comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum prẽtis penes quem deponi¬
tur. s⁊ ubi utriusq utilitas uer¬
titur. ut mnempto ut in locato
solam utilitatem cõtinet eius
cui ꝯmodatur. ⁊ ideo m̾or est
quinti mucui sñia existiman¬
tis ⁊ cuipam pr̾andam ⁊ clĩige¬
ciame si forte res estimatadata
git uł morbo urui iatronum
aidit dicendum ẽ nichil coru
ẽc imputandum eiqui ꝯmoda¬
tum accepit insi aliqua cuipa ĩ¬
t̾uenit. ꝓ inde ⁊ si incendio ur
dampnum fatalc ñ tenebit᷑ nͥ
forte cum possit res ꝯmodatas
saluas facere suas p̾tunt. ¶Cũ¬
stocliam plane ꝯmodate rci ⁊¬

Expanded text:
lum praestet is penes quem deponitur. sed ubi utriusque utilitas vertitur, ut in empto, ut in locato, solam utilitatem continet eius cui commodatur, et ideo verior est Quinti Mucii sententia existimantis et culpam praestandam et diligentiam et, si forte res aestimata datagit vel morbo, vel vi latronumidit, dicendum est nihil eorum esse inputandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua culpa interueniat. proinde et si incendio uel damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas saluas facere, suas praetulit.Custodiam plane commodatae rei ‹
Abbreviated transcription (Latin):
clim pu iptum si reddita qd̾
sit ros ꝯmodata s det̾ior fca reo¬
datur. nõ uidetur reddita que
nõ reddita que det̾ior redditur.
In hac accd̾e sicut in cet̾is hone
fidei iudicus simuit in litem iꝰ

Expanded text:
criptum. Si reddita quidem sit res commodata, sed deterior reddita, non videtur reddita, quanon reddita, quae deterior redditur. In hac actione sicut in ceteris bonae fidei iudiciis similiter in litem i
Abbreviated transcription (Latin):
li uł curatori furiosi uł ad olesce̾¬
tis.Ita ꝯstituatur muncipib
dandam municipib uł puꝑulo
uł furioso uł ad olescenti utilem
acccem. Seruo quoq ꝯstitui poᷤᷤ¬
se constat ⁊ si ẜuo ꝯstituatur
domino soluił ip̃i ẜuo. quare¬
ualet ꝯstitutum ¶Si mͥ aut titõ

Expanded text:
li uel curatori furiosi uel adulescentis ita constituatur municipibudandam municipibus uel pupillo uel furioso uel adulescenti, utilem actionem.Seruo quoque constitui posse constat et, si seruo constituatur domino solui uel ipsi seruo, qualemqualem s
Abbreviated transcription (Latin):
D. Noc e̾ ꝙ crescit peculiũ aut de
ram atxo fc̃am mortuo sticho. si
constituut se p̾cuimi eius souitu¬
tum tenetur ¶i sine dic ꝯstituas
potest quidem clici te nõ teneri.
mochicum tempus statuendũ
ẽ. nõ minus .x. dieruim ut exa¬
ctio celebretur constituto satis
nõ facit qui solutinum se cõsti¬
tuit. si offerat satisfactioẽm ¶Si
quis autem ꝯstituat se satisda¬
turum et fiderussoremł pignora
det. ñ teñetur. quia nichu int̾
pecumam. hr̃ditatem ex senatꝰ
ꝯsito trebelliano restitius qm̃
sortis petitioe̾m tͣnstulisti ad a¬
lum deneganda ẽ pocunie con¬
stitute accio ^Idẽ ẽ inhr̾ditatis

Expanded text:
nim quod crescit peculium aut decram ab eo factam mortuo Sticho si constituerit se pretium eius soluturum, tenetur. Si sine die constituas, potest quidem dici te non teneri, modicum tempus statuendum est non minus decem dierum, ut exactio celebretur. Constituto satis non facit, qui soluturum se constituit, si offerat satisfactionem. si quis autem constituat se satisdaturum, fideiussorem vel pignora det, non tenetur, quia nihil interpecuniam hereditatem ex senatus consulto Trebelliano restitueris, quoniam sortis petitionem transtulisti ad alium, deneganda est tibi pecuniae constitutae actio. idem est in hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
ap. Iuud aut ulud debuit. et
constituit alt̾imm. an uł altum
quem nõ ꝯstituit solu̾e possit
quesitum ẽ dici nõ c̃ẽ audiend̾
nuelit hodie fidem ꝯstitute rei
agis. S ⁊ sinõ ultro detulero uiᷤᷤ¬
necessitate com̃pulsus id feco.
quia nemo id dubitat modesti
tacere qui referat quamut ip̃e i¬
ret. nuulla distinctio ad hibetur
teras eiusmodi fecit .x. queluciꝰ
titius exarcha tua mutua erce¬
perat salua rõne usurarum ha¬
bos penes me nõmine. R. scd̃¬
ip̃. U trũm p̾sente debitore an
opimonem labeonis eristimã¬
tis si postquam quis ostituit
soluat. in fac̾tum exceptic̾em dã¬
semel sit obligatus qui ꝯstitint

Expanded text:
.Illud aut illud debuit et constituit alterum: an uel alterum quod non constituit soluere possit, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei agis. sed et si non ultro detulero iusnecessitate compulsus id fecero, quia nemo dubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, teras eiusmodi fecit: 'Decem, quae Lucius Titius ex arca tua mutua acceperat, salua ratione usurarum habes penes me, domine.' resictum Vtrum praesente debitore an opinionem Labeonis existimantis, si, postquam quis constituit soluat, in factum exceptionem dansemel sit obligatus qui constit
Abbreviated transcription (Latin):
omp᷑. Iut mutua pecuma si
sibi data fu̾it ut cto loco reddatur.
loco quid pretur erempto uł uẽ¬
clito uł cepositi accõ competit:
nõ arbitraria accõ./ Si t̃ certo lo¬

Expanded text:
um. aut mutua pecunia sic data fuerit, ut certo loco reddatur. loco quid praestetur, ex empto uel uendito uel depositi actio competit, non arbitraria actio.Si tamen certo lo
Abbreviated transcription (Latin):
luturum tenctur. sine ad iecent
ctam quantitatem siue nõsiq
constituit se pĩgnns daturum
cum utilitas pignorum irepserit
dretiam hoc ꝯstitutum admitti¬
S ⁊ si quis c̾tam ꝑsonam fidcui¬
suram ꝓ se constituit. nichomi¬
nus tenetur ut pomp̃. scribit.
Quid tn siea persona nolit fideu
si añ decessit. si mora int̾ueniente
equim ẽ demi eum qui ꝯstituit
ui in id ꝙ int̾ẽ. uł ut aliam per¬
sonam nõ minus ydoneam fide¬
iubentem praret. Siniuiã mora
iniueniente magis puto non
tem̃cõstituere autem ⁊ p̾sentes
⁊ absentes possumus sicut paci¬
sci ⁊ ꝑ nuncium ⁊ ꝑ rosmet ip̃o

