comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit. Quales sͥ edificasse ⁊ ob¬
stetrices dicunt᷑ in exodo: quia
timebant dm̃. Et licet scͥptu sit
in hebraico a do eis ȩdificatas do¬
simplex erat. siue ut grece dict᷑.
tał quales in petͥ epła condẽp¬
nantur. de quibꝰ ait. in auaritia
fictis sermonibꝰ de uob̾ negoti¬
ant᷑ : id circo habitabat in domo.
qͣ esau qͥferis delectabat᷑ ⁊ sil¬
ius posside̾ ñ potuit. Tałe domũ
⁊ saluatoris in eugłio u̾ba descͥ¬
bũt. Omĩs qͥ uenit ad me. ⁊ au¬
dit sermones meos ⁊ facit eos:
similis erit uiro sapienti qui
edificauit domũ suã supͣ petrã.
y reliqͣ. Ahoqͥn uixta litteram.
multi sq̃ ȩdificãt domos. i ñ
habitant in eis ł ꝑegrinatione.
ł alterius rapina. ł morte sub¬
trach. Quał fuit iob: qͥ diuescar¬
ne ac sꝑu. in tantã deductus ẽ
pauꝑtatẽ: ut in sterqͥlinio sede¬
ret extra portã ciuitatis. E con¬
trario diues ille in eugħo pur¬
puratꝰ ȩdificauit domũ .⁊ habi¬

Expanded text:
caverit. Quales sibi aedificasse et obstetrices dicuntur in Exodo, quae timebant Deum: licet scriptum sit in Hebraico, a Deo eis aedificatas dosimplex erat, sive ut Graece dicitutalis quales in Petri Epistola condemnantur, de quibus ait: In avaritia fictis sermonibus de vobis negotiantur ; idcirco habitabant in domo, quam Esau, qui feris delectabatur et silvis, possidere non potuit. Talem domum et Salvatoris in Evangelio verba describunt: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, similis erit viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram, , et reliqua. Alioquin juxta litteram, multi sancti aedificant domos, et non habitant in eis, vel peregrinatione, vel alterius rapina, vel morte subtracti. Qualis fuit Job, qui dives carne et spiritu, in tantam deductus est paupertatem, ut in sterquilinio sederet extra portam civitatis . E contrario dives ille in Evangelio purpuratus aedificavit domum, et habi
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uocaui uos ⁊ ñ audistis. lo¬
quutꝰ sũ ⁊ contẽpsistis. ⁊ fecistis
malũ in conspectu meo: & q̃ nole¬
bã elegistiᷤ. G ladio ait estis tͣditi: qr
ñ solũ reliqͥstis me. ⁊ obhti estis mei. ⁊
fortunȩ pocłm misciustis: s cũ
essem emmanuhel. id⁊ nobiscũ

Expanded text:
Quia vocavi vos, et non audistis: loQuia vocavi vos, et non audistis: locutus sum, et contempsistis, et fecistis malum in conspectu meo, et quae nolebam elegistis. Gladio, ait, estis traditi, quia non solum reliquistis me, et obliti estis mei, et fortunae poculum miscuistis, sed cum essem Em
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ quanta milia in toto orbe
disꝑsa st̃. s penis atq crutiatibꝰ
captiuitati ⁊ ultime seruituti.
urxta illud qͦd alib łr. In gladio
morient᷑ õs peccatores popħmei.
Et in deuteronomii cantico. Ine¬
briabo sagntas meas sanguine:
⁊ gladiꝰ nĩs comedet carnes uul¬
neratoꝵ. Aut credibile esse pot̃.
sagittas dñi mebriari sanguine.
De his sagittis. q̃ iob ꝑ singła ho¬
rarũ mom̃ta pungebãt. loqͥtur.
Sagitte dñi in corꝑe meo sunt:
quar̃ furor ebibit sp̃m meũ.
Cũ enĩ ceꝑo loqͥ: stimulãt me.
Iuata tͦpologiã aũ hoc dicendũ
uiscunt᷑ montẽ scm dei ⁊ se tra¬
dunt sꝑitibꝰ erroris. ⁊ doctrinis
demonioꝵ: isti parant fortunȩ
mensã. nichil ad dm̃ ꝑtin̾e̾ cre¬
dentes: s ł stellar̃ cursu. ł ua¬
rietate fortunȩ oĩa gub̾nari¬
testis calicẽ dñi bibere: ⁊ cahcem
demonioꝵ. Qͥ ȩt̃nis tradent᷑ suppli¬
ciis: ita ut nullꝰ eoꝵ cedem ⁊ rui¬
nã possit euadere. Pro eo qͦd uo

Expanded text:
to orbe dispersa sint; sed poenis atque cruciatibus, captivitati et ultimae servituti, juxta illud quod alibi dicitur: In gladio morientur omnes peccatores populi mei: et in Deuteronomii Cantico: Inebriabo sagittas meas in sanguine, et gladius meus comedet carnes vulneratorum . Haud credibile esse potest, sagittas Domini inebriari sanguine, De his sagittis quae Job per singula horarum momenta pungebant, loquitur. Sagittae Domini in corpore meo sunt: quarum furor ebibit spiritum meum; cum enim coepero loqui, stimulant me . Juxta tropologiam autem hoc dicendum viscuntur montem sanctum Dei, et se tradunt spiritibus erroris, et doctrinis daemoniorum, isti parant fortunae mensam, nihil ad Deum pertinere credentes, sed vel stellarum cursu, vel varietate fortunae otestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum : quia aeternis tradentur suppliciis, ita ut nullus eorum caedem et ruinam possit evadere. Pro eo quod vo
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tuã uolui. Hȩc ẽ uoluntas.
de qua ⁊ ipse dñs loquebat᷑. In¬
ueni dauid filiũ iesse uirũ scd̃m
cor meũ: qui faciat om̃s uolun¬
Doce me ut facã uoluntatẽ tuã:
quia ds m̃s es tu. Omĩa enĩ hcẽt:
s ñ omĩa expediunt. Et de u̾gi¬
nibꝰ narrat apłs. se dñi ñ habẽ
p̃ceptũ: uult tam̃ nos esse sicut
seipsũ. Ex qͦ ostendit. nequaquã
indulgentiã magistri sectanda
esse s uoluntatẽ: ⁊ ea nos debẽ
elige̾ q̃ expechunt ñ q̃ licẽtꝰ ut
illud ẽ de digamis. Uolo adoles¬
centulas nubere. fihos ꝓcreare:
matres familias esse. Ponit q cau¬
sas. cur ista concedat. Iã eni quedã
abier̃t retͦ pꝰ sathanã. Ergo ñ est
Propt̃ hoc dicit dñs ds̃. Ecce ser¬
ui mei comedent: ⁊ uos esurietis.
Ecce serui mei bibent: ⁊ uos sitetis.¬

Expanded text:
tatem tuam volui . Haec est voluntas, tatem tuam volui . Haec est voluntas, de qua et ipse Dominus loquebatur: Inveni David filium Jesse, virum juxta cor meum, qui faciat omnes volunDoce me ut faciam voluntatem tuam, quia Deus meus es tu . Omnia enim licent, sed non omnia expediunt. Et de virginibus narrat Apostolus se Domini non habere praeceptum, vult tamen nos esse sicut seipsum . Ex quo ostendit nequaquam indulgentiam magistri sectandam esse, sed voluntatem ; et ea nos debere eligere quae expediunt, non quae licent, ut illud est de digamia, Volo adolescentulas nubere, filios procreare, matresfamilias esse . Ponitque causas, cur ista concedat: Jam enim quaedam abierunt retro post Satanam. Ergo non est Propter hoc haec dicit Dominus Deus: Ecce servi mei comedent, et vos esurietis. Ecce servi mei bibent, et vos sit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ audistis me. mio ⁊ contẽpsistiꝰ
Ego enĩ sũ. qͥ ⁊ supͣ dixi. Ueni ⁊ ñ
erat homo: uocaui ⁊ ñ erat qͥ obe¬
diret. Nec uob̾ hec sufficiebat im¬
pietas. ut me p̾sentẽ contẽpn̾etis.
i missũ ad uos occideretis heredẽ:
s fecistis malũ in conspectumeo.
⁊ q̃ nolebã elegistis. ⁊ blasphemas¬
tis filiũ cħ. ut pet̾etis uob̾ bar¬
raban latronẽ. homicidii ⁊ sedi¬
tionis auctorẽ: ⁊ adhuc aude¬
tis dicere. Quia nos fecisti er¬
rare auia tua : Si enĩ qͥ me nesci¬
ebat inuenert̃ me. & qͥ me ñ in¬
uocabat susceper̃t̃ me. quibꝰ uos
digni estis crutiatibꝰ: qͥ missum
ad uos dicentẽ. ñ ueni nͥ ad oues
ꝑditas domꝰ isrł. susciꝑe noliuistis.
s insuꝑ affiristis cruci: Consi¬
derandũ qͥd significet qͦd ait. &
q̃ nolebã elegistis: aut q̃ sit uolun¬
tas filii ħ: qͥ loquit᷑ in eugħo.
luntatẽ patͥs mei qͥ ẽ in cęlis: de
qͦ ipse dicit. Ds ut facerẽ uolun¬

Expanded text:
stis me, immo et contempsistis. Ego enim sum qui et supra dixi: Veni et non erat homo: vocavi, et non erat qui obediret . Nec vobis haec sufficiebat impietas, ut me praesentem contemneretis, et missum ad vos occideretis haeredem; sed fecistis malum in conspectu meo, et quae nolebam elegistis, et blasphemastis Filium Dei, ut peteretis vobis Barabbam latronem, homicidii et seditionis auctorem; et adhuc audetis dicere: Quare nos errare fecisti a via tua ? Si enim qui me nesciebant invenerunt me, et qui me non invocabant, susceperunt me, quibus vos digni estis cruciatibus, qui missum ad vos atque dicentem: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel , suscipere noluistis, sed insuper affixistis cruci? Considerandum quid significet quod ait: Et quae nolebam elegistis; aut quae sit voluntas Filii Dei, qui loquitur in Evangelio: untatem Patris mei qui est in coelis . De qua et ipse dicit Deus: Ut facerem volun
Abbreviated transcription (Latin):
uolues eos ⁊ mutabunt᷑. In qͦ ꝑspi¬
cue demonstrat᷑. ꝑditionẽ ⁊ inte¬
ritũ. ñ abohtionẽ in nichili: s
cõmutationẽ sonare in melius.
Neq enĩ illud qͦd ahio loco scͥptũ
ẽ. luna fulgebit ut sol. os sol sep¬
tuplũ lum̃ accipiet: interitum
significat pͥstinorũ s cõmutati¬
oñe in meliꝰ. Quod ut possit intel¬
ligi: nr̃ȩ conditiõis ponamꝰ exẽpla.

Expanded text:
. In quo perspicue demonstratur perditionem et interitum, non abolitionem in nihili, sed commutationem sonare in melius. Neque enim illud quod in alio loco scriptum est: Luna fulgebit ut sol, et sol septuplum lumen accipiet , interitum significat pristinorum, sed commutationem in melius. Quod ut possit intelligi, nostrae conditionis
Abbreviated transcription (Latin):
ham. õs filii. Ad qͦs d̾r. Si filii
essetis abrahã: oꝑa abrahã fa¬
ceretis. & quia sem̃ st̃ abrahã.
⁊ ñ filii. de quor differentia supͣ
diximꝰ : ꝓptẽa eos increpat ioħs
baptista dicens. Et ne uehtis di¬
cere patrẽ habemꝰ abraham:

Expanded text:
s filii , ad quos dicitur: Si filii essetis Abraham, opera Abraham faceretis . Et quia semen sunt Abraham, et non filii, de quorum differentia supra diximus: propterea eos increpat Baptista Joannes, dicens: Et ne velitis dicere, patrem habemus Abraham:
Abbreviated transcription (Latin):
bñdictio ẽ in eo: sic faciã ꝓpter
seruũ meũ. ut ñ disꝑdã om̃s.
Direrat dñs isrł esse ꝑiturũ: &
oĩa pecc̃a illiꝰ suis patere conspec̾¬
tibꝰ: ⁊ redditur̃ se oꝑa singłoꝵ
in sinu eoꝵ. Postħ infertsimili¬
tudinẽ. & cõꝑationis exẽplum:
qͦ doceat unũquemq suo ꝑire
pecco: ⁊ etiã si peccantiũ sit plu¬
rima multitudo. unũ iustum
cunctoꝵ uitio ñ perire. Si qͥs
ait in botro ⁊ uua. q̃ ad matu¬
ritatẽ ꝑuenire ñ potuit. ⁊ ac¬
cescentes attulit fructus. ł ahqͦ
aeris aut t̾rȩ uitio corrupta est.
unũ grañ repperit illesũ. qͦd spem
habeat adhuc maius fieri. & ad
maturitatẽ solitã ꝑuenire. o di¬
cat alteri. ne tangas illud. s di¬
mitte ut crescat. qr bñdictio dñi
ẽꝰ ut in tanta acinoꝵ multitudi¬
ne. solũ euaderet siccitatẽ : sic in
plurimoꝵ. Et ħ faciã ꝓpt̾ seruos
meos. abrahã ⁊ ysaac ⁊ iacob: ad
qͦs facta ẽ reꝓmissio: siue ꝓpt̃ eos

Expanded text:
c faciam propter servum meum, ut non disperdam omnes. Dixerat Dominus, Israel esse periturum, et omnia peccata illius suis patere conspectibus, et redditurum se opera singulorum in sinu eorum. Post haec infert similitudinem, et comparationis exemplum, quo doceat unumquemque suo perire peccato, et etiamsi peccantium sit plurima multitudo, unum justum cunctorum vitio non perire. Si quis, ait, in botro et uva, quae ad maturitatem pervenire non potuit, et acescentes attulit fructus, vel aliquo aeris ac terrae corrupta est vitio, unum granum reperit illaesum, quod spem habeat adhuc majus fieri, et ad maturitatem solitam pervenire, dicat alteri, ne tangas illud, sed dimitte ut crescat, quia benedictio Domini est, ut in tanta acinorum multitudine solum evaderet siccitatem: sic, inplurimorum. Et hoc faciam propter servos meos Abraham, Isaac et Jacob, ad quos facta est repromissio, sive propter eos,
Abbreviated transcription (Latin):
achar qͥ furatꝰ ẽ de anathemate.
⁊ de spoliis iherico: & cũ om̃i do¬
mo sua int̾fectꝰ. Atq ex eo qͦd t᷑ba¬
uerit popłm. locus ipse in qͦ accidit.
achor. id t᷑bationis ac tumultus
erit in arm̃toꝵ reqͥe. Que pauł
edisserens ait. Nũqͥd de bobꝰ cura
ẽ dõ : An utiq de nob̾ dict: Quia
debet qͥ arat arare in spe. & qui
terit areã terere in spe: ut par¬
ticipet᷑. De hac ualle ⁊ in osee
mystice scͥptũ ẽ. Loquar ad cor
bo possessores illiꝰ iude. ⁊ uallẽ
achor ut apperiat itelligentiã
illiꝰ. Idcirco enĩ ualł achor inpos¬
sessionẽ tͣdit᷑ arm̃toꝵ popħ dĩ.
⁊ saltꝰ uertunt᷑ in caulas gregũ:
ut aꝑiat᷑ intelligentia. ⁊ dñi ue¬

Expanded text:
anathemate, et de spoliis Jericho, et cum omni domo sua interfectus, atque ex eo quod turbaverit populum, locus ipse in quo accidit, ACHOR , id est, turbationis ac tumultus erit in armentorum requiem. Quae Paulus edisserens, ait: Numquid de bobus cura est Deo ? an utique de nobis dicit, quia debet in spe qui arat, arare, et qui terit aream, terere eam in spe, ut participetur. De hac valle et in Osee mystice scriptum est: Loquar ad cor bo possessores illius inde, et vallem Achor, ut aperiat intelligentiam illius . Idcirco enim vallis Achor in possessionem traditur armentorum populi Dei, et saltus vertuntur in caulas gregum, ut aperiatur intelligentia, et D
Abbreviated transcription (Latin):
cherasma. qͦd om̃s simiht̃ trans¬
tulerẽt: id mixtã potione. Est
aũ in cunctis urbibꝰ ⁊ maxime
in egypto.⁊ in alexandria ido¬
latriȩ uetꝰ consuetudo: ut ulti¬
mo die anni ⁊ mensis eoꝵ qui
extremꝰ ẽ. ponant mensã refer-¬
tã uarii generis epulis. ⁊ pocłm
mulso mextũ: ł p̃teriti anni ł
futuri fertilitatẽ auspicantes.
simulacroꝵ portenta ueneran¬
tes: ⁊ neqͥꝗͣ altari uictimas. s
huiꝰcemodi mensȩ liba funde
ni. in hebraico ht̃. menni: quod
sẏmmachus int̃pretatꝰ ẽ absq
me. ut sit sensus. Qͥ ꝑatis fortu¬
ne mensam. & impletis absq me
potionẽ : ut doceat ñ sibi fieri .s
demoni. Gladius aũ qͦ int̃ficiunt᷑.
ꝓ supplitio accipit᷑. Neq enĩ oĩs

Expanded text:
s similiter transtulerunt, id est, mixtam potionem. Est autem in cunctis urbibus, et maxime in Aegypto, et in Alexandria idololatriae vetus consuetudo, ut ultimo die anni et mensis eorum qui extremus est, ponant mensam refertam varii generis epulis, et poculum mulso mixtum, vel praeteriti anni, vel futuri fertilitatem auspicantes. simulacrorum portenta venerantes, et nequaquam altari victimas, sed hujuscemodi mensae liba fundebni, in Hebraico habet MENNI , quod Symmachus interpretatus est, absque me: ut sit sensus: Qui paratis fortunae mensam, et impletis absque me potionem; ut doceat non sibi fieri, sed daemoni. Gladius autem quo interficiuntur, pro supplicio accipi
Abbreviated transcription (Latin):
habitet lupꝰ cũ agno. & pardus
cũ hedo. uitulus ⁊ leo. ⁊ ouis. ursꝰ
simul morent᷑. ⁊ puer paruulꝰ
regat eosꝰ & infans ab ubere mit¬
tat mañ in foram aspidis. & in
cauerna sua int̾ficiat regulũ:
causaq sit tante felicitatis. qi
repleta ẽ om̃is t̃ra scientia dei.¬

Expanded text:
habitet lupus cum agno, et pardus cum haedo, vitulus et leo, et oves cum ursis simul morentur ; et puer parvulus regat eos, et infans ab ubere mittat manum in foramen aspidis, et in caverna sua interficiat regulum. Causaque sit tantae felicitatis, quia repleta est omnis terra scientia D
Abbreviated transcription (Latin):
Iui enĩ qͥ seruiert̃ mͥ. comedent
⁊ bibent: letabunt᷑ i laudabunt
p̃ exultatiõe cordis. Uos aũ e con¬
trario esurietis atq sitetis. con-¬
fundemini.  p̃ dolore cordis.
⁊ contritiõe sp̃c ululabitis. Que
oia chiliaste. in mille annis pu¬
tant esse cõplenda: cibũ ⁊ potũ
medere cupientes: de qͦ saluator
loquit᷑. Ego sũ panis qui de cȩlo
descendi. Et ȩccłastes. Aꝑi ocłos
tuos: ⁊ saturare panibꝰ. E psal¬
mista. iuuenis inqͥt fui ⁊ senui.
eius querens panẽ: totadie mi¬
nedichoe erit. De isto pane. &
conuuio sꝑuali: discipłos instru¬
ebat. Uos qͥ ꝑmansistis mecũ in
tẽptatioĩbꝰ meis: edetis in men¬
sa patͥs mei. in regno çȩlor. ¶S
si de simphici pane accipiamusꝰ
quomͦ illud explanare poterimꝰ
stã: ⁊ iter̃. cognoscit dñs uias im¬
macłatoꝵ. ⁊ hereditas eoꝵ erit

Expanded text:
i enim qui servi erunt mihi, comedent, et bibent, laetabuntur, et laudabunt prae exsultatione cordis. Vos autem e contrario, esurietis atque sitietis, confundemini et prae dolore cordis et contritione spiritus ululabitis. Quae omnia χιλιασταὶ in mille annis putant esse complenda, cibum et potummedere cupientes. De quo Salvator loquitur: Ego sum panis qui de coelo descendi . Et Ecclesiastes: Aperi oculos tuos, et saturare panibus . Et Psalmista: Juvenis, inquit, fui et non ejus quaerens panem. Tota die minedictionem erit . De isto pane et convivio spirituali, discipulos instruebat: Vos qui perseverastis mecum in tentationibus meis, edetis in mensa Patris mei in regno coelorum . Quod si de simplici pane accipiamus, quomodo illud explanare poterimus: stam . Et iterum: Cognoscit Dominus vias immaculatorum, et haereditas e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ zrrania q̃ pro semine cħ at¬
tulimꝰ. ligna qͦq fenũ.⁊ stipulã.
q̃ suꝑ fundam̃tũ pauli edifica¬
uimꝰ. sapiens flãma consumat.
De ħ igne perpetuo. ⁊ in moys
cantico legimꝰ. Ignis accensus
ẽ de furore meo: & ardebit usq
ad inferñ deorsũ. Deuorabit
terrã ⁊ germina eiꝰ: cõburet
fundam̃ta montiũ: ⁊ sagñte
mee consument eos. Quiꝰ testi¬
monii senꝰ ẽ qͦd ignis dĩ atq
uinoicta sẽꝑ ardeat peccõribꝰ.
⁊ eos usq ad inferos ꝑsequat᷑
purpuratꝰ: qͥ reqͥescente lazaro in

Expanded text:
ania, quae pro semine Dei attulimus, ligna quoque, fenum et stipulam, quae super fundamentum Pauli aedificavimus , sapiens flamma consumat. De hoc igne perpetuo et in Moysi cantico legimus: Ignis accensus est de furore meo, et ardebit usque ad infernum deorsum. Devorabit terram et genimina ejus: comburet fundamenta montium, et sagittae meae consument eos . Cujus testimonii sensus est, quod ignis Dei atque vindicta semper ardeat peccatoribus, et eos usque ad inferos persequatur. purpuratus, qui, requiescente
Abbreviated transcription (Latin):
uerus ds: ⁊ uita ȩt̃na. Si enĩ sal¬
uator de se loquit᷑. ego sũ ueri¬
tas: consequent̃ uerus d̾s aueri¬
tate nom̃ accepit: ut nequaquã
scłm falsos dos appellet᷑ ds : sed
scđ̾m uerũ dm̃ patrẽ. ⁊ ipse sit
uerus ds̃. Alioquin si ñ uerus:
erit idoloꝵ similis. quod redim
quod ei in apochaly psi suꝑ calcu¬
los scͥbit᷑ : cui in toto orbe bñdicit᷑.
Quia obliuiõ tracbte st̃ angustiȩ
priores: & quia abscondite sunt
ab ocłis ur̃is. Ecce ego creo cȩlos

