comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipia recum requiren¬
ba sunt prius ut corum
noticia plemor possit h̾̃n
Tunc .ii. demum faciluis
eiis origo discauit. Sĩ gͦ e¬
płarum scripture pꝰ euan¬
głium edite modum ⁊ rõ¬
nem ostend̾imus pot̾n in¬

Expanded text:
rincipia rerum requirenda sunt prius, ut earum notitia plenior haberi possit. Tunc enim demum facilius ejus origo discatur. Si ergo epistolarum scripturae post Evangelium editae modum et rationem ostenderimus, poteri
Abbreviated transcription (Latin):
Hane epi¬
stolam scribit apo¬
colosensi qͥ nulla
eccliastice ministẽ¬
cionis p̃dictus era
dignitate s iur
laudabilis erat ĩ
plebe cui familia¬
res litt̾as mittit ꝓ
honesimo seruo
suoqͥ ĩ dampno
cuis fugerat s ab
głio bapuratus est
cui ⁊ uemam dep̃¬
catur apłs scribẽs
ei aroma de carcere ⁊
ẽ intencio apłi ĩplo¬
rare ueniã honesi¬
mo ap̃ philomenem¬
sflodus talis pͥus salu¬
tat illum cum uxore

Expanded text:
Hanc Epistolam scribit Colossensi, qui nulla ecclesiasticae ministrationis praeditus erat dignitate, sed vir laudabilis in plebe, cui familiares litteras mittit pro Onesimo servo suo, qui cum damno ejus fugerat, sed ab gelio bapcui et veniam deprecatur Apostolus, scribens ei a Roma de carcere. Et est intentio Apostoli implorare veniam Onesimo apud Philemonem. Modus talis: Prius salutat illum cum uxore
Abbreviated transcription (Latin):
epłam scribit a¬
pls colosen sibus
solosenses aũ sunt a¬
liani quibz ñ ipse apo¬
stolus p̃dicaint s eius
discipłi archippꝰ ⁊ epa¬
fras. archippus u̾o ĩ eis
mist̾iũ acceꝑat epafrã
aũ abeis oruindus ab
apło instructus doctri¬
namarchispi ꝯfirma¬
u̾at archippo u̾o p̃di¬
cante. ⁊ p̃dicacione ã

Expanded text:
Epistolam scribit apostolus Colossensibus. Colossenses autem sunt Asiani, quibus non ipse Apostolus praedicavit, sed ejus discipuli Archippus et Epaphras. Archippus vero in eos ministerium acceperat; Epaphras autem ab eis oriundus ab Apostolo instructus, doctrinam Archippi confirmaverat. Archippo ergo praedicante, et praedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩprima epla quedam
dixit deaduentu dm̃ ⁊ de
resurrectione mortuoꝵ.
yñ putabat᷑ dies dñi in¬
stare. nunt aliam feri¬

Expanded text:
prima epistola quaedam dixit de adventu Domini, de resurrectione mortuorum, unde putabatur dies Domini instare, nunc aliam scri
Abbreviated transcription (Latin):
stolam scribit apls
philippensib. philiꝑ¬
penses sunt macedo¬
nes qͣm accepto ũbo
p̃dicacionis ab apło fir¬
mi infide fuerunt nec
ꝑseudo apłos receꝑunt.
Uñ eos laudat apłs hũ
aliqͣm sub̃am romam
miserant ꝙ̃ t̃ hac remi¬
ñ pot̾ munit eos ccͤ du¬
ut om̾ia adu̾sa ꝓxp̃o

Expanded text:
tolam scribit Apostolus Philippensibus. Philippenses autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. Unde eos laudat Apostolusaliquam substantiam Romam miserant: quem cum hac reminon potest, munit eos contra duut omnia adversa pro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt fidei. Infiati qͦ trant eo ꝙ ñ itet ad tos
apłs forncatorẽ qͥ qui uxorom pr̃is tencbat.
mt̃ se ẽe pacibantur. Sum ⁊ alia captiula
ens. ⁊ lam mulit sunt cause ppt̃ qual scubis
cos touocans ad mitatẽ. Est gͥ intencio apłi in
hac cpła corithios. ab crtorib ⁊ ĩcimatib adsi¬
dcm rectam. ⁊ auiciis ⁊ aliis ꝑcc̃tis ad bonos mo¬
te rruosart. ⁊ in cus ꝯfirmare. Modus talis est h
hiic ipłe sic ⁊ aliis salutacionẽ presctibit ⁊ no¬
ncn sirum ꝙ celebre erat omnib gentib p̃poñ
ut magister nomine audito acgrinescant oĩoni
mina. non humilitatis ut lerius. Post saluta¬
nonẽ ꝓdonis oꝵ qͥ bom crant int̾ eos grãs ag̃
demde itepat illos qui de baptistis le iastabã
dost retrahit eos ab amore trrene s ap̃it deide re¬
darguit cos di formsatore q̃m int̾ esse fertbant
demde mcrepat eos qͥ sibimnicẽ iniunas iftar¬

Expanded text:
n iret ad eos Apostolus. Fornicatorem quoque qui uxorem patris tenebat inter se esse patiebantur. Sunt et alia capitula ens. Nam multae sunt causae propter quas scribit ntentio Apostoli in hac Epistola Corinthios ab erroribus et schismatibus ad fidem rectam, et a vitiis et aliis peccatis ad bonos mores revocare, et in eis confirmare. Modus talis, huic Epistolae sicut et aliis salutationem praescribit, et nomen suum quod celebre erat omnibus gentibus, praeponit ut magistri nomine audito acquiescant correctimina non humilitatis, ut servus, post salutationem pro donis eorum qui boni erant inter eos gratias agit. Deinde increpat illos qui de baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amore terrenae sapientiae. Deinde redarguit eos de fornicatore quem inter se esse ferebant. Deinde increpat eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
cionem dicens. Paulus. nomine seruus
pec̾ci misera serui¬
tute sz del. qͣdam
nobilitate quałr
moyses ⁊ dd̾ serui
sunt appellati et
maria ancilla a

Expanded text:
ionem dicens: Paulus nomine, servus peccati misera servitute, sed Dei, quadam nobilitate, qualiter Moyses et David servi sunt appellati, et Maria ancilla. A
Abbreviated transcription (Latin):
uissimis. ⁊ de suo obitu
⁊ est intencio apłi ĩ hac
epła exhortaritimo¬
theum ad sui officiidi¬
ligentem execucionem
⁊ ad palmam martirii
⁊ q̃dam adhuc addere
de ep̃ali officio. Modu̾¬
est talis primo salutat
deiñ gr̃as agit debono
ꝙ ht̃ ubi suum uiden¬
di eum delid̾ium ostẽ¬
dit. p̾ea manz ad p̃di¬
candum ⁊ ad pacĩam
martirii suo exemplo
ialus modis iñ dicit
quales futuri sunt ĩ
nouissimis dieb tan¬
dem de temꝑe resolu¬
cionis sue instãn epła¬

Expanded text:
us et de suo obitu. Et est intentio Apostoli in hac epistola exhortari Timotheum ad sui officii diligentem exsecutionem, et ad palmam martyrii, et quaedam adhuc addit de episcopali officio. Modus talis: primo salutat, deinde gratias agit de bono quod habet, ubi suum videndi eum desiderium ostendit: postea monet ad praedicandum, et ad patientiam martyrii, suo exemplo et aliis modis: inde dicit quales futuri sint in novissimis diebus: tandem de tempore resolutionis suae instan
Abbreviated transcription (Latin):
iam amundotñsitũ¬
rus hanc scd̾am epłiã
item scribit aroma de
carcere timotheo infir
fatigato ut ostant la¬
boret ind̃i gr̃a sibi cre¬
dita exhortans cũ ad
mattiriũ multismo¬
recte p̃dicatiõis ⁊ sc̃a o¬

Expanded text:
am a mundo transiturus hanc secundam Epistolam item scribit a Roma de carcere Timotheo infirmfatigato, ut constanter laboret in Dei gratia sibi credita, exhortans eum ad martyrium multis morectae praedicationis et sancta o
Abbreviated transcription (Latin):
lib obseruantiis ñ sufficere ad salutẽ ⁊ pe¬
trum. ⁊ iacobum. ⁊ alios qui c̃ dño fuerãt
legis obseruantias c̃ euangłio miscuisse:
iplum qͦ paulum aliud in undea faccere
aliud inudea gentib p̃dicare. hiis aiq ħi
galatas subuercerũt ad eo ut eis assencien¬
tes in legis obseruancias tnͣlirent. Iõ hos
ne euangu̾te scribens iis. ab epheso de gr̃a
de qͣ ⁊ romanis scciplit legem similit uene
lstis u̾o ulud minus sapientib usus ẽ mo¬
derato sermone quib ⁊ dicit. o miensati ga¬
lache ut sic eos reuocaret. Est gͥ intencio
apłi in hac epła galathas neriuciis pstudo¬
apłorum cutũnentos ad fidei religionem ⁊
mangłii ueritatẽ reducere. Modus talis
salutacionẽ p̃mitcit ubi cͣc dettactores ⁊ di
oꝑaib legis gl̾antes de sua dignitare ⁊ xp̃i
gloria breuit tangit. ꝯmendans ꝑsonam su¬
am ꝙͣ pleudo deprimebant pꝰ salutacionẽ
deleuitate cos redaiguit p̾ ꝑsonam suã lacĩ

Expanded text:
sufficere ad salutem, et Petrum et Jacobum et alios qui cum Domino fuerant legis observantias cum Evangelio miscuisse; ipsum quoque Paulum aliud in Judaea facere, aliud in gentibus praedicare. His atque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos inae evangelicae, scribens eis ab Epheso de gratia de qua et Romanis scripsit, legem similiter venistis vero velut minus sapientibus usus est moderato sermone: quibus etiam dicit: O insensati Galatae, ut sic eos revocaret. Est ergo intentio Apostoli in hac Epistola Galatas, versutiis pseudoapostolorum circumventos, ad fidei religionem et Evangelii veritatem reducere. Msalutem praemittit, ubi contra detractores, et de operibus legis gloriantes, de sua dignitate, et Christi gratia breviter tangit: commendans personam suam, quando pseudo deprimebant. Post salutationem de levitate eos redarguit: post personam suam latius
Abbreviated transcription (Latin):
dit apłs galatis. Galate aũ sũt gee¬
ci Gala .n. in qͣndam grecie ꝓuin¬
tiamolm uementes gretis se mi¬
merũt. Uñ illa ꝓuncia prius g¬
gallo grecia deinde galachia. appellata est
Unde cum gret accuti ingenu sunc: illi tñ
galathe stulti. ⁊ ad intelligend̃ tardiora

Expanded text:
ae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores
Abbreviated transcription (Latin):
plura: Nimothee. per
nom̃ admonet ꝓprium
redoens eum attentũ cu
ꝓphanas .i. que sunt ccͣre
ligionẽ ut est ypotasis

Expanded text:
plura? O Timothee, per nomen admonet proprium reddens eum attentum, cuprofanas, quae sunt contra religionem, ut est hypostasis,
Abbreviated transcription (Latin):
se iactatent unita¬
usum ex ministio¬
putabant .n. sa¬
cram̃ta maioris
t̃ usus si ꝑbonos
tractatentur ma¬
ioris aũ. ł minorĩ
et̃ usus si ꝑmag̃

Expanded text:
actarent, unitausum ex ministroPutabant enim sacramenta majoris se usus, si per bonos tractarentur,joris autem vel minoris esse usus si per
Abbreviated transcription (Latin):
siqͣ .i. aliquo mo¬
q ex causa fatili ł
aiticili habeamtã¬
ad illos quib desiderat domim dei preclicare
ꝓsperum ergo. it̃. ẽ non incassum laborem tr̾i¬
neris sub ire prosperum lico in uoluntate

Expanded text:
est aliquo moue ex causa, facili vel difficili, habeam tanad illos quibus desiderat donum Dei praedicare. Prosperum enim iter est, non incassum laborem itineris subire. Prosperum iter habeam,
Abbreviated transcription (Latin):
leonẽ opus etat pacĩa. si cnob̾ adu̾sus draconẽ
bat uolancias nc̃ insidias. indebãt cc̃fre¬
mẽs. nc̃ lubricus ⁊ obenans difłiale Uidec
iõ cimet apłus ne sicũt ꝑ serpẽtẽ sedua
ẽ eua. ica ꝑ ħeticos corrũꝑat᷑ eat᷑. ꝟgĩtate¬

Expanded text:
leonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem bat violentias, nunc insidias. Videbatur tunc fremens, nunc lubricus et oberrans difficile videtur. Ideo timet Apostolus ne, sicut per serpentem seducta est Eva, ita per haereticos corru
Abbreviated transcription (Latin):
recusat hoc ht̃ hũamus affectꝰ hoc ipã aĩã
gñdo uitam odit mortẽ et qm̃ carnẽ suam
tinica gemo ad celestẽ fest mo ullã nolo accipe¬
re istam nolo pone̾ quid apłe dicis ᷑ fiet
mattͥ ĩmortalitas super hos parmos mor¬
telitatis et corruptõns et̾ hoc sit inferius
ils suꝑius hoc int̾nis illud ext̾nis ñ sit iiqͥt

Expanded text:
recusat. Hoc habet humanus affectus, hoc ipsa anima gendo vitam, odit mortem, et quoniam carnem suam tunica gemo, ad coelestem festino; illam volo accipere, istam volo ponere. Quid, Apostole, dicis? fiet iniat tibi immortalitas super hos pannos mortalitatis et corruptionis, ut hoc sit inferius superius, hoc interius, illud exterius. Non sic, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tios .i. gracos nos sibi fecit. hie nocat᷑ ef¬
fcũs pͥme pordinacõis q̃ ꝑtinet ad iusticiã
Gratific auit dico. i dilcõ filio suo. ꝓ quo
nos diligat. Diligens eĩ unugenitũ suũ¬
⁊̃ illis quos diligit. ⁊ qͥb uult filiꝰ d̾ma lar¬

Expanded text:
notatur effectus primae praeordinationis quae pertinet ad justitiam. Gratificavit, dico, in dilecto Filio suo, pro quo nos diligit. Diligens enim suum Unigenitum, etiam illis quos diligit, et quibus vult Filius divina
Abbreviated transcription (Latin):
ũ prouobis prohutilitate ergo com¬
muni cupidum seuemendi ad hes declarat
et ut hii salutẽ spiritualis gr̃e consequantur
rectam habentes fidei professionem et hic fruc¬
tum bãt ap̃ dm̃ m inisterii sui firictum habeã
muod̾ dico sicut inceteris gentib. Etemplo
ceteraꝵ gentiũ lacesit illos ad fidem restã pmp¬
tor em̃ fit quis ad rem sibi traclitã. Si illi mul¬

Expanded text:
uiram. Pro utilitate ergo communi, cupidum se veniendi ad hos declarat, ut et hi salutem spiritualis gratiae consequantur, rectam habentes fidei professionem: et hic fructum habeat apud Deum, ministerii sui. Fructum habeam in vobis, dico, sicut et in caeteris gentibus. Exemplo caeterarum gentium lacescit illos ad fidem rectam, promptior enim, fit quis ad rem sibi traditam, si illi mul
Abbreviated transcription (Latin):
suum ostendit apłc¬
nonambigit per eos
fratres qui ab ierłm
uel confinib ciuitab¬
aliqua causa. siue re¬
hiberetur sic factum
est ut scriberet episto¬
lam nediummalo
docenti lifficilius cor¬
rigecentur. quasi
quis dicerit deside¬
ras uenire cur non
uenis ait quia ꝑ hi¬
bitus sum cum hoc

Expanded text:
suum ostendit, quonon ambigit per eos fratres, qui ab Hierusalem vel confinibus civitatibus causa suae rerohiberetur, sic factum est, ut scriberet Epistolam, ne diu in malo detenti difficilius corrigerentur, quasi quis diceret: Desideras venire, cur ergo non venis? Ait: Quia prohibitus sum, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
efficerent auictis carnalib abstinentes ad ex¬
cipiendãm eam. Prohibitus sum dico. usq ad
non debeat et ꝙ clispensacione quadã aliis qͥ¬
dem sinat preclicare t̾ibũ dei alus prohibcat.
Atatres autẽ eos uocat. nonsolumquia re¬
nati etãt. s eciam qr erãt inter eos qui recte
sentirent licet pauti. unde supra cdixit uocatiᷤᷤ¬
sc̃is sequitur ut aliquẽ fructũba. in uobis.

Expanded text:
efficerent a vitiis carnalibus abstinentes ad excipiendam eam. Prohibitus sum dico usque adhnon debeat, et quod dispensatione quadam, aliis quidem sinat praedicare verbum Dei, aliis prohibeat. Fratres, autem eos vocat, non solum, 6 quia renati erant, sed etiam, quia erant inter eos qui recte sentirent, licet pauci; unde supra dixit, vocatis sanctis. Ut aliquem fructum habeam in vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo licenciã ip̃e dat temptatis mĩam
ita facit ruent̃ ꝑ et posicis. ꝑ seu̾ant̾ susti¬
ni̾e. ne deficiatis in luita s uĩcatis. ꝙ fit ꝑ
bulicatẽ. huĩlicas at custodit in omĩ tẽpta¬
tione ut illi nõ crepant itornace qui ñ hñt

Expanded text:
diabolo licentiam, ipse dat tentatis misericordiam. Ita facit proventum, ut possitis perseveranter sustinere, ne deficiatis in lucta, sed vincatis, quod fit per humilitatem. Humilitas enim custodit in omni tentatione, ut illi non crepent in fornace, qui non habent
Abbreviated transcription (Latin):
sit ip̃a que predestinatio et utrum de persona an
de natura cũndẽ sane ip̃m qui scd̾m carnem factꝰ
est exsemint dauid: predestinatum dicit filiũ
dei inuirtrite. ¶Item recte. quippe dicitur filius
dei non predestinatus scd̃m id ꝙ est uerbum dei
deus apud deum ut oiud enim predestinaretur
tum iam cẽt qͥ iam erat sine inicio. et sine termin¬
o sempiternus. Illud autẽ predestinandum e.
trat ut fieret. Quis quis gͥ filiumdei predestin¬
atum negat hunt eundem filium hominis neg-¬
at. Predestinatus est ergo iħt ut qui futuris
erat s̃ cd̾m carnem filius dauto ẽẽt inuictute fi¬
lius dei. ¶Item in quantum homo factus est¬
dei filius: predestinatum ẽẽ ditimus. Ecce exhiᷤ
patet predestinacionem ẽe de persona .i. dexp̃o ih̾u

Expanded text:
sit ipsa praedestinatio, et utrum de persona an sit ipsa praedestinatio, et utrum de persona an de natura. Eumdem sane ipsum, qui secundum carnem factus est ex semine David, praedestinatum dicit Filium Dei in virtute. Item, recte quippe dicitur Filius Dei non praedestinatus, secundum id quod est, Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset qui jam erat sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erampora ut fieret. Quisquis ergo Filium Dei praedestinatum negat, hunc eumdem Filium hominis negat. Praedestinatus est ergo Jesus, ut qui futurus erat secundum carnem filius David, esset in virtute Filius Dei. Item, in quantum homo factus est Filius Dei, praedestinatum esse dicimus. Ecce ex his patet praedestinationem esse de persona, id est de
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dyiquis in capite nr̃o precedentia merita
singulatis illus generacionis inuenit ip¬
se in nobis menbris eus precedentia merita
fidei et regenerationis inquirat req emm
xp̃o retributum est. n ec uobis pro aliquo
merito s gratis tributũ illo quippe nos fe¬
cit tredere in xp̃m qui uobis fecit in quem
crediclimus xp̃m illefacit in nobis princi¬
pium fidei. qui fecit hominem principem fide¬
iet perfestorem iħm. ¶Nullum est igitur
ullustruis predestinationis eremplum quã
ip̃e mecliator. Quisquis erggo fidelis iult eã
hene intelligere. aitendat xp̃m atq it illo ĩ¬
ueniat et seip̃m. qui ineo ueram naturam
limatam: ut qui succepit et ꝙ suscepit
uma eet intinitate ꝑsona. siet er i homine
assum pto quaternitas facta est. s trnitas man¬
sit assumptione illa in effabiliter faciente ꝑso
ne uinus indeo et homine ueritatem hoc de ip̃a p̃¬
destinatione sufficiat. Dem̃ iflcamus utrum
de re que semꝑ fu̾it. uel de re que non semper fu̾it

