comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi athanasio prb̃o monasterii scĩmile. cui ẽ uocabulũ tamnaco. qđ inlica¬
onia ẽ. ꝓuincia cstitutũ. contraria integre fidei fuisset orta suspicio. ut ꝓfes¬
sionis tuȩ potuisset integritas apparere. ad apłicã sedẽ cui p̃sidem elegisti
recurrere: dissens &iã te corporalit̃ uerberatũ aliqua in iuste aciuolenter
fecisse & qua ea quȩ ui inpulsionis fuint. canonũ minime censura recipiat
& iure habeant᷑ infirma qr ipse ea dissoluit. qui iniustũ fateri cõpellit:
Seđ magis illaẽ. suscipienda &amplectenda c̃fessio. quȩ exspontaneamons¬
trantur uoluntate ꝓcedere. sic̃ apud nosfecisse dinosceris. nequid tam̃
nobis ambiguum potuisset existere scissimo iohanniquondã frĩnro
constantinopolitanȩ cuuitatis antistiti dete preuidime scribendũ. ut suis
nos quid actũ e&̃ epłis informaret: qui sepe a nob̃ admonitus. rescribens in¬
notuit codicẽ apudte fuisse inuentũ quoplura continebant᷑ heretica. &

Expanded text:
asio presbytero monasterii sancti Mile, cui est vocabulum Tamnaco, quod in Lycaonia est provincia constitutum, contraria integrae fidei fuisset orta suspicio, ut professionis tuae potuisset integritas apparere, ad apostolicam sedem cui praesidemus elegisti recurrere, asserens etiam te corporaliter verberatum aliqua injuste ac violenter fecisse. Et quanquam ea quae vi impulsionis fiunt canonum minime censura recipiat, et jure habeantur infirma, quia ipse ea dissolvit qui injustum fateri compellit, sed magis illa est suscipienda et amplectenda confessio quae ex spontanea monstratur voluntate procedere, sicut apud nos fecisse dignosceris. Ne quid tamen nobis ambiguum potuisset existere, sanctissimo Joanni, quondam fratri nostro Constantinopolitanae civitatis antistiti, de te praevidimus scribendum, ut suis nos quid actum esset epistolis informaret. Qui saepe a nobis admonitus, rescribens, innotuit quemdam codicem apud te fuisse inventum quo plura continebantur haeretica, et
Abbreviated transcription (Latin):
De io hanne uero prbo cognoscite. quia causa illiuꝰ ꝑ synodũ decisa ẽ. inqua
aperte cognoui. qr eiꝰ aduersarii eũ facere hereticũ uoluert̃. & diu conatist̃
sed minime potuert: ltẽ athanasio prbo deisauria: Sic̃ dehis quos ab unitate
eccłe heretice prauitatis error abscidit affligim᷑ & dolemus: it adehis quos
intasinũ suũ catholicȩ fidei ꝓfessio c̃tinet c̃gaudem: Et ut pastorali solli¬
citudine illoꝵ nos oportet impietatib obuare. sicpiis hoꝵ ꝓfessionib con¬
gruit fauorẽ impendere. & fincera eẽ q̃ sapiunt declarare: Atq ideo dum

Expanded text:
De Joanne vero presbytero cognoscite quia illius causa per synodum decisa est, in qua De Joanne vero presbytero cognoscite quia illius causa per synodum decisa est, in qua aperte cognovi quia ejus adversarii eum facere haereticum voluerunt, et diu conati sunt, sed minime potuerunt. » Item Athanasio, presbytero de Isauria: « Sicut de eis quos ab unitate Ecclesiae haereticae pravitatis error abscidit affligimur et dolemus, ita his quos intra sinum suum catholicae fidei professio continet congaudemus. Et ut pastorali sollicitudine illorum nos oportet impietatibus obviare, sic piis horum professionibus congruit favorem impendere, et sincera esse quae sapiunt declarare. Atque ideo dum
Abbreviated transcription (Latin):
finitione catholicũ & ab om̃ĩ heretico crimine liberũ eẽ. xpi dĩ redẽptoris
Relectis in concilio quȩ ẽtra iohannẽ eccłȩ calcedonensis prbm acta st¬
simul & serie iudicati. maiorẽ illũ iniusticiã sustinuisse cognoum:.
quippe quẽ clamantẽ se atq. monstrantẽ esse catholicũ. ñ reatꝰ culpa sed
du accusatio incerta ꝓtriuit. intantũ quia accusatores ipsuiꝰ marcio¬
nistarũ quã memorabant heresim nescire se aperta responsione ꝓfessi.
sunt: Etqui ilico in ipso uidicii fuerant limine repellendi. in accusatione ip¬
suiꝰ incerti ꝑ manere ꝑmissist: Sed nedicta eũ saltẽ lacerare potuiss& opinio
libellũ fidei optulit: in quose patent̾ ostendere fidei rectȩ ꝓmissorẽ studu¬
mine. sepotiuꝰ rep̃hensibiles ostenderunt. ltẽ narsi comiti de eodẽ post alia:

Expanded text:
finitione catholicum, et ab omni haeretico crimine liberum esse, Christi Dei Redemptfinitione catholicum, et ab omni haeretico crimine liberum esse, Christi Dei Redempt« Relectis in concilio quae contra Joannem, ecclesiae Chalcedonensis presbytuisse cognovimus, quippe quem clamantem se atque monstrantem esse catholicum, non reatus culpa, sed diu accusatio incerta contrivit, in tantum, quia accusatores ipsius, Marcionistarum quam memorabant haeresim nescire se aperta responsione professi sunt, et qui illico in judicii fuerant limine repellendi in accusatione ejus incerti permanere permissi sunt. Sed, ne dicta eum 148 saltem lacerare potuisset opinio, libellum fidei obtulit, in quo se patenter ostendere fidei rectae professorem studum esse, fidem fidelibus non habere. » Item Narsi comiti de eodem post alia: «
Abbreviated transcription (Latin):
nonstnami Ualde aut̃ miratisumꝰ. curhi qui in causa fidei rit: iudices c̃tra
iohannẽ calcedonensis eołẽ presbiterũ auob fuerant deputati. neglegentes
ueritatẽ opinioni credidert. & credere districte ꝓfitenti noluert: Maxime
dũ accusatores ipsiuꝰ. marcianistarũ quã memorabant heresim. unde eum
reũ moliebant᷑ efficere introgati quȩ e&̃ nescire semani festa ꝓfessio¬
ne responderint. Exqua re euident̃ agnoscit᷑. quia ꝑsonã ipsiuꝰ sinedĩ
respectu ñ iuste sed ẽtra animassuas sola grauare uoluntate tantum¬
modo uoluert: Nos itaq facto concilio. sic̃ gestoꝵ apudnos habitoꝵ teno
ostendit: Cuncta quȩ erant necessaria. subtilit̾ ꝑscrutantes atq trac¬
tantes. qm̃ innullo antedictũ prbm reũ inuenire potium. p̃cipue quia
libellus quẽ delegatis a uob iudicib obtulit recte fidei ꝑ om̃a sincerita¬
ti concordat: Eapropt̾ eoꝵ dẽ iudicũ reprobantes sententiã. nr̃a eũ dif

