comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id mala. Posteemo uel cum ipsa fodititate nostroꝵ morientium cogunue
animuni flectece: non desideriis eoꝵ. desideria nostra incipiant repugna¬
re. Letantur ipsi qui exeunt. uenientes ad equiem letemur et nos
cum ip̃is. saltem computantes nostroꝵ exeuntium beatitudinem Esto
religiosus. ud uoto eius qui euasit. si non potes tuo: et exulta quia
placuisse cognostis. participem tui sanguinis christo. Maxime ꝙ uel
le occasionem debeas. tolerare dm̃i uoluntatem: cui non potest contradi¬
cere. et cum omnibus cõmunis hie casus. Uanus dolor est: qui nec
primus uidetur esse nec solus. Sed dicis nullus me de mea desolatõe
mentis angor exulterat: sed pro delictis paruulis morientis humani¬
tatus affectus impulsat. Nec hoc licet cõmouere animum christianu:
nec contra imperia reluctetur. Quid interest quandocunq. et qua¬
lescunq filios dimisisse quos iubeamur a dño causa deuotionis e¬

Expanded text:
ad mala. postremo uel cum ipsa felicitate nostrorum morientium cogamur ad mala. postremo uel cum ipsa felicitate nostrorum morientium cogamur animum flectere, ne desideriis eorum desideria nostra incipiant repugnare. laetantur ipsi qui exeunt uenientes ad requiem. laetemur et nos cum ipsis, saltem computantes nostrorum exeuntium beatitudinem. esto religiosus uel uoto eius qui euasit, si non potes tuo, et exsulta quia placuisse cognoscis participem toi sanguinis Christo, maxime quod uel de occasione debeas tolerare Domini uoluntatem, cui non potes contradicere. et cum sit omnibus , communis hic casus, uanus dolor est, qui nec primus uidetur esse nec solus. sed dicis: nullus me de mea desolatione mentis angor exulcerat, sed pro delictis paruuli morientis humanitatis affectus impulsat. nec hoc licet commouere animum christianum, ne contra Christi imperia reluctetur. quid interest quandocumque et qualescumque filios dimisisse, quos iubeamur a Domino pro causa deuotionis o
Abbreviated transcription (Latin):
quod ad dedecus nostrum dolores sepe contemnũt cum nõ ud pro¬
missa coelestia. sed ad poenas tartari rapiantur. et nos plangimꝰ
euntes ad celum. Consideret christianus talis: quid deinceps mere¬
atue: qui nec imitari contendit exemplis scõꝵ. nec contemptum ha¬
bere gentilium Illi luctus desperando despiciunt. et nos sperando:
despicere non tonamut. Deniq uendere liberos sepe nõ dubitant: ut
uiuos quod peius est spuant. et nos / nec defunctoꝵ obitus suble
nostros simul. et suos liberos liberandos dimittere: sacrilega mente
cunctamur: quasi tu tius. apd hoĩes iudicetuo magis ꝙͣ penes deũ
cõmendari aliquẽ filioꝵ. Pudendu nescio ꝙ christiam apud gentiles
obprobrium: quib peiores sine dubio iudicantur. quos pares habere
nõ dicam meliores fuerat cenninosum. Christiani nolunt: uel gra¬
tulatione suos deducere ad bona gentiles tradere non cunc tantur

Expanded text:
quod ad dedecus nostrum? gentiles dolores saepe contemnunt, cum non ad proquod ad dedecus nostrum? gentiles dolores saepe contemnunt, cum non ad promissa caelestia sed ad poenas tartari rapiantur. et nos plangimus euntes ad caelum. consideret christianus talis quid deinceps mereatur qui nec imitari contendit exempla sanctorum nec contemptum habere gentilium. illi luctus desperando despiciunt, et nos sperando despicere non conamur. denique uendere liberos saepe non dubitant, ut uiuos, quod peius est, spernant. et nos nec defunctorum obitus subleunostros simul et suos liberos liberandos dimittere sacrilega mente cunctamur, quasi tutius apud homines iudicetur magis quam penes Deum comdemnari aliquem filiorum. pudendum nescio quid christiani apud gentiles opprobrium, quibus peiores sine dubio iudicantur quos pares habere non dicam meliores fuerat criminosum. christiani nolunt uel gratulatione suos deducere ad bona, gentiles tradere non cunctantur
Abbreviated transcription (Latin):
&tedentem pr̃em suscipere festinauit. Alisisti nuteimenta tua. si lu¬
ctus horrueris. et senex obtulisse pignus tuum dño deputari poteris
secundum uotum habraham. si non potes primum. ut quod ille nõ
teepidauit offerre: tu saltem iudearie de subilato gandere. Ab illo do¬
minus postulauit. a te tulit. Ille iussioni paruit. tu uoluntati consenti¬
llum per illicitam legem naturę probauit sibi deuotum. te saltem ꝑ
licitam conditionem mortalitatis annotet religiosum. Nam si nec uo¬
lurtate. nec necessitate compelleris. deuotionis dño aliquid exhibere ĩ
qua parte thristianum te poterrs approbare. Erubescrt incredulitas
nostra. nec cum gentilibus deo uult esse subiecta. Communis ẽ
nobistum illis exitus mortis: et dolores illoꝵ suꝑamus doloribus
nostris. Qiuid ageremus si peculiare aliquid exigeretur: Quid

Expanded text:
excedentem patrem suscipere festinauit. non amisisti nutrimenta tua. si luexcedentem patrem suscipere festinauit. non amisisti nutrimenta tua. si luctus horrueris et senex obtulisse pignus tuum Domino deputare poteris t, secundum uotum post Abraham, si non potes primum, ut quod ille non trepidauit offerre tu saltem uidearis de sublato gaudere. ab illo Dominus postulauit, a te tulit. ille iussioni paruit, tu uoluntati consenti. illum per illicitam legem naturae quem Dominus probauit sibi deuotum, te saltem per licitam condicionem mortalitatis annotet religiosum. nam si nec uoluntate nec necessitate compelleris deuotionis Domino aliquid exhibere, in qua parte christianum te poteris approbare ? erubescat incredulitas nostra nec cum gentilibus , si Deo uult esse subiecta. communis est nobis cum illis exitus mortis et dolores illorum superamus doloribus nostris. quid ageremus si peculiare aliquid exigeretur a nobis? quid
Abbreviated transcription (Latin):
dubio: promissioni eius: negure poterit omumno lȩtitiam. Nunc quia
cheistus fabricator et resuscitator promitat: non tumes plangere. Ut
fideliorem christo pariter et potentiorem medicum uidearis ĩ pro¬
missionibus iudicare Sed destitutam dicis doleo senectutem: qui ddebue¬
ram meos liberos. potius antecedere ne in laboribus remanerem.
Quando de spiritualibus bonis quodcunq teactaretur inhil est de
carnalibus omnino ante oculos preponendum. Ego tibi melius profite¬
or euenisse. qui non carnalem. sed spicitualem cirta te considero foeli¬
citutem Tu te dicis de alicuus pigueris tui obitum in senectute cõfectũ
Ego contra comprobo sublenatum. Senectuti tue amputauit magis do¬
minus sollicitudinem que te torquebat de uiua filia ne periret. Me¬
Saude tibi ꝙ filiam christianam mereberis sequi. ꝙͣ sequutus in cȩlo
gaudeas cursus amplecti. Non te deseruit. sed precessit. et ne doleret

