comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ẽ illud cuangłu. facite uob̃ amicos de mamonaini¬
Iquitatis: ut & ipsirecipiant uos inȩt̃na tabnacula.
hic enim ad tp̃s elemosinam faciende ibiꝑpeuiũ
elsmosinarum ẽ fructus recipiendus. Sunt item
alia que tpr̃e ueteris testamenti diligenter dili¬
ꝑ orbem euangłio non iuxta litteram scd uixta sen¬
sum misticum ineccła uibentur obseruari: ut ẽ cu¬
stodia sabbati. utritus o̾stiarum. ⁊ sanguis agnipa¬
schalis cet̃a que huiꝰ modi: que suo quidem tp̃re
sollerter custodita appło di. Quasi lucinia inlu¬
cernis candelabri ardebant. infusa olco piede
q ea sp̃alit̃ magis in eccła quam uixta litteram
eẽ seruanda. quasi emungebantur lucinia cã¬
delabri. ut reꝑata meluis lucerent: quia subli
narum tab̾naculi. hoc est scͥpturarum diuinaꝵ
intelligentia sublimiore: ꝓmittit in leuiti co
dñs suo ppło dicens. Multiplicamini: & firmabo
pactum meum uobiscum. cor medetis uetustissi¬
maneterum: ⁊ uetera nouis suꝑ uenientib ꝑicie¬

Expanded text:
ut est illud Evangelii, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Hic enim ad tempus eleemosynae faciendae, ibi perpetuo eleemosynarum est fructus recipiendus. Sunt item alia, quae tempore Veteris Testamenti diligenter juper orbem Evangelio, non juxta litteram, sed juxta sensum mysticum in Ecclesia jubentur observari, ut est custodia sabbati, ut ritus hostiarum, et sanguis agni paschalis, caeteraque hujusmodi, quae suo quidem tempore solemniter custodita a populo Dei, quasi lucinia in lucernis candelabri ardebant, infusa oleo piae d ea spiritualiter magis in Ecclesia, quam juxta litteram sunt servanda. Quasi emungebantur lucinia candelabri, ut reparata melius lucerent, quia sublimnarum tabernaculi, hoc est Scripturarum divinarum intelligentia sublimiore promittit in Levitico Dominus suo populo, dicens: Multiplicabimini et firmabo pactum meum vobiscum. Comedetis vetustissima veterum, et vetera novis supervenientibus projicie
Abbreviated transcription (Latin):
cornua .uͭii. siuẽ oͣculi agni. septem dona sp̃s scł insi¬
nuare possunt. Quare non eadem. etiam septem
lucere candelabri merito de signare crtdantusi:
Immo sicut incornib & oculis recte signatur. ꝓpt̃
om̃ipotentiam uirtutis qua cuncta regit. ⁊ pleni¬
tudinem scientiȩ qua cuncta ꝑspicit. Ita etiã sp̃s
idem septiformis apte ꝑfiguram lucernarum ex¬
pͥmitur: ꝓp̃t lucemgrẽ qua in nocte huius sdĩ
tenebras nr̃e cecitatis illustrat. uͥ ⁊ apte subuingͥt᷑
munctoria quoq et ubiq̃ emunctas uiui

Expanded text:
cornua ibi, sive septem oculi Agni, septem dona sancti Spiritus insinuare possunt: quare non eadem etiam septem lucernae candelabri merito designare credantur? Imo sicut in cornubus et oculis recte signatur propter omnipotentiam virtutis qua cuncta regit, et plenitudinem scientiae qua cuncta perspicit: ita etiam Spiritus idem septiformis apte per figuram lucernarum exprimitur, propter lucem gratiae qua in nocte hujus saeculi tenebras nostrae caecitatis illustrat. Unde et apte subjungitur: Emunctoria quoque, et ubi ea
Abbreviated transcription (Latin):
candelabrum: ut luceant ex ad uerso.
Nucerne septem septem sunt dona sp̃ssci. que :
et inmenbris eius hoc est om̃ibus clectis. pro eius
uoluntate distributa sunt. Y onuntur gͦ lucerne
septem suꝑ candelabrum: quia suꝑ redẽptorem nr̃m
primogenitum de radicc iesse. requieuit sp̃s sapi
luceant ex aduersõ. hoc est qd ppħa subsequentel
ad iecit. Ad ad nuntiandum mansuctis misit me
ut mederer contritos corde. ⁊ p̃ dicarem captiur¬
indulgentiam ⁊ dausis aꝑtionẽ. Ut predicarẽ
annumplacabilẽ dnõ. o diemultionis dõ nrõ.
ucerne namq candelabri lucebant exaduetso
buit & grãmprogrã cum mansuetis ⁊ pauꝑibus
spũ uerbum euangłu commsit: cumpenitentib
mecdelam indulgentiȩ contulit. cum nunc tp̃s
placendi dño. futuram uõ eẽ diem uniuersalis
iudicii de clarauit C onsonat huic lucernarĩ
numero & positioni: quod in apocalipsi dicit
ioħes. Et uidi& ecce inmediotroni ⁊ quatiuor
animalium. & in medio senioꝵ agnum stantẽ

Expanded text:
candelabrum ut luceant ex adverso . Lucernae septem, septem sunt dona Spiritus sanctiet in membris ejus, hoc est omnibus electis, pro ejus voluntate distributa sunt. Ponuntur ergo lucernae septem super candelabrum: quia super Redemptorem nostrum primogenitum de radice Jesse, requievit spiritus sluceant ex adverso, hoc est quod propheta subsequenter adjecit: Ad annuntiandum mansuetis misit me, ut mederer contritos corde,  clausis apertionem; ut praedicarem annum placabilem Domini, et diem ultionis Deo nostro. Lucernae namque candelabri lucebant ex adverso, buit, et gratiam pro gratia, cum mansuetis et pauperibus spiritu, verbum Evangelii commisit, cum poenitentibus medullam indulgentiae contulit, cum nunc tempus placendi Domino, futurum vero esse diem universalis judicii declaravit. Consonat huic lucernarum numero et positioni, quod in Apocalypsi dicit Joannes: Et vidi, et ecce in medio throni et quatuor animalium, et in medio seniorum Agnum st
Abbreviated transcription (Latin):
tpatontum sup arham positum eẽdiciturqs
ipsi mediatorĩ di⁊ hominum specialit᷑ aoco
librum inla: tere tabnaculi meridiani Mensaeni
stabit imparte aquilonis. Mensa ⁊ candelabruimta¬
dnaculi temꝑalia cdĩbeneficia designant. quibur
p̃sentireficimur ⁊ ulluminamur: uithis interim
confortati⁊ aduiti crescente grã meritorũ ad panẽ
angłoꝵ incelis manchuicandũ. ⁊ ad uidendãuera
mundilucem intrare ualeamꝰ Quesunt ambo
ertrauelum: qm̃in hac solumõ uita. ut seͥpturis
nobis. ⁊ ubisicut ioħ̃es ait uidebimuseum sicuti est.
nomamopuserit ext̾nosalutis ad miniculo. cum
itroducens ingaudium regni sui ꝑ petuabe¬
arirudtine sublimat. O ixmus autem supraꝗs
latus tabnaciali meridianum antiquam di pliobẽ
dilechõis
accepit. pars uõ septemtrionalis eiusdem tabna¬
rccta distinctione etiam candelabrum qued
parte australi collocatur ꝓotest grãm quepri¬
ori popło dataest insinuare. m̃sa uõ que imparte

Expanded text:
tiatorium super arcam positum esse dicitur, quia ipsi mediatori Dei et hominum, specialiter a Deo labrum in latere tabernaculi meridiano. Mensa enim stabit in parte aquilonis. Mensa et candelabrum tabernaculi temporalia Dei beneficia designant, quibus in praesenti reficimur et illuminamur, ut his interim confortati et adjuti, crescente gratia meritorum, ad panem angelorum in coelis manducandum, et ad videndam veram mundi lucem intrare valeamus. Quae sunt ambo extra velum; quoniam in hac solummodo vita, vel Scripturis nobis, et ubi, sicut Joannes ait, videbimus eum sicut est ; non jam opus erit externo salutis adminiculo, cum introducens in gaudium regni sui perpetua beatitudine sublimat. Diximus autem supra, quia latus tabernaculi meridianum antiquam Dei plebem dilectionis accepit: pars vero septentrionalis ejusdem tabernarecta distinctione etiam candelabrum, quod in parte australi collocatur, potest gratiam, quae priori populo data est, insinuare; mensa vero quae in parte
Abbreviated transcription (Latin):
quare in. priore quidem tab̾naculo semꝑ introi¬
rent sacerdotes sacrificioꝵ officia consũmantes ĩ
sc̾o autẽ. semel inanno solus pontifex nonsine
sanguine quem offerebat ꝓsua ꝓppłi ignorantia.
Uelum hoccelum int̃p̃tatur Quod autem impͣre
tab̾naculo cotidie ꝑannum introibant. cum sac̃¬
ficus sacerdotes. suꝑ huiꝰ uite statii edisserat᷑.Ubi
scĩ dño sine ur t̃missione famulantes. cotidianõ
sus fragilitatis erratus sine quib cẽ in hac uita
nullatenus possunt. ootidianis honorum oꝑum
uictimis. cotidianis lacrimarum suarum liba¬
minib quasiueri sacerdotes dĩ ⁊ xp̃i eius expi¬
ebatur. ipłum intelligit cẽ pontificem magnũ
cui dictumest̃. Tues sacerdos inet̾num scd̃moe¬
dinem melchi sedech. Qui. semel oblatus ꝓpeccatis¬
nr̃is. ipse sacerdos et hostia ꝑ proprium sanguinẽ
inipsum celum intrauit: ut appareat nunc uultin
d̃i pronobis. Quod autem idẽ uelum de iacinto

Expanded text:
quare in priore quidem tabernaculo semper introiquare in priore quidem tabernaculo semper introirent sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes, in secundo autem semel in anno solus pontifex, non sine sanguineVelum hoc, coelum interpretatur. Quod autem in priore tabernaculo quotidie per annum introibant cum sacrificiis sacerdotes, super hujus vitae statu edisserit: ubi sancti Domino sine intermissione famulantes, quotidianos suae fragilitatis erratus, sine quibus esse in hac vita nullatenus possunt, quotidianis bonorum operum victimis, quotidianis lacrymarum suarum libaminibus, quasi veri sacerdotes Dei et Christi ejus, expiebatur, ipsum intelligit esse pontificem magnum, cui dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchinostris, ipse sacerdos et hostia per proprium sanguinem in ipsum coelum intravit, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Quod autem idem velum de hyacintho
Abbreviated transcription (Latin):
brorum indigebmꝰ apparente ⁊ illustrante nosuera mĩ¬
ei suce. dequã dicit et ꝓpħa. Alobis autẽ timentib nom
meum: orietur soliustitiȩ. Ppecuus ent cuttus per¬
aecdentia que detabnaculo acuasis aitq utensilit
cius dicta sunt: spũali magis sensu quam carnali in¬
telligenda atq exponenda est. Quom̃o enĩ uix¬
ta litteram ꝑpetiuis potuit cẽ cultus officii sacer¬
dotalis: uibi ipsum saccrdotiũ ⁊ tabnaculũ in quo
gerebatur. ⁊ ppłs cui gerebat᷑ iam dudum cẽ cessã¬
runt. Unde cõstat hoc inscã eccła uerbũ ce com¬
plendũ uͥcedentib sibi ꝑ ordine doctorib simul
auditorib ueritatis. numquã de crunt spualco
filii istł qui indomũ dido apictatis offerant. &e
filu aaron idest uerisacerdotis nr̃i qui illis lucem
uerbi ministrent: donec completo scłi huiꝰ statu
⁊ ipso quoq tab̾naculo dõ toto. idest uniuersa e¬
lectoꝵ multittidine ad regnũ cęleste tͣnslata nerit̃

Expanded text:
ultra lucerna librorum indigemus, apparente et illustrante nos vera luce mundi, de quo dicit et propheta: Vobis autem timentibus nomen meum orietur Sol justitiae . Perpetuus erit cultus, etaecedentia, quae de tabernaculo ac vasis, atque utensilibus ejus, dicta sunt, spirituali magis sensu quam carnali intelligenda atque exponenda est. Quomodo enim juxta litteram perpetuus esse potuit cultus officii sacerdotalis, ubi et ipsum sacerdotium et tabernaculum, in quo gerebatur, et populus cui gerebatur, jamdudum esse cessaverunt? Unde constat hoc in sancta Ecclesia verbum esse complendum, ubi succedentibus sibi per ordinem doctoribus, simul et auditoribus veritatis, nunquam deerunt spirituales filii Israel, qui in domum Domini dona pietatis offerant, et filii Aaron, id est, veri sacerdotis nostri, qui illis lucem verbi ministrent, donec completo saeculi hujus statu, et ipso quoque tabernaculo Dei toto, id est, universa electorum multitudine ad regnum coeleste translata, non erunt
Abbreviated transcription (Latin):
dapiloꝙ sedulȩ ꝓbationis ab omni neque
comixtione ꝑmundatã que solauidelicet intentione
placendi ⁊ seruiendi dño ucrba eiꝰ audire deltͣct. Of¬
fnat daron cũfiliis suis ignẽ non alienũ .s. de supra
misii ad accendendã lucernã sicut⁊ ad cõsumda holo¬
causta ͤalit redolenda thimiamata p̃dicent ucrbẽdo

Expanded text:
dam, piloque sedulae probationis ab omni nequitiae dam, piloque sedulae probationis ab omni nequitiae commistione permundatam, quae sola videlicet intentione placendi et serviendi Domino, verba ejus audire delectet. Offerat Aaron cum filiis suis, ignem non alienum, sed desuper missum ad accendendam lucernam: sicut etiam ad consumenda holocausta ac redo
Abbreviated transcription (Latin):
inflãment᷑ ad diligendum dm̃ p̃dicando ministic̃:
ꝑ oleinamꝙ pinguedinẽ qua ⁊ lassi att infurmiait᷑
recreantur ⁊ gr̃ap̾statur luminis. int̾na sepe dile
nam que arcleat intabernaculo dĩ. Osferant
humiles auditores deuotionem pie mentis: mi
tie quib regularit᷑ instituti.⁊ inconspetuisui cõ¬
ditoris igne caritatis arlescant: ⁊ homimbus
foris lucem bonȩ actionis ostendat. Dotendum
aatem quod non indisferent̃ oleum offerrefilu
ultlis cum distinctione oleum de arborib oliuaruĩ
p̃cipiuntur: ⁊ insuꝑ additur purissimũ piloꝙ contũ¬
lum. Solet namꝙ oleum mirtinũ. solet raplĩ ninum
delignis oluatum conficitur. sicut nec ignis alius
quam quidecelo descendit ł inlucernis sc̃is ardere ł
nam dĩ non qualetumꝙ f delignis oliuarũ ⁊hoc pu¬
risimũ piloꝙ contusũ offerant boni auditores spu¬
alib doctorib cõscientiam puram.⁊ haritatis gr̃a fecun¬

Expanded text:
inflammentur ad diligendum Deum, praedicando ministrent. inflammentur ad diligendum Deum, praedicando ministrent. Per olei namque pinguedinem, qua et lassi atque infirmi artus recreantur, et gratia praestatur luminis, interna saepe dilecnam, quae ardeat in tabernaculo Dei. Offerant humiles auditores devotionem piae mentis, ettiae; quibus regulariter instituti, et in conspectu sui Conditoris igne charitatis ardeant, et hominibus foras lucem bonae actionis ostendant. Notandum autem quod non indifferenter oleum offerre filii Israel, sed cum distinctione oleum de arboribus olivarum praecipiuntur; et insuper additur, Purissimum, piloque contusum. Solet namque oleum nardinum, solet raphaninum,de lignis olivarum conficitur: sicut nec ignis alius quam qui de coelo descendit, vel in lucernis sanctis ardere, vel nam Dei non qualecunque, sed de lignis olivarum, et hoc purissimum piloque contusum. Offerant boni auditores spiritualibus doctoribus, conscientiam puram et charitatis gratiam fecun
Abbreviated transcription (Latin):
isposito om̃i ornatu tabnaculi consequent̃
etiam lumen lucerne ꝓ iudetur. ut decoR
eius ammirabilis sicut ut̃ dui lumine solari. ita
etiam noctu lucernalib flaminis illustretur: Ncq
umquam indomo di aliquis tenebrarum locus
aliquaumbrarũ possit hora suppetere. luxta uero
misticossensus quid significet lumen lucernȩ.
ñs ineuangłio dedarat: quicũ ꝑ ꝑabolam
dixiss. neq accendunt lucernam ⁊ ponuntcã
sub modio s suꝑ candelabrum ut luceat õib
lucernag̃ lucẽs indomo cdĩ sunt oꝑaiustoꝵ. cue mĩtes
intuentium siis exemplis illuminant. Uecũ diligñtiꝰ
intuendum quout lucerna sc̃ꝑintab̾naculo dĩ possit
ipsam lucernam collocare uibentur. Que ẽgͦ disticdie.
ferat. ⁊ sacerdotes lucernã cõponant. nisi forte figuite
imꝑatur. ut fideles ⁊ religiosi auditores ꝑrõpta & dobe¬
diendum fidi corda asferant: doctores uõ eisigne
uerbi celestis quo ⁊ illuminent᷑ ad cognoscendum. &

Expanded text:
isposito omni ornamento tabernaculi, consequenter etiam lumen lucernae praevidetur, ut decor ejus admirabilis, sicut interdiu lumine solari, ita etiam noctu lucernalibus flammis illustretur; ne unquam in domo Dei aliquis tenebrarum locus, aliqua umbrarum possit hora subrepere. Juxta vero mysticos sensus, quid significet lumen lucernae, Dominus in Evangelio declarat; qui eum per parabolam dixisset: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus Lucerna ergo lucens in domo Dei, sunt opera justorum, quae mentes intuentium suis exemplis illuminant. Verum diligentius intuendum, quod ut lucerna semper in tabernaculo Dei possit ipsam lucernam collocare jubentur. Quae est ergo haec dmo Domini, et sacerdotes lucernam componant? Nisi forte hoc figurate imperatur, ut fideles et religiosi auditores prompta ad obediendum fidei corda afferant: doctores vero eis ignem verbi coelestis, quo illuminentur ad agnoscendum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ex õ corã do inxp̃o loquim᷑. Hoc igne utantur adu
lustanda cognt uone sidĩ corda audientiũ. hoc ad ꝑ¬
suuenda ac dõ concremanda holo causta bonorũopĩ
uoꝵ hoc adincendenda thimiamata orationũ sc̃aꝵ
Bene autẽ dicitur ut ardeat luccina sẽꝑ intabnacu¬
lo testimonii: quia num quã inscã ȩecła lux p̃dicati¬
onis numquã deb humilitas auditoꝵ pura que

Expanded text:
cut coram Deo in Christo loquimur. Hoc igne utantur ad illustranda cognitione fidei corda audientium: hoc, ad perficienda ac Deo consecranda holocausta bonorum operum suorum; hoc, ad incendenda thymiamata orationum sanctarum. Bene autem dicitur: Ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii, quia nunquam in sancta Ecclesia lux praedicationis, nunquam debet h
Abbreviated transcription (Latin):
it d̃s ꝓ piciationem ꝑfidem insanguine ipsius.
Nam& id̃o si suꝑ ponitur : quia suꝑ exaltat
miscdia iudictã unde ot psalmista. suauis inqi
unus sit in latere uno: & alt in alt̾o Utrumq la¬
tus ꝓpitiatorii tegant. expandentes alas. & oꝑien¬
tes oraculum: respiciantq se mutuo. uersis uulti¬
bus inppitiatorium quo opienda est archa: inqͣ
pones testimonium quod dabo tibi.
herubin cẽnom angłicarum uirtutũ. ezechiel

Expanded text:
it Deus propitiationem per fidem, in sanguine ipsius . it Deus propitiationem per fidem, in sanguine ipsius . Nam et ideo desuper ponitur, quia superexaltat misericordia judicium. Unde et Psalmista: Suavis, inquunus sit in latere uno, et alter in altero. Utrumque latus propitiatorii tegant, expandentes alas, et operientes oraculum: respiciantque se mutuo versis vultibus in propitiatorium quo operienda est arca: in qua pones testimonium quod dabo tibi. herubin nomen esse angelicarum virtutum Ezechiel
Abbreviated transcription (Latin):
signauit ueritatem carnis. animȩ.⁊ uerbi: ipsã¬
q carnem post passionẽ mortis. resurrectione
głificatam. & et̃nai ⁊ regis acpontificis dignita¬
te sublimatam monstrauit: cum ipsum eẽ solũ¬
modo pat̃norum conscim archanorum. quasi
ueraciter unius eusdemq cum patre maiesta¬
tis: ipsum eẽ omĩum uidioem docuit scl̃oꝵ.¬
I acies & ꝓpitiatorium de auro mundissimo.
Duos cub̾itos & dimidium tenebit longitudo
eius : semissem & cubitum latitudo.
Queri solet quid ꝓpitiatorium dicat: quo oꝑien¬
da sit archa. S cumꝰ de auro fieri iubeat. et tã¬
te longitudinis ac latitudinis quante archã
fieri preceꝑat: constat ꝓculdubio. quia tabulam
ficri uoluit auream tantam quanta archam tege¬
re sufficeret. Quoᷤ uidelicet ꝓpitiatorium. ñ aliud
quamd̃nm saluatorem: ser spccialius rn quo uisce¬
ra pietatis designat. de quo dicit apłs. quem ꝓposu¬

Expanded text:
signavit veritatem carnis, animae et verbi: ipsamsignavit veritatem carnis, animae et verbi: ipsamque carnem post passionem mortis resurrectione glorificatam, et aeterni regis ac pontificis dignitate sublimatam monstravit, cum ipsum esse solummodo paternorum conscium arcanorum, quasi veraciter unius ejusdemque cum Patre majestatis ipsum esse omnium judicem docuit sacies et propitiatorium de auro mundissimo; duos cubitos et dimidium tenebit longitudo ejus, semissem et cubitum latitudo. Quaeri solet quid propitiatorium dicat, quo operienda sit arca. Sed cum de auro fieri jubeat, et tantae longitudinis ac latitudinis, quantae arcam fieri praeceperat, constat procul dubio, quia tabulam fieri voluit auream tantam, quantam arcam tegere sufficeret. Quod videlicet propitiatorium non aliud quam Dominum Salvatorem, sed specialius in eo viscera pietatis designat: de quo dicit Apostolus: Quem proposu
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti cutum tectam ex omĩ parte auro. ĩ
qua urna aurea habens manna. & uirga aarõ
que fronduerat᷑: et tabule testamenti. Urna
est inuieta sacerdotii illius. de quadicit ꝓpħa. uirga
qquitatis uirga regnitui. Que postquam ad tp̃s
ꝑ morte̾ uisa est ẽẽ succisa. allucescente mane resur¬
rectionis uiuacius floriusse inuenta est: ac ꝑ petuo
inuiolabilis atq inmarcesfibilis ꝑ mansura ẽẽ in¬
notuit. Xp̃s enim surgens a mortuis iam ñ morit᷑.
mors ilłi ultra non dñabitur. T abule testam̃ti
in archa: om̃em inxp̃o & scientiam pat̃norum se¬
erctorum.⁊ potentiam uidicioꝵ de signant. In
tabulis namq testamenti. ⁊ fides erat inscripta ȩt̃nȩ
duunitatis qus mundum crearet ac regeret. ꝙ
mandata quib dõ seriuire oporteret: et discretio
uidicii qua ipse odientes se. iure cõdẽpnatct. diligñ¬
ponendam dedit: cũ confitendam nobis inxp̃o ĩarcha

Expanded text:
testamenti, circumtectam ex omni parte auro: in testamenti, circumtectam ex omni parte auro: in qua urna aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti . Urnaest invicta sacerdotii illius; de qua dicit propheta: Virga aequitatis virga regni tui . Quae postquam ad tempus per mortem visa est esse succisa, illucescente mane resurrectionis vivacius refloruisse inventa est, ac perpetuo inviolabilis atque immarcescibilis permansura esse innotuit. Christus enim surgens a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Tabulae testamenti in arca omnem in Christo et scientiam paternorum secretorum, et potentiam judiciorum designant. In tabulis namque testamenti, et fides erat inscripta aeternae divinitatis, quae mundum crearet ac regeret; et mandata quibus Deo serviri oportet, et discretio judicii, qua ipse odientes se jure condemnaret; et diligenponendam dedit cum confitendam nobis in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
acies quoꝙ uecꝰtẽs de lignis c̾ethim et oꝑies
auro: inducesq ꝑcirculos qui sunt in arce¬
¶lateribus. ut portetur incis: qui semꝑ erunt
incirculis. nec umquam extraẽt᷑ ab eis.
¶ectes quib archa portatur scĩsunt doctores.
qui dñm p̃dicando audientium cordibus infert̃.
Qui indelicet uectes semꝑ tẽ iubentur incutuł:
quia nimirum necesse est. ut quicumq aliis ce¬
lestia sacram̃ta p̃dicant nunquã ipsita m  a me¬
moria sacrȩ scͥpturȩ: nunquam manꝰ a diinoꝵ
obseruantia mandatoꝵ contineãt. bene aũ seqͥtur
Monesq in archam testificationem qua dabotͥ
Quia illa solũmodo de incarnatione dei filuiloꝗ
et credere debemus: que nob̃ ipse dñs ꝑ auctores
saciȩ scͥpture reuelare dignatus ẽ. Si autẽ uis
scire que sit illa testificatio quam inarcha ponẽ¬
dam adño moyses accepit. Apłm audi. Post ue¬
lamentum autem inquit scđm tabnaculum qd
dicitur sc̃a scõꝵ᷑. Nurcũ hñs turibulum. ⁊ archã¬

Expanded text:
acies quoque vectes de lignis sethim, et operies auro: inducesque per circulos, qui sunt in lateribus ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis: nec unquam extrahentur ab eis. Vectes quibus arca portatur sancti sunt doctores, qui Dominum praedicando, audientium cordibus inferunt. Qui videlicet vectes semper esse jubentur in circulis, qui nimirum necesse est, ut quicunque aliis coelestia sacramenta praedicant, nunquam ipsi mentem a memoria sacrae Scripturae, nunquam manus a divinorum observantia mandatorum, contineant. Bene autem sequitur: Ponesque in arca testificationem, etc. Quia illa solummodo de incarnatione Dei Filii loqui et credere debemus, quae nobis ipse Dominus per auctores sacrae Scripturae revelare dignatus est. Si autem vis scire quae sit illa testificatio quam in arca ponendam a Domino Moyses accepit, Apostolum audi: Post velamentum autem, inquit, secundum tabernaculum, quod dicitur sancta sanctorum, aureum h
Abbreviated transcription (Latin):
tibus plenius explicatur cum dicitur. Et quin¬
quaginta fudit cuculos aurcos qui morderẽt
cortinatum ansas ⁊fieret unum tab̃na culum.
Quinquagenarus gͦ numetus ueram in spũ
scõ requiem designat. Et quia circulus nec i¬
nitium uidetur nec habere terminum Aurũ
uõ pre sui claritate cct̃is est p̃tiosius metallis. Quid
inquinquaginta cirtuł auitis nͥ ꝑ petua claritas ⁊
cdara ꝑ petiuitas sum me quietis exprimitur : m̃or¬
dentq cortinarum ansas cuculi ut unum exom̃ib
tab̾naculum fiat. cum suꝑ nigła regni puris fide¬
lium mentib se se dignanter infundit: ut tali glu¬
tino salutifere inspirationis una cxutr:ͦ ꝙ ppło. in

Expanded text:
ibus plenius explicatur, cum dicitur: Et quinquaginta fudit circulos aureos, qui mordent cortinarum ansas, ut fieret unum tabernaculum. Quinquagenarius ergo numerus, veram in Spiritu sancto requiem designat. Et quia circulus nec initium videtur habere nec terminum, aurum vero prae sui claritate caeteris est pretiosius metallis, quid in quinquaginta circulis aureis, nisi perpetua claritas, et clara perpetuitas, summae quietis exprimitur? Mordentque cortinarum ansas circuli, ut unum ex omnibus tabernaculum fiat, cum superni gloria regni, puris fidelium mentibus, sese dignanter infundit: ut tali glutine salutiferae inspirationis, uno ex utroque populo, i
Abbreviated transcription (Latin):
star nosdecet ꝙ ꝓficientes nobiscum in dĩser¬
uitio fideles monitis exemplisq uiuare:⁊ inqua¬
cumq uirtute ꝓficere potu  mus similit ciusdem
uirtutis consortes digna uiriutibus ueneratione
tractare. Ansagͦ contra ansam uenit. ut alt̾a altcri
possit aptari: cum uisti ad inuicem concordi ac
parili uirtutum qualitate federantub.
lacies & quinquaginta circulos aurcos. quib¬

Expanded text:
star nos decet et proficientes nobiscum in Dei serstar nos decet et proficientes nobiscum in Dei servitio fideles monitis exemplisque juvare, et in quacunque virtute proficere potuimus, similiter ejusdem virtutis consortes digna virtutibus veneratione tractare. Ansa ergo contra ansam venit, ut altera alteri possit aptari, cum justi ad invicem concordi ac parili virtutum qualitate foederantur. Facies et quinquaginta circulos aureos,
Abbreviated transcription (Latin):
ridus siue locis. xp̃i famulos una facit pietate
cencorles  enc etiam dicitur qd ansas corei¬
ne mutraꝙ parte haberent. int uideliat pxi¬
mõs sibo qusiod latere cortinas singile queq
padtine quasi extensis hinc⁊ inde brachus am¬
plecarets niselua nimirum necesse. ut om̃e
fideles ⁊ eos iudelicet quinos in xp̃o pcesteriont
et cosqui scciti sunt obuus sincere pictatis ulnis
amplectamur. ⁊ illos qui nos crudiebant inxp̃o
⁊ quos ipsi xp̃o donante erudiuimꝰ. uno om̃s in
xpo ueneremur asfectu. Sic enim oportet nosad
uidendam faciem nr̃i crtatoris bene uicĩndo
pꝑare. ut currentẽ nob̃cũ ne q̃ quã deseram̃ ꝓximũ ẜuna¬
sin głȩ itoꝑ ad muncula tabularum ad suꝑiora
tendebant. ⁊ita intus insuꝑiorib uariato sũȩ pic¬
turȩ flore refulgebant: ut nequaquam eas que
secum parit᷑ uł in altum ferebantur. ut in altopo¬
site fulgebant cortinas desererent:. quarum in¬

Expanded text:
ribus sive locis Christi famulos una facit pietate ribus sive locis Christi famulos una facit pietate concordes. Bene etiam dicitur, quod ansas cortinae in utraque parte haberent, ut videlicet proximas sibi ex utroque latere cortinas, singulae quaeque cortinae, quasi extensis hinc et inde brachiis, amplecterentur. Quia nimirum necesse est, ut omnes fideles, et eos videlicet qui nos in Christo praecesserunt, et eos qui secuti sunt, obviis sincerae pietatis ulnis amplectamur; et illos qui nos erudiebant in Christo, et quos ipsi Christo donante erudivimus, uno omnes in Christo veneremur affectu. Sic enim oportet nos ad videndam faciem nostri Creatoris bene vivendo properare, ut currentem nobiscum nequaquam deseramus singulae ita per adminicula tabularum ad superiora tendebant, ita intus in superioribus variato suae picturae flore refulgebant, ut nequaquam eas quae secum pariter vel in altum ferebantur, vel in alto positae fulgebant, cortinas desererent: quarum in
Abbreviated transcription (Latin):
uinquagenas ansulas cortina habebat inutͣꝙ
parte ito insertas. ut ansa contra ansam ue¬
niat. & altera alteri possit aptari.
egimus quinquagesimum annum in lege iuibi¬
lcum hoc est dimutentem siue initiatum ius¬
sumẽe uocari. inquo om̃is ppłs ab uniucrso labo¬
re terre quiescert.⁊ om̃ium debita solui debe¬
ieit. innouo testamento scimus gram sc̃i sp̃o
resurtiuionis in apłs suꝑuenisse: atq intia na¬
scenies eccł̃e suo consetrasse aduentu. Uñ cõstat
conuõ uel gram sc̃ĩ sp̃i. uł futurȩ gaudium be¬
atudinis ad quẽ ꝑciusdem sp̃s donum ꝑue¬
nitur. ⁊ incuius perceptione sola ueracit᷑ requie¬
scitur adꝙ gaudetur recte posse figuraris apte
quinquagenas ansas habebant cortine quib
inuicem nec terentur. quia non nisi dono scĩ
sps agitur ut in societate pacis quod est uincu¬
lm ꝑferlionis. sibi met inuicem copulentul
cletu non alia quamfuture spes ac memoria so¬
ciciati acpacis eẽ discretos inhac uita tempo¬

Expanded text:
uinquagenas ansulas cortina habebit in utraque parte ita insertas, ut ansa contra ansam veniat, et altera alteri possit aptari. Legimus quinquagesimum annum in lege jubilaeum, hoc est dimittentem sive initiatum jussum esse vocari, in quo omnis populus ab universo labore terrae quiesceret, et omnium debita solvi deberent. Et in Novo Testamento scimus gratiam sancti resurrectionis, in apostolos supervenisse, atque initia nascentis Ecclesiae suo consecrasse adve gaudium beatitudinis, ad quam per ejusdem Spiritus donum pervenitur, et in cujus perceptione sola veraciter requiescitur atque gaudetur, recte posse figurari. Et apte quinquagenas ansas habebant cortinae, quibus invicem necterentur; quia non nisi dono sancti Spiritus agitur, ut in societate pacis, quod est vinculum perfectionis, sibimet invicem copulentur electi: non alia quam futura spes ac memoria societatis ac pacis quae discretos in hac vita tempo
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste ꝓmisit dicens. Ad dexceram eñi ⁊ ad leuam pe
cẽ coloris igniculosuidelicet habens albis cingentibus
zonisquis. nonuideat qd̃ uł ardorem caritatis uł lucem
designet scientiȩ comitante zona castitatis: Cuiꝰ modi
cutus p̾cedñtiũ iustorum ca̾itati. castitati. humilitati.
doctrinȩ. cetĩsq untutũ oꝑib iuge studiũ impendit.
t hoc inutꝰq humero: ut suieuideus quis. seu degñtib
adsit. clarttatẽ sc̃ꝑ indoctore uetitatis⁊ pietatis ꝑqũa
ipse ad meliora ꝓsecit aspectat.

Expanded text:
manifeste promisit, dicens: Ad dexteram enim, et ad levam pesse coloris, igniculos videlicet habens albis cingentibus zonis; quis non videat, quod vel ardorem charitatis, vel lucem designet scientiae comitante zona castitatis? Cujusmodi praecedentium justorum, charitati, castitati, humilitati, doctrinae, caeterisque virtutum operibus juge studium impendit. Et hoc in utroque humero, ut sive dadsit, claritatem semper in doctore veritatis et pietatis per quam ipse ad meliora profecerit, aspectet.
Abbreviated transcription (Latin):
sẽpentes tollent. Et si mortiferum quid bib̃int. nõ
eis nocebit. Tlerũ siue hoc. siue illud. siue untrumꝙ
loquat᷑ lingͥs siqͥs facultates pauꝑibus om̃s distribuit.
siquis tradat corpus susi ut ardeat. siunitatẽ catholice
pides onichini suꝑhumerali codem duo denario erant
patrum nũo sculpti. ut doctrinã fidemq apł̃oꝵ utriq¬

Expanded text:
serpenteserpenteeis nocebit . Verum sive hoc, sive illud, sive utrumque loquatur linguis, si quis facultates pauperibus omnes distribuat, si quis tradat corpus suum ut ardeat, si unitatem catholicapides onychini in superhumerali eodem duodenario erant patrum numero sculpti, ut doctrinam fidemque apost
Abbreviated transcription (Latin):
scẽtrinitatis suint side cõsecrata. Quia enim uita
nr̃a imp̃senti. fide. ⁊ oꝑatione recta cõsistit. apte sa¬
cerdos. ut seꝑ actione sit p̃cipuus. iiͦii. uersus gẽma¬
rum impectore bauilat. Ut uͭ cũ oꝑibus fidi since¬
ritate. sit castus ter nas in singłis uersib h̃t gemmas.
quatinꝰ om̃ib sese intuentib ⁊ uere fidĩ confessionẽ.
⁊ exempla sẽꝑ̃ boneac̾tionis ostendat. ut⁊ ipsi inmi¬
tatione recte fidi ⁊ oꝑationis. sũmi menbrũ sac̃ doti
mereatur effici. Possumꝰsane inuario decore lapi¬
dum. ñ solum claritatem multiphariam sacerdotał.
acius ⁊ cogitatus. uerũ etiam spalium accipere caris¬
mata uirutum. ac miracula sanitatũ. Dequib ipse dñs
ait apłis. Infirmos inquidcurate. mortuos suscitate.
leꝑsos mundate. demones eicite. Et itum Signa
autem eos quicredidint hȩc sequeutur. In noĩe
meo demonia cicient. linguis loquẽtur nouis.

Expanded text:
sanctae Trinitatis fuerit fide consecrata. Quia enim vita sanctae Trinitatis fuerit fide consecrata. Quia enim vita nostra in praesenti fide et operatione recta consistit, apte sacerdos, ut operatione sit praecipuus, quatuor versus gemmarum in pectore bajulat. Ut vero cum operibus fidei sinceritate sit castus, ternas in singulis versibus habet gemmas, quatenus omnibus sese intuentibus, et verae fidei confessionem et exempla semper bonae actionis ostendat, ut et ipsi imitatione rectae fidei et operationis summi membra sacerdotis mereantur effici. Possumus sane in vario decore lapidum, non solum claritatem multifariam sacerdotalis actus et cogitatus, verum etiam spiritualium accipere charismata virtutum ac miracula sanitatum. De quibus ipse Dominus apostolis: Infirmos, inquit, curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite . Et iterum: Signa autem eos, qui crediderint, haec sequentur: in nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis,
Abbreviated transcription (Latin):
lapidib unius eiusdẽq gñis. inrationali uõ duo¬
detim omi sub diuersignĩs inscͥpta sint. S quod
patres in lapidib p̃tiosis unius atq indissimilis ge¬
neris sculptisunt. significat aꝑte quo dima fides
indm̃ eadem caritas cõmunis spesuitȩ celestis om̃ium
corda patrum repleret. Quod uõ diuersi gñis lapidib
cõc inscͥpti sunt. dcnuntiat figurate quia multiplex
ẽuarictas & grã bonorum oꝑum quibus p̃fata scõrum fides
spes. ⁊ caritas. confirmata refulget. Quod autt̃ in rationali
iiiiͬ. oidines fuerunt ⁊ horum singłi quiq iͦii. habuere la¬
pides. ꝗd nob intimatur tẏpice. nisi ut inuirtutib que
tore sacerdos. qñom̃e qd̾ cogitat prudentia caurtum spectũ
fortitudine firmum iustitia eximnũ. tẽꝑantia amatũ¬
ł om̃ib fu̾it secretũ. S idẽ ordines tnashñt geminas
cum eademprudentia. fortitudo. iustitia. ⁊ tẽꝑantia

Expanded text:
lapidibus unius ejusdemque generis, in rationali vero duolapidibus unius ejusdemque generis, in rationali vero duodecim nominibus diversi generis inscripta sint. Sed quod patres in lapidibus pretiosis unius atque indissimilis generis sculpti sunt, significat aperte quod una fides in Deum, eadem charitas, communis spes vitae coelestis omnium corda patrum replet. Quod vero diversi generis lapidibus iidem inscripti sunt, denuntiat figurate quia multiplex est varietas et gratia bonorum operum, quibus praefata sanctorum fides, spes, et charitas confirmata refulget. Quod autem in rationali quatuor ordines fuerunt, et horum singuli quique tres habuere lapides, quid nobis intimarunt typice, nisi ut in virtutibus quctore sacerdos, quando omne quod cogitat, prudentia circumspectum, fortitudine firmum, justitia eximium, temperantia a malis omnibus fuerit secretum. Sed iidem ordines ternas habent gemmas, cum eadem prudentia, fortitudo, justitia, temperantia,
Abbreviated transcription (Latin):
erit lapis sardius: topazus. ⁊ smaragdus. In scdo.
carbunculus. saphirus. et iaspis. Int̾tio: ligirus
ac athes.: ametistus. In quarto. chrisolitus. onichinꝰ.
werillus. In lusi auro erunt ꝑ ordines suos. Habe¬
buntq nõia filioꝵ isrt. Duodecim nominibus
celabuntur singuli lapides nominib singłoꝵ
ꝑ luodecim tribus. H. ec gemmarum positio¬
diu̾sarum mnrationali multiplicem uariarum uir¬
tutum gram designat. que concordiserie disposita ĩ
sacerdotis debet sc̃ꝑ corde apparcre. Singłi autem
lapides. singuł patrum nominib inscͥbuntur. dũ
sc̃oꝵ uitam retror inspiciens. ⁊ quib maxime uir¬
tutum oꝑibus floruerunt. sedula inquisitione scru¬
tentur. Et heç cuncta in abditis siupectoris medi¬
tando colligere. atꝙ oꝑando ꝓferre satagit. Neq
eium sine ceru ratione sacrom̃ti ita utraq uestis
lapidib p̃tiosis redimita ac patrũ nominib insi¬
gnitaestut. ipsa nomina insuꝑ humerali cluob¬

Expanded text:
erit lapis sardius et topazius et zmaragdus in secundo carbunculus sapphyrus et iaspis in tertio ligyrius achates et amethistus in quarto chrysolitus onychinus et berillus inclusi auro erunt per ordines suos habebuntque nomina filiorum Israhel duodecim nominibus celabuntper duodecim tribus. Hdiversarum in rationali, multiplicem variarum virtutum operationem designat, quae concordi serie disposita in sacerdotis debet corde semper apparere. Singuli autem lapides singulis patrum nominibus inscribuntur, dum sanctorum vitam rector inspiciens, quibus maxime virtutum operibus floruerunt, sedula inquisitione scrutatur; et haec cuncta in abditis sui pectoris meditando colligere, atque operando proferre satagit. Neque enim sine certi ratione sacramenti, ita utraque vestis lapidibus pretiosis redimita, ac patrum nominibus insignita est; ut ipsa nomina in superhumerali qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne lacrimarum quas incius memoriam fundo re¬
ficior. Igitur altare holocansti lacrimas insinuat
penitentium depeccatis que gesserunt. altare in¬
censi fletũ exprimit gaudentium debomisopib
que dñouiuante ꝑ fecerunt acdesid̾antiũ p̃mia q̃se
accepturos dño remunerante confidunt. Qui nimi¬
rum fletus tantũ p̃cellit pͥori. quantũ eram̃tom au

Expanded text:
ne lacrymarum, quas in ejus memoriam fundo, rene lacrymarum, quas in ejus memoriam fundo, reficior. Igitur altare holocausti lacrymas insinuat poenitentium de peccatis, quae gesserunt. Altare incensi fletus exprimit gaudentium de bonis operibus, quae Domino juvante perfecerunt; ac desiderantium praemia, quae se accepturos Domino remunerante confidunt. Qui nimirum fletus tantum praecellit priori quantum aeramento au
Abbreviated transcription (Latin):
cetuenire tp̃s quo mercat᷑ int̾beatissimos angłoꝵ
choros faciem sui uidere creatoris. Qd̃ quisq ueracit̃
agit. nequaquã absꝙ lacrimis uł hiu̾uitȩ longiu¬
dinẽ ut illiusto lerat dilationẽ dicens deista heu
me qd in colatꝰ m̃s ꝓlongatꝰ ẽ habitaui cũ habitantib
cedarr  soẽ cũhis qui intenebris errorũ acscele¬
rum uersantur. qđuocabulũ cedar sonat. ipstͣiamꝑ
petue lucis gaudia suspirans multũ laboriosam du¬
xi uitam. qui quantum cȩlestem parriam sitio tã¬
tum uaciam prauoꝵ inter quos incoła conu̾sor. h¬
orreo dlicens item deilla situut animamea ad dm̃
uiuũ. qnueniã ⁊ apparebo añsaciẽ dĩ. Quamꝓfecto
sitim quia sine lacrimis ferre nequibat. sequentia
uerba dcclarant fucrunt mͥ lacrime meȩ panes die
ac nocͥte. Acsi aꝑte diceret. Quoduitius ad uidenda
facie adquam ardent̃ sitio disferor eo dulcius pa¬

Expanded text:
ortet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum ortet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum choros faciem videre sui Creatoris. Quod qui veraciter agit, nequaquam absque lacrymis, vel hujus vitae longitudinem, vel illius tolerat dilationem, dicens de ista: Heu mihi quod incolatus meus prolongatus est! habitavi cum habitantibus Cedar ; id est, cum his qui in tenebris errorum ac scelerum versantur; quod vocabulum Cedar sonat, ipse jam perpetuae lucis gaudia suspirans multum laboriosam duxi vitam: qui quantum coelestem patriam sitio, tantum viciniam pravorum, inter quos incola conversor, horreo. Dicens item de illa: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Quam profecto sitim, quia sine lacrymis ferre nequibat, sequentia verba declarant: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte. Ac si aperte diceret: Quo diutius a videnda facie Dei, ad quem ardenter sitio, differor, eo dulcius pa
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ad altare thimiama dño oblaturi. incelauari
p̃ceptisunt. aqua autẽ baptismi ñnisi semel lauariua¬
lemus. cõsequentius labrum hoc ablunionẽ nob cõpũ¬
Quiaenĩ altare holocausti in quocamesuictimaꝵ
dnõ incendebant᷑ extinctionẽ designat carnalium
puritatẽ significat coꝵ quisopitis ꝑom̃ia carnis ille¬
cebris. accertamine uitioꝵ pacato ꝓsolaex pectatioẽ
acdesidio celestis introit̾ lacrimas fundant amoris:
recte post altare holocausti labrumponit. inquo abluti
sacerdotes ingredunt̃ tabnaculũ ⁊thimiama dño incen¬
dunt. Duob namiq lacrimarũ ⁊ cõpunctionis status
distinguitur quiapma necesse est quisq ad dñm cõ¬
uersus phis que cõmisit peccatis ucniã fusis lacrimis
precetur. Qd ũ comitantib dignis penitentiȩ fructi¬
bus longotprẽ ꝑfecerit: restat ut securior de accepta
peccõꝵ uenia esfcctus iam desidiis inhiantib op¬

Expanded text:
rentur ad altare thymiama Domino oblaturi, in eo lavari rentur ad altare thymiama Domino oblaturi, in eo lavari praecepti sunt. Aqua autem baptismi, quia non nisi semel lavare valemus, consequentius labrum hoc, oblationem nobis compunquia altare holocausti, in quo carnes victimarum Domino incendebantur, exstinctionem designat carnalium puritatem significat eorum qui sopitis per omnia carnis illecebris, ac certamine vitiorum, pro sola exspectatione ac desiderio coelestis introitus, lacrymas fundunt amoris. Recte post altare holocausti, labrum ponitur in quo abluti sacerdotes, ingrediuntur tabernaculum, ut thymiama Domino incendant. Duobus namque modis lacrymarum et compunctionum status distinguitur; quia primo necesse est quisque ad Dominum conversus, pro his quae commisit peccatis veniam fusis lacrymis precetur. Quod si comitantibus dignis poenitentiae fructibus longo tempore perfecerit, restat ut securior de accepta peccatorum venia effectus, jam desideriis inhiantibus op
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ legis quam in eccła sua dñs seruari p̃cepit.: ⁊ cuiꝰ
tantum obseruantie ȩxna infuturo ͤ pͣmittit. Cȩtũm
siquis iuxta placitum humanȩ uoluntatis dõser¬
uire nititur. iste quia uixta m̃suram tẽpli pecuniã
sue deuotionis ñ obtulti. repbata idabiecta obla¬
tionesultime animaduersionis ferietur. Sequitus
eneum cumbasi sua ad lauandum. ponesq ilid̃
intab̾naculo testimonii ad altare:⁊ missa aqua la¬
uabunt in eo aaron⁊ filu eius manus suas ac pe¬
des. qñ ingssuri sunt tab̾naculũ testimonii. et qñ
accessuri sunt ad altare. Potest quidẽ hoc labio
siuie labit sequentib appellat᷑ pͥncipalit̃ aqua bap¬
tis matis intellige. cuiꝰ lauacro necesseẽ ut purgñtur
om̃s quiecdẽ ianuas ing̃diunt᷑. Gerusi tabnaculo
testimonur᷑ altare holocausti positũ ẽ: quiabis coti¬
die ide ipsi sac̾dotes hocẽ mane ⁊ uesꝑe. cũ in grede¬

Expanded text:
divinae legis, quam in Ecclesia sua Dominus servari praecipit, et cujus divinae legis, quam in Ecclesia sua Dominus servari praecipit, et cujus tantum observantiae aeterna in futuro praemia promittit. Caeterum si quis juxta placitum humanae voluntatis Deo servire nititur, iste, qui juxta mensuram templi pecuniam suae devotionis non obtulit, reprobata et abjecta oblatione plaga ultimae animadversionis ferietur. CAPUT aeneum cum basi sua ad lavandum, ponesque illud in tabernaculum testimonii ad altare, et missa aqua, lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando accessuri ad altare. Potest quidem hoc labio sive labro, ut in sequentibus appellatur, principaliter aqua baptismatis intelligi, cujus lavacro necesse est purgentur omnes qui Ecclesiae januas ingrediuntur. Verum in tabernaculum testimonii et altare holocausti positum est, quia bis quotidie iidem ipsi sacerdotes, hoc est mane et vespere, cum ingrede
Abbreviated transcription (Latin):
na incelis p̃mia expectat. Diues ñ ad d ad medium si¬
cli ⁊ pauꝑ nichil minuet: ꝗa siue magnꝰẽ meritis quisꝙ
ac ꝑfecͥtus. seu tener adhuc ⁊ inꝑfectu positus iutitũ.¬
cuncus eadem lex decalogi qua dm̃ ac ꝓximum diligã
impont̃. Susceptamq pecuniã que collata estasilũ¬
issł pecunia inmoni m̃tum eoꝵ coramdño inferturcũ
om̃e quicquid agimus boni inȩt̃na apud cõditorem
ac uidicẽ nr̃m memoria custodit quatinꝰ ex ̃is que illi
obtulimꝰ bonoꝵ oꝑum fructib ꝓpitius nob fieri digne¬
tur. Senuat᷑q eadem pecunia inufĩ tabnaculi. uex
bonis ustoꝵ actibus sequentiũ inxp̃o fideliũ mores
actusq confirmantur: actales fieri minores quiq con¬
ttndunt. quales fuisse eos quos cũ dño regnare norunt
agnoscunt. Notandum sane qd̃ pecunia memorata
non uixta estimationem uulgi. ẜ uixta mensuram
templi erat danda. Mensura nãt tẽpli dis positio est

Expanded text:
na in coelis praemia exspectat Dives non addet ad medium sicli, et pauper nihil minuet. Quia sive magnus est meritis quisque ac perfectus, seu tener adhuc et incunctis eadem lex Decalogi, qua Deum ac proximum diligat, imponitur. Susceptamque pecuniam, quae collata est a filIsrael pecunia, in monimentum eorum coram Domino infertur, cum omne quidquid agimus boni, in aeterna apud Conditorem ac Judicem nostrum memoria custoditur; quatenus ex eis, quae illi obtulimus, bonorum operum fructibus propitius nobis fieri dignetur. Servaturque eadem pecunia in usum tabernaculi, cum ex bonis justorum actibus sequentium in Christo fidelium mores actusque confirmantur; ac tales fieri minores quique contendunt, quales fuisse eos, quos cum Domino regnare norunt, agnoscunt. Notandum sane quod pecunia memorata, non juxta aestimationem vulgi, sed juxta mensuram templi erat danda. Mensura namque templi, dispositio est
Abbreviated transcription (Latin):
b uitiorum de uincere:. dcinde a conditior e suo
cõpunctionẽ lacrimarũ supplex impetrare: utpro
ingressu regni dulces fundere flet᷑ possit qui ꝓtimo¬
re penarum pridem fundebat amaros. Quidautẽ
basis inquaidẽ labrũ erat impositum aptius quã
ipsum desiđiũ regni ⁊ uite cȩlestis accipie tur: Tuius
nimirum causa tantuͣ sit. ut ꝑscitus sumni uiri
cotudiano se lacrimarũ fonte diluant qd̾ necdũ
ꝑfecte uiuendo ualent ingaudiũ int̃nȩ quictis
saltem suspirando degustent. Namquia hoc lauac̃
missa aqua. lauabuntinea aarom filuieiꝰ manꝰ
suas ac pedes. Neq enim quisqua deplebe ibila¬
uari s ipse pontifex ussusẽ. ⁊ filueuis uidelicet
sacerdotes gradus inferioris. quia magnorum ui¬
rorũ sicutt ꝑfectior uita. sic ⁊ cõpunctio solreẽ su¬
blimior. Non autẽ hoc itadicimus quasi soli alta¬
ris munstri. huiꝰmodi cõpunctionis uł possint
habere uł debeant untutẽ. s memores sermonis

Expanded text:
bet vitiorum devincere; deinde a conditore suo compunctione lacrymarum supplex impetrare, ut pro ingressu regni dulces fundere fletus possit, qui pro timore poenarum pridem fundebat amaras. Quid autem basis, in qua idem labrum erat impositum, aptius quam ipsum desiderium regni et vitae coelestis accipiatur? cujus nimirum causa tanta fit, ut perfecti ac summi viri quotidiano se lacrymarum fonte diluant; et quod necdum perfecte videndo valent gaudium internae quietis, saltem suspirando degustent. Nam quia hoc lavacrmissa aqua lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac pedes. Neque enim quisquam de plebe ibi lavari; sed ipse pontifex jussus est et filii ejus, videlicet sacerdotes gradus inferioris, quod magnorum virorum, sicut perfectior vita, sic et compunctio solet esse sublimior. Non autem hoc ita dicimus, quasi soli altaris ministri hujusmodi compunctionis, vel possint habere, vel debeant virtutem; sed memores sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
regulã docebis tuabstinendũ abuxorũ complexuhĩ
qui sacerdotio functuri sunt intimđ nullitam̃ uio¬
lentiam hiu̾modi continentiȩ iugũ inpones. sed
quicumq sacerdotes fieri ministerio seriure alta¬
ris uolunt. ips isu sponte uxor̃ scruicẽ desisiemt.
Quod uͥꝑfeccrint. ⁊ suscepto semel continentiȩ ꝓpo¬
sito ministros sescũaru atꝙ altaris fore. cõsentut̃.
aderit lex liuima. iꝙ̃ uelut ceterum illius habitũ
sacerdotib cõgruũ imponens. quom̃o uuiere uł doce¬
re debeant habundant̃ instituat gaudensq sponta¬
nce ipsoꝵ deuotioni dignũ sacerdotio decꝰ sapientiȩ
patientie. mansuctudinis. ⁊elispũał. humilitatis mi¬
ad dat. Alioquin iniquitatis reimoriunt̃. Mortem
ñaq certissimam incurrit aĩe: siquis luxuriose uiucñ
sacerdotalẽ sibi usurpare gradum p̃sumit. Quiscns sie¬
sequentib quoq dñi uerbis affirmat᷑. quib post pau

Expanded text:
regulam castitatis docebis, tu abstinendum ab uxorio complexu eis qui sacerdotio functuri sunt, intimabis. Nulli tamen violentum hujusmodi continentiae jugum impones, sed quicunque sacerdotes fieri, ac ministerio altaris inservire volunt, ipsi sua sponte uxorum servi esse desistant. Quod ubi perfecerint, susceptoque semel continentiae proposito, ministros se sanctuarii atque altaris fore consentiunt, aderit lex divina, quae velut caeterum illius habitum sacerdotibus congruum imponens, quomodo vivere vel docere debeant, abundanter instituat, congaudensque spontaneae ipsorum devotioni dignum sacerdotio decus sapientiae, patientiae, mansuetudinis, zeli spiritualis, humilitatis, miaddat; alioquin iniquitatis rei moriuntur. Mortem namque certissimam incurrit animae, si quis luxuriose vivens, sacerdotalem sibi usurpare gradum praesumit. Qui sensus subsequentibus quoque Domini verbis affirmatur, quibus post pau