comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Et in con paracione quidẽ im pioꝵ: diessumus. Paulo dicente. fiustis
aliquando tenebrae: nunc aut̃ lux indño Sedsi cõparemur illi utte inquafuturi
sumus ad hoc nox sumus & lucerna indigemus. Et lucifer oriatui in cordib ur̃is.
Quis est lucifer iste: sidnm̃ dicas parũ est. Lucifer ipseclarus. intellectus noster est Ipse
enĩ oritur incordib nr̃is: ipse in lustrabit᷑: ipsemanifestabitur. Dilectio eñi quale᷑
nunc optamus: Et qm̃ non est : suspiramꝰ & qualis erit singuli insingulis uidebimus
quomodo nunc facies ñas alterutrũ uidemus. Hoc primũ intellegentes qđ omnis
ꝓphecia scripturae : ꝓpria int̃ pretacione non sit. Penda hicuersiculus ex eo qd supe¬
rius ait: cuibenefacitis ad tendentes. Quieni ꝓphetarũ uerbis adtendentes bene
uti quefaciunt: ut ꝑ haec lucẽ haberepossint scenciae. hoc primũ intellegere

Expanded text:
mus . Et in comparatione quidem impiorum, dies sumus, Paulo dicente: Fuistis mus . Et in comparatione quidem impiorum, dies sumus, Paulo dicente: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed si comparemur illi vitae in qua futuri sumus, adhuc nox sumus, et lucerna indigemus. Et lucifer oriatur in cordibus vestris. Quis est lucifer iste? Si Dominum dicas, parum est. Lucifer ipse, clarus noster intellectus est. Ipse enim oritur in cordibus nostris, ipse illustrabitur, ipse manifestabitur. Dilectio erit qualem nunc optamus, et quoniam non est suspiramus, et qualis erit, singuli in singulis videbimus, quomodo nunc facies nostras alterutrum videmus. Hoc primum intelligentes, quod omnis prophetia Scripturae, etc. Pendet hic versiculus ex eo quod superius ait: Cui bene facitis, attendentes; qui enim prophetarum verba attendentes bene utique faciunt, ut per haec lucem habere possint scientiae, hoc primum intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
quo ea ꝑsona mediatoris dĩ & hominũ loquitur dicens. Dñs dicit ad mefilius m̃s
estu: egohodie genuite. Si enĩ quispiã inquit nr̃o testimonio discredendũ puta¬
uerit qđ in secreto głam nr̃i redẽptoris conspexerimꝰ. duunã que uocẽpatris
ad eũ factã audierimꝰ: certe sermoni ꝓphetico nemo contradicere. Nullus dehoc ambi¬
gere audebit: quẽ diuinis scripturis iã olim insertũ om̃s uerũ eẽ testant᷑. cuibenefaciti
ad tendentes. quasi lucernaelucenti in caliginosoloco: Ordo sensus est: cui adtendentes
quasi lucerne lucenti in caliginosolo cobenefacitis. In huius & eñi scłi nocte tenebrosd
tẽ ptacionib plena: ubi difficilequis quã inuenitur qui non offendat. quidessemud
silucernã prophetici sermonis non haberem  sed nũquidsẽꝑ lucerna erit necessaria :
nonutique. Donec inquit dies lucescat: mane enĩ ad stabotibi & contẽplabor.
dlucernã interim nocturnã ꝑtin& qđ filii dĩsumus & nondũ apparuit quideri¬

Expanded text:
quo ex persona Mediatoris Dei et hominum dicitur: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Si enim quispiam inquit nostro testimonio discredendum putaverit, quod in secreto gloriam Redemptoris nostri conspeximus divinam, quod vocem Patris ad eum factam audierimus, certe sermoni prophetico nemo contra dicere, nullus de hoc ambigere audebit, quem divinis Scripturis jam olim insertum omnes verum esse testantur. Cui bene facitis, attendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, etc. Ordo sensus est: Cui attendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, bene facitis. In hujus etenim saeculi nocte tenebrosis tentationibus plena, ubi difficile quisquam invenitur qui non offendat, quid essemus si lucernam prophetici sermonis non haberemus? Sed nunquid lucerna semper erit necessaria? Non utique. Donec inquit dies lucescat. Mane enim astabo et contemplabor . Ad lucernam interim nocturnam pertinet quod filii Dei sumus, et nondum apparuit quid eri
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo recte patres appellat eos: quieũ qui abinicio est id est dnmxpm una cũpatre
qm̃ uicistis malignũ. Adulescenciȩ tẽpus ꝓpt̃ incentiua carnis lubricũ est. seda ꝓptꝰ
robur &etatis certamini habile. Vnde adulescentib iohannes illis scribit: quitẽp tam̃ta
uoluptatũ carnaliũ uerbidĩ amore uicerunt Scribit & eis quimaiore ꝑfectioneinlatis
manudĩ consenciunt eosublimius &t̾ nitatis eius archana cognoscunt. Sicut detalib
dicit eidẽpatrifilius. Abscon distihȩc asapientib & prudentib: x reuelastieaparuus
Scribo uobis patres : qm̃ cognouistis eũ quiabinicio est. Cõm̃dathoc & repait: mem̃tote¬

Expanded text:
. Et ideo recte patres appellat eos qui eum qui ab initio est, id est Dominum Jesum Chris. Et ideo recte patres appellat eos qui eum qui ab initio est, id est Dominum Jesum Chrisquoniam vicistis malignum. Adolescentiae tempus propter incentiva carnis lubricum est, sed propter robur aetatis certamini habile. Unde adolescentibus Joannes illis scribit, qui tentamenta voluptatum carnalium verbi Dei amore vicerunt. Scribit et eis qui majore perfectione, illatis manu Dei consentiunt, eo sublimius aeternitatis ejus arcana cognoscunt, sicut de talibus dicit eidem Patri Filius: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis filioli qm̃ remittunt᷑ uobis peccata ꝓpt᷑ nom̃ eius. Om̃s suosauditores quos ipse
In ap̃o praecesserat filioꝵ nomine glorificat. Aiua uidelic& renat exaqua& spũ remi¬
sionẽ acceperant peccatoꝵ. Et nedubites sideles quosquepatrũ praecedenciũ filiosrecte
possenominari: audiꝓphetã deecda canentẽ. Om̃is głla eiꝰ filie regũ ab intus. Itẽque
ad eandẽ. Propatrib tuis natist̃ tibisili. Scribo uobis patres qm̃ cognouistis eũ quial
inicio est. Patres non &ate seti sapiencia: maiores ac maturos appellat Senectusenĩ
uenerabilis est: non diuturna ne quenumero annoꝵ conputata. Canisunt aut̃ sensus
hominis: & as senectutis uita in maculata. Patrũ nãque antiqua meminisse ac nossẽ
& haecminorib pandere. Vndescriptũ est. Interroga patrestuos & ad nunciabunt tibi

