comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ños. seruat qum uobis d̾s honores ur̃os
Comparata est resurrectio mortuoꝵ. stel¬
Iin celo constitutis. Stella enim ab stella
aliter ibi luc& astitas coniugalis. aliter
oi lucebit scã uiduitas. Diuersẽ lucebunt.
om̃s ibi erunt. Splendor dispas. glum
uantes & ꝓfessiones ur̃as.: accedite ad carnem
dñi: accedite ad sanguinẽ dñi. Qui se scit
aliter esse ñ accedat. conpungimini magis ser¬
mone meo. Congratulantur enĩ qui sciunt
seruare comugib qđ a coniugib exigunt.
qui sciunt seruare om̃i mͦ continentiã si hane
deo uouerunt. Qui uͦ audiunt me dicentẽ.
quicumq ñ seruatis castitatẽ nolite accedere
ad illum panẽ: contristantur. . ego nollem
hoc dicere. S quid facio: Timebo hominem
& taceam ueritatẽ. Ergo si illi serui ñ ti¬
ment dñm etiam ego non tuneã: quasi non
sciam dictum esse. serue neqͣm & piger tu
dares & non ego exigerem: Soce dedi dñe ds

Expanded text:
vestros: servat enim vobis Deus honores vestros. vestros: servat enim vobis Deus honores vestros. Comparata est resurrectio mortuorum stellis in coelo constitutis. Stella enim ab stella aliter ibi lucebit castitas conjugalis, aliter ibi lucebit sancta viduitas. Diverse lucebunt: sed omnes ibi erunt. Splendor dispar, coelum vantes et professiones vestras, accedite ad carnem Domini, accedite ad sanguinem Domini. Qui se scit aliter esse, non accedat. Compungimini magis sermone meo. Congratulantur enim qui sciunt servare conjugibus, quod a conjugibus exigunt; qui sciunt servare omni modo continentiam, si hanc Deo voverunt: qui vero audiunt me dicentem, Quicumque non servatis castitatem, nolite accedere ad illum panem, contristantur. Et ego nollem hoc dicere: sed quid facio? Timebo hominem, ut taceam veritatem? Ergo si illi servi non timent Dominum, etiam ego non timeam? quasi non sciam dictum esse, Serve nequam et piger, tu dares, et ego exigerem . Ecce dedi, Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
et preter d̾m. tu solum d̾m times. S tu
quem times maior est om̃ib: ipse timendus
est npublico: ipse in secreto. Procedis uidẽ¬
ns. intras uderis. Lucerna ardet. uidet te:
lucerna exuincta est uidet te. In cubiculum
intras uidet te: in corde uersaris uidet te.
Ipsum time. illum cui cura est ut uideat te:
& ud tunendo castꝰ esto. Aut si peccare uis
quere ubi te ñ uideat. & fac qd̾ uis. Qui uͦ¬
iam nouistis corpus artiꝰ castigate. & concu-¬
piscentiȩ frena nec ad ipsa quȩ ꝑmissa sunt
patiamini relaxare: ut ñ solum a concubitu
llito diuertatis. sed etiam licitũ contem¬
lidis aspectum. Mementote in quocũq sexu
slis siue mares siue feminȩ. angeloꝵ uitã¬
uos ducere in terra. Angeli enim ñ nubunt
neq uxores chrcunt. Hoc erimꝰ. cum resurre-¬
aerimꝰ. Qu mios meliores qui id quod
erunt horhines passexe surrectionẽ: uos hie
maipitis esse aute mortẽ .¶ Seruate gradus

Expanded text:
at praeter Deum: tu solum Deum times. Sed tu at praeter Deum: tu solum Deum times. Sed tu quem times, major est omnibus. Ipse timendus est in publico, ipse in secreto. Procedis, videris; intras, videris: lucerna ardet, videt te; lucerna exstincta est, videt te: in cubiculum intras, videt te; in corde versaris, videt te. Ipsum time, illum cui cura est ut videat te; et vel timendo castus esto. Aut si peccare vis, quaere ubi te non videat, et fac quod vis. CAPUam vovistis, corpus arctius castigate, et concupiscentiae frenos nec ad ipsa quae permissa sunt, patiamini relaxare; ut non solum a concubitu illicito divertatis, sed etiam licitum contemnatis aspectum. Mementote in quocumque sexu sitis, sive mares, sive feminae, Angelorum vitam ducere vos in terra. Angeli enim non nubunt, neque uxores ducunt. Hoc erimus, cum resurrexerimus . Quanto vos meliores, qui quod erunt homines post resurrectionem, hoc vos incipitis esse ante mortem? Servate gradus
Abbreviated transcription (Latin):
na est uir fortior femina. Bit ca¬
pis est femine. femina puignat & tuncit: tu
posti succumbis. Stat corpꝰ & iacet capit.
eu iutẽ uxores nondũ habetis. & tamen ad
eisam dñicam iam acceditis. & carnẽ xp̃i man-¬
pucatis & sanguinẽ bibitis. si ductiqi estis
uores: seruate uos uxorib ur̃is. Quales eas
iuiltis ad uos uenire. tales uos debent & ipsȩ
inuenire. Quis uiuenis est qui ñ castã uelit
ducere uxorem: &. si accepturus est uirginẽ.
quis non intactam desideret. Intactam que
ii. dus esto. Puram queris. noli esse ii-¬
purus. Non enim illa potest. & tu ñ potes.
ẜi fieri ñ possit. nec illa possit. Quia uͦ illa
potest. doceat te quia fieri potest. Et illa ut
possit ds regit. s tu glo̾sior eris si feceris.
Quare głosior. Illam premit parentũ custo¬
dia. iestenat infirmioris sexus ipsa uerecun-¬
dia: postremo leges timet quas tu ñ times.
ldco gͦ głosior eris si feceris. quia tu si fece-¬
ris deum̃ times. Habet illa multa quȩ time¬

Expanded text:
caput est feminae . Femina pugnat, et vincit: tu hosti succumbis? Stat corpus, et jacet caput? Qui autem uxores nondum habetis, et tamen ad mensam Dominicam jam acceditis, et carnem Christi manducatis, et sanguinem bibitis, si ducturi estis uxores, servate vos uxoribus vestris. Quales eas vultis ad vos venire, tales vos debent et ipsae invenire. Quis juvenis est, qui non castam velit ducere uxorem? Et si accepturus est virginem, quis non intactam desideret? Intactam quaeris, intactus esto. Puram quaeris, noli esse impurus. Non enim illa potest, et tu non potes. Si fieri non posset, nec illa posset. Quia vero illa potest, doceat te quia fieri potest. Et illam, ut possit, Deus regit. Sed tu gloriosior eris, si feceris. Quare gloriosior? Illam premit parentum custodia, refrenat infirmioris sexus ipsa verecundia: postremo leges timet, quas tu non times. Ideo ergo gloriosior eris, si feceris: quia tu si feceris, Deum times. Habet illa multa quae time
Abbreviated transcription (Latin):
bibant. Nt autem non in iudicium mandu-¬
cent & bibant. bene uiuant. Estõte exhora-¬
tores non sermonib s morib ur̃is. ut illi ͥ¬
non sunt baptitati sic festinent sequi uos. ib
non pereant imitando uos. Qui coniugau
estis fidem thori seruate. uxorib ur̃is reddite
qd̾ exigitis. Uir a femiuna exigis castitatẽ. prebe
illi exemplum ñ uerbum. Tu es̃ caput. qua uͥ
uide. Hac enim debes ire qua illi ñ sit pel¬
culosum sequi. immo tel uis eam si¬
qui illuc debes ambulare. A inbetilliore seal
exigis fortitudinẽ. cartus concupiscentam
ambo habetis: qui fortior est prior iuncat.
&. tamen qd̾ ilolendum et multi uri uis¬

Expanded text:
bibant? Ut autem non in judicium mandubibant? Ut autem non in judicium manducent et bibant, bene vivant. Estote exhortatores non sermonibus, sed moribus vestris: ut illi qui non sunt baptizati, sic festinent sequi vos, ut non pereant imitando vos. Qui conjugati estis, fidem tori servate uxoribus vestris. Reddite quod exigitis. Vir, a femina exigis castitatem, praebe illi exemplum, non verbum. Tu es caput, qua is vide. Hac enim debes ire, qua illi non sit periculosum sequi: imo tu ipse qua vis eam sequi, illuc debes ambulare. Ab imbecilliore sexu exigis fortitudinem: carnis concupiscentiam ambo habetis; qui fortior est, prior vincat. Et tamen quod dolendum est, multi viri
Abbreviated transcription (Latin):
uolueris erit reuelatum. Accede ad ꝓfessionẽ
& soluisti questionem. Quod cnĩ dixit ũs
m̃c: iam fideles nouerunt. Tu autẽ cathecumi¬
nus diceris. audiens & surdus es. Aures enĩ
corporis patentes habes. quia uerba quȩ dic¬
ta sunt audis: s aures cordis adhuc clausas
habes. quia quod dictũ est non intelliois.
Disputo. non dissero. Ecce pascha est da
nomen ad baptismũ. Si non te excitat festi¬
uitas ducat ipsa curiositas. ut scias qd̃ dictũ
sit. qui manducat carnẽ meã & bibit san¬
guinẽ meũ: in me manet & ego in illo. Ut
scias qͥd dictum sit: pulsa & aperietur tibi
& ut tibi dico pulsa & aꝑietur tibi. ita &
ego pulso aperi mͥ. Aurib persono. ad pec¬
frẽs mei ut ad tantã gr̃am regenerationis aat.¬
dẽ non morentur. quanta nobis cura esse debit
in edificandis fidelib ut prosit eis qđ acedint.
non sibi tales epulas in iudicium manducent &

Expanded text:
volueris, erit revelatum. Accede ad professionem, volueris, erit revelatum. Accede ad professionem, et solvisti quaestionem. Quod enim dixit Dominus Jesus, jam fideles noverunt. Tu autem Catechumenus diceris, diceris Audiens, et surdus es. Aures enim corporis patentes habes, quia verba quae dicta sunt audis: sed aures cordis adhuc clausas habes, quia quod dictum est non intelligis. Disputo, non dissero. Ecce Pascha est, da nomen ad Baptismum. Si non te excitat festivitas, ducat ipsa curiositas: ut scias quid dictum sit, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo. Ut scias mecum quid dictum sit, pulsa, et aperietur tibi. Et ut tibi dico, Pulsa, et aperietur tibi: ita et ego pulso, aperi mihi. Auribus personans, ad pecfratres mei, ut ad tantam gratiam regenerationis accedere non morentur: quanta nobis cura esse debet in aedificandis fidelibus, ut prosit eis quod accedunt; non sibi tales epulas in judicium manducent et
Abbreviated transcription (Latin):
& bibendum sanguinẽ suum. Qui auditis
Qui enĩ baptirati & fideles estis qͥd dixerit
nostis: qui autẽ inter uos adhuc cathecumi¬
ni uel audientes uocantur. potuerunt esse
cum legeretur audientes: nunqͥd & intelli-¬
gentes: Ergo sermo nr ad utrosq dirigitur.
Dui iam manducant carnẽ dñi & bibunt
sanguinẽ ciꝰ. cogitent quid manducent & qͥd
bibant: ne sicut dixit apłs iudiciũ sibi man-¬
ducent & bibant. Qui autẽ nondum mandu-¬
cant & nondum bibunt. ad tales epulas inui-¬
tan festinent. Per istos dies magistrati pas-¬
cunt. exp̃c cotidie pascit. Mensa ipsiꝰ est: ila
in medio constituta. Quid causȩ est o audis¬
tes ut mensam uid̾eatis. & ad epulas ñ acceb¬
tis: Ꝙ forte m̃ cum euugłm legeretur. dixis¬
tis in cordib ur̃is. Putamꝰ quid est qđ dicit
caro mea uere esca est & sanguis m̃s uere porꝰ
est. Quomͦ manducat᷑ caro dñi. & bibitur si¬
gius dñi Putamꝰ quid dicit. Sus contra
clausit. ut hoc nescias. Uelatum est: sed si

Expanded text:
um sanguinem suum. Qui audistis Qui enim baptizati et fideles estis, quid dixerit, nostis. Qui autem inter vos adhuc Catechumeni, vel Audientes vocantur, potuerunt esse cum legeretur audientes, numquid et intelligentes? Ergo sermo noster ad utrosque dirigitur. Qui jam manducant carnem Domini, et bibunt sanguinem ejus, cogitent quid manducent, et quid bibant: ne, sicut dicit Apostolus, judicium sibi manducent et bibant . Qui autem nondum manducant, et nondum bibunt, ad tales epulas invitati festinent. Per istos dies magistri pascunt, Christus quotidie pascit, mensa ipsius est illa in medio constituta. Quid causae est, o Audientes, ut mensam videatis, et ad epulas non accedatis? Et forte modo cum Evangelium legeretur, dixistis in cordibus vestris: Putamus quid est quod dicit, Caro mea vere esca est, et sanguis meus vere potus est? Quomodo manducatur caro Domini, et bibitur sanguis Domini? Putamus quid dicit? Quis contra te clausit, ut hoc nescias? Velatum est: sed si
Abbreviated transcription (Latin):
dulgentiȩ portum. ꝓpter illos qui spe ꝑiclitan-¬
tur & dilationib illuduntur: fecit diem mor-¬
tis incertum. Quando ueniat ultimꝰ dies nescis.
ingratꝰ es qui hodiernũ habes in qͦ corrigaris.
Sicgͦ ad istã mulierẽ dñs nec ego te inqͥt damna-¬
bo: s facta secura de p̃terito. caue futura: nec ego
te damnabo. Deleui qd̃ cõmisisti. obserua qd̃ p̃ce-¬

