comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sisisti mͥ uolumen atoni¬
utrũ de titulo nom̃ sub¬
Itrareris. an ille qui scrip¬
sit. ut ꝑiculũ fugeret dis¬
putandi. aucłorẽ noluerit
confiteri. Qd cũ legissem:
inteueri samo susima q̃uestionẽ. suꝑ pontifice
melchisedech. illuc plurimis argumentis e̾e̾ per¬
ductam. ut dicere conatus sit eũ qui benediretr
tanto patriarche diuimoris fuisse nature. nec de
hominib estimandũ. Ead extremũ ausus est di¬
cere. spm̃ scm̃ occurrisse ab rahe: et ipsumc̾ẽ qui
sub hominis figuta uisus sit. Quomͦ aut̃ sp̃s ic̃s.
abraham uictis quatuor regib reportarat acce¬
perit: omnino tangere noluit. Petisq ut qͥd
michi uel descriptore. uel de questione uideat᷑.
respondeam. fateor. uolui dissimulare sententi¬
am. nec me ꝑiculoso. et qiaernatial ori miscere
tractaui: inquo qd̾ cũq dixissem. represensioreᷤ
habiturũ fore. S rurtũ cũ epĩam legetẽ. et in¬
uenissem in extrema pagella.miris me obtestatio¬

Expanded text:
isisti mihi uolumen adutrum tu de titulo nomen subtraxeris an ille, qui scripsit, ut periculum fugeret disputandi, auctorem noluerit confiteri. quod cum legissem, intellexi famosissimam quaestionem super pontifice Melchisedech illuc plurimis argumentis esse perductam, ut docere conatus sit eum, qui benedixerit tanto patriarchae, diuinioris fuisse naturae nec de hominibus aestimandum. et ad extremum ausus est dicere spiritum sanctum occurrisse Abrahae et ipsum esse, qui sub hominis figura uisus sit. quomodo autem spiritusAbraham uictis quattuor regibus reportarat, acceperit, omnino tangere noluit; petisque, ut, quid mihi uel de scriptore uel de quaestione uideatur, respondeam. fateor, uolui dissimulare sententiam nec me periculoso et cpiXeyy.XrjiiovL miscere tractatui, in quo, quodcumque dixissem, reprehensores habiturus forem. sed, rursum cum epistulam legerem et inuenissem in extrema pagella miris me obtestatio
Abbreviated transcription (Latin):
annũ genuit seruch. Dequo cũ ad triginta ꝑuenis¬
set annos. ortus est nachor: qui.xx. uiiii. annorũ
genuit thare. quẽ legimus qd̾ septua genarius ge¬
nuit abrabã ce nachor. et arã. Supputa ꝑ singłas
itates annorũ numerũ: & inuenies ab ortu sem. et
us est aut̃ abraham. centesimo septuagesimo quin¬
to etatis sue anno. Ratione deducta inuenit᷑ semab¬
nepotisuo decimi gradus habrahe suꝑuixisse annos
aaron om̃s primogeniti extyrpe noc. cuius series et or¬
do describitur. fuerint sacerdotes. & deo uictimas im¬
molarint. & hec ẽẽ primogenita. que esau fr̃i suo uen¬
diderit iacob: nec ẽẽ mirũ. si melchisedech uictori abra¬
hã obuiã ꝓcessi̾t. et ĩ refectionẽ tã ipsiꝰ ꝙͣ. pugnatoꝵ ciꝰ pa-¬
nẽ uinũq ꝓtulerit. & bñdix̾it eiꝰ cũ abnepoti suo ħ iure
debuerit. ⁊ decimaᷤ p̃de acuictorie acceꝑit abeo: siue qm̃¬

Expanded text:
annum edidit Serug; de quo, cum ad triginta peruenisannum edidit Serug; de quo, cum ad triginta peruenisset annos, ortus est Nachor, qui uiginti et nouem annorum genuit Thare, quem legimus, quod septuagenarius genuerit Abram et Nachor et Aran. supputa per singulas aetates annorum numerum et inuenies ab ortu Sem usquus est autem Abraham centesimo septuagesimo quinto aetatis suae anno: ratione deducta inuenitur Sem abnepoti suo decimi gradus Abraham superuixisse annos Aaron omnes primogeniti ex stirpe Noe, cuius series et ordo discribitur, fuerint sacerdotes et deo uictimas immolarint, et haec esse primogenita, + quae Esau fratri suo uendiderit Iacob. nec esse mirum, si Melchisedech uictori Abraham obuiam processerit et in refectionem tam ipsius quam pugnatorum eius panem uinumque protulerit et benedixerit ei, cum abnepoti suo hoc iure debuerit et decimas praedae atque uictoriae acceperit ab eo siue
Abbreviated transcription (Latin):
stiuianda sunt: ponã et hebreorũ opinionẽ. & neqͥd
ae sit curiositati ipsa hebraica uerba subnectam:
ut melchisedech salem. hosilehem. uaiam. tihuco.¬
henlebei. helionouai. barucheu. uai. omer. batudhi
abram. lebel. heliu. comessamaim. uuares. ab aruch.
helnelio. nigermagerens. sarachbiadach. uaichen.¬
dech rersalem protuut panes & uinũ: erat aut̃ sacet¬
dos dei erceisi. Benedixitq iui etait. Benedictus
abranam aeo ereciso qiui eteuuit eeiũ &e ctertã. t ue¬
nedictus d̾s altissimus. qui tradidit inimicos tuos
inmanu tua et dedit eis decimas exomĩb. Tradĩq
hunc ee̾ sem ptimũ filiũ noe: & eo tempore quo or¬
tus est abraham habuisse etatis annos. ccc.xͦc: qui
ita supputant᷑. Sem post diluuiũ annoscdo. cũ esset
genuit salem. Qui et ipse tricenarius procteauit he
ieg. Rursũ phaleg erpletis annis. xex. genuit rehu:
qui et ipse post tricesimũ. et scd̾m natiuitatis sue

Expanded text:
instillanda sunt, ponam et Hebraeorum opinionem et, ne quid instillanda sunt, ponam et Hebraeorum opinionem et, ne quid desit curiositati, ipsa Hebraica uerba subnectam: umelchisedech melech salem hosi lehem uaiain, uhu cohen lehel helion: uaibarcheu uaiomer baruch abram lehel helion cone samaim uares: ubaruch hel helion eser maggen sarach biadach uaiethendech, rex Salem, protulit panes et uinum — erat autem sacerdos dei excelsi - benedixitque illi et ait: benedictus Abram deo excelso, qui creauit caelum et terram, et benedictus deus altissimus, qui tradidit inimicos tuos sub manu tua; et dedit ei decimas ex omnibus. traduntque hunc esse Sem, primum filium Noe, et eo tempore, quo ortus est Abram, habuisse aetatis annos CCCXC, qui ita supputentur: Sem post diluuium anno secundo, cum cegenuit Sale, qui et ipse tricenarius procreauit Hebleg. rursum Faleg expletis annis triginta genuit Reu, qui et ipse post tricesimum et secundum natiuitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
pet ad misteriũ. et dequo disputat ineffabile confite¬
tur: quantomagis nos uermiculi. et pulices. solã de¬
bemus scientiam inscientie confiteri. & amplissimã
domũ paruo quasi foramine ostendere. ut dicatur
duo sacerdotia inter se ab apło cõparata. prioris popłi
et posteri : Et hoc agit disputatione tota ut ante leui.
& aaron. sacerdos fuerit melchisedech ex gentib: cuiꝰ
tantũ pfedicat meritũ. ut futuris sacerdotib iudeo¬
rum. inlũbis benedixerit ab rabam: totũq qd̃ seqͥ¬
tur in laudes melchisedech. ad xp̃i typũ referricuiꝰ
profectus eccłie sacramenta sunt. Hec legi ingreco¬
rũ uoluminib. & quasi latissi mos terrarũ situs.
inbreui tabella uolui demonstrare: ñ extendens
spatia sensuũ. atq tractatuũ. s quib dã punctisatis
cõpendiis. infinita significans: ut in parua e pła
multorũ simui disceres uoluntates. Uerũ quia ama¬
ter interrogas. et uniuersa que didici. fidis aurib

Expanded text:
pet ad mysterium et, de quo disputat, ineffabile confitetur, quanto magis nos uermiculi et pulices solam debemus - scientiam inscientiae confiteri et amplissimam domum paruo quasi foramine ostendere, ut dicamus duo sacerdotia inter se ab apostolo conparata, prioris populi et posterioris, et hoc agi tota disputatione, ut ante Leui et Aaron sacerdos fuerit Melchisedech ex gentibus, cuius tantum praecedat meritum, ut futuris sacerdotibus Iudaeorum in lumbis benedixerit Abraham, totumque, quod sequitur in laudes Melchisedech, ad Christi typum referri, cuius profectus ecclesiae sacramenta sunt. Haec legi in Graecorum uoluminibus et quasi latissimos terrarum situs in breui tabella uolui demonstrare non extendens spatia sensuum atque tractatuum, sed quibusdam punctis atque conpendiis infinita significans, ut in parua epistula multorum simul disceres uoluntates. uerum quia amanterinterrogas etuniuersa, quae didici, fidis auribus
Abbreviated transcription (Latin):
accipe filiorũ & dare eum canib. et benedictionẽ pͥmã
ui deorũ popło aetiisse. quib sunt credita eloquia di
et repromissioae iegis iatio. et confectio testimenti. uerũ
ꝙ iuli eredere noluerunt. ad iacob minorẽ popłm benedic¬
tionẽ cͥe transsatam. Neq tñ maiorẽ filiũ penitus fuisse
despectum. q cũ sub intrauerit plenitudo gentiũ. tunc

Expanded text:
accipere filiorum et dare eum canibus et benedictionem primam accipere filiorum et dare eum canibus et benedictionem primam Iudaeorum populo detulisse, quibus sunt credita eloquia dei et repromissio et legis datio et confectio testamenti; uerum quia illi credere noluerunt, ad Iacob, minorem populum, benedictionem esse translatam. neque tamen maiorem filium penitus fuisse despectum, quia, cum subintrauerit plenitudo gentium, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
credentes exifrł. Quia gͥ iniquitas ẽ inumca iusticier
esau indiscordiam concitatur: & necẽ fraudulentus ex co¬
gitat dicens incorde suo. Appropinquant dies passionis
patris mesi. &e occidam iacob frem meũ. Biabob eñis sticus
nideos in cam ante premeditanĩ esau manifestissime
conticet᷑. tempus quoq int̾fectionis oftendens. aꝑ ꝓpin¬
quent inqͥt dies passionꝰ patris meiit ĩtficiã iacob fiẽm mcũ
qͣ ꝓpter rebecca id ẽ patientia nuntiauit uiro. st̃is insidi¬
as. Qui uocato iacob. precepit ei ut mesopotamiã ꝑge̾t:
c inde acciꝑet uxorem. degn̾e laban syri frĩs matris sue.
Quom̾ itaq frĩs dolos fugiens. mesopotamiam tendit ia¬
cob: ita et xp̃c iudeorũ incredulitate cõpulsus. ꝓficiscit᷑
ingalileam inde sibi exgentib sponsam sũpturus eccde¬
siam. Hec supͣdictus uir. Nos aut̃ dicimus. non uenisse
dm̃nñ ad oues ꝑditas domus isrł. nec uoluisse panem

Expanded text:
credentes ex Israhel. quia igitur iniquitas est inimica iustitiae, credentes ex Israhel. quia igitur iniquitas est inimica iustitiae, Esau in discordiam concitatur et necem fraudulentus excogitat dicens in corde suo: adpropient dies passionis patris mei et occidam Iacob, fratrem meum. diabolusos in Cain ante praemeditans in Esau manifestissime confitetur tempus quoque interfectionis ostendens: adpropinquent, inquit, dies passionis, ut interficiam fratrem meum. quapropter Kebecca, id est patientia, nuntiauit uiro fratris insidias, qui uocato Iacob praecepit ei, ut Mesopotamiam pergeret et inde acciperet uxorem de genere Laban Syri, fratris matris suae. quomodo itaque fratris dolos fugiens Mesopotamiam tendit Iacob, ita et Christus Iudaeorum incredulitate conpulsus proficiscitur in Galilaeam inde sibi ex gentibus sponsam sumpturus ecclesiam\'. haec supra dictus uir.\\ Nos autem dicimus non uenisse dominum nisi ad oues perditas domus Israhel nec uoluisse panem
Abbreviated transcription (Latin):
minecm uade ad gregem ce accipe inde nͥ duos heos:
prefiguratis carneũ saluatoris aduentũ. in quo eos uel
inꝓrine libetaret. qui peccatis tenebant᷑ obnoxii. Siqͥ¬
dẽ inom̃ib scripturis. hedi propeccatorib accipiunt᷑.
Qd̃ duos iubet᷑ afferre. duorũ popłorũ significat᷑ assũp¬
tio. Qd teneros et bonos dociles innocentes anime¬
uestimentũ esau. fides ⁊scͥpture st̃ hebreorum quib gen¬
tiliũ indutus ẽ popłs. Pelles que eiꝰ brachiis circunda¬
ta funt. peccata utriusq st̃ plebis. que xp̃c in extensione
manuũ eruc secũ parit̃ affirit. Qd̃ ysaac querit ab ia¬
cob curtã cito uenerit. ad mirat᷑ celexẽ credentium
fidem. Qui cyb aelectabiles offerunt᷑: hosa placens
dõ salus ẽ peccatorũ. Post esum sequit᷑ benedictio. et eiꝰ
odore ꝑfruit᷑ uitute iesurractioniꝰ &e regni aꝑta uoce ꝓnun¬
tians quomͦ etiam adorent eum fr̃s sui. & sertuant ei

Expanded text:
minorem: uade ad gregem et accipe mihi inde duos haedos minorem: uade ad gregem et accipe mihi inde duos haedos praefigurans carneum saluatoris aduentum, in quo eos uel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii, siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. quod autem duos iubetur adferre, duorum populorum significatur adsumptio; quod teneros et bonos, dociles et innocentes animae. stola Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quibus gentilium indutus est populus; pelles, quae eius brachiis circumdatae sunt, peccata utriusque sunt plebis, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter adfixit. quod Isaac quaerit ab Iacob, cur tam cito uenerit, admiratur uelocem credentium fidem; quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens deo salus est peccatorum. post esum sequitur benedictio et eius odore perfruitur uirtutem resurrectionis et regni aperta uoce praenuntians, quomodo etiam adorent eum fratres sui et seruiant ei
Abbreviated transcription (Latin):
mũ discrepat. ñ quo oĩa pleniꝰ executus sit. s qͦ possit
occasionẽ prebere lector. ad inteuigentiã latiorẽ. Ysaac
portat imaginẽ auĩ patris. rebecca sp̃s sci. esau ppłi prioriᷤ¬
ce ciabol. iacob eccłie siue. xp̃i. Senuisse yfaac consum¬
mationẽ orbis ostendit᷑. Octõs caligasse. ficdẽ ꝑisse de mun¬
do ce religionis lum ante cũ neglectũ t̾e significat. Qd̃
flius maior uocat᷑. acceptio legis ẽ iudeorĩ. Qd escaseiꝰs
atq capturã diligit pat̃. homines st̃ aberrore saluati:
quos ꝑ doctrinam iustꝰ quisq uenat᷑. Sermo d bene¬
dictionis ⁊ repromissio. &e spes regni futuri. inqͦ cũ xp̃o
sc̃i s̃ regnaturi et uerũ sabbatũ celebraturi. Rebecca
plena spũ scõ. &e sciens qͥd audisset antequã parcitt q̃p
maior seruiet minori. magis aut̃ forma sp̃s sc̃i. que futu¬
ra nouerat in xp̃o iacob ante meditat. loquit᷑ ad filiũ

Expanded text:
mum discrepat: non quod omnia plenius executus sit, sed quod possit mum discrepat: non quod omnia plenius executus sit, sed quod possit occasionem praebere lectori ad intelligengentiam latiorem. « Isaac portat imaginem et diaboli, Iacob ecclesiae siue Christi. senuisse Isaac consummationem orbis ostendit; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dei benedictionis est repromissio et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt et uerum sabbatum celebraturi. Rebecca plena spiritu sancto et sciens, quid audisset, antequam pareret, quia maior seruiet minori, — magis autem forma spiritus sancti, quae futura norat in Christo, in Iacob ante meditatur — loquitur ad filium
Abbreviated transcription (Latin):
docere scõsuiros & deo carosea tantũmͦ scisse que eis ado¬
mino reuelata st̃ ignorasse uͦ que eis reuelata ñ fuerint:
et adsingłas uisiones ⁊ achariam atq daniesẽ int̾rogare
angłm. & supolicit̾ dep̃tar ut ex ponat sib que sint illa
que uideant. Vnde ñ mirũ est. et ysaac insua maxime uti¬
utate nescisse qͥd faceret: cũ magis eo tempore erraret. qͦfi
uũ sanguinarie deditum uoluptatieteũ qui postea ftẽ
posset occiaere. pret̾misso illo qui innocent̾ habitabat
ddomi uelet efferit : ce suã magisquã di fac̾e uolun¬
tatẽ. Ego puto diuine dispensationis fuisse. ut octis
cecaretur: &e cũ ipse dicet. uexuoxiacob÷. man̾aut manꝰ
esau.: tñ non intelligeret ininorẽ ẽẽ fihiũ. qui adbene¬
dichonẽ fr̃ĩs p̃reptor asticerat. Qm̃ aut̃ polliqti sumus.
et ddeeo qͥd significaret infigura ad iugere. ypoliti mar¬
tyrisliba ponamus. aquo et uictorimus nr̃. non pluri¬

Expanded text:
docere, sanctos viros et Deo caros, ea tantummodo scisse, quae eis a Dodocere, sanctos viros et Deo caros, ea tantummodo scisse, quae eis a Domino revelata sunt: ignorasse vero, quae eis revelata non fuerint: et ad singulas visiones Zachariam atque Danielem interrogare angelum, et suppliciter deprecari, ut exponat sibi quae sint illa quae videant. Unde non mirum est, et Isaac in suam maxime utilitatem nescisse quid faceret, cum lium sanguinariae deditum uoluptati et eum, qui postea fratrem posset occidere, I praetermisso illo, qui innocenter habitabat domum, uellet efferre et suam magis quam dei facere uoluntatem. ergo puto diuinae dispensationis fuisse, ut oculis caecaretur et, cum ipse diceret: uox uox Iacob, manus autem manus Esau, tamen non intellegeret minorem esse filium, qui ad benedictionem fratris praereptor adstiterat. Quoniam autem polliciti sumus et de eo, quid intyris verba ponamus, a quo et Victorinus noster non pluri
Abbreviated transcription (Latin):
utero paulisꝑ typos. & ea que amaiorib nñs
suꝑhoc loco sunt int̾pretata pretereo: nõ
quo opinioni eorum non ad quiescam s quo tu hoc
tantum queras. quare uir iustus aliqͥd ignorauerit.
e contra suam fcetis uoluntatem. Aos autinti
responsio ẽ. nuliũ hominẽ excepto eo qui obnrãm sa¬
luitẽ carnẽ est digratꝰ inducre. plenã habuisse scienti¬
am. & certissimã ueritatẽ. Beniq paulus ex parte cog¬
qr cũ uenerit qd̾ ꝑfectũ est. tunc qd̾ exparte ẽ destrue¬
tur. Samuel ꝓpha connumeratus moysi inpsalterio.
Nod respicere faciem eiꝰ. neq staturã. qm̃ reꝓbaui eum:
ad cauid nescit. Helseus quoq qui dapplic glorificatꝰ est
spũ. cuius ossa uitã exanimi cadaueri reodidert᷑. cũ su¬
namitis adeum uenisset inmontẽ. & ad pedes eiꝰ flebilit̾
crtuisset gyeti ꝓhibente ne fac̾e̾t. ait. Dimitte eam :
q anima eiꝰ inamaritudine ẽ: &e dñs abscondit ame.
et ñ nuntiauit mͥ. Pluta st̃ quã ut exemplis debea mus

Expanded text:
ero paulisper typos et ea, quae a maioribus nostris super hoc loco sunt interpretata, praetereo, non quo opinioni eorum non adquiescam, sed quo tu hoc tantum quaeris, quare uir iustus aliquid ignorauerit et cresponsio est: NULLUM HOMINEM, excepto eo qui ob nostram salutem carnem est dignatus induere, plenam habuisse scientiam, et certissimam veritatem. Denique Paulus ex parte cogQuia cum venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte est destruetur . Samuel Propheta connum eratus Moysi in Psalterio, Noli respicere faciem ejus, neque staturam, quoniam reprobavi eum: describitur. Elisaeus quoque qui duplici glorificatus est Spiritu, cujus ossa vitam exanimi cadaveri reddiderunt : cum Sunamitis ad eum venisset in montem, et ad pedes ejus flebiliter corruisset, Giezi prohibente ne faceret, ait: « Dimitte eam, quia anima ejus in amaritudine est, et Dominus abscondit a me, et non nuntiavit mihi » . Plura sunt quam ut exemplis debeamus
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. ut declinemꝰ amalo. Pax querenda ẽ. ut
bella fugiamꝰ. nec sufficit illam querere. nisim
uentã. fugientẽq om̃iũ stucdio ꝑsequam᷑: que exu¬
pat omnẽ sensũ. in qua habitatio di est. dicente¬

Expanded text:
bonum, ut declinemus a malo. Pax quaerenda, ut bonum, ut declinemus a malo. Pax quaerenda, ut bella fugiamus. Nec sufficit eam quaerere, nisi inventam fugientemque omni studio persequamur, quae exsuperat omne
Abbreviated transcription (Latin):
inuiriam. pͥmꝰ uenirit ad querimoniã. Uocati testes.
peo loquebãtur. qui contumeliam fecerat. fiere ille
contra mendatiũ. nullus aliꝰ credere ueritati: solus
pat̾ defensionẽ suam callide opponere studuit. ne
abundantiori tristitia absorb̾etur fr̃. Quid multa:
Ita annus ductus est quo expleto. int̾rogatus ad¬
olescens suꝑ cogitationib pristinis. anad huc ali¬
licet. & fornicari liberet: Hic si solꝰ fuisset̃. quo ad¬
uitore suꝑasset: Pmlosophiescłi solẽt amorẽ ue¬
terem. amore nouo. quasi clauũ clauo expellere: qd̾ et
assuero. ułi. principes fecere ꝑsarũ: ut uasti regine
cdesideriũ. aliarũ puellarũ amore cõpescerent. Ii¬
li uitiũ uitio. peccatũ peccato remediant᷑. no amo¬
re uirtutũ uitia suꝑamus. Declina ait amalo et fac
bomĩ. inquire pacẽ & ꝑsequere eam. Nisi odimus
malũ. bonũ amare ñ possumꝰ. quin potiꝰ faciendũ ẽ

Expanded text:
injuriam, primus veniret ad querimoniam. Vocati testes injuriam, primus veniret ad querimoniam. Vocati testes pro eo loquebantur, qui contumeliam fecerat. Flere ille contra mendacium, quod nullus crederet veritati: solus Pater defensionem suam callide opponere, ne abundantiori tristitia absorberetur frater. Quid multa? Ita annus ductus est: quo expleto, interrogatus adolescens super cogitationibus pristinis, an adhuc molelicet: et fornicari libeat? Hic si solus fuisset, quo adjutore superasset? 14. Philosophi saeculi solent amorem veterem amore novo, quasi clavum clavo expellere. Quod et Assuero regi septem principes fecere Persarum, ut Vasthi reginae desiderium, aliarum puellarum amore compescerent . ILLI VITIUM VITIO, peccatumque peccato medicantur, nos amore virtutum, vitia superemus. Declina, ait, a malo, et fac bonum : Quaere pacem, et persequere eam. Nisi oderimus malum, bonum amare non possumus. Quin potius faciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
crebris iciuniis frangerẽ: mens tñ his cogitationibus
estuabat. Ad quã edomãdã. cuidã fr̃i qui exebreis cre¬
did̾at. me indisciplinã dedi. ut post quintiliam
acumina. ciceronisq futuios grauitatẽq frontonis.
et lenitatẽ pliniĩ. alfabetum discerẽ. sricdentia ane¬
lantiaq uerba meditarer. Quid ibi laboris insũp¬
serim. quid sustinuer̃i difficultatis quotiens de¬
sꝑauerim. quotiens cessauerim. & contentiõe ais¬
cendi rursus uiceꝑim. testis ẽ conscientia.cã mea
qui passus sũ. quã eorũ qui mecũ cduxere uitam.
Et grãs ago dño: qd̾ de amarissimo semine lit̾arum.
dulces fructus capio. Dicã et aliud qd̾ inegypto uide¬
rin. Grecus adolescens erat incenobio. qui nulla abs
nis extinguere. Hunc ꝑiclitantẽ pat̾ monasterii hac
arte seruauit. Imꝑat cuidam uiro graui. ut uurgiis.
atq comutiis insectaret᷑ hominẽ. & post irrogatã

Expanded text:
crebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus crebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quam edomandam, cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina, Ciceronis fluvios, gravitatemque Frontonis, et lenitatem Plinii, alphabetum discerem, et stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quoties desperaverim, quotiesque cessaverim, et contentione 941 discendi rursus inceperim, testis est conscientia, tam mea qui passus sum, quam eorum qui mecum duxerunt vitam. Et gratias ago Domino, quod de amaro semine litterarum, dulces fructus carpo. 13. Dicam et aliud, quod in Aegypto viderim: Graecus adolescens erat in coenobio, qui nulla abstnis extinguere. Hunc periclitantem Pater monasterii hac arte servavit: imperavit cuidam viro gravi, ut jurgiis atque conviciis insectaretur hominem, et post irrogatam
Abbreviated transcription (Latin):
mitis unda elicit᷑. uia cadens raucũ ꝑdetta mutm̃
saxa eiciet: scatebrisq arentia temꝑat arua. Inse¬
rantur infructuose arbores uel gemmis. uel sur¬
culis: ut paruo post tempore. laboris tui dulcia po¬
ma decerpas. Apiũ fabricare aluearia. ad quas te
mitunt salomonis ꝓu̾bia: monast̾iorũ ordinẽ. egre
giam disciplinã inparuis disce corporib. Texantur
et lina. capiendis piscib. Scribant᷑ et libri. ut et
manus oꝑet᷑ cybos. & anima lectione saturet᷑. Inde¬
sideriis ẽ. omis otiosus. Egyptiorũ monast̾ia. hũc mo¬
r̃ẽ tenent. ut millũ absq oꝑe aclabore suscipiant.
ñ tam ꝓpt̾ uictus necessaria. quã ꝓpt̾ anie salutẽ. ne
uagetur ꝑnitiosis cogitationib. et instar fornicantis
hierłm. om̃i transeunti diuaricet pedes suos. Dũ ẽt̾m
uiuenis. et solitudinis me deserta uallarent. incenti¬
ua uiciorũ. ardorẽq nature ferre ñ poteram. Quecum

Expanded text:
mitis undam elicit, illa cadens raucum per leuia murmur mitis undam elicit, illa cadens raucum per leuia murmur saxa ciet scatebrisque arentia temperat arua. inserantur infructuosae arbores uel gemmis uel surculis, ut paruo post tempore laboris tui dulcia poma decerpas. apum fabricare aluearia, ad quas te migiam disciplinam in parvis disce corporibus. Texantur et lina capiendis piscibus. Scribantur et libri, ut et manus operetur cibos, et anima lectione saturetur. In desideriis est omnis otiosus . Aegyptiorum monasteria hunc morem tenent, ut nullum anon tam propter victus necessitatem, quam propter animae salutem. Ne vagetur perniciosis cogitationibus mens, et instar fornicantis Jerusalem, omni transeunti divaricet pedes suos . 12. Dum essem juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum ardoremque naturae ferre non poteram, quem cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad uerbũ Oratiosine int̾missione. uigil sensus. nec
uanis cogitationib patens: corpus parit̾ animꝰq tẽ¬
datur ad dnm̃.lram uince patientia.Ama scien¬
tiam scripturarũ. et carnis uitia ñ amabis nec ua¬
cet mens tua uariis ꝑturbationib. Que si pectori
insederint dñabuntur tuiꝰ. et te deducent ad de¬
lictũ maximũ. fac et aliqͥd oꝑis: ut semꝑ te diabolꝰ
inueniat occupatũ. Si apłi habentes potestatem
de euãgłio uiuere laborabant manib suis. ne qũt
grauarent. & aliis tribuebant refrigeri a. quorũ pro
spiritualib debebant metere carnalia. cur tu inu¬
sus tuos successura ñ prepares. ĩel fiscellã texe
snco. nel canistrũ lentis flecte iuminib. Sari¬
atur humus: a reole equolimite diuidant᷑. Inquib
cũ olerũ iacta fucrint semina. uel plante ꝑ ordiñẽ
posite. aque ducant᷑ irrigue: ut pulcherrimorum
uersuum spectator assistas. Ecce suꝑcilio cliuosi tra¬

Expanded text:
ad uerbum, oratio sine intermissione, uigil sensus nec ad uerbum, oratio sine intermissione, uigil sensus nec uanis cogitationibus patens. corpus pariter animusque tendatur ad dominum. iram uince patientia; ama scientiam scripturarum et carnis uitia non amabis. nec uacet mens tua uariis perturbationibus, quae, si pectori insederint, dominabuntur tui et te deducent ad delictum maximum. fac et aliquid operis, ut semper te diabolus inueniat occupatum. si apostoli habentes potestatem de euangelio uiuere laborabant manibus suis, ne quem grauarent, et aliis tribuebant refrigeria, quorum pro spiritalibus debebant metere carnalia, cur tu in usus tuos cessura non praepares ? uel fiscellam texe iunco uel canistrum lentis plecte uiminibus, sariatur humus, areolae aequo limite diuidantur; in quibus cum holerum iacta fuerint semina uel plantae per ordinem positae, aquae ducantur inriguae, ut pulcherrimorum uersuum spectator adsistas: ecce supercilio cliuosi tra
Abbreviated transcription (Latin):
et planximus cresi opes. unius morte deprehensas :
urbisq stipes quasi inusus pauꝑum congregatas.
stirpi & posteris derelictas. Tunc ferrũ qd̾ latebat.
inprofundo suꝑnatauit aque. et int̾ plamarũ arbo¬
res. myrre amaritudo monstrata ẽ. Nec mirũ si ta¬
iem & sociũ habuit et magistrũ. qui egentiũ fam̃
suas fecit ẽẽ diuitias: & miseris dderelicta insuã mise¬
riam tenuit. Quorũ clamor tandem ꝑuenit ad ce¬
lum. et patientiassimas dei uicit aures. ut missus an¬
głs pessimus. nabal carmelo dic̃et. Stulte hac noc¬
e auferent aninĩa tuam atẽ. que aut̃ preprast⁊ cuiꝰ
erunt: Holo gͦ te & propt̾ causas quas supra expo¬
suimus. non habitare cũ matre. & precipue neaut
ꝯfferentẽ delicatos cybos. renuendo contristes. aut
si acceꝑis oleum adicias igni. & int̾frequentiã puel¬
iarũ. ꝓdiem uideas qd noctib cogites. Hũquã de
mam & ocłis tiuis. recedat liber. Psalteriũ discatur

Expanded text:
et planximus Cret planximus Crurbisque stipes quasi in usus pauperum congregatas stirpi et posteris derelictas. Tunc ferrum, quod latebat in profundo, super-natavit aquae et inter palmarum arbores Merrae amaritudo monstrata est. Nec mirum: talem et socium habuit et magistrum, qui egentium famem suas fecit esse divitias et miseris derelicta in suam miseriam tenuit. Quorum clamor tandem pervenit ad caelum et patientissimas Dei vicit aures, ut missus angelus pessimo Nabal Carmelio diceret: Stulte, hac nocte auferent animam tuam a te; quae autem preparasti, cuius erunt? Volo ergo te et propter causas, quas supra exposui, non habitare cum matre et praecipue, ne offerentem delicatos cibos renuendo contristes aut, si acceperis, oleum igni adicias et inter frequentiam puellarum per diem uideas, quod noctibus cogites. numquam de manu et oculis tuis recedat liber, psalterium discatur
Abbreviated transcription (Latin):
poscerit porrig̾manꝰ : dormit qnͣ tũ uolu̾it. fac̃ quod
uolui̾t nillũ ueret. Om̃s se inferiores putat. ere
briusq inurbib quã incella ẽ: et int̾ fr̃s simulat ue¬
recundiam. qui platearũ turbis colliditur. Quid
gͥ Solitariam uitã reprehendimꝰ: Minime
Quippe quã sepe laudauimus. s de ludo monasteri¬
orũ huiuscemodi uolumꝰ egredi milites. quos here¬
mi dura rudimenta ñ terreant. qͥ specimen conu̾isa
tionis sue multo tempore dederint: qui om̃iũ fuerit̃
minimi. ut primi om̃iũ fierent. quos nec esuries. nec
saturitas aliquando suꝑauit: qui pauꝑtate letantur:
quorũ habitus. sermo. uultus. incessus. doctrina uir¬
tutũ est.: qui nesciunt scđm quosdã ineptos homi¬
nes. demonũ pugnantiũ contra se portenta confin¬
gere. ut apud imꝑitos uulgi homines miraculum
sui faciant. ut exinde sectentur lucra. Uidimꝰ nuꝑ.

Expanded text:
poscerit, porrigit manus, dormit quantum voluerit, facit quod poscerit, porrigit manus, dormit quantum voluerit, facit quod voluerit, nullum veretur, omnes se inferiores putat. » Ebriusque in urbibus, quam in cellula est: et inter fratres simulat verecundiam, qui platearum turbis colliditur. Quid igitur? Solitariam vitam reprehendimus? minime: quippe quam saepe laudavimus. Sed de ludo monasteriorum, hujuscemodi volumus egredi milites, quos eremi dura rudimenta tionis suae multo tempore dederint, qui omnium fuerunt minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries nec saturitas aliquando superauit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, uultus, incessus doctrina uirtutum est, qui nesciunt secundum quosdam ineptos homines daemonum obpugnantium contra se portenta confingere, ut apud inperitos et uulgi homines miraculum sui faciant et exinde sectentur lucra. Vidimus nuper
Abbreviated transcription (Latin):
illi ordinẽ & gradũ suum. Quẽ si tenieris: quomͦ
tibi ineo iuuendũ sit. editus ad nepotianũ liberdo¬
cere te pot̾it. Nunc monachi incunabula. moresq
discutimus: & eius monachi. qui liberalib studris
eruditus. inadolescentia iugũ xp̃i collo suo impo¬
suit. Primũq tractandũ est: utrũ solus ancũ aluis
inmonastio uiuere debeas. Michi placet. ut ha¬
beas scõrum contubermum: nec ipse te doceas. et abs¬
q doctore ingrediaris. uiam quã nũquam ingres¬
sus es: statimq inpartẽ tibi alterã declinandũ sit.
et errori pateas. Non plus. aut minus ambules
quã necesse est:. ne currens lasseris. moraq faciens
obdormias Insolitudine cito subrepit suꝑbia. et
si parũꝑ ieiunauerit. hominẽq ñ uiderit. pu¬
tat se alicuiꝰ ẽe̾ momenti. oblitꝰ sui unde. qͦq ue¬
nerit Intus corde foris lingua uagatur. Iudicat
contra apłi uoluntatẽ alienos seruos: ad qd̾ gulapo

Expanded text:
illi ordinem et gradum suum, quem si tenueris, quomodo illi ordinem et gradum suum, quem si tenueris, quomodo tibi in eo uiuendum sit, editus ad Nepotianum liber docere te poterit. nunc monachi incunabula moresque discutimus et eius monachi, qui liberalibus studiis eruditus in adulescentia iugum Christi collo suo inposuit. Primumque tractandum est, utrum solus an cum aliis in monasterio uiuere debeas. mihi placet, ut habeas sanctorum contubernium nec ipse te doceas et absque doctore ingrediaris uiam, quam numquam ingressus es, statimque in partem tibi alteram declinandum sit et errori pateas plusque aut minus ambules, quam necesse est, ut currens lasseris, moram faciens obdormias. in solitudine cito subrepit superbia et, si parumper ieiunauerit hominemque non uiderit, putat se alicuius esse momenti oblitusque sui, unde quo uenerit, intus corpore lingua foris uagatur. iudicat contra apostoli uoluntatem alienos seruos; q
Abbreviated transcription (Latin):
captuitatẽ sustinuerint᷑. quio berercitũ caltorũ
uastantẽ iudeam urbes introire cõpulast᷑. Uiderit
quid alii sentiant. unusquisq enĩ suo sensu cducit᷑:
mͥ oppidũ carcer. & solitudo paradisus est. Quid de¬
sideramus urbiũ frequentiam. qui desingulari¬
.xl. annis eruditur inheremo. Pastooutũ. homi¬
nũ factus ẽ pastor. Apłi de piscatione lacus gene¬
sar. ad piscationẽ hominũ transierunt. Tunc
habebant patrẽ. rete. nauiculam. secuti dnm̃ ꝓ
tinus om̃ia reliquerunt: portantes cotidie erucẽ
suam. et ne urgã quidẽ inmanu habentes. Hoc
dico. ut etiam siclericatus titillat te defideriũ.
dĩcas qd̃ possis docere. & rationalem hostiã offe¬
tas xp̃o: ne miles antequã tiro. ne magister sis¬
prius antequã discipulus. Non est humilitatis
mee. atq mensure uidicare de cet̾is: & de eet mi¬
instris eccłiarũ sinistrũ quippiam dicere. Habeant

Expanded text:
captiuitatem sustinuerint, quia exercitu Chaldaeorum captiuitatem sustinuerint, quia exercitu Chaldaeorum uastante Iudaeam urbes introire conpulsi sunt. Uiderint, quid alii sentiant — unusquisque enim suo sensu ducitur —, mihi oppidum carcer est et solitudo paradisus. quid desideramus urbium frequentiam, qui de singularium, quadraginta annis eruditur in heremo, pastor ouium hominum factus est pastor; apostoli de piscatione lacus Genesar ad piscationem hominum transierunt. tunc habebant patrem, rete, nauiculam: secuti dominum protinus omnia reliquerunt portantes cotidie crucem suam et ne uirgam quidem m manu habentes. hoc dico, ut, etiam si clericatus te titillat desiderium, discas, quod possis docere, et rationabilem hostiam offeras Christo, ne miles ante quam tiro, ne prius magister sis quam discipulus. non est humilitatis meae neque mensurae iudicare de ceteris et de ministris ecclesiarum sinistrum quippiam dicere. habeant
Abbreviated transcription (Latin):
terta quespinas et tribulos generat. Uas electiois
incuius ore xp̃c resonat. macerat corpus suũ. et
subicit seruituti. et tamen cerint naturalem car¬
nis ardorem. sue repugnare sententie. ut qd̾ ñ uult
hoc agere cõpellatur. et quasi uuim patiens. uocife¬
ratur et dicit. Miser ego homo. quis me liberabit
decorpore mortis huius: et tu tearbitraris absq lap¬
fu & uuln̾e posse transire. nisi om̃i custodia serua¬
ueris cortuum. et cũ saluatore dixeris. mat̾ mea et
fr̃s mei hifunt qui faciunt uoluntat̾e patris mei¬
qui incelis ẽ: Crudelitas ista  pietas est. Immo qͥd
tampiũ gũa sc̃e mat ꝗͣ scm̃ filiũ custodire: Optat
et illa te uiuere. et ñ uidere adcempus. ut semper
cũ xp̃o uideat. Anna samuelem ñ sibi s tabernacti¬
lo genuit. filii ionadab qui utnũ et sicerã ñ bi¬
bebant qui habitabant intentorĩis. & quas nox cõ¬
pulerat sedes habebant. scribunt᷑ inpsalmo. qd primi

Expanded text:
terra, quae spinas et tribulos generat. uas electionis, terra, quae spinas et tribulos generat. uas electionis, in cuius Christus ore sonabat, macerat corpus suum et subicit seruituti et tamen cernit naturalem carnis ardorem suae repugnare sententiae, ut, quod non uult, hoc agere conpellatur, et quasi uim patiens uociferatur et dicit: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? et tu te arbitraris absque lapsu et uulnere posse transire, nisi omni custodia seruaueris cor tuum et cum saluatore dixeris: mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei? crudelitas ista pietas est; immo quid tam pium, quam sanctae matri sanctum filium custodire? optat et illa te uiuere, non uidere ad tempus, ut semper cum Christo uideat. Anna Samuhelem non sibi, sed tabernaculo genuit. filii Ionadab, qui uinum et siceram non bibebant, qui habitabant in tentoriis et, quas nox conpulerat, sedes habebant, scribuntur in psalmo, quod primi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. nichil aliud dignabatur aspicere. Uestis as¬
asꝑa. zona pellicea. cyb locuste. melq siluestre :
omnia uirtuti et continentie preparata. filii pro¬
pħarum. quos monachos inueteri legimꝰ cestamen¬
to. edificabant sibi casulas. prope auenta iordanis:
& turbis & urbib acrelictis. polenta & herbis agreᷤ¬
tib uictitabant. Quã diu inpatria tua es. habeto
cellulam pro paradyso. Uaria scripturarũ poma
decerpe. his utere delitiis harũ fruere cõplexu.
Si scandalirat te ocłs. pes. manus tua. ꝓice ea. sul¬
li pareas. ut soli parcas anime tue. Qui uiderit mu¬
lerem ad concupiscendũ: iã mechatus ẽ eam incor¬
dde suo. Quis głabitur castũ se habere cor: Astra ñ
sunt munda inconspectu dñi:. quantomagis ho¬
mines. quorũ uita temptatio ẽ: Ue nobiᷤꝰᷤ qui qͦti¬
ens concupiscimus. totiens fornicamur. Inebriatuᷤ
est in quit gladius m̃s incelo: multo amplius in

Expanded text:
Christum nihil aliud dignabatur aspicere. uestis asChristum nihil aliud dignabatur aspicere. uestis asera, zona pellicia, cibus locustae melque siluestre, omnia uirtuti et continentiae praeparata. filii prophetarum — quos monachos in ueteri legimus testamento — aedificabant sibi casulas propter fluenta Iordanis et turbis urbium derelictis polenta et herbis agrestibus uictitabant. quamdiu in patria tua es, habeto cellulam pro paradiso, uaria scripturarum poma decerpe, his utere deliciis, harum fruere conplexu. si scandalizat te oculus, pes, manus tua, proice ea. nulli parcas, ut soli parcas animae. qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. quis gloriabitur castum se habere cor? astra non sunt munda in conspectu domini: quanto magis homines, quorum uita temptatio est! uae nobis, qui, quotiens concupiscimus, totiens fornicamur. inebriatus est, inquit, gladius meus in caelo: multo amplius in
Abbreviated transcription (Latin):
temptũ scłi probet: ĩta dũ taxat ne animꝰ tumeat: ne
habitus sermoq dissentiant. Balnearũ fomenta ñ
queras. qui calorẽ corporis ienmorũ cupis frigore ex¬
tinguere: que & ipsa mod̾ata sint. ne nuium debi¬
litent stomachũ. et maiorem refectionẽ poscentia.
erũpent incre incruditatem. que parens libi¬
dinũ est. Modicus ac temꝑatus cybus. & carni et
anime utilis est. Matrẽ ita uide. ne ꝑillam alias
uidere coneris: quarũ uultus cordi tuohereant. &
tacitũ uiuat sub pectore uulnus. Ancillas que ni
in obsequio sunt. tibi scias e̾e in insidiis. qͥa qũato ui¬
lior earũ conditio. canto facilior rumaẽ. Et iohãmie̾ᷤ
baptista scãm matrẽ habuit. pontificisq filius erat:
et tamen neᷤᷤ matris affectu. nec patris opib uince¬
batur. Nec indomo parentũ cum ꝑiculo uiueret
castitatis. uiuebat inheremo. et ocłis disid̾antibus

Expanded text:
temptum saeculi probet ita dumtaxat, ne animus tumeat, ne temptum saeculi probet ita dumtaxat, ne animus tumeat, ne habitus sermoque dissentiat. balnearum fomenta non quaeras, qui calorem corporis ieiuniorum cupis frigore extinguere. quae et ipsa moderata sint, ne nimia debilitent stomachum et maiorem refectionem poscentia erumpant in cruditatem, quae parens libidinum est. modicus ac temperatus cibus et carni et animae utilis est. matrem ita uide, ne per illam alias uidere cogaris, quarum uultus cordi tuo haereant et tacitum uiuat sub pectore uulnus. ancillulas, quae illi in obsequio sunt, tibi scias esse in insidiis, quia, quantum uilior earum condicio, tanto facilior ruina est. et Iohannes Baptista sanctam matrem habuit pontificisque filius erat et tamen nec matris affectu nec patris opibus uincebatur, ut in domo parentum cum periculo uiueret castitatis. uiuebat in heremo et oculis desiderantibus
Abbreviated transcription (Latin):
mina. erũ ꝑe inlicentiam maritalẽ. Alii sorores uirgi¬
nes deserunt. & exteͬnis uiduis copulant᷑. Sunt que
oderunt suos. et ñ suorum palpantur affectu:. quarũ
im patientia in dex animi. nullam recipit excusatio¬
nem: & cassa pudicicie uelamenta. quasi arancarum
fila dirũpit. Uideas ñ nullos accinctis renib. puua
tunica. barba ꝓlixa. amulierib ñ posse disce dere:
sub eodẽ manere cecto. simul inire conuirua: ancil¬
las iuuenes habere in ministio. et pret̾ uocabula nitp¬
tiarum omnia ẽẽ matrimonii: neq hec culpa est
nominis xp̃iani. si simtilator religionis inuitio
sit: quin immo confusiogentiũ. cũ ea uideant eccłus
displicere. que hominib bonis ñ placent. Tu uͦ si mo¬
nachus e̾e uis. ñ uideri:. habeto cura ñ rei samiliatis.
cui rentintiando hoc ẽe cepisti. s anime tue. Sordes
uestiũ candide mentis inditia sint. Hilis tunica con¬

Expanded text:
mina erumpere in licentiam maritalem. alii sorores uirgimina erumpere in licentiam maritalem. alii sorores uirgines deserunt et extraneis uiduis copulantur. sunt, quae oderunt suos et non suorum palpantur affectu, quarum inpatientia, index animi, nullam recipit excusationem et cassa inpudicitiae uelamenta quasi aranearum fila disrumpit. uideas nonnullos accinctis renibus, pulla tunica, barba prolixa a mulieribus non posse discedere, sub eodem conmanere tecto, simul inire conuiuia, ancillas iuuenes habere in ministerio et praeter uocabulum nuptiarum omnia esse matrimonii. nec culpa est nominis Christiani, si simulator religionis in uitio sit, quin immo confusio gentilium, cum ea uident ecclesiis displicere, quae omnibus bonis non placent. Tu uero, si monachus esse uis, non uideri, habeto curam non rei familiaris, cui renuntiando hoc esse coepisti, sed animae tuae. sordes uestium candidae mentis indicio sint, uilis tunica con
Abbreviated transcription (Latin):
uel florentissima sunt. misit romã ñ parcens sũptib
& absentiã filii spe substineᷤᷤ futorũ ut ubertatẽ galli¬
ci. nitorẽq sermonis. romana grauitas condiret. nec cal¬
carib inte. s frenis uteretur. Qd̃ et indissertissimis
uiris grecie legimꝰ. qui asianũ tumorẽ attico siccabat̃
sale. & luxuriantes flagellis uineas. falcib reprime¬
bant: ut eloquentie torcularia. ñ uerborũ pãpinis sed
sensuũ quasi uuarum exp̃ssid̾ibuᷤ redundaret. Hanc tu
suscipe ut parentem. ama ut nutricẽ. uenerare ut
scam: nec aliorũ imiteris exemplum qui resĩquunt su¬
as & alienas appetunt: quorũ dedecus in propatulo ẽ.
sub nomine pietatis que rentiũ suspecta consortia. No¬
ui ego quasdam iã maturioris etatis. et plerasq generis
libertin adolescentib delectari. & filiosquerere spi¬
rituales: paulatimq pudore suꝑato. ꝑficta matrũ no¬

Expanded text:
uel florentissima sunt, misit Romam non parcens sumptibus uel florentissima sunt, misit Romam non parcens sumptibus et absentiam filii spe sustinens futurorum, ut ubertatem Gallici nitoremque sermonis grauitas Romana condiret nec calcaribus in te sed frenis uteretur, quod et in disertissimis uiris Graeciae legimus, qui Asianum tumorem Attico siccabant sale et luxuriantes flagellis uineas falcibus reprimebant, ut eloquentiae torcularia non uerborum pampinis, sed sensuum quasi uuarum expressionibus redundarent. hanc tu suspice ut parentem, ama ut nutricem, uenerare ut sanctam. nec aliorum imiteris exemplum, qui relinquunt suas et alienas appetunt, quorum dedecus in propatulo est sub nominibus pietatis quaerentium suspecta consortia. noui ego quasdam iam maturioris aetatis et plerasque generis libertini adulescentibus delectari et filios quaerere spiritales paulatimque pudore superato per ficta matrum no
Abbreviated transcription (Latin):
quid xp̃i negociatori faciendũ est. qui uenditis o̾ĩb.
querit preciosissimã margaritam. qui totis sub̃e
sue opib emit agrum. inquo reperiat thesaurũ.
quẽ nec fur effodere. nec latro possit auferre: Scio
me offensurum eẽ quã plurimos qui generalem
dediuitiis disputationẽ. insuam referunt contu¬
meliam: et dũ michi rascuntur. suam indicant con¬
scientiam: multoq pcus de sc quã deme iudicant.
Ego eñĩ neminẽ nominabo. nc uet̾is comedie licentia.
ccrtas ꝑsonas eligam atq ꝑstringam. Prudentis ui¬
ri est.ac prudentiũ feminarũ dissimulare. immo
emendare. qd̾ inse intelligant.: et indignari sibi ma¬
gis quã mͥ. nec inmonitorem maledicta congerere.
Qiui si mhisdẽ teneatur criminib: certe ineo meli¬
or est. qd sua ei mala ñ placent. Audio religiosam
habere te matrẽ. multorũ annorũ uiduam: que alti¬
it. q̃ crudiuit insant̃. et post studia galliarũ que

Expanded text:
quid Christi negotiatori faciendum est, qui uenditis omnibus quid Christi negotiatori faciendum est, qui uenditis omnibus quaerit pretiosissimum margaritum, qui totis substantiae suae opibus emit agrum, in quo repperiat thesaurum, quem nec fur effodere nec latro possit auferre? Scio me offensurum esse quam plurimos, qui generalem de uitiis disputationem in suam referant contumeliam et, dum mihi irascuntur, suam indicant conscienEgo enim neminem nominabo nec veteris comoediae licentia certas personas eligam atque perstringam. Prudentis viri est ac prudentium feminarum dissimulare, immo emendare, quod in se intellegant, et indignari sibi magis quam mihi nee in monitorem maledqui, ut isdem teneatur criminibus, certe in eo melior est, quod sua ei mala non placent. Audio religiosam habere te matrem, multorum annorum uiduam, quae aluit, quae erudiuit infantem et post studia Galliarum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
plena sunt omnia:. ita ut speculator. et doctor insum¬
ma mali arbore sedeat: & inde regende. & circũflectẽ¬
de naui ductatũ predicat. felix cuisus est. si post .uii.
menses supradicte urbis portũ teneant: a quose inci¬
pit aꝑire oceanus. ꝑquẽ iii anno ppetuo. ad indiã
ꝑuenitur. et ad gangen fuuiũ quẽ physon sc̃a scͥp¬
tura cognomuiat: qui circuit omnẽ terrã euilath.
et multa genera pigmentorũ de paradysi dicitur
fonte deuehere. Ibi nascitur carbunculus. et ⁊marag¬
dus & margarita candentia. & uniones quib nobi¬
lium feminarũ ardet ambitio: montesq aurei. qͦs
monstia hominib impossibile ẽ: ut ostendat᷑ nobis
qualef custodes habet auaritia. Quorũ sint ista. pe¬
spicuũ est.Si negociatores scłi tanta sustinent ut ad
incertas ꝑueniant ꝑiturasq diuitias. et seruent cũ
amme discrimine que multis ꝑiculis quesierunt:

Expanded text:
plena sunt omnia, ita ut speculator, et doctor in sumplena sunt omnia, ita ut speculator, et doctor in summa mali arbore sedeat, et inde regendae, et circumflectendae navis dictata praedicet. Felix cursus est, si post sex menses supradictae urbis portum teneant, a quo se incipit aperire Oceanus; per quem vix anno perpetuo ad Indiam pervenitur, et ad Gangem fluvium quem Phison Sancta Scriptura commemorat qui circumit totam terram Evila, et multa genera pigmentorum de paradisi dicitur fonte devehere. Ubi nascitur carbunculus, et smaragdus; et margarita candentia, et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio: montesque aurei, quomonstra hominibus inpossibile est, ut ostendatur nobis, quales custodes habeat auaritia. Quorsum ista ? perspicuum est. si negotiatores saeculi tanta sustinent, ut ad incertas perueniant periturasque diuitias, et seruant cum animae discrimine, quae multis periculis quaesierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
docetur. et discit om̃s homines posse saluari. Rur¬
sumq qd̾ uid̾at inspetie candidissimi linteami¬
nis insuꝑna transfertur: et credentiũ turbam
deterris incelum rapit. ut pollicitatio dñi com¬
pleatur Beati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃.
Totum qd appensa manu insinuare tibi capio.
qd̾ quasi doctus nauta. post multa naufragia rudem
conor instruere uectorem: illud est ut inquo lictore
om̃iũ malorum auaritia: ubi scillei obtrictatorum
canes. dequib apłs loquitur. ne mordentes inuicem.
mutuo consumamin: Quomͦ inmedia tranquillita¬
te secuti. libicis interdũ uitiorũ sirtib obruamur÷
est. ut uerus pharao. cũ suo mergatur exercitu. mul¬
tis difficultatib ac ꝑiculis adurbem maximã ꝑueni¬
tut. Utroq lictore gentes uage. imino belue habitant
ferocissime. Semꝑ solliciti. semꝑ armati. totiꝰ anni
uehunt cybaria:. latentib saxis. uadisq durissimiᷤ.

Expanded text:
docetur, et discit omnes homines posse salvari. Rurdocetur, et discit omnes homines posse salvari. Rursumque quod viderat, in specie candidissimi linteaminis in superna transfertur, et credentium turbam de terris ad coelum rapit: ut pollicitatio Domini compleatur: Beati mundo corde: quoniam ipsi Deum videbunt . Totum quod apprehensa manu insinuare tibi cupio, quod quasi doctus nauta, post multa naufragia, rudem conor instruere vectorem, illud est, ut in quo littoromnium malorum avaritia; ubi Scyllaei obtrectatorum canes, de quibus Apostolus loquitur: Ne mordentes invicem, mutuo 934 consumamini , quomodo in media tranquillitate securi, Lybicis interdum vitiorum Syrtibus obruamur; est, ut verus Pharao cum suo mergatur exercitu, multis difficultatibus ac periculis ad urbem Auxumam perveniunt. Utroque in littore Gentes vagae, imo belluae habitant ferocissimae. Semper solliciti, semper armati, totius anni vehunt cibaria. Latentibus saxis vadisque durissimis