comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gredit : in qͣ peciit intellectũ
mandatoꝵ sibim& debere con¬
cedi. ut ueracissimȩ uitȩ mu¬
nere ꝑfruat᷑ expetens ut dñs
miscdia fiat ĩmacłata: ne
possit ĩ illa iudicatiõe confun¬
di. Si uelimꝰ gͥ de hoc uersu
disputationes colligere singłoꝵ
quã aliqͥd ꝓmissa breuitate
narramꝰ. S sufficiat nob̾ pres¬
tante dño intellectũ rei. cõ¬
pendiosis sensibꝰ aperire. le¬
git᷑ enĩ: opa manuũ tuarũ
st̃ cęli. legit᷑ etiã & aridat̾rã
manꝰ eiꝰ finxerũt. Iłe & hic.
manꝰ tue fecerũt me. ⁊ plasma¬
uerũt me. Sed ħ omĩa tͦpice
dicta st̃. Nã manꝰ habere cor¬
dñice uelis aduertere. audi. Di¬
xit & facta st̃: mandauit & cre¬
humano more manus uocant᷑.
ꝑ quas nos consueuimꝰ oꝑari.
fecert̃ aũ. qͥdã uolunt ad aĩ¬
mã ꝑtinere: plasm auert̃. ad
corpꝰ qͦd de limo t̾re cognoscit᷑
fuisse formatũ. Iusta uoce fac¬
tura sua clamat auctori. da mͥ
intellectũ a qͦ cognoscor. ẽẽ plas¬

Expanded text:
in qua petit intellectum mandatorum sibimet debere concedi, ut veracissimae vitae munere perfruatur; expetens ut Domini misericordia fiat immaculata, ne possit in illa judicatione confundi. Si velimus igitur de hoc versu disputationes colligere, singulorum quam aliquid promissa brevitate narramus. Sed sufficiat nobis praestante Domino intellectum rei compendiosis sensibus aperire. Legitur enim: Opera manuum tuarum sunt coeli . Legitur etiam: Et aridam terram manus ejus finxerunt . Idem et hic: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me. Sed haec omnia tropice dicta sunt. Nam manus habere corDominicae velis advertere, audi: Dixit, et facta sunt; mandavit, et crehumano more manus vocantur, per quas nos consuevimus operari. Fecerunt autem, quidam volunt ad animam pertinere; plasmaverunt ad corpus, quod de limo terrae cognoscitur fuisse formatum. Justa voce factura sua clamat Auctori: Du mihi intellectum, a quo cognoscor esse plas
Abbreviated transcription (Latin):
exercebar ĩ mandatis tuis.
Contͣ insidias inimicoꝵ ⁊ suꝑ¬
biã p̃tumida se miqͥtate iac¬
tantẽ ponit salutare remediũ.
exerciciũ utiq mandatoꝵ
Non enĩ aduersꝰ ꝑfidos ⁊ cru¬
deles aliqͣ obluctatiõe pugna¬
uit. aut uerboꝵ litigiosa cõn¬
tentiõe se miscuit: s tanꝗͣ uen¬
to flabili dictis in anibꝰ uerbe¬
ratꝰ. ꝓpositũ suũ qͥeta mente ꝑ¬
agebat: ut inde mag̃ aduersa¬
rii celert caderẽt. dũ nullis eis
humanis uiribꝰ restitisset.
¶ͦS pacientiȩ genꝰ: ornat sine
das ꝑsonas: ꝓpͥa uerba signata
sunt. Supͣ enĩ de suꝑbis dictũ ÷
confundant᷑: hic aũ de incipi¬
entibꝰ dr. conuertant᷑ ad me.

Expanded text:
exercebor in mandatis tuis. Contra insidias inimicorum et superbiam praetumida se iniquitate jactantem, ponit salutare remedium, exercitium utique mandatorum. Non enim adversus perfidos et crudeles aliqua obluctatione pugnavit, aut verborum litigiosa contentione se miscuit; sed tanquam vento flabili dictis inanibus verberatus, propositum suum quieta mente peragebat, ut inde magis adversarii celerius caderent, dum nullis eis humanis viribus restitisset. Quod patientiae genus ornat sine das personas propria verba signata sunt. Supra enim de superbis dictum est, confundantur; hic autem de incipientibus dicitur, Convertantur ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
lia auri & argenti. Quotiens
inhac littera. bonitatẽ meno¬
rat cohors illa sc̃oꝵ. quã ido fre¬
quent̃ petiit. qͦd mag̃ ac mag̃
crescebat ei dulcedo bonitatis.
Consideremꝰ aũ iũ istiꝰ uerbi.
qͦd dicit oris tui: ñ tã ꝓpħaꝵ ñ¬

Expanded text:
lia auri et argenti. Quoties in hac littera bonitatem memorat cohors illa sanctorum, quam ideo frequenter petiit, quoniam magis ac magis crescebat ei dulcedo bonitatis. Consideremus autem vim istius verbi quod dicit, oris tui, non tam p
Abbreviated transcription (Latin):
tanti beneficii aliqͣ negligentia
lecaret᷑ cõmonet eũ & ꝓdere pec¬
cata sua & laudes dñi ꝑsonare.
quia hoc uerbũ confiteri. ad u¬
trũq diximꝰ pertinereIlle enĩ
p̃conia dñi salutarit̾ assumit.
qͥ pri eũ delictoꝵ suoꝵ con¬
fessione placauerit. Sub seqͥtur
etiã qm̃ bonꝰ: ut peccatoribus
sit confidentia post satisfactio¬
nẽ pio dño supplicare. In scłm
uͦ. hic significat in et̃num: quia
nullũ tẽpus ẽ qͦd ab ei miscdia
repperiat᷑ exceptũ. Nã & hic
consueuit parcere. & ibi fidelibꝰ
dignabit᷑ ȩt̃na p̃mia condona¬
re. Ita fit. ut sẽꝑ bonꝰ suplicibꝰ
suis sẽꝑ misericors approbetur.
Nã & cũ iudicat bonꝰ ẽ. quia

Expanded text:
tanti beneficii aliqua negligentia lentaretur, commonet eum et prodere peccata sua, et laudes Domini personare: quia hoc verbum, confiteri, ad utrumque diximus pertinere. Ille enim praeconia Domini salutariter assumit, qui prius eum delictorum suorum confessione placaverit. Subsequitur etiam, quoniam bonus, ut peccatoribus sit confidentia post satisfactionem pio Domino supplicare. In saeculum vero hic, significat in aeternum: quia nullum tempus est quod ab ejus misericordia reperiatur exceptum. Nam et hic consuevit parcere, et ibi fidelibus dignabitur aeterna praemia condonare. Ita fit ut semper bonus supplicibus suis, semper misericors approbetur; nam et cum judicat bonus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab om̃ĩbus debeat ꝑ cunc¬
ta tẽpora custodiri. Qu̾a ꝓpt̾
siuie lex. siue testimonia. siue
mandata dñi custodiantur
ad beatitudiniᷤᷤ certũ ẽ mune¬
ra ꝑueniri. Que uerba cũ pre¬
dictis definitionibꝰ suis men¬
te condenda st̃: quia insub¬
sequentibꝰ uersibꝰ frequenter
ea posita repperimꝰ. Utinã di¬