Expanded text:
dulgentiae portum: propter illos qui spe periclitandulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praec
Abbreviated transcription (Latin):
se ad damnationẽ sine dubio destinatos di¬
cunt aput seipsos. Iam damnati sumꝰ. quare
non qd̃ uolumꝰ facimꝰ. Animo gladiatoꝵ. fer-¬
ro destinatoꝵ. Ideo molesti sunt desperati. iam
enim qđ timeant ñ habent: & uehementer
timendi sunt. Istos desꝑatio necat. illos spes
Inter spem & desꝑationẽ. fluctuat anima. Ne-¬
tuendum est ne te occidat spes: & cum multũ
speras de miscdia. incidas in iudicium. Metuen-¬
dum est rursus nẽ te occidat desperatio. & cum
putas iam tibi ñ ignosci quȩ grauia cõmisisti ñ
agas penitentiam: & incurras uidicẽ sapientiam
quȩ dicit. & ego uĩȩ ꝑditioni superridebo.
Quid gͣ egit d̾s cum periclitantib utroq mor-¬
bo: Iilis qui spe periditantur. hoc dicit. Ne
quid dicit. In quacumq die iniquus conuer-¬
sus fuerit. om̃s miquitates eiꝰ obliuiscar. Prop-¬
ter illos qui desꝑatione ꝑiclitantur ꝓposuit in-¬

Expanded text:
se ad damnationem sine dubio destinatos, dise ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne quid dicit? In quacumque die iniquus conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit in
Abbreviated transcription (Latin):
cundum opera sua. Nansuetus dñs. longani-¬
mis dñs. misericors dñs: sed & iustꝰ dñs &
uerax dñs. Largitur tibi spaciũ correctionis.
sed tu plus amãs dilationem qm emendatio-¬
nem. Mlalus fuisti heri hodiȩ bonus esto. &
longam uitam. Unde scis quid pariat crasti¬
nus dies: Recte dicis in corde tuo. Quando
me correxero. d̾s michi om̃ia peccata dimit-¬
tet. Negare non possumꝰ. qd̾ corredis atq
conuersis indulgentiam d̾s ꝓmisit. Nam in
quo ꝓpħa mͥ legis quia ꝓmisit d̾s correcto
indulgentiã. non mͥ legis quia ꝓmisit tibi
longam uitã. Ex utroq gͥ homines peridi.¬
d̾s. misericors est d̾s. faciam qd̃ mͥ placet. qd̾
libet: laxabo habenas cupiditatib meis. im¬
pleam desideria animȩ meȩ. Quare hoc: Quia
misericors est ds. mansuetus est d̃s. Spe isti
periditantur. Desꝑatione autẽ : qui cum in¬
ciderint in grauia peccata putantes sibi iam¬
non posse ignosci penitentib& statuentes

Expanded text:
cundum opera sua . Mansuetus Dominus, longanimis Dominus, misericors Dominus: sed et justus Dominus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et prolixiorem vitam. Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit tibi Deus longam vitam. 8. Ex utroque igitur homines pericliDeus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors est Deus, bonus est Deus, mansuetus est Deus. Spe isti periclitantur. Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ peccatis : Non plane. Ita attende qđ sequi-¬
tur. Uade. deinceps iam noli peccare. Ergo &
dñs damnauit. s peccatũ ñ hominẽ. Si autẽ
peccatoꝵ fautor esset. diceret nec ego te dam-¬
nabo. uade uiue ut uis: de mea liberatione
esto secura. Ego te quantũcumq peccaueris.
ab om̃i pena etiani a gehenna & inferni torto¬
rib liberabo. Non hoc dixit. Intendant gͣ qui
amant. in dño mansuetudinẽ. & timeant ue-¬
ritatem. Etenim dulcis & rectus dñs. Amas qd̃
dulcis est: time quod rectus est. Tanq̃m man-¬
suetus aitit racui. sed tanqͣm iustus nunquid
semꝑ tacebo. Misericors & miserator dñs. Ita
plane. Adhuc adde: longanimis. Adde adhue:
& multum misericors. Sed time qd̾ est in nouis-¬
simo. & uerax. Qui enim mͦ sustinet peccantes.
uidicaturus est contemnentes. An diuitias lon-¬

Expanded text:
go peccatis? Non plane ita. Attende quod sequigo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias lon
Abbreviated transcription (Latin):
post unum om̃s recesserunt. Relicti sunt duo.
telo iusticiȩ ꝑcussisset. ñ dignatꝰ est cadien¬
des attendere: sed auerso ab eis obtutu rur-¬
sus digito scribebat in terra. Relicta autẽ illa
sola muliere om̃ib abeuntib. leuauit oculos
suos ad mulierem. Audiuimꝰ uocẽ iusticiȩ.
audiamꝰ & mansuetudinis. Plus enĩ credo ter¬
rita erat illa mulier cum audisset a dño dic-¬
tum: qui sine peccato est ur̃m prior in illam
lapidem mittat. Illi enim attendentes se &
& quia illa hoc audierat qui sine peccato est¬
ur̃m prior in illam lapidem mittat. ab illo se
non poterat. Ille autẽ qui aduersarios eiꝰ reppu-¬
lerat lingua iusticie. leuans in eam oculos
mansuetudinis interrogauit eam. Nemo te
condemnauit: Respondit illa. Dñe nemo. E.
ille. Nec ego te damnabo. ã quo forte dam-¬
nari timiusti: quia in me ꝓeccatũ ñ inuenis-¬
ti. Dec ego te damnabo. A quo forte danna-¬

