comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itatus eẽ. ¶Simater impub̾is
su biectiptus rea postulata. ca
catur. aut nõ ẽe exip̃o defune¬
to conceptus aut exip̃o quid̃¬
¶Sus quistatus controu̾siam
filio faciebat. et solum se filiũ
fiririat: quam filius eius faci¬
ebat .s. ut neget cum filium.

Expanded text:
itatus esse'. Si mater impuberis itatus esse'. Si mater impuberis subiecti partus rea postulata causcatur aut non esse ex ipso defuncto conceptus aut ex ipso quids, qui status controuersiam filio faciebat et solum se filium adfirmat, quam filius eius faciebat, scilicet ut neget eum filium
Abbreviated transcription (Latin):
pus pub̾tatis.⁊iiarime inq¬
rere. hacognatis matre tuto¬
ribq pupͦillid finge c̃e testec
quosdani quidilata contioũs¬
ia aut mutabunt consiliun
aut decedent ant pp̃ temporis
interuallum noneauidemi fi¬
obstetricem ur ancillas que ĩ¬
itatcm ꝓptupossunt insunu¬
arcur instrumenta satis ydo¬
nca adiunctoriam. uł quedã
alia argumenta ut magisdã¬
pnum paciatur.pupillus. qd̃
itate controuisiam facunt mł¬
ta posse subtrahe nouare. moli¬
ri aut stulti aut iniqui p̾toris
ent. rem intempus pub̾tatis
differre. ¶Cnin sumino eius ĩ¬
commodo cui consultun uelit
diuus cciam adrianus itaic¬
scripsit ꝙ intempus pub̾tatis
rem differri solet.pupillorum
causa sit nedestatu piclitentis.
antequam se tueri possiuit. cet̾¬
fendantur. et tam expeditam
int̾sit mature. decare iudican
et tutores eorum iudicio expi¬
riuolunt. nond adu̾sus pu¬
pillos obseriani. qd̾ ꝓip̃is ex¬
cogitatum est. et pend̾e statue
eorum cumiam possit indub¬

Expanded text:
pus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controuersia aut mutabunt consilium aut decedent aut propter temporis interuallum non eandem fiobstetricem uel ancillas, quae ueritatem pro partu possunt insinuare, uel instrumenta satis idonea ad uictoriam uel quaedam alia argumenta, ut magis damnum patiatur pupillus, quoditate controuersiam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut iniqui praetoris erit rem in tempus pubertatis differre cum summo eius incommodo, cui consultum uelit. diuus etiam Hadrianus ita rescripsit: 'Quod in tempus pubertatis re‹s› differri solet, pupillorum causa fit, ne de statu periclitentur, antequam se tueri possint. Cetefendantur, et tam expeditam intersit mature de ea iudicari, et tutores eorum iudicio experiri uolunt: non debet aduersus pupillos obseruari, quod pro ipsis excogitatum est, et pendere status eorum, cum iam possit indub
Abbreviated transcription (Latin):
c̾et sifilius nonest.ur repellitinz
qsi exb̾rdatus et sifilius ẽẽ unide a
li forte postinus inquit est. Hrs
ꝑtis tantum danda ei est bonorũ
eptum quia sicet ei bcontiou̾si.i.
meumse ee clicit. hrs esto quiañ est
filius exhrdatus. ¶Siquis filuum
suum hrdem iusticuerit exrmun
ptesie ilie qui exilla est uatus ħ̾rs co¬
to non qĩfilium suum. dem̃ ħ̾ cont¬
endit ꝑatrem incest.atum decessis¬
se seq eisuum h̾rdem ẽe u̾o int̾est co¬
hrdes eius utrin uegent euni fili¬
uinẽe anuocontendant testamẽ¬
tum eius uale. sitestamentumua¬
recontendunt. controu̾sia nõ est d¬
iffe̾nda et cabom anii cessat. qd̾
si filim eum negant. et adipos põ
qĩ ad cons angunico: h̾rditatem
bonorum possone impnb̾i contro.¬
uͥsi.am intempus pub̾tatis clifft̾ũ
¶Simater subiectiaitus arguatur
status indubium renocatur dif¬
fer qo intempus pub̾tatis di. cun
inctus potest ẽẽ nenius ydonce de¬
fcudatur. cuminomr reapostulatũ

Expanded text:
 filius non est, uel repellitur quasi exheredatus, etsi filius esse uideatur: nisi forte postumus, inquit, est herepartis tantum danda est ei bonorum eptum, quia fieret ei haec controuersia, meum se esse dicit, exheres esto', quia non est filius exheredatus. Si quis filium suum heredem instituerit ex minima parte sic 'ille qui ex illa natus est heres esto', non quasi filium suum, deinde hic contendat patrem intestatum decessisse seque ei suum heredem esse, interest, coheredes eius utrum negent eum filium an uero contendunt testamentum ualere. si testamentum ualere contendunt, controuersia non est differenda et Carbonianum cessat: quod si filium eum negant et ad ipsos potius quasi ad consanguineos hereditatem bonorum possessione impuberi controuersia in tempus pubertatis differtur. Si mater subiecti partus arguatur, status in dubium deuocatur, differri quaestio in tempus pubertatis debet, cum metus potest esse, ne minus idonee defendatur: cum uero mater rea postulatur
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ cardomiauum edictumn intemp
pub̾tatis differenda cognicio est
bonorum possom et intestati cũi
sib possit inden ucc̃ium edict̃
uelutisip̾ familias it anistitu¬
crit postumus hrs esto. uł postu¬
pus pub̾tatis. ideniudius:
pius claulio achriauo resꝙsit.
Quamius scp̃tohrdi no pni¬
tibonorum possõm credictoca¬
status intempus pub̾tatis di¬
fferriptuldubio est ergosiquidẽ
de parentis borus simuil et desta¬
tucontron̾sia fiat h̾cclictinulo¬
cum ħebit. ¶ Suo tantum stat᷑.
cdifferetur. qo intempus pub̾ta¬
tis. s nõ excarboniano eclictos
exconstitucionib. ¶Pub̾i qͣ¬
ius minori. xou. anius ercarbo¬

Expanded text:
 Carbonianum edictum in tempus pubertatis differenda cognitio est.bonorum possessionem et intestati, cum sibus possit videri necessarium edictum, veluti si pater familias ita instituerit: "postumus heres esto" vel "postupus pubertatis: id enim divus Pius Claudio Hadriano rescripsit. Quamvis scripto heredi non promitti bonorum possessionem ex edicto Castatus in tempus pubertatis differri procul dubio est. ergo si quidem de parentis bonis simul et de statu controuersia fiat, hoc edictum locum habebit: sin uero tantum status, differetur quaestio in tempus pubertatis, sed non ex Carboniano, sed ex constitutionibus. Puberi quamuis minori u
Abbreviated transcription (Latin):
eet pubes qu mpubes obitp¬
serit bonorumq possoni accepͤ
clicendumierit. nich̾ eum egisse
nam et sumpubes eẽt mor pubeᷤ
fr̃s ẽet fuuretur bonorum possõ¬
ius emolumentum. ¶C ause
cognicio meo utitur. ut si mam¬
fecta calumpina appareret cor
qui infantib bonorum posso¬
nem petereut. uddarctur. bono¬
ru posso. sũmatimergo cum
specitur. ercarbomanobouorur
possõ debet p̾torcoguoscere. et si
quidem. absouitamcami inueu̾¬
it: eiudenterq ꝓbetur. filum
ñ ẽc̃. negared et bonorum possõ¬

Expanded text:
et pubes, quasi impubes obrepserit bonorumque possessionem accepit, dicen dum erit nihil eum egisse: nam et si impubes esset mox pubes factus, finiretur bonorum possessionis emolumentum. Causae cognitio in eo uertitur, ut, si manifesta calumnia appareret eorqui infantibus bonorum possessionem peterent, non daretur bonorum possessio. summatim ergo, cum petitur ex Carboniano bonorum possessio, debet praetor cognoscere: et si quidem absolutam causam invenerit evidenterque probatur filium non esse, negare debet ei bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
controu̾siam paciatur.q. int̾ libos
nonsit .s. ab ip̃o patre ut putanepss¬
quise retentum in potestate. aindi¬
cit abemancipato patre auiningi
desiderat. andifferri debe.at. et mag
est. ut differatur.ꝓiucuu refert. qs
ei controu̾siam faciat. cumi et si testa¬
tor eum negauit exlib̾is uontam̃
erhrdem scp̃sent carrom.auo poss¬
it ẽe locus ¶Sret siquis notantũ
ex lib̾is negetur.eeĩtu seruus eciã
ceclicatur. forte exaucilla editus.
ficiat quol et plura et ginora deco
m̃cietur. s et su p̃e defumctus seruu
c̃ẽ dicatur. idem erit dicendum.q.
locum habere. ¶Ipianus¬

Expanded text:
ontrouersiam patiatur, quod inter liberos non sit, sed ab ipso patre, ut putaqui se retentum in potestate aui dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parui enim refert, quis ei controuersiam facit, cum et si testator eum negauerit ex liberis, non tamen exheredem scripserit, Carboniano possit esse locus. Sed et si quis non tantum ex liberis negetur esse, uerum seruus etiam esse dicatur forte ex ancilla editus, ficiat, quod et plura et grauiora de eo mentiatur. Sed et si ipse defunctus seruus esse dicatur, idem erit dicendum. Selocum habere. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uonfeciss totum ad ticnum
ꝑtinc. ¶ qui fundum etcepto
edificõ legat applione edificii
nchoninius mr̃ legati totus
fundus ucudicib̾r. s exceptõne
doli .ii.oppõit consetquctur ħs
idut sibih̾itare in uilancert i
qui uucrit. ut ctit̾ quor et actu:
mea hãt. si u̾o solum quor ertep¬
tum fu̾it fundns excepti nuilli

Expanded text:
hoc non fecisset, totum ad Titium pertinere. Qui fundum excepto aedificio legat, appellatione aedificii nihilo minus iure legati totus fundus uindicabitur, sed exceptione doli mali posita consequetur heres id, ut sibi habitare in uilla liceat: in quo inerit, ut iter quoque et actum in ea habeat. si uero solum quoque exceptum fuerit, fundus exc
Abbreviated transcription (Latin):
dicõne substituto legatum fu̾it
filio legatum fiiss. ¶ cont ant̾e
siafilio sub condicõne asubstini¬
to pint loganum fun̾it. et pupill¬
ns pentente condicõne decesscr.
ex sub stitucõne sola iegatum n¬
icoit. ¶UNs ubis lucõ eͦt ticõ coꝵ¬

Expanded text:
ione a substituto legatum fuerit, filio legatum fuisset: contra autem si a filio sub condicione, a substituto pure legatum fuerit et pupillus pendente condicione decesserit, ex substitutione sola legatum ualebit. His uerbis 'Lucio et Ti
Abbreviated transcription (Latin):
et tolo cogitisse sinc quo edifici¬
im stnt non põt. ¶ Silib̾tus pro¬
num et .tn. unciis hrttm scrips¬
it. alios ex cct̾is. et ita logrunt quis¬
quis mͥ alius ex supͣscriptis cum
pr̃ono meohrs ẽr ẜuos illumet
illum titõ lego quos estimo sin¬
gulos nictns nircis intelligend¬
im t̾r. acoh̾rde pr̃omidum tarati
legatum dritum. et io ticium nõ

Expanded text:
 solo cogitasse, sine quo aedificium stare non potest. Si libertus patronum ex septunce heredem scripserit, alios ex ceteris et ita legauerit: 'quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono meo heres erit, seruos illum et illum Titio lego, quos aestimo singulos uicenis aureis', intellegendum erit a coherede patroni dumtaxat legatum
Abbreviated transcription (Latin):
trem enissubstitiat pactui¬
memo magno ecciso et ru
rtua mutauit testam̃tum.
nouumq tuffum h̾rdem
ina migna supplicant: m¬

Expanded text:
trem eius substituerat.Pactumeio Magno occiso et rumrtua, mutauit testamentum Nouiumque Rufum heredem ia Magna supplicauit im
Abbreviated transcription (Latin):
is lib̾is inpub̾ibus testm̃
face possit douec masculiad
sisuit mpõtate cetm̾i emancip¬
atis non possumus postus
plane possumus nepotibus
q̃ possamus ⁊ deinceps siqui
non recasuri sunt inpatris
põtateset si eos pater p̾cedat
itadcmium substitui eis

Expanded text:
is liberis impuberibus testamentum facere possit, donec masculi adsi sint in potestate: ceterum emancipatis non possumus. postumis plane possumus. nepotibus etiam possumus et deinceps, si qui non recasuri sunt in patris potestate. sed si eos patres praecedant, ita demum substitui eis
Abbreviated transcription (Latin):
uolint sempnius hrs esto.
non uil institucõ. quedã
antur effcm nullum hũt
que qũ si u̾bis tegantur
cantem significicõnem ha¬
benit quam hrẽnt ex p̾sia.
et momentum aliꝙ ueb¬

Expanded text:
sto", non valet institutio: quaedam antur, effectum nullum habent, quando, si verbis tegantur, eandem significationem habeant quam haberent expressa, et momentum aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
edc̃iqm̃ intestato pr̃e mortuo cm¬
ancipatus ad bonor nn possõm
norum possonem et uertor ue ha¬
scripti non. idcumtis. ut cum adi
oruni nonctum eorum quecui¬
incipatus ꝓprie hũiti et hoc sit cõ¬
scquens illiqui cum criumore ꝑ¬
te scriptus. apr̃e ħrs relictue in po¬
testate ad misso frẽ cmancipato

Expanded text:
edicti, qua intestato patre mortuo emancipatus ad bonorum possessionem norum possessionem. et uereor, ne hadeuntis, ut eum ad orum, non etiam eorum, quae emancipatus propria habuit, et hoc sit consequens illi, quod, cum ex minore parte scriptus a patre heres relictus in potestate, admisso fratre emancipato
Abbreviated transcription (Latin):
atur. si adita nonerit hrdrtas ita nͤ
filiue qui in pot̾ate remnuisit adici¬
onc adbibita in totum expellend̃
crit. si. ad hrditatis peticõm aduit¬
minciptum moncute. ¶uidea᷑¬

Expanded text:
atur, si adita non fuerit hereditas, ita nec filius qui in potestate remansit aditione adhibita in totum expellendus erit, sed ad hereditatis petitionem admitemancipatum mou
Abbreviated transcription (Latin):
relinquit scriptura que ꝓ¬
fertur ꝑ focti testim̃ti põt¬
tem optinct. nam testamẽ
uoluntate. quiq ꝑ plura ꝑ
um fc̃is ecia mlirditas nire
indebitur dari. quare si ꝑtẽ
omindum hrditatis codiciti
miles castreusium bono ⁊ũ
et non cistrensium du̾sis
ħrdib instintis postei cist¬
rtusium bouorum auos ħr¬
tos instrant prioribi tabu
uc tm̃ abstulisse incctur qnͣ

Expanded text:
riptura quae profertur perfecti testamenti potestatem optinet: nam militis voluntate: quique plura per um factis etiam hereditas iure videtur dari. quare si partem dimidiam hereditatis codicilliMiles castrensium bonorum et non castrensium diversis heredibus institutis postea castrensium bonorum alios heredes instituit. prioribus tabulis tantum abstul
Abbreviated transcription (Latin):
ouissime p̾torait incum
qui cum tutor non cẽt .do.
iii. anctor fc̃s et̃ dicetur. in¬
fcm̃ iudicium dabo. ut qnͣ
n rescacrit. intaitam pccu¬
niu condempnctur. ¶ñ
semꝑ tutor conuenitin uͦ
sufficit. sisciens auctor fu̾it.
um ita domum sidolo. nulo.
anctor fuit. ¶quid si comp¬
ulsus aut mctu ne compir¬

Expanded text:
ouissime praetor ait: 'in eum qui, cum tutor non esset, dolo malo auctor factus esse dicetur, iudicium dabo, ut quanti ea res erit, tantam pecuniam condemnetur'.Non semper tutor conuenitur nec sufficit, si sciens auctor fuit, uerum ita demum, si dolo malo auctor fuit. quid si compulsus aut metu, ne comp
Abbreviated transcription (Latin):
et uestiru ꝓcipunt. et utrum p¬
prietas ausus fructuc relictus
sit ut et si ꝓprictas relicta sit. aliqd
tũ suꝑfinum in ueniatur in red¬
ditibi qmͣ ẽ in qnͣtitate cibariorũ
et uestimorui an aobrtem pr̃o¬
ne ꝑtineat. et si mortm aliquio ex
libtis suit. an ꝑs corumad ficricõ

Expanded text:
e percipiant? et utrum proprietas an usus fructus relictus est? et si proprietas relicta sit, aliquid tamen superfluum inueniatur in reditibus, quam est in quantitate cibariorum et uestiariorum, an ad heredem patronae pertinet? et si mortui aliqui ex libertis sint, an pars eorum ad fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uałe dicamus. auferret eĩ
testimenti fictonem hom¬
ini sanc mentis. igitur cci¬
am agrcõne sui brdis di¬
cendumẽ rumpi substitu¬

Expanded text:
ualere dicamus: a‹u›ferret enim testamenti factionem homini sanae mentis. igitur etiam adgnatione sui heredis dicendum est rumpi substitu
Abbreviated transcription (Latin):
re legetur. ¶Sidebitori ꝙ subcon¬
tum c̃ et agiquidem ex testartu¬
et si post mortem testatoris de¬
cesfit. alħ̾r dem transmittit accõ¬
ucm ħ dicendacrunt et si non
ip̃i debitori s alii crulibet si miłr
legatum õe ꝓponitut. ¶Aarcelł.¬

Expanded text:
legetur. Si debitori quod sub contum est agique ex testamenet, si post mortem testatoris decesserit, ad heredem transmittit actionem. Haec dicenda erunt et si non ipsi debitori, sed alii cuilibet similiter legatum esse proponatur. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
uitus mucius aĩt. si quis inte¬
stamento iti scripsit. filiifilie :
mec ibi sumpto. ubi m̃r sua cos¬
os singulos niq pu̾os puell¬
asqr singulas dampnis esto da¬
recibamiꝰ nomine auteos .x. sii
tutoros enu pociam dareno¬
lunt ei aput quem pueri at qz
puelle sumt. nicħ ẽ quodextest¬
amento ag̾c possit. nam cares
eo ꝑtinet ut tutores sciant que
noluntas testatoris funt uti po¬
ssint eim ꝑccumam sinc petitu¬
lo darc. ¶ pomp̃. in testamentis
untur nec obligatõnem pari¬
ant ł autem tala sunt si tehr¬
dem solura instituam et scrib
uti monumentum mͥcta petun¬
ia facric nullam cim obligaci¬
onem cascriptura rocipit seti
ad aͣctem memi obẜumdam¬

Expanded text:
uintus Mucius ait: si quis in testamento ita scripsit: 'filii filiaeque meae ibi sunto, ubi eos mater sua esos singulos inque pueros puellasque singulas damnas esto dare cibarii nomine aureos decem': si tutores eam pecuniam dare nolunt ei, apud quem pueri atque puellae sunt, nihil est, quod ex testamento agere possit: nam ea res eo pertinet, uti tutores sciant, quae uoluntas testatoris fuit, uti possint eam pecuniam sine periculo dare.Pomponius.In testamentis eferuntur nec obligationem pariunt. haec autem talia sunt. si te heredem solum instituam et scribam, uti monumentum mihi certa pecunia facias: nullam enim obligationem ea scriptura recipit, sed ad auct
Abbreviated transcription (Latin):
srsi fu̾it clicctum uitiboni ar¬
bitratu hoc scquaniur. ut ꝓpor
cõne primoni sinc uexicone
et incomiĩo hrdis fut. ¶ quid
siita pensionib quis putau̾it
logatimus. antotum pet̾c po¬
sit: indennnus et puto totum
non petendum srunti sicut in
h̾rdis electõne. ¶Fĩ enim per¬
siones debe testator uoluit. qnͣ¬
titates dum tarat ptrsiominr
marbitrio b̾rdis aut legatarii cõ¬
tulit. ¶E⁊ si itasit logatum. ħrs
mens titõ .x. trimidie dito utr¬
umpensionib. an n̾o pͦtriemu¬
um tebentur. puto sic accipiẽ
tetur insingulos annos cͥtum
aliquid. uelu̾ti usinas iusẜit te¬
stator p̾stari legatum ual s in
usirris actenus d uale̾ quatiio
modum ꝓbabilem usuraru
licui iceͥgatum sit. sabinus cuiue

Expanded text:
m 'uiri boni arbitratu', hoc sequemur, ut pro positione patrimonii sine uexatione et incommodo heredis fiat.Quid si ita 'pensionibus, quas putauerit legatarius'? an totum petere possit, uideamus. et puto totum non petendum simul, sicut et in heredis electione. fieri enim pensiones debere testator uoluit, quantitates dumtaxat pensionum in arbitrio heredis aut legatarii contulit.Sed si ita sit legatum 'heres meus Titio decem trima die dato', utrum pensionibus an uero post triennium debeatur? et puto sic accipiendtetur, in singulos annos certum aliquid uelut usuras iusserit testator praestari, legatum ualet: sed in usuris hactenus debet ualere, quatenus modum probabilem usurarumlicui legatum sit, Sabinus, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus reliquerit inpotrate am
nepotemdabitiur eiqui iupot¬
te ei patit suo. sisi lius eniançipa¬
tus nõpecent bonorin possõ¬
potib at si filius ud fiss utꝙ¬

Expanded text:
cipatus reliquerit in potestate aui nepotem, dabitur ei, qui in potte ei patre suo. Si filius emancipatus non petierit bonorum possespotibus, at
Abbreviated transcription (Latin):
norũ possõm accepenuit. ¶Sic
miancipatus firus ethrs fu̾it
io aut᷑ quimporestate fũ. at pt̾it
emancipatũ petentem ab intesta¬
to bouor ũ possom unte libi tueri
debet pͥto us. ad ptc̃ dim idi ani
limam pinte atq sinullas tab¬
ulas pater ieliquiss. IOli anue¬

Expanded text:
m acceperunt. Si emancipatus filius exheres fuerit, is autem qui in potestate fuerat praeteritus, emancipatum petentem ab intestato bonorum possessionem unde liberi tueri debet praetor usque ad partem dimidiam, perinde atque si nullas tabulas pater reliquisset. 2 Iulianu
Abbreviated transcription (Latin):
oñ ẽaguatus. ¶Cet̾umet siũ
stat iureitestati iuretestam̃iti
udebiti obstitisse. ¶No sic ꝑa¬
reutib lib̾orum ut lib̾is pentũ
debetur hrditas pentes adeorũ¬

Expanded text:
on est adgnatus? ceterum et si non stat iure intestati, iure testati uidebitur obstitisse. Non sic parentibus liberorum, ut liberis parentium debetur hereditas: parentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
fecit adintestatos erm o qinẽ
secitus quem et lex.xii.tibu¬
lanm secut aẽ fuit eiũ ordiua¬
num añ demdicus testanaũ de¬
ide sic de successione ab intesta¬
toloqui. s successionem ab ĩtce¬
tato ipłcs ꝑtesdiuisit fecit eĩ
gradus narios p̾inium lib̾orñs¬

Expanded text:
inem secutus, quem et lex duodecim tabularum secuta est: fuit enim ordinarium ante de iudiciis testa‹n›tium, dein sic de successione ab intestato loqui. Sed successionem ab intestato in plures partes diuisit: fecit enim gradus uarios, primum liber
Abbreviated transcription (Latin):
nimarum no tantum ingemio¬
rum. u̾ meciam lib̾tinorum cõi¬
ẽgͥ plirib namet femine post̾ł
consanguineos uraguatos herc
item libtm possunt patronos pa¬
tronasq h̾re nectantũ masculi
Eit dequo ĩcertum ẽ utrum pat̾. f.¬

Expanded text:
minarum, nec tantum ingenuorum, uerum etiam libertinorum. co pluribus. nam et feminae possunt uel consanguineos uel adgnatos habere, item libertini possunt patronos patronasque habere. Nec tantum masculi serit, de quo incertum est, utrum pater fa
Abbreviated transcription (Latin):
tencutur. ¶ plane si petum
nm̾iata pripilli iut eos dist̾¬
buta ẽ non in inuorem sum¬
num quis corum qmͣacce¬
pit tenetur. s etsupͥi tutor
es pupilli res furatisunt. in¬
deanuis an ca actõne que ꝓpo¬
intur exlege.xii.ti. adu̾sus¬
tutorem mduplum singuii
solidum tencantur. et qmͣͣm
inius duplum pstit̾it. incho
minus cciam aliitencitur.¬

Expanded text:
tenentur. plane si pecunia numerata pupilli inter eos distributa est, non in maiorem summam quisque eorum quam accepit tenetur.Sed si ipsi tutores rem pupilli furati sunt, uideamus, an ea actione, quae proponitur ex legetutorem in duplum, singuli in solidum teneantur et, quamvis unus duplum praestiterit, nihilo minus etiam alii teneantur
Abbreviated transcription (Latin):
lo dependunt.qurihic sibi
non consumpsit. nec clam.
titur. etiisihus usuris a cont¬
utore mutirum tituretur a¬
irinde accepiss. eł multurm
refert pilam aꝑteq tebitor e

Expanded text:
lo dependunt, quia hic sibi non consumpsit nec clam titur et, nisi his usuris a contutore mutuum ei daretur, aliunde accepisset: et multum refert, palam aperteque debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
a boᷤna non sołe. siautt̃m suspe¬
ctum fac̾t priorem tutorem se¬
dit. uł satie abco crig̾e plectet᷑.
ꝑ ccrnim autem quidatus est
simpłr tutor pupillo uł curat¬
orsiquid postea augm̃tim ac¬
solcat tlangm̃tu dori cura¬
tor. que res nonficit ut ista au¬
gm̃ita non ꝑtincant alcuram
omnes utilitas pupilloru

Expanded text:
on solere. si autem suspectum facere priorem tutorem supersedit vel satis ab eo exigere, plectetur. Per contrarium autem qui datus est simpliciter tutor pupillo vel curator, si quid postea augmenti acsoleat ad augmentum dari curator: quae res non facit, ut ipsa augmenta non pertineant ad curam omnis utilitas pupillorum
Abbreviated transcription (Latin):
quod ad u̾sus alium pͥst̾ire de¬
bint pupillo suo: idadu̾sus se
quor p̾stare d. fortassis et plus
ad u̾suc alios crum exꝑiisineat¬
conc non potint. s ad u̾sus se po¬
tuit. ¶ Sĩ sub usuris g̃morib
pr̃i pupilli pecumam debuit

Expanded text:
quod aduersus alium praestare debuit pupillo suo, id aduersus se quoque praestare debet, fortassis et plus: aduersus alios enim experiri sine actione non potuit, aduersus se potuit. Sed si sub usuris grauioribus patri pupilli pecuniam debuit
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑte ittrina alumpuum exre¬
liquic ꝑtib instituit h̾rdos cur¬
atorem alumpno de ditcumure
sice putaret et euratoris fidci cõ¬
musit. ne patͥctur fũdũ ucnire.
s cum semꝓma et meina mitrici¬
b sius frncret᷑ reclitu cĩ et ĩuna

Expanded text:
te decima, alumnum ex reliquis partibus instituerat heredes, curatorem alumno dedit, cum iure facere putaret: et curatoris fidei commisit, ne pateretur fundum venire, sed cum Sempronia et Maevia nutricibus suis frueretur reditu ei
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm eaque ꝓpouentur recte cͣctũ
sinonerat aliuo inhrditate mi¬
de cebitum exsoluiss. ¶ duob
libͥtis sticho et herote ħroib in¬
stitis ita cauit fundum corneli
orum exire ueto. mius ex hrdi¬
b stichus ancitiam arefhusam
testamento lib̾am eiuc uissit ei¬
q ꝑtem suam fundi legauit. q̃¬
ro an ħrs et ceti colibti stichi ex

Expanded text:
m ea quae proponerentur recte contractum, si non erat aliud in hereditate, unde debitum exsoluisset. Duobus libertis Sticho et Erote heredibus institutis ita cauit: 'fundum Corneliorum exire ueto': unus ex heredibus Stichus ancillam Arescusam testamento liberam esse iussit eique partem suam fundi legauit: quaero, an Eros et ceteri conliberti Stichi ex
Abbreviated transcription (Latin):
testatrir etceri non possit. ixndi
ad mitti. ¶ sempni subscituta ly¬
di iustituto lgata accepit. si h ᷤ
nõ esẜ. mouit cõtͣ institutum
actoem ꝙ dolo esus fcm̃ eẽ. dice¬

Expanded text:
testatrix, exerceri non possit. respondi admitti. Sempronia substituta heredi instituto legata accepit, si heres non esset: movit contra institutum actionem,
Abbreviated transcription (Latin):
bic nlinuns cecesẜ it cum mori¬
ciuuir restituit semꝑmo lib̾to
m̃o et successori inco. et berillo
ei sabmo quos infra manumi¬
quero cum nec in prim ꝑte tes
gradus substõme fccisse mnium
ut is qui ex duob: prior morie¬

Expanded text:
imus decesserit, cum morietur, restituat Symphoro liberto meo et successori et Beryllo et Sapido, quos infra manumiquaero, cum nec in prima parte tgradus substitutionis fecisse, unum ut is, qui ex duobus prior morie
Abbreviated transcription (Latin):
catis eoib ꝓ ꝑte siu pensiones
sibitebitas cͥonrici celeganit.
ancondicõ testi extitisse indea¬
tur. ut fiuis suis ficeicõ. nom
ou̾cntur non ctist̾e crtitisse.
mĩe et urore ħrdib institutis
pcto nequid pꝰ mortemtuam
fr̃ibr tius reliquas hes fiuos
sororum tuarum quib relin¬
quis. scis unnium frem tuum fi¬
lium nr̃m occidisse dum ei ra¬

Expanded text:
catis aedibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegaverit, an condicio testamenti exstitisse videatur, ut filiis suis fideicomnon exstitisse. Matre et uxore heredibus institutis peto, ne quid post mortem tuam fratribus tuis relinquas: habes filios sororum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, dum ei ra
Abbreviated transcription (Latin):
at quin nonissimus codiciti
ut ꝓponitur desiguitus c̃ ccum
tuit nepotem suum etiticnt.¬
n nepos meus hrtes meicrũt.
tunc porcõnem meam ꝑtis dim¬
idie fundi illius ad lib̾tos icos
ꝑtni̾e uolo. queritur cum ante
testatorem fiua et nepos decess¬
uit. et intestati boni ꝑtinu̾t¬

Expanded text:
em, qui novissimus codicillis, ut proponitur, designatus est, tuit nepotem suum et it nepos meus heredes mei erunt, tunc portionem meam partis dimidiae fundi illius ad libertos meos pertinere volo". quaeritur, cum ante testatorem et filia et nepos decesserunt et intestati bona pertinu
Abbreviated transcription (Latin):
ucius ticius Martellus¬
testõ ita cauit. si qͥd cuique li¬
bonim incorui dedr ant dona¬
ini. aut in ufumcõsessi. aut si¬
biacqsunt. autei.ab. aliquo da¬
tum. aut relictum est idsibi p̾¬
us fili nõie ralendanim fecerat.
postea siña dicta est. et placinit
id ꝙ sub nõie ip̃ius fili in bal¬
endano remansat eideberi. nõ
cõuertisset quero si d quod cre¬
gisset preruõibus fili. ante tes¬
tamẽtum factum.tterum post
testm̃ fcm in nõie fiti cõuertis¬
scł. anadfilum scd̾m sinãm¬

Expanded text:
ucius Titius testamento ita cavit: "si quid cuique liberorum meorum dedi aut donavi aut in usum concessi aut sibi adquisiit aut ei ab aliquo datum aut relictum est, id sibi p filii nomine kalendarium fecerat. postea sententia dicta est et placuit id, quod sub nomine ipsius filii in kalendario remanserat, ei deberi, non pater conuertisset. quaero, si id, quod exegisset pater ex nominibus filii ante testamentum factum, iterum post testamentum factum in nomen filii conuertisset, an ad filium secundum sen
Abbreviated transcription (Latin):
cecessiss si bstitmt aquibi ita
legnuit quetiq primis tabu
cõne inpube mortuo dos quo¬
q itͥum tebettur. ix. non uid̾i de
totis iegato duplicinto testito¬
rem sensisse. item quero cum
ratini cã possiccanturan substi¬

Expanded text:
decessisset, substituit, a quibus ita legavit: "quaecumque primis tabultione, impubere mortuo, dos quoque iterum debeatur. respondi non videri de dotis legato duplicando testatorem sensisse. item quaero, cumrativa causa possideantur, an a substi
Abbreviated transcription (Latin):
pitis diuncõne uł morte ꝑi¬
re non põt. q nõ oum bũit itẽ cuc¬
unt sipprictis ducto usufructu
sub condicont legatasit. et pentẽte
cõdicõe hrs decesrit. tunc crm ab

Expanded text:
pitis deminutione uel morte perire non potest quod nondum habuit. idem euenit, si proprietas deducto usu fructu sub condicione legata sit et pendente condicione heres decesserit: tunc enim ab
Abbreviated transcription (Latin):
ie fict or sempno lego nocad ie¬
tart qnͣtum aouborum signi¬
ficaconem attin̾et quin ea petu¬
nia complensa nonec̃t cuius
dies moriemte co quitestimen¬
tum ficiss uonoum uciiss ał¬
icicrito autem ħ uba pͥsens in

Expanded text:
t, Sempronio lego" nec adietarem, quantum ad verborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies moriente eo, qui testamentum fecisset, nondum venisset. adiciendo autem haec verba "praesens in
Abbreviated transcription (Latin):
tebrantur. quero ꝓculus locuste
suo salt̾. si uror mall urncipi
quam totem acciꝑe istintincip¬
ia que estimata incotem ded̾it.
non etiam ꝑtus mincipiorimi
ci tebebuntur bonorum possc̾e
denicutis curatori dita legata
acuratorc qui furiosum tefẽ¬
di᷑ pcti pot̾innt s qui pctem tͤi
cre tebebunt si ħrditas cructa fu̾¬

Expanded text:
culus Lucustae suo salutem. si uxor mallet mancipia quam dotem accipere, ipsa mancipia, quae aestimata in dotem dedit, non etiam partus mancipiorum ei debebuntur. Bonorum possessione dementis curatori data legata a curatore, qui furiosum defendit, peti poterunt: sed qui petent, cavere debebunt, si hereditas evicta fu
Abbreviated transcription (Latin):
dos nicos dare uolo iinor ꝑs
er actiꝑienda que uenit nleg¬
ato. ¶ pegnsius solitus finit dist¬
ingue si in dicm ficeicominiss¬
umꝰ relictum sit ueluti post .x.
dilatum sit utrum nehͥrdis qͦ
an legatarii ueliti si intp̃e pu¬
b̾tatis ci qui impubes sit ficci

Expanded text:
des meos dare uolo', minor pars erit accipienda, quae uenit in legato. Pegasus solitus fuerat distinguere, si in diem fideicommissum relictum sit, ueluti post annodilatum sit, utrumne heredis, quo an legatarii, ueluti si in tempus pubertatis ei qui impube
Abbreviated transcription (Latin):
rum em thessara uł milicit᷑ legat᷑
estimacõ indetur legata. ¶ labco
refert acru agrum cuius cominei¬
um non b̾es legari tibi posse tre¬
dum cuius comincurm hrs non¬

Expanded text:
ui tessera vel militia legatur, aestimatio videtur legata. Labeo refert agrum, cuius commercium non habes, legari tibi posse Tredum, cuius commercium is
Abbreviated transcription (Latin):
nisse. ¶libtis dari nolo que unia
tus inmentor nn non debentur
quos a ctori domimi p̾statiso¬
lita fint ntilitatis sue eĩ. et idoo
nec sumptus ucdicameutorũ
medicus lib̾tus recte petet quẽ
ut pr̃onam eiusq familiam en¬
pliralegata cẽ placet et ꝑsingu¬
la logata ins capiendi inspicictur.
idem in ẜuo inspicieudumi ẽ exꝑ
somi dommnorum. Gauis¬
tari autem uolo ex ꝓͥdus ponci
de amua librarum singula mi¬
lri. quero. in idicgatum defunc¬
ta logatana extinctum sit par.¬

Expanded text:
'Libertis dari uolo quae uiua tus iumentorum non debebitur, quem actori domina praestare solita fuit utilitatis suae causa: ideo nec sumptum medicamentorum medicus libertus recte petet, quem ut patronam eiusque familiam cuplura legata esse placet et per singula legata ius capiendi inspicietur. idem in seruo inspiciendum est ex persona dominorum. 12 Itari autem uolo ex praediis Potdae annua librarum singula milia': quaero, an id legatum defuncta legataria exstinctum sit. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
firt utrum crunt aritiquo
auex lege uellcra erchudatur¬
anistis caib sincpos post testi¬
mentum nasciturumo pr̃e suo
deinte exeo conciputur. isq in¬

Expanded text:
 utrum ex iure antiquo an ex lege Uellea excludaturan istis casibus si nepos post testamentum nascatur uiuo patre suo, deinde ex eo concipiatur, isq
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃t meo fino ꝯuiapui hos¬
tes ẽ si wi decedat in nepott
cte et ꝓnepote quorum sili¬
b̾i hrdes institumtmr insti¬
delege uellu indennus que
non rumꝑe testam̃tum. et
intetut primum ciput abͦ¬
cos spcctare quicum iusten¬

Expanded text:
n eo filio, qui apud hostes est, si ibi decedat et in nepote certe et pronepote, quorum si liberi heredes instituantur, instide lege Uellea uideamus. non rumpere testamentum.Et uidetur primum caput eos sp
Abbreviated transcription (Latin):
es succcdant possit ꝓmtpta¬
contmn induci.at et si filium
ap̾hostes huc nepotem erco
brrdcm institus nõ tñ siui¬
no tefilius decedat. si ctum
post mortem añqmͣ ab hosti¬
b ten̾sus fu̾it succetento nõ
rumpit. mcħ̾ erm addidit
quossignificaret tempus in

Expanded text:
es succedunt', possit interpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem ex eo heredem instituas, non tantum si uiuo te filius decedat, sed etiam post mortem, antequam ab hostibus reuersus fuerit, succedendo non rumpet: nihil enim addidit, quo s
Abbreviated transcription (Latin):
is iuo se. et tunt qui ꝓ nep¬
miłr ad mittendum t̃ iti sinc
si prine nepos deinde filius de¬
cedct. nec succestione testim̃¬
inmortis filii casum concipe
sinepos ex quo et ꝓucpos ĩsti¬
tuctur ut ostendmnus turm¬
cipatus ec̃t. hiienim cisus et
ommes ex quib sis sire p̾t

Expanded text:
is uiuo se, tunc qui pronepter admittendum est, ita sane, si prius nepos, deinde filius decederet, ne successione testamein mortis filii casum concipersi nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emancipatus esset? hi enim casus et omnes, ex quibus suus
Abbreviated transcription (Latin):
inos nepotes in dixxit si fuus
mens uiuo me morictur. tñc
si quis nnchi ex conepos sine
neptis post mortem meam n
filius morictur uitus niti i¬
ucerit ħ̾rdes sinito quidami
recte id mittendum credunt

Expanded text:
os nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae neptis post mortem meam in filius meus moreretur, natus nata erit, heredes sunto'.Quidam r
Abbreviated transcription (Latin):
institutus si sis iscetr.¬
ssi ciusquifilum febit. et nq¬
ottm erco inscitit mirus
pͥgnins abhostib capta sit. ibi¬
mox nepos illt post mortemi
p̾ris atqraii redeat utrran is
cisus ad legtin uellonim respi¬
ciat. anad ius antiquum aptan¬
ducsit. possit qz uł cruire anti¬
quo uł ex uelleya institutus

Expanded text:
institutus, si suus nasceretur.Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibimox ille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem Uelleam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, possitque uel ex iure antiquo uel ex Uellea institutus
Abbreviated transcription (Latin):
p᷑ morttm .s. am inscetur nõ
rumpct. umict hiccasus ad
legem nelltram non ꝑtinet.
ntilitite p̾stim post legtm
uelloram. que et inuitos cisꝰ
rumpendi abstulit int̾ pͥta¬
cio admittctur. ¶ institucns
nepotem quis post mortem
suns inscͥctur recte instimis¬
se intertur quibrenmq cũb

Expanded text:
non rumperet? nam hic casus ad legem Uelleam non pertinet. utilitate praesertim post legem Uelleam, quae et multos casus rumpendi abstulit, interpretatio admitt‹a›tur, ut instituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituisse
Abbreviated transcription (Latin):
mortis cau̾s. non impedit.
item illud sciendumẽ in
si constet aliquem ẽe octis
nem. liquere igitur d scle
el tefensionem mortis. ¶
qui sub cotem tcito fu̾it
ominnio puinit. cos u̾o qui
non sub codem tecto fu̾nit.
nisi conscii funssent ¶coteni
autem tecto quałt accipiat
iudeanius utrumi int̾costẽ
pirictes. an et ultra int̾ oãtẽ
dictam uł cubiculum uel
cundem domum. uł eos te
mortos. uł totam uillam
et ait sextus sic ẽt indicatũ¬
ita tĩr ut quicinq eo locu
fuint. nñi uocem eraudire po¬
cocem tecto fu̾ut. s alii u¬
lidioris uocis. alu exigmoris
sunt. nec omnes urdiq ex¬
bent saluti eorum sim añ¬

Expanded text:
mortis casus non impedit. Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisnem: liquere igitur debet scet defensionem mortis. Hoc qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit, eos uero, qui non sub eodem tecto, sed nisi conscii fuissent. 'Eodem' autem 'tecto' qualiter accipiatur, uideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra intra eandem diaetam uel cubiculum uel eandem domum uel eosdem hortos uel totam uillam. et ait Sextus sic esse saepe iudicatum, ut quicumque eo loci fuerunt, unde uocem exaudire poeodem tecto fuerunt, licet alii ualidioris uocis, alii exiguioris sunt nec omnes undique exbent saluti eorum suam an
Abbreviated transcription (Latin):
tuo quis ibi huit. at ita
disposint. ut ꝓpetuo ur̃et.
cctum qu si temporali quo
quid tnͣstulit malium loc¬
um. nonut ubi hr̃ei. s ut
denuo. ad p̾stimm locum re¬
uocaret. n augebit quo

Expanded text:
tuo quis ibi habuerit atque ita disposuit, ut perpetuo haberet: ceteroquin si tempore in quo transtulit in alium locum, non ut ibi haberet, sed ut denuo ad pristinum locum reuocaret, neque augebit quo
Abbreviated transcription (Latin):
contribuco admittenda
crit. ¶rerum antem yta¬
licarum. uł ꝓunicialium
significicõnem que res sĩt¬
accipiende uidendum est.
et ficit quidem totum uo¬
luntas defunncti. nam qdͥ
senẜit spectandum ẽ. ump¬

Expanded text:
contributio admittenda erit. Rerum autem Italicarum uel prouincialium significatione quae res accipiendae sint, uidendum est. et facit quidem totum uoluntas defuncti: nam quid senserit, spectandum est. u
Abbreviated transcription (Latin):
scunt. ergo si pleno uentre
sit mur non ne miquum
erit mica dice defunctum fi¬
uinu h̾rdi suo relinqu̾e meh
ctio decreto filo succurrend¬
um e̾ quu sine fr̾ ciniscatur

Expanded text:
sciant. ergo si ventre pleno sit mulier, nonne iniquum erit interea defunctum filium heredi suo relinquere nihil? et ideo decreto filio succurrendum est, quia, sive frater ei nascatur
Abbreviated transcription (Latin):
oto familic uinctulo ꝓhrde
gertre indetur et ĩo si filius
qui tamqmͣ exbonis nir̃is
cinus brditatem suscepit ag¬
rum ad hrditatem pr̃is ꝑti¬
nentem. in imtͥrum ignor¬
ans possedit ab stinendi cõ¬
silium quod inbonis prĩs
mõ agnoscit successionem
l uichꝰᷤ atingat ħrditarium.
uñ etsidomum pignori dit̃¬

Expanded text:
oto familiae vinculo pro herede gerere videtur. et ideo filius, qui tamquam ex bonis matris, cuius hereditatem suscepit, agrum ad hereditatem patris pertinentem ut maternum ignorans possedit, abstinendi consilium, quod in bonis patrismo adgnoscit successionem, licet nihil attingat hereditarium. unde et si domum pignori dat
Abbreviated transcription (Latin):
mortinum ce usus cẽt hrdi¬
hͥrtem se non obstringi ita
ꝑ aliquem ħrditas. uł quid
aliud ei cuiuis quis in pote¬
state ẽ confestim acquiri
riento aliquo subsist̾e m

Expanded text:
mortuum esse, usus esset, herediheredem esse, non adstringi. ita aliquem hereditas vel quid aliud ei cuius quis in potestate est, confestim adquiri momento aliquo subsistere in
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ẜuo suo fitcicomiissariã
lib̾tatem reliquit aliud quid astr¬
ipsit. quidam dñt quia placebit
urum eẽ ut uon ad nuttatur ad
inc petente ad co ut putem si
mora fut p̾stande libtatis eciam
fitti cominissi moram ud̾i ftãm

Expanded text:
quis servo suo fideicommissam libertatem reliquit et aliud quid adscripsit: quidam dicunt, quia placebat urum esse, ut non admittatur ad niae petendae, adeo ut putem, si mora fiat praestandae libertati, etiam fideicommisso moram videri factam
Abbreviated transcription (Latin):
ti hrditatem post aliqnͣtum tem¬
poris ab co manumisse quertbut
anfuticommissum pete ib cotẽ
prono possent. rogo cigo quid de
hoc txistimes rescmbas.ix. uec rept¬
titum indi nihunc casum ficti cõ¬
missum s alt̾utrum datum. uł
ttm. melius autem diçi meunte:
casum substmtas uid̾i in queni
tasum fitricominissum merit
ci io ad substõnem eas uotari s cum

Expanded text:
st aliquantum temporis ab eo manumissae quaerebant, an fideicommissum petere ab eodem patrono possint. rogo ergo, quid de hoc existimes rescribas. respondi nec repetitum videri in hunc casum fideicommissum, sed alterutrum datum vel tem. melius autem dici in eundem casum substitutas videri, in quem casum fideicommissum meruerunt, et ideo ad substitutionem e
Abbreviated transcription (Latin):
recetͥe non liccat. s hoc ita locu
h̾ebit si speciałr drcit prioris no¬
luitatis se penitinsie uoluisse
ut legatarius plinilogata acci¬
piat. ¶Miles meumꝰ ex mlit¬

Expanded text:
‹e›dere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris uoluntatis sibi paenituisse et uoluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles
Abbreviated transcription (Latin):
uussum tibi reliquero. deinte
postea aliud feco non nure inqͦ
fidcicomiissum relinquam
tibi. uł aliud qmͣ quod priore
testimento. uł omnino non
luntate ficcicomimissa nifir¬
nureutur. s⁊ uir id optin̾e põt.
fortassis io quu ita demum a
priore testimento recedi ue¬
lim si post̾ius uiliturum sit c
nunc ex postiore testamento
fidcio. einon debetur. etiam si hi¬
demlirs utroq testamento in

Expanded text:
ssum tibi reliquero, deinde postea aliud fecero non iure, in quo fideicommissum relictum tibi vel aliud quam quod priore testamento vel omnino non luntate fideicommissa infirmarentur. sed vix id optinere potest, fortassis ideo, quod ita demum a priore testamento velim recedi, si posterius valiturum sit et nunc ex posteriore testamento fideicommissum ei non debetur, etiamsi idem heredes utroque testamento in
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑs fundi facilit nuenirt̾t
tusculanum dato. utrisromiiit¬
entib lirditatem primo et ẜo
qucrebatur substitutis quos
tebenit ab utro substituto ie¬
giti debentin. ẜuoalieno posse
r̾cmi domu icgari nilent᷑. scribit.
item io quod domino cuspu¬
retebctur. cum enim ẜno alie¬
no aliquid intestamento damꝰ
tomini ꝑ somi ad hoctm̃ inspici

Expanded text:
nec pars fundi facile invenireturTusculanum dato", utrisque omittentibus hereditatem Primo et Secundo quaerebatur, substituti, quos debent? ab utroque substituto legata debentur. Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: item id quod domino eius pure debetur. cum enim seruo alieno aliquid in testamento damus, domini persona ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
sẜit. tcm non debeit quia a¬
mino tutoris gesẜit cuintu¬
tdr noucẽt. it isit curator no
qͣi tutor. s qͣicurator gessit.
inꝓtutele indicõ usure quo
nẽmunt. ¶ S utrusolum

Expanded text:
i tamen debeat, quia animo tutoris gessit, cum tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit. In protutelae iudicio usurae quoque veniunt. Sed utrum solum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtusquo inrẽm sequatur. et ꝑ¬
inde legato cedat. acsi m fundo
editus fuiss. ¶Siticõ stichus
aũ pamphilus utrum corum
testator ticõ domint. stichus in
obligone reman. ¶ quib ĩ liga¬
tum funt ticõ et memo singłos
ẜuos do lego constit eos noncõ¬
cussuros uicundem ẜmim sicu¬
ti nonconcintunt cum ita logat᷑

Expanded text:
uoque matrem sequatur et perinde legato cedat, ac si in fundo editus fuisset. Si Titio Stichus aut Pamphilus, utrum eorum testator Titio donauit, stichus in obligatione remanet. Quibus ita legatum fuerit: 'Titio et Maeuio singulos seruos do lego', constat eos non concursuros in eundem seruum, sicuti non concurrunt, cum ita legatur:
Abbreviated transcription (Latin):
turos quu nicħ intesto uuet
quociens ip̃m testamentimi
non uilet s⁊ ualet si aius fidi¬
commissum quis reliquenit.
hn quib aqua et igmi intdictũ
ẽ .i. deportati ficcicorinissum
relinque non possunt. qui nec
testĩ faciendi nis hũt cum sint
cos acciꝑe debennuc quib prm¬
ceps insulas annotauit. uł ter
quib depor turdis scripsit. ¶ cẽ¬
comꝓbet non dum inifisse ꝗs
ciuitatem indetur. ꝓm̃ siañ dece¬
ssiss cinus dccessisse utetur. et
fidei comunissum ꝙañ telique¬
ctunc̾. quu ctu statum usq
ad huc hũit. ¶ apfectie no pͥtor¬
io uł co qui ince p̾fccti ex mm¬
dato pͥncipis cognoscit. item
ius de portandi datum ẽ statim
iuc faciendi nec ins fideicomini¬
ttendi constit lre ¶ Siquis pł¬
ane ininsulim deportatus co¬
dicillos ibi fcc̾it et indulgen¬
cu imꝑitoris restitutis lnistẽ
codicul dinantib decesẜit: põt
defendi fitcicominissum ułe
si m̃o meadem uoluntate our¬
au̾it. ¶ scienduẽ auttm cor

Expanded text:
turos, quia nihil in testamento ualet, quotiens ipsum testamentum non ualet, sed si alias fideicommissum quis reliquerit. Hi, quibus aqua et igni interdictum est, item deportati fideicommissum relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi ius habent, cum sint eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceobet, nondum amississe quis ciuitatem uidetur. proinde si ante decessisset, ciuis decessisse uidetur et fideicommissum, quod ante reliquectum est, quia certum statum usque adhuc habuit. A praefectis uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item ius deportandi datum est statimi faciendi ius nec fideicommittendi constat habere. Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem codicillis durantibus decesserit, potest defendi fideicommissum ualere, si modo in eadem uoluntate durauit. Sciendum est autem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
umułr dotem stipulata UIp̃.¬
fi̾it et accepto tulit. marito ĩli
totem. ut fidei comissum det
dicendum c̃ fideicomimissumi
debi. ꝑcepisse enm aliquid am
tum. s et si mortis cã aurit maxi¬
to dotem. uił ii nĩrimonium eiꝰ
mortis c̃a redierit põt dicifiteiꝰ.¬
ab oo deb̾i. uił. scrib̾. si ẜmis michi
legatus sit eumq maminintt᷑e¬
simi rogatus ficciconimissum a
me relinqui non posse .s. si purc
poris posse iti me obligari. nec.
ul.dubitat. ¶Sirem quis debe¬
at exstipulatu eiq rem legau̾it
fictiq comumtte enis non potͥit.
l ex legato commodum sentire
uideatur ꝙ dĩnum ruciscitur
statim. nec exspectet actõnem i¬

Expanded text:
ulier dotem stipulata fuerit et accepto tulit marito in hoc dotem, ut fideicommissum det, dicendum est fideicommissum deberi: percepisse enim aliquid a mtum. sed et si mortis causa auxerit marito dotem uel in matrimonium eius mortis causa redierit, potest diciab eo deberi. Iulianus scribit, si seruus mihi legatus sit eumque manumittere rogatus sim, fideicommissum a me relinqui non posse, scilicet siporis posse me obligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei ‹c›ui rem legauerit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato commodum sentire uideatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspectat ex
Abbreviated transcription (Latin):
uelle signaficaut. ¶ qui in diui
illo fr̃e meo prno ĩt comiimeᷤ
sunt aius et istimaconis constit¬
n et̃ inu̾isas duorum milium
mitorum ficti m̃o comimitto uti
crecõ pactato patruo ño. accipi¬
atis hinc testm̃nto quinquen¬
mo suꝑ uixit. et habmude pi¬
monium reliquit. quesitumẽ
ba suprascripti offerentts ma¬
le aurros. ficercom mssum con¬

Expanded text:
uelle significauit. Qui indiuisillo fratre meo patruo uestro communes sunt, quas aestimationis constiterit esse uniuersas duo milium aureorum, fidei uestrae committo, uti cretio Pacato patruo uestro accipiatis': huic testamento quinquennio superuixit et abunde patrimonium reliquit: quaes‹i›tum est, ba supra scripta offerentes mille aureos fide
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstiterunt intra quod muit¬
at ad opus facicndum. post
quod solam ꝓculam uolunt
fac̾e inputaturam coħ:di i
sumptum ꝓꝑtecius. ¶ego
et instatna. et inẜuitute cctis¬
q que dunsioncra nou rccipi¬
unt. idem dimuis nntus ipsit.¬
¶Si quis opus face iuissus ꝑatus
sit petumam dare ei .p. ut ip̃e¬
stitor ꝑ ip̃m id fi̾ nolu̾t et iti¬

Expanded text:
stituerunt, intra quod mittat ad opus faciendum, post quod solam Proculam uoluerunt facere imputaturam coheredi sumptum pro parte eius.Ergo et in statua et in seruitute ceterisque, quae diuisionem non recipiunt, idem diuus Marcus rescripsit.Si quis opus facere iussus paratus sit pecuniam dare rei publicaestator per ipsum id fi
Abbreviated transcription (Latin):
hrde instituto ficciꝰ. relictim
fuit. el si u̾b̾ ita non sit relicnz
cum p̃r morerctur. s intelligi
ħ possit. puta quia sic relictum
est ut relinquit filio uł nolo
defendetur in id tempus fiteicõ¬
missum relictum in quo sui

Expanded text:
instituto fideicommissum relictum fuerit, etsi verbis non sit ita relictum "cum pater moreretur", sed intellegi hoc possit, puta quia sic relictum est "ut relinquat filio" vel "volo defendetur in id tempus fideicommissum relictum, quo sui
Abbreviated transcription (Latin):
tticonimissis p̾cipuc spectan¬
da ẜuandaq sit tescitoris uol¬
utis. plerumq euent ut
multorum int̾cẽt id ꝙ relin¬
quitur imi testatorem uni
ib l testator honorem hre no¬
liit. et depluib sensit. quͣmiᷤᷤ
inumi legatu sit:. tñ ad ꝑse¬
uil fitti commissarnis rogatus
c̃ ut cis solu̾et. hic et turm et si
ominum mt̾ ẽ. et de omiub¬

Expanded text:
anda servandaque sit testatoris voluntas. Plerumque evenit multorum interesse id quod relinquitur, verum testatorem uni ibus testator honorem habere voluit et de pluribus sensit, quamvis unum legatum sit, tamen ad persevel fideicommissarius rogatus est, ut eis solveret: hic enim si omnium interest et de omnib