comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpso quo dicitr homo: t̾renꝰ expriuiit᷑
⁊ ifumꝰ. Homo enĩ ab humo appella¬
tus est. Et quomodo ualet esse sine
macula : qui sponte sua ad infirmitatẽ
concidit factꝰ de terra Ubi ⁊ addit ui¬
Ex ut iuft̾ appareat natꝰ de muliere: Pͥn.¬
mam quippe iniustitiam uiro iulier
ppinauit in parachyso. Quomͦ gͦ iustus
apparebit. qui de illa natꝰ est que iniusti¬
sunt mundi inconspectu eius. Hoc cęloꝵ
nomine repetiit: qđ scõꝵ pͥus appellatio¬
ne signauit. Namde eisdẽ sc̃is scriptũ est.
Celi enarrant głam dĩ. Qui ꝑ naturã om̃s
insemet ipsis ꝓ pͥam mutabilitatẽ habñt:
s dũ immutabili ueritati studiose sẽꝑ in¬
herere desiderant. inherendo agunt ut
mimt biles fiant. Cumq ad hanc toto¬
affectu se tenent: qndoq accipiunt ut suꝑ
semet ipsos ducti. uincant hoc qđ insemnet¬
ipsis mutabiles extiterant. Iuid enĩ mnu¬
tabilitas nͥ mors quedã ẽ: Que dũ rem
quãliba in aliud immutat: quasi occidit

Expanded text:
ipso quo dicitur homo, terrenus exprimitur et infirmus. Homo enim ab humo appellatus est. Et quomodo esse valet sine macula, qui sponte sua ad infirmitatem concidit factus de terra? Ubi et addituatus de muliere? - Primam quippe viro injustitiam mulier propinavit in paradiso. Quomodo ergo justus apparebit, qui de illa natus est, quae injustisunt mundi in conspectu ejus. - Hoc coelorum nomine repetiit, quod sanctorum prius appellatione signavit. Nam de eisdem sanctis scriptum est: « Coeli enarrant gloriam Dei . » Quia per naturam omnes in semetipsis habent mutabilitatem propriam, sed dum immutabilitati studiose semper inhaerere desiderant, inhaerendo agunt ut immutabiles fiant. Cumque ad hanc affectu toto se tenent, quandoque accipiunt ut, super semetipsos ducti, vincant hoc quod in semetipsis mutabiles exstiterunt. Quid enim mutabilitas nisi mors quaedam est, quae dum rem quamlibet in aliud immutat, quasi occidit
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Notandũ qđ sic de hoc innqͦ sic genera¬
lit̾ loquit᷑: ut tam̃ diuinꝰ sermo ad spetialẽ
eius nequitiã diriuet᷑. Qui enĩ dicens. ledet᷑
quasi uinea in pͥmo flore botrus eiꝰ. ⁊ quasi
oliua ꝓiciens germensuũ. ꝓtinꝰ subdit. Con¬
gregatio enĩ om̃is hy pocrite sterilis: paten¬
ter indicat. qr hoc iniqͦ reꝓbato sententiã
contra eius hẏpocrisĩ inferat. Sed nõ¬

Expanded text:
Notandum quod sic de hoc iniquo generaliter loquitur, ut tamen divinus sermo ad specialem ejus nequitiam derivetur. Qui enim dicens: Laedetur quasi vinea in primo flore botrus ejus, et quasi oliva projiciens florem suum, protinus subdit: Congregatio enim hypocritae sterilis, patenter indicat quia in hoc iniquo reprobationis sententiam contra ejus hypocrisim ferat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui dm̃ puid ac simplici studio ñ sequim¬
tur. Unde rec̾te subdit᷑. Eongregatio
eiũ hypocrite sterilis. Cepta em̃ bona non
amitter&s : si hypocrita ñ suisset. Congre¬
gant uero hẏpocrtȩ bona oꝑa: s eoꝵ steri¬
lis est leongregatio: quia ꝑ hoc qđ agunt
fructũ recipere in et̾na retributione non
appetunt. fecundi ac uirides in suis oꝑibus
humanis oculis uidentur: s in conspectu
occulti iudicis infecunda ⁊ aridi apparent.
Sepe uͦ estu auaritiȩ accensi. eo maiora de
se oꝑa humanis ocłis ostendunt: qͦ ampli¬
ora sibi ab hominib offerri munera appe¬
tunt. Unde adhuc subdit᷑.t ignis¬

Expanded text:
qui Deum puro ac simplici studio non sequuntur. Unde recte subditur: Congregatio enim hypocritae sterilis. Coepta enim bona non amitteret, si hypocrita non fuisset. Congregant vero et hypocritae bona opera, sed eorum sterilis est ipsa congregatio, quia per hoc quod agunt fructum recipere in aeterna retributione non appetunt. Fecundi ac virides in suis operibus humanis oculis videntur, sed in conspectu occulti judicis infecundi et aridi apparent. Saepe vero, aestu avaritiae accensi, eo majora de se opera humanis oculis ostendunt, quo ampliora sibi ab hominibus offerri munera appetunt. Unde adhuc subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
corã te inueritate: ⁊ in corde ꝑfecto. Nec
exaudiuit. Eoce phariseus se iustificauit
inoꝑe: etechias iustũ se asseruit etiã inco¬
gitatione. Atq unde ille offendit: tude
pensat: os ineuis aurib suꝑba ñ sunt. que
humili corde ꝓferunt᷑.⁊ Unde beatꝰ iob
cum sua oꝑa ꝓtulit. contra dm̃ nullo mͦ

Expanded text:
coram te in veritate et in corde perfecto . Necexaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere, et Ezechias justum se esse asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde pensat, et in ejus auribus superba non sunt quae humili corde proferuntur? Unde beatus Job, cum sua
Abbreviated transcription (Latin):
erũ hoc potentes ⁊iniqͥ ꝓpͥũ. ut fallacib
diuitiis occupati ueras dĩ opes negligañ:
n qͣnto minꝰ qđ uerũ ẽ inquir̾. tanto am¬
pliꝰ falsis diuitiis extollunt᷑. Cura
ienĩ multiplex t̾renarũ rerũ. qr oc

Expanded text:
enim hoc potentes et iniqui proprium, ut, fallacibus enim hoc potentes et iniqui proprium, ut, fallacibus divitiis occupati, veras Dei opes negligant; et quanto minus quod verum est inquirunt, tanto amplius falsis divitiis extollantur. Cura etenim multiple
Abbreviated transcription (Latin):
pͣua despectis dĩ iuditiis ꝑseuerare. E
ri qđ saltẽ concipi incogitatione ñ debuis
contra om̃ipotentẽ unquus iste roborat᷑.
qr ꝓsꝑari inmala sua actione ꝑmittitur:
quatinꝰ ⁊ ꝑuersa faciat. ⁊ tam̃ felicit̾ uiuas.
De qͦ ad huc subdit᷑ Eucurrit aduersus eũ
erecto collo. Ciecto collo contra dm̃ currere¬
ẽ: ea que creatori displicent cũ audatia ꝑ¬
petrare. De qͦ recte dr̃ cuturrit: idẽ in
malo oꝑe obstaculũ de aduersitate non
lenta suꝑbia : affluentib tudelicet reb
quasi multis carnib fulta. Potens gͥ
iniquus inpingui ceruice contra dm
armat᷑ . qr reb tẽporalib tumens. contͣ
p̃cepta ueritatis quasi de magnitudi-¬
ne carnis erigitur. Quid enĩ pauꝑtas.
nisi quedã macies : & qͥd rerũ habundan.¬
tia:. nͥ pinguedo ẽ uitȩ p̃sentis ͣ Pingui
gͦ ceruice se contra dm̃ erigit. qͥ tẽporalẽ
habundantiã insuꝑbiã assumit. Habñt

Expanded text:
prava, despectis Dei judiciis, perseverare. Et prava, despectis Dei judiciis, perseverare. Et ri quod saltem concipi in cogitatione non debuit, contra Omnipotentem iniquus iste roboratur, quia prosperari in mala sua actione permittitur, quatenus et perversa faciat, et tamen feliciter vivat. De quo adhuc subditur: Cucurrit adversus eum erecto collo. est ea quae Creatori displicent cum audacia perpetrare. De quo recte dicitur: Cucurrit, id est, in malo opere obstaculum de adversitate non lenta superbia, affluentibus videlicet rebus quasi multis carnibus fulta. Potens igitur iniquus pingui cervice contra Deum armatur, qui, rebus temporalibus tumens contra praecepta veritatis, quasi de magnitudine carnis erigitur. Quid enim paupertas nisi quaedam macies, et quid rerum abundantia nisi pinguedo est vitae praesentis? Pingui ergo cervice se contra Deum erigit qui temporalem abundantiam in superbiam assumit. Habent
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur exaltari: ut quo ad modicũ gła¬
ri sinit᷑. eo in ꝑpetuũ atrotiꝰ pumat᷑. S qi
ciꝰ menbra sunt om̃s iniqͥ. hoc qđ infine
nãq ñnulli qͥ ⁊ si qua aliqñ agere contra
om̃ipotentis dĩ iuditiũ nituntur: ipsa un.¬
possibilitate explendȩ suȩ uoluntatis fracͤ.¬
ti. ad sema ipsos respitiunt: atq ad eũ quẽ
contẽpnere uoluerant: conuertunt᷑. &¬
qui discedẽ longe poterant. si qđ uellent
ad se reducti. cuiꝰ sint conditionis aspiti¬
unt: ⁊ plangunt se contraria ueritati
uoluisse. E sunt ñnulli qͥ hoc qđ ꝑ uerse
contra dm̃ appetunt: iusto dĩ iuditio
implere nequiꝰ ꝑmittunt᷑. E cũ eos ma¬
litia accendit. potentia roborat: tanto
iam sem& ipsos inerrore cognoscert neq̃¬
unt : qͣnͣto in reb affluentib extͣ se sẽꝑ
ꝑ potentiã trahunt᷑. De qͦrũ nc̃ intentio¬
suã : ⁊ contͣ om̃ipotentẽ roboratꝰ ẽ. Contͣ
dm̃ quippe manũ tendẽ ẽ: in oꝑatione

Expanded text:
ermittitur exaltari, ut quo ad modicum gloriari sinitur, eo in perpetuum atrocius puniatur. Sed quia ejus membra sunt omnes iniqui, hoc quod in fine namque nonnulli qui et si qua aliquando agere contra omnipotentis Dei judicium nituntur, ipsa impossibilitate explendae suae voluntatis fracti, ad semetipsos respiciunt, atque ad eum quem contemnere voluerant convertuntur; et qui discedere longe potuerant, si quod vellent ad se reducti, cujus sint conditionis aspiciunt, et plangunt se contraria veritati voluisse. Et sunt nonnulli 411 qui hoc quod perverse contra Deum appetunt justo Dei judicio implere nequius permittuntur. Et cum eos malitia accendit, potentia roborat, tanto jam semetipsos in errore cognoscere nequeunt, quanto in rebus affluentibus extra se semper per potentiam trahuntur. De quorum nunc intentiosuam, et contra Omnipotentem roboratus est. Contra Deum quippe manum tendere est in operatione
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mitcet in t̾ra radicẽ suam. Qđ si de hac
t̃ra dic̾tũ accipimꝰ liquet ꝓculdubio qi
arboi que int̾ta radicẽ ñ hab&̾. uł tenu¬
issimis cõmota flatib cadit. E suꝑb qͥsq
dum contra onũpotentẽ dũm roboratur
dũ currit erecto collo. ⁊ pingui ceruice
contra auctorẽ erigitur stare qͣsi arbor ui¬
det᷑: s statꝰ eius sine radice ẽ: qr uelut ad
lenẽ flatũ sic ad motũ occultę sententie
uita eius seruat᷑. Sin uͦ hoc loco t̾rã ȩt̾nę
uitȩ recributionẽ accipimꝰ. dequa ꝓpħa

Expanded text:
uam. Quod si de hac terra dictum accipimus, liquet procul dubio quia arbor quae in terra radicem non habet, vel tenuissimis commota flatibus cadit. Et superbus quisque dum contra omnipotentem Dominum roboratur, dum currit erecto collo, et pingui cervice contra auctorem erigitur, stare quasi arbor videtur. Sed status ejus sine radice est, quia velut ad lenem flatum, sic ad motum occultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero hoc loco terram aeternae vitae re
Abbreviated transcription (Latin):
tenti adhera: de eiꝰ profecto latere aruina
dependet. De quib adhuc subdit᷑. Habi¬
tabit inciuitatib desolatis. & indomibus
desertis: que in tumulis st̃ redacte. Quia emĩ
ã conuersatione conuiuentiũ ciuitas ap¬
pellat᷑: ciuitates desolatȩ sunt. ipsi obse¬
quentiũ cunei ꝑuersoꝵ: qͦtũ clamoribus
ꝑuersus iste laudat᷑. cum ad pͣua oꝑa
ꝑ nequitiã rapit̃. Unde scrptum est.
baudat᷑ peccator uidesidis animȩ suȩ.: & qͥ
iniqua agit benedicit᷑. Domus uͦ desertę
sunt cogitationes prauę: quas iniquus iste
inhabitat: qi ꝑ om̃e qđ agit. iniquoꝵ ho¬
minũ placere cogitationib appetit. Que
relinquari: ad grauiora ꝑpetranda mini-
me ꝑuenirent. Bene aut̃ dr̃. que intu¬
mulos sunt redactȩ. Ruentia nãq domo¬
rum atq ciuitatũ edifitia tumulos faciuis:
qm dũ praui quiq confusis ac̾tionib sibi¬
met ipsis ad ꝑuersa oꝑa uingunt᷑. osten¬

Expanded text:
tenti adhaeret, de ejus profecto latere arvina tenti adhaeret, de ejus profecto latere arvina dependet. De quibus adhuc subditur: CAtavit in civitatibus desolatis, et in domibus desertis, quae in tumulis sunt redactae. - Quia enim a conversatione conviventium civitas appellatur, civitates desolatae sunt ipsi obsequentium cunei perversorum, quorum clamoribus perversus iste laudatur, cum ad prava opera per nequitiam rapiatur. Unde scriptum est: Laudatur peccator in desiderio animae suae, et qui iniqua agit benedicitur . Domus vero desertae sunt cogitationes pravae, quas iniquus iste inhabitat, quia per omne quod agit iniquorum hominum placere cogitationibus appetit. Quae relinqueret, ad graviora perpetranda minime pervenirent. Bene autem dicitur: Quae in tumulos sunt redactae. Ruentia namque domorum atque civitatum aedificia tumulos faciunt, quoniam dum pravi quique confusis actionibus sibimetipsis ad perversa opera junguntur, osten
Abbreviated transcription (Latin):
do. Uisus  quippe in facie ẽ: inqͣ ⁊ pri-¬
ma corporis honorabilior pars ẽ. Non
ergo in merito
mentis uitentio
ꝑ faciẽ designat᷑. qr qͦlib& uertimur. illuc
uidemꝰ. Faciem gͦ crassitudo oꝑit: q desi-¬
derata t̾renarũ rerũ habundantia ocłos
mentis p̃mit.  hoc qđ in eis esse ho-¬
norabile debuit. ante dĩ ocłos fecet: qr
curis multiplicib aggrauat. Quib tam̃
nec solũ sufficit ut ipsi suꝑbiant. nͥ ⁊ hiqͥ
eis coniuncti sunt. de eoꝵ pinguedine etiã
ipsi glorient᷑. Namst̃ ñnulli qui patro¬
nis maiorib adiuncti suꝑbiunt: ⁊̃ de eoꝵ
potentia contra inopes excollunt᷑. Unde
ẽ:latera dicere diuitũ solemꝰ. hos qͦs eis con¬
iunctos cernimꝰ. Aruina de eiꝰ lateribus
dependet: qi quisqͥs potenti ⁊ iniqͦ adher&.
ipse qͦq: de eiꝰ potentia uelut ex pingue¬
dine rerũ tumet ut patromi ꝑuersi i¬
quitatẽ seq̃ns. dm̃ ñ timeat: quos uala&.
porali coi eleuet. Cumgͦ talis ẽ qͥ iniqͦ po¬

Expanded text:
isus quippe in facie est, in qua et prima corporis honorabilior pars est. Non ergo immerito mentis intentio per faciem designatur, quam quolibet vertimus, illuc videmus. Faciem ergo crassitudo operit, quia desiderata terrenarum rerum abundantia oculos mentis premit, et hoc quod in eis esse honorabile debuit, ante Dei oculos foedat, quia curis multiplicibus aggravat. Quibus tamen nec solum sufficit ut ipsi superbiant, nisi et hi qui eis conjuncti sunt de eorum pinguedine etiam ipsi glorientur. Nam sunt nonnulli qui patronis majoribus adjuti superbiunt, et de eorum potentia contra inopes extolluntur. Unde et est, et latera dicere divitum solemus hos quos eis conjunctos cernimus, arvina de ejus lateribus dependet, quia quisquis potenti et iniquo adhaeret, ipse quoque de ejus potentia, velut ex pinguedine rerum, tumet, ut, patroni perversi iniquitatem sequens, Deum non timeat, quos valet, porali cor elevet. Cum ergo talis est qui iniquo po
Abbreviated transcription (Latin):
Si suꝑb iste aculpa ad iustitiã redire uo¬
luisset: de tenebris receder&. S qr lucem
iustitiȩ ñ querit: de tenebris ñ recedit. Cuiꝰ
etiã exemplo hi qui ei adherent. in t̾renis
ꝓfectib auhelant auaritię facib accendun¬
tur: desiderioꝵ carnaliũ ignib uruntur.

Expanded text:
superbus iste a culpa ad justitiam redire voluisset, de tenebris recederet. Sed quia lucem justitiae non quaerit, de tenebris non recedit. Cujus etiam exemplo hi qui ei adhaerent in terrenis profectibus anhelant, avaritiae facibus accenduntur, desideriorum carnalium ignibus uruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃. Bene gͦ dr̃ t̾rebit eum tribulatio.
& angustia uallabit eũ: qr apud sem& ip¬
sum in labore timoris deficit. quisecuri¬
tatis sociam uiã ueritatis relinquit. Q
bene regi p̾parato ad p̃liuĩ cõparat᷑: quia
in eo ipso malo qđ agit. ⁊ t̾retur ⁊ festinas:
s ex conscientia crepidat. & ex desidio anhe
ste suspectꝰ ẽ. ut euindẽ qͦq quẽ ducit
exerritũ metuat ne labefactet᷑: ne ꝑ desti¬
tutionẽ militũ. iaculis pateat immicoꝵ.
Iniquus gͦ angustia uallat᷑ sicut rex qui
p̃parat᷑ ad p̃liũ: qr uidelicet falsa agens.
falsa loqñs. formidat ne suos amittat
milites. idẽ argum̃ta falsitatis: ⁊ ueritatis
iaculis pateat: si ei fortasse defuerit qđ ex
fallatia opponat. Si quãuis aminꝰ trepi¬
det: quãuis conscientia accuset: cupidita¬
te tam̃ sua iniquus uincit᷑: ⁊ supp̾sso pa¬
uore audatiã de iniquitatib sumit. C se¬
pe etiã ultione menti ꝓposita. se contͤ dm̃

Expanded text:
ergo dicitur: Terrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, quia apud semetipsum in labore timoris deficit, qui securitatis sociam viam veritatis relinquit. Qui bene regi praeparato ad praelium comparatur, quia in eo ipso malo quod agit, et terretur, et festinat, et ex conscientia trepidat, et ex desiderio anhelste suspectus est, ut eidem quoque quem ducit exercitui metuat, ne labefactetur, ne per destitutionem militum jaculis pateat inimicorum. Iniquus ergo angustia vallatur, sicut rex qui praeparatur ad praelium, quia videlicet falsa agens, falsa loquens, formidat ne suos amittat milites, id est, argumenta falsitatis, et veritatis jaculis pateat, si ei fortasse defuerit quod ex fallacia opponat. Sed quamvis animus trepidet, quamvis conscientia accuset, cupiditate tamen sua iniquus vincitur, et suppresso pavore audaciam de iniquitatibus sumit. Et saepe etiam
Abbreviated transcription (Latin):
relicta ueritate mentiri delib̾at ut audien¬
tium animũ fallat. Ded quantꝰ labor est
sollicite custodire. ne ipsa eiꝰ fallatia dep̾hen¬
diqueat : Ponit quippe ante oculos qͥd s
magno cogitatu ꝑtractat. quomͦ ꝑ arguin¬
ta falsitatis documenta ueritatis exsuꝑet.
Hinc inde se circũtegit: ⁊ contͣ hoc ubi dep̃¬
hendi potuerit. ueritatis similẽ responsi¬
onẽ querit: qͥ si uellet uerũ dicere. utiq si¬
ne labore potuisset. Plana quippe uerita¬
tis uia: ⁊ graue est iter inendatii. Unde

Expanded text:
relicta veritate, mentiri deliberat, ut audienrelicta veritate, mentiri deliberat, ut audientium animum fallat. Sed quantus labor est sollicite custodire ne ipsa ejus fallacia deprehendi queat? Ponit quippe ante oculos quid smagno cogitatu pertractat quomodo per argumenta falsitatis documenta veritatis exsuperet. Hinc inde se circumtegit, et contra hoc, ubi deprehendi potuerit, veritati similem responsionem quaerit, qui si vellet verum dicere, utique sine labore potuisset. Plana quippe veritatis via, et grave est iter mendacii. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
irã suꝑni iudicis ꝑpendit p̾sentẽ s ama.¬
lo ñ auertit᷑. ut etiã ipsa quoq ab eius
interitu ualeat auerti. Accusante aut̃¬
se conscientia feriri metuit: s tam̃ sẽꝑ aug&
qͦ feriatur. Contempint enĩ reditũ suũ:
desꝑat ueniã: suꝑbit inculpa: s tamen
testẽ suȩ nequitiȩ intꝰ habet timorem.
quãuis praua uideat᷑ fors aud̃ acter age¬
re: de his tam̃ apud semet ipsũ cogitur
trepidare. Unde scriptũ ẽ. Cum enĩsit
timida nequitia. dat testimoniũ condẽp¬
nationi : qr cũ illicita quis ꝑpetrat. pa¬
uet qđ fecit: i aꝑtꝰ dãpnationis testis est
ipse timor iniquitatis : qi ⁊ timet᷑ quod
agitur: & tam̃ malũ nͣ uincitur. qđ time¬
tur. De quo adhuc subdit᷑. Ierrebit¬
que iniquus agit. tribulatione ⁊ angustia
uallat᷑ : qi ⁊ cor eiꝰ anxietate. ⁊ suspectione
confunditur. Alius occulte appecit alie¬
na diripere: qr laborat in cogitationib
ne dephendi ualeat occultat᷑ur. Alius

Expanded text:
ni judicis perpendit praesentem; sed a malo non avertitur, ut etiam ipsa quoque ab ejus interitu valeat averti. Accusante se autem conscientia feriri metuit, sed tamen semper auget quo feriatur. Contemnit reditum suum, desperat veniam, superbit in culpa; sed tamen testem suae nequitiae intus habet timorem. Et quamvis prava videatur foris audacter agere, de his tamen apud semetipsum cogitur trepidare. Unde scriptum est: Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi , quia cum illicita quisquis perpetrat, pavet quod facit; et apertus damnationis testis est ipse timor iniquitatis, quia et timetur quod agitur, et tamen malum non vincitur quod timetur. De quo et adhuc subdituriniquus agit tribulatione et angustia vallatur, quia cor ejus anxietate et suspicione confunditur. Alius occulte appetit vi aliena diripere, qui laborat in cogitationibus, ne 410 deprehendi valeat. Alius,
Abbreviated transcription (Latin):
radicẽ suã. Qđ hic ñ habitabit᷑ dictũ ẽ: in
quibdã codicib repperi ñditabit᷑. Sed
sensus non discrepat: quãuis ã se sermo
discordet. Ille enĩ uirtutib ditatur: cuiꝰ
mentẽ inhabitat omp̃s ds̃. Sed q suꝑba
cogitatio ab auc̾toris suigr̃a ñ habitatur:

Expanded text:
randus. --Quod hic Non habitabitur dictum est in quibusdam Codicibus reperi Non ditabitur; sed sensus non discrepat, quamvis a se sermo discordet. Ille enim virtutibus ditatur, cujus mentem inhabitat omnipotens Deus. Sed quia superbi cogitatio ab auctoris sui gra
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾ nacula. corpora debemꝰ accipere. in qͥb
illoꝵ animȩ habitant: ignis eoꝵ tab̃naci¬
la deuorat: qi qui hic inmente ardent
igne auaritiȩ. illic etiã larne concreman¬
tur ignib gehennȩ. Quia mens hẏpocu¬
tȩ ñquã uacat ãmala cogitatione: nam
siue t̾rena queq seu laudẽ appecat. hec
aliis inuidet. que sibi tribui anhelat: &
tanto ceteros ostende ꝑuersos molitur.
qnͣto uidĩ sanctior om̃ib appecit: ut ex eo
qd alii despicabiles fiunt. ipse reuerentior
sẽꝑ appareat. Unde fit ut de opimone
proxumi ante humana iuditia linguę sue
laq̃os p̃tendat: ut eoꝵ qͥb plac̾e appetit. sol estima¬
tionẽ capiat. Unde ⁊ sequit᷑. Concepit

Expanded text:
ttillorum animae habitant, ignis eorum tabernacula devorat, quia qui hic in mente ardent igne avaritiae, illic etiam in carne concremantur ignibus gehennae, et quia mens hypocritae nunquam vacat a malitiae cogitatione; nam sive terrena quaeque, seu laudem appetat, haec aliis invidet quae sibi tribui anhelat; et tanto caeteros ostendere perversos molitur, quanto videri sanctior omnibus appetit, ut ex eo quod alii despicabiles fiunt, ipse reverentior semper appareat. Unde fit ut de opinione proximi ante humana judicia, linguae suae laqueos praetendat, ut eorum quibus placere appetit solus aestimationem capiat. Unde et sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
bent̾ accipiunt Sicut enĩ corpus intabna¬
culo: sic mens habitat incogitatione. Ded
ignis tab̾ nacula deuorat : cum estꝰ auaritie
cogitationes deuastat. Et sit plerũq ut
hypocrita aurũ uł argentũ queq bona cor-¬
poralia ab hominib accipere contẽpnat:
s ꝙ hec ñaccipit. maiores ab eis itcipere lau¬
des quent.  fortasse munꝰ se accepisse non
estimat: qi bona corporalia accipers recusat.
Unde sciendũ est. qr aliquando munꝰ ã manu:
aliqͣn uͦ ab ore porrigitur. Nam qͥ nũmum
tribuit: minius ex manu dedit. Qui autẽ
uerbũ laudis impendit: munꝰ ab ore ꝓtulit.
Hypocrita itaq & si exteriora dona que ter¬
renȩ forsitan necessitati congruunt acciꝑe
recusat: plus est qđ sibi retribui appecit:
cum ultra meritũ laudari desid̾ans. mu¬
nus ab ore querit.  qi in ipso laudis appe¬
titu nimio cor ardore succendit᷑: dicatur
recte.  ignis deuorabit tab̾nacula eoꝵ:
qui munera libent̾ accipiunt. Sinuͦ eoꝵ¬

Expanded text:
espuamus. --Sicut enim corpus in tabernaculo, sic mens habitat in cogitatione. Sed ignis tabernacula devorat cum aestus avaritiae cogitationes devastat. Et fit plerumque ut hypocrita aurum vel quaeque bona corporalia ab hominibus accipere contemnat, sed quia haec non accipit, majores ab eis recipere laudes quaerat; et fortasse munus se accepisse non aestimat, quia bona corporalia recipere recusat. Unde sciendum est quia aliquando munus a manu, aliquando vero ab ore porrigitur. Nam qui nummum tribuit, munus ex manu dedit; qui autem verbum laudis impendit, munus ab ore protulit. Hypocrita itaque etsi exteriora dona, quae terrenae forsitan necessitati congruunt, accipere recusat, plus est quod sibi retribui appetit, cum, ultra meritum laudari desiderans, munus ab ore quaerit. Et quia in ipso laudis appetitu nimio cor ardore succenditur, dicatur recte: Et ignis devorabit tabernacula eorum qui munera libenter accipiunt.  Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nilaut̃ sint plici corde felitiꝰ. qi qͦ inno¬
centiam erga alios exhibae. nil est qđ
pati ab alus formidet. Hab& enĩ quasi ar¬
cem quandã fortitudinis simplicitatem
suam: nec suspec̾tꝰ ẽ pati. qđ se fecisse non
Quasi enĩ continuatio refectionis ẽ: ipsa tͣn¬
qͥllitas securitatis. At contͣ mens praua
semꝑ in laborib ẽ: qr aut molit᷑ mala que
gitat. hoc contra se excogitari ã ꝓxims for¬
midat. Fit undiq suspecta: undiq trepi¬
da: om̃is qui ad memoriã uenit. exquirere
contraria credit᷑. Cui gͦ tranqͥllitas securi¬
tatis deẽ: huic ꝓcul dubio t̾roris sonitꝰ semꝑ
in aurib est. E sepe contingit. ut alius¬
uitalia ciulib& prorimo suo simpliciter
loquatur: nil aduersũ cogitet᷑ s cũ par
sit ille insidias suspicat᷑. qi qͥ semꝑ dolose
agit᷑. simplicit᷑ ergase agiñ existimat. Eqi
scriptũ ẽ impius cum in ꝓfundũ uenerit
peccatoꝵ contẽpnet: inuolutꝰ uuquitatis

Expanded text:
nim simplici corde felicius: quia qui innocentiam erga alios exhibet, nihil est quod pati ab aliis formidet. Habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis, simplicitatem suam, nec suspectus est pati, quod se fecisse non . Quasi enim continuatio refectionis est ipsa tranquillitas securitatis. At contra mens prava semper est in laboribus, quia aut molitur mala quae gitat, hoc contra se excogitari a proximis formidat. Fit undique suspecta, undique trepida. Omnis qui ad memoriam venit exquirere contraria creditur. Cui ergo tranquillitas securitatis deest, huic procul dubio terroris sonitus semper in auribus est. Et saepe contingit ut illi quilibet proximus suus simpliciter loquatur, nil adversum cogitet. Sed cum pax sit, ille insidias suspicatur, quia qui semper dolose agit, simpliciter erga se agi non aestimat. Et quia scriptum est: Impius cum in profundum venerit peccatorum, contemnit , involutus iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
potestas foris. apud se tẏrannꝰ ẽ cui miqͥ¬
tas dñat᷑ intꝰ.: qi ⁊siexteriꝰ ñ affligit pro¬
ximos: intrinsecus tamͣ hab̾e potestatem
appetit. ut affligat. & quia omp̃s deus
corda pensat: iam in eius oculis impits
fecit. qđ cogitauit. Ad hoc aut̃ conditor
nr̃ latere nos uoluit finẽ nr̃m: ut dum
incerti sumꝰ qñ moriamur: semꝑ ad mor¬
tẽ parati inueniri debeamꝰ. Unde recte pꝰꝗͣ¬

Expanded text:
potestas foris, apud se tyrannus est cui iniqupotestas foris, apud se tyrannus est cui iniquitas dominatur intus; quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen habere potestatem appetit ut affligat: et quia omnipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius fecit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut, dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mortem parati inveniri debeamus al. inve
Abbreviated transcription (Latin):
diu ꝑmanere ęxistimat. que ad p̾sens tenos.
Solidat᷑ in elatione animus indespectum
adducit᷑ om̃is ꝓpinquus. Quam repenti¬
na mors subrẽpat ñquã considerat: quã
sit eiꝰ incerta felicitas ñquã pensat Quisi
incertitudinẽ fugacis uite conspicene: in¬
certa ꝓcerto nequaꝗͣ tenera. Unde ⁊ bene
tyrannidis eius. Suꝑbire enĩ minime de¬
buisset etiã si annoꝵ suoꝵ numerũ certũ
hab̾e potuisset: ut sciens qͣntũ uiuer&e. p̾sci¬
us qndo se ab clatione remouer& At pꝰꝗͣ¬
p̃sens uita semꝑ incerta ẽ: tanto sẽꝑ mors
susn piens timeri deb& qͣnto ñquã p̃uide¬
rĩ ualet. Bene aut̃ suꝑbiã impii tẏran¬
nidẽ uocat. Ptoprie enĩ tẏrannꝰ dr̃: qui
D sciendũ ẽ. qr om̃is suꝑb uixta modum
propriũ tyrannidẽ exercet. Nam quod
tione sua: nec intuet᷑ dñs qͣntũ quisq ma
li ualeat facere. s qnͣtũ uelit. & cũ de est

Expanded text:
diu permanere existimat, quae ad praesens tenet. diu permanere existimat, quae ad praesens tenet. Solidatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus; quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspiceret, incerta pro certo nequaquam teneret. Unde et bene tyrannidis ejus. - Superbire minime debuisset, etiamsi annorum suorum certum numerum habere potuisset, ut sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At posens vita semper incerta est, tanto semper mors subripiens timeri debet, quanto nunquam praevideri valet. Bene autem superbiam impii tyrannidem vocat; proprie enim tyrannus dicitur qui  Sciendum est quia omnis superbus juxta modum proprium tyrrannidem exercet; nam quod tili valeat facere, sed quantum velit; et, cum deest
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ snoꝵ corda apostate angło existimanĩ
ñ fuisse subiecta: transisse ꝑ eos alienũ de¬
negant. Cui uidelicet alieno ꝑ unu̾quẽq
transire ẽ iniquas in corde eus cogitatio¬
nes imniitere. Unde ⁊ ꝑ propħe uocem
de malignis sp̃ib contra stantẽ animã dr̃
& dixer̃ animȩ tuę. Incuruare ut transea¬
mꝰ. S eliphar temanithes qr quedã nar¬
raturꝰ audiri uult. quãuis multa que
dicenda sunt sciat. s qr beato iob dicenda
ñ erant nesciat: audiamꝰ sententias quas
contra beatũ iob ꝓtulit. Nec debeinus
cui. s solũ pensare qͥd dixit. SeqU ITUR
¶Unctis dieb suis impuis suꝑbit. Solent
dieb suis suꝑbire ñ possunt: qr priusꝗͣ uitã
fimant. ad humilitatis mecũ ab elatione
corda cõmutant. Impuis uͦ dieb suis om̃ib
suꝑbit: qr sic uitã t̃minat ut ab elatione
minime recedat. Circũspicit qđ tempo¬
ralit̾ flora: & pensare negligit qͦ in ec̃num
ducat᷑. Inuita carnis fidutiam pouit: eaq

Expanded text:
orum corda apostatae angelo existimant n fuisse subjecta, transisse per eos alienum denegant. Cui videlicet alieno per unumquemque transire est iniquas in corde ejus cogitationes immittere. Unde et per prophetae vocem de malignis spiritibus contra stantem animam dicitur: Et dixerunt animae tuae: Incurvare 408 ut transeamus . Sed Eliphaz Themanites quia quaedam narraturus audiri vult, quamvis multa quae dicenda sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim debemus cui, sed solum pensare quid dixit. Sequiturunctis diebus suis impius superbit. - Solent diebus suis superbire non possunt, quia priusquam vitam finiant, ad humilitatis metum metam ab elatione corda commutant. Impius vero diebus suis omnibus superbit, quia sic vitam terminat, ut ab elatione minime recedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quod in aeternum judicatur. In vita carnis fiduciam ponit, eaque
Abbreviated transcription (Latin):
bi n cũ elemosinã tribuunt. ñ hanc pro
ȩt̾nȩ uitȩ desidĩo s ꝓ extendenda uita tẽ¬
porali largiunt᷑. mortẽ se posse defendere
dationib credunt. Sed non credit fru¬
stra errore deceptꝰ. qđ aliqͦ p̃tio redimen¬
dus sit : qi obtinere ex impenso munere
ñ ualet ut finẽ debitũ euadat᷑ cͥuiꝰ etiam
nequitia int̾cidit uitã. Unde ⁊ subdit᷑.¬

Expanded text:
 cum eleemosynam tribuunt, non hanc pro  cum eleemosynam tribuunt, non hanc pro aeternae vitae desiderio, sed pro extendenda vita temporali largiuntur, mortem se posse differre donationibus credunt, sed non credat frustra errore deceptus quod aliquo pretio redimendus sit, quia obtinere ex impenso munere non valet ut finem debitum evadat, 414 cujus etiam nequitia intercidit vitam. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
mosinas facimus: quasi pro prauis ac̾tib
p̃tiũ damus. Unde ⁊ꝑ propħam de eo qͥ
hec ñ agit dicitur. Nondabit dõ de¬
propitiatione sua: nec p̃tiũ redẽptionis
animȩ suȩ. Nonũꝗ̃ uͦ diuites elati inferio¬
res opprimunt. aliena rapiunt: ⁊ tamenqͤsi
quedã aliis largiunt᷑. Et cum multos depͥ¬
mant. aliqn quibdã opem defensionis fer̃:
& pro iniquitatib quas ñquã deserunt:
dare p̾tium uidentur. Sed tc̃ elemosine
preciũ nos aculpis liberat: cum ꝑpecrata
plangimus. ⁊ abdicamus. Nam qui ⁊ sẽꝑ
peccare uult. & quasi semꝑ elemosinam
largiri: frustra p̃tium tribuit. qr ñ redi¬
mit animã quã auitus non cõpescit. Un¬
de nc̃ dr̃. ñ credit frustra errore deceptꝰ.
qd aliqͦ pretio redimendus sit: qi elemosi¬
na suꝑbi diuitis cum redimere ñ ual& q̃m
ꝑ petrata simul rapina pauꝑis ante dei
ocłos ascendẽ ñ ꝑmittit. Quod fortasse
intelligi ⁊ alit̾ potest: qr sepe diuites suꝑ¬

Expanded text:
emosynas facimus, quasi pro pravis actibus pretium damus. Unde et per Prophetam de eo qui haec non agit dicitur: Non dabit Deo propitiationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Nonnunquam vero divites elati inferiores opprimunt, aliena rapiunt, et tamen quasi quaedam aliis largiuntur; et cum multos deprimant, aliquando quibusdam opem defensionis ferunt, et pro iniquitatibus quas nunquam deserunt dare pretium videntur. Sed tunc eleemosynae pretium nos a culpis liberat, cum perplangimus, et abdicamus. Nam qui et semper peccare vult, et quasi semper eleemosynam largiri, frustra pmit animam, quam a vitiis non compescit. Unde nunc dicitur: Non credat frustra errore deceptus, quod aliquo pretio redimendus sit. Quia eleemosyna superbi diperpetrata simul rapina pauperis ante Dei oculos ascendere non permittit. Quod fortasse intelligi et aliter potest. Quia saepe su
Abbreviated transcription (Latin):
dũ feriri se undiq insidiis credit.n. salu¬
ie desꝑata. semꝑ ad nequitiam. excresc̃.
Anq̃ñ uͦ iste ꝑuersus etiã suꝑna Eiuditia
attendit: ⁊ suꝑse hec eueni re metuii.
Sco cum stipendiũ uitȩ pirsentis qͣrit.:
hec eadẽ iuditia que metuere ce
auaritie deui

Expanded text:
dum feriri se undique insidiis credit, salute desperata, semper ad nequitiam excrescit. Aliquando vero iste perversus etiam superna judicia attendit, et super se haec venire metuit. Sed cum stipendium vitae praesentis quaerit, haec eadem judicia quae metuere coeperat avaritiae devi
Abbreviated transcription (Latin):
certo extollitur cuiꝰ uita sub pena incerti¬
tudinis tenet᷑ S omp̃s dĩ praue agenti
eoꝵ corda hic etiã ubi delinquunt penis
implicat: ut eo ipso quo peccant. semet ip¬
sos feriant: ut sẽꝑ trepidi. semꝑq suspecti
mala ab aliis pati metuant: que se aliis fe
cisse meminer̃. Unde adhuc de hoc impio

Expanded text:
certo extollitur, cujus vita sub poena incertituervat, sed eorum corda, hic etiam ubi delinquunt, poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant; ut, semper trepidi semperque suspecti, mala ab aliis pati metuant qucisse meminerunt. Unde adhuc de hoc impio
Abbreviated transcription (Latin):
labent hoc om̃s arrogantes ꝓpͥum: uit cũ
rectũ qͥd uł parũ senserintꝰ. in usũ hoc ela.¬
reuerentiã sa meliorib exigunt: ⁊ doc̾e sanctio¬
res quasi ex auctoritate contendant. Uñ nc̃ dr̃
que uiderit loquit᷑ ut fortiorẽ sibimet
auctoritatẽ eliphar arroget. dicit. qđ ui¬
di narrabo t. Quia uͦ ñnꝰquã heretici de
dãpnatis suis patͥb confundunt᷑ͤ i tamen
eoꝵ. sententias qͣsi cum auctoritate ad me¬
diũ proferunt ex qͦrũ stultitia iure reꝓ¬
bantur: rec̾te ipsa hereticoꝵ audatia sub¬

Expanded text:
abent hoc omnes arrogantes proprium, ut cum rectum quid vel parvum senserint, in usum hoc elareverentiam sibi a melioribus exigant, et docere sances quasi ex auctoritate contendant. Unde nunc diquae viderit loquitur, ut fortiorem sibimet auctoritatem Eliphaz arroget, dicit: Quod vidi narrabo tibi. Quia vero nonnunquam haeretici de damnatis suis patribus confunduntur, et tamen eorum sententias quasi cum auctoritate ad medium proferunt, ex quorum stultitia jure reprobantur, recte ipsa haereticorum audacia sub
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ dictis uera aliqua ꝑmiscere: ⁊ amici
beati iob qũauis ui rep̃ hensione eiꝰ om̃imͦ
fallant᷑ : possunt tam̃ ⁊uera q̃dã dicere
que ex illius assiduitate. didicer̃. Quoꝵ
dicta si om̃ia refutanda esseit: eliphar
sententiam paulus apłs minime protu¬
tra beatũ iob rec̾te ñ dicunt: nos in eoꝵ
dictis ⁊ calcemꝰ uitiũ indiscretionis. ⁊ dis¬
cutiamus uires rectitudinis. Sequitus¬

Expanded text:
amici beati Job quamvis in reprehensione ejus omnimodo fallantur, possunt tamen et quaedam vera dicere, quae ex illius assiduitate didicerunt. Quorum dicta si omnia refutanda essent, Eliphaz sententiam Paulus apostolus minime protutra beatum Job recte non dicunt, nos in eorum dictis et calcemus vitium indiscretionis, et discutiamus vires rectitudinis. Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ flagali habe potuisses. Sequitur:
iustoꝵ mens ita ad altiora contẽplan.¬
da suspendit᷑: ut exterius eoꝵ facies ob¬
stupuisse iudeat᷑. Sedquia hanc contẽ¬
plationis uĩ in occulto agere heretiei ig¬
norant: hoc ãiustis ⁊ recta sapientib fie¬
ri magis ꝑ hypoctisin quam ꝑ ueritatẽ
putant: q hoc qđ ipsi hab̾e nequeunt.

Expanded text:
onem flagellis habere potuisses. Sequitur: onem flagellis habere potuisses. Sequitur: justorum mens ita ad altiora contemplanda suspenditur, ut exterius eorum facies obstupuisse videatur. Sed quia hanc contemplationis vim in occulto agere haeretici ignorant, hoc a justis et recta sapientibus fieri magis per hypocrisim quam per veritatem putant, quia hoc quod ipsi habe
Abbreviated transcription (Latin):
multo uetustiores quam patres tur. Quia
om̃s herctici a scã uniuersali eccła st̃ egressi:
mentib hominũ quasi de antiquitate pos¬
sint: antiquos patres se hab̃e testantur:
atq ipsos doctores eccłe. suȩ ꝑfessionis ma¬
gistros dicunt. Cumq p̾sentes p̃dicato¬
res despitiunt. de antiquoꝵ patrũ magiste¬
rio falsa p̾sũptione gloriant᷑. ut eaque ipsi
dicunt etiam antiquos patres tenuisse fa
teantur: quatinus hoc qđ ex rectitudine as¬
trurt ñ ualent. quasi ex illoꝵ auctoritate
confirment. Quia uͦ scriptũ ẽ quẽ diligit
dñs castigat. flagellat aut̃ om̃em filium
quẽ iecip̾it: sepe sc̃a eccła multis in hac
uita aduersitatib laborat: ⁊ reꝑboꝵ uita
tanto sine flagello dimittitur: qͣnto ad
s tot illam flagellis arteri. ex prauȩ pio¬
fessionis merito suspicant᷑. Unde adhuc
letur te ds̃ Sed uerba tua praua hoc
ꝓhibent csi patent̃ dicat. Di ꝓfessio.¬
nẽ fidei corrigeres: iam dudũ consolati¬

Expanded text:
multo vetustiores quam patres tui. - Quia omnes haeretici a sancta universali Ecclesia sunt egressi mentibus hominum quasi de antiquitate possent, antiquos Patres se habere testantur, atque ipsos doctores Ecclesiae suae professionis magistros dicunt. Cumque praesentes praedicatores despiciunt, de antiquorum Patrum magisterio falsa praesumptione gloriantur, ut ea quae ipsi dicunt etiam antiqteantur, quatenus hoc quod rectitudine astruere non valent quasi ex illorum auctoritate confirment. Quia vero scriptum est: Quem diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . Saepe sancta Ecclesia multis in hac vita adversitatibus laborat, et reproborum vita tanto sine flagello dimittitur, quanto ad despiciunt, et tot illam flagellis atteri ex pravae professionis merito suspicantur. Unde adhuc letur te Deus, sed verba tua prava hoc prohibent. - Ac si ei patenter dicat: Si professione fidei corrigeris, jam dudum consolati
Abbreviated transcription (Latin):
ber&. S qr ip̃si qͦq qui ei contuncti suis
t̃renis desidiis estuant: dũ desidioꝵ flã-¬
ma. clientũ eiꝰ animos accendit scilic&
ramos eiꝰ arefacit. ut fructũ boni oꝑis
ñ ferant: qr ad appetenda infima per
nequitiã anhelant. Bene aut̃ subdit᷑.¬
quisq qͦ in hac uita plus ualet eo sibi lin-¬
guȩ frena audatiꝰ relarat. ut loquatur
ꝑuersa queliba: Nullũ de uerbis suis
mecuat᷑ ĩstos contumeliis feriat: illos
maledictionib iaculet᷑. Non ñꝗͣ uͦ inblas¬

Expanded text:
i quoque qui ei conjuncti sunt terrenis desideriis aestuant, et dum desideriorum flamma clientium ejus animos accendit, scilicet ramos ejus arefacit, ut fructum boni operis non ferant, quia ad appetenda infima per nequitiam anhelant. Bene autem subditquo in hac vita plus valet, eo sibi linguae frena audacius relaxat, ut loquatur perversa quaelibet, nullos de verbis suis metuat, istos contumeliis feriat, illos maledictionibus jaculetur. Nonnunqua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ inmunditiã maculę: inutilẽ uͦ ꝓpt̃
iniustitiã inꝑfectȩ uitȩ. Qui tam̃ ab homi¬
nabilis ⁊ inutilis intelligi ⁊ alit̾̃ potest. Aii¬
quando enĩ homo ꝑuersus q̃dã rectt agere
uidet᷑: s ꝑ ea que iniqua sunt etiã ea que
recta sunt destruuntur. uẜ qr multũ deo
displicent mala: neq illa placent que uidñ¬
t̃ bona. Quigͦ in malis suis dõ ab hominabi¬
lis ẽ. ii bonis inutilis manet: qr dũ se ꝑ pͣua
oꝑa dõ execrabilẽ erhib&. nec illud de eo
qđ recte uidet᷑ agere placet. Bene aut̃ dr̃
qͥ bibit qͣsi aqͣs iniquitatẽ. Hoc nãq qđ co¬
medit᷑. cũ mnora glutit᷑. qi mandit᷑ ut glu¬
tiat᷑. Quod aut̃ bibit᷑ tantũ ad glutien¬
dũ moram ñ haba: qnͣtũ nullã ⁊ ad man¬
dendũ necessitatẽ habet. Culpa gͦ qr ab
stulto homine sine ulla recractatione ꝑ¬
petrat᷑: quasi aqua iniquitas bibitur. Qui
enĩ illicita sine timore facit. qͣsi potũ in¬

Expanded text:
pter immunditiam maculae, inutilem vero propter injustitiam imperfectae vitae. Qui tamen abominabilis et inutilis intelligi et aliter potest. Aliquando enim homo perversus quaedam recte agere videtur; sed per ea, quae iniqua sunt, etiam ea, quae ejus recta sunt destruuntur. Et cum multum Deo displicent mala, neque illa placent, quae videntur bona. Homo ergo in malis suis Deo abominabilis est, et in bonis inutilis, quia dum se per prava opera Deo exsecrabilem exhibet, nec illud Deo, quod rectum videtur, placeitatem. Hoc namque quod comeditur cum mora glutitur, quia manditur ut glutiatur. Quod autem bibitur, tanto ad glutiendum moram non habet, quanto nullam et ad mandendum necessitatem habet. Culpa ergo, quia a stulto homine sine ulla retractatione perpetratur, quasi aqua iniquitas bibitur. Quia enim illicita sine timore facit, quasi potum in
Abbreviated transcription (Latin):
uiad tumet contra dm̃ sp̃s tuus. ut ꝓfe¬
ras de ore tuo husceinodi sermones: Ple¬
rũq iusti aliquib necessitatib afflic̾ti:
sua oꝑa cogunt᷑ fateri. Quod beatꝰ iob fe¬
cerat. quẽ post iustitiã flagella depͥme¬
bant. S cum eoꝵ dicta iniusti audiunt:
Hec ꝑ elationẽ potius quã ꝑ ueritatẽ ex isti¬
mant prolata. Ex suis enim cordib uer¬
ba iustoꝵ pensant: ⁊ dici humilit̃ posse ue¬
ra bona non estimant. Sicut enĩ grauis
culpa ẽ sibi hoc hominẽ arrogare qđ ñẽ
sic plerumq culpa nullaẽ si humiliter
dicat bonũ qđ est. Unde sepe contingit.
ut iusti ⁊ inusti habcant uerba similia.
s tam̃ semꝑ cor longe dissimile: Et ex quib
dictis dñs ab unustis offendit᷑. in eisdẽ qͦq
aiustis placatur: Nam phariseus ingressꝰ
tẽplũ dicebat. Ieiuno bis insabbato: decimiᷤᷤ
do om̃iũ que possideo. D iustificatꝰ magis

Expanded text:
uid tumet contra Deum spiritus tuus, ut proferas de ore tuo hujuscemodi sermones? - Plerumque justi aliquibus necessitatibus afflicti, sua opera coguntur fateri. Quod beatcerat, quem post justitiam flagella deprimebant; sed cum eorum dicta injusti audiunt, haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse verba bona non existimant. Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verba similia, sed tamen semper cor longe dissimile, et ex quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum, dicebat: Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo ; sed justifica
Abbreviated transcription (Latin):
lenis audiui. Sepe heretici dm̃ sibi imagi¬
nalit̾ fingũnt. quẽ intueri spualit̾ neqͣunt ⁊
eiusq uocẽ quasi aurȩ lenis audire se ꝑhi¬
bent: quia ad secreca illius cognoscenda qͣsi
eẽ se ceteris familiares gaudent. Non enim
ea docent quȩ ds publice loquitur: s quȩ
eoꝵ auri quasi latent̾ aspirant᷑. Hȩc gͥ dixi¬
mus: ut quid sub hereticoꝵ specie in eliphat
sermonib sentiendũ sit intimaremꝰ. Sed
quia amici beati iob tanti uiri amici ñ
cẽñt. nͥ manifeste aliqͥd ex ueritate didiissent :÷
qui quãuis insententiis correctionis errant.
inueritatis tam̃ cognitione. ñ in doto titu¬
bant: hȩc eadẽ paulo suꝑiꝰ u̾ba replicemus.
ut subtiliꝰ discernamꝰ. quomͦ ea que de ꝑcep¬
tione ueritatis dicunt᷑. arecte sentientibus
ꝓferri ueracit̾ possunt. Honnunꝗ uͦ heretici¬

Expanded text:
loquuntur. --Saepe haeretici Deum sibi imaginaliter fingunt quem intueri spiritaliter nequeunt; ejusque 160 vocem quasi aurae lenis audire se perhibent, quia ad secreta illius cognoscenda, quasi esse se caeteris familiariores gaudent. Non enim ea docent quae Deus publice loquitur, sed quae eorum auri quasi latenter aspirantur. Haec igitur diximus, ut quid sub haereticorum specie in Eliphaz sermonibus sentiendum sit intimenius. Sed qui amici beati Job tanti viri amici non essent, nisi manifeste aliquid ex veritate didicissent, quia quamvis in sententiis correptionis errant, in veritatis tamen cognitione non in toto titubant: haec eadem paulo superius verba replicemus, ut subtilius discernamus quomodo ea quae de perceptione veritatis dicuntur, a recte sentientibus proferri veracit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑant. mor mͣtẽ in suꝑbiã erigunt: et
quasi de uitȩ suȩ ꝑfectione głantur. Et ꝓ
eo qđ fortasse semel aꝑicło tempestatis erep¬
ti sunt: iã ꝙ in mari nauigent. obliuiscun¬
tur. Magnos se in om̃ib estiniant: ⁊ uicisse
se antiquũ adu̾sariũ funditꝰ putant. In¬
fra se cunctos respiciunt: quia se ꝑsapi¬
entiã transcendẽ om̃s arbitrant᷑. Unde ⁊¬
ditũ. Uerbũ absconditũ heretici audire
se simulant: ut auditoꝵ mͣtib quandã pre¬
dicationis suę reuerentiã obducant. U̾n¬
de ⁊ latent̾ p̾dicant: quatinꝰ eoꝵ predi¬
catio. tanto sc̃a. quanto n occulta uideat᷑.
Cõmunẽ aut̃ scientiã habere refugiunt.
ne ceteris equales estimentur᷑. Et quȩdam

Expanded text:
superant, mox mentem in superbiam erigunt, et superant, mox mentem in superbiam erigunt, et quasi de vitae suae perfectione gloriantur; et pro eo quod fortasse semel a periculo tempestatis erepti sunt, jam quia in mari navigent, obliviscuntur: magnos se in omnibus aestimant, et vicisse se antiquum adversarium funditus putant; infra se cunctos respiciunt, quia se per sapientiam transcendere omnes arbitrantur. Unde ur. --Verbum absconditum haeretici audire se simulant, ut auditorum mentibus quamdam praedicationis suae reverentiam obducant. Unde et latenter praedicant, quatenus eorum praedicatio tanto sancta, quanto et occulta videatur. Communem autem scientiam habere refugiunt, ne caeteris aequales aestim
Abbreviated transcription (Latin):
quasi exultantes dicunt. Mirmicoleon uł
cerce tigris ꝑiit: eoqđ ñ hab̾et p̃dam. Ac
si aꝑte dicant. Uetustus adũsarius in nob̃
pͣdã ñ ht̃. quia quantũ ad nr̃a studia iam
uictꝰ iac&. Iocirco autẽ mirmicoleontis ap¬
pellatione uł tigridis repetit᷑. qͥ iã contri¬
to leonis rugitu fuerat designatꝰ: qr quic
quippe ingeminat animus: cũ exultat.
Unde & ueraci lȩtitia psalmista crebro re¬
petut. hoc qđ se ȩxauditũ ognouit diceis.
Exaudiuit dñs uocẽ fletus mei: exaudiuit
tos hilarescunt. magno se ĩpetirĩ ĩ ipsa ex¬
ultatione concutiunt: quia ⁊ si iam de cuiꝰ¬
libet ꝓcella tẽpestatis erepti sunt. eẽ se
tam̾ adhuc in incerti maris dubus fluc¬
tib sciunt: Isic spe exultant. ut pauore tre¬
pident: sic pauore trepidant. ut spei fidu¬
tia exultent. Unde ꝑ eundẽ psalmistam
dr̃. Seruite dño intimore: ⁊ erultate ei cũ
tremore. At contra hi qui de specie sc̾ita¬
tis intumescunt. cũ unũ qdđ libet uitiu̾

Expanded text:
tes dicunt: Myrmicoleon, vel certe tigris, periit, eo quod non haberet praedam. Ac si aperte dicant: Vetustus adversarius in nobis praedam non habet, quia quantum ad nostra studia jam victus jacet. Idcirco autem myrmicoleontis appellatione vel tigridis repetitur, qui jam contrito leonis rugitu fuerat designatus, quia ququippe ingeminat animus cum exsultat. Unde et veraci laetitia Psalmista crebro repetit hoc, quod se exauditum esse cognovit, dicens: Exaudivit Dominus vocem fletus mei; exaudivit tos hilarescunt, magno se metu etiam in ipsa exsultatione concutiunt; quia etsi jam de cujuslibet procella tempestatis erepti sunt, esse se tamen adhuc in incerti maris dubiis fluctibus sciunt: et sic spe exsultant, ut pavore trepident; sic pavore trepidant, ut spei fiducia exsultent. Unde per eumdem Psalmistam dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . At contra, qui de specie sanctitatis intumescunt, cum unum quodlibet vitium
Abbreviated transcription (Latin):
formicis adũsũ: qđ se sub puluere abscond.
⁊ formicas frum̃ta gestantes int̾ficit: int̾fecꝰ¬
tas Fonsumit. Alirmicoleon aut̃ latine di
uel formicarũ leo. ł cerde exp̃ssiꝰ formiea partt̃¬
⁊ leo. Rec̾te aut̃ leo & formica nominatur:
quia siue uolatilib seu quib libet aliis mi¬
nutis animalib formica. ẽ ipsis autẽ formi¬
cis leo. has enim quasi leo deuorat. s ab illis
quasi formica ieuoiat᷑. Cumgͥ eliphar dieit
mirmmicoleon ꝑut. quid inbeato iob sub
mirmicoleontis nomine. nͥ pauorẽ & au¬
datiã rep̾hendit : Ac si ei aꝑte dieat. Non
iniuste ꝑcussus es: quia contra erectos di¬
midus. contra subditos audax finsti. Ac
si aꝑte dicat. Contra astutos te formido p̃s¬
sit: contra simplices demeritas inflauit. S
p̃dã iam mirmicoleon non ht̃: quia timi¬
da tua elatio dũ uerb̃ib p̃mitur. ab aliena
lesione. ꝓhibetur. Sed quia amicos beati
cessario ut hȩc eadẽ eliphar uerba. qm ua

Expanded text:
sum, quod se sub pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit, interfectasque consumit. Myrmicoleon autem Latine dicitur, vel formicarum leo, vel certe expressius formica pariter et leo. Recte autem formica et leo nominatur, quia sive volatilibus, seu quibuslibet aliis minutis animalibus formica est, ipsis autem formicis leo. Has enim quasi leo devorat, sed ab illis quasi formica devoratur. Cum igitur Eliphaz dicit: Myrmicoleon periit, quid in beato Job sub myrmicoleontis nomine, nisi pavorem et audaciam reprehendit? Ac si ei aperte dicat: Non injuste percussus es, quia contra erectos timidus, contra subditos audax fuisti. Ac si aperte dicat: Contra astutos te formido pressit, contra simplices temeritas inflavit. Sed praedam jam myrmicoleon non habet, quia timida tua elatio dum verberibus premitur, ab aliena laesione 157 prohibetur. Sed quia amicos beati et necessario, ut haec eadem Eliphaz verba quomodo etiam