comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ueru̾tam̃ uniũsa uanitas. omĩs hõ uiuens.
Uerũtam imagine ꝑtransit homo. Hanc gͦ uani¬
tatẽ quasi ceteris maiorẽ. et humanis animis ꝑꝑter
dirã mortis necessitatẽ magis horribilẽ. nouissimo
loco adiunr̃: ut hoc ad extremũ homo audiat in
quo euidentiꝰ miseriã condicionis sue agnoscat. Pri¬
ma enĩ uanitas nec in hoĩe ẽ: nec refertur ad homi¬
nem. Scda uanitas in homine quidẽ non ẽ : s tam̃
refert᷑ ad hominẽ. Proinde quasi ꝑ gradus quosdam¬
semꝑ ad alciora ꝓgrediens. primũ posuit illã uanita¬
tẽ quȩ pena hominis ẽ nec culpa. deinde illam uanitatẽ
adiunẽ quȩ pena hominis ñ ẽ s culpa: postremo il¬
lam quȩ culpa ñ ẽ s pena: licet tñ nec talis culpa
sine pena ũquã esse possit: nec talis pena in his dũ¬
taxat quib sacram̃tum salutis ñ subuenit. a cul¬
pa ꝓrsus libera sit. S illã culpã hominis dixi ñ pe¬

Expanded text:
dicens: Verumtamen universa vanitas omnis homo vivens. dicens: Verumtamen universa vanitas omnis homo vivens. Verumtamen in imagine pertransit homo . Hanc ergo vanitatem quasi caeteris majorem et humanis animis propter diram mortis necessitatem magis horribilem novissimo loco adjunxit, ut hoc ad extremum homo audiat, in quo evidentius miseriam conditionis suae agnoscat. Prima enim vanitas nec in nomine est; nec refertur ad hominem. Secunda vanitas in homine quidem non est; sed tamen refertur ad hominem. semper ad altiora progrediens, primum posuit illam vanitatem quae nec poena hominis est, nec culpa. Deinde illam vanitatem adjunxit, quae poena hominis non est, sed culpa. Postremo illam quae culpa non est, sed poena: licet tamen nec talis culpa sine poena unquam esse possit, nec talis poena in iis duntaxat quibus sacramentum salutis non subvenit, a culpa prorsus libera sit. Sed illam culpam hominis dixi, non poe
Abbreviated transcription (Latin):
pro quo laborat. Non gͦ iste euismodi ad hanc sen¬
tenciam ꝑtinet qua dictũ ẽ. quid habet amplius
homo de umu̾so labore suo quo laborat sub sole:
quia ñ laborat fub sole sed supra solẽ. qui laboris
sui merceqẽ ñ constituit in reb uolubilib ⁊ tempore tͣnseu¬
tib. Gen̾atio p̾t̾it ⁊ gen̾atio aduenit. Ecce alia uanitas. ge¬
n̾atio p̾t̾it ⁊ genatio aduenit. Hãc humana nat̾a ĩ pͥma radis
ssui gen̾is
uiciata concepit: et in omnẽ ꝓpaginẽ posteritatis
cum hac eadem seminata pullulauit. Primꝰ enĩ gen̾iᷤ
humani parens ut audiuit terra es et in t̾ram ib̃is:
exinde mortalis factus quia a statu incorruptioniᷤᷤ
excidit. quasi a uita ad mortẽ ꝑ mortalitatẽ transi¬
re cepit. Hanc gͦ uiã om̃s homines poit ipsũ ꝑtran¬
seunt: qui ab ipio ꝑ carnis natiuitatẽ descẽdunt.
Hec est illa uanitas: de qua psalmista locutus est

Expanded text:
pro quo laborat. Non ergo iste ejusmodi ad hanc senpro quo laborat. Non ergo iste ejusmodi ad hanc sententiam pertinet, qua dictum est: Quid habet amplius homo de universo labore suo quo laborat sub sole? Quia non laborat sub sole, sed supra solem, qui laboris sui mercedem non constituit in rebus volubilibus et tempore transeuntibus. Generatio praeterit, et generatio advenit. Ecce vanitas. Generatio praeterit et generatio advenit. Hanc humana natura in prima radice sui generis vitiata concepit, et in omnem propaginem posteritatis cum hac eadem seminata pullulavit. Primus enim generis humani parens ut audivit: Terra es et in terram ibis; exinde mortalis factus; quia a statu incorruptionis cecidit, quasi a vita ad mortem per mortalitatem transire coepit. Hanc ergo viam omnes homines post ipsum pertranseunt, qui ab ipso per carnis nativitatem descendunt. Haec est illa vanitas, de qua Psalmista locutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ homo de uniu̾so labore suo. qui fit uel qui
factus ẽ sub sole: sed ait potius quẽ ipse homo la¬
borat sub sole. Non gͦ tam laborẽ quã laborantem
arguit esse sub sole: ut quia ipie homo sub sole
positus laborat. idcirco uanũ sit quod laborat.
S quis ẽ qui sub sole laborat: Q rerũ tẽporaliũ
et transitoriarũ amore pressus. ꝓ eisdẽ adipiscen¬
dis si ñ habet. uel conseruandis si habet. lab̾orat:
iste sub sole positus laborat. et iste in uamũ labo¬
rat. Qͥ autem ꝓ spe et desiderio et̃norũ bona oꝑa
exercet. iste sub sole ñ laborat. etiã si sub sole est
labor in quo laborat: quia licet tẽporale sit opus
quod ꝑagit. ipse tam̃ omĩa tẽporalia et caduca m̃¬
te ac deuotione tͣnscendit. Iste gͦ in uanũ non la¬
borat etiã si uanũ est in quo laborat. quia uanũ ñ
est ꝓ quo laborat: et dum transierit qđ uanũ est
in quo laborat. paratũ habet qđ uanitas non est.

Expanded text:
amplius homo de universo labore suo qui fit, vel qui amplius homo de universo labore suo qui fit, vel qui factus est sub sole? Sed ait potius, quem ipse homo laborat sub sole. Non ergo tam laborem quam laborantem arguit esse sub sole. Ut quia ipse homo sub sole positus laborat: idcirco vanum sit quod laborat. Sed quis est qui sub sole laborat? Qui rerum temporalium et transitoriarum amore pressus, pro eisdem adipiscendis, si non habet, vel conservandis, si habet, laborat. Iste sub sole positus laborat, et iste in vanum laborat. Qui autem pro spe et desiderio aeternorum bona opera exercet, iste sub sole non laborat, etiamsi sub sole est labor in quo laborat; quia licet temporale sit opus quod peragit, ipse tamen omnia temporalia et caduca, mente ac devotione transcendit. Iste ergo in vanum non laborat, etiamsi vanum est in quo laborat; quia vanum non est pro quo laborat. Et dum transierit quod vanum est in quo laborat, paratum habet quod vanitas non est
Abbreviated transcription (Latin):
tabilitati deditũ est: ipsũ obnoxiũ est uanitati. Qd̃
autẽ uita est. qđ ꝑmanet. qd finẽ aut corruptionẽ
non recipit: ip̃sam uanitatem ñ admittit. Dicatur
ergo. Quid habet ampliꝰ homo de uniu̾so labore
sub sole fiunt. Et quid de uanis haberet nisi ua¬
nitatem: Qͥd ergo bona oꝑa quȩ sub sole fiunt:
nichil ãplius conferre poter̃t suis oꝑariis nͥ uani¬
tatem: Et quomꝰ suꝑius questionẽ hanc solutã
diximus ꝑ id quod ait sub sole: Ecce nobis iterũ
eadẽ oboritur. ñ minus quã supͣ difficilis: quia
bona oꝑa sub sole id est sub tempore fieri scłm id
quod sͥupͣ expositũ eit negare non possumꝰ: et tñ
ex eis nichil pͥreter uanitatẽ consequi dicere ñ au¬
demus. Et ecce manifeste liber dicit. Qd habet
amplius homo de uniuerso labore suo quo laborat
sub sole: S si diligentius uerba ipsa considerare
uolumꝰ: manifeste ostenditur quȩ sint illa opera.
quȩ uana esse arguunt᷑. Non enĩ dixit quid habet

Expanded text:
editum est, ipsum obnoxium est vanitati. Quod autem vita est, quod permanet, quod finem aut corruptionem non recipit, ipsum vanitatem non admittit. Dicatur ergo: Quid habet amplius homo de universo labore sub sole fiunt. Et quid de vanis haberet nisi vanitatem. Quod ergo? Bona opera quae sub sole fiunt, nihil amplius conferre poterunt suis operariis nisi vanitatem? Et quomodo superius quaestionem hanc solutam diximus per id quod ait, sub sole? Ecce nobis iterum eadem oboritur non minus quam supra difficilis, quia et bona opera sub sole, id est sub tempore fieri secundum id quod supra expositum est, negare non possumus; et tamen ex eis nihil praeter vanitatem consequi, dicere non audemus. Et ecce manifeste liber dicit: Quid habet amplius homo de universo labore suo quo laborat sub sole? Sed si diligentius verba ipsa considerare volumus, manifeste ostenditur quae sint illa opera quae vana esse arguuntur. Non enim dixit: Quid habet
Abbreviated transcription (Latin):
sum: et totũ in ipso. Hȩc tria genera uanitatum
mox in principio libri sui auctor distinguit: quȩ
postea ꝑ omnẽ oꝑis sui seriẽ singillatĩ ꝓsequendo co¬
piosa disputatione extendit: ubiq m trib quartũ
illud genus uanitatis qd̃ m̃tib pͣuis ĩesse diximꝰ arguens:
solũ hoc culpe obnoxium. et pene debitũ ostendens.
Uanitatẽ quȩ reb conditis ꝑ mutabilitatẽ inest:

Expanded text:
sum, et totum in ipso. Haec tria genera vanitatum sum, et totum in ipso. Haec tria genera vanitatum mox in principio libri sui auctor distinguit, quae postea per omnem operis sui seriem singillatim prosequendo copiosa disputat one extendit, ubique in tribus quartum illud genus vanitatis, quod mentibus pravis inesse diximus, arguens, et solum hoc culpae obnoxium, et poenae debitum ostendens. Vanitatem, quae rebus conditis per mutabilitatem inest,
Abbreviated transcription (Latin):
ut quo in eis plus aliis acciꝑe uident᷑. inde plus
aliis onerati inueniant᷑: quos certe pro eisdem ad¬
quirendis uel conseruandis. plus semꝑ uel labore
atterunt. uel cura affligunt. S in his om̃ibus
uanitas magna ẽ: et cura suꝑflua. Uanitas mor¬
talitatis in duob constat: in pena uidelicet quȩ
atterit. et in pena quȩ dissoluit. Pena quȩ atte¬
rit. primũ nos facit per defectũ uitȩ se nescere: pe¬
na quȩ dissoluit. postmodũ cõpellit in putredinẽ
ire: et in puluerẽ de quo sũpti sumꝰ ꝑ carnẽ. reu̾t
ꝑ carnis corruptionẽ. Hinc gͦ ꝑpendat homo. in
qua uanitate uiuat omis homo: qui nolens car¬
nis corruptionẽ patitur. quia uolens m̃tis corrup¬
tionẽ oꝑatur. Cotus ergo uanitati subiectus est:
qui et carne ꝑ mortalitatẽ defluit. et m̃te ꝑ iniqͥ¬
tatem: s alterũ suũ ẽ ex ipso: alterũ suũ. contra ip̃¬

Expanded text:
ut quod in eis plus aliis accipere videntur, inde plus ut quod in eis plus aliis accipere videntur, inde plus aliis onerati inveniantur; quos certe pro eisdem acquirendis vel conservandis plus semper vel labore atterunt vel cura affligunt. Sed in his omnibus vanitas magna est, et cura superflua. Vanitas mortalitatis, quae in duobus constat, in poena videlicet quae atterit, et in poena quae dissolvit. Poena quae atterit, primum nos facit per defectum vitae senescere. Poena quae dissolvit, postmodum compellit in putredinem ire, et in pulverem de quo sumpti fuimus per carnem, reverti per carnis corruptionem. Hinc ergo perpendat homo; in qua vanitate vivat omnis homo, qui nolens, carnis corruptionem patitur, quia volens mentis corruptionem operatur. Totus ergo vanitati subjectus est qui et carne per mortalitatem defluit, et mente per iniquitatem. Sed alterum suum est ex ipso, alterum suum contra ip
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa nec ad malũ bono. nec ad bonũ malo es¬
se possunt: nisi quantũ ipse animus uel ista asper¬
nando ꝓficit. uel deficit ꝑuerse amando. aut
metuendo uane. Quanta ergo uanitas ẽ. hȩc
quasi alicuius sint mom̃ti siue ad dandã siue
ad salutem tollendã tanta sollicitudine ac curi¬
ositate ꝓspicere: et ea in quib uera salus con¬
stat interiora bona. aut non attendere aut dis¬
simulare: Quid de concupiscentia carnis dicã.
quã sit uana: cum ipsa carnis delectatio nec p̃te
prodest carnem morituram deliciarũ luxu et
uoluptatũ affluentia contra corruptionẽ tanto
adnisu defendere: cũ nemo sit qui possit eam
a corruptione custodire : Nam  suꝑbia uite siue
de diuiciis siue dignitatib głari uelit: quid ua¬
nius esse potest: Quis enim uane ñ głetur: am¬
plius se ceteris oneratũ esse : Hoc ꝓfecto diitię.
hoc dignitates suis possessorib solum conferunt.

Expanded text:
omnia nec ad malum bono, nec ad bonum malo esomnia nec ad malum bono, nec ad bonum malo esse possunt, nisi quantum ipse animus vel ista aspernando proficit, vel deficit perverse amando, aut metuendo vane. Quanta ergo vanitas est, haec quasi alicujus sint momenti, sive ad dandam, sive ad tollendam salutem tanta sollicitudine ac curiositate prospicere, et ea in quibus vera salus constat interiora bona aut non attendere aut dissimulare? Quid de concupiscentia carnis dicam? Quam sit vana, cum ipsa carnis delectatio quantacunprodest carnem morituram deliciarum luxu, et voluptatum affluentia contra corruptionem tanto adnisu defendere, cum nemo sit qui possit eam a corruptione custodire? Nam superbia vitae, sive de divitiis, sive dignitatibus gloriari velit, quid vanius esse potest? Quis enim non vane glorietur amplius se caeteris oneratum esse? Hoc profecto divitiae, hoc dignitates suis possessoribus solum conferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quã habeant speciẽ singula. uel quã p̃tendant
significationẽ. Ad om̃s rerũ motus altera semꝑ. pre¬
ceps. temeraria. ꝓcax. instabilis. petulans. impaci¬
ens ⁊ lubrica: sepe uana spe exultans. sepe inani
timore trepidans: millã interius radicem habens.
sed semper suspecta ad exteriores rerũ pendens
motus. Ante ꝑiculũ nuitat. ante discrimen trepi¬
dat: omne quodd euenire potest in utrãq partẽ
siue bonũ siue malũ sit. metuens et cupiens.
utrũq uane sola saspitione declinat. Utit̾ more
impatiens. ex pectans uidere quod futurũ est: ad
instancra dissoluitur. ad consistentia hebetatur.
et ad omnẽ rerũ uicissitudinẽ siue tristia siue
leta fuerint. in constanti m̃tis fluctuatione ua¬
riatur. Hoc autẽ quã uanũ sit considerate. Cer¬
te omĩs creatura talis est homini qualis homo¬
ipse est sibi: ut ab his quȩ foris sunt nec bona
mens ledi possit: nec mala iuuari. Igitur hȩc

Expanded text:
quam habeant speciem singula, vel quam praetendant quam habeant speciem singula, vel quam praetendant significationem. Ad omnes rerum motus semper altera, semper praeceps, temeraria, procax, instabilis, petulans, impatiens et lubrica; saepe vana spe exsultans, saepe inani timore trepidans, nullam interius radicem habens, sed semper suspecta ad exteriores rerum pendens motus. Ante periculum nutat, ante discrimen trepidat; omne quod evenire potest in utramque partem, sive bonum sive malum, sit metuens, et cupiens utrumque vane sola suspicione declinat. Uritur more impatientis, exspectans videre quod futurum est; ad instantia dissolvitur, ad consistentia hebetatur, et ad omnem rerum vicissitudinem, sive tristia sive laeta fuerint, inconstanti mentis fluctuatione variatur. Hoc autem quam vanum sit, considerate. Certe omnis creatura talis est homini, qualis ipse est illi, ut ab iis, quae foris sunt, nec bona mens laedi possit, nec mala juvari. Igitur haec
Abbreviated transcription (Latin):
fallentia:. quia uana diligunt. ⁊ in uanitate. confidt̃:
et pro eo non solũ uani. s uanitas ipsa ex uanitate fa¬
cti deficiunt. Uanitas cupiditatis. in trib constat:
in concupiscentia scilicet ocłorum. in concupiscentia
carnis. et in suꝑbia uitȩ. In om̃ib enim istis uanitas
est : quia omĩa quȩ ad carnẽ ꝑtinent. siue bona si¬
ue mala uideantur. nec uera mala. nec uera bona
sunt: nec poĩsunt semꝑ esse siue bona siue mala
sint. id qd̾ sunt. E ꝑt̾ea tã uanũ est in his quȩ bona
uidentur spem ponere: quã quȩ mala putantur
formidare. Quid enĩ facit concupiscentia ocłorũ:
Uidete quid facit : et inuenietis quanta lateat
uanitas palliata sub hoc uelo. Fallaces uero rerum
fucos et lubricos captat aspectus. Oblita sui foras
funditur: et totã se curiositati dedens. circuit oĩa
lustrat uniuersa: si qua forte noua. si qua insolita:
si qua mira occurrant: quid sibi illa uel illa uolt̃:

Expanded text:
fallentia: qui vana diligunt, et in vanitate confidunt, fallentia: qui vana diligunt, et in vanitate confidunt, et pro eo non solum vani, sed vanitas ipsa ex vanitate facti deficiunt. Vanitas cupiditatis in tribus constat, in concupiscentia scilicet oculorum, in concupiscentia carnis et in superbia vitae. In omnibus enim istis vanitas est. Quia omnia, quae ad carnem pertinent, sive bona, sive mala videantur; nec vera mala, nec vera bona sunt; nec possunt semper esse, sive bona, sive mala sint, id quod sunt. Propterea tam vanum est in iis quae bona videntur spem ponere, quam ea quae mala putantur formidare. Quid enim facit concupiscentia oculorum? Videte quid facit, et invenietis quanta lateat vanitas palliata sub hoc velo. Fallaces rerum fucos, et lubricos captat aspectus. Oblita sui foras funditur, ac totam se curiositati dedens circuit omnia, lustrat universa, si qua forte nova, si qua insolita, si qua mira occurrant, quid sibi illa vel illa velint,
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilib inniti cepit: ipse quoq in eo qđ fuerat
stabilis esse non potuit. Possumꝰ adhuc alia diuisione
alias uanitates distinguere: ut idipsum quo multi¬
plicius exponitur. tanto euidentius agnoscatur. Ua¬
nitas alia est in reb conditis. alia in oꝑib huma¬
nis alia in corporibus: alia in mentibus. Prima est
mutabilitatis. scda curiositatis: tercia mortalitatis:
quarta inquitatis. Uanitas mutabilitatis duobus
modis in rebus consideratur: siue quia inanes st̃.
siue quia transitorie sunt. In illo uane sunt quia
ostendunt qđ non habent: in isto uanȩ sunt. quia ñ
ꝑmanent in eo qđ habent. Ibi uanȩ sunt. quia solã
formã habent. essentiã non habent: hic uane sunt.
quia et si aliquã habent essentiã. s substanciã nullã
habent. Illic uane sunt quia sine ueritate speciem
opponunt: hic uanȩ st̃ quia statũ p̃tendunt. et tran¬
seunt. Sic sunt omĩa caduca et transitoria falsa

Expanded text:
mutabilibus inniti coepit, ipse quoque in eo quod fuerat, mutabilibus inniti coepit, ipse quoque in eo quod fuerat, stabilis esse non potuit. Possumus adhuc alia divisione has vanitates distinguere, ut idipsum quo multiplicius exponitur tanto evidentius agnoscatur. Vanitas alia est in rebus conditis. Alia in operibus humanis, alia in corporibus, alia in mentibus. Prima est mutabilitatis; secunda curiositatis; tertia mortalitatis; quarta iniquitatis. Vanitas mutabilitatis duobus modis in rebus consideratur: sive quia inanes sunt; sive quia transitoriae sunt. In illo vanae sunt, quia ostendunt, quod non habent; in isto vanae sunt, quia non permanent in eo quod habent. Ibi vanae sunt, quia solam formam habent, essentiam non habent. Hic vanae sunt, quia etsi aliquam habent essentiam, tamen substantiam nullam habent. Illic vanae sunt, quia sine veritate speciem opponunt. Hic vanae sunt, quia statum praetendunt et transeunt. Sic sunt omnia caduca et transitoria, falsa et
Abbreviated transcription (Latin):
teretur defectum. Hanc dignitatem homo ꝑ pec¬
catum p̃uaricationis ꝑdidit: quando ĩmortalita¬
tis stola exutus. et ad suȩ originis condicionem
relapsus. ex sentencia creatoris audiuit: terra es.
quia solus homo supͣ illam stare acceꝑat ꝑ grãm.
Cum gͥ tres uanitates distinxerimꝰ. prĩma quidem.
idest uanitas mutabilitatis causa est peccati: scd̾a.
id est uanitas cupiditatis. peccatũ: tercia uͦ id est
uanitas mortalitatis. pena peccati. Uanitas enm
cupiditatis. in uanitate mutabilitatis arguitur:
in uanitate mortalitatis punitur: quia sicut dicit
psalmista. homo cũ in honore esset. non intelexit:
sed cõꝑaratus est ium̃tis insipientib et simił factus
est illis. Hisi enĩ prius ipse per mnordinatã concupi¬
scentiã carnis ad ea quȩ sunt ium̃torũ se inclinas.¬
set: nequaquã per mortalitatẽ carnis ium̃tis simił
factus fuisset. Nunc autẽ quia per desideriũ m̃tis

Expanded text:
teretur defectum. Hanc dignitatem homo per pecteretur defectum. Hanc dignitatem homo per peccatum praevaricationis perdidit, quando immortalitatis stola exutus, et ad suae originis conditionem relapsus, ex sententia Creatoris audivit: Terra es, nam; quia solus homo supra illam stare acceperat per gratiam. Cum igitur tres vanitates distinxerimus, prima quidem, id est vanitas mutabilitatis, causa est peccati; secunda, id est vanitas cupiditatis, peccatum; tertia vero, id est vanitas mortalitatis, poena peccati. Vanitas ergo cupiditatis in vanitate mutabilitatis arguitur. In vanitate mortalitatis punitur. Quia sicut dicit Psalmista: Homo cum in honore esset non intellexit; sed comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Nisi enim prius ipse per inordinatam concupiscentiam carnis ad ea quae sunt jumentorum se inclinasset, nequaquam per mortalitatem carnis jumentis similis factus fuisset. Nunc autem, quia per desiderium mentis
Abbreviated transcription (Latin):
tabilitas non solũ per grãm. s etiã ꝑ naturã alie¬
na fuit. Propt̾ea sola hȩc in ceteris omĩb arguitur:
et pre ceteris omĩbus sola hȩc iniqua atq ꝑuersa
demonstratur. Penal autẽ uanitas quȩ est in cor¬
porib humanis ꝑ mortalitatẽ. idcirco misera dicit᷑:
qm̃ homo nunc ex pena peccati hoc habet. ut con¬
ditioni rerũ temporalit᷑ transeuntiũ subiaceat: qui
prius in creatione sua supͣ omĩum uisibiliũ condici¬
onem stare acceꝑat. Conditio quippe rerũ transeun¬
tium est: ut omĩa orta occidant. et aucta senes¬
cant. Natura autẽ hominis de corruptibili quidẽ
materia sũpta. sed ꝑ grãm supra corruptionẽ ele-¬
uata. et contra corruptionẽ confirmata. hoc ĩ dono
acceperat. ut ortũ quidem cũ ceteris haberet. occa¬
sum autẽ non haberet : et in nascituris s non mo¬
rituris ꝑ inerem̃ta etatis susciꝑet augm̃tũ. non pa¬

Expanded text:
tabilitas non solum per gratiam sed etiam per naturam alietabilitas non solum per gratiam sed etiam per naturam aliena fuit. Propterea sola haec in caeteris omnibus arguitur, et prae caeteris omnibus sola haec iniqua atque perversa demonstratur. Poenalis autem vanitas, quae est in corporibus humanis per mortalitatem, idcirco misera dicitur, quoniam homo nunc ex poena peccati hoc habet, ut conditioni rerum temporaliter transeuntium subjaceat, qui prius in creatione sui supra omnium visibilium conditionem stare acceperat. Conditio quippe rerum transeuntium est, ut omnia orta occidant, et aucta senescant. Natura autem hominis de corruptibilis quidem materia sumpta, sed per gratiam supra corruptionem elevata, et contra corruptionem confirmata: hoc in dono acceperat, ut ortum quidem cum caeteris haberet, occasum autem non haberet; et in nascituris, sed non morituris per incrementa aetatis susciperet augmentum, non pa
Abbreviated transcription (Latin):
porib humanis inẽ ꝑpenalitatẽ. Prima ergo uani¬
tas naturalis ẽ. et apta siue congrua. secunda ua-¬
ntas culpabił. quia ꝑuersa: tercia uanitas. penał
et misera. Propt̾ea uero naturalem uanitatem. idẽ
mutabilitatẽ. aptã dicimꝰ. quia ex ordinata uicissi¬
tudine rerũ tͣnseuntiũ maior uniũsitatis pulchritudo ꝯstat.
maioriq ꝯmodo eiꝰ instabilitas dispensat᷑: qͥa ĩ eo ⁊ fastidiũ re-¬
rũ uarietate. m̃tib humanis tollit̾: ⁊ qͥecor ut dictũ ẽ uniu̾sita¬
tis auget᷑. Corporea enĩ natura cuius pulchritudo
scdm species et formas diuersas ꝑficitur. ex ipsa
sua mutabilitate ampliori decore adornatur:
potuit: qͣlia species ens ꝑ successionẽ adueniunt.
quȩ illi pariter in esse non potuerunt. Porro illa ua¬
nitas quȩ mentib prauis dñatur. ceteris tanto de-¬
formior existit: quanto a spiritali substancia mu¬

Expanded text:
poribus humanis inest per poenalitatem. Prima ergo vaniporibus humanis inest per poenalitatem. Prima ergo vanitas naturalis est, et apta sive congrua. Secunda vanitas culpabilis, quia perversa. Tertia vanitas, poenalis, et misera. Propterea vero naturalem vanitatem, id est mutabilitatem aptam dicimus, quod ex ordinata vicissitudine rermajorique commodo ejus instabilitas dispensatur; quia in eo et fastidium rerum varietate mentibus humanis tollitur, et decor, ut dictum est, universitatis augetur. Corporea enim natura, cujus pulchritudo secundum species, et formas diversas perficitur, ex ipsa sua mutabilitate ampliori decore adornatur, potuit; quia species ejus per successionem adveniunt, quae illi pariter inesse non potuerunt. Porro illa vanitas, quae mentibus pravis dominatur, caeteris tanto deformior existit, quantum a spirituali substantia mu
Abbreviated transcription (Latin):
na de homine siue de humanis ꝑspicere potuit.
quantũ ad p̃sens uidebatur iam diximus. ad pro¬
positũ reuertemur: et consequent̃ genera uanita¬
tum omĩum quas ipsa contẽplatione illuminatꝰ
reb caducis inesse dep̃hendit distinguemꝰ: quia
in eo quod ipsam operis totius materiam primũ
dilucide explicare intimur. textũ quoq eius le-¬
gentib manifestiꝰ aꝑ̃imꝰ. De uanitate enĩ rerum
temporaliũ tota eius narratio contexta est. Tria
igitur sunt genera uanitatũ. quas liber iste spscita¬
liter ꝓsequitur. in quib omnem uanitatẽ cõplectit᷑:
et omĩa quȩ sub sole fiunt his subiacere testatur.
Prima ẽ uanitas mutabilitatis: quȩ om̃ib rebus
caducis in est per conditionẽ. Secunda est uanitas
curiositatis. siue cupiditatis: quȩ m̃tib hominũ ĩe
ꝑ rerũ transeuntium et uanarũ in ordinatã dilecti¬
onem. Tercia est uanitas mortalitatis: quȩ cor¬

Expanded text:
na de homine, sive de humanis perspicere potuit, na de homine, sive de humanis perspicere potuit, quantum ad praesens videbatur, jam diximus. Ad propositum revertemur, et consequenter genera vanitatum omnium quas ipsa contemplatione illuminatus, rebus caducis inesse deprehendit, distinguemus; quia in eo quod ipsam operis totius materiam primum dilucide explicare nitimur; textum quoque ejus legentibus manifestius aperimus. De vanitate enim rerum temporalium tota ejus narratio contexta est. Tria igitur sunt genera vanitatum, quas liber iste specialiter prosequitur, in quibus omnem vanitatem complectitur: et omnia, quae sub sole fiunt, his subjacere testatur. Prima est vanitas mutabilitatis, quae omnibus rebus caducis inest per conditionem. Secunda est vanitas curiositatis sive cupiditatis, quae mentibus hominum inest per rerum transeuntium et vanarum inordinatam dilectionem. Tertia est vanitas mortalitatis quae cor
Abbreviated transcription (Latin):
ditatione est sollicitudo: in speculatione admira¬
tio: in contẽplatione dulcedo. Solet tamen etiã
speculatio ip̃sa spiritał. magna animũ iocundita¬
te reficere: dum post luctam tẽptationũ et cali¬
ginẽ erroris. subito insperata pace cõponit: et
insolita claritate ꝑfundit. In hanc igitur iste
supra omĩa caduca et transitoria mente rap¬
tus. uidit uniuersorũ nichil esse quod maneat.
et quasi stupore noue huius atq insolite uisi¬
onis territus exclamauit. Uanitas uanitatum.
Ua.U.ii omĩa u. Uniuersitatẽ enim intuebatur:
et totã uanitati subiectã: eiusq uanitatẽ. omĩ¬
um uanitatũ uanitatẽ. id est omnẽ uanitatẽ in
se continentẽ. quasi genus omĩum generũ. eo qd̃
omĩa in se rerum genera contineatꝰ appellauit.
Omĩa enĩ uanitas: et ex omĩb uniuersitas:
et uniuersa uanitas. Nunc autem quia de ip¬
so contẽplationis genere. quo ista mens huma¬

Expanded text:
ditatione est sollicitudo; in speculatione, admiraditatione est sollicitudo; in speculatione, admiratio; in contemplatione, dulcedo. Solet tamen etiam speculatio ipsa spiritalis, magna animum jucunditate reficere, dum post luctam tentationum, et caliginem erroris, subito insperata pace componit, et insolita claritate perfundit. In hanc igitur iste supra omnia caduca et transitoria, mente raptus, vidit universorum nihil esse quod maneat, et quasi stupore novae hujus atque insolitae visionis territus exclamavit: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Universitatem enim intuebatur, et totam vanitati subjectam, ejusque vanitatem, omnium vanitatum vanitatem, id est omnem vanitatem in se continentem, quasi genus omnium generum eo quod omnia in se rerum genera contineat appellavit. Omnia enim vanitas, et ex omnibus universitas, et universa vanitas. Nunc autem, quia de ipso contemplationis genere quo ista mens huma
Abbreviated transcription (Latin):
mente pura cor ad contẽplationẽ ueriutis diffun¬
ditur : quasi in principio contẽplationis flãma si¬
ne fumo est. Tercio quia iam inuenta ueritate.
et ꝑfecta caritate nichil ultra quod unicũ ẽ queri¬
tur: in solo amoris igne sũma tranquillitate et fe¬
licitate sua intra repausatur. Tunc corde toto in
ignẽ amoris conuerso uere deus in omĩa: omibus
esse sentitur. cũ iam intima dilectione suscipitur:
ut preter illũ. etiam de semet ipso cordi nichil re¬
linquatur. Ut igitur tria hȩc proprlis uocabuł
distinguamꝰ. prima est meditacio: scda speculatio:
tercia concẽplatio. In meditatione mentẽ pra de¬
uotione succensam ꝑturbatio passionũ carnaliũ
̃portune exurgens obmbilat: in speculatione
nouitas insolitȩ uisionis in ãmirationẽ subleuat:
in contẽplatione mire dulcedinis gustus totam
in gaudiũ et iocunditatẽ cõmutat. Igitur in me¬

Expanded text:
mente pura cor ad contemplationem veritatis diffunmente pura cor ad contemplationem veritatis diffunditur, quasi in principio contemplationis flamma sine fumo est. Tertio, quia jam inventa veritate et perfecta charitate, nihil ultra id quod unicum est, quaeritur; in solo amoris igne, summa tranquillitate et felicitate suaviter repulsatur. Tunc corde toto in ignem amoris converso, vere Deus omnia in omnibus esse sentitur, cum tam intima dilectione suscipitur, ut praeter illum etiam de semetipso cordi nihil relinquatur. Ut igitur tria haec propriis vocabulis distinguamus. Prima est meditatio; secunda, speculatio; tertia, contemplatio. In meditatione, mentem pia devotione succensam perturbatio passionum carnalium importune exsurgens obnubilat. In speculatione, novitas insolitae visionis in admirationem sublevat. In contemplatione, mirae dulcedinis gustus totam in gaudium, et jucunditatem commutat. Igitur in me
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ uiride et necdũ ab humore carnał concupiscẽ¬
tiȩ exsiccatũ. si quando aliquã diuini timoris seu di¬
lectionis scintillã conceꝑit. primũ quidẽ prauis desi¬
deriis reluctantib. passionũ et ꝑturbationũ fumus
exoritur: deinde roborata mente cum flãma amo¬
ris et ualidius ardere et clarius splendescere cepe¬
rit. mox omĩs ꝑturbationũ caligo euanescit: et iã
pura m̃te animus ad contẽplatiõnẽ ueritatis se dif¬
fundit. Nouissime autẽ postquã assidua ueritatis
contẽplatione cor penetratũ fuerit. et ad ipsum
sũme ueritatis fontẽ medullitus toto anime affe¬
ctu intrauerit: tunc in idipsũ dulcedinis qͣsi totũ
ignitũ et in ignẽ amoris conuersũ. ab omni stre¬
pitu et ꝑt̾batione pacatissimũ requiescit. Primũ gͦ
quia inter ꝑicula tẽptationũ. consiliũ queritur:
quasi in meditatione fumꝰ cũ flãma est. Sedo quia

Expanded text:
lignum viride, et necdum ab humore carnalis concupiscenlignum viride, et necdum ab humore carnalis concupiscentiae exsiccatum, si quando aliquam divini timoris seu dilectionis scintillam conceperit, primum quidem pravis desideriis reluctantibus passionum et perturbationum fumus exoritur; deinde roborata mente cum flamma amoris, et validius ardere et clarius splendere coeperit, mox omnis perturbationum caligo evanescit: et jam pura mente animus ad contemplationem veritatis se diffundit. Novissime autem postquam assidua veritatis contemplatione cor penetratum fuerit, et ad ipsum summae veritatis fontem medullitus toto animae affectu intraverit, tunc in idipsum dulcedinis quasi totum ignitum, et in ignem amoris conversum, ab omni strepitu et perturbatione pacatissimum requiescit. Primum ergo, quia inter pericula tentationum consilium quaeritur, quasi in meditatione fumus cum flamma est. Secundo quia
Abbreviated transcription (Latin):
rogi congeriem. discurrens. libere dñatur: subiectã¬
Q materiã circũuolitans. ac molli attactu ꝑstringẽs
labendo esurit ac penetrat: nec prius quieseit quã
intima penetrando succendens. totũ quodãmͦ traxe¬
rit in se quod inuenit p̃ter se. Postquã autẽ incen¬
dio id qd exurendũ est concrematũ. a sua qͦdãm
natura totũ in ignis similitudinẽ ꝓprietatẽq tran¬
sierit. tunc om̃is fr̃agor decidit et strepitus sopitur.
atq illa flãmarũ sp̃icula ẽ medio sublata tollunt᷑:
seuusq ille et uorax ignis cunctis sibi subiectis. et
amica quadã similitudine concorꝑatis in alta se pa¬
& silentioq cõponit: quia iam non inuenit nec
diuersum aliquid p̃t se. nec aduersũ contra se. Pri¬
mum ergo uisus est ignis cum flãma et fumo: de¬
inde ignis cũ flãma sine fumo: postremo ignis pu¬
rus sine flãma et fumo. Sic nimirũ carnale᷑ cor qͣsi

Expanded text:
rogi congeriem discurrens, libere dominatur, subjectamrogi congeriem discurrens, libere dominatur, subjectamque materiam circumvolitans, ac molli attactu perstringens lambendo exurit ac penetrat; nec prius quiescit, quam intima penetrando succedens totum quodammodo traxerit in se, quod invenit praeter se. Postquam autem incendio id quod exurendum est concrematum a sua quodammodo natura totum in ignis similitudinem proprietatemque transierit, tunc omnis fragor decidit, et strepitus sopitur, atque illa flammarum spicula e medio sublata tolluntur, saevusque ille, et vorax ignis cunctis sibi subjectis, et amica quadam similitudine concorporatis, in alta se pace silentioque componit; quia jam non invenit nec diversum aliquid praeter se, nec adversum contra se. Primum ergo visus est ignis cum flamma, et fumo, deinde ignis cum flamma sive fumo, postremo ignis purus sine flamma, et fumo. Sic nimirum carnale cor quasi
Abbreviated transcription (Latin):
meditatio querit: contẽplatio possidet. Contẽ¬
ud quod ultimũ et perfectorũ ẽ. in contẽplatione
creatoris. In prouerbiis salomon quasi meditando inces¬
sit: in eccłaste ad primũ gradum contẽplationis ascen¬
diti in eanticis canticorũ ad sup̃mũ se transtulit. In me¬
elitatione quasi t̃dam lucta est ignorantiȩ cũ sciencia:
et lumen ueritatis quodãmodo inꝰ media caligine erro¬
ris emicat. Uelut ignis in ligno uiridi primo qͥdem
difficile apprehendit: sed cũ flatu uehementiore ex¬
citatus fuerit. et acrius in subiectã materiã exarde¬
scere ceꝑit. tunc magnos quosdã fumose caliginis
globos exurgere. et ip̃sam adhue modice scintillati¬
onis flãmã rarius interlucentẽ obuoluere uidemꝰ:
donec tandem paulatĩ crescente incendio. uapore
om̃i exhausto et caligine disiecta. splendor serenus
appareat. Tunc uictri flãma in omnẽ crepitantiᷤ

Expanded text:
meditatio quaerit, contemeditatio quaerit, conteud quod ultimum et perfectorum est in contemplatione Creatoris. In Proverbiis Salomon quasi meditando incessit, in Eccdit. In Canticis canticorum ad supremum se transtulit. In meditatione quasi quaedam lucta est ignorantiae cum scientia, et lumen veritatis quodammodo in media caligine erroris emicat, velut ignis in ligno viridi primo quidem difficile apprehendit, sed cum flatu vehementiori excitatus fuerit, et acrius in subjectam materiam exardescere coeperit, tunc magnos quosdam fumosae caliginis globos exsurgere, et ipsam adhuc modicae scintillationis flammam rarius interlucentem obvolvere videmus, donec tandem paulatim crescente incendio vapore omni exhausto, et caligine disjecta, splendor serenus appareat. Tunc victrix flamma, in omnem crepitantis
Abbreviated transcription (Latin):
animo subito presentatur. uel per sensũ ingre¬
diens. uel a memoria exurgens. Meditatio est
assidua ac sagax retractatio cõgrationis. aliqui
uel inuolutũ explicare nitens: uel scrutans pene¬
trare occultũ. Contẽplatio est ꝑspicax et liber
animi contuitus: in res ꝑspiciendas usq quaq dif¬
fusus. int̾ meditationẽ ⁊ contẽplationẽ hoc int̾esse uidet᷑. qd me¬
ditatio sẽꝑ ẽ de reb ab intelligentia nr̃a occultis:ꝰ contẽplatio uꝰ
de reb uel scdm suã naturã. uel scd̃m capacitatem nr̃am
manifestis: et qd̃ meditatio semꝑ circa unũ aliqͥd
rimandũ occupatur: contẽplacio ad multa uel.
etiã ad uniuersa cõprehendenda diffunditur.
Meditatio itaq est quedã uis mentis. curiosa.
et sagax. obscura inuestigare: et ꝓplexa euol¬
uere. Contẽplatio est uiuacitas illa intelligen¬
ciȩ : quȩ cuncta in palam habens manifesta
uisione cõprehendit. Et ita quodãmͦ id quod

