comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi saluatoris iniunctio. ut creatorẽ
suum creatura cognoscat. cumq mag¬
nificare debeat. quatinus eiꝰ laudibus
semꝑ accrescat. Hoc schema dicitur
perifrasis. latine ꝑ circuitum. In aliis
quippe locis ꝑ orbem. & in aliis quat¬
tuor cardinib. hic autem ꝑ solis cursũ
quasi ꝑ quandam lineam declaratus
tes. uniuersas uult intelligi creaturas.
Gentes. terrena cuncta suscipiamus.
Celos. aduertamus uniuersa cȩlestia.
qm̃ supra om̃ia ꝓbatur excelsus. cui
ipsi quoq cȩli subiecti sunt. sicut in
alio psalino legitur: Exaltare super
celos ds. & suꝑ omnem terrã gła tua
Siue gentes carnales homines. cȩlos
uͦ spiritales debemꝰ accipere. ut supra
om̃s creaturas al ire: tissimꝰ sentiat᷑.
qui cunctarum rerum conditor esse
in altis habitat. Uenit ad scłam partĩ
in qua iam ipse laudes dominicas ex
factis eiꝰ letus exsoluit: dum quis dicit᷑.
nemo alius significatur: quam qui in
ꝓpria potentie suę maiestate glorietur.

Expanded text:
Domini, salutaris injunctio; ut Creatorem suum creatura cognoscat, eumque magnificare debeat, quatenus ejus laudibus semper accrescat. Hoc schema dicitur periphrasis, Latine per circuitum. In aliis quippe locis, per orbem, in aliis ex quatuor cardinibus, hic autem per solis cursum, quasi per quamdam lineam declaratus tes, universas vult intelligi creaturas. Gentes, terrena cuncta suscipiamus. Coelos, advertamus universa coelestia: quoniam super omnia probatur excelsus, cui ipsi quoque coeli subjecti sunt, sicut in alio psalmo legitur: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Sive gentes, carnales homines; coelos vero spirituales debemus accipere; ut super omnes creaturas Altissimus sentiatur, qui cunctarum rerum conditor esse in altis habitat? Venit ad secundam partem, in qua jam ipse laudes dominicas ex factis ejus laetus exsolvit. Dum quis dicitur, nemo alius significatur, quam qui tantum propria potentiae suae majestate glorietur.
Abbreviated transcription (Latin):
dam. eẽ. distantiam. Dñm laudat. qui
se ꝓbabili actione cominendat. Nomͣ
dñĩ idem laudat. qui uirtutes eiꝰ scã
laudem pueri crederent imperatam.
dicit & mͦ in hoc scło predicandum. &
in illa quoq ęternitate laudandum.
S ne uel hoc localiter possit intelligi.
subter dicit. quemadinodũ ubiq lau¬

Expanded text:
dam esse distantiam. Dominum laudat, qui dam esse distantiam. Dominum laudat, qui se probabili actione commendat: Nomen Domini idem laudat, qui virtutes ejus sanclaudem pueri crederent imperatam, dicit et modo in hoc saeculo praedicandum, et in illa quoque aeternitate laudandum. Sed ne vel hoc localiter possit intelligi, subter dicit quemadmodum ubique lau
Abbreviated transcription (Latin):
cce uerba tituli sui subsequens
psalinus exponit. Nam cum sit
alleliua laudate dũm. ita & ipse fecit
initium magister uerus. doctor egre¬
gius. cuiꝰ nescit sermo fallere. quia de
ueritatis fonte constat cmanare. Quid
enim dici potest certius. quam ubiͥ re
psalmi textum sub breuitate trans¬
currens. pͥma parte comionet deuotos
ut laudes dño iugiter exsoluant. & iii
toto orbe predicare ñ desinant. Sccła
parte. ipse facit qd̃ alios monet. ut ma¬
gister uerus. non tam uerbo quam do¬
cere uideatur exemplo.
cibꝰ & purissimis dari. quando & ipse
dñs puer uocatur. sicut est illud. Puer
natus est nobis. Istam siquidẽ etatem.
ꝓ innocentia sua a dño constat electam.
Dicit eium discipulis suis. Sinite ad me¬
paruulos uenire. talium ẽ enim reg¬
num cęloꝵ. Merito gͦ hos ꝓpħa cõmo¬
net laudes dño in debere cantare. qͥ¬
de corde puro ad eas uident᷑ accedere.
Non eim hic etas ẽ electa s puritas.
Respice quoq in hac repetitione quan¬

Expanded text:
cce verba tituli sui subsequens psalmus exponit, nam cum sit, Alleluia, laudate Dominum, ita et ipse fecit initium magister verus, doctor egregius, cujus nescit sermo fallere, quia de veritatis fonte constat emanare. Quid enim dici potest certius quam ubi rerupheta David psalmi textum sub brevitate transcurrens, prima parte commonet devotos, ut laudes Domino jugiter exsolvant, et in toto orbe praedicare non desinant. Secunda parte ipse facit quod alios monet, ut magister verus non tam verbo, quam docere videatur exemplo. cibus et purissimis dari, quando et ipse Dominus puer vocatur, sicut est illud: Puer natus est nobis . Istam siquidem aetatem pro innocentia 385 sua a Domino con stat electam; dicit enim discipulis suis: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum . Merito ergo hos propheta commonet laudes Domino debere cantare, qui corde puro ad eas videntur accedere. Non enim hic aetas est electa, sed puritas. Respice quoque in hac repetitione quam
Abbreviated transcription (Latin):
sens. malis absens. eẽ. dinoscitur. Quod
de tota trinitate intelligere ac credere sine
dubitatione debemus. Nam quod adiect
ex hoc nunc: istud scłm significat. de quo
dicit dñs: Eece ego uobiscum sum om̃ib
aieb usq ad consummationem scłi. Isq
in scłm illud dicit ubi iam scĩs pottnus¬
sima maiestate sui luminis apparebit
S cur prebeatur ista defensio conseques

Expanded text:
sens, malis absens esse dignoscitur. Quod sens, malis absens esse dignoscitur. Quod de tota Trinitate intelligere ac credere sine dubitatione debemus. Nam quod adjecit, ex hoc nunc, istud saeculum significat, de quo dicit Dominus: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Usque in saeculum, illud dicit, ubi jam sanctis potentissima majestate sui luminis apparebit. Sed cur praebeatur ista defensio consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
in medio constituta. quȩ celsis eacumini¬
bus uelud quedam area circumitur.
Hȩc forma dictionis grece dicitur tho¬
photesia. latine loci positio. Montes enĩ
suꝑ communem naturam magna alti¬
tudine preminere cernuntur. In malo
sunt positi. in diĩo confido qͦmͦ dicitis an¬
me meȩ transmigra in montes sicut pisi
In bono. suscipiant montes pacem ppło
tuo. & colles iusticiam: Siciit ⁊ hic monti
scõs uiros designãt. qui ierłm illam ꝙ¬
lestem quaq uersus in habitant. Nam
&: beatos iuros debuisses aduertere. sequi¬
tur & dñs in circuitu ppłi sui. Ille enim
ñ circuit. nisi quem sibi fidelem. eẽ. cog¬
noscit. Circuit enuim ad eternȩ defcrisio¬
nis auxilium. & tocius honoris cumulũ
conferendum. Adest enim ꝑ ineffabilẽ
naturam suam ubiq totus. onĩa pene¬
trans. cunctaq continens. nec more cra¬
turarum ut alibi sit. aliunde discendit.
Et cum tam᷑ om̃ia compleat. bonis pre¬

