comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etũ cautũ ert ut siꝗs ꝑse litẽ et̾cuit
et su̾it ꝯdep̃natus intra duos dies tũ
extendi ex reꝵ ã expiencia ĩuenimus
ħ sat̾ ẽẽ dampnosum płes eĩ hoses
ignaros legũ sb̃cilitatis. ⁊ putantes ĩ
cuiduũ eẽ ꝓuocacõnes porngendas

Expanded text:
enim cautum erat ut, si quis per se litem exercuerit et fuerit condemnatus, intra duos dies tantextendi. Ex rerum autem experientia invenimus hoc satis esse damnosum: plures enim homines ignaros legum subtilitatis et putantes in triduum esse provocationes porrigendas
Abbreviated transcription (Latin):
dispõnis obfuacomi solaciũ
sicut dcm ẽ publicũ erogat᷑os
manu non sua sũ ullo dolouł
fraude singue mlitib iune¬
ret q̃tiꝰ unusqs uules accep¬
to ꝑsuam mauũ solacõ ipse
cu actuano de negõne actua
statim sũ post uuũ duos ue

Expanded text:
ionis observationem solacium , sicut dictum est, publicum erogator manu sua sine ullo dolo vel fraude singulis militibus numeret, quatenus unusquisque miles accepto per suam manum solacio ipse cum actuario de negotiatione actuarstatim sive post unum duosve
Abbreviated transcription (Latin):
clesiasul q̃sbillustres domꝰ
ptinent. uec lege pͣgmatica
nec dĩa aduocacõne sacͦue
oraculo excusatos indictõibꝰ
magnifice tue sedis tp̃r nr̃e
expedicõis obedire dec̾imtiꝰ.¬

Expanded text:
l quaslibet illustres domos pertinent, nec lege pragmatica nec divina adnotatione sacrove oraculo excusatos indictionibus magnificae tuae sedis tempore nostrae expeditionis oboedire decerni
Abbreviated transcription (Latin):
aut exꝓtectorib sũt. aut ex
ꝓpoitis. hii ergo admun̾a
p̃lia aut cĩlia uocabũt. Id̾¬
utele sollicitudo am
ĩuncte diu̾sar domnum¬

Expanded text:
aut ex protectoribus sunt aut ex praepositis. ii ergo ad munera personalia aut civilia non vocabuntur. Idutelae sollicitudo a miniunctae diversarum domu
Abbreviated transcription (Latin):
limitib apuĩcialib ordina¬
lib ad castra ꝯferri. s ĩuet̾n¬
nis castris ꝯstituti milites
duas alimouiarũ ptes. ititẽ
te ꝯditis sumant nec amplui
qui eciam ꝑtem ip̃i uere cognt
̃ Qtuari iusi expletoo
auctentica ꝯfestim tradroit ĩ¬
ter spẽs qs ex fiscalib e̾ditis

Expanded text:
limitibus a provincialibus ordinabis ad castra conferri. Sed in veteranis castris constituti milites duas alimoniarum partes ibidem de conditis sumant nec amplius quam tertiam partem ipsi vehere coganttuarii nisi expleto authentica confestim tradiderint, species, quas ex fiscalibus conditis
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ una cũ metopolita pro
et docibilem t̾minũ eide
centẽ ortodoram custodi¬
at fidem ⁊ indep̃nitatẽ ꝓcu¬
ret fiscalibo ⁊ nr̃os sb̃iectos¬

Expanded text:
 una cum metropolita provet decibilem terminum, qui et decentem orthodoxam custodiat fidem et indemnitatem procuret fiscalib
Abbreviated transcription (Latin):
gnaciuitate fug̾e aut solꝰ
aut cum aliis ⁊ uenire ĩpro¬
uuciam cui p̃es. quatenus
ĩuestigare de ħ. ⁊ examina¬
recum omĩ sb̾tilitate ⁊ cũ
cautela constit̾it uũciare.
hoc si forte digne inquisicõ¬
no suit ꝑsone i abduci ad
hanc felicissimam cunta¬
tem et penas sustentare:
quas lex detalibus consti¬

Expanded text:
civitate fugere aut solus aut cum aliis et venire in provinciam cui praees, quatenus investigare de hoc et examinare cum omni subtilitate et cum cautela constituere et nuntiare hic, si forte dignae inquisitione sint personae et adduci ad hanc felicissimam civitatem et poenas sustentare. quas lex de talibus consti
Abbreviated transcription (Latin):
tur incard̾emi. ⁊ mnitant ad
punicie p̾sidem sic eĩ fruit
cuntas unaq̃q cura iudici¬
ali ⁊ oĩs gens sb̃maioriꝯsti¬
tuta iudice maiorẽ senciet
ꝓuidenciam. ⁊ recident᷑ płime¬

Expanded text:
t in carcerem et mittent ad provinciae praesidem. Sic enim fruitur civitas unaquaeque cura iudiciali, et omnis gens sub maiori constituta iudice maiorem sentiet providentiam; et recidentur p
Abbreviated transcription (Latin):
agricolas sic odio hẽbis sic
conpelles citoredd̾e ꝙ susci¬
piunt male. ut si płi̾irũ
manẜint ĩobedientes õe
quicꝗd hoĩs ꝓuincie ẽ sic
illuis posẜonib miponẽs.¬

Expanded text:
agricolas sic odio habebis, sic compelles cito reddere quod suscipiunt male, ut, si plurimum manserint inoboedientes, omne quidquid onus provinciae est sic illis possessionibus imponens.
Abbreviated transcription (Latin):
publicis ad ꝓuinciarũ p̾sio¬
es ut mess fugientes agri¬
colas ꝯsitentes uit ꝯuictos
tradant posẜorib ⁊ reuocẽ¬
tur ad ꝓiuciam cui pͥsides
et mobedientes uchement̾
corripies minus ydoueoꝵ
adiectone. ¶Conpetens
est talia studentẽ hinc honͦ
et rerum diuimucõmi ĩsua
facultate coguosc̾e ut mi¬
noratus cognoscat qnͣtum
led̾e est ⁊ deluiq̃ie in alios.

Expanded text:
publicis ad provinciarum praesides, ut in eas fugientes agricolas confitentes aut convictos tradant possessoribus, et revocentur ad provinciam cui praesides, et inoboedientes vehementer corripies minus idoneorum adiectione. Competens est enim talia studentem quod hinc onus et rerum deminutionem in sua facultate cognoscere, ut minoratus cognoscat, quantum est laedere et delinquere in alios.
Abbreviated transcription (Latin):
lice non solum ninetiopo¬
li. S in aliis ꝓuincie cuta¬
ficiales tuos sñ dampno
ut om̃s agnoscant inqbus
suscepistiꝰ cingulũ ⁊uideant

Expanded text:
lice non solum in metropoli, sed et in aliis provinciae civitaficiales tuos sine damno, ut omnes agnoscant, in quibus suscepisti cingulum, et videant
Abbreviated transcription (Latin):
purum eis imdiq ẜuare ius
et festinare pͥmil qd̾ fiscalia
tributa exigi ingilant nichil
diniens cͣc publicã ciuã
reqie ne forte fiscus ũmuuat

Expanded text:
purum eis undique servare ius. Et festinare primum quidem fiscalia tributa exigi vigilanter, nihil deminuens circa publicam curam requirere, ne forte fiscus inminuat
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ alia calũpina libĩ ꝯẜuari fa¬
cile ⁊ inꝓiuptu soluent tribura
Et ꝗin futura pͥus dantes mane¬
bant debentes adhuc fiscalia ħ
ue ipĩ fiscalib ex soluentes lib̾¬
abunt facile se tributis. ¶ Dem̃¬

Expanded text:
i alia calumnia liberi conservati facile et in promptu solvent tributa, et quae in furta prius dantes manebant debentes adhuc fiscalia, haec nunc ipsis fiscalibus exsolventes liberabunt facile se tributis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dec conf̾uata apudte faci¬
unt presentem tibi cingu
uti non militantẽ aliꝙ̃ per¬
nuttes ħte ⁊ deo ⁊ legib et
nob̾ clarissuũ ꝯstituunt

Expanded text:
ec conservata apud te faciunt praesentem tibi cinguluti non militantem aliquem permittes; haec te et deo et legibus et nobis carissimum constituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ã hoĩcidiis. uec adultis. n
uͥgĩm raptorib delinqñti¬
b t̾mĩoꝵ custodies caute¬
lami s ĩ inde exͣhes. ⁊ suplici¬
um eis inferros. Nou eĩ tali¬

Expanded text:
 homicidis neque adulteris neque virginum raptoribus delinquentibus terminorum, custodies cautelam, sed etiam inde extrahes et supplicium eis inferes. Non enim tali
Abbreviated transcription (Latin):
ies em̃ illa solum hr̃e que
eis dat lex ⁊ gubuatores ali¬
cnarum uł p̾esse solum
hic acqie titulos ã impo¬
n̾e p̾diis alieis aut erga
es. ut agnoscant qr hagen¬
tes ipĩ suam sb̃am apłica¬
bunt fisco. si enĩcãm soli
unpio ⁊ fisco datã tempta¬
u̾it aliquis abripe insuis
aguoscat expĩtũ. ⁊ sius re¬
boꝰ ticur ĩpositis publicis si¬
at aliis exemplũ abstinẽ¬
cie qui hiisd̃ implicantur

Expanded text:
es illa solum habere quae eis dat lex, et gubernatores alienarum illis praeesse solumm XV Titulos autem imponere praediis alienis aut ergases, ut agnoscant, quia haec agentes ipsi suam substantiam applicabunt fisco. Si enim causam soli imperio et fisco datam temptaverit aliquis abripere, in suis agnoscat experimentum et suis rebus titulis impositis publicis fiat aliis exemplum abstinentiae, qui si isdem implicantur
Abbreviated transcription (Latin):
uliũ penitus. s adh̃rdes eoꝵ
aut alias succones hiis mi¬
mimitis egentes gesta q̃rt
et hoꝵ que quid ĩueuit ulsa
fide sunt digua. alia u̾o. ⁊̃ ꝑe

Expanded text:
ullum penitus, sed ad heredes eorum aut alias successiones his monumentis egentes gesta quaerunt, et horum quae quidem inveniunt, nulla fide sunt digna, alia vero e
Abbreviated transcription (Latin):
et ħfc̃o alio bienno suscipiat.
sollicitudĩem. ⁊ moĩs ouubus
deponat᷑. ⁊ tisc rursus fiat. qũ ip¬
se cũ curub ad hũc addux̾it or¬
diuem ne freqñcia ⁊ ꝯtiuuacõe
cure. ⁊ ꝑ qmĩdã machinacõm iᵈ¬

Expanded text:
 facto alio biennio suscipiat sollicitudinem et modis omnibus deponatur, et tunc rursus fiat, quando ipse eum circulus ad hunc adduxerit ordinem: ne frequentia et continuatione cur
Abbreviated transcription (Latin):
res offãlos tũc ꝓuĩciaru
p̾sides ulcisci. ⁊ castigare osfã¬
les luiam eĩ daui defenso¬
tib. si ħ neglex̾int genciũ
p̾sides sedi tue emiẽtie ħ
nũciare ut inde det᷑ auxiliũ
fensores cos ẽẽ c̃c delinq̃ teᷤ

Expanded text:
res officiales, tunc provinciarum praesides ulcisci et castigare officiales. Licentiam enim damus defensoribus, si hoc neglexerint gentium praesides, sedi tuae eminentiae haec nuntiare, ut inde detur auxilium fensores eos esse contra delinquentes,
Abbreviated transcription (Latin):
rectores sũint̾ ꝯsulares sũ int̾
spectabiles ordiuent̾. nõ solũ
codicillos p̾stare. s. ⁊̃ mãdata
dare. quib nspectis omĩa gu¬
ut detur adiͦstratorib mrĩs

Expanded text:
correctores sive inter consulares sive inter spectabiles ordinentur, non solum codicillos praestare, sed etiam mandata dare, quibus inspectis omnia guut detur administratoribus
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩariis us ad aureos trecẽ¬
tos nõ ualentibo mĩs sb̃iec¬
tis trałe s̾met obligatos
ap̃ clarissios ꝓuuiciaꝵ indi¬
ces sius ad p̾dcãm trecẽtoꝵ¬
estiare litẽ ut ꝯt̾uit reos. et
nõ cuntatis defeusoris pro¬
uuicie deferant iudici. s si
oꝵ ⁊ studio auctam. ut ap̃ ꝓ¬
nuicie iudicos. ⁊ ñ ciuitatis
defensorẽ exaĩaret᷑ solũ auc¬
torẽ oĩ litis s̃audi dispedio

Expanded text:
cuniariis usque ad aureos trecentos: non valentibus nostris subiectis trahere sibimet obligatos apud clarissimos provinciarum iudices, si usque ad praedictam trecentoraestimare litem, ut conterant reos et non civitatis defensori, sed provinciae deferant iudici. Sed si orum et studio auctam, ut apud provinciae iudicem et non civitatis defensorem examinaretur, solum actorem omni litis subdi dispendi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ab antiqtate noĩa sigͥfi¬
defensoꝵ nom̃ piue demon¬
strat anciꝗtatẽ alios p̃posu¬
isse reb. q̃tenus ex oĩ eas in¬
iustĩa mendicarent lib̾as

Expanded text:
itate nomina signifidefensorum nomen pure demonstrat antiquitatem aliquos praeposuisse rebus, quatenus ex omni eas iniustitia vindicarent liberas
Abbreviated transcription (Latin):
cieus iita isti defensoꝵ enĩ¬
dicantes ordĩacõmi ad hñc
accedũt curam. ⁊ palio quo¬
dam luso iudicũ sb̃iacent
uoluntatib. ¶ Demq rem¬

Expanded text:
ciens, isti defensorum emendicantes ordinationem ad hanc accedunt curam, et pro alio quodam lusu iudicum subiacent voluntatibus. Denique rem
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝓuicie eui p̾sident. l spec¬
cabile mri uł clarissim
inus modis. S n simli¬
tes aliqui seqũt᷑ uec illos
gͣtis piictas expende. S
exꝓpriis emolum̃tis. Si uo
uon ħ eg̾unt. s extributis
expendint. ⁊ angarias acce¬
pint om̃e ꝯcqd dampinsi

Expanded text:
ui praesident, licet spectabiles viri vel clarissimi imus modis. Sed neque si milites aliqui sequantur te, nec illos gratis permittas expendere, sed ex propriis emolumentis. Si vero non hoc egerint, sed ex tributis expenderint et angarias acceperint, omne quidquid damni
Abbreviated transcription (Latin):
ut paulatĩ supligũ eos om̃s
faciat saluos. ¶ Pcipueu̾o
offilles tuos retinebñ ꝑunt
tati festinab̾. ⁊̃ ꝯsiliariũ ⁊ q¬
cũq fuit õc te assum̃e uirũ
tũ hiis q̃ afisco dant. et siqd¬

Expanded text:
ut paulatim supplicium alios omnes faciat salvos. Praecipue vero officiales tuos retinebis, non tati. Festinabis etiam consiliarium et quicumque fuerit circa te assumere virum tum his quae a fis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃storia pͦtinet censur eaidẽ
mandata ⁊ in lib̾s legũ tnͣscri¬
be ⁊ insacio lat̾culo deponi p̾¬
cipiat qͣtenus ex hiis una cũ
codicilł suscipiendis anũ st̃¬
tores q ad̃m possint rei puͣ. sõ
uenire nõ ignorent. Iam qd̃
ingn̾ali nr̃e pietatis lege. oĩa

Expanded text:
quaestoria pertinet censura, eadem mandata et in libris legum transcribere et in sacro laterculo deponi praecipiat, quatenus ex his una cum codicillis suscipiendis administratores, quemadmodum possint reipublicae subvenire, non ignorent. Iam quidem in generali nostrae pietatis lege omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cie p̾ses. indebͣr quid̃ uidex
eẽ pocius iudicũ. ⁊ ex ħ hone¬
stior p̾cedenciũ appere. ꝙ̃to
enĩ quil pest meliorib. tã¬
to maior ipẽ. ihonestior est.
Int̾im illud pͥus sciend est
ut ullĩ hoĩm sit liña defen

Expanded text:
ciae praeses videbitur quidam iudex esse potius iudicum et ex hoc honestior praecedentium apparere; quanto enim quilibet praeest melioribus, tanto maior ipse et honestior est. Caput I Interim illud prius sanciendum est, ut nulli omnium sit licentia defen
Abbreviated transcription (French):
si derapia p̾sente iudice cõ
rũ requirat. ¶ Si cres ułpse
centos utriq duu̾sos ĩuestito¬
ros iudex nicuiꝰ p̾sencia cã
uentilat᷑ aduob requirat

Expanded text:
si de rapina presente iudice convrum requirat. 9. Si tres vel plures centes uterque diversos investitores, iudex, in cuius presentia causa ventilatur, a duobus requir
Abbreviated transcription (Latin):
iudice in ppło publicent ⁊ou¬
tes aut sui hrditatẽ qm̃ ille
teuebant recipiant tali ꝯdõe
iat᷑poĩta ut iuireiurando ren¬
deatit ꝙ ille pacis uiolator nũ¬
qm̃ decet᷑o ip̃oꝵ uolitate aͥ

Expanded text:
iudice in populo publicentuedes autem eius hereditatem, quam ille tenebat, recipiant tali condicione interposita, ut iureiurando spondeant, quod ille pacis violator numquam de cetero ipsorum voluntate a
Abbreviated transcription (Latin):
amputet ⁊ sic̾ sr̾ius diffunt
est iudicetur iudex incã ip̃m
et res enis ẜm rigorẽ iusticie
strictius ꝯsequatur. ¶Siqs
aliꝙ̃ ceꝑit ⁊ absq sangnims
esfuisione fustib ꝑcusẜ it ita¬
ꝙ criues ey aut barbam expi¬
lau̾it .x. lib̃. ei cui ñuria illata

Expanded text:
amputetur et, sicut superius dictum est, iudicetur et iudex in causa ipsum et res eius secundum vigorem iustitie strictius consequatur. 4. Si quis alium ceperit et absque sanguinis effusione fustibus percusserit vel crines eius aut barbam expilaverit, decem libras ei, cui iniuria illata
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sm ã comes eand hrditatẽ
regie pot̾ati ꝯsiguet ꝓclania¬
tori ⁊ dap̾nũ restituat ⁊ p̃ciũ
arege bũficiali iure optĩeat
Di cł̾icus de pace molata pł¬
tus fin̾it aut pacis molatorẽ¬

Expanded text:
m comes eandem hereditatem regie potestati consignet, proclamatori etiam damnum restituat et predium a rege beneficiali iure obtineat. 6. Si clericus de pace violata ptus fuerit aut pacis violatore
Abbreviated transcription (Latin):
a comnolatur possessori bono
tituere debeacur orohrde aͥ
possitere in detur qui prtat
se hrdem eẽ proposfore aqũo
possidet qui millo ire rem
hrditariam nel etim cotim
hiditatem sciens ad se ño
ptinere possidet. Ideo antem ad¬
ipi scende posẜoms nocatim
intercdictum q eitm̾ ntile ẽ
qui iunic prinium conatur
adipisci rei rosẜonem. ¶ta¬
q si quis a deptus posẜone
aunserit eau hoc int̾dictu
ei intile est. ¶Incdcm quor¬

Expanded text:
nortituere debeat. pro herede autem possidere videtur qui putat se heredem esse: pro possessore is possidet qui nullo iure rem hereditariam, vel etiam totam hereditatem, sciens ad se non pertinere, possidet. ideo autem adipiscendae possessionis vocatur interdictum, quia ei tantum utile est qui nunc primum conatur adipisci rei possessionem: itaque si quis adeptus possessionem amiserit eam, hoc interdictum ei inutile est. interdictum quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ecurionib ⁊ silenciariis
eciam si adsr̾iorem goũ
successu meliore tñscendunt
ouua pͥuilĩa que iam dudu
diuoꝵ pͥncipum iudicõ merũ¬
ut legis istius p̃cepcõne nou̾¬
it ee furmata non p̾udicatura
quam gn̾alitate rgmatica nͤ
ngariãs uł pangurias sũ pa
p̾cepconis imponet aũctas sor¬
didis quoq numĩib excoctõe
calsis ⁊ sr̃udc̃i grauamĩe eos
libamus.domus quoqr eor nõ
trũ in bac sacratissĩa urbe . s ĩ
q̃l alia poita ciuitate ĩmueꝰ

Expanded text:
ecurionibus et silentiariis, etiam si ad superiorem gradum successu meliore transcendunt, omnia privilegia, quae iam dudum divorum principum iudicio meruerunt, legis istius praeceptione noveris esse firmata, non praeiudicatura quacumque generalitate pragmatica. Nec angarias vel parangarias sive paceptionis imponat auctoritas. sordidis quoque muneribus, excoctione calcis et superindicti gravamine eos liberamus. Domus quoque eorum non tantum in hac sacratissima urbe, sed in qualibet alia positas civitate immunes
Abbreviated transcription (Latin):
n. ALucratiuas u̾o res eas
p̾dc̃e descripcouis grauam̃
exciꝑe que hr̃ditatis legati
fid̾iouussi iuire mortis cã
uoluntatis arbitrio adquẽ¬
piam delabunt᷑ int̾ iuues
et donacõ simplici lib̾ali¬
tate ꝯfecta luctine mebr
et nomien ⁊ sarcinam. Ei
potis.ł ꝓnepotis sponte af¬
funitatis coheunde cã do¬
uau̾it. uł parens eciam fi¬
liam neptem uł ꝓuepte
cunali seu ex̃neo ibentẽ
res eius cui data ẽ reu̾tat
adlucrum nec int̾ lucrati¬
nas mun̾abit᷑. nec descripoõ¬
is hom̃ sb̃iacebit. nec enĩ

Expanded text:
Lucrativas vero res eas praedictae descriptionis gravamen excipere, quae hereditatis legati fideicommissi iure mortis causa voluntatis arbitrio ad quempiam delabuntur. Inter vivos etiam donatio simplici liberalitate confecta lucrativae merebitur et nomen et sarcinam. sipotis vel pronepotis sponsae adfinitatis coeundae causa donaverit vel parens etiam filiam neptem vel proneptem curiali seu extraneo nubentem res eius cui data est vertatur ad lucrum, nec inter lucrativas numerabitur nec discriptionis oneri subiacebit. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł sciens sibi imputet
euafit et si postea lucrititło
idiñũ alicinꝰ cecid̾it sarci¬
nam memorite descripcois
effugiet. nulla enum confu
st̾ior quoꝙ formet᷑ euentus
nisi forte res decurionis que
ad eum cuiusl m̾cimonii

Expanded text:
ut vel sciens sibi imputet,evaserit, etsi postea lucri titulo in dominatum alicuius ceciderit, sarcinam memoratae descriptionis effugiet. Nulla enim in huisterior quoque formetur eventus, nisi forte res decurionis, quae ad eum cuiuslibet mercimonii
Abbreviated transcription (Latin):
conpelluntur. ¶Quolsiscpetci
successores sacramentum sibi cre¬
didint excusaud. tũc u̾o. ad sili̾tu¬
dinem rerum ĩmobiliũ diligen
diuisio sub psm̃a curialiũ celebre¬
tur. ¶ In omĩb aũt caib uͥ qr̃ta
ps curie ꝯpetit tũsaccõnes int̾poi¬
tas firmas. illibatas ꝙ manere
dec̾iumꝰ. ¶ Adfilioꝵ uocurialiũ

Expanded text:
compellentur. Quod si saepe dicti successores sacramentum sibi crediderint excusandum, tum vero ad similitudinem rerum immobilium diligentdivisio sub praesentia curialium celebretur. In omnibus autem casibus, ubi quarta pars curiae competit, transactiones interpositas firmas illibatasque manere d
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio. ¶ Eque ⁊ diu̾so ut si uł¬
postĩores admaiores p̾dcas sibi
ꝯsangumitate disimictos p̾fatis
tituł suas ꝯferant facultates si
nullins accessione grauamins
bio libalitas honoret mtã enĩ

Expanded text:
indictio: eque diverso ut, si posteriores ad maiores praedicta sibi consanguinitate devinctos praefatis titulis suas conferant facultates, nullius accessione gravaminis huiusmodi liberalitas oneretur: ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
cognacione iungunt᷑. mĩc¬
quĩ cũ curiale p̾dium sine
p̾dc̃o honore lucrabuntur
nisi is forte cuius lucio re
cesẜit eiusd̾ ciuitatis ordi¬
nis sit obstrictus qui licet
int̾ exͣneos niñecur. uacuũ
tũ ea functõne ꝙ datũ est
consequatur. tiami cũ ꝑsõe

Expanded text:
cognatione iungantur, numquam tamen curiale praedium sine praedicto onere lucrabuntur, nisi is forte, cui lucro res cesserit, eiusdem civitatis ordini sit obstrictus, qui, licet inter extraneos numeretur, vacuum tamen ea functione quod datum est consequatur: nam cum pe
Abbreviated transcription (Latin):
pali enifoem ciuitatis uñ p̾r auꝰ
nullaq ꝑte diminutũ diñn hĩe
b qd̾ post tñsictam pub̾tatem
uialiis non q̃ pub̾tatem excesse¬
pentis tricumũ dimitaxat uolu¬
nus expectari. ut int̾m qrͣta por¬
cio suspensa aut ap̃ eam sũ mio

Expanded text:
pali eiusdem civitatis, unde pater avus nullaque parte minutum dominium habere dem post transactam pubertatem, in aliis vero, quae pubertatem excesseparentis triennium dumtaxat volumus expectari, ut interim quarta portio suspensa vel apud eam, si in
Abbreviated transcription (Latin):
statorem tñsmut̾e su uiiis
est filius sũ płes ulła dun¬
uncone ex ꝑmixtione soror
eiuus facienda ut non solum
corꝑib sed eciam sb̃ancus la¬
borantes posfint curiale hr̃e
ꝯsorcium. ¶Adhuc sc̃ĩmus
siq curias filiab płib delic¬
cis ab hac luce fu̾it sb̃tcͣtus. q̃¬

Expanded text:
statorem transmittere, sive unus est filius sive plures, nulla deminutione ex permixtione sororum eis facienda, ut non solum corporibus, sed etiam substantiis laborantes possint curiales habere consortium. Ad hoc sancimus, si quis curialis filiabus pluribus derelictis ab hac luce fuerit subtractus, q
Abbreviated transcription (Latin):
ales deffantur curialiũ tepu¬
tasse corpib. ¶ Somulci tã¬
qm̃ corrũpendr tocius prĩo¬
ni occõne captata uuncuiꝰ¬
q rei sibi ꝑticulam uendi¬
caudo ad eo totas dilasẽuit
facultates. ut dum ꝑticipib¬

Expanded text:
iales deferantur, curiarum deputasse corporibus. sed multi tamquam corrumpendi totius patrimonii occasione captata uniuscuiusque rei sibi particulam vindicando adeo totas dilacerant facultates, ut, dum participib
Abbreviated transcription (Latin):
urbana uenditor nõcita dis.¬
te coactus adclicit int̾pellet
tudicẽ ꝯpetentẽ oñsꝙ cãs si¬
gillatim quib tñsgulatur
expouat ecita denuois tra¬
hude posẜonis facultatem
fiet ut nec ĩmod̾atus uendi¬

Expanded text:
urbana venditor necessitate coactus addicit, interpellet iudicem competentem omnesque causas singillatim quibus strangulatur exponat et ita demum distrahendae possessionis facultatem fiet, ut nec immoderatus vendi
Abbreviated transcription (Latin):
possicetur. utraq se uich hr̃e qui
non totum hãt arbitrecur. den¬
ꝙ suam quoꝙ ꝑtem corrumpi
patitin. dumimdet aliene. s nͥ
qrͣta ꝑs bonoꝵ mortui curie deb
offerri ĩmobiles qd̾ res que uec
lat̾e facile possunt nec citiꝙͣ si di¬
uuilgent officiunt sb̃aspectu etiã
cutialium estimari diuidiq cõ¬
cedinus. ¶ Mobiles aũt res uł se

Expanded text:
possidetur, utque se nihil habere, qui non totum habeat, arbitretur. Denique suam quoque partem corrumpi patitur, dum invidet alienae. Sed ubi quarta pars bonorum mortui curiae debet offerri, inmobiles quidem res, quae nec latere facile possunt nec quicquam si divulgentur officiunt, sub adspectu etiam curialium aestimari dividive concedimus: mobiles autem res vel se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sint p̾cii facultates c̾di oꝑtere
de c̃iimus. quid enitam durum
tamq in humanũ ẽ. qm̃ publi¬
cacõne pompaq rerum fauli¬
arium ⁊ pauꝑtatis detegnulita¬
tem et iuidie pat̾e diuicias. ¶In
crigendis u̾o debitis si p̾cium ꝙ
ꝑ quarta ꝑte accõnũ curie ꝯpetit
successores p̾stare uolu̾int caucõ¬
nib iurata quid̾ fite ꝓlatis ĩ me¬
dium utoꝗsq adebitorib ꝯueĩ¬

Expanded text:
 sint pretii facultates, credi oportere decernimus. Quid enim tam durum tamque inhumanum est, quam publicatione pompaque rerum familiarium et paupertatis detegi vilitatem et invidiae patere divitias? In exigendis vero debitis, si pretium, quod pro quarta parte actionum curiae conpetit, successores praestare noluerint, cautionibus iurata fide prolatis in medium unusquisque a debitoribu
Abbreviated transcription (Latin):
Ec uencõ rei hroitarie cĩe¬
acasite aut debitoris hr̃¬
uctenda ẽ nsi apud acta to¬
cius ułmaioris ptis ordinis
int̾cedente dec̾tomeundi ꝯ̃c

Expanded text:
ec venditio rei hereditariae curae aut debitoris heremittenda est, nisi apud acta totius vel maioris partis ordinis intercedente decreto ineundi c
Abbreviated transcription (Latin):
onente officii sollicitu
delatam ꝯuementi diligen¬
cia instrueres non ip̃m uo¬
luntariũ delacõis niius
suscepisse te auctor leccõq
p̾cib intexta sunt manifeste
declarat ea pp̃ nequid in ꝑsõa
tua ꝙ ẽ secte tempoꝵ meorũ

Expanded text:
onente officii sollicitudlatam convenienti diligentia instrueres, non ipsum voluntarium delationis munus suscepisse te actorum lectio, quae precibus intexta sunt, manifeste declarat. Eapropter ne quid in persona tua quod est sectae temporum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
deuocionis solite ⁊ nõ sb̾ditis
calumpniis tua sublitas
faciat ĩputari ut ⁊ ꝑunciali¬
bꝰ sb̃eundi dispendii ucc̃itis
auferat᷑ et officiis ing̾enoi

Expanded text:
devotioni solitae, non subitis calumniis tua sublimitas faciat imputari, ut et provincialibus subeundi dispendia necessitas auferatur et officiis ingerendi
Abbreviated transcription (Latin):
diq ꝓbatas leg̾e rełas añ
ordinacõmi q̃s recta ⁊ ĩuio¬
lata uin suscipit fides. et
catholica dĩ aplĩcaz dispo¬
suit ⁊ tradidit ecc̃a ⁊ dũ ex
freqũti ear scone tñsierit
qui ad ordĩacomi deducit
tũc is qui ordiacomi ĩpoĩtu¬
nis ẽ Int̾roget eũ si suffici¬
eus ẽ custodire ⁊ ag̾e que

Expanded text:
dique probatas legere regulas ante ordinationem, quas recta et inviolata nostra suscepit fides, et catholica dei apostolicaque disposuit et tradidit ecclesia. Et dum ex frequenti earum lectione transierit qui ad ordinationem deducitur, tunc is, qui ordinationem impositurus est, interroget eum, si sufficiens est custodire et agere
Abbreviated transcription (Latin):
uemdare. ¶ Et sciius ali¬
as res post asĩ impcialẽ do¬
naconi adfilios uementes
si qd filius masculaut fe¬
mma forte testet᷑ ẜ leger

Expanded text:
em. Et sancimus, alias res post antenuptialem donationem ad filios venientes, si quidem filius masculus aut femina forte testetur, secund
Abbreviated transcription (Latin):
nõcitatis tñ io ad hñc cam
pducet. ¶ Si eĩ uõ sit ydo¬
neus peciuiar debitor nec
sus res adc̃ditorẽ m̃itone¬
nirent aur̃ ꝑciꝑe nõ ualẽtẽ
ꝙͣobrẽ q cũm ĩiuria ⁊ effcũ
ac̾to ꝑduc̾et c̃ditorem. ⁊ de¬

Expanded text:
itatis ratio ad hoc causam perduceret. Si enim non sit idoneus pecuniarum debitor nec sus res ad creditorem merito venirent aurum percipere non valentem. Quamobrem quod cum iniuria et affectu acerbo perduceret creditorem et de
Abbreviated transcription (Latin):
gacõm eccãsticis p̾buint
qͥstiouib ipĩ quoq de suo
exppria facultate p̾beant
expensam ⁊ ꝗ ħ expende cos
ꝑmifit. bĩssim priarcha
sciant eĩ siquid tale eg̾iit¬

Expanded text:
clesiasticis praebuerint quaestibus, ipsi quoque de suo ex propria facultate praebeant expensam et qui haec expendere eos permisit beatissimus patriarcha. Sciant enim quia, si quid tale egeri
Abbreviated transcription (Latin):
mobłes sunt. maneat coꝵ us
respuat n erigut filios phor ex¬
timacõne usis s ⁊ diligenciã
coꝵ hãt sic̃ lex iubet usu exũ
leges autiq̃s. filiis sr̃ stitib aut
si es moriant ẜu mum legen

Expanded text:
mobiles sunt, maneat horum urespuat neque exigat filios pro horum aestimatione usuras, sed et diligentiam eorum habeat, sicut lex iubet usu existleges antiquas filiis superstitibus, aut si omnes moriantur, secun
Abbreviated transcription (Latin):
priarche sb̃ie ꝯstitutis doo¬
et amabilibo metropoli¬
tis manifesta faciant. at
illi sb̃iectis sͥ deo amabi¬
lib epĩs declarent. ⁊ illi
ꝯscitutus coguita faciant
maneat undiq incorip

Expanded text:
patriarchae sub se constitutis deo amabilibus metropolitis manifesta faciant, at illi subiectis sibi deo amabilibus episcopis declarent, et illi constitutis cognita faciant, maneat u
Abbreviated transcription (Latin):
et adimpcias uenire p̾su¬
mat. quippe intali gradu
ꝯstitutus int̾ cłicos qui ei
utorem duc̾e ꝑmnictat. di¬
ciuus a gradũ cantoꝵaut
lector aliĩs enĩ omĩb uup¬

Expanded text:
et ad nuptias venire praesumat, quippe tali gradu stitutus inter clericos, qui ei uxorem ducere permittat dicimus autem cantorum aut lectorum: aliis enim omnibus nup
Abbreviated transcription (Latin):
succedent ⁊̃ quidilł aliq
exlonga cognacõne mi
sic ħ lex cleuiens ⁊ mitis
et nr filiis ꝯcilians. ¶Col
sustine penas sicut sustiu
et p̃r uidotem. Inhyrditate. ĩ¬

Expanded text:
succedent quidem illis aliqui ex longa cognatione, masit haec lex clemens et mitis et matres filiis concilians. Collisustinere poenas, sicut sustinet et pater in dote, in hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
suss accusacõ ꝯꝓbata. ¶ Si quis
insua doio in qͥua tñ sua ꝯiuge
coninanet ꝯtepnes eam cũ alns
inueĩat mea domo manes auc
in eade cuntate degẽs in auia do¬
mo cũ alia mubiere freꝙ̃t᷑ man̾e

Expanded text:
sset accusatio comprobata. Si quis in sua domo, in qua cum sua coniuge commanet, contemnens eam cum aliis inveniatur in ea domo manens, aut in eadem civitate degtens in alia domo cum alia muliere frequenter manere
Abbreviated transcription (Latin):
lic̾e inlieri ꝑ has cã solue mat̾mo¬
lẽ douatõm et ꝓ tali iniuria t̾ci
ita tũ ut si filios habuetit ususo¬
lo mulier pociat᷑ reꝵ qs̃ ex aute¬
npciali tonacõe ⁊ pena t̾cie por¬

Expanded text:
licere mulieri pro hac causa solvere matrimolen donationem, et pro tali iniuria tertiita tamen ut, si filios habuerit, usu solo mulier potiatur rerum quas ex antenuptiali donatione et poena tertiae por
Abbreviated transcription (Latin):
tate̾ aut filiis non ertatibo hre i hi
pse aut ꝑ qͣcũq ꝑsonam. ¶ Si qli¬
bet modo ini mudiatꝰ filit uite m¬
leges ulcisci. si maritus utoris casti¬
tati in sidiatꝰ est alus eam adult̾i¬
ndã tẽptau̾it trade̾. ¶ Si uirdeadi¬
nitio in scͥpsit uocorẽ i adultiũ nõ

Expanded text:
tate, aut filiis non extantibus habere se aut per quamcumque personam. Si quolibet modo vir insidiatus fuerit vitae mduerit secundum leges ulcisci. Si maritus uxoris castitati insidiatus aliis eam adulterandam temptaverit tradere. Si vir de adulterio inscripserit uxorem et adult
Abbreviated transcription (Latin):
hie eam res q̃s ex un facul¬
tate ad eam uẽite ꝓp̾sentẽ
bilit̾ exclusa est ĩ ip̃o tempo¬
re expulsionis ꝑtem iubeus
accipe que cõcinetut hac .ł. n
urrũ eñ in talib caĩb qrtã¬

Expanded text:
e eam res, quas ex viri facultate ad eam venire per praesentem biliter exclusa est, in ipso tempore expulsionis partem iubemus accipere quae continetur hac lege. Virum enim in talibus casibus qua
Abbreviated transcription (Latin):
constatim ler abiectas nocauit
ad qͣstam dignitatibo decora¬
tos ꝓhibentu nllo penitus
entur hiꝰnodi mulieres cum
dotalib instris sim sibrinet co¬
plare reliqui uo cit eos quin
maiorib diguitatib decorati
sunt licẽciam hẽbũt hsmodi
mulieres accipere siue scͥpto no¬
linut sũ solo affcũ ⁊ imptiali. si
as cetebre. ¶ Ilud qͦ dispone

Expanded text:
Constantini lex abiectas vocavit, ad quosdam dignitatibus decoratos prohibentur, nullo penitus entur, huiusmodi mulieres cum dotalibus instrumentis sibimet copulare. Reliqui vero citra eos qui maioribus dignitatibus decorati sunt licentiam habebunt huiusmodi mulieres accipere, sive scripto voluerint sive solo affectu nuptiali, si as celeb
Abbreviated transcription (Latin):
familia ħ mo duos adista
obseca destiuati piniquũ
uideatur. ¶Sane eos quoᷤᷤ
lia exisse manifestũ ẽ siue

Expanded text:
familia ac domo duos ad ista obsequia destinari periniquum videatur. Sane eos, quos lia exisse manifestum est, sine
Abbreviated transcription (Latin):
tra auuũ q̃s suscepuit
inferant spẽs ⁊ securita¬
tes reporcent que ⁊ diẽ
illacõis edoceaut ⁊ intra
altui annũ eis reddant.¬

Expanded text:
tra annum quas susceperint inferant species et securitates reportent, quae etiam diem illationis edoceant, ut intra alterum annum eis reddant
Abbreviated transcription (Latin):
cleros susti¬
ne delegata
spes anona¬
tes nec ꝯcus¬
siones ppeti nec aliquod ge¬
remeautes omi secͣitate poti¬
da hiis ꝗeos inqmetare tep̃¬
tauerint. Impator.¬

Expanded text:
larios sustinere delegatas species annonates nec concussiones perpeti nec aliquod geremeantes omni securitate potida his, qui eos inquietare temptaverint. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
sare uolinitas sugiendi ẜ¬
suũ defit scieus. nũqĩ sͥ
latendi locum ẽẽ delictum
s aut coguitum sibi ĩgen¬
uũ uuusqsq suscipiet. aut
cum qui se lib̃m cẽ sium¬
laiit ase sõmonebit. me

Expanded text:
sare, voluntas fugiendi ssuum deserit sciens nusquam sibi latendi locum esse derelictum. Sed aut cognitum sibi ingenuum unusquisque suscipiet, aut eum qui se liberum esse simulaverit a se submovebit me
Abbreviated transcription (Latin):
ne repurgandi flum¬
tenore dispõitis tue qua¬
drigentos solidos ex dimi¬
dio uectigali memora¬
tecriutatis p̾ comodate.
¶ec̾uimus ita ut excitu¬
repensetur. deunre rei

Expanded text:
e repurgandi flumtenore et dispositione tua quadringentos solidos ex dinummio vectigali memoratae civitatis praecommodari decernimus, ita ut ex titurepensetur. D. pri
Abbreviated transcription (Latin):
atq usuris postiari. ¶tã¬
ꝙ quociens mmoydoneũ
dep̾hũdit̾ eius prĩouium
cuiꝰ nom̃ cuntati alitm ĩue¬
nicur obuorium iudex omĩ
diligencia ⁊ sollicitudine
debebit inquire. ad quos ex
ris facultates. ut singuli e¬
qua estimacõne hĩta ꝓrata
rerum quas possicent ꝯues
ipĩs soluentib lib̾at. ¶ ab
eo aut aliquo constat fortu

Expanded text:
ari. Itaque quotiens minus idoneum deprehenditur eius patrimonium, cuius nomen civitati alicui invenitur obnoxium, iudex omni diligentiae sollicitudine debebit inquirere, ad quos ex ris facultates, ut singuli aequa aestimatione habita pro rata rerum quas possident conveipsis solventibus liberatur. Ab eo autem, a quo constat fortu
Abbreviated transcription (Latin):
pudeos quos sr̃stites in
publice puenire debeb̾t. ita
tũ ut aniuias usuras sius qͥ¬
busm tprĩb ex soluant cum
suuł ⁊ rei publice utile sit re¬
tiu̾e ydoueos debitores. ⁊ ips
ꝯmodum cumulũ debiti mi¬
nine mitriri. ¶ Et qr uephaᷤ
alienatis cutũscͥbi cuutacos

Expanded text:
pud eos, quos superstites intpublicae perseverare debebunt, ita tamen, ut annuas usuras suis quibusque temporibus exsolvant, cum simul et rei publicae utile sit retinere idoneos debitores et ipsis commodum cumulum debiti minime nutriri. Et quia nefas alienatis circumscribi civitates
Abbreviated transcription (Latin):
et centenarii d tribu¬
rii ñ prins debent aliquẽ rẽ¬
ex debitorib ꝯuennre quam
a tabulario ciuitatis noĩati
breues accipiant debitorũ
cussione oz.¬
pond̾a aliaq ab insolettia
iudicum reꝑta supplicia in

Expanded text:
et centenarii sive sexagenarii non prius debent aliquem ex debitoribus convenire, quam a tabulario civitatis nominatim breves accipiant debitorum. cussione opondera aliaque ab insolentia iudicum reperta supplicia in
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩus statũ ꝓcreati ꝙ cotorti de¬
betur ualeant declinare. s nec
ad aliam cobortalim uł cobor¬
talim filius audeat aspurare for¬
tunam cui maioꝵ suor exem¬
sarũ rerũ negotiacoĩb detinẽ¬
tur tipereicas .s. uł gẽmarum¬

Expanded text:
ipsius statum procreati quod cohorti debetur valeant declinare. Sed nec ad aliam cohortalinus vel cohortalini filius audeat adspirare fortunam, cui maiorum suorum exemrsarum rerum negotiationibus detinentur, trapezitas
Abbreviated transcription (Latin):
blicarũ emolirũta. ossiciis
ꝯstat p̾sidalib expedi. cen¬
teni nũo. singuł iudicibus
obsecũdent. nec ult hũc modũ
uł admiliciam nullus aspiret
hibendi aut̃ sunt iohi magi st̃¬

Expanded text:
blicarum emolumenta officiis raesidalibus expediri, centeni numero singulis iudicibus obsecundent: nec ultra hunc modum vel ad militiam ullus adspiret hibendi autem sunt ad huius
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ hũane capiscicõr
censu sb̾uigacõ tiũ t̾rena
soluat᷑. ¶Et ne forte co¬
lois tributarie sortis ne¬
rib absolutis uagandi
dendi facultas ꝑmnissa ir¬
deat ipĩ quid origiuario

Expanded text:
tuum humanae capitationis censu iugatio tantum terrena solvatur. Et ne forte colonis tributariae sortis nexibus absolutis vagandi dendi facultas permissa videatur, ipsi quidem originario
Abbreviated transcription (Latin):
cura amuistrat᷑ eos expendat.
Siu̾oplus surit qm sufficiat
ꝙ plus est reponat. q si mobi¬
lis forte eius cuius cura m̃st
tuare curatoꝵ cogat᷑. qnͣtũ ad
dispensacõm susficiet adoles

Expanded text:
cura administratur, eos expendat; sin vero plus sunt quam sufficiat, quod plus est reponat. Quodsi mobilis forte eius cuius cura admintuare curator cogatur quantum ad dispensationem sufficiet adolesc
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ꝑcipiens. sũ expellat᷑ iũ prior
moriat ir nõ pscrutantib nob̾
sũ repudio utens dimictat eã. sũ. ĩ
dium. q. npãs impcias denegnt. s
si eam nrõna blr expellat de domo
et exigat qrͣtam. si uxor ostensa sũ¬

Expanded text:
viri percipiens, sive expellatur sive prius moriatur vir, non perscrutantibus nobis sive repudio utens dimittat eam sive etiadium qui et ipsas nuptias denegat. Sed si eam inrationabiliter expellat de domo,et exigat quartam, si uxor ostensa fue
Abbreviated transcription (Latin):
sius intalib caĩb non exñti¬
b. sic enĩ ẽ qdam ap̃cedenti¬
b nob̾ adiuentus modus
ꝗ lib̾tos adingenuitatẽ dedu¬
cit. p̾mandans qd̃ eos alio qͦ¬
dam actu ⁊dans eis aureoꝵ
iuis anuloꝵ postea uo adipsã

Expanded text:
is in talibus casibus non existentibus. Sicut enim est quidam a praecedentibus nobis adinventus modus qui libertos ad ingenuitatem deducit, praemundans quidem eos alio quodam actu et dans eis aureorum ius anulorum, postea vero ad ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
uorem aut eis ies hũc ñ oĩo
ad curacõm eius uł silegibꝰ
uocetur accede quid eĩ non
agit ꝓse dũs eiisd̾ existens
etͦ adn̾s ar icx detentator ef¬

Expanded text:
inorem aut eius res, hunc non omnino ad curationem eius, vel si a legibus vocetur, accedere. Quid enim non agat pro se dominos eiusdem existens et adversarii rerum detentator ef
Abbreviated transcription (Latin):
ni abiecta deget uita ꝑue qd̾
ligacos appellat. hest uiliores
et᷑ obscuriores ñ pscrutamur
et solius cc t̾ram oꝑacõnis ⁊
c̃e bella ꝯcupiscencie cã ẽ stu¬
dioss. nuste laudabił sicut in
uilib psonis ĩulitis armatiᷤ
obscunis ⁊ agncoł. lña sit eis.
tem. aut militares uł rusticas
occupacõnes ⁊ ignõncias adi¬
piscencia detenti ducant indo
Dem̃ dimi se saciau̾int earum
desid̾io. aut ex̃ filios. aut cum
filiis ꝓhicientes de sins domi¬

Expanded text:
n abiecta degit vita, parvae ligatos appellat, hoc est viliores et obscuriores, non perscrutamur,et solius circa terram operationis et circa bella concupiscentia causa est studiosa et iuste laudabilis: sic ut in vilibus personis et in militibus armatis obscuris et agricolis licentia sit eis etem aut militares vel rusticas occupationes et ignorantias adipiscentia detenti ducant in dodeinde dum se satiaverint earum desiderio, aut extra filios aut cum filiis proicientes de suis domi
Abbreviated transcription (Latin):
illius ẽẽ defensoxi. Illea adhibẽs
tres. aut .iiii. exiñ reu̾entissioꝵ
cłicoꝵ adtestatom ꝯficiat decla¬
rantẽ. qr sb̃illa indicõne sb̃illo
m̃se.illa die m̃sis. illonr̃i ĩpii
anno. ꝯsule illo. uen̾ũt ap̃ eum
millam orois domũ ⁊lle ⁊ illa
stõm siqd̾ accipe uolunt. aut
tres. aut qñtosꝯ uolu̾int ñ tã¬

Expanded text:
illius ecclesiae defensori, ille autem adhibens tres aut quattuor exinde reverentissimorum clericorum attestationem conficiat declarantem, quia sub illa indictione illo mense illa die mensis illo nostri imperii anno consule illo venerunt apud eum in illam orationis domum ille et illa si quidem accipere volunt aut tres aut quantoscumque voluerint, non ta
Abbreviated transcription (Latin):
nlt lioꝵ filioꝵ sie̾t nũ. nõ pot̾ex
tali uatos gͥume nirsus ut ñale s
abic̾e. n q̃idam poste⁊ forte ipci¬
as post mortem uxĩs. aut repudi¬
um ꝯ̃hens eos ꝗ ex ilł uascut᷑ uup¬
ciis uelle hẽbit solos ee limios. iuisi

Expanded text:
non potest ex tali natos germine rursus ut naturales abicere, neque quasdam postea forte nuptias post mortem uxoris aut repudium contrahens eos qui ex illis nascuntur nuptiis velle habere solos esse legitimos, nisi eis
Abbreviated transcription (Latin):
te sint s falsatis contractib nr̃n
ex hoc conpleta est res publica
nam intioenttes testes sñ pi¬
culo mencientes. qr uir uoca¬
bat dñam coherentera ⁊ istũ
illa stmiliter nominabat et
et sic eis fingrutur matrumo¬
nia non proueritate confecta
boc estimanimus oportere.
Em u̾ales diffimire leges no

Expanded text:
e sint, sed falsatis contractibus nostra ex hoc est completa respublica nam introeunt testes sine periculo mentientes, quia vir vocabat dominam cohaerentem et istum illa similiter nominabat, et sic eis finguntur matrimonia non pro veritate confecta, hoc aestimavimus oportere secundum naturales definire leges. No
Abbreviated transcription (Latin):
cãs audiuimus. ubi aduũ anti¬
b curatorib cessignes fc̃e sũt
adu̾sus minores sũ iuplifes q¬
efficiunt᷑ eoꝵ d̃m facultatũnt
non existencia forsan debita sõ

Expanded text:
causas audivimus, ubi administrantibus curatoribus cessiones factae sunt adversus minores, sive impuberes efficiuntur eorum domini facultatum, aut non existentia forsan debita sube
Abbreviated transcription (Latin):
ħ mo omĩb hiõi nature exceꝰ¬
sib ⁊ adĩuencoi̾b inbiis qui
lios nõ hñt filios medemur
Ita breui soło solacio tũi nate̾
ĩpetum corrigentes. ¶Si uõ
cias non agat morieus u̾oi
sb̃quodã p̾dc̃oꝵ can̾um scrip¬
fit intestõuelle sͥ eoꝵs limoᷤ¬

Expanded text:
o omnibus huiusmodi naturae excessibus et adinventionibus in his qui legitimos non habent filios medemur, ita brevi solacio tantum naturae impetum corrigentes. Si vero tias non agat, moriens vero sub quodam praedictorum casuum scripserit in testamento velle sibi eos l
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ ꝑueniunt. multas ina¬
nas oscripsimus leges. ex hi
ti corrigimus. ¶ Sc̃itum nã
est ut siqs hũs mlr̃em piuro
sibi affcũ ꝯꝑataui. deinde fili
ti sunt maueant uales. s et
mortui sunt. souolebant qdã

Expanded text:
suorum perveniunt multas et varias conscripsimus leges, ex hisaesenti corrigimus. Sancitum namque est, ut si quis habens mulierem puro sibi affectu compertam, deinde filiti sunt maneant naturales, sed et mortui sunt, ideo volebant quidem
Abbreviated transcription (Latin):
chascenciam constitutus sit. e¬
uenicbat ut qui .xiiii. annos oti¬
tis erplenit. licet testamentum
face possit et in co hr̃dem sibin¬
stituc legataq relique possit
tũ si tohuc imor sic uox. anuis¬

Expanded text:
Sentiam constitutus sit, euenit, ut qui XIIII annos aetatis expleuerit, licet testamentum facere possit et in eo heredem sibi instituere legataque relinquere possit, tamen si adhuc minor sit
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ ur̃a constonon solum indo¬
innio qui soluendo non ests ge
trconis ⁊̃ lib̾tas ei compet̾e m¬
deatur cum non est iusimile eũ
lib̾tatis donaconem remanere
uoluisse et nenuem sibi hr̾dẽ
fore ¶Infrandem aũt credito¬
u ianimntt̾e indetur qui nel
iam eo tempore quomauim¬
ttit solucndo non est. uel quid
datis lib̾tacib desiturus est
soluendo c̃e. ¶Pren aliusse tũ
dendi maumissor huit no mi¬
pedin lib̾tates. ꝙms bona cius
credicoribꝰ non sufficiant sepe
cim de facultitib sius amꝑ¬
lius qmͣ in hus est spant hõmos¬
¶ Itaq cuncincelligimus impe¬
di lib̾tatem cum ntroq modo
frandautur credicores .i. ercon¬
silio manimuctentis et ip̃a reer
eo q eius bona suffectura siuit
credicorib ¶Etdem lege e¬

Expanded text:
stra constitutio non solum in domino qui solvendo non est, sed tutionis etiam libertas ei competere videatur, cum non est verisimile, eum libertatis dationem, servum remanere voluisse et neminem sibi heredem fore. In fraudem autem creditorum manumittere videtur, qui vel iam eo tempore quo manumittit solvendo non est, vel qui datis libertatibus desiturus est solvendo esse. pradandi manumissor habuit, non impediri libertatem, quamvis bona eius creditoribus non sufficiant: saepe enim de facultatibus suis amplius quam in his est sperant homines. itaque tunc intellegimus impediri libertatem, cum utroque modo fraudantur creditores, id est et consilio manumittentis et ipsa re, eo quod bona non suffectura sunt creditoribus. Eadem lege Ae
Abbreviated transcription (Latin):
q potestatem ẽe. et ꝙ cumq per
suum. acquiritur.ad domino ac¬
hominib qui sb̃impio m̃d sũt
licet siue cans⁊ legibꝰ cognita supͣ
ẜnum alienum cccidit. ¶ S et
maior aspitas dũor eiusdempͥn¬
cipis constonis coh̾cetim: Nam
consultus aquibdam p̾sidib
ꝓunciarum dehisẜius qui ad
edem sacram uel ad statuas prin¬
cipumi confugiunt p̾cepit ut si
intollabilis i̾deatur dominoꝵ

Expanded text:
que potestatem habent et quicquid per servum acquiritur, domino achominibus, qui sub imperio nostro sunt, liceat sine causa legibus cognita supra servum alienum occiderit. sed et maior asperitas dominorum eiusdem principis constitutione coercetur. nam consultus a quibusdam praesidibus provinciarum de his servis qui ad aedem sacram vel ad statuas principum confugiunt, praecepit, ut si intolerabilis videatur dominorum
Abbreviated transcription (Latin):
ius est lex plebiscita. senatus con¬
sulta. principium placiti mazta¬
tuum edicta rensa prudentum.
Ler est ꝙ ppłs romanus seuatorio
magratu in t̾ros inte uelutis sule
consticuebat. ¶ Plebiscitimi ẽꝰ
ꝙ plebs plebeio magratu int̾rog¬
ante ueluci tribimo constituekit
plebs autem appło com̃e diffeit:

Expanded text:
ius est lex, plebiscita, senatus consulta, principum placita, magistratuum edicta, responsa prudentium. Lex est quod populus Romanus senatorio magistratu interrogante, veluti consule, constituebat. plebiscitum est, quod plebs plebeio magistratu interrogante, veluti tribuno, constituebat. plebs autem a populo eo differt
Abbreviated transcription (Latin):
coms leges. appellarens cuule
accemensium non en̾it sic em̃
ecius quo ppłs romanis utitinr
ius cuulc rommorum appellamꝰ
uelius quiritum quo quintes u¬
tuntur rom iniꝰ cliimii. ⁊quinno q¬
ntes. appellarunt᷑. ¶ S queciens
non. todimus nomen cuiꝰ ius sit
cuntatis nr̃ui ius cinitatis signifi

Expanded text:
conis leges appellare ius civile Atheniensium, non erraverit. sic enim et ius quo populus Romanus utitur ius civile Romanorum appellamus, vel ius Quiritium, quo Quirites utuntur; Romani enim a Quirino Quirites appellantur. sed quotiens non addimus, cuius sit civitati
Abbreviated transcription (Latin):
lebat in anumissor u ꝙ scilicet
libcinus sit qui manumccitur
licet n. anmuissor ingenius sit.
Et dediticios ꝙ per coustonem¬
nimus interuras decisiones por
quas sugg̾ente nobis tribum ⁊¬
uo uiro ercelso questore antiq
iir̃ altercacones plicammus¬

Expanded text:
ebat manumissor, nisi quod scilicet libertinus sit qui manumittitur, licet manumissor ingenuus sit. et dediticios quidem per constitutvimus inter nostras decisiones, per quas, suggerente nobis Triboniano, viro excelso, quaestore, antiqui iuris altercationes placavimus
Abbreviated transcription (Latin):
uitas constitunt sepe mutiri sol¬
ent nel cacito consensu poꝑnli
uel alia pea legelata. ¶Omme
antem ius quoucimuruel ad p¬
sonas ꝑcinet uel ad res uel ad act¬
iones acprius depsonis uideamꝰ
Nam parin est nosse ius si psõe
quarum cansa statutũ est iusige¬

Expanded text:
civitas constituit, saepe mutari solent vel tacito consensu populi vel alia postea lege lata. Omne autem ius, quo utimur, vel ad personas pertinet vel ad res vel ad actiones. ac prius de personis videamus. nam parum est ius nosse, si personae, quarum causa statutum est, ig
Abbreviated transcription (Latin):
hometus apud nos unzilins ¶sa
antem gencium omui humano
gem̃ commine. Qamusu erigentt.
et humanis nccͣititib gentes hu¬
in mne quedam sibi constituer̃t
Della et enim orta sunt et captunta¬
tes secure et ẜintutes que siit nri

Expanded text:
Homerus, apud nos Vergilius. Ius autem gentium omni humano generi commune est. nam usu exigente et humanis necessitatibus gentes humanae quaedam sibi constituerunt: bella etenim orta sunt et captivitates secutae et servitutes, quae sunt iuri
Abbreviated transcription (Latin):
Id apud omues ppłos peque a¬
stodituruccanturq is gẽcur
qiͣ quo iure omnes gentes utumu¬
tur. et populus Itaq romauus
sius lccis ꝓponemus ¶S ius
quid̾ cunle exima quaq cintate
appellatur ueluti attemensium

Expanded text:
id apud omnes populos peraeque custoditur vocaturque ius gentium, quasi quo iure omnes gentes utuntur. et populus itaque Romanussuis locis proponemus. Sed ius quidem civile ex unaquaque civitate appellatur, veluti Atheniensium: