comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nam : et in iudiciũ non ueniet.
sed transitum facit a morte ad
uitã. Quid ẽ in iudicrũ non
uemiet: In dainnationẽ non
ueniet. Probemus de scripturis.
quia dictum ẽ iudiciũ. ubi pe¬
na intelligit᷑: quamquã et ĩ hac
lectione paulo post audietis:
ipsum uerbũ rudicrũ. non posi¬
tum. nisi pro damnatione. & pe¬
na. Tamen apłs dicit quodã
loco scribens ad eos qui corpus
quod fideles nostri male tracta¬
bant: et propter quod male tͣc¬
tabant: corripiebant᷑ flagello
dñi. Ait enĩ illis. Propterea
multi in uobis infirmi. et egro¬
ti dormiunt sufficient᷑. Mul¬
ti enĩ propterea etiã morieban¬
tur: et secutus est. Si enim nos
ipsos iudicaremus. a dño non
iudicaremur: hoc est. si nos ip¬
sos corriꝑemus. a dño non cor¬
riperemur. Cũ iudicamur
autẽ. a dño corripimur: ne
cum hoc mundo damnemur.
Sunt ergo scđm penam qui iu¬
dicantur hic: ut parcatur illiᷤ
ibi. Sunt quib parcitur hic:
ut abundantius torqueant᷑

Expanded text:
veniet, sed transitum facit a morte ad vitam. Quid est, in judicium non veniet? In damnationem non veniet. Probemus de Scripturis quia dictum est judicium ubi poena intelligitur: quanquam et in hac ipsa lectione paulo post audietis ipsum verbum judicii non positum nisi pro damnatione et poena . Tamen Apostolus dicit quodam loco, scribens ad eos qui Corpus quod fideles nostis, male tractabant; et propter quod male tractabant, corripiebantur flagello Domini: ait enim illis, Propterea multi in vobis infirmi et aegroti dormiunt sufficienter. Multi enim propterea etiam moriebantur. Et secutus est, Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: hoc est, si nos ipsos corriperemus, a Domino non corriperemur. Cum judicamur autem, a Domino corripimur, ne cum hoc mundo damnemur . Sunt ergo secundum poenam qui judicantur hic, ut parcatur illis ibi; sunt quibus parcitur hic, ut abundantius torqueantur
Abbreviated transcription (Latin):
ut in iudiciũ non ueniamꝰ:
In hac uita transitur de mor¬
te in uitã: in hac uita que ñ¬
dũ est uita. hinc transitur a
morte in uitam. Qins est ille
transitus: Qui audit uerba
mea dixit. et credit ei qͥ mi¬
sit me: seruans ista. credis et
transis. Et est qui stando t̃n-
siret: Et quo transit: Tran¬
sit a morte ad uitam. Tide
unũ hominẽ stantẽ: in quo
agatur dotũ hoc quod dicit᷑.
Stat. audit. forte ñ credebat:
audiendo credit: paulo ante
ñ credebat: modo credit. Qua¬
si de regione infidelitatis. ad re¬
gionem fidei transitũ facit: mo¬
do corde. ñ moto corpore. Moto
in melius: quia iterũ qui dese¬
runt fidem. mouent in deterrꝰ
Ecce in hac uita que sicut di¬
xi nondũ uita. transit a mor¬
te ad uitã: ut in iudicrũ non
ueniatur. Quare autẽ dixi.
quia nondũ est uita: Si uita
esset ista. ñ diceret dñs cuidã:
si iris uenire ad uitã. serua
mandata. Non enĩ ait illi.
si uis uenire ad uitã eternam.
Don addidit et̾nam: s tantũ

Expanded text:
 in judicium veniamus? In hac vita transitur a morte ad vitam; in hac vita quae nondum est vita, hinc transitur a morte ad vitam. Quis est ille transitus? Qui audit verba mea, dixit, et credit ei qui misit me. Servans ista credis, et transis. Et est qui stando transsiret, et quo transit? Transit a morte ad vitam. Vide unum hominem stantem, in quo agatur totum hoc quod dicitur. Stat, audit; forte non credebat, audiendo credit: paulo ante non credebat, modo credit; quasi de regione infidelitatis ad regionem fidei transitum fecit, moto corde, non moto corpore, moto in melius: quia iterum qui deserunt fidem, moventur in deterius. Ecce in hac vita, quae, sicut dixi, nondum est vita, transitur a morte ad vitam, ut in judicium non veniatur. Quare autem dixi quia nondum est vita? Si vita esset ista, non diceret Dominus cuidam, Si vis venire ad vitam, serva mandata . Non enim ait illi, Si vis venire ad vitam aeternam; non addidit aeternam, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
nationis. sed discretionis. Ait
enim. iudica me deus. Quid ẽ
iudica me deus: Et discerne
causam meã de gente ñ sancta.
Ergo scdm hoc iudiciũ discͤtionis:
oportet nos om̃s exhiberi ante
tribunal xp̃i. Scđm iudicium
aũt damnationis. qui audit

Expanded text:
nationis, sed discretionis. Ait nationis, sed discretionis. Ait enim, Judica me, Deus. Quid est, Judica me, Deus? Et discerne causam meam a gente non sancta. Ergo secundum hoc judicium discretionis, oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi. Secundum judicium autem da
Abbreviated transcription (Latin):
um pena dicit᷑: aliquando iu-¬
dicium discriminatio dicitur.
ut illic recipiat homo que per
corpus gessit siue bonũ siue ma¬
lum. Ipsa est enĩ discrimina¬
dio: ut bonis bona. malis ma¬
la distribuantur. Nam si iu¬
diciũ semper in malo accpere¬
tur: ñ diceret psalmus. iudica
me ds. Audit forte aliqͥs dicen¬
tem. iudica me d̾s: et miratur.
Solet enĩ dicere homo. ignoscat
Quis est qui dicat. iudica me
deus: Et aliquando in psal¬
mo uersus ipse in diapsalmate
ponitur: qui prebeatur a lecto¬
re. et respondeatur a populo:
ne forte alicui cor percutitur. et
timet cantare dõ. et dicere. iu¬
dica me deus: et tam̃ cantat
populus credens. nec putat se
male optare. quod didieit a di-¬
uina lectione: et parum intelli-¬
gens. credit aliquid boni esse
quod cantat: et tamen et ipse
psalmus ñ dimisit hominẽ si-¬
ne intellectu. Secutus enĩ uer¬
bis posteriorib. ostendit quale
iudiciũ diceret: quia ñ est dam¬