Expanded text:
verus Deus et vita aeterna. Si enim Salvator de se loquitur: Ego sum veritas , consequenter verus Deus a veritate nomen accepit, ut nequaquam secundum falsos deos appelletur Deus, sed secundum verum Deum Patrem, et ipse sit verus Deus. Alioquin sierit idolo similis, quod redundn novum, quod ei in Apocalypsi super calculo scribitur , cui in toto orbe benedicitur. Quia oblivioni traditae sunt angustiae priores, et quia absconditae sunt ab oculis meis. Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
lis achor in cubile arm̃toꝵ popło
meo qͥ reqͥsiert̃ me. Lax. Et edu¬
cã de iacob sem̃ ⁊ de iuda: &e hedi¬
tabit montẽ scm meũ. Et hẽdita¬
bunt ȩlecti mei: & serui mei in¬
habitab̾t ibi. Et ert̃ in saltu oui¬
lia gregũ. & uallis achor in reqͥe
Sarm̃tor : p̾pło meo qͥ reqͥsiert̃ me.
Quẽ supͣ uocauit grañ botͥ siue

Expanded text:
is Achor in cubile armentorum populo meo qui quaesierunt me. LXX: Et educam de Jacob semen, et de Juda, et haereditabit montem sanctum meum, et haereditabunt electi mei, et servi mei habitabunt ibi, et erunt in saltu ovilia gregum, et vallis Achor in requie armentorum populo meo qui requiesierunt me. Quem supra vocavit granum botri, sive
Abbreviated transcription (Latin):
& huius pat̃ dauid. Sedens adu̾¬
sus fr̃em tuũ loq̃baris. & adu̾sus
filiũ matͥs tuȩ ponebas scandalũ:
ħ fecisti : tacui. Existimasti inique.
qͦd ero tui similis: arguãte & po¬
nã contra faciẽ tuã: ut q̃ in aliis
criminaris. ipse habere docearis.
Sicui aũ explanatioñ in ꝓpħis dis¬
plicet longitudo: audiat libere.
multo me pautiora dixisse ꝗͣ rei
quẽq de ur̃a latitudine. breues sͥ
cõmentariolos face̾: qͥ tam̃ pleno
intellectui ñ sufficient. Neq eni
symplex a ꝓpħis historia ⁊ gestoꝵ
ordo narrat᷑: s enigniatũ plena
aliud tenet᷑ in sensibꝰ. Et q̃ esti¬
maueris plena. & in offensa cur¬
rere lectiõe : sequentiũ rursũ
obscuritatibꝰ inuoluunt᷑. Ucrũ¬
tẽpus ẽ ut finẽ imponã uolu¬
mini ꝓpħal. In cuiꝰ explanatiõe
si prolirior solto fuero. extre¬
mis partibus concedendum est:
quas diuidere nolui. ne libroꝵ
numerus augeret᷑. Explicit p̃re

Expanded text:
et hujus pater David: Sedens adveet hujus pater David: Sedens adversus fratrem tuum loquebaris, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Haec fecisti, et tacui: existimasti, inique, quod ero tui similis. Arguam te, et ponam contra faciem tuam ; ut quae in aliis criminaris, ipse habere docearis. Si cui autem explanationum in Prophetas displicet longitudo: audiat libere, multo me pauciora dixisse, quam rquemque de nostra latitudine breves sibi Commentariolos facere, qui tamen pleno intellectui non sufficient. Neque enim simplex a Prophetis historia, et gestorum ordo narratur: sed aenigmatum plena aliud tenetur in sensibus: ut quae aestimaveris plana et inoffensa currere lectione, sequentium rursum obscuritatibus involvanturtempus est, ut finem imponam volumini prophetali, in cujus expositione si prolixior solito fuero, extremis partibus concedendum est, quas dividere nolui, ne librorum numerus augeretur. Cap. LXV Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ossa ñ ht̃: sic̃ me uidetis habere.
Et cũ hoc dixisset: ostendit eis
manus ⁊ pedes. Rursũq tho¬
me locutꝰ ẽ ambigenti. Infer
fidelis. Deniq ad ꝓbandã corꝑis
ueritatẽ: sũpsisse scͥbit᷑ cibos.
Qͦs ⁊ archisinagogi fihiȩ uisse¬
rat tribui: quã a mortuis fusci¬
tauit. Et lazarus ne resurrectio
eiꝰ fantasma putaret᷑: cũ salua¬
tore narrat᷑ inisse conuiuium.
nõ quo post resurrectionẽ man¬
ducemꝰ ⁊ bibamꝰ. ut miliariimr:
uolunt: & in mortalia atq in¬
corrupta corꝑa alimoniis sus¬
tentanda terrenis sint: alioqͥn
ubi cibꝰ. secunt᷑ ⁊ morbi: ubi mor¬
bi. adhibendus ẽ ⁊ medicus: ubi
mediq. frequent̾ interitꝰ. Rur¬
sũq resurrectio & noua ex in¬
tegro conu̾satio: s ut resurrecti¬
serpentes. nobis ⁊ scorpiones
ambulandũ: qͥ mordent ⁊ fe¬
riut in abscondito. Be quibꝰ
ecclaste s. Si momorderit in¬
quit serpens insilentio: nichilo
minus habet ⁊ qͥ occulte detrahit.

Expanded text:
ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et pedes . Rursumque Thomae locutus est ambigenti: Infer fidelis . Denique ad probandam corporis veritatem, sumpsisse scribitur cibos, quos et Archisynagogi filiae jusserat tribui, quam a mortuis suscitavit. Et Lazarus, ne resurrectio ejus phantasma putaretur, cum Salvatore narratur iniisse convivium . Non quo post resurrectionem manducemus et bibamus, ut Milliarii nostri volunt, et immortalia atque incorrupta corpora alimoniis sustentanda terrenis sint: alioquin ubi cibus, sequuntur et morbi: ubi morbi, adhibendus est medicus: ubi medici, frequenter interitus: rursumque resurrectio, et nova ex integro conversatio; sed ut resurrectiserpentes nobis et scorpiones ambulandum, qui mordent et feriunt in abscondito . De quibus et Ecclesiastes: Si momorderit, inquit, serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit ;
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentẽ que ñ inuocabat nom̃
meũ. Lacx. Apparui ñ que rentibꝰ
me: inuentꝰ sũ ab his qͥme non
int̃rogabat. & dixi. Eoce ego ingen¬
te que ñ inuocabat nom̃ meũ.
Ao orationẽ p̾płi mitttã querimo¬
niis. in qua dixerat. quare nos
errare fecisti dñe de uia tua. in¬
durasti corda nr̃a. ut ñ timere
⁊ crudeł: qͥ malo penitentiã pec¬
catoris quã mortẽ. nec repello
fihos penitentes: qui tam̃ tenẽt
qͥ ñ audier̃t intelligent. Uos au
qͥ legẽ d̃ die ac nocte meditams¬
ni. frustra iactatis penitentiã. cuiꝰ
bat: c audiuit a dño. Neq in isrł
tantã fidẽ inueni. Sirophenissa
mulier. ꝓpħar̃ eloquia nesciebat:
⁊ dñi uoce laudat᷑. O mulier mag¬
na ẽ fides tua. Regulus qͥ grece
dicit᷑. basileos. quẽ nos de aula
regia rectiꝰ int̃pretari possumus
palatinũ: ñ solũ filii s uniu̾se
domus repperit sanitate. Q uod
aũ urta hebraicũ diqt᷑. quesie¬
runt me qͥ añ ñ int̾rogabant.

