comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ dicam. Ad te gͦ nunc mͥ sermo ẽ. q̃ caput
hoꝵs & causa maloꝵ es q̃ multiplicit̾ misera.
cum gła uirginitatis nom̃ etiã ꝑdidisti H e¬
fas ẽ enĩ susannã uocari non castam. ñ lilium
nominari qd̾ ñ es Vnde incipiã: Quid pͥmũ.
qͥd ultimũ dicã: D ona cõmemorẽ quȩ ꝑdi¬
disti. an mala defleã quȩ inuenisti: Fras
uirgo in parahsodei. utiq int̾ flores eccłiȩ
eras sponsa. xp̃i. eras templũ dñi. eras habi¬
taculũ sp̃s scĩ. Et cũ dico totiens eras. ne¬
cesse ẽ totiens ingemiscas: quia ñ es qđ fuisti.¬
ncedebas in eccłia tanquã columba illa de
qua scͥptũ ẽ. pennȩ columbȩ deargentatȩ.
& posteriora eiꝰ in speciẽ auri. S plendebas
ut argentũ. fulgebas ut aurũ. qnͣdo eũ sin¬
cera conscientia ꝓcedebas. Eras tanquã stel
tum ꝑtimescebas. Quȩ ista repente conũsio.
quȩ ista repentina mutatio: De di uirgi¬
ne facta es corruptio sathanȩ. de sponsa

Expanded text:
it. Ad te ergo nunc mihi sermo sit, quae caput horum et causa malorum es, quae multipliciter misera cum gloria virginitatis nomen etiam perdidisti; nefas est enim Susannam vocari non castam, non licet lilium nominari quod non es. Unde incipiam? quid primum, quid ultimum dicam? Bona commemorem, quae perdidisti; an mala defleam, quae invenisti? Eras virgo in paradiso Dei, utique inter flores Ecclesiae: eras sponsa Christi, eras templum Dei, eras habitaculum Spiritus sancti. Et cum dico toties eras, necesse est toties ingemiscas; quia non es quod fuisti. Incedebas in Ecclesia tanquam columba illa, de qua scriptum est: Pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in specie auri . Splendebas ut argentum, fulgebas ut aurum, quando cum sincera conscientia procedebas. Eras tamquam stelltimescebas. Quae ista subitanea conversio? Quae ista repentina mutatio? De Dei virgine facta es corruptio Satanae, de sponsa
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria ẽ pęnitentia: quȩ aut equet crimi
na. aut certe excedat. Uide gͦ si simplex
hoc peccatũ adulterii ẽ. anduplex sit. ꝑ
illam necẽ quȩ facta ẽ in occulto. ꝙ scđm
conscientiȩ molem exhibenda ẽ penitentiȩ
magnitudo.Penitentia gͦ ñ uerbo agen¬
da ẽ. s actu. Hec aũ. sic agit᷑: si tͥ ꝓponas

Expanded text:
cessaria estcessaria estna, aut certe excedat. Vide ergo si simplex hoc peccatum adulterii est, an duplex sit pro illa nece quae facta dicitur in occulto: et secundum conscientiae molem exhibenda est poenitentiae magnitudo. Poenitentia ergo non verbis agenda est, sed et facto. Haec autem sic agitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
fecisses. erat quidẽ tristicia: s forsitan tole¬
rabilis. Nunc uͦ quantas animas tuo hoc¬
scelere sauciasti. quantas animas qͥe ꝓposito
suo penitere fecisti. quanta etiã labia fideli¬
um inquinata sunt uiã dñi blaspheman¬
do: Aꝑuit in nos gentilitas os suum. ad¬
tuum dedecꝰ exultabit. Quod si is qͥ unum
scandalitauerit. molam circũligari & pͥcipita¬
ridebet in mare: quid de te ꝓnuntias. ꝑ cuiꝰ
scelꝰ omĩs anima sautiata ẽ. & nom̃ dñi in
gentib blasphematũ ẽ: Nonne quotiens
lagia imponere. Infirmitas tua om̃e hu¬
manȩ medicinȩ exclusit auxiliũ.  terũ &¬
ꝑ ieremiã dñs ait: conuertere ad me. Nun¬
quid non ẽ resina in galaad. aut medicus
non ẽ ibi ¶Quare ñ ascendit sanitas filiȩ
popłi merc Hȩc utiq dicta penitentiam
sapiunt. hȩ sententiȩ di uocant ad peniten¬
tiam peccatores. Penitudo ẽ necessaria. ne¬

Expanded text:
fecisses, erat quidem tristitia, sed forsitan tolefecisses, erat quidem tristitia, sed forsitan tolerabilis. Nunc vero quantas animas tuo scelere sauciasti, quantas animas propter te de proposito suo poenitere fecisti! Quanta labia etiam fidelium inquinata sunt, viam Domini blasphemando! Aperuit in nos gentilitas os suum: adtuum dedecus exsultavit. Quod si is qui unum scandalizaverit, mola circumligatus jactari debet in mare ; quid de te pronuntias, per cujus scelus omnis anima sauciata est, et nomen Domini in gentibus blasphematum est? Nonne quoties lagma imponere . Infirmitas tua omne humanae medicinae exclusit auxilium. Et  Dominus, dixi: Convertere ad me. Numquid resina non est in Galaad, aut medicus non est ibi? Quare non ascendit sanitas filiae populi mei ? Haec utique dicta poenitentiam sapiunt, hae sententiae Dei vocant ad poenitentiam peccatores: poenitudo enim lapsis ne
Abbreviated transcription (Latin):
cupiens moderari ñ inuenit modũ. Oblita
gͦ ꝓpositũ. oblita parentes. oblita eccłiam
tionẽ. & ꝓtulisti fructũ confusionis. finẽ uͦ
mortẽ seussimã. ꝙ interitũ sempit̾num.
Et certe ñ habes. qd̾ de negligentia nr̃a con¬
O blita gͦ domũ patris tui ut scͥptũ ẽ ad mo¬
nasterium uirginale transisti. Int̾ tot po¬
sita. ñ dico tuta ẽẽ debueras si uoluisses: s
etiã aliis tutelam prestare potuisses. S ed
frustra hȩc & alia sunt ꝓuisa. Frustra ym¬
num uirginitatis exposui. quo & głam
ꝓpositi & obseruantiã parit̾ decantares.
Seminaui secꝰ uiã. seminaui in sp̃inis: semina¬
ui in petrosa. Aut enĩ ex corde tuo uerba
onib suffocata sunt. aut aruerunt nimio
ardore libidinis. H eu me. Ubi putabã ȩdifi¬
care aurũ. argentũ. lapides pretiosos: in¬
Heu me quia factus sum sic̃ qui colligit stipu¬
lam in messe. Et quiđe si tͥ soli damnum

Expanded text:
cupiens moderari, non invenit modum. Oblita cupiens moderari, non invenit modum. Oblita es propositum, oblita parentes, oblita es Ecclesiam tionem, protulisti fructum confusionis; finem vero mortem saevissimam, et interitum sempiternum.Et certe non habes quod de nostra negligentia conOblita domum patris tui, ut scriptum est , ad monasterium virginale transisti. Inter tot posita non solum dico tuta esse debueras, si voluisses; sed etiam tutelam aliis praestare potuisses. Sed frustra haec et alia provisa sunt. Frustra hymnum virginitatis exposui; quo et gloriam propositi, et observantiam pariter decantares. Seminavi secus viam, seminavi in spinis, seminavi in petrosa; aut enim ex corde tuo verba onibus suffocata sunt, aut aruerunt nimio aestu libidinis. Heu me, quia ubi putabam aedificare aurum, argentum, lapides pretiosos, inHeu me, quia factus sum sicut qui colligit stipulam in messe ! Et quidem si tibi soli damnum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: qͦmͦ sit scã & corpore ꝙ sp̃u. Iu aũ in con¬
trariũ apłicum dictũ uertisti: ita cogitans
ita agens ut nec corpore esses sca nec spũ
Corpore quidẽ fornicando. spu aũ uirginita¬
tem m̃tiendo. Prohnefas. Solet fama subseqͥ
factũ. tua aũ ad malũ fama ꝑuenit. N am
cumante trienniũ rumor quida & susurratio
de te fuisset: tu sinceritatẽ pretendebas.
uindictam de maledicis tuis in eccłia publi¬
ce postulabas. Ouos estus ego sustinui. quos
pat̾ tuus ꝓ tua ꝑtulit opinione labores. requi¬
rentes singłos. singłos astringentes ut ad au¬
isti ne uenires inimicis tuis in gaudium ꝙ
eos haberes infestos. qui ꝓ tua opinione la¬
ut te conscientia tua ñ terreret. ꝙsimulata
uirginitate putares te etiã đm posse deciꝑe.
faciã in manifesto. ille qui ñ m̃tit᷑. furtiuum
scelꝰ deduxit in publicũ: & in conspectu so¬
lis huis tenebrarũ ur̃arũ oꝑa denudauit.
Osi qͥcqͥd precidit sermo. crudelior cucurrerit.

Expanded text:
sunt, quomodo sit sancta corpore et spiritu . Tu autem in contrarium vertisti dictum, ita cogitans, ita agens ut nec corpore esses sancta, nec spiritu: corpore quidem, fornicando; spiritu autem, virginitatem mentiendo. Proh nefas! solet fama subsequi factum, tua autem malum fama praevenit. Nam cum ante triennium rumor quidam et sussurratio de te fuisset, tu sinceritatem praetendebas, et vindictam de maledicis in Ecclesia postulabas publice. Quos aestus ego sustinui! Quos pater tuus pro tua sustinuit opinione labores, requirentes singulos, singulos astringentes; ut ad auisti; ne venires inimicis tuis in gaudium, et eos haberes infensos qui pro tua opinione laut te conscientia tua non terreret: sed simulata virginitate, putares te etiam Deum posse deciperetem in manifesto faciam . Ille qui non mentitur, furtivum scelus deduxit in publicum, et in conspectu solis hujus tenebrarum vestrarum opera denudavit. O quidquid praetendit sermo, crudeliora occurrunt: et
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo tͥ in actu illo ignominioso ñ uenie
int̾ uirgineos choros: Quomͦ oculos tuos ñ
ꝑstringebat lux uigiliarũ. aures tuas non
penetrabant ymnoꝵ spũaliũ cantꝰ. m̃tẽ tuã
non uentilabat lectionum cȩlestiũ uirtꝰ hoc
nem. quia om̃e peccatũ qđ cumq fecerit homo
extra corpꝰ est. qui autẽ fornicat᷑ in corpꝰ suũ
peccare demonstrat. Nam subiungit. Non estis
corpore ur̃o. I terũ inquit: fornicatio ꝙ om̃is
immunditia nec nominet᷑ int̾ uos. sic̾ decet
scõs. Et seposita om̃i adulatione. sententiam
ribilia ñ ueniebant tͥ in mentẽ. cũ ad illud opꝰ
nefariũ tua m̃bra peterent᷑: s mortifera te ob¬
liuio tanquã in gurgitẽ altissimũ demerge¬
bat. ꝙ tanquã captiuã execrabilis libido duce¬
bat. Nonne uł illũ locũ tabulis separatũ in qͦ
in eccłia stabas recordari debiusti. ad quẽ reli¬

Expanded text:
Quomodo tibi in actu illo ignominioso non veniebEcclesiam inter virgineos choros? Quomodo oculos tuos non perstringebat lux vigiliarum: aures tuas non penetrabat hymnorum spiritalium cantus: mentem tuam non ventilabat lectionum coelestium virtus; hinem; quia omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est: qui autem fornicatur, in corpus suum hristum eum peccare demonstrat. Nam subjungit: An nescitis corpore vestro . Et iterum dicit: Fornicatio autem et omnis immunditia nec nominetur inter vos, sicut decet sanctos . Et seposita omni adulatione, sententiam ribilia non tibi veniebant in mentem, cum ad illud opus nefarium tua membra peterentur? Sed mortifera te oblivio tamquam in gurgitem altissimum demergebat, et quasi captivam exsecrabilis libido ducebat. Nonne vel illum locum tabulis separatum, in quo in Ecclesia stabas, recordari debuisti, ad quem reli
Abbreviated transcription (Latin):
anima: Quid cogitationib ȩi tuas: Sd
non irrũpis uocẽ. m̃tis tuȩ exponens ar¬
dorem. ut aliqd̃ solatiũ capias: Hoc plane.
hoc erit quasi remediũ qͦdd am egritudinis
tuę. si aꝑto ore conceptũ digeras scelus. Nam
euaporans prestat refrigeriũ passioni. Audi
re cum gaudentibꝰ. flere cũ flentib Uos in¬
quam appello qui caritatẽ xp̃i uerissimam
retinetis & ñ suꝑ iniquitatẽ gaudetis. s potiꝰ
ingemiscitis. Aduertite uerba oris mei. ꝙ
an hȩc iusto ex dolore ꝓcedant iudicate.¬
Uirgo nobilis dĩ. dicata xp̃o. sapiens. erudita.
ruit in foueã turpitudinis. Concepit dolo¬
rem. peꝑit iniquitatẽ. Se ꝑdidit. ȩccłiam ma¬
culauit. Hinc om̃is aĩa xp̃iana graue uulnꝰ
excipit. quia datũ ẽ scm̃ canib & margarite
missȩ sunt ante porcos. Arabidis enĩ hõibus
nom̃ laceratũ ẽ sc̃itatis. ꝙ ab ĩmundis & lute¬
castitatis. Hinc estꝰ animo meo. hinc insana¬
bilis dolor. quia unũ malũ bona plurima

