comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis horrent si ipsos int̾roges. Nichil
illo corpore cõpositiꝰ. nichil ordina¬
tius: & parilitas m̃broꝵ & coloris
delectatio illicit oculos: & tam̃ cũ au¬
dis qr fur ẽ. fugis hominẽ animo.
Uides ex alia parte senẽ curiuu᷑bacu¬
lo innitentẽ: uix se mouentẽ: rugis
undiq exaratũ. Quid uides qđ ocłos
delectet: Et audis qr iustus ẽ: amas.
amplecteris. Talia nob p̃mia ꝓmis¬
sa st̃ fr̃s mei : Tale aliquid amate:
tali regno suspirate: tałe patriã
desiderate: si uultis ꝑtinere ad id
cũ quo uenit dñs nrͣ id ẽ. ad grãm
& ueritatẽ. Si aũ corporalia p̃mia
concupieritis a dõ. adhuc sub lege
estis. & ideo ipsam legẽ ñ implebiti.
Quando enĩ uideris habundare ista
tẽporalia in eis qui dm offendunt:
nutant gressus tui. & dicis łͥ. fcce
ego colo d̃in: cotidie ad ȩccłiam
curro: genua mͥ trita sunt in ora¬
tionib: & assidue ȩgroto. Homicidia
faciunt homines: rapinas faciunt:

Expanded text:
carnis horrent? Si ipsos interroges, nihil carnis horrent? Si ipsos interroges, nihil illo corpore compositius, nihil ordinatius ; et parilitas membrorum, et coloris delectatio illicit oculos: et tamen cum audis quia fur est, fugis hominem animo. Vides ex alia parte senem curvum, baculo innitentem, vix se moventem, rugis undique exaratum: quid vides quod oculos delectet? Audis quia justus est; amas, amplecteris. Talia nobis praemia promissa sunt, fratres mei: tale aliquid amate, tali regno suspirate, talem patriam desiderate; si vultis pervenire ad id cum quo venit Dominus noster, id est, ad gratiam et veritatem. Si autem corporalia praemia concupieris a Deo, adhuc sub Lege es, et ideo ipsam Legem non implebis. Quando enim videris abundare ista temporalia in eis qui Deum offendunt, nutant gressus tui, et dicis tibi: Ecce ego colo Deum, quotidie ad ecclesiam curro, genua mihi trita sunt in orationibus; et assidue aegroto: homicidia faciunt homines, rapinas faciunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidemus: ꝓ ista fide p̃miũ erit u¬
dere qđ credimꝰ. Nouerant hoc ꝓpħe:
s occultũ erat. antequã ueniret. Nlã
quida suspirans amator in psalmis
ait. Unã petii a dnõ hanc requirã.
Et quęris quid petat: forte enĩ peti
& petenda. Aut forte subiectionẽ
hostiũ suoꝵ. aut mortẽ inimicoꝵ:
aut imꝑia & facultates huiꝰ scłi: ar¬
det eñ amore: & multũ suspirat.¬
& estuat & anhelat. Uideamꝰ quid
petiit. Unã petii a dño hanc reqͥrã.
unde ibi erit gaudiũ tuũ: ut con¬
huiꝰ caritatis: Quod desideratis ro¬
go uos. uideri potest oculis. tangi
potest. pulchritudo aliqua ẽ quȩ
oculos delectat: Nonne martyres
amati st̃ uehem̃ter : Et quando eos
cõmemoramus: in ardescimus amore.
Quid in illis amamꝰ fr̃s: Menbra lani-¬
ata a feris. Quid fȩdius: si oculos car¬
nis int̾roges: Quid pulchriꝰ: si oculos
cordis int̾roges: Quid tͥ uidetur
adolescens pulcherrimꝰ fur. quomo¬
do horrent oculi tui: Nũquid ocłi

Expanded text:
emium erit, videre quod credimus. Noverant hoc Prophetae, sed occultum erat antequam veniret. Nam quidam suspirans amator in Psalmis ait: Unam petii a Domino, hanc requiram. Et quaeris quid petat? Forte enim terra petenda: aut forte subjectionem hostium suorum, aut mortem inimicorum, aut imperia et facultates hujus saeculi. Ardet enet aestuat, et anhelat. Videamus quid petat, Unam petii a Domino, hanc requiram. unde ibi erit gaudium tuum? Ut conhujus charitatis? Quid desideratis, rogo vos? Videri potest oculis? tangi potest? pulchritudo aliqua est quae oculos delectat? Nonne martyres amati sunt vehementer; et quando eos commemoramus, inardescimus amore? Quid in illis amamus, fratres? Membra laniata a feris? Quid foedius, si oculos carnis interroges? quid pulchrius, si oculos cordis interroges? Quid tibi videtur adolescens pulcherrimus fur? Quomodo horrent oculi tui? Numquid oculi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Illi enĩ qui carnẽ xpĩ uiderunt:
aliqͥ credidert̃: aliqͥ crucifixert̃. Et
qͥ credidert: illo crucifixo nutaue¬
runt. Et nͥ ipsam post resurrectio¬
nem palparent: fides ad eos ñ reuo¬
caret᷑. Si gͦ ꝓpt̃ carnẽ uisibilis filius:
& nos concedimꝰ: & ẽ catholica fides.
Si aũ ante carnẽ sic̃ ipsi dict idẽ ante¬
quã incarnaret᷑: multũ delirant: &
multũ errant. facta enĩ st̃ illa uisi¬
bilia corporalit᷑ ꝑ creaturã in quib
typus ostenderet᷑: ñ utiq substantia
ipsa demonstrabat᷑. & manifestabat᷑.
Et hoc attendat caritas urã lene docu¬
mentũ. Sapientia di uideri oculis
potest: Expellite gͦ de cordib urĩs
carnales cogitationes ut uere sitis
sub grã: ut ad nouũ testam̃tũ ꝑti¬
neatis. Ideo uita ȩtͣ̃na ꝓmittit᷑. in
nouo testam̃to. Legite uetus testam̃¬
tũ: & uidete qr carnali adhuc ppło.
ea quide p̃cipiebant᷑ quȩ nob̃. Nã
unũ din colere: & nob̃ p̃cipitͣ: ñ ac¬