Expanded text:
abat nomen meum. LXX: Apparui non quaerentibus me: inventus sum ab his qui me non interrogabant. Dixi: ecce ego in gente quae non invocavit nomen meum. Ad orationem populi mixtam querimoniis, in qua dixerat: Quare nos errare fecisti, Domine, de via tua: indurasti corda nostra, ut non timeremet crudelis, qui malo poenitentiam peccatoris, quam mortem: nec repello filios poenitentes, qui tamen sui noqui non audierunt, intelligent . Vos autem qui legem Dei die ac nocte meditamini, frustra jactatis poenitentiam, cujus bat, et audivit a Domino: Neque in Israel tantam fidem inveni . Syrophoenissa mulier Prophetarum eloquia nesciebat, et Domini voce laudatur: O mulier, magna est fides tua. Regulus , qui Graece dicitur βασιλικὸς, quem nos de aula regia rectius interpretari possumus palatinum, non solum filii, sed universae domus suae reperit sanitatem. Quod autem juxta Hebraicum dicitur: Quaesierunt
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ. In resurrectõe eñi neq nubent
neq nubent᷑ : s ert̃ similes an¬
geloꝵ. Nec ħ dicẽs aufero corpoꝵ
u̾itatẽ: que incorrupta & inmor¬
taha resurrectura confiteor.: ut
recto incedendũ ẽ tramite: uit
nec ad sinistrã nec ad dextera
declinemꝰ: id⁊ nec uidaicu nec
hereticũ sequam᷑ errorẽ. Quoꝵ
alii qr carnes st̃. solas diligunt¬
carnes. Auii ingrati bñficioꝵ dĩ:

Expanded text:
ei. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur: sed erunt similes Angelorum . Nec haec dicens aufero corporum veritatem, quae incorrupta et immortalia resurrectura confiteor: ut mm. Sicque recto incedendum est tramite, ut nec ad sinistram nec ad dexteram declinemus, id est, nec Judaicum nec haereticum sequamur errorem. Quorum alii qui carncarnes: alii ingrati beneficiorum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Quodq iungit᷑. ꝓpt̾ scelus p̾pħ mei
percussi eũ: siue uxta laxx ab ini¬
quitatibꝰ pͦps mei ductꝰ ẽ ad mor¬
tem. duplicẽ sensũ ht̃. Aut enim
ꝑsecutores ⁊ sceleratos pͦpħ sui
sua morte ꝑcussit. aut ꝓpt̾ mag¬
nitudinẽ pecc̃oꝵ pͦpħ quẽ sẽper
pecuharẽ habuit. ductꝰ ẽ ad mor
reuocaret. Ipse dedit impios ꝓ
sepultura sua. ⁊ diuitẽ ꝓ mor¬
te sua: siue pessimos ꝓ sepultura
eiꝰ n diuites ꝓ morte eiꝰ: utrũq po

Expanded text:
Quodque jungitur, Propter scelus populi mei percussit eos; sive, juxta LXX, ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem, duplicem sensum habet. Aut enim persecutores et sceleratos populi sui, sua morte percussit: aut propter magnitudinem peccatorum populi, quem semper peculiarem habuit, ductus ad mortem revocaret. Ipse dedit impios, pro sepultura sua; et divitem, pro morte sua. Sive pessimos, pro sepultura ejus; et divites, pro morte ejus: utru
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. Proptẽa aũ accipiet gt̃s
plurimas. qui uenit p̃dicare cap¬
tuuis remissionẽ. ⁊ captiuuã priꝰ
a diabolo atq demonibꝰ duxit cap¬
tiuitatẽ: & dedit eã dona homini¬
bus. atq credentibꝰ. quia tradidit
in mortẽ animã suã. ⁊ cũ scelera¬
tis siue iniqͥs reputatꝰ ẽ. Si enim
apłs eiꝰ his qͥ erant sine lege factꝰ
redimeret a pecc̃o. & om̃ibꝰ omia
fieret. ut om̃s saluos faceret: Pec¬
cata enĩ nr̃a portauit in corꝑe suo.
ligno crucis affigens ea. ut dele-¬
ret cyrographũ quod diabolo &
angłis illiꝰ feceramus. scriptum
desideriis carnis. uiuere fecit cũ
xp̃o. donans nobis om̃ia peccata
⁊ delens quod aduersũ nos erat
cyrographũ qͦd erat contrariũ
nobis. ⁊ ipsũ tulit de medio. affi

Expanded text:
dentes. Propterea accipiet gentes plurimas, qui venit praedicare captivis remissionem, et captivam prius a diabolo atque daemonibus duxit captivitatem, et dedit eam dono hominibus atque credentibus, quia tradidit in mortem animam suam, et cum sceleratis sive iniquis reputatus est . Si enim Apostolus ejus his qui erant sine lege, factus redimeret a peccato, et omnibus omnia fieret, ut omnes salvos faceret? Peccata enim nostra portavit in corpore suo , ligno crucis affigens ea, ut deleret chirographum, quod diabolo et angelis illius feceramus, scriptum desideriis carnis, vivere fecit cum Christo, donans nobis omnia peccata. Et delens quod adversum nos erat chirographum, quod erat contrarium nobis; et ipsum tulit d
Abbreviated transcription (Latin):
bãt. ostendat᷑ gentiũ multitudo.
In diuitibꝰ quoꝵ erat testam̃tum
⁊ legis latio ⁊ ꝓpħe iudaicus p̾płs
demonstretur. Ergo id circo passus
ẽ dñs  sepultus: ut ex utroq pͦpło
suã eccłam congregaret. Siue hoc
dicendũ quod seribas ⁊ phariseos
ac saduceos sacerdotes. ac ponti¬
fices. qui in ppło añ regnabant.¬
⁊ nimiis opibus affluebant. post
dñi passionẽ romanis tradiderit
pii diuites q st̃ traditi. iniquitatẽ
ñ fecit. nec dolus inuentꝰ ẽ in ore
enus. Quod de nullo penitus ho¬
minũ intelligi potest. ut nec oꝑe
nec sermone peccau̾it: dicente
scͥptura. nemo m̃dus a sordibus
nec si unius quidẽ diei fuerit ii¬
ta eiꝰ:⁊ om̃s sic̃ oues errauimus
umꝰqͥsq in uia sua declnauitꝰ nͥ
de uio qui pecca nr̃a portauit.

Expanded text:
tendatur gentium multitudo: in divitibus, quorum erat Testamentum et Legislatio et Prophetae, Judaicus populus demonstretur. Ergo idcirco passus est Dominus et sepultus, ut ex utroque populo sibi Ecclesiam congregaret. Sive hoc dicendum, quod Scribas et Pharisaeos, ac Sadducaeos, sacerdotes et pontifices, qui in populo ante regnabant, et nimiis opibus affluebant, post Domini passionem Romanis tradiderit pii divitesque sunt traditi, iniquitatem non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Quod de nullo penitus hominum 620 intelligi potest, ut nec opere, nec sermone peccaverit, dicente Scriptura: Nemo mundus a sordibus, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus. Et, omnes sicut oves erravimus, unusquisque in via sua declinavit : nisi de i
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. Erit radix iesse. i qui
surget ut pͥncipet᷑ gentiũ: in
ipsogt̃s sperabt̃. Isti aũ pluri¬
mi quondã a fortibꝰ tenebant᷑:
⁊ sub specie asine & pulli mul
Qͥ fortes erãt anteq᷑. xp̃c huma¬
nũ corpꝰ assumeret: ⁊ forte suꝑato
diriꝑet domũ eiꝰ. Predam gͦ fortiũ¬

Expanded text:
legitur, Erit radix Jesse: et qui resurget ut principetur gentium, in ipso gentes sperabunt . Isti autem plurimi quondam a fortibus tenebantur; et sub specie asinae et pulli, mulQui fortes erant antequam Christus humanum corpus assumeret, et forte superato, diriperet domum ejus. Praedam
Abbreviated transcription (Latin):
Uult eñ dñs auferre de dolore ani¬
mã eius. qui direrat. tristis est
anima mea usq ad mortẽ uteru¬
cis contumelia resurrectionis gła
tẽperet᷑. & ostendere ei lumen:
ut om̃s ꝑse uideat illuminatos.
et formare intelligentia. subau¬
ditur eũ. suꝑ quẽ descendit sp̃c
sapientie ⁊ intellectus. et iustifi¬
care iustũ: qui bene nob̾ seruie¬
rit. Non enĩ uenit ut ministrare¬
tur ei. s ut ministraret: inpetͥ
ens: qui apparuit in carne iusti
chil tͥ sit: ⁊ iusto illi. Multa eni
passa sũ hoche in somnis ꝓpter
eum. Et notandũ quod ñ iusti¬
ficatus sit. ut de iniquo iustus
fieret. s iustus iustificatus. non
ut inciꝑet esse quod ñ erat. sed
ut quod erat om̃ibus appareret.
Iste nistus ꝓ iniquis passus ẽ: ut
om̃s nos offerret dõ. De quo d̾r.
ad iudeos. Et negastis sc̃m ⁊ iustũ.
⁊ petistis ut uir homicida dona¬
ipse portabit. quasi medieus
languores egrotantiũ. quo sa¬
ni ñ indigent. s hi qui male