Expanded text:
tamus. Valde autem mirati sumus cur hi qui in causa fidei judices contra Joannem Chalcedonensis Ecclesiae presbyterum a vobis fuerant deputati negligentes veritatem opinioni crediderint, et credere districte profitenti noluerint, maxime dum accusatores ipsius Marcianistarum, quam memorabant, haeresim, unde eum reum moliebantur efficere, interrogati quae esset, nescire se manifesta 804 professione responderint. Ex qua re evidenter agnoscitur quia personam ipsius sine Dei respectu non juste, sed contra animas suas sola gravare voluntate tantummodo voluerint. Nos itaque, facto concilio, sicut gestorum apud nos habitorum tenor ostendit, cuncta quae erant necessaria subtiliter perscrutantes ac tractantes, quoniam in nullo ante dictum presbyterum reum invenire potuimus, praecipue quia libellus quem delegatis a vobis judicibus obtulit rectae fidei per omnia sinceritati c
Abbreviated transcription (Latin):
dentib laniande crudelit̃ exponunt᷑: Hocergo subtilit̃ fr̃ Karissime ꝑpe¬
damꝑ & sub p̃textu heresis affligi quẽpiã ueracit̃ ꝓfitente fidẽ catholicã¬

Expanded text:
dentibus laniandae crudeliter exponuntur. Hoc ergo subtiliter, frater charissime, perpedentibus laniandae crudeliter exponuntur. Hoc ergo subtiliter, frater charissime, perpendamus, et sub praetextu haeresis affligi quempiam veraciter profitentem fidem catholica
Abbreviated transcription (Latin):
te scđm distributionẽ canonicã dispensent᷑: In congruũ nãq ẽ. unã eandẽq
pristinȩ reformabat: Quapropt̃ magno presbitero mediolanensis
eccłe seribens ait: Sicut exigente culpa dignequis asacram̃to cõmunio¬
nis abigit᷑. ita in sontib: nullomodo talis irrogari debet uindicta: Cõpe
nione priuauerit: Ideoq huiꝰ p̃ceptinrĩ auctoritate munitꝰ officiũ tuũ¬
securus ꝑage & cõmunionẽ sine aliqua sume formidine x
urgantesse a crimine cuius libet heresis. gregorius ñsolũ recipiebat
immo &iã catholicos declarabat: Unde iohanni c̃stantinopolitano ep̃.
scribit dics: Sic̃ hereticoꝵ prauitas zelo rectȩfidei cõprimenda: ita uerȩcon¬
fessionis ẽ. integritas cõplectenda: Nã sicredi fidelit̾ c̃fitenti despicit᷑ :atq
oues ad caulas minime dominicas reuocant᷑. sed &iã intropositȩ ferinis

Expanded text:
tae secundum distributionem canonicam dispensentae secundum distributionem canonicam dispensenpristinae reformabat. Quapropter Magno, presbytero Mediolanensis ecclesiae, scribens, ait: « Sicut, exigente culpa, digne quis a sacramento communionis abigitur, ita insontibus nullo modo talis irrogari debet vindicta. Compernione privaverit, ideoque hujus praecepti nostri auctoritate munitus, officium tuusecurus perage, et communionem sine aliqua sume formidine. » 36. Purgantes se a crimine cujuslibet haeresis Gregorious non solum recipiebat, imo etiam catholicos declarabat. Unde Joanni, Constantinopolitano episcopo, scribit, dicens: « Sicut haereticorum pravitas zelo rectae fidei comprimenda, ita verae confessionis est integritas complectenda. Nam si credi fideliter confitenti despicitur, cuncoves ad caulas minime Dominicas revocantur, sed etiam intus positae ferinis
Abbreviated transcription (Latin):
tia. & abraneis indebite detinent᷑. cũ omi studio seruata ciuilitate in
is eccłȩ tue reparare festina ut neglegens in aliquo uideri ñualeas Si
quid uero dequacũq clerico ad aures tuas ꝑuenerit. qđ te iustepossit of¬
fendere facile ñ credas. nec adiundictã teres accendat in cognita Sed
litas rei poposcerit. canonica districtio culpã feriat delinquentis: Haec itaq
om̃a sic sollicite ac mansuete studituisit custodire. quatim nectu ꝓmissi¬
onis tuȩ iudearis immemor extitisse. nec illi iustã ẽtrate occasionẽ inueni¬
Cognoum dereditib eccłe nouit̃ ad quisitis. canonicã dispositionẽ quar¬
tarũ minime ꝓuenire. sed epõs locoꝵ tantũ modo distribuere quartã
antiquoꝵ redituũ. nc̃ uero quesita suis usib retinere: Quã obrẽ prauam
sub introductãq csuetudinẽ frat̾nitas tua uiuacit̾ em̃dare festinet Uit
siue de p̃teritis reditib. siue dehis q̃ nouit̃ obuenere. uł obuenientib: quar¬

Expanded text:
t ab extraneis indebite detinentur, cum omni studio servata civilitate, in jus Ecclesiae tuae reparare festina, ut negligens in aliquo videri non valeas. Si quid igitur de quocunque clerico ad aures tuas pervenerit quod te juste possit offendere, facile non credas, nec ad vindictam te res accendat incognita; sed litas rei poposcerit, canonica districtio culpam feriat delinquentis. Haec itaque omnia sic sollicite ac mansuete studii tui sit custodire, quatenus nec tu promissionis tuae videaris immemor exstitisse, nec illi contra te justam occasionem inveniue de reditibus Ecclesiarum noviter acquisitis canonicam dispositionem quartarum minime provenire, sed episcopos locorum tantummodo distribuere quartam antiquorum redituum, nunc vero quaesita suis usibus retinere. Quamobrem pravam subintroductamque consuetudinem fraternitas tua vivaciter emendare festinet, ut sive de praeteritis reditibus, sive de iis quae nunc obvenerunt vel obvenerint, quar
Abbreviated transcription (Latin):
cium sibi prorsus infensum. dudũ accusatus qđ malchũ epm suipatri¬
monii ꝓiusorẽ ꝓretentis pensionibus. tãdiu incustodus afflxiss&. quo¬
usq spm̃ ex alaret sabiniano suo constantino politano diacono scribens
ait Unũ ẽ qđ breuit̃ suggeras serenissimis dominis nrĩs. quia siego
seruus eoꝵ in mortẽ uł langobardoꝵ memiscere uoluissem: hodie lan¬
go bardoꝵ gens. nec regẽ: nec duces. nec comites haberet. atq insũma
memiscere formido: Malchus aut̃ isdẽ ep̃s neq incustodia fuit. neq
inaliqua afflctione : Seddie quacausam dixit . & addictus ẽ. nesciente
me ab onefacio notario indomũ eiꝰ ductus ẽ: ibiq prandit & honoratus
abeo & nocte subito mortuuꝰ inuentꝰ est.

Expanded text:
cium sibi prorsus infensum dudum accusatus, quod Malchum episcopum sui patricium sibi prorsus infensum dudum accusatus, quod Malchum episcopum sui patrimonii provisorem pro reddendis pensionibus tamdiu in custodiis afflixisset, quousque spiritum exalaret, Sabiniano suo constantinopolitano diacono scribens ait: «Unum est, quod breviter suggeras serenissimis dominis nostris, quia si ego servus eorum in mortem vel Longabardorum me miscere voluissem, hodie Longabardorum gens nec regem nec duces nec comites haberet atque in summame miscere formido. Malchus autem isdem episcopus neque in custodia fuit neque in aliqua afflictione, sed die qua causam dixit et adductus est, nesciente me a Bonefacio notario in domum ductus est, ibique prandidit et honoratus est ab eo et nocte subito mortuus est inventus».
Abbreviated transcription (Latin):
temstephano ep̃o intalia: & ultra quã indigni audire debui. fauorẽ
inurĩs epłis demons trastis: & scriptũ ẽ: Nelaudes hominẽ quã diu
uiuit: Iam̃ & siaudire talia digni ñ fui orationib: uris pęto ut digni¬
efficiar. utsibona inme ideo dixistis. qr ñst̃. ideo sint quia dixistis: Lx iIi
Ced nesolis uerbis tanti p̃sulis humilitas inculcaricredat᷑ sper ẽ ute
Sgrecoꝵ relationib adme nuper int̾pretatis eadẽ patris humilitas
iuuis operib demonstretur: Inquibus uidelicet ita refertur: Enarra¬
uit nobis abbas iohannes persa sc̃s & reuerendus uir existens. demag¬
uideo papã gregoriũ perme transiturũ. Cogitaui. Suttere ei meta no¬
eam: Cum ergo appropinquasset mihi papa. uidens quia pergerẽ ut
nucterẽ illi metano eã sic̃ corã dõ dico fr̃s primus misit metano eam
superterrã. &n ante surrexit: quã ego priorsurgert̃ &amplixatus.
donauit e talẽ humilitatẽ circa om̃s. & elemosynã & caritatẽ: Lxiiii¬

Expanded text:
tum mihi, et ultra quam indignus audire debui, favorem in epistolis demonstratis. Et scriptum est: Ne laudes hominem quandiu vivit. Tamen et si audire talia dignefficiar, ut si bona in me non ideo dixistis quia sunt, ideo sint quia dixistis. » 63. Sed ne solis verbis tanti praesulis humilitas inculcari credatur, superest ut ex Graecorum relationibus ad me nuper interpretatis eadem Patris humilitas vivis operibus demonstretur, in quibus videlicet ita refertur. Enarravit nobis abbas Joannes, Persa, sanctus et reverendus vir existens, de magvideo papam Gregorium per me transiturum, et cogitavi me mittere ante eum. Cum ergo appropinquasset mihi papa, videns quia pergerem ut mitterem me ante eum, sicut coram Deo dico, fratres, primus misit se ante me super terram, et non ante surrexit quam ego prior surgerem, et amplexatus me donavit ei talem humilitatem circa omnes, et eleemosynam et charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ. inpartibus: Omira om̃i pocentis dĩ inscissus potentia. quib bestu sero¬
cissime oboedire sciunt. Omiserabilis hominũ audacia. quisaluti fere pdica¬
tionis uerba. ascis prolata doctorib contepnere nmetuunt: Inrationabilis
bistia. inopteperando scoꝵ p̃ceptis. quod ãmodo ratiome ũtit humana: Hlomo
uero adimagine dĩ c̃ditus. ratione p̃ditus. honore suũ n intelligens coparatꝰ
est ium̃tis insipientibus. & similis factus est illis Quomodo inconuiuio apud
Uh lothariũ regẽ uirdnĩ signoscẽ crucis diabolica molimina euanes¬
cere fecit

Expanded text:
uisus est in partibus. O mira omnipotentis Dei in sanctis suis potentia quibus bestiae ferouisus est in partibus. O mira omnipotentis Dei in sanctis suis potentia quibus bestiae ferocissimae oboedire sciunt. O miserabilis hominum audacia qui salutiferae praedicationis uerba a sanctis prolata doctoribus contemnere non metuunt. Inrationabilis bestia in obtemperando sanctorum praeceptis quodammodo ratione utitur humana. Homo uero ad imaginem Dei conditus, ratione praeditus, honorem suum non intellegens, «comparatus est iumentis insipientibus et similis factus est illis». Quomodo in conuiuio apud Hlotharium regem uir Dei signo sancatae crucis diabolica molimina euanescere fecit
Abbreviated transcription (Latin):
Nonhȩc paganioꝵ fecit fortitudo: sed popłi xp̃iani ꝓmeruerunt peccata.
ue priũ crescere densitates. Ubiquondã psallentiũ chori: ibilustra & latĩ¬
bula ferarũ uisa sunt. stercorib & inmunditus om̃aplena. ita utuix uesti¬
giũ aliquod remansisset murorũ: Haeccernens. intimo cordis dolore in¬
gemuit dicens: Odnẽ. hȩc om̃a uenert̃ supernos quia peccauinꝑ cũ patrib
nris. in iuste egimi. iniquitatẽ fecimꝰ: Sedtudne memor esto miscđe tuae
& nr̃is parcepeccatis & neobliuiscaris pauperũ tuorũ infinẽ: Dũ hȩc itãq
lacrimosis murmuraret loquelis. eccesubito exruinosis speluncis ursꝰ pro¬
siliuit: Cui uirdĩ cũ indignatione p̃cepit. ut indeserta secederet loca & sibi
cõmoda int̾ condensa siluarũ quereret babitacula. necultra illuꝰ fluminis
ripas transiret: Quimox talitritus minatione fugit. necumquã postea illis

Expanded text:
Non haec paganorum fecit fortitudo sed populi christiani promeruerunt peccata. Non haec paganorum fecit fortitudo sed populi christiani promeruerunt peccata. ueprium crescere densitates; ubi quondam psallentium chori ibi lustra et latibula ferarum uisa sunt, stercoribus et inmunditiis omnia plena ita ut uix uestigium aliquod remansisset murorum. Haec cernens intimo cordis dolore ingemuit dicens: «O Domine, haec omnia uenerunt super nos quia peccauimus cum patribus nostris, iniuste egimus, iniquitatem fecimus. Sed tu, Domine, memor esto misericordiae tuae et nostris parce peccatis et ne obliuiscaris pauperum tuorum in finem». Dum haec itaque lacrimosis murmuraret quaerelis, ecce subito ex ruinosis speluncis ursus prosiluit. Cui uir Dei cum indignatione praecepit, ut in deserta secederet loca et sibi commoda inter condensa siluarum quaereret habitacula nec ultra illius fluminis ripas transiret. Qui mox tali territus minatione fugit nec umquam postea illis
Abbreviated transcription (Latin):
popłi suffultus. singula ciuitatis loca ꝑagrans. quesiuit int̾ruinas edifici¬
oru. siquod libet eccłe signu inuenire ualusset Nã antiquis ferme tẽpo¬
ribus. sacre in illis locis fidei floriusse religionẽ agnouit. sed propt̃ pecca¬
ta habitatoꝵ terrę illius. occultodi iudicio sed iustissimo. tradita es⁊
cum ceteris gallię uelgermanie ciuitatib pagano & perfido hunorũ
regiattilo. urbs quoq illa dep̃danda: Qui propt nimiã animisuiseui¬
tiã. nec sacerdotib: di honore. nec ecclesiis xp̃i reuerentiã. impendere
sciebat. sed oma quasi tepostas. immanissima. ferro uastauit & igne: Tunc
insimilitudine hiero soli mitane uastationis. que ab impio babyloniȩ rege
facta est. uenerunt gentes inhereditatẽ dĩ. & pollutis manib ꝓfanauert̃
sacrariaxp̃i effundentes sanguinẽ seruorũ di. circa altaria altissimiregis:

Expanded text:
uli suffultus, singula ciuitatis loca peragrans, quaesiuit inter ruinas aedificiuli suffultus, singula ciuitatis loca peragrans, quaesiuit inter ruinas aedificiorum si quodlibet ecclesiae signum inuenire ualuisset. Nam antiquis ferme temporibus sacrae in illis locis fidei floruisse religionem agnouit. Sed propter peccata habitatorum terrae illius occulto Dei iudicio sed iustissimo tradita est cum ceteris Galliae uel Germaniae ciuitatibus pagano et perfido Hunorum regi Attilo urbs quoque illa depraedanda. Qui propter nimiam animi sui saeuitiam nec sacerdotibus Dei honorem nec ecclesiis Christi reuerentiam inpendere sciebat, sed omnia quasi tempestas inmanissima ferro uastauit et igne; tum in similitudine Hierusolimitanae uastationis quae ab impio Babiloniae rege facta est, uenerunt gentes in hereditatem Dei et pollutis manibus profanauerunt sacraria Christi, effundentes sanguinem seruorum Dei circa altaria altissimi regis.
Abbreviated transcription (Latin):
popłi presentis spuali salute Nec tãpie &tã necessarie preces inefficaces essepo¬
tuerunt. sed abillo quiꝑ esaia inquit ꝓpheca tempore oportuno &xaudiuite.
indie salutis adiuuite. moxambo in conspectu multitudinis optatã recepe¬
runt sanitati. Hic luminis claritate ditatus illepedũ uelocitate latatꝰ
Ambo superne grãs agentespietati maiora quã sperauert munera portan¬
tes. domũ reuersi sunt. Sed & hoc miraculũ sanitatis in illis. plurimis causa
fuit salutis &terne: Uidentes celestẽ iurtute. uerba consequi sacerdotis
dni relictis idolatrie sordibus. inxp̃m credentes. uiuos acribaptis matis
fonte purgati sunt
Quomodo ciuitatis loca uirdĩ ꝑ agrans. uix
eccłe uestigia int̾ruinas muroꝵ repperit & lustra ferarum tantum ibi
refatiuero miraculi testificatione. uirdi fauore esse conspexita¬

Expanded text:
populi praesentis spiritali salute. Nec tam piae et tam necessariae preces inefficaces esse popopuli praesentis spiritali salute. Nec tam piae et tam necessariae preces inefficaces esse potuerunt. Sed ab illo qui per Isaiam inquit prophetam: «Tempore oportuno exaudiui te et in die salutis adiuui te» mox ambo in conspectu multitudinis optatam receperunt sanitatem, hic luminis claritate ditatus, ille pedum uelocitate laetatus, ambo supernae gratias agentes pietati, maiora quam sperauerunt munera portantes, domum reuersi sunt. Sed et hoc miraculum sanitatis in illis plurimis fuit causa salutis aeternae. Videntes caelestem uirtutem uerba consequi sacerdotis Dei, relictis idolatriae sordibus in Christum credentes, uiuo sacri baptismatis fonte purgati sunt. Quomodo ciuitais loca peragrans et uix ecclesiae uestigia inter ruinas murorum repperit et lustra ferarum tantum ibi esse conspexit 7. Praefati uero miraculi testificatione uir Dei fauore pop
Abbreviated transcription (Latin):
liante ꝑ assiduã sacre p̾dicationis instantia. perillũ inuia ueritatis. &agni¬
tione filiidi deduceretur. Qui pontificatus gradu. ap̃dicationis officio suscep¬
to. concitus adp̃fatã iã perrex urbe: Sed inauspiciũ future ꝓsperitatis
a salutis: ds cuiusda miraculi reuelatione. eius ciuib patefecit introitum
lgitur in ipsa ciuitatis porta. duos habuit obuiã sibi egenos & infirmos.
cecu scilicet & claudũ. miserabili auirodi uocestipendia postulantis. Mox
sacerdos xp̃i. illorũ cõndolens miserie: secũ tractans quid illis solati pres¬
tari potusset: Et du aplicus pdicator. pecunia insacculis se non habuisse
tatus exemplo. ait: Aurum & argentu non est metũ qđ aut habeo id ÷
caritatis officia & pietatẽ orationis addm̃ hoc uobis prestare ñ differo.
Et in hac uerba se iurdĩ ex intimo cordis affectu. ꝓilloꝵ lacrimas fudit mi¬
seria. a cũ fidei puritate. opẽ illis poscebat diuinã. uł illoꝵ corporali. uł ꝓ

Expanded text:
iante, per assiduam sacrae praedicationis instantiam per illum in uiam ueritatis et agnitionem filii Dei deduceretur; qui pontificatus gradu et praedicationis officio suscepto concitus ad praefatam iam perrexerat urbem sed in auspicium futurae prosperitatis et salutis Deus cuiusdam miraculi testificatione eius ciuibus patefecit introitum. Igitur in ipsa ciuitatis porta duos habuit obuiam sibi egenos et infirmos, caecum scilicet et claudum, miserabili a uiro Dei uoce stipendia postulantes. Mox sacerdos Christi illorum condolens miseriae, secum tractans quid illis solacii praestare potuisset. Et dum apostolicus praedicator pecuniam in sacculis se non habuisse tatus exemplo ait: «Aurum et argentum non est mecum. Quod autem habeo id est caritatis officia et pietatem orationis ad Deum hoc uobis praestare non differo». Et in haec uerba se uir Dei ex intimo cordis affectu pro illorum lacrimas fudit miseria et cum fidei puritate opem illis poscebat diuinam uel pro illorum corporali uel pro
Abbreviated transcription (Latin):
Gras dõ agens alacri animo uenienti. & sius socus ꝓpinauit amico. Quidupli¬
ci roboratus caritate. remeauit inpropria. Sed famulus xp̃i neuanis iactantu
uerbis. uł rumĩgero populi celebraret fauore. submagna attestatione p̃cepit
puero. om̃ib uitesue diebus hoc tacere miraculũ. plus dõsoli cognit esse cu¬
piens quã hominibus: Certissime sciens omiũ ee uirtutu uera inhumilitate
custodia. & hanc eẽ que caritatis gradib altissimaceli regnaconscendat. ipsa
dicente ueritate. Omis quise humiliat exaltabitur. Utuir dĩ a scõ remigio
Emunificentia & religio uite. a uerbidĩ instantia. longe latiq. ab omnibus
celibraretur. uisũ ẽ. beatissimo pontifiu remigio. tã preclara xp̃i lucernam
melius eẽ. supra candelabrum ponere. ut splendidissimo sue scitatis fulgore
latius adsalute luceret multoru quam subunius loci latebris propĩ modu

Expanded text:
Gratias Deo agens alacri animo uenienti et suis sociis propinauit amico; qui dupliGratias Deo agens alacri animo uenienti et suis sociis propinauit amico; qui duplici roboratus caritate remeauit in propria. Sed famulus Christi ne uanis iactantiae uerbis uel rumigero populi celebraretur fauore, sub magna attestatione praecepit puero omnibus uitae suae diebus hoc tacere miraculum, plus Deo soli cognitus esse cupiens quam hominibus, certissime sciens omnium esse uirtutum ueram in humilitate custodiam et hanc esse qui caritatis gradibus altissima caeli regna conscendat. Ipsa dicente ueritate: «Omnis qui se humiliat exaltabitur». Ut uir Dei a sancto Rememunificentia et religio uitae et uerbi Dei instantia longe lateque ab omnibus celebraretur uisum est beatissimo pontifici Remedio tam praeclaram Christi lucernam melius esse supra candelabrum ponere ut splendidissimo suae sanctitatis fulgore latius ad salutem luceret multorum quam sub unius loci latebris propemodum
Abbreviated transcription (Latin):
co. quatim utrũq uel anima refectus. uel corpore confortatus: domũ rediret
Sedpropt hospitũ frequentiã. & uiridĩ largã om̃ib munificentiã non arida
patris caritate. aridũ inuenit uasculũ in quo uinũ seruari solebat: Moxtris¬
tis tacito murmure hoc ipsũ puer paternis intimauit auribus: Quiueretun¬
dierubõre ꝑfusus: caritatis tam̃ dulcedine habundans. corde indiuina con¬
fisus suffragia. tacitas paulisꝑ dõ pretes effudit: Nillediuino dubitans
auxilio. nildesuepeticionis hesitans effectu. totus in eius credens dem̃tiã
quide arida petra sitientipopło fontẽ aqueuiue pduxit. uł inchana gali¬
lee aquã inmirabilis uini conuertit saporẽ. dix̃ puero: Uade indĩ confidens
bonitate. & qđ cũq inueneris in uasculo. nontricare nobis afferre: Quiceler
paterno obotiliens precepto ⁊ uicurrit. auas uino optimo suꝑ affluens inuena

Expanded text:
co, quatenus utrumque uel anima refectus uel corpore confortatus domum rediret. co, quatenus utrumque uel anima refectus uel corpore confortatus domum rediret. Sed propter hospitum frequentiam et uiri Dei largam hominibus munificentiam non arida patris caritate aridum inuenit uasculum in quo uinum seruari solebat. Mox tristis tacito murmure hoc ipsum puer paternis intimauit auribus. Qui uerecundiae rubore perfusus caritatis tamen dulcedine habundans, corde in diuina confisus suffragia tacitas paulisper Deo preces effudit, nihil de diuino dubitans auxilio, nihil de suae petitionis hesitans effectu, totus in eius credens clementiam qui de arida petra sitienti populo fontem aquae uiuae produxit, uel in Cana Galileae aquam in mirabilis uini conuertit saporem. Dixit puero: «Vade in Dei confidens bonitatem et quodcumque inueneris in uasculo non tricare nobis adferre». Qui celer paterno oboediens praecepto cucurrit et uas uino optimo superaffluens inuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
cilic& multi ut supra diexim obceleberrimã sc̃itatis famã nobiliũ uel ple¬
bialiũ uirumdĩ usitare solebant. ut consolarentur pergrãm quȩ ab undabat inla¬
bus illius: Et quia ex abundantia cordis os loquitur. & quia fratno amore onis
diligebat. om̃ib se affabilẽ prestabat: Aliorłĩ salute suũ reputans lucrum
nec dominice talentum petunie pigritiae obruit humo. sed cotidiano caritatis
sudore multiplicare studẽbat. neuacuus reueniente domino suo in conspectu
appareret illius. Igitur quidã uir nobilis etreligiosus. interalios famulum
uenit uisitare xp̃i. ut pereum celestis doctrine reficeretur melle: Etdum sermo
dulcissime allocutionis in longũ traheret. & sol mediũ celitransiens centrũ cres¬
centes duplicarit umbras nolebat iurdĩ hospite suũ absq caritatis dimittere
uiatico. mandauitꝰ puero. ut siquid ei remansisset uini. caro pocula portaritami¬

Expanded text:
5. Scilicet multi, ut supra diximus, ob celeberrimam sanctitatis famam nobilium uel ple5. Scilicet multi, ut supra diximus, ob celeberrimam sanctitatis famam nobilium uel plebialium uirum Dei uisitare solebant ut consolarentur per gratiam quae habundabat in labiis illius. Et quia ex habundantia cordis os loquitur et quia fraterno amore omnes diligebat, omnibus se affabilem praestabat. Aliorum salutem suum reputans lucrum nec dominicae talentum pecuniae pigritiae obruit humo sed cotidiano caritatis sudore multiplicare studebat, ne uacuus, reueniente Domino suo, in conspectu appareret illius. Igitur quidam uir nobilis et religiosus inter alios famulum uenit uisitare Christi ut per eum caelestis doctrinae reficeretur melle. Et dum sermo dulcissimae allocutionis in longum traheretur et sol medium caeli transiens centrum, crescentes duplicauit umbras, nolebat uir Dei hospitem suum absque caritatis dimittere uiatico. Mandauit puero ut, si quid illi remansisset uini caro pocula portaret ami
Abbreviated transcription (Latin):
cipuus. fratna dilectione iocunđ humilipietate eximuiꝰ. orationũ uigilan¬
tia assiduus sermone modestus. corpore castus. itiunio sobrius miserorũ consolator
Nonde crastino coguans sediemper dedĩ confidens clem̃tia. Om̃s adsi ueni¬
entes atnęuite panepascebat. nullũ insua despiciebat angustia. sed pie con¬
solationis uerbo reficiebat mestos Nemini uel uerbo nocuit. sed fraterno
amore cunctis ꝓdesse satagebat: Unde & aquã plurimis illustrib frequen¬
tabatur uiris. ut illius sacratissimo alloquio. uł intristicia cuius libet solli¬
citudinis susciperent consolationẽ. uł in religione ecclesiastice exercita¬
tionis. purã abeo audirent ueritatẽ: Unde & illius piadeuotione. multi
adiaboli laqueis liberatifunt. & uias uiti perpetue superna adiuuante
pietate ingressisunt: DECONUERSATIONE IPSIUS UIRISCĨ INREAS
CIUITATE & DEAURACULO UINIIBI GESTO

Expanded text:
cipuus, fraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, orationum uigilancipuus, fraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, orationum uigilantia adsiduus, sermone modestus, corpore castus, ieiunio sobrius, miserorum consolator. Non de crastino cogitans sed semper de Dei confidens clementia, omnes ad se uenientes aeternae uitae pane pascebat. Nullum in sua despiciebat angustia, sed piae consolationis uerbo reficiebat maestos. Nemini uel uerbo nocuit, sed fraterno amore cunctis prodesse satagebat. Unde et a quam plurimis inlustribus frequentabatur uiris, ut illius sacratissimo alloquio uel in tristitia, cuiuslibet sollicitudinis susciperent consolationem, uel in religione ecclesiasticae exercitationis ab eo puram audirent ueritatem. Unde et illius pia deuotione multi a diaboli laqueis liberati sunt et uias uitae perpetuae, superna adiuuante pietate, ingressi sunt. De conuersatione uiri Dei in Remis et de miraculo uini ibi gesto
Abbreviated transcription (Latin):
masusciperet: Sciens uero beatus pontifex apłm dicere paulũ. om̃a uestra
honesta cumordine fiant: statuit diem. quorex eccłam intraret. ad suscipien¬
dadiuine pietatis sacramenta: Qualefuit tunc scis dĩ gaudiũ qualis in eccła
xp̃i lȩticia cumuiderent regẽ niniue ad p̃dicationẽ ione. desolio maiesta¬
tissue descendisse. & incinere sedisse penitentie. & sub piadĩ sacerdotis dextera.
sue excellentiȩ caput humiliare: Baptyratꝰ itaq rex cũ optimatib suis. & po¬
pulo quidiuina p̃ueniente grã salutaris lauacri gaudebat suscipere sacra¬
mentũ. utrũq & uictoria exhostib & suę salutis uoti cõpos. ad sceptra reg¬
ni regenda reuersus ẽ. scm̃q uedastũ beato pontifici cõmendauit remigio.
Quubi moratus: uitȩmeritis. & uirtutũ claruit exẽplis: Om̃ib amabilis:
& uenerabilis factus ẽ Tuit enĩ morũ dignitate religiosus. caritate pre¬

Expanded text:
ma susciperet. Sciens uero beatus pontifex apostolum dicere Paulum: «omnia uestra ma susciperet. Sciens uero beatus pontifex apostolum dicere Paulum: «omnia uestra honesta cum ordine fiant», statuit diem quo rex ecclesiam intraret ad suscipienda diuinae pietatis sacramenta. Quale fuit tunc sanctis Dei gaudium, qualis in ecclesia Christi laetitia, cum uiderent regem Nineue ad praedicationem Ionae de solio maiestatis suae descendisse et in cinere sedisse penitentiae et sub pia Dei sacerdotis dextera suae excellentiae caput humiliare. Baptizatus itaque rex cum optimatibus suis et populo qui, diuina praeueniente gratia, salutaris lauacri gaudebat suscipere sacramentum utrumque et uictoria ex hostibus et suae salutis uoti compos ad sceptra regni regenda reuersus est, sanctumque Vedastum beato pontifici commendauit Remedio. Qui ibi moratus uitae meritis et uirtutum claruit exemplis, omnibus amabilis et uenerabilis factus est. Fuit enim morum dignitate religiosus, caritate prae
Abbreviated transcription (Latin):
ciens mirabilia incelo & interra: Mox illecetus lumine recepto. gaudens per¬
rexit uian suã. in quo loco tẽpore sequenti areligiosis uiris edificata ẽ eccła
intestimonium miraculi istius. inqua orantib & credentib usq hodie bene¬
ficia prestantur diuina: QOMODO REX LUBOUUICꝰ ADBABTIS MŨ UENIT
IBIQ IN REMIS CIUITATE UIRŨ DIUEDASTŨ SCÕ CÕMENDAUIT PONTIEICIRES
giturrex auirodĩ euuangelicis ad prime imbutus doctrinis: & hoc presenti mi¬
raculo infidẽ firmit confortatus. nilmoratus inuia. nildubitans infide. sed
magna alarritate animi. magna festinatione itineris. scissimũ pontificẽ remi¬
giũ uidere properauit. ut illius sacratissimo ministerio. spũscõ operante in re¬
missionẽ peccatoꝵ. & spẽ uite at̾ne catholici baptismatis uiuo ablueretur fonte:
Cumquo aliquantis moratus diebus. ut ecclesiasticis satis faceret sanctionib

Expanded text:
ciens mirabilia in caelo et in terra». Mox ille caecus lumine recepto gaudens perciens mirabilia in caelo et in terra». Mox ille caecus lumine recepto gaudens perrexit uiam suam. In quo loco tempore sequenti a religiosis uiris aedificata est ecclesia in testimonium miraculi istius in qua orantibus et credentibus usque hodie beneficia praestantur diuina. Quod rex Hlothuius ad baptismum uenit ibique in Remis ciuitate uirum Dei Vedastum sancto commendauit Remedio pontifici 4. Igitur rex a uiro Dei euangelicis adprime inbutus doctrinis et huic praesenti miraculo in fidem firmiter confortatus, nihil moratus in uia, nihil dubitans in fide sed magna alacritate animi, magna festinatione itineris sanctissimum pontificem Remedium uidere properauit, ut illius sacratissimo ministerio, spiritu sancto operante, in remissionem peccatorum et spem uitae aeternae catholici baptismatis uiuo ablueretur fonte. Cum quo aliquantis moratus diebus, ut ecclesiasticis satisfaceret sanctionibus
Abbreviated transcription (Latin):
sedut manifeftarentur operadĩ in illo. & per illuꝰ illuminationẽ p̃sentẽ. pluri¬
morũ illuminarent cordaspũ alit̃: Quicũ intellexisset apretereuntib sem̃
uedastũ xp̃ĩ seruũ. in eodẽ iter agere comitatu. clamauit Sc̃e & electe dĩ
urdaste. miserere mei. & supernã pio pectore diligentius deposce potentiã
ut mee subueniat miserie: Nonaurum posco nec argentũ. sed ut mihi lum pscĩ¬
tatis tuepreces restituat oculorũ: Sensit itaq uirdĩ. uirtutẽ sibi adesse supernã.
non obillius cecitantũ modo. sedplus ꝓpt̃ p̃sentis popłi salutẽ. totũ se insacras
effudit preces. indiuina fidens pietate. dexterã cum signo crucis posuit suꝑ ocu¬
los cecidicens. Dñeittu quies lum̃ uerũ. quiaperiusti oculos cęci adte claman¬
tis. aperi oculos & istius. ut intelligat populꝰ istepresens. quiatues ds̃ solus. fa¬

Expanded text:
sed ut manifestarentur opera Dei in illo, et per illius illuminationem praesentem plurised ut manifestarentur opera Dei in illo, et per illius illuminationem praesentem plurimorum inluminarentur corda spiritaliter. Qui cum intellexisset a praetereuntibus sanctum Vedastum Christi seruum in eodem iter agere comitatu, clamauit: «Sancte et electe Deo Vedaste, miserere mei et supernam pio pectore diligentius deposce potentiam ut meae subueniat miseriae. Non aurum posco nec argentum sed ut mihi lumen per sanctitatis tuae preces restituat oculorum». Sensit itaque uir Dei uirtutem sibi adesse supernam. Non ob illius caeci tantummodo sed plus propter praesentis populi salutem totum se in sacras effudit preces in diuina fidens pietate, dexteram cum signo crucis posuit super oculos caeci dicens: «Domine Iesu qui es lumen uerum, qui aperuisti oculos caeci ad te clamantis, aperi oculos et istius, ut intellegat populus iste praesens, quia Tu es solus Deus fa
Abbreviated transcription (Latin):
iusdã illuminationẽ cęci. fidẽ quã uerbo p̃dicauit: in corde regis miraculo
c̃firmauit. ut rex ipsẽ intelligeret. tã sibi eẽ. necessariũ cordis lum̃. quã cȩco ocie¬
lorũ illustrationẽ. Et quod diuina operata e. grã ꝑpcesfamulisui inoculis
ceca nocte castigatis. hoc persermones eiusdẽ famuli eãde operante potentia.
perspualis intellegentiã lucis. in suopẽctore perficeretur: Nã regia excellentia
condigno comitatu cũ multitudine maxima popłi iteragentib illis. uenerẽ
inquenda pagũ. qui incolarũ terre illius consuetudine uunginse pagus dicit᷑.
ꝓpe reguliatũ uillã. quȩsita ẽ super florigeras axone fluminis ripas: Et ecce
eiusdẽ fluminis pontẽ. rege transeunte cũ multitudine popłi obiuauit illis
cecus quidã huiꝰ diutissime solaris expers lummnis: Forte nec suicecatꝰ culpa

Expanded text:
cujusdam illuminationem caeci, fidem quam verbo praedicavit, in corde regis miraculo cujusdam illuminationem caeci, fidem quam verbo praedicavit, in corde regis miraculo confirmavit: ut rex ipse intelligeret, tam sibi esse necessarium cordis lumen, quam caeco oculorum illustrationem: et quod divina operata est gratia per preces famuli sui in oculis caeca nocte castigatis; hoc per sermones ejusdem famuli, eadem operante potentia, per spiritualis intelligentiam lucis in suo pectore perficeretur. Nam dum regia excellentia condigno comitatu cum multitudine maxima iret populi, iter agentibus illis, venerunt in quemdam pagum, qui incolarum terrae illius consuetudine Vungise pagus dicitur, prope Reguliacam villam, quae sita est super florigeras Axonae fluminis ripas. Et ecce ejusdem fluminis pontem rege transeunte cum multitudine populi, obviavit illi caecus quidam hujus diutissime solaris expers luminis: forte nec sua caecatus culpa,
Abbreviated transcription (Latin):
eene uenientẽ abluebat: Ambo ꝓpemodũ. paripietate patres. Hic doctrina
sidei illebaptismatis unda Utriq et no regi. regẽ teporalẽ munꝑ obtulert
accept᷑ole. Hlisunt duȩ oliuȩ candelabralucentia. aquib rexp̃fatꝰ inuia
dĩ eruditus a &adiabolicatenis erutus. miserante dõ portã ꝑpetuelucis in¬
gressus. cũ fortissima gente francoꝵ credidit xp̃o: Et facta ẽ gensscã. popu¬
lus ad quisionis iut adnuntient᷑ in eo uirtutes illius. qui eos de tenebris uoca
uit in admiabile lum̃ suum. QUOMODO INUIA SUBPRESENTIA
acraigitur euuangelicę auctoritatis narrat historia dñmiłłm iericho per¬
gente. ad confirmanda fide sue maiestatis corda popłi psentis. cuidã ceco ad
se clamanti lum̃ reddidisse oculorũ. ut percorporale unius illius cȩcilum. spu¬
alit multorũ illuminarent᷑ pectora. ita & scs uedastus dõxp̃o donante ꝑcu¬

Expanded text:
aeternae venientem abluebat; ambo propemodum pari pietate patres, hic doctrina aeternae venientem abluebat; ambo propemodum pari pietate patres, hic doctrina fidei, ille baptismatis unda, utrique aeterno regi regem temporalem munus optulerunt acceptabile. Hii sunt duo olivae, candelabra lucentia, a quibus rex praefatus in via Dei eruditus et a diaboli catenis erutus, miserante Deo, portam perpetuae lucis ingressus, cum fortissima gente Francorum credidit Christo, et facta est gens sancta, populus adquisitionis, ut adnuntientur in eo virtutes iuit in admirabile lumen suum. Quomodo in uia sub praesentia inluminauit 3. Sacra igitur euangelicae auctoritatis narrat historia Dominum Iesum Hiericho pergentem ad confirmanda in fidem suae maiestatis corda populi praesentis cuidam caeco ad se clamanti lumen reddidisse oculorum ut per corporale unius illius caeci lumen spiritaliter multorum inluminarentur pectora. Ita et sanctus Vedastus, Deo Christo
Abbreviated transcription (Latin):
subicctis ditioni rexouans cũ laude triũphi. patriã redut Xut fidelis
tante sibigłe largitori sponsor appareret. festinauit seruorũ xp̃i sacra¬
imbui p̃dicatione: & scĩs baptismi. abluisacram̃tis: uenit adtullũ oppidũ
ubi sem̃ agnouit uecdastũ.: laudabili religione soliseriuredo: & dulcissi¬
mos conteplatius uite cãrpere fructus: Hsuncuero adsem̃ remigiũ xp̃i
clarissimũ sacerdote. remanã properans ciuitate s sibisociũ assop̃isit: quatin
persingulos itineris sui gressus. saluberrimis abeo imbueret᷑ doetrinis. & cathõ¬
lisfidei firmis initiaretur fundam̃tis. Utparatus fide & uirtutũ scientia¬
atanto pontifice sp̃uali ablueret lauacro. l& ab illo donis celestib confirma¬
retur. qđ abisto prius diuma p̃ueniente grã. euuangelicis ceptũ fuerat p̾¬
dicationib Hlic ad fontẽ uitę festinantẽ deducebat regẽ: ille infonte salutis

Expanded text:
subiectis dicioni, rex ouans cum laude triumphi patriam rediit. Et ut fidelis subiectis dicioni, rex ouans cum laude triumphi patriam rediit. Et ut fidelis tantae sibi gloriae largitori sponsor appareret, festinauit seruorum imbui praedicatione, et sancti baptismatis ablui sacramentis. Venit autem ad Tullum oppidum, ubi sanctum agnovit Vedastum laudabili religione soli servire Deo, et dulcissimos contemplativae vitae carpere fructus. Hunc vero ad sanctum Remigium Christi clarissimum sacerdotem, ad Rhemorum properans civitatem, sibi socium assumpsit: quatenus per singulos itineris sui gressus saluberrimis ab eo imbueretur doctrinis, et catholicae fidei firmis initiaretur fundama tanto pontifice spiritali ablueretur lauacro et ab illo donis caelestibus confirmaretur quod ab isto prius diuina praeueniente gratia euangelicis coeptum fuerat praedicationibus. Hic ad fontem vitae festinantem deducebat regem, ille in fonte salutis
Abbreviated transcription (Latin):
toriam . Qui exantiquis huius diuinę pietatis auxiliũ adequare debi¬
mus qui ob unius mom̃ti lacrimas. tã celebre uenturo suoseruo contulit
triumphũ: nisi ezechieregi : qui inangustia tribulationis. una tantum¬
modo peticione ꝓmeruit: nonsolũ ap̃senti uastatione. ciuitatẽ superna
ꝓtectione defendi: sid &iã incadẽ nocte quap̾ces indiuinas effuderat
aures: centũ octoginta quinq milia hostiũ lȩtꝰ & liberatus occidiuiderat:
Haec uero uictoria. dequa ante diximus. regi popłoq suo causa fuit sa¬
lutis cecne Etne lucerna sc̃s seilicet uedastus submodio lateret abscondit.:
sed super canculabrũ positus. exẽplis uel p̃dicationib indomo dĩ liuetis.
aberrore idolatrie . & caligine ignorantię. inuiã plurimos educeret ueri¬
tatis : Igitur superatis hostibus. & reb inpace cõpositis. & alemannis sua

Expanded text:
toriam. Cui ex antiquis huius diuinae pietatis auxilium adaequare debetoriam. Cui ex antiquis huius diuinae pietatis auxilium adaequare debemus qui ob unius momenti lacrimas tam celebrem uenturo suo seruo contulit triumphum, nisi Ezechiae regi qui in angustia tribulationis una tantummodo petitione promeruit, non solum a praesenti uastatione ciuitatem superna protectione defendi sed etiam in eadem nocte qua preces in diuinas effuderat aures CLXXXV milia hostium laetus et liberatus occidi uiderat? Haec uero uictoria de qua ante diximus regi populoque suo causa fuit salutis aeternae et ne lucerna, sanctus scilicet Vedastus, sub modio lateret absconditus sed supra candelabrum positus exemplis uel praedicationibus in domo Dei lucens ab errore idolatriae et caligine ignorantiae in uiam plurimos educeret ueritatis. Igitur superatis hostibus et rebus in pace conpositis et Alamannis suae
Abbreviated transcription (Latin):
confuigit auxiliũs Q quia regina habuit religiosã baptismiq. sacra¬
mentis iniatã. nomine lothia oculos cũ hac uoce adcęlũ leuauit:
Vas unice potestatis & sũme maiestatis. quẽ regina lothidis colit. con¬
ficitur & adorat : concede mihi hodie deinimicis meis uicdoriã: Nlã ex hac
die tusolus mihieris ds̃: & ueneranda potestas Tumihi triumphũ presta.
aego tibiseruitiũ ꝓmitto sempitnũ: Mox diumna operante uistute tege
uere unt alemanni: uictoria cessit regi & françis: QUOMODOREX EES¬
TINAUIT POSTUICTORIÃ AOBAPTISAŨ ET SCM SIBI UEDAS IŨ SOCI
UADSCIUIT CUIꝰ DOCTRINA FIDEI SACRAMENTA SUSCEPIT
mira om̃ipotentis di dem̃tia o ineffabilis bonitas quisic exaudit &
Sũ quã derelinquit. sperantes inse Quanta fidexp̃iani illius inuocar
mi sedam debent: dũ pagan rex adunius p̾cis effectũ. tantã promeruit uic¬

Expanded text:
confugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam baptismique sacraconfugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam baptismique sacramentis initiatam nomine Hlothild, oculos cum hac uoce ad caelum leuauit: «O Deus unicae potestatis et summae maiestatis quem regina Hlothild colit, confitetur et adorat, concede mihi hodie de inimicis meis uictoriam; nam ex hac die Tu solus mihi eris Deus et ueneranda potestas. Tu mihi triumphum praesta et ego Tibi seruitium promitto sempiternum». Mox, diuina operante pietate, terga uerterunt Alamanni. Victoria cessit regi et Francis. Quomodo rex festinauit post uictoriam ad baptismum et sibi sanctum Vedastum socium adsciuit cuius doctrina fidei sacramenta suscepit. 2. O mira omnipotentis Dei clementia! O ineffabilis bonitas qui sic exaudiet et numquam derelinquet sperantes in se! Quanta fide christiani illius inuocare misericordiam debent, dum paganus rex ad unius precis effectum tantam promeruit uic
Abbreviated transcription (Latin):
superne pitatis suffultus auxilio. popłm diabolica fraude deceptũ. &
nc tepꝰ acceptabile. eccenc̃ dies salutis: añs iħs quiuult om̃s homines saluos fi¬
cri cõpetentẽ suo famulo p̃uidebat causã÷ quomodo oportune ad ministe¬
rium uerbi dĩ peruẽnire ualuisset: Contigit uero p̃satũ francoꝵ regẽ ludouiu¬
cũ alemannis bella inferre ᷑ quitunc tẽporis regnosuo ꝑse positist. Sedñ ita
eos offendit. imparatos ut uoluit: Nã forcissima collecta manu. regicirta ripas
reni fluminis obuiauert: unanimes bellica uirtite patriã defendere: uel lbe¬
ramanu ꝓpria mori: & fortissime utriq decertatũ e. Hi netriumphi gloria :
illi nepatrię pirderent lbertatẽ. in mutuã corruentes cedẽ: Igit rexnimio
turbatus terrore du inimicos uidit fortit pugnare. & suos pene adinter¬
nitionẽ uinci magis coepit desalute desperare. quã deuictoria sperare:

Expanded text:
supernae pietatis suffultus auxilio, populum diabolica fraude deceptum, et supernae pietatis suffultus auxilio, populum diabolica fraude deceptum, et nc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis». Dominus Iesus qui uult omnes homines saluos fieri conpetentem suo famulo praeuidebat causam quomodo oportune ad ministerium uerbi Dei peruenire ualuisset. Contigit uero praefatum Francorum regem Hlodouium Alamannis bella inferre qui tunc temporis regno suo per se potiti sunt. Sed non eos ita offendit inparatos ut uoluit. Nam fortissima collecta manu regi circa ripas Reni fluminis obuiauerunt unanimes bellica uirtute patriam defendere uel libera manu pro patria mori. Et fortissime utrimque decertatum est, hi ne triumphi gloriam, illi ne patriae perderent libertatem in mutuam corruentes caedem. Igitur rex nimio turbatus terrore dum inimicos uidit fortiter pugnare et suos pene ad internicionem uinci magis coepit de salute disperare quam de uictoria sperare.
Abbreviated transcription (Latin):
RERDITAM
mundũ peruirginalem uenerat uterũ: a to¬
tasue dispensationis. & nr̃ȩ salutis. peracta pleni¬
tudine. cũ triupho głae. ad sedẽ pat̾nę maiestatis
reuersus: ut tetricas ignorante tenebras toto depelleret orbe: multa
scoꝵ lumina doctorũ. tiuiangelice pdicationis lucefulgentia. toto
diuiserat mundo. Atsic̃ celũ fulgentib ornat᷑ stellis: que tam̃ oms
abuno illustrant sole. sic & latatrarũ spacia scĩs splencuescerent doc¬
torib quitabien ab etno sole illuminati. diuina p̃ueniente gr̃ã. cecas
ignorantię tenebras uere fidei sulgore. & glorioso xp̃i nomine il¬
Dlustrarent: ut eis ministrantib longa ab initio scłi esuriei. &t̃na
uitȩ epulis satiaret. Dequorũ numero. sẽsdĩ sacdos uedas tus
apdicator egregius. tẽporib fortissimi regis tunc teporis francoꝵ ludo
uuici. inhas dirigente gr̃a. obmultorũ salutẽ peruenit regiones. Quatinus

Expanded text:
perditam mundum per virginalem venerat uterum , et tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae majestatis reversus est, ut tetricas  Al., tetras ignorantiae tenebras toto depelleret orbe, multa sanctorum lumina doctorum, evangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diviserat mundo: ut sicut coelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno illustrantur sole; sic et lata terrarum spatia sanctis splendescerent doctoribus, qui tamen ab aeterno sole illuminati, divina praeeunte gratia, caecas ignorantiae tenebras verae fidei fulgore et glorioso Christi nomine illustrarent, ut eis ministrantibus, longa ab initio saeculi esuries aeternae vitae epulis satiaretur. De quorum numero sanctus Dei sacerdos Vedastus, et praedicator egregius, temporibus fortissimi regis tunc temporis Francorum Clodovei, in has divina dirigente gratia ob multorum salutem pervenit regiones; quatenus