comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd hine qͥsquã fuit ausus ambi¬
p̃dicatũ ee̾ qͥ d̾m crederent cõg¬
nitũ ẽ. nͥ unũ d̾m eẽ ex qͦ omnia:
unã uirtutẽ in nascibilẽ .&. unam
hanc e̾e̾ sine inicio potestatem
Sed ñ ꝑ id qͦd d̾s unꝰ sit: dei filio
aecidit negari posse qͦd d̾s est.
Moyses naͣq uel pocius d̾s ꝑ mo¬
ysen popło & inegypto &. inde¬
serto. idolis & deoꝵ ut putabãt
religionibꝰ occupato. hoc ẽstitu¬
it pͥncipale mandatũ: ut unum
dm crederent. E uere ac merito
c̃stituit. Unꝰ eñĩ ẽ ds : ex qͦ omnia.
Sed uideamꝰ anidem moyses eũ
sit. Non eñi patri ad imit᷑ quod
unꝰ as ẽ. qͥa &. filius ds sit. Est
enĩ as ex deoꝰ unꝰ ex uno: ob id unꝰ
as. qͥa ex se d̾s. Contra uͦ nͣ minꝰ ꝑ
ia filius d̾s: qͥa pat̾ d̾s unꝰ sit. Est e¬
ñi unigenitꝰ filius di. ñ in nascibi¬
lis. ut patri adimat qͦd ds unꝰ sit:
neq aliud ipse quã đ̾s: qͥa ex deo

Expanded text:
quid hinc quisquam fuit ausus ambiquid hinc quisquam fuit ausus ambipraedicatum esse, qui Deum crederent, cognitum est, nisi unum Deum esse ex quo omnia, unam virtutem innascibilem, et unam hanc esse sine initio potestatem? Sed non per id, quod Deus unus est, Dei filio accidit negari posse quod Deus est. Moyses namque, vel potius Deus per Moysen, populo et in Aegypto et in deserto idolis et deorum, ut putabant, religionibus occupato, hoc constituit principale mandatum, ut unum Deum crederet: et vere ac merito constituit. Unus est enim Deus ex quo omnia. Sed videamus, an idem Moyses eum sit. Non enim Patri adimitur quod Deus unus est, quia et Filius Deus sit. Est enim Deus ex Deo, unus ex uno: ob id unus Deus, quia ex se Deus. Contra vero non minus per id Filius Deus, quia Pater Deus unus sit; est enim unigenitus filius Dei: non innascibilis, ut Patri adimat quod Deus unus sit; neque aliud ipse quam Deus, quia ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ẽ d̾s credit᷑. ñ pͥotest alit de
eo quã ut ipse ẽ de se testatꝰ in¬
telligi. Cessent itaq ꝓpriȩ homi¬
nũ opiniones: neq se ultra diui¬
nã c̃stitucionẽ humana udicia
extendant. Sequemͣ gͦ aduersus
irreligiosas &. impias de deo insti¬
tuciones. ipsas illas diuinoꝵ. die¬
łor auc toritates . &. unũ quodq
eor ipso de qͦ q̃rit᷑ auctore trac¬
ł abimꝰ. ñ adfallendã &. male imbu¬
endã audienciũ inꝑiciã. quasdã
uerboꝵ. enunciaciones subtrae¬
tis eor. causis. coaptantes. Intelli¬
gencia eñ dictoꝵ. ex causis ẽ as¬
sumenda dicendi: qͥa ñ sermoni
res.s rei ẽ sermo subiectꝰ. Uerũ
om̃ia editissimul & dicendi cau¬
sis .&. dictoꝵ. uirtutibꝰ ꝓsequemͣ.
Igit᷑ singła scđm ꝓposicionis or di¬
nẽ retractent᷑. Nãq hoc eoꝵ pͥn
cipale ẽ. Nouimꝰ inqͥunt unũ
solũ d̾m: moyse dicente. audi is¬
rahel. dñs d̾s tuus. unꝰ ẽ. Sed nũ¬

Expanded text:
ut est Deus creditur, non potest aliter de ut est Deus creditur, non potest aliter de eo, quam ut ipse est de se testatus, intelligi. Cessent itaque propriae hominum opiniones, neque se ultra divinam constitutionem humana consilia extendant. Sequimur ergo, adversus irreligiosas et impias de Deo institutiones, ipsas illas divinorum dictorum auctoritates: et unumquodque eo ipso, de quo quaeritur, auctore tractabimus, non ad fallendam et male imbuendam audientium imperitiam quasdam verborum enuntiationes subtractis eorum causis coaptantes. Intelligentia enim dictorum ex causis est assumenda dicendi : quia non sermoni res, sed rei est sermo subjectus. Verum omnia editis simul et dicendi causis et dictorum virtutibus prosequemur. Igitur singula secundum propositionis ordinem retracipale est: Novimus inquiunt, unum solum Deum, Moyse dicente, Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est . Sed num
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe ds. Hie eoꝵ error est. hec
mortifera institucio: ad euꝰ ẽfir¬
macionẽ corrupto intelligenc iȩ sen¬
su. diuinor dictoꝵ testimonia u¬
surpant.&. de his sub occasione hu¬
manę ignoraneię menciunt᷑. Ne¬
mini auͣ dubiũ ẽẽ oportet. ad di¬
uinarũ rerũ cognicionẽ: diuinis
utendũ eẽ doctrinis. Neq enim
scieneiã cęlestiũ ꝑ semet huma¬
na imbecillitas c̃sequęt᷑. neq in¬
uisibiliũ intelligeneiã ipse sibi
corꝑaliũ sensus assumet. Non eñi
uel id qͦd creatũ in nobis atq car¬
nale ẽ. uel id qͦd inusũ iute nr̃e
ex deo datũ ẽ. suomet uudicio na¬
tura ereatoris sui. opꝰq discernet.
Non subeunt ingenia nt̃a in cęle¬
stẽ scienciã. neq in cõ prehensi¬
bilẽ uirtutẽ. sensii aliqͦ infirnitas
nr̃a concipiet. Ipsi de se deo ere¬
dendũ ẽ. & his ꝗͣ cognicioni nr̃e
de se tribuit. obsequendũ. Aut
enĩ more gentiliũ denegandꝰ ẽ.
si testimonia eiꝰ impbant᷑: aut si

Expanded text:
ndenda. --Hic eorum error est, haec mortifera institutio: ad cujus confirmationem corrupto intelligentiae sensu, divinorum dictorum testimonia usurpant, et de his sub occasione humanae ignorantiae mentiuntur. Nemini autem dubium esse oportet, ad divinarum rerum cognitionem divinis utendum esse doctrinis. Neque enim scientiam coelestium per semet humana imbecillitas consequetur, neque invisibilium intelligentiam ipse sibi corporalium sensus assumet. Non enim vel id quod creatum in nobis atque carnale est, vel id quod in usum vitae nostrae ex Deo datum est, suomet judicio naturam Creatoris sui opusque discernit. Non subeunt ingenia nostra in coelestem scientiam, neque incomprehensibilem virtutem sensu aliquo infirmitas nostra concipiet. Ipsi de se Deo credendum est: et iis, quae cognitioni nostrae de se tribuit, obsequendum. Aut enim more gentilium denegandus est, si testimonia ejus improbabuntur: 82 aut si
Abbreviated transcription (Latin):
bũ. & uerbũ erat apudđm. & d̾s
erat uerbũ. Hoc erat inpͥncipio a¬
pud d̾m. Omĩa ꝑ ipsũ facta funt.
Quod si negare uoles a patre die¬
tũ uideri. fiat firmam̃tũ: audies
rursũ ꝓpħam dicentẽ. Ipse dix̃ &
facta st̃: ipse mandauit & creata
st̃. Quod gͦ dictũ ẽ fiat firmam̃tũ:¬
ineo qͦd pat̾ sit locutꝰ ostendit᷑. Qͦd
aũ adicit᷑. & factũ ẽ sic &. qͦd fecis
se d̾s dicit᷑. in eo ꝑsona efficientis
ẽ intelligenda qͥ faciat. Dixit enĩ
.&. facta st̃. Non utiq solũ uoluit.¬
&. fecit: mandauit. & creata st̃. Non
diatoris officiũ int̾ se &. ea quȩ e̾e̾nt
creanda. cessaret. Dieit gͦ fieri d̾s
ex qͦ om̃ia st̃ .&. facit d̾s̾ ꝑquẽ om̃ia¬
st̾: eodẽ pariq nomine & indicen¬
tis significacione. & mefficientis
oꝑacione c̃fesso.Si aũ loqͥ audebis
ñ de filio diei &. fecit ds &. ubi e¬
rit qͦd dictũ ẽ. om̃ia ꝑ eũ facta st̃.