Expanded text:
um poena dicitur: aliquando juum poena dicitur: aliquando judicium discriminatio dicitur. Christi, ut illic recipiat homo quae per corpus gessit, sive bonum sive malum: ipsa est enim discriminatio, ut bonis bona, malis mala distribuantur. Nam si judicium semper in malo acciperetur, non diceret Psalmus, Judica me, Deus. Audit forte aliquis dicentem, Judica me, Deus, et miratur. Solet enim homo dicere, Ignoscat quis est qui dicat, Judica me, Deus? Et aliquando in Psalmo versus ipse in diapsalmate ponitur, qui praebeatur a lectore, et respondeatur a populo. Non forte alicui cor percutitur, et timet cantare Deo et dicere, Judica me, Deus? Et tamen cantat populus credens, nec putat se male optare quod didicit a divina lectione: et si parum intelligit, credit aliquid boni esse quod cantat. Et tamen et ipse Psalmus non dimisit hominem sine intellectu. Secutus enim, verbis posterioribus ostendit quale judicium diceret; quia non est dam
Abbreviated transcription (Latin):
cor loquitur. ueritas pollicet᷑:
ipse michi dixit. qui audit uer¬
ba mea et credit ei qui misit¬
me.habet uitam eternã: et
transitũ facit de morte ad ui¬
tam. et in iudiciũ non ueniet.
Ego ergo audiui uerba dñi mei:
credidi. Iam infidelis cũ essem.
factus sum fidelis. sicut me mo¬
nuit: transii a morte ad uitã:
ad iudiciũ non uenio. ñ presũ¬
ptione mea. sed ipsius promissi¬
one. Paulus aũt contra xp̃m lo¬
quitur. seruus contra dñm. dis¬
cipulus contra magistrũ. ho¬
mo contra dm̃. ut̃ cũ dicat
dñs. quia qui audit et credit.
transit a morte aduritã. et in iu-¬
diciũ non ueniet. dicat apłus.
oportet nos om̃s exhiberi ante
tribunal xp̃i: Aut si ad iudi-¬
cium ñ uenit. quĩd ante tͥbu¬
nal exhibetur: Nescio quo¬
modo intelligam. Reuelat er¬
go dñs deus noster. et per scrip¬
turas suas admonet nos: quo¬
modo incelligatur quando di¬
citur iudicrum. Hortor ergo ut
atcendatis. Aliquando iudici¬

Expanded text:
tor loquitur, Veritas pollicetur, tor loquitur, Veritas pollicetur, ipse dixit mihi, Qui audit verba mea, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam, et transitum facit de morte in vitam, et in judicium non veniet. Ego ergo audivi verba Domini mei, credidi; jam infidelis cum essem, factus sum fidelis: sicut me monuit, transii a morte ad vitam, ad judicium non venio; non praesumptione mea, sed ipsius promissione. Paulus autem contra Christum loquitur, servus contra Dominum, discipulus contra magistrum, homo contra Deum, ut cum Dominus dicat quia qui audit et credit, transit a morte ad vitam, et in judicium non veniet, dicat Apostolus, Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi? Aut si ad judicium non venit qui ad tribunal exhibetur, nescio quomodo intelligam. 5. Revelat ergo Dominus Deus noster, et per Scripturas suas admonet nos quomodo intelligatur, quando dicitur judicium. Hortor ergo ut attendatis. Aliquando judici
Abbreviated transcription (Latin):
danter ad fruendũ. Bene faci¬
ant: diuites sint in operibꝰ bo¬
nis: facile tribuant.cominu¬
nicent. Ttquid hocͦ Audi
quid sequitur. Thesaurizent
sibi fundamentũ bonum in
futurũ: ut apprehendant ue¬
ram uitã. Si debent sibi the¬
saurizare fundamentũ bonũ
in futurũ. ut apprehendant
ueram uitã: profecto ista in qͣ
erant. falsa uita est. Nam ut¬
quid uelis apprehendere uerã:
si iam tenes ueram: Apprehen¬
denda ẽ uera: migrandũ est a
falsa. Et qua migrandum:
Quo: Audi. crede: et transi¬
tum facis a morte in uitam: &
in iudiciũ non uenis. Quid ẽ
hoc in iudiciũ non uemies:
Et quis melior erit paulo a¬
postolo qui ait. oportet nos¬
omnes exchiberi ante tͥbunal
xp̃i: ut illic recipiat unusquis¬
q: que per corpus gessit. siue bo¬
num siue malum:. Paulus di¬
cit. oportet nos exhiberi ante
tribunal xp̃i ÷ et tu tibi audes
promitcere quia in iudicium
non uenies: Absit inquit ut
ego michi promittere audeã:
sed credo promittenti. Salua¬

Expanded text:
bene faciant, divites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent. Utquid hoc? Audi quod sequitur: Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Si debent sibi thesaurizare fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam; profecto ista in qua erant, falsa vita est. Nam utquid velis apprehendere veram, si jam tenes veram? Apprehendenda est vera? migrandum est a falsa. Et qua migrandum? quo? Audi, crede; et transitum facis a morte ad vitam, et in judicium non venis. 4. Quid est hoc, Et in judicium non venis? Et quis melior erit Paulo apostolo, qui ait: Oportet nos exhiberi omnes ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quae per corpus gessit, sive bonum sive malum ? Paulus dicit, Oportet nos exhiberi omnes ante tribunal Christi; et tu tibi audes promittere quia in judicium non venies, Absit, inquis, ut ego mihi hoc promittere audeam: sed credo promittenti. Salva
Abbreviated transcription (Latin):
onis paginis. et uoce lectoris¬
et tractatoris. appareat om̃ib
suis. purgato corde adsistenti¬
bus. et corpore immortali iã nũ¬
quã morituris: mundans eos et
illuminans uidentes et uiuen¬
tes: in principio erat uerbũ. et
uerbũ erat apud đm. Punc
ergo qͥ srimus atcendamus: et
quẽ audiamus cogitemus. De¬
us est xp̃c: et cum hominib lo¬
quit.Capi se uult:faciat ca¬
paces: uideri se uult: aperiat
oculos: ũ tamen sine causa lo¬
quitur nobis: insi quia uerũ
est quod promitcit nob̾. Ter
ba inquit mea qui audit et

