comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
damloco. et usq ad suam cellulã
uenientem. ⁊ reꝑisse ibi colum¬
bam atq glutisse eam: et rursũ
in suam foueam remeasse.Er ꝑ¬
gefactus autem contristatusq
uehementer fleuit amare: existi
mans sathane ꝑsecutionein ad¬
uersus eccłiam dei concitari. et
plerosq afide ueritatis auertere.
uel scisma aliquod insc̃a eccłia
precatus est cdñm dicens. Gu q̃
es prescius uniuersoꝵ amator
hominum ds̃: tri nostiquid sibi
uult hec uisio. Buisum post
duos clies uiclit eundem draco¬
nem sumili modo ad cellam suã
uenisse et posuisse caput sub
peclibe eiꝰ fuisseq diruptum:
columbam quoq illam quam
deuorauerat uiuam inuentre
cius reꝑtam: et extendisse ma¬
num suam. uiuamq eam cepis¬
se. Exꝑgefactus autẽm uocauit
beatam illam semel atq iterũ.
putans eam ẽẽ incellulam: et
ei nullum daretur eo quod eam
ꝑbiduum psallentem more so
lito non audiret animaaditit¬
uisionem suam ad illam certissi¬
me ꝑtinere. Gunc ingemuit et

Expanded text:
dam loco, et usque ad cellulam suam venientem, et reperisse ibi columbam, atque glutisse eam, et rursus in suam foveam remeasse. Expergefactus autem, contristatusque vehementer, flevit amare; existi mans Satanae persecutionem adversus Dei Ecclesiam concitari, et plerosque a fide veritatis averti, vel ne schisma aliquod in sancta Ecclesia precatus est Dominum, dicens: Tu qui es praescius universorum Deus, amator hominum, tu nosti quid sibi velit haec visio. Rursum post duos dies, vidit eumdem draconem simili modo ad cellam suam venisse, et posuisse caput sub pedibus ejus, fuisseque diruptum; columbam vero 370 illam quam devoraverat, vivam in ventre ejus repertam; et extendisse manum suam, vivamque eam recepisse. Expergefactus autem, vocabat beatam illam semel atque iterum, putans eam in cellula esse, et ei nullum daretur, et quod eam per biduum psallentem solito more non audiret, animadvertvisionem suam ad illam certissime pertinere. Tunc ingemuit ac
Abbreviated transcription (Latin):
senciebat. neq ullo modo posset
debat. Omnia ibi peccata:. omnia
placita. omnia grata. Pulto plu¬
ra uiclit in illa requie qmͣ aliquis
hominum umqͣm loqui suffic̾et
aut scribete. Hiis igitur ita com¬
pletis. clixerunt pontifices ad mi-
do tormenta peccatoꝵ hic autem¬
uidisti requiem iustoꝵ. Beneclict᷑
sit creator et redemptor oraniurai
qui tͥ tale dedit ꝓpositum. cuius
grã ꝑ toementa transiens constan¬
ter egisti. Nunc autem knñie te¬
nosse uolumus que sint illa que
uidisti. tormentoꝵ loca. s ⁊ que¬
sit istatante beatitrcluus patria.
Datria igitur ista dexrestris est
parachysus: de qua ꝓpt̾ in obediẽtie
culpam eiectus est adam ꝓchopla¬
stus. Postqm enminobecliens¬
deo subici contempsit: ultra uidẽ

Expanded text:
sentiebat, nec quod ullo modo posset debat; omnia enim pacata, omnia placida, omnia grata; multo plurima vidit in illa requie, quam aliquis hominum loqui sufficeret, aut scribere. 57. His ita completis, dixerunt pontifices ad milido tormenta peccatorum, hic autem requiem justorum: benedictus sit Creator et Redemptor omnium qui tibi dedit tale propositum, cujus gratia per tormenta transiens constanter egisti. Nunc autem scire te volumus, quae sint illa quae vidisti tormentorum loca, sed et quae ista tantae beatitudinis patria. 58. Patria ista terrestris est paradisus, de qua propter inobedientiae culpam ejectus est Adam protoplastus; postquam enim Deo inobediens subjici contempsit, ultra videre
Abbreviated transcription (Latin):
ca ꝓsequimur tanta p̃uiclit.
Sepius quoq fr̃ib suis uir dei
solatia gaudii spiritualis impẽ¬
dit. quib ip̃e corpore quidem ab¬
sens. s sp̃u presens fuit. Eeferã
breiiter unum de multis. Nam
tempore quodam fratre iohãne

Expanded text:
ca prosequimur, tanta praevidit. 30 Saepius quoque fratribus suis vir Dei solatia gaudii spiritualis impendit, quibus ipse, corpore quidem absens, sed spiritu praesens fuit. Referam breviter unum de multis. Nam tempore quodam, fratre Iohanne
Abbreviated transcription (Latin):
enerunt aliquando quatuor
fr̃es de scichi ad abbem pambo:
uestiti tunicis pelliciis. Et indicauit
umisquisq uirtutem alterius: non
p̃sente eo de quo loquebantur. Unus
namq ex eis ieiunabat multum:
alter uero nichil possidebat: tercius u
habebat pliuimam caritatem. De
quarto uero clixerunt quia uiginti
duos annos haberet mobedientiã
ꝑmanẽs seniorum. Respondẽs autẽ
abbas: pamibo ait. Dico uob̾ quia .i
dem abscidens: aliene uoluntati se
seruum fecit. Bales enim uiri con¬
fessores sunt: siusq ad finem ita ꝑ

Expanded text:
enerunt aliquando quatuor fratres de Scythi ad abbatem Pambo vestiti pelliceas tunicas, et indicavit unusquisque virtutem alterius, non praesente eo de quo loquebatur. Unus namque ex eis jejunabat multum, alter vero nihil possidebat, tertius autem habebat charitatem plurimam; de quarto vero dixerunt quia viginti duos annos haberet in obedientia permanens semorum. Respondit autem ei abbas Pambo: Dico vobis quia isttem abscindens, alienae voluntatis se servum fecit. Tales enim viri confessores sunt, si usque ad finem ita
Abbreviated transcription (Latin):
duo fratres monachi pa¬
riter in cellula cõmanentes: ꝙͦꝵ
humilitatem et patientiam
multi etiam de sanctis patrib
collandabant. Audiens autem
quidam sanctus iuir probare
militatem haberent: et uenit
adisitandum eos. Cumq curi
gaudio suscepissent eum. et ex
more complessent orationes
et psalmodiam: egressus foras
cellulam. uidit paruum ortũ
ubi sibi holera faciebant. ylipre¬
hensoꝙ baculo. cum toto impe¬
tu cepit omnia olera cedendo
confringere: ita ut nichil om̃i¬
no remanerent. Tidentes aũt
supradãi fratres nichil penitus
dixerunt: sed nec uultum tri¬
stem aut turbatum habentes.
rursus ingressi cellulam uesper¬
tinas orationes complentes.
adorantes. eum dixerunt. Si
precipis domine ut eamus et
eum qui remansit caulem co¬
quentes gustemus. quia iam
hora est ut cibum sumamus.
Tunc semor adorauit eos dicens.
iuideo sp̃m sc̃m requiescere mi
uobis:et ideo hortor ac moneo
custodiatis sancte humilitatis
et patientie surtutem ut ip̃a

