comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ambulauerint. Si iustitias meas prophanau̾int.
et mandata mea ñ custodierint. uisitabo inuirga ini¬
quitates corũ. & inflagellis iniustitias corũ: miscdiã
aut̃ meam ñ auferã ab eis. Quo testimonio et id inqͦ
ciis ñ ambulat. et eiꝰ mandata ñ facit. E quomͦ ista ñ fa¬
ciens cũ patre sẽꝑ fuisse dr̃: dũ peccans usitat᷑ inurga:
itisitato misccłia ñ negatur. Hec mirandũ. patri eũ
ausũ fuisse mentiri. qui fr̃i potuit inuidere: maxime
innomine tuo comedimus et bibimus: uirtutes mul¬
tas fecimus. demonia eiecimus: Quid uͦ sit et omĩa
mea tua st̃: suo loco congruentiꝰ explicabit᷑. Et ñ quã
dedisti mͥ hedũ ut cũ amicis meis epularer. Tantus
inqͥt isrł sanguis effusus ẽ. tot hominũ cesa st̃ milia:
et nullus corũ nr̃e extitit salutis redẽptor. Ipse iostas
qui placuit in conspectu tuo. &e nuꝑ machaber. qui

Expanded text:
non ambulauerint, si iustificationes meas profanauerint non ambulauerint, si iustificationes meas profanauerint et mandata mea non custodierint, uisitabo in uirga iniquitates eorum et in flagellis iniustitias eorum; misericordiam autem meam non auferam ab eo\'. quo testimonio et id, in ciis non ambulat, et ejus mandata non facit. Et quomodo ista non faciens, cum patre semper fuisse dicitur? Dum peccans visitatur in virga, et visitato misericordia non negatur. Nec mirandum patri eum ausum fuisse mentiri, qui fratri potuit invidere: maxime tes: « Nonne in nomine tuo comedimus et bibimus, et virtutes multas fecimus, et daemonia ejecimus ? Quid vero sit, et omnia mea tua sunt, suo loco congruentius explicabitur. 35. « Et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. » Tantus, inquit, Israel sanguis effusus est, tot hominum caesa sunt millia, et nullus eorum nostrae exstitit salutis redemptor. Ipse Josias qui placuit in conspectu tuo : et nuper Machabaei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad iegẽ iustitie ñ ꝑuenit. Quare : Quia ñ ex fide. s quasi
exoꝑib legis. Potest gͦ & ex eius ꝑsona dici. qui uixta
cundẽ apłm. in uistitia que ex lege ẽ sine rep̃hensione
u̾isatus sit: licet mͥ uideat᷑ mnagis se iactare uideꝰ. quã uera
dicere. ad exemplũ uuꝰ pharise dicentis. ds grãs ago tibi
quia ñ sũ sicut cet̾i homines. raptores. iniusti. adult̾i. sic̃¬
et hic publicanus. Oro te. non ne tibi uidet᷑. ea que ille de
publicano dixãt. dic̾e iste de frẽ: hic qui comedit omnẽ
tũ tuũ ñ quã pret̾iui: patrissermo ñ congruit. Non
enũ confirmauit uera ẽẽ. que dix̾at filius: s irascentẽ
alia ratione cõpescuit. fili tu mec̃ es semꝑ. Nũqͥd ait. be¬
captiuitatib erudiris. mecũ es. ñ q mea p̃cepta cõple¬
ueris s qd̾ te in longã regronẽ abtre non passus sũ: me¬
cũes ad extremũ. scdm illud qd̃ locutus sũ ad dauid. Si
derelinquerĩt filii eius legẽ meã. et in iudiciis meis

Expanded text:
ad legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis. potest ergo et ex eius persona dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine reprehensione uersatus sit, licet mihi uideatur magis se iactare Iudaeus quam uera dicere ad exemplum illius pharisaei: deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut ceteri homines, raptores, iniusti, adulteri, et sicut hic publicanus. oro te, nonne tibi uidetur ea, quae ille de publicano dixerat, dicere iste de fratre: hic, qui comedit omnem tum tuum numquam praeteriui, patris sermo non congruit; non enim confirmauit uera esse, quae dixerat filius, sed irascentem alia ratione conpescuit: fili, tu mecum es semper. numquid ait: lbecaptiuitatibus erudiris; mecum es, non quia mea praecepta conpleueris, sed quod te in longam regionem abire non passus sim; mecum es ad extremum secundum illud, quod locutus sum ad Dauid: si dereliquerint filii eius legem meam et in iudiciis meis
Abbreviated transcription (Latin):
hod ex ueteri testam̃ti auctoritate deducit᷑. Nichil
inillis dissonũ. nichil aiu̾sũ est. Ꝙ dicebant. Sẽs.
Sc̃s. Sc̃s. dñs ds̾ sabaoth. Inambobus testamentis
trinitas predicatur. Qd̃ aut̃ sabbaoth. et saluator
dines ꝓclamabant: ut pandant dño ianuam reu̾ten¬
ti. Touite portas pͥncipes urãs. siue ut aquila inter¬
pretatur attollite porte capita ur̃a: et introibit rex
głie. Rursũ ille quia indutũ carne conspiciunt.
nouo misterio stupefacte int̾rogant. quis ẽ iste rex
głe : Accipiuntq responsũ. dñs uirtutũ ipse est rex

Expanded text:
hoc ex veteris Testamenti auctoritate deducitur: nihil hoc ex veteris Testamenti auctoritate deducitur: nihil in eis dissonum, nihil diversum est. Et dicebans Dominus Deus Sabaoth. In ambobus Testamentis Trinitas praedicatur. Quod autem sabaoth et Salvator ndines proclamabant, ut pandant januam Domino revertenti: Tollite portas principes vestras, sive ut Aquila interpretatur, attollite portae capita vestra, et introibit rex gloriae. Rursum illae quem indutum carne conspiciunt, novo mysterio stupefactae interrogant: Quis est iste rex gloriae ? accipiuntque responsum: « Dominus virtutum ipse est rex
Abbreviated transcription (Latin):
istũ conaeret mundũ inrerũ fuerit etnitate qñ thro¬
nos. dñationes. potestates: angłos. totũq imsteriũ
celeste condicdit. Sequit᷑. & duab uelabant pedes¬
cius. n suos s di. Extrema quoq eiuis scire quis potest :
quidpost consũ mationẽ scłi sit futurũ. quid post quã
genis hrumanũ fuerit iudicatit. Que sequat᷑ uitaan
rursũ alia futura sit tͥra. & post transitionẽ alia tur¬
sum elementa. uel alius mundus solq condendus
sit : Ptiora annuntiate mͥ. & nouissima que futura
sunt. et dicam quia dii estis ait ysaias. significans
neminẽ posse qͥd ante mundũ suierit. qͥd postmodũ
futurũ sit enarrare. Ꝙ duab uolabant. Media tan¬
tũ cognoscimus que exscripturatũ nobis lectione
spatia terrarũ cõpletasint. & in extremo tp̃r dei filius¬
pro nr̃a salute carnẽ sũpserit. Cetera uͦ que diximus.
ista duo seraphim. infacie pedibq tęxerunt. Et cla¬
mabant ait̃ ad alterũ. Pulchre positũ est ait̾ ad alte

Expanded text:
ret mundum, in rerum I fuerit aeternitate, quando thronos, dominationes, potestates, \' angelos totumque ministerium caeleste condiderit? et duabus uelabant pedes: non suos, sed dei. extrema quippe eius scire quis potest? quid post consummationem saeculi sit futurum, quid, postquam genus hominum fuerit iudicatum, quae sequatur uita, an rursum alia futura sit terra et post transitionem alia rursum elementa uel alius mundus solque condendus sit. priora adnuntiate mihi et, in nouissimo quae futura sunt, et dicam, quia dii estis, ait Esaias significans neminem posse, quid ante mundum fuerit et quid post mundum futurum sit, enarrare. et duabus uolabant : media tantum cognoscimus, quae ex scripturarum nobis lespatia terrarum completa sint, et extremo tempore Dei Filius carnem sumpserit. Caetera vero, quae diximus, isti duo seraphim in facie pedibmabant alter ad alterum. Pulchre positum est, alter ad alt
Abbreviated transcription (Latin):
a patre. &e ꝑegit ꝓfectꝰ ẽ. E cam egressus a facie dñ.
habitauit int̾ra naii:qd̃ int̾pretat᷑ fluctuatio. Qui¬
cũq adeo recedit: statim scli fluctib quatit᷑. et mouẽ¬
tur pedes eius. Ham post quã moti st̃ homines ab ori¬
ente. & a uero lumine recessect̃: tunc ad u̾sus am̃
impietatis sue edificauere turrĩ. tc̃ dogatũ suꝑbi¬
as confĩert̃. uolentes curiositate ñ licita. inipsuᷤ
celi alta penetrare. & uocatus ẽ locus uie babel.io
ẽ confusio. Et ibi dissipauit sub̾am suã. uiuens
iuturiose. Luxuria inimica deo. immica uirtuti¬
b. ꝑdit omnẽ sub̾am patris. et ad presens uolupta¬
te deliniens. futurã cogitare ñ sunt pauꝑtatẽ. Cũq
consũpsisset omĩa. facta ẽ fames ualida ꝑ regionem

Expanded text:
a patre ret peregre profectus est. et Cain egressus a facie dei a patre ret peregre profectus est. et Cain egressus a facie dei habitauit in terra Naid, quod interpretatur \'fluctuatio.\' quicumque a deo recedit, statim saeculi fluctibus quatitur et mouentur pedes eius. nam postquam moti sunt homines ab oriente et a uero lumine recesserunt, tunc aduersum deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetrare. et uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica uirtutibus perdit omnem substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens futuram cogitari non sinit paupertatem. Cumque consumpsisset omnia, facta est fames ualid
Abbreviated transcription (Latin):
obsequio suo. id ẽ ñ ex necessitate s ex uoluntate
ut untus haberet locũ ut acetis animantib dista¬
miᷤ. dũ ad exemplũ dĩ ꝑmissũ ẽ nobis facere qd̾ ueli
iectis om̃ib ad olescentior filius. peregre ꝓfectus
est in regionẽ longinquã. Si ds tenet celũ pal¬
mo. ec terrã pugillo. & hieremias dicit. as apppin¬
quans ce ñ łs de longinquo. ꝑ dauid quoq quia
milius absq eo locussit predicat᷑. quomͦ peregre
filius proficiscit᷑ & a patre discedit: Sciendũ igit᷑
ñ locorũ spatiis. s affectu. aut e̾e nos cũ deo. aut ab
eo discecte. Quomͦ enĩ ad discipłos loquit᷑. ecce ego uo¬
biscũ sũ om̃ib dieb usq ad consũmationẽ scłi ita
ad eos qui sui iastantiã preferunt. et e̾ẽ cũ dño ñ me¬
rent᷑. dicit. Discedite ame. ñ noui uos. qui oꝑamini
iniquitatẽ. Recessit gͦ umor filius cũ unu̾sa sub̃a

Expanded text:
obsequio suo, id est, non ex necessitate, sed ex voluntate, obsequio suo, id est, non ex necessitate, sed ex voluntate, ut virtus haberet locum, ut a caeteris animantibus distaremus, dum ad exemplum Dei, permissum est nobis facere qlectis omnibus adulescentior filius p eregre profectus est in regionem longinquam. si deus tenet caelupugillo: et Jeremias dicit, Deus appropinquans: et non Deus de longinquo : per David quoque, quia nullus absque eo locus sit, praedicatur; quomodo filius peregre proficiscitur, et a patre discedit? sciendum igitur, non locorum spatiis, sed affectu, aut esse nos cum Deo, aut ab eo discedere. Quomodo enim ad discipulos loquitur: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, ita ad eos, qui sui iactantiam praeferunt et esse cum domino non merentur, dicit: discedite a me, non noui uos, qui operamini iniquitatem. Recessit ergo iunior filius cum sua substantia
Abbreviated transcription (Latin):
nib rẽ significat eandẽ: ut iudeorũ suꝑbiã reꝓbet:
oe incõmune om̃iũ peccõrũ siue gentiliũ siue istł
penitentiã ꝓbet. Qd̃ aut̃ ait duos filios: om̃s pene
script᷑ȩ deduorũ uocatione popłorũ ꝑlene st̃ sacra¬
mentis. & dixit ille adolescentior. Pat̃. da michi
portionẽ sub̃e. que me contingit. Sub̾e dĩ ẽ. om̃e
qd̾ uiuimꝰ. sapimus. cogitamꝰ. inu̾ba ꝓrũpimꝰ. Hoc
ds equalit̾ uiu̾sis et in cõmune largitus est: euã¬
głista dicente. Erat lux uerã que illuminat om¬
nẽ hominẽ uemientẽ inhunc mundũ. lste ẽ dext̃
oculus qui abscandalis obseruandꝰ ẽ. Hec lucerna¬
corporis: hoc talentũ qd̾ talentũ ñ est insudario
colligandũ. id ẽ delicate otioseq tractandũ: nec in
terra defodiendũ. terrenis scilicet cogitationib
obscurandũ. Qui diuisit eis sub̾am. Significan
luntatẽ. ut uiueret unusqiisq ñ ex imꝑio ci. seo

