comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ lucessit in prima sabb̃i: cum adhuc
tenebre essent. uenit miaria magdalenȩ
& altera maria & salome ad monumen¬
tum portantes aromata que. parauerant.
R.Et orto iam sole. dicebant adinuicem
Quis reuoluet nob lapidem ab ostro mo-¬
numentiꝰ Erat quippe magnus ualde
Et ecce terremotus factꝰ est magnus
angłis enim dñi descendit de celo. ꝙ acce¬
dens reuoluit lapidem. R. L. Et respi
cientes uident reuolutum lapidem a monu¬
mento .& angłm sedentem suꝑ cum. Erat autẽ
aspectus eiꝰ sicut fulgur. & uestim̃tum erꝰ
sicut nix. M cccliu. Rccxxxii. Lcccxxxuii.

Expanded text:
quae lucescit in prima sabbati, cum adhuc tenebrae essent, venit Maria Magdalene, et altera Maria, et Salome ad monumentum, portantes quae paraverant aromata; et orto jam sole, dicebant ad invicem: Quis revolvet nobis lapidem ab ostio monumenti? Erat quippe magnus valde. Et ecce terraemotus factus est magnus. Angelus autem Domini descendit de coelo, et accedens revolvit lapidem. cientes, viderunt revolutum lapidem a monumento, et angelum sedentem super eum. Erat autem aspectus ejus sicut fulgur, et vestimentum ejus sicut ni
Abbreviated transcription (Latin):
ensus ẽ. Quencumq suꝑ terram id est.
dum uircrit. ligaueris eliminando ab eccł̃a.
ligatus erit incelis. hoc ẽ. uininerse excłȩ quibꝰ
notum erit uitabunt illum. U elligatus crit
incelis. id ẽ. celestis sententia confirmabit. qͦd
cum presens ȩccła uitet. Et quemcninq dum
uixerit solueris ab excumunicatione reconci¬
liando. solutus erit incçlis. ul ẽ. ecclȩ quȩ hoc
scient communcabunt ci. U el solutus erit
incęlis. hoc ẽ. cȩlestis sententia contirmabit.
ut a p̃ienti eccła recipiatur. O regorius in¬

Expanded text:
est: Quemcunque super terram, id est, dum vixerit, ligaveris eliminando ab Ecclesia, ligatus erit in coelis, hoc est universae Ecclesiae quibus notum fuerit, vitabunt illum. Vel ligatus erit in coelis, id est, coelestis sententia confirmabit quod eum praesens Ecclesia vitet. Et quemcunque, dum vixerit, solveris ab excommunicatione reconciliando, solutus erit in coelis, id est Ecclesiae quae hoc scient, communicabunt ei. Vel solutus erit in coelis, id est coelestis sententia confirmabit ut a praesenti Ecclesia recipiatur. Grandis
Abbreviated transcription (Latin):
lucis ȩt̾̃nȩ. Lncig̃ euius candor ẽ. id ẽ. dõ pat̾ sine
dubio coȩt̾nus ẽ.  ideoñ sic̃ ĩprincipio fecit d̃s
cȩlum & terram. ita in pͥncipio fecit uerbum. sed
in pͥncipio erat uerbum. Item in eadem epła. Pater
ita le segenuit filium. ut totus maneret in se. &
ẽẽt. in filio tantus quantus & solus. Similit &
do. Tanta ẽ gͥ totatͥnitas. insolo patre uelin solo
filio. uel in solo sp̃u scõ. quanta simul in patre &s
filio & sp̃u scõ. Quare nillomͦ tͥplex dicendus ẽ. ds.¬

Expanded text:
splendor est, id est, Deo Patri sine dubio coaeternus est, et ideo non sicut in principio creavit Deus coelum et terram , ita in principio fecit Verbum, sed in principio erat Verbum » Item in eadem Epistola: Pater ita de se genuit Filium, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus quantus et solus. Similiter do. Tanta est igitur tota trinitas in solo Patre, vel in solo Filio, vel in solo Spiritu sancto, quanta simul in Patre et Filio et Spiritu sancto. Quare nullo modo triplex dicendus est D
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sempit̾na. Demde si patrem. ẽẽ. sempit̾uum in dõ
ẽ. nec fuit aliquando ñ pat̾. nunquam sine filio fu¬
it. Filiusgͥ semꝑ natus ẽ. quia semꝑ filius ẽ. Et ñ
solum unago patͥsẽ. quia de illo ẽ. & similitudo.
quia imago ẽ: sed etian ȩqualitas tanta. ut nec
temꝑis int̾uallum. impeduũto sit. ꝑ eum enim

Expanded text:
est sempiterna. Deinde si Patrem esse sempiternum in Deo est, nec fuit aliquando non Pater, nunquam sine Filio fuit. Filius ergo semper natus est, quia semper Filius est: et non solum imago Patris est, quia de illo est: et similitudo, quia imago est: sed etiam aequalitas tanta, ut nec temporis intervallum impedimento sit. Per eum enim
Abbreviated transcription (Latin):
rofert se fac̃lis ih̃c. ut quem in ppħarum uo¬
luminib soliti erant legere. p̃sentem oꝑib:
contuerentur.
Rabanus.

Expanded text:
rofert se factis Jesus, ut quem in prophetarum voluminibus soliti erant legere, praesentem operibus contuerentur. RABAN.
Abbreviated transcription (Latin):
Senedicit plus: auia ionas tͥduo p̃dica¬
qui sunt assirii. uleo condempnabunt non
sententiȩ potestate. s comꝑationis exemplo.
illam gen̾ationem quȩ õr popłs dĩ. quia
penitentiam egerunt ad p̃dicationem ionȩ
Ionas nil signorum faciens acceptus fuit
genti ꝑegrinȩ. xp̃c tot signa faciens repbatꝰ
fuit nationi suȩ.

Expanded text:
ene dicit, plus; quia Jonas triduo praedicaqui sunt Assyrii, ideo condemnabunt non sententiae potestate, sed comparationis exemplo illam generationem, quae dicitur populus Dei, quia poenitentiam egerunt ad praedicationem Jonae . Jonas nil signorum faciens, acceptus fuit genti peregrinae. Christus tot signa faciens, reprobatus fuit nationi suae.
Abbreviated transcription (Latin):
s altitudinem ꝓmissorum hesitans. signũ
querit cui allocutio angłica sufficere debu¬
erat. Nnde merito penam luit intaciturnitate.
quam meruit. ut qui discredendo locutus ẽ.
iam tacendo credere discat Et respondens
angelus dixit ei. Ego sum gabriel qui asto ante
dm̃. et missus sum loqui ad te. & bec tͥ euange
lirare. Et ecce eris tacens & non poteris loqui. usꝙ
in diem quo bec fient. ꝓ eo quod ĩ eredidati uelꝰ¬
bis meis. quȩ implebuntur temꝑe suo. Angli
cum ad nos ueniunt. sic exteruis implent ministe¬
rium. ut tam̃ nunquam desint interius. ꝑ contem¬
plationem. M issi ante dm̃n sunt. quia quocumq
uenuint. int̾ ipsum cutrunt qui ubiq ẽEt
erat plebs expectans ⁊achariam. et mirabantur
quod tardaret ipse in templo. Egressus autem non

Expanded text:
 altitudinem promissorum haesitans, signum quaerit, cui allocutio angelica sufficere debuerat. Unde merito poenam luit in taciturnitate quam meruit, ut qui discredendo locutus est, jam tacendo credere discat. Et respondens angelus, dixit ei: Ego sum Gabriel qui asto ante Deum, et missus sum loqui ad te, et haui usque in diem quo haec fiant, pro eo quod non credidisti verbis meis, quae implebuntur in tempore suo. Angeli cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Missi, ante Deum sunt; quia quocunque veniunt, intra ipsum currunt qui ubique est. Et erat plebs exspectans Zachariam, et mirabantur quod tardaret ipse in templo. Egressus autem
Abbreviated transcription (Latin):
In sp̃u beliȩ dr̃ p̃cedere. quia sicut ille p̃co uentu¬
rus ẽ. iudicis: ita bic p̃co factus ẽ. redemptoris.
Uirtus quoq similluna fuit ambobus. quia am¬
bo in deserto. ambo uictu parci. nestitu inculti.
ambo regum insaniam tolerant. Lile iordanem
cȩlum petiturus diuisit. hic ad lauacrum quo
celum petitur multos conuertit. Corda patrum ĩ
filios conuertere ẽ. sꝑualem sc̃orum antiquorum sci-¬
entiam populis p̃dicando infundere. Prudentia uͦ
iustaeum ẽ. ñ de legis oꝑibus iusticiam p̃sumere.
sed ex fide salutem querere. ut iuamuis in lege
positi iussa legis ꝑficiant. grã setamen ꝑ xꝑm¬

Expanded text:
ia, sicut ille praeco venturus est judicis, ita hic praeco factus est Redemptoris. Virtus quoque simillima fuit ambobus; quia ambo in deserto, ambo victu parci, vestitu inculti, ambo regum insaniam tolerant. Ille Jordanem, coelum petiturus divisit; hic ad lavacrum, quo coelum petitur, multos convertit. Corda patrum in filios convertere, est spiritualem sanctorum antiquorum scientiam populis praedicando infundere; prudentia vero justorum est, non de legis operibus justitiam praesumere, sed ex fide salutem quaerere, ut, quamvis in lege positi legis jussa perficiant, gratia se tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dñi credinus saluari. quemadmodum & patres
nr̃i. Quia uͦbac scientia ꝑ iobannem mbuti. S
ꝑ beliam inbuendi sunt uidei. ut pote duitius
increduli. fere eadem uerba quȩ angelus de ioban¬
ne. malachias p̃dixit de bełya Mlgis beR¬
uteram sic iunge. Precedet. parare dño

Expanded text:
dum et patres nostri . Quia vero hac sententia per Joannem imbuti, et per Eliam imbuendi sunt Judaei, utpote diutius increduli: fere eadem verba quae Angelus de Joanne, Malachias praedicit de Elia . Litteram sic junge: Praecedet, parare Domino
Abbreviated transcription (Latin):
abnȩ coram dõ uirtutis ẽ. p̃dicare indeserto
celestia gaudia. terrenas delitias spernere.
ꝓ ueritate capite truncari. Siceram uocant he¬
brei omne poculum quod inebriare potest. siue
de pomis. siue de frugib. siue de qualibet alia ma¬
teria confectum. In lege narareorum erat. i no
& sicera temꝑe consecrationis abstinere. lobannes
uͦ & samson et ierenias. ut semꝑ natarei. ul ẽ. sc̃i
manerent. semꝑ biis abstinebant. Decet enun
eum qui musto sp̃c sc̃i desiderat impleri. nullo¬
poculo debriari.
iceram ñ bibet. et adbuc. id ẽ. pret illam
uirtutem. spu scõ replebitur ex utero. E t̃
multos filiceum isrł̃ conuertet ad dñm dm̃ ipsoꝵ.¬

Expanded text:
ae coram Domino virtutis est, praedicare in deserto coelestia gaudia, terrenas delicias spernere, pro veritate capite truncari. Siceram vocant Hebraei omne poculum quod inebriare potest, sive de pomis sive de frugibus, seu de qualibet alia materia confectum. In lege Nazareorum erat, vino et sicera tempore consecrationis abstinere. Joannes vero et Samson et Jeremias ut semper Nazarei, id est, sancti manerent, semper his abstinebant. Decet enim eum qui musto sancti Spiritus desiderat impleri, nullopoculo debriari. Siceram non bibet, et adhuc idem praeter illam virtutem Spiritu sancto replebitur ex utero. Et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
cȩci. Et adicit eis ir̃c. C reditis quia pos
sum boc facere uobis: Dicunt ei. Utiq dñe.
in natareth. clamabant duo cȩci. qui non cu¬
rantur transitorie: s: domi fides eoꝵ discutit᷑.
ai dñm. nisi gr̃a eus congruere bonis oꝑibꝰ:
Bene clamat: miserere fili dauia. qui uer¬
bum caruem sumpsisse de semiue dauid ue¬
re credit. Transit dñs cum dispensat nob̾
temꝑalia sacramenta. quibꝰ ammoneamur

Expanded text:
dicit eis Jesus: Creditis quia hoc ossum facere vobis? Dicunt ei: Utique, Domine. in Nazareth, clamabant duo caeci: qui non curantur transitorie, sed domi fides eorum discutituminum, nisi gratiae ejus congruere bonis operibuBene clamat: Miserere, fili David, qui Verbum carnem sumpsisse de semine David vere credit. Transit Dominus, cum dispensat nobis temporalia sacramenta, quibus admoneamur
Abbreviated transcription (Latin):
dies ooto ut circuine ideretur
puer: uocatum ẽ. nom̃ eiꝰ ib̃e.
Quod uocatum ẽ abangelo priꝰ¬
quan in udero conciꝑetus.
Ritus circuincisionis ab
abraham stimpsit exordium. quando & nomuus
amplificationem accepit. Ad ciuius unitationẽ
nom̃ imponebatur pueris uidie circuincisionis
eoꝵ. Sic etiam factum ẽ. ipsi ib̃u. B̾ ene autem
oc taua die circumciditur. ut & eius resurrectio
oc taua die celebranda. & nr̃a figuraret᷑ octa¬
ua etate futura. Sex etenim sunt etates. in quibꝰ
ꝓ dño laboratur. septima ẽ. animarum usq ad
tempꝰ resurrectionis. oc̾taua ẽ. resurrectio. qͣndo
gla ꝑfectȩ circumcisionis choruscabit. & totus¬

Expanded text:
ideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus. Quod vocatum est ab angelo priusquam in utero conciperetur . » Ritus circumcisionis ab Abraham sumpsit exordium, quando et nominis amplificationem accepit. Ad cujus imitationem nomen imponebatur pueris in die circumcisionis eorum. Sic etiam factum est ipsi Jesu. Bene autem octava die circumciditur ut et ejus resurrectio octava die celebranda, et nostra figuraretur octava aetate futura. Sex etenim sunt aetates, in quibus pro Domino laboratur; septima est animarum usque ad tempus resurrectionis. Octava est resurrectio, quando gloria perfectae circumcisionis coruscabit,
Abbreviated transcription (Latin):
randis honor s graue pondus. Durum
quippe.ẽ. ut qui neseit tencre modera¬
mina sus uite. iudex fiat alicne. U nde fit ut
ipsa ligandi & soluendi potestate se priuet.
qui hanc ꝓsuis uoluntatibꝰ grãm seque ndo
nel odim. non ꝓsubiectorum meritis exercet.

Expanded text:
randis honor sed grave pondus. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex fiat alienae. Unde fit ut ipsa ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus gratiam sequendo vel odium, non pro subjecto
Abbreviated transcription (Latin):
moruintur. & unuificabant animas quȩ ñ
uinunt. Non morientẽ mortificat qui ui¬
stum dampnat. Non uiuentẽ uinificare
nititur. qui reum absoluere conatur. Solue¬
runt discipłi uiuentẽ latarum quẽ magister
suscitauerat. nam si mortuum soluerent. fe¬
torem magis ostendent quam nirtutẽ. Ergo
nos illos debemus soluere. quos in confessione
deo petrus claues regni cȩlorum & pͥncipatũ
iudiciariȩ potestatis specialiter accepit. ut
omnes credentes intelligant. quia quicum ꝙ
abunitate fidei & societatis illius scmetipsos
segregant. nec uinculis peccatorum ab solui.
nec ianuam possint regni cȩlestis ingredi.
Ausustinus lis̾.iii. de saptisino.

Expanded text:
nt animas quae non vivunt . Non morientem mortificat, qui justum damnat. Non viventem vivificare nititur, qui reum absolvere conatur. Solverunt discipuli viventem Lazarum, quem magister suscitaverat Joan. XI: nam si mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ergo nos illos debemus solvere, quos in confessione deo Petrus claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis specialiter accipit, ut omnes credentes intelligant quia quicunque ab unitate fidei et societatis illius semetipsos segregant, nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi. AUGUST., in lib. III De baptismo.
Abbreviated transcription (Latin):
Auo aute locoait. Nemo ascendit incelum
nisi qͥ de celo descendit. filiꝰ hominis qui in
celo ẽ Hic ñ dix erat s: ẽ: & tamen cum hoc
dixit in terra loauebatur. & nondix fliui dĩ
s filius hominis. Quod totum ad hoc ꝑti¬
net. ut intelligamus unam ꝑsonam. ẽẽ. xp̃m.¬

Expanded text:
ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui in coelo est . Hic non dixit, erat, sed est: et tamen cum hoc dixit, in terra loquebatur, et non dixit, Filius Dei, sed Filius hominis. Quod totum ad hoc pertinet, ut intelligamus unam personam esse
Abbreviated transcription (Latin):
sicut igne. aqua. & cȩteris. Ludas g̃ eum piit sc
exterminauit. ñ numerum sacratum uiolauit.
Hoc totum quod de corꝑe suo & sanguine dñs
locutus ẽ. & quod in ciꝰ distributionis gr̃a uitã
nobis ꝓmisit ȩternam. & quod binc uolunt
intelligi manducatores & potatores carnis &
sanguinis sui. ut in illo maneant & ipse in
ulis. & quod ñ intellexcrunt qui ñ ereduderunt.
a quoa sp̃uala carnant sapiendo scandalizati
sunt. & quod eis scandalitatis & ꝑeuntibꝰ conso¬
lationi añs affuit discipulis qui remanserunt.
mus tantum in sacramento quod multi faciunt
mali s: usq ad sp̃s participacionem mandu¬
cemus & bibamus. ut in dĩi corꝑe tanquam
menbra maneamus. ut ex sp̃u uege temur &
ñ scandalizemur etiam simulti mͥ nobiscum
manducant & bibunt temꝑalit̃ sacramenta.
qui habebunt infine tormenta ȩterna. Modo
cnuim corpꝰ xp̃i mixtum ẽ. tanquam area: s no¬

Expanded text:
sicut igne, aqua et caeteris. Judas ergo, cum periit, se sicut igne, aqua et caeteris. Judas ergo, cum periit, se exterminavit, non numerum sacratum violavit . Hoc totum quod de corpore suo et sanguine Dominus locutus est, et quod in ejus distributionis gratia vitam nobis promisit aeternam; et quod hinc voluit intelligi, manducatores et potatores carnis et sanguinis sui ut in illo maneant et ipse in illis; et quod non intellexerunt, qui non crediderunt; et quod spiritualia carnaliter sapiendo, scandalizati sunt; et quod eis scandalizatis et pereuntibus, consolationi Dominus adfuit discipulis qui remanserunt: mus tantum in sacramento, quod multi faciunt mali, sed usque ad spiritus participationem manducemus et bibamus, ut in Domini corpore tanquam membra maneamus, ut ejus spiritu vegetemur et non scandalizemur, etiamsi multi modo nobiscum manducant et bibunt temporaliter sacramenta, qui habebunt in fine aeterna tormenta. Modo enim corpus Christi mistum est tanquam area, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
Recrtante sp̃i sco intellexit petrus. Uerba uite
ȩterne habes. idẽ. uitam ȩternam habes in
muustratione corꝑis & sanguinis tui. Credi¬
dimus ut cognosceremus. nam si prius cognos¬
cere deinde credere uellemus. nec cognoscere nec
credere uaicremus. Q uid credidimus: Quia
tues xp̃c filius dĩ. Idẽ. auia ipsa uita ȩttrna
tu es. & non das in carne & singuine tuo nisi
quod es. U nus ꝓ omnibꝰ loauebatur.
Nonne uos duodecim elegi & unus
ex uõbis diabolus ẽ: Dicebat autẽ de unda
Symonis scariothis. Hic enim erat traditu¬
rus eum. cum. ẽẽt unus ex duodecim. R es¬
pondit cansa ꝓbandi eos. Ad ꝑmanendũ
elegit undecim. electione illa de qua dicit.
multi uocati yauci electi. Ludam uͭ elegit. il .ẽ.
uocauit. ut ꝑ eum dispensatio diunȩ miscidiȩ
in salutem mundi impleretur. Unde bonitas
aĩ bene utebatur malitia illius. sicut in uendi¬
tione ios epħ. bene usus ẽ. malitia fratrum.
E contra mali utuntur bonis idĩ ad malum.

Expanded text:
Recreante Spiritu sancto, intellexit Petrus. Verba vitae aeternae habes, id est, vitam aeternam habes, in administratione corporis et sanguinis tui. Credidimus, ut cognosceremus: Nam nisi Spiritu cognoscere, deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credidimus? quia tu es Christus Filius Dei, id est quia ipsa vita aeterna tu es, et non das in carne et sanguine tuo nisi quod es. Unus pro omnibus loquebatur. Nonne vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? Dicebat autem de Juda Simonis Iscariotis. Hic enim erat traditurus eum, cum esset unus de duodecim. Respondit causa probandi eos: ad permanendum elegit duodecim electione illa qua dicitur: Multi vocati, pauci electi . Judam vero elegit, id est, vocavit, ut per eum dispensatio divinae misericordiae in salutem mundi impleretur. Unde bonitas Dei bene utebatur malitia illius, sicut in venditione Joseph bene usus est malitia fratrum . Econtra mali utuntur bonis Dei ad malum,
Abbreviated transcription (Latin):
illi intellexerunt. ñ ꝓdest. Carneni quippe
sic intellexerunt. quomͦ in cadaucre dilaniat᷑.
aut in macello uenditur. ñ quom sp̃u uege¬
tatur. Pinde sic dictum ẽ. caro non ꝓdest
quicquam. quom̃ dictum ẽ. scientia inflat.
Scientia nama sine caritate inutilis ẽ. eodem
modo caro sine spu. ALxxi.
erba quȩ ego locutus sum uobis. sp̃c &
uita sunt. H oc ẽ. sp̃ualit̃ intelligen¬
da sunt. Sed sunt quidam ex uobis qui ñ
gunt. ut ait ꝓpb̃a. Nisi credideritis. ñ intel¬
ugetis. ꝑfidem copulamur. ꝑ intellectum
uiuificamur. Prius bereamus ꝑfidem. ut
sit quod uuificetur ꝑ intellectum.

Expanded text:
illi intellexerunt, non prodest. Carnem quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere dilaniatur, aut in macello venditur, non quomodo spiritu vegetatur. Proinde sic dictum est: Caro non prodest quidquam; quomodo dictum est: Scientia inflat . Scientia namque sine charitate inutilis est; eodem modo caro sine spiritu. A. 71X Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vitasunt. Hoc est, spiritualiter intelligenda sunt. Sed sunt quidam ex vobis qui nongunt, ut ait propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem, ut sit quod vivificetur per intellectum.
Abbreviated transcription (Latin):
debet facere ñ aduersos. Uerba quidem
diu ita ssint ꝓfunda. ut omines ꝑuersos tur¬
bent. omnes rectos auditores exerccant. Sic
ap̃ se discipłĩ dixer̃t de duritia sermonis do¬
mini. ut ab eo ñ audirent᷑. Unde sequitur.
Sciens autem irĩc apud semetipsũ. quia mur¬
murarent de hoc disciplĩ erꝰ. dix̃ cis. Hoo uos

Expanded text:
debet facere, non aversos. Verba quidem debet facere, non aversos. Verba quidem Domini ita sunt profunda, ut omnes perversos perturbent, omnes rectos auditores exerceant. Sic apud se discipuli dixerunt de duritia sermonis Domini, ut ab eo non audirentur. Unde sequitur: Sciens autem Jesus apud semetipsum, quia murmurarent de hoc discip
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ & ego uiuo ꝓpt̾ patrem. Et qui manducat
It gͦ ad illum tanquam maiorẽ referã
uitam meam exinanitio mea fecit inqͣ
me misit. U̾t autẽ quisq niuat ꝓpt̾ me.
participatio facit qua manducat me. Man¬
ducanꝰ eum. idẽ. accipimꝰ ipsum. uitã ct̃nã.
Uei uunt fuius ꝓpt̾ patrem. quia ipse ẽ. ex pa¬
tre. Sicut enim pat̾ non ẽ. indigens uita. sic
fuius ñ indiget alteri uitȩ. Uterq enim una
uita. quia unus d̾s. Hie c̃. panis qui dc glo
descendit. Non sicut manducauetunt pa¬
tres ur̃i manna & mortui sunt. Qui mandu
cat hunc panem uiuet inȩternum. Hic.
ul ẽ. in hoc loco. uel hic sciicet filius homi¬
nis acq̃ supͣ: ẽ. panis de cȩlo. Hon sic morien¬
tur ĩ anima. qui me cȩlestem panem manilu¬
cant. sicut patres ur̃i manducauerunt man¬
na & mortui sunt. Hȩc dix in synagoga
docens incapharnaum. Multi gͥ audientes
Mouentur discipłi. quid gͦ inimici: Ecce
uentilatur tͥticum. s: secretum dĩ intentos

Expanded text:
anducat ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. ducamus eum, id est accipimus ipsum vitam aeternam. Vel vivit Filius propter Patrem, quia ipse est ex Patre. Sicut enim Pater non est indigens vita, sic Filius non indiget alterius vitae. Utrique enim sunt una vita, quia unus Deus. Hic est panis, qui de coelo descendit. Non sicut manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunteternum. Hic, id est, in hoc loco; vel hic, scilicet Filius hominis, de quo supra est panis de coelo. Non sic morientur in anima, qui me coelestem panem manducant, sicut patres vestri manducaverunt manna, et mortui sunt. Haec dixit in Synagoga, docens in Capharnaum. Multi Moventur discipuli; quid ergo inimici? Ecce ventilatur triticum, sed secretum Dei intentos
Abbreviated transcription (Latin):
N iocutionibꝰ figuratis. seruabitur hec regula.
ut tamdui uersetur diligenti consideratione
quod legit᷑. doncc ad regnũ caritatis interp̃tatio
ꝑducatut. Nisi manducaueritis carnẽ filii
hominis inquit & sanguinẽ biberitis: ñ habe¬
bitis uitam in uobis. Facinus uel flagitiũ
caro er crucifira & uulnerata sit. Qui man¬
ilucat meam carnem & bibit sanguinẽ meũ.¬

Expanded text:
n locutionibus figuratis servabitur haec regula, ut tandiu versetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum charitatis interpretatio perducatur: Nisi manducaveritis, inquit, carnem Filii hominis et sanguinem biberitis, non habebitis vitam in vobis. Facinus vel flagitium caro ejus crucifixa et vulnerata sit. Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunt. T ricennalis baptitati saluatoris ȩtas. nob̾
conienit. ꝓpt̾ inysterium tͥnitatis. & oꝑationẽ
decalogi. Qui gͦ baptrcatur uel gaudet se. ẽẽ. bap¬
tiratum. tͥcenualis sit in hunc modum. ut in fi¬
de sc̃ȩ tͥuitatis intelligat. & compleat decalogum.

Expanded text:
alvatoris aetas nobis convenit propter mysterium trinitatis et operationem Decalogi. Qui ergo baptizatur vel gaudet se esse baptizatum, tricennalis sit in hunc modum, ut in fide sanctae Trinitatis intelligat et compleat Decalogum.
Abbreviated transcription (Latin):
patris audita non poterant homines fragiles
sustinere maioris glȩ conspectum. Deniq quan¬
to quis ampliora quesierit. tantomagis ad inferi¬
ora dilabitur. si ignorauerit mensuram suam.
Q dõ uult facere tabernaculum. pparet ei pe¬
netralia cordis sui. Et accessit it̃is &. tetigit
eos. dixq eis. Surgite & nolite timere. Con¬
solatorio tactu & uerbo. metum fugat. menbra
solidat. ut postea doctrina tribuatur. Leuan¬
tes autem oculos suos. nemine in uiderunt.
nisi solum uĩm. Si moyses & betṙas non
euanuissent. uiderctur incertum. cui uor patris
dedisset testimonium. Benc uident illos euanu¬
isse. quia postquam umbra legis & ꝓpb̾arum
discessit. quȩ quasi nubes apłos texerat. euan¬
głium temansit. Bea.¬
tĩm solum dictum ẽ. quia cum manifestauerit
se electis. orit ds omnia in omnibꝰ. immo ipse
cum suis unus ꝑ omnia xp̃c. id ẽ. caput cum
corꝑe splenilebit. ꝓpter quam initatẽ alibi

Expanded text:
Patris audita, non poterant homines fragiles Patris audita, non poterant homines fragiles sustinere majoris gloriae conspectum. Denique, quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora dilabitur, si ignoraverit mensuram suam. Qui Deo vult facere tabernaculum, praeparet ei penetralia cordis sui. Et accessit Jesus, et tetigit eos, dixitque eis: Surgite et nolite timere. Consolatorio tactu et verbo metum fugat, membra solidat, ut postea doctrina tribuatur. Levantes autem oculos suos, neminem viderunt nisi solum Jesum. Si Moyses et Elias non evanuissent, videretur incertum, cui vox Patris dedisset testimonium. Bene vident illos evanuisse; quia postquam umbra legis et prophetarum discessit, quae quasi nube apostolos texerat, Evangelium remansit. Jem solum, dictum est, quia cum manisfestaverit se electis, erit Deus omnia in omnibus, imo ipse cum suis unus per omnia Christus, id est, caput cum corpore splendebit. Propter quam unitatem alibi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum auaite. Quia petrus stulte inter¬
rogauerat. ideo non nicretur responsionem.
s: pater ꝓ filio respondit. ut uerbum dñi com¬
plerctur. Ego testimonium non dico ꝓ me. Sed
pater qui me misit. Sensus ẽ. Meo filio ẽ. ta¬
bernaculum obtempandi constituendum. cuiꝰ
serui sunt moyses & behyas. Hinc de eo moy¬
ses scripsit. Iysum audietis uxta omnia quȩ
locutus fuerit uobis.B¬
ota sicut dño in iordane baptitato. sic in mon¬
te triitatis mysterium declarari. quia glãm
illius quam inbaptismatt confitemur. in re¬
surrectione uidebimus. Nec frustra sp̃e sc̃s
hic in lucida nube. illic apparet in columba.
quia qui nunc simplici corde fidem scruat. tc̃
luce aꝑtȩ uisionis quod crediderit contempla¬
bitur. Et audientes discipłi ceciderunt in
faciem iuam. & timuerunt ualde. Teronimꝰ.¬
⁊iplicem ob causam terrentur. Se errasse cog¬
nouerunt. nubes lucida oꝑuit eos tabernacu¬
lum dle srondibꝰ aut tentoriis querentes. uõce

Expanded text:
IERON. Quia Petrus stulte interrogaverat, ideo non meretur responsionem, sed Pater pro Filio respondit, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit. Sensus est: Meo Filio est tabernaculum obtemperandi constitutum, cujus servi sunt Moyses et Elias. Hinc de eo Moyses scripsit: Ipsum audietis juxta omnia quae locutus fuerit vobisota, sicut Domino in Jordane baptizato, sic in monte Trinitatis mysterium declarari. Quia gloriam illius quam in baptismate confitemur, in resurrectione videbimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, illic apparet in columba; quia qui nunc simplici corde fidem servat, tunc luce apertae visionis quod crediderit, contemplabitur. Et audientes discipuli, ceciderunt in faciem suam, et timuerunt valde. HIERON. Triplicem ob causam terrentur. Se errasse cognoverunt; nubes lucida operuit eos, tabernaculum de frondibus aut tentoriis quaerentes: voce
Abbreviated transcription (Latin):
accepit umbraculum. ut disceret in resurree¬
tione scõs. non. ẽc ꝓtegendos tegmine domoꝵ
minum integmine alarum tuarum sꝑabunt.
Et iobannes in apocalipsi. Templum non ui¬
di in ea. dñs enim om̃ps templum illius ẽ. &
agnus. Et ecce uox de nube dicens. Hic ẽ. fi

Expanded text:
accepit obumbraculum, ut disceret in resurrecaccepit obumbraculum, ut disceret in resurrectione sanctos non esse protegendos tegmine domoruminum in tegmine alarum tuarum sperabunt . Et Joannes in Apocalypsi: Templum non vidi in ea. Dominus enim omnipotens templum illius est et Agnus . Et ecce vox de nube, dicens: Hic est Fi
Abbreviated transcription (Latin):
tum uisa delectat. ut eis ne discedant petrus
p̃stare uelit obsequium. Qui & si ut homo nescit
quiã dicat. insiti tam̃ sibi ardoris indicium de¬
monstrat. Oblitus erat regnum dĩ non. ẽ ẽ. ꝓ¬
missum in terra scĩs. s incęlo. & domum manu
factam non. ẽẽ. necessariam.s mansionẽ cȩlestẽ.
Aabue hodie imꝑitiȩ notatur. quicumq legi ⁊ ꝓpħis
& euangelio. tria tabernacula facere cupit. cum
hec nequaquam ualcant ab inuicem separari.
unum habentia tabernaculum ȩccłam dĩ.
otandum quod qiudam moys. Mas ister.¬
& helyȩ spes angłorum ministerio. alii autem
ipsos inꝓpriis corꝑib apparuisse credunt. Aplĩ
uͭ qui non antea nouerant illos. eorum formas
in maiestate discreuerurtt co scilicet munere giȩ
quo quisq sc̃orum unuiersos post resurrectionẽ.
cognoscet. Adhuc eo loquente. ecce nubes lu¬
cida obumbrauit cos.Be
ui materiale tabernaculum quesunt. nubis

Expanded text:
tum visa delectat, ut eis, ne discedant, Petrus tum visa delectat, ut eis, ne discedant, Petrus praestare velit obsequium! Qui et si ut homo nescit quid dicat, insiti tamen sibi ardoris indicium monstrat. Oblitus erat regnum Dei non esse promissum in terra sanctis, sed in coelo; et domum manu factam non esse necessariam, sed mansionem coelestem: adhuc hodie imperitiae notatur quicunque legi, prophetis et Evangelio tria tabernacula facere cupit, cum haec nequaquam valeant ab invicem separari, unum habentia tabernaculum Ecclesiam Dei. Notandum quod quidam Moysi et Eliae species angelorum ministerio, alii autem ipsos in propriis corporibus apparuisse credunt. Apostoli vero qui non antea noverant illos, eorum formas in majestate discreverunt, eo scilicet munere gratiae, quo quisque sanctorum universos post resurrectionem cognoscet. Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbravit eos. BEDA. Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis
Abbreviated transcription (Latin):
iota unum aut apex unus non preitriĩt a lege
signantur scĩ qui ab iutio mundi usq ad diẽ
iudicii defuncti. in ipso indicio sunt resusci¬
tandi. ꝑ belyam uiuentem qui uiui inueni-¬
entur. Isti in maiestate uidentur. & excessum
diũ dicunt. quia sc̃i cum xp̃o regnabunt glori¬
osi. & miscricordiam eiꝰ laudabunt. quoniam
ꝓsaluit eorum dignatus ẽ. pati. Respondens
autem petrus dixit adĩm. Dñe. bonum ẽ. nos
hic. ẽe. siuis faciamus hic tria tabernacula. tͥ
unum. moysi unum. & helyȩ unum. Teronu
ui ad montana conscenderat. non uult
ad terrena descendere. E rras petre. ut mar¬
cus & lucas testantur. U num tantum taber¬
naculum. ẽ. euangłui. Si tria aueris taberna¬
cula. fac unum quasi tria. patri. & filio. & spĩn
scõ. nequaquam seruos conferens dño. B eua.
quanta felicitas uisioni deitatis inter
angłos adesse ꝑpetuo. si tantum huma-¬
nitatis xp̃i duorumq socictas sc̃orum ad punc¬

Expanded text:
iota unum aut apex unus non praeteriit a lege,iota unum aut apex unus non praeteriit a lege,signantur sancti, qui ab initio mundi usque ad diem judicii defuncti, in ipso judicio sunt resuscitandi; per Eliam viventem, qui vivi invenientur. Isti in majestate videntur, et excessum Domini dicunt. Quia sancti cum Christo regnabunt gloriosi, et misericordiam ejus laudabunt, quoniam pro salute eorum dignatus est pati. Respondens autem Petrus, dixit ad Jesum: Domine, bonum est nos hic esse: si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum. HIERON. Qui ad montana conscenderat, non vult ad terrena descendere. Erras, Petre, ut Marcus et Lucas testantur. Unum tantum tabernaculum est Evangelii. Si tria quaeris tabernacula, fac unum quasi tria, Patri et Filio et Spiritui sancto, nequaquam servos conferens Domino. O quanta felicitas visioni Deitatis inter angelos adesse perpetuo, si tantum humanitas Christi duorumque societas sanctorum ad punc
Abbreviated transcription (Latin):
dem dat signum de cęlo. helẏa mde descen¬
dente qͦ consceniłat & moyse ab inferis resurgente. Qͦd
& acbat ꝑ isaiam p̃cipitur. ut petat sibi signũ
de excelso. aut de inferno. Ideo autem uiuus
riturum. & iterum uicturum. & ut nos uiui-
eximius apparent. ut ostendant ipsum
ẽe. quem legis & ꝓpħiȩ scripta ꝓmiscrunt. Ap¬
parent autem non in infimis.s in monte:
quia illi soli digni sunt dĩ maiestate. qui scrip¬
turam petunt sublimi mente. Deniq iudei
non potuerunt sequi moysen ad dñm ĩmon¬
tana conscendentem. atq solus belyseus cum
filiis ꝓpb̃arum contemplatus ẽ. ascendentis be¬
t̃suschys triumpbum. Iꝑsi decebant complenda ĩ
iticrusalem. & lex & ꝓph̃e usq bodie docent dis¬
pensationis dñicȩ mysterium. D iscipłi secun¬
dum lucam euigilantes uisionem uiderunt.
quia scĩ pꝰ mortem excitati maicstatem dñi ui¬
debunt. Moysen & helyam tunc speculabun-¬
tur ingła. quia tunc melius intelligent qͦ mͦ

Expanded text:
dem, dat signum de coelo, Elia inde descendente quo conscenderat, et Moyse ab inferis resurgente. Quod et Achaz per Isaiam praecipitur, ut petat sibi signum de excelso aut de inferno Isai. VII. Ideo riturum et iterum victurum, ut nos vivi eximius apparent, ut ostendant ipsum esse, quem legis et prophetarum scripta promiserunt. Apparent autem non in infimis, sed in monte; quia illi soli digni sunt Dei majestate, qui Scripturam petunt sublimi mente. Denique Judaei non potuerunt sequi Moysen ad Dominum in montana conscendentem. Atque solus Eliseus cum filiis prophetarum contemplatus est ascendentis Eliae triumphum. Ipsi dicebant complenda in Jerusalem, et lex et prophetae usque hodie docent dispensationis Dominicae mysterium. Discipuli secundum Lucam evigilantes, visionem viderunt. Quia sancti post mortem excitati, majestatem Domini videbunt. Moysen et Eliam tunc speculabuntur in gloria, quia tunc melius intelligent, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ diinitatẽ suam non indignam
censuit nomine filii hominis. sicut
carnem suam dignatꝰ. ẽ. nomine filii di. ne
quasi auo xp̃i dicerentur. Et ita ꝑdistantiã
aiinitatis & infirmitatis filius dĩ manebat
in celo. filius hominis ambulabat in tersa.
ꝑunitatẽ uͥ ꝑsonȩ quȩ induab naturis unus
xp̃c. ẽ. & filius dĩ ambulabat in terta. & idem
ipse filius hominis dr̃ descendisse de celo &
ante passionem fiuissc in cȩlo. Sensus gͦ.ẽ.
Nemo ascendit in cȩlum nisi xp̃cm¬
aescendit. ut in illo & eum ulo unum. ẽẽnt.
qui ꝑullum ascensuri erant. Auoustinꝰ¬

Expanded text:
s divinitatem suam non indignam censuit nomine filii hominis, sicut carnem suam dignatus est nomine Filii Dei, ne quasi duo Christi diceretur. Et ita per distantiam divinitatis et inin coelo, filius hominis ambulabat in terra. Per unitatem vero personae quae in duobus naturis unus Christus est, et Filius Dei ambulabat in terra, et idem ipse filius hominis dicitur descendisse de coelo, et anNemo ascendit in coelum, namdescendit, ut in illo et cum illo unum essent, qui per illum ascensuri erant. Domin
Abbreviated transcription (Latin):
suis obseruatoribꝰ bona terrȩ ꝓmitt̾et. non
attendentes quia in lege carnalibꝰ minora.
in euangelio sp̃ualibꝰ maiora uire p̃cipi¬
untur. Et ait illis. Uos estis qui iustifi¬
catis uos coram hominibꝰ. ds autẽ nouit corda
ur̃ã. quia quod hominibꝰ altum .ẽ. ab homina¬
tio ẽ. ante dm̃. C oram hominuibꝰ sc usti¬
ficant. qui peccatores contempnunt. & se ui¬
stos. eẽ. asserunt. elemosinarum remcilia ne¬
gligentes. S ed hec auara altitudo quam u¬
ste dampnanda sit. in sequenti exemplo do¬
cet ille qui uluminabit abscondita tenebra¬
rum. & manifestabit consilia cordium.
terum dix̃. Homo quidam erat diues ꝙ in¬
duebatur purpura & bysso. & epulabatur
cotidie splendide. In diuitiis notatur con¬
cupiscentia oculorum. in p̃ciosis uestibꝰ suꝑ¬
bia uitȩ. in splendida epulatione concupis¬
centia carnis. Iccirco diues iste quasi ignotꝰ
apud dm̃. nomine non designatur.⁊¬

Expanded text:
suis observatoribus bona terrae promitteret, non suis observatoribus bona terrae promitteret, non attendentes quia in lege carnalibus minora, in Evangelio spiritualibus majora jure praecipiuntur. Et ait illis: Vos estis qui judicatis vos coram hominibus, Deus autem novit corda vestra, quia quod hominibus altum est, abominatio est ante Deum. Coram hominibus se justificant, qui peccatores contemnunt, et se justos esse asserunt, eleemosynarum remedia negligentes. Sed haec avara altitudo quam juste damnanda sit, in sequenti exemplo docet ille, qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium terum dixit: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. In divitiis notatur concupiscentia oculorum, in pretiosis vestibus superbia vitae, in splendida epulatione concupiscentia carnis. Idcirco dives iste quasi ignotus apud Deum, nomine non designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus generat filios. frẽs & sorores. sunt so¬
cũ & sociȩ erroris. Si credat ille qui fuit sacer¬
dos gentilis. resinquit ydolatͥam quasi con¬
uigem suam. ꝑ quam generabat filios & fi¬
uas. Si crediderit magister cinuilibet ꝓfes¬
sionis mnalȩ. relinquens ipsam ꝓfessionem.
quasi agrum fructifcrum relinquit. Ri elin-¬
quens dignitatẽ scłarem. quasi domum se
adumbrantẽ despicit. Relinquentẽ sorores
suscipiunt gr̃ȩ dĩ. quasi carissimȩ sorores.
Nec ulla soror sic duplicit complectitur
torpent. multi pͥus frigidi. subito mn ardes
sum. a latronem in cruce factum confesso¬
rem. Aut̃. Multi in scło despecti. in futu¬
ro sunt glorificandi. apud homines alii glo¬
riosi. in futuro dampnandi. Uel gentiles qui
dui sine lege uircrant. ad fidem sunt uocan¬
di. uidei excecandi. LCxCI.i.
udiebant autẽ hec omnia pharisei qui crant
auari. & deridebant eum. Disputantem
de contemptu mundi deridebant. cum lex

Expanded text:
diabolus generat filios, fratres et sorores, sunt sodiabolus generat filios, fratres et sorores, sunt socii et sociae erroris. Si credat ille qui fuit sacerdos gentilis, relinquit idololatriam quasi conjugem suam, per quam generabat filios et filias. Si crediderit magister cujuslibet professionis malae, relinquens ipsam professionem, quam agrum fructiferum relinquit. Relinquens dignitatem, facultatem quasi domum se adumbrantem despicit. Relinquentem sorores suscipiunt gratiae Dei quasi charissimae sorores. Nec ulla soror sic dulciter complectitur tea torpent; multi prius frigidi, subito inardescu, et latronem in cruce factum confessorem. Aliter: Multi in saeculo despecti, in futuro sunt glorificandi; apud homines alii gloriosi, in futuro damnandi: vel gentiles qui diu sine lege vixerant, ad fidem sunt vocandi, Judaei excaecandi. L. 192X Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum. Disputantem de contemptu mundi deridebant, cum lex
Abbreviated transcription (Latin):
& sorores. & matres & filios & agros eum ꝑse¬
eutionitꝰ. M R. & in futuro uitam eter¬
nam poslidebit. Ieronimus et Beoa.
ensus. ẽ. Qui ꝓ saluatore omnes diuitias di¬
miscrit. & carnis affectus contempserit. in
sp̃ualibꝰ centuplum accipiet quȩ comꝑati¬
one carnalium & merito sui ita crunt. quasi
paruo niunero centenarius comparetur.
Qui enim ꝓpt᷑ regnum di temꝑalia sper-¬
nunt. etiam in hac uita ꝑsecutionibꝰ plena.
enislem regni gaudia fide certa degustant.
& omnium electorum sincera idilectione fru-¬
untur. Cumgͥ a consortib ꝓpositi sui
multo gratiorem recipiant caritatẽ. omĩa
sp̃uali glitino colligatorum tanquam sua
credunt. quia multitudinis credentium erat
cor unum & anima una. nullusq egens erat
int̾ eos. In continentia ctiam conuigali. ma¬
ior.ẽ. suauitas in honore scificationis. quam
in iasciua carnis prebeatur. Ioh̾es cͥsostomꝰ.¬
ẏstice pat̾ ẽ. diabolus. mat̾ ignorantia ꝑ quã

Expanded text:
secutionibus, et in futuro saeculo vitam aeternam possidebit. HIERON.--BEDA. ensus est: Qui pro Salvatore omnes divitias dimiserit, et carnis affectus contempserit, in spiritualibus centuplum accipiet, quae comparatione carnalium merito sui, ita erunt quasi parvo numero centenarius comparetur. Qui enim propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plena, ejusdem regni gaudia fide certa degustabunt, et omnium electorum sincera dilectione fruentur. Cum igitur a consortibus propositi sui multo gratiorem recipiant charitatem, omnia spirituali glutino colligatorum tanquam sua credunt, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una, nullusque egens erat inter eos . In continentia etiam conjugali major est suavitas in honore sanctificationis quam in lascivia carnis praebeatur. CHRYSO. Mystice, pater est diabolus, mater ignorantia, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
ntellexerunt auutiarum amatores etiam si
ñ babeant in diuitum numero deputari. Alit̾
enim cum multo plures sint paupes quam
adiuites. non dicerent. quis poterit saluns
eẽ: Aspiciens antem it̾ic dix̃ illis. A pud
nomines hoc impossibile . ẽ. apua dm̃ autẽ
omnia  possibilia sunt. Hoc non
ita accipiendum. ẽ. quod cupidi sint intratu¬
ri in regnum cȩłorum. s: quod possibile.ẽ. d̾o.
ut ꝑuerbum eiꝰ a cupiditate temꝑalium.
ad caritatẽ conucrtantur ȩternorum. Tc̃
respondens petrus dixꝰ.ei. Ecec nos reliquimꝰ
omnia & secuti sumus te. Q uid gͦ erit nobis:
Grandis fidutia. Petrus piscator erat. diues
non fuerat. uictum manu & arte querebat.
& tam̃ loquitur confident᷑. dimisimus om̃ĩa.
Et quia non sufficit dimittere. hoc enun &
socrates phylosophꝰ fecit. iungit auod ꝑfec¬
lum.ẽ. & secuti sumus te. quod. ẽ. credentiũ.
Fecimus quod nissisti. Quid gͦ nobis dabis
Ne autem dix illis. Am̃ dico uobis quod sapła¬

Expanded text:
ntellexerunt divitiarum amatores, etiamsi non habeant, in divitum numero deputari. Aliter enim, cum multo plures sint pauperes quam divites, non dicerent, quis poterit salvus esse? Aspiciens autem Jesus, dixit illis: Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt. Hoc non ita accipiendum, quod cupidi sint intraturi in regnum Dei, sed quod possibile est Deo, ut per verbum ejus a cupiditate temporalium, ad charitatem convertantur aeternorum. Tunc respondens Petrus, dixit ei: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te. Quid ergo erit nobis? Grandis fiducia. Petrus piscator erat, dives non fuerat, victum manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confiuia non sufficit dimittere, hoc enim et Socrates philosophus fecit, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te, quod est credentium. Fecimus quod jussisti. Quid ergo nobis dabis autem dixit illis: Amen dico vobis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
non accipiens partem. diuisa. ẽ. ꝑ duode¬
cim tribꝰ. quarum decunas & oblationes
edere in sede maiestatis erit. in udi¬
ciaria potestate regem gle apparere.
Sedere namq udicantis. ẽ. Sede¬
bunt gͦ id . ẽ. iudices apparebunt. qui ad
iusticiam erudiunt multos. fulgentes aua¬
si stellȩ in ꝑpetuas ȩternitates. E runt itaꝙ
meritorum dignitate suꝑ driodecim sedes
ud ẽ. suꝑ uniuersitatem bonorum. quos in
rp̃o docucrunt. Duodenarius enim unuier¬
sitatem significat. sicut & septenaruis. eurꝰ
partes. id .ẽ. tria & quatuor. altera ꝑ alterã
multiplicatȩ duodecim sunt. Quod ergo
minus a iudeis putabatur contemptores
euangelii de duodecim tribubꝰ istł. ne dũ
ceteras gentes comdempnabunt doctores
bis. omnis qui relinquit domum.
aut parentes. uel frẽs aut sorores. aut pa¬
trem aut matrem. aut uxorem aut filios.
aut agros ꝓpt̾ regnum cȩlorum. & nomen

Expanded text:
non accipiens partem, divisa est per duodenon accipiens partem, divisa est per duodecim tribus, quarum decimas et oblationes edere in sede majestatis, erit, in judiciaria potestate regem gloriae apparere. Sedere namque judicantis est. Sedebunt ergo, id est judices apparebunt, qui ad justitiam erudiunt multos, fulgentes quasi stellae in perpetuas aeternitates . Erunt itaque meritorum dignitate super duodecim sedes, id est super universitatem bonorum, quos in Christo docuerunt. Duodenarius enim universitatem significat, sicut et septenarius; cujus partes, id est tria et quatuor altera per alteram multiplicatae, duodecim fiunt. Quod ergo minus a Judaeis putabatur, contemptores Evangelii de duodecim tribubus Israel, nedum caeteras gentes, condemnabunt doctores o vobis, omnis qui reliquerit domum aut parentes, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter regnum
Abbreviated transcription (Latin):
edebitis & uos suꝑ sedes duodecim uidi-¬
cantes duodecim tribꝰ isrł. Ii pͥma
re surrectione regeneratur anua ꝑfidem.
in secunda regenerabitur caro ꝑ incorrupti¬
onem. Hinc duȩ adoptiones. due resurrectio¬
e dede autẽ dĩ audi ꝓpħam. Regnabit
bs suꝑ gentes. d̃s seaet suꝑ sedem scam
suam. O mnes credentes sunt scdes maie¬
statis eiꝰ. U ide quia non hic de temꝑe futu¬
ri iudicĩ dicit. s de uocatione omnium
gentium. Non enim dix cum uenerit
suius hominis sedens. s cum sederit. Ex
eo cepit scdere in sede maiestatis suȩ. ex quo
gentes cexunt credere in eum. Ex eo etiã
animarum. Suscipientes uerbum petri.
thronus eiꝰ fucrunt. Sic de cȩteris apłis.
des dĩ. fideles homines sunt scdes apłorum.
Doctrius itaq & exemplis patrum con-¬
dempnantur cotidie nolentes credere. Ae
duodecim tribubꝰ isrł. Tribꝰ autem leui
que tercia decima ẽ. sub intelligitur in duo¬
decim. quia in diuisione terrȩ ꝓmissionis.

Expanded text:
edebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. In prima resurrectione regeneratur anima per fidem. In secunda regenerabitur caro per incorruptionem. Hinc duae adoptiones, duae resurrectioede autem Dei audi Prophetam: Regnabit Deus super gentes, Deus sedet super sedem sanctam suam . Omnes credentes sunt sedes majestatis ejus. Vide quia non hic de tempore futuri judicii dicit, sed de vocatione omnium gentium. Non enim dixit, cum venerit Filius hominis sedens, sed cum sederit. Ex eo coepit sedere in sede majestatis suae, ex quo gentes coeperunt credere in eum. Ex eo etiam animarum. Suscipientes verbum Patri, thronus ejus fuerunt. Sic de caeteris apostolis. des Dei; fideles homines sunt sedes apostolorum. Doctrinis itaque et exemplis Patrum condemnantur quotidie nolentes credere de duodecim tribus Israel. Tribus autem Levi quae tertia decima est, subintelligitur in duodecim, quia in divisione terrae promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc eccłasticȩ pecuniȩ forina. ẽ instituta.
ubi intelligeremus quod p̃cepit. ñ cogitan¬
dum de crastino. non ad hoc fuisse p̃ceptum
ut nichil pecuniȩ seruetur a scĩs. sed ne dõ
ꝓ ista seriuatur. & ꝓpt̾ inopiȩ tuorem iusti¬
espondens autem uidas qui tradidit eũ
dix̃. Numquid ego sum rabbi: Teronimꝰ.
se tacendo se ꝓdere iuderetur. interrogat
sient alii. In hoc quod ait rabbi. iungit
affectum blandientis. & magistrum uecat qua¬
si excuset ꝓditionem. Ait illi. Tu dixisti.
logitando aliquid
dicit᷑ iuxta illud. Dixerunt apud semet

Expanded text:
clesiasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus quod praecepit, non cogitandum esse de crastino, non adhoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servetur a sanctis, sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem justiespondens autem Judas qui tradidit eum, dixit: Nunquid ego sum, Rabbi? AUGUST. Ne tacendo se prodere videretur, interrogat sicut alii. In hoc quod ait Rabbi, jungit affectum blandientis, et magistrum vocat, quasi excuset proditionem. Ait illi: Tu dixisti. Cogitando aliquid dicitur, juxta illud: Dixerunt apud semet
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ insidiabatur ei. & uolebat occide eum
nec pot̾at. M. Tinebat enim ppłm. quia sic̃
ꝓph̃am illum habebant. M. R. Similit̃
& herodes uolens occide eum metuebat. R
sciens eum uirum iustum & sc̃m & custodie-¬
bat cum. Et audito eo. multa faciebat. & libent̃
eum audicbat. R. M. Et cumdies opor

Expanded text:
utem insidiabatur illi, et volebat eum occidere, nec poterat. M. Timebat enim populum, quia sicut prophetam eum habebant. M. R. Similiter et Herodes volens illum occidere, metuebat. R. Sciens eum virum justum et sanctum, et custodiebat eum. Et audito eo, multa faciebat, et libenter eum audiebant. B.
Abbreviated transcription (Latin):
des famam i tui & omnia quȩ fiebant ab eo. s
besitabat eo quod dicetur a quibꝰdam quod io¬
hannes surrex a mortuis. a quibꝰdam ũ quia he¬
lẏas apparuit. ab aliisautẽ quia ꝓpħa unus de
antiquis surrex. Et ait herodes. Iohannem egõ
decollaui. Quis autẽ ẽ. iste de quo audio ego talia:

Expanded text:
des famam Jesu, et omnia quae fiebant ab eo et haesitabat eo quod diceretur a quibusdam quod Joannes surrexit a mortuis; a quibusdam vero, quia Elias apparuit ab aliis autem quia propheta unus de antiquis surrexit et ait Herodes Iohannem ego decollavi quis autem est iste de quo audio ego talia