comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Metretas enĩ dicit m̃suras quasda tãꝙͦ si di¬
ceret urnas. ãphoras. uel siquid eiꝰ modi.
Nom̃ m̃sure ẽ metreta: & a m̃sura accepit
nomͣ ista m̃sura. Metron enĩ m̃suram
dict̃ greci: inde appellata ẽ metreta. Capi¬
ebant gͦ metretas binas uł t̾nas. Quid
dicimꝰ fr̃s. Si t̾nas tm̃ diceret: ñ curre¬
ret animꝰ nr̃ nͥ ad mysteriũ trinitatis.
Sed forte nec sic debemꝰ inde cito iam
sensũ auertere. quia dix̃ binas uł t̾nas:
qr nominato patre & filio consequent᷑¬

Expanded text:
Metretas dicit mensuras quasdam, tanquam si diceret, urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomen ista mensura. Metron enim dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et Filio, consequent
Abbreviated transcription (Latin):
tres metretȩ. Ideo ñ dictũ ẽ capientes
metretas aliȩ binas aliȩ t̾nas: s ipse sex
hydriȩ capiebant metretas binas uel
ternas: tãquã diceret. Et qn dicobinas
& q̃n dico t̃nas. ipsam tͥnitatẽ manifestiꝰ

Expanded text:
tres metretae. Ideo non dictum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex
Abbreviated transcription (Latin):
& filiũ: oportet ut ibi intelligat tãquã
Fortassis enĩ discussȩ scripturȩ. qđ ñ sic di¬
co ut hodie docere possum: aut quasi ali¬
uo inueniri ñ possit: s tn fortasse scru¬
tatȩ scripturȩ indicant qđ sp̃s sc̃s caritas

Expanded text:
hydriae capiebant metretas binas vel Fortassis enim discussae Scripturae: quod non sic dico, ut hodie docere possim, aut quasi aliud inveniri non possit: sed tamen fortasse scrutatae Scripturae indicant quod Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
drie. Adño quidẽ & illa scriptura: s nicħ
sapit si ñ ibi xp̃c intelligat᷑. Intendite gͦ
qd ipse ait: quȩ scripta st̃ in lege & ꝓpħis
oe psalmis de me. Nouimꝰ aũ legẽ ex qͥb
tẽporib narret: idẽ ab exordio mundi in
pͥncipio fecit ds cęlũ & t̾rã. Inde usq ad
hoc tẽpus qđ nc̃ agimꝰ sexta ȩtas ẽ: ut
sepe audistis & nostis. Nã pͥma ȩtas cõpu

Expanded text:
driae. A Domino quidem et illa Scriptura; sed nihil sapit, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Novimus autem Legem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas est, ut saepe aud
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ certe manifesta sc̃ intellectis. pate¬
bunt illa oĩa mysteria. quȩ in isto dñi¬
miraculo latent. Uidete quid ait: quia
oportebat impleri in xp̃o quȩ de illo
scripta st̃. Ubi scripta st̃: In lege ce ꝓpħis¬
& psalmis. Nichil scripturarũ ueterum
p̃ter misit. Illa erat aqua E idõ dicti st̃
illi a dño insensati: qr eis adhuc aqua sa¬
piebat. ñ uinũ. Emͦ aũ fecit de aqua uinũ:
Cũ aꝑuit eis sensũ & exposuit eis scriptu¬
ras. incipiens a moyse ꝑ om̃s ꝓph̃as. Vnde
iã inebriati dicebant. Nonne cor nr̃m¬
bis scripturas: Intellexert̃ enĩ xp̃m in¬

Expanded text:
quae certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi scripta sunt? In Lege, i Psalmis. Nihil Scripturarum veterum praetermisit. Illa erat aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas. Unde jam inebriati dicebant, Nonne cor nosbis Scripturas ? Intellexerunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
a transinigratione in babylonia: ad iohem
usq baptistã. Sexta inde: usꝙͣ ĩ fiñe scłi
Propterea & sexta die fecit ds̃ hominem
ad imaginẽ suã: qr sexta ista ȩtate ma
uertit᷑ aqua in uinũ: ut iã manifestatũ
xp̃m in lege & ꝓpħis sapiamꝰ. ddõ erant
ibi sex hydriȩ: quas uissit impleri aqͣ.
Sex gͦ ille hydriȩ sex etates signisicant:
quib ñ defuit ꝓphetia. Illa aũ tẽpora
sex quasi articulis distributa atq di¬
stincta. quasi uasa ẽẽnt inania: nͥa xp̃o
implerent᷑. Quid dixi tẽpora quȩ ina¬

Expanded text:
transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam : sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea et sexta die fecit Deus hominem ad imaginem suam : quia sexta ista aetate manivertitur aqua in vinum, ut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi vasa essent inania, nisi a Christo implerentur. Quid dixi, tempora quae ina
Abbreviated transcription (Latin):
mo miret᷑. Sic aquã in uinũ conuersã
qͥs miret᷑: cũ hoc annis oib ds̃ in uitib
faciatꝰ. Sed qi oĩa ista quȩ fecit dñs
ihc. ñ solũ ualent ad excitanda corda
niã miraculis: s etiã ad ȩdificanda in
doctrina fidei: scrutari nos oportet qͥd
sibi uelint illa oĩaid est qͥid significent
Horũ enĩ õiũ signisicationes. sic̃ recorda¬
mystica significatione. confirmare uolu¬
it qđ ipse fecit. futuri enĩ erant de

Expanded text:
mo miretur. Sic aquam in vinum conversam mo miretur. Sic aquam in vinum conversam quis non miretur, cum hoc annis omnibus Deus in vitibus faciat? Sed quia omnia quae fecit Dominus Jesus, non solum valent ad excitanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei; scrutari nos oportet quid sibi velint illa omnia, id est, quid significent. Horum enim omnium significationes, sicut recordamystica significatione, confirmare voluit quod ipse fecit nuptias. Futuri enim erant, de
Abbreviated transcription (Latin):
ut donet nobis
reddere qđ ꝓmi¬
simꝰ. Hesterno enĩ
die si meminit
tẽporis exclu¬
derem᷑ angꝰtia.
ne sermonẽ inchoatũ impleremꝰ. in
hodiernũ distulimꝰ: ut ea quȩ in hoc
facto eugłice lectionis mystice in sacra¬
m̃tis posita eẽnt. ipso adiuuante aꝑi¬
rent᷑. Non itaq opus ẽ iã immorari di¬
utiꝰ in cõm̃dando miraculo di: Ipse ẽ
enĩ d̾s qui ꝑ uniuersam creaturã
cotidiana miracula facit: quȩ hõib
ñ facilitate s assiduitate uiluerunt.
Rara aũ quȩ facta st̃ ab eodẽ dño. id est
a uerbo ꝓpt̃ nos incarnato. maiorem
stuporẽ hõib attulert̃: ñ qr maiora
erant quã st̃ ea quȩ cotidie in creatura
facit: sed qr ista cotidie siunt. & tãquã
naturali cursu ꝑagunt᷑: illa uͦ efficatiã
potentiȩ tãquã p̃sentis exhibuisse uiden¬
tur oculis hominũ. Diximꝰ sic̃ memi¬
nistis. resurrexit unꝰ mortiuis. obstupu-¬
ert̾ hoĩes: cũ cotidie nasci qͥ ñ erant ne¬

Expanded text:
ut donet nobis reddere quod promisimus. Hesterno enim die, si meminit temporis excluderemur angustia, ne sermonem inchoatum impleremus, in hodiernum distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso adjuvante aperirentur. Non itaque opus est jam immorari diutius in commendando Dei miraculo. Ipse est enim Deus qui per universam creaturam quotidiana miracula facit, quae hominibus non facilitate, sed assiduitate viluerunt: rara autem quae facta sunt ab eodem Domino, id est a Verbo propter nos incarnato, majorem stuporem hominibus attulerunt: non quia majora erant, quam sunt ea quae quotidie in creatura facit, sed quia ista quae quotidie fiunt, tanquam naturali cursu peraguntur; illa vero efficacia potentiae tanquam praesentis exhibita videntur oculis hominum. Diximus, sicut meministis, resurrexit unus mortuus, obstupuerunt homines; cum quotidie nasci qui non erant, ne
Abbreviated transcription (Latin):
agat᷑ in nob̾: nos aũ sine eiꝰ sp̃u sci¬
re ñ possumꝰ quid agat᷑ in do. Ds̃
aũ scit in nob̾: & qđ ipsi nescimus
in nob̃. Nã infirmitatẽ suã petrus
nesciebat: q̃n a dño qđ ter ẽẽt ne¬
gaturus audiebat. & eger se igno¬
rabat: medicus egrũ sciebat. Sunt
gͦ quȩcła quȩ ds nouit in nob̾: ne¬
scientib nob̾. Tam̃ quantũ ad hoĩes
pertinet: nemo sic se nouit. quomͦ
ipse hõ. Alius nescit quid in illo a-¬
gat᷑: s sp̃s eiꝰ nouit. Accepto aũ sp̃u
cłi. discimꝰ & quid agat᷑ in dõ: non
totũ. qr ñ accepimꝰ totũ. De pignore
multa nouimꝰ. Pignꝰ enĩ accepimus.
& huiꝰ pignoris plenitudo. postea
dabit᷑. Interĩ in hac ꝑegͥnatione
pignꝰ nos consolet᷑: qr qui nos dig¬
natꝰ ẽ obpignerare: multũ paratꝰ
lectus. Non enĩ ñ erat sp̃c dei : quie¬
rat apud dm: S ñdũ erat in eis:
qui crediderant in iħm. Ita enĩ
disposuit dñs iħe. ñ eis dare sp̃m
istũ de quo loquunur: nͥ post resur¬

Expanded text:
agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus lectus. Non enim non erat Spiritus Dei, qui erat apud Deum; sed nondum erat in eis qui crediderant in Jesum. Ita enim disposuit Dominus Jesus non eis dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resur
Abbreviated transcription (Latin):
in faciẽ: nũquid dicit manꝰ. ñ me
moueo. qr ñ tendit ad me: Sic pes.
ambulando omnib m̃bris militat.
Menbra cȩtera tacent: & lingua õib
loquit᷑. Habemꝰ gͦ sp̃m sc̃m: si ama¬
mus ȩccłiã. Amamꝰ aũ. si in eiꝰ com¬
page & caritate consistimꝰ. Nam
ipse apłs cũ dixisset diuersa dona
dari diuersis hominib tãquã offi¬
cia quoꝵiq m̃broꝵ: adhuc inquit
suꝑeminentiorẽ uiã uob̃ demon¬
stro: & cępit loqui de caritate. Prȩ¬
posuit eã linguis hominũ &e ange¬
loꝵ: p̃posuit miraculis fidei. p̃posuit
scientiȩ & ꝓphetiȩ: prȩposuit etiam
illi magno oꝑi miscdiȩ. quo sua
quȩ possidet distribuit quisq pau¬
perib: & ad extiemũ p̃posuit eã etiã
corporis passioni. His om̃ib tã mag¬
nis reb p̃posuit caritatẽ. Ipsam ha¬
beto. & cuncta habebis: qr sine illa
nicħ ꝓderit quicquid habere potu¬
eris. Quia uͦ ad sp̃m sc̃m ꝑtinet

Expanded text:
in faciem, numquid dicit manus, Non me in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus loquitur. Habemus ergo Spiritum samus Ecclesiam: amamus autem, si in ejus compage et charitate consistimus. Nam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et prophetiae, praeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possidet distribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris. Quia vero ad Spiritum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit ad manifestationẽ. Qũã
manifestationẽ: Sic̃ ipse itẽ dic̃.
Quia alii dat᷑ ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ:
alii sermo scientiȩ. scdm eundem
sp̃m. Alii fides in eodem sp̃u: alii do
natio curationũ in uno sp̃u:. alii ope¬
ratio uirtutũ in eodem sp̃u. Multa
enĩ dant᷑ ad manifestationẽ: sed tu
forsitan. eoꝵ omniũ quȩ dixi nicħ
habes. Si amas: ñ nicħ habes. Si enĩ
amas unitatẽ: etiã tͥ habet quisqͥs
in illa aliquid habet. Tolle inui¬
diã: & tuũ ẽ qđ habeo. Tollã inui¬
diã: & ineũ ẽ qđ habes. Liuor sẽpa¬
rat: sanitas iungit. Oculus solus:
uidet in corpore. Sed nũquid soli
sibi oculus uidet: Et manui uidet:
&e pedi uidet: & cȩteris m̃bris uidet.
Non enĩ si aliquis ictus in pedẽ ueni¬
at: auertit se inde oculus. ut non
p̃caueat. Rursus sola manꝰ operat᷑
in corpore.Sed nũquid sibi soli ope¬
rat᷑: Et oculo oꝑat᷑. Nã si ictus ali¬
quis ueniens ñ eat in manũ. s tm̃

Expanded text:
s dicit, ad manifestationem. Quam manifestationem? Sicut ipse idem dicit, Quia alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii urationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cordare ñ possunt. Si senex eris:
pulcher ñ eris. Quando senectus
uenerit. pulchritudo fugiet: & in
uno habitare ñ possunt. uigor pul¬
chritudinis. & gemitꝰ senectutis.
O mĩa ergo ista: ñ nob̾ ꝓmisit qͥ dix̃.
Qui credit in me. ueniat ce bibat: &
flumina de uentre eiꝰ fluent aquȩ
uiue. Nitã ȩternã ꝓmisit: ubi nil
timeamꝰ. ubi ñ conturbemur: ũn
ñ migremꝰ. ubi ñ moriamur: ubi
nec decessor plangat᷑. nec successor
speretur. Quia ergo tale est qđ nob̃
dare nͥ cũ ẽẽt głificatꝰ: ut in suo cor¬
pore ostenderet uitã. quã mͦ non
habemꝰ. s in resurrectione speramꝰ.¬

Expanded text:
cordare non possunt: si senex eris, cordare non possunt: si senex eris, pulcher non eris: quando senectus venerit, pulchritudo fugiet; et in uno habitare non possunt vigor pulchritudinis, et gemitus senectutis. Omnia ergo ista non nobis promisit, qui dixit, Qui credit in me, veniat, et bibat; et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Vitam aeternam promisit, ubi nihil timeamus, ubi non conturbemur, unde non migremus, ubi non moriamur; ubi nec decessor plangatur, nec successor speretur. Quia ergo tale est quod nobis dare, nisi cum esset glorificatus: ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrectione speram
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. Ecce qđ amemꝰ: si uiuimꝰ. Si in
ipsum credimꝰ qui resurrex̃: dabit
nob̾ ñ qđ hic amant homines qͥ
dm non amant: aut tanto plus a¬
mant. quanto illũ minꝰ amant
Tanto aũ hoc minꝰ amant: quanto
illũ plus amant. Sed uideamꝰ: qͥd
nob̾ ꝓmisit. Non diuitias terrenas
& tẽporales: ñ honores ce potestates
in scło isto. Uidetis enĩ omnia hȩc
dari &e hominib malis: ne magni¬
pendant᷑ a bonis. Non ipsam postre¬
mo corporis sanitatẽ: ñ quia ipse
illam ñ dat: s qr ut uidetis & peco¬
rib dat. Non uitã longã. Quid est
enĩ longũ: qđ aliq̃n finit᷑: Non ꝓ
magno nob̾ credentib ꝓmisit lon¬
geuitatẽ. aut decrepitã senectutẽ:
quã om̃s optant antequã ueniat:
om̃s de illa cũ uenerit murmu¬
rant. Non pulchritudinẽ corporis:
quã uel corporis morbus uel ipsa
senectus quȩ optat᷑ exterminat.
Uult ẽẽ pulcher: & uult ẽẽ senex.
Ista duo desideria: sibi inuicẽ con¬

Expanded text:
bitur . Ecce quod amemus. Si vivimus, si in ipsum credimus qui resurrexit; dabit nobis, non quod hic amant homines qui Deum non amant, aut tanto plus amant, quanto illum minus amant: tanto autem hoc minus amant, quanto illum plus amant. Sed videamus quid nobis promisit: non divitias terrenas et temporales, non honores et potestates in saeculo isto; videtis enim omnia haec dari et hominibus malis, ne magnipendantur a bonis. Non ipsam postremo corporis sanitatem: non quia ipse illam non dat, sed quia, ut videtis, et pecoribus dat. Non vitam longam. Quid est enim longum quod aliquando finitur? Non pro magno nobis credentibus promisit longaevitatem, aut decrepitam senectutem; quam omnes optant antequam veniat, omnes de illa cum venerit murmurant. Non pulchritudinem corporis, quam vel corporis morbus, vel ipsa senectus quae optatur exterminat. Vult esse pulcher, et vult esse senex: ista duo desideria sibi invicem con
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ: ut crescendo ꝑ gentes.
loqueret᷑ linguis omniũ. In hac
ȩccłia qui ñ ẽ: nec mͦ accipit sp̃m
sc̃m. Prȩcisus enĩ & diuisus ẽ ab
unitate m̃broꝵ. quȩ unitas. lingͥs
omniũ loquitur. Ed renuntiet sibi.
ñ habet. Nã si habet: det signũ
qđ tc̃ dabat᷑. Quid ẽ. det signũ
qł tc̃ dabat᷑: Loquebat᷑ omĩbus
linguis. Lespondet mͥ. Quid enĩ:

Expanded text:
futurum ut crescendo per gentes, futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac Ecclesia qui non est, nec modo accipit Spiritum sanctum. Praecisus enim et divisus ab unitate membrorum, quae unitas linguis omnium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatꝰ. Et insufflauit in faciẽ
eoꝵ: qui flatu primũ hominem
uiuificauit. & de limo erexit. quo
flatu animã m̃bris dedit: signifi¬
cans eũ ẽẽ qͥ insufflauit in faciẽ
illoꝵ ut a luto exsurgerent. & lu¬
teis oꝑib renuntiarent. Tunc pri¬
mũ post resurrectionẽ suã dñs.
quã dicit eugłista glorificationẽ:
dedit discipulis suis sp̃m sc̃m. De¬
inde cõmoratꝰ cũ eis quadraginta
diebꝰ. ut liber actuũ apłoꝵ demon¬
strat: ipsis uidentib & uidendo
deducentib. ascendit in cȩlũ. Ibi
ꝑactis decẽ dieb die pentecostes
dixi. qui fuerant uno in loco con¬
gregati accepto impleti. omnium
omniũ gentiũ linguis: ñ ẽ credendꝰ
implet. Cũ gͦ & mͦ accipiat᷑: dix̾it
aliquis. Quare nemo loquit᷑ linguis
omniũ gentiũ: Quia iã ipsa ȩccłia
linguis omnium gentiũ loquit᷑.
Antea in una gente erat ȩccłia: uͥ
omniũ linguis loquebat᷑. Loquen¬
do linguis omniũ. significabat

Expanded text:
glorificatus. Et insufflavit in faciem eorum , qui flatu primum hominem vivificavit, et de limo crexit, quo flatu animam membris dedit ; significans eum se esse qui insufflavit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit Evangelista glorificationem, dedit discipulis suis Spiritum sanctum. Deinde commoratus cum eis quadraginta dies, ut liber Actuum Apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentecostes dixi, qui fuerant in uno loco congregati, accepto impleti, omnium omnium gentium linguis, non est credendus implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat
Abbreviated transcription (Latin):
si bibit: & si uiuit ex eo qđ bibit.
Non enĩ nos deserit fons: si ñ desera¬
mus fontẽ. Exposuit eugłista ut
dixi. un dñs claniasset. ad qualẽ
potũ inuitasset: quid bibentibus
ꝓpinasset dicens. Hoc aũ dicebat:
de sp̃u quẽ accepturi erant cre¬
dentes in eũ. Nondũ enĩ erat sp̃s
datus: qͥa iħc ñdũ fuerat glorificatus.
quisq hõ habet in se ꝓpriũ sp̃m:
de quo loquebar cũ animũ cõm̃
enĩ scit hominũ quȩ sunt hõis:
nĩ. Non enĩ noui quid cõgitas: aut
tu quid cogito. Ipsa enĩ sunt ꝓpͥa
nr̃a quȩ interius cogitamꝰ & cogita¬
tionũ uniꝰcuiꝰq hõis. ipsius sp̃s testis
di. Nos cũ spũ nr̃o. ds cũ suo: ita tñ¬

Expanded text:
si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: non enim nos deserit fons, si non deseramus fontem. 5. Exposuit Evangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus datus, qsquisque homo habet in se proprium spiritum, de quo loquebar cum animum commenenim scit hominum quae sunt hominis, Non enim novi quid cogitas, aut tu quid cogito: ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis ipsius spiritus testis Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita t
Abbreviated transcription (Latin):
Et si magni st̃ amatores aĩoꝵ: qͣles
sunt di amatores. qui pulchros
aĩos facit: Sic̃ enĩ animꝰ facit de¬
cus in corpore: sic ds in aĩo. Non
enĩ facit corpori ũn amet᷑ nͥ animꝰ:
qui cũ migrauerit. cadauer hor¬
rescit: & quantũcũq pulchra illa
m̃bra dilexeris. sepelire festinas.
Decus gͦ corporis animus: decus
animi ds̃. Clamat gͦ dñs. ut ue¬
niamus & bibamꝰ si intus sitiamꝰ.
& dicit. qr cũ biberimꝰ flumina a¬
quȩ uiuȩ fluent de uentre nr̃o.
Nent̾ interioris hõis: conscientia coꝵr¬
dis ẽ. Bibito gͦ isto liquore. uiius¬
cit purgata conscientia: & hauri¬
ens. fontẽ habebit: & etiã ipsa fons
erit. Quid ẽ fons. & quid ẽ flu¬
uius: qui manat de uentre inte¬
rioris hoĩs: Beniuolentia: qua
uult consulere ꝓximo. Si enĩ putes
quia qđ bibit soli ipsi debet suf¬
ficere:. ñ fluit aqua uiua de uen¬
tre eiꝰ. Si aũ ꝓximo festinat con

Expanded text:
Et si magni sunt amatores animorum, quales Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat cons
Abbreviated transcription (Latin):
amat᷑ in amico ubi ẽ amor since¬
rior &e castior: Quid amat᷑ ĩ ami¬
co: animꝰ an corpus: Si fides ama¬
tur:animꝰ amat᷑. Si beniuolentia
amat᷑: beniuolentiȩ sedes. animꝰ
est.Si hoc amas in altero. qr &e ip¬
se amat te: animũ amas: qi ñ ca¬
ro s animꝰ amat. Ideo enĩ amas:
qr te amat. Quęre ũn te amet:
& uide quid ames. Plus gͦ amat᷑:
& ñ uidet᷑. Aliquid etiã uolo di¬
cere. ubi magis appareat dilecti¬
oni urẽ. quantũ amet᷑ animus:
& quẽ admodũ corpori p̃ponat᷑.
Illi ipsi lasciui amatores. qui pul¬
chritudine corpoꝵ delectantur.
& forma m̃broꝵ accendunt᷑: tc̃
amant amplius qñ amant᷑. Nã si
amet. & sentiat: quia odio habet᷑:
magis irascit᷑ quã diligit. Quare
magis irascit᷑ quã diligit: Quia
ñ ei reddit᷑ qđ impendit. Si gͦ
ipsi corpoꝵ amatores reamari se
uolunt. & hoc magis eos delectat
si ament᷑: quales st̃ amatores aĩoꝵ:

Expanded text:
amatur in amico, ubi est amor sinceamatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, et quemadmodum corpori praeponatur. Illi ipsi lascivi amatores, qui pulchritudine corporum delcetantur, et forma membrorum accenduntur, tunc amant amplius quando amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascitur quam diligit. Quare magis irascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergo ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum?
Abbreviated transcription (Latin):
credentes in eũ. Nondũ enĩ erat¬
Est gͦ sitis interior. & uent̃ interior:
qr ẽ hõ interior. Et ille quide inte¬
rior inuisibilis: exterior aũ uisibilis.
Sed melior interior quã exterior:
& qđ ñ uidet᷑. hoc plus amatur.
Constat enĩ plus amari hominem
interiorẽ: quã exteriorẽ. Unde hoc
constat: Unꝰquisq in seipso ꝓbet.
Quãuis enĩ qui male uiuunt. aĩõs
suos corpori addicant: uiuere tñ
seipsos indicant. qui regunt: quã
illa quȩ regunt. Regunt enĩ ani¬
mi: regunt᷑ corpora. Gaudet qͥscp
uoluptate: & capit de corpore uo¬
luptatẽ. Sed separa animũ: nichil
restat in corpore. qđ gaudeat. Et
si de corpore gaudet: animꝰ gau¬
det. Si gaudet de domo sua: de
se ñ debet gaudere: Et si habet
animꝰ un oblectet᷑ extrinsecus:
sine delitiis manet intrinsecus:
Omnino constat plus amare homi¬
nẽ animã suã: quã corpus suũ.
Sed & in alio hoĩe: plus amat hõ¬
animã. quã corpus. Quid enim

Expanded text:
atEst ergo sitis interior et venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amatur: constat enim plus amari hominem interiorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine plus amat hoanimam quam corpus. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
ritas di ꝑ ipsũ diffusa ẽ in cordib
nr̃is: post resurrectionẽ suã dare
uoluit: Quid significauit: Ut in
& ab amore scłi separetur. ut tota
currat in dm. Hic enĩ nascimur:
& morimur. Hoc t̃ amemꝰ. Carita¬
te migremꝰ: caritate sursũ habite¬
mus: caritate illa qua diligimus
dm. Nicħ aliud in hac uita nr̃ȩ
pegrinationis meditemur. nͥ qr &
hic ñ semꝑ erimꝰ: & ibi nob̾ locum
bene uiuendo p̃parabimꝰ. un nũꝗͣ
migremꝰ. Dñs enĩ ñr iħc xp̃c. post¬

Expanded text:
ritas Dei per ipsum diffusa est in cordibus nostris, post resurrectionem suam dare voluit? quid significavit? Ut in  ab amore saeculi separet, ut tota currat in Deum. Hic enim nascimur et morimur, hoc non amemus: charitate migremus, charitate sursum habitemus, charitate illa qua diligimus Deum. Nihil aliud in hac vitae nostrae peregrinatione meditemur, nisi quia et hic non semper erimus, et ibi nobis locum bene vivendo praeparabimus, unde nunquam migremus. Dominus enim
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. m̃brũ es. Cũ gͦ m̃brũ sis
eiꝰ corporis qđ loquit᷑ om̃ib lin¬
guis: crede te loqui omĩb linguis.
Unitas enĩ m̃broꝵ caritate concor¬
dat: &e ipsa unitas loquit᷑. quomͦ
tt̃ unꝰ hõ loquebat᷑. Accipimꝰ gͦ &

Expanded text:
corpore membrum es: cum ergo membrum sis ejus corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; et ipsa unitas loquitur quomodo tunc unus homo loquebatur. 8. Accipimus ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ eũ in sp̃u scõ agnouerit syme¬
on: agnouerit etiã anna uidua
ꝓpħissa: agnouerit ioħs ipse. qui
eũ baptizauit. Impletus sp̃u scõ
maria ut dñm conciꝑet accepit.
Multa enĩ inditia p̾cedentis sp̃s scĩ
habemꝰ: antequã dñs glificaretur.
resurrectione carnis suȩ. Non enĩ
xp̃m uenturũ p̃nuntiauerunt
Sed modus quidam futurus erat do¬
nationis huius: qui õino antea ñ
apparuerat. De ipso hic dr. Nusꝗͣ
enĩ legimꝰ. antea congregatos ho¬
mines accepto spu scõ. linguis oiũ¬
gentiũ loquutos fuisse. Post resur¬
rectionẽ aũ suã. primũ qñ appa¬

Expanded text:
quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sancto Maria, ut Dominum conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis suae. Non enim Christum venturum praenuntiaverunt. Sed modus quidam futurus erat donationis hujus, qui omnino antea non apparuerat. De ipso hic dicitur: nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto linguis ogentium locutos fuisse . Post resurrectionem au
Abbreviated transcription (Latin):
derent᷑. alii docerent᷑. nouissimo
festiuitatis illius die. tẽ enim
ista agebant᷑. quȩ appellat᷑ sceno¬
phegia. id ẽ tab̾naculoꝵ constructio.
de qua festiuitate iã antea memi¬
nit caritas urã fuisse dissertũ: uo
do. s clamando: ut qui sitit ueni¬
at ad eũ.Si sitimꝰ. adeamus: & non
pedib s affectib nec migrando.s
amando ueniamꝰ. Quãquã scđm
interiorẽ hominẽ: & qui amat mi¬
grat. & aliud ẽ migrare corpore:
aliud corde. Migrat corpore. qui
motu corporis mutat locũ: migͣt
corde. qui motu cordis mutat af¬
fectũ. Si aliud amas. aliud amabas:
ñ ibi es. ubi eras. Clamabat gͦ nob
dñs. Stabat enĩ: & clamabat. Si quis
sitit: ueniat ad me & bibat. Qui cre¬
dit in me sic̃ dicit scriptura: flu¬
mina de uentre eiꝰ fluent aquȩ

Expanded text:
derentur, alii docerentur; novissimo illius festivitatis die tunc enim ista agebantur, quae appellatur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de qua festivitate jam antea meminit Charitas vestra fuisse dissertum, vodo, sed clamando, ut qui sitit, veniat ad eum. Sitimus? veniamus, non pedibus, sed affectibus: ne migrando, sed amando veniamus; quamquam interiorem hominem et qui amat, migrat; et aliud est migrare corpore, aliud corde. Migrat corpore, qui motu corporis mutat locum: migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. Clamabat ergo nobis Dominus: stabat enim, et clamabat: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flum
Abbreviated transcription (Latin):
ni colũbȩ. quia uel ibi uob̃ ꝑmit¬
tit᷑ ꝑmanere : Relegunt᷑ enĩ le¬
ges manifeste. ubi p̃cepunt un¬
patores eos qui p̃ter ȩccłiȩ catho¬
licȩ cõmunione̾ usurpant sibi
nom̃ xp̃ianũ. nec uolunt ĩ pace
colere pacis auctorẽ: nicħ noie ec¬
clesiȩ audeant possidere. Sed qͥd
nobis & imꝑatori: Sed iã dixi. de
iure humano agit᷑: & tam̃ apłs uo
luit seruiri regib Moluit honora¬
ri reges: & dixit Legẽ reueremini.
Noli dicere: quid mͥ & regi. Quid tͥ
gͦ & possessioni: ꝑuira regũ: possi¬
dent᷑ possessiones. Dixisti qͥd mͥ oe
regi: noli dicere possessiones tuas.
qr ad ipsa iura humana renuntiasti
quib possident᷑ possessiones. Sed
de diuino iure ago. Tene gͦ: eugłiũ
recitemꝰ: Uideamꝰ quousq ęcclesia

Expanded text:
ni columbae, quia vel ibi vobis permitni columbae, quia vel ibi vobis permittitur permanere? Leguntur enim leges manifestae, ubi praeceperunt imperatores, eos qui praeter Ecclesiae catholicae communionem usurpant sibi nomen Christianum, nec volunt in pace colere pacis auctorem, nihil nomine Ecclesiae audeant possidere. 26. Sed quid nobis et imperatori? Sed jam dixi, de jure humano agitur. Et tamen Apostolus voluit serviri regibus, voluit Honorari reges, et dixit: Regem reveremini . Noli dicere: Quid mihi et regi? Quid tibi ergo et possessioni? Per jura regum possidentur possessiones. Dixisti, Quid mihi et regi? noli dicere possessiones tuas; quia ad ipsa jura humana renuntiasti, quibus possidentur possessiones. Sed de divino jure ago, ait. Ergo Evangelium recitemus; videamus quo usque Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Unde quisq possidet quod possidor:
nͥ iure humanoͦ. Nam iure diui¬
no: dñi ẽ t̾ra. & plenitudo eiꝰ. Paupe¬
res & diuites ds̃ de uno limo fecit:
& pauꝑes & diuites una terra sup¬
portat. Iure tam̃ humano dicͣit.
hȩc uilla mea ẽ: hȩc domus mea.
hic seruus meus ẽ: Iure gͦ huma¬
no: iure imꝑatoꝵ. Quare: quia
ipsa iura humana: ꝑ imꝑatores
& reges scłi ds̃ distribuit generi
humano. Uultis legamꝰ leges im
lis: Si iure humano uultis possi¬
dere: recitemꝰ leges imꝑatorũ.
Uideamꝰ si uoluerunt aliquid ab
hereticis possidẽri. Sed quid mͥ ẽ
imꝑator: Scđm ius ipsiꝰ possides
terrã. Aut tolle uira imꝑatorũ:
& quis audet dicere mea ẽ uilla
illa. aut meus ẽ iste seruus. aut
domꝰ hȩc mea ẽ: Si aũ ut teneant᷑
ista ab hominib iura acceꝑunt
regũ: uultis recitẽmꝰ leges ut gau¬
deatis. quia uel unũ ortũ habe¬
tis: & ñ imputetis nͥ mansuetudi¬

Expanded text:
Unde quisque possidet quod possidet? Unde quisque possidet quod possidet? nonne jure humano? Nam jure divino, Domini est terra et plenitudo ejus : pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et divites una terra supportat. Jure tamen humano dicit, Haec villa mea est, haec domus mea, hic servus meus est. Jure ergo humano, jure imperatorum. Quare? Quia ipsa jura humana per imperatores et reges saeculi Deus distribuit generi humano. Vultis legamus leges imlis? Si jure humano vultis possidere, recitemus leges imperatorum: videamus si voluerunt aliquid ab haereticis possideri. Sed quid mihi est imperator? Secundum jus ipsius possides terram. Aut tolle jura imperatorum, et quis audet dicere: Mea est illa villa, aut meus est ille servus, aut domus haec mea est? Si autem ut teneantur ista ab hominibus, jura acceperunt regum, vultis recitemus leges, ut gaudeatis quia vel unum hortum habetis, et non imputetis nisi mansuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
at: omnia grana colligant᷑. Quic¬
quid ibi fructificauit: redeat ad
archã ꝑ colũbã. Modo deficientes
ubiq quid nob̾ ꝓponunt. non
inuenientes quid dicant: uillas
nrãs tulerunt: fundos nrõs tule¬
runt: ꝓfert̃ testamta hominum.
Ecce ubi gaius eiꝰ donauit fundũ
Eccłiȩ dixi: cui p̾erat faustinꝰ. Si n
eccłiȩ p̃erat faustinꝰ. s partĩ p̃erat:
colũba aũ ęccłia ẽ. Quid clamas:
Non deuorauimꝰ uillas: colu̾ba illas
habeat. Quȩxat᷑ quȩ sit colũba:
& ipsa habeat. Nã nostis fr̃s mei:
quia uillȩ istȩ ñ sunt augustini
Et si uos ñ nostis: & putatis me gau¬
dere in possessione uillarũ: deus
nouit: Ipse scit quid ego de illis
uillis sentiã: uel quid ibi sufferã
N ouit gemitus meos: si mͥ aliqͥd
de colu̾ba imꝑtire dignatus ẽ.
Ecce sunt uillȩ. Quo iure defendis
uillas: diuino an humano:Respon¬
deant. Diuinũ ius inscripturis
habemꝰ: humanũ ius ĩ legib regũ.

Expanded text:
at, omnia grana colligantur: quidat, omnia grana colligantur: quidquid ibi fructificavit, redeat ad arcam per columbam. 25. Modo deficientes ubique, quid nobis proponunt, non invenientes quid dicant? Villas nostras tulerunt, fundos nostros tulerunt. Proferunt testamenta hominum. Ecce ubi Gaius Seius donavit fundum Ecclesiae, dixit, cui praeerat Faustinus: sed non Ecclesiae praeerat Faustinus, sed parti praeerat. Columba autem Ecclesia est. Quid clamas? Non devoravimus villas, columba illas habeat: quaeratur quae sit columba, et ipsa habeat. Nam nostis, fratres mei, quia villae istae non sunt Augustini: et si non nostis, et putatis me gaudere in possessione villarum, Deus novit, ipse scit quid ego de illis villis sentiam, vel quid ibi sufferam; novit gemitus meos, si mihi aliquid de columba impertire dignatus est. Ecce sunt villae: quo jure defendis villas? divino an humano? Respondeant: Divinum jus in Scripturis habemus, humanum jus in legibus regum.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ꝓ nomne xp̃i. Sed quia st̃
multi qͣui iactanter illud faciunt
onis passi sunt: caritate fecer̃t. Isti
aũ: de tumore & de suꝑbia faciunt.
Nam cũ ꝑsecutor desit. seipsos p̃cipi-¬
tant. Ueni gͦ ut habeas caritatem.
Sed nos habemꝰ martyres. Quos mar¬
tyres: Non sunt colũbe Ideo uola-¬
re conati sunt: & de petra cecidert̃.
aduersus illos. omnes paginȩ diui-¬
nȩ. omnis ꝓphetia. totũ eugłiũ: om̃s
apłicȩ litterȩ. omnis gemitꝰ colũbȩ:
& ñdũ euigilant: ñdũ exꝑgiscunt᷑.
S ed si colu̾ba sumꝰ. gemamꝰ. toleremꝰ:
speremꝰ: Aderit miscdia di. ut effẽr¬
ueat ignis sp̃s scĩ in simplicitate
ur̃ã: & uenient: Non est desperan¬
dũ. Orate. p̃dicate: diligite. Pror¬
sus potens ẽ dñs: Iã ceꝑunt cog¬
noscere frontẽ suã. Multi cogno¬
uert̃: multi erubuert̃. Aderit xp̃c :
ut cognoscant & cȩteri. Et certe
fr̃s mei. uel palea sola ibi remane¬

Expanded text:
utique pro nomine Christi: sed quia sunt utique pro nomine Christi: sed quia sunt multi qui jactanter illud faciunt, onis passi sunt; charitate fecerunt: isti autem de tumore et de superbia faciunt; nam cum persecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sunt columbae, ideo volare conati sunt, et de petra ceciderunt.adversus illos, omnes paginae divinae, omnis prophetia, totum Evangelium, omnes apostolicae litterae, omnis gemitus columbae; et nondum evigilant, nondum expergiscuntur. Sed si columba sumus, gemamus, toleremus, speremus; aderit misericordia Dei, ut efferveat ignis Spiritus sancti in simplicitate tra; et venient. Non est desperandum; orate, praedicate, diligite; prorsus potens est Dominus. Jam coeperunt cognoscere frontem suam: multi cognoverunt, multi erubuerunt; aderit Christus, ut cognoscant et caeteri. Et certe, fratres mei, vel palea sola ibi remane
Abbreviated transcription (Latin):
& omnẽ ficdẽ ita ut montes trans¬
ferã: caritatẽ aũ ñ habeã: nicħ sũ.
Fructũ ibi uideã: oliuã ibi uideã:
& reuocaris ad archã. Sed inquit.
Ecce nos multa mala patimur: O
urĩs. Audite qđ sequit᷑. Iactant enĩ se
aliquando qui faciunt elemosinas
molestias: s ꝓ donato. ñ ꝓ. xp̃o. Uide
quomͦ patiaris. Nlã si ꝓ donato pã¬
teris: ꝓ suꝑbo pateris. Non es in co¬
lũba: si ꝓ donato pateris. Non erat
ille amicus sponsi. Nam si eẽt amicꝰ spon
si głam sponsi quereret ñ suã. Uide a-¬
micũ sponsi dicentẽ. hic ẽ qui baptirat.
Ille non erat amicus sponsi: pro quo pa¬
teris. Non habes uestẽ nuptialem. Et si ad
conuiuiũ uenisti: foras habes mitti.
Inmo quia foras missus es: ideo mi¬
ser es. Redi aliquando: & noli głari.
Audi qđ dicit apłs. Si distribuero
omĩa mea pauꝑib & si t᷑didero cor¬
pus meũ ut ardeam: caritatẽ aũ
ñ habeã . Ecce qd ñ habes Si tradidero
inquit corpus meũ ut ardeam: &

Expanded text:
montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Fructum ibi videam, olivam ibi videam, et revocaris ad arcam. 23. Sed quid ais? Ecce nos multa mala patimur. Havestris. Audite quod sequitur: jactant se enim aliquando, quia eleemosynas molestias: sed pro Donato non pro Christo. Vide quomodo patiaris: nam si pro Donato pateris, pro superbo pateris; non es in columba, si pro Donato pateris. Non erat ille amicus sponsi: nam si amicus esset sponsi, gloriam sponsi quaereret, non suam . Vide amicum sponsi dicentem, Hic est qui baptizat. Ille non erat amicus sponsi, pro quo pateris. Non habes vestem nuptialem; et si ad convivium venisti, foras habes mitti ; imo quia foras missus es, ideo miser es: redi aliquando, et noli gloriari. Audi quid dicat Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam. Ecce quod non habes. Si tradidero, inquit, corpus meum ut ardeam; et
Abbreviated transcription (Latin):
habuero ꝓphetiã & omnẽ fidem:
ita ut montes transferã. Ne forte
& hoc diceres: credidi: sufficit mͥ.
Sed quid dicit iacobus. Et demo¬
nes credunt: & contrem̾scunt. Mag¬
dicebant. Quid nob̃ & tͥ: fidem ha¬
bebant: caritatẽ ñ habebant: ideo
demones erant. Noli de fide głari:
adhuc demonib cõparandus es. No¬
li dicere.xpiano. Michi & tͥ quid ẽ:
Unitas enĩ xp̃i tͥ loquit᷑. Ueni cognos¬
ce pacẽ: redi ad uiscera colu̾bȩ. foris
baptizatus es. Habeto fructũ: & re¬
dis ad archã: & tu. Quid nos quęri¬
tis si mali sumꝰ: Ut boni sitis. Ideo
uos quęrimꝰ: quia mali estis. Nam si
mali ñ essetis inuenissemꝰ uos: ñ
uos quȩreremꝰ. Qui bonꝰ ẽ iã inuen-¬
tus ẽ: Qui malus ẽ adhuc quęrit᷑.

Expanded text:
habuero prophetiam et omnem fidem, habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam: ne forte et hoc diceres, Credidi, sufficit mihi. Sed quid dicit Jacobus? Et daemones credunt, et contremiscunt dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus es. Noli dicere Christo, Mihi et tibi quid est? Unitas enim Christi tibi loquitur. Veni, cognosce pacem, redi ad viscera columbae. Foris baptizatus es; habeto fructum, et redis ad arcam. 22. Et tu: Quid nos quaeritis, si mali sumus? Ut boni sitis. Ideo vos quaerimus, quia mali estis: nam si mali non essetis, invenissemus vos, non vos quaereremus. Qui bonus est, jam inventus est: qui malus est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
eminet: sic ẽ caritas. Non potest p̃¬
mi in imo: necesse ẽ ut ad suꝑna
emicet. Propterea de illa dicit
apłs. Adhuc suꝑeminentiorem
uob̾ uiã demonstro. Quia diximꝰ
de oleo quia suꝑeminet: ne for
audiamꝰ qđ sequit᷑. Si lingus
hominũ loquar & angłoꝵ: cari¬
tatẽ aũ ñ habeã: factus sum tãꝗͣ
ȩram̃tũ sonans. & cymbalũ tinni¬
enꝰ. Duo nẽ donate exclama diser¬
tus sum: exclama doctus sũ. Qnͣ¬
tũ disertus. Quantũ doctꝰ: Nũqͥd
linguis angłoꝵ locutus es: Et ta¬
men si linguis angłoꝵ loquere¬
ris caritatẽ ñ habens: audirem
ȩra sonantia. & cymbala tinnien¬
tia. Soliditatẽ aliquã quęro: fru¬
ctũ in foliis inueniã. Nonsint
sola uerba: habeant oluiã: redeãt
ad archam. Sed inquies. Habeo
sacram̃tũ. Uerũ dicis. Sacram̃tũ
diuinũ ẽ. Habes baptismũ: & ego
confiteor. Sed quid dicit idem
apłs: Si sciero omĩa sacram̃ta: &

Expanded text:
eminet: sic et charitas non potest preminet: sic et charitas non potest premi in ima; necesse est ut ad superna emineat. Propterea de illa dicit Apostolus, Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Quia diximus de oleo, quia supereminet, ne fortaudiamus quid sequitur: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . I nunc, Donate, et clama, Disertus sum: i nunc, et clama, Doctus sum. Quantum disertus? quantum doctus? numquid linguis Angelorum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicit idem apostolus? Si sciero omnia sacramenta, et
Abbreviated transcription (Latin):
luit: mortuus ẽ in his aquis. Auer¬
tat ds̃ corui illiꝰ mortẽ. Nã quare
ñ ẽ reuersus: nͥ qr aquis int̾ceptꝰ ẽ.
At uͦ colũba ñ inueniens requiẽ
pedib sius. cũ ei undiq clamaret
mͦ clamant isti heretici. ueni hic
habes: ñ inueniens illa requiem
pedib siuis: reuersa ẽ ad archam.
Et misit ilła noe iterũ: sic̃ uos mit¬
tit archa. ut loquamini illis. Et
quid fecit postea colu̾ba: quia e¬
rant ligna foris baptizata: Repor-¬
tauit ad archã ramũ de oluia. Ra-¬
mus ille: & folia & fructũ habe¬
bat. Non sint in te sola uerba:
ñ sint inte sola folia. Sit fructus:
& redis ad archã: sł ꝑteipsũ. co¬
lũba te reuocat. Gemite foris:
ut illos intro reuocetis. Et enim
fructus ille oliue si discutiat᷑: in¬
uenies quid erat: Oliuȩ fructus:
caritatẽ significat. Unde hoc ꝓbamꝰ:
Quomͦ enĩ oleũ a nullo humore p̃¬
mit᷑. s disruptis omib exilit. & suꝑ¬

Expanded text:
luit; mortuus est in his aquis. Averluit; mortuus est in his aquis. Avertat Deus corvi illius mortem. Nam quare non est reversus, nisi quia aquis interceptus est? At vero columba non inveniens requiem pedibus suis, cum ei undique clamaret clamant isti haeretici, Veni, veni, hic habes: non inveniens illa requiem pedibus suis, reversa est ad arcam. Et misit illam Noe iterum, sicut vos mittit arca, ut loquamini illis: et quid fecit postea columba? Quia erant ligna foris baptizata, reportavit ad arcam ramum de oliva. Ramus ille et folia et fructum habebat : non sint in te sola verba, non sint in te sola folia; sit fructus, et redis ad arcam, non per teipsum, columba te revocat. Gemite foris, ut illos intro revocetis. 20. Etenim fructus iste olivae, si discutiatur, invenies quid erat. Olivae fructus, charitatem significat. Unde hoc probamus? Quomodo enim oleum a nullo humore premitur, sed disruptis omnibus exsilit et super
Abbreviated transcription (Latin):
bilia ligna. scĩ sunt fideles ꝑtinen¬
tes ad xp̃m. Quomͦ enĩ in tẽplo la¬
pides uiui de quib ȩdificat᷑ tẽplũ
homines fideles dicti sunt: sic lig¬
na imputribilia homines ꝑseueran¬
tes in fide. In ipsa gͦ archa ligna
imputribilia erant. Archa enim
ȩccłia ẽ: ibi baptrat colũba. Archa
enĩ illa in aqua ferebat᷑: ligna un¬
putribilia intus baptizata st̃. Inue¬
nimꝰ quȩda ligna foris baptizata.
omnes arbores quȩ erant ĩ mundo:¬
ipsa tamen aqua erat: ñ erat al¬
tera. Omnis de cęlo uenerat: &
de abyssis fontiũ. Ipsa erat aqua
in qua baptizata sunt ligna i¬
putribilia quȩ erant in archa: in
qua baptizata st̃ ligna foris. Mis¬
sa c̃ colu̾ba: & pͥmo ñ inuenit reqͥ¬
em pedib suis: Rediit ad archam.
plena enĩ erant aquis omĩa & ma-¬
luit redire: quã rebaptizari. Cor¬
uus aũ ille emissus ẽ: ante quã sic¬
caret᷑ aqua.Rebaptizatꝰ redire no-¬

Expanded text:
ibilia ligna sancti sunt, fideles pertinenibilia ligna sancti sunt, fideles pertinentes ad Christum. Quomodo enim in templo lapides vivi de quibus aedificatur templum, homines fideles dicti sunt; sic ligna imputribilia homines perseverantes in fide. In ipsa ergo arca ligna imputribilia erant; arca enim Ecclesia est: ibi baptizat columba; arca enim illa in aqua ferebatur: ligna imputribilia intus baptizata sunt. Invenimus quaedam ligna foris baptizata, omnes arbores quae erant in mundoIpsa tamen aqua erat, non erat altera: omnis de coelo venerat, et de abyssis fontium: ipsa erat aqua in qua baptizata sunt ligna imputribilia quae erant in arca, in qua baptizata sunt ligna foris. Missa est columba, et primo non invenit requiem pedibus suis: rediit ad arcam; plena enim erant aquis omnia, et maluit redire quam rebaptizari. Corvus autem ille emissus est antequam siccaret aqua: rebaptizatus redire no
Abbreviated transcription (Latin):
tua tecũ sit in ꝑditione: q̃m donũ
dei putasti pecunia cõparandũ.
Cui dicit pecunia tua tecũ sit in
ꝑditione: Utiq baptizato. Iã bap¬
tismũ habebat: s colũbȩ uiscerib
ñ hȩrebat. Audi quia ñ hȩrebat
Uerba ipsa petri apłi aduerte.
Seqͥt᷑ enĩ. Non ẽ tͥ pars neq sors in
hac fide: In felle enĩ amaritudiniᷤ
uideo te ẽẽ. Colu̾ba fel non habet:
symon habebat: Ideo separatus erat
a colũbȩ uiscerib. Baptismꝰ illi qͥd
ꝓderat: Noli gͦ de baptismo głari:
quasi tͥ ex ipso salus sufficiat. Noli
irasci: depone fel. Ueni ad colũbã.
Hic tͥ ꝓdexit. qđ foris ñ solũ ñ ꝓde¬
rat: s etiã oberat. Neq dicas nͥ ue¬
nio: qr foris sum baptizatꝰ. Ecce in¬
cipe habere caritatẽ: incipe habe¬
re fructũ: inueniat᷑ in te fructus:
mittet te colu̾ba intro. Inuenimꝰ
hoc in scriptura Imputribilib lig¬
nis archa fuerat fabricata. Imput᷑¬

Expanded text:
tua tecum sit in perditionem; quoniam donum tua tecum sit in perditionem; quoniam donum Dei putasti pecunia comparandum. Cui dicit: 'Pecunia tua tecum sit in perditione'? Utique baptizato. Iam baptismum habebat, sed columbae visceribus non haerebat. Audi, quia non haerebat, et verba ipsa Petri apostoli adverte. Sequitur enim: 'Non est tibi pars neque sors in hac fide; in felle enim amaritudinis Video te esse'. Columba fel non habet. Sya columbae visceribus. Baptisma illi quid proderat? Noli ergo de Baptismate gloriari, quasi ex ipso salus tibi sufficiat: noli irasci, depone fel, veni ad columbam; hic tibi proderit quod foris non solum non proderat, sed etiam oberat. 19. Neque dicas: Non venio, quia foris sum baptizatus. Ecce incipe habere charitatem, incipe habere fructum, inveniatur in te fructus, mittet te columba intro. Invenimus hoc in Scriptura. Imputribilibus lignis arca fuerat fabricata : imputr