comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatẽ. in altõ ad uoluptatẽ. in
alt̾o ad usum. in alt̾o ad uiciũ. ad usũ
ꝓnatura. ad uicium ꝓculpa. Alt̾um
ad sustũtationẽ. Alt̾m ad subu̾sionẽ.
congruũ erat. ut̃cium qͦ ex̾citatiõĩs
gn̾s adiung̾etur. ũꝑ illud unum edo¬
ob pͥmis euacuaretur. qi erat nocens.
Alt̾m ꝑfic̾etur qr non erat sufficiens.
ꝓposita gͦ sunt homini foris oꝑa uir¬
tutũ ad ȩdificationẽ int̾iorẽ ex̾cendã
ũ ilł occupatuᷤᷤ nec unqͣm uacaret
ad oꝑa iniquitatis. nec semꝑ ad oꝑa
necessitatis. In his aũ u̾tutũ studiis
mirabili dispensatione d̾s.:⁊ mul¬
tiplicitatẽ p̃uid ⁊uarietatẽ ⁊ int̃ mis¬
sionem. ut humana mens. mn multipli¬
citate ex̾citationẽ. ⁊ inuarietate dele¬
ctationẽ. ⁊ in int̾missione recͤationẽ

Expanded text:
cessitatem, in altero ad voluptatem, in cessitatem, in altero ad voluptatem, in altero ad usum, in altero ad vitium; ad usum pro natura, ad vitium pro culpa, alterum ad sustentationem, alterum ad subversionem, congruum erat ut tertium quoque exercitationis genus adjungeretur, ut per illud unum e duobus primis evacuaretur, quia erat nocens; alterum perficeretur, quia non erat sufficiens. Proposita sunt ergo homini foris opera virtutum ad aedificationem interiorem exercendam, ut illis praeoccupatus, nec unquam vacaret ad opera iniquitatis, nec semper ad opera necessitatis. In his autem virtutum studiis mirabili dispensatione Deus et multiplicitatem praevidit, et varietatem, et intermissionem, ut humana mens et in multiplicitate exercitationem, et in varietate delectationem, et in intermissione recreation
Abbreviated transcription (Latin):
ad consolationẽ. Sic om̃is mutabili¬
tas hominis defectũ ht̃ ñ ꝑ fectũ
⁊ deficimꝰ qr mutamur: qui tñ ñqͣm
mutari cessamus ne deficiamꝰ. ¶ a
gͦ uita hominis ħ sñ mutabilitate
mutabilitatẽ. Alia eñi ei mutabili¬
tas que ꝓfectum parit opponitur
u q stare̾ ñ pot̾ uͥ semꝑ idem sit. mo¬
ueatur ⁊ ꝓmoueatur semꝑ u melior
sit. Primum enĩ bonũ erat. in sũmo
stare. Sccłm ẽ bonum. ad suꝑiora as¬
cende.: ⁊iccirto uita mutabilis nesua
motabilitate dissoluta. ad det̾iora semꝑ
defic̾et. talib studiis nutrienda fuerat
in quib ⁊ rerum uarietate foris excita¬
ta: ⁊ emulatione uirtutũ intꝰ accensa.
ꝓficiendi occasionem inueniret. Diusa
sunt temꝑa:i distincta loca. ꝓposite spẽs
corꝑales. inuincta studia. ⁊ oꝑa ex̾cenda.
ũ medicinã int̾ioris hominis ext̾ior hõ
cum pͥꝰ uita humana ꝑ duo ex̾citatio¬
num gen̾a cucurrisset: in alt̾o ad ne¬

Expanded text:
ad consolationem. Sic omnis mutabiliad consolationem. Sic omnis mutabilitas hominis defectum habet non profectum; et deficimus quia mutamur, qui tamen nunquam mutari cessamus ne deficiamus. Quia ergo vita hominis hic sine mutabilitate mutabilitatem alia ei mutabilitas quae profectum parit opponitur; ut, quia stare non potest ut semper idem sit, moveatur et promoveatur semper ut melior sit. Primum enim bonum erat in summo stare. Secundum est bonum ad superiora ascendere. Et idcirco vita mutabilis ne sua mobilitate dissoluta ad deteriora semper deficeret; talibus studiis nutrienda fuerat in quibus et rerum varietate foris excitata, et aemulatione virtutum intus accensa, proficiendi occasionem inveniret. Divisa sunt tempora et distincta loca, propositae species corporales, injuncta studia et opera exercenda, ut medicinam interioris hominis exterior hcum prius humana vita per duo exercitationum genera cucurrisset in altero ad ne
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm spẽs secertitata colitur: ad multipli¬
cem uirtutis fructum int̾ius fecũdet᷑.
Bonum ꝗ hominis unum erat.⁊ qͣn
multiplicitate ñ eguit. Pꝰ qm aũ m̃tẽ
suam ꝑ ꝯcupiscentiã ad multiplicia
łitnsitoria diuidi ꝑmmisit. stabił eẽ
non potuit qr sic̃ multa diligñs in
his ꝑ affectũ diuiditur: sic mutabi¬
lia seqñs uariatur. Quicquid in eñi
his omnib ad requiẽ ⁊ ad ꝯsolatio¬
nem appetit: ip̃a ei mutabilitatis ꝯ¬
dicio. ad laborem ⁊ dolorẽ conu̾tit.
Onde fit uͥ sic̃ ad hne deficiat ire ꝯ¬
pellitur: sic ab his pꝰmodũ ũ reqͥes¬
cał. exire cogatur. uͥ appareat alt̃ ca-¬
in uariis querens ꝯsolationẽ. ꝓfugꝰ.
inuentam uͥq declinais afslictionẽ.
Ambulat hõ: si semꝑ ambulau̾it.
deficit. S edet gͦ ł stat ne deficiat. ⁊ tñ
si semꝑ sedit deficit. Esurimꝰ ⁊ defici¬
mus. M anducamꝰ: ne deficiamus.
Ꝙ tñ si semꝑ manducaremꝰ : defic̾emꝰ.
Et u̾titur ad dolorem. ꝙ quesitũ ẽ

Expanded text:
oris exercitata colitur, ad multiplicem virtutis fructum interius fecundetur. Bonum quidem hominis unum erat; et qumultiplicitate. Postquam autem mentem suam per concupiscentiam ad multiplicia haec et transitoria dividi permisit; stabilis esse non potuit, quia sicut multa diligens in his per affectum dividitur, sic mutabilia sequens variatur. Quidquid enim in his omnibus ad requiem et consolationem appetit, ipsa ei mutabilitatis conditio ad laborem et dolorem convertit. Unde fit ut sicut ad haec ne deficiat ire compellitur, sic ab his postmodum ut requiescat exire cogatur, ut appareat alter Cain variis quaerens consolationem. Profugus, inventam ubique declinans afflictionem. Ambulat homo, si semper ambulaverit deficit. Sedet ergo vel stat ne deficiat, et tamen si semper sederit, deficit. Esurimus et deficimus, manducamus ne deficiamus, et tamen si semper manducaremus deficeremus, et vertitur ad dolorem quod quaesitum est
Abbreviated transcription (Latin):
malum facit. Sicut gͦ d̾s solus mira¬
bilia facit. qm̃ de ip̃o scͥptura dicit.
lo nullus facit. ⁊ omnis qui facit ꝑ
ip̃m facit. ⁊ ꝑ omem qui facit ip̃e
ꝙ. omnis facit. qui facit. et tñ de ser¬
uo di scͥptum ẽ. fecit eñi mirabilia
fecit. nec contͣrietas ulla ex his ꝓced̾.¬

Expanded text:
o non nisi malum facit; sicut ergo Deus solus mirabilia facit, quoniam de ipso Scriptura dicit: am sine ipso nullus facit, et omnis qui facit per ipsum facit et per omnem qui facit ipse lius est, quod omnis facit qui facit; et tamen de servo Dei scriptum est: Fecit enim mirabilia fecit
Abbreviated transcription (Latin):
dentium spũalit̾ accipimus. flammas qͦ
tormentoꝵ in ip̃is non corꝑales s spũales
crede debemꝰ. sic sane intelligi pot̾ si cruci¬
atus animarum qui ex flammnis corꝑali
alia quȩ ł ambigue dicta st̃ ł ambigue
dici possunt. S aliud ẽ rerum u̾itas. alid̾
u̾bors uarietas. Neq nos oportet ꝓpter
multitudinem dicendi a simplicitate
credendi deiti are. Dic̃ augꝰ. in ẽcheridioi.
qr tempꝰ ꝙ int̃ hominis mortẽ ⁊ ultunã¬
⁊ resurrectionẽ positum ẽ animas abdi
tis receptadis ꝯtinet: sic̃ unaquęq dig¬
na ẽ ł requie uł erumpna. Gͦ abclita suĩ
intelligendus sit ignis ille gehennȩ ⁊ quẽ.¬
admodum igne corꝑali incorporei spc̃ siue
animȩ corꝑorib solute cruciari possunt ñ
solum fides xͥ ana s sacri eloquii aucto¬

Expanded text:
dentium spiritualiter accipimus, flammas quoque tormentorum in ipsis non corporales, sed spirituales credere debemus, sic sane intelligi potest si cruciatus animarum qui ex flammis corporalialia quae vel ambigue dicta sunt, vel ambigue dici possunt. Sed aliud est rerum veritas, aliud verborum varietas. Neque nos oportet propter multitudinem dicendi a simplicitate deviare credendi. Dicit Augustinus in Enchiridio: Quod tempus quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem postis receptaculis continet sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna. Ergo abdita sunt intelligendus sit ille ignis gehennae, et quemadmodum igne corporali incorporei spiritus, sive animae corporibus solutae cruciari possunt, non solum fidei Christianae sed sacri eloquii aucto
Abbreviated transcription (Latin):
rum spũalit̃ intelligi oportet: flammas qͦ
⁊ tormenta.non corꝑalia s spũalia cogita¬
cda. Siusim ambiguitatib u̾boꝵ fuctu¬
ant: qui non sunt radicati in fide. Quidat.
nͥ sp̃s maligni qui a summis ad in fima
⁊ ꝑculpam lapsi sunt. ⁊ ꝑ penam dep̃sr᷑
Quoꝵ nimirum sub̾a. ⁊ĩ pꝰ culpã ñ corꝑał¬
s spũał eẽ dr̃: qr licet in eis uoluntas
ꝑ maliciam ad aliud mutata sit. natura
in sola spinitali natura illic in tormtis
detinent᷑ ⁊icc̾co ꝙ de ip̃is in scͥptã sacra
.ẜ. naturam rerum corꝑalium ꝯmemora¬
tur. m̾ito ñ corꝑalit̃ s spualit̾ intelligñ¬
dum credit᷑. sam si id ꝙ ip̃e sunt ñ corp̾

Expanded text:
rum intelligi oportet , flammas quoque et tormenta non corporalia, sed spiritualia cogitanda ejusmodi ambiguitatibus verborum fluctuant qui non sunt radicati in fide. Quid eni, nisi spiritus maligni, qui a summis ad infima, et per culpam lapsi sunt, et per poenam depressi. Quorum nimirum substantia et post culpam non corse creditur, quia licet in eis voluntas per malitiam ad aliud mutata sit, natura in sola spirituali natura illic in tormentis detinentur et idcirco quod de ipsis in Scriptura sacra secundum naturam rerum corporalium commemoratur, merito non corporaliter sed spiritaliter intelligendum creditur. Nam si id quod ipsae sunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝯscĩe ĩgnẽ ⁊̃ ñ extinguend̾ in carne.S
quomͦ illa frigora niuium ⁊ colores ig¬
nium int̃p̃tabun᷑ ad q̃ cruciandi ĩpii
alt̾natim tnͣsue dñr : An forte ħ deilla
tm̃ pena intelligend̾ ẽ qua nc̃ in spũ añ
ultimi udicii diem cruciant᷑. ut uideł ꝑ
mam penam inͣseant. in qua sic̃ inter¬
minabilit̃. ita ⁊̃ inuariabilit̃ subsistant.
Ultima quippe dampnatoꝵ pena sicut
cunctis penis maior ẽe ñ in ꝯuenienter
creditur: ita qͦ in eo q cet̾is om̃ib acuiꝰ ẽ
⁊ uebementiꝰ excrucians cormentũ ñ ir¬
rationabilit̾ putatur. Qd̃ pp fortassis so¬

Expanded text:
t ignem non exstinguendum in carne. Sed quomodo illa frigora nivium et calores ignium interpretamur, ad quae cruciandi impii alternatim transire dicuntur, an forte de illa tantum poena intelligendum est qua nunc in spiritu ante ultimi judicii diem cruciantur, ut videlicmam poenam transeant, in qua sicut interminabiliter, ita etiam invariabiliter subsistant. Ultima quippe damnandorum poena, sicut cunctis poenis major esse non inconvenienter creditur, ita quoque in eo quod caeteris omnibus acrius est, et vehementius excrucians, tormento non irrationabilit
Abbreviated transcription (Latin):
solum u̾itas ꝯmemorat dicens. Ite ma¬
iedicti in ignẽ ȩt̾̃nũ qui ꝑatꝰ ẽ diabo¬
lo ⁊ angłis eiꝰ. Cum enĩ in hac uita ñ so¬
lum ab igne s ab aliis qͦq elementis penȩ
pstant: De cormentis quippe impiore
scͥptum ẽ. tnͣseunt a frigorib niuiũ ad

Expanded text:
at dicens: « Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . » Cum enim in hac vita, non solum ab igne, sed ab aliis quoque elementis pene consistant. De tormentis quippe impiorum scriptum est: « Transeunt a frigoribus nivium ad
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam signific̃ p̃latoꝵ. qͣ sub iectos re¬
g̾e debent. Qui iccreto subtꝰ accim̃ ht̃.
u rebelles ꝑ. increpationẽ pungat.
De suꝑ recuruus ÷: ũ ꝑ ꝯsolationem
signo ferentes ħilli in testimonium:¬
archiep̃i pallio significat torquẽ

Expanded text:
icat praelatorum, qua subjectos regere debent. Qui idcirco subtus acumen habet, ut rebelles per increpationem pungat; desuper recurvus est, ut per consolationem lati, pro signo ferentes hoc in testimoniumarchiepi
Abbreviated transcription (Latin):
sciri nec totus ignorari y otest.
ropt̃ea quippe ds a pͥncipio. necto¬
tus ꝯscientiȩ humanȩ manifestꝰ
ẽe uoluit. nec totꝰ absconditꝰ. Ne si totus
manifestꝰ eẽt: nu̾tum fides ñ haberet. nec
infidelitas locum. Infidelitas enĩ de ma¬
nifesto ꝯuinc̾etur:. ⁊ fides de oculto ñex¬
erc̾etur. iuͦ absconditꝰ totꝰ eẽt fides ꝙ ad
scĩam ñ adiuuaret᷑. ⁊ infidelitas de igno¬
rantia excusaretur. Quo cirra oportuit
ut ꝓdet se ocultũ ds. ne totꝰ celaret᷑.
i ꝓrsus nesciretur: urursum ad aliqͥd ꝓ¬
ditum se ⁊ agnitũ occultarit. ne totus
manise staref᷑: ũ aliquio eẽt quod cor
hominis enutriret ꝯgnitum. ⁊ rursum
aliquid qd̃ absconditum ꝓuocaret Qͥb¬

Expanded text:
sciri, nec totus ignorari potest. Propterea quippe Deus a principio nec totus conscientiae humanae manifestus esse voluit, nec totus absconditus; ne si totus manifestus esset, meritum fides non haberet, nec infidelitas locum. Infidelitas enim de manifesto convinceretur: et fides de occulto non exerceretur. Si vero absconditus totus esset, fides quidem ad scientiam non adjuvaretur, et infidelitas de ignorantia excusaretur. Quocirca oportuit ut proderet se occultum Deus ne totus celaretur et prorsus nesciretur; et rursum ad aliquid proditum se et agnitum occultaret ne totus manifestaretur, ut aliquid esset quod cor hominis enutriret cognitum, et rursus aliquid quod absconditum provocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad plenum baptismatis sacͣm̃tum.
si fuerit quis infide t̾nitatis sñ ꝓla¬
onẽ ł stuporẽ iminentis ꝑicłi siuie
alia qͣcumq causa p̃uentꝰ dũ baptira¬
ret locutionis memor ñ fuit: siqͥs
gͦ forte ħ querat. ego de his que occul¬
ta st̃ iudicare nolo. p̃cipue qr nom̃
tͥnitatis hic ñ audiui. U ⁊ si u̾a fideᷤᷤ
stitutũ sit baptismi sacͤm̃tũ:⁊
fuisse putat᷑: succedente baptismo ab¬
lata sit ł mutata. Nam si olim ꝑc̾cun¬
cisionẽ. similit̃ u nc̃ ꝑbaptisiũ pecc̃a
dimittebant᷑. qͥ necẽẽ fuit uͥ ip̃a cͥc̃cisic

Expanded text:
sit ad plenum baptismi sacramentum, sit ad plenum baptismi sacramentum, si fuerit quis in fide Trinitatis sine prolaonem vel stuporem imminentis periculi, sive alia quacunque causa praeventus dum baptizaret, locutionis memor non fuit. Si quis ergo forte hoc quaerat, ego de his quae occulta sunt judicare nolo, praecipue quia nomen Trinitatis hic non audivi. Ubi etsi vera fides stitutum est baptismi sacramentum,fuisse putatur, succedente baptismo ablata sit, vel mutata. Nam si olim per circumcisionem similiter, ut nunc per baptismum peccata dimittebantur, quid necesse fuit ut ipsa circumcis
Abbreviated transcription (Latin):
a nararet quẽ unxit łs sp̃ũ scõ. Eẜ
puletur auctoritas: in spũ qͦ nos
recte baptizari posse. scͥptura indicat.
dicente dnõ. Nos aũ baptizabi mim¬
ĩ spũ scõ. & apłs ait. Om̃s enĩ in ip̃o
corꝑe in unum spm̃ baptizati sumus.
Nnum corpꝰ: qi unum mystĩum. Unũ
baptisma. ꝗ mors una ꝓmundo. U¬
nitas gͦ oꝑationis: unitas p̃dicatiõis
que ñ pot̾ seꝑari. huc usq u̾ba bea¬
ti ambrosii qualit̃ de recta p̃dicandi
forma sentiend̾ sit: manifeste expla¬
nant. Nides gͦ qualit̃ in fide tͥnitatiᷤ
solo. patre ł filio. ł spũ scõ nuncu¬
pato plenum sit baptismatis sacra¬
mentũ. ⁊ quẽ admodũ sine fide tͥ¬
nitatis ⁊̃ tͥb simul nominatis imꝑ
tͥmento salutis sermo uariat᷑. Neruntũ
eccłastica ꝯsuetudo hanc potissimũ in
baptiz ando formã ten̾e elegit. ꝙͣ in ip̃o
sc̃ĩficationis auctore exp̾ma institutiõe
seruandã accep̃. Siquis forte querat.
utrum in articło necessitatis suffic̾e poᷤ¬

Expanded text:
a Nazareth, quem unxit Deus Spiritu sancto. Et puletur auctoritas: in Spiritu quoque recte baptizari posse Scriptura indicat dicente Domino, Vos autem baptizabimin ipso corpore in unum Spiritum baptizati sumus . Unum opus, quia unum mysterium; unum baptisma, quia mors una pro mundo. Unitas ergo operationis, unitas praedicationis quae non potest separari. Hucusque verba beati Ambrosii qualiter de recta baptizandi forma sentiendum sit manifeste explanant. Vides ergo qualiter in fide Trinitatis solo Patre vel Filio vel Spiritu sancto nuncupato plenum sit baptismatis sacramentum, et quemadmodum sine fide Trinitatis etiam tribus simul nominatis impetrimento salutis sermo variatur. Verumtamen ecclesiastica consuetudo hanc potissimum in baptizando formam tenere elegit, quam ab ipso sanctificationis auctore ex prima institutione servandam accepit. Si quis forte quaerat utrum in articulo necessitatis sufficere pos
Abbreviated transcription (Latin):
darte S qi cͥcuncisio eas tm̃ quȩ foris st̃
uenit pꝰ cͥcuncisionẽ lauachiũ Auȩ totũ
purgans. ũ ꝑfecta uisticia signaret᷑. Rur¬
sum qr pͥoris ppłi qui sub timore seruie¬
bat mundatio laboriosa fuit: ꝑꝑea sacͤm̃¬
tum cͥcuncisionis in carne q̃ dolerẽ ht̃
illi datum ẽ: nouo aũ ppło qui uolunta¬
te ⁊ dilectione seruit sacm̃tum iustifica¬
tionis in lauachro aq̃ q̃ suanẽ ht̃ puri¬

Expanded text:
daret. Sed quia circumcisio tantum quae foris sunt t circumcisionem lavacrum aquae totum purgans, ut perfecta justitia signaretur. Rursus quia prioris populi qui sub timore serviebat mundatio laboriosa fuit, propterea sacramentum circumcisionis in carne quae dolorem habet illi datum est. Novo autem populo qui voluntate et dilectione servit, sacramentum justificationis in lavacro aquae,
Abbreviated transcription (Latin):
ret. In ħ gͦ baptismꝰ ampliꝰ ꝯfert. qr renatoᷤᷤ
hinc exeuntes statim ad regnũ mictit. ꝙ
tñ ex iurtute sanguinis fusi ipãm aqmͣ
sc̃ĩficatiõi ꝯ donat᷑. Si gͥ quis dic̾e uelitic¬
circo cͥcuncisionẽ baptismo mutatã uͭ in¬

Expanded text:
ret. In hoc ergo baptismus amplius confert, quod renatos hinc excuntes statim ad regnum mittit, quod tamen ex virtute sanguinis fusi ipsam aquam sanctificantis condonatur. Si igitur quis dicere velit idcirco circumcisionem baptismo mutatam, u
Abbreviated transcription (Latin):
tia ac declarantia formatent᷑. u cum
effectosalutis: cresce̾t cognitio i̾tatis.Itaq
sub lege naturali. pmum data st̃ sacm̃ta.
Necimationes. sacͥficia. ⁊ oblationes. ut in
etimatione ꝙ pecc̃ors remissio. in sacͥfi¬
boni oꝑis exibitio signaret᷑. S erat obs¬
cura significatio ħ in sacͤm̃to decimatiõis.
uͥ hõ de his quȩ possidebat partẽ optulit.
partẽ retinuit: ũ adhunc modũ in eo ꝗerat¬

Expanded text:
tia ac declarantia formarent, ut cum effectu salutis cresceret cognitio veritatis. Itaque sub lege naturali primum data sunt sacramenta, decimationes, sacrificia, et oblationes, ut in decimatione quidem peccatorum remissio, in sacrifidoni operis exhibitio signaretur. Sed erat obscura significatio haec in sacramento decimationis, ubi homo de his quae possidebat, partem obtulit, partem retinuit, ut ad hunc modum in eo
Abbreviated transcription (Latin):
F Sigͦ in uoce salꝰ est: gͦ tacentes ł potꝰ
loqui non ualentes saluari ñ possunt q
loqui non possunt. Quis ħ dicat: gͦ nom̃
di in quo nos scĩficari ⁊ saluari oport&s:
ext᷑ uocem quer̾e oportet. Ne forte si ill¬
ud in sola noce ponimꝰ: scandalũ u̾ita¬
ti faciamus. Notus in uidea ds̃ .i.i. i.n.e.

Expanded text:
 in voce salus est, ergo tacentes, vel potius loqui non valentes salvari non possunt, quia loqui non possunt. Quis hoc dicat? Ergo nomen Dei in quo nos sanctificari et salvari oportet, extra vocem quaerere oportet, ne forte, si illud in sola voce ponimus, scandalum veritati faciamus. Notus in Judaea Deus; in Israel
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ spectabat: do imputaret. ħ s uoluer̃
nouem partes retentȩ. q nouenarꝰ signũ
imꝑfectionis ẽ a denario ꝑfecto deficiens.
O ptea aũ qi obscurum signum fuit emrm¬
dationis in decimatione data ẽ cͥcuncisio.
ũiu̾nitẽ iustificationis euidentiꝰ demonstra¬
ret qñ dictũ ẽ homini u portionẽ carnis

Expanded text:
nitatem spectabat, Deo imputaret. Hoc sibi voluerunt novem partes retentae, quia novenarius signum imperfectionis est, a denario perfecto deficiens. Propterea autem quia obscurum signum fuit emundationis in decimatione, data est circumcisio ut virtutem justificationis evidentius demonstraret, quando dictum est homini, ut portione
Abbreviated transcription (Latin):
mo ẽ ex baptismo ñ ẽ. s ex passione
.xͥ : baptismũ scĩficante impletũ. Idẽ
uͦ cͥcuncisionẽ fac̾e potuisse. si illi pas¬
sio. xͥ in cooꝑationem scĩficationis ad¬
iuncta fuusset. Nam in baptismo qͣntũ
.s. spectat ad u̾tatẽ baptismi. similr̾ uͥ
in cͥcuncisione remissio tm̃ pecc̃oꝵ ꝑci¬
cuncisionis causam ꝯmodiorẽ fortasse.
⁊manifestã mag̃ ꝓponendã putamus.
Inp̃cedentib qͦdã loco cũ de sacͣm̃tis

Expanded text:
mo est, ex baptismo non est, sed ex passione Christi baptismum sanctificante impletum. Idem vero circumcisionem facere potuisse, si illi passio Christi in cooperationem sanctificationis adjuncta fuisset. Nam in baptismo, quantum scilicet spectat ad virtutem baptismi, similiter ut in circumcisione remissio tantum peccrcumcisionis causam commodiorem fortasse et manifestam magis proponendam putamus. In praecedentibus quoda
Abbreviated transcription (Latin):
cete ⁊ baptirate. Si tingis ⁊ taces. tingis
⁊i ñ doces. habes baptizate. s docete ñ
ũ in ꝯfessione lauent᷑ q̃ munda nc̃la st̃.
S forte queris ip̃am ꝓfessionis fidĩ for¬
mam. in ꝑficiendo baptismatis sacͣm̃do
qualẽ incelligi oporteat. Ad ꝙ. breuit̃

Expanded text:
cete et baptizate; si tingis et taces, tingis et non doces. Habes baptizate, sed docete non ut in confessione laventur quae mundanda sunt. Sed forte quaeris ipsam professionis fidei formam in perficiendo baptismatis sacramento, qualem intelligi oporteat. Ad quod breviter
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscitur ds̃. pꝰ modũ ⁊̃ cognoscendꝰ ꝑ
nc̃ in hominib noticia habet᷑ eiꝰ. uͭ adhuc
ab hominib p̃ sentia eiꝰ ñ uidet᷑. Puto
iam obscurum ł ambiguũ ñ eẽ quẽad¬
modum in nomine dĩ saluet᷑. qui uieo
ꝙ de ipõ sentire potuit ⁊ sentiendo cͤdit
iustificat᷑. ⁊ iustificatꝰ lib̾atur. Rursus

Expanded text:
 cognoscendus per nunc in nominibus notitia ejus habetur, ubi adhuc ab hominibus praesentia ejus non videtur. Puto jam obscurum vel ambiguum non esse, quemadmodum in nomine Dei salvatur, qui in eo quod de ipso sentire potuit, et sentiendo credit, justificatur et justificatus lib
Abbreviated transcription (Latin):
um. utrum ne uerum baptismatis sa-¬
cram̃tum in illo ꝯstare deb̾et. Pot̾ant.
fortassis adhanc questionẽ tuã soluẽ¬
dam: plurimȩ hinc inde rõnes ꝯduci.
⁊ ostendit q ubi eadem fides constat: di¬
u̾sitas sermonis ab ip̃a dunttaxat sin-¬
ceritate ⁊ unitate fidĩ ñ discrepans: ni
Illi qui negau̾unt se scire spm .s. gͣnuis
baptitati st̃ pꝰ ca: qr ioħs inxemissionẽ
pecc̃or s adueniͣtis iħu. ñ suo baptira¬
uit nomine.⁊ iõ spm̃ nesciebant qi nec¬

Expanded text:
tis sacramentum in illo constare deberet? Poterant fortasse ad hanc quaestionem tuam solvendam plurimae hinc inde rationes conduci et ostendi, quod ubi eadem fides constat, diversitas sermonis ab ipsa duntaxat sinceritate et unitate fidei non discrepans, nihIlli qui negaverunt se scire Spiritum sanctubaptizati sunt postea: quia Joannes in remissionem peccatorum, in advenientis Jesu, non in suo baptizavit nomine:
Abbreviated transcription (Latin):
fides intelligenda ẽ tͥnitatis. sufficiat
ad formam sacͤmenti ꝯplendam. ⁊ sc̃i fi-¬
cationẽ ꝑficiendã. sine u̾iboꝵ ꝓlatione
cum sola fide baptizandũ ini̾g̾e. Qui
enim dixit ut ĩ fide tͥnitatis homines
baptriarent᷑. nõ. quid dicat᷑ docuit:
s quid credat᷑ ostendit. Quappt̃ ne for¬
te in scĩficatione sac᷑menti. fidĩ ꝓfessio
suꝑ uacua ẽẽ uideat᷑ oport& nos in eo¬
occulta: donec nominari incipiat ⁊
uenire in manifestationẽ. Tunc ꝗ nom̃
eẽ incipit: qñ nominari incipit:⁊ notifi¬
cari u cagnoscat᷑. Ꝙ sic ꝙͣ in nomine .ꝑ.¬

Expanded text:
Trinitatis, sufficiet ad formam sacramenti complendam et sanctificationem perficiendam sine verborum prolatione cum sola fide baptizandum immergere. Qui enim dixit ut in fide Trinitatis homines baptizarentur: non quid dicatur docuit, sed quid credatur ostendit. Quapropter ne forte in sanctificatione sacramenti fidei professio supervacua esse videatur, oportet nos in eoocculta donec nominari incipiat, et venire in manifestationem. Tunc quippe nomen esse incipit quando nominari incipit et notificari, ut cognoscatur. Et sic quidem in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
res platums s iuocem aliqͣm intelligi opor
isto intelligenda ẽ: ꝯsequeis ẽ uͥ uͥ sonus
iste suꝑ aquã sc̃ificandam ꝓlatꝰ ñ fuerit:
satram̃tum baptismi eẽ ñ possit. Qo gͦ:
M ersisti hominẽ ⁊ diisti. ẜ aptiro te in

Expanded text:
telligi oportisto intelligenda est, consequens est ut ubi sonus iste super aquam sanctificandam prolatus non fuerit sacramentum baptismi esse non possit. Quid ergo? Mersisti hominem
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tale aliquid incogitatione ꝯcipias ⁊
cõs ꝯsequim᷑ : ego diligentiã fidĩ cuȩ ne¬
qͣqmͣ ꝯtempnendã existimo. Quomͦ.N. in
ipo nomine baptizare possumꝰ. si nomen
ipm̃ ignoramꝰ: Clamamꝰ cotidie. Sc̃ificet᷑
nomen cuum. Et quomͦ in nob̾ scĩficat᷑
si ã nob̾ ignorat᷑: Et si uoc̾e scificari peti

Expanded text:
go tale aliquid in cogitatione concipias et catorum consequimur, ego diligentiam fidei tuae nequaquam contemnendam existimo. Quomodo enim in ipso nomine baptizare possumus, si ipsum nomen ignoramus? Clamamus quotidie: Sanctificetur nomen tuum . Sed quomodo in nobis sanctificatur, si a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ioħi s u̾itati. Quid gͦ : Amicꝰ spon
nem de omnib nr̃o mendatio ꝯfir¬
mamꝰ: Nec ip̃os de se ita uet̾es sensisse.
paucis adũt̾e̾ possumꝰ. Moyses scͥbit
dm̃ ad se loquentẽ dixisse sic. Ego sũ
sic̃ tͥ. Ostñdit gͦ sede di noticia plus
aliquid p̃cedñtib patrib accepisse.
Daiid qͦ suꝑ doctores suos ⁊ seniores
do num sͥ intelligñtiȩ. audact p̃su¬
mit ita dicens. Suꝑom̃s docente ᷤᷤ me.¬

Expanded text:
ni, sed Veritati. Quid ergo? Amicus sponsnem de omnibus nostro mendacio confirmamus. 14. Nec ipsos de se ita veteres sensisse, paucis advertere possumus. Moyses scribit Deum ad se loquentem dixisse sic: Ego sum sicut tibi. Ostendit ergo se de Dei notitia 632 plus aliquid praecedentibus patribus accepisse. David quoque super doctores suos et seniores donum sibi intelligentiae audacter praesumit, ita dicens: Super omnes docentes me
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. ⁊ tam diu̾sa fide. de recta fid̾
dñda st̃ fide. bene sentire possumus.
side ip̃a fide male sentimus. ꝓpt̃ea
ꝯsidanda sunt diligñt̃ singła quȩ
dñr. ũ ea dicamꝰ ⁊ sentiamꝰ. in quibꝰ
dũ sidẽ rectam astruere nitimur:
sane ficłi obuiare non conuincamur
Sunt homines qui quasi pietate qͣdã
unpii in dm̃ efficiuntur. ⁊ dũ ultra id
offecdunt. ħ aũt ignorantia multos
parit errores. tam de bonitate ꝗͣ. de u̾i¬
tate. Dicunt alii bonitati diuinȩ ñ eẽ
ꝯueniens. ui in oꝑa sua crudelis eẽ dica¬
tur. ⁊ ũ aliquid exhis ꝗͣ fec̃ ꝑire ꝑmit¬
tat. qui nicħ ad ħ fec̃ ũ ꝑeat. Ita dũ se
honorare ꝑutant bonitatem: offendt̃
u̾itatem. Qui enim pius fuit uñ ens¬
tentia crearet: iustus ẽ : eͣrrantia ⁊ de¬
linquentia iudicet. Alii dicunt ad
iusticiam hominis ꝑtin̾e. ũ in hac in¬
ta sine pugna uiuat. cum potiꝰ iustꝰ
ẽẽ ñ possit. si non pugnat. Neq eñi

Expanded text:
hominum et tam diversa fide de recta fide quae credenda sunt fide bene sentire possumus, si de ipsa fide male sentimus? Propterea consideranda sunt diligenter singula quae dicuntur, ut ea dicamus et sentiamus in quibus dum fidem rectam asserere nitimur sanae fidei obviare non convincamur. Sunt homines qui quasi quadam pietate impii in Deum efficiuntur, et dum ultra id offendunt. Haec autem ignorantia multos parit errores, tam de bonitate quam de veritate. Dicunt alii bonitati divinae non esse conveniens ut in opera sua crudelis esse dicatur, et ut aliquid ex his quae fecit perire permittat qui nihil ad hoc fecit ut pereat. Ita dum se honorare putant bonitatem, offendunt veritatem. Qui enim pius fuit ut non existentia crearet, justus est ut errantia et delinquentia judicet. Alii dicunt ad justitiam hominis pertinere ut in hac vita sine pugna vivat, cum potius justus esse non possit si non pugnet. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ea ne pł ã te dilig̾et᷑ alt᷑ qͥdã redẽptor.ꝙͣ ip̃e
creator. uoluit ip̃e creator ẽẽ redẽptor. &. susti¬
nuit tuã passionẽ ueniet tuã dilectionẽ Misfiᷤ
Pest naturalis filius
ꝓ ad optandis. qi sine ip̃o alieni introdu¬
cendi ñ fuerant. in ħeditatẽ. Uenit sapĩa:
ũ hostis ñ potestate s rõne uinc̾et᷑. & in
his omnib fides tua in uno ꝯstat. ⁊ ad u¬
num. ⁊ una: qr cum duo nominant᷑. unꝰ
significatur. qm̃ unus ẽ creator ⁊ redemptor.
Creator ad naturam: saluator ad grãm. In
his duob. totum ẽ ⁊ unum. ħ ẽ in quo ab
initio fides credñtium una : qnuis in eadẽ
fide in aliis maior in aliis minor. de istis
inuenitur cognitio de his ip̃is .ẜ. capacitatẽ
ꝑsonarum. Quanuis gͦ fides creũ uͥ aliqñ
⁊ in aliquib maior cẽt. ñ tnmutata ẽ ut
⁊ om̃s fide una iustificati st̃. qͥ iustificari me¬
ruerunt. Sine fide enĩ uͥ ait apłs: un possi¬

Expanded text:
e plus a te diligeretur alter quidam redemptor, quam ipse creator, voluit ipse creator esse redemptor, et sustinuit tuam passionem ut emeret tuam dilectionem. Missus est naturalis filius pro adoptandis, quia sine ipso alieni introducendi non fuerant in haereditatem. Venit sapientia, ut hostis non potestate, sed ratione vinceretor; et in his omnibus fides tua in uno constat, et ad unum et una, quia cum duo nominantur, unus significatur; quoniam unus creator est et redemptor. Creator ad naturam, salvator ad gratiam. In his duobus totum est et unum, hoc est in quo ab initio fides credentium una est, quamvis in eadem fide in aliis major, in aliis minor de istis invenitur cognitio de his ipsis secundum capacitatem personarum. Quamvis ergo fides creverit, ut aliquando et in aliquibus major esset; non ts una fide justificati sunt, qui justificari meruerunt. Sine fide enim, ut ait Apostolus, impossi
Abbreviated transcription (Latin):
credebatur:⁊ ab eo salus ⁊ redemptio
salus implenda ac ꝑficienda foret
exceptis paucis quib ħ scire singłarit̃
in mun̾e datum erat: a cetis. ĩ fide¬
lib non cognoscebatur. Sub lege autẽ ꝑͦ.
redemptoris mittenda p̃dicebatur:i u̾e¬
tura expectabatur. Quȩ aũ ip̃a ꝑͥ foret.¬
nifestabatur. Soli ħ cognou̾unt. qui ꝑ
sp̃m singłarit̃ ad ħ illuminati fuer̃t.
Sub grã aũ manifeste ab omnib iã pͣ
sionis .xͥ. qr ab initio nunqͣm defuert̃.
qui ħ cognou̾unt. Alii saluabant᷑ quia
horum ꝑfectioni fide simplici iungebã-¬
tur:⁊ eos bene oꝑando sequebant᷑:¬

Expanded text:
credebatur, et ab eo salus et redemptio modo eadem salus implenda ac perficienda foret, exceptis paucis quibus hoc scire singulariter in munere datum erat, a caeteris etiam fidelibus non cognoscebatur. Sub lege autem persona Redemptoris mittenda praedicebatur, et ventura exspectabatur: quae autem ipsa penifestabatur. Soli hoc cognoverunt qui per spiritum singulariter ad hoc illuminati fuerunt. Sub gratia autem manifeste ab omnibus jam etsionis Christi, quia ab initio nunquam defuerunt qui hoc cognoverunt. Alii salvabantur, quia horum perfectioni fide simplici jungebantur, et eos bene operando sequebant
Abbreviated transcription (Latin):
instituta st̃ ad scĩficationẽ susceꝑunt.
⁊i ipĩ iam eandem redemptionẽ suã
quasi in umbra ⁊ figura portau̾unt.
¶đ bene duo illi uiri signauer̃t. qͥ bo¬
trum in uecte suspensũ d̾ tr̃a ꝓmissiõis
ad filios isrł in deserto portau̾un:
Botrus siqͥ de in uecte. xͦ in cruce est.
cuiꝰ mist̾ium in sacram̃to duo ppłi portaĩs.
qui p̃cesserunt portau̾unt ꝙ. s ñ uid̾ini¬

Expanded text:
instituta sunt, ad sanctificationem susceperunt; et in ipsis eamdem redemptionem suam, quasi in umbra et figura portaverunt. Quod bene illi duo viri signaverunt, qui botrum in vecte suspensum, de terra promissionis ad filios Israel in desertum portaverunt. Botrus siquidem in vecte Christus in cruce est, cujus mysterium in sacramento duo populi portant. Qui praecesserunt, portaverunt quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ portau̾unt ꝑ cognitionẽ intellig̾e m̾ue¬
runt: Sequentes aũt ⁊ portant ⁊ uicderit.
qr fideles qui pꝰ aduentũ eiꝰ in carne sub¬
sequunt᷑: sacram̃tum passionis eiꝰ ⁊ ꝑfi
dẽ suscipiunt. ⁊ ꝑ reuelatã iam cognitio¬
nem agnoscunt. Unde beda in eandẽ
qͣstionem unum in qͥt idẽq dñicȩ crucis

Expanded text:
nt intelligere meruerunt. Sequentes autem et portant et vident: quia fideles qui post adventum ejus in carne subsequuntur; sacramentum passionis ejus, et per fidem suscipiunt, et per revelatam jam cognitionem agnoscunt. Unde Beda in eamdem quaestionem: Unum, inquit, idemque Dominicae crucis
Abbreviated transcription (Latin):
ligend̃ ẽẽ putamꝰ q. dicit beatꝰ augusti¬
nus. qr eadem fides mediatoris saluos
faciebat iustos antiquos. pusillos cum
magnis. qr eandem fidem mediatoris
antiqui iusti hũerunt pusilli c̃ magniᷤ.
Aliiq. que uentura erant. sic̃ uentã¬
erant credentes ⁊ cognoscentes. Alii uͦ¬

Expanded text:
amus quod dicit beatus Augustinus, quod eadem fides mediatoris salvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis; quia eamdem fidem mediatoris justi antiqui habuerunt pusilli cum magnis. Alii quidem quae ventura erant, sicut ventura credentes et cognoscentes; alii
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris nr̃ mundo iam manifesta st̃
omnib ab initio mundi iustis:⁊i fidelib.
tam minorib ꝙͣ. maiorib. eadẽ cognitiõe
patuisse uentura: qua a nob̾ nunc cog¬
noscuntur. p̃t̾ita. Alioquin non u̾e dicen¬
dum fidem hoꝵ omnium hũisse. qͥ ista
ñ agnou̾rint. Ista aũt omnia q̃ in sacͣ¬
mento nr̃ȩ redemptionis completa st̃.
eos ⁊ cdidisse ⁊ agnouisse. ñ solum hac
rõne þare se putant. ꝙ quẽadmodum
nos m ad illam redemptionẽ ñ ꝑtin̾emꝰ.
nita credemus. sic quidẽ illi ꝑ ħ saluati
ñ fuissent: nͥ ħ omnia ⁊ facienda agno¬
uissent. Nagnita credidissent. uerũ ⁊̃
qr aliquotiens scͥpture testantur: nullũ
ab initio sine fide. xͥ eẽ saluatum. et be¬
atus augustinus de ħ ip̃o loqñs sic ait.
Eadem fides mediatoris saluatos iꝰtos
fatiebat antiquos. pusillos cum magniᷤᷤ.
ñ uetꝰ cestamentũ ꝙ in scruitutẽ gen̾at:¬

Expanded text:
t, omnibus ab initio mundi justis et fidelibus, tam majoribus quam minoribus, eadem cognitione patuisse ventura; qua a nobis nunc cognoscuntur praeterita. Alioquin non vere dicendum fidem horum omnium habuisse qui ista non agnoverunt. Ista autem omnia quae in sacramento nostrae redemptionis completa sunt eos et credidisse et agnovisse non solum hac ratione probare se putat, quod quemadmodum nos modo ad illam redemptionem non pertinerenita crederemus; sic quidem illi per haec salvati non fuissent, nisi haec omnia facienda agnovissent et agnita credidissent. Verum etiam quia aliquoties Scripturae testantur, nullum ab initio sine fide Christi esse salvatum; et beatus Augustinus de hoc ipso loquens sic ait: Eadem fides mediatoris salvos justos faciebat antiquos pusillos cum magnis: non Vetus Testamentum quod in s
Abbreviated transcription (Latin):
singłis ꝓ uͥ uolebat. idq absq p̾iuidi¬
tio suȩ scĩtatis atq ꝑfectionis. qͣntoma¬
gle simpliciores quiq uisti.sine de¬
trimento salutis saluationis tempus
modum ⁊ ordinem nescire potuerunt.
quam tñ c̾ta spe ⁊ fide. uti ꝓmissa fuerat
sirmissime tenuerunt: Quanti hodieq¬
futuri.ꝙ. indubitanter credunt et
sꝑant. ⁊ ardent᷑ ⁊desidant. formã tn
ac statum nec cogitare quidẽ ł tenuit᷑
norunt. Ita gͦ multi añ saluatoris
aduentum dm̃ om̃ipotñtem tenenteᷤ
⁊ diligentes. suȩ salutis gͣtuitum ꝓmiᷤ¬
sorem. credentes in ꝓmissione fidelẽ.
spantes c̾tissimum redditorẽ. In hac
ret ignorarent. Nam ⁊ tp̃is apłis qͦs
uistos fuisse nemo ẽ qui ambigat. p̃¬
sente saluatore ⁊ regnum celoꝵ ma¬
nifesta iam luce p̃clicante. mist̾ium paᷤᷤ¬
sionis in tm̃ ad huc ignotum fuisse atq
quȩ dicebantur. Duo qͦ illi discipłi
quib ab euntib idubitantibꝰ inuia
iħs apparuit: ad ip̃ius introgationẽ

Expanded text:
ut volebat; idque absque praejudicio suae sanctitatis atque perfectionis, quanto magis simpliciores quique justi sine detrimento salutis, salvationis tempus modum et ordinem nescire potuerunt, quam tamen certa spe et fide uti promissa fuerat firmissime tenuerunt. Quanti hodieqfuturi, quod indubitanter credunt et sperant, et ardenter desiderant; formam tamen ac statum ne cogitare quidem vel tenuiter norunt; ita ergo multi ante Salvatoris adventum, Deum omnipotentem tenentes et diligentes, suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum redditorem, in hac ret, ignorarent. Nam et ipsis apostolis quos justos fuisse nemo est qui ambigat; praesente salvatore et regnum coelorum manifesta jam luce praedicante, mysterium passionis in tantum adhuc ignotum fuisse atquequae dicebantur. Duo quoque illi discipuli quibus euntibus et dubitantibus in via Jesus apparuit; ad ipsius interrogationem
Abbreviated transcription (Latin):
aturȩ infirmitatẽ. nec dm̃ ꝯcludat tp̃r.
nec creat᷑am tendat ętͣnitate. Ita fides
si unicuiq ꝙ suũ ẽ tͥbuit. recte offert:
sii utrumq bene disc̾nit recte diui¬
dit ⁊ non peccat. Siuͦ in quolibet hoꝵ
delinquit᷑. fides sana necesse ẽ detri-¬
mentum patiat᷑. Nam illi qͥ creaturã
ꝓ do colentes gemino errore decepti. ł
creaturam ȩtñam ł dm̃ temꝑalẽ ẽẽ cre¬
didunt: qͥd isti aliud fecisse dicendi st̃.
qm excellentiam factoris oꝑi. ⁊ infir:¬
mitatem facture tribuisse creatori.
Rursus philosophi gentiliũ. qͣnius
int̃ creatorem ⁊ opꝰ suum recte disc̾nent.
gͦ ea deim̃. ea ꝗ̃ in scd̾a parte posuimꝰ.
u pͥmum in saluatore agnoscimꝰ redẽ¬
ptionẽ. in sacram̃tis eiꝰ redemptionis
p̃ꝑationẽ. Prima pars fidĩ spaectat ad
debitum naturȩ. Scdã pars fidĩ spectat
ad debitum gr̃ȩ. Illa credẽ debemus. qi

Expanded text:
aturae infirmitatem; nec Deum concludat tempore, aturae infirmitatem; nec Deum concludat tempore, nec creaturam extendat aeternitate. Ita fides, si unicuique quod suum est tribuit, recte offert; si inter utrumque bene discernit, recte dividit, et non peccat. Si vero in quolibet horum delinquitur, fides sana necesse est detrimentum patiatur. Nam illi qui, creaturam pro Deo colentes gemino errore decepti, vel creaturam aeternam vel Deum temporalem esse credunt, quid inde aliud fecisse dicendi sunt quam excellentiam Factoris operi, et infirmitatem facturae seu creaturae tribuisse Creaturi? Rursus philosophi gentilium, quamvis inter Creatorem et opus suum recte discernerenergo deinde ea quae in secunda parte posuimus,  primum in Salvatore agnoscimus redemptionem; in sacramentis ejus redemptionis praeparationem. Prima pars fidei spectat ad debitum naturae; secunda pars fidei spectat ad debitum gratiae. Illa credere debemus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mit nos. P mum ñ eramꝰ :i facti sumꝰ.
Pea pieramꝰ. ⁊ redempti sumꝰ. ⁊ ab uno
utrumq factum est. ut bonum nr̃m
totum eẽt ab uno. ⁊ totum in uno. et
unum. Creatori debemꝰ. ꝙ. sumꝰ. Salua-¬
pposita sunt credenda. catori saluator.
⁊ q̃ ꝑtinent ad c̾atorem: ⁊ q̃ ꝑtinent ad
⁊ ꝗ̃ ꝑtinent ad saluatorẽ: ħ ẽ altera.
Inpͥma parte: disc̾n̾it fides int̃ creatorẽ
⁊ oꝑa sua. In scd̾a parte. disc̾nit fides
int̾ saluatorem ⁊ sacram̃ta sua. Ad crea-¬
facta st̃. Ad saluatorẽ ꝑtinent oꝑa restau¬
rationis. q̃ ꝯplentur .ui. etatib. In pri¬
ma parte ad sidem ꝑtinet ꝯfit̾i unum
creatorem. ⁊ ab eo facta eẽ omĩa. q̃ hñt
eẽ. In sccła parte ad fidem ꝑtinet ue¬
beatũ eẽ. In pͥma parte recta fides int̃
creatorẽ ⁊ creaturam ita disc̾n̾e deb&:
uicissim alt̾ius ꝓpͥetatem in alt̾m ñ tnͣs¬
fundat .i. uͥ nec creatore attribuat crea-¬
toris maiestatẽ. nec creatori ascͥbat cre¬

Expanded text:
mit nos. Primum non eramus et facti sumus; postea perieramus et redempti sumus, et ab uno utrumque factum est, ut bonum nostrum totum esset ab uno, et totum in uno et unum. Creatori debemus quod sumus, Salvaproposita sunt credenda, Creator et Salvator, et quae pertinent ad Creatorem, et quae pertinent ad et quae pertinent ad Salvatorem, haec est altera. In prima parte discernit fides inter Creatorem et opera sua; in secunda parte discernit fides inter Salvatorem et sacramenta sua. Ad Creafacta sunt. Ad Salvatorem pertinent opera restaurationis quae complentur sex aetatibus. In prima parte ad fidem pertinet confiteri unum creatorem, et ab eo facta esse omnia quae habent esse. In secunda parte ad fidem pertinet vebeatum esse. In prima parte recta fides inter creatorem et creaturam ita discernere debet vicissim alterius proprietatem in alterum non transfundat, id est ut nec creaturae attribuat Creatoris majestatem, nec Creatori ascribat cre
Abbreviated transcription (Latin):
batur. ñ plane effundam s subtra¬
ham mag̃ de spũ meo dixisse debue¬
rat. Quid enim: Si filiis euangłii õs
uet̾es iustos pares facimꝰ in scientia:
qnt̃ fat̾i necesse ẽ. ut pote quos ñ lectio
sic̃ nos. aut p̃dicatio. s ip̃a unctio do-¬
cuerit omnes de om̃ib : Esto tamen.
luisse. et quidẽ ip̃e ꝓtestatꝰ ẽ. int̃ na¬
si ñ u̾e falsum fat̾i cogimur u̾itatis
ħ testimoniũ. s tm̃ tribuamꝰ uet̾ibꝰ:
qͣnͣtum nec ioħi uendicare ualemus.
Non utiq fit in iuria ioħi siqͥd ignoraᷤ¬
se cͤditur aut dr̃. nimirum qr ⁊ ip̃e
ñ diffitetur. S si quł u̾itatis p̃coni

Expanded text:
batur, non plane, Effundam, sed, Subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? si filiis Evangelii omnes veteres justos pares facimus in scientia, quenter fateri necesse est! utpote quos non lectio, sicut nos, aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de omnibus. 13. Esto tamen: luisse, et quidem ipse protestatus est: Inter nae falsum fateri cogimur veritatis hoc testimonium; si tantum tribuamus veteribus, quantum nec Joanni vindicare valemus. Non utique fit injuria Joanni si quis ignorasse creditur, aut dicitur: nimirum quod et ipse non diffitetur. Sed si quod praeconi
Abbreviated transcription (Latin):
te putetur solis mał absconditũ sub¬
iecit. nouissimis temꝑib scĩs reuelatũ.
Si om̃s ħ abinitio boni cognou̾unt.
qͦmͦ ł mali ħ ignorare potuerunt. Ma¬
xime cum ab ip̃is bonis qͥ ħ ꝑcepisset᷑.
qui u̾e boni łmali eeñt. quib ħ reue¬
landum ł celand̃ foret disc̾ni ñ po¬
tuisset᷑. Atq in hunc mod̾ ꝯseq̃ns esse
manfeste agnoscimꝰ. ũ si bonis om̃ibꝰ
ħ reuelata confitemur. malis quoq
ñ ignota fuisse ñ dubitemꝰ. Porro si ħ
stare debebit. quis ñ uideat qͣ. in effa¬
bilit̾ pͥora illa temꝑa post̾i̾orib scłis p̃¬
ferenda sint. c̃ fides q̃ hic solo foris
auditu u̾borum ꝑcipitur. illic ꝑ conte¬
plationr̃ ꝓpħicȩ aspirationis intꝰ ab
omnib plena ͤ manifesta u̾itatis luce
legetur᷑. Quid fides nr̃a ꝯꝑatione fidei
illoꝵ. nͥ u̾ita dicam ñ fides s opinio qͣ¬
dam dicenda ẽ. quos in tm̃ c̃tiores ag¬
noscimus fuisse defuto. ꝙͣ. nos de pͣti-¬

Expanded text:
te putetur solis malis absconditum, subjecit novissimis temporibus sanctis revelatum. Si omnes hoc ab initio boni cognoverunt, quomodo vel mali hoc ignorare potuerunt, maxime cum ab ipsis bonis qui hoc percepissent, qui vere boni vel mali essent; quibus hoc revelandum vel celandum foret discerni non potuisset. Atque in hunc modum consequens esse manifeste agnoscimus, ut si bonis omnibus haec revelata confitemur, malis quoque non ignota fuisse non dubitemus. Porro si hoc stare debebit, quis non videat quam ineffabiliter priora illa tempora posterioribus saeculis praeferenda sint, cum fides quae hic foris solo auditu verborum percipitur, illic per contemplationem propheticae aspirationis, intus ab omnibus plena et manifesta veritatis luce legeretur? Quid fides nostra comparatione fidei illorum, nisi, ut ita dicam, non fides, sed opinio quaedam dicenda est? quos in tantum certiores agnoscimus fuisse de futuro quam nos de p
Abbreviated transcription (Latin):
rent ꝙ uix denuiter obscureq p̃sen¬
serant. alioquin quid opꝰ erat foris ui¬
de carnem ⁊ carnis audire sermoneᷤᷤ.
si iam intꝰ a spũ fuerant ꝑfecte instru¬
ti de omnibꝰ. p̃sertim cum dñs dicat.

Expanded text:
rent, quod vix tenuiter obscureque praesenserant. Alioquin quid opus erat foris videre carnem, et carnis audire sermones, si jam intus a Spiritu fuerant perfecte instructi de omnibus? praesertim cum Dominus dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ ꝯp̃hendẽ nonualet. qͣlr̃
in ip̃a u̾itate ẽ. ł ñ omnia credit.qi ꝑ
ignorantiam caꝑe ñ pͣ quantũ ẽ. Et
beatificandam putant hi fidem uerã
in multitudine cognitionis. pociꝰ ꝗͣ.
in magnitudine deuotionis. cũ pietaᷤᷤ
diuina non attendat. qͣnta cognitiõe
credatur. s mag̃ qnͣta deuotione idꝙ
creditur: diligatur: ħ iccirco ꝯmemo¬
ramus. qr agnouimus qͦsdam ẽẽ minꝰ
discretos. qui humanȩ possibilitatis
mensuram nesciunt. qr possibilitatẽ
suam ñ attendunt. Et si attendunt.
maiori stulticia estimant ħ om̃s esse
deb̾e qͦ se p̃cet̾is uidñt am pliꝰ aliquid
accepisse. q̃ffirmant fidelẽ nulla rõe
cẽ dicendum. qui non magna quedã
⁊ multa.⁊ sublimia fidi sacramenta
agnou̾it. ⁊ de maiestate creatoris. ⁊ de
humilitate saluatoris. qͣrũdam dispu¬
tationum ꝓfunditatẽ:⁊ rerum gestaꝵ
seriem memoria ꝯp̃hñcłit. Iꝑãm qͦ di¬
uinitatis naturam rudib aĩs. &. tux

Expanded text:
infirmitatem comprehendere non valet qualiter in ipsa veritate est, vel non omnia credit, quia per ignorantiam capere non potest quantum est. Et beatificandam putant hi fidem veram in multitudine cognitionis potius quam in magnitudine devotionis, cum pietas divina non attendat quanta cognitione credatur, sed magis quanta devotione id quod creditur, diligatur. Hoc idcirco commemoramus, quia agnovimus quosdam esse minus discretos, qui humanae possibilitatis mensuram nesciunt; quia suam passibilitatem non attendunt, et si attendunt, majori stultitia existimant hoc omnes esse debere, quo se prae caeteris vident amplius aliquid accepisse. Affirmant fidelem nulla ratione esse dicendum, qui non magna quaedam et multa et sublimia fidei sacramenta agnoverit; et de majestate creatoris, et de humilitate Salvatoris quorumdam disputationem, profunditatem, rerum gestarum seriem memoria comprehenderit. Ipsam quoque divinitatis naturam rudibus animis, et vix
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur ⁊̃ que res adfidem ꝑti¬
neant quascrede oportet eum qͥ fidelis
uire nominatur. Nam fides illa qͣ aliqͥd
creditur ħ mͦ uͥ qui cred̃ fide illa fidel
non dicat᷑. p̾sentis ꝓpositi ñ est. Sine
fide it ⁊̃ infideles ñ uiu̾e. ex ħ mani¬
quȩ credendo ⁊ amando dm̃hõ ꝓñret.¬

Expanded text:
eritur etiam quae res ad fidem pertineant, quas credere oportet eum qui fidelis jure nominatur. Nam fides illa qua aliquid creditur hoc modo ut qui credit fide illa, fidelis non dicatur; praesentis propositi non est. Sine fide enim etiam infideles non vivere maniquae credendo et amando homo De
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in carne uenisse. sic illi uenturum.
sic̃nos mortuum ita illi moritum. sicut
nos resurrexisse.ata illi resurrecturum.
firmari uidetur. fuit antiquis tẽꝑibus
aut ꝑrara salus. aut nimium nu¬
multitudine ꝑfectoꝵ. qmͣ saluandoꝵ
tanta fuisse ꝑaucitate ꝯtemptũ. qͣtinꝰ¬
⁊ salui non paucitunc fierent. ⁊ om̃s
nicħominus repleti spũ ꝓpħico. nec¬
dum reuelata myst̾ia iam tunc penet᷑
seruatum sit non uidemus. nͥ ꝗ tẽpꝰ¬
grẽ illuo potiꝰ iuxta sententiam hanc
fuerit appellandum. in quo tot ⁊ tantȩ
di ppło diuitiȩ spc affluebant. ũ illuo
ꝓrsus incredibili felicitate c̾n̾etur ĩ¬
pletum.ꝗ moyses optabat cum dicẽt
Quis cdabit ii om̃s ꝓphetent: Queso
quid simile attulit eũgłm: frustra
głatur paulꝰ de pͥmiciis sp̃s qͣs puat¬
se cum sociis suis coapłis accepissẽ:
cũ nicħ tale in dieb suis potuit ex¬
ꝑiri. Beniq aiebat. Nunquid omneᷤᷤ
ꝓpħȩ : Ftustra inquam głatur dee

Expanded text:
stum in carne uenisse, sic illi uenturum, sicut nos mortuum, ita illi moriturum, sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum, firmari videntur aut in antiquis temporibus fuit perrara salus; aut nimium numultitudine perfectorum quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenet salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilominus repleti spiritu prophetico, necdum revelata mysteria jam tunc penetraservatum sit, non videmus: nisi e illud potius juxta sententiam hanc fuerit appellandum, in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium? Frustra gloriatur Paulus de primitiis spiritus quas putat cum suis coapostolis accepisse, cum nihil tale in diebus suis potuerit experiri. Denique aiebat: Nunquid omnes prophetae? Frustra, inquam, gloriatur de
Abbreviated transcription (Latin):
cłorem mali. eors tñ qui in mał suis
eiꝰ miscdiam quererent ⁊ expectarent:
futurum redemptorẽ. ħ simplicium
fidi in initio suffecisse credimꝰ. qͥbꝰ ⁊ si
nicħ ampliꝰ additũ ẽ ad cognitionẽ:
multũ tñ collatum ẽ ad deuotionẽ.
Isti ꝗ uentum in carne redemptorẽ.
in eadem carne moritum. ⁊ resurrec¬
t᷑um :⁊ ascensurum. siue alia qͣdã qͣ
ilł temꝑib abscondita fucrunt. mani¬
feste ñ cognou̾unt: ⁊ tñ fidẽ natiuita

Expanded text:
ctorem, eorum tamen qui in malis suis ejus misericordiam quaererent vel exspectarent futurum redemptorem. Haec simplicium fidei in initio suffecisse credimus, quibus, etsi nihil amplius additum est ad cognitionem, multum tamen collatum est ad devotionem. Isti quidem venturum in carne redemptorem, et in eadem carne moriturum, resurrecturum, et ascensurum; sive alia quaedam quae illis temporibus abscondita fuerunt, manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
do cognoscentib ⁊ credñtib adhiẽ¬
tes. Qd uͦ subiung̃. qr sic̃ nos credimꝰ
in carne uenisse. sic illi uenturũ. sic̃
nos mortuum. sic illi morit᷑um ⁊ c̾.
ł ñ ad omnes referendũ ÷ s ad eos tm̃

Expanded text:
entibus adhaerentes. Quod vero subjungit, quia sicut nos credimus in carne venisse, sic illi venturum, sicut nos mortuum, sic illi moriturum, etc., vel non ad omnes referendum est, sed ad eos tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ id ꝙ assumpsit ex tp̃r. dm̃ uerũ
agnoscunt ꝑ id ꝙ. fuit ex et̃nitate.
Pot̃ adhuc alit̃ intelligi: ꝙ dictum ẽ.
ne assumas nomen di tui inuanum.
Inuanum namq nom̃ di assumunt.
qui filium dĩ ad se missum ᷑ ꝓ sua sa¬
lute incarnatũ ꝯtempnunt. Qͥd gͦ¬

Expanded text:
d assumpsit ex tempore, Deum verum agnoscunt per id quod fuit ex aeternitate. Potest adhuc aliter intelligi, quod dictum est: Ne assumas nomen Dei tui in vanum. In vanum namque nomen Dei assumunt, qui Filium Dei ad se missum, et pro sua salute incarnatum contemnunt. Quid