comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cidere si uiueret non iuuenio Gayus enim cesar ut
erat clemens nil aliud efficere uolebat eciam in
ip̃o belli cuulis ardore ꝙͣ ut bene mereri de re puͨ ͤ
uideretur duobus optimis ciuibus cycerone et
cathone seruatis En tibi alia preter inuidiam
causa moriendi uanitas stulta utraq nec catho-¬
ne digna nec ulla prorsus anticipande mortis suf-¬
ficiens causa Dolor. Mori mallem ꝙͣ sic uiuẽ¬
Batio. Quis scis an hec tibi tam tristis uita
multis optabilis iniudiosa sit sed impaciencia Res
cunctas exasperat Dolor. Mori opto Ratio. Ut
tiudis metum mortis sic desperatis uite odium
extorquere difficile est Ditam tamen equaniunter
mortem fortiter expectandam hec uestri remedii
summa sit Dis ne autem mali huius ultimum
remedium uis mortis metu perpetuo liber esse
bene uiue Uita laudabilis mortem sperut sepe eciã
cupit deniq hec terribilium ominium summa est Si -¬
quidem labor dolor aduersitas infamia carter exiliũ

Expanded text:
cidere, si viveret, non invenio; Gaius enim Cesar, ut cidere, si viveret, non invenio; Gaius enim Cesar, ut erat clemens, nichil aliud efficere volebat, etiam in ipso belli civilis ardore, quam ut bene mereri de Republica videretur, duobus optimis civibus Cicerone et Catone servatis”. En tibi alia preter invidiam causa moriendi, vanitas stulta; utraque nec Catone digna, neque ulla prorsus anticipande mortis sufficiens causa est. Mori malim quam sic vivere. Quid scis an hec tibi tam tristis vita, multis optabilis, multis invidiosa sit? sed impatientia res cunctas exasperat. Mori opto. Ut timidis metum mortis, sic desperatis vite odium extorquere difficile est, vitam tamen equanimitermortem fortiter spectanda: hec nostri remedii um. Vis ne autem mali huius ultimum remedium? vis mortis metu perpetuo liber esse? bene vive: vita laudabilis mortem spernit, sepe etiam cupit. Denique hec terribilium omnium summa est, si quidem labor, dolor, adversitas, infamia, carcer, exilium,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis causam solam fuisse deprehendit inuidiam
quod ip cesar ip̃e dissimulauit ut modo diximus
Aliud enim timere quid poterat aut cur principem
non tulisset a quo pridem consule curia eiectus
fuerat et cõiectus in carterem qui se tanta tam pre-¬
senti Iniuria non occidit quõ inam metu quõ se fal¬
sa opmione superbie et crudelitatis occideret Quid
tam horrificum uultum cesar habuit ut ess morte
eciam fugiendus uiri ounnum tyrannorum non¬
modo sed principum clementissimi atq mitissimi
Et si potentiorem nullum multos certe forciores¬
alias ferotiores sua ille uiderat etate ymmouero nul-¬
lum uiderat mitiorem Iure ergo alter quidã sc̃p-¬
tor egregius et fide clarus et eloquio Michi inquit
catho uidetur causam quesiisse moriendi non tam
ut cesarem fugeret ꝙͣ ut stoycorum decretis obtem-¬
peraret quos sectabatur suumq nomen grandi ali-¬
quo facinore clarificaret Cui quid mali potuit ac-¬

Expanded text:
illius causam solam fuisse deprehenditur invidiam, illius causam solam fuisse deprehenditur invidiam, quod nec Cesar ipse dissimulavit, ut modo diximus. Aliud enim timere quid poterat, aut quid principem non tulisset, a quo pridem Consule curia eiectus fuerat, et coniectus in carcerem. Et qui se tanta tamque presenti iniuria non occideret? quo inani metu, qua se falsa opinione superbie aut crudelitatis occiderit, quid tam horrificum vultus Cesaris habuit, ut esset morte etiam fugiendus, viri omnium non tyrannorum modo, sed principum clementissimi atque mitissimi? et si potentiorem nullum, multos certe ferociores sua ille viderat etate; immo vero nullum viderat mitiorem. Iure igitur alter quidam scriptor egregius, et fide clarus et eloquio, “Michi, inquit, Cato videtur causam quesisse moriendi, non tam ut Cesarem fugeret, quam ut Stoicorum decretis obtemperaret quos sectabatur, suumque nomen grandi aliquo facinore clarificaret. cui quid mali potuerit ac
Abbreviated transcription (Latin):
Mori uolo Ratio. Uide ne te manis spes rerum
fallat Sunt nempe alii quasi pares eloquio nichil
ad rem ac certe sentencia pociores qui cathonis hãc
mortem neqz laudent neqz uituperent neq excu-¬
sent sed grauissime reprehendant In quibus augus-¬
tinus scrutator ueritatis acerrimus non hanc fu-¬
isse illi arcessende mortis causam disputat ne sub
cesaris imperio uiueret cum filio suo ip̃e fuerit
auctor ad cesarem confugiendi deq ip̃iꝰ clementia
sperandi omnia neq fefellit Quid si turpe credi-¬
disset cur non filium secum uel ueneno uel ferro
uel qualibet ui ab hmõi turpitudine liberasset
Cum maulyus torquatus sit laudatus ꝙ filium
ip̃e suum qui cum contra patris imperium pug¬
nasset ac uicisset occiderat Neq enim turpiꝰ uici¬
alias dici potest procacis hostis esse uictorem ꝙͣ
superbo parere uictori Quid ergo cesarẽ dignum
iudicauit qui filio uitam daret atqui sibi uel in-¬
dignum censuit uel inuidit Et ad summã illius

Expanded text:
Mori volo. Vide ne te inanis spes rerum fallat: sunt nempe alii quam pares eloquio nichil ad rem, at certe sententia potiores, qui Catonis hanc mortem neque laudent, neque excusent, sed gravissime reprehendant, in quibus Augustinus, scrutator veritatis acerrimus, non hanc fuisse illi arcessende mortis causam, disputat, ne sub Cesaris imperio viveret, cum filio suo ipse auctor fuerit, ad Cesarem confugiendi, deque illius clementia sperandi omnia, nec fefellit; quod si turpe credidisset, cur non filium secum vel veneno vel ferro vel morte qualibet ab eiusmodi turpitudine liberasset? Cum Manlius Torquatus sit laudatus, quod filium ipse suum, qui contra patris imperium pugnasset ac vicisset, occiderat neque enim turpius dici potest, procacis hostis esse victorem, quam superbo parere victori Quid ergo? Cesarem dignum iudicavit, qui filio vitam daret, atqui sibi vel indignum censuit, vel invidit? et ad summam, mortis
Abbreviated transcription (Latin):
fragiis Ne de hoc quidem ip̃o si qua tibi experientia Re-¬
rum est dubitatio supererit Quãnis enim euentꝰ
ambigui ip̃a tamen ambiguitas ip̃a et pirtus que
iuter inicerta te certum faciat certa est Cui cum te
totum dederis prouisa omnia nichil erit ambigui¬
Dolor. Ambiguus status meus est michi Ratio.
At non ambiguus deo idsat est Illi terpm fidens crede
et dic ei in manibus tuis sortes mee Id cum pie fe-¬
ceris pone metum pone ambiguitatem pone solli-¬
citudinem Ille scit quid de te acturus sit Nulliꝯ rei
dubius Parua quidem sed firma in nauicula mag¬
num sulcans mare fidus tueq salutis amantissimꝰ
gubernator est Quid refert an uiam uector ignoret
si magistro nauigii nota est.
De uulneribus acceptis.lxxui. Dolor.

Expanded text:
fragiis? Ne de hoc quidem ipso, si qua tibi experientia refragiis? Ne de hoc quidem ipso, si qua tibi experientia rerum est, dubitatio ulla superserit: quamvis enim eventus ambigui, ipsa tamen ambiguitas, ipsa et virtus, que te inter incerta certum faciat, certa est, cui cum te totum dederis, provisa omnia, nil erit ambigui. Ambiguus status est michi. At non ambiguus Deo. Id sat est: illi te ipsum fidens crede, et dic ei: “in manibus tuis sortes mee”; id cum pie feceris, pone metum, pone ambiguitatem, pone sollicitudinem. Ille scit quid de te acturus sit. Nullius rei dubius, parva quidem, sed firma in navicula magnum sulcas mare: fidus tueque salutis amantissimus gubernator est. Quid refert an viam vector ignoret, si magistro navigii nota est? 77 DE VULNERIBUS ACCEPTIS Vul
Abbreviated transcription (Latin):
inbiguo in statu sum Ratio. Quid est
queso de quo ambigis moriendum ne mor-¬
talibus anspernenda que fugunnt Et
nullam in prosperis spem habendam An ineuitabi-¬
les casus rerum esse sed tollerabiles nec flecti quidẽ
sed frangi posse fortunam at hec omnia certa sunt¬
Dolor . Ambiguo in statu positus quid de me futurũ¬
sit uescio Ratio. Ubi quando qualiter moriaris am/¬
bigere quidem potes mori autem oportet nec male
mori posse qui usqz in finem bene uixerit Nec cito
mori qui quibus uis in spaciis uite uiri boni munꝯ
impleuit Uel si id non licuit ac spem dedit nec alibi
ꝙͣ in patria qui mundum omnem sibi prĩam fecit
Nec alibi ꝙͣ in exilio qui ueram suspirat ad prĩam
Dubitare inde si uis nullo potes modo Unde igit᷑
iste anbages de fortuna forsitan an tibi fidem qd̾
uix ulli unꝙͣ fecit An suos pocius mores seruet tanꝙͣ
pelagus procellosum nunc facta tranquillitate fal/¬
lax nunc fluctibus altis minax nunc horrendũ nau-¬

Expanded text:
biguo in statu sum. Quid est, queso, de quo ambigis? Moriendum ne mortalibus, an spernanda que fugiunt et nullam in prosperis spem habendam, an inevitabiles casus rerum esse sed tolerabiles, nec flecti quidem sed frangi posse fortunam? At hec omnia certa sunt. Ambiguo in statu positus, quid de me futurum nescio. Ubi, quando, qualiter moriaris, ambigere quidem potes; mori autem oportere, nec male mori posse qui usque in finem bene vixerit; nec cito mori, qui quibusvis in spatiis vite viri boni munus implevit, vel, si id non licuit, at spem dedit; nec alibi quam in patria, qui mundum omnem sibi patriam fecit; nec alibi quam in exilio, qui veram suspirat ad patriam dubitare, ni desipis, nullo potes modo. Unde igitur iste ambages? De fortuna forsitan. An tibi fidem, quod vix ulli umquam fecit? An suos potius mores servet tamquam pelagus procellosum, nunc ficta tranquillitate fallax, nunc fluctibus altis minax, nunc horrida nau
Abbreviated transcription (Latin):
quid donni repperit aut corrumpet aut sperget Si
hiis atq huiusmodi delectaris utiq delectabilis tua
summa est Moustruosam beluam uocat cytero nec
minus aliquid mirum dicit ꝙͣ urnuam socium alias
sorcium euertisse idq pro ostendo grecorum in hysto¬
riis scriptum esse iure optimo doctissimus uir irridet
Cum uere mirum pocius uideri debeat si non oĩã
euertat ac dissipet Gaudiũ. Ludicris animan¬
tibus habundo Ratio. Turpe simul ac ludicrum
esse aliquid non potest Quis enĩ in turpitudine
ludus est Quymino ab omni illo quod oculus au-¬
lectari Neq uero turpia et inepta tantum aĩalia
sed quo nichil est fedius obscenos eciam hommes liu-¬
guaq et moribus odiosos et deliciis habetis Et ad
simmam quantoquidem alias quidꝙͣ deformius
tanto uobis accepcius cariusq Hec in rebus om̃ibus
uniformis est regula hic amor hec indoles hoc stu-¬
dium hec uestri iudich laus est
De pauonibus

Expanded text:
quid domi reppererit aut corrumpet aut sparget. Si quid domi reppererit aut corrumpet aut sparget. Si his atque huiusmodi delectaris, utique delectabilis simia tua est. Monstruosam beluam vocat Cicero, nec minus aliquid mirum dicit quam urnam sortium evertisse idque pro ostento Grecorum in historiis scriptum esse; iure optimo doctissimus vir irridet, cum vere mirum potius videri debeat si non omnia evertat ac dissipet. Ludicris animantibus abundo. Turpe simul et ludicrum esse aliquid non potest. Quis enim in turpitudine ludus est? Quin immo ab omni quod oculos aulectari; neque vero turpia et inepta tantum animalia sed, quo nichil est fedius, obscenos etiam homines linguaque et moribus odiosos in delitiis habetis. Et ad summam, quanto quicque deformius tanto vobis acceptius cariusque: hec in rebus omnibus uniformis est regula, hic amor, hec indoles, hoc studium, hec vestri iudicii laus est. 62 DE PAVONIBUS,
Abbreviated transcription (Latin):
impleat horreum exhauriat Gaudiũ. At ca¬
melos habeo Ratio. Una est pene ratio utrorũq
nisi ꝙ elephas turribus camelus sarcinis ferendis
ydoneus eoq utilior apciorq si consiliuim petis utere
beluis quas hiis ubi uitam agis mundi partibus
genuit natura parens prudentissima Que et be-¬
luas et alia queq suis clymatibus apciora distri-¬
buit Gaudiũ. Camelum habeo Ratio. Tria
milia habuit et amisit iob Et morbi et raptores et
infecta pastua et ruine et mille cassus ur̃a undiq
armenta circunisident Campi et colles et menia
perduntur assidue Quid hiis facias que nõ stant
Bona uestra fere omnia in perpetuo motusunt Et
ꝙͣ insita uirtute amini deberetis famam querere
peregrmorum animancium nouitate sectamini.
De symeis et ludicris animantibus Gaudiũ.¬
ymia delectabilis est michi Racio. fedum
animal affectu Triste animal effectu
de quo quid aliud ꝙͣ tedium speres Quid¬

Expanded text:
impleat, horreum exhauriat. At caimpleat, horreum exhauriat. At camelos habeo. Una est pene ratio utrorunque, nisi quod elephas turribus, camelus sarcinis ferendis idoneus eoque utilior aptiorque. Si consilium petis, utere beluis quas his ubi vitam agis mundi partibus genuit natura parens prudentissima, que et beluas et alia suis queque climatibus aptiora distribuit. Camelum habeo. Tria milia habuit et amisit Iob: et morbi et raptores et infecta pascua et ruine et mille casus vestra undique armenta circumsident. Campi et colles et menia perduntur assidue: quid his facias que non stant? Bona vestra fere omnia in perpetuo motu sunt et quam insita virtute animi deberetis famam querere, peregrinorum animantium novitate sectamini. 61 DE SIMIIS ET LUDICRIS ANIMANTIBUS Simia delectabilis est michi. Fedum animal aspectu, triste animal effectu, de quo quid aliud quam tedium speres? Quic
Abbreviated transcription (Latin):
conditionibus pacis quam uicti pecierant Noĩa-¬
tim tantum ut quos habuerunt domitos traderẽt
et alios non domarent Ita sensim abusus elephan-¬
cium non solum in ytalia ubi longe aduene neq
aduecti erant Sed in affrica eciani et egipto que
illorum sunt uiciniores origuii . Itaq et in ytalia
auorum menioria unicum frederico Ronianorũ
principi fuisse et nunc egiptio tyranno non nisi uni-¬
cum esse fama est utrumq pero ad spectaculum
pocius ꝙͣ ad usum Sic in india atq ethiopia exte-¬
rarum tedio gentium liberati ciues alias siluas¬
prãs inicolunt elephantes Tu qui es qui elephãte
gloriari uideris Altus ne hanybal qui uno uectus
elephante unoq fretus oculo ytaliam fatigauit Ego
hanc beluam et si humani enulam intellectus
ab auctoribus proditam et moribus miris insignẽ
habendo tamen inutilem et ineptam et regie pociq
luxurie ꝙͣ priuate fortune habilem dico que domiũ

Expanded text:
conditionibus pacis quam victi petierant, nominaconditionibus pacis quam victi petierant, nominatim cautum ut et quos haberent domitos traderent et alios non domarent. Ita sensim obsolevit usus elephantium non solum in Italia, ubi longe advene vique advecti erant, sed in Africa etiam et Egypto, que illorum sunt viciniores origini. Itaque et in Italia avorum memoria unicum Federico Romanorum principi fuisse et nunc Egyptio tyranno non nisi unicum esse fama est, utrunque vero ad spectaculum potius quam ad usum. Sic in India atque Ethiopia exterarum tedio gentium liberati silvas patrias incolunt elephantes. Tu quis es, qui elephante gloriari videris? Alterne Hannibal, qui uno vectus elephante unoque fretus oculo Italiam fatigavit? Ego hanc beluam, etsi humani emulam intellectus ab auctoribus proditam et moribus miris insignem, habendo tamen inutilem et ineptam et regie potius luxurie quam fortune habilem dico, que domum
Abbreviated transcription (Latin):
fregerit nunc crus equus Nunc uagantem lupus
agnum nunc infectum gregem mors inuaserit
Non satis miseri uestris malis et mortalitate pro-¬
lugeretis.
De elephantibus et camelis .lx. Gaudium.¬
unt michi elephantes Ratio. Cui queso
usui Pacis ne an belli habuerunt hos
duo illi notissimi hostes ytalie pyrrus
et hanybal quibus Romanas dum turbare acies spe¬
rant suas turbauere Animal graue prorsus et enor-¬
me Quodq ut ex historiis nosti sepe suis exicio fuit
aspectu mirum et mole et specie et odore et stridore
terribile Effectu autem inutile procuratione diffi-¬
cile Gaudiũ. Est michi ingens elephas r
Fuerunt olim in ytalia elephantes non uenatu
quesiti illi quidem sed ab hostibus capti et in triũ¬
pho ductu quousq prima fronte terruerant equos
ytalicos uictores in capitolium sequuti alias securi
Erepti autem pyrro Carthaginensibus uero non
erepti tantum sed eciam interdicti Sic enim in

Expanded text:
fregerit, nunc crus equus; nunc vagantem lupus fregerit, nunc crus equus; nunc vagantem lupus agnum, nunc infectum gregem mors invaserit. Non sat miseri vestris malis et mortalitate prolugeretis. DE ELEPHANTIBUS ET CAMELIS Sunt michi elephantes. Cui, queso, usui: pacisne an belli? Habuerunt hos duo illi notissimi hostes Italie Pyrrhus et Hannibal quibus, Romanas dum turbare acies sperant, suas turbavere. Animal grave prorsus et enorme quodque, ut ex historiis nosti, sepe suis exitio fuit: aspectu mirum et mole et specie et odore et stridore terribile, effectu autem inutile, procuratione difficile. Est michi ingens elephas. Fuerunt olim in Italia elephantes, non venatu quesiti illi quidem, sed ab hostibus capti et in triumpho ducti quosque prima fronte terruerunt equos Italos victores in Capitolium secuti, erepti autem Pyrrho, Carthaginensibus vero non erepti tantum, sed etiam interdicti. Sic enim in
Abbreviated transcription (Latin):
dampnum tibi dolorq et illusio magna uero pars
mali fuit illusor rudis Gaudiũ. Armentis ac
gregibus diues sum Racio. Laudate diuicie sed
incerte et casibus multis obnoxie fraudibꝰ rapinis
pestibus que tam crebre et ualide sunt ut sepe totos
greges totaq lacerant armenta nota pestis quam
lucrecius quamqz illum sequens maro descripsit
Et qͣmultas putas famosas minꝰ scriptorum pe-¬
miria sed dampnosas eque Gaudium. Diues sum
gregibus et armentis Racio. Uage patentes alias¬
ac pereuntesq diuicie que non dicam arcula ut
aurum aut gemme sed ne domo licet amplissima
claudi possint Iam nec a seruis nec a furibus nec
a feris atrocioribus tutus es omnibus in tuis di-¬
uiciis datum ius Gaudiũ. Gregibus et armẽtis
gaudeo Ratio. Gaudes semel. doliturus millies
Nullus dies sine Rumoribus mestis ibit nunc ir¬
uecnon pueros gladio percusserunt ut petuoso
illi quondaui nuciatum seni est Nunc bos cornu

