comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am. Quõd dixit ante dnm: intẽ¬
tionem bonam. Germinat gͥ uistꝰ
bona inchoando. floret consũman¬
do. in et̃num ꝑseuerando. ante
dnin recta intentione bona sua
faciendo. Stũdeamꝰ frẽs sic germi¬
nare. sic florere. ꝑ merita &e int̃¬
cessionem iusti euius hõdie sollẽ¬
nia celebramus. ut in głam reg¬
ni celestis tͣnfferri mereamur. p̃¬

Expanded text:
am; quod dixit ante Dominum, intenam; quod dixit ante Dominum, intentionem bonam. Germinat igitur justus bona inchoando, floret consummando, in aeternum perseverando, ante Dominum recta intentione bona sua faciendo. Studeamus, fratres, sic germinare, sic florere per merita et intercessionem justi, cujus hodie solemnia celebramus, ut in gloriam regni coelestis transferri mereamur, pr
Abbreviated transcription (Latin):
strauimus. Redolentia qͦ bouam
expͥmit famam: sicut in aliis ser¬
monib dictum ẽ. Ad formami¬
taq lilii. iustus uiret ꝑfidem. eri¬
gitur ꝑspem. mẽdetur ꝑ p̃dicatio¬
nem. coniungitur sibi ꝑ unani¬
mitatem. uestitur foliis suis ꝑ bo¬
nam actionem. rectus ẽ ꝑ iusticiã.
multiformit discretus ꝑ multipli
diciam. sexifidus ꝑ ꝑfectionem.
croceus ꝑ caritatẽ. redoletis ꝑ bo¬
namopinionem. Sunt & aliȩ
frigide nature ẽẽ dinoseitur. ui
ciorum extinctionem insinuat.
& quedam alie. ꝑquas iurtutes
& bona oꝑa possunt figurari. S
hȩc modode ꝓprietatib lilii dix¬
isse sufficiant᷑. Notanda sunt qͦ
quatuor uerba que dicta sunt. g̃¬
minabit. florebit. in et̃nunrante
dñm. In lilio frẽs pͥmum ẽ germi¬
nare: extremumflorere. Signi¬
ficat gͦ germinare bonam incho¬
ationem. florere consummationẽ.
Quod uͦ ait in et̾num. expͥmit ꝑ¬
petuam usti in bono ꝑseueranti¬

Expanded text:
stravimus. Redolentia quoque bonam stravimus. Redolentia quoque bonam exprimit famam, sicut in aliis sermonibus dictum est. Ad formam itaque lilii justus viret per fidem, erigitur per spem, medetur per praedicationem, conjungitur sibi per unanimitatem, vestitur foliis suis per bonam actionem, rectus est per justitiam, multiformiter discreditiam, sexifidus per perfectionem, croceus per charitatem, redolens per bonam opinionem. Sunt et aliae frigitiorum exstinctionem insinuat, et quaedam aliae per quas virtutes et bona opera possunt figurari. Sed haec modo de proprietatibus lilii dixisse sufficiat. Notanda sunt quoque quatuor verba quae dicta sunt, germinabit, florebit in aeternum ante Dominum. In lilio, fratres, primum est germinare, extremum florere. Significat ergo germinare bonam inchoationem, florere consummationem. Quod vero ait in aeternum exprimit perpetuam justi in bono perseveranti
Abbreviated transcription (Latin):
Rectus ẽ ꝑ iusticiam. tͥbuit enim
unicuiq qd suum ẽ. Tribuit fide¬
li qd̃ fidelis ẽ. infideli qd̃ infidelis
est iusto qͣd iusti ẽ. inusto qd inui¬
stiẽ. amico q̃d̃ debet amico. inuni¬
co q̃d inimico. que sunt cesaris ce¬
sari. que sunt łi do. Pluraliter ra¬
musculos duuidit: ꝑ multiplicẽ
sp̃c sc̃ĩ grãm. Dum enm diu̾sis do¬
nis multiplicit ꝑfunditur. ramu¬
sculos duuidere non inconuenient̃
dicitur. Candidus ẽ ꝑmundiciam.
Dum namq ab omni inqͥnamen¬
to carnis & sp̃c purgatur. lilii can¬
dorem ꝑ mundiciȩ decorem imita¬
tur. Sexifidus ẽ: ꝑ ꝑfectionem.
Senarius &e enum eo qd coustat et
ꝑficitur ex partib suis. ꝑfectionẽ
significat. Partes senarii sunt .i.
siue ter duo. siue bis tria. senariũ
consummabis. Grana in flore cro¬
ccum colorem p̃tendentia. caritatẽ
figurant. Croceus namq color ru¬
tilum flaminȩ splendorem uĩde¬
tur p̃ferre. sicut iam alibi demõ¬

Expanded text:
Rectus, per justitiam, tribuit enim Rectus, per justitiam, tribuit enim unicuique quod suum est, tribuit fideli quod fidelis est, infideli quod infidelis est, justo quod justi est, injusto quod injusti est, amico quod debet amico, inimico quod inimico, quae sunt Caesaris, Caesari, quae sunt Dei Deo . Pluraliter ramusculos dividit per multiplicem Spiritus sancti gratiam. Dum enim diversis donis multipliciter perfunditur, ramos dividere non inconvenienter dicitur. Candidus est per munditiam: dum namque ab omni inquinamento mentis et spiritus purgatur; lilii candorem per munditiae decorem imitatur. Sexifidus est per perfectionem: senarius etenim eo quod constat et perficitur ex partibus suis perfectionem significat. Partes senarii sunt unumsive ter duo, sive bis tria, senarium consummabis. Grana in flore croceum colorem praetendentia charitatem figurant. Croceus namque color rutilum flammae splendorem videtur prae se ferre, sicut jam alibi demon
Abbreviated transcription (Latin):
nidi contemplationẽ sꝑandam.¬
amandam desiderandam. querẽ¬
dam. & inueniendam. Mecdiei¬
Enalis ẽ ꝑ p̃dicationem. Sicut
Inamq medicinȩ diũsis antĩdotiᷤᷤ
infirmitates corpoꝵ. sic multipli¬
tudines animarum. Antidota so¬
nant apostemata. u̾bum predica¬
tionis expellit peccata. Habet qͦ
concordat in ipso cogitatio cogitati¬
oni. sensus sensui. uoluntas uolũ¬
tati. affectio affectioni. Sic sibi cõ¬
cordat nec de alio in aliũd se tnͣs¬
mutat. sicut e conũso de stulto. scͥp¬
tum ẽ. Stultus sicut luna muta¬
tur. Sicut enim luna mõdoẽ pri¬
ma. modo sccła. mõdo tercia. & si¬
ne iit̾missione de uno statu tͣnͣs¬
fertur in alium. ita stultus ꝑdesi
ut nunquam nec sͥ nec alteri con¬
ueniens. s semꝑ dissidens in ueni¬
tur & ornatur. Et notandum q̃d̾
folia lilii eriguntur. quia qͥcquid
iustus exterius epercet ꝑ actionẽ.
sursum leuatur ꝑ intentionem.

