comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niuuit. ⁊ a demoiõ uexat᷑.
Demõiaci uemũt ⁊ liban¬
tͣ. Qũo gͦ uiuit᷑ illic u ui
uiuit: si in tot miracłis
uiuũt. hic nͥ mortui sunt.
Remi frẽs dico breuẽ ubo.
giosis quibdã sermõibrur
rantib agnoui. ¶ Gothoꝵ¬

Expanded text:
niunt et a daemonio vexantur, daemoniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivunt illic ubi vivunt, si in tot miraculis vivunt hic ubi mortui sunt? 7. Rem, fratres, dico brevem verbo, giosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gotho
Abbreviated transcription (Latin):
genał Est tñ uͥ sẽ quisq
int̾roget. ut in cõfessio ne
mẽ eiꝰ erubescit: si plena u¬
tute m̃tis humanũ pudo¬
rẽ fubdidit. Certe .n. ꝑ se¬
cutõnis tẽpore erubesce po¬
t̾ant fideles substantiis
nudari de dignitatib deia.
u̾berib affligi. Pacis auẽ
desunt: ẽ alid ubi ostedanͣ
nob̃. Uerem seꝑe a ꝓximis
despici. dedignam ĩuas
ũbi tołare Si ꝯtingat uir¬
ginũ fortasse cũ ꝓxĩo. eru¬
bescimꝰ priores sãtiffacere.
Cor quippe carnale dũ huiꝰ
uite gloriã qͣrit: hũilitatẽ
respuit. Et plerũz homo
qui irascit᷑. discordantes gͥ
ꝯsiliari appetit. s ire ad satfa¬
aõem por erubest̃. ꝑ ensemꝰ
fc̃a u̾itatis: ut uideamꝰ quo
laceant nr̃e pͣuitatis actoes

Expanded text:
 Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione men ejus erubescit, si plenae virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi: pacis autem desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus quo jacent nostrae pravita
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es nĩ nũquid isti carne
suã in mortẽ darent. n eis
certissime ꝯstitiss eẽ. aliã
uitã ꝓ qua mori debuissẽt.
ꝙecte qui ita crediderũt¬
miracłis chorꝰcant. Ad ex¬

Expanded text:
fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita credideruntmiraculis coruscant. Ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
orua ad celũ ducta. qͣnto cho¬
ri psallentiũ alciꝰ ascẽ debat.
tanto cep̃ psalmodia leni¬
us audiri. quousq eĩde i
psalmodie sontt᷑⁊ odoris
suauntas elongata finire¬
tur. Hec gͥ qũadiu tuixit ĩ
corpore. quis illã hr̃et in ho¬
norẽ: Indigna cunis:

Expanded text:
ua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cun
Abbreviated transcription (Latin):
re pcc̃ores debeat. rogari uult
⁊̃ ip̃e qui iudicat. Unde eciã lõ
cata nr̃a ꝑturbet᷑. ut mẽs
sumentes metrumꝰ. ⁊ metu¬
entes sꝑamꝰ. et̾nũ regnũ ci¬

Expanded text:
re peccatores debeat, rogari vult et ipse qui judicat, unde et tam lonccata nostra perturbent, ut mens sumentes metuimus, et metuentes speramus, aeternum regnum ci
Abbreviated transcription (Latin):
examinis quã cũ districto
iudioe hẽcis patͦnos facite.
Hes in diẽ tanti t̾roris illiꝰ
defensores adhibete. Certe si
apd̾ quendã magnũ iudirẽ
cansa q̃lib ur̃a ẽẽt die cra¬
stina uentila da: ħtotꝰ hodi¬
ernꝰ dies in cogitatõe ducͥ̾e¬
ret magnisq p̾cibaget.
ut ap̃ taritũ iudicẽ s de fẽ¬
sor ueĩret. Eoce districtꝰ iudexsse
uenturꝰ ẽ. tantuilliꝰ angłoꝵ

Expanded text:
examinis, quam cum districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione ducereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est
Abbreviated transcription (Latin):
gella doleranit. Iuxͣ uoc̃e gͦ
dñicam: bõa t̾ra fructũ ꝑ pa¬
aãm reddidit: q̃ exarata
discipline uom̾̃e ad remune.¬
turi sumꝰ nos. qui abono
turbas fideliũ pͥdicando trax¬
beat qui ad celestẽ parriam
sanguinẽ fandendo ꝑueñ¬
unt. Q uid t̃c dicturi sum᷑.
cũ hũc de quo locuti sumꝰ fer¬
nulũ uidimꝰ. cui longꝰ lan¬
guor biachia tenuit. s tñ
hec Abono opere nõ ligauit.
Hec nob̾cum fr̃es agite. sic
uos ad studiũ bõi oꝑis ĩsti¬
gate: ut cũ bonos. uob̾ adi

Expanded text:
gella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remuneituri sumus nos, qui, a bonturbas fidelium praedicando traxbeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobi
Abbreviated transcription (Latin):
Quia .ii. hunc mortalẽ ho¬
minẽuidit sĩ ĩ illo mũdi
pͥnceps aliqͥd ĩueĩre posse
indicorrupt̃oe exiit. qͥ sup
cato ad mũd̾ ueĩt. Hoc de

Expanded text:
Quia enim hunc mortalem hominem vidit, suum in illo mundi princeps aliquid invenire posse mundi corruptione exiit, qui sine peccato in mundum venit. Hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
re. frentes abstugͥe. Nllã
no ꝓperitatis tͣnsitoria le¬
ticit̾ia dissoluat: nec men¬
tis nr̃e ocsos: ea q̃ sũt tnͣsi¬
toria obstruant nececos ad
ignẽ ducant. Si .n. distric¬
um: ex ore u̾itatis coguo sci¬
t᷑ cũ negligenti. ⁊ fut᷑a nõ
ꝓspiciẽti dr̃. Et quidẽ ĩ hac¬

Expanded text:
re, et flentes abstergere. Nulla nos prosperitatis transitoriae laetitia dissolvat, nec mentis nostrae oculos ea quae sunt transitoria obstruant, nec caecos ad ignem ducant. Si enim districum, ex ore veritatis agnoscitur, cum negligenti et futura non prospicienti d
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie m̃tib. paspiracõ¬
nẽ sui amoris imprimitͦ
Dũ .n. auclita celestia a¬
sũmi facib ardebant. Istoᷤᷤ
cũ dicebat. Michi autẽ ni¬
mis honorati sune amici
tiu deus. Amit̃ enĩ: quasi¬

Expanded text:
otidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia asummi facibus ardebant. Istos cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Ami
Abbreviated transcription (French):
les fructꝰ nilescant. Tales
a morte incipiat fruftꝰ di
testat᷑ ꝓph̃a qui dic̃. Cũ de¬
d̾it dilectis iuis sõpnũ: ħ
ẽ h̾ecditas dñi Om̃is qͥ dor

Expanded text:
les fructus vilescant. Tales a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini. Omnis qui dor
Abbreviated transcription (Latin):
Et posui uos ut eatts. ⁊ fruc¬
tum afferatis. Posui uos ad
grãm. Plantani ut eatis
uolendo: fructũ afferatis o¬
pando. Eatis .li. uoledo di¬
xi. qr uelle aͥd fac̃e iã m̃te ire
ẽ. Qualẽ uͭ fructũ afferre de¬
beant subd̃r. Et fructꝰ ur̃ ma
neat. Om̃e qd̾ scd̾m p̃sens
scłm laboramꝰ: uix us ad
mortẽ sufficit. Mors nãq
int̾ueniẽs. fructũ nr̃i labo¬

