comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb abesis mãnis & astarsioib & ĩ colutatiis p̃stres ħnicũ illũ
equii ab ip̃o catone defrictu. ¶ ideo non futuꝵ fine ĩista ypi¬
mat̾ia ullũ nisi quẽ ip̃e mͥ feceto. Hic itaq ꝯticescam
quantu ad ista que sine dubio talia diuinauit futura qualia
mic̃ sunt. Qui pͥmꝰ appellauit impedimenta. ¶Lluc ulo pau¬
cissimas adhuc intogationes ur̃oꝵ tibi redde̾ ad uirtutẽ ꝑtinẽtes
qͣm satisface̾ uite bte̾ ꝯtendiruꝰ. quod bonũ ẽ bonos facit. Na
& ĩ arte musica quod bonũ ẽ facit nusicu. fortuita bonũ nõ
facuit gͦ non sũt bona. Adu̾sꝰ hoc sic rũdent pypatetici ut qd̾
pͥmũ ꝓpenimiꝰ falsum cẽ dicant ab eo in quuit quod e bonum
non utiq fuit boni In musica ẽ aliquid bonũ tanqͣͣ tibia cor¬
da aut organũ aut aliqd̾ aptatũ adus cauendi nichil tame

Expanded text:
omnibus obesis mannis et asturconibus et tolutariis praeferres unicum illum omnibus obesis mannis et asturconibus et tolutariis praeferres unicum illum equum ab ipso Catone defrictum ? Video non futurum finem in ista materia ullum, nisi quem ipse mihi fecero. Hic itaque conticescam, quantum ad ista, quae sine dubio talia divinavit futura, qualia nunc sunt, qui primus appellavit " inpedimenta." Nunc volo paucissimas adhuc interrogationes nostrorum tibi reddere ad virtutem pertinentes, quam satisfacere vitae beatae contendimus. "Quod bonum est, bonos facit. Nam et in arte musica quod bonum est, facit musicum. Fortuita bonum non faciunt. Ergo non sunt bona." Adversus hoc sic respondent Peripatetici, ut quod primum proponimus, falsum esse dicant. " Ab eo," inquiunt, " quod est bonum, non utique fiunt boni. In musica est aliquid bonum tamquam tibia aut chorda aut organum aliquod aptatum ad usus canendi. Nihil tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ om̃es coloris. Quid ista uehycula celata ĩstratos ostro
alipedes. pictisq tapetis. Aurea pectorib demissa mobilia pen¬
dent Tecti auro fuluũ madũt sb̾ deutib auꝵ. Ista nec dnm
meliore possut face̾ nec mullã. IM. cato censoriꝰ quem qͣ ꝑͥ
quide impoi̾tis ut secu utilia portaret. o quã cupe illi nũc oc¬
currẽ aliquẽ ex his trossulis ĩ hia diuitib cursores  nmidas &
młtu añ se pulueris agente hic sine dubio cultior comitatior¬
q. ꝙͣ M. cato uideretꝰ. hic qui int̾ illos delicatꝰ apparatꝰ tu
maxie dubitat utrũ se ad gladiu locet an ad cultrũ o quã¬
tu erat scculi decus impatore triũphale censoriũ & ꝗd suꝑ
oiã hec ẽ. Catonẽ Rno caballo cẽ ꝯtentũ & ne toto quide
parte eĩz sarcine ab utroq late̾ dependentes occupabant ita nõ

Expanded text:
unius omnes coloris ? Quid ista vehicula caelata ? Instratos ostro unius omnes coloris ? Quid ista vehicula caelata ? Instratos ostro alipedes pictisque tapetis, Aurea pectoribus demissa monilia pendent, Tecti auro fulvom mandunt sub dentibus aurum. Ista nec dominum meliorem possunt facere nec mulam. M. Cato Censorius, quem quidem inpositis, ut secum utilia portaret. O quam cuperem illi nunc occurrere aliquem ex his trossulis in via cursores et Numidas et multum ante se pulveris agentem ! Hic sine dubio cultior comitatiorque quam M. Cato videretur, hic, qui inter illos apparatus delicatos cum maxime dubitat, utrum se ad gladium locet an ad cultrum. O quantum erat saeculi decus, imperatorem triumphalem, censorium, quod super omnia haec est, Catonem uno caballo esse contentum et ne toto quidem ! Partem enim sarcinae ab utroque latere dependentes occupabant. Ita non
Abbreviated transcription (Latin):
profeci nũdu audeo feugalitate pala ferre ã mĩc curo
opiniones uiatoꝵ. ¶ Contia totiꝰ humai giiͣs opiniones ĩ¬
mittenda uox erat ĩsanitis crratis Stupetis ad supuacua
neĩe extim̾atis suo cu ad patrimou̾i uentu c̃ dilligentis¬
simi ꝯputatores sic rõne poĩtis singuloꝵ quib aut pecuĩa
credituri estis aut bũficia nam hec quoq lam cepensa fer¬
tis late possidet. S multu deb ht domũ formosam. S alie¬
nis mimis parata familia nemo cito spitiosiore ꝓducet.
s noib. non respondet Si creditorib solu̾it nichil illi super¬
exit. łde in teliquis quoq facc̃ delitis. Excutẽ quantu proprii ꝗsq
hẽat diuite illu putas. quia aurea suppelox etia in uia cũ scquit
quia in omĩb ꝓuintiis arat. quia magnꝰ calendarii liber uoluit
qr tin st̾ urbani agri possidet quantũ inuidiose ĩ distis apulce
tuna mutuũ sumpẜit. Quid ad rem ꝑtinẽe mule saginate

Expanded text:
profeci. Nondum audeo frugalitatem palam ferre. Etiamnunc curo opiniones viatorum. Contra totius generis humani opiniones mittenda vox erat: " Insanitis, erratis, stupetis ad supervacua, neminem aestimatis suo. Cum ad patrimonium ventum est, diligentissimi conputatores sic rationem ponitis singulorum, quibus aut pecuniam credituri estis aut beneficia, nam haec quoque iam expensa fertis: late possidet, sed multum debet; habet domum formosam, sed alienis nummis paratam: familiam nemo cito speciosiorem producet, sed nominibus non respondet; si creditoribus solverit, nihil illi supererit Idem in reliquis quoque facere debebitis, excutere quantum proprii quisque habeat." Divitem illum putas, quia aurea supellex etiam in via sequitur, quia in omnibus provinciis arat, quia magnus kalendari liber volvitur, quia tantum suburbani agri possidet, quantum invidiose in desertis Apuliae tuna mutuum sumpserit. Quid ad rem pertinent mulae saginatae
Abbreviated transcription (Latin):
scite uele ꝙ satis sit ĩ tẽpantie genꝰ ẽ. Quidni ꝙ ista liberaliũ artiũ
ꝯsectatio molestos u̾bosos ĩ tẽpestiuos sibiplacentes facit. Et ideo non
discentes necĩa ꝙ suꝑuacua didicerũt. ¶Quatuormillia librorii
didimꝰ graniaticꝰ sc̾psit miẜerer hoĩ si tam suꝑuacua legiss in hiis
libris de pria homeri qͥritꝰ. In hiis de Euec matre u̾a. Inhiis libi¬
dinosior an creon an ebriosior uiserit. In hiis ansapho publia fuĩt
gno impedimento tp̃ꝵ. magua alienaꝵ auriu molestia laudatio
hec ꝯstat. O hoĩe litt̾atu. simꝰ hoc titulo ⁊ ustitiore ꝯtenti.O. Uiꝵ
bonii. Ita ne ẽ. a iiales euolua onĩ gentiũ: et quis pͥmꝰ cariã

Expanded text:
scire velle quam sit satis, intemperantiae genus est. Quid? Quod ista liberalium artium scire velle quam sit satis, intemperantiae genus est. Quid? Quod ista liberalium artium consectatio molestos, verbosos, intempestivos, sibi placentes facit et ideo non discentes necessaria, quia supervacua didicerunt. Quattuor milia librorum Didymus grammaticus scripsit. Misererer, si tam multa supervacua legisset. In his libris de patria Homeri quaeritur, in his de Aeneae matre vera, in his libidinosior Anacreon an ebriosior vixerit, in his an Sappho publica fuerit, gno impendio temporum, magna alienarum aurium molestia laudatio haec constat: O hominem litteratum ! Simus hoc titulo rusticiore contenti: O virum bonum! Itane est? Annales
Abbreviated transcription (Latin):
alio transeat & domicilia mutet ad alias aĩaliu fornas aliasq
ꝯgestꝰ an nõ ampliꝰ ꝙ semel ẜuiat e cinissus uaget̾ ĩ toto utru
corpꝰ sit an non sit. Quid sit facturus cu ꝑ nos aliꝗd face̾ desierit.
quõ libertate sua usurꝰ cu ex hac effugerit cauea an obliuiscat᷑
prioꝵ & illic nosce se incipiat uude corpori eductꝰ ĩ sublime seces
querendoꝵ ac discendoꝵ fatigaberis. Hec tam multa tã mag᷑
ut here possuit libeꝵ hospiciũ Supuacua ex aio tollenda sunt.
non dabit se in has augustias uirtꝰ. laxii spaciũ ⁊es magꝰ desci¬
derat. Expellant᷑ oĩa totũ pectus illi uacet ¶ At ei delectat õ ꝑs
artiu multaꝵ notitia. tantũ itaq ex illis zetincamꝰ quãtu
necessariu ẽ. an tu existimas rep̃hendendu qui suꝑuacua
usib ꝯparat & p̃ciosaꝵ ⁊ex pompar in domo explicat: Non
putas euz qui occupatꝰ est ĩ supnacua littaꝵ supelectile. plui

Expanded text:
animalium formas aliasque coniectus, an non amplius quam semel serviat et emissus vagetur in toto; utrum corpus sit an non sit; quid sit facturus, cum per nos aliquid facere desierit, quomodo libertate sua usurus, cum ex hac effugerit cavea; an obliviscatur priorum et illinc nosse se incipiat, unde corpori abductus in sublime secesscopia quaerendorum ac discendorum fatigaberis. Haec tam multa, tam magna ut habere possint liberum hospitium, supervacua ex animo tollenda sunt. Non dabit se in has angustias virtus; laxum spatium res magna desiderat. Expellantur omnia, totum pectus illi vacet. "Atnotitia multarum." Tantum itaque ex illis retineamus, quantum necessarium est. An tu existimas reprendendum, qui supervacua usibus conparat et pretiosarum rerum pompam in domo explicat, non putas eum, qui occupatus est in supervacua litterarum supellectile ? Plus
Abbreviated transcription (Latin):
ymaginiẽ excutere si tepido illi pł fagidi igesso fiet frigidu. Si plꝰ
calidi affudero fiet nouissime calidu. at huic nec miẜo nec bt̃o quã¬
tũcũq admiẜias adiecero miẜ non erit Quẽadmõ dicitis ergo ymo¬
go ista dissimilis ẽ. Deinde trado tibi hoie nec miẜu nec btm̃ huic
t̾usferũt nec ex btã ꝗde educũt. si nõ põt ut dicitis sapiẽs ex beato
ĩ mibu decide̾. non pot̃ in nõ btm. Quare ei qui illa cepit alicubi
subsistat. que res non patit᷑ illũ ad ĩmu deuolui retiẽt ĩ simio. Qtd¬
in nõ possit btã uita ⁊ escindi uec ⁊cinitti quide põt. et ideo iurtus

Expanded text:
imaginem excutere. Si tepido illi plus frigidi ingessero, fiet frigidum. Si plus imaginem excutere. Si tepido illi plus frigidi ingessero, fiet frigidum. Si plus calidi adfudero, fiet novissime calidum. At huic nec misero nec beato quantumcumque ad miserias adiecero, miser non erit, quemadmodum dicitis; ergo imago ista dissimilis est. Dtransferunt, ne ex beata quidem educunt. Si non potest, ut dicitis, sapiens ex beato in miserum decidere, non potest in non beatum. Quare enim qui labi coepit, alicubi subsistat ? Quae res illum non patitur ad imum devolvi, retinet in summo. Quidni non possit beata vita resci
Abbreviated transcription (Latin):
Exras inquã si illa ad carnifice aut ad carcere differs. Stati pu¬
magis qͣ fichus ex olea. ad semen nata respondet. Bona degen̾are
non possũt. Quẽadmõ ex turpi honestu  non nascit᷑ ita nec ex
malo quidez bonĩ. Ilam ide ẽ honestu & bonũ/. Quida ex nr̃is
adu̾sa hoc sic ⁊ espondent.putemꝰ pectuia bonũ ce̾ uudeꝯq sũpta
fit. nõ qr tp̃e & sceleratu ẽ sacrilegiũ. s qr & lucrũ ht̃.ꝙͣ admõ
ĩ illa urna iꝑa malu ẽ nõ aur qd̾ cu inꝑa iacet. Sic ĩ saca¬

Expanded text:
Erras, inquam, si illa ad carnificem aut carcerem differs; statim puErras, inquam, si illa ad carnificem aut carcerem differs; statim punum, non magis quam ficus ex olea. Ad semen nata respondent, bona degenerare non possunt. Quemadmodum ex turpi honestum non nascitur, ita ne ex malo quidem bonum. Nam idem est honestum et bonum. Quidam ex nostris adversus hoc sic respondent: " Putemus pecuniam bonum esse undecumque sumptam; fit, non quia turpe et sceleratum est sacrilegium, sed quia et lucrum habet. Quemadmodum in illa urna vipera malum est, no
Abbreviated transcription (Latin):
la facit ꝙͣ bona. daeĩ luctu. s cum metu solicitudĩe torniẽ¬
tis aĩ x corporis. Puisquisquis hoc dicit nece̾ ẽ rccipiat sacri s ꝑ¬
legui Sicut malu sit qr mlta facit mala. Ita bonũ q ex aliqͣ¬
qͣi sacrilegii furtu adulteriũ int̾ bona hr̃: prorsus ꝑsuascrim.
Quam multi furto non erubescut. Qͣ multi adult̾i̾o gloriant. Na
sacrilegia minuta puniunt᷑. magua in triumphis. Iadice nñc ꝙ sa¬
calegiũ si oĩo ex aliqua ꝑte bonũ ẽ aẽ honestu erit & reete ftm̃ uoca¬
bitur. nẽa eĩ actio ẽ. quod tñ nullius mortaliũ cogitatio ⁊ecipit. Ergo
bona nasci ex malo non possit .INam sicut dicitis ob hoc unnĩ sacrilegiũ
malu ẽ qr multu mali affert Si remiẜis illi suplicia si securitate
spoponderis ex toto bonũ erit atqui maxiu sceleꝵ supliciũ ĩ ipĩs ẽ.

Expanded text:
la facit quam bona. Dat enim lucrum, sed cum metu, sollicitudine, tormenla facit quam bona. Dat enim lucrum, sed cum metu, sollicitudine, tormentis et animi et corporis." Quisquis hoc dicit, necesse est recipiat sacrilegium, sicut malum sit, quia multa mala facit, ita bonum quoque ex aliqquam sacrilegium, furtum, adulterium inter bona haberi prorsus persuasimus. Quam multi furto non erubescunt, quam multi adulterio gloriantur! Nam sacrilegia minuta puniuntur, magna in triumpilisino ex aliqua parte bonum est, etiam honestum erit et recte factum vocabitur: nostra enim actio est. Quod nullius mortalium cogitatio recipit. Ergo bona nasci ex malo non possunt. Nam si, ut dicitis, ob hoc unum sacrilegium malum est, quia multum mali adfert, si remiseris illi supplicia, si securitatem spoponderis, ex toto bonum erit. Atqui maximum scelerum supplicium in ipsis est.
Abbreviated transcription (Latin):
&e molestia uacare bonũ dicam. Cuid ẽ ociosius uerme. ¶ Que qͣ ꝑs¬
ris queres sapientẽ faciat q̃ deũ des oportet illi diuinu aliquid
celeste magnificu. non ĩ omẽs bonu cadit nec qualib possessio¬
ne patitur uidet qd q̃q ferat regio e quic queq recuss hic so¬
getes illic ueiit felicius Rue arborei fructꝰ alibi atq ĩ uissa
crescit gramiã non ne uides croceos ut imolus odores ludia mit¬
tat ebur moles sua thura sabei at calibes indi fertu ista in
regiones descripta sunt ut uecessariũ mortalib eẽt intꝰ ipõs
ꝯm̾tiu. Si ĩuice alus aliꝗd ab alio petet᷑. Sumũ illud bonũ
ht̃ &e ip̃ sua sede non nasct ubi ebur nec ubi ferrii. Quis
sit sumi boni locus queris aius. hic nisi purꝰ ac scũs ẽ deum
non capit. Ibonũ ex malo non sit diuitie fuĩt fuit aut e
ex auaritia diuitie eroro nõ sut bonu.INon ẽ inquit uerum es p¬

Expanded text:
a vacare bonum dicam; quid est otiosius verme ? Quaeris, quae res sapientem faciat ? Quae deum. Des oportet illi divinum aliquid, caeleste, magnificum. Non in omnes bonum cadit nec quemlibet possessorem patitur. Vide Et quid quaeque ferat regio et quid quaeque recuset: Hic segetes, illic veniunt felicius uvae. Arborei fetus alibi atque iniussa virescunt Gramina. Nonne vides, croceos ut Tmolus odores, India mittat ebur, molles sua tura Sabaei? At Chalybes nudi ferrum. Ista in regiones discripta sunt, ut necessarium mortalibus esset inter ipsos commercium, si invicem alius aliquid ab alio peteret. Summum illud bonum habet et ipsum suam sedem. Non nascitur, ubi ebur, nec ubi ferrum. Quis sit summi boni locus quaeris ? Animus. Hic nisi purus ac sanctus est, deum non capit. " Bonum ex malo non fit. Divitiae fiunt autem ex avaritia. Divitiae ergo non sunt bonum." " Non est," inquit, "verum,
Abbreviated transcription (Latin):
que illis sit uis que ue naͣ Sapies sat cuesus & recursus
e quasdam obẜuationes ꝑ quas descendĩt & aleuant ac spẽz
intdu stantiu p̃bent cur celestib stare non liceat Coligit
mathematicuis ¶q cã ĩspeculo ymagines expͥmat. Sciet sapies.
illud tibi geonet̾ põt dice̾ quantu abce̾ debeat corpꝰ ab yma¬
gine qual forma speculi quales ymagines reddat. Magnuz
tica ut ita dica suꝑficiaria ẽ in alieno hedificat accipit pͥma
quor bñfitio adultiora ꝓucĩat. Si ꝑ se iret ad uerũ si totiꝰ mũ

Expanded text:
rsus et quasdam observationes, per quas descendunt et adlevantur ac speciem interdum standum praebent, cum caelestibus stare non liceat, colligit mathematicus. Quae causa in speculo imagines exprimat, sciet sapiens; illud tibi geometres potest dicere, quantum abesse debeat corpus ab imagine et qualis forma speculi quales imagines reddat. Magnum tice, ut ita dicam, superficiaria est, in alieno aedificat. Accipit prima, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Uulgares & sordide. sut ludicre. sut pueriles. sũt liberales. Uul¬
gares st̃ opificu q̃ manu ꝯstant & ad instruendã uitar occupate
st̾ in quib nulla decoris nulla honesti simulatio ẽ. ludicre st̃
que ad uoluptate occuloꝵ atq auriũ tendũt. hiis ad mĩes licet
machinatores ꝗ pegiata ꝑ se surgentia excogitãt & tabulata
tacite ĩsblime crescentia & alias ex ĩ opinatis uarietates aut
dehyscentib q̃ coherebant aut hiis q̃ distabãt sua sponte coheũ¬
tib. aut hiis qui emimebat paulati in se residentib hiis impi¬
toꝵ feruĩt᷑ occuli oĩa subita quia cãs nõ nouẽ miratiũ pue¬
riles st̃ a aliquid hũtes liberalib simile hoe artes quas syẜi¬
laymios greci nr̃i has liberales uocãt. Sole aut̃ liberales sut.
&e hec quoq liberaliũ artiu turba locu sibi in pħra uẽdicat.
Cum uentu e ad naturales qͣstiones grometrie testimo nio
stat̾. gͦ eiꝰ quã adiuriat ꝑs ẽ. Multa adiuuant nos nec

Expanded text:
sunt liberales. Volgares opificum, quae manu constant et ad instruendam vitam occupatae sunt, in quibus nulla decoris, nulla honesti simulatio est. Ludicrae sunt, quae ad voluptatem oculorum atque aurium tendunt. His adnumeres licet machinatores, qui pegmata per se surgentia excogitant et tabulata tacite in sublime crescentia et alias ex inopinato varietates aut dehiscentibus, quae cohaerebant, aut bis, quae distabant, sua sponte coeuntibus aut his, quae eminebant, paulatim in se residentibus. His imperitorum feriuntur oculi omnia subita, quia causas non novere, mirandum. Pueriles sunt et aliquid habentes liberalibus simile hae artes, quas ἐγκυκλίουσ Graeci, nostri autem liberales vocant. Solae autem liberales sunt, beralium artium turba locum sibi in philosophia vindicat. Cum ventum est ad naturales quaestiones, geometriae testimonio statur; ergo eius, quam adiuvat, pars est." Multa adiuvant nos nec
Abbreviated transcription (Latin):
s didicisse. ¶ Quida illud de liberalib studiis q̃rendu iudica eps¬
uerũt an riz bonuz face̾nt. uec ꝓmiteũt quide nec huiꝰ
rei scĩar affectant. Gramaticus circa curã ẜmoĩe u̾satur
& si latius euagari uult Circa hystorias iaz ut lõgissie fines
suos proferat circa carmia quid hoꝵ ad uirtute uia sternit.
silabaꝵ enu̾atio & u̾boꝵ diligentia & fabulaꝵ memoria. &
u̾su lex ac modificatio quid ex hiis nietu demit: cupidi¬

Expanded text:
sed didicisse. Quidam illud de liberalibus studiis quaerendum iudicased didicisse. Quidam illud de liberalibus studiis quaerendum iudicaverunt, an virum bonum facerent; ne promittunt quidem nec huius rei scientiam adfectant. Grammaticus circa curam sermonis versatur et, si latius evagari vult, circa historias, iam ut longissime fines suos proferat, circa carmina. Quid horum ad virtutem viam sternit ? Syllabarum enarratio et verborum diligentia et fabularum memoria et versuum lex ac modificatio ? Quid ex his metum demit, cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
tores repisse. Hinc ambitu ae largitiones & tumultꝰ ĩ urbe
sc̃issima ae tempatissima ĩ rupisse.nimis iusuriose ostẽtari
gentiu spolia quod rnꝰ ppłus cripucrit om̃ib facilius ab oĩb
Uni erripi posse. hanc satiꝰ ẽ fuadere expugnare affectꝰ nõ cir¬
lum suspicio nullu in bonis nuõ qd̾ ad es crit. Me¬
ritoria artificia st̃ hactcnꝰ ntilia Sip̃paraut ĩgeniũ nõ detinẽt
Ta diu cĩ istis ĩ morandu ẽ qͣ diu nichilañis age̾ mauis põt.
Rudimenta st̃ nr̃a nõ opa. ¶Quare liberalia studia dieta st̃ uides. ⁊¬
qr hoĩe libero digna st̃. Ceco Unũ studiũ u̾eliberale ẽ qd̾ libeꝵ
facit. hoc ẽ sapie sblime forte maguaninũ. Set̾a pusilla & pue¬
rilia st̃. An tu quicqͣr in istis ce̾ boni credis quoꝵ professoros
curpissimos oiur ac flagitiosissios c̾uis. uon disce̾ debemꝰ ista

Expanded text:
tos repperisse, hinc ambitum et largitiones et tumultus in urbem tos repperisse, hinc ambitum et largitiones et tumultus in urbem sanctissimam et temperantissimam inrupisse, nimis luxuriose ostentari gentium spolia, quod unus populus eripuerit omnibus, facilius ab omnibus uni eripi posse ? Hanc satius est suadere et expugnare adfectus, non cirlum suspicio, nullum in bonis numero, quod ad aes exit. Meritoria artificia sunt, hactenus utilia, si praeparant ingenium, non detinent. Tamdiu enim istis inmorandum est, quamdiu nihil animus agere maius potest; rudimenta sunt nostra, non opera. Quare liberalia studia dicta sint, vides; quia homine libero digna sunt. Ceterum unum studium vere liberale est, quod liberum facit. Hoc est sapientiae, sublime, forte, magnanimum. Cetera pusilla et puerilia sunt; an tu quicquam in istis esse credis boni, quorum professores turpissimos omnium ac flagitiosissimos cernis ? Non discere debemus ista,
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias młte res fatuit non mlte ĩopie alit̾ inquit qͣ debos
pauptate inteligis. pauptas ei non est. nõ que pauca possidet
s que multa nõ possidet. itaq non ab co dicit᷑ quod ht̃ s ab co
quod ei deest. faciliꝰ quod uolo expͥmere silatinũ u̾bn esset qͦ
a u uy na pzia significatur hãc pauptati antipat̾ a signat.. Ego
non uideo ꝙ aluid sit pauptas ꝙ parni possessio de isto uidebinꝰ
si qñ ualde uacabit que sit diuitiaꝵ q̃ pauptatis sb̾stantia. S
tũc ꝙͦ ꝯsiderabimꝰ nũquid satius sit pauptate ꝓmulce̾ diuitiis
demẽ supciliũ ꝙ littigare de u̾bis qĩ ia de reb iudicatum sit.
¶Putemus nos ad ꝯtemptione rocatos lox de abolendis dinitiis
fort̾ hiis intogationib suasuri aut disuasuri simꝰ. hiis effcctĩ
Ut ppłus romanus pauꝑtate fondanientu & cã impii sinrcqrat
ac laudet. diuitias aũt suas tinicat ut cogitet hasscaput iuc¬

Expanded text:
e res faciunt, non multae inopiae. Aliter," inquit, "quam debes, paupertatem intellegis. Paupertas enim est non quae pauca possidet, sed quae multa non possidet; ita non ab eo dicitur, quod habet, sed ab eo, quod ei deest." Facilius, quod volo, exprimerem, si Latinum verbum esset, quo ἀνυπαρξία, significatum Hanc paupertati Antipater adsignat; ego non video, quid aliud sit paupertas quam parvi possessio. De isto videbimus, si quando valde vacabit, quae sit divitiarum, quae paupertatis substantia; sed tunc quoque considerabimus, numquid satius sit paupertatem permulcere, divitiis demere supercilium quam litigare de verbis, quasi iam de rebus iudicatum sit. Putemus nos ad contionem vocatos; lex de abolendis divitiis fertur. His interrogationibus suasuri aut dissuasuri sumus ? His effecturi, ut populus Romanus paupertatem, fundamentum et causam imperii sui, requirat ac laudet, divitias autem suas timeat, ut cogitet has se apud vic
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mlta nos mala ĩcidere ĩ młta aut mala ĩcidimꝰ & dũ inrtu¬
tem ꝯsequi nolumꝰ. aliquis du nauigat studii cã naufragiũ
fecit. aliquis captꝰ ẽ Ialta significatio talis ẽ ꝑ qd̾ ĩ mala¬
ĩcidimꝰ id bonu non ẽ huic ppositioni non erit ꝯseq̃rs ꝑ diuitias
nos aut ꝑ uoluptates ĩ mala nicidere aut si ꝑ diuitias & in multa
quid usus int̾ comoda illas nuãtis. atq cade rõne ĩ coniodu quide
erĩt ꝑ illas ci młta ĩ comoda nobis eueniũt. Hiis quide hoc

Expanded text:
in multa nos mala incidere. In multa autem mala incidimus et dum virtutem consequi volumus. Aliquis dum navigat studii causa, naufragium fecit, aliquis captus est. Altera significatio talis est: per quod in malaincidimus, bonum non est. Huic propositioni non erit consequens per divitias nos aut per voluptates in mala incidere; aut si per divitias in multa maabere aliquid usus. Inter commoda illas numeratis; atqui eadem ratione ne commodum quidem erunt. Per illas enim multa nobis incommoda eveniunt." His q
Abbreviated transcription (Latin):
planta procesẜint uicduil hñt in se horidu aut tuste lllud &̃ qͣ¬
nuc uidi uite ex arbusto suo annosam trãsfetri Huiꝰ capila¬
meta ꝙͦ si fiͣ pot̾ coligenda st̃ damũ liberaliꝰ st̾nenda uitis ut etiã
ex corpoie radicescat. Et uidi non tm̃ mense februatio poĩtas
s iã martio etacto tenẽt a ꝯplexe st̾ nõ suas ulmos. onĩes aũt
istas arbores q̃ ut ita dicam grandis copie st ait aqua adiuuãdas
cistinna. Que si ꝓdest hẽmꝰ pluuuã in nĩa pot̾ate. I Plura tedo s ꝑͥ¬
tere nõ cogito ne quẽadio Egialus me sibi adũsatiũ parauit.
Sic ego pare te t̾ bale.

Expanded text:
planta processerint, nihil habent in se abhorridum aut triste. Illud etiamplanta processerint, nihil habent in se abhorridum aut triste. Illud etiamnunc vidi, vitem ex arbusto suo annosam transferri; huius capillamenta quoque, si fieri potest, colligenda sunt, deinde liberalius sternenda vitis, ut etiam ex corpore radicescat. Et vidi non tantum mense Februario positas, sed etiam Martio exacto; tenent et conplexae sunt non suas ulmos. Omnes autem istas arbores, quae, ut ita dicam, grandiscapiae sunt, ait aqua adiuvandas cisternina, quae si prodest, habemus pluviam in nostra potestate. Plura te docere non cogito, ne quemadmodum Aegialus me sibi adversarium paravit, sic ego parem te mihi. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
stulit amputatis radicib kelicto trn capite ip̃o et quo ille pep̃¬
derant. hoc fimo tinrctu ĩ scrobem dermisit deide t̾rã nõ agessit tm̃ s
calcauit & p̾ssit. Negat quicqͣ c̾e̾ hac ut ait spissatione efficatius.
tes radices prodire patit̾ ac solu ad p̃ndẽ quas necc̾ c̃ tenebras ad¬
huc a p̾cario horẽtes. Ut leuis qͦ ⁊ cuellat agitatio. paꝵ aũt ualet
arbois añ q̃ obruat zadix. Se oĩ ei mat̾ia q̃ nudata ẽ ut ait ra¬
dices exent noue. nõ płeͬs aut̃ suꝑ t̾tã eminẽ deb trũtꝰ q tres aut
q̃ tuor pedes statĩ ci ab ymo uestiet. nec magͣ ps eiꝰ ꝙͣadmõ ĩ oliue¬
tis uetib arida & retorida erit.I alt̾ ponendi mod̾ hic fuit qͣ pͥ¬
ranios fortes nec cortices duri quales ce̾ nouelaꝵ arboꝵ solent.
codem gen̾e deposuit Ni paulo tardiꝰ siregut. S cu tãꝙͣ a

Expanded text:
stulit amputatis radicibus, relicto tantum capite ipso, ex quo illae pepenstulit amputatis radicibus, relicto tantum capite ipso, ex quo illae pependerant. Hoc fimo tinctum in scrobem demisit, deinde terram non adgessit tantum, sed calcavit et pressit. Negat quicquam esse hac, ut ait, pisatione efficacius; tes radices prodire patitur ac solum adprendere, quas necesse est cereas adhuc et precario haerentes levis quoque revellat agitatio. Rapum autem arboris, antequam obruat, radit. Ex omni enim materia, quae nudata est, ut ait, radices exeunt novae. Non plures autem super terram eminere debet truncus quam tres aut quattuor pedes. Statim enim ab imo vestietur nec magna pars quemadmodum in olivetis veteribus arida et retorrida erit. Alter ponendi modus hic fuit: ramos fortes nec corticis duri, quales esse novellarum arborum solent, eodem genere deposuit. Hi paulo tardius surgunt, sed cum tamquam a
Abbreviated transcription (Latin):
Paꝵ ẽ sumẽ unguẽtu insi bis terq ĩdie zenouat᷑ ne euanescat
in corpore. Quid ꝙ iide hoc odore tanꝙͣ suo gloriat᷑. ¶ Hec si
imputabis in qua didici ab egialo dilligentissimo pr̃e familias.
Is ei nĩc huiꝰ acaa possessor ẽ quãuis uetꝰ arbustũ poss trafferti.
hoc nobis senib discẽ necessariũ c̃ quoꝵ nemo non oliuetu aln̾
dicet᷑ aspexit. Nec agacolas docere uoluit. s legentes delectare.
¶Nã ut alia oĩa tra̾sea hoc qd̾ mͥ hodie nece̾ fuit dep̃ndere ascriba
Rere fabis satio ẽ mic̃ te quoq medica putres accipiũt sulci&
Milio ueĩt ãmia cura.an aĩmo tpr̃e istaponẽda sint & an uttusq
retna sit satio hic extimes l lunius mẽsis ẽ quo tibi scaibo la
oluictũ reu̾tar. Q uidi duob moĩs depoĩtũ magnaꝵ arloꝵ trũ¬
cos circũcisis tomis & ad unũ redactis pede cu rapo suo tran¬

Expanded text:
Parum est sumere unguentum, nisi bis die terque renovatur, ne evanescat Parum est sumere unguentum, nisi bis die terque renovatur, ne evanescat in corpore. Quid, quod hoc odore tamquam suo gloriantur ? Haec si inputabis, in qua didici ab Aegialo, diligentissime patre fis enim nunc hujus agri possessor est quamvis vetus arbustum posse transferri. Haec nobis senibus discere necessarium est, quorum nemo non olivetum alteri diceretur aspexit nec agricolas docere voluit, sed legentes delectare. Nam, ut alia omnia transeam, hoc quod mihi hodie necesse fuit deprehendere, adscribam: Vere fabis satio est: tunc te quoque, medica, putres Accipiunt sulci, milio venit annua cura. An uno tempore ista ponenda sint et an utriusque verna sit satio, hinc aestimes licet: Iunius mensis est, quo tibi scribo, iam olivetum revertar, quod vidi duobus modis depositum : magnarum arborum truncos circumcisis ramis et ad unum redactis pedem cum rapo suo tran
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbatꝰ & spectabat ut ĩ balneo cõquoq̾ret. O hoĩe calamitosu ne¬¬
scit uiuẽ nõ scĩficata aqua lauat̾ s sepe turbata a cu pluet̾ Rehe¬
mentiꝰ pene lutulenta nec multũ eiꝰ interat an sic lauaret. Uenie¬
bat ei ut sudore̾ illic abluet nõ ut uguẽtu Enas nuc quordã uo¬
ces futãs credis Non ĩ uideo scipioi here ĩ exilio rixit Qui sic
lauabat᷑ ymo siscias non cottidie lauabatꝰ. Nam ut aui̾t qui pͥs¬
cos mores urbis tradiderũt brachia & crura quottidie abluebat q̃ scil
sordes ore colegerat̃. Ceteꝵ toti nũdinis lauabãt᷑. Hoc loco dicet
aliquis liquet mͥ ĩmũdissias fuissc. Quid putas. illo soluisse mi¬
litie laborez decebat Uiri postq̃ mũda balnea ĩuenta sut Spurtio¬
res sũt. de scripturꝰ ĩ famem & timis notabile delitiis Oratuis
flacus qui ait pastilos bucillꝰ olet. dares nũc bncillũ ꝓude esset
ac si urcu oleret gorgonii loco ce̾t quẽ ide oratiꝰ bucillo oposuit.

Expanded text:
quebatur et expectabat, ut in balneo concoqueret. O hominem calamitosum! Nesciit vivere. Non saccata aqua lavabatur, sed saepe turbida et, cum plueret vehementius, paene lutulenta. Nec multum eius intererat, an sic lavaretur; veniebat enim ut sudorem illic ablueret, non ut unguentum. Quas nunc quorundam voces futuras credis ? " Non invideo Scipioni; vere in exilio vixit, qui sic lavabatur." Immo, si scias, non cotidie lavabatur. Nam, ut aiunt, qui priscos mores urbis tradiderunt, brachia et crura cotidie abluebant, quae scilicet sordes opere collegerant, ceterum toti nundinis lavabantur. Hoc loco dicet aliquis: "olim liquet mihi inmundissimos fuisse. Quid putas illos oluisse?" Militiam, laborem, virum. Postquam munda balnea inventa sunt, spurciores sunt. Descripturus infamem et nimiis notabilem deliciis Horatius Flaccus quid ait ? Pastillos Buccillus olet. Dares nunc Buccillum; proinde esset ac si hircum oleret, Gargonii loco esset, quem idem Horatius Buccillo opposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑp estate. ¶ Lix ame obtinco ut hoc uehiculũ ueli
Uideri ineũ dutat᷑ adhuc pu̾sa recti u̾ecundia & quotiens
ĩ aliquẽ coitatu lautiore incidimꝰ ĩuitꝰ erubesco quod argu

Expanded text:
non propter aestatem. Vix a me obtineo, ut hoc vehiculum velim non propter aestatem. Vix a me obtineo, ut hoc vehiculum velim videri meum. Durat adhuc perversa recti verecundia, et quotiens in aliquem co
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ eẽ falsũ nec tã mitabile ꝙ pͥma facie uidet. Cum
uoluis adpbabo ymo aẽ si uolucas.Int̾i̾ hoc me iter docuit
q̃si qñ necessitas abstulit non sentimꝰ ablata .¶Cũ paucissis
ẜuis quos unũ caꝑe rehiculũ potuit sine ullis ⁊eb insi q̃ cor¬
pore nr̃o ꝯtinebãt᷑. Ego & maxius meus biduũ iã btissuũi
agimꝰ. Enlatia ĩt̾ra iacet.ego in culcitra ex duab pemulis
altã stragulu alta optoriũ fstã ẽ. De prandio nichil detrahi
potuit paratum fuit non magis hoca nũꝙr sine caricis nũqͣr siue
pugilatib Ille si pauez hc̃o pro pulmentario st̃ si nõ hc̃o pro
pane st̃ cottidic mͥ annũ nouũ fatuit quẽ ego faustu & felicẽ
reddo bonis cogitationib & aĩ magnitudie qui uiiqͣ maior esti
q̃ ubi aliena se posuit & fecit sibi pace iehil timendo fecit sibi
diuitias nichil ꝯcapiscendo. Rehiculũ in quod poĩtꝰ su rusticu¬
ẽ est. Mule uiuere se ambulando testant. Mulio ex calteatꝰ

Expanded text:
llum esse falsum nec tam mirabile quam prima facie videtur, cum volueris, adprobabo, immo etiam si nolueris. Interim hoc me iter docuit, , quae, si quando necessitas abstulit, non sentimus ablata. Cum paucissimis servis, quos unum capere vehiculum potuit, sine ullis rebus, nisi quae corpore nostro continebantur, ego et Maximus meus biduum iam beatissimum agimus. Culcita in terra iacet, ego in culcita. Ex duabus paenulis altera stragulum, altera opertorium facta est. De prandio nihil detrahi potuit; paratum fuit non magis hora, nusquam sine caricis, numquam sine pugillaribus. Illae, si panem habeo, pro pulmentario sunt, si non habeo, pro pane. Cotidie mihi annum novum faciunt, quem ego faustum et felicem reddo bonis cogitationibus et animi magnitudine, qui numquam maior est, quam ubi aliena seposuit et fecit sibi pacem nihil timendo, fecit sibi divitias nihil concupiscendo. Vehiculum, in quod inpositus sum, rusticum est; nudae vivere se ambulando testantur; mulio excalceatus,
Abbreviated transcription (Latin):
netenten ĩ duas ꝑtes diuidit᷑ ĩ u̾ba & significatioes a. ĩ res q̃ dicũtꝰ
& uocabula quib dicuntꝰ. ingens sequit utriusq diuisio. Itaq hoc
loco finez faciã et suma sequar fastigia zex. alioꝗn si uolucro facẽ
ꝑtiu ꝑtes questionũ liber fiet.¶Hec lucili iuroꝵ optime quo
minus legas non det̾reo dumodo quicꝗd legeris ad mores statim
referas. Illos ꝯpesce marcentia uite excita soluta ꝯstringe ꝯtuma¬
ciam doma. cupiditates tuas publicasq qͣtu potes uexa. Et istis
dicentib quousq eadez Responde ergo debebã dr̃e quousq cade
peccabitis temedia ante uultis. qͣ uitia desiniere. Ego u̾o mag̃
dica. & qr recusatis ꝑseu̾abo. Tũc incipit mediana proficc᷑ ubi
ĩ corpore alienato dolore tactꝰ exp̃ssit dicã ẽ inuitis profutura
aliqñ ad uos aliqua nõ blanda uox ueniat. & qr ueꝵ singuli au¬
dite non uultis publice audite.¶Quousq fines possessionu

Expanded text:
nificationes, id est in res quae dicuntur et vocabula quibus dicuntur. Ingens deinde sequitur utriusque divisio. Itaque hoc loco finem faciam et Summa sequar fastigia rerum; alioqui si voluero facere partium partes, quaestionum liber fiet. Haec, Lucili virorum optime, quo minus legas non deterreo, dummodo quicquid legeris, ad mores statim referas. Illos conpesce, marcentia in te excita, soluta constringe, contumacia doma, cupiditates tuas publicasque quantum potes vexa; et istis dicentibus " quo usque eadem?" responde: "ego debebam dicere 'quo usque eadem peccabitis?'" Remedia ante vultis quam vitia desinere? Ego vero eo magis dicam et, quia recusatis, perseverabo. Tunc incipit medicina proficere, ubi in corpore alicnatoalienato dolorem tactus expressit. Dicam etiam invitis profutura. Aliquando aliqua ad vos non blanda vox veniat, et quia verum singuli audire non vultis, publice audite. Quo usque fines possessionum
Abbreviated transcription (Latin):
¶hec int̾ogaitio uides ubi rerepat/. mors non ẽ gloriosa s fortitꝰ qͣ
mori gloriosu ẽ & cu dicis ĩdifferẽs nichil gloriosu ẽ. Cõcido
tibi ita tñ ut dica nichil gloriosu eẽ uisi circa ĩ differẽtia tãqͣ¬

Expanded text:
Haec interrogatio vides ubi obrepat: mors non est gloriosa, sed fortiter Haec interrogatio vides ubi obrepat: mors non est gloriosa, sed fortiter mori gloriosum est. Et cum dicis: " indifferens nihil gloriosum est," concedo tibi ita, ut dicam nihil gloriosum e
Abbreviated transcription (Latin):
sera ꝯfessio magꝰ u̾ba excidiit cu tortor poposcit manũ arm
mors ꝓpruis actessit. Ut possis illi dice̾ facile ꝓuocabas mala ab¬
aĩs opꝰ ẽ enea mic̃ pectore fitmo. Faciet aũt illud fremũ assi¬
ere temptau̾it morte malũ non eẽ ¶ Lib ci mi lucili uiroꝵ ⁊
optine ridere ineptias grecas quas nũdu ꝙͣ uix mizer excussi.
zenon nr̃ hac ꝯsectiee̾ utitꝰ nullũ malu gloriosu ẽ mors aũt
gloriosa ẽ mors gͦ non ẽ malii . I Perfecisti liberatꝰ sũ metu.⁊ꝑ
post hoc non dubitabo porrige̾ ceruite. non uis scueriꝰ loqui.
nec morituro zisum mouẽ INon nie hercule facile tibi
dix̾im utru ĩ eptior fuit qui se hac ĩt̾rogatione iudicauit mõtis
nietũ extinque̾ an qui hoc tanqͣ ad rem ꝑtinet᷑ conatꝰ ẽ solue᷑
gloriosum ẽ. Mors aũt gloriosu ẽ gͦ mors non ẽ indifferẽs.

Expanded text:
sera confessio. Magna verba excidunt, cum tortor poposcit manum, cum sera confessio. Magna verba excidunt, cum tortor poposcit manum, cum mors propius accessit. Possis illi dicere: facile provocabas mala abanimis opus, Aenea, nunc pectore firmo. Faciet autem illud firmum adsidere temptaverit mortem malum non esse. Libet enim, Lucili virorum optime, ridere ineptias Graecas, quas nondum, quamvis mirer, excussi. Zenon noster hac collectione utitur: "nullum malum gloriosum est; mors autem gloriosa est; mors ergo non est malum." Profecisti; liberatus sum metu; post hoc non dubitabo porrigere cervicem. Non vis severius loqui nec moritura risum movere ? Non mehercules facile tibi dixerim, utrum ineptior fuerit, qui se hac interrogatione iudicavit mortis metum extinguere, an qui hoc, tamquam ad rem pertineret, conatus est solvere. gloriosum est; mors autem gloriosum est; ergo mors non est indifferens."
Abbreviated transcription (Latin):
torpor puto cque qui ĩ odorib iacet mortuus ẽ ꝙ qui rapit̾
uento. Otiũ sine litt̾is mors ẽ a hoĩs uiui sepultã. ¶ Quid
deinde ꝓdest secesisse tãꝙ nõ transmaria nos solicitudinũ cae̾
ꝓsequantꝰ Que latebra ẽ in qua non iutret metꝰ mortis: Que
tã emunita & ĩ altũ subducta uite quies quam non dolor t̾ri.¬
tet. quantũ ꝯq te ab dideris mala humana cirꝯstrepet. Multa
loco stat aĩus qui ext̾na destruit & arce se sua uendicat. Infra illu¬
tellũ om̃e cadit nõ ht̃ ut putamꝰ fortuna longas manꝰ nemie
occuipat nisi hercnte sibi. ltaqꝙtum possumꝰ ab illa resilliamꝰ
quod sola p̾stabit sui natẽq ꝯdicio. si sciat quo iturus sit. Inde or¬
tus quod illi bonii quod malũ sit. quid petat quid cuitet. Que
sit illa rõ q̃ appetenda ac fugienda disceruat. qua cupiditatũ mã¬
suesait in fanua timoꝵ sceuitia ꝯpescit᷑. I Hec quida putat᷑ ip̃os s ꝑͥ

Expanded text:
qui in odoribus iacet, mortuus est quam qui rapitur unco. Otium sine litteris mors est et hominis vivi sepultura. Quid deinde prodest secessisse ? Tamquam non trans maria nos sollicitudinum causae persequantur ! Quae latebra est, in quam non intret metus mortis ? Quae tam emunita et in altum subducta vitae quies, quam non dolor territet ? Quacumque te abdideris, mala humana circumstrepent. Mulloco stat animus, qui externa deseruit, et arce se sua vindicat; infra illum omne telum cadit. Non habet, ut putamus, fortuna longas manus; neminem occupat nisi haerentem sibi. Itaque quantum possumus, ab illa resiliamus; quod sola praestabit sui naturaeque cognitio. Sciat, quo iturus sit, unde ortus, quod illi bonum, quod malum sit, quid petat, quid evitet, quae sit illa ratio, quae adpetenda ac fugienda discernat, qua cupiditatum mansuescit insania, timorum saevitia conpescitur. Haec quidam putant ipsos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
doluit q uis ĩ iiss laudat᷑ non dolor s ille quẽ nichil coegit
dolor. nemo morte laudat s eũ cuiꝰ mors añ abstulit aiũ ꝙͣ
ꝯturbauit oĩa ista ꝑ se non st̾ honesta nec gloriosa. s qcꝗd
ex illis uixtꝰ abiit tractauit q honestum & gloriosu facit.
Illa in medio poĩta st̃ Int̾est malitia illis an uirtꝰ manũ
admou̾it. I Mors ei illa q̃ in catone gloriosa ẽ ĩ bruto stati
t̃pis ẽ a erubescenda. Hlic ẽ ci brutꝰ qui cu pitũs mortis
moras q̃reret ad exon̾andu uentae sccessit & euocatus ad

Expanded text:
quam misisset. Laudatur non dolor, sed ille, quem nihil coegit dolor. Nemo mortem laudat, sed eum, cuius mors ante abstulit animum quam conturbavit. Omnia ista per se non sunt honesta nec gloriosa, sed quicquid ex illis virtus adiit tractavitque, honestum et gloriosum facit; illa in medio posita sunt; interest, utrum malitia illis an virtus manum admoverit. Mors enim illa, quae in Catone gloriosa est, in Bruto statim turpis est et erubescenda. Hic est enim Brutus, qui cum periturus mortis moras quaereret, ad exonerandum ventrem secessit et evocatus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯponit aiu.scd̾a ⁊er cãs scrutatꝰ. tͥtia u̾boꝵ ꝓprietates & nã exigit &
structuraz & argumẽtatioẽs ne pro u̾o falsa subrepant. ¶Ceteꝵ ĩuẽti ⁊p
Quarta ꝑtẽ adiecerũt ciuile qr propria quãda cr̾citatioe desideret
& c̾ca alia mat̾ia occupata sit. Quidã adiecert̃ his ꝑtẽ quã oilcono¬
cutruii uocant ad ministrande familiaris rei scĩa. Quidã a de gnĩb
uite locu seꝑauerũt. Nihil aut̃ hoꝵ non in illa ꝑte morali reꝑietur.
u̾i latentia coarguere ip̃i quoq locu que de iuditio & regula appellat᷑
alio noĩe ⁊ onale ĩ dux̾iit. s cu accessione eeͣ nãlis ꝑtis existimat ¶ ci es pͥ
renaici nͣaͣlia cu rõnalib sustulerũt & ꝯtenti fuerũt moralib: s hii
quoq que temouet alit̾ induait in quq eĩ ꝑtes moralia diuidũt
Ut una sit de fugiendis a expetendis. alta̾ de affectib. t̾tia de actionib

Expanded text:
aturam scrutatur. Tertia proprietates verborum exigit et structuram et argumentationes, ne pro vero falsa subrepant. Ceterum inventi suquartam partem adiecerunt civilem, quia propriam quandam exercitationem desideret et circa aliam materiam occupata sit. Quidam adfecerunt his partem, quam οἰκονομικὴν vocant, administrandae familiaris rei scientiam. Quidam et de generibus vitae locum separaverunt. Nihil autem horum non in illa parte morali reperietur. veri latentia coarguere, ipsi quoque locum, quem de iudicio et regula appellant, alio nomine rationalem induxerunt, sed eum accessionenalibus sustulerunt et contenti fuerunt monilibus, sed hi quoque quae removent, aliter inducunt. In quinque enim partes moralia dividunt, ut una sit de fugiendis et petendis, altera de adfectibus, tertia de actionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut aut lib̾tas scipioĩ aut scipio lib̾tati facet᷑ ĩ iuriã neu¬
tru fas erat. Itaq locũ dedit legib & selit̾nũ ⁊ecepit tã suũ txiliũ
rei .p. ĩputatũs q anibali. I Uidi uilã structã lapide qͣdrato aumꝵ

Expanded text:
erat, ut aut libertas Scipioni aut Scipio libertati faceret iniuriam. Neuerat, ut aut libertas Scipioni aut Scipio libertati faceret iniuriam. Neutrum fas erat. Itaque locum dedit legibus et se Liternum recepit tam suum exilium rei publicae inputaturus quam Hannibalis. Vidi villam extructam lapide
Abbreviated transcription (Latin):
suus custos. Elephante mininiꝰ ethyops uib sb̾sidere ĩgenua &
ambulare ꝑ fune Sie sapies artifer ẽdomãdi mala. dolor ege¬
stas lgnominia Carcer eeiliũ Ibiq orenda cũ adhuc ꝑuene¬
ratis manib eiꝰ & ara quã sepulcrũ eẽ tanti uiri suspicor
aiã ꝗde eiꝰ ĩ celũ ex quo erat redisse psuadco mͥ nõqr maguos
ex̾citꝰ dux̾ hos ciz & cambises furiosꝰ ac furore felicit̾ usus hũit.
S ob egregiã moderationẽ pietateq quã magis ĩ illo admitor
cu relinꝗt prĩa qͣ cũ defendit. Aut scipio ⁊ome deesse debe¬
bat aut romaĩ libertate. Nichil inquit uolo derogare legib¬
nichil ĩstitutis Equũ ĩt oes ciues uis sit.Utẽ sine me bñfitio meo
pr̃ĩa cã lib̾tatis tibi fui ero & argumẽtu exeo si pł qͣͣ tibi expe¬
dit creui . I Quid ni ego admirer hãc magnitudinẽ aĩ qua ĩ
cxiliũ uolũtariũ secessit ⁊ cinitate exon̾auit: eo ꝑducta ⁊es

Expanded text:
stos, elephantum minimus Aethiops iubet subsidere in genua et ambulare per funem. Sic sapiens artifex est domandi mala. Dolor, egestas, ignominia, carcer, exilium ubique horrenda, cum ad hunc perveneratis manibus eius et ara, quam sepulchrum esse tanti viri suspicor. Animum quidem eius in caelum, ex quo erat, redisse persuadeo mihi, non quia magnos exercitus duxit, hos enim et Cambyses furiosus ac furore feliciter usus habuit, sed ob egregiam moderationem pietatemque, quam magis in illo admir reliquit, quam cum defendit, estimo. Aut Scipio Romae deesse debebat, aut Roma in libertate. 'Nichil', inquit, 'volo derogare legibus, nil institutis, equum inter omnes cives ius sit. Utere sine me beneficio meo, i libertatis fui, ero et argumentum; exeo, si plus quam tibi expedit, crevi." Quidni ego admirer hanc magnitudinem animi, qua in exilium voluntarium secessit et civitatem exoneravit ? Eo perducta res
Abbreviated transcription (Latin):
noc mat̾ia eiꝰ s ip̃a ĩ tuet Yltaq nec pauptas illũ nec dolor qͣ pͥ¬
nec ꝗcꝗd aliud qd̾ imꝑitos au̾tit & pcipites agit ꝓhib tu illu
p̃mi putas mał utit᷑ nõ ex ebore tm̃ phydias sciebat facere
simulacra faciebat ex ere si marmor illi si adhuc uiliorẽ mat̾ia
ob tulisses feciss q̃le ex illa fiͣ optimũ poss. Sic sapiens u̾tute
si licebit ĩ diuitiis explicabit. Si minꝰ ĩ pauptate.si potit ĩ patuia
Si minꝰ ĩ exilio. si potit ĩꝑator si munꝰ miles. sipot̾it ĩ teger si muꝰ
debilis. Qͣ cũq fortunã acceꝑit aliꝗd ex illa memorabile efficit.¬
¶ Eecti sut demitores feraꝵ ꝗscuissĩa aĩalia & ad occursũ expa¬
uẽtia hoĩe pati sb iugũ nec aspitater excusisse ꝯtenti usqĩ

Expanded text:
eius, sed ipsam intueretur. Itaque nec paupertas illum nec dolor nec quicquid aliud imperitos avertit et praecipites agit, prohibet. Tu illum premi putas malis ? Utitur. Non ex ebore tantum Phidias sciebat facere simulacra; faciebat ex aere. Si marmor illi, si adhuc viliorem materiam obtulisses, fecisset, quale ex illa fieri optimum posset. Sic sapiens virtutem, si licebit, in divitiis explicabit, si minus, in paupertate; si poterit, in patria, si minus, in exilio; si poterit, imperator, si minus, miles; si poterit, integer, si minus, debilis. Quamcumque fortunam acceperit, aliquid ex illa memorabile efficiet. Certi sunt domitores ferarum, qui saevissima animalia et ad occursum expavescenda hominem pati subigunt nec asperitatem excussisse contenti
Abbreviated transcription (Latin):
care᷑. Qd̾ si recipit usu freqͣnti tior trausibit in uitiu
& ira ĩ aui admissa hĩtu illũ iza carẽtis ãi retexit ¶Pre¬
terea si non ꝯtempint ueniẽtes extruiset cas & aliꝗd timet.
cu fortit̾ eundu erit adu̾sa tella ignes pro prĩa legib
lib̾tate cũctãt᷑ exibit ⁊ aio recedente Non cadit aut ĩ sa¬
piente hec diu̾sitas mẽtis Y Illud p̃t̾ea iudico obẜuandu  ꝓͥ¬
ne duo q̃ seꝑati ꝓbanda sit miscramꝰ pro se ei colligit̾
unũ bonũ ce̾ quod honestu ꝑse riusus ad iutã btã satis eẽ

Expanded text:
su frequenti timor transibit in vitium, et ira in animum admissa habitum illum ira parentis animi retexet. Praeterea si non contemnit venientes extrinsecus causas et aliquid timet, cum fortiter eundum erit adversus tela, ignes, pro patria, legibus, libertate, cunctanter exibit et animo recedente. Non cadit autem in sapientem haec diversitas mentis. Illud praeterea iudico observandum, ne duo, quae separatim probanda sunt, misceamus. Per se enim colligitur unum bonum esse, quod honest
Abbreviated transcription (Latin):
dimmi ẽ quicꝗd offendit te uo benigniorez hec ip̃a resfaciat. Nam
cuiꝰ rei euentꝰ ĩ ctꝰ ẽ id ut aliqñ ꝓcedat sepe temptandũ ẽ. ¶S
de isto satis mlta in his libris loquti simiꝰ ꝗ debũ fitiis ĩscribũt.
illuo mag̃ querendu uidet᷑ ꝙ non satis ut existiõ explicatũ
ẽsan id qd̾ ꝓfuit nobis si postea uocuit paria fec̾it & uos debito ex¬
soluerit. Adice si uis & illud multo plus postea nocuit qͣ ante
ꝓfuerat. I Si rectam illa rigidi indicis sutia queris alteꝵ zpͥ
ab alt̾o absoluet &e dicit qrͣuix ĩurrie p̃ponderẽt. tñ bũfitiis do¬
netur quod ex ĩ iuria supest plus nocuit s plꝰ ꝓfuit. ltaq ha¬
beat & tpr̃is zatio iam illa manifestiora st̃ qͣ ut admou̾i de¬
beas querendu ẽ q libent̾ profuit᷑ qͣ inuitꝰ nocuit. Qm̃ aĩo

Expanded text:
dum est, quicquid offendit; te vero benigniorem haec ipsa res faciat. Nam dum est, quicquid offendit; te vero benigniorem haec ipsa res faciat. Nam cuius rei eventus incertus est, id ut aliquando procedat, saepe temptandum est. Sed de isto satis multa in iis libris locuti sumus, qui de beneficiis inscribuntur. Illud magis quaerendum videtur, quod non satis, ut existimo, explicatum est, an is, qui profuit nobis, si postea nocuit, paria fecerit et nos debito solverit. Adice, si vis, et illud: multo plus postea nocuit quam ante profuerat. Si rectam illam rigidi iudicis sententiam quaeris, alterum ab altero absolvet et dicet: " Quamvis iniuriae praeponderent, tamen beneficiis donetur, quod ex iniuria superest." Plus nocuit; sed prius profuit. Itaque habeatur et temporis ratio. Iam illa manifestiora sunt, quam ut admoneri debeas quaerendum esse, quam libenter profuerit, quam invitus nocuerit, quoniam