comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cepimus. etc̾. quasi scripture sc̃e agunt de filio¬
qui quid̃ filius factus est ci .s. deo patri .i. ad ho
nꝯrem eius factus dico tantun scd̾m carnem
non scdm liuinitatem hec dicit neputetur hõ
tantum clicendo namq eũ fastum ẜ carnem ĩ¬
bio factus ẽ. factumdicit: ẜ carnẽ. Iuxta illud
uerbum caro factũ est. ut iam uinus sit dei et ho
opere sp̃c sc̃i. de uirgine .i. natus natus iͥr. occͤ¬
ritur impierati heretuorum qui obtuoso cor¬
de hec capitulum intelligentes xp̃m tantum ho¬
minem accipiunt. duunttatem uero: meo nõ
intelligunt. adcendo enim ẜ carnem. seruauit

Expanded text:
inus Quasi dicat: Scripturae sanctae agunt de Filio, qui Filius factus est ei, scilicet Deo Patri, id est ad honorem ejus, factus dico tantum, secundum carnem, non secundum divinitatem. Hoc dicit, ne putetur homo tantum. Dicendo namque eum factum secundum carnem, inbio sanctus est, factum dicit secundum carnem juxta illud: Et Verbum caro factum est , ut jam unus sit Dei et homopere Spiritus sancti de Virgine, id est natus. Ubi occurritur impietati haereticorum, qui obtuso corde hoc capitulum intelligentes, Christum tantum hominem accipiunt; divinitatem vero in eo non intelligunt. Addendo enim, se
Abbreviated transcription (Latin):
antequam serui formam susciperet nonerat
totus et creuit cum homo cliinitatieius acc¬
essit. ¶ Stientlum est tam̃ ꝙ non iemper fac¬
tum eẽ ad creacionem refertur. sicut ibi do¬
minus refugium factus es nob̃. et item fc̃s
est mͥ in salutẽ. Non ut̾q creacionis flisfini¬

Expanded text:
antequam formam servi susciperet, non erat antequam formam servi susciperet, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Sciendum tamen quod non semper factum esse, ad creationem refertur, sicut ibi: Domine, refugium factus es nobis . Et item: Factus es mihi in salutem . Non utique creationis diffini
Abbreviated transcription (Latin):
homsnem fastũ nontam̃ in hoc ꝙ fastum est cõ¬
uersum atq mutatum. l cameut carnalib ite
congruenter appareret inlutum. ita sane fac¬
tam. ut ibi fie non dantũ utibum dei et ho¬
minił. caro s ctiam rõnał hominis anima at¬
q hoc totum. et deus clicatur pp̃ deum. et homo
pp̃ hominem agnostãmus igitur gemĩam su¬
et hũanam qua nunor est patre. utrumq aũ
simulnonduo unus est xp̃c. nesit quaternu¬
tas ñ trinitas deus. at ꝑ hoo xp̃ est deus. anim¬
a rõnał et cãro tanta est enim unio utriusq
nature ut totum clicatur deus. totum homo
et nicissundeus homo. et homo deus. Q sicli¬
fficile intelligitur. mens fide purgetur. ma¬
gis magisq apeccatis ab stinendo et bonael
am non aliud fuit illa dei summi exina intio
nisi forme seruił .i. nature hũane suscepcio. u¬
lterabiłr unice sunt ad inuicẽ nature neq cliu¬
na clistantea ꝓpria simplicitate. neq huma¬
na aut conersa inclictatis naturam aut in

Expanded text:
hominem factum: non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum, sed carne ut carnalibus congruenter appareret indutum. Ita sane factum ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hminis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum, et homo propter hominem. Agnoscamus igitur geminam sui; humana vero qua minor est Patre. Utrumque autem simul non duo, sed unus Christus, ne sit quaternitasa rationalis et caro. Tanta est enim unio utriusque naturae ut totum dicatur Deus, totum homo, et vicissim Deus homo, homo Deus. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur magis magisque a peccatis abstinendo, et bona oam, non aliud fuit illa Dei summi exinanitio, nisi formae servilis, id est naturae humanae susceptio. Ulterabiliter unitae sunt adinvicem naturae, neque divina distante a propria simplicitate, neque humana, aut conversa in divinitatis naturam, aut in
Abbreviated transcription (Latin):
actus est ex muliere. in forma dei. hommnem fe¬
cit in forma serui: factus est homo. ergo quia
forma dei accepit formanserur: uitumq de¬
et natus. ex iurgine. illo .s. deo factonatura¬
lr hominis filio. qui unus naturałr. filius
dei patris. qui omnium naturarũ creatorem
et dominus: treauit uirginem. creandus
exuirgine. ¶ Nĩt autem deus hũanam na¬
turam in hũanitare persone suscepit. qui se
terum ex ea naciturus. impleuit. formam gͤ
.i. naturam serni. in suam accepit. deus ille ꝑ¬
sonam. non accepit personam hominis sec
naturamꝰ. C̃umq totatrinitas operata sit
formacionem suscepti hominis. qm̃ in sepa¬
rabilia sunt opera trutatis. solus tamenfi-¬
lius. accepit hominem.i. formam serumsin
gularitate siuem unitatepsone. non inuunta¬
te seu insingularitate fluune nature. ¶Si ã

Expanded text:
actus est ex muliere. In forma Dei, hominem feactus est ex muliere. In forma Dei, hominem fecit; in forma servi, factus est homo. forma Dei accepit formam servi, utrumque Deet natus ex Virgine. Illo, scilicet Deo facto naturaliter hominis filio, qui unus est naturaliter Filius Dei Patris, qui omnium naturarum Creator et Dominus creavit Virginem, creandus ex Virgine. Hic autem Deus humanam naturam in unitate personae suscepit, qui se terum ex ea nasciturus implevit. Formam ergo, id est naturam servi, in suam accepit Deus ille personam, non enim accepit personam hominis, sed naturam. Cumque tota Trinitas operata sit formationem suscepti hominis, quoniam inseparabilia sunt opera Trinitatis; solus tamen Filius accepit hominem, id est formam servi, in singularitate sive in unitate personae, non in unitate seu singularitat
Abbreviated transcription (Latin):
mel ex matre. Natus enunde patre deus uer¬
est dei filius. natus ante scla. et natus inscło¬
Itẽ. dcus uigenitus cdum conciperetur: uerit¬
atem carnis accepit. exiirgine et cum nasc̾et᷑
integritatẽ iurginitatis seruauit in matre. Ita
q tã est qua deus factus est fũius uirginis et
uirgo facta ẽ mater uingeniti dei. ut quem p̃r
genuit excterntate. ip̃miurgo conceptum. ꝓ¬
łerit intempore. deiergo filius. ut carnem ho¬
minis. animamq mundaret susceptione cdr¬
ip̃o xp̃c minor factus est formaui scrui accipiẽ.
non enim. sic accepit formam serui ut abic̾et
sormam dei. in qua equał patri ut forma dei
et informa seruĩ idemp̃s sit ungenitus dei fi¬
lius. est ergo dei filius deo pat̾ natura equał
habitu minor.Informa enim serui quam aci¬
epit. minorat᷑ patre. informa em̃uerbum dei
inqua erat añquam hanc accepissit. equalis
ẽ patri Informa deilierbum. informa serui. f¬

Expanded text:
mel ex matre. Natus emel ex matre. Natus eDeus, Dei Filius, natus ante sItem: Deus unigenitus dum conciperetur, veritatem carnis accepit ex Virgine; et cum nasceretur, integritatem virginitatis servavit in matre. Istaque causa est qua Deus factus est filius Virginis, et Virgo facta est mater Unigeniti Dei, ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum Virgo conceptum proferret in tempore. Dei ergo Filius, ut carnem hominis animamque mundaret, susceptione caristus minor factus est, formam servi accipiens, non enim sic accepit formam servi, ut abjiceret formam Dei, in qua aequalis Patri, ut in forma servi, et in forma Dei idem ipse sit unigenitus Filius. Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor: in forma enim servi quam accepit minor est Patre; in forma Dei, in qua erat antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum: in forma servi, f
Abbreviated transcription (Latin):
non erat quando non erat factus est autemut
ita chocerim hũanatus deus qui etiam in as¬
sumptione carnis deus ẽẽ descuit in conuer¬
tibilis manens. assũpto conuertibili boĩe
naturam suam non minuens hominis as¬
supta natura. Sid̃m carnem ergo et semine
dauid factus est. deus aurem aute scła ex deo
natus est. qui ergo erat factus est. S quid
erat quid est factus: uerbũ ecat filius dei. ex¬
at filius hominis factus est. deus erat hom¬
o fastus est. suscepit hũantuttẽ non amisit
mis dei ergo filius homnis fastus est filius
natus ẜueritatẽ nature exdeo dei filius et
ẜ ueritatẽ nature exhomine hominis faius
enim deus semel de sua natura gentut filiũ
deum. Sibi equalem. et cadem qua ip̃e natu¬
rałr eternus ẽ. aminitate toeternũ. s idem
dei filuis cum sit deus eternus et suis pro
in eo plenus quia carnem suscepit hũanam
et rõnalem animam. ¶Ut̃ idem unigenitꝰ
deus: scd̾o natus clicitur. Semel ex patre: Se¬

Expanded text:
non erat quando non erat. Factus est autem, ut ita dixerim, humanatus Deus, qui etiam in assumptione carnis, Deus esse non destitit, inconvertibilis manens assumpto convertibili homine, naturam suam non minuens hominis assumpta natura. Secundum carnem ergo ex semine David factus est. Deus autem ante saecula ex Deo natus est. Qui ergo erat, factus est. Sed quid erat? quid est factus? Verbum erat, Filius Dei erat, filius hominis factus est; Deus erat, homo factus est; suscepit humanitatem, non amisit mis. Dei ergo Filius, hominis factus est filius; natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis filius, enim Deus de sua natura genuit Filium Deum sibi aequalem, et eadem qua ipse naturaliter aeternus est, divinitate coaeternum. Sed idem Deus Filius cum sit Deus aeternus et verus, pro in eo plenus, quia carnem suscepit humanam et rationalem animam. Unde idem unigenitus Deus, secundo natus dicitur, semel ex Patre, se
Abbreviated transcription (Latin):
sibi arrogare ꝙ deus donauerat. nec se iafta¬
re exed ꝙ utiq non ase ip̃is s ab illo habebãt
ꝙ utiq illis credend̾ fuit. ut ad hec tenendũ.
ꝙ iudere poterant ab illo sanarentur qui debe¬
rat ut uiderant si enim hoc facerent humilit¬
atem seruarent et present purgari. atq illis
beatissime contemplacioni tohere. qr uero suꝑ¬
bia erat meis obumbrauit eos cecitas. ꝙ en¬
im cuniositate inuenerũt. ꝑ suꝑhiam perdide¬
runt. ꝙ enim deus dederat gracis. tulit ingra¬
tis ⁊ conucisi sunt au̾itate ad ydola ⁊ simulcͣ
et ad tulturas demoniorum adorauerunt cre¬
aturam contempto creatore. Unde subtlit.t
ecce quomodo obscura

Expanded text:
sibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactasibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod utique illis credendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, atque illi beatissimae contemplationi cohaerere. Quia vero superbia erat in eis, obumbravit eos caecitas. Quod enim curiositate invenerunt, per superbiam perdiderunt. Quod enim Deus dederat gratis, tulit ingratis. Et conversi sunt a veritate, ad idola et simulacra, et ad culturas daemoniorum: et adoraverunt creaturam, contempto Creatore. Unde subdit: Ecce quomodo obscura
Abbreviated transcription (Latin):
rificauissent amp¬
lius obtusi sunt. U
obscuratũ est coreoꝵ
ecte ex hac supetbia. dicentes crum uelcorte se¬
ẽẽ sapientes. a se nõ a deo. stulti facti sunt ĩ
deũ ecce illa luo que clixerat hic aperte assig¬
nat .l. quomodo euanuerũt. ꝙ ostenctitibi¬
clicentes. Se ẽe sapy uculpa monstratur. et
quomodo obscuratum est cor eoꝵ. ibi stulti
facti sũt ꝙ ẽ uindicta spientes enim innatu¬
tis rerum stulti facti sunt in ded inuestiga
lunt enim rõnem phisice per scrutantes cͣ¬
sus syderum ⁊ quanutatẽ elomentorum de¬
um autem corum spernebant. iteoq sculti
tor illoꝵ. uideriunt ergo quoueniendũ eᷤᷤ¬
set s ingrati illi qui illis prestititit ut ui¬
derent. Sibi uoluerunt tribuers ꝙ lndebant
et fasti sunt superbi ⁊ amiserurit u̾e ꝙ iude¬
bant elisi sunt uel ceci sunt qr suꝑbi erant
Sup̃erbia capud pc̃ci. doquo lictum est. Ini¬
cium ominiꝰ peccati superbia est. Superbierũt
autem ilicentis se ẽẽ sapientes. non debebant

Expanded text:
rificassent, amplius obtusi sunt. Unde obscuratum est cor eorum? Ecce ex hac superbia, dicentes ore esse sapientes a se non a Deo, stulti facti sunt in Deum. Ecce illa duo quae dixerat, hic aperte signat, scilicet quomodo evanuerunt, quod ostenientes, ubi culpa monstratur; et quomodo obscuratum est cor eorum, ibi, stulti facti sunt, quod est vindicta. Sapientes enim in naturis rerum, stulti facti sunt in Deo. Abant enim rationem physicam, perscrutantes cursus siderum et quantitates elementorum; Deum autem eorum spernebant. Ideoque stultitor illorum? Viderunt ergo quo veniendum esset, sed ingrati ei qui illis praestitit ut viderent, sibi voluerunt attribuere quod videbant; et facti superbi, amiserunt etiam quod videbant; elisi sunt, vel caecati sunt, quia superbi erant. Superbia caput peccati est, de qua dictum est: Initium omnis peccati superbia est . Superbierunt autem dicentes se esse sapientes. Non debebant
Abbreviated transcription (Latin):
Rdeat mãim ẽ ex uouĩtace mala tãꝙ̃ ex arbore
mala sĩ. oiã oꝑa tala cãꝙ̃ fruitus malos
d ipam malã uolũtacẽ. Uñ dicet ex ortã rusi
ebono. s .n. ex angło ꝙ ẽ angłus nisi boñ
opus dei. si ex hoĩe quid erat ipẽ hõ nisiboñ
opus derĩ mo ꝙͥ erant ħduo dmꝙ in eis ou