Expanded text:
Et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. « Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructus afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debe. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit . Mors namque interveniens fructum nostri labo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i: miratꝰ ẽ. amicos d̾i dic̃es
michi aũ nimis honorifica¬
ti sunt amiti tui deꝰ. E tãꝙͣ
si ab eo ꝓtinꝰ causas honori
tanti. nob̾ insinuari q̃rere¬
i᷑. ilico adimx̃. Nimis cõ¬
fortatꝰ ẽ pͥncipatꝰ coꝵ. Etce
electi dei carnẽ domant. spi¬
ritum roborant. demõib ĩ¬
pant. uirtittib choruscãt
Prxsentia despiciũt et̾nã
priãm cũ uoceͥ morib p̾di¬

Expanded text:
ratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus p
Abbreviated transcription (Latin):
respicre: qͦs etiã de medica¬
iñto fre̾i det̾iores uidet. Eã
qͣm sanau̾at ꝑ pietatis sue
fides tua te saluã fecit. Ua¬
de inpace. fides ⁊ .n. saluã fe¬
cit: qr hoc qd̾ peciit posse se
acciꝑe nõ dubitante. S ip̃a
qͦ spei certitdinẽ iãabillo
accepat a qͦ ꝑ spẽ ectã salu¬
t̃e querebat. In pace aũ ire
p̾cipit᷑: ut au̾itanis itin̾e ĩ
uia scandali ultiꝰ nõ diriue

Expanded text:
quo etiam de medicamento fieri deteriores videt. Eam quam sanaverat per pietatis suae Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salvam fecit, quia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit, sed ipsam quoque spei certitudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem quaerebat. In pace autem ire praecipitur, ut a veritatis itinere in viam scandali ulterius non derive
Abbreviated transcription (Latin):
cens intͣ se. Hic si eet ꝓph̾.
sciret utiq que ⁊ qual est
miłier q̃ tangit eũ. qr pec¬
catrix est. Ecce pħiseꝰ uera¬
egrã rep̾hedit de egritudie
medicum de subuẽdõe. Q
rp̃ecia qͦ de elatõnis nulne
egrotabat: ⁊ ignorabat.
Iut̾ duos autẽ egros me¬
dicus aderat. s unꝰ eg̾ in
febre. indegrũ sensũ tene¬
bat: alt̃ uͦ in febre carnis.
⁊ sen sp̃ ꝑdid̾at mentis.
Illa qͣppẽ flebat qd̾ fecat:
phiseꝰ autẽ fla iusticia ela¬
tus nũ sue ĩualitudis exag¬
gerabat. In egritudie gͦ et
sensum ꝑ diderat. S int̾ hec

Expanded text:
cens intra se: Hic, si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est. Ecce Pharisaeus veraaegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
trena concupierat: s hos
lã per ꝓmĩam contens fle¬
bat. Caꝑillos ad cõpositõnẽ
uultꝰ exhibuerat: s iã ca¬
hoc in redẽptoris sui uesti¬
gra figebat. Quot gͦ inse
hũicioblectam̃ta. tot de seĩ¬
uenͥt holecausta. Conu̾tit
ad uirtutũ nimerũ mime¬
rũ criminũ: ut dotũ serui¬

Expanded text:
ierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam cahoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum, numeru
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotali officio p̾diti. si qͥd
eg̾int. ꝓtinꝰ sb̾iectos despi¬
ciune.⁊ poc̃ores qͦs ĩ plebe
positos dedignat᷑ eisq ꝯpa¬
ti culpã suam confitetib
nolunt: acuelut pħisei
more a peccatͥce muliere
tangi despiciũt. Que ꝓ¬
fecto mulier. si ad ph̾isei pe¬
des ueniss: niiirũ calcib
repulsa discedet. Inqͥnari
enĩ se alieno por̃o credid̾at.
S qr hũc sia sua iusticia
nõ repłebat: de alieno nul¬
q ꝯspicimꝰ nos inzip̃os prĩ
milloꝵ calamitate deflea¬
mꝰ qr fortasse in similib
aut lapsi sumꝰ aut lãbi pͥ¬
sumꝰ silapsi ñ sumꝰ. Ꝙ si
ceusura magistii deb sẽꝑ
uirtute discipline uicia ꝑse

Expanded text:
diti, si quid egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de alieno vulconspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute dis
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatẽ cadit. Ipsa gͦ
iusticia. uera iusticia est
quȩ se demꝑantiȩ freno
moderat᷑. ut in zelo quo
quisq feruet. sit etiam
temperans: ne si plus fer¬
ueat. ꝑdat iusticiam. cuiꝰ
seruare moderamina ig¬
norat. Duȩ autẽ sunt sc̃o¬
rum p̾dicatoꝵ uitȩ. acti
mulieres designant. mi¬
tha scilicet & maria. M¬
tha & enim satagebat
ca frequens ministerui
maria autẽ sedebat ad

Expanded text:
crudelitatem cadet, ipsa ergo justitia vere justitia est, quae se temperantiae freno moderatur, ut in zelo quo quisque fervet sit etiam temperans, ne si plus ferveat perdat justitiam, cum servare moderamina ignorat. Duae autem sunt sanctorum praedicatorum vitae, actimulieres designant, Martha scilicet et Maria. Martha etenim satagebat circa frequens ministerium; Maria autem sedebat ad
Abbreviated transcription (Latin):
lios captiuantes trahebant.
Sed expositionis sermo ad
ꝓpħȩ nunc ꝑsonã redeat.
Et facta ẽ suꝑ eũ ibi manuᷤ¬
filius dr̃: quia ꝑ ipsũ om¬
nia facta sunt. De qͦ etiã
psalmista ait. Eiat manꝰ tua
ut saluum me faciat. Manꝰ
qͥppe dei quȩ ꝑ diuinitatẽ
ñ ẽ facta sed genita: ꝑ hu¬
manitatẽ facta ẽ ut huma¬
ni generis uulnera sanaret.
lbi gͦ ꝓpħ̃a incarnationẽ
unigeniti agnouit. ubi suꝑ
locutionis. Qui enĩ de se ipso
dixerat. aꝑti sunt cęli. & iudi
uisiones dei: postea tanquã
si de alio narret adiungit &
facta ÷ suꝑ eum ibi manꝰ dm̃.
ac deinde qͣsi ad se reu̾teret᷑¬
dicit. & uidi. & ecce uentus
turbinis ueniebat ab aqͥlone.
Quid ÷ hoc quod mͦ erechi¬
chiel loquit᷑. mͦ de ezechiele:
Si ꝑ totum diceret de se: qͤ¬
stio ñ e̾e̾t. Si ꝑ totũ diceret
qͣsi de alio: nichilominꝰ que¬
stio ñ fuisset. Quid gͦ ẽ hoc
quod sic uariat᷑ sermo pro¬
pheticus. ut mͦ ꝓpħa de se

