comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oce alt̾ psalmꝰ qͥ diuisio¬
nẽ cognoscit᷑ ñ habere. Con¬
grim̃ siquidẽ fuit: ut qͥ de i¬
nitate loquebatur diuisiois.
ñ reciperet sectionẽ: simplex
manens sine aliqua diuer¬
sitate causarũ: quos recte
athomos nuncupamꝰ. Non
enĩ aut ꝑsonã mutat. aut
causam: aut locutionẽ suã
conuertit ad aliud. Ista enĩ
tria st̃. q̃ diuisionẽ uident᷑
generare psalmoꝵ. Eͥ atho¬
mi. ad duo illa forte perti¬
nent minuta. q̃ mulier in
garophilatiũ mittens. plenis
tẽ psalmoꝵ istoꝵ piis menti¬
bus auriamꝰ. remissionẽ õiũ
suscpimꝰ peccatoꝵ. Ille eñs

Expanded text:
ce alter psalmus qui divisionem cognoscitur non habere. Congruum siquidem fuit ut qui de unitate loquebatur, divisionis non reciperet sectionem: simplex manens sine aliqua diversitate causarum, quos recte atomos nuncupamus. Non enim aut personam mutat, aut causam, aut locutionem suam convertit ad aliud; ista enim tria sunt, quae divisionem videntur generare psalmorum. Qui atomi ad duo illa forte pertinent minuta, quae mulier in gazophylacium mittens, plenisstem psalmorum istorum piis mentibus hauriamus, remissionem omnium suscipimus peccatorum. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc reuera xp̃i dicendũ ẽ bellũ.
qr illud daiud figuratũ fuit p̃¬
liũ imaginẽ portans istiꝰ uer
mentũ łr a coniugatis. Corusca¬
uit eni coruscationes. suas: qñ te¬
Dissipauit autẽ disꝑsit significat.
ut qui ante fuerant idoloꝵ cul¬
turis dediti. sub inde ad ȩccłȩ ca¬
tholicȩ septa confugerent. Seqͥt᷑.
ẜmitte sagittas tuas ⁊ cont᷑bab
eos. Sagittas apłos significat.
qͥ ueritate p̃dicationũ. tanquã
iacula pennata hominũ pecꝰ¬
tora tranfoderunt: sanitatem
mentiũ sacris uulneribꝰ ope¬
rantes. Eos aũ ad montes refe¬
rendũ ẽ. qͦs in u̾su suꝑiori me¬
morauit. Emitte manũ tuã de
alto: eripe me ⁊ libera me de
aqͥs multis. de manu filioꝵ ali¬
enoꝵ. Hic ad patrẽ u̾ba conuer

Expanded text:
Hoc revera Christi dicendum est bellum, Hoc revera Christi dicendum est bellum, quia illud David figurativum fuit praelium, imaginem portans istius verimentum dicitur a conjugatis. Coruscavit enim coruscationes suas, quando teDissipavit autem 485 dispersit significat; ut qui ante fuerant idolorum culturis dediti, subinde ad Ecclesiae catholicae septa confugerent. Sequitur, emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittas apostolos significat, qui veritate praedicationum tanquam jacula pennata hominum pectora transfoderunt, sanitatem mentium sacris vulneribus operantes. Eos autem, ad montes referendum est, quos in versu superiori memoravit. Vers. 7. Emitte manum tuam de alto, eripe me et libera me de aquis multis, de manu filiorum alienorum. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
inclinata diuina potestate ñ po¬
terant. Inclinatio enĩ cȩloꝵ fuit.
qñ ad hominẽ liberandũ. honor
suꝑnoꝵ uirtꝰq descendit. Montes
hic suꝑbos homines debemꝰ acci¬
pere: & diabolica iniquitate p̃tu¬
midos quos dñs tetig̃. qñ eis con¬
punctionẽ piȩ conuersionis adtͥ¬
buit. Fumigauerunt aũ: dũ cre
sua peccã plorauerunt. Crassus
enĩ fumꝰ ore uomit᷑. cũ se inplanc̃¬
tũ uitałe mortalis corꝑis compa¬
go cõmouerit. Corusca coruscati¬
ones tuas. ⁊ dissipabis eosꝰ emit¬
te sagittas tuas ⁊ conturbabis eoᷤ.
face iã xxp̃i dicitur bellũ. & quẽ¬
admodũ diabolica tͥba fuerit su¬
perata narrat᷑. S quãuis chorus¬
cationibꝰ & sagutis dicat esse pug¬
natũ: petra tam̃ hoc fecit. qui est
frontẽ diaboli: qm̃ sẽꝑ manda¬
tis eiꝰ aduersus ẽ. Confracta ẽ
frons illa durissima. inuerecun¬
da. importuna: q̃ ante aduentũ
dnĩ ueritati resistebat inuicta.

Expanded text:
inclinata divina potestate non poinclinata divina potestate non poterant. Inclinatio enim coelorum fuit, quando ad hominem liberandum honor supernorum virtusque descendit. Montes hic superbos homines debemus accipere, et diabolica iniquitate praetumidos, quos Dominus tetigit, quando eis compunctionem piae conversionis attribuit. Fumigaverunt autem, dum  sua peccata ploraverunt. Crassus enim fumus ore vomitur, cum se in planctum vitalem mortalis corporis compago commoverit. Vers. 6. Coruscaemitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Ecce jam Christi dicitur bellum, et quemadmodum diabolica turba fuerit superata narratur. Sed quamvis coruscationibus et sagittis dicat esse pugnatum, petra tamen hoc fecit, qui est frontem diaboli, quoniam semper mandatis ejus adversus est. Confracta est frons illa durissima, inverecunda, importuna, quae ante adventum Domini veritati resistebat invicta.
Abbreviated transcription (Latin):
definitiue qͦd suꝑiꝰ breuit᷑ dixxit.
qͥd ẽ homo. id uanitati similis
factꝰ. ñ plasmatꝰ. adam enĩ qñ cre¬
atꝰ ẽ: uerax. sĩplex. purus. inmor¬
talis fuit: s postꝙͣ femina sugge¬
rente peccauit. factꝰ ẽ uanitati si¬
milis : qm ⁊ mutabilis ⁊ mortalis
effectꝰ est. Uanũ enĩ illud dicimꝰ.
qͦt de sua substantia cadens. in au¬
ras tenues euanescit ut fimiꝰ. ut
umbra: cuiꝰ rei ipse cõparationẽ
dedit dicens. Dies eiꝰ sic̃ umbra p̃¬
tũ ade hominũ uita: nisi benefi¬
pit in aꝑtã ꝓphetiã. de dño
xp̃o illã sententiã paulo lacius
aperiens. quã suꝑt breuit̾ dixit.
idest. qͦd innotuisti ei. Tunc utq
aspectu innotuit hõi: qñ in humi¬
litatȩ sc̃ȩ incarnatiõis apparuit.
qr cũ informa cħ maneret. esseti
do patͥ coȩt̾nus atq coȩqualis. eri¬
naniuit se ipsũ. formã serui acci¬
piens. Unde merito d̾r Inclina
cȩlos ⁊ descende: qm ista fieri nis

Expanded text:
 dixit: Quid est homo? id est vanitati similis factus, non plasmatus. Adam enim quando creatus est, verax, simplex, purus, immortalis fuit; sed postquam femina suggerente peccavit, factus est vanitati similis, quoniam et mutabilis et mortalis effectus est. Vanum enim illud dicimus, quod de sua substantia cadens, in auras tenues evanescit, ut fumus, ut umbra. Cujus rei ipse comparationem dedit, dicens: Dies ejus sicut umbra praetum Adae hominum vita, nisi benefipit in apertam prophetiam de Domino Christo: illam sententiam paulo latius aperiens, quam superius breviter dixit, id est quod innotuisti ei. Tunc utique aspectu innotuit homini, quando in humilitate sanctae incarnationis apparuit: quia cum in forma Dei maneret, essetque Deo Patri coaeternus atque aequalis, exinanivit seipsum, formam servi accipiens . Unde merito dicitur: Inclina coelos, et descende: quoniam ista fieri nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cat᷑. ut liberare possit genꝰ
humanũ. de alto. de potestatis
excelso: ubi cũ patre regnat
parilitate u̾tutis.⁊ unitate sub¬
stantiȩ. Petit gͦ se de multitu¬
dine aquarũ ꝓpħa liberari.
id a pͥpłis undosis. ⁊ uelut pro¬
cella seuissima concitatis. Aquaᷤ
enĩ pͦpłos significari notissimũ

Expanded text:
A., liberare possit genus humanum. De alto, de potestatis excelso, ubi cum Patre regnat parilitate virtutis et unitate substantiae. Petit ergo se de multitudine aquarum propheta liberari, id est a populis undosis, et velut procella saevissima concitatis. Aquas enim populos significare notissimu
Abbreviated transcription (Latin):
to plus ab eo acceperat. tantoma¬
gis amplius expetebat. Aodidit.
Subiciens ppłos sub me. Siue ħ
de futo dicit. qr. pͦpłis imperatu¬
rus erat: siue mag̃ pͦpłos sibi me¬
morat esse subdendos. qͦs in sꝑu
ait. Postula a me ⁊ dabo tͥ gente ᷤᷤ

Expanded text:
to plus ab eo acceperat, tanto mato plus ab eo acceperat, tanto magis amplius expetebat. Addidit, subjiciens populos sub me. Sive hoc de futuro dicit, quia populis imperaturus erat; sive magis populos sibi memorat esse subdendos, quos in spiritu ait: Postula a me et dabo tibi gentes
Abbreviated transcription (Latin):
ista de beneficiis collatis sine du¬
bitatione uenerunt. ut quia
multiplices causas in hoc psalmo
reterere ꝓlirum fuit. breuitatis
compendio ꝓderentur. Quȩ figu¬
ra dr̃ hẏposeusis. quando diu̾sa
uerba causis singulis apta red¬
duntur. Miscdiam quippe cum
ipso fecit dñs. quando eum de fra¬
tribus suis ultimũ ꝑsamuhelẽ
ꝓpħam ad regale culmen elegit.
Refugiim: quando contra tam in¬
manissimũ hostem consiliũ dedit
ut eum petra deiceret. cumquo
non pot̾at armoꝵ pondere dimica¬
re. Susceptor fuit. quando eũ fecit
dño uingeretur. qui pͥus fuerat.
seruientium conditione subiectꝰ.
Liberator fuit. dum eum aꝑiculo
regiȩ indignationis eripuit᷑. Pro¬
tector. quando in spelunca latens
insaulem regem ius ultionis ac¬
cepit. Unde singulis nominibus
decent̾ expressum ÷. qd̾ ei fuerat do¬
miniꝰ largitate concessum. Et ui¬
de quid sequit᷑. & in ipso sperabo.
Post tanta beneficia uir sc̃s scit
a tali spe non eẽ cessandũ. s quan¬

Expanded text:
ista de beneficiis collatis sine dubitatione venerunt; ut quia multiplices causas in uno psalmo retexere prolixum fuit, brevitatis compendio proderentur. Quae figura dicitur hypozeuxis, quando diversa verba causis singulis apta redduntur. Misericordiam quippe cum ipso fecit Dominus, quando eum de fratribus suis ultimum per Samuelem prophetam ad regale culmen elegit. Refugium, quando contra tam immanissimum hostem consilium dedit, ut eum petra dejiceret cum quo non poterat armorum pondere dimicare. Susceptor fuit, quando eum fecit Domino jungeretur, qui prius fuerat servientium conditione subjectus. Liberator fuit, dum eum a periculo regiae indignationis eripuit. Protector, quando in spelunca latens in Saulem regem jus ultionis accepit. Unde singulis nominibus decenter expressum est, quod ei fuerat Domini largitate concessum. Et vide quid sequitur: et in ipso sperabo. Post tanta beneficia vir sanctus scivit a tali spe non esse cessandum; sed quan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtectꝰ. ñ solũ se fateatur exigiũ.
s etiã humanũ genꝰ diunus
beneficiis ꝑ se demonstret in¬
dignũ. Ad nullat enĩ cũ dicit. qͥd
ẽ homo: quas pulius qͥ uento
flante transfertur quasi limꝰ
in t̾rã liquidã resolutꝰ. qͥ habere
ñ potest firmitatẽ. Q uaꝓpt̾ qͥd
ẽ hõ. sub int̾rogatione ⁊ despec̃¬
tu ꝓnuntiandum ẽ. Huic infer¬
tur laudatiua responsio: qͦd in¬
notiusti ei. Quale ẽ enĩ. ut ille
cȩl t̾rȩ q fabricator. ꝑ assũpti
corꝑis ueritatẽ. usq ad hominũ
dignatꝰ fuerit uenire noticiã:
⁊ rectis fide innotuerit in esti¬
mabile ditatis archanũ. Que
figura dr̃ erothesis. id÷ apposita
a contͣrio int̾rogatio. Simili mͦ
int̾rogandũ ẽ. aut filiꝰ hõis. Ide
respondeat᷑. qm̃ reputas eũ: utiq
i ouibꝰ tuis. in numero p̃destina¬
toꝵ : in illa hierłm beata. ubi sẽꝑ
iusti de dñi contẽplatiõe gaudebt̃.¬

Expanded text:
tectus, non solum se fateatur exiguum, sed etiam humanum genus divinis beneficiis per se demonstret indignum. Annulat enim cum dicit: Quid est homo? quasi pulvis qui vento flante transfertur: quasi limus in terram liquidam resolutus, qui habere non potest firmitatem. Quapropter quid est homo? sub interrogatione et despectu pronuntiandum est. Huic infertur laudativa responsio, quod innotuisti ei. Quale est enim, ut ille coeli terraeque fabricator per assumpti corporis veritatem, usque ad hominum dignatus fuerit venire notitiam, et rectis fide innotuerit inaestimabile deitatis arcanum? Quae figura dicitur erotesis, id est opposita a contrario interrogatio. Simili modo interrogandum est: aut filius hominis? Idem respondeatur, quoniam reputas eum; utique in ovibus tuis, in numero praedestinatorum, in illa Jerusalem beata ubi semper justi de Domini contemplatione gaudeb
Abbreviated transcription (Latin):
rĩt in uera religione constan¬
tes. & spẽ suã in dñi defen¬
sione posuerit. sic̃ sron hiero¬
solue mons: ita fir missima
soliditate. consistit. Sed bic
nominis int̃pretatio ꝑqui¬
renda. Syon enĩ dicitur spe-¬
culatio: quȩ conuenit pastori

Expanded text:
rint in vera religione constantes, et spem suam in Domini defensione posuerint, sicut Sion, Jerosolymae mons, ita firmissima soliditate consistunt. Sed hic nominis est interpretatio perquirenda. Sion enim dicitur speculatio 439, quae conve
Abbreviated transcription (Latin):
senariũ gradũ qͥ ꝑfectꝰ ha¬
bet᷑. ĩ disciplina numeroꝵ. po¬
pulũ fidelem pͥma cõmonitiõe
confirmat dicens. nullatenꝰ
cõmoueri posse. qͥ confidentiã
suã in dñi uirtute posuerũt.
reddens causã quare pecrato¬
res suꝑ sortẽ iustoꝵ ñ ꝑmit¬
tat extrescere. Scło deprecat᷑.
ut rectis ꝓsꝑitas. prauis uin-

Expanded text:
ium gradum, qui perfectus habetur in disciplina numerorum, populum fidelem prima commonitione confirmat, dicens nullatenus commoveri posse, qui confidentiam suam in Domini virtute posuerunt; reddens causam, quare peccatores supra sortem justorum non permittat excrescere. Sec undo deprecatur, ut rectis prosperitas pr
Abbreviated transcription (Latin):
miscdia eiꝰ. Diabolũ cũ mini¬
stris. suis. in fontẽ salutis ercu¬
tit : qñ eos a nob̾ potentiȩ suȩ
uirtute remouerit. fircutit
ut de hac celeritate. ⁊ uirtutẽ
diuinitatis ostenderet. ⁊ illos
t̾renas sordes eẽ monstraret.

Expanded text:
minum, qui diabolum cum ministris suis in fonte salutis excutit: quando eum a nobis potentiae suae virtute removet. Excutit ut de hac celeritate et virtutem divinitatis ostenderet, et illos terrenas sordes esse monstraret.
Abbreviated transcription (Latin):
scłm transire facit illesos.
Soli enĩ euadunt: qui mun¬
di istis mala ꝑtranseunt. Cete¬
rũ qͥ ĩ istis hẽserit: ad p̃mia di¬
uma ñ ꝑuenit. Desertꝰ enĩ ido

Expanded text:
m transire facit illaesos; soli enim evadunt qui mundi istius mala pertranseunt. Caeterum qui in istis haeserit, ad praemia divina non pervenit. Desertus enim id
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia. auaritia: quasi p̾miti¬
ua st̃ mundi. Ipsa enĩ primo
generat pessimꝰ uent̃: ⁊ uelut
caros filios ãplectitur: dũ re¬
rũ istarũ cupiditate gratula¬
tur. Hȩc dñs ꝑcussit: quando a
regłis suȩ diuinitatis exclusit.
Mortua enĩ iacent: q̃ a uitȩ
auctore sũmota st̃. ꝙ edixxit¬
deducit isrł: qñ scõs suos a con¬
uersatiõe liberat pessimoꝵ:
a mundi isti habitatiõe teter¬
rima in lucẽ suȩ ueritatis. ab¬
Manꝰ fortis. ad iniuncibiłe ꝑti¬
nec actionẽ: brachiũ excelsũ.
ad oĩpotentiã dñi singłarem.
fortis enĩ actio. a brachio ue¬
nit excelso : qm̃ effectꝰ rerũ
suũ demonstrat sẽꝑ auctorẽ.¬
cȩ auctoritatis uiri mare̾ ru¬
brũ in duodecĩ diuisiones di¬
xerunt eẽ partitũ. quantas
tribꝰ constat fuisse uideoꝵ.
Iõo enĩ hic płali numero po¬
sitũ ẽ. in diuisiones. ne putare¬
mus mare rubrũ uno ittnere
fuisse transmissũ. S potest ħ
⁊ sꝑitalit̾ congruent̃ aduerti.

Expanded text:
bia, avaritia, quasi primitiva sunt mundi. Ipsa enim primo generat pessimus venter, et velut charos filios amplectitur, dum rerum istarum cupiditate gratulatur. Haec Dominus percussit, quando a regulis suae divinitatis exclusit. Mortua enim jacent quae a vitae Auctore submota sunt. Vededucit Israel, quando sanctos suos a conversatione liberat pessimorum, et a mundi istius habitatione teterrima in lucem suae veritatis adManus fortis, ad invincibilem pertinet actionem; brachium excelsum, ad omnipotentiam Domini singularem. Fortis enim actio a brachio venit excelso, quoniam effectus rerum suum demonstrat semper auctorem.cae auctoritatis viri mare Rubrum in duodecim divisiones dixerunt esse partitum, quantas tribus constat fuisse Judaeorum. In eo enim hic plurali numero positum est, in divisiones, ne putaremus mare Rubrum uno itinere fuisse transmissum. Sed potest hoc et spiritualiter congruenter adverti.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba mea Seqͥt᷑. In iudicio. ¶ͦ
scilicet. nͥ illo fut᷑o. de quo le-¬
gimꝰ. pat̾ ñ iudicat quẽquã.
s om̃e iudiciũ dedit filio.
Sed quãuis ñ posuerit. qua¬
le udiciũ uelit. ĩtelligi: ab¬
soluta tam̃ ratiõe cognoscimꝰ.
illud ẽẽ. ubi & scĩ sedebunt.
& simul cũ dño iudicabunt.
qͦd in scripturis diuinis fre

Expanded text:
udicio, quo scilicet, nisi illo futuro de quo legitur: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio ? Sed quamvis non posuerit quale judicium velit intelligi, absoluta tamen ratione cognoscimus illud esse ubi et sancti sedebunt, et simul cum Domino judicabunt. Quod in Sc
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. Omĩa ꝑ ipsũ facta
sunt: ⁊ sine ipso factũ ẽ ni¬
chil. Nã si tẽpus ẽ factũ per
filiũ: quomodo existere po¬
tuit tẽpus qͣn ñ erat auctor
eiꝰ. Sic errores prauos seqͥt᷑
sẽ ꝑ absurditas. Subitiunt qͦq
tertiã falsitatẽ. Pat̾ sẽ ꝑ ante¬
riꝰ filio p̃dicat᷑. & ubi est illud.
in principio erat uerbũ &
uerbũ erat apud dm̃. Uides¬
nichil illi fuisse p̃positũ. Nã
& multis locis pͥmꝰ filiꝰ no¬
minatur: ut ẽ illud apħ. ad
ephesios. An nescitis quia om¬
nis fornicator & minundus
ñ habet hereditatẽ in regno
lus apłs ñ ab hominibꝰ neq
dm̃ patrẽ. & ad thesaloni¬

Expanded text:
 est: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Nam si tempus est factum per Filium, quomodo existere potuit tempus, quando non erat auctor ejus? Sic errores pravos sequitur semper absurditas. Subjiciunt quoque tertiam falsitatem: Pater semper anterius Filio praedicatur. Et ubi est illud? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum Inihil ibi fuisse praepositum; nam et multis locis primus Filius nominatur, ut est illud Apostoli ad Ephesios: An nescitis quia omnis fornicator et immundus non habet haereditatem in regno lus apostolus non ab hominibus, neque m Patrem . Et ad Thessaloni
Abbreviated transcription (Latin):
aduitor ẽ ⁊ ego uidebo inimi¬
cos meos. Quamuis uersus
isti uideant᷑ esse consimiles
singłis tam̃ uerbis om̃ino dis¬
creti sunt. Nã cũ se dicit au¬
xcilio dñi hominẽ ñ timere.
carnales designat inimicos:
qͥ uisualit̃ religiosoꝵ ꝓpositũ
ꝑsequunt᷑. Cũ uero ait. uide¬
bo iniucos meos. sꝑitales ne¬
quitias uult intelligiꝰ quas
in illo iuditio dicit esse uiden¬
das: ubi iã diabolus cũ ceteris
ministris suis destructꝰ atq
dãpnatꝰ humanis conspectibꝰ
apparebit. Nã cũ modo maxi¬
me pars hominũ inimicos
suos carnales aspiciat. illud
magis optasse credendus est.
qͦd hic uidere ñ poterat. Siue
orat ut latentẽ inimicũ ua¬
leat incueri: quatinꝰ caucior
effectꝰ ab ex insidiis reddat᷑
alienꝰ. W nota qͦd in principiis

Expanded text:
adjutor, et ego videbo inimicos meos. Quamvis versus isti pene videantur esse consimiles, singulis tamen verbis omnino discretisunt. Nam cum se dicit auxilio Domini hominem non timere, carnales designat inimicos, qui visualiter religiosorum propositum persequuntur. Cum vero ait, videbo inimicos meos, spirituales nequitias vult intelligi, quas in illo judicio dicit esse videndas, ubi jam diabolus cum caeteris ministris suis destructus atque damnatus humanis conspectibus apparebit. Nam cum modo maxima pars hominum inimicos suos carnales aspiciat, illud magis optasse credendus est, quod hic videre non poterat. Sive orat ut latentem inimicum valeat intueri, quatenus cautior effectus ab ejus insidiis reddatur alienus. Et nota quod in
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ait enĩ. Dicat nc̃ isrł. qͦt
totũ pͦpłm cõplectit᷑ beatoꝵ.
Sccło uersu ponit᷑. Dicat nc̃
dom aaron Significans sacer¬
doces qͦs ꝓpt̾ honoris sui reue¬
rentiã sĩgulariter estimauit
esse memorandos. Tertiꝰ qͦq
uersus ait. Dicant nc̃ om̃s qͥ
timent dum: ut illos ostende¬
ret qͦs incentesimo tertiode¬
cimo psalmo dixerat. pusilloᷤᷤ
cũ maioribꝰ. qͥ in unã societatẽ
dño xp̃o pura mente deuoti
sunt. Sic diuersitas ista nomi¬
nũ generalitatẽ cõplectit᷑ ab¬

Expanded text:
it. Ait enim: Dicat nunc Israel, quod totum populum complectitur beatorum. Secundo versu ponitur, Dicant nunc domus Aaron, significans sacerdotes, quos propter honoris sui reverentiam singulariter aestimavit esse memorandos. Tertius quoque versus ait: Dicat nunc omnes qui timent Dominum, ut illos ostenderet quos in centesimo decimo tertio psalmo dixerat: Pusillos cum majoribus , qui in unam societatem Christo Domino pura mente devoti sunt. Sic diversitas ista nominum generalitatem complectitur ab
Abbreviated transcription (Latin):
confidere in dño: quã confi¬
dere in homine. Populus ille
beatoꝵ diumo munere libe¬
ratꝰ fidelit̾ ac pie docens. ue

Expanded text:
confidere in Domino quam confidere in homine. Populus ille beatorum divino munere liberatus, fideliter ac pie docens, ve
Abbreviated transcription (Latin):
in latitudine: qm̃ nos de sch
qͥdeni angustiis liberat. s ui
magna premioꝵ suoꝵ latitu¬
dine̾ miseratꝰ acceptat. Eripit
de tẽporalibꝰ malis: s bonis
nos potens ẽ implere ꝑpetius.
Seuiant gͦ quantũlibet tran¬
situra discrimina: tumescant
aduersitates caduce. Latissi¬
me reddit: qͦo in hac mundi
breuitate fidelis pͦpłs ingra

Expanded text:
latitudine: quoniam nos de saeculi quidem angustiis liberat, sed in magna praemiorum suorum latitudine miseratus acceptat. Eripit de temporalibus malis, sed bonis nos potens est implere perpetuis. Saeviant ergo quantumlibet transitura discrimina, tumescant adversitates caducae; latissime redditur quod in hac mundi brevitate fidelis populus ingra
Abbreviated transcription (Latin):
legat᷑. bonꝰ homo de bono thes¬
auro suo ꝓfert bona: quasi
uidet᷑ esse contrariũ. Sed ho
minẽ bonũ dicimꝰ. ꝑ dñi grãm
factũ. Nã ille solus ꝓpͥe ꝑ se
dicit᷑ bonꝰ : qͥ eos facit imple
dilucidat᷑: quia ñ solũ prestat
inmeritis. s etiã ĩeternũ mi¬
sericordiȩ suȩ dona concedit.
Inscłm enĩ ꝑpetuitatẽ signifi¬
cat futurã. libi unũ ẽ scłm i
una dies: nec ꝑmutatio ulla

Expanded text:
legatur, Bonus homo de bono theslegatur, Bonus homo de bono thesauro suo profert bona , 394 quasi videtur esse cminem bonum dicimus per Domini gratiam factum; nam ille solus proprie per se dicitur bonus, qui eos facit implerdilucidatur: quia non solum praestat immeritis, sed in aeternum misericordiae suae dona concedit. In saeculum enim, perpetuitatem significat futuram, ubi unum est saeculum, et una dies, nec permutatio ulla
Abbreviated transcription (Latin):
solo dicit dño confidendum:
ꝑ quẽ gentiũ inmicicias ꝓba¬
tur euasisse: & ad ueracissime
uitȩ peruenisse remedia.
Tertia sectiõe apperiendas
sibi portas dicit esse iusticȩ:
ubi dicit etiã de angulari
lapide. idest de dño saluato¬
re. Quarta reliqͥs xp̃ianis
frequentanda dñi atria ꝑ¬
suadet: de aduentu scẽ incar¬
nationis suaui delectatione¬
sericordia ei. Populus ille
beatoꝵr. qͥ a ꝓpͥa fuerat cla¬
de liberatꝰ reliquos cõmonet
fideles. ut dñs laudibꝰ constan¬
ter uiuigilent. Ista enĩ ꝯfes¬
sio. ad laudem ꝑtinet absolu¬
te: siue quia illi ẽ alleluia
p̃positũ: siue quia diuersis
angustiis ereptũ se de dñi mi¬
seratione letat᷑. Laudis qͦq cau¬
sa subiungit᷑. qm̃ bonꝰ: quod
nom̃ dõ ꝓpͥrie certũ ẽ conue¬
nire. Nã cũ ab incredulis u¬
deis scdđm carnis aspectũ. xp̃c
magister bonꝰ diceret᷑: respon¬
dit ipse. Quid me int̾rogatis
mo bonꝰ: nͥ solus d̾s. Sed cũ

Expanded text:
dicit Domino confidendum, per quem gentium inimicitias probatur evasisse, et ad veracissimae vitae pervenisse remedia. Tertia sectione aperiendas sibi portas dicit esse justitiae, ubi dicit etiam de angulari lapide, id est de Domino Salvatore. Quarta reliquis Christianis frequentanda Domini atria persuadet, de adventu sanctae incarnationis suavi delectatisericordia ejus. Populus ille beatorum qui a propria fuerat clade liberatus, reliquos commonet fideles ut Domini laudibus constanter invigilent. Ista enim confessio ad laudem pertinet absolute: sive quia illi est Alleluia praepositum, sive quia a diversis angustiis ereptum se Domini miseratione laetatur. Laudis quoque causa subjungitur, quoniam bonus, quod nomen Deo proprie certum est convenire; nam cum ab incredulis Judaeis secundum carnis aspectum Christus Magister bonus diceretur, respondit ipse: Quid me interrogatis mo bonus nisi solus Deus. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
deos ibi increpat. qͥ mala ꝓ bonis
creatori suo reddere maluerunt.
Scd̾a iudȩ traditoris & ꝑfidi pͦpłi
narrat᷑ iniqͥtas: & quȩ illis erant¬
ꝓ tanta detestatione uentura prȩ¬
dicunt᷑. Tercia precat᷑ ꝑ io qͦd ho¬
mo ẽ. ut liberatꝰ apericulo passi¬
onis cito resurrectionis głiam conseqͥt᷑

Expanded text:
eos increpat, qui mala pro bonis Creatori suo reddere maluerunt. Secunda Judae traditoris et perfidi populi narratur iniquitas, et quae illis erant tanta detestatione ventura praedicuntur. Tertia precatur per id quod homo est, ut liberatus periculo passionis, cito resurrectionis gloriam conseq
Abbreviated transcription (Latin):
ablutꝰ. conspectibꝰ dñi mundis¬
simꝰ appareret. Merito: ne illã
sententiã confusionis audi-¬
ret. Peccatori autem dix̃ ds.
quare tu enarras iustitias me-¬
as. Prima itaq dep̃catione
rogat dñm xp̃m. ne cũ seruo
suo uelit intrare in uidiciũ:
s ꝑturbationi sue miscdiam
ipsi supplicat subuenire. Se
cunda uelocit̾ ꝑuenire se pe¬
tit ad ueniã: ut deductꝰ in iuã

Expanded text:
ablutus, conspectibus Domini mundissimus appareret. Merito, ne illam sententiam confusionis audiret: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? Prima itaque deprecatione rogat Dominum Christum, ne cum servo suo velit intrare in judicium: sed perturbationi suae misericordiam ipsiuscunda velociter pervenire se petit ad veniam, ut deductus in via
Abbreviated transcription (Latin):
circũdabit. Sperat aũ redẽp¬
torẽ gentiũ uenire qui mun¬
di macłas possit abstergere.
qͥ uiuificet mortuos sanet egͣ¬
tos: &. quod ligatũ fuerat
lege peocati. possit morte ip¬
sa moriente dissolui. Sic in
uno uersicło. totrꝰ rȩligionis
nr̃ȩ conclusa ꝑfectio est. Ue-¬
clinate a me maligni: &
scrutabor mandata di mei.
Sic̃ heretici. cupientes tam̃
cognoscere ueritatẽ. in man¬
datis dñi nos ꝓficue freq̃nt̃
exerrent: ita ad ꝑscrutan¬
das sacras lectiones obstinati
ꝑstrepere nob̾ atq ĩpedire
noscunt᷑. Hos declinandos ẽẽ
pronuntiat : qͥ insensatis con¬
tentionibꝰ. scripturas dñi la¬
cerare contendunt. Qͥd enĩ
illic humanꝰ sermo ꝓficiat.
ubi talia st̃ uota ne credant:
Qͥbꝰ alio loco dicit᷑. Discedite
ame õs qͥ op̃amini iniqͥtatẽ.
Remediũ est enĩ. quẽ con

Expanded text:
circumdabit . Sperat ergo Redemptorem gentium venire, qui mundi maculas possit abstergere, qui vivificet mortuos, sanet aegrotos; et quod ligatum fuerat lege peccati, possit morte ipsa moriente dissolvi. Sic in uno versiculo totius religionis nostrae conclusa perfectio est. Veclinate a me, maligni: et scrutabor mandata Dei mei. Sicut haeretici, cupientes tamen cognoscere veritatem, in mandatis Domini nos proficue frequenter exercent, ita ad perscrutandas sacras lectiones obstinati, perstrepere nobis atque impedire noscuntur. Hos declinandos esse pronuntiat, qui insensatis contentionibus Scripturas Domini lacerare contendunt. Quid enim illic humanus sermo proficiat, ubi talia sunt vota ne credat? Quibus alio loco dicitur: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Remedium es
Abbreviated transcription (Latin):
ritate constare. Scriptũ : enĩ.
Tẽpus ãplectendi: & tẽpus
longe fieri ab ãpleru. & post
multa. Omĩa rei tẽpus. Scire
aũ debemꝰ in hoc uersu argu¬
mentũ illud ẽẽ quod dicit.
ĩ tropicis ex contrario: qmsen¬
tentiã nrãm ex rebus diuer¬
sis una ꝓpositiõe concludimꝰ.¬
Ad iutor̾ meus ⁊ susceptor. me¬
us estu: & in uerbũ tuũ sꝑaui.
Adiutor ꝑtinet ad ĩplenda man¬
data: qͦd sine eiꝰ adiutorio
nec inchoare qͥcꝗͣ boni possu¬
mus. nec ĩplere p̾ualemꝰ. Sus¬

Expanded text:
ritate constare; scriptum est enim: ritate constare; scriptum est enim: Tempus amplectendi, et tempus longe fieri ab amplexu ; et post multa: Omni rei tempus. Scire autem debemus in hoc versu argumentum illud esse, quod dicitur in topicis ex contrario, quando sententiam nostram ex rebus diversis una propositione concludimAdjutor meus et susceptor meus es tu, et in verbum tuum speravi. Adjutor pertinet ad implenda mandata, quoniam sine ejus adjutorio nec inchoare quidquam boni possumus, nec implere praevalemus. Sus
Abbreviated transcription (Latin):
pit amate inimicos ur̃os. ad¬
uersitatis feruor. & calor in¬
urie tẽperat᷑: ut malũ pro
malo minime reddere uide¬
am᷑. ut pacientes simꝰ ad om̃s
contumelias. sic̃ ⁊ ipse qͥ con¬
sputa ꝑtulit. ⁊ flagella susce-¬
pit. Quando uero martirii
tẽpus occurrit: iniquos sua¬
sores odio habere p̃cipim᷑.
cũ & ipsos quoq filios & pa¬
rentes. si aduersi st̃. aliena¬
ta debemꝰ uoluntate contẽp¬
nere.Sepe enĩ quos flãma
ñ terruit. qͦs ferrũ ñ subdi¬
dit. necessitudinũ blandim̃ta
flexerunt: & iđo dictũ : Si
qͥs uenit ad me. ⁊ ñ odit pa¬
trẽ suũ ⁊ matrẽ suã. & uxo¬
rẽ & filios. ⁊ fratres. ⁊ sorores.
adhuc etiã & animã suã. nĩ
potest esse m̾s discipłs. sont᷑
dm̃ qͥppe ꝑsona nulla debet
recipi: s ipsiꝰ dilectiõe p̃posi¬
ta. decet necessitudines tũc
amari. cũ eis nulla fidi re¬
pugnat aduersitas. Qua ꝓpt̃
habita tẽꝑis ratiõe : utraq
nob̾ poterunt absoluta ue¬

Expanded text:
pit amare inimicos nostros, adversitatis fervor et calor injuriae temperatur: ut malum pro malo minime reddere videamur, ut patientes simus ad omnes contumelias, sicut et ipse qui consputa pertulit, et flagella suscepit. Quando vero martyrii tempus occurrit, iniquos suasores odio habere praecipimur, cum et ipsos quoque filios et parentes, si adversi sunt, alienata debemus voluntate contemnere. Saepe enim quos flamma non terruit, quos ferrum non subdidit, necessitudinum blandimenta flexerunt; et ideo dictum est: Si quis venit ad me et non odit patrem suum, et matrem suam, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc etiam et animam suam, non potest meus esse discipulus . Contra Deum quippe persona nulla debet recipi; sed ipsius dilectione praeposita, decet necessitudines tunc amari, cum eis nulla fidei repugnat adversitas. Quapropter habita temporis ratione, utraque nobis poterunt absoluta ve
Abbreviated transcription (Latin):
miserante peccã suꝑant᷑. Dicta
st̃ quide de orationẽ quantũ
⁊ mediocritas ingenii. n loci qͣli¬
tas postulauit. Si qͥs uero ad hãc
rẽ plenissima cupit ubertate sa¬
tiari: legat facundissimũ cassia¬
nũ. qͥ inniona & decima collati¬
onibꝰ tanta & talia de oratiõi

Expanded text:
miserante peccata superantur. Dicta miserante peccata superantur. Dicta sunt quidem de oratione quantum et mediocritas ingenii, et loci qualitas postulavit. Si quis vero de hac re plenissima cupit ubertate satiari, legat facundissimum Cassianum, qui in nona et decima collationibus, tanta et talia de oratio
Abbreviated transcription (Latin):
stinꝰ ad dardanũ scribens. latiꝰ
explicauit. Salutarit̾ nos ãmo¬
net festinare sermo ꝓpħicꝰ dicenꝰ.
Uenite adoremꝰ ⁊ ꝓcidamꝰ corã
dño. ⁊ ploremꝰ ante dñm. Et ne
omnino fluctuantes ac trepich
lin querem᷑. addidit. qͥ fȩcit nos:
ut cũ nos ab ipso creatos esse
cognoscimꝰ : factorẽ nr̃m fiduci¬
alit̾ exoremꝰ. Tc̃ qͦd a nob̾ humi¬
lit̾ in diuina laude dicendũ ẽ.
in ipsa pene oratione sentitur.
cũ a dño clement̃ audimͣ. s no¬
bis tam̃ expediat obtinere qͦd
petimꝰ. Nullus enĩ ingratꝰ a su¬
perna ditione repellit᷑. cui pe¬
tere simplici ac deuota mente
conceditur. Tantũ se enĩ aliquis
inpetrasse ueniã sentit. quantũ
pias lacrimas fudisse cognoscit.
Est & aliud nr̃e ꝓuectionis indi¬
ciũ: ut quanto quisse plus amare
& timere cognouerit dm̃ : tanto
necesse ẽ ut illi diumũ ꝓpinquet
auxiliũ. Sic benefitio dñi om̃is
diabolica fraus uincit᷑ sic ipso

Expanded text:
stinus ad Dardanum scribens, latius stinus ad Dardanum scribens, latius explicavit . Salutariter nos admonet festinare sermo propheticus, dicens: Venite adoremus, et procidamus coram Domino; ploremus ante Deum . Et ne omnino fluctuantes ac trepidi linqueremur, addidit, qui fecit nos; ut cum nos ab ipso creatos esse cognoscimus, factorem nostrum fiducialiter exoremus. Tunc quod a nobis humiliter in divina laude dicendum est, in ipsa pene oratione sentitur, cum a Domino clementer audimur, si nobis tamen expediat obtinere quod petimus. Nullus enim ingratus a superna donatione repellitur, cui petere simplici ac devota mente conceditur. Tantum se enim aliquis impetrasse veniam sentit, quantum pias lacrymas fudisse cognoscit. Est et aliud nostrae provectionis indicium; ut quanto quis se plus amare et timere cognoverit Deum, tanto necesse est ut illi divinum propinquet auxilium. Sic beneficio Domini omnis diabolica fraus vincitur, sic ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ad tałe tantumq dñm cũ oñi ti¬
more .ẜ. dilectiõe debemꝰ accedẽ:
M ita in eũ dirige̾ mentis intuitũ.
ut qͥcquid potest splendoris clari¬
tatis. fulgoris. maiestatis mens
humana concipere. Suꝑ hec om̃ia
cognoscas esse dm̃: qͥ omnes creatu¬
ras suas incõꝑabili bonitate dispen¬
sat: nec falsa p̃sumptione nob
aliqͥd imaginem᷑. qmͣ archana
substantia di q̃ fecit omĩa. sicuti
ẽ creaturarũ scientia ñ potest cõ¬
p̾hendi. Nulla enĩ forma in d̾o
nulla circũscriptio ẽ: natura in¬
estimabilis. uirtꝰ incõprehensibi¬
lis. pietas singłaris: de qͦ nimis
congrue ꝓnuntiatũ ẽ. Ds̃ potest
dici qͦd ñ ẽ: ñ potest cõprehendi
qͦd ẽ. Ad hunc gͥ omĩpotentẽ. si¬
ne initio. sine fine. qui uniuer¬
sas mudi partes. omnẽq crea¬
turã suã cõmeat atq replet. sic
tam̃ ut inseipso ubiq sit totus.
malos ñ presentia. s gr̃ȩ suȩ uͥtu¬
te derelinquens. quod pat̾ augu¬

Expanded text:
num cum omni timore vel dilectione debemus accedere, et ita in eum dirigere mentis intuitum, ut quidquid potest splendoris, claritatis, fulgoris, majestatis, mens humana concipere, super haec omnia cognoscas esse Deum, qui omnes creaturas suas incomparabili bonitate dispensat. Nec falsa praesumptione nobis aliquid imaginemur: quoniam arcana substantia Dei quae fecit omnia, sicuti est, creaturarum scientia non potest comprehendi. Nulla enim forma in Deo, nulla circumscriptio est. Natura inaestimabilis, virtus incomprehensibilis, pietas singularis. De quo nimis congrue pronuntiatum est: Deus potest dici quod non est, non potest comprehendi quod est. Ad hunc igitur omnipotentem, sine initio, sine fine, qui universas mundi omnemque creaturam suam commeat atque replet, sic tamen ut in seipso ubique sit totus, malos non praesentia, sed gratiae suae virtute derelinquens: Quod Pater Augu
Abbreviated transcription (Latin):
sub breuitate cõplect: quatinꝰ
prȩstante dño salutarit̃ incitem᷑
ad nr̃m festinare remediũ. In¬
pͥmis agentes illa q̃ iussa st̃. &
labia nr̃a crucis inprȩssione sig¬
nantes. dño supplicemus ut os
nr̃m abluat humana fece pol¬
litũ. Dicit enĩ ysaias. Inmim¬
da ego labia habeo. & inmedio
ppłi iinunda labia habentis¬
ego habito. Deinde orandũ est
uerbis: ñ q̃ humana desideria
subministrãt: s q̃ ipsa diuinitas
ad remediũ nr̃ȩ p̾rauitatis in¬
dulsit. Oratio uͦ ipsa ex humili.
ex mansueto. ex sincero debet
corde ꝓcedere: pecc̃a sua sine
excusatiõe confitens. & int̾ ama¬
ras lacrimas de dulcissima dñs
miseratiõe confidens. t̾rena ñ
expetat. s cȩlestia concupiscat.
Sit segregata desiderio corpo¬
reo. ⁊ tam̃ iuncta diuino. Sit to¬
ta deniq sꝑitalis: habens solas
lacrimas carnis. Nãq moras con¬
tẽplatioe mentis. quantũ fasẽ
appete contueri: ⁊ agnoscis qua¬
lis ante ipsũ debeas ꝓstratꝰ offer¬

Expanded text:
ub brevitate complecti; quatenus praestante Domino salutariter incitemur ad nostrum festinare remedium. Imprimis agentes illa quae jussa sunt, et labia nostra crucis impressione signantes, Domino supplicemus ut os nostrum abluat humana faece pollutum. Dicit enim Isaias: Immunda ego labia habeo, et in medio populi immunda labia habentis habito . Deinde orandum est verbis, non quae humana desideria subministrant, sed quae ipsa Divinitas ad remedium nostrae pravitatis indulsit. Oratio vero ipsa ex humili, ex mansueto, ex sincero debet corde procedere: peccata sua sine excusatione confitens, et inter amaras lacrymas de dulcissima Domini miseratione confidens. Terrena non expetat, sed coelestia concupiscat: sit segregata desiderio corporeo, et tantum juncta divino; sit tota denique spiritualis, habens solas lacrymas carnis. Nam quem oras, contemplatione mentis quantum fas est appete contueri, et agnoscis qualis ante ipsum debeas prostratus offer
Abbreviated transcription (Latin):
Profundũ ẽ. quas porro fun¬
dũ: cuiꝰ ima om̃ino demersa st̃
isto ꝓfundo głosas fudit lacͥ¬
mas petrus. de isto publicanꝰ
pectora culpanda tundebat.
qͥsic in altũ uenerat peccatoꝵ
ut nec oculos leuaret ad cȩlũ.
De isto deniq loco ionas ta¬
citꝰ uociferabat᷑ ad dm̃n: qͥ
inuentre ceti positꝰ infernũ
uiuus intrauerat. Cetꝰ enĩ ꝓpħȩ

Expanded text:
Profundum est quasi porro fundum, cujus ima omnino demersa suntisto profundo gloriosas fudit lacrymas Petrus; de isto Publicanus pectora culpanda tundebat, qui sic in altum venerat peccatorum, ut nec oculos levaret ad coelum: de isto denique loco Jonas tacitus vociferabatur ad Dominum, qui in ventre ceti positus, infernum vivus intraverat. Cetus enim p
Abbreviated transcription (Latin):
enixius diligeret testimo¬
na dñi. qui p̃uaricatoꝵ no¬
mine usus ẽ. om̃s addicere
peccatores. Per ipsa enim
testimonia credebat. sibi ue-¬
nire posse remediũ ꝑ quȩ
ad xp̃i gr̃am desiderio fe¬
stinante tendebat. Nã cũ ler
nos addicat. sola gr̃a ẽ abso¬
lute q̃ liberat: ipsa q̃ cõpe¬
ditos soluit. ipsa quȩ de ser¬
re tuo carnes meas. a iudi¬
ciis enĩ tuis timui. Sciens
congregatio spiritaliũ rerũ
unde humano generi p̃ua¬
ricatio legis. supra dicta ꝓ¬
uenerat: tanꝗͣ seuissimũ latͦ¬
nẽ & indomabiłe ferã car¬
nẽ suã ñ solũ religandã s
etiã configendã. noua atq
inusitata supplicatione dep̃¬
cat᷑. Carnis etiã uitia st̃ t̃re¬
na delicta. q̃ nos legẽ trans¬
gredi faciunt mandatoꝵ: dũ
debere configi: ne ab eo pos¬
sit noxia libertate dissolui.
Sic uno uerbo significatũ ẽ
quẽad modũ caro tractari de¬
beat. xp̃iani: ⁊ qua pietate
contra corpus suũ nimie

Expanded text:
enixius diligeret testimonia Domini, qui praevaricatorum nomine visus est omnes addicere peccatores. Per ipsa enim testimonia credebat sibi venire posse remedium, per quae ad Christi gratiam desiderio festinante tendebat. Nam cum lex nos addicat, sola gratia est absolute quae liberat, ipsa quae compeditos solvit, ipsa quae de serre tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui. Sciens congregatio spiritualium virorum, unde humano generi praevaricatio legis supradicta provenerat, tanquam saevissimum latronem et indomabilem feram, carnem suam non solum religandam, sed etiam configendam, nova atque inusitata supplicatione deprecatur. Carnis enim vitia sunt terrena delicta, quae nos legem transgredi faciunt mandatorum, dudebere configi, ne ab eo possit noxia libertate dissolvi! Sic uno verbo significatum est, quemadmodum caro tractari debeat Christiani, et qua pietate contra corpus suum nimie
Abbreviated transcription (Latin):
quare uir iustꝰ disponit ser¬
mones suos. in iuditio. scilicet.
quia ui scłm non cõmouebit᷑.
idest a głia dñi nullatenus
separatur Sequit᷑. In memoria
eterna erit iustꝰ. In memoria
utiq et̾na erit iustꝰ: qr uocat᷑
ad premiũ. Impiis enĩ dicit᷑. ñ
noui uos. Qua ꝓpt̾ sicut illi qͥ
deputant᷑ ad penã mente ꝓkan¬
tur excedere: ita isti ꝓpt̾ beati¬
tudinẽ. ꝑcipiendã in memoria
eiꝰ sperare in dño. Illũ auditũ
malũ dicit. quẽ audituri sunt
impii: ite in ignẽ et̾nũ & reliqͣ.
Malus enĩ illis uidet᷑. qui iusta
seueritate plectendi st̃: quia fas
diciũ. & ne solũ beatos putares
penas noxias ñ timere. seqͥt᷑. Pa¬
ratũ ẽ cor eiꝰ sperare in dño ut
ꝓmissa ipsr ꝑcipiant. quia scłi
illecebras eiꝰ iuuamine calcaue

Expanded text:
disponat sermones suos in judicio; scilicet quia in saeculum non commovebitur, id est, a gloria Domini nullatenus separabitur. Sequitur, in memoria aeterna erit justus. In memoria utique aeterna erit justus, quia vocatur ad praemium. Impiis enim dicitur: Non novi vos . Quapropter 384 sicut illi qui deputantur ad poenam de mente perhibentur excedere, ita isti propter beatitudinem percipiendam in memoria ejus sperare in Domino. Illum auditum malum dicit, quem audituri sunt impii: Ite in ignem aeternum , et reliqua. Malus enim illis videtur qui justa severitate plectendi sunt: quia fas dicium. Et ne solum beatos putares poenas noxias non timere, sequitur, paratum cor ejus sperare in Domino, ut promissa ipsius percipiant, qui saeculi illecebras ejus juvam
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ fuerat cor beati sperare
in dño: consequent̃ adiunctũ ẽ.
confirmatũ ẽ. cor eiꝰ. Omĩa enĩ
caduca cõtempuit: qͥ illa fuerit
delectatione cõpletus. Confir¬
mat᷑ gͦ cor iusti. cũ nulla scħ fe¬
licitate mollescit: & peccatoꝵ
hc respitiens potentiã. expec¬
tat potiꝰ eoꝵ ruinã. In hoc enĩ
mundo inimicos pacit᷑ potentes
uidere: ut ibi eos possit humili¬
atos aspicere. Sed cũ hic uidea¬
mus inimicos nr̃os esse carnales
qui nobiscũ aliqua aduersitate
confugunt. sꝑitales uult incelli¬
gi nequitias. quas hic penitus
ñ uidemꝰ. s illa nos certũ est
iudicatione cognoscere. & cũ
dicit. donec uideat inimicos suos
sub audiendũ ẽ humiliatos. atq
contritos. O dispositio scã crea
sint esse derisui ñ timeri. Disper

Expanded text:
rare in Domino, consequenter adjunctum est, confirmatum est cor ejus. Omnia enim caduca contemnit, qui illa fuerit delectatione completus. Confirmatur ergo cor justi, cum nulla saeculi felicitate mollescit; et peccatorum hic respiciens potentiam, exspectat potius eorum ruinam. In hoc enim mundo inimicos patitur potentes videre, ut ibi eos possit humiliatos aspicere. Sed cum hic videamus inimicos nostros esse carnales, qui nobiscum aliqua adversitate confligunt, spirituales vult intelligi nequitias, quas hic penitus non videmus, sed in illa nos certum est judicatione cognoscere. Et cum dicit, donec videat inimicos suos, subaudiendum est, humiliatos atque contritos. O dispositio  ed., dissint esse derisui, non timori! Ver
Abbreviated transcription (Latin):
altabit᷑ in gła. Hec sententia ad
illud p̃ceptũ dñicũ ꝑtinet: si uis
esse ꝑfectꝰ uende omĩa tua &
da p̾auperibꝰ. & ueni sequere me.
Ipsa ẽ disꝑsio. que felicit᷑ con¬
gregat. Ipsa erogatio. que cȩlor¬
regua mereat᷑. Hec qͥ fecerit. ui¬
sticiã operat᷑: quia dñi prȩcep

Expanded text:
entia ad illud praeceptum dominicum pertinet: Si vis esse perfectus, vende omnia tua; et da pauperibus; et veni, sequere me . Ipsa est dispersio quae feliciter congregat; ipsa erogatio quae coelorregna mercatur. Haec qui fecerit justitiam operatur, quia Domini praecep
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ in facto suo erit. Tales
gͦ laudantur: a quoꝵ conspec¬
tu mandata dñi ñ recedunt.
Confitebor ⁊ͥ dñe in directioe
corlis: in eo qͦd didici iuditia
iusticie tuę. Confessio hic sig¬
nificat laudẽ. quã decet po¬
pulũ dicere beatoꝵ. Directio
cordis ẽ ficdi catholice sc̃a re¬
gula: quia eũ confiteri non
potest hereticoꝵ distorta uer¬
sutia. In eo qͦd dicit didici in¬
dicat abeatis patͥbꝰ sibi tradi¬
tã disciplinã: ñ aũ ut qͥdã fa¬
tiunt studio ꝑuersitatis in¬
quia famulos suos liberare¬
dignat᷑. diabolica ꝑsecutione
laborantes. Iustificationes tu¬
as custodiã ñ me derelinquas
usquequaq Perfecta ẽ ꝓposite
beatitudinis decora construc¬
tio. Pecit enĩ a dño. ut iusti¬
ficationibꝰ concessis. dignet᷑
deuotũ pͦpłm suo munere
custodire. Iustificationes enĩ
qͥd significẽt. in quarto uersu

Expanded text:
beatus in facto suo erit . Tales ergo laudantur a quorum conspectu mandata Domini non recedunt.Confitebor tibi, Domine, in directione cordis, in eo quod didici judicia justitiae tuae. Confessio hic significat laudem quam decet populum dicere beatorum. Directio cordis est fidei catholicae sancta regula, quia eum confiteri non potest haereticorum distorta versutia. In eo, quod dicit, didici, indicat a beatis Patribus sibi traditam disciplinam, non autem ut quidam faciunt studio perversitatis inquia famulos suos liberavit diabolica persecutione laborantes. 8 Justifiationes tuas custodiam: non me derelinquas usquequaque. Perfecta est propositae beatitudinis decora constructio. Petit enim a Domino ut justificationibus concessis dignetur devotum populum suo munere custodire. Justificationes enim quid significent, in quarto versu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ sit alleluia laudate
dñm: ita & ipse fecit mitiũ ma¬
gister uerus doctor egregius.
Cuiꝰ nescit sermo fallere. quia
de ueritatis fonte constat ema¬
nare. Quid enĩ dicipotest cer¬
tius. quã ubi rerũ preceptor
ꝓprius ꝓbatur expositor: diuisio.

Expanded text:
nam cum sit, Alleluia, laudate Dominum, ita et ipse fecit initium magister verus, doctor egregius, cujus nescit sermo fallere, quia de veritatis fonte constat emanare. Quid enim dici potest certius quam ubi rerum praeceptor, proprius probatur expositor? Divisio
Abbreviated transcription (Latin):
grã mereat᷑ ostendit. Continet aũt
luteras sex. Scd̾a aduentũ dni
significat saluatoris: ꝑ quẽ homi¬
nes ex peccatoribꝰ & impiis. in et̃¬
nũ beati esse ꝓmerent᷑. Quȩ di¬
iusio tredecĩ litteras hebraicas
noscit᷑ continere. In tertia parte
contraria impus ꝓuenire testat᷑.
que residuas habet litteras tres.

Expanded text:
a mereatur, ostendit; continet autem litteras sex. Secunda adventum Domini significat Salvatoris, per quem homines ex peccatoribus et impiis in aeternum beati esse promerentur: quae divisio tredecim litteras Hebraicas noscitur continere. In tertia parte contraria impiis provenire testatur quae residuas habet litteras tres.
Abbreviated transcription (Latin):
ta cõpleuit. Et in hoc illi sẽꝑ ma¬
net: qm̃ ab illo auctore ȩt̃na
recipit dona. qͥ condidit scła.
Sequit᷑. Cornu esꝰ exaltabitur
in głia. Cornu ꝓ potestate poni
sȩpe iã dictũ est. sicut daniel
ꝓpħa testat᷑. dicens. Quatuor aũt
cornua. quatuor regna sunt: Quã
necesse ẽ illis ibi dari. qͥ hic uide¬
bant᷑ pia humilitate ꝓstrati. Hac̃¬
tenus de beatoꝵ bonis locutꝰ ẽ.
nc̃ psalmũ de impioꝵ afflictioe
irascet᷑. dentibꝰ suis fremet & ta¬
bescet. desideriũ peccatoꝵ peri¬
bit. Postquã beati definitionẽ
dixit & p̃mia: in tertia parte
peccatoꝵ notauit inuidiã. Que
figura dicit᷑ paradignia. quoti¬
ens beatoꝵ hortam᷑ bonis. maloꝵ
aũt deterrem᷑ exẽplis. Hoc enĩ
scenia in his psalmis om̃ibꝰ in¬
uenit᷑. qͥ loquunt᷑ de institutioe
beatoꝵ. quãuis & alibi interdũ
repperiatur aptatũ sicut in pri¬
mo psalmo constat effectũ. Ira¬
scet᷑ dix̃. scilicet sibi. qui nolu

Expanded text:
ta complevit; et in hoc ille semper manet, quoniam ab illo auctore aeterna recipit dona, qui condidit saecula. Sequitur, cornu ejus exaltabitur in gloria. Cornu pro potestate poni saepe jam dictum est, sicut Daniel propheta testatur, dicens: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Quam necesse est illis ibi dari, qui hic videbantur pia humilitate prostrati! Hactenus de beatorum bonis locutus est: nunc psalmum de impiorum afflictione irascetur; dentibus suis fremet et tabescet: desiderium peccatorum peribit. Postquam beati definitionem dixit et praemia, in tertia parte peccatorum notavit invidiam. Quae figura dicitur paradigma, quoties beatorum hortamur bonis, malorum autem deterremur exemplis. Hoc enim schema in his psalmis omnibus invenitur, qui loquuntur de institutione beatorum; quamvis et alibi interdum reperiatur aptatum; sicut et in primo psalmo constat effectum. Irascetur, dixit, scilicet sibi, qui nolue
Abbreviated transcription (Latin):
net. ut liberati ꝑicłis ñ nobis a¬
liquid. sed omĩa dñi uirtutibus
applicem. Sexto. montibꝰ solidis¬
simis cõꝑat᷑ : confidentia fidelis¬
simi xp̃iani. In septimo dicit᷑.
quã copiosos fructꝰ metant in
lacrimis seminantes. Octauo.
tantũ eẽ firmissima q̃ auctore
cło construunt᷑. Nono. timore
dñi ꝓnuntiat᷑ hõ beatꝰ fieri &
uniuersa illi ꝓfutura conoech
Decimo. infundit pacientiam
deuotis : quã ꝑ eccłȩ uerba cõ¬
mendat. Undecimo. de ꝓfundis
penitens clamat ad dñm: ut ĩ
liberandis hoĩbꝰ quanta sit di¬
uinitatis potentia sentiatur.
duodecimo uͥtꝰ mansuetudinis
⁊ humilitatis ostendit᷑. Tertiode

Expanded text:
net ut liberati periculis, non nobis anet ut liberati periculis, non nobis aliquid, sed omnia Domini virtutibus applicemus. Sexto, montibus solidissimis comparatur confidentia fidelissimi Christiani. In septimo dicitur quam copiosos fructus metant in lacrymis seminantes. Octavo, tantum esse firmissima, quae auctore Domino construuntur. Nono, timore Domini pronuntiatur homo beatus fieri, et universa illi profutura concedi. Decimo, infundit patientiam devotis, quam per Ecclesiae verba commendat. Undecimo, de profundis poenitens clamat ad Dominum, ut in liberandis hominibus quanta sit Divinitatis potentia sentiatur. Duodecimo, virtus mansuetudinis et humilitatis ostenditur. Tertio de