comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ꝓ iñ scd̾m ħ ꝙ de matre accepit eciam in
lũbis abrahe fuit. lle est ergo decimatꝰ
in abra ham. qui sic fuit in luoibis eius si¬
cut in lubis siupr̃is. eciã ip̃e abra ham fu¬
.s. in menbris tepugnantẽ legimentes et in¬
uissbilem concupiscentiã. quamius eam ca¬
sta ⁊ bona uita nuptiatũ non sinant uałe
nisi quantũ ex ea possunt geneti substicuẽ¬
do ꝓspicere. ille autẽ ñ ibi decim acus est cutꝰ
caroiũ nonferuorem uulneris s matetlam
medicamnis tracit. nã cũ ip̃a atimacio ad
prefigurandam medicinã ꝑtinit. illud in
abiahe catne decimalatut. ꝙ curabatut. nõ

Expanded text:
ndum hoc quod de matre accepit, etiam in lumbis Abrahae fuit. Ille est ergo decimatus in Abraham qui sic fuit in lumbis ejus, sicut in lumbis sui patris etiam ipse Abraham fus repugnantem legi mentis et inuisibilem concupiscentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinant ualere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere . non autem et ille ibi decimatus est, cuius caro inde non feruorem uulneris, sed materiam medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur, quod curabatur, non
Abbreviated transcription (Latin):
modo dignior est
ticus ordo qui a fc̃ĩ.¬
b decimas accipit.
oetimatus est .i. ce
cimas dedit melcħ.
et hoc per abrahã

Expanded text:
modo dignior est ticus ordo, qui a fratribus decimas accepit decimatus est, id est decimas dedit Melchisedech. Et hoc per Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
uistitiã fidi utit᷑ in quo udai se p̃ferebant
bona oꝑa etiã añ fidcor inania sunt. ita .n. ini¬
chi uident᷑ eẽ ut magne tuites rutsus celecti¬
mus p̃ceruiam. nemo ergo ꝯputet n̾e bona
oꝑasua. añ fidẽ. ubi fidsñ erat. bonũ opus non
erat bonũ .n. opus intencio facit intentionẽ
fides diigit ñ naide attend as qiuidhomofaci¬
at. s quid cñfaciat᷑ attendat. quo lacatos op

Expanded text:
justitiam fidei venitur, in quo Judaei se praeferebant: bona opera etiam ante fidem inania sunt. Ita enim mihi videntur esse ut magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos op
Abbreviated transcription (Latin):
gt̃a. p legeoi oꝑm dicit deus homini. e fac ꝙꝑiu.
ueo. pet legeritidti dicit homo deo. da ꝙ iiles.
ldeo .n. subet lex ut ammoneat quid faciat¬
petat. si autem ꝯtinuo potest᷑. et obedienter fac̃.¬
debet. ⁊ ccite quo donante possit. secr. A tbitra.

Expanded text:
gratia. Per legem operum dicit Deus homini: Fac quod jubeo; per legem fidei dicit homo Deo: Da quod jubes. Ideo enim jubet lex ut apetat; si autem debet etiam scire quo donante possit. Arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad spacia horaꝵ ordinatisunt.
ducunt n. uites agunt tempora. orit᷑¬
lesta st tpr̃a sihõies sibi ñ sunt molesti. dñr
malicia ẽẽ cõis. ex quo .N. lapsus ẽ adam ⁊
de ꝑadiso expulsus nqͣm fuer̃t dies nͥ malr¬

Expanded text:
ertinet ad spatia horarum, ordinati sunt, ducunt vices suas, agunt tempora. Oritlesta sunt tempora si homines sibi non sunt molestiae. Dies malitia esse communis. Ex quo enim lapsus est Adam, et de paradiso expulsus, nunquam fuerunt dies, nisi mali
Abbreviated transcription (Latin):
loa̾r ⁊ iam ꝓphecat. quid in labore sefut᷑
dimamꝰ ergo tempus. qͥd est tempus redimꝰ¬
e: redimit ille tempus qui ꝑdit .i. dat de su¬
out uacet do ñlitib qͣi det minimũ ꝓ ui¬
aliquid aliuddas ⁊ accipis. aliquid amit:
mas tͥ aliquid sic ꝑdat oetuo ut emas cibi
qͥctem hocẽ tempus redim̾e. uñ dñtait.
tosłe. dimitte ei ⁊ pallĩtit has qͥetũ cor
ne ꝑdai tẽpus uacandi do. quouult te auo¬
ndiãtes dies quos impii fidimidiant. ala
.il. dimidiant alii implent dies alii net in¬
cipiũt i alũ morĩtur ĩ egipto alii in deser

Expanded text:
am prophetizat. Quid? in labore se futudimamus ergo tempus. Quid est tempus redimere? Redimit ille tempus qui perdit, id est dat de suo ut vacet Deo non litibus, quasi det nummum pro vialiquid aliud; das et accipis, aliquid amittimas tibi aliquid; sic perdas de tuo, ut emas tibi quietem, hoc est tempus redimere. Unde Dominus ait: te ei et pallium, ut habeas quietum cor, ne perdas tempus vacandi Deo tuo, a quo vult te avomidiantes dies quos impii non dimidiant. Alii enim dimidiant, alii implent dies, alii nec incipiunt; id est, alii moriuntur in Aegypto, alii in deser
Abbreviated transcription (Latin):
us dei quoꝵ. ꝗ promis¬
te sunt ꝓmissionet.
quoꝵ sunt pr̃es. eite
subditur laus apo¬
stetiorilecũ ait ex
natust de pũb tñ est
suꝑ omnia dens bene

Expanded text:
orum promistae sunt promissiones, quorum sunt patres. Ecce sumitur laus a posterioribus cum ait, ex natus de patribus, tamen est super omnia Deus bene
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s tũ plenitu do legis sit eatitas q̃ qrian¬
tomagilest in hommne tantomagise
uittude preditus quanto auiminut tan.¬
tominus inest uittus. ⁊ qͣnͣto minus ineit
iuttus tanto magisĩ estuiciũ. in hac decalegus
ad hoĩto ẽ n. bellũ ꝙ secũ agit ħodimicans
cc ꝯcupiscẽtias malas aftenans auaticiã. eli¬
iens suꝑbiã suffccans ãbitõnẽ trucidans libi¬
dinẽ has prignas fac in occiato. ⁊ ñ uinectis
maꝑto. ad hoc docent᷑ manus nt̃e adp̃liuor
ras occidis. uitũq simul facis tangis pͥmãcor¬
dam qͣ unꝰ colit᷑ dcus cecidit bestia suꝑistitõnis.
tangais scd̾am cordã qr ñ accipis nom̃ d̾i tui in
uamuoi. etcidit bestia etroris ⁊ nefandaꝵ ħclũ.

Expanded text:
omnes, cum plenitudo legis sit charitas, quae quanto magis est in homine, tanto magis virtute est praeditus. Quanto autem minus, tanto minus inest virtus. Quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. In hac Decalogus  est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium ras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ. quod debemus qr iam .s. ex quo dilectio¬
ncos hũimus est nobi s hora . u oppitimitas¬
si bieuis. surgere ie sompno .i. de tempore be¬
ne oꝑandi. et negligentia ł ignorancia que
ꝑ lompnũ significatut. hic ⁊ de bemus surge

Expanded text:
 Quod debemus, quia jam, scilicet ex quo dilectionem habuimus, est nobis hora, id est opportunitased brevis, surgere de somno, id est de torpore bene operandi et negligentia vel ignorantia quae per somnum significatur hic, et debemus surge
Abbreviated transcription (Latin):
tito. tangil qͣrtam cordã. ut honorẽ patentil
itferas ⁊ cecidit bestia ĩpietatis. ñ mecchabis.
tangis qͥntã cordã. cetidit bestia libidinis. nõ
octides tangis. ui. cor. cecidit bestia crudlitatis.
ñ furtũ facits. tangis uii. cor. ⁊ cecidit bestia

Expanded text:
tuam; tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechaberis; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia
Abbreviated transcription (Latin):
lestio . ꝙ u̾s qui diligit ꝓrimũ bñ facit. qr
ductio proximi ñ oꝑatur malũ .i. diligẽs
ꝓximum nullum mortale oꝑatur ꝑtimũ
oẽm hominc̃ oportet intelligi qr nemo
est cũ quo sitoꝑand̾ malũ. quietgo amat
homines aut qui susti st̃ aut ut uistisint

Expanded text:
t: Vere qui diligit proximum, bene facit, quia dilectio proximi non operatur malum, id est diligens proximum, nullum malum mortale operatur. Proximum omnem hominem oportet intelligi, quia nemo est, cum quo sit operandum malum. Qui ergo amat homi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i grãm dicit ꝑfectionem iuitutumaue in
xpo homine fuit qui ꝑsuã bonitatẽ desua
plenitudine no bistribuit ⁊ nota p̾lutes nõ
ibi poni ꝯꝑatiue. s absolute. tamꝙͣ dicetet mul¬
tos ñ n. płes iustificant᷑ ꝑ xp̃m. quam ꝯdemꝑ
nantut ꝑ adam. sita dicend̾ est. inuicomagis.
ħ undauit ut dõnum xp̃i delicto ade ꝯpatetut
⁊ preftracuradam quippe ex u no delisto reosge
dunt soluit atq don auit maior est igit᷑
hic ostendit dispares

Expanded text:
o Gratiam dicit perfectionem virtutum quae in Christo homine fuit, qui per suam bonitatem, de sua plenitudine nobis tribuit. Et nota, plures, non ibi poni comparative, sed absolute, tanquam diceret multos. Non enim plures justificannantur per Adam; sed ita dicendum est multo magis abundavit, ut donum Christi delicto Adae comparetur et praeferatur. Adam quippe ex uno delicto reos gederunt, solvit atque donavit. Major est ergo hic ostendit dispares
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr muiti uiuificati.
si ergo unũ celictũ multos mortificate po¬
tuit᷑ pacet ꝙ multiplex grã uiusficateml¬
ti. cetera pereata hñt ex se multa ⁊ si exillo
originali sunt ad peccandum magis proni.
prccetea eciam in hiss qui ꝑ xp̃o tedimuntur
eternum ã ualebit uite forma ꝑ xp̃o. quãuis

Expanded text:
est, qua multi vivificati. Si vero unum delictum multos mortificare potuit, patet quod multiplex gratia vivificare multi; caetera peccata habent ex se multa, etsi ex illo originali sint ad peccandum magis proni. Praeterea etiam his qui per Christum redimuntur aeternum autem ualebit uitae forma per Chris
Abbreviated transcription (Latin):
is añ legem .l. hic
q̃i añ legem pecca¬
tum erat mortu
re ante legem ui-¬
nem huitis mortis
cũ essom sine lege.
nota duos homi-¬

Expanded text:
is ante legem. Ego : Ante legem peccatum erat mortuure ante legem, vinem hujus mortis cum essem, sine lege. Nota duos homi
Abbreviated transcription (Latin):
AD
homo .s. fomes pcccati. reuixis .i. cepit appacere ⁊
reb ellato ego autẽ incetior homo morsuus sum.
aucto peccado. et addita prenaticaciono ucl ita ab
illoloco sine lege. et agit de ptc̃o ꝯcupiscĩe ⁊ de ali¬
is que ꝑ legem nota fuetunt et tespicit ad illd̾¬

Expanded text:
id homo, scilicet fomes peccati, revixit, id est coepit apparere et rebellare. Ego autem interior homo mortuus sum aucto peccato et addita praevaricatione; vel ita ab illo loco, sine lege, et agit de peccato concupiscentiae, et de aliis quae per legem nota fuerunt, et respicit ad ill
Abbreviated transcription (Latin):
unam. hos que sauia¬
te potast peracta obedi¬
encia. sedet .i. quiescit
et regnat. in sempit̾.
potest ꝯsũmate qui

Expanded text:
unam hostiam, quae salvare potest peracta obedientia, sedet, id est quiescit et regnat, in sempiternpotest consummare qui
Abbreviated transcription (Latin):
lecti ei. et hoc mo copotest facete. s patitur usq¬
ad cc̃e iudiciũ ubi inimici uere scabeslum eius
unt. qr a si modo repugnant el. ⁊ ñ uideantur
lubiti. tunc omnib apparebunt ei subti cuius

Expanded text:
ecti ei. Hoc et modo potest facere; sed patitur usqcommune judicium, nisi inimici vere scabellum ejus erunt, quia et si modo repugnant ei, et non videantur subjici tunc omnibus apparebunt ei subjecti cujus
Abbreviated transcription (Latin):
qñuenit resistiet non
potest. sic contra tuolẽ¬
siam catitatu nchil
potest mundui con¬
itatio. data est simili¬
tudo. quomodo entm
mors ad auferenduor
luolentissima est. si
caritas ad saluandim
iuolenta est. uł scd̾m
aliam lit̾. uentatem.
et hos tales geinta et

Expanded text:
enit ei resisti non potest, sic contra violentiam charitatis nihil potest mundus. Econtrario data est similitudo. Quomodo enim mors ad auferendum violentissima est, sic charitas ad salvandum violenta est. Vel secundum aliam litteram, veritatem Et hos tales devita. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ macłate. conantẽs¬
⁊ inꝯtinentes. gule iał
libidinis. non refrenan¬
domalas cupiditates.
inmice .i. crudeles ex̾cen¬
dolices sine benignitate
lnt subuenire alusꝑ

Expanded text:
sanctorum maculare conantes; incontinentes gulae vel libidinis, non refrenando malas cupiditates; immites, id est crudeles, exercendo lites; sine benignitate, unt subvenire aliis;
Abbreviated transcription (Latin):
tollit etgo lex semꝑ ẽ bona. siue obsit inamibus
gr̃a liue ꝓsit plenis gr̃a. multa .n. sũt bona q̃ tñ
quibusdã uicio ip̃oꝵ t̃ notia. sic̃ sol sanos qͥdẽ ccu¬
los mulcet dolentib auget iolorẽ. siłt gͦ lex ꝓ dest
b̾ntib grãm q̃ est m̃ciuosanitas. ĩ ancdeã obest ñ¬

Expanded text:
intulit. Ergo lex semper bona est, sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem oculos mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest n
Abbreviated transcription (Latin):
ut sccictatem cacitatis ꝯmendent. id̾o pennis ꝓpicia-¬
torium obumbrant. qr d̾o ñ sibictibuunt pennas
coꝵ. ñ sunt nͥ in ꝓpiciatoriũ. qr ñ est eit speł mli ĩ
ta sunt ⁊ hutustemodi. alia de quib .s. de his et
huiusmodi ñ est modo dicenduo pet singula. qr¬
ꝑ anciora sufficiunt ad cxecutõem nostre demons¬
tratõnis. Hisueto
.q. de illis non est dicen¬
dum pet singuia. sed

Expanded text:
ut societatem charitatis commendent, ideo pennis propitiatorium obumbrant, quia Deo non sibi tribuunt pennas, eorum non sunt nisi in propitiatorium, quia non est eis spta sunt, et hujusmodi alia. De quibus, scilicet his, et hujusmodi, non est modo dicendum per singula, quia pauciora sufficiunt ad exsecutionem nostrae demonstrationis. His vero. at: De illis non est dicendum per s
Abbreviated transcription (Latin):
tur uectes ut posset portari qͥ erant delignis ce¬
thim. ⁊ auto circũdati. ⁊ supet mensã erant tũ.
panes do ꝓpositi qͥ erant desimiia ⁊ tingłis lab¬
batis om̃s mutabantut siu̾o añ sabło auquis
substitueretur. ⁊ supet banes erat patena autea.
tur ab altati saccificioꝵ ꝙ erat extra tabnacłm ĩ
atrio sub diuo. ⁊ erat quadratũ i cubititlatũ ⁊
totiem longum. prmũtab̾nadłm sc̃a d̾t ꝓuen̾¬

Expanded text:
portari, qui erant de lignis Setim, et auro circumdati, et super mensam erant duodecim panes Deo propositi, qui erant de simila, et singulis Sabbatis omnes mutabantur. Si vero ante Sabbatum aliquis substitueretur. Et super panes erat patena aurea, tur ab altari sacrificiorum, quod erat extra tabernaculum in atrio sub divo. Et erat quadratum quinque cubitis latum, et totidem longum. Primum tabernaculum dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tab̾nacło erat candelabrũ auteñ s apłs di
ea ciphos spenis. ⁊ liia a quo ꝑcedebant urachia
mensa quadrata ut aitare. ⁊ hẽbat iͣ. pedes. ⁊
erat post introitũ tab̾nacsi q̃ erat delignis set¬
hun ⁊ manraca auroputissimo q̃ hẽbat la¬
bium aureum per cͥantũ ac desupet coronã an¬
icã. int̾rasaẽ aitam digitis .in. ⁊ supet iiã al

Expanded text:
autem tabernaculo erat candelabrum aureum, sed Apostolus dicca, scyphos, sphaeras, et lilia. A quo procedebant brachia, mensa quadrata, ut altare, et habebat quatuor pedes, et erat post introitum tabernaculi quae erat de lignis Setim et inaurata auro purissimo, quae habebat labium aureum per circuitum, ac desuper coronam auream interrasilem altam digitis quatuor, et super illam al
Abbreviated transcription (Latin):
o q̃ dicebatur ꝓpiciacortũ liue oracłm. qr ibi ange¬
chetubin. siue seraphin .i. ymagines gloroll¬
piciatoriũ ¶tta ã erat de ugnis sechim. hñe
cubitos duos ⁊ dimidiũ in longitudine unũ idi¬
midiũ uilatitudine. cantũ dx̃ in altitudine et in
duos a simsttis in quib assidus erant adportan¬
d̃ uestes delignis sechim auto putistimo. ꝓautar.
ꝓpiciatorioũ ueto erat tabła st̃ atchã eiusa. loñt¬

Expanded text:
o quae dicebatur propitiatorium sive oraculum, quia ibi angecherubim, sive seraphim, id est imagines gloriosipropitiatorium. Arca autem erat de lignis Setim habens cubitos duos, et dimidium in longitudine, unum et dimidium in latitudine, tantumdem in altitudine, et in duos a sinistris, in quibus assidue erant ad portandum vectes de lignis Setim auro purissimo deaurati; propitiatorium erat tabula super arcam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sacramentalis
aslũpcio capitis ⁊ oyẽ¬
broꝵ uinionẽ delig¬
nat ꝗ facit. digne ce¬
lebiata dixit. etiãh̃
quod aliud iuatur.
est corpus meũ. uid̾
idem subalitet. quod.
prouo bis tradetur.

Expanded text:
enim sacramentalis assumptio capitis et membrorum unionem designat, et facit digne celebrata. Dixit etiam: Hoc, quod aliud videtur, est corpus meum. Illud idem substantialiter, quod pro nobis tradetur.
Abbreviated transcription (Latin):
bis ⁊ c̃ .i. ꝑ ħ sacramenta presta nobis ut q tp̃o
sub sacramento iudemꝰ ⁊ sumimus in fututo ẽ.¬
undeo facie ad faciem sicut est uideamus iud̃
quos huic u̾itati cõtra ite uidetut. ꝙ u̾tas dix¬
it. ñ ħ corpus ꝙ uidetis manducati estis. et uibi
cifigent. s sacram̃tuo aliꝙ cõmendauiuobis
et hiis uerbis calũpniatores uetitatis audaciã
sumumunt oblacnͣdi no bis quib ne amodo
ettate lictat. ilud in uolutũ euolurmus non
hoc corpus et c̃ .i. non in hacspecie manduca.¬
turi estis s in saccamento. ñ morsil discetptum
et laceratũ ut putatis. s integtum ⁊ illesũ. tuo
autem panis uł uinum a sanctis dicat᷑ ⁊ a cunt¬
tis ficela cieo at tiansre ĩ sułam corporis. ⁊ sangͥ¬
nis. q̃ sit illa ꝯusio an formał an sułał qui solet¬

Expanded text:
id est per haec sacramenta praesta nobis, ut qui Christum sub sacramento videmus et sumimus, in futuro eumdem facie ad faciem, sicut est, videamus. Illud quoque huic veritati contraire videtur quod Veritas dixit: Non hoc corpus quod videtis manducsed sacramentum aliquod commendavi vobis. Ex his verbis calumniatores veritatis audaciam sumunt oblatrandi nobis, quibus ne amodo errare liceat, illud involutum evolvimus. Non hoc corpus, etc., id est non in hac specie manducaturi estis, sed in sacramento non morsibus discerptum et laceratum, ut putatis, sed integrum et illaesum. Cum autem panis vel vinum a sanctis dicatur, et a cunctis fidelibus credatur transire in substantiam corporis et sanguinis, quae sit illa co
Abbreviated transcription (Latin):
ihesus xpistus in qua
nocte tradebatup s. iam
ĩminente palsione
in nocte .n. passus .l.
ad paciendũ captus et
detentus ad lucẽ teiͤ¬

Expanded text:
esus Christus in qua nocte tradebatur, scilicet jam imminente passione, in nocte enim passus, id est ad patiendum captus et detentus ad lucem re
Abbreviated transcription (Latin):
corpus incortuptibile sit. q ĩmortale estiim¬
guit catnalẽ iensũ discipłoꝵ. qui putalant
camẽ xp̃i sic̃ aliã in ꝑtesẽe diuidendam a mor¬
sib lacetandã. l̃o płes dñt ꝙ ñ est ibi fractios¬
sũ putand̾ est ĩ sactificio u̾itatis. uł sic̃ fit ĩn
magoꝵ p̃stigiis uͥ celusione qͣdam falluntur
ut uidetut. nec illusioest. qr aducuitatẽ fi dei

Expanded text:
corpus incorruptibile sit quia immortale et imguit carnalem sensum discipulorum, qui putabant carnem Christi sicut aliam in partes dividendam, et morsibus dilacesum putandum est in sacrificio veritatis, vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur ut videtur; nec illusio est, quia ad utilitatem fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
cłiastica ex inultis ꝑsonis mundis ⁊ inmacłatis
ꝯsistit in cuꝰ tei tỹpo fc̃a est atcha dñi de lignis
cethim q̃ t̃ inputͥbilia. et albespine similia. ec
lina s in duab dedit: ido ut ostend̾et᷑ xp̃e totã
hũanã natutã .i. animã ⁊ corpus assũplilse:

Expanded text:
sonis mundis et immaculatis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis techni, quae sunt imputribilia et albae spinae similia. Eccuna, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur Christus totam humanam naturam, id est animam et corpus assu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuet u̾mxͥ corpus oẽ in altati. ⁊ ñ mͦ abonis uͭ¬
umetiã a malis sumi. hũs ã quedã uidentut
lł prignare q̃ silencio p̃teunda ñ sunt. ait enĩ
aus. bonus accipit sacramentũ ⁊ tem saccamẽ¬
cram̃tũ hic appellati corpusdñt de uirgine iũp

Expanded text:
isti corpus esse in altari, et non modo a bonis, verum etiam a malis sumi. His autem quaedam videntur repugnare quae silentio praetereunda non sunt. Ait enim Augustinus: Bonus accipit sacramentum et rem sacramencramentum hic appella
Abbreviated transcription (Latin):
c̃c lãguinẽ lex p̃cepit. ꝙ qr de corpore dñi plenior
ħ crastatus occurtit breuit̾ q̃ de sacramento cor.¬
poris ⁊ sãguinis scienda st̃ uideamꝰ. itaq domi
nulnt̃ iħe eͤ de ħ mundo ad iniilibilia paterne
marestatis transitutus celebrato sacm̃to uetctis
palche uꝰ typicũ agnũ in uitimo corpussuum
q sãguinẽ inspciẽ ꝑanis ⁊ uini tͣdidit discipul¬
suis ubi diligent᷑ aĩadu̾tend et qͣre post typi¬
ci agni sactamentũ sui corporis sacram̃tũ et sã-¬
ꝓ licł demde quate aqua admilceatur post. qͥd a
lebiatũ uctus pascha dñm corpus ⁊ sanguinẽ
luũ adille discipulis. ut octendit nec̾is legis sacͣ¬
menta cessatura int̾ que p̃ciptiũ agmi palcha.¬
lis saccam̃tũ ⁊ noue legis sactam̃ta sustiend
int̾ que exceslit dñici corporis sactam̃tũ. ¶ido¬
cuis infig̾etur ⁊ ab ecc̃a demitps freq̃ntaretur.
tub auã uero specie iõ tradidit. ꝙ a fidelibus
sumend̾ deinceps instituit ut fides haberet

Expanded text:
 sanguinem lex praecipit. Et quia de corpore Domini plenior hic tractatus occurrit, breviter quae de sacramento corporis et sanguinis scienda sunt videamus. Itaque Domius de hoc mundo ad invisibilia aeternae majestatis transiturus celebrato sacramento veteris Paschae, post typicum agnum in ultimo corpus suum et sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est quare post typici agni sacramentum sui corporis et sanguinis splici. Deinde quare aqua admisceatur, post quid a lebratum vetus Pascha, Dominum corpus et sanguinem suum dedisse discipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Domius infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sub alia vero specie ideo tradidit, et a fidelibus deinceps sumendum instituit, ut fides haberet
Abbreviated transcription (Latin):
te huiꝰ sacramenti contenta .s. ⁊ sig̾̃cata. ⁊ signi¬
ficata ñ ꝯtenta. tes ꝯtenta ⁊ significata est caro
ip̃i ꝙͣ de uirgint traxit. ⁊ sanguis ꝙ̃ ꝓ nobis fudit.
res ã significata. ⁊ ñ ꝯtenta est unitas ecc̃c. in p̃de¬
stinatis nocatis iustificatis ⁊ głificatis. ħ est duplet

Expanded text:
significata et non contenta. Res contenta et significata est caro Christi, quam de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Res autem significata et non contenta est unitas Ecclesiae in praedestinatis vocatis, justificatis et glorificatis. Haec est duplex
Abbreviated transcription (Latin):
aliud e n. cẽ sñ pcco. qd̃ de solo ĩ hac unita n¬
nigato dc̃m ẽ. aliud ẽ ẽẽ sñ q̃rela qd̃ de
muitis iustis etiã in hac inta diciposuit.
.ñ. atñ eo ip̃o ꝙ hoc dicit sñ pcc̃o señ eẽ de¬
cłaratm multis. N offendimꝰ om̃s. it̾eoi.
et illud quoniuimus. ⁊ illud quonisibi¬
les ⁊ ꝯtrectabiles sumus. q̃ uitsus duodi¬
cuntur. qr sepe aĩa cũ sp̃n noĩatut. uł sp̃c¬

Expanded text:
esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, n eo ipso quod hic dicit, sine peccato se non esse, declarat. In multis enim offendimus omnes . Item, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contractabiles sumus: quae rursus duo dicuntur, quia saepe anima cum spiritu nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
litas seruetur in¬
degra seriuendo
rõni. ⁊ corpus seruetur sine querela ut
homo sit ꝑfectus. aliqñ .n. inquinatur.
anima ꝑ cogitatõnẽ malã. ⁊ mũd̾ ẽ tũe cor¬

Expanded text:
litas servetur integra, serviendo rationi, et corpus servetur sine querela, ut, homo sit perfectus. Aliquando enim inquinatur anima per cogitationem malam, et est mundum totum cor
Abbreviated transcription (Latin):
Quis .n. quasi
encia ⁊ lcĩa. quis¬
cnĩ cognouit hoc
ysaias dicit sen
fuis aut quis
fuit. in disposicio¬
ne uł exhibicõne
terũ .i. quis fuit cu¬
ius ꝯsilio ageret

Expanded text:
 Quasi entia et scientia. Quienim cognovit, hoc Isaias dicit, sensum tia? Aut quis fuit? in disposivel exhibitione rerum, id est quis fuit cuconsilio ageret
Abbreviated transcription (Latin):
lins me nous quãuos sudico meifor. ⁊ ita
piesm eit uob̾ de ignotił cordis inti. uł alioꝵ
iudicate. tanta .n. ꝓfunditas credenda ẽ eẽ in
hoĩe q̃ lateat. ⁊̃ ip̃o hominẽ in quo eit ut ĩ
petro ꝓfunditas infitiitatis latebat ẽ secũ
dũo moritutũ temete ꝓmitcebat. cũ gͦ quis¬
q de se. aut ñ omnino aut iuxpossit uetam

Expanded text:
 quam vos, judico meipsum, et ita periculum est vobis de ignotis cordis mei, vel aliorum judicare. Tanta enim profunditas credenda est esse in homine, quae lateat ipsum hominem, in quo est, ut in Petro, profunditas infirmitatis latebat, cum se cum Domino moriturum temere promittebat. Cum ergo quisque de se, aut non omnino, aut vix possit veram
Abbreviated transcription (Latin):
sumete decimas non
ab aliquo summo u¬
scd̾mnullam legem
accepit apr̃iarcha. cũ
eẽt alienigena. ⁊ in
ħ dignior quãquamt.

Expanded text:
sumere decimas, non ab aliquo summo vcundum nullam legem accepit a patriarcha, cum esset alienigena et in hoc dignior. Quanquam.
Abbreviated transcription (Latin):
ctat altenigena absz¬
legis mandato. sua
austoritate. sumpsit
decumas. quasi excclle¬
siorno ab abiaham
p actiariha. et henedi¬
tam magnuo quihẽ¬
bat .i. cui faste sunt
repromissiones. genci¬

Expanded text:
erat alienigena absque mandato, sua auctoritate sumpsit decimas, quasi excellentior ab Abraham, patriarcha, et beneditam magnum qui habebat, id est cui factae sunt repromissiones genti
Abbreviated transcription (Latin):
est me. ꝯsol acit nobis h a ideo dĩcit. quia
et si ꝯgandeat facilitati fideutloꝵ dolet tñ de
non restatide auena.ni. dolebat uicia. quasi
mul nobiscum. qr ꝗ nos ꝯsolabimims. modo
auamliter. sic potest legi codem sensu manẽ¬

Expanded text:
est me consolari in vobis. Hoc ideo dicit, quia, etsi congaudeat facilitati fidei illorum, dolet tamen de non recta fide. Aliena enim dolebat vitia, quasi mul vobiscum, quia et vos consolabimini. Modo aliam litteram sic potest legi, eodem sensu mane
Abbreviated transcription (Latin):
dies hominũ ꝓlibitu
suo agenciũ. ẜ tunc e¬
tit eits inmitute in¬
dicantis dies inquam ille improuisus ueniet
malis tunc qd̃ eciam ⁊ in obitu cuiusq fit. sicut
fur uenit. non dico die seo in nocte cum lastor¬
cius uenit ⁊ homines dormiunt. tunc omnia

Expanded text:
dies hominum pro suo agentium, sed tunc erit Dei in virtute judicantis. Dies, inquam, ille ita improvisus veniet, malis: tunc, quod etiam in obitu cujusque fit, sicut fur, venit: non dico die, sed in nocte, cum lat et homines dormiunt: tunc omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sunuicẽ morde¬
tis .i. in aliquo de
minamini. cri¬
tem ĩponentes ui¬
dte ne ab inuice
quã a lege fcoꝵ e
os ꝓhibuit in qua
st̃ precepta camna¬
lia. nũcut a uici¬
is carnis se conti¬
neant p̃cipit et
ostendit quã srf¬
ficiens ẽ fides xͥ s ñ
cunt carnem ⁊ eiꝰ¬

Expanded text:
 invicem mordetis, id est in aliquo detminamini, crimponentes, Videte ne ab invicem quam a lege factorum eos prohibuit, in qua sunt praecepta carnalia, nunc ut vitiis carnis se contineant, praecipit, et ostendit quam sufficiens est fides Christi sine cunt carnem e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupĩe cã nõ est in aĩasola nec in carne so-¬
la ex ntroq enim fit. qr sñ utͦq delectatõnł¬
la sentitur.Hec
se concupiscunt qr
sibi ĩuiceor

Expanded text:
iae causa non est in anima sola, nec in carne sola. Ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio nulla sentitur. Haese concupiscunt, quia sibi invice
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ rixam ħ intra de ip̃m sentis. nẽc enĩnul¬
lũ est uiciũ cum caro ꝯcupiscit. adu̾sus sp̃m
cui nicio cõtraria uirtus est cũ sp̃c cõcupiscit
adn̾sus carnem. cãto ã dc̃a ẽ concupiscere qr
ħ scd̾m ip̃am agit aĩasic̃ auris dr̃ audire et
oculus ud̾e. cũ pocinsaĩa ⁊ ꝑ aurem audi
at aꝑ ocłm uideat: caro enĩ nicħ nͥ ꝑ aĩam
cõcupiscit s cõcupiscere dr̃ cũ amima carna
cupiscentem dicit carnalem deloctatõnem
quã de carne ⁊ acarne ip̃c ħt adu̾sus delesta¬

Expanded text:
lem rixam, hoc intra teipsum sentis. Nec enim nullum est vitium, cum caro concupiscit adversus spiritum: cui vitio contraria virtus est, cum spiritus concupiscit adversus carnem. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit anima, sicut auris dicitur audire et oculus videre, cum potius anima et per aurem audiat et per oculum videat. Caro enim nihil ubi per animam concupiscit, sed concupiscere dicitur, cum anima carnalm igitur concupiscentem dicit carnalem delectationem, quam de carne et a carne spiritus habet
Abbreviated transcription (Latin):
uis ostendent qua¬
u essct ad exemplũ
uit deus abiaham
quasi quifidem esꝰ
ignoracet snt ip̃e
abraham ⁊ mimd̾.
fid̾i eius unitacco
q firmitatem cognoᷤ¬
ceret ⁊ unigenituo
offerebat qui siisce¬
perat .i. in quo facte
crant tepiomissio¬
nes ad quem dictũ

Expanded text:
us ostenderet qualis esset ad exemplum vit Deus Abraham, quasi qui fidem ejus ignoraret, sed ut ipse Abraham et mundus fidei ejus unitatem et firmitatem cognosceret, et Unigenitum offerebat, qui susceperat, id est in quo factae erant ei repromissiones, ad quem di
Abbreviated transcription (Latin):
tũ a nobis fuerit. curitinis test̾i. auctoritacem
ceneamtis cutus rituo ñ obsetuamus. ⁊ ad ħ
respondemus ꝙ ea legi ⁊ accipi oportet ne ꝓpħi¬
as extinguamtis. qr in umbra fc̃a omnia illa
mento neceris .t. quale a nobis obletuati ł. uis¬
iamñ obseruatur non dampuatuor. s impletũ

Expanded text:
tamenti auctoritatem teneamus, cujus ritum non observamus? Ad hoc respondemus quod eam legi et accipi oportet, ne prophetias exstinguamus, quia in umbra facta sunt omnia illa mento Veteris Testamenti quale a nobis observari, vel jusjam non observatur non damnatur, sed impletum
Abbreviated transcription (Latin):
ratisignorantes dfr
stita erat nobis a¬
liqua excusacio. ser¬
ebatis.
sunt dii in natura sub s in opimione ho¬

Expanded text:
ratis ignorantes Deum, et ita erit vobis aliqua excusatio, serviebatis sunt dii in natura sui, sed opinione ho
Abbreviated transcription (Latin):
natura enim der tuins ⁊ uerus est deust
us ergo detis est qui natutaliter dens est.
ueri ergo dii ẽẽ ñ pocetant quib ħ natu¬
rasiter minime sub petebat. igitur sal
colendus ẽ oĩo nec ut deus adorandus. dicen¬
te apło. coluetunt. ⁊ sermerunt pocius cre¬
ature qͦm creatori. s illi ad ħ replicabunt¬
ꝗ dicent qͥd ẽ quod carnemeius quã treat᷑.¬

Expanded text:
Natura enim vivus et verus est Deus. Verus ergo Deus est qui naturaliter Deus est. Veri ergo dii esse non poterant, quibus hoc naturaliter minime suppetebat. Igitur Salcolendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo: Coluerunt et servierunt potius creaturae quam Creatori . Sed illi ad hoc respondentes dicunt: Q
Abbreviated transcription (Latin):
ru̾ctũdiũ. hospitalitatẽ . ẜ qui hãt grãm docẽ¬
di. qr innocens absq sine setmone ꝯtietsatõqñ¬
tũ exemplo ꝓdest. tñ silentio nocet. nam latratu
canũ ⁊ lacło lupi arcendi sunt. unde: malcdc̃s
canis ñ ualens latraie. Nen uiblentũ quiħ

Expanded text:
qui habet gratiam docendi, quia innocens absque sermone conversatio quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet; nam latratu canum et baculo, lupi arcendi sunt. Unde: Maledictus canis non valens latrare. Non vinolentum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ĩta ⁊ tut eẽmł unsi cũ illo caput nt̃m ẽẽ no¬
luit accipiado carnẽ ex nobis. ĩ qͣ moretetur
ꝓnobis. dormit adam ut fiat eua. moritur
tp̃ ut fiat eccłia. dormienti ade fit eua de
lat̾e mortuo xp̃o lancea peccutitut latus ut

Expanded text:
istus ut essemus unum cum illo caput nostrum esse voluit accipiendo carnem ex nobis, in qua moreretur pro nobis. Dormit Adam ut fiat Eva, moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormiendo Adam fit Eva de latere, mortuo Christo lancea percutitur latu
Abbreviated transcription (Latin):
potetit domino su-¬
o. qr neq si edit reus est. neq si non edit:
culpabilis est. si tñ denotõe ħ agit .i. uł ita.
stabitã quamuis de omnib tegen̾atis et
pie uiuentib loquetet᷑ apłs᷑ dicens. ser¬
tis dicit. ⁊ nestate arregent su bdis ꝓotẽs
est .n. d̾s statuero illĩ. de quo nulli est am
dit᷑ senticite quo animo illestagat ĩ du¬
btis. tñ u̾o addit. stabitã. hic intunt ꝙ ã
bigua debemus in meliorẽ ꝑtim uetcetẽ. et
plus salutẽ ꝙ mortẽtooꝵ optart. et in fritu¬
tospem boni hr̃s et si aliter sit in presenti. nã
alib non omnia de genetib ciboꝵ agens h
dicit ꝙ alis õi alti aliquocerto tampore ab¬
co stabit. et potet tredi statutus eẽ qr ꝙ
agit ex sudicio aĩ agit ⁊ ħ est ꝙ ait. nao
alius iudicat digoi ẽẽ eligendũ in absti

Expanded text:
poterit, domino suo, quia neque si edit reus est; neque si non edit, culpabilis est, si tamen devotione hoc agit. Vel ita: Stabit autem, quamvis de omnibus regeneratis, et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens sertis dicit. Et ne sibi stare arrogent subdit: Potens est enim Deus statuere illum, de quo nulli est ambdit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter sit in praesenti. Namalii non omnia, de generibus ciborum agens; hic dicit quod alii omni, alii aliquo certo tempore abco, stabit, et potest credi staturus esse, quia quod agit ex judicio Dei agit, et hoc est quod ait: Nam alius judicat, dicit esse e
Abbreviated transcription (Latin):
ten sacerdote queoi
et ĩmutat et legcor
que subitio est per
meliorem iegem sii.¬
am. et quomodone¬
cessarus est nobis
ad iusticiam ets a-¬
.i. fidem cordis cuoꝯ¬
spei nostre .i. fucute
beatitudinis quam
spetamus. ⁊ merito
cenete debemus qr
idem ip̃e sermo deipõ¬
tifex nobis est qui
obtulit se scd̾m ꝙ
um .s. qui est super
omnes pontifices. qͥ
penetrauit .i. renitus
intrauit. tit sequi
possimus. ñ dico sc̃a
sanctoruor templi.
s celos quem. ẜiħor¬

Expanded text:
teri sacerdote. Quem etiam immutat, et legem, quae sub illo est, per meliorem legem suam, et quomodo necessarius nobis ad justitiam et sa fidem cordis cum conspei nostrae, id est futurae beatitudinis quam speramus. Et merito tenere debemus, quia idem ipsae sunt: imo Dei pontifex nobis est qui obtulit se secundumum, scilicet qui est super omnes pontifices, qui penetravit, id est penitus intravit ut sequi possimus, non dico Sancta sanctorum templi, sed coelos, quem s
Abbreviated transcription (Latin):
tinent alcitudinem. ⁊ st. n itasit altus.
tñpotest compati ħ dicit ne ideo qr alcus ẽ
iudeatur eos abicere. temptatũ autem.
pati. s potius cemptatuor al. abolo ⁊ ab
hominib qui .s ittisus ⁊ ccucifixus fuit.
et ideo potest compati. temptatũ dico. ꝑ om.¬
nia genera temptationuor ⁊ hoc ꝓsimili¬

Expanded text:
tinent altitudinem. Et si enim ita sit altus tamen potest compati. Hoc dicit ne ideo quia altus est, videatur eos abjicere. Tentatum autem. pati, sed potius, tentatum a diabolo, et hominibus, quia irrisus et crucifixus fuit, et ideo potest compati. Tentatum dico per omnia genera tentationum: et hoc pro simi
Abbreviated transcription (Latin):
uiu eit iecerna be¬
acitudine. oiacio ergo
inuocat s ħ ucre ñ po¬
test nͥ pͥus credat qui
etedidit alicustani¬
muis ñ desinat id po¬
stulate ꝙ ꝑmilit deus
toto corde uigilanti¬
ã impetrat ꝓmistad̾i
tit ã ouendat ꝙ ñ est

Expanded text:
 in aeterna beatitudine. Oratio ergo invocat, sed hoc vere non potest nisi prius credat. Quicrediderit alicujus animus non desinat id postulare quod promisit Deus toto corde vigilantiautem impetrat promissa Dei. Ut autem ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
ius etit ħ auteo non potest aliquis aduetliis.
qr ꝗ uomodo inuocabunt᷑: in quẽ ñ credidunt̃
ñ inuocabunt nisi credant aut quomodo. ste.
ei. ꝙ̃ ñ audietunt. quasi non credent nisi au.¬
audiant nec olun aliquis crodidit. qñ aliqͦ
modo audinit. łint̾rus uł ext̾ius. ł quomo¬

Expanded text:
us erit. Hoc autem non potest aliquis adversus, quia quo modo invocabunt in quem non crediderunt? non invocabunt nisi credant. Aut quomodo credent ei quem non audierunt. Quasi dicat: Non credent nisi audiant, nec olim aliquis credidit qui non aliquo modo audivit, vel interius, vel exterius. Am
Abbreviated transcription (Latin):
crificia cełletiumt ut ĩ ip̃o saceriote ac saccifici
tum homo sum. ido uenio ad implendam uo¬
lũtatem tuam. qr ita scciptũ est .i. prefinitum
legant omnia sibi neccia. ⁊ ioeo ñ est opus le¬

Expanded text:
crificia cesserunt, ut in ipso sacerdote ac sacrificio meus, in quantum homo sum. Ideo venio ad implendam voluntatem tuam. Quia ita scriptum est, id est praefinitum, legant omnia sibi necessaria: et ideo non est opus le
Abbreviated transcription (Latin):
stri. ut qr .iiii. osid̾antur in omni sactificio .s. cui
offeratur a quo offeratur. quid offetatur. ꝓ qui¬
b offctaturs. idem ip̃e unus uetusq mediator ꝑsa
crificiuo iacis reconcilians nos deo unũ cũ illo
manetet cui offecebat. unũ in se facetet. offere¬

Expanded text:
tuor considerantur in omni sacrificio, cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur: idem unus ipsi verusque mediator per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pr
Abbreviated transcription (Latin):
tes iudarzare. petrittaq ⁊ barnabe si¬
mulacio menito rep̃hensa est. ⁊ correc¬
ta. ne ⁊ tune noceret. ⁊ posteris ad imi
bis in epła quod paulus cũ iam esset
celebranda ut doceret ñ ẽẽ ꝑniciosa.
hus qui ea uellent sicut a ꝑentib per
legem acceperant. custodire. si tñ in
gentib a legis hon̾e lib̾os eẽ. s creden¬
tes de iudeis bñfacere si sacrificant et
circumcidunt. s si post euangelum
bene facit qui iudarat in sacrificiis
q cetetis in ħesim labunur cherinti
et ebionis. qui pp̃hoc sunt anachati¬
zati. quod euangelio miscuerunt
xͥan neutrum sunt et sitales suscepiĩ
ut in eccͣa dei facient ꝙ feccrunt in syna¬
goga sathane. ñ illi xͥam fient. s nos iu¬
dees sacient. dicis legis cerimonias hus
qui ex iudeis sunt ñ ẽẽ pestiferas. ego etcͣ ꝓ
res indifłetentes intet bonum ⁊ maliun¬
si obscruande sunt salutem afferurit. si
ucros alutem ñ afferunt ñ sunt obset¬

Expanded text:
udaizare. Petri itaque et Barnabae simulatio, merito reprehensa est et correpta, ne et tunc noceret, et ne posteris ad imitbis in epistola quod Paulus cum jam esset celebranda, ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen igentibus a legis onere liberos esse, sed credentes de Judaeis bene facere, si sacrificant et circumcidunt. Sed si post Evangelium bene facit qui judaizat in sacrificiis et caeteris, in haeresim labimur Cerinthi et Ebionis, qui propter hoc sunt anathematizati quod Evangelio miscuerunt Christiani, neutrum sunt: et si tales suscipimus ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunt in synagoga Satanae, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos facient. Dicis legis caeremonias his qui ex Judaeis sunt non esse pestiferas, ego contra res indifferentes inter bonum et malusi observandae sunt, salutem afferunt, si vero salutem non afferunt, non sunt obser
Abbreviated transcription (Latin):
d aciter fecisse credamus. oĩo erũ tenẽ¬
dum ẽ in doctrina religionis. nullo
modo ẽẽ m̃tiendũ. ⁊ Sscriptorib
scãꝵ scripturarum credend̃ ẽ omnino
abex mend acium. ne dispenlatores
xp̃i sibi putent licere pro ueritatis dis¬
pensatione mentiri. fidelis igitur dispẽ.¬
lator xp̃i paulus nobis exhibet procul
dubio inscribendo fidem. qi m̾tatis dis

Expanded text:
daciter fecisse credamus. Omnino enim tenendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum, et a scriptoribus sanctarum Scripturarum credendum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veritatis dis
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ oꝑus erat obsetu ans ut dãpnandiñ
cẽ monsttaret. p̃dicans tñ instanter ñ
eiss grã fid̾i saluos fieri fideles. ne ea
uelut nqͣa quisquã susciꝑet. post pas¬
soẽm ⁊ resurrectõnem namq dñs iã
reuelata fide amiserant. canqiuaui.¬
tam officii sui. uerisptñ sicut defure¬
ta corpora. deducenda erant quodã mͦ
ad sepulturam. nec limulate s teli¬
giose ñ erant disserenda continuo.
uł inimicoꝵ obiectõnib tanquam ca¬
num morsibus ꝓicienda ideo nc̃ qͥsqͥs
xp̃ianoꝵ quamius sit ex iudeis ea ce-¬
lebrate uoluerit. q sopitos cinetes e¬
tuens. ñ eris ꝑius cestructor ue basu
olator. nam processu cemporis obser¬
uatõnes ille ab omnib xp̃ianis sũt
deserende itẽ ip̃m apłm paulũ incet¬
rogans interpello ⁊ tequiro. in eo ꝙ
stitisse quod illa siłatione gentes u¬
darzare cogebat. utrũ uerum scripse¬
rit an non nescio. qͣ dispensatina fal¬
laitate mentitus sit. ab sit ut eũ m̃¬

Expanded text:
ubi opus erat observans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideles, ne ea velut necessaria quisquam susciperet, post passionem et resurrectionem, namque Domini jam revelata fide, amiserant tanquam vitam officii sui. Verumtamen sicut defuncta corpora deducenda erant quodammodo ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam canum morsibus projicienda. Ideo nunc quisquis Christianorum quamvis sit ex Judaeis ea celebrare voluerit, quasi sopitos cineres eruens non erit pius deductor vel bajuprocessu temporis observationes illae ab omnibus Christianis sunt deserendae. Item ipsum apostolum Paulum interrogans, interpello et requiro in eo quo ideo restitisse, quod illa simulatione gentes judaizare cogebat: utrum verum scripserit an non, nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Absit! ut eum men
Abbreviated transcription (Latin):
falsum de illo dicit qui dicit eũ ñ reste
fecisse. qd̃ nouit eũ facere debuisse. si a
u̾m scripsit paulus u̾m ẽ qd̾ pecrut ñ
ego illud quidẽ petrũ sit egise credo. ut
gentles cogerit indanare ħ añ lego
lcripsisse paulũ .ꝙ̃ m̃titum ẽẽ ñ crado.
ꝗ iõ ñ tete agebãt ħ pectus qr erat ꝯtͣ¬

Expanded text:
falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non em illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat
Abbreviated transcription (Latin):
cogeret. itaꝙͣ si post hoc apłori decretũ
petrus hñit illam in antiochia sumi¬
lacõnẽ qͣ gentes cogeret ũidaidare. nõ
mis si paulus ꝯstringebat eũ lib̾e deb̾e
fecit. si sic mirũ est ꝙ cũ uolebat pauł ͦ
ñ timide ħ subtegẽre. s fident̾ asserere.

Expanded text:
cogeret . Itaque si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem qua gentes cogeret judaizare, non mirum si Paulus constringebat eum libere deberfecit, nec sic mirum est, quod eum volebat Paulus non timide hoc subtegere, sed fidenter asserere,
Abbreviated transcription (Latin):
mam ex noto nutͥuit. ut nadateũ thẽ¬
cris. ex lege cap̃i totundit post multa
hostiam obtulit. ecce quomͦ iudas iu
b segregasse. et ꝑ alũ ei testicisse. ego.¬
płor pruidẽcia demonstratetur ⁊ blas-¬
phemantis porfirii ĩprucentia coħce¬
retur. augꝰ uero dicit credentes de genti¬
bus hon̾̃e legis liberatos eẽ. de iudeis uͦ
credentes. legi subditos ẽẽ ñ peccare. si
circũcidunt ⁊ sacrificans dĩet modo
spẽ salutis ĩ eis ñ constituant. nec pec¬
cat peccus si iudarzat. s ꝙ cogit gentes
iudarate suo exemplo. in quo selo pan¬
lus tep̾hendit eum. ut doftor gentiũ
ut sit rep̃hensio nera. nec dispẽsatoria.
alioqͥn mentitus ẽ paulus. st enĩ ħ feciss¬
paulꝰ petrus ꝙ fac̾e debuit m̃titus ẽ pau-¬

Expanded text:
mam ex voto nutrivit, ut Nazarei, in Cenchris ex lege caput totondit . Post multahostiam obtulit. Ecce quomodo Judaeisbus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego prudentia demonstraretur, et blasphemantis Porphyrii imprudentia coerceretur. Augustinus vero dicit credentes de gentibus onere legis liberatos esse; de Judaeis vero credentes, legi subditos esse, nec peccare si circumcidunt et sacrificant, modo spem salutis in eis non constituant, nec peccat Petrus si judaizat, sed quia cogit gentes judaizare suo exemplo, in quo solo, Paulus reprehendit eum ut doctor gentium, ut sit reprehensio vera, nec dispensatoria. Alioquin mentitus est Paulus. Si enim hoc fecit Petrus quod facere debuit, mentitus est Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e fecit nec arguere simulacõnẽ. cuiͦ
et ip̃eters erat. s fuit hec rep̃hensioñ
ueta s dispensatoria. s nec petrus pec¬
cabatuit. nec paulus ꝓtaciter argnit
eccus autem sicut legt̃ mactib¬
post euangelium ñ eẽ sernandam qͥ
post isionem sincha uerant diuĩti
nem de hac re soluit. Uum enim
paulus et batnabaliam conuetus
multil gentib uenissent anthiochi¬
am: quidam de rudea delcendentes
dicebant sine lege moysi. nemo po¬

Expanded text:
ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dispensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus procaciter arguit. Petrus autem, sicut legitur in Actibpost Evangelium non esse servandam, qui post visionem lintei, ubi erant diversi nem de hac re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam conversis multis gentibus venissent Antiochiam, quidam de Judaea descendentes dicebant: Sine lege Moysi nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
seruasse illa legalia. ñ dispensatorie. s
uere qł eis subiectũ s ñ ineis sꝑa ponẽ¬
tem q̃ ab omnib iuceis erant seruãda.
⁊ eum uere peccasse. ñ illa seruando. s
alios suo exemplo iudarare cogendo
ut rep̾hensio nera sit ñ dispensatoria.
ait cnĩ ies Ex ħ loco imꝑius porfiri¬
us peccũ a ꝑaulo tep̃hensũ nobis obicit.
uolens ⁊ isli macłam erroris. ⁊ huic ꝓta¬
cusare mendatium dũ int̾ se eccaꝵ prin¬
cipes dissident. qd utiq facit ñ intesligẽs
quo sensu petrus rep̃hensibilis fuisse. ł¬
et q in omni gente quicũq tunet dm̃
et oꝑatur iusticiam acceptus est illi.
s ut̾q cauta simulacõne dispensat il¬
lo subtractõnem. Iste rep̃hensionem
ut ⁊ iudas suꝑbia ⁊ gentilib desꝑacio
toueretur. ñ igitur e pauloł eis cur qͥ¬
biis antecedens se ab eis post ta seꝑabat
petrus uero tep̃hensibilis erat nec pau¬
lus ei procaciter resistebat. Paulus
cum in petro ħ rep̃hend̾e ñ potuit qd̾

Expanded text:
illa legalia non dispensatorie, sed vere, quasi eis subjectum, sed non in eis spem ponentem, quae ab omnibus Judaeis erant servanda, et eum vere peccasse, non illa servando, sed alios suo exemplo judaizare cogendo, ut sit reprehensio vera non dispensatoria. Ait enim Hieron.. Ex hoc loco impius Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacusare mendacium, dum inter se Ecclesiarum principes dissiderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petrus reprehensibilis fuisse, et in omni gente quicunque timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi, sed uterque cauta simulatione dispensat, ille subtractionem, iste reprehensionem, ut et Judaeis superbia, et gentibus desperatio tolleretur. Non igitur vel Paulo vel eis cum quibus ante edens se ab eis postea separabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resistebat. Paulus enim in Petro hoc reprehendere non potuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
de iegaliũ pꝰ ⁊p̃m obsernatõne. Ie roni¬
mus enĩ ait pecrũ ñ ideo obseruasse il¬
la legalia: qd uellet ea post xp̃m ser-¬
uari ⁊̃ a iudeis. sic̃ nec debebant: s ĩ ui¬
tũ fecisse ⁊ dispensacõne simulassene¬
.s iudeos amitret nͥ in ħ peccabat qr bo¬
na ĩtentõne it agebat. ⁊ si illi pocca¬
rent qͥ eius qͣi exemplo iudarabant. nec
fuit rep̃hensio u̾a: qr nl ĩ eo rep̃henst¬
bile. s erat dispensatoria ut ꝑ ħ scirent

Expanded text:
de legalium post Christum observatione. Hieronymus enim ait Petrum non ideo observasse illa legalia, quod vellet ea post Christum servari etiam a Judaeis, sicut vere nec debebant, sed invitum fecisse et dispensatorie simulasseret; nec in hoc peccabat, quia bona intentione id agebat, etsi illi peccarent, qui ejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit reprehensio vera, quia nil in eo reprehensibile erat, sed dispensatoria, ut per hoc scirent