Expanded text:
bus debeat et per cuncta tempora custodiri. Quapropter sive lex, sive testimonia, sive mandata Domini custodiantur, ad beatitudinis certum est munera perveniri. Quae verba cum praedictis definitionibus suis mente condenda sunt, quia in subsequentibus versibus frequenter ea posita reperimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dasti mandata tua custodiri
nuis. Bixerat beacũ esse cui
hec talia suffragant᷑. ut sit imi¬
maculatꝰ. ambulet in lege dñi
scrucetur testimonia eius &
qͦd ẽ ꝑfectissimũ uiuendi ge¬
nus. in toto corde exqͥrat dñm
Et ne hec tanta negligenda
uiderent᷑. seqͥt᷑ uissionis dñicȩ
ueneranda p̾̃ceptio. ut man¬
data ei ñ solũ sedule. s & ni¬
mie reqͥrant᷑. Nimius enĩ dicłꝰ ẽ
in nulla re dubius. qͥ ꝓposite
rei intentꝰ sẽꝑ adsistit᷑. Ubi est
sententia gentiliũ toto orbe
cȩlebrata neqͥd numis. Ecce n¬
miũ nob̾ a ueritate p̃cipitur:
ecce a moderatore rerũ om̃iũ
sine defectu aliqͥd fieri debe¬
re sancitur. Istud enĩ nimis.
significat multũ atq infini¬
tum. sicut & in alio psalmo
dicit. Nimis ꝓfunde facte st̃
cogitationes tue. & alibi. ⁊ li¬
mis exaltatꝰ es suꝑ om̃s deos.
Siue mandata dñi nimumi

Expanded text:
dasti mandata tua custodiri nimis. Dixerat beatum esse cui haec talia suffragantur, ut sit immaculatus, ambulet in lege Domini, scrutetur testimonia ejus, et quod est perfectissimum vivendi genus, in toto corde exquirat Dominum. Et ne haec tanta negligenda viderentur, sequitur jussionis dominicae veneranda praeceptio, ut mandata ejus non solum sedule, sed et nimie requirantur. Nimius enim dictus est, in nulla re dubius, qui propositae rei intentus semper assistit. Ubi est sententia gentilium toto orbe celebrata: Ne quid nimis. Ecce nimium nobis a Veritate praecipitur; ecce a Moderatore rerum omnium sine defectu aliquid fieri debere sancitur. Istud enim nimis significat multum atque infinitum, sicut et in alio psalmo dicit: Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae . Et alibi: Nimis exaltatus es super omnes deos . Sive mandata Domi
Abbreviated transcription (Latin):
mandata tria. Causa reddit᷑
quẽ admodũ possint iustifica¬
tiones dñi iugit̾ seruari: idẽ
si mandata respiciant᷑ imiuer¬
sa. Sed cũ dicit omĩa in nullo
cõmonet esse peccandũ: qm̃
scriptũ ẽ. siqͥs de lege mini¬
mũ ñ fecerit. reus est totius
legis. Respicere aũ ẽ manda¬
que iussa st̃ ut si quid tortũ
cõmittit᷑. salutari emendati¬
one ꝓtinꝰ corrigat᷑. Ceterũ
qͥ in mandata dñ ñ respicit.

Expanded text:
mandata tua. Causa redditur mandata tua. Causa redditur quemadmodum possint justificationes Domini jugiter servari, id est, si mandata respiciantur universa. Sed cum dicit omnia, in nullo commonet esse peccandum: quoniam scriptum est: Si quis de lege minimum non fecerit, reus est totius legis. Respicere autem est mandaquae jussa sunt, ut si quid tortum committitur, salutari emendatione protinus corrigatur. Caeterum qui in mandata non respicit,
Abbreviated transcription (Latin):
nã uerbũ sẽꝑ optantis ẽ.: ut qͦd
nr̃is ñ possum uiribꝰ adipisci.
diuina miscłia largiente me¬
ream᷑. Cũ dicit dirigant᷑ uie
mee. ostendit eas quantũ ad
humanã inbecillitatẽ ꝑtinet
tortuosas. Uie mee actꝰ signi¬
ficant: quos in hac uita ꝑagimꝰ.
Addidit. Ad custodiendas iusti¬
ficationes tuas. Hic iã qͦd su¬
periꝰ optauit apperuit. Ad
custodiendas enim iustificati¬
ones dñi nemo poterat ꝑue¬
nire: nͥ cuiꝰ uie a dño dirigi
cõꝓbant᷑. Sed discutiamꝰ qͥd sig¬
nificent iustificationes tuas.
Iustificationes gͥ dñi apud pͥs¬
cũ pͦpłm. fuerunt multe atq
diuerse: ut sex annis tantũ
famulus seruiret hebreus. filiꝰ
affectu & disciplina patris eru¬
diret᷑. Pͥat̃ ut reuerent̃ in om¬
nibus haberet᷑ : d̾s ut sũmo
timore & amore coleretur:
sacerdos honorabilis ess ꝓoci¬
mꝰ. ut tanꝙͣ ꝓpͥa utilitas ama¬
ret᷑ & his similia que fieri
scã scriptura p̾cepit. Hec gͦ ne¬

Expanded text:
er optantis est, ut quod nostris non possumus viribus adipisci, divina misericordia largiente, mereamur. Cum dicit, dirigantur viae meae, ostendit eas, quantum ad humanam imbecillitatem pertinet, tortuosas. Viae meae actus significant quos in hac vita peragimus. Addidit, ad custodiendas justificationes tuas. Hic jam, quod superius optavit, aperuit; ad custodiendas enim justificationes Domini nemo poterit pervenire, nisi cujus viae a Domino dirigi comprobantur. Sed discutiamus quid significent justificationes. Justificationes igitur Domini apud priscum populum fuerunt multae atque diversae: ut sex annis tantum famulus serviret Hebraeus, filius affectu et disciplina patris erudiretur, pater ut reverenter in omnibus haberetur, Deus ut summo timore et amore coleretur, sacerdos honorabilis esset, proximus ut tanquam propria utilitas amaretur, et his similia quae fieri sancta Scriptura praecepit. Haec ergo ne
Abbreviated transcription (Latin):
& apłs paulus ait. Testificor
uersu mandata posuit. que
ñ st̃ umbre futuroꝵ ut lex:
s p̃sentẽ habent manifeste
oꝑationis effectũ. Quod dñs
in euangłio absolute decla¬
rat dicens. Primũ mandatũ
ẽ. Diliges dñm dm tuũ erto

Expanded text:
t apostolus Paulus ait: Testificor t apostolus Paulus ait: Testificor versu mandata posuit, quae non sunt umbrae futurorum ut lex, sed praesentem habent manifestae operationis effectum. Quod Dominus in Evangelio absolute declarat, dicens: Primum mandatum est, Dilige
Abbreviated transcription (Latin):
uires nr̃e possibilitatis eare¬
dere diuina milicia ẽ: quia
totũ ibi nimiũ decet. qm̃ &
illud infinitũ ẽ. qͦd nob̾ t̾hui
postulamꝰ. Perqͥrendũ ẽ qͦq
nominũ istoꝵ distincta cog¬
nitio: ne qͥs ea credat esse
confusa. In pͥore uersu dixis
legẽ dñi. Lex aũ dñi ẽ sicut
apłs ait. umbra futuroꝵ: ꝗͣ
ordine custodire. Ut uerbi
grã lex sacrificioꝵ. obseruan¬
tla noue lune. ritꝰ circũcisi¬
onis & cetera hui cemodi qͦ
cipũ magis quã speciem
certũ ẽ habuisse ueritatis. Sccło
uersu ponit testimonia. Testi¬
moniũ ẽ euidens & p̾finita
condicio: cuiꝰ statuto cõmoni¬
t res p̃teritas ñ possumꝰ obli¬
iusci: ut in genesi ait lacob
iste. & testimoniũ erit lapis
iste. Scriptũ ẽ etiã & in libro
iħu naue. duodecĩ lapides af¬
ferte de medio iordanis. ut
sint hi intestimoniũ filiis
ur̃is. Sic nobis p̃cepta diui¬
na testimonia sunt : qñ cõmo¬
nẽt ne peccare debeamꝰ. sic̃¬

