comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s ueniat. & ibidẽ crucẽ figat pub¬¬
lice. & atriũ designet. & ante p̾finiat
qͥ edificare uult. ꝙ ad luminaria
& ad custodiã & stipendia custodũ.
sufficiat. & ostensa donatione : sic
domũ ȩdificet. Et postquã c̃secrata
fuerit: atriũ eiusdẽ ȩccłȩ sc̃a aqua

Expanded text:
s veniat, et ibidem crucem figat, publice atrium designet, et ante praefiniat, qui aedificare vult, quae ad luminaria, et ad custodiam, et ad stipendia custodum sufficiant, et ostensa donatione sic domum aedificet, et post, quam consecrata fuerit, atrium ejusdem ecclesiae sancta aqua
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPIT LIBER TIRTIUS. dediuinarũ
domoꝵ institutione. & cultu. & honore.¬
& de decimis. & oblationib & iustitus
singulorũ: & qui libri in sacro cata¬
logo recipiantur. qui uero apocri.¬
phi: & quando apponendi sint.

Expanded text:
inarum domorum institutione, et cultu, et honore. De decimis et oblationibus et justitiis singulorum, et qui libri in sacro catalogo recipiantur, qui vero apocryphi, et quando apponendi sint.
Abbreviated transcription (Latin):
Soc etiã ꝓȩdificatione omniũ cedat᷑.¬
ȩccłarũ. & ꝓ utilitate totius populi
nob̾ placuit: ut ñ solũ in ciuitatib.
sed etiã in omnib parroechus. uerbũ
faciendi daremꝰ pb̃ris potestatẽ. ita
ut si pb̃r aliqͣ infirmitate ꝓhibente
ꝑscipsũ ñ potuerit p̃dicare: scõrũ
patrũ omeliȩ adiaconib ꝓbatis reci
rixa. aut gentiliũ ludis mortuus fu¬
erit: neq oblatione neq oratione ꝓ
eo postulet᷑ : sed in manꝰ incidat iudicis.
Sepultura tantũ ñ priuetur .: De pb̃ris.
qͥcrimine capitali accusant᷑. & collegas
quib se excusare possint. ñ habent.
De pb̃ris qͥ crimine fornicationis siue
aliqͦ capitali flagitio accusant᷑. & non
habent collegas cũ qͥb se excusare
possint. aut si forte lapsi fuerint qͦ.¬
mͦ satis faciant : In quoꝵ iudicio neq
ad dexterã neq ad sinistrã declinandũ
ẽ: sed recta u̾ia gradiendũ. In c̃cilio
Pb̃r si uxorẽ acceperit: ab ordine de¬

Expanded text:
oc etiam pro aedificatione omnium Ecclesiarum, et pro utilitate totius populi nobis placuit, ut non solum in civitatibus, sed etiam in omnibus paroeciis verbum faciendi daremus presbyteris potestatem, ita ut si presbyter aliqua infirmitate prohibente per seipsum non potuerit praedicare, sanctorum patrum Homeliae a diaconibus probatis recitrixa, aut gentilium ludis mortuus fuerit, neque oblatione neque oratione pro eo postuletur, sed in manus incidat judicis: sepultura tantum non privetur. CAP.qui crimine capitali accusantur, et collegas quibus se excusare possint non habent. De presbyteris qui crimine fornicationis, sive aliquo capitali flagitio accusantur, et non habent collegas cum quibus se excusare possint, aut si forte lapsi fuerint, quomodo satisfaciant. In quorum judicio neque ad dexteram, neque ad sinistram declinandum est, sed recta via gradiendum. In concilio yter si uxorem acceperit, ab ordine de
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑ uniuersũ mundũ. ẽ. c̃stituta. ł
quõ catholica. hoc ẽ generalis in eadẽ
doctrina est ad instructionem.:
noirat qđ in pͥncipio nascentis ȩccłȩ
discipłi in unũ c̃gregati st̃ cũ multitu¬
dine credentiũ. in qͥb erat corunum
& anima una: qͥq uendentes p̃dia &
possessiones suas. afferebant p̾tia: &¬
diuidebat᷑ singulis ꝓut cuiq opuserat.
debant: maximeq qr dñs illis pͣdixe¬
rat. euntes in mundũ uniũ sũ p̃dicate
ȩccłamq c̃gregandã exrudi popło:
id cuco p̃dia in iudȩa minime st̃ ad¬
epti. sed p̃tia tantũ mͦ ad fouendos
egentes. At uͦ cũ int̾ turbines & adu̾sa
mundi succresceret ȩccła: ad eousq
ꝑuenit. ut ñ solũ gentes: s etiã roma¬
ni pͥncipes qͥ pene totius orbis monar¬
chiã tenebant. ad fidẽ xp̃i & adbap¬
tismi sacramenta concurrerent.

Expanded text:
quia per universum mundum est constituta, vel quoniam catholica, hoc est generalis in eadem doctrina est ad instructionem. Cnorat quod, in principio nascentis Ecclesiae, discipuli in unum congregati sunt cum multitudine credentium, in quibus erat cor unum et anima una, quique vendentes praedia et possessiones suas afferebant, et dividebatur singulis, prout cuique opus erat . debant, maximeque quia Dominus illis praedixerat; Euntes in mundum universum, praedicaEcclesiamque congregandam ex rudi populo. Idcirco praedia in Judaeam minime sunt adepti, sed pretia tantummodo ad fovendos egentes. At vero cum inter turbines et adversa mundi succresceret Ecclesia, eo usque pervenit ut non solum gentes, sed etiam Romani principes qui pene totius orbis monarchiam tenebant ad fidem Christi et baptismi sacramenta concurrerent.
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃rm censũ ꝑsoluere cogat.
De altaribus. quȩ passim fiunt ꝑ agros
Ut martyrũ dignitatẽ. nullus ꝓfanus¬
infamet :⁊ ab ep̃o c̃secratis fiant.
De missa ñ cȩlebranda. nisi in sacrato loco.

Expanded text:
m censum persolvere cogat. De altaribus quae passim fiunt per agros. LV. Ut martyrum dignitatem nullus profanusinfamet. ab episcopo consecratis fiant. ebranda, nisi in sacrato loco.
Abbreviated transcription (Latin):
adstringant᷑. ut nulla int̾ueniente
causa scilic& aut amoris aut timoris.
aut ꝓpinqͥtatis. aut muneris. neglege¬
ntes & transgressores reticeant. quin
sacerdotib ꝓpͥas eoꝵ culpas manifes¬
tent. Sacerdotũ aut̃ erit. ita eoꝵ uitia
zelo & amore diuino cũ debita disci¬
plina corrigere. sic̃ ipsi nolunt ꝓalioꝵ
erratib sententiã iustȩ dãpnationis
suscipere: & ut dies festi a uespera
usq ad uesperã. absq opere seruili
cũ debito honore cȩlebrentur¬

