comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuare dignatus.ẽ. ut puto expositus. Crastino etiã
die sermonẽ deberi caritati ur̃ae optime nostis.
Adesto te et adiuuate nos. orationibus ur̃is. Polli¬
citationis enim trãe meminisse debetis. Nec di¬
cerẽ quid essem tractaturus. nisi adiuuari uolens
studio fidei. et orationũ ur̃arũ. Meministis enĩ
me promisisse uobis deboc tractare quod dictũ
heretici maxime manichei rep̃hendere legem.
et dicere quia non ds illam dedit. Exponendus ẽ.
enim locus iste ut cognoscatur quia etlegẽ ds̃
dedit. et lex per moysen data ẽ. ut nof saluaret:
propt̃ certam causam: Non salnauit lex: ut
lator legis ipse imperator desi deraretur. qui in¬
dulgentiam daret peocantibus. Et data quidem
fieret. Adhoc intentos uos facere uolui: Aderit
dñi misericordia non ex meritis nr̃is. sed forte
promerito desiderii ur̃i: Neque ex facultatib
nr̃is. sed ex habundantia donorũ suorũ. ut sic

Expanded text:
juvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam juvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tractare quod dictum ent enim homines haeretici, maxime Manichaei, reprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret peccantibus; et data quidem fieret. Ad hoc intentos vos facere volui. Aderit Domini misericordia, non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qm̃ dñs erat in eis. nemuscipula cape¬
rentur. Quare muscipula contrita . ẽ. et nos
eruti sumus: uisscire quare Ad iutorium
nr̃m in nomine dñi. qui fecit cęlũ et terrã.
Nam siadiutoriũ hoc non ẽã: non quidẽ ȩt̾na
maneret muscipula. sed cũ captus esset conteret᷑
passer. Nam uita ista transitura. ẽ. Et qui dulce¬
dine cius capti fuerunit et perhanc dulcedinẽ
offenderint dm̃. cum ista uita transibunt. Nam
conteretur muscrpula: certi estote: Omnis dul¬
cedo uitae istius p̃sentis. nonerit impleta sorte
loci sui. Sed opus. ẽ non haerere. ut quando con¬
teretur muscipula. tunc exultes et dicas. musor¬
pula contrita ẽ. et nos eruti sumus. Sed neputes
tu uiribus tuis hoc posse. attende esto pius ut eru¬
aris. Nam si semꝑbieris. in muscipulã cadis. et dic.
Ad iutoriũ nr̃m in nomine dñi quifecit caelum
et terrã. Pfalmus tractatus . ẽ. et quantũ dñs ad¬

Expanded text:
sunt: quoniam Dominus erat in eis, ne a muscipula capesunt: quoniam Dominus erat in eis, ne a muscipula caperentur. Quare muscipula contrita est, et nos eruti sumus? Vis scire quare? «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» Nam si adjutorium hoc non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum captus esset, contereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cujus est opus ut eruatis nam si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» 14. Psalmus tractatus est, et quantum Dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
postea ignosce mihi ds. O passer instabilis.
fige potius pedes inpetra. noli ire admuscipulã.
capieris. consummeris. obtereris. Sit inte
dñs et demaioribus mons eruette demuscipula
uenanttũ. Quomodo siuideas auem ueluti
iam cadere in muscipulã. facsiaiorẽ strepitũ
ut uolet demuscipula : sic et martẏrũ iam forte
aliqui ipsorũ intendebant collũ. indulcedinẽ
uitae huius. Dñs quierat in illis. fecit stre¬
pitũ gehennarũ : et erutus. ẽ. passer de nusci¬
pula uenantiũ Anima nr̃a sicut passer crep¬
ta .ẽ. demuscipula uenantiũ. Et quid̾ semper
erit illa muscipula: muscipula erat dulce¬
do uitae hutus. Illi non haeserunt in muscipu¬
la: et occisi sunt . Illis occisis: musoipula fracta
ẽ iam non remansit dulcedo huius uitae
ꝑquam possint iterũ capi. Sed illa contrita. ẽ.
Numquid et passer contritus. ẽ: ab sit quia
uolent addm̃. triumphient indõ quia ertiti

Expanded text:
postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam possint iterum capi, sed illa contrita est: numquid et passer contritus est? Absit; quia volent ad Deum, triumphent in Deo, quia eruti
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes prodige : sed non pauꝑ factus . ẽ. pat̃.
Redeant. inueniant ibi diuitias. quas in lon¬
ginquaperegrinatione cum meretricib con¬
sumpserunt. euadant aquam sine substantia
et dicant. Benedictus dñs. qui non dedit nos
inuenationẽ dentib eorũ. Uenantes enim
erant persequentes. et posuerunt escam in
muscipula. Quam escam: dulcedinẽ uitae
huuis. ut unusquisq propt̾ dulcedinẽ uitae
huius. mittit caput innequitiã: et muscipula
com primitur: Non ita illi. in quibus erat dñs.
Illi qui dicunt. nisi quia dũs erat in nobis: non
capti sunt inmuscipula. Sit inte dñs. et nec
tu capiẽris inmuscipula. Clama. benedictus
dñs qui non deditͣ inuenationẽ dentib eorũ¬
Anima nr̃a. sicut passer crepta. ẽ. demuscipula
uenantiũ. Quia in ipsa anima dñserat: id eo
sicut passer eruta est anima demuscipula ue¬
nantrũ. Quare sicut passer quia in cauta
ceeiderat sicut passer. et poterat dicere

Expanded text:
viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum.» Venantes enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eoruAnima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipula venantium. Quare sicut passer? Quia incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere
Abbreviated transcription (Latin):
nis: tanta cupiditate caecantur Mira res est
fr̃s. horrent qui considerant. Quęrit potentior
infirmiorẽ : et quęrit eum opprimere. Non
obaliud. insi quia habet quod illi auferat. Uidet
illũ pati subse tribulationẽ: non obaliud nisi
propt̃ quod habet. Et hoc ipse propt̃ quod ille
patitur tribulationẽ: ad se congerit: non ad¬
tendebat quando illũ persequebatur. Ille
fugiebat. ille torquebatur: ille timebat. ille
ubi se absconderet quaerebat: Unde pateret᷑
ista mala. iisi quia habebat. Uel iillo disce
quid fugias. Quia sires quae illũ torquebat.
te ꝑ sequente auferretur ate: et te sic habet
torquere alio persequente Attendis quia
pinguis. ẽ: si propterea illũ persequeris quia
pinguis.ẽ. time pinguescere ne alt̃ te quȩrat
omnia in anit̃ fiunt. Quaere finẽ. tenebre
occurrunt. Quaere quere nihil occurrit.
pertransut anima nr̃a aquã sine substantia.
& recipiant substantiã suã. Perdiderunt illã

Expanded text:
nis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, nis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; nihil occurrit. «Pertransiit anima nostra aquam sine substantia,» et recipiant substantiam suam. Perdiderunt illam
Abbreviated transcription (Latin):
mane fidei ad poenas exit. quod plenũ fide ad
corona exiret. Ecce mhil .ẽ. quod fecisti. et ꝓpt̃
nihil: dñm offendisti. Aqua sine substantia est.
quae te demersit. Propt̃ quid irritauit dñm pec¬
capor o confundantur iniqui. facientes uana.
nemo enim non inanit̃ iniq facit: sed nemo con¬
siderat. Cunt homines. audiunt ꝓuerbͥũ illud
uulgare : et prouerbia dĩ dormitant in eis. Quod
prouerbiũ & malo quod teneo : quam quod spero
Oinfelix. quid tenes ecce dicis. malo quod
teneo. tene sicut non amittas. et dic malo quod
teneo. Si autẽ non tenes: quare non illud tenes
quod non potes amittere. Quid ergo tenes: aurũ.
Tene ergo. si tenes: non tibi oͥfferatur inuito.
Si autẽ et peraurũ traheris quononuis. et ideo
te quaerit maior raptor: quia inuenit minorẽ
raptorẽ: ideo te quaerit maior aquila: quia ce¬
pisti leporẽ : preda tibi fuit minor: preda eris
matort. Haec non uident homines in reb huma¬

Expanded text:
inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam exiret. Ecce nihil est quod fecisti, et propter nihil Deum offendisti. Aqua sine substantia est quae te demersit. Propter quid irritavit Deum peccator? Confundantur inique facientes vane . Nemo enim non inaniter inique facit; sed nemo considerat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus huma
Abbreviated transcription (Latin):
uides frangat tibi aliquis fidem clamas. Uis
ergo tibi exhiberi: et tunc uides Cũ petitur
ut exhibeas : tunc non uides. Quod clamas alii
non habere ergate: plange te non habere ergo
iliũ. et uide quia peccatũ quod facis. sine sub¬
stantia .ẽ. Quod enim ad quiritur de peccato.
uidetur. eẽ. sub stantia. sed ethoc non adquirit᷑.
INe enim habet aurũ : qui nouit uti auro. Qui
autẽ atiro titi non nouit. habetur: non habet.
possidetur: nom possidet. E stote domini auri:
et non serui auri. Quia & aurũ ds fecit. et te
suꝑ aurũ ipse fecit. Aurũ fecit ad subsidium
tuũ: te adimaginẽ suã. Uide quod suprate est.
et calca quod infrate est. Quid ergo ad quisistie
uis uidere quid aquam: sine substantia: sic
tolles tecũ ad inferos quod ad quisisti Quid fac¬
turus es: ad quisisti aurũ ꝑdidisti fidem. Post
paucos dies ex is dehac uita. Aurũ quod ad quisisti
perdita fide auferre tecũ non potes. Cor tuum

Expanded text:
vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidem: post paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum
Abbreviated transcription (Latin):
cordetuo. Cum aperueris arcam: inuenies soli¬
dos quinonerant: Bene. quia gaudes ibi. eẽ:
quod ibi non erat. Adtende arcã cordis. e rat
ibi fides sed non .ẽ. Si hac gaudes: quare hac non
plangis & plus per didisti: quam ad qui sisti.
Uis uidere quid perdideris: nec fraugio tibi
possit̃ auferri. Nam aliquando perdunt
omnia homines in mari. nudi exerunt. Multi
naufragauerunt cum paulo amatores huus
sacculi. Passi sunt naufragiũ. & nudi omines
exierunt. Illi et quod foris habebant amisert̃.
et domũ cordis sui in anem in uenerunt. Paulus
atitẽ in corde deferebat patrimoniũ fidei suȩ
Nullis fluctibus. nullis tempestatibus potuit
auferri. Nndus exit. et diues exiit. Tales
diuitias quaerere debemus. Sed non eas uideo
dicis mihi. Stulta anima. non eas uides oculis
carnis tuae. habeto oculũ cordis. et uides eas
sed non uides fidẽ. Quare illã uides in altero :
quare clamas quando tibi frangitur. si noneã

Expanded text:
corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solicorde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam
Abbreviated transcription (Latin):
perdidit substantiã. egens remansit. porcos
pauit. In egestate sua. patris diuitias recordat᷑.
Nisi eũ egestas pulsasset. ille satietatẽ nonde¬
sideraret. Considerent ergo om̃s peccata sua.
uideant si habeant sub stantiam ipsa peccata.
Propt̃ quid irritauit dñmpeccator: si non uides
peccatũ tuũ. antequã facias: uel iam fecisti: consi¬
dera. Dulcedo huuis saeculi ad tempus fauces
indulcat inmagnã amaritudinẽ postea conuer¬
tetur. Ecce peccasti. et lucrũ fecisti. Quid est
quod fecisti: lucrũ. Ut lucrũ faceres. offen¬
disti dm̃. Auge respecuniã : Fides deminuta . ẽ.
& aurũ crescit. Quid perdisti et quid ad quisiftis
Quod ad quisisti. Aurũ uocatur. Quod ꝑdidisti
fides uocatur. Compara fidem. auro. Si uena¬
lis. e&. in nundinis: fides haberet pretium.
Lucra tua cogitas. damna tua non cogitas. Dearca
gaudes. decorde tuo non plangis. Abundat nes¬
cio quid arca tua. seduide quid diminutũ sit in

Expanded text:
perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides deminuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: compara fidem auro; si venalis esset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in
Abbreviated transcription (Latin):
tudo periculi uix facit credibile quod euasit.
Magnam necẽ pertulerunt. in magnis dis¬
criminibus fuerunt. Omnino sic pressi sunt.
ut poene uiuificantꝰ sentirent. ut poene uiui
absorberentur. Iam ergo euadentes. iam se¬
curi. sed ipsius periculi magnitudinẽ recor¬
dantes. putas inquiunt pertransut anima
nr̃a aquã sine substantia Quae est aqua
sine substantia. nisi a qua peccatorũ sine
sub stantia. Peccata enim. non habent substan¬
tiam. In opiam habent: non sub stantiã: egesta¬
tem habent: non substantiã: In ista aqua sine¬
sine substantia: ꝑdidit ille minor filius
totam substantiã sciã. Nostis enĩ quia minor
filius peregrinatus. ẽ. & dixit patri. Da mihi
portionẽ substantiae. quae me contingat. Quiqͥ
tibi uis melius: apud patrẽ seruantur tua. De
lapidare illa uis: proficisei uis longius. Da mihi
sed da mihi. Dedit illi: profectus in regionem
longinquã uiuens prodige Cum meretricibus.

Expanded text:
tudo periculi vix facit credibile quod evasit. tudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enim non habent substantiam: inopiam habent, non substantiam; egestatem habent, non substantiam. In ista aqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longius. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus,
Abbreviated transcription (Latin):
pertransuit anima nr̃a: Quomodo potuerunT
enim latini expresserunt: quod greci dicunt
quia dubitantis uerbum est: Expressũ quidẽ:¬
est dubitationis uerbb. quod ẽ. fortasse sed non
omnino hoc est: Possumus illud uerbo dicere
minus quidẽ latine coniuncto: sed apto ad in¬
telligentias ur̃as quod punici dicunt. lar:
non lignũ sed quando dubitant Hoc greci: ara:
Hoc latine possunt. uel solent dicere putas.
cumita loquuntur. putas euasi hocꝰ. Si ergo
dicatur forsitan euasi. uidetis quia non hoc
sonat. Sed quod dixi putas: usitate dicitur.
latine nonita dicitur & potui illud dicere
cum tracto uobis. Sepe enim et uerba non la¬
tina dico utuos intelligatis. Inscriptura autẽ
non potuit hoc poni quod latinũ non. et̃.
et deficiente latinitate. positũ est pro eo
quod hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici
Putas pextransut anima nr̃a aquã sine sub¬
stantia: et quare dicunt putas quia magni¬

Expanded text:
pertransiit anima nostra?» Quomodo potuerunt pertransiit anima nostra?» Quomodo potuerunt enim, Latini expresserunt quod Graeci dicunt quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magni
Abbreviated transcription (Latin):
ificat populũ pesecutorẽ: in de bibit ille
qui dixit discipulis. potestis calicẽ bibere¬
quemego bibiturus su De torrente in uia bi¬
bit. Quid est inuia bibit: transiens bibit non
hãsit. Inuia bibit. quia de illo forte dictum .ẽ.
et in uia peccatorũ nonstetit. Transiens. bibit
Et quid indelictũ ẽ: propterea exu̾ltabit
caput. Detorrente inquit inuia bibit. prop¬
terea exaltabit caput. E.xaltatũ est enim
iam caput nr̃m. quia detorrente inia bibit.
Passus. ẽ. enim dñs nr̃. Si ergo iam ex altatũ ẽ.
caput nr̃m. quid timet corpus torrentẽ: sine
dubio quia caput exaltatum .ẽ: et corpus dicit
postea. Torrentẽ pertransiuit anima nr̃a. for¬
tasse pertransit anima nr̃a aquã sine substan¬
tia. Ecce qualem dicebat. forsitan aqua demer¬
sisset nos. Qualis autẽ . ẽ. sine substantia.
quid est sine substantia : primo quidẽ forsitan

Expanded text:
nificat populum persecutorem, inde bibit ille nificat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicequem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via bibit?» Transiens bibit, non haesit. In via bibit; quia de illo forte dictum est, «Et in via peccatorum non stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum est? «Propterea exaltabit caput» . «De torrente,» inquit, «in via bibit, propterea exaltabit caput.» Exaltatum est enim jam caput nostrum, quia de torrente in via bibit; passus est enim Dominus noster. Si ergo jam exaltatum est caput nostrum, quid timet corpus torrentem? Sine dubio, quia caput exaltatum est, et corpus dicet postea, «Torrentem pertransiit anima nostra: fortasse pertransiit anima nostra aquam sine substantia.» Ecce qualem aquam dicebat, «Forsitan aqua demersisset nos.» Quales autem aqua est sine substantia? Quid est, «sine substantia?» 8. Primo quid est, «Forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Aquã dicit populos peccatores Et uide¬
bimus qualẽ aquã in consequentibus. Quicũq
autẽ consensisset illis: aqua illũ operuisset
Moreretur enim morte aegyptiorũ : non
transiret exemplo israelitarũ. Nostis enim
fr̃s quia per aquã populus israhelitarũ transut¬
& ipsa aqua populus aegyptiorũ coopertus . ẽ.
Aqua inquit demersissot nos. Sed qualis .ẽ.
ista aqua: torrens ẽ. fluit cumimpetu. sed
transitura .ẽ. Torrentes enim. dicunt᷑ flirui.
qui repentinis imbribus crescunt. Magnũ
habent impetũ. Quisquis incurrerit trabit᷑
sed in quo dñs non .ẽ. In quo autẽ dñs. ẽ. transit
torrentẽ anima ipsius. Adhuc fluit torrens
sediam transiuit anima martyrũ. Ad huo
quamdiu sacculũ hoc nascendo & moriendo
currit : torrens est. Hinc ꝑsecutores de ipso
torrente. hinc bibit ille. primus caput
nr̃m dequo dictum . ẽ. inpsalmo. De torrente
in uia bibet. Detorrente aqua illa quȩ sig¬

Expanded text:
nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videnos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptiorum, non transiret exemplo Israelitarum. Nostis enim, fratres, quia per aquam populus Israelitarum transiit, et ipsa aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc quamdiu saeculum hoc nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De torrente, aqua illa quae sig
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergo illos uincis sagittis. carbonib
desolatoriis. dolose blandientes & blandiendo
seducentes : sic istos uinces iani irascendo comini¬
nantes: qui blandiendo se ducere nequierunt:
Uicti sunt cũ blandirentur: uincantur et cũ
minantur. Sed uincuntur. quomodo nisi quia
dñs erat in nobis: manifestũ quia non uicisti
tu : sed uicit ille qui est inte. Imperatorẽ talẽ
portas et uinceris nonne ille est que por¬
tas quidixit. ego uici saeculũ Nonne prius
moriens uicit diabolũ. cum semꝑ esset super
omnẽ creaturã: quia uerbũ dĩ .ẽ. apud dm̃ :
Quare uicit. nisi utte doceret cũ diabolo
dimicare: Et tamen iam doctus es. Nisi inte
sit ille quiprior tibi uicit: uinceris. Nisi quia
dñs erat innobis. dũ insurgerent homines suꝑ
nos. forsitan uiuos ab sorbuissent nos. dũ iras¬
ceretur furor ipsorũ suꝑnos. lam irascuntur.
iam aꝑte saeuiunt. Forsitan aqua de mersisset

Expanded text:
quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbonibus quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbonibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces jam irascendo comminantes, quia blandiendo seducere nequiverunt. Victi sunt cum blandirentur, vincantur et cum minantur. Sed vincuntur, quomodo, «nisi quia Dominus erat in nobis?» Manifestum est quia non vicisti tu, sed vicit ille qui est in te. Imperatorem talem portas, et vinceris? Nonne ille est quem portas, qui dixit, «Ego vici saeculum» ? nonne prior moriens vicit diabolum, cum semper esset super omnem creaturam, quia Verbum Deus est apud Deum? Quare vicit, nisi ut te doceret cum diabolo dimicare? Et tamen jam doctus, nisi in te sit ille qui prior tibi vicit, vinceris. «Nisi quia Dominus erat in nobis, dum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos. Dum irasceretur furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset
Abbreviated transcription (Latin):
Blandas ad peruiciẽ. blandas ad malã suasionẽ:
Quid facis& quare hoc facis & Alit̃ enim uiui
non potest. seruiri alit̃ dõ non potest Tusolus
es quiuis hoc. eẽ. quod alii non sunt : Et si inue¬
neris alios qui tecũ sunt: illa blanda dolosa lin¬
gua quid dicit o ecce illi potuerunt. forte tu
non poteris: Ad grederis deficies. Et melius
erat non incipere : quam coepisse et de fecisse.
Lingua dolosa adhuc blanditur. Si ꝑseueraue¬
ris. iuncitur lingua blandiens incipit . eẽ. aꝑte
sȩuiens. Et que blandiebatur ut seduceret smi¬
natur ut terreat. Sed si dñs ẽ. inte. et non re¬
linqueris decorde tuo xp̃m: quomodo persagit¬
tas acutas. et carbones desolatorios. uicisti linguas
dolosas id est peruerba dĩ quibus transfixũ
.ẽ. cortuũ : et ꝑ exempla iustorũ qui de mortuis
uiuificati sunt. de peccatorib facti sunt iusti:
quomodo carbones demorte reuiuescunt:

Expanded text:
blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quare hoc facis? Aliter enim vivi non potest? serviri aliter Deo non potest? Tu solus es qui vis hoc esse quod alii non sunt! Et si inveneris alios qui tecum sunt, illa blanda et dolosa lingua quid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris. Aggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si perseveraveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Dominus est in te, et non reliqueris de corde tuo Christum; quomodo per sagittas acutas et carbones desolatorios vicisti linguas dolosas , id est, per verba Dei quibus transfixum erat cor tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribus facti sunt justi, quomodo carbones de morte revivescunt:
Abbreviated transcription (Latin):
illa gentiliũ uana. eẽ: uiuunt tamen: cũ faciunt
quod uolunt persecutores: uiui absorbentur:
Sedideo uiui absorbentur: quia non ineis . ẽ dñs.
Inquib autẽ m est dñs: occiduntur et non morum¬
tur. Qui autẽ consentiunt etuiuunt: uiui ab¬
sorbentur: absorti moriuntur. Isti autẽ quipas¬
sisunt. et non consenserunt tribulationibus: ex¬
ultant etdicunt. Dicat nunc isrł dicat exul¬
tans. dicat securus. Nisi quia dñs erat in nobis.
Cum exurgerent homines suꝑnos. forsitan ui¬
uos absorbuissent nos. dũ irasceretur furor eoꝵ
suꝑnos. Nostis fr̃s in aliquo desuperiorib
psalmo. in ipso initio canticorũ graduũ. contra
linguã subdolam petisse auxiliũ quendã. qui
coepit ascendere. et dixisse. Dñe erue anunã meã
alabiis in iustis. & alingua dolosa. Pruno enim
cum coeperit homo ascendere. et proficere: in
ipso exordio ascensionis: linguas dolosas patit᷑.

Expanded text:
illa Gentilium vana esse, vivunt; et tamen cum faciunt illa Gentilium vana esse, vivunt; et tamen cum faciunt quod volunt persecutores, vivi absorbentur. Sed ideo vivi absorbentur, quia non in eis est Dominus. In quibus autem inest Dominus, occiduntur et non moriuntur. Qui autem consentiunt et vivunt, vivi absorbentur, absorpti moriuntur. Isti autem qui passi sunt, et non cesserunt tribulationibus, exsultant et dicunt, «Dicat nunc Israel;» dicat exsultans, dicat securus, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum irasceretur furor eorum super nos.» Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit ascendere; et dixisse, «Domine, erue animam meam a labiis injustis, et a lingua dolosa.» Primo enim cum coeperit homo ascendere et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. Et aliquando uiuos absorbent: sod in quibus
non .ẽ. dnis. Ideo ante omnia illi dixerunt. nisi
quia dñs erat in nobis: quia multi sorbentur in qui¬
bus non ẽ. dñs. Hi sunt qui uiui sorbentur. quisci¬
unt malũ ẽẽ. et lirgua consentuint. Surrexe¬
runt enim quidã persecutores. et dixerunt ho¬
minibus. Turificate: si non feceritis: occidimusuos.
Illi amauerunt hanc uitam. et dulcedo uitȩ huiꝰ
tenuit nos. Non plus dilexerunt ea quae pro¬
misit ds quamea quaeuidebant in terra. Illa
enim credere iubebantur. quȩ non uidebant.
ista quȩ amabant uidebant: Plus retinentes
ea quȩ uidebant: excluserunt de cordibus dñm.
& quia non erat in eis dñs: uiui absortisunt.
Quid ẽ. uiui absorti sunt. turificando idolo
scientes quia nihil.ẽ. idolũ. Nam si aliquid puta¬
rent. eẽ idolũ : mortui absorberentur. Cũ aut̃
putant nihil. eẽ. idolũ: et nouerunt omma

Expanded text:
gunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus gunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. Ideo ante omnia illi dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» quia multi absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbentur, qui sciunt malum esse, et lingua consentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt hominibus: Thurificate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubebantur, quae nondum videbant, ista quae amabant videbant. Plus retinentes ea quae videbant, excluserunt de cordibus Dominum; et quia non erat in eis Dominus, vivi absorpti sunt. Quid est, vivi absorpti sunt? Thurificando idolis, scientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ta et manduca dictum ẽ: non uiuossorbe. Quo¬
modo ergo petrus id ẽ. aecclesia mactat et sic
manducat : et quomodo isti qui ex surrexerunt
suꝑnos. forsitan uiuos ab sorbuissent nos. nisi qr
dñs erat in nobis: quia in aecclesiae corpus nemo
intrat : nisi prius occisus moritur quod fuit.
ut sit quod non fuit. Alioquin non occiditur.
et nonmanducatur abȩcclesia Esse innumero
populi potest qui uidetur oculis humanis in
numero autẽ populi. qui cognitus dõ est. de quo
dicit apostolus. nouit dñs qui sunt eius : non
potest. eẽ. nisi manducatus: nec manducari
potest : nisi primo mactatus. Uenit paganiis:
adhuc in illo idolatria uiuit. inserendus est
membris xp̃i. Nec inseratur necesse. ẽ : nisi man¬
ducdtur. Sed non potest manducari a bȩcla
ergo illi uiuos absorbuissent nos. Nisi quia dñs
erat in nobis: Surrexerunt enĩ multi ꝑsecutoreᷤᷤ
aliquando et nunc nondesunt. singillatĩ insur¬

Expanded text:
ta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quota et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quomodo ergo Petrus, id est Ecclesia, mactat, et sic manducat? et quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, «forsitan vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Ecclesia, esse in numero populi potest, qui videtur oculis humanis; in numero autem populi qui cognitus Deo est, de quo dicit Apostolus, «Novit Dominus qui sunt ejus» ; non potest esse nisi manducatus, nec manducari poterit, nisi primo mactatus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim insur
Abbreviated transcription (Latin):
cogitemus quid euasimus. quae scandala. quas
tribulationes mundi. quas persecutiones om̃iũ
paganorũ. quos dolos omniũ hereticorũ. quas
suggessiones diaboli. quas cupiditatũ conflic¬
tationes. Omnia ista quis euaderet. Nisi
quia dñs erat in nobis: dicat nunc isrł. Securꝰ
enim dicit isrł: nisi quia dñs erat innobis.
Quando: dum insurgerent homines suꝑ nos
Noli ergo mirari. Uicti funt. homines enim
erant. Dñs autẽ erat in nobis. non homo erat
in nobis. Homines autẽ surrexerant suꝑnos.
Sed tamen opprimerent homines. alios homine
nisi in his hominibus qui non potuerunt oppri¬
et cantatis. et securi tenetis beatitudinẽ sempi¬
ternam Quid uobis facerent homines in¬
in nobis quid facerent. & forsitan uiuos absor¬
buissent nos Uiuos ab sorbuissent non prius
occidissent: et sic ab sorbuissent. O immanes.
o crudeles. Non sic sorbet ȩcclesia. Petro mac¬

Expanded text:
cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas persecutiones omnium Paganorum, quos dolos omnium haereticorum, quas suggestiones diaboli, quas cupiditatum conflictationes. Omnia ista quis evaderet, «nisi quia Dominus erat in nobis? Dicat nunc Israel;» securus enim dicit Israel, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Quando? «Cum insurgerent homines super nos.» Noli ergo mirari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in nobis, non homo erat in nobis; homines autem insurrexerunt super nos. Sed tamen opprimerent homines alios homines, nisi in his hominibus qui non potuerunt oppriet cantantibus, et secure tenentibus beatitudinem sempiternam? quid vobis facerent homines inin vobis? quid facerent? «Forsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Mac
Abbreviated transcription (Latin):
iam euasit. Euadentes enim: id ẽ. eos quiiã
euaserunt : constituit intuendos psalmus iste.
Constituamus illos et nos in corde iamtrium¬
phantes. tamquam ibi et nos simus. sicut in
superiore psalmo dictum .ẽ. Stantes erant
pedes nr̃i. in atriis hierusalẽ. Nondũ ibi
erant. sed inuia erant. Tanta autẽ lactitia
erat festinantiũ. et tanta perueniendi spes.
ut adhuc inuia positi et laborantes ĩam sibi
illic constituti uiderentur. Sic et nuno poni¬
mus nos in illo triumpho quod erit infutu¬
ro sacculo. quando in sultabimus mortiã
finitae. iam consumptȩ quando dicemus.
ubi est mors contentio tua. ubi est mors acu¬
leus tuus. iam coniuncti angelis. et exultandes
cum rege nr̃o. qui primus resurgere uoluit.
quamuis prior mori noluerit Multi enim
ante illũ mortuisunt. sednemo ante illum
resurrexit in act̾nũ. Exultantes autẽ cũ illo
etiam ibi ^ spe et corde constituti. quia euasimꝰ

Expanded text:
quia jam evasit. Evadentes enim, id est, eos, qui jam quia jam evasit. Evadentes enim, id est, eos, qui jam evaserunt, constituit intuendos psalmus iste. Constituamus illos et nos in corde jam triumphantes; et tanquam ibi et nos simus, sicut in superiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quando dicemus, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? jam conjuncti Angelis, et exsultantes cum Rege nostro, qui primus resurgere voluit, quamvis prior mori noluerit. Multi enim ante illum mortui sunt, sed nemo ante illum resurrexit in aeternum. Exsultantes autem cum illo, etiam ibi spe et corde constituti, quia evasimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i. lam enim euaserunt. et in exultationẽ cũ
xp̃o sunt recepturi corpora iam incorrupta.
eadem ipsa quae primo erant corruptibilia
Inquibus fuit poena: inde illis fient ornamñta
iustitiae. Ergo siue illi iam in re. siue nos in
spe : coniungentes affectũ coronis eorũ. et
desiderantes talem uitam qualem hic non
habemus. sed habere non poterimus nisi eam
hic desiderauerimus: cantemus simul om̃s
et dicamus.
Iisi auia oñs erat iNnobis. Respexe¬
runt enim quidam tribulationes quas
passi sunt. et considerauerunt. in eo iam loco
et beatitudine. et in securitate. constituti: qua
transierint. quo uenerint. & quia difficile
erat in de liberari nisi ad esset manus libe¬
rantis : et in gaudio dixerunt : nisi quia dñs
erat in nobis: Sic coeperunt cantare. Nandũ
dixerunt: unde euaserint. tanta exultatio
est Nisi quia dñs erat innobis: dicat nunc
isrł. nisi quia dñs erat umobis. Nunc dicat.

Expanded text:
sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum Christo sunt, recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt poenas; inde illis fient ornamenta justitiae. Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes affectum coronis eorum, et desiderantes talem vitam qualem hic non habemus, sed habere non poterimus nisi eam hic desideraverimus, cantemus simul omnes, et dicamus: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Respexerunt enim quasdam tribulationes quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Sic coeperunt cantare: nondum dixerunt unde evaserint; tanta exsultatio est: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» 4. «Dicat nunc Israel: Nisi quia Dominus erat in nobis.» Nunc dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃m natũ dedõ dm̃ apud dm̃. Exultantes
cantant isti quolegimus. Membra ista xp̃i
exultantia. cantant istũ psalmũ. & quis hic
exultat nisi inspe sicut dixi: et nobis cer¬
ta sit ipsa spes. exultando cantemus. Non enĩ
qui cantant alien sunt a nobis aut non in hoc
psalmo uox nr̃a est. Sic audite : tamquam
uos ipsos audiatis Sic audite : tamquã in spe¬
culo scripturarĩ uos ipsos attendatis. Cum
enim tam quã speculũ attenditis scripturas.
ethilaratur facies tua. cum similẽ te inuenies
exultatione spei membris quibusdã xp̃i.
quae membra ista cantarunt. Eris et tu in
ipsis membris: et cantabis ista. Cum ergo
ista cantant exultando quia euaserunt. ergo
spes .ẽ. in quacantant. Cum enim hic sumus
et peregrinamur: nondũ euasimus Praeces¬
serunt quidem membra quaedã decorpore
illo dequo et nossumus: quae possunt inue¬
ritate cantare. Ethoc cantarunt martyres

Expanded text:
ad Christum natum de Deo, Deum apud Deum. 3. Exsultantes ad Christum natum de Deo, Deum apud Deum. 3. Exsultantes cantant isti quos legimus; membra ista Christi exsultantia cantant psalmum istum. Et quis hic exsultat, nisi in spe, sicut dixi? Et nobis certa sit ipsa spes, et exsultando cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te invenies exsultatione spei, membris quibusdam Christi, quae membra ista cantarunt; eris et tu in ipsis membris, et cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. Cum enim hic sumus et peregrinamur, nondum evasimus. Praecesserunt quidem membra quaedam de corpore illo de quo et nos sumus, quae possunt in veritate cantare. Et hoc cantarunt martyres
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum uia. ueritas et uita. Dixerat autẽ
uerbo meo uere discipuli mei estis. et cognos¬
cetis ueritatẽ. et ueritas liberabiit uos. Et cog
meo. In quo uerbo. sicut dicit apostolus. Hoc .ẽ.
uerbũ fidei quod p̃dicamus. Primo ergo uerbũ
fidei est. In quo uerbo fidei simanserimus. cog¬
nescemus ueritatẽ. et ueritas liberabit nos.
Ueritas immortalis est. Ueritas. in commuta¬
bilis ẽ. Ueritas. illud uerbũ est de quo dicit᷑.
Inprincipio erat uerbũ. et uerbũ erat apud
dm̃ et dserat uerbũ. Et quis hoc uidet.
nisi corde mundata. Unde mundantur corda:
et uerbũ caro factum. ẽ. et habitauit in nobis.
Quod ergo manet uerbũ inse. ueritas est.
Ad quam uenimus. et quae nos liberet. Quod
autẽ prȩdicatur uerbũ fidei: in quo nos uult
dñs permanere ut cognoscamus ueritatem
hoc est uerbũ caro factum. ẽ. et habitauit in
nobis. Credis in xp̃m natũ in carne. et ꝑuenies

Expanded text:
«Ego sum via, veritas et vita» . Dixerat autem «Ego sum via, veritas et vita» . Dixerat autem verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si meo.» In quo verbo? Sicut dicit Apostolus, «Hoc est verbum fidei quod praedicamus» . Primo ergo verbum fidei est; in quo verbo fidei si manserimus, cognoscemus veritatem, et veritas liberabit nos. Veritas immortalis est, veritas incommutabilis est: veritas illud Verbum est de quo dicitur, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quis hoc videt, nisi corde mundato? Unde mundantur corda? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Quod ergo manet Verbum in se, veritas est ad quam venimus, et quae nos liberat: quod autem praedicatur verbum fidei, in quo nos vult Dominus permanere, ut cognoscamus veritatem; hoc est, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Credis in Christum natum in carne, et pervenies
Abbreviated transcription (Latin):
bimus aut̃ facie ad faciẽ. Tunc autẽ uidebimus
facie ad faciem. cum abuerimus corda munda¬
ta. Beati enim mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uide¬
bunt. Unde autẽ corda mundantur. nisi
perfidem. sicut petrus ait inactibus apłorũ.
mundans fide corda eorũ : Mundantur
autẽ corda nr̃a perfidem. ut possint. eẽ. ido¬
nea ca pere speciem. Ambulamus enim nunc
perfidem. nondũ perspeciem. Sicut apostolus
dicit. Quamdiu sumus incorpore. peregrina¬
mur adño. Et quid ẽ. peregrinamur: ꝑ fidẽ
enim peregiinatur inquit non perspeciem
Quiergo peregrinatur et ꝑfidẽ ambulat.
nondũ . ẽ. in patria. sed iam. ẽ. in uia. Qui autẽ
nec credĩdit. nec in patria. ẽ. nec inuia. Siergo
ambulemus tamquam inuia simus. quia ipse rex
patriae factus. ẽ. uia. Rex patriae nr̃ae. dñs
adueritatẽ: qua imus: perfidem: Quoimus ad
xp̃m: qua imus. perxp̃m Ipse enim dixit.

Expanded text:
bimus autem facie ad faciem : tunc autem videbimus bimus autem facie ad faciem : tunc autem videbimus facie ad faciem, cum hahuerimus corda mundata. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Unde autem corda mundantur, nisi per fidem, sicut Petrus ait in Actibus Apostolorum: «Mundans fide corda eorum» Mundantur autem corda nostra per fidem, ut possint esse idonea capere speciem. Ambulamus enim nunc per fidem, nondum per speciem; sicut Apostolus dicit, «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino.» Et quid est, «peregrinamur? Per fidem enim ambulamus,» inquit, «non per speciem» . Qui ergo peregrinatur, et per fidem ambulat, nondum est in patria, sed jam est in via; qui autem non credit, nec in patria est, nec in via. Sic ergo ambulemus, tanquam in via simus; quia ipse Rex patriae factus est via. Rex patriae nostrae, DomAd veritatem. Qua imus? Per fidem. Quo imus? Ad Christum. Qua imus? Per Christum. Ipse enim dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
et sepius dicenda. siue ergo unus cantet siue
multi cantent. et multi homines. unus homo
est. quia unitas ẽ. et xp̃c sicut diximus unꝰ . ẽ.
et om̃s xp̃iani membra sunt xp̃i. Quid ergo
isti cantant: haec membra xp̃i. quid cantant:
amant enim. et amando cantant. desiderando
cantant. Aliquando cum tribulatione cantant.
et aliquando exultando cantant. cum in spe
cantant. Tribulatto enĩ nr̃a inpresenti scło.
spes uero nr̃a de futuro saeculo. Et nisi in
tribulatione p̃sentis sacculi consoletur nos
spes futuri saeculi. perimus. Gaudiũ enim
autẽ nr̃a tam certa. ẽ. quasi iamres perfecta
sit. Neq enim timemus. promittente ueritate.
Ueritas nec falli potest. nec fallere. Bonum ẽ.
ut hereamus illi : Illa nos liberat. sed si manserimꝰ
in uerbo eius. Modo enim credimus. tunc uide¬
bimus. Cum credimus spes. ẽ. inisto saeculo.
Cum uidebimus res erit infuturo scło. Uide¬

Expanded text:
et saepius dicenda. Sive ergo unus cantet, sive et saepius dicenda. Sive ergo unus cantet, sive multi cantent; et multi homines unus homo est, quia unitas est; et Christus, sicut diximus, unus est, et omnes Christiani membra sunt Christi. 2. Quid ergo isti cantant? haec membra Christi quid cantant? Amant enim, et amando cantant, desiderando cantant. Aliquando cum tribulatione cantant, et aliquando exsultando cantant, cum in spe cantant. Tribulatio enim nostra in praesenti saeculo, spes vero nostra de futuro saeculo: et nisi in tribulatione praesentis saeculi consoletur nos spes futuri saeculi, perimus. Gaudium ergo autem nostra tam certa est, quasi jam res perfecta sit: neque enim timemus promittente Veritate. Veritas enim nec falli potest, nec fallere: bonum est ut haereamus illi; illa nos liberat, sed si manserimus in verbo ejus. Modo enim credimus, tunc videbimus: cum credimus, spes est in isto saeculo; cum videbimus, res erit in futuro saeculo. Vide