comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potus. ꝑ menbra fundatur. Sed istiusmodi homines. dum
uolunt alterius in periciã reprehendere: ostendunt suam.
Quãuis enim tenuit humor. et liquens esca. cum inue¬
nis. et artub cum cocta fuerit et digesta per occultos
meatus corporis. quos grecillopore. uocant: ad infer¬
ora dilabitur. et in secessum uadit.De corde enĩ
exeunt cogitaciones malȩ. homicidia. adulteria: forniea¬
Ergo animȩ principale non scđm platonem in cerebro
sed iuxxta xpistum in corde est: et arguendi sunt ex hac
sentencia. qui cogitationes a diabolo immitti putant. et ñ
ex propria nasci uoluntate. Diabolus adiutor esse et incen-¬
tor malarum cogitationũ potestꝰ auctor non potest. Sin-
autem semꝑ in insidiis positus leuẽ cogitationũ nr̃arum
scintillam siuis fomitib inflãmarit nonꝰ debemꝰ oppinari
eum cordis quoq occulta rimari: sed ex corꝑis habitu
et gestibus estimare. quid uersemꝰ intrinsecus. Uerbi gr̃a.

Expanded text:
potus per membra fundantur. Sed istiusmodi homines dum potus per membra fundantur. Sed istiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam. Quamvis enim tenuis humor et liquens esca, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora dilabitur, et in secessum vadit. De corde enim exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicaErgo animae principale non, juxta Platonem, in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
sine intellectu estis : Quod aꝑte dictum fuerat et patebat
auditui apostolus petrus per parabolam dictum putat:
et in roma infesta misticam querit intelligentiam: corripit᷑¬
q a dño quare parabolice dictum putet. quod ꝑspicue lo¬
cutus est. Ex quo animaduertimꝰ uiciosum esse auditorẽ
qui aut obscura manifeste. aut manifest& dicta obscure
uelit intelligere. N on intelligitis quia omne qđ
in os intrat in uentre uadit et in secessum emittitur:
sunt scandalis: et ex hac sentenciola quidam calũpniant᷑
quod dñs iħc phisice disputationis ignarus. putet om̃s cibos
in uentrẽ ire. et in secessum digeri: cum statim in fuse escȩ
per artus et uenas ac medullas neruosq fundant᷑. Unden
multos qui uitio stomachi ꝑpetem sustinent uomitũ. post
cenas et prandia statim euomere quod ing esserint: et tam̃
corpulentos esse. quia ad primũ tactum liquidior cibus. et

Expanded text:
sine intellectu estis? Quod aperte dictum fuerat, et patebat sine intellectu estis? Quod aperte dictum fuerat, et patebat auditui, apostolus Petrus per parabolam dictum putat, et in re manifesta mysticam quaerit intelligentiam. Corripiturque a Domino, quare parabolice dictum putet, quod perspicue locutus est. Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem, qui aut obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure velit intelligere. Non intelligitis, quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittitur? sunt scandalis. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire, et in secessum digeri  Al. dirigi: cum statim infusae escae per artus et venas ac medullas, nervosque fundantur. Unde et multos, qui vitio stomachi perpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia, statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse: quia ad primum tactum liquidior cibus et
Abbreviated transcription (Latin):
si plantacio quam non plantauit pater eradicabitur. ergo
quam ille plantauit non potest eradicari. Sed audiant
illud iheremie. Ego uos plantaui uineã ueram. quomodo
uersi estis in amaritudinẽ uitis alienȩ: Plantauit quidem
deus: et nemo potest eradicare plantationẽ eius. Sed qm̃
ista plantatio in uoluntate ꝓprii arbitrii est: nullus ali¬
is eam eradicare poterit. nisi ipsa tribuerit assensum.c x xxui¬
Sunte illos: ceci sunt. duces cecorum. Hoc est quod apł̃s¬
preceꝑat. Hereticũ hominẽ post unam et alteram correp¬
tionem de uita: sciens quod ꝑuersus sit huiuscemodi
et a semet ipso dampnatus. In hunc sensum et saluator precepit
doctores pessimos dimittendos arbitrio suoꝰ sciens eos diffi¬
culter ad ueritatẽ posse trahi: cecos esse et cecum populum
in errorem trahere.Pespondens autem petrus dicx̃e.
ei. Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit. Adhuc et uos

Expanded text:
Si plantatio quam non plantavit Pater, eradicabitur: ergo Si plantatio quam non plantavit Pater, eradicabitur: ergo quam plantavit ille, non potest eradicari. Sed audiant illud Jeremiae; Ego vos plantavi vineam veram, quomodo versi estis in amaritudinem vitis alienae ? Plantavit quidem Deus, et nemo potest eradicare plantationem ejus. Sed quoniam ista plantatio in voluntate proprii arbitrii est, nullus alius eam eradicare poterit, nisi ipsa praebuerit assensum. Sinite illos, caeci sunt, duces caecorum. Caecus apraeceperat: Haereticum hominem post unam et alteram correptionem devita, sciens quod perversus sit hujuscemodi, et a semetipso damnatus . In hunc sensum et Salvator praecepit doctores pessimos dimittendos arbitrio suo, sciens eos difficulter ad veritatem posse trahi, et caecos esse, et caecum populum in errorem trahere. 114 Respondens autem Petrus, dixit ei: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos
Abbreviated transcription (Latin):
ris scandalum: breuiter dicendũ quid significet. sco¬
cRoaoN Loñ. et scandalum. Hos offendiculũ uel rui¬
nam et impactionẽ pedis possumus dicere. Quando gͦ
legimus quicũq de minimis istis scandalirauerit quen¬
piam: hoc intelligimus qui dicto factoue occasionem
ruinȩ cuiquã dederit. Et ille respondens ait. Om¬
nis plantacio quã non plantauit pater meus celestis:
eradicabitur. Etiam quȩ plana uidentur in scripturis:
plena sunt questionib. Omĩs inquit plantatio quam
non plantauit pater m̃s celestis: eradicabitur: ergo era¬
dicabitur et illa plantatio de qua apł̃s ait: ego plan¬
taui apollo rigauit. Sed soluitur questio ex eo quod
sequitur: deus autẽ increm̃tũ dedit. Dicit et ipse. Dei
agricultura. dei edificatio estis. Et in alio loco. Soꝑato¬
res dei sumus. Si autem cooꝑatores. gͥ plantante paulo
Abutunt᷑ hoc loco qui diuersas naturas introducunt dicentes.

Expanded text:
ris, scandalum, breviter dicamus quid 113 significet. ris, scandalum, breviter dicamus quid 113 significet. Σκῶλον et scandalum, nos offendiculum, vel ruinam et impactionem pedis possumus dicere. Quando ergo legimus: Quicumque de minimis istis scandalizaverit quempiam, hoc intelligimus, qui dicto factove occasionem ruinae cuiquam dederit. At ille respondens, ait: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Etiam quae plana videntur in Scripturis, plena sunt quaestionibus. Omnis, inquit, plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Ergo eradicabitur et illa plantatio, de qua Apostolus ait: Ego plantavi, Apollo rigavit . Sed solvitur quaestio ex eo quod sequitur: Deus autem incrementum dedit . Dicit et ipse: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Et in alio loco: Cooperatores Dei sumus. Si autem cooperatores: igitur plantante Paulo, Abutuntur hoc loco qui diversas naturas introducunt, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
ruminant: nec squamosa in piscib sunt. Unde ⁊ in actib
apłorum scriptum est. Quod deus scĩficauit. tu ne cõmune
dixeris. Cõmune ergo quod ceteris hominib patet. et qͣs
non est de parte dei: pro ĩmundo appellatur. Non quod¬
intrat in os coinquinat hominẽ: sed quod ꝓcedit ex ore
hoc coinquinat hominẽ. Opponat prudens lector et dicat.
Si quod intrat in os non comquinat hominẽ: quare
idolotitis non uescim̃e Et apłs scribit. Hon potestis calicẽ
dñi bibere. et calicem demoniorũ. Sciendũ igitur quod
ipsi quidem cibi et om̃ĩs creatura per se omnis munda
sit: sed idolorũ ac demonũ inuocatio ea faciat ĩmunda:¬
.c xxx uiiI unc accedentes discipuli eius dixer̃t ei. Scis quia
pharisei audito uerbo scandalirati sunt: Ex uno sermo¬
ne omis suꝑsticio obseruationũ udaicarũ fuerat elisa.
arbitrantur. Et quia crebro teritur in eccłasticis scriptu¬

Expanded text:
ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus apostolorum scriptum est: Quod Deus sanctificavit, tu ne commune dixeris . Commune ergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro iintrat in os communicat hominem: sed quod procedit ex ore hoc coinquinat hominem. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi, et Dei creatura per se omnis munda sit: sed idolorum ac daemonum invocatio ea faciat immunda. Tunc accedentes discipuli ejus, dixerunt ei: Scis quia Pharisaei, audito verbo hoc, scandalizati sunt? Ex uno sermone omnis superstitio observationum Judaicarum fuerat elisa; am arbitrabantur  Al. arbitrantur. Et quia crebro teritur in Ecclesiasticis Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Multi habentes obligatos aere alieno et nolentes s
creditum reddere. delegabant sacerdotibus: ut exacta
pecunia ministeriis templi et eorum usib deseruiret. Potest
autem et hunc breuiter habere sensum: munus quod ex
me est tibi proderit. Compellitis inquit filios. ut dieant
parentib suis. quodcũq donum oblaturus eram deo in tuos
consumo cibos. tibiq prodest o pater et mater: ut illi tim̃tes
accipere quod deo uideant mancipatum. in opẽ magis ue¬
lint uitã ducere quã comedere de consecratis. N on qd̃
intrat in of cõcorinicat hominẽ. sed quodi ꝓcedit ex ore hoc
cõmunicat hominẽ. Uerbũ cõmunicat. ꝓprie scripturarũ¬
est: et publico sermone non terit᷑. populus iudeorũ partẽ
dei se esse lactitans cõmunes cibos uocant. quib om̃s utun¬
tur homines: uerbi gratia suillã carnẽ. ostreas. lepores. et
istius modi animantia. quȩ ungulam non findunt. nec

Expanded text:
one. Multi habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi one. Multi habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, delegabant sacerdotibus, ut exacta pecunia ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum. Manus quod ex me est, tibi proderit: Compellitis, inquit, filios, ut dicant parentibus suis: quodcumque donum oblaturus eram Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater, et mater, ut illi timentes accipere quod Deo 112 mancipatum videant, inopem magis velint vitam ducere, quam comedere de consecratis. Non quod intrat in os communicat hominem: sed quod procedit ex ore, hoc coest, et publico sermone non teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines: verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt nec
Abbreviated transcription (Latin):
honorandi sunt. maxime qui laborant in uerbo et in doc¬
trina dei. Et ꝑ hoc mandatũ iubemur ut boui trituranti
os non cludamus et dignus sit oꝑarius mercede sua. Pre¬
ceperat dñs uel in becillitates uel etates uel penurias pa¬
rentum considerans: ut filii honorarent etiã in uitȩ necessa¬
riis ministrandis parentes suos. Hanc ꝓuidentissimã dei legẽ.
uolentes scribe phariseiq subuertere ut impietatẽ sub no¬
mine pietatis inducerent. docuer̃t pessimos filios. ut si
quis ea quȩ parentib offerenda sunt deo uouere uolue¬
rit qui uerus est pater. oblatio dñi p̃paratur parentum
muneribus: uel certe ipsi parentes quȩ deo consecrata cer¬
nebant. ne sacrilegii crimen incurrerent declinantes egesta¬
te conficiebantur. Atq ita fiebat: ut oblatio liberorum
sub occasione templi et dei in sacerdotũ lucra cederet.
Hec pessima phariseorũ tradicio de alia occasione uenie¬

Expanded text:
honorandi, maxime qui laborant in verbo et dochonorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Dei . Et per hoc mandatum jubemur, ut bovi trituranti os non claudamus . Et dignus sit operarius mercede sua . Praeceperat Dominus, vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent, etiam in vitae necessariis ministrandis, parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae et Pharisaei subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit qui verus est Pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus: vel certe ipsi parentes, quae Deo consecrata cernebant, ne sacrilegii crimen incurrerent, declinantes, egestate conficiebantur. Atque ita fiebat ut oblatio liberorum, sub occasione templi Dei, in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum traditio, de alia veniebat occasi
Abbreviated transcription (Latin):
naiestate. Quare discipuli tui transgrediunt᷑ tradicio¬
nem iudeorũ: Mira phariseorũ scribarumq stulticia. dei fi¬
lium arguunt: quare hominũ traditiones. et p̃cepta ñ seruẽt.
Non enim lauant manus suas cum panẽ manducant. manꝰ
uerbum dei. Ipse autẽ respondens ait illis. Quare et uos tͣns¬
gredimini mandatũ dei ꝓpter traditionẽ urãm: Falsam ca¬
lũpniam uera responsione confutat. Cum inquit uos ꝓpt̾
traditionem hominũ p̃cepta dñi negligatis: quare disci-¬
pulos meos arguendos creditis qđ seniorũ iussa paruipen-¬
dant ut dei scita custodiant: Nam deus dixit. Nono¬
ra patrẽ tuũ et matrẽ: et. qui maledicerit patri uel ma-¬
tri morte moriatur. Uos autẽ dicitis. quicumq dixerit
turis non tantũ in salutationib et offitiis. deferendis: quan¬
tum in helemosinis ac munerũ oblatione sentitur. Hono¬
ra inquit apostolus uiduas quȩ uerȩ uiduȩ funt. Hic honor
donũ intelligitur. Et in alio loco. Presbiteri duplici honore

Expanded text:
ntes: 110 Quare discipuli tui transgrediuntur traditiones seniorum? Mira Pharisaeorum Scribarumque stultitia, Dei Filium arguunt, quare hominum traditiones et praecepta non servet? Non enim lavant manus suas, cum panem manducant. Manusverbum Dei. Ipse autem respondens, ait illis: Quare et vos transgredimini mandatum Dei, propter traditionem vestram? Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos putatis, quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem et matrem, et qui maledixerit patri vel matri, morte moriatur. Vos auturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum 111 in eleemosynis ac munerum oblatione sentitur . Honora, inquit Apostolus, viduas, quae vere viduae sunt ; hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore
Abbreviated transcription (Latin):
non habetur:ꝰ sensusq manifestus est. qd ex elem̃torum
ordine atq constancia possint et sereni et pluuie dies
prenosei. Scribe autem et pharisei qui uidebant̾ legis esse
doctores ex propharum uaticinio. non potuer̃t intelligere
saluatoris aduentũ.
Et relictis illis abiit. Et cum
uenissent dhiscipuli eius transfretum: obliti sunt panes
accipere. Relictis scribis et phariseis quib dixerat. ge¬
neratio mala et adultera signum querit. et signum non
dabitur ei nisi signum ione. recte abiit transfretum:
et gentium secutus est populus. Quid autem sibi uelit

Expanded text:
non habetur: sensusque manifestus est, quod ex elementorum ordine atque constantia, possint et sereni, et pluviae dies praenosci. Scribae autem et Pharisaei, qui videbantur legis esse doctores, ex prophetarum vaticinio non potuerunt intelligere Salvatoris adventum. Et relictis illis, abiit, et cum venissent discipuli ejus tabiit. Relictis scribis et Pharisaeis quibus dixerat, Generatio mala et adultera signum quaerit: et signum non dabitur ei nisi signum Jonae, recte abiit trans fretum et gentium secutus est populus. Et cum venissent
Abbreviated transcription (Latin):
et reł. De hoc signo iam supradiacimus: et eadem repe¬
tere ociosi est: tantũ in his quȩ discrepant ĩmoremur.
Supra legimus. uespere autẽ facto accesser̃t ad eum
duo iam ꝑseuerant mecum. Ibi quinq panes et duo pis¬
ces: hic septem panes et pauci pisciculi Ibi suꝑ fenum discũ¬
bunt: hic super terram. Ibi qui comedunt quinq milia
sunt iuxta panũ numerũ quos comeder̃t: hic quatuor
milia. Ibi duodecim cophini replentur de reliquiis frag¬
mentorũ: Hic septem sporte. In suꝑiori ergo signo quia
propinqui erant et uicini quinq sensuum. nonꝰ ipse dñs
eorum recordatur sed discipuli: et recordantur uesꝑȩ uici¬
na nocte. et inclinante iam sole: hic autẽ ipse dñs recor¬
datur. et misereri se dicit. et causas miserationis exponit
nibus hoc est sacrato aluntur numero. atq ꝑfecto. ñ sunt
quinq milia sed quatuor milia: qui numerus semꝑ in
laude ponitur. Et quadrangulus lapis non fluctuat:

Expanded text:
. De hoc signo jam supra diximus, et eadem repetere otiosi est: tantum in his quae discrepant, immoremur. Supra legimus: Vespere autem facto, accesserunt ad euduo jam perseverant mecum. Ibi quinque panes erant et duo pisces: hic septem panes et pauci pisciculi. Ibi super fenum discumbunt: hic super terram. Ibi qui comedunt quinque millia sunt, juxta panum numerum quos comedunt: hic quatuor millia. Ibi duodecim cophini replentur de reliquiis fragmentorum: hic septem sportae. In superiori ergo signo, quia propinqui erant et vicini quinque sensuum, non ipse Dominus eorum recordatur, sed discipuli: et recordantur vespere vicina nocte, et inclinante 119 jam sole. Hic autem ipse Dominus recordatur, et misereri se dicit, et causam miserationis exponit:nibus, hoc est, in sacrato aluntur numero atque perfecto, non sunt quinque millia, sed quatuor millia: qui numerus semper in laude ponitur, et quadrangulus lapis non fluctuat, et
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuerit qđ parũ uidebatur crescat in maius: et ad sa¬
heretica si uel modicã scintillam in tuum pectus iecerit.
in breui ingens flãma succrescet: et totã hominis possessi¬
onem ad se trahet. Deniq sequitur tunc intellexerunt.
quia non dixisset cauendũ a ferm̃to panũ sed a doctrina

Expanded text:
tum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in majus, et ad satum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in majus, et ad sahaeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescit, et totam hominis possessionem ad se trahit. Denique sequitur: Tunc intellexerunt, quia non dixisset cavendum a fermento panum, sed a doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
nos sumpfistis: Et reliqua. Per occasionẽ precepti quo sal¬
quinq milia hominum. et quatuor milia que pasta sunt
in heremo: quod licet signorum magnitudo ꝑspicua sit:
tamen et aliud inspiritali intelligentia demonstretur. Si
enim ferm̃tum phariseorũ et faduceorũ ñ corporalẽ panẽ
sed traditiones ꝑuersas et heretica significat dogmata:
quare et cibi quib nutritus est populus dei non ueram
doctrinã integrãq signi ficet : Querat aliquis et dicat.
quomodo panes non habebant qui statm impletis spor¬
tis septem. ascendert̃ nauiculam. et uenerunt in fines
magedan: ibiq audiunt nauigantes qđ cauere de¬
beant a ferm̃to phariseorũ et saduceorum. S script᷑a
testatur: quod obliti sint eos secum tollere. Hoc est
fermentũ: de quo et apostolus loquitur. Modicum
ferm̃tum totã massam corrũpit. Istiusmodi ferm̃tum qd̃
omni ratione uitandũ est. habuit marcion et ualentinus
et om̃s heretici. Ferm̃tũ hanc uim habet. ut si farinȩ mix¬

Expanded text:
orum et Sadducaeorum. Per occasionem praecepti quo Salquinque millia hominum, et quatuor millia, quae pasta sunt in eremo; quod licet signorum magnitudo perspicua sit, tamen et aliud in spirituali intelligentia demonstretur. Si enim fermentum Pharisaeorum et Sadducaeorum non corporalem panem, sed traditiones perversas, et haeretica significat dogmata; quare et cibi, quibus nutritus est populus Dei, non veram doctrinam integramque significent? Quaerat aliquis et dicat: Quomodo panes non habebant, qui statim impletis septem sportis, ascenderunt in naviculam, et venerunt in fines Magedan: ibique audiunt navigantes, quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum? Sed Scriptura testatur quod obliti sint eos secum tollere. Hoc est fermentum, de quo et Apostolus loquitur; Modicum fermentum totam massam corrumpit . Istiusmodi fermentum, quod omni ratione vitandum est, habuit Marcion, et Valentinus, et omnes haeretici. Fermentum hanc vim habet, ut si farinae mix
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad priora uel adposteriora respondeat. Inmundus sp̃s exiuit aui¬
dȩis. quando acceperunt legẽ: & ambulauit perloca arioa quȩrens
sibi reͦquiem. Ex pulsus uidelic& audȩis ambulauit ꝑgentium
solidines: quȩ cũ postea dño credidissent. ille non inuento lo
hospitẽ non habebat dicentẽ: surgite & habeamus hinc &
& inalio loco. di mittetur uobis domus ur̃a deserta. Quia igitur
& di & angeloꝵ presidia ñ habebant. & ornatȩ erant suꝑfluis obser¬
uationibus legis & traditionibus pharisȩoꝵ reuertitur diabolus
adsedẽ suam pristinã. & septe nario numero sibi dȩmonũ addito
habteat pristinã domũ: & fiunt illius populi peiora prioribus
legis notitiam : quia aliuo est uenturũ non credere : aliud eũ non
suscepisse qui uenerit. Septenariũ autẽ numerũ adiunctum
diabolo. uel ꝓpter sabbatũ intellige: uł ꝓpter numerũ sp̃s sc̃i

Expanded text:
vel ad priora, vel ad posteriora respondeat. Immundus spiritus exivit a Jvel ad priora, vel ad posteriora respondeat. Immundus spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt Legem, et ambulavit per loca arida, quaerens sibi requiem. Expulsus videlicet a Judaeis, ambulavit per gentium solitudines: quae cum postea Domino credidissent, ille, non invento loco hospitem non habebat, dicentem: Surgite, et abeamus hinc . t in alio loco: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Quia igitur et Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Legis, et traditionibus Pharisaeorum, revertitur diabolus ad sedem suam pristinam: et septenario sibi numero daemonum addito, habitat pristinam domum, et fiunt illius populi novissima pejora Legis notitiam: quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Nuidã istũ locũ dehereticis dictũ putant. qͦd inmundũs sys quim
Ceis ante habitauerant quando gentiles erant ad confesionẽ uerȩ fidei
eiciatur : Postea uero cũse abheresim transtuleruit. & simulatis uirtu¬
tibus ornauerint domũ suam. tunc aluis Ui nequecm spiritibus ad¬
iunctis reuertatur adeos diabolus & habit& in illis. fiantq nouifsima
eoꝵ peiora prioribus. Multo quippe peiori conditione sunt here¬
tici. quã gentiles quia in illis spes fidei est: in istis pugna discordiȩ. Cũ
hec intelligentia plausum quendã &colorẽ doctrinȩ preferat e
nescio an habeat ueritatẽ: ex es etũ qo finita parabola uel exemplo
Sequitur. Sic ERit &qnenatiort hiuo Ressicios
Conpellimur non adhereticos & quos lib& homines: sed adudȩ orum
populũ referre parabolam: ut contextus loci non passiuus & uagus in
diuersum fluciuaᷤt: atq insipientiũ more turbetur: seo herens sibi

Expanded text:
 istum locum de haereticis dictum putant, quod immundus spiritus, qui in  istum locum de haereticis dictum putant, quod immundus spiritus, qui in eis antea habitaverat quando gentiles erant, ad confessionem verae fidei ejiciatur: postea vero cum se ad haeresim transtulerint et simulatis virtutibus ornaverint domum suam, tunc aliis septem nequam spiritibus adjunctis, revertatur ad eos diabolus et habitet in illis: fiantque novissima eorum pejora prioribus. Multo quippe pejori conditione sunt haeretici quam gentiles: quia in illis spes fidei est, et in istis pugna discordiae. Cum haec intelligentia plausum quemdam et colorem doctrinae praeferat, nescio an habeat veritatem. Ex eo enim quod finita vel parabola, vel exemplo, sequitur: Sic erit et generationi huic pessimae: compellimur non ad haereticos et quoslibet homines: sed ad Judaeorum populum referre parabolam, ut contextus loci non passivus et vagus in diversum fluctuet, atque insipientium more turbetur; sed haerens sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretes triduo predicauit: ego tanto tẽpore. Ille assirus genti
ineredulȩ: ego uidȩis populo dei Ille peregrinis: ego ĩ uibus Ille
uoce locutus est simplici: nihil signoꝵ faciens: ego tanta signa faci¬
ens. beelzebub calumpniam sustineo. Plus ergo ẽ iona hic: id est in
presentiarũ interuos Reblba AUSTRI SURG& IAIdicio
cũ generatione ista. & condempnabit eam: quia uenit afinibus. t̃ra
audire sapientiam salomonis Nodẽ modo condẽpnabit regina austri
populum iudeorum.
quo condepnabunt uiri nintͣie israhelẽ incredulum. Ista ẽ aut̃ regi¬
na saba de qua in regũ uolumine & inparaly pomemon legimus: quȩ
ꝑ tantas difficultates gente sua & imperio derelictis uenit in iuidȩã
autẽ. & in regina saba occultȩ fides nationũ prȩfertur israhel
CUauts inmondus sp̃s exitRn ab hoooiae acnẜo¬
lat per loca arida : querens requiem & non inuenit. & reliqua

Expanded text:
Interpretes, triduo praedicavit: ego tanto tempore. Ille Assyriis genti Interpretes, triduo praedicavit: ego tanto tempore. Ille Assyriis genti incredulae: ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis: ego civibus. Ille voce locutus est simplici, nihil signorum faciens: ego tanta faciens signa, Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jona hic, id est, in praesentiarum inter vos. Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eamecce plus quam Salomon hic. 84 Eodem modo condemnabit regina Austri populum Judaeorum, quo condemnabunt viri Ninivitae Israelem incredulum. Ista autem est regina Saba, de qua in Regum volumine et in Paralipomenon legimus : quae per tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venit in Judaeam autem et in regina Saba, occulte  Al. occulta fides nationum praefertur Israel. Cum autem immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida, quaerens requ
Abbreviated transcription (Latin):
Egregie dixit adultera: quia dimiserat uirum: & iuxta ezechielẽ.
multis se amcctoribus copulauerat. SicIU QUERIT. & SICNUO
Norl basitUR illi : nͥsignã ione. ꝓphetȩ. Sic̃ enĩ fuit ionas in
uentre coeti uii diebus & iiiͦ noctibus ¶sic erit filius hominis in
corde terrȩtribus diebus & tribus noctibu
Se hoc loco plenius incõmentarus ionȩ ꝓphetȩ disputauimus
Ad illũ gͦ locũ lectoris diligentiã remitrimus. hoc breuiter nunc
dixisse contenti. qͦd CYHE Kaoxikae totũ intelligatur ex parte
ion qͦ om̃s iu dies & iii noctes mn inferno dns fecerit. Sed qͦs in parte
parasceue. & dominicȩ & tota die sabbati iudies & totidẽ noctes in¬
celligantur. UIRI NIEUItE SURQENIT IAIU DICIO CŨQEUERATIOne¬
& condempnabunt eam. Nonsententiȩ potestate: sed
sconparationis exemplo ETECCE plusquã ioria hic
Hic aduerbiũ loci non ꝓnom̃ intelligas Ionas secundum. lxxta

Expanded text:
 adultera. Egregie dixit adultera: quia dimiserat virum, et juxta Ezechielem,  adultera. Egregie dixit adultera: quia dimiserat virum, et juxta Ezechielem, multis se amatoribus copulaverat . Signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Sicut enim fuit Jonas ius diebus et tribus noctibus: sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. De hoc loco plenius in Commentariis Jonae prophetae disputavimus: ad illum ergo locum lectoris diligentiam remittimus. Hoc breviter nunc dixisse contenti, quod synecdochice totum intelligatur ex parte: non quod omnes tres dies et tres noctes in inferno Dominus steterit; sed quod in parte Parasceves, et Dominicae, et tota die sabbati, tres dies et totidem noctes intelligantur. Viri Ninivitae surgent i Jonae. Non sententiae potestate, sed comparationis exemplo. Et ecce plus quam Jonas hic. Hic, adverbium loci, non pronomen intelligas. Jonas, secundum Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃i calumpniamini : & dicitis me inbeelzebub pͥncipe dȩmoniorum
eicere dȩmonia reddituri estis rationẽ calũpniȩ ur̃ȩ.a Otiosum qͥ uerbũ
qͦs sine utilitate loquentis dicitur. & audientis siomissis seriis de rebus
friuolis loqͣm᷑. & fabulas loqͣm᷑ antiquas ceterũ qͥscur rilia replicat. &¬
cachinnis ora dissoluit: & aliqͥd ꝓfert turpitudinis: hic nͨ otiosi uerbi s
eriminosi tenebitur reus NHC RESPONDERUNT EL QUIbaM deScribis
Cic signũ postulant: quasi quȩ uiderant signa ñ fuerint: Sed in alio euan¬
gelista qͥd petant pleͦnius explicatur. Uolumus ate uroere signũ uidecȩlo
samuhelis tẽpore ȩstiuo contra naturã loci mugite tonitrua: corusca¬
re fulgura: imbres ruere: quasi nonpossint & illa calumpniari: &
dicere. ex occultis & uarus aeris passionibus accidisse. Nã qui calũpni¬
aris ea quȩ oculis uides. manu tenes utilitates sentis. quid facturus es
dehis quȩ de cȩlo uenerint. Utiq respondebis. & magos in aegypto

Expanded text:
s sancti calumniamini, et dicitis me in Beelzebub principe daemoniorum ejicere daemonia, reddituri estis rationem calumniae vestrae! Otiosum verbum est, quod sine utilitate loquentis dicitur et audientis: si omissis seriis, de rebus frivolis loquamur, et fabulas narremus antiquas. Caeterum qui scurrilia replicat, et cachinnis ora dissolvit et aliquid profert turpitudinis, hic non otiosi verbi, sed criminosi tenebitur reus. Tunc responderunt ei quidam de Scribis Sic signum postulant, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed in alio Evangelista quid petant plenius explicatur: Volumus 83 a te signum videre Samuelis, tempore aestivo contra naturam loci mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. Nam qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis: quid facturus es de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is alia gẽma sit uilior. Iterum simile est regnũ celo¬
rum sagenȩ missȩ in mare et ex om̃i genere piscium con¬
greganti: quam cum impleta esset educentes et secus litus

Expanded text:
omnis alia gemma fit vilior. Iterum simile est regnum coeloomnis alia gemma fit vilior. Iterum simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium congreganti. Quam cum i
Abbreviated transcription (Latin):
in corde suo. quem pristinis p̃tulit facultatibus.
terum simile est regnũ celorum homini negocia¬
tori querenti bonas margaritas: iuenta autem una
p̃ciosissima margarita abiit et uendidit omĩa quȩ
habuit. et emit᷑ eam. Aliis uerbis idipsum qd̾ supra
dicitur: bonȩ margaritȩ quas querit instrtor
lex et prophetȩ sunt. Audi marcion. audi manichee:
bonȩ margaritȩ sunt lex et propħȩ et noticia uete¬
ris instrumenti. Unum autẽ preciosissimũ est mar¬
garitum. sciencia saluatoris et sacram̃tũ passionis
illius. et resurrectionis archanum: quod cum inuenerit
homo negociator similis pauli apłi omĩa legis ꝓpħarũ¬
q misteria et obseruationes pristinas. in quibus inculpa
te uixerat quasi purgamenta contẽpnit. et quis quilias
ut xp̃m lucri faciat: non quo inuentio nouȩ margaritȩ
condẽpnatio ueterũ margaritarũ: sed quod comꝑatione eiꝰ

Expanded text:
in corde suo, quem pristinis praetulit facultatibus. in corde suo, quem pristinis praetulit facultatibus. Iterum simile est regnum coelorum homini negotiatori, quaerenti bonas margaritiosissima margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam. Aliis verbis idipsum quod supra dicitur. Bonae margaritae, quas quaerit institor, Lex et prophetae sunt. Audi, Marcion; audi, Manichaee: bonae margaritae sunt Lex et prophetae, et notitia veteris Instrumenti. Unum autem est pretiosissimum margaritum, scientia Salvatoris, et sacramentum passionis illius, et resurrectionis arcanum. Quod cum invenerit homo negotiator, similis Pauli apostoli, omnia legis prophetarumque mysteria, et observationes pristinas, in qte vixerat, quasi purgamenta contemnit, et quisquilias, ut Christum lucrifaciat. Non quod inventio novae margaritae, condemnatio sit veterum margaritarum, sed quod comparatione ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui
Simile est̾ regnũ celorum thesauro abscondito in
agro: quẽ qui inuenerit homo abscondit et p̃ gau
dio illius uadit. et uendit uniuersa quȩ habet. et emit
agrum illum. Crebis parabolarũ obscuritatibus retarda¬
ti. cõmaticã interpretationẽ excedimus: ut ꝓpe de alio
interp̃tationis genere. ad aliud transisse uideam̃. The¬
sauruis iste in qͦuo sunt om̃s thesauri sapienciȩ. et scien¬
ciȩ absconditi. aut deus uerum est qui in carne xp̃i
uidetur absconditus: aut sc̃ẽ scripturȩ. in quib re¬
posita eist noticia saluatoris: quem cum quis in eis
euenerit. debet omĩa nꝰtius seculi emulum̃ta contẽp¬
nere. ut illum possit habere quem repperit. Quodd
autẽ sequitur. quẽ cum inuenerit homo abscondit
idcirco dicitur. Non quod hoc de inuidia faciat: sed
quod more seruantis et nolentis ꝑdere abscondat

Expanded text:
ipsi justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui. ipsi justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui. Simile est regnum coelorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit homo abscondit: et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Crebris parabolarum obscuritatibus retardati commaticam interpretationem excedimus, ut prope de alio interpretationis genere, ad aliud transisse videamur. Thesaurus iste, in quo sunt omnes thesauri sapientiae, et scientiae absconditi, aut Deus verbum est, qui in carne Christi videtur absconditus, aut sanctae Scripturae, in quibus reposita est notitia Salvatoris, quem cum quis in eis invenerit, debet omnia istius saeculi emolumenta contemnere, ui illum possit habere, quem reperit. Quod autem sequitur, quem cum invenerit homo, abscondit, idcirco dicitur, non quod hoc de invidia faciat, sed quod timore servantis et nolentis perdere, abscondat
Abbreviated transcription (Latin):
et sunt adulteri ac fornicatores. Si enim ꝓhibetur era¬
dicatio et usq ad messem tenenda est patientia: quo¬
modo eiciendi sunt quidã de medio nr̃m: Inter triti¬
cum et zizania qd nos appellamus lolium. quã diu
herba est. et necdum calamus uenit ad spicam. gran¬
dis similitudo est: et in discernendo. aut nulla. aut
per difficilis distancia. Premonet ergo dñs. ne ubi
quid ambiguum est. cito sentenciam ꝓferamus. sed
deo iudici terminũ reseruemus: ut cum dies iudicii
uenerit. ille non suspicionẽ criminis. sed manifestum
reatum de sc̃orum co& ueitiat. Quod autẽ dixit zira¬
niorum fasciculos ignibus tradi. et triticum congre¬
gari in horrea. manifestũ est hereticos quosq et hy¬
pocritas gehennȩ ignibus concremandos: scõs uero
qui appellantur triticũ. horreis. id est mansionib ce¬
lestibus suscipi. Tunc iusti fulgebunt sicut sol
coram hominibus: post consũmationẽ autẽ mnundi.

Expanded text:
et sunt adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eraet sunt adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, et usque ad messem tenenda est patientia, quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizania, quod nos appellamus lolium, quamdiu herba est, et nondum culmus venit ad spicam, grandis similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis distantia  Al. substantia. Praemonet ergo Dominus, ne ubi quid ambiguum est, cito sententiam proferamus; sed Deo judicii terminum reservemus: ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminis, sed manifestum reatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est, mansionibus coelestibus suscipi. Tunc justi fulgebunt sicut sol coram hominibus; post consummationem autem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
intellige: seruos patris familiȩ. non ałios accipias quã
angłos qui cotidie uident faciem patris. Diabolus au¬
tem ꝓpt̾ea inimicus homo appellatur: qͥa d̾s ẽẽ desiuit.
Et in nouo psalmo scriptum est de eo. Exurge domine.
non confortetur homo. quam obrem non dormiat qui
ecclȩ p̃positus est: ne per illius negligentiã inimicus homo
superseminet zitania. hoc est hereticorum dogmata. Quod
autem dicitur. ne forte colligentes zirania. eradicetis simul
et frum̃tũ datur locus penitenciȩ: et monemur. ne ꝗto
amputemus fratrem: quia fieri potest. ut ille qui hodie
noxio deprauatus est dogiate. eras resipiscat: et defen-¬
dere incipiat ueritatẽ. Iilud quoq quod sequitur. sim-¬
te utraq crescere usq ad messem. uidetur illi p̃cepto ẽẽ
contrarium. auferte malum de medio ur̃mꝰ et nequa¬
quam societatẽ habendam. cum his qui fr̃s nominant᷑:

Expanded text:
intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam angelos, qui quotidie vident faciem Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appellatur; quia Deus esse desivit. Et in nono psalmo scriptum est de eo: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Quamobrem non dormiat, qui Ecclesiae praepositus est, ne per illius negligentiam inimicus homo superseminet zizania, hoc est, haereticorum dogmata. Quod autem dicitur: Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et frumentum, datur locus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem: quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat et defendere incipiat veritatem. Illud quoque quod sequitur: Sinite utraque crescere usque ad messem , videtur illi praecepto esse contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres 97 nominentur,
Abbreviated transcription (Latin):
rabolis. et eructans abscondita a constitutione mundi.
unc dimissis turbis uenit in domũ: et accesserunt.
ad eum discipuli eiꝰ dicentes. Dissere nobis parabolam ⁊i¬
raniorum agri. Dimittt turbas iħc. et domũ reuertitur:
ut accedant ad eum discipuli. et secreto interrogent.
quȩ populus. nec merebatur audire nec poterat. Dĩssere
nobis parabolam zixamorũ. Qui respondens ait
Qͥ seminat bonũ semen : est filius hominis. Perspicue ex
posuit quod ager mundus sit: saluator filius hominis:
bonum sem̃ filii regni: zizania filii pessimi: xrxanorũ
sator diabolus: messis consũmatio seculi: messores angłi
Omĩa scandala referunt᷑ ad zixania: iusti reputantur
in filios regni. Ergo ut supra dixi quȩ exposita sunt
a domino. his debemus accõmodare fidem. que autem
tacita et nr̃ȩ intelligentiȩ derelicta. ꝑstringenda sunt
breuiter. Homines qui dormiunt magistros eccłarum

Expanded text:
rabolis, et eructans abscondita a constitutione mundi. rabolis, et eructans abscondita a constitutione mundi. Tunc dimissis turbis venit in domum, et accesserunt ad eum discipuli ejus, dicentes: Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Dimittit turbas Jesus, et domum revertitur, ut accedant ad eum discipuli, et secreto interrogent quae populus nec merebatur audire, nec poterat. Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Qui respondens, ait: Qui seminat bonum semen, est Filius hoposuit quod ager mundus sit: sator, Filius hominis; bonum semen, filii regni; zizania, filii pessimi; zizaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; messores, angeli. Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem tacita, et nostrae intelligentiae derelicta, perstringenda sunt breviter. Homines qui dormiunt, magistros Ecclesiarum
Abbreviated transcription (Latin):
de quo hoc sũptũ ẽ testimoniũ. asaph prophete titu¬
lo inscribitur: et primũ scriptorẽ non intellexisse asaph.
et putasse scriptoris uitiũ. atq emendasse nomen
ysaie cuius uocabulũ manifestius erat. Sciendũ est
itaq quod in psalmis et ymns et canticis dei. ñ
solum dauid sed et ceteri quorũ p̾scripta sunt nomi¬
na: prophetȩ sunt appellandi: asaph uidelicet et
idithun et emanerraites et etham et filii chore. et re¬
liqui quo scriptura cõmemorat. Quodq et ꝑsona dñi dr̃
stitutione mundi: considerandũ attentius. et inueniendũ
describi egressum israhelis ex egiptoꝰ et omĩa signa nar¬
rari. quȩ in exodi continent᷑ historia. Ex quo intelligimus
uniuersa illa quȩ scripta sunt parabolice sentienda: nec ma¬
nifestã tantũ sonare litterã. sed et abscondita sacram̃ta. Hoc
enim saluator se dicturũ esse ꝓmittit: aꝑiens os suũ in pa-¬

Expanded text:
de quo hoc sumptum est testimonium, Asaph prophetae titude quo hoc sumptum est testimonium, Asaph prophetae titulo inscribitur. Et primum scriptorem non intellexisse Asaph, et putasse scriptoris vitium, atque emendasse nomen Isaiae, cujus vocabulum manifestius erat. Sciendum est itaque, quod in psalmis et hymnis et canticis Dei, non solum David, sed et caeteri, quorum praescripta sunt nomina, prophetae sint appellandi: Asaph videlicet et Idithum, et Eman Ezraites, et Aethan, et filii Chore, et reliqui quos Scriptura commemorat. Quodque ex persona Dominindita a constitutione mundi, considerandum attentius et inveniendum describi egressum Israelis ex Aegypto, et omnia signa narrari, quae in Exodi continentur historia. Ex quo intelligimus universa illa quae scripta sunt, parabolice sentienda: nec manifestam tantum sonare litteram, sed et abscondita sacramenta; hoc enim se Salvator edicturum esse promittit, aperiens os suum in pa
Abbreviated transcription (Latin):
et dimidiũ modium capiens. Dicuntur et alia de hac
parabola: sed non est presentis materiȩ totum de om̃ĩb
dicere. Hȩc omĩa locutus est iħc in parabolis
ad turbas: et sine parabolis non loquebatur eis. Non
discipulis sed turbis ꝑ parabolas loquitur: et usq
hodie turbȩ in parabolis audiunt: discipuli domi in-¬
terrogant saluatorẽ: ut impleretur qd dictum est ꝑ
prophetã dicentẽ. Aꝑiam in parabolis os meum: erue¬
tabo abscondita a constitutione mundi. Hoc destimo¬
nium de septuagesimo septimo psalmo sumptũ est.
habet edicio. ut impleretur quod dictũ est ꝑ prophe¬
tam dicentẽ: ibi scriptũ ꝑ ysaiam propħam dicentem.
Quod quia minime inueniebatur in ysaia: arbitror
postea a prudentib uiris esse sublatum. Sed mͥ uidet᷑
in principio ita editum: qđ scriptũ est ꝑ asaph ꝓphe-¬
tam dicentem. Septuagesimꝰ enim septimꝰ psalmus

Expanded text:
et dimidium modium capiens. Dicuntur et alia de hac et dimidium modium capiens. Dicuntur et alia de hac parabola, sed non est praesentis materiae totum de omnibus dicere. Haec omnia locutus est Jesus in parabolis ad turbas, et sine parabolis non loquebatur eis. Non discipulis, sed turbis per parabolas loquitur; et usque hodie turbae in parabolis audiunt: discipuli domi interrogant Salvatorem. Ut impleretur quod dictum est per prophetam dicentem: Aperiam in parabolis os meum, eructabo abscondita a constitutione mundi. Hoc testimonium de septuagesimo septimo psalmo sumptum est. habet editio: Ut impleretur quod dictum est per prophetam dicentem, ibi scriptum, per Isaiam prophetam dicentem. Quod quia minime inveniebatur in Isaia, arbitror postea a prudentibus viris esse sublatum. Sed mihi videtur in principio ita editum: Quod scriptum est per Asaph prophetam, dicentem. Septuagesimus enim septimus psalmus,
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ animȩ passionis in unũ redigent᷑. ut in ratione
possideamus prudentiã: in ira odium contra uiciaꝰ. in desi¬
derio cupiditatẽ uirtutũ: et hoc totum fiet ꝑ doctrinam
euangłicam quam nobis mater eccła p̃stitit. Dicam et
terciam quorũdã intelligentiã: ut curiosus lector e plu¬
ribus quod placuerit eligat. Mulierẽ istam. et ipsi eccle¬
siam interp̃tant̾: quȩ fidem hominis farinȩ satis trib
cõmiscuerit credulitati patris et filii et sp̃c sancti. Cũq
in unum fuerit ferm̃tata: non nos ad triplicem deum.
sed ad unius diuinitatis perducit noticiam. Farine qͦq
satatria. dum non est in singulis diuersa natura: ad un¬
tatem trahunt substanciȩ: Pius quidem sensus: sedd
numquã parabola et dubia enigmatum intelligentia po¬
test ad auctoritatẽ dogmatũ proficere. Satum autem
genus est mensurȩ iuxta morẽ prouinciȩ palestine unũ

Expanded text:
humanae animae passiones in unum redigentur, ut in ratione humanae animae passiones in unum redigentur, ut in ratione possideamus prudentiam: in ira, odium contra vitia: in desiderio, cupiditatem virtutum; et hoc totum fiet per doctrinam Evangelicam, quam nobis mater Ecclesia praestitit. Dicam et tertiam quorumdam intelligentiam, ut curiosus lector e pluribus quod placuerit, eligat: Mulierem istam et ipsi Ecclesiam interpretantur, quae fidem hominis farinae satis tribus commiscuerit credulitati Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Cumque in unum fuerit fermentata, non nos ad triplicem Deum, sed ad unius divinitatis perducit notitiam. Farinae quoque  Al. quippe sata tria, dum non est in singulis diversa natura, et ad unitatem trahunt substantiae. Pius quidem sensus, sed numquam parabolae et dubia aenigmatum intelligentia, potest ad auctoritatem dogmatum proficere. Satum autem genus est mensurae, juxta morem provinciae Palaestinae, unum
Abbreviated transcription (Latin):
medicina diuersa sit. Mulier ista quȩ ferm̃tũ accipit
et abscondit illud in farinȩ satis tribus donec ferm̃tetur
totum: uel p̃dicatio mͥ uidetur apostolica uel eccła. quȩ
de diuersis gentib congregata est. Hȩc tollit fermentum.
noticiã scilicet et intellig̾entiã scripturarũ: et abscondit
illud in farinȩ satis tribus. ut spiritus. anima. et corpu
in unũ redacta. non discrepent inter se: sed cum duobus
et trib conuenerit. ĩpetrent a patre quodcũq postulaue¬
rint. disseritur locus iste et aliter. Legimus in platone
na amma possessiones. sõ aoribt RuN. quod nos possuꝰ
interpretari racionabile: tos ipoRun. quod dicimus ple¬
pellamus concupiscibile. Et putat ille philosophus ra¬
cionabile nr̃m in cerebro: iram in felle: desidernm in ie¬
core cõmorari. Et nos ergo si acceperimꝰ ferm̃tum euan¬
gelicum scãrũ scripturarum. de quo supͣdictũ est. tres

Expanded text:
medicina diversa sit. Mulier ista, quae fermentum accepit, medicina diversa sit. Mulier ista, quae fermentum accepit, et abscondit illud in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum, vel praedicatio mihi videtur apostolica vel Ecclesia, quae de diversis gentibus congregata est. Haec tollit fermentum, notitiam scilicet et intelligentiam Scripturarum, et abscondit illud in farinae satis tribus, ut spiritus, anima, et corpus in unum redacta, non discrepent inter se; sed cum duobus et tribus convenerint, 94 impetrent a Patre quodcumque postulaverint . Disseritur locus iste, et aliter. Legimus in Platone,na anima passiones, τὸ λογικὸν quod nos possumus interpretari rationabile: τὸ θυμικὸν quod dicamus, plepellamus, concupiscibile: et putat ille philosophus rationabile nostrum in cerebro, iram in felle, desiderium in jecore commorari. Et nos ergo si acceperimus fermentum Evangelicum sanctarum Scripturarum, de quo supra dictum est, tres