comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culi. atq momento. futuram omnĩ resur¬
rectionem. cunctam primȩ &. sodȩ resurrec¬
tionis excludit fabulam. ut alii primi alii
nouissimi resurrecturi esse credantur. At¬
tonius aũt punctum temporis est. quod se¬
cari & diuidi non potest. nde &. epicurus
exsuis actomis mundum struit. & imiuer¬
sa conformat lctus q oculi. Siue motus qui
grȩce dicitur. Poͦtłii. tanta uelocitate tran¬
scurrit. ut pene sensum uidentis effugiat.
Uerum quia inpleris ꝙ codicib ꝓpon ri.
id est ictu. uel motu. ꝑiiir. legitur. hoc
sentire debemus. quod quomodo leuis plu¬
ma uel stipula. aut tenue siccumq foliũ.
uento flatuq raptatur &. de terra ad sub¬
lime transfertur: Sic adoculum & ad nu¬
tum dei. ominum mortuorum corpora
mouebuntur: parata adaduentum uidi¬
cis Queelq uingit & dicit. innouisũma
tuba. canee enu. & mortui resurgent in¬
corrupti. Q. nos inmutabimur: oportet
enim corruptiuum hoo induere in corrup¬

Expanded text:
culi atque momento\', futura omnium resurculi atque momento\', futura omnium resurrectione cunctam et primae et secundae resurrectionis excludit fabulam, ut alii primi, alii nouissimi resurrecturi esse credantur. atomus autem punctum temporis est, quod secari et diuidi non potest; unde et Epicurus ex suis atomis mundum struit et uniuersa conformat. ictusque oculi siue motus, qui Graece dicitur Qonrj, tanta uelocitate transcurrit, ut paene sensum uidentis effugiat. uerum quia in plerisque codicibus pro Qortfj, id est ictu uel motu, QiTcfj legitur, hoc sentire debemus, quod, quomodo leuis pluma uel stipula aut tenue uel siccum folium uento flatuque raptat uret de terra ad sublime transfertur, sic ad oculum uel motum dei omnium mortuorum corpora mouebuntur parata ad aduentum iudicis. quodque iungit et dicit: in nouissima tuba; canet enim et mortui resurgent incorrenim corruptiuum hoc induere incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
et celeritate resurrectio mortuorum. ut ui¬
ui quos incorporibus sius consummationis
tempus inuenerit. mortuos denferis resur¬
gentes preuenire non ualeant. Q uod mani¬
festius paulits edisserens: ait. Canet enim tu¬
ba q̃ mortui resurgent incorrripti. &. nos
in mutabimur Oportet enim corruptibile
istud induere incorruptionem &: mortale
in duere in mortalitatem: ut possit in utrã¬
q partem uel inpęnis. uel in cȩlorum
tibus breuiter ad notaiit. in eo quod̃ scrip¬
tum est. et mortui resurgent incorrupti. &
nos immutabimur. Si inquid incorrupti re¬
surgent mortui: hauc̃ dubium quin ꝙ
ipsĩ admeliora mutati. Quidd necesse fuit
dicere q nos ummmutabimur: In hoc uo¬
luit intellegi. quod incorruptio cõmuis
sit ominum: immutatio autem ꝓpriȩ uis¬
torum dum non solum in corruptionem
&. in mortalitatem: sed & głam consequu¬
ntur: appollinaris licet uerbis aliis. sadẽ.
enim dicit in puncto tẽporis &̾in motu o¬

Expanded text:
et celeritate resurrectio mortuorum, ut viet celeritate resurrectio mortuorum, ut vivi, quos in corporibus suis, consummationis tempus invenerit, mortuos de inferis resurgentes, praevenire non valeant. Quod manifeste Paulus edisserens, ait: Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Oportet enim corruptibile istud induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem , ut possit in utramque partem, vel in poenis, vel in coelorum tibus breuiter adnotauit in eo, quod scriptum est: et mortui resurgent incorrupti et nos in mutabimur. \'si\', inquit, \'incorrupti resurgent mortui, haud dubium, quin et ipsi ad meliora mutati. quid necesse fuit dicere: et nos inmutabimur? an hoc uoluit intellegi, quod incorruptio communis sit omnium, inmutatio autem proprie iustorum, dum non solum incorruptionem et inmortalitatem, sed et gloriam consequuntur?\' Apollinaris licet uerbis aliis eadem, enim dicit: \'in puncto temporis et in motu o
Abbreviated transcription (Latin):
thus uocabatur in cõmentariolis apłi. Sic lo¬
cutus est om̃s quidem nondoriiemus. õm̃s
aut̃ imnutabimur enoc enim & helias mor¬
tis nocessitate superata. ita ut erant incorpori¬
bus deterrena conuersatione ad celestia regna
trais lati sunt. Unde & sc̃i qui diȩ consũma¬
tionis atq uidicti incorporsbus reperiendi
sunt: cum aliis sc̃is qui exmortius surrecturi
sunt. rapientur innbibus obraͥm xp̃o ince¬
rem. &. nongustabunt mortem eruntq sem¬
ꝑ cum domino. grauissima mortis necessitate
calenta. Uncle ait apostolus. om̃s quidem ñ
dormiemus om̃s autem immutabimur. Qui
enun exmortius resurrexerint. & in nubib
uiuentes rapti fuerint.transibunt ad in¬
corruptionem: et mortalitatem in mortali¬
tate mutabunt. non intempore. non salte
in breui spacio. S mathomo & inpimcro
tẽporis atq momento: quo palpebra oculimo¬
ueri potest. in nouissima tuba. tanta enum si¬

Expanded text:
nthus vocabatur, in commentariolis Apostoli sic lonthus vocabatur, in commentariolis Apostoli sic locutus est: Omnes quidem non dormiemus, omnes autem immutabimur. « Enoch enim et Elias, mortis necessitate superata, ita ut erant in corporibus, de terrena conversatione ad coelestia regna translati sunt . Unde et Sancti qui die consummationis atque judicii in corporibus reperiendi sunt, cum aliis Sanctis, qui ex mortuis resurrecturi sunt, rapientur in nubibus obviam Christo in aera, et non gustabunt mortem: eruntque semper cum Domino, gravissima mortis necessitate calcata. Unde ait Apostolus: Omnes quidem non dormiemus, omnes autem immutabimur. Qui enim ex mortuis resurrexerint, et in nubibus viventes rapti fuerint, transibunt ad incorruptionem, et a mortalitate 801 in immortalitatem mutabuntur; non in tempore, non saltem in brevi spatio: sed in atomo et in puncto temporis, atque momento, quo palpebra oculi moveri potest in novissima tuba. Tanta enim fi
Abbreviated transcription (Latin):
ruditi.: N. dde canina ut ait appius fa¬
cundia ad xp̃i dissertitudinem tran¬
sinigrastis: Neo magno michi apud
uos labore opus est. quod phylosophũ
quendam in suadendo rustico essẽ per¬
pessum narrant fabulȩ. Uix dum admni¬
dium inquid dixeram. iam in tellexerat.
ltaq &: ego tempore coartatus. singulo¬
rum uobis qui in sacram seripturam
cõmentariolos reliquerunt sententias
ꝓtuli. &. aduerbum pleraq interpreta¬
tus sum. ut do me liberem questione.S.
nobis ueterum tractatorum mittatur
auotoritas. qui in legencdis singulis ac
ꝓbncdis. non meȩ uoluntati. sel ur̃o ad¬
quieseitis arbitrio. Queritis quo sensu
dictum sit: et quonodo inprima ad corin¬
thyos epła pauli apłi sit legendum. Om̃s qui¬
dem dormiemus non om̃s aũt imiutabim.
an iuxta quedam exemplaria. nonom̃s dor¬
miemus om̃s autẽ ummutabimur:trumq
enim ingrecis oodiobus inuenitur. Su ꝑ quo
theodorus. enaclectes. que urbs olim perm¬

