comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonis tuis. Bonadas: blandiris ne fatigem᷑ inuia. Corripis.
cedis. ꝑcutis: dirigis ne aberremus in uia. Siue gͦ blan¬
diris ne. fatigem᷑ in uia. siue castiges ne aberremus in uia:
dñc refuguĩ factus es nobis. E. xplicit sermo sancti¬

Expanded text:
bonis tuis. Bona das, blandiris, ne fatigemur in via: corripis, bonis tuis. Bona das, blandiris, ne fatigemur in via: corripis, caedis, percutis, dirigis, ne aberremus a via. Sive ergo blandiris, ne fatigemur in via; sive castigas, ne aberremus a via; Domine, refug
Abbreviated transcription (Latin):
tibi dimisit: quod ipsus eẽ. possit. Cessit: ut sic cederes.
Deus aut̃ tuus redemptor. tuus. domitor tuus. castigator tuus.
pater tuus erudit te. Quo : Ut accipias hereditatem ubi
non efseras patrem: sed hereditatẽ habeas ipsũ patrem.
Ad hanc spem erudiris. & murmuras: Ꝙ si quid triste accide¬
rit: fortassc blasphemas. Quo ibis a spu eius. Ecce dimitat
te : &e non flagellat. Oeserit blasphemantẽ. non senties iudi¬
cantem: Nonne meluisc̃ ut flagellet re & recipiat te.
quam parcat tibi & deserat te: Dicamus gͦ dño d ocir̃o.
In pͥma generatione & altera generatione: resugiũ factus es
nobis. Tu refugiĩ ut nascerem̃. qui non cramus: tu refu¬
giũ ut renascerem̃ qui mali eramus. Tu refugium ut
pasceres desertores tuos: tu resugiuĩ ut erigas & dirigas
filios tuos. Iu refugium factuses nobis. Ate non recedemus
cum liberaueris nos ab om̃ib malis nr̃is: & impleueris nos

Expanded text:
tibi dimisit quod ipsius esse possit: cessit, ut sic accederes. tibi dimisit quod ipsius esse possit: cessit, ut sic accederes. Deus autem tuus, redemptor tuus, domitor tuus, castigator tuus, pater tuus, erudit te. Quo? Ut accipias haereditatem, ubi non efferas patrem, sed haereditatem habeas ipsum patrem. Ad hanc spem erudiris, et murmuras? et si quid triste acciderit, fortasse blasphemas? Quo ibis a spiritu ejus? Ecce dimittit te, et non flagellat: deserit blasphemantem, non senties judicantem? Nonne melius est ut flagellet te, et recipiat te, quam parcat tibi, et deserat te? CAPUT VI. In prima generatione et altera generatione, refugium factus es nobis. Tu refugium ut nasceremur, qui non eramus: tu refugium ut renasceremur, qui mali eramus: tu refugium ut pasceres desertores tuos: tu refugium ut erigas et dirigas filios tuos: tu refugium factus es nobis. A te non recedemus, cum liberaveris nos ab omnibus malis nostris, et impleveris nos
Abbreviated transcription (Latin):
queris: ipse tͥ unus om̃ia erit. Ad hanc spẽ. hõ domatur.
&e donutor intolerabilis habet᷑. Ad hanc spẽ homo do¬
mat᷑.. &e contͣ istum utilẽ dom itore̾ si forte flagellum
ꝓferat. murmuratur: Audistis exortants̃ apłm. Si
separetis uos adisciplina: gͦ nochi &e nonestis filii. Nothi
sunt adult̾i. Quis euĩ ẽ. filius cun uondec disciplinã patͣ
cuis: Acarnis quidem nr̃e inquit patres babeamus
correptores & uerebamur. non multo magis subiciemur
pat̃ tuus quia corripuit te. quia uerberauit. te. quia fła¬
gellũ ꝓtulit & cicidit te.: Nunquid prestare potuit. ut
uiueres in ȩc̃num: Quod non potuit prestare sibi. quan¬
do prestaret tibi : Fropt̾ peccuniã suã quantulanicũq
quã de usuris & laborib collegit erudiebat te flagellis. ne
cibi dimissus labor ens te male uiuente disꝑ deretur: &
cȩdit silium timens perire labores suos.. qm̃ reliquit tibi
quod nec tenere hic poterat nec auferre. Non enĩ hic aliqͥd

Expanded text:
atur, et domitor intolerabilis habetur? Ad hanc spem homo domatur, et contra istum utilem domitorem, si forte flagellum proferat, murmuratur? Audistis exhortantem Apostolum: Si separetis vos a disciplina, ergo nothi, et non estis filii. Nothi sunt adulteri. Quis enim est filius, cui non det disciplinam pater ejus? Et carnis quidem nostrae, inquit, patres habebamus correptores, et reverebamur; non multo magis subjiciemur  praestare pater tuus, quia corripuit te, quia verberavit te, quia flagellum protulit et cecidviveres in aeternum? Quod non potuit praestare sibi, quando praestaret tibi? Propter pecuniam suam quantulamcunque, quam de labore collegit, erudiebat te flagellis, ne tibi dimissus labor ejus te male vivente disperderetur. Et cecidit filium, timens perire labores suos: quoniam reliquit tibi, quod nec tenere hic poterat, nec auferre. Non enim hic aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfert ad do mantla ium̃tasua quod sumꝰ nos. qui de iui
m̃tis faciet filios suos Domas equũ tuũ.. quid datu¬
rus es ȩquo tuo cumte. ceꝑit portare. mansuetus.
ferre disciplinã tuam. obȩdire mardato tuo. eẽ uim̃tũ
hoc.ẽ. ad iuñitũ infiriitatis tuȩ. Quid ei retribuis. quẽ
nec saltẽ sepelis cum mortuus fuerit. us discerpendunt
uolatilib ꝓicis : Domitor tͥ ds̃. hereditatẽ seruat quod
ẽ. ipse deus: & ad tempus mortuũ resuscitat te. Carnẽ
tuã usq ad numerũ capillorũ reddec tͥ. & constituet cũ
angłis mȩt̃nũ. ubi iam non indigeas domari:s tantũ¬
mõdo apussimo possideri. Erit enĩ tunc ds̃ om̃ia iom̃ib
nec erit ulla infelicitas quȩ excrceat. sed felicitas sola quȩ

