comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ. extra inuenis. Auite: quere origi¬
nem uuȩ. Uitis hanc ꝓtulit ex radice.
Cathedia gͦ moysi: uitis erat. Phari¬
seorum mores: spinȩ erant. Doctrina
uera ꝑ malos: palmes in sȩpe. Botros in¬
ter spinas caute lege: ne dum queris
fructum. laceres manũ. Et cum audis
bona dicentem: ne imniteris mala faci¬
entem. Quȩ dicunt facite: eligite uuas.
Quȩ autem faciunt. facere nolite: caue¬
te spinas. Etiam ꝑ mercennarios: uoce
pastoris audite. S nolite ẽẽ mercenna¬
rii: cum sitis menbra pastoris. Ipse autẽ
qui germane de uobis sollicitus sit.
stinguens. uidete quid dixerit. Quidã
ꝑ inuidiam & contentionẽ: quidam uͦ
& ꝑ bonam uoluntatem xꝑm p̃dicant.
Quidam ex caritate: scientes quia in
defensione eugłii positus sum. Quidã
s̃i caste: existimantes tribulationẽ susci¬
tari iunculis meis. Isti mercennarii e¬
rant: paulo apło inuidebant. Quare
inuidebant: nͥ quia temporalia requi¬

Expanded text:
nae, extra invenis a vite quaere originae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam per mercenarios vocem pastoris audite, sed nolite esse mercenarii, cum sitis membra pastoris. Ipse autem qui germane de vobis sollicitus sit; stinguens, videte quid dixerit: « Quidam per invidiam et contentionem; quidam vero et per bonam voluntatem Christum praedicant: quidam ex charitate, scientes quia in defensionem Evangelii positus sum; quidam non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia temporalia requi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑ mertennarios uocem pastoris au¬
dite: Sedendo enim cathedram moysi:
legem dei docent. frgo ds̃ ꝑ illos docet.
Sua uͦ illi si uelint docere: nolite au¬
dire. nolite facere. Certe enim tales
sua quęrunt: ñ quȩ ihu xꝑi. Nullus
tamen mercennarius ausus est dicere
Quod enim facit male: ñ p̃dicat de
cathedra xꝑi. Inde legit. unde mala fa¬
cit: ñ unde. bona dicit. Botrum carpe:
spinam caue. Bene quia intellexistis. s
ꝓpt̾ tardiores dicam hoc idem planius.
Quomͦ dixi botrũ carpe. spinã caue:
cum dicit dñs. num quid colligunt
de spinis uuam. aut de tribulis ficum:
uerum ẽ om̃mo: & tamen etiam ego ue
rum dixi. Botrum carpe: spinã caue
Quia botrus aliquando de radice uitis
ex ortus: pendet in sepe. Crescit palmẽ.
inseritur spinis: & portat fructũ spina.
non suum. Non enim spinã uitis attu¬
lit: s spinis palmes incubuit. Nolun¬
t̃rogare nisi radices: quȩre radicem spi¬

Expanded text:
nisi, Per mercenarios vocem pastoris aunisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite facere. Certe enim tales sua quaerunt, non quae Jesu Christi: nullus tamen mercenarius ausus est dicere Quod enim facit male, non praedicat de cathedra Christi: inde laedit unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, quia intellexistis; sed propter tardiores dicam hoc idem planius. Quomodo dixi, Botrum carpe, spinam cave; cum Dominus dicat, Numquid colligunt de spinis uvam, aut de tribulis ficum ? Verum est omnino; et tamen etiam verum ego dixi, Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse discutit. Tamen aliquando intel¬
liguntur a nobis. Non enim frustra
dixit ipse dñs etiam de lupis: ex fru¬
ctibus eorum cognoscetis eos. Multos
in terrogant temptationes: & tunc ap¬
parent cogitationes. Multi enim la¬
tent. Habeat ouile dñi p̃positos: &
filios. & mercennarios. Prepositi autem
qui filii sunt: pastores sunt. Si pastores
sunt. quomͦ unus pastor: nisi quia sunt
illi om̃s unius menbra pastoris. cnius
sunt oues ꝓpriȩ: Nam & ipsi: m̃bra
sunt ipsius unius ouis. Quia sicut ouiᷤ
ad immnolandum ductus est. Audite
autem: quia & mercennarii necessarii
sunt. Multi quippe in ȩccłia commoda
terrena sectantes. xꝑm tamen p̃dicant:
& ꝑ eos uox xꝑi auditur: & sequuntur
oues ñ mercennarium. s uocẽ pastoris
ꝑ mercennarium. Audite mercennari¬
os: ab ipso dño demonstratos. Scribe
inquit & pharisei: cathedram moysi
sedẽt. Que dicunt facite: que autem
faciunt. facere nolite. Quid aliud dixit:

Expanded text:
ipse discutit: tamen aliquando intelipse discutit: tamen aliquando intelliguntur a nobis. Non enim frustra dixit ipse Dominus etiam de lupis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile Domini praepositos, et filios et mercenarios. Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores sunt, quomodo unus pastor, nisi quia sunt illi omnes unius membra pastoris, cujus sunt oves propriae? Nam et ipsi membra sunt ipsius unius ovis; quia sicut ovis ad immolandum ductus est. 6. Audite autem, quia et mercenarii necessarii sunt. Multi quippe in Ecclesia commoda terrena sectantes, Christum tamen praedicant, et per eos vox Christi auditur: et sequuntur oves, non mercenarium, sed vocem pastoris per mercenarium. Audite mercenarios ab ipso Domino demonstratos: Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
& d̃ñs dicit. Amen dico uobis ꝑceꝑunt
mercedem suam. Audi de timotheo sc̃o:
quid dicat apłs paulus. Spero autem
in domino iħu. timotheum cito mute¬
re uobis: ut & ego bono animo sim. cũ
cognouero quȩ circa uos sunt. Nemi¬
nem enim habeo unanimeni: qui ger¬
mane de uobis sollicitus sit. Om̃s enim
sua querunt: ñ quȩ iħu xꝑi. Inter mer¬
cennarios pastor ingemuit. Quȩsiuit
aliquem. qui sinceriter diligeret gregẽ
xꝑi: & circa se in eis qui cum illo eo tem¬
pore fuerant ñ inuenit. Non enim in
timotheum: nemo erat qui germane
de grege sollicitus eẽt. S contigerat
ut illo tempore quo timotheum misit.
circa se alium de filiis ñ haberet: sed
soli mercennarii cum illo eẽnt. sua qͦ¬
rentes ñ quȩ iħu xꝑi. Et tam̃ ipse ger¬
mane de grege sollicitus. maluit fili¬
um mitere: & int̾ mercennarios rema¬
nere. Inuenimus & mercennarios. Nõ
eos discutit: nͥ dñs. Qui cor inspicit:

Expanded text:
nus dicit: Amen dico vobis, perceperunt nus dicit: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Audi de Timotheo sancto quid dicat apostolus Paulus: « Spero autem in Domino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognovero quae circa vos sint: neminem enim habeo unanimem, qui germane de vobis sollicitus sit. Omnes enim sua quaerunt, non quae Jesu Christi » . Inter mercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. Non enim in Timotheum nemo erat qui germane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere. Invenimus et mercenarios, non eos discutit nisi Dominus; qui cor inspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ oiuibus suis. Mercennarius & qui ñ
est pastor. cuius ñ sunt oues ꝓpriȩ. ui¬
det lupum uenientem. & dimittit ouẽ
& fugit: & lupus rapit. & disꝑgit oues.
Non hic bonam ꝑsonam mercennariusge¬
rit: & tamen in aliquo utilis ẽ. Nec mer¬
cennarnis diceretur: nisi acciꝑet a con¬
ducente mercedem. Quis ẽ gͦ iste mer¬
cennarius d̃e culpabilis & necessarius:
Hic uͦ fr̃s luceat nobis ipse dñs: ut &
mercennarios intelligamus. & mercen¬
narii ñ simus. Quid ẽ gͦ mercennariꝰ:
Sunt inecłia quidam prepositi. de
quibus apłs paulus dicit: sua queren¬
tes. ñ quȩ iħu xꝑi. Quid ẽ sua queren¬
tes: Nonxꝑm gratis diligentes: ñ d̃m
ꝓpt̃ dm̃ quęrentes. Temporalia commo¬
da consectantes: lucris inhiantes: hono¬
res ab hominibus appetentes. Hȩc quan¬
do amantur a p̃posito. & ꝓpt̾ hȩc seruit᷑
do: quisquis talis ẽ. mercennarius est:
int̾ filios se ñ computet. De talibus enĩ:

Expanded text:
pro ovibus. Mercenarius, et qui non pro ovibus. Mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit; et lupus rapit, et dispergit oves. Non hic bonam personam mercenarius gerit, et tamen in aliquo utilis est: nec mercenarius diceretur, nisi acciperet a conducente mercedem. Quis est ergo iste mercenarius, et culpabilis et necessarius? Hic vero, fratres, luceat nobis ipse Dominus, ut et mercenarios intelligamus, et mercenarii non simus. Quis est ergo mercenarius? Sunt in Ecclesia quidam praepositi, de quibus Paulus apostolus dicit: Sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Quid est, sua quaerentes? Non Christum gratis diligentes, non Deum propter Deum quaerentes; temporalia commoda consectantes, lucris inhiantes, honores ab hominibus appetentes. Haec quando amantur a praeposito, et propter haec servitur Deo; quisquis est talis, mercenarius est, inter filios se non computet. De talibus enim
Abbreviated transcription (Latin):
tatus: ex incarnatione homo. filius ho¬
minis & filius dei. Hoc totum quod
dixi: ñ similitudo sed res ẽ. Nongͦ pi¬
geat nos frẽs: scdm quasdani similitu¬
dines. ipsum accipere ostium. ipsum
ostiarium. Quid ẽ enim ostium: Quo
intramus. Quis ẽ ostiarius: Qui aperit.
Quis gͦ se aperit: nisi qui seipsum expo¬
nt: Ecce dns dixerat ostium: ñ intellex¬
eiamus. Quando ñ intelleximus: clau¬
sum erat. Qui aperit: ipse ẽ ostiarius.
Nulla ẽ gͦ necessitas aliquid aliud quȩ¬
rere: nulla necessitas. s fortasse ẽ uolun¬
tas. Si ẽ uoluntas. noli exorbitare: no¬
li a trinitate discedere. Si aliam ꝑsonã
queris ostiarii: sꝑc sc̃s occurrat. Non e¬
nim dedignabitur ostiarus eẽ sꝑc sc̃s̃:
quando ipsum ostrum ẽẽ dignatus est
Quis aꝑit ostium: nͥ qui docet om̃em
ueritatem: De mercennario quid dici¬
mus: Non in bonis hic cõmemoratus
ẽ. Pastor bonus ait: animam suam dat

Expanded text:
tatus, ex incarnatione homo, filius hotatus, ex incarnatione homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo, sed res est. 4. Non ergo pigeat nos, fratres, secundum quasdam similitudines ipsum accipere ostium, ipsum ostiarium. Quid est enim ostium? Qua intramus. Quis est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit, nisi qui seipsum exponit? Ecce Dominus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere. Si personam aliam quaeris ostiarii, Spiritus sanctus occurrat: non enim dedignabitur ostiarius esse Spiritus sanctus, quando ipsum ostium esse dignatus est Quis aperit ostium, nisi qui docet omnem veritatem? 5. De mercenario autem quid dicimus? Non in bonis hic commemoratus est. Pastor bonus, ait, animam suam dat
Abbreviated transcription (Latin):
ductus est. Int̾roga amicum sponsi.
Ecce agnus dei: ecce qui tollit pecca¬
ta mundi. Adhuc aliquid scdm istas
similitudines: mirabiluis sum dicturꝰ.
Et agnus enim. & ouis. & pastor: int̃
se amica sunt. Contra leones autem:
a pastoribus oues custodiri solent. Et
tamen de xꝑo cum sit ouis & pastor:
legimus dictũ. uicit leo de tribu iuda.
Hec om̃ia frẽs scd̾m similitudines acci¬
pite: ñ scdm ꝓprietates. Solemus uide¬
re pastores sedere supra petr̃a: & inde
commissa sibi pecora custodire. Utiq
melior pastor: qũa petra suꝑ qũa sedet
pastor. Et tamen xꝑc: & pastor & petra.
Totum hoc scd̾m similitudinem. Pro¬
prietatẽ autem si queras a me: in pͥnci¬
pio erat uerbum. & uerbum erat apd
ãm. & ds erat uerbum. Si queras a me
ꝓprietatem: filuis unicus de patre in et̃¬
nũ ab ȩterno genitꝰ. ȩqͣlis gignenti. ꝑ quẽ
facta sunt omĩa. cum patre in cominu¬
tabilis. & accepta forma hominis ñ mu¬

Expanded text:
ductus est . Interroga amicum sponsi: ductus est . Interroga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custodiri solent: et tamen de Christo, cum sit ovis et pastor, legimus dictum, Vicit leo de tribu Juda , Haec omnia, fratres, secundum similitudines accipite, non secundum proprietates. Solemus videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire: utique melior pastor quam petra, super quam sedet pastor; et tamen Christus et pastor et petra. Totum hoc secundum similitudinem. Proprietatem autem si quaeras a me; In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Si quaeras a me proprietatem; Filius unicus de Patre in aeternum ab aeterno genitus, aequalis gignenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mu
Abbreviated transcription (Latin):
humana ẽ relaxata suspicio. Dñs dix¬
it: ueritas dixit. Mutari ñ potest: qd̾
inmutabilis dixit. Dicam gͦ in huius
ꝓfunditate questionis: quid mͥ uide-¬
atur. fligat unusquisq quod placet:
pietatem sentiat sicut scriptum est.
Sentite de dño in bonitate: & in sim¬
plicitate cordis querite illum. Ostia¬
rium: forte ipsum dñm debemꝰ acciꝑe.
Multo sunt enim int̾ se diuersa in re¬
bus humanis pastor & ostium. quã
ostiarius ad ostium: & tam̃ dns & pa¬
storem se dixit. & ostium. Cur gͦ non
intelligamus ipsum & ostiarium: Si
xꝑc nec pastor est sicut consueuimus
nosse & uidere pastores: nec ostium est.
Non enim eum faber fecit. Si autem
scdm aliquam similitudinẽ & ostium
& pastor est: audeo dicere & ouis est.
Ouis nempe: sub pastore ẽ. Tamenille:
& pastor. & ouis est. ubi est pastor:
Ecce hic habes. Lege ȩugłium. Ego sum
pastor bonus. ubi est ouis: Int̾roga ꝓ¬
phetam. Sicut ouis ad immolandum

Expanded text:
humana est relaxata suspicio; Deus dixhumana est relaxata suspicio; Deus dixit, veritas dixit, mutari non potest quod immutabilis dixit. 3. Dicam ergo in hujus profunditate quaestionis quid mihi videatur: eligat unusquisque quod placet; pie tamen sentiat, sicut scriptum est, Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Ostiarium forte ipsum Dominum debemus accipere. Multo sunt enim inter se diversa in rebus humanis pastor et ostium, quam ostiarius et ostium; et tamen Dominus et pastorem se dixit, et ostium. Cur ergo non intelligamus ipsum et ostiarium? Si us Christus nec pastor est, sicut consuevimus nosse et videre pastores; nec ostium est, non enim eum faber fecit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; audeo dicere, et ovis est: ovis nempe sub pastore est, tamen ille et pastor est et ovis. Ubi est pastor? Ecce hic habes, lege Evangelium: Ego sum pastor bonus. Ubi est ovis? Interroga propnetam: Sicut ovis ad immolandum
Abbreviated transcription (Latin):
de ostiario: Huic inquit ostiarius
aperit. Cui aꝑit: Bastori. Quid aꝑit
pastori: Ostium. Et quis ẽ ipsũ ostiũ:
posuisset. ñ ipse dixisset. ego sũ ostiũ.
& ego sum pastor: auderet quisquã
nr̃m dicere. quod ipse xꝑc sit & ꝑa¬
stor & ostiũ: Si enim diceret ego sũ
pastor. & ñ diceret ego sum ostium:
quesituri eramus. quid eẽt ostium:
& forte alud putantes. ante ostiũ
remansuri. Gr̃a illius & miscđia
nobis exposuit pastorem: se ipsum dix¬
it. Exposuit ostiuum: se ipsum dixit.
Ostiarium querendum nobis reliquit.
Quem nos dicturi sumus ostiarium :
Quemlibet inuenerimꝰ. cauendum ẽ.
ne maior existimetur qua ipsitm osti¬
um: quia ostiarus in domibus homi¬
num. maior est ostio. Ostiarius enim
ostio: ñ ostium p̃ponitur ostiario. Qͥa
ostiariis ostium. ñ ostium eustodit
ostiarium: non audeo dicere aliqͦm
ostio maiorem. Audiui enim iam
quid sit ostium: non me latet. Non
sum dimissus comecturȩ meȩ: ñ mͥ

Expanded text:
de ostiario? Huic, inquit, ostiarius de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Ostium. Et quis est ipsum ostium? posuisset, non ipse dixisset, Ego sum pastor, et, Ego sum ostium , auderet quisquam nostrum dicere quod ipse Christus sit et pastor et ostium? Si enim diceret, Ego sum pastor, et non diceret, Ego sum ostium; quaesituri eramus quid esset ostium, et forte aliud putantes ante ostium remansuri. Gratia illius et misericordia nobis exposuit pastorem, seipsum dixit; exposuit ostium, seipsum dixit: ostiarium quaerendum nobis reliquit. Quem nos dicturi sumus ostiarium? Quemlibet invenerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostiarius in domibus hominum major est ostio. Ostiarius enim ostio, non ostium praeponitur ostiario; quia ostiarius ostium, non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit ostium: non me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi
Abbreviated transcription (Latin):
quia erat ubi iam oues eius erant. qͦ
ftiturȩ erant oues enis. itẽ presentibꝰ
& futuris & illis & nobis. & quotquot
etiam post nos fuerint oues enis: qͥs
ad eas missus eẽt ostendit. Om̃s gͦ au¬
diunt uocem pastoris sui dicentis. ego
sum pastor bonus. Non adderet bonꝰ:
nisi eeñt pastores mali. S pastores
mali. ipsi sunt fures & latrones: aut
certe ut multum mercennarii. Om̃s
enim hic ꝑsonas quas posuit: require¬
re. distinguere. nosse debemus. Aꝑuit
enim iam duas res dñs: quas quodãmͦ
clausas ꝓposuerat. Iam scimus quia
ostium ipse ẽ. Scimꝰ. quia pastor ipse
est. Fures & latrones qui sint: in hester¬
na lectione pate factum ẽ. Hodie
autem audiuimꝰ mercennarium:
audiuimus & lupum. Heri nominatꝰ¬
ẽ & ostiarius. In bonis gͦ: ostium est.
ostiarius. pastor. & oues. In malis: fu¬
res & latrones. mercennarii. lupus.
rem: ipsum. Ostiarium quẽ: Hȩc eñĩ
duo ipse exposuit: ostiarium nobis
querendum reliquit. Et quid ait

Expanded text:
ubi jam oves ejus erant, quae futurae erant ejus oves: item praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quis ad eas missus esset, ostendit. Omnes ergo audiunt vocem pastoris sui dicentis, Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat: jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, in hesterna lectione patefactum est; hodie autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum: heri nominatet ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et oves: in malis fures et latrones, mercenarii, lupus. rem ipsum: ostiarium quem? Haec enim duo ipse exposuit; ostiarium nobis reliquit quaerendum. Et quid ait
Abbreviated transcription (Latin):
sententia: ñ diuina. Neq enim nos huc¬
usq ille dilexit: qui semꝑ & sine fine
nos diligit. Absit ut dilectionem mor¬
te fincerit: qui ñ ẽ morte finitus. Eci¬
am post mortem quinq frẽs suos di¬
lexit diues ille suꝑbus atq impius.: &
usq ad mortem nos dilexisse putandꝰ
ẽ. xpc: Absit carissimi: nequaqmͣ ille
nos diligendo usq ad mortem ueniret:
si dilectionem nrãm morte finiret.
Nisi forte ita sit intelligendum. in fi
nẽ dilexit eos. usq ad mortem dilexit
eos: quia tantum dilexit eos. ut more
retur ꝓpt̾ eos. Hoc enim testatus ẽ di¬
cens. Maiorem hac caritatem nemo
pro amicis suis. Ita sane ñ ꝓhibem᷑
intelligi. in finem dilexit: id ẽ usq ad
mortem illũ dilectio ipsa ꝑduxit. Et cȩ¬
na inquit facta. cum diabolus iam mi¬
sisset in cor ut traderet eum iudas symo¬
Snis scariothis. sciens quia omĩa dedit

Expanded text:
sententia, non divina: neque enim nos hucsententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexisse putandus est Christus? Absit, charissimi. Nequaquam ille nos diligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intellnem dilexit eos, usque ad mortem dilexit eos, quia tantum dilretur propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo pro amicis suis . Ita sane non prohibemus intelligi, in finem dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio ipsa perduxit. 3. « Et coena, » inquit, « facta, cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes: sciens quia omnia dedit
Abbreviated transcription (Latin):
aliud tnsire cum mundo. Aliud ad
patr̃e: aliud ad hostem. Nam & egyp¬
tii tnͣsierunt: ñ enim ꝑsequendo man¬
serunt. Non tamen transierunt ꝑ ma¬
re ad regnũ:. s in mare ad interitum.
Sciens gͦ iħc quia uenit eius hora ut
tñsiret ex hoc mundo ad patr̃e: cum
dilexisset suos qui erant in mundo.
in finem dilexit eos. Utiq ut & ipsi
de hoc mundo ubi erant: ad suum ca¬
put quod hinc tͣnsisset. eius dilectiõe
transirent. Quid ẽ enim in finem. mͥ¬
in xꝑm: finis enim legis xꝑe ait a¬
postolus: ad iusticiam omĩ credenti.
finis ꝑficiens: ñ int̾ficiens. finis quo
usq eamus: ñ ubi pereamꝰ. Sic om̃i¬
no intelligendum ẽ. pascha nr̃m im¬
molatus ẽ xpe. Ipse est finis nr̃ in
illo ẽ. transitus nr̃. Nam uideo posse
ista uerba eugł̃ica. quodã humano modo
etiam sic accipi. tamqm usq ad mort̾ẽ
xꝑe dilexerit suos: ut hoc uideatur ẽẽ.
in finem dilexit eos. Humana ẽ hȩc

Expanded text:
aliud transire cum mundo, aliud ad aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim in finem, nistum? Finis enim Legis Christus, ait Apostolus, ad justitiam omni credenti . Finis perficiens, non interficiens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum immolatus est Christus . Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec
Abbreviated transcription (Latin):
egyptia liberamur. Et agimꝰ salub̾ri¬
mũ tnsitum. cum a diabolo tͣnsimus
ad xꝑm: & ab isto instabili scło. ad eiꝰ
fundatissimũ regnũ. Id̃o quippe ad
dm ꝑmanentẽ tͣnsimus: ne cum mun¬
do tͣnseunte tnseamus. De hac nobis
collata gr̃a dm laudans apłs: dicit.
Qui eruit nos de potestate tenebra¬
rum: & tñstulit in regnum filii cari¬
tatis sue. Hoc itaq nom̃ id ẽ pascha.¬
quod latinȩ ut dixi transitus nuncu¬
patur uelut int̾pretans nobis beatus
eugłista. ante diem inquit festum
paschȩ. sciens iħe quia uenit eius hora
ut tͣnseat ex hoc mundo ad patr̃e. fcce
pascha. ecce tͣnsitus: unde & qͦͦ De hoc
scilicet mundo ad patrem. Spes m̃bͥs
in capite ẽ data: quod eeñt illo tͣnse¬
unte. sine dubio secutura. Quid gͦ in¬
fideles: & ab hoc capite atq ab eus
corpore alien: Nonne & ipsi tnͣseunt:
quia ñ ꝑmanentꝰ. Tnͣseunt plane &
ipsi. S aliud ẽ tͣnsire . de mundo

Expanded text:
Aegyptia liberamur ; et agimus saluberriAegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc itaque nomen, id equod Latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
uante ipso. debitis ẽ expli¬
canda tractatib: & ut nob̃
posse donauerit explanan¬
da. Ante diem aut̃ẽ festum paschȩ. sci¬
Sens iħc quia uenit hora eius. ut tran¬
Sseat ex hoc mundo ad patrẽ: cum di¬
lexisset suos qui erant in mundo. usq¬
Sin finem dilexit eos. Pascha fr̃es. ñ sic̃
quidam existimant grecũ nomen ẽ:
s hebreum. Oportunissime tam̃ occur¬
rit in hoc nomne: quȩdam congruen¬
tia utrarumq linguarum. Quia em̃
passio putata est: uelut hoc nom̃ a pas¬
sione sit appellatum. In sua gͦ lingua
hoc ẽ in hebraica: pascha transitus dĩ.
Propt̾ea tunc pͥmũ pascha cȩlebrauit
ppłs dĩ: quando ex egypto fugientes.
rubrũ mare transierunt. Nunc gͦ fi¬
gura illa ꝓphetica. in ueritate comple¬
ta ẽ. cum sicut ouis ad immolandum
ducitur xꝑc: cuius sanguine illitis po
stib nr̃is. id ẽ cuius signo crucis signa¬
tis frontibꝰ nr̃is. a ꝑditione huius scłi.
tamqmͣ a captiuitate uel int̾emptione

Expanded text:
m, adjuvante ipso, debitis est explicanda tractatibus, et ut nobis posse donaverit, explananda. Ante diem autem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha, fratres, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enimscha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appid est in Hebraea pascha transitus dicitur, ideo quia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes mare Rubrum transierunt. Nunc figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus, cujus sanstibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione
Abbreviated transcription (Latin):
bo eos: Quisquis enim in uerbo ñ
offendit: hic ꝑfectus ẽ uir. Et quis
ẽ ꝑfectus: Quis ẽ qui ñ offendit in
tanta abundantia iniquitatis. tanto
frigore caritatis: Laui pedes meos
quomͦ inquinabo eos: quando quidẽ
lego & audio. nolite multi magistri

Expanded text:
bo illos? Quisquis enim in verbo non bo illos? Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et quis est perfectus? quis est qui non offendit in tanta abundantia iniquitatis, tanto frigore charitatis? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Quandoquidem lego, et audio, Nolite multi magistri
Abbreviated transcription (Latin):
si fieri posset scõs apłos & predica¬
tores ueritatis antiquos excitari:
aduersus abundantiam iniquita¬
tis qua feruor friguit caritatis. S
in eis qui iam de corpore exierunt.¬
& carnis indum̃to expoliati sunt.
neq enim ab ea separati sunt: res¬
pondet ȩccłia. Exui me tunica mea:
quomͦ induam eam: Recipietur
quidem illa tunica: & in eis qui ĩa
di sunt frigidi: s tunc qñ resurre¬
cturi sunt mortui. Passa gͦ difficul¬
tatem ꝓpt̾ inopiam p̃dicatoꝵ: & re¬
colens illa sua m̃bra sana sermonib.
scã morib. s iam exuta corporibus:
ingemit. & dicit ȩccłia. Exui me tu¬
nica mea:quomͦ induam eam: Men¬
⁊ando excellentissime potuerunt:
quomͦ ad corpora quib exuta sunt
redire possunt: Deinde respiciens
ad eos qui p̾dicare & popłos adqui¬
rere ac regere ac sic xꝑo adferre ut¬
cumq possunt: s in his difficultatib
actionum peccare metuunt: laui
inquit pedes meos: quomͦ inquina¬

Expanded text:
si fieri posset, sanctos apostolos et praedicasi fieri posset, sanctos apostolos et praedicatores veritatis antiquos excitari adversus abundantiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam di sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Memzando excellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquina
Abbreviated transcription (Latin):
Velut si diceret. Tu uacas: & contra
me clausum ẽ. Tu studes ocio paucoꝵ
& abundante iniquitate refrigescit
caritas multorum. Nox quippe: iniqui¬
tas est. Ros uͦ eius & guitȩ. hi sunt
qui refrigescunt. & cadunt: & faci¬
unt refrigescere caput xꝑi: hoc est
ut ñ ametur ds̃. Caput enim xꝑi:
d̾s. S portantur in crinib. id ẽ in
sacramentis uisibilibus tolerantur.:
nequaqm interiora sensus attingũt.
Pulsat gͦ ut excutiat quietem. scĩs.
ociosis: & clamat. Aꝑi mͥ de sangui¬
ne meo soror mea: de accessu meo ꝓri¬
ma mea:. de spu meo columba mea:
de sermone meo quẽ plemus ex ocio
didicisti ꝑfecta mea. Aperi mͥ predi¬
ca me. Ad eos quippe qui clauserũt
contra me. quomͦ intrabo sine aꝑien¬
te: Quomodo enim audient sine
predicante: Hinc fit ut etiam hi qͥ
amant ocium studioꝵ bonoꝵ. & no¬
lunt ꝑpeti laboriosarum molestias
actionum. eo quod minꝰ idoneos ad
hec ministranda & sine reprehen¬
sione agenda se sentiunt: mallent

Expanded text:
Tu vacas, et contra me ostium clausum est: tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput Christi, hoc est, ut non ametur Deus. Caput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent,
Abbreviated transcription (Latin):
meos: qͣmͦ in quinabo eos: O admirabile sa-¬
cͣmentũ: o gͣnde mysteriũ. Ergone timet inqͥ¬
nare pedes:.ueniendo ad eum. quila¬
uit suoꝵ discipłoꝵ pedes: Timet certe.
Quia ꝑ t̾ram uenit ad eum qui etiam
in t̾ra ẽ: quia suos hic constitutos ñ de¬
serit. An ñ ipse ait. uidebitis cęlos aꝑ¬
tos: & angłos di ascendentes & descen¬
dentes ad filium hominis. Si ascendunt
ad eum ꝓpt̃ea quia sursum ẽ. quomͦ
ad eum descendunt. si ñ etiam hic ẽ
Dicit gͦ eccł̃ia. Laui pedes meos: quomͦ
inquinabo eos: In eis hoc dicit qui
possunt om̃i fece mundati dicere. cu¬

Expanded text:
meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacmeos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse ait, Ecce ego ertos, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt omni faece mundati dicere: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
hit uñ dicat. dimitte nob debita nr̃a. ac sic
etiã inde mundat᷑ ab eo qͥ pedeᷤᷤ lauit disci-¬
pulis suis: nec desinit int̃pellare ꝓ nob̾.
Hic occurrerunt ex cantico canticoꝵ.
ecclȩ uerba dicentis. Laui pedes meos
quomͦ inquinabo eos: eum uellet ire
& aꝑire ei qui uenerat ad eam & pul¬
sauerat. sibiq aꝑiri poposcerat:. ille
speciosus forma p̃filiis hominũ. Hinc
quȩstio nata ẽ: quã coartare noluimꝰ
angustiis temporis. Ideoq distulimꝰ
quo nã modo eccłia timeat inquina¬
re pedes. dum ꝑgit ad xꝑm: quos bap¬
tismate lauerat xꝑi. Sic enim ait. Ego
dormio: & cor meum uigilat. uox fra¬
truelis mei pulsat ad ianuam. Dem¬
de dicit etiam ipse. Aperi mͥ soror mea.
proxima mea. columba mea. ꝑfecta mea:
qͥa caput meũ repletum ẽ rore: & crines
mei noctiũ guttis. & respondit illa. Exui
me tunica mea: qͦmͦ induam eã: Laui pedeᷤᷤ

Expanded text:
ahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic ahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Ecclesia timeat inquinare pedes, dum pergit ad Christum, quos baptismate laverat Christi. 2. Sic enim ait: « Ego dormio, et cor meum vigilat; vox fratruelis mei pulsat ad januam » Deinde dicit etiam ipse: « Aperi mihi, soror mea, proxima mea, columba mea, perfecta mea; quia caput meum repletum est rore, et crines mei noctis guttis. » Et respondet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes
Abbreviated transcription (Latin):
on inmemor mei debiti:
iam reddendi tempus ag¬
nosco. Donet unde redd̃a:
qui donauit ut debeam. Donauit
enim dilectionem: de qua dictum ẽ.
nemini quicqmͣ debeatis nͥ ut inuicem
diligatis. Donet etiam sermonẽ: quem
uideo me debere dilectis. Expectatio¬
nem urãm ad hoc nemꝑe distulerã: ut
explicarem sicut possem que admodũ
etiam ꝑ t̾ram ueniatur ad xꝑm: cum
potius iubeamur quȩ sursũ sunt quȩ¬
rere. ñ quȩ suꝑ t̾ram. Sursum enim
xꝑc ẽ sedens ad dext̃am patͥs: s ꝓfecto
& hic ẽ. Propt̃ quod saulo in t̾ra seui¬
enti: dicit. Quid me ꝑsequeris: Ut au¬
tem hoc querendu susciꝑemꝰ hic tra¬
ctabatur quod dñs pedes discipulis
lauit. cum iam ipsi discipuli loti eẽnt:
nec opus haberent nͥ pedes lauare.
Ubi uisum est intelligendum qđ bap¬
tismo quidẽ homo totus abluitur. s
dum isto postea uiuit in scło. humaniᷤ
affectibus t̾ram uelut pedib calcans.
ipsa scilicet conu̾satione uitȩ huiꝰ contͣ¬

Expanded text:
on immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae suChristus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contr
Abbreviated transcription (Latin):
inquinare pedes suos timent: cũ pla¬
cere hominib subripiente amore hu¬
manȩ laudis affectant. Ceterũ qui
eos audit libent̃ & pie: ñ habet locũ
iactandi se in laborib alienis. Et nõ
inflatis ossibus s humiliatis: gaudio
gaudet. ꝓpt̾ uocem dnicȩ ueritatis.
Proinde in eis qui libent̃ & humiliter
audire nouerunt. & uitam quietam
in studiis dulcib & salubrib agunt.
scã delectetur eccłia: & dicat. Ego dor¬
mio: & cor meum iuigilat. Quid ẽ ego
dormio. & cor meũ uigilat: nͥ ita qui¬
esco. ut audiam: Otium meũ ñ im¬
penditur nutriendȩ desidiȩ: s ꝑcipi
ꝑcipiet eam. Ego dormio: & cor meũ
uigilat. Ego requiesco a negotiosis
actib & animus m̃s diuinis se inͣten¬
dit affectib. S in his qui isto mͦ sua¬
uit & humilit̾ requiescunt dum oti¬
ose oblectatur eccła: ecce pulsat ille
qui ait. Quȩ dico uobis in tenebris:
dicite in lumine. Et quod in aure

Expanded text:
inquinare pedes suos timeant, cum plainquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humiliatis gaudio gaudet propter vocem dominicae veritatis. Proinde in eis qui libenter et humiliter audire noverunt, et vitam quietam in studiis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium meum non impenditur nutriendae desidiae, sed perci actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure
Abbreviated transcription (Latin):
dicant xꝑm: & aꝑiunt illi ostium
ut habitet ꝑ fidem in cordibus homi¬
nũ. In his hoc dicit. cum deliberant
utrum minisfium tale suscipiant.
cui se minus idoneos existimant ut
sine culpa impleant: ne forte aliis p̃¬
dicantes ipsi reꝓbi fiant. Tutius enĩ
ueritas auditur: quam predicat᷑. Qͦ¬
niam cũ auditur. humilitas custodit᷑
cum autẽ p̃dicatur. uix ñ subrepit
cu uis hominũ quantula cũq iactan¬
tia. in qua utiq inquinantur. pedes
Ergo ut apłs iacob dicit: sit om̃is ho
ẽ quod dixi: cum ueritas auditur. hu¬
militas custoditur. Dicit & alius. Ami¬
cus autem sponsi stat & audit eum:
& gaudio gaudet. ꝓpt̾ uocem sponsi.
fruamur auditu sine strepitu nobis
loquente intrinsecus ueritate. Qũaꝙͣ
etiam cum forinsecus insonat. ꝑ legentẽ.
ꝑ annuntiantẽ. ꝑ predicantem. ꝑ dispu¬
tantem. ꝑ precipientem. ꝑ consolantẽ.
ꝑ exhortantem. ꝑ ipsum etiam cantan¬
tem. atq psallentem: ipsi qui hȩc ag̃t.

Expanded text:
istum et aperiunt illi ostium, ut habitet per fidem in cordibus hominum . In his hoc dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum auditur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jacobus dicit, Sit omnis homest quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annuntiantem, per praedicantem, per disputantem, per praecipientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ extincta caritas nr̃a: quia & nos
dimittimus debitorib nr̃is. Quando
te audimus: exultant tecum in cȩ¬
lestib ossa humiliata. S quando te
predicamus: t̾ram calcamus. ut tͥ
aꝑiamus. Et ideo si reprehendim᷑.
ꝑturbamur: si laudamur. inflamur.
Laua pedes nr̃os ante mundatos:. s
inquinatos. Hȩc uob̃ hodie satis sint
dilectissimi: si quid secus quã oportu¬
tuit dicentes fortassis offendimus. uł
laudib ur̃is in moderatiꝰ qm oportuit
eleuati sumus: impetrate mundatio¬
nem pedib nr̃is: dõ placentib orati¬
onibus ur̃is

Expanded text:
est exstincta charitas nostra: quia et nos dimittimus debitoribus nostris . Quando te audimus, exsultant tecum in coelestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lava pedes nostros ante mundatos, sed m pergimus, inquinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus vestris immoderatius quam oportuit elevati sumus; impetrate mundationem pedibus nostris, Deo placentibus orationibus ves
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta ꝑ se ipsum: nemo aut̃ẽ potest
aliquid sine ipso. Uꝑc namq cũ patre¬
qui facit mirabilia solus. Nemo gͦ alius
fecit quȩcumq in eis oꝑa fecit: qm̃ qͥsqͥs¬
aliuis homo aliquid eoꝵ fecit. ipso faci¬
ente fecit: hȩc autẽ ipse ñ illis facienti¬
bus fecit.

Expanded text:
cuncta per seipsum; nemo autem potest cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus namque cum Patrequi facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit quaecunque in eis opera fecit. Quoniam quisquis homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit, haec autem ipse non illis facientibus fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
eis: & nondu hoc fecerat qñ dicebat. si
oꝑa ñ fecissem in eis quȩ nemo alius fe
litudinib tanta miracula salutis osten¬
dit: quanta in illis antea nemo donaui.
Hec enim uiderunt: & hoc eis exꝓbrañ
adiungit & dicit. Nunc autẽ & uider̃t
& oderunt: & me & pat̾re meũ. S ut¬
impleatur sermo qui in lege eorum sc̃ͥp¬
tus ẽ: quia odio me habuerunt gratis.
Forum legẽ dicit: ñ ab ipsis inuent̃a
s ipsis datam: sicut dicimꝰ panẽ nr̃m
cotidianũ. qũe tamen a dõ petimus:
addendo. da nobis. Gratis autẽ odit:
qui nullũ ex odio cõmodũ quęrit: uł
in commodi fugit. Sic oderunt dnm
impii: sic diligunt iusti. hoc ẽ gratis:
ut alia p̃ter illum ñ expectent bona:
qm̃ ipse erit in om̃ibus om̃ia. Quisqͥs
uͦ altius adtenderit xꝑm dicente. si
nemo alius fecit. quia totius trinita¬
tis una substantia ẽ: inueniet ipsũ
fecisse. si qñ quispiam dei homo tale
aliquid fecit. Potest quippe in se ipso

Expanded text:
eis; et nondum hoc fecerat, quando dicebat, Si eis; et nondum hoc fecerat, quando dicebat, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alletudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et meimpleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem: Si nemo alius fecit, quia totius Trinitatis una substantia est, inveniet ipsum fecisse, si quando quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe in seipso
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cabantur eũ ut uel fimbriam uesti¬
menti eius tangerent: & quotquot
tangebant eum. salui fiebant. Hȩc
nemo alius fecit in eis. Sic enim intel¬
ligendum ẽ qd̾ ait in eis. ñ int̾ eos uel
coram eis: s ꝓrsus in eis quia sanauit
eos. Hec quippe intelligi uoluit. quȩ
ñ solum facerent admirationẽ: uerũ
etiam manifestam conferrent salut̃ẽ
Pro quib beneficiis. utiq amorem ñ
odium retribuere debuerunt. Omĩa
quidẽ cȩteroꝵ miracula suꝑat quod
ẽ natus ex uirgine: matrisq integritat̃e
solus potuit nec conceptus uiolare nec
natus: s hoc nec coram eis factũ ẽ nec
in eis. Ad agnoscendam quippe huius
miraculi ueritatẽ. ñ cõmuni cum eis
aspectui: s dicreto ab eis discipulatu
apłi ꝑuenerunt. Iam uͦ illud quod die
tercia in carne in qua occisus fuerat
de sepulero se reddidit uiuĩi. & nũqũa
deinde moriturus cũ illa ascendit in
cęlum. suꝑat etiam cuncta quȩ fecit.
s neq hoc factum ẽ in iudeis neq cora

Expanded text:
cabantur eum ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim intelligendum est quod ait, in eis, non inter eos vel coram eis; sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem; pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare nec natus: sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu Apostoli pervenerunt. Jam vero illud quod die tertia in carne in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus cum illa ascendit in coelum, superat etiam cuncta quae fecit: sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram
Abbreviated transcription (Latin):
& uocat ea quȩ ñ sunt tanqu̾a sint.
ꝓfecto scđdm id quod mediator dĩ &
hominũ homo ẽ. ante mundi consti¬
tutionẽ pro nobis d̾s̃ pater glorifica¬
uit ipsum: si tunc elegit etiam nos
in ipso. Quid enim dicit apłs: Scimꝰ¬

Expanded text:
et vocat ea quae non sunt, tanquam sint ; et vocat ea quae non sunt, tanquam sint ; profecto secundum id quod mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, si tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ fuit. Porro si natura humana
in u̾bum mutata atq coni̾isa. u̾bũ
di quantũ erat & quod erat hoc erit:
ubi ẽ homo si ñ perit: S hac opinio¬
ne quã ueritati ꝓrsus ñ uideo conue¬
nire. nichil nos urget: si filio dicen¬
te. & nunc clarifica me tu pat̾ apd
temet ipsum. claritate quã habui
pͥusqũã mundus eẽt apd te. intelli¬
gamus p̃destinatione claritatis hu¬
manȩ quȩ in illo ẽ naturȩ. ex morta¬
li immortalis apud patr̃ẽ futurȩ. &¬
hoc iam predestinando factũ fuisse
ante quã mundus eẽt: quod in mun¬
do etiam suo tempore fieret. Si enĩ
de nobis dixit apłs sicut elegit nos
in ipso ante mundi constitutionemł
cur abhorrere putatur a uͦ. si tunc
pater caput nr̃m glorificauit. qnͣdo
nos in ipso ut membra eius ẽẽmus
elegit: Sic enim nos electi. quomͦ
ipse glorificatus: quia pͥusquam
mundus eẽt nec nos eramus nec ipse
eius est etiam quȩ futura sunt fecit.

Expanded text:
minus fuit. Porro si natura humana minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse ejus est, etiam quae futura sunt fecit,