Expanded text:
lios captivantes trahebant. lios captivantes trahebant. Sed expositionis sermo ad Prophetae nunc personam redeat. « Et facta est super eum ibi manucitur, quia per ipsum omnia facta sunt. De quo etiam Psalmista ait: Fiat manus tua ut salvum me faciat . Manus quippe Dei quae per divinitatem non est facta, sed genita, per humanitatem facta est, ut humani generis vulnera sanaret. Ibi ergo propheta incarnationem Unigeniti agnovit, ubi supelocutionis. Qui enim superius de se ipso dixerat: Aperti sunt coeli, et vidi visiones Dei, postea tanquam si de alio narret, adjungit: Et facta est super eum ibi manus Domini. Ac deinde quasi ad se revertdicit: « Et vidi, et ecce ventus turbinis veniebat ab aquilone. » Quid est hoc quod modo Ezechiel loquitur, modo de Ezechiele? si per totum diceret de se, quaestio non esset; si per totum diceret, quasi de alio, nihilominus quaestio non fuisset. Quid ergo est hoc quod sic variatur sermo propheticus, ut modo Propheta de se
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinẽ dei. buri uͦ despe¬
ctum int̾p̃tari diximꝰ. Sed
Erechiel filius ÷ buri. quia
ex illo popło ungenitus dĩ
incarnari dignatꝰ ÷ quẽ ꝓpt̾
culpam ꝑfidiȩ dñs despexit.
Fortitudo gͦ dei ex contẽpto
uł despecto nascit᷑: quia re¬
demptor nr̃ humanitatẽ
assumere ex popło ꝑfido &
contempto dignatꝰ ÷. Uenit
gͦ in t̾ram chaldeoꝵ. Chaldei
int̾p̃tant᷑ ut diximꝰ capti¬
uandes uł quasi demones.
Iniqͥ & enim qui & ipsi im¬
quitates ꝑpetrant & ad ini¬
quitatẽ alios ꝑsuadendo tra¬
hunt: nmirũ captiuantes
st̃. Qui recte quoq & quasi
dȩmones int̾p̾tant᷑: quia hi
qͥ & alios ad iniquitatẽ sua¬
dendo ꝑtrahunt. in semet¬
ipsis ministeriũ dȩmonũ
ad iniqͥtatẽ suscipiunt. qͣuiᷤᷤ
demones ꝑ naturã non sin.
Uenit gͦ fortitudo dei in t̾rã
chaldeoꝵ: quia int̾ eos um¬
genitꝰ patris apparuit. qui
& in semet ipsis ad peccatũ
defluxerant. & ad peccata a¬

Expanded text:
fortitudinem Dei, Buzi vero despefortitudinem Dei, Buzi vero despectum interpretari diximus. Sed Ezechiel filius est Buzi, quia ex illo populo unigenitus Dei incarnari dignatus est, quem propter culpam perfidiae Dominus despexit. Fortitudo ergo Dei ex contemptu, vel despectu nascitur, quia Redemptor noster humanitatem assumere ex populo perfido et contempto dignatus est. Venit vero in terram Chaldaeorum. Chaldaei interpretantur, ut diximus, captivantes, vel quasi dIniqui etenim qui et ipsi iniquitates perpetrant, et ad iniquitatem alios suadendo trahunt, nimirum captivantes sunt, qui recte quoque et quasi daemones interpretantur, quia hi qui et alios ad iniquitatem suadendo pertrahunt, in semetipsis ministerium daemonum ad iniquitatem suscipiunt, quamvis daemones per naturam non sint. Venit ergo fortitudo Dei in terra Chaldaeorum quia inter eos unigenitus patris apparuit, qui et in semetipsis ad peccatum defluxerant, et ad peccata a
Abbreviated transcription (Latin):
xta fluinũ chobar. Quia enĩ
chobar grauitudo uł graui¬
tas dr̃: quid ꝑ chobar fluuũ
nͥ humanũ genꝰ congrue de¬
signat᷑. quod ab ortu defluit
ad mortẽ. & graue sibi ÷ ex
peccatis quȩ ꝑpetrat & por¬
tat: Quia sic̃ scriptũ ẽ. ini¬
quitas in talentũ plumbi se¬
det. Omne enĩ peccatũ gͣue
est. quia ñ ꝑmitcit animã
ad sullimia leuari. Ande ꝑ
psalmistã dr̃. Filii hominũ
usq ꝗͦ graui corde: Scriptũ
uͦ de dño ẽ. quia ipse ÷ dei
uirtus. & dei sapientia alenit
gͦ e rechiel iuxta flmuũ chobar:
quia fortitudo dei ꝑ incarna¬
tionis suȩ mysteriũ ꝓpinꝗͣ¬
re dignata ⁊ peccatoꝵ suoꝵ
pondera portanti generi hu¬
mano: quod ab ortu suo co¬
tidie defluit ad mortẽ. sic̃
de illo & ꝑ ꝑsalmistã dr̃. Et
erit tanquã lignũ qͦd plan¬
tatũ ÷ secus decursus aqͣrũ.
Iuxta decursus quippe aqͣ¬
rum plantatꝰ ẽ: quia iuxta
lapsus incarnatꝰ ẽ defluenti¬
um popłoꝵ. Etechiel audẽ

Expanded text:
a enim Chobar gravitudo, vel gravitas dicitur, quid per Chobar fluvium, nisi humanum genus congrue designatur? Quod ab ortu defluit ad mortem, et grave sibi est ex peccatis, quae et perpetrat et portat, quia, sicut scriptum est: Iniquitas in talentum plumbi sedet . Omne enim peccatum grave est, quia non permittit animam ad sublimia levari. Unde et per Psalmistam dicitur: Filii homi Scriptum vero de Domino est, Quia ipse est Dei virtus, et Dei sapientia . Venit ergo Ezechiel juxta fluvium Chobar, quia fortitudo Dei per incarnationis suae mysterium propinquare dignata est peccatorum suorum pondera portanti generi humano, quod ab ortu suo quotidie defluit ad mortem, sicut de illo per Psalmistam dicitur: Et erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum . Juxta decursus quippe aquarum plantatus est, quia juxta lapsus incarnatus est defluentium populorum. Ezechielem autem
Abbreviated transcription (Latin):
habitu inuentꝰ ut homo:
Hȩc itaq animalia. ut sur¬
gere ad scĩtatis uirdutem
ualeant: ad huiꝰ hominiᷤᷤ
similitudinẽ dendun. Scã
enĩ ñ eẽnt: si huiꝰ homĩs
similitudinẽ ñ hab̾ent. Qc¬
quid enĩ in eis de uisceribꝰ
pietatis. quicquid de man¬
suetudine sp̃s. quicqͥd de
zelo rectitudinis. quicqͥd
de custodia humilitatis.
quicꝗͥd de feruore carita¬
tis ẽ: hoc ab ipso fonte
misericordiȩ. ab ipsa ra¬
dicȩ mansuetudinis. ab
ipsa ueritate iusticiȩ. id
est a mediatore dei & ho¬
minũ deo dño traxeruñ.
Huiꝰ se hominis similitu¬
dinẽ hab̃e egregius p̾di¬
cador ostendit dicen᷑. Ani¬
tadores mei estote. sicut

Expanded text:
habitu inventus ut homo . » habitu inventus ut homo . » Haec itaque animalia ut surgere ad sanctitatis virtutem valeant, ad hujus hominis similitudinem tendunt. Sancta enim non essent, si hujus hominis similitudinem non haberent. Quidquid in eis de visceribus pietatis, quidquid de mansuetudine spiritus, quidquid de zelo rectitudinis, quidquid de custodia humilitatis, quidquid de fervore charitatis est, hoc ab ipso fonte misericordiae, ab ipsa radice mansuetudinis, ab ipsa virtute justitiae, id est, a mediatore Dei et hominum Deo Domino traxerunt. Hujus hominis se similitudinem habere, egregius praedicator ostendit dicens: « Imitatores mei estot
Abbreviated transcription (Latin):
sederit filius hominis in
sede maiestatis suȩ : sede¬
iudicandes .xͦii. trib israel.
Hinc ysaias ait. Dñs ad iu¬
diciũ ueniet: cũ semorib
popłi sui. Hinc salomon
de ęccłia loquit᷑ dicens. No¬
bilis in portis uir eiꝰ. cum
sederit cum senatorib t̾rȩ.
His itaq sub breuitate tͣns¬
cursis: aduentꝰ pͥmi ordinẽ
sic̃ cȩpimꝰ exequentes. ad
ȩuangłistarũ ꝑsonas in ex¬
positione redeamꝰ. Sequit᷑.¬
Et hic aspectus eoꝵ. simili¬
tudo hominis in eis. Cum
paulo pͦ scã hȩc animalia
singulis distinc̾ta imagini¬
bus describant᷑. ut aliud̃ ho¬
mini. aliud leom aliud ui¬
tulo. aliud aquilȩ simile di¬
cat᷑: quid ÷ quod hoc loco
de omnib simul dr̃ simili¬
tudo hominis in eis: Sed
quis hic homo describit᷑.
nisi ille de quo scriptũ ÷:
qui cum in forma dei ẽẽt
ñ rapinã arbitrat᷑ ⁊ esse se
equalem deo. sed semet ip
sum exinanunt formã ser¬
in accipiens. in similitu¬
dinẽ hominũ fac̾tus et

Expanded text:
t Filius hominis in sede majestatis suae, sedejudicantes duodecim tribus Israel . Hinc Isaias ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . Hinc Salomon de Ecclesia loquitur, dicens: Nobilis in portis vir ejus, cum sederit cum senatoribus terrae . His itaque sub brevitate transcursis, adventus primi ordinem, sicut coepimus, exsequentes, ad Evangelistarum personas in expositione redeamus. SequitEt hic aspectus eorum, similitudo hominis in eis. 19. Cum paulo post sancta haec animalia singulis distincta imaginibus describantur, ut aliud homini, aliud leoni, aliud vitulo, aliud aquilae simile dicatur, quid est quod hoc loco de omnibus simul dicitur, Similitudo hominis in eis? Sed quis hoc loco homo describitur, nisi ille de quo scriptum est: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequale formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et
Abbreviated transcription (Latin):
tunc in sua mente latere ꝑ¬
mittit᷑. quia ipso iudicis ful¬
gore penetrat᷑. De qͦ mox iu¬
dice subdit᷑. Et de medio eiꝰ
qͣsi species electri: id ÷ de
medio ignis. Ipse enĩ angłis
atq archangelis omnibꝰq
uirtutib p̾sidens redẽptor
nr̃. qui uelut in electri simi¬
litudine unꝰ ex utraq & in
utraq natura & d̃s̃ ꝑman-¬
sit cum patre. & ad redẽp¬
tionem nr̃am factus ÷ mor¬
talis cum hominibꝰ: in suo¬
tunc t̾rore uidebit᷑. eiq igniᷤ
iudicii in reꝓboꝵ uindic̾ta
famulabit᷑. Hinc enĩ scrip¬
tum ẽ. Dies dm̃ declarabit.
quia il in igne reuelabitur.
Hinc psalmista ait. Ds ma¬
nifeste ueniet: ds̃ ñr & ñ si¬
lebit. ignis in conspectu eiꝰ
ardebit. & in circintu eiꝰ tẽ

Expanded text:
judicio in sua mente latere pjudicio in sua mente latere permittitur, quia ipso judicis fulgore penetratur. De quo mox subditur: Et in medio ejus quasi species electri, id est de medio ignis. Ipse enim angelis atque archangelis omnibusque virtutibus praesidens Redemptor noster, qui velut in electri similitudinem unus ex utraque et in utraque natura et Deus permansit cum Patre, et ad redemptionem nostram factus est mortalis cum hominibtunc terrore videbitur, eique ignis judicii in reproborum vindicta famulabitur. Hinc enim scriptum est: Dies Domini declarabit, quia in igne revelabitur . Hinc Psalmista ait: « Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit. Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circ
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. ȩt̾ni iudicis senten¬
tiam ñ formidantis: Ibi enĩ
ante oculos redeunt. ibi oĩa
quȩ cũ delectatione acta st̃
ad memoriã cũ pauore reuo¬
cant᷑. ibi caligo cogitationis
miserȩ ex pena ꝓximȩ dãp¬
nationis aperit᷑. Vnde & sub¬
dit᷑. Et nubes magna. Tunc
quippe ex peccatoꝵ memo¬
ria sensũ mentis dẽpͥmit ca¬
ligo cȩcitatis: cũ unigenitũ
dei filiũ in forma diuinita¬
tis conspicere reꝓbi non ꝑ¬
mittunt᷑. Didebunt in quẽ
transfixerunt. Et tolletur
impius ne uideat głam dĩ.
Unde & apte subdit᷑. Et ig¬
nis in uoluens: qͥa uidelicet
ignis ille iudicii qui cęlũ
aeriũ & t̾ram concremat. pec¬
catores iam in sua suꝑbia
ñ ꝑmittit erigi. sed inuol¬
uit. qͦs ꝓculdubio in penȩ
suȩ dampnatione cͤfringit.
Et splendor in circintu eiuꝰ.
quia sic̃ fulgur exit ab orien¬
te. & paret usq ad occiden¬
tem: ita erit aduentꝰ filii bo¬
minis. Ubi nullus a idicio

Expanded text:
hominis aeterni judicis sentenhominis aeterni judicis sententiam non formidantis? Ibi enim ante oculos redeunt. Ibi omnia quae cum dilectione acta sunt ad memoriam cum pavore revocantur. Ibi caligo cogitationis miserae ex poena proximae damnationis. Unde et subditur: « Et nubes magna. » Tunc quippe ex peccatorum memoria sensum mentis deprimit caligo caecitatis, cum unigenitum Dei filium in forma divinitatis conspicere reprobi non permittuntur. « Videbunt enim in quem transfixerunt . » Et, « tollatur impius ne videat gloriam Dei. » Ubi et aperte subditur, « Et ignis involvens. » Quia videlicet ignis ille judicii qui coelum, aerem et terram concremat, peccatores jam in sua superbia non permittit erigi, sed involvit, quos procul dubio in poenae suae damnatione confringit. « Et splendor in circuitu ejus. Quia sicut fulgur exit ab Oriente, et paret usque ad Occidentem, ita erit adventus Filii hominis . Ubi nullus tunc a
Abbreviated transcription (Latin):
natione ad fidei uirtutẽ so¬
lidati sunt: & in igne ꝑsecu¬
tionis multis tribulationib
afflicti. Quod siquis hȩc quȩ
de pͥmo dm̃ aduentu diximꝰ
etiã de scdo uelit acciꝑe. cele¬
ri assensu sequendꝰ ẽ: quia
loquit᷑. multa simul intuet᷑.
Dentꝰ enĩ turbinis ab aqͥlone
uenit. quia nimirũ causa pec¬
catoꝵ exigit. ut districti iu¬
dicii concussio omnia simul
elementa ꝑturbet. Terror enĩ
ꝑturbationis ultimȩ inde ue¬
nire dr̃. unde generat᷑. Nam
quia adferiendas frigidas
peccatoꝵ mentes. iudiciũ
ꝑturbationis ultimȩ agit᷑.
recte ab aquilone uentus
tͣbinis uenire ꝑhibet᷑. Quȩ
uidelicet concussio apde uen¬
tus t᷑binis dr̃: quia in illo
die cunctoꝵs qui tunc IN
carne mortali inuenti fue¬
rint. pauore nimio corda
cõmouent᷑. Cũ eni cȩperit
impleri quod scriptũ ÷ sol
obscurabit᷑. & luna ñ dabit
lumen suũ. & stellȩ cadent
de cęlo. & uirtutes cęloꝵ cõ¬
mouebunt᷑: quȩ mens erit

Expanded text:
natione ad fidei virtutem solidati sunt, et in igne persecutionis multis tribulationibus afflicti. 16. Quod si quis haec quae de primo Domini adventu diximus etiam de secundo velit accipere, celeri assensu sequendus est, quiloquitur multa simul intuetur. Ventus enim turbinis ab Aquilone venit, quia nimirum causa peccatorum exigit ut districti judicii concussio omnia simul elementa perturbet. Terror enim perturbationis ultimae inde venire dicitur, unde generatur. Nam quia ad feriendas frigidas peccatorum mentes judicium perturbationis ultimae agitur, recte ab Aquilone ventus turbinis venire perhibetur. Quae videlicet concussio apte ventus turbinis dicitur, quia in illo die cunctorum qui tunc in carne mortali inventi fuerint, in pavore nimio corda commovebuntur. Cum enim coeperit impleri quod scriptum est: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelomovebuntur , quae mens erit
Abbreviated transcription (Latin):
reflectant᷑. Quasi enĩ ꝑ qͣn¬
dam uiã eis incedẽ ẽ: m̃te
ire semꝑ ad meliora.Quo
contra de reꝓbis dr̃. quia
reu̾si sunt corde in ȩgyptũ.
Et ꝑ semet ipsã ueritas di¬
cit. Nemo mittens manum¬
suã in aratrũ. & aspiciens
retro: aptꝰ ÷ regno đi. Ma¬
num quippe in aratrum
mitt̾e ẽ: quasi ꝑ quendã
cõpunctionis uomerẽ. ad
ꝓferendos fructꝰ t̾ram sui
cordis aꝑire. S retro post
aratrum aspicit: qͥ pͦ exor¬
dia boni oꝑis ad mala re¬
uertit᷑ quȩ reliquit. Quod
quia electis dei minime ẽ¬
ȩt̾na sunt. pͦ nos tẽporalia:
quia & illa ꝑgentes inueni¬
mus. &ista recedentes qͤsi
pͦ dorsũ relinquimꝰ. Ande
& magnũ illud pennatum
animal dicebat. qͦd u̾ͦq ad
tendens me: seqͦr ad pal¬
mã suꝑnę nocationis. In an¬
teriora & enim extentꝰ eoꝵ
quȩ retro sunt oblitꝰ fuerat:
quia tẽporalia despiciens.
sola quȩ sunt ȩt̾na requi¬
rebat. Ante faciem gͦ suam
gradiunt᷑ scã animalia: qͥa

Expanded text:
reflectantur. Quasi enim per quamdam viam eis incedere est mente ire semper ad meliora. Quo contra de reprobis dicitur quia reversi sunt corde in Aegyptum . Et per semetipsam Veritas dicit: Nemo mittens manum in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei . Manum quippe in aratrum mittere est quasi per quemdam compunctionis vomerem ad proferendos fructus terram sui cordis aperire. Sed retro post aratrum aspicit, qui post exordia boni operis ad mala revertitur quae reliquit. Quod quia electis Dei minime conaeterna sunt, post nos temporalia, quia et illa pergentes invenimus, et ista recedentes quasi post dorsum relinquimus. Unde et magnum illud pennatum animal dicebat quod usque ad tendens me, sequor ad palmam supernae vocationis . In anteriora etenim extentus, eorum quae retro sunt oblitus fuerat, quia, temporalia despiciens, sola quae sunt aeterna requirebat. Ante faciem ergo suam gradiuntur sancta animalia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bes nunquã metit: quia is
qͥ tẽptationes maligni sp̃s
metuens & iniquoꝵ lapsuᷤ
conspiciens semet ipsum
desꝑat. neq nc̃ exercetur
in bono semine oꝑis. neq
pͦ reficit᷑ de munere iustę
retributionis. Sunt uͦ ñ nul¬
li qͥ bona qͥdem quȩ noue¬
runt faciunt: atq hȩc o¬
perantes meliora delibe¬
rant. sed retractantes me¬
liora: quȩ deliberauerant
ĩmutant. Et qͥdem bona
agunt quȩ ceꝑant. sed a
meliorib quȩ delib̾auerañ
succũbunt. Hi nimirũ ante
humana iudicia stare tui¬
dent᷑ in oꝑe. s ante omni¬
podentis dei ocłos cecidins
in delib̾atione. Unde fit ple¬
rũq ut & bonũ opꝰ eorũ
minꝰ deo placeat. quia cũ
pes mentis in meliori gra
Sed quia ꝑfecti qͥq mag¬
na se discretionis subtili¬
tate conspiciunt. ne ad
deteriora unquã uł iN
oꝑe uł in cogitatione de¬
labant᷑. quantũ cotidie
ꝓficiant incssant̾ pen¬
sant: recte de his dr̃. ñ
nos ad ista tractanda.

Expanded text:
bes, nunquam metit, quia is bes, nunquam metit, quia is qui tentationes maligni spiritus metuens, et iniquorum lapsus conspiciens, semetipsum desperat, neque nunc exercetur in bono semine operis, neque post reficietur de munere justae retributionis. Sunt vero nonnulli qui bona quidem quae noverunt operantur, atque haec operantes, meliora deliberant; sed retractantes meliora quae deliberaverant, immutant; et quidem bona agunt quae coeperant, sed a melioribus quae deliberaverant succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere, sed ante omnipotentis Dei oculos ceciderunt in deliberatione. Unde fit plerumque ut et bonum opus eorum minus Deo placeat, quia cum pes mentis in meliori gradSed quia perfecti quique magna se discretionis subtilitate conspiciunt, ne ad deteriora unquam vel in opere, vel in cogitatione delabantur, quantum quotidie proficiant incessanter pensant, recte de his dicitur:nos ad ista tractanda
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nẽ ꝓpt̾ pauorẽ m̃tis atq
torporẽ bene oꝑari negligit:
cũ sol iusticie in iudicio ue¬
lut in estate claruerit. men¬
dicat uitã sed ñ accipit: qͥa
ꝓpt̾ illã bona oꝑari contẽꝑ¬
sit. Alius despectis carniᷤ de¬
sideriis cuncta relinquere.
& omnipodentis dei subdẽ¬
se seruitio ꝑtrac̾tat: se seq
ipsũ restringere sub con¬
tinentiȩ & castitatis freno
delib̾at. Sed cum cecidisse
alios etiã pͦ castitatẽ c̃spi¬
cit. hoc ipsũ facere qͦd deli¬
berauerat ꝑtimescit: fitq
ut retro ꝑ cogitationẽ re¬
deat. qͥ ad anteriora respi¬
ciens iam m̃tis gressib ad
alta ibat. De qͦ bene ꝑsalo¬
monẽ dr̃. Qui obseruat uen¬
tum ñ seminat. & qͥ consi¬
derat nubes. nunꝗͣ metit.
Uenti quippe nomine ma-¬
lignꝰ sp̃s qui mentẽ temꝑ¬
tationib impellit. nubis
uͦ appellatione peccator
expͥmit᷑. qui tẽptationis
impulsione commouetur.
Qui gͦ atcendit uentũ ñ se¬
minat. & qͥ considerat nu¬

Expanded text:
 propter pavorem mentis atque torporem bene operari negligit, cum sol justitiae in judicio velut in aestate claruerit, mendicat vitam, sed non accipit, quia propter illam bona operari contempsit. Alius, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere et omnipotentis Dei se subdere servitio pertractat, seque ipsum restringere sub continentiae et castitatis freno deliberat; sed cum cecidisse alios etiam post castitatem conspicit, hoc ipsum facere quod deliberaverat pertimescit. Fitque ut retro per cogitationem redeat, qui ad anteriora respiciens jam mentis gressibus ad alta ibat. De quo bene per Salomonem dicitur: Qui observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metet . Venti quippe nomine malignus spiritus, qui mentem tentationibus impellit; nubis vero appellatione peccator exprimitur, qui tentationis impulsione commovetur. Qui ergo 1200 attendit ventum, non seminat, et qui considerat nu
Abbreviated transcription (Latin):
picit᷑ ex oꝑe: atq alit̾ ex
cogitatione. Sunt & enim
qͥdam qͥ magna delib̾ant.
& peccatoꝵ suoꝵ conscii mol¬
ta ex his quȩ possident ege¬
nis distribuere ꝑtractant:
ut culpas suas ante di ocłoᷤ
miscđiȩ uisceribꝰ redimañ.
iamq: hȩc oꝑari inchoant.
Et plerunq cũ oꝑant᷑ pau¬
ꝑtatis timor eoꝵ animum
concutit: atq tim̃tes ne e¬
geant. erga egenteᷤ tenaceᷤᷤ
fiunt: se seq ab ea quã cȩꝑañ
bona oꝑatione suspendt̃. Hi
nimirũ incedentes reu̾si siñ:
qͥa ante faciẽ suã ambulare

Expanded text:
ex opere, atque aliter ex cogitatione. Sunt etenim quidam qui magna deliberant, et peccatorum suorum conscii multa ex his quae possident egenis distribuere pertractant, ut culpas suas ante Dei oculos misericordiae visceribus redimant. Jamque haec operari inchoant, et plerumque cum operantur paupertatis timor eorum animum concutit, atque timentes ne egeant, erga egentes tenaces fiunt, seseque ab ea quam coeperant bona operatione suspendunt. Hi nimirum incedentes reversi sunt, quia ante faciem
Abbreviated transcription (Latin):
sulleuasset: illa quȩ appa¬
rent animalia ñ uolareñ. Nec
ĩmerito manꝰ hominis esse
sub pennis dr̃: quia de eodẽ
redemptore nr̃o scriptũ ẽ.
Qui cum sit splendor glȩ
& figura substantiȩ eiꝰ por¬
tansq omnia. Eius gͦ manꝰ
corda nr̃a portat. eiꝰ manuᷤ
in contẽplationẽ nos sulle¬
uat. Nisi enĩ ut dic̾tum est
om̃ps uerbũ ꝓpt̾ homines
homo fieret: humana corda
ad contẽplandam u̾bi excel¬
lentiã ñ uolarent. Inde gͦ ex¬
celsȩ factȩ st̃ hominũ m̃tes.
unde int̾ homines apparuit
humilis ds̃. Dicat᷑ itaq de sciꝰ
animalibꝰ dicat᷑. & manus
hominis sub penns eorum.
De quibꝰ adhuc subdit᷑. Et
in cunctis mundi regionibꝰ
p̾dicantes. demonstrant qͥc¬
quid de humanitate. qͥcqͥd
de diuinitate uri redẽpto¬
ris sentiunt. Quia dum in¬
carnatũ dm̃ ubiq p̾dicant:
in qͣtuor mundi partibꝰ fa¬
ciem demonstrant. Dumq
eũ esse unũ cũ patre & sp̾u

Expanded text:
sublevasset, illa quae appasublevasset, illa quae apparent animalia non volarent. Nec immerito manus hominis esse sub pennis dicitur, quia de eodem Redemptore nostro scriptum est: Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus, portansque omnia . Ejus ergo manus corda nostra portat, ejus manus in contemplatione nos sublevat. Nisi enim, ut dictum est, omnipotens Verbum propter homines homo fieret, humana corda ad contemplandam Verbi excellentiam non volarent. Inde ergo excelsae factae sunt hominum mentes, unde inter homines apparuit humilis Deus. Dicatur itaque de sanctis animalibus, dicatur: Et manus hominis sub pennis eorum. De quibus adhuc subdin cunctis mundi regionibus praedicantes demonstrant quidquid de humanitate, quidquid de divinitate nostri Redemptoris sentiunt. Quia dum incarnatum Deum ubique praedicant, in quatuor mundi partibus faciem demonstrant. Dumque eum esse unum cum Patre et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ paulũ dr̃. Quia & ipsa cre¬
atura liberabit᷑ a seruitute
corruptionis: in lib̾tatẽ głȩ
filioꝵ dei. Tunc & enĩ inno¬
bis uera lib̾tas erit. cum ad
głam filioꝵ dei adoptio no¬
stra ꝑuenerit. Nunc uͦ ñ so¬
lum actiua uita in seruitu¬
te ẽ: sed ipsa qͦq contẽpla¬
tio qua suꝑ nos rapimur
lib̾tatẽ m̃tis adhuc ꝑfecte
ñ obtinet s imitat᷑: quia
illa quies quȩ ẽ intima in
enigmate uidet᷑. Ipsa tam̃
quantalibet sit contẽplati¬
onis angustia. actiua inta
ualde latior ÷ atq sullimi¬
or: quȩ ad quandã mentiᷤ
libertatẽ transit. tẽporalia
ñ cogitans sed ȩt̾na. Quia itaq
contẽplatiua inta ad suꝑio¬
ra euolat. & actiuȩ uidȩ lon¬
ge suꝑest. quadã ut ita di¬
cam dignitate securitatis
suȩ : apte nunc dr̃. Et manꝰ
hominis sub pennis eorum.
Sin uͦ in hoc loco homo re¬
demptor nr̃ accipit᷑. manus
hominis sub pennis eoꝵ ẽ:
quia nͥ ds̃ homo fieret. qui
m̃tes p̾dicantiũ ad cęlestia

Expanded text:
 Paulum dicitur: Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Tunc enim in nobis vera libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Nunc vero non solum activa vita in servitute est, sed ipsa quoque contemplatio, qua super nos rapimur, libertatem mentis adhuc perfecte non obtinet, sed imitatur, quia illa quies intima in aenigmate videtur. Ipsa tamen in quantalibet sit contemplationis angustia, activa vita jam valde est latiur atque sublimior, quae ad quamdam mentis libertatem transit, temporalia non cogitans, sed aeterna. Quia itaque contemplativa vita ad superiora evolat, et activae vitae longe superest quadam, ut ita dicam, dignitate securitatis suae, apte nunc dicitur: Et manus hominis sub pennis eorum. 14. Sin vero hoc in loco homo Redemptor noster accipitur, manus hominis sub pennis eorum est, quia nisi Deus homo fieret, qui mentes praedicantium 1198 ad coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
Penna gͦ animaliũ alteriꝰ
ad alterũ iungit᷑: qͥa sc̃oꝵ
p̾dicatoꝵ uirtus atq sa¬
pientia ancissim sibi in
caritatis atq concordiȩ pa¬
ce sociant᷑. Penna autẽ al¬
teriꝰ ab altero diuisa esset :
si in hoc quod unꝰquisq in
sapientiã euolat. hab̃e pa¬
cem cũ altero recusat. Se¬
quitur. Non reu̾tebant᷑ cũ
incederent. sed unũqͦdq
ante faciẽ suã gradiebat᷑.
Pennata animalia uideli

Expanded text:
Penna ergo animalium alterius ad alterum jungitur: quia sanctorum praedicatorum virtus atque sapientia vicissim sibi in charitatis atque concordiae pace sociantur. Penna autem alterius ab altero divisa esset, si in hoc quod unusquisque in sapientiam evolat, habere pacem cum altero recusaret. Sequitur: Non revertebantur cum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. » Pennata a
Abbreviated transcription (Latin):
stinc̃tionẽ seruitutis atq
libertatis in utraq uita
monstraremꝰ. Sed onerosũ
ẽẽ ñ debet. si hoc exponen¬
do exequamur. unde ipsa
Hebreus enĩ transiens int̾¬
p̾tat᷑. Et seruus hebreus¬
emit᷑: quando unusqͥsq qͥ
iam ab hoc scło m̃te tͣnsit.
seruitio omnipotentis dñi
subdit᷑. Ille & enim uere
deo seruire appetit: qͥ ab
hoc scło mente transire di¬
exaltatũ & eleuatũ sicut ce¬
dros lybani transiuit &
ecce ñ erat. Qma iniquoꝵ
potentias ẽẽ magnũ aliqͥd

Expanded text:
stinctionem servitutis atque stinctionem servitutis atque libertatis in utraque vita monstraremus. Sed onerosum esse non debet si hoc exponendo exsequimur, unde haec Hebraeus enim transiens interpretatur. Et seremitur, quando unusquisque, qui jam ab hoc saeculo mente transit, servitio omnipotentis Domini subditur. Ille etenim vere Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire diexaltatum et elevatum super cedros Libani, transivit et ecce non erat, quia iniquorum potentiam esse ma
Abbreviated transcription (Latin):
altera in uoluntate. Qs emĩ
cognoscens dm̃ ad eiꝰ regnũ
Sine contẽplatiua gͦ uita
intrare possunt ad cęlestẽ
patriam. si bona quȩ pos¬
sunt oꝑari ñ negligunt.
Sine actiua autẽ intrare ñ
possunt: si negligunt oꝑari¬
bona quȩ possunt. Illa uͦ in
necessitate. ista in uoluntate
ẽ. Illa in seruitute: ista in li¬
bertate.Hinc ÷ enĩ qͦd ad
moysen dr̃. Si emeris seruũ
hebreũ. sex annis sermet tͥ:
in septimo egrediet᷑ liber
gratis. Cum quali ueste intͣ¬
uerit: cũ tali exeat. Si ha.¬
bens uxorẽ: & uxor egredia¬
tur simul.Si autẽ dñs dede¬
rit illi uxorem. & pepererit
filios & filias. mulier & lib̃i
eiꝰ erunt dñi sui: ipse uͦ exi¬
bit cum uestitu suo. Quod si
dixerit seruus. diligo dñm
meũ & uxorẽ ac lib̃os. non
egrediar liber: offerat eum
dñs diis. & applicabitur ad
ostium & postes. ꝑforabitq
aurem eiꝰ subula: & erit ei
seruus in scłm. Paulo latiꝰ
testimoniũ dedimꝰ. ut di¬

Expanded text:
altera in voluntate. Nemo mortalium altera in voluntate. Nemo mortalium cognoscens Deum, ad ejus regnum Sine contemplativa ergo 1196 vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate. Hinc est enim quod ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, in septimo egredietur liber gratis. Cum quali veste intraverit, cum toli exeat. Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. Sin autem dederit illi dominus uxorem, et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo. Quod si dixerit servus, Diligo dominum meum, et uxorem ac liberos, non egrediar liber, offerat eum dominus diis, et applicabitur ad ostium et postes, perforabitque aurem ejus subula, et erit ei servus in saeculum . Paulo latius testimonium dedimus, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
tha scilicet & maria. Mar¬
tha & enim satagebat cir¬
ca frequens ministerium.
maria autẽ sedebat ad pe-¬
des dm̃i. & u̾ba eiꝰ audiebat.
Erat gͦ una intenta operi.
altera contemplationi.
Vna ac̾tiuȩ seruiebat ꝑ ex¬
teriꝰ ministeriũ. altera con¬
templatiuȩ ꝑ suspensionẽ¬
cordis in uerbũ. Et quãuiᷤ
actiua bona sit. melior ÷¬
tamen contẽplatiua: quia
ista cũ mortali uita deficit:
illa uͦ in ĩmortali uita ple¬
nius excrescit Unde dicit᷑.
Maria optimã partẽ ele¬
git. quȩ ñ auferetur ab ea.
ẽ in merito quã contẽpla¬
tiua: recte nunc dr̃. Manꝰ
hominis sub pennis eorũ.
Nam & si ꝑ actiuã boni ali¬
quid agimꝰ. ad cȩleste tam̃
desideriũ ꝑ contẽplatiuã
uolamꝰ. Onde & apud mo¬
ysen actiua seruitus. con¬
templatiua autẽ libertaᷤᷤ
uocat᷑. Et cum utręq uitȩ
ex dono sint gr̃ȩ. quã diu
tam̃ int̾ ꝓximos inuimus.
una nobis in necessitate ẽ:

