comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monstraret in predestinatione iam
factũ. & ꝓiam facto habendum qd
certissime fuerat futurum: id ẽ ut
a patre apud patr̃e glorificatus. pa¬
tre suꝑ t̾ram głificaret & filiꝰ. s. hãc
p̃destinationẽ in sua clarificatione ma¬
nifestius aperuit. qua eum clarifica¬
uit pat̾: in eo quod adiunxit. clarita¬
te quã habui apud te. pͥusquã mun¬
clarifica me. hoc ẽ sicut tunc. ita &
nunc: sicut tunc p̃destinatione. ita¬
& nunc ꝑfectione. fac in mundo qđ
apđ te iam fuerat ante mundum:
fac in suo tempore quod ante omĩa
tempora statiusti. Hoc qͥdam sic intel¬
ligendum putarunt. tanquã natu¬
ra humana quȩ suscepta ẽ a uerbo
conuerteret᷑ in u̾bũ: & ho mutaret᷑ in d̾m:
immo si diligentiꝰ qͦd opinati st̃ cogi
temus. homo periret in deo. Non
enim quisqu̾a ex ista mutatione ho¬
minis uel duplicari dĩ u̾bum dictu¬
rus ẽ uł augeri: aut ut duo sint qd
unum fuit: aut amplus sit quod

Expanded text:
monstraret in praedestinatione jam monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam munclarifica me, hoc est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita nunc perfectione: fac in mundo quod apud te fuerat ante mundum, fac in suo temtempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putarunt, tanquam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt ctemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
futuro posuit ipse prẽtitum. nulla sen¬
tentiȩ remanebit obscuritas: uelut si
dixisset. ego te clarificabo suꝑ t̾ram.
opus consũmabo quod dedistimͥ ut
faciam: & nrunc clarifica me tu ꝑat̾
apud temet ipsum. Nempe ita planũ
ẽ. sicut illud ubi ait clarifica filium
tuum. ut filius tuus clarificet te. &
ipsa ẽ om̃ino sententia: nisi quia &¬
hic dictus est eiusdem clarificatio¬
nis modus. ibi autem tacitus. tanqͣm
illud isto exponeretur eis quos pote¬
rat ꝑmouere. quomͦ pat̾ filium. & max¬
ime quomͦ pat̾re clarificaret filius.
Dicendo enim clarificari a se patrẽ
suꝑt̾ram. se autẽ a patre apud eundẽ
patre: modu ꝓfecto utriusq clarifica¬
tionis ostendit. Ipse quippe patre cla¬
rificauit suꝑ t̾ram. eum gentibus pre¬
dicando: pat uͦ ipsum apud semet ip¬
sum. ad suam dext̃am collocando.d
ideo postea de clarificando patre
ubi ait. ego te clarificaui. u̾bum pre¬
teriti temporis ponere maluit: ut

Expanded text:
futuro posuit ipse praeteritum, nulla senfuturo posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret Filius. Dicendo enim clarificari a se Patrem super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
or ipse patrem clarificauerit. a quo
deinde ut clarificetur exposcit. Ergo
intelligendum ẽ utroq u̾bo suꝑius
usum scđ̾m id quod futurũ erat. eoq
ordine quod futurum erat. clarifica
filium. ut te clarificet filius: mͦ uero
usum fuisse uerbo preteriti temporiᷤᷤ
de re futura. ubi ait. Ego te clarifi¬
caui suꝑ t̾ram: opus consummaui
quod dedisti mͥ ut faciam. Deinde di¬
cendo. & nunc clarifica me tu pat̾
apud temet ipsum. quasi posteruis eẽt
clarificandus a patre quẽ prius ipse
clarificauerat: quid ostendit nisi su
ꝑius ubi ait ego te clarificaui suꝑ t̾rã
ita locutum fuisse. tanqmͣ fecisset qͥd
facturus eẽt: hic aut̃e poposcisse ut
pat̾ faceret ꝑ quod illud filus facturꝰ
eẽt: id ẽ ut pat̾ clarificaret filium. ꝑ
quã filu clarificationem etiam filius
eẽt clarificaturus patr̃e: Deniq si
de re quȩ futura erat. ponamus etiã
futuri temporis u̾bum. ubi ꝓ tempore

Expanded text:
or ipse Patrem clarificaverit, a quo or ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat; quid ostperius ubi ait: Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si de re quae futura erat ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore
Abbreviated transcription (Latin):
turum fuerat quod dicebat. foderũt
inquit manus meas & pedes. dinu¬
merauerunt omĩa ossa mea: ñ ait fo¬
dient & dinumerabunt. Et in hoc
ipso eugłio omĩa inquit quȩ audiui
a patre meo nota feci uobis: quib ait
postea. adhuc multa habeo uobis dice¬
re s ñ potestis portare illa mͦ. Qui e¬
ni certis & immutabilibus causis
omĩa futura predestinauit: quicquid
facturus est. fecit. Nam & ꝑ ꝓpħam
dictum de illo est: qui fecit quȩ uenta
sunt. Scd̾m hoc etiam quod sequitur
dicit: &e nunc clarifica me tu pat̃ apd̾
temet ipsum claritate qũa habui pͥ¬
usqm mundus eẽt apud te. Nam supͣ
dixerat. pat̃ uenit hora clarifica filiũ
tuum ut filuis tuus clarificet te: in
quo u̾borum ordine ostenderat pͥus
a patre clarificandum filium᷑. ut pa¬
tre clarificaret & filus. Modo autem
dixit. ego te clarificaui suꝑ t̃ram᷑ opꝰ
consummaui quod dedisti mͥ ut faci¬
am. & nunc clarifica me: tanqũa pri¬

Expanded text:
turum fuerat quturum fuerat quinquit, manus meas, et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea . Non ait Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso evangelio: Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Quibus ait postea: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit. Nam et per prophetam dictum de illo est: Qui fecit quae futura sunt. Secundum hoc etiam quod sequitur dicit: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Nam supra dixerat, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te: in quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret Filius. Modo autem dixit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam pri
Abbreviated transcription (Latin):
dei sine fine laudatio: ubi erit dei
plena cognitio. Et quia plena cog¬
nitio: ideo sũma clarificatio uelgłi¬
ficatio. S pͥus hic clarificatur d̾s
dum adnuntiatus hominib inno¬
tescit: & ꝑ fidem credentium predi¬
catur. Propt̃ quod dicit. Ego te cla¬
rificaui suꝑ t̾ram: opꝰ consũ maui
quod dedisti mͥ ut faciam. Non ait
iussisti. s dedisti: ubi commendatur
euidens gr̃a. Quid enim habet quod
ñ accepit: etiam in unigenito huma¬
na naturaͦ Anñ accepit ut nicħ malis
bona faceret omĩa: quando in unita¬
tem ꝑsonȩ suscepta ẽ a u̾bo ꝑ quod
facta sunt omĩa: S quomͦ consum¬
mauit opus quod accepit ut faciat.
cum restet adhuc passionis exꝑim̃tũ.
ubi martiribus suis maxime prebu¬
it quod sequerentur exemplũ. unde
se se dicit quod se consũmaturũ ẽẽ cer¬
tissime nouit: Sieut longe ante in
ꝓphetia preteriti temporis usus est u̾¬
bis: quando post annos plurimos fu¬

Expanded text:
Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet quod non accepit, etiam in Unigenito humana natura? An non accepit, ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde se se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos fu
Abbreviated transcription (Latin):
unus ẽ ds̃. Si gͦ eo mͦ te głificat filiꝰ
sicut dedisti ei potestatem om̃is carmᷤ.
& sic dedisti ut om̃e quod dedisti ei
det eis uitam ȩt̃nam. & hȩc ẽ uita
ȩt̃na ut cognoscant te: sic te igitur
filius głificat ut om̃ibus quos de¬
disti ei te cognitum faciat. Porro si
cognitio dĩ est uita ęt̾na: tantoma¬
gis uiuere tendimus: quantomagis
in hac cognitione ꝓficimus. Non au¬
tem moriemur in uita ȩt̃na. Tunc
gͦ dĩ cognitio ꝑfecta erit: quando
nulla mors erit. Sũma tunc cla¬
rificatio dei: quia sũma głia. quȩ
grece dicitur doxa. Unde dictũ est
doxason: quod latini quidam sunt¬
int̾pretati clarifica. quidam głifica.
Aueterib autẽ gła qua gloriosi ho¬
mines dicuntur: ita ẽ definita. Gła
ẽ: frequens de aliquo fama cũ laude.
At si homo laudatur cum famȩ cre
ditur: quomͦ ds laudabitur. quan¬
do ipse uidebit᷑: Propt̃ quod scͥptũ ẽ.
Beati qui habitant in domo tua: in
scła scłorum laudabunt te. Ibi erit

Expanded text:
unus est Deus. Si ergo eo modo te glorificat Filius sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam, et, haec est vita aeterna, ut cognoscant te; sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificatio; quia summa gloria, quae graece dicitur δόξα. Unde dictum est δόξασον, quod latini quidam interpretati sunt, clarifica; quidam, glorifica. A veteribus autem gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. At si homo laudatur cum f quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit
Abbreviated transcription (Latin):
enim. a te exii: quod ẽ tu me misisti.
Cum gͦ dixisset. cognouerunt uere.
ne quisqũa putaret istam cognitio¬
nẽ. tanqm ꝑ speciem factam ñ ꝑ fidẽ:
exponendo addidit. & crediderunt.
ut subaudiamus uere: & intelligamꝰ
hoc dictum ẽẽ. cognouerunt uere. qd̾
ẽ crediderunt uere: ñ eomͦ quẽ signi

Expanded text:
est a te exii, quod est: Tu me misisti. est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo dixisset Cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem, exponendo addidit et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse: Cognoverunt vere, quod est: Crediderunt vere; non eo modo, quem sig
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc filius sicut ñ inde separauit
patrem qnͣdo dixit. ego uos de mundo
elegi. qm̃ simul eos elegit & pater: sic
ñ inde separauit & se quando dixit.
tui erant: quia & ipsuis filii pariter
erant. Hunc autẽ homo idem ipse
filius accepit eos qui ñ erant ipsius:
quia & formã serui accepit ds̃ idem
quȩ ñ erat ipsius. Sequitur ac dicit.
Et sermonẽ tuũ seruauerunt. Nunc
cognouerunt quia omĩa quȩ dedisti
mͥ abs te sunt: id est cognouerunt
quia abs te sum. Simul enim pater
dedit omĩa: cum genuit qui habe¬
ret omĩa. Quia uerba inquit quȩ
dedisti mͥ dedi eis: & ipsi acceꝑunt.
id ẽ intellexerunt atq tenuerunt.
Tunc enim u̾bum accipitur: qndo
ĩte ꝑcipitur. & cognouerunt inqͥt
uere quia a te exii: & crediderunt qͥa
tu me misisti. Et hic subaudiendum
ẽ uere. Quod enim dixit cognouer̃t
uere: exponere uoluit adiungendo.
& crediderunt. Hoc itaq credider̃t
uere: quod cognouerunt uere. Id est

Expanded text:
Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exitu me misisti. Et hic subaudiendum est vere. Quod enim dixit: Cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo: Et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur pantocrator: quod nr̃i ñ sic in¬
terpretarentur ut omꝑc dicerent: cũ
tuidem ualere sentirent. Quid gͦ ha
bere umqmͣ potuit ȩt̾nus om̃itenens
quod ñ simul habuerit coet̃nus omni¬
tenens: Quod itaq ait. & mͥ eos dedi¬
sti: hominẽ se accepisse hanc potesta¬
tem ut eos haberet ostendit: qm̃ qui
semꝑ om̃ipotens. ñ semꝑ homo fuit.
Quamobrem cum patri potius tribu¬
isse uideatur ut ab illo eos acceꝑit. qm̃
ex ipso ẽ quicquid ẽ. de quo est: etiam
homines dedit. Deniq qui hoc loco
dicit tui erant & mͥ eos dedisti: iam
suꝑus eisdem discipulis dixerat. ego
uos de mundo elegi. Conteratur hic
cogitatio carnalis atq disꝑeat: de m̃u
do sibi a patre dicit filius datos homi¬
nes ÷ quib alio loco dicit. ego uos de
mundo elegi. Quos d̾s filius de mun¬
do elegit cum patre: idem ipse homo
filius. de mundo eos accepit a patre. Nõ
enim pat̾ illos filio dedisset nͥ elegisset ⁊̃

Expanded text:
dicitur παντοκράτωρ: quod nostri non sic indicitur παντοκράτωρ: quod nostri non sic interpretarentur, ut omnipotens dicerent, cum tumdem valere sentirent. Quid ergo unquam habere potuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut eos haberet, ostendit; quoniam qui semper omnipotens fuit, non semper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit quoniam ex ipso est quidquid est de quo est; etiam homines dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mudo sibi a Patre dicit Filius datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi . Quos de mundo Dei Filius elegit cum Patre, idem ipse homFilius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset.
Abbreviated transcription (Latin):
neratio p̃stitit. ñ generatio. Quid ẽ eti¬
am quod sequitur: tui erant & mͥ eos
dedisti: An aliquando erant patris:
qͣndo ñ erant unigeniti filii eius: Et
habuit aliquando pat̃ aliquid sine
filio: Absit. Uerumtamen habuit ali¬
quid aliquando ds̃ filius. quod ñdum
habuit idem ipse homo filius: quia
ñdum erat homo factus ex muliere :
qndo tamen habebat uniu̾sa cũ patre.
Quappt̃ quod dixit tui erant. ñ se inde
separauit ds̃ filius. sine quo nichil um¬
qũa pat̾ habuit: s solet ei tribuere
omẽ quod potest:a quo est ipse qui po¬
test. A quo enim habet ut sit. ab illo
habet ut possit : & simul utrumq sem¬
ꝑ habuit: quia nunquã ñ fuit: & nun¬
qũa ñ potuit. Quo circa quicqͥd potu¬
it pater. semꝑ cum illo filius potuit:
q̃m ille qui nunqu̾ã ñ fuit. & nunqm
ñ potuit. nunqu̾a sine patre fuit: nun¬
enim potius uerbũ e uerbo int̃pretam᷑.
si ꝓprie uolumus dicerẽ quod a grecis

Expanded text:
neratio praestititneratio praestititam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et id simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit, et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo fuit et potuit, quoniam ille qui nunquam non fuit, et nunquam non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunenim potius verbum e verbo interpretamur, si proprie volumus dicere, quod a Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
occultum hominib. nunc manifesta¬
uit eis quos dedit ei pater ipse de mun¬
do. S quomͦ manifestauit: si ñdum
uenit hora de qua suꝑius dixerat qd̾
ueniret hora. cum iam ñ in ꝓu̾bus
inquit loquar uobis. s palam de pa¬
tre meo annuntiabo uobis: An uero
annuntiatio manifesta putabitur in
ꝓuerbiis: Cur gͦ dictum ẽ palam an¬
nuntiabo uobis:nͥ quia in ꝓuerbis
ñ ẽ palam: Quod autem ñ in ꝓuer¬
biis occultatur. s uerbis manifestat᷑:
ꝓculdubio palam dicit᷑. Quomͦ gͦ ma¬
infestauit: quod ñdum palam dixit:
Proinde sic intelligendum ẽ. ꝓ tempore
futuro pret̾itum positum. quẽadino¬
dum illud. omĩa quȩ audiui a patre
meo nota feci uobis: quod ñdum fece¬
rat: s loquebatur quasi fecisset. quod
immobiliter ẽẽ prefixum sciebat ut
faceret. Quid ẽ autem quos dedisti
mͥ de mundo: Dictum ẽ enim de illis
quod ñ eeñt de mundo: s hoc eis rege¬

Expanded text:
occultum omnibus, nunc manifestaoccultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est, pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. 5. Quid est autem, Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non esset de mundo. Sed hoc illis rege
Abbreviated transcription (Latin):
legitur: notus in uidea ds̃. in isrł mag¬
nũ nom̃ eus: frgo manifestaui nom
tuum hominib istis quos dedisti mͥ
de mundo. qui me audiunt hȩc di¬
centem: ñ illud nom̃ tuũ quo uocaris
ds̃. s illud quo uocaris pat̃ m̃s: quod
nom̃ manifestari sine ipsius filii ma¬
nifestatione ñ posset. Nam quod d̃s di¬
citur uniuersȩ creaturȩ: etiam om̃i¬
b gentib anteqũa in xꝑm crederent.
ñ om̃imodo ẽẽ potuit hoc nom̃ igno¬
tum. hȩc ẽ enim uis uerȩ diuinitatis.
ut creaturȩ rationabili iam ratione
utenti. ñ om̃ino ac penitus possit ab¬
scondi. Exceptis enm paucis in quib¬
natura nimium deprauata ẽ uniu̾̃¬
sum genus humanũ. dm mundi huiꝰ
fatetur auctorem. In hoc gͦ quod fecit
hunc mundum cęlo terraq conspicu¬
um: & anteqũa imbuerentur in fide xꝑi.
notus om̃ibus gentibus ds̃. In hoc autẽ
quod ñ ẽ iniuriis suis. & cum diis falsis
catum mundi: hoc nomen eius prius

Expanded text:
legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel maglegitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. Nam quod Deus dicitur universae creaturae, etiam omnibus gentibus antequam in Christum crederent, non omni modo esse potuit hoc nomen ignotum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quibnatura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, et antequam imbuerentur in fide Christi, notus omnibus gentibus Deus. In hoc autem quod non est injuriis suis cum diis falsis em tollit peccatum mundi, hoc nomen ejus prius
Abbreviated transcription (Latin):
ficat eum. Cum enim dixisset ut fili¬
us tuus clarificet te: mox quẽ admo¬
dum id fieret demonstrauit dicens.
Sicut dedisti ei potestatem om̃is car¬
nis: ut om̃e quod dedisti ei det eis
uitam ȩt̃nam. Hȩc ẽ autẽ uita ȩterna.
& quẽ misisti iħm xꝑm. Non enĩ potest
cognitione hominũ clarificari pat̃. nͥ &
ille cognoscatur ꝑ quẽ clarificatur: id
tio patris quȩ ñ circa solos illos apłos
facta ẽ. s circa om̃s homines fit: quib
suis membris caput ẽ xꝑc. Neq enim
de solis apłis potest intelligi. sieut de¬
disti ei potestatem omĩs carnis. ut om¬
ne quod dedisti ei det eis uitam ȩter
nam: s utiq de om̃ib quib in eũ cre¬
dentibus uita ęt̃na datur. Iam nunc
gͦ uideamus: quid de illis a quib tẽ
audiebatur discipłis suis dicat. Manife¬
staui inquit nomen tuũ:. hominibus
quos dedisti mͥ. Non gͦ nouerant dei
nomen: cum eẽnt iudei: Et ubi ẽ qd

Expanded text:
ficat eum. Cum enim dixisset: Ut Filificat eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet te, mox quemadmodum id fieret demonstravit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem viquem misisti. Non enim potest cognitione hominem clarificari Pater, nisi ille cognoscatur per quem clarificatur, id tio Patris, quae facta est, sed circa omnes homines fit, quibus suis membris caput est Christus. Neque enim de solis apostolis potest intelligi: Sicut dedisti eis potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eisnam, sed utique de omnibus quibus in eum credentibus vita aeterna donatur. Jam nunc ergo videamus quid de illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cum eis ego seruabam eos: nisi hi quos
in se credentes seruare iam cȩperat pre¬
sentia corporali: & quos relicturus fu¬
erat absentia corporali: ut eos cũ patre
seruaret presentia spiritali. Post uͦ ad¬
iungit & ceteros suos ubi dicit: ñ ꝓ his
autẽ rogo tantum. s & ꝓ eis qui creditu¬
ri sunt ꝑ terbum eorum in me. U̾bi
manifestius ostenditur quod ñ de om̃i¬
bus ad eum ꝑtinentib suꝑuis loque¬
retur. ab eo loco ubi ait. manifestaui
nom̃ tuum hominib quos dedisti mͥ: s
de his tantũ qui eum cum illa diceret
audiebant. Ab ipso itaq orationis erus
exordio ubi subleuatis oculis in cȩlum
dixit. pat̃ uenit hora clarifica filium
tuum. ut filius tuus clarificet te. usq
ad illud quod paulo post ait. & nunc
clarifica me tu pater apud temet ipsũ
claritate quã habui prius qmͣ mundus
eẽt apud te. om̃s suos uolebat intelli¬
gi: quib notum faciendo patr̃e. clari¬

Expanded text:
cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, aexordio, ubi, sublevatis oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, usque ad illud quod paulo post ait: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui antequam mundus esset, apud te, omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clari
Abbreviated transcription (Latin):
magis urget quod paulo post ait. cum
eẽm cum eis ego seruaba eos in nomi¬
ne tuo. quos dedisti mͥ custodiui. &
nemo ex his periit nͥ filius ꝑditionis.
ut scͥptura impleatur: iudam signi¬
ficans qui tradidit eum. Ex isto qͥp¬
pe duodenario numero apłorum: solꝰ
periit. Deinde subiungit. Nunc autẽ
ad te uenio: unde manifestum ẽ eum
de corporali sua dixisse presentia. cũ
eem cum eis ego seruabam eos: ueluti
iam cum eis ea presentia ñ eẽt. Co modo
enim significare uoluit ascensionẽ
suã mox futurã: de qua dixit. ñc autẽ
ad te uenio. Iturus utiq ad dexteram
patris: unde uenturꝰ ad uiuos & mor¬
tuos iudicandos presentia itidem cor¬
porali. scđm fidĩ regulam sanamq do¬
ctrinã. Nam p̾sentia spiritali cum es
erat utiq futurus post ascensione siuã.
& cum tota eccłia sua in hoc mundo usq
in consũmatione scłi. Non itaq recte¬
intelliguntur de quib dixerit cũ eẽm

Expanded text:
magis urget quod paulo post ait, Cum magis urget quod paulo post ait, Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi custodivi, et nemo exut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numero apostolorum solus ille periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit: Nunc autem ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicare, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam; nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi. Unde non utintelliguntur de quibus dixerit, Cum essem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ tuũ hominib quos dedisti mͥ de
mundo: quale illud quod pauloan¬
te dixerat. ego te clarificaui suꝑ
t̾ram: ꝓ tempore futuro & illic &
hic p̃teritum ponens: sicut qui
sciret predestinatum ẽẽ ut id fieret:
sine ulla dubitatione facturus.
S de his qui iam erant discipłi eiꝰ.
ñ om̃ib qui in eum fuerant credi¬
turi. eum dixisse qd dixit. mani¬
festaui nom̃ tuũ hominib quos
dedisti mͥ de mundo: ea quȩ secun¬
tur credibilius eẽ demonstrant.
Cum enim hoc dixisset: adiunxit.
Tui erant. & mͥ eos dedisti: & sermone
meũ seruauerunt. Nunc cognouerunt
quia omĩa quȩ dedisti mͥ abs te sunt:
quia uerba quȩ dedisti mͥ dedi eis sẜ
Sipsi acceꝑunt & cognouerunt uere
quia a te exii: & crediderunt quia tu
me misisti. Quanquã & hȩc omĩa de
om̃ib futuris fidelib dici potuerũt
specie ꝑfecta cum adhuc eent futuras
s ut de his solis quos tunc habebat
discipulis hȩc loqui intelligatur: ald

Expanded text:
vem tuum hominibus, quos dedisti mihi de vem tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat, Ego te clarificavi super terram ; pro tempore futuro et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, sine dubitatione facturus, sed de his qui jam erant discipuli ejus  omnibus qui in illum fuerant credituri eum dixisse quod dixit, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur, credibilius esse demonstrant. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, absdedisti mihi, dedi eis: et ipsi acceperunt, et cognoverunt vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de futuris omnibus fidelibus dici potuerunt spe jam perfecta, cum adhuc essent futura: sed ut de his solis quos tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud
Abbreviated transcription (Latin):
e his uerbis d̃ni sicut
ipse donauerit ser¬
none isto disputatu¬
ri sumꝰ: quȩ ita se ha¬
bent. Manifestaui
nomen tuum: hominib quos dedi¬
sti mͥ de mundo. Quod si de his tan¬
tum dicit discipulis cum quib cȩ¬
nauit. & ad quos antequã orare in¬
ciꝑet tam multa locutus ẽ: ñ ꝑtinet
hoc ad illam clarificationẽ siue ut alii
int̃pretati sunt glorificationẽ de qua
suꝑius loquebatur: qua filius clarifi¬
cat uel glorificat patr̃e. Quanta est
enim uel qualis gła: duodecim uel un¬
decim potius innotuisse mortalibus
Si autẽ quod ait manifestaui nom̃
tuũ hominib quos dedisti mͥ de mun¬
do. om̃s intelligi uoluit etiam qui
in eum fuerant credituri. ad eius
magnã quȩ futura erat ex om̃ibus
canitur. in eccłia magna confitebor
tibi: ẽ plane ista clarificatio qua fi¬
lius clarificat patrẽ. cũ eius nom̃
notum facit om̃ibus gentib. & tam
multis generationib homiñu. Et
tale ẽ hoc quod ait. manifestaui no¬

Expanded text:
e his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patrem. Quanta est enim vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam quae futura erat ex omnibus canitur, In Ecclesia magna confitebor tibi ; est plane ista clarificatio qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum. Et tale est hoc quod ait, Manifestavi no
Abbreviated transcription (Latin):
eri imaginis filii eius. ut sit pͥmoge¬
nitus in multis fr̃ibus: quos autem
p̃destinauit illos & uocauit: nisi for¬
te ipsum p̃destinatum dicere formi¬
dabimꝰ. quia de nobis tantum ut ef¬
ficiamur conformes imaginis eius.
hoc dixisse uidetur apłs. Quasi ue
ro quisqũa regulam fidei fideliter
intuens. filium negaturus ẽ p̃destina¬
tum: qui eum negare hominem ñ
potest. Recte quippe dicitur ñ pre¬
destinatus: scđm id quod ẽ uerbũ
dĩ ds. apud dm. Ut quid enim p̃desti¬
naretur: cum iam eẽt. quod erat si¬
ne initio. sine t̃mino sempit̾nus: Iud
autẽ p̃destinandu erat quod ñ dum
erat: ut sic suo tempore fieret. quẽad¬
modum ante omĩa tempora p̃desti¬
natũ erat ut fieret. Quisquis igitur
dĩ filium predestinatum negat: hẽ
eundem filium hominis negat. S
ꝓpt̃ contentiosos: etiam hinc audia¬
mus apłm in suarũ exordio litt̾arũ.
ubi legitur. Paulus seruus ihuxꝑi¬

Expanded text:
inis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur, conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Rero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litterarum.ubi legitur: Paulus servus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ patris & filii. tanqm̃ caritas sub¬
stantialis & consubstantialis amboꝵ:
qm ñ duo dii pat̃ & filius. nec tres
nitas. unus solus uerus deus. Nec
idem tam̃ pater qui filius: nec ide
filius qui pater: nec idem sꝑc sc̃s qͥ¬

Expanded text:
est Patris et Filii, tanquam charitas subest Patris et Filii, tanquam charitas substantialis et consubstantialis amborum quoniam non duo dii Pater et Filius; nec tres ed ipsa Trinitas unus solus verus Deus. Nec idem tamen Pater qui Filius, nec idem Filius qui Pater, nec idem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dedisti inquit ei potestatem
omĩs carnis: ut om̃e quod dedisti
ei. det eis uitam ȩt̃nam. Omñe car¬
nem dixit omem hominẽ. a parte
totum significans: quẽ admodum
rursus a parte suꝑiore significatꝰ
ẽ homo totus. ubi ait apłs. Omĩs
anima: potestatib sublimioribus
subdita sit. Quid enim dixit omĩs
anima: nͥ om̃is homo: Et hoc au¬
tem quod potestas xꝑo a patre da¬
miñe intelligendum ẽ. Nam scđm
dm omĩa ꝑ ipsum facta sunt: & in
ipso condita sunt omĩa in celo & in
t̾ra. uisibilia & inuisibilia. Sicut gͦ
dedisti ei potestatem inquit omĩs
carnis. ita te głificet filius: id est
notũ faciat te om̃i carni. qmͣ dedisti
ei. Sic enim dedisti: ut om̃e quod
dedisti ei. det eis uitam ȩt̃nam. Hȩc
ẽ autem uita ȩt̃na inquit: ut cog¬
noscant te solum dm uerũ. & quem
misisti iħm xꝑm. Ordo u̾borum est:
ut te & quẽ misisti iħm xꝑm. cognos¬
cant solum dm uerũ. Consequent̃

Expanded text:
Sicut dedisti, inquit, ei potestatem Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre daminem intelligendum est; nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt, et isunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum. Ordo verborum est: ut te, et quem misisti Jesum Christum, cognoscant solum verum Deum. Consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
S qm̃ ñ tantũ dixit. pat̾ clarifica filũ
tuũ. s addidit etiam. ut filius tuus
clarificet te: merito queritur quo¬
mͦ patr̃ẽ olarificauerit filius. cum
sempit erna claritas patris. nec
diminuta fuerit in forma humana.
nec augeri potuerit in sua ꝑfectio¬
ne diuina: s in se ipsa claritas patͥs.
nec minui nec augeri potest. Apd̾
homines autẽ ꝓculdubio minor e¬
rat. quando in iudȩa tantumo do
ds notus erat: ñdum a solis ortu usq
ad occasum laudabant pueri nom̃
cauit & filiusꝰ. Si autem tantumͦ
mortuus fuisset filius. iec resur¬
rexisset: ꝓculdubio nec a patre cla¬
rificatus eẽt. nec patr̃e clarificasset.
Nunc autem resurrectione clarifi¬
catus a patre: resurrectionis suȩ p̃¬
dicatione clarificat patre. Hoc qͥppe
aꝑit: ordo ipse uerboꝵ. Clarifica
inquit filium tuũ: ut filius trus
clarificet te. Tanqmͣ diceret. Resus¬
cita me: ut innotescas toto orbi ꝑ
me. Deinde magis magisq pan¬
dens quomͦ clarificet patrẽ filius:

Expanded text:
 non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus eratad occasum laudabant pueri nomen cavit et Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ẽ. Ido quippe amauit ipse qd̾ fec̃.
S ñ in nob̾ faceret quod amaret: nisi
ante qm id faceret. nos amaret. Et
credidistis inquit: quia a deo exii.
Exii a patre: & ueni in mundu. Itum
relinquo mundu: & uado ad patrẽ.
Plane credidimꝰ: neq enim ꝓptea de¬
bet incredibile uideri qͥa sic ad mun-¬
dum ueniens exiit a patre. ut ñ dese¬
reret patrẽ: & sic uadit ad pat̾re re¬
licto mundo. ut ñ deserat munđu.
Exiit enim a patre: quia de patre ẽ.
Inmundu uenit: quia mundosu¬
um corpꝰ ostendit. quod de uirgine
assumpsit. Reliquit mundu corpo¬
rali discessione: ꝑrexit ad patre. ho¬
minis ascensione: nec mundu dese¬
ruit. p̃sentiȩ gub̾natione

Expanded text:
num est, ideo quippe amavit ipse quod fecit. num est, ideo quippe amavit ipse quod fecit. Sed in nobis non faceret quod amaret, nisi antequam id faceret, nos amaret. 6. Et credidistis, inquit, quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credidimus. Neque enim propterea debet incredibile videri, quia sic ad mundum veniens exiit a Patre, ut non desereret Patrem; et sic vadit ad Patrem relicto mundo, ut non deserat mundum. Exiit enim a Patre, quia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit quod de Virgine assumpsit. Reliquit mundum corporali discessione, perrexit ad Patrem hominis ascensione, nec mundum deseruit praesentiae gubernatione
Abbreviated transcription (Latin):
rogabo patrem deuobis. Ad hoc qͥppe
intuendum. quomͦ ñ rogat patr̃e fi¬
lius. s simul exaudiunt rogantes
pat̃ & filus. ñ nͥ sp̃italis oculus m̃tis
ascendit. Ipse enim pat inquit amat
rate. Ideo amat ille quia nos ama¬
mus : an potius quia ille amat id̾o
nos amamus. Ex epła sua eugłista
idem ipse respondeat. Nos diligimꝰ
inquit: quia ipse prior dilexit nos.
Hinc gͦ factum ẽ. ut diligeremus:
quia dilecti sumꝰ. Prorsus domĩi dĩ ẽ:
diligere đm. Ipse ut diligeretur de¬
dit: qui ñ dilectus dedit. Displicen¬
tes amati sumus: ut eẽt in nobis
unde placeremꝰ. Non enim amare¬
mꝰ filiũ : nͥ amaremꝰ & patr̃e. Amat
nos pat̃. quia nos amamus filiũ:
cum a patre & filio accipimꝰ. ut &¬
patrem amemꝰ & filium. Diffundit
enĩ caritatem in cordib nr̃is am̃boꝵ¬
lium: & quẽ sꝑm. cũ patre amemꝰ
& filio. Amorẽ itaq nr̃m pium quo
colimꝰ dm̃. fecit ds: & iudit quia bo¬

Expanded text:
rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum, quomodo non rogat Patrem Filius; sed simul exaudiunt rogantes Pater et Filius, non nisi spiritalis oculus mentis ascendit. Ipse enim Pater, inquit, amat . Ideo amat ille, quia nos amamus? An potius quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem ipse respondeat. Nos diligimus, inquit, quia ipse prior dilexit nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est, diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium, cum a Patre et Filio acceperimus, ut Patrem amemus et Filium. Diffundit enim charitatem in cordibus nostris ambolium, et quem Spiritum cum Patre amamus et Filio. Amorem itaque nostrum pium quo colimus Deum, fecit Deus, et vidit quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
nominis ñ aliud quã res ipsa ẽ. quȩ
hoc nomine uocatur intelligunt. nec
animi uanitate uel infirmitate con¬
fingunt. tanquã in alio loco patr̃e.
in alio filiũ ante patr̃e stantẽ & pro
nobis rogantẽ: spacia sua queq am¬
boꝵ occupantib molib & u̾bũ eius¬
cuius ẽ uerbũ facere u̾ba ꝑ nob̾. int̾¬
uallo int̾posito int̾ os loquentis. &
auriculas audientis: & alia talia
quȩ sibi animales idemq carnales.
in cordib fabricant. Quicqͥd enim
tale sp̃italib de deo cogitantib ex
corpoꝵ consuetudine occurrit. ne¬
gando atq respuendo tanqũa inpor¬
tinas muscas. ab interiorib oculis
abigunt: & sinceritati eius lucis ad¬
quiescunt. qua teste. ac iudice has
ipsas imagies corꝑoꝵ suis int̾nis
aspectib irruentes. falsa ᷤ omĩno ẽẽ
comuncunt. Hi possunt utcumq
cũ patre: quod eum significasse arbi¬
tror ubi ait. & ñ dico uobis quia ego

Expanded text:
nominis non aliud quam res ipsa est quae nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, ecujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi possunt utcumque cum Patre; quod eum significasse arbitror, ubi ait: Et non dico vobis quia ego
Abbreviated transcription (Latin):
lib sp̃italia comparantes. Animalis
mo animalis. sic audit quȩcũq au¬
dit de dĩ natura. ut aliud qũa corpꝰ
cogitare ñ possit. qũalibet amplissi¬
mũi. uel inmensum: qũalibet lucidũ
ac speciosum. corpus tam̃ ideo ꝓu̾bia
illi sunt quȩcumq dicta sapientiȩ.
de incorporea. immutabiliq substan¬
tia. Non quod ea tanqm ꝓu̾bia depu¬
tat: s quia sic cogitat. quomͦ qui ꝓu̾¬
bia solent audire. neq intelligere.
Cum uͦ sꝑĩtalis cȩꝑit omĩa diuidica¬
re. ipse autẽ a nemine diuidicari. etiã¬
si in hac uita adhuc uelut ꝑ specłm ex
parte ꝑspicit: tam̃ ñ ullo corporiᷤᷤsensu.
ñ ulla imaginaria cogitatione quȩ ca¬
pit aut fingit q̃ liumcũq similitudineᷤ¬
corporũ. s m̃tis certissima intelligentia
d̃m ñ corpus ẽẽ s sꝑm: ita palamde pa¬
tre adnuntiante filio: ut eiusdem
substantiȩ conspiciatur & ipse qui
adnuntiat. Tunc in eius nomine pe¬
tunt qui petunt: quia in sono eius

Expanded text:
lia comparantes. Animalis mo animalis, sic audit quaecumque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum, corpus tamen: ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire neque intelligere. Cum vero spiritualis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione quae capit aut fingit qualiumcumque similitudinecorporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed stre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse, qui annuntiat tunc in ejus nomine petunt, quia in sono ejus
Abbreviated transcription (Latin):
amen dico uob̾ si quid
petieritis patr̃e in no¬
mine meo. dabit uob̾.
Iam dictum ẽ in suꝑiorib huius d̃mci
sermonis partibus. ꝓpt̾ eos qui ñ nul¬
la petunt a patre in xꝑi nomine nec¬
accipiunt: nec peti in nomine salua¬
toris quicquid petitur contra rationẽ
salutis. Non enim sonũ literarum
ac syllabarum. s quod sonus ipse sig¬
nificat: & quod eo sono recte ac uera¬
cit̾ intelligitur. hoc accipiendus ẽ¬
se dicere: cum dicit in nomine meo.
unico dĩ filio sentiendum: ñ petit in
eius nomine etiam si ñ taceat in eo¬
nomine petit. quẽ cogitat cum petit.
Qui uͦ quod ẽ de illo sentiendũ sen¬
tit. ipse in eius nomine petit. & acci¬
ꝑit quod petit: si ñ contra suã salutẽ
sempit̾nam petit. Accipit aut̃e. qn¬
do debet accipere. Quȩdam enĩ ñ ne¬
gantur: s ut congruo dentur tem¬
pore differuntur. Ita sane intelligen¬
du ẽ quod ait. dabit uobis: ut ea
beneficia significata sciantur his
uerbis. quȩ ad eos qui petunt ꝓpͥe

Expanded text:
 si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus Dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in nomine Chraccipiunt: non petitur in nomine Salvatoris, quidquid petitur contra rationem salutis. Non enim solum litterarum ac syllabarum, snificat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligitur, hoc accipiendus est dicere cum dicit, in nomine meo. st de unico Dei Filio sentiendum, non petit in ejus nomine, etiamsi non taceat  in ejus nomine petit, quem cogitat cum petit. Qui vero quod est de illo sentiendum sentit, ipse in ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis, ut ea beneficia significata sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt proprie
Abbreviated transcription (Latin):
Neq patrẽ quis cognoscit. nisi filius:
& cui uoluerit filius reuelare. S istũ
sensum uidetur impedire quod seqͥt᷑
illo die in nomine meo petetis. In fu¬
turo enim scło cum ꝑuenerimus ad
regnum. ubi similes ei erimus. qm̃
uidebimus eum sicuti ẽ. quid peti¬
turi sumus: quando satiabitur in bo¬
nis desiderium nr̃m: Inde & alio lo¬
co: in ꝑsalmo dicitur. Satiabor dum
manifestabitur gła tua. Peticio nãq
aliciuus ẽ indigentiȩ: quȩ ibi nulla
erit: ubi hec satietas erit. Relinquit
itaq quantũ sapere ualeo. ut intelliga
uł animalib. se sp̃itales ꝓmisisse fa¬
cturũ: qu̾auis ñdum tales quales e¬
rimus quando sp̃itale etiam corpus
habebimus: s qualis erat qui dicebat.
Sapientiam loquim᷑ int̾ꝑfectos. Et ñ
potui uobis loqui quasi sp̃italib. sed¬

Expanded text:
Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod sequitur: In illo die in nomine meo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum ? Unde et in alio psalmo dicitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua . Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla erit, ubi haec satietas erit. Relinquitur itaque, quantum sapere valeo, ut intelligatvel animalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam corpus habebimus, sed qualis erat, qui dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos ; et: Non potui vobis loqui quasi spi