Expanded text:
damnum tibi dolorque et illusio. Magna vero pars damnum tibi dolorque et illusio. Magna vero pars mali fuerit illusor rudis. Armentis ac gregibus dives sum. Laudate divitie, sed incerte et casibus multis obnoxie: fraudibus, rapinis, pestibus, que tam crebre tamque valide sunt ut sepe totos greges totaque lacerent armenta: nota pestis quam Lucretius quamque illlum sequens Maro descripsit. Et quam multas putas famosas minus scriptorum penuria, sed damnosas eque? Dives sum gregibus et armentis. Vage patentesque divitie, que non dicam arcula, ut aurum aut gemme, sed ne domo licet amplissima claudi possint; iam nec a servis nec a furibus nec a feris atrocibus tutus es: omnibus in tuas divitias datum ius. Gregibus et armentis gaudeo. Gaudes semel doliturus milies; nullus dies sine rumoribus mestis ibit: nunc irnec non pueros gladio percusserint, ut pecuoso illi quondam nuntiatum seni est, nunc bos cornu
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ac gregibus habundo Ratio.
Seluyna prosperitas quam belue peperere Gaud.
Amo greges et armenta Ratio. In omni amore
amantis et amati similitudo suspecta est Gaud̃.
Armenta gregesq amo Ratio. Amatis ounia nisi
pos inuicem ac uirtutem que in primis erãt auian-¬
da negligitis que negligenda diligitis Saũ
rerum uilium amatores osoresq nobiliũ Amatis
que nec se amari senciunt nec amantis uicem red-¬
dunt Cum interea nec uos uicem reddatis aman-¬
tibus totumiq hoc malum facit auaricia ut non
modo seruum ingenuo sed pecus hõi preferendum
estimetis Gaudiũ. Armentorum gregumq in-¬
gens copia est Ratio. Si per teip̃m illos paueris
quid nisi occupatissimus pastor eris Officium uile
laudatum licet a multis ante alios a catulo uerouẽsi
Omn per alios non tu pastor sed pastorum seruus
pastorumq dolis expositus nunc uiciuus obfuerit
nunc precipitium nunc morbus nunc abactor coti¬
die demum aliquid fugiendo alias fingendum unde

Expanded text:
mentis ac gregibus abundo. Beluina prosperitas quam belue peperere! Amo greges et armenta. In omni amore amantis et amati similitudo suspecta est. Armenta gregesque amo. Amatis omnia, nisi vos invicem ac virtutem: que in primis erant amanda negligitis et que negligenda diligitis. rerum vilium amatores osoresque nobilium! Amatis que nec se amari sentiunt nec amantibus invicem reddunt, cum interea nec vos vicem reddatis amantibus tutumque hoc malum facit avaritia, ut non modo servum ingenuo sed pecus homini preferendum existimetis. Armentorum gregumque ingens copia est. Si per teipsum illos paveris, quid nisi occupatissimus pastor eris, officium vile, laudatum licet a multis, ante alios a Catullo Veronensi? sin per alios, non tu pastor sed pastorum servus pastorumque dolis expositus. Nunc vicinus obfuerit, nunc precipitium, nunc morbus, nunc abactor; quotidie demum aliquid fingendum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ris et curarum uacius dego Ratio. Leticia cu/¬
rarumq uacuitas cautioni semper aduersa est Dũ
sua nempe quisq pericula dum coem alias omnem
humami generis statum omnes acriter cogitant uix
ant letus ualde aut curarum uacuus quisꝙ uiuet
Neq locorum species neq opum spes obliuionem at-¬
tulerit impendentium malorum Gaudiũ. Libenter
in uiridariis meis uersor Ratio. Non hercle libenciꝰ
ꝙͣ apri et ursi Non refert autem ubi sis sed quid ibi
agas Nunꝙ̃ te locus nobilitauerit sed tu locum Neq
id aliter ꝙͣ preclarum ibi et insigne aliquid moliẽdo
De gregibus et armentis. lix. Gaudium.¬
audeo gregibus et armentis¬
Drutinum gaudium Gaudiũ. Ar

Expanded text:
et curarum vacuus dego. Letitia cuet curarum vacuus dego. Letitia curarumque vacuitas cautioni semper adversa est: dum sua nempe quisque pericula, dum communem humani generis statum omnes acriter cogitant, vix aut letus valde aut curarum vacuus quisquam vivet neque locorum species neque opum spes oblivionem attulerit impendentium malorum. Libenter in viridariis meis versor. Non hercle libentius quam apri et ursi; non refert autem ubi sis, sed quid ibi agas. Nunquam te locus nobilitaverit, sed tu locum neque id aliter quam preclarum ibi et insigne aliquid moliendo. 59 DE GREGIBUS ET ARMENTIS Gaudeo gregibus et armentisBrutinum gaudium! Ar
Abbreviated transcription (Latin):
temulenti et crudelis authonii occisus est cycero
Et poterat uterq tanto uiro locus conuenire ut
postꝙͣ scilicet Rome mori fato uetitum erat florido
in rure moreretur florentissimus oratorum uirq
optimus Sed et modus et auctor mortis prorsus in-¬
dignus fuit Epaciabatur illis forte tunc in locis
Cycero urbanas fugiens procellas Et uel ad phiãm
uiteq cultum suo more noui aliquid cogitabat uel
Rem publicam miseratus de statu patrie conceptum¬
anumi dolorem oculorum oblectatione leniebat
Quando ab illo omnis hostis uirtutis ĩmissi
carnifices talem uirum abstulerunt mnundo qualẽ
ut auguror secula nulla restituent Sic est igitur
Loca delectabilia sepe insidiis optima sunt dum
licencius ibi laxiusq degitur auersisq magis
sensibus a circuiuspectione periculi Nam et laqueo
densis silius fere et uisco uolucres facilius in Ramis
uiridibus capiuntur Gaudiũ. Letus in uirida /¬

Expanded text:
temulenti et crudelis Antonii occisus est Cicero. temulenti et crudelis Antonii occisus est Cicero. Et poterat utcunque tanto viro locus convenire, ut, postquam scilicet Rome mori fato vetitum erat, florido in rure moreretur florentissimus oratorum virque optimus; sed et modus et auctor mortis prorsus indignus fuit. Spatiabatur illis forte tunc in locis Cicero urbanas fugiens procellas et vel ad philosophiam viteque cultum suo more novi aliquid cogitabat vel rempublicam miseratus de statu patrie conceptum dolorem animi oculorum oblectatione leniebat, quando ab illo omnis hoste virtutis immissi carnifices talem virum abstulerunt mundo, qualem, ut auguror, secula nulla restituent. Sic est igitur: loca delectabilia sepe insidiis opportuna sunt, dum licentius ibi laxiusque degitur aversisque magis sensibus a circumspectione periculi. Nam et laqueo densis in silvis fere et visco volucres facilius in ramis viridibus capiuntur. Letus in virida
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt hominum sed locorum Tuum sit Expedit
quo lauderis Gaudiũ. Decoris spacior uiretis¬
Racio. Refert que nam cure interim tuo ĩ pectore
spacientur Nam quid iuuat arcua alias arcula in
eburnea unguenta olida condidisse Quid pulchris in
locis turpem animum Quot in rupibus horridis
sanctissimi floruerunt uiri quot in pratis florentibus
turpes adulteri marcuerunt Adde ꝙ non animis
solum sed corporibus uiteq hominum interdum loca
huiusmodi nocusse compertum est non tantũ haustu
aeris inuodico sed ferro eciam occultoq impetu Quis
non legit apud curcyum amenissimos nemorum re-¬
cessus et uireta illa medorum manu consita Regum
atq satraparum curam et precipuam ut prohibẽt
uoluptatem Atqui in illis uissu ebrii ac uesani Re-¬
gis adolescentis interfectus est parmenyo clarus se¬
nex Et ny fallor macedonum p̾mus ducum Quis
non nouit caiectany lictoris flexum illum quo nul¬
lus sub celo pulchrior nullus amenior Illuc iussu

Expanded text:
non sunt hominum sed locorum; tuum sit expedit non sunt hominum sed locorum; tuum sit expedit quo lauderis. Decoris spatior viretis. Refert quenam cure interim tuo in pectore spatientur. Nam quid iuvat arcula in eburnea unguenta olida condidisse, quid pulchris in locis turpem animum? Quot in rupibus horridis sanctissimi floruerunt viri? Quot in pratis virentibus turpes adulteri marcuerunt? Adde quod non animis solum sed corporibus viteque hominum interdum loca huiusmodi nocuisse compertum est, non tantum haustu aeris immodico sed ferro etiam occultoque impetu. Quis non legit apud Curtium amenissimos nemorum recessus et vireta illa Medorum manu consita, regum ac satraparum curam et precipuam, ut perhibent, voluptatem? Atqui in illis iussu ebrii ac vesani regis adolescentis interfectus est Parmenio clarus senex et, ni fallor, Macedonum primus ducum. Quis non novit Caietani litoris flexum illum, quo nullus sub celo pulchrior, nullus amenior? Illic iussu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Ille senex hyrcinus loca illa seposita quibus
probris inficeret alias infecerit Quanto autem
gloriosius arido in rure exul scipio affricanus uix¬
erat ꝙͣ siuis in uoluptatibus princeps ille Romanus
Repeto igitur non in locib neq preter amimum in
Rebus habitat omnis uestra felicitas Unde et qui
solitariam uitam recessusq abditos laudarunt sic
intelligi uoluerunt Si hiis animus uti sciret et nõ
aliter Proinde queni tu de uiretis tius fructum
colliges expectandum erit Attende demum quid
pronunciem uideto Nai si locis tam gloriaris que
tua nudyus tertius non erant et tua forsitan cras
non erunt ac si rite consideres Tua eciam nũt nõ
sunt alieno proculdubio gloriaris Quis hic glo̾ĩe
tue locus Quid ad te si gelide per estatem alpes
Si olympus nubibus alcior Si ramosus et frondi-¬
fer apenynus Quid si lucidus cycymis si amenꝯ
athesis Si sonorus sorga hee si laudes sunt certe

Expanded text:
sunt: ille senex hircinus loca ipsa seposita quibus sunt: ille senex hircinus loca ipsa seposita quibus probris infecerit! Quanto autem gloriosius arido in rure exul Scipio Africanus vixerat quam suis in voluptatibus princeps ille Romanus? Repeto igitur: non in locis neque ullis preter animum in rebus habitat omnis vestra felicitas; unde et qui solitariam vitam recessusque abditos laudaverunt sic intelligi voluerunt, si his animus uti sciret, et non aliter: proinde quem tu de viretis tuis fructum colliges expectandum erit. At tu demum quid pronuntiem videto; nam si locis tantum gloriaris, que tua nudiustertius non erant et tua forsitan cras non erunt — ac, si rite consideres, tua etiam nunc non sunt —, alieno procul dubio gloriaris. Quis hic glorie tue locus? Quid ad te si gelide per estatem Alpes, si Olympus nubibus altior, si ramosus ac frondifer Apenninus? Quid si lucidus Ticinus, si amenus Athesis, si sonorus Sorga? He si laudes sunt certe,
Abbreviated transcription (Latin):
Uix enim fertilitas sumptum equat Estq apud
ip̃os ueteres hominis atq agri comprobatio non
inepta ut uterq si sumpturosus fuerit ꝙͣuis et ques-¬
tuosus Reliqui nichil aut modicum sit Nentrum
magni igitur estimandum Gaud̃. Summo
studio terram colo Ratio. Te mallem coleres sed
terrestre ammal terram amas nec multum cum
tu illam quam modo percolis impugnabis.
Mena michi sunt uiridaria Ratio.
Habent hec interdum fateor honeste
num locus excitat Et ad penitenciã quosdam alios
ad incontinenciam ac lascuuam exhortatur Nec de
nichilo est ꝙ summus orator dum infesto Reo adul-¬
terium obiceret alias obiecerat amena in quibus
id commissum esset loca descripsit quasi et flagiciũ
stimulos Non locis ergo sed animo gaudendum est
Si talis obtigit qui bene locis omnibus uti norit¬
Gaudiũ. Secretis uiretis affluo ratio. Se-¬
cretum tyberii uiretum et secessum capree quis igno-¬
rat pudet pigetq exequi que omnibus itidẽ nota

Expanded text:
vix enim fertilitas sumptum equat estque apud vix enim fertilitas sumptum equat estque apud ipsos veteres hominis atque agri comparatio non inepta, ut utrique, si sumptuosus fuerit, quamvis et questuosus, reliqui nichil aut modicum sit; neutrum magni igitur existimandum. Summo studio terram colo. Tete mallem coleres, sed terrestre animal terram amas nec multum tamen tu illam quam nunc percolis impinguabis.mena michi sunt viridaria. HabentHabent hec interdum, fateor, honeste ium locus excitat et ad penitentiam quosdam, alios ad incontinentiam et lasciviam exhortatur: nec de nichilo est quod summus orator dum infesto reo adulterium obiceret, amena in quibus id commissum esset loca descripsit quasi ad flagitium stimulos. Non locis ergo sed animo gaudendum est, si talis obtigit qui bene locis omnibus uti norit. Secretis viretis affluo. Secretum Tiberii viretum et secessum Capree quis ignorat? Pudet pigetque exequi que itidem omnibus nota
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudiũ. Diligenter agrum colui Ratio. Bñ
si nil melius quod faceres fuit Gaudiũ. Colui
uineam exquisite Ratio. Letam cum illa forte
Uindemiam pactus An et cum pruia et cum gran-¬
dine pepegisti Gaudiũ. Solito largius aruũ seui¬
atio. Plures pasces grues rure plures domi mu-¬
res uoluchrum hospes et uermium Lolii excussor
Aree compactor horrei architectus metenciũ serius
ac terentium Gaudiũ. Seui agrum largiter.¬
Ratio. Esto in spe bona metes quod seuisti triticũ
atq sollicitudinẽ nisi illud est uerius ꝙ triticum
plurimorum sed anxietas al. angritas tua est Et
ut prope dixerim ager ip̃e est ãnnꝰ cultꝰ intencio
semen cura messis labor hanc uberrimai percipi¬
es Gaudiũ. Rus optime colui Ratio. Dicam
quod mireris Ipĩ illi antiqui agricole uiri fortes
quibus glorie fuit agricultura colendum bene cen¬
suerunt sed non optime Incredibile forsan primo
auditui ac experiencie comprobatione uerissimum

Expanded text:
. Diligenter agrum colui. Bene, . Diligenter agrum colui. Bene, si nil melius quod faceres fuit. Colui vineam exquisite. Letam cum illa forte vindemiam pactus; an et cum pruina aut etiam cum grandine pepigisti? Solito largius arvum sevi. Plures pasces grues rure, plures domi mures, volucrum hospes ac vermium, lolii excussor, aree compactor, horrei architectus, metentium servus ac terentium. Sevi agrum largiter. Esto in spe bona: metes quod sevisti, triticum atque sollicitudinem, nisi illud est verius quod triticum plurimorum, sed anxietas tua est et, ut proprie dixerim, ager ipse est animus, cultus intentio, semen cura, messis labor: hanc uberrimam percipies. Rus optime colui. Dicam quod mireris: illi ipsi antiqui agricole, viri fortes quibus glorie fuit agricultura, colendum bene censuerunt, sed non optime: incredibile primo forsan audito, at experientie comprobatione verissimum;
Abbreviated transcription (Latin):
cauis alias caris infodere Sicientibus pratis que-¬
rulos riuos prono calle diuertere Illos sinam sit
fodere pertinaciter atq arare totoq anino terris¬
incumbere nisi necessitas cogat iudecorum atq in-¬
decens docto fortiq uiro arbitror cui nobilioris ex /¬
cercicii de esse materia uix possit Natura parens op-¬
tima dum multas mortalibus artes daret Ipsa
eciam distinxit ingenia ut cui quisq erit aptissi-¬
mus illi insistat Uidebis aliquem qui pro mediocri
ingenio tam sollerter ant arua sulcet aut maria
ut in hac re cuiusuis acumen philoz ophi nulla
sibi conferri possit industria stultum et ingloriũ
fuerit cum alio non in tua sed illius arte conten-¬
dere ubi toto maior uertice minor appareas Et
uictor in maximis multis et paruis in rebus fa-¬
michi estate prefertilis fuit Ratio. Proximam
operire Presens sepe fertilitas uenture sterilitatis
arra est Rara quidem sine intermissione prosꝑitas¬

Expanded text:
us cavis infodere, sitientibus pratis queus cavis infodere, sitientibus pratis querulos rivos prono calle devertere illos sinam, sic fodere pertinaciter atque arare totoque animo incumbere terris, nisi necessitas cogat, indecorum atque indecens docto fortique viro arbitror, cui nobilioris exercitii deesse materia vix possit. Natura parens optima, dum multas mortalibus artes daret, ipsa etiam distinxit ingenia, ut cui quisque erit aptissimus, illi insistat. Videbis aliquem qui mediocri ingenio tam solerter aut arva sulcet aut maria ut hac in re cuiusvis acumen philosophi nulla sibi conferri possit industria: stultum et inglorium fuerit cum alio non in tua sed illius arte contendere, ubi toto maior vertice minor appareas et victor in maximis, multis at parvis in rebus famichi estate prefertilis fuit. Proximam operire: presens sepe fertilitas venture sterilitatis arra est. Rara quidem sine intermissione prosperitas
Abbreviated transcription (Latin):
uos colendi aru precepta collegit in formã artis
ac redegit in lr̃as Sequutiq illum multi alii
quorum quidam humile illud ac depressum arti-¬
ficium nobilissimis uersibus extulerunt Quos
nunc memorans nec humane immenior neces-¬
sitatis agriculturam certe non improbo Nunꝙͣ
tamen aut scriptorum claritas aut mopie metꝰ
coget ut liberalibus et honestis artibus preferen¬
dam censeam nec equandam quidem Quãnis
enim eosdem duces simul illustres et agricolas
primum illud imperii tempus habuerit mutata
iam spaciores est Neq ut fragilior nunc natura
est ad res tam uarias ingenia nostra sufficiunt
Hac etate igitur excellentibus uiris agriculture
operam dare non pro arte uel negotio sed pro ocio
et curarum alternatione permiserim utq interdũ
teneros Ramos pubestentibus genimiis alias geni-¬
minibus inserere luxuriantia folia curua false cõ-¬
pescere Lasciuos palmites prolis in sp̃ẽ strobibus¬

Expanded text:
vos colendi arvi precepta collegit in formam artis vos colendi arvi precepta collegit in formam artis ac redegit in literas secutique illum multi alii quorum quidam humile illud ac depressum artificium nobilissimis atque altissimis versibus extulerunt, quos tunc memorans nec humane immemor necessitatis, agriculturam certe non improbo. Nunquam tamen aut scriptorum claritas aut inopie metus coget ut liberalibus et honestis artibus preferendam censeam nec equandam quidem, quamvis enim eosdem duces simul illustres et agricolas primum illud imperii tempus habuerit. Mutata iam spatio res est neque, ut fragilior nunc natura est, ad res tam varias ingenia vestra sufficiunt. Hac etate igitur excellentibus viris agriculture operam dare non pro arte vel negotio, sed pro otio et curarum alternatione permiserim utque interdum teneros ramos pubescentibus gemmis inserere, luxuriantia folia curva falce compescere, lascivos palmites prolis in spem scrobib
Abbreviated transcription (Latin):
censorius tenet De quo cum uerissime scriptũ esset
Optimus senator optimus orator optiniꝰ ĩperator
Tandem laudis ad cumulum illud est additum sine
emulo siue exemplo sui temporis agricola Quem
pudet igitur cum cathone terram colere quod om¬
nino turpe aliquis sibi diceret quod pulchrum ille
sibi dixisset qui preter corporis atq ammni uirtutes
Rerumiq gestarum gloriam atq alias eciam de
hyspania triumphasset quis sollicitare atq hortari
boues erubesteret quos insultum urgeret illa uox
que tot magnos excercitus in prelium accendisset
tot ancipites causas disertissime perorasset Quis
castrum quis aratrum fastidiret quod illa triũ¬
phalis atq philozophica manus attingeret que
insignes de tot hostibus uictorias peperisset Tot
de rebus optimis preclaros libros scripsisset siue
ad philozophiam siue ad hystoriam siue ad usum
uite spectantibus quales sunt quos de hocipo qd̾
nunc loquimur scripsit Primus equidem apud

