comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in illa tencra ętate finientes in ęt̾nam tran
seunt & beatã: dici ñ potest qd̾ libero dis¬
cernunt᷑ arbitrio ab illis infantib. qui
sine hac gr̃a in ipsiꝰ masse damnatione
moriuntus. Sł autẽ hi soli crearentur
ex adam qui essent ꝑ grãm recreandi. &
p̃ter illos qui in dĩ filios adoptantur nul¬
li alii homines nascerent᷑ : lateret benefi-¬
cium qd̃ donaretur indignis: quia nullis
ex cadẽ damnabili stirpe uenientib. de¬
bitum suppliciũ redderetur. Cũ uͦ attu¬
lit in multa patientia uasa ire quȩ ꝑ¬
fecta sunt in ꝑditionẽ. ñ solũ ostendit
iram & demonstrauit potentiã suam
reddendo uindictã & bene utendo malis.
s cuã notas fcrti diuitias głȩ suȩ in uasa
miscdisi. Ita cium qͥd sibi p̾stetur discit
gratis instificatus. dũ ñ suo merito s gr̃a
largissime miscdi̾ȩ discernit᷑ a damnato.
cũ quo cadẽ iusticia fuerat & ipse dãnandꝰ.

Expanded text:
in illa tenera aetate finientes, in aeternam et in illa tenera aetate finientes, in aeternam et beatam transeunt, dici non potest quod libero discernuntur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae damnatione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam, qui essent per gratiam recreandi, et praeter illos, qui in Dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur, lateret beneficium, quod donaretur indignis. Quia nullis ex eadem damnabili stirpe venientibus debitum supplicium redderetur, cum vero « attulit in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditione, » non solum ostendit iram et demonstravit potentiam suam redhibendo vindictam et bene utendo malis, sed etiam « notas fecit divitias gloriae suae in vasa misericordiae. » Ita enim quid sibi praestetur discit gratis justificatus, dum non suo merito, sed gloria largissime Dei misericordiae discernitur a damnato cum quo eadem justitia fuerat et ipse damnandus.
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ massa facere aliud uas in honorẽ. aliud
in contumeliã. Merito autẽ uideretur in¬
iistũ qd fiunt uasa irȩ ad ꝑditionẽ. si ñ
esset ipsa uniu̾sa ex eadẽ massa damnata.
siunt inde nascendo uasa irȩ. ꝑtinet
ad debitam pęnã: qd̾ autẽ fiunt renascen-
uasa miscdĩȩ: ꝑtinet ad indebitã gram.
nuncupatur. s iustam fixamq uindictã.
qd̃ de stirpe inobedientiȩ. ducitur ꝓpago
peccati atq supplicii. Et homo natus ex
muliere sicut in libro iob scriptũ est bre¬
uis est uitȩ. & plenus iracundiȩ. Eiꝰ enĩ
rei uas est. qua plenus est. Unde irȩ uasa
dicunt᷑. Ostendit & potentiã suam qua
bene utitur etiã malis. multa illis natu¬
ralia & tẽporalia bona largiens. eoꝵq
maliciam ad exercendos & cõparatione
ammonendos bonos accõmodans. ut in
cis discant agere gr̃as d̃o. qd̃ ab eis ñ suis
meritis quȩ in eadẽ massa paria fueruis.
s illiꝰ miseratione discreti sunt. Quod
maxime apparet in paruilis. De quib

Expanded text:
honorem, aliud vas in contumeliam . » Merito autem videretur injustum quod fiunt vasa irae ad perditionem, si non esset ipsa universa ex Adam massa damnata. Quod ergo fiunt inde nascendo vasa irae, pertinet ad debitam poenam; quod autem fiunt renascendo vasa misericordiae pertinet ad indebitam gratianuncupatur, sed justam fixamque vindictam. Quod de stirpe inobedientiae ducitur propago peccati, atque supplicii. « Et homo natus ex muliere, » sicut in libro Job scriptum est, « brevis est vitae, et plenus iracundiae , » ejus enim rei vas est qua plenus est. Unde « irae vasa » dicuntur. « Ostendit et potentiam suam, » qua bene utitur etiam malis, multa in illis naturalia et temporalia bona largiens, eorumque malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodans, ut in eis discant agere gratias Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. Quod maxime apparet in parvulis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. ñ sufficit sola uoluntas honi
nis. si ñ sit etiã miscdia dĩ: ñ gͦ sufficit¬
& sola miscdia dĩ. si ñ sit etiã uoluntas
hominis. Ac ꝑ hoc si recte dictũ est non
uolentis hominis s miserentis est dĩ. qͥa
id uoluntas hominis sola ñ implet. cur
ñ &e a contrario recte dicit᷑. ñ miserentis
st dĩ s uolentis est hominis. qͥa id miscdia
di sola ñ implet: Porro si nullus dicere
ap̃ianus audebit. ñ miserentis est dĩ sed
uolentis est hominis. ne apło aptissime
coni adicat: restat ut ꝓpt̾ea recte dictum
ellegatur. ñ uolentis neq currentis s
mstreitis est di. ut totũ decurdõ qui ho¬

Expanded text:
diceretur, Non sufficit hominis volundiceretur, Non sufficit hominis volunnis, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet, quare non et e contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, quia id misericordia Dei sola non implet? Porro si nullus dicere Christianus audebit, Non miserentis Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum detur
Abbreviated transcription (Latin):
oe auui est is. quir ibie in nobis es uelle
oꝑatur & currere. Unde & ipse dñs iũc
credentes a ñ credentib. id est ab ire
uasis uasa miscdiȩ discernens: nemo in¬
quit uenit ad me: nisi fuerit ei datum
Ie quisqm si ñ de oꝑib de ipso głetur
lbero uoluntatis arbitrio. tanqͣm
ab ipso incipiat meritũ. cui tanqͣm debi¬
tũ reddatur p̃miũ. bene oꝑandi ipsa liber¬
tas. audiat eundẽ gr̃ȩ p̃conẽ dicentẽ. Ds̃
enim est qui oꝑatur in nobis uelle & oꝑa¬
ri ꝓ bona uoluntate. Et alio loco. Igit᷑
ñ uolentis neq currentis. s miserentis
est dĩ. Cum ꝓcul dubio si homo eiꝰ etatis
est ut ratione iam utatur. ut ñ possit
credere. sꝑare. diligere nisi uelit. nec ꝑ¬
uenire ad palmã suꝑnȩ uocationis dei
Alioquin si ꝓpt̾ea dictũ est ñ uolentis neq
currentis. s miserentis est dĩ. quia ex utͦq¬
sit. id est ex uoluntate hominis & miscłia¬
dĩ. ut sic dictum accipiamꝰ. ñ uolentis