Expanded text:
vires nostrae possibilitatis excedere divina militia est, quia totum ibi nimium decet, quoniam et illud infinitum est quod nobis tribui postulamus. Perquirenda est quoque nominum istorum distincta cognitio, ne quis ea credat esse confusa. In priori versu dixit, legem Domini; lex autem Domini est, sicut Apostolus ait, umbra futurorum , ordine custodiri. Ut verbi gratia lex sacrificiorum, observantia novae lunae, ritus circumcisionis, et caetera hujuscemodi, quae typum magis quam speciem certum est habuisse veritatis. Secundo versu ponit testimonia: testimonium est evidens et praefinita conditio, cujus statuto commoniti, res praeteritas non possumus oblivisci, ut in Genesi ait Jacob: iste, et, Testimonium erit lapis iste . Scriptum est etiam et in libro Jesu Nave: Duodecim lapides afferte de medio Jordanis, ut sint hi in testimonium filiis vestris . Sic nobis praecepta divina testimonia sunt, quando commonent ne peccare debeamus, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
maui & reliqua. Peccatũ aũt
non uoluntariũ faciebat qͣn
clamabat. Non enĩ qͦd uolo bo¬
nũ hoc facio. s qͦd nolo malũ
hoc ago. Seqͥt᷑ ex expositio:
que omnẽ neuũ dubitationis
abstergit. Si aũ qͦd nolo inqͥt
illud facio . iã ñ ego operor
illud: s qͦd habitat in me pec¬
catũ. Uides tantũ illos accusa¬
tos. qͥ operationibꝰ peccatoꝵ ne¬
fanda delectatiõe consentiũt.
Quappt̃ merito dicunt᷑ inuiis
dñi ñ ambulare. qͥ oꝑant᷑ ini¬
quitatẽ. Operatio enĩ iniqͥtatis
ẽ consensus maloꝵ: qͥ tam̃ a
alienꝰ. Nã & ipse apłs hoc mo¬
net. Non gͦ regnet peccatũ ĩ
ur̃o mortali corpore ad obedi¬
endũ desiderus eiꝰ: nec exi¬
beatis menbra ur̃a arma ini¬
qͥtatis peccato. & salomon.
Post cõcupiscentias cordis tui ne
abieris. Obedientiã ergo pecca¬
ti uetuit ñ suggestiones quas
caro ꝓprus uiribus uitare ñ
preualet. Respiciamꝰ aũ cur
hic uias plurali numero posu¬
it. &. superiꝰ singłarit dixit.

Expanded text:
 reliqua. Peccatum autem non voluntarium faciebat, quando clamabat: Non enim quod volo bonum, hoc facio, sed quod nolo malum hoc ago . Sequitur ejus expositio quae omnem naevum dubolo, inquit , illud facio, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Vides tantum illos accusatos qui operationibus peccatorum nefanda delectatione consentiunt. Quapropter merito dicuntur in viis Domini non ambulare, qui operantur iniquitatem. Operatio enim iniquitatis est consensus malorum, qui tamen a alienus. Nam et ipse Apostolus hoc monet: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus; nec exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Et Salomon: Post concupiscientias cordis tui ne abieris . Obedientiam ergo peccati vetuit, non suggestiones quas caro propriis viribus vitare non praevalet. Respiciamus autem cur hic vias plurali numero posuit, et superius singulariter dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ipsiꝰ uoce dissoluit᷑. Sunt
enĩ illicita desideria. que ori¬
ginalis peccati necessitate cõ¬
mittimus: s in eis consensu
animi ñ tenem᷑. In istis mens
beata ñ ambulat: que dono
dñi cordis ꝓbitate superant᷑.
ut uerbigrã repente pulchrũ
aliqd concupiscere. cibũ deside¬
rant̾ expetere. bonis odoribꝰ
cõmoueri: iniqua subito sug¬
gestione confundi. & his similia.
que oratiõe scã. & crucis sig¬
naculo destruunt᷑. Ita fit. ut
& peccata scĩ suggestione car¬
nis habeant: & tam̃ dũ eis mi¬
nime relaxant᷑ effectꝰ. ea ñ oꝑa¬

Expanded text:
oce dissolvitur. Sunt enim illicita desideria quae originalis peccati necessitate committimus, sed in eis consensu animi non tenemur: in istis mens beata non ambulat, quae dono Domini cordis probitate superantur; ut verbi gratia repente pulchrum aliquid concupiscere, cibum desideranter expetere, bonis odoribus commoveri, iniqua subito suggestione confundi, et his similia quae oratione sancta et crucis signaculo destruuntur. Ita fit ut et peccata sancti suggestione carnis habeant, et tamen dum eis minime relaxat
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur totũ cor suũ ad dñi
testimonia. posuisse : qͥ neglec¬
ta disciplina mandatoꝵ eius
mundana gaudia concupis¬
cunt. Et uide ordinẽ sc̃ẽ uera¬
cisq doctrine. Priuis dicit be¬
atos esse qͥ ambulant in lege
dñi: deinde qͥ scrutant᷑ sacra¬
rũ testimonia litterarũ: quia
ꝓbabili cognoscitur actione
tractare. Utrasq uͦ sententias
tertia species definitionis am
latine qualitatiua dicit᷑. Bea

Expanded text:
identur totum cor suum ad Domini testimonia posuisse, qui neglecta disciplina mandatorum ejus mundana gaudia concupiscunt. Et vide ordinem sanctae veracisque doctrinae; prius dicit beatos esse qui ambulant in lege Domini; deinde qui scrutantur sacrarum testimonia litterarum: quia qui se probabili cognoscitur actione tractare. Utrasque vero sententias tert Latine qualitatiua. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
esse q̃ scłi st̃. ut rebus cele¬
stibus totꝰ impendat᷑ affec̾¬
tus. Decet enĩ nos execrari
que mala sunt : quia int̾¬
dum a prauis necessitate ꝓ¬
animꝰ qͥ aliqua illis delecta¬
tione consenserit. Sequestra¬
tus aũ ab illis rebus uolun-¬
tas fideliũ. quȩ odio int̾ce¬
dente dãpnauerit. ut nec
uoto nec op̾atione se pol
cratiõe purificat. xiiii nun.
meis. Pͥ ost tciã decimã lute¬
rã. ad quartãdecimã cohors
beata ꝑuenit: in qua pedi¬
bus suis dñici u̾bi lum̃ ra¬
diare congaudet. animã suã
humillima satisfactioẽ cõ¬
mendans. expetens retͥbu¬
tiones dñi p̃mior desidio.
ñ t̾rore uindictȩ. Sciensgͦ
huiꝰ scłi noctẽ diuersis offen¬
sionibꝰ irretitã. ut alibi la¬
queos. alibi scopulos. alibi
pedibꝰ suis uerbũ dñi lucẽ
testat᷑. ne absentia uerilu¬
minis incidat rumã: quã
per suã ꝓuidentiã uitare

Expanded text:
esse quae saeculi sunt, ut rebus coelestibus totus impendatur affectus. Decet enim nos exsecrari quae mala sunt, quia interdum a pravis necessitate panimus, qui aliqua illis delectatione consenserit. Sequestratur autem ab illis rebus voluntas fidelium, quae odio intercedente damnaverat; ut nec voto nec operatione se pollcratione purificat. Vers. 105.-meis. Post tertiam decimam litteram ad quartam decimam cohors beata pervenit, in qua pedibus suis Dominici verbi lumen radiare congaudet, animam suam humillima satisfactione commendans: expetens retributiones Domini praemiorum desiderio, non terrore vindictae. Sciens ergo hujus saeculi noctem diversis offensionibus irretitam, ut alibi laqueos, alibi scopulos, alibi pedibus suis verbum Domini lucere testatur; ne absentia veri luminis incidat in ruinam, quam per suam providentia
Abbreviated transcription (Latin):
ista laudabit᷑. si illa animi con¬
cordia. quã suꝑiꝰ diximꝰ ñ ne¬
getur. Nã ut hanc adunationẽ
ñ mediocre aliqͦd bonũ. s intel¬
ligeres ẽẽ mirabiłe. sub misti¬
cis cõꝑationibꝰ usq ad finẽ