Expanded text:
Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt . Quod si negare voles a Patre dictum videri, Fiat firmamentum , audies rursum prophetam dicentem, Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt. Quod ergo dictum est, Fiat firmamquod Pater sit locutus ostenditur. Quod autem adjicitur: Et factum est sic, et quod fecisse 84 Deus dicitur; in eo persona efficientis est intelligenda qui faciat. Dixit enim, et facta sunt, non utique solum voluit, et fecit: mandavit, et creata sunt, non diatoris officium inter se et ea quae essent creanda cessaret. Dicit ergo fieri Deus ex quo omnia sunt, et facit Deus per quem omnia, eodem parique nomine et in dicentis significatione et in efficientis operatione confesso. Si autem loqui audebis, non de Filio dici, Et fecit Deus; et ubi erit quod dictum est, Omnia per ipsum facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nemo hominũ uidit. neq ui¬
dere potest . &. scdm euangeliũ.
dm nemo uidit unigͣ. nͥ unigenitꝰ
filius qͥ ẽ in sinu patris. Hunc qͦq
solũ manent̾ẽ in nascibilẽ: quia
dictũ sit. Ego sum. qͥsũ. efrur¬
sũ. Sie dices filiis isrł. Misit me
ad uos. is qui est. eẜ. ꝑ iheremiam.
na fallacia: Quȩ quãquã sint sub¬
tilit᷑ c̾fusa atq ꝑmixta: tamen
absolutȩ artificiosã maliciȩ &̾
stultieie calliditatẽ. in epeiãq
testant᷑. Intͣcet̾a enĩ ad didert̃
solũ patre̾ innascibilẽ cognosse:¬

Expanded text:
idit, nec videre potest ; et secundum Evangelium: Deum nemo vidit umquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris . Hunc quoque solum manentem 77 innascibilem, quia dictum sit: Ego sum qui sum ; et rursum: Sic dices filiis Israel: Misit me ad vos is qui est ; et per Jeremiam: na fallaciae? quae quamquam sint subtiliter confusa atque permixta, tamen absolute artificiosam malitiae et stultitiae calliditatem et ineptiam testantur. Inter caetera enim addiderunt, solum
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ eñĩ sola di patris diuinita¬
te celebrata. filio auferre qͦd ds
ẽ: qͥa seͥptũsit. Audi isrł. dñs dͥeus
tuus. đs unꝰ ẽ: & id ipsũ ad legis doe¬
t orẽ int̾rogantẽ qͦd p̃ceptũ maxi¬
mũ e̾e̾t in lege. año dicente. audi

Expanded text:
nantur enim, sola Dei Patris divinitanantur enim, sola Dei Patris divinitate celebrata, Filio auferre quod Deus est; quia scriptum sit: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est est . Et id ipsum ad legis doctorem, interrogantem quod praeceptum maximum
Abbreviated transcription (Latin):
tri de substancia qua manebat
ꝑ filii natruitatẽ niehil e̾e̾ decerp¬
tũ & omoiisyon patri filiũ. ñ de
cõmemoraus suꝑius imciis cau¬
sisq a sc̃is & doc trina dei callen¬
tibꝰ iuris eẽ memoratũ: ne quis
forte eristimaret adimi ꝑ usyam
natiuitatẽ un igeniti filii. qͦd pa¬
tri omousius diceret᷑. Sed ut sus
cepti huiꝰ utriusq uerbi necessi¬
tatẽ. & ẽtra de bachantes tũc he¬
reticos. ad maxim̾a fid̾ securita¬
tẽ usurpati racionẽ intelligamꝰ:
respondendũ ee̾ existimo here¬
stultas ac mortiferas institucio¬
ne s. euangelicis atq apłicis tes¬
timoniis eo arguendas. Uident᷑
enĩ sibi de singłis q̃ asser̃t prȩs¬
tare racionẽ: qͥa singłis assercio¬
nibꝰ sins quȩdã ex duunis uolumi¬
nibꝰ testimonia subdider̃t̃: ꝗ̃ cor¬
rupto intelligeneie sensu. solis
tantũ ignorantibꝰ blandiantur:
speciem ueritatis seđ̾m prauita¬
tẽ int̃pretanciũ presitura. Co¬

Expanded text:
tri de substantia qua manebat tri de substantia qua manebat per Filii nativitatem nihil esse decerptum, et homousion Patri Filium non de commemoratis superius vitiis causisque a sanctis et doctrina Dei calentibus viris esse memoratum; ne quis forte existimaret adimi per usiam nativitatem unigeniti Filii, quod Patri homousios diceretur. cepti hujus utriusque verbi necessitatem, et contra debacchantes tum haereticos ad maximam fidei securitatem usurpati, rationem intelligamus: respondendum esse existimo haerestultas ac mortiferas institutiones evangelicis atque apostolicis testimoniis coarguendas. Videntur enim sibi de singulis, quae asserunt, praestare rationem: quia singulis assertionibus suis quaedam ex divinis voluminibus testimonia subdiderunt, quae corrupto intelligentiae sensu solis tantum ignorantibus blandiantur, speciem veritatis secundum pravitatem interpretantium praestatura.
Abbreviated transcription (Latin):
rentẽ ab auctore uenerat᷑. cũ ex
qͦ & ꝑ quẽ ad id qͦd ereat᷑ &. in his
quȩ creata st̃.õmunis auctori
enĩ a dño sꝑui carnẽ &. ossa ñessȩ:
ne forte cadere in eo corporaliũ
passionũ detrmm̃ta credant᷑. Nouit
unũ innascibilẽ d̾m. nouit & unũ
unigenitũ dei filiũ: cͣfitet᷑ patrẽ
etͣnũ & ab origine liberũ ẽfitet᷑¬
& filiĩ originẽ ab etͣno. ñ ꝓpsum
ab iieio.ẜ ab in imciabili: ñ ꝑ se
ipsũ. sed ab eo qͥ a nemine semꝑ ẽ
natũ ab ȩt̾no. natiuitat̾e uidelicet
ex pat̾na ȩt̾nitate sumentẽ. Ca¬
ret gͦ fides nr̃a: hereticȩ prauita¬
tis opinione. Edita nãq ẽ sensus
nr̃i ꝓfessio: licet nͣdũ sit racio ꝓ¬
fessionis ex posita. Iam ne qͥd in
omousii a patribꝰ nuncupat e¬
nunciacione.&. in ea qͦd semꝑ fue¬
rit ẽfessione. suspicionis relinq̃¬
ret᷑: ista memorata st̃. qͥbꝰ &. sub¬
sistere filiũ insubstancia qua ge¬
nitꝰ ex patre ẽ. cognosceret᷑. &. pa¬

Expanded text:
ntem ab auctore veneratur. Cum ex quo, et per quem ad id creatur in his quae creata sunt communionis auctoritenim a Domino spiritui carnem et ossa non esse, ne forte cadere in eum corporalium passionum detrimenta credantur. Novit unum innascibilem Deum: novit et unum unigenitum Dei filium. Confitetur Patrem aeternum et ab origine liberum: confitetur et Filii originem ab aeterno: non ipsum ab initio, sed ab ininitiabili: non per se ipsum, sed ab eo, qui a nemine semper est, natum ab aeterno, nativitatem videlicet ex paterna aeternitate sumentem. Caret ergo fides nostra haereticae pravitatis opinione. Edita 75 namque est sensus nostri professio, licet nondum sit ratio professionis exposita. Tamen ne quid, in homousii a Patribus nuncupati enuntiatione, et in ea quod semper fuerit confessione, suspicionis relinqueretur: ista memorata sunt, quibus et subsistere Filium in substantia qua genitus ex Patre est cognosceretur, et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ qͦ ñ fuit: erit ante eũ tẽpꝰ.
qͥa qͥ ñ sẽꝑ est. ee̾ cȩpit ex tẽpo¬
re. Qͥ aũ caret tẽpore ñ potest
eo carere qͦd semꝑ ẽ. Respuere
se aũ id qͦd semꝑ filius fuerit
ob eã causã affirmant.: ne ꝑ id
qͦd semꝑ fuit. sine natiuitate ẽẽ
stultos atq impios metꝰ. &. irre¬
ligiosã de deo sollieitudinẽ. Hȩc
quȩ in omousii signifieaeione .&.
in eo qͦd semꝑ filus ẽẽ dieit᷑ argu¬
unt᷑: eccła ab hominat᷑: expuit.

