comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ele inquit ange¬
lus ad eam: gra¬
cia plena dñs tecũ. Im¬
ergopleta est maria gratia.
et eua cuacuata est a cul¬
pa. Maledictio eue: in
benedictionem mutat᷑
marie. Aue gratia ple¬
na dñs tecum. Tecum
dñs in corde. tecũ in uen¬
tre. tecum in utero. tecũ
ata uirgo: xpus rex exso¬
lio suo. uenit in uterum
tuũ. Ex sinu patris: in
uterũ dignatus est descẽ¬
dere matris. Benedicta¬
tu inquit in mulierib:
que uitam et uiris ⁊ mu¬
lieribus peperisti. Mater
generis nostri penam in¬
tulit mundo: genitrix
domini nostri salutem
astulit mundo. Auctrix
peccati eua: auctrix meri¬
ti maria. Eua occidendo
obfuit: maria uiuifican¬
do profuit. Percussit illa:
sanauit ista. Pro inobe¬
dientia enĩ obediẽcia cõ¬
mutatur: fides pro perfi.¬
dia compensatur. R.Cũ

Expanded text:
e, inquit angelus ad eam, gratia plena, Dominus tecum. Impleta est ergo Maria gratia, et Eva vacuata est a culpa. Maledictio Evae in benedictionem mutatur Mariae: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Tecum Dominus in corde, tecum in ventre, tecum in utero, tecum ata Virgo: Christus rex e coelo suo venit in uterum tuum, ex sinu Patris in uterum dignatur descendere matris. Benedicta, inquit, tu, in mulieribus, quae vitam et viris et mulieribus peperisti. Mater generis nostri poenam intulit mundo; Genitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit. Pro inobedientia enim obedientia commutatur, fides pro perfidia compensatur. Laeta
Abbreviated transcription (Latin):
martyriũ capitis abscisiõe¬
uit. Cuius reuerendum
corpus octauilla illustris
femina occulte noctu sub¬
latum: aromatibus con¬
ditum sepeliuit: quarto

Expanded text:
martyrium capitis devit. Cujus reverendum corpus Octavilla illustris femina occulte noctu sublatum, aromatibus conditum sepelivit IV
Abbreviated transcription (Latin):
filie iherusalem: si
inueneritis dilectũ meũ
ut nũtietis ei. qz amore
langueo. Qualis est di¬
lectus tuus ex dilecto. o
pulcherrima mulierum:
Qualis est dilectus tiuiᷤᷤ
ex dilecto: quia sic adiu¬
rasti nos. Dilectus meus
candidus et rubicundus:

Expanded text:
filiae Hierusalem, si inveneritis dilectum meum, ut nuntietis ei quia amore langueo. Qualis est dilectus tuus ex dilecto, o pulcherrima mulierum? Qualis est dilectus tuus ex dilecto, quia sic adjurasti nos? Dilectus meus candidus et rubicundus,
Abbreviated transcription (Latin):
Expoliani me tunica me¬
a: quomodo induar illa:
Laui pedes meos: quõ ĩ
quinabo illos: Dilectus
meus misit manũ suam
per foramen : et uenter
meus intremuit ad tac¬
tum eius. Surrexi ut a¬
perirem dilecto neo. Ma¬
nus mec distillauerunt
mirram: et digiti mei ple¬
ni mirra probatissima.
Pessulum hostii mei ape¬
rui duecto meo: at ille
declinauerat atq transi¬
erat. Anuna mea lique

Expanded text:
tunica mea quomodo induar illa lavi pedes meos quomodo inquinabo illos dilectus meus misit manum suam per foramen et venter meus intremuit ad tactum eius surrexi ut aperirem dilecto meo manus meae stillaverunt murra digiti mei pleni murra probatissima pessulum ostii aperui dilecto meo at ille declinaverat atque transierat anima mea liq
Abbreviated transcription (Latin):
E persona huius
euangelista testa¬
tur. A diebus inquit io¬
celorũ uim patitur. Mo¬
uimus quia familiariter
mens humana ĩ diuersis
mundi huius illecebris
et concupiscentiis deuic¬
ta: fugit laborem : expe¬
tit uoluptatem: et uix ad¬
hoc ducitur ut consuetu¬
dinem a se uite prioris
excludat. Sed cum cepe¬
rit cogitare ultimi diei
necessitatem. ac futuri iu¬
dicii pondus: incitata ⁊
stimulata uel spe premii
uel timore supplicii. uolũ¬
tariũ bellũ indicit passio¬
nibus: et uim facit pristi
nis desideriis suis: et uio¬
lenter se uincere ip̃a con¬
tendit. Non em̃ sine uio¬
lentia fieri potest:. yt de
habundantia et delitiis
ad famen et sitim ad ab¬
stinentiam et crucem trã¬
seat: et sompno prius
atq ocio amicã carnẽ:
contritione uigiliisq
ficiat. Hon inꝙͣ sine ui¬
olentia fieri potest : ut
unusquisq iracundiam
patientia: superbiam hu¬
militate cõmutet: amo
uĩolentiam sobrietate.
luxuriam castitate cõdẽp¬
net: et homo subito ĩ ui¬

Expanded text:
e persona hujus Evangelista testatur, A diebus, inquit, Jocoelorum vim patitur . Novimus quia familiariter mens humana in diversis hujus mundi illecebris et concupiscentiis devicta fugit laborem, expetit voluptatem, et vix adducitur ut consuetudinem a se vitae prioris excludat: sed cum coeperit cogitare ultimi diei necessitatem, ac futuri judicii pondus, incitata et stimulata vel spe praemii vel timore supplicii, voluntarium bellum indicit passionibus, et vim facit pristinis suis desideriis, et violenter se vincere ipsa contendit. Non enim sine violentia fieri potest ut de abundantia et deliciis ad famem et sitim, ad abstinentiam et crucem transeat; ut somno prius atque otio amicam carnem contritione vigiliisque conficiat. Non, inquam, sine violentia fieri potest ut unusquisque iracundiam patientia, superbiam humilitate commutet; amorvinolentiam sobrietate, luxuriam castitate condemnet; et homo subito in vi
Abbreviated transcription (Latin):
Ide o sãctissime
uirgines: ⁊ si im¬
tari oportet tantam ac
talem uirginem: tamq
preclaram uenerari mul
tũ conuenit et ultra ãge¬
tatem: quantũ fas ẽ cũ
ferri. Que ut diximus
non temere per xp̃i gra¬
tiam super choros ange¬
lorũ exaltata deuotissĩe
hodie predicatur: quia
precessit eam dñs et sal¬
uator noster ex ea uera
fide genitus ad celestia
ut pararet ei sicut ip̃e suiᷤ
promisit discipulis: in
ethereis mansionib lo¬
cũ. Hinc quoq dauid
propheta olim gratula¬
bundus xp̃o canit. A sũ¬
mo inquit celo egressio
eius: et occursus eius us¬
q ad sũmũ eius. Ascen¬
dit ergo eandem gloriã
resumpturus: licet non
amiserit quã prius ha¬
buerat anteꝙͣ mundus
fieret. Ascendit et prepa¬
rauit huic sanctissime
et gloriosissime uirgini
locũ ĩmortalitatis. ut cũ
eo regnare posset in perpe¬
tuum.