Expanded text:
e in nobis et uelle operatur et currere. unde et ipse dominus Iesus credentes a non credentibus, id est ab irae uasis uasa misericordiae discernens: Nemo, inquit, uenit ad me. nisi fuerit ei datum ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, Alioquin si propterea dictum est, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, quia ex utsit, id est, ex voluntate hominis et Dei misericordia. Ut sic dictum accipiamus, non volentis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙuom̃ gͦ ds̃ iubet. sine ad iutorio ipsiꝰ uel¬
E difficile impletur. cum si dñs ñ edificet
scͥptum sit. est quidẽ uolentis atq curren¬
tis. faciliꝰ autẽ miserentis dĩ. s scͥptũ sit
ñ uolentis neq currentis. s miserentis est
atq cursꝰ. s quia nichil potest nisi ille
misereatur: nec apłs dixerit & ego. sed
dixerit. ñ ego autẽ s gr̃a dĩ mecũ: ñ quia
ipse. nichil boni agebat. s quia nichil age¬

Expanded text:
uod deus iubet, sine diuinitus ipsius uel difficile impletur, cum. si dominus non aedificet, scriptum sit ceat quidem uolentis atque currentis, facilius autem miserentis est dei, sed scriptum sit: Non uolentis neque currentis sed miserentis est atque cursus, sed quia nihil potest, nisi ille misereatur: nec Apostolus dixerit, Et ego, sed dixerit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum: non quia ipse nihil boni agebat, sed quia nihil age
Abbreviated transcription (Latin):
nuntietur nom̃ meũ in uniu̾sa terra.
Nemq ad utrũq concludens: gͦ inquit
cui uult miseretur. & quẽ uult obdurat.
Profecto neutrũ aliqua iniquitate. sed
utrũq miscdi̾a & ueritate. Et adhuc
tam̃ audax mouetur infirmitas. coꝵ
scilicet qui scdm coniecturas cordis hu¬
mani inscrutabilem altitudinẽ iudici-¬
oꝵ dĩ cogitare conantur. Hanc sibi ex
adũso opponens apls ait. Dicis itaq mͥ.
Quid adhuc conqueritur: Nam uolun¬
tati eius quis resistit: Nobis hoc dictũ
putemꝰ. Qͥd gͦ aliud qmͣ qd̃ respondit
apłs respondere debemus: Aut si nos
talia mouent quia & nos homines sumꝰ.
simul oportet ut om̃s audiamꝰ dicentẽ.
O homo tu quis es qui respondeas dõ: Nũ¬

Expanded text:
tur nomen meum in uniuersa terra. deinde ad utrumque concludens: Ergo, inquit, cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat, profecto neutrum aliqua iniquitate sed utrumque misericordia et ueritate. et adhuc tamen audax mouetur infirmitas eorum scilicet, qui secundum coniecturas cordis humani inscrutabilem altitudinem iudiciorum dei cogitare conantur. Hanc sibi ex aduerso opponens apostolus ait: Dicis itaque mihi: \'Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit?\' nobis hoc dictum putemus. quid ergo aliud, quam quod respondit apostolus. respondere debemus? aut si et nos talia mouent, quia et nos homines sumus, simul oportet omnes audiamus. dicentem:s o homo, tu quis e s. qui respondeas d
Abbreviated transcription (Latin):
x pͥma enĩ transgressione pͥmi ho¬
minis. uniu̾sum genꝰ humanum
ñatũ cũ obligatione peccati uictor dia¬
bolus possidebat. Si enĩ sub captiuitate
ñ tenerem᷑: redẽptore ñ indigeremꝰ. Ue¬
nit ad captiuos ñ captus. Uenit ad cap¬
tiuos redimendos. nichil in se captiuita¬
tis idest iniquitatis habens. s carne mor¬
tali p̃cium nrm portans. Si enĩ carnem
mortalem ñ haberet: unde in u̾bo san¬
guis quẽ. ꝓ captiuis funderet. Iile autẽ
qui ad captiuitatẽ nr̃am uenit cũ simi¬
litudine carnis peccati. ñ cũ carne pecca¬
ti. Similitudo enĩ erat illa carnis peccati.

Expanded text:
x prima enim transgressione primi hominis, universum genus humanum natum cum obligatione peccati, victor diabolus possidebat. Si enim sub captivitate non teneremur, Redemptore non indigeremus. Venit ad captivos non captus: venit ad captivos redimendos nihil in se captivitatis, hoc est, iniquitatis habens, sed carne mortali pretium nostrum portans. Si enim carnem mortalem non haberet, unde in Verbo sanguis, quem pro captivis funderet? Ille autem qui ad captivitatem nostram venit cum similitudine carnis peccati , non cum carne peccati
Abbreviated transcription (Latin):
obdurare. peccantes qͦsdã quia ñ eoꝵ mi¬
seretur: ñ quia impellit ut peccent. Eoꝵ
autẽ ñ miseretur. quib miscdłiam ñ esse
p̃bendam ȩquitate occultissima & ab hu-¬
hoc mouet qd̃ uoluntati eiꝰ nullꝰ resistit.
quia cui uult subuenit & quẽ uult dese-¬
rit. cũ & ille cui subuenit & ille quẽ dese¬
rit. ex eadem massa sint peccatoꝵ. & qͣm¬
uis debeat ut̾q suppliciũ. ab uno tam̃ exi-¬
gatur. alt̾ĩ donetur: si hoc gͦ mouet. o
homo tu quis es qui respondeas dõ: Ar¬
bitror enĩ sub eadẽ significatione positũ¬

Expanded text:
obdurare peccatores quosdam, quia non eorum miseretur, non quia impellit, ut peccent. Eorum autem non miseretur, quibus misericordiam non esse praebendam, aequitate occultissima, & ab huhoc movet, quod voluntati ejus nullus resistit, quia cui vult subvenit, et quem vult deserit; cum et ille cui subvenit, et ille quem deserit, ex eadem massa sint peccatorum, et quamvis debeat uterque supplicium, ab uno tamen exigatur, alteri donetur: si hoc ergo movet; O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Arbitror enim sub eadem significatione positu
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc gͦ p̾dictum est. miserebor cui misertꝰ
ero. & miscdiam p̃stabo. cui miscdiam
p̃stitero. Quib u̾bis ꝓhibuit hominẽ
uelut de ꝓpͥarum uirtutũ meritis głari.
ut qui głatur in dño głetur. Non enim
ait miscrebor talib uł talib. s cui mi¬
sericors fuero. ut neminẽ p̃cedentẽ bo
meruisse demonstret. Et enim xp̃c ꝓ¬

Expanded text:
o praedictum est: e t> miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero. quibus uerbis prohibuit hominem uelut de propriarum uirtutum meritis gloriari, ut qui gloriatur, in domino glorietur. non enim ait: miserebor talibus uel talibus, sed "cui misericors fuero, ut neminem" praecedentibuuocationis meruisse demonstret. etenim C
Abbreviated transcription (Latin):
tũ om̃e donatur. de muydo est electus
inimico. damnato. conaminato. Ex
eadẽ qͥppe massa quȩ pta madam pu̾t.
fiunt uasa miscdiȩ. ii. quib est mudꝰ
ptinens ad reconciliationẽ: quẽ muno
odit ex eade massa ꝑtinens ad uasa ie
que ꝑfecta sunt in ꝑditionẽ. Deniq cũ
dixcisset si de mundo essetis mundꝰ qoa
suũ erat diligeret: continuo subiecit. Qa
u de mundo ñ estis s ego elegi uos de mun¬
do: ꝓpt̾ea odit uos mundꝰ. Ergo & ipsi
inde erant. Unde ut ñ essent. electi sunt
inde. ñ suis meritis. quoꝵ nulla bona p¬
cesserant opa: ñ natura quȩ tota fuerat
ꝑ liberũ arbitriũ in ipsa radice uitiata
s gratuita. hoc est uera gr̃a. Qui enim
de mundo mundũ elegit. fecit qd̾ elige¬
ret ñ inuenit. quia reliquiş ꝑ electionẽ
gr̃e saluȩ factȩ sunt. Si autẽ gr̃ã inquit

Expanded text:
tum omne donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt « vasa misericordiae, » in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . » Denique cum dixisset, « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret, » continuo subjecit: « Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo; propterea odit vos mundus. » Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla praecesserant bona opera, non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit; quia, « reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
an iͥ suam inco ipio ualule comensit
cũ dicit. & uocabo in nomine dñi in con¬
spectu tuo. tanqm in conspectu ppłi isrł.
cuiꝰ moyses cum hȩc audiret typum ge¬
rebat. In conspectu enĩ gentis ipsiꝰ ubiq
Uocabo autẽ dixit ñ uocabor. actiuũ ũbũ
ꝓ passiuo ponens. genere locutionis in¬
usitato. In quo nimirũ magnus sensus
latet. Sic enim fortasse significare uo¬
luit seipsũ hoc facere. id est gr̃a sua ficri.
ut uocetur dñs in om̃ib gentib. Qd̃ uͦ
addidit & miserebor cui misertus ero.
& miscłiam p̃stabo cui miscdiam p̾̃stite¬
ro: ibi plane exp̃ssiꝰ ostendit uocationẽ
qua nos uocauit in suũ regnum & głam.
enim se gentes introducturũ pollicebat᷑
dicens. uocabo nomine dñi in conspectu
tuo. cõm̃dauit se hoc miscditer facere.
sicut apls dicit. Dico enim xp̃m mini-¬
strũ fuisse circũcisionis ꝓpter ueritatem
dĩ.: ad confirmandas ꝓmissiones patrũ:¬

Expanded text:
 suam in eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum haec audiret typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsius ubiquus gentibus. uocabo autem dixit, non" uocabor," actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum regnum et glorienim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas promissiones patru
Abbreviated transcription (Latin):
runt illȩ t̾re ꝑ aduentũ ioseph: Illiꝰ gͦ
rei gestȩ cognitio eiꝰ uocatio fuit. ut po¬
płm isrł miscdi̾ter tractans ñ esset ingra¬
tus. Qd̃ autẽ huic uocationi obtẽpare
noluit. & exertuit crudelitatẽ in eos quib
humanitas & miscdĩa debebatur. meruit.
penã ut induraret᷑ illi cor. & tantã cecita¬
tem m̃tis pateretur. ut tot & tantis tamq
manifestis dĩ signis ñ crederet. quo posset
ciꝰ supplicio siue obdurationis. siue ulti¬
mȩ uisibilis submersionis erudiri ppłs.
cuiꝰ afflictionis ille & occultȩ obtunsio-¬
nis & manifestȩ submersionis meritum
cõpararet. Hȩc autẽ uocatio quȩ siue mn
singulis hominib. siue in ppłis. atq in
ipso genere humano ꝑ tẽpoꝵ oportum

Expanded text:
 illae per adventum Joseph ? Illius ergo rei gestae cognitio, vocatio ejus fuit, ut populum Israel misericorditer tractans non esset ingratus. Quod autem huic vocationi obtemperare noluit, sed exercuit crudelitatem in eis quibus humanitas et misericordia debebatur, meruit poenam, ut induraretur illi cor, et tantam caecitatem mentis pateretur, ut tot et tantis tamque manifestis Dei signis non crederet; quo posset ejus supplicio, sive obdurationis, sive ultimae visibilis submersionis, erudiri populus, cujus afflictione ille, et occultae obtusionis, et manifestae submersionis meritum sibi compararet . 6. Haec autem vocatio, quae sive in singulis hominibus, sive in populis, atque in ipso g
Abbreviated transcription (Latin):
le intelligitur loqui & dicere transibo
ante te. de quo dicit cuglm. Cũ uenisset
hora. ut transiret uĩc de hoc mundo ad
patre. Qui transitus. etiã pascha int̾pie¬
lali phibetur. Hȩc itaq magna om̃ino
ipheia est. Ipse enim ante oñĩs scõs tran¬
i as patrẽ de hoc sclo. parare illas iman¬
sonos regni celon. quas dabit cisin raur

Expanded text:
e intelligitur loqui et dicere, Transibo ante te, de quo dicit Evangelium, Cum venisset hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem; qui transitus etiam Pascha interpretari perhibetur. Haec itaque magna omnino prophetia est. Ipse enim ante omnes sanctos transiit ad Patrem de hoc saeculo parare illis mansiones regni coelorum, quas dabit illis in r
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. ñ pͥusqd̃ spiritale. s qd̾ aninale
postea spiritale. Solet & sic intelugi hos
qd dictum est. qd in esau siguratu . s
maior ppło di. hoc est israhelĩcus scũ
carnẽ: ꝑ iacob autẽ figuratus sit ss.
iacob scdm spiritalem ꝓgenie m
cuiam hystorica ꝓprietate bor
sponsuin inuentut cõplecaml
ubi etiã ppłs isrł. hoc est iacob minor
siuiꝰ suꝑauit ydumeos. hoc est gentem
qͣm ꝓpagauit esau. eos fecerunt tribu¬
tarios ꝑ dauid. Qd̃ dii fuerunt. usq ad
regẽ sub quo ydumei rebellauerunt: &
uigũ israhelitarũ a ceruice sua deposue¬

