comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do uident obscurari luna et dicunt. malefi¬
ci illam deponunt: cum certis temꝑibꝰ de¬
fectum sutim habeat scd̾m dĩ dispositionẽ.
Non curat tam᷑ ista uerba hominũ. illa quę
incȩlo ẽ. S quid e incęlo: Insir mam̃to cęli ẽ.
Cuius gͦ cor infir mamͣto libridi ẽ ista ncurat.
Nam cęlum idest sir mamĩtum: intelligitur
ꝑfiguram liber iegis. Ido quodã loco dicit᷑
extendens cęlum sicut pellem. Si extenditur
tanquam pellis: tanquã liber ẽ extentus ut
legatur. Trans acto autem temꝑre qͦ legitur¬
ict. ꝓpt̾ea enim legitur lex quia nͣdum uenimad
illã sapientiam quȩ implet corda et m̾tes intuen¬
tium. non opus erit ut aliquid ibi nobis legat᷑:
quiam eo quod nob̃ legitur. sillabȩ sonant et tͣn¬

Expanded text:
do vident obscurari lunam, et dicunt, Malefido vident obscurari lunam, et dicunt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibus defectum suum habeat secundum Dei dispositionem. Non curat tamen ista verba hominum illa quae in coelo est. Sed quid est, In coelo? In firmamento coeli est. Cujus ergo cor in firmamento libri Dei est, ista non curat. 6. Nam coelum, id est, firmamentum, intelligitur per figuram Liber Legis. Ideo quodam loco dicitur, «Extendit coelum sicut pellem» . Si extenditur sicut pellis, tanquam liber est extentus, ut legatur. Transacto autem tempore non legitur. Propterea enim legitur Lex, quia nondum venimus ad illam Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: et non opus erit ut aliquid ibi nobis legatur. Quia in eo quod nobis legitur, syllab
Abbreviated transcription (Latin):
luminaribꝰ fingunt bomines ÷ et patienter
ferre omnes etiam de se falsas criminatio
nes. Hoc ipsum qđ iam dudum dixi. qͥa illa
stella mercurii ẽ: et illa stella saturmẽ. et
illa stella iouis ẽ: conuitia fiunt stellis. Quid
ille cum audiunt tanta conuitia nmquiã
mouentur ⁊ aut nͨ exercent cursus suos:
Sic et homo qui mnatione ꝑuersa et cortuo¬
sa habet u̾bum di : sicut luminare ẽ fulgens
inscło. Quanta qui sibi uidentur honorare
solem. de illo mentiuntur. Qui dicunt. xp̃c ÷
sol: mentiuntur de sole. Nouit sol dominũ
suum eẽ. xp̃m: et creatorem suum. Et si in¬
dignari potest. acerbius indignatur contra
falso honorantẽ: quã contra contumcliosũ.
Seruo enimbono: maior contumelia ẽ inui¬
ria domin. Quanta falsa de ipsis lumina¬
ribꝰ quidam dicunt÷ et ferunt. tolerant:
et non mouentur. Quare: Quia incȩlo st̃.
Cȩlum autẽ quid eͣe Nec hoc p̃t̾mitiamus.
Quedam deluna mentiuntur homines. qͣn¬

Expanded text:
luminaribus fingunt homines, et patluminaribus fingunt homines, et patferre omnes etiam de se falsas criminatnes. Hoc ipsum quod jam dudum dixi, quia illa stella Mercurii est, et illa stella Saturni est, et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. Quid? illae cum audiunt tanta convicia, numquid moventur, aut non exercent cursus suos? Sic et homo qui in natione perversa et tortuosa habet verbum Dei, sicut luminare est fulgens in coelo. Quanti qui sibi videntur honorare solem, de illo mentiuntur? Qui dicunt, Christus est sol, mentiuntur de sole. Novit sol Dominum suum esse Christum et Creatorem suum. Et si indignari potest, acerbius indignatur contra falso honorantem, quam contra contumeliosum. Servo enim bono major contumelia est injuria Domini. Quanta falsa de ipsis luminaribus quidam dicunt? Et ferunt, tolerant, et non moventur. Quare? Quia in coelo sunt. Coelum autem quid est? Nec hoc praetermittamus: quanta mentiuntur homines, quan
Abbreviated transcription (Latin):
corda cortim. et si non frustra audiant et res¬
pondeant sursum se habere cor: si mutentur
eum qui ait. nr̃a aute conuet satio inclis oͣ
Qui ergo sunt insuꝑins et de suꝑnis cogitant
sicut dictum eͣ. ubie̾ tbesaurus tuus ibie᷑ it
cor tuum. de ipsis cogitationib suꝑnortm
patientes fiunt : et quicqͥd int̾ra commnittit᷑
sic noncurant donec ꝑagant itinera sua quẽ¬
admodum non curant luminaria cęli. insi
quomͦ exerceant dies et noctes. quãuis tan¬
ta mala uideant ficri suꝑ t̾ram. S facile ẽ for¬
te ut ferant nuisti miquitates malorum: quȩ
non impsoᷤᷤ fiunt. S sicut ferunt qui mn alios
fiunt : sic ferant et quȩ iipsos frunt. Non
enim ꝓpt̾ea debent ferre et colerare qͥa ĩalioᷤ
fiunt. Et si inse fiant: non debent ꝑdere to¬
lerantiam. Nam qui ꝑ did̃it tolerantiã: cęci¬
dit decelo. Qui autẽ fixum habet cor incȩlo
t̾ra ipsius laborat int̾ra. Quanta et de ipsis

Expanded text:
corda eorum, si non frustra audiant et rescorda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se habere cor, si imitentur eum qui ait, «Nostra autem conversatio in coelis est» . Quia ergo sunt in supernis, et de supernis cogitant, sicut dictum est, «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum» ; de ipsis cogitationibus supernorum patientes fiunt; et quidquid in terra committitur, sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli, nisi quomodo exerceant dies et noctes, quamvis tanta mala videant fieri super terram. Sed facile est forte, ut ferant justi iniquitates malorum, quae non in ipsos fiunt: sed sicut ferunt quae in alios fiunt, sic ferant et quae in ipsos fiunt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
adoras inxp̃o ista t̾rena quamuis de illis simili¬
tudo quedam data ẽ ad significandos scõs: de
quacumq creatura data fuerit similitudo. tu
intellige similitudinẽ creature. et adora arti¬
Numqͥd iste sol quẽ et minutissima animalia
nob̃cum uident: S de quo dictum e. erat lu¬
men uerum qđ illuminat omnẽ hominẽ ue-¬
mentẽ inhunc mundũ. Nam lux ista ñ homi¬
nem solum illuminat : s et ium̃tã pecora : et
omnia animalia. Qd̃ autẽ illuminat omnẽ
homine̾. incorde illuminat: ubi intellectum
solus habet. Intelligat gͦ caritas ura. quibus
inmundo. uerbum uitȩ habentes. Quodãmͦ
admonuit nos et istum psalmum intelligere:
et pͥnoscere titulum ipsius. Tales enim inqͥb
habent. et committuntur tanta mala: nec
deuiant de suꝑ stellȩ fixe incȩlo agentes ꝑtractꝰ
cȩlestis quȩ illis pͣsticit. et constituit creator
ipsorum: sic debent sci. s si icelo figantur

