comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud mereremur: Aut quȩ bona nr̃a facta pre¬
cesserunt : ut deus nobis grãm suam daret: un¬
quid inuenit iusticias quas coronaret: et non
delicta quȩ donaret: Atiq delicta quȩ donauit
sipunire uellet: non esset inuistum: Quid enĩ
nuit ad miscd̃iam ipsius nonpunire peccatorẽ.
sed iustificare: et depeccatore facere iustum: &
de impio facere pium: Ergo miscdia ipsius me¬
lior suꝑ uitas. Quas uitasc Quas sibi homines
elegerunt: Aluis elegit sibi uitam negociandi:
alius uitam rusticandi: alius uitam feneran¬
di: alius uitam militandi: alius illam. alius illa
Duiersȩ sunt uitȩ: sed melior est miscdia tua
suꝑ uitas nr̃as: Melius est quod das correctis: ꝙͣ
quod eligunt ꝑuersi: Unam uitam donas: quȩ
preponatur omnib nr̃is. quascumq inmundo
eligere potuerimus: Quoniam melior ẽ mise¬
ricordia tua suꝑ uitas: labia mea laudabunt te:
Nonte laudarent labia mea: nisi me precede¬

Expanded text:
ut illud mereremur? aut quae bona facta nostra praeut illud mereremur? aut quae bona facta nostra praecesserunt, ut Deus nobis gratiam suam daret? Numquid invenit justitias quas coronaret, et non delicta quae donaret? Utique delicta quae donavit si punire vellet, non esset injustum. Quid enim nuit ad misericordiam ipsius non punire peccatorem, sed justificare, et de peccatore facere justum, et de impio facere pium. Ergo misericordia ipsius melior super vitas. Quas vitas? Quas sibi homines elegerunt. Alius elegit sibi vitam negotiandi, alius vitam rusticandi, alius vitam fenerandi, alius vitam militandi; alius illam, alius illam. Diversae sunt vitae, sed melior est misericordia tua super vitas nostras. Melius est quod das correctis, quam quod eligunt perversi. Unam vitam donas, quae praeponatur omnibus nostris, quascumque in mundo eligere potuerimus. Quoniam melior est misericordia tua super vitas, labia mea laudabunt te. Non te laudarent labia mea, nisi me praecede
Abbreviated transcription (Latin):
legeretur: quomodo cõmendauit maiestatem suam:
Ego et pater unum sumus: Ecce quanta maiestaᷤᷤ
& quanta equalitas patris descendit ad caruem:
propter infirmitatem nr̃am: Eoce quantum di¬
lecti sumus: ante quam deum diligeremus: Si
ante quam dm̃ diligeremus tantum ab illo dilec̃¬
ti sumus. ut ȩqualem sibi filium suum hominẽ
faceret propt̃ nos. quid nobis seruauit iam diligen¬
tibus se: Ecce multi nescio quid minimum putant.
apparuisse interra dei filium quia non sunt inscõ:
non eis apparet potentia ipsius. et gła ipsuis : idẽ
quia nondum scĩficatum habent cor. unde intel¬
ligant eminentiam uirtutis illius et grãs agant
deo ÷ quia propt̃ ipsos tantus quo uenit ad quam
natiuitatem. ad quam passionem: non possunt
uidere głam ipsius. et potentiam ipsius: Om̃¬
melior est miscđia tua super uitas Multȩ sunt
uitȩ humanȩ. s deus uitam unam promitat:
et non illam dat nobis quasi propter merita nr̃a:
sed propt̃ miscdiam suam: Quid enim boni egimꝰ

Expanded text:
legeretur, quomodo commendavit majestatem suam: Ego et Pater unum sumus . Ecce quanta majestas, et quanta aequalitas Patris descendit ad carnem propter infirmitatem nostram! Ecce quantum dilecti sumus, antequam Deum diligeremus! Si antequam Deum diligeremus, tantum ab illo dilecti sumus, ut aequalem sibi Filium suum hominem faceret propter nos; quid nobis servat jam diligentibus se? Ergo multi nescio quid minimum putant apparuisse in terra Filium Dei; quia non sunt in sancto, non eis apparet potentia ipsius, et gloria ipsius: id est, quia nondum sanctificatum habent cor, unde intelligant eminentiam virtutis illius, et gratias agant Deo quia propter ipsos tantus quo venit, ad quam nativitatem, ad quam passionem; non possunt videre gloriam ipsius et potentiam ipsius. melior est misericordia tua super vitas. Multae sunt vitae humanae; sed Deus unam vitam promittit; et non illam dat nobis quasi propter merita nostra, sed propter misericordiam suam. Quid enim boni egimus,
Abbreviated transcription (Latin):
trepidant qui iudici tradiderunt: Contremiscit
potestas: & non contremiscit ĩmanitas: Alult ille
lauare manus: et illi inquinant linguas: Sed
quare hoc: firmauerunt sibi sermonem malig.¬
num: Quanta egit pilatus: quanta ut refrena¬
rẽtur: Quid dixit: Quid egit: Sed firmauer̃t
sibi sermonem malignum: crucifige crucifi¬
ge: Repetitio: confirmatio est sermonis ma¬
ligni: Hideamus quo modo firmauerunt sibi
sermonem malignum: Regem ur̃m crucifigã:
Bixerunt: Nos non habemus regem nisi
cesarem solum: Obfirmauerunt sermonẽ eun¬
malignum: Offerebat ille regem filium di
illi ad hominem recurrebant: digni quullum
haberent. et illum non haberent: Adhuc audi.
quomͦ firmauerunt sermonem malignum:
Non inuenio aliquid inisto homine ait iudex:
quo dignus sit morte: & illi qui firmauerunt

Expanded text:
trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit potestas, et non contremiscit immanitas; vult ille lavare manus, et illi inquinant linguas. Sed quare hoc? Firmaverunt sibi sermonem malignum. Quanta egit Pilatus? quanta ut refrenarentur? quae dixit? quid egit? Sed firmaverunt sibi sermonem malignum: Crucifige, crucifige! Repetitio, confirmatio est sermonis maligni. Videamus quomodo firmaverunt sibi sermonem malignum. Regem vestrum crucifigam? Dixerunt: Non habemus regem nisi solum Caesarem . Obfirmaverunt sermonem malignum. Offerebat ille regem Filium Dei; illi ad hominem recurrebant: digni qui illum haberent, et illum non haberent. Adhuc audi quomodo firmaverunt sermonem malignum. Non invenio aliquid in isto homine, ait judex, quo dignus sit morte . Et illi qui firmaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
culatum: Magna iniquitas Ecce de abscondito
uenit sagnta: Quam maculam ferit. qui nec
tantum habebat maculȩ quantum potest pun-¬
gi a sagita: Agnus quippe immaculatus to-¬
tus immaculatus ÷ semꝑ immnaculatus: non cui
maculȩ ablate sunt. sed quimaculas nullas con¬
traxerit: Nam fecit multos immaculatos donan-¬
do peccata ipse immaculatus: non habendo pec¬
cata Ut sagittent in abscondito ĩ maculatum:
O cor durum: occidere uelle hominem qui mor¬
tuos suscitabat: Repente id ẽ insidiose: quasi in¬
opinate. quaũ non prouise: Similis enim nes¬
cienti erat inter ipsos dominus: ignorantes
quid nesciret et quid sciret: immo ignorantes cũ
nichil scire et omnia scire: et ad hoc uenisse ut il¬
li facerent. quod se potestate facere atbitraban¬
tur: Repente sagitabunt eum et non tune¬
bunt: Firmauerunt sibi sermonem malignũ:
Obfirmauerunt: facta sunt tanta miracula: non
sunt moti: ꝑstiterunt in consilio sermonis ma¬
ligni: Traditus est udici: trepidat uidex. & non

