comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uni tantum fcã est. s ab utroq facta ẽ
sicut gͦ natiuitatem ita passionem xp̃i
nec pr fetit sinc faio. nec filis sine pr̃e.
Iudas autem quid fecit nisi peccatum:
Ueniamus ad resurrestionem. non resur¬
rexit p̃ẽ s filins. resurrectionem tam̃ filii
oꝑaitis est p̃r ⁊ filius. Ecco quid est misłũ
esse filium. Sed queritur unde.⁊ ex qͦ.
ueni mn hunc mundum hoc est mitti. de
illo tamen euuangelista dicit. In mun¬
cog. Deinde comungit. In ꝓpria uenit. il¬
luc antem missus est quo uemit̃ ⁊ si in
hunc mundum missus est quia exiuit a
pr̃o ⁊ uenit in hunc mundum ⁊ in hoc
muido erat. Illuc gͦ missus est ubi erat
unde ⁊ illud in ꝑph̃a dicit. celum ⁊ t̾im
ego impleo. M si de pr̃e dictum accipiatur
ubi potuit eẽ sine u̾bo suo. sine sapĩa sua
qua ꝑtendit a fine usq ad finem forti¬
suo. usquam eẽ potuit. Itaq si ubiq est
deus. ubiq etiam est spẽ eius. Illue gͦ et¬
ad romanos ꝑtractatum est ixta huma¬

Expanded text:
roque facta est. Sicut ergo nativitatem, ita et passionem Christi, nec Pater fecit sine Filio, nec Filius sine Patre. Judas autem quid fecit nisi peccatum? Veniamus ad resurrectionem: non resurrexit Pater, sed Filius: resurrectionem tamen Filii operatus est Pater et Filius. Ecce quid est missum esse Filium. Sed quaeritur unde et quo mie et veni in hunc mundum : hoc est mitti. De illo tamen evangelista dicit: In mun. Deinde conjungit: In propria venit. Illuc autem missus est quo venit, et si in hunc mundum missus est, quia exivit a Patre, et venit in hunc mundum, et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est ubi erat. Unde et illud in propheta dicit: Coelum et terra ego impleo . Quod si de Patre dictum accipiatur, ubi potuit esse sine Verbo suo, sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortisuo usquam esse potuit. Itaque si ubique est Deus, ubiqad Romanos pertractatum est juxta huma
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat a deo pr̃e¬
quando mitteret
tur. ubi inquam tempus illud uenit
misit deusfilium sum .i. uisibilem fe¬
cit hominibus. Attende ꝙ ait. ubi ne
⁊ nemo misit in illum manus: qr ñdum
uenit hora enis. hoc est quia nolebat ñ
enim dominus sub fato natus est. hoc
nec dete credendum est ne dum de illo
ꝑ quem factus es. non est enim hora eiꝰ
uel nr̃a. nisi uoluntas eius. non gͦ ho¬
ram dixit qua cogeretur mori. s qua
dignaretur occidi. tempus enim exspecta¬
bat quo moreretur. quia tempns exspe¬
ctamt quo nasceret᷑. iõ multi dioninur
qͣr ñ ante uenit xp̃c: quibus respondẽ¬
dum est quia nondum uenãt plemtu

Expanded text:
fuit a Deo Pquando mitteret tur. Ubi, inquam, venit illud tempus, misit Deus Filium suum, id est visibilem fecit hominibus. Attende quod ait, ubi : Nemo misit in illum manus, quia nondum venit hora ejus . Hoc est, quia nolebat. Non enim Dominus sub fato natus est: hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Non est enim hora ejus vel nostra, nisi voluntas ejus. Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est quia nondum venerat plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecus fideles
oppngnant ⁊ extͥn¬
secus. s non expugnant. ⁊ transtulit
nos demunido in regnum faii .i. nt̃ es¬
semus regnum filii de quo ip̃e dicit. reg¬
num meum non ẽ de hoc minido ñ ait
non ẽ hic: s ñ ẽ hinc. quia pegͥnatur
crasdem in mundo. s ñ ẽ de inuudo.
Regno enim suo dicit de mundo non
estis. s ego elegi nos de mundo.erant
de mundo: qurando ad mudi pͥncipẽ
ꝑtinebant. Uł ita. eri. nos depo.te .i.¬
de inf̾no in quo tenedamur a diabolo
tam ex ꝑpͥo quam ex delicto ade. ⁊ fnstu
im̃o tartari. iñdixit in celum cum uo̾
filio suo. Iam enm credentes qui fixa
mente douoti sunt ereuntes de seculo.
duce dextre pr̃is angelo inducuntur in
si erimins. Atrende diligent᷑ ꝙ dicit. filũ
caritatis sue. Si caritas cura pr̃ diligit fi¬
lium ⁊ pr̃em diligit faius. ineffabiliter
cominumonem demonstint amborum
quid conuenientins quam ut ille ꝓprie
dicatur caritas qui sp̃c ẽ cominunis ambt¬

Expanded text:
intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus, sed non expugnant. Et transtulit nos de mundo in regnum Filii, id est ut essemus regnum filii. De quo ipse dicit: Regnum meum non est de hoc mundo Non ait non est hic, sed non est hinc, quia peregrinatur quidem in mundo; sed est in mundo. Regno enim suo dicit: De mundo non estis , sed ego elegi vos de mundo . Erant de mundo quando ad mundi principem pertinebant. Vel ita: Eripuit nos de potede inferno in quo tenebamur a diabolo tam ex proprio quam ex delicto Adae; et tranimo tartari, induxit in coelum cum vero Filio suo. Jam enim credentes qui fixa mente devoti sunt exeuntes de saeculo, duce dextrae Patris angelo, inducuntur in si erimus. Attende diligenter quod dicit, filii charitatis suae. Si charitas qua Pater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum, quid convenientius, quam ut ille proprie dicatur charitas, qui spiritus est communis ambo
Abbreviated transcription (Latin):
filiiͣ cari. sue nichil aliud intengatur
tmam fquĩ sui dilecti. quam filiĩ substã¬
tie sue. Reritas enim pr̃is eius natura
atq substantia est ut sepe diximus et
iõ. filius caritatis eins millus est alius ꝙͣ
qui de substantia eins est genitus. I
lit nos iñ regnum¬
flliĩ ꝑ quem ⁊ rede¬
mit nos ⁊ hoc est ꝙ¬
ait. in quo filio
lum. redemptio ẽ¬

Expanded text:
filii charitatis suae, nihil aliud intelligatur quam Filii sui dilecti, quam Filii substantiae suae. Charitas enim Patris ejus natura atque substantia est, ut saepe diximus. Et ideo Filius charitatis ejus, nullus est alius quam qui de substantia ejus est genitus. Ilit nos in regnuFilii per quem et redemit nos. Et hoc est ait: in quo Filio lum. Redemptio e
Abbreviated transcription (Latin):
sepe etiam deum in iram rritastis. ad
unus qui ut de xp̃o audimimus in eum
uũ constat nos ñ ex iñdustria s ex ignõ¬
rantia deliquisse. Si enii ꝓpħas ant
apłos añ habuissem.ns ycola ñ coluisse¬
uns. M aut̃ de gn̾is nobilitateuos iacta¬
stis si qua talium gła est tunc ⁊ yfmael
⁊ osau possunt ꝑit głari cum de eisdemꝰ
ꝑentib sint nati. Hiis itaq Alccantib¬
Apłr se medium int̾ posint omnes sligͤ¬
ꝵ contentiones hint uide dirimens
⁊̃ qͣi bonus concionaror uoce sonora il¬
los allognens ad unam omnes concordi¬
am illos adduxit ostendens millos illoꝵ
sius mi̾tis eẽ saluatos qma onmnes uidei
⁊ gemiles sub peccaio tenebant᷑ s ꝑ gͦ¬
liari. ut omnia attͥbuant gr̃e dei ⁊ ospẽ¬
dens omnib gratis uenisse grãm fidĩ¬
uoxari ostendit quia non quan debitũ
urstitie reddita est. s gͣmito data. Ꝙ
onim ẽ gr̃ã gratis data. donata. ñ red¬

Expanded text:
Saepe etiam Dominum in iram irritastis. Ad Saepe etiam Dominum in iram irritastis. Ad umus, qui ut de Christo audivimus, in eum constat nos non ex militia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque altercati se medium interposuit, omnes illorum contentiones hinc inde dirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei et gentiles sub peccato tenebantur, sed per grliari, ut omnia attribuant gratiae Dei, et ostendens omnibus gratis venisse gratiam fidevocari ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non red
Abbreviated transcription (Latin):
atq hs̃is inflari gentib se pfebant
dicmtos. Nos de gn̾e abrahe sumis
cin primum fcã ẽ ꝑmissio. nos populꝰ
pecubiaris dei fumus. nos de egypto
forti manu ⁊ nr̃abilib signis deus
eduxit nos sicco uestigio mait rubrã
tidinstre fecit. in deserto mauta panit.
acniam de petra produxit atq alii
sub silentio relictis nos soli digni fumiꝰ
legem dei acciꝑe ⁊ eiuis uoluntatẽ cog¬
noscere. Ad nos qͦ sp̃alit̾ dei filusue¬
nit ut ip̃e in euuangelio ait. non sinti
missus msi ad oues que ꝑierunt domꝰ
ifrł. Gentiles autem eacͣ dicebant ꝙͣ
to pła bñficia uobis exhibita mentora¬
tis tantonos deciores eẽ ostenditis. E¬
isdem si quidem pedib quib nrure tͣn¬
sistis ante ydola postea faltastis que
⁊ ꝓpriis manib fecistis ⁊ illo ore quo
paulo ante de subusione ph̾aonis et
egypriorum laudes deo ꝑsolueratis y¬
dola adorastis. P retea manira celitus
datum mñ deserto fastidistis cupientes
redire ñ egyptam. ad ollas carmisim

Expanded text:
Atque his inflati, gentibus se praeferebant dicentes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus digni legem Dei accipere et ejus voluntatem cognoscere. Ad nos quoque specialiter Dei Filius venit, ut ipse in Evangelio ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domui Israel . Gentiles autem contra dicebant: Quanto beneficia plura vobis exhibita memoratis, tanto vos deteriores esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavistis, quod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium.
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̃t̾ hec aut̃ iñ singłis ꝓpͥas intenti¬
ones ⁊ mati̾as requirimuł. primaitaq
epła mati̾am ht̃ romanorum uitia dq
gre dei bona ad que eos hortatur. Inten¬
tio ẽ initia corimid̾ inc̾pare. ⁊ ad uetam
pacem ⁊ fr̃nam concordiam sub manu
gre humiliare. Modus tractandi talis ẽ
morc scͥbentium epłas salutationom p̃¬
mittit iñ qua tria facit. commendat
enim ꝑsonam suam ⁊ negotium ⁊ au¬
ctorem negotii iñ qułb congrue eaxtat
beniuolentiam. Põst salutationẽ uoͣ:
utͥnsq ꝑtis intia argĩt ostendens gen¬
tuies a naturali ratione ⁊ uidens a lege
ĩ actione gr̃aꝵ sinem tenet epła pre

Expanded text:
singulis proprias intentiones et materias requiremus. Prima itaque Epistola materiam habet Romanorum vitia, atque gratiae Dei bona, ad quae eos hortatur: intentio, vitia eorumdem increpare et ad veram pacem et fraternam concordiam sub manu gratiae humiliare. Modus tractandi talis est: More scribentium epistolas salutationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benevolentiam. Post salutationem vero utriusque partis vitia arguit, ostendens gentiles a naturali ratione, et Judaeos a lege in actione gratiarum finem tenet Ep
Abbreviated transcription (Latin):
testatem fac̾e ex ead̾
massa. alirid quiden¬
contumeliam. hab
sus honestos sunt ne¬
cc̃ia. alia uõ ad cõtu¬
meliam trac usibus¬
sunt culisaꝵ nct̃ia.¬

Expanded text:
testatem facere ex eadem massa aliud quidcontumeliam? habetsus honestos sunt nesaria; alia vero ad contumeliam, quae usibussunt culinarum necessa
Abbreviated transcription (Latin):
absconditum fuit a seculis .i. a pͥncipio
seculorum et absconditum fuit a gnati¬
onib omnib non cuidam ꝑti tantum
ex sola gr̃a notas
menti in quo st̃¬
missio. iusticia. do¬
na sp̃c sc̃i. futura
beatitudo ⁊ ideo
omni sapientia non sumiis ceciut psen¬
do. s docemus in omni sapĩa. Ua sa¬
pientia est in disciplina dominica .s. cũ
gentia agere testatur. ut erudiens om¬
nem hominem in hac sapĩa consũmat̃
exhibeat eum doo.⁊ uñ subdit. E

Expanded text:
absconditum fuit a saeculis, id est a principio saeculorum: et absconditum fuit generationibus omnibus, non cuidam parti tantum,ex sola gratia notas menti, in quo sunmissio, justitia, dona Spiritus sancti, futura beatitudo. Et ideo omni sapientia, non sumus caeci ut pseudo, sed docemus, in omni sapientia. Vera sapientia est in disciplina Dominica, scilicegentia agere testatur, ut erudiens hominem in hac sapientia, consummatum exhibeat eum Deo. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
c uos .s. ꝑ xp̃i incarnationem salnari hoc
dicit ne indeat᷑ salus non eẽ ꝑmissa gen¬
tib ꝙ u̾bum est mỹsterium .i. occultũ
quia si notum erat in principio eratu̾¬
bum. misquam erat lectum u̾bum ca¬
ro fcm̃ est. ⁊ c̾. que ad sacͣmentum incͣ¬
nationis ꝑtinent. Uñ abscondisti hec
a sapientib .⁊ re. ea par. quosdam enĩ
platonicorum libros ex greca lingua in
latinam u̾sos uidi ⁊ ibilegi non quid̃
hiis u̾bis. s hoc quidem omnino multis
⁊ multiplicib suaderi iationib ꝙ in pͥn¬
cipio erat u̾bum ⁊ nͥ .e.a.d. ꝙ ꝙ u̾bum¬