Expanded text:
adoras in Christo ista terrena, quamvis de illis similiadoras in Christo ista terrena, quamvis de illis similitudo quaedam data est; ad significandos sanctos de quacumque creatura ducta fuerit similitudo, tu intellige similitudinem creaturae, et adora artis Christus : numquid iste sol quem et minutissima animalia nobiscum vident? Sed de quo dictum est: «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Nam lux ista non hominem solum illuminat, sed et jumenta et pecora et omnia animalia: quod autem illuminat omnem hominem, in corde illuminat, ubi intellectum solum habet. 5. Intelligat ergo Charitas Vestra, quibus in mundo, verbum vitae habentes:» quodam modo admonuit nos et istum psalmum intelligere, et praenoscere titulum ipsius. Tales enim sancti habent, et committuntur tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae in coelo, agentes per tractus coelestes, quae illis praestituit et constituit Creator ipsarum; sic debent sancti, sed si in coelo figantur
Abbreviated transcription (Latin):
tatione: ut sitis inrep̃bensibiles et sinceres. mm¬
maculati filii di inmedio nationis tortuose et
ꝑuerse: in quib apparetis sicut lummaria
inmundo. uerbum tutȩ habentes. Similitu
luminaria cęli. quia md.e aliqͣ similitudo duc¬
tac̃ ad significationẽ scoꝵ : prius hoc explicemus
udeatur adorandus sol. aut luna. aut stellȩ.
aut celum. quia aliqua de illis similitudo duc
sae̾ qua significarentur sc̃i: quia multa sunt
de quib ductae̾ similitudo ductaẽ ad signifi¬
candos scõs quȩ non adorantur. Siemmqͥcqͥd
ẽ unde similitudo ducitur ad sc̃os adorandum
tͥ putas: ad ora montes et colles: quia dictũ ẽ.
montes exultauerunt uelut arietes. et colles
uelut agni ouium. Tu de sc̃ĩs dicis: ego de ipso
xp̃o dico. Ad ora leonẽ: quia dictum est uicit
leo de tribu iuda. Ad ora petram: quia petram:¬
quia dictum ẽ. petra autẽ erat xp̃c. Si autẽ nõ

Expanded text:
tatione; ut sitis irreprehensibiles, et sinceres, imtatione; ut sitis irreprehensibiles, et sinceres, immaculati filii Dei in medio nationis tortuosae et perversae, in quibus apparetis sicut luminaria in munluminaria coeli, quia inde aliqua similitudo ducta est ad significationem sanctorum; prius hoc explicemus a tibi videatur adorandus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, quia aliqua de illis similitudo ducta est, qua significarentur sancti; quia multa sunt de quibus ducta est similitudo ad significandos sanctos, quae non adorantur. Si enim quidquid est unde similitudo ducitur ad sanctos, adorandum tibi putas; adora montes et colles, quia dictum est: «Montes exsultaverunt velut arietes, et colles velut agni ovium» . Tu de sanctis dicis, ego de ipso Christo dico. Adora leonem, quia dictum est, «Vicit leo de tribu Juda» : adora petram, quia dictum est, «Petra autem erat Christus» . Si autem non
Abbreviated transcription (Latin):
et iudebitis psalmũ⁊ ec ex fronte psalmi cognos¬
cetis eum. Infronte enim habet psalmus iste.
psalmus ipsi dauid: quarta sabbatoꝵ. In limine
est titulus: inpostib fixuse. Uolunt homines
titulum cognoscere: & sic domum intrare. Reco¬
lamus gͦ scripturam scam ingenesi pͥmo die qͥd
sit factum. iuenimus uicẽ: scdo die qͥd sit factũ:
inueniinus fir mam̃tum qd̵ appellauit ds glũ:
tcio die qͥd sit factum inuemimus spetiem t̾rȩ
et maris. et segregationẽ: ut omnns congrega¬
tio aquarum uocaretur mare. et arida uota.¬
retur t̾ra. Quarto die luminaria fecit
ds incęlo: solem inpotestatem diei :
lunam et stellas ĩpotestatem noctis.
Hoc quarto die fecit. Qd sibi ergo uult qd̵
de quarto die accepit psalmus titulum: inqͦ
psalmo docetur patientia adi̾sus felicitates
maloꝵ. et labores bonorum: Habes pauluon
apłm dicentem sc̃is fidelib roboratis in xp̃o.
Omnia facite sine mur muratione. et disdep¬

Expanded text:
et videbitis Psalmum, et ex fronte Psalmi cognoset videbitis Psalmum, et ex fronte Psalmi cognoscetis eum. In fronte enim habet psalmus iste, «Psalmus ipsi David, quarta sabbatorum.» In limine est titulus, in postibus fixus est. Volunt homines titulum cognoscere, et sic domum intrare. Recolamus ergo Scripturam sanctam in Genesi, primo die quid sit factum; invenimus lucem: secundo die quid sit factum; invenimus firmamentum, quod appelle et maris, et segregationem, ut omnis congregatio aquarum vocaretur mare, te arida vocaretur terra. Quarto die, luminaria fecit Deus in coelo ; solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis : hoc quarto die fecit. Quid sibi ergo vult quod de quarto die accepit Psalmus titulum; in quo psalmo docetur patientia adversus felicitates malorum, et labores bonorum? Habes Paulum apostolum dicentem sanctis fidelibus roboratis in Christo: «Omnia facite sine murmuratione et discep
Abbreviated transcription (Latin):
ista sidera incęlo. ex quo illi eẽ. cȩꝑunt. Ante
et eminuerunt in boc scło cum carigẽnt ho¬
minibr. non ꝓpt̾ uitam ȩt̾nam. s ꝓpt̾ cõmodũ
temꝑale deferebantur eis diuini honores: Ua¬
tes enim scłi decepti et deciꝑe uolentes. in eoꝵ
eẽt. illud sydus⁊ & illud illius. Homines autẽ
qui ante non aspexerant ut uiderent qͥa ibi
erant illa sidera anteꝗͣ. nascerentur decepti
credidunt: et concepta ẽ opimo uanitatis. Hac
opinionẽ erroris diabolꝰ confirmauit: xp̾c eu̾tit.
Nos gͦ scdm qđ loquimur: quarta sabbatoru̾
quartus dies intelligitur adie dominica. Atten¬
dat itaq caritas ura: quid sibi uelit iste titulus.
Hinc grande mistium: et rẽ uera occultum. Nã
pleraq ipsius psalmi manifeste sonant: et ma¬
nifeste mouent. et cito intelliguntur. Hic autẽ
titulus quod fatendum ẽ habet non parũ obscu¬
ritatis: s aderit dominꝰ et serenabit nubilum.