Expanded text:
ipse ipse in Christo praecesserat, filiorum nomine glorificat, quia videlicet renati ex aqua et Spiritu remissionem acceperant peccatorum. Et ne dubites fideles quosque patrum praecedentium filios recte posse nominari, audi prophetam de Ecclesia canentem, Omnis gloria ejus filiae regis ab intus ; itemque ad eamdem, Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum qui ab initio est. Patres non aetate, sed sapientia majores ac maturos appellat. Senectus enim venerabilis est, non diuturna neque annorum numero computata. Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Patrum namque est antiqua meminisse, ac nosse, et haec minoribus pandere. Unde scriptum est: Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo quiclauescȩlihabuit audiuit. Non est tibipars neq. sors in sermonehoc: in
felle enĩ amaritudinis & obligacione iniqͥtatis iudeote. ẽẽ. Quia uidelic& collegio
fraternitatis neglecto donũ sps quounitas ecche conseruatur pecunia emerẽ.
ac priuatim cupiebat habere. Quidiligit fratrẽ suũ in lumineman&: & scandali
in eonon est. id est offensio. Qui enĩ diligit fratrẽ. toleratomĩa ꝓpt̃ humnitatẽ
caritatis. Pax enĩ multa diligentib legẽ tuã. id est caritate: & non est illisscan¬
dalũ: & paulus dicit. Sufferentes inuice in caritate. studentes seruare unitatẽ
sp̃s inuinculo pacis. Quiaut̃ odit fratrẽ suũ intenebris est. & intenebrisambulat
& cȩxus pratipitat᷑ in poenã. Recedens scilie& axp̃i lumine monentis aeddicentis. ego sũ
lum̃ mundiꝰ uime sequutus fuerit ñ ambulabit intenebris sed habebitlum uitae sitribo

Expanded text:
ab eo qui claves coeli habuit, audivit: Non est tibi pars neque sors in sermone isto; in ab eo qui claves coeli habuit, audivit: Non est tibi pars neque sors in sermone isto; in felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse . Quia videlicet collegio fraternitatis neglecto, donum Spiritus, quo unitas Ecclesiae conservatur, pecunia emere ac privatim cupiebat habere. Qui diligit . . . . . et scandalum in eo non est. Id est, offensio; qui enim diligit fratrem suum, tolerat omnia propter unitatem unitatis. Pax enim multa diligentibus nomen tuum , id est, charitatem, et non est illis scandalum . Et Paulus dicit: Sufferentes invicem in charitate, studentes servare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Qui autem odit fratrem suuet caecus praecipitatur in poenam, recedens scilicet a Christi lumine monentis et dicentis: Ego sum lumen mundi. Qui me secutus fuerit non ambulabit in teneb
Abbreviated transcription (Latin):
nouaelucis infundit. Vnderecte subditur. Qđ est uerũ & in ipso & inuobis:
qm̃ tenebre transierunt. & lum̃uerũ sãluca&. Ecce unde nouũ: q tenebrae ad
uetere hominẽ. lux uero ad nouũ hominẽ ꝑtin&. Deniquedicit apł̃s paulus. Ecute¬
uos ueterẽ hominẽ: o indute nouũ: &iterũ. Fuistis aliquando tenebrae: nunc
aut̃ lux indño. Quidicit se inluceesse & fratrẽ suũodit: in tenebris estusque ad hu¬
Dñs praecepit diligere inimicos. Quiergo dicit se ẽẽ xp̃ianũ &fratrẽ suũ odit. in
peccatis est usque adhuc. Etbene addidit usque ad huc:q nimirũ om̃s homines
minentur. Sed &is quicũ odiofratris accedit adfont̾ẽ uitę quonascatut. ad potũ
sanguinis preciosi quoredimatur. & sise inluminatu adño estimat. intenebris
est usque ad huc: Nequeullaracione peccatoꝵ umbras exuere potuit: qui uiscera
caritatis induerencurauit. hinc est eni qđ simon nuꝑ baptis matis unda ꝑfusus.

Expanded text:
nde recte subditur: Quod est verum et in ipso, et in vobis, quoniam tenebrae transierunt et lumen verum jam lucet. Ecce unde novum quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum hominem pertinet. Denique dicit apostolus Paulus: Exuite veterem hominem et induite novum. Et iterum: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Qui dicit se in luce esse, et fratrem suum odit, etc. Dominus praecepit diligere inimicos; qui ergo dicit se esse Christianum, et fratrem odit, in peccatis est usque adhuc. Et bene addidit usque adhuc, quia nimirum omnes homines minentur. Sed et is qui cum odio fratris accedit ad fontem vitae quo renascatur, et ad potum sanguinis pretiosi quo redimatur, etsi se illuminatum a Domino aestimat, in tenebris est usque adhuc, neque ulla ratione peccatorum umbras exuere potuit, qui viscera charitatis induere non curavit. Hinc est enim quod Simon nuper baptismatis unda perfusus,
Abbreviated transcription (Latin):
nas aduersitatũ pressuras ad huc in carne positi peregrinamur ab illo. Etmaxci¬
metunc cũ diudesidetatus cunctis gentib adueniens. pra senciȩ nossuae
uisionis fuerit inluftrare dignatus. Quã interim fuspirantes. merito seduli
cantamꝰ : quia melior dies una iina trustuis supermilio :
beatus apłs lohannes defideiacaritatis ꝑfectione conscripsit: lau¬
dans deuocionẽ eoꝵ quilnunitate ȩcłae ꝑseuerant. Porroll im
Ee pietatẽ co arguens. qui ecdae pacẽ uȩsa nodogmate turbabant
cherinthimaxime &mastionis: qui xp̃m ante mariã non fuisse contendebantꝰ. Propt̃
quos &iã euangłmsuũ scripsit. Ibi quidẽ exsuis x ipsius dñi uerbis consubstancialẽ
patrifilium ad firmans: hic aut̃ quȩ adño didicit ꝓpriis sermonib deꝓmens.
&hereticoꝵ stulticiã apłica auctoritaterefellens: Vndemox in capite epłae diui¬