Expanded text:
dubio promissioni eius negare poteras omnino laetitiam: nunc quia dubio promissioni eius negare poteras omnino laetitiam: nunc quia Christus fabricator et resuscitator promittit, non times plangere, ut fideliorem Christo pariter et potentiorem medicum uidearis in promissionibus iudicare. sed destitutam, dicis, doleo senectutem, qui debueram meos liberos potius antecedere, ne in laboribus remanerem. quando de spiritalibus bonis quodcumque tractatur, nihil est de carnalibus omnino ante oculos reponendum. ego tibi melius profiteor euenisse, qui non carnalem sed spiritalem circa te considero felicitatem. tu te dicis de alicuius pigneris tui obitu in senectute confectum. ego contra comprobo subleuatum. senectuti tuae amputauit magis Dominus sollicitudinem quae te torquebat de uiua filia ne periret. megaude tibi quod filiam christianam mereberis sequi quam secutus in caelo gaudeas rursus amplecti. non te deseruit, sed praecessit : et ne doleret
Abbreviated transcription (Latin):
tent tam parentes a filiis. ꝙ filii a parentibus. prouocante dyabolo
separari. ⁊d indulgentiam ꝑcipiendam. nolunt ubinuicem deo uocantedi¬
scerm ut appareat: non pro rõne nostra: nos dolere quecunq iuderiur
amittere. sed inditium magis ostendere diffidentie. qui non sustinenr.
nostroꝵ ꝓfectiones ad dñm. quoꝵ peregrinationes i seculo gratulamiu
quia credimus mundi luccis toleramus diuisa nr̃i corporis membra. Si
aedimus dei promissis. post abscessionem nostroꝵ: nihil aliud ꝙͣ gr̃as
debuerint resonare nostri pectoris gaudia Mihi crede semꝑ in om̃ib
intredulitas meret. et sicut non potest fides nosse quod doleat sic dif¬
fidentia sola doloribus tenetur ancilla. Nam si dormientes dicimus:
dormientes utiq credere debemus. et non mortuos: sed requiescentes
moriatur uiuet. Si tibi medicus hoc promitteret quisꝙͣ nullam sine

Expanded text:
dent tam parentes a filiis quam filii a parentibus prouocante diabolo dent tam parentes a filiis quam filii a parentibus prouocante diabolo separari, ad indulgentiam percipiendam nolunt ab inuicem Deo uocante discerni, ut appareat non pro ratione nostra nos dolere quemcumque uidemur amittere, sed indicium magis ostendere diffidentiae, qui non sustinemus nostrorum profectiones ad Dominum, quorum peregrinationes in saeculo gratulamur. quia credimus mundi lucris, toleramus diuisa, nostri corporis membra. si credimus Dei promissis, post abscessionem nostrorum nihil aliud quam gratias debuerint resonare nostri pectoris gaudia. mihi crede, semper in omnibus incredulitas moeret, et sicut non potest fides nosse quod doleat, sic diffidentia sola doloribus tenetur ancilla. nam si dormientes dicimus, dormientes utique credere debemus et non mortuos, sed requiescentes moriatur, uiuet. si tibi medicus hoc promitteret quisquam, nullam sine
Abbreviated transcription (Latin):
lationem ferre homines nõ ualerent nunꝙͣ proisus. d se sua pignera
dimisissent destitutos se a morientibus conqueruntur. et iiuos filios
et gaudent totam uitam sine affectibus cõmorari dum modo tapiant
quod cupiunt d sius pigneribus adipisti: et ut ad palatia peigant. pe¬
regrinantur ad studia dignitatis nauigant acquirenda. uel ad causus
patrimonii aliquas explicandas. ꝑ lubores et pericula proficistentes
impellunt. nec secum uacare quos diligunt patuntur. Et ut ad pala¬
tia cęli ad studia christi: ad honorem ute perpetuę iad patrimoniu
possessionis eterne cum securitate ualeant peruenire uemo filios suos
libenter a se gratulatur abscedere ꝑꝑ incerta.ꝑ incerta filium ul frẽm:
uel parentem ꝑegrinari unusquisq compellit. et ꝑꝑ certa. per certa
suoꝵ aliquem proficisci nullus admittit. Ad comperanda pectata gau¬

Expanded text:
lationem ferre homines non ualerent, numquam prorsus a se sua pignera lationem ferre homines non ualerent, numquam prorsus a se sua pignera dimisissent. destitutos se a morientibus conqueruntur et uiuos filios aet gaudent totam uitam sine affectibus commorari, dummodo capiant quod cupiunt de suis pigneribus adipisci. et utad palatia pergant peregrinantur, ad studia dignitatis nauigant acquirenda uel ad causas patrimonii aliquas explicandas per labores et pericula proficiscentes omnes impellunt, nec secum uacare quos diligunt patiuntur. et ut ad palatia caeli, ad studia Christi, ad honorem uitae perpetuae, ad patrimonium possessionis aeternae cum securitate ualeant peruenire, nemo filios suos libenter a se gratulatur abscedere. propter incerta per incerta filium uel fratrem uel parentem peregrinari unusquisque compellit, et propter certa per certa suorum aliquem proficisci nullus admittit. ad comparanda peccata gau
Abbreviated transcription (Latin):
uosse debuerat: tareat malis cuubus quoꝵ odia sustinebat. ne ad¬
huc peregrinaretur in terra contraria. Sicuti apostolus męmorit
dicens. Ꝙdiu sumus in seculo peregrinamur adño. Non nobis
ergo debet luctus incumbere. quisquis a peregnatione redire meruit
ad propͥam regionem: maxime cum non manis et uacuus redire no¬
scatur. ch qui christianitatis mercatus ẽ luccum. ꝑꝑ quod ueĩt ad
mundi cõmertium: negotium explicauit. rediit et deo debitum sol¬
uit comparuit ꝑꝑ quam descenderat emptionem et ad dnm̃ regredi
properauit. tui offerat mercem. ut compate mercis. tam securitate
capiat ꝙͣ honorem. Et ego inquies nulla promissionum celestiui
dubitatione conturbor. sed sola separatione morientis estiãs. desola¬
tus solatio pigneris iactor. Excusatio est hec. bñdicite sine dubio fra¬
gilitatis humane: que patrocinari nõ potest diffidentie.Si .n. deso¬