Expanded text:
ista sidera in coelo, ex quo illi coeperunt: et ante ista sidera in coelo, ex quo illi coeperunt: et ante et eminuerunt in hoc saeculo, cum chari essent hominibus, non propter vitam aeternam, sed propter commodum temporale, deferebantur eis divini honores. Veteres enim saeculi decepti, et decipere volentes, in eoruesset illud sidus, et illud illius: homines autem qui antea non aspexerant, ut viderent quia ibi erant et illa sidera antequam nascerentur, decepti crediderunt; et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Nos ergo secundum quod loquimur, «quarta sabbatorum» quartus dies intelligitur a die dominico. Attendat itaque Charitas vestra quid sibi velit iste titulus: hic grande mysterium, et revera occultum. Nam pleraque ipsius Psalmi manifeste sonant, et manifeste movent, et cito intelliguntur; hic autem titulus, quod fatendum est, habet non parum obscuritatis: sed aderit Dominus, serenabit nubilum,
Abbreviated transcription (Latin):
oogaturtis eͣ psalmꝰ iste sabbati.¬
ꝓatientiã inlaborib iustoꝵ. Contͥ
iniquoꝵ felicitates patientiã docet: patien¬
tiam edificat. Hoc habet totus a capite usq
infinẽ. Quare gͦ talem habet titulum. in qrͣ¬
ta sabbati: Una sabbati dies dominicꝰ e᷑ scdã
sabbati. scd̾a feria. que scłares. dicm lunȩ
uocant. Tercia sabbati. tertia feria: quẽ diẽ
illi martis uocant. Quarta gͦ sabbatorum
quarta feria. qui mercurii dies dicit᷑ a paga¬
nis et amultis xp̃ianis ÷ s nolumus ut di¬
cant ÷ atq utinam corrigantur et non di¬
cant. Sicenim babent linguã suã. qͣutant̃.
Nonenim et mom̃ib gentib f̾ca dicunt. Mul
te gentes alic atq aliȩ alter uocant. Melius gͦ
de ore x̃p̃iano ritus ioquendi eccłiasticus ꝓcc̃¬
dit. Camen si quem forte consuctudo traxerit
ut illud exeat ex ore qd imꝓbat corde. intelli.¬
gat illos omnes de quorum nominibꝰ appesla¬
ta sunt sidera homines fuisse. nec ex eo cȩpisse

Expanded text:
octurus est psalmus iste patientiam in laboribus justorum: contra iniquorum felicitates patientiam docet, patientiam aedificat. Hoc habet totus a capite usque in finem. Quare ergo talem habet titulum, «in quarta sabbati?» Una sabbati, dies dominicus est; secunda sabbati, secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant; tertia sabbati, tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta ergo sabbatorum, quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a Paganis, et a multis Christianis: sed nollemus; atque utinam corrigant, et non dicant sic. Habent enim linguam suam qua utantur. Non enim et in omnibus gentibus ista dicune aliae aliter atque aliter vocant. Melius ergo de ore christiano ritus loquendi ecclesiasticus procedit. Tamen si quem forte consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore quod improbat corde, intelligat illos omnes, de quorum nominibus appellata sunt sidera, homines fuisse, nec ex eo esse coepisse
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ne quis putaret naturales eẽ iniquitãs
quȩ mutari non possunt: fuistis enim in qͥt
aliquando tenebrȩ. nunc autem lux indn̾o: sic̃
filii lucis ambulate. Lux inquit indomino.
non inuob̃ ⁊ cor gͦ inlibro. Si cor inlibro: cor
infirmamento cęli. Si ibi ẽ cor mde lucet:
et non mouetur in iniquitatib subt̾positis:
non quia ibiẽ incelo ꝑcarne̾. s quia ibi ẽ ꝑ
conu̾sationẽ: scđm quod dictum ẽ. nr̃a aute
conu̾satio incęlis eͣ. Non potes cogitare illã
cnutate̾r quia nͣdum uides. Nis cogitare cęlũ:
Librum di cogita. Andipsalmum. Et in lege¬
Et in lege cius meditabitur die ac nocte. Et ibidictꝰ

Expanded text:
Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, quae mutari non possunt: «Fuistis enim,» inquit, «aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate» . «Lux,» inquit, «in Domino:» non in vobis. Cor ergo in libro: si cor in libro, cor in firmamento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: non quia ibi est in coelo per carnem, sed quia ibi est per conversationem, secundum quod dictum est, «Nostra autem conversatio in coelis est.» Non potes cogitare illam civitatem, quia nondum vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. Audi psalmum: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
te ierłm ubi angłi uiuunt. uude nos mͦ ꝑegrina¬
mur÷ et ꝑegrinatio nra gemit: gemit autem si
scius quia ꝑegrinamur. Nam odit ualde patͥ.¬
am: qui putat sb̃n eẽ cum ꝑegrinatur. Nũqͥd
milla ciuitate. ubi sunt angłi eugłm legitur
aut apłs: Herbo dĩ pascuntur. Quod ũbũ
dĩ ut sonaret nob̃ ad tempus. uerbum caro
factum ẽ et habitauit in nob̾ S tam̃ ipsalex
quȩ scͥpta ẽ: firmam̃tũ nob̃ ẽ. Ibisit cornrm: ñ
impellitur iimiquitatib hominũ. Nictum e
gͦ. extendit cęlum sicut pellem. Cum autem
transeunt temꝑa necessitatis librorum: fit qd̃
dictum ẽ. cęlum plicabitur ut liber. Quiergo
sursum habet cor: ipsum cor ipsius luminare⁊
Incȩlo fulget: nec uincitur tenebris. Infra em
sunt tenebrȩ: tenebrȩ autem iniquitas: nĩcõ¬
mutabiles tenebrȩ. Iam et hesteruodie cõme¬
morauimus. S quihodie tenebrȩ sunt: siue¬
lint cras lux erunt. Qui tenebrȩ huc ingressi
sunt: si ueluit iam lux ẽẽ possinit. Aꝑte enim

Expanded text:
te Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legitur, aut Apostolus? Verbo Dei pascuntur: quod Verbum Dei, ut sonaret nobis ad tempus, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed tamen ipsa Lex, quae scripta est, firmamentum convellitur iniquitatibus hominum. Dictum est ergo, «Extendit coelum sicut pellem.» Cum autem transeunt tempora necessitatis librorum, quid dictum est? «Coelum plicabitur ut liber» . Qui ergo sursum habet cor, ipsum cor ipsius luminare est: in coelo fulget, nec vincitur tenebris. Infra enim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquitas; non incommutabiles tenebrae. Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt: qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam lux esse possunt. Aperte enim
Abbreviated transcription (Latin):
go suꝑ cȩlum cęli sẽdet ad dexteram patris: bocẽ
quod dicit apłs. ipse est qui ascendit suꝑ omneᷤ
cȩlos. Quid enim cȩlorum restat post celũ celie
Quos et cȩlos cȩlorum possumus dicere: sicut uo¬
cauit firmam̃tum cȩlum: Quod tam̃ celum. eti¬
am cȩlos legimus ubi scriptum ẽ: et aquȩ quȩ
suꝑ celos sunt laudent nom̃ domini: Eqm̃
inde uenturus est adiudicandos uiuos et mor¬
tuos: attende quod sequitur:. Ecce dabit uocẽ
suam uocẽ uirtutis: Ille qui sicut agnus corã
tondente se fuit sine uoce: ecce dabit uocem
suam: Nec uocem infirmitatis ut uidicandus:
s uocem uirtutis tanquam uidicaturꝰ. Non e-¬
nim deus occultꝰ sicut pͥus et in hominum ui¬
dicio non aꝑiens os suum: sed deus manifestꝰ
ueniet deus nr̃ et nonsilebit: Quid desꝑatis
infideles: Quid irridetis : Quid dicit seruus ma¬
lus: Tardat dominus meus uenire: Eoce dabit

Expanded text:
go super coelum coeli sedet ad dexteram Patris. Hoc est go super coelum coeli sedet ad dexteram Patris. Hoc est quod dicit Apostolus: Ipse est qui ascendit super omnes coelos . Quid enim coelorum restat post coelum coeli? Quos et coelos coelorum possumus dicere, sicut vocavit firmamentum coelum; quod tamen coelum, etiam coelos legimus, ubi scriptum est: Et aquae quae super coelos sunt, laudent nomen Domini . Et quoniam inde venturus est ad judicandos vivos et mortuos, attende quod sequitur: Ecce dabit vocem suam, vocem virtutis. Ille qui sicut agnus coram tondente se fuit sine voce , ecce dabit vocem suam: nec vocem infirmitatis, tanquam judicandus; sed vocem virtutis, tanquam judicaturus. Non enim Deus occultus, sicut prius, et in hominum judicio non aperiens os suum; sed Deus manifestus veniet; Deus noster, et non silebit . Quid desperatis, infideles? quid irridetis? Quid dicit servus malus: Tardat Dominus meus venire ? Ecce dabit
Abbreviated transcription (Latin):
sua. sed fide preuenit oꝑa sua: Plures sane oo¬
dices greci non habent manus : smanum Ed
tantum dem ualet: quoniam pro oꝑib positũ
est Wallem autem latini interpretes sic trans¬
ut manum suam deo: quoniam planuis esset hoc
posset: quia ingreca lingua id. pronomen non
solum eius. s etiam uel suam uł suas potest intel¬
ligi: Suam gͦ si manum: suas autem simanus:
dices hñt: et manum eius et manum suam
pot̃ intelligi: Quod uero rarum ẽ in codicibus
latine dici pot̃: Hinc iam uelut de cursis ꝑ pro¬
nimus. hortatur ad laudem xp̃i: ac deide fu
qui ascendit suꝑ cȩlẽ cȩlorum ad orientẽ: uł sic̃
non nulli codices babent. qui ascendit suꝑ celum
celi ad orientem: In his uerbis ille non intelligit
xp̃m: quieiꝰ resurrectionem ascensionemq non
credit: Ad orientem uero quod addidit. nonne
etram ipsum locum. quoniam in partib oientis:
ẽ ubi resurrexit. et unde ascendit expressit: Er¬

Expanded text:
sua, sed fide praevenit opera sua. Plures sane cosua, sed fide praevenit opera sua. Plures sane codices non habent, manus, sed, manum; quod tantumdem valet, quoniam pro operibus positum est. Mallem autem latini interpretes sic transvel manum suam Deo; quoniam planius hoc esset, fieri posset, quia in graeca lingua id pronomen αὐτῆς, non solum ejus, sed etiam suam vel suas potest intelligi: suam ergo, si manum; suas autem, si manus. dices habent, et manum ejus, et manum suam, potest intelligi: quod vero rarum est in codicibus latine potest dici. 42. Hinc jam, velut decursis per pronimus, hortatur ad laudem Christi, ac deindequi ascendit super coelum coelorum ad orientem: vel sicut nonnulli codices habent, Qui ascendit super coelum coeli ad orientem. In his verbis ille non intelligit Christum, qui ejus resurrectionem ascensionemque non credit. Ad orientem vero quod addidit, nonne etiam ipsum locum, quoniam in partibus orientis est ubi resurrexit et unde ascendit, expressit? Er
Abbreviated transcription (Latin):
inmilib letantium. prosꝑum iter habens: et
ꝑ transiit de hoc mundo ad patrem: ut fiat
in ea quod sponsus ipse dicit. qui transiit de
hoc mundo ad patrem. uolo ut ubi ego sum
et isti sint mecum : S abinicio fidei: Quia
ergo ut bona oꝑa sequantur precedit fides
nec ulla sunt bona opera. nisi quȩ secuntur pre¬
cedentem fidem: nichil aliud uidetur dictum
ethiopia preueniet manus eius deo: nisi ethio.¬
pia credet deo: Sic enim preuenit manus eiꝰ:
idẽ oꝑa eius: Quiꝰ : nisi ipsuis ethiopie: Quia
hoc nichil aliud dictum ẽ. quam ethiopia pre¬
ueniet manus suas deo: id ẽ credendo indm̃
preueniet opera sua: Ex istimo enim inquit
apostolus: iustificari hominem ꝑfidem sine
Ronne et gentium: Sic ergo ethiopia quȩ
uidetur extrema gentium: iustificatur ꝑfide̾
sine oꝑibus legis: Non enim ut iustificetur de
legis oꝑibus głatur: nec p̃ponit fidei merita

Expanded text:
in millibus laetantium, prosperum iter habens, et in millibus laetantium, prosperum iter habens, et pertransiit de hoc mundo ad Patrem : ut fiat in ea quod sponsus ipse dicit, qui transiit de hoc mundo ad Patrem, Volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum ; sed ab initio fidei. Quia ergo ut bona opera sequantur, praecedit fides, nec ulla sunt bona opera, nisi quae sequuntur praecedentem fidem: nihil aliud videtur dictum, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, nisi, Aethiopia credet Deo. Sic enim praeveniet manus ejus, id est opera ejus. Cujus, nisi ipsius Aethiopiae? Quia Ac per hoc nihil aliud dictum est, quam Aethiopia praeveniet manus suas Deo, id est, credendo in Deum praeveniet opera sua. Existimo enim, inquit Apostolus, justificari hominem per fidem sine nonne et Gentium  ? Sic ergo Aethiopia, quae videtur extrema Gentium, justificatur per fidem sine operibus Legis. Non enim, ut justificetur, de Legis operibus gloriatur; nec praeponit fidei merita
Abbreviated transcription (Latin):
siculos: ut non sit ineis unus uersiculus deo reg¬
na terrȩ. s deo infine sit uersus suꝑioris : atq ita
dicatur. ethiopia p̃ueniet manus eius deo: ac
deinde sequatur in alio uersu regna t̃rȩ canta¬
te deo psallite domino: Qua dutinctione mul-¬
torum codicũ & auctoritate digniorum conso¬
nantia. si ne dubio preferenda fides cõm̃dar
michi uidetur quȩ oꝑa precedit: quia sine bo¬
norum oꝑum meritis. ꝑfidem iustificatur im¬
pus: sicut dicit apostolus: Credenti in eum
qͥustisicat imptu̾deputatur sides eius adiustici¬
am: ut de inde ipsa fides ꝑdilectionem inci-¬
piat oꝑari: Ea quippe sola bona oꝑa dicenda
sunt: quȩ fiunt ꝑ dilectionem dei: Ioȩc autem
necesse est antecedat fides ut inde ista non abistis
incipiat illamt: quoniam nullus oꝑatur ꝑdilectio¬
incanticis canticorum: Renies et ꝑtransies ab
initio fidei: Uenit enim tanquam currus dei

Expanded text:
habent, ut non sit in eis unus versiculus, Deo reghabent, ut non sit in eis unus versiculus, Deo regna terrae; sed, Deo, in fine sit versus superioris, atque ita dicatur, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur in alio versu, Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, multorum codicum et auctoritate digniorum consonantia, sine dubio praeferenda, fides commendari mihi videtur, quae opera praecedit: quia sine bonorum operum meritis per fidem justificatur impius, sicut dicit Apostolus, Credenti in cum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ; ut deinde ipsa fides per dilectionem incipiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est antecedat fides, ut inde ista, non ab istis incipiat illa; quoniam nullus operatur per dilectioin Canticis canticorum: Venies, et pertransies ab initio fidei . Venit enim tanquam currus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tores: Proxp̃o enim inquit legatione fungimur.
tanquam deo exhortante ꝑnos: obsecramus ꝓxp̃o
reconciliari deo: Non ergo de solis israhelitis un-¬
de apostoli electisunt. sed etiam decȩt̾is gen-¬
tib futuros predicatores. xp̃ianȩ pacis: hoc mͦ
mysticȩ prophetatum ẽ: Quod uero ait pͦueni&
manus eius: hoc artreii p̾ueniet uindictam
eius. conuersione scilicet adeum ut peccata
dimittantur : ne peccatores ꝑmanendo pu-¬
niantur: Quod etiam in alio psalmo dicitur:
p̃uenianus faciem eiꝰ in confessione: Sicut
ꝑmanus uindictam: ita ꝑfaciem reuelatio-¬
nem presentiamq significat quȩ futura est
iniuditio: Quia ergo ꝑ egyptum atq ethio¬
piam. totius orbis gentes significauit: conti¬
nuo subunxit: Deo regna terrȩ: Non sabellio.
non arrio. non donato. non ceteris tauris cerui¬
catis: s deo regna terrȩ: ẜlures autem codices
latini et maxime greci. ita distinctos hñt uer

Expanded text:
tores. Pro Christo, inquit, legatione fungimur, tores. Pro Christo, inquit, legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo reconciliari Deo . Non ergo de solis Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores christianae pacis, hoc modo mystice prophetatum est. Quod vero ait, Praeveniet manus ejus, hoc ait, praeveniet vindictam ejus; conversione scilicet ad eum, ut peccata dimittantur, ne peccatores permanendo puniantur. Quod etiam in alio psalmo dicitur: Praeveniamus faciem ejus in confessione . Sicut per manus vindictam, ita per faciem revelationem praesentiamque significat, quae futura est in judicio. Quia ergo per Aegyptum atque Aethiopiam totius orbis gentes significavit, continuo subjunxit: Deo regna terrae. Non Sabellio, non Ario, non Donato, non caeteris tauris cervicatis; sed, Deo regna terrae. 41. Plures autem codices latini, et maxime graeci ita distinctos versus
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uaccaᷤ ppłoꝵ. ut ab eis uacei cccludãt᷑ qui ꝓbatisunt
argento: Hanc enim habent intentionem hereti-¬
ci doctores: ut ab aurib animarum quas seduce¬
re moliuntur excludant eos. idẽ separent eos
qui ꝓbati sunt argento: idẽ qui idonei sunt do¬
cere eloquia domini: S siue ille huius uerbi siue
iste sit sensus: sequitur:. Disꝑge gentes quȩ bella
uolunt: non enim correctioni s contentioni stu-¬
dent Hoc ergo profert ut ipsi potius disꝑgant᷑
qui corrigi nolunt: qui gregem xp̃i disꝑgere af¬
fectant: Gentes autem appellauit non propt̾ gene¬
rationem familiarum. s propt̾ genera sectarum:
ubi series successionis confirmat errorem. Aeni-¬
ent legati exegypto: ethiopia manus eius p̃ue-
niet: Exegypti uel ethiopiȩ nomine. omnium¬
omnium gentium fidem significauit ã parde
totum. legatos appellans reconciliationis p̃dica-¬

Expanded text:
inter vaccas populorum, ut ab eis vaccis excludantur qui probati sunt inter vaccas populorum, ut ab eis vaccis excludantur qui probati sunt argento. Hanc enim habent intentionem haeretici doctores, ut ab auribus animarum, quas seducere moliuntur, excludant eos, id est, separent eos qui probati sunt argento, id est, qui idonei sunt docere eloquia Domini. Sed sive ille hujus verbi, sive iste sit sensus; sequitur: Disperge gentes quae bella volunt. Non enim correctioni, sed contentioni student. Hoc ergo prophetat, ut ipsi potius dispergantur qui corrigi nolunt, qui gregem Christi dispergere affectant. Gentes autem appellavit, non propter generationes familiarum, sed propter genera sectarum, ubi series successionis confirmat errorem. ent legati ex Aegypto; Aethiopia praeveniet manus ejus. Aegypti, vel Aethiopiae nomine, omnium gentium fidem significavit, a parte totum; legatos appellans reconciliationis praedica
Abbreviated transcription (Latin):
enumerare uel cõmemorare nimis longũ est
et presenti oꝑi non necessarium: quorum tam᷑
sensuum probati assertores. aut prorsus latẽ¬
rent. aut non ita eminerent ut eos eminere
fecerunt suꝑborum contradictiones. quos ue-¬
lut tauros idẽ iugo disciplinȩ pacifico leniq
non subditos cõmemorat apostolus: ubi talem
dicit eligendũ ad episcopatum ut potens sit
exhortari indoctrina sana et contradicentes re-¬
darguere: Sunt enim multi non subditi: ut
sunt tauri elatione ceruicis. impacientes ara¬
tri atq uincture: uaniloqui et mentis seducto¬
res: Has mentes significauit iste psalmus: ap¬
pellatione uaccarum: Ad hanc gͦ utilitatem ꝓ-¬
uidentia diuina ꝑmittit tauros congregariint̃
uaccas populorum: ut excludantur idẽ ut emi¬
neant qui probatisunt argento Ad hoc enim he¬
reses sinuntur esse. ut ꝓbati manifestifiant : ꝗͣ¬
quam et sic possit intelligi congregatio tauroꝵ

Expanded text:
enumerare vel commemorare nimis longum est, enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant. Quanquam et sic possit intelligi: Congregatio taurorum
Abbreviated transcription (Latin):
sione massȩ nouerunt formam uasis expͥmere:
Multi enim sanctarum litterarum sensus lat̾ent:
et paucis intelligentiorib noti sunt: nec asse¬
runtur cõmodiꝰ et acceptabiliꝰ. nisi cum respon-¬
dendi hereticis cura compellit Tunc enim etiã
quinegligunt studia doctrinȩ. sopore discusso.
ad audiendi excitantur diligentiam: ut ad uer
sarii refellantur: Beniq quam multi scriptura¬
rum sc̃arum sensus. de xp̃o domino assertisunt
contra fotinum: quam multi de homine xp̃o con¬
tra manicheum: quam multi de trinitate con-¬
tra sabellium: quã multi de unitate trinitatiᷤ
adu̾sus arrianos. eunomianos. macedornianos:¬
quam multi de catholica eccła toto orbe diffu¬
sa. et de malorum cõmixtione usq infine̾ scłi.
quod bonis insacram̃torum eiꝰ societate non ob¬
sint aduersus donatistas. et luciferianos. alios¬
q si qui sunt qui simili errore aueritate dissen-¬
tiunt: quam multi contͣ ceteros hereticos quos

Expanded text:
sione massae noverunt formam vasis exprimere. sione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur dilisarii repellantur. Denique quam multi Scripturarum sacrarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum? quam multi de homine Christo contra Manichaeum? quam multi de Trinitate contra Sabellium? quam multi de unitate Trinitatis adversus Arianos, Eunomianos, Macedoquam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
indomitȩq ceriuicis ⁊ significat hereticos: Nac-¬
cas aut̃ populorum seductibiles animas intelli¬
gendas puto: quia facile hos secuntur tauroᷤ.
Non enim populos uniu̾sos seducunt inquib sunt
graues et stabiles : unde scriptum ẽ inpopulo
graui landabote: s ineis populis quas inueneri
uaccas: Ex his enim sunt qui penetrant domos.
et captiuas ducunt mulierculas oneratas pecca¬
tis: quȩ ducuntur uariis desideriis. semꝑ discen¬
tes. et adueritatis scientiam numquam
ꝑuenientes: Quod autem ait idem apłs
oportet et hereses esse ut probati manifesti fiãt
inuobis: hoc etiam hic sequitur. ut excludant᷑
hi qui ꝓbati sunt argento: idẽ qui probͥat̾isunt
eloquiis domini: Gld̾quia quippe domini eloqͥa
casta: argentum igne probatum terrȩ: Nam
excludantur dictum ẽ appareant emineant:
quod ait ille manifesti fiant: Unde et in arte
argentaria exclusores uocantur : qui de confu¬

Expanded text:
indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vacindomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas invenerint vaccas. Ex his enim sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis desideriis; semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes . Quod autem ait idem apostolus, Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis ; hoc etiam hic sequitur, Ut excludantur ii qui probati sunt argento, id est, qui probati sunt eloquiis Domini. Eloquia quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confu
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ sacrifitia : Laudis: S huic laudi obstrepunt.
xp̃ianũ uocabulum habentes: et diuersa sentien¬
tes fiat gͦ quod sequitur: ncrepa feras calami:
blam et ferȩ sunt. qm̃ non intelligendo nocent:
et fere calami sunt quoniã scͥpturarum sensum
ꝓsuo errore ꝑuertunt: ꝑ calamum qͥppe tam
conuenient̾ scripturȩ signantur. quam sermo ꝑ
linguam: scđm quod dicitur lingua hebrea. uł
greca. uel latina. uelalia quȩ libet. ꝑ efficientẽ
scilicet. id quod efficitut:. Usitatum ẽ autem in
sacro eloquio: ut cum scriptura stilus uocetur
quod stilo fiat: ita gͦ et calamus quod calamo fi¬
at Dicit apostolus petrus indoctos et instabileᷤᷤ
ꝑuertere scripturas : ad ꝓprium suum interi¬
tum: Hȩ sunt fere calamii de quib hic dicitur.
increpa feras calami: De his etiam ẽ quod ad
uingit: Congregatio taurorum int̾ uacas po¬
pulortim: ut ex cludantur hi qui ꝓbatisunt ar-¬

Expanded text:
quam sacrificia laudis ! Sed huic laudi obstrepunt, quam sacrificia laudis ! Sed huic laudi obstrepunt, christianum vocabulum habentes, et diversa sentientes. Fiat ergo quod sequitur: Increpa feras calami. Nam et ferae sunt, quoniam non intelligendo nocent; et ferae calami sunt, quoniam Scripturarum sensum pro suo errore pervertunt. Per calamum quippe tam convenienter Scripturae significantur, quam sermo per linguam; secundum quod dicitur lingua hebraea, vel graeca, vel latina, vel alia quaelibet, per efficientem scilicet id quod efficitur. Usitatum est autem in latino eloquio ut scriptura stilus vocetur, quod stilo fiat; ita ergo et calamus, quod calamo fiat. Dicit apostolus Petrus indoctos et instabiles pervertere Scripturas ad proprium suum interitum : hae sunt ferae calami, de quibus hic dicitur, Increpa feras calami. 39. De his est etiam quod silvae, concilia taurorum inter vaccas populorum  ut non excludantur hi, qui probati sunt ar
Abbreviated transcription (Latin):
incorde diffusio: Nlam consũmata caritas: foras mit.¬
tit timorem: Qui timor tormentum habet ꝑaĩȩ
angustias: Principes gͦ uida duces eorum: Quo¬
rums Qui in ecclestis benedicunt dñm: Princi¬
pes zabulon. principes neptalim: principes ꝯ-¬
fessionis. fortitudinis. latitudinis. principes fi¬
in ipso: quem legius dei uirtutem et dei sapi¬
entiam. Quomodo autẽ deus mandat xp̃m
saum ⁊ nisi dum eum cõmendat ÷ C omm̃dat au
tem caritatem suam deus innobis: quoniam
dum ad huc peccatores essemus. xp̃c pro nobiᷤ
mortuuis est: Quomͦ non et cum illo omnia
nobis donauit: Manda deus uirtutem tuã
onfirma deus quod oꝑatus es in nobis:
tuo in ierłm. quȩ est libera mat̾ nr̃a: quia et
ipsa est templum sc̃m tuum : ab illo gͦ templo. tibi
offerent reges munera: Quicumq reges intelli¬
guntur. siue reges terrȩ. siue reges quos discer¬
nit suꝑ cęlestis suꝑ columbam de argentatam:
tibi offerent munera: e quȩ munera: Gratiosa:

Expanded text:
in corde diffusio: nam consummata charitas foras mittit timorem ; qui timor tormentum habet per animae angustias. Principes ergo Juda duces eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim: principes confessionis, fortitudinis, latitudinis; principes fiin ipso , quem legimus Dei Virtutem et Dei Sapientiam . Quomodo autem Deus mandat Christum suum, nisi dum eum commendat? Commendat enim Deus charitatem suam in nobis, quoniam dum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est . Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Manda, Deus, virtutem tuam: confirma, Deus, hoc quod operatus es in nobis. tuo in Jerusalem, quae est libera mater nostra , quia et ipsa est templum sanctum tuum: ab illo ergo templo tibi offerent reges munera. Quicumque reges intelligantur; sive reges terrae, sive reges quos discernit supercoelestis super columbam deargentatam; tibi offerent reges munera. Et quae munera gratiosa,
Abbreviated transcription (Latin):
duntias nr̃as: eligat sͥ partes genus humanũ : ui¬
deamus homines cupiditatum diuersitate la¬
mari. Elligant alii militiam. alii aduocatione:
alii uarias diuersasq doctrinas : alii negotiatio¬
nẽ: alii agriculturam: istassͥ parces faciant de
reb humanis. Ciam at popłs dĩ. pars mea E
mis: non atempꝰ pars mea s pars mea detᷤ

Expanded text:
ras; eligat sibi partes genus humanum. Videamus homines cupiditatum diversitate laniari: eligant alii militiam, alii advocationem, alii diversas variasque doctrinas, alii negotiationem, alii agriculturam; istas partes sibi faciant de rebus humanis: clamet populus Dei, Pars mea Deus meus. Non ad tempus pars mea; sed pars mea Deus
Abbreviated transcription (Latin):
res non ceteris putant. Transierunt mesuã me¬
tas humani generis. Quando dicis tali homini
fr̃ tuis iste pauꝑ est: eosdem parentes habuis
& si mimerosum aurũ & argentum ⁊ & simar¬
morata domus continet. & si tecta laqueata.
contegunt: simul uos & pauꝑem contegit ee¬
eum mundi celum ⁊ s dimersus es apauꝑe rebꝰ
nontuis. extrinsetus appositis. Le millis uide: ñ
illa inte. Attende te ipsum qui sis ad pauꝑera:
te iysum qͥd nonhabes. Quid emm despicis frẽore
Inuiscerib matrũ urarum. ambo nudi fuistis.
cte etiam cum de uita ista exuritis & iste car neᷤᷤ
exuta anima fuerint putrefacte: amoscunter
ossa diuitis & pauꝑis. De conditione loquor eqͣli:
de ipsa sorte generis humani. inqua omnes.
nascuntur. Et diues enim hic fit: & pauꝑ non
semꝑhicerit. Et sicut diues non uenit dies. lic
nec aiues abscedit. Idem ipse c̃ utriusꝙ introitus:
& par exttus. Aado quod fõte mutabitis uices

Expanded text:
res caeteris non putant. Transierunt, inquam, meres caeteris non putant. Transierunt, inquam, metas humani generis. Quando dicis tali homini: Frater tuus est iste pauper; eosdem parentes habuistetsi numerosum aurum et argentum, etsi domus marmorata continet, etsi tecta laqueata contegunt, simul te et pauperem contegit tectum mundi coelum; sed diversus es a paupere rebus non tuis, extrinsecus appositis: te in illis vide, non illas in te. Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod habes. Quid enim despicis fratrem? In visceribus matrum vestrarum ambo nudi fuistis. Certe etiam cum de ista vita exieritis, et istae carnes, exhalata anima, fuerint putrefactae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditione loquor aequali, de ipsa sorte generis humani in qua omnes nascuntur: et dives cum hic sit, et pauper, non semper hic erit; et sicut dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem ipse est utriusque introitus, et par exitus. Addo quod forte mutabitis vices.
Abbreviated transcription (Latin):
rebus tantis ⁊ quare diripit res alienas : Intiꝰ
inquitas exmacie: huius exadipe ꝓcessit. Iło
macro cumdicis quare hoc fecisti: humilit᷑ af¬
flictus & abiectus respondet Hecessitas coegit.
Quare non timiuisti dͥm: Egestas compulat. Di
diuiti quare hȩc facis: & ñ times dm. Sitamen
tantus es qui possis dicere: unde siuel dignatur
audire: iude si non eciam inte ipso ꝓdiet᷑ rrqtas
exadipt enis. Iam enm p̾ceptorib. & correctoribꝰ
suis immicitias indicunt: & fuit ininnci uerũ
dicentib iam sueti compalpari uerbis adulan¬
tium. aure. molli. corde non sano. Quisdicat
diuiti male fecisti: rape res alienas: Ant si¬
forte ausus fuerit aliquis dicere: & talis ł cui
non possit ille resistere. quȩ respondet: Lotum
incontemptum dei loquitur. Quare: Qtua suꝑ
intus transierunt Quid ẽ transierunt: Preter¬
gressi sunt uiam. Quid ẽ transierunt: Excesse¬
runt metas humani generis: homines se pa¬