Expanded text:
duo fratres monachi pariter in cella commorantes, quorum humilitatem et patientiam multi etiam de sanctis Patribus collaudabant. Audiens vero quidam sanctus vir, voluit probare militatem haberent; venit ergo ad visitandum eos. Cumque cum gaudio suscepissent eum, et ex more complessent orationes et psalmo diam, egressus foris cellulam vidit parvum hortum ubi sibi olera faciebant. Apprehensoque baculo, cum toto impetu coepit omnia olera caedendo confringere, ita ut nihil omnino remaneret. Videntes autem supradicti fratres, nihil penitus dixerunt, sed nec vultum tristem aut turbatum habentes. Et rursus ingressi cellulam, vespertinas orationes complentes, adorantes eum dixerunt: Si praecipis, domine, ibimus, ut eum qui remansit caulem coquentes gustemus, quia jam hora est ut cibum sumamus. Tunc senior adoravit eos, dicens: video Spiritum sanctum requiescere in vobis; et ideo hortor vos ac mocustodiatis sanctae humilitatis et patientiae virtutem, ut ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sius soldan conspectu ꝑsona¬
liter est potitus Ss narcatru lõ¬
gum foret.ainquanta menns
constantia coram illo ꝓstiterit.

Expanded text:
sius Soldani conspectu personaliter est potitus. Sed narratui longum foret, in quanta mentis constantia coram illo perstiterit
Abbreviated transcription (Latin):
cit uinum. Trib namq mili¬
bus et eo amplius. eam de
nilo flumine necessariis usi¬
bus adportant. Quod tam̃
interuallum harenosis di¬
uisum montibus: laboris
difficultate grauissima du
nos imitationis eorum ardor
accenderet: unus eorum pro¬
batissimus heremita archebi
nomine humanicatis gr̃a
perduxit nos ad suam celulã.
Qui cum comperisset nos ibi¬
dem uelle cõmorari finxit se
eundem locum uelle deserere.
ac nobis cellulam suam ue¬
lut exinde migraturus cep̃
offerre. Dicebat autem se hoc
facturum: etiam si nos non
aduenissemꝰ. Tunc susceptã
cellulam ipsius: cum om̃ĩb

Expanded text:
vinum. Tribus namque millibus et eo amplius, eam de Nilo flumine necessariis usibus apportant; quod tamen intervallum, arenosis divisum montibus, laboris difficultate gravissima dupnos imitationis eorum ardor accenderet , unus eorum probatissimus eremita, Archebius nomine, humanitatis gratia perduxit nos ad suam cellulam. Qui cum comperisset nos ibidem vel commorari, finxit se eumdem locum velle derelinquere, ac nobis cellulam suam, velut exinde migraturus, coepit offerre. Dicebat autem hoc se facturum, etiam si nos non advenissemus. Tunc susceptam cellulam ipsius cum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
pua qua mirabiliter ip̃e polle¬
center adhibuit. ¶ Sorro uir sc̃s
quaniuis suurn cegeretur unu
tus ꝓtelare ꝓpositum: tamẽ ac

Expanded text:
alios mirabiliter ipse pollecenter adhibuit.Porro vir sanctus, quamvis suum cogeretur vel invitus protelare propositum, tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
uidam sclaris inte habens tres
filios renuntiauit scło. ⁊ ue
int ad monasterium relinquens fi¬
uos suos inciuitate. Et cum stetisset
tres annos inmonasterio. ceꝑunt ei¬
cogitationes sue filios ad mernori¬
am frcquenter adducere: ⁊ contͥsta¬
batur ꝓ eis ualde. Neq enim clixe¬
rat abb̃ati filios se habere. Uidens au¬
ter eum abbas tristent dicit ei. Qd
habes quod tristis es: Ex narrauit
a quia tres filios haberet ĩ ciutate.
eius adducere. Precepit autem ab¬
bas ut adduceret eos. Qui cum ꝑrex
lumi remãssise. Quem assumens
urnit ad monasterium:⁊ requirẽs
abbatem non eum inuenit illicqͥn¬
t̾rogauit autem frẽs ubi eẽt abbas.
Et illi clixtrunt. Usꝙ ad peistrinũ
ꝑ rexit. Ille uero tollens filium quẽ
adduxerat abiit inpistrinum. Et
uidens eum abbas uenientem salu¬
tauit. ⁊ tenens infantem quem ad¬
duxetat amplexatus est eum. Et
osculabatur. ⁊ dict patri aus ames
eum: Et ille responcdit. Etiam Rur¬
sus etiam clixit ei. Ommino diligis

Expanded text:
uidam saecularis vitae habens tres filios, renuntiavit saeculo et venit ad monasterium, relinquens filios in civitate, et cum fuisset per tres annos in monasterio, coeperunt cogitationes suae filios ei ad memoriam frequenter adducere, et contristabatur pro eis valde, neque tamen dixerat abbati filios se habere. Videns autem eum abbas tristem, dixit ei: Quid habes, quod tristis es? Et narravit ei quia tres filios haberet in civitate, ejus monasterium. Praecepit autem abbas ut adduceret eos. Qui cum pervelummodo remansisse. Quem assumens duxit ad monasterium; et requirens abbatem, non eum invenit illic. Interrogavit autem fratres ubi esset abbas? Et illi dixerunt quod ad pistrinum perrexisset. Ille vero tollens filium suum, quem adduxerat, abiit ad pistrinum: et videns eum abbas tavit, et tenens infantem, quem adduxerat, amplexatus est eum et osculabatur. Et dixit patri ejus: Amas eum? Et ille respondit: Etiam. Et rursus dixit ei: Omnino diligis
Abbreviated transcription (Latin):
inuallis spoletane fini¬
l cuutate assisio uir
quidam nomine franciscus.
negociator offitio: preliues

Expanded text:
vallis Spoletanae finibus, civitate Assisio, vir quidam nomine Franciscus, negotiator officio, praedives
Abbreviated transcription (Latin):
lesus sum. Uidentes autem po¬
puli: cum ingenti admiratio¬
ne acclamauerunt: et benedi¬
xerunt deum dicentes. mira¬
bilis deus in scĩs sius. C eperũt
etiam perurgere manicheum.
ut introiret in ignem. At ille
reluctari cepit et subtrahere
se. Tunc comprehendentes eum
turbe iniecerunt in medio igniᷤ
et statim circũdans eum flam¬
ma atq adurens seminstum
reddidit. Et illum quidem cum
dedecore exurbe populus eiecit:
clamans et dicens. uiuus arde¬
at seductor. fNe autem assumẽ¬
tes secum et benedicentes do¬
minum ad eccł̃iam perducũt.
lio quoq tempore

Expanded text:
laesus sum. Videntes autem polaesus sum. Videntes autem populi cum ingenti admiratione acclamaverunt, et benedixerunt Deum, dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis . Coeperunt etiam perurgere Manichaeum, ut introiret in ignem: at ille reluctari coepit, et subtrahere se. Tunc comprehendentes eum turbae injecerunt in medium ignis, et statim circumdans eum flamma, atque adurens semiustum reddidit. Et illum quidem cum dedecore ex urbe populus ejecit, clamans et dicens: Vivus ardeat seductor. Me vero assumentes secum, et benedicentes Dominum, ad ecclesiam perducunt. Alio quoque tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ed et illud.
non celabo uobis:
quod michi dominꝰ
ad gloriam nomimiᷤ
sui prestitit. Desẽe¬
deram aliqñdo ad ciuitatem et
inueni ibi iurum quendam.
doctorem manicheorum seducẽ¬
tem ppłos. Cum hoc habui cõ¬
flictum sermonis sed quia e¬
rat uersutus nimis. et conclu¬
dere eum uerbis non poteram:
ueritus ne auditorum turbe
lederentur.si ille in uerbis qͣsi
superior abscessisset audienti
bus turbis dixi. ꝓlocendite ig¬
nem płiumum in medio platee.
et ambo intremus in flãmam
Si quis nr̃m non fuerit adustꝰ.
huius uera fides esse credatur.
Quod cum dixissem. ualde pla¬
cuit ppło: et continuo ignis ac¬
cenditur plurimus. Tunc ego
apprehendens eum. cepi mecum
pertrahere ad ignem. Et ille. Nõ
inquid ita: sed imusquisq nr̃m
singulariter ingrediatur. Primꝰ
tamen tu debes introire qui hoc
ipsum ꝓposiusti. Et ego in nõie
xp̃i consignans memet ip̃m:
medias flãmas ingressus sum.
nis dimidia hora fere. et in nõ¬
mine domini in nullo penitus

Expanded text:
ed et illud non celabo a vobis, quod mihi Dominus ad gloriam nominis sui praestitit. Descenderam aliquando ad civitatem, et inveni ibi virum quemdam doctorem Manichaeorum seducentem populos: cum hoc habui conflictum sermonis. Sed quia erat versutus nimis, et concludere eum verbis non poteram, veritus ne auditorum turbae laederentur, si ille quasi superior abscessisset in verbis, audientibus turbis, dixi: Accendite ignem plurimum in medio plateae, et ambo intremus in flammam: si quis nostrum ex ea non fuerit adustus, hujus vera fides esse credatur. Quod cum dixissem, valde placuit populo, et continuo ignis accenditur plurimus. Tunc ego apprehendens eum, coepi mecum pertrahere ad ignem. Et ille non, inquit, ita; sed unusquisque nostrum singulariter ingrediatur: primus tamen tu debes intrare, qui hoc proposuisti. Et ego in nomine Christi consignans memetipsum, medias flammas ingressus sum; nis dimidia fere hora, et in nomine Domini in nullo penitus
Abbreviated transcription (French):
anachorita sedebat in
speleo. iuuixta cenobium: mul¬
tas nirtutes faciens. Et cũ
aliqui monachi uenissent
in cenobiam: compulerunt

Expanded text:
anachoreta sedebat in spelaeo juxta coenobium multas virtutes faciens ; et cum aliqui monachi venissent de coenobio, compulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nis decorata. Cumq senice nomẽ
eus requireret: mariam uocari
illam respondit:Bunc hilari uul¬
tu queso inquit ut erus presenti¬
am mͥ exibeas: quo possim hodie
cum ea epulari. Multum namq
exauditu comperi laudari puel¬
lam. Que cum uocata ad eẽc. at¬
q in habitu merecricum sc̃s auũ¬
culus eam uidiss: pene totum cor¬
pus eius predolore solutum est.
Amaritudinem uero animile¬
to uultu celauit: etl lacrimas
erumpentes uirili sexu retinu¬
it: ne forte si cum femina cog¬
nouisset. fuge presidium flagi
rabilis ludere:.Que consurrgẽs
complexa ceruicem eius oscuł
demulcebat. Cumq oscularet᷑
eum: odorata eius corpusculum
suauissimo odore abstinentie
preflagrate. recordata est clieꝵe
quib cum sumina abstinentia
uicerat. Et quasi quodam ⁊e¬
it. lacrimasc ꝓfuclit: et tanꝙ̃
ium cordis non fufferens. in
hec uerba peorupit.Ne.ne. mͥ

Expanded text:
ne decora. Cumque senior nomen ejus requireret, Mariam vocari ille respondit. Tunc hilari vultu: Quaeso, inquit, ut mihi praesentiam ejus exhibeas, ut possim cum ea hodie epulari, multum namque ex auditu comperi ipsam laudari puellam. Quae cum vocata adesset, atque in habitu meretricum sanctus eam patruus ejus vidisset, pene totum corpus ejus prae dolore solutum est, amaritudinemque animi laeto vultu celavit; et lacrymas erumpentes virili sexu retinuit, ne forte si eum femina cognovisset, fugae praesidium flagitrabilis ludere. Quae consurgens, complexa cervicem ejus, osculis demulcebat. Cumque oscularetur eum, odorata ejus corpusculum suavissimo odore abstinentiae fragrare, recordata est dierum quibus cum summa abstinentia vixerat; et quasi quodam teit, lacrymasque profudit; et tanquam vim cordis non sufferens, in haec verba prorupit: Vae,
Abbreviated transcription (Latin):
re puerulum excitare. Creditur
ttaq non immerito suam do¬
minus ihc̃ xp̃c infantiam reco¬
lenti in huiusmodi formula nõ
absurde monstratus. quippe qui
in multoꝵ cordib ꝑobliuionem
quasi sopitus et mortuus: ue¬
luti ꝑ bea ti francisci doctrinam

Expanded text:
re puerulum excitare. Creditur itaque non immerito suam Dominus Iesus Christus infantiam recolenti in huiusmodi formula non absurde monstratus; quippe qui in multorum cordibus per oblivionem quasi sopitus et mortuus, veluti per beati Francisci doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
plangerent:aperuit ille oc¬
cłos suos et risit. Et it̾um a¬
puit ocłos et risit.: et tercio
similiter fecit. Cum autem
rogarent eum fratres dicenteᷤ.
dic nobis abba cur nobis flẽ¬
tib ip̃e rides. respondit eis.
Primo risiquia omnes tume¬
tis mortem. Et scd̾o risi qͥa
non estis parati. Cercio u̾o
risi: quia de labore nado adre¬

Expanded text:
plangerent, aperuit ille oculos suos et risit; et iterum aperuit et risit; et tertio similiter fecit . Cum autem rogarent eum fratres, dicentes: Dic nobis, abba, cur nobis flentibus ipse rides? Respondit et dicit eis: Primo risi, quia omnes timetis mortem; et secundo risi, quia non estis parati; tertio vero risi, quia de labore vado ad re
Abbreviated transcription (Latin):
cordis gemitu ac lacrimis: usq
in exitum uite deprecare domi¬
num. ac saluatoris nr̃i pretatẽ:
ut possis innenire miscd̃ĩam in
die illo terribili magni indiciidez.

Expanded text:
cordis gemitu ac lacrymis usque ad exitum vitae deprecare Domini ac Salvatoris nostri pietatem, ut possis invenire misericordiam in die illo terribili magni judicii Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ceps autem cepit eidicere. In¬
dulge michi alba: qm̃ tribula¬
ui te.Cui senex ait. Confidoĩ
deo meo: quia ꝓpter umum
calicem faciet cecum deus¬
futuro. Dicit ei princeps la¬
tronum. Et ego confido in deo:
quia ab hodie nemini malefac̾e¬
ciam. Et sic lucratus est senex
omne collegium latronum.

Expanded text:
um coepit ei dicere: Indulge mihi, abba, quoniam tribulavi te. Cui senex ait: Confido in Deum meum, quia propter unum calicem vini faciat tecum miseulo et in futuro. Dicit ei princeps latronum: Et ego confido in Deo quia ab hodie nemini malefacio. Et sic lucratus est senex omne collegium latronum.
Abbreviated transcription (Latin):
nuimos frater iubes ut repetã
eos: Cui senexait. Semel tan¬
tũmͦ illic dic cum humilitate.
At ille dixit. Quod si semel¬
ei dixero. et nichil michidede¬
rit. quid faciam: Tunc senex
ait. ¶lt̾ius nichil ei dicas. At
ille dixit. Et quid faciam qr
nonpossum iuncere cogitationẽ
nus: Cui senex. Dimitte cogita¬
frẽm tuum ne contristes: quia
monachus es. Cl x.

Expanded text:
frater, jubes ut repetam eos? Cui senex ait: Semel tantummodo dic illi cum humilitate . At ille dixit: Quod si semel dixero, et nihil mihi dederit, quid faciam? Tunc senex ait: Ulterius nihil ei dicas. At ille dixnon possum vincere cogitationem nus? Dicit ei senex: Dimitte cogitafratrem tuum ne contristeris, quia monachus es. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
lusium petit ubi illũ frẽm no¬
uerat cõmorari: quem malig¬
nus sp̃s asseruit ẽẽ deceptum.
Erataũt illic et alius frater
illi notissimꝰ: quem int̾rogans

Expanded text:
lusium petiit, ubi illum fratrem noverat commorari, quem malignus spiritus asseruit esse deceptum. Erat etiam ibi et alius frater illi notissimus, quem interrogans
Abbreviated transcription (Latin):
N cerrogauit frater abb̾em iohem
dicens.Quomodo anima habens
ꝓpria uulnera: non erubescit detͣ¬
here ꝓrimosuo: Cui respondit se¬
nex ꝑ parabolam. Erat quidam
pauꝑ habens uxorem. Quicũ uid̾ẽt

Expanded text:
nterrogavit frater abbatem Joannem, dicens: Quomodo anima habens propria vulnera, non erubescit detrahere proximo suo? Cui respondit senex per parabolam: Erat quidam homo pauper habens uxorem: qui cum vidisset
Abbreviated transcription (Latin):
uenire desideramus. Euias mittẽs
transfretauit. et uenit ad locum.
Tacta autem meridie. cum una
earum recedente popło uidisset
silentium exiuit inquendam lo¬
cum de dolio uelociter: ⁊ ueteres
atq concissos pannos reperiens
se precuixit: de hinc ficlucialiter
uisa est ambulare. Altera uero
nuda sedens intrinsetus. dicebat
marito. Ecce meretre ista nuda
est: nec confunditur. Cui maritꝰ
undiq nuda. non erubescis culpa¬
reuel ex parte uescitam: Ita est
omnis detractor. qui ꝓpriã mala

Expanded text:
enire desideramus. Quas mittens transfretavit, venitque ad locum. Facta autem meridie, cum una earum populo recedente vidisset silentium, exilivit in quemdam locum dolio vicinum velociter, et veteres atque conscissos pannos reperiens se praecinxit, et dehinc fiducialiter visa est ambulare. Altera vero nuda sedens intrinsecus, dicebat marito: Ecce meretrix ista nuda est, nec confunditur. Cui maritus undique nuda non erubescis culpare vel ex parte vestitam? Ita est omnis detractor, qui propria mala
Abbreviated transcription (Latin):
de idustria negligebatur par
paruulus. pannis potiꝰ qm ue¬
stimentis indutus. sordibus
los posset. quotiens ab eo fuiss
aspectus. Sed etiam colaphis
atq alapis expositus erat¬
diuersorum qͥuas plerumq
sub otutib suis innocentipar¬
uulo etiam gratis cernebat
affligi: itaut numqͣm genas
eius nisilacrimaꝵ sordentib
uestigiis uideret infectas. Cũq
taliter infans sub oculis eius
per dies singulos ageretur:ꝓ
amore nichilominꝰ xp̃i et obe¬
dientie urtute rigida semꝑ
atq ĩmobilia patris iuscera
ꝑmanserunt: Non enim re¬
pͥutabat iam filium suum.
quem secum pariter obtule¬
sentibus eius inuiriis.sed
magis exultabat.qm̃ eas ne¬
quãqm infructuose tolerari
cernebat: parum cogitans
de lacrimis eius:s deꝓpria
humilitate ac perfectione
sollicitus. Quam districti¬
onem mentis alĩ atꝙ unmo¬
bilem rigorem peruidens pat̃¬
penitꝰ animi eius constantiã
cum plorare quadam die iu¬
disset infantem simulans
se adu̾sus eum iratum. p̃cepit

Expanded text:
de industria neglegebatur paruulus, pannis potius quam uestimentis indutus, sordibus los posset, quotiens ab eo fuisset aspectus, sed etiam colaphis atque alapis expositus diuersorum, quas plerumque sub obtutibus suis innocenti paruulo etiam gratis cernebat infligi, ita ut numquam genas eius nisi lacrimarum sordentibus uestigiis uideret infectas. cumque tauter infans sub oculis eius per dies singulos ageretur, pro amore nihilominus Christi et oboedientiae uirtute rigida semper atque inmobilia patris uiscera permanserunt. non enim reputabat iam suum filium, quem secum pariter obtulesentibus ejus injuriis. Sed magis exultabat quod ille nequaquam infructuose tolerari cernebat, parum cogitans de lacrimis eius, sed de propria humilitate ac perfectione sollicitus. quam districtionem mentis illius atque inmobilem rigorem peruidens coenpenitus animi eius constantiam, cum plorare quadam die uidisset infantem, simulans se aduersus eum commotum praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
uodam uero temꝑe¬
pergebat ad uisitan¬
dos fratres incõme¬
odos: quib etiam que
necessaria erant. ad refectionẽ
corporis deferebat. Et cum in iti¬
nere eorum que portabat onere
grauaretur. uidit eminus ona¬
gros transire per desertum: et
unus ex uobis: et suscipiat sar¬
cinam meam. Et ecce unus ex
omni grege cota cum mansne¬
tudine pergit ad eum. Tũnc ille
prebenti se sponte. et onus impo¬
nit et ipse iusedit: et cum om¬
ni uelocitate ab eo ad cellulas
fratrum quo pergebat enectiaᷤᷤ

Expanded text:
uodam vero tempopergebat ad visitandos fratres incommodos, quibus etiam quae necessaria erant ad refectionem corporis deferebat. Et cum in itinere eorum quae portabat onere gravaretur, vidit eminus onagros transire per desertum, et unus ex vobis, et suscipiat sarcinam meam. Et ecce unus ex omni grege, tota cum mansuetudine pergit ad eum. Tunc ille praebenti se sponte, et onus imponit, et ipsi insedit, et cum omni velocitate ab eo ad cellulas fratrum, quo pergebat, evect
Abbreviated transcription (Latin):
phiberet appropinquare ianu
e qua i templum introibãt.
Accepit autem me tremor ua¬
liclus et extasis: et tota ex oĩb
tremebunda turbabar. Itac
corsurgente me adianuam cu¬
ius m̃ prius aditus claudebat᷑.
quasi omnis uirtus que me
prius ingredi ꝓhibebat. post
dolore introiui: et sie intra sc̃a
sterium digna habita sum: ⁊ tẽ
uidi dei sacramenta. et qualiter
est paratus suscipere penitẽtes.
Tunc ꝓiciens me ꝓnam inter

Expanded text:
hiberet appropinquare januis, quibus in templum introibant. Accepit ergo me tremor validus 388 et extasis, et tota ex omnibus tremebunda turbabar. Itaque conjungens me ad januam, cujus mihi aditus primo claudebatur quasi omnis virtus quae prius ingredi me prohibebat, post labore introivi, et sic intra sanctsterium digna habita sum: et tunc vidi Dei sacramenta, et qualiter est paratus suscipere poenitentes. Tunc projiciens me coram in ter
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑmitat ds̃ bella excitari inge¬
neratione hac qm̃ scit quia infir¬
mi sunt: et portare non possunt.
Dixit aliquando abbatꝰ euagriꝰ
abb̃i arsenio Quomodo nos exci¬
tante eruditione et scientia nul¬
las uirtutes habemus. hi autem
rustici inegypto conuersantes.
tantas uirtutes possident: Res¬
pondit ei abbas arsenius. Nos qͥ
muridane eruditionis disciplinis
eruditi sumus. nichil habemus:
hii autera rustici eqyptii ex ꝓpͥis
laborib uirtutes ad quisierunt.¬
gathonem dicens. Uolo habitare
cum frĩb. s dic mͥ quoniodo habi¬
tem cum eis. Bicit ei senex Sicut

Expanded text:
non permittit Deus bella excitari in generatione hac, quoniam scit quia infirmi sunt et portare non possunt. 5. Dixit aliquando abbas Evagrius abbati Arsenio: Quomodo nos excitati eruditione et scientia nullas virtutes habemus, hi autem rustici in Aegypto habitantes tantas virtutes possident? Respondit abbas Arsenius: Nos quia mundanae eruditionis disciplinis intenti sumus, nihil habemus; hi autem rustici Aegyptii ex propriis laboribus acquisieruntad eum, dicens: Volo habitare cum fratribus, sed dic mihi quomodo habitem cum eis. Dicit ei senex: Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
feria: Hoc est peccatum meum.
Sx labora mecum duas ebdoma-¬
das: et rogemus deum ut inͥ in¬
dulgeat. Esfecerunt ita. Et post
duas ebdomadas uiclit frat̾ gr̃ãm
dei iterum uenientem suꝑ frẽm
suum: et consolati sunt. deo qui
solus bonus est gr̃am referentes.

Expanded text:
feria? Hac est peccatum meum; sed labora mecum duas hebdomadas, et rogemus Deum ut mihi indulgeat. Fecerunt ita; et post duas hebdomadas vidit frater gratiam Dei iterum venientem super fratrem suum, et consolati sunt, Deo, qui solus bonus est, gratias referentes.
Abbreviated transcription (Latin):
damenti posirat assignauit: s
⁊ alia ñ modisi tam ad eiusdem
fabrice qmͣ ad instantis sollẽpnita¬
tis impensas donaria deputauit.

Expanded text:
damenti posuerat, assignavit; sed et alia non modica tam ad eiusdem fabricae quam ad instantis solemnitatis impensas donaria deputavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quidam solitarius antiquiis
⁊ conuersatione ꝓficiens sedebat in
monde inpartes antinoo sicut audi¬
uimus a notis monachis: cuius uer¬
bis ⁊ actu multi ꝓficiebant. E& cura
talis eẽt excitatus est diabolue in in¬
uidiam contra eum. sicut ⁊ contra
omnes iurcutum uiros. Et inmisit¬
in animo eius cogitationem talem.
qd̃ huic qui intali conuersatione
eẽt. non deberet seruiri abalie. aut
ministerium exhibert s magis ip¬
sum debete aliis minstrare. Quod
si aliis ñ exhiberet ministerium:
saltim sibi ip̃i seruiret dicens. Neu¬
de ergo inciuitate sportellas quas
facis ⁊eme tͥ que opus sunt: ⁊ re¬
uertere ad locum tuum: ⁊ nuilli sis
onerosus. Hoc autem suggerebat
diabolus: mui dens quieti eius.⁊
oportune uocationi in clño ⁊ utili-¬
tatimultoꝵ. Undiq enim inumicꝰ
uenari eum ⁊ capere festinabat. Il¬
le uero tanqmͣ bone cogitationi
ad quiescens: desc̾etlit oe monast̾io
uidisset ꝓ incantela sua supplantat᷑

Expanded text:
quidam solitarius antiquus, et conversatione proficiens, sedebat in monte in partibus Antinoo, sicut audivimus a notis monachis, cujus verbis et actu multi proficiebant. Et cum talis esset, excitatus est diabolus ad invidiam contra eum, sicut et contra omnes virtutum viros, et immittit animo ejus cogitationem talem, ut ei qui in tali conversatione esset non deberet serviri ab alio, aut ministerium exhiberi, sed magis ipsum debere aliis ministrare. Quod si aliis non exhiberet ministerium, saltem sibi ipsi serviret, dicens: Vende ergo in civitate sportellas quas facis, et eme tibi quae opus sunt, et revertere ad locum tuum, et nulli sis onerosus. Hoc autem suggerebat diabolus, invidens quieti ejus et opportunae vacationi ad Dominum, et utilitati multorum. Undique enim inimicus venari eum et capere festinabat. Ille vero tanquam bonae cogitationi acquiescens, descendit de monasterio vidisset, pro incautela sua supplantatus
Abbreviated transcription (Latin):
lectatione uirtutum. udqͦdut
ualeas facili peruenire: exem¬
pla tibi sunt mutationis ac
uite perfecte incongregatione
cõmorantia a pancis immo
ab uno nel duob non a plu¬
rib expetenda. Nam ꝓꝑter
id quod examinata uta. at¬
q ad purum excocta repetitur
in paucis: etiam istud ex hoc
utilitatis accidit. qd̾ ad per¬
fectionem ꝓpositi huius. idẽ
cenobialis uite diligentius.
quis uniꝰ imbuitur ac infor¬
matur exemplo. Que omĩa
ut possis consequi. et subhac
regula spiritali perpetuo per¬
durare triahec in congrega¬
tione necessario custodienda
sunt tibi: ut scilicet scdm ꝑ¬
salmiste sententiam. egoaũt
tanqͣm surdus non audiebam
et sicut mutus non aꝑiens
ossuum et factus sum sicut
homo non audiens. et non ha¬
bens in ore suo redargutiones.
tu quoꝙ uelut surdus et mu¬
tus et cecus incedas: ut absq
uluĩ contemplatione qui tibi
fi̾nt adimitandum merito
perfc̃onis electus. inmersa cĩ¬
cũq uideris minus edificati¬

Expanded text:
lectatione uirtutum. Ad quod ut ualeas facilius peruenire, exempla tibi sunt imitationis ac uitae perfectae in congregatione commoranti a paucis, immo ab uno uel duobus, non a pluribus expetenda, nam praeter id quod examinata uita atque ad purum excocta repperitur in paucis, etiam istud ex hoc utilitatis accedit, quod ad perfectionem propositi huius, id est coenobialis uitae, diligentius quis unius inbuitur ac formatur exemplo.\t Quae omnia ut possis consequi et sub hac regula spiritali perpetuo perdurare, triatione necessario custodienda sunt tibi, ut scilicet secundum Psalmistae sententiam : Ego autem tamquam surdus non audiebam, et sicut mutus qui non aperit os suum, et factus sum sicut\t homo non audiens: et non habens in ore suo redargutiones, tu quoque uelut surdus et mutus et caecus incedas, ut absque illius contemplatione, qui tibi fuerit ad imitandum merito perfectionis electus, uniuersa, quaecumque uideris minus aedificati
Abbreviated transcription (Latin):
iterum impugnatio insistebat ez
Ipse autem festinaiit denuo per¬
gere ad supradc̃m seniorem. Hi¬
dens autem eum semor. it̾um
docebat eum ut patienter et in¬
defesse sustineret: dicebati ei
crede fili. qm̃ mittet tibi dominꝰ
suo: ut possis superare passionem
hanc. Confortatus autem frãt
monente sancto semore reme¬
auit ad cellulam suam: et ite¬
rum impugnatio ualde contur

Expanded text:
iterum impugnatio insistebat ei. Ipse autem festinavit denuo pergere ad supradictum seniorem. Videns autem eum senior, iterum docebat eum ut patienter et indefesse sustineret, dicebatque ei: Crede, fili, quoniam mittet tibi Dominussuo, ut possis superare passionem hanc. Confortatus autem frater, monente sancto seniore, remeavit ad cellulam suam, et iterum impugnatio valde contur
Abbreviated transcription (Latin):
quia non climittebat mentem
suam diffundi incogitationib
scłi. neq loquebatur causam hu¬
uismandi: et dicunt ei. Orãs a¬
gimus deo: quia multum pluit
isto anno: et rigate competent̾
arbores palmarum.bene incipi¬
unt ꝓoucere ramos: et inueni¬
ent unde laborent fr̃s. qui solẽt
inmanuum suarum operib
occupari. Dicit ergo eis abbas io¬
hannes. Sic est it quando sp̃e sc̃t

Expanded text:
quia non dimittebat mentem suam diffundi in cogitationibus saeculi, neque loquebatur causam hujus mundi, et dicunt ei: Gratias agimus Deo, quia multum pluit isto anno, et rigatae competenter arbores palmarum bene incipiunt producere ramos, et invenient unde laborent fratres, qui solent in manuum suarum operibus occupari. Dicit ergo eis abbas Joannes: Sic est quando Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
roneum reuocare: et diutuns
atcritum langorib coegit iam
solitis dissimilia cogitare. Sic-¬
q ft̃m est ut inciperet et si non
plene mansue sc̃e subflagellis:
quod antea nesciebat in prosꝑis.
Dandem naiꝙ tantillo uitium
resumpto ut baculi ammini¬
cło sustentatus incederet. totũ
id circuacentẽ contẽplanti
ꝓuintiam quodami tedium
generabat quicquid uisu.pul-¬
chrum in desiderio prius habu¬
erat. s et talium amatores stul¬
tissimos reputabat. Sy qm̃ pro¬
speritas post periculum facile
consueuit in cautos decipere:
cepit uir iste arcidentib it̾m
ꝓsperis ad huc sibi maiora pei¬
orib de scł̃i nauitate ꝓmittert:
qui plene nec clum ꝑuerse ser¬
uitutis ingum excusserat decer¬
uice. Nam quodam nobile ti¬
uitatis assisii uanis lauilibus
augentlisq pecuniis inhyante.
et ob hoc militatib ornamẽtis
ad eundum in appulliam se
parante: frantiscus iam pͥstino
corporis recuperato igore siminꝰ
diuitiarum et gl̾ie cupidus eidẽ

Expanded text:
roneum revocare, et diutinis attritum languoribus coëgit iam solitis dissimilia cogitare; sicque factum est ut inciperet, etsi non plene, mansuescere sub flagellis, quod antea nesciebat in prosperis. Tandem namque tantillo virium resumpto, ut baculi adminiculo sustentatus incederet, totam ei circumiacentem contemplanti provinciam quodam modo taedium generabat quidquid visu pulchrum in desiderio prius habuerat; sed et talium amatores stultissimos reputabat. Sed quoniam prosperitas post periculum facile consuevit incautos decipere, coepit vir iste, arridentibus iterum prosperis, adhuc sibi maiora prioribus de saeculi vanitate promittere, qui plene necdum perversae servitutis iugum excusserat de cervice. Nam quodam nobili civitatis Assisii vanis laudibus augendisque pecuniis inhiante et ob hoc militaribus ornamentis ad eundum in Apuliam se parante, Franciscus, iam pristino corporis recuperato vigore, non minus divitiarum et gloriae cupidus, eidem
Abbreviated transcription (Latin):
pre multitudine clauoꝵ asum-¬
mitate capitum usq ad cligitos
peclum locus uacuus non inueni-¬
retur quantus ligitumius sũ¬
mitate tangeretur. Isti uero uix¬

Expanded text:
prae multitudine clamorum a summitate capitis usque ad digitos pedum, locus vacuus non inveniretur, quantus digiti unius summitate tegeretur. Isti vo
Abbreviated transcription (Latin):
inutrisq et non sum nuitatus:
sicut illud non me nocuit pri¬
mum. ita nec scdm nuutauit.
Sic ergo delemus fac̾e in occur¬
sione fratrum: ut quando eoꝵ
presentia est. cum fidutia et le¬
ticia suscipiamꝰ eos. Quando uͦ
solisumꝰ: opus est ut luctus et
abstinentia permaneat in nob̾.
Illiuero audientes que in cordi¬
bus suis habebant anteq̃m re¬
quirerent: glorificauerunt dm̃.

Expanded text:
in utrisque, et non sum mutatus, et sicut illud primum non me nocuit, ita nec secundum mutavit: sic ergo debemus facere in occursione fratrum, ut quando eorum praesentia est, cum fiducia et laetitia suscipiamus 509 eos, quando auter soli sumus, opus est ut luctus et abstinentia permaneant in nobis. Illi vero audientes quae in cordibus suis habebant, antequam requirerent eum, glorificaver
Abbreviated transcription (Latin):
bat rursus ad simplicitatis redi¬
re primordia. uolebat leprosis cõ-¬
temptibiliter de nouo seruire:⁊ ab
hominum conuersatione ad loca
remotissima se transferre. Nb õĩ
quoq secura regiminis cũpielrte
eximete: eo qd̾ multis de causis peri¬
culosum assereret. maxime in hoc
dempore prelationis locum tenere:

Expanded text:
bat rursus ad simplicitatis redibat rursus ad simplicitatis redire primordia; volebat leprosis contemptibiliter de novo servire, et ab hominum conversatione ad loca remotissima se transferre. Ab omni quoque se cura regiminis cupiebat eximere, eo quod multis de causis periculosum assereret, maxime in hoc tempore, praelationis locum tenere
Abbreviated transcription (Latin):
bitis: nichil penitus ad sanitarem
ꝓfecit. quin potius ip̃m malum
medicaminib multiplicatis ae¬
creuit. Ip̃e uero tot in commoda
corporis in omni pacientia. ⁊ grãꝵ
actione sustinuit. despectisq corpo¬
ralium membroꝵ molestiis. totã
ad deum intentionem sp̃u confor¬
tato cdirexit. Et ut interne conso¬
lationi liberius posset intendere: qͣ¬
tuor fratrum uiroꝵ uirtutis depu¬
tabatur custodie. qui ⁊ omni solli¬
cituline insistebant ip̃ius nõ so¬
lum necessitudini corporis ꝓcurã¬
de: uerum etiam quietudini spiritꝰ
obseruande. ¶Iam gloriosus pat̾
intantarum non mediccriter uir¬
tutum gr̃ã consummatus. trãse¬
gisse dies uacuos reputauit. et
qmuis eẽt ad exteriora corporis ex¬
ercicia proesus inutilis: semetip̃m
tamen adhuc triumphos nouicer¬
taminis incitauit. Bicebat enim.
Incipiamus fratres deo seruire. in¬
cipiamus inquit ⁊ ꝓficiamus: qm̃
parumhuc uiꝙ ꝓfecimus. Nole-¬

Expanded text:
bitis, nihil penitus ad sanitatem bitis, nihil penitus ad sanitatem profecit; quin potius ipsum malum medicaminibus multiplicatis accrevit. Ipse vero tot incommoda corporis in omni patientia et gratiarum actione sustinuit; despectisque corporalium membrorum molestiis, totam ad Deum intentionem, spiritu confortato, direxit. Et ut internae consolationi liberius posset intendere, quatuor fratrum, virorum virtutis, deputabatur custodiae, qui et omni sollicitudine insistebant ipsius non solum necessitudini corporis procurandae, verum etiam quietudini spiritus observandae. 67 Iam gloriosus pater, in tantarum non mediocriter virtutum gratia consummatus, transegisse se dies vacuos reputavit; et quamvis esset ad exteriora corporis exercitia prorsus inutilis, semetipsum tamen adhuc ad triumphos novi certaminis incitavit. Dicebat enim: "Incipiamus, fratres, Deo servire. Incipiamus", inquit, "et proficiamus, quoniam parum hucusque profecimus". Vole
Abbreviated transcription (Latin):
ente inpatrem ac dominum pre
cunctis elegerat: cuius se cum
uniuerso ordine suo cutele com¬
miserat. nec non et obedientie mã¬
dato subiecerat. Sed et eunde pro¬
phetico sp̃u ductus apostolico ho¬
nori ꝓuisum fort nonsolum u̾bis
precdixerat. s ⁊ factis multimode
presignarat. Hic igitur erga ui¬
rum sanctum mirando dilectõis
affectu flagrabat. hic pauꝑculo
strabat domino. Contestabatur
idem ip̃e post modum ad apostoli¬
cam dignitatem ꝓuectus. senum¬
qmͣ in tanta ꝑturbatione fuisse.
quin omne mentis nubilum in
solo uiridei contuitu uel affatu
discederet: subitaq serenitatis
suauitas et iocuncditatis dulce¬
do recliret. Unde et quotiens ip̃m
uidebat: ei tanqm xp̃i apostolo
reuerentiam exhibebat. Hic itaq
beatum franciscum ut curam
sui gereret instanter ãmonuit.
cui et ipe sẽs in hoe humilitet sic̃
et in aliis omnib obediuit. Factis
igitur cocturis incapite uenis rna¬
cisis. colliriis. et emplaustris ad hi-¬

Expanded text:
rio, in patrem ac dominum prae rio, in patrem ac dominum prae cunctis elegerat, cuius se cum universo Ordine suo tutelae commiserat, necnon et obedientiae mandato subiecerat, sed et eumdem, prophetico spiritu ductus, apostolico honori provisum fore non solum verbis praedixerat, sed et factis multimode praesignarat. 65 Hic igitur erga virum sanctum mirando dilectionis affectu flagrabat; hic pauperculo ministrabat. Contestabatur idem ipse postmodum ad apostolicam dignitatem provectus, se numquam in tanta perturbatione fuisse, quin omne mentis nubilum in solo viri Dei intuitu vel affatu discederet, subitaque serenitatis suavitas et iucunditatis dulcedo rediret. Unde et quoties ipsum videbat, ei tamquam Christi apostolo reverentiam exhibebat. Hic itaque beatum Franciscum, ut curam sui gereret, instanter admonuit; cui et ipse sanctus in hoc humiliter, sicut et in aliis omnibus, obedivit. Factis igitur cocturis in capite, venis incisis, collyriis et emplastris adhi
Abbreviated transcription (Latin):
anhelabat. Uerum qmͣriis stigma¬
ta domini nr̃i ih̃u in corpore suo
portaret. quia tamen in ip̃o opor¬
tuit ea quepassionum xp̃i dectãt
adhuc amplius adimpleri: cep̃
et aliis languorib infirmitas ocu-¬
loꝵ grauissima suꝑ addi. Tunc su-¬
pradictus est frater quem ueliti
loco matris elegerat. ⁊ ad huc uiuẽs
gregi suo pastorem prefecerat: cõ¬
pulit eum et rationib induxit.
ut sibi mederi ꝑmitteret: timene
ne forte ꝑincuriam penitus oculoꝵ
lumen amitteret. Qui uir sẽs hu¬
militer obtemꝑans tanqͣm patri:
plura suis ex tunc oculis medica¬
mina patiebatur apponi: qmuis
ingauescente malo nullius eẽnt
remedi:.¶Gardem rratam cu¬
tande iam dicte infirmitatis occa¬
sione ꝑductus est: ubi ⁊ domino
honorio papa tercio moeam tunc
temporis faciente. honorifice acu¬
ria romana deuoteꝙ susceptus
est. Famuliarius tamen ei prece¬
teris dominus hugo tunc hosti¬
ensis episcopus affuit. quẽ uir

Expanded text:
anhelabat. Verum quamvis stigmaanhelabat. Verum quamvis stigmata Domini Iesu in corpore suo portaret quia tamen in ipso oportuit ea quae passionum Christi deerant adhuc amplius adimpleri, coepit et aliis languoribus infirmitas oculorum gravissima superaddi. Tunc supradictus frater Helias, quem veluti loco matris elegerat et adhuc vivens gregi suo pastorem praefecerat, compulit eum et rationibus induxit, ut sibi mederi permitteret, timens ne forte per incuriam penitus oculorum lumen amitteret. Cui vir sanctus humiliter obtemperans tamquam patri, plura suis ex tunc oculis medicamina patiebatur apponi, quamvis ingravescente malo, nullius essent remedii. Tandem Reatam curandae iam dictae infirmitatis occasione perductus est, ubi, et domino Honorio papa tertio moram tunc temporis faciente, honorifice a curia Romana devoteque susceptus est. Familiarius tamen ei prae caeteris dominus Hugo, tunc Ostiensis episcopus, affuit, quem vir
Abbreviated transcription (Latin):
naturali corruptele necessarioq
se presentaret ꝓpinquare defectui:
non tamen adhuc dissensit qnͣtũ
sub assueti rigoris lege teneri. Intã¬
tum enim iur reuerendus se sibi
subiacerat: tantaq corpus armo¬
nia spiritui concordarat. ut etiam
carius repugnantiam uix sẽtiret.
in omnil que sp̃c agenda dicta¬
rat. Igitur uir sẽs sp̃rtin ad omẽ
bonum promptissimus qui tãto
hactenus animare zelo ferbuerat
adhuc in preclicatione non desistẽs
intendere ꝓximoꝵ salutr: corpus
emortuum fecit inasino ꝑcini-¬
tates et castella circumuehi. Sua¬
debant autem frẽs. eiq cum omi
p̃cum instantia supplicabant:
ut infirmitatib suis meclicoꝵ
auxilio subueniri ꝑmitteret. ui¬
dentes utiq quia de die incliem
magis magisq deficeret. Ip̃e uero
consentire in hec fratrib penitus
recusabat. ueluti qui hactenus cu¬
ram carnis non egerat:iamq dis¬
solui et ẽẽ cum xp̃o multo m̃elius

Expanded text:
naturali corruptelae necessarioque naturali corruptelae necessarioque se praesentiret propinquare defectui, non tamen adhuc dissensit, quantum poterat, sub assueti rigoris lege teneri. In tantum enim vir reverendus se sibi subiecerat, tantaque corpus harmonia spiritui concordarat, ut etiam carnis repugnantiam vix sentiret in omnibus quae spiritus agenda dictabat. Igitur vir sanctus spiritu ad omne bonum promptissimus, qui tanto hactenus animarum zelo fervebat, adhuc in praedicatione non desistens intendere proximorum saluti, corpus emortuum fecit in asino per civitates et castella circumvehi. 65 Suadebant autem fratres eique cum omni precum instantia supplicabant, ut infirmitatibus suis medicorum auxilio subveniri permitteret: videntes utique quod de die in diem magis magisque deficeret. Ipse vero consentire in hoc fratribus penitus recusabat, veluti qui hactenus carnis curam non egerat, iamque dissolvi et esse cum Christo multo melius
Abbreviated transcription (Latin):
ne forsitan uerba sibi nociua deflu¬
eret curialiter ab eoꝵ dem colloqͥis
expeditent. Ita qd̾ uulnus lateris
quo adusc uixit incorpore cliligẽ¬
ter uiro dei celante. solus hoc frater
quidam casirut cumq ꝓsꝑicere me¬
ruit. frater uero rufinin ad eum scal-¬
pendum admissus manu illud sen¬
sibiliter s fortiuto contrectauit. Ad
cuius contactum uir sc̃s remurmu¬
rans grauissime doluit . ut iam dic-¬
tum fratrem inculpans ut hoc sibi
domunis indulgeret ad iunxit.
pater frantiscus annis aconuersati-¬
ont sua decem et octo ꝑactis nullam
uel modicam carni requiem dede¬
rat. s ꝑcliuetsas mundi partes pre-¬
dicando laboriose circuiens: imusita¬
tis eamet noui generis dissciplinis
affugere noncessarat. E quãuis
ei in multis languorib effluxissẽt
dies preteritr: duob tamenannis
qui adhuc nite erant resilui graui¬
orib cepit ⁊ mage continius infir¬
mitatib purgeti.S et licet caro

Expanded text:
ne forsitan in verba sibi nociva difflune forsitan in verba sibi nociva difflueret, curialiter ab eorumdem colloquiis expedirent.Itaque vulnus lateris, quoadusque vixit in corpore, diligenter viro Dei celante, solus hoc frater Helias casu utcumque prospicere meruit. Frater vero Rufinus, ad eum scalpendum admissus, manu illud sensibiliter, sed fortuito, contrectavit; Sad cuius contactum vir sanctus remurmurans gravissime doluit, et iam dictum fratrem inculpans, ut hoc sibi Dominus indulgeret adiunxit. Cpater Franciscus, annis a conversione sua decem et octo peractis, nullam vel modicam carni requiem dederat, sed per diversas mundi partes praedicando laboriose circuiens, inusitatis eam et novi generis disciplinis affligere non cessarat; et quamvis ei in multis languoribus effluxissent dies praeteriti, duobus tamen annis, qui adhuc vitae eius erant residui, gravioribus coepit et magis continuis infirmitatibus perurgeri.Sed et licet caro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliquotiens femoeralia tinxit. Gali¬
bus igitur in se uir dei resultãtib
margaritis. studuit summopete
preciosissimum allum thesaurum
qua speciali eum dominus preroga¬
tiua ditauerat. ab omnium oĩno
uiuentium oculis conseruare re-¬
conditum. ne qd̃ uel minimum
conscii cuiusqͣm familiaritatis oc¬
casione fortassis incurrent detri-¬
mentum. Unde et quia rarissime
ꝑ paucis precipua consueuerat re-¬
uelare mysteria: eaquoꝙ que tam
gloriose parebant in ip̃o maxime si¬
bi familiarib diu trant incogni¬
ta. ¶ Periculosum enim existimãs
inclitum apparere iudicium in o¬
culis hominum.s ⁊ ꝑ magno nõ
reputans occulta quoꝵ libet bona
non ẽẽ maiora hiis que ꝓferunt᷑
in publicum: ruminabat multo¬
ciens illud inore ꝓpħicum.In cor¬
de meo abscondi eloquia tua: ut
non peccem tibi. Fratrib quoq cir¬
ca ip̃m conuersantib dederat tale
signum. at si quando eum cum ex¬
traneis occupatum predictum uer¬
siculum resitare ꝑciperent: illum

Expanded text:
 aliquoties femoralia tinxit. Talibus igitur vir Dei in se resultantibus margaritis, studuit summopere pretiosissimum illum thesaurum, quo speciali eum Dominus praerogativa ditaverat, ab omnium omnino viventium oculis conservare reconditum, ne quod vel minimum conscii cuiusquam familiaritatis occasione fortassis incurreret detrimentum. Unde et quia rarissime perpaucis praecipua consueverat revelare mysteria, ea quoque, quae tam gloriose parebant in ipso, maxime sibi familiaribus diu erant incognita. 63 Periculosum enim existimans inclitum apparere in oculis hominum, sed et pro magno non reputans occulta quorumlibet bona non esse maiora iis quae proferuntur in publicum, ruminabat multoties illud in ore propheticum: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi. Fratribus quoque circa ipsum conversantibus dederat tale signum, ut si quando eum cum extraneis occupatum praedictum versiculum recitare perciperent, illum,
Abbreviated transcription (Latin):
postqin flectit genua ut mos
est monachis accepta oratione ħ
enim interrogauit. Unde frater
aduenisti. et qm obrem te adhu-¬
miles conuinxisti monachos:

Expanded text:
postquam flexit genu, ut mos est monachis, accepta oratione, hoc eum interrogavit: Unde frater, advenisti? et quam ob rem apud humiles te conjunxisti monachos