Expanded text:
nosse debuerat. caruit malis ciuibus, quorum odia sustinebat, ne adnosse debuerat. caruit malis ciuibus, quorum odia sustinebat, ne adhuc peregrinaretur in terra contraria, sicut apostolus memorat dicens: quamdiu sumus in saeculo peregrinamur a Domino. non nobis ergo debet luctus incumbere, quisquis a peregrinatione redire meruit ad propriam regionem, maxime cum non inanis et uacuus redire noscatur qui christianitatis mercatus est lucrum, propter quod uenit ad mundi commercium. negotium oxplicauit, rediit et Deo debitum soluit. comparauit propter quam descenderat emptionem et ad Dominum regredi properauit, cui offerat mercem, ut comparatae mercis tam securitatem capiat quam honorem. et ego, inquies, nulla promissionum caelestium dubitatione conturbor, sed sola separatione morientis aestuans desolatus solacio pii pigneris iactor. excusatio est haec, benedicte, sine dubio fragilitatis humanae, quae patrocinari non potest diffidentiae. si enim deso
Abbreviated transcription (Latin):
sublatam Contra lachrinias eius pugnant lachenine tue et anior
nus. amoris eius eius fletum non habet parum: ille nolebat reddere
laboribus quem dilexerat: et tu a mare te credis c̃ui laboꝵ uolebas ad¬
hue resture tormenta. Cocteꝵ si putes eum mortuum lazarum doluisse.
ante non permisisset exire. qui repellere poterat mortem: aut certenõ
fleret. qui mortuum resuscitare post modum hubuerat potestatem:
nde apparet sola eum causa fuisse cõmotum: quod ad hostilem utã
carissimum suum reuocare denuo: pp credituros aliquos: et cõfun¬
dendos mocedulos uegebatur. Deniq sic subsequutus est dicens
ut ccedant. quouuam tu me misisti. Gaude ergo unde ille toactus ẽ
flere. ut indearis dormientum foelicitatibus muidere ab alieno mnun
do proprium transiuit ad dominum. et de hostili patria ud paternã
terrena domus nostea huius corporis resoluatur: ꝙ habitationem ha¬
benius non manufactam. in ceelis eternam. Caruit ergo quam nec

Expanded text:
sublatam. contra lacrimas eius pugnant lacrimae tuae, et amor tuus amori eius. eius fletus non habet parem. ille nolebat reddere laboribus quem dilexerat, et tu amare te credis cui laborum uolebas adhuc restare tormenta. ceterum si putes eum mortuum Lazarum doluisse, ante non permisisset exire qui repellere poterat mortem, aut certe non fleret qui mortuum resuscitare postmodum habuerat potestatem. unde apparet sola eum causa fuisse commotum quod ad hostilem uitam carissimum suum reuocare denuo propter credituros aliquos uel confundendos incredulos urgebatur. denique sic subsecutus est dicens: ergo, pater, ut credant quoniam tu me misisti. gaude ergo unde ille coactus est flere, ne uidearis dormientum felicitatibus inuidere. ab alieno mundo ad proprium transiuit, transiuit ad Dominum, et de hostili patria ad paternam terrena domus nostra huius corporis resoluatur, quod habitationem habemus non manu factam in caelis aeternam. caruit ergo domo quam nec
Abbreviated transcription (Latin):
preter quod annuntiamius uobis anathema sit. Sicut prediximus
et nuine iteꝵ dico siquis uobis annũtiauerit preter ꝙͣ quod accepi¬
itis anathema sit. Oportune uero suꝑuenerunt littere uestrę: quas
accepi ad derum factas. Item quas beati confeffores Moyses: et Alaxi¬
mus Nicostratus et ceteri: Saturnino et Aurelio et ceteris miserut.
in quibus euangelii plenus iugor: et disciplina robusta legis dnĩte
cõtinetur. Laborantes hic nos et contra muidie impetum totis fidei ui¬
ribus resistentes. m ultũ sermo uester adiuuit. Ut diuinitus compendi¬
um fieret. et pro ip̃is. et priusꝙͣ uenerint ad uos littere quas uobis pro¬
xiine misi ut dedararetis nobis qd secundum euangel legem misi et
nobistum fortiter et Unammiter etiam uestra sentrtia concurrat.¬

Expanded text:
a sit, sicut praediximus, et nunc iterum dico: si quis nobis adnuntiauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit. Opportune uero superuenerunt litterae uestrae quas accepi ad clerum factas, item quas beati confessores Moyses, Maximus, Nicostratus et ceteri Saturnino et Aurelio et ceteris miserunt, in quibus euangelii plenus uigor et disciplina robusta legis dominicae continetur. laborantes hic nos et contra inuidiae impetum totis fidei uiribus renitentes multum sermo uester adiuuit ut diuinitus conpendium fieret, et prius quam uenerint ad uos litterae quas nobis proxime misi, declararetis nobis quod secundum euangelii legem stet nobiscum fortiter atque unanimiter etiam uestra sententia. opt
Abbreviated transcription (Latin):
remisi: ut cognostatis an ipsa sit: quam Crementio hippodiatono ꝑfe¬
rendam dedistis. Perꝙͣ et enim graue est. si ꝙła derite ueritatis:
mendatii aliqua feaude corrupta est. Hoc igitur ut scire possimus
et scxipta. et subscriptio: an manu uestra sit cocognoscite. et nobis
quid sit in uero rescribite. Opto uos frẽs carissimi semꝑ bene Ualere.

Expanded text:
remisi, ut recognoscatis an ipsa sit quam Crementio hypodiacono perferemisi, ut recognoscatis an ipsa sit quam Crementio hypodiacono perferendam dedistis. perquam etenim graue est, si epistulae clericae ueritas mendacio aliquo et fraude corrupta est. hoc igitur ut scire possimus, et scripturam et subscriptionem an uestra sit recognoscite et nobis quid sit in uero rescribite. opto uos, fratres carissimi, semper bene ualere.
Abbreviated transcription (Latin):
de exitu bom iuri college mei rumor apud nos
incertus esset fres carissum. et opino dubia nu¬
taret accepia uobis lr̃ãs ad me missas ꝑ crementium hip¬
poodiaconum: quib plenissime de glorioso eius exitu pistruere et
&ultaui satius q. pro integritate administrationis eius consumatio
quoq honesta processerit: ĩ quo uobis quoq plurimũ gratulor ꝙ
eius memoriam: tam celebri et illustri testimonio prosequamin
ut ꝑ uos ĩnotesceret nobis. quod et uobis esset cirta prepositi memo¬
riam gloriosum. et apud nos quoq fidei ut uirtutis preberet exemplũ.
Nam ꝙͣ̃tum ꝑnitiosa res est ud sequentium lapsum ruia propositi in
prebet imuitandum Legi et̃ alias litteras. ĩ quibus nec qui sccipserunt.
nes ad quos scriptum ut significant᷑ expressum est: et qũi me ĩ iisdẽ
lr̃is et scriptura et sensus: ẽt carte quoq ipse mouerunt: ne ꝗd ex uero.
uel subtractum sit. uł immutatum. candem ad uos epistola autẽtita

