comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uint ambulare instolis. Leronimus.¬
uicumq facit aliquia ut iudeatur
ab hominub scriba. ẽ. & phariseus.
Dñs cum dedisset mandata iegis ꝑmoy seu
ad extremum intulit. Ligabis ea in manu
tua. & erunt immota ante oculos tuos. Et
ẽ sensus. ꝑ recepta mea oꝑe compleantra.
& mediteris ui eis dic ac nocte. Hoc pbarisei
male interp̃tantes. scribebant in menbranu¬
ue⁊ decalos Um moẏsi. ia .ẽ. decẽ uerba
legis. complicantes ea & ligantes in fronte.
&s quasi coronam capiti facientes. ut semꝑ
ante oculos mouerentur. Quod usꝙ hodie
indi & babilonii faciunt. & qui boc babuerit
quasi religios in populis iudicitur. Iusserat
quoq moyses ut in quatuor angulis pallioꝵ
iacinctinas fimbrias facerent. ad isrlis pplin
dioscendum. ut quomͦ in corꝑib cireuinei¬
sio signum uidaicȩ gentis daret. ita uestis ba¬
beret aliquam diffrrentiam. Unde suꝑstici¬
osi magistri captantes aitam popularem.
atq ex muliereulis sectaites lucra. faciebant

Expanded text:
lare in stolis. HIERON. Quicunque facit aliquid ut videatur ab hominibus, Scriba est et Pharisaeus. Dominus, cum dedisset mandata legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea opere compleantur, et mediteris in eis die ac nocte. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est, decem verba legis, complicantes ea et ligantes in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut semper ante oculos moverentur. Quod usque hodie Indi et Babylonii faciunt, et qui hoc habuerit, quasi religiosus in populis judicatur. Jusserat quoque Moyses, ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent , ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita vestis haberet aliquam differentiam. Unde superstitiosi magistri, captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra, faciebant
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt. qui ꝑ breue curriculũ uitȩ suȩ quo
peccata plangere debuerant. ꝓ pͥoratu certare ñ
e uobis seribȩ & p̾barisci legispiti ypocrte
intellectus. C lauigeri sunt sacerdotes. clauis
ẽ. uerbum scientiȩ adaptio. ẽ. interp̃tatio uera.
Non dix̃ qui non aꝑitis. sed qui clauditis. E rgo
scripturȩ non sunt clausȩ sed obseurȩ. Unde peteꝰ
ui epła sua. Non sicut uoluit homo locutus. ẽ. sp̃c.
sed sicut uoluit sp̃e locutus. ẽ homo. Ratio ob¬
scuritatis multiplex. ẽ. Unde duas dicimus cau¬
sas. unam. quia d̃s̃ uoluit esse alios doctores.
alios discipulos. alteram. ne contempneretur serip¬
tura. si ab illis intelligeretur a quib nec amatur
nec custoditur. Claudebant uidei ianuam ueri¬
tatis. quando decreuerunt ut si quis filium dĩ
confiteretur. fieret extra synagogam. B eoa.
laius enim scientię. humilitas xꝑi. ẽ.
quam legisꝑiti nec incelligẽre uolebant

Expanded text:
transierunt, quia per breve curriculum vitae suae quo transierunt, quia per breve curriculum vitae suae quo peccata plangere debuerant, pro prioratu certare non e vobis, Scribae et Pharisaei legisperiti hypocritae,ellectus. Clavigeri sunt sacerdotes, clavis est verbum scientiae, adapertio est interpretatio vera. Non dixit, qui non aperitis, sed qui clauditis. Ergo Scripturae non sunt clausae, sed obscurae. Unde Petrus in Epistola sua: Non sicut voluit homo, locutus est spiritus, sed sicut voluit spiritus, locutus est homo . Ratio obscuritatis multiplex est. Unde duas dicimus causas unam, quia Deus voluit esse alios doctores, alios discipulos; alteram, ne contemneretur Scriptura, si ab illis intelligeretur, a quibus nec amatur nec custoditur. Claudebant Judaei januam veritatis, quando decreverunt, ut si quis Filium Dei confiteretur, fieret extra Synagogam. BEDA. Clavis enim scientiae, humilitas Christi est, quam legisperiti nec intelligere volebant
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipso sunt omnia: filius. quia ꝑ ipsum sunt
omnia. uel quia ꝑ caruem ipsius reconciliati
sumus dõ. Quare gͦ apłs se dixit doctorem
gentium. & quare in egypti monasteris se
inuicem patres uocant: Quia alud. ẽ. na¬
iura. ẽc̃. patrem uel magistrum. aliud indul¬
gentia. Nam si hominem patrem uocamus.
honorem erati deferimus. Magister ar̃. ex con¬
sortio magistri xꝑi. Et quomͦ unicꝰ filius non
p̃iudicat cȩceris. ne ꝑ adoptionem dii uocentur
& filii. ita unus pater non p̃iudicat aliis. ne patres
ꝑadoptionem uocentur. Mc c xxxi.
ui maior.ẽ. ur̃m. erit minister ũr. Qui
autem se eraltauerit humiliabitur. & qui
se humiliauerit exaltabitur. Be o a.
ui maior.ẽ. siuie meritis siuie officio p̃latio¬
ns. alios p̃ueniat obsequendo. U nde ap̃ts
Honore uuucem p̃uenientes. L cxxxuii.
ȩ uobis phariseis. qui diligitis pͥmas ea¬
thedras in sẏ nagogis. & salutationies in
foro. Uȩ miseris ad quos phariseorum uitia

Expanded text:
ex ipso sunt omnia; magister, quia per ipsum sunt omnia, vel quia per carnem ipsius reconciliati sumus Deo. Quare ergo Apostolus dixit se doctorem gentium, et quare in Aegypti monasteriis se invicem patres vocant? Quia aliud est, natura esse patrem vel magistrum; aliud, indulgentia. Nam si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus. Magister dicitur ex consortio magistri Christi. Et quomodo unicus filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii; ita unus pater non praejudicat aliis, ne patres per adoptionem vocentur. M. 231V Qui major est vestrum, erit minister vester. Qui autem se exaltaverit, humiliabitur; et qui se humiliaverit, exaltabitur. BEDA. Qui major est sive meritis, sive officio praelationis, alios praeveniat obsequendo. Unde Apostolus: Honore invicem praevenientes . L. 137II e vobis, Pharisaei, quia diligitis primas cathedras in synagogis et salutationes in foro. Vae miseris ad quos Pharisaeorum vitia
Abbreviated transcription (Latin):
datur peccator in desideriis animȩ suȩ & ini¬
quus benedicitur. Cui ñ minuma penȩ parsẽ.
ũ m sua scelera ñ argui. scd insuꝑ quasi bene
gesta laudari. Ipsa enim peccati nittͥx adula¬
tio. sic in culpa aulentib solet ammistrare
fomentum. sicat flammis oleum Et quom̃
pauꝑes esurientes & flentes maloꝵ impbitate
ꝓbantur. ita uacantes diuitiis & epulis & risu.
male obsequentium clientela maiorem al pe¬
nam fouentur. Scd̾m hec enim faciebant
ꝓph̃as patres eoꝵ. Pseudo ꝓpħas significat
captantes uulgi fauorẽ. quasi futura p̃loquen¬
tes. Unde ie dechiel. Uȩ ꝓpħ̃is insipientib
qui secuntur sꝑm suum. & nichil uident.¬