Expanded text:
nas adversitatum pressuras adhuc in carne positi peregrinamur ab illo, et maxinas adversitatum pressuras adhuc in carne positi peregrinamur ab illo, et maxime tunc cum diu desideratus cunctis gentibus adveniens, praesentia nos suae visionis fuerit illustrare dignatus. Quam quia interim suspirantes, merito seduli cantamus: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia . beatus Apostolus Joannes de fidei et charitatis perfectione conscripsit, laudans devotionem eorum qui in unitate Ecclesiae perseverabant; porro illorum impietatem coarguens, qui Ecclesiae pacem vesano dogmate turbabant, Cerinthi maxime et Marcionis, qui Christum ante Mariam non fuisse contendebant. Propter quos etiam Evangelium suum scripsit, ibi quidem et suis et ipsius Domini verbis consubstantialem Patri Filium affirmans, hic autem quae a Domino didicit propriis sermonibus depromens, et haeretico
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ peccata cõmisit: tanto maiorẽ grae donantis indulgenciã accipit. Loqͥ tur
hocergo apłs dehis quȩ iã cõmisimꝰ peccatis: neque desperacione ueniȩ ꝓmagnitu¬
dine facinor pereat. Nonaut̃ ut inimici int̾ prȩtabant᷑ suadebat plura facere pecc
ut pociora ꝑ hȩc reciperentbona. Vnde &beatus poerus recte ammonendo subiun¬
git: Ulosigitur fr̃s scientes custodite.: ne insipienciũ errore transducti excidatida¬
ꝓpria firmitate Prȩscientes q insipientes multifarios introducenterrores. Ludã
iudiciũ futurũ negantes: quidã diuina eloquia falsantes. quidãmale interp̃tan¬
tis: qui dã luxuri ae frenalaxantes alii aliis atq: aliis decepcionũ fraudib miserꝗ
corda dem̃tantes. Custodite nequoseducenciũ astu afidei urae firmitatedeci-¬
illud psalmistae. ambulabunt deuirtute inuirtutẽ : uidebit᷑ ds̃ deox infion ipsigła¬

Expanded text:
sionem peccata commisit, tanto majorem gratiae donantis indulgentiam conversionem peccata commisit, tanto majorem gratiae donantis indulgentiam converhoc Apostolus de his quae jam commisimus peccatis, ne quis desperatione veniae pro magnitudine facinorum pereat; non autem, ut inimici interpretabantur, suadebat plura facere peccata, ut potiora per haec reciperent bona. Unde et beatus Petrus recte admonendo subjungit: Vos igitur, fr etc. Praescientes, quia insipientes multifarios introducent errores, quidam judicium futurum negantes, quidam eloquia divina falsantes, quidam male interpretantes, quidam frena luxuriae laxantes, alii aliis atque aliis deceptionum fraudibus miserorum corda dementantes, custodite, ne qua seducentium astutia a fidei vestrae firmitate deciillud Psalmistae: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
scriptas in libro isto. ł tsiquis deminuit de uerbis librihuius ꝓpheciae: auferat ds̃
pastẽ eius delibrouitae & deciuita tescã. & dehis quȩ scgriptast̃ in libro isto
Difficilia aut̃ intellectu inepłis pauli quae ab indoctis & instabilib dicit eẽ. deprauata
illa sunt maxime inquib: degr̃adĩ loquitur quae iustific& impios: hoc est eximpiis
faciat iustos. Dicit enĩ ipse. ubi aut̃ habundauit peccatũ: suꝑ habundauit gracia
Qđ illi ñ intellegentes: putabant eũ dicere. faciamꝰ malaut ueniantbona. absit aut̃
ut paulus suos auditores ad ꝓmerenda bona doceat facere mala. Cuiꝰ omĩs intencio ẽa
malis cohertere : & allbona agenda quoscũque potest aduocare. Sed cũdicit ubiaut̃
abundauit peccatũ suꝑ abundauit gr̃a. donũ graẽ ꝑhoc uehem̃ciũ cõmendat: que&
magna sol& conuersis xminora dimit terepeccata. Et quanto quis maiora anteconuer¬

Expanded text:
scriptas in libro isto; et si quis deminuerit de verbis libri prophetiae hujus, auferet Deus scriptas in libro isto; et si quis deminuerit de verbis libri prophetiae hujus, auferet Deus partem ejus de libro vitae et de civitate sancta, et de his quae scripta sunt in libro isto . Difficilia autem intellectu in Epistolis Pauli, quae ab indoctis et instabilibus dicit esse depravata, illa sunt maxime in quibus de gratia Dei loquitur, quae justificet impios , hoc est ex impiis faciat justos. Dicit enim ipse: Ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Quod illi non intelligentes putabant eut Paulus suos auditores promerenda bona doceat facere mala, cujus omnis intentio est a malis coercere, et ad bona agenda quoscunque potest advocare. Sed cum dicit: Ubi autem abundavit peccatum, superbundavit gratia, donum gratiae per hoc vehementius commendat, quae et magna solet conversis, et minora dimittere peccata. Et quanto quis majora ante conver
Abbreviated transcription (Latin):
quaeq illoꝵ ꝑfidia dictass& dicut constat arrianos deeuangło erasisse qdsalua
uocat & instabiles: qr neclum̃ scienciae nec stabilitatẽ habentm̃tis qua lnt̃ doctas
donec erudiantur ꝑmaneant. Vnicũ nãq indoctis remediũ est: humilistabilitate
doctoꝵ uerbis auditũ praebere. Qũa stabilitatis grãm ꝙ heretici non habent. uento
suꝑ biae quasi palea leuis &ĩa deeccła tollunt᷑. Dequib benesubdit᷑. Ad suã ipsoꝵ
ꝑ dicionẽ. Quia quiscripturasscãs deprauare. quifidẽ catholicã turbare acꝑ uertere
conant᷑: ñ aliud in hoc quã seipsos condẽnant. Eccłaaut̃ xp̃i discussis erroꝵ tenebrd:
uerasua luce fruitur. Undebene infine a pocalrpsis. quaeclausula aquasi signaculũ
est tociuꝰ diuinae scripture. dicit᷑. Si quis ad posuerit aabȩc: adpona ds̃suꝑ illũ plagaᷤ¬

Expanded text:
quaecunque illorum perfidia dictasset. Sicut constat Arianos de Evangelio erasisse quod Salquaecunque illorum perfidia dictasset. Sicut constat Arianos de Evangelio erasisse quod Salvocat et instabiles, quia nec lumen scientiae, nec stabilitatem habent mentis, qua inter doctos donec erudiantur permaneant. Unicum namque indoctis remedium est, humili stabilitate doctorum verbis auditum praebere. Quam stabilitatis gratiam, quia haeretici non habent, vento superbiae quasi palea levis, etiam de Ecclesia tolluntur. De quibus bene subditur: Ad suam ipsorum perditionem. Quia qui Scripturas sanctas depravare, qui fidem catholicam turbare ac pervertere conantur, non aliud in hoc quam seipsos condemnant. Ecclesia autem Christi, discussis errorum tenebris, vera sua luce fruitur. Unde bene in fine Apocalypsis, quae clausula et quasi signaculum est totius divinae Scripturae, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uitutes. ꝑ quasse ad ꝓfectũ excitent. Itẽ quenotandũ qđ paulus in epłissuislicit.
Cũ aut ueniss& cephas antiochiã infaciem eirestiti quia rep̃hensibilis erat. Reprehendit
igitur paulus inepłissuis p&rũ : & tam̃ ipsep&rus easdẽ epłas relegens laudedignas iu¬
dicat.: Quianimirũ hocipsũ qđ semillis meritorep̃ hensũ inuenit non quasi in uriã
asꝑnant̃ sed gratulant̃ quasi officiũ deuocionis accepit. Talesergo ad inuicẽ ñ qui lib&
mortaliũ sedillisolũnorunt quididicert̃ ad nomites eẽ ahumiles corde. quisciunt
honore lnuicẽ praeuenire. In quib: st̃ quȩdã difficilia intellectu quȩ in docti & insta¬
ẽ erũ uel noui uelceeris testam̃tiliber in quo non multa ꝑuerse intellexerint
sed & ipsassepe scripturas asuostatu ꝑuertert̃ uł demendo uł addendo uł mutando