Expanded text:
profert ad domanda jumenta sua, quod sumus nos, qui de jumentis profert ad domanda jumenta sua, quod sumus nos, qui de jumentis suis faciet filios suos? Domas equum tuum: quid daturus es equo tuo, cum te coeperit portare mansuetus, ferre disciplinam tuam, obedire imperio tuo, esse jumentum, hoc est, adjumentum infirmitatis tuae? Quid ei retribuis, quem nec saltem sepelis cum mortuus fuerit, sed discerpendum volatilibus projicis? Domito tibi Deus haereditatem servat, quod est ipse Deus: et ad tempus mortuum, resuscitat te. Carnem tuam usque ad numerum capillorum reddet tibi: et constituet te cum Angelis in aeternum, ubi jam non indigeas domari, sed tantummodo a piissimo possideri. Erit enim tunc Deus omnia in omnibus : nec erit ulla infelicitas quae nos exerceat, sed felicitas sola quae
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. Duẽ refugiũ factus es nobis. Quid gͦ fr̃s ici dicbi¬
tare debenus quia mansuecos non faciet dñs. si nos ei¬
domandos prebeanius : Dominstilconẽ quẽ non fecisti..
no ndomat te. qui fecit te: : Unde enĩbestias tã immanes
domarc potiũsti: Nunquid eis ȩquaris uirib corporis.
Qua gͦ uirtute ingentes bestias domare. potiusti. Ipsa ui¬
menta quȩ dicunt᷑: bestiȩ sunt. Non enĩ indomita tole¬
rant᷑. S quia eas non nouit consuetudo. nisi in manib
hominũ. & sub frenis hominũ. & sub potestate hominũ.
putas cas mansuetas nasci potusse: Certe feras imma¬
nes attende. Fremit leo. quis non timeat. Et tam̃ unde
te intelligis fortiorem: Non corporis uirtute: s m̃tis
ratione. utĩore. Fortior es leone: unde factus es ad imagi¬
enĩ ꝓfert domitor nr̃. etiam flagella. Si eiũ tu ad do¬
manda ium̃ta tua ꝓfers uirgã. ꝓfers flagellũ. dĩ non

Expanded text:
in nobis. Domine, refugium factus es nobis. Quid ergo, fratres mei, dubiin nobis. Domine, refugium factus es nobis. Quid ergo, fratres mei, dubitare debemus, quia mansuetos nos faciet Dominus, si nos domandos ei praebeamus? Domuisti leonem, quem non fecisti; non domat te, qui fecit te? Unde enim bestias tam immanes domare potuisti? Numquid eis aequaris viribus corporis? Qua ergo virtute ingentes bestias domare potuisti? Ipsa jumenta quae dicuntur, bestiae sunt. Non enim indomita tolerantur. Sed quia non eas novit consuetudo, nisi in manibus hominum et sub frenis hominum et sub potestate hominum, putas eas mansuetas nasci potuisse? Certe feras immanes attende. Fremit leo, quis non timeat? Et tamen unde te intelligis fortiorem? Non corporis virtute, sed mentis ratione interiore. Fortior es leone, unde factus es ad imagilerumque enim profert domitor noster etiam flagella. Si enim tu ad domanda jumenta tua profers virgam, profers flagellum; Deus non
Abbreviated transcription (Latin):
extrantus: unũ sumꝰ quia in unũ sumus. Quid facienius:
Qui dixerit fr̃i suofatue: reus erit gehem ne ignis .L. inguã
aut̃: uullus hominũ domare potest. Ibunt̃ gͦ homines
in gehemnã ignis: Absit. Oñc resugiũ factus es nobis:
a generatione ingenerationẽ. Ira tua iustaẽ: neminẽ in
geheminã mittit in iuiste. Quo ibo aspu tuo. & ate quo
fugiã nisi adto Ergo intelligamus ħm̃i. quia silunguã
nullus hominũ domare potest: ad dnmͣ confugiendum
c̃. qui domet linguam nr̃am. Si enĩ tu cã domaro uolu¬
eris: non potes. quia homo es. Linguã nullus hominũ
domare pocest. At tendite similitudine̾ ab estus ipsis
quas domamus. Equus nonss domat: camelus non se do¬
mat.ẜ. lcfantus nondomat: aspis nonsc domat. Lco non
se domat : sic oe homo non sodomat. S ut domet᷑ equus.
bos. camelus. defantus. leo. aspis: queritur homo. Er
dete. Malũ .c̃. ñobis enĩ de nobis. Quia dimisimus te
dimisisti nos nobis. Inueniam̃ gͦ inte quia perieramus

Expanded text:
faciemus? Qui dixerit fratri suo, fatue, reus erit gehennae ignis: Linguam autem nullus hominum domare potest. Ibunt ergo omnes in gehennam ignis? Absit. Domine, refugium factus es nobis, a generatione in generationem . Ira tua justa est: neminem in gehenintelligamus, charissimi, quia si linguam nullus hominum domare potest, ad Deum confugiendum est, qui domet linguam nostram. Si enim tu eam domare volueris, non potes, quia homo es? Linguam nullus hominum domare potest. Attendite similitudinem ab ipsis bestiis quas domamus. Equus non se domat; camelus non se domat; elephantus non se domat; aspis non se domat; leo non se domat: sic et homo non se domat. Sed ut dometur equus, bos, camelus, elephantus, leo, aspis, quaeritur homo. Ergde te. Malum est enim nobis de nobis. Quia dimisimus te, dimisisti nos nobis. Inveniamur ergo in te, quia perieramus
Abbreviated transcription (Latin):
ibi conflituerit sinẽ intentio nissus ut placeret hominib
A lioquin: falsum dixisset. Si adhuc hominib placerem:
xp̃i seruus non ec̃m. S statim subiunxit: quare om̃ib
placeret. Nonquerens inquit quod in utile. ẽ: sed qđ
multis ut salui fiant. Ita &e non placebat hominib ꝓ pter
suã utilitatt̃. ne xp̃i seruus non eẽt: & placebat homi¬
nib ꝓpt̃ illorũ salutẽ. ut xp̃i eẽt dispensator idoneus.
quia ce illi corã dõ conscientia suffuciebat. & de illo corã
hominib quod imitarent᷑ elucebat. Explicit sermo .ii.¬

Expanded text:
ibi constituerit finem intentionis suae, ut placeret hominibus; ibi constituerit finem intentionis suae, ut placeret hominibus; alioquin falsum dixisset, Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem: sed statim subjunxit quare hominibus placeret. Non quaerens, inquit, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Ita et non placebat hominibus propter suam utilitatem, ne Christi servus non esset; et placebat hominibus propter illorum salutem, ut Christi esset dispensator idoneus: quia et illi coram Deo conscientia sufficiebat, et de illo coram hominibus quod imitarentur, elucebat. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
i alio loco. Ut nossimꝰ iufticia dĩ in illo. Vnde & iudeosita
reprehendit. Ignorantes inquit dĩ uisticiã oe suã uolen¬
tes constituere iusticiȩ dĩ non sunt subiecti. Quisquisgͦ
ita uułt uideri ab hominib: oꝑasua. ut ille glorificet᷑ a quo
ea que in illo uident᷑ accepit. ce. sic ad imitandũ bonũ idẽ
ipsi qui uident. pietate fidi ꝓ uocaͣ uere lum̃ eiꝰ lucet corã
hominib quia lux de illo carieatis radiat᷑. non suꝑbiȩ fumꝰ
euomit᷑. Et in coipso cauet ne iusticiã suã faciat corã homi¬
nib ut uideat᷑ ab eis: quia nec suã deputat illã iusticiam.
Nec idõ facit ut ideat᷑: s ut ille intellis at̾ qui laudatur
in homine iustisicato. ut faciat ix insaudo ⁊tee quod lau¬
dat᷑ in altero id ẽ. ut laudantẽ faciat. eẽ. laudabilem
Attendite & apłmm. Cum dixissex placete om̃ib ꝑ onũa sicut
e ego om̃ib ꝑ om̃ia placeo. quo mͦ non ibi remansit. quasi

Expanded text:
in alio loco, Ut nos simus justitia Dei in illo . Unde et Judaeos ita reprehendit: Ignorantes, inquit, Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Quisquis ergo ita vult videri hominibus opera sua, ut ille glorificetur, a quo ea quae in illo videntur accepit, et sic ad imitandum bonum iidem ipsi qui vident pietate fidei provocentur, vere lumen ejus lucet coram hominibus: quia lux de illo charitatis radiatur, non superbiae fumus evomitur: et in eo ipso cavet, ne justitiam suam faciat coram hominibus, ut videatur ab eis; quia nec suam deputat illam justitiam, nec ideo facit ut ipse videatur; sed ut ille intelligatur, qui laudatur in homine justificato, ut faciat et in laudante quod laudatur in altero, id est, ut laudantem faciat esse laudabilem. Attendite et Apostolum, cum dixisset, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo; quomodo non ibi remansit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt ie inseruerunt sẽ dolorib multis. S qui  Qui uolunt.
duites fieri dluid ẽ. &̾. diuitẽ: aliud uelle fieridiuitẽ.
Oiues ẽ: quide diuitib natus ẽ. Nlonquia uoluit diuese: quia
multi hereditates dimiserunt. Uideo facultates: noninter¬
rogo uoluptates. Hic cupiditas accusat᷑ non aurũ. non ar¬
gentum nondiuitiȩ s cupiditas. Nã qui nolunt sieri diui¬
tes: uel qui non curant. uel non ardent cupiditatib non
auaritis facib accendunt᷑. s diuites sunt: audiant apłm.
Hodie leccu.t̃ Precipe diuitib hiuiꝰ mundi. Precipe. Quid
precipe : Ante om̃ia non suꝑbe saꝑt. Nichil enĩ ẽ. quod sic
gencrent diuitiȩ: quomꝰ suꝑbiã. Onĩe pomũ. om̃s granũ.
om̃e frum̃tiũ. om̃e lignũ: habet uermẽ suũ. Et alius. ẽ. uer¬

Expanded text:
et inseruerunt se doloribus multis. Sed qui? Qui volunt divites fieri. Aliud est, esse divitem; aliud, velle fieri divitem. Dives est, qui a divitibus natus est: non quia voluit, dives est, sed quia multi haereditates dimiserunt. Video facultates, non interrogo voluptates. Hic cupiditas accusatur, non aurum, non argentum, non divitiae, sed cupiditas. Nam qui nolunt divites fieri, vel qui non curant, vel non ardent cupiditatibus, non avaritiae facibus accenduntur, sed divites sunt, audiant Apostolum. Hodie lectum est, Praecipe divitibus hujus mundi. Praecipe. Quid? Praecipe ante omnia, non superbe sapere. Nihil enim est quod sic generent divitiae, quomodo superbiam. Omne pomum, omne granum, omne frumentum, omne lignum habet verme
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ ur̃m qui icęlis ẽ: postea dix̃. attendite
sic uisticiã ur̃am faciatis coram hominub ut iudeami¬
ni ab eis. Turbat᷑. enĩ mens parũ intelligentis : ce precepto utriq
ob audire cupientis. &e ꝑ diuersa & aduersa distendit᷑. Tam
nemo enĩ potest. quamius uni dño obtemꝑare repugnantia
iubenti. quam nemo potest etiam duob dnĩs seruire. Qudd
eodem sermons saluator ipse testatus ẽ. Iuid gͦ faciet anim̃
nutans. cum se obtemꝑare nonposse existimat. & non obtem¬
perart. formidat  Si cnĩ bona oꝑa sua in luce posuerit hon¬
nib intuenda. ut faciat qd preceptũ ẽ. sicluceat lũ ur̃m corã
hominib ut uideant oꝑa ur̃a bona. &e glorificent patrẽ ur̃m
qui in clis c̃: reũ se teneri arbitrabit᷑. qui a contͣ preceptum
fecit ubi dr̃. attendite ue iusti ciã ur̃am faciatis corã hominib
ut udeamini ab eis. Rursusq si hoc timens &. cauens. eaquę
agit bene. ab scci.derit : non se putabit seruire imꝑanti &e di¬

Expanded text:
rum, qui in coelis est, postea dixit, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Turbatur enim mens parum intelligentis, et praecepto utique obaudire cupientis, et per diversa et adversa distenditur. Tam enim nemo potest quamvis uni domino obtemperare repugnantia jubenti, quam nemo potest etiam duobus dominis servire: quod eodem Sermone Salvator ipse testatus est . Quid ergo faciet animus nutans, cum se obtemperare non posse existimat, et non obtemperare formidat? Si enim bona opera sua in luce posuerit hominibus intuenda, ut faciat quod praeceptum est, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est; reum se teneri arbitrabitur, quia contra praeceptum fecit, ubi dicitur, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Rursusque si hoc timens et cavens, ea quae bene facit absconderit, non se putabit servire imperanti et di
Abbreviated transcription (Latin):
udiriairs cum euangłm legeret᷑: fidẽ nr̃am in humi¬
litate laudari. Ad domũ quippe centurionis cumse
respondit. Nonsum dignus ut sub meũ ceccũ intres
sed tantũ dic uerbo & sanabit᷑ puer meus. Dicendo
se indignĩ : prestitit dignũ. Non in cuiꝰ parietes: s inciuus
cor xp̃c intraret. Neq hoc diceret cũ tautafide & humilitate:
nisi illũ quẽ timebat intrare indomũ suã cordo gestaret.
Nam non erat magna felicitas si dñs iħs intraret in parieces
ei oc non ce̾t inpectore eꝰ. Magister quippe humilitatis &
uerbo &e exemplo discubuit: &e inddomo cuiꝰdã pharisei suꝑbi
nomins simonis. & cũ indomo eiꝰ recũberes: nonerat incorde

Expanded text:
udivimus, cum Evangelium legeretur, fidem nostram in humilitate laudari. Ad domum quippe Centurionis cum serespondit: Non sum dignus ut sub tectum meum intres: sed tantum dic verbum, et sanabitur. Dicendo se indignum, praestitit dignum; non in cujus parietes, sed in cujus cor Christus intraret. Neque hoc diceret cum tanta fide et humilitate, nisi illum, quem timebat intrare in domum suam, corde gestaret. Nam non erat magna felicitas, si Dominus Jesus intraret in parietes ejus, et non esset in pectore ejus. Magister quippe humilitatis et verbo et exemplo, discubuit et in domo cujusdam pharisaei superbi, nomine Simonis . Et cum in domo ejus recumberet, non erat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: ꝓ pt̾ eorũ quib innotescit utilitatẽ. quib hoc ꝓdest
ut dsplaceat. qui hoc prestiit homini. atq ita non despe.¬
rent etiã sibi si uoluerint hoc posse prestari. Itaq aliam
sententiã ubi ait. attendits ne iusticiã uram faciatis corã
hominib. non alibi cerminauit. quã ubi dixit. ut uidea¬
mini ab eis. nec addidit ce glorificent patre᷑ ur̃m qui incęł
s̃ : s potius addidit. alioquin mercedem non habebitis
apud patrem ur̃m qui in cęlis ẽ. Hinc cuĩ ostẽndit eos qui
tales sunt. quales fideles suos ẽẽ. non uult: in eoipso merce¬
dem querere quod uident᷑ ab hominib. Ibi constituere
bonũ suũ. ibi oblectare uanitatẽ cordis sui: ibi exmnaniri
&e inflari. ibi tumescere & contabescers. Cur enĩ non fuf¬
ficit ut diceret. attendite. ne iusticiã ur̃am faciatis coram¬

Expanded text:
Dei, propter eorum quibus innotescit utilitatem; quibus hoc prodest, Dei, propter eorum quibus innotescit utilitatem; quibus hoc prodest, ut Deus placeat, qui hoc praestitit homini; atque ita non desperent, etiam sibi si voluerint hoc posse praestari. Itaque aliam sententiam, ubi ait, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, non alibi terminavit, quam ubi dixit, ut videamini ab eis: nec addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est; sed potius addidit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est. Hinc enim ostendit eos qui tales sunt, quales fideles suos esse non vult, in eo ipso mercedem quaerere, quod videntur ab hominibus, ibi constituere bonum suum; ibi oblectare vanitatem cordis sui, ibi exinaniri et inflari, ibi tumescere et contabescere. Cur enim non sufficit, ut diceret, Attendite ne faciatis
Abbreviated transcription (Latin):
cdudunt ora esurientiũ. quia pascunt corda pulsantium.
Intentio quippe cordis humani quo dirigat᷑. de quid expec¬
cet urtuendũ ẽ. Si enĩ qui uult uideri ab hominib bona
oꝑa sua. głam & utilitatẽ suã ponit ante honimes. & hanc
in conspectu hominũ querit. nichil eorũ quȩ de hac re dñs
precepit impleuit. quia & attendit facere iusticiã suã corã
hominib ut uideret᷑ ab eis: &e nonsic eluxit. lum̃ eiꝰ coram
hominib ut ad hoc uiderent bona oꝑa euis ut glorisice̾nt.
patrõ qui in cęlis ẽ. Se quippe uolutt glorificari non dm̃
luceat lux ur̃a coram hominibꝰ ut uideant bona oꝑa uia:
sed continuo sub uinxit. cur faciendũ sit. ut glorificent
inquit patrem ur̃m qui incęlis ẽ: ut homo cum bene faciens
uidet᷑ ab hominib intentionẽ boni facti habeat in conscientia
sua. Intentionẽ uͦ innotescendi non habeat. nisi in laudib

Expanded text:
rcludunt ora esurientium, quia pascunt corda pulsantium. rcludunt ora esurientium, quia pascunt corda pulsantium. Intentio quippe cordis humani quo dirigatur, et quo spectet, intuendum est. Si enim qui vult videri ab hominibus bona opera sua, gloriam et utilitatem suam ponit ante homines, et hanc in conspectu hominum quaerit; nihil eorum, quae de hac re Dominus praecepit, implevit: quia et attendit facere justitiam suam coram hominibus, ut videretur ab eis; et non sic eluxit lumen ejus coram hominibus, ut ad hoc viderent bona opera ejus, ut glorificarent Patrem qui in coelis est. Se quippe voluit glorificari, non Deum; luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra: sed continuo subjunxit cur faciendum sit, ut glorificent, inquit, Patrem vestrum, qui in coelis est: ut homo cum bene faciens videtur ab hominibus, intentionem boni facti habeat in conscientia sua, intentionem vero innotescendi non habeat nisi in laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ eĩ bona non solũ corã dõ. s etiã corã om̃ib hominib.
Et iterũ. Flacete om̃nb ꝑ om̃ia : sicut ce ego om̃ib ꝑ om̃ia pla¬
ceo. Uidete rursus quẽ ad modũ attendat ne faciat iusticiã
suã coram hominib ũt uideat᷑ ab eis. Opus aut̃ suũ ꝓbet
iniqͥuit iius quisq &e tunc in semet ipso habeb it głam &e
uon in attero. Et iterũ. Nam gła nr̃a hȩc ẽ: testimoniur
conscientis nr̃s. Et illud quo nichilẽ. manifcstius. Si adhuc
inquit hominib placerẽ: xp̃i seruus non ec̃m. S ne quisꝗ
eolũ qui de p̾ceptis quasi repugnantib ipsius dñi moucat᷑
niusto magis apło eꝰ ingerat questionẽ & dicat ⁊ Quomͦ tu di¬
eis placete om̃ib. ꝑ om̃ia. sicut & ego om̃ib ꝑ om̃ia placeo.
e cuidẽ dicis. si adhuc hominib placerẽ xp̃i seruus non ee̾m:
a dsit ipse dñs. qui etiã inseruo suo ce apło loquebat᷑. & aꝑiat.
nobis uoluntatẽ suã: & tribuat obȩdiendi facultatẽ. Ipsa¬

Expanded text:
am coram hominibus : et iterum, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo . Videte rursus quemadmodum attendat, ne faciat justitiam suam coram hominibus, ut videatur ab eis. Opus autem suum probet, inquit, unusquisque; et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero : et iterum, Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae : et illud quod nihil est manifestius, Si adhuc, inquit, hominibus placerem, Christi servus non essent . Sed ne quisquam eorum qui de praeceptis quasi repugnantibus ipsius Domini moventur, multo magis Apostolo ejus ingerat quaestionem, et dicat, Quomodo tu dicis, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo: et tu idem dicis, Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem? Adsit ipse Dominus, qui etiam in servo suo et Apostolo loquebatur, et aperiat nobis voluntatem suam, et tribuat obediendi facultatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Dc̃m cuangłin quod modo cum legeret᷑ audiui¬
mus: ualde nos cerruit si fidem habemꝰ. Cos
aut̃ non terruit: qui sidem non habent. Et quia
non terret eos. uolunt ẽe̾ ꝑuerse securi : nesci¬
entes distribuers. & distinguere. tempora timo¬
ris &e sccuritatis. Inneat gͦ qui ducit modo uitã cunisine:
quo possit in illa uita habere securitatẽ sine sine. Sigͦ
timuimus.. quis enĩ non timeat loquente ueritate &e di¬
cente. qui dixerit fr̃i suo facuc. reus erit geheminȩ igiuis.
Luguã aut̃: nullus hominũ domare. potest. Et homo do¬
mat feram: non domat linguam. Domat leonem: de non
refrenat sermonem. Domat ipse: & non domat se ipsũ.
Domat quod timebat  & ut se domet nontimet. quod
timere debebat. S quid sit. Sententia uerace ista:
ꝓcessit de oraculo ueritatis. L. inguã aut̃. nullus homi¬

Expanded text:
capitulum, quod modo cum legeretur audivimus, valde nos terruit, si fidem habemus: eos autem non terruit, qui fidem non habent. Et quia non terret eos, volunt esse perverse securi, nescientes distribuere et distinguere tempora timoris et securitatis. Timeat ergo qui ducit modo vitam cum fine, quo possit in illa vita habere securitatem sine fine. Ergo timuimus. Quis enim non timeat loquentem Veritatem et dicentem, Qui dixerit fratri suo, Fatue, reus erit gehennae ignis? Linguam autem nullus hominum domare potest. Et homo domat feram, non domat linguam: domat leonem, et non refrenat sermonem: domat ipse, et non domat se ipsum: domat quod timebat; et ut se domet, non timet quod timere debebat. Sed quid fit? Sententia vera, et ista processit de oraculo veritatis: Linguam autem nullus homi
Abbreviated transcription (Latin):
baptista ce precursor eius: ita cepis. Agito pęnitentiam
apppinquabit enĩ regnũ cȩlorĩ. Et mͦ corripit dñs qui
nolunt agere pęnitentiã. apppinquante regno clorum.
Regnũ eelorũ sicut ipsc ait: non ucnico cũ obseruatione. &
iterũ ipse ait. Regnũ cȩlorũ ĩntͣ uosẽ. Frudent̃ gͦ unus¬

Expanded text:
ecursor ipsius ita coepit: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum . Et modo corripit eos Dominus, qui nolunt agere poenitentiam, appropinquante regno coelorum. Regnum coelorum, sicut ipse ait, non veniet cum observatione. Et iterum ipse ait: Regnum coelorum intra vos est . Prudenter
Abbreviated transcription (Latin):
.p̃. ꝑtransut. Etransiit. Inde.ẽ. & paruulus reus.
Peccatũ nondũ fecit: sed traxit. Et eñ illud pec¬
catũ nou in fonts maułit sed ꝑtransũt. Non
in illũ aut in illũ: sed ui omĩs homines ꝑtransus.
Genuit peccatores mort ob noxios: primꝰ peccator.
pͥmus p̾uaricator.. Uent ad sanandos de uirgi¬
ne saluator: qui ad te non qua uenisti uenit.
Non enĩ ille de concupiscentia maris & feminȩ.
non de illo uinculo concupiscentiȩ. Sp̃s inquit
est. fide feruenti. non concupiscentia carnus estu
quando ardors libidinis efluaret: Quia gͦ .nͦ.
qua uenisti ad te uenit : lib̾at te ubi te inue¬
nt uenundatũ sub peccato. iacentẽ in moris
pͥmi homins. trahentẽ peccatũ pͥmi hominis.
habentẽ reatũ ante quã bab̾s possis arbitrium.
Ecce ubi te inuenit: quando paruulũ uiuenit.
Sed pariuili ȩtatẽ excessisti. Ecce creuisti pͥmo
peccato multa addidisti. Legẽ accepistr: p̃ua¬

Expanded text:
est, pertransiit. Pertransiit: inde est et parvulus reus; est, pertransiit. Pertransiit: inde est et parvulus reus; peccatum nondum fecit, sed traxit. Etenim illud peccatum non in fonte mansit, sed pertransiit: non in illum aut illum, sed in omnes homines pertransiit. Genuit peccatores morti obnoxios primus peccator, primus praevaricator. Venit ad sanandos de virgine Salvator. Quia ad te non qua venisti, venit: non enim ille de concupiscentia maris et feminae, non de illo vinculo concupiscentiae. Spiritus, inest fide ferventi, non concupiscentia carnis aestuaum haberet, quando ardore libidinis aestuaret? Quia ergo non qua venisti ad te venit, liberat te. Ubi te invenit? Venumdatum sub peccato, jacentem in morte primi hominis, trahentem peccatum primi hominis, haecce ubi te invenit, quando parvulum invenit. Sed parvulus aetate excessisti, ecce crevisti, primo peccato multa addidisti, legem accepisti, praeva
Abbreviated transcription (Latin):
non .ẽ. mors. Sed peccatũ ut appareat. peccatũ
sed peccatũ . ẽ. mors. Laindudũ aut̃. dixerat:
sine lege peccatũ mortuũ.s̃. Ubi uos ad monu¬
erã qr mortuũ. ẽ: dixit absconditũ. latens uͣ
apparens. Modo uidece quã uere ita dictũ
sit. Feccatũ inquit ut appareat. peccatũ. Non
dixͦ ut sit qr erat: & quando non apparebat
peccatũ. sed ut appareat peccatũ : qr concu¬
piscentiã uescieba᷑. nͥ lex diceret. non concupis¬
ces. Non ait concupiscentiã non habeba  sed
concupiscentiã nescieba᷑. Sic. & ian: lic non ait
ut sit peccatũ : sed ut apparcat peccatũ ꝑ bonũ
mͥ oꝑatũ .ẽ. mortẽ. Quã mortẽ. It siat supͣ
modũ peccator. aut peccatũ ꝑ maudatum.
fr̃s. uidete genus humauũ. a pͥma illiꝰ pͥmi ho¬
minis morte fluxisse. Et enĩ peccatũ a pͥmo ho¬
mine uttrauit in hunc mundũ & ꝑ peccatũ mors
c ita mom̃s homines ꝑtrausiit. Ptransiit. uerbũ
attendite : qđ audislis considerate. Uidete quid

Expanded text:
 Absit? Sed peccatum ut appareat peccatum, sed peccatum est mors. Jamdudum autem dixerat , « sine lege peccatum mortuum est, » ubi dixeramus, quia mortuum dixit, absconditum, est; latet, non apparet. Modo videte, quam vere ita dictum sit: « Peccatum, » inquit, « ut appareat peccatum. » Non dixit, ut sit, quia erat, et quando non apparebat peccatum. Quid est, ut appareat peccatum? Quia « concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret; Non concupisces. » Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum, sed « ut appareat peccatum; per bonum mihi operatum est mortem. » Quam mortem? « Ut fiat supra modum fratres, videte genus humanum a prima illius primi hominis morte fluxisse. Etenim peccatum a primo homine intravit in hunc mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit . Pertransiit, verbum attendite, quod audistis: considerate, videte quid
Abbreviated transcription (Latin):
edecis. Eir eo si ederitis: morte morienuni. Hoc
ẽ. dĩ in andatũ. Contͣ serpeus. Non inquit mon.
enum. Scielat enĩ ds. qr qua die edertas aꝑient᷑.
oculi ur̃i : & eritis sicut dii. Oecasione gͦ accepta
peccatũ ꝑ mandatũ fefellit me : & ꝑ illud occi¬
dit. Gladio quẽ portabas te numicus occidit
armis tiuis te uicit. armis tuis es itemis. Neci¬
pe mandatũ. scito . eẽ. arma. Non quib te occi.¬
dat : sed quib ate occidat᷑ inimicus. Sed noli
p̃sumere uirib tuis. Side paruũ dđ̃ contͣ go-¬
liam: uids paruũ contͣ ingentẽ. sed in uois
diũ p̃sum̃tẽ. Tu uenis ad me inquit cũ clipeo
&e lancea : ego in noĩe dñi om̃ipotentis. Sic sic.
Alit̃ non om̃uio. aliõ non ꝓsternt᷑ inimicus.
Qui p̃sumit de uirib suis : ante quã pugnet