Expanded text:
tempus quo non fuit, erit ante eum tempus: tempus quo non fuit, erit ante eum tempus: quia qui non semper est, esse coepit ex tempore. Qui autem caret tempore, non potest eo carere quod semper est. Respuere se autem id, quod semper filius fuerit, ob eam causam affirmant, ne per id quod semper fuit, sine nativitate esse stultos atque impios metus, et irreligiosam de Deo sollicitudinem! Haec, quae in homousii significatione et in eo quod semper Filius esse dicitur arguuntur, Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fessione: qͦd enuneiacio eiꝰ ne¬
Q. filiũ a patre distinguat &. po¬
steriorẽ patrẽ materia quȩ sibi
cũ filio sit cõmunis ostendat.
Tereio qͦq hane impbandi omo¬
usii causã cõminiscunt᷑: quod
seđm uerbi huiꝰ significacionẽ
ex diusione patͣne substanciȩ. ẽẽ
filius existimet᷑. tãꝗͣ. de sectꝰ ex
eo fuerit. ita ut in duobꝰ sit res
una diuisa: & ido substaneie di¬
cant᷑ unius. qͥa porcio desecta
de toto innatura ea sit unde
desecta ẽ. nec posse ind̾m cade¬
re diuisionis passionẽ: qͥa & de¬
mutabilis erit. si inminueioni
ꝑ diuisionẽ fiat obnoxius & im¬
ꝑfectꝰ efficiet᷑. ꝑfectionis suȩ
in porcionẽ alterã decedente sub
tra ire: ut filii natiuitatẽ intra
tẽpora p̃dicent. Cũ enĩ ieiose
a nobis asserant dici filiũ semꝑ
fuisse: necesse ẽ in excludendo
qͥd sẽꝑ fuerit. natiuitatẽ ei c̃¬
fiteant᷑ ex tẽpore. Si eñi ñ sẽꝑ
fuit: erit tẽpꝰ qͦ ñ fuit . eł. si est

Expanded text:
nem, quod enuntiatio ejus neque Filium a Patre distinguat, et posteriorem Patrem materia, quae sibi cum filio sit communis, ostendat. Tertio quoque hanc improbandi homousii causam comminiscuntur, quod secundum verbi hujus significationem, ex divisione paternae substantiae esse Filius existimetur; tamquam desectus ex eo fuerit, ita ut in duos sit res una divisa; et ideo substantiae dicantur unius, quia portio desecta de toto, in natura ea sit unde desecta est: nec posse in Deum cadere divisionis passionem, quia et demutabilis erit, si imminutioni per divisionem fiat obnoxius: et imperfectus efficietur, perfectionis suae in portionem alteram decedente subsstimant contraire, ut Filii nativitatem intra tempora praedicent. Cum enim vitiose a nobis asserant dici, Filium semper fuisse; necesse est, excludendo quod semper fuerit, nativitatem ejus confiteantur ex tempore. Si enim non semper fuit, erit tempus quo non fuit. Et si est
Abbreviated transcription (Latin):
meor. Quã domũ edificabitis michiꝰ
aut qͥs locꝰ reqͥecionis meȩ: ⁊lec eñi
fecit manꝰ mea: &. st̾ om̃ia hec mea.
Hunc qͦq capientẽ om̃ia: paulo tes¬
&. sumꝰ. & psalmographo dicente. qͦ
ibo a sꝑu tuo &. a facie tua qͦ fugiã
Si ascendero in cęlũ. tu illie es. si
descendo in infernũ ad es. Si sump
sero pennas meas ante lucẽ. & habi¬
tauero in postremis maris: & enim
illuc manꝰ tua deducet me. & tene¬
bit me dextera tua. Hunc qͦq in

Expanded text:
am domum aedificabitis mihi, aut quis locus requietionis meae? Haec enim fecit manus mea, et sunt omnia haec mea . Hunc quoque capientem omnia, Paulo teset sumus ; et Psalmographo dicente: Quo abibo ab spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si adscendero in coelum, tu illic es; si descendero ad infesero pennas meas ante lucem, et habitavero in postremis maris: etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua . Volun
Abbreviated transcription (Latin):
surpare atq eloqͥ tamꝗͣ ipse
sit pat̾ qͥ &. filius: ex infinitate
uidelicet sua ꝓtensus in uirgi¬
ne̾ . ex qua corpus assumens sibi.
in eo eorpore qͦd assũpsit. filii
nom̃ addiderit .ꝙ. hec qdẽ de
ꝯmonsion. eor falsitas pͥma est.
Sequens illa ẽ qͦd affirment ia
enunçiacionẽ omousii signifi¬
care. qͦd rei anterioris atq alte¬
rius cõmunio sit duobꝰ: tamꝗͣ.
pͥor substancia uel usia materiȩ
alieuiꝰ exstiterit: quȩ partiei¬
pata duob a. in utroq c̃sũpta.

Expanded text:
surpare atque eloqui, tamquam ipse surpare atque eloqui, tamquam ipse sit pater qui et filius, ex infinitate videlicet sua protensus in Virginem, ex qua corpus assumens, sibi in eo corpore, quod assumpsit, filii nomen addiderit. Et haec quidem de homousio eorum falsitas prima est. Sequens illa est, quod affirment id enuntiationem homousii significare, quod rei anterioris atque alterius communio sit duobus, et tamquam prior substantia vel usia materiae alicujus exstiterit, quae participata duobus, et in utro
Abbreviated transcription (Latin):
id est filiũ ñ ex patre natũ: neq
dm ex natura s ex c̃stitucione
eẽ. ad opcionẽ scilicet eiꝰ in no¬
mine. qͥa sicut plures do filii. ita
&. hic filius sit. de hinc liberali¬
tate. dignitate: qͥa sicut diĩ plu¬
res st̾. ita &. hic d̾s sit: indulgen¬
ciore tam̃ in eo ad opeionis &
nuncupac io̾is affectu: ut &. p̃
cȩteris sit ad optatꝰ.ꝙ. adopti¬
ius aliis maior ipse sit filiis &.
excellencius cunctis naturis
creatꝰ. creaturis ipse ceteris
prestet. Aumt etiã qͥdã eoꝵ.
dei om̃ĩpotenciã cͣfitentes. in
us creatoris sui iaginẽ ẽsti¬
tisse: uerbo uidelicet de ñ ex¬
stantibꝰ uissũ e̾e̾ subsistere. qo
potente similitudinẽ sui ex
nichilo coaptare. Qum etiã id¬
adiciunt. cũ unius substaneie¬
ee̾ patr̃e &. filiũ audiunt ab an¬
terioribꝰ episcopis p̃dicatũ. ut
id subtilit̾ ꝑ speciem heretice
opinionis infirment: dicentes
eos uerbi huiꝰ significacionẽ.
id est unius substanciȩ. qͦd grxce

