comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Puo subditũ quod ꝓpter quosdã qui
antequã ꝑfectũ & exquisitũ eẽt primas
partes eius me nesciente sibi trans cribe¬
bant. festinantius quã mihi oportunuor
eẽt. ac ideo breuius quã uellẽ sũ coaet᷑
ut potui consũmare. Nã plura quȩ tacui inseruissem
& addidissem: si inquiete & congruo spacio illud mͥ
edere licuisset. In magna enĩ cordis tribulatione quã
unde & cur passus sim nouit ds̃ illud in anglia rogat᷑
incepi. & in capuana ꝓuincia peregrinus ꝑfeci. Quod
scdm materiam de qua editũ est: err ds̃ homio nomina¬
Ac tandem remoto xp̃o quasi nũquã aliqͥd fuerit de illo:
ꝓbat rationib necessariis ẽe impossibile ullũ hominem
saluari sine illo. Iis scdo aut̃ libro similit̃ quasi nihil
sciatur de xp̃o. & monstratur ñ minꝰ aꝑta ratione &
ueritate naturã humanã ad hoc insticutã eẽ. ut aliquai¬
do immortalitate beata totus homo id est in corpore
& anima frueretur. ac necesse ẽẽ ut hoc fiat de homi¬

Expanded text:
pus subditum propter quosdam, qui antequam perfectum et exquisitum esset, primas partes ejus, me nesciente, sibi transcribebant, festinantius quam mihi opportunum esset, ac ideo brevius quam vellem sum coactus, ut potui, consummare. Nam plura, quae tacui, inseruissem et addidissem, si in quiete et congruo spatio illud mihi edere licuisset. In magna enim cordis tribulatione, quam unde et cur passus sim novit Deus, illud in Anglia rogatus incoepi, et in Capuana provincia peregrinus perfeci. Quod secundum materiam, de qua editum est, Cur Deus homo nominaac tandem remoto Christo quasi nunquam aliquid fuerit de illo probat rationibus necessariis esse impossibile ullum hominem salvari sine illo. In secundo autem libro similiter, quasi nihil sciatur de Christo, monstratur non minus aperta ratione et veritate naturam humanam ad hoc institutam esse, ut aliquando immortalitate beata totus homo, id est in corpore et in anima frueretur: ac necesse esse ut hoc fiat de homi
Abbreviated transcription (Latin):
auditũ & intellectũ tale ẽ. qualis nondũ facta pictura in intelle¬
ctu pictoriᷤᷤ. Huc accedit illud qͦd p̃taxatum ẽ suꝑiꝰ: qͥa scilicet
illud omib quȩ cogitari possint maiꝰ. qͦd nichil aliud posse eẽ dr̃
qͣm ipse ds̃ : tam ego scd̾m rem uel ex specie mͥ uł ex genere notã.
cogitare auditũ uł in intellectu habere ñ possũ: quã nec ipsũ dm̃.
quẽ utiq ob hoc ipsũ etiã non eẽ cogitare possũ. Neq enĩ aut rẽ

Expanded text:
auditum et intellectum, tale est, qualis nondum facta pictura in intelleauditum et intellectum, tale est, qualis nondum facta pictura in intellectu pictoris. 4. Huc accedit illud, quod praetaxatum est superius; quia scilicet illud omnibus, quae cogitari possint, majus, quod nihil aliud posse esse dicitur quam ipse Deus; tam ego secundum rem, vel ex specie mihi vel ex genere notam, cogitare auditum vel in intellectu habere non possum, quam nec ipsum Deum, quem utique ob hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃to congruere Illa enĩ pictura anteqͣm fiat. in ipsa pi¬
ctoris arte habet᷑. & tale quippiã in arte artificis alicuiꝰ. n¬
chil ẽ aliud qͣm pars quȩdã intelligentiȩ ipsiꝰ. quia & sicut sc̃o
augustinꝰ ait. cũ faber arcã facturꝰ in oꝑe. priuᷤ habet illã in
arte : arca quȩ fit in oꝑe. ñ est uita. arca ꝗ̃ est in arte. uita ẽ.
qͥa uiuit anima artificis. in qua st̃ ista om̃ia anteqͣm ꝓferant᷑
Utqͥd enĩ in uiuente artificis anima uita st̃ ista. nisi qͥa nil fõ
aliud quã scientia uł intelligentia animȩ ipsuᷤ : At uͦ quicqͥd
extra illa quȩ ad ipsã mentis noscunt᷑ ꝑtinere naturã. aut audi¬
tũ aut excogitatũ intellectu ꝑcipit᷑ uerũ: aliud sine dubio ẽ
uerũ illud. aliud intellectꝰ ipse quo capit᷑. Quo circa etiã si ue¬
rum sit esse aliqͥd qͦ mauiᷤᷤ qͥcqͣm nequeat cogitari: non tam̃ hoc

Expanded text:
argumento congruere. Illa enim pictura, antequam fiat, in ipsa piargumento congruere. Illa enim pictura, antequam fiat, in ipsa pictoris arte habetur; et tale quidpiam in arte artificis alicujus nihil est aliud quam pars quaedam intelligentiae ipsius; quia et sicut sanctus Augustinus ait cum faber arcam facturus in opere, prius habet illam in arte: arca, quae fit in opere, non est vita; arca, quae est in arte, vita est; quia vivit anima artificis, in qua sunt ista omnia, antequam proferantur. Ut quid enim in vivente artificis anima vita sunt ista, nisi quia nihil sunt aliud quam scientia, vel intelligentia animae ipsius? At vero quidquid extra illa, quae ad ipsam mentis noscuntur pertinere naturam, aut auditum aut excogitatum intellectu percipitur verum; aliud sine dubio est verum illua, aliud intellectus ipse quo capitur: quocirca etiamsi verum sit esse aliquid, quo majus quidquam nequeat cogitari; non tamen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tempore sequens intelligere rẽ esse. ut fit de pictura quȩ prius
est in animo pictoris. deinde in oꝑe. Beinde uix unqͣm pote¬
rit ẽẽ credibile: cũ dictũ & auditũ fuerit istud. nͦ eo modo
cur contra negantẽ aut dubitantẽ qͦd sit aliqua talis natu¬
ra. tota ista disputatio assũpta est. Postremo qͦd tale sit
illud. ut ñ possit nisi max cogitatũ indubitabilis existentiȩ
suȩ certo ꝑcipi intellectu: indubio aliqͦ ꝓbandũ michi ẽ ar¬
gum̃to. non autẽ isto. qͥd iã sit hoc in intellectu meo: cũ au¬
ditũ intelligo. in quo similit̾ esse posse quȩcũq alia incerta uil
etiã falsa ab aliquo cuiꝰ uerba intelligerẽ dicta: adhuc puto.
& insuꝑ magis si illa deceptuᷤᷤ ut sepe fit crederẽ. qui istud
nondũ credo. Unde nec illud exemplũ de pictore. picturam
quã facturus ẽ iam in intellectu habente: satis potest huic