Expanded text:
Vult enim Dominus auferre de dolore animam ejus, qui dixerat: Tristis est anima mea usque ad mortem , ut crucis contumelia resurrectionis gloria temperetur. Et ostendere ei lucem, ut omnes per se videat illuminatos. Et formare intelligentia, subauditur eum, super quem descenderit spiritus sapientiae et intellectus. Et justificare justum, qui bene multis servierit; non enim venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret , in Petens. Qui apparuit in carne, justiihil tibi sit et justo illi: multa enim passa sum hodie in somnis propter eum. Et notandum quod non justificatus sit, ut de iniquo, justus fieret. Sed justus justificatur, non ut inciperet esse quod non erat; sed ut quod erat omnibus appareret. Iste justus pro iniquis passus est, ut omnes nos offerret Deo. De quo dicitur ad Judaeos: Et negastis sanctum et justum, et petistis ut vir homicida donaipse portavit; quasi medicus languores aegrotantium, quo san
Abbreviated transcription (Latin):
gere. Exite de medio eiꝰ munda¬
mini qͥ fertis uasa dñi. ñ non
in tumultu exibitis: nec infuga
ꝓperabitis. Precedet eñ uos dñs
& congregabit uos d̾s isrł. Laix.
Recedite recedite egredimini mñ
⁊ inmundũ nohte tangere. Exrte:
de meho eiꝰ seꝑamini qͥ portatis.
uasa dñi. quia ñ cũ tumultu exi¬
bitis neq cũ fuga ibitis. s prece
conantur. Eate de babilone &
idola coꝵ derehinquite. Erite de
medio illius. & uasa que nabugodo¬
nosor capta ihrłm tulerat. ꝙ ro
laxante captiuos sub zorobabel
⁊ezdra referte in tẽplũ. Nec hc̃
prius de egypto cũ tumultu ⁊
timore fugistis. ita egreche niini
de babylone. s cũ pace ⁊ uolunta¬
te regis ꝑsar̃ atq medoꝵ. in quo
dñi uoluntas apparuit. qui ꝓtexit
⁊ congregauit uos. Alii que de
babilone diximus. de romano
regno int̾pretantur. quod iad¬
uentu xp̃i qͥ eos hberaturus sit.
hec omĩa cõpleantur. Nos au au¬
dientes supra. quã pulchri sypra
montes pedes annuntiantis ⁊

Expanded text:
gere: exite de medio ejus, mundamini qui fertis vasa Domini. Quoniam non in tumultu exibitis: nec in fuga properabitis. Praecedet enim vos Dominus, et congregabit vos Deus Israel. LXX: Recedite, recedite, egredimini inde, et immundum nolite tangere: exite de medio ejus: separamini qui portatis vasa Domini, quia non cum tumultu exibitis, neque cum fuga ibitis: sed praecconantur: Exite de Babylone, et idola eorum derelinquite. Exite de medio illius, et vasa quae Nabuchodonosor, capta Jerusalem, tulerat , Cyro laxante captivos sub Zorobabel et Esdra , referte in templum; nec sicut prius de Aegypto cum tumultu et timore fugistis, ita egredimini de Babylone; sed cum pace et voluntate regis Persarum atque Medorum, in quo Domini voluntas apparuit, qui protexit et congregavit vos. Alii quae de Babylone diximus, de Romano regno interpretantur, quod in adventu Christi qui eos liberaturus sit, haec omnia compleantur. Nos autem audientes supra: Quam pulchri super montes pedes annuntiantis et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pecc̃is ur̃is offerre sacrificium.
placens d̾o sp̃m contͥbulatũ: uide¬
bit aĩa ur̃a semen longi tp̃ris.
ipsum dñm saluatorẽ. de quo in
laextr. octauo psalmo canitur. Se¬
men eiꝰ in ȩt̃nũ manet. ⁊ tronus

Expanded text:
pro peccatis vestris offerre sacrificium pro peccatis vestris offerre sacrificium placens Deo, spiritum contribulatum, videbit anima vestra semen longi temporis, ipsum Dominum Salvatorem. De quo in octogesimo octavo psalmo canitur: Semen ejus in aeternum permanet, et thronus
Abbreviated transcription (Latin):
in eugħo. Uulpes foueas habent
⁊ uolucres celi nidos. fihus aũ
hominis ñ habet ubi caput re-¬
chnet. Et in hoc eodem ꝓpħa. La¬
boraui sustinens. Q uia gͥ labora¬
uit. uidebit ȩccłas in toto orbe
consurge: ⁊ earũ saturabit᷑ fide.
Deniq cũ esuriens ⁊ sicens sedis¬
set suꝑ puteũ iacob. mechũ sole
torrente diem. emptis qbis uti
noluit.: quia iã samaritane ⁊ exe¬
untis ad eũ ciuitatis sẏchen fide
satiatus erat. Iuxta quẽ sensum
dirit int̃ octo beatitudines. Bea¬
ti qui esuriunt ⁊ siciunt iusticiã
Inscientia sua. id⁊ in doctrina
patris. qui formã serui acceꝑat.
ꝗ dñ seruierat uoluntati. multos
iustificauit de toto orbe creden¬
tes. Et iniquitates eoꝵ ip̃e porta¬
uit. quas ili portare ñ poterãt:
⁊ quar̃ pondere oppͥme bantur.
quor pecc̃a filꝰ dĩ ẽ ductꝰ ad mor¬
tẽ qui pessimi ⁊ in malo diutes.
dati estis ꝓ sepultura. ⁊ morte eiꝰ.
siuolueritis agere penitentiã. &

Expanded text:
ngelio: Vulpes foveas habent: et volucres coeli, nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet . Et in hoc eodem Propheta: Laboravi sustinens . Quia igitur laboravit, videbit Ecclesias in toto orbe consurgere, et earum saturabitur fide. Denique cum esuriens et sitiens sedisset super puteum Jacob , medium diem sole torrente, emptis cibis uti noluit, quia jam Samaritanae, et exeuntis ad eum civitatis Sichem fide satiatus erat. Juxta quem sensum dicebat inter octo beatitudines: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . In scientia sua, id est, in doctrina,  et servus Patris, qui formam servi acceperat, et Domini servierat voluntati, multos justificabit de tote orbe credentes. Et iniquitates eorum ipse portabit, quas illi portare non poterant, et quarum pondere opprimebantur. quorum peccata Filius Dei est ductus ad mortem, qui pessimi, et in malo divites, dati estis pro sepultura et morte ejus, si volueritis agere poenitentiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ppło uideoꝵ. i urbe succensa: aut
rarus erat in ihrłm. aut nullus
habitator. Postquã aũ qui prius
in pͥncipio apud dm̃. cħ uerbum
habitauit in nobis. ⁊ caro factus
ẽ. instaurata st̃ deserta ihrłm. ⁊
uenit ille de quo scriptũ ẽ hic edi¬
ficabit ciuitatẽ meã. ⁊ captiuita¬
tẽ p᷑pħ mei reducet: ut nequagͣ.
plangatur aiheremia quomodo
sedet sola ciuitas que erat plena
ppħs. facta ẽ quasi uidua que e¬
rat multiplicata in gentibus: s
audiat dauid canentẽ. In comu̾¬
tendo dñs captiuitatẽ syon: facti
sumus sic̃ consolati. Et pꝰ paulu¬
lum. facti sumꝰ letantes. Et ut
sciamꝰ nequaꝗͣ ħ dici de ppło iu¬
deoꝵ. s de om̃ibꝰ qui ꝑ apłos in¬