Expanded text:
tate mala, tanquam ex arbore mala fieri omnia opera mala tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequ
Abbreviated transcription (Latin):
mani ĩgdiẽces ĩcuriã
de qͣ si qͣrit᷑ uñ apło aca¬
d̾ic Ꝙ deo romanos
hac̃ huisse ꝯsuerudĩen¬
qñ monarchiã cociꝰ
orbis sibi acqͥrebant¬

Expanded text:
mani ingredientes in curiam. De qua si quaeritur unde Apostrespondeo Romanos hanc habuisse consuetudinndo monarchiam totius orbis sibi acquirebant
Abbreviated transcription (Latin):
facis quasi mirũ est. ⁊ est
hic in crepatio cum yroni¬
a irascitur enim eis apłt
caliter agat contra uide¬
os ⁊ gentiles potest etãs
pecialiter accipi contra
mendus sit. honore lig
ait. inclicas quasi alio¬
rum doctor. nor te attu
potestas data est tidic⁊
non est inmundo ad p̃¬
sens: quite iudicet. s
et si desit ad presens qui te uidicet etugere m̃¬

Expanded text:
facis? Quasi dicat: Mirum est. Et est hic increpatio cum ironia. Irascitur enim eis Apostneraliter agat contra Judaeos, et gentiles, potest etiam specialiter accipi contra niendus sit, honore dignait, judicas quasi aliorum doctor; non te accuspotestas data est tibi, et non est in mundo, qui te judicet. Sed etsi desit ad praesens qui te judicet, effugere
Abbreviated transcription (Latin):
iuidicium dei qd̾ ĩ mũ¬
do euasisti in futuro
non poceris ⁊ qiͣ ille¬
drẽt cur nõ punit.
expectat te qd̾ tu ig¬
uel młis peccãtib multa bona mĩstrnt blã¬
tanca p̾ecantes sõsutiet. nec cito eos pu
dei. q̃ nõ adhoram ẽ. s ionga ꝑ mła expͣ¬

Expanded text:
judicium Dei quod in mudo evasisti, in futuro non poteris. Et quasi illeret: Cur ergo non punit? exspectat te. Quod tu igultis peccantibus multa bona ministrat, blantanta peccantes sustinet, nec cito eos punDei, quae non ad horam est, sed longa, et p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas potentumdiuitũ propinquorum s
deu uclicium in hoc est u̾m quia qui uerax est
more. odiotimore. sepe iudicum ab integrita¬
te molatur. et contra iusticie regulam: inter
malis mala. et bonis recipiat bona s illud ĩ
hoc loco uidetur ostendi. ꝙ filius dai sit ẜ ueri
tatem iucdicium. qui corda rominũ nosse: filuᷤᷤ
deiest et mentis secreta dinost̾e. Sunt enim q̃¬
dam que comictuntur opere quidẽ malo: aĩo ã
non malo ut siquis uerbi cã hominẽ non uo¬
luntatẽ occiderit alia uero fuerit opere quid̃ oꝑe
mandato dei: s ut laudetur ab hominib faciat

Expanded text:
sonas potentium divitum propinquorum, sed Dei judicium in hoc verum est, quia qui verax est more, odio, timore. Saepe judicium integritate violatur, et contra justitiae regulam interdmalus mala, bonus recipiat bona. Sed illud in hoc loco videtur ostendi, quod solius Dei sit secundum veritatem judicium, quia corda hominum nosse solius Dei est, et mentis secreta dignoscere. Sunt enim quaedam quae committuntur opere quidem malo, animo autem non malo, ut si quis verbi causa hominem non voluntate occiderit. Alia vero sunt opere quidem  opus non pro mandato Dei, sed ut laudetur ab hominibus faciat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pͣcantil adde̾nido rõis
llota ꝙdũ hocrecolit
apłs sic̃ ei disposuetar¬
monec exeqͥ . et. iõ re¬
singłas cmuitaces. prrtos

Expanded text:
in peccantibus, addendo bonis, quod, dum haec recolit Apostolus, sicut ei disposuemonet exsequi. Et ideo resingulas civitates pres
Abbreviated transcription (Latin):
siduuis in ỹdolio nicħ sꝑec de eo. Der eo R.
sꝑare est de deo dubicare ut saul telic¬
co deo. qui ei fuerat ꝓdeluto iracꝰ ad p̃¬
dolatͥam redus suꝑans aͥd de ea cui ⁊ ĩ̃
sinc edendo i̾ ydoli uen̾atõe ⁊ rucgndo

Expanded text:
siduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in sint, eden
Abbreviated transcription (Latin):
tocus masse damrnace. nec obdurat deusĩ¬
nec dignii st̃. quil .n. nion imꝑtitur nec
poc digni st̃ hoc m̾encur. Quisqͥs gͣ obdurat᷑
est. se obdit acũ debice . ⁊ quisqͥs adiuicus ẽ. de
Ad uicũ gadcis agnoscat. mise̾cur gͦ magna bo¬
nicace ⁊ obdutat ulła iniquicace. ut nec ub̾a¬
discernit ⁊ ꝑdicis quos muna ꝑdiciorus ꝯc

Expanded text:
totius massae damnatae, nec obdurat Deus imnec digni sunt: quibus enim non impartitur, nec nus Quisquis igitur obduratus est, se obduratum debite et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec liberadiscernit a perditis, quos in una perditionis c
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam ⁊ c̃ Item hit
ostendit eos ulterius
cad̾e clicens qui tales
cum cogno. prius du¬
tum deum. non tam̃
his p̃dictis penis tantũ
affuigi. quib delectãt᷑
ad did hic ultimam pe¬

Expanded text:
justitiam, etc. Item hic ostendit eos ulterius cadere, dicens, qui tales cum cognovissent prius justum Deum. Non tamenhis poenis praedictis tantum affligi, quibus delectantur, addit hic ultim
Abbreviated transcription (Latin):
sabilis. si tmmiudeus: uidicat gentilc̾m de ito¬
latria et ip̃e est ydolatra. si gentils udeum de
legis preuaricatione et ip̃e preuaticator natu¬
clum cos nominatũ exprimit qͥuti lege glori¬
antur et agunt ea que in aliis dãpnant sicut
in sequenti ostenditur et quia non lum eoᷤ¬
nominatim ex primit ideo insequenti nomina
t quia ne: olum qui in lege peccauerunt per¬
ibunt s etiam qui sñ lege peccauerũt ideo ⁊ gẽ¬
tib ibidem addlidit licens itam in omnem a¬
minam hominis operantes malum nidei et g̃¬
ci. et gloriamomni operanti bonum uideo ed¬
entes sunt mextusabiles et multo magis o
ctus alios dampnas inextusabilis es quia
Qu̾ autẽ inexcusabile̾s es niñ teobseruas inqͥ¬

Expanded text:
itus. Si Judaeus judicat gentilem de idololatria, et ipsi idololatrae. Si gentilis Judaeum de legis praevaricatione, et ipse praevaricator natudum eos nominatim exprimit, qui in lege gloriantur, et agunt ea quae damnant in aliis, sicut in sequenti ostenditur. Et quia nondum nominatim eos exprimit, ideo in sequenti nominat. Et quia non solum qui in lege peccaverunt peribunt, sed etiam qui sine lege peccaverunt; ideo et de gentibus ibidem addidit dicens: Iram in omnem animam hominis operantis malum, Judaei et Graeci, et gloria omni operanti bonum Judaeo eentes sunt inexcusabiles, multo magis, octus alios damnas, inexcusabilis es, quiaQuod autem inexcusabiles sint probat, si
Abbreviated transcription (Latin):
tra gentił lotutus est
hic autẽ communiter
degentib et iudeis a¬
git. qui se mutẽ iuclic¬
abant nec ramen ama¬
gentilis. qui uitlitas
alterũ .i. dampnas

Expanded text:
tra gentiles locutus est, Haimo Hic autem communiter de gentibus et Judaeis agit, qui se invicem judicabant, nec tamen a magentilis, qui judicas alterum, id est damnas,
Abbreviated transcription (Latin):
ã p̃ponat udeũ cã patrũ tam̃ ⁊ ip̃m simili mͦ
inclige dicit dono euuãgelu xp̃i si itaq et inde¬
us ñ instificatur nͥ exfide xp̃i. quid ergo opus
nem habebant necessa¬
riam ualde ut pote ⁊̃⁊

Expanded text:
aeponat Judaeum causa patrum, tamen et ipsum simili modo indigere dicit dono Evangelii Christi. Si itaque et Judaeus non justificatur nisi ex fide Christi, quid ergo opus nem habebant necesriam valde, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
minib ꝙ stultũ dei est. sapiencius ẜ homini¬
b. ł euuangeliũ ẽ uurrtus dei. nobis credẽtib ñ
aliis qr ꝑ dectrinam euuangelic̾a pẽcm dimitti¬
tur tredenti et cũ res exigit funt iniratula qͥb fo¬
mendatur dostrina quia enĩ intreflibile iudebat᷑
ꝙ preclicabatur ideo signis et prodigiis ab apłiꝰ
fcĩs firmabatur. nediffiderent hoĩes dehis q̃
de euuangelio dei. illos ã erubesce sig̃t. qͥ ꝙtra¬
diderãt ĩ reprehensicẽ ueniebat net quicquam
uirtittis testimoro firmabat᷑ et discordabat
omĩ credenti dũpc̃caremntiit et iustificat ut a
scd̾a morte detim̃i non uałat signatus minist̾¬
io crucis. uñ subd̃ eunãgeliũ dico ualens. in

Expanded text:
 stultum Dei est, sapientius est hominibus . Vel Evangelium est virtus Dei, nobis credentibus, non aliis: quia per doctrinam evangelicam peccatum dimittitur credenti, et, cum res exigit, fiunt miracula quibus commendatur doctrina. Quia enim incredibile videbatur quod praedicabatur, ideo signis et prodigiis ab apostolis factis firmabatur, ne diffiderent homines de his quae de Evangelio Dei; illos autem erubescere significatdiderant, in reprehensionem veniebat, nec quoquam virtutis testimonio firmabatur, et discordabat,omni credenti dum peccata remittit, et justificat, ut a secunda morte detineri non valeat, signatus mysterio crucis. Unde subdit: Evangelium dico, valens in
Abbreviated transcription (Latin):
trum. et innobis. it eẽt corpus etmus non
pressura menta nr̃a s opera sua presciuit. Uoc¬
se deus eẽ facturum. profecto ab eterno pre¬
sciuit. Ipã est gͥ predestinacio scõꝵ quo in sc̃o
scõum maxie clariit quam negare quis
non ualet recte intelligenciũ elcquia tuta¬

Expanded text:
trum, et in nobis ut ejus corpus essemus, non trum, et in nobis ut ejus corpus essemus, non praecessura merita nostra, sed opera futura sua se Deus esse facturum profecto praescivit. Ipsa est igitur praedestinatio sanctorum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit: quam negare quis potest recte intelligentium eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
tem persone assumptus filius dei unigenitus
est non carnis cupitline. s solo dei munere libe¬
ram illo homine uoluntas erat et tanto mag¬
is. quanto magis pectare non poterat. Ape¬
aret itaz nobis in nr̃o capite ip̃e fons gr̃e aquo
intuncta menbra eius gr̃a diffunditur ira em̃
ad inicio fidei sue homo quicumq gr̃afit xp̃ia¬
ñ sicut gr̃a homo ille abinicio factus est xp̃c de ip¬
so sp̃u. hirenatus est de sp̃u. ille natus est sp̃n
fit in nod̾ remissio peccatorum. sp̃u factum est
millo. ut nullum haberet pectatum. Quiferit
illum hominem sñ ult eius precedentib meritis
nullũ in ꝙ eidimnteretur uel origine trabere
uel uoluntate perpetrare petcatum ip̃e nullis
corum prccedentib merits facit credentes in eũ
quib climittatomne peccatum qui fecit illum
talem. ut numquam abuerit haditurus que¬
sit uoluntatẽ malam. ip̃e facit in menbris eiͦ
ex mala uoluntate bonam. et illũ ergo et nos
pretestinauit. quia et millo ut eet capud noᷤ¬

Expanded text:
tem personae assumptus Filius Dei unigenitus est, non carnis cupiditate, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, et tanto magis, quanto magis peccare non poterat. Apparet itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, a quo in cuncta membra ejus gratia diffunditur. Ita enim ab initio fidei suae homo quicunq sicut gratia homo ille ab initio factus est Christus: de ipso Spiritu hic renatus est, de Spiritu ille natus est: spiritu fit in nobis remissio peccatorum; spiritu factum est in illo ut nullum haberet peccatum. Qui fecit illum hominem sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum, ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem ut nunquam habuerit nec habiturus sit voluntatem malam, ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos praedestinavit, quia et in illo ut esset caput nos
Abbreviated transcription (Latin):
quando non cadem inse habet natus et ge¬
nerans. neq enim filius est natura tui alia
ac dissimił: et patre erit sudstancia pater ã
clarifica filium .t. non solo nomine contes¬
tatus est: se ẽe filium s et ꝓprietate. nos filii
dei sumus. s non talis hic filius. hic enimue¬
rus ⁊ proprius ẽ filius origine: non ad op¬
tione ueritate. non numcupacione natiu¬
tatt non croacione. idem natura filius ẽ. qr
eandem naturam. qu

Expanded text:
quando non eadem in se habet natus et gequando non eadem in se habet natus et generans. Neque enim Filius est, cui alia ac dissimilis erit a Patre substantia. Pater autem Clarifica Filium tuum , non solo nomine contestatus est se esse Filium Dei, sed et proprietate. Nos filii Dei sumus, sed non talis hic Filius. Hic enim verus et proprius est Filius, origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione. Idem natura Filius est, quia eamdem naturam qu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c scd̾m homo ꝙ ẽ. predestinatus .i. se sola gr̃a
pre clectus ad hec ut ip̃e homo sit filius dei non
utiq ad optiuus ut nos sumus. s inurtu
o.Non ergo perad opcionem filius est.neq
ad optuus filius ẽ. dicit enim ambꝵ. uolui
nus quam ad optuũ inueni. set situt xp̃c in
quantum deus est naturarałr habet ut fit
naturał dti filius et sit deus. ita inquantũ hõ
ꝑ graciam h̃t ut sit naturalis deifilius ut s¬
filius deinatnał. unde iere. de filio uero. hoc
est de domino nr̃o iħu xpͥo scriptum est. ꝙ sem¬
per tum patre fuit et nũquam ut ẽet uolunt¬
as paterna precessit. et ille quidem natura fi
lius est. nos uero ad opcione. ille uero nũqͣ
filius non fuit. nos autem antequam cem
predestinati fuimus et tunt sp̃m ad opcioĩs
accepimus quando crelimus infiliũ dei de¬
titi ad imere patri ꝙ pr̃est. tlumudlunt filio
auferre ꝙ filius est adm̃it autencũ ditunt ꝙ
non denatura sit filius non ex natura autẽ e

Expanded text:
quod est homo, est praedestinatus, id est sola gratia praeelectus, ad hoc, ut ipse homo sit Filius Dei, non utique adoptivus ut nos sumus, sed in viro. Non ergo per adoptionem filius, neque adoptivus filius. Dicit enim Ambrosius: Vnusquam adoptivum inveni. Sed, sicut Christus in quantum Deus est, naturaliter habet, ut sit naturalis Dei Filius, et sit Deus; ita, in quantum homo per gratiam habet, ut sit idem Filius Filius Dei, naturalis. De Filio vero, hoc est de Domino nostro Jesu Christo scriptum est, quod semper cum Patre fuit, et nunquam cum, ut esset, voluntas paterna praecessit; et illius est, nos vero adoptione. Ille nunquam Filius non fuit, nos antequam essemus, praedestinati sumus, et tunc spiritum adoptionis accepimus, quando credidimus in Filium Deitici adimere Patri quod Pater est, dum volunt Filio auferre quod Filius est. Adimunt autem, cum dicunt, quod non de natura sit Filius. Non ex natura autem est,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dyiquis in capite nr̃o precedentia merita
singulatis illus generacionis inuenit ip¬
se in nobis menbris eus precedentia merita
fidei et regenerationis inquirat req emm
xp̃o retributum est. n ec uobis pro aliquo
merito s gratis tributũ illo quippe nos fe¬
cit tredere in xp̃m qui uobis fecit in quem
crediclimus xp̃m illefacit in nobis princi¬
pium fidei. qui fecit hominem principem fide¬
iet perfestorem iħm. ¶Nullum est igitur
ullustruis predestinationis eremplum quã
ip̃e mecliator. Quisquis erggo fidelis iult eã
hene intelligere. aitendat xp̃m atq it illo ĩ¬
ueniat et seip̃m. qui ineo ueram naturam

Expanded text:
quis in capite nostro praecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita fidei et regenerationis requirat. Neque enim Christo tributum est, nec nobis pro aliquo merito, sed gratis tributum est. Ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum. Ille facit in nobis principium fidei, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum. Nullum igitur est illustrius praedestinationis exemplum, quam ipse mediator. Quisquis ergo fidelis vult eam bene intelligere, attendat Christum atque in illo inveniet, et se ipsum qui i
Abbreviated transcription (Latin):
dendum est quid sit¬
predestinacio et deqͦ
sit predestinatio ut¬
rum dece que sem¬
per fuit. andere q̃
ex tempore fuit. et
utrum de ꝑsona an¬
de natura. et si de ꝑͣ
est.post ea attende¬
aturam est precles¬
tinata: predestina¬
qua ab eterno deus
quos prescunt conformes tĩ y magnis filis
sui. bona sine meritis p̃parauit preclarissm¬
um emmlumen predestinacionis et gr̃e est
ip̃s mefliatordei et hoim homo xp̃c uc. ille

Expanded text:
est, quid sitpraedestinatio, et de quo sit praedestinatio, urum de eo quod semper fuit, an de eo ex tempore fuit; et utrum de persona, ande natura: et, si de persona est, postea attendenaturam sit praetinata. Praedestinaqua ab aeterno Deus quos praescivit conformes fieri imagini Filii sui, bona sine meritis praeparavit. Praeclarissimum enim lumen praedestinationis et gratiae est, ipse mediator Dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
limatam: ut qui succepit et ꝙ suscepit
uma eet intinitate ꝑsona. siet er i homine
assum pto quaternitas facta est. s trnitas man¬
sit assumptione illa in effabiliter faciente ꝑso
ne uinus indeo et homine ueritatem hoc de ip̃a p̃¬
destinatione sufficiat. Dem̃ iflcamus utrum
de re que semꝑ fu̾it. uel de re que non semper fu̾it
sit ip̃a que predestinatio et utrum de persona an
de natura cũndẽ sane ip̃m qui scd̾m carnem factꝰ
est exsemint dauid: predestinatum dicit filiũ
dei inuirtrite. ¶Item recte. quippe dicitur filius
dei non predestinatus scd̃m id ꝙ est uerbum dei
deus apud deum ut oiud enim predestinaretur
tum iam cẽt qͥ iam erat sine inicio. et sine termin¬
o sempiternus. Illud autẽ predestinandum e.
trat ut fieret. Quis quis gͥ filiumdei predestin¬
atum negat hunt eundem filium hominis neg-¬
at. Predestinatus est ergo iħt ut qui futuris
erat s̃ cd̾m carnem filius dauto ẽẽt inuictute fi¬

Expanded text:
ita ut qui suscepit, et quod suscepit, una sit in Trinitate persona; neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptinae unius in Deo et homine veritatem. Hoc de ipsa praedestinatione sufficiat. Deinde videamus, utrum de re quae semper fuerit, vel de eo quod non semper fuerit sit ipsa praedestinatio, et utrum de persona an de natura. Eumdem sane ipsum, qui secundum carnem factus est ex semine David, praedestinatum dicit Filium Dei in virtute. Item, recte quippe dicitur Filius Dei non praedestinatus, secundum id quod est, Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset qui jam erat sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erampora ut fieret. Quisquis ergo Filium Dei praedestinatum negat, hunc eumdem Filium hominis negat. Praedestinatus est ergo Jesus, ut qui futurus erat secundum carnem filius David, esset in virtute Fi
Abbreviated transcription (Latin):
com qr m̃broꝵ grãs agens ei qui
cibi p̃buit mortali ⁊ fragili ista sup¬
plem̃coꝵ solacia cibus cuus ⁊ pocꝰ tuus
laudat dñr si u̾o mod̾ nac᷑e debicũ
ĩ mod̾acione b̾acitatis exoedas ⁊ iu¬

Expanded text:
orum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, et cibus tuus et potus tuus laudat Deum. Si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
quis dixerim ut spũ flientes sicis. cã ñ passi
mini ł dando ꝓxpõ sicis dnõ. sermẽtes ql ꝙ¬
ꝓximo inpendicis. credice nos inpendere deo
⁊ in hus sicis gandentes sꝑe ut ñ nisi ec̾tia specis
⁊ iñ gandeatis. certi .n. de futuris gandent qr
sꝑanc se certissime accepturos ⁊ iõ paciẽtes

Expanded text:
is dixerim, ut spiritu ferventes sitis, tamen non passim, amini. Vel dando proximo sitis Doximo impenditis, credite vos impendere Deo et in his sitis, gaudentes spe, ut nonnisi aeterna speretis, et inde gaudeatis. Certi enim de futuris gaudent, quia sperant certissime se accepturos, et ideo patientes
Abbreviated transcription (Latin):
nõn enimita intelligendum est ꝙ ait uocatis
st̃is tanquam sdeo nocati sint quia sc̃ierant s
.i. illis quos dilexit ut ad scĩtatẽ uocarit qua
cat salutem compleatur uiitatum epłe princi¬

Expanded text:
st. Ambrosius Non enim ita intelligendum est quod ait, vocatis st. Ambrosius Non enim ita intelligendum est quod ait, vocatis sanctis, tanquam ideo vocati sint quod sancti erant, sed nctis, id est illis quos dilexit, ut ad sanctitatem vocaret, qua cat salutem et compleatur usitatum Epistolae princi
Abbreviated transcription (Latin):
congrue non tr̃a modo
aplatum dicit se acce¬
Pisse ne in gratus exis¬
teret gratie ꝑ quam il¬
li pc̃ca dimisla sunt ut
nemo audeat clitere ui¬
te prioris meritis se ad
euuangelium ⁊ per¬
ente uitoorũs in ominb gentib. Ad quid:
ostolis cos obetlire fiderxp̃i accepimus aposto¬
ncat conuertit se ad eos adicens. ¶Inquib .i.
ni inter ceteros se uocatos: scire possunt. ꝙ ñ
debent sublege agere quia sine lege sua sua ce¬
perunt cetere gentes fidem xp̃i teteri ppłiuoca¬
ti sunt sũ lege moysi. et hii eam seruare debent.¬
lis et tał scribit omnib qui sunt rome non ali¬
is s cdilectis dei .i. dilestis adeo quanius enim
caritate dei sunt. qui sunt hii nrsi qui de filio dei
aduerte quia etiam hic significatut apłc benig¬
nitatera dei pocius quam meritum illorum nõ¬
ait enuim ait diligentid deum. s tlilectis dei pͥor
erum clilexit uos ante omnia merita. ubi: ut
nos eum cdilesti. cdiligeremus etiam ad didit uo¬

Expanded text:
congrue non tantummodo apostolatum dicit se accepisse, ne ingratus existeret gratiae, qua illi peccata dimissa sunt, ut nemo audeat dicere vitae prioris meritis se ad Evangelium eetiam in omnibus gentibus. Ad quid? is aliis eos obedire fidei Christi, accepimus apostoneat, convertit se ad eos dicens: In quibus, id ni inter caeteros se vocatos, scire possunt quod non debent sub lege agere, quia sine lege susceperunt caeterae gentes fidem Christi, caeteri populi vocati sunt sine lege Moysi, et hi eam servare debent.lis et talis scribit, omnibus qui sunt Romae, non aliis, sed dilectis Dei, id est dilectis a Deo. Quamvis enim ui in charitate Dei sunt. Qui sunt hi, nisi qui de Filio Dei stinus Et adverte quia etiam hic significavit Apostolus benignitatem Dei potius quam meritum illorum. Non enim ait diligentibus Deum, sed dilectis Dei. Prior enim dilexit nos ante omnia merita, ut nos eum dilecti diligeremus. Unde etiam addidit, vo
Abbreviated transcription (Latin):
ntrabimur infuturo et
alia dona que omna
nobis data sunt gra¬
tis. ⁊ accepimus nos so¬
li apłi apostolatum .i.¬

Expanded text:
nerabimur in futuro, et alia dona quae omnia nobis data sunt gratis et accipimus nos soli apostoli apostolatum
Abbreviated transcription (Latin):
accipimus. Hic comen¬
dat eumaliberalitate
hoc enim ostenclitur ꝙͥ
auctor ei contulit. ꝙ. d.
lem nos apostolicum a¬
liis fidelib accipimus
.i. quitalem declit gra

Expanded text:
accepimus. Hic commendat eum a liberalitate. Hic enim ostenditur quid auctor ei contulit; quasi lem nos apostoli cum aliis fidelibus accepimus, id est qui talis dedit gra
Abbreviated transcription (Latin):
nire ad uos. eñi .i. qi
desiderio uidere uos¬
hũs quos scripto
flirigebat et acarna
li sensu astrahebat
ideo sui presenciam

Expanded text:
nire ad vos, enim, id est quia desidero videre voss, quos scripto corrigebat, et a li sensu abstrahebat, ideo sui praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
iatꝰ ne se excoibet ⁊ uidas dampnatꝰ ut sesus¬
pendet. Cũ .n. deus uistos ꝓbat suos ꝑpocesta¬
tã diadoro dacã taĩ ꝓiniqua nocendi uolũda¬
ce q̃ ipiꝰ diaboli fuit ei reddet᷑ in fine supplici᷑
ipẽ sic pocens. Gregoriꝰ. dm̃ cuuppe inuicar
deud̾at. qui fastigaũ pocãtie alieius incentus

Expanded text:
et Judas damnatus ut se suspenderet. Cum ergo Deus justos faciat suos per potestatem diabolo datam, tunc pro iniqua nocendi voluntate, quae diaboli ipsius fuit, ei reddetur in fine suppliciumipse sit potens . Gregorius Deum imitari desiderat, qui fastigium potentiae alienis intentus
Abbreviated transcription (Latin):
ininiusticia otturrebat autem apło ut ei cli¬
ceretur. Unde ili u̾ntatẽ detinoit ad quos lo¬
qutus ñ est deus. nec legem acceperunt situt
pplt̃ isrł. respondet ⁊ ostendir. uñ Quia ꝙ

Expanded text:
in injustitia. Occurrebat autem Apostolo, ut ei diin injustitia. Occurrebat autem Apostolo, ut ei diceretur: Unde illi veritatem detinent, ad quos locutus non est Deus? nec legem acceperunt, sicut populus Israel? Respondet, et ostendit unde: Quia quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia poterant quid̃ cognoscere deũ et eciam
corum aliqui partim cegnouerũt s sibi tol¬
lunt malentes morari iniuste in sua uolũp
s̃ponte se eis offerat ip̃i tlico manentes inĩ
iusti .i. opere malo. bonum est ꝙ tenent s ma¬
lum est ubitenent ueritatem em̃ tenent s ĩu
quitate. inuenisti enim deum. otugentilis
ophilosophe ⁊ coł ydolũ inuenisti ueritatẽ ⁊
ip̃am detinens inĩuusticia ⁊ ꝙ per dei opera cog¬
nouisti. et ꝑ hominis opera perdidisti. Totũ
considerasti rerum ordinem et nonius attẽ¬
dere ꝙ mundus opus dei sit ydolum opus
fabri. si fab̃ ydolosicut dedit figuram daxe¬
t ⁊ cor. ab ip̃o ẏdolo fab̾ adoraretur. quomͦ¬
est ergo homo sab̃ deus tuus ñ est. si homo
ydo li faber ẽ : quis ẽ deus tuus : quifec̃.
quis est dcus fabri: quifetit ẽ ergo si ydolũ
cor haberet non ne fabrum adoraret qui fe¬
tit ilum. ecte quomodo detinent ueritatẽ dei

Expanded text:
quia poterant quidem cognoscere Deum, et aliqui quia poterant quidem cognoscere Deum, et aliqui etiam eorum partim cognoverunt, sed sibi tollunt malentes morari injuste in sua voluptasponte se eis offerat; ipsi dico manentes in injustitia, id est in opere malo. Bonum est quod tenent, sed malum est ubi tenent. Veritatem enim tenent, sed in iniquitate. Invenisti enim Deum, o tu gentilis, o philosophe, et colis idolum; invenisti veritatem, et ipsam detines in injustitia; et quod per Dei opera cognovisti, per hominis opera perdidisti. Totum considerasti rerum ordinem, et non vis attendere quod mundus opus Dei sit; idolum opus fabri. Si faber idolo sicut dedit figuram, daret et cor, ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo faber tuus Deus non est, si homo idoli faber est? Quis est Deus tuus qui fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illum. Ergo si idolum cor haberet, nonne fabrum adoraret qui fecit illud? Ecce quomodo detinent veritatem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatur in euuangelio dei ⁊ ħ est em̃. Ruela¬
tur .ii. in enuangelio ira. dei .i. pena. Quociens
ira dei legitur non ꝑturbatid aĩ eius est intel¬
ligenda s ucliciũ quo irrogatur pena pectato
ĩiustitiã .i. super omnes impietatis et in iusti¬
homines uelim̃pius pro infideli ponit᷑ .i. apie¬
celelo uenturi. ad iulicium uiuoul et mor¬
tuorum ineiuangelio manifestatur uentu
cusat eosq iulicauit eis creatorem uel sal¬
uatorem ex ip̃a enuim celifabrita iratus ill
deus ostenclitur qui ideo tam pulera astra
conliclit ut exeis quantus. et quam ãmi¬
rabilis creator corumest possit agnosci et
solus adorari. Rẽum igitur facit apł gen¬
tilem per legem nature ⁊ quã potuit solũ¬
conprehendere fabrica m̃cli cestante austorẽ
domini solum cdisegẽdũ s iniusticia et imi¬
pietas in eis apparet. dum hec uidentes clis¬
simulant aueritate non infatentes unũ
deum unum subdit eoꝵ qui u̾itatẽ deim̃uiᷤ.¬

Expanded text:
revelatur in Evangelio Dei, et hoc est: Revelatur enim in Evangelio, ira Dei, id est poena. Quoties ira Dei legitur, non perturbatio animi ejus est intelligenda, sed judicium quo irrogatur poena pro pecinjustitiam.homines. Vel impius pro infideli hic pcoelo venturi ad judicium vivorum, et mortuorum in Evangelio manifestatur venturcusat eos quia indicavit eis Creatorem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosci, et solus adorari. Reum igitur facit Apostolus gentilem per legem naturae, per quam potuit deprehendere fabrica mundi testificante auctorem Deum solum diligendum; sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde subdit: Eorum qui veritatem Dei i
Abbreviated transcription (Latin):
acio ad deum̃ tranqui¬
llitas mentis. Sicut¬
eñim gr̃a dei est qua
donantur uobis pcc̃a¬
ita pax est qua xxii¬
micis reconciliamur¬
deo tamensciamus ⁊
cem ad generalem gra¬
tiam deipertinere. et si¬
ita clistĩncta sunt et
ostendat uniũsum bo¬
num ẽe a deo subdid¬

Expanded text:
atio ad Deum et tranquillitas mentis. Sicutenim gratia Dei est, qua donantur nobis peccaita pax est qua ex inimicis reconciliamuDeo; tamen sciamus etiam pacem ad generalem Dei gratiam pertinere, etsiita distincta sint. Et, ut ostendat universum bum esse a Deo, subdi
Abbreviated transcription (Latin):
dam ut honorẽ parencib deferas ⁊ cecidic
bestia nupiecitis. Ilõ mechaberis tangis
qͥncã cordãm cecidit bema ubiduus. Nõ occi¬
des cangis .ui. cordam cecidit bema cruden¬
tis nõ ꝯcupisces urores ꝓximitui. cangas

Expanded text:
dam, ut honorem parentibus deferas, et cecidit bestia impietatis. Non moechaberis, tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudeltis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis
Abbreviated transcription (Latin):
eis duucc̾et desçedẽs ad¬
diacones deqͥbait. dia¬
cones opꝑtet e pudicos¬
ũ bilingues ut̃qͥ seri ancͥ
discordias. ñ młonino

Expanded text:
eis dimitteret, descendens adiacones, de quibus ait: Diacones oportet esse pudicos bilingues, ut qui seminant discordias, non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixit sicuss ⁊ c̾. suꝑius ubl dixit. ⁊ si bi
sũptus deberi. ⁊ cñ abstinuit ne uid̾et᷑ enͣn¬
głm uendicor ⁊ ne u̾bi dei cursum ap̃im¬
ꝑicos in malã suspicõẽ decidens impedire
deł̃i. S deberi osbũdit. ⁊ debito seusũ nõ eẽ¬
diẽ nõ fallens in mandaci fictione. Itaeis

Expanded text:
hoc dixit, sicut et caetera superius ubi dixit, et sibi sumptus deberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediretdeberi, sed deberi ostendit, et debito sedine, non fallens mendacii fictione, ita eis
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾itꝰ fallacit̾ goncilẽ se fixit. ẜ licice oĩ¬
b cibis quos ⁊ dampnanit ui dei ꝑmisitu¬
nͥ cui omĩs c̾acura dei non simłace.S
bebona erat. Sic̃ g hos ritus gencilium
u̾e sic ⁊ uideoꝵ sacranica nõ fallacit̾ susce¬
pit ut aus simplex alus eẽc. duplex aliud
hñs ĩ corde. anud ĩostũ sõe. Cum .ti. ate̾ q̃sis¬

Expanded text:
allaciter gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere bona erat. Sicut ergo hos ritus gentilium vere, sic et Judaeorum sacramenta non fallaciter suscepit, ut illis simplex, istis esset duplex, aliud habens in corde, aliud in ostensione. Cum enim a te quaesis
Abbreviated transcription (Latin):
dest uxisse. ut nos redimeret quare et dominũ
ret dominus ꝙ mortuus mortem uicit.  ec
maior uirtus et iustoria udetur in xp̃o quam¬
ꝙ ea potestate oꝑat᷑. fuerat uũuis. Pex quiem

Expanded text:
destruxisse ut nos redimeret: quare et Dominum ret Dominus quod mortuus mortem vicit. Haec enim major virtus et victoria videtur in Christo quod ea potestate operatur
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Malicia est qñ¬
molitur alicui for¬
nicacione. fornca¬
cio est omnis usus
carnalis cõmixtioĩs
potest legittimum
rere nec superflua
pauperib erogare
us felicitate torq̃t᷑
et sic inclucttr in
cdnplicẽ passionem
tum aut ꝙ ip̃e est
aliũcẽ non nult.

Expanded text:
tia. Malitia est qutia. Malitia est qumolitur quis alicui. Fornicatione. Fornicatio est omnis usus carnalis commistionis praeter legitimum rere nec superflua pauperibus erogare.us felicitate torquetur, et sic scinditur in duplicem passionem, cum aut quod ipse est alium esse non vult,
Abbreviated transcription (Latin):
ia płr clicit qr sunt honncitlia actus. et uolũ¬
tatis cõtencione contencio est inpugno uerit¬
atis ꝑ confidenciam. clamoris dolo dolus ẽ
quando simulatur aliuid et aliud agitur. ma¬
lignitate. malignitas est mala uoluntas cũ
ultra non potest uel debeneficiis grãmñ ref᷑¬
re. susurones int̾ amicos ciscorclias seminã¬
tes. detractores. Qui aliorum bona negant in
iuunt et ne leuia putentur susaracio. et de¬
tratatio quia in uerbis sunt adclit de eis. deo
odibiles contumeliosos qui clictis uel fastis
contumelias et turpia in fuerunt superbos ĩ
honerib elatos elati sunt qui nolunt pati pͥo¬
rẽ. uel partẽ inuentores malorum. qui nouũ
genus maliciuuscumq inueriunt uerbo ue-¬
i opere parentib carnalilib uel sp̃ualib ñ
obeclientes. ẜ. feris ñdomiciores. insipientes
.s. non cliscernentes int̾ bonum et malum ĩ¬
habentes deiide e¬
numerat iniquita¬
tis partes ut aperti¬
us actuss .s. illos
dico. repletos mali¬

Expanded text:
ia sunt homicidia actus et voluntatis. Contentione. Contentio est impugnatio veritatis per confidentiam clamoris. Dolo. Dolus est quando aliud simulatur, et aliud agitur. Malignitate. Malignitas est mala voluntas cum ultra non potest, vel de beneficiis gratiam non referre. Susurrones, inter amicos discordias seminantes. Detractores, qui aliorum bona negant vel invertunt, et ne levia putentur susurratio et detractio, quia in verbis sunt, addit de eis: Deo odibiles, et contumeliosos, qui dictis vel factis contumelias et turpia inferunt. Superbos in honoribus. Elatos. Elati sunt illi qui nolunt pati priorem vel parem. Inventores malorum, qui novum genus mali cujuscunque inveniunt verbo vel opere. Parentibus, carnalibus vel spiritualibus, non obedientes, scilicet feris indomitiores. Insipientes, id est non discernentes inter bonum et malum. Ihabentes. Deinde enumerat iniquitatis partes, ut apertius accuset. 10 Illos dico repletos mali
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ligno ꝯtumelia q̃ diũ puãda ẽ Exꝑce qͥipei
mortali pepẽdit ĩligno. inorcalicas a̾ ex ma¬
ledcõe pctĩ pͥtu hoĩs ẽ. Si gͧ drẽt mors ma¬
ligno nͥ caro mortał. cuiꝰ morcalicas ex pccõ
yses exaltanit serpẽtẽ shemo. suꝑ ligñ. Ĩ illa
.N. siga mors dñi pendebat in ligno nͭ ĩ eo

Expanded text:
in ligno, contumelia in Deo putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno. Mortalitas autem ex maledictione peccati primi hominis est. Si ergo diceret: Mors maligno nisi caro mortalis, cujus mortalitas ex peccato yses exaltavit serpentem in eremo super lignum. In illa enim figura mors Domini pendebat in ligno. Nec in e
Abbreviated transcription (Latin):
mari est me consolari inuobis hoc idẽo licit qr
et si congaudeat facilitati fideullorum dolet tñ
non recta fide aliena enim dolebat uicia q̃i sua
uobiscũ. quia et uos consolamini modo em̃¬
r̾ego sum desolatus sicut et uos et non senti¬
sic potest legi. eodem sensu manente. q̃ .d. deside¬
consolemur uobiscum. dem̃n ꝑ quid fiat cõsola¬
cio subd̃ consolari dico: per cam fidem non u¬
tiq nouam. s urãm atq meã que ẽ inuicem

Expanded text:
mari, est me consolari in vobis. Hoc ideo dicit, quia, etsi congaudeat facilitati fidei illorum, dolet tamen de non recta fide. Aliena enim dolebat vitia, quasi svobiscum, quia et vos consolabimini. Modo enim ego sum desolatus, sicut et vos, etsi non sentiam litteram sic potest legi, eodem sensu manente; quasi dicat: Desideconsolemur vobiscum. Deinde per quid fiat consolatio, subdit, consolari dico per eam fidem non utique novam, sed vestram atque meam, quae est invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
tãm exponens ad¬
dit ut aliquid .i de ad hoc desiderio uos
derant qui consulens in firmitati hũa¬
ne fide sola adclita lege naturali. hũa¬
num genus saluare decernit imparciar
sp̃nalem graciam ad confirmandos uõ¬

Expanded text:
am exponens, addit: Ut aliquid, quasi dicat: Ad hoc desidero vos traria Christo tradiderant. Qui consulens infirmitati humanae, fide sola addita legi naturali, humanum genus salvari decrevit. Impertiar spiritualem gratiam, ad confirmandos vo
Abbreviated transcription (Latin):
al. offendicłis debetis abitin̾e. Actñde ꝙ dereb
ñ land ndis ti ahũt  młe siłicudiẽs ut in eun¬
gnio de iniquo iudice qui iuduã nolebat au¬
dire.⁊ de ulo ꝑigro qui nõ ir̃ an̾uciciã. s cedi
Ouictus panes comederat poconci ⁊ ĩ psõ dat᷑
silicudo de marso qui ĩcancat ut educat aspi¬

Expanded text:
ab offendiculis debetis abstinere. Attende quod de rebus non laudandis trahuntur multae similitudines, ut in Evangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et de illo pigro qui non propter amicitiam, sed taedio victus panes commodat petenti; et in psalmo datur similitudo de marso, qui incantat ut educat aspi