Expanded text:
ni Dei contemplationem sperandam,ni Dei contemplationem sperandam,amandam, desiderandam, quaerendam et inveniendam. Medicinalis est per praedicationem; sicut namque medicinae diversis antidotis etinfirmitates corporum: sic multiplitudines nant apostemata, verbum praedicationis expellit peccata. Habet quoconcordat in ipso cogitatio cogitationi, sensus sensui, voluntas voluntati, affectio affectioni. Sic sibi concordat, nec de alio in aliud se transmutat, sicut econverso de stulto scriptum est: Stultus sicut luna mutatur . Sicut enim luna modo est prima, modo secunda, modo tertia, et sine intermissione de uno statu transfertur in alium: ita stultus per caut nunquam nec sibi nec alteri conveniens sed semper dissidens inveni inveniatur. Et notandum quod folia lilii eriguntur, quia quidquid justus exterius exercet per actionem, sursum levatur per intentionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝙͦ ꝑscͥpturam & creaturam. pͥ¬
malilii ꝓprietas que sensib nr̃ĩs
occurrit᷑. uirorẽ. Cernimus etiã
lilium merectum crescere. nec huc
aut illuc erectionis sue statum in¬
clinare. Medicinale ẽ. Ht̃ dossas
in rãdice aptissime sibi coniuctas.
Uestitur hasta baculi eius foliis
sius. Inuenitur ꝑ ramusculos suoᷤᷤ
sursum qnͣdo ad plenitũdinem ĩ¬
erementi sui ꝑtingit pluraliter dis¬
eretum. Habet florem sexifidum
cañdicdum. intus quibdam granu¬
lis croceum. suaue redolentem. Est
etiam ñ solum erectum. s & rectũ.
Hec omĩa spũaliter iusto conueni¬
unt. Uiror designat fidem. eo q̃d̾¬
fides pͥma sit in uirtutib. sicut
uiror pruum cernitur in reb g̃¬
minantib. Quõd in suꝑiori quo¬
damsermone ostendimus. Erectio
significat spem. ꝑ quam erigimur
a presenti seculo nequam ad suꝑ¬
norum spuum societatem. ad uere
beatitũdinis plenitũdinẽ. ad eter¬

Expanded text:
ris quoque per scripturam et creaturam. Prris quoque per scripturam et creaturam. Prima lilii proprietas, quae sensibus nostris occurrit, viror est. Cernimus etiam lilium in erectum crescere, nec huc aut illuc erectionis suae statum inclinare. Medicinale est, et habet fibras in radice aptissime sibi conjunctas. Vestitur hasta baculi ejus foliis suis. Invenitur per ramusculos suos sursum, quando ad plenitudinem incrementi sui pertingit pluraliter discretum. Habet florem sexifidum candidum, intus quibusdam granulis croceum, suave redolentem. Est etiam non solum erectum, sed et rectum. Haec omnia spiritualiter justo conveniunt. fides prima sit in virtutibus, sicut viror primum cernitur in rebus germinantibus, quod in superiori quodam sermone ostendimus. Erectio significat spem, per quam erigimur a praesenti saeculo nequam ad supernorum spirituum societatem, ad verae beatitudinis plenitudinem, ad aeter
Abbreviated transcription (Latin):
postolice dignitati concessitm ẽ. Om¬
nes gͦ scõs beati apłi p̃cecbunt. qui
stũdeamus dignis p̃coniis uenera¬
ri. istos bonis oꝑib imitari. Istoꝵ
exoremus regunine gub̃nari. istoꝵ
int̃uentu patͦcinari desideremus
deniq uingi eoꝵ consortio & eorũ
frugaũdio p̾stante dño nr̃o iħu
eternum ante dñm. In reb usibili¬
b si sit qui querat tot possunt rep¬
periri sp̃ualium rerum & inuisibi¬
lium significationes. quot in ipsis
iũdelicet uisibilib & corporalibus
reb inueniuntur ꝓprietates. siuie
intus. in natura. siue foris in for¬
ma. Nonsolum namꝙ: ipse res no¬
bis sunt quasi ad cognoscendum &e
appetendum sumimum & eternũ
bonum dictiones & exhortatio¬
nes. s & nat᷑ales earum qualita¬
tes & formales dispositiones. Ho¬
mo quippe quem dñs docet scien¬
tiam. reuocatur ad uerum & incõ¬
mitabile bonum. ñ tantum in¬
tus ꝑrationẽ & aspirationẽ. s fo¬

Expanded text:
postolicae dignitati concessum est. Ompostolicae dignitati concessum est. Omnes ergo sanctos beati apostoli praecedunt, qui studeamus dignis praeconiis venerari, istos bonis operibus imitari. Istorum exoremus regimine gubernari, istorum interventu patrocinari. Desideremus denique jungi eorum consortio, et eorum frui gaudio, praestante Domino nostro aeternum ante Dominum . In rebus visibilibus si sit qui quaerat, tot possunt reperiri spiritualium rerum et invisibilium significationes, quot in ipsis videlicet visibilibus et corporalibus rebus inveniuntur proprietates, sive intus in natura, sive foris in forma. Non solum namque ipsae res nobis sunt quasi ad cognoscendum et expetendum summum et aeternum bonum directiones et exhortationes; sed naturales earum qualitates et formales dispositiones. Homo quippe, quem Dominus docet scientiam, revocatur ad verum et immutabile bonum, non tantum intus per rationem et aspirationem, sed fo
Abbreviated transcription (Latin):
continentes ueteris testamenti. ꝑ
saphirum eo q̃d̾ celi p̃tendat colo¬
rem. spuales eiusdem testamenti
iuros possumus recte designare. Sc̃i
autẽ apłi candiliores sunt niue.
nitiliores lacte. rubicundiores ebo¬
re antiquo. saphiro pulcͥores. quia
& uirgines noui testamenti. ange¬
licam uitam honestate castitatis i¬
mitantes. & coniuigatos legittune
conuiuentes. mirabili dignitate
precellunt. & continentes ueteris
testamenti etiam martyrio rubẽ¬
cellentia singulari transcendunt.
audieriuit. Unde ysaias in sp̃u cõ¬
templatus xp̃m colaphis cesum.
spinis coronatum. cruce suspensũ:
ait. Uidimus eum & ñ erat aspec¬
tus. desiderauimus eum despectũ.
&e nouissimum uirorum. iurum do¬
lorum. & scientem infirmitatẽ. In
nouo qͦ testamento. martyres. con¬
fessores. uirgines. & om̃s deniq seĩ
alii libent̃ xp̃m in carne uidissent.
eius doctrinam salutarem aũdissẽt
sipotuissent. S hoc pͥulegium a¬

Expanded text:
continentes veteris testamenti. Per continentes veteris testamenti. Per sapphirum, eo quod coeli praetendat colorem, spirituales ejusdem testamenti viros recte possumus designare. Sancti autem apostoli candidiores sunt nive: nitidiores lacte, rubicundiores ebore antiquo, sapphiro pulchriores, quia et virgines novi testamenti, angelicam vitam honestate castitatis imitantes, et conjugatos legitime conviventes mirabili dignitate praecellunt; et continentes veteris testamenti, etiam martyrio rubencellentia singulari transcendunt: audierunt Unde Isaias, in spiritum contemplatus Christum colaphis caesum, spinis coronatum, cruce suspensum, ait: Vidimus eum, et non erat aspectus; desideravimus eum despectum et novissimum virorum, virum dolorum scientem infirmitatem . In novo quoque testamento, martyres, confessores, virgines, et omnes denique sancti alii libenter Christum in carne vidissent, et ejus doctrinam salutarem audissent, si potuissent. Sed hoc privilegium a
Abbreviated transcription (Latin):
ille uola uerat qui dicebat.
nostra conũsatio in celis est::¬
Uere uolauerunt: qui usq
ad celi palacia cum xp̃o regnantes
conscenderunt. Nubes gͥ sunt apłi
tem. uolantes ꝑ contemplationẽ.
Et quasi columbȩ ad feuestras su¬
as. Columba simplex aiuis ẽ: nec
uitus habet iracundiam fellis:
nec foris simulationem oꝑis. Sim¬
plicitatem gͦ ueram significat. fẽ¬
nestrȩ corporis sunt sensus. ꝑ qͦs
egreliuntur interiora. & ingrediũ¬
tur exteriora. Sc̃i itaq apłi quasi
columbȩ ad fenestras suas esse oli¬
cuntur. quia columbinam simpli¬
citatem in suis sensib habuisse di¬
noseuntur. Sequitur uersus de lau¬
de eorundem. Cauclidiores niue.
nitĩdiores lacte. & cetera. Possumꝰ
ꝑ nuem quȩ de celo uenit. & suꝑ
omne candidum albet. uirgines.
& ꝑ lac qd̾ ole fecundlitate carnis
nascitur conuigatos nouitestam̃¬
ti acciꝑe. ꝑ ebur uͦ antiquum eo
quõd elephas animal ẽ. castissimũ.

Expanded text:
ille volaverat, qui dicebat: ille volaverat, qui dicebat: Nostra autem conversatio in coelis eVere volaverunt qui usque ad coeli palatium cum Christo regnantes conscenderunt. Nubes igitur sunt atem, volantes per contemplationem. Et quasi columbae ad fenestras suas. Columba avis simplex est, nec intus habet iracundiam fellis, nec foris simulationem operis. Simplicitatem ergo veram significat. Fenestrae sensus corporis sunt, per quos egrediuntur interiora, et ingrediuntur exteriora. Sancti itaque apostoli quasi columbae ad fenestras suas esse dicuntur, quia columbinam simplicitatem in suis sensibus habuisse dignoscuntur. Sequitur versus de laude eorum: Candidiores nive, nitidiores lacte, etc. . Possumus per nivem, quae de coelo venit, et super omne candidum albet, virgines, et per lae, quod de fecunditate carnis nascitur, conjugatos novi testamenti accipere; per ebur vero antiquum, eo quod elephas animal est castissimum,
Abbreviated transcription (Latin):
sine aquatibi. Suscepit itaq ter
ra .i. genus humanum. terrenis
untentum. suꝑuenientẽ imbrem
tum ẽ. fructum uͦ utte eterne. O
quam bone nubes istȩ. quarum
imber terram sic uebriat. ut talẽ
fructum faciat. Adhuc nubium ista¬
rum stillicidiis irrigamur saluta¬
rib: quando eoꝵ scͥpta legimus aut
mẽditamur. Protegunt ꝑ int̾cessio¬
nem. Ipsi &e enim se medios inter
deum &e nos ponunt. ne ds facino¬
ra nr̃a ꝑ iram uĩdeat. & nos ꝑ distͥe¬
tuudicii feruorem putuat. Sic pau¬
lus nubes fuit. & gentes ꝑ eum cõ¬
uersas. sͥ commissas ꝓtexit. qnͣdo
pro eis gr̃as agebat. & sine uit̃mis¬
sione orabat. Adhuc qͦ & ipse & alii
nos ꝓtegunt qnͣdo ꝓ salite ñra p̃¬
ces ad dm̃fundunt. Miraculis co¬
ruscant. mortuos suc eitañdo. leꝓ¬
sos mundando. cecos illuminando.
& alios infirmos curando. ñ solum
in carne uiuentes. s & nunc eum
xp̃o regnantes. Uolatus significat
contemplationem. Nunquid non

Expanded text:
sine aqua tibi . Suscepit itaque terra, sine aqua tibi . Suscepit itaque terra, id est genus humanum terrenis intentum supervenientem imbrem tum est, fructum vero vitae aeternae . O quam bonae nubes istae, quarum imber terram sic inebriat, ut talem fructum faciat! Adhuc nubium istarum stillicidiis irrigamur salutaribus, quando eorum scripta legimus aut meditamur. Protegunt per intercessionem. Ipsi etenim se medios inter Deum et nos ponunt, ne Deus facinora nostra per iram videat, et nos per districti judicii fervorem puniat. Sic Paulus nubes fuit, et gentes per eum conversas sibi commissas protexit, quando pro eis gratias agebat, et sine intermissione orabat. Adhuc quoque et ipse, et alii nos protegunt, quando pro salute nostra preces ad Deum fundunt. Miraculis coruscant, mortuos suscitando, leprosos mundando, caecos illuminando, et alios infirmos curando non solum in carne viventes, sed et nunc cum Christo regnantes. Volatus significat contemplationem. Nunquid non
Abbreviated transcription (Latin):
stram humilitatẽ quib dicenda st̃
exponenda ꝓut ds scientiarum
dominus dederit ꝓmpta deuotio¬
ne aggredimur. spe consummatio¬
nem ꝓmittimus. Qͥ sunt isti inqͥt.
qui ut nubes uolant. Quam pul¬
nubib comparantur. & ꝑ nubes
significantur. Sicut namꝙ non
solum ex sensu nr̃o. si ex uerbis sc̃o¬
rum colligimus. quatuor haben¬
tur nubium ꝓpͥetates. ꝑ quas bea¬
torum apłoꝵ quatuor designant᷑
pͥncipales uirtutes. Nubes enim
omnem terram exiuit sonus eoꝵ.
& ui fines orbis terre uerba eoꝵ.
Pluunt ꝑ p̃dicationem. ꝓtegunt
ꝑ int̾cessionem. ꝑ miracula coruscãt.
ꝑcontemplationẽ uolant. Unus¬
quisq pluit. ubi p̃dicauit. Pluit
thomas in india maiori. bartholo¬
meus in india minori. symon & ui¬
das in ꝑsia. phylippus inscitia. Ma¬
theus in ethyopia. Marchus in a¬
lexandria. ioh̃es inasia.andreas
in achaia. petrus in capadocia. pe¬
demum in italia. Sic in pͥncipio
gr̃ȩ multosono predicatioĩs
salutarium uerboꝵ pluuiã

Expanded text:
stram utilitatem quibus dicenda sunt, exponenda, prout Deus scientiarum Dominus dederit prompta devotione aggredimur, spe consummationem promittimus. Qui sunt isti, inquit, qui ut nubes volant, quia pulnubibus comparantur, et per nubes significantur. Sicut namque non solum ex sensu nostro, sed et ex verbis sanctorum colligimus, quatuor habent nubes proprietates, per quas beatorum apostolorum quatuor designantur principales virtutes. Nubes enim omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrarum verba eorum . Pluunt per praedicationem, protegunt per intercessionem, per miracula coruscant, per contemplationem volant. Unusquisque pluit ubi praedicavit; pluit Thomas in India majori, Bartholomaeus in India minori, Simon et Judas in Perside, Philippus in Seythia, Matthaeus in Aethiopia, Marcus in Alexandria, Joannes in Asia, Andreas in Achaia, Petrus in Cappadocia,demum in Italia. Sic in principio gratiae multo sono praedicationis salutarium verborum pluviam
Abbreviated transcription (Latin):
maris stella. More qͦ nautarum
fundamus semꝑ p̃ces ad beatam
mariam. & ad eius filium. Mul¬
ta sunt enim impedimenta nr̃a:
sicut egregius uersificator destatus
est dicens. Seuit mare fremunt
uenti. Fluctus surgunt turbulenti.
naiuis currit. s currenti: tot occur¬
runt obua. hic syrene uoluptatis.
draco caues eum ptratis. mortem
pene desꝑatis. hȩc intentant omĩa.
post abyssos. nunc ad celum. furens
unda fert phasclum. nictat malus
fluit uelum: naute cessat oꝑa. Con¬
tabescit in his malis. homo nr̃ ani¬
malis. tuuos mater spiritał ꝑeun¬
tes libera. Iħusacri uentͥs fructus.
nob̃ int mundifluctus. sis uia. dux.
& conductus liber ad celestia. Cene
clauum rege nauem: tu ꝓcellam se¬
dans grauem. portum nobis cla su¬
auem ꝓtua potentia: Qui uiuis.

Expanded text:
maris Stella. More quoque nautarum, maris Stella. More quoque nautarum, fundamus semper preces ad beatam Mariam, et ad ejus filium. Multa sunt enim impedimenta nostra sicut egregius versificator testatus est, dicens Saevit mare, fremunt venti Fluctus surgunt turbulenti, Navis currit, sed currenti Tot occurrunt obvia. Hinc syrenae voluptatis Draco, canes, cum piratis Mortem pene desperatis, Haec intentant omnia. Post abyssos, nunc ad coelum Furens unda fert phaselum, Nutat malus, fluit velum, Nautae cessat opera. Contabescit in his malis Homo noster animalis; Tu nos mater spiritalis, Pereuntes libera. Jesu, sacri ventris fructus Nobis inter mundi fluctus, Sis via, dux, et conductus: Liber ad coelestia. Tene clavum, rege navem; Tu, procellam sedans gravem, Portum nobis det suavem Pro tua potentia. Ex te
Abbreviated transcription (Latin):
tempore: semꝑlaus eiꝰ in ore meo. pꝰ
hec omĩa necessaruis nob̃ ẽ uentꝰ.
qui significat sp̃c sc̃i aspirationẽ:
ut ꝑ ipsam dirigamur ad portum
quietis. ad medicum salutis. ad
terram ꝓmissionis. ad domum et̃
spem. uelum ꝑͥ caritatẽ: gallieulũ
ꝑ probationem spũum. cordas ꝑ ex¬
ercitationem uirtutũ: remos ꝑ exhi¬
bitionem bonoꝵ oꝑum: gub̃naculũ
ꝑ discretionem. anchoram ꝑ humili¬
mus cautare ꝑ laudisdi iubilationẽ.
Dñs autẽ dabit uentum. ꝑ suispẽ
aspirationẽ. Om̃e enim datum opti¬
mum & om̃e donum ꝑfectum de sur¬
sum ẽ: descendens a patrelumimĩ.
Lumina sunt dona: pater lumitiũ.
auctor largitor. & clistributor dono¬
rum. Datum optimũ significat
dona naturȩꝰ. donum ꝑfectum sig¬
quȩ sunt ꝑnaturam: siue illa quȩ
sunt nob̃ data ꝑ grãm. Ut autem
seamus. maris stellam .i. beatam ma¬
riam sepissime salutemus. & salu¬
tantes inuocemus dicentes. Aue

Expanded text:
tempore, semper laus ejus in ore meo . Post tempore, semper laus ejus in ore meo . Post haec omnia necessarius est nobis ventus, qui significat Spiritus sancti aspirationem, ut per ipsam dirigamur ad portum quietis, ad medicum salutis, ad terram promissionis, ad domum aetespem, velum per charitatem, galliculum per probationem spirituum, chordas per exercitationem virtutum, remos per exhibitionem bonorum operum, gubernaculum per discretionem, anchoram per humilimus cantare per laudis Dei jubilationem. Dominus autem dabit ventum per sui spiritus aspirationem. Omne enim datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Lumina sunt dona; Pater luminum actor, largitor, et distributor donorum. Donum optimum significat dona naturae; donum perfectum sigquae sunt per naturam, sive illa quae sunt nobis data per gratiam. Ut autem,seamus, maris stellam, id est beatam Mariam saepissime salutemus, et salutantes invocemus dicentes: Ave,
Abbreviated transcription (Latin):
si esurierit mnunicus tuus ciba il¬
lum᷑: si sitit: potum da illi. Sub̾¬
naculum quo nauis dirigitur.
significat discretionẽ. que nos in
directum ducit: ne uł a dextris
frangamur ꝑ aduersa. Anchora
nr̃a ẽ humilitas. quȩ ad ima de¬
mittitur.ꝑ qmͣ mã nauis stabilit᷑:¬
ne forte flaute uento diabolicarum
nauis fidei nr̃e ꝑ humilitatẽ firma¬
ri& stabiliri. ut in tempore tempta¬
tionis habeat firmum statum: quã¬
ius habere ñ possit liberum cursum.
Escam habere debemꝰ. ꝑ scͥpturarum
lectionem. Istam escam ñ appetunt
malisicut scͥptum ẽ. Omnẽ escam
abhominata ẽ anima eoꝵ: & appro¬
pinquauerunt usq ad portas mor¬
tis. Ista bonis tͥbuitur sicut scͥptum
est. Misit uerbum suũ & sanauit
eos: & eripuit eos de interitionib
eoꝵ. Rete significat p̃dicationem.
stũd rete debemus sine cessatione
tarum celeuma cantare. ꝑ diuine
laudis modulationẽ. sicut psalii¬
sta ait. Benedicam dnm in omni

Expanded text:
Si esurierit inimicus tuus, ciba ilSi esurierit inimicus tuus, ciba illum. Si sitit, potum da illi . Gubernaculum quo navis dirigitur, significat discretionem, quae nos in directum ducit, ne vel a dextris frangamur per adversa. Anchora nostra humilitas est, quae ad ima demittitur, per quam navis nostra stabilitne forte, flante vento, diabolicarum navis fidei nostrae per humilitatem firmari et stabiliri, ut in tempore tentationis habeat firmum statum, quamvis habere non possit liberum cursum. Escam habere debemus per Scripturarum lectionem. Istam escam non appetunt mali, sicut scriptum est: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Ista bonis tribuitur, sicut scriptum est: Misit verbum suum, et sanavit eos, et eripuit eos de interitionibus eorum . Rete significat praedicationem. Istud rete debemus sine cessatione tarum, celeusma cantare per divinae laudis modulationem, sicut Psalmista ait: Benedicam Dominum in omni
Abbreviated transcription (Latin):
tur: & lignum inferius mouetur.
Galliculus significat discretionẽ
sp̃uum. Ad hoc enĩ galliculus uel
aliud aliquid uice eiꝰ malo suꝑponi¬
tur: ut eo quis uentus. uł unde spi¬
ret discernatur. De hoc itaq gallo
Alu cdatur discretio sp̃uum. Corde
sunt uirtutes. humilitas. pacien¬
tudo. bonitas. prudentia. fortitudo.
iusticia: temꝑantia. Iste corde .i. iur
tutes. ꝑ exercitationẽ debent semꝑ
extendi: ut ꝑ eam nr̃e spei malus
possit firmari. Nullum enĩ malꝰ
spei potest habere firmam̃tum:
si exercitationẽ contingat deesse
iurtutum. Secuntur remi qui de
nauienttuntur. & in aquas demit
enim sunt ppłi. qui oriunt᷑ ꝑ nati¬
uitatẽ. fluunt ꝑ mortalitatẽ. ꝑef¬
fluunt ꝑ mortẽ. Debemus autẽ
habere remos istos ñ solum a dex¬
tris. ut bona faciamꝰ his qui nob̃
bene faciunt: s etiã a sinistris.
ut bene faciamus his qui nobis
malefaciunt: sicut scͥptum ẽ. be¬
nefacite his qui uos õderunt: et:

Expanded text:
tur, et lignum inferius movetur. tur, et lignum inferius movetur. Galliculus significat discretionem spirituum. Ad hoc enim galliculus, vel aliud aliquid vice ejus malo superponitur, ut eo quis ventus vel unde spiret discernatur. De hoc itaque galloAlii datur discretio spirituum . Chordae sunt virtutes, humilitas, patientudo, bonitas, prudentia, fortitudo, justitia, temperantia. Istae chordae, id est virtutes per exercitationem debent semper extendi ut per eam nostrae spei malus possit firmari. Nullum enim malus spei potest habere firmamentum, si exercitationem contingat deesse virtutum. Sequuntur remi, qui de navi emittuntur et in aquas demittenim sunt populi, qui oriuntur per nativitatem, fluunt per mortalitatem, et effluunt per mortem. Debemus autem habere remos istos non solum a dextris, ut bona faciamus his qui nobis bene faciunt tantum, sed etiam a sinistris, ut benefaciamus et his qui nobis malefaciunt, sicut scriptum est: Benefacite his qui vos oderunt ; et:
Abbreviated transcription (Latin):
stamentum. alias nouum. Claui
quib iste tabulȩ compingunt᷑ .i. sen
tentiȩ coniungunt᷑. auctoritates st̃
scorum quib concordant eaquȩ cõ¬
tinentur inserie duoꝵ testamento¬
rum. Iste tabule exciduntur ꝑ lecti¬
ouemi. dolantur ꝑ meditationem.
Malus qͥ in altum erigitur. signifi¬
cat spem ꝑ quã leuamur ad celestia
querenda. sapienda. sicut scͥptum
est. Quȩ sursum sunt querite. non
quȩ suꝑ terram: que sursum sunt
sapite. ubi xp̃c ẽ in dextera cłi paͥs.
Uelum caritas ẽ que extenditur añ.
dextrorsum. sinistrorsum: ante ꝑ de
siderium futuroꝵ. dextrorsum per
dilectionẽ amicoꝵ. si nistrorsum per
dilectionẽ inmicoꝵ. Ouoligna su¬
perius & inferus. significant ratio¬
suꝑuis firmari ꝑ rationẽ. & immo¬
biliter teneri: inferius uͦ ꝑsensua¬
litatem ñ solum teneri. si &e moue¬
ri: quia ꝑ eam debet in bona actio¬
ne exerceri. Sic etiã fit in naui ma¬
teriali: qͥa lignum suꝑus ñ moue¬

Expanded text:
stamentum. Alias Novum. Clavi, stamentum. Alias Novum. Clavi, quibus istae tabulae compinguntur, id est, sententiae conjunguntur, auctoritates sunt sanctorum, quibus concordant ea quae continentur in serie duorum Testamentorum. Istae tabulae exciduntur per lectionem, dolantur per meditationem. Malus, qui in altum dirigitur, significat spem, per quam levamur ad coelestia quaerenda et sapienda. Sicut scriptum est: Quae sursum sunt quaerite, non quae super terram; quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei Patris . Velum charitas est, quae extenditur, antorsum, dextrorsum, sinistrorsum: Antorsum per desiderium futurorum, dextrorsum per dilectionem amicorum, sinistrorsum per dilectionem inimicorum. Duo ligna superius et inferius significant, ratiosuperius firmari per rationem, et immobiliter teneri; inferius vero per sensualitatem non solum teneri, sed et moveri, quia per eam debet in bona actione exerceri. Sic etiam fit in navi materiali, quia lignum superius non move
Abbreviated transcription (Latin):
suis mandauit. fide moyses natus
occultatus ẽ. fide se filium filiȩ pha¬
raonis negauit᷑. fide paschacelebra¬
uit. fide filii isrł mare rubrum tnͣ¬
sierunt: fide muri iericho corruert.
Et qͥd adhuc dicam: Deficiet enĩ
me dies narrantẽ de scĩs antiqͥs: qͥ
ꝑ fidem uicerunt regna oꝑatisunt
iusticiam adepti sunt reꝓmissiones.
Quoꝵ alii obturauerunt ora leonũ.
ut daniel: alii extinperunt impe¬
tum ignis ut tres pueri: conualue¬
runt de infirmitate ut iob. ezechi¬
as.fortes facti sunt in bello ut io¬
sue. uidas machabeus: acceꝑunt
mulieres de resurrectione mortuoᷤᷤ
suos: ut ꝑ helyam & ꝑ helyseum.
in libro machabeoꝵ passi legunt᷑.
Alu lapidati sunt. ut ieremias in
egẏpto. Qechiel inbabylone. secti
sunt ut ysaias. in occisione gladii
tis scłi transierunt: eo q̃d̾ testimo¬
nio fidei ꝓbati inuenti sunt. Istius
nauis tabule sunt sacre scͥpturȩ
sententiȩ: qe ad ciꝰ fabricationem.
alias nob̾ tabulas tradit uetus te¬

Expanded text:
is mandavit. Fide Moyses natus occultatus est. Fide se filium filiae Pharaonis negavit. Fide Pascha celebravit. Fide filii Israel mare Rubrum transierunt. Fide muri Jericho corruerunt. Et quid adhuc dicam? Deficiet enim meridies narrantem de sanctis antiquis, qui per fidem vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt repromissiones. Quorum alii obturaverunt ora leonum ut Daniel. Alii exstinxerunt impetum ignis ut tres pueri; convaluerunt de infirmitate, ut Job, Ezechias; fortes facti sunt in bello, ut Josue, Judas Machabaeus; acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos, ut per Eliam, et per Eliseum. in libro Machabaeorum passi leguntur. Alii lapidati sunt ut Jeremias in Aegypto, Ezechiel in Babylone; secti sunt, ut Isaias; in occisione gladii tis saeculi transierunt, eo quod testimonio fidei probati inventi sunt. Istius navis tabulae sunt sacrae Scripturae sententiae: et ad ejus fabricationem alias tabulas nobis tradit Vetus Te
Abbreviated transcription (Latin):
hanc enim aquam si nr̃i cordis ortũ
irrigauerit. uegetabitur in nobis.
radix fidei. roborabitur stipes spei.
erigentur & extendentur rami cari¬
tatis. ꝓducentur folia boni oꝑis. flo¬
res bonȩ opinionis. fructus iustifica¬
tionis ꝙ glorificationis. iustificatio¬
nis in uia. głificationis ui patria.
Ad cuiꝰ patriȩ ingressum absterget
deus omnem lacrunam ab oculis

Expanded text:
hanc enim aquam, si nostri cordis hortum hanc enim aquam, si nostri cordis hortum irrigaverit, vegetabitur in nobis radix fidei, roborabitur stipes spei, erigentur et extendentur rami charitatis, producentur folia boni operis, flores bonae opinionis, fructus justificationis et glorificationis: justificationis in via, glorificationis in patria. Ad cujus patriae ingressum absterget Deus omnem lacrymam ab oculis
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet secus salutarium decursus
aquarum plantatus. radicem ꝑ fi¬
dem. stipitem ꝑ spem. ramos ꝑ cari¬
tatem. medullam ꝑ intentionem.
corticem ꝑ conu̾sationis speciem. fo¬
lia ꝑ bonam actionem. flores ꝑbo
nam opinionẽ. fructum sicut supe¬
rius dictum ẽ. intus ꝑ conscientiam.
foris ꝑ doctrinam. supra ꝑ głam.
hic cuiꝰ hõdie festa celebramus. cuiꝰ
uirtutes recitamus. cuiꝰ scĩtatem cõ¬
mendamus. cuius suffragium un¬
ploramus. illuminamur uerbo.
formamur exemplo.munimur pa¬
trocinio. Cales ẽẽ frẽs laboremus.
& uitemur patrem filii. magistrũ
tem. oues pastorem. S quia nr̃is
iurib talia facere ñ ualemus dñm
exoremus qui omnib dat affluen¬
ter & ñ imꝓperat. ut flumine sapi¬
entiȩ suȩ cuius impetus letificat
ciuitatem eiꝰ. nr̃icordis ariditatem
irrigare dignetur. ut fluant deuẽ¬
tre m̃tis nr̃ȩ flumina aque uiuȩ
salientis inuitam eternam. Per

Expanded text:
videlicet secus salutarium decursus videlicet secus salutarium decursus aquarum plantatus radicem per fidem, stipitem per spem, ramos per charitatem, medullam per intentionem, corticem per conversationis speciem, folia per bonam actionem, flores per bonam opinionem; fructum, sicut superius dictum est, intus per conscientiam, foris per doctrinam, supra per gloriam. hic cujus hodie festa celebramus, cujus virtutes recitamus, cujus sanctitatem commendamus, cujus suffragium imploramus, illuminamur verbo, formamur exemplo, munimur patrocinio. Tales esse, fratres, laboremus, et imitemur Patrem filii, magistrum s, oves pastoris. Sed quia nostris viribus talia facere non valemus, Dominum exoremus qui omnibus dat affluenter et non improperat , ut flumine sapientiae suae, cujus impetus laetificat civitatem ejus , nostri cordis ariditatem irrigare dignetur, ut fluant de ventre mentis nostrae flumina aquae vivae salientis in vitam aeternam . Per
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea ista prodest tantum tibi.
illa uͦ ꝓ̃desse potest alteri. si cetamẽ
uelit imitari. folia quib uestitur
significant bonam actionẽ: ꝑ qmͣ
uistus cͥcumdatur & ornatur. Uiror
folioꝵ expͥmit eiusdemactionis ꝑ¬
seuerantiam & perpetuctatẽ. Flores
propter suam redolentiam. signifi¬
cant bonam famam. Istos flores ar¬
bor illa frondosa & frudisera quȩ
in celum comas extulerat dicens.
nr̃a conũsatio incelis ẽ: istos in ꝗͣ
flores illa habebat. & redolebat.
quando dicebat. xp̃i bonus odor
sumus do. in omni loco. De his flo¬
rib scͥptum ẽ. Melius ẽ nomen
honum: quãunguenta p̃ciosa.
De malis autẽ nomen ipioꝵ pu¬
trescet. Habet ꝙͦ fructum lignum i¬
stud. Habet fructum int᷑. fructum
extra. fructum supra. Intra in animo.
extra coram proximo. supra in deo.
In animo ꝑbonam conscientiam. co¬
ram proximo ꝑ doctrinam. in ło ꝑ
głłam. Habet gͥ lignum istud rustꝰ

Expanded text:
Propterea ista prodest tantum tibi, Propterea ista prodest tantum tibi, illa vero prodesse potest et alteri, si te tamen velit imitari. Folia quibus vestitur significant bonam actionem, per quam justus circumdatur et ornatur. Viror foliorum exprimit ejusdem actionis perseverantiam et perpetuitatem. Flores, propter suam redolentiam, significant bonam famam. Istos flores arbor illa frondosa et fructifera, quae in coelum comas extulit, dicens: Nostra conversatio in coelis est . istos, inquam, flores illa habebat et redolebat quando dicebat: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco: . De his floribus scriptum est: Melius est nomen bonum, quam unguenta pretiosa . De malis autem: Nomen impiorum putrescet . Habet quoque fructum lignum istud, habet fructum extra, fructum intra, fructum supra. Intra in animo, extra coram proximo, supra in Deo. In animo per bonam conscientiam, coram proximo per doctrinam, in Deo per gloriam. Habet igitur lignum istud, justus
Abbreviated transcription (Latin):
nem defluit ad nr̃ãm humiliatio¬
nem. accẽdit ut crescamꝰ. recedit
ne suꝑbiamus. Ut crescamus uir
flumina dona quib iustus uege¬
tatur. augmentatur consum mat᷑.¬
boris huius est fides. que est ori¬
go&e fundamentũ aliarũ uirtu¬
tutum. & radixbonoꝵ oꝑum. ꝑ
istam radicem uistus in ło plan¬
tatur. sine qua nullum ꝓfert fruc
impossibile placere do. O quam bo¬
na radix ista. ꝑ quam sumit initiũ
boni uitaiusti. Stipes designat spẽ
roboramur a transitoriis ad eterna
conscendentes. Ramicaritatẽ insi¬
nuant. que sursum erigitur ꝑ dilec¬
tionem cłi. & in latum extenditur ꝑ
dilectionem proximi. Medulla que
irtͥnsecus latet. occułtain significat
cõrdis intentionẽ. Cortex qui paret:
manifestam bone conũsationis suꝑ¬
ficiem. Intentio cordis ad solam spec¬
tat conscientiam suꝑficies uͦ conuer¬
sationis etiam ad famam. Istam iũdi¬
cat solus ds. illam etiam proximus.

Expanded text:
nem, defluit ad nostram humiliationem, defluit ad nostram humiliationem. Accedit ut crescamus, recedit ne superbiamus; ut crescamus virtChristus, flumina dona, quibus justus vegetatur, augmentatur, consummboris hujus est fides, quae est origo et fundamentum aliarum virtutum, et radix bonorum operum. Per istam radicem justus in Deo plantatur, sine qua nullum fructum bonimpossibile est placere Deo . O quam bona radix ista, quam sumit initium boni, vita justi. Stipes designat spem igimur et roboramur a transitoriis ad aeterna conscendentes. Rami charitatem insinuant, quae sursum erigitur per dilectionem Dei, et in latum extenditur per dilectionem proximi. Medulla, quae intrinsecus latet occultam significat cordis intentionem; cortex qui patet, manifestam bonae conversationis superficiem. Intentio cordis ad solam spectat conscientiam; superficies vero conversationis etiam ad famam. Istam judicat solus Deus, illam etiam proximus.
Abbreviated transcription (Latin):
remus fenestras huiꝰ domus aꝑire
ꝑ mentis cͥcu inspectionẽ. telas a¬
ranearum deponere ꝑelationis de¬
pressionem. aream scopare ꝑ cͥmĩs
confessionẽ. iunco tegere ꝑ penitẽ¬
tis satisfactionem. cortinas exten-¬
tutum. p̃ciosis uestib indu ꝑ exhi¬
bitionem bonoꝵ oꝑum. escas p̃para¬
re ꝑ sacrȩ scͥpturȩ lectionem & me¬
ditationem cantu psallere ꝑ diuinȩ
laudis decantationẽ. Calit̃ curemꝰ
p̃parari in occursum dñi. ut merea-
iusti in capite libri de ipsodi¬
cit. Erit tanquã lignum qͣd plan¬
tatum ẽ secus decursus aquarũ:
quis decursus aquarum. que ra¬
dix ligni quis stipes. qui rami. qͥs
cortex. quȩ mẽdulla. que folia. qͥ
flores. quis fructus. Aque iste do¬
na sunt gr̃ẽ. quib d̾s iustum irri¬
gat ut crescat. & fructum faciat.
Decursus aquarum uices sunt aspi¬
rationum. Scͥptum ẽ enim. Sp̃c
ubi uult spirat. & nescis unde ue¬
dit. Afflicit ad nrãm iustificatio¬

Expanded text:
remus fenestras hujus domus aperire remus fenestras hujus domus aperire per mentis circumspectionem, telas aranearum deponere per elationis depressionem, aream scopare per criminis confessionem, junco tegere per poenitentiae satisfactionem, cortinas sis vestibus indui per exhibitionem bonorum operum, escas praeparare per sacrae Scripturae lectionem et meditationem, cantu psallere per divinae laudis decantationem. Taliter curemus praeparari in occursum Domini, ut mereamujusti in capite libri, de ipso dicit: Erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quis decursus aquarum, quae radix ligni, quis stipes, qui rami, quis cortex, quae medulla, quae folia, qui flores, qui fructus. Aquae istae dona sunt gratiae, quibus Deus justum irrigat, ut crescat et fructum faciat. Decursus aquarum vices sunt aspirationum. Scriptum est enim: Spiritus ubi vult spirat, et nescis unde vedit. Affluit ad nostram justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾sentat. rubea pacientiã. quȩ ñ¬
numquam rubescit sanguine pas¬
sionis. Candida designat mundici¬
am que semꝑ sine sorde candescit.
Cultiores uestes frẽs: bona desig¬
nant oꝑa. Sicut uamq pulere ue¬
stes hominem foris coram homi¬
nib decorant: sic bona oꝑa scm̃ &
ustum p̃dicant & commendant.
Nichil gͦ his uestib circa nos glori¬
osius. nichil p̃ciosius. nichil lauda¬
biluis. nichil utilius. Istis stũdeamꝰ
indui. si in occursum dm̃i uolumꝰ
esse gloriosi. Cibum debemus para¬
re ꝑ frequentiorem & sollertiorem
sacre scͥpture lectionem & mẽdita¬
tionem. ꝑ hunc cibum anima ro¬
boratur. ꝑhunc impinguatur. ꝑ
hunᷤ in bono oꝑe uires accipit. &
illas ad ꝑfectum sine defectu ꝑdu¬
cit. S & cantib iocunditatem cor¬
dis in eius aduentu demonstrare
debemꝰ sicut scͥptum ẽ. Benedicite
gentes dñ nr̃m: & auditam facite
uocem laudis eius. Curemus gͦ cu¬

Expanded text:
repraesentat; rubra patientiam, quae norepraesentat; rubra patientiam, quae nonnunquam rubescit sanguine passionis; candida designat munditiam, quae semper sine sorde candescit. Cultiores vestes, fratres, bona designant opera. Sicut namque pulchrae vestes homines foris coram hominibus decorant, sic bona opera sanctum et justum praedicant et commendant. Nihil ergo his vestibus circa nos gloriosius, nihil pretiosius, nihil laudabilius, nihil utilius. Istis studeamus indui, si in occursu Domini volumus esse gloriosi. Cibum debemus praeparare per frequentiorem et solertiorem sacrae Scripturae lectionem et meditationem. Per hunc cibum anima roboratur, per hunc impinguatur, per hunc in bono opere vires accipit, et illas ad perfectum sine defectu perducit. Sed et cantibus jucunditatem cordis in ejus adventu demonstrare debemus, sicut scriptum est: Benedicite, gentes, Deum nostrum, et auditam facite vocem laudis ejus . Curemus ergo, cu
Abbreviated transcription (Latin):
quorum remisse sunt iniquitates:
& quoꝵ tecta sunt peccata. Herbas qͦ
odonferas. & flores redolentes. habe¬
amus ꝑ bonam opinionẽ. ut cum a¬
postolo dicere possimus. Ep̃i bonus
odor sumus do. in omĩ loco. Bariȩ
cortiuȩ. sunt uirtutes diuerse. Has
extendere debemus ꝑ uirtutum ex¬
ercitationem. Cortina alia uiridis.
alia iacinctina. alia crocea. alia nigͣ.
alia rubea. alia canclida. Uiridis sig¬
ciamAiridis significat fidem. qͥ a
sicut in reb de terra nascentib u¬
ror pͥmum sensui occurrit. ita fides
omĩum uirtictum pͥma consistit. pͥ¬
ma dico. ordine. ñ dignitate. Om̃s
erum uirtutes caritas dignitate p̃¬
cẽdit. sine qua ceterȩ nichil ꝓsunt.
Iacinctina spem celestium designat.
eo qd̃ colorem celi & aeris purioris in
se demonstrat. ꝑcrocei colors ce. ti¬
tiam caritas figuratur. eo qd erooe¬
us color flammã umitatur. Cortina
nigra humilitatẽ insinuat. que gͥ
nigredinem peccatoꝵ suoꝵ semper

Expanded text:
quorum remissae sunt iniquitates, quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Herbas quoque odoriferas, et flores redolentes habeamus per bonam opinionem, ut cum Apostolo dicere possimus: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Variae cortinae sunt virtutes diversae. Has extendere debemus per virtutum exercitationem. Cortina alia viridis, alia hyacinthina, alia crocea, alia nigra, alia rubra, alia candida. Viridis sigViridis significat fidem, quia sicut in rebus de terra nascentibus viror primum sensui occurrit, ita fides omnium virtutum prima consistit. Prima dico ordine non dignitate. Omnes enim virtutes charitas dignitate praecedit, sine qua caeterae nihil prosunt. Hyacinthina spem coelestium designat, eo quod colorem coeli et aeris purioris in se demonstrat. Per crocei coloris cortinam charitas figuratur, eo quod croceus color flammam imitatur. Cortina nigra humilitatem insinuat, quae sibi nigredinem peccatorum suorum semper
Abbreviated transcription (Latin):
diamus: malum eiciamꝰ. Aranearũ
telȩ que tenues sunt & in altum pẽ¬
dent: mentis humane designant e¬
lationem. Alius eleuatur ꝓpt̾ nobili¬
tatem generis. alius ꝓpt̾ florempulchri¬
tũdinis. alius ꝓpt̾ robur fortitũdinis.
alius ꝓpłrcumulum possessionis. aliꝰ
ꝓpter fastum potestatis. alius ꝓpter
maioiem s collatam p̃rogatiuam gr̃e
celestis. S quis qͥs suꝑbit quasi telas
aranearum inanes in altum cexit.
Deponamus frẽs has telas ꝑelatio¬
nis dep̃ssionem. sicut apłs precipit
dicens. Noli altum sapere. s time.
cientes paleam & lutum. Lutum in¬
quinat: palea tͣnͣsuolat. Ideo lutũ
significat imundiciam: palea ua¬
naigłam. Eiciamus hoc & illam
ꝑ cordis compunctionẽ & oris confes¬
sionem. Deinde quasi quõdam iun¬
co tegamus aream cordis. ꝑ satisfacti¬
onem penitentiȩ: ne quid transac¬
le terrenȩ & carnalis uttȩ in bonis
appareat sicut dauid olicit. Beati

Expanded text:
diamus, malum ejiciamus. Aranearum diamus, malum ejiciamus. Aranearum telae, quae tenues sunt, et in altum pendent, mentis humanae designant elationem. Alius elevatur propter nobilitatem generis, alius propter florem pulchritudinis, alius propter robur fortitudinis, alius propter cumulum possessionis, alius propter fastum potestatis, alius propter majorem sibi collatam praerogativam gratiae coelestis. Sed quisquis superbit, quasi telas aranearum inanes in altum texit. Deponamus, fratres, has telas per elationis depressionem, sicut Apostolus praecipit, dicens: Noli altum sapere, sed time cientes paleam et lutum. Lutum inquinat, palea transvolat. Ideo lutum significat immunditiam, palea vanam gloriam. Ejiciamus hoc et illam per cordis compunctionem, et oris confessionem. Denique quasi quodam junco tegamus aream cordis per satisfactionem poenitentiae, ne quid transactae terrenae et carnalis vitae in nobis appareat, sicut David dicit: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
re mansionẽ: diligent̾ nos & no¬
stra in eius susceptionẽ p̃parare¬
mus. Studeamus gͦ fr̃es nos qui
adhuc forsitan foris seruilib ope¬
rib deseruuiuimus. studeamus
domum cordis ur̃i intrare. fenestͣs
eius aꝑire. quid ibi deceat. & qͥd
non deceat inspicere. telas arane¬
arum depouere. scopis aream mũ¬
dare. lutium & paleam eicere. uin¬
co recenti. herbis odoriferis. flori¬
b redolentib mundatam tege¬
re. cortinis uariis parietes ornare.
festuus uestib nos induere. sollẽ¬
ne conuiuiũ instaurare. & iocun¬
dis deinde cantib in occursum
eius exultare. Si extra nos fui
sicut ꝓpħa docet dicens. Rẽdite p̃ua¬
ricatores ad cor. fenestrȩ huiꝰ domus
sunt sensus sp̃uales. ꝑ quos diuina
cognitio nob̾ irradiat. & penetͣlia
nr̃e mentis illustrat. Has fenestras
ꝑ diligentem cͥcumspectionem aꝑia¬
mus. ÷ ut quid ibi sit bonum. quid
malum discernamus: bonum custo¬

Expanded text:
re mansionem, diligenter et nos, et nore mansionem, diligenter et nos, et nostra in ejus susceptionem praepararemus. Studeamus ergo, fratres, qui adhuc foris forsitan servilibus operibus deservimus, studeamus domum cordis nostri intrare, fenestras ejus aperire, quid ibi deceat, et quid non deceat inspicere, telas aranearum deponere, scopis aream mundare, lutum et paleam ejicere, junco recenti, herbis odoriferis, floribus redolentibus mundatam tegere, cortinis variis parietes ornare, festivis vestibus nos induere, solemne convivium instaurare, et jucundis deinde cantibus in occursum ejus exsultare. Si extra nos fuimsicut propheta docet dicens: Redite, praevaricatores ad cor . Fenestrae hujus domus sunt sensus spirituales, per quos divina cognitio nobis irradiat, et penetralia nostrae mentis illustrat. Has fenestras per diligentem circumspectionem aperiamus, ut quid ibi sit bonum, quid malum discernamus: bonum custo
Abbreviated transcription (Latin):
locibonus ẽ iste locus. & respectu al¬
pus. non dicimus hȩc uł illa. s ꝓpt̃
loco & tempori accidentia. Sicut gͥ
alius locus r minus sacer ꝓpter
ppetratam culpam & alius magis
sacer ꝓpter oꝑantẽ inibi grãm. sic
aliqd̾ tempus minus sacrum ołr
ꝓpter factam in ipso aliquam iniqͥ¬
tatem. & aliquod magis sacrum
nominatur: ꝓpter aliquam in ip̃o
epercendam religionem. Om̃e tñ
sacrum ẽ tempus. in qnͣtum ẽ tem¬
pus. & om̃is locus sacer ẽ. in quan¬
tumẽ locus. Est itaq frẽs mͦ tempꝰ
aduentus dominici. in quo debe¬
mus ꝑ aliquã specialem religionẽ
preparari. Tempus ẽ in quo uenit
deus homo ad hominẽ ꝓ homine
redimendo. liberando. iustificando.
beatificando: redimendo de culpa.
liberando de pena. ustificando ꝑ
grãm: beatificando ꝑ głam. In hoc
itaq tam sacro tempore debemus
ui bono ꝓpensius exerceri: ut per
eius gram mereamur abundan¬
tius uisitari. Certe sirex dignare¬
tur ad nos uenire & nob̃̾cum face¬

Expanded text:
lus est iste locus; et respectu alpus non dicimus haec vel illa, sed propter loco et tempori accidentia. Sicut igitur alius locus dicitur minus sacer propter perpetratam culpam, et alius magis sacer propter operantem inibi gratiam: sic aliquod tempus minus sacrum dicitur propter factam in ipso aliquam iniquitatem, et aliquod magis sacrum nominatur propter aliquam in ipso exercendam religionem. Omne tamen sacrum est tempus inquantum est tempus, et omnis locus sacer est inquantum est locus. Est itaque, fratres, modo tempus adventus Dominici, in quo debemus per aliquam spiritualem religionem praeparari. Tempus est, in quo venit Deus homo ad hominem pro homine redimendo, liberando, justificando, beatificando: Redimendo de culpa, liberando de poena, justificando per gratiam, beatificando per gloriam. In hoc itaque tam sacro tempore debemus in bono propensius exerceri, ut per ejus gratiam mereamur abundantius visitari. Certe si rex dignaretur ad nos venire, et nobiscum face
Abbreviated transcription (Latin):
legem dĩ: & ipsis in t̾ra ꝓmissionis pꝰ¬
modum multiplicatis amplius dila¬
tata ẽ. Deinde ueniente xp̃o. & xp̃o¬
ꝓ humano genere passo. & in omni
terra sono apłicȩ p̃dicationis audi¬
to. postqmͣ plenitũdo gentiũ intra¬
re cepit. multum nauẽ istam dilata¬
uit. In tempore autẽ antixp̃i refri¬
gescente caritate multoꝵ. falsis fi¬
delib exclusis. rursus in artum cõ
braham in prora fidei fuit pͥmum
lignum: sic ultimus iustus in pup¬
pieiꝰ erit lignum ultimũ. Sane qͥ¬
cumq ab initio mare p̾sentis scłi
salubriter tͣnsfretauerunt. quicũ¬
q ꝑicula eiꝰ euaserunt. quicunq
ad portum salutis ꝑuenerunt: om¬
nes naui fidei nauigauerunt et
transierunt. fide płimam hostiã
abelobtulit do quam cayn: ꝑ qmͣ
testimoniũ consecut᷑ ẽ ẽẽ iustus. &
ꝑ illam defunctus adhuc loquitur.
fide enoc placuit ło & tnͣslatus ẽ.
fide noe aptauit archam in salu¬

Expanded text:
legem Dei, et in ipsis in terra promissionis polegem Dei, et in ipsis in terra promissionis postmodum multiplicatis amplius est dilatata. Deinde veniente Christo, et ipso pro genere humano passo, et in omni terra sono apostolicae praedicationis audito, postquam plenitudo gentium intrare coepit, multum navem istam dilatavit. In tempore autem Antichristi, refrigescente charitate multorum, falsis fidelibus exclusis, rursus in altum redun Adam in prora fidei fuit primum lignum, sic ultimus justus in puppi ejus erit ultimum lignum. Sane quicunque ab initio mare praesentis saeculi salubriter transfretaverunt, quicunque pericula ejus evaserunt, quicunque ad portum salutis pervenerunt, omnes navi fidei navigaverunt, et transierunt. Fide gratiorem hostiam Abel obtulit Deo quam Cain, per quam testimonium consecutus est esse justus, et per illam defunctus adhuc loquitur. Fide Henoch placuit Deo, et translatus est. Fide Noe aptavit arcam in salu