comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾to idẽut᷑ lib̾tos legattim su¬
eritñ idcuto legatum adiniccit
qr p̾tea anulosab imꝑatore re¬
existimatõ eis leganudetur:.
Qud cigo si quisitascͥpsi̾t sticũ
⁊ pamphitũ ticio dolego. si mei
erunt cummoriar. ⁊ inũ ex hiiᷤ
auenau̾ifan ł alterpossita lega

Expanded text:
liberto, id est inter libertos legatum fuerit, non idcirco legatum amittit, quia postea anulos ab imperatore acaestimatio eius legari videbitur. Quid ergo, si quis ita scribserit: "Stichum et Pamphilum Titio do lego, si mei erunt cum moriar" et unum ex his alienaverit, an vel alter possit a lega
Abbreviated transcription (Latin):
aucem honera sic suntaccipiẽ¬
da. ut s̃inumetus pupilloꝵ
plures tuteias faciat. s pr̃imo¬
moꝵ seꝑatio. ⁊ ideo qui tribus
fratrib tutor datus ẽ. qui ĩclini¬
sum partimoniũ hr̃et uł qui¬
brdam curator mł quibdam tu¬
tor unam tuteiam suscepisse

Expanded text:
onera sic sunt accipienda, ut non numerus pupillorum plures tutelas faciat, sed patrimoniorum separatio: et ideo qui tribus fratribus tutor datus est, qui indivisum patrimonium haberent, vel quibusdam tutor, quibusdam curator, unam tutelam suscepisse
Abbreviated transcription (Latin):
sgironinua missiadurbentis
planemtutelis excusabunt᷑
quia ingrediurbem ñ licet¬
eisspiane si quis ĩ chortibus
urbanis licet militauis aute¬

Expanded text:
gnominia missi ab urbicis plane tutelis excusabuntur, quia ingredi eis urbem non licet. plane si quis in cohortibus urbanis permilitavit
Abbreviated transcription (Latin):
stãtuit. ¶Siuero pretor non ẽ
aditus pro modo facultati m
pupili d arbitrio iidicis ex¬
est tutori tm̃ reputare qͣntũ
debit si pius eauo deoit. ¶Hoc
aupliꝰ⁊ si pretor modum ali¬
mentis statint. u̾mptam̃ ulf
iures facuitatum est ꝙ decre¬
tum ẽ. nec suggesat pretoride
statu facultatu nec d racio
haberi almũtoꝵ om̃im. quia
si suggessisi aut diminu̾ent᷑
iai decreta aut non tanta
detͥnerentur. ¶ S si prͣ statu¬
it aum̃ta lib̃is quos u̾edes scͥp¬
seritea prestando tutor reputa¬
repot̾it. insi forte ultraiuires
facultatum statu̾it. turc er̃
imꝑutabr̃ ercur nonadito p̾¬
ton desid̾auit almũta minui.
tutores nei curatores ad alimẽ¬
ta puprns adolescentib pr̃are
debeat ¶ Modum autem patͥ¬
mod̾ate ut non inuu̾si reddi¬
tus patrimõn malim̃ta decer¬
⁊ nat. s sem ꝑ situt aliquid ex
reoditu suꝑsit. ante oculos ha¬
bere d indet̾nendo ⁊ mancipi¬
a que pupillis deseruiunt. et
mercedes pupilloꝵ ⁊ uerem

Expanded text:
praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis aeest tutori tantum reputare quantum dedit, si plus aequo dedit. Hoc amplius et si praetor modum alimentis statuit, verumtamen ultra vires facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facultatium, non debet ratio haberi alimentorum omnium, quia, si suggessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor reputare poterit, nisi forte ultra vires facultatium statuerit: tunc enim imputabitur ei, cur non adito praetore desideravit alimenta minui. tutores vel curatores ad alimenta pupillis vel adulescentibus praestare debeant. Modum autem patrimoderate, ut non universum reditum patrimonii in alimenta decernat, sed semper sit, ut aliquid ex reditu supersit. Ante oculos habere debet in decernendo et mancipia, quae pupillis deserviunt, et mercedes pupillorum et
Abbreviated transcription (Latin):
tutum educetꝯmꝑator seuer᷑
reccripsit pretorem existima¬
re debere presentib cet̾is ꝓpm¬
quis lberoꝵ. Id enim agere p̾¬
torem oꝑtet ut sine ulla ma¬
ligna su̾spitõne arantur ꝑit᷑
⁊ educentur. ¶ Quisautem
pretor recusantem ap̃ se educa¬
ri non pollic̾atur secoacturũ.
etiam ĩuicum coge. nt puta
lib̾tum ꝑentem uel q̃mq a¬
luri dẽ affiuib cognatis ue.
⁊ magis est ut int̾oum debeat
id fat̾e. cerge non male dicet᷑
si legatanꝰ nel heres eoucatio¬
nem recuset testam̃to sibi in¬
uitum denegari ei actõnes de¬
bere. exemplo tutoris testam̃to
dati. Quod ita deiũ placint
si idcrto sit renctum. cet̾m fi
eẽt relicturus. ⁊ si educatões¬
e retusatinum sciret non de¬
negabitur ei accio. ⁊ ita diuus
seuerꝰ sepissime statint.
turele tagnoscit ꝯgrint repu-¬

Expanded text:
utum educetur, imperator Seuerus rescripsit praetorem aestimare debere praesentibus ceteris propinquis liberorum: id enim agere praetorem oportet, ut sine ulla maligna suspicione alatur partus et educetur. Quamuis autem praetor recusantem apud se educari non polliceatur se coacturum, etiam inuitum cogere, ut puta libertum, parentem uel quem alium de adfinibus cognatisue. et magis est, ut interdum debeat id facere. Certe non male dicetur, si legatarius uel heres educationem recuset testamento sibi iniunctam, denegari ei actiones debere exemplo tutoris testamento dati: quod ita demum placuit, si idcirco sit relictum: ceterum si esset relicturus, etiamsi educationem recusaturum sciret, non denegabitur ei actio, et ita divus Severus saepissime statuit. tutelae cognoscit, congruit repu
Abbreviated transcription (Latin):
uintar namscit aliquem ser¬
um ẽs ⁊ eumhĩdem scrioit
⁊ ita substitu̾it. sistichushr̃s
non erit seuuꝰ hr̃s esto in¬
teingitur qudem talequid

Expanded text:
ui scit aliquem seruum esse et eum heredem scribit et ita substituit: 'si Stichus heres non erit, Sempronius heres esto', intellegitur tale quod
Abbreviated transcription (Latin):
nsĩ locum renocaret. n ange¬
bit quo tͣnstulitn diminuet
uũ transtunt ut puta de yta¬
lico patrimoĩo quosami ser¬
uos miserat ĩ ꝑuniciam forte
galliamad exigendum deb¬
tum uelad mercedes ꝯꝑãdas
recursuros si ꝯꝑassent dubiũ
non ẽ añ debeant dici ad p̾ta¬
licum patrimõnummi eos ꝑti¬
nere debere. ut ẽapud uiutu¬
um relatum cumi fuudꝰ erat

Expanded text:
euocaret, neque augebit quo transtulit neque minuet unde transtulit: ut puta de Italico patrimonio quosdam seruos miserat in prouinciam, forte Galliam, ad exigendum debitum uel ad merces comparandas, recursuros, si comparassent: dubium non est, quin debeat dici ad Italicum patrimonium eos pertinere debere. ut est apud Mucium rela
Abbreviated transcription (Latin):
ticio defuncto nec ego quidẽ
adire pot̾o. Ialienim ꝑꝑ insti¬
tuti ꝑsonam a quo postimns
exheredatus inciiꝰ locum sb̾¬
ĩtitutus nocatir a quo postu¬
scumꝰ hr̃datus nõ est ruptũ
est testam̃tum. s si ego ⁊ ticiꝰ
iuicem substituti simiꝰ qͣn¬
is in ꝑte substitutõis exhere

Expanded text:
tio defuncto ne ego quidem adire potero: iam enim propter instituti personam, a quo postumus exheredatus est, in cuius locum substitutus vocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est testamentum. Sed si ego et Titius invicem substituti simus, quamvis i
Abbreviated transcription (Latin):
posse. qͣmad omĩium fcm̃
sermo refertur in quo puto
testatoris mentem respiciẽ¬
dam. s humaniꝰ ẽ eum quid̃
qui testatorem suũ h̃tem
adstripserit in tanteã ꝑtem
ei hĩtem fore. quiaũ e̾um
non adstriꝑserit nes ad ħere¬
ditatem einsadmuti. Uip̃ .p¬

Expanded text:
posse, quoniam ad omnium factum sermo refertur: in quo puto testatoris mentem respiciendam. sed humanius est eum quidem, qui testatorem suum heredem scripserit, in tantam partem ei heredem fore, qui autem eum non scripserit, nec ad hereditatem eius admitti. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
uociens nolens alium hr̃cem
meus pacronus meus placet
qm uoluit qm̃ scriptus non ẽ.
⁊ si inre quis errau̾tut puta si
uat lancem relinq̃ reuestem
leget neutrũ debebitur hoc
siue ip̃e scripsit siue scribend̾
diccau̾it s si non incorꝑe erra¬
u̾itis in ꝑteputa sicum diccas¬
set exsemisse aliq̃m scribi ex
quadrante sic scriptus. celsus
gen̾alib idemq ⁊ si ip̃e testa¬
tormunis scrbat cum plus
uenet ascrib̾e S si maiorem a¬

Expanded text:
uotiens uolens alium heredemmeus' 'patronus meus', placequem uoluit, quoniam scriptus non est. Et si in re quis errauerit, ut puta dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit. Sed si non in corpore errauit, sed in parte, puta si, cum dictasset ex semisse aliquem scribi, ex quadrante sit scriptus, Celsus generalibus. idemque est et si ipse testator minus scribat, cum plus uellet adscribere. Sed si maiorem a
Abbreviated transcription (Latin):
cesar ꝯstituit ut hñ ꝑsona ꝑ¬
cħenii qui tanqͣm ingenimꝰ
hr̃s scrptusadiexit hĩditatẽ
tum eẽt tesaris seruus. Nam
dunsa hĩditas ẽ ti̾ int̾ tib̾m
⁊ eum qui ꝑthemio suostitu¬
tus erat utrefert sex̾ põpamꝰ¬

Expanded text:
Caesar constituit in persona Parthenii, qui tamquam ing‹en›uus heres scriptus adier‹a›t hereditatem, cum esset Caesaris seruus: nam diuisa hereditas est inter Tiberium et eum qui Parthenio substitutus erat, ut refert Sextus Pom
Abbreviated transcription (Latin):
hat cin fatile patere possit. ue¬
luti si seruum q̃min põtate
ht mamimisit nec mamu¬
tat hit p̾toris erunt ꝑtes ut
ĩmutetur edictum suũ illud
quod p̾fauittempꝰ. intra qd̾
adeatur hr̃ditas. ¶Item si ꝯ¬
ditõm heres parere non pot̾it
qͣm in sua pot̃ate non habebit
uetut institutõne colłata i
alt̾is fcm̃ aut ꝙ̃dam casum
si illeputa consul factus erit¬
tunc postiuantib creditorib
amca creditorib possidere l¬

Expanded text:
ere possit, ueluti 'si seruum quem in potestate habeat manumiserit' nec manumittat, hic praetoris erunt partes, ut imitetur edictum suum illud, quo praefinit tempus, intra quod adeatur hereditas. Item si condicioni heres parere non poterit, quam in sua potestate non habebit, ueluti institutione collata in alterius factum aut quendam casum, 'si ille' puta 'consul factus tunc postulantibus creditoribus functi creditoribus possidere
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem sibinon acanisierit
nei mutata conditõe anum
hp̃dem non fent. que adiectõ
ad eos ꝑtinet qmi patres fa
hĩdes scripti postea in seima¬
tem deoucti fu̾nt. igitur ĩ ħ
cusn seiisses fient ita ut alt̾

Expanded text:
ditatem vel sibi non adquisierit vel mutata condicione alium heredem non fecerit, quae adiectio ad eos pertinet, qui patres familias heredes scripti postea in servitutem deducti fuerint. igitur in hoc casu semisses fient ita, ut alter
Abbreviated transcription (Latin):
ax dies ascend̾it tãsid̾ potest
dicuit si non ꝑuer it conditi¬
omi substitutus possitamit¬
⁊ deinceps cet̾i lib̾r qui ex lege
uellea instituti ã rumyant
testar̃ta subom̃̃ condicõe
institiu possunt et si redigã¬
turad fini conditõm. ¶ Sole¬
mus dic̾e media temꝑa non
nocere. ut puta du romanus

Expanded text:
a ascenderit', tantundem potest dici: ut, si non paruerit condicioni, substitutus possit admitet deinceps ceteri, qui ex lege Uellea instituti non rumpunt testamenta, sub omni condicione institui possunt, etsi redigantur ad filii condicionem. Solemus dicere media tempora non nocere, ut puta ciuis Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
nel nouissimo nichil int̾est.
Siautem mortuo qͣdransalii
dodrans datus sitealius sine ꝑ¬
qui sine ꝑte ur̃s institutus
sit alt̾m assem habiturum¬

Expanded text:
el nouissimo, nihil interest. Si iam mortuo quadrans, alii do‹d›rans datus sit et alius sine qui sine parte heres institutus sit, alt
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ad eum m̾cedes ꝑtine¬
ant. qui rerum ytalicaꝵ hr̃s
scriptus erat ansio ad eum qui
ꝓuintialium dicebam receptũ
eẽ rerum hr̃tem institmposse
net ẽẽmutilem institutõnem

Expanded text:
utrum ad eum pertineant, qui rerum Italicarum heres scriptus erat an vero ad eum, qui provincialium. dicebam receptum esse rerum heredem institui posse nec esse inutilem institut
Abbreviated transcription (Latin):
tõis ⁊ tͥentem iure ĩst̾itutõis.
post diema dueĩentem extite
sumfructũ meo equenaiet
institutõ. s diffe̾tur in id ip̃c
quo extinguntur usuf.¬

Expanded text:
onis, trientem iure institutionis. post diem aduenientem exstitesus fructus in eo, aeque institutio ualet, sed differtur in id tempus, quo extinguitur usu
Abbreviated transcription (Latin):
tis iudices nr̃os. duus ceno
teimꝑator ut audias mepa¬
tient᷑ delegat᷑quid̾ statues. an
xit calphurmꝰ longiꝰ aduoca¬
tus fiscidixit ñ pot iid̾ testm̃
sens ad mute uidet humani¬
orem int̾pretatõem ut ea dũ¬
taxat existimemꝰ irepotem
irrita ẽẽnoluifse que ĩduxit.
rat induxit antominꝰ rescrip¬
sit lib̾m eum nich̾omimꝰ fo¬
re. quod udel fauore ꝯstitu¬
it libertatis. D aulus.ẜ

Expanded text:
is iudices vestros". Vibius Zeno perator, audias me patienter: de legatis quid statues?" Anxit". Calpurnius Longinus advocatus fisci dixit: "Non potest sens admittere videtur humaniorem interpretationem, ut ea dumtaxat existimemus nepotem irrita esse voluisse, quae induxit". rat, induxit. Antoninus rescripsit liberum eum nihilo minus fore: quod videlicet favore constituit libertatis. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
aitranse cognitõm adiectam
ꝑꝑ eos qui sine dilatõne ꝑegͤ
ambos hĩdes ẽe ait̾o mortuo
cum ani suꝑerit ex asse hr̃cẽ
resicto senatus censiit Up̃ł
pure ex alta sub condiõne
ur̃dem instituam nicħ uałe
señnitem institutõm qͣ satis
plena prior finss. S si płes
institutões ex eadem ꝑte sub
diu̾sis conditõib fu̾nt fc̃e
utrum prior conditõ exstit̾it
id faciet ꝙ supͣdixiniꝰ᷑ sipure
⁊ subconditõne idem insti
heres esto. si secundus hr̃s

Expanded text:
ait causae cognitionem adiectam propter eos, qui sine dilatione peregambo heredes esse, altero mortuo eum qui supererit ex asse heredemrelicto senatus censuit. Pomppure, ex altera sub condicione heredem sequentem institutionem, quia satis plena prior fuisset. Sed si plures institutiones ex eadem parte sub diversis condicionibus fuerint factae, utra prior condicio exstiterit, id faciet quod supra diximus, si pure et sub condicione idem institheres esto, si Secundus heres
Abbreviated transcription (Latin):
siplus asse pat̾ familias distri¬
bniss ⁊ aliqm sine ꝑte scripsis¬
set bĩcem utrum neis assem
um q deinceps quemassem e̾
accupare possit uacantem ꝑtẽ.

Expanded text:
si plus asse pater familias distribuisset et aliquem sine parte fecisset heredem, utrumne is assem ue re deinceps quae in occupare possit uacantem portio
Abbreviated transcription (Latin):
lii eque hr̃des sumpto. uam
ħ adiectio declarat om̃s ex in¬
rilib ꝑtib institti ut labeo
stuꝑsit. qua detracta semissẽ
luerit. S sollempns assis dr¬
stributio in .xii. uncias. fit de¬
iuq si minus distribuit po¬
testas uiris in ħ reuoluntur
ut puta si duos hr̃des ex qua¬
drante scripsit. nam hr̃ditas

Expanded text:
‹ae›que heredes sunto': nam haec adiectio declarat omnes ex uirilibus partibus institutos, ut et Labeo scripsit, qua detracta semissem luerit: sed sollemnis assis distributio in duodecim uncias fit. Denique si minus distribuit, potestate iuris in hoc reuoluitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scripserit: nam hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
ille ex ꝑte tota isle ex tota ⁊
non adietuset hr̃s esto rescp¬
sit naicre institutõem qd̾ ui
liamus scripsit. Item duius
rescripsit. illa upormea esto ĩ¬
stitutõem ualere puto licet
deesset hr̃s. Item iulianus
ipa ualebit subandito iubes.¬

Expanded text:
e ex parte tota, ille ex tota" nec adiecisset "heres esto", rescripsit valere institutionem: quod et Iulianus scripsit. Item divus Pius rescripsit "illa uxor mea esto" institutionem valere, licet deesset "heres". Idem Iulianus et ipsa valebit subaudito "iube
Abbreviated transcription (Latin):
eturnepos er co post mortem
ineam natiis beres esto. duo
m casu siutrumꝙ ad hr̃dr¬
tatem ad mictt᷑ erquno appa¬
ret si nepot tituit substitutus
su̾it⁊ fauis patri hr̃s extit̾it ñ
posseutium ia cum fiuio hr̃¬

Expanded text:
etur, nepos ex eo post mortem meam natus heres esto", duo nim casu uterque ad hereditatem admittitur. ex quo apparet, si nepoti Titius substitutus fuerit et filius patri heres exstiterit, non posse Titium una cum filio here
Abbreviated transcription (Latin):
sub om̃iconditõne heres põt
iustituu. S excipiendꝰ ẽ filiuis
quiñ tam̃ sub omi conditõe
institui ꝑõt. ⁊ quidem sub ea
conditõne que est in põtate
ip̃ius põt de hoc enim int̾ õs
constat. S utrum ita demũ
institutõ effcm̃ hãt si patu̾it
conditõuran ⁊ si non paru̾it¬

Expanded text:
ione heres potest institui: sed excipiendus est filius, quia non sub omni condicione institui potest. et quidem sub ea condicione, quae est in potestate ipsius, potest: de hoc enim inter omnes constat. sed utrum ita demum institutio effectum habeat, si paruerit condicioni, an et si non paru
Abbreviated transcription (Latin):
Seruus aliemis sub ꝯditõne
hr̃sscriptus tradicus ẽ serifus
hr̃oitario moxusu captus ab
extraneo non est uiciata isti¬
tutio. ¶ Si semũ ꝯmunem
cum lib̾tate dñs hr̃dem scͥp¬
serit.⁊ eum redem̾it nccͣtius ef¬
ficietim. s si substitutus mpu¬
beri ⁊ ꝑtem redem̾it inpubes
datio coditillis adnu possit
ap̃uliamĩ querit᷑. ⁊ ꝓutat ĩ
eum casum quo nccͣruis fier
ademptõm non ualere ne a se¬
gari sibi non põtita nec se ad

Expanded text:
servus alienus sub condicione heres scriptus traditus est servus hereditario, mox usucaptus ab extraneo: non est vitiata institutio. Si servum communem cum libertate dominus heredem scripserit et eum redemerit, necessarius efficietur. sed si substitutus sit impuberi et partem redemerit impubes, datio codicillis adimi possit, apud Iulianum quaeritur. et putat in eum casum, quo necessarius fieret, ademptionem non ualere, ne a segari sibi non potest, ita nec a se ad
Abbreviated transcription (Latin):
erat post mortem aut quiꝯ
uatus fu̾it sitinstitut᷑ si siuiꝰ
nascͥetur. ¶ Si eius qui filiũ
hãt ⁊ nepotem ex eo instituat
nurꝰ pregnans ab hostib cap¬
ta sit ubiq unio auo pariat
mox ille nepos post mortẽ pr̃is
atq aui redeat. utrum hic ca¬
stis ad legem uelleiã resꝑiciat
anadnis antiquũ aptand̾ sit.
possit q uel ex uire antiquo
uel ex uelł̾ instit᷑ non rumꝑe.
⁊ ꝙ querend̾ ẽ siiam mortuo
finio ꝓnepotem hĩdem nnsti¬

Expanded text:
erit post mortem' aut 'quicumque natus fuerit' sit institutus, si suus nasceretur. Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibique uiuo pariat, mox ille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem Uelleam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, possitque uel ex iure antiquo uel ex Uellea institutus non rumpere? quod quaerendum est, si iam mortuo, filio pronepotem insti
Abbreviated transcription (Latin):
cadura a fisco uendicarent᷑
dindeleganis ẽ dubitatum
maxime dehiisdem legatis q̃
asscripta erant hiis quoꝵ in¬
stitutio fu̾it inducta pleriq
in legatarios excludendos exi¬
stimabant. ꝙ sane seq̃ndum
aielunt si om̃em stͥpcuram
testamenti cancellass. s nõ n¬
allos opinari id iure ip̃o ꝑmu
ꝙ inductum sit cet̾a omĩa
ualitura. quid ergo ñ iłłud
int̾dum credi põt eum qui
hr̃dum noĩa moux̾at statu¬
isse ⁊ seciuurum ꝑutasseut
irestati exitum fac̾e̾t. s in
re dubia beingiorẽ int̾preta

Expanded text:
caduca a fisco vindicarentur, diu de legatis dubitatum est et maxime de his legatis, quae adscripta erant his, quorum institutio fuerat inducta. plerique etiam legatarios excludendos existimabant. quod sane sequendum aiebam, si omnem scripturam testamenti cancellasset: nonnullos opinari id iure ipso peremi quod inductum sit, cetera omnia ualitura. quid ergo? non et illud interdum credi potest eum, qui heredum nomina induxerat, satis se consecuturum putasse, ut intestati exitum faceret? sed in re
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib hr̃ditatis aduocau̾it¬
it licet subtilitas iuris refra¬
gariindeatur at tmñ uolũtas
tua ex bono ⁊ equo tuebitur.
tur põt dici satis fcm̃. quia ⁊
anteqͣm adoptetut insticutõ
ut extranes locum habebit.

Expanded text:
partem hereditatis avocavitit, licet suptilitas iuris refragari videtur, attamen voluntas testatoris ex bono et aequo tuebitur. tur, potest dici satis ei factum, quia et antequam adoptetur, institutio in extraneo locum habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ¶ Legi aũt sic accipiend̾ ñ
uitelligis. s gulis ꝓspici q̃ fũt
scripta. ¶Cet̾m si extrinsetus
intelliguntur ñ iudebuntur
legi posse. suff̾icit eium si legi¬
bilra sunt inꝯsulto deleta sii
ab ip̃o stueabalio. s nolentibꝰ
ideo si nouissime. ut solet testõ

Expanded text:
est. 'legi' autem sic accipiendum non intellegi, sed oculis perspici quae sunt scripta: ceterum si exstrinsecus intelleguntur, non uidebuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta siue ab ipso siue ab alio, sed nolentibus. ideo, etsi nouissime, ut solet, testamento
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ testamentis qui in hosti¬
um põtate decessissent lata ẽ¬
sm̃a nato filio ꝯtinuo eius
testiũ qui in hostium sic po¬
testate ripatur. sequitur
ergo nt ex eo testõ hr̃oitas ad

Expanded text:
 testamentis, qui in hostium potestate decessissent, lata est, nato filio continuo eius testamentum, qui in hostium potestate sit, rumpatur: sequitur ergo, ut ex eo testamento hereditas ad
Abbreviated transcription (Latin):
stitutum ⁊ siconditõm non
paruit submotum eẽ. ⁊ ideo
si cohr̃dem ita hãt insticutus
non debere eum expectare do¬
uet condicõi pareat filuisic̃
⁊ si patrem incestatum fecͥit
non parendo condicoi ꝓcui
dubio expetrari debet. que sẽ¬
tencia ẜlubilis m indetur
ut sub ea conditõne istitu¬
tusquemarbito eius sit pa¬
trem intestatum. ñ faciat
ri uitum in põtate fi̾n̾t con¬
liario alexandrie agit fuit

Expanded text:
nstitutum etiam, si condicioni non paruerit, summotum esse, et ideo si coheredem habeat ita institutus, non debere eum exspectare, donec condicioni pareat filius, cum et si patrem intestatum faceret non parendo condicioni, procul dubio exspectare deberet. quae sententia probabilis mihi videtur, ut sub ea condicione institutus, quae in arbitrio eius sit, patrem intestatum non faciat. ri: utrum in potestate fuerit conliario Alexandriae agit, fuit
Abbreviated transcription (Latin):
si sieoꝵquid cestam̃ta ratast̾
s urrita siantauoꝵ memoria
post mortem dampnata ẽ. ut
iciendum ẽ posclimimo reũ¬
sis uires suas recipe iure post¬
lummiĩ aut sibi decetat lege

Expanded text:
 quidem testamenta rata sunt, sed irrita fient, quorum memoria post mortem damnata est, ut iciendum est postliminio reuersi uires suas recipere iure postliminii aut, si ibi deced‹a›t, lege
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem uel inuo testato¬
re nonruꝑet. ¶ Licetañt
postumꝰ pret̾itus agnoscendo
rumpat. tam̃ intͥdum enem¬
at ut pars testam̃ti rumpat᷑
ut puta si ꝓponas a primo gra¬
du postimin exhr̃datum a se¬
cumdo pret̾itum. nam hic pri¬
mus gradus uaiet scd̾s ruptꝰ

Expanded text:
post mortem uel uiuo testatore non rumpet. Licet autem postumus praeteritus adgn‹a›scendo rumpat, tamen interdum euenit, ut pars testamenti rumpatur: ut puta si proponas a primo gradu postumum exheredatum, a secundo praeteritum: nam hic primus gradus ualet, secundus ruptus
Abbreviated transcription (Latin):
ris mori malu̾it irritũ sit eius
testam̃tum. Quid si tedio u¬
te uel doloreuaiere testam̃tũ
aut si intestato deressĩt cuis
cognatus aut si ñ sint legati¬
dahuantem om̃s quoꝵ testa

Expanded text:
ris mori maluit, irritum sit eius testamentum: quod si taedio uitae uel dolore, ualere testamentum aut, si intestato decessit, cognatis aut, si non si‹n›t, legida. Hi autem omnes, qu
Abbreviated transcription (Latin):
licet ĩ cuntate decedant. Qͥd
quidam philosophi in ea cã
sinnit ut testamĩta eoꝵ ualeãt.
qͣm distinctõnm militis qͦ
testam̃to diuuis adrianꝰ dedit
epła. ad pomp̃. falconẽ ut si

Expanded text:
licet in civitate decedant: quodquidam philosophi, in ea causa sunt, ut testamenta eorum valeant. quam distinctionem in militis quoque testamento divus Hadrianus dedit e
Abbreviated transcription (Latin):
hĩdatus sit. ⁊ uuentib pͥmis
⁊ delib̾antib deredat. qn sol
omictentib primis aditõẽ
utrum ad eosqm t̾cio gͣdri
scripti fu̾it. an potiꝰad legi¬
timos hỹdes ꝑtineat hr̃di¬
tas. Ꝙuia ergo ⁊ ipõ casu
rectius existimare putauit
ad legitimos eam ꝑtinere.
substitutõne a primis exhr̃¬
datus postumꝰ a scd̾is pret̾itꝰ
fu̾it. si alt̾ ex hiis institutus

Expanded text:
exheredatus sit et uiuentibus primis et deliberantibus decedat, quaeri solet omittentibus primis aditionem utrum ad eos, qui tertio gradu scripti sint, an potius ad legitimos heredes pertineat hereditas. quo et ipso casu rectius existimari putauit ad legitimos eam pertineresubstitutione a primis exheredatus postumus, a secundis praeteritus fuerit, si alter ex institutis
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ sibi locum fac̾e postumꝰ
solet. qͣmius fuui seq̃ntem gͣ¬
duma quo exhr̃datus ẽ patiat᷑
ualere. S si a primo gradu p̾¬
t̾itusa scdo exhr̃datus sic. si eo
temꝑe nascatur postum᷑ quo
aliquis ex institutis ux̾it. to¬
tum testam̃tum ruptum
ẽnam tollendo primum gͣ¬
dum sibi locum faciat.
instituit. ⁊ pendente conditõe
post mortem patris. uel delibe¬
rante hr̃de insticuto de adeimi¬
da hr̃ditate exhr̃datus filius
decessĩt. ⁊ nepos fu̾it natus an
rumpat testam̃tum ⁊ dicemꝰ
testam̃tum ñ rumpi cum nͨ
exhr̃dari huiꝰ modi nepos deb
abauo q̃m pat̾ preced̾e debeat᷑.
planesi forte istitutus omise¬
rit hr̃o itatem huncauo suũ
non dubitaturutrumq ꝓpͥis¬
quid hus rumpit q̃mnemo
aute eum alii non ẽ delata
cum delib̾ante instituto deces¬

Expanded text:
testamentum sibi locum facere postumus solet, quamvis filius sequentem gradum, a quo exheredatus est, patiatur valere. sed si a primo gradu praeteritus, a secundo exheredatus sit, si eo tempore nascatur postumus, quo aliquis ex institutis vixit, totum testamentum ruptum est: nam tollendo primum gradum, sibi locum faciet. instituerit et pendente condicione post mortem patris uel deliberante herede instituto de adeunda hereditate exheredatus filius decesserit et nepos fuerit natus, an rumpat testamentum? et dicemus testamentum non rumpi, cum nec exheredari huiusmodi nepos deberet ab auo, quem pater praecedebat. plane si forte institutus omiserit hereditatem, hunc auo su‹um› non dubitatur. utrumque propquidem is rumpit quem nemo ante eum alii non est delatacum deliberante instituto deces
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possonem posse admnit
steserat. nepos iste patre ĩ ea¬
dem causa decedente pꝰt mor¬
tem amsucterendo test̾m rũ
pit quia supra scripta ꝑsona
ei non obstat. nec eumcredit
i reb humanis fuisse cum
in ea cansa deredat qͣmꝙͣ cap¬
tius ren̾sus patris fu ĩustũ¬

Expanded text:
bonorum possessionem posse admittistes erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem aui succedendo testamentum rumpet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur in rebus humanis fuisse, cum in ea causa decedat, quamquam captiuus reuersus patris su
Abbreviated transcription (Latin):
suiis heres eẽ deueritad om̃s
casus ꝑtinencia quos suppien¬
dos i gallia quilii sm̃am di
xiiii. nec solum si nepos uinio
pr̃e decedat nec succedentit ꝓ¬
nepos auo mortuo rumpit. s
si suꝑuix̾it pũ ac detedat dũ¬
modo hr̃s institut᷑ sit aut ex-¬
a postĩore ꝑte si quis ex suiꝰ hr̃¬
dib suus hr̃s eẽ desierit lib̾i
enis cet̾i in locum suoꝵ su
hẜdes succedirnt. p̾sint ꝑ int̾¬
pretatõnem induci ut si fili¬
umi ap̃ hostesn hũs nepoteni
ex eo hr̃dẽs instituas ñ tr̃ si
post mortem ante qͣm ab lx¬
stib reu̾sus fu̾it succedendo
nonrumpit. inchilenim ad¬
didit ꝙ sigcaret tempꝰ nisi ꝙ
licetaudentͥ possunt dr̃e uiu̾o
pr̃e hunc suum hr̃dem ẽẽ de¬
sisse licet ꝑꝰt mortẽ degedat
quia nͨ reddit nec põt resde̾
sille casus indificilis ẽ s filiũ
lubeas ⁊ nepotemnũd̾ natũ¬

Expanded text:
suus heres esse desierit' ad omnes casus pertinentia, quos supplendos in Galli Aquili sententia diximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat, dummodo heres institutus sit aut exhhac posteriore parte "si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit, liberi eius" et cetera "in locum suorum sui heredes succedunt", possit interpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem epost mortem, antequam ab hostibus reversus fuerit, succedendo non rumpet: nihil enim addidit, quo significaret tempus: nisi quod, licet audenter, possis dicere vivo patre hunc suum heredem esse desisse, licet post mortem decedat, quia nec redit nec potest redire. Ille casus in difficili est, si filium habeas et nepotem nondum natu
Abbreviated transcription (Latin):
testim numꝑe ꝓhibentur. sino¬
te hr̃ois institutõm uel inter
medias hr̃oum institutõnes
uel int̾ gradus exhr̃dari possũt
Nam diniis marciꝰ dec̾nitidem
in postumo ꝙ⁊ in filio su̾and̾
netrõ diu̾sitatis reodi põt. ex

Expanded text:
testamentum prohibentur, si noante heredis institutionem vel inter medias heredum institutiones vel inter gradus exheredari possunt: nam divus Marcus decrevit idem in postumo quod in filio servandum, nec ratio diversitatis reddi potest. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
recepta ẽ iulram siña. an si
uascatur nepos unio ꝓr̃e suo
denĩ emanciparent᷑ ĩ ponte
adire possit hr̃ditatem. qd̾
magis ꝓhand̾ ẽ. nam nͨ emã¬
cipatione snuis hr̃s fieriũ ꝑͣ.¬
ordinanda testam̃ta nccͣio
desid̾antur pͥncipale ius de li¬
beris hr̃oib instituendis uel
exhr̃amdisne pretͥitis eis rũ¬
patur testmm̃. namq filio qͥ¬

Expanded text:
recepta est Iuliani sententia, an, si nascatur nepos vivo patre suo, deinde emancipetur, sponte adire possit hereditatem. quod magis probandum est: nam emancipatione suus heres fieri ordinanda testamenta necessario desiderantur, principale ius est de liberis heredibus instituendis vel exheredandis, ne praeteritis istis rumpatur testamentum: namque filio q
Abbreviated transcription (Latin):
uit decessisse. sꝵ filios ⁊ filias
noĩatim exhr̃datos ꝓpoĩ dum
se ꝓponituir. apud iudicemagi
oport̾e. ¶Lucius titins cmi
supp̾ma ordinaret ĩcintatẽ
et hr̃et neptem ex filia pͥgnã¬
temrure agentem scͥpsit. id
qd̾ in utero babet ex ꝑceur̃dẽ.¬

Expanded text:
 filios et filias nominatim exheredatos proponi: de se proponitur, apud iudicem agi oportere. Lucius Titius cum suprema sua ordinaret in civitate et haberet neptem ex filia praegnatem rure agentem, scripsit id quod in utero haberet ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum ab eo non rumpi¬
turanchil refert antumn ex in¬
reautiquo aua lege nelł. ex¬
cluditur ¶ Forsitanadhuc¬
dubitat quis anistis casib si
nepos p̾t testam̃tum nascat᷑
niuo prẽsuo dem̃ ex eo conci¬
nascatiman non pot̾it hr̃s ĩ¬
stitui. quia pr̃ ip̃ius ñ recte
institutus ẽ ꝙ si minime est
&panesce dum ħ erim suus
hr̃s uascitm. ⁊ pͦt mortẽ nas¬

Expanded text:
non rumpitur, nihil refert, utrum ex iure antiquo an ex lege Vellaea excludatur. Forsitan addubitet quis, an istis casibus si nepos post testamentum nascatur vivo patre suo, deinde ex eo concinascatur, an non potuerit heres institui, quia pater ipsius non recte institutus esset. quod minime est expavescendum: hic enim suus heres nascitur et post mortem nas
Abbreviated transcription (Latin):
data adimi facllenon potest.
⁊ s amet data ¶ Si quis coditã¬
aliquid asscripsit mox deleu̾it
ita ut appareat an debeat. ⁊ poẜ̃.
scribit codicillos ñ uałe deletos.¬

Expanded text:
data adimi facile non potest, sed quasi nec data. Si quis codicilaliquid adscripsit, mox deleuit ita ut appareat, an debeatur? et Pomponius scribit codicillos deletos
Abbreviated transcription (Latin):
c̾te ⁊ ꝓnepote quoꝵ si lib̾i filii
hr̃des iustituantur ĩstitutõni
nũqͣm exigemꝰ. quia possunt
pretur. ¶ Nunc de legeuellea
ctare. qui cum nascentur sur
hr̃ces fuiuri eẽnt. ergo si filiũ
habeas ⁊ nepotem nund̾ natũ
tiũ ex eo hĩdes instituas. filius
decerat mox inuo tenepos nas¬
ꝑi testam̃tum. ut ñ solum iͦ
primo capite nocan̾it. si nepos
qui eo temꝑeinstituatur quo
fiuus si sit. uerum si uiuo pa¬
tre nastatum. quid enĩ ncc̃e est

Expanded text:
nepote, quorum si liberi heredes instituantur, institutionem numquam exigemus, quia possunt praeteriri. Nunc de lege Uelleactare, qui, cum nascerentur, sui heredes futuri essent. et rogo, si filium habeas et nepotem nondum natum tantum ex eodecedat, mox vivo te nepos naspi testamentum, ut non solum illud primo capite notaverit, si nepos, qui eo tempore instituatur, quo filius non sit, verum et si vivo patre nascatur: quid enim necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
fuit que postea testatori crui¬
lt ipta est. ¶ Quidam ã
filium post cestam̃tum na¬
tum ex besse. filiam autem pꝰ
testamentum natam ex tͥen¬
tescripsit hĩdem. nec ullum
cohỹdem scripsit. nec substitu¬
stitipostumos nepotes ĩdu¬
xit. Si filius meus iuo me
moritur tunc si quis huchi ex
eo uepos siue neptis pꝰt mortẽ
ineam in decem mensib ꝓxi¬
nus quib filius meus moreret᷑
natus nataue erunt heredes
te adinictend̾ credunt. ⁊ si non
exprnnat de morte filii. s simi¬
plicit̾ instituat ut eo casu na¬
leat quiex u̾bis concipi posset.
¶sdem credendũs ẽ gaulũs existi¬
masse. ⁊d̾um ꝓ nepote ut dic

Expanded text:
fuit quae postea testatori civiliter nupta est. Quid autem, si filium post testamentum natum ex besse, filiam autem post testamentum natam ex triente scripsit heredem nec ullum coheredem dedit nec substituinstitui postumos nepotes induxit: "Si filius meus vivo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos sive quae neptis post mortem meam in decem mensibus proximis, quibus filius meus moreretur, natus nata erit, heredes te admittendum credunt, etiamsi non exprimat de morte filii, sed simpliciter instituat, ut eo casu valeat, qui ex verbis concipi possit. Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eum cetti status. nec ip̃i dese
peilatõnẽ enis prcses non re¬
ceꝑit. s imatori resc̾bendo
petendo penam reniotus est
puto hunc quo suũ statum
intim retinere nec testamẽ¬
tum irritum ficrr sam ut ẽ
orõne diui marti exp̃ssimi.
tam ⁊ si ꝓuocantis uei eius
ꝑ ano ꝓuoatur: appellatio nõ
fi̾it recepta pena tam̃ susti¬
nenda ẽ quoad princeps Rp¬
lum rei cum utt̾ismissum
nisi forte latro mamfestus

Expanded text:
m certi status nec ipsi de se pellationem eius praeses non recepit, sed imperatori scribendo poenam remoratus est? puto hunc quoque suum statum interim retinere nec testamentum irritum fieri: nam, ut est oratione diui Marci expressum, tametsi prouocantis uel eius pro quo prouocatur appellatio non fuerit recepta, poena tamen sustinenda est, quoad princeps rescriplum rei cum litteris missum, nisi forte latro manifestus
Abbreviated transcription (Latin):
silius decedet ne successione
testamĩtum rumꝑetur. ¶Et
quid si tm̃ in mortis filii safu
conciꝑet. Qud enimꝰ aqua et
teretur. ¶ Quid si ꝓnepos ex
quo ꝓnepos institueret᷑ aut

Expanded text:
filius decederet, ne successione testamentum rumperetur. Et quid si tantum in mortis filii casum conciperet? quid enim si aquae et teretur? quid si nepos, ex q
Abbreviated transcription (Latin):
am scilicer nasc̾etur ñ rumꝑ.¬
Nain ⁊ hic casus ad legem uel¬
ut hnĩ modi utilitatem p̾ser¬
tim p̾t legem uellerã que ⁊̃
multos casus rumpendi abstu¬
lit int̾pretatõ admitt̾et᷑In¬
stituens nepocem quis pꝰt mor¬
tem suñ hĩs nascͥetur regre
institinsse indeatum quib̾ꝯ

Expanded text:
m scilicet avi nasceretur, non rumperet? nam hic casus ad legem Velut in eiusmodi utilitate praesertim post legem Vellaeam, quae et multos casus rumpendi abstulit, interpretatio admittatur, ut instituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituis
Abbreviated transcription (Latin):
ex semisse ucres esto. t̾tius ex alio
semisseheres esto filius exhr̃s
esto si t̾ͥrius heres nõ adierit. qͣr¬
tus hr̃s esto. namab utroq gͣou
subinotꝰẽ. ¶ Suta testatus sit
pat̾ familias anta primo quid̾
gradu filium pret̾iret. a sccõ so¬
lo exhr̃oaet. Sabmius cassius et

Expanded text:
esto. Tertius ex alio semisse heres esto. filius exheres esto. si Tertius heres non erit, Quartus heres esto": nam ab utroque gradu summotus est. Si ita testatus sit pater familias, ut a primo quidem gradu filium praeteriret, a secundo solo exheredaret, Sabinus et Cassius et
Abbreviated transcription (Latin):
bere siue iam maritus sit siue
nõdum uxorem dux̾it nam et
matitus iepudrare uxorem põt
⁊ qui ñ duxituxorem pꝰtea mautꝰ
efficietinani⁊ cum maritus po¬
stum̃ hr̃dem sgibat. non utiq
is solus pogumꝰ scriptus indetuꝵ
qr ex ea qmi habet uxdremnat

Expanded text:
bere, siue iam maritus sit siue nondum uxorem duxerit: nam et maritus repudiare uxorem potest et qui non duxit uxorem, postea maritus effici. nam et cum maritus postumum heredem scribit, non utique is solus postumus scriptus uidetur, qui ex ea quam habet uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
cuncenm ⁊ capite mimuit᷑.
s ⁊ si de decurione pumẽdoͬ
filio nepote ue preses scriben¬
dum pͥncipi interlocutus est.
ftm̃ licet in carc̾e soleant di¬
ligentõris custodre causa reci¬
pr nec huiꝰmodi igit testĩ
rrritum siet. priusqͣm pͥncep̃
dees supplici sum̃du
rescripsit. ꝓiide si aũ derer

Expanded text:
unc enim et capite minuitur. sed et si de decurione puniendo uel filio nepoteue praeses scribendum principi interlocutus est, factum, licet in carcere soleant diligentioris custodiae causa recipi. nec huius igitur testamentum irritum fiet, priusquam princeps de eo supplicium sumendum rescripserit: proinde
Abbreviated transcription (Latin):
ins .xxu. ea cuiꝰ pat̾ tuus tu¬
telam admu̾strauit. uł cutor
tu ip̃e fiusti postea ticia uxor
iusta tibi fu̾it.uł ub̾tatem ad
eẽ possit nemo c̾te dubita¬
bit. exticia que tunc ꝓpter
tenoremetatis uxorduci nõ
potuit. qñ testam̃tum fiebat
natum postea uxore ducta
hr̃dem esse posse. ¶ Et gen̾a¬
lit̾nato post cestam̃tum hr̃¬
de scripto additus ẽ ad hr̃or

Expanded text:
inque ea, cuius pater tuus tutelam administravit aut tutor tu ipse fuisti, postea Titia uxor iusta tibi fuerit vel libertatem ades heres esse possit? nemo certo dubitabit ex Titia, quae tunc propter tenorem aetatis uxor duci non potuit, quando testamentum fiebat, natum postea ea uxore ducta heredem esse posse. et generaliter nato post testamentum heredi scripto aditus est ad her
Abbreviated transcription (Latin):
sit si filius michinatus su̾it
ex bi̾sse heres esto ex reliqua ꝑ¬
te uxor mea heres esto Siuero
filia mchinata fu̾it. ex t̾ente
hr̃s esto. exrenqua ꝑte uxor
hr̃s esto. ⁊ suiꝰ ⁊ filia nati ẽent.
dicendum ẽ assem distbuend̾

Expanded text:
sit: 'si filius mihi natus fuerit, ex besse heres esto: ex reliqua parte uxor mea heres esto. si uero filia mihi nata fuerit, ex triente heres esto: ex reliqua parte uxor heres esto', et filius et filia nati essent, dicend
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cxhr̃datois dixi hr̃dem
eimi  ab intestato mortuũ
stamento hr̃s neq ex hr̃da¬
tus fu̾it. ¶ Hr̃de autem scͥp¬
to ex parte filio cohr̃s post
petulio fecit testam̃tum. hẽu¬
res faluimm eiusdem põta¬
te.⁊ cum militare decessiss
patre eodemauo quo defun¬
cto. q̃situm ẽ an rumꝑetur̾
testam̃tmm. ñ q̾d̾ adoptauit.¬

Expanded text:
redationis. dixi heredem eum ab intestato mortuum stamento heres neque exheredatus fuit. herede autem scripto ex parte filio coheres posttrensi peculio fecit testamentum habens filium in eiusdem potestate. cum militare desisset, patre eodemque avo defuncto quaesitum est, an rumpetur eius testamentum. non quidem adopta
Abbreviated transcription (Latin):
ture u̾itas adumbretur indel
ꝙ non translatus s traditus.
udetuꝵ uͦ multum puto uid̾e¬
refre quid. ad ꝓpoĩtumaitinet
qͣuid ad ꝓpor̃ ioco nepotis filiũ
exhr̃oatim pr̃ arrogauit.¬
¶ Si tituus hr̃s institutus loco
nepotis a ue adoptetur defũc¬
to postea filii qui pat̾uidebat᷑¬
nepotis successionem ñ rũpitͤ
ditõne hr̃s insticuta si pendẽ¬

Expanded text:
turae ueritas adumbretur, uidelicet quod non translatus, sed redditus uideretur: nec multum puto referre, quod ad propositum attinet, quod loco nepotis filium exheredatum pater adrogauit. Si Titius heres institutus loco nepotis adoptetur, defuncto postea filio qui pater uidebatnepotis successione non rumpitur dicione heres instituta si pende
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus sĩt omisso postumo
filio q substitutus nepos ex
eo sit. si int̾mi mortuis fuuꝰ
postumo non nato nepotem
tam patriqͣm auo suũ hr̃dẽ
futirum.¶ Quid si rremo
filius substitutus fit.s solus
ipẽ institutus sit. tunc ꝙ eo

Expanded text:
stitutus sit omisso postumo filioque substitutus nepos ex eo sit, si interim moriatur filius, postumo non nato nepotem tam patri quam avo suum heredem futurum. quod si nemo filio substitutus sit et solus ipse institutus sit, tu
Abbreviated transcription (Latin):
succedendo tesm̃ rumꝑitur
succetendo. itaq sui non rũ¬
punt. siue fu̾int iusticuti uł
exhr̃datrab eo graduad q̃m
hr̃oitas defertur. scilicet si gͣ¬
dus ille ualeat. quos auteni
modo parentes p̾cedentes in
põtate eẽ desierint. succeden¬
tes lib̾i si fu̾mt instituti uel
exhr̃dati non rumpũt testa¬
iuentum siue ꝑ captiuitatẽ
siue post ꝑ mortem uel penã
Arritum fuit testam̃tum.
¶Quociens testatori aliquid ꝯ¬
tingit. ut puta si cuutatem
amitat ꝑ fubditam su̾itu¬
tem ab hostib u̾bi gr̃a cap¬
tus. uel si maior .xx. anius ue¬

Expanded text:
succedendo testamentum rumpit. Succedendo itaque sui non rumpunt, siue fuerint instituti uel exheredati ab eo gradu ad quem hereditas defertur, scilicet si gradus ille ualeat. Quocumque autem modo parentes praecedentes in potestate esse desierint, succedentes liberi, si fuerint instituti uel exheredati, non rumpent testamentum, siue per captiuitatem siue per mortem uel poenam. Irritum fit testamentum, quotiens ipsi testatori aliquid contigit, puta si ciuitatem amittat per subitam seruitutem, ab hostibus uerbi gratia captus, uel si maior annis u
Abbreviated transcription (Latin):
agͣnandi facultatem. ¶ S et
sierea que alii mupta sit postu
liũ hr̃dem quis insticuit. ip̃o
iire non ualet quod turpis sit
institutõ. ¶ Si filium exhr̃¬
dau̾o nepotem ꝙ eo pretͥiero

Expanded text:
a generandi facultate. Sed si ex ea, quae alii nupta sit, postumum quis heredem instituerit, ipso iure non valet, quod turpis sit institutio. Si filium exheredavero nepotemque ex eo praeteriero
Abbreviated transcription (Latin):
cludat᷑ uon tam̃ s̃mo magis
substitutum ad miitr Qo
milgo dr̃ eum gradũ a quo
frinis qui pret̾itus sit ñ uałe
non usquequo uerum eẽ ait.
si primo gradu hr̃s institu¬
tus sit filiꝰ non debere eum
a substitutis exhr̃darr. Ideo
si filio ⁊ ticio hr̃oib institu¬
tis tituis ⁊ memꝰ substitutus
sit onutrente ticio hr̃oitatẽ
meuiꝰ eam adire posse ꝙͣuis
siuus ex sco gradu exhr̃datꝰ
non sit. ¶ Si quis ita scrip¬
sit. uluni quem scio exine
natum ũ esse exhr̃s esto hãc
exhr̃datõnem ita uullius
monĩti eẽ. ait si ꝓbetur er eo
natus non enmiꝰuiderr quã

Expanded text:
n tamen magis substitutum admitti. Quod vulgo dicitur eum gradum, a quo filius praeteritus sit, non valere, non usquequaque verum esse ait: nam si primo gradu heres institutus sit filius, non debere eum a substitutis exheredari: ideoque si filio et Titio heredibus institutis Titio Maevius substitutus sit, omittente Titio hereditatem Maevium eam adire posse, quamvis filius secundo gradu exheredatus non sit. Si quis ita scripserit: "ille, quem scio ex me natum non esse, exheres esto", hanc exheredationem ita nullius momenti esse ait, si probetur ex eo natu
Abbreviated transcription (Latin):
sororeu frãm habeam pot̾o
is qui nũdum natus ẽ hr̃s¬
tus sine uiuo mesme mortuo
natus fu̾it hr̃s esto aut ⁊̃ pure
neutrius temꝑisħ̾ita m̃tione.
Sialt̾ut̾ casus omissus fu̾it
co casus qui omissus sit natꝰ
rumpitestam̃tum qm̃ ueħ
filiꝰ uec subꝯdicõne quid̾ scrip

Expanded text:
sororem factam habeam, poteris qui nondum natus esitur: "sive vivo me sive mortuo natus fuerit, heres esto", aut etiam pure neutrius temporis habita mentione. si alteruter casus omissus fuerit, eo casu qui omissus sit natus rumpit testamentum, quia hic filius nec sub condicione quidem scrip
Abbreviated transcription (Latin):
a priore gradu exhr̃datus. a se¬
cundo pret̾itus sit qͣmuis eo
temꝑe nascatu quo ad hr̃des
placet ad hoc ut pret̾muten¬
tib itstitutis ip̃e heres exist¬
at᷑ãmo ⁊ si defimcto eo hr̃des
instituti omisi̾nt hr̃o itatẽ

Expanded text:
a primo gradu exheredatus, a secundo praeteritus sit, quamvis eo tempore nascatur, quo ad heredes placet ad hoc, ut praetermittentibus institutis ipse heres existat. immo et si defuncto eo heredes instituti omis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ hii casus ⁊ om̃s ex quib sinis
hr̃s postmortem scilz am nas¬
t̾c .ur. non ꝑtinẽt ad legem.ł¬
onuĩa admittenda suntucad
similitudinẽ morti cct̾i casus
adiccendi sunt. ¶ Quid si
quis filiumap̃hostes habeat
testaret᷑. Qr̃ non niduxere. ⁊ si

Expanded text:
omnes, ex quibus suus heres post mortem scilicet aui nasceretur, non pertinent ad legem Uomnia admittenda sunt, ut ad similitudinem mortis ceteri casus admittendi sint. Quid si qui filium apud hostes habebat testaretur? quare non induxere, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
an ño. ⁊ si nonaho anulo. ue¬
rumaliquo quodam inpͥsso.
uane eui hoĩes signant. et
magis estut rãtum anulo qͥs
possit signare. dum tñ habeat
re testam̃tum nułia dubita¬
tio ẽ.¶ Signatas tabulas li¬

Expanded text:
an uero et si non anulo, uerum alio quodam inpresso? uarie enim homines signant. et magis est, ut tantum anul‹o› quis possit signare, dum tamen habeat ri testamentum nulla dubitatio est. Signatas tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
ditus fauis ⁊ ita uidetur. filiꝰ
meus exhr̃s esto. si nec nomen
benigna int̾pietatõne ampliꝰ¬
rit filium dic̾e. ex seia autent
datus sit.⁊ si ex adult̾io natum
dix̾it pure autem filium exhr̃
et erita toto gradu ĩmotus nͥ
forteabimius ꝑsona eum cesta¬
tor exhr̃dau̾it.nam si ħ ferit
niciosa erit exhr̃datio q̃mad̾
si ita enm exur̃dauit quisqͥs

Expanded text:
datus filius et ita uidetur 'filius meus exheres esto', si nec nomen benigna interpretatione perit filium dicere, ex Seia autem ndatus sit, et si ex adultero natum dixerit. Pure autem filium exhereet erit a toto gradu summotus, nisi forte ab unius persona eum testator exheredaverit: nam si hoc fecit, vitiosa erit exheredatio. quemadmodum si ita eum exheredaverit "quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
seruum puto aliud sensisse.
intestabilis udetur ẽẽ eo ꝑti¬
net. ne eiꝰ testumoĩu recipia¬
tur. ⁊ coampliꝰ aut quis putãt
nene ip̃i dicatur testimoũmi
celso suo salutem. Quero an
testium nũs habendus sit is
qui cumi rogatus ẽ ad testam̃¬
tum scribend̾ idem quo cum
Iubentiꝰ celsus labeom suo sa
plus enim qm ridiculum ẽ
dubitareanaliquis iretetis
adibitũ sit. qm̃ idem ⁊ tabłas
testament scripsit.

Expanded text:
Servium puto aliud sensisse. intestabilis iubetur esse, eo pertinet, ne eius testimonium recipiatur et eo amplius, ut quidam putant, neue ipsi dicatur testimonium.Celso suo salutem. Quaero, an testium numero habendus sit is, qui, cum rogatus est ad testamentum scribendum, idem quoque cumIuventius Celsus Labeoni suo saplus enim quam ridiculum est dubitare, an aliquis iure testis adhibitus sit, quoniam idem et tabulas testamenti scripserit.
Abbreviated transcription (Latin):
rit scd̃m eas ponoꝵ possessio d¬
dar non potint. licet filius fa¬
milras an imisant puputus
pubes aut semus liberfactus
decessit. Qua muille sunc cabu¬
letestam̃ti quas is fet̾it qͥ testa¬
mẽti faciendi facdtatẽ ñ hi̾nt.¬

Expanded text:
rit, secundum eas bonorum possessio dari non potest, licet filius familias sui iuris aut pupillus pubes aut servus liber factus decesserit, quia nullae sunt tabulae testamenti, quas is fecit, qui testamenti faciendi facultatem non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ sollempnia quid̃ cestam̃ti
adhibenturduare debere donet
suppͥma ꝯtestatõ pagatur. nõ
tamen inteigẽnnam simõiꝰ
exigimꝰ. ħ eium duus marcus
didio uiuauo intestequi lan¬

Expanded text:
 sollemnia testamenti adhibentur, durare debere, donec suprema contestatio peragatur. Non tamen intellegentiam sermonis exigimus: hoc enim divus Marcus Didio Iuliano in teste, qui La
Abbreviated transcription (Latin):
stituto silid̃ exhr̃aitõ a scd̾o aũt
substituto non ex exh̃rast᷑o. et
dum pendet an pnor aditurus
qua utimur nou erit sco̾s hr̃s.
qiͣ ab ucio mutait̾ institutus.
cum ab eo filius exhr̃datus nõ
sit. ¶ S ⁊ si postumo filio idem
accid̾it. aut natus uuuo pr̃ea qͦ
exhr̃datus sit moriatur. eadem
dicenda sunc de substituto. qũi
cum uatus ẽ filius loco eius ẽ¬

Expanded text:
stituto filium exheredavero, a Secundo autem substituto non exheredavero et, dum pendet, an prior aditurus qua utimur non erit Secundus heres, quasi ab initio inutiliter institutus, cum ab eo filius exheredatus non sit. Quod si in postumo filio idem acciderit, ut natus vivo patre a quo exheredatus sit moriatur, eadem dicenda erunt de substituto, quoniam cum est natus filius, loco eius e
Abbreviated transcription (Latin):
rimus sup phibendis cestim¬
omiis eoꝵ quia ĩ potate sũt
i omĩb testimonus accip¬
as. ubi aliquid negotu g̾itur
ꝑ quod acquiratur. ¶ sec fu¬
riosus quidem testis adhiberi
pot cumconposmentis ñ sit.
s fi lãt int̾missionem eo tp̃r
adhiberi põt. ¶Testam̃cum

Expanded text:
ximus super prohibendis testimoniis eorum qui in potestate sunt, in omnibus testimoniis accipias, ubi aliquid negotii geritur, per quod adquiratur. Ne furiosus quidem testis adhiberi potest, cum compos mentis non sit: sed si habet intermissionem, eo tempore adhiberi potest: testamentum