Expanded text:
anima; quid cogitationibus aestuas; quid non erumpis in vocem, et mentis tuae exponis ardorem, ut aliquod solatium capias? Hoc plane, hoc erit quasi remedium aegritudinis tuae, si aperto ore conceptum digeras scelus. Nam evaporans praestat refrigerium passionis. Audire cum gaudentibus, et flere cum flentibus . Vos, inquam, appello qui charitatem Christi verissimam retinetis, et super iniquitate non gaudetis, sed potius ingemiscitis. Advertite verba oris mei, et quae ex justo dolore procedunt, judicateirgo nobilis, dicata Christo, sapiens, erudita, ruit in foveam turpitudinis, concepit dolorem, et peperit iniquitatem: se perdidit, et Ecclesiam maculavit. Hinc omnis anima Christiana grave vulnus excepit; quia sanctum datum est canibus, et margaritae missae sunt ante porcos : a rabidis enim hominibus nomen laceratum est sanctitatis, et ab immundis et lutecastitatis. Hinc aestus animo meo, hinc insanabilis dolor; quia unum malum bona plurima
Abbreviated transcription (Latin):
Tabsentiam corporũ sp̃s confa¬
bulatione solemur. faciat unqͥsq
quod preualet. Uos dona trans¬
mittitis. nos epłas remittimus
grãrum: ita tam̃ ut quia uelatarũ uirgi¬
num munꝰ ẽ. aliqua in ipsis munusculis
esse mẏsteria demonstremꝰ. Saccus: ora¬
tionis signum atq ieiunii est. Sellȩ: ut
foras pedes uirgo ñ moueat. Cerei: ut
accenso lumine sponsi expectet᷑ aduentus.
Calices: mortificationẽ carnis ostendunt. et
semꝑ animum ad mr̃ium p̾paratum. Calix
quippe dñi in ebrians quã prȩclarus ẽ Quod
autẽ ꝙ matronis offerimꝰ parua paruis ani
stinguere. quia muscȩ moriturȩ oleum sua-
uitatis ext̾minant. Hic typus sit uirginum.
sis: in sacco iacere penitentib Calices hab̾e
potantib licet. & ꝑpt̾ nocturnos metꝰ ꝙani¬
mos semꝑ malo conscientiȩ formidantes. cere¬
os qͦq accendisse sit gratum. Item Ieronimꝰ

Expanded text:
absentiam corporum spiritus confabulatione solemur, faciat unusquisque, quod praeualet. uos dona transmittitis, nos epistulas remittimus gratiarum, ita tamen, ut, quia uelatarum uirginum munus est, aliqua in ipsis munusculis esse mysteria demonstremus. saccus orationis signum atque ieiunii est; sellae, ut foras pedes uirgo non moueat; cerei, ut accenso lumine sponsi expectetur aduentus; calices mortificationem carnis ostendunt et semper animum ad martyrium praeparatum — c al ix quippe domini inebrians perquam optimus —; quod autem et matronis offertis muscaria paruis animstinguere; quia muscae moriturae, oleum sua vitatis exterminant. Hic typus sit virginum: sis, in sacco jacere poenitentibus, calices habere potantibus. Licet et propter nocturnos metus, et animos semper malo conscientiae formidantes, cereos quoque accendisse sit gratum. EPISTO
Abbreviated transcription (Latin):
pis. debes honorem tuũ semꝑ preciumq
cogitare. Ganto enim se unusquisq ne¬
gligentius utitur. qnto se existimat ui¬
liorem. Non ob aliam causã magis
nobis in scripturis diuinis tam freq̃n¬
ter filioꝵ dei nomen imponit᷑. ut illud

Expanded text:
pis, debes honorem tuum semper pretiumque pis, debes honorem tuum semper pretiumque cogitare. Tanto enim se unusquisque negligentius utitur, quanto se existimat viliorem. Non ob causam aliam magis nobis in Scripturis divinis tam frequenter filiorum Dei nomen imponitur, ut illud
Abbreviated transcription (Latin):
id solum petunt qͦd laudẽ facilius inue¬
uit. quod cito exit in fama: moꝵ uero
bona que secretiora sunt negligunt. Tu
uero que calcasti mundũ & concupiscen¬
tias eius. ut calcato eo gradum t̾ quen¬
dam ascendendi ad celum faceres. mundi
głiam non requiras. Illi tantum placere
stude. cui sepe displicet quod hominibus
placet: & qui ipsa hominũ iudicia uidi¬
saturus est. Abstinentia tua ates ieiu¬
nium tuum eo magis deo grata sunt. qͦ
cum morib scĩs offerunt᷑: ut que ĩ aliis
qua apud dm̃ illustrata es dignitatem.
que ꝑ baptismum in dei filiã renata es:
rursusq ꝑ consetrationem uirginitatis
sponsa xp̃i eẽ cepisti. Ex utroq hic tuus
honor. te ad sollicitudinem tui ꝓpositi ad¬
moneat. At nullus ibi ẽẽ debet negligen¬
a macula. Multo quesita auro gemina.
maiori solli citudine possidetur. & genera¬
liter grandi cura magna queq seruant᷑.
Ande & tu si te ipsam bene custodire cu¬

Expanded text:
id solum petunt quod laudem facilius inveid solum petunt quod laudem facilius invenit, et cito exit in famam; morum vero bona, quae secretiora sunt, negligunt. Tu vero quae calcasti mundum et concupiscentias ejus, ut calcato eo gradum tibi quemdam ascendendi ad coelum faceres, mundi gloriam ne requiras; illi tantum placere stude, cui saepe displicet quod hominibus placet, et qui ipsa hominum judicia judicaturus est. Abstinentia tua et jejunium eo magis Deo grata sunt, quo cum sanctis moribus offeruntur; ut quae in aliis qua apud Deum illustrata es, dignitatem, qua per Baptismum in Dei filiam renata es, rursumque per consecrationem virginitatis sponsa Christi esse coepisti. Ex utroque hic tuus honor te ad sollicitudinem tui propositi admoneat. At nullus debet esse ibi negligena macula; multo quaesita auro gemma majori sollicitudine possidetur: et generaliter grandi cura magna quaeque servantur. Unde et tu si te ipsam bene custodire cu
Abbreviated transcription (Latin):
interdũ triduũq uix caꝑe. fracta ieiu¬
nio uigiliisq membra. fomenta balner
contemu̾e. necessarias res negare corꝑi.
& uim qͣndam inferre nature: Da tan¬
tum in ceteris magnitudine animi &
uide quid non possis efficere. S nos ꝓ¬
hpudor quadam dilectione peccati. cum
in quibdam ostendimus quandã uim
nature nr̃e. in aliis ouĩno torpescimꝰ:
& qui uoluptates corꝑis uirtutum a¬
more contẽpsimus. rursũ amore uicioꝵ
torm̃ta suscipimꝰ. atq ita malis nr̃is
cedimus. ut ea nec putemꝰ posse deponi.
Quod hoc queso consiliũ. quenã hec
noua uiuendi ratio est: Res disficiles
& laboris pleuas serurꝰ aggredior: &
faciliora nõ posse fieri credo. Uinco maxi¬
ma uincendus a paruis. excelsa & ardua
indefessus exuꝑo: & cum uenitur ad pla¬
na deficio. Libenter fugio quod delectat:
& nolo uitare quod cruciat. Uerum hec
eoꝵ sint. qui dei uoluntate contempta

Expanded text:
interdum triduumque vix capere, fracta jejuinterdum triduumque vix capere, fracta jejunio membra vigiliisque, fomenta balnei contemnere, necessarias res negare corpori, et vim quamdam inferre naturae? Da tantam in caeteris magnitudinem animi, et vide quid non possis efficere. Sed nos, proh pudor! quadam delectatione peccati, cum in quibusdam ostendimus quamdam vim naturae nostrae, in aliis omnino torpescimus; et qui voluptates corporis virtutum amore contempsimus, rursum amore vitiorum tormenta suscipimus, atque ita malis nostris cedimus, ut ea nec putemus posse deponi. Quod hoc, quaeso, consilium? Quaenam haec nova vivendi ratio est? Res difficiles, et laboris plenas securus aggredior, et faciliora non posse fieri credo; vinco maxima, vincendus a parvis; excelsa et ardua indefessus exsupero, et cum venitur ad plana, deficio; libenter fugio quod delectat, et nolo vitare quod cruciat. Verum haec eorum sunt, qui, Dei voluntate contempta,
Abbreviated transcription (Latin):
multum amaritudinis habent: quecs
cum ad uitandũ multo sint faciliora.
raro a quibz uitentur inuenies. Quid
oro te. inuido. delectationis prestat in¬
iudia: quẽ secretis quibdã conscientie
ungulis liuor ipse discerpit. & alienã
felicitatem tormentũ eius facit: Quid
uero alter ab odio mercedis acciꝑit. nͥ
horribiles anime tenebras. & confuse
mentis horrorem: qui uultu semꝑ ani¬
moq merente. uoto quo alteri uult
nocere scipsum cruciat: Quid autẽ ira¬
cundo furor suus confert. quẽ seuissi¬
mis exagitatũ stimulis conscientie. ita
ab omni consilio ac mente deturbat. ut
dũ irascitur in sanire credat᷑ᷤ Similiter
curre ꝑ singula. inuenies tot anime tor¬
menta quot uicia: que utiq eo facilius
uinci possunt. quo nulla nos illiciunt
uoluptate. Quanto illud difficilius. qn¬
to durius. ut de castitatis labore taceã:
abstinere a uino sarnibq. ipso qͦ etiã
oleo. & uilem sine his cibũ post biduũ

Expanded text:
multum amaritudinis habent; quaeque multum amaritudinis habent; quaeque cum ad vitandum multo sint faciliora, raro a quibus vitentur invenias. Quid, oro te, invido delectationis praestat invidia; quem secretis quibusdam conscientiae ungulis livor ipse decerpit, et alienam felicitatem tormentum ejus facit? Quid vero alter ab odio mercedis accipit, nisi horribiles animae tenebras, et confusae mentis horrorem, qui vultu semper animoque moerente, voto quo alteri vult nocere, seipsum cruciat? Quid autem iracundo furor suus confert, quem saevissimis exagitatum stimulis conscientiae ita ab omni consilio ac mente deturbat, ut, dum irascitur, insanire credatur? Similiter curre per singula, invenies tot animae tormenta, quot vitia: quae utique eo facilius vinci possunt, quo nulla illiciunt nos voluptate. Quanto illud difficilius, quanto durius, ut de castitatis labore taceam, abstinere a vino carnibusque, ipso quoque etiam oleo, et vilem sine his cibum post biduum
Abbreviated transcription (Latin):
pessimis fieri: quanto magis tu potes
illa suꝑare a quib non suꝑata es. Eui
non tãm expeslenda sunt uicia quan
refellenda: que utiq nõ suscipere faci
Nec uero eorum tanta dulcedo est. ut
ea debeamus preferte uirtutib: cũ nec
in omnibus sit dilectionis islecebra. &
a plerisq etiam ea que uidentur dul¬
cissima respuantur. Duo namq sunt
ex omnibus uicia que maxime homĩes
decipiunt sui uoluptate. gula scilicet ae
libido. que deponere eo difficilius est.
quo eis uti dulcius: & tamen hec uicia
tam molesta tamq delectatione sui ꝑi¬
culosa ita a multis salcari iudimus.
ut tota etate sua uirgines ꝑmanserĩt
in sua abstinentia: ut de illis taceam
qui post deliciarum longum luxum
& inueteratum usum libidinis. & casti¬
tati ac temꝑantie se dederunt. & utrũq
uicium contraria sibi uirtute mutauer̃t.
Aliorum uͦ uitioꝵ est longe diuersa ra¬
tio. que cum nichil iocunditatis tura

Expanded text:
pessimis fieri: quanto magis tu potes pessimis fieri: quanto magis tu potes illa superare a quibus superata non es: cui non tam expellanda sunt vitia, quam refellenda! Quae utique non suscipere facilCAP. XVIII.--Nec vero eorum tanta dulcedo est, ut ea debeamus praeferre virtutibus, cum nec in omnibus sit delectationis illecebra, et a plerisque ea etiam, quae videntur dulcissima, respuantur. Duo namque sunt ex omnibus vitia, quae maxime homines decipiunt sui voluptate, gula scilicet ac libido, quae deponere eo difficilius est, quo eis uti dulcius est; et tamen haec vitia tam molesta, tamque delectatione sui periculosa, ita a multis calcari vidimus, ut tota aetate virgines permanserint in summa abstinentia. Ut de illis taceam, quae post deliciarum longum fluxumAl. luxum, et inveteratum usum libidinis, castitati ac temperantiae se dederint; et utrumque vitium, contraria sibi virtute mutaverint. Aliorum vero vitiotio, quae cum nihil habeant jucunditatis, tam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. hic iam simili iusticie claritate res¬
plendeant. & in fidelium cecitatem oꝑi¬
bus sanctitatis illuminent. huic loco
ille sensus aptandus est: quera ad co¬
rinchios idem apls disserens ait Nlia
claritas solis. alia claritas lune. alia
claritas stellarum. Stella autem ab stel¬
la differt in claritate: sic & resurrectio
mortuoꝵ. Dispares sunt in regno celoꝵ
tas enim oꝑum. diuersitatem facit
premiorum. Quantumq hic aliquis
in sanctitate fulserit. tantum ibi fulge¬
bit in honore. Nunc ergo ad omnem
morum ꝑfectionem aciem mentis in
tende: & ad celeste p̃mium celestẽ uitã
para. Respleudeat omĩb clarissimi sy-
premii magnitudine de nouitate cõu̾¬
sationis ostendat. Tibi facilior ĩ bonis
Nec timemus ne te a uirtutib uicia
retardent: & maligna diaboli semina
xp̃i frugem uecent. Nam si etiau il¬
li qui longo peccandi usu bonum quo¬
dammodo obruere nature. instaurari
ꝑ penitentiam possunt. & mutata uo¬

Expanded text:
sunt, hic jam simili justitiae claritate ressunt, hic jam simili justitiae claritate resplendeant, et infidelium caecitatem operibus sanctitatis illuminent. Huic loco ille sensus aptandus est, quem ad Corinthios idem apostolus disserens ait, Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum: stella autem a stella differt in claritate; sic et resurrectio mortuorum . Dispares sunt in regno coelortas enim operum diversitatem facit praemiorum; quantumque aliquis hic in sanctitate fulserit, tantum ibi fulgebit in honore. Nunc ergo ad omnem morum perfectionem mentis aciem intende, et ad coeleste praemium coelestem vitam para. Resplendeat omnibus clarissimi in praemii magnitudinem de novitate conversationis ostendat. Tibi facilior in bonis Nec timemus ne te a virtutibus vitia retardent, et maligna diaboli semina Christi frugem necent. Nam si etiam illi, qui longo peccandi usu bonum quodammodo obruere naturae, instaurari per poenitentiam possunt, et, mutata vo
Abbreviated transcription (Latin):
que nichil reprehensionis incurrit. Quis
autem sanctior potest esse. quam qͥ uere
simplicitatis uirtutem tenens. nunqnͣt
aliud corde ꝓmittit. aliud ore uultuq m̃¬
titur. Sicut fili dei immaculati. Non
est exhortatio uehementior: quãm que
nos scriptura diuina filios dei uocat.
Quis enim non erubescat & metuat
tanto patre agere aliquid indignũ: ut
qui dicitur dei filius ipse efficiatur uitu
seruus: Et iccirco adiungit: ut simus
immaculati. Neq enim conuenit in
maculam repperiri. In medio nationis
praue & ꝑuerse. Hoc est dicere. Quam¬
uis infinita uos cingat peccantiũ mul¬
titudo. & in numera sint exempla uici¬
orim: uos tamen ita celestis natiuita¬
tis iuemores esse debetis. ut inter malos
uiuentes omne malum uincatis. In tex
quos lucete ait sicut luminaria in hoc
mundo. Et rursum in eungło legimus.
Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno
patris eorum. Comparatur uita premio:
ut qui in futuro solis fulgore donandi

Expanded text:
quae nihil reprehensionis incurrit! Quis quae nihil reprehensionis incurrit! Quis autem sanctior potest esse, quam qui verae simplicitatis virtutem tenens, nunquam aliud corde promittit, aliud ore vultuque mentitur? Sicut filii Dei immaculati. Non est exhortatio vehementior, quam qua nos Scriptura divina filios Dei vocat. Quis enim non erubescat et metuat tanto Patre agere aliquid indignum, ut qui dicitur Dei filius, ipse efficiatur vitii servus? Et idcirco adjungit, Ut simus immaculati. Neque enim convenit in maculam reperiri. In medio nationis pravae et perversae. Hoc est dicere, Quamvis infinita vos cingat peccantium multitudo, et innumera sint exempla vitiorum; vos tamen ita coelestis nativitatis memores esse debetis, ut inter malos viventes omne malum vincatis. Inter quos lucetis, ait, sicut luminaria in hoc mundo. Et rursum in Evangelio legimus, Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum . Comparatur vita praemio, ut qui in futuro solis fulgore donandi
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse conquerimur. deinde ꝓ his dam¬
nandum ab eo putamus hominem q̃
uitare non potuit: ut quod suspicari
sacrilegum est. uideatur deus non tam
salutem nram quesisse quam penam.
Itaq apłs sciens a domiuo iusticie ac
maiestatis nichil impossibile ẽẽ precep¬
tum: aufert a nobis uitium murmu¬
randi. Quod tunc utiq nasci solet. cũ
aut iniqua sunt que iutentur. aut
uibentis minus digna ꝑsona ẽ. Quid
tergiuersamur in cassum: & precipienti¬
nature opponimus fragilitatem: Nemo
quam qui ipsas nobis uires dedit: nec
quisquam melius quantum possimus
intelligit. quam qui ipsam nobis uirtu
quid uoluit imꝑare qui iustus est: nec
damnaturus hominem ꝓ eo quod uitare
non potuit qui pius est. Sequitur. Ut
sitis irreprehensibiles & simplices. Ad om¬
nem morum ꝑfectionem unum hoc suf¬
ficere uerbum potest: quod etiam in ep̃o¬
deus eligendo queri iubet. Quam enim
cirtun specta uita est. quam sancta est.

Expanded text:
cepisse conquerimur, deinde pro his damcepisse conquerimur, deinde pro his damnandum putamus hominem ab eo quae vitare non potuit; ut, quod etiam suspicari sacrilegium est, videatur Deus non tam salutem nostram quaesisse, quam poenam. Itaque Apostolus sciens a Domino justitiae ac majestatis nihil impossibile esse praeceptum, aufert a nobis vitium murmurandi; quod tunc utique nasci solet, cum aut iniqua sunt quae jubentur, aut jubentis minus digna persona est. Quid tergiversamur incassum, et praecipienti opponimus naturae fragilitatem? Nemo um, quam qui ipsas vires nobis dedit; nec quisquam melius quantum possimus intelligit, quam qui ipsam virtutem nobquid voluit imperare, qui justus est; nec damnaturus hominem fuit pro eo quod vitare non potuit, qui pius est. CAPUT XVII. Sequitur, Ut sitis irreprehensibiles et simplices. Ad omnem morum perfectionem unum hoc sufficere verbum potest; quod etiam in episcopo eligendo Deus quaeri jubet. Quam enim circumspecta vita est, quam sancta est,
Abbreviated transcription (Latin):
loco ducitur. Nobis uero deus ipse eterna
illa maiestas. ineffabilis atq in estuma¬
bilis potestas. sacras litteras. & uere ado¬
randos preceptorum suorum aꝑices mit¬
tit: & non statim cum gaudio ac uene¬
ratione suscipimus. nec ꝓ sũmo ducimꝰ
beneficio tante ac tam illustris potestatis
imꝑium. maxime cum non iubentis que¬
ratur commnodum s utilitas obseq̃ntis:
uerum e contrario fastidioso ac remisso
animo. suꝑborum ac nequã more seruoꝵ
in os domini reclamamus & dicimus.
Durum est. arduum est. non possumus.
homiues sumus: fragili sarne circum¬
damur. O cecam insaniam. o ꝓ fanam
temeritatem. Duplici ignorantia actusa¬
mus dnm scientie. ut uideatur nescire
quid fecit. nescire quod iussit : quasi ob¬
litus fragilitatis humane cuius auctor
ipse est. imposuerit homiui mandata que
ferre non possit. Simulq ꝓnefas ascribi¬
mus iniquitatem iusto. ꝑio crudelitatem.
dum eum pͥmo impossibile aliquid pre¬

Expanded text:
loco ducitur. Nobis vero Deus ipse, aeterna loco ducitur. Nobis vero Deus ipse, aeterna illa majestas, ineffabilis atque inaestimabilis potestas, sacras Litteras, et vere adorandos praeceptorum suorum apices mittit; et non statim cum gaudio ac veneratione suscipimus, nec pro magno ducimus beneficio tantae ac tam illustris potestatis imperium; maxime cum non jubentis quaeritur commodum, sed utilitas subsequentis: verum e contrario fastidioso ac remisso animo, superborum ac nequam servorum more, in os Domini reclamamus ac dicimus, Durum est, arduum est, non possumus; homines sumus, fragili carne circumdamur. O caecam insaniam! o profanam temeritatem! Duplici ignorantia accusamus Deum scientiae, ut videatur nescire quod fecit, nescire quod jussit; quasi oblitus fragilitatis humanae, cujus auctor ipse est, imposuerit homini mandata quae ferre non possit: simulque, proh nefas! ascribimus iniquitatem justo, pio crudelitatem, dum eum primo impossibile aliquid prae
Abbreviated transcription (Latin):
dam ex mandatis dei debemus eligere. s
generaliter unruersa complere: nec ali¬
qua precepta eius quasi ulia munus¬
cula ac parua conteminere. s imꝑantis
in omnib maiestatem aspicere. Nullũ
quiꝑpe mandatum dei contemꝑtibile uo¬
bis uideri potest: si eius semꝑ cogitemꝰ
auctorem. Sine murmuratione & he¬
sitatione. Diles & ignobiles dños:
palam contenini uidemus a seruuł.
eisq ad minima queq precepta in fa¬
ciem resistere: & hoc in ꝑsonas nobileᷤ
iam non admittitur: quantoq potentis¬
res domini. tanto serui ad obedientiam ꝓ¬
niores sunt. Quinq sepe difficniora pre-¬
cipiunt. libentius audiuntur. Certe ad re¬
gis imꝑium ita omnes parati sunt: et
in procinctu obedientie constituti. ut etiã
obtent iuberi. Non solum bene merituros
esse se credunt si iussa fecerint: s tanqmͣ
iam meruissent quod iussi sunt ita pro
dignitate precipientis seruitium beneficui

Expanded text:
dam ex mandatis Dei debemus eligere, sed dam ex mandatis Dei debemus eligere, sed generaliter universa complere; nec aliqua praecepta ejus quasi vilia munuscula ac parva contemnere, sed imperantis in omnibus majestatem aspicere. Nullum quippe mandatum Dei contemptibile nobis videri potest, si ejus semper cogitemus auctorem. Sine murmuratione et haesitatione. Viles et ignobiles dominos palam contemni videmus a servulis, eisque ad minima quaeque praecepta in faciem resisti solere. At hoc in personas nobiles jam non admittitur: quantoque potentiores domini, tanto servi ad obedientiam promptiores sunt; cumque difficiliora praecipiunt, libentius audiuntur. Certe ad regis imperium ita omnes parati sunt, et in procinctu obedientiae constituti, ut etiam optent juberi; et non solum bene merituros esse se eredunt si jussa fecerint, sed tanquam jam meruissent quod jussi sunt, ita pro dignitate praecipientis servitium beneficii
Abbreviated transcription (Latin):
Dicta a nobis pauloante sententia est.
Omnis ergo arbor que non facit fruc¬
tum bonum excidetur & in ignem mit¬
tetur. Et blandimur nobis si a malis
fructibus non grauenur: qui damnan¬
di sumus si a bonis steriles manserimꝰ.
Tuxta hanc intelligentiam abscidet
pater omnem palinitem fructum non
ferentem in filio: & qui acceptum ta¬
lentum in sudario abscondit. quasi ĩ¬
utilis seruus & nequam damnatur a
domino. Nec minuisse solum. s non
auxisse culpabile est. Non ideo aliqua
putes contemnenda esse mandata. qͥa
leuiora sunt. tam enim maxima illa
quam minima a domino imꝑata sũt:
& contemptus cuiuscumnq precepti. pre¬
cipientis iniuria est. Ande beatus pau¬
lus clamat & docet. Omnia fatite sine
murmuratione & hesitatione. ut sitis
in reprehensibiles & simplices sicut fi¬
lii dei immaculati in medio nationis
ciosissimas margaritas quib exornanda
semus. Omnia inquit facite. Non
enim quasi ad arbitrium nostrũ que¬

Expanded text:
Dicta a nobis paulo ante sententia est, Dicta a nobis paulo ante sententia est, Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur ; et blandimur nobis si a malis fructibus non gravemur, qui damnandi sumus si a bonis steriles manserimus! Juxta hanc intelligentiam abscindet Pater omnem palmitem fructum non ferentem in Filio; et qui acceptum talentum in sudario abscondit, quasi inutilis servus et nequam damnatur a Domino: nec minuisse solum, sed et non auxisse culpabile est. Non ideo aliqua putes contemnenda esse mandata, quia leviora sint: tam enim maxima illa, quam minima, a Deo imperata sunt; et contemptus cujuscumque praecepti, praecipientis injuria est. Unde beatus Paulus clamat et docet: Omnia facite sine murmuratione et haesitatione; ut sitis irreprehensibiles et simplices, sicut filii Dei immaculati in medio nationis tiosissimas margaritas, quibus exornanda semus. Omnia, inquit, facite. Non enim quasi ad arbitrium nostrum quae
Abbreviated transcription (Latin):
ego tecum de hominib ago. eorumei
de te expectationem ad exhortationem
tuam trahoꝰ Deus ipse omnium re¬
ctor ac dominus cum omni angelorũ
militia certamen tuum expectat: tibiq
contra diabolum dimicanti parat eter¬
nitatis coronam. & celeste premium.
incitamentum facit uictorie. Huic tã¬
to spectaculo uide quem animum. quã
debeas afferre uirtutem: & certaminis
magnitudinem de expectantium digni¬
ne subeundi precipua cura sit. Sit hic
primus acciuctus. internicionis bellum
uirtute deuincere. & adu̾sum diaboli
castra in omnia precepta dei uirare: nec
tantum modo declinare uetita. s iussa
implere. Neq enim tibi sufficit a ma¬
lis ociosam eẽ. si ociosa fueris a bonis:
cum lex dei dupplici mandatorum ge¬
nere distincta sit: & mala ꝓhirens
bona imperet. ato ab utraq parte con¬
temptum suum uetat. Non enĩ tantum
seruus ille contemuit dominum qui pro-¬
hibita fecerit: s qui iussa non fecerit.

Expanded text:
ego tecum de hominibus ago, eorumque ego tecum de hominibus ago, eorumque de te exspectationem ad cohortationem tuam traho? Deus ipse omnium rector ac Dominus, eum omni Angelorum militia certamen tuum spectat, tibique contra diabolum dimicanti parat aeternitatis coronam, et coeleste praemium incitamentum victoriae facit. Huic tanto spectaculo vide quem animum, quam debeas offerre virtutem, et certaminis magnitudinem de exspectantium dignine subeundo praecipua cura sit, hic primus accinctus, internecionis bellum virtute devincere, et adversum diaboli castra in omnia praecepta Dei jurare; nec tantummodo declinare vetita, sed jussa complere. Neque enim tibi sufficit a malis otiosam esse, si otiosa fueris a bonis; cum lex Dei duplici mandatorum genere distincta sit, et mala prohibens bona imperet, atque ab utraque parte contemptum sui vetet. Non enim tantum ille servus contempsit dominum qui prohibita fecerit, sed et qui jussa non fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tius orbis ꝓuincie ad quas domus ur̃e
potentia extenditur. ꝑ egrinas feras et
ignota animalia transiiserunt: que
crudelis harene solun uel suo uel homi¬
num sanguine cruentarent: ad te uero
electe queq uirgines mittutur. quas
tu preciosissimum munus offeras deo.
tuoq exemplo ad ꝑpetuam prouoces
castitatem. non tibi s deo tecum serui¬
turas. Hec ꝓfessionis tue gloria ore
celebri uulgata est ꝑ cunctos: & ita ad
conuersationem tuam totus exultat
orbis. ut quod pro ingenti gaudio iux
adhuc homines credere potuerant. id
semꝑ uideantur optasse. Multum his
initiis. multum fame tue suspensi.
omnes mirum de te nescio quid audire
desiderant. Et qui professioiis tue
cognouere uirtutem. nunt conuersa¬
tionis expectant. In te nunc puta cun¬
ctorum ora oculosq conuersos : & ad
spectaculum uite tue totura consedisse
mundum. Qaue ne ꝑ te tantorũ aui¬
mi offendantur. ne minus inte inue¬
niant quam requirunt. Terũ qͥd

Expanded text:
tius orbis provinciae, ad quas domus vestrae tius orbis provinciae, ad quas domus vestrae potentia extenditur, peregrinas feras et ignota animalia transmiserunt, quae crudelis arenae solum vel suo, vel hominum sanguine cruentarent. Ad te vero electae quaeque virgines mittuntur: quas tu pretiosissimum munus offeras Deo, tuoque exemplo ad perpetuam provoces castitatem: non tibi, sed tecum Deo, servituras. Haec professionis tuae gloria rumore celebri vulgata est per cunctos, et ita ad corbis, ut quod prae ingenti gaudio vix adhuc homines credere poterant, id semper videantur optasse. Multum his initiis, multum famae tuae odore suspensi omnes, mirum de te nescio quid audire desiderant; et qui professionis tuae cognovere virtutem, nunc conversationis exspectant. In te nunc puta cunctorum ora oculosque conversos, et ad spectaculum vitae tuae totum consedisse mundum. Cave ne per te tantorum animi offendantur, nec minus in te inveniant, quam requirunt. Verum quid
Abbreviated transcription (Latin):
firmauerunt. tuumo uotum commune
fecerunt: que cum multos suorum in al¬
tissimo dignitatis gradu uiderent. de nul¬
lo corum ut de te aliquando letate sunt.
Nichil enim ita magnum. nichil tam
preclauim in quoquam uiderant. Sola
retro etate non habuit. Licet ediderit ui¬
rilis sexus memorabiles consulatus. &
amplissimi ordinis fastus illustris fami¬
lie nomina frequens adierit: nichil un¬
quam tamen ingenere uestro hoc tuo
honore fuit prestantius. qui non corꝑa
li aluo sed in libro memorie immortalis
insertus est. Cum exceꝑint illi theatra¬
les toto orbe plausus. miraq acclama¬
tione conspiratione insigni consulum
merita letum nulgus expresserit: longe
tamen tui honoris maior est gloria. q̃
gaudium in celo facit angelisq leticiã
P te enim non meretricule locupletant᷑
s aluntur uirgines xp̃i: non uenator ⁊
auriga ditantur. s sustentantur paupes
xp̃i. Ad consulatum eorum diuerse to¬

Expanded text:
firmaverunt: tuumque votum commune firmaverunt: tuumque votum commune fecerunt: quae cum multos suorum in altissimo dignitatis gradu viderint, de nullo ita, ut de te, aliquando laetatae sunt. Nihil enim tam magnum, nihil tam praeclarum in quoquam viderant. Sola retro aetate non habuit. Licet ediderit virilis sexus memorabiles consulatus: et amplissimi ordinis fastus  Al. status, illustris familiae nomina frequens audierit: nihil umquam tamen in genere vestro hoc tuo honore fuit praestantius, qui non corporali albo  Al. alvo, sed in libro memoriae immortalis insertus est. Cum exceperint illi theatrales toto orbe plausus: miraque acclamandi conspiratione insignia consulum merita, laetum vulgus expresserit: longe tamen tui honoris est gloria major, quae gaudium in coelis fecit, angelisque laetitiam. Per te enim non meretriculae locuplentantur, sed aluntur virgines Christi: non venator et auriga ditantur, sed sustentantur pauperes Christi. Ad consulatum eorum diversae to
Abbreviated transcription (Latin):
boni consuetudo & iugi meditatione fir¬
manda est. Occupandum est oꝑtimis
rebus ingenium. & sancte conuersati¬
onis usus. altius inserendus est. Tunc
uero ad ꝑfectionis fastigium animus
ascendit: & longe consuetudinis bene¬
ficio. utitur ad bene uiuendi facultatem:
& uirtutes suas ipse etiam miratur
secum. & quodamm in se putabit natũ
a te sanctitatis auia materq expectent:
que cum te quasi nouum & illustre quoddã
in te solam omuem curam animi trans¬
tulerunt. & ꝓpositi tui cursum miris stu¬
diis ac fauore succendunt. Cumqz ipse
te ad honestatem morum ab ineunte etate
formauerint. nunc a te uinci cupiunt:
tanquam uictoriam tuam laudem esse
putant. Quarum egregia erga dominũ
fides in professione tua maxime claruit:
cum te iam nuptiis preparatam simul
atei aliud uelle didicerunt. mira conti¬
nuo assensus celeritate ad id quod elege¬
ras cohortate sunt. & trepidam ꝓ etate
sententiam uoluntatis sue auctoritate

Expanded text:
boni consuetudo, et jugi meditatione confirboni consuetudo, et jugi meditatione confirmanda est. Occupandum est optimis rebus ingenium: et sanctae conversationis usus altius inferendus est. Tunc vero ad perfectionis fastigium animus ascendit: et longae consuetudinis beneficio utitur ad bene vivendi facultatem. Et virtutes suas ipse etiam miratus secum, quodam modo in se putabit natum a te sanctitatis avia materque exspectant; quae cum te quasi novum et illustre quoddam in te solam omnem curam animi transtulerunt: et propositi tui cursum, miris studiis ac favore succendunt. Cumque ipsae te ad honestatem morum ab ineunte aetate formaverint: nunc a te vinci cupiunt, tuamque victoriam suam laudem esse putant: quarum egregia erga Deum fides in professione tua maxime claruit, cum te jam nuptiis praeparatam, simul atque aliud velle didicerunt, mira continuo assensus celeritate, ad id quod elegeras, cohortatae sunt. Et trepidam pro aetate sententiam, voluntatis suae auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
conare. Consuetudo est que aut uicia aut
uirtutes alit: queq in his plurimum
ualet. cum quibus ab ineunte etate si¬
mul creuerit. Obtimi sunt ad iustitutio¬
nem morum. primi quiq anni. Habent
enim in se lentum quoddam & molle. &¬
quod facile formari queat. atqz ad ar¬
bitrium uolentis trahi: & in cunctis
uere rebus citius assuescit omne quod
tenerum est. Nouellas adhuc & uix fir¬
me radicis arbusculas dum ad omnem
ductum sequaces sunt. in quamlibet par¬
tem flecti facile est. que natura plerumq
curuate cito ad arbitrium colentis cor¬
toq citius a uagandi libertate dissueta
sunt. tanto facilius uel colla iugo uł
frenis insuescunt. Ipsa quoq licteraꝵ
studia teneris melius in seruntur inge¬
nus: ideꝵ penitus inherere sensibus
solet. quod prius sederit in mente. Hoc
idem plurimum etiam in bene iuuendi
ratione uaiet. Dum ad huc mobilis est
etas. & animus duci facilis: exercenda

Expanded text:
conare. Consuetudo est, quae aut vitia, aut conare. Consuetudo est, quae aut vitia, aut virtutes alit, quaeque in his plurimum valet, cum quibus ab ineunte aetate simul creverit. Optimi sunt ad institutionem morum primi quique anni. Habent enim  Al. etiam in se lentum quiddam et molle, quod facile formari queat: atque ad arbitrium volentis trahi: et in cunctis fere rebus citius assuescitur omne quod tenerum est. Novellas adhuc et vix firmae radicis arbusculas, dum ad omnem ductum sequaces sunt, in quamlibet partem flecti facile est. Quae natura plerumque curvatae, cito ad arbitrium colentis cortoque citius a vagandi libertate dissueta sunt: tanto facilius vel colla jugo, vel frenis ora insuescunt. Ipsa quoque litterarum studia teneris melius inseruntur ingeniis. Idque penitus inhaerere sensibus solet, quod primitus sederit in mente. Hoc idem plurimum etiam in bene vivendi ratione valet: dum adhuc mobilis est aetas, et animus duci facilis: exercenda
Abbreviated transcription (Latin):
pore uirgo sit sp̃u. & nichilominus
aut manibus aut oculis aut auribus
peccet aut lingua: quomodo corpore sã¬
cta dicenda estͦ Deinde si uel odio in¬
fecta uł inuidia uel auaricia uel ira¬
cundia sit: quomodo spiritu optinet
sanctitatem: Et si nupta que uocatur.
amore coniugii cogitat quomodo pla¬
ceat uiro suo. quantum liberis relin¬
quat. que uariis mundi stricta curis
rarius ad uoluntatem dei respicit. ta¬
men de peccatis excusare se non potest:
miuidi huius impedimentis ac libera.
equare moribus & ꝑ omnia deo copu
me inbeata uita curam impende. minc
stude ut calentem recentis conuersionis¬
fidem nouus semꝑ ardor accendat. & in
tenera adhuc etate facilius sancte con¬
uersationis usus inolescat. Quicquid in
te pͥmum institueris hoc manebit: &¬
ad initiorum tuorum regulam reliqua
uita decurrit. Hinis in ipso exordio co¬
gitandus est: qualis ad illum ultimum
diem ꝑuenire cupis. talis iam nunc eẽ

Expanded text:
pore, virgo sit spiritu, et nihilominus pore, virgo sit spiritu, et nihilominus aut manibus, aut oculis, aut auribus peccet, aut lingua; quomodo corpore sancta dicenda est? Deinde si vel odio infecta, vel invidia, vel avaritia, vel iracundia sit; quomodo spiritu obtinet sanctitamore conjugii cogitat, quomodo placeat viro suo : quantum liberis relinquat, quae variis mundi astricta curis, rarius ad voluntatem Dei respicit: tamen de peccatis excusare se non potest: hujus mundi impedimentis, ac libera, aequare moribus, et per omnia Deo copulme in beata vita curam impende: nunc stude, ut calentem recentis fidem conversionis, novus semper ardor accendat, et in tenera adhuc aetate facilius sanctae conversationis usus inolescat. Quidquid in te primum institueris, hoc manebit, et ad initiorum tuorum regulam reliqua vita decurret. Finis in ipso exordio cogitandus est. Qualis ad illum ultimum diem pervenire cupis, talis nunc jam esse
Abbreviated transcription (Latin):
sitiunt iusticiam: quoniam ipsi satura¬
buntur. Tult enim esurire nos hic sem¬
per. hic sitire iusticiam: ut in futuro iusti¬
cie retributione satiemur. Consideranda
sideranda est iusticia. ut in fame uł siti
cibus desideratur ac potus. Et hoc om̃ib
mortalis uite promissa desiderant. Ianz
tuum est estimare quantum animum
prestare debeas. que maioris premii desi¬
derio plus facere ꝓposuisti. quam uel
alios necesse est. Apłs definiens xpisti
uirginem longe eam separauit a nupta.
& diuersis studus. singularitatis meritũ
coniugiiq diuisit. Innupta inquit &
uirgo cogitat que dei sunt. quomodo pla¬
ceat deo. ut sit sancta corpore & sp̃u: que
autem nupta est cogitat que sunt mun¬
di. quomodo placeat uiro suo. Que cor¬
pore & sp̃u sancta est: nec in membris
nec in mente delinquit. Delinquere
autera non in causa tantum sastitati
esse potest: s etiam in quacumqz par¬
te iusticie. Quamuis enim iurgo cor¬

Expanded text:
sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturasitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur . Vult enim esurire nos hic semper, ac sitire justitiam, ut in futuro justitiae retributione satiemur. CAPUT XII. Cosideranda est justitia, ut in fame vel siti cibus desideratur ac potus: et hoc in commmortalis vitae praemia desiderant. Jam tuum est aestimare quantum animo praestare debeas, quae majoris praemii desiderio plus facere proposuisti, quam vel alios necesse est. Apostolus definiens Christi virginem, longe eam separavit a nupta, et diversis studiis singularitatis meritum conjugiique divisit: Innupta, inquit, et virgo cogitat quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, ut sit sancta corpore et spiritu; quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro suo . Quae corpore et spiritu sancta est, nec in membris nec in mente delinquit. Delinquere autem non in causa castitatis tantum esse potest, sed etiam in quacumque parte justitiae. Quamvis enim virgo cor
Abbreviated transcription (Latin):
torpescimus. Considerare pudet quantꝰ
sit feruor in scło. qua cura singła queq
studia hominum cotidie ad ꝑfectiora
nitantur. Uitteraꝵ ardor. nilla ꝓ rsus
etate extinguitur. immo ut secularis
auctoris utar sententia. ipsa magis
etate inflaminatur. Diuitiarum amor
in satiabilis est. expleri nescit honorum
cupido. Uelerem res habiture finẽ sine
fine queruntur: nos diuinam sapĩam.
celestes diuitias. immortales honores.
pigra quadam dissimulatione negli-¬
gunus: & spũales diuitias aut ne at¬
tingimus quidem. aut si leurter degu¬
stauerimus. continuo nos putamus
eẽ satiatos. Aliter nos diuina sapĩa
ad suas inuitat epulas. Qui edunt
me inquit adhrc esuriunt: & qui me
bibunt ad huc sitiunt. Nuslus unqn
talib expletur epulis: nec aliquando
patitur de satietate fastidium. T anto
unusquisq capacior. tanto auidior erit:
quanto inde plus hauserit. Dominus
in eungło. beati ait qui esuriunt et

Expanded text:
torpescimus. Considerare pudet quantus torpescimus. Considerare pudet quantus sit fervor in saeculo, qua cura singula quaeque studia hominum quotidie ad perfectiora nitantur. Litterarum ardor nulla prorsus aetate exstinguitur; imo, ut saecularis auctoris utar sententia, ipsa magis aetate inflammatur: divitiarum amor insatiabilis est; expleri nescit honorum cupido; celerem habiturae res finem sine fine quaeruntur. Nos divinam sapientiam, coelestes divitias, immortales honores, pigra quadam dissimulatione negligimus, et spirituales divitias aut ne attingimus quidem, aut si leviter degustaverimus, continuo nos putamus esse satiatos. Aliter nos divina sapientia ad suas invitat epulas: Qui edunt me, inquit, adhuc esurient; et qui me bibunt, adhuc sitient . Nullus unquam talibus expletur epulis, nec aliquando patitur de satietate fastidium: tanto unusquisque capacior, tanto avidior erit, quanto inde plus hauserit. Dominus in Evangelio, Beati, ait, qui esuriunt et