Expanded text:
edetis. Ex eo si ederitis, morte moriemini. Hoc edetis. Ex eo si ederitis, morte moriemini. Hoc est Dei mandatum. Contra serpens: Non, inquit, morte moriemini. Sciebat enim Deus quia qua die ederitis, aperientur oculi vestri, et eritis tanquam dii . Occasione ergo accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Gladio quem portabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma, non quibus occidat te, sed quibus a te occidatur inimicus. Sed noli praesumere de viribus tuis. Vide parvum David contra Goliath, vide parvum contra ingentem; sed in nomine Domini praesumentem. Tu venis ad me, inquit, cum clypeo et lancea; ego in nomine Domini omnipotentis . Sic, sic; aliter non: omnino aliter non prosternitur inimicus. Qui praesumit de viribus suis, antequam pugnet
Abbreviated transcription (Latin):
nducatis. Cum gͦ audif u̾bũ eũ audis uerbũ
iusticis ce ueritatis. & laudas : multo laudabi¬
liꝰ .G̃. si facias. Fac gͦ qđ laudas. An dicurus es
uolo ae non ualeo:Quare non uales: Quia sani¬
tas non. ẽ. Unde sanitatẽ ꝑdidisti.. nͥ qr peccau.¬
do creatorẽ offendisti: Ergo ut eiꝰ pans̃ quem
dixi dñe miserere mei: sana animã meã qm̃
peccaui tͥ. Ergo inquit inuentũ. s̃. mͥ mandatũ
qđ erat ad uitã: hoc. ec̃. in morcẽ. Erat enĩ
autea sibi ignotus peccator: facauis. ẽ. manife¬
stus p̾uaricator. Ecce inuentũ . ẽ. illi in mortẽ
peccatũ ꝑ mandatũ fefellit ine: de ꝑ illud
occidit. Sic factũ .ẽ. pͥmo in paradiso. Fefel¬
lit inquit me occasione accepta ꝑ mandatũ.
Uide ser peniũ mulieri illi sulapearae. Que si¬
uit ab ea quid dixerit ds : respondit. illa.
Opeet nobis alꝰ. Ex oñ ligno qł .ẽ. in paradiso
edetis : de ligno aut̃ scientiȩ boni & mali non

Expanded text:
nducatis. Cum ergo audis verbum, cum audis verbum nducatis. Cum ergo audis verbum, cum audis verbum justitiae et veritatis, et laudas; multo laudabilius est, si facias. Fac ergo quod laudas. An dicturus es: Volo, sed non valeo? Quare non vales? Quia sanitas non est. Unde sanitatem perdidisti, nisi quia peccando Creatorem offendisti? Ergo ut ejus panem, quem dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi . Ergo, inquit, inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem. Erat enim sibi antea ignotus peccator, factus est manifestus praevaricator. Ecce inventum est illi in mortem, peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Sic factum est primo in paradiso: Fefellit, inquit, me occasione accepta per mandatum. Vide serpentem mulieri illi susurrantem. Quaesivit ab ea quid dixerit Deus: respondit illa, Dixit nobis Deus: Ex omni ligno quod est in paradiso, edetis; de ligno autem scientiae boni et mali non
Abbreviated transcription (Latin):
Teli anima que huuiꝰ modi delectationib oblectat᷑.
ubi turpiudiis nulla inquinat᷑. & ueritatis sere¬
nitate purgat᷑. Quẽ aut̾ delectat lex dĩ. & sic
delectat ut oñis delectationes lasciuiȩ uincat.
non sibi arroget istã delectationẽ. Dñs dabis su¬
auitatẽ. Quid dicã dñe . Das mͥ illã suauitatẽ¬
uł illã.: Suanis. es domine. de in tua suauitate
doce me ustificationes tuas. In tua suauitate do¬
es me᷑ de doces me. Tũnc disco ut faciã : si in tua
suauitate doceas me. Cȩt̾m quandiu blandit᷑
iniquitas. & dulcis. ẽ. iniquitas: amara .s̃. ueritas.
In tua suauitate doce me. ut suauis sit ueritas.
Quid meliꝰ &e p̃clariꝰ pane celesti Sed si non obstu¬
pefecit. dentes iniquicas. Scriptura enĩ dicit.
Sicut uua a cerba dentib noxia .s̃. &e fumꝰ oculis
sic miquitas utentib ea. Quid ꝑdest quia panẽ
laudatis. simale uiuitis: Qd landatis: non ma¬

Expanded text:
Felix anima quae hujusmodi delectationibus oblectatur, Felix anima quae hujusmodi delectationibus oblectatur, ubi turpitudine nulla inquinatur, et veritatis serenitate purgatur. Quem autem delectat lex Dei, et sic delectat, ut omnes delectationes lasciviae vincat, non sibi arroget istam delectationem: Dominus dabit suavitatevel illam? Suavis es, Domine, et in tua suavitate doce me justitias tuas . In tua suavitate doce me, et doces me. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. Caeterum quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas. In tua suavitate doce me: ut suavis sit veritas, Quid melius et praeclarius pane coelesti? Sed si non obstupefacit dentes iniquitas. Scriptura enim dicit: Sicut uva acerba dentibus noxia est, et fumus oculis; sic iniquitas utentibus ea . Quid prodest quia panem laudatis, si male vivitis? Quod laudatis non ma
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ aꝑatũ . ẽ. in me om̃em concupiscen¬
tiã. Sine lege enĩ peccatũ mortuũ . ẽ. Quid
.ẽ. mortuũ est. Latet. non apparet. om̃ino
tamq sepulcũ ignorat᷑. A dueniente aut̃ man¬
dato: peccatũ reuixit. Quid .c̃. reaixit: Ap¬
parere cȩpit. seutiri cȩpit rebellare adusum
mortuus sum: Preuaricator. factus sum &
inuentũ.ẽ. mͥ mandatũ qđ erat ad uicam.
Uidete quia lex laudat᷑. Mandatũ qđ erat
ac̃ uitã. Qualis enĩ uita . s̃: concupiscere:¬
Ouita dulcis. Dulcis .ẽ. quasi uoluptas concupis¬
centiȩ. Uerũ .ẽ. Nec eã homines sequerentur.:
nͥ dulcis eẽt . Teatrũ. expectaculũ. meretrix.
lascuua. curpissima canalena. dulcia sunt
ista. mãsẽ concupiscentiȩ: dulcia plane. sua¬
uia. delectabilia. Sed narrauerunt mͥ iniusti
delectationes suas : sed non sicut lex tua dñe.
Suauia sunt. dulcia sunt. delectabilia sunt:
sed audi meliora. Narrauerunt mͥ inuisti
delectationes suas. sed non sicus lex tua dñe.

Expanded text:
in me omnem concupiscentiam. Sine lege enim peccatum mortuum est. Quid est, mortuum est? Latet, non apparet omnino, tanquam sepultum ignoratur. Adveniente autem mandato, peccatum revixit. Quid est, revixit? Apparere coepit, sentiri coepit, rebellare adversumortuus sum? Praevaricator factus sum, Et inventum est mihi mandatum quod erat in vitam. Videte quia Lex laudatur, mandatum quod erat in vitam. Qualis enim vita est, non concupiscvita dulcis! Dulcis est quidem voluptas concupiscentiae: verum est, nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: sed, Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Suavia sunt, dulcia sunt, delectabilia sunt: sed audi meliora, Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine.
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiã : non irs post eã. Struixit se. cona¬
tus.ẽ. uictus. ẽ. Qui fuit ante uescius malorum
suorũ. factus .ẽ. doctus. & peius .e̾. uictus. cȩpit
eẽ. non solũ peccator sed etiã p̃ uaricator. Pecca¬
toi. enĩ &e antea erat  sed ame quã legẽ audir&
peccatorẽ se. ẽẽ. nesciebat. Legẽ audiuit. peccatũ
uidit. conatus. ẽ. uncere. suꝑatus atq ꝓstratus
.ẽ. Faccus .ẽ. & legis p̾uacator : qui fuit ante ues¬
cus peccator. Hoc dicit apłs. Lex peccatũ est
Absit. Sed peccatũ non cognour nͥ ꝑ legẽ. Nam¬

