comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ges dñin deum tuum ex toto cor¬
de tuo ⁊ extota aĩa tua ⁊ ex tota m̃e¬
te tua. uel illud alterũ diliges ꝓxi¬
mũ tuũ tanquam te ip̃m: aut si
hec negare non audent premunt
eñi luce u̾i̾tatis. illud negare au¬
deant. salubria ẽe ista precepta hi
mores optimos ꝯtineri: Nlegent si
possunt: ⁊ dicant non oportere deũ
diligi. non oportere proximũ di¬
ligi: neq diligentibus deũ omĩia
ꝓcedere inbomim. neq dilectionem
primi malũ non oꝑari. quib duo¬
bus saluberrime atq optime hu¬
iana uita disponitur. Que si di¬
cunt. non solum illis cũ xp̃ianis.
sed nec cũ õĩbus quidem ratio est.
Sin hec dicere non audent cogũ¬
turq confiteri esse diuma: quid
hos libros unde ista ꝓlata sunt ĩ¬
pietate nefaria lacessere atq ĩpro¬
bare non desimunt. An illud dcũri
sunt non ẽe consequens ut om̃na
sbi bona sint ubi hec inueire po¬
tuimus. Nam hoc solent dicere.
Cui ego t̾giuersationi quid respon¬

Expanded text:
ges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; vel illud alterum, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum? Aut si haec negare non audent; premuntur enim luce veritatis; illud negare audeant, salubria esse ista praecepta, his mores optimos contineri negent si possunt, et dicant non oportere Deum diligi, non oportere proximum diligi; neque diligentibus Deum omnia procedere in bonum , neque dilectionem proximi malum non operari ; quibus duobus saluberrime atque optime humana vita disponitur. Quae si dicunt, non solum illis cum Christianis, sed nec cum hominibus quidem ratio est. Sin haec dicere non audent, cogunturque confiteri esse divina; quid eos Libros unde ista prolata sunt impietate nefaria lacessere atque improbare non desinunt? 58. An illud dicturi sunt, non esse consequens ut omnia ibi, bona sint, ubi haec invenire potuimus? nam hoc solent dicere. Cui ego tergiversationi quid respon
Abbreviated transcription (Latin):
testamentoꝵ admirabili qͦdara
ordine diuinoq conceptu. lon¬
gissimũ est dicere ⁊ multi reli¬
giosi doctiq dixerunt. oqultos
libros res ista flagitat ꝓ meri¬
to. quãtum ab hõie potest. expli¬
cari ⁊ predicari queat. Qui dili¬
git ꝓximũ: agit quantũ potest
ut saluus corꝑe. saluusq aĩo sit
Sed cura corpis: ad sanitatem
ãimi refenda est. At ergo hus gͣ¬
dibus qđ ad animũ ꝑtinet: ut
primo timeat deinde diligat de¬
um Hu mores sunt optimi. p
quos nobis etiam ip̃a ꝑuenit.
ad quam om̃i studio rapimur
agnitio ueritatis atq in hiis du¬
obus conuenit mͥ cũ manicheis
idest ut deum ⁊ proximũ diliga¬
mus. Sed hoc ueteri testamen¬
to negant confiteri cotineri.In
quo quantũ errent: satis ut opi¬
nor apparet ex hus quas suꝑius
ꝓtulmins de utroq sententus
Derũptamen ut breue aliquid
dicam. sed tille cui resistere sit nure
clementie: nonne aĩaduertũt hec

Expanded text:
Testamentorum admirabili quodam Testamentorum admirabili quodam ordine divinoque concentu, longissimum est dicere, et multi religiosi doctique dixerunt. Multos libros res ista flagitat, ut pro merito, quantum ab homine potest, explicari et praedicari queat. Qui ergo diligit proximum, agit quantum potest ut salvus corpore salvusque animo sit: sed cura corporis ad sanitatem animi referenda est. Agit ergo his gradibus, quod ad animum pertinet, ut primo timeat, deinde diligat Deum. Hi mores sunt optimi, per quos nobis etiam ipsa provenit, ad quam omni studio rapimur, agnitio veritatis. 57. Atque in his duobus convenit mihi cum Manichaeis, id est, ut Deum et proximum diligamus: sed hoc Veteri Testamento negant contineri; in quo quantum errent, satis, ut opinor, apparet ex iis, quas superius protulimus, de utroque sententiis. Verumtamen ut breve aliquid dicam, sed tale cui resistere sit merae dementiae, nonne animadvertunt haec
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Que medicina nisi diuini¬
tus ppłis mitteretur: milla spes
salutis ẽẽt tam in modexata ꝓ¬
gressione pectantibus: qũaqua
⁊ illa corporis si altius rerũ ori¬
ginem repetas non inuenitur
unde ad hoĩes manare potuerit
nisi a deo: cui rerũ õium status
salusq tribuenda ẽ Hec tam̃e
disciplina de qua nunc agunus
que anum medicina ẽ. quantũ
inscripturis ip̃is diuinis cosligi
licet in duo distribuitur: coherti¬
tionem ⁊ instructionem. Coherci¬
tio timore instruitio uero amo¬
re ꝑficitur: eius dico cui ꝑ disci¬
pliniam subuenitur. Nam qui
subuenit: nichil hor duoꝵ hab.
nisi amare. In hus duobus deus
ip̃e cuius bonitate atq clem̃ẽtia
fit õĩo ut aliquid simus: duo¬
bus testamentis uetere ⁊ nouo
discipline nobis regulam dedit
Quaqũa eñi utrũq inutroq sit.
preualet tamen in ueteri timoꝵ
amor in nouo. qr ibi seruit᷑: lib̾¬
tas ab apłio p̾dicat᷑ De quorũ

Expanded text:
tur: quae medicina nisi divinitur: quae medicina nisi divinitus populis mitteretur, nulla spes salutis esset, tam immoderata progressione peccantibus; quanquam et illa corporis, si altius rerum originem repetas, non invenitur unde ad homines manare potuerit, nisi a Deo, cui rerum omnium status salusque tribuenda est. 56. Haec tamen disciplina de qua nunc agimus, quae animi medicina est, quantum Scripturis ipsis divinis colligi licet, in duo distribuitur; coercitionem, et instructionem. Coercitio timore, instructio vero amore perficitur, ejus dico cui per disciplinam subvenitur: nam qui subvenit, nihil horum duorum habet, nisi amare. In his duobus Deus ipse, cujus bonitate atque clementia fit omnino ut aliquid simus, duobus Testamentis, Vetere et Novo, disciplinae nobis regulam dedit. Quanquam enim utrumque in utroque sit, praevalet tamen in Vetere timor, amor in Novo: quae ibi servitus, hiDe quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tando miscd̃iam quã benigni¬
datem apperendo mitescere sa¬
ciamus. Atq ut miscdia ubet
ista nos ab hoĩe pellere incõmoda: sic
inmnocentia ꝓhibet inferre. Quod aũt
aĩo sanitas instauratur: que si ab¬
sit nichil ad depellendas miserias
salus ilła corꝑis ualet: difficillua
res õio est. Atq ut incorpore dice¬
bamus aliud esse morbos ⁊ iustuera
turare qd̃ pauci hoĩes bene facere
pssinnt: aliud aũt fam̃ẽ sitimq so¬
pire ⁊ cetera in quibus subuenire
hoĩem hõi uulgo passimq concedi¬
tur: sic in aĩo sunt quedam inqͥb
excellentia illa ⁊ rara magisteria
non admodum desiderantur: ut
cum hortannir ⁊ monemus ut
hec ip̃a indigentibus exhibeantur
que corpori exhibenda diximus.
Cum enĩ hec facimus ope corꝑi:
cum autẽ dicimus ut fiant di¬
sciplina aĩo subuẽimꝰ. Sunt ue¬
ro ana. quibus multimodi uari¬
is morbi aĩoꝵ magna quadam
⁊ prorsus in effabili ratione sanã¬