Expanded text:
 Christi incarnationem salvari. Hoc dicit, ne videatur salus non esse promissa gentibus. Quod verbum est mysterium, id est occultum. Quia si erat notum: In principio erat Verbum , nusquam erat lectum: Verbum caro factum est, etc. . Quae ad sacramentum incarnationis pertinent. Unde: Abscondisti haec a sapientPlatonicorum libros ex Graeca lingua in Latinam versos vidi, et ibi legi, non quidem his verbis, sed haec quidem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibus, quod in principio erat
Abbreviated transcription (Latin):
ret cy debe̾t dare
carnalia qui aci¬
piebat spĩratia nͥ
nos soli dico qui ñ
solum qñ nobis p̃¬
dicani michi com¬
municastis. s etiã
thessalonicam se
tẽmel ⁊ bis michi

Expanded text:
ret quod deberent dare carnalia qui accipiebant spiritualia, nisi vos soli, dico, qui non solum quando vobis praedicavi mihi communicavistis; sed etiam Thessalonicam mihi semel et bis misi
Abbreviated transcription (Latin):
bene fecisse non nt
ego impleat s ne
hoc ẽ ꝙ ait. non iẽ
dico hoc quia quero
datum .i. ut exple¬
ar datis rebus. sed
reqniro frnctum
.ĩ. bonam ⁊ rectã
uolimtatem bonc
oꝑationi adiu¬
ctam. Non onim

Expanded text:
bene fecisse, non ut ego implear, sed ut hoc est quod ait: Non ideo dico hoc, quia quaero datum, id est ut explear datis rebus, sed requiro fructum, id est bonam et rectam voluntatem bonae operationi adjunctam. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
sumi tui uel adi¬
i te. de assequnti¬
one uirtutum᷑ ⁊ ꝑ¬
bonorum oꝑm. de¬
inde expoint ꝓphe
tempus acceptabilȩ.
quo morbis morali
na infunditur ⁊ ali¬
is u̾bis idem dicit. ecce
minc dies salutis.
fuit uł iõ dicit ñc:
qr statim in obrtu
fidelis salus datur
non cras. non post
annum differetur.
ad̾eo solliciti sumus
circa salutem egrorum ullam offensionẽ
uerbo uł exemplo ⁊ hoc fãcmins ut nõ ui¬
płatus ꝙ utiq ntuperaretur. si nos hoc
faceremus .i. si quod uerbo docemus. oꝑis
exemplo non exhiberomus ułita. nemini.
quasi dico ut caueatis nem nacuum reci
offendamns. s potius nos ut ego exhibe¬
amnis .i. offeramus deo nosmet ip̃os sicut
adulantur hominib ut placeant deo ficut
psendo facumt. st  ͤntes lucro. In mł

Expanded text:
sum tui vel adjuvi te de assecutione virtutum et pbonorum operum. Deinde exponit prophettempus acceptabile quo morbis mortalina infunditur. Et aliis verbis idem dicit: Ecce nunc dies salutis, fuit. Vel ideo dicit nunc, quia statim in obitu fidelis salus datur, non cras, non post annum differtur. adeo solliciti sumus circa salutem aegrorum, ullam offensionem, verbo vel exemplo. Et hoc facimus, ut non viquod utique vituperaretur, si nos hoc faceremus, id est si quod verbo docemus, operis exemplo non exhiberemus. Vel ita: nemini. Quasi dicat: Dico ut caveatis ne in vacuum recipoffendamus, sed potius vos ut ego, exhibeamus, id est offeramus Deo, nosmetipsos in adulantur hominibus, ut placeant Deo, sicut pseudo faciunt studentes lucro. In mul
Abbreviated transcription (Latin):
confessionem ha¬
beams quantã¬
ad nos ⁊ conside¬
ꝑfecti minores
cos hortanido ⁊ mi¬
tando eos conside¬
mus nos iuidẽ¬

Expanded text:
confessionem habeamus quanad nos, et considefecti minores eos hortando et mitando eos. Consideremus nos invice
Abbreviated transcription (Latin):
quam si nri¬
trix foueat
filios suos.
Ita desiderã¬
tes uos cu¬
pide noleba¬
mus trad̾e
uobis non
solum emͣm¬
gelium dei.
s etiam ani¬
mas nr̃as
quoniam
carissimi no¬
bis fc̃iestis.
emorese¬
nĩm estis fͣ¬
tres laboris
nr̃i ⁊ fatiga¬
tionis nocte
nequemne¬
strum graua¬
remus pre¬
enos. Alienos em̃
mulier ꝑ merçede
ñ ex amore. ꝓpͥos
uero ex dilectione
ideo congrue at
notatur labor et
humiliatio ⁊ dile¬
ctio quia ñ ꝑ m̾ce¬
de fit hoc antẽ ad
intelligendam ca¬
ritatem suam er¬
ga eos se dixisse sig¬
nificat dicens. Ita
nos in toto labore
nr̃o desiderantes
.i. urãm salntem
cuꝑide uolebamus
trade̾ uobis ñ solñ
ennangłium dei s
etiam animas no¬

Expanded text:
quam si nutrix foueat filios suos. ita desiderantes uos cupide uolebamus tradere uobis non solum euangelium dei, sed etiam animas nostras, quoniam carissimi nobis facti estis. memores. enim estis, fratres, laboris nostri et fatigationis: nocte ne quem uestrum grauaremus, prenos. Alienos enim mulier pro mercede, non ex amore; proprios vero ex dilectione. Ideo congrue aitnotatur labor, et humiliatio, et dilectio, quia non pro mercede fit. Hoc autem ad intelligendam charitatem suam erga eos se dixisse significat, dicens: ita nos in toto labore nostro desiderantes, ram salutem cupide volebamus tradere vobis, non solum Evangelium Dei, sed et etiam animas no
Abbreviated transcription (Latin):
traid facere in quo
ftat᷑ tiuis offendit¬
ꝑturbatus nesciens
est causa dampnati¬
onis offendit enim
quia a fiderecta dis¬
cetlit. aut scandali¬
aut infirmatur a¬
non offenditur. In¬
firmatur enim qui
non rededit s dubi¬
tare incipit. Tufid
tuo bono nichil ꝑ¬
dis. ⁊ hoc est tu ha¬
bes fidem qua cre¬
dis omnia eẽ muu
da ⁊ edenda ⁊ hoc
penes temet iꝑfũ¬
.iͥ. in corde quam

Expanded text:
id facere, in quo frater tuus offenditrturbatus, nesciens ei causa damnationis. Offenditur quia a fide recta discedit. Aut scandaliAut infirmatur,non offenditur. Infirmatur enim qui non recedit, sed dubitare incipit. Tu fidtuo bono nihil perdis, et hoc est, tu habes fidem, qua credis omnia esse da et edenda, et hoc, penes temetipsuest in corde, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Le dens enm coet̾nũ
⁊ coenualem pr̃ieiꝰ
demiq cum ei sub¬
ftantie s alterum
in ꝑsona hoc autẽ
tum religiositate¬
fortasse occurrerit
ab atiemeritis abi¬
gere ubiq siqundẽ
religioso nobis opꝰ¬
est iñtellectu ma¬
nel locuimur ali¬
quia nec ad loqũe¬
dum digne de deo