Expanded text:
s quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. solet et sic intellegi hoc quod dictum est, ut in Esau figuratus sit maior populus dei, hoc est Israheliticus secundum carnem. per Iacob autem figuratus sit ipse Iacob secundum spiritalem progeniem. sed etiam historica proprietate hoc responsum inuenitur esse completum, ubi populus Israhel, hoc est Iacob minor filius, superauit Idumaeos, hoc est gentem, quam propagauit Esau, eosque fecerunt tributarios per Dauid: quod diu fuerunt usque ad regem, sub quo Idumaei rebellauerunt et iugum Israhelitarum Idumaei a ceruice sua deposue
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ esset mors. nisi ueniens de peccato.
S ego cum hoc audio ideo laudo. qͥa illam
pͥmã mortẽ intucor. & illud pͥmi homi¬
nis peccatum. Audio enĩ apłm. Sicut
in adam om̃s moriuntur: sic & in xp̃o¬

Expanded text:
Non esset mors, nisi veniens de peccato. Non esset mors, nisi veniens de peccato. Sed ego, cum hoc audio, ideo laudo, quia illam primam mortem intueor et illius primi hominis peccatum. Audio enim Apostolum: Sicut in Adam om
Abbreviated transcription (Latin):
suas. uolentes disputare de dĩ ꝓfundo.
mersi sunt in ꝓfundum. Occurrit enĩ
eis apłs uolens grãm cõmendare. & ele¬
git illos geminos in utero rebeccȩ. & ait.
Nondũ enĩ natis. nec qui aliqͥd egerint
boni aut mali. Uide quẽ admodũ tu¬
lit uanis hominib fantasias conu̾sati¬
onis animarũ ante corpꝰ in celo. Si enĩ
iam ibi conu̾sati sunt. iam aliqͥd boni
egerunt uł mali. & ꝓ meritis suis ad
corpora t̾rena detrusi sunt. Si placet.
contͣdicamꝰ apło qui dixit. Nondum
nati. nec aliqͥd egerint honi aut mali.
Hoc autẽ quia ꝓpter apłi euidentẽ senten¬
tiam respuit catholica fides qd̃ animȩ in
celis pͥus uiuant & conu̾sentur. & illie re¬
cipiendoꝵ corpoꝵ merita assumant. mͦ
Aliqui sicut audiuimꝰ ipsoꝵ ita dispu¬
tant. Prorsus inquiunt. ꝓ mertus suis
om̃s homines moriunt᷑. quia peccaruis.
Non cnĩ esset mors: nisi ueniens de pecca¬
to. Optime quide & ucrũ dictum est:

Expanded text:
suas; volentes disputare de Dei profundo, suas; volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum. Occurrit enim eis Apostolus, volens gratiam commendare, et elegit illos geminos in utero Rebeccae, et dicit: Nondum enim natis, nec qui aliquid egerint boni aut mali . Vide quemadmodum tulit vanis hominibus phantasias conversationis animarum ante corpus in coelo. Si enim ibi jam conversatae sunt, jam aliquid boni egerunt vel mali, et pro meritis suis ad corpora terrena detrusae sunt. Si placet, contradicamus Apostolo, qui dixit, Nondum natis, nec qui aliquid egerint boni aut mali. Hoc autem quia propter Apostoli evidentem sententiam respuit catholica fides, quod animae in coelis prius vivant et conversentur, et illic recipiendorum corporum merita assumanAliqui, sicut audivimus, ipsorum ita disputant: Prorsus, inquiunt, pro meritis suis omnes homines moriuntur, quia peccaverunt; non enim esset mors, nisi veniens de peccato. Optime quidem et vere dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
loco enĩ quidã stulti putant apłm in re¬
sponsione defecisse. & in opia reddendȩ
s re ipsa magna est redditio rationis.
Sienim hec ñ capit. quis est qui respondeat:
Si autẽ capit: magis ñ inuenit quid re¬
spondeat. Uidet enĩ si capit. uniu̾sum
genꝰ humanũ tam iusto iudicio diuino
in apostatica radice damnatũ. ut etiam¬
si nullus in de liberaret᷑. nemo recte pos¬
set dĩ uituꝑare iusticiam. & qui liberan¬
tur sic oportuisse liberari. ut ex plurib
ñ liberatis. atq in damnatione iustissi¬
ma derelictis. ostenderet᷑ qͥd meruisset
uniu̾sa conspersio. & quo etiã istos debi¬
tum udiciũ dĩ duceret. nisi eiꝰ indebi¬
ta miscdĩa subuenisset. ut uolentiũ de
ꝓfundo querentes reddere. rationẽ. in
fabulas uanitatis abierunt. aliqui di¬
centes quia animȩ sursum in cęlo peccani.
& scd̾m sua peccata ad corpora ꝓ meritis
diriguntur: & dignis sibi qͣsi carcerib
indudunt᷑. Terunt post cogitationes

Expanded text:
loco quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae d reipsa magna conredditio ratioSi enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi eis indebita misericordia subveniret: ut volentium de profundo quaerentes reddere rationem, in fabulas vanitatis abierunt. Aliqui dixerunt quod animae sursum in coelo peccant, et secundum sua peccata ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis ibi quasi carceribus includuntur. Ierunt post cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt. qui p̃ceptũ ñ capiunt: S al
ud dico. Isti qui nati sunt: ut arbitraris
peccarunt. Nam si ñ peccarent inquis:
ñ morerentur. Quid de illis dicis qui m
utero moriuntur: Oangustia. Et ipsi
inqͥt peccauerunt: ido moriunt᷑. Meni¬
ris. an falleris: Contradicit apłs. Non¬
dum natis nec agentib boni aliqͥd aut
mali. Magis apłm audio qm te. Magis
apło credo qm tibi. Nondũ natis nec ali¬
quid agentib boni aut mali. Si autem
hoc testimoniũ refellis. uade tͥ potiꝰ ad
ullas uagationes & dic quia in celo peta¬
runt. & inde in corpora p̃cipitati sunt.
Non dico inquit. Quare ñ dicis: Quia
dicit apłs. ñdum natis nec aliqͥd agen¬
tib boni aut mali. Si gͦ ñ cos accusas in
celo. qͣre accusas in utero: Ad utrumꝙ
cunt in utero peccauerunt. quia ad u¬
trũq ualent uba illa quȩ dicunt antiqm
nascerent᷑ nichil egisse uel boni uł mali

Expanded text:
accipiunt, qui praeceptum non accipiunt? Quid accipiunt, qui praeceptum non accipiunt? Quid ud dico: Isti quia nati sunt, ut arbitraris, peccarunt. Nam si non peccarent, inquis, non morerentur. Quid de illis dicis qui in utero moriuntur? O angustia! Et ipsi, inquit, peccarunt, ideo moriuntur. Mentiris, an falleris? Contradicit Apostolus: Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Magis Apostolum audio quam te: magis Apostolo credo quam tibi. Nondum natis, nec aliquia agentibus boni aut mali. Si autem hoc testimonium refellis, vade tibi potius ad illas vagationes, et dic: Quia in coelo peccarunt, et inde in corpora praecipitantur. Non dico, inquit. Quare non dicis? Quia dicit Apostolus, Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Si ergo non eos accusas in coelo, quare accusas in utero? Ad utrumquecunt, In utero peccaverunt, quia ad utrumque valent illa verba quae dicunt, antequam nascerentur, nihil egisse vel boni vel mali
Abbreviated transcription (Latin):
mors. & ita in om̃s homines ꝑtransut.
in quo om̃s peccauerunt. Om̃s enĩ unꝰ
fuerunt. Sic audio dicentẽ. mortẽ homi¬
nis de ꝓeccato esse. Non inqͥt. Et quid
dicis: Omnẽ hominẽ ds mͦ immorta¬
lem creat. Mirabilis nouitas. Qd dicis:
Prorsꝰ inquit. omnẽ hominẽ ds̃ immor¬
talem creat. Quare gͦ moriuntur par¬
uuli infantes: Nam si dicam qͣre mori¬
untur grandes homines: dicturꝰ es mͥ.
peccauerunt. Ergo de maioꝵ ȩtate ñ
disputabo. paruuloꝵ infantiã contra te.
testem citabo. Non loquunt᷑. & qd dico
innocentes sunt: nichil secũ nisi qd̃ de
pͥmo homine traxerunt habentes. Quib
uiuificentur qui in adam mortui sunt.
ut quia inquinati sunt generatione:
purgentur regeneratione. Ipsos gͦ testes
citabo. Responde mͥ qͣre moriuntur.
si om̃s homines immortales nascuntur.
& qm̃ peccant idõ moriuntur: Qͥd puta¬
tis dici potuisse: Quȩ aures ferunt.
Peccauerunt & ipsi. Ubi peccauerunt mo
Bonũ & malũ quid sit nesciunt. ꝑpccatũ

Expanded text:
ransiit, in quo omnes peccaverunt . Omnes enim unus fuerunt. Sic te audio dicentem mortem hominis de peccato esse? Non, inquit. Et quid dicis? Omnem hominem Deus immortalem creat modo. Mirabilis novitas. Quid dicis? Prorsus, inquit, omnem hominem Deus immortalem creat. Quare ergo moriuntur parvuli infantes? Nam si dicam, Quare moriuntur grandes homines? dicturus es mihi, Peccaverunt. Ergo de majorum aetate non disputabo: parvulorum infantiam contra te testem citabo. Non loquuntur, et convininnocentes sunt, nihil secum nisi quod de primo homine traxerunt habentes: quibusvivificentur, qui in Adam mortui sunt; ut quia inquinati sunt generatione, purgentur regeneratione. Ipsos ergo testes citabo. Responde mihi: Quare moriuntur, si omnes homines immortales nascuntur, et quoniam peccant, ideo moriuntur? Quid putatis dici potuisse? Quae aures ferant? Peccaverunbonum et malum quid sit nesciunt; peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
omi. quia ad hoc excitaui te. ut ostendã
inte sortitudinẽ meam. & ut annuntie¬
dus nom̃ meũ in uniu̾sa t̾ra. Quib di¬
stis. ad uirũq concludens. id est & ac
miscaiam & add iudiciũ: gͥ inquit cui uult
iiscretur: & quẽ uult obdurat. Miseit¬
ts salicet magna bonitate. obdurat
sula miquitate. ut nec libarttns de su¬
smerias głetur: nec damnatas n si de
aa paitionis conaipalierat
dusa aborigint auista scausa
cõmunis. Hoc autẽ qui co modo audit
ut dicat. qͥd adhuc conquerit᷑. nam uo¬
luntati eiꝰ quis resistit: tanqͣm ꝓpterea
malus ñ uideat᷑ esse culpandus. quia as̃
cuiꝰ uult miseretur. & quẽ uult obdurat.
absit ut pudeat nos respondere hoc. qd̃
respondisse uidemꝰ apłm. O homo tu
quis es qui respondeas dõ: Nunqͥd di¬
cit figm̃tũ ei qui se finxit. qͣre me finxi¬
sti sic: Anñ habet potestatẽ figulus litti¬

Expanded text:
am in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Quibus dictis ad utrumque concludens, id est, et ad misericordiam et ad judicium: Ergo, inquit, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de am perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? tanquam propterea malus non videatur esse culpandus, quia Deus cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse videmus Apostolum: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecisti sic? Ann
Abbreviated transcription (Latin):
mutatus. & ꝑ lauachrũ regenerationis
saluus effectus est: ut ubi abundauit
peccatũ suꝑ abundaret gr̃a. Quid hinc
respondeant omino ñ uideo: qui uolen¬
tes humanis coniecturis iusticiã di desen¬
dere. & ignorantes altitudinẽ gr̃e. fabu¬
las imꝓbabiles texuerunt. Gales gͦ p̃de-¬
stinari & creari arbitror. ut qui possunt
spirat. ob hoc om̃e ingenii genus in filiis
genꝰ in gehenne filiis p̃terire: ut qui
sentiamꝰ auctoritati sc̃ẽ scripturȩ. quȩ
nescit falli nec fallere. Et sicut ñdum
natos ad discernenda merita coꝵ. aliqͥd
boni uł mali egisse ñ credimꝰ. ita om̃s

Expanded text:
mutatus et per lauacrum regenerationis mutatus et per lauacrum regenerationis saluus effectus est, ut ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. quid hinc respondeant omnino non uideo, qui nolentes humanis coniecturis iustitiam dei defendere et ignorantes altitudinem gratiae fabulas inprobabiles texuerunt. Multa estinari et creari arbitror, ut qui possunt spirat , » ob hoc omne ingenii genus in filiis genus in gehennae filiis praeterire. « Ut qui sentiamus auctoritati sanctae Scripturae, quae nescit falli, nec fallere. Et sicut nondum natos ad discernenda merita eorum aliquid boni vel mali egisse non credimus, ita omnes
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. Ubi inqͣm hec tam diu̾sa me¬
rita contraxerunt. Si in celo egeruis
aliqͣm uitam ut ꝓ suis actib ꝓpelleren¬
tur uł laberentur in t̾ras. congruisq
suȩ anteactȩ uitȩ corporris receptaculis
tenerentur: ille utiq meliꝰ ante hoc mor¬
tale corpus uixisse credendꝰ est. qui eo ñ
multũ meruit p̃grauari. ut & bonum
haberet ingeniũ. & concupiscentiis eius
mitiorib urgeret᷑. quas posset facere si¬
pare. & tam̃ etiã sibi grãm p̃dicari non
meruit. qua sola posset a scdȩ mortis ꝑ¬
nitie liberari: ille autẽ. ꝓ mertas deteri¬
orib sicut putant. grauion corpori
implicitus. & obhoc cordis obtunsi cum
carnis illecebris ardentissima cupidine
uinceret᷑. & ꝑ nequissimã uitã pectatis
pͥstinis quib ad hoc uenire meruerat.
adderet pciora t̾rena. aut in cruce tam̃
audiuit. hodie mecũ eris in paradyso.
aut alicui cohesit apło. cuiꝰ p̃dicatione

Expanded text:
potestate: ubi, inquam, haec tam diversa mepotestate: ubi, inquam, haec tam diversa merita contraxerunt? Si in coelo egerunt aliquam vitam, ut pro suis actibus propellerentur vel laberentur in terras, congruisque suae ante actae vitae corporeis receptaculis tenerentur: ille utique melius ante hoc mortale corpus uixisse credendus est, qui eo non multum meruit praegrauari, ut et bonum haberet ingenium et concupiscentiis eius mitioribus urgeretur, quas posset facile superare, et tamen eam sibi gratiam praedicari non meruit, qua sola posset a secundae mortis pernicie liberari; ille autem pro mentis deterioribus, sicut putant, grauiori corpori inplicitus et ob hoc cordis obtunsi, cum carnis inlecebris ardentissima cupidine uincerctur et per nequissimam uitam peccatis pristinis, quibus ad hoc uenire meruerat, adderet peiora terrena, aut in cruce tamen audiuit: hodie mecum eris in paradiso, aut alicui cohaesit apostolo, cuius praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
dunt huiꝰ questionis angustias. s in eis
coartati & herentes. similit̾ o altitudo
exclamare coguntur. Unde enĩ fit ut
homo ab ineunti pueritia modestior. tẽ
ꝑantior. ex magna parte. libidinũ uic¬
tor. qui oderit auariciam. luxuriã de¬
testetur. atq ad uirtutes cet̾as ꝓuectior
aptiorq consurgat. & tam̃ eo loco sit.
ubi ei p̃dicari gr̃a xp̃iana ñ possit: Quo¬
mͦ in uocabunt: in quẽ ñ crediderunt:
Aut qͦmͦ credent ci. quẽ ñ audierunt :¬
Q uomͦ autẽ audient. sine p̃dicante: Aliꝰ
autẽ tardior ingenio. libi dinosus. de¬
ditus flagitiis. & facinorib cooꝑtus. ita
gubernetur ut audiat. credat. baptize¬
tur. rapiatur. aut si detentus hic fuerit.
laudabilit̾ hic uiuat: Ubi duo isti tã
diu̾sa merita contraxerunt: Non dico.
ut iste credat ille ñ credat. qd est ꝓpriȩ
uoluntatis. s ut iste audiat qd̃ credat᷑.
ille ñ audiat. Hoc enĩ ñ est in hominis

Expanded text:
dunt huius quaestionis angustias, sed in eis dunt huius quaestionis angustias, sed in eis coartati ct haerentos similiter \'o altitudo!4 exclamare coguntur. unde enim fit, ut homo ab ineunte pueritia modestior, ingeniosior, temperantior, ex magna parte libidinum uictor, qui oderit auaritiam, luxuriam detestetur atque ad uirtutes ceteras proucctior aptiorque consurgat, et tamen eo loco sit, ubi ei praedicari gratia christiana nonpossit-quomodo enim inuocabunt, in quem non crediderunt? ant quomodo credentQuomodo autem audient sine praedicante ? Alius autem tardus ingenio, libidinibus deditus, flagitiis et facinoribus coopertus, ita gubernetur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur, aut si detentus hic fuerit, laudabiliter hic vivat? Ubi duo isti tam diversa merita contraxerunt, non dico, ut iste credat, ille non credat, quod est propriae voluntatis; sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat; hoc enim non est in hominis
Abbreviated transcription (Latin):
gaii ut pareret uxor eiꝰ quȩ steri
scat. concessisset dñs qd petebat. atq
aberer illa conceptũ: Sesti eana g ami
utero tuo sunt. & duo ppłi de utero tuo
illis natis nec aliqͥd agentib boni siue
mali. sine ullis meritis eligitur minor
maiore repbato. qndo ꝓculdubio qnͣtũ
attinet ad originale peccatũ. ambo pa¬
res erant. qͣntũ autẽ ad ꝓpͥum: ulliꝰ eoꝵ
n forte illud iam explosum uuloꝵ.¬
repudiatũq sentiendũ est. qd̾ ani¬
mȩ pͥus in cȩlesti habitatione peccantes.
gradatim atq paulatĩ ad suoꝵ meritoꝵ
corpora ueniant. ac ꝓ ante gesta uita ma-¬
gis minꝰ ue corporeis pestib affligantur:
Cui opinioni qmuis scã scriptura aꝑtissi¬
me contradicat. quȩ cũ grãm cõmenda¬
ret. ñ damnatis inquit. neq qui aliqͥa
egerint boni aut mali. ut scdm electio¬
nẽ. ꝓpositũ dĩ manerit. ñ ex oꝑib s ex
uocante dictũ est. qd̾ maior seruiet mi¬
nori. nec ipsi tam̃ qui hoc sentiunt eua¬

Expanded text:
ganti ut pareret uxor eius, quae sterilis erat, concessisset Dominus quod petebat, adque haberet illa conceptum, gestiebant gemini utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo dum illis natis nec aliquid agentibus boni seu mali sine ullis bonis meritis eligitur minor maiore reprobato; quando procul dubio, quantum adtinet ad originale peccatum, ambo pares erant; quantum autem ad proprium, ullius eorum n forte illud iam explosum repudiatumque sentiendum est, quod animae prius in caelesti habitatione peccantes gradatim atque paulatim ad suorum meritorum corpora ueniant ac pro ante gesta uita magis minusue corporeis pestibus adfligantur? cui opinioni quamuis sancta scriptura apertissime contradicat. quae cum gratiam commendaret, nondum natis, inquit, nec qui aliquid egerint boni aut mali, ut secundum electionem propositum dei maneretnon ex operibus, sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet minori, nec ipsi tamen qui hoc sentiunt eua
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tere: S cum facit: ꝑ miscłiam fa¬
cit. Cum autẽ ñ facit. ꝑ iudiciũ ñ facit.
qm̃ cuiꝰ uult miseretur. & quẽ uult obdu¬
rat. Qd̃ ut diceret apłs. grãm cõmenda¬
bat. ad cuiꝰ cõmendationẽ de illis in re¬
beccȩ utero geminis fuerat iam locutus.
quib ñdum natis nec aliqͥd agentib¬
qd̾ adhibuit alterũ ꝓpħicum testimoii¬
um ubi scͥptum est: iacob dilexi. esau
autẽ odio habui. Sentiens autẽ quĩas¬
modũ posset hoc qd̾ dictum est ꝑmoue¬
re eos qui penetrare intelligendo non
possunt hanc altitudinẽ gr̃ȩ. quiad s̾
dicemꝰ aite Nunqͥd iniquitas est apus
dm̃  Iniquũ enĩ uidetur. ut sinc ullus
bonoꝵ ut maloꝵ oꝑum meritis. unlł
as diligat. oderit alterũ. Qua int esi
futura oꝑa uel bona huiꝰ ut mala il

Expanded text:
convertere? Sed cum facit, per misericordiam faconvertere? Sed cum facit, per misericordiam facit: cum autem non facit, per judicium non facit. Quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Quod ut diceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibuquod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala il
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ ullam apłica sententia de.
geminis in rebeccȩ utero ñdum agentib
aliquid bom aut mali: nec tam̃ frustra
scriptũ est nec infantẽ mundũ esse a pec
illud in psalmo. Ego in iniquitatib
conceptus sum. & in peccatis me mat̾ mea
in utero aluit. Et qd̃ in adam om̃s mo¬
riuntur. in quo om̃s peccauerunt. Nunc
autẽ liquido teneamꝰ. quęlibet partutũ
merita trahiciantur in ꝓlem. quȩcumq
gra dĩ anteqͣm nascatur quẽcũq scĩficit
nec iniqͥtatẽ esse apud dm. nec boni ma
ꝑtineat anteqm̃ natus est. illamq scaten¬
tiam qua ñnulli putant alibi peccasse
magis minꝰq animas. & ꝓ diu̾soꝵ meri¬
tis peccatoꝵ in diu̾sa corpora esse detru¬
sas. aplicȩ ñ conuenire sententiȩ. cum
aꝑtissime dictum sit. nichil egisse ñdũ
natos. seu boni. seu mali. Ex libro enchy
pie desipiat. ut dicat dm malas
hominũ uoluntates quas uoluerit. qͣndo
uoluerit. ubi uoluerit in bonũ ñ posse

Expanded text:
tationem apostolica illa sententia de geminis in utero Rebeccae nondum agentibus aliquid boni aut mali. Nec tamen frustra scriptum illud in Psalmo, Ego in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit; et quod in Adam omnes moriuntur, in quo omnes peccaverunt . Nunc autem liquido teneamus, quaelibet parentum merita trajiciantur in prolem, quaecumque gratia Dei, antequam nascatur, quemque sanctificet, nec iniquitatem esse apud Deum, nec boni malrsonam pertineat, antequam natus est: illamque sententiam qua nonnulli putant alibi peccasse magis minusque animas, et pro diversorum meritis peccatorum in diversa corpora esse detrusas, apostolicae non convenire sententiae; cum apertissime dictum sit, nihil egisse nondum natos seu boni seu mali. 16. Ac e desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse
Abbreviated transcription (Latin):
uere questionẽ: inimo nulam quas
solui opus esset faceret questionẽ. Nunc
uͭ cum respondisset absit. id est absit ut
sit iniquitas apud dm̃: mox ut ꝓbaret
nulla hoc iniquitate dĩ fieri. moysi enĩ
dicit. miserebor cui misertus ero. & mi¬
scłiam p̃stabo cui misericors fuero: qͥs
enĩ nsi insipiens dm̃ iniquũ putet siue
iudiciũ penale ingerat digno. siue mi-¬
scłiam p̾stet indigno: Deniq infert &
dicit. Igitur ñ nolentis neq currentis.
s miserentis est dĩ. Ambo itaq gemini.
natura filii irȩ nascebantur. Nullis qͥdẽ
damnationis obstricti. S qui dixit mise¬
rebor cui misertus ero. iacobdilexit ꝑ mi-¬
scłiam gratuitam. esau autẽ odio habuit
ꝑ iudiciũ debitum. Qd̃ cum deberetur
ambob. in alt̾o alter agnouit ñ de suis
distantib merits sibi ec̃ gloriandũ. qd̾
in eade causa idẽ supplicium ñ incurrit.
s diuine gr̃ẽ largitatẽ : qͥa ñ uolentis
neq currentis. s miserentis est dĩ. Altissi-¬

Expanded text:
veret quaestionem; imo nullam, quam solvi opus esset, faceret quaestionem. Nunc vero cum respondisset, Absit, id est, absit ut sit iniquitas apud Deum; mox ut probaret nulla hoc iniquitate Dei fieri, inquit: Moysi enim dicit, miserebor cujus misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Quis enim nisi insipiens Deum iniquum putet, sive judicium poenale ingerat digno, sive misericordiam praestet indigno? Denique infert, et dicit, Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii irae nascebantur , nullis quidedamnationis obstricti. Sed qui dixit, Miserebor cujus misertus ero, Jacob dilexit per misericordiam gratuitam, Esau autem odio habuit per judicium debitum. Quod cum deberetur ambobus, in altero alter agnovit non de suis distantibus meritis sibi esse gloriandum, quod in eadem causa idem supplicium non incurrit; sed de divinae gratiae largitate: quia non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Altissi
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uerus scłm carnem. ñ ex eo qd̾
ist suꝑ omĩa ds benedictus in scła ex fe-¬
snina natus est. s ex illa infirmitate qͣm
suscepit ex nobis. ut in ea moreretur. ꝓ
hobis & eam sanaret in nobis. Non ex
forma dĩ in qua cũ esset. ñ rapinam arbi¬
satus est esse equalis dõ. natus ex femina
s ie forma serui. quã accipiendo se¬
ietipsum oxinaniut. n eq eni obali¬
ud exinanisse se dictus est: nisi accipien¬
do formã serui. ñ amittendo formã dĩ.
Iua enim natura qua in forma dĩ equa¬
lis est patri incõmutabilit̾ ꝑmanente.
suscepit mutabilem nrãm ꝑ quã de uir¬
gine nasceretur. Non autẽ qd̃ excide¬

Expanded text:
inis verus secundum carnem, non ex eo quod est super omnia Deus benedictus in saecula ex femina natus est; sed ex illa infirmitate quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis, et eam sanaret in nobis: non ex forma Dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, natus ex femina est; sed ex forma servi, quam accipiendo, semetipsum exinanivit . Neque enim ob aliud exinanisse se dictus est, nisi accipiendo formam servi, non amittendo formam Dei. Illa enim natura, qua in forma Dei aequalis est Patri, incommutabiliter permanente, suscepit mutabilem nostram, per quam de virgine nasceretur. Vos autem, c
Abbreviated transcription (Latin):
re qd̾ quisq liberatur: Atq ita ñ esse mi¬
quitatẽ apud dm̃. quia ncq remittendo
neq exigendo qd̃ debetur iniustus est. Ibi
enĩ grata est in dulgentia. ubi iusta posset
esse uindicta ut hinc euidentiꝰ apparcies
a pena debita liberato & gratis iustificato
qͣntũ beneficũ conferatur. qd alter equali¬
ter reus. sine punientis iniquitate puntẽ
Deniq subiungit & dicit. Igitur ñ uolen¬
tis neq currentis. s miserentis est de
Hoc ꝓpter eos dictũ est. qui ꝑ grãm lbeide
iuistificantur. Propter cos autẽ suꝑ quol
ira di manet. quia & ipsis ds bene uatus
ad docendos alios quos liberare dig pa¬
tus subiunigat atu ait. Picit enĩ sc̃p̃tl¬
ra pharaoni. Quia ad hoc te excitaui ut

Expanded text:
re quod quisque liberatur. atque ita non esse inire quod quisque liberatur. atque ita non esse iniquitatem apud deum, quia neque remittendo neque exigendo. quod debetur, iniustus est? ibi enim grata est indulgentia. ubi iusta posset esse uindicta. et hinc euidentius apparet, a poena debita liberato et gratis iustiticato quantum beneficii conferatur. .-quod alter aequaliter reus sine punientis iniquitate punitur. Denique subiungit et dicit: Igitur non nolentia neque currentis sed miserentis est dei. hoc propter eos dictum est, qui per gratiam liberati iustificantur. propter eos autem, super quos ira dei manet. quia et ipsis deus bene utitur ad docendos alios, quos liberare dignatur. subiunxit atque ait: Dicit enim scriptura Pharaoni, quia ad hoc te excitau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul dubio gr̃e quȩ ñ inuenit eligen¬
dos s facit. Uidit utiq qͥd his auditis
humana posset infirmitas uł ignoran¬
tia cogitare. & eandẽ questiont̃ sibi ipse
ꝓponens. qͥd gͦ dicemꝰ inquit: Nunqͥa
iniquitas est apud dm̃: Continuo respon¬
dit. absit. Rationẽq reddens cur absit:
id est cur ñ sit iniquitas apud dm. non
ait. merita enĩ uł oꝑa iudicat etiã par¬
uuloꝵ. etiã si adhuc sint in mat̾no ute¬
ro constituti. Quomͦ enĩ hoc diceret. qui
iam dixerat de ñdũ natis. & de his qui
nichil adhuc egerint boni aut mali. qd̾
ñ ex oꝑib s ex uocante dictũ est maior
seruiet minori: S cũ uellet ostendere
cur in his ñ sit iniquitas apud dm̃: moy
ses enĩ inquit miserebor cui misertꝰ ero.
& miscłiam p̃stabo cui misericors fuero.
Qͥd nos hic docuit. nisi ex illa massa pͥmi
hominis. cui merito mors debetur. ñ ad
merita hominũ. s ad dĩ miscd̾iam ꝑtins¬

Expanded text:
procul dubio gratiae, quae non inuenit eligenprocul dubio gratiae, quae non inuenit eligendos, sed fachumana posset infirmitas uel ignorantia cogitare. et eandem quaestionem sibi ipse proponens: Quid ergo dicemus inquit; numquid iniquitas est apud deum? continuo respondit: Absit. rationemque reddens, cur absit, id est cur non sit iniquitas apud deum, non ait: \'Merita enim uel opera iudicat etiam paruulorum, etiamsi adhuc sint in materno utero constituti\' — quo modo enim hoc diceret, qui iam dixerat de nondum natis et de his, qui nihil adhuc egerint boni aut mali, quod non ex operibus sed ex uocante dictum sit: Maior seruiet minori? — sed cumuellet ostendere, cur in his non sit iniquitas apud deum: Moysi enim dicit, inquit: Miserebor, cui misertus ero, et mis ericordiam praestabo, cui misericors fuero\'. quid nos hic docuit nisi ei illa massa primi hominis, cui merito mors debetur, non ad merita hominum sed ad dei misericordiam pertine
Abbreviated transcription (Latin):
apło responsuri sunt. qui cũ & hos
geminos ad docum̃tũ gratuite gr̃ȩ com¬
memorandos uideret. ñdũ enĩ natis in qͥt
nec aliqͥd agentib boni aut mali. ut
scłm electionẽ. ꝓpositũ dĩ maneret. ñ ex
oꝑib s ex uocantȩ dictũ est. quia maior
seruiet minori: Deinde adiungens te¬
stimoniũ. ꝓpħȩ longe post quidẽ ista di-¬
centis. s tam̃ de hac re antiquũ dĩ consi¬
liũ declarantis. sicut scͥptum est inquit.
ia cob dilexi. esau autẽ odio habui.
Nempe doctor gentiũ in fide & ueritate
istos geminos ñdũ natos. nichil boni
aut mali egisse testatur. ut grã cõmen¬
detur. ut qd̾ dictũ est maior seruiet i¬
nori. ñ ex oꝑib s ex uocante dictũ inte¬
ligatur. ut scd̃m electionẽ ꝓpositum di
maneret. & ñ meritũ hominis ante uet
Non enĩ dicit electionẽ uoluntatis huma¬
nȩ siue naturȩ cũ par esset in utroq mor¬
tis damnationisq conditio. s electionẽ

Expanded text:
o responsuri sunt. qui. cum et hos geminos ad documentum gratuitae gratiae commemorandos uideret: Nondum enim natis, inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali, ut secundum electionem dei maneret, non ex operibus sed ex uocante dictum est, quiamaior seruiet minori? deinde adiungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis sed tamen de hac re antiquum dei consilium declarantis: Sicut scriptum est, inquit, Iacob dilexi, Esau autem odio habui. I 5 I Nempe doctor gentium in fide et ueritate istos geminos nondum natos nihil boni aut mali egisse testatur, ut gratia commendetur, ut, quod dictum est: Maior seruiet minori\', non ex operibus sed ex uocante dictum intellegatur, ut secundum elecneret, non meritum hominis anteiret. non enim dicit electionem uoluntatis humanae siue naturae, cum par esset in utroque mortis damnationisque condicio, sed electionem
Abbreviated transcription (Latin):
am uolumꝰ impetrare cũ dicimus
fiat uoluntas tua sicut in celo & in terra.
uel: ne nos inferas in tẽptationẽ. s libe¬
ra nos a malo. Utqͥd enim ista orando tan¬
to gemitu petimꝰ si uolentis hominis &
currentis. ñ miserentis est dĩ: Non qͥa
hoc sine uoluntate nr̃a agitur. s quia
uoluntas ñ implet qd̾ agit isi diuinit
adiuuetur. Hȩc est fidĩ sanitas. quȩ nos
facit orare. querere ut inueniamꝰ. peis¬
re ut accipiamꝰ. pulsare ut apiatur no¬
bis. Contra istam qui disputat: conĩ l
ipsum daudit ostium miscaie aĩ. Dols
plura dicere de retanta. quia mele cabi
cõmitto fideliũ gemitib qm̃ sermonib
ñ uolenis ncq currentis. E cise

Expanded text:
am uolumus impetrare cum dicimus: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tanto gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus eo uolenti