comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
men ꝓpositum monachi uirtutẽq desere¬
ret.
pere p̾cium ẽ illud inserere lectioni:
qualit sanctum eiꝰ corpuiculum in
loco ubi nunc adoratur fuerit angło
ande translatum. Antio seragesimo qͣrto
post transitum głiosi domni martim. bea¬
Tꝰ ꝑpetuus turonice sedis. cathedre sortitꝰ
c̃ dignitatẽ. Adeptꝰ q hunc apicẽ. cũ magno¬
rum uotorum consensu fundamenta templi
ampliora quam fuerant. suꝑ beata mem¬
bra locare disposut. Qd̃ sagaci insistens
studio. mirifice mancipauit effectui. De
qua fabrica multum qd̃ loq̃remur erat
s auia p̃sens ẽ conticere exinde meliꝰ pu¬
dueuiente ergo optato dempore sacer¬
doti. ut templum dedicaretur. ⁊ sc̃mi
corpusculũ a loco ubi sepuitum fuerat tͣas¬
ferret᷑: conuocauit beatꝰ ꝑpetuus ad diẽ
festum uicinos pontifices: s et abbatũ
ac diu̾sorum clericorũ non minimã mul¬
titudinẽ. Et quia hoc in kl iulias age¬

Expanded text:
men propositum monachi uirtutemque deseremen propositum monachi uirtutemque desereret.enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum eius corpusculum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed, quia praesens est, conticere exinde melius pudveniente ergo optato tempore sacerdoti, ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii age
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã nõĩe defensor dicitur restit isse uni¬
de aĩaduersum est grauit̾ illum lectione
ꝓphetica tunc notatum. Nam cum fortui¬
tu lector cui eo dic legendi officium erat.
int̾clusus a ppło defuisset: turbatis minis¬
tris dum expectatur qui ñ aderat: unus
e circũstantib sumpto psalt̾io quẽ pͥmũ
u̾sum inuenit arripuit. psalmꝰ aũt hic
erat. Ex ore infantium ⁊ lactentiũ ꝑfecis¬
ti laudem ꝓpt̾ inimicos tuos: ut destru¬
as inimicum et defensorẽ. Quo dicto cla¬
mor ppli atcollitur: pars diu̾sa confundit᷑.
atq ita habitum est diuino nutu psalmũ
hunc lectum fuisse. ut testimonium operi
sui defensor audiret: quia ex ore infantiũ ⁊
Am uero sumpto episcopatu qualem iiii.¬
se qͣntumq p̃stiterit: ñ est nr̃e facultatis
euoluere. Idem enim constantissime ꝑseue¬
rabat qui pri fuerat. Eadem in corde hu¬
eiꝰ uilitas erat. atq ita plenus auctorita¬
tis et gr̃e: implebat ep̃i dignitatẽ: ut ñ ta¬

Expanded text:
quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non ta
Abbreviated transcription (Latin):
que necdum ex p̃dicatoris ore didici¬
stis. Pigrum uero seruum qua senten¬
tia feriat audiamus. Tollite ab eo ta¬
ientum. ⁊ date ei qui habet decem ta

Expanded text:
quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem ta
Abbreviated transcription (Latin):
cre dies. ecce uenit. egressa ẽ contritio.
fioruit uirga: germinauit suꝑbia.
Iniquitas surrexit: ĩ uirga impietatis.
Non exeis: et ñ ex pplo. neq ex sonitu eo¬
rũ. ⁊ ñ erit requies ĩ eis. Uenit temp᷑¬

Expanded text:
e venit, egressa est contractio: floruit virga, germinavit superbia. Iniquitas surrexit in virga impietatis, non ex eis, et non ex populo, neque ex sonitu eorum: et non erit requies eis. LXX: E
Abbreviated transcription (Latin):
uendit ñ lugeat: quia ir suꝑ omnem
Ipłm eiꝰ:. quia qui uendit. ad id qd̾ uen¬
didit ũ reuercetꝰ. ⁊ adhuc in uiuentib
uita eoꝵ: usio enim ad omnẽ multitu¬
dinẽ eius ñ egredietꝰ. ⁊ uirin iniquitate
uite sue ũ confortabit᷑ Canite tuba. p̃¬
pirentꝰ om̃s. et ñ est qui uadat ad ten¬
p̃lium. ira enim mca super uniersũ po
triusecꝰ. Qui i agro est gladio moriet᷑.
et qui in ciuitate. pestilentia et fame de¬
uor abuntur. Et saluabuntꝰ qui fuge¬
rint ex eis: et crunt ĩ montib quasi co¬
lumbe conualliũ. Omnes trepidi. unu
uentur. et omnia genua fiuent aquis.⁊
accingent se ciliciis. et oꝑiet eos formido.
⁊ ĩ omni facie confusio: et in uinu̾sis ca
linium erit. Argentũ eorũ ⁊ aurũ eoꝵ ñ
ualebit liberare eos in die furoris dñi.
Animã suã ñ saturabũt. et uentres eo

Expanded text:
omnem populum ejus. Quia qui vendit, ad id quod vendidit, non revertetur, et adhuc in viventibus vita eorum. Visio enim ad omnem multitudinem ejus non regredietur: et vir in iniquitate vitae suae non confortabitur. Canite tuba, praeparentur omnes, et non est qui vadat ad praelium: ira enim mea super universum potrinsecus: qui in agro est, gladio morietur: et qui in civitate, pestilentia et fame devorabuntur. Et salvabuntur qui fugerint ex eis: et erunt in montibus quasi columbae convallium, omnes trepidi, et uanus dissolventur, et omnia genua fluent aquis. Et accingent se ciliciis, et operiet eos formido, et in omni facie confusio, et in universis calinium erit. Argentum eorum, et aurum eorum non valebit liberare eos in die furoris Domini. Animam suam non saturabunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
plicebunt sibimet suꝑ malis q̃ fecerãt
in uniu̾sis abhominationib suis: ⁊ sci¬
ent quia ego dominꝰ ñ frust᷑ loquutus
sum ut facerem eis malum hoc. Hec di
gladio. fame. peste ruituri sunt. Qͥ
longe ẽ. peste morietur. quia ꝓpe. gla¬
dio corruet: et qui relictꝰ fuerit ⁊ ob
eis: et scietis quia ego dũs cũ fue
celso et in cunctis sũmitutib montiũ.
⁊ subtꝰ omine lignum nemorosũ. ⁊ subtꝰ¬
uemorosã iuuersã quercũ frondosam.
lucum ubi accenderunt thura redolen¬
tia uriu̾sis ydolis sius. Et extendã ma¬
num trtã meam suꝑeos. et faciã t̾rã
desolatam et destitutam a deserto debla¬
ta. ĩ omnib habitationib eoꝵ: et sci¬
mo dñi ad me dicens. Et tu fili homini
hec clicit dñs d̃s t̾re isrł. fĩnis uenit: ue¬
uit finis suꝑ qͣtuor plagas terre. Numnc
finis suꝑ te. et emictã furorẽ meũ ĩ te.
et uidicabo te iuxta uias tuas: ⁊ ponã
contra te omnes abhominationes tuas:

Expanded text:
fecerant in universis abominationibus suis. Et scient, quia ego Dominus non frustra locutus sum, ut facerem eis malum hoc, Haec digladio, fame et peste ruituri sunt. Qui longe est, peste morietur: qui autem prope, gladio corruet: Et qui relictus fuerit, et eis. Et scietis quia ego Dominus, cum celso: et in cunctis summitatibus montium, et subtus omne lignum nemorosum, et subtus universam quercum frondosam, locum ubi accenderunt thura redolentia universis idolis suis. Et extendam manum meam super eos: et faciam terram desolatam et destitutam, a deserto Deblatha, in omnibus habitationibus eorum: et scii ad me dicens et tu fili hominis haec dicit Dominus Deus terrae Israhel finis venit finis super quattuor plagas terrae nunc finis super te et emittam furorem meum in te et iudicabo te iuxta vias tuas et ponam contra te omnes abominationes tuas
Abbreviated transcription (Latin):
rũur̃oꝵ ⁊ disꝑgam ossa ur̃a circũ aras
ur̃as in omnib habitationib ur̃is:
Urbes deserte erunt. et excelsa demoli¬
entur. et cdissipabuntꝰ. et interibunt
are ur̃e. ⁊ confringentꝰ. et cessabũt ydo¬
la ur̃a. Et conterentꝰ delubra ur̃a: et
delebunt᷑ opera nr̃a: et cadet interfectꝰ
ĩ medio ur̃i: et scietis quia ego dñs.
t relinquã in uobis eos qui ui¬
fugerint gladium ĩ gentib cum
dispersero uos in terras. Et recordabun

Expanded text:
rum: et dispergam ossa vestra circum aras vestras, in omnibus habitationibus vestris. Urbes desertae erunt, et excelsa demolientur, et dissipabuntur: Et interibunt arae vestrae, et confringentur: et cessabunt idola vestra, et conterentur delubra vestra, et delebuntur opera vestra. Et cadet interfectus in medio vestri: et scietis quoniam ego Dominus. Et relinquam in vobis eos, qui fugerint gladium in gentibus, cum dispersero vos
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. sicut scriptum est. Ueniet ex
syon qui eripiat et auertat impieta¬
tem ab iacob. Et hoc illis a me testa¬
mentum cum abstulero peccata eoꝵ.
Secundum euͣngłium quidẽ inimi¬
kũu ꝓpter patres. Sine penitentia
enim sunt. dona et uocatio dei. Sicut
enum aliqͣndo et uos ñ creclidistis deo.
nunc autem miscd̃iam consecuti estis
ꝓpter illorum inccedulitatẽ: ita ⁊ isti
nunc ñ crediderunt in ur̃am miscd̾iã.
ut et ipsi miscdiam conseqͣntur. Con¬
clusit enim ds̃ omnia in incredulitate:
ut omniũ msereatur. O altitudo diui¬
tiarũ sapientie et scientie dei: quã in¬
comprehensibilia st̃ iudicia eius: et ĩ¬
uestigabiles uie etus. Quis enim cog

Expanded text:
scriptum est, Veniet ex Sion, qui eruat et avertat impietates ab Iacob. Et hoc illis a me Testamentum, cum abstulero peccata eorum. Secundum Evangelium quidem inimilecti propter patres. sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei. Sicut enim aliquando et vos non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum incredulitatem: ita et isti nunc non crediderunt in vestram misericordiam: ut et ipsi misericordiam consequantur. Conclusit enim Deus omnia incredulitate: ut omnibus misereatur. O altitudo divitiarum sapientie et scientie Dei: quam incomprehensibilia sunt judicia ejus: et invest
Abbreviated transcription (Latin):
uos ꝑsequuti fuerint in ciuitate ista fu¬
gite in aliam. prius fecit qd̾ p̃cepit: fu¬
giendo hominẽ quasi homo in t̾ra: quẽ
paulo ante magis monstrauit stella de
celo. Quod occisis ꝓ domino pueris. hero¬
des ñ longe post obiit ⁊ ioseph monente
angło dominũ cum matre ad terrã isrł
reduxit: significat om̃s ꝑsecutiones que
contra eccłiam erant mouende. ipsorum
ꝑsecutorum morte uindicandas: eisdem¬
q multatis ꝑsecutorib pacẽ eccłie de¬
nuo reddendã. ⁊ scõs qui latuerant. ad

Expanded text:
vos persecuti fuerint in civitate ista, fuvos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod occisis pro Domino pueris Herodes non longe post obiit, et Joseph monente angelo Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque mulctatis persecutoribus pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerant ad
Abbreviated transcription (Latin):
omnes trucidati. Trib autem beniamin
q̃ de rachel orta ẽ: ꝓxima fuit tribui iu¬
de. Unde merito credi debet qd̃ plaga cru¬
delissime necis. ñ paucos etiã beniami¬
nee stirpis pueros inuoluerit: quos pro¬
genies rachel elata in excelsum uoce plo¬
rauerit. Potest et aliter intelligi: quia
rachel uixta bethleẽ sepulta ẽ. sicut ti¬
tulus monum̃ti eiꝰ manens usq hodie tes¬
tatur. ad occidentẽ ciuitatis ultͣ uiam que
ducit hebron: qđ ea que in loco eodẽ age¬
bantur. ipsa egisse ꝓphetico loquutionis
modo recte dicatur: cuius corpore ⁊ nomi¬
ne idem locus fuerat insignis. Qd̃ dñs ip¬
se ne occideretur ab herode sublatꝰ ẽ a pa¬
rentib in egyptum. significat electos se¬
pius maloꝵ improbitate suis effugandos
simul exemplum datꝰ fidelib ne dubitẽt
rabiem persequentiũ ubi oportunũ fue¬
dom num suum fecisse meminerint. Si
quidem ipse qui erat suis p̃cepturꝰ. cũ

Expanded text:
omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos simul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fueDominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uificat eccłiam plorare quidẽ sc̃oꝵ de
hoc scło ablationẽ: s ñ ita uelle ꝯso¬
lari. ut qui sclm morte uicerunt. rur¬
sus ad scłi certamina secum toleranda
redeant. quia nimirũ ñ sunt ultͣ re¬
uocandi ĩ mundum de cuiꝰ erumpnis
semel euaserunt coronandi ad xp̃m.
Rachel namq que ouis aut uidens
dm̃ dicitꝰ: eccłiam figurate demonstrat
cuius tota intentio. ut uidere dm̃ mere
atur inuigilat. Et ipsa est ouis cente¬
sima qm pastor bonus relictis in celo no¬
naginta nouem ouib angłicarũ urtutũ
abiit querere in terra: inuentã q suis ĩ¬
posuit humeris.⁊ sic reportauit ad gregẽ¬
ueritur autẽ iuxtaLectu
litteram quomodo rachel plorasse
dicatur filios suos. cum trib iuda q̃ beth¬
leem tenebat ñ de rachel. sed de sorore eiꝰ
lia fuerit orta ubi tam̃ facilis patet res¬
ponsic. quia ñ tantum in bethleẽ. uerũ
etiam in omnib finib eiꝰ pueri sunt

Expanded text:
nificat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de nificat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Deum meatur, invigilat, et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus, relictis in coelo nonaginta novem ovibus, angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis imposuit humeris, et sic reportavit ad gregeQuaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uasit: insinuat orpora quidẽ ab impi
tota seuit. nullatenus eis uel uiuenti¬
b uel occisis posse auferri: s eos ue¬
racit̾ contestar: quia siue uiuimus
domino uiuimꝰ: siue morimꝰ dũo mori¬
mur. Siue enim uiuimꝰ. siue morimꝰ
domini sumus
Quod iuxta uaticiniũ iherennie uox
in rama idest in excelso audita ẽ
¶pioratꝰ et ululatꝰ. manifeste denunri¬
at luctum scẽ ecclie quo de inuista mẽ¬
broꝵ suoꝵ nece gemit. ñ ut hosteᷤ gar¬
riunt inuacuum cedere: s usq ad so¬
ꝓthomartyris abel. ita etiam sangui¬
nem cet̾oꝵ martyrũ de t̾ra clamare ad
dominum. iuxta illud uiri sapientis.
Non despiciet p̃ces pupilli: nec uiduam
si effundat loquelam gemitꝰ. Nonne
lacrime uidue ad maxillã descendunt.
⁊ exclamatio eiꝰ suꝑ deducentẽ eas:
maxilla enim ascendunt usq ad celũ:
⁊ dominꝰ exauditor ñ delectabitꝰ m illis
Qd̃ rachel plorasse dicitur filios suos.
nec uoluisse consolari. quia ñ sunt. sig¬

Expanded text:
vasit, insinuat corpora quidem martyrum ab impiitota saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad soprotomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, sig
Abbreviated transcription (Latin):
in lumine: et qd̃ in aure auditiꝰ.
predicate suꝑ tecta. Qd̃ auditis ĩ mys¬
terio: aꝑtius p̃dicate. Qd̃ didicistis
erudiui in paruo uidee loco: ĩ uniu̾¬
sis urbib. ⁊ in toto mundo audactꝰ
ñ possunt occidere. Ergo anima in¬
uisibilis et incorporaus ẽ: secundũ
crassiorẽ dico nr̃i corpori sb̾am. uel eo
certe tempore punietur ⁊ supplicia
sentiet. qͣndo pristinum corpꝰ recepe¬
rit : ut cum quo peccauit. cũ ipso
Nom̃ gehenne in ueterib libris ñ
sermonis huius occasio. Ido¬
lum baal fuisse iuxta ihrłm ad ra¬
dicem montis moria in quibz syloa
fluit ñ semel legiꝰ. Hec uauis ⁊ par¬
ui campi planicies. irrigua erat
nemorosa. plenaq deliciis: ⁊ lucus
in ea idoio consecratꝰ. In tantam aũt
ppl̾s isrł dementiam uenerat. ut de

Expanded text:
ine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Quod audistis in mysterio, apertius praedicate; quod didicistis erudivi in parvulo Judaeae loco, in universis urbibus, et in toto mundo audacternon possunt occidere: ergo anima invisibilis et incorporalis est, secundum crassiorem dico nostri corporis substantiam. Vel eo certe tempore punietur, et supplicia sentiet, quando pristinum corpus receperit, ut cum quo peccavit, cum ipso Nomen gehennae, in veteribus libris non sit huius occasio. Idolum Baal fuisse iuxta Ierusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloa fluit, non semel legimus. Hec vallis et parvi campi planicies irrigua erat et nemorosa plenaque deliciis, et lucus in ea idolis consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat ut de
Abbreviated transcription (Latin):
obstupescet: et mouebit caput suũ Si¬
cut uentꝰ urens disꝑgam eos corã inimi¬
co: dorsum et ñ façiẽ ostendã eis ĩ die
ꝑditionis eorum. Et dixerunt. Uenite
cogitemꝰ cont᷑ iberemiã cogitationes. Nõ

Expanded text:
obstupescet. et movebit caput suum. Sicut ventus urens dispergam eos coram inimico, dorsum, et non faciem ostendam eis in die perditionis eorum. Et dixerunt: Venite, et cogitemus contra Jeremiam cogi
Abbreviated transcription (Latin):
uia sua mala: et dirigite uias ur̃as. et
studia ur̃a. Qui dixerunt. Despemuimꝰ.
Post cogitationes enun nr̃as ibimꝰ: ⁊ unꝰ¬
quisq prauitatẽ cordis sui faciemꝰ.¬
deo hec dicit dominꝰ. Interrogate
gentes: quis audierit talia horribilia: q̃
fecit nimis uirgo isri. Nunquid deficiet
de petra agri nix libani: Aut euelli pos¬
sunt a q̃ erumpentes frigide. ⁊ defiuentes:

Expanded text:
via sua mala, et dirigite vias vestras et studia vestra. Qui dixerunt: Desperavimus; post cogitationes enim nostras ibimus, et unusquisque pravitatem cordis sui maliIdeo haec dicit Dominus: Interrogate gentes: Quis audivit talia horribilia, quae fecit nimis virgo Israel? Nunquid deficiet de petra agri nix Libani, aut velli possunt aquae erumpentes frigidae defluentes?
Abbreviated transcription (Latin):
ut eidicem. ⁊ destruam.⁊ disꝑdã illud.
i penitentiã egerit
gens illa. a malo suo qd̃ loquutus
sum adu̾sus eam. agam et ego peniten¬
tiam suꝑ malo qd cogitaui ut facerẽ ei:
⁊ subico loqͣr de gente ⁊ regno. ut edificẽ
et ut plantẽ illud. Si fecerit malũ ĩ ocu¬
lis meis. ut ñ audiat uocẽ meã: penitẽ¬
tiam agam suꝑ bono qd̃ loquutꝰ sũ ut

Expanded text:
icem et destruam et disperdam illud; si penitentiam egerit gens illa a malo suo quod locutus sum adversus eam, agam et ego penitentiam super malo quod cogitavi ut facerem ei. Et subito loquar de gente et regno, ut edificem et ut plantem illud; et si fecerit malum in oculis meis, ut non audiat vocem meam, penitentiam agam super bono quod locutus sum ut
Abbreviated transcription (Latin):
le. utriusq scilicet sexus: opus diuerse
etatis ⁊ conditionis uiros ac mulieres.
exulare. ⁊ augmentum doloris. ⁊ confusio¬
nis. aute pii patris p̃sentiam lugubres
⁊ desolatos exhiberi. Sanctus uero p̃sul
cum ueteranorum deportationẽ conspi¬
ceret. ⁊ paruuloꝵ quoꝵ adhuc alim̃ta ĩ
maternis pendebant uberib: alterius
ipsius animam gladius ꝑtransiuit cõ¬
passionis. adeo ut ipsam ex toto sibi uen¬
dicaret uis doloris. Sic ergo fit martyr
ante necẽ: post futuro martyrio coronã
adeptus dupliceni. Sed nec sic abstract
ẽ uł illectꝰ. Nam ꝑfectus in caritate ab¬
duci blandiciis. seduci fallaciis. frangi nes

Expanded text:
le utriusque scilicet sexus, diversae le utriusque scilicet sexus, diversae aetatis et conditionis, viros ac mulieres, exsulare et in augmentum doloris et confusionis ante pii patris praesentiam lugubres et desolatos exhiberi. Sanctus vero praesul cum veteranorum deportationem conspiceret et parvulorum, quorum adhuc alimenta in maternis pendebant uberibus, altius ipsius animam gladius pertransivit compassionis, adeo ut ipsam ex toto sibi vindicaret vis doloris. Sic ergo fit martyr ante necem, post futuro martyrio coronam adepturus duplicem. Sed nec sic abstractus est vel illectus. Nam perfectus in charitate abduci blanditiis, seduci fallaciis, frangi nes
Abbreviated transcription (Latin):
uiuuersalis. aduentꝰ coep̃i sui causam ex
integro cognouisset: de tanta ⁊ tali co¬
lumpna in domo dei recta. grãs egit. Ex¬
ultabat quoq uberiꝰ. qd lucerna tã miri¬
fice ardens et lucens inuenta sit ad occi¬
duas mundi tenebͣs illuminandas. Sus¬
cepit eo tempore Gianissimꝰ rex franco¬
rum ludonicus uenerabilẽ archiep̃m in
magnam gram. ⁊ postulante pascha papa
ei cum suis in omni libertate necessaria
ministrabat. Iam enim redditꝰ cantuari¬
ensis domini uissi sunt confiscari. Exui¬
tans ergo beatꝰ thomas in sũma humili
piauit suꝑbiam. ⁊ om̃s animi motꝰ re¬
degit in honestatẽ:. ⁊ scłi contemptum.
hiis ata aliis iurtutum odorib exacer¬
batꝰ. iniquus exauctor diabolꝰ furorẽ su¬
um in parentes. cognatos. ⁊ familiares
scĩ pontificis exacuit .⁊. ꝓscripsionẽ eis
cum enormi crudelitate excitauit. Iam
tunc uidere erat spectaculum miserabi¬

Expanded text:
universalis adventus coepiscopi sui causam ex universalis adventus coepiscopi sui causam ex integro cognovisset, de tanta et tali columna in domo Dei erecta gratias egit. Exsultabat quoque uberius, quod lucerna tam mirifice ardens et lucens inventa sit, ad occiduas mundi tenebras illuminandas. Suscepit eo tempore christianissimus rex Francorum Ludovicus venerabilem archiepiscopum in magnam gratiam, et postulante papa, ei cum suis in omni liberalitate necessaria ministrabat. Jam enim reditus domini Cantuariensis jussi sunt confiscari. Exsulans ergo beatissimus Thomas in summa humilitpiavit superbiam, et omnes animi motus redegit in honestatem et saeculi contemptum. His atque aliis virtutum odoribus exacerbatus iniquus exactor diabolus furorem suum in parentes, cognatos et familiares sancti pontificis exacuit et proscriptionem eis cum enormi crudelitate excitavit. Jam tunc videre erat spectaculum miserabi
Abbreviated transcription (Latin):
illas illicite concessas. contra libertatẽ
ecclie confirmare constant̾ negauit. hu¬
iusmodi incrementis irarum ⁊ discordie
uirus adeo grassabat᷑: ut accitum ad
aliud concilium omnes fere calumpni¬
is et accusationibz insurgerent in ponti¬
ficem. et ꝓbrosis insultationib impete¬
rent. Cumq uix inueniretur qui ei loq̃¬
retur uel faceret bonum: s omuia cade¬
rent in contrarium: ⁊ mora certum trabe¬
ret ꝑiculum facta appellatione iuiquitati
cessit clam paucis q comitatꝰ recessit. ma¬
re adiit tranffrecauit. Ibat autẽ ꝑ uiã
suam gaudens. ⁊ exultans dignus habi¬
tus ẽ ꝓ iusticia: a concilio contumeliã pati¬
Imus pontifex adiit beatissimũ pa¬
ham alexandrum. qui ea tempestate ĩ fran¬
tiam uenerat: negotia quedam sicut ⁊ an¬
te ꝓposuit. tum de salute anime sue. tũ ue
opp̃ssionib eccłie. qͣm regendã susceꝑat:
diligenter exposuit. At cum pat̾ ⁊ pastor

Expanded text:
illas illicite concessas contra libertatem illas illicite concessas contra libertatem Ecclesiae confirmare constanter negavit. Hujusmodi incrementis irarum et discordiae virus adeo grassabatur, ut accitum ad illud concilium omnes fere calumniis et accusationibus insurgerent in pontificem et probrosis insultationibus impeterent. Cumque vix inveniretur qui ei loqueretur vel faceret bonum, sed omnia cederent in contrarium et mora certum traheret periculum, facta appellatione iniquitati cessit clamque paucis comitatus recessit, mare adiit, transfretavit. Ibat autem per viam suam gaudens et exsultans; quia dignus habitus est pro justitia a concilio contumeliam patim pati. Aditoque beatissimo papa Alexandro qui ea tempestate in Franciam venerat, negotiosa quaedam sicut et ante proposuit, tum de salute animae suae, tum de oppressionibus Ecclesiae quam regendam susceperat, diligenter exposuit. At cum pater et pastor
Abbreviated transcription (Latin):
critius s gr̃a donauit uberiꝰ fecit eii
cum temptatione ꝓuentũ ut posset sustise
liuidus nouum pontificem. nouũ homi¬
nem tam multiplici uirtucũ gr̃a ĩminere
machinatus ẽ temptationis uredinẽ ĩmit¬
tere. quo iam exortum mitoꝵ germen
posset suffocare. Nec mora qui separat
hominẽ a deo suo: amicum a ꝓximo. in¬
excorabiles discordias inter regem ⁊ ar¬
chiep̃m seminauit. Orta interim ꝓcuran¬
tib uiri dei ĩmo dei adu̾sariis questione:
suꝑ consuetudinib regni et iure eccłias¬
tico. ⁊ suꝑ hiis contentione diutiꝰ ꝓtrac¬
tu. ꝓposuit rex accito concilio scd̃m as¬
seritationẽ ꝓcerum auitas regni consue¬
tudines: et eas archiep̃i et suffraganeo¬
rum auctoritate firmari et scriptis. ꝑti¬
naci exegit instantia. In quo a deo ĩua :¬
luit. ut urgente iustantis ꝑiculi metu
ri annueret. S resumpto post modicũ
sp̃u.⁊ post casum fortior. consuetudineᷤᷤ

Expanded text:
certius, sed gratiam donavit uberius. Fecit enim certius, sed gratiam donavit uberius. Fecit enim cum tentatione proventum ut posset sustinere. tis novum pontificem, novum hominem, tam multiplici virtutum gratia vernare, machinatus est tentationis uredinem immittere, quo jam exortum germen meritorum posset suffocare. Nec mora: qui separat hominem a Domino suo, amicum a proximo, inexorabiles discordias inter regem et archiepiscopum seminavit. Orta interim procurantibus viri Dei imo Dei adversariis quaestione super consuetudinibus regni et jure ecclesiastico, et super his contentione diutius protracta, proposuit rex, accito concilio, secundum assentationem procerum avitas regni consuetudines, et eas archiepiscopi et suffraganeorum auctoritate firmari et scriptis pertinaci exegit instantia. In quo adeo invaluit ut urgente instantis periculi metri annueret. Sed resumpto post modicum spiritu, et post casum fortior, consuetudines
Abbreviated transcription (Latin):
sericordie uiscera. ut egentes in elemosiue
uñdictionib p̃uenire sollicitꝰ eẽt. Abie¬
tiores eorum quos religionis efferebat o¬
pinio: notos et familiares habeb e
ut ab eis esurire et sitire iusticiã disce¬
ret. secreciori eoꝵ collo quio crebriꝰ frueba¬
tur. Ergo in tales xp̃i seruos et malites.
elegit uir misericors in ueste ciboos libera¬
lis eẽ et largꝰ qui sibi ĩ utroq decreuit
esse moderatus parcus. Quid enim ne¬
garet xp̃o ꝓprium sanguinẽ fusurus &¬
xp̃o. Qui poscenti dedit pallium uł tr¬
uicam: suꝑerogare studuit et cariẽ prs¬
priam. Sciebat enim carnis ꝓprie nin¬
quam fore ꝓdigum. quem alicurꝰ temio¬
ralis constaret ẽẽ auarũ. Hactenꝰ piꝰdo
minus qui pauperẽ satiat ⁊ ditat. humi¬
liat et subleuat seruum suũ cumulare
diuituis ampliare honorib uoluit : dece¬
tero adu̾sis temptare disposunt. Temyta¬
uit temptando. an se diligeret ꝓbaran

Expanded text:
sericordiae viscera, ut egentes in eleemosynae sericordiae viscera, ut egentes in eleemosynae benedictionibus praevenire solitus esset. Abjectiores eorum, quos religionis efferebat opinio, notos et familiares habebat, et ut ab iis esurire et sitire justitiam disceret, secretiori eorum colloquio crebrius fruebatur. Erga tales Christi servos et milites elegit vir misericors in veste ciboque liberalis esse et largus, qui sibi in utroque decrevit esse moderatus et parcus. Quid enim negaret Christo, proprium sanguinem fusurus oniam poscenti debebat pallium vel tunicam, supererogare studuit et carnem propriam. Sciebat enim carnis propriae nunquam fore prodigum, quem alicujus rei temporalis constaret esse avarum. Haec est minus qui pauperem facit et ditat, humiliat et sublevat, servum suum cumulare divitiis et ampliare honoribus voluit, de caetero adversis tentare disposuit. Tentando an se diligeret probavit
Abbreviated transcription (Latin):
chi adimpleret opꝰ et meritũ. Et qui exẽ¬
plo baptiste cum constantia elum iusticie
ꝑfecte conceperat in corde imitari quoq¬
eum studuit in ueste penitentie. Reiecta
nauq syndone qua hactenus dum mollia
regum blandirentꝰ uti consueuerat. cilicio
asꝑrimo suꝑ nudum uestiebatꝰ. Addidit eti¬
am femoralia cilicina: ut arti carnem
mortificaret. ⁊ sp̃m uiuficaret. Hec autẽ
sicut et alia sp̃ualis uite exercitia super
tiones dei ingrediens eẽ cepit in abstinen
missum sibi a ceo pastorale officium cum¬
tanta diligentia exequebatur: ut cleri ur
ecciie iuia millatenus ꝑmitteret mutila¬
ri. Tantam autem compunctionis grãm
habere consueuit. int̾ orationum secreta
uł missarum ioliempnia. ut ornditis so
fietum oculis. pse totus in lacrimis effui¬
mitiget iudicium. ⁊ pietas uite q̃ nunc
est et future habeat ꝓmissionẽ: adeo pia¬
super affi. itos et pauperes gestabat mi¬

Expanded text:
chi adimpleret opus et meritum. Et qui exemchi adimpleret opus et meritum. Et qui exemplo Baptistae cum constantia zelum justitiae perfecte conceperat in corde, parificari ei quoque studuit in veste poenitentiae. Rejecta namque sindone qua hactenus dum mollia regum blandirentur uti consueverat, cilicio asperrimo super nudum vestiebatur. Addidit etiam femoralia cilicina, ut arctius carnem mortificaret, et spiritum vivificaret. Haec autem sicut et alia spiritualis vitae exercitia superdstificationes Dei ingrediens esse coepit in abstinentor. Commissum sibi a Deo pastorale officium cuncta diligentia exsequebatur, ut cleri vel Ecclesiae jura nullatenus permitteret mutilari. Tantam autem compunctionis gratiam habere consuevit inter orationum secreta vel missarum solemnia, ut eruditis ad fletum oculis ipse totus in lacrymis efflumitiget judicium, et pietas vitae quae nunc est et futurae habeat permissionem, adeo super afflictos et pauperes gestabat mi
Abbreviated transcription (Latin):
ormiente cura patrib suis ĩLest
senectute bona felicis memorie theo¬
baldo archiep̃o: thomas cantuariensis eccłie
archidiaconꝰ. in archiep̃m et primate᷑ to¬
tius anglie ĩ nomine sc̃e trinitatis eligi¬
tur sollempnit. ⁊ post modicũ consecrat᷑.
Erat autem piis mentib spes firma ⁊ fi¬
ducia in domino: qd̾ idem consecratꝰ utriꝰ¬
q hominis habitu mutato morib melio¬
ratꝰ presideret. post biptismũ siquidẽ te¬
nebatur: sedeni illam sedem scõrum cẽ. sãc¬
tum recipere aut facere uel citiꝰ ⁊ facile ĩ¬
dignum aibicere. Qd̃ et in beato thoma mi¬
sericorditer impletum ẽ. ꝓmotꝰ ergo elec¬
tus dei pontifex sacreqs unctiorus sanc¬
tificatione elibutꝰ euestigiorẽ sacram̃ti
tꝰ Ambulans enm in nouitate uite nouus
homo: mutatꝰ ẽ in uirum alterum. cuius
omuia in meliꝰ conseruata sunt. In canta
autẽ grã sacratꝰ p̃sulatꝰ sui primordia ĩ
dutꝰ s clanculo monachili scemate. moua¬

Expanded text:
ormiente igitur cum patribus suis in senectute bona felicis memoriae Theobaldo archiepiscopo, Thomas Cantuariensis Ecclesiae archidiaconus in archiepiscopum et primatem totius Angliae in nomine sanctae Trinitatis solemniter eligitur, et post modicum consecratur. Erat autem piis mentibus spes firma et fiducia in Domino, quod idem consecratus, utriusque hominis habitu mutato, moribus melioratus praesideret. Probatissimum siquidem tenebatur, sedem illam sedem sanctorum esse, sanctum recipere aut facere, vel citius et facile indignum abjicere. Quod et in beato Thoma misericorditer impletum est. Promotus ergo electus Dei pontifex, sacraeque unctionis sanctificatione delibutus, e vestigio rem sacramenti repletus. Ambulans enim in novitate vitae novus homo mutatus est in virum alterum, cujus omnia in melius conversa sunt. In tanta autem gratia sacravit praesulatus sui primordia, ut indutus sed clanculo monachili schemate, mona
Abbreviated transcription (Latin):
ci. et in eungłio iob̾is pleniꝰ: et
Inc quoq breuiter intimat᷑ cũ seqͥt᷑
Uos autẽ sedete in ciuitate: qͦ adusq
induamini uirtute ex alto. De qͣ uirtu¬
te idest sp̃u scõ. ⁊ marie dicit angelus.
Et uirt᷑ altissimi obumbrabit tibi. Et
ipse dñs alibi. Nam et ego noui uirtutẽ
de me exisse Sed ipse lucas aꝑtiꝰ ĩ acti¬
alto. et p̃cepte in cuutate sessionis me¬
minit. Precepit in quid eis ab iheroso¬
limis ne discederent:. s expectarent ꝓ¬
missionẽ patris. qͣm audistis inquit ꝑ

Expanded text:
ius et hic quoque breviter intimatur cum sequitur: Vos autem sedete in civitate, quoad usque induamini virtute ex alto. De qua virtute, id est Spiritu sancto, et Mariae dicit angelus: Et virtus altissimi obumbrabit tibi . Et ipse Dominus alibi: Nam et ego novi virtutem de me exisse . Sed et ipse Lucas apertius in Actialto, et praeceptae in civitate sessionis meminit. Praecepit inquit eis a Jerosolymis ne discederent, sed exspectarent promissionem Patris, quam audi
Abbreviated transcription (Latin):
tis sp̃e scĩ inuos: et eritis m testes. Lect¬
otandum sane quia sunt dea¬
quos a p̃dicationis officio. uel im¬
perfectio. uel etas ꝓhibet: ⁊ tam̃ preci¬
pitatio impellit. Qͥ ammonendi sunt ut
considerent qd̃ ipsa ueritas q̃ repente qͦs
uellet roborare potuisset. ut exemplum
sequentib daret. ne ĩꝑfecti p̃dicare p̾su¬
merent: postqͣm plene discipulos de ure¬
tute p̃dicationis instruxit: ilico adunxit.
Uos autem sedete ĩ ciuitate: quo adusq
induamini uirtute exalto. In ciuitate
quippe considemꝰ: si intra mentiũ nr̃aꝵ
uos claustra constringimꝰ. ne loq̃ndo ex¬
terius euagemus. ut cum diuina uirtute
ꝑfecte indiumur: tunc quasi a nobis met¬
ipsis foras etiam alios instruentes excamꝰ.
Eduxit autẽ eos foras in bethaniã: ⁊ ele¬
uatis manib bñdixit eis. Et factum est
dum bñdiceret ulis: recessit ab eis. ⁊ fe

Expanded text:
sancti in vos, et eritis mihi testes . Notandum sane quod sunt quos a praedicationis officio vel imperfectio, vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit, qui admonendi sunt ut considerent quod ipsa Veritas quae repente quos velle roborare potuisset, ut exemplum sequentibus daret ne imperfecti praedicare praesumerent, postquam plene discipulos de virtute praedicationis instruxit, illico adjunxit: Vos autem sedete in civitate quoad usque induamini virtute ex alto. In civitate quippe considemus, si intra mentium nostrarum nos claustra constringimus, ne loquendo exterius evagemur, ut cum divina virtute perfecte induimur, tunc quasi a nobismetipsis foras etiam alios instruentes exeamus. Eduxit autem eos foras in Bethaniam, et elevatis manibus suis benedixit eis. Et factum est dum benedi
Abbreviated transcription (Latin):
animos a credendi gr̃a peccatis obstanti¬
tias referamus: qui nr̃is cordib ablato
erroris uelamine lucẽ ueritatis aperire
dignatus est:

Expanded text:
animos a credendi gratia peccatis obstantitias referamus, qui nostris cordibus, ablato erroris velamine, lucem veritatis aperire dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur ingressꝰ ẽ ioseph domũ suã. Obtu¬
leruntq ei munera. tenentes ĩ manib.
et adorauerunt eum ꝓui in t̾rã. At ille
clement̾ resalutatis eis. int̾rogauit eos¬
dicens. Saluꝰ ne e᷑ pater ur̃ seuex : de
quo dixeratis michi: Adhuc uiuit: Qͥ
responderunt. Sospes ẽ pater nr̃ ser¬
adorauerunt cur. Attollens autẽ io¬
seph oculos uidit beniamin fratrẽ su¬
um uterinũ. ⁊ aut. Iste ẽ frater ur᷑
minimus: de quo dixeratis mͥ: Et rur¬
sum. ds inquit misereatꝰ tui fili mi.
Eestinauitq quia cõmota fuerant uis
crime: et introieus cubiculũ fleuit:
Rursusq loca facie. egressꝰ continuit
se: et ait. Ponite panes. Quib appositis
seorsum ioseph. ⁊ scorsum fratrib egyy¬
tiis quoq qui uescebantꝰ simul seorsũ
ulicitum ẽ enim egyptiis comedere cũ
hebrcis ⁊. ꝓfanum putant huiꝰ ceme¬
di conuiuiũ. Seder̃t corã eo pͥmogeni¬
tus iuxta primogenita sua: ⁊ minimus
iurta etatẽ suam. Et mirabantꝰ nunis.

Expanded text:
essus est Joseph domum suam. Obtuleruntque ei munera tenentes in manibus, et adoraverunt proni in terra. At ille clementer resalutatis eis, interrogavit dicens: Salvusne est pater vester senex de quo dixeratis mihi: adhuc vivit? Qui responderunt. Sospes est serat. Sequitur: Attollens autem oculos Joseph vidit Benjamin, fratrem suum uterinum, et ait: Iste est frater vester minimus de quo dixeratis mihi? Et rursum, Deus, inquit, misereatur tibi, fili mi. Festinavitque quia commota fuerant vicrimae et introiens cubiculum flevit rursusque lota facie egressus continuit se et ait ponite panes quibus adpositis seorsum Ioseph et seorsum fratribus Aegyptiis quoque qui vescebantur simul seorsum inlicitum est enim Aegyptiis comedere cum Hebraeis et profanum putant huiuscemodi convivium sederunt coram eo primogenitus iuxta primogenita sua et minimus iuxta aetatem suam et mirabantur nimis
Abbreviated transcription (Latin):
tiam eiꝰ. qui cordis uidebat occulta Si
autẽ omne regnũ in seipsũ diuisum
desolatur: ergo patris et filii ⁊ sp̃c scĩ
regnum ñ ẽ diuisum: qđ̃ sine ulla cõ¬
tradictione ñ aliquo umqͣm poterit la
befactari impulsu. Si uero sc̃e et indi¬
uidue trinitatis ẽ indiuiduũ. ĩmo qͥa
ĩdiuiduũ manet regnũ: desistant ar¬
riani minorẽ patre filium. minorẽ fi¬
lio scm dicere sp̃m. quia quoꝵ unũ
ẽ regnum. horum ẽ et una maiestas.
Si autẽ et sachanas in seip̃m diui¬
sus ẽ: quomodo stabit regnum ipsius.
quia dicitis in belzebub eicere me de
monia: Hoc dicens. ex ipsorũ confessi¬
one uolebat intelligi. qd̃ ĩ eum ñ cre¬
dendo in regno diaboli esse delegissent:
qd̃ utiq adu̾sum se diuisum stare ñ pos¬

Expanded text:
tiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si tiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolatur, ergo Patris et Filii et Spiritus sancti regnum non est divisum, quod sine ulla contradictione non aliquo impulsu desolarum. Si vero sanctae et individuae trinitatis individuum, imo quia individuum manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem Filio sanctum dicere Spiritum, quia quorum unum est regnum, horum est et una majestas. Si autem et Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub ejicer Hoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse delegissent: quod utique adversum se divisum stare non po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nominis legenda: sed .b. Lectio. xi¬
elrebub ergo bual muscaꝵ. idest uir
muscarum. siue habens muscas ĩ¬
terpretatur: ob sordes uidelicet ĩ mola¬
titii cruoris. ex cuiꝰ spurcissimo ritu uł
nomine principẽ demonioꝵ cognomina¬
q̃rebant ab eo. Uel ĩ morẽ helye ignẽ
de sublimi uenire cupiebant: uel ĩ si¬
militudinẽ samuhelis tempore estiuo
mugire tonitrua. choruscare fulgura.
ymbies ruere. quasi ñ possent ⁊ illa ca¬
lumpniari et dicere ex occultis et ua¬
riis aeris passionib accidisse. At tu
qui calumpniaris ea q̃ oculis uides.
manu tenes. utilitate sentis: qͥd faci¬
es de huis que de celo uenerint Utiq
respondebis et magos ĩ egypto mul¬
ta signa fecisse de celo. Lectio. xii.¬
pse autem ut uidit cogitationes eorum¬
rum: dixit eis. Omne regnũ ĩ seipsũ diuisũ
desolabitur: et domus supͣ domũ cadit.
Non ad dicta. sed ad cogitata respondit.
ut uel sic compellerentur credere poten¬

Expanded text:
est nominis legenda, sed b, ut Best nominis legenda, sed b, ut Belzebub: ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominaVel in morem Heliae, ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et alia calumniari et dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facis de his quae de coelo venerint? utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo . Ipse autem ut vidit cogitationes eorumrum, dixit eis: Omne regnum in seipso divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere poten
Abbreviated transcription (Latin):
acus iste apud mathm ũ sc. ixͣ.¬
solum mutꝰ sed et cecꝰ fuisse narratur:
curatusq dicitur a domino. ita ut loque¬
retur et uideret. Tria generalia signa:
simus ĩ uno homine pateata sunt. Cecꝰ
beratur. Qd̃ et tunc carualit factũ est:
sed et cotidie completur ĩ conu̾sione creden¬
tium: ut expulso primũ demone fidei lu¬
men aspiciant: deuide ad laudes dei tacẽ¬
tia priꝰ ora laxentur. Lectio decima
zebub principe demoniorũ eicit
demonia. Non hec aliqui de turba. s pha¬
risei calumpniabant᷑ ⁊ scribe: sicut alii
eungliste testantur. Turbis quippe q̃
miuus erudite uidebantꝰ dũi sẽꝑ facta mi¬
rantib. illi contra uel negare hec. uel
q̃ negare nequiuerant. sinstra interp̃¬
tatione ꝑuercere laborabant: qͣsi hec
ũ diuinitatis. s ĩminidi sp̃e opera fuissẽt.
idest belzebub. qui d̃s erat acharon. Nã
beel quidẽ ipse ẽ baal. Tebub autẽ. mus¬
ca uocatur. Nec iuxta q̃dam mendosa
exemplaria .l. littera. uel .d. in finen

Expanded text:
acus iste apud Matthaeum non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur, curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur, et videret . Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt: caecus beratur; quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur conversatione credentium, ut, expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant: deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Et stupebant icit daemonia. Non haec aliqui de turba, sed Pharisaei calumniabantur et Scribae, sicut alii evangelistae testantur. Turbis quippe, quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere, laborahaec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent, id est Belzebub, qui deus erat Accaron: nam quidem Bel ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur; nec juxta quaedam mendosa exemplaria l littera, vel d in fine
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad naturam dei ñ ꝑtineat humana
natura: ad ꝑsonã tamen unigeniti filii dei
ꝑ grãm ꝑcinet humana natura: ⁊ tanta
gracia nulla sit maior nulla ꝓrsus eqͣuis:
Neq enim illam susceptionẽ hominis ulla
merita p̾cesserunt: sed ab illa susceptione mi¬
ta eius cuncta ceperunt. Manet ergo filius
ur dilectione qua eum dilexit pater: ⁊ ideo
seruauit p̃cepta eiꝰ. Quid ẽ enim et ille ho
daretur nobis ꝑ meffabilẽ gr̃ãm: u̾bum
caro factum ẽ. ⁊ habitauit in nobis eu̾ngi¬

Expanded text:
cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura; et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homdaretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
as: idest ubi munda anima sempitno dei
uerbo fecunda copulatꝰ C lausa ẽ ianua.
idest receptis illis qui sunt in anglica ui¬
tam ĩmutandi. om̃s enim resurgemꝰ indͥt.
na celorum. Non enim post iudiciũ. patet
p̃cum aut meritoꝵ locꝰ.egio aurm¬
diussime autem ueniunt xeliã uugi¬
nes dicentes. Dñe dñe: aperi nobis.
Non dictum ẽ ad̾ emerint oleum ⁊ ideo i¬
teligende sunt nullo iam remanentẽ ror
re ad implorationẽ dei. S magna ẽ eius
leueritas post iidiciũ: cuiꝰ aute undicuĩ
mestabilis mised̾ia p̃rogata ẽ. Itaos. espõ

Expanded text:
as, id est ubi munda anima sempiterna Dei as, id est ubi munda anima sempiterna Dei verbo fecundanda copulatur. Clausa est janua, id est receptis illis qui sunt in angelicam vitam immutati: Omnes enim resurgemus, inquit, num caelorum. non enim post iudicium patet precum aut meritorum locus. nouissime autem ueniunt et reliquae uirgines dicentes: domine, domine, aperi nobis. non dictum est, quod emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remanente de alafflictionibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata
Abbreviated transcription (Latin):
quã fatius de his mercedẽ siue ciboꝵ. siue
poeunie siue honoriꝰ siue alicuiꝰ cõmodi tẽpora lac
cipiunt: ñ inceligentib qd̾ dictem ẽ. Qut
uos felices dicunt: in errorẽ uos mittunt.
elius ẽ aũt obiurgari a iuseł¬
to: quã a peccatore laudari. Em̃dabit¬
me inquit iustꝰ in miscd̾ia. ⁊ arguet me: ole¬
um autem peccatoris ũ impinguet caput
meum. Ite ergo ad uendentes magis.⁊ emi¬
te uobis: idest uideamꝰ nunc quiduos ad¬
iuuant qui uobis laudes uendere consus¬
uerunt. et uos in errorẽ inducere. ut ñ co¬
ram deo. s ab hominib glam auereretis.
Euntib autem illis emere. uenit lponsus.
idest inclinantib se illis in ea q̃ foris sñt.
⁊ solitis laudib gaudere querentib quia
gaudia int̾na ñ nouerant: ueuit ile qui
iudicat. Et que parate erant. idest quib
bomim coram deo testimonium conscient¬
tia phibebat. intrauerunt cũ es ad nupti¬

Expanded text:
quam de his mercedem siue ciborum siue quam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporaliunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus auid est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt, et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non noverant, venit ille qui judicat, et quae paratae erant, id est quibus bonum coram Deo testimonium conscientia perhibebat, intrarunt cum eo in ad nupti
Abbreviated transcription (Latin):
inquirit unde gaudere animꝰ solet. Lect̃¬
taq hominum qui corda ñ uident Ut¬
uis ⁊ nusquisos enim ꝓ se rationẽ reddet :
uec alieno testimonio quis quã abiuuatꝰ
apd deum cui secreta cordis apparent :
et uix sibi quisq sufficit. ut ei destuno¬
nium ꝑhibeat conscientia sua. Quis enĩ
glabitur mundum se habere cor: Inde ẽ
qd̾ apłs dicit. Michi autẽ minimũ ẽ ut a
uobis iudicer aut ab humano die: s neq
meipsum iudico. Quappt̾ cum de se quisos
aut ñ omnino aut uix possit uerã ꝓferre
sententiã: auomodo potest de alio iudica¬
re. cum sciat nemo quid agatꝰ in hõĩe.
nisi sp̃x hominis: Ite magis aduenden¬
tes: et emite uobis. Non consilium de disse
putande sunt: s crimen earũ ex obliquo
cõmemorasse. Uendunt enim oleum adi¬
latores: qui siue falsa siue ignorata laui¬
dando in errorẽ animas mittunt: et eis ua¬
ua gaudia tanqͣm fatuis conciliando. ali¬

Expanded text:
inquirit, unde gaudere animus solet. iinquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uidebis. Unusquisque enim pro se rationem reddet, nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est postolus dicit: mihi minimum est, ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando ali