Expanded text:
post unum omnes recesserunt. Relicti sunt duo, post unum omnes recesserunt. Relicti sunt duo, telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier cum audisset a Domino dictum, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, eEt quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mittat; ab illo se non poterat. Ille autem qui adversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter duros in lapidem scͥpta est. Nunc dñs
iam in terra scribebat. quia fructũ requirebat.
Audistis gͦ. Impleatur lex: lapidetur adul-¬
menda est. ã puniendis. Consideret se unus-¬
quisq ur̃m. intret in semetipsum. ascendat
tribunal mentis suȩ. constituat se ante cogi-¬
sationẽ suam: cogat se confiteri. Scit enim
qui scit om̃ia. quia nemo scit hominum quȩ
sunt hominis: nisi spiritꝰ hominis qui in ipso
est. Unusquisq in se intendens. peccatorẽ se
inuenit. Ita plane. Ergo aut istã dimitate.
aut simul cum illa penã legis excipite. Si aicȩ
dicere aebet. & mansuetꝰ & iustus. Qui sine
peccato est ur̃m. prior in illam lapidem iit¬
at. Hȩc uox iusticiȩ est: puniatur peccatrix.
ñ a peccatorib. Impleatur lex: sed ñ a pre¬
uaricatorib legis. Hȩc uox om̃ino iusticię
est: qua iusticia illi tanqͣm trabali telo per¬
cussos se inspicientes & reos inuenientes. unꝰ

Expanded text:
propter duros in lapide scripta est . Nunc jam propter duros in lapide scripta est . Nunc jam Dominus in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adullenda est a puniendis? Consideret se unusquisque vestrum, intret in semetipsum, ascendat tribunal mentis suae, constituat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipite. Si diceredicere debet, et mansuetus et justus, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Haec vox justitiae est: Puniatur peccatrix, sed non a peccatoribus; impleatur Lex, sed non a praevaricatoribus Legis. Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus
Abbreviated transcription (Latin):
hon est recessurus. Quid enĩ respondit dñs
ĩc. Ouid respondit ueritas Quid respondit
sapientia. Quid respondit ipsa cui calumnia
parabatur iusticia: Non dixit ñ lapidetur.
ne contra legem dicere uideretur. Absit au-¬
im. ut diceret lapidetur. Uenit enĩ ñ ꝑdere
qã inuenerat. sed querere quod ꝑierat. Quid
g respondit: Uidete qͣm plenꝰ est iusticia.
plenus mansuetudine. & ueritate. Qui sine
pecato est urͣm inquit. prior in illam lapidẽ
mittat. O responsio sapientiȩ. Quomͦ eos in¬
tromisit in se: Eoris enĩ calumniabantur. se¬
ipsos intrinsecus ñ ꝑscrutabantur. Adulte¬
ram uidebant. se non respiciebant. Preuari-¬
catores legis legem implere cupiebant. & hoc
caluimnuando ñ uere. tanqͣm adulteria casti-¬
tatem damnando. Audistis uidei. audistis
pharisei: audistis. legis doctores legis custo-¬
dem: s nondum intellexistis legis latorem.
Quid aliud uobis significat. cum digito scͥp-¬
sit in terra.Digito enĩ dei lex scͥpta est. sed

Expanded text:
on credebant. 5. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut diceret, Lapidetur: venit enim non perdere quod invenerat, sed quaerere quod perierat . Quid ergo respondit? Videte quam plenum sit justitia, plenum mansuetudine et veritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidem mittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsos intrinsecus non perscrutabantur: adulteram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non vere, tanquam adulteria castitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm lex iusserat. inustꝰ dep̃henderetur Di¬
xerunt gͦ aput semetipsos. Uerax putatus.
mansuetus uidetur: de iusticia illi queren¬
da calumnia est. Offeramꝰ ei mulierẽ in ad¬
ulterio dep̃hensam. dicamꝰ de illa quid ml-¬
ge scͥptum est. Si eam usserit lapidari sull¬
suctudinẽ ñ habet. si eam dimitti censuero
iusticiã ñ tenebit. Ut autẽ mansuetudinẽ
inquiunt ñ ꝑdat. in qua iam amabilis ps¬
pulis factꝰ est: sine dubio dimitti eam dis¬
turus est. Hinc nos inuenientꝰ occasionẽ as¬
cusandi. & reũ faciemꝰ tanquã legis p̃ulss¬
catorem dicentes ei hostis es legis. contia
moysen respondes: Mmo contra eũ qui ꝑ
moysen dedit legem Reus es mortis dim il¬
la & tu ipse lapidlandus. Possit hus uerbis
atq hũs sententũs infiãmari inuidia. fer¬
uere accusatio: fagitari damnatio. Sed cu
hec  Deruersitas rediludini falsitas ueria¬

Expanded text:
quam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Diquam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax putatur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas verita
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant temptantes. ut possent eũ accusar
Unde accusare: Nunquid ipsum in aliquo
facinore dep̃henderant. aut illa mulier Ade
aliquo mͦ ꝑtinuisse dicebatur. Quid est ͥ
temptantes. ut possent accusare eum: Into
preminuisse. Animaduertert̃ eum nimiũ es¬
se mitem. nimiũ mansuetũ. De illo quippe
fuerat ante p̃dictum. Accingere gladio tuo
circa femur potentissime. specie tua & pul¬
chritudine tua intende ꝓspere procede &
regna: ꝓpter ueritatẽ & mansuetudinem &
iusticiam. Ergo attulit ueritatẽ ut doctor
mansuetudinem ut liberator: iusticiam ut
cognitor. Propter hȩc eum esse regnaturũ.
ueritas agnoscebatur: cum aduersus inumni¬
cos ñ moueretur mansuetudo laudabatus.
Cum gͦ de duob istis id est de ueritate &
mansuetudine eiꝰ mimici liuore & inuidia
torquerentur: in tercio id est iusticia scand¬
lum posuert̃. Quare . Quia lex iisserat
adulteros lapidari. & ut̾iq qd̃ inustũ erat¬
lex iubere ñ poterat. Siquis aliter diceret

Expanded text:
dicebant tentantes eum, ut possent accusare eum. » Unde accusare? Numquid ipsum in aliquo facinore deprehenderant, aut illa mulier ad eum aliquo modo pertinuisse dicebatur? Quid est ergo, tentantes eum, ut possent accusare eum? Intelpraeeminuisse. Animadverterunt eum nimium esse mitem, nimium esse mansuetum: de illo quippe fuerat ante praedictum, Accingere gladio tuo circa femur tuum, potentissime; specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna: propter veritatem et mansuetudinem et justitiam. . Ergo attulit veritatem ut doctor, mansuetudinem ut liberator, justitiam ut cognitor. Propter haec eum esse regnaturum iveritas agnoscebatur: cum adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de veritate et mansuetudine ejus, inimici livore et invidia torquerentur; in tertio, id est justitia, scandalum posuerunt. Quare? Quia Lex jusserat adulteros lapidari; et utique Lex quod injustum erat jubere non poterat: si quis aliud diceret
Abbreviated transcription (Latin):
maluerunt credere. Illi responderunt p̃ ui-¬
dicio cordis sui. qd̃ & illis. Nunquid & tu
galileus es: id est quasi a galileo seductus:
Dñs enim galileus dicebatur. qm̃ de nara¬
reth ciuitate erant parentes eiꝰ. Scdm mari-¬
am dixi parentes ñ scđm uirile semen: non
enim quesiuit in terra patrẽ: qui iam habe¬
bat desuꝑ patrem. Nam utraq natuuitas eiꝰ¬
mmrabilis fuit: diuina sine matre: humana
sine patre. Quid gͦ illi quasi legis doctores
tem autẽ oliueti. montẽ fructuosum: in mon¬
tem unguenti. in montẽ crismatis. Ubi enim
decebat docere xp̃m. nisi in montẽ oliueti:
xp̃i enĩ nomen. ã crismate dictũ est. Crisma
autem grece. latine unctio nuncupatur. Idõ nos
unxit. quia luctatores contra diabolũ fecit.
Q. diluculo iterũ uenit in templũ. & om̃is
populus uenit ad eum: & sedens docebat eos
& ñ tenebatur. quia ñ pati dignabat᷑. Nunc

Expanded text:
maluerunt credere. Illi responderunt, ex praejumaluerunt credere. Illi responderunt, ex praejudicio cordis sui, quod et illis: Numquid et tu Galilaeus es? Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humana sine patre. Quid ergo illi quasi Legis doctores tem autem Oliveti, in montem fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim decebat docere Christum, nisi in monte Oliveti? Christi enim nomen a chrismate dictum est: χρίσμα autem graece, latine unctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Et non tenebatur, quia nondum pati dignabatur. 4. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipib credidit in eũ. aut ex phariseis:
Sed turba hȩc quȩ ñ nouit legẽ. malediti
sunt. Oui ñ nouerant legẽ iꝑsi credebant i
eum quti miserat legem: & eum qui miserat le¬
gem contemnebant illi qui docebant legẽ: ut
non uidentes uideant. & uidentes cȩci fiant.
Cȩci enim facti sunt pharisei doctores. illumi-¬
nati sunt ppłi legem nescientes: & in aucto-¬
rem legis credentes. Nichodemꝰ tam̃ unꝰ ex
phariseis qui ad dñm nocte uenerat. & iꝑse¬
ñ quidem incredulus sed timidus: nam &
nocte uencrat. ad lucẽ quia uluminari uole-
bat & sciri timebat: respondit iudeis. Nun-¬
quid lex nr̃a iudicat hominẽ: nisi ab ipso¬
audierit priꝰ & cognouerit quid faciat:
Uolebant isli ꝑuerse ante esse damnato-¬
res. qͣm cognitores. Sciebat enim nichode-¬
mus uel potiꝰ credebat. quia si tantummͦꝰ
uellent eum patienter audire: forte simi-¬
les fierent illis qui missi sunt tenere. &

Expanded text:
principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem, maledicti sunt. Qui non noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem; et eum qui miserat Legem, contemnebant illi qunon videntes videant, et videntes caeci fiant. Caeci enim facti sunt Pharisaei doctores, illuminati sunt populi legem nescientes, et in auctorem legis credentes. « Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse quidem non incredulus, sed timidus; nam ideo et nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat et sciri timebat. Respondit Judaeis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi aab ipso prius et cognoverit quid faciat? Volebant enim illi perverse ante esse damnatores quam cognitores. Sciebat enim Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum vellent patienter audire, forte similes fierent illis qui missi sunt tenere, et
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas ur̃a sermone pristino ex
occasione lectionis ȩuũgłu. locutos nos
esse uobis de sp̃u sc̃o. Ad hunc potandũ
cum dñs inuitasset credentes in se: loquens in-¬
ter eos qui illum tenere cogitabant & interfice-¬
re cupiebant nec ualebant quia ille nolebat
cum gͦ hȩc locutus esset nata est de illo in
turba dissensio. aliis putantib qđ ipse esset
xp̃c: aliis dicentib quia de galilea ñ exurget.
ocp̃c. Qui uͦ missi fuerant ut cũ tenerent. redi-¬
erunt immunes a crimine & pleni ammira-¬
tione. Nam & testimoniũ ꝑhibuerunt diuinȩ
doctrinȩ. cum dicerent a quib missi erant.
Quare ñ adduxistis eũ: Responderunt emm.
nunqͣm se audisse hominẽ sic locutũ. Non enĩ
sic quisqͣm loquitur homo. ille autẽ sic locutus
est: quia d̾s erat & homo. Tamen pharisei
testimoniũ eoꝵ repellentes. dixerunt eis Nun-¬
quid & uos sedudi estis. Uidemꝰ enĩ delectatos
uos esse sermonib illiꝰ. Dunquiad aliquis de

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibus quod ipse esset Christus, aliis dicentibus quia de Galilaea non exsurget Christus. Qui vero missi fuerant, ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine, et pleni admiratione. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent a quibus missi fuerant, Quare non adduxistis eum? Responderunt enim nunquam se audisse hominem sic locutum: Non enim quisquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: Numquid et vos seducti estis? Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. Numquid aliquis de
Abbreviated transcription (Latin):
cationis. ut xp̃i eugłium sonet. Claudus
exilit. Impudent᷑ apłi feccrunt. si di coꝵ opꝰ
caro non ẽ. Nunc autẽ qm̃ id dicere sacrile¬
gnum ẽ. non faciunt apłi impudent̃. Caro
tui dĩ opꝰ ẽ. Quid debet diabolo tociens res
di: Irrideant᷑ gͥ manichri. & ꝓpt̾ honorem
dĩ carnis natura laudet᷑. utq omne uitiũ
in uoluntate ponat᷑. spes emendationis ho¬
minub suggerat᷑. ut se intelligant ñ carnis
necessitate. s. tantum uoluntatis prauitaie
delinquere. Nos autẽ carnẽ duno asscribi¬
mus oꝑi. quam uidemus in xꝑi resur recdio¬
ne diuini consortii głam consequutã. quã
a xp̃o suo conditore suscepit. qui iuiuit & rg¬
nat in scła scłorum. ameN. Item de uerb̾ apłi

Expanded text:
cationis: ut Christi Evangelium sonet, claudus cationis: ut Christi Evangelium sonet, claudus exsilit. Impudenter Apostoli fecerunt, si Dei eorum opus caro non est: nunc autem quoniam id dicere sacrilegium est, non faciunt Apostoli impudenter. Caro tur, opus Dei est. Quid debet diabolo toties res Dei? Irrideantur ergo Manichaei, et propter honorem Dei carnis natura laudetur; atque omne vitium in voluntate ponatur, spes emendationis hominibus suggeratur, ut se intelligant non carnis necessitate, sed tantum voluntatis pravitate delinquere. Nos autem carnem divino adscribimus operi, quam videmus in Christi resurrectione divini consortii gloriam consecutam, quam a Christo conditore suo suscepit, qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen. SE
Abbreviated transcription (Latin):
dño refragat᷑ ẽcontrario. Si caro a
diabolo ẽ. expugnanda ẽ. a xꝑi discipulis ñ
curanda. Si rationẽ interroges: obligan¬
dum ẽ. quicquid inunicum ẽ. Nolo hoc
solum cogitationi credas. diuuna ad hunc
sensum succuriat aucboritas. Dñs inquit
in eugłio. nemo ingredit᷑ in domum fortis
ut uasa ciꝰ diripiat. nisi pri alligauerit for¬
tẽ. In siuis gͦ eiat oꝑib diabolꝰ alligandꝰ nẽ
autẽ ñ colligat᷑ diabolꝰ s honorat᷑. si res cy
ꝑ signa curat᷑. Magni beneficii debitor xp̃c
carni ẽ. si quid possit in eiꝰ salute monstra¬
uit. Non. cẽt. mat̾ia loquendi. nisi testimo¬
nium miscdiȩ. caro curata fuisset. Suffra¬
gat᷑ p̃dicationi caro xp̃i. in ipsa ẽ. amini¬
nistratio signorum. Claudꝰ surgit. ut apłi
ille claucdꝰ non erat in pedibꝰ sanandꝰ. sed¬
& in brachiis colligandꝰ. Nunc autẽ sur¬
git claudꝰ ut apłi loquant᷑. p̃itorq fit p̃di¬

Expanded text:
no, refragaturque contrario. Si caro a no, refragaturque contrario. Si caro a diabolo est, expugnanda est a Christi discipulis, non curanda. Si rationem interroges, obligandum est quidquid inimicum est. Nolo hoc solum cogitationi credas: divina ad hunc sensum succurrat auctoritas. Dominus ait in Evangelio: Nemo ingreditur in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem . In suis ergo erat operibus diabolus alligandus: nunc autem non colligatur diabolus, sed honoratur, si res ejus per signa curatur. Magni beneficii debitor Christus carni est, si quod possit, in ejus salute monstravit. Non esset materia loquendi, nisi testimonium misericordiae caro curata fecisset. Suffragatur praedicationi Christi caro, in ipsa est administratio signorum. Claudus surgit, ut Apostille claudus non erat in pedibus sanandus, sed in brachiis colligandus. Nunc autem surgit claudus, ut Apostoli loquantur, praeitorque fit praedi
Abbreviated transcription (Latin):
te restituit᷑. Non enu dix̃. restitutę sunt
s. considatȩ sunt bases. Tam abiuidantẽ
recipuint sanitate. ut ferant labore. Exi¬
liens inquit ambulabat. Saltꝰ. frequent̃
etiam sanis grauis ẽ: non senserunt illi
pedes pigra re media. nec uelut ungenti
m̃ lita uestigia reuocant᷑ ad momentum.
Uis medicinę irrumpentis ostendit᷑. signa¬
turq fuga infirmitatis exclusȩ. Sic exilit
Cuncta salutis genera. quȩ carni deferunt᷑.
testimonium bonȩ naturȩ sunt. Digna
enun diuino oꝑe compbant᷑. que ñ credu¬
t̃ indigna benefitiis. Nom̃ auctoris sui
m̃bra cognoscunt. cum eis dr̃. in nomine
iñu xp̃i surge & ambula. Si eẽt caro a di¬
abolo. nom̃ xp̃i formidare potuisset. obse¬
quium sanatoꝵ. testimonium conditoris ẽ.
In nomine uiu xp̃i surge & ambula. Intule¬
rat natuta debilitatẽ. ad ipsam quordam mͥ
inuocati nominis. aucboritas destinat᷑. Cog¬
noscit
qui iusserit. obsequit᷑ quȩ

Expanded text:
te restituitur. Non enim dixit, Restitutae sunt; te restituitur. Non enim dixit, Restitutae sunt; sed, Consolidatae sunt bases: tam abundantem recipiunt sanitatem, ut ferant laborem. Exsiliens, inquit, ambulabat. Saltus frequenter etiam sanis gravis est. Non senserunt illi pedes pigra remedia, nec velut unguenti modo lita vestigia revocantur: ad momentum vis medicinae irrumpentis ostenditur, signaturque fuga infirmitatis exclusae. Sic exsilit cuncta salutis genera, quae carni deferuntur, testimonium bonae naturae sunt. Digna enim divino opere comprobantur, quae non creduntur indigna beneficiis. Nomen auctoris sui membra cognoscunt, cum eis dicitur, In nomine Jesu Christi surge et ambula. Si esset caro a diabolo, nomen Christi formidare potuisset. Obsequium sanatorum, testimonium Conditoris est. In nomine Jesu Christi surge et ambula. Intulerat natura debilitatem: ad ipsam quodam modo invocati nominis auctoritas destinatur. Cognoscit qui jusserit, obsequiturque
Abbreviated transcription (Latin):
te n ueniebat. Dicit᷑ homini surge quod
semꝑ optabat. s qm̃ naturalib uinculis
impeditꝰ erat. non pot̾at quod uolebat.
Nunc autẽ tanta facilitate insensibilia set¬
uiunt. ut ad nutum iubentis illa pedum
infirmitas auolaret. Surge & ambula. Et
surrexit inquid continuo & stetit. Animo
imꝑatur. & pedes seriuunt. Exilient inquid
ꝓpħa tanquam uituli de uinculis laxati.
ta uelocitate res agat᷑ attendite.uix aures
nuo ius sanitatis irrupit. & exclusa infir-¬
mitate. usui menbra reddunt᷑. Testimoni¬
um uelocis resurrectionis c̃. uelocitas ex de¬
bilitate surgentis. In momento. in ictu ocłi.
in nouissima tuba. Canet cnim tuba. & mor¬
tui resurgent. & nos immutabimur. fu¬
tura mentire de factis. In quanto moinen.¬
to mortui excitent᷑. debilib a natura crede
uestigiis. Sur iex̾. consolidatȩ sunt inquit
bases pedum ei. Parum erat quod dicebat᷑
in usum claud rediisse. uirtꝰ ei cum sanita¬

Expanded text:
te veniebat. Dicitur homini, Surge, quod te veniebat. Dicitur homini, Surge, quod semper optabat: sed quoniam naturalibus vinculis impeditus erat, non poterat quod volebat. Nunc autem tanta facilitate insensibilia serviunt, ut ad nutum jubentis illa pedum infirmitas avolaret. Surge et ambula. Et surrexit, inquit, continuo et stetit. Animo imperatur, et pedes serviunt: Exsilient, inquit propheta, tanquam vituli de vinculis laxati .ta velocitate res agatur, attendite. Vix aures nuo vis sanitatis irrupit, et exclusa infirmitate usui membra redduntur. Testimonium velocis resurrectionis est velocitas ex debilitate surgentis. In momento, in ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent, et nos immutabimur . Futura metire de factis. In quanto momento mortui excitentur, debilibus a natura crede vestigiis. Surrexit: consolidatae sunt, inquit, bases pedum ejus. Parum erat quod dicebatur in usum claudus redisse: virtus ei cum sanita
Abbreviated transcription (Latin):
rum & argentum ñ habeo. Ido gͦ tantas
uirtutũ opes ꝓtulit. Quod habeo hoc tͥ do
in nomine iñu xp̃i surge &. ambula. Hoc
plane. non in marsupio. s in anumo tene¬
bat᷑. Quid ei dedit: In nomine rũu xpi
surge & ambula. Pauꝑem hominẽ expa¬
uit infirmitas. Infirmitas equa lege &
ȩqua potentia. reges captiuosq constrin-¬
gens. ñ potuit sustinere uissionem pauꝑis.
regib dominans. Parum ẽ. quod infirmi-¬
tatẽ nominamꝰ. pauꝑis imꝑium etiam na-¬
tura ñ ꝑtulit. Ille enim claudꝰ erat ex ut̃o
matͥs suȩ. Debilitas itaq quam ei inuexe-¬
rat natiuitas. ui pauꝑis uibentis exclusa ẽ.
Quod ꝓfecto ñ fieret. nisi pauꝑ. eẽt apłs
plenus. eẽt. illo dõ qui ẽ. auctor natiuȩ.
Nichil g̾ hac ditiꝰ pauꝑtate. Quid donat
qui es non habet: Uirtutes largit᷑. & gra¬
tis confert. Quid enim ñ
potest
in nomine iñu xp̃i : Surge
bula. Obedientię subdit᷑. quod ex necessita¬

Expanded text:
rum et argentum non habeo: ideo igitur tantas rum et argentum non habeo: ideo igitur tantas virtutum opes praetulit. Quod habeo hoc tibi do; in nomine Jesu Christi surge et ambula. Hoc plane non in marsupio, sed in animo tenebatur. Quid ei dedit? In nomine Jesu Christi surge et ambula. Pauperem hominem expavit infirmitas aequa lege et aequa potentia reges captivosque constringens: non potuit sustinere jussionem pauperis regibus dominans. Parum est quod infirmitatem nominamus; pauperis imperium etiam natura non pertulit. Ille enim claudus erat ex utero matris suae. Debilitas itaque quam ei in vexerat nativitas, vi pauperis jubentis exclusa est: quod profecto non fieret, nisi pauper Apostolus plenus esset illo Deo, qui est auctor naturae. Nihil ergo hac ditius paupertate. Quid donat, qui aes non habet? Virtutem largitur, gratis confert. Quid enim non potest? In nomine Jesu Christi surge bula. Obedientiae subditur, quod ex necessita
Abbreviated transcription (Latin):
ea ditiꝰ pot̾ inueniri. Uis nosse quam locu¬
ples sit: Celum emit. Quib thesauris con-¬
tum: Ut ad regnum cȩlorum ueniret diues.
possessione sua optinere ñ posset. nunc opti¬
net ut contemptu ꝑueniat. Multo gͥ plus
fulget fides quam autum. Latebris tene-¬
brescit aurum. fides ingenito splendore con¬
spicua ẽ. Aurum tuto ꝓdi non pot̾. fides
bono publico semꝑ fulget. Dignitatẽ ficłi.
fiducia ipsa testatur. aurum nec int̾ conue¬
nientes tutum ẽ. fides etiam int̾ pugnan¬
Aurum & argentum non ẽ. mecum. S pro
his quul habet: Quod autẽ habeo. hoc tͥ do.
In nomine uĩu xꝑi surge & ambula. De ef¬
fectib p̃cia rerum estiment᷑. Qui aurum
donabant. implebant pauꝑib uentrem.
maius onus debilib pedib futurum. So¬
labant᷑ infirmitatẽ. sanitatẽ reddere ñ ua¬
lebant. Ille autẽ qui aurum ñ possidet. sa¬
nitatẽ dedit. do diucs ẽ. inopł auri. Au¬

Expanded text:
ea potest ditius inveniri. Vis nosse quam locuea potest ditius inveniri. Vis nosse quam locuples sit? Coelum emit. Quibus thesauris contum? Ut ad regnum coelorum veniret dives, possessione sua obtinere non posset: nunc obtinet ut contemptu perveniat. Multo ergo plus fulget fides quam aurum. Aurum latebris tenebrescit amicum; fides ingenito splendore conspicuat: aurum tuto prodi non potest; fides bono publico semper fulget, dignitatem fidei fiducia ipsa testatur: aurum nec inter convenientes tutum est; fides etiam inter pugnanAurum et argentum non est mihi. Sed pro his quid habet? Quod autem habeo hoc tibi do: in nomine Jesu Christi surge et ambula. De effectibus pretia rerum aestimentur. Qui aurum donabant, implebant pauperis ventrem, majus onus pedibus debilibus futurum, solabantur infirmitatem, sanitatem reddere non valebant. Ille autem qui aurum non possedit, sanitatem dedit. Deo dives est, inops auri. Au
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑. ut ipsa sui conditione testet᷑. qm̃ mala ẽ.
tci ciꝰ possessio. cuiꝰ abdicatio fructuosa ẽ.
Prebet g̃ mat̾iam subueniendi. Disꝑsit de¬
dit pauꝑib iusticia cius manet inȩt̾num.
Uis g̃ nosse. quam iusti iudicis res sit aurũ
& argentum: Auarus inde torquet᷑. inde
misericors adiuuat᷑. Exerceat᷑ gͥ rei contemptꝰ
ꝑ contemptum utilie. Ad possessionem ciꝰ
non om̃s idonei. ad contemptum et om̃s ido¬
nei. Nemo gͦ non pot̃ int̾ cos reputari qui
disꝑserunt tͥbueruntq pau¬
ꝑib. iusticia quorum manet inęt̾num. Ne¬
mo non int̾ eos reputari pot̃. qui bene uolue¬
ritudo regni in pauꝑtate posita ẽ. Possidere
quod cum labore requirit᷑. paucorum ẽ. con¬
dempnere quod cum fructu contempnas. om̃i¬
um ẽ. Felicitas gͥ magna xpianoꝵ quib da-¬
tum ẽ. ut pauꝑtate faciat p̃cium regni ce-¬
lorum. Non tͥ displiceat pauꝑtas tua. nichil