Expanded text:
ruditi, et de canina, ut ait Appius, faruditi, et de canina, ut ait Appius, facundia, ad Christi disertitudinem trasmigrastis. Nec magno mihi apud vos labore opus est; quod Philosophum quemdam in suadendo rustico esse perpessum narrant fabulae. Vix dum dimidium, inquit, dixeram, jam intellexerat. Itaque et ego tempore coarctatus, singulorum vobis, qui in sacram Scripturam commentariolos reliquerunt, sententias protuli, et ad verbum pleraque interpretatus sum; ut et me liberem quaestione, et vobis veterum tractatorum mittatur auctoritas, qui in legendis singulis, ac probandis, non meae voluntati, sed vestro acquiescatis arbitrio. 2. Quaeritis quo sensu dictum sit, et quomodo in prima ad Corinthios epistola Pauli Apostoli sit legendum: Omnes quidem dormiemus, non autem omnes immutabimur . An juxta quaedam exemplaria. Non omnes dormiemus, omnes autem immutabimur: utrumque enim in Graecis codicibus invenitur. Super quo Theodorus Heracleotes, quae urbs olim Peri
Abbreviated transcription (Latin):
sait. hoc qualiacumq sunt dictare com¬
pellor: nec possum urãm celare pruden¬
tiam. S obseero ne hoc dictum refera¬
tis adgłam. quin potius ad plenam
neces situdinem. dum ita uobis quasi
michi loquor Multas scõrum fratrũ
ac sororum de ur̃a ꝓuincia adme detu¬
lit questiones. ad quas usq addiem
epyphaniorum largissimo spacio me
responsurum putabam. sumq furti¬
uis noctium lugubratiunoulis a tlple¬
rasq dictarem. &. expletis aliis me
ad ur̃a quasi ad dificilima reseruarẽ.
Subito suꝑuent asscrens se ilico ꝓfec¬
turum. Cumq eum rogarem ut dif¬
ferret iter. libere michi cepit famem
optendere: monasteriorum egypti
necessitates. Nili nonplenas aquas.
multorum inediam. ut ꝓpe offense es¬
set indñm. illum ultra uelle ret̾me¬
re.ltaq subtemen &: stamina. licia¬
q & telas que michi adimãmtuni¬
cam parauenim. uobis inconfectã tran¬
simsi. ut quicquid michi de est. ur̃o
texatur eloquio prudentes estis & e¬

Expanded text:
rat, haec, qualiacumque sunt, dictare compellor, nec possum vestram celare prudentiam, sed obsecro ne hoc dictum referatis ad gloriam, quin potius ad plenam necessitudinem, dum ita vobis, quasi mihi loquor. Multas sanctorum fratrum, ac sororum de vestra provincia ad me detulit quaestiones, ad quas usque ad diem Epiphaniorum, largissimo spatio me responsurum putabam. Cumque furtivis noctium lucubratiunculis ad plerasque dictarem; et expletis aliis, me ad vestram quasi ad difficillimam reservarem, subito supervenit, asserens se illico profecturum. Cumque eum rogarem ut differret iter, Libyae mihi coepit famem obtendere, monasteriorum Aegypti necessitates, Nili non plenas aquas, multorum inediam, 800 ut prope offensa esset in Dominum, illum ultra velle retinere. Itaque sub tegmen et stamina, liciaque, et telas, quae mihi ad vestram tunicam paraveram, vobis inconfecta transmisi, ut quidquid mihi deest, vestro texatur eloquio. Prudentes estis, et e
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. non ab hominibus. nec ꝑhomines a¬
postolus. q ħarisĩmus filius eius in fide
thimotheus . &. siluanus qui illis erat. & af¬
fectione qr uirtutibus copulatus. et hoc
non solum illi. sed quicumq pauli &ͦ sci¬
entia &. conuersatione similis est. dicere
potest. Nos qui uuuimus quorum corpus

Expanded text:
us non ab hominibus, nec per homines Apostolus , et carissimus ejus filius in fide Timotheus, et Sylvanus, qui illis erat et affectione et virtutibus copulatus. Et hoc non solum illi, sed quicumque Pauli et scientia, et conversatione similis est, dicere potest: Nos qui vivimus; quorum corp
Abbreviated transcription (Latin):
imul cum illis rapiemur in nubibus obnĩa
xꝑo inaera: e ita semꝑ cum dño erimus.
de quo quam itis superior achaon disputa¬
tio plemus uentilarit: tamen dicendum ẽ
quid iudeatur aliis: theodoro uidelicet & a¬
pollinari. & diodoro: qui unam sequuntur
sententiam. quorum dio dorus hyc
scripsit. Residuos atq ui m uentes pau¬
lus apłs uocat: Non quod uelit intelle

Expanded text:
piemur in nubibus obuiam Christo in aera et ita semper cum domino erimus. super quo quamuis superior Acacii disputatio plenius uentilarit, tamen dicendum est, quid uideatur aliis, Theodoro uidelicet, Apollinari et Diodoro, qui unam sequuntur sententiam. quorum Diodorus haec scripsit: \'residuos atque uiuentes Paulus apostolus uocat, non quo
Abbreviated transcription (Latin):
imere: nunquam mortui sunt. amina e¬
nim quȩ peceauerit. ipsa morietur Sicut
igitur ania quȩ peccat uiuente corꝑe
mortii estt c̃s eadem die qua peccauerit.
doriit in mortem. dicente eccłaste. Qui
poccauit mortinis est. ertuno. Dic anima
quȩ xp̃i prȩcepta seruauerit. etiam si
corpus mortimm suerit. iiuet ineterm̃.
łloc autem sciendum: quod magis con¬
ueniat ueritati ita legere. Om̃s quidem¬

Expanded text:
miere, numquam mortui sunt. anima emiere, numquam mortui sunt. anima enim, quae peccauerit, ipsa morietur. sicut igitur anima, quae peccat, uiuente corpore mortua est et eadem die, qua peccauerit, dormit in mortem dicente Ecclesiaste: qui peccauerit, mortuus est ex tunc, sic anima, quae Christi praecepta seruauerit, etiam si corpus mortuum fuerit, uiuet in aeternum. hoc autem sciendum, quod magis conueniet ueritati ita legere: om
Abbreviated transcription (Latin):
ous nr̃ dorinit. de hoc dormiente. dicebat
admartham. Qui credit inme. etiam si
mortuus fuerit uiuet: ꝙ omis qui unut
& credit inme non morietur mȩternũ.
Qui enim tota in xp̃o mente confidit: eti¬
am s̃ ut homo lapsus mortiuis fuerit in
peccato. fide sua uiuet inppetuum. Auo¬
quin: mors ista cõmunis ꝙ. credentibus
& noncredentibus. debetur equaliter . &.
oñis pariter resurrecturisunt. Arꝰ in
confusionem eternam. alii exeo quodere¬
dunt insempiternam uitam: Q: sie sta¬
re potest. ut qui credit inxp̃o non mo¬
riatur. q eciam si mortuuis fuerit ui¬
uat in ꝑpetuum. Quod uixta corꝑalem
morcem excepto enoch &. helia: nulli
contigisse ꝑspicuum est. Qui aut̃ fidei
magnitudine semꝑ uiuunt in xp̃o. non
dorinient. non morientur. S in mitato¬
res erunt uite apłice: qui absq ulla cul¬
pa uycerunt in lege usticiȩ: Q adfidem
dñi transeutites. credentesq in eo qui i¬
ta uocatur &. resurrectia nuquam dor¬

Expanded text:
cus noster, dormit. etde hoc dormiente dicebat cus noster, dormit. etde hoc dormiente dicebat ad Martham: qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet et omnis, qui uiuit et credit in me, non morietur in aeternum. qui enim tota in Christo mente confidit, etiam si ut homo lapsus mortuus fuerit in peccato, fide sua uiuit in.perpetuum. alioquin mors ista communis et credentibus et non credentibus debetur aequaliter et omnes pariter resurrecturi sunt, alii in confusionem aeternam, alii ex eo, quod credunt, in sempiternam uitam. et sic stare potest, ut, qui credit in Christo, non moriatur et, etiam si mortuus fuerit, uiuat in perpetuum, quod iuxta corporalem mortem excepto Enoch et Helia nulli contigisse perspicuum est. qui autem fidei magnitudine semper uiuunt in Christo, non dormient, non morientur, sed imitatores erunt uitae apostolicae, qui absque ulla culpa uixerunt in lege iustitiae et ad fidem domini transeuntes credentesque in eo, qui uita uocatur et resur.rectio, numquam dor
Abbreviated transcription (Latin):
mandatiq eius memnor est dicentis. Uigilate
quia nescitis qua hora sur ueniat . it. inali¬
o loco. ne dederis somnum aculistuis. ꝙ. pal¬
pebris tuis dormitationem. ut saluus sias.
quasi caprea dcumcislis. & quasi auis dela¬
queis: iste nondormiet. cum igitur qui¬
cdam nondorimant qui semꝑ in xp̃o ui¬
uunt & uigilant. Sequitur ut nequaꝗ̃.
oñis ddormant . ꝙ. econtrario om̃s imr¬
niutentur: Non inmutatione głȩ quȩ ꝓ¬
priȩ sanctis debetur: sed eammutatione
qua corruptiuũ hoc in corruptiuum ef¬
ficitur. ut uel penas uel prȩmia recipiat
sempiterna. Q uod & si dormierit aliqͥs
Inxp̃o. & neglegentiȩ somno obdormie¬
rit: debet audire quod scriptum est. Nlũ¬
quid qui dormit non resurget: Qui uͦ
non dormit. sed uigilat. &. somꝑ uiit
in xp̃o. deuita aduitam transiet. siue ra¬
pietur innubibus. ut semꝑ cum domi¬
no sit. de istius modi dorimentibus la¬
tarus erat. de quodñs ait. Latarus ami¬

Expanded text:
mandatique I eius memor est dicentis: uigilate, mandatique I eius memor est dicentis: uigilate, quia nescitis, qua hora fur ueniat, et in alio loco: ne dederis somnum I oculis tuis et palpebris tuis dormitationem, ut saluus fias quasi caprea de uinculis et quasi auis de laqueis, iste non dormiet. cum igitur quidam non dormiant, qui semper in Christo uiuunt et uigilant, sequitur, ut nequaquam omnes dormiant et e contrario omnes inmutentur non inmutatione gloriae, quae proprie sanctis debetur, sed ea inmutatione, qua corruptiuum hoc incorruptiuum efficitur, ut uel poenas uel praemia recipiat sempiterna. quod etsi dormierit aliquis in Christo et neglegentiae somno obdormierit, debet audire, quod scriptum est: numquid, qui dormit, non resurget ? qui uero non dormit, sed uigilat et semper uiuit in Christo, de uita ad uitam transiet siue rapietur in nubibus, ut semper cum domino sit. de istius modi dormientibus Lazarus erat, de quo dominus ait: Lazarus, ami
Abbreviated transcription (Latin):
Quacdcorinthios loquebatur laeo inter uos
multi infirmi sunt. & dormut multi. Et
in alio loco. Ergo & qui dormierunt in xp̃o
perierunt: Qui cum mortui sint: non sunt
ꝑpotua morte perituri. Quia non mortali
crimine continentur. sed leui madicoꝙ pecea¬
to. quod q alius sc̃is uitare cupions loque¬
batur. Ne forte obdormiam in morce. est e¬
nim somnus peccati qui ducit ad mortem.
& est alia delicti dormitio que morte non
stritigitur. Qui ergo uixerit ea uita quȩ di¬
cit. ego sum uita: et enim uita nr̃a abscondita
est cum xp̃o inadeo: et nunquam abea fuerit
separatus. nec ad mortem usq peccauerit.
iste deuiuentibus &. semꝑ uiuentibus esse
dicitur: dequibus q saluator in enangelio
iħis mystico sermone testatur. Qui credit
une non morietur. Q om̃is qui uuit &.
credit in me: non morietur ineternum. Un
discipulos quȩ dicit amagistro. oñis itaq
non dormiemus. Qui enim omi custodia
seruat cor sium. &. ad xp̃i precepta uigilat.

Expanded text:
et ad Corinthios loquebatur: ideo inter uos et ad Corinthios loquebatur: ideo inter uos multi infirmi sunt et dormiunt plurimi et in alio loco: ergo et qui dormierunt in Christo, perierunt; qui cum mortui sint, non sunt perpetua morte perituri, quia non mortali crimine continentur, sed leui modicoque peccato. quod et alius sanctus uitare cupiens loquebatur: ne forte obdormiam in morte. est enim somnus peccati, qui ducit ad mortem, et est alia delicti dormitio, quae morte non stringitur. qui ergo uixerit ea uita, quae dicit: \'ego sum uita\' — etenim. uita nostra abscondita est cum Christo in deo —, et numquam ab ea fuerit siste de viventibus, et semper viventibus esse dicitur; de quibus et Salvator in Evangelio Joannis mystico sermone testatur: Qui credit in me, non morietur. Et omnis qui vivit, et credit in me, non morietur in aeternum . Undiscipulos, quae didicit a magistro. Omnes itaque non dormiemus. Qui enim omni custoseruat cor suum et ad Christi praecepta uigilat
Abbreviated transcription (Latin):
putent diem ad ꝓpinquare iudicis. q̃ icl
quod scripserat. Nos qui unuimnus qui resi¬
dui sumus in ad uentu dm̃ non preuenie¬
mus eos quidormierunt. auter intelle¬
gant: quam intellegi uoluit ipse quiscripsit.
Neq entm fieri potest ut qui ad thimotheum
scripserat. ego iam delibor. &. tempus resolu¬
tionis meȩ instat: putaret se incarne ꝑpetu¬
um & nunquam esse moriturum. & deuita
terrena statim adregna cȩlestia transiturũ.
presertu cum .&. ad romanos scribens. eadem
dixerit. Quis me liberabit de corpore mortis
huius. Et ad corinthios. habitantes incorpo¬
re ꝑegrinamur adño. Magis autem uolumꝰ
exire decorpore: Q. esse cum dño. Qui hec dice¬
bat: utiq nouerat se esse moriturum. Maiis
est igitur sentire spiritaliter quod scriptum
est. &. dormitionem inprȩsenti loco non mor¬
tem accipere ꝑ quam anima acorpore sepa¬
ratur. Sed peccatum post fidem &. offensam
dei: dormitionemq post babtismum. de qua

Expanded text:
putent diem adpropinquare iudicii et id, putent diem adpropinquare iudicii et id, quod scripserat: nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui dormierunt, aliter intellegant, quam intellegi uoluit ipse, qui scripsit. neque enim fieri potest, ut, qui ad Timotheum scripserat: ego iam delibor et tempus resolutionis meae instat, putaret se in carne perpetuum et numquam esse moriturum et de uita terrena statim ad regna caelestia transiturum, praesertim cum ad Romanos scribens eadem dixerit: quis me liberabit de corpore mortis huius? et ad Corinthios: habitantes in corpore peregrinamur a domino. magis autem uolumus exire de corpore et esse cum domino. qui haec dicebat, utique nouerat se esse moriturum. melius est igitur spiritaliter sentire, quod scriptum est, et dormitionem in praesenti loco non mortem accipere, per quam anima a corpore separatur, sed peccatum post fidem et offensam dei dormitionemque post baptismum, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
de nos qui uiuimus qui residui sumus. si¬
mul cum illis rapienur in nubibus obui¬
am dño inaerem: Q sĩc semꝑ cum dño eri
se se nonesie morituros: sed reperiendos die
consummationis incorpore. Quod si uerum
est. errauit paulus . S. humana estimatione
deceptus est. ut arbitretur se in ueniendum
sum. rerũ exitus ad ꝓhaiudd. hoc intelle.¬
xerant & ipsi thesalonicenses. sacramenta
sermonis mystici nescientes: q. coniecturis
uarus fluctuabant: dicebant q si paulus
inuemiendus in corpore est. ꝓximus est di¬
es iudicii. nde corrigit eos sałam episto¬
ipsum. ut non cito moueamini mente. Nec
qm̃ tusi discessio uenarit primum . &. re¬
uelatus fuerit homo peccati. filius ꝑ dicio¬
nis quiad uersatur q extollitur sup om
ne quod dicitur ds. aut quod colitur. ĩ ta
ut intemplo clei sedeat ostendens se tanquã
sit deus. ł lon memmistis. quod cum apud
uos essem adhuc. hec dicebamuobi: Quib
dictis. hoagit. ut eos reuocet aberrore: ne

Expanded text:
imus, qui residui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera: et sic semper cum Domino erimse se non esse morituros, sed reperiendos in die consummationis in corpore. Quod si verum est, erravit Paulus, et humana aestimatione deceptus est, ut arbitraretur se inveniendum rerum exitus approbavit. Hoc intellexerant et ipsi Thessalonicenses, sacramenta sermonis mystici nescientes, et couariis fluctuabant dicebantque: \'si Paulus inueniendus in corpore est, proximus est dies iudicii\'. unde corrigit eos secundam epistuipsum, ut non cito mente moueamini nec quoniam, nisi discessio uenerit primum et reuelatus fuerit homo peccati, filius perditionis, qui aduersatur et extollitur supur deus aut quod colitur, ita ut in templo dei sedeat ostendens se, tamquam sit deus. non meministis, quod, cum apud uos essem adhuc, haec dicebam uobis? quibus dictis hoc agit, ut eos reuocet ab errore, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ina adcorinthios. loquitur: Om̃s non
dormiemus. om̃s autem inmutabim᷑.
Inmomento in motu oculi in nouissĩ¬
ma tula canet enim tuba & mortul
resurgent incorrupti. & nos unmi¬
tabimur: Hoc quod inpresenti locoscri¬
ptum est in tuba dei descendet decȩlo.
conpara illi quod adcorinthios scribi¬
tur unouissima tuba. Canet enim. illi
autem quod ad thesalomoenses legitur.

Expanded text:
ima ad Corinthios loquitur: omnes non dormiemus, omnes autem inmutabimur in momento, in motu oculi, in nouissima tuba; canet enim et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. hoc, quod m praesenti loco scriptum est: in tuba dei descendet de caelo, conpara illi, quod ad Corinthios dicitur: in nouissima tuba; canet enim, illi autem, 20 quod ad Thessalonicenses legitur
Abbreviated transcription (Latin):
turos. sed depresenti uita inpiendos in
futuram: ut mutatis glorificatisq cor¬
poribus sint cum xp̃o: Quod nunc de
enoch & helia credimus. didimus non
pelibus sed uerbis inorigenis sententi¬
am transiens: contraria uia graditur:
ecce mysterium uobis̃ loquor. Omnes
quidem dormiemus. non omnes aut̃e
in mutabimur. Quod ita disserut. Si
non indigeret resurrectio in terp̃ce.

Expanded text:
a rapiendos in futuram, ut mutatis glorificatisque corporibus sint cum Christo, quod nunc de Enoch et Helia credimus. Didymus non pedibus, sed uerbis in Origenis sententiam transiens contraria uia graditur. ecce mysterium uobis loquor: omnes quidem dormiemus, non autem omnes inmuta b imur. quod ita disseruit: \'si non indigeret resurrectio i
Abbreviated transcription (Latin):
obrem: ita legendum est. om̃s quidem
dormiemus. non om̃s autem imutabim.
Si enim om̃s inadam moriuntur. &. in mor¬
te dormitio est: omnes ergo dormiemus
siue moriemur: dormit autem iuxta. y a¬
iͥ uͦca. scripturarum. qui mortuus est
spe resurrectionis futurȩ: omnis q quidor¬
mit. utiq exꝑgiscitur. Si tamen non subita
eum uis mortis oppresserit. & mors somno
fuerit copulata. Cumq omnes ita dorime¬
rint lege naturȩ. Soli sanoti ꝙ anima &
corpore in melius mutabuntur. Ita ut in¬
corruptio ominum resurgentium sit: gła
autem. atq mutatio ꝓpriȩ scõrum: Quo¬
q sequitur iuxta grȩcos mathomo. in pͥisiu

Expanded text:
legendum est: omnes quidem dormiemus, non omnes autem inmutabimur. si enim omnes in Adam moriuntur et in morte dormitio est, omnes ergo dormiemus siue moriemur. dormit autem iuxta idioma scripturarum, qui mortuus est s\'pe resurrectionis futurae. omnisque, qui dormit, utique expergiscetur, si tamen non subita eum uis mortis oppresserit et mors somno fuerit copulata. cumque omnes ita dormierint lege naturae, soli sancti et corpore et anima in melius mutabuntur, ita ut incorruptio omnium resurgentium sit, gloria autem atque mutatio omnium sanctorum\'. quodque sequitur iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
uiam xp̃o. S hi quos mors disselierit. Ue¬
rum quid ista ꝑquiro. & apostolicis aictis
calimniam facio: cum ipse manifestissime
scribat. Qui residui sumus maduentum do¬
mini: Qui sint autem residui: uerbis dis¬
cimus saluatoris. Sicut indiebus noc du¬
cebant uxores & nubebant &: repente ue¬
nit diluiuum & tulit om̃s. Sic erit ad¬
uentus filii hominis. Quibus sermonibus
ad ꝓbatur. in fine mundi multos iuos &

Expanded text:
rs dissoluerit. uerum quid ista perquiro et apostolicis dictis calumniam facio, cum ipse manifestissime scribat: qui residui sumus in aduentum domini? qui sint autem residui, uerbis discimus saluatoris: sicut in diebus Noe ducebant uxores et nubebant et repente uenit diluuium et tulit omnes, sic erit aduentus f il i i hominis. quibus sermonibus adprobatur in fine mundi m
Abbreviated transcription (Latin):
uiam xp̃o. S hi quos mors dissou̾erit Ue¬
rum quid uta ꝑquro. & apostolicis dictis
calumniam facio.cum ipse manifestissime
sepstat. Qui residui sumus maduentum do¬
mini : Qui sit autem residui: uerbis dis

Expanded text:
sed eos, quos mors dissoluerit. uerum quid ista perquiro et apostolicis dictis calumniam facio, cum ipse manifestissime scribat: qui residui sumus in aduentum domini? qui sint autem resi
Abbreviated transcription (Latin):
ti libros: & cantam annorum reppemes
dis̃onantiam. & nimerum inder iudã.
confusum. ut huiuscemodi herere
questionibus. non tam studiosi quam
ocdiosi homines uideantur: Mimus¬
cula tamen libenter ate missa susce¬
pi. & inpendio precor ut amore
quo uos appetere oepiti. ad fine
usq perdures. Non enim cepis

Expanded text:
ti libros et tantam annorum repperies ti libros et tantam annorum repperies dissonantiam et numerum inter ludam confusum, ut hujuscemodi haerere quaestionibus, non tam studiosi, quam otiosi hominis esse videatur. Munuscula a te missa libenter suscepi, et impendio precor, ut in amore quo nos appetere coepisti, ad finem usque perdures. Non enim coepis
Abbreviated transcription (Latin):
ptura postea comminetur &. dicat. neleteris¬
phylistea letata sit. omnis tu: qm̃ commninuta
est uirga percussoris tui. deradice enim co¬
lubri egredietur regulus. et semen eius absor¬
bens uolucrem: hoc est dde achat combrͣ etur
rex ezechias Ex quo intelligi uoluit. nonsta¬
tim post patris mortem. filium imperio sub¬
rogatum. Sed uel seditionibus populi uelqui¬
busdam uiternis. aut certe prementibus ma¬
lis. & hunc inde consurgentibus bellis. reg¬
num eius fuisse dilatum lurebus obiduris
diuersas ponimus oppiniones : ut non tam
scribere quam loqui tibi coram uidear sȩce¬
rum apostolus interminabiles genealogi¬
as et iudaicas fabulas prohibems: deistius
modi michi uidetur interdicere questiomi¬
bus Quidenim prodest herere inlittera.
et uel scriptoris errorem uel annorum se¬
riem calumniari. cum manifestissimȩ scri¬
batur. littera accidit sp̃c autem uuifleat:
Re lege onmes & neteris & noui gestamen¬

Expanded text:
ptura postea conmineturacdicat:nelaeteris,ptura postea conmineturacdicat:nelaeteris,Philistaea omnis tu, quoniam comminuta est uirga percussoris. tui. de radice enim colubri eg.redietur regulus et semen eius absorbens uolucrem, hoc est: de Achaz constituitur rex Ezechias. ex quo intellegi uoluit, non statim post patris mortem filium imperio subrogatum, sed uel seditionibus populi uel quibusdam interregnis aut certe prementibus malis et hinc inde consurgentibus bellis regnum eius fuisse dilatum. In rebus obscuris diuersas ponimus opiniones, ut non tam scribere quam loqui tibi coram uideamur. ceterum apostolus interminabiles genealogias et Iudaicas fabulas prohibens de istius modi mihi uidetur interdicere quaestionibus. quid enim prode est haerere in littera et uel scriptoris errorem uel annorum seriem calumniari, cum manifestissime scribatur: littera occidit, spiritus autem uiuificat? relege omnes et ueteris et noui testamen
Abbreviated transcription (Latin):
solus ipse regnauit. ab hystoria de monstra¬
tum: Nlec tamen omnes annos uitȩ illuis. quin¬
quaginta tantum .& duorum annorum cir¬
culis contineri Sin autem dubitas quod reg¬
nantibus flliis patribusq uiuentibus. nonfĩ¬
liis tempus regni eorum. sed parentibus in¬
putetur. lege ipsum regnorum uolumen.
et inuenies. quod ozias rex iuda post quam
lepra percussus est habitauit indomo sepa¬
rata. &. filius eius ioatham imperium rexe¬
rit. uidicauerit q populum terrȩ usq ad di¬
eni mortis patris sui: et tamen post mortem
illius cum uiginti q. quinq esset annorum
sedecim annis regnasse dicatur. quo solus ip¬
se regnauerit. Quod desalomone intellexi¬
mus & e acar similiter in telligendum est.
qui iothae filius. ez echyx̧ pater fuerit: Audi¬
ui quendam hebreum huiuscemodi uarrare
fabulam uixta prophetiam ysaie. quam in¬
ter decem uisiones nuper interpretitus sum.
quod mortuo acaz. phylistea lecatasit. et scri¬

Expanded text:
solus ipse regnauit, ab historia demonstrasolus ipse regnauit, ab historia demonstratum nec tamen omnes annos uitae illius quinquaginta tantum et duorum annorum circulis contineri. sin autem dubitas, quod regnantibus filiis patribusque uiuentibus non filiis tempus regni eorum, sed parentibus inputetur, lege ipsum Regnorum uolumen et inuenies, quod Ozias, rex Iuda, postquam lepra percussus est, habitarit in domo separata et filius eiu» Ioatham imperium rexerit iudicaueritque populum terrae usque ad diem mortis patris sui et tamen post mortem illius, cum uiginti et quinque esset annorum, sedecim annis regnasse dicatur, quot solus ipse regnauerit. quod de Salomone intelleximus, et de Achaz similiter intellegendum est, qui Ioathae filius, Ezechiae pater fuerit. audiui quendam Hebraeum huiusce modi narrare fabulam iuxta prophetiam Isaiae, quam inter decem uisiones nuper interpretatus sum, quod mortuo Achaz Philistaea laetata sit et scri
Abbreviated transcription (Latin):
rit dominum dm̃ pacrum suorum: intan¬
tum ut direptis uasis dei. atq confractis.
clauserit lanuas templi dei. Q. fecerit sibi
altaria inuniuersis angulis hierusalem:
ambulaueritq inuils regum israhel. & sta¬
tuas fuderit baalim. et adoleuerit incensum
in ualle filiorum ennon: et lustrauerit filios
suos in igne iuxta ritum gentium quas in¬
terfecit dominus inaduentu filiorum is¬
rahel Ex quo per spicuum est homines apar¬
ua etate libidim deditos. inmatura eorum
sobole demonstrari: quod etiam eo tempore
peccare ceperint. quo natura non patitur
adsummmamillud dici potest. Q uodiu regno
cdauid salomon cum duodecim esset anno¬
rum solium patris obtinuerit: &. postea
quia scriptura reliquid incertum. iuxerit
dauid regnante iam filio aliquos annos. qui
sibi & non salomoni inputentur: Mortuo au̾
patre. post filius reguauit anniis quadra¬
ginta. quos sine parente regnauit: atq ita
& initium regni salontonis & tempus quo

Expanded text:
rit dominum deum patrum suorum in tanrit dominum deum patrum suorum in tantum, ut direptis uasis domus dei atque confractis clauserit ianuas templi dei et fecerit sibi altaria in uniuersis angulis Hierusalem ambulaueritque in uiis regum Israhel et statuas fuderit Baalim et adoleuerit incensum in ualle filiorum Ennom et lustrauerit filios suos in igne iuxta ritum gentium, quas interfecit dominus in aduentu filiorum Israhel. ex quo perspicuum est homines. a parua aetate libidini deditos inmatura eorum sobole demonstrari, quod etiam eo tempore peccare coeperint, quo natura non patitur. Ad summam illud dici potest, quod in regno Dauid Salomon, cum duodecim esset annorum, solium patris obtinuerit et postea — quia scriptura reliquit incertum — uixerit Dauid regnante iam filio aliquot annis, qui sibi et non Salomoni inputentur, mortuo autem patre post filius regnauerit annis quadraginta, quos sine parente regnauit, atque ita et initium regni Salomonis et tempus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cĩei factum est: ut quȩ contra naturam su¬
plicitate paruuli incontemptum dei. ab itte¬
batur. anaturȩ domino proderetur: impleto
sermone quo dr łlichil occultum quod non
manifestetur. Simulq consideremus. quod
occulte scriptura et salomonem & achaꝵ uo¬
luptatis & impietatis accuset Uterq enĩ
cum essec destirpe dauitl. recessit ad omino:
et alter intantum secutus est libidinem.
ut.L.xx. habuerit uxores. et trecentas con¬
cubinas.&. ad olescentulas. et scorta passira.
quorum nonerat numerus. neglectoq deo pa¬
trum extruxerit idola gentium plurimarũ.
et fuerit non ut prus ibicla idest amabilis
domini. sed amator mulierum. alter miserit
adregem assyriorum auxilium postulans.
et intempore angustiȩ suȩ aurerit contemp¬
tum in dm̃m unmolaueritq diis damasci
uictimas percussoribus suis : et inominbus
urbibus uida extrurerit aras adcreman¬
dum thus. atq ad iracundiam prouocaue¬

Expanded text:
dei factum est, ut, quae contra naturam sidei factum est, ut, quae contra naturam simplicitate paruuli in contemptum dei abutebatur, a naturae domino proderetur inpleto sermone, quo dicitur: nihil occultum, quod non manifestetur. Simulque consideremus, quod occulte scriptura et Salomonem et Achaz uoluptatis et inpietatis accuset. uterque enim, cum esset de stirpe Dauid, recessit a domino. et alter in tantum secutus est libidinem, ut septingentas habuerit uxores et trecentas concubinas et adulescentulas et scorta passiua, quorum non erat numerus, neglectoque deo patrum extruxerit idola gentium plurimarum et fuerit non ut prius Ididia, id est amabilis domini, sed amator mulierum, alter miserit ad regem Assyriorum auxilium postulans et in tempore angustiae suae auxerit contemptum in dominum, immolauerit diis Damasci uictimas, percussoribus suis, et in omnibus urbibus Iuda extruxerit aras ad cremandum thus atque ad iracundiam prouocaue
Abbreviated transcription (Latin):
to sit. legem naturȩ facere non posset:
Nimquia et nr̃a ȩtate duplex lidde na¬
tusest homo. duorum capitum. quatu¬
or maniuim. uno uentre et iluobus pe¬
dibus. omes homines ita nasci necesse
est: Liegamus ueteres hystorias et
maxime grecas. et latinas : et in uenie¬
mus lustralibus hostiis sołm errorẽ.
portentuosas soboles. tam in homimbus
quam in armentis ac pecudibus expia¬
tas audiui dominoteste non mentior:
Qued am muliercula cum expositum
nutri ret infantem. et stilaret cybos
&nntricis officio fugeretur. cu¬
bars.q cum ea parmilus. qui usq
a Edecimum per̾uenit annum. ac¬
cidit ut plusquam pudicitia patitur. ssine¬
ro ingurgitaret: aocensaq libidine obsce¬
nis motibus ad coitum duceret infanten:
priua ebrietas. alterus noctis et oeterarũ
deinceꝑs. fecit comuetudinem hec dum duo
menies fuerant ȩuoluti. et ecce femine nte¬
rus intumi̾it: Quid plura : dispensatione

Expanded text:
to fit, legem naturae facere non possit. to fit, legem naturae facere non possit. num, quia nostra aetate duplex Lyddae natus est homo, duorum capitum, quattuor manuum, uno uentre et duobus pedibus, omnes homines ita nasci necesse est? legamus ueteres historias et maxime Graecas ac Latinas, et inueniemus lustralibus hostiis secundum errorem ueterem portentuosas soboles tam in hominibus quam in armentis ac pecudibus expiatas. audiui—domino teste non mentior —: quaedam muliercula cum expositum nutriret infantem et stillaret cibos ac nutricis officio fungeretur cubaretque cum ea paruulus, qui usque ad decimum peruenit annum, accidit, ut plus, quam pudicitia patitur, se mero ingurgitaret accensaque libidine obscenis motibus coitum doceret infantem. prima ebrietas alterius noctis et ceterarum deinceps fecit consuetudinem. necdum duo menses fuerant euoluti, et ecce feminae uterus intumuit. quid plura? dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
cum uiguiti esset annorum rex coniti¬
tutus est. super duas tribus il est uidã
et beniamin: rognauitq aius sedecim:
Quo mortuo: et echias cum incesimum
& quintum annum perageret etatis
patrisuccessit in regnum: Ex quo intel¬
ligitur: achar quoq undecimo sine du¬
odecimo anno ezechyam filium pro¬
creasse Et si quidem in hystoriis aliter
haberent. l.xx. interpretes. aliter ebra¬
ica ueritas. confugere poteramus ad
solita presidia. & arceni linguȩ tenere
uernaculȩ. Nunc uero cum et ipsum
autenticum. et oeteri interpretes pa¬
ri auctoritate consentiant: non inscrip¬
tura. sed insensu est difficultas Quis¬
uȩ crederet mortalium. ut undecim an¬
norum puer generet filium: Multa
et alia dicuntur in scripturis. quȩ ui¬
dentur mcredibilia: et tamen uera sunt.
Neq enim ualet natura contra nature
dominuim : aut potest uas figulo dice¬
re. quare me ita fecisti aut̃ italicet
quod promiraculo. signo. atq porten¬

Expanded text:
cum viginti esset annorum, rex consticum viginti esset annorum, rex constitutus est super duas tribus, idest, Judam et Benjamin , regnavitque annis sedecim : quo mortuo, Ezechias cum vicesimum et quintum annum ageret aetatis, patri successit in regnum . Ex quo intelligitur, Achaz quoque undecimo sive decimo anno, Ezechcreasse. Et si quidem in his historiis aliter haberent septuaginta interpretes, aliter Hebraica ueritas, confugere poteramus ad solita praesidia et arcem linguae tenere uernaculae; nunc uero, cum et ipsum authenticum et ceteri interpretes pari auctoritate consentiant, non in scriptura, sed in sensu est difficultas. quisne credet mortalium, ut undecim annorum puer generet filium? multa et alia dicuntur in scripturis, quae uidentur incredibilia et tamen uera sunt. neque enim ualet natura contra naturae dominum - aut potest uas figulo dicere: quare me ita fecisti aut ita ? -licet, quod pro miraculo, signo atque porten
Abbreviated transcription (Latin):
clerus perquem michi dęcis tuȩ sanc¬
titatis licteras esse n transmisias. SUña¬
michi tantum & breuem ȩpistolam
beatipape amabilis reddidit. solita mu¬
nusdissa continentem: Satisq miror
quid causȩ fuerit. ut cum in benedic¬
tionibus & tins & illius perferendis
fidelis extit̾it. in reddenda ȩpistola ne¬
gligens ad probetur: Heq enim te fal¬
u arbitror discipulum ueritatis. nisi
forte grȩco homini latinus sermo
inter cartulas oberrauit: ltaq ad eͥtͦ¬
cdesiam rescribo eputolam quam mi¬
chi sanctus filius meus eraclyus di¬
aconus reddidit: inqua interrȩtera
deprecaris. ut exponam tibi causas.
quare Salomon & achat undecim
amiorum filios genuisse dicant᷑.
Si anno dnodecimo anno salo. mon
super isrł accepit imperium.  et
quadragnita annis regnauitꝰ  in
hierusalem. filus q eis robuam cum
um est unq̃ecim annorum auisse sa¬
lomon. siue decem: quia decem menses
aconceptii usq ad partum sibi mater
uendicat Rursumachar filius icathã

Expanded text:
clerus, per quem mihi dicis tuae sanctitatis litteras esse transmissas, unam tantum et brevem 436 Epistolam beati Papae Amabilis reddidit, solita munuscula continentem. Satisque miror quid causae fuerit, ut cum in benedictionibus et tuis et illius perferendis fidelis extiterit, in reddenda epistola negligens comprobetur. Neque enim te falli arbitror discipulum veritatis; nisi forte Graeco homini Latinus sermo inter chartulas oberravit. Itaque ad secundam rescribo Epistolam, quam mihi sanctus filius meus Heraclius Diaconus reddidit, in qua inter caetera deprecaris, ut exponam tibi causas, Quare Salomon, et Achaz undecim annorum, filios genuisse dicantur. Si enim duodecimo anno Salomon super Israel accepit imperium, et quadraginta annis regnavit in Jerusalem; filiusque ejus Roboam cum um est undecim annorum fuisse Salomonem, sive decem, quia decem menses a conceptu usque ad partum sibi mater vindicat. Rursum Achaz filius Joathan
Abbreviated transcription (Latin):
bis. a uod si legem obseruatis. xp̃e uobis nichib
ꝓdest: Hec subnubilo allegoriȩ dicta sunt:
sȩcerum oꝑtimȩ nouit prudentia tua. noñ
easdem regulas esie intropologiȩ umbris. at
q in hystoriȩ ueritates Quod sic ubi pedem
offendumis. Q sapienti lectori friuolum ui¬
deatur esse. quod scripsimus. culꝑam in auc¬
torem referat. Nos enim et hec ipsa in lectulo
decumbentes. locigaq egrotatione
confecti. iuix notario celeriter seriben¬
da dictauimus. non ut impleremus
materiam: sed netibi inprincipio ami¬
citiarum aliquid imperanti uiderem᷑
negare. granobis adomino sospitatem.
ut post .xii. menses quibus uigi lan¬
guore confectus sum. possim aliquid
dignum ur̃ȩ scribere uolinitati. et ig¬
nosce si scatens oratio solito cursu non
fluat: Non enim eodem lepore dicta¬
mus. quo scribimus: quia in altero se¬
pe stilimi uertimus. lterum quȩ dig¬
na legis sint scripturi. in altero quic¬

Expanded text:
bis, quod, si legem obseruatis, Christus uobis nihil bis, quod, si legem obseruatis, Christus uobis nihil prodest. Haec sub nubilo allegoriae dicta sint. ceterum optime nouit prudentia tua non easdem regulas esse in tropologiae umbris et quae in historiae ueritate. quod sicubi pedem offendimus et sapienti lectori friuolum uideatur esse, quod scripsimus, culpam torem referat. Nos enim et haec ipsa in lectulo decumbentes, longaque aegrotatione confecti, vix notario celeriter scribenda dictavimus: non ut impleremus materiam, sed ne tibi in principio amicitiarum aliquid imperanti, videremur negare. Ora nobis a Domino sospitatem, ut post duodecim menses, quibus jugi languore confectus sum, possim aliqdignum uestrae scribere uoluntati; et ignosce, si scatens oratio solito cursu non fluat. non enim eodem lepore dictamus, quo scribimus, quia in altero saepe stilum uertimus, iterum quae digna, legi sint, scripturi, in altero, quid
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicantur non salomoni mortuo. sed
xꝑisti conueniant maiestati. Simulat ig¬
norantiam & humanus prodispensatione
fectus: sicut et in alio loco. Ubi posiustis la¬
⁊ arum. et ad mulierem fluentem sanguine
quis me tetigit: Gladium postulat. de quo di¬
xerat. Nolite putare. Quad uenerim pacem mit
trem suam & nurum contra socrum suam.
et inunici hominis domestici eius Et temp¬
tat natura mituram dominus. uultq scłm
utruis q uoluntatem uiuentem filium in le¬
geni grãm q diuidere: non quo hoc probet. S
quo adarguendam caliminam synagoge:
hoc uelle sedicat Illa quȩ nolebat xccłȩ aliũ
in gratia uiuere nec perbaptismum liberari.
labenter habet diuidi puerum: non ut possi¬
deat. sedut interficiat eccła quem scit suum
esse. libenter concedit ȩmulȩ. dum uinat. sal¬
tem apud aduersariam ne uiter legem aiui¬
sus. & grãm. Caluatoris mucrone feriatur:
Unde dicit apostolus Eoce ego paulus dico ro¬

Expanded text:
quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conueniat maiestati - simulat ignorantiam et humanos pro dispensatione ctus - sicut et in alio loco: ubi posuistis Lazarum? et ad mulierem fluentem sanguine: quis me tetigit?—,gladiumpostulat — de quo dixerat: nolite putare, quod uenerim pacem mitttrem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis domestici eius — et temptat naturam naturae dominus uultque secundum utriusque uoluntatem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur. unde dicit et apostolus: ecce ego Paulus dico uo
Abbreviated transcription (Latin):
filium de latere eccłȩ dormientis. et in
suocollocauit suiu Relege totam apłiad
galathas epistolam: et aniaduertes quo¬
modo filios eocłȩ suos facere synagoga fe¬
stinet. et dicat apostolus: filioli mei. quos
iterum parturio. donec xp̃c formetur m
uobis iuum tulit. non ut possideret.
sed ut occicleret: non enim amorefecit hoc
filii. Sed emulȩ odio. It suum mortuum ꝑ
legis cerimonias. insinu eccłe supposuit. Lon¬
gum est si uelim persingula currere. quomͦ
ꝑ apostolum paulum et gclesiasticos iros:
intellexerit ȩccła esse suimi flliur qmi tẽ¬
nebatur in lege. et inluce agnouerit. quẽ
incenebris non uidebat inde uirgunm oꝵ¬
tumest presente rege. altera dicente filis
tuus mortuus est. meus autem uiuit. Altera
respondente mentiris. filius quippe meus iu¬
uit. & fllius tuns mortinis est: atq in hunc
modum contͥedebant coram rege: Tunc rex
tur. ubi nulla dubitatio est. quin cuncta

Expanded text:
filium de latere Ecclesiae dormientis, et in filium de latere Ecclesiae dormientis, et in suo collocavit sinu. Relege totam ad Galatas Apostoli Epistolam, et animadvertes quomodo filios Ecclesiae suos facere Synagoga festinet, et dicat Apostolus: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Vivum tulit, non ut posssed ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae subposuit. Longum est, si uelim per singula currere, quomodo per apostolum Paulum et ecclesiasticos uiros intellexerit ecclesia non esse suum filium, qui tenebatur in lege, et in luce cognouerit, quem in tenebris non uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: mentiris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contendebant coram rege. tunc rex tur; ubi nulla dubitatio est, quin cuncta,
Abbreviated transcription (Latin):
res pilatum lauantem mamis atq dicentẽ
Mundus sum ego a sanguine iustihiuus.
sicenturionem ante patibulum confiten¬
tem. uere hic erat filuis dei. si eos qui an¬
te passionem per phylippum dnm̃ iudere
desiderabant: haut ambiges primam
peperisse eccłam. et postea natum populũ
iudeoruim pro quodominus precabatur.
pater ignosde eiẜ. Quod enim fatrunt ne¬
sciunt: Unaq die crediderunt tria mi¬
lia: &: alia die quinq milia Et enamuis
simul: Multitudinis enim credentium.
erat cor. et anima una Nullus q altus in
domo nobiscum exceptis nobis duabus:¬
ł lon blasphemantium iudeorum. nongen¬
tilium idolis seruientium Mortuus est
autem filius mulieris huius nocte dum
enim legis sequitur obseruantiam &. gra¬
tie ȩuangelii uigum mosaioȩ doctrinȩ
copulat. tenebrarum errore coperta est.
oppressitq eum mater sua dorimens. quȩ
non pocerat dicere. ego doriio. & cor
moum uigilat: Media noc te surgens. tulit

Expanded text:
res Pilatum lauantem manus atque dicentem: res Pilatum lauantem manus atque dicentem: mundus sum ego a sanguine iusti huius, si centurionem ante patibulum confitentem: uere hic erat filius dei, si eos, qui ante passionem per Philippum dominum uidere desiderant,. haud ambiges primam peperisse ecclesiam et postea natum populum Iudaeorum, pro quo dominus precabatur: pater, ignosce eis; quod enim faciunt, nesciunt. unaque die crediderunt tria milia et alia die quinque milia. atque eramus simul —multiterat cor unum, et anima una nullusque alius in domo nobiscum, exceptis nobis duabus: non blasphemantium Judaeorum, non Gentilium idolis servientium. Mortuus est autem filius mulieris hujus nocte. Dum enim Legis sequitur observantiam, et gratiae Evangelii jugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. Oppressitque eum mater sua dormiens, quae non poterat dicere: Ego dormio, et cor meum vigilat . Media nocte consurgens, tulit