comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dis nr̃i ẽ. Unde a carnalib recelentes
spiritalia sectari debemꝰ: et intelligere
multomelius esse sic amare. quã ama¬
re desistere. Ascendit igitur rec̃bens suꝑ
pectus fratrueł sui: et que nunc in exor¬
dio cantici nigra pomt᷑: in epithalamiͥo
de ea in fine cantat᷑. Que est ista que
ascendit dealbata: Intelleximꝰ qͣmͦ et
nigra et formosa sit sponsa. Si autẽ et tu
non egeris penitentiã: caue ne aĩa tua nigͣ
dicatur ⁊ turpis: et duplici feditate t᷑peris.
Nigra ꝑpter perata p̃terita: turpis ꝑpter
hoc: quia inĩsdem uitiis ꝑseueres. Si uero
penitentiã egeris. nigͣ quidẽ erit aĩa tua
ꝓpt̾ antiꝗͣ delicta: ꝓpt̾ penitentiã uͦ: habe¬
bit aliqͥd ut ita dicã ethiopici decoris.
ne. Aaron et maria murmurauer̃t quia
morses ethropissam habuerit uxorẽ: ⁊
nc̃ morses ethiopissam dux̃ uxorẽ: siqͥdẽ
lex eiꝰ ad hanc nr̃am ethiopissam tͣnsmi¬
grauit. Murmuret aaron sacerdociũ
iudeorũ: murmuret ⁊ maria sinagoga

Expanded text:
stri. Unde a carnalibus recedentes spiritalia sentire debemus, et intelligere multo melius esse sic amare, quam amare desistere. Ascendit igitur recumbens super pectus fratruelis sui, et quae nunc in exordio Cantici nigra ponitur, in epithalamii fine de ea cantatur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Intelleximus quomodo et nigra, et formosa sit sponsa. Si autem et tu non egeris poenitentiam, cave ne anima tua nigra dicatur, et turpis, et duplici foeditate turperis: nigra propter peccata praeterita, turpis propter hoc, quia in eisdem vitiis perseveras. Si vero poenitentiam egeris, nigra erit anima tua propter antiqua delicta: propter poenitentiam vero habebit aliquid, ut ita dicam, Aethiopici decoris. nem. Aaron et 511 Maria murmurant: quia Moyses Aethiopissam habet uxorem . Et nunc Moyses Aethiopissam ducit uxorem. Siquidem lex ejus ad hanc nostram Aethiopissam transmigravit. Murmuret Aaron, sacerdotium Judaeorum: murmuret et Maria, Synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
una ẽ matri fue quȩ concepit illã. lam
gͦ in odorẽ unguentorũ tuorũ curremꝰ.
Cum omi honestate de amantib dic¬
tum ẽ. pꝰ te in odore unguentorũ tuo¬
rũ curremꝰ: scd̾m illud. cursũ ꝯsũma¬
in. Et illud. Qui in stadio currũt.
omnẽs quidẽ curr̃t: unꝰ autẽ accipit
adolescentule qͣs ꝓpt̾ amoris exordiũ
foris stare ꝯgnoscimꝰ. iuxta illud ex¬
emplũ amicus autẽ sponsi stans et
audiens eũ ÷ gaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ sp̃o¬
Introeunte sponso forinsecꝰ remanent:
sponsa uͦ speciosa. ꝑfecta. sine macilla.
sine ruga. in sponsi cubiculũ penetrat.
trodux̾e me rex: in cubiculũ suũ. Non
ait introdux̃ nos plures in eubiculum
suũ. Plures foras remanẽt: in cubieulũ
sola ingreditur sponsa. ut uideat theᷤ¬
sauros tenebrosos ⁊ absconditos. renunci¬
etq iuuenculis. Introdux me rex incu¬
biculũ suũ. Rursũ adolescentulȩ. idest
sponsarũ incipientiũ t̾ba ꝯplurima. in¬

Expanded text:
una est ei quae concepit illam . Post te ergo in odorem unguentorum tuorum curremus. Cum omni honestate deambulantibus dictum est: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus, secundum illud: Cursum consummavi ; et illud: Qui in stadio currunt, omnes quidem currunt; unus autem accipit adolescentulae, quas propter amoris exordium foris stare cognoscimus, juxta illud exemplum: Amicus autem sponsi stans et audiens eum, gaudio gaudet propter vocem sponIntrocunte sponso, forinsecus remanent; sponsa vero speciosa, perfecta, sine macula, sine ruga, in sponsi cubiculum, in regiumtroduxit me rex in cubiculum suum. Non ait, introduxit nos plures in cubiculum suum. Plures foris remanent: in cubiculum sola ingreditur sponsa, ut videat thesauros tenebrosos et absconditos, renuntietque juvenculis: Introduxit me rex in cubiculum suum. Rursus adolescentulae, id est, sponsarum incipientium turba quamplurima, in
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ iherusalem: ut tabernacula cedar.
ut pelles salomonis. Ne intueamini me
quia ego sum denigrata: qm̃ despex̾
me sol. Speciosa quidẽ est: ⁊ possum
inuenire qͦmͦ speciosa sit sponsa. Querimus
autẽ qͦmͦ nigra: et sine candore sit pulchra.
Qͥa uͦ nec dum omi peccatorũ sorde pur¬
gata. necdum lota ẽ in salutẽ: ingra dr̃
incipit ad altiora conscendere. Dr̃ de ea.
Quȩ ẽ ista que ascendit dealbata: Et

Expanded text:
filiae Jerusalem, ut tabernacula Cedar: ut pelles Salomonis. Ne intueamini me, quia ego sum denigrata: quoniam despexit me sol. Speciosa quidem est, et possum invenire, quomodo speciosa sit sponsa. Quaerimus autem, quomodo nigra, et sine candore sit pulchra. Quia vero necdum omni peccatorum sorde purgata, necdum lota est in salute, nigra dicitur: incipit ad alta conscendere, diciturque de ea: Quae est ista, quae ascendit dealbata ? Et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uinũ. Odor unguentorũ tuorũ
suꝑ oĩa aromatha. Multi habuer̃t aro¬
matha. Regina austri detulit aroma¬
tha ad salomonẽ: ⁊ plures alii aroma¬
tha posseder̃t: s habuerit qͥs qͣntali¬
bet. ñ possunt xp̃i odorib ꝯꝑari: de
quib nc̃ sponsa ait. Odor unguento¬
rũ tuorũ. suꝑ omĩa aromatha. Ego
arbitror qͥa ⁊ moyses habuerit aro¬
matha: ⁊ aaron. ⁊ singuli ꝓpħarum.
Uerũ siuidero xp̃m et suauitatẽ un¬

Expanded text:
super vinum, et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Multi habuerunt aromata. Regina austri detulit aromata Salomoni, et plures alii aromata possederunt: sed habuerit quis quantalibet, non possunt Christi odoribus comparari, de quibus nunc sponsa ait: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Ego arbitror, quia et Moyses habuit aromata, et Aaron, et singuli prophetarum. Verum si videro Christum, et suavitate
Abbreviated transcription (Latin):
emulatio in uirtutib. Amor iste mun¬
dus est: amor iste sine uitio. Exultabi¬
mꝰ ⁊ letabim᷑ in te. Diligemꝰ ub̃a tua.
Illa quȩ maior ẽ iam tuorũ uberum
lacte ꝑfruit᷑: et loqͥt᷑ exultãs. Bona uba
tua suꝑ uinũ. Istȩ uͦ quȩ exultationẽ
et leticiã defer̃t. adolescentulȩ qͥppe st̃:¬
nũ. Demde locuntur ad sponsam: eqͥ¬
tas dilex̃ te. Laudant spõsam nomen
illi equitatis a ꝓpriis uirtutib ĩponẽ¬
tes equitas dilexit te. Rursus adoles¬
centulis sponsa respondet. Higra sum
et speciosa filiȩ iherusalẽ. Simulq¬