Expanded text:
id est, Filium non ex Patre natum, neque Deum ex natura, sed ex constitutione esse; adoptionem scilicet ejus in nomine, quia sicut plures Deo filii, ita et hic filius sit; dehinc liberalitatem in dignitate, quia sicut dii plures sunt, ita et hic Deus sit: indulgentiore tamen in eo et adoptionis et nuncupationis affectu, ut et prae ca eteris sit adoptatus, et adoptivis aliis major ipse sit filiis, et excellentius cunctis naturis creatus, creaturis ipse caeteris praestet. Aiunt etiam quidam eorum Dei omnipotentiam confitentes, in us Creatoris sui imaginem constitisse: verbo videlicet de non exstantibus jussum esse subsistere, Deo potente similitudinem sui ex nihilo coaptare. 4. Homousiadjiciunt, cum unius substantiae Patrem et Filium esse audiunt ab anterioribus episcopis praedicatum, ut id subtiliter per speciem haereticae opinionis infirment: dicentes eos verbi hujus significationem, id est, unius substantiae, quod graece
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ẽ: ipsa illa quȩ sensu men
ciũ ẽtinent᷑. usu cõmimis &. na¬
ture &. sermonis st̾ eloquenda. nͣ
utiq dignitati dei ẽgrua. s inge¬
nii nr̃i imbecillitati necessaria:
rebꝰ scilicet uerbisq nrͣis ea quȩ
& sentimꝰ &. intelligimꝰ locuturi.
Atq hȩc sieut pͥmo libello testa
manis cõparacionibꝰ. ꝓferemꝰ: n
scd̾m naturas eorporales de deo
sentire credam᷑. nec passionib
nr̃is sꝑitalia cõparare: s pocius
rerũ uisibiliũ speciem. ad intel¬
ligenciã inuisibiliũ ꝓtulisse. a¬

Expanded text:
sermo est, illa ipsa, quae sensu sermo est, illa ipsa, quae sensu tium continentur, usu communi et naturae et sermonis sunt eloquenda: non utique dignitati Dei congrua: sed ingenii nostri imbecillitati necessaria, rebus scilicet verbisque nostris ea quae et sentimus et intelligimus locuturi. Atque haec sicut primo libello testatmanis comparationibus proferimus, non secundum naturas corporales de Deo sentire credamur, nec passionibus nostris spiritualia comparare: sed potius rerum visibilium speciem ad intelligentiam invisibilium protulisse.
Abbreviated transcription (Latin):
sci. ex euangelicis atq apłicis
institutis obtinere: neq quieꝗͣ.
nobis cũ hereticis posse e̾e̾ com
his libellis quȩda necessario fue¬
rͣt cõprehendenda: ut om̃ibꝰ fal¬
laciis eoꝵ &. impietatibꝰ ȩditis.
ab solucior fieret cognicio ueri¬
tatis. E. pͥmũ cognoscendũ est
quȩ doctrinȩ eor temeritas sit.
qͦdue irreligiositatis ꝑicłm: de hinc
qd aduersũ fid̾e̾ apłicã eui nos ẽ¬
gruimꝰ habeant sentenciȩ. qͥdue di¬
uerboꝵ ambiguitate simplicita¬
tẽ audienciũ illudant: postremo
qua intpretacionũ suarũ arte.
ueritat̾ẽ diuinoꝵ dictoꝵ uirtu¬
tẽq corrũpant. Non ignoramꝰ auͣ.
ad res diuinas ex plicandas. neq
hominũ eloquucionẽ. neq natu¬
re humane cõparacionẽ posse suf¬
ficere. Quod eñi in enarrabile ẽ.¬
id significanciȩ alieuiꝰ finẽ &. mo¬
dũ ñ habet. & qͦd sꝑitale ẽ. id a spe¬
cie corporaliũ exemploq diuer¬
sũ ẽ. Tam̃ eũ de naturis cȩlestibꝰ

Expanded text:
ncti ex evangelicis atque apostolicis institutis obtinere, neque quidquam nobis cum haereticis posse esse commhis libellis quaedam necessario fuerunt comprehendenda, ut omnibus fallaciis eorum et impietatibus editis, absolutior fieret cognitio veritatis. Et primum cognoscendum est, quae doctrinae eorum temeritas sit, quodve irreligiositas periculum: dehinc quid adversum fidem apostolicam, cui nos congruimus, habeant sententiae, quidve diverborum ambiguitate simplicitati audientium illudaqua interpretationum suarum arte veritatem divinorum dictorum virtutemque corrumpant. Non ignoramus autem, ad res divinas explicandas neque hominum elocutionem, neque naturae humanae comparationem posse sufficere. Quod enim inenarrabile est, significantiae alicujus finem et modum non habet: et quod spiritale est, id a specie corporalium exemploque diversum est. Tamen 72 cum de naturis coelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
angorẽ. lacrimas ocłis effluere.
Unde eiꝰ animȩ hec uicia᷑ ut fle¬
tũ corpori. tristiciȩ meror eliciat :¬
& quȩ rerũ acerbitas &. intoleran¬
cia doloris: descendent̾ẽ de cȩlis
fliũ hominis in lacrimas dissoluit:
Qo sit deinde qͦd in eo fleuerit:
qs ne uerbũ. an corporis sui anima
slã quãuis lacrimarũ officiũ in
corpore sit: anima tamͣ eas in mi¬
nisterio corꝑis qͦsi qͥdã meror ex su¬
dat.ẽ ũ deinde que ei ad flendũ
causa sitAnne impiam parricida
sui morte passurã. debito lacrima
morciũ deflent᷑ calomitates. ita ꝑ¬
ditȩ huiꝰ de sꝑateq gentis casus do¬
let᷑: E qͦd hoc rogo flendi sacram̃
tũ ẽAnima quȩ tristis ẽ flet. Sed
nũqͥd hȩc ꝓpħas misit. Nunqͥd hȩc
tociens uolinit c̃gregatos pullos
eiꝰ pemiarũ integum̃to ob ũbrare :
Noncadit aũ in uerbũ dñi meror:
neq in sꝑm iacrimȩ. Sed neq inꝰ a¬
nimã comienit. aliqͥd ante corpus

Expanded text:
angorem lacrymas oculis effluere ! Unde ejus animae haec vitia, ut fletum corpori tristitiae moeror eliciat? Et quae rerum acerbitas, et intolerantia doloris descendentem de coelis filium hominis in lacrymas dissolvit? Quid sit deinde, quod in eo fleverit? Deusne Verbum, an corporis sui anima? Nam quamvis lacrymarum officium in corpore sit; animi tamen eas, in ministerio corporis, quasi quidam moeror exsudat. Tum deinde quae ei ad flendum causa sit? Anne impiam parricidalsui morte passuram, debito lacrymarmortium deflentur calamitates, ita perditae hujus desperataeque gentis casus doletur? Et quod hoc, rntum est? Anima, quae tristis est, flet. Sed numquid haec prophetas misit? Numquid haec totiens voluit congregatos pullos ejus pennarum integimento obumbrare . Non cadit autem in Verbum Deum moeror, neque in Spiritum lacrymae. Sed neque in animam convenit, aliquid ante corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestiũ scrutatores c̃sulo. ut scdͥm
naturã suã. natiex uirgine xꝑisa
cram̃tũ loqͥnt᷑. Unde dicent uir¬
gini conceptũ: unde uirgini par¬
tũ Quã hanc e̾e genitaliũ origi¬
nũ causã disputabũt .& qͥd intra se¬
cessus mat̾noꝵ finuũ coaluisse: Cor¬
pus unde: & homo unde: Iã uͦ post
hec: qͥd sit descendisse de cȩlis. filium
dere &. manere: quor. alterũ des¬
censionis transmutacio ẽ. alterum
manendi in ꝑturbacio ẽ. Uagit in¬
fans. s incȩlo ẽ. puercrescit.s ple¬
nitudinis ds̃ ꝑ manet. Iã uͦ eũ as¬
cendit ubi antea fuit .& descendit
qͥ manet: qͦ intelligenciȩ humanȩ
sensu c̃tinebit᷑ : Dñs enĩ ait. Quid
si uideritis filiũ hominis ascenden¬
tẽ. ubi antea fuit : Ascendit filius
hominis: ubi antea fuit . &. qͥs hoc
sensus concipiet : Tescendit de cȩ¬
lo filius hominis qͥ incȩlis ẽ . &ẜ que
hec racio prestabit: Uerbũ caro

Expanded text:
coelestium scrutatores consulo, ut secundum coelestium scrutatores consulo, ut secundum naturam suam nati ex virgine Christi sacramentum loquantur. Unde dicent virgini conceptum? unde virgini partum? Quam hanc esse genitalium originum causam disputabunt? et quid intra secessus maternorum sinuum coaluisse? Corpus unde? et homo unde? Jam vero post haec, quid sit descendisse de coelis filium hdere et manere: quorum alterum decessionis transmutatio est, alterum manendi imperturbatio est. Vagit infans, sed in coelo est: puer crescit, sed plenitudinis Deus permanet. Jam vero cum adscendit ubi antea fuit, et descendit qui manet, quo intelligentiae humanae sensu continebitur? Dominus enim ait: Quid si videritis filium hominis adscendentem ubi antea fuit ? Adscendit filius hominis ubi antea fuit; et quis hoc sensus concipiet? Descendit de coelo filius hominis qui in coelis est; et quae hoc ratio praestabit? Verbum ca
Abbreviated transcription (Latin):
ciã. ipsa cõplexu eiꝰ maior infir¬
mat. Ut gͥ sol ita uidendꝰ ẽ ut pos¬
sit uideri. tantꝰq excipiendꝰ lu¬
mine ẽ qͣntꝰ admitit᷑. ne si plus
uelimꝰ ex petere. minꝰ qͦq quã
possumꝰ c̃sequam᷑: ita & tacio cȩ¬
lestis intantũ intelligenda ẽ. in
qͣntũ se ꝑmittit intelligi: intan¬
tũ expetenda ẽ. inqͥntũ apprȩ¬
hendend̃a se dedit: ne si c̃tenti in¬
dulgeneiȩ moderacione ñ simꝰ. a¬
mittamꝰ indulta. Est gͦ in do qͦd ꝑ¬
cipi potest : Est plane: si modo qͦd
potes uelis. Sicut enĩ ẽ in sole qͦs
uideas. si hoc uelis uidere qͦd pos¬
sis: amittas aũ qͦd potes uidere. dũ
qͦd ñ potes interis: ita & in rebꝰ dĩ
hab es qͦd intelligas. si intelligere
qͦd potes uelis. Ceterũ siultra quã
potes speres: id qͦq qͦd potuisti pos¬
Competentis loci ẽ ille tractatꝰ
Interim mͥassumpte carnis myste¬
riũ in uerbis ẽ. Illos nẽ archanoꝵ

Expanded text:
ciam ipsa complexu ejus major infirciam ipsa complexu ejus major infirmat. Ut igitur sol ita videndus est, ut possit videri, tantest, quantus admittitur; ne si plus velimus exspectare, minus quoque quam possumus consequamur; ita et ratio coelestis in tantum intelligenda est, in quantum se permittit intelligi; in tantum exspectanda est, in quantum apprehendendam se dedit; ne si contenti indulgentiae moderatione non simus, amittamus indulta. Est ergo in Deo quod percipi potest: est plane, si modo quod potest velis. Sicut enim est in sole quod videas, si hoc velis videre quod possis; amittas autem quod potes videre, dum quod non potes niteris: ita et in rebus Dei habes quod intelligas, si intelligere quod potes velis. Caeterum si ultra quam potes speres; id quoque, quod potuisti, poscompetentis loci est ille tractatus. Interim mihi assumptae carnis mysterium in verbis est. Illos nunc arcanorum 360
Abbreviated transcription (Latin):
hebetant extendat. Quod si con-¬
tuentibꝰ solis elaritate. uirtꝰ inten¬
ti luminis obstupescit. ut si qͦͥndo
causã radiantis lucis sollercius
a cies curiose c̃tẽplacionis in qͥ¬
rat. usq ad emortuũ uidendi sen¬
sũ ocłor. natura reuocet᷑ accidat¬
q nitendo magis uidere ne uide¬
as: qͥd nõbis mđi rebꝰ & insole iu
sticie expectandũ ẽ: Nonne incũ¬
bet uolentibꝰ suꝑ saꝑe stultieia:
Nonne ipsũ illud datȩ intelligen¬
ciȩ lumen. stupor hebetis de sipien
occupabit: Non eñi natura infe¬
rior causã nature pocioris intel¬
ligit: nec sub iacet humane concep¬
cioni. racio cȩlestis. Nã intra c̃dici¬
onẽ infirmitatis erit : qͥcqͥd infirmi
c̃scienciȩ subdit᷑. Excedit itaq
humana mentẽ di potestas. ad qũa
si se infirmitas ꝓtendet. magis
infirma reddet᷑: dũ hoc ipsũ qͦd
obtinet amittit. pociore ad ob¬
ra: qͥa eiꝰ omnẽ ẽsectantis se ꝑuca¬

Expanded text:
m non habent extendat. Quod si conm non habent extendat. Quod si contuentibus solis claritatem virtus intenti luminis obstupescit, ut si quando causam radiantis lucis solertius acies curiosae contemplationis inquirat, usque ad emortuum videndi sensum oculorum natura revocetur, accidatque nitendo magis videre, ne videas. Quid nobis in Dei rebus et sole stitiae exspectandum est? Nonne incumbet volentibus supersapere stultitia? Nonne ipsum illud acre intelligentiae lumen stupor hebetis desipienoccupabit? Non enim causa inferior causam naturae potioris intelligit, nec subjacet humanae conceptioni ratio coelestis. Nam intra conditionem infirmitatis erit, quidquid infirmicasu  subditur. Excedit itaque humanam mentem Dei potestas: ad quam si se infirmitas protendet, magis infirma reddetur, dum hoc ipsum quod obtinet amittit, potiore ad obra; quia omnem ejus consectantis se pervica
Abbreviated transcription (Latin):
potuerͣt. nec timere: quȩ gͦ ꝑ fi¬
dẽ di in homine cͣtra naturã st̃.
ea in deo seđ̾m uirtutẽ sꝑs ad na¬
turȩ originẽ in choata. nͣ st̾ natu¬
ralit᷑ estimanda : Uincti pueri
in medio ignis st̃: ign̾e nͣ timent

Expanded text:
potuerunt, nec timere: quae ergo per fipotuerunt, nec timere: quae ergo per fidem Dei in homine contra naturam sunt, ea in Deo secundum virtutem Spiritus ad naturae originem inchoata, non sunt naturaliter aestimanda. Vincti pueri i
Abbreviated transcription (Latin):
dolorẽ corpus. anima corpori ꝑ¬
mixta uiuificet: quȩ ubi cȩlestis
spei ac fidi suȩ. beato calore tͣrenȩ
incorpore suo originis despexit
exordiũ: sui qͦq sensus ac sꝑs cor¬
pus efficit᷑ in dolore. ut patise de¬
sinat sentire. qͦd patit᷑. et qͥd nobs
de natura dñici corporis descen¬
dentis de cȩlo. filii hominis ad¬
huc sermosit: Ipsa t̾rena corpora
timere ac dolere int̾dũ nesciunt:
ex estuandi. babiloniȩ fornacis
flãmas ifrabelitȩ pueri timue¬
rint: & utrũ in illud nr̃e concep¬
cionis corpꝰ. metꝰ tanti ignis inces¬
serit. Quȩro etiã:. an circũburi
se flãmis doluerint.Sed forte ic¬
circo qͥa ñ usti st̃̾. nichil doleant.
& cũ ab fuisse ignibꝰ natura uren¬
di ex istimabit᷑. certe hȩc natu¬
ra corꝑis erat. ut & uri se timeret.¬
&. posset uri. Quod si ꝑ sꝑm fidĩ tͣ¬
rȩna corꝑa. id est scđm elem̃ta cau¬
sarũ cõmuniũ iniciata. neq uri

Expanded text:
dolorem corpus anima corpori pdolorem corpus anima corpori permixta vivificet; quae ubi coelestis spei ac fidei suae beato calore, terrenae in corpore suo originis despexit exordium, sui quoque sensus ac spiritus corpus efficitur in dolore, ut pati se desinat sentire quod patitur: et quid nobis de natura dominici corporis, et descendentis de coelo filii hominis adhuc sermo sit? Ipsa terrena corpora timere ac dolere interdum nesciunt, exaestuandi Babyloniae fornacis flammas Israelitae pueri timuerint, et utrum in illud nostrae conceptionis corpus metus tanti ignis incesserit . Quaero etiam, an circumambiri se flammis doluerint. Sed forte idcirco, quia non usti sunt, nihil doleant; et tum afuisse ignibus natura urendi existimabitur. Certe haec natura corporis erat, ut et uri se timeret, et posset uri. Quod si per spiritum fidei terrena corpora, id est, secundum elementa causarum communium initiata, neque uri
Abbreviated transcription (Latin):
oracio. & a luca ⁊ abuli postula¬
cio. &. ea que in matheo atq mar¬
cho tristiciausq ad mortẽ ẽ. & som¬
ni oburgacio. & rursũ adhortaci¬
O. nichil ambiguitatis relinquĩ :
qͥndo ꝑ prȩcẽ in iohanne qua patri
apłos cõmen. dat. & tristiciȩ
causa. & trans ferendi calieis
dep̃cacio abso luta sit. ñ ase
passionẽ amoueri Año depĩcante.
sed patrẽ ut apłoᷤ se passuro. tue¬
at᷑ orante. & ꝑ. lucã ostensa ad¬
uersũ ⁊ ab ulũ p̃ce. iã de fiducia
uetiti antea somni. secura ꝑmissio
pra hominẽ ẽ. humane trepidaci¬
onis anxietas. & extra tͣreni ẽ cor¬
poris mala . ñ t̃renis inchoatũ cor¬
pus elem̃tis. es. si originẽ filii ho¬
cionis inuexit: nẽ pe &̾ altissimi
uirtꝰ. uirtut᷑e corpori qͦd ex con¬
cepcione sꝑs uirgo gignebat. ad¬
miscuit. Nã cũ ꝑ transfusȩ incor¬
pus animȩ ẽsorciũ. sensus anima¬
ti corporis uiuat. & ipsũ ad illator

Expanded text:
oratio, et a Luca diaboli postulaoratio, et a Luca diaboli postulatio, et ea quae in Matthaeo atque Marco, et tristitia usque ad mortem est, et somni objurgatio, et rursum adhortatio, nihil ambiguitatis relinquunt: cum quando per precem in Joanne, qua Patri apostolos commendat, et tristitiae causa et transeundi calicis deprecatio absoluta sit; non a se passionem amoveri Domino deprecante, sed Patrem ut apostolos se passuro tueatur orante: et per Lucam ostensa adversus diabolum prece, jam de fiducia vetiti autea somni secura permissio pra 352 hominem est, humanae trepidationis anxietas: et extra terreni est corporis mala, non terrenis inchoatum corpus elementis, etsi originem filii hotionis invexit. Nempe et Altissimi virtus, virtutem corporis, quod ex conceptione Spiritus virgo gignebat, admiscuit. Nam cum per transfusae in corpus animae consortium, sensus animati corporis vivat, et ipsum ad illatorum
Abbreviated transcription (Latin):
teribũt. Sed a. apłs. Ecce uetera
transiert. & facta st̃ noua. Sed &
cũ ait. S̾ed &. figura huiꝰ mundi tͣn¬
sibit. Calix gͣ de qͦ patre orat ut
transeat: ñ potest transire nͥ biba¬
t᷑.e. qͦd orat dñs. utiq ꝓhis orat
qͦs eũ his manens. ipse saluauit:
qͦs & patri saluandos reliqͥt. Nune
uͦ sacram̃tũ mortis ꝑ acturꝰ. pa¬
trẽ his custodẽ pͣcat᷑ & missi mneo
angeli. si tam̃ ita ẽ. ñ ãbigua prȩ¬
sciencia ẽ: & obtente ficis mani¬
festa securitas ẽ. cũ eos c̃sumata
oracione adhortat᷑ in somnũ . ẜ̃ f¬
fectũ aũ impetrate oracionis. &
adhortate dormicionis. securita¬
tẽ iã in ipso oꝑe passionis euan¬
gelista demonstrat: cũ apłis om̃ibꝰ
de ꝑsecutoꝵ manibꝰ elapsuris. a¬
qͦs dedisti mͥ. ñ ꝑdidi ex eis quemꝗͣ.
Implet᷑ enĩ ꝑ se oracionis prȩcacio:
&. salui om̃s st̃. Sed orat᷑ patͣ. ut
saluatos ꝑ se. nẽ in nomine suo
saluet ipse: & adeo saluet. ut pe

Expanded text:
. Sed et Apostolus: Ecce vetera transierunt, et facta sunt nova . Sed et cum ait, 351 Et figura hujus mundi transibit . Calix ergo, de quo Patrem orat ut transeat, non potest transire nisi bibatur: et quod orat Dominus; utique pro his orat, quos cum his manens ipse salvavit, quos et Patri salvandos reliquit. Nunc vero sacramentum mortis peracturus, Patrem his custodem precatur: et missi in eo angeli, si tamen ita est, non ambigua praesentia est; et obtentae precis manifesta securitas est, cum eos consummata oratione adhortatur in somnum. Effectum autem impetratae orationis, et adhortatae dormitionis securitatem, jam in ipso opere passionis Evangelista demonstrat, cum apostolis omnibus, de persecutorum manibus elapsuris auos dedisti mihi, non perdidi ex eis neminem . Impletur enim per se orationis precatio, et salvi omnes sunt. Sed oratur Pater, ut salvatos per se, nunc in nomine suo salvet ipse. Et adeo salvat, ut Pet
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs in paradyso die eadẽ fuerit . &. qͥs
derelinqͥ se a do quȩstꝰ sit. Nã que¬
rela derelicti morientis in firmi¬
tas ẽ. ꝓmissio aũ paradysi. uiuen¬
tis di regnũ ẽ.: cõmendacio sꝑs. cõ¬
mendantis c̃fidencia ẽ: tradicio
sꝑs. morientis excessio ẽ. Quȩro
itaq qͥs morit᷑. Nempe qͥ tradidit
qͥ patri cõmendauit sꝑm fuum.

Expanded text:
s in paradiso die eadem fuerit, et quis derelinqui se a Deo questus sit. Nam querela derelicti morientis infirmitas est: promissio autem paradisi, viventis Dei regnum est. Commendatio spiritus, commendantis confidentia est: traditio spiritus, morientis excessio est. Quaero itaque, quis moritur? Nempe qui tradit qui Patri comme
Abbreviated transcription (Latin):
s ego pono eã ame. Potestatẽ e¬
nĩ habeo ponendi eã & potesta¬
tẽ habeo accipiendi eã. Hoc man¬
datũ accepi a patre. Animã suã
&. corpore c̃stitisse ignoramꝰ an¬
gelo ad ioseph ẽfirmante.Surge
& accipe puerũ .& matre eiꝰ &s ua¬
de interrã isrł. Defuncti st̃ eñi:
qͥ q̃rebant animã pueri. Cuus
dei. Si corporis: qͥd habet corpus
potestatis. qͦd ꝑ animȩ motũ ani¬
mat᷑ inuitã : Deinde utrũ man¬
dati aliqͥd corpus acceꝑit. qͦd sine
anima hq̃bes emortuũq est: Si
uͦ qͥsquã putabit anima suã uerbũ
đm ponere. ut rursũ resumat: os¬
tendat uerbũ d̾m mortuũ. idest
qͦd fine sensu atq uita. mortui cor¬
poris modo maneret: qͦd iterũ a¬
nimã fuã ad uiuendũ. qua rursũ
uiuificaret᷑ assũpserit. Sed nec q̾o

Expanded text:
no eam a me. Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum accipiendi eam: hoc mandatum accepi a Patre . Animam suam et corpore constitisse ignoramus, Angelo ad Joseph confirmante: Surge, et accipe puerum et matrem ejus, et vade in terram Israel; defuncti sunt enim, qui quaerebant animam pueri . Cujus Dei? Si corporis; quid habet corpus potestatis, quod per animae motum animatur in vitam? Deinde utrum mandati aliquid corpus acceperit, quod sine anima hebes emortuumque est? Si vero quisquam putabit animam suam Verbum Deum ponere, ut rursum resumat; ostendat Verbum Deum mortuum, id est, ut sine sensu atque vita, emortui corporis modo, maneret, quod iterum animam suam ad vivendum, qua rursum vivificaretur, assumpserit. 58. Dei no
Abbreviated transcription (Latin):
sa significans. Qͥ dũ ad mort̾e de¬
rel inqͥ se significat. homo ẽ. dũ
uͦ homo ẽ. in paradẏso ds regnet.
regnans porrro in paradẏso. patͥ
cõmendet sꝑm di filius: cõmen¬
datũ uͦ patri sꝑm. hominis fili¬
us tradat ad mortẽ. Qͥd nẽ de sa¬
eram̃to facimꝰ cͣtumeliã: Nabes
in cong̃rente ad mortẽ relictũ
se ee̾. qͥa homo ẽ. habes eũ qͥ mo¬
rit᷑ . ꝓfitentẽ se in paradyso regna¬
re. qͥa ds ẽ. Cur hoc qͦd nobis ad
intelligenciã mortis suȩ locutꝰ
ẽ. solũ ad impietatẽ retnemꝰ.
&. id qͦd idem ad de monstracionẽ
immortalitatis sue ẽ ꝓfessus. ta¬
cemꝰ: Si eiꝰdẽ uox hec atq sermo
ẽ. se de relictũ conq̃rentis .&. se
regnare ꝓfitentis. qua fidem
nr̃am in fidelitatis racione diui¬
sit mortuus. qͥ & regnet: cũ ide
ipse de se utrũq testatꝰ sit .& cõ¬
mendans sꝑm .&. exspirans: Qͦ d
si idem cõmendans sꝑm atq tra¬
dens. & regnans. morit᷑ & mor¬

Expanded text:
sa significans: qui dum ad mortem derelinqui se significat, homo est; dum vero homo est, in paradiso Deus regnet, regnans porro in paradiso, Patri commendet spiritum Dei filius; commendatum vero Patri spiritum, hominis filius tradat ad mortem. Quid nunc de sacramento facimus contumeliam? Habes in conquerente ad mortem relictum se esse, quia homo est: habes eum, qui moritur, profitentem se in paradiso regnare, quia Deus est. Cur hoc quod nobis ad intelligentiam mortis suae locutus est, solum ad impietatem retinemus; et id, quod idem ad demonstrationem immortalitatis suae est professus, tacemus? Si ejusdem vox haec atque sermo est, se derelictum conquerentis, et se regnare profitentis: qua fidem nostram infidelitatis ratione divisit mortuus, qui et regnet; cum idem ipse de se utrumque testatus sit, et commendans spiritum, et exspirans? Quod si idem commendans spiritum atque tradens, et regnans moritur et mor
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ ꝓficiebat: cũ egri mortẽ c̃sci¬
encia diuinȩ cognicionis absens
p̃minciasset. Nulla gͦ restat necessi¬
tas flendi: &. tam̃ fletũ ẽ .Eẜ. tomen
q̃ro ciu imputabit᷑ fletꝰ ille: deo.
an animȩ. an corpori. Sed corpus ꝑ
se tantũ ñ habet lacrimas: quas ad
dolorẽ animȩ merentis. ꝓfundat.
Longe aũminꝰ ẽ. ut ds fleuerit: qͥ
glorificandꝰ in lazaro est. Non con¬
uenit aũ ut anima de sepulchro
lararũ uocet. & ad animȩ innexe
corpor pͣceptũ atq uirtutẽ. in mor¬
reuocet᷑. Dolet qͥ glorificand̾ ẽ flet
qui uiuificaturꝰ ẽ. Non ẽ uiuifi¬
caturi flere. nec glorificandi do¬
lere: & tam̃ uiuificat. qͥ&. fleuit.
uel dictoꝵ. ignoracione. de mul¬
tis pauca memoramꝰ. s ut absolu¬
t̃a ex posicionẽ. racio ñ morosa
cõmendet. Cerit dñs atq agit. qͦd
cũ c̃sciencia nescit᷑. qͦd nec ignora
t᷑ & ignorabile ẽ: dũ & ueritas in
rebꝰ ẽ .&. inuirtute sacram̃tũ e̾: ut

Expanded text:
fidem proficiebat: cum aegri mortem conscientia divinae cognitionis absens pronuntiasset. Nulla ergo restat necessitas flendi: et tamen fletum est. Et tamen quaero, cui imputabitur flletus ille? Deo, an animae, an corpori? Sed corpus per se tantum non habet lacrymas, quas ad dolorem animae moerentis profundit. Longe autem minus est, ut Deus fleverit, qui glorificandus in Lazaro est. Non convenit autem, ut anima de sepulcro Lazarum vocet, et ad animae innexae corpori praeceptum atque virtutem, in morrevocetur. Dolet, qui glorificandus est? Flet, qui vivificaturus est? Non est vivificaturi flere, nec glorificandi dolere: et tamen vivificat, qui et flevit, vel dictorum ignoratione de multis pauca memoramus; sed ut absolutam expositionem ratio non morosa commendet. Gerit Dominus atque agit, quod cum conscientia nescitur, quod nec ignoratur et ignorabile est, dum et veritas in rebus est, et in virtute sacramentum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ponit anmĩã qͦd uiuit. Deus itaq
nec mortuus ẽ. nec sepultꝰ ẽ: & ta¬
m̃ ab eo dictũ ẽ. Hec enĩ mittens un¬
gentũ hoc. in corpus meu̾: ad se¬
peliendũ me fecit. Quod in corpꝰ
suũ missũ ẽ: ad sepeliendũ eũ fac

Expanded text:
ponit animam quod vivit. Deus itaque ponit animam quod vivit. Deus itaque nec mortuus est, nec sepultus est: et tamen ab eo dictum est: Haec enim mittens unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit . Quod in corpus suum missum est, ad sepeliendum
Abbreviated transcription (Latin):
deputabit: quãꝙͣ frequent᷑ ani¬
ma di&. sabbata & neomenias. o
disse scͥpta sit. & etiã in qͥbꝰ dã cõ¬
placere.Sed ex ea istud significa¬
cione cõmemorari solitũ eͣ. qua
&s manꝰ & ocłi. & digiti . & brachi¬
ũ. & cor. in corporali d̾o cõmime¬
rant᷑. Nã cũ sꝑs scđ̾m dñi dictũ.
carne &. ossa ñ habet.& qͥ ẽ. nec
demutat᷑ : milla ad soliditatẽ sui
corꝑaliũ parciũ membra c̃ueni¬
unt: s simplȩx ac beata natura.
unũ totũ qͦd est om̃ia. ꝑmanet
Non gͦ ds corꝑalibꝰ modis officio
Deus gͦ nec ponit ad mortẽ. nec re¬
sumit ad uita: s nec corpus mando¬
tũ ad resumendũ habet. qͥa nec
ꝑ se resumit. Dictũ enĩ de corpo¬
ris sui tẽplo ẽ. Soluite tẽplũ hoc
&s. post triduũ suscitabo illud ꝰu¬
sertat gͦ tẽplũ corporis sunds
qͥs ponit animã ut resumat: Corpus
eñĩ ñ ꝑ se resumit. s ꝑ d̾m suscitat᷑
Suscitat᷑ aũ qͦd ẽ mortuũ: & nec

Expanded text:
bit: quamquam frequenter anima Dei et sabbata et neomenias 363 odisse scripta sit, et etiam in quibusdam complacere . Sed ex ea istud significatione commemorari solitum est, qua et manus et oculi et digiti et brachium et cor in corporali Deo connumerantur. Nam cum scarnem et ossa non habeat ; ei, qui est nec demutatur , nulla ad soliditatem sui corporalium partium membra conveniunt; sed simplex ac beata natura, unum totum quod est omnia permanet. Non ergo Deus corporalibus modis officio Deus ergo nec ponit ad mortem nec resumit ad vitam. Sed nec corpus mandatum ad resumendum habet: quia nec per se resumit. Dictum enim de corporis sui templo est: Solvite templum hoc, et post triduum suscitabo illud . Suscitat ergo templum corporis sui Deus. Et quis ponit animam, ut resumat? Corpus enim non per se resumit, sed per Deum suscitatur. Suscitatur autem quod est mortuum, et nec
Abbreviated transcription (Latin):
tradens sꝑm mortuus ẽ: int̃rogo
utrũ corpꝰ animã cõmendet. an
d̾s. corporis animã. Nã sꝑu fre¬
quent̃ significari animã ñ am¬
biguũ ẽ. & uel ex hoc ipso quod
mendari anim̃a a corpore. adis¬
soluendo. uiuentẽ. a corrũpendo.
et̃nã. a resuscitando. manentẽ.
radyso fuerit cũ latrone: qͣro an
se pulchro receptꝰ. in paradyso
manserit: an uͦ in paradyso manens.
relictũ se a d̾o quȩstꝰ sit̾. Unꝰ eñi¬

Expanded text:
mortuus est: interrogo utrum corpus animam commendet, an Deus corporis animam? Nam spiritu frequenter significari animam non ambiguum est: et vel ex hoc ipso, quodmendari animam a corpore, a dissolvendo viventem, 365 a corrumpendo aeternam, a resuscitando manentem; n paradiso fuerit cum latrone. Quaero an sepulcro receptus in paradiso manserit? An vero in paradiso manens, derelictum se a Deo quaestus sit? ce
Abbreviated transcription (Latin):
re ab impiis đr s ipse patise uel
le p̃dicat. Infirmꝰ eẽ ẽtendit᷑ sed
se potentẽ. dũ consternatis ꝑse¬
cutoribꝰ obuius ñ sustinet᷑ ostendit.
Dolere uulnera carnis arguit᷑. s
in eo qͦd carnẽ auris reddit exuul¬
nere. caro ipse cũ sit. extra carna¬
lẽ tam̃ naturã dolendi uulneris
repit᷑ : quia dũ &. manu truncam
aur̃e attingit. manꝰ illa de corpore
est. & dũ manus aur̃e. ꝓducit ex
uulnere. ñ eẽ manꝰ illa corꝑis sig¬
nificat᷑ infirmi. Sed c̃tumeliosa¬
ẽẽ ei crux dr. At qͥ ꝑ hanc hominis
filius sedere adextris uirtutis ui¬
dendꝰ ẽ. & ex partu uirginis homo
natꝰ in maiestate sua. cũ angelis
ẽ innubibꝰ reuersurꝰ. Non tenes
irreligiose rerũ naturaliũ cau¬
sas.&. dũ impietatis atq erroris
sꝑuplenꝰ sacram̃tũ fidi ñ intelli¬
gis. ex ipso secłi sensu hebetudine
heretica disꝓficis. Omẽ enĩ qͦd ti¬
met᷑. uitari necesse ẽ dũ timet᷑:

Expanded text:
re ab impiis dicitur? Sed ipse pati velle re ab impiis dicitur? Sed ipse pati velle se praedicat. Infirmus esse contenditur? Sed se potentem, dum consternatis persecutoribus obvius non sustinetur, ostendit. Dolere vulnera carnis arguitur? Sed in eo, quod carnem auris reddit ex vulnere, caro ipse cum sit, extra carnalem tamen naturam dolendi vulneris reperitur: quia dum et 344 manu truncam aurem attingit, manus illa de corpore est, et dum manus aurem producit ex vulnere, non esse manus illa corporis significatur infirmis.  dicitur. Atquin per hanc hominis filius sedere a dextris virtutis videndus est, et ex partu virginis homo natus in majestate sua cum coeli est nubibus reversus. Non tenes irreligiose rerum naturalium causas: et dum impietatis atque erroris spiritu plenus sacramentum fidei non intelligis, ex ipso saeculi sensu hebetudine haeretica disproficis. Omne enim, quod timetur, vitari necesse est dum timetur;
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd legeras. reconde gladiũ tuum
thecã: calicẽ quẽ dedit mͥ patͣ. nͣ
bibã illũ: Quomͦ enĩ ꝑ paciendi
metũ transferri ase de p̾caret᷑
qͦd ꝑ dispensacionis studiũ festina¬
ret implere: Non enĩ conuenit:
ut pati nolit. qͦd pati uelit. ¶. eũ
pati eũ uelle cognosceres: religi¬
osius fuerat dicti intelligeneiam
ẽfiteri. quã ad id impie stulticiȩ
furorẽ. ꝓrũꝑe. ut eũ assereres ne
tuę pugnã. etiã hoc dicto dñicȩ
uocis armabis. Deus meus. quare
me dereliqͥsti : Post c̃tumeliã eñi
erucis. forte dignacionẽ ab eo pa¬
tͣm auxilii existimes recessisse. &
huc desolatȩ infirmitatis suȩ q̃¬
relã exstitisse. Si tͥ itaq in xꝑo con¬
tẽptꝰ & infirmitas. &. crux ẽtu¬
melia ẽ: oportuerat te dict huiꝰ
immemor̾e ñ fuisse. Uerũ dico uo¬
bis: amodo uidebitis filiũ homi¬
nis sedentẽ adextris uirtutis. &
in passione timor: ubi in firmitas.
ubi dolor. ubi c̃tumelia: Cime¬

Expanded text:
de gladium tuum in thecam: calicem, quem dedit mihi Pater, non bibam illum ? Quomodo enim per patiendi metum transferri a se deprecaretur, quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit, ut pati nollet, qui pati vellet. Et cum pati eum velle cognosceres; religiosius fuerat dicti inintelligentiam confiteri, quam ad id impiae stultitiae furore prorumpere, ut eum assereres ne tuae pugnam etiam dicto dominicae vocis armabis: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Post contumeliam enim crucis, forte dignationem ab eo paterni auxilii existimes recessisse, et hinc desolatae infirmitatis suae querelam exstitisse. Si tibi itaque in Christo contemptus et infirmitas et crux contumelia est; oportuerat te dicti hujus immemorem non fuisse: Verum dico vobis, amodo videbitis filium hominis sedentem a dextris viin passione timor? ubi infirmitas? ubi dolor? ubi contumelia? Time
Abbreviated transcription (Latin):
missũ. Uere hȩc impie intelli¬
genciȩ uiolenta p̃sumpcio quã
sibi inom̃i dictoꝵ. dñicoꝵ gene¬
re cõpugnat: ut qͥad mortẽ fes¬
tinat ut qͥ ꝑ eã honorificandꝰ ẽ.
ut qͥ postea adextris uirtutis ses¬
surus ẽ. in his tot beatitudinũ
causis. mori timuerit: & ob id
ad necessitat̾e moriendi deser¬
tũ se a d̾o suo q̃rat᷑: cũ in beatis
alis ee̾t mortẽ ob eundo manfu

Expanded text:
elligentiae violenta praesumptio, quam sibi in omni dictorum dominicorum genere compugnat: ut qui ad mortem festinat, ut qui per eam honorificandus est, ut qui post eam a dextris virtutis sessurus est, in his tot beatitudinum causis mori timuerit, et ob id ad necessitatem moriendi desertum se a Deo suo queratur, cum in beatis illis esset mortem obeundo mansu