Expanded text:
virtutes, per quas se ad profectum excitent. Itemque notandum quod Paulus in Epistolis suis dicit: virtutes, per quas se ad profectum excitent. Itemque notandum quod Paulus in Epistolis suis dicit: Cum autem venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat . Reprehendit ergo Paulus in Epistolis suis Petrum, et tamen ipse Petrus, easdem epistolas relegens, laude eas dignas judicat. Quia nimirum hoc ipsum quod se in illis merito reprehensum invenit, non quasi injuriam aspernanter, sed gratulanter quasi officium devotionis accepit. Tales esse ad invicem non quilibet mortalium, sed illi soli norunt, qui didicerunt a Domino mites esse et humiles corde, qui sciunt honore invicem praevenire. In quibus sunt quaedam difficilia intellectu, etc. Omnes Sest enim vel Novi vel Veteris Testamenti liber in quo non multa perverse intellexerint. Sed et ipsas saepe Scripturas a suo statu perverterunt, vel demendo, vel addendo, vel mutando
Abbreviated transcription (Latin):
felicissima utens. om̃s carnis in lecebras sp̃s regimini subdit. Etbenecũ dicera
sãtis agite in maculati & in uiolati in ueniri. ad didit ei. id est dño. Qđ illesolũ
antedm̃. Beneaut̃ dm̃ q humana sepaeludicia fallunt. Et dñ inrilongani¬
mitatẽ salutẽ arbitramini. Noliteputare quia tard& ꝓmissionẽdñs : fed
in tellegite qđ ideo longanimit᷑ expectat ut plures saluentur. Sicut & caris¬
sim̃ꝰ frat᷑ nr̃ paulus : secundũ datã sibis apienciã scripsit uobis. Paulũ illis scrip¬
sisse cõ memorat: quia quȩ idẽ paulus ad quas dã specialit̃ serip sit ecclesias.
omĩb generalit̃ quȩ ꝑ orbẽsunt quȩ que unã catholicã faciunt sereꝓsisse
probatur ecclesus: & notandũ quod hic pecrus paulisapienciã laudat. Ipse aut᷑ paul
sapienciã miratur. Quianimirũ moris est electox ut alioꝵ magis quã suas mirent᷑

Expanded text:
felicissima utens, omnes carnis illecebras spiritus regimini subdit. Et bene cum diceret: felicissima utens, omnes carnis illecebras spiritus regimini subdit. Et bene cum diceret: Satagite immaculati et inviolati inveniri, addidit ei, id est, Domino, quia ille solum ante Deum . Bene ante Deum, quia humana saepe judicia fallunt. Et Domini nostri longanimitatem salutem arbitramini. Nolite putare quod tardet promissionem Dominus, sed intelligite quod ideo longanimiter exspectat, ut plures salventur. Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis. Paulum illis scripsisse commemorat, quia etsi Paulus ad quasdam specialiter scripsit Ecclesias, omnibus tamen generaliter, quae per orbem sunt, quaeque unam catholicam faciunt, scripsisse probatur Ecclesiis. Et notandum quod hic Petrus Pauli sapientiam laudat, ipse autem Paulus sapientiam miratur. Quia nimirum moris est electorum ut aliorum magis quam suas mirentur
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo subsole calũ nias seuidisse quȩrebatur: ꝙ supra solẽ nouerat iudicẽ ẽẽ iustũ
qui in altis habitat & humili arespicit. Suprasolẽ mansiones. in quib iusti debita
iusticiae suae praemia ꝑcipiant. Potesthoc qđ ait in quib iusticia habitat. &iã
ueta illud psalmistȩ intellegi. haecporta dñ ĩiusti ln trabunt ꝑ eã. Et in apo¬
calrpsi deciuita tesuꝑna io hannes. Nec intrabit inquit heã aliquit co inqui¬
natũ & faciens ab hominacionẽ & m̃daciũ: nisi quis criptist in libro uitȩ agni
Propt᷑ qđ carissimi haec ex pectantes. satis agite in maculati & inuolatilnue¬
niriei in pace. Hȩst̃ ugiliaescȩ. dequib dnsait. Beatiserui illi quos cũ uene¬
rit dñs inuenerit uigilantes. Uugilat ñaque: quis ea sordib uicioꝵ inmunt̃
custodit: quiquantũ in se est cũ omĩb hominib pacẽhab&: qui inseipsopace

Expanded text:
Ideo autem sub sole calumnias se vidisse querebatur, quia supra solem noverat Judicem esse justum, Ideo autem sub sole calumnias se vidisse querebatur, quia supra solem noverat Judicem esse justum, qui in altis habitat, et humilia respicit , supra solem mansiones in quibus justi debita justitiae suae praemia percipiant. Potest hoc quod ait: In quibus justitia habitat, etiam juxta illud Psalmistae intelligi: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Et in Apocalypsi, de civitate superna Joannes: Nec intrabit in eam, inquit, aliquid coinquinatum et faciens abominationem et mendacium, nisi qui scripti sunt in libro vitae Agni . Propter quod, charissimi, haec exspectantes, satagite immaculati, etc. Hae sunt vigiliae sanctae, de quibus Dominus ait: Beati servi illi quos, cum venerit dominus, invenerit vigilantes . Vigilat namque qui se a sordibus vitiorum immunem custodit, qui, quantum in se est, cum omnibus hominibus pacem habet, qui, in seipso pace
Abbreviated transcription (Latin):
pletis. e lue lucernȩ nonlucebit tibi amplius E tꝑmissa in quit ipsius eipecla.
in quib iusticia habitat. Iusticia habitat infuturo scło. qr tunc euique sideliũ ꝓ modo
siucertaminis reddet᷑ coronalusticiȩ qđ in hac uita nequa quã fieri potest. luxta
illud salomonis. Vidisubsole inlo coiudicii impietatẽ & in loco iusticia iniquitatẽ.
& dixi incordemeo. Iustũ ximpiũ iudicabit ds & tẽpus om̃ĩ rei tuncerit. Et iterũ.
Vidiin quit calũnias quae subsolegerunt᷑. & lacrimas in nocenciũ & consolatorẽ neminẽ.
nec posseresistere eoꝵ uiolenciae cunctoꝵ auxilio destitutos: Et laudaui magis mor¬
tuos quã uiuentes. Id eonãque magis mortuos in nocentes quã uiuentes laudauit :
Quia illi adhuc incertaminepositi. istiaut̃ ꝑpetuaebeatitulirus st̃ mercededonati

Expanded text:
rophetis: Et lux lucernae non lucebit tibi amplius . Et promissa ipsius exspectamus, rophetis: Et lux lucernae non lucebit tibi amplius . Et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat. Justitia habitat in futuro saeculo, quia tunc cuique fidelium pro modo sui certaminis reddetur corona justitiae, quod in hac vita nequaquam fieri potest, juxta illud Salomonis: Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: Justum et impium judicabit Deus, et tempus omni rei tunc erit . Et iterum: Vidi, inquit, calumnias quae sub sole geruntur, et lacrymas innocentium, et consolatorem neminem, nec posse resistere eorum violentiae cunctorum auxilio destitutos, et laudavi magis mortuos quam viventes . Ideo namque magis mortuos innocentes quam viventes laudavit, quia illi adhuc in certamine positi, isti autem perpetuae beatitudinis sunt mercede donati.
Abbreviated transcription (Latin):
dus iste consistit ignis aer aqua & terra. Quaecuncta ignis illemaximꝰ absum&e
lectam̃ cuncta intantũ consum& ut funditus non sint: sed duo intotũ consuma.
duo uero inmeliorẽ restitua faciem. Vnde insequentib: dicitur: Nouos uero cȩlos
tufundastidĩe & operamanuũ tuarũ st̃ cȩli Ipsi peribĩ tuaut᷑ ꝑmanes & om̃ia
sicut uestim̃tũ ueterescent &c sicut oꝑtoriũ mutabis ea &mutabuntur. Quaeergo
peribt̃: ueterescent . & siutabuntuti Constãt ꝓcerto quia consũpti ꝑignẽ marx
ab eunteigne. graciorẽ resumunt speciem. Paeterit enĩ sigurahuius mundi ñ subfen¬
cia Sicut & carnis nr̃ae non substancia perit sed figura inmutabitur: quando
qđ seminatur corpus animale. surgae corpus spĩtałe. Peigne aut᷑ & aqua. nihil
talelegimꝰ. Qumm pocius habemꝰ in apocalrpsi & mareiam non est. habem̃ in ꝓ¬

Expanded text:
ndus iste consistit: ignis, aer, aqua, et terra, quae cuncta ignis ille maximus absumet. ndus iste consistit: ignis, aer, aqua, et terra, quae cuncta ignis ille maximus absumet. Nec tamen cuncta in tantum consumet, ut funditus non sint, sed duo in tantum consumet, duo vero in meliorem restituet faciem. Unde in sequentibus dicitur: Novos vero coelos Ipsi peribunt, tu autem permanes, et omnia sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur . Quae ergo peribunt, veterascent, et mutabuntur, constat pro certo quia consumpta per ignem, mox, abeunte igne, gratiorem resument speciem. Praeteriit enim figura hujus mundi, non substantia, sicut et carnis nostrae non substantia perit, sed figura immutabitur, quando quod seminatur corpus animale, surget corpus spirituale . De igne autem et aqua nil tale legimus, quin potius habemus in Apocalypsi: Et mare jam non est . Habemus in p
Abbreviated transcription (Latin):
in ictuoculi corporib: beatise in mortalib ꝑmilleannoꝵ. spacia debeat inaera uł
interra finẽ expectare iudicui: & tunc demũ praeparatis ad integrũ sociis diuexpec¬
tatã audiresentenciã. Menite benedicti patris mei ꝑcipite regnũ: Aduenia autẽ
dilu uiotransierͣ. hoc est aerẽ hunc terraepximũ : quiigniꝑdendus est. Tantũ ut recte
solae luna & astrasunt posita transituros asseuerat. quomodo uult illã dñi senten¬
ciã intellegere quadicitur. Tunc sol obscurabit᷑: xluna ñ dabitlum suũ & stele
cadent decȩlo: Sienĩ locus srderũ transierit id est cȩlũ: quaracione potest dici inea¬
dẽ diedñi & sidera uł obscurari uł cadere. & ipsor siderũ loca quo ficatenentur inn
absumente transisse : Eleuero calore soluuntur. Quattuor sunt elem̃ta quib mi¬

Expanded text:
in ictu oculi corporibus beatis et immortalibus, per mille annorum spatia debeat in aere vel in ictu oculi corporibus beatis et immortalibus, per mille annorum spatia debeat in aere vel in terra finem exspectare judicii, et tunc demum, praeparatis ad integrum sociis, diu exoptatam audire sententiam: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Adveniet autem diluvio transierunt, hoc est aerem hunc terrae proximum, qui igni perdendus est, tantum ut rectesol et luna et astra sunt posita, transituros asseverat, quomodo vult illam Domini sententiam intelligere qua dicitur: Tunc sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo ? Si enim locus siderum transierit, id est, coelum, qua ratione potest dici in eadem die Domini, et sidera vel obscurari vel cadere, et ipsorum siderum locum in quo fixa tenentur, igne absumente, transisse? Elementa vero calore solventur. Quatuor sunt elementa, quibus mu
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus ipsius claritas reuelanda : quando ꝓmissa sc̃is sint p miareddenda. Vnde
& recte subiungit᷑. Non tardat dñs ꝓmissionẽ sed pacient̃ agit ꝓpt̃ uos nolens¬
Aliquẽ perire sed om̃s ad penitenciã reuerti. Quugit᷑ om̃ia nouit t̃eporano uissima &
antiqua : ñ tardat ꝓmissionẽ retribucionissuae : sed hanc utique in tẽpore quo
ante omĩa tẽpora futura praedestinauit ostenda. Id eoque ad huc: ut electoꝵ priuꝰ
martrrũ. quaediem uidicii & resurrectionis ocius aduenta resiciebant. audiert̃
longitudinis futurã quantae mille sunt anni: hoc ad causã refer̃ qđ necessit
eos quicũ peccatis aliquib: decorpore exeunt & tam̃ adelectoꝵ sortẽ praedestinati st̃.
tanto tẽpore ꝑ ignẽ purgari. & sic demũ remissis om̃ib: peccatis ad uitã uenire. Sedhiñ
uident quantȩ sit inpud sricia credere. qd tantus ꝑfectoꝵ & ustor coetus receptis

Expanded text:
adventus ipsius claritas revelanda, quando promissa sint sanctis praemia reddenda. Unde adventus ipsius claritas revelanda, quando promissa sint sanctis praemia reddenda. Unde et recte subjungitur: Non tardat Dominus promissionem suam, etc. Qui ergo omnetc. Qui ergo omnia novit tempora, novissima et antiqua, non tardat promissionem suam, sed hanc utique in tempore quod ante omnia tempora futura praedestinavit ostendit. Ideoque adhuc differt, ut electormartyrum qui diem judicii et resurrectionis ejus adventare sitiebant, audieruntlongitudinis futuram, quantae mille sunt anni, hoc ad causam referunt, quod necesse sit eos qui cum peccatis aliquibus de corpore exeunt, et tamen ad electorum sortem praedestinati sunt, tanto tempore per ignem purgari, et sic demum remissis omnibus peccatis ad vitam venire. Sed hi non vident quantae sit impudentiae credere quod tantus perfectorum et justorum coetus, receptis
Abbreviated transcription (Latin):
a & parua & magna : ȩqualit̃ ipse conspicit. Et quidẽ parus si hoc dedie iudicu¬
uell& tantũ intellegi qd̾ ueretante eã longitudinis quantȩ st̃ mille anninn: poterat
utique aꝑcius suã indicare fentenciã Nequeopus e& ad dereapud dnm q⁊ illedies
ultimꝰ tantȩ eẽ longitudinis &iã hominib: cunctis ubi ad ueniss& apparer&. Ideo
aut̃ haec apłs cõmemorat ut conuincat eos quos dicere praemiserat. Ubi est ꝓmissio
aut aduentus euis: Ostendens dnm̃ nequaquã oblitũ suaeꝓmissionis aut aduent̾
adiudicandũ uos & mortuus. Sed cũ ita unũ quẽ que diem scła nr̃i at̃ nasua memori¬
a cõputatur ut annoꝵ. illecituitꝰ : itamille annos ut uniuꝰ diei spaciũ sine labore
circũ spiciat : manifeste intellegendũ qđ ipsor quoque dierũ & annoꝵ om̃iũ finẽ
certissime nouerit. & absque ulla dubietate hoc quoque praenouent : quando

Expanded text:
a, et parva et magna, aequalita, et parva et magna, aequalitvellet tantum intelligi, quod vere tantae esset longitudinis quantae sunt mille anni nostri, poterat utique apertius suam indicare sententiam, neque opus esset addere, apud Dominum, quia ille dies ultimus si tantae esset longitudinis, etiam hominibus cunctis ubi advenisset appareret. Ideo autem haec Apostolus commemorat, ut convincat eos quos dicere praemiserat: Ubi est promissio aut adventus ejus? ostendens Dominum nequaquam oblitum suae promissionis aut adventus, ad judicandum vivos et mortuos. Sed cum ita unumquemque diem saeculi nostri aeterna sua memoria complectatur, ut annorum mille circuitus, ita mille annos ut unius diei spatium sine labore circumspiciat, manifeste intelligendum quod ipsorum quoque dierum et annorum omnium finem certissime noverit, et absque ulla dubietate hoc quoque praenoverit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
sicut milleanni. Sed unus inquit dies apud dnm̃ sicut milleanni. Quianimirũi
in cognicione di uinȩ uirtutis: & praeterita & futura & praesencia equalit᷑ prȩsen¬
cia constant. & quae longa nobis & quaebre uia uident᷑ tẽpoꝵ curriculũ: ȩ qualis
utiquesunt spacii apud conditorẽ tẽpoꝵ Iuxta illud psalmistȩ. um̃ millea nni anteoculos
tuos: sicut dies hestna quae pȩteriit. Et sicut custodia in nocte quȩ ꝓ nihilo habentur:
annieoꝵ. Sicut enĩ constat qui apsal mista mille annos non diei futuro iudicii sed die
hesterno quȩ precerut. anteo culos conditoris ad &quat: immoom̃s an nosnrõs. id est
secłi huius omnetẽpus : custodiae noctis unius que est quartapars noctis assimilat.
itabeatus p&rus unũ quẽ quediem scłi praesentis. milleanni. & mille annos unicui¬
que diei apud dnm equiperat: idest eiusdẽ mensurȩ asseuerat. Quia uidelic& om̃i¬

Expanded text:
sicut mille anni, sed: Unus, inquit, dies apud Dominum sicut mille anni. Quia nimirum sicut mille anni, sed: Unus, inquit, dies apud Dominum sicut mille anni. Quia nimirum in cognitione divinae virtutis, et praeterita, et futura, et praesentia aequaliter constant. Et quae longa nobis et quae brevia videntur temporum curricula, aequalis utique sunt spatii apud Conditorem temporum, juxta illud Psalmistae: Quoniam mille anni ante oculos tuos, sicut dies hesterna, quae praeteriit, et sicut custodia in nocte , quae pro nihilo habentur, anni eorum erunt. Sicut enim constat quia Psalmista mille annos non diei futuro judicii, sed diei hesterno qui praeteriit, ante oculos Conditoris adaequat, imo omnes annos nostros, id est saeculi hujus omne tempus custodiae noctis unius, quae est quarta pars noctis, assimilat, ita beatus Petrus quasi unumquemque diem saeculi praesentis mille annis et mille annos unicuique diei apud Dominum aequiparat, id est, ejusdem mensurae asseverat. Quia videlicet omni
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilẽ plerisque in locis ab eo quã prima acceperat faciemrecepit. Periert᷑ & cȩli
secundũ quantitatẽ aspacia aeris huiꝰ. Ex creuit enĩ aqua ut sc̃s̃ augustinꝰ ait. & totã
istã capacitatẽ ubi aues uolitant occupauit. Acsic. ut iqueceli periert̃ ꝓpinqͥ
terris. scđm qđ dicunt᷑ auescȩli. Sunt aut̃ inquit &celicȩloꝵ superiores infirmam̃¬
to. Sed utrũ & ipsiperituri sint ignian hi soli qui&iã diluiuoperiert̃. disceptacio
est aliquando scrupulosior interdoctor. Caeliaut̃ quinunc st̃ & terta : eodẽ uerbo
repositist̃. igniultimo ꝑdendos asseuerat. Unũ uerohoc non lateat uos Rem̃i quia¬
unus dies apud dnm sicut milleanni : & milleanni sicut unusdies. Quidã hanc¬
sentenciã ita intellegendã putant quasidies iudicii tantã habeat longitudiñ.
quantũ mille anno& spaciũ. Non considerantes qr nonait simplicit̃ erit unꝰ dies

Expanded text:
dissimilem plerisque in locis ab ea quam primo acceperat faciem recepit. Perierunt et coeli dissimilem plerisque in locis ab ea quam primo acceperat faciem recepit. Perierunt et coeli secundum quantitatem et spatia aeris hujus. « Excrevit enim aqua, ut sanctus Augustinus ait, et totam istam capacitatem ubi aves volitant occupavit. » Ac sic utique coeli perierunt propinqui terris, secundum quod dicuntur aves coeli. Sunt autem inquit et coeli coelorum superiores in firmamento, sed utrum et ipsi perituri sint igni, an hi soli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos. Coeli autem qui nunc sunt et terra, etc. Patet repositi sunt, igni ultimo perdendos asseverat. Unum vero hoc non lateat vosunus dies apud Dominum sicut mille anni et mille anni sicut unus dies. Non tasententiam ita intelligendam putant, quasi dies judicii tantam habeat longitudinem, quantam mille annorum spatium, non considerantes quia non ait simpliciter erit unus dies
Abbreviated transcription (Latin):
gacionẽ. unã & appareat arida. & factũ est sic. E andẽ ꝑaqu̾a consistit dĩ uerbo:
qr diumꝰ disposicione uenis aquarũ tota in trinsecus plenaest. Sicut corpus animan¬
ciũ uenis sanguinis redundare conspicimꝰ: neuidelica ariditate deficer& sia qua¬
rũ rigaciocessar&. Deniqueuidemꝰ aestatis feruore terras ad sũpto humoreflac¬
centes : & mox inpuluerẽ quẽ ꝓicit uentus eẽ conuersas. Alia edicio hab&: Cȩli
erant olim deaqua: & ꝑ aquã constituti. Significat aut̃ aerẽ istũ humidũ &tur¬
tũ est. Miluus incęlo cognouit tẽpussuũ. Perquae illetunc mundus aqua in un¬
datus periit. Perquae. ꝑ cȩlos & terrãdicit. quae prius nominauerat. Perhaet enĩ
ꝑdita. mundus quiinhis constiterat periit. Nã superiores mundipartes: diluu
mini me tangebat. Perut ergoterra : quia sub uersa & cõpertaaquis ñ solũ tan¬
to tẽpore insitũ sibi fructificandi statũ perdidit. sed &iãsicut supra dociumꝰ.

Expanded text:
una, et appareat arida; et factum est sic . Eadem per aquam consistit Dei verbo, quia divina dispensatione venis aquarum tota intrinsecus plena est, sicut corpus animantium venis sanguinis redundare conspicimus, ne videlicet ariditate deficeret, si aquarum irrigatio cessaret. Denique videmus aestatis fervore terras absumpto humore flacescentes, et mox in pulverem quem projicit ventus esse conversas. Alia Editio habet: Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti. Significat autem aerem istum humidum et turtum est: Milvus in coelo cognovit tempus suum . Per quae ille tunc mundus aqua inundatus periit. Per quae ille tunc, per coelos et terram dicit, quae prius nominaverat. Per haec enim perdita mundus qui in his constiterat periit. Nam superiores mundi partes diluvium minime tangebat. Periit ergo terra, quia submersa et cooperta aquis non solum tanto tempore insitum sibi fructificandi statum perdidit, sed etiam, sicut supra docuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
titur. undeleuigatus fuerat rursus oneratur. & qui ad missa plangunt. ꝓfecto
nequiciã dequamale saciatifuerant: & quaem̃tis intima deprimebat: confitendo
ꝓiciunt. Quãpost confessionẽ dũ repetunt: resumunt. Sus uero in uoluta broluti.
dũ lauat᷑. sordidior redditur. Et qui ad missũ plangit nectamen deserit. penȩ grauior¬
culpȩse subicit qui& ipsã quã flendo inpetrare potuit: ueniã contẽnit. Et quasi
inlictosa aqua semet ipsũ uoluit : quia dũfletib su is uitae mundiciã subtrakit:
antedĩ oculos sordidas ipsas &iã lacrimas facit. Ecrehanc uobis Rm̃i. secundã seri¬

Expanded text:
titur, unde levigatus fuerat, eo rursus oneratur. Et qui admissa plangunt, profecto titur, unde levigatus fuerat, eo rursus oneratur. Et qui admissa plangunt, profecto nequitiam, de qua male satiati fuerant, et quae mentis intima deprimebat, confitendo projiciunt; quam dum post confessionem repetunt, resumunt. Sus vero in volutabro luti dum lavatur, sordidior redditur. Et qui admissum plangit, nec tamen deserit, poenae graviori se subjicit, quia et ipsam quam flendo impetrare potuit, veniam contemnit, et quasi in lutosa aqua semetipsum voluit, quia dum fletibus suis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas etiam lacrymas facit. CAPUT III. Hanc e
Abbreviated transcription (Latin):
nouã impericiae factionẽ. Aperiunt enĩ quasi fontesscienciae : qr quã ñ habent
doctrinarũ ꝓ mittunt imbrẽ uelut nubes ꝓpheciae: ad quas ꝑueniat ueritas
dĩ. & turbinib ex agitant᷑ daemonũ at queuicior loquunt᷑ grandia : & totus eaꝵ¬
refugerint apeccatis: ad suũ reuertant᷑ errorẽ. & student luxuria ciboꝵ car¬
nis que deliciis. Quis enĩ ñlibent̃ audiat : manducemus &bibamus: & inat̃nũ
regnabimꝰ. Sapientes & prudentes prauos uocant eos quidulcesst̃ insermone
tabro luti. Verũ hoc eẽ ꝓuerbiũ dicit. Qua depro uerbus salomonis testimoniũ ad¬
sumit: quod ibi cũ exeposicionepositũ est. Sicut canis inquit qui reuertitur ad uomitũ
suũ: itastultus quiiterat stulticiasuã. Et addit. desuo. & suslota in uolutabroliti.
Canis ergo cũ uomit. ꝓfecto cibũ quipectus deprimebat ꝓicit. Sed cũ aduomitũ reuer¬

Expanded text:
novam imperitiae factionem? » Aperiunt enim quasi fontes scientiam, quia quem non habent novam imperitiae factionem? » Aperiunt enim quasi fontes scientiam, quia quem non habent doctrinarum promittunt imbrem, velut nubes prophetiae ad quas perveniat veritas Dei, et turbinibus exagitantur daemonum atque vitiorrefugerant a peccatis, ad suum 327 revertantur errorem; et suadent in luxuria, cibonisque deliciis. Quis enim non libenter audiat: Manducemus et bibamus, et in aeternum regnabimus ? Sapientes et prudentes pravos vocant eos qui dulces sunt in sermone. suum, etc. Verum hoc esse proverbium dicit, quia de Proverbiis Salomonis testimonium assumit, quod ibi cum expositione positum est: Sicut canis, inquit, qui revertitur ad vomitum suum, ita stultus qui iterat stultitiam suam . Et addidit de suo: Et sus lota in volutabro luti. Canis ergo cum vomit, profecto cibum qui pectus deprimebat projicit. Sed cum ad vomitum rever
Abbreviated transcription (Latin):
cione sunt positi : ñ quidẽ ea quãꝓ dño ipsipaciant᷑. sed in illa pocius: qua animod
infirmo ꝑuersis operũ suoꝵ exemplis: neadsalute ad surgere uł resipiscere
possint ob primit. Sed & nom̃ ipsius balaam: qui uanus populus siue praecipitans
eos int̾pretatur: talib conuenit. Quienĩ agnita ueritatis uiã sponte ipsidesert̃᷑
quidnisiuanus sunt populus: Quid nisi in prȩcipiciũ suos mittunt auditores ꝗ¬
bus nonsalutaria quae corrigant: sedquae illos delectent erronea praedicant.
caligo tenebrarũ reseruatur. Suꝑbia enĩ uanitatis loquentes. pellicent in deside¬
rus carnis iuxuriae eos quipaululũ effugiunt : qui inerrore conuersantur. liber¬
tatẽ illis ꝓmittentes : cũ ipsi serui sint corrupcionis. Hos uersiculossc̃s hieronimꝰ¬
in libro contra iuuinianũ ponens: itaexplanat. Nonne tibi uidet᷑ pincisse apłis

Expanded text:
tione sunt positi, non quidem ea qua pro Domino ipsi patiuntur, sed in illa potius qua animos tione sunt positi, non quidem ea qua pro Domino ipsi patiuntur, sed in illa potius qua animos infirmorum perversis operum suorum exemplis, ne ad salutem exsurgere vel resipiscere possint, opprimunt. Sed et nomen ipsius Balaam, qui vanus populus sive praecipitans eos interpretatur, talibus convenit. Qui enim agnitam veritatis viam sponte ipsi deserunt, quid nisi vanus sunt populus? quid nisi in praecipitium suos mittunt auditores, quibus non salutaria quae corrigant, sed quae illos delectent, erronea praedicant? cos uersus : Superbiam enim uanitatis loquentes pellicent in desideriis carnis luxuriae eos qui paululum effugiunt, qui in errore conuersantur, libertatem illis promittentes, cum ipsi serui sint corruptionis: a quo enimin libro contra Jovinianum ponens ita explanat: « Nonne tibi videtur pinxisse apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
detestetur insaniã. Illoꝵ distorta: & dõ contraria itinera: sanuiꝰ sapiendo
redarguat. Et qđ peius quia frequencius est: non nũ quã multicatholicoꝵ
intantũ mercedẽ amant iniquitatis: ut &iã docti ab indoctis: alaicis clerici me¬
rito lacerentur. Qui iure conparantur ꝓphetȩ. qui uerbis asinȩ contranaturã
loquentis corripit᷑: niec tamen a proposito prauiiti neris retrardatur. Quib: Mã
aptissime nom̃ congruit ciuitatis: dequabalaam uenisse ꝑ hibetur. Bosornãque
carneus siue in tribulacionedicitur. Neque enĩ aliimagis causa luxuriosis extitit
uerbũ ueritatis amorepecunia. uel desiderio tẽporaliũ adulterare. Quã quia
carnis seconcupicenciis mancipauerant. indigninimirũ apłica laude: quauera
fideles glorificans ait. Uos aut̃ fr̃s non estis incarne sed in spũ. Vnde & intribula¬

Expanded text:
detestentur insaniam, illorum distorta et Deo contraria itinera sanius sapiendo detestentur insaniam, illorum distorta et Deo contraria itinera sanius sapiendo redarguat. Et quod pejus, quia frequentius est, nonnunquam multi catholici in tantum mercedem amant iniquitatis, ut etiam docti ab indoctis, a laicis clerici merito lacerentur: qui jure comparantur prophetae, qui verbis asinae contra naturam loquentis corripitur, nec tamen a proposito pravi itineris retardatur. Quibus etiam aptissime nomen congruit civitatis de qua Balaam venisse perhibetur; Bosor namque carneus, sive in tribulatione dicitur. Neque alia magis causa luxuriosis existit verbum veritatis amore pecuniae vel desideriorum temporalium adulterare, quam quod carnis se concupiscentiae mancipaverunt, indigni nimirum apostolica laude, qua veros fideles glorificans ait: Vos autem, fratres, non estis in carne, sed in spiritu . Unde et in tribula
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ habere in noticiã : tradidit eosds inreꝓbũ sensũ: ut faciant quae non conue¬
niunt: Sed nos distinctionẽ quã inbeati papȩ gregoru opusculis inuenimꝰ: sed¬
quendã esse putauimꝰ. Pellicentes animas instabiles. Pe li ces appellarisolent
meretrices: sũpto uocabulo apollucione uel apellissuae formositate.: qualncau¬
tos inliciunt. Pellicent ergo animas instabiles. qui eas maledocendo erroneis uario
dogmatũ sectis. quasi constupraticiũ luxib subdunt. Secuti sunt uiã balaam exbo
sor qui mercedẽ iniquitatis amauit: corrupcionẽ uero habuit suaeuȩ saniae : sub¬
uigale mutũ in hominis uoce loquens: ꝓ hibuit prophetȩ insipienciã. Perũ que
hȩretici tastulta dogmata & exeeranda ꝓfert̃ sacram̃ta : ut &iã hebecũ sen¬
sus: ociãpaganoꝵ &r quiracione diuinȩ actionis omimodis carent. illorũ

Expanded text:
Deum habere in notitiam, tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveDeum habere in notitiam, tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Sed nos distinctionem quam in beati papae Gregorii opusculis invenimus, sequendam esse putavimus. Pellicientes animas instabiles. Pellices appellari solent meretrices, sumpto vocabulo a pollutione, vel a pellis suae formositate qua incautos illiciunt. Pelliciunt ergo animas instabiles, qui eas male docendo erroneis variorum dogmatum sectis quasi constuprantium luxibus subdunt. Secuti viam Balaam ex Bosor, qui mercedem iniquitatis amauit, correptionem uero habuit sue uesanie, subiugale mutum animal hominis uoce loquens prohibuit prophete insipientiam. Similiteexsecranda proferunt sacramenta, ut etiam hebetum sensus, et paganorum, et qui ratione divinae cognitionis omnimodis carent, illorum
Abbreviated transcription (Latin):
iux ta hoc qđ sarra dicebat. Post quã consenui e dominus meuꝰ uetulus est. uolup¬
tati operadabo. Volupta sergobona recte diei uocat᷑ : quascĩ quique delectant᷑
indño: Voluptas aut̃ mala noctis inqua reꝓbi. ad ꝑficienda opera tenebrarũ ꝑ¬
uersedelectantur. Beneergodicit᷑ de in iustis: qr uoluptate existimant dieidelici
cũ delicus inpurissimis uacent & execrandissimis. hastamen ipsioptimas & quasi
lucifluas iudicent. Quidã primũ huius uersiculi uerbũ: praȩcedenti uersui iunguid
ita legentes. Perripientes mercedẽ iniusticiae uoluptatẽ. Et exponunt ureta
illud apłi pauli. Tradidit illos ds̃ indesideria cordis eq in inmundicia: ut contu¬
melus adficiant corporasua insem& ipsis. x paulo post. Turpitudinẽ operantes¬
mercedẽ quã oportuit errorissui: in sem& ipsis recipientes. Et sicut non ꝓbauert̃

Expanded text:
juxta hoc quod Sara dicebat: Postquam senui et dominus meus vetulus est. volupjuxta hoc quod Sara dicebat: Postquam senui et dominus meus vetulus est. voluptati operam dabo ? Voluptas ergo bona recte diei vocatur, qua sancti quique delectantur in Domino. Voluptas autem mala noctis est, cum reprobi ad perficienda opera tenebrarum perverse delectantur. Bene ergo dicit de injustis quod voluptatem existiment diei, delicias cum deliciis impurissimis vacent et exsecrandissimis, has tamen ipsi optimas et quasi lucifluas judicent. Quidam primum hujus versiculi verbum praecedenti versui jungunt, ita legentes: Percipientes mercedem injustitiae voluptatem, et exponunt juxta illud apostoli Pauli: Tradidit illos Deus in desideria cordis eorum in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsissicut non probaverunt