Expanded text:
emulatio in virtutibus. Amor iste mundus, amor iste sine vitio est. Exsultabimus et laetabimur in te: diligemus ubera tua. Illa quae major est, jam tuorum uberum lacte perfruitur, et loquitur exsultans: Bona ubera tua super vinum. Istae vero quae exsultationem et laetitiam defernum. Deinde loquuntur ad sponsam: Aequitas dilexit te. Laudant sponsam, nomen illi aequitatis a propriis virtutibus imponentes: Aequitas dilexit te. Rursum ad adolescentulas sponsa respondet: Nigra sum, et speciosa, filiae Jerusalem, u
Abbreviated transcription (Latin):
caritas dei diffusa ẽ in corda nr̃a ꝯgrue
nom̃ effusionis inserit᷑: unguentũ effusũ
nom̃ tuũ. Hec dicẽs sponsa adolescentulas
ꝯspicit. Quando illa sponsi patrẽ roga¬
bat. ⁊ ad ipsũ sponsũ ꝯminꝰ loquebatur:
necdũ adolescentulȩ aderãt. In mediis
uͦ p̾cib ingredit᷑ iuuencłarũ chorus:
⁊ sponsȩ laudat᷑ eloquiis. Propt̾ea uiuẽ¬
cule dilexer̃t te: et attraxer̃t te. Ado¬
lescentulȩq respondẽt. Post te in odorẽ
unguentorũ tuorũ curremꝰ. Quã pul¬
chrȩ sponsi pedissequȩ. quȩ necdũ ha-¬

Expanded text:
Dei diffusa est in corda nostra , congrue nomen effusionis infertur: Unguentum effusum nomen tuum. Haec dicens sponsa adolescentulas conspicit. Quando illa sponsi Patrem rogabat, et ad ipsum sponsum cominus loquebatur, necdum adolescentulae aderant. In mediis vero precibus ingreditur juvencularum chorus, et sponsae laudatur eloquiis: Propterea juvenculae dilexerunt te, et attraxerunt te. Adolescentulaeque respondent: Post te in odorem unguentorum tuorum curremus. Quam pulchre sponsi pedisequae necdu
Abbreviated transcription (Latin):
disse inuenitur. Obserua in quã: unue¬
nies in eugłii lectione. ñ fabulas ⁊ nar¬
rationes ab euangelistis: s misteria esse
ti domꝰ: s qđ peccatx habuit ad pedes
put. Nec mirũ domũ odore fuisse ꝯple¬
tam: cum hoc odore mundus ꝯpletus
sit. Scribitur in eodẽ loco de simone
lepso. et de domo eiꝰ. Ego puto lepsũ
tentiã peccatͥte: ⁊ sancta caput iħ un¬
guenti odorib ꝑfundente. Unguentũ
effusũ nom̃ tuũ. Quomͦ unguentũ ad
effusionẽ suã odorẽ longe lateq disꝑ¬
git: sic xp̃i nom̃ effusũ ẽ. In uniũsa
dicatur dñs m̃s. Unguentũ enim:
effusũ ẽ nom̃ eius. Non moysei no¬
m̃ audit᷑ qđ priꝰ iudee tantũ claude¬
batur angustiis. Heq enĩ grecorũ qͥs¬
piam meminit eiuse neq in ulla gẽ¬
tiliũ litt̾arũ historia de illo: seu in¬
ceteris scriptũ aliquid inuenimꝰ. Sta¬
tim ut iłic radiauit in mũdũ edux̃
secũ legẽ et ꝓpħas: n uere ꝯpletũ¬

Expanded text:
tur . Observa, inquam, et invenies in Evangelica lectione non fabulas et narrationes ab Evangelistis, 508 sed mysteria esse ti domus, si quod peccatrix habuit, ad pedes put . Nec mirum domum fuisse odore completam, cum hoc mundus completus sit. Scribitur in eodem loco de Simone leproso et domo ejus . Ego puto leprosutentiam peccatrice, et sancta caput Jesu unguenti odoribus perfundente. Unguentum effusum nomen tuum. Quomodo unguentum quod effusione sua odorem longe lateque dispergit, sic Christi nomen effusum est. In universa aedicatur Dominus. Unguentum enim effusum est nomen ejus. Nunc Moysi nomen auditur, quod prius Judaeae tantum claudebatur angustiis. Neque enim Graecorum quispiam meminit ejus, neque in ulla gentilium litterarum historia de illo seu caeteris scriptum aliquid invenimus. Statim ut Jesus radiavit in mundo, eduxit secum Legem et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eodẽ libro dictũ ẽ. Sinistra eiꝰ sub
capite meo: et dext̃a eius amplexabit᷑
me. Osculet̾ me ab osculis oris sui. Mo¬
ris est script᷑arũ imꝑatiũ modũ ꝓ obta¬
tiuo ponere ut ibi: pat̾ nr̃ qui es in ceł
scificet᷑ nom̃ tuũ : ꝓ eo qd ẽ utinã sc̃ĩfi¬
cetur ⁊ nunc in p̃senti. Osculet̃ me
ab osculis oris sui: ꝓ eo qd ẽ utinã osculet᷑¬
me. Deinde ꝯspicit sponsũ. Uenit delibu-¬
tus unguentis: nec alit̃ ad sponsã pot̾at
uenire: nec decebat alit̾ patrẽ ad nuptiaᷤ
filium destinare. uariis eũ unx̾ ungẽtis
fecit illũ xp̃m. uenit diu̾sis odorib spi¬
rans: ⁊ audiũ qͥa bona ubera tua suꝑ ui-¬
num. Congrue sermo diuinꝰ eandẽ rẽ
cupat. Quando hostia offert᷑ in lege.
et uult intellectꝰ ostendere: pectuscłm
seꝑatronis offert̾. Quando uͦ recũbit
aliqͥs cũ iħu ⁊ sensuũ eiꝰ ꝯmunione ꝑ¬
fruit᷑: non pectusculũ ut supͣ s pectuᷤᷤ

Expanded text:
em libro scriptum est: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Ergo: Osculetur me ab osculis oris sui. Moris est Scripturarum, imperativum modum pro optativo ponere, ut ibi: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, pro utinam sanctificetur: et nunc in praesenti: Osculetur me ab osculis oris sui, pro eo quod est, utinam osculetur. Deinde conspicit sponsum: venit delibutus unguentis. Nec aliter ad sponsam poterat venire, nec decebat aliter Patrem ad nuptias Filium destinare. Variis eum unxit unguentis, fecit illum Christum: venit diversis odoribus spirans, et audit, quia bona ubera tua super vinum. Congrue sermo divinus unam eamdeocabulis nuncupat. Quando hostia offertur in Lege, et vult intellectum ostendere, pectusculum separationis affatur. Quando vero recumbit aliquis cum Jesu, et sensuum ejus communione perfruitur, non pect
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in ioħe discipło: s ubera ponit
dicens. qr bona ubera tua suꝑ uinum.
Cõmunicaint sponsa sensib sponsi: ⁊
sciens qr inebriant atq letificãt huiꝰ¬
modi cogitatꝰ: qͦmͦ enĩ calix dñi in ebͥ¬
ans ꝑ quã optimꝰ ẽ: sic ubera sponsi oĩ
meliora st̃ uino: Dicit. quia meliora uba
tua suꝑ uinũ. In mediis p̃cib: ad spon¬
sum uerba ꝯuertit. Et odor unguen¬
torũ tuorũ: suꝑ omĩa aromatha. H lõ
unguentis. Si audẽ ⁊ ad meã animã
factã sponsã uenire dignabit᷑ quã opor¬
tet eã esse formosã. ut illũ de celis
ad se trahat: ut descendere faciat
ad t̾ras ut ueniat ad adamatã. quali pul¬
chritudine decoranda ẽ qͣli debet amore
feruere: ut ea loquat᷑ ad illã. que ad ꝑ¬
fectã locutꝰ ẽ sponsam: Quia ceriux tua
qͥa ocłi tui. quia gene tuȩ. qͥa manꝰ tuȩ.
quia uent̃ tuus. quia humeri tui. quia
pedes tui. de qͥb si suggesserit dñs dis¬
putabimꝰ: qͦmͦ sponsȩ m̃bra uariẽtur