Expanded text:
populo Judaeorum, et urbe succensa, aut rarus erat in Jerusalem, aut nullus habitator. Postquam autem qui prius in principio apud Deum, Deus Verbum habitavit in nobis, et caro factus est, instaurata sunt deserta Jerusalem; et venit ille de quo scriptum est: Hic aedificabit civitatem meam, et captivitatem populi mei reducet: ut nequaquam plangatur ab Jeremia: Quomodo sedet sola civitas quae erat plena populis: facta est quasi vidua quae erat multiplicata in gentibus ; sed audiat David canentem, In convertendo Dominus captivitatem Sion, facti sumus tamquam consolati . Et post paululum: Facti sumus laetantes. Et ut sciamus nequaquam haec dici de populo Judaeorum, sed de omnibus qui per apos
Abbreviated transcription (Latin):
Loer. Si dederitis ꝓ pecc̃o animã
Et uult dñs auferre a dolore
Nanimã eiꝰ. ostendere ei lucẽ ⁊
formare intelligentia. iustifi¬
⁊ care iustũ bene seruientẽ mul¬

Expanded text:
ga. Si dederitis pro peccato animam Dominus uult auferre a dolore animam eius, ostendere illi lucem et formare intellectum, iustificare iustum bene seruientem
Abbreviated transcription (Latin):
humana lingua ꝓferre. Sed ⁊ sp̃c
int̾pellat ꝓ nob̾ gemitibꝰ menar¬
rabihiꝰ. Istius gͥ cuiꝰ generationẽ
aut nullus aut rarus enarrare
potest: sublata ẽ uita de terra
ut nequaꝗͣ. in t̾ra s in cȩlo uiue¬
ret. Siue abscisus ẽ de t̾ra iiuen¬
tium: ut impleret᷑ de eo qͦd scͥp¬
tũ ẽ i apochalipsi ioħis: ego sũ
mortuus. ⁊ ecce uiuã mȩt̾num:

Expanded text:
ferre . Sed et Spiritus interpellat pro nobis gemitibus ineffabilibus. Istius igitur, cujus generationem aut nullus, aut rarus enarrare potest, sublata est vita de terra; ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. Sive abscissus est de terra viventium, ut impleretur de eo quod scriptum est in Apocalypsi Joannis: Ego sum m
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃e dicebat. q̃m quẽ tu ꝑcussisti
ipsi persecuti st̃. Et ꝑ zachariã¬
ds loquit᷑. Percutiã pastore. &
oues disꝑgent᷑. Ergo ut pateret᷑
ñ fuit necessitatis s uoluntatis
patris ⁊ suȩ: ad quẽ ipse dicebat.
Ds̃ ut facerẽ uoluntatẽ tuã uo¬
luii. De quo ⁊ supra legimꝰ: oblatꝰ

Expanded text:
em tu percussisti, ipsi persecuti sunt . Et per Zachariam loquitur Deus: Percutiam pastorem, et oves dispergentur . Ergo ut pateretur non fuit necessitatis, sed voluntatis Patris et suae, ad quem ipse dicebat: Deus, ut facerem voluntatem tuam, volui . De quo et supra legimus: Obl
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qͥs enarrabit : Quod duphciter
intelligitur. Aut enĩ de diumitate
esꝰ accipiendũ ẽ. quod impossibile
sit diuine natiuitatis nosse myste¬
ria. de qua ipse loquitur in ꝓuer¬
biis. ante om̃s colles gn̾auit me.
uixta illud qͦd ahb legimꝰ. qͥs cogno¬
uit sensũ dñi. aut qͥs consiliarius
eius fuit. idr nullus: aut de partu
uirginis quod difficult̃ possit ex¬
poni. Deniq cũ marie diceretur
ab angło concipief ⁊ paries fili¬
um: illa respondit. Unde mͥ hoc
quia uirũ ñ cognoui : Cui rursũ
brabit tͥ. Ut uel ab angło. uel
ab eugłista tantũ natiuitatis huiꝰ
sacram̃ta dicant᷑ : cuiꝰ narrator
rarissimꝰ ẽ: scđ̾m illud. Quis sapi¬
ens ⁊ intelhget hec: intelligens
n cognoscet ea: Sin aũ prudens
lector tacita cogitatione respon¬
dit. ⁊ quomodo scriptũ ẽ. nemo
nouit filiũ nͥ pat᷑. i nemo nouit¬

Expanded text:
ejus quis enarrabit? Quod dupliciter ejus quis enarrabit? Quod dupliciter intelliejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria. De qua ipse loquitur in Proverbiis: Ante omnes colles generavit me . juxta illud quod alibi legimus: Quis cognovit sensum Domini: aut quis consiliarius ejus fuit ? id est, nullus; aut de partu Virginis, quod difficulter possit exponi. Denique cum Mariae diceretur ab Angelo: Concipies et paries filium, illa respondit: Unde mihi hoc, quia virum non cognovi? Cui rursum brabit tibi , ut vel ab Angelo, vel ab Evangelista tantum nativitatis hujus sacramenta dicantur. Cujus narrator rarissimus est, secundum illud: Quis sapiens, et intelliget haec: intelligens, et cognoscet ea ? Sin autem prudens lector tacita cogitatione responderit: Et quomodo scriptum est: Nemo novit Filium nisi Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ret peccatũ: ꝓ nobis peccatũ factꝰ
est. Et sic̃ agnus cũ ducitur adiuẽ¬
timã. ñ repugnatꝰ sic ille passus ẽ
Hic agnꝰ ẽ in cuiꝰ tipo inimolabat᷑
agnus: cuius cruor htꝰ in postibꝰ
exterminatorẽ fugabat ȩgrpti.
Qͥ ñ solũ sangume suo nos rede¬
mit. s n lanis operuit. ut algen¬
tes infidehitate. sua ueste calefa¬
ceret. ⁊ audiremꝰ apłm nobis lo¬
quentẽ. Quotquot in xp̃o bapti¬
rati estis xp̃m indiustis. Et in aho
quitur. de angustia ⁊ de iudiqo
sublatus ẽ. siue ut laetr transtu¬
lerunt. in humilitate iuchciũ eiꝰ
ablatũ ẽ. illud significat. quod
de tribulatiõe atq uidicio ad pa¬
trem uictor ascenderit: siue qͦd
iudex om̃ium iudicii ñ reppere¬
rit uitatẽ: s absq ulla culpa
seditioẽ udeor i pilati uoce dãp¬
natus sit. Unde admiratur ꝓpħa
quod om̃ium d̃s̃ se tradiderit
passioni. de qͦ pauł loquit᷑. Si eñ
crecddissẽt: nũquã dñm głȩ cruci¬
fixissent. Sequit᷑. Generationẽ

Expanded text:
ret peccatum, pro nobis peccatum factus est, et sicut agnus cum ducitur ad victimam non repugnat, sic ille passus est Hic agnus est in cujus typo immolabatur agnus, cujus cruor litus in postibus exterminatorem fugabat Aegypti ; qui non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit, ut algentes infidelitate, sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum nobis loquentem: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis . Et in alio dque sequitur: De angustia et de judicio sublatus est; sive ut LXX transtulerunt, in humilitate judicium ejus ablatum est, illud significat, quod de tribulatione atque judicio ad Patrem victor ascenderit; sive quod judex omnium, judicii non repererit veritatem; sed absque ulla culpa, seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus sit. Unde admiratur Propheta, quod omnium Deus se tradiderit passioni. De quo Paulus loquitur: Si enim credidissent, numquam Dominum gloriae crucifixissent . Sequitur: Generationem
Abbreviated transcription (Latin):
tibus in lacũ: factus sũ sicut hõ
sine adutorio int̾ mortuos hber.
Uere enĩ reputatꝰ ẽ int̾ peoc̃ores
iniquos. ut descenderet ad in¬
fernũ: qui inmultis scͥpturarũ
carcere liberaret. Qͥ traditꝰ ꝓpt̾¬

Expanded text:
n lacum: factus sum sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vere enim reputatus est inter peccatores et iniquos, ut descenderet ad infernum; qui in multis Scripturarum carcere liberaret. Qui traditus est
Abbreviated transcription (Latin):
esse in dolore. ⁊ ꝑcussũ a dõ⁊ ꝓpͥa
sustinere pecc̃a : ille aũ uulneratꝰ
ẽ ꝓpt̃ iniquitates nr̃as. dicens in
psalmo. foderunt manꝰ meas ⁊
pedes meosꝰ. ut suo uulnere uul¬
nera nr̃a curaret. Et attritus
ẽ siue infirmatus ꝓpt̾ scelera
nr̃a : ut factus ꝓ nobis malechc̾¬
tũ. nos liberaret de maledicto.
Maledictus enĩ om̃is homo qͥ
pendet in ligno. Unde dischplina
pacis nr̃e suꝑ eũ. ẽ. Q uod enĩ noᷤ
ꝓ nr̃is debebamꝰ sceleribus susti¬
nere. ille ꝓ nob̾ passus ẽ: pacificãs
ꝑ sanguinẽ crucis sue. siue que in
t̾ra siue que in cels st̃. Ipse enim

Expanded text:
esse in dolore, et percussum a Deo, et propria sustinere peccata. Ille autem vulneratus est propter iniquitates nostras, dicens in psalmo: Foderunt manus meas et pedes , ut suo vulnere vulnera nostra curaret, et attritus est, sive infirmatus propter scelera nostra, ut factus pro nobis maledictum, nos liberaret de maledicto. Maledictus enim omnis homo qui pendet in ligno . Unde disciplina pacis nostrae super eum est. Quod enim nos pro nostris debebamus sceleribus sustinere, ille pro nobis passus est, pacificans per sanguinem crucis suae, sive quae in terra, sive quae in coelis sunt. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ de aditis tẽpl exrisse dicentũ.
transeamꝰ ex his sedibꝰ. In quo con¬
sideranda sermoñ ꝓpͥetas. quod
non dixerint recedamꝰ. s tran¬
seamus ad pͦpłm gentiũ. Unde
uelũ tẽpli a sũmo usq deorsũ
scissũ ẽ in duas partes: ut om̃s i¬
deoꝵ cerimonie panderentur.¬
⁊ ex eo tp̃r impleret᷑ quod in eo
dem ꝓpħa dicit᷑. Ex syon egre

Expanded text:
cem de adytis Templi exisse dicentium: cem de adytis Templi exisse dicentium: Transeamus ex his sedibus. In quo consideranda sermonum proprietas, quod non dixerint, recedamus, sed transeamus ad populum gentium. Unde et velum Templi a summo usque deorsum scissum est in duas partes, ut omnes Judaeorum caeremoniae panderentur, et eo tempore impleretur, quod in hoc eodem Propheta dicitur: Ex Sion egre
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur dicens. Propt̾ uos sẽper
nom̃ meũ blasphematur in gen-¬
tibus. Et sciendũ quod in gentibꝰ
ñ habeat᷑ in hebreo. s absolute no¬
men meũ iugiter blasphemat᷑.
ut subaudiatur in sinagogis ur̃sᷤ.
qui diebus ac noctibus blasphe¬
mant saluatorẽ.⁊ subnomine ut
sepe iã diri nazarenoꝵ ter in
die in xp̃ianos congerunt male¬
id⁊ pͦpłs cep̃ianus. sciet nomen
illius qui uenturus ẽ in nomine
patris. Et ꝓpte̾a sciet. quia ipse
qui prius locutꝰ est per ꝓph̾as
dicente in deuteronomio moyse.
In septuaginta animabus descen¬
derunt patres tui in egyptum.
⁊ ab assyriis captiui uolent̃ ab¬
estis hic : Quid facitis in terra. ui
misistis manus: Aut certe ad an¬
għcas potestates ⁊ p̾sides tẽpli
angłos. loquit᷑ ds. quid hic facitiꝰ
Cur ñ relnquitis ppłm blaspbe¬
mantẽ: Quod ⁊ iosephus refert
apertis repente ianuis tẽphi.
sponte reseratis. quas multi ho¬
mines claudere uix poterãt uo¬

Expanded text:
loquitur ad eos: Propter vos semper nomen meum blasphematur in gentibus. Et sciendum quod, in gentibus, non habeatur in Hebraeo, sed absolute, nomen meum jugiter blasphematur, ut subaudiatur, in synagogis vestris: qui diebus ac noctibus blasphemant Salvatorem, et sub nomine, ut saepe dixi, Nazarenorum, ter in die in Christianos congerunt malepopulus Christianus, sciet nomen illius qui venturus est in nomine Patris. Et propterea sciet, quia ipse qui prius locutus est per Prophetas, Dicente in Deuteronomio Moyse: In septuaginta animabus descenderunt patres tui in Aegyptum : et ab Assyriis captivi violenter abestis hic? quid facitis in terra Judamisistis manus? Aut certe ad Angelicas potestates, et praesides Templi Angelos loquitur Deus: Quid hic facitis, cur non relinquitis populum blasphemantem? quod et Josephus refert : apertis repente januis Templi, et sponte reseratis, quas multi homines claudere vix poterant, vo
Abbreviated transcription (Latin):
terere in infirmitate. Larx. Sicut ⁊¬
ouis ad uichmnã ductꝰ ẽ: ⁊ sicut
agnus corã tondente mutus. sic
ñ aꝑuit os suũ. In humilitate
iudiciũ eiꝰ sublatũ ẽ. Generationẽ:
eiꝰ qͥs enarrabit: Quia tollet᷑ det̾ra
uita eius. Ab iniquitatibꝰ pͦpħ mei:
ductꝰ ẽ ad mortẽ. ⁊ dabo pessimoᷤᷤ.¬
ꝓ sepultura eiꝰ. ⁊ diuites ꝓ morte
alrus quia iniqͥtatẽ ñ fecit. neqis
dolũ more suo.  dñs uult m̃da¬
re eũ aplaga. Hoc testimoniũ
cis eimnuchus reda ueheretur.
i legens ñ intelligeret. int̾pretan¬
te phẏhppo suꝑ passione. ⁊ noĩe
saluatoris intellex̃. Et statm bap¬
tiratus magni sanguine quẽ
legebat. ur meruit appellari.
sicut ouis ad occisionẽ ductus ẽ.
⁊ quasi agnꝰ corã tondente ob¬
mutuit. Et eñ pascha nr̃m mm
ta monstrabat dicens. Ecce agnꝰ
cħ. ecce qui tollit pecc̃a mundi.
Q⁊ in apochalips iohis enghiste

Expanded text:
terere eum in infirmitate. LXX: Sicut ovis ad victimam ductus est, et sicut agnus coram tondente mutus, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est. Generationem illius quis enarrabit, quia tollitur de terra vita ejus? Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem; et dabo pessimos pro sepultura ejus, et divites pro morte illius. Quia iniquitatem non fecit, neque dolum in ore suo: et Dominus vult mundare eum a plaga. Hoc testimonium,cis Eunuchus rheda veheretur , et legens non intelligeret, interpretante Philippo super passione et nomine Salvatoris, intellexit, et statim baptizatus, in agni sanguine quem legebasicut ovis ad occisionem luctus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit; etenim pascha nostrum ta monstrabat dicens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Qui et in Apocalypsi Joannis evangelistae