Expanded text:
iderunt, aliqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crucifixo nutaverunt; et nisi ipsam post resurrectionem palparent, fides ad eos non revocaretur. Si ergo propter carnem visibilis Filius; et nos concedimus, et est catholica fides: si autem ante carnem sicut ipsi dicunt, id est, antequam incarnaretur; multum delirant, et multum errant. Facta enim sunt illa visibilia corporaliter per creaturam, in quibus typus ostenderetur: non utique substantia ipsa demonstrabatur et manifestabatur. Et hoc attendat Charitas vestra lene documentum. Sapientia Dei videri oculis potest? 19. Expellite ergo de cordibus vestris carnales cogitationes, ut vere sitis sub gratia, ut ad Novum Testamentum pertineatis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testamento. Legite Vetus Testamentum, et videte quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae nobis. Nam unum Deum colere, et nobis praecipitur. Non ac
Abbreviated transcription (Latin):
ralit̾ uisa st̃: ñ erat illa substan¬
tia dĩ. Illa enĩ oculis carnis uidemꝰ:
Dei substantia unde uidet᷑: eugłiũ
int̾roga. Beati mundo corde: quia
ipsi dm̃ uidebunt. fuert̃ homines
qui dicerent: uanitate cordis sui¬
decepti Pat̃ inuisibilis ẽ: filius aũ
uisibilis ẽ. Vnde uisibilis: Si ꝓptͣ car¬

Expanded text:
erant illa substantia Dei. Illa enim oculis carnis videmus: Dei substantia unde videtur? Evangelium interroga: Beati mundo corde; quia ipsi Deum videbunt . Fuerunt homines qui dicerent vanitate sui cordis decepti, Pater invisibilis est, Filius autem visibilis e
Abbreviated transcription (Latin):
ad luxuriã. ad ebrietatẽ. Quant o
melius femine eoꝵ lanã facerent. quã
illo die in neomenus saltarent. Absit
fr̃s: ut illos dicamꝰ obseruare sabbatũ.
Spualit̾ obseruat sabbatũ xp̃ianus:
abstinens se ab oꝑe seruili. Quid est
enĩ ab oꝑe seruili: Apeccato. Et unde
ꝓbamus: Dñm int̾roga: Omnis qui
facit peccatũ: seruus ẽ peccati figo
&e nob̃ p̃cipit᷑ spũalit̾ obseruatio sab¬
bati. Iã illa omiã p̾cepta magis nob̃

Expanded text:
ad luxuriam, ad ebrietatem. Quanto melius feminae eorum lanam facerent, quam illo die in maenianis saltarent? Absit, fratres, ut illos dicamus observare sabbatum. Spiritualiter observat sabbatum christianus, abstinens se ab opere servili. Quid est enim ab opere servili? A peccato. Et unde obamus? Dominum interroga: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Ergo et nobis praecipitur spiritualiter observatio sabbati. Jam illa
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid amplius seruus adsignet.
quã qđ ꝑ illũ factũ est: electus ad
magnũ mysteriũ tãquã fidelis in
domo: Stam̃ seruus agere scłm legẽ
potest: soluere a reatu legis ñ potest.
facta ꝑ moysen qui uidit dm᷑ Sta¬
tĩ subiecit. Dm̃ nemo uidit uinꝗͣ.
Et unde innotuit moysi ds: Quia
reuelauit seruo suo dñs. Quis dñs:
Ipse ap̃s. qui pͣmisit legẽ ꝑ seruum:
ut ueniret ipse cũ grã & ueritate.
Deũ enĩ nemo uidit umquã. Et unde
illi seruo quantũ caꝑe possit appa¬
ruit: Sed unigenitus inquit filtꝰ
qui ẽ in sinu patris: ipse enarrauit.
Quid ẽ in sinu patͥs: In secreto patͥs.
Non enĩ ds habet sinũ quẽ admodũ
nos habemꝰ in uestib aut cogitan¬
dus ẽ sic sedere quomͦ nos: Aut for¬
te cinctus est. ut sinũ haberet:
Sed qr sinus nr̃ intus eͣ. secretũ pa¬
tris sinꝰ patͥs uocat᷑. In secreto patͥs.
qͥ patrẽ nouit: ipse enarrauit. Nã

Expanded text:
aliquid amplius servus assignet, aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum Legem potest, solvere a reatu Legis non potest. Lfacta per Moysen, qui vidit Deum? statim subjecit, Deum nemo vidit unquam. Et unde inrevelavit servo suo Dominus. Quis Dominus? Ipse Christus, qui praemisit Legem per servum, ut veniret ipse cum Gratia et veritate. Deum enim nemo vidit unquam. Et unde illi servo quantum capere posset apparuit? Sed unigenitus, inquit, Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Quid est, in sinu Patris? In secreto Patris. Non enim Deus habet sinum, sicut nos habemus in vestibus, aut cogitandus est sic sedere quomodo nos, aut forte cinctus est ut sinum haberet: sed quia sinus noster intus est, secretum Patris sinus Patris vocatur. In secreto Patris, qui Patrem novit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
te. xp̃i loquor frs mei. Maiestatẽ xpĩ
& diuinitatẽ xp̃i: quis loquit᷑ in
explicando & dicendo: ut qͦ qͦ mͦ
humilitatẽ. xp̃i loqueremur: ñ suffi¬
cimꝰ. immo deficunꝰ. Totũ cogitantib
cõmittimus: ñ audientib adimplemꝰ.
Cogitate humilitatẽ xp̃i. Sed quis nob̃
inquis eã explicat: nͥ tu dicas: Ille intꝰ
dicat. Meliꝰ illud dicit qui intꝰ habi¬
tat: quã qui foris clamat. Ipse uobis
ostendat grãm humilitatis sue: qui
cȩpit habitare in cordib urĩs. Iam uͦ
si in eiꝰ humilitate explicanda & ero¬
ganda deficimꝰ: maiestatẽ ipsius qͥs
loquat᷑: Si uerbũ caro factum con¬
turbat nos. in principio erat uer¬
bũ. quis explicat᷑: Tenete gͦ fr̃s so¬
liditatẽ istã: bex ꝑ moysen data ẽ.:
grã & ueritas ꝑ iħm xp̃m facta ẽ.¬
ꝑseruũ lex data est. reos fecit ꝑ imꝑa¬
torẽ indulgentia data ẽ: reos libe¬
rauit. Lex ꝑ moysen cdata est: Nsibi

