comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retenti. ħ ẽ quando beate ĩcar¬
nationis sacramenta suscep̃.
O fructus ille mirabilis. qui
humanum genus dulcissima
crectulita  saciauit. Unde non
gustare peccare ẽ: et pocius ge¬
nus ẽ p̃uaricationis. a cibi sta¬
lib abstiñere. Etuctus enim
dicitur a fruendo. Et notãdu
quia clixit dabit. quod ad rati¬
onabilem sensum et ad offetẽ¬
tis ꝑtinet uoluntatem. Ham
licet et alia ligna erumpẽtes
inferant fructus. hoc recte dãe
cdicitur. quia et̃nia p̃mia donãe
monstratur. Et folium eius:
non decidit. id ͤ fino ip̃ius nul¬
lo casu au̾itate discedit. s tãꝙͣ
in arbore palme folia manen¬
tia sint: ita et ista infixa ueri¬
tati: ceitis ꝓmissionibꝰ ꝑseue¬
rant. uc in euanglio dicitut.
Celum et c̾ta transibunt. uer¬
ba autẽ mea nõ p̃teribunt.
Et incuere dñi u̾ba foliis ar¬
boris comparati: quia sicut
illa fructus tegunt. sic ꝓmis¬
siones suas et ista custodiunt.

Expanded text:
petenti, hoc est, quando beatae incarpetenti, hoc est, quando beatae incarnationis sacramenta suscepit. O fructus ille mirabilis, qui humanum genus dulcissima credulitate satiavit! Unde non gustare peccare est; et potius genus est praevaricationis a cibis talibus abstinere. Fructus enim dicitur a fruendo. Et notandum quia dabit dixit, quod ad rationabilem sensum, et ad offerentis pertinet voluntatem. Nam licet et alia ligna erumpentes inferant fructus, hoc recte dare dicitur, quia aeterna praemia donare monstratur. Vers. 5. Et folium ejus non decidet. Id est sermo ipsius nullo casu a veritate discedit, sed tanquam in arbore palmae folia manentia sunt, ita et ista infixa veritati certis promissionibus perseverant, sicut in Evangelio legitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Et intuere Domini verba foliis arboris comparata, quia sicut illa fructus tegunt, sic promissiones suas et ista custodiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
militudinis instituta redea¬
mus: quod dicit plantatũ ẽ.
.i. institutum ẽ lignũ crucis:
ad eo quod semꝑ infide uiu̾et
ac cresceret. Hoc scema parabo¬
la dicitur .i. generi dissimiliũ
comparatio. Sic enim in sub¬
sequentibus. et monti. et leoni.
et uermi: comparatus est xp̃c.¬
Sequitur. Secus decursus a¬
quarum. In comparationis:
gr̃a ꝑseuat. Ham ficut tertes¬
ttis aqua decurrens uita est
lignorum untntium: sic aqͣ
sp̃ualis lignum crucis mũdat.
que salus ẽẽ fidelium cognos¬
citur animarum. Hec ergo a¬
qua ẽ. de qua mneuangelio dr.
Di scires quis ẽ qui te aquam
petit.: petisses ab oo ut daret tibi¬
aquam uiuam. ⁊c̃. Oꝑe p̃tium
ẽ quoq ꝑpendere. quare dix̃it
secus decursus aquarum. scilic
ut nec nimia in undatio lig¬
num lederet: nec iterum irri¬
gatio ꝓcul constituta siccaret.
Quod fructum suum dab̾ in
tempore suo. Fructum dabit.¬
ecc̃am constituit tempore cõ¬

Expanded text:
militudinis instituta redeamilitudinis instituta redeamus, quod dicit, plantatum est, id est institutum est lignum crucis a Deo, quod semper in fide vireret ac cresceret. Hoc schema parabola dicitur, id est genere dissimilium comparatio. Sic enim in subsequentibus et monti, et leoni, et vermi comparatus est Csequitur, « secus decursus aquarum, » in comparationis gratia perseverat. Nam sicut terrestris aqua decurrens vita est lignorum virentium, sic aqua spiritalis signum crucis inundat, quae salus esse fidelium cognoscitur animarum. Haec ergo aqua est, de qua in Evangelio dicitur: « Si scires quis est, qui a te aquam petit, petisses ab aquam vivam , etc. Operae pretium est quoque perpendere quare dixerit: secus decursus aquarum; scilicet ut nec nimia inundatio lignum laederet, nec iterum irrigatio procul constituta siccaret. Vers. 4. Quod fructum suum dabit in tempore suo. Fructum dabitesias constituet tempore com
Abbreviated transcription (Latin):
tur glosa nimis singulisq
felicitas. ut sicut accio mirã¬
da descripta ẽ: ita et eis ꝓs¬
ꝑa magnifica similitudine
referantur. Bene ut arbi
tror ligno fructifero compa¬
ratus est dominus xp̃e ꝓpt̃
crucem quam ꝓhominum sa¬
lute suscepit. que merito lig
confitenti dictum ẽ. Amẽ li¬
co tibi. hodie mecum eris in
paracliso. Ueniq et hodie.
omnis mea credens: et̃ne ui¬
te dona consequitur. siue ut
r̃storia refert. lignum teu̾ra
fuit inparacliso ꝑhemus uite.
si decestabilis mobedientia
non fuissz. U.nde enim mors
habuiss introitum. si adam
monstrass deuotionis affectũ:
Hic scĩssimi patres: suauissaͫ.
mella sudauerunt dicentes.
Dectit mandatum. ut inue¬
niret arbicrium. Fixit legem.¬
ut facẽt cautiorẽ. B inpro¬
uide secutus ẽ hostem: et in¬
felicit̃ uite teliquit auctorẽ.
Tunc lamentabili sorte de¬
certus: uitam ppetuam quã
posseifluus erat amisit: et ĩ
mortem quam non habebat
incurtit. S ut ad concepte si¬

Expanded text:
tur gloriosa nimis, singularisque felicitas; ut sicut actio miranda descripta est, ita et ejus prospera magnifica similitudine referantur. tror, ligno fructifero comparatus est Dominus Christus crucem, quam pro hominum salute suscepit, quae merito lignconfitenti dictum est: « Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. » Denique et hodie omnis in eo credens aeternae vitae dona consequitur; sive, ut historia refert, lignum revera fuit in paradiso perennis vitae, si detestabilis inobedientia non fuisset. Unde enim mors habuisset introitum, si Adam monstrascet devotionis affectum? Hinc sanctissimi Patres suavissima mella sudaverunt, dicentes: « Dedit mandatum, ut inveniret arbiut faceret cautiorem. Sed ille improvide secutus est hostem, et infeliciter vitae reliquit auctorem. Tunc lamentabili sorte deceptus, vitam perpetuam, quam possessurus erat amisit, et in mortem, quam non habebat, incurrit. Sed ut ad conceptae si
Abbreviated transcription (Latin):
et ecc̃e u̾ba dedimus. et pro¬
pr̃e. et ꝓphetie. et iustissimos
quosq homines uł pcc̃ores
diximus loqul. quos suis
iccis euident ostendimus.
ut uarietas ip̃a rerum. oblecta¬
re possit aucditum. Die ac noc¬
te. Lyec complexio. continuũ
tempus ostendit. Quod si.
adlitt̾am intendas: omnino
non conuenit ut die ac nocte
iugit᷑ legem dñi aliquis aut
legat aut p̃dicet: dum reficiẽ¬
di tempus corporibus. et ca¬
piendi sommii necessitas af¬
feratur. E ille. ꝓbatur legez
continue meditatus: qui
omnia sccłm scĩtatem getẽs.
celesti se in om̃ibus puritate
tractauit. Hoc reuera ipsi
capiti domino xp̃o cectum ẽ
conuenire: quamuis ad ex¬
emplum scĩtatis erus. et mẽ¬
bris quoq uideatur ẽẽ p̃cep¬
tum. sicut cdicit apłs. Om̃ĩa
quecumq facitis in u̾bo aut
in fc̃o: omnia in głã dei faci¬
te. Et est alibi p̾dicata ista
tua doce me domine: et mã¬
data tua incorde meo semꝑ
exquiram. Dies pagani cti¬

Expanded text:
et Ecclesiae verba dedimus et proet Ecclesiae verba dedimus et prophetae, et justissimos quosque homines, vel peccatores diximus loqui, quos suis locis evidenter ostendimus, ut varietas ipsa rerum oblectare possit auditum. Die ac nocte. Haec complexio continuum tempus ostendit; quod si ad litteram intendas, omnino non convenit, ut die ac nocte jugiter legem Domini aliquis aut legat aut praedicet, dum reficiendi tempus corporibus detur, et capiendi somni necessitas afferatur. Sed ille probatur legem continue meditari, qui omnia secundum sanctitatem gerens, coelesti se in omnibus puritate tractavit. Hoc revera ipsi capiti Domino Christo certum est convenire, quamvis ad exemplum sanctitatis ejus, et membris quoque videatur esse praeceptum, sicut dicit Apostolus: Omnia quaecunque facitis in verbo aut facto, omnia in gloria Dei facite . Est et alibi praedicata ista tua doce me, Domine, et mandata tua in corde meo semper exquiram. Dies pagani di
Abbreviated transcription (Latin):
diusis locis diligens tibi pet¬
sctutator muenies. quod:
nos rarius ponendũs cẽ pros¬
peximus. qm̃ nob̾ ex diuisis
artibus atq lisciplinis. cũ
expositione ꝓposita multa cli¬
cenda sunt. Et in lege eius
sublege: Qui in lege fuit.
qui ꝑcc̃a contempsit. Reli¬
qui autem mortales m̃ito
sublege sunt: qui delictis ho¬
nerantibꝯ inclinantur. Lex
enim dicitur. ex eo qd̾ animos
nr̃os liget. suisq teneat ob¬
noxios constitutis. uerum
ille legem non mectitabat᷑
lictetis: s sc̃itate ꝓpositi. sicut
in .xxͦx.ixͦ. psalmo dicturus
ẽ: ut faciam uoluntatẽ tuã
deus meus uolui. et legem
tuam in mecdio cordis m̃i.
Sic de uno psalmo utrũq
piolibri de ip̃o debet intelli¬
gi. et mandata dñi semper
eum constat fuisse meclita¬
almo clicens. Loquar ꝓposi¬
tiones: ab initio. S cũ dic̃
loquar ab mitio: nõ uult per¬
sonam suam alitubi fortasse
p̃teriri. Hos tamen diusoꝵ
patrum auctoritatẽ secuti.

Expanded text:
diversis locis diligens tibi perdiversis locis diligens tibi perscrutator invenies, quod nos rarius ponendum esse perspeximus, quoniam nobis ex diversis artibus atque disciplinis cum expositione proposita multa dicenda sunt. Et in lege ejus sub lege, quia in lege fuit qui peccata contempsit. Reliqui autem mortales merito sub lege sunt, qui delictis onerantibus inclinantur. Lex enim dicitur ex eo quod animos nostros liget, suisque teneat obnoxios constitutis. Verum ille legem non meditabatur litteris, sed sanctitate propositi; sicut in tricesimo nono psalmo dicturus est: Ut faciam voluntatem tuam, Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei . Sic de uno psalmo utrumque pium libri de ipso debet intelligi, et mandata Domini semper eum constat fuisse meditaalmo dicit: Loquar propositiones ab initio : sed cum dicit, Loquar ab initio, non vult personam suam alicubi fortasse praeteriri; nos tamen diversorum Patrum auctoritatem secuti,
Abbreviated transcription (Latin):
tares ociosam: sequitur oꝑa¬
tionis effectus. quia sc̃o pro¬
posito non sufficiebat tantũ
bona uelle nisi etiam desideri¬
um suum continuo pioq la¬
bore saciaret. Hic pot̾ siuogis¬
mus cathegoricus mueniri.
quem p̃termittẽ non debemꝰ.
Heq intellectus primus in¬
competent iudeatur ẽẽ p̃teri¬
tus. cuius desinitionem par¬
tesq dicemus. ut rudibus:
earum retum nichil temañe
possit ambiguum. Cathego¬
ricus itaq siuogisius est
quem dialetici summa lau¬
de cõcelebrant. tatio inqua
positis quibydam. alia que¬
dam ex necessitate ueniunt.
ꝑ ea que posita sunt. Iste ex
duab ꝓpositionibus et cõclu¬
sione formatur. sicut hic cõs¬
tat effectum. Cuius prima
ꝓpositio ẽ. Heatus uir. cuiꝰ
uoluntas inlege dñi ẽ. Ocda
ꝓpositio. nullus cuius uolũtas
in lege dñi ẽ. abiit in consilio
impiorum. ⁊drouenit expec¬
tata conclusio. Hullus igitur
beatus uir habut inconsilio
impiorum. Hoc quidem in

Expanded text:
tares otiosam, sequitur operatares otiosam, sequitur operationis effectus, quia sancto proposito non sufficiebat tantum bona velle, nisi etiam desiderium suum continuo pioque labore satiaret. Hic potest syllogismus categoricus inveniri, quem praetermittere non debemus, ne qui intellectus est primus, incompetenter videatur esse praeteritus. Cujus definitionem partesque dicemus, ut rudibus earum rerum nihil remanere possit ambiguum. Categoricus itaque syllogismus est, quem dialectici summa laude concelebrant: oratio, in qua positis quibusdam, alia quaedam ex necessitate veniunt per ea quae posita sunt. Iste ex duabus propositionibus et conclusione formatur, sicut hic constat effectum. Cujus prima propositio est: Beatus vir cujus voluntas in lege Domipositio: Nullus cujus voluntas in lege Domini est, abiit in consilio impiorum. Provenit exspectata conclusio: Nullus igitur beatus vir abiit in consilio impiorum. Hoc quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
singulis dedit. i.
biit. stetit. sedit. Que
sigura dicitur ypozeu¬
sis. quando diu̾sa u̾ba singu¬
lis apta clausulis opponinit᷑.
Qua ꝓpt̃ geñalis complexio:
pcc̃orum. merito in domino
sauiatore denegata ẽ. sicut
pã uetitas in euangelio dicit.
Ecce uenit princeps mũcli
huiꝰ. et in me non inueniet
quicquã. Sed in lege dñi fu
it uoluntas eius. Hõ mag¬
na gła fuerat declinasse ui¬
tiosa. nisi diceret et omnino
laudanda. sicut et alibi docet
Ueclina a malo. et fac bonũ
Lex ergo clñi ẽ indeclinan¬
dis pccis: sc̃a p̃ceptio. quam
m monte frna moysen acce¬
pisse manifestum ẽ. inqua:
tota mentis intentione ille
uere fuit. qui pcc̃m non habu¬
it. Hos enim et si admomẽ¬
tum legis p̾cepta cogitamꝰ.
delicti tamen tempore uolũ¬
tas nr̃a m lege non ꝑmanet.
Uoluntas enim decenter ẽ
posita. ut constanciam conti¬
nuc meditationis ostendet.
que dum ꝑseuerant᷑ assui¬
tur. laboris tedia nesciuntur.
S ne ip̃am uoluntatem pu¬