Expanded text:
tempore sequens, intelligere rem esse, ut fit de pictura, quae prius tempore sequens, intelligere rem esse, ut fit de pictura, quae prius est in animo pictoris, deinde in opere. Deinde, vix unquam poterit esse credibile, cum dictum et auaitum fuerit istud non eo modo cur contra negantem aut dubitantem quod si aliqua talis natura, tota ista disputatio assumpta est? Postremo, quod tale sit illud, ut non possit, nisi mox cogitatum, indubitabilis existentiae suae certo percipi intellectu; in dubio aliquo probandum mihi est argumento: non autem isto; quod jam sit hoc in intellectu meo, cum auditum intelligo: in quo similiter esse posse quaecunque alia incerta, vel etiam falsa ab aliquo, cujus verba intelligerem dicta adhuc puto; et insuper magis, si illa deceptus, ut saepe fit, crederem qui istud nondum credo. 3. Unde nec illud exemplum de pictore, picturam, quam facturus est, jam in intellectu habente, satis 36 potest huic
Abbreviated transcription (Latin):
ideo necesse est. ut maius omibus qͦd esse iam ꝓbatũ est in
intellectu. ñ in solo intellectu sed & in re sit. qm alit̾ ma¬
ius om̃ibus esse ñ poterit : respondere forsan potest: quod
hoc iã esse dicitur in intellectu meo non ob aliud. nisi quia
id qͦd dicit᷑ intelligo. Monne & quȩcũq falsa. ac nullo pror¬
sus modo in se ipsis existentia. in intellectu habere similit̃
dici possẽ. cum ea dicente aliqͦ. quȩcũq ille diceret. ego intel¬
ligerem: Nisi forte tale illud constat ẽẽ. ut ñ eo modo qͦ
etiã falsa quęq uł dubia. haberi possit in cogitatione: & ideo
non dicor illud auditũ cogitare uł in cogitatione habere. sed
intelligere & in intellectu habere. quia scilicet ñ possi hoc alit̃
cogitare. isi intelligendo. id ẽ scientia comp̃hendendo. re ipsa
illud existere. Sed si hoc ẽ: primo quidẽ non hic erit iã aliud
idem q tẽpore p̃cedens habere rẽ in intellectu. & aliud idemq

Expanded text:
 in intellectu, non in solo intellectu, sed et in re sit; quoniam aliter majus omnibus esse non poterit. 2. Respondere forsitan potest, quod hoc jam esse dicitur in intellectu meo, non ob aliud, nisi quia id quod dicitur intelligo. Nonne et quaecunque falsa, ac nullo prorsus modo in seipsis existentia, in intellectu habere similiter dici possem cum ea, dicente aliquo, quaecumque ille diceret, ego intelligerem? nisi forte tale illud constat esse, ut non eo modo quo etiam falsa quaeque vel dubia, haberi possit in cogitatione: et ideo non dicor illud auditum cogitare, vel in cogitatione habere; sed intelligere, et in intellectu habere; quia scilicet, non possum hoc aliter cogitare, nisi intelligendo, id est scientia comprehendendo, reipsa illud existere. Sed si hoc est: primo quidem non hic erit aliud, idemque tempore praecedens, habere rem in intellectu; et aliud, idemque
Abbreviated transcription (Latin):
ubitanti utrũ sit. uł neganti qͦd sit aliqua talis na¬
tura. qua nichil mauis cogitari possit. cũ esse illam
hinc dicit̾ pͥmo ꝓbari. q̃d ipse negans uł ambigen de illa. iã
habeat eã in intellectu. cũ audiens illã dici. id qͦd dicitͥ intel¬
ligit. deinde quia qͦd intelligit necesse ẽ ut ñ in solo intellectu

Expanded text:
ubitanti utrum sit, vel neganti quod sit aliqua talis natura, qua nihil majus cogitari possit; tamen esse illam, hinc dicitur primo probari: quod ipse negans vel ambigens de illa, jam habeat eam in intellectu; cum audiens illam dici, id quod dicitur intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝑsona cognoscit᷑. Quare alia ẽ ꝑsona dĩ quȩ fuit an¬
te incarnationẽ : alia hominis assũpti. Sicut igit᷑ xp̃s
est ds & homo: ita duȩ in illo uidentur ẽẽ ꝑsonȩ. Quȩ
ratiocinatio ꝑ hoc uidet᷑ ꝓbare duas eẽ ꝑsonas in ap̃o.

Expanded text:
esse persona cognoscitur. Quare alia est persona Dei, quae fuit anesse persona cognoscitur. Quare alia est persona Dei, quae fuit ante incarnationem, alia hominis assumpti: sicut igitur Christus est Deus et homo: ita duae in illo videntur esse personae. Quae ratiocinatio per hoc videtur probare
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus nãq iustius expugnat reum uel punit. aut illi
misericordius parcit uel int̾cedit ꝓ eo: qua cui specialuᷤ
iniuria fieri ꝓbatur. nec aliquid conuenientiꝰ opponit᷑ fal¬
sitati ad expugnandũ. aut apponit᷑ ad sanandum quam
ueritas In illũ enim. dĩ falsam p̾sumentes similitudinẽ.
specialius peccasse uident̾: qui uera dĩ patris similitu¬
sicut dictũ est: ut sint duȩ naturȩ̨ diuina scilicet &¬
humana. una ꝑsona
s qua unitate ꝑsonȩ
quã firmissime credimꝰ cẽ non exduab ꝑsonis in
xp̃o: tamen quia potest dici unde parũ caute intuen¬
tibus uideri possit xp̃s ex duab & in duab ꝑsonis exi¬
stere. ñ inutile mͥ uidet̾ aliqͥd dicere Dicunt enĩ quidã
Quom dicimꝰ in xp̃o non ẽẽ duas ꝑsonas. sicut duas
naturas. Nam ds̃ & ante hominis assũptionẽ ꝑsona
erat. nec postqũa homine assũpsit ꝑsona destitit ẽẽ: &
homo assũptꝰ ꝑsona erat. quia om̃is homo indiuiduus

Expanded text:
Nullus namque justius expugnat reum, vel punit, aut illi misericordius parcit, vel pro eo intercedit, quam cui specialius injuria fieri probatur; nec aliquid convenientius opponitur falsitati ad expugnandum, aut apponitur ad sanandum, quam veritas. In illum enim falsam Dei praesumentes similitudinem specialius peccasse videntur, qui vera Dei Patris similituest, ut sint duae naturae: divina scilicet et humana, una persona. De qua unitate personae, quam firmissimae credimus esse non ex duabus personis in Christo; tamen quia potest dici unde parum caute intuentibus videri possit Christus ex duabus et in duabus personis existere, non inutile mihi videtur aliquid dicere. Dicunt enim quidam: Quomodo dicimus in Christo non esse duas personas sicut duas naturas. Nam Deus et ante hominis assumptionem persona erat; nec postquam hominem assumpsit persona destitit esse: et homo assumptus persona est; quia omnis homo individuus
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ illos plusqͣm illi se ipsos. qͥa illi illũ & se inuicẽ ꝑ illũ: & ille
se & illos ꝑ se ipsũ Si concordia : om̃ib illis erit una uoluntas.¬
qͥa nulla illis erio nisi sola dĩ uoluntas. Si potestas: om̃ipotenteᷤᷤ
erunt suȩ uoluntatis. ut ds̃ suȩ. Nã sicu. ⁊ poterit ds̃ qͦd uo¬
let ꝑ se ipsũ: ita poterunt illi quod uolent ꝑ illũ. quiã
sicut illi ñ aliud uolent qͣm qͦd ille:ita ille uolet qͥcqͥd illi¬
Si honor & diuitiȩ :

Expanded text:
et Deus illos, plusquam illi seipsos; quia illi illum, et se, et invicem per illum; et ille et Deus illos, plusquam illi seipsos; quia illi illum, et se, et invicem per illum; et ille se, et illos per seipsum. Si concordia, omnibquia nulla illis erit nisi sola dei voluntas. Si potestas: omnipotentes erunt suae voluntatis ut deus suae. Nam sicut poterit deus quod volet per seipsum, ita poterunt illi quod volent per illum; quia sicut illi non aliud volent quam quod ille, ita ille volet quidquid illSi honor
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ st̃ om̃ia bona : & sufficit Desidera sĩplex bonũ. qͦd ẽ om̃e
bonũ : & satis ẽ Quid enĩ amas caro mea. qͥd desideras ani¬
ma mea : Ibi ẽ. ibi ẽ quicqͥd amatis : qͥcqͥd desideratiᷤ: Si de.¬
lectat pulchritudo: fulgebunt iusti sicut sol Si uelocitas
aut fortitudo aut libertas corporis. cui nichil obsistere possi:
erunt similes angeliᷤᷤ dĩ. qͥa seminat᷑ corpꝰ animale. & surget cor.¬
pus spiritale. potestate utiq ñ natura. Si longa & salubris
& salus iustoꝵs ã dño. Si sacietas . satiabunt᷑ cũ apparuerit
gła dñi: Si ebrietas : in ebriabunt᷑ ab ubertate domꝰ dĩ Si
melodia : ibi angłoꝵ chori concinunt sine fine dõ Si q̃libet ñ
eos ds̃. Si sapientia: ipsa dĩ sapientia ostendet eis se ipsã. Si
amicitia : diligent dm̃ plusqͣm se ipsos. & inuicẽ tanqͣm se ipsos.

Expanded text:
in quo sunt omnia bona, et sufficit. Desidera simplex bonum quod est omne in quo sunt omnia bona, et sufficit. Desidera simplex bonum quod est omne bonum, et satis est. Quid enim amas, caro mea; quid desideras, anima mea? Ibi est, ibi est quidquid amatis, quidquid desideratis. Si delectat pulchritudo, fulgebunt justi sicut sol . Si velocitas, aut fortitudo, aut libertas corporis, cui nihil obsistere possit, erunt similes angelis Dei, quia seminatur corpus animale, et surget corpus spiritale , potestate utique, non natura. Si longa et salubriset, salus justorum a Domino . Si satietas, satiabuntur cum apparuerit gloria Dei . Si ebrietas, inebriabuntur ab ubertate domus Dei . Si melodia, ibi angelorum chori concinunt sine fine Deo. Si quaelibet non , Deus Ibid. Si sapientia, ipsa Dei sapientia ostendet eis seipsam. Si amicitia, diligent Deum plus quam seipsos, et invicem tanquam seipsos;
Abbreviated transcription (Latin):
xcita nc̃ anima
mea. & erige totũ intellectũ tuũ: & cogita quantũ potes.
quale & quantũ sit illud bonũ. Si enĩ singula bona delecta¬
bilia st̃: cogita intente quã delectabile sit illud bonũ. qͦd con¬
tiuet iocunditatẽ om̃ium bonoꝵ. & ñ qualẽ in reb creatis sumꝰ
exꝑti. sed tanto differentẽ. quanto differt creator ã creatura
Si enĩ bona ẽ uita creata. quã bona creatrix uita ẽ. Si¬
lutẽ: Si amabilis ẽ sapientia in cognitione rerũ conditarũ.
qũa amabilis ẽ sapientia. quȩ om̃ia condidit ex nichilo: Deniq
si multȩ & magnȩ delectationes st̃ in reb delectabilibus:
qualis & quanta delectatio ẽ in illo qͥ fecit ipsa delectabilia: xxu
uolet erit: & qͦd nolet ñ erit. Ibi qͥppe erunt bona cor-¬
poris & animȩ : qualia nec oculus uidit. nec auris audiuit. nec¬
in cor hominis ascendit Cur ergo ꝑ multa uagaris homuntio.
querendo bona animȩ tuȩ & corporis tui. Ama unũ bonũ

Expanded text:
xcita nunc, anima mea, et erige totum intellectum tuum, et cogita quantum potes, quale et quantum sit illud bonum. Si enim singula bona delectabilia sunt, cogita intente quam delectabile sit illud bonum, quod continet iucunditatem omnium bonorum; et non qualem in rebus creatis sumus experti, sed tanto differentem quanto differt creator a creatura. Si enim bona est vita creata: quam bona est vita creatrilutem? Si amabilis est sapientia in cognitione rerum conditarum: quam amabilis est sapientia quae omnia condidit ex nihilo? Denique si multae et magnae delectationes sunt in rebus delectabilibus: qualis et quanta delectatio est in illo qui fecit ipsa delectabilia? Capivolet erit, et quod nolet non erit. Ibi quippe erunt bona corporis et animae, qualia " nec oculus vidit nec auris audivit nec cor hominis " cogitavit. Cur ergo per multa vagaris, homuncio, quaerendo bona animae tuae et corporis tui? Ama unum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
es& lux & sapientia & beatitudo & ȩt̾nitas. & multa huiꝰmodi bona:
& tam̃ non es nisi unũ & summũ bonũ. tu tibi om̃ino sufficiens.
nullo indigens. qͦ om̃ia indigent. ut sint & ut bene sint xxIIi

Expanded text:
es et lux et sapientia et beatitudo et aeternitas et multa huiusmodi bona, es et lux et sapientia et beatitudo et aeternitas et multa huiusmodi bona, et tamen non es nisi unum et summum bonum, tu tibi omnino sufficiens, nullo indigens, quo omnia indigent ut sint, et ut bene sint. Capi
Abbreviated transcription (Latin):
uitas continet om̃ia etiã ipsa scła tẽpoꝵ. Quȩ. scłm quidem ẽ.
ꝓpt̃ indiuisibilẽ unitatẽ : scła uͦ ꝓpt̾ int̾minabilẽ immensitatĩ
Et quauis ita sis magnꝰ dñe. ut om̃ia sint te plena & sint in te:
sic tam̃ es sine om̃i spacio: ut nec mediũ nec dimidiũ nec ulla
dñe es qͦd es: & tu es qui es. Nam quod aliud ẽ in toto. &
aliud in partib. & in qͦ aliqͥd ẽ mutabile: non om̃ino ẽ qͦd est
Et qͦd incepit a ñ esse & potest cogitari ñ ẽẽ. & nisi ꝑ aliud sub¬
sistat redit in ñ esse. & qͦd habet fuisse qͦd ia non ẽ. & futurum
eẽ qͦd nondũ ẽ : id ñ est ꝓprie & absolute. Tu uero es qͦd es: qͥ
quicqͥd aliquando aut aliqͦ modo es. hoc totꝰ & semꝑ es. Et tueᷤᷤ
qui ꝓprie & simplicit᷑ es: qͥa nec habes fuisse aut futurũ eẽ
sed tantũ p̃sens eẽ. nec potes cogitari aliqͣndo ñ ẽẽ. Et uita

Expanded text:
rnitas continet etiam ipsa saecula temporum. Quae saeculum quidem est, rnitas continet etiam ipsa saecula temporum. Quae saeculum quidem est, propter indivisibilem unitis ita sis magnus, domine, ut omnia sint te plena et sint in te: sic tamen es sine omni spatio, ut nec medium nec dimidium nec ulla , es quod es, et tu es qui es. Nam quod aliud est in toto et aliud in partibus, et in quo aliquid est mutabile, non omnino est quod est. Et quod incepit a non esse et potest cogitari non esse, et nisi per aliud subsistat redit in non esse; et quod habet fuisse quod iam non est, et futurum esse quod nondum est: id non est proprie et absolute. Tu vero es quod es, quia quidquid aliquando aut aliquo modo es, hoc totus et semper es. Et tu es qui proprie et simpliciter es, quia nec habes fuisse aut futurum esse, sed tantum praesens esse, nec potes cogitari aliquando non esse. Et vita
Abbreviated transcription (Latin):
u ergo imples & coplecteris om̃ia: tu es ante & ultͣ om̃ia
Etquidẽ ante om̃ia es: qͥa anteqͣm fierent tu es. Uitͣ omĩia
uero quomͦ es. Qualit̾ enĩ es ultͣ ea q̃ finẽ non habebunt: Nn
quia illa sine te nullatenꝰ eẽ possunt. tu autẽ nullo modo minꝰ
es etiã si illa redeunt in nichilũ : Sic enĩ quodã modo es ultͣ
illa An etiã qͥa illa cogitari possunt habere finẽ. tu uͦ nequa¬
qũa: Nã sic illa quidẽ habent finẽ quodã modo: tu uͦ nullo
modo Et certe qͦd nullo modo habet finẽ : ultra illud ẽ. qͦd
aliqͦ modo finit᷑ An hoc qͦq modo transis om̃ia etiã ȩterna.
qͥa tua & illoꝵ ęt̾nitas tota tibi p̾sens ẽ. cũ illa nondũ habe¬
ant de sua ęt̾nitate qͦd futurũ est : sicut iã non habent qͦd
p̃teritũ est. Sic qͥppe semꝑ es ultra illa : cũ semꝑ tibi sis
presens. seu cũ illud sẽꝑ tͥ sit p̾sens. ad qͦd illa nondũ ꝑuenerui¬

Expanded text:
u ergo imples et complecteris omnia, tu es ante et ultra omnia. Et quidem ante omnia es, quia antequam fierent tu es. Ultra omnia vero quomodo es? Qualiter enim es ultra ea quae finem non habebunt? An quia illa sine te nullatenus esse possunt, tu autem nullo modo minus es, etiam si illa redeunt in nihilum? Sic enim quodam modo es ultra illa. An etiam quia illa cogitari possunt habere finem, tu vero nequaquam? Nam sic illa quidem habent finem quodam modo, tu vero nullo modo. Et certe quod nullo modo habet finem, ultra illud est quod aliquo modo finitur. An hoc quoque modo transis omnia etiam aeterna, quia tua et illorum aeternitas tota tibi praesens est, cum illa nondum habeant de sua aeternitate quod venturum est, sicut iam non habent quod praeteritum est? Sic quippe semper es ultra illa, cum semper ibi sis praesens, seu cum illud semper sit tibi praesens, ad quod illa nondum perveneru
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ te eẽ in uerbo. qͦ te ipsũ dicis: q̃m uerbũ tuũ sic ẽ uerum
quomꝰ tu uerax. & idcirco ẽ ipsa ueritas sicut cu. nĩ alia qͣm tu:
& sic es tu sĩplex. ut de te ñ possit nasci aliud quã qͦd tu es
Noc ipsũ est amor tuus. unꝰ & cõmunis tibi & filio tuo: id est
sp̃s sc̃s ab utroq ꝓcedens Nã idem amor ñ est ĩpar tibi aut fi¬
lio tuo: quia tantũ amas te & illũ. & ille te & se ipsũ. quantꝰ es tu
& ille. nec ẽ aliud ã te & ab illo. qͦd dispar ñ est tibi & illi : nec
de sũma siplicitate potest ꝓcedere aliud quã qͦd ẽ de qͦ procedit
unitas. & sũme una sĩplicitas. quȩ nec multiplicari. nec aliud &
aliud ẽẽ potest. Porro unũ est necessariũ. Porro hoc ẽ illud
unũ necessariũ : in qͦ est om̃e bonũ. immo quod ẽ om̃e & unũ.

Expanded text:
um sic est verum quomodo tu verax, et idcirco est ipsa veritas sicut tu, non alia quam tu; et sic es tu simplex, ut de te non possit nasci aliud quam quod tu es. Hoc ipsum est amor unus et communis tibi et filio tuo, id est sanctus spiritus ab utroque procedens. Nam idem amor non est impar tibi aut filio tuo; quia tantum amas te et illum, et ille te et seipsum, quantus es tu et ille; nec est aliud a te et ab illo quod dispar non est tibi et illi; nec de summa simplicitate potest procedere aliud quam quod est de quo procedit. unitas et summe una simplicitas, quae nec multiplicari nec aliud et aliud esse potest. " Porro unum est necessarium ". Porro hoc est illud unum necessarium, in quo est omne bonum, immo quod est omne
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ñ esse᷑ ꝓpriũ dõ: non posse intelligi ñ esse. Quod si aliqͥd
eorũ quȩ certissime st̃ potest intelligi ñ esse : similit̾̃ & alia cer
one : si bene consideret᷑. Nã &si nulla quȩ sunt possint intelligi
non eẽ: om̃ia tam̃ posst̃ cogitari ñ esse pret̃ id qͦd sũme ẽ. Illa

Expanded text:
quare non esset proprium Deo, non posse intelligi non esse. Quod sic aliquid quare non esset proprium Deo, non posse intelligi non esse. Quod sic aliquid eorum, quae certissime sunt, potest intelligi non esse similiter et alia certa poone, si bene consideretur. Nam etsi nulla quae sunt, possunt intelligi non esse; omnia tamen possunt cogitari non esse
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat aliqͥd quo mauᷤᷤ cogitari ñ possit: aut ñ cogitat. Si non
cogitat : ñ cogitat ñ esse qͦd non cogitat. Si uͦ cogitat: utiq co¬
gitat aliqͥd qͦd nec cogitari possiͥt ñ esse. Si enĩ cogitari posset¬
ñ esse: cogitari posset habere pͥncipiũ & finẽ. Sed hoc ñ potest
cogitari ñ potest. Non igit᷑ potest cogitari nͦ esse : quo maius neqͥt
cogitari: Qđ autẽ dicis. quia cũ dicit᷑ qͦd sũma res ista ñ eẽ nequeat
cogitari. melius fortasse diceret᷑. qͦd ñ esse aut etiã posse ñ esse. ñ
possit intelligi: potius dicendũ fuit ñ posse cogitari. Si enĩ dixissẽ
rem ipsã non posse intelligi nͦ esse: fortasse tu ipse qui dici quia
scđm proprietatẽ uerbi istiꝰ falsa nequeunt intelligi. obiceres
nichil qͦd est posse intelligi ñ esse. Falsũ est enĩ non eẽ: qͦd est

Expanded text:
cogitat aliquid, quo majus cogitari non possit, aut non cogitat. Si non cogitat aliquid, quo majus cogitari non possit, aut non cogitat. Si non cogitat, non cogitat non esse quod non cogitat. Si vero cogitat, utique cogitat aliquid, quod nec cogitari possit non esse. Si enim posset cogitari non esse, cogitari posset habere principium et finem; sed hoc non potest. cogitari non potest. Non igitur potest cogitari non esse quo maius nequit od autem dicis: quia cum dicitur quod summa res ista non esse nequeat cogitari, melius fortasse diceretur quod non esse, aut etiam posse non esse, non possit intelligi; potius dicendum fuit, non possit cogitari. Si enim dixissem rem ipsam non posse intelligi non esse, fortasse tu ipse, qui dicis quia secundum proprietatem verbi istius falsa nequeunt intelligi, objiceres nihil, quod est, posse intelligi non esse, falsum est enim non esse quod est:
Abbreviated transcription (Latin):
nequit. si ẽ in ullo intellectu. ñ esse in solo intellectu. Si enĩ est
in solo intellectu: est qͦ mauis cogitari potest. qͦd ñ conuenit Sed¬
tale est inquis: acsi aliqͥs insulã occeani om̃s terraᷤᷤ sua fertili¬
tate uincentẽ. quȩ difficultate immo ĩpossibilitate inuenien¬
di qͦd ñ est ꝑdita nominat᷑. dicat idcirco ñ posse dubitari ue¬
re eẽ in re: qͥa uerbis descriptã facile qͥs intelligit. Fidens
one existens pret̾ quo mauis cogitari ñ possit. cui aptare ua¬
leat conexionẽ huiꝰ meȩ argum̃tationiᷤ : inueniã & dabo illi
ꝑditã insulã ampliꝰ non ꝑdendã PPalã autẽ iã uidet᷑ qͦ non
ualet cogitari maius. ñ posse cogitari ñ esse : qͦd tã certa ra¬
cione ueritatiᷤ existit. Alit̃ enim nullatenꝰ existeret. Deniq
siquis dicit se cogitare illud ñ esse : dico qͥa cũ hoc cogitat. aut

Expanded text:
nequit, si est in ullo intellectu, non esse in solo intellectu? Si enim est nequit, si est in ullo intellectu, non esse in solo intellectu? Si enim est in solo intellectu, est quo majus cogitari potest: quod non convenittale est, inquis, ac si aliquis insulam Oceani, omnes terras sua fertilitate vincentem, quae difficultate, imo impossibilitate inveniendi quod non est, perdita nominatur, dicat idcirco non posse dubitari vere esse in re, quia verbis descriptam facile quis intelligit. Fidens one existens, praeter quo majus cogitari non possit, cui aptare valeat connexionem hujus meae argumentationis, inveniam, et dabo illi perditam insulam amplius non pevalet cogitari majus, non posse cogitari non esse, quod tam certa ratione veritatis existit; aliter enim nullatenus existeret. Denique si quis dicit se cogitare illud non esse: dico quod tum cum hoc cogitat aut
Abbreviated transcription (Latin):
tatione cogitatur. & qͦd cogitatione cogitat᷑. sicut cogitat᷑ sic ẽ in co
gitatione : ita qͦd intelligit᷑ intellectu intelligit᷑. & qͦd intellectu
intelligit᷑. sicut intelligit᷑. ita e̾ in intellectu. Quid hoc planuᷤ
Postea dixi. quia si ẽ uł in solo intellectu : potest cogitari ẽẽ & in
re. qͦd maius ẽ. Si ergo in solo ẽ intellectu: id ipsũ scilicet qͦ maus
ñ potest cogitari. ẽ quo mauiᷤᷤ cogitari potest. Rogo qͥd consequen¬
tius. An enĩ si est uł in solo intellectu. ñ potest cogitari ẽẽ & in re.
Aut si potest. nonne qͥ hoc cogitat. aliqͥd cogitat maius eo si est
in solo intellectu: Quid igit᷑ consequentiꝰ. quã si qͦ maius cogi¬
tari neqͥt ẽ insolo intellectu. idem ẽẽ quo mauiᷤᷤ cogitari possit:
Sed utiq qͦ maius cogitari potest: in nullo intellectu ẽ quo
maius cogitari ñ possit. An ergo ñ consequit᷑ qͦ mauis cogitari

Expanded text:
tatione cogitatur; et quod cogitatione cogitatur, sictatione cogitatur; et quod cogitatione cogitatur, sicintelligitur, intellectu intelligitur: et quod intellectu intelligitur, sicut intelligitur, sic est in intellectu. Quid hoc planius? Postea dixi quia, si est vel in solo intellectu, potest cogitari esse et in re; quod majus est. Si ergo in intellectu solo est, idipsum scilicet quo majus non potest cogitari, est quo majus cogitari potest: rogo quid consequentius? An enim si est vel in solo intellectu, non potest cogitari esse et in re? Aut si potest, nonne qui hoc cogitat, aliquid cogitat majus eo; si est in solo intellectu? Quid ergo consequentius, quam si quo majus cogitari nequit, est in solo intellectu; idem esse quo majus cogitari possit? Sed utique, quo majus cogitari potest, in nullo intellectu est quo majus cogitari non possit. An ergo non consequitur, quo majus cogitari
Abbreviated transcription (Latin):
aliquatenꝰ posse cogitari uel intelligi. aut eẽ in cogitatione uel
intellectu. de qͦ hȩc intelligunt᷑. Si enĩ non potest: ñ de eo possunt
hȩc intelligi Quod si dicis ñ intelligi & ñ esse in intellectu qͦd ñ
penitꝰ intelligit᷑ : dic qͥa qui ñ potest intueri purissimã lucẽ solĩ.
ñ uidet lucẽ diei. quȩ ñ est nisi lux solis. Certe uł hactenꝰ intel¬
ligitur & ẽ in intellectu. qͦ mauis cogitari neqͥt: ut hȩc de eo in¬
qͦd audit. Utiq qui ñ intelligit. si nota lingua dicit᷑: aut nul¬
lum aut nimis obrutũ habet intellectũ PDeinde dixi. qͥa si in-¬
telligit᷑: est in intellectu. An  est in nullo intellectu. qͦd necessa¬
rio in rei ueritate eẽ monstratũ est: Sed dices qͥa & si ẽ in intel¬
lectu: ñ tamen conseque t̾ qͥa intelligit᷑. Uide qͥa consequitur
eẽ in intellectu: ex eo qͥa intelligit᷑. Sicut enĩ qͦd cogitat᷑. cogi¬

Expanded text:
aliquatenus posse cogitari vel intelligi, aut esse in cogitatione vel aliquatenus posse cogitari vel intelligi, aut esse in cogitatione vel intellectu, de quo haec intelliguntur? Si enim non potest, non possunt haec intelligi de eo. Quod si dicis non intelligi et non esse in intellectu, quod non penitus intelligitur; dic quia qui non potest intueri purissimam lucem solis, non videt lucem diei, quae non est nisi lux solis. Certe vel hactenus intelligitur, et est in intellectu, quo majus cogitari nequit; ut haec de eo inquod audit. Utique qui non intelligit, si nota lingua dicitur, aut nullum, aut nimis obtusum habet intellectum. Deinde 38 dixi quia si intelligitur, est in intellectu. An est in nullo intellectu, quod necessario in rei veritate esse monstratum est? Sed dices quia etsi est in intellectu, non tamen consequenter quia intelligitur. Vide quia consequitur esse in intellectu, ex eo quia intelligitur. Sicut enim quod cogitatur, cogi
Abbreviated transcription (Latin):
ri nusqͣm eẽ. Similit̃ cuiꝰ parteᷤᷤ singulȩ ñ sunt ubi aut qͣndo st̃
aliȩ partes: eiꝰ om̃s partes & ideo ipsũ totũ possunt cogitari nun¬
quã aut nusqͣm eẽ. Nã & si dicat᷑ tempus semꝑ esse. & mundus
ubiq : non tam̃ illud totũ semꝑ. aut iste totꝰ est ubiq Ee sicut
singulȩ partes tẽporis ñ sunt qͣndo aliȩ st̃: ita possunt nunqͣm eẽ
cogitari. Et singulȩ mundi partes sicut ñ sunt ubi aliȩ st̃: ita
subintelligi possunt nusqͣm eẽ Sed & qͦd partib coniunctũ est:
cogitatione dissolui & ñ esse potest. Quare qͥcqͥd alicubi aut ali¬
quando totũ non ẽ: etiã si est. potest cogitari ñ esse. At qͦ mau¬
nequit cogitari: si ẽ. non potest cogitari ñ esse Alioqͥn si est.
non ẽ quo maiꝰ cogitari ñ possit. qͦd ñ conuenit. Nullatenꝰ ergo
alicubi aut aliqͣndo totũ non ẽ : sed semꝑ & ubiq totũ ẽ Putas ne

Expanded text:
ri nusquam esse. Similiter cujus partes singulae non sunt ubi aut quando sunt ri nusquam esse. Similiter cujus partes singulae non sunt ubi aut quando sunt aliae partes ejus; omnes partes, et ideo ipsum totum, possunt cogitari nunquam aut nusquam esse. Nam etsi dicatur tempus semper esse, et mundus ubique; non tamen illud totum semper, aut iste totus est ubique: et sicut singulae partes temporis non sunt, quando aliae sunt; ita possunt nunquam esse cogitari; et singulae mundi partes, sicut non sunt ubi aliae sunt; ita subintelligi possunt nusquam esse: sed et quod partibus conjunctum est, cogitatione dissolvi, et non esse potest. Quare quidquid alicubi aut aliquando totum non est, etiamsi est, potest cogitari non esse: at quo majus cogitari nequit, si est, non potest cogitari non esse, alioquin si est, non est quo majus cogitari non potest: quod non convenit. Nullatenus ergo alicubi, aut aliquando totum non est; sed semper et ubique totum est. Putasne
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ est: si esset. posset uel actu uł intellectu ñ esse. Quare si uel
cogitari potest: ñ potest ñ esse. qͦ maius cogitari neqͥt. Sed ponamꝰ
ñ esse: si uel cogitari ualet. At quicqͥd cogitari potest & ñ est: si es¬
set. ñ esset qͦ mauis cogitari ñ possit. Si ergo esset qͦ maus cogitari
ñ possit : ñ esset qͦ mauis cogitari ñ possit. qͦd nimis ẽ absurduor
Falsũ est igit᷑ non eẽ aliqͥd qͦ maius cogitari ñ possit: si uł cogitan
potest. Multo itaq magis: si intelligi & in intellectu eẽ potest
Plus aliqͥd dicã. Procul dubio quicqͥd alicubi aut aliquando ñ
est: etiam si ẽ alicubi aut aliquando. potest tam̃ cogitari nunqͣm
& nusqͣm eẽ. sicut ñ est alicubi aut aliqͣndo. Nã qͦd heri ñ fuit &
hodie ẽ : sicut heri ñ fuisse intelligit᷑. ita nunqͣm esse subintelligi
potest. & qͦd hic ñ est & alibi est: sicut ñ est hic. ita potest cogita¬

Expanded text:
et non est; si esset, posset, vel actu vel intellectu non esse. Quare si vel et non est; si esset, posset, vel actu vel intellectu non esse. Quare si vel cogitari potest, non potest non esse quo majus cogitari nequit. Sed ponamus non esse, si vel cogitari valet: at quidquid cogitari potest, et non est; si esset, non esset quo majus cogitari non possit. Si ergo esset quo majus cogitari non possit, non esset quo majus cogitari non possit: quo quod nimis est absurdum. Falsum est igitur non esse aliquid, quo majus eogitari non possit si vel cogitari potest: multo itaque magis, si intelligi aut in intellectu esse potest. Plus aliquid dicam: procul dubio quidquid alicubi aut aliquando non est, etiamsi est alicubi aut aliquando; potest tamen cogitari nunquam et nusquam esse, sicut non est alicubi aut aliquando. Nam quod heri non fuit, et hodie est: sicut heri non fuisse intelligitur; ita nunquam esse subintelligi potest: et quod hic non est, et alibi est, sicut non est hic, ita potest cogita
Abbreviated transcription (Latin):
te consequent᷑ opinaris concludere.¶ Qđ autẽ putas ex eo qͥa intellig¬
tur aliqͥd quo maus cogitari nequit. ñ consequi illud eẽ in intellectu.
nec si ẽ in intellectu. ideo eẽ in re: certe ego dico. si uł cogitari potest
esse. necesse est illud eẽ. Nã quo mauis cogitari nequit: ñ potest oo¬
gitari eẽ nisi sine initio. Quicqͥd autẽ potest cogitari eẽ & non est:
ꝑ initiũ potest cogitari esse. Non ergo q̃ mauis cogitari neqͥt. cogita¬
ri potest esse. & ñ est. Si ergo cogitari potest eẽ: ex necessitate es t
Amplus. Si utiq uel cogitari potest: necesse ẽ illud eẽ: Hullus
enĩ negans aut dubitans eẽ aliquid qͦ maius cogitari ñ possit. negat
uł dubitat qͥa si esset. nec actu nec intellectu posset ñ esse. Aliter
nãq non esset. q̃ maus cogitari ñ posset. Sed quicqͥd cogitari potest

Expanded text:
te consequenter opinaris concludere. Quod autem putas ex eo, quid intelligte consequenter opinaris concludere. Quod autem putas ex eo, quid intelligitur aliquid quo majus cogitari nequit, non consequi illud esse in intellectu; nec si est in intellectu, ideo esse in re: certe ego dico: si vel cogitari potest esse, necesse est illud esse. Nam quo majus cogitari nequit, non potest cogitari esse, nisi sine initio. Quidquid autem potest cogitari esse, et non est: per initium potest cogitari esse. Non ergo quo majus cogitari nequit, cogitari potest esse, et non est. Si ergo potest cogitari esse, ex necessitate est. Amplius. Si utique vel cogitari potest, neccsse est illud esse. Nullus enim negans aut dubitans esse aliquid, quo majus cogitari non possit, negat vel dubitat quia si esset, nec actu nec intellectu posset non esse. Aliter namque non esset quo majus cogitari non posset; sed quidquid cogitari potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est in intellectu aliqͥd quo mauis cogitari ñ possit. alit̃ quã qͦd
scđd̾m ueritatẽ cuiusqͣm rei neqͥt saltẽ cogitari. & qͥa ñ magis
consequit᷑ hoc qͥd dico q̃ maius cogitari ñ possit. ex eo qͥa est in
intellectu esse & in re: quã ꝑditã insulã certissime existere ex eo. qͥd
cũ describit̾ uerbis. audiens eã non ãbigit in intellectu suo ẽẽ. Ego
uero dico. Si quo maius cogitari ñ potest. ñ intelligit᷑ uł cogitatꝰ.
nec est in intellectu uł cogitatione: ꝓfecto ds̃ aut ñ est qͦ maius¬
cogitari ñ possit. aut ñ intelligit᷑ uł cogitat᷑. & ñ est in intellectu
uł cogitatione. Qđ qm̃ falsũ sit : fide & conscientia tua ꝓ firmis¬
simo utor argum̃to. Ergo quo maius cogitari ñ potest. uere intel¬
ligitur & cogitat᷑ : & est in intellectu & cogitatione. Quare aut
uera ñ sunt qͥbus contra conariᷤᷤ ꝓbare: aut ex eis ñ consequit᷑. qͥd

Expanded text:
majus cogitari non possit, aliter quam quod secundum veritatem cujusque rei nequit saltem cogitari: et quia non magis consequitur hoc, quod dico, quo majus cogitari non possit, ex eo quia est in intellectu, esse et in re, quam perditam insulam certissime existere ex eo quia cum describitur verbis, audiens eam non ambigit in intellectu suo esse. Ego vero dico: Si, quo majus cogitari non potest, non intelligitur, vel cogitatur, nec est in intellectu vel cogitatione;  cogitatur, et non est in intellectu vel cogitatione. Quod quam falsum sit, fide et conscientia tua pro firmissimo utor argumento. Ergo quo majus cogitari non potest, vere intelligitur et cogitatur, et est in intellectu et cogitatione. Quare, aut vera non sunt quibus contra conaris probare, aut ex eis non consequitur quod
Abbreviated transcription (Latin):
non muniunt sed magis decipiunt:
Nescire simplicter adignorantiam ꝑ¬
tin&: No luisse ueroscire ad contu¬
macem superbiam: Uo luntatem
qui ppeproprii dñi uel lenescire quid¬
est aliud quam uell& dñm superbi¬
endo contempnere: nemo igitur
sed eignorantia excus & quiads̃ nr̃
non solum eos iudicat qui a iognati¬
onesua reuentuntur sed&iam &¬
illos quinescierunt. Testante eo¬
dem dño perpro ph&am: Disperdã
inquid omines a faci& errȩ & eos
qui auertuntur poster gumdñi. & qui non
quȩsierunt dnm nec in uestigauerunt eum

Expanded text:
non muniunt, sed magis decipiunt. 6. non muniunt, sed magis decipiunt. 6. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet; noluisse vero scire, ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire, quid aliud est quam velle dominum superbiendo contemnere? Nemo igitur se de ignorantia excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua se avertunt, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Domino per prophetam: Disperdam, inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domini, et qui non quaesierunt Dominum, nec investigaverunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
cauit in paradiso a eua sicut a postolus ait
Virnonest seductur mulier aut̃ seducta in
p̃ uaricatione fuit: ergo eua peccauit ignorir¬
tia adam uero in dustria qui non seductus
sed scuens prudensq peccauit: Quiuero se¬
ducit᷑ quid consentiat euidenter ignorat
Dein firmitate aut̃ p&rus deliquidꝰ quando
ad m&um interrogantis ancillae x pmne¬
giuit unde & post peccatum a marissime
fleuit. Grauius in firmitate quamigno¬
rantia quemq delinquere, grauiusq
industria quam in firmitate peccare
ndustria namq peccat. quistudio acdeli¬
beratione mentis malum igit: In firmitate
aut̃ quicasu uel praecipitatione delinquid
Nequius autem & deindustria peccant qui nor
solum nonbem euiount : sedadhuc & bene
uiuentes si possunt aueritate diuer¬
tunt. Sunt enim quiignorantespec¬
cant & sunt qui scientes. Sunt&i¬
am & qui pro ignorantie excusati¬
one scirenolunt ut minus culpa¬
bi les abeantur qui tamen seipsos

Expanded text:
cavit Eva in paradiso , sicut Apostolus ait: cavit Eva in paradiso , sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemquam delinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. 5. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter. Sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur qui tamen seipsos
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis humana iudicia subterfugiac
omnis quimaleagit : iudicium tamen
conscientiae suae effugere non potest
Nam & si aliis celat quod egit sibi tamen colare
non possit quiplenenouit malum esse quod
gessit. Duplex fit ergo in eo iudicium : quia
& hic suae conscientiae reatupunitur. & illuo
ꝑ p&uali poena damnatur
uobus modis peccatum committitur.
Idest aut ui cupiditatis. aut m&uti¬
moris dumuel quisq: cupit adipisci
quod uult: uel tim& ne in currat quod m&u¬
it.: quattuor modis cõmittitꝰ peccatum in
corde : quat tuor perp& ratur & opere
suggestioned aemonum. delectation e car¬
nis. consensionementis defensione aelati¬
onis Operenunc latenter nunc palam
nunc consu&udine. Nunc desperatione.
Istis ergo gradibus & cordedelinquintur
& opere malitia ꝑ p&ratꝰ. Tribus modis
peccatum geritur. hoc est ignorantia in¬
firmitate industria. periculo aut̃ poena¬
rum diuerso Ignorantiae namq modo pec¬

Expanded text:
Quamvis humana judicia subterfugiat Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnaturuobus modis peccatum committitur, id est, aut vi cupiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. 2. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor perpetratur et opere. Corde: suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Opere: nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. Istis ergo 216 gradibus et corde delinquitur, et opere malitia perpetratur. 3. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria; periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo pec
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationibus oblectari peruersis
nostrum est. Plerum que fieriso¬
l& ut inmunde corporalium rerum
sp&cies quas didicimus nostrismen¬
tibus opponantur. Et nolentes eas
cogitemus. quantum que abeis
aciem mentis auertere nitimus.
tanto illȩ semagis animo inge¬
runt. obscenisq: innobismotibus
obrepunt. Sed fithoc proconditi¬
onemortali. quam meruit pri¬
mus homo in poenam suipeccati. Mag
naobseruantia. circacordis est custo¬
diam adhibenda. Quia autbonȩ
aut malȩ rei ibi consifat arigo. Nam
sicut scriptum est. Ex corde exe¬
unt cogitationes malȩ. Ideo que
si prius prauȩ cogitationi resis timus
in lopsum operis non in currimus
umana conditio dumdiuersis uitiosi¬
tatibus mentem conturbat. &iamante
poenas gehennaeper inconditum animȩ
app&itum iam poenas conscientiue patitꝰ
Omnia fugere poterit homo pra&er
corsuum. Non enim potest a sequisq: re¬
cedere : ubicumq: enim abierit reatus
sui conscientia illum non derelinquid

Expanded text:
cogitationibus oblectari perversis, cogitationibus oblectari perversis, nostrum est. 6. Plerumque fieri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. na observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimusumana conditio, dum diversis vitiositatibus mentem conturbat, etiam ante poenas gehennae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae patitur. 2. Omnia fugere poterit homo praeter cor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
titur. prius autem actio resecanda est
postea cogitatio. prius praua opera post¬
modum desideria uicissim aũt̃ & a cogita¬
tione opera procedunt & ab opere cogita¬
tio nascitꝰ. quamuis & si ab o perema¬
lo quisque uac&. prosolius tamen
prauecogitationis malitia non erit
innocens. Vnde dñs perisaiam.
Auferte in quid malum cogitationũ
ur̃arum ab oculis meis. Non enim
solum factis sed cogitationibus de¬
linquimus si eis inlicite occurrenti¬
bus delectemur. sicut uipera a fili¬
is inutero positis lacerã ꝑimitur
itanos cogitiones nr̃ae intranos
enutritȩ occidunt. & conceptae
interius uipereo ueneno consumũt¬
animam que nr̃am crudeli uulnere ꝑimuit
Non est arbi triinr̃i cogitationis prauȩ su¬
gestionibus prȩueniri. lacere autẽ
in animo cogitationem. nostrȩadti¬
n& uoluntati. Illudergo adculpam
non redigitur. istud culpȩ propri¬
e in putatur. Nam cogitationes
in licitas occurrere. demonum est

Expanded text:
titur. 2. Prius autem actio resecanda est, titur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur, quamvis etsi ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. 4. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumuntanimamque nostram crudeli vulnere perimunt. 5. Non est arbitrii nostri cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est;
Abbreviated transcription (Latin):
tio piomo deramine nequitiã de¬
morium non refrenar&. & lic&
diabolus temptationem iustorum
semper inferrecupiat tamensi adõ po¬
testatem non accipit nullatenus adi¬
pisci potest quoda p&it. Vnde&
omnis uoluntas diaboli in iusta est &
tamen per mitente dõ omnis potes
tas iusta. In o culis carnalium dia¬
bolus terribilis est. in oculis electo
rum terror eius uilis est. ab incre¬
dulis ut leo tim &ur a fortibus in
fide ut uermis contempnitur adq:
ad momentum ostentus repelli¬
tur. Qui suggestiones diaboli ñ
recipit in eius insidi as minime
transit. Nam facile in consequen¬
ti opere repellitur siprimo ob¬
lectam enta illius respuantus.
Di abolus enim serpens est lubricus.
cuius sica piti id est prime sugges¬
tioni non resisatur totus inint̃¬
na cordis dum nonsentitur in la¬
bitur.
ipertita est causa peccandi. id est ope¬
Iris & cogitationis. Quorum unum
iniquitas dicitur quodo peregeritur
aliud in iustitia quod cogitatione ad mit¬

Expanded text:
tio pio moderamine nequitiam daetio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, tamen, permittente Deo, omnis pot. 13. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in electorum oculis terror ejus vilis est. Ab incredulis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur.ipartita est causa peccandi, id est, operis et cogitationis, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admit