comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di sibi ab aliis recte uoluisset: & tanto uer us uni¬
cuiq erranti concurreret. quanto salutis eiꝰ mo¬
dũ ex ꝓpria consideratione didicisset. Bene gͦ dr.
tũ plene uincit᷑: cũ ex sua similitudine unusqͥsq
ꝑpendit. quomͦ in proximi dilectione dilatetur.
Cũ uͦ a uitiis caro restringit᷑. cũ mens uirtutib ex¬
de post pacem tabernaculi & speciei nr̃ȩ uisitatio¬
cẽ quippe tabernaculi. post speciei nr̃ȩ uisitationẽ.
semen iusti multiplex surgit: qr nimirũ post m̃broꝵ
macerationẽ ac moꝵ magnitudinẽ. tanto ei fecun¬
dius p̃dicationis uerbũ tribuit᷑: quanto hoc ii eiꝰ
pectore ꝑfecti oꝑis exaratione p̃uenit᷑. Iue namq
bene loquendi facundiã accipit: qui sinũ cordis
ꝑ recte uiuendi studia extendit. Nec loquentem
conscientia p̃pedit: cũ uita linguã antecedit. Hinc
ẽ qđ egyptii seruitio publico ioseph dispensante

Expanded text:
di sibi ab aliis recte voluisset; et tanto verius unidi sibi ab aliis recte voluisset; et tanto verius unicuique erranti concurreret, quanto salutis ejus modum ex propria consideratione didicisset. Bene ergo ditum plene vincitur, cum ex sua similitudine unusquisque perpendit, quomodo in proximi dilectione dilatetur. Cum vero a vitiis caro restringitur, cum mens virtutibus exde post pacem tabernaculi, et speciei nostrae visitatiocem quippe tabernaculi, post speciei nostrae visitationem, semen justi multiplex surgit, quia nimirum post membrorum macerationem, ac morum magnitudinem, tanto ei fecundius praedicationis verbum tribuitur, quanto hoc in ejus pectore perfecti operis exaratione praevenitur. Ille namque bene loquendi facundiam accipit, qui sinum cordis per recte vivendi studia extendit. Nec loquentem conscientia praepedit, cum vita linguam antecedit. Hinc est quod Aegypti, servitio publico, Joseph dispensante,
Abbreviated transcription (Latin):
ciem uram̃ in altero uisitate: atq ex uobismet ipsis
agnoscite. quid uos oporteat aliis exhibere. Hinc
paulus ait. factus sũ udeis tamꝗͣ. iudȩus: ut iude¬
os luerarer. & his qui sub lege sunt quasi sub lege
essem. cũ ipse ñ eẽm sub lege: ut eos qͥ sub lege e
rant lucrifacerẽ. & his qui sine lege st̃ qͣsi sine lege
essẽ. cũ sine lege dĩ non essem: sed in lege xp̃i eissem.
& paulo post. Om̃ib omĩa factus sum: ut om̃s fa¬
cerẽ saluos. Neq enim egregius p̃dicator. ut quasi
iudȩus fieret. ad ꝑfidiam erupit. neq ut quasi sub
lege esset ad carnale sacrificium rediit: neq ut
om̃ib omĩa fieret simplicitatẽ mentis in erroris ua¬
rietatẽ cõmutauit: sed condescendendo appropin¬
quauit in fidelib ñ cadendo: ut uideł singulos
in se suscipiens. & se in singulis transfigurans. cõ¬
paciendo colligeret si ita ipse ut illi eẽnt qd̾ impen¬

Expanded text:
ciem vestram in altero visitate, atque ex vobismetipsis ciem vestram in altero visitate, atque ex vobismetipsis cognoscite, quid vos oporteat aliis exhibere. Hinc Paulus ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer; et his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, curant lucrifacerem; et his qui sine lege sunt quasi sine lege essem, cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi. . Et paulo post: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos . Neque enim egregius praedicator, ut quasi Judaeus fieret, ad perfidiam erupit; neque ut quasi sub lege esset, ad carnale sacrificium rediit; neque ut omnibus omnia fieret, simplicitatem mentis in erroris varietatem commutavit; sed condescendendo appropinquavit infidelibus, non cadendo; ut videlicet singulos in se suscipiens, et se in singulos transfigurans, compatiendo colligeret, si ita 206 ipse, ut illi, esset quid impen
Abbreviated transcription (Latin):
uisitatione ad proximũ gressuũ accessu uenimꝰ:
uisitat: quisqͥs ad eũ quẽ sibi similẽ ꝑ naturã con¬
spicit. passib amoris tendit: ut in altero sua con¬
siderans ex seipso colligat: qualit̾ infirmanti alte¬
ri condescendat. Speciẽ suã uisitat: qui ut in se
alterũ reficiat. se in altero pensat. Hinc nãq ꝑ
moysen ueritas cũ gesta describeret: gerenda sig¬
nabat dicens. Protulit t̾ra herbã uirentẽ. & affe¬
rentẽ semen iuxta genus suũ: lignũq faciens fru¬
ctũ. & habens uiũ qđq sementẽ scdmn speciẽ suã.¬
Lignũ quippe scđm suã speciẽ semen ꝓducit: cũ
mens nr̃a ex se considerationẽ in alterũ colligit᷑.
& recti oꝑis germen parit. Hinc quidã sapiens
dicit. Qđ tibi non uis fieri: alii ne feceris. Hinc¬
‸ in ȩugłio dñs dicit. Quȩ uultis ut faciant uob̃ ho¬
mines bona: ⁊ uoᷤ ead̾e facite illis c si aꝑte diceret. Spe¬

Expanded text:
visitatione ad proximum gressuum accessu imus, spvisitatione ad proximum gressuum accessu imus, sp ergo suam visitat quisquis ad eum quem sibi similem per naturam conspicit passibus amoris tendit, ut, in altero sua considerans, ex seipso colligat qualiter infirmanti alteri condescendat. Speciem suam visitat qui ut in se alterum reficiat, se in altero pensat. Hinc namque per Moysen Veritas cum gesta describeret, gerenda signabat, dicens: Protulit terra herbam virentem et ferentem semen, juxta genus suum, lignumque faciens fructum, et habens uLignum quippe secundum speciem suam semen producit, cum mens nostra ex se considerationem in alterum colligit, et recti operis germen parit. Hinc quidam sapiens dicit: Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris . Hinc in Evangelio Dominus dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Ac si aperte diceret: Spe
Abbreviated transcription (Latin):
Stuũ. In scriptura sacra aliter pax plena dr̃: atq
aliter inchoata. Inchoatã quippe ueritas discipulis
dederat: cũ dicebat. Pacem relinqͦ uobis: pacẽ meã
do uobis. & plenã sẏmeon desiderauerat: cũ exo-¬
raret dicens. Nunc dimittis seruũ tuũ dñẽ: scđ̾in
uerbũ tuũ in pace. Pax enim nr̃a ex desiderio con-¬
ditoris inchoat᷑: ex manifesta aũ uisione ꝑficitur.
Plena quippe tunc erit: cũ mens nr̃a nec ignoran¬
tia cecatur᷑:. nec carnis suȩ upugnatione concu-¬
tit᷑. Sed qr eius exordia tangimus. cũ uł mentẽ dõ
uel carnẽ menti subiugamus: tabernaculũ iusti
inhabitat᷑. a ꝑuersis desiderioꝵ motib sub iusticiȩ
tiã carnẽ restringere᷑. si mens se ꝑ cõpassionẽ uesci¬
at in proxini amore dilatare. Nulla nãq ẽ casti¬
tas carnis: ꝗͣ. ñ cõmendat suauitas mentis. Unde
post pacẽ tabernaculi apte subiungit᷑. & uisitans¬
qr in illo cernimꝰ quid ipsi sunus. Corporali enĩ

Expanded text:
s . In Scriptura sacra aliter pax plena dicitur, atque aliter inchoata. Inchoatam quippe Veritas discipulis dederat, cum dicebat: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Et plenam Simeon desideraverat, cum exoraret, dicens: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace . Pax enim nostra ex desiderio Conditoris inchoatur; ex manifesta autem visione perficitur. Plena quippe tunc erit, cum mens nostra, nec ignorantia caecatur, nec carnis suae impugnatione concutitur. Sed quia ejus exordia tangimus, cum vel mentem Deo, vel carnem menti subjugamus, tabernaculum justi inhabitatur, a perversis desideriorum motibus, sub justitiae tiam carnem restringere, si mens se per compassionem nesciat in proximi amore dilatare? Nulla namque est castitas carnis quam non commendat suavitas mentis. Unde post pacem tabernaculi apte subjungitur: CAnoster, quia in illo cernimus quod ipsi sumus. Corporali enim
Abbreviated transcription (Latin):
dini eiꝰ statim. Quasi firma radice stultus in
terra figit᷑: qr totis desideriis in terreno amore
solidat᷑. Unde & primꝰ cain ciuitatẽ construx isse
damentũ posuit: qͥ ã soliditate cęlestis patriȩ ali-¬
enus fuit. Quasi firma radice stultus attollitur.
quaudo hic tẽporali ꝓsperitate fulcit᷑: ut om̃e qđ
appetit asseqͣtur̾ ut aduersa nulla sustineat. con-¬
tra infirmos sine repugnatione p̃ualeat: bene
agentib ex auctoritate contradicat: ad maiora
cõmoda ex peioresemꝑ actione ꝑueniat᷑. utt unde
uiã uitȩ deserit. inde ad tẽpus felicior uiuat.
Sed cũ malos florere infirmi conspiciunt. trepi
dant: & apud semet ipsos percantiũ ꝓsperitate
t᷑bati. intus in gressib mentis nutant. Quoꝵ ꝓfe¬
cto speciẽ sũpsit psalimsta cũ dicer&. Mei auͭ pe¬
ne moti st̃ pedes. pene effusi st̃ gressus iei: quia¬

Expanded text:
dice. --Quasi firma radice stultus in terra figitur, quia totis desideriis in terreno amore solidatur. Unde et primus Cain civitatem in tdamentum posuit, qui a soliditate coelestis patriae alienus fuit. Quasi firma radice stultus attollitur, quando hic temporali prosperitate fulcitur; ut omne quod appetit assequatur, adversa nulla sustineat, contra infirmos sine repugnatione praevaleat, bene agentibus ex auctoritate contradicat, ad majora commoda ex pejori semper actione perveniat, ut unde viam vitae deserit, inde ad tempus felicior vivat. Sed cum maldant, et apud semetipsos peccantium prosperitate turbati, intus in gressibus mentis nutant. Horum ergo speciem sumpsit Psalmista, cum diceret: Mei autem pene moti s
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplando quã capiunt: usq ad ꝑu̾sa doginata
erũpunt. & dũ ueritatis discipuli ẽẽ humiliter
negligunt: magistri erroꝵ fiunt. Hinc ꝑ semet¬
S oculo in uitã intrare: quã duos oculos habentẽ
miti in gehenniã ignis. Duȩ quippe uite. actiua
uideł. & contẽplatiua cũ seruant᷑ un mente: quasi
ut diximus. qui discrete intueri sũma & spualia¬

Expanded text:
contemplando quam capiunt, usque ad perversa dogmata erumpunt, et dum veritatis discipuli esse humiliter negligunt, magistri errorum fiunt. CAP. los habentem mitti in gehennam ignis. Duae quippe vitae, activa videlicet et contemplativa, cum servantur in mente, quasi ut diximus, qui discrete intueri summa et spi
Abbreviated transcription (Latin):
lo ante iã diximꝰ. qr corda peccantiũ ꝑ hoc qđ
strepitus desiderioꝵ possidet: grauis cogitati¬
onũ instigantiũ tumultus p̃mit. Sed in hac
luce ꝗͣ. concepti minime uidert̃. a tumultu
suo impii cessare ꝑhibent᷑: qr nimirũ mediato¬
ris aduentũ. quẽ patres in lege positi diu p̾sto¬
lati sunt. ad uitȩ suȩ requiẽ popłi gentiles in¬
uenerunt : paulo attestante qui ait. Qđ quȩ¬
rebat isrł hoc non ẽ consecutus: electio autẽ¬
⁊ consecuta ẽ. In hac itaq luce impii a tumultu
cessant: du ꝑu̾soꝵ mentes ueritate cognita.
laboriosa mundi desideria fugiunt: & tran¬
quillitati intii amoris adquiescunt. An non
aci cessationẽ uocat lux ipsa quȩ ait. uenite
ad me om̃s qui laboratis & onerati estis. &
ego uos reficiã : tollite uigũ meũ suꝑ uos.

Expanded text:
lo ante jam diximus quia corda peccantium per hoc quod strepitus desideriorum possidet, gravis cogitationum instigantium tumultus premit. Sed in hac luce, quam concepti minime viderunt, a tumultu suo impii cessare perhibentur, quia nimirum Mediatoris adventum, quem patres in lege positi diu praestolati sunt, ad vitae suae requiem populi gentiles invenerunt, Paulo attestante, qui ait: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est . In hac itaque luce impii a tumultu cessant, dum perversorum mentes, veritate cognita, laboriosa mundi desideria fugiunt, et tranquillitati intimi amoris acquiescunt. An non ad cessationem vocat Lux ipsa, quae ait: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam: tollite jugum meum
Abbreviated transcription (Latin):
minit quid euasit. In illa itaq leticia sic tunc
sine tedio mala nr̃a conspiciemus. sicut nc̃ in
luce positi sine ulla cordis caligine animo tene¬
bras uidemus: quia & si obscurũ ẽ qđ mente cer¬
nius: de iuditio ẽ hoc luminis. ñ de passione
cecitatis. & in ȩternũ gͦ laudẽ miscdiȩ̨ largi¬
tori nr̃o referemꝰ: & nequaꝗͣ miserię conscien¬
tia grauabim᷑. Quia dũ mala nr̃a sine aliquo
mentis malo respiciemꝰ : & nũꝗͣ erit qđ cor¬
da laudantiũ de transactis unquitatib pollu¬
at: & sẽꝑ erit qđ hȩx ad laudẽ liberatoris ac-¬
cendat. Quia gͦ iiternȩ lucis requies sic ĩ se¬