Expanded text:
rebus tantis, quare diripit res alienas? Illius rebus tantis, quare diripit res alienas? Illius iniquitas ex macie: hujus ex adipe processit. Ideo macro cum dicis: Quare hoc fecisti? Humiliter afflictus et abjectus respondet: Necessitas coegit me. Quare non timuisti Deum? Egestas compulit. Dic diviti: Quare haec facis, et non times Deum? si tamen tantus es qui possis dicere. Vide si vel dignatur audire; vide si non etiam in te ipso prodiet iniquitas ex adipe ejus. Jam enim praeceptoribus et correptoribus suis inimicitias indicunt; et fiunt inimici verum dicentibus, jam sueti compalpari verbis adulantium, aure molli, corde non sano. Quis dicat diviti: Male fecisti rapere res alienas? Aut forte si ausus fuerit aliquis dicere, et talis est cui non possit ille resistere, quid respondet? Totum in contemptum Dei loquitur. Quare? Quia supeintus transierunt. Quid est transierunt? Praetergressi sunt viam. Quid est transierunt? Excesserunt metas humani generis; homines se pa
Abbreviated transcription (Latin):
ulos sp̃c qui de ilis ista dicit: & eo oculo tales
debemus inspicere: quo scimus uidere. sino.¬
bis aufercur aboculis tẽgumen impietatis. Ili¬
deamus istos cum felices sunt. fuganus etiam
cum felices sunt: ñ mitemur: ne adno deo
nr̃o talia nobis ꝓmagno petamus. qualia
acciꝑe meruerunt qui illi nͦ sermunt. Aliud
quuidam sernat: alud desiderandum ẽ. Quid
Drodiit quasi ex adipc miquitas corum. Hide si
non taur us ille agnitus ẽ. Andite ft̃s. nͭ quo¬
modocumq transeundum ẽ. Quia dixit: Pro¬
diet quasi exadipe iiquitas eorum. Sunt enͣi
mali s matie mali. Ideo mali quia macri. idc̃
exiles exiguitate quadam necessitatis affeti.
Et ipsi mali & damnandi. ferenda ẽ enimom̃ĩ
necefsitas: quam ꝑpetranda aliqua iniquitaᷤ.
Tamen alua ẽ nẽcessitate peccare: aliudl in hu¬
bundantia. ꝑauꝑ mendicus furtum facit: ex
matie ꝓcessit miquitas. Dines habundans

Expanded text:
illos Spiritus qui de illis ista dicit; et eo oculo tales illos Spiritus qui de illis ista dicit; et eo oculo tales debemus inspicere, quo scimus videre, si nobis auferatur ab oculis tegumen impietatis, Videamus istos; et cum felices sunt, fugiamus; et cum felices sunt, non imitemur: nec a Domino Deo nostro talia nobis pro magno optemus, qualia accipere meruerunt qui illi non serviunt. Aliud quiddam servat; aliud desiderandum est: quid Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Vide si non taurus ille agnitus est. Audite, fratres: non quomodocumque transeundum est quod dixit, Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Sunt enim mali, sed macie mali; ideo mali, quia macri, id est exiles, exigui, tabe quadam necessitatis affecti: et ipsi mali, et damnandi; ferenda est enim magis omnis necessitas, quam perpetranda aliqua iniquitas. Tamen aliud est de necessitate peccare; aliud in abundantia. Pauper mendicus furtum facit; ex macie processit iniquitas: dives abundans
Abbreviated transcription (Latin):
minib ñ flagellabuntur. Numquid & ipse
diabolus cum hominib non flagellabitur:
quid hinc isti dum non flagellantur: dum nͥ
laborant cum hominib: Ideo inquit obtimuit
eos suꝑbia. Attende illos suꝑbos indiciplinatos:
atcende taurum deuotum uictime: ꝑmissum
errare libere. & uastare quȩ potest usq ad dic̃
occisionis. Iam bonum ẽ fr̃s: in ipsis ꝓpħȩ uerb̾.
audiamus hunc quasi tauram de quo diti.
Sic enim illum & alibi scriptura comemorat.
Ducit eos tanquam aduictimam preparatos: ⁊
coo ꝑcĩpiecate sua. Mer itomistrinec uident nacudco :¬
nũi qͣsi felicium sciłm tempꝰ int̾iora conspiceret :
quisqͥs eorum uideret touces conscientias:. quisqͥs
eoium ammas posset inspicere diuerberaritan¬
tis ꝓturbationib cupiditatum & timorũ uide¬
ret illos miseros etiã quando felices uocantur:
sel quia cirtumamicti sunt iniquitate aͤ nn¬
pretate sua: non uident s nͨ indentur. Nou̾at

Expanded text:
minibus non flagellabuntur. Numquid et ipse minibus non flagellabuntur. Numquid et ipse diabolus cum hominibus non flagellatur, quid hinc isti, dum non flagellantur, dum non laborant cum hominibus? Ideo, inquit, obtinuit eos superbia. Attende illos superbos, indisciplintos; attende taurum devotum victimae, permissum errare libere, et vastare quae potest, usque ad diem occisionis. Jam bonum est, fratres, in ipsis Prophetae verbis audiamus hunc quasi taurum de quo dixi. Sic enim illum et alibi Scriptura commemorat: dicit eos tanquam ad victimam praeparatos, et cooperti impietate sua. Merito miseri nec vident, nec hominum, quasi felicium secundum tempus, interiora conspiceret; quisquis eorum videret truces censcientias, quisquis animas eorum posset inspicere diverberari tantis perturbationibus cupiditatum et timorum, videret icircumamicti sunt iniquitate et impietate sua, non vident; sed nec videntur. Noverat
Abbreviated transcription (Latin):
Attẽdite peccatores: uidi illos habere pacem.
Quam paccm: Temporalẽ. fluxam caducam atq
t̾renam: sed tamen talem qualem & ego adeo
desiderabam. Nidi illos habere qui non serui¬
ebant dõ quod ego desiderabam ut serutrem
do: & moti sunt pedes mei et penȩ effusi sc̃
tores: dicit breniter. Quia non ẽ declinatio mor¬
tis eorum: & infirmam̃tum inflagellis eorum.
Inlaborib hominum ñ sunt: & cum hominibꝰ
non flagellabuntur. Iam intellexi inquit qͣte
illi habent pacem. & florent interra: qͥa mor¬
ti eorum noncͦ dedinatio: idẽ quia certa mors
et ȩt̾na cͦis manet: quȩ nec dedinat ab eis. nec
ipsi ab ea dedinare possũt. Qañ ẽ declinatio mor¬
tis eoꝵ: ⁊ firmam̃tũ inflagello eoꝵ. Et est firmamẽ¬
tũ inflagello eoꝵͥ Ion ẽ enim temꝑale flagellum
eorum: s firmum in sempit᷑num. Propt᷑ hec
gͦ mala que illis ȩt̾na futura sunt. modo qͥd:
Inlaborib hominum non sunt: & cum ho¬

Expanded text:
Attendi peccatores; vidi illos habere pacem. Attendi peccatores; vidi illos habere pacem. Quam pacem? Temporalem, fluxam, caducam atque terrenam; sed tamen talem qualem et ego a Deo desiderabam. Vidi illos habere qui non serviebant Deo, quod ego desiderabam ut servirem Deo; et moti sunt pedes mei, et pene effusi sunt  hoc habent peccatores, dicit breviter: Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Jam intellexi, inquit, quare illi habent pacem, et florent in terra; quia morti eorum non est declinatio, id est, quia certa mors et aeterna eos manet, quae nec declinat ab eis, nec ipsi ab ea declinare possunt. Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. Et est firmamentum in flagello eorum: non est enim temporale flagellum eorum, sed firmum in sempiternum. Propter haec ergo mala quae illis aeterna futura sunt, modo quid? In laboribus hominum non sunt, et cum ho