Expanded text:
nibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet nibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenitentiam probet. quod autem ait \'duos filios\', omnes paene scripturae de duorum uocatione populorum plenae sunt sacramentis. Et dixit illi adulescentior: pater, da mihi portionem substantiae, quae me contingit. substantia dei est omne, quod uiuimus, sapimus, cogitamus, in uerba prorumpimus. hoc deus aequaliter uniuersis et in commune largitus est euangelista dicente: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in mundum. iste est dexter oculus, qui abcorporis: hoc talentum quod non est in sudario colligandum, id est, delicate otioseque tractandum; nec in terra defodiendum, terrenis scilicet cogitationibus obscurandum. 73 6. Qui divisit eis substantiam. Significantatem, et ut viveret unusquisque non ex imperio Dei sed
Abbreviated transcription (Latin):
alibi discipłis preceꝑit. inuiam gentiũ ne ab ie¬
ritis. et inciuitates samaritanorũ ne introieritis.
Ex quib om̃ib edocem. inpublicanis. ñ tam gen¬
tiliũ quã generalit̃ om̃iũ peccatorũ. idẽ qui erãt
et degentib & de uideis. accipi posse ꝑsonas. Iue
id dogmatis defendebat. quł xp̃ianos nollet reciꝑe
penitentes. nitens frustra argumentatus est. publi¬
canos uideos ñ fuisse: ut inꝑsona eorũ. gentilium
tantũ popłs possit inteiligi. Itaq nelõgũ faciam.
Ipsa euãgłii uerba proponã: et in modũ cõmentatoris
quid mͥ uideatur ad singła queq subnectã. Homo
quidã habebat duosfilios. Hominẽ dm̃ dici. mul¬
tis testimoniis approbat᷑ ut ibi duorũ hominum
testimontũ uerũ est. Ego de me testimoniũ dico:
et pat̾ qui me misit. In alia parabola pastor:in
alia pat̾ familias nuncupatur. Inalia uineam lo¬
cat. inalia inuitat ad miptias. et diu̾sis similitudi¬

Expanded text:
alibi discipulis praeceperit: In viam gentium ne abiealibi discipulis praeceperit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis . Ex quibus omnibus edocemur, in Publicanis, non tam Gentilium, quam generaliter omnium peccatorum, id est, qui erant et de Gentibus, et de Judaeis, accipi posse personas. Ilid dogmatis defendebat, quo Christianos nollet recipire poenitentes, frustra argumentatus est, Publicanos Judaeos non fuisse, ut in persona eorum Gentilium tantum populus possit intelligi. Itaque ne longum faciam, ipsa Evangelii verba proponam; et in modum commentarii, quid mihi videatur, ad singula quaeque subnectam. 4. Homo quidam habebat duos filios . Hominem Deum dici, multis testimoniis approbatur, ut ibi: « Duorum hominum testimonium verum est. Ego de me testimonium dico, et Pater qui me misit » . In alia palia pater familias nuncupatur, in alia uineam locat, in alia inuitat ad nuptias et diuersis similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
lianũ in eo libro quẽ depudititia adu̾sus peniten¬
tiam scripsit. et sententiã ueterẽ noua opinione
dissolunit. Hoc uoluisse sentire qd priblicam et pec¬
catores qui cũ dño uescebant᷑ ehnici fuetint. dicen¬
te scriptura ñerit uectigal pendens exisrł. Qua¬
si uͦ et matheus ñ excircũcisione fuetit publicanus.
&e ille qui cũ pharisco intemplo orans. oculos ad ce¬
iũ ñ audebat erigere. ñ exisrł fucrit publi canus:
atit ñ lucas cõmemorat. & om̃is popłs audiens &e publi¬
cani iustificauert̃ dm̃. baptirati baptismo ioħis :
Aut cuiquã credibile possit uideri ainicũ templũ
ingressũ. aut dnm̃ cũ eͥnicis habuisse conuiuium
cũ id maxime cauerit. ne legẽ soluere uideretur.
et pͥmũ uenerit ad oues ꝑditas domꝰ isrł Chana¬
nee quoq deprecanti ꝓfilie salute. responderit. ñ
oportet tollere panẽ filiorũ & dare eũ canib. et

Expanded text:
lianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitenlianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quasi uero et Mattheus  non ex circumcisione fuerit publicanus et ille, qui cum pharisaeo in templo orans oculos ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus ac non Lucas memoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum uenerit ad oues perditas domus Israhel, Chananaeae quoque deprecanti pro filiae salute responderit: oportet tollere panem filiorum, et dare eum canibus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
rũ & peccatorũ. Nam ante rep̃henderant. q̃r
curaret insabbatis. Dñs gͦ ut hanc eorũ accusa¬
tionẽ clementi ratione suꝑaret. tres parabolas
posuit: ex quib una ẽ nonaginta nouẽ ouiuum
inmontib relictarũ. & unius ꝑdite. que pastoriᷤᷤ
humeris ẽ reducta. Alia dragme quã mulier ac¬
censo lumine requisuit. et inuenta ea adletitiã
uicinas conuocauit dicens. congratulamini mͥ.
quia inuemi dragmã quã ꝑdiderã. Tcrcia uͦ duorũ
filiorũ. dequa ut disputarẽ pauca uissisti. Et de oue
quidẽ ac dragina. licet adunũ ꝑtineant intellectũ.
ñ ẽ istius temporis disputatio. Hoc tantũ dixisse
sufficiat: ob id has parabolas ẽẽ propositas. ut quo¬
mͦ ibi inuentione peccoris. et dragme. leticia ẽ ange¬
lorũ. et circa manentiũ uicinarũ. sic inpublica¬
norũ. peccatorũq penitentia. om̃iũ deberet ẽẽ ieci¬
saria penitentia. Unde uehement᷑ admitor tertui¬

Expanded text:
rum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare rum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare curaret in sabbatis dominus. ergo, ut hanc eorum accusationem clementiae ratione superaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia inueni dragmam, quam perdideram, tertifiliorum, de qua, ut disputarem pauca, jussisti. 3. Et de ove quidem, ac drachma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat, ob id has parabolas esse propositas, ut quomodo ibi in inventione pecoris et drachmae laetitia est Angelorum, et circa manentium vicinarum: sic in publicanorum peccatorumque poenitentia, omnium debere esse laetisaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertul
Abbreviated transcription (Latin):
et post contumelias uocũ. a lapas. et flagelia crucisq
pronobis fieret maledictũ. ut nos a maledicto legis ab¬
solueret patri factus obediens usq ad mortẽ. Ꝙ id oꝑe
cõpleret. qd̾ ante ex ꝑsona mediatoris fuerat dep̃catus¬
dicens. pat̾ uolo ut quomͦ ego et tu unũ sumus. ita &¬
isti in nobis unũ sint: Ergo quia ad hoc uenerat
ut qd̾ erat ĩpo ssibile legis. quia nemo exea iustifi¬
cabat᷑. in effabili misccłia uinceret: publicanos et
peccatores ad penitentiã ꝓuocabat. conuiuiũ qͦq
enũ ex petens ut ĩt̾ conauuia docerent᷑. sicut mani¬
festũ ẽẽ poterit. ei qui euãgłica sollicita mente ꝑle¬
gerit. quomͦ et cyb eiꝰ & potꝰ et de ambulatio⁊ uniu̾sa
q̃ gessit ĩ corpore saluti ho̾um ꝓcirarnt: hoc uidentes
scribe &e pharisci. adu̾sus legẽ eũ facere dicebant. Ec¬
ce homo uorax. et itini potator: amicus publicano¬

Expanded text:
et post contumelias vocum, alapas, et flagella, crucis qet post contumelias vocum, alapas, et flagella, crucis quoque pro  Al. tac. pro nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolveret. Patri factus est obediens usque ad mortem : ut id opere impleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat depdicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente perlegerit, quomodo et cibus eius et potus et deambulatio et uniuersa, quae gessit, salutem hominum procurarint. hoc uidentes scribae et pharisaei aduersum legem eum facere dicebant: ecce homo uorax et uini potator, amicus publicano
Abbreviated transcription (Latin):
crimine tenebat᷑. mlla uenia penitentie laxabat̾
actimine. Oculũ ꝓ oculo. dentẽ prodente. animã
ꝓanima. iubebant᷑ exsoluere. Om̃s itaq declinaue¬
runt simul inutiles facti erant̾. ñ erat qui faceret bo¬
nũ. ñ erat usq adunũ. Ubi aut̃ abundauit peccatũ:
suꝑ habundauit grã. E misit dñs filiũ suũ factũ ex
mulicre: qui desttucto medio patiete. fecit utrũq
unu̾: &e austecitatẽ legis euãgłii grã tẽꝑauit. Unde
et paulus ad eccłias scribens. gr̃a uobis inqͥt. et pax
ciliati deo sumus. Habentes propitiatorẽ dnm̃ ihm̃.
qui dorauit nobis delicta nr̃a. et deleuit qd̾ erat ci¬
rographũ mortis contra nos. affigens illud cruciae
principatus et potestates fecit ostentui. triũphans eas
inligno. Que aut̃ maior potest c̾ẽ clementia: quã ut fi¬
sustineret. partus expectaret ad uentũ. in uolueret᷑
parmnis. subiceret᷑ parentib. ꝑsingłas adoleret etates

Expanded text:
imine tenebatur, nulla uenia paenitentiae laxabatur imine tenebatur, nulla uenia paenitentiae laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima iubebatur exsoluere. omnes itaque declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non erat, qui faceret bonum, non erat usque ad unsuperabundauit gratia et misit deus filium suum factum ex muliere, qui destructo medio pariete fecit utrumque unum et austeritatem legis euangelii gratia temperauit. unde et Paulus ad ecclesias scribens: gratia uobis, inquit, et pax ciliati deo sumus, habentes propitiatorium dominum Iesum, qui donauit nobis delicta nostra et deleuit, quod erat chirographum mortis contra nos, adfigens illud cruci, et principatus et potestates fecit ostentui triumphans eas in ligno. quae autem potest maior esse clementia, quam ut fisustineret, partus exspectaret adventum, involveretur pannis, subjiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates,
Abbreviated transcription (Latin):
adeũ om̃s publicani ce peccatores. uolenteᷤᷤ audire eũ Ias
hinc om̃is inuidia: cur quos legis precepta dãpnat̃.
eorũ confabulationẽ. atq conuiuiũ dñs ñ uitaret.
& hec lucas. Cet̾a matheus ita loquit᷑. Cũ aut̃ discum¬
beret indomo:ecce peccatores & publicani uenien¬
tes recũbebant cũ ihũ. et cũ discipłis eius. Qd̃ uidentis
pharisei dicebant disciptis eius. Quare cũ publica¬
nis et peccatorib manducat magister ur̃: Qui audi¬
ens dixit. Non necesse hñt sani medicũ: s male habẽ¬
tes. Euntes aut̃ discite quid sit mescłiã uolo. et non
sacrificiũ. Honueni tiocare iustos. s peccatores. Mar¬
cus quoq in eadẽ uerba consentit. Igit᷑ ut diximus
om̃is ex lege questio nascebat᷑. Lex quippe iusticie te¬
nax. clementiã ñ habebat. S quicũq ad ulter. homi¬
cida. fraudator. et ut breuit̃ aicam mortali corpore¬

Expanded text:
ad eum omnes publicani et peccatores audire eum. itaque ad eum omnes publicani et peccatores audire eum. itaque hinc omnis inuidia, cur, quos legis praecepta damnarent, eorum confabulationem atque conuiuium dominus non uitaret. et haec Lucas; ceterum Mattheus ita loquitur: cum autem discumberent in domo, ecce multi peccatores et publicani uenientes recumbebant cum Iesu et discipulis eius. J quod uidentes pharisaei dicebant discipulis eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister \'uester? qui audiens dixit: non necesse habent sani medicum, sed male habentes. euntes autem discite, quid sit: misericordiam uolo et non sacrificium. non ueni I uocare iustos, sed peccatores. Marcus quoque in eadem uerba consentit. igitur, ut diximus, omnis ex lege quaestio na- I scebatur. lex quippe iusti tenax clementiam non habebat, sed, quicumque adulter, homicida, fraudator et, ut breuiter dicam, mortali cr
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃ia mea tua st̃. Si aut̃ ais. de iusto &e peccatore
uoluerimus cẽ parabolã. iusto ñ pot̾it conuenire.
ut de salute alt̾ius. et fr̃is maxime contristet᷑. Si em̃
inuidia diaboli mors introuit in orbẽ terrarũ. et
initant᷑ eum qui st̃ ex parte eius: ñ quã ꝑsone iusti
tã ĩ manis inuidia pot̾it coaptari. ut foris sret̾it. et
clementissimo patri rigidꝰ obstiterit. solusq liuore
cruciatus. leticie domus int̾ e̾e noluerit. Itaq. sicut
incetis parabolis que ñst̃ asaluatore disserte. quã ob
causam dicte sint solemus inquirere: ita et in hac fa¬
cere debemus. quare dñs inistiusmodi u̾ba ꝓrũperit:
&e ob hane quã int̾rogationẽ responsionis similitu¬
do prolata sit. Scribe & phatisci musitabant dicen¬
tes. Quare hic peccatores recipit: ae uescit᷑ cũ eis:Su¬
ꝑior quippe sermo premiserat: erant aut̃ accedentes

Expanded text:
et omnia mea tua sunt. si autem\', ais, \'de iusto et peccatore et omnia mea tua sunt. si autem\', ais, \'de iusto et peccatore uoluerimus esse parabolam, iusto non poterit conuenire, ut de salute alterius, et fratris maxime, contristetur. si enim inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrarum et imitantur eum, qui sunt ex parte ipsius, numquam personae iusti tam inmanis inuidia poterit coaptari, ut foris steterit et clementissimo patri rigidus obstiterit solusque liuore cruciatus laetitiae domus interesse noluerit\'. Itaque, sicut in ceteris parabolis, quae non sunt a saluatore dissertae, quam ob causam dictae sint, solemus inquirere, ita et in hac facere debemus, quare dominus in istiusmodi uerba proruperit et ob quam interrogationem responsionis similitudo prolata sit. scribae et pharisaei mussitabant dicentes: quare hic peccatores recipit et uescitur cum eis? superior quippe sermo praemiserat: erant autem accedentes
Abbreviated transcription (Latin):
eatitudinis lio¬
tuc int̾rogatio. disputatio
fuit: et sic quesisse. queren¬
do uiam ẽ dedisse quesitis.
Sapient̾ quippe int̾rogan¬
ti. sapientia reputabit ais
cͥs ẽ iste ĩ euãgłio pat̃ qͥ duob
filiis substantiam diuidit. qui duo filii. qui maior
quiue miner. Quom̾ unior acceptã substantiã
cũ meretticib dissipat. fime facta aprincipe regiois
preponit᷑ porcis. siliquas comedit. ad patr̃e redit ac¬
cepit anulũ et stolam &e ĩmolatur ei uitulus sagina¬
tus: Quis sit maior fr̃. et quomͦ deagro ueniens sub¬
ceptioni fr̃is inuiciea t: & cetera que in euãgłio pleniꝰ
explicant᷑. Addis insuꝑ scis. Scio multos diuetsa
inhac lectione dixisse. & frẽm maiorẽ iudeũ. mino¬
rẽ estimasse gentilẽ: s quero. quomͦ iudaico populo
possit aptari. ecce tot annos scruio tibi. et ñquã man¬
datũ tuum preteriui. et ñquã dedisti mͥ hedũ. ut cũ
amicis meis epularer. & illud. fili tu mecũ es semper.

Expanded text:
eatitudinis tuae interrogatio disputatio fuit et sic quaesisse quaerenda uiam est dedisse quaesitis. sapienter quippe interroganti sapientia reputabitur. ais: \'quis est iste in euangelio pater, qui duobus filiis substantiam diuidit? qui duo filii? qui maior quiue minor? quomodo iunior acceptam substantiam cum meretricibus dissipat, fame facta a principe regionis praeponitur porcis, siliquas comedit, ad patrem redit, accipit anulum, stolam et immolatur ei uitulus saginatus? qui sit maior frater et quomodo de agro ueniens susceptioni fratris inuideat? et cetera, quae in euangelio plenius explicantur\'. addis insuper: \'scio multos diuersa in hac lectione dixisse b et fratrem maiorem Iudaeum, minorem aestimasse gentilem. sed quaero, quomodo Iudaico populo possit aptari: ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui, et numquam dedisti mihi haedum, ut cura amicis meis epularer, et illud: fili, tu mecum es semper
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. et occidit pat̾ tuus uitulũ saginatũ. qm̃ in co¬
lum̃ illũ receꝑit. Causa letitie. qd̾ pari indi laudes. to¬
to orbe uoce concinit᷑. salus ẽ gentiũ. salus ẽ peccatorũ:
letant᷑ angłi. om̃is in gaudiũ creatura consentit: et de
solo dr̃ isrł. lratus aut̃ noluit intrare. Irascit᷑ se absẽ¬
te frẽm ẽẽ susceptũ: irascit᷑ eũ uiuere quẽ putabat e¬
tinctũ. Et nunc foris stat isrł: et nunc discipłis euã¬
głia ineccłia audientib. mat̾ eius. et fr̃s. foris stant
querentes eũ. Egressus aut̃ pat̾ iuliꝰ. cepit rogare eũ.
Quã benignus. et clemens pat̾ rogat filiũ. ut leticie do¬
mus particeps fiat. Rogat aut̃ pat̾ ꝑ apłosigat ꝑ eũã¬
głii p̃dicatorꝵ. ẽqͥb paulus ait p̃cam praxp̃o reconcili¬

Expanded text:
t et occidit pater tuus uitulum saginatum, quoniam incolumem illum recepit. causa laetitiae, quod pari in dei laudes toto orbe uoce concinitur, salus est gentium, salus est peccatorum. laetantur angeli, omnis in gaudium creatura consentit et de solo dicitur Israhel: Iratus autem noluit intrare. irascitur se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem putabat extinctum. et nunc foris stat Israhel, et nunc discipulis euangelia in ecclesia audientibus mater eius et fratres foris stant quaerentes eum. Egressus autem pater illius coepit rogare eum. quam benignus et clemens pater! rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat; rogat autem per apostolos, euangelii praedicatores. e quibus Paulus ait: precamur pro Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ tyri. qui similitudinẽ conditoris amiserat. Tuȩs
paradisi dei natris es. Ysaias quoq de hoc signaculo lo¬
quit᷑. Tuno manifesti erunt qui signant᷑. Hoc signacu¬
lũ inmanu datur᷑: quando oꝑa iustitie scriptura signi¬
ficat. ut ibrfactũ est u̾bũ dñi. inmanu aggci prophece¬
armiias circa manus tuas. Rursus ad eũ qui indutus
est podere. aliud loci signaculũ demonstrat᷑. ꝑtransi me¬
diam iherłm: et da signaculũ infrontib uirorũ gemen

Expanded text:
dicitur Tyri, qui similitudinem conditoris amiserat: tu es dicitur Tyri, qui similitudinem conditoris amiserat: tu es paradisi dei natus es. Esaias quoque de hoc signaculo loquitur: tunc manifesti erunt, qui signantur. hoc signaculum in manu datur, quando opera iustitiae scriptura significat, ut ibi: factum est uerbum domini in manu Aggei prophetarmillas circa manus tuas. rursum ad eum uirum, qui indutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: pęrtransi mediam Hierusalem et da signum in frontibus uirorum g
Abbreviated transcription (Latin):
Biceit se dignũ ñ e̾e̾ aliũ mĩcupari: et tam̃ ex nature
uoce. ex illa substantia quã ili pat̾ fuerat aliquando
largitus. in nom̃ trepidus ueritatis erũpit: pat̾ inqui¬
ens peccaui incelũ. ftustta gͥ. quidã argumentantur.
nomen patris inscõs tantũmͦ conuenite. cũ etiã adm̃
patrẽ uocet. qui se filii conficet᷑ nomine indignum :
nisi forte ideo pater̃ audet uocare: quia plera men¬
te conuersus c̃. Birit aut̃ pat̃ ad pueros suos. Cele¬
tius proferte stolã priorẽ. & induite eũ. Stolã quã
adam peccando ꝑdicd̾at. stoiã que inalia parabola dr̃¬
indumentũ nuptiale. id ẽ uestẽ sp̃s sci. quã qui ñ babu¬
erit. ñ pot̾ regis int̾ ẽẽ contiuno. Et date anulũ inma nu
illiuf᷑. Signaculũ similitudinis xp̃i. scd̾m illd̾. Ingũe. Cre¬
dentes. signati estis spũ reꝓmissionis scõ. & ad pr̾incipẽ

Expanded text:
dicit se dignum non esse filium nuncupari et tamen ex naturae dicit se dignum non esse filium nuncupari et tamen ex naturae uoce, ex illa substantia, quam illi pater fuerat aliquando largitus, in nomen trepidus ueritatis erumpit: pater, inquiens, peccaui in caelum. frustra igitur quidam argumentantur I nomen patris in sanctos tantummodo conuenire, cum etiam hic deum patrem uocet, qui se filii nomine confitetur indignum; nisi forte ideo patrem audet uocare, quia plena mente conuersus est. Dixit autem pater ad pueros suos: celerius proferte stolam priorem, stolam, quam Adam peccando perdiderat, stolam, quae in alia parabola indumentum dicitur nuptiale, id est uestem spiritus sancti, quam qui non habuerit, non potest regis interesse conuiuio. Et date anulum in manu illius, signaculum simi-. litudinis Christi secundum illud: credentes signati estis spiritu repromissionis sancto. et ad principem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ pectus enus ioħs recubuit. qui sectetorũ eus effectꝰ
est particeps. & iugũ suũ ita leue. id ẽ mandatorum
suorũ facilia precepta. ex grã magis quã ex merito suꝑ
iumorẽ filiũ collocauit. Et osculatus ẽ eũ. uixta ittd
qd̾ in cantico canticorũ eccłia desponsi precat᷑ aduẽ¬
tu. Osculet᷑ me. abosculo oris sui. Nolo michi dicens
ꝑ moysen. nolo ꝑpropħas loquat᷑. ipse meũ corpus as¬
sumat. ipse me osculetur incarne: ut et ulud quoq
qd̾ in ysaia scriptũ est huic sententic coaptemꝰ Si que¬
ris quere.: adme habita in saltu & ibi quippe flens ec¬
cłia.clamare ubetur ex seir. quia seir puosus et his¬
pidus int̾pretat᷑. ut antiquũ gentiliũ signet errorẽ :¬
Iua pati similitudine respondente. nigrasũ et spe¬
tiosa fiue iherłm. Dixit aũt uli filius. Pat̾. peccaui
incelũ et corã te: iamñ sũ dignts uocarifius tuus.

Expanded text:
super pectus Iohannes recubuit, qui secretorum eius effectus super pectus Iohannes recubuit, qui secretorum eius effectus est particeps, ita et iugum suum leue, id est mandatorum suorum facilia praecepta, ex gratia magis quam ex merito super iuniorem filium conlocauit. Et osculatus est eum iuxta illud, quod in Cantico Canticorum ecclesia de sponsi precatur aduentu: osculetur me ab osculis oris sui, nolo mihi,\' dicens, per Moysen, nolo per prophetas loquatur; ipse meum corpus adsumat, ipse me osculetur in carne\', ut et illud quoque, quod in Esaia scriptum est, huic sententiae coaptemus: si quaeris, quaere et ad me habita in saltu. et ibi quippe flens ecclesia clamare iubetur ex Seir, quia Seir pilosus> et \'hispidus\' interpretatur, ut antiquum gentilium significet horrorem illa pariter I similitudine respondente: nigra sum et speciosa filia Hierusalem. Dixit autem illi filius: pater, peccaui in caelum et coram te; iam non sum dignus uocari filius tuus.
Abbreviated transcription (Latin):
demercennariis tuis. fac me inqͥt sicut unũ exiudesᷤ
qui de obpresentiũ tantũ rerũ promissa uenerantur.
Recipe filiũ penitentẽ: qui mercennariis tuis peccan¬
tib sepissime peꝑcisti. Et uenit usq ad patrem suũ.
Uenimus ad patrẽ. quando aporcorũ recedimus pastio¬
ne. scđm uiuo. Statim ut conu̾sus ingemueris. saluus
eris. Cũq ad huc longe e̾ct̾. uidit eũ pat̾ eius: et mise¬
ticordia motus est. Antequã dignis oꝑib &e uera peni¬
tentia ad patrẽ rediret antiquũ: ds apud quẽ cuncta fu¬
tura iam facta sunt. et qui om̃iũ est prescius futurorũ.
ad eiusdẽ presentie precurrit aduentũ: et ꝑn̾bũ suum
qd̾ carnẽ sũpsit ex uirgine. reditũ filii iunioris antici¬
pat. Ꝙ precurrens incubuit suꝑ collũ uuius. Ante uenit
ad terras: quã ille clomũ confessionis intraret. Incriba¬
it suꝑ collũ ipsius: id ẽ corpus sũpsit himanũ. Et sicuti

Expanded text:
ex mercennariis tuis. fac me, inquit, \'sicut unum ex Iudaeis, ex mercennariis tuis. fac me, inquit, \'sicut unum ex Iudaeis, qui te ob praesentium tantum rerum promissa uenerantur. recipe filium paenitentem, qui mercennariis tuis peccantibus saepissime pepercisti\'. Et uenit usque ad patrem suum. uenimus ad patrem, quando a porcorum recedimus pastione, secundum illud: statim ut conuersus ingemueris, saluus eris. Cumque adhuc longe esset, uidit eum pater eius et misericordia motus est. antequam dignis operibus et uera paenitentia ad patrem rediret antiquum, deus, apud quem cuncta futura iam facta sunt et qui omnium est praescius futurorum, ad eius praecurrit aduentum et per uerbum suum, quod carnem sumpsit ex uirgine, reditum filii iunioris anticipat. Et procurrens incubuit super collum ipsius. ante uenit ad terras, quam ille domum confessionis intraret, incubuit super collum ipsius, id est corpus sumpsit humanum, et, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
sũ qd̾ adeo iubet᷑. est optimũ. Senscis itaq est. Qu̾a¬
ti ex iudeis ob presentia tantũ bona. a dei obsequio ñ
recedunt: et ego egestate confitior: Surgens ibo ad pa¬
tr̃ẽ meũ. Pulchre ait surgens. Patre quippe absente ñ
seterat. Pecateũ iacere stare uistorĩ est. Ao moysen
dr̃. Tu si hic sta mecũ. Et incentesimo tricesmo t̾cio
psaimo. Ecce nunc benedicite anm om̃s serui am̃. Qͥ
statis in domo anĩ. Ad benedictionẽ am̃ stanites. ꝓpħa
indomo dñi coortatur. Ꝙe dicam ili. Pat̾ peccam in
celũ et coram te:iam ñ sũ dignus uocati fuius tuus.
Peccauerat incelũ: qui iherłm celestẽ reliquerat matrẽ.
Deccauerat coram patre: qui conditore deserto fuerat
ligna ueneratus. Non erat dignus uocati filius ddei ÷
qui seriuis t̾e̾ maluerat idolorũ. Om̃ĩs enĩ qui pecca¬
tũ facit: de diabolo patre natus est. Fãc me sicut unũ

Expanded text:
sum, quod a deo iubetur, est optimum. sensus itaque iste est: cquansum, quod a deo iubetur, est optimum. sensus itaque iste est: cquanti ex Iudaeis ob praesentia tantum bona a dei obsequio non recedunt, et ego egestate conficior Surgens ibo ad patrem meum. pulchre ait \'surgens\'; patre quippe absente non steterat. peccatorum iacere, stare iustorum est. ad Moysen dicitur: tu uero hic sta mecum; et in centesimo tricesimo tertio psalmo: ecce nunc benedicite dominum, omnes serui domini, qui statis in domo domini, ad benedictionem domini stantes propheta in domo domini cohortatur. Et dicam illi: pater, peccaui in caelum et coram te; iam non sum dignus uocari filius tuus. peccauerat in caelum, qui Hierusalem caelestem reliquerat matrem; peccauerat coram patre, qui conditore deserto fuerat ligna ueneratus; non erat dignus uocari filius dei, qui seruus esse maluerat idolorum. omnis enim, qui peccatum facit, de diabolo patre natus est. Fac me sicut unum
Abbreviated transcription (Latin):
ingiliũ. et id qd̾ inpueris necessitatis est. cxim̃ inse
uxorẽ: ne inidolio recũbamus. qut si certe fuerimus
eis amore decepti. mundemꝰ eam et om̃i sordiũ errore
posita. audierit ꝑsonare. Inse aut̃ conu̾sus dixit. Quã¬
ti mercennati patris mei habundant pane: ego aut̃
hic fame pereo: Mercennatios scam aliũ inteliectũ.
eos animadu̾timꝰ ex uideis.: qui ob presentia tantum
bona legis precepta custodiunt. Hi iusti st̃ et mise
s ut a deo terrene felicitatis. et longe uite p̃miũ con¬
sequant᷑. Qui aut̃ ista desiderat. merito cõpeuit᷑ ad ob¬
sequiũ preceptorũ. ne eorũ preuaricatione que uissa
sunt. careat concupitis. Porro ubi metus ẽ. ñ est duec¬
tio. ꝑfecta quippe aulectio. foras mittit timorẽ. slam
qui diligit. ñ idõ imꝑata custodit. quia aut timore
penarũ aut premii auiditate cõpeuit᷑. s quia hoc ip¬

Expanded text:
Vergilium et id, quod in pueris necessitatis est, crimen in se Vergilium et id, quod in pueris necessitatis est, crimen in se elimus uxorem, ne in idolio recumbamus; aut, si certe fuerimus eius amore decepti, mundemus eam et omni sordium horrore posita audierit personare. In se autem conuersus dixit: quanti mercennarii patris mei abundant pane, ego autem hic eos animadvertimus ex Judaeis, qui ob praesentia tantum bona, Legis praecepta custodiunt. Hi justi sunt et miserdiae bonum; sed ut a Deo terrenae felicitatis et longae vitae praemium consequantur. Qui autem ista desiderat, merito compellitur ad obsequium praeceptorum, ne eorum praevaricatione quae jussa sunt, careat concupitis. Porro ubi metus est, non est dilectio. perfecta quippe dilectio foras mittit timorem. nam qui diligit, non ideo imperata custodit, quia aut timore poenarum aut praemii auiditate conpellitur, sed quia hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
aps ꝓhibet. ne in idolio quis recũbat dicens. Uiaete
auit nehcc licentia urã. offendiculũ fiat infirinis. Siem̃
qtis uiderit eũ qui ht̃ scientiam inidolio recũbentẽ: non
ne conscientia cius cũ sit infirma edificabit᷑ ad manducan¬
nelegas philosophos oratores. poetas. nec ineorũ lectione re¬
qtuescas: Hec nobis blandiam̃. si ineiᷤꝰᷤ quȩ st̃ scripta ñ
credimus cũ alioꝵ conscientia uulneret᷑. et putem̃ pro¬
uare que dũ legimus ñ reꝓbamꝰ. Auoqum quaie erit ut¬
existimemiꝰ apłm. eius qui uescebatur in idolio cons¬
cientiã cõprobasse. &e eũ dixisse ꝑfectũ quẽ sciret de
idolotitis manducare : Absit ut de ore. xp̃iano sonet¬
iupt̃ omm̃tpotens. et mce hercule. & meeͥ castoret cet̾a
magis poitenta quã numina. At nunc etiã sacerdo¬
tes dei omissis euãgłiis & propħis uidemꝰ comedias legẽ.
amatona bucolicorũ uersuũ uerba cantare. & tenere

Expanded text:
 et Apostolus prohibet, ne in idolio quis recumbat, dicens: « Videte  et Apostolus prohibet, ne in idolio quis recumbat, dicens: « Videte autem, ne haec licentia vestra offendiculum fiat infirmis. Si enim quis viderit ne conscientia eius, cum sit infirma, aedificabitur ad manducanne legas philosophos, oratores, poetas, ne in eorum lectione requiescas? nec nobis blandiamur, si his, quae sunt scripta, non credimus, cum aliorum conscientia uulneretur et putemur probare, quae, dum legimus, non reprobamus. alioquin quaexistimemus Apostolum ejus, qui vescebatur in idolio, conscientiam comprobasse, et eum dixisse perfectum, quem sciret de idolothytis manducare? Absit, ut de ore \'Iuppiter omnipotens\' et \'mehercule\' et \'mecastor\' et cetera magis portenta quam numina. at nunc etiam sacerdotes dei omissis euangeliis et prophetis uidemus comoedias legere, amatoria bucolicorum uersuum uerba cantare, tenere
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ ubi cũ sũmo studio fucrint ac labore ꝑlecta:¬
nichil aliud insi ianẽ sonũ. et sermonũ strepitum
suis lectorib tribuunt. Nuua ibi saturitas ueritatiᷤ:
nuuia iustitie refectio reꝑit᷑ studiosi earũ in fameue¬
ri. et uirtutũ penuria ꝑscuerant. Huiꝰ sapientie typꝰ
&e indeuteronomio submulieris captiue figura ae¬
scribit᷑: dequa cuuina uex precipit. ut si isrłites eam
habere uoluerit uxorẽ. caluitiũ ei faciat. ungues p̃¬
sectt. & pilos auferati &e cũ mũda fuerit effecta. tunc
transeat imnctoris ampleris. Hec si scam literã inteui¬
grimnus. ñ ne ridiciia sunt Itaq et nos hoc facere solemꝰ.
quando phylosophos legimus. quando ininanus ntãs li¬
uri ueniunt sapientie secuiatis. si qͥd utile in ea re ꝑimꝰ¬
re. accuta scłatiũ rerũ. hec radimus. his caluittũ induci¬
mus. hec unguiũ more. ferto accutissimo desecamꝰ. Unde

Expanded text:
Verum ubi cum summo studio fuVerum ubi cum summo studio funihil aliud nisi inanem sonum et sermonum strepitum suis lectoribus tribuunt: nulla ibi saturitas ueritatis, nulla iustitiae refectio repperitur. studiosi earum in fame ueri, in uirtutum penuria perseuerant. huius sapientiae typus et in Deuteronomio sub mulieris captiuae figura describitur, de qua diuina uox praecipit, ut, si Israhelites eam habere uoluerit uxorem, caluitium ei faciat, ungues praesecet, pilos auferat et, cum munda fuerit effecta, tunc transeat in uictoris amplexus. haec si secundum litteram intellegimus, nonne ridicula sunt? atqui et nos hoc facere solemus, quando philosophos legimus, quando in manus nostras libri ueniunt sapientiae saecularis: si quid in eire, de cura saecularium rerum, haec radimus, his calvitium inducimus, haec in unguium morem ferro acutissimo desecamus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
porcos egestate contabuit. Demonũ cyb ẽ ebrietas.
luxuria.fornicatio. & unu̾sa uitia. Hec blanda st̃.
et lasciua. & sensus uoluptate demulcent: statimq
ut apparuerint ad usũ sui prouocant. Quib ido lipiti¬
riosus adolescens ñ poterat saturari:. quia semꝑ uoluptaᷤᷤ
fam̃e sui habet: &e transacta ñ satiat. & sathanas cũ aliquẽ
tuũ. sicuti multos idolatras uidemꝰ panis miseria et egesta¬
teconfectos. Hist̃ qui cũ inquib ꝓphicus sermo cõplet᷑.
Om̃ib meretricib dant᷑ merceddes: tu aut̃ dedisti merre¬
des om̃ib amatorib tuis: et ñ accepisti mercedes. Pos¬
sumꝰ aut̃ et alit̾ siliquas int̾pretari. Demonũ cyb est.
carmina poetarũ secularis sapientia. rethoricorũ pom¬
pa u̾borũ. Hec sua om̃s suauitate deiectant. et dũ au¬
res uersib duici modulatione currentib capiunt:
animã quoq penetrant. &e pectoris int̾na deuincunt.

Expanded text:
porcos, egestate contabuit. DAEMONUM CIBUS est ebrietas, porcos, egestate contabuit. DAEMONUM CIBUS est ebrietas, luxuria, fornicatio, et universa vitia. Haec blanda sunt et lasciva, et sensus voluptate demulcent: statimque ut apparuerint, ad usum sui provocant. Quibus ideo luxuriosus adolescens non poterat saturari, quia semper voluptas famem sui habet; et transacta non satiat: et Satanas cum aliquem tuum, sicuti multos idololatras videmus panis miseria et egestate confectos. Hi sunt in quibus Propheticus sermo completur: « Omnibus meretricibus dantur mercedes: tu autem dedisti mercedes omnibus amatoribus tuis, et non accepisti mercedes » . Possumus autem et aliter siliquas interpretari. Daemonum cibus est carmina Poetarum, saecularis sapientia, Rhetoricorum pompa verborum. Haec sua omnes suavitate delectant: et dum aures versibus dulci modulatione currentibus capiunt, animam quoque penetrant, et pectoris interna devinciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. nunc leuiathan. nunc themnim. et multis aliis
uocabulis scriptura cognominat. Qd aut ait uni depͥn¬
cipib. plures ẽẽ intelligendũ. qui ꝑistũ uolitant aerẽ
et diu̾sorũ fraude uitiorũ genus hominũ sue subici¬
unt seruituti. Qui misit uũ inagrũ suũ. ut pasce̾t
idola manufacta. cruore pecudũ. et uictimis pascitur:
et nouissime saginatiore quadã hostia ipsius hominiᷤ
morte saturat᷑. Misit gͦ eũ inpossessionẽ suam id est
suũ effecit ẽẽ famulũ: ut pasce̾t porcos immolans ei
ammã suam. & cupiebat saturare uentrẽ suũ desili¬
quis porcorũ. et nemo iuidabat. Id qd̾ inmerechiele cũ
res Pnte fornicationẽ tuam. &e post te ñ ft̃ fornicate. in
eo qd̵ dedisti mercedes. et mercedes tibi ñ st̃ date: uidemꝰ
infilio minore cõpletũ. Substantiã siam in regione
principis ꝑ didit: & post ꝑditas facultates. missus ad

Expanded text:
nem, nunc Leuiathan, nunc tenninim et multis aliis nem, nunc Leuiathan, nunc tenninim et multis aliis uocabulis scriptura cognominat. quod autem ait \'uni de principibus: plures esse intellegendum est, qui per istum uolitent aerem et diuersorum fraude uitiorum genus hominum suae subiciant seruituti. Qui misit illum in agro suo, ut pasceret idola manu facta cruore pecudum et uictimis pascitur et nouissime saginatiore quadam hostia, ipsius hominis morte, saturatur. misit ergo eum in possessionem suam, id est suum effecit esse famulum, ut pasceret porcos immolans eis animam suam. Et cupiebat saturare uentrem suum de siliquis porcorum, et nemo illi dabat. id, quod in Ezechiele cum res quae ante fornicationem tuam, et post te sunt fornicatae, in eo quod dedisti mercedes, et mercedes tibi non sunt datae , videmus in filio minore completum. Substantiam suam in regione principis perdidit; et post perditas facultates, missus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑea que erant uisibilia cognosceret. & expulchti¬
tudine creaturarũ consequent̾ intelligẽt creato¬
rẽ. Qui ueritatẽ imustitia detinens. & pro deo
idola colens: nature bona uniu̾sa consũpsit. Et
consũptis om̃ib cepit egere uirtutib. derelicto
fonte uirtutũ. facta ẽ sames ualida. ꝑ regionem
ullam. Omĩs locus quẽ patre incolimꝰ absente. fa¬
iis penurie & egestatis ẽ. fames aut̃ ĩgreco metae
bitatis in regione umbre mortis: lux fulgebit
suꝑ uos. At contra ẽ alia regio quã possessuri su¬
dicens. Credo uidere bona am̃ in regione uiuẽ¬
tiũ. Et ipse cepit egere: &e abiit et comunxit se
um de principib regionis illius. Beserto nutri¬
tio. qui ad primã uoce. bona ei fuerat cuncta
largitus:. iunxit se pͥncipi mlndi huius id ẽ diabolo
rectori tenebrarũ: quẽ nunc inimicũ hominẽ. nunc
iudicẽ inquitatis. nunc draconẽ. nunc sathanã. nẽ
malleũ. nunc ꝑdicẽ. nunc belial. nunc rugientẽ leo¬

Expanded text:
ognosceret et ex pulchritudine creaturarum consequenter intellegeret creatorem. qui ueritatem in iniustitia detinens et pro deo idola colens naturae bona uniuersa consumpsit et consumptis omnibus coepit egere uirtutibus derelicto fonte uirtutum. facta est fames ualida per regionem illam. omnis locus, quem patre incolimus absente, famis, penuriae, egestatis est. famis autem μετά bitatis in regione umbrae mortis, lux fulgebit super vos . At contra est alia regio, quam possessuri suregione uiuentium. Et ipse coepit egere et abiit et coniunxit se uni de principibus regionis illius. deserto nutricio, qui ad primam uocem bona ei fuerat cuncta largitus, iunxit se principi mundi huius, id est diabolo, rectori tenebrarum istarum, quem nunc inimicum hominem, nunc iudicem iniquitatis, nunc draconem, nunc satan, nunc malleum, nunc perdicem, nunc Belial, nunc rugientem leo