Expanded text:
luturum, tenetur, siue adiecit certam quantitatem siue non.Si quis constituerit se pignus daturum: cum utilitas pignorum inrepserit, debet etiam hoc constitutum admitti.Sed et si quis certam personam fideiussuram pro se constituerit, nihilo minus tenetur, ut Pomponius scribit. quid tamen si ea persona nolit fideiusi ante decessit? si mora interueniente, aequum est teneri eum qui constituit uel in id quod interest uel ut aliam personam non minus idoneam fideiubentem praestet: si nulla mora interueniente, magis puto non teneri. constituere autem et praesentes et absentes possumus, sicut pacisci, et per nuntium et per nosmet ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ccm ꝑdidit. ꝑiculum ad te respi¬
cere nam ⁊ iancem uideri ꝯmo
stiterit eulpam. Si de me petissos
⁊ faccro: de inde petisses ⁊ ut id̃
soquenti die fac̾em ⁊ cum ꝯmo¬
de argentum  dom referre non
possem ibi hoc reliquero ⁊ ꝑierit:
go puto ꝯmodati quidemagẽ¬
dum.u̾m custodiam cum pre¬
stare debere penes quem res re¬
ucte sunt.nisi aliud nomina¬
tun conuenit. ¶ Sicluobꝰuchi¬

Expanded text:
 ait periculum ad te respicere, nam et lancem videri commodstitit culpam. Si de me petisses,et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: go puto commodati quidem agendum, verum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim convenit. Si duobu
Abbreviated transcription (Latin):
rimtis. uł cum alt̾o agi potert
insolidum. S ⁊ c̾toloco ⁊ tempe
constituere quis pot᷑. Nec solu
eo loci posse eum pet̾t ubiei iꝯ¬
stitutum ẽ. s exemplo ambitranc
accionis ubiq pot̾ san᷑ pretor si
apparcat cum qui ꝯstituit neq
subueniri reo deberehec autco
u̾ba p̾toris n fecisse reum q
ꝯstituit utrum ad tempus con¬
stituti pertinẽt. anuo̾ usq ad
utis ꝯtestationem thimus du¬
bitari pot̾ ⁊ pito ad tp̃c ꝯstituti
nec actõr accipere uoͣluit. nec
ulla cã iusta fuit nõ accipiendi

Expanded text:
rimus, vel cum altero agi poterit in solidum. Sed et certo loco et tempore constituere quis potest, nec solum eo loci posse eum petere, ubi ei constitutum est, sed exemplo arbitrariae actionis ubique potest. Ait praetor: "si appareat eum qui constituit neque subveniri reo debere. Haec autem verba praetoris "neque fecisse reum quod constituit" utrum ad tempus constituti pertinent an vero usque ad litis contestationem trahimus, dubitari potest: et puto ad tempus constitutinec actor accipere voluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendi
Abbreviated transcription (Latin):
uitrna agi debebat. lisq tanti e¬
stunctur quanti eius ł actoris
int̾fu̾it eam sũmam capue pociꝰ
quam aubi solui nec oportebit
q forte ꝑ reum steterit quo mi¬
nus tota .c. capue soluerentur

Expanded text:
a agi debeat lisque tanti aestimetur, quanti eius, uel actoris interfuerit eam summam Capuae potius quam alibi solui. nec oportebit, quod forte per reum steterit, quo minus tota centum Capuae soluerentur
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur enim debitum ⁊ qd̾ uire
honorario debetur. ⁊ ideo ⁊ pater
⁊ dominus de pecuno obastriet
si constituunt tenebuntur. usq
adcam qͣntitatem que tunc fu¬
it in peculio cum ꝯstĩtũebatur
cct̾im si plus suo nomine con¬
stituit nõ tenebitur in id ꝙ plu

Expanded text:
debitum et quod iure honorario debetur. et ideo et pater et dominus de peculio obstricti si constituerint, tenebuntur usque ad eam quantitatem, quae tunc fuit in peculio, cum constituebatur: ceterum si plus suo nomine constituit, non tenebitur in id qu
Abbreviated transcription (Latin):
minus capue solueretur. cum
arbitraria uellet ag̾e. fideuissor
acceptus sit euis accõns nõie:
uideamus ne ea pecunia queer¬
sña inlicis accedere pot̾ ñ debe¬
atur noc sit in obligatõe. ad cõ
ut mmc quoq sorte soluta uł
si capue petatur arbitum u¬
ex sorte quam ex pena solutu ⁊
cadem qñtitate ꝙ nõ puto ad

Expanded text:
minus Capuae solueretur, cum arbitraria uellet agere, fideiussor acceptus sit eius actionis nomine, uideamus, ne ea pecunia, quaesententia iudicis accedere potest, non debeatur nec sit in obligatione, adeo ut nunc quoque sorte soluta vel si Capuae petatur, arbitrium iuex sorte quam ex poena solutum eadem quantitate. quod non puto ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ peclius ꝓbat ⁊ adicit labeo ur
inuitus ꝓbarem. ht̃ enim utin¬
se solũturum si ꝯstituat alio lo¬
cose soluturum teni cõstat¶ ił.
legatum rome ꝯstituentemq
ad huc ꝯstituit se rome solutu¬
tum: cenẽgatur incum accio de
ꝯstituta. o erigimus ut sit debi¬
tum q ꝯstituitur in rem exactũ.
cõstituendo tencheris ⁊ ꝙ tibide¬
betur si michi constituatur debe
scripsi me secundum mandatũ
seu. si quod tibi debitum ad ꝓbã¬
tum erit me tibi cauturum et
soluturum Sine ꝯtrou̾sia tene¬
tur titius de ꝯstituta peciinia.¬
S siquis cõstituent alium so¬
uiturum ñ se ꝑalio nõ tenctur.¬

Expanded text:
 Pedius probat: et adicit Labeo velinvitus probarem: habet enim utise soluturum, si constituat alio loco se soluturum, teneri constat.Iulianus legatum Romae constituentem, quod adhuc, constituit se Romae soluturum, denegatur in eum actio de constituta.Quod exigimus, ut sit debitum quod constituitur, in rem exactum econstituendo teneberis, et quod tibi debetur si mihi constituatur, debe'Scripsi me secundum mandatum Seii, si quid tibi debitum adprobatum erit me tibi cauturum et soluturum sine controuersia.' tenetur Titius de constituta pecunia.Sed si quis constituerit alium soluturum, non se pro alio, non tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
magis ẽ ut et marcellus putat
sortis obligõem ꝯsumat. ⁊ tutͣ
ad utramq obligatõem ꝓficit
eadcm cõdictioẽ suspenditur ut
existente condietioẽ tencatur.
deficiente. utraq accõ cepereat.
S is qui pure d si sub cõditõe
ꝯstituat inquid pomp̃ ĩhũc¬

Expanded text:
magis est, ut etiam Marcellus putat,sortis obligationem consumat. et tutius ad utramque obligationem proficit. eadem condicione suspenditur, ut existente condicione teneatur deficiente utraque actio depereat. Sed is qui pure debet si sub condicione constituat, inquit Pomponiu
Abbreviated transcription (Latin):
ne darr inutiliter stipulari¶It̾
iuł. tractat an qui is ephesis aut
titio dan stipuiatus ẽ. si alibi ti¬
tio soluatur. nichominus possit
intendere sibi dari oportere. Et
uił. scribit ub̃atiõem nõ cotigis¬
se. atq idco posse petiꝙ inter ẽ¬
Marcellus autem ⁊alias tc̃tat
⁊ ap̾ iuł. nõtat posse dici ⁊ sim¬

Expanded text:
ne dari, inutiliter stipulari.Idem Iulianus tractat, an is, qui Ephesi sibi aut Titio dari stipulatus est, si alibi Titio soluatur, nihilo minus possit intendere sibi dari oportere. et Iulianus scribit liberationem non contigisse atque ideo posse peti quod interest.Marcellus autem et alias tractat et apud Iulianum notat posse dici et si
Abbreviated transcription (Latin):
exceptic̃e sub mõuetur. contͣ
sicorium cõdix̾it ⁊ p̾cium cins
consecutus bouem condicet. o¬
fferente fuit p̾cium bonis detͣcte
p̃cio corudoli.m. erceptione sp̃¬
mouebitur. Id̾ unis ẽ ⁊ inuut᷑
subreptis. Nam ⁊ mustum ⁊ ui

Expanded text:
exceptione summouetur. contra si corium condixerit et pretium eius consecutus bouem condicet, offerente fure pretium bouis detracto pretio corii doli mali exceptione summouebitur.Idem iuris est uuis su
Abbreviated transcription (Latin):
nirinõ põtͣuisse. Semper enm
auim locum electurum sic euc¬
nire ut sit imp̃iue arbitrio an
debeat. Qr pũtat posse abco pe
uola petitorem electiõem babere
rerum alternatio locoꝵ alt̾nati¬
onier necessitate facit actoris e¬
lectiõem ⁊ iniem pp̃ lecum. Alio¬
quintollis ei acconem.dum
uis reẜuare res optioem ¶Si

Expanded text:
ueniri non potuisse: semper enim alium locum electurum: sic euenire, ut sit in ipsius arbitrio, an debeat: quare putat posse ab eo peuola petitorem electionem habere rerum alternatio locorum alternationi ex necessitate facit actoris electionem et in rem propter locum: alioquin tollis ei actionem, dum uis reseruare reo optionem.Si
Abbreviated transcription (Latin):
haberetur. ¶uł. labonic opinio¬
nem secutus. etiao actoris hũit
rõnem cuiis int̾clum potuit ĩ¬
der cẽ ephesi recipere. Itaq utii¬
tas quoq actoris ueniet quid eͥ
sitraiecticiam pocumam ded̾at
ephesi recepturus ubi sub pena d̾¬
tebat pecuniam uł subpigno¬
ribet am distracta pignora st̃.¬
co aliquid debebatur ⁊ res stipu¬
latoris nilissimo distracta e. In
mum molum usurararum.¬
Quid sim̾ces solebat comꝑare
an etiamlucri rõhatur. ñ soluis
quam uaria s̃ p̾ciarerum ꝑ sin¬
guias cuntates regiones qrna
manme uim olci frum̃tis pecu¬
niarum quoq l uideatur una
⁊ eadem potestas ubiq eẽ tam̃
alus locis facilius ⁊ lemorib n¬
suns inuemiunturalus diffi¬
cuius ⁊ gͣuibusuns¬
quid nisi eẽt stipulatus uł si
temporis utilitas int̾uent.¶In
soluere reum d cautiõe abeo er¬
acta de pecuma ibi soluenda ubi
ꝓmissa ẽ. Quid enim si ibi uło
blata pocuma actori dicatur uł
deposita. uł ex facili somienda nõ¬

Expanded text:
aberetur.Iulianus Labeonis opinionem secutus etiam actoris habuit rationem, cuius interdum potuit interesse Ephesi recipere: itaque utilitas quoque actoris ueniet. quid enim si traiecticiam pecuniam dederat Ephesi recepturus, ubi sub poena debebat pecuniam uel sub pignoribus, et distracta pignora sco aliquid debebatur et res stipulatoris vilissimo distracta est? imum modum usurarumquid si merces solebat comparare: an et lucri ratio habeatur, non soliquam uaria sint pretia rerum per singulas ciuitates regionesque, maxime uini olei frumenti: pecuniarum quoque licet uideatur una et eadem potestas ubique esse, tamen aliis locis facilius et leuibus usuris inueniuntur, aliis difficilius et grauibusquam uaria sint pretia rerum per sinquid esset stipulatus, uel si temporis utilitas interuenit.Insoluere reum debet cautione ab eo exacta de pecunia ibi soluenda ubi promissa est. quid enim si ibi uel oblata pecunia actori dicatur uel deposita uel ex facili soluenda? non
Abbreviated transcription (Latin):
re mobili abreptaui.
condicisabims scribit.⁊ ita cel¬
sus. S⁊ ita si dominus sit qui de¬
iectus condicat. cet̾um si nõ sit.
possõm eum condic̾e celsus ait.

Expanded text:
 mobili abrepta. 2 condici Sabinus scribit, et ita et Celsus, sed ita, si dominus sit qui deiectus condicat: ceterum si non sit, possessionem eum condicere Celsus ait.
Abbreviated transcription (Latin):
se eam ⁊ cum manto habitare
quintus mutius pͥmus ad
domo. nam ꝑõrium quinu¬
xor cummanto possit hĩtare
nec fuit dubit᷑atum ¶Qiuud
ergo si indie legatus sit an
nupciis ccͣtis post usum con¬
stitutum mulier hĩtare cũ
manto possit. ⁊ ẽ u̾m ut ⁊ po

Expanded text:
se eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus addomo. nam per contrarium quin uxor cum marito possit habitare, nec fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legatus sit, an nuptiis contractis post constitutum usum mulier habitare cum marito
Abbreviated transcription (Latin):
enm tam str̃cte int̾pretande
sunt uoluntatos defuctoru.
S si boũmarm̃ti usus relinqͣ¬
turomnem usum habebit ⁊¬
adarandum ⁊ ad cefa ad que
boues aptisunt. equititũ qͦ¬

Expanded text:
enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt. Equitii q
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ usus legatus fuiss. ¶ To¬
minus ꝓprietatis ⁊̃ inuito fru¬
auano urusuano funoum
uł cces ꝑ saituarum uł insu¬
larium custedire pot̾. int̾ẽ enĩ
cuis fines p̾cdutueri eaq om¬
ma dicenda sunt quolibet m
constitutus ususf. uł usus fu¬
erit. ¶ Seruo cuius usumdũ

Expanded text:
us legatus fuisset. Dominus proprietatis etiam inuito usufructuario uel usuario fundum uel aedes per saltuarium uel insularium custodire potest: interest enim eius fines praedii tueri. eaque omnia dicenda sunt, qu‹o›libet modo constitutus usus fructus uel usus fuerit. Seruo, cuius usum
Abbreviated transcription (Latin):
Ianł. Sidõmus usus lega¬
tus sit sine fructu cõmunis
refectõ ẽ rei ĩsaitis tectis tam
hrdis q̃ usuarii udeamꝰ t̃n ne
siftuctus hrs accipiat ip̃e re¬
ficere debeat. sio tał sit res cͥ
nsus legatus ẽ ut hr̃s fructũ
rocipe n possit logatariꝰ refic̾e
cogendus e᷑. que distinctio rõ

Expanded text:
ium Si domus usus legatus sit sine fructu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. videamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse reficere debeat, si vero talis sit res, cuius usus legatus est, ut heres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogen
Abbreviated transcription (Latin):
indetur aliquo enim largniᷤ.
cum usurario ides agendum
ẽ ꝓdignitate eius currelictu ͤ
ẽ usus. s̃utetur is ut puta
dum taxat inuilla. pomis ã
⁊ si habundent in fundo¶S¬
⁊ si peccoris eiusus relictus ẽ
puta gregis omix ad st̾coran¬
dum usimum dum taxat la

Expanded text:
m largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus, sed utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis aut, si abundent in fundo. Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumtaxat La
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abintio constitui pot̾. sco
funditum cumusu demna
it ⁊ sitibiusus in fructus lege¬
tur concunere nos inusum.
me solum fructum hĩturum
pot̾it autemapud alium eẽ¬
sus qui ht fundum legau̾it
titio usum. mox his eius tibi
bit usuano ⁊ exfeno q man
num dumtarat sufficiat ca
dominus agri colendicã ibi
u̾setur phibere ñ pot̾ alicqnñ
⁊ frui coniimum phibebit ita
nec hr̃s quicquam face d quo
minus is cuiusus logatus ẽ

Expanded text:
sto fundi eum cum usu. idem ait et si tibi usus, mihi fructus legetur, concurrere nos in usu, me solum fructum habiturum. Poterit autem apud alium esi qui habet fundum, legaverit Titio usum, mox heres eius tibi bit usuario et ex penu quod in annum dumtaxat sufficiat capdominus agri colendi causa ibi versetur, prohibere non potest alioquin et frui dominum prohibebit, ita nec heres quicquam facere debet, quo minus is cui usus legatus est
Abbreviated transcription (Latin):
re cos ind̾etur. s si testator so¬
ens eum huius eẽ instituti ⁊
ip̃is utatur quamquam si fi¬
lio famił. usus ẜm sit relictus
uł ẜuo patri domino ue acqui¬
situs ip̃nis clum taxat usu
exĩg̾at nõ etiam eonim ques
in potestate oꝑas autem ẜm
usurarii nõ locabit n alii utẽ

Expanded text:
re eos videtur: sed si testator sciens eum huius esse instituti et ipsis utatur: quamquam, si filio familias usus serui sit relictus uel seruo, patri dominoue adquisitus ipsius ‹dum›taxat usum exigat, non etiam eorum qui sunt in potestate. Operas autem serui usuarii non locabit
Abbreviated transcription (Latin):
fractas funclisit resictus mi¬
nus utiq ẽc quani fructus
longe lateq distare nemod¬
ubitat. Si quid inẽa cĩ sit in¬
dendum ⁊ labeo ait hltart cũ
qua rõne ip̃e ꝓhibetur ⁊ fa¬
miliam ꝓhibendam enisde̾
ronis ẽ. Ideo labeo ait ⁊ ce¬
lla uinaria ⁊ olcana eum so

Expanded text:
s fundi sit relictus, minus utique esse quam usufructum, longe lateque distare nemo dubitat. sed quid in ea causa sit, uidendum. et Labeo ait habitare eum qua ratione ipse prohibetur, et familiam prohibendam eiusdem rationis est. idem Labeo ait et cella uinaria et olearia eum so
Abbreviated transcription (Latin):
auł̃. Cctarum quoq ꝓbut
rr̃ usu legato dicendumꝰ ẽ u¬
inde᷑ sit atq si usus queritur
⁊ effectus quidemidẽ pene eẽ
icgatum usus ⁊hĩtationis.¬

Expanded text:
um. Ceterarum quoque rerum usu legato dicendum est uinde sit atque si usus, quaeritur. et effectu quidem idem paene esse legatum usus et habitationis
Abbreviated transcription (Latin):
iam hitare ulie posse admit¬
tendum e p̃ter hĩcatõem aũt¬
de ambulandi quoq ⁊gestãdi
us habebit. sab̃. ⁊ cassius et
lignis ad usum cotidiamim
compẽdium usuns ad usu¬

Expanded text:
iam habitare illic posse admittendum est. Praeter habitationem deambulandi quoque et gestandi ius habebit. Sabinus et Cassius et lignis ad usum cottidianumcompendium, sed ad usu
Abbreviated transcription (Latin):
usumfnctum itum renona
re.ũm cauere quoq eum de
eiuctioe nsusf. oportet quid
enim siẜuum aut fu̾ndum
is qui possidebat pignoride
dit. isq abeo qui pignori ac¬
cepit unt uti phibetur dcbe¬
bit itaq hĩe cautum. ¶ Sicut
tora actiõs utat᷑ur⁊ s indnn¬
b ita demum si nõ sit possor
qui agat.nam ⁊ possori com¬
petuñt. ꝙ si possident nnchil
fructuum nomine cõseqtin

Expanded text:
usum fructum iterum renouare, uerum cauere quoque eum de euictione usus fructus oportet: quid enim si seruum aut fundum is qui podit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum. Sicut toria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et possessori competunt: quod si possident, nihil fructuum nomine consequen
Abbreviated transcription (Latin):
fundi nõ pot᷑.quia qui habr¬
fundi ꝓcctatem utendi fru¬
endiuis sepatum nõ ħt.
nec enim pot̾ ei suus fundus
ẜuire. de suo enim nõ de alie¬
no uire quẽq agere oportet.
quamquam enim accio nega.¬
tena domino competat adn̾s
fiuctuanum magis tamen
ario. uł sibi nis ẽẽ ꝓhibendi
Q si forte quiãgit dominus
pprictatis ñ sit quannus f.¬
ructuãnus niutendi ñhãt:
rncet t̃n uire quo possores
sunt poc̃iores lnis muiu

Expanded text:
fundi non potest, quia qui habet proprietatem, utendi fruendi ius separatum non habet: nec enim potest ei suus fundus seruire: de suo enim, non de alieno iure quemque agere oportet. quamquam enim actio negatiua domino competat aduersus fructuarium, magis tamen ario uel sibi ius esse prohibendi. quod si forte qui agit dominus proprietatis non sit, quamuis fructuarius ius utendi non habet, uincet tamen iure, quo possessores sunt potio
Abbreviated transcription (Latin):
di ususf. ꝯstituatur pot̃ de co
agi mrẽ siue uendicet quis
fructus uenire plusquam
manifestumẽ. ¶ Si post
litem de usufructu contesta¬
tam fu̾it fuitus ususf. an
ult̾ius fructus desinãt debĩ

Expanded text:
ructus constituatur, potest de eo in rem agi, siue uindicet quis fructus uenire plus quam manifestum est. Si post litem de usu fructu contestatam fuerit finitus usus fructus, an ulterius fruct
Abbreviated transcription (Latin):
ñ drẽ enim absinctum plus
uiris hr̃e eos qui possõncm
dumtaxat ususf. ñ etiamdo¬
minium adepti sunt.
sum fructum eẽl plate̾at ẽ

Expanded text:
 est enim absurdum plus iuris habere eos, qui possessionem dumtaxat usus fructus, non etiam dominium adepti sint. su fr
Abbreviated transcription (Latin):
sit legatus ad quem aditus
cum adit sibi p̾stetur usus
tio lecato ei usufructu. pom
alias utilitates ⁊ ẜuitutes
pellendum sinc quib om̃¬
no uti ñ pot᷑. S sicumaliqͦ¬

Expanded text:
sit legatus, ad quem aditus cum aditu sibi praestetur usus rio legato ei usu fructu, Pompalias utilitates et servitutpellendum, sine quibus omnino uti non potest: sed si cum aliq
Abbreviated transcription (Latin):
pure ꝓprieias aut sub ꝯditõ¬
nc tiuo larata fu̾it ⁊ pentente
conditõe domunum ꝓp̾ctatiᷤ
acqiusieris de inide onditio
extitit pleno iure fundum
titius habebit ⁊ inte̾ c dete
õp. S ĩẜuõ hrditario ante
aditã inhditatur iesgatus ĩi
nsust fuiss mag̾ p acet aita
h̃ ditate eumusumf. ad tcͣ¬

Expanded text:
proprietas autem sub condicione Titio legata fuerit, pendente condicione dominium proprietatis adquisieris, deinde condicio extiterit, pleno iure fundum Titius habebit neque inte servo hereditario ante aditam hereditatem legatus usus fructus fuisset, magis placet adita hereditate eum usum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
consistunt nec cautio int̾uc¬
mat. ridendum finito usu
fructu an pecuma que data
sit uł cetere res que in assũp¬
tione sunt condici possunt.
S siquidem constante usu
binus putat posse conclici
quam sm̃am ⁊ celsus .ł.xuiii¬

Expanded text:
consistunt, nec cautio interueniat, uidendum, finito usu fructu an pecunia quae data sit uel ceterae res, quae in absumptione sunt, condici possint. sed si quidem adhuc constante usu binus putat posse condici: quam sententiam et Celsus li
Abbreviated transcription (Latin):
pecume peteñdam aꝑco qui
satis accepit a cohr̃de incͥtiq
cum eodemagendum si satis
ñ deliss eniñ uõ qui satis pre¬
stit̾it ac pp̃ moram colũdis
satis nõ accepit n ususf. no¬
ꝯsultum. n accione inc̾ti qr
cohrdi satisceclit. Illud etiam
nob̾ placet legatanum cogt¬
dum ꝓmittc finito autem u¬
sufructu si cohurdos excã fideiꝰ¬
soria conuenuentur. cos mã¬
dan ñ acturos ñ enim susce¬
pisse mandatum s uolũtati
pãt̾uisse deniq cautionis is¬

Expanded text:
pecuniae petendam ab eo, qui satis accepit a coherede, incertique cum eodem agendum, si satis non dedisset. eum vero, qui satis praestitit ac propter moram coheredis satis non accepit, neque sultum neque actione incerti, quia coheredi satisdedit. illud etiam nobis placet legatarium cogendum promittere. finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria con- uenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed uoluntati paruisse: denique cautionis
Abbreviated transcription (Latin):
isi arec ustisgructus legetur
⁊ ibi unnce sint posite ł cõtͣ
puto ectingiete suue usu
fructu legato si silua cesa illie
sationes fu̾int fc̃t. sine du¬
bio usust. extinguitur.¶Si
aticita restaurata situsumf.

Expanded text:
si arvi usus fructus legetur et ibi vineae sint positae vel contra, puto extingui. certe silvae usu fructu legato si silva caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si adiecta restaurata sit, usum
Abbreviated transcription (Latin):
iegatus sit quia in hac spocie
usus appenatione etiam fruc¬
tum contnũ magis accipic̃¬
cumẽ. stipulatio ⁊staerit i¬
tͥponenda ⁊ quidam aiunt ñ

Expanded text:
legatus sit, quia in hac specie usus appellatione etiam fructum contineri magis accipiendum est, stipulatio ista erit interponenda. et quidam aiunt non
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Cimre cõmuni meaet
tua dampnum nob̾ dedent titii
funs sicumeo agernis erit no¬
rali aquilie accioni locus nͣcͣdã¬
pnatus in solidum singuł no¬
xe descre cogatur. S pot dici qͣi
unum dampnuim sit ⁊ unao¬
bligo uł uttisq pecuniam offe¬
rendam aut ex offitio simul u¬
trisq nore decendumIS ⁊ si
alt̾umi ñm insolidum noxe de¬
ditus fu̾it ⁊ obid ab utroq do¬

Expanded text:
Si in re communi mea et tua damnum nobis dederit Titii seruus, si cum eo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligatio, aut utrisque pecuniam sufferendam aut officio iudicis simul utrisque noxae dedendum: sed et si alterutri nostrum in solidum noxae deditus fuerit et ob id ab utroq
Abbreviated transcription (Latin):
cume p̾statõem respiciat. anctiã
ad nore declitc̃em. ut p̾uta ex p̃¬
cus noxe doclitorum duplum
couigatur ⁊ seqͣuẽtes accionos
inhibeantur. sab̃. ⁊ cassius pu¬
tant p̾cium quoq noxe deditoꝵ
⁊ um ẽ.nam ⁊ si ẜuus uidefens
ductus su. extimatio eius im
familic sint ẜui. nam sihu qui
płium dominoꝵ erũt unius po¬

Expanded text:
niae praestationem respiciat an etiam ad noxae deditionem, ut puta si ex pretiis noxae deditorum duplum colligatur, sequentes actiones inhibeantur. Sabinus et Cassius putant pretium quoque noxae deditorum um: nam et si seruus indefensus ductus sit, aestimatio eius impfamiliae sint serui: nam si hi, qui plurium dominorum erunt, unius e
Abbreviated transcription (Latin):
aliaspot̾it is qui conuentus
dedere ꝑatiñ fu̾int. in sondum
fuit condempnatus cominum
diuictundo uł famił. Hercisc̃̾ce
iuditio adiisus cos etꝑictur. an̾
noxale sane uidicium acceptũ
pot̾it suam ꝑtem cedendo secu¬
nitatem consequi nec necesse h̃t¬
quis possit dicere euenire ut dũ
ꝑs ei cedãtur amittat accõem. do¬
minus enim ꝓ ꝑte fõs ñ potest
cum socio noxaliciꝑm. fortassis
noc cominum duudundo age̾
pot̾ eus maleficii nomine qd̾
cictur. Sa melius ẽdicere com¬
is qui scit. omnium nomine
tenebitur ⁊ conuẽtꝰ altum quo¬
q lib̾at noc asccio quicquam de¬
bebit conscqͣni. Siii enim fci no¬
minc penam mẽruit. Ꝙ sus q
ignorauit duplum p̾stit̾it.a so
detiorem feciss. Cetͥum sinich
p̾terea post nore deditõem cõe

Expanded text:
alias poterit is qui conuentus solidum fuerit condemnatus, communi diuidundo uel familiae erciscundae iudicio aduersus eos experietur. ante noxale sane iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse hquis possit dicere euenire, ut, dum pars eiue data amittat actionem: dominus enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri. fortassis nec communi diuidundo agere possit eius maleficii nomine, quocietur. sed melius est dicere, comis qui scit omnium nomine tenebitur et conuentus alterum quoque liberat nec a socio quicquam debebit consequi: sui enim facti nomine poenam meruit. quod si is qui ignorauit duplum praestiterit, a sodeteriorem fecisset. ceterum si nihil praeterea post noxae deditionem commune
Abbreviated transcription (Latin):
dabo sine node decditioe NIn ro¬
tritate sic accipere debemos ut
facuitatem ⁊ potestatem eribẽ¬
dieuis hãt. Cet̾um si in fugasit
uł ꝑegre nõ indebitur cẽ in po¬
testate. Ꝙ si reus uirart nolit.
similis ẽ ei quin defendit ab¬
sentem n cribet. Qui cõemp¬
uł curator extitĩt. ip̃i iurate de¬
bent in potestate domini nõ et.
Si autem ꝓcurator sit ut dñs
ip̃e iuret necesse ẽ. ¶ Simo n¬
randum eregit actor reusq in¬
lit actor exꝑir indendum c̃ an
exceptio uinsimandi debeatad¬
usus actorem dan. et sab. pu

Expanded text:
e deditione'. 'In potestate' sic accipere debemus, ut facultatem et potestatem exhibendi eius habeat: ceterum si in fuga sit uel peregre, non uidebitur esse in potestate. Quod si reus iurare nolit, similis est ei, qui neque defendit absentem neque exhibet: qui condemvel curator extent, ipsi iurare debent in potestate domini non esse: si autem procurator sit, dominus ipse iuret necesse est. Si iusiurandum exegit actor reusque iulit actor experiri, videndum est, an exceptio iurisiurandi debeat adversus actorem dari. et Sabinu
Abbreviated transcription (Latin):
quo munis in potestate hr̃ et a¬
ctio locũ hãt norał. si exdolo eĩ
accid̾it ut cesset notał accio for¬
te siẜuo suo fugam mandau̾it
an⁊ si possit nichominis cũ ãtic
agt ꝙ accidit cum alienat᷑ ma

Expanded text:
n potestate haberet, actio locum habeat noxalis, si ex dolo eius acciderit, ut cesset noxalis actio forte si uero suo fugam mandauit an et si possit nihilo minus cum alio agi quod accidit, cum alienatus ma
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit ⁊ impleta cõditõe sta¬
tute ub̾tatis condempnan de¬
bebit. sicuti mortuo ruo cedep
rante seruus deliquid siante
cum altocum alt̾o qui nescierat
declitioe alt̾um quoq lib̾ar
gitur agetur ⁊ cum alt̾o ⁊ sicid¬
c̃ ampius indampni ꝑ secutõt.
nis p̾cio noxe declitisip̾i tñ int̾
se sic debẽt pensare comuni di¬
indundo indicio ut siule quo

Expanded text:
acceperit: et impleta condicione statutae libertatis condemnari debebit, sicuti mortuo seruo condrante seruus del‹i›quit, si ante cum altero qui nesciebat deditione alterum quoque liberari: igitur agetur et cum altero, et si quid amplius est in damni persecutione, nis noxae dediti. ipsi tamen inter se sic debent pensare communi diuidundo iudicium, ut, ‹si› ille quo
Abbreviated transcription (Latin):
palitis extimatõem subitur:
qui uẽdendo noxe deditõem sibi
furtum fecit. lib̾ar me qr stati
neus ẽẽ desinit. noc eius noĩe
quisine domino sit surti sit ac¬
cio¶Si ẜuus meus remtuam.
ultrõ citroq. namitu adisus¬

Expanded text:
pa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditionem sibi furtum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio. Si seruus meus rem tuam sultro citroque: nam et tu adu
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ uidebitur domino scic̃¬
te fecisse cum eo tẽpore dñs ñ fu̾ĩ
¶Cum domnns obscĩam teneat᷑
anẜui quoq nomine dandasit
accio uicendũ ẽ. iisi forte p̃to᷑
unam penam a domino erigi¬
n uoluit. ergo dolus ẜii impu¬
nitus erit ꝙ ẽ inĩquum mmino
utroq modo dominus tenebi
fc̃a. ⁊ funto uiditio amplusagẽ¬
do cum nore declitioe exceptõt iri
uiclicate subiouebitur Qr res
in suꝑus iudicium deducta et
finita ẽ ¶ Aonec antem prius
peniteat: tc̃ ad noxalem c̾amt᷑n
uidicium in quẽnuis dabitur.
deliquissent nec alt̾o conueñto.
alt᷑ lib̾abitur. S si alit̾ scit. arter
ignorat. qui scit. detͣcta nore docli¬

Expanded text:
quia non uidetur domino sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim. Cum dominus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitfacta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est. donec autem prius paeniteat, tunc ad noxalem causam icium in quemuis dabitur: deliquissent, nec altero conuento alter liberabitur: sed si alter scit, alter ignorauit, qui scit detracta noxae dedi
Abbreviated transcription (Latin):
inditio agetur etum ibsẽtes
defendi posse placuit. S hoc ita
temum si porii sint ẜui. nam
si aliem presentes eẽ opor tet a
ut si constet uł bona fide ⁊ ẜui¬
reetram absentes possint defẽ

Expanded text:
iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint serui: nam si alieni, praesentes esse oportet, auut si constet uel bona fid‹e› seruire, etiam absentes possint defendi.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc casu pollicetur in eum dare
quem accor elegent. n enim am¬
plius p̾stan actorid quam ut
detͣctͣa nore declitioẽ agerc possit
ligetur nichomimis cã cognita¬
randus nõ ẽ. nõ enim offert se
defensiom aneni ẜu.¶Sĩqͣnͣs
dicat domimim dolo fecisse qͦ
mimis inpotestate eis ẜuus
ẽẽt. ille autem cõtendat eum ẜ¬
uum abalio defendi cum satisda¬
tõe doli.m. exceptioni locusent.
S si post indicuim acceptũ cu¬

Expanded text:
dare, quem actor elegerit: neque enim amplius praestare actori debet, quam ut detracta noxae deditione agere possit ligetur, nihilo minus causa cognitarandus non est: non enim offert se defensioni alieni serui. Si quis dicet dominum dolo fecisse, quo minus in potestate eius seruus esset, ille autem contendat eum seruum ab alio defendi cum satisdatione, doli mali exceptioni locus erit. Sed et si post iudicium acceptum cu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ note dederit ¶ Si negauit do¬
ꝑinitut pͥtor actori arbitru
utuni uireuirando id decidere
an uidicium dictaresine nore
deditioe uelit. ꝑ ꝙ iuncet si ꝑ¬
bau̾it eum in potestate ẽẽ ł dolo
euis fc̃m quo mimis ẽẽt. Qui

Expanded text:
noxae dederit. Si negauit dopermittit praetor actori arbitrium, utrum iureiurando id decidere an iudicium dictare sine noxae deditione uelit, per quod uincet, si probauerit eum in potestate esse uel dolo eius factum, quo minus esset
Abbreviated transcription (Latin):
titus accio danda ẽ nec np̃o qͦ li¬
bet tempore. nam lib̾um ẽt di
defendenti .ab sentem ẜuum huiꝰ
ẽẽ po stea fat̾i pot̾is nisi si iamlis
uenus excã etiã lite cõtestata tͥ
succurendũ utiq sictas tua c¬
a sit ut ignosci tibi debeat. ¶Si
absenͣte domino cluctus sit ẜu¬

Expanded text:
t, actio danda est, nec in ipsum quolibet tempore: nam liberum esse debet defendenti absentem seruum huius esse, postea fateri poteris, nisi si iam lisuenus ex causa etiam lite contestata tibi succurrendum, utique si aetas tua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino ductus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ripħ. Sĩalienꝰ ẜuus fintum mͥ
fec̃it qui postea in meum domi
si postea aucnaño eum quẽ ante
litem contestatam em̾am furti
actio restaurabiturꝙ si post li¬
tem contestatam cum redemeo

Expanded text:
. Si alienus seruus furtum mihi fecerit, qui postea in meum dominsi postea alienauero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem c
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ cõcẽdendũ ẽ fructuario ł ci
pignoris nomine obugatus
csi p̃sc̃s dominus defendert no¬
uit ne at̾ius dolus aut desidia:
aliis nõccat. idem p̃standrmẽ
insuo cõmum quem alt ex do

Expanded text:
idem concedendum est fructuario uel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. idem praestandum est in seruo communi, quem alter ex do
Abbreviated transcription (Latin):
notͥmne nocint. ctiam ad po¬
stiores leges ꝑtinere pot̾it. Di¬
cit qͥ ẜui nomine cum domĩne
agi posse noxali iuidino ut ꝙ da
tur aquilia adu̾sus dominum.
ñ ẜuum excuset. s dñm oncret.

Expanded text:
noxiamue nocuit' etiam ad posteriores leges pertinere, poterit dici etiam serui nomine cum domino agi posse noxali iudicio, ut quod detur Aquilia aduersus dominum, non seruum excuset, sed dominum oneret.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾Iuõciens dominus exno¬
tali caconuenitur si nolit susci
id nõ faciat. indicum suscipiat
omimodo.S ñ auas cõdemp¬
nabttur quã si in potestate hãt
dolo. uc .m. fecit quo minus¬

Expanded text:
Quotiens dominus ex noxali causa conuenitur, si nolit suscipid non faciat, iudicium suscipiet omnimodo, sed non alias condemnabitur, quam si in potestate habeat dolou
Abbreviated transcription (Latin):
iudicus eniscem ẜui nomine
ut etiam usumfructum actoriᷤ
faciam. S ꝑ p̾torem id cõseq̾r
ego dominus ꝓprietatis ut aut
mis ꝓpͥetatis eum ẜuimm nolu¬
i defendere. defensio tibi ꝑmitte¬
da ẽ ⁊ si dampnatus hominenitͥ¬
das adu̾sus metueheris

Expanded text:
iudiciis eiusdem serui nomine ut etiam usum fructum actoris faciam: sed per praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut nus proprietatis eum seruum nolui defendere, defensio tibi permittenda est, et si damnatus hominem tradas, et aduersus me tueris
Abbreviated transcription (Latin):
missaria lib̾tas fu̾it añ p̾stitał
existente cõditõe legati domim
ꝑ offitium uidicis hoc quoq e¬
tit ut cancatur eĩcin deditur ob
euictẽen suimi fcm cõtingẽte.¬
debet iudicii in statu lib̾im ficti
Si uo tei indicande tempore
ad huc insuspenso sit statuta
tulibum in põtestate h̃t ⁊ ꝓpt

Expanded text:
miss‹a› libertas fuerit ante praestita uel existente condicione legati domini officii iudicis hoc quoque erit, ut caueatur ei cui deditur ob euictionem ob suum factum contingenteionem iudicii in statuliberum fieri: si uero rei iudicandae tempore adhuc in suspenso sit statuta tuliberum in potestate haberet
Abbreviated transcription (Latin):
tum brditatis ẽ ⁊ ideo uenit in
ab eo cui ad iudicata ẽ aut defi¬
ciente cõditct adeos reu̾tatur
a quib relictaẽ. Idem ⁊ ĩ statu¬
libo clicitur qui int̾im ẽ hr̃dita

Expanded text:
um est et ideo uenit in ab eo cui adiudicata est aut deficiente condicione ad eos reuertatur a quibus relicta est. idem et in statulibero dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
qr in patrimonio ño compu¬
tantur¶Si ⁊ si qnid de pecori¬
brnr̃ĩs a bestus erptum sit. ue¬
nire infamiue herciscunde uidi¬
cium putat: si feram euasent.
umres quas hr̃des usuceꝑunt
cum desuncto tͣclite cẽnt ⁊ hec
quoq res que h̾rdib t̃lite sũt
cum defunctus emisiss..

Expanded text:
ia in patrimonio nostro computantur. Sed et si quid de pecoribus nostris a bestia ereptum sit, venire in familiae erciscundae iudicium putat, si feram evaserit:um res, quas heredes usuceperunt, cum defuncto traditae essent: hae quoque res, quae heredibus traditae sunt, cum defunctus e
Abbreviated transcription (Latin):
positaut cum ros creg̾it. ip̃e
ẽẽ debeant. sortin cos oportet.
aut excosensu uł ex suffragio
cligendus ẽ amicus ap̾ que
deponantur. uł mnede sacra de
Hic hãt instrum̃ta hiditanan

Expanded text:
posita, ut, cum res exegerit, ipsae esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu uel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponantur: uel in aede sacra dephic habeat instrumenta hereditaria, non
Abbreviated transcription (Latin):
fimuĩs regundornm ulud ob¬
ẜuandum̃ et̃ ꝙ ad exemplum
quo dam mnoco cius legis sc̃p¬
tum c̃. quam athenis solonco
dicunt nilisse. nam illic ĩta ẽ¬

Expanded text:
finium regundorum illud obseruandum esse, quod ad exemplum quodammodo eius legis scriptum est, quam Athenis Solonem dicitur tulisse: nam illic ita e
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem uł filia tali iubat cimis
inde ame repudiatanupsit se¬
io quem ego postca antgarniõ
sunt impcie inceste Int me et
sponsam parnis mei ñ possunt¬