Expanded text:
tha scilicet et Maria. Martha scilicet et Maria. Martha etenim satagebat circa frequens ministerium; Maria autem sedebat ad pedes Domini, et verba ejus audiebat . Erat ergo una intenta operi, altera contemplationi. Una activae serviebat per exterius ministerium, altera contemplativae per suspensionecordis in verbum. Et quamvis activa bona sit, melior tamen est contemplativa. Quia ista cum mortali vita deficit, illa vero in immortali vita plenius excrescit. Unde dicitur, « Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. est merito, quam contemplativa, recte nunc dicitur: « Manus hominis sub pennis eorum. » Nam etsi per activam boni aliquid agimus, ad coeleste tamen desiderium per contemplativam volamus. Unde et apud Moysen activa servitus, contemplativa autem libertas vocatur . Et cum utraeque vitae ex dono sint gratiae, quandiu tamen inter proximos vivimus una nobis in necessitate est,
Abbreviated transcription (Latin):
indellexerit: iam ꝓculdu¬
bio iustꝰ ÷. Sed eiu̾s iusti¬
ciam temperantia sequi
debet: quia plerimq iꝰti¬
cia si modũ ñ habet. in
crudelitatẽ cadit. Ipsa gͦ
iusticia. uera iusticia est
quȩ se demꝑantiȩ freno
moderat᷑. ut in zelo quo
quisq feruet. sit etiam
temperans: ne si plus fer¬
ueat ꝑdat iusticiam. cuiꝰ
seruare moderamina ig¬
norat. Duȩ autẽ sunt sc̃o¬
rum p̾dicatoꝵ uitȩ. acci¬
ua scilicet & contẽplati¬
ua.Sed actiua pͥor ⁊ dem¬
pore quã contẽplatiua:
quia ex bono oꝑe tendi¬
tur ad contemplationẽ.
Contẽplatiua autẽ maior
est merito quã actiua:
quia hec in usu p̾sentis
oꝑis laborat. illa uͦ sapo¬
re intimo uenturã reqͥẽ¬
iam degustat. Quid itaq
ꝑ pennas. nͥ contẽplatiua
uita signat᷑: Manꝰ gͦ ho¬
minis sub pennis eoꝵ ẽ:
id ÷ uirtus oꝑis sub uola¬
tu contẽplationis. Qđ be¬
ne in ęuangłio duȩ illȩ
mulieres designant. mar¬

Expanded text:
intellexerit, jam procul duintellexerit, jam procul dubio justus est. Sed ejus justitiam temperantia sequi debet, quia plerumque justitia si modum non habet in crudelitatem cadet, ipsa ergo justitia vere justitia est, quae se temperantiae freno moderatur, ut in zelo quo quisque fervet sit etiam temperans, ne si plus ferveat perdat justitiam, cum servare moderamina ignorat. Duae autem sunt sanctorum praedicatorum vitae, activa scilicet et contemplativa. Sed activa prior est tempore quam contemplativa, quia ex bono opere tenditur ad contemplationem; contemplativa autem major est merito quam activa, quia haec in usu praesentis operis laborat, illa vero sapore intimo venturam jam requiem degustat. Quid itaque  pennas nisi contemplativa vita signatur? Manus ergo hominis sub pennis eorum est, id est virtus operis sub volatu contemplationis. Quod bene in Evangelio duae illae mulieres designant, Mar
Abbreviated transcription (Latin):
uasa uacua infundit: quia
dũ ab umꝰ doctoris ore ꝑa¬
rum quid de amore diui¬
nitatis. multoꝵ uacuȩ m̃te̾
audiunt: exuberande gr̃a
unguento diuimi amoris
usq ad summũ replentur.
& iam nunc multoꝵ corda
quȩ prius fuerant uasa ua¬
cua. unguento sp̃s plena
sunt: quȩ ex paucitate o¬
lei solummꝰ infusa uide¬
bant᷑. Quod dũ aliis atq
aliis datur. & ab auditori¬
bus fides accipitur: erep¬
ta mulier uidelicet sc̃a
ȩccłia sub creditoris sui iã
eoꝵ. in qͣtuor parte᷑. Rosst̾
hoc in loco qͣtuor pardes.
scilicet oriens occidens me
in cunctis mundi partibꝰ
est egressa. Possumꝰ etiã ꝑ
quatuor partes pͥncipaleᷤᷤ
reliquȩ uirtutes oriuntur.
uidelicet prudentiã forti¬
tudinẽ iusticiã atq dem¬
perantiã. Quas nimirũ uir¬
tudes tunc ueracit̾ accipi¬
mus: cum earũ ordinem
custodimꝰ. Prima quippe
gis quam uirtꝰ ÷. Sed qui
prudent̾ indelligit quod
agat. & fortit̾ agit quod

Expanded text:
vasa vacua infudit, quia vasa vacua infudit, quia dum ab unius ore doctoris parvum quid de amore divinitatis multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia, unguento divini amoris usque ad summum replentur. Et jam nunc multorum corda quae prius fuerant vacua vascula unguento spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, Sareptana mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam eorum in quatuor partes. « Possunt hoc in loco quatuor partes Scilicet, oriens, occidens, mein cunctis mundi partibus est egressa. Possumus etiam per quatuor partes, principales reliquae virtutes oriuntur, videlicet, prudentiam, fortitudinem, justitiam atque temperantiam. Quas nimirum virtutes tunc veraciter accipimus, cum earum ordinem custodimus. Prima quippe gis quam virtus est. Sed qui prudenter intelligit quod agatur, et fortiter agit quod
Abbreviated transcription (Latin):
de in dei amore ardent: un¬
de uix denuissimas u̾borum
scintillas acceꝑunt. Uerbũ
quippe p̾dicationis. semen
in corde audientis ẽ: & au¬
ditor bonꝰ inde ꝓfert post¬
modũ magnã messẽ scien¬
diȩ: unde p̾arũ pͥus acceꝑat
semen linguȩ.Cui rei bene
concunt factum in indua ab
helisco ꝓpħa miraculũ. quȩ
ne duos filios auferente cre¬
ditore anntt̾et. ꝓpħȩ dicti
obȩdint. & ex eo quod pa¬
rum olei habebat ꝑ uasa
uacua effudit. quȩ cuncta
post. usq ad sumiũ reple¬
ta sunt: & ex eoꝵ repleti¬
one mulier a creditoris sin
debito ÷ soluta. Quȩ inde¬
licet mulier quam aliam
nͥ scãm ęccłiam signat du¬
orum popłoꝵ. id ⁊ uidai¬
ci & gentilis. qͣsi duoꝵ filioꝵ¬
dm
matrẽ: Quȩ prius ex ꝑu̾so¬
oꝑe ꝑcallidi sp̃s suasionem
quasi quendã peccati num¬
mũ a creditore acceꝑat. &¬
duos quos in fide genuit a¬
mittere filios timebat. Sed
paruo quod habebat olei

Expanded text:
te in Dei amore ardent, unte in Dei amore ardent, unde vix tenuissimas verborum scintillas acceperint. Verbum quippe praedicationis, semen in corde audientis est. Et auditor bonus inde profert postmodum magnam messem scientiae, unde parvum prius acceperat semen linguconcinit factum in vidua ab Elisaeo propheta miraculum, quae, ne duos filios auferente creditore amitteret, prophetae dictis obedivit, et ex eo quod parum olei habebat, per vasa vacua effudit, quae cuncta post usque ad summum repleta sunt, et ex eorum repletione mulier a creditoris sui debito est soluta . Quae videlicet mulier quam aliam nisi sanctam Ecclesiam signat, duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duorum filiorum matrem? Quae prius ex  callidi spiritus persuasionem quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et duos, quos in fide genuit, amittere filios timebat. Sed parvo quod habebat olei