comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flore uirtutũ decorus: ac scĩmonie ꝓpalã¬
tor egregius. Fide ueritatis subnixus:
in legis dei meditacione assiduus : orationi
et ꝯpunctioni deuotissime intentꝰ. Excu¬
biis dñi diurnis et nocturnis uigiliis
deditus: in utilitatib pauperũ cotidiana
instancia sollicitus: in interuentu strenuus.
in cuncto simul opere circũspectus. in ser¬
mone ad om̃s ueridicus. in consilio pru¬
dentissimus: et totius uite honestate claris¬
simus. Qui deo spiritaliter agonizans:
instar ꝓbitatis. et exemplar uirtutis: illo
etiam tẽpore palmã emeruit scĩtatis. In
quo d̾s qui honitas semꝑ bonis ẽ tantã
uirtutẽ multiplicauit: ut sicut inter
populares quantum ad seculum ¶linea
regii stẽmatis pulchro nitore desa cendit
ac uelut ipsos reges purpura monstrat:
sic idem illustrissimus et p̾stantissimꝰ uir
optimorũ morũ et uniuerse uite qͣlitate.
inter ceteros parili decore claresceret: et

Expanded text:
flore virtutum decorus ac sanctimonie propalaflore virtutum decorus ac sanctimonie propalator egregius, fide veritatis subnixus, in legis Dei meditatione assiduus, orationi et conpunctioni devotissime intentus, excubiis Domini diurnis et nocturnis vigiliis deditus, in utilitatibus pauperum cotidiana instantia sollicitus, in interventu strenuus, in cuncto simul opere circumspectus, in sermone ad omnes veridicus, in consilio prudentissimus et totius vite honestate clarissimus. Qui Deo spiritaliter agonizans instar probitatis et exemplar virtutis, illo etiam tempore palmam emeruit sanctitatis. In quo Deus, qui bonitas semper bonis est, tantam virtutem multiplicavit, ut sicut inter populares, quantum ad seculum, linea regii stemmatis pulchro nitore descendit ac velut ipsos reges purpura monstrat, sic idem illustrissimus et prestantissimus vir optimorum morum et universe vite qualitate inter ceteros parili decore claresceret, et
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ. . admirationẽ. Erat illi ex aduenti¬
cia dei parte magna uirtus intelligere que
audiret: et magna gracia ꝓferre que nosset.
Ipse uero exꝑtus in se dei magnalia. magni¬
fice illi gracias referebat: et puericie sue decꝰ
ꝑfecte uite exp̃ssione adornabat. Et ut in
pictura florũ surgit decor auriformis:
sic tota honestas etiã in m̃brorũ surrexerat
liniam̃tis. donec deo et hominib ꝯplaceret:
et grãm transcendens ꝯmunẽ. mereretur
inter primos ut nobilissimꝰ clericatꝰ honorẽ.
Hoc gradu potitus. et licet infra aulam põ¬
situs. semꝑ ad celestia intentus: p̃cepta dei
factis cotidie adimplere studuit indefessus.
Nam magis oꝑib enituit uirtutis: et sig¬
nacula uere aperuit nobilitatis. Elegit rem
suꝑne uite : et saluti inuigilabat eterne. Cũq
ret in annis. creuit illi fama et gła nõmi¬
nis: eratq̃ iam merito sapientie donatus
honoratius. probis actib conspicuus. om̃i

Expanded text:
in eius admiratione. Erat illi ex adventiin eius admiratione. Erat illi ex adventicia Dei parte magna virtus intelligere que audiret et magna gratia proferre que nosset. Ipse vero expertus Dei magnalia, magnifice illi gratias referebat et puericie sue decus perfecte vite expressione adornabat. Et ut in pictura florum surgit decor auriformis, sic tota honestas etiam in membrorum surrexerat liniamentis, donec Deo et hominibus complaceret, et gratiam transcendens communem, mereretur inter primos ut nobilissimus clericatus honorem. Hoc gradu potitus et, licet infra aulam positus, semper ad celestia intentus, praecepta Dei factis cotidie adimplere studuit indefessus; uam magis operibus enituit virtutis et signacula vere aperuit nobilitatis. Elegit rem superne vite et saluti invigilabat eterne. 3. Qret in annis, crevit illi fama et gloria nominis eratque iam merito sapientie donatus honoratius, probis actibus conspicuus, omni
Abbreviated transcription (Latin):
uenustaiit: et multimodis decoris gẽne¬
re dulcis infancie increm̃ta exornare cu¬
rauit: atq omnẽ p̃sentis uite pompam
ad celestem nobilitatẽ transtulit. Cum uͦ
sponte bonus et uoluntate promptus:
deo se totũ obtulit deuotus. Hinc factũ
est: ut a parentib traderetur litterarum
studiis imbuendus. Cui uirtus dei tam
felixx atq excellens inspirauit ingeniũ:
ut dignũ in corde illustris pueri sapien¬
tie extrueret domiciliũ. Impleuit grã
xp̃i pectus infantis: et dura ornam̃tis
sciencie decorositate mirabili se illustrare
contendit. in reb etiã diffici lib uirtu¬
tis exꝑim̃ta fecit: et uaste quoq pericie
flumen citra illam etatulã imbibit: ẽdi¬
ta doctrinis dulciter sapientũ excoluit:
et legendi sedulitate scientie studiis adqͥ¬
siuit. Proinde indolẽ egregii animi. d̾s
etiam dedit esse miraculo. Ham erat ita
illi generosus animꝰ. et tantus ingenii¬
decorIin mente: ut cuncti stuperent

Expanded text:
venustavit et multimodi decoris genevenustavit et multimodi decoris genere dulcis infantie incrementa exornare curavit atque omnem presentis vite pompam ad celestem nobilitatem transtulit. 2. Qusponte bonus et voluntate promptus, Deo se totum obtulit devotus. Hinc factum est, ut a parentibus traderetur litterarum studiis imbuendus. Cui virtus Dei tam felix atque excellens inspiravit ingenium, ut dignum in corde illustris pueri sapientie extrueret domicilium. Implevit gratia Christi pectus infantis, et dum ornamentis scientie decorositate mirabili se illustrare contendit, in rebus etiam difficilibus virtutis experimenta fecit et vaste quoque puericie flumen citra illam etatulam imbibit. Edita doctrinis sapientum dulciter excoluit et legendi sedulitate scientie culmen studiis adquisivit. Proinde indolem egregii animi Deus etiam dedit esse miraculo. Nam erat illi ita generosus animus et tantus ingeniidecor in mente, ut cuncti stuperent
Abbreviated transcription (Latin):
cognom̃to niuo: ortum
inclite natiuitatis. ex nobi¬
lissimis ac ditissimis paren¬
tibus sortitus est. Ham tẽpore quo chil¬
dericus fortis rex francorũ honeste sceptra
gubernabat: extitisse cognoscit᷑. Erat au¬
tem idem beatus archip̃sul nobiliter ut
nobilisimũ decebat educatus ĩ aula regis:
et cognatus eiusdem prefati gloriosissimi
regis childerici. Nam sẽs reolus qui post
ipsum pontificabat sedem ecclesie rem̃sis.
regis filiã prius dum comes esset habebat
uxorem: neptẽ uidelicet beati niuardii
Erant quoq consanguinei. et nepotes
scĩ pontificis. cõmites in palacio nobilissi¬
mi. aulicis disciplinis instructi. ac dispo¬
sitioni rerũ plurimarũ mancipati. et ma¬
iores aule regie: totusq beatus uir claris¬
sima insignis natalium emicuit origine.
Et ut tam splendide nobilitatis facem.
et clare micantẽ lampadẽ altius ẽfferam:
non minus quã ex carnali ꝓsapia nobilis
extitit. eximia floride uite indole se