Expanded text:
Ecce de abscondito venit sagitta quae immaculatum ferit, qui nec tantum habebat maculae, quantum potest pungi a sagitta. Agnus quippe immaculatus, totus immaculatus, semper immaculatus; non cui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittent in abscondito immaculatum. 7O cor durum, occidere velle hominem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose, quasi inopinate, quasi non praevise. Similis enim nescienti erat inter ipsos Dominus ignorantes quid nesciret, et quid sciret; imo ignorantes eum nihil nescire, et omnia scire, et ad hoc venisse ut illi facerent quod se potestate facere arbitrabantur. Repente sagittabunt eum, et non timebunt. 8. Obfirmaverunt sibi sermonem malignum. Obfirmaverunt: facta sunt tanta miracula; non sunt moti, perstiterunt in consilio sermonis maligni. Traditus est ille judici: trepidat judex, et non
Abbreviated transcription (Latin):
hominis propt̃ formam serui: habens inpotes¬
tate ponere animam suam. & recipere eam: Qd
ei potuerunt facere inmici: Occiderunt oorpus:
animam non occiderunt: Intendite: Parum gͦ e¬
rat domino hortari martyres uerbo: nisi firmar&
exemplo: Nostis qui conuentus erat malignantiũ
iudeorum: & quȩ multitudo erat oꝑantium ini

Expanded text:
opter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae multitudo er
Abbreviated transcription (Latin):
eos quasi nesciente domino facere quod moluin.¬
tur: Intenderunt arcum remamarã: ut sagit¬
tent in abscondito immaculatum: Quod dpeit
intenderunt arcum. hoc est in abscondito: quasi
fallentes insiduis. Nostis enim quib dolis id ege

Expanded text:
eos quasi nesciente Domino facere quod moliuneos quasi nesciente Domino facere quod moliuntur. Intenderunt arcum, rem amaram, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Quod dixit, Intenderunt arcum; hoc est, in abscondito; quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibus dolis
Abbreviated transcription (Latin):
rius illi tunc occiderunt: quando clamauert̃:
Apparitores potestatis hora sexta. crucifixer̃t:
preuaricatores legis hora tercia clamauerunt:
Quod illi manibus hora sexta: hoc illi lingua
hora tercia: Rei magis isti quiclamando seuie¬
bant: quam illi qui obtemperando ad ministra-¬
bant: Ipsum est totum acumen iudeorum: Hoc
est quod promagno quesierunt: occidamus et
non occidamus: Si ꝓccidamus: ut non ipsi occidis¬
se iudicemur: Exacuerunt tanquam gladium
linguas suas:. Intenderunt arcum remamarã:
Arcum dicit insidias: Qui enim gladio cominuᷤ
pugnat: aꝑte pugnat: Qui sagitam mittit: fal¬
lit ut feriat: Prius enim saguta ꝑcutit: quã ue¬
nire ad uulnus preuideatur: Sed quem laterent
insidie cordis humani: Nunquid et dñm nr̃m
iħm xp̃m quinon opus habebat ut ei testimoni¬
um quisquam ꝑhiberet de homine: Ipse enim
sciebat quid esset in homine: sicut euangełista
testatur: Tamen audiamus eos: & intueamur

Expanded text:
rius illi tunc occiderunt, quando clamaverunt. rius illi tunc occiderunt, quando clamaverunt. Apparitores potestatis hora sexta crucifixerunt; praevaricatores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi manibus hora sexta, hoc illi lingua hora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus; sic occidamus, ut non ipsi occidisse judicemur. Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. 6. Intenderunt arcum, rem amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio cominus pugnat, aperte pugnat: qui sagittam mittit, fallit ut feriat. Prius enim sagitta percutit, quam venire ad vulnus praevideatur. Sed quem laterent insidiae cordis humani? numquid et Dominum nostrum Jesum Christum, qui non opus habebat ut ei testimonium quisquam perhiberet de homine? Ipse enim sciebat quid esset in homine, sicut evangelista testatur . Tamen audiamus eos, et intueamur
Abbreviated transcription (Latin):
si ipse occidit. et uos oiuidei occidistis Alnde occidiᷤᷤ¬
tis: Gladio lingue: Acuistis enim linguas ur̃as
e&s quando ꝑcussistis: nisi quando clamastis cru¬
cisige crucisige : Propt̾ta non est enim preter.¬
mittendum quia uenit inmentem: ne forte ali¬
quem ꝑturbet lectio diuinorum librorũ. quidã
euangelista dicit hora sexta crucisixum dnĩꝰ et qͥ¬
dam hora tercia: Hisi intelligamus: ꝑturbamur:
od ĩa incipiente hora sexta: dicitur pilatus sedis¬
se protribunali Et re uera quando loͬcutiis est
dñs inlignum. hora sexta erat: S alius euange¬
lista intuens animum iudeorum. quia uolẽ.¬
bant se ĩmunes uidei amorte domini: narran¬
do eos ostendit reos dicens: dñm hora tercia cru¬
cifixum: Consid̾antes omnem cirtum stantiam
lectionis. quanta agi potuerunt cum aput
pilatum dñs accusaretur ut crucifigeretur. in¬
uenimus horam terciam esse potuisse: quando
illi clamauerunt crucifige crucifige: Ergo ue¬

Expanded text:
o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Propterea enim non est praetermittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Considerantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando illi clamaverunt, Crucifige, crucifige. Ergo ve
Abbreviated transcription (Latin):
aut tribulationum: qui nobis talem heredita¬
tem daturus ẽ quȩ transire non possit: Here¬
ditatem enim nobis dabit se ipsum deus: ut
ipsum possideamus. et abipso possideamur inet̃¬
num: Ergo inscõ appareamus deo: ut appare¬
at nobis Appareamus illi inscõ desiderio: ut
appareat nobis inpotentia et gła fili dei Mul¬
tis enim non apparuit: sint inscõ ut appareat et il¬
lis Nam multi putant illum tantum mͦ hoĩem
fuisse: quia predicatur natus ex homine. cruci¬
fixus esse. & mortuus. ambulasse interra. man¬
ducasse. & bibisse. & cetera egisse quȩ sunt huma¬
na: et putant illum talem fuisse quales sunt
cȩteri homines: Audistis enim mͦ cũ ȩuangłm¬

Expanded text:
aut tribulationum, qui nobis talem haereditaaut tribulationum, qui nobis talem haereditatem daturus est, quae transire non possit? Haereditatem enim nobis dabit seipsum Deus, ut ipsum possideamus, et ab ipso possideamur in aeternum. 11. Ergo in sancto appareamus Deo, ut appareat nobis; appareamus illi in sancto desiderio, ut appareat nobis in potentia et gloria Flii Dei. Multis enim non apparuit; sint in sancto, ut appareat et illis. Nam multi putant illum tantummodo hominem fuisse, quia praedicatur natus ex homine, crucifixus et mortuus, ambulasse in terra, manducasse et bibisse, et caetera egisse, quae sunt humana: et putant illum talem fuisse, quales sunt caeteri homines. Audistis autem modo cum Evang
Abbreviated transcription (Latin):
ista animȩ nr̃e: quomͦ illa carni nr̃e Cum autẽ
resurrexerit caro nr̃a: ut iam istis non indige¬
amus habebit quẽdam locum et statum in cor¬
ruptionis suȩ: sic et anima nr̃a habebit cibum suũ
ipsum uerbum dei ꝑ quod facta sunt omĩa: Tam̃
gr̃as illi quia modo in hac heremo nonnos dese
ut amplius illum diligamus: ne forte ꝑsaginã
corrumpamur. & obliuiscamur eum: Subtrahit
nobis aliquando que nessaria sunt: & atterit
nos. ut sciamus quia pater et dominus est.non
solum blandiens. sed et flagellans: Preparat enĩ
nos: cuidam hereditati incorruptibili et mag¬
ne: Siunam cu ꝑam. aut unam sellam tuam.
aut si quid habes indomo tua. cogitas dimitte¬
re filio tuo. & ne ꝑdat illud erudis eũ. ⁊ flagellas
eum ad disciplinam: corrigis ne ꝑdat nichil tuũ.
quod et ipse hic dimissurus ẽ. sic et tuñuis ut noᷤᷤ
erudiat pat̃ nr̃ etiam inflagellis necessitatum.

Expanded text:
ista animae nostrae, quomodo illa carnis nostrae. Cum autem ista animae nostrae, quomodo illa carnis nostrae. Cum autem resurrexerit caro nostra, ut jam istis non indigeamus, habebit locum quemdam et statum incorruptionis suae: sic et anima nostra habebit cibum suum, ipsum Verbum Dei, per quod facta sunt omnia . Tamen gratias Deo, qui modo in hac eremo non nos deserut amplius illum diligamus; ne forte per saginam corrumpamur, et obliviscamur eum. Subtrahit nobis aliquando quae necessaria sunt, et atterit nos; ut sciamus quia Pater et Dominus est, non solum blandiens, sed et flagellans. Praeparat enim nos cuidam haereditati incorruptibili et magnae. Si unam cuppam, aut unam cellam tuam, aut si quid habes in domo tua, cogitas dimittere filio tuo, et ne perdat illud, erudis eum, et flagellis eum ad disciplinam corrigis, ne perdat nihil tuum, quod et ipse hic dimissurus est, sicut et tu; non vis ut nos erudiat Pater noster in flagellis etiam necessitatum
Abbreviated transcription (Latin):
domini et głam domini. sed remanebit sitimo¬
riturus: Hec uiam inuenit. nec consolatorem:
nec aquam ꝑquam duret inheremo: Cum enĩ
erexerit sẽ ad deum ut dicat illi exmedullis oibꝰ.
ne forte uel necessaria carnis abaliis petat et non
adeo. aut non desideret illam resurrectionem
carnis quam nobis promittit deus: cum gͦ se e¬
rex̾it habebit non paruas consolationes: Ecce
tr̃s quomodo caro nr̃a quam diu mortalis ẽ. qu̾a¬
duifragilis est. ante illam resurrectionem habet
solatia ista quib iuiumus: panem. aquam. uinũ.
fructum oleum: Ista omnia solatia et subsidia si
nos deserant. utiq durare non possumus: quam¬
uis nondum receꝑit caro ista sanitatem illam ꝑ¬
fectam ubinullam patietur angustiam. nullam
indigentiam: sic et anima nr̃a cumhic ẽ inista
carne. inter temptationes et ꝑicula seculi huius.
ad huc est infirma Habet enim ipsa solatia uer¬
bi: solatia orationis. solatia disputationis: Sic ft̃

Expanded text:
Domini, et gloriam Domini; sed remanebit siti moDomini, et gloriam Domini; sed remanebit siti moriturus; nec viam inveniet, nec consolationem, nec aquam per quam duret in eremo. Cum autem erexerit se ad Deum, ut dicat illi ex medullis omnibne forte vel necessaria carnis ab aliis petat et non a Deo, aut non desideret illam resurrectionem carnis quam nobis promittit Deus: cum ergo se erexerit, habebit non parvas consolationes. 10. Ecce, fratres, quomodo caro nostra quamdiu mortalis est, quamdiu fragilis est, ante illam resurrectionem habet solatia ista quibus vivimus, panem, aquam, fructus, vinum, oleum ista omnia solatia et subsidia si nos deserant, utique durare non possumus quamvis nondum receperit caro ista sanitatem illam perfectam, ubi nullam patietur angustiam, nullam indigentiam: sic et anima nostra cum hic est in ista carne, inter tentationes et pericula saeculi hujus, adhuc est infirma; habet etiam ipsa solatia verbi, solatia orationis, solatia disputationis: sic sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sic in sco apparui tibi: ut uiderem potentiam tu¬
am & głam tuam Primo sitiuit anima mea. &
caro mea multipliciter tibi indeserto. et int̃.¬
ra sine uia. et sine aqua: et sic inscõ apparuitͥ:
ut uiderem potentiam tuam et głam tuam:
Nisi quis primo sitiat in istõ malo in quo est:
nunquam ꝑuenit adbonum quod deus ẽ: Ap¬
parui enim inquit tibi in scõ: Iam in scõ est mag¬
na consolatio: Apparuitibi quid ẽ: Ut uideres
me Ee ideo uidistime: ut uiderem te: Appa¬
rui tibiut uiderem: Nondixit apparui tibi
ut uideres: sed apparui tibi ut uiderem poten¬
tiam tuam et głam tuam: Unde apostolus: Nc̃
enim inquit cognoscentes dm̃: immo cogniti
a deo P̾rius enim apparuistis deo: ut posset uo¬
bis apparere d̾s. Ut uiderem potentiam tuam
et głam tuam Reuera inisto deserto idẽ in is¬
ta heremo. si tanquam abheremo exigat homo
quod sibi saluti est: nunquam uidebit potentiã

Expanded text:
Sic in sancto apparui tibi, ut viderem potentiam tuSic in sancto apparui tibi, ut viderem potentiam tuam, et gloriam tuam. Primo sitivit anima mea, et caro mea multipliciter tibi in deserto, et in terra sine via, et sine aqua; et sic in sancto apparui tibi, ut viderem potentiam tuam, et gloriam tuam. Nisi quis primo sitiat in isto deserto, id est malo in quo est, nunquam pervenit ad bonum quod est Deus. Apparui autem tibi, inquit, in sancto. Jam in sancto est magna consolatio. Apparui tibi, quid est? Ut videres me: et ideo vidisti me ut viderem te. Apparui tibi, ut viderem. Non dixit. Apparui tibi, ut videres; sed, Apparui tibi, ut viderem potentiam tuam, et gloriam tuam. Unde et Apostolus: Nunc autem, inquit, cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Prius enim apparuistis Deo, ut possit vobis apparere Deus. Ut viderem potentiam tuam, et gloriam tuam. Revera in isto deserto, id est in ista eremo, si tanquam ab eremo exigat homo quod sibi saluti est, nunquam videbit potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ra deserta Parum est deserta. ubi nullus hoĩũ
habitat: insuꝑ et sine uia: & sine aqua: Altinam
ueluiam haberet ipsum desertum: utinam illuc
homo incurrens. uel nosset qua inde exiret: Non
uidet hominem adsolatium: non uidet uiam qͣ
careat deserto gͣ ibi diuertit: lltinam esset uel
a qua unde reficeretur: qui inde non potest exire:
Malum desertum. horribile. et timendum: & ta¬
men deus misertus est nr̃i: & fecit nobis uiam in
predicatores uerbi sui. & dedit nobis aquam
indeserto. implens sp̃u scõ predicatores suos: ut
fieret in eis fons a quȩ salientis inuitam ȩt̃nam:
Et ecce habemus hic omina: sed non sunt dede¬
serto Ergo proprietatem deserti prius cõmenda¬
uit psalmus: ut et tu cum audisses in quo malo
esses. si quas hic habere posses consolationes uel
sociorum. uel uiȩ. uel aquȩ. nontribueres deser¬
to: sed illi quite uisitare dignatus ẽ in deserto:

Expanded text:
ra deserta. Parum est, deserta, ubi nullus hominum ra deserta. Parum est, deserta, ubi nullus hominum habitat; insuper, et sine via, et sine aqua. Utinam vel viam haberet ipsum desertum! utinam illuc homo incurrens, vel nosset qua inde exiret! Non videt hominem ad solatium, non videt viam qua careat deserto. Ergo ibi divertit. Utinam esset vel aqua, unde reficeretur, qui inde non potest exire! Malum desertum, horribile et timendum! et tamen Deus misertus est nostri, et fecit nobis viam in praedicatores verbi sui; et dedit nobis aquam in deserto, implens Spiritu sancto praedicatores suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam . Et ecce habemus hic omnia; sed non sunt de deserto. Ergo proprietatem deserti prius commendavit Psalmus, ut et tu cum audisses in quo malo esses, si quas hic habere posses consolationes, vel sociorum, vel viae, vel aquae, non tribueres deserto, sed illi qui te visitare dignatus est in deserto. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
qui quando famem patiuntur in isto seculo: dimit¬
tunt dm̃. et rogant merturium aut rogant iouẽ
ut det illis. Ant cum dicunt cererem. aut aliqua
demonia similia: nondeo sitit caro ipsorum: Qui
autem deo sitiunt. utiq debent sitire & anima
et carne: quia & animȩ dat deus panem suũ idẽ
uerbum ueritatis: et carni dat deus quȩ necessa¬
ria sunt: quia deus fecit & animam & carnem:
Propter carnem tuam rogas demonia: Nunqͥd
animam tuam deus fecit: et carnem tuam de¬
monia fecerunt: Quil fecit animam: ipse fecit
eteatnem: Qui fecit ambasres. psẽ paseat am¬
pas res. Uttumq nr̃m deo sitiat: et exlabore mul¬
tiplici simpliciter sacietur Ubi autem sitit ani
nra nr̃a et multipliciter caro nr̃a: Non cuiq sed
tibi domine: idẽ deo nr̃o sitit: Ubi sitit: In ter¬
ra deserta et sine uia. & sine aqua: Seculum
istud diximus : ipsa est idumea. hoc est desertũ
idumeȩ: unde titulum psalmus accepit: Inter¬

Expanded text:
qui, quando famem patiuntur in isto saeculo, dimitqui, quando famem patiuntur in isto saeculo, dimittunt Deum, et rogant Mercurium, aut rogant Jovem ut det illis, aut quam dicunt Coelestem, aut aliqua daemonia similia: non Deo sitit caro ipsorum. Qui autem Deo sitiunt, undique debent sitire, et anima, et carne: quia et animae Deus dat panem suum, id est verbum veritatis; et carni Deus dat quae necessaria sunt, quia Deus fecit et animam et carnem. Propter carnem tuam rogas daemonia: numquid animam Deus fecit, et carnem tuam daemonia fecerunt? Qui fecit animam, ipse fecit et carnem: qui fecit ambas res, ipse pascit ambas res. Utrumque nostrum Deo sitiat, et ex labore multiplici simpliciter satietur. 8. Ubi autem sitit anima nostra, et multipliciter caro nostra, non cuicumque, sed tibi, Domine, id est Deo nostro; ubi sitit? In terra deserta, et sine via, et sine aqua. Saeculum istud diximus; ipsa est Idumaea, hoc est desertum Idumaeae, unde titulum Psalmus accepit. In ter
Abbreviated transcription (Latin):
migrat in ad olescentia Queris pueritiam et ñ
inuenis:. Ad olescens fit iiuenis: Queris ad oles¬
centem: et non est. Iuuenis fit senex: Queris
iuuenem: et non inuenis: & senex moritur:
Queris senem: & non inuenis: Honstat ergo etas
nr̃a.: lldiq fatigatio est: ubiq lassitudo. ubiq
corruptio: Attendentes qualem spem resurtet¬
tionis nobis ꝑmittat deus. in istis omnib mul¬
tiplicibus defectionibus nr̃is sitimus illam
incorruptionem: & sic caro nr̃a multipliciter
sitit deo inista idumea. in isto deserto: Quam
multipliciter laborat: tam multipliciter sitit:
q̃uam multipliciter fatigatur. tam multiplicit̃
sccit illam infatigabilem incorruptionem: quã¬
quam fr̃s mei bono xpĩano et fideli etiam in hoc
scło caro deo sitit: quia si opus est carni pane. si
opus est aqua si opus est umo. si opus est nummo.
adeo petere debet: non ademoniis et idolis: &
anescio quibus potestatibus huiꝰ seculi: Sunt enĩ

