comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cendentẽ in profundũ inferm cadere. Nonsi¬
at obsecro. ciuitas meretrix fidelis syon: ne
post trinitatis hospitiũ. ibi demones saltent:
& sirene nidificent. & heritii. Non soluatur
fascia pectoralis: s statĩ ut libido titillauerit
sẽsum aut blandũ uoluptatis incendiũ dulci
nos calore ꝑfuderit. erũpamus inuocẽ. Dñs
auxiliator ms. ñ timebo quid faciat mͥ caro.
Cũ paululũ int̾ior homo. int̾ uitia atq uirtu¬
tes ceꝑit fluctuare. dicito. Quare tristis es aĩa
mea. et quare conturbas me: Spera indeo.
qm̃ ad huc confitebor illi. salutare uultus mĩ.
& d̃s m̃s. Nolo sinas cogitationẽ crescere. Ni¬
chil inrte babiloniũ. nichil confusionis adoles¬
cat. Dũ paruiis est hostis int̾fice: nequitia eli¬
datur insemine. Audi psalmistã loquentem.
filia babilonis misera. beatus qui retribuet tͥ
retributionẽ tuamꝰ: beatus qui tenebit & alli¬
det paruulos suos ad petrã. Quia gͦ impossibi

Expanded text:
tendentem in profundum inferi cadere. non fitendentem in profundum inferi cadere. non fiat, obsecro, ciuitas meretrix fidelis Sion, ne post trinitatis hospitium ibi daemones saltent et sirenae nidificent et hiricii. non soluatur fascia pectoralis, sed statim ut libido titillauerit sensum, ut blandum uoluptatis incendium dulci nos calore perfuderit, erumpamus in uocem: dominus auxitiator meus, non timebo, quid faciat mihi caro. cumI paululum interior homo inter uitia atque uirtutes coeperit fluctuare, dicito: quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me? spera in domino, quoniam confitebor illi, salutare uultus t Deus meus. Nolo sinas cogitationem crescere; nihil in te Babylonium, nihil confusionis adolescat. Dum parvus est hostis, interfice; nequitia elidatur in semine. Audi psalmistam loquentem: Filia Babylonis misera, beatus, qui retribuet tibi retributionem tuam; beatus qui tenebit et adlidet parvulo
Abbreviated transcription (Latin):
culpas. uirginitate corporũ ñ saluantur. quid
fiet illis que prostituert̃ menbra xp̃i. et mutaue¬
runt templũ sc̃i sp̃c inlupanar: luco audient.
descende. sede interra uirgo filia babilonis. sede
interra: ñ est thronus fiie chaldeorũ. Hon uo¬
caberis ultra mollis et delicata. Accipe molã:¬
et mole farinã. Discooꝑi uelamentũ tuũ. de¬
nuda crirra tua. transi flumina: reuelabitur
ignominia tua: apparebt̃ opprobria tua. Et
hec post dei filii thalamos. pꝰ oscula fratruelis.
et sponsi. illa dequa quondã sermo ꝓpħicꝰ con¬
cinebat. astitit regina astitit adextris tuis. in
uestitu de aurato. circundata uarietate nuda¬
bitur: et post̾iora eius ponent᷑ in faciem ipsius
sedebit ad aquas solitudinis. positouase. et diua¬
ricabit pedes suos om̃i transeunti. & usq adu̾¬
ticẽ polluetur. Rectuis fuerat hominiᷤᷤ scibisse
coniugiũ. ambulasse ꝑ planã. quã ad altiora

Expanded text:
culpas uirginitate corporum non saluantur, quid culpas uirginitate corporum non saluantur, quid fiet illis, quae prostituerunt membra Christi et mutauerunt templum sancti spiritus in lupanar? ilico audient: descende, sede in terra, uirgo filia Babylonis, sede in terra: non est thronus filiae Chaldaeorum; non uocaberis ultra mollis et delicata. accipe molam, mole farinam, discoperi uelamentum, denuda crura tua, transi flumina et reuelabitur ignominia tua et apparebunt obprobria tua, et hoc post dei filii thalamos, post oscula fratruelis et sponsi illa, de qua quondam sermo propheticus concinebat: adstitit regina a dextris tuis in uestitu deaurato, circumdata uarietate. nudabitur et posteriora eius ponentur in facie ipsius; sedebit ad aquas solitudinis et posita base diuaricabit pedes suos omni transeunti et usque ad uerticem polluetur. rectius fuerat homini subisse coniugium, ambulasse per plana, quam ad altiora
Abbreviated transcription (Latin):
ci peccati. si post nuditatẽ. ieiunia. fam̃. car¬
cerẽ. fagella. supplicia. in semet reuersus ex
clamat. infelix ego homo. quis me liberabit
de corpore mortis huiꝰ. tu te putas securã esse
debere: Caue queso. nequando dete dicat deus.
lugo isił cecidit. ẽt ñ est qui suscitet eã. Au¬
dent᷑ loquar. Cũ omĩa possit łs suscuare iur̃¬
ꝓme ñ potest᷑ reͣparare post rumã. Ualet qui¬
dem liberare depena: s ñ uult coronare corru¬
ptam. Timeamꝰ illã sententiã. ne in nobis etiã
cõpleat᷑. Uirginẽ bone deficient. Obserua qͥd dicat uirgi¬
nẽ bone deficient: q st̃ et uirgineᷤ male. Qui uiderit
inguit mulierẽ ad concupiscendũ eã: iã mechatꝰ ẽ eã ĩ code
suo. Perit gͦ et mente uirginitas. Iste st̃ male
uirgines. uirgines carne ñ spũ: uirgines stul¬
te. que oleũ ñ habentes. excluduntur abspon
so. Si aut̃ et ille que uirgines st̃. ob alias tamen

Expanded text:
peccati, si post nuditatem, ieiunia, famem, carpeccati, si post nuditatem, ieiunia, famem, carcerem, flagella, suppclamat: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? tu te putas securam esse debere? Cave, quaeso, ne quando de te dicat Deus: Virgo Israel cecidit, et non est qui suscitet eam. Audenter loquar. Cum omnia possit Deus, suscitare virginem non potest post ruinam. Valet quidem liberare de poena, sed non vult coronare corruptam. Timeamus illam prophetiam, ne in nobis etiam compleatur: Virgines bonae deficient. Observa quid dicat: Virgines bonae deficient , quia sunt et virgines malae. Qui viderit, inquit, mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Perit ergo et mente virginitas. Istae sunt virgines malae, virgines carne, non spiritu, virgines stultae, quae oleum non habentes excso. Si autem et illae uirgines uirgines sunt, ob alias tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ruit audire.Si alte feraris ut aquila. inde tletra¬
hã te dicit dñs. Dixerat enĩ in corde suo. Suꝑsy
d̾a celi ponã sedẽ meam: et ero similis aitissimo.
Unde cotidie ad eos. qui ꝑscalam iacob sonmantis
descendunt. loquitur as. Ego dixi dii estis. et fi¬
lii altissimi om̃s: uos aut̃ sicut homines moriemi¬
ni. et tanquã unus de principib cadetis. Ceci¬
dit em̃ primꝰ diabolus. & cũ stet dñs insinagoga
deorũ:. inmedio aut̃ deos discernt. Apłs eis¬
qui dii ẽe desinunt. scribit. Ubi eñi inuobis¬
sunt dissenssiones. et emulationes: nonne ho¬
mines estis. & scdm hominẽ ambulatis : Si
apłs paulus uas electionis. et preparatꝰ in euã¬
gu̾ũ xp̃i. ob carnis acculeos. & incentiua uiti¬
orũ reprunt corpus suũ. et seruituti subicit.
ne aliis predicans ipse reprob inueniat᷑. et
tamen uidet aliam legẽ inmenbris suis. repug¬
nantẽ legi mentis sue ꝯcaptiuatẽ se inlege au¬

Expanded text:
ruit audire: si alte feraris ut aquila, inde te detraruit audire: si alte feraris ut aquila, inde te detraham, dicit dominus. dixerat enim in corde suo: super sidera caeli ponam sedem meam et ero similis altissimo. unde cotidie ad eos, qui per scalam Iacob somniante descendunt, loquitur deus: ego dixi: dii estis et filii altissimi omnes. uos autem sicut homines moriemini et tamquam unus de principibus cadetis. cecidit enim primus diabolus et, cum stet deus in synagoga deorum, in medio autem deos discernat, apqui dii esse desinunt, scribit: Ubi enim in vobis dissensiones et aemulationes, nonne homines estis et secundum hominem ambulatis? Si Paulus apostolus, vas electionis et preparatus in evangelium Christi, ob carnis aculeos et incentiva vitiorum reprimit corpus suum et servituti subicit, ne aliis praedicans ipse reprobus inveniatur, et tamen videt aliam legem in memberis suis repugnantem legi mentis suae et captivantem se in lege
Abbreviated transcription (Latin):
contritus est. et nos ub̾ati sumus. Q uãdiu hoc fra¬
gili corpusculo detinemur. quã diu habemus
thesaurũ istum inuasis fictilib et concupiscit
sp̃s aduersus carnẽ. & caro aduersus spm̃. nuili
est certa uictoria. Auersarius nr̃ diabolus tan¬
quã leo rugiens. aliqũedeuorare querens circuit.
Dosuisti ait dauid tenebras. et facta ẽ nox: inipsa
ꝑtransibunt om̃s bestie silue Catuli leonũ rugi¬
entes ut rapiant. & querant ad̾o escam sibi. Ñ que
rit diabolus nomines infideles. ñ eos qui foris sunt.
et quorũ carnes rex assirius molia succendit. Affi¬
rius deeccłia xp̃i raꝑe festinat. Esce eius. scd̾m
abacuc anime electe sunt. lob subuertere cupit:
& deuorato uida ad scribrandos apłos expetit po¬
testatẽ. Nonuenit saluator pace mittere suꝑ trã.
s gladium. Cecidit lucifer. qui mane oriebatur:
& ille qui in paradyso delitiarũ nutritus est. me¬

Expanded text:
contritus est et nos liberati sumus. Quacontritus est et nos liberati sumus. Quagili corpusculo detinemur, quandiu habemus thesaurum istum in uasis fictilibus et concupiscit spiritus aduersus carnem et caro aduersus spiritum, nulla est certa uictoria. aduersarius noster diabolus tamquam leo rugiens aliquid deuorare quaerens circuit. posuisti, ait Dauid, tenebras et facta est nox. in ipsa pertransibunt omnes bestiae siluae, catuli leonum rugientes, ut rapiant et quaerrit diabolus homines infideles, non eos, qui foris sunt et quorum carnes rex in olla succendit Assyristi rapere festinat. escae eius secundum Ambacum electae sunt: Iob subuertere cupit et deuorato Iuda ad cribrandos apostolos expetit potestatem. non uenit saluator pacem mittere super terram, sed gladium. cecidit lucifer, qui mane oriebatur, et ille, qui in paradiso deliciarum nutritus est, me
Abbreviated transcription (Latin):
nem. s aduersus principatus. & potestates nuus
mundi. et harũ tenebrarũ: adu̾sus spũalia neqtui¬
tie incelestib. Magnis inimicorũ circundam̃ ag¬
minib. hostiũ plena st̃ oñra. Carofragilis. et cinis
futura post modicũ: pugnat sola cũ plurib. Cũ aut̃
fucrit dissoluta. & uenerit princeps mundi hutꝰ.
et inuenerit inea inchił. tunc secura audies ꝓ pro¬
pħam. Non timebis atimore nocturno. et asaguta
uolante ꝑdiem: anegotio ꝑ ambulante intenebris:
abincursu & demonio meridiano. Cadent a latere
tuo miulle. et decẽ milia adextris tuis: ad te autẽ
ñ appropinquabunt. Qd si eorũ te multitudo
tur bauerit. & adsingula incitam̃ta uitiorũ ceꝑis
estuare. et dixerit tibi cogitatio tua qͥd faciemꝰ:
uidebis igneũ currũ. qui te ad exemplũ helye in
astra sustollat: et tunc leta cantabis. Anima nr̃a si¬
cut passer erepta ẽ delaqueo uenantiũ: laqueus

Expanded text:
nem, sed aduersus principatus et potestates huius nem, sed aduersus principatus et potestates huius mundi et harum tenebrarum, aduersus spiritalia nequitiae in caelestibus. magnis inimicorum circumdamur agminibus, hostium plena sunt omnia. caro fragilis et cinis futura post modicum fuerit dissoluta, et venerit princeps mundi istius, et invenerit in ea nihil, tunc secura audiet per Prophetam: Non timebis a timore nocturno, et a sagitta volante per diem, et a negotio perambulante in tenebris, ab incursu et daemonio meridiano. Cadent a latertuo mille et decem milia a dextris tuis, ad te autem non adpropinquabit. quodsi eorum te multitudo turbauerit et ad singula incitamenta uitiorum coeperis aestuare et dixerit tibi cogitatio tua: \'quid faciemus?\', uidebis igneum currum, qui te ad exemplum Heliae in astra sustollat, et tunc laeta cantabis: anima nostra quasi passer erepta est de laqueo uenantium: laqueus
Abbreviated transcription (Latin):
pelex. comꝰ cuta sollicitet. & om̃ia que putant᷑ bona.
mors extrema p̃cidat. hñt eñi et maritate ordinẽ suũ.
honorabiles nuptias. & cubile immaculatũ. s ut
intelligeres tibi exeunti de sodoma. timendũ ẽẽ loth¬
uxoris exemplũ. Nuua ẽ in hoc libello adulatio. Ad¬
ulator quippe. blandꝰ inunictis est. Nuua erit retho¬
rici põpa sermonis: que te etiã int̃ angłos statuat:
et beatitudmne uirginitatis ex posita. mundũ subi¬
ciat pedib tuis. Nolo tibi uenue suꝑbiam de pro¬
posito. s timorẽ. Honustã incedis auro. latro uitan¬
dus est.Stadiũ est hec uita mortalib. Hic contendi¬
mus: ut alibi coronemur. Nemo int̾ serpentes. et
scorpiones. securus ingrditur. En inebtiatꝰ ẽ inqͥ¬
dñs. gladiꝰ nis incelo. & tu pacẽ arbitraris interra.q̃
tribulos generat et spinas. quã serpens comedit:
Nonẽ nobis colluctatio aduersus carnẽ. & sangui¬

Expanded text:
paelex, domus cura sollicitet, et omnia, quae putantur bona, paelex, domus cura sollicitet, et omnia, quae putantur bona, mors extrema praecidat—habent enim et maritatae ordinem suum, honorabiles nuptias et cubile immaculatum—sed ut intellegeres tibi exeunti de Sodoma timendum euxoris exemplum. nulla in hoc libello adulatio — adulator quippe blandus inimicus est —, nulla erit rhetorici pompa sermonis, quae te iam inter angelos statuat et beatitudine uirginitatis exposita mundum subiciat pedibus tuis. Nolo tibi uenire superbiam de proposito, sed timorem. onusta incedis auro, latro uitandus est. stadium est haec uita mortalibus: hic contendimus, ut alibi coronemur. nemo inter serpentes et scorpiones securus ingreditur. inebriatus est, inqudominus, gladius meus in caelo, et tu pacem arbitraris in terra, quae tribulos generat et spinas, quam serpens comedit? non est nobis conluctatio aduersus carnem et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
post penitentiã. nec dũ culmine uirtutis accenso
dedomo infantie mee: oblita sũ patris mei: tenas¬
cor inxp̃o. Quid prohoc mercedis accipio : Sequit᷑.
Et concupiscet rex decorẽ tirum. Hoc gͦ illud mag¬
nũ est sacram̃tũ. Propter hoc relinquet homo pa
iamñ ut ibi inuna carne. s inuno spũ. Nlonẽ spon¬
sus tuus arrogans. ñ suꝑbã ethiopissam duxxit ixo¬
rẽ. Statim ut uolueris sapientiã audire ueri salo¬
monis. & ad eũ tieneris. consicebit᷑ tibi cuncta que no¬
uit. Set inducet te rex incubicutũ suũ. et mirũ in
modũ colore mutato. sermo tibi ille conueniet. Que
est ista.que ascendit dealbata: Hec idcirto dña mi
eustochiũ dixi. dnam qͥppe debeo uocare sp̃osa adñi
meiꝰ ut exipso principio lectionis agnosceres. ñ me nc̃
laudẽ uirginitatis ẽe dicturũ. quã probasti optimã.
et consecuta es. nec enumeraturũ molestias nuptia¬

Expanded text:
post poenitentiam nec dum culmine virtutis ascenso post poenitentiam nec dum culmine virtutis ascenso de domo infantiae meae, oblitus sum patris, renascor in Christo. Quid pro hoc mercedis accipio? Sequitur: Et concupiscet rex decorem tuum . Hoc ergo illud magnum est sacramentum. Propter hoc relinquet hnon, ut ibi, in una carne, sed spiritu. Non est sponsus tuus adrogans, non superbus: Aethiopissam duxit uxorem. Statim ut volueris sapientiam veri audire Salomonis et ad eum veneris, confitebitur tibi cuncta, quae novit, et inducet te rex in cubiculum suum et mirum in modum colore mutato sermo tibi ille conveniet: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Haec idcirco, mi domina Eustochium—dominam quippe debeo vocare sponsam domini mei—ut ex ipso principio lectionis agnosceres non me nunc laudes virginitatis esse dicturum, quam probasti optime, eam cum secuta es, nec enumeraturum molestias nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
mã loquitur humanãut seđm
exemplũ abrahe exiens aeterra
sua &o ac cognatione sua. telinqͥt
caldeos qui quasi demonia int̾pretantur: et habitet
in regione uiuentiũ. quã alibi ꝓpħa suspirat dicẽs
credo uidere bona dm̃ int̾ra uiuentiũ. Uerũ ñ suf¬
ficit tibi exire de patria tua. nisi obliuiscaris po¬
płm tuũ. et domũ patris tui. & carne contẽpta sp̃o¬
si uingaris amplexib. Ne respereris inqͥt retro. nec
steteris intota circa regione s in monte saluũ te
fac: ne forte cõprehendaris. Non expedit tibi appre
henso aratro respicere post tergũ nec de agro reu¬
ti domũ. nec post xp̃i tuncã. ad tollendũ aliud ue̾¬
timentũ. intecta descendere. Grande miracłin. Pat̃
fiuam cohortatur. ne meminerit patͥs sui. uos de
patre diabolo estis. & desid̾ia patris ur̃i uultis fa¬
cere. dr̃ aduideos et alibi qui facit peccatũ de di¬
abolo ẽ. Tali pͥmũ parente gen̾ati nigri sumꝰ.: et

Expanded text:
mam loquitur humanam, ut secundum exemplum Abrahae exiens de terra sua et de cognatione sua, relinquat Chaldaeos, qui quasi daemonia interpretantur, et habitet in regione viventium, quam alibi Propheta suspirat dicens: « Credo videre bona Domini in terra viventium » . Verum non sufficit tibi exire de terra tua, nisi obliviscaris populi tui, et domus patris tui, ut carne contempta, sponsi jungaris amplexibus. « Ne respexeris, inquit, retro: nec steteris in omni circa regione, sed in monte salvum te fac, ne forte comprehendaris » . Non expedit ahenso aratro, respicere post tergum, nec de agro reverti domum; nec post Christi tunicam ad tollendum aliud vestimentum tecta descendere. Grande miraculum. Pater filiam cohortatur, ne meminerit patris. Vos de patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere , dicitur ad Judaeos: et alibi: Qui facit peccatum, ex diabolo est . Tali primum parente generati nigri sumus, et
Abbreviated transcription (Latin):
sito & usib ur̃is et codicẽ hoc est itisiones ysaie. ualoe
obscurissimas. quas nuꝑ hystorica ex planatione dis¬
serui: ut quotienscũ q mea opuiscula uuderis. totiens
amici duicissimi recordatus nauigationẽ quã parũꝑ
distuleras pares. E quia ñ est inhomine uia eiꝰ et
a dño gressus hominis dirigunt᷑. si forte qd̾ procul ab¬
sit aliqͥd fuerit inpedimento. queso ut quos caritas
iungit. terrarũ longitudo ñ separet.sẽ ab sentẽ iucinũ
nrm. semꝑ presentem. litterarũ in cissitudine senti

Expanded text:
posito et usibus uestris et codicem, hoc est uisiones Esaiae ualde posito et usibus uestris et codicem, hoc est uisiones Esaiae ualde obscurissimas, quas nuper historica explanatione disserui, ut, quotienscumque mea opuscula uideris, totiens amici dulcissimi recordatus nauigationem, quam parumper distuleras, pares. et quia non est in homine uia eius et a domino gressus hominis diriguntur, si forte - quod procul absit - aliquid fuerit inpedimento, -quaeso, ut, quos caritas iungit, terrarum longitudo non separet et absentem Lucinum nostrum semper praesentem litterarum uicissitudine senti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ confuctudinẽ aliorĩ contratio more subuertidtes¬
utinam om̃i tempore ieicinate possimus: qd̾ mactib
apłorũ. dieb pentecoste. & die dñico apłm paultim
et cũ eo credentes fecisse legimus. Nec tamen mani¬
chee hereseos accusandi st̃: cũ carnalis cybus preferri
ñ debuerit spũali. Cucaristiam quoq absq condẽ¬
natione nr̃i. et pungente conscientia semꝑ accipere.
et psalmistam audire dicentẽ. Gusta te & uidete
qm̃ suauis est dñs. & cũ eo canẽ. eructauit eor meum
uerbũ bonũ. Hec hoc dico qd festis dieb ieiurandum¬
putem et contextas quinquaginta dieb ferias austiã.
s una queq prouincia abundet in sensu suo. et pre¬
cepta maiorũ leges apłicas arbitretur. Duo paluiola et
amphibalũ detiuis usib uel utenda tei scĩs danda susce¬
pi. Ego insignia pauꝑtatis et cotidrani simboli ac peni¬
tentie. tibi et sorori tue inisi quatuor ciuciola apta pyo¬

Expanded text:
rum consuetudinem aliarum contrario more subuerti. arum consuetudinem aliarum contrario more subuerti. autinam omni tempore ieiunare possimus, quod in Actibus apostolorum diebus pentecostes et die dominico apostolum Paulum et cum eo credentes fecisse legimus — nec tamen Manicheae hereseos accusandi sunt, cum carnalis cibus praeferri non debuerit spiritali -, eucharistiam quoque absque condemnatione nostri et pungente conscientia semper accipere et psalmistam audire dicentem: gustate et uidete, quam suauis est dominus, et cum eo canere: eructuauit cor meum uerbum bonum! putem, et contextas diebus quinquaginta ferias auferam: sed unaquaeque provincia abundet in suo sensu, et praecepta maiorum leges apostolicas arbitretur. Duo palliola et amphimallum de tuis usibus uel utenda uel sanctis danda suscepi. ego insignia paupertatis et cotidianae symbola paenitentiae tibi et sorori tuae misi, quattuor ciliciola apta pro
Abbreviated transcription (Latin):
exprimere uenustate. Origenis. et sc̃i didimi pauca
transtulimus. uolentes nr̃is exparte ostendere quid gre¬
ca doctrina retinet. Canonẽ hebraice ueritatis excep¬
to octatheuco. quẽ nunc inmanib habeo. pueristitiꝰ
et notariis describendũ dedi: H̃x. interpretũ editio¬
nẽ. & te habere ñ dubito: & ante annos plurimos di¬
ligentissime emendatam sudiosis tradidi: nouũ testa¬
mentũ grece reddidi auctoritati. Ut enĩ ueterũ ubroꝵ
fides. de hebreis uoluminib examinanda ẽ: ita nouo¬
rum greci sermonis normã desid̾at. Desabbato qd que¬
ris uttũ ieiunandũ sit ⁊de cucaristra an accipienda
cotidie qd̾ romana eccłia & hyspanie obseruare per¬
mus etcarptim diuersi auctores inuariis acictorib
edidere: s ego illud breuiterte ad monendũ prito.⁊
ttaditiones eccłiasticas. presertim que fidei ñoffici¬
ant. ita obseruandas at amaiorib tradite st̃. nec alio¬

Expanded text:
exprimere uenustate. Origenis et Didymi pauca exprimere uenustate. Origenis et Didymi pauca transtulimus uolentes nostris ex parte ostendere, quid Graeca doctrina retineret. canonem Hebraicae ueritatis excepto octateucho, quem nunc in manibus habeo, pueris tuis et notariis describendum dedi-septuaginta interpretum editionem et te habere non dubito — et ante annos plurimos diligentissime emendatum studiosis tradidi. nouum testamentum Graecae reddidi auctoritati. ut enim ueterum librorum fides de Hebraeis uoluminibus examinanda est, ita nouorum Graeci sermonis normam desiderat. De sabbato quod quaeris, utrum ieiunandum sit, et de eucharistia, an accipienda cotidie, quod Romana ecclesia et Hispaniae obseruare persimus —-{\' in carptim diuersi auctores in uariis auctoribus edidere-, sed ego illud breuiter te admonendum puto, traditiones ecclesiasticas — praesertim quae fidei non officiunt - ita obseruandas, ut a maioribus traditae sunt, nec alia
Abbreviated transcription (Latin):
sui merito. s bonitate tua desidare te dicis. ad deseri¬
bendũ hominib tius dedi. E descripta uidi in carta¬
ceis codicib: ac frequent̃ admonui. ut conferrent di¬
ligentius. & emendarent.Ego enĩ tanta uolumina.
prefrequentia cõmeantiũ. et ꝑegrinorũ turbis. releg̾t
ñ potui. et ut ipsi probauere presentes. longo tentus
in cõmodo. uix dieb quadragesime. quib ipsi ꝑficis¬
cebant᷑ respirare cepi. Unde si paragrammata repꝑe¬
ris. uel minus aliqua descripta sunt. que sensũ legẽ¬
tis impediant: ñ mͥ debes imputare. stius et impi¬
tie notariorũ. librariorumq incurie qui scribunt
ñ qd inuenurnt. s qd intelligunt. Et aũ alienos
errores emendare nituntur. oftendunt suos. Porro
iosephi libros. et scõrũ papie ce policarpi uolumina.
falsus adte rumor ꝑtulit ame ẽe transsata: quia nec
otii nec uiriũ est. tantas res eadem malterã linguã

Expanded text:
sui merito, sed bonitate tua desiderare te dicis, ad descrisui merito, sed bonitate tua desiderare te dicis, ad describendum hominibus tuis dedi et descripta uidi in chartaceis codicibus ac frequenter admonui, ut conferrent diligentius et emendarent. ego enim tanta uolumina prae frequentia commeantium et peregrinorum turbis relegere non potui et, ut ipsi probauere praesentes, longo tentus incommodo uix diebus quadragesimae, quibus ipsi proficiscebantur, respirare coepi. unde, si paragrammata reppereris uel minus aliqua descripta sunt, quae sensum legentis inpediant, non mihi debes inputare, sed tuis et inperitiae notariorum librariorumque incuriae, qui scribunt non, quod inueniunt, sed, quod intellegunt, et, dum alienos errores emendare nituntur, ostendunt suos. porro Iosephi libros et sanctorum Papiae et Polycarpi uolumina falsus ad te rumor pertulit a me esse translata, quia nec otii nec uirium est tantas res eadem in alteram linguam
Abbreviated transcription (Latin):
aliis uerbis te ad scõrũ locorum inuitẽ habitacu¬
lũ. habu̾dãtia tua multorũ inopiam sustentatł
ut et horum diuitie intuam inidigentiã redunda¬
rent. fecisti tibi amicos de iniguo mãmona. qui te
reciperent ineterna tabernacula. Laudanda res. et
apłicorũ temporũ uirtutib coequanda: quando nẽ¬
ditis possessionib suis credentes afferebant pecuni¬
as atq fundebant ante pedes apłorũ: oftendentes
auaritiã ẽẽ calcandam. S dñs magis querit ani¬
mas credentiũ. quã opes. Legimus. Redẽptio aĩe
uiri. ꝓprie diuitie. Possumus quidẽ diuitias ꝓprias
intelligere. que ñ de aueno. ñ de rapinis sunt. iux¬
ta illud. Honora dm̃ de tuis iustis iaborib. S me¬
uor ẽ illa intelligentia. ut diuitias ꝓprias cognosca¬
mus thesauros absconditos. quos nec fur possit sufto¬
dere. nec latro uiolentus eriꝑe. Opuscula mea que ñ

Expanded text:
aliis uerbis te ad sanctorum locorum inuitem habitacualiis uerbis te ad sanctorum locorum inuitem habitaculum. abundantia tua multorum inopiam sustentauit, ut et horum diuitiae in tuam indigentiam redundarent. fecisti tibi amicos de iniquo mammona, qui te reciperent in aeterna tabernacula. laudanda res et apostolicorum temporum uirtutibus coaequanda, quando uenditis possessionibus suis credentes afferebant pecunias atque fundebant ante pedes apostolorum ostendentes auaritiam esse calcandam. sed dominus magis quaerit animas credentium quam opes. legimus: redemptio animae uiri propriae diuitiae. possumus quidem diuitias proprias intellegere, quae non de alieno, non de rapinis sunt, iuxta illud: honora dominum de tuis iustis laboribus, sed melior est illa intellegentia, ut diuitias proprias cognoscamus thesauros absconditos, quos nec fur possit suffodere nec latro uiolentus eripere. Opuscula mea, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
sequebatur iħm: quia tentus fuerat aministris. ter¬
renũ abiciens oꝑimentũ nudus euasit. Helyas igneo
curru raptus incelũ. melotẽ reliqͥt interris. Helyse¬
us boues. et uiga prioris oꝑis. uertit in uota. Loquit̃
sapientissimus uir. qui tangit picẽ inquinabit᷑ abea.
Quã diu uersamur in reb scłi. et anma nr̃a posse¬
ssionũ. ac reddituũ procuratione de uincta ẽ: de deoli¬
bere cogitare ñ possumꝰ. Que enĩ participatio iusticie
cũ iniquitate: Aut que societas luci adtenebras: Qui
consensus. xp̃i ad belial: Quc pars fidai cũ infidel:
son potestis inquit dñs do seruire. &e mammone. Aitrũ
deponere incipientiũ est. ñ ꝑfectorũ. fe̾cit hoc thebanꝰ.¬
socrates: fecit antistenes. Seipsum offerre do. ꝓprie
xp̃ianorũ est. et apłorũ:. Quiduo cũ uidua pauꝑtatis
sue ingarophilatiũ aera mittentes. totũ censũ quem
habuerant dño tradiderunt. de merentur auaire. Sc¬

Expanded text:
sequebatur Iesum, quia tentus fuerat a ministris, tersequebatur Iesum, quia tentus fuerat a ministris, terrenum abiciens operimentum nudus euasit. Helias igneo curru raptus ad caelum melotem reliquit in terris. Heliseus boues et iuga prioris operis uertit in uota. loquitur sapientissimus uir: qui tangit picem, inquinabitur ab ea. quamdiu uersamur in rebus saeculi et anima nostra possessionum ac redituum procuratione deuincta est, de deo libere cogitare non possumus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi ad Belial? quae pars fideli cum infidele? non potestis, inquit dominus, seruire deo et mammonae. aurum deponere incipientium est, non perfectorum. fecit hoc Thebanus Crates, fecit Antisthenes. se ipsum offerre deo proprie Christianorum est et apostolorum, qui duo cum uidua paupertatis suae in gazophylacio aera mittentes totum censum, quem habuerant, domino tradiderunt et merentur audire: se
Abbreviated transcription (Latin):
s iam tunc illud propħe dauid oꝑe cõplebat. Aduena
sũ apud tẽ ce peregrimis. sicut õs patres m̃i. factꝰ gͦ hebreũ
id est perotes atq transitor. dũ ñ est presenti uirtute
contentus. s preteritorũ oblutiscens infuturũ se exten¬
dit. et scit illud. Ibunt deuirtute inurtutẽ. mysti¬
cum sortitus est nomen: et uiam tibi aperuit. quomͦ ñ
queras ea que tua sunt. s que aliena: et illos putes
parentes. fr̃s. affines. atq cognatos. qui tibi in xp̃o copu¬
lati sunt. Mater inqͥt mea. et fr̃s mei hi sunt. qͥ faciunt
uoluntatẽ patris mei. Habes tecũ prius in carne nc̃
inspũ sociam. de coniuge germanã. defemina uirum.
desubiecta parẽ: que sub eode uigo ad celestia simul reg¬
na festinet. Cauta rei familiaris dispensatio. et ad caicu¬
los reddiens ñ cito deponitur: ĩ oseph cũ tunica egyp¬
tiã effugere ñ potuit. Ad olescens iuie qui oꝑtꝰ sindone

Expanded text:
sed iam tunc illud prophetae Dauid opere conplebat: aduena sed iam tunc illud prophetae Dauid opere conplebat: aduena sum apud te et peregrinus sicut omnes patres mei. Hebraeus, id est nzeQavrjg atque transitor, dum non est praesenti uirtute contentus, sed praeteritorum obliuiscens in futurum se extendit et scit illud: ibunt de uirtute in uirtutem, mysticum sortitus est nomen et uiam tibi aperuit, quomodo non quaeras ea, quae tua sunt, sed, quae aliena, et illos putes parentes, fratres, adfines atque cognatos, qui tibi in Christo copulati sunt. mater, inquit, mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. Habes tecum prius in carne, nunc in spiritu sociam, de coniuge germanam, de femina uirum, de subiecta parem, quae sub eodem iugo ad caelestia simul regna festinet. cauta rei familiaris dispensatio et ad calculos rediens non cito deponitur. Ioseph cum tunica Aegyptiam effugere non potuit. adulescens ille, qui opertus sindone
Abbreviated transcription (Latin):
unus accipit coronã. At econtra de nobis dicit̃.
Sic currite. ut apprehendatis. Non est inuidus
agoniteta nr̃ nec alteriꝰ palma. alti parat ignomi¬
niam: om̃sathietas suos desid̾at coronare. Gaudet
anima mea. & magnitudine letitie rẽ meroris patioiꝰ.
ut in lacrimis uerba prorũpant. Tacheus pubu¬
canus. ad uniꝰ hore conuersionẽ. hospitẽ habere me¬
ruit saluatorẽ. Martha et oraia comuuio p̃parato.
dm̃n suscepere. Meretrix lauat fletib pedes: et ungen¬
tis bonorũ oꝑum dñi corporis dedicat sepulturã. Symõ
leprosus inuitat magistrũ cũ discipłis. et ñ contẽpnit᷑.
Abrahe dr̃. Egred̾c deterra tua. &e de cognatione tua ce
de domo patris tui. et uade interrã quã monstraue¬
ro tibi. Reliquit caldeam. relĩqͥt mesopotamtam:
querit qd̾ nescit. ne ꝑdat quẽ inuenerat. Non enim
arbitratus est. simul habere posse. &e patriã et cdomũ

Expanded text:
autem accipit coronam. at e contra nobis dicitur: autem accipit coronam. at e contra nobis dicitur: sic currite, ut adprehendatis. non est inuidus agonitheta noster nec alterius palma alteri parat ignominiam. omnes athletas suos desiderat coronari. gaudet anima mea et magnitudine laetitiae rem maeroris patior, ut in lacrimas uerba prorumpant. Zacheus publicanus ad unius horae conuersionem hospitem habere meruit saluatorem, Martha et Maria conuiuio praeparato dominum suscipere. meretrix lauat fletibus pedes et unguentis bonorum operum dominici corporis dedicat sepulturam. Symon leprosus inuitat magistrum cum discipulis et non contemnitur. Abrahae dicitur: egredere de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et uade in terram, quam monstrauero tibi. relinquit Chaldaeam, relinquit Mesopotamiam; quaerit, quod nescit, ne perdat, quem inuenerat. non enim arbitratus est simul habere se posse et patriam et dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ilñ deserta expetens contempsisti: ut possis ꝓpħi¬
cũ uiud canere. Interra deserta &e inuia et inaquosa
sic insc̃o apparui tibi. Et itm. Ecce elongaui fugi¬
ens. et mansi in solitudine᷑. Expectabã eum qui saĩ¬
uũ me fecit apusillanimitate sp̃c. et tẽpestate. Obse¬
cro gͦ te. & moneo parentis affectu. ut qui sodomam
reliquisti admontana festinans post tergũ ne res¬
picias. ne aratri stiũa. nefimbriam saluatoris. ne
cincmnos eius. noctis rore madefactos. qd̾ semel tenere
cepisti. aliquando dimitas: ne de tecto uirtutũ pris¬
tina quesiturus uestimenta descendas. ne deagro
reuertaris domũ. ne cãpestria cũ loth et amena
hortorũ diligas. que ñ irrigant᷑ decelo ut terra
sc̃ã: s de turbidoso flumine iordane. post quam
dulces aquas maris mortui cõmixtione mutauit.
cepisse multorũ est.: adcuimen ꝑuenire pauco¬
rum. Qui instadio currunt: om̃s quidẽ currunt: s

Expanded text:
cum Iesu deserta expetens contempsisti, ut possis propheticum Iesu deserta expetens contempsisti, ut possis propheticum illud canere: in terra deserta et inuia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi et iterum: ecce elongaui fugiens et mansi in solitudine. expectabam eum, qui saluum me fecit a pusillanimitate spiritus et tempestate. obsecro ergo te et moneo parentis affectu, ut, qui Sodomam reliquisti ad montana festinans, postergum ne respicias, ne aratri stiuam, ne fimbriam saluatoris, ne cincinnos eius noctis rore madefactos, quod semel tenere coepisti, aliquando dimittas, ne de tecto uirtutum pristina quaesiturus uestimenta descendas, ne de agro reuertaris domum, ne campestria cum Loth et amoena hortorum diligas, quae non inrigantur de caelo ut terra sancta, sed de turbido flumine Iordane, postquam dulces aquas Maris Mortui commixtione mutauit. Coepisse multorum est, ad calcem peruenisse paucorum. qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus
Abbreviated transcription (Latin):
ecopinantim̃. subito litt̾e tue red
diorũ plene. quiescentẽ animã
suscitarunt. ut statim amore
cõplecterer: quẽ oculis ignora¬
bam et illud mecũ tacitus mu¬
centurio cohortis italice.iam nunc lucim mei p̃figura¬
bat fidẽ. Apłs paulus scribens ad romanos. cũ ĩqͥt ĩ hispa¬
niã ꝓficisci ceꝑo. sꝑo qd̾ preteriens uideam uos. et auo¬
bis deducar illuc: tantis fructib approbauit qͥd de
iulia ꝓuincia quereret. Inbreui tẽpore abhierosolimiᷤ
usq in illiricũ euãgłii iaciens fundamenta. romam
tunctus ingredit᷑: ut uinctos suꝑstitionis errorib li¬
beros faciat. Manet inhospitio conducto ꝑbienmũ.
ut nobis utriusq instrum̃ti eternã reddat domum.
Piscator hominũ mittens rete apłicũ. te qͦq qͣsi pul¬
chetrimũ auratam. inter innumera pisciũ genera
traxit adlitus. Reliquisti amaros auctus. salsos gui¬
gites. scissuras montiũ. et leuiathan regnantẽ. in aqͥs

Expanded text:
ec opinanti mihi subito litterae tuae rdiorum plenae, quiescentem animam suscitarunt, ut statim amore conplecterer, quem oculis ignorabam, et illud mecum tacitus mucenturio cohortis Italicae, iam tunc Lucini mei praefigurabat fidem. apostolus Paulus scribens ad Romanos: cum in Hispaniam proficisci coepero, spero, quod praeteriens uideam uos et a uobis deducar illuc, tantis fructibus adprobauit, quid de illa prouincia quaereret. breui tempore ab Hierosolymis usque in Illyricum euangelii iaciens fundamenta Romam uinctus ingreditur, ut uinctos superstitionis erroribus liberos faciat. manet in hospitio conducto per biennium, ut uobis utriusque instrumenti aeternam reddat domum. piscator hominum misso rete apostolico te quoque quasi pulcherrimum auratam inter innumera piscium genera traxit ad litus. reliquisti amaros fluctus, salsos gurgites, scissuras montium et Leuiathan regnantem in aquis
Abbreviated transcription (Latin):
diligitur. in quib preceptis caritatis tota lex
ilłã facit. inqua pendent om̃ia: Nemo aũt̃ pec¬
cat. nisi ad uersus iiã faciendo. qitia ñ ad ulterabiᷤ
ñ homicidiũ facies. ñ fitrabetis. ñ concupisoes. ei¬

Expanded text:
diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex illam facit, in qua pendent omnia? nemo autem peccat nisi aduersus illam faciendo. quia \'non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo uitio. ñ iustificabit᷑ in conspectu d̃i. oĩs
uiuiens. Propt̃ qd̾ uitiũ. si dixerimus quia pec
catũ ñ habemus. nos ipsos decipimꝰ. et ueri¬
tas in nobis ñ est. Propt̾ qd̾ ctiam. quãtũ libet
ꝓfecerimus. necessariũ ẽ nobis dicere. dimite
nobis debita nr̃a. cũ iam omĩa inbaptismo dic¬
ta. facta. cogitata dimissa sint. Quid itaq qui
recte uidet. ubi. et quando. & unde sꝑanda sit
illa ꝑfectio. cui ñ sit qd̾ ad dici possit Si autẽ
precepta ñ cͥcͥnt. ñ utiq cͥct ubi se homo certius
inspiceret. & uideret unde a uerteret᷑. quo cona¬
retur. quare gratula ret᷑ quid predicaret᷑. Mag¬
na ẽ gͦ utilitas preceptorũ: si libero arbitrio tan¬
tũ detur: ut amplitis gr̃a di honoret᷑. Que si ta
se habent᷑: unde fit om̃iũ retis. si inuno offen¬
dat. qui totã legem seruauerit. An forte quia
plenitudo legis caritas ẽ qu a ds. proximusq

Expanded text:
ex quo uitio non iustificabitur in conspectu dei omnis ex quo uitio non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens; propter quod uitium si dixerimus quia pecatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. propter quod etiam, quantumlibet profecerimus, necessarium est nobis dicere: dimitte nobis debita nostra, cum iam omnia in baptismo dicta, facta, cogitata dimissa sint. uidet itaque, qui recte uidet, ubi et quando et unde speranda sit illa perfectio, cui non sit quod adici possit. si autem praecepta non essent, non utique esset, ubi se homo certius inspiceret et uideret, unde auerteretur, quo conaretur, quare gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque
Abbreviated transcription (Latin):
nus. inaliqtio nichil: sic dici potest habereali¬
am. aliam non habere. aliã magis. minusue ha¬
bere uirtutẽ. Nam et maior ẽ inisto caritas quã
millo. Recte possumꝰ dicere &e aliqua in isto.
nulla inillo. quantũ ꝑtinet ad caritatẽ que
pietatis ẽ: et impso uno homine. qd maiorem
habeat puditiciam. quã patientiam. et maio¬
rẽ hodie quã heri si proficit: & adhuc ñ habe¬
at continentiã. et habeat ñ paruã miscdiã. Et
ut generalit̾. breuit̾q cõplectar. quã de uirtu¬
te habeo notionẽ: qd̾ ad recte uiuendũ attinet.
turtus est caritas. quia id qd̾ diligendũ est di¬
ligitur. Hec maliis maior. inaliis minor. inalris
nulla ẽ. plenissima uͦ que iam ñ possit auge¬
ri. quandu hic homo uiuit in neminem:
quandui aut̃ augeri pot̾. ꝓfecto illud qd̾ minus
est. quã debet. exuitio est. Ex quo uitio. ñ est
iustus interra. qui faciat bonũ. et ñ peccau̾it:

Expanded text:
nus, in alio nihil, sic dici potest habere alinus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis minusue habere uirtutem. nam et maior est in isto caritas quam in illo recte possumus dicere; et aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad caritatem quae pietas est; et in ipso uno homine quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam, et maiorem hodie quam heri, si proficit; et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. et ut generaliter breuiterque cote habeo notionem, quod ad recte uiuendum adtinet, uirtus est caritas, qua id, quod diligendum est, diligitur. haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; quam diu autem augeri potest, profecto illud, quod minus est quam debet ex uitio est. ex quo uitio non est iustus in terra, qui faciat bonum et non peccauit;
Abbreviated transcription (Latin):
S quid ego. tanquã oblitus cui loquor. doctori
similis factus sũ ꝓposuerim qͥd abste dĩcere ue¬
lm. S quia de peccatorũ parilitate. unde id
qd̾ agebam incidit questio. examtnandã tibi sen¬
tentiã meam ꝓmere statucrã: iam eã tandem
aliquando concludã. quia et si uerũ est eum
qui habet unam. om̃s habere uirtutes. et̃ qͥ
unã ñ habet. nullam habere. nec sic peccata
sint paria: quia uirtus nulla ẽ. nichil quidẽ
rectũ est. nec tamen ido ñ est. paruo paruus
distortoq distortus. Siaut qd̾ puto e̾e uerius.
sacrisq litt̾is congruentiꝰ. ita sunt anime in¬
tentiones. ut corpons mẽbra. ñ quo uideantur
locis.s quo semtant᷑ affectib. et aliud illumi¬
nant᷑ amplius. aliud minus. aliud omino caret
ltmine. & tenebroso inumbrat᷑ obstaculo: ꝓ¬
fecto ita ut quisq illustratione. pie carita¬
tis affectus est. inalio actu magis. inalio mi¬

Expanded text:
Sed quid ago? tamquam oblitus cui loquar doctori Sed quid ago? tamquam oblitus cui loquar doctori similis factus sum, cum proposuerim quid abs te discere uelim. sed quia de peccatorum parilitate, unde in id quod agebam incidit quaestio, examinandam tibi sententiam meam promere statueram, iam eam tandem aliquando concludam. quia etsi uerum est eum qui habet unam omnes habere uirtutes, eum qui unam non habet nullam habere, nec sic peccata sunt paria; quia ubi uirtus nulla est nihil quidem rectum est, nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius; si autem, quod puto esse uerius sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod uideantur locis, sed quod sentiantur affectibus et aliud illuminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine et tenebroso inumbratur obstaculo: profecto ita ut quisque inlustratione piae caritatis affectus est, in alio actu magis, in alio mi
Abbreviated transcription (Latin):
tius. ut uitiũ. uel stultitia tenebris. luci aũ
uirtus uel sapientia cõpara ret᷑: quantũ ista
stmilia dccorporalib ad intelligibilia duci
possunt. N itaq sicut de aquis inaerẽ surgẽs.
ubi earũ sũmũ transierit. repente quantũ
sufficit inspiratur: s sicut de tenebris in lu¬
cem ꝓcedens. paulatim progrediendo illumi¬
natur. Qd donec plenissime fiat. iam eũ tam̃
dicimus. tanquã de abditissima spelunca egre¬
dientẽ. uicina lucis afflatũ. tanto magis quan¬
tomagis ꝓpinquat egressus sui: et illud quod
in eo lucet. sit utiq ex lumine quo progredit᷑.
illud aut̃ qd adhuc obscitrũ est. sit extenebris
unde egredit᷑. Itaq. & ñ iustificabitur inconᷤ¬
pectu ai om̃is uiuens: et tamen iustus exfide
uiuit. & induti st̃ sc̃i iustitia. alius maiꝰ. alius
minus.: et nemo hic uiuit sine peccato. Et hoc aliꝰ
minꝰ alius maiꝰ. optimus aut̃ ẽ qui minimum.

Expanded text:
tius, ut uitium uel stultitia tenebris, luci autem tius, ut uitium uel stultitia tenebris, luci autem uirtus uel sapientia comparetur, quantum ista similia de corporalibus ad intellegibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis in aerem surgens, ubi earum summum transierit, repente, quantum sufficit, inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim progrediendo inluminatur. quod donec plenissime fiat, iam eum tamen dicimus tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum tanto magis, quanto magis propinquat egressui, ut illud, quod in eo lucet, sit utique ex lumine, quo progreditur, illud autem, quod adhuc obscurum est, sit ex tenebris, unde egreditur. itaque et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens et tamen iustus ex fide uiuit. et induti sunt sancti iustitia alius magis, alius minus et nemo hic uiuit sine pmagis, alius minus; optimus autem est qui minimum.
Abbreviated transcription (Latin):
remanebit. Proinde mͥ uideat᷑ aoici falli. quia
ꝓficientẽ hominẽ insapientia. uolunt habe¬
s nisi exprofundo quodã. emergendo repente.
emicet᷑ inauras sapientie liberas. nulla ex par
te ẽe sapiente. Sicut enĩ nichil int̾ est adho¬
minẽ prefocandũ. utrũ aquã stadiis mia¬
tis. suꝑse habeat altã. an uirũ palmũ. aut di¬
gitũ: sic illos qui tendunt ad sapientiã. pro¬
ficere quidẽ dicunt. tanquã abimo sugenteᷤᷤ
emergendo euaserint. ĩtetastrint ñ habere
uirtutẽ. nec e̾e sapientes. Ubiaut̃ euasetint
mex habere totã: nec quicquã stulticie rema¬
nere. unde om̃ino ullũ peccatũ possit eristẽ.
hec similitudo. ubi stultitia uelut aqua. et sa¬
pientia uelut aer ponitur. ut animꝰ aprefo¬
catione stulticit. tanquã emetgens. sapientia
repente respiret. ñ michi uidet᷑ satis a cõmo¬
data. nr̃arũ scripturarũ auctoritati. s iia po¬

Expanded text:
remanebit. 12. Proinde mihi videntur Stoici falli, quia remanebit. 12. Proinde mihi videntur Stoici falli, quia proficientem hominem in sapientia nolunt omnigant; sed nisi ex profundo quodam emergendo, repente emicet in auras sapientite esse sapientem. Sicut enim nihil interest ad hominem praefocandum, utrum aqua stadiis multis super se habeat altam, aut uno palmo, aut digito: sic illos qui tendunt 1021 ad sapientiam, proficere quidam dicunt, tanquam ab imo surgentes emergendo evaserint, non habere uirtutem nec esse sapientes, ubi autem euaserint, mox habere totam nec quicquam stultitiae remanere, unde omnino ullum peccatum possit existere. Haec similitudo, ubi stultitia uelut aqua et sapientia uelut aer ponitur, ut animus a praefocatione stultitiae tamquam emergens in sapientiam repente respiret, non mihi uidetur satis accommodata nostrarum scripturarum auctoritati, sed illa po
Abbreviated transcription (Latin):
siue quia in hac uita. usq ad mortẽ mensura est¬
caritatis. sicut dñs ait. maiorẽ hac caritatem
nemo habet. quã ut animã suam ponat. pro
amicis suis: siue potius. quia sicut mors am¬
mã auellit a sensib carnis: sic caritas a cõ¬
cupiscentiis carnalib. Huic subseruit sci¬
entia. cũ est utilis. Nam sine uia inflat.
Qd uͦ illa edificando impleuerit: nichil ibi
ista inane. qd̾ inflet. inueniet. Utilẽ porro
scientiã definiendo monstrauit: ubi cum
dixisset ecce pietas est sapientia. continuo
sub iunxit. Abstinere uͦ a malis scientia est
Cur gͦ non aicimus. qui hanc uirtutẽ habet.
habere om̃s: cũ plenitudo legis sit caritas.
An quanto magis est in homine. tantoma
gis ẽ uirtute preditus. Quanto aut̃ minus
tanto minus est uirtute. quia ipsa ẽ uirtus.
ce quantomintis ẽ uirtus. tantominꝰ ẽ uitiũ:
Ubi gͦ illa plena & ꝑfecta erit. nichil eruitio

Expanded text:
siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: Maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat; quod uero illa aedificando impleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi. cum dixisset: Ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: Abstinere uero a malis scientia est. cur ergo non dicimus, qui hanc uirtutem habet, habere omnes, cum ple nit u dol e g is sit caritas? an quanto mgis est virtute praeditus: quanto autem minus, tanto minus inest ei virtus; quia ipsa est virtus: et quanto minus inest virtus, tanto magis est vitium? Ubi ergo illa plena et perfecta erit, nihil ex vitio
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo loco dicat. quicũq aut̃ totam legẽ serua¬
uerit. offendat aũt inuno. factus est om̃iũ reus.
Ibi ñ in uno s inmultis. nec quosoam. s omnes¬
dixit offendere. Absit aũt ut quisquã fidelis
eristimet. tot milia seruorũ xp̃i qui ueraciter
dicũt se habcre peccatũ. ne se ipsos decipiant.
et ueritas ineis ñ sit: nullã habere uirtutem.
cũ uirtus magna sit sapientia. dixit aũt hoi
Ecce pietas ẽ sapientia. aosit gͦ ut dicamꝰ torac
tantos fideles. et pios homines. di ñ habere ple¬
tatẽ : quã greci. uei etisebian. uel expressius. et
plenius thcosebian uocant. Quio aut ent pietas.
nisi deicultus: de unde ille colitur. nisi caritate
Caritas gͥ decorde puro. & conscientia bona et
side ñ ficta magna et uera uirtus ẽ: quia ipsa
est et finis precepti. Merito dicta ẽ. fortis sicut
mors. siue quia nemo eam uincit. sicut mortẽ.

Expanded text:
cum hoc loco dicat: Quicumque autem totam legem seruacum hoc loco dicat: Quicumque autem totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sdixit offendere. absit autem ut quisquam fidelis existimet tot milia seruorum Christi, qui ueraciter dicunt se habere peccatum, ne se ipsos decipiant et ueritas in eis non sit, nullam habere uirtutem, cum uirtus magna sit sapientia; dixit autem homini: ecce pietas est sapientia. absit autem ut dicamus tot ac tantos fideles et pios homines dei non habere pietatem, quam Graeci uel εύσέβειαv uel expressius et planius θεοσέβειαv uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus? et unde ille colitur nisi caritate? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem