comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rati sõꝑ ad siftunt : Hincrursũsponsȩdicit᷑: Na sustuus sicut turris quae est
inlibano : Renãq quã oculis non cernimus : plerũq odore praeuidemus:
Pernasũ quoq odores foetoresq discernimus : Quid ergo ꝑ nasũ ecclãe: Nisi
scorũ ꝓuida dis cretio designat᷑ : qui &iam turrisimilis quae est in liba nodicit᷑
quia discreta corũ ꝓuidentia ita in altosita õs tttẽ pnuionũs ebsasiunt & pae¬
us quauemant uidtant : & contra ea aũuenerint munita subistcnt. Seiae
eni sutora prtuident. cum psentia fuerint minoris urtuts funt: Sous
dũ cortrdictũ quisq paratio s reddit: hostois quisel topimnel rs edconsilio ipso¬
qu con eusietes consr uate tiol t contri ad monendis qui ineulpaeconsibio lgan¬
qus yquatenus ꝓuida considerationeꝑpendant.: quiadũ malabe iudieio tiase¬
unt districtius contra seiudiciũ accendunt Ut tanto eosdurior senttens stõr¬

Expanded text:
rati semper assistunt. Hinc rursum sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est rati semper assistunt. Hinc rursum sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano . Rem namque quam oculis non cernimus, plerumque odore praevidemus. Per nasum quoque odores fetoresque discernimus. Quid ergo per nasum Ecclesiae, nisi sanctorum provida discretio designatur? Qui etiam turri similis quae est in Libano dicitur, quia discreta eorum providentia ita in alto sita est, ut tentationum certamina et priusquam veniant videat, et contra ea dum venerint munita subsistat. Quae enim futura praevidentur, cum praesentia fuerint, minoris virtutis fiunt; quia dum contra ictum quisque paratior redditur, hostis qui se inopinatum 91 credidilpa ex consilio ligantur, quatenus provida consideratione perpendant, quia dum mala ex judicio faciunt, districtius contra se judicium accendunt; ut tanto eos durior sententia fe
Abbreviated transcription (Latin):
qua si inminentes undarũ cumulos neglegit: Et qua si gubernator clauum¬
amittit. quapi domens ad regendã nauẽ corporis studiũ sollicitud inis ꝑdit:
Clauũ quippe inmari amittere .ẽ. intentionẽ ꝓuidã int̾ ꝓcellas huius sarculi
non tenere : Si enĩgubernator clauũ solliutestringit modo influctib exad¬
ut & praesenti ae laborando subiciat : & contra futura certamina ꝓspiciendo
conualescat: Hincrursum defortib suꝑnȩpatriae bellatorib dicit᷑. Vniuscu¬
iusq ensis suꝑ femursuũ propt̃ timores nocturnos : Ensis enĩ suꝑ femurponitur:
quandoa cumine scãe predicationis praua suggestio carnis edomat᷑: Pernoctẽ ue¬
ro caecitas nrae infirmitatis ex primit᷑ : qr quic quid aduersitatis in nucte immi¬
ui delicet sũ uiri dũ eaquaeñ uident metuunt: ad iicentione certaminis pa¬

Expanded text:
quasi imminentes undarum cumulos negligit. Et quasi clavum gubernator amquasi imminentes undarum cumulos negligit. Et quasi clavum gubernator amittit, quando mens, ad regendam navem corporis, studium sollicitudinis perdit. Clavum quippe in mari amittere, est intentionem providam inter procellas hujus saeculi non tenere. Si enim gubernator clavum sollicite stringit, modo in fluctibus ex adborando subjiciat, et contra futura certamina prospiciendo convalescat. Hinc rursum de fortibus supernae patriae bellatoribus dicitur: Uniuscujusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos . Ensis enim super femur ponitur, quando acumine sanctae praedicationis prava suggestio carnis edomatur. Per noctem vero caecitas nostrae infirmitatis exprimitur, quia quidquid adversitatis in nocte immividelicet sancti viri dum ea quae non vident metuunt, ad intentionem certaminis pa
Abbreviated transcription (Latin):
& egon sonsi: quando euigilabo: & rursũ uina repperiã  mens qui ppeacura
suae solicitudinis dormiens uerberat᷑ & ñ dolet : quia sicut inminentia mala
ñ prospicit : sic nec quae ꝑ petrauerit agnoscit: trahit & nequaquã sentie qͥuia per
in lecebras uitiorũ ducit᷑. nectam̃ ad suicustodiã suscitat᷑. Quaequide euigila¬
reoptat ut rursũ uina repperiat : quia quãuis somno torporis a sui custodia prȩ¬
mit᷑ : uigila retam̃ ad curas saeculi nitit᷑ ut sẽꝑ uoluptatib debriee. Etcũ illud
dormiat inqͥd sollert᷑ uigila redebuerat : id illud uigila reappetit ad qd lau¬
dabilit̃ dormi repotuisset : Hinc superius scriptũ est : It eris quasi dormiens
in medio mari & quasi sopitus gubernator amissoclauo : In medio enĩ maridor¬
mit qui in huius mundi tẽptationib positus ꝓuidere motus inruentiũ uitioꝵ

Expanded text:
ego non sensi. Quando evigilabo, et rursum vina reperiam ? Mens quippe a cura ego non sensi. Quando evigilabo, et rursum vina reperiam ? Mens quippe a cura suae sollicitudinis dormiens verberatur et non dolet, quia sicut imminentia mala non prospicit, sic nec quae perpetraverit agnoscit. Trahitur et nequaquam sentit, quia per illecebras vitiorum ducitur, nec tamen ad sui custodiam suscitatur. Quae quidem evigilare optat, ut rursum vina reperiat, quia quamvis somno torporis a sui custodia prematur, vigilare tamen ad saeculi curas nititur, ut semper voluptatibus debrietur; et cum ad illud dormiat in quo solerter vigilare debuerat, ad aliud vigilare appetit, ad quod laudabiliter dormire potuisset. Hinc superius scriptum est: Et eris quasi dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator amisso clavo . In medio enim mari dormit, qui in hujus mundi tentationibus positus, providere motus irruentium vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
UDUEADMIONENDIS QIRE PENTINA CONCVPISCR¬
tia superant᷑: atq alit̃ qui inculpa eoc consilio ligant pAd mons udiae
quippetquos repentina concupiscentia superat: ut inbello praesenitis ullae
scotisii positos adtendant : & cor q̃d piudere uul nera ñ potest. scuto sollieito
tmoris tetant: ut occulta insidiantis hoftis iacala ꝑ horroscant. & intã caligo¬
socertamine intentione c̃tinua intramentis castrasemuniant: Nasiaent¬
u̾spectionis sollicitudinecor deftituit᷑ ulnerib a peritꝰ. Quia hostis callidus
tantoliberius peccus ꝓcutit : quantonudũ aꝓuidentiae loricader phendeta
AAmonendis ꝗ repentina concupiscentia superant᷑ ut cura renimis erplican
de suoescuitꝰ Quia intentionẽ suã dũ reb transi toriis in mode ratius implicart
ꝗb cul parũ iaculis trans figant᷑ ignorant : Vn deꝑsalomonẽ uoce ꝑcussi & dor¬
mientis ea pͥrimit᷑ qua ait : Verberauert᷑ me sed ñ dolui transduui opeaduer

Expanded text:
epentina concupiscentia superantur, atque aliter qui in culpa ex consilio ligantur. Admonendi quippe sunt quos repentina concupiscentia superat, ut in bello praesentis vitae se quotidie positos attendant, et cor quod praevidere vulnera non potest, scuto solliciti timoris tegant; ut occulta insidiantis hostis jacula perhorrescant, et in tam caliginoso certamine intentione continua intra mentis castra se muniant. Nam si a circumspectionis sollicitudine cor destituitur, vulneribus aperitur, quia hostis callidus tanto liberius pectus percutit, quanto nudum a providentiae 90 lorica deprehendit. Admonendi sunt qui repentina concupiscentia superantur, ut curare nimis terrena desuescant; quia intentionem suam dum rebus transitoriis immoderatius implicant, quibus culparum jaculis transfigantur ignorant. Unde et per Salomonem vox percussi et dormientis exprimitur, qui ait: Verberaverunt me, sed non dolui; traxerunt me, et
Abbreviated transcription (Latin):
Infusiseni sae po in fiiunitate : uepeneglegentia: Instudus ueroe melo postã
seꝑ intentionep eccat᷑: Quo contra rectebeatiuri ex pressio ns̃ ꝑigsoꝑ heca¬
dicit : Er dn cathedra pͥeftilentia enon sedit: Cathedraquippe auliusõ p̃raca
presidentis solea in eathedra aut pescilentiaȩ sedeione. eeiadisio prare
comidtare Onathedoa pestilentiuae sedere et & exeratione maladlas serne qui
a tum̃ er doliberatione ꝓpecrare: Quasi in ꝑuersi consili catoa dila scecdr iẽ dui
tanta iniquitatis elatione ad tollit᷑ ut implere malũ & d ꝑ coros ulciun eutr
ita delicta eorũ qui praecipitatione corruunt: ex quisita ꝑ studiũ peccata
transcendunt: Ad monendiergos ut hinccolligant qui inculpase& iam
ꝑconsiliũ ligant quia quandoq ultione feriendis quinunc prauorũ non so¬
cu sed principes fiunt:¬

Expanded text:
In factis enim saepe infirmitate, saepe negligentia; in studiis vero malitiosa semper intentione peccatur. Quo contra recte beatidicitur: Et in cathedra pestilentiae non sedit . Cathedra quippe judicis esse vel praesidentis solet. In cathedra autem pestilentiae sedere, est ex judicio prava committere: in cathedra pestilentiae sedere, est et ex ratione met tamen ex deliberatione perpetrare. Quasi in perversi consilii cathedra sedet, qui tanta iniquitatis elatione attollitur, ut implere malum etiam per consilium coneita delicta eorum qui praecipitatione corruunt, exquisita per studium peccata transcendunt. Admonendi sunt ergo, ut hinc colligant qui in culpa se etiam per consilium ligant, quanta tunc ultione feriendi sunt, qui nunc pravorum non socii sed principes fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ꝑcutereest : in p&uaꝑte increpationis obuiare: Auersauer¬
na fcupersequente ferire est : furentẽ tranquille ex quibꝰ dã tangere :¬
& quasi parcendo superare: A sahel aut̃ ꝓtinus occũbit: quia com¬
motementes & dũ parci sibĩ sentiunt : & tam̃ responsorũ ratione
inintimis subtranquillitate tangunt᷑: ab eo quod seerexerant statĩ
cadunt : Quiergoaferuore sui impetu sublenitatis ꝑcussione resiliunt

Expanded text:
quippe quippe hasta persequentem ferire est furentem tranquille ex quibusdam tangere et quasi parcendo superare. Asahel autem protinus occumbit: quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo, quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lme sequi neconpeilar confõdere teinterram : Qulaudrecontẽpset & no
lut dedinare percussit ergocũ abneor auersa asta ininguinc& tram foditeu
& mortiuse: Cuius enĩ asahel trpum tenuit : nsiecium quo suchementer¬
arripnons feror in praecepsducit : quin eodem frroris imoetes uebetmo ante
cũꝑabruta furoris mentẽ cuiuis piã ferri conspiat : cumiq anttenes sndiet
dissimulat uerborũ iacula reddere : quasi ꝑsequentẽ non uulo fe¬
nire Sedcũ iricundi nulla consideratione semitigant: qͣuasia sa¬
hel ꝑsequi& in sanire noncessanta : Neces se est ut hiqui furentes repri¬
mere conantꝰ nequaqua se in furore erigant : sed quicquid est tran¬
quillitatis ostendant : quaeda uero subtiliter ꝓferant : in quib: ex ob¬
liquo furentis animũ pungant: Vnde&abner cũ contra ꝑsequentẽ
substicit Nnon cũ recta seđ auersabasta trans forauit : Ex muero ne

Expanded text:
li me sequi ne conpellar confodere te in terra et levare non poteroli me sequi ne conpellar confodere te in terra et levare non poteroluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est. « Cujus Asael typum tenuit, nisi eorum quosarripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto cautius cum pie abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asael persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis, ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum purgent. Unde et Abner cum contra persequentem substitit, non eum recta sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone
Abbreviated transcription (Latin):
laenun in hoc quod deb& mordnatt eatondit hacart sem pmhis quacnon
debes inflammat᷑ Sciendim quippecsi. quiahoc abinpatientibi tacundi
disterunt q̃uodiliabalis nlata nontolerint istaduteta quao olctindi
inpoortaut :÷ Nam na cundi sic peecã sedeaimintes in sequunt᷑ tuaeocasion
som piouee. labore ortentionis gaudent : Quostamesi mesius coraeotasion
sumpsa uaesuae commotione dedinim : Perturbati quip pe qusdaudiant igro¬
rant seladẽreducti tanto libentius eahortationis uerbast qpiuanti qut sit
rosere quã digestouino laudabilit̃ dix̃e : Idcrdeni malũ quo ds cenclabibt
nosere potut qua hoc etrus non audiuit : sumuerolta ira tundi alios inpetum
ut decdinard omtino non possint hon apertaea trationci ses sliquos insetto
cautelare uerentiae parcendo ferendi : Quodim clius ostendimus si abnerfac¬
tuons umedium deducam : ł iuncquippetum asahel uninalte pracaepta¬
tionis impeter& scriptum ẽ Locitus est abner adasihelddicens. Reccte ⁊o¬

Expanded text:
non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe qurant, sed ad se reducti, tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit: idcirco enim malum quod fecerat alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Loc
Abbreviated transcription (Latin):
dimus si in mediũ pauli magisterium ꝓferamus : qui duob. discipulis & nondi¬
uersa caritate praeditis : diuersa tamen adiutoria praedicationis inpendit:
Timotheũ namq ammonens ait : Argue : obsecra: Increpa in omni pacientia
& doc trina : litum quoq ammon& dic̃s: Haec loquere & exortare: Rargue
cum om̃i imperio : Quod est quod doctrinã suã tanta arte despensat. ut in
exhibenda haec alteriimperiũ atq alteri pacientiã proponat : nisi qđ
mansueti oris sp̃stitum & paulo feruentioris uidit ẽẽ timotheum:
illũ per aemulationis fudium inflammat: hunc ꝑlenitatẽ patientiae tem¬
perat : Illiqđ deost iungit : Huic quod superest subtrahit: Illum stimulo in¬
pellerenitit᷑ : hunc freno moderatur : Magnus quippe sus ceptae etdãe colonꝰ
nbios palimits uo ẽs cere debeant ngat:alioscum plus iustogrescere conspiet

Expanded text:
dimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non didimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicationis impendit. Timotheum namque admonens, ait: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Titum quoque admonet dicens: Haec loquere, et exhortacum omni imperio . Quid est quod doctrinam suam magister egregius tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac alteri imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat; hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod superest subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. Magnus quisque susceptae Ecclesiae colonus alios palmites, ut crescere debeant, rigat; alios cum plus justo crescere conspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
fallunt᷑ relo : Illorum itaq uirtuti uitiũ latent᷑ adiungit᷑ his aut̃ suũ uitium
quasi feruens uirtus uidetur : Ammonen disunt igit᷑ illi ut fugiant quodiux¬
ta ipsos est : isti quo dinipsis: At tendant illi qđ non habent : discernant isti quod
habent : Amplectant᷑ mansueti persollictudinẽ torporem. damnent iracun¬
di ꝑturbationem : Ammonen di sunt mansueti ut habere etiã ȩmulationẽ iusti¬
tiae ftudeant : Ammonen dist̃ iracundi : ut emulationi quã se habere aestimant:
tratus : quia uidelic& om̃s quos impl& : et columbae simplicitate mansue tos
& igne teli ardentes exhib&: Ne quaquã ergo sp̃uscõ plenus est : qui aut htran¬
quillitate mansuetu dinsferuorem ȩmulationis deserit: aut rursum inȩmu¬
lationis ardore. uirtutẽ mansue tudinis amittit: Quod fortasse melius osten¬

Expanded text:
falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his autem suum vitium falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admonendi sunt igitur illi ut fugiant quod juxta ipsos est, isti quod in ipsis est attendant; illi quod non habent discernant, isti quod habent. Amplectantur mansueti sollicitudinem, damnent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, tratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes exhibet. Nequaquam ergo sancto Spiritu plenus est, qui aut in tranquillitate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius osten
Abbreviated transcription (Latin):
non ante cȩdit : Atq idurcocitius corruit : quia quopedemoperis ponere
debeat: ꝑ palpebrã consilii non attendit:¬
SUIA AMMONENDISUNT MANSUITI : ATQ AUITIR IRACVNDI: A¬
num quã namq mansuȩ ticum prae sunt ui cinum & quasi uxta positũ torpo¬
rem desi diȩ patiunt᷑ : It plerumq nimia resolutionelenitatis ultraquam
necesseost uigorem districtionis emolliunt : A t contrairacundi cumragim¬
num loca perapiunt : quo mpellente ira in mentis uesaniã deuoluunt᷑ : eoetiã
subditorum uitã dissipata quietis tranquillitate confundunt: Quoscũ furoragit
in praeceps ignorant quicquid iratifacunt: ignorant quicquidasem&ipsis
irati patiunt᷑ : Nonnum quam uero quod est grauius irȩsuaestimulũ iustitiae
rdumputant : & cum uitium uirtus creditur sine metuculpa cumulatur:
Saepeergom ansueti dissolutionis torpescunt tedio: saepeiracundi recticudinis

Expanded text:
non antecedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere non antecedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat, per palpebram consilii non attenditter admonendi sunt mansueti, atque aliter iracundi. Nunnunquam enim mansueti cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in mentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid irati faciunt, ignorant quidquid a semetipsis patiuntur irati. Nunnunquam vero, quod est gravius, irae suae stimulum justitiae zelum putant. Et cum vitium virtus creditur, sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
rituũ afflatuprau excitant᷑ homines : Quiergo obseruat uentũ non seminat
qui considerat nubes numquã metit : quia quis quis tẽptationẽ malignorũ
spirituum. Quis quis persecutionẽ prauorũ hominũ metuit : neq ninc̃ grana
bomoperis seminat : neq tunc manipulos scãe re tributionis secat : At contra
inmalis corsuunt : dumbo naminime discernunt : Quine qua quã quae quan¬
doagant inspiciunt : sed plerumq acta qui alta non debuerint agere cognos¬
cunt: Quib sub auditoris specierecte apud salomonẽ dr̃ : Tili sine consilionihil
facias : & post factũ non penitebis : Etrursum : Palpebrȩtuae : praecedant gres¬
sus tuos: Palpebrae quippe gressus praecedunt : cum operationẽ nr̃am consiliarec¬
ta praeueniunt : Quienim neglegit considerando praeuidere quod facit gros¬
sustendit õculos laudit : Pergen do lter conficit : sed prae uidendo sibim& ipsi

Expanded text:
rituum afflatu pravi excitantur homines. Qui ergo observat ventum, non seminat; rituum afflatu pravi excitantur homines. Qui ergo observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit; quia quisquis tentationem malignorum spirituum, quisquis persecutionem pravorum hominum metuit, neque nunc grana boni operis seminat, neque tunc manipulos sanctae retributionis secat. At contra, in malis corruunt, dum bona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum: Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi
Abbreviated transcription (Latin):
iistgtos pesut : Cuirec tepersal omonẽ dr̃ : Propt̃ frigis piger arare noluit
men dicabitergo ȩstate. & nondabit᷑ ei : Propt̃ frigus quippepiger ñ arat
dũ desidiae torpore canstrictus agere quae debet bona dissimulat : roptn
frigus piger nonarat : dum parua exaduerso mala metuit : &operarimadximo
praeter mittt : Beneaut dicit᷑ : Mendicabit aestate .& non dabit᷑ei : Quiciũ
nunc in benis operib nonex sũdit : cũ soliudicuferuentior apparuerit: qui a frus¬
tra rogni aditũ postulat : nihil accipiens aestate mendicat:: Benehuic percim
dem rursus salomonẽ dicit̃ : Qui obseruat uentũ non seminat : & qui considerat
nubss num quam metit : Quidenĩ peruentũ isimalignorũ sp̃ituũ tẽptatio
exprimit᷑ : & quid ꝑnubes quae mouent᷑ auento nisi aduersitates prauorum
hominũ designant᷑ : auentis in delic& inpellunt᷑ nubes : qui a inmundorũspi¬

Expanded text:
juste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; juste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat, nil accipiens aestate mendicat. Bene huic per eumdem Salomonem rursum dicitur: Qui observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit . Quid enim per ventum, nisi malignorum spirituum tentatio exprimitur? Et quid per nubes quae moventur a vento, nisi adversitates pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundorum spi
Abbreviated transcription (Latin):
sigredoinmittt soporem : Pi gerenim recte sentiendo qua siugilat. quã uis
nihilo perando torpescat : Sedpigredo soporem inmit teredr̃: quia paulis per
etiam rectesentiendo uigilantia amit̾tit᷑ : dũ abene operandi studiocessatur:
Vbirecte subiungit᷑ : Etanima dissoluta esuri& : Nam quia se a superiora strin¬
genda non dirigit: neglectamse inferius perdesideria eopandit: Itdũstudi¬
orum sublimiũ ugore non constringit᷑: cupiditãs infimae fame sauciatur
Vt quo seꝑdis ciplinã lgare dissimulat : eosee suriens peruoluptatũ dessi dersas
spurget ł linc ab eodem rursus salomone scribit᷑: Indesideris est om̃is otiosus:
N incipsaueritate praedicante uno quidẽ exceunte sp̃u munda domus dicitur
sedmultiplicus redeunte dũ uacat ocupat᷑: Plerũq piger dũ necessaria age
ł tdũ quasinuenit quoduel iustȩ metuat. ostendit quod inotio quasi norint¬

Expanded text:
Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: In desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria ager dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non in
Abbreviated transcription (Latin):
tardus aut adloquendũ: Hinc iterum linguȩ uim de finiens : adiungit : Inꝗ¬
&umm alum plenaue nenomortifero : Hincꝑsem & ipsam n osuentas amio¬
dunt de eo indie iudicu: Otiosum qui ppeuerbumẽ : quod aut ratione iuftae
necessitatis: autditentione piȩ utlitatis car&: Siergoratio deotioso sermone
eigitur: pensemus quae poena multilo qui omaneat: In quo etiã pernoncia
uerba peccatur:
UITER AINONINDISUNT PIGRIATQ MITIR PRMICIDITIS AII
namq suadendisunt ñ eagendabona dum differunt amittant. Iiuertam¬
monendisunt : Nedumbonorũ tempus in caute festinando praeueniunt : eoꝵ
merita in mutent: Pigris itaq intimandumẽ qđ sae pedumo portuma eagere
quae possumꝰ nolumꝰ. paulo post cum uolumꝰ ñ ualemus : Ipsa qui ppementis
desi diadum congruo feruore non accen dit᷑: abonorum desiderio funditus
conualescente furtiuo torpore mactatur : Vnde aperte persalomonẽ dicitur

Expanded text:
tardus autem ad loquendum. Hinc iterum linguae vim definiens, adjungit: Inqtardus autem ad loquendum. Hinc iterum linguae vim definiens, adjungit: Inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam Veritas admoin die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquio maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur. iter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illi namque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tit aquã c̃aput iurgiorum est : A quamꝰ quippe dimittere est : linguã influxcũ
eloquirelaxare : Quo contra inbona etiã partelterum dr̃ : A qua ꝓfunda uer¬
ba exoreuiri: Quier godimittit a quã caputẽ iurgiorũ : Quia quili guã non
frenat eon cordiam dissipit : Vndee diuer soscriptumẽ : Quiin ponit stultosilen¬
tium iras mitigat : Qui a aut̃ multi loquio quisq seruiens rectitudinẽ iuftti ae
tenere nequa quã possit : testat᷑ propheta quiait : Virlingosus non dirige cur
Hincesaias ait : Cultus iustitiae silentiũ: Vi delic& indicans. quia mentis iustitia
desolat᷑: quando ab in moderata locutione non parat᷑: Hinc ia cobus dict
Si quis putat se religiosum ẽe non refrenans unguamꝰ suã sed seducens corsuũ :
huius uanaest religio : Hinc rursus ait: Sit om̃is homo uelox ad audiendum :

Expanded text:
tit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum tit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod autem multiloquio quisque serviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus non dirigetur Hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse hujus vana est religio . Hinc rursus ait: Sit omnis homo velox ad audiendum,
Abbreviated transcription (Latin):
uulneribus detegit : quianilla munitione custo diȩ tircum dudit : Vndescrip¬
tum est Sicut urbs patens & absq murorũ ambitus. itauir qui non potest in lo¬
quendo cohiberesp̃msuum : Quia enĩ murum silentii non hab& pat& immnio
ia cilis ciuitas mentis : Licum se perbierba extra sem& iosam cicit : aꝑtã sead¬
uersario ostendit: Quãtantoille si ne labore superat quanto& ipsa quacuim cti
contra sem& iplam permultiloquum pugnat: Plerumq aut quia perquos dam
gidus desidio samens in lapsum casus inpellit : imo tiosa caucre uerba neglẽ timꝰ
adnexia puenimus Atprius loqui alien alibeat : post modũde tractionib eotu
uitam de quib loquit᷑ mordeat: adextremum uero usq adapertas lingua
contumelias erumpat : Hinc seminant᷑ stimuli : oriunt᷑ riaae: accenduntur
faces odiorum : paxex tinguit᷑ cordium : Vn de bene ꝑsalomonẽ dr̃ : Quidimit¬

Expanded text:
vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. Unde scripvulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimit
Abbreviated transcription (Latin):
tium cir cum stantiae labiis meis: Non enim poniori suo parietẽ sedostiũ pȩtut:
qđ ui delic&ꝰ aperit᷑ & daudit᷑: Vnde& nobis caute discendumẽ: Quatemꝰ osdis¬
cretũ & congruotẽpr uox aperiat : łtrursum congruo taiturnitas daudat :
At contra ammonendisunt multiloquio uacantes: ut uigilant᷑ aspiciant: a quan¬
torectitudinis statudepereunt : Dum ꝑ multiplicia uerba dilabunt᷑ : Hluma¬
naeenim mens a quaemore & arcum dusa ad superiora colligit᷑ : quia illud re¬
pecit unde descendit : & relaxata deperit: quia se ꝑ infima inutiliter spargit :
Quoenĩ suꝑ uacuis uerbis asilentisui censura dissipat᷑. quasi totriuis ex traseducit᷑
Vnde &redire interius ad sui cogitatione non sufficit : qr permidtiloquium spas¬
sa a secretose ln timȩ considerationis exdudit : Totã uerose in sidiantis hostis

Expanded text:
tium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, tium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute discendum est, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. At contra abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insidiantis hostis
Abbreviated transcription (Latin):
saluti concurrit᷑: dum & abillo quinfert accio praua conpescit᷑ & abhoc quisuis¬
tinei doloris feruor uulnere aꝑtotem perat᷑ : Quienim ꝓromorũ mala respicunt
& tamen insilentio linguam premunt quasi conspectis uilnerib usũ medicami¬
nis subtrahunt It eo mortis auctores fiunt : quo uirus qđ poterant. curare noli¬
erunt : Lingualtaq discretȩ frenandat̃: non in solubiliter obliganda : Serip¬
tum namq ẽ Sapiens tacebit usq adtempus : ut nimirũ cumoportunũ con¬
siderat post posita censurasilentii. loquendo quae congruunt. Inusumse util¬
tatis inpendat: Itrursum scriptumest : Tem pustacendi & tem pus loquendi:
Discretaquippe uicissitudinum pensanda st̃ tẽpora nea ut cũ restringi linguadebe¬
at ꝑ uerba inutilit̃ de fluat : Aut cumloꝗ utilit̃ pocest. sem& ipsam pigre res¬
tringat : Quod benepsalmista considerans ait : Pone dnẽ custodiamorimeo &os¬

Expanded text:
saluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sussaluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui enim proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Lingua itaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans, dicit: Pone, Domine, custodiam ori meo, et os
Abbreviated transcription (Latin):
or inedi: quotiens ꝑ prauas cõgitationes defluit: Hinc& enim psalmista ait:
Cormeũ der olaquit me : Hinc ad sem &ipsum rediens dicit: In uenit seruustuus
corsuũ. ut oraroste: Cumergo cogitatio percustodiam reftringit᷑. corquod
fugere consueuit inuenit᷑: Perumq aut̃ nimis taciti cum non nulla iniusta
pnti umt eo mauriorem doloram ꝓdeunt : quce a quae sustinent non loquunt᷑
N ansihilatas molestias ttanquille linguadicer && mens a consientue dolert̃
aliena maneret: Vulneraenim dausa plus cruciant: Nam cum putredo qua e
interius feru& cicit᷑ adalutem dolor aperitur : Scireigit᷑ debent . quiplus
quam exxpedit tacent: ne intermolesta quae tolerant. dum linguam tenent
um doloris exaggerent : Am monendi suntem̃ ut si pximossicut sediligunt mini¬
meillis taceant. unde eos iustȩ reprehendunt : Uocis enim medicamine. utrorio

Expanded text:
recedit, quotiens per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim psalmisrecedit, quotiens per pravas cogitationes defluit. Hinc etenim psalmisCor meum dereliquit me . Hinc ad semetipsum rediens, ait: Invenit servus tuus cor suum ut oraret te . Cum ergo cogitatio per custodiam 54 restringitur, cor quod fugere consuevit invenitur. Plerumque autem nimis taciti cum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquille lingua diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant. Nam cum putredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire igitur debent, qui plus quam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent, vim doloris exaggerent. Admonendi sunt enim ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis enim medicamine utrorumque
Abbreviated transcription (Latin):
cositatis ne inmente ferueant quo ilas uiolenta custodia indiscreti silen¬
tĩ angustant: Quac plerumq tanto latius defluunt quanto sece securius
surbum at collit᷑ & quos loquentes audit quas infirmos despicit : ũq os
oi noms eraudit. Quartum seuitiis suꝑbiendo a periat non agnoscit : linguã
denimpremit mente mȩ leuat & cum suam ne quitiã minime considertita :¬
tanto uapudsẽ cunccos liberius quanto & secretius accusat : Ammonen disunt
igttẽ nimnis taciti ut scire sollicite studeant non solũ quales foris ostendere
sedetiam quales sedebeant intus eahibere : utplus eoc cogitationib occultũ uidi¬
um: quã eaesermonib re phensi onem metuant proxoimorum : Scriptũnaq c̃¬
E ilimi at tende sapientiam in cã : & prudenti de meac inclina auremtuam ut qis¬
todias cogitatione : Nil qui ppȩin nobis est corde fugacius quod a nobis totiens

Expanded text:
cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silencogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii augustat. Quae plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securius in superbiam extollitur, et quos loquentes audit, quasi infirmos despicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, mentem elevat; et cum suam nequitiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeant, non solum quales foris ostendere, sed etiam quales se debeant intus exhibere, ut plus ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensionem metuant proximorum. Scriptum namque est: Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut cusaecare consuevit. Nihil quippe in nobis est corde fugatius, quod a nobis totiens
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitiorum purgos : Sed nec perignem rubiginẽ amittimus quando & in¬
terflagellauitio non caremꝰ : Hinc ꝑprophetam lerum dic̃: Trustraconflauit
conflator : malitiaeeorũ non sunt consup̃tae: Sciendum uero est quia nonnũ¬
quã cum interflagellorũ duritiã remanent in correcti: dulci sunt ammonitio¬
ne mulcendi : Quos enĩ cruciamenta non corrigunt. nonnum qua abiniquis
accib lemablandimenta conpescunt Quia et plerumq aegros quosfortis
pig mentorũ potiocurare non ualuit ad salutẽ pristinam tepens aquare¬
uocduit : & nonnulla uulnera quaecurari incsione nequeunt : fomentis
densanantir esdurus adama sincsionẽ ferrimimme recpit. sedleni hrrcoꝵ
anguine mollescit :
tlo quiouacantes : in sinuari namq nimis tacitis deb&quiadum quae dã
uma hcapte sugunt oaulce deceriorib implicant᷑ : Nam sae pelingua quia
inmoderatis frenant Incorde grauius multi loquiũ tolerant n aiglisia

Expanded text:
s vitiorum purget; sed nec per ignem rubiginem amittimus, quando et ins vitiorum purget; sed nec per ignem rubiginem amittimus, quando et inter flagella vitio non caremus. Hinc Propheta iterum dicit: Frustra conflavit conflator; malitiae eorum non sunt consumptae . Sciendum vero est, quod nonnunquam cum inter flagellorum duritiam remanent incorrecti, dulci sunt admonitione mulcendi. Quos enim cruciamenta non corrigunt, nonnunquam ab iniquis actionibus lenia blandimenta compescunt; quia et plerumque aegros, quos fortis pigmentorum potio curare non valuit, ad salutem pristinam tepens aqua revocavit; et nonnulla vulnera quae curari incisione nequeunt, fomentis olei sanantur. Et durus adamas incisionem ferri minime recipit, sed leni hircorum sanguine mollescit. Ctiloquio vacantes. Insinuari namque nimis tacitis debet, quia dum quaedam vitia incaute fugiunt, occulte deterioribus implicantur. Nam saepe linguam quia immoderatius frenant, in corde gravius multiloquium tolerant; ut eo plus
Abbreviated transcription (Latin):
uersi sunt : qui a non aduir tutẽ sed aduitia etiam intribulatione prorupert:
Aes quippe dum ꝑcuat᷑ amplus metallis ceterissonitũ reddit : Quilgit᷑ in per¬
cussione positus erumpit ad sonitũ murmurationis : inae reuersus est iname¬
dio fornacis : Stagnum uero cũ exarte conponit᷑ argentis petiẽ mentitus
Quiergo simulatioms uitio non car& intribulatione : stagnum factus ẽ in forna cȩ :¬
Ferro aut̃ utit̃ qͥui uitae pacimi insidiat᷑. Ferrum itaq infornaceẽ. qui nocendi
malitiã non amittit intribulatione : Plumbum quoq: c&eris metallis est
grauius : Infornaceergo plumbum inuenit᷑: quisic peccatisui pondere p̃mit᷑:
utetiam in tribulatione positus a terrenis desi derũs non leuet̃ : Flincrursũ
scriptumẽ : Alulto labore sudatum ẽ & non exiuit deea nimia rubigoeius
Neq perigͥnem : Ignem quippenobis tribulationis ammou& : ut nos rubigi¬

Expanded text:
versi sunt, quia non ad virtutem, sed ad vitia etiam in tribulatione proruperversi sunt, quia non ad virtutem, sed ad vitia etiam in tribulatione proruperAes quippe dum percutitur, amplius metallis caeteris sonitum reddit. Qui igitur in percussione positus erumpit ad sonitum murmurationis, in aes versus est in medio fornacis; stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui ergo simulationis vitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utitur, qui vitae proximi insidiatur. Ferrum itaque in fornace est qui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque caeteris metallis est gravius. In fornace ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui pondere premitur, ut etiam in tribulatione positus, a terrenis desideriis non levetur. Hinc rursum scriptum est: Multo labore sudatum est, et non exivit de ea nimia rubigo ejus neque per ignem . Ignem quippe nobis tribulationis admovet, ut in nobi
Abbreviated transcription (Latin):
& re nuerunt accipere disciplinam: Hlincest quod dñsdiat: Interfeu& per¬
didi populum istum: & tamen auiis suis non sunt reuorsi Hincrursus ait :
Populus non est reuersus ad percutientẽse: H lincuoce flagellantiũ propheta
conqueritur dicens : Curauimus babrlonem. & non est sanata: Babrlon quip¬
pecurat᷑: nec tam en ad sanitatem reducit᷑: quandomens in praua actione confu¬
sa. uerba correptionis audit: flagella correptionis percipit. & tamen adrecta
salutis itinera redire contemnit: Hinc captiuo israheliticopopulo nec tamep
abimquitate conuersodñs ex probrat dicens Ver sa est mihidomus israhel
inscoriam : Om̃s isti aes & stagnum & ferrũ & plumbũ inmȩ diofornacis:
Acsiapertedicat : Purgareeos perignẽ tribulationis uolui & argentu illos
uel aurum fieri quae siui: sed in fornacemihi in aes stagnũ ferrũ& plumbum

Expanded text:
t renuerunt accipere disciplinam . Hinc est quod Dominus dicit: Interfeci et pert renuerunt accipere disciplinam . Hinc est quod Dominus dicit: Interfeci et perdidi populum istum, et tamen a viis suis non sunt reversi . Hinc rursum ait: Populus non est reversus ad percutientem se . Hinc voce flagellantium propheta conqueritur, dicens: Curavimus Babylonem et non est sanata . Babylon quippe curatur, nec tamen ad sanitatem reducitur, quando mens in prava actione confusa, verba correptionis audit, flagella correptionis percipit, et tamen ad recta salutis itinera redire contemnit. Hinc captivo Israelitico populo, nec tamen ab iniquitate converso Dominus exprobrat, dicens: Versa est mihi domus Israel in scoriam; omnes isti aes, et stannum, et ferrum, et plumbum in medio fornacis . Ac si aperte dicat: Purgare eos per ignem tribulationis volui, et argentum illos vel aurum fieri quaesivi, sed in fornace mihi in aes, stannum, et ferrum, et plumbum
Abbreviated transcription (Latin):
Bonaenim persemet ipsis amanda sunt : & non poenis compellentib. ex sequen¬
da : Nam qui proptere abona facit quia tormentorum mala metuit. uult:
non ẽe quod metuat . ut audenter inlicita committat : Vndeluce clari¬
us constat . q̃ uod coramdo innocentia amittitur. antecui oculos desiderio
peccatur : At contrahi quos ab iniquitatib nec flagella con pescunt : Tanto
acriori inuectione ferien disunt : qͥuantomaiori insensibilitate duruerunt :
Plerumq: eniꝰ sine dedignatione dedignandi sunt: sine desperatione despe¬
randi : Itadum taxat. ut & ostensa desperatio formi dine incutiat. & sub¬
iuncta ammonitio ad spem reducat: Districtaeltaq contraillos diuinae
sententiae proferendae sunt ut ad cognitionẽ sui considerata aeterna
anim aduersione reuocent᷑ : Audianteni in se impletum ẽe quod scriptũ ẽ :
Si contuderis stultũ inpilaa quas iptisanas feriente desuꝑpilo non auferetur:

Expanded text:
Bona enim pro semetipsis amanda sunt, et non poenis compellentibus exsequenBona enim pro semetipsis amanda sunt, et non poenis compellentibus exsequenda. Nam qui propterea bona facit, quia tormentorum mala metuit, vult non esse quod metuat, ut audenter illicita committat. Unde luce clarius constat quod coram Deo innocentia amittitur, ante cujus oculos desiderio peccatur. At contra hi, quos ab iniquitatibus nec flagella compescunt, tanto acriori invectione feriendi sunt, quanto majori insensibilitate duruerunt. Plerumque enim sine dedignatione dedignandi sunt, sine desperatione desperandi; ita duntaxat, ut et ostensa desperatio formidinem incutiat, et subjuncta admonitio ad spem reducat. Districte itaque contra illos divinae sententiae proferendae sunt, ut ad cognitionem sui considerata aeterna animadversione revocentur. Audiant enim in se impletum esse quod scriptum est: Si confuderis stultum in pila, quasi ptisanas ferienti desuper pilo, non auferetur
Abbreviated transcription (Latin):
tate duruerunt : ut neq perflagella corrigant᷑ : Dicendum Namq est
ł lagellatimentib: utei bonatem poralia ne quã qua ꝓmagno desiderent:
quae adẽe etiam prauis uident : & mala praesentia nequa quã uelut intole¬
rabilia fugiant : quib. hicplerumq: etiam bonos affici non ignorant: Ammo¬
nen difunt ut simalis ueraciter carere desiderant : aeterna supplicia perhor¬
rescant Neq in hoc suppliciorũ timoreremaneant : sed admoris gratiam
nutrimento caritatis ex crescant : Scriptum quippeest: Porfecta caritas :¬
foras mit tit timorem : Etrursus scriptume: Non accepistis sp̃m seruitutis
iterum intimore : sed sp̃m adoptionis filiorum in quod amamus abba pater :
Vndeidem doctor iterũ dicit : Vbi sp̃s dñi ibi libertas : Si ergo adhuc a praua
actione formidata poena prohib&: profecto formidantis animũ nulla
sp̃s libertas ten& : Nam sipoenam non m&ueret: culpam proculdubio per¬
petrar& : Ignorat itaq mens gratia libertatis. quam ligat seruitus timoris:

Expanded text:
tate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis tflagella timentibus, ut et bona temporalia nequaquam pro magno desiderent, quae adesse etiam pravis vident; et mala praesentia nequaquam velut intolerabilia fugiant, quibus hic plerumque etiam bonos affici non ignorant. Admonendi sunt ut si malis veraciter carere desiderant, aeterna supplicia perhorrescant, neque in hoc suppliciorum timore remaneant, sed ad amoris gratiam nutrimento charitatis excrescant. Scriptum quippe est: Perfecta charitas foras mittit timorem . Et rursum scriptum est: Non accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater . Unde idem doctor iterum dicit: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Si ergo adhuc a prava actione formidata poena prohibet, profecto formidantis animum nulla spiritus libertas tenet. Nam si poenam non metueret, culpam proculdubio perpetraret. Ignorat itaque mens gratiam libertatis, quam ligat servitus timoris.
Abbreviated transcription (Latin):
desent nec tamen plangit: lam qui dem humilut. sedta men conterere correursam¬
N incpaulus ait : nthaec quidem fiustis. sedlablutiestis sedsc̃ficatiesti ua umrum
illos emes datior uita sc̃ificat : quos per paenitentia abluens afflictiofleguun
conspicer& : ammonuit dics̃: Paenitentia agite Sbaptiretur unusquisq ur̃m
Dicturis enim baptis ma praemisit paenitentiae lamenta ut prius se aqua su ae
ad flictionis infunderent: & postmodi sacra mento baptis matis lauareit ea
Quaigit᷑ mente quitrans actas culpas flero neglegunt. uum sem penuentar
quando ipse summus pastor etdae huic&tia sacramento addendam penitentiã
credidit quod peccata principaliter exxtinguit :¬

Expanded text:
deserit, nec tamen plangit, jam quidem humiliat, sed tamen conterere cor recusatdeserit, nec tamen plangit, jam quidem humiliat, sed tamen conterere cor recusat. Hinc Paulus ait: Et haec quidem fuistis, sedillos emendatior vita sanctificat, quos per poenitentiam abluens afflictio fletuum conspiceret, admonuit dicens: Poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque vestrum . Dicturus enim baptisma, praemisit poenitentiae lamenta: ut prius se aqua suae afflictionis infunderent, et postmodum sacramenta baptismatis lavarent. Qua igitur mente qui transactas culpas flere negligunt, vivunt securi de venia, quando ipse summus Pastor Ecclesiae huic etiam sacramento addendam poenitentiam credidit quod peccata principaliter exstinguit