. Oro te qͥd tale unquã quale apłi
fecimus. ut merito scandalrrentur. Patrem
senẽ cũ nauicula & rete dimittunt: Publiemꝰ
a teloneo surgit: & sequitur saluatorẽ. Uoleiꝰ
discpłs reũti domũ: & suis ante renuntiare:
magistri uoce ꝓhibetur. Sepultura ñdat᷑ paui
& pietatis geniis ẽ : impium ẽe̾ ꝓdño. Nos
qr serica ueste ñutimur. monachi uidicam:
Quia ȩbrii ñ sumus. nec cachinno ora dissol¬
uimus: continentes uocamur & tristes. Si tu¬
nica. ñ canduerit: statim illi detruno in¬
postor. & grecus ẽ. cauillantur. Uafri ora lios
& pingui aqualiculo farsos circũferant ho¬
mines: blesilla nr̃a ridebit: nec dignabitus
loquatium ranarum audire conuitia. cũ dñs
eiis dictus sit belzebub ad eamdẽ mar
tione aliqͥd scribere : & qͦdãmͦ absentes int̾pͤre¬

Expanded text:
tro, satanas, quod interpretatur\'aduerse\';aduersatro, satanas, quod interpretatur\'aduerse\';aduersarius quippe Christi est antichristus, cui praecepta displicent Christi. Oro te, quid tale umquam, quale apostoli, fecimus, ut merito scandalizentur? patrem senem cum nauicula et rete dimittunt; publicanus a teloneo surgit et sequitur saluatorem; uolens discipulus reuerti domum et suis ante renuntiare magistri uoce prohibetur; sepultura non datur patri et pietatis genus est inpium esse pro domino. nos, quia serica ueste non utimur, monachi iudicamur, quia ebrii non sumus nec cachinno ora dissoluimus, continentes uocamur et tristes. si tunica non canduerit, statim illud e triuio: \'inpostor et Graecus est\'. cauillentur uafriora licet et pingui aqualiculo farsos circumferant homines: Blesilla nostra ridebit nec dignabitur loquacium ranarum audire conuicia, cum dominus eius dictus sit Beelzebub. XXXIX. AD tione aliquid scribere, et quodammodo absentes inter se prae