Expanded text:
ista laudabitur, si illa animi concordia quam superius diximus, non negetur. Nam ut hanc adunationem non mediocre aliquod bonum, sed intelligeres esse mirabile, sub mysticis comparationibus usque a
Abbreviated transcription (Latin):
De hac gͥ ueste patres nr̃i sꝑi
talit̃ ⁊⁊ copiosa dixerunt. Nã
iosephus in libro tertio anti¬
quitatũ titulo octauo mag¬
narũ rerũ exinde sacram̃ta
pate fecit: ꝓbans quatuor co¬
lores earũ. id÷ bissũ purpurã
hiacintũ & coccũ: elem̃ta m̃di
racionabilit̾ indicasse. Hie roni¬
mus etiã ad fabiolã scribens.
⁊ de hac qͦq re. ñ destitit eẽ
descendit ĩ montẽ syon. Ue¬
nit ad aliã laudis conparati¬
onẽ: q̃ iterũ sic̃ solet significa¬
tioẽ nominũ ingentia nobis
archana pate facit. Ros ẽ tenuis
ac leuis pluuia: ñ ꝑ guttas ue¬
niens. s ꝑ quasda minutissimas
partes: duriciã t̾renȩ aridita¬
tis infundens. Per hunc cuncta
germinantia coalescunt. &
in uarios fetꝰ tẽperationis
muiere ꝑducuntur. Hermon
hebreũ nom̃ ẽ montis ultra
iordanẽ fluuiũ constititti: cuiꝰ
int̃pretatio sic̃ a patͥbꝰ traditũ:

Expanded text:
De hac igitur veste Patres nostri spiritualiter et copiosa dixerunt. Nam Josephus in libro tertio Antiquitatum titulo octavo, magnarum rerum exinde sacramenta patefecit: probans quatuor colores earum, id est, byssum, purpuram, hyacinthum et coccum, elementa mundi rationabiliter indicasse. Hieronymus etiam ad Fabiolam scribens , et de hac quoque re non destitit esse ntem Sion. Venit ad aliam laudis comparationem, quae iterum sicut solet significatione nominum ingentia nobis arcana patefacit. Ros est tenuis ac levis pluvia, non per guttas veniens, sed per quasdam minutissimas partes duritiam terrenae ariditatis infundens. Per hunc cuncta germinantia coalescunt, et in varios fetus temperationis munere perducuntur. Hermon Hebraeum nomen est montis ultra Jordanem fluvium constituti, cujus interpretatio sicut a Patribus traditu
Abbreviated transcription (Latin):
dotio suo sub quadã imagina¬
tiõe gestabat. Frequent̾ enim
nomina de ipso translaticia
dicimꝰ: sic̃ salomon. dauid. san¬
son. Ita ⁊ hic aaron. Adiecit.
Quod descendit ĩ ora uestim̃ti
eius. Ora uestim̃ti dñi saluato¬
ris. significat᷑ ęccła: qr usq ad
extremitates er descendit sp̃c

Expanded text:
dotio suo sub quadam imaginadotio suo sub quadam imaginatione gestabat. Frequenter enim nomina de ipso translatitia dicimus, sicut Salomon, David, Samson: ita et hic Aaron. Adjecit, quod descendit in oram vestimenti ejus. Ora vestimenti Domini Salvatoris significatur Ecclesia, quia usque ad extr
Abbreviated transcription (Latin):
De isto autẽ unguento q̃dra¬
gesimꝰ quartꝰ psalmꝰ dicit. Prop¬
terea unx̃ te łs d̾s tuus . oleo
letitiȩ p̃ consortibꝰ tuis. Quod
si adhuc eiudentiꝰ queras. qͥd
sit istud oleũ leticie. aut un¬
gentũ sꝑitale: ñ abre ẽ illud
lectionẽ euangłicã in colũbȩ
speciȩ descendens supͣ baptiza¬
corꝑis eccłȩ crucifirũ tertio
die suscitatũ. quod ascendit in
cȩlos. ⁊ sedet ad dexterã patris.
Sequit᷑. Quod descendit in bar
inestimabili potentiȩ suȩ u̾tute
descendit: q̃n nationũ diuersaꝵ
linguis sub uarietate locuti st̃.
tis inditiũ ẽ: & sub suo capite
perseuerat. Muitis enĩ passiõibꝰ
diuino munere suꝑatis apħ ui¬
ros se constantissimos ꝑ di gr̃ã
ꝓbauerunt: seruantes etiã re¬
gulas quas a dño acceperunt.
sub suo se mansisse capite mon¬
strauerunt.S ne hanc barbã
cuiuscũq hominis fortassis ad¬
uerteres. addidit aaron: qͥ xp̃i
speciẽ p̃ferens. iã ipsũ in sacer¬

Expanded text:
nto quadragesimus quartus psalmus dicit: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quod si adhuc evidentius quaeras quid sit istud oleum laetitiae, aut unguentum spirituale, non abs re est illud olumbae specie descendens, supra baptizacorporis Ecclesiae, crucifixum, tertio die suscitatum, quod ascendit in coelos, et sedet ad dexteram Patris. Sequitur, quod descendit in barbinaestimabili potentiae suae virtute descendit , quando nationum diversarum linguis sub varietate locuti sunt.tis indicium est, et fixa sub suo capite perseverat. Multis enim passionibus divino munere superatis, apostoli viros se constantissimos per Dei gratiam probaverunt: servantes etiam regulas quas a Domino acceperunt, sub suo se mansisse capite monstraverunt. Sed ne hanc barbam cujuscunque hominis fortassis adverteres, addidit, Aaron, qui Christi speciem praeferens, jam ipsum in sacer
Abbreviated transcription (Latin):
te quod descendit ĩ barbã bar¬
bã aaron: qͦd descendit ĩ ora ues¬
tim̃t er. Incipit suꝑioris uersꝰ
ꝑ cõꝑationes subtilissimas facta
declaratio. Priscis enĩ tẽporibꝰ
alii ungebant᷑ ĩ reges. alii in
ꝓpħas. alii ĩ pontificũ reueren¬
tissimã dignitatẽ : qͥ tam̃ simi¬
litudinẽ ꝓnuntiabant dñi. xp̃i¬

Expanded text:
 barbam, barbam Aaron, quod descendit in oram vestimenti ejus. Incipit superioris versus per comparationes subtilissimas facta declaratio. Priscis enim temporibus alii ungebantur in reges, alii in prophetas, alii in pontificum reverentissimam dignitatem; qui tamen similitudinem pronuntiabant Domi
Abbreviated transcription (Latin):
plis: ⁊ alt̾ alteriꝰ u̾tutes ini¬
tando. mutuȩ dilectionis se
incendio cõprehendunt. Fre¬
quent̃ enĩ bonũ facimꝰ: & ad¬
uersitate animi dissidemus.
Est enĩ ꝑfecta uirtꝰ. ut ipsũ
bonũ debeat tͥ placere quod
feceris. Habitare. idest in bo¬
no ꝓposito ꝑmanere. Ipsa ẽ
enim habitatio. quã dñs que¬
rit : ñ tecta parietũ que con-¬
sotiant corꝑa. s quȩ animas
religiosa societate conuig̃.
Tali enĩ dicto ꝓhibet circũ¬
celliones. qui diuersa monas¬
teria uoluntate mutabili ꝑ¬
uagant᷑. Dicendo enĩ fr̃s in
unum. significat eos qͥ fidi so¬
tietate sub uno patre st̃ con¬
stitut: quibꝰ ẽ sicut in actibꝰ
apłoꝵ legit᷑. cor unũ ⁊ aĩa una.
Sed ⁊ illi ĩ uno habitant. qͥhe¬
remi solitudines ꝑuagant᷑. qͥ
ꝗͣuis corꝑe uideant᷑ ẽẽ discre¬
ti. fich tam̃ concordia ñ ꝓban¬
tur esse diuisi. Q uod si ad lit¬
terã intelligas : bona ⁊ &. ista
sotietas. q̃ fratrũ cetibꝰ congre¬

Expanded text:
plis, et alter alterius virtutes imitando, mutuae dilectionis se incendio comprehendunt. Frequenter enim bonum facimus, et adversitate animi dissidemus. Est enim perfecta virtus, ut ipsum bonum debeat tibi placere quod feceris. Habitare, id est in bono proposito permanere. Ipsa est enim habitatio quam Dominus quaerit, non tecta parietum quae consociant corpora, sed quae animas religiosa societate conjungit. Tali enim dicto prohibet circumcelliones, qui diversa monasteria voluntate 455 mutabili pervagantur. Dicendo autem, fratres in unum, significat eos qui fidei societate sub uno patre sunt constituti, quibus est sicut in Actibus apostolorum legitur cor unum et anima una . Sed et illi in uno habitant, qui eremi solitudines pervagantur; qui quamvis corpore videantur esse discreti, fidei tamen concordia non probantur esse divisi. Quod si ad litteram intelligas, bona est et ista societas, quae fratrum coetibus congre
Abbreviated transcription (Latin):
ex planacionib nr̃is ñ mi¬
nima prebere solacia quod
tanti patris monstrauit auc¬
⁊ oritas. Explicit psalorus¬
Canticũ psaloiꝰ dauto.
IN hoc psalmo ꝑ qͥrenda no¬
uitas in esse cognoscitur:
qm eũ de quinquagesimi
sexti .&. qͥnquagesimi noni
partib. constat esse contex¬
tũ. Sed cũ ipsa uerba sint
posita. quȩ in illis ĩa dicta
sunt. ad intellecꝰtũ tamen
aliũ ꝑducuntur. Qm̃ muta¬
tur ttulus. qui semꝑ conti¬
nenciã psalmi indicare mon¬
stratur alit̃ partes ipsas
quã suꝑius dic tȩ sunt. per¬
suadet intelligi. Canticũ enĩ
frequent̃ diximꝰ. addiuinarũ
rerũ contẽplacionẽ referri.
Psalmũ uero ad oꝑas actua¬
les: que tamen diuinis nos¬
tis. Quod inprimo uersu:¬
etiã ipse testatur. Cantabo
.&. psalmũ dicã dño. Dauid
aũ significat regẽ xꝑm: qui
in hoc psalmo loquuturus

Expanded text:
explanationibus nostris non miexplanationibus nostris non minima praebere solatia, quod tanti Patris monstravit auctoritas. EXPOSITIO IN PSALMUCanticum psalmus David. In hoc psalmo perquirenda novitas inesse cognoscitur, quoniam eum de quinquagesimi sexti et quinquagesimi noni partibus constat esse contextum. Sed cum ipsa verba sint posita, quae in illis ante jam dicta sunt, ad intellectum tamen alium perducuntur: quoniam mutatus titulus, qui semper continentiam psalmi indicare monstratur, aliterque partes ipsas, quam superius dictae sunt, persuadet intelligi. Canticum enim frequenter diximus ad divinarum rerum contemplationem referri; psalmum vero ad les, quae tamen divinistis. Quod in primo versu ipse testatur: « Cantabo et psalmum dicam Domino. » David autem significat regem Christum, qui in hoc psalmo locuturus
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit sic eligere. sic udi¬
care: tunc accipiet miscđias
dñi. quȩ nullo possint tem¬
pore t̃minari. Conclusio
icet omnia psalim huiꝰ sua¬
ui fuerint predicacione narra¬
ta: ille tamen locus animũ
meũ precipua delectacione
ꝑmulsit: qͥ dei eccłam breui
cõplexione de cunctis mun¬
di dic it partib adunandam
Ait eñi. De regionibꝰ congrega¬
uit eos. A solis ortu &. occasu:¬
ab aqͥlone .& mari. Sed opere
prȩciũ ẽ: hunc uersũ paulo
diligencius ꝑscrutari. ẜst
eñĩ astronomicȩ disciplinȩ.
optimꝰ indicator. Dicendo e¬
nĩ quattuor cardines mundi.
schemate quadrianguli tęrrã
depinxit. Nunc au psalmũ
a doc tissimo patre augustino
repperi fuisse diuisũ. quẽ ita
se popło cõmemorat expla¬
nasse: ut eũ iã ñ adeo crede¬
ret exponendũ. Noc nos in
quantũ concessũ ẽ imitan¬
tes. uniuersos psalmos ad¬
hibitis diuisionib. credidi¬
mꝰ parciendos. iudicantes

Expanded text:
potuerit sic eligere, sic judipotuerit sic eligere, sic judicare, tunc accipiet misericordias Domini, quae nullo possunt tempore terminari. Conclusio psalmi. Licet omnia psalmi hujus suavi fuerint praedicatione narrata, ille tamen locus animum 370 meum praecipua delectatione permulsit, qui Dei Ecclesiam brevi complexione de cunctis dicit mundi partibus adunandam. Ait enim: De regionibus congregavit eos. A solis ortu et occasue pretium est hunc versum paulo diligentius perscrutari; est enim astronomicae disciplinae optimus indicator. Dicendo enim quatuor cardines mundi, schemate quadranguli terrarum orbem depinxit. Hunc autem psalmum a doctissimo Patre Augustino reperi fuisse divisum; quem ita se populo commemorat explanasse, ut eum jam non adeo crederet exponendum. Hoc nos, in quantum concessum est, imitantes, universos psalmos adhibitis divisionibus credidimus partiendos: judicantes
Abbreviated transcription (Latin):
bunt rect & lȩtabuntur. &
om̃is iniqͥtas oppilabit ossu¬
ũ. Suꝑius de arrogantib
hereticis dix̃. nunc ad humi¬
les catholicos redit princi¬
pes illoꝵ ieninos deserens. &.
istoꝵ pauꝑes. adiitorio cȩle¬
sti reficiens. Iste enĩ pauꝑ est
nuȩ ianuã cęlestis miscđiȩ
pulsat: ut in ilła familiam
mereat᷑ admitti. quȩ sicut
oues in noxiȩ simplicitatis
honore decotantur. Hoc eũ
sc̃ĩ uiderint. sine dubitaci¬
one gaudebt̃: quia fidełe res¬
piciunt cȩtib ad qͥsitũ. Quo
facto. diaboli iniqͥtas obmu¬
tescet. quando electis dñi. ñ
erit qͦd possit opponi. Quis sa¬
piens. & custodiet hec: & in¬
telliget miscđias dñi. Mira¬
bilis psalmꝰ. decoro fine con¬
clusus ẽ. Quis sapiens: Ae si
diceret. Qui uere sapiens ẽ
custodit ista quȩ dicta sunt
ut xꝑi se magis uelit esse
pauꝑem. quã heregeoꝵ prin¬
cipẽ: ut eligat se cęlestis re¬
gis pulsare ianuã . quã doce¬
re uerba nocencia. Iste eni qͥ

Expanded text:
bunt recti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum. Superius de arrogantibus haereticis dixit, nunc ad humiles catholicos redit, principes illorum jejunos deserens, et istorum pauperes adjutorio coelesti reficiens. Iste enim pauper esnue januam coelestis misericordiae pulsat, ut-in illam familiam mereatur admitti, quae sicut oves innoxiae simplicitatis honore decorantur. Hoc cum sancti viderint, sine dubitatione gaudebunt, quia fidelem respiciunt suis coetibus acquisitum. Quo facto diaboli iniquitas obmutescet, quando electis Domini non erit quod possit opponi. Verspiens et custodiet haec, et intelliget misericordias Domini? Mirabilis psalmus decoro fine conclusus est. Quis sapiens? ac si diceret: Qui vere sapiens est custodit ista quae dicta sunt, ut Christi se magis velit esse pauperem, quam haereticorum principem; ut eligat se coelestis Regis pulsare januam, quam docere verba nocentia. Iste enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
tencio: q ñ salutari doctrina.
s tantũ mortifera loquacitate
contendunt: qͥppe qͥ scriytu¬
ras diuinas locis aliqͥb fusci¬
piunt .&. ꝓ parte maxima
derelinquunt. Ki qm̃ sua ua¬
nitate seducti sunt. ꝑ inuios
labuntur errores: qͥppe qͥ uiã
salutis deser̃t .&. tortuosis se¬
mitis immorant᷑. Audiant gͦ
ubi ãbulant. & qͦ possint ꝑue¬
nire cognoscant. Et adiuua¬

Expanded text:
tentio; quia non salutari doctrina, sed tantum mortifera loquacitate contendunt; quippe qui Scripturas divinas locis aliquibus suscipiunt, et pro parte maxima derelinquunt. Hi quoniam sua vanitate seducti sunt, per invia labuntur erroris: quippe qui viam salutis deserunt, et tortuosis semitis immorantur. Audiant ergo ubi ambulant, et quo possint pervenire cognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Lapidem quẽ reꝓbauert̃
edificantes. hic factꝰ ẽ in caput
anguli. Sed allusione fabrican¬
tum. exponit᷑ in anis oꝑa ude¬
oꝵ. Soli qͥppe hominũ ad hue
in mundo unũ dm̃ colentes.
edificare iudebant᷑. dũ cetere
nationes idoloꝵ se cultura des¬
truerent. E dificantes enĩ ten
missoꝵ parietũ soliditas imple¬
atur. Iudei uero ficłi sue fabri¬
cã minime perfecerunt: qm̃
ipsũ qͥ erat lapis fortissimus
angularis more dementium
numeris locis constat expositũ
idõ lapis dicit᷑ angularis quia
duos ad se pͦpłos e diuerso ue¬
nientes. gentiliũ atq uideor
tanquã geminos parietes in
unã soliclitatis grãm colliga¬
uit. Ne hoc lapide ꝓpħe. de
ta dixerunt. Angulus enĩ trac̃¬
tus ẽ. ex greco sermone: idest
agoni: quod latine dicitꝰ genu
Hoc inflexũ speciẽ anguli con

Expanded text:
 Lapidem, quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Sub allusione fabricantium exponitur inanis opera Judaeorum. Soli quippe hominum adhuc in mundo unum colentes aedificare videbantur, dum caeterae nationes idolorum se cultura destruerent. Aedificantes enim tendmissorum parietum soliditas impleatur. Judaei vero fidei suae fabricam minime perfecerunt: quoniam ipsum, qui erat lapis fortissimus angularis, more dementium numeris locis constat expositum ideo lapis dicitur angularis: quia duos ad se populos a diverso venientes, Gentilium atque Judaeorum, tanquam geminos parietes in unam soliditatis gratiam colligavit. De hoc lapide prophetae, de ersa dixerunt. Angulus enim tractus est ex graeco sermone, id est, a gony, quod latine dicitur genu eo, quia inflexu speciem anguli con
Abbreviated transcription (Latin):
nitas: que boni ꝓpriũ nil habe¬
bat. Nã cũ dicitur qͥd: hesitatio
ab homine potest reddi: dũ sẽꝑ
Merito gͦ dubitabat. cui dignũ
buat subsequent̃ exponit. Sed
istud ẽ magnopere ꝑquirendũ
qͦd dicit᷑ dm̃i nob̾ retͥbuisse que
contulit : quasi boni aliquid ei
ꝓsus dederimꝰ & sic ab ipso
collata susceperimꝰ. cũ apłs
clamat. Quio enĩ habes qͦt
ñ accepisti. Si aũt accepisti:
qͥd gloriaris quasi ñ accepe
ris: Sed retͥbuere dicimus
qñ & bonis bona reddimꝰ &
malis bona prestamꝰ. Dñs enĩ¬
retͥbuit nobis bonũ ꝓ malo:
ut qͦd p̃dicauit uerbo mon¬
straret exẽplo. Ille enĩ ala¬
pis cesus. ille uidici traditus.
ille flagellis immeritiᷤᷤ uerbe¬
ratus. nobis resurrectionis spẽ
tͥbuit. & cȩloꝵ regna ꝓmisit.
Calicẽ salutaris accip̾iã: & no¬
men dñi inuocabo. Digna
qͥdẽ ꝓmissio: s si in humanis
iuribus ponatur periculosa
presumptio. Quis enĩ potest

Expanded text:
nitas, quae boni proprium nihil habenitas, quae boni proprium nihil habebat. Nam cum dicitur, quid? haesitatio ab homine potest reddi, dum sempeMerito ergo dubitabat, cui dignum buat, subsequenter exponit. Sed istud est magnopere perquirendum quod dicitur, Deum nobis retribuisse quae contulit; quasi boni aliquid ei prius dederimus, et sic ab ipso collata suscepimus, cum Apostolus clamet: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris qui? C Retribuere dicimus, quando et bonis bona reddimus, et malis bona praestamus. Dominus eniretribuit nobis bonum pro malo, ut quod praedicavit verbo, monstraret exemplo. Ille enim alapis caesus, ille judici traditus, ille flagellis immeritis verberatus, nobis resurrectionis spem tribuit, et coelorum regna promisit.Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Digna quidem promissio; sed si in humanis viribus ponatur, periculosa praesumptio. Quis enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
re. nͥ ad suꝑnã contẽplationẽ ꝑ
excessũ mentis euectus : qñ ani¬
ma corporea sorde purgata cau¬
sas rerum manifestis speculatio¬
nibꝰ intuetur. Magna siqͥde pru¬
dentia gerit᷑: ut sibi aliqͥs impru¬
dens esse uideat᷑. Nã sicut leues
ac fatui se esse ueracissimos m̃ti¬
unt᷑. ita illuminati mendaces
se esse cognoscunt. Qua ꝓpt̾ hec
nos regula certa constringat.
lt qñ carnis fragilitate men¬
daces sumꝰ. nr̃m esse fateamur
qñ ueraces. diuinis muneribus
applicemꝰ. Hec aũt̃ sententia ꝑ¬
tinet ad figurã paroemiã: q̃m
hoc ꝓuerbiũ. humani sermonis
frequentatione celebrat᷑. Tale
ẽ illud qͦd in actibꝰ apłoꝵ sau¬
lo dictũ ẽ. Durũ ẽ tͥ contrasti¬
mulũ calcitrare. Reuera du¬
rũ. qm suis nisibꝰ ꝑcutit᷑: qͥ in
acutũ calces elisisse monstrat᷑.
Notandũ uero qͦd extessus men¬
tis & in malo ponat᷑. sicut ẽ in
parali pomenon: & dedisti eos
tauit qͥd retͥbuere posset. huma¬