Expanded text:
datur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Cui non minima poenae pars est, non modo sua scelera non argui, sed insuper quasi bene gesta laudari. Ipsa enim peccati nutrix adulatio, sic in culpa ardentibus solet administrare fomentum sicut flammis oleum. Et quomodo pauperes esurientes et flentes, malorum improbitate probantur, ita vacantes divitiis et epulis et risui male obsequentium clientela majorem ad poenam foventur. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Pseudoprophetas significat, captantes vulgi favorem, quasi futura praeloquentes. Unde Ezechiel: Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur spiritum suum, et nihil vident
Abbreviated transcription (Latin):
diutib quia habetis consolati¬
onem ues tram. Beda.
um sup̃ regnum celorum pauꝑum. ẽẽ. dicat᷑
ex opposito apparet. quod abhoc regno se alie¬
nat. qui consolationem querit in temꝑalibꝰ. Non
enĩ diuitiȩ sed amoe diuitiarum in culpa ẽ. ut
ȩccłastes ait. Qui amat duitias fructus ñ capiet
ex eis. hoc ẽ. qui nescit crogare panꝑi. carebit in
posterum. Et alibi leginus. Beatus diues qui
inuentus ẽ sine macula. qui pꝰ aurum n abit
nec sꝑauit in pecunia & thesauris. Uȩ uobis
qui saturati estis quia esurietis. Saturatus
erat idiues purpuratus epulans cotidie spendi¬
de. sed dirum uȩ sustinebat. quando de latari.
digito quem despexerat guitam aquȩ querebat.
Utiq sibeati sunt semꝑ esurientes usticiam.
infelices sunt nullam ueri boni patientes fa¬
mem. Ue uobis qui ridetis uunc. quia luge¬
bitis & flebitis. Hinc salomon ait. Risus
dolore miscebitur:. & exticina gaudii luc̃tus oc¬
cupat. Et iterum. Cor sapientium uͥ tristicia ẽ.

Expanded text:
vitibus, quia habetis consolationem vestram. BEDA. um supra regnum coelorum pauperum esse dicatur, ex opposito apparet quod ab hoc regno se alienat, qui consolationem quaerit in temporalibus. Non enim divitiae, sed amor divitiarum in culpa est, ut Ecclesiastes ait: Qui amat divitias fructus non capiet ex eis , hoc est, qui nescit erogare pauperi, carebit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris . Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis. Saturatus erat dives purpuratus, epulans quotidie splendide ; sed dirum vae sustinebat, quando de Lazari digito quem despexerat, guttam aquae quaerebat. Utique si beati sunt semper esurientes justitiam, infelices sunt nullam veri boni patientes famem. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Hinc Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum: Cor sapientium ubi tristitia est,
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensinam. M ulti gͦ asserunt ut alcuinus
in libro de tͥuitate ad karolum anmã xp̃i tan-¬
tam scientiam de omnib habere. quantam di¬
iunitas ipsa habet. ita scilicet quod diuimi¬
tas a se ñ ab alio. sapiens ẽ. ꝑ naturam. anima
asiaua ereatuta capax possit. ẽẽ. tocius diuinȩ
cognitionis nel tociꝰ diuinȩ bonitatis. sicut
nec omĩpotentiȩ. Ducunt namq ꝓ inconue¬
nienti creaturam etiã hoc mͦ parificari creaidri.
ut ab ipso tantã scientiã babeat. quantã & ipse

Expanded text:
ad mensuram . Multi ergo asserunt, ut Alcuinus ad mensuram . Multi ergo asserunt, ut Alcuinus in libro De Trinitate ad Carolum, animam Christi tantam scientiam de omnibus habere, quantam divinitas ipsa habet; ita scilicet, quod divinitas a se, non ab alio sapiens est per naturam, animaaliqua creatura capax possit esse totius divinae cognitionis, vel totius divinae bonitatis, sicut nec omnipotentiae. Ducunt namque pro inconvenienti creaturam etiam hoc modo parificari Creatori, ut ab ipso tantam scientiam habeat quantam et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pientia. etate. &. gr̃a apud idin & homines.
apientia ꝑtinet al animam. etas Mas̾.
ad corpus. grã ad utriuisq salutem. Etate itaq
ꝓficiebat. sicut carnis ẽ. etatis inciem̃ta susciꝑe.
Porro uixta quoil etate ꝓficiebat dona gr̃e quȩ
sibi merant & sapientiȩ magis ac magis patefa¬
ciebat hominib quod erat sapientia & gr̃a ꝓfi¬
cere. ñ in se. sed inaliis apiul dm̃ & bomines. id
ẽ. aid honorem dĩ & salutẽ hominũ. In se autẽ
nequaqͣm ꝑ int̾ualla tempoꝵ ꝓficiebat sapien¬
tia uel gr̃a qui ab hora conceptionis plenus fuit
gr̃ę & ueritatis.
ota docłores cõmunit̾ affirmare animã xp̃i.
uͥũbo dĩ unita ẽ. tautum sapientiȩ & bonitatis
suscepisse quantũ possibile fuit creaturam sus-¬
sapientiȩ & scientiȩ. in ea om̃is plenitudo diui-¬
nitatis inhabitat. Alis sp̃c ad mensuram dat᷑.
sed xp̃o ut ait iobannes ȩuangelista datus ẽ. ñ

Expanded text:
pientia et aetate, et gratia apud Deum et homines. pientia et aetate, et gratia apud Deum et homines. Sapientia pertinet ad animam, aetas ad corpus, gratia ad utriusque salutem. Aetate itaque proficiebat, sicut carnis est, aetatis incrementa suscipere. Porro juxta quod aetate proficiebat, dona gratiae quae sibi inerant, et sapientiae magis ac magis patefaciebat hominibus, quod erat sapientia et gratia proficere, non in se, sed in aliis, apud Deum et homines, id est ad honorem Dei et salutem hominum. In se autem nequaquam per intervalla temporum proficiebat sapientia vel gratia, qui ab hora conceptionis plenus fuit gratiae et veritatis. Nota doctores communiter affirmare animam Christi ubi Verbo Dei unita est, tantum sapientiae et bonitatis suscepisse, quantum possibile fuit creaturam susa omnis plenitudo divinitatis inhabitat . Aliis spiritus ad mensuram datur, sed Christo, ut ait Joannes evangelista, datus est non
Abbreviated transcription (Latin):
tełlimus te. Et ait ail illos. Quid ẽ. quod me quȩ¬
rebatis: Nesciebatis. quia in hiis quȩ patris mei
sunt oportet me. ẽe:Non quod cui quasi
filium querunt uituꝑat. sed cogit eos attollere
mentis oculos. ad quereudum quud debeat
ȩterno patri. ostendens & templum & onina
quȩ patris sint. ñ minus ad se quam ad patrẽ
t ipsi ñ intellexerunt uerbum quod locu¬
tus ẽ aid illos. Et dlescendit cum eis & ue.
nit nataretb. & erat subditus illis.
uod de sua diuinitate loquitur. ñ intelligunt
parentes. & tam̃ ipse condescendit & subditur
illis. ut impleat officium pietatis. Quantum
gͣ debemus obedire dõ. quandoquidẽ ipse d̃s obe¬
dit hominib: Et mat̾ eius conseruabat omĩa
uerba hec incorde suo. O onia quȩ de dño
uela dño dicta uel facta cognouit siue intellec¬
la siue ñ intellecta in memoria recondebat. ut
temꝑe suo uniuersa ꝓut gesta erant. intelligeret.
et querentib explicaret. E t ib̃c ꝓficiebat sa¬

Expanded text:
est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt oportet me esse. » Non quod eos qui quasi filium quaerunt vituperat, sed cogit eos attollere mentis oculos ad quaerendum quid debeat aeterno Patri, ostendens et templum et omnia quae Patris sunt, non minus ad se quam ad Patrem Et ipsi non intellexerant verbum quod locutus est ad illos. Etnit Nazareth, et erat subditus illis. Quod de sua divinitate loquitur, non intelligunt parentes: et tamen ipse condescendit et subditur illis, ut impleat officium pietatis Quantum ergo debemus obedire Deo, quandoquidem ipse Deus obedit hominibus. Et mater ejus conservabat omnia verba haec in corde suo. Omnia quae de Domino vel a Domino dicta vel facta cognovit sive intellecta, sive non intellecta, in memoriam recondebat, ut tempore suo universa prout gesta erant, intelligeret, et quaerentibus explicaret. Et Jesus proficiebat sa
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ triduũ inuenerunt illum in templo sedentẽ
in medio doctoꝵ audientẽ illos & interrogantẽ.
Ouasi fons sapientiȩ doctoꝵ medius fedebat.
sed quasi exemplar bumilitatis prius interrogat¬
& audit quam instruat. ne paruuli a seniorib
doceri erubescant. & ne infirmus docere audeat.
plo dans indiciũ. quia p̾triduũ tͥumpba¬
lis passionis resuigeret. qui mortuus credebat᷑.
tupebant antem omnes qui eumaudie¬
et uidentes ammirati sunt. B eda.¬
o amplius stupebant suꝑ prudentia res¬
ponsionum. quo paucitatem uidebant
sed infirmitatẽ humanã ctas p̃tendebat. L x̾¬

Expanded text:
post triduum invenerunt illum in templo, sedentem post triduum invenerunt illum in templo, sedentem in medio doctorum, audientem illos et interrogantAMBR. Quasi fons sapientiae, doctorum medius sedebat, sed quasi exemplar humilitatis, prius interrogat et audit, quam instruat, ne parvuli a senioribus doceri erubescant, et ne infirmus docere audeat. plo, dans indicium, quia post triduum triumphalis passionis resurgeret, qui mortuus credebatur. Stupebant autem omnes qui eum audieet videntes admirati sunt. Et eo amplius stupebant super prudentia responsionum, quo paucitatem videntes sed infirmitatem aetas praetendebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi ad etatem duodennem uenit. Beda¬
cȩpit apire quid uat celesti deberet. quid
tẽtrene matri. Etas autem duodenius tẏpus
erat duodecim apłorum. ꝑ quos diuinitas & hu¬
manitas eus erat ꝑorbem nuntianda. Recꝰtegͦ
in duodenario numero iubar ꝑfectionis eius inci¬
pit declarari. Remansit in iarłm sine parentib
ut nos instrueret sedin habuisse patrem antequã
mundus fieret. Et ñ cognouerunt parentes
euis. Existimantes autem illum ẽẽ in comitatu.
uencrunt iter diei & requirebant eum int̾ cogna
tos & notos. Et ñ muenientes regressi sunt in ihe¬
rusalem requirentes eum. Siquis querat quo¬
m parentes reliquerunt eum. tanta cura nutri¬
tum. respondemus quia filiis isrł mos fuit ut
temꝑib festis uel ierosolimam euntib uel inde
redeuntib secesum niri. seorsum feminȩ. incede
rent. & pueri cum quolibet parente irent. Ideoq
oiriam & ioseph uicissim putasse ib̾m cum al¬
tero parente. ẽẽ. in reuersione. Et factum ẽ.

Expanded text:
i ad aetatem duodennem venit, coepit aperire quid Patri coelesti deberet, quid terrenae matri. Aetas autem duodennis, typus erat duodecim apostolorum, per quos divinitas et humanitas ejus erat per orbem nuntianda. Recte ergo in duodenario numero jubar perfectionis ejus incipit declarari. Remansit in Jerusalem sine parentibus, ut nos instrueret se Deum habuisse patrem antequam mundus fieret. Et non cognoverunt parentes ejus. Existimantes autem illum esse in comitatu, venerunt iter diei, et req. Et non invenientes regressi sunt in Hierusalem requirentes eum. » Si quis quaerat quomodo parentes reliquerunt eum tanta cura nutritum, respondemus quia filiis Israel mos fuit ut temporibus festis, vel Hierosolymam euntibus, vel inde redeuntibus, seorsum viri, seorsum incederent feminae, et pueri cum quolibet parente irent. Ideoque Mariam et Joseph vicissim putasse Jesum cum altero parente esse in reversione. « Et factum est
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur cum timerent arebelaum quomodo
illuc ire audebant. Solutio. fieri poterat ut
ꝑ diemi festum int̾ ingentem turbam latent̃ asren.¬
derent mox renerfuri. Sic etiam illo die quo ascen¬
derunt in templum completis dieb purgationis.
creduntur latuisse herodem. quid sibi magi re-¬
nuntiarent ex pectantẽ. Uel tot & tantis occupa¬
tionib regia cura distendi poterat. ut a pueri in-¬
quisitione uel auerteretur uel impediretur hero-¬
des. Regnante uͭ archelao. de ꝑsecutione pucri
om̃s tacuerunt. Quod g̃ lucas dicit ꝑ om̃s annos
ibant in uitłm. tunc accipiamus faclitatum. cum
iam ñ tuneretur archelaus. Et cum fac̾tus fuis.¬
set annoeum duoidecim. ascendentib illis ierosolimã
scõm consuetudinem adiei festi. consummatisq dicb¬

Expanded text:
eritur, cum timerent Archelaum, quomodo illuc ire audebant. Solutio fieri poterat, ut per diem festum inter ingentem turbam latenter ascenderent, mox reversuri. Sic etiam illo die quo ascenderunt in templum, completis diebus purgationis, creduntur latuisse Herodem, quid sibi magi renuntiarent exspectantem. Vel tot et tantis occupationibus regia cura distendi poterat, ut a pueri inquisitione vel averteretur, vel impediretur Herodes. Regnante vero Archelao, de persecutione pueri omnes tacuerunt. Quod ergo Lucas dicit, per omnes annos ibant in Jerusalem, tunc accipiamus factitatum, cum jam non timeretur Archelaus. Et cum factus fuisset annorum duodecim, ascendentibus illis Hierosolymam secundum consuetudinem diei festi
Abbreviated transcription (Latin):
t intrauit inc intemplum dĩ. Ingres¬
sus templum deait nobis exemplum
ut quo eumq inus. pͥmum domum orationis
si ibi.ẽ. adeamnus. s ꝑ orationes dõ comimñdati.
ad igenda negotia secedantus. D einde osten¬
ate in teiplo. quia p̃dicta ruina maxime
ex sicerdotum culpa fuit. & inde radix pdi¬

Expanded text:
t intravit Jesus in temptum Dei. Ingressus templum, dedit nobis exemplum, ut quocunque imus, primum domum orationis si ibi est, adeamus, et per orationes Deo commendati, ad agenda negotia secedamus. Deinde ostendit in templo, quia praedicta ruina maxime ex sacerdotum culpa fuit, et inde radix perdi
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauit. ita p̃ ceceris monetur iudetur pal¬
pare & uidere. Petrꝰ singularit̃ negauit. & sin¬
gnlarit᷑ ei dñs apparuit. Ita maria ubi nec ꝑ
angłos eredidit. uehem̃ter meredula resurrec¬
tionis extitit. & ei dñs singularit se manifesta¬
uit. G rauiora siquidem uulnera maiori in¬
digent mediciria. ut uͥ habundauit delictũ
suꝑbabundet gã. C uin autẽ maria ad pe¬
trum & iohannẽ curreret. utrum aliȩ mulie¬
res ad alios discipulos eueurreruit ostatun
reuersȩ fuerint. aut alicubi mariam cito re¬
ũsuram expectauerint. incertum ẽ. Hoc autẽ
certo certe ẽ. quia petro & iobanne duceden¬
tib a monuiñto. dum maria flens ibi rema

Expanded text:
dubitavit, ita prae caeteris monetur paldubitavit, ita prae caeteris monetur palpare et videre. Petrus singulariter negavit, et singulariter ei Dominus apparuit. Ita Maria ubi nec per angelos credidit, vehementer incredula resurrectionis exstitit, et ei Dominus singulariter se manifestavit. Graviora siquidem vulnera majori indigent medicina, ut ubi abundavit delictum, superabundet gratia. Cum Maria ad Petrum et Joannem curreret, utrum aliae mulieres ad alios discipulos currerint, et statim reversae fuerint, an alicubi cito Mariam reversuram exspectaverint, incertum est. Hoc autem certo certius est, quia Petro et Joanne discedentibus a monumento, dum Maria ib
Abbreviated transcription (Latin):
dñi recedunt ab angłis currentes nuntiare
aiscipulis. si dixerimus quod eum aliquȩ earũ
eredebant resurrerisse. sed maria non: facile
somuitur questio quȩ compulit non nullos fin¬
gere duas in euaugelio comine morari marias
maglalenas. E st autem similis & illa questi¬
onis solutio. Quo ego uado scitis & uam scitis.
uis dixisse dñs intelligitur qui sciebant. non
nescientib int̾ quos erat phily ppꝰ eui dictumẽ.
T auto temye uobiseum sum & non cognouistis
me phylippo: Item pꝰquam discipulis appa¬
riut in muitis argumentis. ubi exꝓbrautt in¬
credulitatẽ eorum. & duritiã cordis. sunili mͦ
distinguendum ẽ. Hullatenus enim iudetiu
inere patio referti ad petrum. qui ipso die resur¬
rectionis dñm uidit. & nusquai legit᷑ quin
p̾ea firmit crediderit resuscitatum. sed illi po¬
ti increpantur. qui tarde erediderunt ut tho¬
mas. Et notandum quod sic̃ thomas p̃ cȩtĩs

Expanded text:
Domini, recedunt ab angelis, currentes nuntiare Domini, recedunt ab angelis, currentes nuntiare discipulis. Si dicamus quod cum aliqua earum credebant resurrexisse, sed Maria non, facile solvitur quaestio, quae compulit nonnullos fingere, duas commemorari Marias Magdalenas. Est autem similis et illa quaestionis solutio: Quo ego vado scitis, et viam scitis. Illis dixisse Dominus intelligitur qui sciebant, et non nescientibus, inter quos erat Philippus cui dictum est: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Item postquam discipulis apparuit in multis argumentis, ubi exprobravit incredulitatem illorum et duritiam cordis, simili modo distinguendum est. Nullatenus enim videtur increpatio referri ad Petrum, qui ipso die resurrectionis Dominum vidit, et nusquam legitur quin postea firmiter crederet resuscitatum, sed illi potius increpantur, qui tarde crediderunt ut Thomas. Et notandum quia sicut Thomas prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
peticione firmaret. atq a timore recrearet.
Tunc ait illis scdm matheum. uolite tunere.
Ite niuitiate fr̃ib meis ut eant ingalileam.
Uenit gͦ maria magdalena sciłm iobannem
annuntians discipulis quia uidi dñm . & aliȩ
quȩ cum ea erant. quas lucas eomineniorat.
hucusꝙ augustinus. Cui gͦ uisum fuerit
quod hẏstoeiam congrue erdinauerit. p̃oceu¬
pandi & recolendi regulas in lectione huiꝰ opis
aptissie assignabit. U erum ptam̃ cum augu¬
stins plurima retrac tauerit. & nusquam in die¬
tis suis. ut ipsemet sepe testatur potiorib senten¬
tis p̃midicauerit. non irrationabilit̃ dici po¬
test seriem hystoriȩ in hoc oꝑe diligeutiꝰ ẽe. re¬
latam. U̾ idetur itaq ipio dilnculo cum pͥmũ
umilieres ad monumentũ uenerit factum. eẽ.
quod inathens & mareꝰ de uisione & allocutiõẽ
uiiꝰ angłi referunt. & quod lucas de duobs
nartat. U bi autem mulieres recordatȩ uerboꝵ

Expanded text:
petitionpetitionTunc ait illis secundum Matthaeum: Nolite timere. Ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam. Venit ergo Maria Magdalene secundum Joannem annuntians discipulis, quia vidit Dominum, et aliae quae cum ea erant, quas Lucas commemorat. » Hucusque Augustinus. Cui ergo visum fuerit quod historiam congrue ordinaverit, praeoccupandi et recolendi regulas in lectione hujus operis aptissime assignabit. Verumtamen cum Augustinus plurima retractaverit, et nusquam in dictis suis, ut ipsemet saepe testatur, potioribus sententiis praejudicaverit, non irrationabiliter dici potest seriem historiae in hoc opere diligentius esse relatam. Videtur itaque, ipso diluculo, cum primum mulieres adquod Matthaeus et Marcus de visione et allocutione unius angeli referunt, et quod Lucas de duobus narrat. Ubi autem mulieres recordatae verborum
Abbreviated transcription (Latin):
intra spacium quod iam ingress ait. Hortꝰ
quippe illic erat. Tunc uiderunt angłm sclen¬
tem a dextris suꝑ lapident. de quo angło narrant
matheus & marcꝰ. Qui angłs dum loquert᷑
eis. maria flens inclinauit se in monum̃tum.
& iudit duos añgłos secundum iohannẽ in al¬
bis sedentes. Postquam autẽ dixerunt illi mu¬
uer quid ploras. dicit eis illa. quia tulerunt
dñm meum. & nescio ubi posuerunt eum.
Hie intelligendi sunt surcexisse angłi. ut etã
stantes uiderentur sient ait lucas Post hec
uidit itũm stantem & cȩtera usq illue: uade
autem ad fr̃es meos & cȩtera. Tunc egressa ẽ.
amo num̃to. hoc ẽ. ab illo loco ubi erat horti
spatium. ante lapulem effossum. & cium illa
aliȩ quas scdm mnarcum inuaserat tremor. Tauis
scd̾m inatheum. irĩc occurrit illis dicens. Anct̃.
S ic colliginuis & angłoꝵ allocutionẽ bil mil
quaudomaria ortolanum putaute. & muic
iterum cuin eis occurrit in ilia. ut eas ipsa re¬

Expanded text:
intra spatium quod jam ingressae fuerant, hortus intra spatium quod jam ingressae fuerant, hortus quippe illic erat. Tunc viderunt angelum sedentem a dextris super lapidem, de quo angelo narrant Matthaeus et Marcus. Qui angelus, dum loqueretur eis, Maria flens inclinavit se in monumentum, et vidit duos angelos secundum Joannem in albis sedentes. Postquam autem dixerunt ei: Mulier, quid ploras? dicit eis illa, quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Hic intelligendi sunt surrexisse angeli, ut etiam stantes viderentur, sicut ait Lucas: Post haec vidit Jesum stantem, etc. usque illuc: Vade autem ad fratres meos, etc. Tunc egressa est a monumento, hoc est, ab illo loco, ubi erat horti spatium ante lapidem effossum, et cum illa aliae, quas secundum Marcum invaserat tremor. Tunc secundum Matthaeum Jesus occurrit illis, dicens: Avete. Sic colligimus et angelorum locutionem bquando Maria hortulanum putauit, et nunc iterum, cum eis occurrit in uia, ut eas ipsa re
Abbreviated transcription (Latin):
nere dñi. ista ꝓhibetur. Illa angłm uidere me¬
ruit. hȩc pͥmo cum uenit neminem uidit.
Iila discipulis dñm resurrexisse nunitiauit.
ista raptum ẽẽ. Iua gaudet. hec plorat. Illi
xꝑc occurrit. hȩc mortuum querit. Auoustitꝰ¬
innia circa de concordia euangelistar
tempꝰ resurrectionis facta. scdin om̃s
euangelistas quẽ admodũ geri potuerint. or¬
dinemus. O m̃s consentiunt diluculo uen¬
tum ẽẽ. ad monumenitũ. Lani factum erat qͦd
matheus commemorat. de terrȩ motu & lapide
reuolu to. conterritisq eustodib Uenit
autẽ maria magdalene cȩteris feruentior. Unde
iohannes de ea cominemorat. tacitis eis quȩ cũ
ea fuerunt. U idensq lapidem sublatum. ance¬
quam diligentius inspiceret. putauit ablatum
corpꝰ itũ. Cueurrit gͥ & nuntiauit petro & io¬
hanni. At illi uenenuit & sicuti maria dixerat
foris plorans. ud ẽ. aute sepulchri leeũ. sed tam̃

Expanded text:
mini tenere, ista prohibetur. Illa angelum videre memini tenere, ista prohibetur. Illa angelum videre meruit, haec primo cum venit, neminem vidit. Illa discipulis Dominum resurrexisse nuntiavit, ista raptum esse. Illa gaudet, haec plorat. Illi Christus occurrit, haec mortuum querit. Augustinus De concordia evangelistartempus resurrectionis facta secundum omnes Evangelistas, quemadmodum potuerint geri, ordinemus. Omnes consentiunt diluculo ventum fuisse ad monumentum, jam factum erat quod Matthaeus commemorat de terraemotu, et lapide revoluto, conterritisque custodibus. Venit autem Maria Magdalene caeteris ferventior. Unde Joannes de ea commemorat, tacitis eis quae cum ea fuerunt. Vidensque lapidem sublatum antequam diligentius inspiceret, putavit ablatum corpus Jesu. Cucurrit ergo et nuntiavit Petro et Joanni. At illi venerunt, et sicuti Maria dixerat, foris plorans, id est ante sepulcri locum; sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
noctis uesꝑe dñs resurrex̃. Deniq grecꝰ sermo
ꝓ uesꝑe habet sero. Sero autẽ & horam signat
moccasu diei. & cuiꝰq rei tarditatẽ. ut si dicas
sero uenit. id ẽ. tarde. Si gͦ dñs non uesꝑtino
temꝑe diei sed sero: id ẽ. ꝓfunda nocte surrex̃
Unde & mulieres ad mouunentum acceden¬
di habent facultatẽ iam custodib quiescentibꝰ
& ideo magis territis. quod usu uenit somno
excitis. Id etiam pͥncipes sac̾dotum nocte con¬
firmant ẽẽ. factun. sepulchri dicentes custo¬
aib. Dieñt quia discipuli er nocłe uenerunt
& furati sunt eum. Idem pꝰ pauca. Ut scias uo¬
cte factum. mulieres aliȩ seuuit alie nescuint.
resurrexisse dñm. Sciunt quȩ noctib obser¬
uant. uescunt quȩ recesserunt. Una maria
magdalene sccdm iobannẽ nescit. altera maria
magilalcna scdm̃n matheum scit. Han ead̾e ⁊
ante scire. & pꝰea uescire uon potuit. Deniq
alteram eẽ. cognosce. Illa adimititur pedes te¬

Expanded text:
noctis vespere Dominus resurrexit. Denique Graecus sermo pro vespere habet sero. Sero autem et horam significat in occasu diei, et cujusque rei tarditatem, ut si dicas: Sero venit, id est, tarde. Sic ergo Dominus non vespertino tempore diei, sed sero, id est, profunda nocte, surrexit. « Unde et mulieres ad sepulcrum accedendi habent facultatem, jam custodibus quiescentibus, et ideo magis territis, quod usu venit somno excitis. Id etiam principes sacerdotum nocte confirmant esse factum, sepulcri dicentes custodibus: Dicite quia discipuli ejus nocte venerunt, et furati sunt eum. Idem post pauca: Ut scias nocte factum, mulieres aliae sciunt, aliae nesciunt resurrexisse Dominum. Sciunt, quae noctibus observant; nesciunt, quae rMagdalene, secundum Joannem, nescit; altera Maria Magdalene, secundum Matthaeum, scit. Nam eadem ante scire, et postea nescire non potuit. Denique alteram esse cognoscet. Illa admittitur pedes Do
Abbreviated transcription (Latin):
ut significaret corpꝰ assumptum iam suꝑ
omia terenia subleuatum. Quare autẽ spe¬
cialit̾ se ingalleam p̃cessurum & ibi uiden¬
dum p̃dixit. cum neq ibi solum neq ibi pri¬
mum iusꝰ sit: Quia gallea transinigratio
facta uel renelatio dr̃. & utraq int̾pretatio ao
unum finem respicit. Significat autẽ quod
sicut xꝑc de morte ueuit ad uitam. ita sequaces
ciꝰ de morte transinigrant ad uitã. Et in spccie
suȩ duunitatis eum contemplantes sine fine
collaudant. eni congruit reuelatio. quia qͥcũq
mͦ reuelamꝰ ad eum uiam nr̃am. & erꝰ uestigia
sequim᷑. gła dñi speculantes. in eandẽ imagi¬
nẽ transformamur. Quidam autẽ dubitaue¬
runt. ꝓpt̾ hoc quod lucas ait. Contarbati uͥ &
coni̾iti: existunabant se sp̃m udere.

Expanded text:
ut significaret corpus assumptum, jam super omnia terrena sublevatum. Quare autem specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi videndum praedixit, cum neque ibi solum, neque ibi primum visus sit? Quia Galilaea transmigratio facta vel revelatio dicitur, et utraque interpretatio ad unum finem respicit. Significat autem, quod sicut Christus de morte venit ad vitam, ita sequaces ejus de morte transmigrant ad vitam. Et in specie suae divinitatis eum contemplantes, sine fine collaudant. Cui congruit revelatio; quia quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, et ejus vestigia sequimur, gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur . Quidam autem dubitaverunt, propter hoc quod Lucas ait: Conturbati vero et conterriti, existimabant se spiritum videre.
Abbreviated transcription (Latin):
eccatores sunt ualde iniqui. & guibus pec¬
catorum sarcinis onerati. Magna enim
distantia ẽ. int̾ peccantes & peccatores. sicut
inter ridentes & irrisores. inter scribentes &
scriptores. nam etiam usti peccant. Mig̃.¬
enerantur hoc ẽ. cominodant. salutaue¬
ritis i ẽ. salntem optaueritis. E tbnci

Expanded text:
eccatores sunt valde iniqui, et gravibus peccatorum sarcinis onerati. Magna enim distantia est inter peccantes et peccatores, sicut inter ridentes et irrisores, inter scribentes et scriptores: nam etiam justi peccant. Fenerantur, hoc est, commodant. Salutaveritis, id est salutem optaveritis. Ethnici
Abbreviated transcription (Latin):
ntrat eium in cor imittendo uuquas ꝑsuasio¬
nes cogitationib iniquoꝵ. Sed nunc indelli¬
gere debemus a ddiabolo udam plenuis esse
possessum. sicut apłi qui iam pꝰ resurrectio¬
ncm acceꝑant sp̃m sc̃m. insufflante dño &
runt in die pentecostes. AC x x u
Dicit ei it̃c. Qd facis fac citius. H y larius
on p̃cepit facinus sed p̃ in matheum.

Expanded text:
ntrat enim in cor, immittendo iniquas persuasiones cogitationibus iniquorum. Sed nunc intelligere debemus a diabolo Judam plenius esse possessum, sicut apostoli qui jam post resurrectionem acceperant Spiritum sanctum insufflante Domino runt in die Pentecostes . A. 125X Dicit ei Jesus: Quod facis, fac citius. HILAR. Non praecepit facinus, sed prae
Abbreviated transcription (Latin):
ecapols ẽ. regio decem
urbium trans iordanen.
ad orientem circa hippum & pellam & gada-¬
ran. contragalileam. Quod g̃ dicitur auia¬
dñs uenit ad mare galileȩ int̾ medios fines
decapoleos. non ipsos fines decapolis eum in¬
trasse significat. Neq enum mare transnaui¬
gasse dicitur. s potuis usq ad mare uenisse.
e ail ipsum ꝑuenisse locum. qui medios fines
decapolis. ionge trans mare positos respicit.
uit̃. ia &ẽ. contra. U el galileȩ. quȩ ẽ. int̾ me-¬
dios fines. Et a aducunt ei surdum & niu¬
tum. & dep̃cantur eum. ut imponat illi ma¬
num. Et app̾bendens eum de turba seorsum.
misit digitos suos in auriculas euꝰ. & expuens

Expanded text:
e probatur, regio decem urbium trans Jordanem ad Orientem circa Hippum, et Pellam, et Gadaram contra Galilaeam. Bene autem dicitur quDominus venit ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, non ipsos fines Becapolis eum intrasse significat. Neque enim mare transnavigasse dicitur, sed potius usque ad mare venisse, et ad ipsum pervenisse locum, qui medios fines Decapolis longe trans mare respicit, inter, id est, contra. Vel Galilaeae, quae est inter medios fines. Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecantur eum ut imponat illi manum. Et apprehendens eum de turba seorsum, misit digitos suos in auriculas ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ui puerum nomine pat̾s magis quam io¬
banuem uocandum deceruebant. eos figu¬
rant qui dño nouȩ gr̃ȩ munera ideclarante. cupie¬
runt eum potius consueta ueteris sacerdotii edic¬
ta p̃dicare. Unde bene ⁊acharias memoria dñi
int̾pretatur. quia memoriam antiquȩ obseruati.¬
onis. a dño datȩ figurat.. N¬
ugillaris appellatur nel grafuis. uel tabella
quȩ pugno potest includi. Aꝑtum ẽ au¬
temilico os eius. & lingua euis. & loquebatur
benedicens dm̃. Et factus ẽ. timor suꝑ om̃s ui-¬

Expanded text:
ui puerum nomine patris magis quam Joannem vocandum decernebant, eos figurant, qui, Domino novae gratiae munera declarante, cupierunt eum potius consueta veteris sacerdotii edicta praedicare. Unde bene Zacharias memoria Domini interpretatur, quia memoriam antiquae observationis a Domino datae figurat. Pugillaris appellatur vel graphius vel tabella, quae pugno potest includi. Apertum est autem illico os ejus et lingua ejus, et loquebatur, benedicens Deum. Et factus est timor su
Abbreviated transcription (Latin):
ardeat: Ne sitis gͣ utt sercuis qui seit uo¬
uintatẽ dm̃ & ñ facit. s ex caritate in mi¬
nimo & in maiori fideles estote. D e o a.¬
õnem dicit sp̃c scĩ fertiorẽ. qui secreta cordis
illuminans. uitia quasi spinas & tͥbulos
conbtirit. aurea uasa ꝓbando & meliorando:
ligna. fęnum. sttpulam consumendo.
Baptisina autem habeo baptitari. & quomͦ
coartor usꝙ dum ꝑficiatur: Ueni inqͥt
ignem mittere in corda credentium ut ter¬
rena despiciant. suꝑna appetant. spũ scõ
inflaminante: s ad hoc prius habeo bapti¬
tari. hoc. ẽ. tingui & ꝑfundi baptismo. id .ẽ.
tinc̃tione subaudis mei sanguinis. Quod .ẽ.
aicere. Ante quam mittam sp̃m sc̃m. dabo
me crucifigendũ. Unde ullud. N on erat
sp̃c datus. quia uĩc nundum fuerat glorificatꝰ.
Coartor multum usq dum ꝑficiatur ipsa pas¬
sio.s nichil me potest cogere. quin fiat qͦd
statui fieri de me. Quidam codices habent.

Expanded text:
ardeat? Ne sitis igitur sicut servus qui scit voardeat? Ne sitis igitur sicut servus qui scit voluntatem domini et non facit, sed ex charitate in minino et in majori fideles estote. Ignem dicit Spiritus sancti fervorem, qui secreta cordis illuminans, vitis quasi spinas et tribulos comburit, aurea vasa probando et meliorando, ligna, fenum, stipulam consumendo. Baptismo autem habeo baptizari, et quomodo coarctor usque dum perficiatur: Veni, inquit, ignem mittere in corda credentium, ut terrena despiciant, superna appetant, Spiritu sancto inflammante, sed ad hoc prius habeo baptizari, hoc est tingi et perfundi baptismo, id est tinctione, subaudis mei sanguinis. Quod est dicere: Antequam mittam Spiritum sanctum, dabo me crucifigendum. Unde illud: Non erat Spiritus datus, quia nondum Jesus fuerat glorificatus Coarctor multum usque dum perficiatur ipsa passio, sed nihil me potest cogere, quin fiat quod fieri statui de me. Quidam codices habent
Abbreviated transcription (Latin):
tum. plus petunt ab eo. Maz᷑.
rdo uerborum.ẽ. As omni autẽ eo¬
eui multum datum . ẽ. multum quere¬
tur. Quare adiecit. & cui comm̃daue¬
runt multum subandis diuina iudicia. nͥ
quia ꝑ hoc exponit quod p̾dixerat: Uel for¬
te utrumq ordinẽ. & rectorum uidelicet &
subditorum innut. Multis subiectis sepe
datur & cognitio dnĩcȩ uoluntatis. & facul¬
tas implendi. p̃latis autẽ commutiur. cũ
sua salute cura pascendi gregis. Itaq poten¬
tes. potent̾ tormenta patientur. hoc .ẽ. maiori
gra donatos: si deliquerint. maior undicta
sequetur. Mitissima autẽ pena erit eoꝵ
qui originali peccato ꝓpͥum peccatum non
addiderunt: & in illis qui addiderunt tan¬
to tolerabilior erit dampnatio. quanto hic
minorẽ babuerint iniquitatẽ.  Ci x¬
g̃nem ueni mutere in terrã xcu.¬
& quid uolo nisi ut accendat᷑: Mas̾.¬
escitis quia uolo ut ignis diuinus
in cordibꝰ fidelium accendatur &

Expanded text:
tum, plus petent ab eo. BEDA. tum, plus petent ab eo. BEDA. Ordo verborum est: Ab omni autem cui multum datum est, multum quaeretur. Quare adjecit, et cui commendaverunt multum, subaudis divina judicia, nisi quia per hoc exponit quae praedixerat? Vel forte utrumque ordinem et rectorum videlicet et subditorum, innuit. Multis subjectis saepe datur et cognitio Dominicae voluntatis, et facultas implendi. Praelatis autem committitur cum sua salute cura pascendi gregis. BEDA. Itaque potentes potenter tormenta patientur , hoc est, majori gratia donatos, si deliquerint, major vindicta sequetur. Mitissima autem poena erit eorum qui originali peccato proprium peccatum non addiderunt, et in illis qui addiderunt, tanto tolerabilior erit damnatio, quanto hic minorem habuerint iniquitatem. L. gnem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Nescitis quia volo ut ignis divinus in cordibus fidelium accendatur et
Abbreviated transcription (Latin):
magnum. c̃. Nam sicut ratio rotunditatis.
luaeꝰ. it a puncto medio om̃s lineȩ papes in
extrema ducantur: eadem . eͦ. in magno
disco. quȩ ĩ nũmulo exiguo. ita uͥ parua.
iuste geruntur. ñ minuitur iusticiȩ magni¬
ue autẽ seruus qui cͤognouit uoluntatem
am̃ sui & ñ p̃parauit. & ñ fecit sedm uolunta¬
tẽ euis. uapulabit multis. Be  a.
iti existimantes se minꝰ uapulaturos. si nesci¬
ant quid oꝑari debeant. auertunt aurẽ ne
audiant ueritatẽ. Sed cum possent scire si
uellent studium adhibere. ñ nescientes. sed
contemptores iudicantur. Qui autẽ
ñ cognouit & fecit digna. plagis uapulabit
paneis. Non cognoscere dicendus . ẽ. qͥ
app̾hendere uult s: nͨ ualet. Merito ergo
minus punitur. eui minus commissum. ẽ.
Qui enim ignorans peccat. in nocꝰ te peccat.
qui uͦ seiens. tanquam ĩ die peccat. Uiui gͦ
descendunt in infernum. qui scient᷑ peccass.
Omni autẽ ciu multum datum . ẽ. multũ
queritur ab eo. Et cui comm̃dauerunt mul¬

Expanded text:
AUGUST. Nam sicut ratio rotunditatis id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur eadem est in magno disco, quae in nummulo exiguo; ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae magnile autem servus qui cognovit voluntatem Domini sui, et non praeparavit, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulavit multis. BEDA. Multi existimantes se minus vapulaturos, si nesciant quid operari debeant, avertunt autem ne audiant veritatem. Sed cum possent scire, si vellent studium adhibere, non nescientes, sed contemptores judicantur. Qui autem non cognovit et fecit digna plagis, vapulabit paucis. Non cognoscere dicendus est, qui apprehendere vult, sed non valet. Merito ergo minus punitur, cui minus commissum est. Qui enim ignorans peccat, in nocte peccat; qui vero sciens, tanquam in die peccat. Vivi ergo descendunt in infernum, qui scienter peccant. Omni autem cui multum datum est, multum quaeretur ab eo; et cui commendaverunt mul
Abbreviated transcription (Latin):
hesauritate autem uobis
thesauros uicelo. ubi neq eru¬
go neq tinca demolitur. & ubi fures non effo¬
diunt neꝙ furantur. R abanus.
oc non solum de pecunia. s etiam de cunctis
possessionib sentiendum ẽ. quia omne terrenũ
uel erugine consumitur. ut aurum. argentũ:
uel uer mibꝰ & putredine soluitur. ut uestes.
uel quod abbis immune ẽ. a furibꝰ tollitur.
ut lapides p̃ciosi. In hiis gͦ omne genus aua¬
ritiȩ rep̾henditur. Cȩium dicit non istui acri-¬
um. s firmamentum sp̃uale. quod numqͣm
transiet. U bi enim ẽ. thesaurus tuus. ibi ẽ.
& cortuum Teronimus.¬
oc etiam de passionibꝰ ẽ. dictum. Gulosus cor
habet in uentre. lascius in ludicris. amator
in ubidine. auarus in pecuna. Nuoustinꝰ.¬
rgo si m terra ẽ. cor. id ẽ. si eo corde qusq oꝑatur:
ut terrenum commodum ailipiscatur. quomͦ
erit mundum quod in terra uolutatur: Sorde¬
scit aliquid cum inferiori miscetur naturȩ. quia
etiam de puro argento sordidatur aurum. si mis¬

Expanded text:
autem vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt neque furantur. RABAN. Hoc non solum de pecunia, sed etiam de cunctis possessionibus sentiendum est, quia omne terrenum vel aerugine consumitur, ut aurum, argentum, vel vermibus et putredine solvitur, ut vestes; vel quod ab his immune est, a furibus tollitur, ut lapides pretiosi. In his ergo omne genus avaritiae reprehenditur. Coelum dicit, non istud aerium, sed firmamentum spirituale quod nunquam transiet. Ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum. HIERON.oc etiam de passionibus est dictum. Gulosus cor habet in ventre, lascivus in ludicris, amator in libidine, avarus in pecunia. AUGUST. Ergo si in terra est cor, id est, si eo corde quisque operatur, ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum quod in terra volutatur? Sordescit aliquid, dum inferiori miscetur naturae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si mis
Abbreviated transcription (Latin):
i hoc uerbum humanum & corꝑale im-¬
missum auribus plurimorum ꝑ singulos
sed in omnib incegrum & plenum babetur. ut
in uno quoq totum sit. quantomagis uerbũ
dĩ. unigenitum ubiq totum ẽ. in glo et in
terra & apud patrem & in uirgine: Exurgenᷤ
aũ maria in dieb ilł abiit in montana c̃ festinatiõe.

Expanded text:
i hoc Verbum humanum et corporale, immissum auribus plurimorum, non dividised in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque plenum totum sit; quanto magis Verbum Dei unigenitum ubique totum est, in coelo et in terra, et apud Patrem et in Virgine? Exsurgens autem Maria in diebus illis, abiit in
Abbreviated transcription (Latin):
garitȩ sunt aiegorie. quȩ tanquam de ptunido
trahuntur. Idem gͥ potest dici sc̃m & marga¬
rita. seid sc̃m ereo quod ñ debet corrumpi. mar¬
garita ex eo quod ñ debet contempni. C onat᷑
autem quisq corrumꝑe quod ñ uult. ẽẽ. inte¬
grum. contempnere quod uile ducit. Canes
sunt ueritatis oppugnatores. porci contempto¬
res. C auendum ẽ.gͦ. ne quid apiatur non capi-¬
enti. Meluis enim querit quod clausum ẽ.
quam id quoa aptum ẽ. aut infestet aut ne¬
gligat. Quod autem dñs nr̃ quedam dixisse
inuenitur que multi qui aderant. uel resisten¬
do. uel contempnendo non cepunt: ñ putan.¬
dum ẽ. eum sc̃m dedisse canibꝰ. Non enmn eis
dedit qui caꝑe ñ poterant. sed qui poterant.
onculcare ꝑtinet ad contempto. Mag̾.¬
res margaritarum. disrumꝑe ad oppugna.¬
tores ueritatis. Pedes idicit affectiones malas.
conuersos uͭ. qui se conuertunt ide bono quod
auaiunt ad malum. ut in fide disrumpant.¬

Expanded text:
garitae sunt allegoriae, quae tanquam de profundo garitae sunt allegoriae, quae tanquam de profundo trahuntur. Idem igitur potest dici sanctum et margarita, sed sanctum ex eo quod non debet corrumpi; margarita ex eo quod non debet contemni. Conatur autem quisque corrumpere, quod non vult esse integrum, contemnere, quod vile ducit. Canes sunt veritatis oppugnatores, porci contemptores. Cavendum est ergo ne quid aperiatur non capienti. Melius enim quaerit quod clausum est, quam in quod apertum est aut infestet aut negligat. Quod autem Dominus noster quaedam dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo vel contemnendo non conceperunt, non putandum est eum sanctum dedisse canibus. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed qui poterant. Conculcare, pertinet ad contemptores margaritarum; disrumpere ad oppugnatores veritatis; pedes, dicit affectiones malas; conversos vero, qui se convertunt de bono quod audiunt ad malum, ut in fide disrumpant
Abbreviated transcription (Latin):
potuise. Homines enim sumus. Hinc ẽ. il-¬
uia sapientis. Hichil humani alienum a me
puto. Si enim babumus. tangat memoriam
communis infirmitas. ut rep̃hensionẽ illã
nͨ odium. sed miscd̃ia p̃cedat. Quod si nos idẽ
uitium habemus. in quo ẽ. ille quem rep̃hendẽ
uolumus. non rep̃hendamus illum. sed conge¬
miscamus. et ñ illum ad optemꝑandum nob̃
sea ad parit conandum inuitemus. B eda.
uiti ũ criminibꝰ p̃uenti. odio uel liuore
omĩa accusare suscipiunt. & uolunt ui-¬
deri consultores. si ne exemplo suȩ emendatio¬
nis. leuiora peccata in frib uituꝑantes &e dam¬
pnantes.
oute scĩn dare canib neq: mittatis marga¬
ritas ur̃as ante porcos. ne torte conculcent¬
eas pedib suis. ee conuersi difrumpant uos.
tatibꝰ scli manciparunt. Cianes u̾ omnes here¬
tici. qui cont᷑ creatorem suum blasphemiarum
apiendo ea que auditores non possunt
lustuere. ampluis nocent quam taceno. Un

Expanded text:
potuisse. Homines enim sumus. Hinc est illpotuisse. Homines enim sumus. Hinc est illud sapientis : Nihil humani a me alienum puto. Si vero habuimus, tangat memoriam communis infirmitas, ut reprehensionem illam non odium, sed misericordia praecedat. Quod si nos idem vitium habemus, in quo est ille quem reprehendere volumus, non reprehendamus illum, sed congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. BEDA. Multi vero criminibus praeventi, odio vel livore omnia accusare suscipiunt, et volunt videri consultores, sine exemplo suae commendationis, leviora peccata in fratribus vituporantes et damnantes. te sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas rumpant vos. eculi manciparunt. Canes vero omnes haeretici, qui contra Creatorem suum blasphemiarum eriendo ea quae auditores non possunt sustinere, amplius nocent quam tacendo. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Et in qua mensura mensi fueritis. remetietur
que mente. manu.: lingua gcrimus. ac¬
cipi potest. quia ds̃ reddet singulis scãm opa
uid autem uides festucam mocło fris tui
& trabem in oculo tuo non uides: Aut
quom dicis. ftĩ tuo. sine. eitiam festucam de ocło
tuo & cece trabes ẽ. in oculo tuo: Aus ust̾.
iquis ira peccat. tu non debes odio repre¬
bendere. Tantum enum distat int̾ iram
c̃ odium. quantum int̾ festucam et trabem.
Oauim enim ẽ. ira inueterata. Hy pocͥta
eice pͥmum t̾bem de ocło tuo. et tunc uidebis
eicert festucam de oculo frĩs tui. Id ẽ. pͥmo
abs te. sciuicet ab intentione tua. et de corde
tuo expelle odium. ut de lumine mentis trabe
mortalis criminis eiecta. exemplo potius quam
dictis docere ualeas minora excludi peccata.
que in festuca significantur. Cum necessitas
nos cogit aliquem rep̃hendere. pͥmo cogite¬
mus utrum tale uitium unquam babimꝰ.
ꝙ si minquam habuimus. cogitemus nos b̾re

Expanded text:
Et in qua mensura mensi fueritis remetietur vEt in qua mensura mensi fueritis remetietur vs quae mente, manu, lingua gerimus, accipi potest, quia Deus reddet singulis secundum opera Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo uo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? AUGUST. Si quis ira peccat, tu non debes odio reprehendere. Tantum enim distat inter iram et odium, quantum inter festucam et trabem. Odium enim est ira inveterata. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te, scilicet ab intentione tua et de corde tuo expelle odium, ut de lumine mentis trabe mortalis criminis ejecta, exemplo potius quam dictis docere valeas minora excludi peccata, quae in festuca significantur. Cum necessitas nos cogit aliquem reprehendere, primo cogitemus, utrum tale vitium unquam habuimus: et si nunquam habuimus cogitemus nos habere