Expanded text:
singulis dedit; id est abiit, stetit et sedit. Quae figura dicitur hypozeuxis, quando diversa verba singulis apta clausulis apponuntur. Quapropter generalis complexio peccatorum merito in Domino Salvatore denegata est: sicut ipsa Veritas in Evangelio dicit: Ecce veniet princeps mundi hujus, et in me non inveniet qit voluntas ejus. Non magna gloria fuerat declinasse vitiosa, nisi et diceret omnino laudanda, sicut et alibi docet, Declina a malo, et fac bonum . Lex ergo Domini est in declinandis peccatis sancta praeceptio, quam in monte Sina Moysen accepisse manifestum est: in qua tota mentis intentione ille vere fuit, qui peccata non habuit; nos enim etsi ad momentum legis praecepta cogitamus, delicti tamen tempore voluntas nostra in lege non permanet. Voluntas enim decenter est posita, ut constantiam continuae meditationis ostenderet, quae dum perseveranter assumitur, laboris taedia nesciuntur. Sed ne ipsam voluntatem pu
Abbreviated transcription (Latin):
Uam ꝓficua ũba sp̃s
sci dignatione ꝓlata
sunt. quam mirabili uirtute
s compunctione. non lana
s gr̃a. scilicet que totum coꝵ¬
pus eius ambiat. et membra
ip̃ius in moclum sacte uestis
operiat. quam non ualuit cli¬
uidere militum in sania pro¬
terua. quam non pot̾ hereti¬
corum toth sclis dum semꝑ
carpiant scindere multitudo
s insua firmitate consistens.
illos tantum ꝓtegit quos:
dño placere cognoscit. Roge¬
mus ergo inseparabilem:
trinitatem. ut hec uestis et
nos ꝓtegat. atq intra suos
simis gratuita dignatione
concludat. Quo loco sedulii
u̾ba mutuanda sunt. Gran

Expanded text:
uam proficua verba Spiritus sancti dignatione prolata sunt! quam mirabili virtute sed compunctione; non lana, sed gratia; scilicet quae totum corpus ambiat, et membra ipsius in modum sacrae vestis operiat; quam non valuit dividere militum insana protervia; quam non potest haereticorum tot saeculis, dum semper carpant, scindere multitudo: sed in sua firmitate consistens, illos tantum protegit quos Domino placere cognoscit! Rogemus ergo inseparabilem Trinitatem, ut haec vestis et nos protegat, atque intra suos sinus gratuita dignatione concludat. Quo loco Sedulii verba mutuanda sunt: Gran
Abbreviated transcription (Latin):
cantauit. illum ũsum delau¬
de dñi repetit quem dixit in
capite. Congrue siquidem.
principium ip̃i deputatur et
finis. qui de se dixit. E gosũ
sunt: alia nob̾ sacramenta ꝓ¬
generant. Significant eniz
et illos quorum uita cliumis
mimerbus et teligiosis aus¬
picus ichoata: inc̾m̃ crecluli¬
tate
ꝑmansit. Unde mente con¬
deuclum ẽ. hunc cẽ ex his pri¬
mum psalmum: qui se repeti¬
tione u̾sum sacramentali ite¬
ratione congeminant. quod
et dealiis loco suo competen¬
ter ecticemus. Conclusio ps

Expanded text:
cantavit, illum versum de laude Domini repetit quem dixit in capite. Congrue siquidem principium ipsi deputatur et finis, qui de se dixit: Ego sum sunt, alia nobis sacramenta progenerant. Significant enim et illos quorum vita divinis muneribus et religiosis auspiciis inchoata, in Domini credulitate permansit. Unde mente condendum est hunc esse ex his primum psalmum qui se repetitione versuum sacramentali iteratione congeminant; quod et de aliis loco suo competenter edicemus. Conclusio ps
Abbreviated transcription (Latin):
comparatur. Modo enim.
ecõe ut ẽ illud. donec extolla¬
tur luna: modo membra ei
luciussima ut ẽ hic: modo:
stulto ut ait salomon: stul¬
tus ut luna mutatur. Sb̾¬
sunxit quoq stellas. idẽ ius¬
tos homines et teligiosos:
de quib scriptum ẽ. Sicut
stella ab stella cliffert incla¬
titate: ita et resurrectio mor¬
tuorum. Adliclit. quas tu
sundasti. Ut cognos cemus
om̃ia inp̃destinationis ip̃iꝰ
fundata iudicio. siue ħ ad
deitatem u̾bi ꝑtinet expͥmẽ¬
dam : ut nuia conditione
renim. omnia fecisse crederet᷑.
Inhis enim tribꝰ uidetur u¬
niũsa complexus: sic ẽ uld̃.
Inprincipio focit deus celũ
et tram. Ubi cum duas res
posuerit: cuncta complexꝰ
est. mirabili ordine p̃dicã¬
da clisponens. ut quia erat
pot de sc̃a incarnatione locu¬
turus: prius eius deitatem
et omni potentiam ostẽde

Expanded text:
comparatur: modo omni comparatur: modo omni Ecclesiae, ut est illud: Donec extollatur luna ; modo membro ejus lucidissimo, ut est hic; modo stulto, ut ait Salomon: Stultus ut luna mutatur . Subjunxit quoque stellas, justos homines et religiosos, de quibus scriptum est: Sicut stella ab stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum . Addidit: quas tu fundasti, ut cognosceremus omnia in praedestinationis ejus fundata judicio. Sive hoc ad deitatem Verbi pertinet exprimendam, ut in illa conditione rerum omnia fecisse crederetur. In his enim tribus videtur universa complexus, sicut est illud: In principio fecit Deus coelum et terram . Ubi cum duas res posuerit, cuncta complexus est, mirabili ordine praedicanda disponens; ut, quia erat post de sancta incarnatione locuturus, prius ejus deitatem et omnipotentiam ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
meorum. S qui sint isti celr
breuit definiuit. Oꝑa digi¬
torum tuorum. Nam cum
legatur in exodo digito dm̃
legem fuisse conscriptam: quẽ
multi sp̃m sc̃i accipe uoluer̃.
Hic idco positum estimo li¬
gitorum: ut libros diuinos
cooꝑatione sce trinitatis per¬
fectos euidenter ostenderet.
sicut et alibi legitur. Appen¬
dit trib digitis. molem t̃re.
Quod simili sacramento:
recipiendum ẽ: Digitus eĩ
dei dicitur. diuine oꝑatioĩs
effectus. quod pot̾ patri et fi¬
lio et spĩu sc̃o. idest uni deo:
aptissime conuenire. Seqͥt᷑.
Lunam et stellas quas tu
fundasti. Augmenta et im¬
mimtiones suas quas pati¬
tur luna. se uisuram dicit
ecc̃a. ut modo crescat fidera
multorum. modo martirum
fine aliquibus ĩ mimuta ui¬
deatur. Que similitudines
ꝓpt̾ opiniones hominum
frequenter dantur ecc̃e. ce¬
terum illa afflctionib cres¬
cit. et contritionibus semꝑ
augetur. Luna enim mul¬
tis rebus a se liscrepantib

Expanded text:
meorum . Sed qui sint isti coeli, meorum . Sed qui sint isti coeli, breviter definivit opera digitorum tuorum; nam cum legatur in Exodo , digito Domini legem fuisse conscriptam, quem multi Spiritum sanctum accipere voluerunt, hic ideo positum aestimo, digitorum, ut libros divinos cooperatione sanctae Trinitatis perfectos evidenter ostenderet; sicut et alibi legitur: Appendit tribus digitis molem terrae . Quod simili sacramento recipiendum est. Digitus enim Dei dicitur divinae operationis effectus, quod potest Patri et Filio, et Spiritui sancto, id est uni Deo aptissime convenire. Sequitur: Lunam et stellas quas tu fundasti. Augmenta et imminutiones suas, quas patitur luna, se visuram dicit Ecclesia: ut modo crescat fide multorum, modo martyrum fine aliquibus imminuta videatur. Quae similitudines propter opiniones hominum frequenter dantur Ecclesiae. Caeterum illa afflictionibus crescit, et contritionibus semper augetur. Luna enim multis rebus a se discrepantibus
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ad chñm fidei nouita¬
te ceꝑunt. ut hec sapientia
clumitus magis traclita. ꝙͣ
humano labore uideatut ẽẽ
collecta. Inimicum u̾o et de¬
fensorem. uideum ꝑfidum
specialit dicit. qui dum ꝑtẽ
se putat defendete: filio ex¬
istit inimicus. Ita factum ẽ
ut dei quasi defensor aꝑtissi¬
mus: deo ꝓbaretur adusus.
quia patrem non uenerat᷑.
nis̃ qui honorat et fitium:
sicut ip̃e dicit in euangelio.
Qui non honorificat fuiuz:
non honorificat patrem qui
misit eum. Hoc et ad omnes
hereticos competenter aꝑta¬
tur. qui dum se putant scrip¬
turas mala interp̃tatione
defendete: mimico animo
scĩs ꝓbantur dogmatibus
Merito istud de futuro gloĩa
dicit ecc̃a: que ante aduentũ
dñi erat adhuc in patriarchis
et scĩs hominibus constituta.
Ait enim. uidebo celos: ioest
libros euangelicos. qui celi
merito clicuntur: qm̃ conti¬
nent dñm saluatorem qui
dixit. Celum michi sedes ẽ.
tra autem scabellum peclu

Expanded text:
venire ad Dominum fidei novitavenire ad Dominum fidei novitate coeperunt; ut haec sapientia divinitus magis tradita, quam humano labore videatur esse collecta. Inimicum vero et defensorem, Judaeum perfidum specialiter dicit, qui dum Deum Patrem se putat defendere, Filio existit inimicus. Ita factum est ut Dei quasi defensor apertissimus, Deo probaretur adversus; quia Patrem non veneratur, nisi qui honorat et Filium; sicut ipse in Evangelio dicit: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit eum . Hoc et ad omnes haereticos competenter aptatur, qui dum se putant Scripturas mala interpretatione defendere, inimico animo sanctis probantur dogmatibus Merito istud de futuro gloriosa dicit Ecclesia, quae ante adventum Domini erat adhuc in patriarchis et in sanctis hominibus constituta. Ait enim, Videbo coelos, id est libros evangelicos, qui coeli merito dicuntur, quoniam continent Dominum Salvatorem, qui dixit: Coelum mihi sedes est; terra autem scabellum pedum
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ore infantium et lactẽ¬
tium ꝑfecisti laudem. Hec
ꝓpha: in euangelio ore dñi:
docetut expon̾ta. cum auide¬
is ꝓhiberentur infantes: ne
laudes dñi ꝑsonarent. ꝓutan¬
tes aliquid pueriliter fieti:
quod atali etate uidebatut
assũmi: tunc ille respondit.
Non legistis ex ore infantiũ
et lactentium ꝑfecisti laudẽ:
S ne illos lactentes intelli¬
gas qui adhuc mat̾ro ub̾e
nutriuntur. ut laudes cdnñi
cantare minime potuissent:
etiam ꝓuectos etate monet
Unde infantes et lactẽtes
illi intelligentli sunt: qui
ꝓpt̃ ruclimenta et infantiã
fidei escam non capiunt for¬
tiorem: s doctrina tenerioe
nutriuntur: ut sit sensus.
Hon solum aꝑfectis qui
te om̃ino incelligunt es
laudabilis: s etiam ab insi¬
pientium et paruulorum
cum et defensorem. Propt̃
inimicos. paganos designat
et blasphemos. ne dicetent
sactilegi. ideo docti laudant
dm̃: quia librorum mdita¬
tionibus imbiutur. Profes¬
sus ẽ et infantes p̃dicare. qui

Expanded text:
Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem. Haec prophetia in Evangelio, ore Domini docetur exposita; cum a Judaeis prohiberentur infantes ne laudes Domini personarent, putantibus aliquid pueriliter fieri, quod a tali aetate videbatur assumi. Tunc ille respondit: Num legistis, ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ? Sed ne illos lactentes intelligas, qui adhuc materno ubere nutriuntur, ut laudes Domini minime cantare potuissent, etiam provectos aetate monet Unde infantes et lactentes illi intelligendi sunt, qui propter rudimenta et infantiam fidei escam non capiunt fortiorem, sed doctrina teneriori nutriuntur. Ut iste sit sensus: non solum a perfectis, qui te omnino intelligunt, es laudabilis, sed etiam ab incipientium et parvulorum cum et defensorem. Propter inimicos, paganos designat et blasphemos, ne dicerent sacrilegi, ideo docti laudant Deum, quia librorum meditationibus imbuuntur. Professus est et infantes praedicare, qui
Abbreviated transcription (Latin):
libtate. idest in mundi istiꝰ
uoluptate pascuntur. Ques
sunt: cum iam intra septa dñi
qui infiati uento iactantie:
quasi ꝑmane aeris efferut᷑¬
et humilia despiciunt. cum:
altius eleuantur. Uolucres
enim. a uolatu crebro clicte s.
IDisces u̾o maris. philosop¬
hos fortasse significant. cuiꝰ
muncli naturam ertatica:
curiositate ꝑtractant. Ham
sicut illi posita fronte itinera
sibi reserant pelagi munda¬
tione confusa: ita et isti capi¬
te demisso. uanas terum ra¬
tioneᷤ humana assiduo labo¬
re ꝑquirunt. S cum sint pis¬
ces et fiuminum: nõ uacat
quod hic posuit maris. ꝓpter
eos qui sͥ uidentur eẽ sapien¬
tes. uerum isti tales eorũq:
similes dñi peclibꝰ feliciter
subiciuntur. quando a xp̃ĩa¬
ne uenerint religionis affec¬
tum. Dam licet illi omnia
uire dominationis inclinata
eẽ subiectos: qui ad eius onꝮ
leue et iugum suaue ꝑuenire
meruerint. Domine dñs