Expanded text:
quis in capite nostro praecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita fidei et regenerationis requirat. Neque enim Christo tributum est, nec nobis pro aliquo merito, sed gratis tributum est. Ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum. Ille facit in nobis principium fidei, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum. Nullum igitur est illustrius praedestinationis exemplum, quam ipse mediator. Quisquis ergo fidelis vult eam bene intelligere, attendat Christum atque in illo inveniet, et se ipsum qui iIta ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptinae unius in Deo et homine veritatem. Hoc de ipsa praedestinatione sufficiat. Deinde videamus, utrum de re quae semper fuerit, vel de eo quod non semper fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
s absolomerit eis
ribu ⁊ãg̾ti
solã post iudiciũ
ã erit ira et ⁊ ĩdigͣ¬
ut duo sequecra
sĩt exposicio duor

Expanded text:
s absolutionem erit eis tribulatio sola; post judicium  erit ira et indignut duo sequentia sint expositio duor
Abbreviated transcription (Latin):
signũ crucs fit in fronce. ymsede pudoris
n. fun petro oie regare ꝯcorde cred̾et. Disde¬
dot ꝙͣ maia uereꝯdia accedat saludris ꝯfessõ
a hoc i llo cctisĩ ẽ sup̃sit de me nõ quo fe

Expanded text:
signum crucis fit in fronte, id est in sede pudoris,um fuit Petrum ore negare, cum corde crederet. Discedat ergo mala verecundia, accedat salubris confessio, sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non quo fe
Abbreviated transcription (Latin):
iuxͥũt ut pecrus qui in illa negatõe intͣ
bicatẽ teniebat ⁊ foris mendaciũ ꝓserebat
Cur. lacͥmis diluit ꝙ ore neginat si salu¬
ti facigebat ꝙ ooide tenerat. Qient gͦ adeo
pacem nõ aliud ħ̾ebat in ꝑfesd̃e oris aluid
in archano cordis. Nicħ n ꝓdec hoc cẽ incor

Expanded text:
ixerunt, ut Petrus qui illa negatione intus veritatem tenebat, et foris mendacium proferebat. Cur enim lacrymis diluit, quod ore negaverat, saluti faciebat, quod corde tenebatur. Quaerens ergo a Deo pacem non aliud habeat in professione oris, aliud in arcano cordis. Nil enim prodest hoc esse in cor
Abbreviated transcription (Latin):
in gentib. uirrhit addit in euuangeliũ
singulis prouincus facti sunt legati et prelica¬
tors. Est autem euuangelium bona autem nũ¬
tiatio. en eñigrece. latine bonum. anglus r¬
untius. incunanglium bonum nuincium ua
bona anminciacio. Ea uero est de his. que ad fide̾
catholicam et bonos mores pertinent enuangeli¬
ũdico dei qĩ ñ ab hor̾e inuertum. s dĩa i spira¬
tione reuelatum. Se¬
uod ante

Expanded text:
in gentibus. Unde et hic addidit, in Evangelium, in gentibus. Unde et hic addidit, in Evangelium, singulis provinciis facti sunt legati ac praedicatores. Est autem Evangelium, bona annuntiatio, εὖ enim Graece, Latine bonum, ἄγγελος nuntius, inde Evangelium, bonum nuntium, vel bona annuntiatio. Ea vero est de his quae ad fidem Catholicam et bonos mores pertinent. Evangelium dico, Dei, quasi non ab homine inventum, sed divina inspiratione revelatum. Quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i una clicitur ⁊ hominis contra he¬
retitos personam c̃s̃ testatur. ne alium. qͥd̾
se: s unum et eundem sciremus eẽ. Sequit᷑
uocatus apłs. ette clignitas ad quam prom¬
tus est. ecte de humili factus est altus at ful¬
lis superbis quib siribebat diceret. ex seruo
et humili. fecit me deus apłmet sublimem i¬
ta et uos humiles sitis ut gxaltemini. Qui
enun se humiliat. gxaltabitur gr̃am uero
est ẜ ꝓpositum et temporalimissione qua a
xp̃o missisunt. ex qua et apłiuocati sunt. si¬
am̃ sicut grece angeli latine nuntuiuocant᷑.
ellenter cum clicitur. urbs intelligitur ro
.i. adoctrina. scribarum et phariseorum et a¬
b utero synagoge ubi lotum doctoris ha¬
bebat ut pote phariseus seꝑatus meunan-¬
gelium dei. prelicandum et hoc dĩ contra .i.¬
iudeos aquarum lege clissimulauit ut xpͥ
preclicaret. qui ꝙ lex non potuit credentes
iustificaret. uel segregatus .i. agrege seꝑa
ꝙ assumpsieos. ut .s. predicent nom̃meñ

Expanded text:
i, unam Dei et hominis contra haereticos personam esse testatur, ne alium quidemsse, sed unum et eumdem sciremus esse. Vocatus Apostolus. Ecce dignitas ad quam promotus est, ecce de humili factus est altus. Ac si illis superbis quibus scribebat diceret: Ex servo et humili fecit me Deus apostolum et sublimem, ita et vos humiles sitis ut exaltemini: Qui enim se humiliat exaltabitur Gratiam vero  est secundum propositum, et temporali missione qua a Christo missus est, ex qua et apostoli vocati sunt. Nam, sicut Graece angeli, Latine nuntii vocantur, inis, sicut excellenter, cum dicitur Urbs, intelligitur Romest a doctrina Scribarum et Pharisaeorum et ab utero Synagogae ubi locum doctoris habebat, utpote Pharisaeus separatus in Evangelio Dei, praedicandum. Et dicitur hoc contra Judaeos a quorum lege dissimulavit, ut Christum praedicaret, qui quod lex non potuit credentes justificaret. Vel segregatus, Haim. id est quod assumpsi eos , ut scilicet praedicent nomen meum
Abbreviated transcription (Latin):
clicatur. qui alibi scripsit. Non enim accepiˢ¬
tis sp̃m seruitutis ⁊c̾. et idem alibi. itaq iam
non est seruus s liber. Et dominus apłs ait.
iam non licam uos seruos. s amicos ad ꝙ¬
ditendum. ꝙ duo sunt genera seruitutis
est᷑ enim seruitutis timoris et pene seruilis
est seruitus amoris et filiacionis atq hu¬
militatis qua instar filii qui seruit non iuil¬
t offendere patrem. Si ergo idẜ humilitatis
⁊ amoris seruitutẽ clictum putemus non
tatis. in pauio qr omni libertate nobilior
tatis nom̃ ponit ut ad cam prouocet super¬
bos quib scribebat et ne seruitus uideatur
gelofuit impositum dei filio. eo ꝙ salumm
s inuisibili .i. plenitudine gracie sp̃ualis