Expanded text:
de excessu boni uiri collegae mei rumor apud nos incertus esset, fratres carissimi, et opinio dubia nutaret, accepi a uobis litteras ad me missas per Crementium hypodiaconum, quibus plenissime de glorioso eius exitu instruerer, et exultaui satis quod pro integritate administrationis eius consummatio quoque honesta processerit. in quo uobis quoque plurimum gratulor quod eius memoriam tam celebri et inlustri testimonio prosequamini, ut per uos innotesceret nobis quod et nobis esset circa praepositi memoriam gloriosum et nobis quoque fidei ac uirtutis praeberet exemplum. nam quantum perniciosa res est ad sequentium lapsum ruina praepositi, in praebet imitandum. Legi etiam litteras, in quibus nec qui scripserint nec ad quos scriptum sit significanter expressum est. et quoniam me in isdem litteris et scriptura et sensus et chartae ipsae quoque mouerunt ne quid ex uero uel subtractum sit uel inmutatum, eandem ad uos epistolam authenticam
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ac timore sectę nostre uerecundus: Lucianus uero treca intelligin¬
tiam dm̃celectionis ut diximus imperitus et cieta muidiam uerecundie
nostre relinquendam facilitate sua modestus Nam cum dñs dixocit. In no¬
mine patris et filii et spũs sancti gentes tingi. et haptisino preterita
peccata dimitti hic precipit ut legia ignarus et mandat patem dari.
et peccata dimitti in Pauli nominẽ. et hoc sibi ab illo esse mandatus
sicut in litteris eiusodem luciam ad cderinum factis ammaduertetis. qͥ¬
bus minus considerauit. ꝙ non martires euangelium faciant. sed per
euangelium martires fiant. Qñ et Paulus apłus quem dñs uas ele¬
tlionis sue dixit posuerit in xpistola sua dicens. Mizorq sic tacito demu¬
tamim ab eo qui uos nocanit ĩ grãm ad aliud cuangelium. quod non
est aliuol. insi si sunt aliqui qui uos turbant: et uolunt conuertere euan

Expanded text:
tate ac timore sectae nostrae uerecundus, Lucianus uero circa intellegentate ac timore sectae nostrae uerecundus, Lucianus uero circa intellegentiam dominicae lectionis ut dixi minus peritus et circa inuidiam uerecundiae nostrae relinquendam facilitate sua immodestus. nam cum Dominus dixerit in nomine patris et filii et spiritus sancti gentes tingui et in baptismo praeterita peccata dimitti, hic praecepti et legis ignarus mandat pacem dari et peccata dimitti in Pauli nomine et hoc sibi ab illo dicit esse mandatum, sicut in litteris eiusdem Luciani ad Celerinum factis animaduertetis, quibus minus considerauit quod non martyres euangelium faciant, sed per euangelium martyres fiant, quando et Paulus apostolus quem Dominus. uas electionis suae dixit posuerit in epistola sua dicens: miror quod sic tam cito demutamini ab eo qui uos uocauit in gratiam ad aliud euangelium, quod non est ali
Abbreviated transcription (Latin):
quod per ciuitates in prepositos impetus ꝑ multitudino fc̃s est: et
patem quani semel cunctis a martyrib datam damitabant confestĩ
sibi representari coegerunt: territis et subactis prępositis sius: qui
ad resistendum uirtute animi et robore fidei pręualebant. Apud nos
ẽt quidam tirrbulenti: qui uix a nobis. ĩpręteritum regebantur: et in
no stram sententiam differebantur ꝑ hanc eplam uelut quibusdam
facibus actensi. plus exardescere. et pacem sibi datam &xtorquere coepe¬
runt. De quibus quales ad cleꝵ nostrum lr̃as fecerim exemplum nusi.
epłȩ celerini bom et robusti confessoris: quam ad lucianum eunde
confessorem scipserit. Item quod lucianus ei rescripserit misi uobis.
ut scicetio et liborate treca ominia diligentiam nostram. et ueritate ipsa
disceretis. Celerinus confessor quem misi moderatus. et cautus et humili¬

Expanded text:
quot ciuitates in praepositos impetus per multitudinem factus est, et quot ciuitates in praepositos impetus per multitudinem factus est, et pacem quam semel cunctis a martyribus et confessoribus datam clamitabant confestim sibi repraesentari coegerunt, territis et subactis praepositis suis qui ad resistendum minus uirtute animi et robore fidei praeualebant apud nos etiam quidam turbulenti, qui uix a nobis in praeteritum regebantur et in nostram praesentiam differebantur, per hanc epistolam uelut quibusdam facibus accensi plus exardescere et pacem sibi datam extorquere coeperunt. de quibus quales ad clerum I litteras fecerim exemplum uobis epistolae Celerini boni et robusti confessoris, quam ad Lucianum eundem confessorem scripserit, item quid Lucianus ei rescripserit, misi uobis, ut sciretis elaborare circa omnia diligentiam nostram et ueritate ipsa disceretis, Celerinus confessor quam sit moderatus et cautus et humili
Abbreviated transcription (Latin):
tenus posset obsisti. lr̃as ad eos feci. quas ad uos sub epła priore
transmisi quibus petere. et suadere non destiti. sic dnĩce legis: et
euangelii ratio teneretur. Postꝙͣ lr̃as misi. et quasi moderatius ali¬
quid et temperatius iret. Uniuersoꝵ confessoꝵ nomine: idem luciam
epłam scripsit. qua pene omine uinculum fidei. et timor dei et mã¬
datum dñi. et euangelii sanctitas et firmitas solueretur. Scxipsit
aliis ep̃is innotescere. Cuius epistole exemplum ad uos trãsiuisi. actũ
est plane quibus ratio consaiterit. quid post cõmissum egerunt. que
res maiorem nobis conflat inuidiam. Ut nos cum singuloꝵ causas
audire et excutere coepimus Uideamus multis negare quod se nũc
omnes iactant a martiribus: et confessoribus accepisse. Demq hu¬
ius seditionis origo iam coepit. Nanq in proiuncia nostra fecerãt¬