Expanded text:
eum coaeternum et coaequalem Patri, demque cum eo substantiae, sed alter rsona. Hoc autem cum religiositatfortasse occurrerit, ab acie mentis agere, ubique siquidem religioso nobis opest intellectu: mavel loquimur aliquia nec ad loquendum de igne, de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ ⁊ erit aduentas illius in omini sedu¬
ctione iniquitatis his qui ꝑeunt qui mi¬
nis ⁊ blanditiis ⁊ omnib aliis modis sedu¬
cereos qui ꝑditioni dediti funt eo .i. idõ
ceꝑmit. caritatem dico ut salui fierent
illius aduentus
erit in omini uir¬
tute humane po¬
testatis ⁊ diuni¬
arum. ⁊ fignuis
mmnoribus ⁊ pro¬
digiis maioribus
sed mendatibus.
quia ꝑ magicam
artem non ueram
faciet illa ⁊ ꝑ fan¬
tasiam deludet ho¬
mines sient symõ
magus delusit il
tem decollanit ꝑ
gͦ solet utrum uł
iõ dicta sint men¬
datia triua nor
uera ut uidentur
ritatem mitet
illis deus .i. per¬
mitret uenire ad
eos oꝑationem er¬
erroris ut

Expanded text:
adventus illius in omni seductione iniquitatis his qui pereunt, quia minis, blanditiis, et omnibus aliis modis seducet eos qui perditioni dediti sunt. Eo, id est ceperunt charitatem dico, ut salvi fierent, id illius adventus erit in omni virtute humanae potestatis et divitiarum. Et signis minoribus, et prodigiis majoribus, sed mendacibus. Quia per magicam artem non veram faciet illa, et per phantasiam deludet homines, sicut Simon Magus delusit illtem decollavit prergo solet utrum vel ideo dicta sint mendacia, quia non vera ut videntur ritatem, mittet illis Deus, id est permittet venire ad eos, operationem erroris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c. hic incipat a¬
ge̾ plemus de le¬
ge ut ostendat¬
iusticiam non eẽ
onnis mundus¬
debet quia c̾tum
est ꝙ ex opibus¬
legis ñ instifica¬
ram illo.

Expanded text:
c. Hic incipit are plenius de lege, ut ostendatitiam non esse omnis mundudebet, quia certum est, quod ex operibulegis, non justificaram illo
Abbreviated transcription (Latin):
dei sapĩa ad cuins simibtudinem fc̃s ẽ
hic insibilis mundus hec utiq unsibi¬
lia antequam fierent non erant. quo¬
modo gͦ nota erant deo queñ erant
⁊ rursus q nomodo ea faceret quie sibi
nota non erant. non enim quicauam
fecit ignorans. nota gͦ fecit non fra
cognouit prom̃de antequam fierent
⁊ erant. ⁊ non erant. erant in dĩscĩa.
non erant: in sua natura. Ip̃ĩ aut̃ deo¬
non audeo dioc̾ alio modo iñnotuisse cũ
ea fecisset quam illo quo ea nouerat
ut face̾t apud quem non ẽ transin¬

Expanded text:
Dei sapientia, ad cujus similitudinem factus est hic visibilis mundus. Haec utique visibilia, antequam fierent, non erant. Quomodo ergo Deo nota erant quae non erant? Et rursus quomodo ea faceret quae sibi nota non erant? Non enim quidquam fecit ignorans. Nota ergo fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent et erant et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sua natura. Ipsi autnon audeo dicere alio modo innotuisse, cum ea fecisset, quam illo. quo ea nouerat ut faceret, apud quem non est commu
Abbreviated transcription (Latin):
non cẽ nouam cũ
anticini tenuint
eam fide intelligi¬
mus. exemplis utitur ad cominendati¬
onem fidei ⁊ ad ostendendum ꝙ non de
apparentibus sit fides. qͣi fides ẽ argum̃
giinus secula ẽẽ aptata .i. sapietit᷑ dis¬
posita u̾bo dei .i. p̃cepto dei ita utiq ut
ex inuisibilib .i. ex informibus elem̃¬
tis uisibilia .i. formata fierent. Ante
enim quam deus rerum omnsum for-¬
mas. locis ⁊ sedib suis ordinata distincti¬
one disponeret tenebre erant ⁊ erant
inuisibilia elementa. s iñ eorum seꝑa¬
tione fcã ẽ lux. prima gͦmati̾a fr̃a ẽ
confusa ⁊ informis mide fierent que di¬
stracta et formata funt quame̾do a gͥcis
chaos appeslari. ⁊ idco deus recte creditur oĩa
de nichilo fecisse quia enam si omnia for¬
mata de ista mati̾a fcã sunt. hecip̃a tñ
mati̾a de nichilo fc̃a est quam moyses
fusam que chaos dicta uñ ommnã fr̃a st̃

Expanded text:
non esse novam cum antiqui tenuerunt eam. Fide intelligimus. Exemplis utitur ad commendationem, et ad ostendendum quod non de apparentibus sit fides. Quasi dicat: Fides egimus saecula esse aptata, id est sapienter disposita verbo Dei, id est praecepto Dei, ita utique ut ex invisibilibus, id est ex informibus elementis, visibilia formata fierent. Ante enim quam Deus rerum omnium formas locis, et sedibus suis ordinata distinctione disponeret, tenebrae erant, et erant invisibilia elementa, sed in eorum separatione nata est lux. Prima ergo materia facta est confusa et informis, unde omnta sunt quam credo a Graecis chaos appellari. Et ideo recte Deus creditur omnia de nihilo fecisse, quia etiam si omnia formata de ista materia facta sunt, haec ipsa tamen materia de nihilo facta est quam Moyses fusam quae chaos dicta est, unde omnia facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut silentium ñ aliqua res est. s ubi
sonus non est. silentium dr̃ ⁊ nuditã
non aliqua res est. s in corꝑe ubi te¬
gumentum non est. nuditas dĩ sicut
⁊ manitas non est aliquid. s locus u̾¬
t̾ra min̾us spetiosa est quam cetera.
Imusibilis antem pp̃ obscuritatem ea¬
dem mat̾ia informis etiam aquua da ẽ
suꝑ fertur fabricandis rebus nolutitas
artificis. Ideo u̾oͥ aqua dicta est ilia
materia qnia omina que in terra
nascuntur. siue animalia siue arhorẽ
uel herbe ⁊ similia ab humore incipi¬
unt formari atq mitriri. eadem etrã
matla dicta est abyssus quiã confins e
acria ĩuꝑ quam febatur sp̃c illa ĩfor¬
mis matia uocata est ut res ignota no¬
tis uocabulis m̃ simaret᷑ imꝑitiorib
⁊ non uno. nam si imo: hec esse puta¬
cabulo intellige̾. sub hiis gͦ omnibus
nominib significata ẽ matia illa mi