Expanded text:
dicatur, qui alibi scripsit: Non enim accepisdicatur, qui alibi scripsit: Non enim accepistis spiritum servitutis, etc. . Et iterum alibi: Itaque jam non est sertus sed liber . Et Dominus apostolis ait: Jam non dicam vos servos, sed amicos . t quod duo sunt genera servitutis: Est enim servitus timoris, et pene servilis; et est servitus amoris et filiationis et humilitatis, qua, instar filii, qui servit, non vult offendere patrem. Si ergo id secundum humilitatis et amoris servitutem dictum putemus, non tatis in Paulo, quia omni libertate nobilior tatis ponit, ut ad eam provocet superbos quibus scribebat. Et ne misera servitus videatur,gelo fuit impositum Dei Filio, eo quod salvsed invisibili, id est oleo gratiae spiritualis.
Abbreviated transcription (Latin):
nichus qui germaniam utte ẽ dc̃us sic ab eo
principe quemprius sub ingauit paulus sit
appellatus. Sed quia nulla talis inscripturis
tliunis comsuctudo deprehenditur magis pla¬
tet ꝙ in nr̃a consuetudine frequenter reperitur
Inuenimus em̃m scripturis alios binis alios
ternis usos ẽẽ nominib et hoc utiq in utro¬
q .t. ut salomon qui ect̃astes et yclida uoca¬
tus ẽ ⁊ matheus qui et leui clõs ẽ. et alia pła
in hunc modum. Scd̾m ergo hant consue¬
tudinẽ uidetur nodis. et paulus cluplitiuo¬
cctatus uocabulo sicut scriptum est in acti¬
b apłoꝵ. saulus quiet paulus. ubi euidẽ¬
ter dstendit scriptura non extunc primũp
auli. ui impositum s ueteris applłonis id fur¬
isse assignat. Iiero nimo autem in libro
electus interpretarsilicitur. quẽ et dominus
ip̃e uas electionis uocauit et tam urta ꝙͣ doc¬
iħu eccecõdicio. S querendum est cur seruus

Expanded text:
nicus, qui Germaniam vicit, est dictus, sic ab eo nicus, qui Germaniam vicit, est dictus, sic ab eo principe quem prius subjugavit Paulus sit appellatus. Origenes Sed, quia nulla talis in Scripturis divinis consuetudo deprehenditur magis placet quod in nostra consuetudine frequenter reperitur. Invenimus enim in Scripturis, alios binis, alios ternis usos esse nominibus, et hoc utique in utroque, ut Salomon qui Ecclesiastes et Idida vocatus est; et Matthaeus qui et Levi dictus est, et alia plura in hunc modum. Secundum ergo hanc consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici vocitatus vocabulo, sicut scriptum est in Actibus apostolorum: Saulus qui et Paulus . Ubi evidenter ostendit Scriptura non ei tunc primum Pauli nomen impositum, sed veteris appellationis id fuiselectus. Interpretatur quem Dominus ipse uas electionis uocauit, et tam uita quam docigenes Sed quaerendum est cur servus
Abbreviated transcription (Latin):
lum accepisse. prius enim uocabatur saulus
asaule ꝑ secutore. quia sicut ille dauid. itaħ
ꝓfectus huic autem sñe de nomine pauli ton¬
sentit augꝰ. sic dicens. ¶Ion ob aliud hoc no¬
men quantum michi uidetur. paulus sibi el¬
egit. nsuit se ostenderet paruum tanquam
minimum apłorum. ip̃e primo saulus post¬
ca paulus dictus ẽ. non quasu actancia aliqu¬
a nomen sibi mutauit appłs s ex saulo fãctuᷤ
ẽ. paulus .i. superbo modicus .i. humilis. pau¬
lum enim modicum ẽ. immutatum ergo se ẽẽ
significans. ex saulo ꝙ interpritatur. inquie¬
tudo uel temptacio. paulũ se dicit .i. quiecũ. qui
cisse perhibetur. quimn uirtutib profucientes
i tonitrui. et huiumodi. Unde et sc̃a ecc̃a iam ĩ
consuetulinem cluxit. ut quos in cathedra be¬
ati petri. sublimat nomina eis mutat. u̾r sic
tipriun conuertit. hoc unde sibi imposuit. ut si¬
cut parthitꝰ. qui partichos superauit et germa¬

Expanded text:
lum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus lum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic profectus. Huic autem sententiae de nomine Pauli, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud hoc nomen, quantum mihi videtur, Paulus sibi elegit, nisi ut ostenderet se parvum tanquam minimum apostolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus, sed ex Saulo factus est Paulus, id est ex superbo modicus, id est humilis; paulum enim modicum est. Ambrosius Immutatum ergo se esse significans, ex Saulo quod interpretatur inquietudo vel tentatio, Paulum se dicit, id est quietum. Qui cisse perhibetur, qui in virtutibus proficientes i tonitrui, et hujusmodi. Unde et sancta Ecclesia jam in consuetudinem duxit, ut quos in cathedra beati Petri apostoli sublimat, nomina eis mutet. Vel, sicCyprum convertit, hoc nomen sibi imposuit, ut sicut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germa
Abbreviated transcription (Latin):
pendet litte¬
raut perficiatur sña ⁊
sub intelligitur mã
aconicione. adignitate. ab officio anomĩe
clicens̃. paulus aconlicione seruus adigni¬
tate. apłs ab officio. segregatus in euuange¬
lium dei. ex nomine autem laudem sortitur.
siius ip̃ius nominis. et rõ impoĩcionis anim¬
aduertatur: paulus enimhebraice. quietus gͥ¬
ce moclicus latine sonat .i. heoc nomen paulus
ꝙ est hebraitum origine. et inuencione: nont̾¬
minacione. impõitũ est apło ꝓprie. innotam
genune uirtutis . s. modicitatis et quietis qua¬
rum alteram notat. hec nomengenerali appel¬
latione apud grecos .i. qͥetem. alteram apud
latinos .i. mocdicitatem hec enim nomen paui¬
lus. cum sit applłatuñ ap̃ grecos. hebreos ⁊ la¬
tinos impõitum apło ꝓpriũ fuit qui ut ait̃ be¬
da super actus apłito anno passionis et resu¬
rrestionis xp̃i: ad fidem uenisse probatur ter¬
tio uero deumo anno post xp̃ipassionem apła¬
tum gencium cum barnaba et pauliuo cabu¬

Expanded text:
pendet littera ut perficiatur sententia, et subintelligitur, nditione, a dignitate, ab officio. A nomine, dicens, Paulus; a conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segregatus in Evangelium Dei. Ex nomine autem laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inventione, non terminatione, impositum est Apostolo proprie in notam geminae virtutis, scilicet modicitatis et quietis, quarum alteram notat hoc nomen generali appellatione apud Graecos, id est quietem; alteram, apud Latinos, id est modicitatem. Hoc enim nomen Paulus, cum sit appellativum apud Graecos, Hebraeos et Latinos, impositum Apostolo proprium fuit, qui, ut ait Beda super Actus apostolorum, anno passionis et resurrectionis Christi ad fidem venisse perhibetur; tertio vero decimo anno post Christi passionem apostolatum gentium cum Barnaba, et Pauli vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃pucabant illi gcłian
regnemus nobiscũ nõ dico nos nob̾cum ꝯ
n̾os sequi de dignemini. S dico nos uobꝰ
utnos sequamur uos. ⁊ sinõ ułtis seqni nos
quos quid̾ sequi debecis. qr nos re u̾a reg¬
iamꝰ. S cimeo ne sine nob̃. Cuco n q uoᷤᷤ