Expanded text:
de, o sanctissimae virgines, etsi imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari: multum tamen convenit, et ultra angetatem, quantum fas est, cuferre: quae, ut diximus, non temere per Christi gratiam super choros angelorum exaltata, devotissime hodie praedicatur: quia praecessit eam Dominus et Salvator noster ex ea vera fide genitus ad coelestia: ut pararet ei, sicut ipse suis repromisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabundus Christo canit: A summo, inquit, coelo egressio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit, quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimae et gloriosissimae Virgini locum immortalitatis, ut cum eo regnare posset in perpetuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ome ĩter duas
lauros natale sã¬
tyris. filii cromatii urbis
in fide beatus sebastiamis
et sanctus tranquillinus
ac gloriosus polycarpus
presbiter: qui ipsum in sa¬
cro fonte baptismatis ĩno¬
uauit : et familiam eius ꝓ¬
miscui sexus mille quadrĩ¬
gentos cũ eo pariter bap¬
tiz auit. Huius etenĩ filius
tyburtius: cum propter ĩ¬
manitatem persecutionis¬
idem pater eius et ingens
multitudo xp̃ianorũ cum
illo in campaniam ex con¬
silio pontificis gaii perre¬
xisset: amore martyrii fla¬
grans resedit in urbe roma.¬
ieiuniis et oratiom¬
bus ibi cum beato papa ga¬
io occuparetur: quadam
die transiens occurrit ho¬
mini qui de alto lapsus fu¬
erat: et ita caput et omma
membra quassauerat: ut
de sola sepultura eius age¬
retur. Iuxta quẽ ip̃e acc̃es¬
sit: et cepit dicere super
uulnera eius lente orati¬
onem dominicã et sym¬
bolũ. Et ita factus ẽ ho¬
mo consolidatis mẽbris
incolumis: quasi nichil
contigisset ei mali. Duc
apprehendens parentes

Expanded text:
omae inter duas Lauros natalis santii, filii Chromatii Urbis in fide beatus Sebastianus et sanctus Tranquillinus, ac gloriosus presbyter Polycarpus, qui ipsum in sacro fonte baptismatis innovavit, et familiam ejus promiscui sexus mille quadringentos cum eo pariter baptizavit. Hujus filius Tiburtius cum propter immanitatem persecutionis, et pater ejus, et ingens multitudo Christianorum cum illo in Campaniam ex consilio pontificis Gaii perrexisset, amore martyrii flagrans, resedit in urbe Roma.jejuniis et orationibus ibi cum beato Gaio papa occuparetur, qdie transiens occurrit homini qui de alto lapsus fuerat, et ita caput et omnia membra quassaverat ut de sola sepultura ejus ageretur. Juxta quem ipse accessit, et coepit dicere super vulnera ejus lente orationem Dominicam et Symbolum; et ita factus est homo, solidatis membris, incolumis quasi nihil mali contigisset ei. Tunc apprehendens parentes
Abbreviated transcription (Latin):
Ecte atqz ex debito
ecclesie beatorum
martyrum celebrant in¬
signia : qui illuminãtes
uirtute fi dei sue ĩnumẽ¬
rabiles populos: soli qͥ¬
dem illatam sibi senser̃t
mortem sed non soli¬
sue mortis benefi cia pos¬
sederunt. Immensa eni
dei nostri pietas: multi¬
plex ad bonitatem et ar¬
tifex ad salutem: propo¬
nens arduam uirtutum
palmam : raros appetito
corum triumphis: plu¬
rimorum cõmodis pro¬
spicit. Illorũ si qui dem
merita nostra uult esse
suffragia simulq dum
nobis fidem uerã duro
martyrii agone cõmen¬
dat. afflictionem prece¬
dentiũ instructionẽ effi¬
cit posterorum. Lectio.

Expanded text:
ecte ac ex debito Ecclesiae beatorum martyrum celebrant insignia, qui illuminantes virtute fidei suae innumerabiles populos, soli quidem illatam sibi senserunt mortem, sed non soli mortis suae beneficia possederunt. Immensa enim Dei nostri pietas, multiplex ad bonitatem, et artifex ad salutem, proponens arduam virtutum palmam, raros appetitorcorum triumphis plurimorum commodis prospicit. Illorum siquidem merita nostra vult esse suffragia, simulque dum nobis fidem veram duro martyrii agone commendat, afflictionem praecedentium instructionem efficit posterorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tricis. Qui post młta
ac diuersa supplitia ius¬
si sunt capitalem subire
sententiam: et ligato
saxo in collo eorũ iacta¬
ri per pontẽ qui uocatur
lapideus in thyberinis
reumatibus. Quoru
corpora dei nutu ĩuẽta
sunt a beata sorore eoꝵ
beatrice: et a beatis pres¬
biteris crispo et iohãne
et sepulta sunt. in loco
qui appellatur sextum
philippi uia portuensi
quarto kalendas augu¬

Expanded text:
imiani: qui post multa ac diversa supplicia jussi sunt capitalem subire sententiam; et ligato saxo in collo eorum, jactari per pontem, qui vocatur Lapideus, in Tiberinis theumatibus. Quorum corpora Dei nutu inventa sunt a beata sorore eorum Beatrice, et a beatis presbyteris Crispo et Joanne: et sepulta sunt in loco qui appellatur Sextum Philippi, via Portuensi, quarto Kalendas Augu
Abbreviated transcription (Latin):
assumpta est: quia id ue¬
sentia absens scribere uo¬
bis curaui: que absẽtia
presens deuotus obtuli.
ut habeat sãctũ collegiũ
uestrũ in die tante solẽp¬
nitatis munus latini ser¬
monis⁊ in quo discat te¬
nera infantia lactis expe¬
riridulcedinem: et de exi¬
guis eximmia cogitare :
qualiter fauente deo per
singulos annos tota lec
dies expendatur ĩ laudẽ
et cũ gaudio celebretur:
ne forte si uenerit uestris¬
in manibus illud apocry¬
phum de transitu eiusdẽ
uirginis dubia pro certis
recipiatis:. quod multi
latinorũ pietatis amo¬
re studio legendi carius
amplectuntur presertim cũ
ex his  nichil aliud
experiri potest pro certo:
nnsi ꝙ hodierna die glo¬
riosa migrauit a corpore
ionstratur autẽ sepul¬
chrũ eius cernentib no¬
bis usq ad presens ĩ ual¬
lis iosaphat medio: que
uallis est inter montem
syon et montem oliueti
la oculis aspexisti. Ubi
in eius honore fabricata
est ecclesia miro lapideo
tabulatu: ĩ qua sepulta

Expanded text:
a id sentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manus vestras illud apocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit pro certo, nisi quod hodierna die gloriosa migravit a corpore. Monstratur autem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti la, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta
Abbreviated transcription (Latin):
reserabis: que nescio si
per spetiẽ aliquã certe:¬
aut in spiritu uidisti.
Unde uos o filie pulsa¬
te matrem precibus: pul.¬
sate ad hostiũ ĩuitantis
amici: si quomodo tan¬
dem uobis aperiantur q̃
sunt reserata matri. De¬
rũtamen de his qͥd plu¬
ra dicam. Omiia salua¬
toris gesta et beate mari¬
e obsequia: nec non ⁊ ac¬
tus uite ex euangelio di¬
dicistis. Et nunc quid
superest. ut ab aliquo do¬
ctore requiratis. ReSi
cut cedrus exaltata sũ in
libano et sicut cypressus i
monte syon quasi mirrha
electa. Dedi suauitatẽ odo¬
ris. Et sicut cynamoniũ
et balsamum aromatizans.

Expanded text:
reserabis, quae nescio si reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe in spiritu vidisti. Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? Icut cedrus exaltata sum in Libano, et sicut cypressus in monte Sion; quasi myrrha electa dedi suavitatem odoris. Et sicut cinnamomum et balsamum aromatizans.
Abbreviated transcription (Latin):
Orro ab exordio
sancti euangelii.
gabrielem archangelũ
colloquentem marie
audistis: et deinceps oĩa
reli qua plenius legistis.
Ad presepe quoq paula
te teste: nato puero mul¬
inter crepũdias noui par¬
tus et querelas nescii
ploratus pro fescẽmnis
gloria in excelsis deo: et
in terra par hominbus
bone uoluntatis cantã¬
stellam uidisti. Pastori¬
bus insuper euangelizã¬
tibus credidisti. Magos
preterea tria deferentes
munera in uisione bea¬
tis oculis conspexisti.
ipsa eadẽ munera bene ĩ¬
telligendo uotis omm¬
bus fide deo obstulisti.
Iam et cum eisdem ma¬
gis deum puerũ in pre¬
sepio adorasti. Sed for¬
te conquesta me delato
mabis. Ad quod ego.
Si celatũ esse uolebas
teste conscientia: michi
narrare ante presepium
ubi plurimũ lachryma¬
ta es nõ deberes. Quod
ue uerum fatear⁊ xpristi
preconia etiam si uolue¬
ro adiuratus: neq tuas
laudes omnino tacere
queo. Iccirco tue te m¬
terrogent filie quas la¬
cte nutris: tu ea melius

Expanded text:
orro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero inter crepundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis: multistellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatormabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius
Abbreviated transcription (Latin):
Ira compassione
ad pauperes fere¬
batur: quibus largas
tam priuatas ꝙͣ publi¬
cas elemosynas faciebat.
tholosanus: per unum
suũ familiare secretariũ.
mandauit in quiri de su¬
orũ quantitate reddi¬
tuũ : ꝙͣtũ q sibi suffice¬
ret pro moderatis expẽ¬
sis et rationabilibus fa
prelatus esset tam mag¬
nus. et filius tãti regis.
Cum autẽ iret parisuis
pauperi quem quasi nu¬
dum reperit multum cõ¬
patiens abscondite cap¬
ꝑam contulit quã porta¬
bat: sibiq secrete fecit a¬
liam apportari. Certus
uero imitatore: Humili¬
tas uera fulsit. Attende¬
bat namq ꝙ deus qui
merentes hospitate eri¬
git: ponit ĩ sublimi hu.
quinq pauperib quos
in sua domo reficiebat:
e infundebat: manuq
sua ip̃is fercula appone¬
bat: ac panes scindebat
eisdem et genu flexo in
ip̃is xp̃o seruire et ipsum
recipere delectans: hospi.¬
talia pauperũ ali quotiẽs

Expanded text:
ro compassione ad pauperes ferebatur, quibus largas tam privatas quam publicas eleemosynas faciebat. Tholosanus per unum suum familiarem secretarium mandavit inquiri de suorum quantitate reddituum, quantumque sibi sufficeret pro moderatis expensis et rationabilibus facpraelatus tam magnus esset ac filius tanti regis. Cum autem iret Parisios, pauperi, quem quasi nudum reperit, multum compatiens in abscondito cappam contulit, quam portabat, sibique secreto fecit aliam apportari. Certus  imitatore vero humilitas vera fulsit: attendit namque, quod Deus, qui moerentes sospitate erigit, ponit humiles in sublimi. quinque pauperibus, quos in domo sua reficiebat, m infundebat manibus manuque sua ipsis fercula apponebat ac panes scindebat, eisdem etiam genu flexo in ipsis Christo servire ac ipsum recipere se delectans. Hospitalia pauperum aliquotiens
Abbreviated transcription (Latin):
in infirmitate decubans
ultima: deuote sumꝑsit
corpus dominicũ. Quod¬
ut sumere debuit. lecto
exiens in occursũ salua
quẽdam ex sociis. genibꝰ iutio.¬
flexis in lecto ut potuit.
ac in oratione deuota ⁊
silentio postinodum diu
mansit. In cruce namq
resolutus in mortẽ. qui
hic uiuens ambulauit ĩ
innocentia in medio do¬
mus sue : ad deum suũ
contemplandũ in gau¬
dio. facie reuelata. ĩ sua
ĩnocentia est ingressus.

Expanded text:
 infirmitate decumbens ultima, devotissime sumpsit corpus Dominicum, quamvis summe debilis, de lecto exiens in occursum dominiquemdam ex sociis, genuflexit in lecto, ut potuit, ac in oratione devota et silentio postmodum diu mansit. In cruce namqueresolutus in mortem, qui hic vivens ambulavit in innocentia in medio domus suae, ad Deum suum contemplandum in gaudio facie revelata in sua innocentia est ingressus.
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus sedulis et deuo
humiliãtis se nubes pene¬
trans: pro exauditionis
suffragio deũ adit. In
premissa: missas audie¬
bat deuote. In magnis
uero festiuitatibus: cũ
preparatione multa cor¬
Factus autem sacerdos
diebus quasi singulis ce¬
lebrabat. Audientie uer¬
Pro pastu uero anime ĩ
scripturis deuotis studes
habebat ad hoc solatio sa¬
ctos libros. Castitatis a¬
mulierum cõsortia uita¬
bat omnino: in tantum
ꝙ nisi forsã cum matre
et sororibus : solus cum
sola nullo unꝙ tempo
re: ac loquentes talia
grauiter arguebat: attẽ¬

Expanded text:
tionibus autem sedulis et devothumiliantis nubes penetrat, pro exauditionis suffragio Deum adit »  praemissa, missas audiebat devote, in magnis vero festivitatibus cum praeparatione multa sumFactus autem sacerdos diebus quasi singulis celebrabat, audientiae verPro pastu vero animae in scripturis divinis studens, habebat ad hoc solatio sacros libros. Castitatis amulierum consortia vitabat omnino, in tantum, quod nisi forsan cum matre et sororibus solus cum sola nullo unquam temporre ac loquentes talia graviter arguebat, atten
Abbreviated transcription (Latin):
qui uestiuntur
non laudantur : post
ordinem semper ueste
humili usus fuit. Post
ingressũ uero ordinis
prẽdicti . uili habitu ac
bruno colore. ĩ tapetiis
et cortinis ac lecti cooꝑ¬
torio utebatur. Pontifi¬
catus etiam offitiũ exer¬
cebat cum diligẽtia: ser.
dens missas dicendo as¬
me celebrando: et cleri¬
cos quibus de beneficiis
prouidere uolebat exam¬
nando de articulis fi dei. uila
et moribus diligenter
Iudeos et gentiles zelo
fidei feruens: inducebat
sedule ad baptismũ : ac
quosdam de sacro fonte

Expanded text:
qui vestiuntur non laudantur, post ordinem semper veste humili fuit usus. Post ingressum vero dicti ordinis vili habitu ac bruno colore in tapetiis et cortinis ac lecti coopertorio utebatur. Pontificatus etiam officium exercebat cum diligentia servus dens, missas dicendo asnes celebrando, clericos, quibus de beneficiis providere volebat, examinando de articulis fidei, vita et moribus diligenter. Iudaeos et Gentiles zelo fervens fidei inducebat sedule ad baptismum ac quosdam eorum sacro de fonte
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominꝰ duo¬
et interdũ quatuor in
testimoniũ sue purita¬
tis. Cum apostolo pau.¬
lo sobrietate cibi ⁊ potus
corpus suũ castigabat
manu sua: quandoq au¬
tem alicuius cõsocii. cũ¬
cathenis ferreis discipli¬
nans: uestiendo pro ca¬
misia rudem stamineam:¬
et deferendo ad nudum
corpus.pro cingulo cor¬
ipsam carnem in serui¬
tutem spiritus redige¬
ex desiderio eternorum.
Considerans etenim ꝙ
fugiendo deseruit tota¬
liter et contempsit. Hã
rediens de cathalonia cũ
rege predicto: uotũ qd̃
de intrando ordinem fra¬
trũ minorũ ĩ obsidione
fecerat: in cõuentu fra
regis ip̃m fratres recipe¬
re non auderent: uotum
ip̃m solempniter iterauit.
reddendo: suadente felicis
recordationis bonifatio
predecessore nostro. ꝙ as¬
sensum preberet prouisi¬
om de se facte ecclesie tho

Expanded text:
nihilominus duo, interdum quatuor, in testimonium nitidae puritatis. Cum apostolo Paulo sobrietate cibi et potus corpus suum castigabat manu sua, quandoque autem alicuius fratris consocii, catenis ferreis disciplinans, vestiendo pro camisia rudem stamineam, deferendo ad nudam carnem pro cingulo choripsam carnem in servitutem spiritus redigeex desiderio aeternorum. Considerans enim sancfugiendo deseruit totaliter et contempsit. Nam rediens de Cathalonia cum rege praedicto, votum, quod de intrando ordinem fratrum Minorum in obsidione fecerat, in conventu eoruregis ipsum fratres accipere non audebant, votum ipsum solemniter iteravit. rat de reddendo, suadenti felicis recordationis papae Bonifatio praedecessore nostro, quod assensum praeberet provisioni de se fac
Abbreviated transcription (Latin):
Damꝙͣ autem sin¬
gula preclara ope¬
ra lucide uite sue paucis
uerbis enarrari non pos¬¬
sint: aliqua tamen de ꝙͣ¬
pluribus ad utilitaten
legentiũ referam: ut ex
hiis deum patrem glori¬
ficent: et in hiis recipiãt
uiuendi regulam quam
sequantur. Sãctus iste
sicut probatũ est testimo¬
niis fide dignis. ĩ etate
existens tenera: sub ma¬
gistri religiosa diligẽtia
cũ suis fratribus teneba¬
tur. Ipse tamẽ maturis
intendendo morib: sub
tenello pectore gestare¬
se senilem anmnum osten¬
debat. Ductus autem ĩ
cathaloniã cum duobus
fratribus eius obses pro
liberatione dicti regis:
tam feruenter se dedica¬
uit studio: ꝙ infra septẽ¬
niũ quo imbi obses fuit:
sub instructione fratrũ
minorũ quos secũ habe¬
bat in socios: in primiti¬
uis scientiis et sacra pa¬
gina sic profecit: ꝙ uir
dei pollens ingenio. de
predictis scientiis non
solum publice et priuate
subtiliter disputare uale¬
bat: sed etiam solẽpniter
uerbum dei: ut putaret᷑

Expanded text:
am autem singula praeclara opera lucidae vitae suae verbis paucis enarrari non possint, aliqua tamen de quamplurimis ad utilitatem legentium referemus, ut ex iis Deum patrem glorificent et in iis reperiant vivendi regulam, quam sequantur. Sanctus iste, sicut probatum est testimoniis fide dignis, in aetate existens tenera sub magistri religiosi diligentia cum suis fratribus tenebatur. Ipse tamen maturis intendendo moribus sub tenello pectore gestare senilem animum ostendebat. Ductus autem in Cathaloniam cum duobus e suis fratribus, datus obses pro liberatione antedicti regis, tam ferventer dedicavit se studio, quod infra septennium, a quo inibi obses fuit, sub institutione fratrum Minorum, quos secum habebat in socios, in primitivis scientiis et sacra pagina sic profecit, quod vir Dei pollens ingenio de praedictis scientiis non solum publice et private subtiliter disputare valeret, sed et solemniter verbum Dei, ut putaretur
Abbreviated transcription (Latin):
Sol oriens mundo ï al.¬
tissimis: dei filius ex pa¬
terno utero ante luciferũ
genitus deus uerbũ qui¬
cipio fundans terram in
sapientia. celos prudẽtia
stabiliuit: adornando ce¬
los syderibus germinanti¬
bus cunctis terrã. quiq
in fine temporũ pro sa
lute generis humani no¬
stram assumendo naturã.
texit nube nostre carnis
fragilis semetip̃m. Nũc
ĩstante hora nouissima
illuminando per cuncta
respitiens. Opus ꝓduxit
mirabile. claritate glorie
sue plenũ: bonitatem suã
monstrans magnifice:
sponsam suam sanctam
matrem ecclesiã reddens
nouitate tam preclare so¬
bolis letabundã. Hã qui
facit mirabilia magna so¬
lus. dilectũ suũ confesso¬
rem eximiũ. beatum uide¬
licet ludouicum: purita¬
te candidũ. charitate fer
uidum. clectum ex mili¬
bus: produxit nouiter
ut exemplar prefulgidũ.
et cunctis fidelibus imi¬
tandum : eiusq uite sin¬
gularem excellentiam si¬
gnis probans et prodi¬
giis choruscantibus cre¬
bris miraculis manifes¬

Expanded text:
Sol oriens mundo in altissimis Dei Deus, Dei filius ex paterno utero ante luciferum genitus, Deus Verbucipio fundans terram in sapientia, coelos providentia stabilivit, adornando coelos sideribus, germinantibus cunctis terram, quique in fine temporum pro humani salute generis nostram assumendo naturam texit nube nostrae carnis fragilis semetipsum, nunc hora instante novissima, illuminando per cuncta respiciens, opus producit mirabile, claritate gloriae suae plenum, bonitatem suam monstrans magnifice, sponsamque suam sanctam matrem ecclesiam reddens novitate tam clarae sobolis laetabundam. Nam, qui facit mirabilia magna solus, dilectum suum confessorem eximium beatum videlicet Ludovicum puritate candidum, caritate fervida rubicundum, electum ex millibus, produxit noviter, et exemplar praefulgidum a cunctis fidelibus imitandum, eius vitae singularis excellentiam signis probans et prodigiis corruscantibus celebribus miraculis manifes
Abbreviated transcription (Latin):
predecessoris eiusdẽ dic¬
tũ habitum uelatũ por¬
tauerit usq ad festũ bea¬
te agathe tunc uicinũ.
in dicto tamen festo in
presentia duorum cardi.¬
naliũ recepit publice.
ac sic ex tunc portauit
continue : atq ipsa die
usq ad sanctum petrum
patenter detulit peditan¬
do. iiranda res et alias
inconsueta. Uir namq
uirtutum hic positus in
sublimi iuri primo gem¬
ture resignauit ⁊ regno:¬
et regalis solii spreta põ¬
pa. pro regno corruptibi¬
li eternũ et plenũ delitiis

Expanded text:
edecessoris eiusdem dictum habitum velatum portaverit usque ad festum beatae Agathae tunc vicinum, in dicto tamen festo in praesentia duorum cardinalium recepit publice, ac sic ex tunc portavit continue, atque ipsa die usque ad sanctum Petrum patenter detulit peditando. Miranda res et aliis insueta! Vir namque hic virtutum positus in sublimi iuri primogeniturae renuntiavit et regno, regalis solii spreta pompa, pro regno corruptibili aeternum ac plenum deliciis
Abbreviated transcription (Latin):
Uius deuotioni an¬
nuente predecesso¬
re predicto: habitum or¬
dinis predicti suscipiens
in presentia bone memo¬
rie iohannis episcopi por¬
tuensis. tunc eiusdẽ ordi.¬
expressam professionẽ
flexis genibus ĩ mani¬
bus suis fecit : sicq pro¬
uisioni ecclesie predicte
suũ prebendo assensũ.¬

Expanded text:
uius devotioni annuente praedecessore praedicto habitum ordinis praedicti suscipiens in praesentia bonae memoriae Ioannis c episcopi Portuen., tunc eiusdem ordiexpressam professionem flexis genibus in manibus suis fecit, sicque provisioni praedictae suum praebendo assensu
Abbreviated transcription (Latin):
letentur celi et ex¬
ultet terra: iocundetur pa¬
riter omnis orbis. Ham
qui effulsit ĩ dei templo
dum uiueret. in medio ne¬
bule sue carnis ut stella
na solari lumine: ueluti
etiam sol refulgens m¬
sua stola formosus: in
uirtute multa repentine
ad sumina graditur: re¬
galibus dignus aspecti¬
bus. ut candens lilium:
ac odoris suauissimi ro¬
sa rubens. Huic celi spe¬
ciosum prestant hospi¬
ciũ: celi ciues ut sibi cõ¬
formẽ et parem. ad suũ
consortiũ hunc admit¬
tunt. In supernis xpũs
hunc reficit : idem ipse
prandiũ et cõuiua. Hic
felix sanctus ex regali ꝓ¬
sapia: patre ui delicet cla¬
re memorie karolo rege
sicilie: matre uero charis¬
sima in xp̃o filia nostra
maria si cilie regina: et
ginem trahens: Alta sui
generis recusauit sapere.
humilia semper diligẽs
et amplectens. Sciebat
namq ꝙ excelsus dñs
alta de longinquo pro¬
spitiens. humilia respicit

Expanded text:
aetentur coeli et exultet terra, iucundetur pariter totus orbis. Nam qui effulsit in Dei templo, dum viveret in medio nebulae suae carnis, ut matutina na solari lumine, veluti etiam sol refulgens in sua formosus stola, in virtute multa repentine ad summa graditur regalibus dignus conspectibus ut candens lilium ac odoris suavissimi rosa rubens. Huic spatiosum praestant hospitium coeli cives et sibi conformem et comparem ad suum consortium hunc admittunt; in supernis Christus hunc reficit ipse idem prandium et conviva. Hic felix sanctus ex regali prosapia patre videlicet clarae memoriae Carolo rege Siciliae, matre vero charissima in Christo filia nostra Maria Siciliae regina et ginem suam trahens, altum sui generis recusavit sapere, humilia semper diligens et amplectens. Sciebat namque, quod excelsus Dominus, alta de longinquo perspiciens, humilia respicit
Abbreviated transcription (Latin):
ansit autẽ maria
tur sctã maria et exhibu¬
isse officiũ et misticum
numerũ custodisse. Nõ
solũ familiaritatis ẽ cau¬
sa ꝙdiu mansit: sed etiã
tãti uatis profectus.Nã
si primo ĩgressu tantus
processus extitit: ut ad sa¬
lutationem marie exul¬
taret infans in utero re¬
pleretur spũ sancto m̃r
infantis: quãtũ putamꝰ¬
eius usu tanti temporis
sancte marie addidisse
ansit autẽ maria
cũ illa mensibus
tribus. Agebatur itaq
et quasi bonus athleta
ĩ utero matris prophe¬
ta. Amplissimo enim
uirtus eius certamini
parabatur. Deinde tam¬
diu mãsit maria quã diu
elizabeth pariẽdi tempus
uod si diligẽter ad¬
uertas ĩuemies hoc
nusꝙͣ positũ nisi ĩ gene¬
ratione iustoꝵ. demq
ĩpleti suͣt dies ut pareret
maria. ĩpletũ ẽ tẽpus ut
pareret elizabeth. Imꝑle¬
uiri ex hoc uite curriculo
demigrant. Plenitudinẽ¬
enim iusti uita habet in¬
anes autem dies sunt
impiorum.

Expanded text:
ansit autem Maria tur sancta Maria, et exhibuisse officium, et mysticum numerum custodisse. Non enim sola familiaritatis est causa quod diu mansit, sed etiam tanti vatis profectus. Nam si primo ingressu tantus processus extitit; ut ad salutationem Mariae exsultaret infans in utero, repleretur Spiritu sancto mater infantis: quantum putamus usu tanti temporis sanctae Mariae addidisse ansit autem Maria cum illa mensibus tribus. unguebatur itaque et quasi bonus athleta in utero matris propheta; amplissimo enim uirtus eius certamini parabatur. denique tamdiu mansit Maria, quamdiu Elisabet pariendi tempus uodsi diligenter aduertas, . inuenies hoc nusquam positum nisi in generatione iustorum. denique inpleti sunt dies, ut pareret Maria, inpletum est tempus, ut pareret Elisabet, inpleuiri ex hoc uitae curriculo demigrarent. plenitudinem iusti uita habet, inanes autem dies sunt inpiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
IEd is qui quĩq
talenta acceperat
alia quinq lucratus est:
quia sunt nõnulli: qui
et si interna ac mystica
penetrare nesciunt: pro
intentione tamen super¬
ne patrie docent recta qͦs
possunt de ip̃is exteriori¬
bus que acceperũt. Dũ¬
q se a carnis petulantia.
a terrenarum rerũ ambi¬
tu. atq a uisibiliũ uolup¬
tate custodiunt: ab his
etiam alios ammonẽdo
compescunt. Et sunt nõ¬
nulli: qui quasi duobus
talentis ditati: intellec¬
tum atq operationem
percipiunt : subtilia de ĩ¬
ternis intelligunt: mi¬
ra in exterioribus operã
tur. Cumq intelligen¬
do et operando aliis pre¬
dicant: quasi duplicatũ
de negotio lucrũ repor¬
tant. Bene autem alia
quinq. uel alia duo in
lucrum uenisse referun¬
tur: quia dum utriqz se¬
xiui predicatio impendi¬
tur: quasi accepta talẽ¬
ta geminantur. De ser¬

Expanded text:
ed is qui quinque talenta acceperat alia quinque lucratus est, quia sunt nonnulli qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia et a terrenarum rerum ambitu, atque a visibilium voluptate, custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui, quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in extertur. Cumque intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque, vel alia duo in lucrum venisse referentur, qui, dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur.
Abbreviated transcription (Latin):
rare ãmonet ⁊ ne nos qui
plus ceteris in hoc mũdo
accepisse aliquid cernim̾:
ab auctore mundi graui
inde iu dicemur. Cum
enum augentur dona: ra¬
tiones etiam crescunt do¬
norum. Tanto ergo hu¬
milior atq ad seruiẽdũ
deo promptior quisq de¬
bet esse ex munere : quan¬
to se obligatiorem esse cõ¬
spicit in reddenda ratio¬
ne. Ecce homo qui pere¬
gre proficiscens seruos
uocat : eisq ad negociũ
talenta partitur. Post
multum uero temporis
positurus cum eis ratio¬
nem reuertitur: bñ aũt
operantes pro apportato
lucro remunerat: seruũ
uero a bono opere torpen¬
tem dampnat. Re. Ama

Expanded text:
et, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo eshumilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
te est qui peregre
proficiscitur nisi redemp¬
tor noster: qui in ea car¬
ne quam assumpserat
abiit in celum. Carnis
enĩ locus proprie terra
est: que quasi ad pegri¬
na ducitur: dum per re¬
demptorem nostrum in
celo collocatur. Sed ho¬
mo iste peregre proficis¬
cens seruis suis bona su¬
a tradidit: quia fi delibꝰ
suis spiritualia dona cõ¬
cessit. Et uni qui dem de¬
dit quinq talenta: alii
autem duo: alii ꝟo unũ.
Quinq etenim sũt cor¬
poris sensus: uidelicet
uisus. auditus. gustus.
odoratus et tactus. Quĩ¬
q igitur talentis donũ
quinq sensuũ: id est ex¬
teriorũ scientia exprimi¬
tur. Duobus uero intel¬
lectus et operatio desig¬
uantur. Unius autem
talenti nomine ĩtellectꝰ
tantũmodo designa tur.

Expanded text:
mo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talentaem duo, alii vero unum. Quinque enim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus, et tactus; quinque igitur talentis donum quinque sensuum, id est, exteriorum scientia exprimitur; duobus vero intellectus et operatio designatur; unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ter omniũ:. qui est super
omnia et in omnib no¬
set: dicit ei senior. Credis
ita esse an adhuc dubitas:¬
est aliud quod uerius pos¬
sit credi sub celo. Cunq
urbanus baptizauit eũ:

Expanded text:
ter omnium qui est super omnia et in omnibus no dixit ei senex: «Credis ita esse an adhuc dubitasest aliud quod uerius possit credi sub celo». Vrbano bapt
Abbreviated transcription (Latin):
ualerianus ꝑrexit:
et secundũ ea signa que ac¬
ceperat: inuenit sanctum
sepulchra martyrum lati¬
tabat. Cui cũ dixisset oĩa¬
uerba cecilie: gauisus est

Expanded text:
alerianus perrexit et secundum signa que acceperat inuenit sanctum sepulchra martyrum latitabat. Cui cum dixisset uerba Cecilie gauisus est
Abbreviated transcription (Latin):
nũ fructus quos in cecilia se¬
minasti. Cecilia famula tua
quasi apis tibi argumẽtosa
deseruit.u. Nam sponsum
quem quasi leonem ferocẽ¬
accepit adte quasi agnum
mansuetissimũ destinauit.
Cecilia. In tertio noct. anͣ.
rũ deũ esse qui sibi talem ele

Expanded text:
num fructus, quos in Caeciliam seminasti. Caecilia famula tua, quasi ovis apis tibi argumentosa deservit. Vers. Nam sponsum quem quasi leonem accepit, tibi quasi agnum mansuetissimum sociavit. Caecilia famula. In tertio nocturno. Antiph. verum Deum esse, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ome septem fra.¬
trũ filiorũ sanc¬
te felicitatis id
est ianuarii felicis phi¬
lippi siluani alexandri
uitalis et marcialis: sb̃
profecto urbis publio tẽ¬
pore antonin prĩcipis. Qui¬
primũ auditi. deinde ꝑ
uarios iudices ut uariis
suppliciis laniarentur sũt
missi. E quibus ianua¬
rius post uerbera uirgaꝵ
oecisus est: felix et phi¬
lippus fustibus mace¬
rati: siluanus precipi¬
tio interemptus est: a¬
lexander uitalis ⁊ mar¬
tialis capitali sentẽtia

Expanded text:
omae, septem fratrum filiorum sanctae Felicitatis, id est Januarii, Felicis, Philippi, Sylvani, Alexandri, Vitalis et Martialis, sub praefecto Urbis Publio, tempore Antonini principis. Primum auditi, deinde per varios judices, ut variis suppliciis laniarentur, missi. E quibus ius, post verbera virgaruoccisus est. Felix ac Philippus fustibus mactati. Silanus tio interemptus est. Alexander, Vitalis et Martialis capitali sententia
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph sed et maria  desce¬
disse credenda est de do.¬
mo dauid: alioquin nõ
fuisset desponsata uiro
de domo dauid: si non
ipsa. Ambo igitur erant
de domo dauid: sed ĩ al¬
tera completa ẽ ueritas
quam iurauit dominus
dauid: altero tantum cõ¬
scio et teste adimplete ꝓ¬
missionis. Rx. Etermi re

Expanded text:
Joseph, sed et Maria desceJoseph, sed et Maria descendisse credenda est de domo David. Alioquin non fuisset desponsata viro de domo David, si non David. Ambo igitur erant de domo David; sed in altera completa est veritas, quam juravit Dominus David, altero tamen conscio et teste adimpletae promissionis. 17. In fine
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ quin et fide¬
lis homo fuerit iste ioseph:
cui mater desponsata ẽ sal¬
uatoris. Fidelis in ꝙͣ seruꝰ
et prudens quẽ cõstituit
dñs sue matris solatium:
sue carnis nutritiũ. solũ
deniq in terris magni cõ¬
silii coadiutorem sibi fide.¬
lissimũ. Huic accidit qd̾
dicitur fuisse de domo da¬
uid. Uere enim de domo
dauid: uere de regia stirpe
descendit uir iste ioseph.
Nobilis genere: nobilior¬
et mente. Plane filius
dauid: non degenerans
a patre suo  dauid. Pror¬
sus in ꝙͣ filius dauid: nõ
tantũ carne: sed fide : sed
sanctitate. sed deuotione
uid incerta et occulta sa¬
pientie sue manifestauit:
et dedit illi non ignaru
esse mysterii quod nemo
principum huius mũdi
agnouit. Cui deniq da¬
tum est quod multi reges
et prophete eum uellent
uidere et non uiderunt:
audire et non audierũt
non solum audire et ui¬
dere: sed etiam portare :
deducere: amplecti: de¬
osculari: nutrire ⁊ custo¬
dire. INon tantũ autem

Expanded text:
dubium quin bonus et fidelis homo fuerit iste Joseph, cui Mater desponsata est Salvatoris. Fidelis, inquam, servus et prudens, quem constituit Dominus suae matris solatium, suae carnis nutritium, solum denique in terris magni consilii coadjutorem sibi fidelissimum. Huc accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vere enim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre suo David. Prorsus, inquam, filius David, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed devotione:lteri David incerta et occulta sapientiae suae manifestavit, et dedit illi non ignarum esse mysterii, quod nemo principum hujus saeculi agnovit: cui denique datum est quod multi reges et prophetae, cum vellent videre, non viderunt; audire, et non audierunt; non solum videre et audire, sed etiam portare, deducere, amplecti, deosculari, nutrire et custodire. Non tantum autem
Abbreviated transcription (Latin):
cum sententia feriat au¬
diamus. Tollite ab eo
talentum : et date ei qui
habet decem talẽta. Opor¬
tunũ ualde uidebatur ut
cum a malo seruo unum
talentum tollitur ei potiꝰ
qui duo : ꝙͣ qui quinq
talenta acceperat daretur
Illi enim potius dari de¬
buit qui minus: ꝙͣ qui
plus habuit. Sed quia
sicut superius diximus
per quinq talerita: qui¬
q uidelicet sensuũ: id est
exteriorũ scientia desig¬
natur: per duo autem in¬
tellectus et operatio expri¬
habuit qui duo ꝙͣ
qui quinq talenta perce¬
perat: quia qui per quĩq
talenta exteriorum amini¬
strationem meruit: ab in¬
tellectu internoꝵ adhuc
uacuus fuit. Unũ ergo
talentum quo intellectũ
significari diximus illi
dari debuit: qui bene exte¬
riora que acceperat mini¬
strauit. Quot quotidie ĩ
sancta ecclesia cernimus.
quia pleriq dũ bene mi¬
nistrant exteriora que ac¬
cipiunt: per adiunctam
gratiam: ad intellectum
quoq misticum perducũ¬
tur: ut etiam de intelligẽ¬

Expanded text:
ua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit qui minus quam qui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio exprihabuit qui duo quam qui quinque talenta perceperat, quia qui per quinque talenta exteriorum administrationem meruit, ab intellevacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
tus uitus ĩ pue¬
rili etate uirtu¬
fibus maturus: primũ
a patre suo sacrilego hy¬
la ut a cultura dei recede¬
ret temptatus est : deĩde
a ualeriano iudice catho¬
nis cesus in confessione
permansit. In de redditus
patri: cũ penis illũ affli¬
gere pater meditaretur:
monitu angelico nauĩ
conscendens comitanti¬
bus secũ modesto et cres¬
centia nutritoribus eius:
ad tonagritanũ territo¬
riũ deuemit

Expanded text:
atus Vitus in puerilitate virtutibus maturus, primum a patre suo sacrilego Hyla, ut a cultura Dei recederet, tentatus est; deinde a Valeriano judice cathomis caesus, in confessione Christi permansit. Inde redditus patri, cum poenis affligere illum pater meditaretur, monitu angeli navem conscendens, comitantibus secum Modesto et Crescentia nutritoribus, ad Thani Agrithanum territorium devenit
Abbreviated transcription (Latin):
tyr dixisset militia
unde cupio ad celerem.
palmam cũ fructu ueni¬
re: detius iracũdia plenꝰ
dixit ualeriano. Accipe
omnes facultates cius.
et interfice eum crudeli
exanimatione. Porro¬
facultate eius inuenit ĩ
domo ypoliti omnem fa¬
miliam xp̃ianam : quã ĩ¬
conspectu suo presentari
fecit. Et iussit beatum
ypolitum foras muros
porte tyburtine cũ famili¬
a sua duci. Beatus hypo
litus confortabat omnes
dicens. Fratres mei noli¬
te metuere: quia ego et
uos unũ deũ habenius.
Et decollati sũt promis¬
cui sexus: numero decez
et nouem. Beatus uero
ypolitus ligatus pedes ad
colla indomitorũ equoꝵ:
sic per cardetũ ⁊ tribulos
tractus : emisit spiritum.
Mocte uenit beatus iusti¬
nus presbiter et collegit
liuit ĩ campo codẽ iuxta
nymphas ad latus agri

Expanded text:
tyr dixisset: Militia unde cupio ad celerem palmam cum fructu venire; iracundia plenus Decius dixit Valeriano: Accipe omnes facultates ejus, et interfice eum crudeli exanimatione. Valerfacultate ejus, invenit in domo Hippolyti omnem familiam Christianam, quam conspectui suo praesentari fecit. Et jussit beatum Hippolytum foras muros portae Tiburtinae cum familia sua duci. Beatus vero Hippolytus confortabat omnes, dicens: Fratres, nolite metuere, quia ego et vos unum Deum habemus. Et decollati sunt promiscui sexus numero decem et novem. Beatus vero Hippolytus ligatus pedes ad collsic per carduetum et tribulos tractus, emissit beatum spiritum. Nocte venit beatus Justinus presbiter et collegit livit in campo eodem, juxta nimpham, ad latus agri
Abbreviated transcription (Latin):
Ruentas impio
ex ore sententias
respuunt manu: repudi¬
ant auditu. refugiũt offi
cio. Itaq impetum passi¬
onis magnanimitate ꝓ¬
uocant. Humilitate decli¬
nant. In cumbente perse¬
cutionis furore adhuc ca¬
thecumini animũ celo pre¬
parant: regenerãtur mor¬
te: dampnatione solun¬
tur. gladio consecrantur
Hinc intelligamus: ꝙͣtũ
ualuerit ad auferendum
mundi peccatũ passio re¬
demptoris. Ecce m̃ocẽtiã
et uitam probatur cõfer¬
re mors hominis. Hinc ĩ¬
telligamus: quantum ĩ
cõmune profuerit sacra
mors filii dei

Expanded text:
ruentas impio ex ore sententias respuit: manu repudiavit: auditu refugit ocio. Itaque impetum passionis magnanimitate provocant, humilitate declinant. Incumbente persecutionis furore adhuc catechumeni animum coelo praeparant, regenerantur morte, damnatione solvuntur, gladio consecrantur. Hinc intelligamus quantum valuerit ad auferendum mundi peccatum passio Redemptoris. Ecce innocentiam et vitam probatur conferre mors hominis; hinc intelligamus quantum in omnium profuerit sacra mors Filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Other natione¬
campanus: ex pa¬
tre concordio de
ciuitate fundis : sedit an¬
nos nouem: menses tres.
Fuit autem temporibus
seueri a consulatu: rustici
et albini usq ad sethegiũ
et clarum. Hic constituit
ut nulla monacha pallaz
sacratam contingeret: nec
incensum imponeret ĩ sã¬
cta ecclesia. Hic fecit ordi¬
nationes tres per mensẽ
decembriũ: presbiteros
octo: diacones nouem.
episcopos per diuersa lo¬
ca numero undecim. Qui
etiam sepultus est ĩ cimmi¬
terio calixti: uia apia de

Expanded text:
oter, nationeCampanus, ex patre Concordio, de civitate Fundis, sedit annos novem, menses tres. Fuit autem temporibus Severi a consulatu Rustici et Aquilini usque ad Cetegum et Clarum. Hic constituit ut nulla monacha pallam sacratam contingeret, nec incensum poneret in sancta Ecclesia. Hic fecit ordinationes tres per mensem Decembrem: presbyteros octo, diaconos novem, episcopos per diversa loca numero undecim. Qui etiam sepultus est in coemeterio Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Aius natione dal¬
matinus: ex gene¬
re dyocleciam ĩperatoris:
ex patre gaio. sedit ãnos
undecim. menses quatu¬
or. dies duodecim. Fuit
autem temporibus carin¬
das ianuarii a consulatu
cari secundi et carim. usq
in diem decimũ kalendas
maii dyocletiano quarto
et constantino secundo.
Hic constituit ut omnes
ordines in ecclesia sic as¬
cenderent. Si quis epi¬
scopus fieri mererctur:.
ut esset hostiarius lector
exorcista accolitus sequẽs
subdia conus: dyaconus:
presbiter: et exinde epũs
ordinaretur. Hic regiões
diuisit dyaconibus. Hic
fugiens persecutionẽ di¬
ocleciam in cryptis habi¬
tando martyrio corona¬
Ic fecit ordinatio¬
nes qua tuor per
mensem decembriũ pres¬
biteros quindecim. dya¬

Expanded text:
aius, natione Dalmaticus, ex genere Diocletiani imperatoris, ex patre Caio, sedit annos undecim, menses quatuor, dies duodecim. Fuit autem temporibus Did. Januarii, a consulatu Cari secundi et Carini usque in diem X Kalendarum Maiar., Diocletiano quarto et Constantio secundo. Hic constituit ut ordinationes omnes in Ecclesia sic ascenderent: Si quis episcopus esse mereretur, ut esset ostiarius, lector, exorcista, sequens subdiaconus, diaconus, presbyter, et exinde episcopus ordinaretur. Hic regiones divisit diaconibus. Hic fugiens persecutionem Diocletiani in cryptis habitando, martyrio coronaHic fecit ordinationes quatuor per mensem Decembrem; presbyteros vi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: uerũetiã sacra sacer¬
dotia: taberna culum siue
templũ:. altaria: sacrifici¬
a: cerimonie dies festi:
et quicquid aliud ad illã
seruitutem pertinet ea si.
da confidimus. R Oimes

Expanded text:
ur, verum etiam sacra, sacerdotia, templum, sive tabernaculum, altaria, sacrificia, caeremoniae, dies festi, et quidquid aliud ad eam servitutem pertinet, quae Dda confidimus. » Nos