Expanded text:
tenus posset obsisti, litteras ad eos feci, quas ad vos sub epistola priore tenus posset obsisti, litteras ad eos feci, quas ad vos sub epistola priore transmisi, quibus petere et suadere non destiti ut dominicae legis et Evangelii ratio teneretur. Postquam vero ad eos litteras misi, ut quasi moderatius aliquid et temperantius fieret, universorum confessorum nomine, idem Lucianus epistolam scripsit, qua pene omne vinculum fidei et timor Dei et mandatum Domini et Evangelii sanctitas et firmitas solveretur. Scripsit aliis episcopis innotescere uelle, cuius epistolae exemplum ad uos transmisi. additum est plane cquibus ratio constiterit quid post commissum egerint.\' quae res maiorem nobis conflat inuidiam, ut nos cum singulorum causas audire et excutere coeperimus, uideamur multis negare quod se nunc omnes iactant a martyribus et confessoribus accepisse. Denique huius seditionis origo iam coepit. namque in prouincia nostra per ali
Abbreviated transcription (Latin):
Di positus et disciplinȩ ac diligentię ꝙͣ tuncunq ratio
declarata est. aluid accessit. quod nec ip̃m latere uos debuit.
Nam frater nẽ Lucianus ip̃e unus de confistorib fide qui est talidus.
libelli gregatim. ructis noĩe pauli darentur. cũ Alappalicus martir cau¬
tus: et uerecundus legis. ac disciplinȩ memor. nullas contra euange¬
lium lr̃as fecerit sed tm̃ domestica pietate cõmotus matri suę que la¬
psa suerat mandiuerat pacem daci. Satueninus quoq post ctorienti
adhuc in carcere constitutus. nullus huiusmodi lĩs misit. Lucia¬
nus uero non tm̃ paulo adhuc in tartere posito noĩe illius libelli ma
n rescriptas passim dedit. sed ex post euis excessum: eadem facẽ
suib eiusmodi ottasione pseucrauerit. dicens hoc sibi ab illo esse manda
tum. uescieus dũo. magis ꝙ̃ conscuio obtemperandun. Auzelii q
adolescentis tormenta ppessi noĩe libelli multis dati sunt: eiusmodi
luciam manu scripti: quod lẽas ille non nosset cui rei ut aliqua¬

Expanded text:
positus et disciplinae ac diligentiae quantulacumque ratio declarata est, aliud accessit quod nec ipsum latere vos debuit. Nam frater noster Lucianus, et ipse unus de confessoribus, fide quidem calidus libelli gregatim multis nomine Pauli darentur, cum Mappalicus martyr cautus et verecundus, legis ac disciplinae memor, nullas contra Evangelium litteras fecerit, sed tantum domestica pietate commotus matri suae, quae lapsae fuerant mandauerit pacem dari, Saturninus quoque post tormenta adhuc in carcere constitutus nullas eiusmodi litteras emiserit. Lucianus uero non tantum Paulo adhuc in carcere posito nomine eius libellos manu sua scriptos passim dedit, sed et post eius excessum eadem facere sub eius nomine perseuerauit, dtum, ne sciens domino magis quam conservo obtemperandum. Aurelii quoque adolescentis tormenta perpessi nomine libelli multi dati sunt ejusdem Luciani manu scripti, quod litteras ille non nosset. II. Cui rei ut aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
tis non recedamus. Agentes gratias quod dum ĩstruit ĩ
futuꝵ. quid agere debeamus te preterito ignoscit quod sim¬
pliciter erranimus. Et quia iam secundus cius aduentus
nobis appropinquat. magis ac magis benigna eius et larga
dignatio. corda nostra luce ueritatis illuminet. Religioni
igitur nostre congruit/ et timori: et ipsi loco atq offitio
do: custodire dominice traditionis ueritatem. Et qͥd pcius
upud quosdam udetur erratum domino mouente cor¬
rigere. ut quom in daritate sua. et magestate celesti ueni¬
re ceperit: muemat nos tenere quod monuit. et obseruare qd
docuit. fatere quod fecit. Opto te fratex carissime. semper bene

Expanded text:
eius non reius non rfuturum quid facere debeamus, de praeterito ignoscit quod simpliciter erravimus. Et quia jam secundus ejus adventus nobis appropinquat, magis ac magis benigna ejus et larga dignatio corda nostra luce veritatis illuminat. XIX. Religioni igitur nostrae congruit et timori et ipsi loco atque officio do custodire traditionis Dominicae veritatem, et quod prius apud quosdam videtur erratum, Domino monente, corrigere; ut, cum in claritate sua et majestate coelesti venire coeperit, inveniat nos tenere quod monuit, observare quod docuit, facere quod fecit. Opto te, frater charissime, semper bene
Abbreviated transcription (Latin):
meum ⁊̃ mendatiis suis et in ercorib sius. Item apud eñdez¬
ĩ alio loco. Et mechata est inquit lignum et lapidem. et
in his omnibus non est reuersa aq me. Quod furtum et
adulterium ne in nos etiam cadat cauere sollicite et timi¬
de ac religiose obscruare debemus. Nam si sucerdotes dei
et christi re sumus non inuenio quem magis sequi ꝙͣ
deum et christum debeamus. Qñ ipse in euangelio maxnne
dicat. Ego sum lumen seculi: qui me sequutus fuerit non ani¬
bulat in tenebris. sed habebit lumen ute. Ne ergo in tenebris
ambulemus christum sequi et precepta eius obseruare debemꝰ
Quia ipse alio in loco mittens apostolos dixit. Datu ẽ mihi
omĩs potestas in celo. et in terra. Ite ergo. et docete om̃es gẽ
tes tingentes cos In nomine patris/ et filii et spũs sancti
docentes eos obseruare oña quecũq precepi uobis. Quaresi¬
ĩ lumine chisti ambulare uolumus a preceptis eius et moni

Expanded text:
meum in mendaciis suis et in erroribus suis. item aput eundemeum in mendaciis suis et in erroribus suis. item aput eundem alio loco, et moechata est, inquit, lignum et lapidem, et in his omnibus non est reuersa ad me. quod furtum et adulterium ne in nos etiam cadat cauere sollicite et timide ac religiose obseruare debemus. nam si sacerdotes Dei et Christi sumus, non inuenio quem magis sequi quam Deum et Christum debeamus, quando ipse in euangelio maxime dicat: ego sum lumen saeculi. qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen uitae. ne ergo in tenebris ambulemus, Christum sequi et praecepta eius obseruare debemus, quia et ipse alio in loco mittens apostolos dixit: data est mihi omnis potestas in caelo et ibaptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti, docentes eos obseruare omnia quaecumque prin lumine Christi ambulare uolumus, a praeceptis et monitis
Abbreviated transcription (Latin):
temnere. et in errore pͥstino perseuerare quid aliud est ꝙͣ ĩcur¬
rere in obuirgationem domini increpantis ĩ plalmo/ et dicẽtis.
a quid exponis iustificationes meas. et assumis testamentu
neũ ꝑ os tuũ tu autem odisti disciplinam et obiecisti ẜmones
ncos retro. Si uidebas furem currbas cum eo et cũ mechis
particulam tuam ponebas. Exponere eniz iustificationes. et te
stamentũ domini. et non hoc idem facere quod fecerit dñs
quid aliud est. ꝙͣ̃ sermones eiua abicere. et disciplinam domi¬
nicam contennere nec terrena. sed spicitualia furta et adul¬
teria cõmittere: Cum quis euangelica uirtute furatur dñi
uerba et ftt̃a corrumpit atq adulterat precepta diuina. sicut
apud hicremiam scriptum ẽ Quid est inquit. paleis ad triti
cum: propter hoc ette ego ad prophetas dicit dñs/ qui furã¬
tur uerba mea unusquisq a peoximo suo. et seducunt ppłm