Expanded text:
tando misericordiam, quam benignitando misericordiam, quam benignitatem appetendo mitescere faciamus. Atque ut misericordia jubet, ista nos ab homine pellere incommoda, sic innocentia prohibet inferre. CAPUT animo sanitas instauratur, quae si absit, nihil ad depellendas miserias salus illa corporis valet, difficillima omnino res est. Atque ut in corpore dicebamus aliud esse morbos et vulnera curare, quod pauci homines bene facere possunt; aliud autem famem sitimque sopire, et caetera in quibus subvenire hominem homini vulgo passimque conceditur: sic in animo sunt quaedam, in quibus excellentia illa et rara magisteria non admodum desiderantur; ut cum hortamur et monemus, ut haec ipsa indigentibus exhibeantur quae corpori exhibenda esse diximus. Cum enim haec facimus, ope corpori; cum autem docemus ut fiant, disciplina animo subvenimus. Sunt vero alia, quibus multimodi variique morbi animorum, magna quadam et prorsus ineffabili ratione sanan
Abbreviated transcription (Latin):
condolescentis alieno malo: Et
quis non concedat ab om̃i mise¬
ria liberũ ẽẽ debere sapientẽ: cũ
subuenit mopi. cũ esurienti ci¬
bum prestat. potũq sitienti. cũ
uestit ndum. cum peregrinũ
tecto recipit. cũ oppressum lilet
cum deniq humanitatem suã
usq ad sepulturam porrigit
mortuoꝵ. Etiam sud faciat
mente tranquilla. nullis acule¬
is doloris iustinctus sed adduitꝰ
officio bonitatis: misericors tam̃
uocandꝰ est. Huic eñi nichil olest
nomen: cum absit miseria. Stul¬
ti uero cũ miscd̃ia quasi uicium
deuidant: qr officio satis moueri
nequeunt si nec ꝑturbatione cõ¬
mouent᷑. congelastunt potius ri¬
gore inhumanitatis: quã ra¬
tionis tranquillitate serena¬
tur. Itaq multo prudentius:
etiam deus ip̃e misericors di¬
citur. Qui quemadmodũ dica¬
tur: restat indelligere hus qui
sese idoneds religine studioq
prestiterint: ue cum uerbis
doctoꝵ inepte utimur: indocto¬
rum aĩas prius durescere ui¬

Expanded text:
condolentis alieno malo? et condolentis alieno malo? et quis non concedat ab omni miseria liberum esse debere sapientem, cum subvenit inopi, cum esurienti cibum praestat potumque sitienti, cum vestit nudum, cum peregrinum tecto recipit, cum oppressum liberat, cum denique humanitatem suam usque ad sepulturam porrigit mortuorum? Etiamsi id faciat mente tranquilla, nullis aculeis doloris instinctus, sed adductus officio bonitatis, misericors tamen vocandus est. Huic enim nihil obest nomen, cum absit miseria. 54. Stulti vero cum misericordiam quasi vitium devitant, quia officio satis moveri nequeunt, si nec perturbatione commoventur, congelascunt potius rigore inhumanitatis, quam rationis tranquillitate serenantur. Itaque multo prudentius Deus etiam ipse misericors dicitur: qui quemadmodum dicatur, restat intelligere iis qui sese idoneos religione studioque praestiterint; ne cum verbis doctorum inepte utimur, indoctorum animas prius durescere vi
Abbreviated transcription (Latin):
mortali atq terreno utens corpore.
Partim ergo corpori: partim uero
aĩe hõmis bene facit: qui ꝓximũ
diligit. Ad corpus quod ꝑtinet me¬
dicina nõiata est: ad aĩam aut̃e
disciplina. Sed medicinã ñc uoco:
quicquid õmo corpis uel tuet᷑ uel
iastaurat salutem Adhanc itaq
ꝑtinẽt non ea tantum que ars
eoꝵ exhibet qui ꝓpͥe medici nom¬
uantur: sed etiatti cibus et potus.
tegm̃ ⁊ tectum. defensio deniq oĩs
atq mimitio qua nr̃m corpus
aduersus etiam externos ictus
casusq seruatur. Nam ⁊ fames
⁊ sitis ⁊ frigus ⁊ estus ⁊ quicqͥd
extrinsecus grauiter infligitur.
salutem unde nũc agitur mane¬
re non sinunt. Qua re illa om̃ia
quibus huiuscemodi malis incon¬
modisue refistitur. qui officiose
atq humiliter prebent miseri¬
cordes uocantur. etiam si sapien¬
tes usq a deo sunt. ut iam nullo
animu dolore turbentur. Nam
quis ignoret ex eo appellatam ẽe
nuscd̃iã: quod miserum cor faciat

Expanded text:
mortali atque terreno utens corpore. mortali atque terreno utens corpore. Partim ergo corpori, partim vero animae hominis benefacit qui proximum diligit. Ad corpus quod pertinet, medicina nominata est; ad animam autem, disciplina. Sed medicinam nunc voco, quidquid omnino corporis vel tuetur vel instaurat salutem. Ad hanc itaque pertinent, non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur; sed etiam cibus et porus, tegmen et tectum, defensio denique omnis atque munitio, qua nostrum corpus adversus etiam externos ictus casusque servatur: nam et fames, et sitis, et frigus, et aestus, et quidquid extrinsecus graviter infligitur, salutem, de qua nunc agitur, manere non sinunt. 53. Quare illa omnia, quibus hujuscemodi malis incommodisve resistitur, qui officiose atque humaniter praebent, misericordes vocantur, etiamsi sapientes usque adeo sint, ut jam nullo animi dolore turbentur. Nam quis ignoret ex eo appellatam esse misericordiam, quod miserum cor faciat
Abbreviated transcription (Latin):
est. scimus qm̃ diligentibus om̃ia
ꝓcedunt in bonũ. Sed nestio qͦmͦ
aut pariter ista in plenitudinẽ ꝑ¬
fectionemq consurgunt aut ichp¬
atur prius dei amor:. ⁊ prius perfi¬
citur pxim. Ad incipiendum eñi
cicius nos fortasse in se diuina ca¬
ritas rapit: sed facilius mnora p¬
ficimus. Quo qͣm aũt sese res habe¬
at. illud marime tenendũ est ne se qͥs¬
quam credat condempto proximo ad
beatitudiuem ⁊ ad deuni quẽ diligit
esse uenturũ. Etq uenturara utinã
ut facile est bene iustituto ⁊ benigno
diligere ꝓximũ: ita facile esset uel
consulere uel nichil nocere. Non eñi
ad hec satis est uoluntas bona: sed
opus est magna quadã ratione at
prudentia: qua nemo uti potest nisi
deus ille fons õium bonoꝵ id retri¬
buerit. De qua re quantũ arbitror
difficillima. temptabimus dicere
ꝓ suscepto oꝑe pauca quedam: spem
totam constituentes ineo cuius so¬
mini apparet: aĩa rationalis est:

Expanded text:
est, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia est, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia procedunt in bonum . 51. Sed nescio quomodo aut pariter ista in plenitudinem perfectionemque consurgunt, aut inchoatur prius Dei amor, et prius perficitur proximi. Ad incipiendum enim citius nos fortasse in se divina charitas rapit, sed facilius minora perficimus. Quoquo modo autem res se habeat, illud maxime tenendum est, ne se quisquam credat, contempto proximo, ad beatitudinem et ad Deum quem diligit esse venturum. Atque utinam, ut facile est bene instituto et benigno diligere proximum, ita facile esset vel consulere, vel nihil nocere. Non enim ad haec satis est voluntas bona, sed opus est magna quadam ratione atque prudentia, qua nemo uti potest, nisi Deus ille fons omnium bonorum id tribuerit. De qua re, quantum arbitror, difficillima, tentabimus dicere pro suscepto opere pauca quaedam, spem totam constituentes in eo cujus somini apparet, anima rationalis est
Abbreviated transcription (Latin):
mis est ut beniuoli simus: id est
ut nulla malicia nullo dolo ma¬
lo ad uersus hõmẽ utamur. Quid
cñ hõmi hoĩe ꝓpinquius: Accipe
etiam quid paulus dicat. Dilectio
inquit proximi. malum non ope¬
ratur. Breuissimis utor testimo¬
nus sed nisi fallor idoneis: ⁊ qͥbus
suscepte rei satis fiat. Nam quis
ignorat quam multa ⁊ quanti p̃õ¬
deris uerba in illis libris de carita¬
te ꝓximi usqueqͣ diffusa sunt. S
cum duobus modis peccetur ir ho¬
mine. uuo si ledat᷑ alio sicũ podest ñ
adiuuct᷑. eaq ip̃a sint quibus mali
hoĩes ẽẽ dicuntur. quoꝵ neutrum
qui diligit facit: satis opinor quod
uolumus demonstrat ista sentetia.
dilectio ꝓximi malũ non opatur
Et si ad bona peͥuenire non possu¬
mus. uisi mala opa destiterimus:
ista sunt quasi cunabula caritatis
dei quibus diligunus ꝓximũ: ut
qm̃ dilectõ ꝓximi malum nõ opat᷑.
huic ad illud ascendamus qd dcm̃

Expanded text:
mis est, ut benevoli simus, id est, mis est, ut benevoli simus, id est, ut nulla malitia, nullo dolo malo adversus hominem utamur. Quid enim homini homine propinquius? 50. Accipe etiam quid Paulus dicat: Dilectio, inquit, proximi, malum non operatur . Brevissimis utor testimoniis, sed, nisi fallor, idoneis, et quibus susceptae rei satis fiat: nam quis ignorat quam multa, et quanti ponderis, verba in illis Libris de charitate proximi usquequaque diffusa sint? Sed cum duobus modis peccetur in homine, uno si laedatur, alio si cum potest non adjuvetur; eaque ipsa sint quibus mali homines esse dicantur, quorum neutrum, qui diligit, facit: satis, opinor, quod volumus demonstrat ista sententia, Dilectio proximi malum non operatur. Et si ad bona pervenire non possumus, nisi mala operari destiterimus, ista sunt quasi cunabula charitatis Dei, quibus diligimus proximum; ut quoniam dilectio proximi malum non operatur, hinc ad illud ascendamus quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
mo uero ita debet. ut nullus certi¬
or gradus ad amor̃ẽ dei fieri posse
credatur: quam hõuus erga hõi¬
nem caritas. Promat ergo nob̃
alterum precep̾tum ip̃e dñs: de
nite preceptis iunderrogatus. ⁊ Ion
em̃i condentus fuit uno. qui sciret
aliud deum ẽẽ aliud hominẽ. atq
interesse tantum quãtũ inter eum
qui necauit creauit. ⁊ id quod ad
creatoris similitudinẽ creatũ ẽ. Di¬
cit ergo scdm preceptum esse dili
proximũ tuũ sicut te ip̃m. Te aũt
ip̃m salubriter diligis: si plus qũa¬
quã de diligis deuin. Qd igitur a¬
gis tecũ ad agendũ cũ pximo est.
hoc est uł etiam ip̃e ꝑfc̃o amore¬
deun diligat. Non eñi eũ diligiᷤᷤ
tanqũa de ip̃m: si non ad id bonũ
ad quod ip̃e tendis adducis. Illud
est eñĩ unũ bonũ: quod õibus tecũ
tendentibus non fit angustũ. Ex
hoc p̾cepto nascunt᷑ officia societa¬
tis humane: in quibus non erra¬
re difficile ẽ Agendum aũt inpͥ¬

Expanded text:
mo vero ita debet, ut nullus certimo vero ita debet, ut nullus certior gradus ad amorem Dei fieri posse credatur, quam hominis erga hominem charitas. 49. Promat nobis ergo alterum praeceptum ipse Dominus, de vitae praeceptis interrogatus: non enim contentus fuit uno, qui sciret aliud Deum esse, aliud hominem; atque interesse tantum, quantum inter eum qui creavit, et id quod ad Creatoris similitudinem creatum est. Dicit ergo secundum praeceptum esse: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Te autem ipsum salubriter diligis, si plus quam te diligis Deum. Quod ergo agis tecum, id agendum cum proximo est; hoc est, ut ipse etiam perfecto amore diligat Deum. Non enim eum diligis tanquam teipsum, si non ad id bonum ad quod ipse tendis, adducere satagis. Illud est enim unum bonum, quod omnibus tecum tendentibus non fit angustum. Ex hoc praecepto nascuntur officia societatis humanae, in quibus non errare difficile est. Agendum autem in pri
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognoscant te uerũ deũ: et quen
est ip̃a cognitio ueritatis. Qũa ob¬
rem uidece quam suit puersi atq
pposteri. qui fest sese arbitrantur
dei cognitione tradere. ut ꝑfecti simꝰ.
cum ꝑfectoꝵ ip̃a sit p̾mumi. Quid
ergo agendum est quid queso: nisi
ut eũ ip̃m quẽ cognosce̾ uolumus
prius plena caritare diligaius
Unde illud exoritur: qd ab micio sa¬
reginius: nichil in eccl̃ia catholica sa¬
lubrius freri. quam ut rationẽ pre¬
Uidetur eñi de hoĩe ip̃o idest de ama¬
tore ip̃o uichil actum: sed parumdi¬
lucide qui hoc arbitratur uitelligit.
Non eñi fieri potest ut se ip̃m nõ
solum se nouit diligere: qui deuin
diligit. Siquidem ille se satis diligͭ.
qui sedulo agit ut sũmo ⁊ uero per¬
fruatur bono. Qd̵ si nichil est aliud
quam deus. ut ea que dicta sunt do¬
qui sese amat quam qui amator ẽ
dei: quid inter ip̃os hõĩes. nussũne
esse uinculum amoris debetur. Im¬

Expanded text:
ut cognoscant te verum Deum, et quem ut cognoscant te verum Deum, et quem est ipsa cognitio veritatis. Quamobrem videte quam sint perversi atque praeposteri, qui sese arbitrantur Dei cognitionem tradere, ut perfecti simus, cum perfectorum ipsa sit praemium. Quid ergo agendum est, quid quaeso, nisi ut eum ipsum quem cognoscere volumus, prius plena charitate diligamus? Unde illud exoritur, quod ab initio satagimus, nihil in Ecclesia catholica salubrius fieri, quam ut rationem praevidetur enim de homine ipso, id est, de amatore ipso nihil actum; sed parum dilucide qui hoc arbitratur intelligit. Non enim fieri potest ut seipsum, qui Deum solus se novit diligere, qui Deum diligit. Siquidem ille se satis diligit, qui sedulo agit, ut summo et vero perfruatur bono: quod si nihil est aliud quam Deus, sicut ea quae dicta sunt doquin sese amet, qui amator est Dei? Quid inter ipsos homines nullumne esse amoris vinculum debet? I
Abbreviated transcription (Latin):
lis frangatur uicõmodis quod est
fortitudinis: nulli aba seruiat qd̵
est iusticie: iugilet indiscernendis
rebus ue fallacia paulatim dolusia
tatis sinceritata perfiuatur. Hec
nobis testamento uttoq concuutur.
hec nobis huic atq iuide suadet᷑. Qd
ad huc scripturis quas ignoratis ca¬
lũpulatus . ⁊ lescitis quanta impi¬
tia lacessitis libros. quos ⁊ soli rep̾¬
hendunt qui non intelligunt: ⁊ soli
intelligere nequeunt qui reprehen¬
dunt. Non eñi eos aut ullus nu
mente: quicũq ad iutam eteruam
puẽire ꝓposuimus. Dica eñi eterna
est totum premium cuius ꝓmissio¬
ne gaudenus: nec p̾mium potest pre¬
cedere merita priusq hõin dari qũa
dignus est. Qd eñi hoc iniustius. ⁊
quid iustius deo: ⁊ lon gͦ debemus
poscere premiũ anteqũa mereanur
ꝑcipere. Hic fortasse uon uicongͥe
queritur: eterna ip̃a uita quid sit.
Sed eius largitorem potius audia¬
mus. Hec est inquit uita eterna

Expanded text:
lis frangatur incommodis, quod est lis frangatur incommodis, quod est fortitudinis; nulli alii serviat, quod est justitiae; vigilet in discernendis rebus, ne fallacia paulatim dolusve tatis sinceritate perfruatur: haec nobis Testamento utroque concinitur, haec nobis hinc atque inde suadetur. Quid adhuc Scripturis, quas ignoratis, calumniamini? Nescitis quanta imperitia lacessatis Libros, quos et soli reprehendunt qui non intelligunt, et soli intelligere nequeunt qui reprehendunt? Non enim eos aut ullus inimente, quicumque ad vitam aeternam pervenire proposuimus. Vita enim aeterna est totum praemium, cujus promissione gaudemus: nec praemium potest praecedere merita, priusque homini dari quam dignus est. Quid enim hoc injustius, et quid justius Deo? Non ergo debemus poscere praemium antequam mereamur accipere. Hic fortasse non incongrue quaeritur, aeterna ipsa vita quid sit. Sed ejus largitorem potius audiamus: Haec est, inquit, vita aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
bie atq diligentissima iugilantia:
ne subrepente paulatim mala suasi¬
one fallamur. Unde sepe dñs uigi¬
citur. Nescitis qr modicũ fermetũ
totam massam corpũpit. Quid aũt
ꝓferri manifestius de ueteri testa¬
mento contra istam dormitatio¬
nem auimi potest: per quam fit
ut non sentiamus quasi minuitã¬
tun serpendem puitiem. quã illud
quod aꝓpha diccum ẽ. qui speruit
modica paulatim decidit. De qua
sententia si oportumͥ eẽt festinanti¬
bus copiosissime disputare. atq
id a nobis nũs susceptum iinus
flagitares: fordasse demonstraremꝰ
quam suit alta mysteria. que imꝑi¬
tissiil ⁊ sacraegi hõĩes deridendo
nor illi quidem paulatim iam de¬
cidunt: sed magno lapsu precipi¬
disputem: Si eũi deus ẽ sũmum
chil sit aliud bene rauere. quã toto¬
tots corde tota aĩa tota mente di
ligere deum. a quo existit: ut hacor¬
ruptus in eo amor atq iutegeter cu¬
stodiatur qd̃ est temperantie ut nul¬

Expanded text:
biae atque diligentissima vigilantia, biae atque diligentissima vigilantia, ne subrepente paulatim mala suasione fallamur: unde saepe Dominus, Vigicitur: Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Quid autem proferri manifestius de Veteri Testamento contra istam dormitationem animi potest, per quam fit ut non sentiamus quasi minutatim serpentem perniciem, quam illud quod a propheta dictum est: Qui spernit modica, paulatim decidet? De qua sententia, si opportunum esset festinantibus, copiosissime disputarem; atque id si a nobis nunc susceptum munus flagitaret, fortasse demonstraremus quam sint alta mysteria, quae imperitissimi et sacrilegi homines deridendo, non illi quidem paulatim jam decidunt, sed magno lapsu praecipidisputem? Si enim Deus est summum hil sit aliud bene vivere, quam toto corde, tota anima, tota mente Deum diligere: a quo existit, ut incorruptus in eo amor atque integer custodiatur, quod est temperantiae; et nul
Abbreviated transcription (Latin):
nax: ⁊ hoĩes iustos temptatio tri¬
bulationis. Innmo uero ⁊ hec ⁊ alia
plura ꝑceperat: que umo sc̃o dei spũ
ut in istis noui testamenti sic in
illis qui soli ad huc erant libris
scripta sunt. Quid de iusticia. que
ad deum ꝑtinet. Nonne cũ ⁊ dñs
dicat non potestis duobus dñis ẜ
ature potius qua creatori seruiũt:
in ueteri testamento prius dcm̃ẽ
plura dicere. cũ sententus talib
ibi plena sunt om̃ia. Hanc ergo
iusticia uite regulam dabit huic
amatori de quo sermo ẽ: ut deo ꝙ̃
diligit id est sõme bono sũme sa¬
pientie sũme paci libentissime ser¬
iuat: ceteraq oĩa partim subiecta sͥ
regat: partim subicienda presumat
Que norma uiuendi ut docunnus:
utriusq testamenti auctoritate ro¬
boratur ¶lec de prudentia diutius
disserendum est. ad quã dinoscentia
pertinet appetendoꝵ ⁊ iutandoꝵ. Q
si desit: nichil eoꝵ de quibus iã dcm̃ẽ
effici potest. Huius aũt sunt excu¬

Expanded text:
nax, et homines justos tentatio trinax, et homines justos tentatio tribulationis? Imo vero et haec, et alia plura perceperat, quae uno sancto Dei Spiritu, ut in istis Novi Testamenti, sic in illis, qui soli adhuc erant, Libris tia. 44. Quid de justitia quae ad Deum pertinet? Nonne, cum et Dominus dicat, Non potestis duobus dominis eaturae potius quam Creatori serviunt ; in Veteri Testamento prius dictum plura dicere, cum sententiis talibus ibi plena sint omnia? Hanc ergo justitia vitae regulam dabit huic amatori de quo sermo est, ut Deo quem diligit, id est summo bono, summae sapientiae, summae paci, libentissime serviat; caeteraque omnia partim subjecta sibi regat, partim subjicienda praesumat. Quae norma vivendi, ut docuimus, utriusque Testamenti auctoritate roboratur. 45. Nec de prudentia diutius disserendum est, ad quam dignoscentia pertinet appetendorum et vitandorum. Quae si desit, nihil eorum de quibus jam dictum est, effici potest. Hujus autem sunt excu
Abbreviated transcription (Latin):
agitur: relinquo istũ uirũ. licet
magnũ. licet inuictũ. uirũ tam̃:.
offerunt eñi michi scripture ille
stupende fortitudinis feminã: ⁊ ad
eam transire iam me compellunt.
que cum septem liberis tyranno
carnifici prius uiscera oĩa quam
unũ uerbum sacrilegum impen¬
dit: cũ eius hortatione filis robora¬
rentur: in quoꝵ mẽbris torquebat᷑
latura tamen etiam ꝓpͥo mimere
qd̵ eos ferre preceꝑat Quid ad tan¬
tam pacientiam queso addi potl̃t
Qͥd tamen mirsi. si om̃ibus medul¬
lis conceptus dei amor. ⁊ tyranno
⁊ carnifici. ⁊ dolori. ⁊ corpori ⁊ sexui
⁊ affectui resistebat. An non audie¬
rat. preciosa inconspcũ dñi mors
scõꝵ eius Non audierat. melioꝵ
uir patieno fortissimo. Non audi¬
erat om̃e quod tͥ applicitũ fuerit
accipe. ⁊ indolore sustine ⁊ ir hu¬
militate tua habe patientiam qm̃
in igne ꝓbatur aurum ⁊ argentũ
Non audierat uas figuli ꝓbat for¬

Expanded text:
agitur, relinquo istum virum, licet agitur, relinquo istum virum, licet magnum, licet invictum, virum tamen. Offerunt enim mihi Scripturae illae stupendae fortitudinis feminam, et ad eam jam me transire compellunt. Quae cum septem liberis tyranno atque carnifici prius viscera omnia, quam unum verbum sacrilegum impendit: cum ejus hortatione filii roborarentur, in quorum membris ipsa torquebatur, latura tamen etiam proprio munere, quod eos ferre praeceperat . Quid ad tantam patientiam, quaeso, addi potest? Quid tamen mirum si omnibus medullis conceptus Dei amor, et tyranno, et carnifici, et dolori, et corpori, et sexui, et affectui resistebat? An non audierat: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus ? non audierat: Melior vir patiens fortissimo ? non audierat: Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine; et in humilitate tua habe patientiam: quoniam in igne probatur aurum et argentum ? non audierat: Vasa figuli probat for
Abbreviated transcription (Latin):
extitabo exemplũ patientie. Neq
illũ memorabo iurum: a quo ĩ ma¬
guis cruciatibus corpis ⁊ horribili
tam̃e mẽbroꝵ non modo sustiuẽt᷑
humana: sed diuina etiam dispu¬
tantur:. In cuius singulis uocibus
elucet sĩ quis equo aĩo accendat.
quanti pendenda sint ista. que cũ
uolunt hoĩes ꝑ dñationẽ tenere.
ab hus ip̃is potius per cupiditatẽ
tenentur: ⁊ rerũ tp̃raliũ serui fi¬
unt: dũ imꝑiti dñi ẽẽ desiderant.
Amisit nãq ille om̃s diuitias: ⁊
factus repente panperrimus. tam
inconcussum animũ tenuit ⁊ in¬
fixum deo: ut satis demonstraret
non illas sibi fuisse magnas: sed
se illis. sibi autem deum. Quo a¬
nimo si ẽẽ possent nr̃i cp̃ris hõies
non magnopere in nouo testamẽ¬
to ab istoꝵ possessione ꝓhiberem᷑
ut ꝑfc̃i. ẽẽ possemus. Multo ẽ eñi
mirabilius non in herere istis ꝙͣ¬
ius possideas: quã oĩno ea nõ pos¬
sidere. Sed qm̃ de dolore atq cruci¬
atibus corporis toleraisois nunc

Expanded text:
patientiae. Neque illum memorabo virum, a quo in magnis cruciatibus corporis et horribili tabe membrorum, non modo sustinentur humana, sed divina etiam disputantur. In cujus singulis vocibus satis elucet, si quis aequo animo attendat, quanti pendenda sint ista, quae cum volunt homines per dominationem tenere, ab his ipsis potius per cupiditatem tenentur, et rerum mortalium servi fiunt, dum imperite domini esse desiderant. Amisit namque ille omnes divitias, et factus repente pauperrimus, tam inconcussum animum tenuit et infixum Deo, ut satis demonstraret, non illas sibi fuisse magnas, sed se illis, sibi autem Deum . Quo animo si esse possent nostri temporis homines, non magnopere in Novo Testamento ab istorum possessione prohiberemur, ut perfecti esse possemus. Multo enim mirabilius est non inhaerere istis, quamvis possideas, quam omnino ea non possidere. 43. Sed quoniam de dolore atque cruciatibus corporis tolerandis nunc
Abbreviated transcription (Latin):
omũe caruificinã libera ⁊ admran¬
da uolitabit pennis pulcherrimis:
⁊ integerrinus. quibus ad dei am¬
plerum amor castus mititur: nͥ
uero amatores auri. amatores lau¬
dis. amatores feminarũ. amatori¬
bus suis deus sinet ẽẽ fortiores: cũ
ille non amor sed congruentius
cupiditas uel libido nõietur. In qͣ
tamen apparet quantus sit impetꝰ
amimi: ad ea que diliguntur de¬
fexe cursu ꝑ ĩmania queq tenda¬
tis. Argumentoq nobis est qũa

Expanded text:
omnem carnificinam libera, et admiranomnem carnificinam libera, et admiranda volitabit pennis pulcherrimis et integerrimis, quibus ad Dei amplexum amor castus innititur. Nisi vero amatores auri, amatores laudis, amatores feminarum, amatoribus suis Deus sinet esse fortiores; cum ille non amor, sed congruentius cupiditas vel libido nominetur. In qua tamen apparet quantus sit impetus animi ad ea quae diliguntur indefesso cursu per immania quaeque tendentis, argumentoque nobis est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
que tota sc̃itate inflãmatuim esse
oportet in deum: in non appetẽdis
istis temperans: in amitendis
fortis uocatur. Sed inter om̃ia
que in hac uita possident᷑. corpus
hõii grauissimũ est uinculum.
iustissimis legibus dei ꝓpter anti¬
quũ pcc̃m: quo nichil est ad predi
candum notius nichil ad intẽssi¬
gendũ secretius. Hoc ergo uin¬
culum ne toncutiatur atq uexe¬
tur laboris ⁊ doboris. ne auferat᷑
atq ꝑnuat᷑ mortis terrore aiãm
quatit. Amat cũi illud ui consue¬
tuduus: non intelligens si eo bene
atq scienter utat᷑ resurrectionem
reformationẽq eius ope ac lege
diuina sine ulla molestia uiro suo
subdita fore. Ded cũ hũc amorẽ
totũ in deuin conuerterit: hus co¬
gnitis mordem non uͦ contẽpnet.
uerũetiam considerabit. Sed restat
cũ dolore magna conflictio. ⁊ ichil
est tamen tam durũ atq ferreũ
qd non amoris igne uincatur. Ql
cum se aĩa rapiet in deum super

Expanded text:
quem tota sanctitate inflammatum esse quem tota sanctitate inflammatum esse oportet in Deum, in non appetendis istis temperans, in amittendis fortis vocatur. Sed inter omnia que in hac vita possidentur, corpus homini gravissimum est vinculum iustissimis legibus dei propter antiquum peccatum, quo nichil est ad predcandum notius, nihil ad intelligendum secretius. Hoc ergo vinculum ne concutiatur atque vexetur, laboris et doloris; ne auferatur atque perimatur, mortis terrore animam quatit. Amat enim illud vi consuetudinis, non intelligens, si eo bene atque scienter utatur, resurrectionem reformationemque ejus ope ac lege divina sine ulla molestia juri suo subditam fore: sed cum se hoc amore tota in Deum converterit, his cognitis mortem non modo contemnet, verum etiam desiderabit. 41. Sed restat cum dolore magna conflictio. Nihil est tamen tam durum atque ferreum, quod non amoris igne vincatur. Quo cum se anima rapiet in Deum, super
Abbreviated transcription (Latin):
scutiant᷑: multa inuenuit᷑ per ne¬
cessaria hus qui hunc mũdũ fug̾e
in deum desiderant. Sed longe ẽ. et¬
ad alia festinat oratio. Tali tamen
pͥncipio constituta exequitur om̃na.
uanitates esse eos qui rebus huiis¬
non quod deus ista non creauerit.
sed qͥa subitere se hoaes uolunt hus
rebus per peccata que illis per recte
facta diuina lege subiecta sunt. Qd
est eñi aliud falsis bonis illudi at
decipi: qũã te ip̃o inferiora. miran¬
da ⁊ appetenda arbitrari. Habet gͥ
uir temperans in huuscemodi re¬
bus temꝑalib ⁊ fluentib uite re¬
gulam utroq testamento firma¬
tam: ut eoꝵ nichil diligat nichil
per se apperendũ putet. Ped aduite
huius atq officioꝵ necessitate
quantũ sat est usurpet utentis
modestia non amantis affectu. Hec
dicta sunt de temperantia ꝓ rerũ
magnitudine breuiter: ꝓ institu¬
to tamen opere fortasse copiossus
mor namq ille de quo loquimur

Expanded text:
scutiantur, multa inveniuntur pernescutiantur, multa inveniuntur pernecessaria iis qui hunc mundum fugere, et refugere in Deum desiderant: sed longum est, et alio festinat oratio. Tali tamen principio constituto, exsequitur omnia, vanitantes esse eos qui rebus hujusnon quod Deus ista non creaverit, sed quia subjicere se homines volunt iis rebus per peccata, quae illis per recte facta divina lege subjectae sunt. Quid est enim aliud, falsis bonis illudi atque decipi, quam teipso inferiora, miranda et appetenda arbitrari? Habet igitur vir temperans in hujuscemodi rebus mortalibus et fluentibus, vitae regulam utroque Testamento firmatam; ut eorum nihil diligat, nihil per se appetendum putet, sed ad vitae hujus atque officiorum necessitatem quantum sat est, usurpet, utentis modestia, non amantis affectu. Haec dicta sint de temperantia, pro rerum magnitudine breviter; pro instituto tamen opere fortasse copiosius mor namque ille de quo loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
deo seruare disposuit.Tali eñ amo¬
re plerũq decipit᷑: ut aut nichil pu¬
tet ẽẽ nisi corpus: aut etiam si aucto¬
ritate cõmota faceat᷑ aliquid ẽẽ in¬
corporeum: de illo tamen nisi ꝑyma¬
ginesitorporeas cogitare non possit.
⁊ tale aliquid esse credere quale fal¬
lax corporis sensus infligit. Ad hoc
etiam ualet quod precipitur cauen¬
dum ẽẽ a simulachris. Huic ergo
auctoritati noui testamenti qua
iubemur nichil mũdi huius dilig̾e
illa maxime sentia qua dc̃m ẽ no¬
lide conformari huic scło. simul eñi
demonstrandũ ẽ ei rei qũeq cõfor¬
mari quam diligit: huic ergo au¬
itoritati si de ueteri testamento q̃¬
ram quid comparẽ: plura quidẽ in¬
uenio: sed unus salomonis liber
etchiastes qui dicit᷑ copiosissime in
lũmũ cõtemptũ oĩa ista pducit.
mini in omni labore suo: quẽ ip̃e
laborat sub sole. Hec uerba om̃ia
si attendantur. si pendantur. si di¬

Expanded text:
Deo servare disposuit. Tali enim amoDeo servare disposuit. Tali enim amore plerumque decipitur, ut aut nihil putet esse, nisi corpus; aut etiamsi auctoritate commota, fateatur aliquid esse incorporeum, de illo tamen nisi per imagines corporeas cogitare non possit, et tale aliquid esse credere, quale fallax corporis sensus infligit. Ad hoc etiam valet quod praecipitur cavendum esse a simulacris. 39. Huic ergo auctoritati Novi Testamenti, qua jubemur nihil muxime sententia qua dictum est, Nolite conformari huic mundo : simul enim demonstrandum est ei rei quemque conformari quam diligit: huic ergo auctoritati, si de Veteri Testamento quaeram quid comparem, plura quidem invenio: sed unus Salomonis liber, Ecclesiastes qui dicitur, copiosissime in summum contemptum omnia ista perducit. ae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole? Haec verba omnia si attendantur, si perpendantur, si di
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i seruus non eẽm. Est aũt allud qo
de corꝑibus ꝑ ymaginationes quasd̃a
concipit aĩa ⁊ eam uocat rerũ scien¬
tiam: quã obren recte etiam curio¬
si eẽ ꝓhibent᷑: quod magnũ temperã¬
tie munus est. Hinc issud ẽ. Canete
ne quis uos seducat ꝑ philophiam.
Et quia ip̃m uomẽ philosophie sicõ¬
lideretur rem magnam totamq appe¬
tendam significat. siquidem philoso¬
phia est amor studiũq sapientie: cau¬
tissime apłõ ne ab amore sapientie
deterrere uideret᷑. subiecit. ⁊ elemẽta
huius mũdi. Sunt eñi qui desertis
uirtutibus ⁊ nescientes quid sit deus
⁊ quanta maiestas: sẽper eodẽ mͦ ma¬
uentis nature: maguũ aliquid se age¬
re putant: si uniuersam ista corporis
molem quã mũdũ nũcupamus curi¬
osissime indentissimeq ꝑquirant.
Unde etiam tanta supb̃ia gignitur:
ut in ip̃o celo de quo sepe disputant
sibumet habitare uideantur. Repri¬
uiat gͥ se aĩa ab huiuomodi uane
cogitationis cupiditate: si se castam

Expanded text:
liud quod de corporibus per imaginationes quasdam concipit anima, et eam vocat rerum scientiam. Quamobrem recte etiam curiosi esse prohibemur, quod magnum temperantiae munus est. Hinc illud est: Cavete ne quis vos seducat per philosophiam. Et quia ipsum nomen philosophiae si consideretur, rem magnam totoque animo appetendam significat, siquidem philosophia est amor studiumque sapientiae, cautissime Apostolus, ne ab amore sapientiae deterrere videretur, subjecit, et elementa hujus mundi . Sunt enim qui desertis virtutibus, et nescientes quid sit Deus, et quanta majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare videantur. Reprimat igitur se anima ab hujusmodi vanae cognitionis cupiditate, si se castam
Abbreviated transcription (Latin):
iostulat preceptis p̾cepta cõ
iam uidebitis quid inter ostẽ¬
em ⁊ sinceritatem. inter uiã
a ⁊ errorem. inter fidem atq

Expanded text:
eceptis praecepta conferte. Jam videbitis quid inter ostentationem et sinceritatem, inter viam rectam et errorem, inter fidem atque
Abbreviated transcription (Latin):
ne dilectio. ⁊ dilectio custodia le¬
gum illius est: custoditio autem
legum confirmatio incoruptio¬
nis est: incorruptio aũt facit ꝓ¬
ximũ deo. Concupiscentia itaq
sapientie: deducit ad regnum.
Ita ne tandem aduersum ista la¬
trabitis: Nonne ita posita ⁊ nũ¬
dum intellecta. cuius significãt
altum se quicdam ⁊ ineffabile cõ¬
tiuere: O utinam possetis inteslig̾e
que dicta sunt: confestun abicere¬
tis om̃s ineptias fabellarum ⁊ ua¬
nissimas ymaginationes corporũ.
totosq uos magua alacritate sin¬
cero amore firmissima fide scissi¬
mo eccl̃ie catholice greno condere

Expanded text:
nae dilectio est; et dilectio custoditio lenae dilectio est; et dilectio custoditio legum illius est: custoditio autem legum, confirmatio incorruptionis est; incorruptio autem facit proximum Deo. Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum . Itane tandem adhuc adversum ista latrabitis? Nonne ita posita et nondum intellecta, cuivis significant altum se quiddam et ineffabile continere? O utinam possetis intelligere quae dicta sunt! Confestim abjiceretis omnes ineptias fabellarum, et vanissimas imaginationes corporum, totosque vos magna alacritate, sincero amore, firmissima fide, sanctissimo Ecclesiae catholicae gremio condere
Abbreviated transcription (Latin):
occultum quod non reuelabitur
Amore petitur. amore queritur.
amore pulsatur. ꝯmore reuelat᷑.
amore deniq in eo quod reuela¬
tum fuerit pmanetur. Ab hoc
amore sapiẽntie diligentiaq que¬
rendi non deterrera ueteri testa¬
mento qd̃ semꝑ mendacissime di¬
citis: sed ad hec uehementissime
concitamͣ. audite itaq aliquado
⁊ aduertite queso sine ꝑtinatia:
quid ꝑ ꝓpħam dicatur. Clara est
inquit ⁊ que nũqua marcescit sa¬
pientia: ⁊ facile iudetur ab husqͥ
diligunt illam: ⁊ inuenitur ab
hus qui querunt illam. Preoctu
pat qui se concupiscunt: ut illis
lam: non laborabit. Assidentem
eñi illam inuẽiet foribus suis
Cogitare enĩ de illa: sensus ẽ con¬
sũmatus. Et qui uigilan̾it ꝓptci
illam: cito erit securus. qr dignos
se ip̃a circuit querens: ⁊ in mis o¬
stendit se hẏlariter: ⁊ om̃i proui
denta occurrit illis. Iuicium eñi
illius uerissimũ: discipline cõtu¬
piscentia est. Cura ergo discipli¬

Expanded text:
occultum, quod non revelabitur occultum, quod non revelabitur . Amore petitur, amore quaeritur, amore pulsatur, amore revelatur, amore denique in eo quod revelatum fuerit permanetur. Ab hoc amore sapientiae diligentiaque quaerendi, non deterremur Veteri Testamento, quod semper mendacissime dicitis, sed ad haec vehementissime concitamur. 32. Audite itaque aliquando, et advertite, quaeso, sine pertinacia quid per prophetam dicatur: Clara est, inquit, et quae nunquam marcescat sapientia et facile uidetur ab his qui diligunt eam et inuenietur ad his qui quaerunt illam. praeoccupat qui se concupiscunt, ut illis lam, non laborabit: adsidentem enim illam inueniet foribus suis. cogitare enim de illa sensus est consummatus, et qui uigilauerit pro illa, cito erit securus. quoniam dignos se ipsa circuit quaerens et in uiis ostendit sdentia occurrit illis. Initium enim illius verissimum disciplinae concupiscentia est. Cura ergo discipli
Abbreviated transcription (Latin):
ictimimi. Quod ip̃m cur diuina
ꝓmidentia uos facere siuat. nãq
uerissime apłs dixerat oportet
multas hereses esse ut ꝓbati ma¬
iifesti fiant iuter uos. longur
est disputare. ⁊ quod dicendum ẽ¬
parum m cogniti estis: crassas
oĩno mentes ⁊ corꝑeoꝵ simulat᷑¬
tum pestifero pastu morbidas ad
diuina iudicanda defertis. q̃ mł¬
to altiora sunt quam putatis.
non ut ea iam intesligatis quod
fieri non potest: si ut intellige
aliquando cupiatis facit eñi
hoc simplex ⁊ pura caritas dei
que maxime speitat᷑ in moribus
ad sapientiam der per quam pater
ip̃e cognoscitur. Nam si sapientia
⁊ ueritas non totis animi uirtuti¬
bus concupiscatur iueniri nullo
pacco potest. At si ita queratur ut
dignũ est. subtrahere sese atq ab¬
scondere a suis dilectoribus nõ po¬
test. Hinc est illud quod in ore ha¬
bere etiam uos soletis quod act pe¬
tite ⁊ accipietis querite ⁊ iuẽietis.
pulsate ⁊ aꝑiet̾ uobis. ⁊ lichil est

Expanded text:
utimini. Quod ipsum cur divina utimini. Quod ipsum cur divina providentia vos facere sinat, quamque verissime Apostolus dixerit, Oportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos ; et longum est disputare, et, quod dicendum eparum mihi cogniti estis. Crassas omnino mentes et corporeorum simulacrorum pestifero pastu morbidas ad divina judicanda defertis, quae multo altiora sunt quam putatis. non ut ea jam intelligatis, quod fieri non potest; sed ut intelligere aliquando cupiatis. Facit enim hoc simplex et pura charitas Dei, quae maxime spectatur in moribus,ad Sapientiam Dei, per quam Pater ipse cognoscitur. Nam si sapientia et veritas non totis animi viribus concupiscatur, inveniri nullo pacto potest. At si ita quaeratur, ut dignum est, subtrahere sese atque abscondere a suis dilectoribus non potest. Hinc est illud, quod in ore habere etiam vos soletis, quod ait: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Nil est
Abbreviated transcription (Latin):
disciphne effugiet dolũ. Ubi eñi do¬
lus: carias nulla est: Dicit paulus.
Conformes nos fieri magnus filu
dei. Dicit ꝓph̃a. Signatũ est super
nos linmen uultus tui dñe. Osten
lus eñi deus altissimus: cui nichil
est altius. Ostendit paulus tͥuitatẽ
istam uũ deũ ẽẽ cur dicit: ip̃i głia
Dicitur in ueteri testamento. Audi
isrł. dñs deus tuus. deus unus est.¬
Quid uultis amplius. Quid imꝑite
atq impie seuitis. Quid indoctas a¬
uimas noxia suasione ꝑuertitis.
Utriusq testamenti deus imus est.
⁊Lam ut ista sibi congrunt que de
utroq posiumꝰ: ita etiam cetera si
diligenter ⁊ equo iudicio uelitis
atcendere. Sed quia multa dicunt᷑
sublimius ⁊ humi repentibus am¬
mis accõmodatus: ut per humana
in diuina consurgant multa etiã
figurate ut studiosa mens ⁊ que¬
sicis exerceatur utilius: ⁊ uberure
letetur muentis: uos iuirifica dis¬
positione spũs sci ad decipiendos
ur̃os auditores illaqueandosq ab¬

Expanded text:
disciplinae effugiet dolum . Ubi enim dolus, charitas nulla est. Dicit Paulus, Conformes fieri nos imaginis Filii Dei : dicit propheta, Signatum est super nos lumen vultus tui, Dlus enim Deus altissimus, quo nihil est altius. Ostendit Paulus Trinitatem istam unum Deum esse, cum dicit, Ipsi gloria : dicitur in Veteri Testamento, Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus estQuid vultis amplius? quid imperite atque impie saevitis? quid indoctas animas noxia suasione pervertitis? Utriusque Testamenti Deus unus est. Nam ut ista sibi congruunt, quae de utroque posuimus; ita etiam caetera, si diligenter et aequo judicio velitis attendere. Sed quia multa dicuntur submissius, et humi repentibus animis accommodatius, ut per humana in divina consurgant; multa etiam figurate ut studiosa mens, et quaesitis exerceatur utilius, et uberius laetetur inventis; vos mirifica dispositione Spiritus sancti, ad decipiendos vestros auditores et illaqueandos ab
Abbreviated transcription (Latin):
catione signatur. In adam quippe
om̃s morimur: ut ait idem ⁊ in xp̃o
om̃is resurgemus. O. alta paysteria.
ded reprimã me. Non eñi medo su¬
scepi ues docere recta. s dedocere pra¬
ua si potero: idest si deus aunuerit ꝓ¬
posito in uos meo. Dicit ergo paulus
radicem õiũ maloꝵ ẽẽ cupiditatẽ
per quam etiam lex uetus primũ
hoĩem lapsum significat. Monet
paulus ut eruamus nos neterem
hoĩem ⁊ induamus nouũ. W̾lt aũt
indelligi. adam qui peccauit: uere¬
rem hoĩem. illũ aũt qũe suscepit
pisatramento dei filius ad nos li¬
berandos nouũ dicit. Maniq alio
loco ait. Primꝰ homo de derra ter¬
renus: scd̃s honio decelo celestis.
Qualis terrenus: tales ⁊ terren.

Expanded text:
catione signatur. In Adam quippe catione signatur. In Adam quippe omnes morimur, ut ait idem, et in Christo omnes resurgemus . O alta mysteria! Sed reprimam me: non enim modo suscepi docere vos recta, sed dedocere prava, si potero, id est, si Deus annuerit proposito in vos meo. 36. Dicit ergo Paulus radicem omnium malorum esse cupiditatem, per quam etiam Lex vetus primum hominem lapsum esse significat. Monet Paulus ut exuamus nos veterem hominem, et induamus novum . Vult autem intelligi, Adam qui peccavit, veterem hominem; illum autem quem suscepit in sacramento Dei Filius ad nos liberandos, novum. Dicit namque alio loco, Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis
Abbreviated transcription (Latin):
inter ueritatem uanitatemq cer¬
netis. Sed tempus est ad illas iur¬
tutes quatuor reuerti: ⁊ ex hus sin¬
gulis eruere ac ducere uiuendi mo¬
dum. Itaq prius temperantiã ui¬
deanuis: que nobis amoris illius
quo inuectumr deo integritatẽ
quandam ⁊ incorruptionem pol¬
licetur. Muuus eñi est enis nico¬
hercendis sedandisq cupiditatib
quibus iihiamus in ea que nos a¬
uertunt alegibus dei ⁊ afructu bo¬
nitatis eius. quod est ut breu ex¬
plicẽrbeata uita. Ibi eñi est fides ue¬
ri: cuius contẽplatione ꝑfruendes
eiq penitus adherentes proculdu¬
bio beati sumus: inde aũt decidẽ¬
tes. magnus erroribus doloribusq
implicant᷑. ¶lamq ut ait apłus:
radix est ouuũ malor cupiditas.
quam quidam sequentes naufra¬
gauerunt a fide: ⁊ inseruerũt se
doloribus multis. Qd̃ ꝑccm̃ ani¬
me in ueteri testamento satis aꝑ¬
te bene intelligentibus in ip̃ius
hõis qui erat inparadiso preuari¬

Expanded text:
inter veritatem vanitatemque cerinter veritatem vanitatemque cernetis. tutes quatuor reverti, et ex his singulis eruere ac ducere vivendi modum. Itaque prius temperantiam videamus, quae nobis amoris illius quo innectimur Deo, integritatem quamdam et incorruptionem pollicetur. Munus enim ejus est in coercendis sedandisque cupiditatibus, quibus inhiamus in ea quae nos avertunt a legibus Dei et a fructu bonitatis ejus: quod est, ut brevi explicem, beata vita. Ibi enim est sedes veritatis, cujus contemplatione perfruentes, eique penitus adhaerentes, procul dubio beati sumus: inde autem decidentes, magnis erroribus doloribusque implicantur. Namque, ut ait Apostolus, radix omnium malorum cupiditas, quam quidam sequentes, naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Quod peccatum animae in Veteri Testamento satis aperte, bene intelligentibus, in ipsius hominis qui erat in paradiso, praevari