Expanded text:
onis paginis, et voce lectorisonis paginis, et voce lectoriset tractatoris, appareat omnibus suis purgato corde assistentibus, et in corpore immortali jam nunquam morituris, mundans eos, et illuminans viventes, et videntes quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Nunc ergo qui sumus attendamus, et quem audiamus cogitemus. Deus est Christus, et cum hominibus loquitur: capi se vult, faciat capaces; videri se vult, aperiat oculos. Non tamen sine causa loquitur nobis, nisi quia verum est quod promittit nobis. 3. Verba mea, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
biscũ : putaremus eũ nob̃ no
luisse dare magnũ suum. qͥ
suscepit paruũ nostrũ. Hec
dixi. nequis uł nos reprehen-¬
dat ista tractantes. quasi mul¬
tum audaces: uł de se desꝑet
quod possit capere dono dei:
quod illi dignatus est loqui fi¬
luris cłi. E rgo quod loqui nob̾
dignatus est debemus credere.
quia uoluit: ut intelligeremꝰ.
Sed si ñ possumus. prestat iu¬
tellectum rogatus. qui uerbũ
prestitit ñ rogatus. E cce que
uerboꝵ ista secreta sint. atten¬
dite. Amen. amen dico uobis.
qui uerbrim meũ audit. et
creclit ei qui misit me: habet
uritam eternã. Ad uitã eter
nam certe omnes tendimus:
et ait. qui uerbũ meũ audit.
et credit ei qui misit me. habet
uitam eternã. Dunqͥd ergo
audire nos uoluit uerbũ su¬
uin: et intelligere noluit: Qͣnͣ¬
doquidem si in audiendo & cre¬
dendo uita eterna est: multo
magis in intelligendo est. Sed
gradus pietatis est fides: fidei
qui nobis modo engłium dis¬
pensauit. remotis omnib lecti¬

Expanded text:
biscum; putaremus eum noluisse nobis dare magnum suum, qui suscepit parvum nostrum. Haec dixi, ne quis vel nos reprehendat ista tractantes, quasi multum audaces; vel de se desperet quod possit capere dono Dei, quod illi dignatus est loqui Filius Dei. Ergo quod loqui nobis dignatus est, debemus credere, quia voluit ut intelligamus. Sed si non possumus, praestat intellectum rogatus, qui verbum praestitit non rogatus. 2. Ecce quae verborum ista secreta sint, attendite. Amen, amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam. Ad vitam certe aeternam omnes tendimus; et ait, Qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam. Numquid ergo audire nos voluit verbum suum, et intelligere noluit? Quandoquidem si in audiendo et credendo vita aeterna est, multo magis in intelligendo. Sed gradus pietatis est fides, fidei qui nobis modo Evangelium dispensavit, remotis omnibus lecti
Abbreviated transcription (Latin):
peccato est uestrũ: primus ĩ
illam lapidem mittat. Et
iterũ se inclinans: scribebat
in terra. Audientes aũt. unꝰ
post unum exibant: incipi¬
entes a seniorib. Et reman¬
sit solus: et mulier in medio
stans. E rigens aũt se iħh̾e: di¬
xit ei. Mulier. ubi sũt qui
te accusabant: Nemo te cõ

Expanded text:
: primus in illam lapidem mittat. Et iterum se inclinans scribebat in terra. Audientes autem unus post unum exibant incipientes a senioribus: et remansit solus: et mulier in medio stans. Erigens autem se Jesus dixit ei. Mulier: ubi sunt qui te accusabant? Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Nrumquid et tu galileꝰ
es: Scrutare et uide. quia
propħa a galilea ñ surgit. Et
reuersi sunt unusquisq in
donũ suam. Iħ̾c aũt perre¬
xit in montẽ oliueti: et dilu¬
culo iterũ uenit in templum.
Et omnis popls uenit ad eũ
et sedens docebat eos. Addu¬
cunt aũt scribe et pharisei mu¬
lierem in adulterio dep̾hen

Expanded text:
ei numquid et tu Galilaeus es scrutare et vide quia propheta a Galilaea non surgit et reversi sunt unusquisque in domum suam Iesus autem perrexit in montem Oliveti et diluculo iterum venit in templum et omnis populus venit ad eum et sedens docebat eos adducunt autem scribae et Pharisaei mulierem in adulter
Abbreviated transcription (Latin):
adoptatus: cuius głam quesi¬
uit. qui ẽ ab illo unicus natꝰ.
Qui aũt querit głam euis. qͥ
misit illum. hic uerax est: et
iniusticia in illo ñ est. In anti¬
xp̃o autem imusticia est. et
uerax ñ est: quia głam suam
quesiturus est. ñ eius a qͦ mis¬
sus est. Non est enĩ missus:
sed uenire permissus. Omnes
enim pertinentes ad corpꝰ xp̃i.
ne inducamur in laqueum an¬
tixp̃i: non queramus głam nos¬
tram. Sed si ille quesruit głam
eiusqui eũ misit: quantoma¬
gis nos eius qui nos fecit:

Expanded text:
adoptatus, cujus gloriam quaesivit, qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus, qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. In Antichristo autem injustitia est, et verax non est; quia gloriam suam quaesiturus est, non ejus a quo missus est: non enim est missus, sed venire permissus. Omnes ergo pertinentes ad corpus Christi, ne inducamur in laqueum Antichristi, non quaeramus gloriam nostram; sed si ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit ad nos, quanto magis nos ejus qui nos fecit
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis nostris: traiecti su¬
mus. Modo ergo ante qͣm
ad patriã promissionis. id
est. eternũ regnũ peruema¬
mus: in deserco. in tab̃na¬
culis sumus. Qui ista agno¬
scunt: in tab̾naculis sunt.
Futurũ enĩ erat: ut quidã
hoc agnoscerent. Ille est enĩ
in tabernaculis: qui se esse ĩ
mundo indelligit ꝑegrinũ.
Ille se intelligit peregrinan.¬
dem: qui se uidet patrie sus¬
pirantem. Cũ aũt corpus xp̃i

Expanded text:
peccatis nostris, transjecti supeccatis nostris, transjecti sumus. Modo ergo antequam ad patriam promissionis, id est, aeternum regnum veniamus, in deserto in tabernaculis sumus. Qui ista agnoscunt, in tabernaculis sunt: futurum enim erat ut quidam hoc agnoscerent. Ille enim est in tabernaculis, qui se esse in mundo intelligit peregrinum. Ille se intelligit peregrinantem, qui se videt patriae suspirantem. Cum autem corpus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
str: aut neomenie. aut sabba¬
toꝵ: quod ẽ umbra futuroꝵ.
Si ergo illa omma umbre
fuierunt futuroꝵ: et scenople¬
gia umbra erat fitturoꝵ. Hie
ergo dies festus: queramus cu¬
ius futuri umbra fuit. Expo¬
siri quid erat scenophegia. Ce¬
lebratio erat tabernaculoꝵ:
propterea quia popłs de egipꝰ¬
to liberatus. per desertum ten¬
dens ad terram promissionis:
in tabernaculis habitauit. Qd
sit. animaduertamus: & nos
erimus: nos inquã. qui men¬
bra xp̃i sumus. Si sumus. il¬
promerentib. Attendamus
ergo nos fratres. E ducti sum
de egipto. ubi diabolo tanꝗͣ
pharaomi seruiebamus: ubi
lutea opera in terrenis deside¬
rus agebamus: et in eis mul¬
tum laborabamus. E tenĩ
xp̃c nobis quasi lateres faci¬
entib clamauit:uemite ad
me om̃s qui laboratis: et
onerati estis. Hinc educti
per baptismũ: tanquã per
mare rubrũ. Ideo rubrũ: qͥa
xp̃i sanguine consecratum.
Mortuis ergo omnib inmi¬
cis nostris qui nos insectaban¬
tur: id est. deletis omnibus

Expanded text:
neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum . Si ergo omnia illa umbrae fuerunt futurorum; et Scenopegia umbra erat futurorum. Hic ergo dies festus, quaeramus cujus futuri umbra erat. Exposui quid erat Scenopegia: celebratio erat tabernaculorum, propterea quia populus de Aegypto liberatus tendens per desertum ad terram promissionis, in tabernaculis habitavit. Quid sit animadvertamus, et nos erimus; nos, inquam, qui membra Christi sumus, si sumus: ilpromerentibus. Attendamus ergo nos, fratres: educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharaoni serviebamus: ubi lutea opera in terrenis desideriis agebamus, et in eis multum laborabamus. Etenim nobis Christus quasi lateres facientibus clamavit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Hinc educti per Baptismum tanquam per mare Rubrum, ideo rubrum, quia Christi sanguine consecratum, mortuis omnibus inimicis nostris qui nos insectabantur, id est, deletis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt futuroꝵ. Quorũ fu
quot enĩ ꝓmissiones di: in illo.
etiã. id ẽ in illo. implete s̃. Dein¬
de dicit alio loco. Omniain
figuram contingebant illis.
Scripta sunt aũt propt̾ nos:
in quos finis scłorũ obuenit.
Dixit et alibi. Fmis enĩ legis.¬

Expanded text:
fuerunt futurorum, fuerunt futurorum, quot enim promissiones Dei, in illo etiam : id est, in illo impletae sunt. Deinde dicit alio loco: Omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit . Dixit et alibi: Finis enim Legis
Abbreviated transcription (Latin):
admonere:amorẽ ab hoc se¬
culo auertere: et indm cupi¬
ebat conuertere. Quid ẽ au¬
tem quod quasi latenter as¬
cendit ad diem festũ: Non
uacat et hoc factũ dñi. uide¬
tur michi fratres.etiam hinc
quod quasi latenter ascẽdit:
aliquid significare uoluisse.
Nam consequentia doceb̃t
sic eũ ascendisse mediato cdie
festo. id est mediatis illis dieb:¬
ñ ut etiã palam doceret: s qua¬
si latenter dixcit.ne se ostende¬
ret hominib. Don uacat qđ
latenter ascendit xp̃c ad diẽ
festitm: quia ipse latebat in
illo die festo. Ad huc etiã ego
quod dixi. in latibulo ẽ. Ga¬
nifestetur ergo. Tollat᷑ ue
lum: appareat quod erat
secretum. Omnia que dicta
sunt antiquo popło israel.
in multiplici scriptura scẽ
legis. que agerent siue in sa¬
crificio. siuẽ in sacerdotiis. si¬
ue in dieb festis: et omnino
in quibus libet reb in quibꝰ
dm colebant : quecũq illis fa¬
cta sunt et precepta. limbre

Expanded text:
admonere, amorem eorum ab hoc saeadmonere, amorem eorum ab hoc saeculo avertere, et in Deum convertere. Quid est autem quod quasi latenter ascendit ad diem festum? Non vacat et hoc Domini. Videtur mihi, fratres, etiam hinc, quod quasi latenter ascendit, aliquid significare voluisse: nam consequentia docebunt sic eum ascendisse mediato die festo, id est mediatis illis diebus, ut etiam palam doceret. Sed quasi latenter dixit, ne se ostenderet hominibus. Non vacat quod latenter ascendit Christus ad diem festum, quia ipse latebat in illo die festo. Adhuc etiam ego quod dixi, in latibulo est. Manilum, appareat, quod erat secretum. Omnia quae dicta sunt antiquo populo Israel in multiplici Scriptura sanctae legis, quae agerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in quibuslibet rebus, quibus Deum colebant, quaecunque illis dicta et praecepta sunt, umbrae
Abbreviated transcription (Latin):
Dobis enĩ dixit apłs. Mor¬
tui enĩ estis: et uita ur̃a abscõ¬
dita est cũ xp̃o in deo. Quã¬
do ueniet tempus nostrum:
deinde addit: Non potest
mundus odisse uos. Quid
est hoc. nisi ñ potest mundꝰ
odisse amatores suos: testes
falsos: Bona enĩ dicitis que
mala sunt: et mala que bo¬
na sunt. Me aũt odit:
quia ego testimoniũ ꝑhibeo
de illo. quia opera eius ma¬
la sunt. ¶Ios ascendite ad
diem festũ hunc. Quid est
Tibi extendere uultis car¬
nalia gaudia: ñ eterna cogita¬
re. Ego ñ ascendo ad diem festũ
hunc: quia tempus meũ non¬
dum impletum est. In die festo
hoc: głam uos humanã requi¬
ritis : meũ uero tempus. idest
głe mee: nondũuenit. Ipse e¬
rit dies festus meus: ñ diebus
sed permanens in eternũ. Ipsa e¬
rit festiuitas. gaudiũ sine fine:
eternitas sine labe: serenitas si
et ipse ascendit ad diem festũ.
ñ manifeste. sed quasi in occul¬
aliquid docere salubriter: cor¬
rigere homines: de festo et̾no

Expanded text:
obis enim dixit Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Quando veniet tempus nostrum? deinde addit? Non potest mundus odisse vos. Quid est hoc, nisi, Non potest mundus odisse amatores suos, falsos testes? Bona enim dicitis quae mala sunt, et mala quae bona sunt. Me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt. Vos ascendite ad diem c? Ubi extendere vultis carnalia gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum est. In die enim festo hoc gloriam vos humanam quaeritis, meum vero tempus, id est, gloriae meae, nondum venit. Ipse erit dies festus meus, non diebus sed permanens in aeternum. Ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sinet ipse ascendit ad diem festum, non manifeste, sed quasi in occulaliquid docere salubriter, corrigere homines, de die festo aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
quia de galilea ñ exsurrexit
xp̃c. Qui uero missi fuerant
ut eum tenerent. redierunt
immunes a crimine: et ple¬
ni admiratione. Nam et te¬
stimoniũ perhibuerunt di¬
uine doctrine eius: cũ dice

Expanded text:
quia de Galilaea non exsurget Christus. Qui vero missi fuerant ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine et pleni admirationis. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dice
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebant. et baptirabantur.
ecce iterũ dico. quod dixi ua¬
re baptirat iohannes: Qͥa opor¬
tebat ut dñs baptizaret. Qua¬
re oportebat ut dñs baptirare¬
tur: Quia multi contempturi
erant baptisiũ: eo quod iã ma¬
iore gracia prediti uiderentur:
quã uiderent alios fideles. Uer¬
bi gr̃a. lam continenter uiuens
cathecuminus. contemineret cõ¬
uigatũ: et diceret se meliorem.
quã ille sit fidelis. Ille cathecu¬
minus potest dicere in corde
suo. Quid michi est opus bap¬
tisiũ accipere: ut hoc habeam
quod et iste. quo iam meliorsũ:
Ne ergo ceriuix ista precipita¬
ret quosdã. de meritis iusticie
sue plurimũ elatos: baptizari
uoluit dñs a seruo. tanquam
alloquen: filios capitales. Quid
lios extollitis. quid erigitis: qͥa
habetis. ille prudentiam. ille
doctrinã. ile castitatẽ. ille for¬
titudinẽ pacientie: Dunqͥd
tantũ habere potestis. quantũ
ego qui dedi: Et tam̃ ego ba¬
ptiratus sũ a seruo: uos dedigna¬
mini a dño:. Hoc est ut implea¬

Expanded text:
eniebant, et baptizabantur. ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut implea
Abbreviated transcription (Latin):
ras et uide: quia propħa a gali¬
lea ñ surget. Sed dñs propħarũ
inde surrexit. Reuersi sunt in¬
quit eugłista unusquisq in do¬
mũsuam. Inde iħc perrex it in
montẽ: montẽ aũt oliueti: in
montẽ fructuosum. in montẽ
ungenti: in montẽ crismatis.
Ubi enĩ decebat docere xp̃m:
nisi in monte oliueti: Apisti
enĩ nomen: a crismate dictũ
est. Crisma aũt grece: latrne
uncio nuncupatur. Id̾o autẽ
nos unxit: quia luctatores cõ¬
tra diabolũ fecit. Et dilucło
iterũ uenit in templũ. et om¬
nis popłs uenit ad eũ : et se¬
dens docebat eos et ñ tenebat:
quia nondũ pati dignabatur.
Nunc iam attencdite: ubi ab
immicis temptata sit dñi mã¬
suetudo. Adducunt aũt scri¬
be et pharisei illi mulierem ĩ
adulterio deprehensam: et sta¬
tuerunt eã in medio: et dixe

Expanded text:
ras, et vide quia propheta a Galiras, et vide quia propheta a Galilaea non surget. Sed Dominus prophetarum inde surrexit. Reversi sunt, inquit evangelista, unusquisque in domum suam. 3. Inde Jesus perrexit in montem: in montem autem Oliveti, in montem fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim decebat docere Christum, nisi in monte Oliveti? Christi enim nomen a chrismate dictum est: χρίσμα autem graece, latine unctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Et non tenebatur, quia nondum pati dignabatur. 4. Nunc jam attendite, ubi ab inimicis tentata sit Domini mansuetudo. « Adducunt autem illi Scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam in medio; et d
Abbreviated transcription (Latin):
et in auctorem legis credentes.
Nichodemus tam̃ unus ex
phariseis qui ad dñm nocte
uenerat. et ipse ñ quidem in
credulus sed timidus: nã ido
nocte uenerat ad lucem quia
illuminari uolebat et sciri ti¬
mebat: respondit iud̃is. Nũ¬
quid lex nostra iudicat ho¬
minẽ⁊ nisi audierit ab ipso
ante esse damnatores: quã co¬
gntores. Sciebat enĩ nichode¬
mus uł potius credebat. quia
si tantũmodo eũ uellent pa
cienter audire: forte similes
fierent illis. qui missi sũt te¬
nere. et maluerunt credere.
cordis sui: quod et illis qͥ ante¬
tu galileus es: Ia est. quasi a
galileo seductus. Dñs enĩ ga¬
lileus dicebatur: quod de na¬
rareth cruitate erant paren¬
tes etus. Sodm mariã dixi
parentes: ñ scdm uirile sem̃.
Non enim quesruit in terra
nsi matrẽ: qui iam habebat
desuper patrẽ.Nam utraq
eius natiuitas mirabilis fuit:
chiuina sine matre:humana
sine patre. Quid ergo illi qͣsi
legis doctores ad nchodemũ¬
dixerunt: Serutare scriptu¬

Expanded text:
et in auctorem legis credentes. « Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse quidem non incredulus, sed timidus; nam ideo et nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat et sciri timebat. Respondit Judaeis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso ante esse damnatores quam cognitores. Sciebat autem Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum patienter vellent audire, forte similes fierent illis qui missi sunt tenere eum, et maluerunt credere icordis sui, quod et illis: Ntu Galilaeus es? Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus 541 enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humana sine Patre homine. Quid ergo illi quasi legis doctores ad Nicodemum? Scrutare Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmodi lapidare. Tu er¬
go quid dicis: Hec aũt dice¬
bant temptantes eũ: ut pos¬
sent accusare eũ. Unde accu¬
sare. Numquid ipsũ in ali¬
quo facinore deprehenderant
aut illa mulier ad eũ aliquo
modo percinuisse dicebatur:
Quid ergo est. temptantes eũ.
ut possent accusare eũ: Intel¬
ligimꝰ frat᷑s admirabilẽ man¬
suetudinẽ in dño p̃minusse.
Ammaduerterunt eũ nimiũ
esse mitem: numiũ esse man¬
suetum. De illo quippe an¬
te fuerat pretictum. Accin¬
gere gladio tuo. cirea femur
potentissime: specie tua. et
pulchritudine tua. intende
prospere procede et regna:ꝑ
pter ueritatem et mansuetu¬
clinem et iusticiã. Ergo attu¬
lit ueritatem ut doctor man¬
suetudinẽ ut liberator: iusti¬
ciam ut cognitor. Propt̃ hec
eum esse regnaturũ: in sp̃ũ
scõ propħa predixerat. Cum
loqueretur ueritas agnosceba¬
tur: cũ aduersũ immicos ñ
moueretur: mansuetudo lau¬
cdabatur. Cũ ergo de duobus
istis. idest de ueritate et man¬