Expanded text:
censorius tenet, de quo cum verissime scriptum sit, censorius tenet, de quo cum verissime scriptum sit, optimus senator, optimus orator, optimus imperator, tandem laudis ad cumulum illud est additum: sine emulo sive sine exemplo sui temporis agricola. Quem puderet igitur cum Catone terram colere, quis omnino sibi turpe aliquid duceret quod pulchrum ille sibi duxisset qui, preter corporis atque animi virtutes rerumque gestarum gloriam, etiam de Hispania triumphasset? Quis sollicitare atque hortari boves erubesceret, quos in sulcum urgeret illa vox que tot magnos exercitus in prelium accendisset, tot ancipites causas disertissime perorasset? Quis rastrum atque aratrum fastidiret quod illa triumphalis ac philosophica manus attingeret que insignes de tot hostibus victorias peperisset, tot de rebus optimis preclaros libros scripsisset, sive ad philosophiam sive ad historiam sive ad usum vite spectantibus, quales sunt quos de hoc ipso quod nunc loquimur scripsit? Primus equidem apud
Abbreviated transcription (Latin):
homo terre sed terra homini seruire debuerat Ho¬
niinum culpis effectum est ne terra possessori suo
sine labore respondeat Inculta messem horridam
lappas et tribulos paritura hanc ferro sollicitare
mirisq blandiciis mollire mortalis coegit indigẽcia
Hinc agriculture fluxit inicium sanctissime atq ĩ¬
nocentissime quondam uite Nunc uni ex multis
et presto labori et nouis uiciis obnoxe postꝙͣ nichil
inuidie nichil auaricie in accessum Rusticas etiã
causas urbana piacula persuasere Certe ultimos
hominũ rusticos malos fuisse conuenit unde illud
poeticum Extrema per illos iusticia excedẽs ter-¬
ris uestigia fecit Sed uerendum ne qui mali fuerãt
nouissimi primi sint ut si unꝙͣ forte esset ad uirtu-¬
tem reditus et ad priscos mores in hoc quoq suit
ultum Nuinc ad ipãm agriculture artem Redeo que
magnis olim tractata uiris atq ingeniis in precio
fuit In qua ut multis in rebus altum locum catho

Expanded text:
homo terre, sed terra homini servire debuerat; hohomo terre, sed terra homini servire debuerat; hominum culpis effectum est ne terra possessori suo sine labore respondeat, inculta messem horridam, lappas et tribulos paritura. Hanc ferro sollicitare mirisque blanditiis mollire mortalis coegit indigentia, hinc agriculture fluxit initium, sanctissime et innocentissime quondam vite, nunc uni ex multis, et prisco labori et novis vitiis obnoxie, postquam nichil invidie atque avaritie inaccessum: rusticas etiam casas urbana piacula pervasere. Certe ultimos hominum rusticos malos fuisse convenit, unde illud poeticum: Extrema per illos Iustitia excedens terris vestigia fecit. Sed verendum ne qui mali fuerant novissimi primi sint, ut, si unquam forte esset ad virtutem reditus et ad priscos mores, in hoc quoque sint ultimi. Nunc ad ipsam agriculture artem redeo, que magnis olim tractata viris atque ingeniis in pretio fuit, in qua ut multis in rebus altum locum Cato
Abbreviated transcription (Latin):
contrahunt et dignitates adipiscuntur Tanta
est uis auri ymino quidem quod pro monstro au-¬
dias Ipĩ quos deus ommpotens male perdat
principes fenerantus tam leuis anme fameqz
iactura tam suanis uudecũq quesite pecunie
Ratio. Turpis delectatio et misera Gaudium.
Fenerari solitus sum Ratio. Si cathoni credimus
hominem occidisti Gaudium. Feneror artificium
aliud non didici Ratio. Hic auaricie clipeus hec cã
pretenditur ꝙ si distere uolenti quoq difficile est quid
distat inuitus Gaudium. Semper fenerabor Ratio.
Semper igitur miser eris semper cupidꝰ semꝑ inops.
Ertilis ager est michi Ratio. Uim fecun-¬
datoris intellige donisq celestibus sic
Utere ne displicais largienti Quod ita
demum uite facies si et sobrietatem et modestiam
fertilitas non excludat Et ubertas in partẽ egeni
ueniet atq amici Nil soli dulce nil sapidum Gauĩ
Agrum fertilem exquisitissime colo racio. Non

Expanded text:
contrahunt et dignitates adipiscuntur. Tanta contrahunt et dignitates adipiscuntur. Tanta est vis auri, immo quidem, quod pro monstro audias, ipsi, quos Deus omnipotens male perdat!, principes fenerantur: tam levis anime fameque iactura, tam suavis undecunque quesite pecunie vat. Turpis delectatio et misera! Fenerari solitus sum. Si Catoni credimus, hominem occidisti. Fenerator sum, artificium aliud non didici. Hic avaritie clipeus, hec causa pretenditur: quod si discere volenti quoque difficile est, quid discat invitus? Semper fenerabor. Semper igitur miser eris, semper cupidus, semper inops. 57 ertilis ager est michi. Vim fecundatoris intellige donisque celestibus sic utere ne displiceas largienti; quod ita demum rite facies, si et sobrietatem et modestiam fertilitas non excludet et ubertas in partem egeni veniet atque amici: nil soli dulce, nil sapidum. Agrum fertilem exquisitissime colo. Non
Abbreviated transcription (Latin):
dicii Tot undiqz patent artes tot uiuendi uie
pessimam omnium elegisti que quiecior uisa est
Sedere uidelicet et nunierare dies et uelocissimi
finem mensis expectare non intelligens Tibi qͦ
horas diesq et menses et annos currere Et ut
nexis tuis sic et tibi terminum instare Sic inꝙͣ
illis ut tibi sic tibi ut nature debitum soluas tur¬
piter parta destituens et incertus tui Extorques
igitur pauperibus quos ignotos dices et futuri
semper metuens iudicii et obscene interim non
dominus sed custos pauidus rapine fame pressꝰ
et infamia Mirarer in urbibus politicis huic fla-¬
gicio locum esse nisi esset et reliquis Itaq cum
paulo ante hoc tempus feneratores ac leprosi a
consorcio hominũ segregati uitam agerent Nec
tantum ad illos nullus accederet nisi egenꝰ sed
eciam ut male olentes atq contagiosi ab obuiis
uitarentur Nunc iam non modo cuni populo sed
cum principibus conuersantur et matrimonia

Expanded text:
dicium? Tot undique patent artes, tot vivendi vie: dicium? Tot undique patent artes, tot vivendi vie: pessimam omnium elegisti, quod quietior visa est: sedere scilicet et numerare dies ac velocissimi finem mensis expectare, non intelligens tibi quoque horas diesque et menses et annos currere et ut nexis tuis sic et tibi terminum instare; sic, inquam, illis ut tibi, sic tibi ut nature debitum solvas turpiter parta destituens et incertus cui, extorquens ergo a pauperibus quo ignotos dites, et futuri semper metuens iudicii et obscene interim non dominus, sed custos pavidus rapine, fame pressus et infamia. Mirarer in urbibus politicis huic flagitio locum esse, nisi esset et reliquis. Itaque cum paulo ante hoc tempus feneratores ut leprosi a consortio hominum segregati agerent nec tantum ad eos nullus accederet nisi egenus, sed etiam ut male olentes atque contagiosi ab obviis vitarentur, nuntiam non modo cum populo, sed cum principibus conversantur et matrimonia
Abbreviated transcription (Latin):
tum est Confitebitur tibi cum benefeceris ei
Sed apertam sibi celitus nequicie semitam esti¬
mantes Inuenisse ergo pecuniam qua dedecꝰ
mercareris et exanrẽ metallum anime tue sar-¬
ciuam faceres infelix Gaudiũ. Fenus bene posui¬
Ratio. Malum non bene posui dixeris sed de¬
poni Siquidem malum pondus excusseris bene
erit Alioquin ubicũq posueris dum ad te perti-¬
neat malum esse non desiet Gaudiũ. ffenus
optimum bene collocaui Ratio. Quomiodo bñ
collocetur malum uideris Sane ꝙto opimius
malum tanto et peius Notum illud dauititum
prodiit. Quasi ex adipe iniquitas eorum quanto
ergo dicior fenerator tanto et nequior tanto ma-¬
Fenori studeo Facio. An nulla arcium erat cu
melius studeres Anerant multe sedhuic apcius
erat ingenium An qͥd rei est ut huic uni studio
animum applicares quo nestio an aliquid usquã
fedius inuenire potueris Aut uilius aut tam
miseri prorsus ac deiecti anini tamq mertis iu-¬

Expanded text:
tum est: “Confitebitur tibi cum benefeceris ei”, tum est: “Confitebitur tibi cum benefeceris ei”, sed apertam sibi celitus nequitie semitam extimantes. Invenisti ergo pecuniam qua dedecus mercareris et exanime metallum anime tue sarcinam faceres infelix. Fenus bene posui. Malum non bene “poni” dixeris, sed “deponi”; si quidem malum pondus excusseris bene erit, alioquin ubicunque posueris, dum ad te pertineat, malum esse non desinet. Fenus optimum bene collocavi. Quomodo bene collocetur malum, videris; sane quanto opimius malum tanto et peius. Notum illud daviticum: “Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum”. Quanto ergo ditior fenerator, tanto et nequior; tanto maFenori studeo. An nulla artium erat cui melius studeres? An erant multe, sed huic aptius erat ingenium? An quid rei est, ut huic uni studio animum applicares, quo nescio an aliud usquam fedius invenire potueris aut vilius aut tam miseri prorsus et deiecti animi tamque inertis in
Abbreviated transcription (Latin):
inopiam afferre soleant Idq sit omnibus pro-¬
prium cum alias tamen precipue repentinis
ꝙ alie scilicet sensim nocent dum et uero aliquid
detrahunt in dies et opinionibus Robur falsis
adiciunt hee subitum pariunt stuporem pro¬
improuisoq impetu mentem turbant Gaud̃.
Thefaurum inuentum domi abdidi Ratio.
Quod in hac tua leticia sũmum est inuenisti
grauem et mutilem terre fecem Pudeat celestis
nature annium hiis attolli Gaudiũ. Thesaurꝰ
insperatus obtigit repente ratio. Hunc mansu-¬
rum credis et repente desinet Quecũq uero
cito crescunt cito occidunt Subite opes quasi
felicitas sompniantis.
Est et qui bene inuentis male utit᷑.
Et qui male inuentis peius et qui
pessime Tu pecumiam inuenisti non ut diues
fieres sed ut malus Non tam malus ut auguror
futurus nnsi pecuniam inuenisses Sunt enim
qui successibus nequiores fiunt non dei munus
agnoscentes neq illi saltem similes de quo sc̃p-¬

Expanded text:
inopiam afferre soleant idque sit omnibus proinopiam afferre soleant idque sit omnibus proprium, tum precipue repentinis. Quod alie scilicet sensim nocent, dum et vero aliquid detrahunt in dies et opinionibus falsis robur adiciunt, he subitum pariunt stuporem improvisoque impetu mentem turbant. Thesaurum inventum domi abdidi. Quod in hac tua letitia summum est, invenisti gravem et inutilem terre fecem; pudeat celestis nature animum his attolli. Thesaurus insperatus obtigit repente. Hunc mansurum credis: et repente desinet. Quecunque fere cito crescunt, cito occidunt, subite opes quasi felicitas somniantis. Est et qui bene inventis male utitur et qui male inventis peius et qui pessime. Tu pecuniam invenisti non ut dives fieres sed ut malus, non tam malus, ut auguror, futurus, ni pecuniam invenisses. Sunt enim qui successibus nequiores fiunt, non Dei munus agnoscentes neque illi saltem similes, de quo scrip
Abbreviated transcription (Latin):
mus Gaudiũ. In aurifodinam descendi cratio.
Inter homines queri solet quod inuentũ mergat
in tartara Tu apud tartarum queris quod te tol¬
lat ad superos Gaud̃. Aurifodinam repperi¬
Ratio. Pronũ iter ad inferob inuenisti.
hezaurum repperi Ratio. Caue dolos
et insidias fortune hamis esta preten¬
ditur uiscus et laquei blandũ aliqd.
pre se ferunt Gaud̃. Thesaurũ inueni Ratio.
Multis thesaurus mors fuit ut nullum corꝑi
periculum sit discrimen est ingens annmue Non
sciciant opes desiderium ymino nec mitigant sed
accendunt humana cupiditas successibus mar-¬
descit et crescente auro crescit auri sitis et querẽ¬
una mors amme est Gaud̾. Thesaurũ michi
sors obtulit Ratio. Pondus infestũ contrariũq
modestie Nil sibi non arrogat quem repens for¬
tuna beauerit Gaud̃. Inscius in thesauris
incidi Ratio. Tucius forsan in colubris incidisses
Cum enim diuicie auri et argenti uirtutum

Expanded text:
mus. In aurifodinam descendi. mus. In aurifodinam descendi. Inter homines queri solet quod inventum mergat in tartara: tu apud tartarum queris quod te tollat ad superos! Aurifodinam reperi. Pronum iter ad inferos invenisti. 55 hesaurum reperi. Cave dolos et insidias fortune: hamis esca pretenditur, viscus et laquei blandum aliquid pre se ferunt. Thesaurum inveni. Multis thesaurus mors fuit: ut nullum corpori periculum sit, discrimen est ingens anime. Non satiant opes desiderium, immo nec mitigant sed accendunt. Humana cupiditas successibus inardescit, et crescente auro crescit auri sitis et querenuna mors anime est. Thesaurum michi sors obtulit. Pondus infestum contrariumque modestie: nil sibi non arrogat, quem repens fortuna beaverit. Inscius in thesaurum incidi. Tutius forsan in colubrum incidisses, cum enim divitie auri et argenti virtutum