Expanded text:
uxorem vel filia tali nubat, cuius inde a me repudiata nupsit Seio, quem ego postea adrogavi, non sunt nuptiae incestae. Inter me et sponsam patris mei nupt
Abbreviated transcription (Latin):
ãmus quo modo nonca ⁊ priui¬
gna ⁊ socrus ⁊ nurus mnilligan¬
tur ut scianrus quas ñliceat
ducere ⁊ quidam nou̾cam ꝑ se
patns uxorem ⁊ nurum filuu
uorem ⁊ pringnamuxoris ex
alic marito fiuam miłtigunt.
uxorem noc ꝑam duci possedua

Expanded text:
amus, quomodo nouerca et priuigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam nouercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et priuignam uxoris ex alio marito filiam intellegunt: uxorem nec proaui duci posse. dua
Abbreviated transcription (Latin):
remitern quc cous ca dutast
conclicere. Ip̃aemm fina nabẽdo
esticiet totemẽe coclitõemq ex¬
tinguet q̃ne ca ñ sccuta nasci po¬
titi nisi forte quis ꝓponat itado¬
tem partem ꝓ einancipata fina dẽ¬
eim habebit repetitõem¬
consentire oportit.
te antem solum difsencientli &
grm morib uł turpem sponsũ
ei pat̾ eligat.
rentiam definitan̾ẽ ut inmatra¬
monis. qua ꝓpͥ aprimordio eta¬
tie sponsalia esticipossunt simo¬
to id fĩ abutraq ꝑsona intelliga¬

Expanded text:
sa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo efficiet dotem esse condictionemque extinguet, quae causa non secuta nasci poterit. nisi forte quis proponat ita dotem patrem pro emancipata filia deenim habebit repetitionemilias consentire oportet: tunc autem solum dissentiendi a ignum moribus vel turpem sponsum ei pater eligat. hentium definita non est ut in matrimoniis. Quapropter a primordio aetatis sponsalia effici possunt, si modo id fieri ab utraque persona intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
aque ductus relicta eẽ pecumã
ꝓponitur in himesolũ casum ee¬
ssare repetitic̾em clicendumẽ. nã
intium constitutionis gen̾aie ẽ.
pars eque generał ẽ ut quiuiris
ignorancia legis faicidie bñfitõ
usi ñ sunt ñ possint itpetͥe. ut scd̃

Expanded text:
relicta esse pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare repetitionem dicendum est. nam initium constitutionis generale est: pars aeque generalis est, ut qui iuris ignorantia legis Falcidiae beneficio usi
Abbreviated transcription (Latin):
samquitio exigenda. Sc̃iae n
hoc modo examanda ẽ ut n neg¬
ligencia clsaant nimia securitas
satis expeclita sit neq dilatoua
curiositas exigatur.

Expanded text:
sa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
filu nato cuius coꝵ ẽ ent. ne quii
corum sponsam utoremue scios̃
dolo.m. habcto lib̾tinam. aut eã
que ip̃e cuus ne pat̾ mat̾ ue ar¬
tem indicram facit fecent uene¬
ue senatoris fiuia neptis ue ex fi¬
uo pneptisut ex nepote ex fuio
nato nata librmno eiue qui ip̃e cu¬
us ue pater mat̾ ue artẽ ludricã
facit facent ue spõsa nupta ne
scic̃s .d.m. estone ue quis eoru
d.m. sciẽs sponsamuxoremue

Expanded text:
io nato cuius eorum est erit, ne quis eorum sponsam uxoremue sciens dolo malo habeto libertinam aut eam, quae ipsa cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit. neue senatoris filia neptisue ex filio proneptisue ex nepote filio nato nata libertino eiue, qui ipse cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit, sponsa nuptaue sciens dolo malo esto neue quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponatur ñ tm̃ quia dephensa ee
nt notata s quia publico iuditio
dampnata ẽ ꝙ si nõ sit dep̾rensa
dampnata autt̃ idcuco notetur
souita sit post dephensiõem ad huc

Expanded text:
ehensa est erit notata, sed quia et publico iudicio damnata est. quod si non sit deprehensa, damnata autem, idcirco notetur,soluta sit post deprehensionem, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ putarem suffecorꝵ ad clissoluc̾¬
dam imptiaꝵ spem hũc mũcium.
ñ magis quã sponsalia posse cos
solos constituere. nisi forte om¬
nia ista ex uolutate puelle fc̃a

Expanded text:
n putarem suffecturum ad dissoluendam nuptiarum spem hunc nuntium, non magis quam sponsalia posse eos solos constituere, nisi forte omnia ista ex uoluntate puellae fa
Abbreviated transcription (Latin):
oruidam ł ibi domicurum ha¬
bentem urorem ducere ñ potest.
quamins sponsare ñ ꝓhibeatur
ita .s. ut si post offitum deposi¬
cum uoli̾nt inulier imptias cõ¬
trahere liccat ei ħ facere ams tĩn¬
modo reclditis quas accepat./ ue¬
tem sponsam in ꝓuinciam quã
mca ꝓm̃cia filias suas ĩ mm̃.¬

Expanded text:
oriundam uel ibi domicilium habentum uxorem ducere non potest, quamuis sponsare non prohibeatur: ita scilicet, ut, si post officium depositum noluerit mulier nuptias contrahere, liceat ei hoc facere arris tantummodo redditis quas acceperat. Veterem sponsam in prouincia, qua qin ea prouincia filias suas in m
Abbreviated transcription (Latin):
uigent᷑ in qurendo notam hr̃e poᷤᷤ¬
sit S uns ignoranciam rodce
ardo ita accipiendum existimauit
sims cõsulticopiam hict ł suaꝓ
indencia insictus sit ut cuifaci¬
ignorancia ꝙ rato accipiẽlumẽ.
mento⁊ ideotam⁊ siexistimet se
tur domimis efficit᷑. ¶ Si qͥs ins
ignore iage faltidia nsus ñ sit

Expanded text:
ligenter inquirendo notam habere possit. Sed iuris ignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet vel sua prudentia instructus sit, ut, cui faciignorantia: quod raro accipiendum est. mentis: et ideo, tametsi existimet se tur, dominus efficitur. Si quis ius ignorans lege Falcidia usus non sit,
Abbreviated transcription (Latin):
moras aut illa aui nupsent. aut
incaliam dur̾it. mat᷑ime si nec do
s ⁊ si ñ uirt mariti eã reã postu¬
rentum mimio susceptum hãnt.
filiam senatoris lib̾tim nurtias
sccutam. patris easus ñfaciat
uroremnam quesita dignitas

Expanded text:
moras aut illa alii nupserit aut hic aliam duxerit, maxime si nec dosed et si non iure mariti ream posturentium matrimonio susceptum habeant. Filiam senatoris nuptias libertini secutam patris casus non faciat uxorem: nam quaesita dignitas