Expanded text:
Sic putabant illi glorianregnemus vobiscum. Non dico vos nobiscum, cum nos sequi dedignemini; sed dico nos vobiscum, ut nos sequamur vos, si non vultis sequi nos quos quidem sequi deberetis, quia nos revera regnamus. Sed timeo ne sine vobis. Puto enim.
Abbreviated transcription (Latin):
pamcorum ⁊ penam
ut comparet innucẽ
et est hic repetitio p̃
se gloram deb .s. ꝙ de¬
um putauerurit. qͥ ñ
erat et toluertint. et

Expanded text:
pam eorum, et poenam, ut comparet invicem, et est hic repetitio prase gloriam Dei, sciliceum putaverunt qui non erat, et coluerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
qr sociam si habet caritatẽ. que est forma om¬
niũ iurtumũ pro eo autẽ ꝙ creditur accipitur
fides. ibi het est fides cattolica . q .nͥ. ⁊ ĩ. et itał
accipitur tum ait. ex fide infidẽ. fidei enim ꝙ t̾
ditur .i. simboli fidei multe sunt partes quaꝵ
aliq sunt hic posite. ẽodem quoq modo acti¬
puur fides. cum licitur fides catho. quasi ꝙ
aquibdã in quiri. utrum illa informis qua¬
litas mtis que in malo xp̃iano dicitur fides¬

Expanded text:
quia sociam non habet charitatem, quae est forma omquia sociam non habet charitatem, quae est forma omnium virtutum. Pro eo autem quod creditur accipitur fides, sicut ibi: Haec est fides Catholica, quam nisi, etc., ita hic accipitur cum ait, ex fide in fidem. Fidei enim quae creditur, id est Symboli fidei, multae sunt partes, quarum aliquae sunt hic positae. Eodem quoque modo accipitur fides, cum dicitur fides Catholica, quasa quibusdam inquiri utrum illa informis qualitas mentis quae in malo dicitur Chris
Abbreviated transcription (Latin):
s̃i ergo eẽt iusticia fidei non ẽẽt ad sconlitũ ꝙ p̃
ilicatum crederemus ⁊ credendo ad nidendũ perue¬
niremus dicit ecgo tusticiam illi qui ẽẽ transit
exfide uerborum quib tredimus que non uide¬
mus infidem terũ qua credita optinebimus. s
ex fide in qua ministratur deo millã ubi fruat᷑
ded q̃ tam̃ inpprie clicitur fides ⁊ qr de fide fit m̃ci¬
o hic uidend̃ quid sit fides et quot modis accipi¬
atur de fides et dequib sit. fides est uirtus qͣtre¬
tluntur que non uitentur apparencia eñ nonh¬
abent fidem. s agnitionem fides emmest. ꝙ ñ
des enim qua creditur tum caritate uirtus ẽ ⁊
heo est fundamentum ommũbonorum in qua
nemo parit ħ fideles facit et u̾e xp̃ianos aliauͦ
demonũ ẽ. eo nomine tenus xp̃iariorũ. nam
demonis creclunt ⁊ contremescunt hec est infor¬
mis qualitas mentis. quedicitur informis

Expanded text:
Non ergo esset justitia fidei, nisi esset absconditum quod Non ergo esset justitia fidei, nisi esset absconditum quod praedicatum crederemus, et credendo ad videndum perveniremus. Dicit ergo justitiam illi esse qui transit ex fide verborum quibus credimus quae non videmus, in fidem rerum qua credita obtinebimus, scilicet ex fide in qua ministratur Deo, in illam ubi fruatur Deo, quae tamen improprie dicitur fides. Et quia de fide fit mentio hic, videndum est quid sit fides, et quot modis accipiatur fides, et de quibus sit. Fides est virtus qua creduntur quae non videntur, apparentia enim non habent fidem, sed agnitionem. Fides enim est, quod non des enim qua creditur, cum charitate virtus est, et hoc est fundamentum omnium bonorum, in qua nemo perit. Haec fideles facit, et vere Christianos. Alia vero daemonum est, et nomine tenus Christianorum; nam et daemones credunt, et contremiscunt . Haec est, informis qualitas mentis, quae dicitur informis,
Abbreviated transcription (Latin):
rax ineo uero qui non credit inustus udetur
negat eñi uerac̃e deum qui ñ credit cumdedisse
ꝙꝑ promisie. unde subdit exfide infidem .q.d.
tentis infidẽ hominis quicredit ei qr intrs¬
dente nistus apparet deus ł scd̾m alteram ꝓ̃¬
missam sñam sic procede. Insticia dei ex fideñ
qui nułt ꝑfidem iustifitari unsu̾sos articulos
fide prina aduentus infidẽ scd̾i ut utrũq ote¬
dat xxfide prime resurrectionis: q̃ ẽ in aĩa infi¬
dem scdẽ que ecit incorporib ex fide promissio¬
nis in fidem redicionis ut credat domini promi¬
sise at redeliclisse uel redcliturum fore exfide predi¬
catorum infidem ppłoꝵ ut credant ꝙ credunt ma¬
iores et minores ex fide seminã cum .i. ꝓpħax in
tificandus uel transeund̾ fore intelligat. de fide
ctiam fides rerum que non uerbis. S teb ip̃is p̾¬
sentib creditur ꝙ erit cum ꝑsp̃em manifestam
secontemplandã scĩs prebit ip̃a dei sapiencia.

Expanded text:
rax. In eo vero qui non credit, injustus videtur; negat enim veracem esse Deum, qui non credit eum dedisse quod promisit. Unde subdit: Ex fide in fidem; quastentis in fidem hominis, qui credit ei, quia in credente justus apparet Deus. Vel secundum alteram praemissam sententiam sic procede: Justitia Dei est ex fidqui vult per fidem justificari universos articulos fide primi adventus in fidem secundi, ut utrumque credat ex fide primae resurrectionis, quae est in anima, in fidem secundae quae erit in corporibus; ex fide promissionis, in fidem redditionis, ut credat Deum promisisse ac reddidisse, vel redditurum fore; ex fide praedicatorum in fidem populorum, ut credat quod credunt majores et minores; ex fide seminantium, id est prophjustificandus, vel transeundum fore intelligat de fide tiam fides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditur, quod erit, cum per speciem manifestam se contemplandam sanctis praebebit Dei Sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
pecenda rona etigit unicacẽ quatinus
rodioꝵ tela pocenc̾ excipiat. ⁊ artoris Iacła
ualent᷑ redoat. Nõ .si. ad bella armatus
ꝑgat qͥ a̾ clipeũ sumẽs gladũs ñ ucicur
auc utens gladiis clipłd ñ munic᷑ bñ¬