Expanded text:
libertate, id est in mundi istius libertate, id est in mundi istius voluptate pascuntur; oves sunt, cum jam intra septa Dominqui inflati vento jactantiae, quasi per inane aeris efferuntet humilia despiciunt, cum altius elevantur. Volucres enim a volatu crebro dictae sunt. Pisces vero maris philosophos fortasse significant, qui mundi naturam erratica curiositate pertractant. Nam sicut illi posita fronte itinera sibi reserant pelagi inundatione confusa, ita et isti capite demisso venas rerum ratione humana, assiduo labore perquirunt. Sed cum sint pisces et fluminum, non vacat quod hic posuit, maris, propter eos qui sibi videntur esse sapientes. Verum isti tales, eorumque similes Domini pedibus feliciter subjiciuntur, quando ad Christianae venerint religionis affectum. Nam licet illi omnia jure dominationis inclinata ie subjectos, qui ad ejus onus leve et jugum suave pervenire meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rat: et ecc̃am sc̃e incarnatio¬
nis ostendat. Oues et boues
in suꝑ et poctora campi. In hoc
et alio ũsu qui sequitur. argu¬
mentum ẽ quod dicitur per
enumerationem. uerum hec
et alia nomina que secͥut᷑.
allegorice dicta debemus
accipe. ne post tationales cre¬
aturas: in competent̾ pecco¬
ra ur iumenta posuisse uide¬
gnificãt xp̃ianum. sicut et
adeo comparantur ouibus:
qm̃ se p̃stante domino ĩnox¬
ia conilsatione moderantur.
Deinde quia muncli excuii¬
uas sine aliquo sensu dolo¬
ris amittunt. Nam sic̃ oues
tondentem se non increpat:
ita nec iustus cupitatem se
expoliantis accusat. Boues
autem p̃dicatores designãt.
qui humana pectora man¬
datis celestibus exarantes.
uirtutum messem germina¬
re fecerunt. Noc uacat quod
dicit insuꝑ. quia non solum
illi sc̃i subiecti sunt: s etiam
pccores. Sepe enim de coml¬
sis talibus: maiori gła triũ¬
phat dominus xp̃c : Peccora
enim sunt: dum in camporil

Expanded text:
rat, et gloriam sanctae incarnatiorat, et gloriam sanctae incarnationis ostendat. Vers. 9. Oves et boves, insuper et pecora campi. In hoc et alio versu qui sequitur, argumentum est quod dicitur per enumerationem. Verum haec et alia nomina, quae sequuntur, allegorice dicta debemus accipere, ne post rationales creaturas incompetenter pecora vel jumenta posuisse videgnificant Christianum, sicut in as . Qui ideo comparantur ovibus, quoniam se, praestante Domino, innoxia conversatione moderantur; deinde quia mundi exuvias sine aliquo sensu doloris amittunt. Nam sicut ovis tondentem se non increpat, ita nec justus cupiditatem se exspoliantis accusat. Boves autem praedicatores designant, qui humana pectora mandatis coelestibus exarantes, virtutum messem germinare fecerunt. Nec vacat quod dicit, insuper, quia non solum illi sancti subjecti sunt, sed etiam peccatores. Saepe enim de conversis talibus majore gloria triumphat Dominus Christus. Pecora enim sunt, dum in camporum
Abbreviated transcription (Latin):
honore nartatum ẽ: mine po¬
nitur et potestas. ut agnosca¬
tur xp̃i dñi maiestatis ꝑfec¬
tissima plenitudo. Dicendo
enim suꝑ oꝑa manuum tua¬
rum: omnis illic creatura
subiecta monstratur. quia sic̃
achũ oꝑe nichil ẽ exceptum:
ita nec a potestate xp̃i aliqͥd
ꝓbatur ẽẽ diuisum. quippe qͥ
iuclicaturus ẽ mundum. Ui¬
cendo enum omnia: nec ttena
uidetur excepisse nec suꝑa. sic̾
de hoc loco testatur apłs celes¬
tis expositor. In eo enim ĩqͦ
omnia subiecit. nichil dini¬
sit non subiectum eẽ. Ham
et alio loco dicit. Adorate eũ
omnes angli eius. Adlidit
sub peclibus: ut omnis crea¬
tura merito sp̃u colere atq¬
adorare uideatur. Et respice
omnia fuis locis fuisse serua¬
ta: quem prius ꝓpt̾ humiti¬
tatem carnis paulominus
ab angelis clixerat eẽ mino¬
ratum: pꝯt ascensionẽ clicit
pedibus ehꝰ omnia fuisse sb̃¬
iecta. ut ista clistinctio et ctu¬
bietatem titubantib anfẽ¬

Expanded text:
honore narratum est; nunc pohonore narratum est; nunc ponitur et potestas, ut agnoscatur Christi Domini majestatis perfectissima plenitudo. Dicendo enim, Super opera manuum tuarum, omnis illi creatura subjecta monstratur; quia sicut a Domini opere nihil est exceptum, ita nec a potestate Christi aliquid probatur esse divisum, quippe qui judicaturus est mundum. Dicendo enim omnia, nec terrena videtur excepisse nec supera; sicut de hoc loco testatur Apostolus coelestis expositor: In eo enim in quo ei omnia subjecit, nihil dimisit non subjectum ei . Nam et alio loco 36 dicit: Adorate eum, omnes angeli ejus . Addidit: sub pedibus ejus, ut omnis creatura merito ipsum colere atqadorare videatur auctorem. Et respice omnia suis locis fuisse servata. Quem prius propter humilitatem carnis paulo minus ab angelis dixerat esse minoratum; post ascensionem dicit pedibus ejus omnia fuisse subjecta, ut ista distinctio, et dubietatem titubantibus aufe
Abbreviated transcription (Latin):
misertus ẽ. uisitanit: cum
ũbum caro factum ẽ: et ha¬
bitabͣit innobis. Nam uisi¬
tare clicimus: quando me¬
dicus ad in firimum ingre¬
dicur. quod in aduentum
clñi reuera constat imple
iam dm̃ saluatoris humili¬
tas narratur. et gła. Mino¬
ratus ẽ enim non necessitate
ministratoria: s pietatis sue
spontanea uoluntate: sicut
apłs ait. Semetipsum ex¬
maniuit: formam serui ac¬
cipiens. Sequitur. Idaulo
minus ab angelis: quia cru¬
cem ꝓ om̃ium salute suscep̃.
ex ea si quidem ꝑte creator
angłorumr minor factus ẽ
angłis. Bene autẽ cdixit
paulominus. quia et simor¬
tale corpus assumpsit: tam̃
pcc̾a non habuit. Gla ueto
et honore coronatus ẽ: cũ
post resintectionem nimis
mirabilem toti muncdi cte¬
dulitatem: deus neo quod
romo factus ẽ exaltatus ac¬
cepit. Corona enim orbis:
circulo competent̃ aptatur.
qm̃ ad eius similituclinem:
suꝑ oꝑa manum tuarum.
omnia subiecisti sub peclibꝰ
eius. Supius de gła eius et

Expanded text:
misertus est; visitavit, cum misertus est; visitavit, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Nam visitare dicitur, quando medicus ad infirmos ingreditur, quod in adventu Domini revera constat impletjam Domini Salvatoris humilitas narratur et gloria. Minoratus est enim non necessitate ministratoria, sed pietatis suae spontanea voluntate, sicut Apostolus ait: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Sequitur, paulo minus ab angelis, qui crucem pro omnium salute suscepit, et ex ea siquidem parte creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit, paulo minus, quia si et mortale corpus apeccata non habuit. Gloria vero et honore coronatus est, cum post resurrectionem nimis mirabilem, totius mundi credulitatem Deus, in eo quod homo est factus, exaltatus accepit. Corona enim orbis circulo competenter aptatur, quoniam ad ejus similitudinem super opera manuum tuarum. Omnia subjecisti sub pedibus ejus. Superius de gloria ejus et
Abbreviated transcription (Latin):
tio: ubi et intͣrogatio fit et
tesponsio parata sub sequitur.
quam iam et in .iiͦiͦi. psalmo
posuimus. Quid ẽ homo:
Cum despectu ꝓnucian¬
dum ẽ: idest fragilis et ca¬
clucus a desequax. qui ĩue¬
teri pcc̃o ꝑmixtus. socia pra¬
uitate conclusus ẽ. Huiꝰ
memor ẽ dominus. quãdo
ei pcc̃a climictit: et mĩe sue
dona largitur sicut ĩ alio
psatmo dicturus ẽ. Firii at
hominum: inꝑtectione ala¬
rum tuarum sꝑabunt: in¬
ebriabuntur abub̾tate do¬
mus tue. et torrente uolil¬
tatio tue potabis eos. Hoc
ẽ ergo eẽ memorem: confet¬
te delinquentibus tante
gr̃e sospitatem. Aut filius ho¬
minis qm̃ iusitas eum: Hic
iam uoce surgendum ẽ: quia
dũm significat saluatorem.
qui non ut ceteri mortales
ex duob hominib natus
est: s de sp̃u sc̃o et beate ma¬
rie semꝑ uirginis utero. tãꝙͣ
sponsus degłoso thalamo ꝓ¬
cessit. Et considera quia su¬
ꝑius dixit memor es: subie¬
cit autem uisitas. Memor
fuit. cum patriarchis de celo

Expanded text:
tio: ubi et interrogatio fit, et responsio parata subsequitur; quam jam et in quarto psalmo posuimus. Quid est homo? Cum despectu pronuntiandum est, id est, fragilis et caducus, Adae sequax, qui in veteri peccato permixtus, socia pravitate conclusus est. Hujus memor est Dominus, quando ei peccata dimittit et misedona largitur: sicut in alio psalmo dicturus est: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt, inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . Hoc est ergo esse memorem, conferre delinquentibus tantae gratiae sospitatem. Aut filius hominis, quoniam visitas eum. Hic jam voce surgendum est, quia Dominum significat Salvatorem, qui non, ut caeteri mortales, ex duobus hominibus natus est: sed ex Spiritu sancto, et beatae Mariae semper virginis utero, tanquam sponsus derocessit. Et considera quod superius dixit, memor es: subjecit autem, visitas. Memor fuit, cum patriarchis de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
nrquam admi¬
rabile ẽ nomẽ
tuum ĩ uiuer.¬
sa tra. Cum
sic dne casus uocatiuus: cõtra
usum ili dominus qui ẽ no¬
minatiuus uidetur adiũctꝰ.
que figuta dicitur suensis.
quotiens casus discrepantes:
inimam significantiam cõ¬
gregannuis. Ueracit̃ itaq i
gaudet cum dicit nr: Neces¬
de ẽ enim ut huius bonis ex¬
uitare debeamus. tuius nos
cẽ ꝑficemnur. S cum dicit⁊
quamr: non pot̃ explicare qd
sentit. Quis enim aut crea¬
turas t̾renarum rerum. aut
maris ambitum. aut ĩ anis
huius aeris diffusionem.
aut ornamentum rerum
celestium sufficient̃ possit ag¬
noscere.que dominus ĩcom¬
p̃hensibilis sapientie suc

Expanded text:
quam admirabile est nomen tuum in universa terra! Cum sit, Domine, casus vocativus, contra usum illi Dominus qui est nominativus, videtur adjunctus. Quae figura dicitur syllepsis, quoties casus discrepantes in unam significantiam congregamus. Veraciter itaque gaudet, quae dicit, noster. Necesse est enim ut hujus bonis exsultare debeamus, cujus nos esse profitemur. Sed cum dixit, quam, non potest explicare quod sentit. Quis enim aut creaturas terrenarum rerum, aut maris ambitum, aut inanis hujus aeris diffusionem, aut ornatum rerum coelestium sufficienter possit agnoscere, quae Dominus incomprehensibili sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
cia ẽ enim dñi: incarnatiõis
archanum. Int̾ cuius diuer¬
sa miracula:ħ nob sup̃om̃ia
cognoscitur cẽ collatum. qd
deus dignatus est homo fie¬
ri: et ctucem ꝓ om̃ium salu¬
te fsustinuit. Ista ergo mag¬
nificentia supra celos om̃s¬
q creaturas eleuata ẽ: qͣndo
dommnus xp̃c resurgens a
mortus sedet a dext̃am prĩs:
sicut et alius psalmus dicit.¬

Expanded text:
ia est enim Domini incarnationis arcanum; inter cujus diversa miracula hoc nobis super omnia cognoscitur esse collatum, quod Deus dignatus est homo fieri, et crucem pro omnium salute sustinuit. Ista ergo magnificentia super coelos omnesque creaturas elevata est: quando Dominus Christus resurgens a mortuis, sedet ad dexteram Patris, sicut et alius psalmus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dicturus ẽ. Benedictus do¬
minus deus isrł: qui facit mi¬
rabilia magna solus. Memẽ¬
to autẽ quod omnis cliffinicio
aut ex matheria nascitut qd̾ ẽ
corm aut exspetie quod est
qualitas. aut cette de uttoq
sicut ẽ homo: mirabili ordie
ꝓlata disponens. Ham si pͥn
posuiss qd̾ etat necessarium.
non fuerat dixisse quod non
erat. Hoc imitatus comũso
ordine geometricus fecit co¬
clides dicens. Linca ẽ. lon¬
gitudo sĩne latitudine. Pri
enim dixit qdẽ. et sb̾ iunxit
postea quod non ẽ. sicut facere
consueuerunt qui priorum:
clicta aliqua diu̾sitate cõmutãt.
ut se meis mentiantur aucto¬
ros. Hunc adpsciutanda uer¬
ba ueniamus. qm̃ m interiõ¬
rib corum qĩ inquibdam:
nueleis. fructus dulcissimus
inuenitur.

Expanded text:
dicturus est: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia magna solus . Memento autem quod omnis definitio aut ex materia nascitur, quod est corpus: aut ex specie, quod est qualitas; aut certe de utroque, sicut est homo, mirabili ordine prolata disponens. Nam si prius posuisset quod erat, necessarium non fuerat dixisse quod non erat. Hoc imitatus converso ordine geometricus fecit Euclides dicens : Linea est longitudo sine latitudine. Prius enim dixit quod est, et subjunxit postea quod non est; sicut facere consueverunt qui priorum dicta aliqua diversitate commutant, ut se in eis mentiantur auctores. Nunc ad perscrutanda verba veniamus: quoniam in interioribus eorum quasi in quibusdam nucleis fructus dulcissimus invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o quoq capite psalmi huiꝰ.
difinitio beati uii tãqͣm piu¬
chenimum nob̾ glosi tegis dia¬
dema tesplendet. oratio breuis:
et lucida: que rem ppositam di¬
ñsis modͫ quid sit ostenclit. O
ħ principium. duas species dif̾¬
finitionum euident amplec¬
titur. In prioribus quippe uet¬
sibus duobꝰ. qui cticunt non
habiit. non stetit. non sedit .
Octaua spetios diffinitionis

Expanded text:
ipso itaque capite psalmi hujus, ipso itaque capite psalmi hujus, definitio beati viri tanquam pulcherrimum nobis gloriosi regis diadema resplendet. Oratio brevis et lucida, quae rem propositam diversis modis quid sit ostendit. Sed hoc principium duas species definitionum evidenter complectitur. In prioribus quippe versibus duobus qui dicunt: Non abiit, non stetit, non sedit, octava species definitionis
Abbreviated transcription (Latin):
narratur. In primia parte uitã
sc̃e incarnationis exponit. qmͣ
si admaiestatem xp̃i solam so¬
uelis referre. que de eo dicunt᷑.
nequeunt conuenire. Sccła
ũo poc̃orum nequitias. infutu¬
ro iudicio debitas reciꝑe com¬
memorat ultiones. ut ꝓmissas
grãs possimus acciꝑe: cuius ui¬
debantur sub sequentia formi¬
dari. Respice quoq intentio¬
nem eius. quam constat maxi¬
me inquirendam. Ideo inprĩ¬
cipiis beatitudo dñi saluatois
elicitur: ut humano generi
uitalia exempla p̾stentut. qͣ¬
tenus sicut nobis homo terte¬
nus conturit mortem: ita ce¬
iestis ueniens daret salutẽ.
Inprincipiis eium fuit duris¬
sima conclitio decepta. s pot
paradiso: s receptus ĩcelum.
Petlidit int̾ra beatitudĩe.
s anglos merebitut habere:
consortes. Luctus ex dblo:.
gaudium ꝓuenit ex xp̃o. Uñ
et apłs dicit. Sicut enim pet
inobedientiam unius hõis
pcc̾ores constituti sunt multi.
ita et ꝑ unius obedientiam:
usti constituentut multi. In

Expanded text:
n prima parte vitam sanctae incarnationis exponit: quoniam si ad majestatem Christi solam velis referre quae de eo dicuntur, nequeunt convenire. Secunda vero peccatorum nequitias in futuro judicio debitas recipere commemorat ultiones; ut praemissa gratius possemus accipere, cujus videbantur subsequentia formidari. Respice quoque intentionem ejus, quam constat maxime perquirendam. Ideo in principiis beatitudo 12 Domini Salvatoris edicitur, ut humano generi vitalia exempla praestentur; quatenus sicut nobis homo terrenus contulit mortem, ita coelestis veniens daret salutem. In principiis enim fuit durissima conditio decepto, sed posparadiso, sed receptus est in coelum. Perdidit in terra beatitudinem, sed angelos merebitur habere consortes. Luctus ex diabolo, gaudium provenit ex Christo. Unde et Apostolus dicit: Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatorita et per unius obedientiam justi constituentur multi . In
Abbreviated transcription (Latin):
fece pollutus. s in integͥtate
stdei ꝑseu̾ans. nescit hereticis
dare. unde se possit aliqua col¬
luctatione defendere. Totus
catholicus. totus ortodoxus
inuenitur. et mecca dñi sua¬
uissimo nitore resplendens:
suꝑm luminis claritate ra¬
diacur. Quedam u̾o nouiter
inuenta. post tam mirabilẽ
magtm sola dũi p̃sumptione
subieci: que paruulis confide¬
tiam. cecis uisum: mutis ser¬
monem. surdis p̃stãt audicũ.
Quem tamen cocligemeciam
ꝑ quinquagenos plimos cũ
p̃phationib suis. trina suie
diuisione partitus. ut et cla¬
ritas littere semoribus ocłis
sepulchris aꝑiret: et desiterio
legentium sti. numerosi co¬
dicis corpora p̃starentur. Ica
et adbibliothece cautelãs un
relictus ẽ. et ꝓpt̾ cõg̃gationis
studium: comodissime fossi¬
tan noscitur ẽẽ diuisus. Qua¬
ꝓpt̾ mandato dñi confidẽtes.
celestis misterii claustra pulse¬
mus: ut aꝑiat sensibus nr̃is
floriferas sedes. qͣtinus ĩ uio
celesti paracliso salutariter ĩ

Expanded text:
a faece pollutus; sed in integritate fidei perseverans, nescit haereticis dare unde se possint aliqua colluctatione defendere: totus catholicus, totus orthodoxus invenitur; et in Ecclesia Domini suavissimo nitore resplendens, superni luminis claritate radiatur. Quaedam vero noviter inventa, post tam mirabilem magistrum sola Domini praesumptione subjeci, qui parvulis confidentiam, caecis visum, mutis sermonem, surdis praestat auditum. Quem tamen codicem etiam per quinquagenos psalmos cum praefationibus suis trina sum divisione partitus; ut et claritas litterae senioribus oculis se pulchrius aperiret, et desiderio legentium fratrum numerosi codicis corpora praestarentur. Ita et ad bibliothecae cautelam unus derelictus est, et propter congregationis studium commodissime forsitan noscitur esse divisus. Quapropter mandato Domini confidentes, coelestis mysterii claustra pulsemus, ut aperiat sensibus nostris floriferas sedes; quatenus in illo coelesti paradiso salutariter i
Abbreviated transcription (Latin):
nitus ẽ. ut malorum collegi¬
a deserentes: ad bona potius
futura tendatur. Redimet
dominus. i sanguine p̃tioso.
qm̃ qui in rp̃o recte credidetit.
a pocorum debita captiuitate
reclimitur. Animas ftequent
sctiptura ponit ꝓhominibus.
sicut in exodo scriptum ẽ. Hes¬
cenderunt in ogỹpto anime
septuaginta quinq. Aparte
enim meliore. bene totꝯ homo
suscipitur. S uide quia ẜuoꝵ
suorum dicit: non iiqua lib̾¬
tate uiuentium. Iddidit ꝙͣ
et non derelinquet. scilicet
tãqͣm pastor bomis. qui ouos
suas sedula pietate custodit.
S geminauit ꝓmissionis
omnino cautelam. Non enĩ
dicit millum derelinqui. s
ommes qui spant neum. Nã
derelinquit cos qui spem suã
aut inppriis uiribus. aut in
alicuius hominis ỹsumptio¬
ne posuerint. Conclusio.

Expanded text:
nitus est, ut malorum colleginitus est, ut malorum collegia deserentes, ad bona potius futura tendamus! Redimet Dominus, scilicet sanguine pretioso: quoniam qui in ipso recte crediderit, a peccatorum debita captivitate redimetur. Animas frequenter Scriptura ponit pro hominibus, sicut in Exodo scriptum est: Descenderunt in Aegyptum animae septuaginta quinque . A parte enim meliore bene totus homo suscipitur. Sed vide quia servorum suorum dicit, non iniqua libertate viventium. Addidit quoque, et non derelinquet, scilicet tanquam Pastor bonus, qui oves suas sedula pietate custodit. Sed geminavit promissionis omnino cautelam. Non enim dicit nullum derelinqui, sed omnes qui sperant in eum. Nam derelinquet illos qui spem suam aut in propriis viribus, aut in alicujus hominis praesumptione posuerint. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
ut reuera putes bonorum.
aliquem ereptum. qui ma¬
gna cognoscitut lamentatio¬
ne deffetus. Quid de ytiosis
referamus odoribus. quib
et post mortem corum man¬
sura corpora conliuntur :
Qđ tanto stuctio tanto apꝑ¬
aratu pagitur. ut infumeribꝰ
ip̃orum suꝑstitum uita re¬
creetur. ¶Ibi ẽ ergo pctoru
mors pessima: scilicet in in¬
femo. ubi recepti penas pa¬
tuintur etnas. Quanta enim
pompa ut credimus purpura¬
tus ille diues adsepulchrum
decluctus ẽ. qui guttam aque
frigide a lazaro paupere postu¬
lauit: Et nota qd isto nomi¬
ne asperitas mortis ip̃ius ex¬
planatur. Pessima enim dic¬
ta ẽ. quasi pessum data. Sub¬
iunxit quoq et qui oderunt
iustum delinquent. id qui
dñm saluatorem nefando o¬
diohabentes: mandata ip̃iꝰ
susciꝑe noluerunt. Nam et
istorum mors pessima ẽ. sicut
et illorum de quibus suꝑius
animas seruorum suorum.
et nõ delinquent ommes qͥ
sꝑant in eo. Quam bene ins¬
pe bonorum psalmus iste fi¬

Expanded text:
ut revera putes bonorum ut revera putes bonorum aliquem ereptum, qui magna cognoscitur lamentatione defletus. Quid de pretiosis referamus odoribus, quibus et post mortem eorum mansura corpora condiuntur, quod tanto studio, tanto apparatu peragitur, ut in funeribus ipsorum superstitum vita recreetur? Ubi est ergo peccatorum mors pessima? Scilicet in inferno, ubi recepti poenas patiuntur aeternas. Quanta enim pompa, ut credimus, purpuratus ille dives ad sepulcra perductus est, qui guttam aquae frigidae ab Lazaro paupere postulavit ? Et nota quod in isto nomine asperitas mortis ipsius explanatur. Pessima enim dicta est, quasi pessumdata. Subjunxit quoque: Et qui oderunt justum delinquent, id est qui Dominum Salvatorem nefando odio habentes, mandata ipsius suscipere noluerunt; nam et istorum mors pessima est, sicut et illorum de quibus superius animas servorum suorum, et non derelinquet omnes qui sperant in eum. Quam bene in spe bonorum psalmus iste fi
Abbreviated transcription (Latin):
ceterasq untutes. que perire
in scĩs nequeunt: quia dño
custode seruantur. Ip̃a sunt
enim que cõminui nõ posst̾.
quamuis corporea ossa fran¬
gant.
Nam si ad literam consideres:
non minima questio uidetur
aborir. Quomodo enim la¬
tromis illius ossa cui dominꝰ
dixerat hocdie mecum etis ĩ
paraliso non sunt contrita. q̃
amilitib leguntur ẽẽ confrac¬
ta: et multorum miũm cor¬
porali contricione reppenis ẽẽ
uiolatas: S hoc omne ĩ euũ
dubietatis excludit. si ossa uir¬
tutem fidei et robur anime:
illam clicit que abhomine:
non potest intueri. quam ñ
solum malam. s etiam pessi¬
mam ẽẽ ꝓfitetur. Reuera
pessima. qm̃ eam et̾na pena:
comictatur. Nam si adistam
mortem respicias que nr̃is:
oculis patet. frequenter ĩue¬
nis cliuites pcc̃ores pomposis
apparatibus decenter efferti.
quem sic fmlia plangit.: ut
pium fuisse humanis auribꝰ
m̃tiatur. Amici etiam eum
ipensis lacrimis ꝓset̾untur.

Expanded text:
caeteras virtutes, quae perire caeteras virtutes, quae perire in sanctis nequeunt, quia Domino custode servantur. Ipsa sunt enim quae comminui non possunt, quamvis corporea ossa frangantur. Nam si ad litteram consideres, non minima quaestio videtur oboriri: quomodo latronis illius ossa cui Dominus dixerat: Hodie mecum eris in paradiso , non sunt contrita, quae a militibus leguntur esse confracta; et multorum martyrum corporali conditione reperis esse violata? Sed hoc omne naevum dubietatis excludit, si ossa virtutem fidei et robur animae illam dicit quae ab homine non potest intueri, quam non solum malam, sed etiam pessimam profitetur esse. Revera pessima, quoniam eam aeterna poena comitatur. Nam si ad istam mortem respicias quae nostris oculis patet, frequenter invenis divitem peccatorem pomposis apparatibus decenter efferri, quem sic familia plangit, ut pium fuisse humanis auribus mentiatur. Amici etiam eum impensis lacrymis prosequuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
rumq nequitia pcc̃orum. sed
sp̃u. sicut et in euangelio dic̃.
tubulationes instorum. et de
ominibus his libauit eos do¬
minus. Et hic et alt̾ u̾sus ad¬
huc iustorum bona cõmemo¬
rat. Aptum enim fuit plus de
ista parte loqui ne fragilia cor¬
da mortalium. iterato sepius
succumberent timore. Multe
reuera tribulationes sunt ius¬
torum. qui eos et ciblus uali¬
diꝰ insequitur. ⁊ homines per
inuidiam frequenter affligũt.
Deinde impius tribulare por̾.
se quid ad ũsum solus ip̃e pati¬
atur. Instus u̾o et ꝓpriis passio¬
nibꝰ affligitur. et aliis karita¬
te compatitur. S cum subiũ¬
git. et de omnibus his libera¬
uit eos dominus. potentia cre¬
atoris ostenditur. quia libe¬
rationẽ eius tribulationum
impedire non potest multitu¬
do. Unde colligitur omnem
iustum. multis quidem tri¬
bulationib onerari. s de oĩ¬
bus inclubitanter ab solui.
lium firmitatem. id pͤacien¬
tiam et mansuetudinem.

Expanded text:
rumque nequitia peccatorum, sed rumque nequitia peccatorum, sed spiritu; sicut in Evangelio dicit: tribulationes justorum, et de his omnibus liberavit eos Dominus. Et hic et alter versus adhuc justorum bona commemorant. Aptum enim fuit plus de ista parte loqui, ne fragilia corda mortalium iterato saepius timore succumberent. Multae revera tribulationes sunt justorum, quia eos et diabolus validius insequitur, et homines per invidiam frequenter affligunt. Deinde impius tribulari potest, si quid adversum solus ipse patiatur; justus vero et propriis passionibus affligitur, et aliis charitate compatitur. Sed cum subjungitur, et de omnibus his 113 liberavit eos Dominus, potentia Creatoris ostenditur: quia liberationem ejus tribulationum impedire non potest multitudo. Unde colligitur omnem justum multis quidem tribulationibus onerari, sed de omnibus indubitanter absolvi. Vlium firmitatem, id est patientiam, mansuetudinem et