Expanded text:
adstringantur ut, nulla interveniente causa, scilicet, aut amoris, aut timoris, aut propinquitatis, muneris, negligentes et transgressores reticeant, quin sacerdotibus proprias eorum culpas manifestent. Sacerdotum autem erit ita eorum vitia, zelo et amore divino, cum debita disciplina corrigere, sicut ipsi nolunt pro aliorum erratibus sententiam justae damnationis suscipere. Et ut dies festi a vespera usque ad vesperam absque opere servili cum debito honore celebrentur
Abbreviated transcription (Latin):
Si plures hȩredes c̃tenderint ȩccła.¬
de cõmuni ȩccła: auferri iubeat ep̃s
reliqͥas sacras. & ȩccłam claudi : do¬
nec cõmuni c̃sensu. & c̃silio ep̃i sta¬
tuant ibi pb̃rm: & unde uiuat.
tenꝰ si scđ̾m ꝓuidentiã & ad moni¬
tionẽ ep̃i ipsi cohȩredes eas uolue.¬
ruit tenere & honorare: faciant.
Sin aut̃ hoc c̃tradixerint: in ep̃i potes¬
tate maneat. utrũ eas ita c̃sistere ꝑ¬
Perlatũ ẽ ad scãm sẏnodũ. qđ inter
hȩredes ȩccłȩ in reb ꝓpͥis c̃stitutȩ
diuidant᷑: & tanta ꝑ eandẽ diuisionẽ
simultas oriat᷑. ut de uno altari . uͦiͬ.
partes fiant : & singulȩ partes. singu¬
los habeant pb̃ros. Qđ sine discordia
& simultate : nullomͦ fieri potest.
Unde nob̾ uisũ ẽ : qđ huiuscȩ modi
ȩccłȩ int̾ hȩredes diuidi ñ debeant.
& si in c̃tentionẽ uenerint: & simul¬
tates int̾ eos surrexerint. ꝑ quas sa.¬
cerdos suo ibi officio canonice fungi
ñ possit: p̃cipiat᷑ ab ep̃ociuitatis ut

Expanded text:
Si plures heredes contenderint de communi ecclesia, auferri jubeat episcopus reliquias sacras, et ecclesiam claudi, donec communi consensu et consilio episcopi statuant ibi presbyterum, et unde vivat.tenus, si secundum providentiam et admonitionem episcopi ipsi coheredes eas voluerint tenere, et honorare faciant. Sin autem hoc contradixerint, in episcopi potestate maneat, utrum eas ita consistere perPerlatum est ad sanctam synodum quod intheredes ecclesie in rebus propriis constitute dividantur, et tanta per eandem divisionem simultas oriatur, ut unius altaris quattuor partes fiant, et singulae partes singulos habeant presbiteros; quod sine discordia et simultate nullo modo augeri potest. Unde nobis visum est quod hujuscemodi ecclesiae inter heredes dividi non debeant, et si in contentionem venerint, et simultates inter eos surrexerint, per quas sacerdos suo ibi officio canonice fungi non possit, praecipiatur ab episcopo civitatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
si. ñ statĩ ꝓdiderit. ꝑditionis illius
participẽ sec̾e̾ ñ dubit&: & tã diu ẽ¬
a c̃uentu fratrũ sequestrandus. quãdiu
aut facto c̃tumeliã facit: tã diuali¬
minib ȩccłȩ arceat᷑. qͦusq ꝑ c̃dignã
pęnitentiã satisfaciat. Nit enĩ apłs.¬
Pb̃ri qͥ p̾sunt: duplici honore digni
habeant᷑. Itẽ alibi dicit. Obędite
in ecelesus sanctis recitetua.:¬

Expanded text:
n statim prodiderit, proditionis illius participem se esse non dubitet, et tandiu a conventu fratrum est sequestrandus, quandiu aut facto contumeliam fecit, tandiu a liminibus ecclesiae arceatur, quousque per condignam poenitentiam satisfaciat. Ait enim Aposbene praesunt duplici honore digni habeantur . Item alibi dicit: Obedite pin ecclesiis sanctis recitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
leat. Ego inquã Burchardus hu¬
milis ep̃s. In nomine patris. & filii &
Ecmannũ pb̃rm de ciuitate uorma¬
tiensi indictione .x. & licentiã do uob̃
inthronizandi cũ in qͣcũq eccła uultis.
ur̃ȩ parroechiȩ. Hanc gͦ epłam grecis
litteris hinc inde munire decreuimꝰ.
conseruet. I. y. A. i. B.
Data uuormatiȩ : id̾ Marcu. anno
dominicȩ incarnationis. m xii. Indic̃¬

Expanded text:
leat. Ego, inquam, Burchardus huleat. Ego, inquam, Burchardus humilis episcopus, in nomine Patris, et Filii, Hermannum presbyterum de civitate Wormaciensi indictione X, et licentiam do vobis inthronizandi eum in quacunque ecclesia vultis vestrae parochiae. Hanc ergo epistolam graecis litteris hinc inde munire decrevimus,conservet. Π. Υ. Α. Π. Β. Data Wormaciae Idibus Martii, anno Dominicae incarnationis MXII. Indic
Abbreviated transcription (Latin):
rensi ep̃o. Ego Burchardus sc̃ȩ Ruor¬
maciensis eccłȩ deuotus gregis xp̃i fa¬
mulus. in dõuero sũmȩ felicitatis be¬
atitudinẽ. Cũ sc̃a catholica ȩccła
ꝓmpta sit seqͥ docum̃ta euangelica
quȩ dicunt. qͥ recipit ꝓphetã in nomine
cauteriatã habent suã conscientiam.
dicentes se e̾e simplices cũ sint astutia
diabolica repleti: & ꝓ opere pietatis
dicunt se de loco ad locũ transire. cũ
sint sua malitia faciente fugitiui: &
dicunt se c̾e ministerio sacro insertos
cũ ñ sint : statutũ ẽ ascĩs patrib ne.¬
minẽ clericũ alienũ & ignotũ recipi
ab aliqͦ ep̃o. & inthronizari insua eccła.
a nob̾: sed postulantib fr̃ib nr̃is eo
fecimꝰ ei libtatẽ recȩptã cornu altaris
canonice. & ordinailimꝰ eũ ad gradũ
pb̃rii. Cui cciã ħas dimissorias siue
cõmendaticias litteras fecĩmꝰ. & cũ
ad urãm dilectã frat̃̾nitatẽ dirigimꝰ:
ut in ur̃a parroechia suburo sacro
regimine & defensione c̃sistere ua¬

Expanded text:
rensi episcopo ego Burchardus sanctae Wormaciensis ecclesiae devotus gregis Christi famulus, in Deo vero summae felicitatis beatitudinem. Quum sancta catholica ecclesia prompta sit sequi documenta evangelica, quae dicunt: Qui recepit prophetam in nomine cauteriatam habent suam conscientiam, dicentes se esse simplices, cum sint astutia diabolica repleti, et pro opere pietatis dicunt se de loco ad locum transire, cum sint sua malitia faciente fugitivi, et dicunt se esse ministerio sacro incertos, cum non sint, statutum est a sanctis patribus neminem clericum alienum et ignotum recipi ad aliquo episcopo, et inthronizari in sua Ecclesia, a nobis; sed postulantibus fratribus nostris, eo dedimus ei libertatem receptam a cornu altaris canonice, et ordinavimus eum ad gradum presbyterii; cui etiam has dimissorias sive commendatitias litteras fecad vestram dilectam fraternitatem dirigimus, ut in vestra parochia sub vestro sacro regimine et defensione consistere va
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ a dominis suis liberi facti sunt.
atur. nisi ut scriptũ incanonib habet᷑.
Si enĩ ꝓpt̃ dĩ dilectionẽ qͥs deseruis suis
quẽquã elegerit & docuerit litteras &
lib̾tati c̃donauerit. & ꝑ intercessionẽ
in suꝑbiã elatꝰ missã dominis suis & ca¬
nonicas horas obseruare & psallere renu¬
erit. & eis iuste oboedire dicens se liberũ
ee noluerit. & quasi libere cuiꝰ uult homo
fiat: hoc sca sẏnodus anathematizat.¬
& illũ ascã cõmunione arceri iudicat.
donec resipiscat. & domino suo obȩdiat.
scđm canonica p̾cepta. Sin aut̃ obstina¬
to animo & hoc c̃tẽpserit: accusatur
apud ep̃m qͥ eũ ordinauit. & degradet᷑.
& fiat seruus illius iđ domini sui sicut
natꝰ fuerat. Quisqͥs uͦ talẽ secũ habuerit
pꝰea quã rẽ illius p̾dictã audierit. & do¬
laicus. anathematis illius societate
nodatꝰ : pęnã ex cõmunicationis luet:¬

Expanded text:
qui a dominis suis liberi facti sunt. atur, nisi ut scriptum in canonibus habetur. Si enim propter Dei dilectionem quis de servis suis quemquam elegerit, et docuerit literas, et libertati condonaverit, et per intercessionem in superbiam elatus missam dominis suis et canonicas horas observare, et psallere renuerit, et eis juste obedire, dicens se liberum esse, noluerit, et quasi libere cujus vult homo fiat, hoc set illum a sancta communione arceri judicat, donec resipiscat et domino suo obediat secundum canonica praecepta. Si autem obstinato animo et haec contempserit, accusetur apud episcopum qui eum ordinavit, et degradetur, et fiat servus illius, id est domini sui, sicut natus fuerat. Quisquis vero talem secum habuerit, posteaquam rem illius praedictam audierit, et dolaicus, ananodatus, poenam excommunicationis luet
Abbreviated transcription (Latin):
diuina & affirmat. ut a subdiaconousq
ad lectorẽ : om̃s subditi sint diaconõ
cardinali urbis romȩ. in ȩccła honorẽ
repͣsentantes tantũ. Pontifici uͦ: pb̃r.
diaconꝰ. subdiaconꝰ. acholitus. exorcista.
lector. abbas. monachus. in omni loco
rep̾sentent obsequiũ: siue in publico.
ministeriũ suũ. nec discere iuxta p̾cep
ꝓpͥo sunt submouendi. qͦusq hȩc ple¬
niter emendata habeant.: Ut inter

Expanded text:
divina et affirmat ut a subdiacono usque ad lectorem omnes subditi sint diacono. Cardinali urbis Romae in Ecclesia honorem repraesentantes tantum. Pontifici vero presbyter diaconus, subdiaconus acolytus, exorcista, lector, abbas, monachus in omni loco repraesentent obsequium, sive in publico ministerium suum, nec discere iuxta praeceproprio sunt submovendi quousque haec pleniter emendata habeant. 16.
Abbreviated transcription (Latin):
cxxiiii Qualit̾ destitutã ȩccłam. alteri ȩcclȩ
recte coniungere ualeat ep̃s.
xXU Ut picturȩ. in ȩccła fieri ñ debeant.
cexui Item de pictura.
xuiii Ut ȩccłam inqua cadauera infideliũ
sepulta sunt : scĩficare ñ liceat.
xuiii De lignis dedicatȩ eccłȩ: ad quosusus

Expanded text:
lteri ecclesiae recte conjungere valeat episcopus. XXXV. Ut picturae in ecclesia fieri non debeant. XXXVI. Item de pictura. XXXVIII. Ut ecclesiam in qua cadavera infidelium sepulta sunt sanctificare non liceat. XXXIX. De lignis de
Abbreviated transcription (Latin):
Digͥ qͥ scientes scĩmonialib feminis
in matrimonio sunt ad iniuriã xp̃i
copulati: iuxta censurã xp̃iani
zeli separent᷑. & nũquã cis c̃cedat᷑
iugali uinculo religari : ẜ in pęni¬
qͦsdã sociare cognouimꝰ. & pꝰdicatũ
dõ ꝓpositũ : incesta federa sacrile-¬
gaq miscere: qͦs ꝓtinꝰ ȩquũ ẽ asacra
cõmunione decrudi : & nisi ꝑpub¬
licã ꝓbatãq pęnitentiã omnino

Expanded text:
i qui scientes sanctimonialibus feminis in matrimonio sunt ad injuriam Christi copulati, juxta censuram Christiani zeli separentur, et nunquam eis concedatur jugali vinculo religari, sed in poeniosdam sociare cognovimus, et post dedicatum Deo propositum incesta foedera sacrilegaque miscere. Quos protinus aequum est a sancta communione detrudi, et nisi per publicam probatamque poenite
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦs uiduas uclare p̃sumat. quia
hoc & ep̃is ñ lic&: gradꝰ sui ꝑiculũ
incurrat. Similit̾ & de puellis uir¬
ginib apb̃ris ñ uelandis statutũg̃
ut siqͥs hoc facere tẽptauerit: tãq.
trans gressor canonũ dãpnetur.:¬

Expanded text:
aliquas viduas velare praesumat, quia hoc et episcopis non licet, gradus sui periculum incurrat. Similiter et de puellis virginibus a presbyteris non velandis statutum est ut si quis hoc facere tentaverit, tanquam transgressor canonum damnetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rogeniẽ suã unũquenq ad septimã
quandiũ se agnoscunt affinitate ꝓpin¬
qͦs. ad c̃iugalẽ copulã accedere dene¬
gamꝰ. Qđ si fecerint: separent᷑. De ead̾re.
ullus fideliũ usq ad affinitatis lineã.
polluat. Siqͥs uͦ hoc temere pͣsũpserit:
ut incestũ luat: ac publice iuxta cano¬
nicos gradus pęniteat: De eadẽ re.
ulli ex ꝓpinqͥtate sui sanguinis usq
ad .uiiͬ. gradũ uxores ducant: neq
sine benedictione sacerdotis. Qui ante
innuptierant : a sacerdote benedicti
Nullũ inutroq sexu ꝑmittimꝰ ex ꝓpin¬
qͥtate sui sanguinis ł uxoris. usq in .ui.
generis gradũ uxorẽ ducere : ł incesti
macula cõmaculari.: De eadem re:¬

Expanded text:
rogeniem suam unumquemque usque ad septimam quamdiu se agnoscant affinitate propinquos, ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint, separentur. C. XVII.nitatis lineam, polluat. Si quis vero hoc temere praesumpserit, ut incestum luat, ac publice juxta canonicos gradus poeniteat. CAP. 48.ulli ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxores ducant, neque sine benedictione sacerdotis. Qui autem innupti erant, a sacerdote benedicti, Nullum in utroque sexu permittimus ex propinquitate sui sanguinis, vel uxoris, usque in septimi generis gradum uxorem ducere, vel incesti macula commaculari. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
anathematis sententia c̃dẽpnent᷑.
Non alit̃ & hi qͥ tonsi c̃laudantib
parentib fuerint. aut sponte sua
amissis parentib se ipsos religioni
ser̃: & idem a sacerdote cõp̃hensi
ad cultũ religionis acta prius pę¬
nitentia reuocent᷑. Qđ si reuerti
nolunt: uere ut apostatȩ anathe¬
Omatis sententiȩ subiciant᷑. Quȩ
forma seruabit᷑ etiam in uiduis.
uirginibq sacris : ac pęnitentib
feminis quȩ scĩmonialẽ habitũ in¬
duer̃. & pꝰea aut uestẽ mutauert̃.
aut ad nuptias transier̃. Ut seruus¬

Expanded text:
anathematis sententia condemnentur; non aliter et hi qui tonsi collaudantibus parentibus fuerunt, aut sponte sua amissis parentibus seipsos religioni serunt, ut iidem a sacerdote comprehensi, ad cultum religionis, acta prius poenitentia, revocentur. Quod si reverti nolunt, vere ut apostatae anathematis sententiae subjiciantur. Quae forma servabitur etiam in viduis, virgfeminis, quae sanctimonialem habitum induerunt, et postea aut vestem mutaverunt, aut ad nuptias transieru
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliqͥs incognitꝰ monasteriũ ingre¬
di uoluerit: ante trienniũ mona¬
chi habitꝰ ei ñ p̾stet᷑. Et si intra tres
annos aut seruuᷤ. aut libtꝰ ł colonꝰ.
quęrat᷑ a domino suo: reddat᷑ ci
cũ omnib quȩ attulit. fide tam̃
accepta de impunitate. Si autẽ
intra trienniũ ñ fuerit reqͥsitus:
pꝰea quęri ñ potest. nisi sit tã longe
qđ inueniri ñ possit: s tantũ ea
quȩ in monasteriũ addux̃. dominꝰ
serui recipiat. De clericis. qui
monachors ꝓpositum appetunt:
lerici qͥ monachoꝵ ꝓpositũ appe¬
tunt. & meliorẽ uitã seqͥ cupiunt:
liberos eis ab ep̃is in monasterus
largiri oportet ingressus. nec inter.¬
dici ꝓpositũ eoꝵ: qͥ ad contẽplati¬
onis desideriũ transire nituntur:¬

Expanded text:
Si quis incognitus monasterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non praestetur. Et si intra tres annos aut servus, aut libertus, vel colonus quaeratur a domino suo, reddatur ei cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem intra triennium non fuerit requisitus, postea quaeri non potest nisi sit tam longe quod inveniri non possit; sed tantum ea quae in monasterio adduxit dominus s regressum. L. De clericis qui monachorum propositum appetunt. Clerici qui monachorum propositum appetunt, quia meliorem vitam sequi cupiunt, liberos eis ab episcopo in monasteriis largiri oportet ingressus, nec interdici propositum eorum qui ad contemplationis desiderium transire nituntur
Abbreviated transcription (Latin):
lucro animȩ suȩ ꝓpt̃ districtiorẽ
uitã ad aliud monasteriũ ꝑgere
disposuerint. ibidẽq cõmanere
decreuerint : synodus concedit.
Siuͦ fuga disciplinȩ aliũ locũ quȩ¬
sierint : redire cogant᷑. Quo uestitu.

Expanded text:
lucro anime sue propter districtiorem vitam ad aliud monasterium pergere disposuerint ibidemque commanere decreverint, synodus concedit. Si vero fuga discipline alium locum quesierint, redire cogantur. Quod autem de
Abbreviated transcription (Latin):
truelis: soror patruelis. idẽ patrui fi¬
lius ł filia. Consobrinꝰ. ẽsobrina : idẽ
auunculi & mat̾terȩ filius ł filia.
Amitinꝰ amitina. idẽ amitȩ filius ł¬
filia. Itẽq c̃sobrini. qr ex duab soro¬
rib nascunt᷑. Quib accrescit patru¬
us magnꝰ: amita magna. idẽ aui pa¬
t̃ni fr̃ & soror. Nuunculus magnus
mat̾tera magna. idẽ auiȩ tã pat̾nȩ
Quinto gradu ueniunt supͣ quidem
Satauus atauia. Infra : ad nepos ad
neptis. Ix obliqͦ: fr̃ĩs et sororis. ꝓne¬
pos ꝓneptis. fr̃s patrueles. sorores pa¬
trueles. amitini amitinȩ. ẽ sobrini
c̃sobrinȩ. filius ł filia. ꝓpͥus c̃sobrinꝰ
ẽsobrina. idẽ patrui magni. amitȩ

Expanded text:
patruelis soror patruelis, id est patrui fipatruelis soror patruelis, id est patrui filius filia, consobrinus consobrina, id est auunculi et materterae filius filia, amitinus amitina, id est amitae filius filia: itemque consobrini, qui ex duabus sororibus nascuntur. Quibus adcrescit patruus magnus amita magna, id est aui paterni frater et soror: auunculus magnus matertera magna, id est auiae tam paternae Quinto gradu ueniunt supra quidem atauus atauneptis: ex obliquo fratris et sororis, pronepos, proneptis: fratres patrueles, sorores patrueles: amitini, amitinae: consobrini, consobrinae filius, vel filia, proprius consobrinus, consobrina, id est, patrui magni, ami
Abbreviated transcription (Latin):
Intransuersa : fr̃. soror. quȩ ꝑsonȩ du¬
plicant᷑. Auus enĩ & auia : tã ex patre
quã ex matre accipiunt᷑. Quȩ ꝑsonȩ :¬
sequentib qͦq gradib similit̾ ꝓsub¬
stantia earũ quȩ in qͦ gradu subsistud.
ipso ordine duplicant᷑. Istȩ ꝑsonȩ in
scđo gradu ideo duplices appellant᷑:
qr duo aui. & paternꝰ c̃ & maternus.
Itẽ duo genera nepotũ sunt: siue ex
filio. siue ex filia. ꝓcreati. Fr̃. & soror.
ex transuerso ueniunt. idẽ aut frat᷑
patris: aut fr̃ matris. qr aut patruus.
aut auunculus nominatur. Oui & ipsi
hoc ordine duplicantur: Capitł .iii.
Tertio gradu ueniunt supͣ. ꝓauus ꝓa¬
uta. Infra: ꝓneposꝓneptis. Ex obliqͦ:
fr̃is sororisq filius ł filia. Patruus ami¬
ta. id÷ patris fr̃ & soror. Auunculus :¬
Quarto gradu: ueniunt supͣ. ab auus¬
Sabauia. Infra : abneposabneptis. Ex
obliqͦ: fr̃ĩs & sororis nepos neptis. pa

Expanded text:
In transversa frater, soror, quae personae duIn transversa frater, soror, quae personae duplicantur. Avus enim et avia, tam ex patre, quam ex matre accipiuntur. Quae personae sequentibus quoque gradibus similiter pro substantia earum, quae in quo gradu subsistunt, ipso ordine duplicantur. Istae personae in secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo avi, et paternus est, et maternus. Item duo genera nepotum sunt, sive ex filio, sive ex filia procreati. Frater et soror ex transverso veniunt, id est, aut frater patris, aut frater matris; quia aut patruus, aut avunculus nominatur. Qui et ipsi hoc ordine duplicantur. CAPITULUM 3. Tertio gradu ueniunt supra proauus proauia: infra pronepos proneptis: ex obliquo fratris sororisque filius filia, patruus amita, id est patris frater et soror, auunculus Quarto gradu ueniunt supra abauus abauia: infra abnepos abneptis: ex obliquo fratris et sororis nepos neptis, frater
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iste iurauit de illa parentela quȩ
int̾ illũ & eiꝰ c̃iugẽ .N. cõputat᷑: qđ tu
illud obseruabis inqͣntũ sapis. aut au¬
sociabis huic tuȩ c̃sangiuneȩ .N. cũ
qua c̃tra legẽ & rectã xp̃ianitatẽ tuã¬
adulteriũ. & incestũ ꝑpetrasti. nec in
c̃iugio. nec in adulterio illã tͥ sociabis:
nec cũ illa ad unã m̃sã manducabis &
bibes. aut sub uno tecto manebis: nisi
forte in ȩccła. aut in aliqͦ publicoloco:
ubi nulla mala suspitio possit e̾eͥ. & ibi
corã testib idoneis ꝓcerta necessitate
parit᷑ collo qͣmini. Nec aliã c̃iugẽ acci¬
pies. nisi forte pꝰ ꝑactã pęnitentiã tibi
licentia data fuerit ab ep̃otuo. aut eiꝰ
misso. sic te ds̃ adiuuet: & istȩ scõrum
c̃sanguinitatis. sc̃s Isidorꝰ diligenti
inqͥsitione descripserat: & infigura
Primo gradu: suꝑiori linea c̃tinent᷑:¬
pat᷑. mat᷑. Inferiori: filius. filia. Quib
auus. auia. Inferiori: nepos. neptis.

Expanded text:
od iste juravit de illa parentela quae inter filium et ejus conjugem N. computatur, quod tu illud observabis in quantum sapis aut ausociabis huic tuae consanguineae N., cum qua contra legem et rectam Christianitatem tuaadulterium et incestconjugio, nec in adulterio illam tibi sociabis, nec cum illa ad unam mensam manducabis et bibes, aut sub uno tecto manebis, nisi forte in ecclesia, aut in alio publico loco, ubi nulla mala suspicio possit esse, et ibi coram testibus idoneis pro certa necessitate pariter colloquamini; nec aliam conjugem accipies, nisi forte post peractam poenitentiam tibi licentia data fuerit ab episcopo tuo, aut ejus misso. Sic te Deus adjuvet, et iste sanctorum consanguinitatis S. Isidorus diligenti inquisitione descripsit, et in figura . Primo gradu supater, mater; inferiori, filius, filia, quibusavus, avia: inferiori, nepos, neptis.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sobrini filii. filiȩq successionis. Id¬
circo gradꝰ.ri. c̃stituti st̃: qr ulterius
ꝑrerũ naturã nec nomina inueniri.
nec uita succedentib ꝓrogari potest.
In his .ui. gradib om̃a ꝓpinqͥtatum
nomina c̃tinent᷑. ultra qͦs affinitas inue¬
niri: nec successio potest ãplius ꝓpagari :¬

Expanded text:
consobrini filii filiaeque. Successionis idconsobrini filii filiaeque. Successionis idcirco gradus septem constituti sunt, quia ulterius per rerum naturam, nec nomina inueniri nec uita succedentibus prorogari potest.In his sex gradibus omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec affinitas inveniri, nec successio potest amplius prorog
Abbreviated transcription (Latin):
gradib quã scripta ẽ : nec aliis uocabu¬
lis declarari potest: Capitulũ.ui.
Sexto gradu ueniunt supͣ. tritauus.
tritauia. In fra: trinepos trineptis.
Ex obliqͦ : fr̃is & sororis. ad nepos ad¬
neptis. fr̃s patruelis. sorores matrue¬
lis. Amitini amitinȩ. c̃sobrini c̃so¬
brinȩ. Patrui magni. amitȩ magnȩ.
Auunculi magni. materterȩ magnȩ.
Neposneptis ꝓpͥoris c̃sobrini filuis.
ł filia. qͥ c̃sobrini appellant᷑. Quib
ex latere accrescunt ꝓpatrui. pro¬
amitȩ. ꝓauunculi. ꝓmat̾terȩ filius
ł filia. ad patruus. ad amita. Hi sunt
abaui pat̾ni fr̃ & soror: ab auunculuᷤᷤ
ab matertera. Hi st̃ ab auiȩ paternȩ
mat̾nȩq fr̃ & soror : ab auiq mat̾ni.
llȩc qͦq explanari amplius ñ posst̃.
quã auctor ipse disseruit: Cap̃.uii.
Septimo gradu. qͥ st̃ cognati recta li
nea. supͣ infraq ꝓpͥis nominib ñ ap¬
pellant᷑: S ex transuersa linea conti¬
nent᷑. fr̃is sororis ad nepos adneptis.

Expanded text:
gradibus quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. CAPITULUM 6. Sexto gradu veniunt supra tritavus, tritavia: infra trinepos, trineptis: ex obliquo fratris et sororis, abnepos abneptis, fratres patruelis, sorores patruelis. Amitini amitinae, consobrini consobrinae. Patrui magni, amitae magnae, avunculi magni, materterae magnae. Nepos neptis proprioris consobrini filius vel filia, qui consobrini appellantur. Quibus ex latere accrescunt propatrui, proamitae: proavunculi, promaterterae filius, vel filia, adpatruus, adamita. Hi sunt abavi paterni frater et soror, abavunculus, abmatertera. Hi sunt abaviae paternae maternaeque frater et soror, abavique materni. Haec quoque explanari amplius non possunt, quam auctor ipse disseruit. CAPITULUM 7. Septimo gradu, qui snea supra infraque, propriis nominibus non appellantur: sed ex transuersa linea continentur fratris sororiissue adnepotes adneptes,
Abbreviated transcription (Latin):
entiã iussu uenerabiliũ pͥncipũ. Laroli
uidelicet. & heinrici regũ reuerentissimo
c̃gregati st̃ ep̃i numero . xiii. Herimannꝰ
agripinensis archiẽps. Herigerꝰ mogon¬
tiensis archiep̃s: Thiedo yiurceburgensis
ep̃s. Luitharius muindanensis ep̃s. Noto.
osneburgensis ep̃s. Rih gou uuno. Iuor¬
maciensis ep̃s. Rihuuinꝰ strar burgen¬
sis ep̃s. Inuuanꝰ padebrunensis ep̃s. cũ
abbatib aliisq sacri ordinis uiris quã¬
dali residentes c̃uentu. multa utilia.
ac sc̃ȩ dĩ ȩccłȩ ꝓfutura saluberrimotrac¬
t antes c̃silio: int̾ cȩtera qrȩ statuerunt.
hoc maxime necessariũ & instanti ꝓdo
lor tẽpore ꝑ abusionẽ frequentissimũ
cognationis incestũ sũma cautela uitandũ
firmauer̃. hoc ẽ ne ullus xp̃ianꝰ infra
.xͣi. generationẽ. nuptias copulare p̃sumat:

Expanded text:
Caroli videlicet, et Henrici regum reverendissimorum, congregati sunt episcopi numero VIII: Hermannus Agrippinensis archiepiscopus, Herigerus Moguntiensis archiepiscopus, Thiedo Wirceburgensis episcopus, Luittharius Mindanensis episcopus, Doto Osneburgensis episcopus, Richgouwo Wormaciensis episcopus, Richwinus Strazburgensis episcopus, Unwano Padebrunensis episcopus, cum abbatibus aliisque sacri ordinis viris quamdali residentes conventu multa utilia ac sanctae Dei Ecclesiae profutura saluberrimo tractantes consilio inter caetera quae statuerunt, hoc maxime necessarium, et instanti, proh dolor! tempore per abusionem frequentissimum cognationis incestum, summa cautela vitandum firmaverunt: hoc est, ne ullus Christianus infra sextam generationem nuptias copulare praesumat.
Abbreviated transcription (Latin):
homicidȩ. multi apud nos ꝓdolor rep¬
periunt᷑: s aliqͥ ex illis sacerdotũ no¬
lunt admonitionib aurẽ ac cõmodare:
uolentes in pͥstinis ꝑdurare criminib.
qͦs oportet ꝑscłaris potentiȩ disciplinã
atã praua c̃suetudine coerceri. qui ꝑ
salutifera sacerdotũ monita noluert̃

Expanded text:
homicidae multi apud nos proh dolor! reperiuntur, sed aliqui ex illis sacerdotum nolunt admonitionibus aurem accommodare, volentes in pristinis perdurare criminibus; quos oportet per saecularis potentiae disciplinam a tam prava consuetudine coerceri, qui per salutifera sacerdotum monita noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstringenda curaui. ut hi qͥ occasio¬
ne nouȩ dispensationis illicita ma¬
trimonia ẽtra hunc eruditissimũ
uirũ causant᷑ : ñ generaliter quartȩ
generationis copulã censuisse. immo
on sanguineos facere ñ debeant:¬
extraneorẜ nullus accuset. ł c̃sangui¬
nitatẽ in synodo cõputet: ẜ ꝓpinqui
ad quoꝵ notã ꝑtinet. id÷ pat̾. mat᷑.
frat̃. soror. patruusi auunculus. amita.
matertera. & eoꝵ ꝓcreatio. Si autem
ꝓgenies tota defecert: ab antiqͥorib
& ueratiorib qͥb eadẽ ꝓpinquitas
nota sit: ep̃s canonice ꝑqͥrat. & si in¬
uenta ꝓpinqͥtas fuerit : separentur:¬

Expanded text:
perstringendo curavi, ut hi qui occasioperstringendo curavi, ut hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra hunc eruditissimum virum causantur, non generaliter quartae generationis copulam censuisse, imo vanguineos facere non debeantset, vel consanguinitatem in synodo computet, sed propinqui ad quorum notam pertinet, id est, pater, mater, frater, soror, patruus, avunculus, amita, matertera, et eorum procreatio. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus eadem propinquitas nota sit, episcopus canonice perquirat: et si inventa propinquitas fuerit, separentur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nuꝑ ad fidẽ uenerat. ne abono
recederet: specialit̃. & ñ generaliter
certissime scripsisse me cognoscas.
Unde & mͥ omnis romana ciuitas. tes¬
tis exͥstit. nec ea intentione hȩc illis
scripsi mandata: ut postquã firma ra¬
dice in fide fuerint solidati. si infra
ꝓpͥam c̃sanguinitatẽ inuenti fueriN:
ñ separentur. aut infra affinitatis li¬
neã. idẽ usq ad .uͭiiͬ. generationẽ iun¬
gant᷑ : s qđ adhuc illis neophitis ex¬
istentib eis pͥmũ illicita c̃sentire. &
eos uerbis ac exẽplis instruere : & quȩ
post de talib egerint. rationabilit᷑
& fidelit̃ excludere oporteret. Nam
iuxta apłm qͥ ait. lac dedi uob̃ potũ
ñ ȩscã : ista illis mͦ. ñ posteris ut p̾fi¬
xũ ẽ. tẽporib tenenda indulsimꝰ: ne
bonũ qđ infirma adhuc radice pla.¬
ntatũ erat exureret᷑. ẜ aliquantum
firmaret᷑: & usq ad ꝑfectionẽ custo¬
diret᷑. Hlȩc gͦ Ego lohannes id circo

Expanded text:
quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quae nuper ad fidem venerat, ne a bono recederet, specialiter et non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit, nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma radice in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur, aut infra affinitatis lineam, id est usque ad septimam generationem jungantur, sed quod adhuc illis neophytis existentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis ac exemplis instrucre, et quae post de talibus egerint rationabiliter et fideliter excludere oporteret. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum, non escam , ista illis modo, non posteris ut praefixum est temporibus tenenda indulsimus, ne bonum quod infirma radice plantatum erat exureretur, sed aliquantum firmaretur, et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
Gregorius augustino angloꝵ p̾dicatori.
ꝓpt̃ teneritatẽ nouȩ fidei ꝑmiserit:
Gregorius p̃p reqͥsitꝰ ab augustino an¬
gloꝵ gentis ep̃o. quota generatione
fideles debeant copulari: dispensato¬
rie. sic rescribit. Quȩdã lex in romana
re publica ꝑmittit. ut siue fr̃ & soror.
seu duoꝵ fr̃m germanoꝵ. ł duarum
soroꝵ filius & filia misceant᷑: sic̃ expe¬
rim̃to didiciiꝰ. ex tali c̃iugio subolẽ¬
ñ posse succrescere. Unde necesse ẽ:
ut iã .iiiͦi.ł.ͫ. generatio fideliũ. lice¬
us hoc anglorũ genti specialit᷑. ñ gene
tẽporis a felice mesenȩ ficiliȩ p̾sule
reqͥsitꝰ. utrũ augustino gregorius scrip¬
serit. ut angłoꝵ .nii. generatione con-
tracta matrimonia minime soluere¬
nt᷑. humillimꝰ pat̾ gregorius. int̾ cȩt̃a
talẽ dedit rationẽ. Qđ fcripsi augusti¬
no angloꝵ gentis ep̃o. alumno uideli.¬
cet ut recorderis tuo: de c̃sanguinita¬
tis c̃iunctione. ipsi & angloꝵ genti

Expanded text:
Gregorius Augustino Anglorum praedicatori propter teneritatem novae fidei permiserit. Gregorius papa requisitus ab Augustino Anglorum gentis episcopo quota generatione fideles debeant copulari, dispensatorie sic rescribit: Quaedam lex in Romana republica permittit ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantur: sicut experimento didicimus, ex tali cnon posse succrescere. Unde necesse est ut quarta vel quinta generatio fidelium liceus hoc Anglorum genti specialiter, non gent multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus utrum Augustino Gregorius scripserit ut Anglorum quarta generatione cotracta matrimonia minime solverentur, humillimus Pater Gregorius inter caetera talem dedit rationem: Quod scripsi Augustino Anglorum gentis episcopo, alumno videlicet ut recorderis tuo, de consanguinitatis conjunctione, ipsi et Anglorum genti,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ eas & diuinȩ & scłi ꝓhibent leges:
Leges gͦ diuinȩ. hȩc agentes & cosqͥ
ex eis ꝓdeunt ñ solũ eiciunt: sed &¬
maledictos appellant. Leges uͦ scłi:
in fames tales uocant. & ab hȩreditate
repellunt. Nos uͦ seq̃ntes patres nr̃os
infamia eos notamꝰ: & infames e̾e cen¬
semꝰ qr in famiȩ maculis asꝑsi sunt :
nec cos qͦs leges scłi reiciunt. nosintes¬
timoniũ susciꝑe debemꝰ. Cos autem
c̃sanguineos dicimꝰ. qͦs diuinȩ & scłi
leges c̃sanguineos appellant : & in
hȩreditatẽ suscipiunt. nec repellere
possunt. Taliũ enĩ c̃iunctiones. nec
legitimȩ sunt: nec manere possunt.
ħ sunt repellendȩ. Ouisqͥs gͦ ñ ẽ legi¬
time c̃ iunctꝰ. ł absq dotalititulo &¬
sine benedictione sacerdotis c̃stat e̾c¬
copulatꝰ : sacerdotes ł legitime c̃iunc̾¬
tos criminari. ł in eos teftificarimini¬
me potest: quõ omnis incesti macula
pollutꝰ. infamis ẽ: & accusare supͣdictoᷤ

Expanded text:
eas et divinae et seculi prohibent leges. Leges enim divinae hoc agentes, et eos qui ex eis prodeunt, non solum eiciunt sed maledictos appellant. Leges vero saeculi infames tales vocant, et ab haereditate repellunt. Nos vero sequentes patres nostros infamia eos notamus, et infames esse censemus: quia infamiae maculis aspersi sunt, nec eos quos leges saeculi rejiciunt, nos in testimonium suscipere debemus. Eos autem consanguineos dicimus, quos divinae et saeculi leges consanguineos appellant, et in ereditatem suscipiunt, nec repellere possunt. Talium enim conjunclegitime sunt nec manere possunt, sed sunt repellende. Quisquis ergo non legitime coniunctus, vel absque dotali tituli atque benedictione sacerdotis copulatus, sacerdotes vel legitime coniunctos criminari, vel in eos testificari minime potest, quoniam omnis incesti macula pollutus infamis est et accusare supradictos
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłarũq c̃uentib eliminandas
e̾ẽ mandamꝰ: quatenꝰ recrusȩ in
suis ergastulis. tantũ facinꝰ c̾tinua
lam̃tatione deflentes: purifica¬
torio possint pęnitudinis igne
decoqui. ut eis ł ad mortẽ saltĩ

Expanded text:
ecclesiarumque conventibus eliminandas esse mandamus, quatenus retrusae in suis ergastulis tantum facinus continua lamentatione deflentes, purificatorio possint poenitudinis igne decoqui; ut eis vel ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
ellis uirginib c̃tra fas uelũ ĩponere
p̾sumant. Et ideo ñ nullȩ in iuste
uelatȩ putant se liberius suis car-¬
nalib desideriis posse inseruire :¬
& suas uoluntates explere. Qua ꝓpt̃¬
statuimꝰ. ut si abbatissa aut quȩ lib&
sc̃imonialis post hanc definitionem
in tantã audatiã ꝓruperit. ut aut
uiduã aut puellã uirginẽ uelare
p̃sũpserit : iudicio canonico usq ad
satisfactionẽ subdatur.: : De uirginib
It uirgines qͣ ȩtate uelari debeant:¬
ñuelent᷑ ante xxii. annos ȩtatis. nisi
forte necessitate ꝑiclitantis pudici¬
tiȩ uirginalis. Et ñ st̃ consecrandȩ
alio tẽpore : nisi in epiphania. et
cus. nisi causa mortis urguentẽ:¬

Expanded text:
elum imponere praesumant. Et ideo nonnullae injuste velatae putant se liberius suis carnalibus desideriis posse inservire, et suas voluntates explere. Quaprostatuimus ut si abbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc definitionem in tantam audaciam proruperit ut aut viduam aut puellam virginem velare praesumpserit, judicio canonico usque ad satisfactionem subdatur. CAP. 18.-- De virginibus, qua aetate velari debeantn velentur ante XXV annos aetatis, nisi forte necessitate periclitantis pudicitiae virginalis. Et non sunt consecrandae alio tempore nisi in Epiphania, et  natalitiis, nisi causa mortis urgente
Abbreviated transcription (Latin):
de parentela. quomͦ inqͥrenda sit:
¶e illa parentela quã dicunt ẽc̃ int̾¬
scis. aut audistiatius uicinis. aut ã
tuis antiqͥorib ꝓpinqͥs: qđ tu per
nullũ ingeniũ. nec ꝓpt̾ amorẽ. nec
ꝓpt̃ timorẽ. aut ꝑ p̃miũ aut ꝑ c̃san

Expanded text:
de parentela quomodo sit inquirenda. De illa parentela quam dicunt esse intscis aut audisti a tuis vicinis, aut a tuis antiquioribus propinquis, quod tu per nullum ingenium, nec propter amorem, nec propter timorem, aut per praemium aut
Abbreviated transcription (Latin):
uictus: nec hoc ipsũ habeat. ut nomen
pb̃ri portet. Similit̃ & de diaconibus
obseruandũ ẽ : ut si ipse c̃fessus fuerit.

Expanded text:
ictus; nec hoc ipsum habeat, ut nomen presbyteri portet. Similiter et de diaconibus observandum est: ut si ipse confessus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
hibui ubi dictũ ẽ : p̃ualebit dñs adũsus
eos ⁊ ext̾minabit om̃s deos gentiũ t̾rȩ :
in eo qđ positũ ẽ p̃ualebit. satis ostendit
etiã hoc p̃nuntiatũ. qđ pagani pͥus op
posset. de t̾ra omnino deleret᷑. Et qr eoᷤᷤ
pacientia martyrũ: ⁊ magnitudine
miraculoꝵ. ⁊ c̃seq̃nte fide popłoꝵ erat
suꝑaturꝰ: ideo sic dictũ ẽ: p̃ualebit
dñs adũsus eos. Non enĩ diceret᷑ p̃uale¬
bit adũs ꝰ eos: nisi oppugnando illi resis¬
terent. Unde ⁊ in psalmo ita ꝓphetatũ
ẽ. Ut qͥd fremuer̃ gentes: ⁊ popłi medi¬
tati s̃ in ania: Adstiter̃ reges t̾rȩ ⁊ pͥn¬
cipes c̃uener̃ in unũ. adũsus dñm &¬

Expanded text:
ictum est: praeualebit dominus aduersus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae, in eo, quod positum est \'praeualebit\', satis ostenditur etiam hoc praenuntiatum, quod pagani prius oppposset, de terra omnino deleretur. et quia eos patientia martyrum et magnitudine miraculorum et consequente fide populorum erat superaturus, ideo sic dictum est: praeualebit dominus aduersus eos. non enim diceretur: praeualebit aduersus eos, nisi oppugnando illi resisterent. unde et in psalmo ita prophetatum est: ut quid fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae, et principes conuenerunt in unum aduersus dom
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ se lite discesser̃ ut ad pacẽ reuocari
diut̾na intentione neqͥuerint: de eocłȩ
cȩtu. iustissima ex cõmunicatione pel¬
Siqͥs c̃tentiones łrixas amauerint.
tulerit : iuxta arbitriũ rectoris. mo¬
dũq peccati diut᷑na expiet᷑ pęnitentia¬

Expanded text:
inter se lite discesserunt, et ad pacem revocari inter se lite discesserunt, et ad pacem revocari diuturna intentione nequiverunt, de Ecclesiae coetu justissima excommunicatione pels contentiones vel rixas amaverit, tulerit, juxta arbitrium rectoris modumque peccati diuturna expietur poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
crimina ur̃is in partib uigere audi¬
uimꝰ ⁊ plebes ẽtra ep̃os suos c̃spirare
nob̾ mandatũ ẽ. Cuiꝰ criminis astu.¬
lis ẽ: s etiã int̾ ethnicos: labexteris
lege ꝓhibita. Qidcirco huiꝰ criminis
reos. ñ solũ eccłasticȩ: ẜ etiã scłi dãp¬
nant leges: ⁊ ñ solũ c̃spirantes. sed &
c̃sentientes eis. Antecessores uͦ nr̃i
existunt clerici: honore qͦ utuntur
carere p̃ceper̃. cęteros uͦ cõmunione
pͥuari : ⁊ ab ȩccła extorres fieri uisser̃.
lñ solũ facientes: ẜ eis consentientes:

Expanded text:
crimina vestris in partibus vigere audivimus, et plebes contra episcopos suos conspirare nobis mandatum est. Hujus criminis astulis est, sed etiam inter ethnicos, et ab exteris lege prohibita. Et idcirco hujus criminis reos non solum ecclesiasticae, sed etiam saeculi damnant leges; et non solum conspirantes, sed etiam consentientes eis. Antecessores vero nostri, existunt clerici, honore, quo utuntur, carere praeceperunt. Caeteros vero communione privari et ab Ecclesia extorres fieri jusserunt. Et, non solum facientes,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ appellata ẽ isrł: ẜ in õib gentib
coleret᷑. ⁊ om̃s falsos deos gentiũ. & a
tẽplis eoꝵ ⁊ a cordib cultoꝵ suorum
amoliret᷑. Cant nc̃ isti.⁊ adhuc ẽtra
xp̃ianã religionẽ c̃tra uerũ dĩ cultũ
uanitates pͥstinas defensitare audeant :
ut cũ strepitu pereant. Nã ⁊ hoc de
illis p̃dictũ ẽ inpsalmis dicente ꝓpħa.
sedisti suꝑ thronũ qͥ uidicas ȩquitatẽ.
Increpasti gentes ⁊ ꝑut ĩpius: nom̃eoꝵ
delesti in ȩt̾nũ. ⁊ in scłm scłi. Inimici

Expanded text:
quae appellata est Israel, sed in omnibus gentibus coleretur, et omnes falsos Deos gentium et a templis eorum, et a cordibus cultorum suorum amoliretur. Eant nunc isti, et adhuc contra Christianam religionem, contra verum Dei cultum vanitates pristinas defensitare audeant, ut cum strepitu pereant. Nam et hoc de illis praedictum est in psalmis, dicente Propheta: Sedisti super thronum qui judicas aequitatem, increpasti gentes et periit impius, nomen eorum delesti
Abbreviated transcription (Latin):
desipiat. ut ñ cũ potius colendũ eligat
quẽ coli ñ ꝓhibent qͦs colebat  quẽ
ꝓculdubio cũ colere cȩperit: illo sutiq
ñ÷ culturꝰ. qͦs ꝓhibet coli quẽ colit.
Qđ aut̃ ipsũ e̾ent culturȩ gentes ex¬
t̃minatis dus falsis qͦs antea colebant:
inqͥt dñs adũsus eos. ⁊ ext̾minabit om̃s
deos gentiũ t̾rȩ:⁊ adorabunt eũ unꝰ¬
qͥsq de loco suo. om̃s insulȩ gentium.
Neq enĩ solȩ insulȩ hic intellegendȩ
sunt: s potius om̃s gentes in his positȩ
adorant dm̃. Nec mirũ. qͣndoqͥdem
alibi ñ insulas nominat. Guniuersũ
orbẽ t̾rarũ dicens: cõmemorabunt᷑
⁊c̃uertent᷑ ad dñm uniũsi fines terrȩ.
ladorab̾t in c̃spectu eiꝰ uniũsȩ patriȩ

Expanded text:
desipiat, qui non eum potius colendum eligat, desipiat, qui non eum potius colendum eligat, quem coli non prohibent, quos colebat? quem procul dubio cum colere coeperit, illos utique non est culturas, quos prohibet coli quem colit. Quod autem ipsum essent culturae gentes exterminatis diis falsis, quos antea colebant, inquit, dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, o» Neque enim solae insulae hic intelligendae sunt, sed potius omnes gentes in his positae adorant Deum. Nec mirum: quando quidem alibi non insulas nominat, sed universum orbem terrarum, dicens: « Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adora
Abbreviated transcription (Latin):
mouere nos debent. Si cuiꝗ dȩmonũ
extortũ ẽ. id ꝓdere cultorib suis qđ
didicerat ex eloqͥis ꝓphetarũ. ł ex
oraculis angłoꝵ : qđ cur ñ fieret.
cũ ⁊ ista ñ sit obpugnatio. s attesta¬
tio ueritatis : Illud enĩ qđ solũ ab¬
antea ꝓtuler̃. nec ũꝙ. pꝰea : nisi forte
c̃fictũ ꝓferre conabunt᷑ aliqͥd deos
suos ꝑuates suos. c̃tra dm̃ isrł ausos
fuisse p̃dicere aut dicere. De qͦ dõ doc¬
tissimi eor auctores. qͥ om̃a illa le¬
gere ac nosse potuer̾: magis quęsiuer.
qͥs ds̃ cẽt. quã dm̃ negare potuerun.
Porro aut̃ ds iste quẽ nullꝰ coꝵ nega¬
re ausꝰ ẽ uerũ dm̃: qr ⁊ si negar&. ñ
solũ subiacer& debitis pęnis: uerũ
etiã certis c̃uinceret᷑ effectib. Istegͦ
ds̃ quẽ nemo ut diximꝰ illoꝵ negare
ausus ẽ uerũ dm̃: illos falsos e̾e deos.
⁊ om̃ino deserendos. eoꝵq tẽpla &
simulacra ⁊ sacra eũtenda. ꝑsuos ua

Expanded text:
mouere nos debent, si cuiquam daemonum mouere nos debent, si cuiquam daemonum extortum est id prodere cultoribus suis, quod didicerat ex eloquiis prophetarum uel ex oraculis angelorum, quod cur non fieret, cum et ista non sit oppugnatio, sed adtestatio ueritatis? illud enim, quod solum abantea protulerunt nec umquam postea nisi forte confictum proferre conabuntur, aliquid deos suos per uates suos contra deum Israhel ausos fuisse praedicere aut dicere. de quo deo doctissimi eorum auctores, qui omnia illa legere ac nosse potuerunt, magis quaesierunt, quis deus esset quam deum negare potuerunt. porro autem deus iste, quem nullus eorum negare ausus est uerum deum, qui et si negaret, non solum subiaceret debitis poenis, uerum etiam certis conuinceretur effectis: iste ergo deus, quem nemo, ut dixi, illorum negare ausus est uerum deum, illos falsos esse deos et omnino deserendos eorumque templa et simulacra euertenda per suos uat
Abbreviated transcription (Latin):
insulȩ gentiũ. Aut ñ credebant ista
sibi euentura qͥ in tẽplis gentiũ cole¬
bant᷑: ⁊ hȩc ideo ꝑsuosuates ac fanatioᷤ
freq̃ntare noluer̃. aut cũ ea uentura
cercissime scirent: ideo ꝑ sua tẽpla
tacuer̃. ne iã t̃c inciperent ab hominib
intellegentib deseri atq ẽtẽpni: qđ
de tẽploꝵ ⁊ simulacroꝵ suoꝵꝑ futura
eũ sione. eis a ꝓphetis attestaret᷑ qͥeos
coli ꝓhibebant. Nc uͦ pꝰea quã tẽpus
aduenit. qͦ cõplerent᷑ uaticinia ꝓphe¬
tarũ dĩ unius: qͥs istos deos dic̃ & ne
colant᷑ uehem̃tissime p̃cipit : cũ ñ hoc
etiã ipsi cõꝑtũ p̃dicere sinerent᷑ ut
inde clarius appareret eos hȩc antea
łminime credidisse: ł suis cultoribus
enuntiare timuisse. in fine aut̃ tãꝙ.
nihil ãplius habentes qđ agerent:
etiã ibi uoluisse suã ostentare diui¬
nitatẽ. ubi iã ꝓdunt᷑ di simulasse
diuinationẽ. Tam̃ nec ista ipsa quȩ
ab eis uix raro ⁊ clanculo ꝓferuntur.

Expanded text:
st pauca: Aut non credebant ista sibi eventura qui in templis gentium colebantur, et haec ideo per suos vates ac fanaticos frequentare noluerunt: aut cum ea ventura certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne jam tunc inciperent ab hominibus intelligentibus deseri atque contemni, quod de templorum et simulacrorum suorum futura eversione eiscoli prohibebant. Nunc vero posteaquam tempus advenit quo complerentur vaticinia prophetarum Dei unius, quis istos deos dicit, et ut colantur vehementissime praecipit? Quum non hoc etiam ipsi compertum praedicere sinerentur, ut inde clarius appareret eos haec antea vel minime credidisse, vel suis cultoribus enuntiare timuisse? In fine autem tanquam nihil amplius habentes quod agerent, etiam ibi voluisse suam ostentare divinitatem, ubi jam produntur diu simulasse divinationem: tamen nec ista ipsa quae ab eis uix raro et clanculo proferuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ grãm meream᷑ beatitudinẽ possidere
ariolos. aut diuinos consulunt:
pices. aut ariolos ł sortilogos. aut cos
qͥ ꝓfitent᷑ artẽ aliquã. aut aliqͦs eoꝵ
similia exercentes c̃sulens fuerit de.¬
p̃hensꝰ ab honore dignitatis suȩ depo¬
sitꝰ. monasteriũ ingress ibiq ꝑpetuȩ
pęnitentiȩ deditꝰ: scelus ad missum

Expanded text:
itudinem possidere ariolos, aut divinos consulunt. pices, aut ariolos, vel sortilegos, aut eos qui profitentur artem aliquam, aut aliquos eorum similia exercentes consulens fuerit deprehensus, ab honore dignitatis suae depositus, monasterium ingressus, ibique perpetuae poenitentiae de