Expanded text:
nitur; ut ipsa sui conditione testetur quoniam mala est nitur; ut ipsa sui conditione testetur quoniam mala est rei ejus possessio, cujus abdicatio fructuosa est. Praebet ergo materiam subveniendi: Dispersit, dedit pauperibus; justitia ejus manet in aeternum . Vis ergo nosse quam justi judicis res sint aurum et argentum? Avarus inde torquetur; inde misericors adjuvatur. Exerceatur ergo rei contemptus per contemptum utilis. Ad possessionem ejus non omnes idonei; ad contemptum ejus omnes idonei. Nemo ergo non potest inter eos reputari, qui disperserunt tribueruntque pauperibus, justitia eorum manet in aeternum: nemo non inter eos reputari potest, qui bene volueritudo regni in paupertate posita est. Possidere quod cum labore requiritur, paucorum est: contemnere quod cum fructu contemnas, omnium est. Felicitas ergo magna Christianorum, quibus datum est ut paupertate faciant pretium regni coelorum. Non tibi displiceat paupertas tua: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
quod nemo tutũ habet nisi qui semꝑ abscõ¬
dit. aurum quod in ꝑnitiem dñi fulget.
aurum quod ꝑ tenebras querit᷑. ꝑ tenebras
custodit᷑. aurum cuiꝰ inquisitio dampna¬
tos habet. cui amor iudam facit. & ne ali¬
cui sit nom̃ ignotũ de apło ꝓditorẽ. Aurũ
auctoritate detonuit dicens. Auaritia quę
ẽ. idolorum seruitꝰ. Quid gͦ amplius reful¬
get: Aurum quod sordidꝰ dñs b̃t. aurum
quod amplius cruciat apud quem larguis
fuerit. aurum quod amanti se nichil de sua
possessione ꝑmittit. refundens ei reatum
suum. cui usum suum negat grauis accu¬
satio. erumpnosa possessio. Nec tam̃ cum
hec dicimꝰ dĩ creatura dampnat᷑. s qm̃ ob¬
cecata prudentia hominum id in magnũ
pcium receptum ẽ. iam in infamiam rei
tedundat. quicquid de mala cupiditate
suscipit᷑. Id̾o g̾ res illa uituꝑat᷑. ut auari¬
tia condempnet᷑. Ceterum dnĩs ait ꝑ ꝓpħam.
genere. tunc magis ꝓdest quando contemp¬

Expanded text:
quod nemo tutum habet, nisi qui semper absconquod nemo tutum habet, nisi qui semper abscondit; aurum, quod in perniciem domini fulget; aurum, quod per tenebras quaeritur, per tenebras custoditur; aurum, cujus inquisitio damnatos habet, cujus amor Judam fecit, et ne alicui sit nomen ignotum, de apostolo proditorem; aurum, auctoritate detonuit dicens, Avaritia quae est idolorum servitus . Quid ergo amplius refulget aurum, quod sordidus dominus habet; aurum, quod amplius cruciat apud quem largius fuerit; aurum, quod amanti se nihil de sua possessione permittit, refundens ei reatum suum, cui usum suum negat gravis acquisitio, aerumnosa possessio? 3. Auri damhaec dicimus, Dei creatura damnatur: sed quoniam obcaecata prudentia hominum id in magnum pretium receptum est, jam in infamiam rei redundat, quidquid de mala cupiditate suscipitur. Ideo ergo res illa vituperatur, ut avaritia condemnetur. Caeterum Dominus ait per genere tunc magis prodest, quando contem
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtate dituis. quid hac uirtute pauꝑe.
T estimonium gͥ uirtutis sequut᷑a ẽ. ꝓfessio
pauꝑtatis. Unde & apłs loquebat᷑.  anq̃
nichil habentes & omnia possidentes. qud
gͥ hac pauꝑtate ditiꝰ: A igentum & aurum
nͨ habco. S quid ht̃. qui argentum ñ habet
E loquium uehemens. eloquium igne pur¬
lud iudeat᷑ ꝓuidens hominib natura da¬
nasse. nec exposiusse tem succensurã ocłos
cupidoꝵ. atq ut adiuuaret᷑ pauꝑtas. dissi¬
cultate parandarum diuitiarũ cum labe¬
re fecit queri quod noluerat inueniri.
uideamus qui aurum non habet quid hĩ¬
Uirtute̾ habet. fidem babet. E xpendam
quod dixum. quid amplius choruscet s¬
quirit. quod auaritia cupit. quod solliel¬
tudo eustodit. aurum mat̾ia laboruan
periculum possidentium. aurũ eneri asle
uirtutũ aurum. malus dñs. ꝓditor seruus.
Ergo qui aurum ñ habet. quid habet:
ꝑ idem habet. Uideamus ut diximꝰ quid

Expanded text:
paupertate ditius? quid hac virtute pauperius? paupertate ditius? quid hac virtute pauperius? Testimonium ergo virtutis secutura est professio paupertatis. Undomnia possidentes . Quid igitur hac paupertate ditius? Argentum et aurum non habeo. Sed quid habet, qui argentum non habet? Eloquium vehemens, eloquium igne purlud videatur providens hominibus natura damnasse, nec exposuisse rem succensuram oculos cupidorum: atque ut adjuvaretur paupertas difficultate parandarum divitiarum, cum labore fecit quaeri, quod noluerat inveniri. Ergo videamus: qui aurum non habet, quid habet? Fidem habet, virtutem habet. Expendamus quod diximus, quid amplius coruscet erquirit, quod avaritia cupit, quod sollicitudo custodit; aurum materia laborum, periculosa res possidentium; aurum enervatio virtutum, aurum malus dominus, proditor servus. Ergo qui aurum non habet, quid habet? Fidem habet. Videamus, ut diximus, quid