Expanded text:
re, nisi ad supernam contemplationem per excessum mentis evectus: quando anima corporea sorde purgata, causas rerum manifestis speculationibus intuetur. Magna siquidem prudentia geritur, ut sibi aliquis imprudens esse videatur. Nam sicut leves ac fatui se esse veracissimos mentiuntur, ita illuminati mendaces se esse cognoscunt. Quapropter haec nos regula certa constringat, ut quando carnis fragilitate mendaces sumus, nostrum esse fateamur; quando veraces, divinis muneribus applicemus. Haec autem sententia pertinet ad figuram paroemiam, quoniam hoc proverbium humani sermonis frequentatione celebratur. Tale est illud quod in Actibus apostolorum Saulo dictum est: Durum est tibi contra stimulum calcitrare ; revera durum, quoniam suis nisibus percutitur, qui in acutum calces elisisse monstratur. Notandum vero quod excessus mentis et in malo ponatur, sicut est in Paralipomenon: Et dedisti eos tavit quid retribuere possit huma
Abbreviated transcription (Latin):
se st̃. S ñ sufficit eũ ꝓfessũ
fuisse intrasse tantũ ęccłas. nͥ
& adorasse diceret. libi dñi
xp̃i pedes scissimi constiterũt.
pedes significãt euangłicas
iussiones. sic̃ scriptũ ⁊ Quam
speciosi pedes. euangelizantiũ
pacẽ. Ibi enĩ steterunt pedes
eiꝰ: ubi fidĩ ueritas approbat᷑

Expanded text:
ufficit eum professum fuisse intrasse tantum Ecclesias, nisi et adorasse se diceret, ubi Domini Christi pedes sanctissimi constiterunt. Pedes significant evangelicas jussiones, sicut scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem . Ibi enim steterunt pedes ejus, ubi fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dissimã mentẽ: unde scrip¬
tũ ẽ. Q ꝑseuerauerit usq in
finẽ: hic saluus erit. Nã pec¬
catores ĩ fide constare ñ pos¬
seꝰ alt̾ psalmꝰ ostendit dicẽs.
Ibi ceciderunt qͥ oꝑant᷑ ini¬
qͥtatẽ: expulsi st̃ nec potue¬
runt stare. Ed si ħ ⁊⁊ ad histo¬
riã pie uelis referre: signi¬
ficat forte sc̃ãm crucẽ: ub
corꝑalit̃ stecit. qñ in ea con¬
firus apparuit. In qua stetis¬
se recte łr: ubi corpꝰ eiꝰ in¬
firũ fuisse monstratur. Me¬
rito gͣ hunc ꝓpħa locũ dicit
adorandũ: qͥ nob̾ & fich̾ signũ
prestitit ⁊ salutẽ. Erurge dñe

Expanded text:
simam mentem, unde scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Nam peccatores in fide constare non posse alter psalmus ostendit, dicens: Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt, nec potuerunt stare . Quod si hoc et ad historiam pie velis referre, significat forte sanctam crucem ubi corporaliter stetit, quando in ea confixus apparuit: in qua stetisse recte dicitur, ubi corpus ejus infixum fuisse monstratur. Merito ergo hunc propheta locum dicit adorandum, qui nobis et fidei signum praestitit et salutem. Vers. 8. E
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ refulget. ut euident̃ pos
tur: quando iã hic spe tanta re¬
ficit᷑ Et nota quia dũ ubiq in
titulis nomina sint posita: hic
loquendũ : scilicet ut cũ uni dat᷑
om̃s sibi pauperes xp̃i cognosce¬
rent adtributũ: Preterea cre¬
dendũ est. hunc psalmũ quar¬
tũ esse ex his qͥ notant᷑ oratio:
quamius penitentiũ qͥntꝰ esse
uideat᷑ Sciendũ ẽ plane: orati¬
onũ duo esse genera Unũ quã
peccatis suis que omnino ñ ha-¬
buit: sed humanã naturã ab
aduersitatibꝰ hui scłi postulat
lib̾ari. quã est dignatꝰ adsume¬
re: sicut in sexto decimo psal¬
mo. & in octogesimo qͥnto con¬
stat effectũ: Aliud uͦ cũ in psal¬
mo octogesimo nono intͦducit᷑

Expanded text:
tibus refulget, ut evidenter postur, quando jam hic spe tanta reficitur. Etitulis nomina sunt posita, hic roducitur, scilicet, ut cum uni datur, omnes sibi pauperes Christi cognoscerent attributum. Pauper psalmum quartum esse ex his qui notantur Oratio, quamvis poenitentium quintus esse videatur. Sciendum est plane orationum duo esse genera. Unum quandpeccatis suis, quae omnino non habuit; sed humanam naturam ab adversitatibus hujus saeculi postulat liberari, quam est dignatus assumere, sicut in sexto decimo psalmo, et in octogesimo quinto constat effectum. Aliud vero cum in psalmo octogesimo nono introducit
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ om̃is penitentia  ora¬
tio. ñ aũt om̃is oratio peniten¬
tia ẽ: quando & ille orauit qͥ
nichil admisit qͦd reatui po¬
tuisset adscribi Sic isti psalmi
qͥ orationis titulo p̾notant᷑. cũ

Expanded text:
 ideo omnis poenitentia est oratio, non autem omnis oratio poenitentia est, quando et ille oravit qui nihil admisit quod 337 reatui potuisset ascribi. Sic isti psalmi qui orationis titulo praenotantur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
tissimꝰ: rennuisse dũm ꝑ ysayam
ꝓphetã ꝑtinatiũ munera peccatoꝵ.
cũ dicit Sanguinẽ uituloꝵ & ag¬
noꝵ & hyrcoꝵ nolo: Cũ ueniretis
ante conspectũ meũ: qͥs que si¬
uit hec de manibꝰ ur̃is: Calia
metuens iste atq recogitans. pe¬
tit ne sacrificiũ qͦd inmolabat.
idest penitentiã suã ita despice¬
ret. sicut supͣ meminit de im-
miliatũ d̾s̃ ñ sꝑnit: Supplicat
itaq ne a conspectu dñi reddat᷑¬

Expanded text:
tissimus, renuisse Dominum per Isaiam tissimus, renuisse Dominum per Isaiam prophetam pertinacium munera peccatorum, cum dicit: Sanguinem vitulorum et agnorum et hircorum nolo. Cum veneritis ante conspectum meum, quis quaesivit haec de manibus vestris ? Talia metuens iste atque recogitans, petit ne sacrificium quod immolabat, id est poenitentiam suam ita despiceret, sicut supra meminit de immomiliatum Deus non spernit . Supplicat itaque ne a conspectu Domini reddat
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ꝑuenire: ne delictis impe¬
dientibꝰ. remediũ a dño tarda¬
ret accipere: qͥ multis ꝓbat᷑ ca¬
lamitatibꝰ subiacere: Primo enĩ
posuit orationẽ. nc̃ adiecit cla¬
morẽ: ut studia supplicationis
creuisse cognosceres: cur oratio¬
nẽ in clamorẽ maximũ proru¬
pisse sentires: hunc aũt modũ
sc̃e orationis seruandũ deuotis¬
simꝰ xꝑiam intelligat: ut id ipsũ
cogitet quod orat: ipsũ respiciat
miente cui supplicat. om̃s suꝑfluas
cogitationes excludat Aliud ñ ad¬
mittat extraneũ: ne ut ait. qͥdã.
purissimis fontibꝰ inmictere ħ ui¬
deat᷑ imꝑuidos Hinc etiã scĩ am
seus hymi ille redoluit: Ait eñi
Orabo mente dñm. orabo simul
& sꝑu: ne uox sola do canat. sen¬
susq nr̃ alibi ductꝰ aberret fluc¬
tuans uanis p̃uentꝰ casibus Gunc
enĩ do accepta ẽ oratio canenti¬
um: si pura mens idem gerat qͦt
tͥbulor: Recolebat pauꝑ iste bea¬

Expanded text:
Dominum pervenire, ne delictis impeDominum pervenire, ne delictis impedientibus remedium a Domino tardaret accipere, qui multis probabatur calamitatibus subjacere. Primo enim posuit orationem, nunc adiecit clamorem, ut studia supplicationis crevisse cognosceres, cuius orationem in clamorem maximum prorupisse intellegeres. Hunc autem modum sanctae orationis servandum devotissimus christianus intellegat, ut id ipsum comente cui supplicat, omnes superfluas cogitationes excludat, aliud non admittat extraneum: ne ut ait quidam purissimis fontibus apros immittere videatur improvidos. Hinc etiam sancti Aseus hymnus ille redoluit; ait enim: « Orabo mente Dominum, orabo simul spiritu: ne vox sola Deo canat, sensusque noster alibi ductus aberret fluctuans, vanis praeventus casibus. » Tunc enim Deo accepta est oratio canentium, si pura mens idem gerat quodcunque die tribulor. Recolebat pauper iste bea
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ exaudi orationẽ meã:
& clamor m̾s ad te ꝑueniat:
idens ꝓpheta ante aduentũ
dñi humanos crescere indesi¬
nent̾ errores. ꝑsonã pauꝑis
conuenient᷑ assũpsit. qͥ calamitateᷤ
munh penitentie humilitate de¬
fleret: ut cito illi misericors sub¬
ueniret. quẽ tot mala adunato
fasce depͥmebant: Dicit enĩ: Dñe
exaudi orationẽ meã: scilicet eã
quã pius allegator ꝓ totrꝰ mun-¬
di liberatione fundebat Scoꝵ
enĩ consuetudo ẽ. sic dolere ca¬
lamitates alienas ut ꝓpͥas: Sicut
apłs ait Quis infirmatur: & ego
ñ infirmor: Quis scandalirat᷑: &
ego ñ uror: Seqͥt᷑. & clamor m̾s
ad te ꝑueniat: Nouerat hic pau¬
per doctꝰ. lege diuina. p̃cibꝰ pec¬
catoꝵ nubẽ quanda frequent᷑
opponi de qua hieremias dicit:
Opposuisti nubem ne transeat o¬
ide dicit Usqueqͦ dñe clamabo
os ñ exaudies: uociferabor ad te
iniuriã accipiens ⁊ ñ intendes:
Qua ꝓpt̾ memor istarũ rerũ an¬
xi suũ clamorẽ festinabat ad

Expanded text:
ne, exaudi orationem meam, et clamor meus ad te perveniat. Videns propheta ante adventum Domini humanos crescere indesinenter errores, personam pauperis convenienter assumpsit, qui calamitates mundi poenitentiae humilitate defleret; ut cito illi misericors subveniret, quem tot mala adunato fasce deprimebant. Dicit enim: Domine, exaudi orationem meam, scilicet eam quam pius allegator pro totius mundi liberatione fundebat. Sanctorum enim consuetudo est sic dolere calamitates alienas ut proprias, sicut Apostolus ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Sequitur, et clamor meus ad te perveniat. Noverat hic pauper doctus lege divina, precibus peccatorum nubem quamdam frequenter opponi; de qua Jeremias dicit: Opposuisti nubem, ne transeat oidem dicit: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies, vociferabor ad te injuriam accipiens, et non intendes ? Quapropter memor istarum rerum anxius suum clamorem festinabat ad
Abbreviated transcription (Latin):
datis tuis ñ erraui. Posuerũt.
significat tetenderunt. atq
armauerunt. Non enĩ tantũ
poni poterant otiosi: neq la¬
queus capit auẽ. qͥ ñ habet
escã : s illud efficatiꝰ decipit.
qͦd aliqua oblectatione blan¬
dit᷑. fuit enĩ laqueus diaboli
armatꝰ tͥginta argenteis. cũ
iudã cepit atq in interitũ
suffocauit. Ipse saulẽ uinxit
fratris astrinxit:⁊ his simi¬
lia. q̃ in huiꝰ scłi longissimã
uitã diabolica iugiter grassat᷑
insania. In hac enĩ mundi sil¬
ua tot lag̃os inuenis qͦt uitia con-¬
tueris. s collegi isti scõ nichil
terrenũ p̃ualere potuit. qui
se cȩlesti conuersatiõe tracta¬
uit: sicut in alio psalmo di
cit. Anima nr̃a sic̃ passer erep¬
ta ẽ de laqueo uenantiũ la¬
queus contritꝰ ẽ ⁊ nos libera¬
ti sumꝰ. Sequit᷑ antidotũ oe¬
leste quod contra isteꝰ scłi
cognoscit᷑ uenena pugnare.
scilicet. qm̃ a mand̾atis dñi
minime declinauit. Ab illis
enĩ qͥ ñ declinat ulla decep¬

Expanded text:
datis tuis non erravi. Posuerunt, significat tetenderunt atque armaverunt; non enim tantum poni poterant otiosi. Neque enim laqueus capit avem, qui non habet escam; sed illud efficacius decipit, quod aliqua oblectatione blanditur. Fuit enim laqueus diaboli armatus triginta argenteis , cum Judam cepit atque in interitum suffocavit; ipse Saulem vinxit fratris astrinxit , et his similia quae in hujus saeculi longissimam vitam diabolica jugiter grassatur insania. In hac enim mundi silva tot laqueos invenis, quot vitia contueris. Sed collegio isti sancto nihil terrenum praevalere potuit, qui se coelesti conversatione tractavit, ssser erepta est de laqueo venantium. Laqueus contritus est, et nos liberati sumus . Sequitur antidotum coeleste, quod contra istius saeculi cognoscitur venena pugnare; scilicet quoniam a mandatis Domini minime declinavit. Ab illis enim qui non declinat, ulla decep
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ sui cordis dicebat here¬
retur ad eã ꝑuenire. qͥ ꝓbat᷑
de tali adqͥsitione gaude̾re. In¬
clinaui cor meũ ad faciendas
iustificatioẽs tuas in ȩt̃nũ ꝓpt̃
retͥbutionẽ. Audierat cohors
ista scĩssuma. quã meditatio frȩ¬
q̃ns uigit᷑ instruebat: discite a
me quia mitis sũ & humilis
corde:⁊ necesse fuit. ut cor su¬
um ad faciendas. iustificatio¬
nes dñi modis om̃ibꝰ inclina¬
ret. q̃ tali magisterio instruc¬
ta. uitalit suꝑba mundi fasti¬
gia respuebat. Iustificationes
ẽ quippe face̾ mandata dñi
humiliatis sensibꝰ op̃ari: ut
esurienti panẽ frangas. nudũ
uestias. condoleas calamitatibꝰ
alienis: & cetera q̃ humanũ

Expanded text:
tionem sui cordis esse dicebat haereretur ad eam pervenire, quod probatur de tali acquisitione gaudere. clinavi cor meum ad faciendas justificationes tuas in aeternum propter retributionem. Audiverat cohors ista sanctissima quam meditatio frequens jugiter instruebat: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Et necesse fuit ut cor suum ad faciendas justificationes Domini modis omnibus inclinaret, quae tali magisterio instructa, vitaliter superba mundi fastigia respuebat. Justificationes est quippe facere, mandata Domini humilitatis sensibus operari, ut esurienti panem frangas, nudum vestias, condoleas calamitatibus alienis, et caetera quae humanum