Expanded text:
i lapidare: tu ergo quid dicis? Haec autem dicebant tentantes eum, ut possent accusare eum. » Unde accusare? Numquid ipsum in aliquo facinore deprehenderant, aut illa mulier ad eum aliquo modo pertinuisse dicebatur? Quid est ergo, tentantes eum, ut possent accusare eum? Intelligimus, fratres, admirabilem mansuetudinem in Domino praeeminuisse. Animadverterunt eum nimium esse mitem, nimium esse mansuetum: de illo quippe fuerat ante praedictum, Accingere gladio tuo circa femur tuum, potentissime; specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna: propter veritatem et mansuetudinem et justitiam. . Ergo attulit veritatem ut doctor, mansuetudinem ut liberator, justitiam ut cognitor. Propter haec eum esse regnaturum in Spiritu sancto propheta praedixerat . Cum loqueretur, veritas agnoscebatur: cum adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de veritate et man
Abbreviated transcription (Latin):
displicebat felicitas maloꝵ et
labor bonoꝵ: ait correctus:
Quam bonus israel deus: re¬
ctis corde. Mei autẽ pene¬
exieram a recto corde. pene
comoti sunt pedes: parilomi¬
nus effusi sunt gressus mei.
Quare: Quia ⁊elaui ĩ pec¬
catoribus : pacem peccatoꝵ
uidens. T⁊ idi inquit malos
felices: et displicuit michi ds̃.
Hoc enĩ uolebat: ut ñ ꝑmit¬
teret deus malos esse felices:
Intelligat homo. Numqͣm
hoc permittit deus: sed id̃o
malus felix putatur: quia
quid sit felicitas ignoratur.
Simus ergo recti corde: tem¬
pus glorie nostre nondũ ue¬
nit. Dicatur amatorib seculi
hunus: quales erant fratres dm̃.
Tempus uestrũ semper ẽ pa¬
ratum: tempus nostrũ nondũ
uenit. Audeamus enĩ hoc di¬
cere et nos: quoniã corpus do¬
mini nostri ihu xp̃i sumus:
quoniã menbra eius sumus.
quoniã caput nostrũ gratan¬
ter agnoscimus. Dicamꝰ pror¬
sus: quoniã propter nos et ip¬
se hoc dignatus est dicere. Quã¬

Expanded text:
displicebat felicitas malorum et displicebat felicitas malorum et labor bonorum, ait correctus: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autenon eram recto corde, pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Vidi, inquit, malos felices, et displicuit mihi Deus; hoc enim volebam, ut non permitteret Deus malos esse felices. Intelligat homo: nunquam hoc permittit Deus; sed ideo malus felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. Simus ergo recti corde: tempus gloriae nostrae nondum venit. Dicatur amatoribus hujus saeculi, quales erant fratres Domini, Tempus vestrum semper est paratum; tempus nostrum nondum venit. Audeamus enim hoc dicere et nos. Et quoniam corpus Domini nostri Jesu Christi sumus, quoniam membra ejus sumus, quoniam caput nostrum gratanter agnoscimus, dicamus prorsus; quoniam propter nos et ipse hoc dignatus est dicere. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
ots ad immolandũ ductus
est: et sicut agnus coram don¬
it os suũ. Temet et non sile¬
bit. Tacui ait: numqͥd sem¬
per tacebo: Codo aũt. qͥd
necessarrũ est eis qui habent
iusticiã: Quod in illo ipso
psalmo legitur. Quoadusq
iusticia conuertatur in iudi¬
cium: et qui habent eã. omnes
recti sunt corde. Queritis for¬
tasse qui sint recti corde. Iilo
inuenimus in scriptura rectol
et ñ accusant dm. Tidete
fratres. rara auis ẽ ista quã
loquor. Nescio quo enim
modo quando euenit homini
aliquid mali: dm currit accu¬
sare. qui debet se. Quando
boni aliquid agis. de laudas:
quando mali aliquid pateris.
d̾m accusas. Hoc est cor dortũ:
ñ rectũ. Ab ista distortione
et prauitate si corrigaris: in¬
faciebas. Ante enĩ quid faci¬
ebas. Laridabas te in bonis
dei: accusabas dm in malis
tuis. Conuerso corde et dire¬
c̾to. laudabis dm in bonis
suis: accusabis te in malis tu¬
is. ¶sti sunt recti corde. Dem
yule nondũ recto corde. eui

Expanded text:
ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tonit os suum . Veniet et non silebit. Tacui, inquit, numquid semper tacebo ? 7. Modo autem quid necessarium est eis qui habent justitiam? Quod in illo ipso psalmo legitur, Quoadusque justitia convertatur in judicium; et qui habent eam, omnes recti corde. Quaeritis fortasse qui sunt recti corde? Illos invenimus in Scriptura rectos nt, et non accusant Deum. Videte, fratres; rara avis est ista quam loquor. Nescio quo enim modo quando evenit homini aliquid mali, Deum currit accusare, qui deberet se. Quando boni aliquid agis, te laudas: quando mali aliquid pateris, Deum accusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab ista distortione et pravitate si corrigaris, confaciebas. Antea enim quid faciebas? Laudabas te in bonis Dei, accusabas Deum in malis tuis: converso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique ille nondum recto corde, cui
Abbreviated transcription (Latin):
moͦ Don repellit dñs plebẽ
suã. Laborat quidem plebs
eius inter indignos. inter in¬
iquos. inter blasphemantes:
murmurantes. detrahentes.in¬
sectantes: et si liceat.perimen¬
tes.Laborat quidem: sed ñre¬
pellet dñs plebem suã. et he¬
reditatem suã non derelinqͣt:
quoadusq iusticia conuerta¬
tur in iudiciũ. Quoadusq
iusticia que modo est in scĩs
eius. conuertatur in iudiciũ:
cũ implebitur quod eis dictũ
est. sedebitis super sedes duo
decim: iudicantes duodecim
tribus israel. Habebat iusti¬
ciam apłs: sed nondũ illud
iudiciũ de quo dicit. Desci¬
tis quoniã angłos iudicabi¬
mus: Sit ergo modo dempus
iuste uiuendi: postea erit tem¬
pus eos qui male uixerunt iu¬
dicandi. Quousq iusticia in¬
quit conuertattir in rudiciũ.
Hoc erit tempus iudicii. de
quo dñs inodo dixit. dempus
meũ nondũ uenit. E rit eñ
dempus gle. Qui uerit ĩ hu¬
militatẽ: ueniet in altitudi¬
ne. Qui uenit rudicandus:

Expanded text:
mo? Non repellet Dominus plebem mo? Non repellet Dominus plebem suam. Laborat quippe plebs ejus inter indignos, inter iniquos, inter blasphemantes, inter murmurantes, detrahentes, insectantes, et si liceat, perimentes. Laborat quidem; sed non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet, quoadusque justitia convertatur in judicium . Quoadusque justitia quae modo est in sanctis ejus, convertatur in judicium; cum implebitur quod eis dictum est, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Habebat justitiam Apostolus, sed nondum illud judicium de quo dicit, Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sit ergo modo tempus juste vivendi, postea erit tempus eos qui male vixerint, judicandi. Quoadusque justitia, inquit, convertatur in judicium. Hoc erit tempus judicii, de quo Dominus modo dixit, Tempus meum nondum venit. Erit enim tempus gloriae, ut qui venit in humilitate, ne; qui venit judicandus,
Abbreviated transcription (Latin):
celsa est enim patria: humilis
iria. Patria est uita xp̃i: uia
est mors xp̃i. Patria ẽ mansio
cusat uiam: quid querit pa¬
triam:Denq hoc et illis re
spondit. querentib altitudi¬
nem. Potestis bibere calicem
quẽ ego bibiturus sũ: Ecce
qua uenitur ad celsitudinẽ.
quam desideratis. Calicem
quippe cõmemorabat: hu¬
militatis atq passionis. Er¬
go et hic. tempus meũ non¬
dum uenit: dempus aũt
uestrũ. idest mundi gła. sem¬
per ẽ paratũ. Hoc est tempꝰ:
de quo in prophia loquit᷑ xp̃c.
idest corpus xp̃i. Cũ accepero
tempus. ego iusticias iudica¬
bo. Modo enĩnon ẽ tempus
iudicandi: sed iniquos tole¬
randi. ferat igitur modo cor¬
pus xpisti. et toleret iniqui¬
tatem male uiuentiũ. habe¬
at tam̃ iusticiam modo. an-¬
te quã habeat iudiciũ. ꝑ ius¬
ticiam enĩ. peruenit ad iu¬
diciũ. Tolerantib itaq men¬
bris iniquitatẽ seculi hurus:
quid scriptura sc̃a dicit ĩpsal¬

Expanded text:
celsa est enim patria, humilis celsa est enim patria, humilis via. Patria est vita Christi, via est mors Christi: patria est mansio cusat viam, quid quaerit patriam? Denique et illis hoc respondit, quaerentibus altitudinem: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Ecce qua venitur ad celsitudinem quam desideratis. Calicem quippe commemorabat humilitatis atque passionis. 6. Ergo et hic, Tempus meum nondum venit; tempus autem vestrum, id est, mundi gloria, semper est paratum. Hoc est tempus de quo in prophetia loquitur Christus, id est, corpus Christi: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Modo enim non est tempus judicandi, sed iniquos tolerandi. Ferat igitur modo corpus Christi, et toleret iniquitatem male viventium. Habeat tamen justitiam modo, antequam habeat judicium: per justitiam enim perveniet ad judicium. Tolerantibus quippe membris iniquitquid Scriptura sancta dicit in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ : cum aũt uenit ple¬
nitudo temporis. misit ds̃
filiũ suum: Si ergo plentu¬
dine temporis missus ẽ: quã¬
do debuit. missus est. quan¬
do oportuit uenit. Quid ẽ.
tempus meũ nondũ uenit:
Intelligite fratres. quo am¬
mo illi loquebantur. qͥ qua¬
si fratrẽ suũ monere uidebant᷑.
Dabant ei consiliũ consequen¬
de gle. ueluti sclariter. et ter¬
reno affectu monentes. ne es¬
set ignobilis et lateret. Quod
ergo ait dñs.tẽpus meũ non¬
dũ uenit: illis respondit. qͥ
ei consiliũ de gła dabãt. Tem¬
pus glorie meẽ nondũ uenit.
Uidete quã profundũ sit:
De gła illi admonebant: s
ille uoluit altitudinẽ humi¬
litate precedere: et ad ipsam
celsicudinem per humilitatẽ.
uiã sternere. Nam et illi di¬
scipłi utiq głam requirebant:
qui uolebant sedere unus ad
dexteram eius. et alter ad si¬
nistran. At tendebant quo:
et ñ uidẽbant qua. Dñs eos
ut orclinate uenirent ad pa¬
triam: reuocauit ad uiã. Ex¬

Expanded text:
autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ? Si ergo in plenitudine temporis missus est; quando debuit missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere videbantur. Dabant ei consilium consequendae gloriae, veluti saeculariter et terreno affectu monentes, ne esset ignobilis et latitaret: quod ergo ait Dominus, Tempus meum nondum venit, illis respondit qui ei consilium de gloria dabant, Tempus gloriae meae nondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique gloriam requirebant, qui volebant sedere unus ad dexteram ejus, et alter ad sinistram: attendebant quo, et non videbant qua; Dominus eos, ut ordinate venirent ad patriam, revocavit ad viam. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
continuo. Neq enĩ fratres
eius credebant in eũ. Qua¬
re in eũ non credebant: Qͥa
humanã głam requirebant.
Dam et quod eum uident᷑
monere fratres: glorie eius c̃õ¬
sulunt. facis mirabilia. ĩno¬
tesce. id est appare mundo et¬
omnib: ut laudari possis
ab omnib. Loquebatur ca¬
ro carni: sed caro sine do. car¬
ni cũ deo. Loquebatur enĩ
prudentia carnis uerbo quod
caro factum ẽ: et habitauit
in nobis. Quid ad hec dñs:
Dicit ergo iħe. Tempus me¬
um nondũ uenit: tempuᷤᷤ au

Expanded text:
e enim fratres ejus credebant in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam requirebant. Nam et quod eum videntur monere fratres, gloriae ipsius consulunt: Facis mirabilia, innotesce; id est, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Loquebatur caro carni: sed caro sine Deo, carni cum Deo. Loquebatur enim prudentia carnis Verbo quod caro factum est et habitavit in nobis . 5. Quid ad haec, Dominus? Dicit ergo eis Jesus: Tempus meum nondum venit, tem
Abbreviated transcription (Latin):
besce sabelliane audis filrũ:
aridis patrẽ. Pater. pater est:
filius. filius ẽ. Non dicit ego
sũ pater. et ego ipse sũ filius:
sed solus inquit non sũ. Qua¬
re solus ñ es: Quia mecũ est
pater. Ego sũ: et qͥ misit me
pater. Audis. ego sũ: et qui
misit me. Ne perdas ꝑsonã:
distingue personas. Distĩgue
intelligentia: noli separare
ꝑfidia: ne iterũ quasi fugien
caribdim. in scillam ĩcurras.
Uorabat enĩ te gurges impi¬
etatis sabellianoꝵ: ut diceres
ipsũ esse patrẽ. qui filiris est.
Modo dicticisti. solus ñ sum.
sed ego et qui misit me pater:
Agnoscis. quia pater. pater ẽ.
et filius. filus ẽ: Bene agnos
cis.Sed noli dicere.pater ma¬
ior est: filius minor est.Noli
dicere. pater aurũ est. filius
argentũ est.Tna substan¬
tia est. una chiuinitas. una
coeternitas: perfecta equali¬
tas: dissimilitudo rulla.

Expanded text:
ce, Sabelliane, audis Filium, audis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dixit, Ego sum Pater, et ego ipse sum Filius; sed, solus non sum, inquit. Quare solus non es? Quia mecum est Pater. Ego sum, et qui misit me Pater: nudis. Ego sum, et qui me misit. Ne perdas personam, distingue personas. Distingue intelligentia, noli separare perfidia; ne iterum quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Vorabat enim te gurges impietatis Sabellianorum, ut diceres ipsum esse Patrem qui est Filius: modo didicisti, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Agnoscis quia Pater, Pater est; et Filius, Filius est Bene agno eis: sed noli dicere, Pater major est, Filius minor est; noli dicere, Pater aurum est, Filius argentum est. Una substantia est, una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quid sit : perueni ad quid
ñ sit. Non ẽ deus corpus: ñ ter¬
ra. ñ celum. ñluna. ñ sol. ñ stil¬
le: ñ corporalia ista. Si enimñ
celestia: quanto minꝰ terreua:
T̃ oue om̃e corpus. Adhuc au¬
di aliud. Non est deus muta¬
bilis spiritus. Nam fateor et

Expanded text:
ad quid sit, perveni ad quid non sit. Non est Deus corpus, non terra, non coelum, non luna, non sol, non stellae, non corporalia ista. Si enim non coelestia, quanto minus terrena? Tolle omne corpus. Adhuc audi aliud: non est Deus mutabilis spiritus. Nam fateor, et
Abbreviated transcription (Latin):
modo intelligimus duas istas
resurrectiones: Dunquid forte
qui nunc resurgunt. tune ñ re¬
surgent: ut alioꝵ fiat nunc re¬
surrectio. alioꝵ tunc: Don est
ita. Pam ista resurrectione. si
recte credidimus. resurreximꝰ
et nos ipsi qui iam resurreximꝰ
alteram in fine resurrectionem
expectamꝰ. Sed et nunc in eter¬
nam uitã resurreximꝰ. si in fide
ipsa perseueranter manemus:
et tunc in eternã uitã resurge¬
mus: quando angłis coequabi¬
mur. Ipse igitur distinguat. ip¬
se aperiat.quod loqui ausi su¬
mus: quomodo fiat resurrec¬
tio ante resurrectionẽ. ñ alioꝵ
et alioꝵ. sed eorundem: nec ta¬
lis qualis lazari. sed in uitã
eternã. Aperiet plane. Nudi¬
de dilucescentem magistrũ. et
illabentẽ cordib nostris solem
nostrũ:non quẽ desiderant
oculi carnis: sed cui estuant
aꝑiri oculi cordis. Ipsũ ergo
audiamus. Amen am̃ dico
uobis. quia uenit hora. et
nunc est:quando mortui. Ui¬
dete resurrectionem exprimi:
quando mortui audient uo

Expanded text:
modo intelligimus duas istas resurrectiones? Numquid forte qui nunc resurgunt, tunc non resurgent; ut aliorum fiat nunc resurrectio, aliorum tunc? Non est ita. Nam ista resurrectione, si recte credidimus, resurreximus; et nos ipsi qui jam resurreximus, alteram in fine resurrectionem exspectamus. Sed et nunc in aeternam vitam resurreximus, si in fide ipsa perseveranter manemus; et tunc in aeternam vitam resurgemus, quando Angelis coaequabimur . Ipse ergo distinguat, ipse aperiat quod loqui ausi sumus: quomodo fiat resurrectio ante resurrectionem, non aliorum et aliorum, sed eorumdem; nec talis qualis Lazari, sed in vitam aeternam. Aperiet plane. Audite dilucescentem magistrum, et illabentem cordibus nostris solem nostrum; non quem desiderant oculi carnis, sed cui aestuant aperiri oculi cordis. Ipsum ergo audiamus: Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui, videte exprimi resurrectionem, quando
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. quod de aqua uinũ
fecit: non est mirũ eis qui noue¬
runt. quia deus fecit. Ipse enĩ
fecit uno illo die uinũ in nupti¬
is in sex illis ydriis.quas impleri
aqua p̾cepit: qui om̃i anno fa¬
cit hoc in uitib. Sicut enĩ qđ
miserunt ministri in ydrias. in
uinũ conuersũ est opere dñi:
sic et quod nubes fundunt. in
uinrũ conuertit᷑ erusłe opere
dm̃i. llud Aũt non miramur.
quia om̃i anno fit: assiduitate
amisit admirationẽ. Nam con¬
sideratione. maiorẽ inuenit rem.
quã id quod factum est in ydri¬
is aque. Quis ẽ enĩ qui confi¬

Expanded text:
i, quo de aqua vinum fecit, non est mirum eis qui noverunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriis, quas impleri aqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydrias, in vinum conversum est opere Domini; sic et quod nubes fundunt, in vinum convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit, quam id quod factum est in hydriis aquae. Quis e
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi ceciderunt omnes qui ope¬
rantur iniquitatẽ. Tbi ceci¬
derunt: In ipsa suꝑbia ex¬
pulsi sũt: nec potuerunt sta¬
re.Si ergo suꝑbia expulit eo.
qui ñ potuerunt stare: huini¬
litas intromitcit. qui possĩt
in perpetuo stare. Ideo etenĩ
ile qui dixit. exultabunt
ossa humiliata: predixit.
auditui meo dabis gaudi¬
um et leticiã. Quid est. Au¬
ditui meo: Audiendo de. fe¬
lix sum: de uoce tua felix sũ:
intus inuendo felix sũ. Ideo
ñ cado : icło exultabunt ossa
humiliata. Icło amicus spon¬
si stat et audit eũ: id̃o stat.
quia audit. De interiori fon¬
⁊ bibit: ido stat. Illi qui no¬
luerunt de interiori bibere ibi
ceciderunt: expussi sunt. nec
potuerunt stare. Doctor itaq
humilitatis uenit ñ facere
uoluntatẽ suam: sed uolun¬
datem eius qui misit eũ. Ne¬
mamnus ad eũ. intremus ad¬
eũ. incorporemur er. ut nec
nos faciamus uoluntatẽ no¬
stram sed uoluntatem di. et
nos ñ eiciet foras. quia men¬
bra eius sumus: qui caput

Expanded text:
Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem. Ubi ceciderunt? In ipsa superbia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam . Quid est, auditui meo? Audiendo te felix sum, de voce tua felix sum; intus bibendo felix sum. Ideo non cado, ideo exsultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eueum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram, sed voluntatem Dei; et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput