comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis inquit ingemiscimꝰ. adoptio¬
nem expectantes redemptionem
corporis nr̃i. Quid enimꝰ Ñ ondũ
redemptus es opaule: Nondum
ꝓte p̃cium ꝑsolutum ẽe N onne
sanguis ille iam fusus ẽ Nonne
ipsum ẽ p̃cium om̃ium nr̃ms Pla¬
ne ipsum. S quid aitꝰ Spe enim
salui facti sumus. Spes aũ que ui¬
detur non ẽ spes. Qd̾ enim uidet
quis. quid speratr Si aũ qd̾ ñ uide

Expanded text:
ipsis, inquit, ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri. Quid enim? Nondum redemptus es, o Paule? nondum pro te pretium persolutum est? Nonne sanguis ille jam fusus est? nonne ipsum est pretium omnium nostrum? Plane ipsum. Sed vide quid ait: Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis,
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na: q̃ cum uenerint ñ cransibunt.
qr nec ipsa ueniunt s semꝑ manente
Nosaũ ad illa ueniemus cũ ꝑuiam
dñicam ista que tͣnseunt cnsierimꝰ.
A uobis uͦ temporalia. nec sꝑari ali¬
quando desiunt: ⁊ camen crebro
spata uos fallunt. Nec cessant uos
inflãmare futura: corrumꝑe ue¬
niencia: torquere tͣnseuntia. NIon¬
ne ipsa sunt q̃ concupita mades¬
cuiit. adepta uilescunt: amissa ua
al eis gaudia nr̃a figimꝰ. ne illis epła¬
labentib subruamur Utim̃ enĩ ad syrtĩ
hosmundo canq̃m ñ utentes: ut prbm.
ueniamꝰ adeum qͥ fecit hunc mun¬
geratur qͥs hominib indicauito
Et hinc uobis os clausit. qui mortu¬
uo die quarto resuscitauit: ⁊ ultͣ
ñ moriturꝰ die cercio resurrerit:
⁊anteq̃m moreretur qualis uita

Expanded text:
cum venerint, non transibunt; quia nec ipsa veniunt, sed semper manent: nos autem ad illa veniemus, cum per viam dominicam ista quae transeunt transierimus. A vobis vero temporalia nec sperari aliquando desinunt, et tamen crebro sperata vos fallunt: nec cessant vos inflammare ventura, corrumpere venientia, torquere transeuntia. Nonne ipsa sunt quae concupita inardescunt, adepta vilescunt, amissa vansed non in eis gaudia nostra figimus, ne illis labentibus subruamur. Utimur enim hoc mundo tanquam non utentes , ut veniamus ad eum qui fecit hunc mungeratur, quis hominibus indicavit? Et hinc vobis os clausit, qui mortuum quarta die resuscitavit , et ultra non moriturus die tertio resurrexit, et antequam moreretur, quali
Abbreviated transcription (Latin):
S uide quid ipse cauendum monuerit.
Corrumpunt in qͥt mores bonos collo qͥa
mala Sobri estote iusti. ⁊ nolite per¬
mores ur̃ corrumpant᷑: ⁊ eũtatur ipes.¬
⁊ eneruet᷑ patiencia: ⁊ diũtatis in
uias prauas. Immo uͦ mites atq
mansueti tenete uias rectas. quas
dicit. Diriget mitez in udicio. doce¬
bit mansuetos uias suas. Patienci¬
aen qͥppe in laborib buiusuite. si¬
nie qua nemo potest custodue spem
future uite: nemo potest ꝑpetuo re¬
tinere nͥ mitis atq mansuetuꝰ. qui
pe mites atq mansuet ñ solũ conso¬
lationes euis amabitis.setiam fla¬
gella eius tanquã boni filii colera¬
bitis. ut qm̃ qd̾ ñ uidetis sꝑats. per
patienciam expecteris. Sicagitesic
ambulate. In ap̃o enim ambulatis
qui dixit. Ego sum uia. Quomͦ uillo
ambulandum sit. discite ñ solum eiꝰ
ũbo s etiam eius exemplo. Huic enĩ
ꝓprio filio ñ peꝑcit d̾s pater. s ꝓ nob̾

Expanded text:
Sed videte quid ipse cavendum monuerit: Sed videte quid ipse cavendum monuerit: Corrumpunt, inquit, mores bonos colloquia mala. Sobrii estote juste, et nolite peccorrumpantur, evertatur spes, enervetur patientia, et divertatis in vias pravas. Imo vero mites atque mansueti tenete vias rectas, quas dicit, Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Patientiam quippe in laboribus hujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nipe mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitis, sed etiam flagella ejus tanquam boni filii tolerabitis; ut quoniam quod non videtis speratis, per patientiam exspectetis. Sic agite, sic ambulate. In Christo enim ambulatis, qui dixit: Ego sum via . Quomodo in illo ambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus exemplo. Huic enim proprio Filio non pepercit Pater, sed pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sa ñqͣm fallunt. S qr mundus qd̾
pollicetur. hic uidetur daturꝰ i est
in hac t̾ra morientiũ in qua nunc
sumꝰ.: ds aũ qd̾ pollicetur in terra
uiuentiũ nobis daturus ẽ. multi
fatigant᷑ expectare ueracẽ. ⁊ ñ eru¬
bescunt amare fallacem. Qe calib
dicit scͥptura. c̾ zehis qͥ ꝑdiderunt
sustienciam ⁊ diũcert̃ in uias pra¬
uas: cum etiã urilit̃ agentib. ⁊
corde confortato dñm sustinentib
filii sempit̾nȩ mortis insultare nõ
cessant: iact᷑antes suas delicia tem¬
porales q̃ ad tempus obdulcant
fauces eoꝵ: postea uͦ amariores felle
inuenient eas. Dicunt enim eas. nob̾.
Ubi ẽ ꝗd̾ uobis ꝓmititur post hancui¬
damꝰ Cius huc inde reuersus ẽ.⁊ in
dicauit uera ee que croditis. Eere nos
in irr̃aꝵ uoluptatum sacietate leta¬
mur qr qd uidemus sꝑamus: uos aũ
in laborib continenciȩ cruciamins
ctedendo ꝗd̾ ñ uidetis. Deinde subiin¬
gunt qd̾ cõmemorauit apłs. Mandu¬
cemꝰ ⁊ bibamus. cras enim moriemur

Expanded text:
sa nunquam fallunt. Sed quia mundus quod pollicetur, hic videtur daturus, id est, in hac terra morientium, in qua nunc sumus; Deus autem quod pollicetur, in terra viventium nobis daturus est: multi fatigantur exspectare veracem, et non erubescunt amare fallacem. De talibus dicit Scriptura: Vae his qui perdiderunt sustinentiam, et diverterunt in vias pravas . Cum etiam viriliter agentibus et corde confortato Deum sustinentibus, filii sempiternae mortis insultare non cessant jactantes suas delicias temporales, quae ad tempus obdulcant fauces eorum, postea vero amariores felle invenient eas. Dicunt enim nobis: Ubi est quod vobis promittitur post hanc vitam? Quis huc inde reversus est, et indicavit vera esse quae creditis? Ecce nos in nostrarum voluptatum satietate laetamur, quia quod videmus, speramus: vos autem in laboribus continentiae cruciamini, credendo quod non videtis. Deinde subjungunt quod commemoravit Apostolus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur.
Abbreviated transcription (Latin):
nri. Quamus gͦ bonum aliqd̾ sit oripꝰ
nr̃m tamen qndu mortale ꝓpt̃ pecca¬
tum. qͣndiu indigens. qͣndiu corrupti¬
bile quandui tã mutabile. ut ne pun¬
eto quidẽ temporis consistat in sezꝓcul
dubiotale ẽ ut optemꝰ redemptionẽ illiꝰ
qua sit aliquando ñtale.ẜ quale erit
aliquando. quale idem aplt dicit alio
loco. Oportet corruptibile boc induere
incorruptionẽ. ⁊ mortale hoc induere

Expanded text:
. Quamvis ergo bonum aliquod sit corpus nostrum; tamen quamdiu mortale propter peccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ restat. nis ut eligam utrũ manicheo
credã fabulam uanã ⁊ longã contͣ pau¬
lũ narranti: an paulo p̃monenti. siqͥs
uobis euugłirauerit pret̃ quam qd̃
euugłuauimꝰ uobiᷤ. anathema sit:
deret omnẽ irã suam ad eam penitꝰ
eradicandã atq fimendam. Qd̾ inuer¬
bis euis ⁊ int̃cessione ꝓpeccatis illoꝵ sex libͤ¬
moysi serui euis eiuident̃ apparet. ul conti¬
b dicit d̾s. Deleam eo ᷤ ⁊ faciam de in fausti¬
gentẽ magnã. Ille int̾cedit paratior
deleri ꝓipsis quã ipso s. sciens apud mise ũ¬
ricordẽ se idagere. qui qm̃ nullomͦ deuiͦ¬
leret ipsum. etiam illis parceret ꝓpt̃¬
Si ñ moyses electus euis. Sipsum¬
stetisset in confractione in conspectu
eius. Nonita dixit stetisse inconfracti¬
one.quas ut frangeret iram di. s in
confractione. Idẽ in plaga qua erant
dicens. Si dimittis illis peccatir dimit
moyses de iusticia di qua eum delere
ñ posset. impetrauit miscdiam ne il¬

Expanded text:
 restat, nisi ut eligam, utrum Manichaeo credam fabulam uanam et longam contra Paulum narranti, an Paulo praemonenti: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod euangelizauimus uobis, anathema sit? deret omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi serus dicit, Deleam eos, et faciam te in gentem magnam : ille intercedit, paratior deleri pro ipsis quam ipsos; sciens apud misericordem se id agere, qui quoniam nullo modo deleret ipsum, etiam illis ipsis parceret psi non Moyses electus ejus stetisset in confractione in conspectu ejus.» Non ita dixit stetisse «in confractione,» quasi ut frangeret iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant dicens: Si dimittis illis hoc peccatum diMoses de justitia Dei, qua eum delere n posset, impetravit misericordiam, ne il
Abbreviated transcription (Latin):
lius di uerus scd̾m diuinitatẽ. ⁊ filiꝰ ho¬
natus ẽ. s ex illa infirmitate quã sus¬
cepit ernobis: ut in ea morreretur. ⁊ eã
sanaret in nobis. Noner formad̾i. inq̃
cumẽet ñ rapinã arbitratus ẽ ẽẽ equa¬
lis d̾o. natus ex femina ẽ. s ex forma ser¬
ui quã accipiendo semet ipsum erinani
uit. Neq enĩ ob aliuderinanisse se dictus
ẽ: niss accipiendo formã serui. ñ amitten¬
do formamd̾i. Illa enĩnatura qua infor¬
ma d̾̃i equaloᷤ ẽ patri. incõmutabilit᷑ per¬
manente: suscepit mutabilem nr̃am. ꝑ
quã de iungine nasceret᷑.Non autẽ quod¬

Expanded text:
lius dei uerus secundum diuinitatem, et filius honatus est, sed ex illa infirmitate, quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis et eam sanaret in nobis; non ex forma dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, natus ex femina est. sed ex forma serui, quam accipiendo semet ipsum exinan uit. neque enim ob aliud exinanisse se dictus est nisi accipiendo formam serui, non amittendo formam dei. illa enim natura, qua in forma dei aequalis est patri, incommutabiliter permanente suscepit mutabilem nostram, per quam de uirgine nasceretur. uos autem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
liere. siue ab adam dicatur. utrumq
ad pͥmum hominem ꝑtinet᷑: qr sic̃
nouimus. mulier ex uiro ẽ. ⁊ utͥusq
una caro ẽ. ẽ Inde ullud qd̾ scͥptuo
ẽ. ⁊ erunt duo in carne una. G iam ñ¬
ei quippe supplicium ds cõminatꝰ fue¬
rat si peccaret: sic eum muneran ᷤᷤ lib̾o
arbitrio. ut tamen regeret imperio.
t̃reret exitio: atq in ꝑadisi felicitate
tanqͣm in umbra uitȩ. ũn iusticia
custodita in meliora conscenderet
collocauit. Hinc pꝰ peccatum exul
effectus. stirpem quoq suam quam
peccando in se.tanqͣm in radice uici¬
auerat. pena mortis ⁊ dampnationis
obstrinrit: ut quicquid ꝓlis ex illo.
⁊ simul dampnata ꝑ quam peccauat
coniuige ꝑ carnalem concupiscenciam.
in qua in obedienciȩ pena similis retri¬
buta ẽ nasceretur. traheret originale
peccatum: quo theretur ꝑ errores do¬
loresq diũsos ad illud extremum euoi
desertorib angłis. uiciatorib. ⁊ possesso¬

Expanded text:
liere, sive ab Adam dicatur, utrumque liere, sive ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet: quoniam, sicut novimus, mulier ex viro est, et utriusque una caro est. Unde et illud quod scriptum est, Et erunt duo in carne una. Igiei quippe supplicium Deus comminatus fuerat si peccaret: sic enim munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus et possesso
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum in mortem. etiam qd̃ ñ ex
adam tͣrerunt homines. s sua uolun¬
tate addidert̃: sic ⁊ gr̃a regnet ꝑiusti¬
ciam in uitam eternam: ñ tam̃ ali¬
qua iusticia p̃ter xp̃m. sicut aliqua
peccata p̃cer adam. Id̾o cum dirisset
quemadmodum regnauit peccatũ
in mortem. hic ñ addidit ꝑunum.
aut ꝑ adam: qr supͣdirerat etiam de
peccato illo qd̃ subint̾nte lege ha¬
bundauit: ⁊ hoc utiq ñ ẽ originis.
s iam ꝓprie uoluntatis. Cum aũ
dirisset. sic ⁊ gr̃a regnet ꝑ iusticiao
tantummͦ trahitur qd̃ ẽ originale
peccatum : regenante aũ sꝑu. non
solum originalis. s etiam uolun¬
tarioꝵ fit remissio peccatoꝵ Simul¬
itaq peccato ⁊ morti pͥmi homi¬
nis obnorii nascunt᷑ in carne. ⁊ si¬
mul usticiȩ uiteq et̃nȩ scdi homi¬
nis sociati renascunt᷑ in babtismo.
Sic ⁊ in eccłiastico scͥptum ẽ. Amu¬
liere inicium factum ẽ peccati: ⁊ ꝑ ¶xx tct.¬
illam om̃s morimur. Siue aũ amu tu. p̃s. l¬

Expanded text:
peccatum in mortem, etiam quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua voluntate addiderunt; sic et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam. Non tamen aliqua justitia praeter Christum, sicut aliqua peccata praeter Adam. Ideo cum dixisset, quemadmodum regnavit peccatum in mortem; hic non addidit, Per unum, aut, Per Adam: quia supra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundavit; et hoc utique non est originis, sed jam propriae voluntatis. Cum autem dixisset, sic et gratia regnet per justitiam tantummodo trahitur, quod est originale peccatum; regenerante autem spiritu, non solum originalis, sed etiam voluntariorum fit remissio peccatoruitaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne, et simul justitiae vitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in Baptismo: sicut et in Ecclesiastico scriptum est, A muliere initium factum est peccati, et per illam omnes morimur . Sive autem a mu
Abbreviated transcription (Latin):
te. quid ẽ ꝑtransiit: Inde ẽ paruulꝰ
reus. Peccatum ñdum fecit. s traxit.
Etenim illud peccatum non in fonte
mansit. s ꝑtransiit: ñ in illum. aut
illum. s in om̃s homines ꝑtransiit.
Genuit peccatores morti obnorio pri¬
mus peccator. pͥmus p̃uaricator ue¬
nit ad salnandos de uirgine salua¬
tor. qui ad te ñ qua uenisti uenit.
hNon enim ille de concupiscencia ma

Expanded text:
t. Pertransiit: inde est et parvulus reus; peccatum nondum fecit, sed traxit. Etenim illud peccatum non in fonte mansit, sed pertransiit: non in illum aut illum, sed in omnes homines pertransiit. Genuit peccatores morti obnoxios primus peccator, primus praevaricator. Venit ad sanandos de virgine Salvator. Quia ad te non qua venisti, venit: non enim ille de concupiscentia mar
Abbreviated transcription (Latin):
quandui ẽ mortale: ẽ ibi peccatuo
S: quid ait: Non gͦ regnet peccatũ
in ur̃o mortal corpore. Quid ẽ non
regnet Ipse exposuit. Ad obediend̃
inquit desideriis eius. Sunt deside¬
ria: existunt desideria. Nontu obe¬
dis desideriis tuis: ñ sequeri ipsa de¬
sideria. non illis consentis. Est ibi
peccatum: s amisit regnum qͣndo
iam non in te regnat peccatum

Expanded text:
 mortale est, est ibi peccatum: sed quid ait? Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore. Quid est, non regnet? Ipse exposuit: Ad obediendum, inquit, desideriis ejus . Sunt desideria, existunt; desideria non tu obaudis desideriis tuis, non sequeris ipsa desideria, non illis consentis: est tibi peccatum, sed amisit regnum, quando jam in
Abbreviated transcription (Latin):
si consenseris. Ex quadam parte
heres do ex quad̾am parte delecta¬
ris scło. Iilud quo delectari s seculo:
pugnat adusus mentem q̃ coheret
num adiutorium habet: uincet qd̾
in illa s rebellat. Pseueret in pug¬
nando. Est peccatum in corpore tuo:
s ñ regnet. Non gͦ regnet inquit pec¬
catum in ur̃o mortali corpore. ad obe¬
diendum desidiis eius. Si ñ obaudi¬
eris. ⁊ si ẽ qd̾ suadeat. qd̾ delectet ad
malum:. ñ obtemꝑando facis. ut nõ
regnet qd̃ ẽ. Et ita fiet postea: ut ñ
sit qd̾ erat. Quando: Cum absorbe¬
bitur mors in uict̾oriam. Cum cor¬
ruptibile hoc induerit incorrupti¬
onem: ibi non erit qd̾ tͥ repugnet.
Non erit aluid qd delectet. nisiꝰ deus.

Expanded text:
iquid. Ex quadam parte cohaeres Deo; ex quadam parte delectaris saeculo: illud quo delectaris saeculo, pugnat adversus mentem quae cohaernum adjutorium habet. Vincit quod in illa sibi rebellat, si perseverat in pugnando. Est peccatum in corpore tuo, sed non regnet. Non ergo regnet, inquit, peccatum in vestro mortali corpore, ad obaudiendum desideriis ejus . Si vero non obaudieris; etsi est quod suadeat, quod delectet ad malum; non obtemperando facis ut non regnet quod est, et ita fiet postea ut non sit quod erat. Quando? Cum absorbebitur mors in victoriam, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem : ibi non erit quod tibi repugnet, non erit quod te aliud delectet nisi Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
rerit filius uiduȩ. sed moriturus.
Resurrerit aꝑc ñ moriturus. Audi
bitur. T̃ alem spera resurrec̾tionẽ.
⁊ ꝓpter hoc esto aꝑianus. Qd̃ enim¬
us ẽ dum moritur carni in qͣ erat
similitudo peccati: ut cum scdm
uetustatem peccati ñquam ipse
uirisset. nr̃am ex morte ueteri qua
in peccato mortui fueramus reui¬
uiscentem uitam nouam sua re¬
surrectione signaret. Ipsum ẽ qd̾
in nob̾ celebtur magnum babtis¬
matis sac̾mentum. ut quicumq ad
istam ꝑtinent grãm moriant᷑ pec¬
catosicut ipse mortuuᷤ dicit᷑ peccato. qr mor¬
tuus ẽ carni. id ẽ peccati similitudins. ⁊ ui¬
uant a lauacro renascendo. sic̃ ipse a sepulc
resurgendo: quãlibet corporis eta¬
tem gerant. A paruulo enĩ recens
nato usq ad decrepitum senem
atur in babtismo. S paruuli tan¬
tum original. maiores aũ etiam
his omñib moriuntur peccatis
quecumq male uiuendo ad dide¬
runt. ad illud qd̾ nascendo tͣxerũt.

Expanded text:
rexit filius viduae , sed moriturus: resurrexit Christus, non moriturus. Audi bitur» . Talem spera resurrectionem; et propter hoc esto christianus, nst, dum moritur carni in qua erat similitudo peccati; ut cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut ipse mortuus dicitur peccato, quia mortuus est carni, hoc est peccati similitudini, et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet aetatem corporis gerant. A parvulo enim recens nato usque ad datur in baptismo. Sed parvuli tantum originali, majores autem etiam his omnibus moriuntur peccatis, quaecunque male vivendo addiderunt ad illud quod nascendo traxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
non habere maliciam: uł oderis
illam. Cum enim odisti illamx uiᷤᷤ
tͥ suppetit ut aliquid facias. Est e¬
nim peccatum in mortal corpo¬
re.S quid dicit apls: Non reg¬
net peccatum in ur̃o mortal
corpore. adobediendum desideri
is eius. Quando incipit ñ esser
EIuando complebitur in nob̾ qd̾ a¬
it. cum corruptibile hoc indue¬
rit incorruptionem: ⁊ mortale hoc
induerit ĩmortalitatem. Anteq̃or
hoc fiat. ẽ delectatio iniquitatis ẽ
ce peccatum ⁊ uoluptatem eiuui .
Beccatum ⁊ iniquitatem oderis
ut uingas te d̾o: qui tecum illud
oderit. Iam conuinc̾tus m̃te legi
dr mente serui legi d̾i. Et si car¬
ne ꝓpterea seruis legi peccati. qͥa
sunt in te delec̾tationes quedam
carnales: tunc nulle erunt. qͣndo
iam ñ pugnabis. NNon regnet

Expanded text:
non habere malitiam? vel oderis illam. Cum enim odisti illam, vix tibi subrepit, ut aliquid mali facias. Est enim peccatum in mortali corpore. Sed quid dicit Apostolus? Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ais ejus . Quando incipit non esse? Quando complebitur in nobis quod ait: Cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Antequam hoc fiat, est delectatio iniquitatis in ce peccatum et voluntatem ejus. Peccatum et iniquitatem oderis, ut jungas te Deo qui tecum illud oderit. Jam conjunctus mente legi Dei, mente servis legi Dei. Et si carne propterea servis legi peccati , quia sunt in te delectationes quaedam carnales, tunc nullae erunt quando jam non pugnabis. Aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
naret peccatum. hqon enim ⁊ uẽ ioru¬
tus homo nr̃ simul crucifigeretur
ra penderet. ut euacuaretur corpus
peccati: ut ult non seruiamus pec¬
cato. In cuius peccati ⁊ mortis figu¬
ra. etiam moyses in heremo suꝑ lig¬
num exaltauit serpentem. Psuasio¬
ne quippe serpentis. homo in damp¬
nationem mortis oecidit. Itaq serpens
ad significationem ipsus mortiᷤ con¬
uenient̃ in ligno exaltatus ẽ. In illa
enum figura. mors dñi pendebat in
tauit serpentem in deserto: ita exal
enim ⁊ hoc in contumeliam dñi mo¬
ysen fecisse aliquis dixerit: cum tan¬
tam in ea cruce salutem hominũ
ẽẽ cognosceret: ut ñ ob aliud ad eiꝰ
indicium serpentem illum erigere
iubetur. nͥ ut eum intuentes qui
morsi a serpentib morituri erant.
continuo sanarentur. Nongͥ mirũ¬
si de maledicto uicit maledictum.
qui uicit de morte mortem: de pec¬
cato peccatum: de serpente serpen¬
tem. Maledicta aũ mors. maledic¬

Expanded text:
naret peccatum . Non enim et venaret peccatum . Non enim et vetus homo noster simul crucifigeretur,ra penderet, ut evacuaretur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato . In cujus peccati et mortis figura, etiam Moyses in eremo super lignum exaltavit serpentem . Persuasione quippe serpentis homo in damnationem mortis cecidit. Itaque serpens ad significationem ipsius mortis, convenienter in ligno exaltatus est: in illa enim figura mors Domini pendebat in tus serenim et hoc in contumeliam Domini Moysen fecisse aliquis dixerit, cum tantam in ea cruce salutem hominum esse cognosceret, ut non ob aliud ad ejus indicium serpentem illum erigere juberet, nisi ut eum intuentes qui morsi a serpentibus moritur erant, continuo sanarentur. Nec prsi de maledicto vicit maledictum, qui vicit de morte mortem, et de peccato peccatum, de serpente serpentem. Maledicta autem mors, maledic
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ualebit. ut si ante maiors
usum etatis ex hac uita emigraue¬
rit ꝑ ipsum sac̾mentum cõmendatꝰ
eccłie caritati ab illa condempnati¬
one que ꝑunum hominem intra¬
uit in mundum. xꝑiano adiutorio
lib̾etur. Hoc qui ñ c̃dit. ⁊ fieri ñ
posse arbitratur. ꝓfecto infidelis
ẽ. ⁊ si habeat fidei sac̃mentum: lon¬
geq melior ẽ ille paruulus qui
etiam si fidem ñdum habet in
cognitione. non ei tamen obicem
contrariȩ cogitationis opponit:
unde sac̾mentum eius salubrit᷑
⁊ peccata nr̃a ꝑtulit in corpore suo
suꝑ lignum. Si gͦ diceretur mors
maledicta ẽ. nemo ex horresceret.
Quid aũ nisi mors dñi pependit in
ligno: ut mortem moriendo supera¬
retꝰ Eadem gͥ maledic̾ta. q̃ uicta ẽ.
tem si diceretur. peccatum male¬
dictum ẽ. nemo miraretur. Quid
aũ pependit in ligno: nͥ peccatuo
ueteris hominis. qd̾ dñs ꝓnobis
in ipsa carnis mortalitate susce¬
pit⁊ Unde nec erubuit. nec timu

Expanded text:
tantum ualebit, ut, si ante maioris tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum, longeque melior est ille paruulus, qui etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum eius salubriter et peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum . Si ergo diceretur, Mors maledicta est; nemo exhorresceret: quid autem nisi mors Domini pependit in ligno, ut mortem moriendo superaret? eadem igitur maledicta, quae victa est. Item si diceretur, Peccatum maledictum est; nemo miraretur: quid autem pependit in ligno, nisi peccatum veteris hominis, quod Dominus pro nobis in ipsa carnis mortalitate suscepit? Unde nec erubuit nec timui
Abbreviated transcription (Latin):
ctum: respondetur fidem hab̃e ꝓpt̃
fidei sacͤmentum. ⁊ conũtere se ad
dm̃ ꝓpt̃ conuersionis sac̾mentum.
qr ⁊ ipsa responsio ad celebrationẽ
ꝑtinet sac̃menti. sicut de ipso bab¬
tismo apłs. Consepulti inquit
sumus inaꝑo ꝑ babtismũ in mer¬
mortem. ⁊Ion ait sepulturam sig¬
nificauimus. s ꝓrsus ait conse¬
pulti sumus. Sac̾mentum gͦ tan¬
te rei. non nͥ eiusdem rei uocabło
nuncupauit. Itaq paruulum ⁊ si
ñdum fides illa que in c̃dentiuor
uoluntate consistit.iam tam̃ ipsiꝰ
fidei sac̾mentum fidelem facit. Nã
sicut c̾dere respondentur. ita et iã
fideles uocantur: ñ rem ipsam men¬
te amnuendo. s ipsius rei sacmen¬
tum ꝑcipiendo. Cum autem saꝑe
homo ceꝑit. non illud sacmentuo
repetit. s intelligit: eiusq uĩtati
consona etiam uoluntate coapta¬
bitur. Hoc quandui ñ potest. ua¬
lebit sac̾mentum ad eus tutelao
adũsus contrarias potestates. et

Expanded text:
ctum, respondetur fidem habere propter ctum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum et conuertere se ad deum propter conuersionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti; sicut de ipso baptismo apostolus: consepulti, inquit, sumus Christo per baptismum in mortem; non ait: sepulturam significauimus", sed prorsus ait: consepulti sumus. sacramentum enim tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetit, sed intellegit eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quamdiu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et
Abbreviated transcription (Latin):
expectamus. S tamen qr ipsa
spes ex ꝓmissione uĩtatis certa
nobis ẽ cum diceret. consepulti
enim sumus illi ꝑbabtismuo
in morte. subuinrit. ⁊ ait. Ut
quemadmodum surrexit ap̃c
Ambulamus gͦ in re laboris. s in
spe quietis. in carne uetustatis.¬
Semel ĩmolatus ẽap̃c in se¬
ip̃so: ⁊ tamen in sac̃mento non¬
N solum ꝑ om̃s pasche sollempni¬
Itates. s omni die ppłis ĩmolat᷑.
Anec utiq mentitur. qui int̾roga¬
tus eum responderit ĩmolari.
Si enim sacͣmenta quamdã simi¬
litudinem eaꝵ rerum quaꝵ sa¬
c̃menta sunt ñ haberent. omni¬
no sac̃menta ñ ẽẽnt. Ex hac aũ
similitudine plerumq iam ip¬
sarum rerum nomina accipiunt.
Sicut gͦ scdm quemdã modum sac¬
mentum corporis xp̃i corpus xp̃i
ẽ. sac̃mentum sanguinis ap̃i san¬
guis xp̃i ẽ: ita ⁊ sacramentum fi¬
dei fides ẽ. Hichil est aũ aliud
c̃dere quam fidem habere. Ac per
hoc cum respondetur paruulus
c̃dere qui fidei nondum habet affe¬

Expanded text:
ehendisse. sed tamen quia ipsa spes ex promissione ueritatis certa nobis est, cum diceret: Consepulti ergo sumus illi per baptismum in morte, subiunxit et ait: Ut, quem ad modum surrexit Chrisambulamus ergo in re laboris sed in spe quietis, in carne uetustatissemel immolatus est Christus in seipso, et tamen in sacramento non solum per omnes Paschae solemnitates, sed omni die populis immolatur, nec utique mentitur qui interrogatus eum responderit immolari? Si enim sacramenta quamdam similitudinem earum rerum quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. Ex hac autem similitudine plerumque etiam ipsarum rerum nomina accipiunt. Sicut ergo secundum quemdam modum sacramentum corporis Christi corpus Christi est, sacramentum sanguinis Christi sanguis Christi est, ita sacramentum fidei fides est. nihil est autem aliud credere quam fidem habere; ac per hoc, cum respondetur paruulus credere, qui fidei nondum habet affe
Abbreviated transcription (Latin):
ino pariuuꝑ babtismum eius qui uenit in si¬
militudine carnis peccati. id agil̃
ut euacuetur caro peccati. Eua¬
cuatur aũ non ut in ipsa uiuen¬
te carne concupiscencia consꝑsa
⁊ imnata. repente absumatur ⁊
mo. nͥ forde miraculo ineffabi¬
Iomni potentissimi c̃atoris.
eidem concupiscenciȩ subiec̾ta
mente seruiret. totum abolea
tur. ac uelut factum ñ fuerit
habeatur: ipsa uͦ soluto reatus
iunculo quo ꝑillam diaboluᷤ a¬
nimam retinebat. ⁊ int̃clusione
destructa qua hominem asuo
c̃atore seꝑabat.maneat in cer¬
tamine:. quo corpus nr̃m casti¬
gamus ⁊ seruituti subicimꝰ Sci¬

Expanded text:
dei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et forte miraculo ineffabili omnipotentissimi creatoeidem concupiscentiae subjecta mente tur ac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa uero soluto reatus uinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in certamine, quo corpus nostrum castigamus et seruituti subicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sola eius imitatio peccatores facit.
s ꝑ carnem generans pena. Obhoc
num qui generantur ꝑ adam. idem
om̃s suie hic suie ibi dicerent᷑. Eosdẽ
aũ om̃s postea multos dicit. Posst̃
quippe in aliqua re om̃s ẽe qͥ paucs
sunt. s multo ᷤᷤ habet generatio carna¬
lis. multos ⁊ sꝑitalis: q̃muis ñ tam
muldos hec spiritał. quam illa car¬
nalis. Uerumptam̃ quemadmodũ
illa om̃s habet homines. sic ista om̃s
iustos homines: qr sicut p̃ter nemo
p̃ter illam homo. sic nemo p̃ter istã
iustus homo: ⁊ in utraq multi. Sic̃
enim ꝑ mobedienciam uniꝰ hominiᷤ
peccatores constituunt᷑ multr: ita

Expanded text:
non sola eius imitatio peccatores facit, non sola eius imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. ob hocs\'. neque enim qui generantur per Adam, idem \'omnes\' siue hic siue ibi dicerentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multi. sicut enim per inoboedientiam unius hominis peccatorcs cons
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exp̃ssit. quam si ꝑunius iusti¬
ciam diceret. E am quippe iustifi¬
cationem dicit. qua xp̃c iustificat
impium: quam ñ imitandã ꝓpo¬
suit. s solus hoc potest. Nam po¬
tuit apłs recte dicere. imitatores
mei estote. sicut ⁊ ego xp̃i: ñ quã
aũ diceret. iustificamini ame. si¬
cut ⁊ ego sum iustificatus a xp̃o:
dicitur. Credenti in eum qui iusti¬
ficat impium. deputatur fides eiꝰ
ad iusticiam. Quisquis gͦ ausus
fuerit dicere. iustifico de: consequens
ẽ. ut dicat etiam c̃de in me. qd̾ ne¬
mo scõꝵ recte dicere pocuit nͥ sc̃s¬
scõꝵ. Credite ind̾m ⁊ in me c̃dite.
putetur fides eius adiusticiam. Nã
si sola imitatio fecit peccatores ꝑ
adam. cur non etiam ꝑap̃m sola uni¬
tatio iustos facit: Porro si ꝓpterea
xp̃c unus ẽ in quo om̃s iustificent᷑.
qr ñ sola imitatio eius iustos facit.
s ꝑ sp̃m regenerans gr̃a: ꝓpterea ⁊ adã
unus ẽ in quo om̃s peccauerunt: qr

Expanded text:
hoc expressit quam si per unius justihoc expressit quam si per unius justitiam diceret. Ecationem dicit, qua Christus iustificat impium, quam non imitandam proposuit, sed solus hoc potest. nam potuit apostolus recte dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, numquam autem diceret: \'iustificamini a me. sicut et ego sum iustificatus a Christ unde dicitur: credenti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. quisquis ergo ausus fuerit dicere: \'iustifico te\', consequens est, ut dicat etiam: \'crede inmc\'.quod nemo sanctorumrecte dicere potuit. credite in deum et in me credite, putetur fides ejus ad justitiam. Nam si sola imitatio fecit peccatores per Adam, cur non etiam per Christum sola imitatio justos facit? Porro si propterea Christus unus, est, in quo omnes justificentur,  eius imitatio iustos facit, sed per spiritum regenerans gratia, propterea et Adam unus est in quo omnes peccauerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lic̾tum mors ꝑunum regnauit: s ob¬
delicta multoꝵ ꝑ unumquemq peccan¬
tem. Quid ẽ aũ habundanciam gr̃e
⁊ iusticiȩ accipiunt: nͥ qd̾ ñ eis tantũ
eisq omnib tanta iusticia datur. ut cũ
adam consenserit ad peccatum suaden¬
ti. non cedant isti etiam cogenti: Et qͥd
ẽ multõmagis in uita regnabunt. cũ
mortis regnum multo plures in ȩter¬
nam penam t̾hat: nͥ intelligamꝰ eos¬
ipsos in utroq dici qui tͣnseunt ab a¬
dam ad xp̃m. id ẽ amorte ad uitam: ea
in uita et̃na sine fine regnabunt. mas
quam in eis mors temporaliter ⁊ cũ
fine regnauit. Itaq sicut ꝑ unuis
delic̾tum in om̃s homines ad con¬
Idempnationem: ita ꝑunius iusti¬
Ificationem in om̃s homines ad ui
Istificationem uitȩ. Hoc unius de¬
lictum si imitationem attendamꝰ.
ñ erit nͥ diaboli. S qi manifestũ ẽ
de adam non de diabolo dici: restat
intelligenda ñ imitatio. s ꝓpaga

Expanded text:
lictum mors per unum regnauit, slictum mors per unum regnauit, sdelicta multorum per ununquemque peccantem. Quid autem « abundantiam gratiae et injustitiae accipiunt, » nisi quod non eis tantum eisque omnibus tanta justitia donatur, ut cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti? Et quid \'multo magis in uita regnabusnt, \'cum mortis regnum multo plures in aeternas poenas trahat, nisi intellegamuseosipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad Christum, id est a morte ad uitam, quia in uita aeterna sine fine regnabunt, magis quam in eis mors temporaliter et cum fine regnauit? Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem itaet per unius iustificationemustificationem vitae. » Hoc unius delictum, si imitationem attendamus, non erit nisi diaboli. Sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici restat intelligenda, non imitatio, sed propagat
Abbreviated transcription (Latin):
te ac uita et̃na facit alienos: q̃ nul¬
la alia c̾e potest p̃ter regnum dei.
quo sola ap̃i societas introducit As
ꝑhoc ab adam in que om̃s peccaui¬
mus. ñ omnia peccata nr̃a s tantũ
originale t̾durimus: a rp̃o uͦ in quo
omnes iustificamur: non illius tantuoi
originalis. s etiam ceteroꝵ que ipsi ad¬
didimus peccatoꝵ remissionem conse¬
quimur. Id̾o ñ sicut ꝑ unum peccatũ
ita ⁊ donum. Nam iudicium quidem
ex uno delicto. si non remittit᷑. id est
originali. in condempnationem iam
potest duccre: gr̃a uͦ ex multis delic̃tis
remissis. hoc ẽ ñ solum original uerũ
etiam om̃ib ceteris ad iustificationẽ
ꝑducit. Si enim ob unius delictum
cipiunt: in uita regnabunt ꝑ unum
iħm ap̃m. Cur obunius delictũ mors
regnauit ꝑunum: nͥ qr mortis iuncło
tenebantur in illo uno inquo omnes
peccauerunt. etiam si ꝓpria peccata
ñ adderent: Alioquin ñ ob uniuᷤᷤ de¬

Expanded text:
te ac uita aeterna facit alienos, quae nulte ac uita aeterna facit alienos, quae nulla esse alia potest praeter regnum dei, quo sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quo omnes peccauimus, non omnia nostra peccata, sed tantum originale traduximus; a Christo uero, in quo omnes iustificamur, non illius tantum originalis sed etiam ceterorum, quae ipsi addidimus, peccatorum remissionem consequimur. ideo non sicut per unum peccantem ita est et donum. nam iudicium quidem ex uno delicto, si non remittitur, id est originali, in condemnationem iam potest ducere, gratia uero ex multis delictis remissis. hos est non solum illo originali, uerum etiam omnibus ceteris, ad iustificationem perducit. Si enim ob unius delictum ccipiunt in uita regnabunt per unum Iesum Christum. cur ob unius delictum mors regnauitpcr unum, nisi quia mortis uinculo tenebantur in illo uno, in quo omnes peccauerunt, etiamsi propria peccata non adderent? alioquin non ob unius de
Abbreviated transcription (Latin):
delicto: Hoc enim explanat cũ ad¬
iungit. Gr̃a aũ ex multis delic̾tis
in iustificationem. Cur gͦ iudiciũ
ex uno in condempnationem: gr̃a
uͦ ex multis delictis in iustificatio¬
neme honne si nullum ẽ origina¬
le delictum: ñ solum ad iustificati¬
onem gr̃a. s etiam uidicium ad con¬
dempnationem ex multis delictis
homines ducit: Neq enim grã
multa delicta donat: ⁊ ñ etiam
iudicium multa delicta condemp
iudicicium ex uno delicto in con¬
dempnationem: qr sufficeret ad cõ¬
dempnationem. etiam si ñ eẽt in ho¬
minib nͥ originale peccatum. Quã¬
uis enim condempnatio gͣuior sit
eoꝵ qui originali delicto etiã ꝓpria
conunxerunt: ⁊ canto singłis gui¬
or quanto g̃uius quis peccauit: ta¬
m̃ etiam illud solum qd̾ originalit̃
tctum ẽ. ñ tantum a regno di sepa¬
rat. quo paruulos sine accepta ap̃i
grã defunc̾tos intrare ñ posse. ips
etiam confitentur: uerum ⁊ a salu¬

Expanded text:
delicto? hoc enim explanat, cum addelicto? hoc enim explanat, cum adiungit: gratia autem ex multis delictis in iustificationem. cur ergo iudicium ex uno delicto in condemnationem, gratia uero ex multis delictis in iustificationem? nonne, si nullum est originale delictum, non solum ad iustificationem gratia, sed etiam iudicium ad condemnationem ex multis delictis homines ducit? neque enim gratia multa delicta donat et non etiam iuddicium ex uno delicto in condemnationem, quia sufficeret ad condemnationem, etiamsi non esset in hominibus nisi originale peccatum. quamuis enim condemnatio grauior sit eorum, qui originali delicto etiam propria coniunxerunt, et tanto singulis grauior, quanto grauius quisque peccauit, tamen etiam illud solum, quod originaliter tractum est, non tantum a regno dei separat, quo paruulos sine accepta Christi gratia defunctos intrare non posse ipsi etiam confitentur, uerum et a salu
Abbreviated transcription (Latin):
morituro morituri. dampnatoq
dampnandi. Greci aũ codices uñ
in latinam linguam interp̃tatio
facta ẽ: aut om̃s aut pene om̃s id
qd̃ a me pͥmo positum ẽ habent. S
ñ inquit sicut delictum: ita ⁊ dona¬
tio.Si enim obunius delic̾tum mul
bomines. Hyeq enim plures iusti¬
ficantur quam condempnantur:
s mulcomagis habundabit. Adã
quippe ex uno suo delicto reos genu¬
it: ap̃c aũ etiam que homines deli¬
cꝰta ꝓpriȩ uoluntatis ad originale
in quo nati sunt addidert̃. gr̃a sua
soluit atq donauit. Qd̃ euidentius
inconsequentib dicit. Serũ illud
diligentius intueri libet qd̾ait. ob
unius delictum multos mortuo ᷤ.
Cur enim ob illius unius ⁊ ñ potius
ob delicta sua ꝓpria: si hoc loco in¬
telligenda ẽ imitatio non ꝓpagatio:
S attende qd̃ sequitur. Et ñ sicut ꝑ
unum peccatum: ita ⁊ donũ. Nam
Iiudicium quidẽ ex uno condempna
in iustificationem. Ex uno inquit
in condempnationem. Quo uno. nͥ

Expanded text:
morituro morituri, damnatoque morituro morituri, damnatoque damnati. Graeci autem codices, unde in latinam linguam interpretatio facta est, aut omnes aut pene omnes, id quod a me primo positum est, habent. 14. Sed non, inquit, sicut delictum, ita et donatio. Si enim ob unius delihomines - neque enim plures iustificantur quam condemnantur —, sed \'multo magis abundauit\'. Adam quippe ex uno suo delicto reos genuit; Christus autem etiam quae homines delicta propriae uoluntatis ad originale, in quo nati sunt, addiderunt gratia sua soluit atque donauit, quod euidentius in consequentibus dicit. Verum illud diligentius intuere, quod ait ob unius delictum multos mortuos. cur enim ob unius illius et non potius ob delicta sua propria, si hoc loco intellegenda est imitatio, non propagatio? sed adtende quod sequitur: et non sicut per unum peccantem ita est et donum; nam iudicium quidem illa imitatio. ex uno, inquit, in condemnationem: quo uno, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nib regnauit mors ab adã usq
ad moysen qui xp̃i gr̃a ñ adiu¬
ti sunt: ut in eis regnũ mortis
destrueretur. Etiam ineis qui
ñ peccauerunt in similitudinẽ
Ip̃uaricationis ade. id ẽ qui ñdũ
sua ⁊ ꝓpria uoluntate sicut ille
peccauert̃. s ab illo peccatum o¬
riginale tͣrerunt. qui ẽ forma fu¬
turꝰ qr in illo constituta ẽ for¬
ma condempnationis futuris
posteris qui eius ꝓpagine c̃aren¬
tur: ut eruno om̃s in condemp¬
natione nascerent᷑. ex qua ñ libe¬
rat nͥ gr̃a saluatori ᷤ. Scio quidẽ
plerosq latinos codices sic hab̾e.
Regnauit mors ab adam usq ad
moysen in eos qui peccauerunt
in similitudinem p̃uaricationiᷤ
adȩ. Qd̃ etiam ipsum qui ita le¬
gunt ad cumdem referunt intel¬
lect̾um ut in similitudinẽ p̃ua¬
ricationis ade peccasse accipiant qͥ
qui in illo peccauerunt: ut ei simi¬
les c̃arentur. sicut ex homine homi¬
nes. ita ex peccatore peccatores. ex

Expanded text:
nibus regnavit mors ab Adam usque nibus regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, qui Christi gratia non adjuti sunt, ut in eis regnum mortis destrueretur: etiam in eis qui non peccauerunt in similitudine praeuarieationis Adae, id est qui nondum sua et propria uoluntate sicut ille peccauerunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt, qui est forma futuri, quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui eius propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat nisi gratia saluaplerosque latinos codices sic habere: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, quod etiam ipsum, qui ita legunt, ad eumdem referunt intellectum; ut in similitudinem praevaricationis Adae peccasse accipiant, qui in illo peccaverunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, ex
Abbreviated transcription (Latin):
batur. nͥ ignor abatur: ⁊ ƿeccatum
ẽẽ ñ putabatur: Neq enim ab ipso
dño d̾o tanquam ñ ẽet habebatur
cum scͥptum sit. quicumq sine lege
peccauerunt. sine lege ꝑibunt. S rreg¬
nauit inquit mors ab adam usq ad
ad moysen: id ẽ apͥmo homine usꝙ
ad ipsam etiam legem q̃ diuinitus
ꝓmulgata ẽ. qr nec ipsa potuit reg¬
num mortis auferre. Regnũ enia
mortis uult intelligi qͣndo ita domi¬
nat᷑ in hominib reatus peccati. ut eoꝰ
ad uitam etam et̾nam que uera ulta
ẽ uenire ñ sinat: s ad sedãm etiamq̃
penaliter eterna ẽ mortem t̾hat.
Hoc regnum mortis sola in qͦlibet
homine gr̃a destruit saluatoris.
que oꝑata ẽ in antiquis scĩs. qui¬
cumq anquam in carne ap̃c ue¬
niret. ad eiuis tam̃ adiuuantem
tantum. ñ aduuiare poterat ꝑti-¬
nebant. Hoc namq occultabat᷑
in ueteri testam̃to ꝓ temporuo
dispensatione iustissima: qd̾ nc̃
reuelatur in nouo. Ergo in om¬

Expanded text:
batur\' nisi \'ignorabatur et peccatum batur\' nisi \'ignorabatur et peccatum esse non putabatur\'? neque enim ab ipso domino deo tamquam non esset habebatur. cum scriptum sit: quicumque sine lege peccauerunt sine lege peribunt. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, id est a primo homine usque ad ipsam etiam legem quae diuinitus promulgata est, quia nec ipsa potuit regnum mortis auferre. regnum enim mortis uult intellegi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita est, uenire non sinat, sed ad secundam etiam, quae poenaliter aeterna est, mortem trahat. hoc regnum mortis sola in quolibet homine gratia destruit saluatoris, quae operata est in antiquis sanctis, quicumque, antequam in carne Christus ueniret, ad eius tamen adiuuantem tantum, non adjuvare poterat, pertinebant. Hoc namque occultabatur in vetere Testamento pro temporum dispensatione justissima, quod nunc revelatur in novo. Ergo in om
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Qd̾̃ manifestius dicitur. cum
hoc idem ita dicitur. bndicentur
in semine tuo om̃s gentes. Dictũ
aũ quemquam diuiniᷤ eloquiis
peccasse uł peccare in diabolo cum
eum iniqui ⁊ impii om̃s mutentur.
nescio utrum quisquam repperiat. Qu̾
tam̃ cum apłs de pͥmo homine dire¬
rit. attende etiam que secunt᷑. Cum
enim dnisset. in quo om̃s peccauert̃.
secutus adiunxit. Usq ad legem enios¬
peccatum in mundo fuit: hocẽ quia
nec lex potuit auferre peccatum. que
subintrauit. ut magis habundaret
peccatum: siue naturalis lex in qua
quisq iam ratione utens incipit pec¬
cato originali ad dere⁊ ꝓpria. siue ip¬
sa que scͥpta ꝑ moysen ppło data est.
Si enim data ẽet lex que posset iuusfi¬
care: omnino ex lege ẽet iusticia. S
conclusit scͥptura omnia sub peccato.
ut ꝓmissio ex fide iħu xp̃i daretur
credentib. Peccatum aũ ñ depucali¬
I tur cum lex ñ ẽet. Quid ẽ ñ deputa¬

Expanded text:
nem. Quod manifestius dicitur, cum nem. Quod manifestius dicitur, cum hoc idem ita dicitur: Benedicentur in semine tuo omnes gentes . Dictum autem quemquam divinis eloquiis, peccasse vel peccare in diabolo, cum eum iniqui et impii omnes imitentur, nescio utrum quisquam reperiat: quod tamen cum Apostolus de primo homine dixer. Adtende etiam quae secuntur. cum enim dixisset: in quo omnes peccauerunt, secutus adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, hoc est, quia nec lex potuit auferre peccatum, quae subintrauit ut magis abundaret peccatum, siue naturalis lex, in qua quisque iam ratione utens incipit peccato originali addere et propria, siue ipsa quae scripta per Moysen populo data est. si enim data esset lex, quae posset uiuificare. omnino ex lege esset iustitia. sed conclusit scriptura omnia suex fide Iesu Christi daretur credentibus. peccatum autem non deputabatur, cum lex non esset. quid est \'non deputa
Abbreviated transcription (Latin):
in omnes homines ꝑtransiit. Deinde¬
qd̾ sequitur. in quo om̃s peccauer̃t:
quam curcumspecte. qͣm ꝓprie. quã
sine ambiguitate dict᷑um ẽ. Si enioi
peccatum intellereris qd ꝑ unum
hominem intͣuit in mundũ in quo¬
om̃s peccauerunt: certe manifestũ
b hii tantum peccant quoꝵ pecca¬
ta sunt: aliud hoc unum in quo
om̃s peccauerunt quando om̃s ille
unus homo fuerant. Si aũ non
peccatum. s ipse unus homo in¬
telligitur. in quo uno homine
om̃s peccauerunt: qͥd etiam ista
manifestatione manifestiꝰ: Nẽ¬
pe legimus iustificari in ap̃o qͥ
credunt in eum ꝓpt̃ occultam
cõmunicationem ⁊ inspirationẽ
qr̃e spiritalis. qua quisquis heret
dño unus sp̃s ẽ. quamius eũ ⁊ imi¬
tentur sc̃i eius. Legatur mͥ tale
aliquid de his qui scõs eius imita¬
tus sit in paulo. aut in petro. aut
quolibet hoꝵ quoꝵ in ppło di mag¬
na excellit auctoritaᷤ. nͥ qd in abra¬
ham dicimur bndici. sicut ei dictũ

Expanded text:
in omnes homines in omnes homines quod sequitur: in quo omnes peccauerunt, quam circumspecte, quam proprie, quam sine ambiguitate dictum est! si enim peccatum intellexeris, quod per unum hominem intomnes peccaverunt: certe manifestum bus hi tantum peccant, quorum peccata sunt; aliud hoc unum, in quo omnes peccaverunt; quando omnes ille unus homo fuerunt. Si autem non peccatum, sed ille unus homo intelligitur, in quo uno homine omnes peccaverunt, quid etiam ista est manifestatione manifestius? Nempe legimus justificari in Christo qui credunt in eum, propter occultam communicationem et inspirationem gratiae spiritualis, qua quisquis haeret Domino unus spiritus est, quamvis eum et imitentur sancti ejus: legatur mihi tale aliquid de iis, qui sanctos ejus imitat justificatus in Paulo aut in Petro, aut in quolibet horum, quorum in populo Dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum
Abbreviated transcription (Latin):
Imitatores mei estote. sicut ⁊ egoxͥ.
S p̃ter hanc imitationem. gr̃a eius
illuminationẽ iustificationem q
nr̃am etiam intͥnsecus oꝑatur illo
oꝑe de quo idem p̃dicator dicit. neq
qui plantat ẽ aliquid. neq qͥ rigat:
s qui inc̃mentum dat d̾s. Hec enĩ
gr̃a babtiratos quosq paruulo ᷤᷤ suo
inserit corpori: qui certe imitari a¬
liquem ñdum ualent. Sicut gͦ ille
in quo om̃s uiuificantur p̃ter qd̃
se ad iusticiam exemplum imitan¬
tib p̃buit. dat etiam sui sp̃s occul¬
tissimam fidelib gr̃am. quam la-¬
tent̃ infundit ⁊ paruulĩ: sic ⁊ ille
in quo om̃s moriuntur p̃ter qd eis
qui p̃ceptum dñi uoluntate tnsg̃¬
diuntur imitationiᷤ exemplum ẽ.
occulta etiam tabe carnaliᷤ concu¬
piscenciȩ suȩ tabificauit in se om̃s
de sua stirpe uenturos. Hinc omni¬
no nec aliunde apłs dicit. P unuoi
hominem peccatum intͣuit in
mundum ⁊ ꝑpeccatum morͤ. ⁊ ita

Expanded text:
imitatores mei estote sicut et ego Chrimitatores mei estote sicut et ego Christi. sed praeter hanc imitationem gratia eius inluminationem iustificationemque nostram etiam intrinsecus operatur illo opere, de quo at est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Hac enim gratia baptizatos quoque parvulos suo inserit corpori, qui certe imitari aliquem nondum valent. Sicut ergo illo in quo omnes vivificantur, praeter quod se ad justitiam exemplum imitantibus praebuit, dat etiam sui spiritus occultissimam fidelibus gratiam, quam latenter infundit et parvulis: sic et ille in quo omnes moriuntur, praeter quod eis qui praeceptum domini uoluntate transgrediuntur imitationis exemplum est, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificauit in se omnes de sua stirpe uenturos. hinc omnino nec aliunde apostolus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors; et ita