Expanded text:
concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conaconcupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est, victus est. Qui fuit antea nescius malorum suorum, factus est doctus, et pejus est victus: coepit esse non solum peccator, sed etiam praevaricator. Peccator enim et antea erat: sed antequam Legem audiret, peccatorem se esse nesciebat. Legem audivit, peccatum vidit; conatus est vincere, superatus atque prostratus est; factus est et Legis praevaricator, qui fuit antea nescius peccator. Hoc dicit Apostolus: Lex peccatum est? Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi pe
Abbreviated transcription (Latin):
publicis tribunalib accusatus .ẽ. qi ꝑ suas liris¬
trias lasciuus inmundusq defluxit: Quis ali¬
quando hũs uxorẽ qr ancillã suã uiciauit crinĩ
inuenit: Sed in foro: nonin cȩlo. In lege mundi
uon in lege creatoris mundi. Luxuriosus aut̃ in¬
mundus atq lascuius felix dr̃. habundare uo¬
luptatib frui delitus. Iam uͦ sise etiã uino ingur¬
gitet. si bibat m̃surã sine m̃sura: parũ .G̃. qr non
nequior: quanto sub poculo uuctior. Collau¬
dant᷑ ista ce dr̃. Felix .ẽ. magnus . ẽ. benc. ẽ. illi.
Et uon solũ hoc non putat᷑. etͣ. peccatũ: sed etiam
qui putabat magnũ bonũ. ẽs̃: magnãq felicita.¬
tem existimabat ea quȩ possit suę concupiscentiȩ
non negare sequi qua trahit᷑: audit non concu¬
pisces. Et cognoscit. ẽẽ. peccatũ. Ds dixit : homo
audiuit. Dõ credidit : peccatũ suuĩ uidit. Quod
bonũ putabat : malũ.ec̾. cognouit. Uoluit freuare

Expanded text:
publicis tribunalibus accusatus est, quia per suas lyrispublicis tribunalibus accusatus est, quia per suas lyristrias lascivus immundusque defluxit? Quis aliquando habens uxorem, quia ancillam suam vitiavit, crimen invenit? Sed in foro, non in coelo; in lege mundi, non in lege Creatoris mundi. Luxuriosus autem, immundus atque lascivus felix dicitur abundare voluptatibus, frui deliciis. Jamvero si se etiam vino ingurgitet, si bibat mensuras sine mensura; parum est quia non nequior, quanto sub poculo invictior. Cum laudantur ista, et dicitur, Felix est, magnus est, bene est illi; et non solum hoc non putatur esse peccatum, sed etiam qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, sequi qua trahit; audit, Non concupisces; et cognoscit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum suum vidit; quod bonum putabat, malum esse cognovit: voluit frenare
Abbreviated transcription (Latin):
non concupisces. N. ep̾hende si poces: fac. si re¬
p̃hemde non potes. Audisti non concupisces. rep̃¬
hemde non audes : quia bouũ.ẽ. qđ dix̃ ñ concu¬
pisces. malum ÷ concupiscere. malum culpat lex:
apłs: Concupiscentiam nesciebam : nͥ lex diceret
non concupisces. Ibam enĩ pꝰ concupiscentiã meã.
&e qua trahebat currebã.. ei q illecebras blan¬
das & ex carnali suauitats iocumdas: maguã
selicitatẽ arbirabar. Laudat̾ enĩ peccator. att
lex in desidus auims sice: & qui iniqua geris
benedicit᷑. Inuenis hominẽ concupis centias suas
carnales sectantẽ. totũq se illis seruũ donantẽ.
occupari undiq uoluptatib fornicari. mnebriari
non dico ampliꝰ fornicari quã mebriari. Hec di¬
ri que licite cõnititunt᷑  sed non dĩ legib. Quis
enĩ ali quando ad iudicẽ ductus.ẽ. quia mers¬
tricis lupanar intrauit. Quis aliquando in

Expanded text:
Non concupisces, reprehende si potes; fac, si reNon concupisces, reprehende si potes; fac, si reprehendere non potes. Audisti, Non concupisces, reprehendere non audes. Quia bonum est quod dixit, Non concupisces; malum est concupiscere. Malum culpat Lex, Apostolus? Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. Laudatur enim peccator, ait Lex, in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur . Invenis hominem concupiscentias suas carnales sectantem, totumque se illis servum donantem, aucupari undique voluptates, fornicari, inebriari; non dico amplius; fornicari, inquam, inebriari. Haec dixi quae licite committuntur, sed non Dei legibus. Quis enim aliquando ad judicem ductus est, quia meretricis lupanar intravit? Quis aliquando in
Abbreviated transcription (Latin):
nduitate lit̃ş. Lex peccatũ. ẽ Absit. Quare
S ed peccatũ inquis non cognoui. nͥ ꝑ legẽ. Nam
concupiscentiã uescieba  nͥ lex diceret. non concu¬
pisces. Iam mͦ te introgo maniches : mͦ te interro¬
go. responds mͥ. Mala .s̃. lex quȩ dicit non con¬
cupisces : Hoc nec lururiosũs mͥ. & nequã ali¬
quis mͥ respondes. Et enĩ ipsi homines flagta¬
osi quando rep̃huut̾ erubescunt : de quando st̃
int̾ castos lasciuire non audent. Si gͦ dicis ma
lũ. ẽẽ. legẽ quȩ dicit non concupisces : impuns
iis concupiscers. Accusas legẽ quia ꝑcietit libi¬
dinẽ. Fr̃s mei sinon audiremꝰ apłm dicentẽ. lex
peuatũ .c̃. ab sit. sed tantũ mͦ u̾ba legis cõmemo¬
rantẽ. ubi dictũ .ẽ. non concupisces : etiã leqem
illo non laudante. nos eã laudare deberemus.
uã laudare: uos accusare. Ecce lex. eccs desuꝑ
tuba diuina clamat homini non concupisces.

Expanded text:
vetustate litterae: Lex peccatum est? Absit. Quare vetustate litterae: Lex peccatum est? Absit. Quare Sed peccatum, inquit, non cognovi, nisi per Legem. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Jam modo interrogo te, Manichaee, modo te interrogo, responde mihi. Mala est Lex quae dicit, Non concupisces? Hoc nec luxuriosus mihi et nequam aliquis responderit. Etenim et ipsi homines flagitiosi quando reprehenduntur, erubescunt; et quando sunt inter castos, lascivire non audent. Si ergo malam dicis esse Legem quae dicit, Non concupisces; impune vis concupiscere; accusas Legem, quia percutit libidinem. Fratres mei, si non audiremus Apostolum dicentem, Lex peccatum est? Absit; sed tantummodo verba Legis commemorantem, ubi dictum est, Non concupisces: etiam Legem illo non laudante, nos tamen laudare deberemus: illam laudare, nos accusare. Ecce Lex, ecce desuper tuba divina clamat homini, Non concupisces.
Abbreviated transcription (Latin):
leige moras in qua detinebam᷑. ita ut seruiamꝰ
n nouitate sp̃s de non in uetustats litt̃ȩ. Iacta¬
bas te: clamabas. dicebas. audi legẽ. Uide. Ista
dixeras: & iam u̾so terno irs cupiebas. Ex pec
catiĩ .o. Hoc dicebas. Lex peccatũ. ẽ. hoc nẽpe
dicebas. Eccs audisti qđ dicebas: audi quid
dicas. Legẽ dĩ peccatũ. c̾ẽ. dicebas: quando eã
cecus & inpuidus rep̃ henidebas. Errasti. Ui¬
dit paulus errarẽ tuũ. Qđ dicebas: ipse dix̃
Quid gͦ dicimꝰ Lex peccauiꝰ est : Qđ dicebas
hoc dicimꝰ. Lex peccatũ est : Absit. Si apłi
sequebaris auccoritatẽ : appͦhenide u̾bił. &
cape inde consiliũ. Audi. Ler peccatũ. ẽ. Absit.
pendis: audi absit. Et qđ sentiebas ate : absit..
Quid gͦ dicimꝰ: Quid dicimꝰ Quia dixi passio.¬
nes peccatorũ. quȩ ꝑ lege̾ sunt oꝑabantur in
m̾bris nr̃is. ut. fruccũ ferrent morti. quia dixi
euacuati sum a lege mortis i qua decinebamͣ
qr dixi seruiebamꝰ in nouitate sp̃s. & non in

Expanded text:
Lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Jactabas te, clamabas, dicebas, Audi, lege, vide: ista dixeras, et jam verso tergo ire cupiebas. Exspectcatum est? Hoc dicebas, Lex peccatum est, hoc nempe dicebas. Ecce audisti quod dicebas, audi quod dicas. Legem Dei peccatum esse dicebas, quando eam caecus et improvidus reprehendebas. Errasti: vidit Paulus errorem tuum. Quod dicebas, ipse dixit. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Quod dicebas, hoc dicimus? Lex peccatum est? Absit. Si Apostoli sequebaris auctoritatem, appende verbum, et cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. itatem plurimi pendis, audi, Absit: et quod sentiebas, a te absit. Quid ergo dicemus? Quid dicemus? quia dixi, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti; quia dixi, Evacuati sumus a Lege mortis, in qua detinebamur; quia dixi, Serviamus in novitate spiritus, et non in
Abbreviated transcription (Latin):
es̃. legis diuins aꝑtissimũ laudatorẽ. Uidere
quid aduingas. Itaq lex quidẽ sc̃a. & mau¬
datũ sc̃m. & iustũ & bonũ. Num quid uberiꝰ
laudari potest. Paulo aute. u̾bo illo qđ dix̃
absit : defendat crim̃ non laudauerat. Aliud
.ẽ. crimine abiecto defendẽ : aliud debito pͣconio
pͣdicare. Crim̾ abiectũ fuit. Quid gͦ dlcimꝰ
Lex peccatũ est: Defensio. Absit. Uno uerbo
defendit᷑ ueritas : qr magna . ẽ. apłi defende¬
ntis auctoritas. Quid diu defendat. Sufficit.
absit. An uultis uiquis exꝑim̃itũ acciꝑs eius
qui inme loquit᷑ xp̃s  Modo aut̃. Itaq lex¬

Expanded text:
ssimum laudatorem, videte quid adjungat: Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Numquid uberius laudari potest? Paulo ante verbo illo quod dixit, Absit, defenderat a crimine, non laudaverat. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectum fuit, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Defensio, Absit. Uno verbo defenditur veritas; quia magna est Apostoli defendentis auctoritas. Quid diu defendat? Sufficit. Absit. An vultis, inquit, experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus ? Modo autem: Itaque lex
Abbreviated transcription (Latin):
cupisces. Occasione aut̃ accepta  peccatũ ꝑ man¬
datũ oꝑatũ . ẽ. in ms om̃em concupiscentiã.
Minoi erat concupiscentia quando ante legẽ se¬
curus peccabas : nunc aut̃ oppositis tͥ obicibus
legis. Fluuiꝰ concupiscentis quasi freuatus est
paululũ non siccatus. Sed increscente iupetu qui
te ducebat obicib nullis: obruis te obicib rup¬
tis. Concupiscentia tua minor. erat. quando
mouebat libidinẽ tuã. amnis .Ẽ. quando tram¬
cendit &c legẽ. Uis nosse quã magna sit : Uide
quid ruꝑit. Non concupisces. Non homo dix̃
dĩ dixit. Creator dixit  uidex̃ gc̃nus dix̃. Non
quicũq dixit. Fac gͦ qđ dixit. Si non facis ob¬
serua uidicantẽ qui dixit. Sed qrid facies: o
homo. idõ non uicisti quia de te pͣsumpsisti.
Attende gͦ nunc u̾ba suꝑiora᷑ quȩ uidebant᷑ obs¬
gͦ cum eẽmꝰ in carne. nͥ cum de carne p̾suerenꝰ
hoc .ẽ. de nobis confidemꝰ : Homini enĩ dictũ
.ẽ  &e de hominib dictũ ẽ. Yidebis om̃is caro

Expanded text:
autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Minor erat concupiscentia, quando ante Legem securus peccabas, nunc autem oppositis tibi obicibus Legis, fluvius concupiscentiae quasi frenatus est paululum, non siccatus: sed increscente impetu qui te ducebat obicibus nullis, obruit te obicibus ruptis. Concupiscentia tua minor erat, quando tuam movebat libidinem, omnis est autem quando transcendit et Legem. Vis nosse quam magna sit? Vide quid ruperit: Non concupisces. Non homo dixit, Deus dixit, Creator dixit, Judex aeternus dixit, non quicumque dixit. Fac ergo quod dixit. Non facis? observa judicantem qui dixit. Sed quid facias, o homo? Ideo non vicisti, quia de te praesumpsisti.Attende ergo nunc verba superiora, quae videbantur obsest, Cum essemus in carne; nisi, cum de carne praesumeremus, hoc est, de nobis consideremus? Homini enim dictum est, et de hominibus dictum est, Videbit
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃s tuus in carne labit᷑. quia non eũ dedisti illi
a quo suspendat᷑. Non se continet : si non conti¬
nec̃. Noli remauere in te. Transcende te: in illo
te pone qui fecit te. Nam si sp̃s in te habueris
accepta lege p̾uaricator. eris. Inuenis te hostis
nudũ resugio  inuadit tẽ. Ne force rapiat te ut
laudantis. se accusantis. reũ se sub lege facien¬
us. & ꝑsonã fotee tuã inss transfigurantis. & di¬
centis tͥ. Peccatũ non cognoui nͥ ꝑ legẽ. Nam

Expanded text:
spiritus tuus in carnem relabitur, quia non dedisti eum illi spiritus tuus in carnem relabitur, quia non dedisti eum illi a quo suspendatur. Non se continet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te pone qui fecit te. Nam si spem in te habueris, accepta Lege praevaricator eris. Invenit te hostis nudum refugio, invadit te: vide ne forte rapiat, velut laudantis, se accusantis, reum se sub Lege facientis, et personam forte tuam in se transfigurantis, et dicentis tibi: Peccatum non cognovi, nisi per Legem. N