Expanded text:
sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est silentium dicitur. Et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est nuditas dicitur; sicut et inanitas non est aliquid, sed inanis diterra minus speciosa est quam caetera; invisibilis autem, propter obscuritatem, eadem materia informis etiam aqua dicta ssicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis. Ideo vero aqua dicta illa materia, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia sive arbores vel herbae et similia ab humore incipiunt formari atque nutriri. Eadem etiam materia dicta est abyssus, quia confusa eraaqua super quam ferebatur spiritus, illa informis materia vocata est, ut res ignota notis vocabulis infirmaretur imperitioribus et non uno. Nam si in uno, hoc esse putacabulo intelligere. Sub his ergo omnibus nominibus significata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ turbiuentas con¬
tentiones tedium¬
sibi fieri de re quan
laborandi. laborem enim p̃stat magistro.
qui alit̾ sentit qriam docuĩt. dico ut ne¬
mo michi molestus sit. cuiutiq non est
fatienda molestia. ego enim porto iñ cor¬
pore meo pro fideli stiginata domimi iħu
I. signa milicie xp̃i que me comprobant
eius militem ẽẽ .s. passiones. t ribulationes
Sattenditis. stigmata gͦ appellauit quasi no¬
tas penarum de ꝑsequntionibus quas
pariebatur. stignia enim dicitur punctũ
uel nota aliquo ferro fc̃a. ⁊ est sensus.
ideo non debet michi ficri molestia qura
ego habeo alios conflictus et cͥtamina qinc
in ꝑsegnutionibus trias patior mecum
dicant. O ratia. ecce conclusio epło
quas subscripio qͣ
epłis utitur qua

Expanded text:
 turbulentas contentiones taediusibi fieri de re quae laborandi. Laborem enim 162 praestat magistro qui aliter sentit quam docuit. Dico ut nemo sit molestus mihi, cui utique non est facienda molestia. Ego enim porto in corpore meo, pro fidelibus stigmata Domini Jesu, id est signa militiae Christi, quae me comprobant esse militem, scilicet passiones, tribulationes,  quod vos non attenditis. Stigmata ergo appellavit quasi notas poenarum de persecutionibus quas patiebatur. Stigma enim dicitur punctum vel nota aliquo ferro facta. Et est sensus: ideo non debet fieri mihi molestia, quia ego habeo alios conflictus, et certamina quae in persecutionibus quas patior mecum dimicant. Gratia. Ecce conclusio Epistolae, quasi subscriptio, Epistolis utitur; qua
Abbreviated transcription (Latin):
cato sc̃ificauit ele¬
ctos ⁊ sc̃ificatos ĩ
omnibus irtuti¬
bus consummauͭ
⁊ hoc in sempiter
durabit hoc scłm
uerba nr̃a confir

Expanded text:
ificavit electos. Et sanctificatos in omnibus virtutibus consummavit. Et hoc in sempiternum, durabit hoc saecuverba nostra confir
Abbreviated transcription (Latin):
nalit᷑ beatum in ce¬
lestibus .i. in celo.
Exemplum autem
głe sanctorum con¬
sistit in resurrectiõe
extollentur supra
celos cum xp̃o sicut
ipse dicit. pr̃ uolo
ut ubi ego fuero
⁊ hũ mecum sint
quia ⁊ corpus xp̃i
quod est eccłia in ip¬
sa dextraa. in ip̃a
beatitudineerit. ꝙͣ¬
uis̃ enim corpꝰ nr̃m
nondum ibi sit tñ

Expanded text:
rnaliter beatum, in coelestibus, id est in coelo. Exemplum autem gloriae sanctorum consistit in resurrectione extollentur supra coelos cum Christo; sicut ipse dicit: Pater, volo ut ubi ego fuero, et hi mecum sint . Quia et corpus ejus, quod est Ecclesia, in ipsa dextera, id est in ipsa beatitudine, erit. Quamvis enim corpus nostrum non ibi sit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
srꝑ hos quatuor s et iam suꝑ omne noñ
quod nominatur non solũm in hoc seculo
s etiam in futuro .i. suꝑ omne nomina¬
bile quod uel iam scitur nel in futuro
scittur. hoc dicit pp̃ incarnationem filii
dei ut etram homo factus suꝑ omnes celos
cẽ dicatur et suꝑ omnem creaturam hñs
nomen dei ꝑ naturam non ꝑ adoptiõm
⁊ ne usderetur ꝑreẽẽ omni ereatare dig

Expanded text:
quatuor, sed etiam super omne nomen quod nominatur non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro, id est super omne nominabile quod vel jam scitur vel in futuro scietur. Hoc dicit propter incarnationem Filii Dei, ut etiam homo factus super omnes coelos esse dicatur, et super omnem creaturam, habens nomen Dei per naturam, non per adoptionem. Et ne videretur praeesse omni creaturae dig
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad dextam ꝑtem mitterent retia qui
teram. hedos ad sinistram eẽ positurum.
uel ita constituens .i. stabilit̾ statuens. il¬
lum .s. hominem xp̃m ad dextam suam.
.ĩ. in sede inditiaria in potestate iudicandi
Quia enim omne uiditum pr̃ dedit flio
soeo ad dext̾am dei sẽdere dicitur qͣi iidex
unde ait iudeis. amͦ uidebitis fllim ho¬
constitueris illum iñ celestib ⁊ sipta om

Expanded text:
tterent retia, qui teram, haedos ad sinistram se positurum Vel ita: constituens, id est stabiliter statuens, illum hominem, Christum, ad dexteram suam, id est in sede judiciaria, in potestate judicandi. Quia enim omne judicium Pater dedit Filio , ideo ad dexteram Dei sedere dicitur quasi judex. Unde ait Judaeis: Amodo videbitis Filium hoconstituens illum in
Abbreviated transcription (Latin):
lis ordo littere. Scimꝰ
eni ꝙ habem̃us.
ne dicam habebimus.
a deo certisumus.
quia iam habemus
spe: ꝙ habituri su¬
mus. Edificationẽ
.i. corpus immortale.
firmatum plene. ex
ministorio homimi
mortalis inqua habi¬
tat anima huns ha¬
bitationis ubisemꝑ
inquietatur anima
domns dico. t̾restris
ad tͥrena. dissolnat᷑.
⁊ est sensus. scimus ꝙ habebimus corpus im¬
mortale: s hoc corpus mortale: ꝑ tͥbulatio¬
tes semꝑ erimus. donium dico: non mamifc̃am.
manis fomentis anctam s a deo mestabilit᷑
compac̾tam et etͥnam. quia ab et̾no fcãm.
in dei dispositione .i. ab et̾no nobis p̃ꝑatam.
⁊ illam habebims in celis. in celis .i. int̾ ce¬

Expanded text:
lis ordo litterae. Scimus enim, quod habemus, ne dicam habebimus, adeo certi sumus, quia jam habemus spe quod habituri sumus re. Aedificationem, id est corpus immortale, firmatum plene, ex ministerio hominummortalis caro in qua habitat anima, hujus habitationis, ubi semper inquietatur anima. Domus, dico terrestris, id ad terrena, dissolvatur, Christo. Et est sensus: Scimus quod habebimus corpus immortale, etsi hoc corpus mortale per tribulatiotes semper erimus. Domum, dico, non manufactam, manis fomentis auctam, sed adeo ineffabiliter compactam, et aeternam, quia ab aeterno factam, id est Dei dispositione, id est ab aeterno nobis praeparatam. Et illam habebimus in
Abbreviated transcription (Latin):
dotur mertes. ⁊ pes¬
leui tribulatione s¬
pra modum sublimi¬
tas glorie pensabit᷑
perpetne in nobis
dico: non contemplã¬
tibus .i. non appetẽ¬
tibus ea quensdent᷑.
s ea que non ui den¬
tur. aosi diceret. ideo
operatur in nobis
pondus głeqnia nõ
appetimus terrena:
s celestia iõ qiue nõ
identur appetimus:
enim .i. quia que ui¬
dentur temꝑalia st̃.
autem nou uidentur
et̾na funt. Scimꝰ¬

Expanded text:
detur merces; et pleni tribulatione supra modum sublimitas gloriae pensabitur perpetuae, in nobis dico, non contemplantibus, id est non appetentibus ea quae videntur, sed quae non videntur. Ac si diceret: Ideo operatur in nobis pondus gloriae, quia non appetimus terrena, sed coelestia. Ideo quae non videntur appetimus; enim, id est quia, quae videntur temporalia sunt, id autem non videntur, aeterna sunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
quia in ea sine fine manebitur. ꝑ hec dat
fidunami ut non timeamus dissolui de cor¬
pore.u olentia infidelum. quia p̃ꝑata est
habitatio in celis eterna. ut  temporali et
t̾rena expulsi in ꝑpetua domo recipiamur.
am et inhoc

Expanded text:
quia in ea sine fine manebitur. Per hoc dat fiduciam, ut non timeamus dissolvi de corpore violentia infidelium, quia praeparata est habitatio in coelis aeterna, ut de temporali et terrena expulsi in perpetua domo recipiamur. Nam et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dico exhiberet c
eccl̾iam non habẽ¬
tem maculam n
rigam. sed potiꝰ
talem nt sit scã
abstinentia mali
uł de futuro. ut
tunc sit sancta
etur ⁊ inma. ꝑ¬

Expanded text:
Dico exhiberet sibi Ecclesiam non habentem maculam neque rugam, sed, potius talem, ut sit sancta, abstinentia mali. Vel de futuro, ut tunc sit sancta 175 etur, et imma
Abbreviated transcription (Latin):
quam nix dealba¬
ta effulsit que sig¬
inficabat eccłiam
omini macula p̾¬
cati mundatam.
no erucis extensi¬
onem extensa est
aruga.⁊ desidĩo
ad celestia. Sequĩ¬
aut non habentẽ¬

Expanded text:
quam nix dealbata effulsit, quae significabat. Ecclesiam omni macula peccati mundatam, no crucis extensionem extensa est a ruga, et desiderio ad coelestia. Non habente
Abbreviated transcription (Latin):
duos aut tres ⁊
hoc idem fiat ꝑ
unus post alt̾m
loquatur uel in¬
t̾cise. ⁊ ubicumq
loquaturunus
.i. aliquis sit qui
exponat ppͦ. St
taceat linguis lo¬
quens in ecclesia.
nbi niohil debet
ẽẽ nisi edificatio.
Si aut̃ loquat᷑
lnnguis .i. tacite

Expanded text:
duos aut tres, et hoc idem fiat 10unus post alterum loquatur, vel intercise, et ubicunque loquatur, unus est aliquis sit qui exponat populo. Si taceat linguis, loquens, in Ecclesia, ubi nihil debet esse, ubi aedificatio; sibi autem loquatur, linguis, id est tacite
Abbreviated transcription (Latin):
si a nobis ułab a¬
liĩs iñdicer. s n ego
qni melius meno¬
me ip̃m. ⁊ ita peri¬
culum nobis de ig¬
notis cordis mei uł
aliori inlicare.
Tanta enim ꝑfitͥu
tro profunditas infirmitatis Iatebat cũ
se cum domino mcrituram teme̾ ꝓmittebt
Cuͣm quisq de se aut non oumino aut uix
possit ueram ferre sententiam. quomͦ potest
de alio rũcticare cum nemosciat quid agatur
mens dese diffinitam dare sniam ait. neq
me ip̃m uitlico. qui meluis me nom tͣrm illi.
s melius me nouit deus quam ego. ⁊ ideo
mordet conscientia mea. s ñ in ħ iustifi¬
at se apłs hoc elicens ut homo loqint᷑. qui
potest hr̃e culpam nescnis. Quiautem

Expanded text:
obis, vel ab aliis judicer. Sed neque ego, qui melius me nomeipsum, et ita periculum est vobis de ignotis cordis mei, vel aliorum judicare. Tanta enim profundtro, profunditas infirmitatis latebat, cum se cum Domino moriturum temere promittebat. Cum ergo quisque de se, aut non omnino, aut vix possit veram ferre sententiam, quomodo potest de alio judicare cum nemo scit quid agatur mens de se definitam dare sententiam, ait: Neque meipsum judico qui melius me novi quam illi, sed melius me novit Deus quam ego, et ideo mordet conscientia mea, sed non in hoc justifiat se Apostolus hoc dicens, ut homo loquitur, qui potest habere culpam nescius. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmeretur deus non ilis antiquis legali¬
biis quia ꝑ elemosinas hostes uinount᷑
⁊ peccata extinginit᷑ uita acquiritur.
uris quantum ad p̃cepta. ut .s. faciatis
ecclła. ⁊ subiacete
eis. ut reue̾ntiam¬
exhibeatis. Obedi¬
endum est utiq
p̃latis ⁊ p̃dicatori¬
bus in quantum¬
doctrina ⁊ mores
illorum sc̃i et pniͣ¬
existunt. Si autẽ
a uiã rectitudinis
deuiaiu̾nt non fa¬
ciamus qualia agt̃¬
s qualia dicunt nͥ
forte ⁊ iñ doctrina¬
aberrent. Unde do¬
minus ait. Que di¬
cunt facite. que ã
faciuut nolice face¬
habent quidẽ dig¬
nitatem licet inte
ad uitam eorum¬
s ad sermones in¬
tendite.¶ Ip̃i enĩ
dire trua ip̃i per¬
solliciti sunt p̃di¬
cando. bonum exẽ¬
plum dando. extiora ꝑuidendo qͣi pro

Expanded text:
emosynarum, promeretur Deus, non illis antiquis legaliemosynarum, promeretur Deus, non illis antiquis legalibus, quia per eleemosynas hostes vincuntur et peccata exstinguuntur, vita acquiritur. vestris, quantum ad praecepta, ut scilicet faciatis Ecclesia. Et subjacete eis, ut reverentiamexhibeatis. Obediendum utique latis et praedicatoribus in quantumdoctrina et mores illorum, et piexistant; si autem a via rectitudinis deviaverint, non fciamus qualia agud qualia dicunt, nisi forte et in doctrinaaberrent. Unde Dominus: Quae dint facite; quae autem faciunt nolite faceHabent quidem dignitatem, licet vitae ad vitam eorued ad sermonem intendite. Ipsi enim. dire, quia ipsi persolliciti sunt praedicando, bonum exemplum dando, exteriora providendo. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
confitentium nomini eius .i. conficeam᷑¬
nomen eius ꝙ est laus dei ⁊ hostia ⁊ fru¬
ctus. quia alii ꝑ hac adfidem trahumuit.
gͦ. qui timetis dominuum laudate enm
ut libe̾ colatis eum. discite amare queni
timetis ⁊ poti̾tis laudare guem amatis.
timentes enim enm homines uetls testa¬
menti pp̃ litra̾m t̾rentem ⁊ occidentem
nondum hñtes sp̃m uiuificantem curre¬
bant cum sacͥficiĩs ad templum ⁊ in fi¬
gura sanguiuis xp̃i quo redempti sumꝰ
qnamuis nescientes quid p̃figuraretur
cruentas uictimas iinmolabant. Nunc
uo̾ iñ grã nonitestamenti spũale sacri¬
ficiuim landis offertur quo dens honorifi¬
cat᷑. cuius m̾nisibilis sacͥsicii illud nisibile
sacrum signum erat. Beneficientie ã
non modo predicta
faciatis sed etiam¬
nolite obliuisci be¬
tatis in alios. bñfici¬
Iñ beneficientia dẽ¬
largitas elemosina¬
rum. ⁊ communi¬
onis .i. caritatis qua
omnia putant᷑ com
tine habetis elemosinas date. hoc ẽ ꝙ supͣ¬

Expanded text:
confitentium nomini ejus, id est confiteamnomini ejus, quod est laus Dei, et hostia fructus, quia alii per hoc ad fidem trahuntur. Ergo qui timetis Deum laudate eum, ut libere colatis eum. Amare discite quem timetis, et poteritis laudare quem amatis. Timentes enim Deum homines Veteri Testamenti propter litteram terrentem et occidentem, nondum habentem Spiritum vivificantem, currebant cum sacgura sanguinis Christi quo redempti sumus, quamvis nescientes quid praefiguraretur, cruentas victimas immolabant. Nunc vero in gratia novi testamenti speciale sacrificium laudis offertur, quo Deus honorificatur, cujus invisibilis sacrificii illud visibile sacrum signum erat. Beneficentiae autNon modo praedicta faciatis, sed etiamnolite oblivisci Betatis in alios. BeneficInde beneficentia dlargitas eleemosynarum; et communiid est charitatis, qua omnia putantur come habetis, eleemosynas date: Hoc est quod supr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tristicia. faciamns utiq ista cum gau¬
bis dei. Tunc enim cum gandio laborat
oꝑarnis in agro qñ attendit arborem ⁊
sine causa laborauit. non sine causa dor¬
sum curuauit. non sine causa manus
attrinit. non sine causa frigus estus q
toleranit. iõ ait. ut cum gaudio ħ facia
stes ingerauerunt oꝙ non ꝑficiatis.
⁊ nota ꝙ ait. non expedit uobis. ñ dico
ñ expedit illis quib prodest tristaride
uobis. Nam illi p̃positi qñ cont̾stant᷑
num oꝑeniur p̃lati ⁊ iabditi ut simul¬
de m̾cete gaudeamnis. uelita ut cum
Ideo obedire debetis illis ut in die iudi¬
ciĩ faciant hes .i. reddant ꝑ nobis ratio¬
nem deo cum gaudio .i. securi de p̃mio

Expanded text:
rosius Facimus utique ista cum gaubis Dei: tunc enim cum gaudio laborat operarius in agro, quoniam attendit arborem etsine causa laboravit, non sine causa dorsum curvavit, non sine causa manus attrivit, non sine causa frigus aestusque toleravit. Ideo ait, ut cum gaudio hoc facistes ingemuerint, eo quod non proficiatis. Et nota quod ait, non expedit vobis. Non dico, a etiam illis prodest tristari de vobis. Nam illi praepositi, quando contristantur num operemur praelati de mercede gaudeamus. Vel ita, ut cum: ideo obedire debetis illis, ut in die judicii, faciant haec, id est reddant pro vobis rationem Deo cum gaudio, id est securi de praemio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eis orationes fi̾m¬
dant. orate dico.
benius bonam cõ¬
noluntatem de p̃¬
tĩris. in omnibus¬
non solum ingenti¬
in futuro bene con
busdam ꝙ sum gentem neglige̾t. s ostẽ¬
dit se bommaffectu habere id omnes¬
.s. iudeos ⁊ getiles de quorum p̃ti̾tis bo¬
nis gaudet. sq in futuro meliora optat.
uñ ait. conlentiam habemus bonam
nec nobis cuscii suns ꝙ uobis insidias
fecimus. nhil cum fictione ꝑtulimis.
nichil negtiationis gr̃a fecimus. Negͦ
sinstre qid arbitremini de nobis for¬
tassis eni in talibus acensabatus
ampluis aũ dep̃cor¬

Expanded text:
 eis orationes fundant. Orate dico, habemus bonam convoluntatem de praeteritis, in omnibusnon solum in gentiin futuro bene convquod suam gentem negligeret, sed ostendit se habere affectum ad omnes Judaeos et gentiles, de quorum pnis gaudet, eisque in futuro meliora optat. Unde ait conscientiam habemus bonam.nec nobis conscii sumus quod vobis insidias fecerimus, nihil cum fictione protulimus, vel negotiationis gratia fecimus. Ne ergo sinistre quid arbitremini de nobis, fortasse enim in talibus accusabatur.Amplius autem deprecor
Abbreviated transcription (Latin):
rectentiq facit. ⁊ iõ falsum de illo dicit.
qui dicit enm non recte fecisse ꝙ nouit e¬
um face̾ debuisse. si enimi scͥpsit panlus ue¬
rum. uerum est ꝙ petrus recte ñ ambu¬
labat ad ui̾tatem ennangelii. ego illiso qui¬
dem petrum sic egisse credo. nt gentiles coge¬
ret iudaizare hoc enii lego scͥpfisse paulum
quem mentitum eẽ ñ eredo ⁊ iõ nõ recte
agebat. hoc petrus quia erat contra emm¬
gelũ ui̾tatem ut putarent qui cdebant in
xp̃m se sine illis logalib salnos eẽ nõ posso⁊
hoc enim contendebant anthyochie qui ex
cͥcumcisione credisda̾nt. Ip̃m uo̾ paulum
credo non ita egisse qñ tymotheum cͥcum¬
csoit. uel chencris uotum ꝑsoluit. uel iero¬
solimis a ia cobo momtus legalia illa susce¬
ꝑit. ut putare uideret᷑ ꝑ illa legalia salutẽ
fieri iusserat. tanquam ydolatͥam gen¬
tium dampnare crederet᷑: hoc est enim ꝙ¬
illi iacobris ait. uides inquit fr̃ quot mi¬