Expanded text:
migrat in adolescentiam; quaeris pueritiam, et non migrat in adolescentiam; quaeris pueritiam, et non invenis: adolescens fit juvenis; quaeris adolescentem, et non est: juvenis fit senex; quaeris juvenem, et non invenis: et senex moritur; quaeris senem, et non invenis. Non stat ergo aetas nostra: ubique fatigatio est, ubique lassitudo, ubique corruptio. Attendentes qualem nobis spem resurrectionis promittat Deus, in istis omnibus multiplicibus defectionibus nostris sitimus illam incorruptionem; et sic caro nostra multipliciter sitit Deo. In ista Idumaea, in isto deserto, quam multipliciter laborat, tam multipliciter sitit; quam multipliciter fatigatur, tam multipliciter sitit illam infatigabilem incorruptionem. quam, fratres mei, boni christiani et fidelis etiam in hoc saeculo caro Deo sitit: quia si opus est carni pane, si opus est aqua, si opus est vino, si opus est nummo, a Deo petere debet, non a daemoniis, et idolis, et a nescio quibus potestatibus hujus saeculi. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quando factisumus nonilla uidemus: sed tam̃
aeus unde scit producit illa: quia et ante quam
essemus. unde sciebat nos produxit: Talis ergo re¬
surrectio carnis nobis promictitur: ut quamur
ipsa sit caro quammͦ portamus quȩ resurrectu.¬
ra est. tamen non habeat corruptionem quammͦ
habet: Modo enim excorruptione fragilitatis. Si
non manducemus deficimus. et esurimus: si ñ
bibamus: deficimus et sitimus: Si dui uigile¬
mus: de ficimus et dormimus: Si diu dormia¬
mus. de ficimus: ideo uigilamuis: Si dui mandu¬
cemus et bibamus. quamuis ꝓpter refectionẽ
manducemus et bibamus: ip̃sa diuturna refec¬
tio. defectio est: Si diustemus. fatigamur: ideo
sedemus: E si dui sedeamus. et ibi fatigamur: et
ideo surgimus: Demde uidete. quia nullus est
carnis nrẽ status: quomodo infantia uolat inpu¬
eritia: & queris infantiam et non ẽ infantia:
quia iam ꝓuifantia pueritia est: Iterum et ipsa

Expanded text:
quando facti sumus: non illa videmus; sed tamen quando facti sumus: non illa videmus; sed tamen Deus unde scit producet illa, quia et antequam essemus, unde sciebat nos produxit. Talis ergo resurrectio carnis nobis promittitur, ut quamvis ipsa sit caro quam modo portamus, quae resurrectura est, tamen non habeat corruptionem quam modo habet. Modo enim ex corruptione fragilitatis, si non manducemus, deficimus et esurimus; si non bibamus, deficimus et sitimus; si diu vigilemus, deficimus et dormimus: si diu dormiamus, deficimus; ideo vigilamus: si diu manducemus et bibamus; quamvis propter refectionem manducemus et bibamus, ipsa diuturna refectio defectio est: si diu stemus, fatigamur: ideo sedemus: et si diu sedeamus, et ibi fatigamur, et ideo surgimus. Deinde videte quia nullus est carnis nostrae status: quoniam infantia avolat in pueritiam; et quaeris infantiam, et non est infantia, quia jam pro infantia pueritia est: iterum et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tenete. quȩ sit spes xp̃ianorum: Quare sumꝰ
xp̃ianis Non enim ad hoc sumus xp̃iani. ut ter¬
renam nobis petamus felicitatem quam plerũ¬
q habent et latrones & scelerati: ad aliam felici¬
tatem nos sumus xp̃ians. quam tunc accipiemꝰ
cum uita ista seculi huiꝰ tota transierit: Ergo ꝓ¬
mittitur nobis & carnis resurrectio & talis re¬
surrectio carnis nobis ꝓmittitur: ut caro quidẽ
ista quam modo portamus resurgat infinem:
Non incredibile nobis uideatur: Si enim deus
fecit nos quinon eramus: magnum illi est re¬
parare quieramus: Ergo hoc uobis incredibile
non uideatur: quia quasi uidetis putrescere
mortuos. et ire in cineres et inpuluerem: Aut
si incendatur aliquis mortuus: aut si canes dila¬
nient eum: putatis quia inde non erit tesur¬
recturꝰ: Omnia quȩ discerpuntur et infauillaᷤ
quasdam putrescunt: integra sunt deo: In illa
enim elementa mundi eunt: unde pͥmo uener̃t:

Expanded text:
tenete quae sit spes Christianorum, quare sumus tenete quae sit spes Christianorum, quare sumus christiani. Non enim ad hoc sumus christiani, ut terrenam nobis felicitatem petamus, quam plerumque habent et latrones et scelerati. Ad aliam felicitatem nos sumus christiani, quam tunc accipiemus, cum vita ista hujus saeculi tota transierit. Ergo promittitur nobis et carnis resurrectio; et talis resurrectio carnis nobis promittitur, ut caro quidem ista quam modo portamus, resurgat in fine. Nec incredibile vobis videatur. Si enim Deus fecit nos qui non eramus, magnum illi est reparare qui eramus? Ergo hoc vobis incredibile non videatur, quia quasi putrescere mortuos videtis, et ire in cineres et in pulverem. Aut si incendatur aliquis mortuus, aut si canes dilanient eum, putatis quia inde non erit resurrecturus? Omnia quae discerpuntur et in favillas quasdam putrescunt, integra Deo sunt. In illa enim elementa mundi eunt, unde primo venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
implebimur: nisi cum fuerit finita uita ista.
et uenerimus ad illud quod promisit deus: ꝓ¬
misit enim deus ȩqualitatem angelorum: et
modo angeli nonsitiunt. quomodo nos. non
esuriunt quomꝰ nos s hnt saginam ueritatis lu¬
cis ĩmortalis sapientiȩ: Ieo beati sunt: E de
tanta beatitudine quia in illa sunt ciuitate ieru¬
salem cȩlesti unde nos modo ꝑegrinamur: at¬
tendunt nos ꝑegrinos & miserantur nos. et ius¬
su dei auxiliantur nobis: ut ad illam patriam
cõmunem aliquando redeamus: et ibi cũ illis
fonte dominico ueritatis et ȩternitatis aliquan¬
do saturemur Modo ergo sitiat anima nr̃a un¬
de et caro nr̃a sitit: et hoc multipliciter: Aulti¬
pliciter tibi inquit sicit et caro mea: quia et car¬
ni nr̃e pmittitur resurrectio Quomͦ animȩ
nr̃e promitatur beatitudo: sic et carni nr̃e
promittitur resurrectio Resurrectio carnis
talis nobis promittitur: audite et discite et

Expanded text:
implebimur, nisi cum fuerit finita vita ista, implebimur, nisi cum fuerit finita vita ista, et venerimus ad illud quod promisit Deus. Promisit enim Deus aequalitatem Angelorum : et modo Angeli non sitiunt quomodo nos, non esuriunt quomodo nos; sed habent saginam veritatis, lucis, immortalis sapientiae. Ideo beati sunt; et de tanta beatitudine, quia in illa sunt civitate Jerusalem coelesti, unde nos modo peregrinamur, attendunt nos peregrinos, et miserantur nos, et jussu Domini auxiliantur nobis, ut ad illam patriam communem aliquando redeamus, et ibi cum illis fonte dominico veritatis et aeternitatis aliquando saturemur. Modo ergo sitiat anima nostra: unde et caro nostra sitit, et hoc multipliciter? Multipliciter tibi, inquit, et caro mea. Quia et carni nostrae promittitur resurrectio. Quomodo animae nostrae promittitur beatitudo, sic et carni nostrae promittitur resurrectio. Resurrectio carnis talis nobis promittitur: audite, et discite, et
Abbreviated transcription (Latin):
honores. alius filios: Uidetis desideria ista. quo¬
modo funt incordib hominum: Ardent om̃s
homines desiderio: & uix inuenitur qui dicat.
Sitiuit tibi animamea. Sitiunt enim homineᷤ
seculo: & nonse intelligunt esse indeserto idume¬
ȩ. ubi debet sitire anima ipsorum deo: Dicamꝰ
ergo nos. sitiuit tibi anima mea Omnes dica¬
mus: quia in concordia xp̃i om̃s una anima
sumus: Ipsa anima sitiat indumea: Sitiuit tibi
inquit anima mea: quam multipliciter tibi et ca¬
ro mea:. Parum ẽ quia sitiuit anima mea: sitiuit
et caro mea Futa lianima sitit deo: quo mͦ et ca¬
rositit deo: Quando enim caro sitit: aquam¬
istam sitit Quando animam sitit: fontem sapi¬
entiȩ sicit: De ipso fonte inebriabuntur animȩ
nr̃ȩ: sicut dicit alius psalmus: In ebriabuntur
abubertate domus tuȩ: et torrente deliciarũ
tuarum potabis eos Sitienda ergo ẽ sapientia:
sitienda est iusticia: Non ea saciabimur. non ea

Expanded text:
honores, alius filios. Videtis desideria ista, quohonores, alius filios. Videtis desideria ista, quomodo sunt in cordibus hominum. Ardent omnes homines desiderio; et vix invenitur qui dicat: Sitivit tibi anima mea. Sitiunt enim homines saeculo; et non se intelligunt in deserto esse Idumaeae, ubi debet sitire anima ipsorum Deo. Dicamus ergo nos, Sitivit tibi anima mea; omnes dicamus, quia in concordia Christi omnes una anima sumus: ipsa anima sitiat in Idumaea. 6. Sitivit tibi, inquit, anima mea: quam multipliciter tibi et caro mea. Parum est quia sitivit anima mea, sitivit et caro mea. Porro si anima sitit Deo, quomodo et caro sitit Deo? Quando enim caro sitit, aquam sitit; quando anima sitit, fontem sapientiae sitit. De ipso fonte inebriabuntur animae nostrae, sicut dicit alius psalmus: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos . Sitienda est ergo sapientia, sitienda est justitia. Non ea satiabimur, non ea
Abbreviated transcription (Latin):
presente xp̃o iam predicata ueritate: in est
ad huc somnus animȩ illius Ergo uos siiigi¬
latis dicite cotidie: surge qui dormis. et exsur¬
ge amortuis: et illuminabit texp̃s: Llita enĩ
urã et mores ur̃i. iugilare debent inxp̃o: ut
sentiant alii pagani dormientes. et ad sonum
uigiliarum ur̃arum excitentur: et ipsi excu¬
tiant somnum. & incipiant inxp̃o uobiscum
dicere. Peus deus meus: adte deluce uigilo
Sitiuit tibi anima mea. Ecce illud desertũ
idumeȩ: uidete quomodo hic sitit: Seduide
quid hic bonum est: sitiuit tibi. Sunt enim
quisitiunt: sed non deo Omnis qui sibi uult
aliquid prestari: mnardore est desiderii: Ipsum
desiderium sitis est anime E uidete quan¬
ta desideria sunt incordib hominum Alius
desiderat aurum. alius argentum. alius desi¬
derat possessiones. alius desiderat hereditates:
alius amplam pecuniam. alius multa peccora:
alius domum magnam. Alius uxorem. alius

Expanded text:
praesente Christo, jam praedicata veritate, inest praesente Christo, jam praedicata veritate, inest adhuc somnus animae. Illis ergo vos, si vigiletis, dicetis quotidie: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus. Vita enim vestra, et mores vestri vigilare debent in Christo, ut sentiant alii, Pagani dormientes, et ad sonitum vigiliarum vestrarum excitentur, et ipsi excutiant somnum, et incipiant in Christo vobiscum dicere: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. 5. Sitivit tibi anima mea. Ecce illud desertum Idumaeae. Videte quomodo hic sitit: sed videte quid hic bonum est, Sitivit tibi. Sunt enim qui sitiunt, sed non Deo. Omnis qui sibi vult aliquid praestari, in ardore est desiderii: ipsum desiderium sitis est animae. Et videte quanta desideria sint in cordibus hominum: alius desiderat aurum, alius desiderat argentum, alius desiderat possessiones, alius haereditates, alius amplam pecuniam, alius multa pecora, alius domum magnam, alius uxorem, alius
Abbreviated transcription (Latin):
uident in sominis uana Si autem eiugilet aĩa
ipsorum. intelligit a quo facta est: et non colit
quod ipsa fecit Dicit ergo quib dam apłs:
Surge qui dormis. et exurge amortuis : et illu¬
minabit te xp̃c Nunquid corꝑe dormientem
excitabat apostolus: Sed excitabat animam
dormientem: quando eam ad hoc excitabat.
ut illuminaretur axp̃o: Ergo scđm ipsius ui¬
gilias dicit istȩ Deus deus meus: adte deluce
uigilo: Non enim uigilares inte: nisi oriretur
lux tua que te de somno excitaret. Illuminat enĩ
animas xp̃c: & facit eas uigilare Si enim lum̃
psalmo: Illumina oculos meos: neumquam ob¬
dormiam inmorte Aut si abillo auerse obdor¬
miunt. presens est illis lumen. & nonpossunt ui¬
dere quia dormiunt: quomͦ et corpore quidor¬
mit indie: Iam ortus ẽ sol. iam dies calet: et il¬
le tanquam innocte est. quia non uigilat
ut uideat iam ortum diem : Sic quibuidam iã

Expanded text:
vident in somnis vana: si autem evigilet anima vident in somnis vana: si autem evigilet anima ipsorum, intelligit a quo facta est, et non colit quod ipsa fecit. Dicit ergo quibusdam Apostolus: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus . Numquid corpore dormientem excitabat Apostolus? Sed excitabat animam dormientem, quando ad hoc eam excitabat ut illuminaretur a Christo. Ergo secundum ipsas vigilias dicit iste: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Non enim vigilares in te, nisi oriretur lux tua, quae te de somno excitaret. Illuminat enim animas Christus, et facit eas vigilare: si autem lumen psalmo: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Aut si ab illo aversae obdormiunt, praesens est illis lumen, et non possunt videre, quia dormiunt. Quomodo et corpore qui dormit inter diem; jam ortus est sol, jam dies calet, et ille tanquam in nocte est, quia non vigilat ut videat jam ortum diem: sic quibusdam jam
Abbreviated transcription (Latin):
eus deus meus: adte deluce uigilo:
Quid est uigilare: lltiq non dor¬
mire: Quid ẽ dormire: Est somnus
animȩ: est somnus corporis: Som¬
num corporis omnes de benius habe¬
re: quia si non habeatur somnus corporis defi¬
cit homo: deficit ipsum corpus: Hon enimpot̃
lantem: et intentam in actionib: Si dui fue¬
rit intenta anima inactionibus: corpus fragile
et terrenum nonillam capit. non illam sustince
ꝑpetuo agentem: & deficit et subcumbit: Ide
deus donauit somnum aoꝑi. quo repararentur
menbra corporis: ut possint iugilantem animã
sustinere Illud enim cauere debemus: ne ipsa
anima nr̃a dormiat: Aalus enim ẽ somnus
anime: Bonus somnus corporis: quo reparatur
ualitudo corꝑis: Somnus enim anime ẽ: obli¬
uisci dm̃ suum Quȩcumq anima oblita fu¬
erit dm̃ suum. dormiet: Ideo dicit apostolus
quib dam oblitis dm̃ suum. et tanqũã insom¬
no agentibus deliramenta culturȩ idolorum:
Sic sunt enim quicolunt idola: quomodo qui

Expanded text:
eus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Quid est vigilare? Utique non dormire. Quid est dormire? Est somnus animae, est somnus corporis. Somnum corporis omnes debemus habere; quia si non habeatur somnus corporis, deficit homo, deficit ipsum corpus. Non enim potelantem et intentam in actionibus: si diu fuerit intenta anima in actionibus, corpus fragile et terrenum non illam capit, non illam sustinet perpetuo agentem; et deficit, et succumbit. Ideo Deus donavit somnum corpori, quo reparantur membra corporis, ut possint vigilantem animam sustinere. Illud autem cavere debemus, ne ipsa anima nostra dormiat; malus enim est somnus animae. Bonus somnus corporis, quo reparatur valetudo corporis. Somnus autem animae est oblivisci Deum suum. Quaecumque anima oblita fuerit Deum suum, dormit. Ideo dicit Apostolus quibusdam oblitis Deum suum, et tanquam in somno agentibus deliramenta culturae idolorum. Sic sunt enim qui colunt idola, quomodo qui
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. Tanto inquit temꝑe nob̾cum sum. & non
indistis me⁊ Philippe: qui uidet me uidet et
pattem. Quisquis gͦ psalimi buius aminã sentire
tnitari. tenere uult. omnia desideria carnalia
transiliat ÷ seculiq huius pompam et illece¬
bram calcet. Nichilq sibi aliud ꝓponat ubi con¬
sistat: nisi ex quo sunt omĩa. In quibus omnib
etiam ipse laborat: donec ad finem ꝑueniat:
Quid nobi⁊ ergo indicat iste transilienes:

Expanded text:
sunt: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non sunt: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non vidistis me? Philippe, qui me videt, videt et Patrem . Quisquis ergo psalmi hujus animum sentire, imitari, tenere vult, omnia desideria carnalia transiliat, saeculique hujus pompam et illecebram calcet, nihilque sibi aliud proponat ubi consistat, nisi ex quo sunt omnia: in quibus omnibus etiam ipse laborat donec ad finem perveniat. Quid nobis ergo indicat iste transiliens?
Abbreviated transcription (Latin):
emim legis xp̃c. adiusticiam omm credenti. Idi¬
thun: int̾pretatur transiliens eos. Nsaph. interp̃¬
tatur congregatio. Loquitur bic gͦ congregatio
uenire possimus. ubi quod iam transiliamus nͥ
habemus: & textus psalim ipse demonstrat. Et¬
enim tamdiu transilire debemus quicquid nos
impedit. quicqͥd irretit. quicquid usco quodã
illigat: d̃ onere ad grauat uolatum nr̃m: donec
ꝑuemamus ad id quod sufsicit ultra quod nichil
est infra quem sunt omnia. & ex quo sunt omia
Patrem quippe ipsum uolebat philippus intueri.
& dicebat domino m̃u xp̃o ÷ ostende nobis patrẽ:
& sufficte nobis. Tanquam tamdiu transiliendũ
illi eẽt. quicquid aliud ẽẽt donec ꝑueniret ad
patrem ubi iam seturus ad sisteret: et quid ei
ultra requirendum eẽt. non haberet. Hocẽ em̃
sufficit. Hexum ille qui uerissime dixerat. ego &t
pater unum sumus. admonuit philippum: docu¬
iq omne̾ hominẽ qui xpͣm intelligeret. etiam
meo habere finem: quia & ipse & pater unum

Expanded text:
enim Legis Christus ad justitiam omni credenti . Iditatur Transiliens eos; Asaph interpretatur Congregatio. Loquitur hic ergo congregatio venire possimus, ubi jam quod transiliamus non habebimus, Psalmi textus ipse demonstrat. Etenim tamdiu transilire debemus quidquid nos impedit, quidquid irretit, quidquid visco quodam illigat, et onere aggravat volatum nostrum, donec perveniamus ad id quod sufficit, ultra quod nihil est, infra quod sunt omnia, et ex quo sunt omnia. Patrem quippe ipsum volebat Philippus intueri, et dicebat Domino Jesu Christo, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis; tanquam tamdiu illi transiliendum esset quidquid aliud esset, donec perveniret ad Patrem, ubi jam securus assisteret, et quid ei ultra requirendum esset non haberet: hoc est enim, Sufficit. Verum ille qui verissime dixerat, Ego et Pater unum sumus , admonuit Philippum, docuitque omnem hominem qui Christum intelligeret, etiam in eo habere finem, quia ipse et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
se confiteri homines peccatores. Addita
lege: facti sunt & p̃uaricatores. Preuari¬
cator enim non ẽ quisq: nͥ cum legem
transgressus fuerit. Ipse apłs hoc dicit.
Ubi enim non ẽ lex: nec pͥuaricatio. A
bundauit gͦ peccatum: ut suꝑ abun¬
daret gr̃a. Ergo ut dicere cȩꝑam. quia
hoc ẽ in lege magnum misteruum: idõ
eam datã. ut crescente peccato humilia¬
rentur suꝑbi: humiliati confiterent᷑:
confessi a marentur. Iste sunt uiȩ occultȩ.
quas notas fecit moisi ꝑ quẽ legem dedit.
qua peccatum abundaret. ut suꝑabun.¬
daret gr̃a. Non crudelit̃ hoc fecit ds:
sed consilio medicinȩ. Aliquando enĩ¬
homo uidetur sibi sanus: & ȩgrotat.
Et in eo quod egrotat & non sentit:
medicum non quęxit. Augetur morbꝰ.
crescit molestia. quęritur medicus. & to¬
tũ sanat᷑ corpus. Notas fecit uias suas
moisi: filiis isrł uoluntates suas. Nun¬
qͥd om̃ibꝰ filiis isrł : sedueris filũs istł:

Expanded text:
se confiteri homines peccatores, addita se confiteri homines peccatores, addita Lege facti sunt et praevaricatores. Praevaricator enim non est quisque, nisi cum legem transgressus fuerit. Ipse Apostolus hoc dicit: «Ubi enim non est lex, nec praevaricatio» . Abundavit ergo peccatum, ut superabundaret gratia. Ergo, ut dicere coeperam, quia hoc est in Lege magnum mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, quas notas fecit Moysi, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut superabundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim videtur sibi homo sanus, et aegrotat; et in eo quod aegrotat et non sentit, medicum non quaerit: augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus, et totum sanatur. «Notas fecit vias suas Moysi; filiis Israel voluntates suas.» Numquid omnibus filiis Israel? Sed veris filiis Israel;
Abbreviated transcription (Latin):
docet datam legem. ut conuincerent᷑ pecca¬
tores. & ad gr̾am accipiendam medicũ inuo¬
carent. Unde ille conuictꝰ ẽ: quẽ inse tran¬
figurat paulus apłs dicens. Infelix ego ho¬
mo. quis me liberabit de corpore mortis
huius: ꝑmandatum enim demonstrata
illi erat. quȩdã rixa in se ipso undedicit. ui-¬
deo aliani legẽ in menbris meis repugnantẽ¬
legi mentis meȩ. & captiuũ me ducentẽ sub
lege peccati quȩ ẽ in menbris meis. Cogno¬
uit se in nuseria. ingemitu. in rixa. & conten¬
tione. ipse secum sibi non concordans. a se
dissonans. a se resiliens. Et quid ait optans
pacem. pacem ueram. pacẽ suꝑnam: Infe¬
lix ego homo. quis me liberabit de corꝑe
mortis huius: Grã dĩ ꝑ iħm xp̃m dñm.¬
nrm. Ubi enim abundauit peccatum: suꝑ¬
abundauit gr̃ã. Unde aut̃ abundauit pec¬
catum: L.ex autẽ subintrauit: ut abun¬
daret peccatum. Quare lege subintrante
abundauit peccatum: quia nolebant

Expanded text:
docet datam Legem, ut convincerentur peccadocet datam Legem, ut convincerentur peccatores, et ad gratiam accipiendam medicum invocarent. Unde ille convictus est, quem in se transfigurat Paulus apostolus, dicens: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Per mandatum enim demonstrata illi erat quaedam rixa in seipso, unde dicit, «Video aliam legem in membris meis repugnantelegi mentis meae, et captivum me ducentem sub lege peccati, quae est in membris meis.» Cognovit se in miseria, in gemitu, in rixa et contentione; ipse secum sibi non concordans, a se dissonans, a se resiliens: et quid ait, optans pacem, pacem veram, pacem supernam? «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Deim» . «Ubi» enim «abundavit peccatum, superabundavit gratia.» Unde autem abundavit peccatum? «Lex autem subintravit, ut abundaret peccatum» . Quare Lege subintrante abundavit peccatum? Quia nolebant
Abbreviated transcription (Latin):
ex moise. intellige om̃s iustos. om̃s scõs.
Unũ posuit: om̃s occurrant. Tam̃ ꝑ moisen
data ẽ lex: & habet aliquod obscurũ tra¬
ditio ipsa legis. Ad hoc enim data ẽ lex: ut
conuinceret᷑ languidus. & medicum ĩploraret.
Ipsa ẽ uia occulta dĩ. Iam dudĩ. audieras: qͥ
sanat om̃s languores tuos. Langores: in ae¬
grotis latebant. Dati sunt quinq libri mo¬
isi: cincta ẽ piscina quinq porticibꝰ. Adux̃
languidos: ut ibi iacerent. ut ꝓderentur:
nͣ ut sanarentur. Quinq porticus ꝓdebant
languidos. ñ curabant: piscina curabat. de¬
scendente uno. Et hoc piscina turbata.
Turbatio piscinȩ: ui passione dñi. Ueniens
idest turbauit popłm. Et in tota illa ꝑtur¬
batione aquȩ. unus sanabatur: quia in pas-¬
sione dñi unitas sanat᷑. Q ui prȩt̃ unitatẽ
fuerit: & si iacebit in porticibꝰ sanari ñ po¬
terit. Et si tenet legeni: ad salutẽ ñ ꝑ¬
uenit. Ergo quia hoc ibi misterium: idõ

Expanded text:
Ex Moyse, intellige omnes justos, omnes sanctos: Ex Moyse, intellige omnes justos, omnes sanctos: unum posuit, omnes occurrant. Tamen per Moysen data est Lex, et habet aliquid obscurum traditio ipsa Legis. Ad hoc enim data est Lex, ut convinceretur languidus, et medicum imploraret. Ipsa est via occulta Dei. Jamdudum audieras, «Qui sanat omnes languores tuos.» Languores in aegrotis latebant, dati sunt quinque libri Moysi: cincta est piscina quinque porticibus; produxit languidos, ut ibi jacerent, ut proderentur, non ut sanarentur. Quinque porticus prodebant languidos, non curabant; piscina curabat descendente uno, et hoc piscina turbata : turbatio piscinae in passione Domini. Veniens id est, turbavit populum; et in tota illa perturbatione aquae unus sanabatur, quia in passione Domini unitas sanatur. Qui praeter unitatem fuerit, etsi jacebit in porticibus, sanari non poterit: etsi Legem tenet, ad salutem non pervenit. Ergo quia hoc ibi mysterium est, ideo