Expanded text:
in medio constituta, quae celsis cacuminiin medio constituta, quae celsis cacuminibus velut quaedam area circuitur. Haec forma dictionis Graece dicitur topothesia, Latine loci positio. Montes enim m utrique super communem naturam magna altitudine praeeminere cernuntur. In malo sunt positi: In Domino confido: quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer ? In bono: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Sicut et hic montes sanctos viros designant, qui Jerusalem illam coelestem quaquaversus inhabitant. Nam ut beatos viros debuisses advertere, sequitur, et Dominus in circuitu populi sui. Ille enim non circuit, nisi quem sibi fidelem esse cognoscit; circuit enim ad aeternae defensionis auxilium, et totius honoris cumulum conferendum. Adest enim per ineffabilem naturam suam ubique totus, omnia penetrans, cunctaque continens; nec more creaturarum, ut alibi sit aliunde discedit; et cum tamen omnia compleat, bonis prae
Abbreviated transcription (Latin):
quia supra posuit qui considunt. & pos¬
tea singulariter dixit nͨ commouebitur.
uidelicet ut nuinerosam xp̃iani ppłi os¬
tenderet unitatem. Addidit. qui habitat
in ierłm. Cum scianius ierłm aduersis
gentib funditus fuisse subuersam. eiꝰq
ciuies frequenter ductos. eẽ. captiuos. quẽ¬
admodũ hic habitatores eiꝰ dicit nullate¬
nus cominouendos.S hic quoq ierłm
çelestem patriam debemus aduertere.
quȩ significat uisionem pacis. de qua nul¬
lus potest ullomͦ commouert. qui meru¬
erit in eiꝰ soliditate constitui. Sic enim
nobis ueritas patet. & ratio absoluta con¬
stabit. si nomina huiusmodi ad congruã
significantiam transferamus. Montes
in circuitu eiꝰ & dñs in circuitu ppłi sui.
ex hoc nunc & usq in scłm. Sic forma
terrenȩ ierłm presenti uersu describitur
ut illa nobis cȩlestis patria potius indi¬
cetur. Est enim ierłm ista quamius &
ipsa in monte sit circuiniectis montib

Expanded text:
quia supra posuit, qui confidunt; et posquia supra posuit, qui confidunt; et postea singulariter dixit, non commovebitur; videlicet ut numerosam Christiani populi ostenderet unitatem. Addidit, qui habitat in Jerusalem. Cum sciamus Jerusalem a diversis gentibus funditus fuisse subversam, ejusque cives frequenter ductos esse captivos, quemadmodum hic habitatores ejus dicit nullatenus commovendos? Sed hic quoque Jerusalem, coelestem patriam debemus advertere, quae significat visionem pacis: de qua nullus potest ullo modo commoveri, qui meruerit in ejus soliditate constitui. Sic enim nobis veritas patet, et ratio absoluta constabit, si nomina hujusmodi ad congruam significantiam transferamus. Vers. 2. Montes in circuitu ejus: et Dominus in circuitu populi sui, ex hoc nunc et usque in saeculum. Sic forma terrenae Jerusalem praesenti versu describitur, ut illa nobis coelestis patria potius indicetur. Etenim Jerusalem ista, quamvis et ipsa in monte sit, circumjectis montibus,
Abbreviated transcription (Latin):
rectis ꝓsꝑitas. prauis uindicta ꝓueniant.
ui confidunt in dño sicut
mons syon non commouebitur
in ȩxernum. qui habitat in ierłi.¬
Generaliter cunctos alloquitur sermo
ligione constantes. & spem suam in dnͦi
defensione posuerint. sicut syon iheruso¬
lumȩ mons. ita firmissima soliditate con¬
sistit. S hic nominis est interpretatio
ꝑquirenda. Syon enim dicitur specula¬
tio. quȩ conuenit pastori diio uĩu xp̃o.
Non enim tantȩ maiestati insensatum
aliquid poterat comparari. nisi sub ali¬
qua significatione ꝓbabili quod in scrip¬
turis diuinis frequent᷑ inuenies. Nam
& alibi dictum est. Montes exultauert᷑
ut arietes. & colles sicut agni ouium: &
his similia. Dicit gͦ de homine qui con¬
sidit in dño nͦ commouendum. cẽ. uii
eternum sicut montem syon. cum ta¬
men & ipsum in fine mundi credamꝰ
inter cetera commutari. S ille son
significatione declaratur. Et considera

Expanded text:
rectis prosperitas pravis vindicta proveniat.rectis prosperitas pravis vindicta proveniat.Qui confidunt in Domino sicut mons Sion: non commovebitur in aeternum, qui habitat in JerusaGeneraliter cunctos alloquitur sermo ligione constantes, et spem suam in Domini defensione posuerint, sicut Sion, Jerosolymae mons, ita firmissima soliditate consistunt. Sed hic nominis est interpretatio perquirenda. Sion enim dicitur speculatio 439, quae convenit Pastori Domino Jesu Christo. Non enim tantae majestati insensatum aliquid poterat comparari, nisi sub aliqua significatione probabili, quod in Scripturis divinis frequenter invenies; nam et alibi dictum est: Montes exsultaverunt ut arietes, et colles velut agni ovium ; et his similia. Dicit ergo de homine, qui confidit in Domino, non commovendum esse in aeternum, sicut montem Sion; cum tame n et ipsum in fine mundi credamus inter caetera commutari. Sed ille Sion, significatione declaratur. Et considera
Abbreviated transcription (Latin):
ciens dñs infirmitatis humanȩ
labilem gressum. iter illud uirtutum
quibusdã gradib fabricauit. ut securiꝰ
ad ardua tenderet desiderium nr̃m.
cum uestigia poneretur in plano.Sic
enim calcamus dorsa graduum. ut in¬
equalem patiamur ascensum.S quam¬
uis scala ista salutaris competenti reme¬
dio uideatur. eẽ. constructa. nulla tam᷑
firmitate consistimus. nisi illic dnĩ regi¬
mine teneamur. quȩ tamen ascensio fit¬
mente nͨ corpore. Nam in uno magis
loco sedentes. & cellulȩ situ retrusi effica¬
tius istos gradus ascendimus. quam si
ꝑ hominum ora uolitemus. Et ido cla¬
mat ꝓpħa nobis. eẽ. in dño confidendũ.
ne laboremus incassum. Duusio.
qui ꝑfectus habetur in disciplina
numeroꝵ. ppłm fidelem prima comino¬
nitione confirmat. dicens nullatenus
commouert posse. qui confidentiam suã
in dĩi uirtute posuerunt. reddens causã
quare peccatores supra sortem iustoꝵ ñ
ꝑmittat exerceri. Sccdo deprecatur. ut

Expanded text:
ciens Dominus infirmitatis humanae labilem gressum, iter istud virtutum quibusdam gradibus fabricavit, ut securius ad ardua tenderet desiderium nostrum, cum vestigium poneretur in plano. Sic enim calcamus dorsa graduum, ut inaequalem non patiamur ascensum. Sed quamvis scala ista salutaris competenti remedio videatur esse constructa, nulla tamen firmitate consistimus, nisi illic Domini regimine teneamur mente, non corpore. Nam in uno magis loco sedentes, et cellulae situ retrusi, efficacius istos gradus ascendimus, quam si per hominum ora volitemus; et ideo clamat propheta nobis esse in Domino confidendum, ne laboremus incassum. Divisio qui perfectus habetur in disciplina numerorum, populum fidelem prima commonitione confirmat, dicens nullatenus commoveri posse, qui confidentiam suam in Domini virtute posuerunt; reddens causam, quare peccatores supra sortem justorum non permittat excrescere. Sec undo deprecatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
matus est. ut & pͣterita mala ꝓpħa re¬
coseret. & in om̃ib diceret dnm̃ prestitisse.
Ipse eium ad meliora parat ascensum. qui
simi in preteritis affuisse disi cognoscit auxi¬
lium. Uitra enim non potuisset ascrndere.
si quid de se presumere uoluisset. Quaꝓpt̃
salutarem regulam complectamur toto
mientis afecłu. ut ipse nobis conccelat graid
istos ascendere. qui nos magnalia sua fecit

Expanded text:
matus est, ut et praeterita mala propheta rematus est, ut et praeterita mala propheta recoleret, et in omnibus diceret Dominum praestitisse. Ipse enim ad meliora parat ascensum, qui sibi in praeteritis adfuisse Domini cognoscit auxilium. Ultra enim non potuisset ascendere, si 440 quid de se praesumere voluisset. Quapropter salutarem regulam complectamur toto mentis affectu, ut ipse nobis concedat gradus istos ascendere, qui nos magnalia sua fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbantur. His gͥ optat ꝓpħa bonum fieri.
tem. pax suꝑ isrł. Sicut bonis & rectis cor¬
de benc ficri postulauit. ita nunc declinan¬
tes ad obligationem dicit posse ꝑduci. Pul¬
chre autem diffinita est oꝑa unquitatis.
obligatio scilicet. quȩ nos uinculis prauita¬
tis innectit. ut. ceͦ. liberi nequeamus. cum
talib laqueis tantisq constringimur. Et
nota quod dicit declinantes. id est iussa diii
ñ sequentes. Pari eium sententia pereunt.
qui & declinare iussa principis: & oꝑari
malitiam uelle contendunt. Adicitur cer¬
ta ꝓmissio. Par suꝑ isrł. Uerum post istam
pacem om̃ia ꝓmituntur exunia. quȩ uni¬
uersum intellectum superant. quȩ om̃ia
uota transcendunt. Et ut breuit᷑ cuncta
claudamꝰ. hec parx ipse saluator ẽ añs. Sed
istam pacem onũmodis ñ habebunt. qui
cum unitate litigint. & catholico ppło ꝓ¬
bantur aduersi. Conclusio.
onsideremus quam bene gradꝰ iste fir¬

Expanded text:
probantur. His igitur optat propheta bonum fieri, probantur. His igitur optat propheta bonum fieri, tem: pax super Israel. Sicut bonis et rectis corde bene fieri postulavit, ita nunc declinantes ad obligationem dicit posse perduci. Pulchre autem definita est opera iniquitatis, obligatio scilicet quae nos vinculis pravitatis innectit; ut esse liberi nequeamus, cum talibus laqueis tantisque constringimur. Et nota quod dicit declinantes, id est jussa Domini non sequentes. Pari enim sententia pereunt, qui et declinare jussa principis, et operari malitiam velle contendunt. Adjicitur certa promissio, pax super Israel. Verum ista pace omnia promittuntur eximia, quae universum intellectum superant, quae omnia vota transcendunt; et ut breviter multa claudamus, haec pax ipse Salvator est Dominus. Sed istam pacem omnimodis non habebunt, qui cum unitate litigant, et catholico populo probantur adversi. Conclusio psalmi. Consideremus quam bene gradus iste fir
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ derelinquet. significat qmͦ & si ad tempꝰ
temptatio ꝑmittitur. nͨ tamen libera iN
sua potestate deseritur. cui potius finis
to ppło & fidĩ firmitate solidato. uenit ad
sccłam partem. in qua breuit᷑ dnm̃ depreca¬
tur. quod scit eum. cẽ. facturum. ut bonis
bona. malis digna restituat. Boni autem
sunt homines. cum gr̃a diuina preuenti
ceperint desiderare & implere quȩ iussa st̃.
Legimus enim. nemo bonus. nisi solus ds.
S utrumq uerum. utrũq ꝑfectum est.
Nam si nr̃is uirib relinquimur. mali
sine dubio comꝓbamur. Si diuina miscđia
suffragante respicimur. donec obedientes
sumus. boni utiq repperimur. Sequitur
& rectis corde. Recti corde sunt. qͥ dnm̃
sequuntur. qui nͦ preire contendunt. ut
petro apło dictum est humana sapientia.
redi retro satanas. Illum enim qui prece¬
dere uolunt. errare nͨ desinunt. Qui sub¬
sequi desiderant. recti corde sine dubio cõ¬

Expanded text:
non derelinquet, significat quoniam, etsi ad tempus non derelinquet, significat quoniam, etsi ad tempus tentatio permittatur, non tamen libera in sua potestate deseritur, cui potius finis to populo et fidei firmitate solidato, venit ad secundam partem, in qua breviter Dominum deprecatur, quod scit eum esse facturum; ut bonis bona, malis digna restituat. Boni autem sunt homines, cum gratia divina praeventi, coeperint desiderare et implere quae jussa sunt. Legimus enim: Nemo bonus, nisi solus Deus . Sed utrumque verum, utrumque perfectum est. Nam si nostris viribus relinquimur, mali sine dubio comprobamur; si divina misericordia suffragante respicimur, donec obedientes sumus, boni utique reperimur. Sequitur, et rectis corde. Rectis corde sunt qui Dominum sequuntur, non praeire contendunt, ut Petro apostolo dictum est humana sapienti: Redi retro, Satanas . Illi enim qui praecedere volunt, errare non desinunt; qui subsequi desiderant, rectis corde sine dubio com
Abbreviated transcription (Latin):
Sic cnim in bono dictum est de ipso dño
siluatore: Uirgam uirtutis tuȩ emittet
añs ex syon. & dominaberis in medio ini¬
micoꝵ tuoꝵ. Accepit etiam moyses uirgã.
de qua miracula numerosa faciebat. Dat᷑
siquidẽ & illis in malo. qui semꝑ fideles
studio prauitatis affligunt. Nam & ꝑsecu¬
tores sunt uirga martyrib: item & ira¬
cundi dqi famulis suis ut fuit pharao.
nabugodonosor. & ceteri qui asprrima
dominatione regnarunt. S hanc iniquã
potestatem nͨ ꝑmittit dĩs diutina liber¬
tate grassari. ut intelligant fideles ad paci¬
entię suȩ ꝓbationem hoc suꝑbis breuissimo
tempore fusse concessum. Poterant eniꝰ
serui dĩ animos suos ad iniquitates forsitan
extendere. si ꝑsecutionem crederent longis
temporib ꝑmanere. Sors uͦ iustorum eꝰ
hereditas dñi. id est religio xp̃iana. supra
quam ñ sinit diutius crudeles tyrannos
insurgere. ne possint eccłiam dñi longis¬
sima ꝑsecutione conterere. Hicendo enim

Expanded text:
no Salvatore: Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion ; et dominaberis in medio inimicorum tuorum . Accepit etiam Moyses virgam, de qua miracula numerosa faciebat. Datur siquidem et illis in malo, qui semper fideles studio pravitatis affligunt; nam et persecutores sunt virga martyribus; item et iracundi domini famulis suis, ut fuit Pharao, Nabuchodonozor, et caeteri qui asperrima dominatione regnarunt. Sed hanc iniquam potestatem non permittit Dominus diutina libertate grassari; ut intelligant fideles ad patientiae suae probationem hoc superbis brevissimo tempore fuisse concessum. Poterant enim servi Dei animos suos ad iniquitates forsitan extendere, si persecutionem crederent longis temporibus permanere. Sors vero justorum est haereditas Domini, id est religio Christiana, supra quam non sinit diutius crudeles tyrannos insurgere, ne possint Ecclesiam Domini longissima persecutione conterere. Dicendo enim,
Abbreviated transcription (Latin):
nib martyrum aut de tribulatione pe¬
nitentium. aut de lamentatione fideliũ.
aut de antrxp̃i abominanda elatione narꝰ¬
ratur. s reliqui septem in magnuꝰ myste¬
rium diuinis preconiis aptati. celesti leti¬
ciȩ uidentur. eẽ. plenissimi. Nunc ad lau¬
des dnͦ repulsis nubibꝰ peccatoꝵ. serenis
mentibꝰ accedamus. Expł p̾s centesi

Expanded text:
nibus martyrum, aut de tribulatione poenibus martyrum, aut de tribulatione poenitentium, aut de lamentatione fidelium, aut de Antichristi abominanda elatione narratur; sed reliqui septem in magnum mysterium divinis praeconiis aptati, coelesti laetitia videntur esse plenissimi. Nunc ad laudes Domini repulsis nubibus peccatorum, serenis mentibus accedamus. PSALMUS CXLI
Abbreviated transcription (Latin):
dũm habent xp̃m. qui & eiꝰ serui spe¬
cialit᷑ nuncupantur. Aadidit quoq
ds eiꝰ. id ẽ quib ꝓpicus. eẽ. dignatur.
Sepe cnim sic legimus a fidelib dictũ
integre dicimur. ille dñs nrͣ ueraciter
nuincupatur. Sic paucis uerbis beati
ppłi diffinitio plenissima ueritate com
fecta. Nam licet ꝑ istum scm̃ uirum
multa dñs religionis suȩ sacramenta
monstrauerit. hoc tam᷑ euident̾ ad pug¬
nas eccłiȩ declarandas. quas spiritaliter
patitur. ꝓbatur effectum. ut pastorali
petra suꝑb caderet. cum se uiriũ suaꝵ
presumptione iactaret. Quaꝓpt̃ exem¬
plar istud tocius fidi grauidum huius¬
modi debemius accipere. Golias. ad dia¬
bolum ꝑtineat cum ministris. dauid.
soliditare superasse. Illud quoq magno¬
pere contuendum est. quod post tot pll¬
morum longissimam seriem hic mul¬
danarum rerum quasi quidam term¬
nus uidetur appositus. Neq enim post
hunc aliquid aut de eccłie ꝑsecutorib.
aut de amaritudine scłi. aut de pasio¬

Expanded text:
 ejus servi specialiter nuncupantur. Addidit quoque, Deus ejus, id est quibus propitius esse dignatur. Saepe enim sic legimus a fidelibus dictumintegre dicimur, ille Dominus noster veraciter nuncupatur. Sic paucis verbis beati populi definitio plenissima veritate compfecta. Nam licet per istum sanctum virum multa Dominus religionis suae sacramenta monstraverit, hoc tamen evidenter ad pugnas Ecclesiae declarandas, quas spiritualiter patitur, probatur effectum; ut pastorali petra superbus caderet, cum se virium suarum praesumptione jactaret. Quapropter exemplar istud totius fidei gravidum hujusmodi debemus accipere. Golias ad diabolum pertineat cum ministris, David asoliditate superasse. Illud quoque magnopere contuendum est, quod post tot psalmorum longissimam seriem, hic mundanarum rerum quasi quidam terminus videtur appositus. Neque enim post hunc aliquid aut de Ecclesiae persecutionibus, aut de amaritudine saeculi, aut de passio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatur continere sententias. una ẽ eoꝵ
qui sibi uidentur felices. altera uere
beatoꝵ. Ait enim. Beatum dixerunt
ppłm cui hec sunt. scilicet suꝑiora quȩ
dicta sunt. Sestlicsicant. qui ueritatis
discipuli nͨ fuerunt. mundi diuitias p̾fe¬
runt. & celestia regna contempnunt. bea¬
titudinem putantes aut oues fetosas as¬
picere. aut boues crassissimos possidere.
Audite male ꝑsuasi. audite dementes. in
sinistra poni. quȩ putatis. eẽ. magnifica.
Sic enim de sapientia legitur. In dextera
eius anni uitȩ. in sinistra eiꝰ diuitiȩ &
głȩ. Audiamus nunc quid dicat de tur¬
ba fidelium. Beatus ppłs cuius est dñs
d̾s eiꝰ Post illam irrisionem quȩ de scele¬
ratis facta est. uenit ad penetralia sapien¬
tiȩ. hoc est ad uocem ipsam sciͦssimȩ ueri¬
tatis. Definit enim ueraciter qui sit beat
ppłs. scilicet cuiꝰ est dñs ds eiꝰ. Dicendo
cuius est dñs ds. scõs uiros significat. &

Expanded text:
probatur continere sententias. Una est eorum probatur continere sententias. Una est eorum qui sibi videntur felices, altera vero beatorum. Ait enim: Beatum dixerunt populum cui haec sunt; scilicet superiora quae dicta sunt. Sic judicant qui veritatis discipuli non fuerunt, mundi divitias praeferunt, et coelestia regna contemnunt: beatitudinem putantes, aut oves fetosas aspicere, aut boves crassissimos possidere. Audite, male persuasi; audite, dementes, in sinistra poni quae putatis esse magnifica. Sic enim de sapientia legitur: In dextera ejus anni vitae; in sinistra ejus divitiae et gloria . Audiamus nunc quid dicatur de turba fidelium: Beatus populus cujus est Dominus Deus ejus. Post illam irrisionem quae de sceleratis facta est, venit ad penetralia sapientiae, hoc est ad vocem ipsam sanctissimae veritatis. Definit enim veraciter qui sit beatus populus; scilicet, cujus est Dominus Deus ejus. Dicendo, cujus est Dominus, sanctos viros significat, et
Abbreviated transcription (Latin):
bore macri s deliciosa societate pinguis¬
simi sunt. s ipsi ueritate tenues atq ie¬
uni. eẽ. monstrantur. Sequit᷑. Non est
riuna maceriȩ. Adhuc felicitas describi¬
tur impioꝵ. quȩ tam̃ in reb transitori.¬
is esse auncitur. Maceria ẽ paries ex
sola compositione saxorum. qui aut
uineas claudit. aut ortorum culta
cominunit. Quappt᷑ eoꝵ cominemo¬
ratur tanta ꝓsꝑitas. ut nec ipsa ruant
quȩ in aliqua utilitate uidentur erecta.
Subicitur. Neq transitus neq clamor
in plateis eoꝵ. Hoc quoq uult ad sȩculi
istus felicia ꝑtinere. ut quando se patres
familias cupiunt reficere ꝑ quietem.
nͨ sit transitus ꝑ domos eoꝵ. aut clamor
oriatur turbidꝰ in plateis. ne sompnus
eoꝵ importuna loquacitate rumpatur.
s silentium sit. cum uolunt quiescere.
occursus comieantib salutare dum¬
precipiunt. Quȩ figura dicitur climax.
quando dictio gradatim ad suꝑiora

Expanded text:
bore macri, sed deliciosa otiositate pinguisbore macri, sed deliciosa otiositate pinguissimi sunt: sed ipsi veritate tenues atque jejuni esse monstrantur. Sequitur, Non est ruina maceriae. Adhuc felicitas describitur impiorum, quae tamen in rebus transitoriis esse convincitur. Maceries est paries ex sola compositione saxorum, qui aut vineas claudit, aut hortorum culta communit. Quapropter eorum commemoratur tanta prosperitas, ut nec ipsa ruant, quae in aliquam utilitatem videntur erecta. Subjicitur, neque transitus, neque clamor in plateis eorum. Hoc quoque vult ad saeculi istius felicia pertinere; ut quando se patres familias cupiunt reficere per quietem, non sit transitus per domos eorum, aut clamor oriatur turbidus in plateis: ne somnus eorum importuna loquacitate rumpatur, sed silentium sit cum volunt quiescere, occursus cum se amicos salutare praecipiunt. Quae figura dicitur climax quando dictio gradatim ad superior
Abbreviated transcription (Latin):
si auctoritate conuincas. ad interpretatio¬
num nequitias transferunt᷑. cum inde
quoq fuerint dño uiuante suꝑati. ad
sophistarum se uersutias calumpnuasq
conuertunt. uagi. instabiles. quia radi¬
ces nequeunt habere ueritatis: sic meri¬
tis. asperib odorib comparata sunt.
quȩ simplicium corda fetido sermone
litteram congruenter accipimus. quia
ꝓpositum ꝓpħe est tales ostendere. caduca
tantum & temporalia possidere. Hii fe¬
tosũ uidentur habere peculium. dum
ipsi fide steriles. cẽ. doceantur. Habun¬
dans quippe ab unda dictus est. quasi
redundans. Ipsa quoq pecora quȩ habe¬
re cernuntur. nͨ dicit eos in ingressib
s in egressibꝰ possidere. quia totum ab
eis egreditur. quando ipsi quoq peritu¬
ri esse monstrantur. B oues eoꝵ crassȩ.¬
ñ est runa maceriȩ neq transitus. neq
clamor in plateis eoꝵ. Hic affluens facul¬
tas ostenditur. quoꝵ boues nͨ assiduo la¬

Expanded text:
si auctoritate convincas, ad interpretatiosi auctoritate convincas, ad interpretationum nequitias transferuntur. Cum inde 486 quoque fuerint Domino juvante superati, ad sophistarum se versutias calumniasque convertunt, vagi, instabiles, quia radicem nequeunt habere veritatis. Sic merito asperis odoribus comparata sunt, quae simplicium corda fetido sermone litteram congruenter accipimus: quia propositum prophetae est tales ostendere, caduca tantum et temporalia possidere. Hi fetosum videntur habere peculium, dum ipsi fide steriles esse doceantur. Abundans quippe dictus est, redundans. Ipsa quoque pecora, quae habere cernuntur, non dixit eos in ingressibus, sed in egressibus possidere: quia totum ab eis egreditur, quando ipsi quoque perituri esse monstrantur. H PulchreNon est ruina maceriae, neque transitus, neque clamor in plateis eorum. Hic affluens facultas ostenditur, quorum boves non assiduo la
Abbreviated transcription (Latin):
onem nͣ habent rectam. altare his sacra¬
pli. Consideremus quam subtilit᷑̾ & fre¬
quenter a catholicis segregauit hereticos.
In pruna comparatione altare his abstu¬
lit. nunc in scda filias introducit. quas
in memorato psalmo catholicȩ ñ dedit
eccłiȩ. primũ quod sexus iste frequenter
uariis ac fluxis cogitationib datur. qr
constantiȩ ñ habet iures. cum frequent̃
in diuersa uota traducitur. Deinde dicit
eas n naturaliter pulchras. s hominũ
uoluntate compositas. Tercio. cogitationes
uel predicationes eoꝵ quas feminȩ cõpa¬
rauerat ñ dicit habere ueram eccł̃iam.
s similitudinem templi. Similitudo
quippe ñ habet ueritatem. s alicuiꝰ sub¬
sistentis rei portat imaginem. Prõp
illud. Promptuaria. quȩ cellaria uulgꝰ
appellat. hereticorũ corda significant.
ubi diuersarum rerũ species epulȩq
repositȩ sunt. Ista quantum copiose far¬
cita sunt. tantum diuersas eructuatio

Expanded text:
onem non habent rectam, altare eis sacraonem non habent rectam, altare eis sacrapli. Consideremus quam subtiliter et frequenter a catholicis segregavit haereticos. In prima comparatione altare eis abstulit, nunc in secunda filias introducit, quas in memorato psalmo catholicae non dedit Ecclesiae. Primum quod sexus iste frequenter variis ac fluxis cogitationibus datur: quia constantiae non habet vires, cum frequenter in diversa vota traducitur. Deinde dicit eas non naturaliter pulchras, sed hominum voluntate compositas. Tertio cogitationes vel praedicationes eorum, quas feminis comparaverat, non dicit habere veram Ecclesiam, sed similitudinem templi. Similitudo quippe non habet veritatem, sed alicujus subsistentis rei portat imaginem. Vers.  ex hoc in illud. Promptuaria quae cellaria vulgus appellat, haereticorum corda significant, ubi diversarum rerum species epulaeque repositae sunt. Ista quantum copiose farcita sunt, tantum diversas eructatione
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ os locutum est uanitatem. & dextera
coꝵ dextera iniquitatis. Hunc uersum¬
repetit: ut detestabiliores iniquos homi¬
nes reddat ipsa geminatio. Quoꝵ filii¬
sicut nouellȩ plantationes stabiltti a uiuen¬
uite sua. Primis uersib de malis disputais
impioꝵ . eos detestabiles reddit. nunc etiã
bona ipsoꝵ quȩ uidentur accusat. ut
ubiq dedecus habeant. cum & ipsa gła
ipsoꝵ abhominata respuitur. Filios eoꝵ
dicit. qui praui dognatis p̾dicatione ge¬
nerantur. isti nouellis plantationib exe¬
quantur. quia nulla a patrib tradita
predicatione iuguerunt. s exquisitis no¬
uellis errorib pullularunt. male stabi¬
liti pessima radice defiguntur. Non enĩ
auctoritate firmati sunt. s uoluntaria
ꝑuersitate nouitatis a sc̃e eccłiȩ unitate
discreti sunt. Et uituendum est quod
in centesimo iugesimo septimo psalmo
dedet it fidelib hanc similitudinem. s
ibi filios scõꝵ circa mensam dicit dnĩ
constitutos hic iure. quia communicati¬