Expanded text:
recte utique facit, et ideo falsum de illo dicit, recte utique facit, et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod novit eum facere debuisse. Si autem verum scripsit Paulus, verum est quod Petrus non recte ambulabat ad veritatem Evangelii: ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret judaizare. Hoc enim lego scripsisse Paulum quem mentitum esse non credo, et ideo non recte agebat hic Petrus, quia erat contra Evangelii veritatem, ut putarent qui credebant in Christum, se sine illis legalibus salvos esse non posse. Hoc enim contendebant Antiochiae qui ex circumcisione crediderant. Ipsum vero Paulum credo non ita egisse, quando Timotheum circumcidit, vel Cenchris votum persolvit, vel Hierosolymis a Jacobo monitus, legalia illa suscepit, ut putare videretur per illa legalia salutem fieri jusserat, tanquam idololatriam gentium damnare crederetur. Hoc est enim quod Jacobus ait: Vides, inquit, frater, quot mi
Abbreviated transcription (Latin):
eͥs ex lege caput totundit post multa enã
in ierusalem consilo iacobi ⁊ p̃sbito̾tum
purificatus secundum legem in templum
intranit ⁊ hostiam obtulit. Eece quomͦ
indeis indois factus est non igitur officioso
mendatio s honesta dispensatione ⁊ pe¬
trum se agentib seg̾gasse. ⁊ paulum ei
restisse. ego. ĩmmo alii ante me exposue¬
runt. ut ⁊ apłorum prudentia demonst᷑¬
gentibus one̾ legis lib̾atos ẽẽ de uisdeis cre¬
dentes legi subditos ẽẽ nec peccare. si cͥcum¬
cidunt ⁊ sacͥficant duminodo spem salutĩ
in eis ñ constituant. nec peccat petrus si
iudaizat. s ꝙ cogit gentes iũdai zare suo
exemplo. in q̃no solo paulus rep̃hendit eũ
ut doctor gentium tit sit rep̃hensio uera
nec dispensatoria. Alioquin mentitus est
paulus. si enim hoc fecit petrus ꝙ face̾de¬
buit mentitus est panliis ꝙ enni ñ niderit
recte ambulantem ad ui̾t᷑atem emiange¬
lii. Quisquis enim facit ꝙ facere debat

Expanded text:
chris ex lege caput totondit. Post multa etiam chris ex lege caput totondit. Post multa etiam in Jerusalem consilio Jacobi et presbyterorum purificatus secundum legem in templum intravit, et hostiam obtulit. Ecce quomodo Judaeis Judaeus factus est. Non ergo officioso mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego imo alii ante me exposuerunt, ut et apostolorum prudentia demonstrdentes de gentibus onere legis liberatos esse; de Judaeis vero credentes, legi subditos esse, nec peccare si circumcidunt et sacrificant, modo spem salutis in eis non constituant, nec peccat Petrus si judaizat, sed quia cogit gentes judaizare suo exemplo, in quo solo, Paulus reprehendit eum ut doctor gentium, ut sit reprehensio vera, nec dispensatoria. Alioquin mentitus est Paulus. Si enim hoc fecit Petrus quod facere debuit, mentitus est Paulus qui eum vidit non recte ambulantem ad veritatem Evangelii. Quisquis enim facit quod facere debet,
Abbreviated transcription (Latin):
gem p̾t einiangelium non ẽẽ ẜuandam qͥ
post nisionem linthei. ubi erant diu̾si gem̾s
ammalia ad cornelium intͣuit. ⁊ cum gen¬
tib comedit qui etiam q̃stionem de hac re
soluit. Cum enim panlus ⁊ barnabas
iam conu̾sis multis gentib uenissent anty¬
ochẏam quidam de uuidea descendentes dice¬
bant sinc lege moysi nemo potest saluari.
bant usdei qui hoc dicebant ascenderunt
ierłm ad apłos. petrus uo̾ait. dedit deus
sp̃m illis. sicut ⁊ nobis ⁊ nichil disc̾nit intͤ
nos ⁊ illos fide purificans corda eoꝵ. Quid
gͦ temptatis deum impone̾ iugum tn
tiam credimiis salnari ficut ⁊ illi. Petrns
itaq bene sensit de abolitione legis s sĩmui¬
lauĩt pro timore iu deorum ne ꝯcasione gen¬
tium a fide recede̾nt. et sic ꝑdet᷑ gͥgem sim̃.
Simiilanit autem paulus ꝑ simili metu
ut in cͥcumcisione tymothei. et ipse qui co¬
mam ex noto nutͥint ut na zarcum chen¬

Expanded text:
gem post Evangelium non esse servandam, qui gem post Evangelium non esse servandam, qui post visionem lintei, ubi erant diversi generis animalia, ad Cornelium intravit, et cum gentibus comedit: qui etiam quaestionem de hac re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam conversis multis gentibus venissent Antiochiam, quidam de Judaea descendentes dicebant: Sine lege Moysi nemo potest salvari. li Judaei qui hoc dicebant, ascenderunt Jerusalem ad apostolos. Petrus vero ait: Dedit Deus Spiritum illis sicut et nobis, et nihil discrevit inter nos et illos, fide purificans corda eorum. Quid ergo tentatis demum imtiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione legis, sed simulavit pro timore Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cen
Abbreviated transcription (Latin):
porphiruis petrum a panlo rep̃hensum no¬
bis obicit. noles et illi macnlam errons ⁊
huic̃ procacitatis incutere. ⁊ iñ comimine
dogmatisficti accusare merdanum dum
int̾ se e contͣrio pͥncipes dissiderent qd̾
utiq facit non iñtelligens quio sensu pe¬
trus reprehensibilis fuisse. uel ei paulus
in faciem restitisse dicatur. siamutͦq re¬
cte sentit legem non ẽẽ tenendam. et quia¬
in omni gente quicumq timet deum ⁊
oꝑatur iusticiam. acceptus est illi. s nt̾q can¬
ta simulatione dispensat. ille subtͣctionẽ iste
desperatio tolleretur. non igitur uł paulo uł
eis cum quibus antecedens sc ab eis postea se¬
ꝑabat petrus uo̾ rep̃hensibilis erat nec pau¬
hs ei ꝑcacit᷑ resistebat. Panlus enim in
petro hoc reprchendere ñ potut quodip̃e
fecit. noc argnere simulationem cunis ⁊ ip̃e
reus erat s fuit ħ rep̃hensio non ua si dis¬
pensatoria nec petrus peccauit nec panlus

Expanded text:
Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum noPorphyrius Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacitatis incutere, et in commune ficti dogmatis accusare mendacium, dum inter se Ecclesiarum principes dissiderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petrus reprehensibilis fuisse, vel ei apostolus Paulus in faciem restitisse dicatur. Nam uterque recte sentit legem non esse tenendam, et in omni gente quicunque timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi, sed uterque cauta simulatione dispensat, ille subtractionem, iste desperatio tolleretur. Non igitur vel Paulo vel eis cum quibus ante edens se ab eis postea separabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resistebat. Paulus enim in Petro hoc reprehendere non potuit, quod ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dispensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus