comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gratis hanic oꝑam susceꝑis neq ꝓtuiꝰ
aut data aũ ⁊sticuta sit m̃tes s eo aĩo
negotium gestũ fĩit ut postea trũ m̃¬
cedis not̃e daret ͤ qͣntũ int̾uos stacutũ
sit pulatet qͣi de uouo negotio infcm̃

Expanded text:
ratis hanc operam susceperis neque protinus aut data aut constituta sit merces, sed eo animo negotium gestum fuerit, ut postea tantum mercedis nomine daretur, quantum inter nos statutum sit, placet quasi de novo negotio in factum
Abbreviated transcription (Latin):
mnhi re btemui debet obseruari
is uitinꝰ cũ edificaret insuo t̾rã inxã.
artã ãpltus qͣui fundam̃ta cͥãticia
locatoris erant ⁊ g̃ssit ⁊ ea terta a sud¬
ius pliuus mundata parien eiꝰ qui
locauerat himore p̃stituto edificta¬

Expanded text:
modi re biennii debet observari.is vicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam fundamenta caementicia locatoris erant congessit, et ea terra adsiduis pluviis inundata, ita parieti eius qui locaverat umore praestituto madefact
Abbreviated transcription (Latin):
liti q̃ aseruio mccoducta ⁊ abõib fec
ꝓbara ẽ ut si adu̾stone ĩ sulã locatã
dñs refitiadone ea ⁊diutor fiui pos¬
uti de eo qui ⁊ suũ p̃dm̃ futend̾ loc¬
au̾it i bona fide negocium dcrax̃it ñ
de eo qui alrarũ p̃dium ꝑftandẽ loc¬
aũit n resiste dño possit quo munꝰ is
colonũ frm ꝓ̃hĩceat. ¶ sumͣ fund̃ cõ¬

Expanded text:
io introducta et ab omnibus fere probata est, ut, si aversione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui posuti de eo, qui et suum praedium fruendum locaverit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locaverit nec resistere domino possit, quominus is colonum frui prohibeat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
res roscrint ex locato crã qr delunt ab
hac re cañe ⁊ si palliũ fullo ꝑmutau̾it
⁊ aui alt̾rus ded̾it ex locato acctorre ce¬
nebr ⁊̃ si ignarus fec̃it. Er̾citu uemi¬
ente nugrauit ⁊ducdor dem̃  ospacto
milites fenestras ⁊ cet̾a sugitłit si do¬
mino ũ demĩtiam̃t ⁊ migiit ex lotato

Expanded text:
uit ab hac re cavere. et si pallium fullo permutaverit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu veniente migravit conductor, dein de hospitio milites fenestras et cetera sustulerunt. si domino non denuntiavit et migravit, ex locato
Abbreviated transcription (Latin):
uetur ut cogat eũ adasũ ⁊ facultatẽ
inquilmo pstate adarcham tiłiẽ¬
dam sumptib scił lecationis. Siqs
cum u ãnĩ h̾itacionẽ ⁊dutuset pẽsi¬
onẽ toti anni ded̾it / der̃ insula post sex
m̃ses cormuerit uł intendio ꝯsumpta sit
pensionẽ residm cꝑ̃is rectissurte mela
scͥpsit ex cõducto acciõe reꝑeticitat ñ qͣi
in debitũ ꝯdiatitum ñ erñ ꝑ ertorẽ de

Expanded text:
etur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam tollendam sumptibus scilicet locatoris. Si quis, cum in annum habitationem conduxisset, pensionem totius anni dederit, deinde insula post sex menses ruerit vel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condict
Abbreviated transcription (Latin):
Si gema includenida añ insculpen¬
dai datasit eai fracta sit siqͥd̃ iuditõ
mate factũ sit rĩ erit ex locato accõ
ũit erit ex locato accio. Si fulllo
ucituñta polienda acceꝑit eaq mu

Expanded text:
Si gemma includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem vitio ae factum sit, non erit ex locato actio, nit, erit ex locato actio. Si fullo uestimenta polienda acceperit eaque mu
Abbreviated transcription (Latin):
caũit ut ⁊̃ siguis ii maiori actsdi¶set
hoc ei p̃staretuo pacto stand̾ eẽ. ¶ Si
coloniis p̃dioꝵ lege locatiõis ut ino¬
fortutꝰ casus intendie cãm ĩtułit nõ
p̾stabr ꝑicłm locatori. Si cspa locatoriᷤᷤ

Expanded text:
ut etiam si quid vi maiori accidisset, hoc ei praestaretur, pacto standum esse. Si colonis praediorum lege locationis, ut innofortuitus casus incendii causam intulerit, non praestabit periculum locator: si vero culpa locatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cm̃ ẽptori p̃stetur palus numo si isu¬
lam totam nrio nõie lotaũis ⁊ amplio¬
ris ꝯductor locaĩnt ⁊ inuẽdenda ĩ sicta
m̃cedẽ ẽptoris actessurã ẽẽ dix̾is id acce¬
det ꝙ tͥ totius insule ꝯductor debebit
Si eutm fund̾ irendidisti ĩ quosepul¬
crũ hũisti si notatĩ tͥ scpulitũ excepi

Expanded text:
m emptori praestetur. Paulus: immo si insulam totam uno nomine locaveris et amplioris conductor locaverit et in vendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepi
Abbreviated transcription (Latin):
iẽptorẽ militie itaduant ut salariũ
ꝙ dẽtibatur ab illi ꝑsona ẽptori ced̾et
q̃sitũ ẽ emptor militte qͦͣm singitatẽ ei
amio exibete dẽlet ⁊ quid ex hi par̾to
irenditor emptori p̃stare debeat. Re uẽ
ditorẽ acciones etra ordinatias eo no¬
um mari iutunctã mõlib iactis pir¬
am Isticint ⁊ uti ab eo possessã domꝰ
fuit gaio sero uendidit q̃xo ari pu
ta q̃ ab auc̃tore domui ꝯiuncta erat
ad emptorẽ quor uite ẽptiõis ꝑtineat¬

Expanded text:
et emptorem militiae ita convenit, ut salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor militiae quam quantitatem a quo exigere debet et quid ex eiusmodi pacto venditor emptori praestare debeat. respondit venditorem actiones extraordinarias eo noum mari iunctam molibus iactis ripam constituit et uti ab eo possessa domus fuit, Gaio Seio vendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore domui coniuncta erat, ad emptorem quoque iure emptionis pert
Abbreviated transcription (Latin):
agmartũcolonũ critũreurendi ẽpto¬
ris qiã supposunt exempto cenetur
si defend̾e sequo faciliꝰ excoggitata frau̾
licet pꝰ norã soluta usure peti ñ poss¬
ut ut tũ hecñ sint moblugacione
s offõ iuditis p̃steritur.