Expanded text:
temnere et in errore pristino perseverare, quid aliud est quam incurtemnere et in errore pristino perseverare, quid aliud est quam incurrere in objurgationem 110 Domini increpantis in Psalmo et dicentis: Ad quid exponis justificationes meas et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et abjecisti sermones meos retro. si uidcbas furem, concurrebas cum eo et cum moechis particulam tustamentum Domini, et non hoc idem facere quod fecerit Dominus, quid aliud est quam sermones ejus abjicere et disciplinam Dominicam contemnere, nec terrena sed spiritalia furta et adulteria committere, dum quis de evangelica veritate furatur Domini nostri verba et facta, corrumpit atque adulterat praecepta divina? Sicut apud Hieremiam scriptum est: Quid est, inquit, paleis acum? propter hoc ecce ego ad prophetas, dicit Dominus, qui furantur uerba mea unusquisque proximo suo, et seducunt populum
Abbreviated transcription (Latin):
cere debemus. Scciptura eniz dicit quo tienscũq .n. edetis panẽ
istum. et calitem istum bibetis mortem dm̃ annũtiabitis. quo¬
ad usq ueniat. Quotienscũq ergo calicem ĩ cominemorationẽ
dñi et passionis cius offerimus: id quod constat dñm fecissẽ
faciumus. sed iude fratee carissime Siquis de antecessorib nr̃is
uł ignoranter. uel simplititer non hoc obseruauit. et tenuit
quod nos dominus fucere exemplo: et magisterio suo docuit. põt
simplicitati eius de indulgentia domini uenia concedi. Nobis uero
non poterit ignosci qui nunc adũo ad moniti. et instruti sumꝰ.
Ut calicem dñitum umo nuxtu. scđm quod dñs obtulit otte¬
ramus. Et de hoc quoq ad collegus nostros litteras dicigimꝰ.
Ut ubiqr lex euangelica et traditio dm̃ta seruetur. Et ub eo qđ
christus et docuit. et fecit non recedatut. Que ultxa iam con¬

Expanded text:
cere debemus. Scriptura enim dicit: Quotiescumque enim ederitis panem cere debemus. Scriptura enim dicit: Quotiescumque enim ederitis panem istum et calicem istum biberitis, mortem Domini annuntiabitis quoadusque veniat . Quotiescumque ergo calicem in commemorationem Domini et passionis ejus offerimus, id quod constat Dominum fecisse faciamus. Et viderit, frater charissime; si quis de antecessoribus nostris vel ignoranter vel simpliciter non hoc observavit et tenuit quod nos Dominus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati ejus de indulgentia Domini venia concedi. Nobis vero non poterit ignosci, qui nunc a Domino admoniti et instructi sumus ut calicem Dominicum vino mixtum, secundum quod Dominus obtulit, offeramus; et de hoc quoque ad collegas nostros litteras dirigamus, ut ubique lex evangelica et traditio Dominica servetur, et ab eo quod Christus et docuit et fecit non recedatur. XVIII. Quae ultra jam con
Abbreviated transcription (Latin):
et si mane. aqua sola offecri udetur. tamen quo ad cenãdu
uenimus muixtum culitem offerimus. Sed quom tenanus ad
conuiuius nostrum plebem conuotare non possumus ut sacra¬
menti ueritatem. Rraterntate ommi presente celebeemus At .n. nõ
mane sed post tenam: nuxtũ calicem obtulit dñs. Nũquid ergo
dominicũ post tenam celrberare debemus: ut sic nixtum culite
frequent indis dominicis offeramus : Christum offerre oportebat
circha uesperam dici: ut hora ip̃a sucrisicii ostenderet occasum
Et uesperam mũdi sicut in exodo scriptum est. Et ottident il¬
lum om̃e uulgus synagoge filioꝵ israel adiuespeꝵ. Et iteꝵ in
psalmo. Alleuatio manuum meaꝵ sacrificiũ uesptinum. Nos aũt
resurrectioneni domini mane cdebramus. Et quia passionis en
mentionem in sacrificiis omibus fucimus. Passio est eniz dm̃
sacrificium. quod offerimus nihil aliud ꝙͣ quod ille fecit fa-¬

Expanded text:
etsi mane aqua sola offerri videtur, tamen, cum ad coenandum etsi mane aqua sola offerri videtur, tamen, cum ad coenandum venimus, mixtum calicem offerimus. Sed cum coenamus ad convivium nostrum plebem convocare non possumus, ut sacramenti veritatem fraternitate omni praesente celebremus. Atenim non mane, sed post coenam, mixtum calicem obtulit Dominus. Numquid ergo Dominicum post coenam celebrare debemus, ut sic mixtum calicem frequentandis dominicis offeramus? Christum offerre opportebat circa vesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet occasum et vesperam mundi, sicut in Exodo scriptum est: Et occident illum omne vulgus synagogae filiorum Israel ad vesperam . Et iterum in Psalmis: Allevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Nos autem resurrectionem Domini mane celebramus. XVII. Et quia passionis ejus mentionem in sacrificiis omnibus facimus passio est enim Domini sacrificium quod offerimus, nihil aliud quam quod ille fecit fa
Abbreviated transcription (Latin):
ratione precepit. Utiq ille sacerdos uice thristi uere fu̾gitur
qui id quod christus fecit imitatur. Et sacrificiũ ueꝵ et ple¬
num tunc offert in ecclesia deo patri si sic incipiat offerer scdm̃
disciplina sub uertitur insi id quod spũaliter prẽcipitur sideliter
obseruetur. Nisi in saceificiis matutinis hoc quis uercitur ne ꝑ
saporem ium redoleat sangnĩem christi. Si ergo incipit et u pas¬
sione christi in ꝑsequutionib fraternis retardate dum ĩ oblatio¬
nbus discit de sanguine eus et ceuore confundi. Porro autem
dñs in euangelio dicit. Qui confusus me fuerit confundet cum
filius hominis. Et apostolus quoq loquitur dicens. Si hominib
placerem christi seruus non essem. Quomodo autem possumus
propter christum sangiũem fundere. qui sanguinem christi erube¬
scimus bibere: An illa sibi aliquis contemplatione blanditur: ꝙ

Expanded text:
rationem praecepit, utique ille sacerdos vice Christi vere fungitur rationem praecepit, utique ille sacerdos vice Christi vere fungitur qui id quod Christus fecit imitatur, et sacrificium verum et plenum tunc offert in Ecclesia Deo Patri, si sic incipiat offerre secunddisciplina subvertitur, nisi id quod spiritaliter praecipitur fideliter reservetur, nisi si in sacrificiis matutinis hoc quis veretur ne per saporem vini redoleat sanguinem Christi. Sic ergo incipit et a passione Christi in persecutionibus fraternitas retardari, dum in oblationibus discit de sanguine ejus et cruore confundi. Porro autem Dominus in Evangelio dicit: Qui confusus me fuerit, confundetur eum Filius hominis. . Et Apostolus quoque loquitur dicens: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Quomodo autem possumus propter Christum sanguinem fundere, qui sanguinem Christi erubescimus bibere? XVI. An illa sibi aliquis contemplatione blanditur, quod,
Abbreviated transcription (Latin):
faciendum esse putauerit. sed quid qui ante om̃es est: christus
peior fecerit. Neq .n. homines consuetudinem sequi oportet. sed
dei ueritatem. Quom ꝑ esayam prophetam deus loquatur et
dicat. Sine causa autem colunt me: mandata. et doctrinas ho¬
hoc idem repetat dicens. Renicitis mandatu dei⁊ ut tra¬
ditionem uestram statuatis. Sed alio loco ponit et dicit. Qui
soluerit unum ex mandatis istis minimis et sic docuerit
homines/ minimus nocabitur in regno celoꝵ. Quod si nͤ
ininima de mandatis dominicis licet soluere: quanto mag
tam magna: tam grandia: tam ad ip̃m dominicę passionis
et nostrę redemptionis sacrementũ ꝑtinentia fas non est ĩ¬
fringere: aut in aliud ꝙͣ quod diuinitus institutum sit hũa¬
na traditione mutare. Nam si lesus christus dñs. et deus
noster: ip̃e est sũmus sacerdos dei patris. et sacrificiũ deo pa¬
tri: ipse primus obtulit. et hoc pͥmum fieri in sui cõmemo¬

Expanded text:
faciendum esse putaverit, sed quid qui ante omnes est Christus faciendum esse putaverit, sed quid qui ante omnes est Christus prior fecerit. Neque enim hominis consuetudinem sequi oportet, sed Dei veritatem, cum per Esaiam prophetam Deus loquatur et dicat: Sine causa autem colunt me, mandata et doctrinas hoio hoc idem repetat dicens: 109 Rejicitis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis . Sed et alio in loco ponit et dicit: Qui solverit unum ex mandatis istis minimis, et sic docuerit homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Quod si nec minima de mandatis Dominicis licet solvere, quanto magis tam magna, tam grandia, tam ad ipsum Dominicae passionis et nostrae redemptionis sacramentum pertinentia fas non est infringere, aut in aliud quam quod divinitus institutum sit humana traditione mutare? Nam, si Jesus Christus Dominus et Deus noster ipse est summus sacerdos Dei Patris, et sacrificium Patri se ipsum primus obtulit, et hoc fieri in sui commemo
Abbreviated transcription (Latin):
multa ĩ unum collecta et cõmolita. et cõnixta panẽ unu
faciunt. Sie in christo qui est panis celestis unũ sciamus
else corpus. cui uinctus sit noster numerus et adunatus.
on est ergo frater carissime: ꝙ aliquis existimet sequẽda
esse quoꝵdam consuetudinem: si quis in preteritũ in calice
dominico. aquam solam offerendam esse putauerint: querẽ¬
dum est enim ipsis. quem sunt sequuti. Nam in sacrificio
qđ christus obtulit: non insi christus sequendus est. Utiq
id nos obaudire. et facere oportet. quod christus fecit. et qđ
faciendum ẽe mandauit quando ipse in euangelio ditat.
i feceritis quod mando uobis: iam non dico uos seruos. sed
amicos. Et ꝙ christus debeat solus audiri. pater etiam de celo
contestatur dicens. hic est filius meus dilectissimus: in quo¬
mihi bene sensi: ip̃m audite. Quare si solus christus audiẽ¬
dus est: non debemus attendere. quid aliquis ante nos

Expanded text:
multa in unum collecta et commolita et commixta panem unum multa in unum collecta et commolita et commixta panem unum faciunt, sic in Christo, qui est panis coelestis, unum sciamus esse corpus, cui conjunctus sit noster numerus et adunatus. XIV. Non est ergo, frater charissime, quod aliquis existimet sequendam esse quorumdam consuetudinem, si qui in praeteritum in calice Dominico aquam solam offerendam putaverunt. Quaerendum est enim ipsi quem sint secuti. Nam, si in sacrificio quod Christus obtulit, non nisi Christus sequendus est, utique id nos obaudire et facere oportet quod Christus fecit et quod faciendum esse mandavit, quando ipse in Evangelio dicat: Si feceritis quod mando vobis, jam non dico vos servos, sed amicos . Et quod Christus debeat solus audiri, Pater etiam de coelo contestatur dicens: Hic est filius meus dilectissimus in quo bene sensi, ipsum audite . Quare, si solus Christus audiendus est, non debemus attendere quid alius ante nos
Abbreviated transcription (Latin):
non possit ab iuicem separari. Unde erdesiam idest plebem
ĩ ectlesia constituitam fideliter. et firmiter in ęo quod credidit
perseuerantem nulla res separare poterit a christo quominus
semꝑ hereat. et maneat indiuidua dilectio. Sic autẽ in su¬
crificando calice dm̃. ofterri aqua sola non potest: quomõ
nec uinum solum potest. Nam si uinũ till quis offerat: san¬
gius christi incipit esse sine nobis. Si uero aqua sit solu
plebs incipit esse sine christo. Quando autem uteunq misce¬
tur. et adunatione confusa sibi inuicem copulatur. Tunc sa¬
cramentum spirituale et cęleste perficitur. Si uero calix do¬
mini non ẽ aqua sola aut uinum solum: nisi utcunq sibi
msceatur: quomodo nec corpus domini potest esse farina so¬
la. aut aqua sola: nisi uteũq adunatum fuerit. et copulatũ
et panis unius compage solidatum: quo et ip̃o sacramento
populus noster oñditur adunatus: ut quẽ admodum grana