Expanded text:
te Christi loquor, fratres mei. Majestatem Christi te Christi loquor, fratres mei. Majestatem Christi et divinitatem Christi quis loquitur? In explicando et dicendo ut quoquomodo humilitatem Christi loqueremur, non sufficimus, imo deficimus: totum cogitantibus committimus, non audientibus adimplemus. Cogitate humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi tu dicas? Ille intus dicat. Melius illud dicit qui intus habitat, quam qui foris clamat. Ipse vobis ostendat gratiam humilitatis suae, qui coepit habitare in cordibus vestris. Jamvero si in ejus humilitate explicanda et eroganda deficimus, majestatem ejus quis loquatur? Si Verbum caro factum conturbat nos, In principio erat Verbum quis explicabit? Tenete ergo, fratres, soliditatem istam. 16. Lex per Moysen data est, graPer servum Lex data est; reos fecit: per Imperatorem indulgentia data est; reos liberavit. Lex per Moysen data est. Non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ẽ & ueritas: qr ꝓmissa & exhibi
ta. Non erat ista in ueteri testam̃to:
qr lex minabat᷑ ñ opitulabat᷑ Iube¬
bat. ñ sanabat: banguorẽ ostendebat.
ñ auferebat: s illi pͣparabat medico
ad aliquẽ quẽ curare uult medicus.
mittat pͥmo seruii suũ ut ligatũ
illũ inueniat. Sanꝰ non erat: sanari
nolebat: & ne sanaret᷑: sanũ se esse
iactabat. Missa lex ẽ ligauit eum:
inuenit se reũ. Iam clamat de liga¬
tura. Uenit dñs: curat amaris aliqͣnͣ¬
tũ. & acrib medicam̃tis. Dicit enim
egroto. ferto: dicit tolera: dicit noli
diligere mundũ: habeto patientiam:
curet te ignis continentiȩ: ferrum
ꝑsecutionũ tolerent uulnera tua.
E.xpauescebas quãuis ligatꝰ. liber ille
& ñ ligatus bibit qđ tͥ dabat pͥor
passus est: ut te consolaret᷑ tãquã
dicens: Qđ tunes pati ꝓte: p̃or patior
ꝓ te. hȩc ẽ grã: & magna grã. Quis
ilła digne conlaudat: De humilita

Expanded text:
ipsa est et veritas, quia promissa et exhibita. ipsa est et veritas, quia promissa et exhibita. 14. Non erat ista in Veteri Testamento, quia Lex minabatur, non opitulabatur; jubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praeparabat medico ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, habeto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus: liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior pro te. Haec est gratia, et magna gratia. Quis illam di
Abbreviated transcription (Latin):
cũ peccato peccatores: Om̃s qui per
xp̃m: iustificati & iusti: nͣ in se. s ĩ illo
Nã in se si int̾roges.: adam sunt: In illo
si int̾roges: xp̃i st̃. Quare: Quia ille
cati. Non enĩ aliquid habebat dñs.
quare iuste moreret᷑: sic̃ ipse ait. fece
uenit pͥnceps huiꝰ mundi: & in me
nicħ inueniet. Quare gͦ moreris:
Sed ut sciant homines. qr uoluntatẽ
patris mei facio: surgite. eamꝰ hinc.
Non habebat ille quare moreret᷑. et
mortuus est Lu habes quare: & mo¬
ri dedignaris: Dignare ȩquo animo
pati ꝑ meritũ tuũ: qđ ille pati dig¬
natus est. ut te a sempitna morte
liberaret. Homo & homo. Sed ille ñ¬
nͥ homo: iste ds̃ & homo. Ille homo
peccati: iste homo iusticie. Mortu¬
us es in ada: resurge in xpͣo Nlam
utrũq debet᷑ tͥ. Iã credidisti ĩ xp̃m:
reddes tam̃ qđ debes de adam.: Sed
te ñ inȩt̃nũ tenebit uinculũ pecca¬
ti: qr mortẽ tuã ȩt̃nã occidit mors
tẽporalis dni tui. Ipsa ẽ grã fr̃s mei:

Expanded text:
 peccato peccatores: omnes qui per Christum, justificati et justi, non in se, sed in illo. Nam in se si interroges, Adam sunt: in illo si interroges, Christi sunt. Quare? Quia ille cati. Non enim aliquid habebat Dominus quare juste moreretur. Ipse ait, Ecce venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit. Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Paris mei facio, surgite, eamus hinc . Non habebat ille quare moreretur, et mortuus est: tu habes quare, et mori dedignaris? Dignare aequo animo pati per meritum tuum, quod ille pati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam credidisti in Christum, reddes tamen quod debes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors temporalis Domini tui. Ipsa est gratia, fratres mei,
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses uidit nubẽ: uidit angelũ iu¬
dit ignẽ: Omnis illa creatura ẽ. Cypũ
dni sui gerebat: ñ ipsius dñi pͣsentiã
exhibebat. Nãq aꝑte habes in lege:
& loquebat᷑ moyses cũ dño contra
incontra: sic̃ amicus cũ amico suo.
Sequeris ipsam scripturã: & inuenis
moysen dicentẽ. Si inueni grãm in
conspectu tuo: ostende mͥ temetip¬
sum manifeste. ut uideã. Et parũ ẽ.
qr dixit: responsũ accepit: ñ potes
uidere faciẽ meã. Ioquebat᷑ gͦ fr̃s
mei cũ moyse angłs: portans typũ
dñi: & illa omĩã quȩ ibi ꝑ angelũ
facta sunt: futurã istã gr̃am & ueri¬
tatẽ ꝓmittebant. Qui bene scrutant᷑.
legẽ nouert̃: & cũ oportunũ ẽ. ut &
nos aliquid inde dicamꝰ. et quantũ
dñs reuelat nͣ taceamꝰ caritati ur̃ę.

Expanded text:
Moyses vidit nubem, vidit angelum, vidit ignem: omnis illa creatura est; typum Domini sui gerebat, non ipsius Domini praesentiam exhibebat. Namque aperte habes in Lege, Et loquebatur Moyses cum Domino, contra in contra sicut amicus cum amico suo. Sequeris ipsam Scripturam, et invenis Moysen dicentem, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi teipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixit: responsum accepit, Non potes videre faciem meam . Loquebatur ergo, fratres mei, cum Moyse angelus, portans typum Domini: et illa omnia quae ibi per angelum facta sunt, futuram istam gratiam et veritatem promittebant. Qui bene scrutantur Legem, noverunt: et cum opportunum est, ut et nos aliquid inde dicamus, quantum Dominus revelat, non tace
Abbreviated transcription (Latin):
ctio mortuoꝵ: Noli festinare: Se¬
quit᷑ & dicit. Sic̃ enĩ in adam
om̃s moriunt᷑: sic & in xp̃o om̃s
uiuificabunt᷑. Qui ꝑtinent ad
adam: Om̃s qui nati sunt de adã.
natꝰ est pret̾ adam. Ut aũ nasce¬
rent᷑ ex adam: necessitatis fuit ex
dãpnatione. Nasci ꝑ xp̃m: uolun¬
tatis est grẽ. Non cogunt᷑ homineᷤᷤ
nasci ꝑ xp̃m: ñ quia uoluert̃: uati¬

Expanded text:
stinare: sequitur, et dicit: Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Qui pertinent ad Adam? Omnes qui nati sunt de Adam. natus est praeter Adam. Ut autem nascerentur ex Adam, necessitatis fuit ex damnatione: nasci per Christum, voluntatis est et gratiae. Non coguntur homines nasci per Christum: non quia voluer
Abbreviated transcription (Latin):
peret grãm. miscdem patrẽ opus ha¬
bebat: ut p̃miũ grẽ. iudicẽ iustũ.
Qui ñ dãpnauit ĩpui: dãpnabit fide¬
lem: Et tam̃ si bene cogites: ipse dedit
fidẽ pͥmo qua eũ ꝓmerusti. Non
enĩ de tuo ꝓmeriusti: ut tͥ aliqͥd
deberet᷑. Qđ̃ gͦ p̃miũ immortalita¬
tis postea tribuit: dona sua coronat.
bonitatis eiꝰ accepimꝰ. Quid÷ Remis¬
sionẽ peccatoꝵ: ut iustificaremur
ex fide. Et insuꝑ quid: Et grãm
ꝓ grã: Id ẽ. ꝓ hac grã in quã ex fide
uiuimꝰ. recepturi sumꝰ aliã. Quid
tam̃ nͥ grãm: Nã si dixero qr &

Expanded text:
et gratiam, misericordem patrem opus habebat: ut praemium gratiae, judicem justum. Qui non damnavit impium, damnabit fidelem? Et tamen si bene cogites, ipse dedit fidem primo, qua eum promeruisti: non enim de tuo promeruisti ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo praemium immortalitatis postea tribuit, dona sua coronat, bonitatis ejus accepimus. Quid? Remissionem peccatorum, ut justificaremur ex fide. Et insuper quid? Et gratiam pro gratia; id est, pro hac gratia in qua ex fide vivimus, recepturi sumus aliam: quid tam
Abbreviated transcription (Latin):
dona miscdĩȩ suȩ. Sed in ea gratia
quã pͥmo accepimꝰ. ꝑseuerant᷑ am-¬
bulemꝰ. Lex enĩ ꝑ moysen data est:
quȩ reos tenebat. Quid enĩ ait apłs:
Lex subintrauit: ut habundaretꝰ
delictũ. Hoc ꝓderat suꝑbis: ut ha¬
bundaret delictũ. Multũ enim sibi
cdabant: & quasi uirib siuis multũ
assignabant: & nͣ poterant implere
iusticiã. nͥ adiuuaret ille qͥ iusserat.
Suꝑbiã eoꝵ uolens domare ds̃: de¬
dit legẽ tãquã dicens. Ecce ĩple¬
te: ne putetis deesse iubentẽ. Non
deest qͥ ubeat: s deest qͥ impleat.
Si gͦ deest qͥ impleat: unde ñ ĩplet:
Quia natꝰ cum traduce peccati &e mor¬
tis. De adam natꝰ. traxit secũ quod
ibi conceptũ ẽ. Cecidit pͥmꝰ homo:
& om̃s qͥ de illo nati sunt. de illo
traxer̃t concupiscentiã carnis. Opor¬
tebat ut nasceret᷑ aliꝰ homo: qͥ nul¬
lam traxit concupiscentiã. homo
& homo. Homo ad mortẽ. & homo

Expanded text:
dona misericordiae suae: sed si in ea gratia quam primam accepimus, perseveranter ambulemus. 11. Lex enim per Moysen data est: quae reos tenebat. Quid enim ait Apostolus? Lex subintravit, ut abundaret delictum . Hoc proderat superbis, ut abundaret delictum: multum enim sibi dabant, et quasi viribus suis multum assignabant; et non poterant implere justitiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit Legem, tanquam dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat. 12. Si ergo deest qui impleat, unde non implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo nati sunt, de illo traxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo qui nullam traxit concupiscentiam. Homo, et homo: homo ad mortem, et homo
Abbreviated transcription (Latin):
potest respondere: nescio si uiuit.
Quid respond& omnis qui uiuit: Cor¬
pus utiq meũ: uiuit de sp̃ũ meo.
Uis gͦ & tu uiuere de spu xp̃i: In cor¬
pore esto xp̃i. Nũquid enĩ corpus
meũ uiuit de sp̃u tuo: Deũ uiuit
de sp̃u meo: & tucĩ de tuo. Non
paulus hc̃ panẽ: unꝰ panis inquit
unũ corpus. multi sumꝰ. O sacram̃tũ
pietatis: o signũ unitatis: o uinculũ
caritatis. Qui uult uiuere. habet
ubi uiuat: habet un uiuat. Accedat.
retͣ. ut uiuificet᷑. Non abhorreat a
cõpage m̃broꝵ. N sit putre menbrũ
q resecari mereat᷑: ñ sit distortũ
de quo erubescat᷑: sit pulchrũ. sit
aptũ. sit sanũ: hȩreat corpori: uiuat
do De do nẽ laboret in terra: ut po¬
stea regnet in cęlo. Litigabant gͦ iu-
dei: adinuicẽ dicentes. Quomodo
potest hic nob̾ carnẽ suã dare ad
manducandũ: Litigabant utiq
adinuicẽ: q̃m panẽ concordiȩ ñ in¬
telligebant: nec sumere uolebant

Expanded text:
potest respondere, nescio si vivit: potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, retur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelaei adinvicem, dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃mit dente. Ego sũ panis ui¬
uus: qui de cęlo descendi. Ideo uiuus.
quia de cęlo descendi. De cȩlo descen¬
dit & manna.S manna umbra
erat: iste ueritas ẽ.Si quis mandu¬
cauerit ex hoc pane: uiuet in ȩt̃nũ.
Et panis quẽ ego dabo. caro mea ẽ:
promundi uita. Hoc qn caperet
caro: qđ dix̃ panẽ carnẽ: Nocatur
caro: qđ ñ capit caro. Et ido magis
ñ capit caro: quia uocat᷑ caro Hoc
enĩ exhorruert: hoc ad se multũ
eẽ dixert̃: hoc ñ posse fieri putaue¬
runt. Caro mea est inquit promun-¬
di uita. Norunt fideles corpus xp̃i:
si corpus ap̃i eẽ ñ negligant. fiant
corpus xp̃i: si uolunt uiuere de spũ¬
Sp̃m dico. quȩ aĩa uocat᷑: qua constat
qđ hõ es. Constas enĩ ex aĩa &e cor¬
pore. Habes itaq sp̃m inuisibiłe: cor¬
pus uisibile. Dic mͥ: quid ex qͦ uiuat.
Sp̃s tuus uiuit ex corpore tuo: an
corpus tuũ ex sp̃u tuo: Lespond&
omnis qui uiuit. Qui aũ hoc non

Expanded text:
qui premit dente. « Ego sum panis viqui premit dente. « Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. » Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. « Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. » Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro. Et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc assimulatum esse dixerunt, hoc non fieri putaverunt. « Caro mea est, inquit, pro mundi vita. » Norunt fisi corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uolunt uiuere de spSpiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
transiert̃: & om̃s in moysen bapti¬
tati st̃. in nube & in mari: & om̃s
eande ȩscã spiritalẽ manducauer.
poralem alterã. Quia illi manna:
nos aliud. Spiritalem uͦ quã nos:
s patres nrĩ. ñ patres illoꝵ: quib
nos similes sumꝰ. ñ quib illi simi¬
les fuert̃. Et adiungit. Et om̃s eun¬
dem potũ spiritałe bibert̃. Aliud
illi. aliud nos. sed specie uisibili:
qđ tñ hoc ide̾ significaret uirtute
spiritali. Quomͦ enĩ eundem po¬
tũ: Bibebant inquit de spiritali.
sequente petra: petra aũ. erat xp̃c.
Inde panis. inde potus: petra xp̃c
in signũ. Uerus xp̃c: in uerbo &
in carne. Et quomͦ bibert̃: ꝑcussa
ẽ petra de uirga bis. Gemina per¬
cussio: duo ligna crucis significat.
Hic ẽ gͦ panis de cęlo descendens:
ut si quis ex ipso manducauerit.¬
ñ moriat᷑. Sed qđ ꝑtinet ad uirtu¬
tẽ sacram̃ti: ñ quod ꝑtinet ad uisi¬
bile sacram̃tũ. Qui manducat intꝰ
ñ foris: qui manducat in corde. ñ

Expanded text:
it: Omnes in Moysen baptizati sunt in nube et in mari; et omnes eamdem escam spiritalem manducaverunt ; poralem alteram, quia illi manna, nos aliud: spiritualem vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aquod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali consequente eos petra. Petra autem erat Christus. Inde panis, inde potus. Petra Christus in signo, verus Christus in verbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaveritnon moriatur. Sed quod pertinet ad uirtutem sacramenti, non quod pertinet ad uisibile sacramentum. Qui manducat intus non foris, qui mand
Abbreviated transcription (Latin):
neq sitiant: hoc ueracit̾ ñ prestat.
nͥ iste cibus & potꝰ. qui eos a quib
sumit᷑ immortales & incorruptibi¬
les faciat: id ẽ societas ipsa scõrũ.
ubi pax erit & unitas. plena atq
ꝑfecta. Propterea quippe. sic̃ etiã
ante nos hoc intellexert̃ hoĩes di:¬
suũ in eis reb cõm̃dauit: quȩ ad
unũ aliqͥd redigunt᷑ ex multis.
multis acinis confluit. Deniq iã
exponit. quomͦ id fiat qđ loquit᷑:
et quid sit manducare corpus eiꝰ.
& sanguinẽ bibere. Qui manducat
meã carnẽ & bibit meũ sangui¬
nẽ: in me manet & ego in illo. Hoc
ẽ gͦ manducare ilła ȩscã. & illum¬
ducat eiꝰ carnẽ nec bibit eiꝰ sangui¬
nẽ: etiã si tantȩ rei sacram̃tũ ad
iudiciũ sibi manducet & bibat.

Expanded text:
praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dsuum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. multis racemis  Al., acinis confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus et sanguinem carnem meam et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illumducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: tãquã montẽ. Prige aũ te ad
illũ qui illuminat montẽ: qͥ ad
hoc erectus est. ut prior radiatus
excipiat: & oculis tuis nuntiet.Fr¬
go ñ erat ille lum̃. Quare gͥ uenit:
Sed ut testimoniũ ꝑhiberet de lumi¬
ne. Ut qͥd hoc: Ut om̃s crederent ꝑ
illũ. Et de qͦ lumine testimoniũ ꝑhi¬
beret: Erat lux uera. Quare additũ ẽ
uera: Quia & homo illuminatꝰ dicit᷑
lux: s uera lux illa est. quȩ illumi¬
nat. Nã & oculi nr̃i dicunt᷑ lumina:
& tam̃ nͥ aut nocte lucerna accen¬
dat᷑. aut ꝑ diẽ sol exeat:. lumina
illa sine causa patent. Sic gͦ & ioħs
erat lux. s ñ uera lux: qr ñ illumi¬
natus. tenebrȩ: s illuminatione fa¬
ctus est lux. Nisi aũ illuminaret᷑.
tenebre erat: sic̃ om̃s impii. quib ia
credentib dixit apłs. fuistis aliqͣn
tenebiȩ. ACodo aũ qr crediderãt. qͥd:

Expanded text:
tem tanquam montem. Erige autem te ad tem tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando te
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds. ñ ueniret eis qͥ uidere ñ po¬
terant d̃m. Non enĩ scdm id qđ ds
est. aut uenit. aut ascendit: cũ sit
ubiq p̃sens. & nullo loco contineat᷑
Sed scdm quid uenit: Qd̃ apparuit.
homo. Quia gͦ sic erat homo. ut la¬
teret in illo ds: missus est ante illũ
magnꝰ homo. ꝑ cuiꝰ testimonium
inueniret᷑ plusquã homo. Et quis
est hic: fuit homo. Et quomͦ posset
iste uerũ de dõ dicere: Missus a dõ
Quid uocabat᷑: Cui nom̃ erat ioħes.
Quare uenit: hic uenit ut testimoni
um ꝑhiberet de lumine: ut omnes
crederent ꝑ illũ. Qualis iste qͥ testi¬
moniũ ꝑhiberet de lumine: Mag¬
nũ aliquid iste ioħs: ingens meritũ:
Magna grã. magna celsitudo. Mira¬
re plane mirare: s tãquã montem.
Mons aũ in tenebris ẽ: nͥ luce uestiat᷑.
Ergo tantũ mirare ioħem. ut audi¬
as qđ sequit᷑ ñ erat ille lum̃: ne
cũ montẽ putas lum̃ eẽ naufragiuĩ
in montẽ facias: ñ solatiũ inueni¬
as. Sed quid: Debes mirari mon¬

Expanded text:
poterant. Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit homo. Et quomodo posset iste verum de Deo dicere? Missus a Deo. Quid vocabatur? Cui nomen erat Joannes. Quare venit? um perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Mon
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui illis p̃stitit qđ uidert̃: sibi uo¬
luert tribuere qđ uidebant: et facti
suꝑbi. amisert̃ qđ uidebant: & conuer¬
si sunt inde ad idola & simulachra.
& ad culturas demonioꝵ: adorare creatu¬
rã. & contẽpnere creatorẽ. Sed ia isti
elisi ista fecert̃ Ut aũ eliderent᷑. suꝑ¬
biert̃. Cũ aũ suꝑbirent: sapientes se
eẽ dixert̃. Hi gͦ de quib dixit. qui cũ
cognouissent dm. uidert̃ hoc quod
Nam inueniunt᷑ ista & ĩ libris philoso¬
phoꝵ: & qr unigenitũ filiũ habet
ds. ꝑ quẽ st̃ omnia Illud potuerunt
uidere qđ ẽ: s uidert̃ delonge: Nolu¬
ert̃ tenere humilitatẽ xp̃i: in qua
naui securi ꝑuenirent ad id qđ lon¬
ge uidere potuert̃: & sorduit eis crux
xp̃i. Mare transeundũ est. & lignum
contẽpnis: O sapientia suꝑba: irrides
crucifixũ xp̃m Ipse.ẽ. quẽ delonge
uidisti. In pͥncipio erat uerbũ: &e uer¬
Sed quare crucifixus est: Quia lignũ
ris. Ingrate: irrides eũ qui ad te

Expanded text:
ei qui illis praestitit ut viderent, sibi voluerunt attribuere quod videbant; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum cognovissent Deum, viderunt hoc quod Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et VerSed quare crucifixus est? Quia lignum ris. Ingrate, irrides eum qui ad te
Abbreviated transcription (Latin):
nib neq ex uoluntate carnis. neq
ex uoluntate uiri. Carnẽ ꝓ femina
posuit: qr de costa cũ facta ẽẽt: adam
dixit. Hoc nc̃ os de ossib meis. & ca¬
ro de carne mea. Et apls ait. Qui
diligit uxorẽ suã: scipsum diligit.
Nemo enĩ ũquã carnẽ suã odio habuit.
Ponit᷑ gͦ caro ꝓ uxore: quomͦ aliqͣ̃n
& sp̃s ꝓ marito. Quare: Quia ille
regit: hec regit᷑. Ille imꝑare debet:
ista seruire. Nã ubi caro imꝑat ce
sp̃s seruit: ꝑuersa domꝰ. ẽ. Quid pe¬
ius domo: ubi femina habet imꝑiũ
suꝑ uirũ: Recta aũ domꝰ ubi uir
imꝑat. femina obtẽꝑat. Rectus gͦ
ipse homo: ubi sp̃s imꝑat: caro ser¬
uit. Hi gͦ ñ ex uoluntate carnis.
neq ex uoluntate iuri. s ex deo
nati sunt. Ut aũ homines nasceren

Expanded text:
nibus, neque ex voluntate carnis, neque nibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri. Carnem pro femina posuit: quia de costa cum facta esset, Adam dixit, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uxore, quom pro marito. Quare? Quia ille regit, haec regitur: ille imperare debet, ista servire. Nam ubi caro imperat, et itus servit, perversa domus est. Quid pejus domo, ubi femina habet imperium super virum? Recta autem domus, ubi vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Oñs pars hereditatis ineȩ. & calicis mei.
Et nos illũ possideamꝰ. & ipse nos possi
eis potestatẽ filios dĩ fieri. his qͥ credt̃
in nomine eiꝰ: ut teneant lignũ: &
mare transeant. Et quomͦ illi nascunt᷑:
ne &e sangiune: & ex uoluptate uiri.
ex complexu conugii Illi aũ quo¬
modo ei nascunt᷑: Qui ñ ex sangui¬
nib. tãquã maris & femnȩ. San¬
guina. ñ est latinũ: s qr grece po¬
sitũ est. pluralit᷑: maluit ille qui
int̾pretabat᷑ sic ponere: & quasi mi¬
nus latine loqui scđm grãmaticos.
& tam̃ explicare ueritatẽ scđm au¬
ditũ infirmoꝵ. Si enĩ diceret sangui¬
nẽ singulari numero: ñ explicaret
quod uolebat. Ex sanguinib enĩ ho¬
mines nascunt᷑: maris & feminȩ. Di¬
camꝰ gͦ. ñ timeamꝰ ferulas grãmaticoꝵ
dũ tam̃ ad ueritatẽ solidã & certiorẽ
ꝑueniamꝰ. Rep̃hendit qͥ intelligit: in¬
gratus qr intellexit. Non ex sangui¬

Expanded text:
Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos illum possideamus, et ipse nos possideis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant lignum, et mare transeant. 14. Et quomodo illi nascuntur? ne et sanguine, et ex voluntate viri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei nascuntur? Qui non ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo, non timeamus ferulas grammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et certiorem perveniamus. Reprehendit qui intelligit, ingratus quia intellexit. Non ex sangui
Abbreviated transcription (Latin):
Unicũ eundẽ ipsũ quẽ genuerat. &¬
ꝑ quẽ cuncta creaueratꝰ. misit in
hunc mundũ ut ñ ẽẽt unꝰ. s fr̃s ha¬
beret adoptatos. Non enĩ nos nati su¬
mus de dõ. quomͦ ille unigenitꝰ. sed
adoptati ꝑ grãm ipsius. Ille enĩ uenit
unigenitꝰ soluere peccata. quibus
peccatis implicabam᷑ ne adoptaret
nos: ꝓpt̾ impedim̃tũ eoꝵ quos sibi fr̃s
facere uolebat: Ipse soluit: & fecit
cohȩredes. Sic enĩ dicit apłs. Si aũ
filius: & hȩres ꝑ dm̃. Et iterũ Here¬
des quidẽ dĩ: cohȩredes aũ xp̃i. Non
timuit ille habere cohȩredes: quia
hȩreditas eiꝰ ñ fit angusta si multi
possederint. Illi ipsi certe illo possiden¬
te fiunt hȩreditas ipsiꝰ: & ille uicissim
fit hereditas ipsoꝵ. Audi quomͦ ip¬
si fiant hereditas ipsius. Dñs dixit
ad me filius meus es tu: ego hodie
genui te. Postula a me: & dabo tibi
gentes hȩreditatẽ tuã. Ille quomͦ
fit hęreditas eoꝵͦ. Dicit in psalmo.

Expanded text:
ipsum quem genuerat, er quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit Apostolus, Si autem filius, et haeres per Deum : et iterum, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Non timuit ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum? Dicit in Psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
unigeniti a patre: plenũ gr̃a &e uerita¬
te. De grã & ueritate. alio loco uberiꝰ
in ipso eugłio si dñs dignatꝰ fuerit
donare: tractabimꝰ: hȩc nc̃ sufficiant:
& edificamini in xp̃o. & confortamini
in fide: & uigilate in bonis operib:
& a ligno nolite recedere. per quod
possitis mare transire.¬

Expanded text:
Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritaUnigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. De gratia et veritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, tractabimus. Haec nunc sufficiant, et aedificamini in Christo, et confortamini in fide, et vigilate in bonis operibus: et a ligno nolite recedere, per quod possitis mare transire.
Abbreviated transcription (Latin):
Głam eiꝰ nemo posset uidere: nͥ carnis
humilitate sanaret᷑. Vnde nͣ potera¬
mus uidere: Intendat gͦ caritaᷤ urã:
& uidete qđ dico Inruerat homini
quasi pulius in oculũ: inruerat
terra: sauciauerat oculũ: uidere ñ
poterat lumen oculus iste sauciatus
inunguit᷑ t̾ra: sauciatꝰ erat: & terra
illuc mittit᷑ ut sanet᷑. Omĩa enĩ colli¬
ria & medicam̃ta nicħ st̃: nͥ de t̾ra. De
puluere cȩcatꝰ es: de puluere sanaris.
Ergo caro te excȩcauerat: caro te sanat.
Carnalis enĩ anima facta erat: ꝯsentien¬
oculus cordis cęcatus. Uerbũ factum
est caro medicus iste fecit tͥ colliriũ.
Et qͣm sic uenit ut de carne uitia car¬
nis extingueret: & de morte occideret
mortẽ: ideo factũ est in te. ut qm̃
uerbũ caro factũ est. tu posses dicere:
factus est filiꝰ hominis. Illa humilitaᷤ
ipsius ẽ: ñ gła ipsius. Sed qͦ ꝑducta
est acies hominis curata ꝑ carnẽ: Hi¬
dimꝰ inquit głam eiꝰ: glam quasi

Expanded text:
carnis humilitate sanaretur. Unde non poteramus videre? Intendat ergo Charitas vestra, et videte quod dico. Irruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentienoculus cordis caecatus. Verbum caro factum est: medicus iste tibi fecit collyrium. Et quoniam sic venit ut de carne vitia carnis exstingueret, et de morte occideret mortem; ideo factum est in te, ut quoniam Verbum caro factum est, tu possis dicere, factus est filius hominis? Illa humilitas ipsius est, non gloria ipsius. Sed quo perducta est acies hominis, curata per carnem? Vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quesiuit quiłe nͥ matrẽ in t̾ra:
qr iã patrẽ habebat in celo. slatꝰ ex
dõ ꝑ quẽ efficeremur: & natꝰ ex femi¬
na ꝑ quẽ reficeremur. Noli gͦ mirari
nasceris ex dõ scđm uerbũ eiꝰ Prius
ipsum uerbũ uoluit nasci ex hoĩe:
ut tu securus nascereris ex dõ: &
diceres tͥ. Non sine causa ds̃ ex ho¬
mine uoluit nasci: nͥ qr alicuius
momͣti me existimauit ut ĩmor¬
tałe me faceret: & ꝓ me mortalit᷑
nasceret᷑. Ideo cũ dixisset ex dõ na¬
ti st̃. qͣsi ne mirarem & exhorreremꝰ tan¬
tã gr̃am: ut nob̾ incredibile uideret᷑ qͥa
hoĩes ex donatist: qͣsi securũ te faciensait.¬

Expanded text:
n terra, quia jam patrem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficeremur; et natus ex femina, per quem reficeremur. Noli ergo mirari,nasceris ex Deo secundum Verbum ejus. Prius ipsum Verbum voluit nasci ex homine, ut tu securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia alicujus momenti me existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te faciens, ait
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ ui. ñ in pulsu: s uoluntate tua.
Si enĩ malo ñ consentires: stares. in lu¬
minatꝰ maneres. Modo aũ qr iã ceci¬
disti. & factus es saucius corde: unde
uideri illa lux potest: Uenit ad te
talis quałe possis uidere & talem se
hominẽ p̃buit: ut ab homine quȩ¬
reret testimoniũ. Ab homine quȩ¬
rit testimoniũ ds̃: & ds̃ testẽ ha¬
bet homunẽ: Habet ds testẽ hominẽ.
s ꝓpt̾ hominẽ. Tam infirmi sumus

Expanded text:
te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem se hominem praebuit, ut ab homine quaereret testimonium. Ab homine quaerit testimonium Deus, et Deus testem habet hominem; habet Deus testem hominem, s
Abbreviated transcription (Latin):
si illinc ñ recederet: ñ ẽẽt illuminan¬
dus. Sed ideo hic illuminandus: qr
illinc recessit. ubi homo poterat
semꝑ eẽ illuminatꝰ. Quid gͦꝰ si uenit
huc. ubi erat: In hoc mundo erat: et
hic erat. & huc uenit. Hic erat ꝑ diuini¬
tatẽ: huc uenit ꝑ carnẽ: quia cum
hic eẽt ꝑ diuinitatẽ: ab stultis & cȩ¬
cis & iniquis uideri ñ poterat. Ipsi
iniqui tenebrȩ st̃ de qͥb dictũ est.
Lux lucet in tenebris: & tenebre eã
ñ cõp̃hendert̃. Ecce hic ẽ. & mͦ: & hic
erat. & semꝑ hic est: & nũquã rece¬
dit: nusquã recedit. Opus ẽ. ut habe¬
as unde uideas: qd tͥ nũquã recedit:
Opus ẽ ut tu ñ recedas ab eo qͥ nusqͣ
recedit Opus ẽ. ut tu ñ deseras: et
ñ desereris. Noli cadere: ae ñ tͥ occidet:
Si tu feceris casũ: ille tͥ facit occasum.
Si aũ tu stas: p̃sens est tͥs ñ stetisti.
Recordare unde cecideris: unde te de¬
iecit. qui pͥor te cecidit. Deiecit enĩ

Expanded text:
si illinc non recederet, non esset illuminansi illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri non poterat. Ipsi iniqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim
Abbreviated transcription (Latin):
uera: quȩ illuminat omnẽ homi¬
nẽ uenientẽ in hunc mundũ. Si
omnẽ hominẽ uenientẽ: & ipsum
ioħem. Ipsa gͦ illuminabat: a quo se
demonstrari uolebat. Intelligat cari¬
tas ur̃ã. Ueniebat enĩ ad m̃tes infir¬
mas: ad corda saucia: ad aciem animȩ
lippientis: Ad hoc uenerat: & unde pos¬
set anima uidere qđ ꝑfectũ ẽ. Quomͦ
plerũq fit ut in aliquo corpore radi¬
ato cognoscat᷑ ortus ẽẽ sol. qm̃ oculis
uidere ñ possumꝰ: qr & qͥ saucios habẽt
oculos. idonei st̃ uidere parietẽ illumi¬
natũ. & inlustratũ a sole. uel montẽ
uel arborẽ. uel aliquid huiꝰmodi ido¬
nei st̾ uidere: & in alio inlustrato
demonstrat᷑ illis ortus ille. cui uiden¬
idonei erant eũ uidere. Radiauit
ioħem᷑: & ꝑ illũ confitentẽ ase radiatũ.
a se illuminatũ eẽ. ñ qui radiaret
& illuminaret: cognitus. ẽ. ille qui
illuminat. cognitus est qui illustrat:
cognitus est qui implet. Et quis est:
Qui illuminat inquit omnẽ homi¬

Expanded text:
inat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei sunt videre parietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videnrat, minus idonei erant eum videre: radiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem homi
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ cognouer̃t creatorẽ suũ sy¬
dera: quẽ confitent᷑ demonia: Dĩa
undiq testimoniũ ꝑhibuert̃. Sed
qui ñ cognouert̃: Qui amando
mundũ: mũdus dicti st̃. Amando
enĩ habitamꝰ corde. Amando autẽ
hoc appellari meruert: qđ ille ubi
habitant. Quomͦ dicimꝰ mala ẽ illa
domꝰ. aut bona ẽ illa domꝰ. ñ illa
quã dicimꝰ mała. parietes accusamꝰ.
aut ilła quã dicimꝰ bonã. parietes
laudamꝰ: s malã domũ in habitan¬
tes malos. & bonã domũ inhabitan¬
tes bonos: sic & mundũ qui inhabi¬
tant amando mundũ: Qui st̃ qͥ dili¬
gunt mundũ: ipsi enĩ corde habitãt
in mundo. Nã qui ñ diligunt mun¬
dũ. carne uersant᷑ in mundo: sed
corde inhabitant cęlũ: sic̃ dic̃ apls.¬

Expanded text:
atorem suum sidera, quem confitentur daemonia? Omnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inhabitant coelum, sicut Apos