Expanded text:
ona erigit unitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Non enim ad bella armatus pergit, qui aut clypeum sumens gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non
Abbreviated transcription (Latin):
uud est enĩ ẽẽ sine pc̃co ꝙ de solo in hac uita
unigenito dc̃m ẽ Alud ẽ ẽe sine q̃ cela quoe
de młtis iuistis ⁊̃ in hac uita dici potuit Qma
⁊ quil põt fidelit̃ ꝯsrait nec contra cuiusqłłi ĩ¬
iurias ten libidĩem uindicandi ⁊ ueraciter

Expanded text:
ud est esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoet quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter
Abbreviated transcription (Latin):
dit quid dedõ et quo¬
modo scire potuerũt¬
et quasi quis querer
legem subd̃ intusibi¬
cmariĩ. et notandũ

Expanded text:
dit quid de Deo, et quomodo scire potueruet quasi quis quaererelegem, subdit: Invisibiim, etc. Et notandum
Abbreviated transcription (Latin):
bit romanis et scribẽ¬
do salutat sic optan¬
do clicens gr̃a sit uo¬
bis .i. remissio pcc̃oꝵ
ta enim est gr̃a qr¬
iustificatur impi¬
us. et fitiustus qui
prius fuerat ip̃ius
et ideo pertipiende¬
huus gr̃e merita mult.¬
la prececlunt. quia¬
meritis imp̃ii non

Expanded text:
bit Romanis, et in sdo salutat, sic optando dicens, gratia sit voest remissio peccatorum. Ea enim est grjustificatur impius, eprius fuerat impius. et ideo percipiendus gratiae merita nulla praecedunt. quimeritis impii n
Abbreviated transcription (Latin):
toia tacerent. Et ostẽnditur itẽ iuindicta qͥ
traiti sunt non modoindesideria praua:
s in mundas astiones contumeliosas q̃b
atficiunt et ficiunt corpora sua ip̃i dico ba
uincitur capitur traitur. possidetur a quo
enim quis uistus ast huic et seruus ad cluc¬
tus eid ⁊ sit pc̃m consequent precedentis pe¬
na põci. uelita afficiant corpora .s. ip̃i dico
agentes contumcdias in scmnet ip̃is .i. in suo
seru .s. masculi eum mastulis femine cum
feminis ailigentes aĩaducrtendum est ꝙ
maloꝵ est qui ergo ddicit. tlm̃ homines ad
ista noncoggere s dignos descritantum dese¬
rert uerissimt clicitꝰ. deserit autẽ deus ñ ap¬
ꝓpontnto gr̃am uel appositam subtra ben¬
do manifestum est enĩ deũ oꝑari ĩ cordib bo¬
minũ. ad in clinandas uoluntates eorum
quotumq uolu̾ct sirũ ad bona. ꝑ miãm¬
suam. suit ad mala pro merctis edꝵ. iu

Expanded text:
tinus Et ostenditur hic item vindicta, qua traditi sunt, non modo in desideria prava, sed et in immundas actiones et contumeliosas, quibus afficiunt et inficiunt corpora sua. Ipsi dico havincitur, capitur, trahitur, possidetur. A quo enim quis victus est, huic et servus addictus est; et fit peccatum consequens poena praecedentis peccati. Vel ita, afficiant cor, ipsi dico agentes, contumeliis in semetipsis, id est in suo sexu, masculi cum masculis, feminae cum feminis. Diligenter animadvertendum est quod malorum. Qui ergo dicit Deum homines ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere, verissime dicit. Deserit autem Deus non apponendo gratiam, vel appositam subtrahendo. Manifestum est enim Deum operari in cordibus hominum ad inclinandas voluntates eorum quocusua, sive ad mala pro meritis eorum;
Abbreviated transcription (Latin):
re aut in mittere pre¬
cedentib quippe cul¬
parum causis iure ⁊
riam creature attribiuint ⁊ per hoc dese¬
runtur it tracluntur desiderus. iusta utro
petc̃a que de superbia sunt nõ solum pecta s¬
auit pectatũ est penacã porcati aut primum¬
lutur suo pondere moxad alid̾ trahit. u̾n
fit ut non lolum pãm sit s et cã pc̃ti ex illo
crurre culpa subsequens oritur. pctͣm uero
ob imbilat prccedentis peccati merito ⁊ in alia
cadat quem enimliberare noluit deserendo
bus tracliderunt. deus tradiclit illos .i. sub¬
hac penam .i. pec corclis cecitatem que fit de¬
serente lute sapiencie inpluta et grauia pͦ¬
cata colapsi sunt tradidit tlito. prius inde¬
sideria cordis corlis clico que erat eoꝵ .i.
a deo sibup̃is relictum aquib sic paratũ
erat nõ a deo postta tradicit illos. in inm̃¬
diciam .i. in actum mundicit ut ip̃o actu

Expanded text:
re aut immittere. Praecedentibus quippe culparum causis, jure et  gloriam creaturae attribuunt, et per hoc deseruntur, et traduntur desideriis. Ista vero peccata, quia de superbia sunt, non solum peccaaut peccatum, et poena peccati. Gregoriusluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum veobnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo bus tradiderunt, Deus tradidit illos, id est subhanc poenam, id est per cordis caecitatem quae fit deserente luce sapientiae, in plura et graviora peccata collapsi sunt. Tradidit, dico, prius in desideria cordis, cordis dico; quod erat eorum, id est a Deo sibi ipsis relictum, a quibus sic paratum fuit, non a Deo, et post ea tradidit illos in immunditiam, id est in actum immunditiae, ut ipso ac
Abbreviated transcription (Latin):
non natura: non gͣ¬
cia an hoc etiam ip̃o¬
filio ad hominẽ refe¬
renclum est ita sane
tqual patri. non est
geniti assumptus ẽ
homo gracie est non

Expanded text:
 natura, non gia. An hoc etiam ifilio ad hominem referendum est? ita saneequalis Patri, non est geniti assumptus est homo, gratiae est, non
Abbreviated transcription (Latin):
d̾us illicitis. sic .ai sumendait᷑ aum̃ta quẽ¬
admodũ medicart̃ta fames n ⁊ sicis nui¬
d̾ dolores sunt urunt ⁊ sicut febres noc̃ãt
clenda ꝓrrusit sic gͦ sum̃da ẽ aumonia ut
mediona s dũ ac ꝯmetatẽ sacierats ab idigñ¬
cia tͣnsicur in ips̃ tͣnsic insidiat᷑ ioq̃us ꝯcuritctĩ¬

Expanded text:
licitis. Sic enim sumenda sunt alimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, cienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus conc
Abbreviated transcription (Latin):
go sed inmstꝰ ut flat uist᷑ et lege legiti¬
me utendi multiplex est modus ut scd̾n
aliũ iustus et scdm̃ anũ inustus recte di¬
uit inuist is: ut cũ imp̃is ceperit moute
concuipiscencie morb incentino ꝓhibi

Expanded text:
go, sed injustus ut fiat justus. Et lege legitime utendi multiplex est modus, ut secundum aliud justus, et secundum aliud injustus recte dinit injustis, ut cum in ipsis coepit inolitae concupiscentiae morbus incentivo prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ait statant cadis ollñdit se nel¬
cire quo aĩo ille seagac in dubus
ꝯilo addit. stabit &ͥ. hic ĩnuit ꝙ am¬
bigua debemus ⁊̃ meliorẽ ꝑtẽ uert̾e
⁊ infucuit spem rom hre Et si au¬

Expanded text:
 ait, stat aut cadit, ostendit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et in futuro spem boni habere, etsi a
Abbreviated transcription (Latin):
oł .u. mimiti ecc̃e ł errore secati ł malica
deprauati ꝓsiuit. qr si accipust pocestacẽ
corꝑałr aifligendi exercent eiꝰ paciãm. Si
uo male senciendo adu̾sant᷑ epercent etꝰ
sapiam paxĩam al adilsario .n. moca qͣ¬
discendi exitit occalio. mła qͥppe adfide̾
catholicam ꝑtinẽcia dumn ħeticoꝵ calli¬
da inqͥecudiẽ eragitat᷑ ut adu̾sus eos
defendi ꝓossint ⁊ ꝯsid ac  diligñaus. ⁊ ĩ¬
tlligũt᷑ clanus. ⁊ fdicancur instancus.

Expanded text:
Omnes inimici ecclesie vel errore cecati vel malicia depravati prosunt, quia, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent eius pacienciam. Si vero male senciendo adversantur, exercent eius sapienciam. Ab adversario enim mota qstio, discendi existit occasio. Multa quidem ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et praedicantur instantius.
Abbreviated transcription (Latin):
dam ut honorẽ parencib deferas ⁊ cecidic
bestia nupiecitis. Ilõ mechaberis tangis
qͥncã cordãm cecidit bema ubiduus. Nõ occi¬
des cangis .ui. cordam cecidit bema cruden¬
cidit bestia rapacitatis nõ fłm commoĩũ
dices cangis.uii. cor. ⁊ cecidit estiaf alsita¬
tis nõ ꝯcupisces urores ꝓximitui. cangas

Expanded text:
dam ut honorem parentibus deferas, cecidit bestia impietatis. Non moechaberis; tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides; tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelm, cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices; tangis octavam chordam, cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui; tangis
Abbreviated transcription (Latin):
dacta s. neq dicit omnia nisi que facta sunt.i.o
nan trratuam. Unde liquido apparet ip̃m factũ
non ce ꝑ quem facta sunt omnia. et si factus ñ
est. treatura nonist. Si autem creatura non est.
eustem tum patre substantie ẽ. omnis eums
omnia per ip̃m facta sunt. at omia ꝑ ip̃m f¬
ait apłc. fastus ẽ ei .s. ad honorem patris scd̃m
tatnĩ infectus uero scd̾m cectatẽ factus dico
spetialiter. gx semine dauid quia m̃aria fuit ex
tupe dauid ex tius semine formata est caro
dominita opere scĩ sp̃c. inutero uirginali. S
semine abrae. quiuistus fuit. ut non prom̾i¬
to s gr̃a natus de eo pntetur. et ctiam ideo ut ec
homine rege scdm carnẽ pexnatus ostendatur

Expanded text:
neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia; et si factus non est, creatura non est; si autem creatura non est, eiusdem cum patre substantiae est. omnis enim omnia per ipsum facta sunt. Sed quia verac honorem Patris, secundum carnem, infectus vero secundum deitatem. factus dico et specialiter, ex semine David, Haim. quia Maria fuit de stirpe David, ex cujus semine formata est caro Dominica opere Spiritus sancti, in utero virginali. Sed semine Abrahae, qui justus fuit, ut non pro merito sed gratia natus de David putetur: et etiam ideo ut ex homine rege secundum carnem rex natus ostendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
est qui metit promiserat dico per ꝓpħas suos.
Uñ ierem̃. ait ette dies ueniunt et consumabo.t
feriam in quit uob̾ cum pactum sempiternũ.
Idem ebalũ quinon ex se: s et deo magnisunt:
ut non ex se. mendacium loquerentur. s ex deo
ueritatem. Ecce quam uera et magnifica prom¬
issio. Nemo erum rem iulem magnis pretuso¬
quasimon modo promiserat uerbis s ⁊ insicp
tutis nedaretur obliuioni et ãdcumulum ue
dei. et incarnationis filu dei continent scrip¬
omnes ad filiumtlucunt de filio dico: ñõ
ciali coeterno ⁊ cocquali. et hic ẽ cõmendacio a
materia. Sequitur. Qui fastus est erid̾ ecce
com̃dacio austoris. ꝙ cõmendat qualuor mͦ¬
¶S. ad origine ibĩ. Ex scmine dauid a uirtute
i. Qui p̾destinatus c̃ in irtute filius dei a gr̃a¬

Expanded text:
Ambrosius Promiserat, dico, per prophetas suos, unde Jeremias ait: Ecce dies veniunt et consummabo tum Juda . Item: Feriam, inquit, vobiscum pactum sempiternum . Idem et alii, qui non ex se, sed ex Deo magni sunt, ut non ex se mendacium loquerentur, sed ex Deo veritatem. Ecce quam vera et magnifica promissio. Nemo enim rem vilem magnis praecursoquasi non modo promiserat verbis, sed etiam in Scripturis, ne daretur oblivioni. Et ad cumulum verae Dei et incarnationem Filii Dei continent. Scriplio, quod omnes ad Filium ducunt. De Filio dico non adtiali, coaeterno, coaequali. Et est haec, commendatio a materia. Qui factus est, etc. Ecce commendatio auctoris, quem commendat quatuor modis; ab origine, ibi, ex semine David; a virtute, ibi, qui praedestinatus est Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ne dauid cumaliquid sit fĩ: alid̾ nasci. qui ⁊̃ si
go signifitauit hec. cliato quia enmnonhũa¬
no semine cõcreata est taro domini inutero uͥ¬
ginis et corpus. effecta. s effictu et iurtute sp̃c
enim semine ad mixto et sanguuus toagulo
generare. alid̃ non ꝑ mixtione. s uictute ꝓ¬
treart possunt homines generare filios s hõi
es non facere. ¶Itẽm et sinon intercessit sem̃
hominis. Inconceptione uirginis. tam̃ quia
ex ta carne xp̃c formatus est. que constat ex
semine recte cliatur factus ex semint. Quecã
autẽ utrũ xp̃o debeat clii creatura uel res crca¬
ba. Simpłraucdiat augustinus st̃ hec ita clis¬

Expanded text:
NE DAUID, CUM ALIUD SIT FIERI, ALIUD NASCI? Quamquam itur significavit hoc dicto. Quia enim non humano semine concreta est caro Domini in utero Virginis et corpus effecta, sed effectu et virtute Spiriest semine admisto, et sanguinis coagulo generari; aliud non permistione, sed virtute procreari. Possunt homines generare filios homines, sed non facere. Item, etsi non intercessit semen hominis in conceptione Virginis, tamen, quia ex ea carne Christus formatus est, quae constat ex semine, recte dicitur factus ex semine. Quaerens autem utrum debeat dici creatura, vel res creata simpliciter, audiat Augustinum s