Expanded text:
animo subito praesentatur, vel per sensum ingreanimo subito praesentatur, vel per sensum ingrediens, vel a memoria exsurgens. Meditatio est assidua et sagax retractatio cogitationis, aliquid, vel involutum explicare nitens, vel scrutans penetrare occultum. Contemplatio est perspicax, et liber animi contuitus in res perspiciendas usquequaque diffusus. Inter meditationem et contemplationem hoc interesse videtur. Quod meditatio semper est de rebus ab intelligentia nostra occultis. Contemplatio vero de rebus, vel secundum suam naturam, vel secundum capacitatem nostram manifestis. Et quod meditatio semper circa unum aliquid rimandum occupatur; contemplatio ad multa, vel etiam ad universa comprehendenda diffunditur. Meditatio itaque est quaedam vis mentis curiosa; et sagax nitens obscura investigare, et perplexa evolvere. Contemplatio est vivacitas illa intelligentiae quae cuncta in palam habens, manifesta visione comprehendit. Et ita quodammodo id quod
Abbreviated transcription (Latin):
est mutabilitatis. In his quȩ ab hominib facta sunt:
uanitas est curiositatis. In his quȩ in hominib facta
sunt. uanitas mortalitatis : et omĩa uanitas. Et
de his quidẽ latius postmodũ disseremus. si priꝰ
quȩ dicenda sunt tractauerimꝰ de ipso contempla¬
tionis genere: in quo mens speculantis subleua¬
ta tã non noua et tã miranda de humani status
conditione uel uidere potuit uel enarrare. Ui¬
deamus enĩ qͥd ait. Uanitas uanitatũ: uanitas¬
mens erat huius hominis cũ hȩc diceret: Homo
erat: sed supra hominẽ erat: quia nisi hominem
excederet. omnẽ hominẽ mendacẽ esse non ui¬
deret. Propterea de consideratione huius. conside¬
ratio prius nobis habenda est: et distinguenda
sunt genera speculationũ sp̃ualium. Tres sunt
animȩ racionalis uisiones: cogitatio. meditatio.
contẽplatio. Cogitatio est cũ mens notione rerũ
transitorie tangitur: cum ipsa res sua imagine

Expanded text:
est mutabilitatis. In his quae ab hominibus facta sunt, est mutabilitatis. In his quae ab hominibus facta sunt, vanitas est curiositatis. In his, quae in hominibus facta sunt, vanitas mortalitatis et omnia vanitas. Et de his quidem latius postmodum disseremus, si prius quae dicenda sunt, tractaverimus, de ipso contemplationis genere. In quo mens speculantis sublevata, tam nova, et tam miranda de humani status conditione, vel videre potuit, vel enarrare. Videamus enim quid ait: Vanitas vanitatum, dixit Emens erat hujus hominis cum haec diceret? Homo erat, sed supra hominem erat. Quia nisi hominem excederet, omnem hominem mendacem esse non videret. Propterea de consideratione hujus consideratio prius nobis habenda est, et distinguenda sunt genera speculationum spiritualium. Tres sunt animae rationalis visiones, cogitatio, meditatio, contemplatio. Cogitatio est, cum mens notione rerum transitorie tangitur cum ipsa res, sua imagine
Abbreviated transcription (Latin):
et ad consectandas uirtutes exhortatur. In sedo
prouectũ et maturȩ etatis uirũ admonet: ne
quicquã in mundi rebus putet esse ꝑpetuũ. Ad
ex tremũ uero iam consummatũ. et calcato scło ex¬
peditũ: in cantico canticorũ sponsi iungit amplexi¬
bus. Haut longe sane ab hoc genere tractationis.
etiã gentiliũ philosophi auditores suos informare
consueuerant. primũ ethicã. deinde phisicã: postre¬
mo theologiam ꝓponentes instruendis. His ad aꝑi¬
endam dicendorum intelligentiã p̃missis: nunc
ad ipsam libri seriẽ accedamus. Materia salomonis
in hoc oꝑe sunt omĩa uanitati subiecta: id est ca¬
duca et transitoria. Intencio est: mundi contẽptũ
ꝑsuadere. Modus tractandi est talis. Ostendit
secđm triplicem uanitatẽ omĩa esse uanitati subie¬
ab hominib facta sunt: et quȩ in hominib facta
sunt. In his quȩ ꝓpter homines facta sunt: uanitas

Expanded text:
et ad consectandas virtutes exhortatur. In secundo et ad consectandas virtutes exhortatur. In secundo provectum, et maturae aetatis virum admonet, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum. Ad extremum vero jam consummatum, et calcato saeculo expeditum in Canticis canticorum sponsi jungit amplexibus. Haud longe sane ab hoc genere tractationis etiam gentilium philosophi auditores suos informare consueverant, primum ethicam, deinde physicam, postremo theologiam proponentes instruendis. His ad aperiendam dicendorum intelligentiam praemissis, nunc ad ipsam libri seriem accedamus. Materia Salomonis in hoc opere, sunt omnia vanitati subjecta, id est caduca et transitoria. Intentio est mundi contemptum persuadere. Modus tractandi est talis. Ostendit secundum triplicem vanitatem, omnia esse vanitati subjeab hominibus facta sunt, et quae in hominibus facta sunt. In his, quae propter homines facta sunt, vanitas
Abbreviated transcription (Latin):
simul et informandis. eius in hoc libro oratio
lomonẽ appellatũ legimus. Idida qͦd
interp̾tatur dilectus. et coeleth quod
grece ecclesiastes. latine contionator
dicitur: et salomon quod sonat pacificũ. Porro
eccłastes uel cõcionator dici potest. qui eccłam
siue contionẽ id est multitudinẽ popłi instruit:
sicut ipse fecisse in hoc libro manifeste monstra¬
tur. Dilectũ autẽ a dño salomonẽ. et pace magna
in regno suo ꝑfruitũ usq ad nouissima tempora ui¬
tȩ sue. quando pactũ et legem dñi p̾uaricatus ẽ
manifeste regũ pandit historia: Itaq scđm tria
uocabula. tria composuit uolumina. primũ qd̾¬
intitulat᷑ parabolȩ siue prouerbia salomonis: se¬
cundum quod ñc in manib habemꝰ. qd̃ eccłastes
dicitur: terciũ qd canticũ canticorũ appellat᷑ In
primo quasi ex pat̾no affectu dilectũ filiũ alloqui¬
tur. eũq crebra ãmonitione ad uicia declinanda.

Expanded text:
simul, et informandis ejus in hoc libro oratio simul, et informandis ejus in hoc libro oratio lomonem appellatum legimus Idida, quod interpretatur dilectus, et Coeleth, quod Graece Ecclesiastes, Latine concionator dicitur, et Salomon, quod sonat pacificum. Porro Ecclesiastes, vel concionator dici potest: qui Ecclesiam sive concionem, id est multitudinem populi instruit, sicut ipse in hoc libro fecisse manifeste monstratur. Dilectum autem a Domino Salomonem, et pace magna in regno suo perfruitum usque ad novissima tempora vitae suae, quando pactum et legem Domini praevaricatus est, manifeste regnum pandit historia. Itaque secundum tria vocabula tria composuit volumina. Primum cui titulus Parabolae, sive Proverbia Salomonis. Secundum, quod nunc in manibus habemus, quod Ecclesiastes dicitur. Tertium, quod Canticum canticorum appellatur. In primo quasi ex paterno affectu dilectum filium alloquitur, eumque crebra admonitione ad vitia declinanda,
Abbreviated transcription (Latin):
regis ihrłm. Titulus ẽ libri
istẽ: in quo breuiter et qualitaᷤᷤ
exprimitur sequentis oꝑis: et pa¬
riter ꝑsona cõmendatur aucto¬
ris. Nam in eo quod dictũ est
uerba. multiplex disputatio sig¬
natur : et ad diuersas deducta sentencias
Quia enim in hoc libro multorũ mores.
studia. et opera describunt᷑. ꝑpterea necesse
est loquentem multorũ uoces assumereꝰ mul¬
torũ opiniones in suo sermone exprimere:
ut ualeat multorũ ꝑsonas. cum ipse tamen
non nisi unus sit qui loquitur. in sua ꝑsona
p̃sentare. Nam circa finem libri. multis locu¬
tum se: et in se multos fuisse testat᷑ dicens.
Finem loquendi om̃s pariter audiamus:
deum time et mandata eius obserua: hoc est
omnis homo. Hoc est etiam cur se in hoc opere
ecclesiasten nominari uoluit: quia uidelicet ser¬
mo eius hic non ad unũ aliquẽ spiritaliter. sed
ad totã eccłam. idest contionẽ. siue multitudinẽ
popłi dirigitur: et multorũ morib exprimendiᷤᷤ

Expanded text:
regis Hierusalem. Titulus libri est regis Hierusalem. Titulus libri est iste: in quo breviter, et qualitas exprimitur sequentis operis, et pariter persona commendatur auctoris. Nam in eo, quod dictum est, verba; multiplex disputatio signatur, et ad diversas deducta sententias. Quia enim in hoc libro multorum mores, studia, et opera describuntur: propterea necesse est loquentem multorum voces assumere, multorum opiniones in suo sermone exprimere, ut valeat multorum personas cum ipse tamen nonnisi unus sit, qui loquitur in sua persona praesentare. Nam circa finem libri multis locutum se, et in se multos fuisse testatur, dicens: Finem loquendi omnes pariter audiamus. Deum time, et mandata ejus observa: hoc est omnis homo. Hoc est etiam cur se in hoc opere Ecclesiasten nominari voluit; quia videlicet sermo ejus hic non ad unum aliquem specialiter, sed ad totam Ecclesiam, id est concionem, sive multitudinem populi dirigitur, et multorum moribus exprimendis
Abbreviated transcription (Latin):
ut cor humanũ ad rerũ mundanarũ contẽptum.
manifesta rationũ ueritate atq exhortatione
eindenti cõmoneat. Heq hoc tamen nego multa
huic narrationi mistica interserta quȩ propriã
explanationẽ requirant: p̃cipue in consequenti¬
bus: sicut semꝑ in ꝓcursu narrationis scđm contẽ¬
plationis incrementũ. magis ac magis spiritalia
attingit. et a uisibilibus sustollitur. Sed aliud
est quo tota scribentis intentio. totaq narrati¬
onis series ducitur attendere: atq aliud qusdã
ex accidenti mistice dicta et spiritalit̃ intelligẽ¬
da. non negligenter p̃tereunda putare. Hunc
itaq narrationis suꝑficiẽ quȩ tanta eloquii
ac sentenciarũ uenustate pollet explanandã
suscipimus: ut ea quȩ scripta nunc legitis.
hac qualicũq lucubratiuneula iter ad intelli¬
gentiã p̃bente. a modo non solum uob̾ scripta
sed a uobis intellecta gqudeatis: Incipit tertus¬
erba ecclesiastes filii dd

Expanded text:
in cor humanum ad rerum mundanarum contemptum in cor humanum ad rerum mundanarum contemptum manifesta rationum veritate atque exhortatione evidenti commoveat. Neque hoc tamen nego, multa huic narrationi mystica incerta, quae propriam explanationem requirant . praecipue in consequentibus, sicut semper in procursu narrationis secundum contemplationis incrementum magis ac magis spiritualia attingit, et a visibilibus sustollitur. Sed aliud est, quo tota scribentis intentio totaque narrationis series ducitur attendere; atque aliud quaedam ex accidenti mystice dicta, et spiritualiter intelligenda non negligenter praetereunda putare. Nunc itaque narrationis superficiem, quae tanta eloquii ac sententiarum venustate pollet explanandam suscipimus, ut ea, quae scripta nunc legitis hac qualicunque lucubratiuncula, iter ad intelligentiam praebente amodo non solum vobis scripta, sed a vobis intellecta gaudeatis. HOMILIA PRerba Ecclesiastae filii David,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ecclesiastes dicitur nuper uob
coram disserui: breuiter nunc per¬
stringens quia quedã ibi digna
memoria uidebant᷑ stilo signaui.
Om̃is scriptural scđm ꝓpriã inter¬
pretationẽ exposita. et clarius elucescit: et ad in¬
telligendã se faciliorem legentib pandit accessum.
Multi uirtutẽ scripturarũ non intelligentes. ex¬
positionib ꝑegrinis decorẽ ac pulchritudinem
earum obnubisant: et cũ occulta reserare debuerĩt
etiã manifesta obscurant. Michi uero simili eul¬
pe subiacere uidentur uel qui in sacra scriptura
misticã intelligentiã et allegoriarũ ꝓfunditatẽ uel
inquirendã ꝑtinaciter negant ubi est: uel. appo¬
nendam suꝑsticiose contendunt ubi ñ est. Qua¬
ꝓpter in hoc oꝑe non multũ ego laborandũ estimo
tropologiis siue misticis allegoriarũ sensib ꝑ totã
dũtaxat narrationis eius seriem ꝑquirendis. p̃¬
cipue cum ipse auctor hic non tam morib in¬
struendis. uel misteriis enarrandis intendat: quã

Expanded text:
qui Ecclesiastes dicitur, nuper vobis coram disserui: breviter nunc perstringens quia, quaedam ibi digna memoria videbantur stylo signavi. Omnis Scriptura secundum propriam interpretationem exposita, et clarius elucescit, et ad intelligendam se faciliorem legentibus pandit accessum. Multi virtutem Scripturarum non intelligentes, expositionibus peregrinis decorem ac pulchritudinem earum obnubilant; et cum occulta reserare debuerint, etiam manifesta obscurant. Mihi vero simili culpae subjacere videntur, vel qui in sacra Scriptura mysticam intelligentiam et allegoriarum profunditatem, vel inquirendam pertinaciter negant, ubi est; vel apponendam superstitiose contendunt, ubi non est. Quapropter in hoc opere non multum ego laborandum existimo tropologiis, sive mysticis allegoriarum sensibus per totam duntaxat narrationis ejus seriem perquirendis: praecipue cum ipse auctor hic non tam motibus instruendis, vel mysteriis enarrandis intendat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uisibił actio quasi corpus est: interior deuotio qͣsi
spͣc est: actio ꝑ deuotionẽ uiuit. sicut corpus ꝑ animã:
deuotio autẽ actionem uiuificat. sicut anima corpus.
Omĩs enĩ actio quȩ sine deuotione ẽ : mortua ẽ. Uisi¬
bilis igitur actio ipsa quasi uiuit : et inuisibił deuocio
ipsa uita ẽ. Qd autẽ uiuit hoc moritur. s qđ uita ẽ
non morit᷑: quia actio transitoria sicut ex tẽpore
iniciũ habet. ita etiã finitur in tẽpore. Bona autẽ uo

Expanded text:
evotio, quasi evotio, quasi spiritus est. Actio per devotionem vivit, sicut corpus per animam. Devotio autem actionem vivificat, sicut anima corpus. Omnis enim actio quae sine devotione est, mortua est. Visibilis igitur actio, ipsa quasi vivit, et invisibilis devotio, ipsa vita est. Quod autem vivit hoc moritur; sed quod vita est ipsum non moritur. Quia actio transitoria sicut ex tempore initium habet, ita enim finitur in tempore. Quod ergo