Expanded text:
minit, quid evasit. In illa itaque laetitia sic tunc minit, quid evasit. In illa itaque laetitia sic tunc sine taedio mala nostra conspicimus, sicut nunc in luce positi sine ulla cordis caligine animo tenebras videmus. Quia etsi obscurum est quod mente cernimus, de judicio est hoc luminis, non de passione caecitatis. Et in aeternum ergo laudes misericordiae largitori nostro referimus, et nequaquam miseriae conscientia gravamur, quia dum mala nostra sine aliquo mentis malo respicimus, et nunquam erit quod corda laudantium de transactis iniquitatibus polluat, et semper erit quod haec ad laudem liberatoris accendat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dĩ miscdias in ȩternũ cantat:. si se fuisse mi¬
serũ ignorat : & si miseriȩ transactȩ ñ iemunt:
unde largitori miscdiȩ laudes reddit: Sed
rursũ quȩrendũ ẽ. quomͦ electoꝵ mens ꝑfecta
eẽ in beatitudine poterit: si hanc uit̾ gaudia.
memoria sui reatꝰ tangit. Aut quomͦ ꝑfecte lu¬
cis clareseit in gła: ꝗͣ reducta ad animũ obum¬
brat culpa: Sed sciendũ ẽ. qr sicut sepe nunc
tristiũ lȩti reminiscim᷑: ita tunc transactȩ ueq̃¬
tie. sine lesione nr̃ȩ beatitudinis. recordamur.
Plerũq enĩ incolumitatis tp̃r. ad memoriã do¬
lores p̾teritos sine dolore reducimꝰ: & qͦ egros
recolimꝰ. eo nos incoluines plus amamꝰ. Erit gͦ¬
m̃tẽ polluat. seo quȩ nos leticia altius astringat
ut du doloris sui animꝰ sine dolore reminisc it.
& debrtorẽ se medico uerius intelligat: & eo
magis acceptã salutẽ diligat. q̃ de molestia me¬

Expanded text:
enim Dei misericordias in aeternum cantat, si se fuisse mienim Dei misericordias in aeternum cantat, si se fuisse miserum ignorat? Et si miseriae transactae non meminit, unde largitati misericordiae laudes reddit? Sed rursum quaerendum est, quomodo electorum mens perfecta esse in beatitudine poterit, si hanc inter gaudia memoria sui reatus tangit? Aut quomodo perfectae lucis clarescit gloria, quam reducta ad animum obumbrat culpa? Sed sciendum est quia sicut saepe nunc tristium laeti reminiscimur, ita tunc transactae nequitiae sine laesione nostrae beatitudinis recordamur. Plerumque enim incolumitatis tempore ad memoriam dolores praeteritos sine dolore reducimus; et quo aegros recolimus, eo nos incolunon quae mente polluat, sed quae laetitiae arctius astringat, ut dum det debitorem se medico verius intelligat, et eo magis acceptam salutem diligat, quo de molestia me
Abbreviated transcription (Latin):
nit: sed an cõmissa digne defleuerit nescit: ac
ne culpȩ iumanitas. modũ pęnitentię transeat
metuit. & plerũq culpã iã ueritas relaxat: sed
mens afflicta adhuc de uenia dũ ualde sibi ẽ
sollicita. trepidat. Seruus gͦ hic iã fugit dnm.
sed liber ñ ẽ: qr peccatũ suũ hõ iã corrigendo &
penitendo deserit: sed tam̃ adhuc districtũ iu¬
dicẽ de eiꝰ retributione ꝑtimescit. Ibi gͦ seruus
a dño liber erit. ubi iã de peccati uenia dubie¬
tas non erit: ubi iã securã mentẽ culpę suę me¬
moria ñ addicit: ubi ñ sub reatu animꝰ trepidat:
sed de eiꝰ indulgentia libere exultat. Sed si nul¬
la ibi hõ peccati sui memoria tangit᷑: ereptũ
se unde gratulat᷑: Aut quomͦ largitori grãs re¬
feret de uenia ꝙͣ. accepit: si interueniente obli¬
uione transacte neqͥtiȩ. ẽẽ se pęnȩ debitorẽ nes
cit: Neq enĩ ueglecte p̃tereundũ ẽ. qđ psalmi

Expanded text:
nit; sed an commissa digne defleverit, nescit; ac nit; sed an commissa digne defleverit, nescit; ac ne culpae immanitas modum poenitentiae transeat, metuit. Et plerumque culpam jam veritas relaxat, sed mens afflicta adhuc de venia, dum valde sibi est sollicita, trepidat. Servus ergo hic jam fugit dominum, sed liber non est, quia peccatum suum homo jam corrigendo et poenitendo deserit, sed tamen adhuc districtum judicem de ejus retributione pertimescit. Ibi ergo servus a domino liber erit, ubi jam de peccati venia dubietas non erit, ubi jam securam mentem culpae suae memoria non addicit, ubi sed de ejus indulgentia libere exsultat. Sed si nulla ibi homo peccati sui memoria tangitur, ereptum se unde gratulatur? Aut quomodo largitori gratias refert de venia quam accepit, si interveniente oblivione transactae nequitiae esse se poenae debitorem nescit? Neque enim neglecte praetereundum est quod Psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
Bene aũ subdit᷑: & seruus liber ã dũo suo. Sc̃p¬
tũ quippe ẽ. Omĩs qui peccat: seruus ẽ peccati.
Quia nimirũ quisqͥs se prauo desiderio subicit.
iniquitatis dominio dudũ libera mentis colla
supponit. Sed huic dominio contradicimꝰ. cum
iniqͥtati quȩ nos ceꝑat reluctam᷑̃ eũ consuetu¬
dini uiolentȩ resistimꝰ. & desideria ꝑuersa calcan¬
tes. contra hanc ius nobis libertatis ingenite uen¬
dicamꝰ: cũ culpã penitendo ꝑcutimꝰ ͥ & maculas
qd ꝑu̾se egisse se meninuit deplorat: iã praue ac¬
ta ñ solũ deserit. seo amarissimis lam̃tis etiã pu-¬
nit: sed tam̃ dũ eoꝵ quȩ egit reminiscit᷑. gra¬
ui de iudicio pauore terret᷑. Iam se ꝑfecte con¬
uertit: sed adhuc se ꝑfecte in securitate ñ erigit.
Quia dũ quanta sit districtio extremi examinis
pensat. int̾ spem & formidinẽ sollicita trepidat:
qr iustus iudex ueniens. qͥd de ꝑpetratis reputet
qͥd relaxet ignorat. Nã ꝙͣ praua cõmiserit memi¬

Expanded text:
Bene autem subditur: Et servus liber a domino suo. Scriptum quippe est, Omnis qui peccat, servus est peccati ; quia nimirum quisquis se pravo desiderio subjicit, iniquitatis dominio dudum libera mentis colla supponit. Sed huic domino contradicimus, cum iniquitati quae nos ceperat, reluctamur; cum consuetudini violenter resistimus, et desideria perversa calcantes contra hanc jus nobis libertatis ingenitae vindicamus; cum culpam poenitendo percutimus, et maculas dem quod perverse egisse se meminit, deplorat; jam prave acta non solum deserit, sed amarissimis etiam lamentis punit; sed tamen dum eorum quae egit reminiscitur, gravi de judicio pavore terretur. Jam se perfecte convertit; sed adhuc se perfecte in securitatem non erigit, quia dum quanta sit districtio extremi examinis pensat, inter spem ac formidinem sollicita trepidat, quia justus judex veniens, quid de perpetratis reputet, quid relaxet, ignorat. Nam quam prava commiserit, memi
Abbreviated transcription (Latin):
recreans ꝓuectus fatigat. Nec mouere cieb et
qđ lucẽ nominans. nequaꝗͣ subdidit in bacͥseo
ibi. Qua enĩ contineri electos conspicit: quasi
locũ nr̃m hanc eẽ dep̃s endit. Unde psalinista
cũ in cõnutabilitatẽ ęternitatis aspiceret dicets.
tuaũ idem ipse es anni tui ũ ddeficient: hc̃ ele¬
c̃uꝵ locũ ẽẽ denuutiabat subddens: filii ser
uoꝵ tuoꝵ habitabunt ibi. Ds̃ enĩ qui siue situ
om̃ia continet: nobis ad se uenientib locus
̃ioniuis manet. Adquẽ locũ dũ ꝑtingimus :
etia ipsa ii. hac uita mentis nr̃ȩ tranquillitas.
pianti suerit ꝑtͣbatio uuienus. Quia & si
iã uis: in prauoꝵ cõparatione quieti st̃: in

Expanded text:
recreans provectus fatigat. Nec movere debet recreans provectus fatigat. Nec movere debet quod lucem nominans, nequaquam subdidit: In hac, sed Ibi. Quam enim continere electos conspicit, quasi locum nostrum hanc esse deprehendit. Unde Psalmista cum incommutabilitatem aeternitatis aspiceret, dicens: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient , hunc electorum locum esse denuntiat, subvorum tuorum inhabitabunt ibi. Deus enim qui sine situ omnia continet, nobis ad se venientibus locus non localis manet, ad quem locum dum pertingimus, etiam ipsa in hac vita mentis nostrae tranquillitas, quanta fuerit perturbatio, videmus. Quia etsi jam justi in pravorum comparatione quie
Abbreviated transcription (Latin):
ipso qͦ absorbet᷑ desiderio liquat᷑: & inde se
apud semce. ipsã fessã inuenit᷑: q̃ ultra se ẽẽ conspi¬
cit fortitudinẽ quã conscendit. Hinc ꝓpħa
cũ uisionẽ dĩ conspexisse se dice̾t. adiungit.¬
E langui & egrotaui. ꝑ dies plurimos. Quia
cũ ad uirtutẽ mens stringit᷑: a fortitudine ꝓ¬
it. uno mox pede claudicauit: qr q̃ uero amo¬
re sublimia respicit: iã in hunc mundũ dupli¬
cib incedere desideriis nescit. Uno enĩ pe¬
de ĩnitit᷑: qͥ solo dĩ amore roborat᷑. & necesse
est ut aius marceat: quia mentis uirtute
crescente. oportt nculdubio. ut carus for¬
titudo torpescat. Beatus gͥ iob alta fideliũ
orda respiciat: atq ꝑpendat quẽ sinũ inti¬
me quietis inuenunt. dũ a uirib ꝓpriis in
dñi ꝓficiendo lassant᷑: & dicat. Ibi requieuer̃
fessi robore. Ac si aꝑte insinuet dicens. Illic
requies lucis remunerat: quos hic interiue

Expanded text:
ipso, quo absorbetur, desiderio liquatur; et inde se ipso, quo absorbetur, desiderio liquatur; et inde se apud semetipsam fessam invenit, unde ultra se conspicit fortitudinem, quam conscendit. Hinc propheta, cum visionem Dei conspexisse se diceret, adElangui et aegrotavi per dies plurimos , quia cum ad virtutem Dei mens stringitur, a fortitudine proit, uno mox pede claudicavit , quia qui vero amore sublimia respicit, jam in hunc mundum duplicibus incedere desideriis nescit. Uno enim pede innititur, qui solo Dei amore roboratur; et necesse est ut alius marceat, quia, mentis virtute crescente, oportet procul dubio ut carnis fortitudo torpescat. Beatus igitur Job alta fidelium corda respiciat, atque perpendat quem sinum intimae quietis inveniunt, dum a viribus propriis in Deum proficiendo lassantur, et dicat: Ibi requieverunt fessi robore. Ac si aperte insinuet, dicens: Illic requies lucis remunerat, quos hic interius
Abbreviated transcription (Latin):
perunt: eo a tẽporalib salubri defectione las¬
sant᷑. Hinc psalmista amoris sui robore fessus
dicebat: defecit in salutari tuo auima mea.
In salutari enĩ dĩ ꝓficiendo defecerat: quia
ȩternitatis lucẽ desiderans. a carnis iã fidutia
fractus anhelabat. Hinc rursũ dicit: concu¬
piuit & defecit anuna mea in atria dñi.
Qui miirũ cũ diceret concupiuit. recte
subdidit & defecit: quia ualde minor ẽ di¬
unitatis concupiscentia. quã ñ mox etiã ꝓpr̾i
sequit᷑ defectus. Qui enĩ ad appetenda eter¬
nitatis atria accendit᷑ͥ dignũ ꝓfecto ẽ. ut
ab hoc tẽporalitatis amore lasset᷑: ut tanto
frigescat ab studio scłi: quanto surgit arcden¬
tior in amorẽ dĩ. Quẽ scilitet si ꝑfecte arri¬
pit: mundũ etiã plene derelĩquit. & eo fun¬
ditus temporalib morit᷑: quo ad suꝑnã uitã
altius afflatu ȩt̾uitatis amiat᷑. Annon ro¬
tangit᷑: ab statu suę fortitudinis infirmata.

Expanded text:
petunt, eo a temporalibus salubri defectione laspetunt, eo a temporalibus salubri defectione lassantur. Hinc Psalmista amoris sui robore fessus dicebat: Defecit in salutari tuo anima mea . In salutare enim Dei proficiendo defecerat, quia aeternitatis lucem desiderans, a carnis jam fiducia fractus anhelabat. Hinc rursum dicit: Concupivit, et defecit anima mea in atria Domini . Qui nimirum cum diceret, Concupivit, recte subdidit, Et defecit: quia valde minor est divinitatis concupiscentia, quam non mox etiam proprius sequitur defectus. Qui enim ad appetenda aeternitatis atria accenditur, dignum profecto est ut ab hoc temporalitatis amore lassetur, ut tanto frigescat ab studio stius in amore Dei. Quem scilicet, si perfecte arripit, mundum etiam plene derelinquit, et eo funditus temporalibus moritur, quo ad supernam vitam altius afflatu aeternitatis animatur. Annon rotangitur, ab statu suae fortitudinis infirmata
Abbreviated transcription (Latin):
meũ suaue ẽ. & onis meũ leue ẽ:. Quid enĩ
graue mentis nr̃ȩ ceruicib imponit: qͥ uitari
om̃e desideriũ qđ ꝑtͣbat p̾cipit: Quid graue
subiectis iubet: qui declinare laboriosa huius
mundi itinera admonet: Attestaute autẽ
dignata ẽ ꝓ impiis lux ipsa occũbere: ne un¬
pii. in tenebrarũ suaꝵ tumultu remanerent.
Contẽplet᷑ gͦ uir sc̃s. qd lux ꝑ incarnationis
suȩ mysterium. ex graui labore impios eripit.
dũ ab eoꝵ cordib desideria prauitatis t̾git: con¬
tẽplet᷑ quod conuersi quiq. quietẽ quã ꝑcipere
in ȩteruitate desiderant. hic iã ꝑ tranquillita¬
tẽ m̃tis degustant. & dicat. Ibi impii cessaue¬
runt ã tumultu: & ibi requieuert̃ Ressi robore.¬
Om̃s enĩ qui in hoc mundo fortes sunt: robo
re quasi fortes sunt. ñ robore defessi. Qui uͦ ĩ
auctoris sui amore roborant᷑: qͦ magis in con¬
cupita di fortitudine conualescunt. eo a ꝓpria
uirtute deficiunt. & quo robustius ȩterna ap¬

Expanded text:
eum leve est ? Quid enim grave mentis nostrae cervicibus imponit, qui vitari omne desiderium quod perturbat praecipit? Quid grave subjectis jubet, qui declinari laboriosa mundi hujus itinera admonet? Attestante autem dignata est pro impiis ipsa Lux occumbere, ne impii in tenebrarum suarum tumultu remanerent. Contempletur ergo vir sanctus quod Lux per incarnationis suae mysterium ex gravi labore impios eripit, dum ab eorum cordibus desideria pravitatis tergit; contempletur quod conversi quique quietem, quam percipere in aeternitate desiderant, hic jam per tranquillitatem mentis degustant, et dicat: Ibi impii cessaverunt a tumultu, et ibi requie- Omnes enim qui in hoc mundo fortes sunt, quasi robore fortes sunt, auctoris sui amore roborantur, quo magis in concupita Dei fortitudine convalescunt, eo a propria virtute deficiunt; et quo robustius aeterna ap
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ lib̾tate głȩ filioꝵꝰ. Uanitati qͥppe creat᷑a ñ uolens subdit᷑:
qr ħo qͥ ingenite constantie statũ uolenᷤ deseruit: pres-¬
sus iuste mortalitatis pondere. nolens mutabilitati suȩ
corruptioniᷤ seruit. S ħ creat᷑a tẽ a seruitute corrup¬
tioĩs eripit᷑: cũ ad filioꝵ dĩ głam ĩcorrupta resurgendo
subleuat᷑. Hic itaq electi molestia uincti st̃: qr ad huc
corruptioĩs suȩ pena dep̾munt᷑. S cũ corruptibili car-¬
ne exuim̃: quasi ab his qͥb nc̃ astringim᷑. molestie uincu-¬
lis relaxam᷑. Presentari nãq iã do cupimꝰ. s adhuc mor-¬
tales. corꝑis obligatione p̃pedim᷑. Iure gͦ uincti dicun᷑. qr
adhuc ĩcessũ nr̃i desiderii ad dm̃ liberũ ñ habemꝰ. Unde

Expanded text:
iliorum Dei . Vanitati quippe creatura non volens subditur, quia homo qui ingenitae constantiae statum volens deseruit, pressus justae mortalitatis pondere, nolens mutabilitatis suae corruptioni servit. Sed creatura haec tunc a servitute corruptionis eripitur, cum ad filiorum Dei gloriam incorrupta resurgendo sublevatur. Hic itaque electi molestia vincti sunt, quia adhuc corruptioni suae poena deprimuntur. Sed cum corruptibili carne exuimur, quasi ab his, quibus nunc astringimur, molestiae vinculis relaxamur. Praesentari namque jam Deo cupimus, sed adhuc mortalis corporis obligatione praepedimur. Jure ergo vincti dicimur, quia adhu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in hac uita nobis ẽ discretio oꝑũ. erit
in illa ꝓculdubio discretio dignitatũ: ut qͦ hic
alius aliũ merito suꝑat: illic alius aliũ retri¬
butione transcendat. Unde in eugłio ueritas
dicit. In domo patris mei mansiones multȩ st̃.
Sed in eisdẽ multis mansionib. erit aliqͦm᷑ ipsa
retributionũ diuersitas concors: qr tanta uis
in illa pace nos sociat: ut qđ in se quisq ñ ac¬
ceꝑit. hoc se accepisse in alio exultet. Unde
& non ȩquę laborantes in uinea: equȩ cunct.
denariũ sortiunt᷑. Et qͥdẽ apud patr̃e mansioneᷤ mul-¬
tȩ sunt: & tam̃ eundẽ denariũ dispares labo¬
ratores accipiunt: qr una cunctis erit beati¬
tudo ieticiȩ: quãuis ñ una sit om̃ib sublimitaᷤᷤ
uitȩ. Paruũ & magnũ in hac luce conspexerat.
qui ex uoce capitis dicebat. Imꝑfectũ in eũ
iudert̃ oculi tui: & in libro tuo onĩs sc̃bent᷑.
Paruũ & magnũ conspexerat: cũ dicebat. Be¬

Expanded text:
- Quia in hac vita nobis est discretio operum, erit - Quia in hac vita nobis est discretio operum, erit in illa procul dubio discretio dignitatum: ut quo hic alius alium merito superat, illic alius alium retributione tradicit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Sed in eisdem multis mansionibus erit aliquo modo ipsa retributionum diversitas concors: quia tanta vis in illa pace nos sociat, ut quod in se quisque non acceperit, hoc se accepisse in alio exultet. Unde et non aeque laborantes in vinea, aeque cuncti denarium sortiuntur. Et quidem apud Patrem mansiones multae sunt, et tamen eumdem denarium dispares laboratores accipiunt; quia una cunctis erit beatitudo laetitiae, quamvis non una sit omnibus sublimitas vitae. Parvum et magnum in hac luce conspexerat, qui ex voce capitis dicebat: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Parvum et magnum conspexerat
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe exactoris intelligi. nͥ importunꝰ ille ꝑsuasor.
qui humano generi semel nũmũ deceptionis
cintulit. & ab hoc cotidie expetere mortis de¬
bitũ ñ desistit: qui in paradyso homini peccãti
pęcuniã cõmodauit. sed unqͥtate crescente. hanc
cotidie cũ usuris exigit. De hoc exactore in eu¬
uangłio ueritas dicit: & iudex trader te exacto¬
ri Huiꝰ gͥ exactoris uox ẽ: tẽptatio miserȩ sug¬
gestionis. Audimus gͥ uocẽ exactoris. cũ eiꝰ tẽp¬
tatione pusamͣ: sed ñ exaudimꝰ. si pulsati resisti¬
mͦ. Audit enĩ qui tẽptationẽ sentit: exaudit
uͦ. qͥ tẽptationi consentit. Dicat᷑ itaq de iustis.
ñ exaudiert̃ uocẽ exactoris: qm̃ suggestionẽ eiꝰ
mat. in sermone etiã sepius replicat: beatꝰ iob
qr internȩ pacis frequentiã diligens conspicit:
descriptioni eiꝰ iterũ seruit dicens. Paruus &¬
magnus ibi sunt: & seruus liber a dño suo.

Expanded text:
nomine exactoris intelligi, nisi importunus ille persuasor, nomine exactoris intelligi, nisi importunus ille persuasor, qui humano generi semel nummum deceptionis contulit, et ab hoc quotidie expetere mortis debitum non desistit? Qui in paradiso homini peccati pecuniam commodavit; sed iniquitate crescente, hanc quotidie cum usuris exigit. De hoc exactore in Evangelio Veritas dicit, Et judex tradet te exactori . Hujus igitur exactoris vox est tentatio miserae suggestionis. Audimus autem vocem exactoris, cum ejus tentatione pulsamur; sed non exaudimus, si pulsanti resistimus. Audit enim, qui tentationem sentit; exaudit vero qui tentationi consentit. Dicatur itaque de justis: Non exaudierent vocem exactoris, quoniam suggestionem ejus mat, etiam in sermone saepius replicat, beatus Job, quia internae pacis frequentiam diligens conspicit, descriptioni ejus iterum servit, dicens: CAPUT magnus ibi sunt, et servus liber a domino suo.
Abbreviated transcription (Latin):
solui: & cũ xp̃o ẽẽ. Dissolui enĩ ñ quereret: nͥ se
ꝓculdubio uinctũ uderet. Hȩc aũ uincula qr
certissime rũpenda in resurrectione conspexerat:
iã quasi rupta gaudebat ꝓpħa cũ diceret. dis¬
rupisti uincula mea. tͥ sacrificabo hostiã laudis.¬
Contẽplet᷑ itaq uir sc̃s. qđ conuersos peccatores
lux interna recipiat: & dicat. Ibi impii cessaue¬
tione fatigati. altius in illo intimo simi reqͥescant.
& dicat: & ibi reqͥeuerunt fessi robore. Contẽple¬
t᷑ qđ cuncti simul corruptionis suȩ uinculis ab¬
soluti. ad illa libertatis gaudia incorrupta ꝑue¬
mant. & dicat.& quondã uincti parit̃ sine mo¬
lestia. Bene aũ dr̃ qͦnidã uincti: qr dũ illa sẽꝑ
p̃sens leticia cernit᷑: om̃e qd erit & defluit.
quasi p̃teritũ iã uidet᷑. Dũ enĩ rerũ finis at¬
tendit᷑ om̃e qd̾ p̃terit quasi iã fuisse pensat᷑. Seo
o ñs hi quos illuc quies interna suscipiet: hic
interĩ iuid egeruit narret. Sequit᷑. N on ex¬

Expanded text:
 cum Christo . Dissolvi enim non quaereret, nisi se procul dubio vinctum videret. Haec autem vincula, quia certissime rumpenda in resurrectione conspexerat, jam quasi rupta gaudebat Propheta, cum diceret: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudisContempletur itaque vir sanctus, quod conversos peccatores lux interna recipiat, et dicat: Ibi impii cessavei exercitatione fatigati, altius in illo intimo sinu requiescant, et dicat: Et ibi requieverunt fessi robore. Contempletur, quod cunctis simul corruptionis suae vinculis absoluti, ad illa libertatis gaudia incorrupta perveniant, et dicat: Et quondam vincti pariter sine molestia. Bene autem dicitur, Quondam vincti; quia dum illa semper praesens laetitia cernitur, omne quod erit et defluit, quasi praeteritum jam videtur. Dum enim rerum finis attenditur, omne quod praeterit, quasi jam fuisse pensatur. Sed omnes hi quos illuc quies interna suscipiet, hic interim quid egerint, narret. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
uestiũ tegimꝰ. ne frigus interimat. &q :esita ad¬
ium̃ta ꝓicimꝰ. ne calor exurat. Tot gͥ diuersitat.¬
b occurrentes quid agimꝰ. nͥ corruptihilitati ser¬
uimꝰ:ͥ ut saltẽ multiplicitas impensi obsequii
corpꝰ sustineat. qđ auxietas infirme mutabilita¬
tis grauat: Unde bene ꝑ paulũ dr̃. Uanitati e¬
nĩ creat᷑a subiecta ẽ ñ uolens. s ꝓpt̾ eũ qͥsubiec̃ eã ĩ spe:

Expanded text:
vestium tegimus, ne frigus interimat, et quaesita advestium tegimus, ne frigus interimat, et quaesita adjumenta projicimus, ne calor exurat. Tot igitur diversitatibus occurrentes, quid agimus nisi corruptibilitati servimus, ut saltem multiplicitas impensi obsequii corpus sustineat quod anxietas infirmae mutabilitatis gravat? Unde bene per Paulum dicitur: Vanitati enim crea
Abbreviated transcription (Latin):
pleno desiderio ꝑtrahat. feruenti certamine
caro ꝑturbat. Quȩ & si iã ante faciẽ. uelut ex
aduerso aciȩ erecta non obuiat: adhuc tam̃
a m̃tis dorso quasi captiua subm̾murat : et
quãius timendo.s.  t᷑pi strepitu it corde¬
speciem pulchrȩ quietis feciat. Electi gͥ & si
ualenter omĩa suꝑant. cũ secui itat᷑ pacis inti¬
mȩ desiderant: grauis eis ẽ molestia a al ic ha¬
bere qđ uincant. Qui his exceptis ea etiã uin¬
cula sustinent: quȩ grauis exteri necessitas
astringit. E surire quipp.itiro. lasessere: uancu¬
la corruptionis st̃. Quȩ scił slui equeunt nosi
cũ ii illa immortalitatis gła. nr̃a mortalitas ꝑmu¬
tat᷑. Replemꝰ & enĩ refectionib corpꝰ. ne extenua
tũ deficiat: extenuamꝰ abstinentia. ne uos reple¬
tũ p̃mat. Uegetamꝰ hoc motil. re situ mortali¬
tatis intereat: sed citiꝰ hoc collocando sistimꝰ: ne
ipsa sua uegetatione suec ĩb t Adu. mento hoc

Expanded text:
pleno desiderio pertrahat, fervente certamine pleno desiderio pertrahat, fervente certamine caro perturbat? Quae etsi jam ante faciem velut ex adverso acie erecta non obviat, adhuc tamen a mentis dorso quasi captiva submurmurat: et quamvis timendo, sed tamen turpi strepitu in cordespeciem pulchrae quietis foedat. Electi igitur etsi valenter omnia superant, cum securitatem pacis internae desiderant, gravis eis est molestia, adhuc habere quod vincant. Qui his exceptis, ea etiam vincula sustinent, quae gravis exterius necessitas astringit. Esurire quippe, sitire, lassescere, vincula corruptionis sunt: quae scilicet solvi nequeunt, nisi cum in illam immortalitatis gloriam nostra mortalitas permutatur. tum deficiat; extenuamus abstinentia, ne nos repletum premat; vegetamus hoc motibus, ne situ immobilitatis intereat: sed citius hoc collocando sistimus, ne ipsa sua vegetatione succumbat; adjumentis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nullus desiderioꝵ carnaliũ tumultus posside¬
at: duris tam̃ uinculis eos in hac uita positos.
suȩ molestia corruptionis ligat. Scriptũ qͥppe ẽ.
Corpus qđ corrũpit᷑ ad grauat animã: & depͥ¬
mit terrena inhabitatio sensũ multa cogitantẽ.
Eo itaq ipso qđ adhuc mortales st̃: corruptio¬
nis suȩ pondere. grauant᷑. Et astricti molestia
uincti sunt: quia in illa adhuc libertate uite
incorruptibilis. ñ exurgunt. Aliud nãq de m̃te.
aliud de corpore tolerant: & contͣ semeripsos
cotidiȩ in int̾no certamine exsudant. Annon
duro molestiȩ uinculo ligant᷑. quoꝵ nimirum
mens sine labore in ignorantia soluit᷑: & ñ nͥ
cũ studio laboris erudit᷑.: coacta erigit᷑: libets
iacet: ab infis uix leuat᷑: & tam̃ eleuata ꝓ¬
tinus labit᷑: semet ipsã laboriose uincendo suꝑ¬
na conspicit. sed reuerberata lum̃ qd in se radia¬
uerat refugit. Annon duro molestię uinculo
ligant᷑: qͦs cũ accensus sp̃s ad sinũ pacis intimȩ

Expanded text:
nullus desideriorum carnalium tumultus possideat, duris tamen vinculis eos in hac vita positos suae molestia corruptionis ligat. Scriptum quippe est: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Eo itaque ipso quo adhuc mortales sunt, corruptionis suae pondere gravantur, et astricti molestia vincti sunt, quia in illa adhuc libertate vitae incorruptibilis non exsurgunt. Aliud namque de mente, aliud de corpore tolerant, et contra semetipsos quotidie in interno certamine desudant. An non duro molestiae vinculo ligantur, quorum nimirum mens sine labore in ignorantia solvitur, et non nisi cum studio laboris eruditur? Coacta erigitur, libens jacet, ab infimis vix levatur, et tamen elevata protinus labitur. Semetipsam laboriose vincendo, superna conspicit; sed reverberata, lumen, quod se irradiaverat, refugit. An non duro molestiae vinculo ligantur, quos cum accensus spiritus ad sinum pacis intimae
Abbreviated transcription (Latin):
pientiũ multitudo dilatat᷑. Imminutio gͦ liuoris
ẽ. affectus surgens uiternȩ dulcedins: & plena
mors eiꝰ ẽ ꝑfectus amor ęt̾uitatis. Nam cũ mens
ab eiꝰ rei appetitu retrahit᷑. quȩ accipientiũ nume¬
ro partit᷑: tanto magis prox imũ diligit: quanto
iinus ex ꝓuectu illius sua lampna ꝑtimescit.
Quȩ si ꝑfecte in amorẽ cȩlestis patriȩ rapitur:
plene etiam in proximi dilectione solidatur.
Quia cũ nulla terrena desiderat : nichil ẽ qđ
eiꝰ erga proximũ caritati contradicat. Quȩ ni¬
mirũ caritas. quid ẽ aliud quã oculus mentis:
Q si terreni amoris puluere tangit᷑: ab ititernȩ
lucis mox intuitu lesus reuerberat᷑. Quia autẽ
paruus ẽ qui terrena diligit. magnus qͥ ȩt̾na
concupiscit: potest etiã sic ñ inconuenienter in¬
telligi. paruulũ occidit inuidia: qm̃ huiꝰ pestis
languore non morit᷑. nͥ qͥ adhuc ĩ desi deriiꝰ ĩfirmat᷑.¬

Expanded text:
pientium multitudo dilatatur. Imminutio ergo livoris pientium multitudo dilatatur. Imminutio ergo livoris est affectus surgens internae dulcedinis, et plena mors ejus est perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab hujus rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit, quanto minus ex profectu illius sua damna pertimescit: quae si perfecte in amorem coelestis patriae rapitur, plene etiam in proximi dilectione solidatur: quia cum nulla terrena desiderat, nihil est quod ejus erga proximum charitati contradicat. Quae nimirum charitas quid est aliud quam oculus mentis; qui si terreni amoris pulvere tangitur, ab internae lucis mox intuitu laesus reverberatur? Quia autem parvulus est qui terreconcupiscit, potest etiam sic non inconvenienter intelligi: Parvulum occidit invidia , quoniam hujus pestis languore non moritur, nisi qui adhuc in desideriis infirmat
Abbreviated transcription (Latin):
tia tabescant. Bene gͦ dr̃. uita carnũ sauitas
cordis: qr si mentis innocentia custodit᷑: etiam
si qua foris infirma sunt quandoq roborant᷑.
& recte subdit᷑. putredo ossium inuidia: qr ꝑ
acta uirtutũ. Ossa quippe ꝑ inuidiã putrescere
ẽ: quȩdã etiã robusta deꝑire. Sed cur hȩc de
inuidia dicimus. si ñ etiã qualit̾ uincat᷑ intime¬
mꝰ. Difficile namq ẽ. ut hoc alteri ñ inuideat.
qđ adipisei alter exoptat : q uia quicqͥd tẽporale
ꝑcipit᷑. tanto fit minus singulis. quanto diuidi¬
t᷑ in multis. & idcirco desiderantis mentẽ li¬
uor excruciat : quia hoc qđ appetit. aut funditꝰ
alt̃ accipiens alt̾i adimit: aut a qͣntitate restrin¬
git. Qui gͦ liuoris pestȩ plene carere desiderat:
illã hereditatẽ diligat: quã coheredũ mimerus
ñ angustat. Quȩ & om̃ib una ẽ: & singulis tota.
Quȩ tanto largior eẽ ostendit᷑: qͣnto ad hanc ꝑci¬

Expanded text:
latenter tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas latenter tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris inf; unde subdit: Putredo ossium invidia, quia acta virtutum. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Sed cur haec de invidia dicimus, si non etiam qualiter eruatur intimemus? Difficile namque est ut hoc alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat: quia quidquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis: et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris peste plene carere desiderat, illam haereditatem diligat, quam cohaeredum numerus non angustat: quae et omnibus una est, et singulis tota: quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc perci
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiã uulnus inclusũ. Nu lȩtũ de ꝓpriis
libet: qr tabescentẽ mentẽ sua pęna satiat᷑. quã
felicitas torquet aliena. Quantoq extranei oꝑis
in altũ fabrica ducit᷑: tanto fundamentũ m̃tis
liuide ꝓfundius suffodit᷑. ut quo alii ad meli¬
ora ꝓperant᷑. eo ipsa deterius ruat. Qua ruina
uideł. etiã illud destruit᷑: qđ in aliis actib ꝑfec¬
to oꝑe surrexisse putabat᷑. Nam inuidia cũ m̃tẽ
tabefecerit: cuncta quȩ inuenerit bene gesta
consumit. Unde bene ꝑ salomonẽ dr̃. Uita car-¬
niũ sanitas ẽ cordis: putredo ossiũ inuidia. Qͥo
enĩ ꝑ carnes nͥ infirma quędã ac tenera: & qͥd¬
ꝑ ossa nͥ fortia acta signant᷑ : & plerũq contin¬
git. ut quidã cũ uera cordis innocentia in non¬
nullis suis actib infirmi uideant᷑: quidã uͦ iam
quȩdã ante humanos oculos robusta exerceats:
sed tam̃ erga alioꝵ bona. intus inuidiȩ pęstilen-

Expanded text:
conscientiam vulnus inclusum. Nil lętum de propriis conscientiam vulnus inclusum. Nil lętum de propriis libet, quia tabescentem mentem sua poena sauciat, quam felicitas torquet aliena. Quantoque extranei operis in altum fabrica ducitur, tanto fundamentum mentis lividę profundius suffoditur, ut, quo alii ad meliora properant, eo ipsa deterius ruat. Qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus / perfecto opere surrexisse putabatur. Nam invidia, cum mentem tabefecerit, cuncta, quae invenerit bene gesta, consumit. Unde bene per Salomonem dicitur: vita carnium sanitas cordis, putredo ossuum invidia. Quid enim per carnem nper ossa, nisi fortia acta signantur? Plerumque contingit ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia
Abbreviated transcription (Latin):
se melior fieret. eius ꝓ fectib obuiare conati st̃
hinc saul dauid subditũ lanceã intorquendo
ꝑsequit᷑: quia quẽ magnis cotidie augeri uirtu
tũ successib sensit: ultra se excrescere ex pauit.
Paruulus itaq ẽ qui inuidia occidit᷑: qr nͥ ipse
inferior existeret: de bouo alterius ũ doleret.
uiciũ qđ ꝑpetrat᷑. humano cordi antiqͥ hostis
uirus infundit᷑: in hac tam̃ nequitia tota sua
uiscera serpens concutit: & inprimendȩ malitiȩ
pestem uomit. De quo nimirũ scriptũ ẽ. Inui¬
dia diaboli: mors intrauit in orbẽ terrarũ. Nã¬
cũ deuictũ cor liuoris putredo corruperit:
ipsa quoq exteriora indicant. quã grauiter
animũ uesania instigat. Color quippe pallore
afficit᷑: oculi deprimunt᷑. Mens accenditur:
& mẽbra frigescunt. Fi̾t in cogitatione rabies:
in dentib stridor. Cumq in latebris cordis
crescens abscondit᷑ odiũ: dolore cȩco terebrat

Expanded text:
se melior fieret, ejus provectibus obviare conati sunt. se melior fieret, ejus provectibus obviare conati sunt. Hinc Saul David subditum, lanceam intorquendo, persequitur , quia quem magnis quottum successibus sensit, ultra se excrescere expavit . Parvulus est qui invidia occiditur, quia nisi ipse inferior existeret, de bono alterius non doleret. vitium quod perpetratur, humano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit . De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum. Nacum devictum cor livoris putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant, quam graviter animum vesania instigat. Color quippe pallore afficitur, oculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frigescunt. Fit in cogitatione rabies, in dentibus stridor. Cumque in latebris cordis crescens absconditur odium, dolore cęco terebrat
Abbreviated transcription (Latin):
stultos trucĩdat: quia illa sub ratione restringit᷑:
hec uͦ irracionabilit̾ deuicte menti dominatur.
aliquo meliores putamus. Paruulus gͥ ẽ qͥ liuore
occidit᷑: quia ipse sibi testimoniũ ꝑhibet: qđ ei
minor sit cuius inuidia torquet᷑ Hinc ẽ quod
hostis callidus primo homni inuidendo subri¬
puit : qr amissa beatitudine. minorẽ se im mor¬
talitati illius agnouit: hinc ẽ qđ cam ad ꝑpe¬
trandũ fr̃icidiũ corruit: quia despecto suo
sacrificio p̃latũ sibi infremuit. euius ds hostiã
accepit. & quẽ meliorẽ se eẽ exhorruit: ne ut¬
cũq esset amputauit. Hinc esau ad ꝑsecutionẽ
frĩs exarsit: quia primogenitoꝵ benedictione ꝑ¬
dita. quã tam̃ esu lenticulȩ uendiderat ip̃se ÷¬
minorẽ se ei quẽ nascendo p̃ibat ingemuit. Hinc
ioseph fr̃s sui ismahelitis transeuntib uendide¬
runt: quia cognito reuelationis misterio. ne

Expanded text:
stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, haec vero irrationabiliter devictae menti dominatur. aliquo meliores putamus. Parvulus ergo est qui livore occiditur, quia ipse sibi testimonium perhibet, quod ei minor sit cujus invidia torquetur. Hinc est quod hostis callidus primo homini invidendo subripuit, quia amissa beatitudine, minorem se immortalitati illius agnovit. Hinc est quod Cain ad perpetrandum fratricidium corruit ; quia despecto suo sacrificio, praelatum sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et quem meliorem se esse exhorruit, ne utcunque esset, amputavit. Hinc Esau ad persecutionem fratris exarsit , quia primogenitorum benedictione perdita, quam tamen esu lenticulae ipse vendiderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, ingemuit. Hinc Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus vendiderunt , quia cognito revelationis mysterio, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpnit. & tanto se impudentius dilatat. quan¬
to impacientiȩ uiciũ uirtutẽ putat. Unde ne-¬
cesse ẽ ut hoc ante omĩa qui zelo rectitudinis mo¬
uet᷑ attendat. ne ira extra mnentis dominiũ trau-¬
seat : sed in ultionẽ peccati tẽpus modũq consi¬
derans. surgentẽ animi ꝑtͣbationẽ subtilius retrac¬
tando restringat. Animositatẽ depͥmat & motꝰ
feruidos sub ȩ̨quitate disponatꝰ ut eo fiat iustior
ultor alienus. quo prius extitit uictor suus: qua¬
tiuꝰ sic culpas delinquentiũ corrigat. ut aute
ipse qui corrigit ꝑ pacientiã crescat᷑. ut feruorẽ
suũ transcendendo diiudicet: ne intẽꝑant̾ exci-¬
tatus ipso zelo rectirudinis. longe ã rectitudine
aberret. Quia uͦ sic̃ diximꝰ etiã laudanda boni
ȩmulatiomentis oculũ turbat: recte nẽ dr̃.
Uirũ stultũ interficit iracundia. Ac si aꝑte dice¬
ret᷑. Ita ꝑ zelum sapientes tͣbat. ira uͦ ꝑ uicium

Expanded text:
tempnit et tanto se inpudentius dilatat, quantempnit et tanto se inpudentius dilatat, quanto inpatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est, ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius pertractando restringat, animositatem reprimat et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat iustior ultor alienus, quo prius extitit Victor suus, quatenus sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse, qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo diiudicett ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitudinis longe a rectiaberret. Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracundia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium
Abbreviated transcription (Latin):
negat᷑: sed inde eam post paululũ ueracit᷑ reci¬
pit: unde hanc ad tempꝰ salubrit̾ amittit. Nũꝙͣ
uͦ cõmotioni contẽplatio iungit᷑: nec p̃ualet meis
ꝑtͣbata conspicere: ad qđ uix tranquilla ualet
iuhiare. Quia nec solis radius cernit᷑: cũ cõmo¬
te nubes cęli faciem obducunt. Nec turbatus
fons respicientis imaginẽ reddit. quã tranqͥllus
propriȩ ostendit: quia quo eius unda palpitat᷑:
in se spetiem similitudiuis obscurat. Sed cũ ꝑ re¬
lũ animꝰ mouetur: curandũ sũmopere ẽ. ne hȩc
eadem quȩ instrumento uirtutis assumit᷑. m̃ti
ira dominet᷑: ne quasi dũa preeat: sed uelut
ancilla ad obsequiũ parata. a racionis tergo nũ¬
quã recedat. Tunc enĩ robustius contra uicia e¬
rigit᷑: cũ subdita rationi famulat᷑. Nam quan¬
rũlibet ira ex zelo rectitudinis surgat: si unmo-¬
derata mentẽ uicerit. rationi ꝓtimis seruire con¬

Expanded text:
necatur, sed inde eam post paululum veraciter recinecatur, sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Numquam vero commotioni contemplatio iungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vis tranquilla valet inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotę nubes caeli faciem obducunt. Nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus proprie ostendit, quia quo eius unda palpitat, in se speciem similitudinis obscurat. Sed cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae in instrumento virtutis adsumitur, menti ira dominetur, ne quasi domina pręeat, sed velut ancilla, ad obsequium parata,/ a rationis tergo numquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si inmoderata meutem vicerit, rationi protinus servire con