Expanded text:
est vanitatem: Et dextera eorum dextera iniquitatis. C Hunc versumrepetit, ut detestabiliores iniquos homines reddat ipsa geminatio: et maxisicut novellae plantationes, stabilitae a juventute sua. Primis versibus de malis disputans impiorum, eos detestabiles reddit: nunc etiam bona ipsorum quae videntur, accusat; ut ubique dedecus habeant, cum et ipsa gloria ipsorum abominata respuitur. Filios eorum dicit, qui pravi dogmatis praedicatione generantur. Isti novellis plantationibus exaequantur, quia nulla a Patribus tradita praedicatione viguerunt, sed exquisitis novellis erroribus pullularunt, male stabiliti pessima radice defiguntur. Non enim auctoritate firmati sunt; sed voluntaria perversitate novitatis, a sanctae Ecclesiae unitate discreti sunt. Et intuendum est quod in centesimo vicesimo septimo psalmo dederit fidelibus hanc similitudinem; sed ibi filios sanctorum circa mensam dicit Domini constitutos, hic vero quia communicati
Abbreviated transcription (Latin):
ad scãm trinitatem n̾nulli estimant
esse referendum. Et in exodo. Hic digi¬
ligere uoluerunt. Item ibi. Accepit au¬
tem moyses duas tabulas scriptas digito
đi. Et cetera quȩ in hunc modum rep¬
peries. eẽ. uariata. Siue idem significat
digitos meos ad bellum. quod manus
meas ad prȩlium. Quȩ figura grece dici¬
tur epimone. latine repeticio crebra sen¬
tentiȩ. Quod & nos quoq benedicimus.

Expanded text:
ad sanctam Trinitatem nonnulli aestimant ad sanctam Trinitatem nonnulli aestimant esse referendum. Et in Exodo: Hic digiligere voluerunt. Item ibi: Accepit autem Moyses duas tabulas scriptas digito Dei ; et caetera quae in hunc modum reperies esse variata. Sive idem significat, digitos meos ad bellum, quod, manus meas ad praelium. Quae figura dicitur epimone. Latine repetitio crebra sententiae. Quod et nos
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓpriȩ p̾sumptionis elatione iactauit.
s dñi uirtutib totum applicans laudes
eius deuota exultatione concelebrat. Nã
quȩ sit causa benedictionis adiecit. Qui
docet manꝰ meas ad prȩlium. Docentu̾r
manꝰ eius ad prelium. quando sic opor¬
tune omia fecit. ut desiderate uictoriȩ
consequeretur effectus. Non enim exerci¬
tio armoꝵ aut aliqua prelusione constat
imbutum.s hosti suo subito apparuit
egregius. qͥ etiam in domo patris sui
pridem uidebatur. eẽ. despectus. Sequit᷑.
& digitos meos ad bellum. Sicut superiꝰ
manus oꝑationem. ita & hic digitos salu¬
taria consilia possumus fortassis adu̾tere.
quȩ de corde nr̃o uelut quidam radii ꝓsi¬
liunt. dum aliqua subtilitate causas neces¬
sarias obtinere contendunt. Est enim
illud nomen multarum significationũ.
s ꝓ locoꝵ diuersitate accipiendum esse
cognoscitur. ut illud salomonis. Qui
appendit trib digitis molem terrȩ. qd̾¬

Expanded text:
se propriae praesumptionis elatione jactavit; se propriae praesumptionis elatione jactavit; sed Domini virtutibus totum applicans, laudes ejus devota exsultatione concelebrat. Nam quae sit causa benedictionis adjecit: Qui docet manus meas ad praelium. Docuit manus ejus ad praelium, quando sic opportune omnia fecit, ut desideratae victoriae consequeretur effectus. Non enim exercitio armorum aut aliqua praelusione constat imbutum; sed hosti suo subito apparuit egregius, qui etiam in domo patris sui pridem videbatur esse despectus. Sequitur, et digitos meos ad bellum. Sicut superius manus operationem, ita et hic 484 digitos salutaria consilia possumus fortassis advertere, quae de corde nostro velut quidam radii prosiliunt, dum aliqua subtilitate causas necessarias obtinere contendunt. Est enim istud nomen multarum significationum, sed pro locorum diversitate accipiendum esse cognoscitur, ut est illud Isaiae: Qui appendit tribus digitis molem terrae
Abbreviated transcription (Latin):
hunc psalmum quartũ. cẽ. eoꝵ qui per
actus dauid significant dñi futura myste¬
ria. ut & ciugłici calculi honore sacrati
ꝑ totum mundum reuerendi atq mira¬
biles redderentur. Duusio psalmi.
ost interfectionem goliȩ. quam
mystica diximus oꝑatione comple
ꝑacti belli discrimine se fuisse liberatũ.
dep̾cans ut cito dĩi declaretur aduentus.
ꝑ quem diabolus uictus ẽ. & quasi spiri¬
talis belli quod golias figuralit̾ gessit: ẽ
secuta ꝓfectio. Tunc enim fideles sunt ã
magno discrimine liberati. Scła in nouo
& ueteri testamento ꝓpła dño se psallere
comꝓmittit. liberatus a pessimis inimi¬
cis. qui beatitudinem suam in scłi istius
felicitate posuerunt:. Beatos autem illos
tantum diffiniens. quoꝵ ẽ dñs d̾s eoꝵ.¬
ꝑ iiedictus dñs d̾s m̃s qui docet
manus meas ad prȩlium. & digi¬
tos meos ad bellum. Uir hostis
seuissimi & suꝑator immanium uicioꝵ.
post triumphum patratũ. quando max¬
ime insolens peccat humanitas. nulla

Expanded text:
hunc psalmum quartum esse eorum qui per actus David significant Domini futura mysteria; ut evangelici calculi honore sacrati, per totum mundum reverendi atque mirabiles redderentur. Divisio psalmi. Post interfectionem Goliae quam mystica diximus operatione complet agit, peracti belli discrimine se fuisse liberatum: deprecans ut cito Domini declaretur adventus, per quem diabolus victus est, et quasi spiritualis belli quod Golias figuraliter gessit, est secuta perfectio: tunc enim fideles sunt a magno discrimine liberati. Secunda in Novo et Veteri Testamento propheta Domini se psallere compromittit, liberatus a pessimis inimicis, qui beatitudinem suam in saeculi istius felicitate posuerunt; beatos autem illos tantum definiens quorum est Dominus Deus eonus Deus meus, qui docet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum. Victor hostis saevissimi, et superator immanium vitiorum, post triumphum patratum, quando maxime insolens peccat humanitas, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias dicit. Propt᷑ hoc ecce dñs inducit
suꝑ uos aquam fluuii ualidam & multã.
regem assirioꝵ. S a quo ppło se petiuerit
liberari. subiecit dicens. De manu filioꝵ
alienoꝵ. id ẽ de potestate eoꝵ qui fidelib
parcere nesciunt. qmͣ aduerso patre
nascuntur. S quamuis hoc hystorice de
allophilis dicere uideatur. tamen melius
intelligitur dns. qui diabolo patre gene¬
rantur. De quib in enugło dictum est.
Uos a patre diabolo estis: Ipsi sunt enum
filii alieni. qui ab eccłia matre catholicoꝵ
habentur extranei. Quoꝵ os locutum
tatis. De ipsis adhuc ppłis dicit. a quib
se petiit debere liberari. ut quanto illi
sunt crudeles & pessimi. tanto iste celerrꝰ
audiatur. Os eoꝵ uana loquitur. qm̃ ã
diuinis regulis discrepare presumunt.
Uanum ẽ enim om̃e quod ueritati contͣ¬
rium est. Et quamius dextera frequen¬
tissime ponatur in bonis. impioꝵ tamen

Expanded text:
Isaias dicit: Propter hoc ecce Dominus inducet Isaias dicit: Propter hoc ecce Dominus inducet super vos aquam fluvii validam et multam, regem Assyriorum . Sed a quo populo se petiverit liberari subjecit dicens, de manu filiorum alienorum, id est de potestate eorum qui fidelibus parcere nesciunt, quoniam adverso patre nascuntur. Sed quamvis hoc historice de allophylis dicere videatur, tamen melius intelligitur de his qui diabolo patre generantur; de quibus in Evangelio dictum est: Vos a patre diabolo estis . Ipsi sunt enim filii alieni, qui ab Ecclesia matre catholicorum habentur extranei. Vers. 8. Quorum dextera iniquitatis. De ipsis adhuc populis dicit a quibus se petiit debere liberari, ut quanto illi sunt crudeles et pessimi, tanto iste celerius audiatur. Os eorum vana loquitur, quoniam a divinis regulis discrepare praesumunt. Vanum est enim omne quod veritati contrarium est. Et quamvis dextera frequentissime ponatur in bonis, impiorum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ. disꝑsit significat. ut qui aute fuerant
idoloꝵ culturis dediti. subinde ad eccłiȩ
septa confugerent. Sequitur. Emitte sa¬
gittas tuas. & conturbabis eos. Sagittas. apłos
significat. qui ueritate p̾dicationum tamꝗͣ.
iacula pennata hominum pectora transfõ¬
derunt. sanitatem mentium sacris uulne¬
rib operantes. Eos autem ad montes refe¬
rendum ẽ. quos in uersu superiore memo¬
rauit. E mitte manum tuam de alto
eripe me & libera me de aquis multis. de
manu filioꝵ alienoꝵ. Hic ad patrem uer¬
ba conuertit: manum dicit a nm̃ saluatorẽ¬
Ipse enu manꝰ ẽ patris. ꝑ quem facta
constant uniuersa. quem uenire dep̾cat᷑.
alto. de potestate excelsa. ubi cum patre
regnat parilitate uirtutis. & unitate sub¬
stantiȩ. Petit gͦ se de multitudine aquaꝵ
ꝓpħa liberari. id ẽ appłis undosis. & uelut
ꝓcella seuissima concitatis. Aquas enim
ppłos significari notissimum est. sicut

Expanded text:
autem 485 dispersit significat; ut qui ante fuerant autem 485 dispersit significat; ut qui ante fuerant idolorum culturis dediti, subinde ad Ecclesiae catholicae septa confugerent. Sequitur, emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittas apostolos significat, qui veritate praedicationum tanquam jacula pennata hominum pectora transfoderunt, sanitatem mentium sacris vulneribus operantes. Eos autem, ad montes referendum est, quos in versu superiori memoravit. Vers. 7. Emitte manum tuam de alto, eripe me et libera me de aquis multis, de manu filiorum alienorum. Hic ad Patrem verba convertit. Manum dicit Dominum Salvatoreipse enim manus est Patris, per quem facta constant universa: quem venire deprecaturalto, de potestatis excelso, ubi cum Patre regnat parilitate virtutis et unitate substantiae. Petit ergo se de multitudine aquarum propheta liberari, id est a populis undosis, et velut procella saevissima concitatis. Aquas enim populos significare notissimum est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quando eis compunctionem piȩ conuer¬
sationis attribuit. Fumigiuerunt autẽ.
tib sua peccata plorauerunt. Crassus enĩ
fumus ore uomitur. cum se in planctum
uitalem mortalis corporis compago com
babis eos. Ecce iam xp̃i dicitur bellum.
& quemadmodum diabolica turba fuerat
superata narratur. s quamus choruscatio¬
nib & sagittis dicat. eẽ. pugnatũ. petra tam̃
in frontem diaboli. qm semꝑ mandatis
eius aduersus est. Confracta ẽ frons illa
durissima. inuerecunda. importuna.
quȩ ante aduentum dñi ueritati resiste¬
bat inuicta. Hoc reuera xp̃i dicendum est
bellum. quia illud dauid figuratum fuit
prelium. imaginem portans istiꝰ uerita¬
tis impletȩ. Dicit enuim. Chorusea chorus¬
cationes tuas. & dissipabis eos. Quod argu¬
mentum dicitur a coniugatis. Chorusca¬
uit enĩ choruscationes suas. quando tene¬
brosis peccatorib ꝓpħarum p̾dicationib
lumen suȩ ueritatis infudit. Dissipauit

Expanded text:
quando eis compunctionem piae converquando eis compunctionem piae conversionis attribuit. Fumigaverunt autem, tibus sua peccata ploraverunt. Crassus enim fumus ore vomitur, cum se in planctum vitalem mortalis corporis compago commtuas, et conturbabis eos. Ecce jam Christi dicitur bellum, et quemadmodum diabolica turba fuerit superata narratur. Sed quamvis coruscationibus et sagittis dicat esse pugnatum, petra tamen in frontem diaboli, quoniam semper mandatis ejus adversus est. Confracta est frons illa durissima, inverecunda, importuna, quae ante adventum Domini veritati resistebat invicta. Hoc revera Christi dicendum est bellum, quia illud David figurativum fuit praelium, imaginem portans istius veritatis impletae. Dicit enim: Corusca coruscationes tuas, et dissipabis eos. Quod argumentum dicitur a conjugatis. Coruscavit enim coruscationes suas, quando tenebrosis peccatoribus prophetarum praedicationibus lumen suae veritatis infudit. Dissipavit
Abbreviated transcription (Latin):
cit ut fumus. ut umbra. sicut rei ipse
comparationẽ dedit dicens. Dies eiꝰ sicut
umbra p̃tereunt. Merito quando umbrã
nendi. Nam discedente corpore ꝑ qd̃ fit.
ipsa quoq euanescit. ac dispaͣt: talis gͦ ẽ pꝰ
peccatum adȩ hominum uita. nͥ beneficio
dñi fuerit confessione reparata. Dñe in
latius aperiens. quam suꝑius breuiter
dixit. id ẽ quod innotiusti ei. Tunc utiq
aspectu innotuit homini. quando in hu¬
militate sc̃ȩ incarnationis apparuit. quia
cum in forma dĩ maneret. essetq dõ patͥ
eoeternus atq equalis. exinanuit seipsũ
formam serui accipiens. Unde merito di¬
citur. inclina cȩlos & descende. qmͣ ista fie¬
ri nisi inclinata diuina potestate ñ pote¬
rant. Inclinatio enim cęloꝵ fuit. quando
ad hominem liberandum honor suꝑnoꝵ
uirtusq descendit. Montes hic suꝑbos
homines debenius accipere. & diabolica
iuiquitate pretumidos. quos dñs tetigit.

Expanded text:
cit, ut fumus, ut umbra. Cujus rei ipse cit, ut fumus, ut umbra. Cujus rei ipse comparationem dedit, dicens: Dies ejus sicut umbra praetereunt. Merito quando umbra vnendi; nam discedente corpore per quod fit, ipsa quoque evanescit ac disperit. Talis ergo est post peccatum Adae hominum vita, nisi beneficio Domini fuerit confessione reparata. Vers. 5.latius aperiens, quam superius breviter dixit, id est quod innotuisti ei. Tunc utique aspectu innotuit homini, quando in humilitate sanctae incarnationis apparuit: quia cum in forma Dei maneret, essetque Deo Patri coaeternus atque aequalis, exinanivit seipsum, formam servi accipiens . Unde merito dicitur: Inclina coelos, et descende: quoniam ista fieri nisi inclinata divina potestate non poterant. Inclinatio enim coelorum fuit, quando ad hominem liberandum honor supernorum virtusque descendit. Montes hic superbos homines debemus accipere, et diabolica iniquitate praetumidos, quos Dominus tetigit,
Abbreviated transcription (Latin):
innotiusti er. Quale est eium ut ille gli
terreq fabricator ꝑ assumpti corporis
ueritatem.usq ad hominum dignatis
fuerit uenire noticiam. & rectis fide in¬
notuerit in estrinabile deitatis archanus
Quȩ sigura dicitur erotesis. id ẽ opposita
contrario interrogatio. Simili mͦ uiter¬
rogandum est. Aut filius hominis ides
respondeatur. qm̃ reputas cum. utiq in
ouib tuis. in numero pdestinatoꝵ. in illa
ierłm beata. ubi semꝑ iusti de dñi contẽ¬
platione gaudebunt. Homo uanitati
similis factus est. dres eiꝰ sicut umbra pre¬
tereunt. Exponit diffinitiue quod suꝑiꝰ
breuiter dixit. quid ẽ homo. idẽ uanitati
similis factus nͨ plasmatus. Adam enum
quando creatus est: uerax. simplex. purꝰ.
immortalis fuit. s postquam femina sug¬
gerente peccauit. factus est uanitati simi¬
lis. qm & inutabilis. & mortalis effectus ẽ.
Uanum enim illud dicimus. quod de sua
substantia cadens in auras tenues euanes¬

Expanded text:
innotuisti ei. Quale est enim, ut ille coeli innotuisti ei. Quale est enim, ut ille coeli terraeque fabricator per assumpti corporis veritatem, usque ad hominum dignatus fuerit venire notitiam, et rectis fide innotuerit inaestimabile deitatis arcanum? Quae figura dicitur erotesis, id est opposita a contrario interrogatio. Simili modo interrogandum est: aut filius hominis? Idem respondeatur, quoniam reputas eum; utique in ovibus tuis, in numero praedestinatorum, in illa Jerusalem beata ubi semper justi de Domini contemplatione gaudebunt. Vers. 4. Homo vanitati similis factus est; dies ejus sicut umbra praetereunt. Exponit definitive quod superius breviter dixit: Quid est homo? id est vanitati similis factus, non plasmatus. Adam enim quando creatus est, verax, simplex, purus, immortalis fuit; sed postquam femina suggerente peccavit, factus est vanitati similis, quoniam et mutabilis et mortalis effectus est. Vanum enim illud dicimus, quod de sua substantia cadens, in auras tenues evanes
Abbreviated transcription (Latin):
cessum. Et uide quid sequitur. Et in
ipso sperabo. Post tanta beneficia uir
sc̃s scit atali spe nͨ esse cessandum. sed
quanto plus ab eo acceperat. tantoma¬
gis amplius expetebat. Addidit. Subici¬
ens ppłos sub me. Siue hoc de futuro
dicit. quia ppłis imperaturus erat. siue
magis ppłos sibi memorat. eẽ. subdendos
quos in spu uidebat semini suo id ẽ xp̃o
quod innotiusti ei. aut filius hominis
qm̃ reputas cum. Audiamꝰ regem plus
siuis motib imperantem. ut pꝰ tot insig¬
nia uirtutum. tanta gr̃a dñi ꝓtectus. non
solum se fateatur exiguum. s etiã huma¬
num genus diuinis beneficiis ꝑ se demon¬
stret indignum. Adnullat enim cũ dict
quid ẽ homo quasi puluis. qui uento fla¬
nte transfertur quasi limus in terra li¬
quida resolutus. qui habere ñ potest fir¬
mitatem. Quaꝓpt᷑ quid ẽ homo. sub in¬
terrogatione & despectu ꝓnuntiandume
Huic infertur laudatiua responsio. qd

Expanded text:
cessum. Et vide quid sequitur: et in cessum. Et vide quid sequitur: et in ipso sperabo. Post tanta beneficia vir sanctus scivit a tali spe non esse cessandum; sed quanto plus ab eo acceperat, tanto magis amplius expetebat. Addidit, subjiciens populos sub me. Sive hoc de futuro dicit, quia populis imperaturus erat; sive magis populos sibi memorat esse subdendos, quos in spiritu videbat semini suo, id est, Chquod innotuisti ei, aut filius hominis? quoniam reputas eum. Audiamus regem plus suis motibus imperantem; ut post tot insignia virtutum tanta gratia Domini protectus, non solum se fateatur exiguum, sed etiam humanum genus divinis beneficiis per se demonstret indignum. Annulat enim cum dicit: Quid est homo? quasi pulvis qui vento flante transfertur: quasi limus in terram liquidam resolutus, qui habere non potest firmitatem. Quapropter quid est homo? sub interrogatione et despectu pronuntiandum est. Huic infertur laudativa responsio, quod