Expanded text:
arium colonum circumveniendi emptoris causa subposuit, ex empto tenetur nec defenditur, si, quo facilius excogitata fraus licet post moram soluta, usurae peti non possunt, cum hae non sint in obligatione, sed officio iudicis praestentur.
Abbreviated transcription (Latin):
si in alt̾o .x. desuit ⁊ de hus ita ap̃ lab¬
eonan relatum ẽ set anexceptõ dole
man uendatora ꝓfutura sit pot̃ dubita
dolo qui iue ꝑpetuo utitur net eͥ id ꝙ
amplius mrm agri inueritur qͣm ali

Expanded text:
si in altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali venditori profutura sit, potest dubitardolo, qui iure perpetuo utitur? nec enim hic quod amplius in modo invenitur, quam ali
Abbreviated transcription (Latin):
ãp tum quido si fureret is ap̃ quem
siti nomine p̃ctari solet. ¶ aum pu¬
pillũ ap̃ q̃m site cutoris auctoritate
depositum est depositi accio detur q̃ri¬
cur ẜ. ꝓbari oportet si ap̃doli mali
iam capatem deposueris agi potse si
dolum ꝯmisit nam ⁊ inquancũ locii¬
dotut ñ internegit. ESi tes deposita de¬
terior ceddatur qi ñ ueddetur agi de¬
positi potest cum eñi aet̾ior tedditur pͤ
dici dõlo mãlo redditã ñ cẽ. ¶ Si serił
reus deposit̾it iꝑthomnꝰ deposit. ba¬
bebo acconem. ¶ Si ap̃ seruũ deposũt¬

Expanded text:
um. quid enim si fureret is, apud quem siti actione praestari solet. An in pupillum, apud quem sine tutoris auctordepositum est, depositi actio detur, quaeritur. sed probari oportet, si apud doli mali iam capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locdolus non intervenit. Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse. Si servus meus deposuerit, nihilo minus depositi habebo actionem. Si apud servum deposu
Abbreviated transcription (Latin):
ditioras emptor sit qͣm fu̾it uẽditor.
Itera simulter caditori mri furd̃ uen¬
didit ⁊tradidit ea ꝯditõe ut emꝑtor ac¬
ceptam pecutã uito refercet i hunc fũ¬
dum itendicat excepcio quid̾ opporir ei
de ue empta uł cradita f. teplitabitara¬
cum fcã sit ⁊ ħ ꝓcedit siue ip̃e creditor
eñnt liue tur̃pasũit altum quo mulle
Si mult ne ipã interced̾et alu man¬
ris id fac̃titotus euĩ sermo senatus cõsu
ligam mandanite mulrete ħ infrandẽ¬
utdend̃ eum exceptrone fuͣdas sruatus
sulto fcẽ si utro is ignorasset egeto
ã scissem cant mandati me agentẽ
cum mulrere eccludend̾ ẽẽ meã t̃ ditcei
rit iudictum patata sit accipete ut ũ

Expanded text:
or sit, quam fuerit venditor. Item si mulier creditori viri fundum vendidit et tradidit ea condicione, ut emptor acceptam pecuniam viro referret, et hunc fundum vindicat, exceptio quidem opponitur ei de re empta et tradita, sed replicabitur et hoc procedit, siue ipse creditor emerit siue interposuerit alium, quo mulier Si mulier, ne ipsa intercederet, alii manris id faceret? totus enim sermo senatus consulligavi mandante muliere, hoc in fraudeudendum eum exceptione fraudis senatus consulti factae: si vero is ignorasset, ego autem scissem, tunc mandati me agentem cum muliere excludendum esse, me autem creditori rit, iudicium pa
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ idem popom᷑ guerit ¶Si tͥ m
andauero ut uem ab aliquo ieo
nionune receptam custodtas id q
fet̃is mandati andepositi tenearis ⁊
magis ꝓdat mandati eẽ accõnem

Expanded text:
legem. Idem Pomponius quaerit, si tibi mandavero, ut rem ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenearis. et magis probat mandati esse actionem
Abbreviated transcription (Latin):
iiscturt uem deposũit equissimum
ꝑtinetat uł resmea fuit eidẽ arc̃oe
acg̃e pot̾o. Item si scruꝰ h̾editatĩ deposũ¬
it h̾edi posita ademitiꝯpetit actio
Siͦ semꝰ deposuit sine inuat siue diceᷤ

Expanded text:
iat rem deposuerit, aequissimum pertinebat vel res mea fuit, eadem actione agere potero. Item si servus hereditarius deposuerit, heredi postea adeunti competit actio. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ccͣ legẽ de positi fiet cũ uł p̃tore aut̾to¬
te uł honestis ꝑsonis interuemẽtibe ħ
eiteraet tesiduo u ap̃ cum reauẽte si
hoc hõlitit sigllł̃ itidelitet pͥus ei ĩp̃s¬
sis uł ap̃core uł abhis aguior corã st

Expanded text:
ntra legem depositi fiet, cum vel praetore auctore vel honestis personis intervenientibus hoc eveniet: residuo vel apud eum remanente, si hoc voluerit sigillis videlicet prius ei impressi
Abbreviated transcription (Latin):
exstipulatu duciriaris. ¶ Illud uidend̃
est st mulier ꝓ eo interuem̃t qui sic̃
hac accione ille debuctat tem̃ ut
puca si ꝓpupillo intercessit qͥ siue
cutoris auc̃. ñ ouligatur ⁊ puto ñ ob¬
ligari pupallum nͥ locuplecior fattꝰ
ẽ exhoc contractu item si minor.

Expanded text:
. Illud videndum est, si mulier pro eo intervenit, qui, si cum hac actione ille debeat teneri? ut puta si pro pupillo intercessit, qui sine tutoris auctoritate non obligatur. et puto non obligari pupillum, nisi locupletior factus est ex hoc contractu. item si minor
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. xxuini.s Eet si duo sint bone fid¬
ei possõets ad hut dicend̃ erit nenttũ
plus deducturũ q̃m ꝙ sibi debear.
lum int̾ sehañt soctetatẽ idem dice¬
cur tucerd̃ ⁊ insotus si force sepatata
ap̃ se peculia hãnt ut alt̾ alt̾us petu¬
lu nomine ñ ⁊ittiua tur cet̾um si cõ¬
mune sit pecultum ⁊ insolidũ dur¬
mantur ⁊ dedꝑcatur ꝙ utͥq debetiur.

Expanded text:
 ad edictum Sed si duo sint bonae fidei possessores, adhuc dicendum erit neutrum plus deducturum quam quod sibi debetur. llam inter se habent societatem. idem dicetur interdum et in sociis, si forte separata apud se peculia habeant, ut alter alterius peculii nomine non conveniatur: ceterum si commune sit peculium, et in solidum convenientur et deducetur quod utrique debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq qs plectatur cisum forte uł lau¬
cem uł pachetam dicendo ⁊matiam ⁊ põ¬
dus addendo s ⁊ si purpura sit infata
uł lana punsdus simłr adiend̃ salito
eo ut si de quantitate ꝑogsd̃is inc̃tũ ẽ
urtanti surturtatur ¶Si csta signata¬
¶ deposita sit uctum cista cantũ pocat᷑¬

Expanded text:
utrumque complectatur, scyphum forte vel lancem vel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit infecta vel lana, pondus similiter adiciendum salvo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti succurratur. Si cista signata deposita sit, utrum cista tantum petat
Abbreviated transcription (Latin):
uit p̃cor q̃ continẽt forcuitã cãm depo¬
sicionis exnec̃ĩtate descendentẽ ñ exuo¬
luntate ꝓficisccntẽ / eumitm̃ depone tu
suprascͥptis ꝑicłm hec aũt sipara
quis sidem eĩcgit uec deposicum ted¬
exigante necc̃itate deponat cresqͥt ꝑsi¬

Expanded text:
fortuitam causam depositionis ex necessitate descendentem, non ex uoluntate proficiscentem. Eum tamen deponere tumsupra scriptis periculum. Haec autem separaquis fidem elegit nec depositum redextante necessitate deponat, crescit perfi
Abbreviated transcription (Latin):
ut nomunte accũ sit de petalto anagi
possit ⁊ uicarioꝵ ⁊ parto ñ passe set si ac¬
tum sit de pculto icaru agipot̃it ⁊
de petulio ordinarii. ¶ potcit ã ẽẽ ap̃
ne darplitis iuris pecuitũ utputa s¬

Expanded text:
an agi possit et vicariorum: et puto non posse. sed si actum sit de peculio vicarii, agi poterit et de peculio ordinarii. Potest esse apud me duplicis iuris peculium: ut puta s
Abbreviated transcription (Latin):
ceddidit alud est erm todde altud
iuã apꝰ ce ab fritio hic ltgde aeposita
sit ut si tu uolisles utetetis pusqͣm u¬
tataris depositi deneb̃is. ¶ Sepe eirert
q̃ui depoaũtur ut puta si hoc nõtati⁊
uenit s. ⁊ si setuis aepofito opͣtulit idẽ
tulianꝰ stͥbit ꝑtcło se depositi alligasse
ita tñ ut fĩ solum dolum ẜ ⁊̃ culpã. ⁊ cu¬
stodiam p̃stet m̃ tñ casus fortuitos.
Si pecuita in satirlo siguato deposita
ut uitius exħedibr ei qui deposunit uẽt¬
at repettus qͥmadinod ei satistiat itdc̃õ

Expanded text:
 aliud est enim reddere, aliud nia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si voluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis. Saepe evenit, quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim convenit. sed et si se quis deposito obtulit, idem Iulianus scribit periculo se depositi illigasse, ita tamen, ut non solum dolum, sed etiam culpam et custodiam praestet, non tamen casus fortuitos. Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit veniat repetens, quemadmodum ei
Abbreviated transcription (Latin):
etus ñ uaors sec alta cã incid̾it quo
minus sit incrintate/ digend̃ ẽ sena¬
tus ⁊sulto locum ẽẽ. ¶Nõ solum
ei qui mutiã pcciputam dedisset
s ⁊̃ succelsorib eͦiꝰ deueganda est
accio ꝓ ñ ⁊ si altus peturam mu¬

Expanded text:
eius non mors, sed alia causa inciderit quo minus sit in civitate, dicendum senatus consulto locum esse. Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio. Proinde et si alius mutuam
Abbreviated transcription (Latin):
ulium legare intelligi ulianꝰ scͥbit
quo libertas ⁊ pctit ideo otm̃a intrem̃ta
ꝑccrlu quoqm añ aditam hedicatẽ ad¬
quisita admanurtssũ ꝑtin̾e at siquit
extraneo ꝑccultũ serii legaũit incnet¬

Expanded text:
lium legare intellegi Iulianus scribit, quo libertas competit: ideoque omnia incrementa peculii quoquo modo ante aditam hereditatem adquisita ad manumissum pertinere. At si quis extraneo peculium servi legaverit, in coniec
Abbreviated transcription (Latin):
fcrmaꝵ fcm̃ est ñ ꝓderit multeri nõ
enim uideri pot̃ ałrertam obligacõẽ
recusare cum maneã. dẽbito obligat᷑
⁊ ip̃a de luito agat ac pottus reddere
lio soluere.¶dem. ł¬

Expanded text:
factum est, non proderit mulieri: non enim videri potest alienam obligationem recusare, cum maneam debito obligatus, et ipsa de lucro agat ac potius reddere alio solvere. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
teñt ⁊ dolum duntatat p̃state deħe ꝑuto
qd̃ si accepit excondutto. ¶ Siqͣuts str¬
num custodcend̃ atcc̃it forte inpͥstar¬
um siusdm m̃ces interurint custo¬
dit puto er̃ accontm adũsus pistͥra¬
tium excoisancto si ĩto m̃cedem acciꝑa¬
ebam ego ꝓ hoc secuo q̃m in pstatũ
accipictat ex locato int age posse qd̃
si opete emi serm cũ custodia pensabũ¬
is dandam accõe ⁊ delum ⁊ culpani
p̾stabunt qui setuũ receꝑint at si
quenutr tũ ut pomponis att ⁊ qito

Expanded text:
et dolum dumtaxat praestare debere puto: quod si accepit, ex conducto. Si quis servum custodiendum coniecerit forte in pistrinum, si quidem merces intervenit custodiae, puto esse actionem adversus pistrinarium ex conducto: si vero mercedem accipiebam ego pro hoc servo, quem in pistrinum accipiebat, ex locato me agere posse: quod si operae eius servi cum custodia pensabanis dandam actionem, et dolum et culpam praestabunt qui servum receperunt: at si q
Abbreviated transcription (Latin):
cuitais accipienidis h̃it post lib̾tatẽ
quo datam idam ꝑlib̾tum negoti¬
um ex̃cuit nauetate status ñ muta¬
hitur ꝑituli cã. ¶ Cabne ppositus a
patie filtus ĩtuttã mutuã pecum¬
am accepit ꝑeo pater fidetutut ⁊¬

Expanded text:
cuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, varietate status non mutabitur periculi causa. Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ecce si antilsa ob patcconeni lił̾tat¬
is ex ꝓmissione dato post mtaramts¬
sionẽ id ip̃ suscrpiat ꝙ ex ꝓmissor de¬
biterat aut si h̾editatẽ en̾nt ⁊es aliem̃
h̾edatariũ insetranscribit aut si ꝑ fide¬
uissore sito intercedat. ¶de p̃tgnori¬
bus pͥors debutoris ñ est creditori noira
accrone opꝰ cum quasi seruana q̃ ⁊ ypo¬
tecaria uocatur nhus utił sit qr ũm est

Expanded text:
ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumissionem id ipsum suscipiat quod expromissor debeat, aut si hereditatem emerit et aes alienum hereditarium in se transcribat, aut si pro fideiussore suo intercedat. De pignoribus prioris debitoris non est creditori nova actione opus, cum quasi Serviana quae et hypothecari
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ł. Hotta fide ꝑsonã multetis in
ccͣhendo secutus ab ea q̃ rter utrũ ⁊ n¬
xoeem accepta periuta gesta sunt ex¬
cepcõe senatus ⁊ fulti ñ subinouttitr
Cum seriti ad negociatiorẽ ꝓpositi ẽ
alio cͣthentes ꝑsonam mulictis ut ydo

Expanded text:
 Bona fide personam mulieris in contrahendo secutus ob ea, quae inter virum et uxorem accepta pecunia gesta sunt, exceptione senatus consulti non summovetur. Cum servi ad negotiationem praepositi cum alio contrahentes person
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ suoꝵ petuliũ ũ hñti credidisset id¬
q ita se heẽ eindentꝰ apariaurũ ait si
sticho petuliũ legatũ eẽ ꝓponatur qui
cecte siex cestam̃to agat cogendꝰ ñ est
eiꝰ ꝙ uicarius suus dẽbet alicer qͣm expt¬
culio ip̃ius deduccionẽ pati alioqupp
futitrum utsi cm̃dem uitarius dũo dẽ¬
beat ipẽ nicħ̃ inpetulio hr̃e incelligat᷑¬

Expanded text:
uorum peculium non habenti credidisset. idque ita se habere evidentius appariturum ait, si Sticho peculium legatum esse proponatur: qui certe si ex testamento agat, cogendus non est eius, quod vicarius suus debet, aliter quam ex peculio ipsius deductionem pati: alioquin futurum, ut, si tantundem vicarius domino debeat, ipse nihil in peculio habere intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
ait cõputati ñ oport̃s itaq adechi¬
bend̃ ag̾e me recibitã wenditare
debe. Si miptuta filic familias do¬
tis nomune c̾tam pe cunã ꝓmi¬
serit ⁊ dmuorcõ fcõ aꝑ at de doce cũ
deducto eocꝑ pat flius debeat lib̾ati

Expanded text:
ait computari non oportere. itaque ad exhibendum agere me et exhibitam vindicare debere. Si nuptura filio familias dotis nomine certam pecuniam promiserit et divortio facto agat de dote cum deducto eo, quod patri filius debeat, liberari
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ donatura creditori cito mritos nm̃i¬
aũit ũ inteuedit senatus eͥ obligate
multeti sicctaurere utoluit ñ doianti
hoc saeo qr facilius se mulier obligat
guam alitu donat

Expanded text:
 donatura creditori tuo nummos numeraverit, non intercedit: senatus enim obligatae mulieri succurrere voluit, non donanti: hoc ideo, quia facilius se mulier obligat quam alicui donat
Abbreviated transcription (Latin):
equitatẽ ⁊ pletumꝙ arbu ttũ itihanc tẽ
p̃tor dẽbebit dapec᷑ int̾uentu tͥbuant ͤ
m̃ces ꝑetulares ¶ Sic dolo malo factũ
ẽ quo minus ita tͥbutictur ĩ eũ t̾buto¬
debuecit p̃scet que actio dalum matũ

Expanded text:
equitatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interventu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributodebuerit, praestet: quae actio dolum
Abbreviated transcription (Latin):
hanoꝵ alius cet̃oꝵ alius hes ecticit ⁊ de¬
bator alt̾i hedum obligatus uislt ⁊ꝑẽ¬
sate ꝙ ab alto dbetur ñ audictur. ¶Eũ
incra diem adiudicati ececutõem da¬
cum tudicatus ticio agit tũ eod̃ ticio¬

Expanded text:
um alius, ceterorum alius heres exstitit et debitor alteri heredum obligatus vult compensare quod ab alio debetur, non audietur. Cum intra diem ad iudicati exsecutionem datum iudicatus Titio agit cum eodem Titio
Abbreviated transcription (Latin):
Si rͣlier dixisset sibi rem dotis uoĩe
obligatam ⁊ creditor tittasset et pec¬
uniam docis solui qut idem pignus
accipeet tum mulreri ⁊̃ pecuta tre¬
dita debctur. si possessor t̃ditor ad ũsus
cim setitiana agentẽ exciperet si nõ
itoluritate ei pigius datum ẽẽt xepdita¬
ttonem nuussieri senat᷑ ꝯsiti ñ ꝓfutur

Expanded text:
i mulier dixisset sibi rem dotis nomine obligatam et creditor curasset ei pecuniam dotis solvi, qui idem pignus acciperet, mulieri etiam pecunia credita deberetur: si possessor creditor adversus eam Serviana agentem exciperet "si non voluntate eius pignus datum esset", replicationem mulieri senatus consulti non profutu
Abbreviated transcription (Latin):
ti repeticionẽ dñs hauẽt siue c̃ seru᷑
dñi negotu gerendi admistrandaue
tã quid gessit ueluti simutuat᷑ sit
petiuã ut fium̃tum ꝯ pararet ad fa¬
miltam alendã uł si ad itestiendã si¬
ue peculiarit̃ mutuatus pͥea ĩ uem

Expanded text:
ti repetitionem dominus haberet sive cum servus domini negotii gerendi administrandive causa quid gessit veluti si mutuatus sit pecuniam, ut frumentum compararet ad familiam alendam vel si ad vestiendam sive peculiariter mutuatus postea in rem
Abbreviated transcription (Latin):
nauis accionan dati interdũ ⁊ illude¬
stimiand̃ an meo loco pecinita tredita
dum ietrtodi insuta p̾ccinitã qͥs cre¬
didit in qua omĩnto uelum ꝯparariũ
potest ⁊ insũtrtã aliqͣm diugenttã me¬

Expanded text:
navis actionem dari. Interdum etiam illud aestimandum, an in eo loco pecunia credita ndum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino velum comparari non potest?
Abbreviated transcription (Latin):
dis cc̃ p̃positus tũ pulianꝰ utslẽ ei ac¬
st ñ nouauus ius quis eam oblicaonem
ał sticore uł ab alto nouandi atõa¬
pnlando. Si duo plutasue cabrã ex̃¬
bebiant iustitorem p̃posueant utium

Expanded text:
ei acsi non novaverit quis eam obligationem vel ab institore vel ab alio novandi animo stipulando. Si duo pluresve tabernam exebebant, institorem praeposuerint, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ad dirachio utitoris crahitiũ ad horã m¬
abiles. Item q̃dã fluuti capates ad mare ñ
sufficientes. Si plures sunt magitri ñ¬
io diuisis offictis ꝙ tumq cũ unto gestũ et¬
it obligabit ex̃citorẽ. Si diuisis ut alt̃
locando alt̾ exigrudo ꝓ cii q̃ offõ obli¬
gabitur ex̾citoe s ⁊ si sit p̃p̃osint ut ꝑ¬
lerimiꝙ factunt ut alt̃ sine alt̾o qͥd g̃ai
qui cchie cũ uno sibi imputabit ¶ Ex
uis sit siue adnõ uautin ꝑ adũstonẽ cõ¬
duxit uł ad tempus uł inꝑpctitũ. par¬
ui aũt ufert quieẽnet masculus sit an
multer pater familias an filins familas
nł sernus pupillus aũt si naitem ex̃ceat
locito utrum ex̃citorẽ anmagitrũ ⁊ ite¬

Expanded text:
a dyrrachio vectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluvii capaces ad mare non sufficientes. Si plures sint magistri non divisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si divisis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiusque officio obligabitur exercitor. Sed et si sic praeposuit, ut plerique faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit. Exeruis sit siue a domino nauem per auersionem conduxit uel ad tempus uel in perpetuum. Parui autem refert, qui exercet mamulier, pater familias an filius familias vel servus: pupillus autem si navem exerceat, lectio, utrum exercitorem an magistrum conve
Abbreviated transcription (Latin):
peccent ⁊ lits extimationem ꝯ secut᷑
sit postea debitor eandẽ rẽ petens ex¬
cepciõe submouit ᷑ insi forte afferat ei
debitor ꝙ ꝓ eo solutum ẽ Sĩ seruus
ꝓpetultari nomine pagnus acceꝑitat
cto prgnetatita adũsus dñn debutori

Expanded text:
petierit et litis aestimationem consecutus sit, postea debitor eandem rem petens exceptione summovetur, nisi offerat ei debitor, quod pro eo solutum est. Si servus pro peculiari nomine pignus acceperit, actio pigneraticia adversus dominum deb
Abbreviated transcription (Latin):
dem ł .ii. aGui leuande nanis grã res
ut eas ꝓ dereltido heãnt quippe si t̃ue¬
ñis eas ablaturos ⁊ si sufpitati fu̾int ĩ q̃m
locũ racte sunt requisituros ut ꝑtũ sĩt
ac siquis hocãe p̃susĩ utã rẽ abrecit in
ox t̃ altis rrũsimuis ut euid̃ aufecret.

Expanded text:
ex Minicio Qui levandae navis gratia res ut eas pro derelicto habeant, quippe si invenerint eas, ablaturos et, si suspicati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisituros: ut perinde sint, ac si quis onere pressus in viam rem abiecerit mox cum aliis reversurus, ut eandem auferret.
Abbreviated transcription (Latin):
cificus miltux̃ creditor siudem iam ĩ¬
butos uł uoluritate debitoris erit accõ
contratia stuero nicħ̃ eoꝵ intertessit si
neglig̾e creditorem dolus ⁊ culꝑa qͣm
peãt ũ patitur sta net tala effic̾e ueni
pignetatam ut granis sit debitori ad
reciꝗtend̃ putasalium grandẽ ꝑitgno¬
ii daticm ab homie qui uix lirete pt̃
ne dum excose tu arceptũ pignori ex¬
colusti sit ut magui p̃cu faceres al¬

Expanded text:
tificiis instruxit creditor, si quidem iam imbutos vel voluntate debitoris, erit actio contraria: si vero nihil horum intercessit, si neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut gravis sit debitori ad reciperandum: puta saltum grandem pignori datum ab homine, qui vix luere potest, nedum excolere, tu acceptum pignori excoluisti sic, ut magni pretii faceres. al
Abbreviated transcription (Latin):
utalo diũ fcĩ ẽ quo uituꝰ in petuliũ
ec̃t ẜ dolum .in. accipcre debemmis si etad¬
eit petultũ s ⁊ si eum intricare pł¬
cultũ in nccẽ oceditoꝵ passus ẽ mela scͥ¬
bit dolo utalo eiꝰ frm̃ set ⁊ siquis cum
suspicaretur altum secum acturum
alto petulum adũtat doloũ caret.¬

Expanded text:
lo domini factum est, quo minus in peculio esset. sed dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum suspicaretur alium secum acturum, alio peculium avertat, dolo non caret.
Abbreviated transcription (Latin):
dem papimanꝰ ait.e Et simet᷑tã sir¬
uum pignoeatum debitoe tradid̾it
q̃ni batia fide pignori accipetat nã
tus ẽ uec debito nnputabit. Si p̃do
itra pignori dedit ꝯpett er ⁊ defiut
tus ⁊ uendit ci extantes possurt ⁊ cõ
pignus debitor qui p̃tatio rogauit ul
cͣcrio uditio trictur. ¶Si creditor

Expanded text:
Idem Papinianus ait et si metus causa servum pigneratum debitori tradiderit, quem bona fide pignori acceperat: namtus est nec debito imputabit. Si praedo rem pignori dederit, competit ei et de tus et vindicari extantes possunt et conpignus debitor, qui precario rogavit vel contrario iudicio tenetur. Si creditor
Abbreviated transcription (Latin):
ei solutm eẽ ut auferriũ possit palã
ftm̃ ẽ set si fimplum p̾stitit doli ex¬
cepciite rtpellendꝰ crit ab ufuraꝵ pe¬
ab emptore accrperat
lp̃ ł .xxx. ẽ Elegant᷑. ip̃ ue q̃itum ẽ

Expanded text:
ei solutum esse, ut auferri non possit, palam factum est: sed si simplum praestitit, doli exceptione repellendus erit ab usurarum peab emptore acceperat. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
testata cum debitore sit de ipõ debito
uł si ipẽ sidessor ꝯuentus fũit.
Nonaca aũt debi  obligatio pignꝰ
ꝑemnt insi cõuant utpaignus repe¬
tatur. ¶Si quasi dacurus ⁊ petutã
pignus accepero nec ded̾o pagnoratit¬
ia accione tenebor ⁊ uulla solutione fa¬
cta qͣue ⁊̃ si accepto lata sit pecunta uł¬

Expanded text:
testata cum debitore sit de ipso debito vel si fideiussor conventus fuerit. Novata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi convenit, ut pignus repetatur. Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata sit pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
tor sit ec dolo ei pipstlitm dẽ scͥꝑs¬
it ⁊ sane haitesi cruebitur ut accionẽ
qͣma et tutorẽ heat p̃stet se ⁊ si ip̃nis pu¬
pilli dolo fcm̃ sit steanetatis situt
dolicapax sit effitete ut teeitu qͣs¬
uis scient̾ta añ sustutat ad negoita¬

Expanded text:
tor sit, ex dolo eius pupillum teneri scripsit: et sane hactenus tenebitur, ut actionem, quam contra tutorem habeat, praestet. Sed et si ipsius pupilli dolo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamvis scientia eius non sufficiat ad negotia
Abbreviated transcription (Latin):
sit inpeculio dñm cributatia oblig¬
at ita demũ si scarue eo natotiãbit
sciamam hic eam accipuinis q̃ hat
o ⁊ uoluntatem serut eoputo ñ itolũ¬
tatem f patienttã ñ eͥ uellt d dñs set

Expanded text:
sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et voluntatem, sed ut ego puto, non voluntatem, sed patientiam: non enim velle debet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ te mgigenda pectã ⁊ debitorẽ adũt᷑
me si t̃ eo exꝑiar tueatar gͦ si id nom̃
pecuntartiru fũit exactam pecinriã tẽ¬
c̃ ꝯpensabis ito ceeporis alituius id qd̃
atceperis eitin tͥ inpignoris loco
Si nuda ꝓpͥetas piggnori data sit nsus
ftictus qui postea ad creñit ꝑagnor e¬
tit eadem cã ẽ alluutonis. ¶Si fundus
prgnoratus uerñt manere cãm pagn¬
oris qr cum sua cã fundus transeat
sic̃ ni partu ancille quipost uendi¬
cionem natus sit.Siitis cauit ut

Expanded text:
 in exigenda pecunia et debitorem adversus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniarium fuerit, exactam pecuniam tecum pensabis, si vero corporis alicuius, id quod acceperis erit tibi pignoris loco. Si nuda proprietas pignori data sit, usus fructus, qui postea adcreuerit, pignori erit: eadem causa est alluuionis. Si fundus pigneratus uenierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat, sicut in partu ancillae, qui post uenditionem natus sit. Si quis cauerit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑtin pigu pact᷑q sim ut insi sica
mithi lic̃et placet ante quã om̃urm
perisionũ dies urutret ñ posse mepi¬
gnus ueud̾e qr ecus ũbis om̃s pensiones
demõstrarent᷑ uet um̃ ẽ sua quat dte
pacti ⁊ itentro. ¶ de uendendo pignore
iritẽ paccco ⁊ciptenda ẽ ut om̃s ⁊tin¬
enitur. s ⁊ sicreditoris duntaxat

Expanded text:
erim pignus pactusque sim, ut nisi sua mihi liceret, placet, antequam omnium pensionum dies ueniret, non posse me pignus uendere, quia eis uerbis omnes pensiones demonstrarentur: nec uerum est sua quaque pacti conventio. De vendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
deant filiosanulias credisse. ¶ Si filtus
familias riries acõmaitone hr̃s ĩsticutͥ
nesciat sib ⁊̃ sure patre lic̾e adite ꝑ ꝯsti¬
cutiones pͥncipales ius igrio porest
⁊ ideo dies adicionis cedit. ¶ S facti
ignorantia itã deraũ citiq ũ nocet. si ñ
ei sũma nogligẽtia ebitiatur quidͤ. si õs

Expanded text:
deatur filio familias credidisse. Si filius familias miles a commilitone heres institutus nesciat sibi etiam sine patre licere adire per constitutiones principales, ius ignorare potest et ideo ei dies aditionis cedit. Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim s
Abbreviated transcription (Latin):
dimus pi ita rescͥpsit parũ nuste p̃¬
t̾itas usuris potis qͣs omisise ce lõgi
tꝑãs int̃ uallui indicat qui eas a
debitoee tuo ut gractor ap̃ euri ide¬
litit cẽs pecenda s ñ putasti In tati¬
to fide cõmisso omne emolutitũ hȩ¬
di qufatnd̾ ⁊ fisco p̃stand̾ dnuspiũ¬

Expanded text:
Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas non putasti'.In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Piu
Abbreviated transcription (Latin):
um̃ eiꝰ qui eam rem deligenter inquitẽ¬
do notam h̃e possit. ¶S iuns ignorã¬
matme si ntis ꝯsulti copã hr̾et uł
sua pentencta nistuctꝰ sit ut cui facalesat
scire / ei detm̃tũ sit nuis ignorantia qd̾ rã¬
to accpiend̃ ẽ. ¶ Qui ĩgnorauit dñn
ẽẽ tei itenditorẽ plus urte est qͣm tu

Expanded text:
um eam rem ut, diligenter inquirendo notam habere possit.Sed iuris ignoranmat, si iuris consulti copiam haberet uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendum est.Qui ignorauit dominum esse rei uenditorem, pl
Abbreviated transcription (Latin):
nũ puta fcm̃ cũ int̾̃m nemo sit eoꝵ
qui meniũit qͥb ꝯ sultb id uid̾it s cũ
omñ ħ̃ est oꝑinio irec audisse nes iduĩ¬
se cũ so opus fiaret noꝑ ex eis indisse
qui ad undissent aut audissent ⁊ ħ isi¬

Expanded text:
num puta factum, cum interim nemo sit eorum, qui meminerit, quibus consulibus id uiderit, sed cum omnium haec est opinio nec audisse nec uidisse, cum id opus fieret, neque ex eis audisse, qui uidissent aut audissent: et hoc infi
Abbreviated transcription (Latin):
ferenda ẽ ftm̃ iggrorãtis u scrupulosa ĩ¬
qͥsicto exigenda scienita eiũ hoc ił ex.¬
cimanda ẽ ut neq neglegenta crassa
aut nimia securitas satis expedita sit n:
delacoria cutiositas exigatur

Expanded text:
ferenda est factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exigatur
Abbreviated transcription (Latin):
nuidam cñ posfõnem aduocat ⁊ soluta
petuma irenditori dissoleatur irã sit
ut eraptori suo nõie ñ ꝯpetat. ¶ Si isqͥ
tei publite causa abfint fuid̾ petat
utł possori ꝓ euutione ⁊pait aitio idẽ
si pͥuatꝰ amũite petat eadem cqutitas

Expanded text:
nudam tamen possessionem auocat et soluta pecunia uenditori dissoluitur: unde fit, ut emptori suo nomine non competat.Si is qui rei publicae causa afuit fundum petat, utilis possessori pro euictione competit actio. item si priuatus a milit
Abbreviated transcription (Latin):
naue natm eosite qui pͥore gradu st̃
tis ue inti uxoris item pactorio pactone
lut ne parromi patonte adñsus lib̾tos
neq lib̾ti adu̾sus partonos cogantur te¬
stimoniũ ditece

Expanded text:
ina› natum, eosue qui priore gradu sint, tium, uiri uxoris, item patroni patronae: et ut ne patroni patronae aduersus libertos neque liberti aduersus patronum cogantur testimonium dice
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ epłe q̃ rpcoeib misse allegaritur. si
ggrauida amacito repudiata filium eur¬
ta absente marito ut spartũ maitis
ꝓpfessa ẽ q̃sit̃ ẽ anis ĩ potestate pactis
sit imatte nitestata mortua inssu ͦ¬

Expanded text:
s›, quae uxoribus missae allegarentur, si grauida repudiata, filium enixa, absente marito ut spurium in actis professa est. quaesitum est an is in potestate patris sit et matre intestata mortua iussu
Abbreviated transcription (Latin):
legatum uolĩtit an repcc̃e ⁊ oblitꝰ se
ĩtestam̃to lagasse id fec̃it ab utro gͦꝓ
bacio ei uet exigenda ẽ pͥma fronte enͥ¬
ns indatur ut petitor ꝓlet qd̾ intendit
s inmicũ ꝓbatiões q̃dam aceo exigũ¬
tio iam. ⁊ si creditum ꝑgã ie tespõ¬
deat sosutam ẽe petuã ip̃e ħ ꝓbaare
cogendꝰ ẽ ⁊ hic gͥ cum ꝑentor duas se¬

Expanded text:
legatum uoluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda est? prima fronte aequius uidetur, ut petitor probet quod intendit: sed nimirum probationes quaedam a reo exiguntur: nam si creditum petam, ille respondeat solutam esse pecuniam, ipse hoc probare cogendus est. et hic igitur cum petitor duas s
Abbreviated transcription (Latin):
pignoꝵ ꝑsetuctortẽ creditor admitta
põtit. sclicet cunt tum exc̃ditio ẽxtit¬
it obligatiõis ⁊ alto tasu proginis amis¬
sum fũat uł milins disctactum rã si
utauis postea ꝑrent qͣm dres p̃faucum¬

Expanded text:
pignorum persecutionem creditor admitti potuerit? scilicet tunc cum condicio exstiterit obligationis et alio casu pignus amissum fuerit uel uilius distractum uel si nauis postea perierit, quam dies pra
Abbreviated transcription (Latin):
ab adĩatio exige sin ĩto abinatio ꝯfite¬
atur quid̃ suscepile perimias dicat aũt
ũ in debitas ei funisse solutas p̃sumpcõeta
itidelitet ꝓ eo ẽẽ qui accepit uento dubi¬
tat qui eñi soluit uĩtquã ita tesupin᷑
ẽ ut facie suas petumas iaitaret ⁊ inde¬
bitas effud̃et ⁊ rtaxime si ip̃e qui ui¬
dẽbitas dedatie dicit hõ dilugens ẽ ⁊stu¬
drosus paterfamiltas cuꝰ ꝑsonam m¬
ctedibile ẽ inaliquo faule etasse ⁊ iõ
eum qui dicit indebitas Caluisse cõ¬
pesti adꝓbatõnes qd̃ ꝑ dolum accipũtiᷤ
uł aliquã instã igtiorantie cãm indebi¬
tum ab eo solutum ẽẽ ⁊ ti ħ ostaidit u¬
ullam eum repeticiort hõe sui aũt
is qui in dẽbitum q̃ritur uł puꝑułꝰ ift̾m
mor sit uł mulrer uł forte uic quid̃ ꝑf

Expanded text:
ab aduersario exigere. sin uero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuisse solutas, praesumptionem uidelicet pro eo esse qui accepit nemo dubitat: qui enim soluit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit homo diligens est et studiosus pater familias, cuius personam incredibile est in aliquo facile errasse. et ideo eum, qui dicit indebitas soluisse compelli ad probationes, quod per dolum accipientis uel aliquam iustam ignorantiae causam indebitum ab eo solutum, et nisi hoc ostenderit, nullam eum repetitionem habere.Sin autem is qui indebitum queritur uel pupillus uel minor sit uel mulier uel forte uir qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ sic ꝑ ded̾is imsr̃ aliquid p̃itr pe¬
tuntam si mͦ in allam spctiẽ ũ fadat
ucluti eam ex quib ⁊dittones nasti so
as si ñ ꝯualitero ⁊ cet̃a ñ dubitabis si pa¬
carori ectogaturo inappatatum plu¬
cimũ petiane ded̾im ut si cpset¬

Expanded text:
super aliquid praeter pecuniam, si modo in aleae speciem non cadat: ueluti ea, ex quibus condic‹t›iones nasci solas', 'si non conualuero' et cetera. nec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum plurimum pecuniae dederim, ut, si ce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeriorẽ tepetita solraõan depenidit
uł tutus exceptione sua nestiens ꝓretit
peturitam scd̃m gr̃alem reggulam q̃
cos quiopponẽdas ẽẽ excoptiores affir¬
manit uł soluisse dc̃bita ⁊tendunt ħ

Expanded text:
per errorem repetita solutione dependit uel tutus exceptione suam nesciens proiecit pecuniam, secundum generalem regulam, qua‹e› eos, qui opponendas esse exceptiones adfirmant uel soluisse debita contendunt, haec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃standi sunt sĩt diximus. ¶Samt̃dicto
⁊ ftuttus restituantur. ¶ ante matino¬
num quo stuctus ꝑcepti dotis fũt ⁊
c̾um ea testitinrtuo eadẽ racõ ẽ ĩ frut¬
fund̾ tẽt iteli tuncais ⁊ cõlã an ftuct᷑¬

Expanded text:
aestandi sunt, sicut diximus.In interdicto et fructus restituantur.Ante matrimonium quoque fructus percepti dotis fiunt et cum ea restituuntur.Eadem ratio est in frucfundum te
Abbreviated transcription (Latin):
malo adũsaru factum quo minus si¬
sterctur uł ualitudinẽ sibi impedrũto
finsse uł cempestatẽ ꝓbare eũ id oportet¬
s ⁊ si ꝓcuratoria quis exceptõe utatur
cõem idm euit ditend̾ ⁊ stea pecuria pe¬
si iudicare tei ułturisintandi ddicto deł.¬
ara ditatͣ de eo ꝙp mĩs petitin supo mile¬

Expanded text:
duersarii factum quo minus sisteretur, uel ualetudinem sibi impedimento fuisse uel tempestate‹m›, probare eum id oportet.Sed et si procuratoria quis exceptione utatur, tionem.Idem erit dicendum et si ea pecunia pesi iudicatae rei uel iurisiurandi condicio delata dicatur de eo
Abbreviated transcription (Latin):
picitt qd̾ sifilius utorã fec̃it cunt actoe
cum tpõ insolid̾ ułtum pacte dũtax¬
at de petulio habebit. ¶ Sit siduo tei
cet item si siderussor solus morã scc̾it
ñ teuretur sicati si stichum ꝓmissũ oc¬

Expanded text:
t: quod si filius moram fecerit, tunc actor uel cum ipso in solidum uel cum patre dumtaxat de peculio habebit. Sed si duo rei cet. Item si fideiussor solus moram fecerit, non tenetur, sicuti si Stichum promissum oc
Abbreviated transcription (Latin):
q̃madmod ꝓbande cͥm᷑q rei suffitiãt
nillo cecco m satis diffimi pot̃ situ¬
ti ñ semper tta sepe sine publitis in¬
onum̃tis cuiꝰq rei m̃tas dephẽnditut
alias nũs testium alias dignitas ⁊ ant¬
coritas alias uelii ⁊fenetens fanta
dfirinat rei deqna q̃titur fide hoc
ñ utiq ad unã ꝓhacõuis spetiõtm

Expanded text:
dum probandae cuique rei sufficiant, nullo certo modo satis definiri potest. sicut non semper, ita saepe sine publicis monumentis cuiusque rei ueritas ‹d›eprehenditur. alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias ueluti consentiens fama confirmat rei de qua quaeritur fidem. hoc non uti
Abbreviated transcription (Latin):
ad iuditiũ ꝓuotauit. ¶ Sum re morã
rudecur fent ⁊ fideiussor tenetut Mo¬
ra indearr crediora fieri siue ip̃i siue ei
am ꝑsonam adquiri uidetur s offiti¬
um impler sitimi cum quis fuctũ ili
facientẽ dep̃henait riegotiũ meũ agẽs

Expanded text:
ad iudicium prouocauit.Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur.Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei eram personam adquiri uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ exnicea usutas p̃stare dib̃it. ¶ fis¬
tus exsins coniractib nsurã ñ dat s
ipẽ accepit ut solet a fornncatus qui
tardius pecuniã infer itẽ ex uectiga¬
lib cum aũt in loco pͥrati successit ⁊̃
date solet. si debitores qui minores sem¬
issib p̃stabant usuras sisci ẽẽ ceꝑunt
pqͣm ad fiscum trauscerunt semisses
uris obnoxios ẽẽ satis uocũ ẽ cdẽ obse¬
riatur in oꝑum curatorib si pecuma
ap̃ eos temansit s in ea qͣm rediptori¬
sura eis temtititur ħ ã ita sunt simil¬
la fraus arguitux akioqum usure ⁊̃ app¬
licabinitur. ¶ Si dies ñ fit ab huc qui
statuas uł tmagines ponẽdas legaũnt¬

Expanded text:
s praestare debet.Fiscus ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare solet.Si debitores, qui minores semissibus praestabunt usuras, fisci esse coeperuntm ad fiscum transierunt, semissesuris obnoxios esse satis no‹tum› est. idem obseruatur in operum curatoribus, si pecunia apud eos remansit. sed in ea quam redemptorisura eis remittitur: haec autem ita sunt, si nulla fraus arguitur: alioquin etiam usurae adplicabuntur.Si dies non sit ab his, qui statuas uel imagines ponendas lega
Abbreviated transcription (Latin):
int̃dum in fcõ ecrat nam ⁊si ⁊ libũse
ẽe ⁊ extutib uatus sit stratnira aut̃ io¬
graltonis hab̾e seuesciat iuite erat
ignoret forrasse ⁊ seruiat alitur putãs
se seruũ ẽ infc̃o mag̃ ¶m inutteerr¬
at itet stquis sciat quidm ali bonoꝵ

Expanded text:
i et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: ignoret, fortasse et seruiat alicui putans se seruum esse, in facto magis quam in iure errat.Item si qui‹s› sciat quidem alii
Abbreviated transcription (Latin):
rem iudicatam tc̃pꝰ afluctib dẽpendedis
nmime ẽ ¶ Nõ nũquã euenit ut qͣm¬
qͣm fructꝰ heditatis aut pecuntie ufuta
nonumatĩ relicta ñ sit nich ominꝰ debea¬
tur ut puta squis regetur post mor¬
tem sitã quicqͥd ex lonis sr̃erit ticto re¬
stituere ut eũ ea q̃ fide bona diemin¬
uta surt in fidei diusi cã ñ cõp̾hend

Expanded text:
rem iudicatam tempus a fructibus dependendis immune es.Nonnumquam euenit, ut, quamquam fructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
a strrtatorib obligatoꝵ siqͥd stfuis¬
set piggnori accepit q̃sitũ ẽ i tałre ꝓpͥa
ꝑcupta ex qua cotũ solui potuit au
to dampnum ad creditorẽ ꝑtineat
int᷑ p̃stitutos dies anuisa uant an ad.

Expanded text:
aeneratoribus obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est nave propria perempta, ex qua totum solvi potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutos dies amissa nave, an ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inora ñ int̾uemente p̾stabũtur usu¬
tercet cm̃ nde iudicõ bone fidei recte iu¬
bebit aut̃pomi cantõem ut si tardniis seri¬
teritie ⁊dempniat᷑ par̃nt futuri tc̃poris
pendantur uifare cũ inpotestate sit aue¬
toeis niditatum exrg̃e paulus notat

Expanded text:
 mora non interueniente praestabuntur usurae.Nec tamen iudex iudicii bonae fidei recte iubebit interponi cautiones, ut, si tardius sententiae condemnatus paruerit, futuri temporis pendantur usurae, cum in potestate sit actoris iudicatum exigere.Paulus notat
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ dedait emcto eo anexenito uł dupde
scipulatõ ⁊mutatur qͣi pat̃ dãpiũ paci¬
atut ñ in ñto dubitatut ñ enĩ sit̃ m¬
uliens dos est ita patus ẽẽ dici pot̾ nͣ
dfertẽ fratͥb cogitur dotẽ ase ꝑfictã
marẽte matͥmonio s itt̃deamus ne
ꝓbabiltus dicatur uutti hoc quor¬

Expanded text:
to uel duplae stipulatio committatur, quasi pater damnum patiatur, non immerito dubitatur: non enim sicut mulieris dos est, ita patris esse dici potest nec conferre fratribus cogitur dotem a se profectam manente matrimonio. sed uideamus, n‹e› probabilius dicatur committi hoc quo
Abbreviated transcription (Latin):
cipata ẽ utcpodit defẽdi statĩ uratti stip¬
ilato̾era cuͭ itro casu ad enm dos texte¬
di possit mĩquid gͦ tunc demũ age p̾¬
sit cum mortua nĩĩno fira potint do¬
casu int̾cit pat̾s docatam filiam hr̃e ut
statim ⁊ ueuire ꝓmisiorẽ poss ꝙ mag̃
pat̾na affeccto indutit

Expanded text:
statim committi stipulationem, cum uno casu ad eum dos regredi possit. numquid ergo tunc demum agere possit, cum mortua in matrimonio filia potuit docasu interest patris dotatam filiam habere, ut statim conuenire promissorem possit? quod magis paterna affectio inducit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥd̃ si fundus obrem datus sit ueluti
dots cã ⁊ rem̃trata sit astimitas fruct᷑
quor restituendi sunt utog hn qui ꝑc¬
epti sunt eo tpẽe quo sꝑabatur affin¬
itas s ⁊ posfiores si intẽ morã fu̾it ũ
ab illo qui redd̾̃e debeat cm̃modore¬
sticiasdi sunt set ⁊si ꝑ mulictẽ scecit quo
nimus niptit cͥchancur ntag̃ ẽ ut debeat
ei negligaa sund.¶ Item si indebitũ fã¬
dii soli ⁊ itppeto fnictus quo repet̃e
dẽbeo. ¶Iemq ẽ simortis cã finidus
sit donat ᷑ ⁊ rtuolũt qui donquit atisi

Expanded text:
 quidem si fundus ob rem datus sit, ueluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posteriores, si in re mora fuit, ut ab illo, qui reddere debeat, omnimodo restituendi sunt. sed et si per mulierem stetit, quo minus nuptiae contrahantur, magis est, ut debeat ei neglegere fundum.Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo.Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus
Abbreviated transcription (Latin):
anio ñ soluisset tint tocrus petimie
gx die qua n tuatus ẽ semisses sul¬
utatũ ⁊ reddias ꝑ aliquot annos
usutis mox stipulatio ꝯmula eẽt d¬
nuis marclꝰ fortimato ita rescͥpsit
p̃sidem ꝓuiicte adi. qui scipulacõ¬
uẽ de tui traquitate q̃stas es ad mod̾
uiste exactionis rediget ħ ⁊stitutio

Expanded text:
anno non soluisset, tunc totius pecuniae ex die qua mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, diuus Marcus Fortunato ita rescripsit: 'Praesidem prouinciae adi, qui stipulationem, de cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactionis
Abbreviated transcription (Latin):
antur ea ⁊ditõ obseruateur eo ꝑtin¬
eant ut qmuis ꝯmissa sit forte pͥma
scipulatõ ñ tm̃ in ampliorẽ guãtita¬
tem usuraꝵ ꝯueniri possit qͣm ei pẽ¬
stoitis uoĩe q̃ eg̃ssa ẽ dicm p̃stitutum

Expanded text:
antur, ea condicio obseruaretur' eo pertineant, ut, quamuis commissa sit forte prima stipulatio, non tamen in ampliorem quantitatem usurarum conueniri possit quam eius pensionis nomine, quae egressa est diem praestitutum