Expanded text:
non possit ab inuicem separari. unde ecclesiam id est plebem non possit ab inuicem separari. unde ecclesiam id est plebem in ecclesia constitutam fideliter et firmiter in eo quod credidit perseuerantem nulla res separare haereat semper et maneat individua dilectio. Sic autem in sanctificando calice Domini offerri aqua sola non potest, quomodo nec vinum solum potest. Nam, si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis: si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Quando autem utrumque miscetur et adunatione confusa sibi invicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et coeleste perficitur. Sic vero calix Domini non est aqua sola aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina sola aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius compage solidatum. Quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus; ut, quemadmodum grana
Abbreviated transcription (Latin):
mus israhel est. Christus autem docens: et oscendens gẽ¬
tium populum suctedexe. et in locum quem iudei perdiderãt.
postmodum merito fidei ꝑuenire: de aqua uinum fecit: idest
ad nuptias christi ecdesię iudeis cessantibus plebem magis
gentium confluere et conuenire ostendit. aquas namq po¬
pulos significari: In apocalipsi. scciptura diumna dedarat
dicens. Aque quas uidisti: suꝑ quas sedet meretrix illa ppłi
et tribus et gentes ethnicoꝵ sunt. et lingue. Quod sailis
ꝑspicimus. et ĩ sacramento dñici calicis contineri. Nam qr
nos omnes portabat christus: qui et peccata nr̃a portabat
Uidemus ĩ aqua populum intelligi. et ĩ uino uero ostendi
sanguinem cheisti. Qũ autem ĩ calice aqua uino miscetur
cheĩsto populus udunatur. et credentiũ plebs illi in quem
credidit copulatur: et iuungitur. Quę copulatio et coniunctio
aque et uim sic miscetur ĩ calice domini: ut conuĩctio illa

Expanded text:
mus Israel est. Christus autem docens et ostendens genmus Israel est. Christus autem docens et ostendens gentium populum succedere et in locum quem Iudaei perdiderant nos postmodum merito fidei peruenire, de aqua uinum fecit, id est quod ad nuptias Christi et ecclesiae Iudaeis cessantibus plebs magis gentium conflueret et conueniret ostendit. aquas namque populos significari in apocalypsi scriptura diuina declarat dicens: aquae quas uidisti, super quas sedet meretrix illa, populi et turba et gentes ethnicorum sunt et linguae. quod scilicet perspicimus et sacramento calicis contineri. Nam quia nos omnes portabat Christus qui et peccata nostra portabat, uidemus m aqua populum intellegi, in uino uero ostendi sanguinem Christi. quando autem in calice uino aqua miscetur, Christo populus adunatur et credentium plebs ei in quem credidit copulatur et iungitur. quae copulatio et coniunctio aquae et uini sic miscetur in calice Domini ut conmixtio illa
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad spũalem sapĩam redigat. Ut a sapore isto seculari. ud
intellectum dei unusquisq r̃esipiscat. et quẽ admodum umo
isto cõmuni mens soluitur/ et anima relaxatur: et tristitia
omnus exponitur. Ita et potu sangums domini. et poculo si¬
lutari. exponatur memoria ueteris hominis: et fiat obluuo
conuersationis pristinę secularis et mestum pectus ac triste
quod prius pectatis angentibus premebatur diuine ĩdulgẽ¬
tie leticia resoluatur. Quod tune demum potest lȩtificare i
eclesut domini libentem. si quod bibitur: dominicã teneat
ueritatem. Ꝙ uero puersum est: ꝙͣq contrariu: ut quomi
domimis ĩ nuptiis de aqua uinum fecerit: nos de uino aquã
faciamus. Ouiom sacrrimentum quoq rei illiuis admonere
et insteuere nos debeat. Ut in sacrificiis dominias uinum
potius offeramus. Nam quia apud uideos defecerat gratia
spiritualis: defect. et uinum. Uinca . N. domini sabbaoth do¬

Expanded text:
tes ad spiritalem sapientiam redigat, ut a sapore isto saeculari ad tes ad spiritalem sapientiam redigat, ut a sapore isto saeculari ad intellectum Dei unusquisque resipiscat, et quemadmodum uino isto communi mens soluitur et anima relaxatur et tristitia omnis exponitur, ita et poto sanguine Domini et poculo salutari exponatur memoria ueteris hominis et fiat obliuio conuersationis pristinae saecularis et maestum pectus ac triste quod prius peccatis angentibus premebatur diuinae indulgentiae laetitia resoluatur: quod tunc demum potest laetificare in ecclesia Domini bibentem, si quod bibitur dominicam teneat ueritatem. Quam nero pernersum est quamque contrarium, at cum Dominus in nuptiis de aqua uinum fecerit, nos de uino aquam faciamus, cum sacramentum quoque rei illius admonere et instruere nos debeat, ut in sacrificiis dominicis uinum potius offeramus. nam quia apud Iudaeos defecerat gratia spiritalis, defecit et uinum: uinea enim Domini sabaoth do
Abbreviated transcription (Latin):
nũtiaui mus nobis: anathema sit sicut prediximus. Et nc̃
iteꝵ dico: siquis nobis ãnuntiauerit/ preter ꝙͣ quod acce¬
pistis anathema sit. Quom ergo neq ip̃e ap̃oscolus/ neq
angelus de celo annuntiare possit aliter aut docere. p̃ter¬
Niror satis unde hoc usurpatum sit/ ut contra euangelica
et apłicam disciplinã quibdam ĩ locis: u qua offeratur in do¬
minico talite. que sola christi sanguĩem non possit expͥme̾
uius rei sacramentum nec ĩ psalmis tacet spũs sanctus:
faciens mentionem dmĩci calicis dicens. Calix tuus mebri¬
ans ꝑ ꝙͣ optimus. Calix autem qui mebriat. uino mixtus
est. Neq .N. aqua in ebriare quẽꝙͣ potest. Sic autem culix
dominicus mebriat. Ut et Noe in genesi uiũ bibẽs ĩebria
est. Sed quia ebrictus dñci calicis et sangiũs non est talis qͣlis
est ebrictas uini secularis: Cum diceret sp̃ũs sunctus ĩ psalmo

Expanded text:
nuntiauimus nobis, anathema sit, sicut praediximus, et nunc nuntiauimus nobis, anathema sit, sicut praediximus, et nunc iterum dico: si quis nobis adnuntiauerit praeterquam quod accepistisAngelus de coelo annuntiare possit aliter aut docere praetermiror satis unde hoc usurpatum sit ut, contra evangelicam et apostolicam disciplinam, quibusdam in locis aqua offeratur in Dominico calice, quae sola Christi sanguinem non possit exprimere. Cujus rei sacramentum nec in Psalmis tacet Spiritus sanctus faciens mentionem dominici calicis et dicens: Calix tuus inebrians perquam optimus . Calix autem qui inebriat, utique vino mixtus est: neque enim aqua inebriare quemquam potest. Sic autem calix Dominicus inebriat ut et Noe in Genesi vinum bibens inebriatus est. Sed, quia ebrietas Dominici calicis et sanguinis non est talis qualis est ebrietas vini saecularis, cum diceret Spiritus sanctus in Psalmo,