Expanded text:
cognomento Nivo, ortum inclite nativitatis ex nobilissimis ac ditissimis parentibus sortitus est. Nam tempore, quo Childericus fortis rex Francorum honeste sceptra gubernabat, extitisse cognoscitur. Erat autem idem beatus archipresul nobiliter, ut nobilissimum decebat, educatus in aula regis et cognatus eiusdem prefati gloriosissimi regis Childerici. N am sanctus Reolus, qui post ipsum pontificabat sedem ecclesie Remensis, regis filiam prius, dum comes esset, habebat uxorem, neptam videlicet beati Nivardi. Erant quoque consanguinei et nepotes sancti pontificis comites in palatio nobilissimi, aulicis disciplinis instructi ac dispositioni rerum plurimarum mancipati et maiores aule regie, totusque beatus vir clarissima insignis natalium emicuit origine. Et ut tam splendide nobilitatis facem et clare micantem lampadem altius efferam, non minus quam ex carnali prosapia nobilis extitit, eximia floride vite indole se
Abbreviated transcription (Latin):
refriguit: et facies beatorũ martirum
quasi candor solis emicuit: uisumq est
om̃ibus quasi in florido lecto iacerent.
nichilq dolorum ac mali sentirent. Iterũ
autem beati martires gorgonius et doro¬

Expanded text:
refriguit et facies eorum quasi sol emicuit; uisumque est omnibus quasi in lecto florido iacerent nichilque doloris ac mali sentirent. Agentes autem
Abbreviated transcription (Latin):
uerus deus xͥanorũ. Sane sacerdores et
clerus. qui cum multo populo xp̃iano cir¬
fuissent interfecti hi qui accusabantur.
ab eis sepelirentur: ingrediunt᷑ dño him¬
num dicentes. atq una uoce om̃s clamã¬
tes. Dextera tua dñe glorificata ẽ in uir¬
tute: dextera manus tua dñe confregit
inimicos. Tollitur igitur in triũpho eu¬
genia: et ne tanto gaudio popłi defuisset
probatio castitatis. uisus est ignis de celo
descendens: qui ita circũdedit domum
melancie. ut ne uestigiũ alicuius que
gaudium populi cũ timore dei: eccła q̃ iam
quasi uidua octo annis elausa fuerat. resera
tizantur filii eius: baptizatur claudia ma¬

Expanded text:
et verus Deus Christianorum. Sane sacerdotes et et verus Deus Christianorum. Sane sacerdotes et episcopi, qui cum multo populo Christiano anfuissent interfecti hi qui accusabantur, ab eisdem sepelirentur, ingrediuntur, Deo hymnum dicentes, atque omnes una voce clamantes: Dextera Domini glorificata est in virtute, dextera manus tua Domine confregit inimicos . Tollitur ergo in triumpho Eugenia: et ne tanto gaudio populi, ejus defuisset probatio castitatis, visus est ignis de coelo descendens, qui ita circumdedit domum Melanthiae, gaudium populi cum timore dei ecclesia que iam| quasi uidua octauo anno clausa fuerat reserattizantur filii eius baptizatur clau| dia ma
Abbreviated transcription (Latin):
sunt fortiter amplectendo. Et hec dicens
scidit a capite tunicam qua erat induta:
et apparuit femina. Et statim ad p̃sidem
ait. Tu quidem mͥ scđ̾m carnem pater.
claudia mater est: fratres hii duo qͥ tecũ
sedent. auitus et sergius. Ego autem sum
eugenia filia tua: que pro amore xp̃i
mundũ omnẽ cum deliciis suis respui tan¬
quam stercus. Eoce ꝓtus et iacinctus eu¬
nuchi mei: cum quib scolam xͥ ingressa
sum. Ap̃c autem tam idoneus mͥ extitit:
ut uictricem libidinẽ. et om̃s pollutiones¬
longe a me faceret ꝑ miscðiam suam:
Agnoscens itaq pater filiam. sororẽ frẽs.
serui dnãm: currunt statim ad eã effun¬
dentes lacrimas: et in conspectu populi
amplexib eius incũbunt. Nunciatur
factũ claudie matri: et statim cursu rapi¬
dissimo ad spectaculũ properat. Deferun¬
tur uestim̃ta auro texta. et licet inuita¬
induitur: atq in excelso tribunali appo¬
sita. in sublime attollitur: et ab omni
populo clamatur. unus deus xp̃c. unus

Expanded text:
st fortiter amplectendo. Et haec dicens, scidit a capite tunicam, qua erat induta, et apparuit femina. Et statim ad praefectum ait: Tu mihi quidem secundum carnem pater, Claudia mater est, et fratres hi duo qui tecum sedent, Avitus et Sergius. Ego autem Eugenia filia tua, quae pro amore Christi mundum omnem cum deliciis suis respui tanquam stercus. Ecce Protus et Hyacinthus eunuchi mei, cum quibus scholam Christi ingressa sum: Christus autem tam idoneus ibi exstitit, ut victricem libidinum omnis pollutionis me faceret per misericordiam suam, Agnoscens itaque pater filiam . | sororem fratres Serui dominam Currunt statim ad eam | effundentes lacrimas in conspectu populi amplexibus | eius incumbunt Nunciatur factum claudie matri | statim curso rapidissimo ad spectaculum properat De| feruntur uestiminduitur, atque in excelso tribunali posita, in sublime attollitur, et ab omni populo clamatur: unus Christus, unus
Abbreviated transcription (Latin):
impii huius. Et cum oraret. et ex multo
merore atq tristicia soporata esset : ecce
non te despexit deus: neq nos obliti su¬
mus omĩum laborũ tuorũ. quos exhi¬
buisti nobis. Et statim ut apparuimꝰ
in conspectu dñi nr̃i iħu xp̃i: dep̃cati

Expanded text:
men tuum. et dum oras| set de multo maerore uel tristicia . soporata est. Et ec| cnon| te despexit deus. Neque nos obliti sumus labores tuos quos| exhibuisti in nos. Sed statim ubi apparuemus in cons
Abbreviated transcription (Latin):
et uecte ferreo: confringebant crura
eorum. Preueniebant enim sc̃i martires.¬
et extendebant pedes suos prius quam
animas. Rex uero iussit corpora eorũ
igne ex uri dicens: ne forte uenrant illi
galilei. et tollant illos. Beata uͦ nathalia¬

Expanded text:
et uecte ferreo . confringeba\n/t cru| ra eorum . praeueniebant etiam sancti martyres extendentes| pedes suos priusquam animas.| Tyrannus uero . iussit corpora eorum igni exuri dicens| ne forte uenientes galilaei tollant eos. Beata uero| natali
Abbreviated transcription (Latin):
et de uecte confringi tibias scõrũ dicens.
ceteri homines exeant de hac uita. fece¬
Rogo uos ut miciũ faciatis ab adriano
meo : ne forte uidens quemadmodũ amaris-¬
pedib eius: beata nathalia apprehendens
suꝑ incudem. Questionarii uero cũ magna
derunt pedes eius et crura eiꝰ confreger̃t.¬

Expanded text:
 ferreo confringi tibias eorum dicens .ceteri homi| nes exeant de hac uita . fecerogo uos ut initium facia| tis ab adriano meo . ne forte uidens amarispedibus eius. Beata na| talia adpraehendens super incudinem. Quaescionarii uero cum magna derunt pedes eius . simulque con| fringent
Abbreviated transcription (Latin):
eum de illis beatissimis monitis: ut fu¬
tura credens adimpleat agonem suum
in faciem suã ad pedes eorum: adorauit
uincula eorũ quib circũdati erant. Et
iterum ingressa est ad adrianũ. Erat
enim in interiori custodia carceris: ex¬
tensus in ligno. Et dixit ad eũ. uide
dñe meus ne aspicias pulcritudinem cor¬
poris tui: nec ad decorẽ tue iuuentutis.
Hec omĩa: esca uermium sunt. Nec se¬
ducat te aurũ et argentũ. aut indum̃ta
p̃ciosa. aut possessiones: uel reliquarũ¬
rerum implicatio. Non emm ꝓderunt
cuiquã in illa hora iudicii: qm̃ om̃ia ista

Expanded text:
eum| de illis beatissimis monitis . ut futura credens . adim| pleat agonem. det ad| pedes eorum . et adorauit uincula quibus circum| dati erant. Et iterum ingressa est ad adrianum .| erat enim in interiore custodia extensus in ligno| Et dixit ad eum. Vide domine meus . ne aspicias ad| pulchritudinem corporis tui. ne ad decorem iuuen| tutis tuae. Haec omnia aescae uermium sunt.| Nec seducat te aurum . aut argentum . aut indu| menta praeciosa. Aut possessiones uel reliquorum| inplicatio. Non enim aderunt cuiquam in hora iudi| cii . quoniam omnia ista
Abbreviated transcription (Latin):
extergebat sanguinẽ sc̃ĩ adriani: et ꝑ¬
ungebat ex eo corpus suum. Et cum
est nomen tuũ cum ꝑfectis seruis dei.
Aartanus dicc̃ ad eos: uos gaudete. Hr̃a
enim corona: ũr labor. S nunc magis
orate: ut nichil aduersus me seminet
Sc̃i uero dixerũt ad eum. Confide fili:¬
qm̃ non p̃ualebit diabolus aduersus te.
Longe enim effugit: a tua patiencia.

Expanded text:
extergebat sanguinem beati hadriani . et prounge| bat ex eo corpus suum . et dum est cum perfectis seruis dei| Hadrianus dixit ad eos. Vos gaudite . uestra enim co| rona est uester labor . sed magis orate ut nihil aduersum| me simenet ncti uero dixerunt ad eum . con| fide quoniam non praeualebit diabulus aduersum te .| longe enim effugiet a tua pacientia.
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentiã peto a dño meo pro prauis
audiret. Unus uero ex seruis adriani cur¬
ad carcerem. Nathalia uero hec audiens
surrexit. ac scidit stolam suã. et eiulans
emisit uocẽ cũ fletu: et ait ad seruum su¬
um. In qua culpa inuentus est dñs meus:
qui dicitur ap̃c: illisq non adquiescenti¬
bus ut sacrificarent diis. nec omĩno obe¬
dirent p̃cepto regis: tunc et ipse diacit
exceptorib. Seribite et me cum uiris
istis: libentissime enĩ cum eis moriar.

Expanded text:
indulgenciam petam . pro prauis audiret. Vnus uero ex| seruis hadriani curad carcerem . ad illa audiens haec . surrexit et sci| dit stolam suam et ululans emisit uocem cum fletu| Et ait ad puerum In qua culpa inuentus est. Vt| claudequi dicitur Christus . et non| adquiescentibus ut sacrificarent diis. Nec omni| no oboedientibus praeceptis regis . tunc et ipse| dixit ad exceptores . scribite et me cum uiris istis .| libentissime enim cum eis moriar.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad eos. qui cedebant eũ. Dicite
ei. Noli blasphemare deos: qͦs adoramꝰ.¬
Adrianus dixit. Ergo si ita torqueor
quod blasphemauerim illos qui ñ sunt:
putas qualia illa uel quanta sunt tor¬
menta. que tibi sunt p̃parata: qͥ deum
Hec uerba. illi te seductores docuerunt.
Adrianus dixit. Quare seductores eos di¬
cis: qui ueri ductores sunt uite eterne:¬

Expanded text:
dixit ad eos qui eum| caedebant. Dicite ei. noli blasphemare deos| Adrianus dixit. Si ego ita torqueor pro eo quod blas| phemarem qui non sunt. Putasne qualia uel qu\a/n| ta sunt tormenta . quae tibi praeparata sunt .| hęc| uerba te illi seductores docuerunt. Adrianus di| xit quare seductores dicis eos . qui docatores sunt| uitae aetern
Abbreviated transcription (Latin):
uoce tua inuocares deos. statim fecissem
uenire medicos. qui curarent uulnera
tua : et hodie mecũ esses in palacio meo.
Beatus adrianus dixit. Quia ꝓmittis
michi ut curer a medicis. uel etiam ho¬
nores me. introducasq in regale tuum
palaciũ. et quia dii tui ꝓmittunt se mͥ
repropiciari: ipsi mͥ dicant ex ore suo
quid michi facturi sunt. aut qd̾ benefi¬
cium mͥ conferant: et tunc ad orabo eos
et sacrificabo. uel hostias offeram eis.
Impiissime: ut quid ergo sacrificas tu qui
loqueris. his qui non loquuntur : Cumq

Expanded text:
uoce tua inuocasses deos . statim fe| cissem uenire medicos . ut curarent uulnera tua| et ut hodie mecum esses in palatio meo Hadria| nus dixit . quamuis promittas mihi ut curer a me| dicis . uel etiam honores me. et introducas me in| regale tuum palatium Et quia dii tui promit| tunt se mihi repropiciari. Ipsi mihi dicant dii tui| ore suo quid mihi facturi sint . uel quod beneficium| mihi conferant. Et tunc adorabo eos . et sacrificabo .| uel hostias offeram quemaImpiissime . quid ergo sacrificas . tu . qui loquiris . his| qui non possunt loqui. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ancilla dei. adorauitq uincula eorũ: et
inuenit corpora eorum putrefacta a tor¬
mentis: ita ut uermes caderent de uulne
rib eorum. Et inclinans se scã nathalia¬
extergebat omnẽ uermium putredinem.
Mittens autẽ puellas suas. iussit ut affer¬
rent ei omnia lintheamina eius: multa et¬

Expanded text:
ancilla domini . et adorauit| uincula eorum . inuenit enim corpora eorum putre| facta a tormentis . ita ut uermes stillarent de ulce| ribus eorum et inclinans se . extergebat omnem pu| tredinem. Mittens autem puellas suas . iussit| ut adportarent ad eam omnia lenteamina eius .| multa et
Abbreviated transcription (Latin):
nes in illa insania: et uis de hac uita exire:
Adrianus dix̃. Iam tibi dixi qm̃ a me re¬
cessit amencia: et ideo paratus sũ uitam
ficas nec adoras deos: sicut et ego. uel om¬
nes : Adrianus dixit. Quare cũ tu erras
sine anima: ut relinquant dñm deum
qui fecit celum et terrã. mare. et omĩa
Ergo modici tibi uidentur dii. qͥ mag

Expanded text:
nes in tua insania| et uis de hac uita male extradi. Hadrianus| dixit iam dixi tibi . quoniam recessi ab amencia . et| ideo paratus sum uitam+ ficas nec| adoras deos sicut ego et omnes. Hadrianus di| xit. Quare dum erras t relinquas deum qui fecit caelum et teram mare| et omnia ergo| modici tibi uidentur hii dii qui
Abbreviated transcription (Latin):
Et dum audisset nathalia hec. statim ape¬
ruit ei: et se suis uestigiis ꝑstrauit. Dix̃q
tuum. Benedicta est corona tua. Tu es enĩ
Euntibus autẽ in uiã : dixcit ad eam. Dic
quomͦ ordinasti soror mea substanciã tuãͤ

Expanded text:
Et dum audisset| natalia uerba haec . tunc aperuit ei . et inuicem se suis| uestigiis prostrauerunt. et dixit tuum. Benedicta corona| tua . tu enim et euntibus autem eis . in uia . dixit ad eam .| quemadmodum ordinasti soror mea substanciam| tuam
Abbreviated transcription (Latin):
et infudit mero: et posuit eam in lecto
cognoscens quidam tribunꝰ ciuitatis illiꝰ.
lia. uenit ad palacium: et rogauit regẽ
ut eam acciperet in coniugium. Erat
ut loquerentur ei de coniugio. Beata
uero nathalia audiens hec uerba: ita
respondit. Et ego audiens talia: multũ
gauisa sum. Quis enim michi hoc po¬
terat prestare: ut coniungerer tali uiros
S hoc peto ut detis michi trium mensium
spacnuim: ut me preparem. Non enim estima¬
bam me. inquiri ab aliquo. Hec autẽ dicebat
uolens fugere: et abire ubi erant corpora
que misse fuerant a tribuno. Ipsa uͦ post
egressionem illarũ abiit ad reclinatorium¬
deus subleuator tribulationũ. qui iuxta
es eis qui tribulato sunt corde. respice
in me ancillam tuã: et ne ꝑmittas ma¬
culari concorporalem a driani tui. Rogo
obliuiscaris uinculorũ eius: et abscisio

Expanded text:
et infundens mero| posuit eam in grabatto  autem agnoscens quidam tribunus ciuitatis .| lia . ueniens ad palatium.| Rogabat regem . ut eum acceperet sibi . in coniugium| erat ut ei loquerentur de coniugio| Beata uero natalia audiens haec uerba . ita respon| dit. et ego audiens haec multum gauisa sum quis enim| poterat mihi praestare hoc ut coniungerer tali uero.| Sed hoc peto ut detis mihi trium mensium spatium .| ut me praeparem . non enim aestimabam me inquiri.| Haec autem dicebat uolens fugere et abire ubi erant| corporaquae missae fuerant a tribuno. Ipsa uero post egres| sionem illarum . abiit ad reclinatoriumDeus tribulantium . qui iuxta es his qui tribulato sunt cor| de . respice in ancillam tuam. et ne permittas macula| ri concorporalem hadriani martyris tob
Abbreviated transcription (Latin):
lie dicens. Absolutus est adrianus : et ec¬
ce uenit ꝑ uiam. Iam enim in ꝓacimo
reliqui eum. Audiens illa hec: non crede¬
bat dicens. Et quis potuit illũ absoluere
de uinculis illis: Non mͥ contingat ut
absoluant illum: nequando separetur
a scĩs illis. Et cum adhuc loqueretur:
uenit. Et cũ hec audisset nathalia. sus¬
picata est qd̾ fugisset martiriũ: et ꝯtris¬
tata est. et flebat amarissime. Cũq ui¬
disset eum surgens ꝓiecit que erant
in manib eius. clausitq ostium domꝰ:

Expanded text:
ius dicens. Ab| solutus est hadrianus. Et ecce uenit per uiam . iam| in proximo reliqui eum. Audiens autem illam non| crededit . dicens. et quis potuit eum absoluer\e/ de uinculis| illis. non mihi contingat ut absoluant illum. ne| quando separetur a sanctis illis. Et dum adhuc loque| retur .uenit.| Et dum audisset haec natalia suspicata est| quod fugisset martyrium . et contristata est| ualde. et flebat amarissimae. Et cum uedisset| eum . surgens proiecit eam quae erant in manibus| suis et clausit ostium domus .
Abbreviated transcription (Latin):
xisset: ualefaciens abiit in domũ suã.
adrianus quod fieret interrogatio eorũ:
michi dñi mei ꝑgam ad domũ meam :
et addducam huc ancillam urãm sororẽ
meam: ut p̃sens sit passioni nr̃e. Spo¬
ra passionis nr̃e: accersiam te. Et dum

Expanded text:
xisset . ualefaciens . abiit in domum suam . hadrianus eo quod| cito fierit interrogatio eorum. mihi pergam in domum meam .| et adducam ancillam uestram sororem meam . ut prae| sens sit passioni nostrae. Spo| passionis nostrae accersirem eam . et dum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ore femine talia uerba egrederentur:
cum eo. Beatissimus autẽ adrianus cum
audisset eam tribulari ualde. et omĩno
afflictã: dixit ad eam. aperi mͥ dña mea
nathalia. Non enĩ sicut tu existimas ef¬
cit transgressor iste : quomͦ mentit᷑ alt̃ iudas¬
ultra non uidens te: et post hoc lugebuis.¬

Expanded text:
ex ore feminae talia uerba egrederentur. ex ore feminae talia uerba egrederentur. ur. Beatis| simus autem adrianus dum uidisset eam con| tristatam ualde . et omnino adflictam dixit| ad eam. Aperi mihi domina mea natalia. non| enim ut tu existimas efcit transgressor, quomodo mentitur alter Iudasme ultra non uidebis et post hoc lugebis
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris hominib. Quis te coegit opus
Quis te separauit a scĩs: aut quis te
seduxit ut recederes a conuentu pacis.
uel repausationis: Dic michi quare infugã
conuersus es: antequã fieret pugna: Ut
quid proiecisti arma tua: antequã uide¬
res repugnantẽ tibi hostem: Quomodo
uulneratus es: necdum emissa sagitta:
Et ego mirabar si ee gente sine deo. et
sine deo et homicida : hostia munda do¬
mino consecraretur.: Nec enĩ poterat
ex loco ĩmundissimo. et de medio eorũ
qui amatores sunt effusionis sanguinũ:
mundissimũ thimiama offerri deo. Nũc
ergo quid faciam infelicissima: que con¬
iuncta sum huic tali uiro ex ĩpis impio:
Nec concessum mͥ est unius hore spaciũ
ut uocarer uxor mr̃is: sed ut dicerer uxor
transgressoris. Ad modicũ quidem exulta¬
cio mea fuit: et ecce in scła erit oppro¬
brium meũ. Ad horam ergo exultaui in¬
ter mulieres: et ecce cũ confusione con¬
uerson in medio earum. Beatus autem
adrianus hec audiens: libentissime au¬

Expanded text:
omnibus hominibus . quis te coegit| Quis te separauit. Aut quis te seduxit aut recideres| a conuentu pacis uel repausationes. Dic mihi| quare in fugam conuersus es antequam fieret| pugna . quare proiecisti arma tua. Antequam| uideris repugnantem tibi hostem quemadmodum| uulneratus es . nec dum emissa sagitta . et ego+| mirabar . si ex gente sine deo . et e homicida hostia munda deo| consecraretur . nec enim poterat ex loco inmundis| simo . et de medio eorum qui amatores sunt effusio| nes sanguinum . mundissimum tymiamam offerri| deo. Nunc ergo quid faciam infelicissimam quę coniuncta sum huic . ex impiis impio. nec conces| sum est mihi unius horae spacium . ut uocarer| uxor martyres . sed ut dicerer coniux transgressores .| ad modicum exultacio mea fuit . et ecce per secula| erit obproprium meum . ad hora exultaui inter| mulieres . et ecce cum confusione conuersor in medio| earum. Beatissimus autem adrianus haec au| diens . libentissime su
Abbreviated transcription (Latin):
te nos apparuit ei. S exurge et ascende
in nauiculam: et nauigans ueni iuxta nos
ubi sunt corpora nr̃a. Ibi enim uisitabit te
deus: et ꝑducet te ad nos. Cumq euigilasset¬
nathalia. et in se ipsam reuersa fuisset. exur¬
gens reliquit omĩa sua: solummͦ manum

Expanded text:
te nos apparuit ei Sed exsurgens| ascende in nauicula . et nauigans ueni iuxta nos ubi| sunt corpora nostra. Ibi enim uisitauit te deus . et perdu| cet ad nos . et dum euigilasset et in semet ipsam reuersa| fuisset. Exsurgens et relinquens omnia . solummodo| manu
Abbreviated transcription (Latin):
qui tecum sunt scĩ. Imitare eorũ ꝯstanciã:
uersas speties torm̃torum: nec te ꝯturbet
ignis iste. neq flãma ꝑterreat te. Et cũ
adrianus. Perge nunc in domũ tuã soror
et refice aliquid: et cum agnouero fieri
interrogationẽ nrãm mittã et accersiã te:
ut cognoscas finem nr̃m. Exurgens uero
nathalia a pedib uiri sui. circuibat om̃s scõs:
et osculabatur singulorum uincula. Erant
autem om̃s numero uinginti et tres: et de¬
precabatur eos dicens. Rogo uos serui xp̃i.
confortate ouem xp̃i: docete eum ꝯsilia
patientie. Dicite ei que sunt illa premia:
que donantur his qui permanent ĩ xp̃o.

Expanded text:
qui tecum| sunt sancti. Imitare eorum constanciaeas species| tormentorum. nec te conturbet ignis iste neque| flamma perterreat. Et dum hadrianus . perge in domum tuam . et reficere| aliquid. Et dum agnouero fieri interrogacionem nos| tram . mittam et accersiam te . ut agnoscas finem| nostrum. Exsurgens autem natalia a pedibus uiri| sui . circuibat omnes sanctos illos . et oscolabatur singulorum| uincula . erant autem numero uiginti tres et deprę| cabatur eos dicens. Rogo uos serui dei . confortate ouem| christi . docete eum consilia pacienciae . dicite eum quę sunt| illa pręmia quę donantur his qui permanent in fide|
Abbreviated transcription (Latin):
nentem ꝑsecutionẽ. Dum autem ingressa
fuisset natalia in carcerem. ꝓiciens se ad
pedes uiri sui: osculabatur uincula eius:
et dicebat. Beatus es dñe meus adriane.
qm̃ inuenisti diuicias quas tibi ñ dimise¬
runt parentes tui: id est pro uinculis
congregasti tibi diuicias magnas in iu¬
confessione inuenire in senectute tua.
Uere nunc securus pergis ad illud scłm.
recondens tibi diuicias magnas. quas
inicenies in tempore necessitatis: quib¬
fenerandi tempus. nec mutuũ accipiendi.
Ubi ullus neminem poterit liberare de pe¬
nis. nec aliquis aliquẽ adiuuare: nec pa¬
ter filium. nec mater filiam. nec diuicie
Om̃s enim propriis sarcinis. solliciti erunt.
diuicias tuas: omĩa tecum habes. Perge ad
cep̃m ut recipias illa promissa que prepa¬
rata sunt sanctis: perge ad illum fiduciali
ter. nichil timens futurorũ malorũ: ut
iuuenis ut ꝑmaneas in hac uocatione qua
uocatus es: et nec pulcritudo tua intuitũ
tuum impediat: nec affines. nec parentes.

Expanded text:
ersecutionem. Et dum in| gressa fuisset in carcirem . procidens ad pedes uiri| sui . osculabatur uincula eius . et dicebat ad eum.| Beatus es domine meus adriane . quoniam inuenisti| diuicias quas tibi non demiserunt parentis tui| Vere dominuscongregasti tibi diuicias| in iupoteras inuenire in senecta /tua\| Vere nunc srecondens in ipso divitias, quas invenies in tempore necessitatis, ubfenerandi| tempus . nec mutuo accipiendi . dum nullus neminem| poterit liberare de poenis. nec aliquis aliquem ad| iuuabit. Nec pater filium. nec maOmnes enim tunc propria sarcina comitabitur. omnia tua tecum ha| bens . perge ad christum . ut recipias illa promissa quae| praeparata sunt sanctis. Perge ad eum fiduciali| ter. nihil timens futurorum malorum . ut | meus ut permaneas in uocatione qua uocatus es.| nec pulchritudo tua intuitum tuum impediat.| nec adfines. nec parentes.
Abbreviated transcription (Latin):
tecum: ut quomͦ ꝯmunicauimꝰ in unũ
hanc uitã miserabilem plenã peccatis:
atissima uita. que est sine dolore. Propt̃
quod p̃cor te dñe meus. ut hanc primã¬
tiranno ut me coniungat homini sine
deo: et polluant impii thorũ tuum.
uel sanctam coniunctionẽ nr̃am. Rogo te

Expanded text:
cauimus in unum in hac uita miserabili. Et| plena peccatis atissi| ma uita quae sine dolore est. Propter quod praecor| te domine meus . ut hanc primtyranno. et me coniungat homini sene deo . ne| polluant impii thorum tuum . uel sanctam coniunctionem| nostram .
Abbreviated transcription (Latin):
tortores. tanto magis multiplicas coro
Infelicissimi. ecce modo facio abscioi
capita ur̃a: et coronas adhuc expecta¬
tis: Alregate ergo hanc ꝑfidam doc¬
trinam: et nolite in uanũ ꝑdere uos¬
met ipsos. Martires uero dixer̃t. E dec¬

Expanded text:
tortores . multum amplius| multiplecas coroninfelicissimi . ecce modo facio abscidi capita| uestra et coronas expectatis. Abnegate nunc hanc| perfidam doctrinam . et nolite in uanum perdere| uosmetipsos. Martyres uero dixerunt .
Abbreviated transcription (Latin):
optuserũt eos regi dicentes. Ecce rex cir¬
cueuntes nos omnẽ ciuitatẽ. uel regionẽ.
inuenimus cunctos adorantes. et colentas
Hi uero inuenti sunt ꝯtẽpnentes p̃cepta
tua: et iniuriantes deos tuos. Statim au¬
De istis locis: an de alia regione: Et illi di¬
xerunt. Nati quidem in hac patria: secun¬
dum fidem galilei sumus. Et rexdixit ad¬
eos. Non audistis qualis pena sit posita
aduersus eos qui huius religionis sunt :
etiam et de sathana. que oꝑatur in filios
infidelitatis. quorũ princeps tu es. quem
ad eos. Et audetis stultã dicere nr̃am ius¬
sionems ser deos magnos: torm̃tis amaris¬
simis consumã corpora ur̃a. Et dixit ad
principes. Eatendantur et cedant᷑ lignis¬
fortissimis: et uideamus si ueniat deus
eorum adiuuare eos. et eripere de tor

Expanded text:
obtulerunt eos regi dicentes. Ecce rex . circumentes omnem| ciuitatem uel regionem . inuenimus omnes adorantes| et colentes Hi uero inuenti sunt contempnentes pre| cepta tua . uel etiam inridentes deos tuos. Tude his locis . an de alia regione| At illi respondentes dixerunt. Nati quidem in hac| patria . secundum fidem uero galileae sumus. At ille| dixit . Non audistis qualis poena proposita sit ad| uersos eos qui huius relegiones sunt. Aet satanan qui opera| tur in filiis inad eos . et| audetis stultam dicere nostram iussionem . per deos| magnos tormentis amarissimiis consumam corpora| uestra. Et dixit ad principes . extendantur .| et caedantur lignis et uideamus si ueniat deos eorum| ut adiuuet eos uel si eripiet
Abbreviated transcription (Latin):
re repletus ait. Ad notate uniuscuiusq
responsionẽ: et constrictos eos ferro ꝑ
omnes artus. ꝑducite in custodiã uincu¬
latorum. et per omĩa torm̃ta affligite
mentis. Non enim solummͦ gladii pena
digni sunt isti. Necesse est enim: ut horũ
exemplo omĩs patria corrigatur. Adria¬
nus uero nomine qui fuit prior officii.
uidens eorũ constanciã et magnanimita¬
tem aduersus tanta torm̃ta: dixit ad
martires xxp̃i. Adiuro uos per dm̃ ur̃m
pro quo hec patimini. dicite mͥ in ueri¬
tate que est remuneratio ur̃a : quã ex
mͥ magna et mirifica esse: que expectatis.

Expanded text:
re repletus . ait. Adnotate unius| cuiusque responsionem . et constrictos eos ferro per omne| corpus ducite in custodiam uincolatorum et per om| nia adfligite illos. Non enim solius gladii poena digni sunt| Necesse est enim ut horum exemplum . omnes patria| corrigatur. Hadrianus uero nomine qui erat prior| officii . uidens eorum constanciam et magnanimi| tatem aduersus tanta tormenta. Dixit ad mar| tires christi . adiuro uos per deum uestrum . pro quo haec| patimini . dicite mihi in ueritate . quae est remu| neracio uestra . uel mihi magna et mirifica esse| quae pro poenis
Abbreviated transcription (Latin):
aci orferendas hostias et uictimas diis. Qi
autem ex his contẽpsissent: tormentis
affligerentur. Si quis uero reperiret᷑ aͥanꝰ:
dam qui sũma sollicitudine diligenter in¬
uel ciuitates. ut si inuenirent uiros ac mu

Expanded text:
rent ad offerendas hostias et uicti| mas diis suis. Qui autem contem\p/sissent . tormentis| adfligerentur. Si quis uero reppereritur chrisdam| qui sua sollicitudine diligenter inuel ciuitatem ut si inuenirent uiros . ac m
Abbreviated transcription (Latin):
liassent eum. introduxerunt eum ante
ane dignus effectus es tollens crucẽ tuã
et fiat merces tua in uacuum. Caue ne
thesaurũ tuum dep̃detur diabolus. nec te
terreant ea que uides torm̃ta. sed respice
ad ea que speras: et fiducialiter audens
confunde mentẽ tiranni. Non enim con
digne sunt passiones huius temporis:
add futurã głam que reuelabitur in no¬
eĩ. Uide dñe meus ut solummͦ ad dm̃ fiat
mens tua: et ne cor tuum in aliquo tre

Expanded text:
liassent illum . introducebant eum .| ane| dignus effectus es . ut tollens crucem tuam et fiat mercis tua in uacuum| ne thesaurum tuum depraedetur diabolus . nec| terreant te ea quę uides tormenta. Sed respice| ad ea quae expectas . et fiducialiter accedens| confunde mentem tyranni. Ndignae sunt passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in noVide, domine meus, ut solummodo ad Deum fiat mens tua; nec tuum cor in aliquo trep
Abbreviated transcription (Latin):
gloria. qd̾ oculus non uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascendit:
que p̃parauit ds his qui diligunt eum.
Cum audisset hec adrianus. statim exi¬
liens stetit in medio eorũ: et dixit ad
exceptorem. Adnotate et meã confessionẽ
cabatur qd̾ adrianus aliquã accusationẽ
scripsisset aduersus mrẽs ͥ÷ et ait. Legite
celerius relationẽ: quã transmisit dilec¬
tissimus nr̃ adrianus. Exceptores uero res¬
ponderunt regi dicentes. Ne existimes o
nomen eius cum eis qui condẽpnati sunt
Hsũquid uere et tu uis uitã tuã male ꝑdere:
Adrianus dixit. Non insanio rex: sed ex
multa insania ad sanam mentẽ conuertor.
Rex dixit. Quid multũ loqueris: Pete
tibi indulgentiã a me: et dic in ꝯspectu

Expanded text:
aures audiuit| nec in cor hominis ascendit . quae praeparauit| deus his qui diligunt eum. Et cum audisset haec| hadrianus statim exiliens stetit in medio eorum| Et dixit ad exceptores adnotate et meam con| fessionem cabatur quod hadrianus ali| quid scripsisset aduersus marthyres christi . et| ait legite celerius relacionem quam transmi| sit dilectissimus noster hadrianus. Excepto| res uero respondentes dixerunt . ne aestimet| nomen eius cum his qui damnati sunt num| quid et tu uis uitam tuam male perdere. Hadri| anus dixit. Non insanio rex . sed ex multa insania| ad sanam mentem reuertor. Rex dixit quid multum| loqueres pete tibi indulgenciam a me et dic| in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
isti sancto alexandro crederem pape unicꝰ
cum mͥ esset filius in nimio languore po¬
situs. qui adhuc ambulabat ad litterarum
a matre sua. cum sacrificassemꝰ om̃ib duis.
om̃ibq pontificib p̃mia dedissemus: mor¬
tuus est. Tunc increpare me cepit nutrix eiꝰ
dicens. Tu si eum ad sancti petri limina¬
duxisses. et credidisses xp̃o: filium tuum
tu ipsa ceca sis facta. et non sis curata: qͦmͦ
filium meũ mͥ reddat incolumem: At illa¬
annos credidissem xp̃o: redderet᷑ mͥ lumen.
Cui ego dixi. Uade. et crede. Et si tͥ ocłos
aꝑuerit alexander : credam quod et mͥ¬
Imponensq mortuũ filiũ meũ in humeris¬

Expanded text:
 sancto Alexandro crediderim ista est: Unicus cum mihi esset filius in nimio languore positus, qui adhuc ambulabat ad litterarum  matre sua, et sacrificassemus diis, et pontificibus praemia dedissemus mortuus est. Tunc increpare me coepit nutrix ejus, dicens: Si eum ad limina sancti Petri duxisses, et credidisses Christo, filium tuum tu ipsa caeca sis facta et non sis curata, quomodo filium meum reddet incolumem? Si aannos credidissem Christo, redditi mihi essent oculi. Cui dixit: Vade et crede; et si tibi oculos aperuerit Alexander, credam quod et mimponensque humeris suis filium meum mor
Abbreviated transcription (Latin):
Unde iratus. iussit ad se adduci qͥrinũ:
et dixit ei. Ego te quasi filium dilexi:
tu autem irrisisti me: deceptus ab alexan
dere. aliud non ero. Nam om̃s qui erant
in carcere. feci fieri xͥanos: et dimisi eos:
et noluerunt usquã ire. Sc̃m autem ale¬

Expanded text:
ci, iratus, jussit ad se adduci Quirinum, et dixit ei: Ego te quasi filium dilexi; tu autem irrisisti me, deceptus ab Alexanddere, aliud non ero. Nam omnes qui erant in carcere, feci fieri christianos, et dimisi eos, et noluerunt usquam ire. Iratus A
Abbreviated transcription (Latin):
tribunus. Que racio est ut uir illustris ui
ce sacra iudicans. non solum ad istam iniu¬
riam te redigi uelis: uerũ etiam p̃fecture
Ego p̾fecturam non perdidi: s mutaui.
Nam dignitas terrena: a terris tollitur ac
mutatur. Dignitas uero celestis: eterna sub¬
limitate subsistit. Dicit ei quirinus. Miror
te prudentẽ uirũ ad tantam stulticiã deue¬
nisse. ut crelas te extra istam uitã aliquid
habiturũ: post ꝗͣ cineres humani corporis
ita ad nichilũ redigunt᷑. ut nec ipsa ossa sub-¬
sistant. Hermes dixit. Et ego ante hos an
qui habetur in uinculis. hoc me docuit.
Audiens hec quirinus: maledicere cepit¬

Expanded text:
rmem: Quae ratio est, vir illustris, ut vice sacra judicans, non solum ad istam injuriam te redigi velis, verum etiam praefecturPraefecturam non perdidi, sed mutavi. Nam dignitas terrena a terris tollitur, ac mutatur; dignitas vero coelestis aeterna sublimitate subsistit. Dicit ei Quirinus: Miror te prudentem virum ad tantam stultitiam devenisse, ut credas extra istam vitam te aliquid habiturum, postquam cineres humani corporis ita ad nihilum redigantur ut nec ossa ipsa sub. Hermes dixit: «Et ego ante hos annqui habetur in vinculis, haec me docuit. Audiens haec Quirinus coepit maledicere
Abbreviated transcription (Latin):
nocturno silencio uenert et rapuerunt
uenientes in uia que latina ñcupatur
ñ longe ab urbe roma. miliario plus
minus uno. posuerunt eũ in cripta sexto
idus maias ubi iam pridem scm̃ epima¬

Expanded text:
nocturno silentio venerunt et rapuerunt venientes in via quae Latina nuncupatur, non longe ab urbe Roma milliario plus minus uno, posuerunt eum in crypta, sexto Idus Maias, ubi jam pridem sanctum Epima
Abbreviated transcription (Latin):
ad martirii series ꝑuenerit. Nam per
succedenciũ relacionẽ: rei geste memo¬
riam nondũ intercepit obliuio. Et si
pro martirib singulis loca singula q̃
eos possident. uel singule ciuitates in¬
signes habentur. nec ĩmerito: quia pro

Expanded text:
 martyrii ordo pervenit. Nam per succedentium relationem, rei gestae memoriam nondum intercepit oblivio: etsi pro martyribus singulis loca singula, quae eos possident, vel singulae urbes insignes habentur, nec immerito, quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
das ubi ager publicus hunc fluuiũ tͣnsit.
Et ꝑgentes simul: senex ostendit ei dicens.
Ecce locus. Tunc beata matrona descendit¬
inelinans caput. simulq manib pectus
ꝑcutiens. orabat dicens. Dñe deus abraham.
deus isaac. deus iacob. deus propharũ. d̃s¬
tonitrua. et fulgura. et choruscationes
dissiliunt: deus pater omp̃s te dep̃cor.
exaudi me humilẽ peccatricẽ: sicut exau¬
disti thobiã et saram. dum orarent in
atrio domus sue. Quomͦ reuelasti deside¬
rium suũ beate helene. et ostendisti ei oc
neris uenerabile pignus: qui ꝑpter nom̃¬

Expanded text:
das ubi ager publicus hunc fluuis| transit et pergentes simul. Senix ostendit illi dicens| ecce locum. Tunc praefata matrona . fiinclinans caput . simulque manibus| pectus percuciens . orabat dicens. Domine deus habra| ham. Deus isaac . deus iacob . deus prophettonitrua et| fulgora coruscationis desiliunt. Te deus pater om| nipotens depraecor . exaudi me humile peccatrice .| sicut exaudisti tubi et sarra . dum orarent in atrio| domus suae . rium beatae elenae .| et ostendisti ei occneris . uenerabile| pignus qui propter nom
Abbreviated transcription (Latin):
num estimabant. Erat autẽ tͣnsacta
mecha nox: et nox quidem obscura ual¬
de et caliginosa: sed ꝓcedente fulgore.
quasi lux diei ad tempus replendurt: et
in tẽpore claritas recessit. Tunc ergo sacro
inuento corpore. eliguis cum gaudio lacri¬
mabili exosculans. ac de ꝓfunda tellu¬
re eleuans. reliquias sibi unde cũq con¬
cupiuit segregauit. Dentes etiã ꝓ lan
atq ex radice dentis. gutta sanguinis
exiuit. Clauos quoq mire magnitudi¬
nis. quos tẽpore passionis eius. ꝑsecuto¬
res corpori eius infixerant: ex cerebro
deterisq artub abstractos. sibi ꝓ reliqͥis
sequestrauit. Capillos etiã pulcherrimos:¬
in reliquias separatos delegauit. Dem̃
oloserico p̃ciosissimo obuolutũ. cõposi¬
tumq honestissime corpus: sũma cum
diligencia retro altare tͣnsposuit. Tũbã
deniq ex auro argentoq et gemmis:
miro opere desuꝑ fabricauit. Eccłam
quoq que exigua conuenientib popłis

Expanded text:
num aestimabant. Erat enim transacta num aestimabant. Erat enim transacta media nox, et nox quidem obscura valde et caliginosa, sed procedente fulgore quasi lux diei ad tempus resplenduit, et in tempore claritas recessit. Tunc ergo sacrum inventum corpus Eligius cum gaudio lacrymabili exosculatur, ac de profunda tellure elevato, reliquias sibi undecunque concupivit, segregavit, dentes etiam pro latulit, atque in radice dentis gutta sanguinis exivit. Clavos quoque mirae magnitudinis, quos tempore passionis ejus persecutores corpori infixerant, ex cerebro caeterisque artubus abstractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos reliquiis separatos delegavit. Deinde holoserico pretiosissimo obvolutum compositumque honestissime corpus summa cum diligentia citra altare transposuit; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis miro opere desuper fabricavit. Ecclesiam quoque, quae exigua conventibus populi
Abbreviated transcription (Latin):
plius terra: ab spe iterũ inueniendi cor
fluxisset: arrepto eligius sarculo. reiec¬
toq amfibalo. cepit totis uirib cum
cereis. cũ lampadib terrã scĩs manib
clinans. in latus cauerne cauare humũ
cepisset. mox repperit cũbũ sane uere¬
ranum: tegentem corpus sacratũ. Tũc
gaudio magno repletus. cũ sarculo quẽ
manu gestabat audacissime latꝰ ferisset
sepulcri: confestim forato tumulo. tan¬
ta odoris fraglancia cũ ĩm̃so lumine
ex eo manauit: ut etiam ipse sc̃s eli¬
gius fulgore luminis. odoreq mnenar¬
rabili ꝑculsus. uix subsistere potuisset.
Nam et globus splendoris qui ex tumu
lo ictu ferientis ꝓcessit. tantã ium sue cla¬
ritatis sparsit: ut cunctorũ astancium
obtutib oculorũ retusis: partẽ maxi¬
mam regionis illius in iei claritatẽ mu¬
taret. Unde om̃s quos eadem hora uigi¬
lare contigerat. quiq rei causã ignora¬
bant: magnũ quoddã datũ celitus sig¬

Expanded text:
plius terram, ab spe iterum inveniendi corpplius terram, ab spe iterum inveniendi corpfluxisset, arrepto Eligius sarculo reiectoque amfibalo coepit totis viribus cum cereis et cum lampadibus terram sanctis clinans, in latus cavernae scabere humum coepisset, mox reperit cumbum sane veterrimum, tegentem corpus sacratum. Tunc gaudio magno repletus, cum sarculo quem manu gestabat, avidissime latus ferisset sepulcri, confestim forato tumulo, tanta odoris fragrantia cum immenso lumine ex eo manavit, ut etiam ipse sanctus Eligius fulgore luminis odoreque inenarrabili perculsus vix subsistere potuisset. Nam et globus splendoris, qui ex tumulo ad ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, ut cunctorum astantium obtutibus oculorum retusis, partem maximam regionis illius in diei claritatem mutaret; unde omnes quos eadem hora vigilare contigerat, quique rei causam ignorabant, magnum quoddam datum coelitus sig
Abbreviated transcription (Latin):
crederet: et nonnũquã ita cum deo.
quẽadmodũ cũ terreno suo loqueretur
dño: ac ꝓpositũ qd̾ ipse statuerat. in d̾o
complere indubitant᷑ se crederet. Unde
etiam tunc cum a multis dehortaretur.
dicebat. Tu inquit dñe iħu qui omĩa nos¬
ti priusquã fiant: tu scis qd̾ nisi mani¬
festatum ostenderis mͥ corpus huiꝰ testis
tui. qui ꝑpter nom̃ scm̃ tuũ passus est.
quãquã sim indignus. nũquã ultra ple¬
bis huius ep̃atum geram: sed exul potiꝰ
ab hac ꝓuincia procul secedam: ubi ut
dignum est inter bestias moriar. Quid
multa: Cepto operi ꝑsistens: cũ adiu¬
tores eius ꝑ diuersa eccłe loca tẽptando
discurrerent. et nulla inueniendi indi
cia caperent: leniter ille om̃s ꝯpescens.
unũ eis locum quo nulla esse suspicio
poterat. in posteriori eccłe parte. effo¬
diendum designat. Tunc ꝯmĩum labore
ibi conuerso: libenter iussis obtẽperant.
Defossaq iam in altũ pedes decem seu ã¬

Expanded text:
crederet, et nonnumquam ita cum Deo crederet, et nonnumquam ita cum Deo quemadmodum cum terreno suo loqueretur domino ac propositum, quod ipse statueret, id Deo complere indubitanter crederet. Unde etiam cum a multis deortaretur, dicebat: 'Tu', inquid, 'domine Iesu, qui omnia nosti, priusquam fiant, tu scis, quod nisi manifestatum ostenderis mihi corpus huius testis tui, qui propter nomen sanctum tuum passus est, quamquam sim indignus, numquam tamen plebis huius episcopatum geram, sed exul potius ab hac provintia procul secedam, ubi ut dignum est inter bestias moriar'. Quid multa? Coepto opere persistens, cum adiutores eius per diversa ecclesiae loca temptando discurrerent nullamque inveniendi spem caperent, leniter ille omnes conpescens, unum eis locum, quo nulla esse suspicio poterat, in posteriora ecclesiae parte effodiendum designat. Tunc omnium labore ibi converso libenter iussis obtemperant, defossaquae iam in altum ultra pedes decem seu am
Abbreviated transcription (Latin):
lum posset dep̃hendere. S cũ nullatenꝰ
indiciũ tumuli repperisset: cepit a fr̃ibus
morte uitã finisset: necñ et antiquitatẽ
corporis. longinqͥtate iam tẽporis ꝯsũptãi.
atq ad nichilũ in puluerẽ redactũ. Hec ei
obicientes : conabant᷑ a cepto m̃tis ꝓpo¬
sito reuocare. Cumq ei istiusmodi impe¬
dim̃ta a frib obicerent᷑: altius ille inge¬
miscens aiebat. Nolite fr̃s queso: nolite
impedire deuocionẽ meã. Nam ego cre-¬
do in creatorẽ meũ: qd ñ me dignabit᷑
tantũ thesaurũ. tantũq mͥ desideratum
fraudare cõmerciũ. Tunc gͦ ardencius
ꝑsistens: leuauit triduanũ ieiuniũ. Atq
enixius xp̃i dñi diuinitatẽ cũ lacrimis
exorans: uouit non se prius quicquã
alimonie accepturũ. quã mereret᷑ deũde¬
ratũ ꝑcipere uotũ. Tanta nãq inerat
ei fides. tantaq constancia: ut plerũq
sic facienda p̾ueniret. tanquã iam facta

Expanded text:
lum posset deprehendere: sed cum nullatenus lum posset deprehendere: sed cum nullatenus indicium tumuli reperiret, coepit a fratribus morte vitam finisset; necnon et antiquitatem corporis longinquitate iam temporis consumpti atque ad nihilum in pulverem redacti obicientes, conabantur eum a coepto mentis proposito revocare. Cumque ei istiusmodi inpedimenta a fratribus obicerentur, altius ille ingemescens aiebat: 'Nolite, fratres, quaeso, nolite inpediri devotioni meae; nam ego credo in creatorem meum, quod non me dignabitur tanto thesauro tantumque mihi desiderato fraudare'. Tunc ergo adtentius persistens levavit triduanum ieiunium, atque innixius Christi domini divinitatem cum lacrimis exorans, vovit non se prius quicquam alimoniae accepturum, quam mereretur desideratum percipere votum. Tanta namque erat ei fides tantaque constantia, ut plerumque sic facienda praeveniret, tamquam iam facta