Expanded text:
 ubera nominat, dicens: Quia bona ubera tua super vinum. Communica, ut sponsa, cum sensibus sponsi, et scies, quia inebriant atque laetificant istiusmodi cogitatus. Quomodo autem calix Domini inebrians perquam optimus est : sic ubera sponsi omni meliora sunt vino, Quia bona ubera tua super vinum. In mediis precibus ad sponsum verba convertit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Non unguentis. Si autem et ad meam animam factam sponsam suam venire 507 dignabitur, quam oportet esse formosam, ut illum de coelo ad se trahat, ut descendere faciat ad terras, ut veniat ad amatam! Quali pulchritudine decoranda est, quali debet amore fervere, ut ea loquatur ad illam, quae ad perfectam locutus est sponsam: Quia cervix tua, quia oculi tui, quia genae tuae, quia manus tuae, quia venter tuus, quia humeri tui, quia pedes tui ! de quibus, si concesserit Dominus, disputabimus: quomodo sponsae membra varientur,
Abbreviated transcription (Latin):
usq mͥ sponsus m̃s
mittt oscula ꝑ moy sen
mittit oscula ꝑ ꝓpħas:
lam ipsius cupio ora ꝯtingere. Ipse ueni¬
at: ipse descendat. Orat gͥ sponsi pa¬
tremi ⁊ dicit ad eũ. Osculetur me ab
oscuł oris sui. Et qr tał ẽ ut ꝯpleat᷑¬
suꝑ ea ꝓpħicũ illud in quo dr̃. ad huc
loquente te dicã ecce adsum: sponsam
sponsi pat̾ exaudiuit : mittit filiũ suũ.
Uidens illa eũ cuiꝰ dep̃cabat᷑ aduentũ
bona ubera tua suꝑ unũ. Odor unguento

Expanded text:
usque mihi sponsus meus usque mihi sponsus meus mittit oscula per Moysen, mittit oscula per prophetas? Jam ipsius cupio ora contingere, ipse veniat, ipse descendat. Orat igitur sponsi Patrem et dicit ad eum: Osculetur me ab osculis oris sui. Et quia talis esteticum illud, in quo dicitur: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum , sponsam sponsi Pater exaudit, mittit Filium suum. Videns illa eum cujus deprecabatur adventum, bona ubera tua super
Abbreviated transcription (Latin):
potueris dicere cũ sponsa quȩ dix̃¬
sponsa ut audias ea que dicta st̃
sponsȩ: festina ut cũ sponsi possis sodalib
fieri. Porro si illis ĩferior es: esto cũ adoles¬
centulis. quȩ in sponsȩ deliciis ꝯmorant᷑.
Hȩ qͥppe in hoc libro fabula parit̃ et
epithalamion sunt ꝑsonȩ. Ex hoc gen¬
tiles sibi epithalamium uendicauer̃t:⁊
nstius generis carm̃ assũptũ ẽ. Epithala¬
mium si qͥdem ẽ cantic̃ canticorũ. Primũ
sponsa orat: statĩ in mediis p̃cib audit̃:
uidet p̃sentẽ sponsũ: ue̾det adolescentu¬
las suo comitatui copulatas. Deinde res¬
pondet ei sponsus: et post sponsi eloqͥa
dũ ille ꝓ eius patit̾ salute respondent
sodales: donec sponsus sit in recubitu
⁊ a passione consurgat se quedã sponsȩ
ornam̃ta facturos. Uerũ iam ipsa uerba
ponenda sunt in qͥb pͥmũ uox sponsȩ
deprecantis auditur: Dec¬
seuletur me
ab osculis oris sui. Quo¬
rũ iste ẽ sensus. Quo¬

Expanded text:
potueris dicere cum sponsa quae dixpotueris dicere cum sponsa quae dixit, ut audias ea, 504 quae dicta sunt sponsae: festina vel cum sponsi sodalibus fieri. Porro si et illis inferior es, esto cum adolescentulis quae in sponsae deliciis commorantur. Hae quippe in hoc libro fabula pariter et epithalamio sunt personae, ex quo et gentiles sibi epithalamium vendicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Epithalamium siquidem Canticum Canticorum est. Primum sponsa orat: et statim in mediis precibus auditur: videt praesentem sponsum, videt adolescentulas suo comitatui copulatas. Deinde respondet ei sponsus, et post sponsi eloquia, dum ille pro ejus patitur salute, respondent sodales, donec sponsus sit in recubitu, et a passione consurgat, se quaedam sponsae ornamenta facturos. Verum jam ipsa verba ponenda sunt, in quibus prius vox sponsae deprecantis auditur. Osculetur me ab osculis oris sui . Quorum iste est sensus: Quo
Abbreviated transcription (Latin):
alia ab sponso. Non nulla aiuiuenculis:
quedã a sodalib sponsi. Congruũ qͥppe
ẽ ut inmuptiis adolescentularũ sit mul¬
titudo cum sponsa: iuuenũ t̾ba c̃ spon¬
so. Hec omĩa noli foras querere: noli ex
am sponsam sine macula ⁊ ruga. de qͣ
scriptũ ẽ. ut exiberet sibi głosam eccłã
ñ habentẽ maculã aut rugã. aut aliud¬
quid eorũ: s ut sit sc̃ã ⁊ immacłata:
Cos uͦ qui cũ sint fideles. ñ sunt tam̃
istius modi quales sermo p̃fatus ẽ. sed
iuxta modũ quendã adepti uidentur
cũ sponsa: angłos uͦ et eos qͥ ꝑuener̃t
in uirũ ꝑfectũ. intellige uiros esse cum
nes. unũ ⁊ unã duos choros int̃ se cõ¬
cinentes : sponsam canere cũ iunencu¬
lis: sponsũ canere cũ sociis. Et cũ hec
intellexeris audi cantic̃ canticorũ:
⁊ festina intelligere illud. ⁊ cũ spon¬
so dicere que sponsa dicit: ut audi¬
as que audiũ sponsa. Si autẽ non

Expanded text:
alia a sponso, nonnulla a juvenculis, alia a sponso, nonnulla a juvenculis, quaedam a sodalibus sponsi. Congruum quippe est, ut in nuptiis adolescentularum sit multitudo cum sponsa, juvenum turba cum sponso. Haec omnia noli foris quaerere: noli extam sponsam sine macula et ruga, de qua scriptum est: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam, aut aliquid eorum: sed ut sit sancta et immaculata . Eos vero qui cum sint fideles, non sunt tamen istiusmodi, quales sermo praefatus est, sed juxta modum quemdam adepti videntur cum sponsa; Angelos vero et eos, qui pervenerunt in virum perfectum, intellige viros esse cum nes, unum et unam, duos choros inter se concinentes, sponsam canere cum juvenculis, sponsum canere cum sociis. Et cum hoc intellexeris, audi Canticum Canticorum, et festina intelligere illud, et cum sponsa dicere ea, quae sponsa dicit, ut audias quae audivit et sponsa. Si autem non
Abbreviated transcription (Latin):
dixeris canticũ: adhuc longe es a cantico
canticorũ. ꝑ ambula t̾ram deserti spiri¬
talit̾ donec uenias ad puteũ. quẽ fode¬
rũt reges: ut ibi scdm canticũ canas.
Post hec ueni ad uicinia scẽ t̾rȩ: ut suꝑ
iordanis ripã ꝯstitutꝰ. cantes cantic̃ moysi
dicẽs. Attende celũ ⁊ loqͣr: audiat t̾ra
uerba oris mei. Rursus habes necessa¬
deinceps uolum̃ ascendẽs. ueni ad can-
Dñs firmam̃tũ meũ ⁊ fortitudo mea:
⁊ refugiũ meũ. ⁊ lib̾ator meus. Puem¬
endũ tͥ ẽ ad ysaiam: ut cũ illo dicas.
Cantabo canticũ dilecto umeȩ meȩ.
Et cũ uniuersa tͣnsieris ad altiora ꝯscẽ¬
de: ut possis anima decora c̃ sponso.
i hoc canere cantic̃ canticorũ: quod
ex quot ꝑsonis constet incertus sũ. Oranti¬
bus autẽ uob ⁊ reuelante deo: quatuor ĩ
his mͥ uideor inuenire ꝑsonas. Uirũ ⁊
sponsam: cũ ipsa adolescentulas: cũ spõ¬
so sodaliũ greges. Alia dicũt᷑ ab sponsa:

Expanded text:
dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico dixeris canticum, adhuc longe es a Cantico Canticorum. Perambula terram deserti spiritualiter, donec venias ad puteum, quem foderunt reges , ut ibi secundum canticum canas. Post haec veni ad vicina sanctae Terrae, ut super Jordanis ripam constitutus, cantes canticum Moysi, dicens: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Rursum habes necessadeinceps volumen ascendens , veni ad cantiDominus firmamentum meum, et fortitudo mea, et refugium meum, et liberator meus . Perveniendum tibi est ad Isaiam, ut cum illo dicas: Cantabo canticum dilecto vineae meae . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso et hoc canere Canticum Canticorum. Quod ex quot personis constet, incertus sum. Orantibus autem vobis, et revelante Domino, quatuor mihi in his videor invenisse personas, virum et sponsam, cum sponsa adolescentulas, cum sponso sodalium greges. Alia dicuntur a sponsa,
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ: ⁊ alia
ñ tantũ sabba-¬
ta. s et sabbata
sabbatorũ: nc qͦ sic docemur scribente
salomone ẽẽ quedã ñ solũ cantica. s et
cantica canticorũ. Heatus quidẽ ẽ qui
ingredit᷑ in sc̃ã scõrũ. Beatꝰ qui sabbata
sabbatixat: s et beatior qui sabbatirat
ligit cantica ⁊ canit ea. nemo qͥppe nͥ
in sollẽpnitatib canit. s multo beatior
qͥ canit cantica canticorũ. Et sicut is
qui ingredit᷑ in scã plurib adhuc
indiget. ut ualeat introͥre in sc̃a sc̃o¬
rum. et qui sabbatũ celebrat qd̵ ad̾o¬
popło ꝯstitutũ ẽ. multa adhuc necessaria ht̃
ut agat sabbata sabbatorũ: eodẽ mͦ diffici¬
le repperitur qͥ omĩa que inscriptis ꝯtinẽ¬
tur cantica ꝑagrans ualeat ascendere ad
cantica canticorũ. Egredi te oportet ex
egipto: et egressum de t̾ra egipti ꝑtran¬
sire mare rubrũ: ut possis canticum pri¬
mum cantare dicens. Cantemꝰ dño gło¬
se enĩ magnificatꝰ ẽ. Licet aut̾e pͥmũ

Expanded text:
orum; et alia non tantum sabbata, sed et sabbata sabbatorum; sic nunc docemur, scribente Salomone, esse quaedam non solum Cantica, sed et Cantica Canticorum. Beatus quidem is, qui ingreditur sancta sanctorum. Beatus qui sabbata sabbatizat, sed beatior qui sabbatizat ligit cantica, et canit ea. Nemo quippe nisi in solemnitatibus canit; sed multo beatior ille qui canit Cantica Canticorum. Et sicut is qui ingreditur in sancta, pluribus adhuc indiget, ut valeat introire in sancta sanctorum: et qui sabbatum celebrat, quopopulo constitutum est, multa 502 adhuc necessaria habet ut agat sabbata sabbatorum: eodem modo difficile reperitur, qui omnia quae in Scripturis continentur cantica peragrans, valeat ascendere ad Cantica Canticorum. Egredi te oportet ex Aegypto, et egressum de terra Aegypti pertransire mare Rubrum, ut possis primum canticum canere dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . Licet autem primum
Abbreviated transcription (Latin):
sit dignus spiritaliũ fieri secretorũ: et ut
aliqͥd audentiꝰ dicã. spiritali cupidine uł
amore. Siqͥdem ẽ et spiritalis amor. Et
qͦmͦ ẽ qͥdã carnis cib ⁊ alius spiritał: et
amor carnis a sathana ueniens: ⁊ alius
amor sp̃c ado exordiũ habẽs. Et nemo
potest duob amorib possideri. Si car¬
uis amator es: amorẽ sp̃c ñ capis. Si
omĩa corꝑalia despexisti. ñ dico carnẽ
⁊ sangͥnẽ. s argentũ ⁊ possessiones ⁊ ipsã
t̾rã. ipsũ celũ. hec qͥppe ꝑtͣnsibt̃: si ista
omĩa ꝯtẽpsisti: ⁊ ad nullũ horũ tua aĩa
colligata ẽ neq qͦquã uicii amore reti¬
neris: potes amorẽ caꝑe spiritalẽ. Itaq
uenit occasio: ut de amore aliqͣ spirctali
diceremꝰ. Expedit autẽ nob̃ salomoniᷤ
custodire p̃ceptũ: ⁊ magis illiꝰ qui ꝑ sa-

Expanded text:
s fieri spiritualium secretorum, et ut aliquid audentius dicam, spirituali cupidine vel amore. Siquidem est et spiritualis amor. Et quomodo est quidam carnalis cibus, et alius spiritualis, et amor carnalis a Satana veniens, alius amor spiritus, a Deo exordium habens. Et nemo potest duobus amoribus possideri. Si carnis amator es, amorem spiritus non capis. Si omnia corporalia despexisti, non dico carnem aut sanguinem, sed et argentum et possessiones, et ipsam terram, ipsumque coelum haec quippe pertransibunt, si ista omnia contempsisti, et ad nullum horum anima tua obligata est, neque quoquam vitiorum amore retineris, potes amorem capere spiritualem. Ista quia evenit occasio, ut de amore spirituali aliqua diceremus. Expedit autem nobis Salomonis custodire praeceptum, et magis illiu
Abbreviated transcription (Latin):
galbanũ. ⁊ reliqua. Hec qͥdẽ in incensũ:
deinde ad opus unguentarii. uaria sumũ¬
tur unguenta: in quib ẽ nardus ⁊ stacten
Et d̾s qui fecit celũ et t̾rã: loqͥtur ad
morsendicẽs. Ego ĩplebo eos sp̃u sapien¬
dȩ ⁊ intellectꝰ. ut faciant oꝑa artis un¬
guentariȩ. Et unguentarios ds docet.
Nec si ñ spiritaliter intelligant᷑: ñne
fabulosa sunt: Hisi aliqͥd habeant se¬
creti: ñne indigna sunt dõ: Necesse
est gͥ cũ qui audire script᷑as noũ spiri¬

Expanded text:
galbanen, et reliqua. Haec quidem in incensum. Deinde ad opus unguentarii varia sumuntur unguenta, in quibus est nardus et stacte. Et Deus qui fecit coelum et terram, loquitur ad Moysen, dicens: Ego implevi eos spiritu sapientiae et intellectus, ut faciam opera artis unguentariae . Et unguentarios Deus docet. Haec si spiritualiter non intelligantur, nonne fabulae sunt? Nisi aliquid habeant secreti, nonne indigna sunt Deo? Necesse est igitur eum, qui audire Scripturas spiri
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. int̃pretes deinde aquilã. ⁊ srmmacũ
theodotionẽ. ⁊ ad extremũ qͥntã editionẽ
quã in actio littore inuenisse se scribit ita
res tam dignũ opus in latinũ tͣnsferre ser-¬
monẽ. hos duos tractatus quos in morem
cotidiani eloquii paruulis adhuc lactẽtib¬
q ꝯposuit. fidelit̃ magis quã ornate int̃¬
p̃tatus sum: gustũ tibi sensuũ eiꝰ non ci-¬
bum offerens. Cu animadu̾tas quanta
sint illa estimanda. que magna sunt:
çum sic possint placere q̃ parua sunt:¬

Expanded text:
 interpretes, deinde Aquilam, Symmachum, Theodotionem, et ad extremum Quintam editionem, quam in Actio littore invenisse se scribit, itares, tam dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duos Tractatus quos in morem quotidiani eloquii parvulis adhuc lactentibusque composuit, fideliter magis quam ornate interpretatus sum, gustum tibi sensuum ejus, non cibum offerens: ut animadvertas, quanti sint illa existimanda, quae magna sunt, cum sic possint placere, quae parva sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis. quã om̃is sc̃s desideret: non
illam de qua scriptũ ẽ. Ue eis qui desi¬
non lux. Qui est qui possit dicere et
diem hominis non concupiui: Expla¬
natio uerbi conuincit nos: quia diem
concupiscamꝰ hominis. Frequenter qͥp¬
pe egrotantes cũ in fantasmate esse
febriũ ceꝑimꝰ. et mortis limine urge¬
rr ad eos qui nos unsitant fr̃s lassas
mnanus attollimꝰ: orantes eos ut ꝓnob̾
dñm dep̾centur. atq dicentes. Roga
tisꝑ in hac luce ꝑmaneã. lsta memoran¬
tes non diem sc̃m̃ dñi: s diem hoĩs
desidamꝰ. Qua ꝑpt̾ longe uitȩ amore de¬
posito. ⁊ desiderio humanȩ diei. q̃ramꝰ
illã diẽ uidere: in qͣ participes eiꝰ beatitu¬

Expanded text:
rectionis, hanc omnis sanctus desiderat: non rectionis, hanc omnis sanctus desiderat: non illam, de qua scriptum est: Vae eis, qui desinon lux. » Quis est, qui possit dicere: « et diem hominis non concupivi? » Explanatio verbi con vincit nos: quia diem concupiscamus hominis. Frequenter quippe aegrotantes cum in phantasmate esse febrium coeperimus, et mortis limine urgeri, ad eos, qui nos visitant fratres, lassas manus attollimus: orantes eos, ut pro nobis Dominum deprecentur atque dicentes: Roga antisper in hac luce permaneam: ista memorantes, non diem sanctum Domini, sed diem hominis desideramus. Quapropter longae vitae amore deposito, et desiderio humanae diei, quaeramus illam diem videre, in qua participes ejus beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. et corꝑoralib bonis. suꝑ diui¬
ciis et iactatione. Beatus qui contemp¬
nens uanã głam dicit ad dñm: qm̃¬
głatio mea tu es. Ecce ipsi diẽt ad
mẽ. Ubi est sermo dñi: Ueniat. Ego
autẽ non laboraui: subsequens post
te. Ihc tibi dicit. Tolle crucẽ tuam.
et uem sequi me. Et qui ñ reliquerit
patrẽ aut matrẽ et secutus fuerit
me: non ẽ dignꝰ meus ẽẽ discipulus.
Si igitur talis fueris. ut semꝑ xp̾̃m
sequaris: quantũ plus secutus fueris
tanto minus laborabis. Non enim
lassitudo in iacob. neq apparebit do¬
lor in isrł. Propt̾ea dixit. ut ñ labo¬
remꝰ ulteriꝰ. laborantes antequã eũ inci-¬
ꝑemꝰ sequit uente ad me om̃s qui labo¬
ratis. et qui onerati estis: et ego refici¬
am uos. Si laborantes uenerimus ad
iħm. ⁊ eum fuerimꝰ secuti: tunc dice¬
re poterimꝰ. Ego autẽ non labora¬
ui subsequens post te: et diem ho
minis non concupiui. Est quidã dies
hominis. est quedam dies dei. id ẽ resur¬

Expanded text:
tudine et corporalibus bonis, super divitiis et jactatione: beatus, qui contentus una gloria dicit ad Dominumcce ipsi dicunt ad me: Ubi est sermo Domini? veniat. Ego autem non laboravi subsequens post te. » Jesus tibi dicit: « Tolle crucem tuam, et veni, sequere me; » et: « qui non reliquerit patrem aut matrem, et secutus non fuerit me, non est dignus meus esse discipulus . » Si igitur talis fueris, ut semper Christum sequaris: quanto plus secutus fueris, tanto minus laborabis: non est enim lassitudo in Jacob: neque apparebit dolor in Israel. Propterea dixit, ut non laboremus ulterius: laborantes ante quam eum incoeperimus sequi: « Venite ad me, omnes qui laboratis, et qui onerati estis, et ego reficiam vos . » Si laborantes venerimus ad Jesum, et eum fuerimus secuti, tunc dicere poterimus: « Ego autem non laboravi subsequens post te: et diem, minis non concupivi. » Est quaedam dies hominis, et est quaedam dies Dei, id est. resur
Abbreviated transcription (Latin):
Uiolentia mea faciã: ⁊ sapientia in¬
tellectus auferã fines gentiũ: et uirtu
tes eorũ depascar Cõmouebo ciuitates
inhabitatas. Siquis potest intelligat:
quomͦ nouissimũ eius erit stultum.
lste ab eo quod fuit sapiens male.
sapientior enim erat om̃ib bestiis
sapiens fuit. male insipiens. Intelli¬
ges uero quod sit nouissimũ eius
erit insipiens: si scias quomͦ etiam
tibi per apłm p̾cipiatur. ut ꝓ salute
tua insipientiã recipias. Si quis inquit
uidetur sapiens esse in uob̾ in isto scło:
hinus scłi sapientiores sunt. a filiis
lucis in generatione ista: bonus ẽ d̾s
qui e contrariis diuersa subuertit:
ut faciat cõpleri id qđ dictũ ẽ nouis¬
simũ eius erit insipiens. Quando no¬
uissimũ eius erit insipiens: Oportet
xp̃m regnare: usq dũ ponat om̃s
inimicos eius d̃s sub pedib eus. Cum
autẽ omĩa ei subiecerit: nouissimus
inimicus destruetur mors. Cum des¬
tructa fuerit mors: tunc extrema

Expanded text:
Valentia mea faciam, et sapientia inValentia mea faciam, et sapientia intellectus auferam fines gentium, depascar et vires eorum: et commovebo civitates inhabitatas. » Si quis potest intelligat, quomodo novissimum ejus erit stultum. Iste ab eo, quod fuit sapiens male, sapsapiens fuit, male insipiens. Intelliges vero quid sit: Novissimum ejus erit insipiens, si scias quomodo etiam tibi per Apostolum praecipiatur, ut pro salute tua insipientiam recipias: Si quis, inquit, videtur sibi sapiens esse in vobis in isto saeculo, saeculi hujus sapientiores sunt filiis lucis in generatione ista, bonus est Deus qui contrariis diversa subvertit, ut faciat compleri id quod dictum est: Novissimum ejus erit insipiens. Quando novissimum ejus erit insipiens, oportet Christum regnare, usque dum ponat omnes inimicos ejus Deus sub pedibus ejus. Cum autem omnia ei subjecerit, novissimus inimicus destruetur mors; cum destructa fuerit mors, tunc extrema
Abbreviated transcription (Latin):
Diues factus est ꝑdix. Ecce erus quã¬
ta sunt milia: ingens turba: multi
sunt popłi captiuorũ: et facit diui¬
cias suas. Non cogitat iudiciũ: neq
habet in corde iusticiã: s omĩa si¬
ne lege gerens. merito arguitur.
non cum iudicio fecisse diuicias. Me¬
us autẽ dñs facit diuicias suas cum
iudicio: examinata est: ⁊ dilecta
eius opulentia. In medio dierũ euis:
liter qui quasi ad pietate⁊ ad religionẽ
uocantes sub contrario ueritatis dog¬
mate clamauer̃t: nos inquã uniuer-¬
si in dimidio dierũ eius dereliquimꝰ
Sed quia eruit nos ex instanti scło
nequam dñs iħc: idcirco in medio
ens fuit : ut nouissimũ eius merito in¬
sipiens fiat : S dicamꝰ eũ fuisse sapi¬
entem. Serpens quippe sapientior erat
om̃ĩb bestiis suꝑ t̾ram: quas fecit dñs
deus. Sapiens fuit iuxta id quod scri¬
ptũ est. Adducã suꝑ sensũ grandem
principẽ assiriorum. Dixit autẽ.

Expanded text:
dives factus est perdix. Ecce ejus quandives factus est perdix. Ecce ejus quanta sunt millia, ingens turba, multi sunt populi captivorum, et 785 facit divitias suas, non cogitans judicium, neque habens in corde justitiam, sed omnia sine lege gerens; merito arguitur non cum judicio fecisse divitias. Meus autem Jesus facit divitias suas cum judicio. Examinata est et delecta ejus opulentia. In medio Al. dimidioliter qui quasi ad pietatem et ad religionem vocantes, sub contrario veritati dogmate clamaverunt nos, inquam, universi in dimidio dierum ejus dereliquimussed quia eruit nos ex instanti saeculo nequam Dominus Jesus, idcirco in medio ens fuit, ut novissimum ejus merito insipiens fiat? Sed dicamus eum fuisse sapientem: Serpens quippe sapieomnibus bestiis super terram, quas fecit Dominus Deus . » Sapiens fuit juxta id quod scriptum est: « Adducam super sensum grandem principem Assyriorum. Dixit autem:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã temꝑare. Magis autt̃
conuen̾it mala ⁊ abulo adiungere.
et suꝑ aduersario lectionẽ intelligere
p̃sentẽ: si tamen totiꝰ capituli nos se¬
cuta fuerit int̾pretatio. Incipiamus
ergo ab eo quod scriptũ est. Clama¬
uit ꝑdix: congregauit quȩ ñ peꝑit.
Non ꝓprias creaturas congregat ta¬
bulus: non ea colligit quȩ ipse gene¬
rauit: s cum clamauerit. alienas con¬
gregans creaturas. facit eas suas. Cla-¬
mauit ꝑdix ꝑ ualentinũ: clamauit
ꝑ basilidem: ꝑ marcionẽ: ꝑ om̃s qui
aliene a do głȩ cupiditate rapti sũt.
Nullus enim eorũ sonare poterat
audiunt. Sed erat uox xp̃i in pau¬
lo: erat in petro: ꝓpt̾ qd paulus dice¬
bat. An exꝑuntum queritis eius qui
in me loquitur xp̃e : U ox autẽ con¬
gregantis que ñ peperit ꝑdicis in il¬
lis est: qui simplices qͦsq fideliũ. laq̃o
hereticȩ factionis impediunt. Clama¬
facere diuitias suas ñ cum iudicio.

Expanded text:
intelligentiam temperare. Magis autem intelligentiam temperare. Magis autem convenit mala Zabulo adjungere, et super adversario lectionem intelligere praesentem: si tamen 784 totius capituli nos secuta fuerit interpretatio. Incipiamus ergo ab eo quod scriptum est: Clamavit perdix, congregavit quae non peperit. Non proprias creaturas congregat Zabulus, non ea colligit quae ipse generavit; sed cum clamaverit, alienas congregans creaturas, facit eas suas. Clamavit perdix per Valentinum, clamavit per Basilidem, per Marcionem, per omnes qui alienae a Deo gloriae cupidNullus enim eorum sonare poterat meam audiunt , » sed erat vox Christi in Paulo, erat in Petro; propter quod Paulus dicebat: « An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur, Christus? » Vox autem congregantis quae non peperit perdicis, in illis est, qui simplices quosque fidelium laqueo haereticae factionis impediunt. « Clamafacere delicias suas non cum judicio,
Abbreviated transcription (Latin):
tem suã animã uul saluarr. sana me
dñe ⁊ sanabor. Et enĩ illa in eagłio
mulier sanguinẽ fluens omnẽ sub¬
stanciã suam expendit in medicis:
nec potuit aquo quã eorũ sanari.
Ad nullũ quippe ex eis dignũ erat
dici sana me dñe et sanabor: nisi ad
solũ cuius sufficit uestim̃ti tantũ fun¬
briam tangere: cui ego uni dicam.
Sana me dñe ⁊ sanabor. Tunc siqui¬
dem medicinã sanitas sequit᷑: si xp̃c
curare dignetur. Saliũi me fac ⁊
saluus ero. Falsus equus in salutem:
ꝓpt̾̃ea ei dicã. Salu̾ me fac et saluꝰ
ero. Et hoc ita audebo loquit si
aut cum cõpleuero mandatũ in quo
p̃cipitur. non głetur sapiens in sapien¬
tia sua. neq fortis in uirtute sua : neq¬

Expanded text:
tem suam animam vult salvari: Sana me, tem suam animam vult salvari: Sana me, Domine, et sanabor. Etenim illa in Evangelio mulier sanguinem fluens, omnem substantiam suam expendit in medicis , nec potuit a quoquam eorum sanari: ad nullum quippe ex eis dignum erat dici: Sana me, domine, et sanabor, nisi ad solum cui sufficit vestimenti tantum fimbriam tangere, cui ego uni dicam: Sana me, Domine, et sanabor. Tunc siquidem medicinam sanitas sequitur, si Christus curare dignetur: Salvum me fac, et salvus ero. Falsus equus in salutem . Propterea ei dicam: Salvum me fac et salvus ero. Et hoc ita gaudebo loqui, si aut cum complevero mandatum in quo praecipitur: Non glorietur sapiens in sapientia sua, neque fortis in virtute Al.
Abbreviated transcription (Latin):
thesauros in celo: qui thesaurnaue¬
rit sibi in celo. ipse sibi causa ẽ ut
cõmemorat: quia dereliquer̃t fontẽ
uitȩ dñm. Et in principio ipse ꝓpħa
ex ꝑsona dñi dicit. Me dereliquer̃t
fontẽ uitȩ et nc̃ quia dereliquer̃t
fontẽ uitȩ dñm. Dicamꝰ gͦ et nos
si nolumꝰ derelinquere fontem uitȩ
lorum. qua locuti sunt ad magistrum
cum eis diceret. Nunquid et uos uul¬
tis recedere: Quid gͦ dicemꝰ: Dñe
ad quẽ ibimꝰ: Ulerba uitȩ tu habes.
Sic finita est etiã scđi capituli circũ¬
scriptio. Sequens oratio est ista con-¬
tinens. Sana me dne ⁊ sanabor: sal¬
uum me fac ⁊ saluus ero: qm̃ glori¬
ficatio mea tues. Ecce ipsi dieunt
ad me. Ubi est sermo dñi ueniat.
Ego autẽ non laboraui subsequens
post te: et diem hominis non concu¬
piui tuscis. Si loqui ꝓpt̾ male haben-¬
tes conuenit medico dicenti. non in¬
digent sani medico. s male habenteᷤ:
dicendũ confidenter ab eo qui egrotan¬

Expanded text:
thesauros in coelo : qui thesaurizavethesauros in coelo : qui thesaurizaverit 791 sibi in coelo, ipse sibi causa est, ucommemorat: Quia dereliquerunt fontem vitae Dominum. . Et in principio ipse propheta ex persona Domini dicit: Me dereliquerunt fontem vitae: et nunc: Quia dereliquerunt fontem vitae Dominum. Dicamus ergo et nos, si nolumus derelinquere fontem vitae lorum, qua locuti sunt ad magistrum, cum eis diceret: Numquid et vos vultis recedere. Quid igitur dicemus? Domine, ad quem ibimus? verba vitae tu habes . Sic finita est etiam secundi capituli circumscriptio. Sequens oratio est ista continens: Sana me, Domine, et sanabor, salvum me fac, et salvus ero: quoniam gloriatio mea tu es. Ecce ipsi dicunt ad me: Uboravi subsequens post te et diem hominis non concupivi, tu scis . Soli, qui propter male habentes venit, medico dicenti: Non indigent sani medico, sed male habentes , dicendum est confidenter ab eo qui aegrotan
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ t̾ram scribantur. Om̃s homi¬
nes deseribunt᷑. Scĩ in celo. pecato¬
res suꝑ t̾ram. Dicit ad discipłos iħe.
Gaudete autẽ quia nomina ur̃a
scripta sunt in celis. Igitur oportet le¬
tari si talis quis fuerit: ut nom̃ eius
scribatur in celis. Et quomͦ iustorũ
noĩa in suꝑiorib conscribuntur: sic
econtrario qui conuersant᷑ terrene.
qui non ꝑtranseunt t̾ram edom. sed
agros terre edom et uineas possident:
scribuntur nomina quasi r elinquenti¬
um deum suꝑ t̾ram. Confundantur
discedentes: suꝑ t̾ram scribantur. Quo
enim metro mensi sunt: remetietur
eis. Ipse sibi unusquisq causa ẽ. ut
scribatur suꝑ t̾ram. si celestia non re-¬
quirat in t̾ram: si semꝑ anima eius
de istius mundi negociis estuet: quȩ
uidentur scło bona. Si uͦ audiens
iħm loquentẽ. nolite uob̾ thesaurita¬
re thesauros suꝑ t̾ram. ubi tinea et
uermes ext̾minant: et ubi fures effodi¬
unt et furant᷑: s thesauritate uobis

Expanded text:
Super terram scribantur. Omnes homiSuper terram scribantur. Omnes homines describuntur, sancti in coelo, peccatores super terram. Dicit ad discipulos Jesus: Gaudete autem, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . Igitur oportet laetari si talis quis fuerit, ut nomen ejus scribatur in coelis. Et quomodo justorum nomina in superioribus conscribuntur, sic econtrario eorum qui conversantur terrene, qui non pertranseunt terram Edom, sed agros terrae Edom et vineas possident, scribuntur nomina quasi relinquentium Deum super terram. Confundantur discedentes, super terram scribantur. Quo enim metro mensi sunt, remetietur eis ipsis . Sibi unusquisque causa est, ut scribatur super terram, si non coelestia requirat in terra, si semper anima ejus de istius mundi negotiis aestuet, quae videntur saeculo bona. Si vero audiens Jesum loquentem: Nolite vobis thesaurizare thesauros super terram, ubi tinea et vermes exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur, sed thesaurizate vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Siue de xp̃o uolueris ista intelligere
non peccabis: fiue de patre. non mi¬
pie senties. Est enim thronꝰ głe et
excelsus: et a principio saluator. Chro
cans et nos scificati. ex uno om̃s sumꝰ.
Sustentacio isrł. Sicut ipse iusticia
iħc: ipse ueritas. ipse sanctificatio. si¬
militer etiam ipse est sustentatio:
neq paciens. quod in se non habet
xp̃m. Ipse ẽ enim sustentatio isrł.
Si autẽ et ad patrẽ hoc retuleris:
non impie intelliges. Dñe om̃s qui
derelinquent te: confundantur disce¬
ꝑ ea quȩ peccat xp̃m relinquit.
Relinquens autẽ et filium: relin¬
quit et patrẽ. Inustus a iusticia
longe est: pollutus a scĩmonia: bel¬
lator a pace. Et qui sub potestate
inimici incipit ẽẽ: a redẽptione fit
alienꝰ. Et qui extra sapientiã dei ẽ:
sapientiã derelinquit. Docens itaq
runt sit futurũ. ait. Uniuersi qui
te derelinquunt: confundant᷑ disce¬
dentes. Hoc est quantũ te deserũt:
tantũ confundantur. Hiscedentes

Expanded text:
de Christo volueris ista intelligere, non peccabis; sive de Patre, non impie senties: est enim thronus claritatis et excelsus, et a principio Salvator: throncans, et nos sanctificati ex uno omnes sumus. Sustentatio Israel. » Sicut ipse justitia Jesus, ipse veritas, ipse sanctificatio, similiter ipse est etiam sustentatio: neque patiens, quod in se non habet Christum: ipse est enim sustentatio Israel. Si autem et ad Patrem hoc retuleris: non impie intelliges, « Domine, omnes qui dereliquerunt te confundantur disceper ea, quae peccat, Christum relinquit: relinquens autem Filium suum, relinquit et Patrem. Injustus a justitia longe est, pollutus a slator a pace, et qui sub potestate inimici esse incipit, a redemptione fit alienus, et qui extra sapientiam 790 Dei est, sapientiam Dei derelinquit. Docens itaquerunt, sit futurum, ait: Universi qui te derelinquunt, confundantur discedentes, hoc est, quantum deserunt, tantum confundantur discedentes.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hec destruet. Sc̃i gͦ uentrẽ habent in
quo a timore dñi conceꝑunt: ⁊ plenꝰ ẽ
uent̾ eorũ fontib aque salientis in ui¬
tam et̾nam. De isto uentre ait ille: au¬
ris ⁊ uent̃ m̃s quasi ut̃ plenꝰ musto al
tre: nec enĩ uent̾ eiꝰ corꝑał plenꝰ erat di¬
uinorũ ⁊ his ꝓximorũ: uino alligato
in utre.Ista in solutionẽ ꝓpositionis.
Nunc ad hoc qd cepimꝰ reuertam᷑. Si
gͦ dixerint ad uos querite uentriloqͦs
⁊ eos qui de t̾ra clamãt. qͥ mania lo¬

Expanded text:
et haec destruet . Sancti ergo ventrem habent, in et haec destruet . Sancti ergo ventrem habent, in quo a timore Domini et conceperunt, et plenus est venter eorum fontibus aquae salientis in vitam aeternam. De isto ventre ait ille: Aures et venter meus quasi uter plenus musto ac tre: nec enim venter ejus corporalis, plenus erat divinorum, et his proximorum vino alligato in utrem. Ista in solutionem propositionis. IV. Nunc ad hoc quod coepimus, revertamur. Si ergo dixerint ad vos, quaerite ventriloquos, et eos qui de terra clamant, n
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ saluator reꝓmittit. in uentre eiꝰ ẽ.
S dicendũ ne forte duos habeamꝰ uẽ¬
tres: et alius sit corporal. alius spiritał:
qͣm reliquȩ partes quȩ uident᷑ in corꝑe
nominari: ueluti sunt ocłi. uerũ alii
corꝑis: alii anime. Si enu dr de ocłis
mandatũ dñi lucidũ illuminans ocłos:
non puto hoc referendũ ad ocłos corꝑa-¬
les. Et si cłr qui habet aures audiendi
audiat. ñ ẽ putandũ hoc dici. de cor-¬
poris aurib: s de animȩ. qͣs habent
qui mundi sunt in auditu aĩe. S et si d̾r
in repmissione pes tuus ñ offendet: ñ est
arbitrandũ hoc dici de corꝑis pede. Est
enĩ quidã pes cordis: ingrediens ad eũ qͥ
dix̃. Ego sum uia. Si gͣ simił uentri cor¬
porali uent̃ est aĩȩ: de quo loqͥtur iustus.
habent uentrẽ uacuis sermonib qͥ de
t̃ra sunt: habent uentrẽ de t̾ra subsis¬
tentẽ de quo scriptũ ẽ. Ds̃ autẽ ⁊ istũ

Expanded text:
quem Deus repromittit, in ventre ejus est. quem Deus repromittit, in ventre ejus est. Sed dicendum est ne forte duos habeamus ventres, et alius sit corporalis, alius spiritalis; quomodo reliquae partes, quae videntur in corpore nominari, veluti sunt oculi, verum alii corporis, alii animae. Si enim dicitur de oculis: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos , non puto hoc referendum ad oculos corporales. Et si dicitur: Qui habet aures audiendi audiat , 1138 non est putandum hoc dici de corporis auribus, sed de animae, quas habent qui mundi sunt in auditu animae. Sed etsi dicitur in repromissionem: Pes tuus non offendet , non est arbitrandum de corporis pede. Est enim quidam pes cordis ingrediens ad eum, qui dixit: Ego sum via. Sic igitur similis ventri corporali venter est animae, de quo loquitur justus: habent ventrem vanis sermonibus, qui de terra sunt, habent ventrem de terra subsistentem de quo scriptum est: Deus autem et istam,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non tantũ illos sed etiã in nobis
qui ecelesiastici sumꝰ. inuenies aliquẽ
ꝓ saturitate uentris cuncta gerere: ut hono¬
retur ⁊ accipiat munera que in eccła defe-¬
runt᷑. Iste talis de uentre loquit᷑: ⁊ fons ser-¬
monũ eius in uentre consistit. Non enĩ fons
sermonũ eiꝰ de corde fluit. de bonis cogitati-¬
onib: ñ de scõ sp̃u. Si quis gͦ aliquando
docere se ꝓmittit: obseruate utrũ sermo¬
int̾ponã. Nemo forte quis ex uob̃ aquo¬
quã eam audiens estimet. aut scripturã
sibi contͣriã esse: aut nos ñ inspexisse
qͦmͦ oporteat approbare sermonẽ in eos
accusatoriũ : qui de uentre clamãt. Quȩ
gͦ ẽ ꝓpositio: Si quis ait credit in me:
flumina de uentre eiꝰ fluent. fons aquȩ
salientis in uitã et̾nam. Dicat itaq ali¬
quis de his qͥ ꝓponunt. Si saluator re¬
ꝓmitut hoc ẽ de uentre fontẽ aque sa¬
lientis in uitã et̾nã: de iusto egreditur ⁊
iustꝰ de uentre clamat: siqͥdẽ fons aque

Expanded text:
et non tantum illos, sed etiam in nobis, qui Ecclesiastici sumus, invenies aliquem pro saturitate ventris cuncta gerere, ut honoretur et accipiat munera, quae in Ecclesia deferuntur. Iste talis de ventre loquitur, et fons sermonum ejus in ventre consistit. Non enim fons sermonum ejus de corde bono fluit, non de bonis cogitationibus, non de sancto Spiritu. Si quis ergo aliquando se docere promittit, observate utrum sermointerponam, ne forte quis ex vobis a quoquam eam audiens, existimet aut Scripturam sibi esse contrariam, aut non inspexisse quomodo oporteat approbare sermonem in eos accusatorium, qui de ventre clamant. Quae est ergo propositio? Si quis, ait, credit in me, flumina de ventre ejus fluent, fons aquae salientis in vitam aeternam . Dicat itaque aliquis de his, qui proponunt si Salvator repromittit hunc esse de ventre fontem aquae salientis in vitam aeternam, de justo egreditur, et justus de ventre clamat. Siquidem fons aquae,
Abbreviated transcription (Latin):
talem aquã in peluẽ sodm scripturas et
lauat pedes discipłorũ suorũ: ut cũ mun¬
di fuerint ascendant ad dicentẽ ego sũ uia:
et non pleni puluere quẽ excutere uo¬
luit suꝑ indignos. ⁊ non sascipientes pacẽ
neq dignos eorũ quȩ dicebant᷑: ⁊ quia
hoc erat quod significabat᷑. ideo ait. Qd̾
ego facio tu nescis mͦ: scies autẽ postea.
inuicẽ lauare. Ergo hoc dicit. ut ep̃c
mittẽs aquã in peluẽ: et exutꝰ uestib
suis et p̃cinctꝰ linteo: me extendente
lauet pedes meos. Si qͥdẽ uos inquit
seruabit. Nemo enim quibtũq uenientib asfu¬
mens linteũ diaconꝰ. uel presbit̃. siue ep̃c. laũ
pedes. S si intelligas ea que scripta sunt: qͥ ue¬
re beati sunt ep̃i seruientes eccl̃ȩ. mittunt
aquã de script̾is in peluẽ animȩ. quod ẽ
scdłm script̾as: et tẽptant sordes pedũ disci¬
pulorũ lauare. et eluere. et ꝓicere: ⁊ sic

Expanded text:
talem aquam in pelvim secundum Scripturas, et talem aquam in pelvim secundum Scripturas, et lavat pedes discipulorum suorum, ut cum mundi fuerint, ascendant ad dicentem: Ego sum via , et non pleni pulvere, quem excutere voluit super indignos, et non suscipientes pacem, neque dignos eorum quae dicebantur. Et quia hoc erat quod significabatur, ideo ait: Quod ego 1128 facio, tu nescis modo, scies autem postea. invicem lavare. Ergo hoc dicit, ut episcopus mittens aquam in pelvim et exutus vestibus suis, et praecinctus linteo, me extendente, lavet pedes meos? Siquidem vos, inquit,servabit. Nemo enim quibuscumque venientibus assumens linteum diaconus, vel presbyter, sive episcopus, lavat pedes. Sed si intelligas ea, quae scripta sunt, qui vere beati sunt episcopi servientes Ecclesiae, mittunt aquam de Scripturis in pelvim animae, quod est secundum Scripturas, et tentant pedum discipulor