comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aĩal et petulcũ. et feruens sẽꝑ ad coitũ: cuiꝰ ob
libidinẽ in transu̾sũ aspiciunt. unde ec no¬
m̃ craxit. Nam hyrci qui sc̃ ocłoꝵ anguli
scłm suetoniũ. cuiꝰ nat᷑a adeo calidissima ÷:
ur adamantẽ lapidẽ quẽ nec ignis nec fer¬
rũ domari ualet. solꝰ huiꝰ cruor dissoluit.
Nam hyrcꝰ qui inlege ꝓpeccatis offerebat᷑.
peccõꝵ ostendit ꝑsonã: qͥfuso sanguinȩ hoc
ẽ. pęnitenciȩ lacrimis soluit duritiã peccoͬꝵ.
unde inpsaltĩo ad dñm dicit eccła. offerã tͥ
boues cũ hyrcis. Hyrci peccatores siue genti¬
les indaniele. ecce aũ hyicꝰ caprarũ uenie¬
lȩuitico: alii aũ duos hẏrcos. xp̃m ecbarra¬
ligunt᷑ p̃dicatores. qͥ pecora humana feli¬
cit᷑ exarantes. eoꝵ sensib celestis u̾bi semi¬
na fructuosa condebant. Hyrci uͦ intelliguns
qͥ diab olicis pͣuitatib studentes. hispidis
uiciis uestiunt᷑. Hyitꝰ enĩdictꝰ÷ qͣsi hirsutꝰ.

Expanded text:
animal et petulcum et fervens semper ad coitum; cuius oculi ob libidine in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima est, ut ad adamantem lapidem, quem nec ignis nec ferrum domare valet, solus hujus cruor dissolvat. Nam hircus, qui in lege pro peccatis offerebatur, peccatorum ostendit personam, qui fuso sanguine, hoc est, poenitentiae lacrymis solvit duritiam peccatorum. Unde in Psalterio ad Dominum dicit Ecclesia: Offeram tibi boves cum hircis . Hirci peccatores sive gentiles, in Daniele: Ecce autem hircus caprarum venieLevitico. Alii autem duos hircos, Christum et Barraliguntur praedicatores, qui pectora humana feliciter exarantes, eorum sensibus coelestis verbi semina fructuosa condebant. Hirci vero intelliguntur, qui diabolicis pravitatibus studentes hispidis vitiis vestiuntur. Hircus enim dictus est quasi hirsutus.
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ra phylistinoꝵ reportauert̃. Uacce anime
carnalib uitiis plene. ut inpsalmo. c̃cilia tau¬
roꝵ int̃ uaccas ppłor. Uacce diuites scłi huiꝰ. ut
in amos. audite u̾bũ dni uacce pingues. ui¬
tulꝰ et uitula a uiriditate uocatist: id ÷ erate
uiridi. sic̃ uirgo. uitulã gͦ paruã. eẽ. et sidũ
enixã. Nam enixa iuuenca ÷ et uaccã. uitul
gͦ inbonã partẽ accipit᷑. qñ innocentiã fide¬
liũ demonstrat: aut sincerã laudẽ pie deuo¬
tionis. Uñ scriptũ ÷: reddemꝰ uitulũ labioꝵ
nr̃oꝵ. Et inpsalmo tcͣ inqͥt ponent suꝑ altare¬
tuoꝵ uitulos. uitulos quippe posuit. aut ꝓ
ceruix ꝓbat᷑ aliena. et id̃o intali u̾bo ꝑman¬
sit: ut actũ illũ p̃terire legis iudicaret fuis
gura lucas eũgłista suscipit. qͥ ñ mugitib ac¬
ra u̾b̾arent. s orbẽ t̾rarũ dñicȩ fidĩ p̃dicatio¬
ne cõplerent. siue illos magis uitulos debe¬

Expanded text:
terra Philistinorum reportarunt. Vaccae, animae carnalibus vitiis plenae, ut in psalterio: Concilia taurorum inter vaccas populorum . Vaccae, divites saeculi hujus, ut in Amos: Audite verbum Domini, vaccae pingues . Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est, aetate viridi, sicut virgo. Vitula ergo parva est, et nondum enixa, nam enixa juvenca est, ut vacca. Vitulus ergo in bonam partem accipitur, quando innocentiam fidelium demonstrat, aut sinceram laudem piae devotionis. Unde scriptum est: Reddemus vitulum labiorum nostrorum . Et in psalmo: It. Vitulos quippe posuit, aut prcervix probatur aliena; et ideo in tali verbo permansit, ut actum illum praeteritae legis indicaret fuissgura Lucas Evangelista suscepit, qui non mugitibus aera verberarent, sed orbem terrarum dominicae fidei praedicatione co
Abbreviated transcription (Latin):
statũ. quãdiu hõ gerit corpꝰ mortale.Sp̃itale
aũ corꝑꝰ fignificatꝰ fute uitȩ immortalitatẽ
qñ hoc corruptibile corpꝰ induerit incorrupti
onẽ. Animale corpꝰ ÷ dũ cib̾ sustentat᷑ ut uiuat.
spitale aũ cũ hoꝵ nicħ indigebit cou̾sus inuitã.
Oĩ supͣdicta hoc sensũ claudunt᷑. ñ enĩ aliud
resurgit spĩcale qd̵ neq iam manducet nec
infirmat᷑. nec sit fȩtitũ. nec egrũ nat᷑a: quia
rectio ÷ mortuoꝵ. Animalia qͣ ruminant
qͣ in lege munda describunt᷑. hoĩes st̃ scĩ.
diuina p̃cepta ore et corde siue oꝑe semꝑ
meditantes. ut ÷ illud inpsalmo: meditatio
cordis mei in conspectu tuo sẽꝑ. Animalia

Expanded text:
statum, quandiu homo gerit corpus mortale. Spiritale statum, quandiu homo gerit corpus mortale. Spiritale autem corpus significat futurae vitae immortalitatem, quando hoc corruptibile corpus induerit incorrupte. Animale corpus est, dum cibis sustentatur, ut vivat: spiritale autem, cum horum nihil indigebit, conversum in vitam. Omnia supradicta hoc sensu clauduntur; non enim aliud resurget spiritale, quod neque jam manducet, nec infirmetur, nec sit fetidum, nec aegrum natura; quia rectione mortuorum. Animalia, quae ruminant, quae in lege munda describuntur, homines sunt sancti divina praecepta ore et corde sive opere semper meditantes; ut est illud in psalmo: Meditatio cordis mei in conspectu tuo semper . Animalia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ib animantib adam pͥma uocabu¬
a indidit appellans unicuiq nom̃ex
p̃senti institutione iuxta cͣditionẽ natͣẽ cui
seruiret. gsͣ aũ unicuiq animaliũ ex ꝓpͥ a
lingua dedert̃ uocabulũ. Non aũ scłm lin¬
guã latinã atq grecã. aut quarumlibet
gentiũ barbarũ noĩa illa imposuit adam: s et
illa lingua quȩ ante diluuiũ omniũ una fuit.
qͣ et hebrea mincupata ÷. Latine aũ aĩalia si¬
ue animantia dicta. qd̵ animant᷑ uita: et
moueant᷑ sp̃u. Iuxta allegoriã uͦ animalia
brutos hoĩes significant. et t̾rena tantũ mͦ
mistã dr̃. aĩalia tua inhalitabt̃ in ea. Aĩalia
fuert̃ gsͣ uera religione uacuate. s cũ ad
indigeant. s rationabili ac pleno lumine
cõpleant᷑. hȩc inhabitabt̃ in eccła cũ uere re-¬
ligionis cultũ ipso miserante ꝑciꝑint. Itẽ
le. et ñ pͥus spiritale eo qd̾ aĩale: deinde qd̃
spiͣtale. Incorꝑe aĩali significat pͣsentis uitȩ

Expanded text:
Omnibus animantibus Adam prima vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione, juxta conditionem naturae, cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum linguam Latinam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa imposuit Adam; sed illa lingua, quae ante diluvium omnibus una fuit, quae et Hebraea nuncupata est. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Juxta allegoriam vero animalia brutos homines significant, et terrena tantummodo mistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Animalia fuerunt gentes vera religione vacuatae. Sed cum ad indigeant, sed rationabili ac pleno lumine compleantur. Haec habitabunt in Ecclesia, cum verae religionis cultum, ipso miserante, perceperint. le: non prius spiritale, sed quod animale, dehinc quod spiritale . In corpore animali significat praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
lȩuigatꝰ fuerat rursꝰ honerat᷑. sic qͥ amis¬
sa plangt̃. ꝓfecto m̃tis nequitiã dequa
male saturati fuerant et quȩ eos intͦ de¬
pͥmebat ꝓiciunt confitendo. quã post
confessionẽ dũ repetunt resumunt. Sus
lota inuolutabro luti dũ lauat sordidi¬
or reddit᷑. et qͥ ammissũ plangit: nec tam̃
deserit grauiori culpe se subicit: quiet
ipsam ueniã contẽ puit. quã flendo im¬
petrare potuit: et qͣsi inlutuosa aqua semet¬
ipsũ in uoluit. quia dũ suis lacrimis uite
mundiciã subtrahit. ante di ocłos sordidas
ipsas lacrimas facit. Itẽ porci hoĩes ĩmun¬
di atq luxuriosi mnȩũgłio. si eicis nos mit¬
porcos. Porcꝰ qͦ similit̃ immundos signi¬
ficat et peccõres. deqͥbꝰ inpsalmo scriptũ ÷
deabsconditis tuis adimplet̾s uent̃ eors
saturati st̃ porcina: et reliquert̃ q̃ suꝑ fuer̃

Expanded text:
levigatus fuerat, rursus oneratur. Sic qui admislevigatus fuerat, rursus oneratur. Sic qui admissa plangunt, profecto mentis nequitiam, de qua male saturati fuerant, quae eos intus deprimebat, projiciunt confitendo; quam post confessionem, dum repetunt, resumunt. Sus lota in volutabro luti, dum lavatur, sordidior redditur: et qui admissum plangit, nec tamen deserit, graviori culpae se subjicit, qui et ipsam veniam contemnit, quam flendo impetrare potuit; et quasi in lutosa aqua semetipsum involvit, quia dum suis lacrymis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas lacrymas facit. Item porci, homines immundi atque luxuriosi. In Evangelio: Si ejicis nos, mitporcos . Porcus similiter immundos significat et peccatores: de quibus in psalmo scriptum est: De absconditis tuis adimpletus est venter eorum: saturati sunt porcina, e
Abbreviated transcription (Latin):
Uerres eo qd̾ grandes hñt uires. porcꝰ qͣsi
spurcꝰ: ingurgitat enĩ se cenolutoĩmergit:
limo inlinit. oratiꝰ et amica luto sus. hinc¬
etiã spurciciã łspurios ñcupamꝰ. Porcoꝵ
pilos secas uocamꝰ. et secas asuedictas: aqͥb
et sutores uocant᷑ qd̃ ex setis suant: id÷ con¬
suant pelles. Sues pec̃cores significant. et
immundos. ł hȩreticos deqͥb in lege p̃cipit᷑
ob hoc qd̾ ungulã findunt. et ñ ruminant.
ne afidelib eoꝵ carnes cͣtingant᷑. Hi licet
utrunq testam̃tũ legis et ȩũ głii suscipiañs.
s qr spĩtalẽ cibũ nͣ ruminant. id̾o i̾mun¬
di sr̃. Itẽ sues penicentes neglegentes. et
ad ea quȩ fleuerant reu̾centes significant.
sic̃ pecrus inepła sua ait: canis reu̾sus ad
uomitũ suũ. et sus lota inuolutabro luti.
Canis gͦ cũ uomit ꝓfecto cibũ qͥ peciꝰ depͥ¬
mebat ꝓicit. s cũ ad uomitũ reu̾titͣ. und

Expanded text:
Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se caeno, luto inmergit, limo inlinit. Horatietiam spurcitiam vel spurios nuncupamus. Porcorum pilos setas vocamus; setas a sue dictas, a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. Sues peccatores significant, et immundos vel haereticos, de quibus in lege praecipitur, ob hoc, quod ungulam findunt, et non ruminant, ne a fidelibus carnes eorum contingantur. Hi licet utrumque testamentum Legis et Evangelii suscipiant, sed quia spiritalem cibum non ruminant, immundi sunt. Item sues poenitentes negligentes, et ad ea, quae fleverant, revertentes significant: sicut Petrus in Epistola sua ait: Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti . Canis ergo cum vomit, profecto cibum, qui pectus deprimebat, projicit; sed cum ad vomitum revertitur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
currit. unde et grecȩ ꝓcursulagos dr̃. ue
lox enĩ aĩal er satis timidũ. Significar auͣ
lepꝰ hoĩes tim̃tes dm̃. qͥ ñ insemet ipsis s
increatore suo fidutiã hñt: unde legit᷑
insalom̃. lepuscłs plebs inualida. ꝗͣ collo¬
cat in petͣ cubile suũ. Uñdr̃ inpsalmo. pe¬
tra refugiũ leporib et hȩrinaciis. Petͣ aũ
dñi moyses stererit. inforamine petre. qr
inpassione redẽp̃toris spẽ salutis suȩ hũit.
Erinacius uͦ ÷ quẽ uocamꝰ erinaciũ. aĩaloĩ¬
no timidũ. nat᷑a ꝓuidente sẽꝑ armatũ:
cuiꝰ cutẽ inuicẽ setarũ sudes acutissime
denssissimeq cõmuniunt. cui tam̃ ñsuf¬
ficit natiua munitio: s ne aliqͣ fraude pos¬
sit int̾cipi. refugiũ ht̃ semꝑ insaxis. Huic
comperent᷑ aptat᷑. qui peccatis suis hispidꝰ
sut᷑a iudicia metuens. petrã xp̃m firmissi¬
mũ noscit᷑ hr̃e refugiũ. Sus dicta qd̾ pas¬
cua subigat. id subacta t̾ra escas inqͥrat.

Expanded text:
urrit. Unde et Graece pro cursu lagos dicitur, velox enim animal et satis timidum. Significat autem lepus homines timentes Deum: qui non in semetipsis, sed in Creatore suo fiduciam habent. Unde legitur in Salomone: Lepusculus plebs invalida quae collocat in petra cubile suum . Unde dicitur in Psalmo: Petra refugium leporibus et erinaciis . Petra auDomini Moyses steterit in foramine petrae: quia in passione Redemptoris spem salutis suae habuit. Erinacius vero, quem vocamus ericiuino timidum, natura providente semper armatum; cujus cutem in vicem setarum sudes acutissimae densissimaeque communiunt: cui tamen non sufficit nativa munitio, sed ne aliqua fraude possit intercipi, refugium habet semper in saxis. Huic competenter aptatur, qui peccatis suis hispidus futura judicia metuens, petram Christum firmissimum noscitur habere refugium. Merito cua subigat, id est terra subacta escas inquirat.
Abbreviated transcription (Latin):
in m̃bris suis hoc ÷ hereticis unde in iob fe¬
nũ ut bos comedit. Uacca qͣsi boacca. ẽ. em̃
ex qualitate mobiliũ nominũ. sic̃ leo leena.
draco dracena. Hȩc aliqñ in bonã significa¬
tionẽ sensũ trabit. ut ÷ illud inlege: ubi uac¬
ca rusa ȩtatis integre. et que ñtraxerit iugũ
ĩmolari iubet̃: in expiatione scũarii dñi.¬

Expanded text:
s, hoc est, haereticis. Inde in Job: Fenum ut bos comedet . Vacca quasi boacca, est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Haec aliquando in bonam significationem sensum trahit, ut est illud in Lege , ubi vacca rufa aetatis integra, et quae non traxerit, immolari jubetur in expiatione sanctuarii D
Abbreviated transcription (Latin):
succubuit. iugũ minime portauit. Bene
aũ dr̃ immolauit eam inconspectu dñi. re¬
dẽptor eni nr̃ inconspectu hominũ qͣsi ex¬
tinctꝰ ÷: s in conspectu patris immolatꝰ. qr
qd̾ ante ocłos hoĩm pena: hoc ante ocło̾s pa¬
tris sacrifitiũ fuit. In malã uͦ partẽ uacca
accipit̃. qñ lasciuĩa hois peccantis ex pͥmit.
ut ÷ illuo ꝓpħicũ. uacca lasciuiens effraim:
et itẽ effraim inqͥt uitula docta diligere
triturã. et ego transiui suꝑ pulcͥcudinem
colli eiꝰ. Uacca plebs iudaica credens inxp̃o.
ut inisaia: nutriat hõ uaccã boũ. id⁊ xp̃i¬

Expanded text:
succubuit, jugum minime portavit. Bene autem dicitur: Immolavit eam in conspectu Domini . Redemptor enim noster in conspectu hominum quasi exstinctus est, sed in conspectu Patris immolatur, quia quod ante oculos hominum poena, hoc ante oculos Patris sacrificium fuit. In malam vero partem vacca accipitur, quando lasciviam hominis peccantis exprimit, ut est illud Propheticum: Vacca lasciviens Ephraim . Et iterum, Ephraim, inquit, vitula docta diligere trituram: et ego transivi super pulchritudinem colli ejus . Vacca plebs Judaica credens in Christo, ut in Isaia: Nutriet homo vaccam boum, id
Abbreviated transcription (Latin):
imposito de suꝑ holocausta. adolebit adipeᷤᷤ
pacificoꝵ. Ao eps spĩtał giẽ intellectꝰ. ut in
psalmo. ec adipe frui̾ti saciat te¶Adipes eͣt¬
q̃ oꝑiunt genitalia. quȩ comedi ꝓhibent᷑. aĩe
origo sic et suꝑiꝰ de sanguine dictũ ÷: aqͥbꝰdam
significari uidet᷑ in lȩuitico. Ad eps erassitu¬
do malitiȩ ut inpsalmo. ꝓdiit qͣsi exadipe

Expanded text:
usto adolebit adipes pacificorum . Adeps, spiritalis gratiae intellectus: ut in psalmo: et adipe frumenti satiat te . Adipes, quae operiunt genitalia, quae comedi prohibentur, animae origo, sicut et superius de sanguine dictum est, a quibusdam significari videtur in Levitico: Adeps crassitudo malitiae, ut in psalmo: Prodiit quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dicatoris ex pͥmit. lȩgis u̾ba testant᷑ qͥ ait.
ñ obturab̾ os boui trituranti. Rursũ qr bo¬
uis nõe plelis isrłitica figurat᷑. ꝓpħa asserit:
qͥ redẽptoris aduentũ denuntians dicic. cog¬
nouit bos possessorẽ suũ. et asinꝰ p̃sepe dñi sui.

Expanded text:
aedicatoris exprimitur, Legis verba testantur, quae ait: aedicatoris exprimitur, Legis verba testantur, quae ait: Non obturabis os bovi trituranti . Rursum quia bovis nomine plebs Israelitica figuratur, Propheta asserit qui Redemptoris adventum denuntians dicit: Cognovit bos possessorem suum, et asin
Abbreviated transcription (Latin):
noui testam̃ti patres figurant᷑: Qdũ gr̾ã
pinguedinis int̾ne ꝑcipiunt. et̾nis desidiis
ĩmutentes ad sublimia c̃tẽplationis suȩ pen¬
na subleuant᷑. Incontͣriã uͦ partẽ tauri pa¬
cunt aĩas innocentes: et ad suũ gregẽ traht̃.
simeq ꝑfidiȩ. dociores tanꝗͣ tauros sequis.
Bouẽ greci boetẽn dict̃. hc̃ latini trionẽ uo¬
cant: eo qd̾ t̾ram terat. qͣsi terionẽ: neuius.
trionẽ hic mod̾at᷑ rustieus rusticꝰ. cuiꝰ lati¬
tudo pelliũ am̃to adcrura palearia dñr
apelle ipsa. qͣsi pellearia. Inbob gͦ aliqͣndo
luxuriosoꝵdem̃tia. aliqñ laboriosa fortitu¬
do p̃dicantiũ aliqn humilitas expͥmit᷑ isrłi¬
tarũ. qr enĩ bouis nõe ꝑ cõꝑationẽ luxurio¬
saꝵ: dem̃tia designat᷑. Salomon indicat.
qͥ cũ male suadentis mulieris petulantiã pͣ¬
misisset. adiunx̃: statimq eam seqr̃ ꝗͣsi bos du¬
etꝰ aduictimã. Rursũ qi bonis nõe labor p̃¬

Expanded text:
novi testamenti Patres figurantur, qui dum gratiam novi testamenti Patres figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, aeternis desideriis innitentes, ad sublimia contemplationis suae penna sublevantur. In contrariam vero partem tauri pocunt animas innocentes, et ad suum gregem trahunt,simae, quae perfidiae doctores, tanquam tauros, sequuntur. Bovem Graeci boun dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem. Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur a pelle ipsa, quasi pelearia. In bubus ergo aliquando luxuriosorum dementia, aliquando laboriosa fortitudo praedicantium, aliquando humilitas exprimitur Israelitarum, quod enim bovis nomine per comparationem luxuriosorum dementia designatur, Salomon indicat, qui cum male suadentis mulieris petulantiam praemisisset, adjunxit: Statimque eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam . Rursum, quod bovis nomine labor pr
Abbreviated transcription (Latin):
siderabat᷑. Taurꝰ gretũ ÷ nom̃. sic̃ eebos in¬
dicis tauris color fulitus:: uolucris ꝑnictiaᷤ
pił in contrariũ uersis: caput circumflectunt
flexibilitate qua uolunt. t̃gi duritia om̃e telũ
respuunt inmuti feritate. Taurꝰ xp̃c ingene¬
si. et furore suo sub neruauert᷑ caurũ. Itẽ tauri
potestates scłi huiꝰ. cornu suꝑbie humiles plebes
uentilantes: deqͥl in ieremia. mugistis ut tauri.
et alibi. et tauri cũ potentib. Tauri enĩ et inbo¬
nã et inadu̾sam partẽ significationẽ trahunt:
inbonã qͦ ut ÷ illud in eũgłio. ecce prandiũ me¬
um paraui.: tauri mei et altilia occisa st̃: et oĩa
parata. Quid gͦ ꝑ tauros nisi patres testam̃ti
uet̾is significant᷑: Nam dũ exꝑmissione le¬
gis acceꝑant. qͣtinꝰ adu̾sarios suos odii retri¬
butione ꝑcuterent. ut ita dicã. qͥd aliud ꝗͣ
tauri erant: qui inimicos suos uircutis cor¬
poree cornu feriebant: Quio uͦ ꝑ altilia nͥ

Expanded text:
siderabatur. Taurus Graecum nomen, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis. Caput circumflectunt flexilitate, qua volunt: tergi duritia omne telum respuunt, immiti feritate. Taurus Christus. In Genesi: Et furore suo subnervaverunt taurum . Item tauri, potestates saeculi hujus, cornu superbiae humiles plebes ventilantes, de quibus in Jeremia: Mugistis ut tauri . Et alibi: Et tauri cum potentibus . Tauri et in bonam et in adversam partem significationem trahunt. In bonam quoque, ut est illud in Evangelio: Ecce prandium meum paravi, et altilia occisa sunt, et omnia parata . Quid, ergo per tauros, nisi Patres testamenti veteris significantur? nam dum ex permissione legis acceperant, quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant? Quid vero per altilia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mabant sanguis eiꝰ suꝑnos. et suꝑ filios nr̃as.¬
Itẽ sus peccator recte intelligens et luxuriose
uiuens: insalomone. circulꝰ aureꝰ innarib
suis mulier puleͣ et fatua. Itẽ sus carnaliũco¬
girationes sordide. exqͥb oꝑa pͣua uelud de¬
cocta ꝓcedt̃: in ysaia. qui comedt̃ carne̾ suil¬

Expanded text:
mabant: Sanguis ejus super nos et super filios nosItem sus peccator recte intelligens, et luxuriose vivens in Salomone: Circulus aureus in naribus suis mulier pulchra et fatua . Item sus carnalium cogitationes sordidae, ex quibus opera prava velut decocta procedunt, in Isaia: Qui comed
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. currꝰ enĩ scõꝵ angłoꝵ societatẽ aut
scõꝵ hoĩm unanimitate mistice designat.
inqͥb dñs uoluntatis suȩ regimͣ exercet. Unͣ
incurru igneo legit᷑ helias sublatꝰ incelum:
ut uidelicet aꝑte monstraret᷑. qr hõ purus
adiutorio egebat alieno. ꝑangłos quippe
illa facta et ostensa st̃ adium̃ta: qi nec adcȩlũ
qͥdẽ aereũ ꝑse ascende poterat. quẽ nat᷑e

Expanded text:
 aut sanctorum hominum unanimitatem mystice designat, in quibus Dominus voluntatis suae regimen exercet. Unde in curru igneo legitur Elias sublatus in coelum : ut videlicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe facta illa et ostensa sunt adjumenta: quia nec ad coelum quidem aereum per se asce
Abbreviated transcription (Latin):
inclinent᷑ umbie. Qd̾ enĩ hȩc aĩalia ferarũ
ł̾ hoĩm adu̾sitate ꝑt̾rita dealtissimis rupibi
se p̃cipitando cornib inlesa se suscipiunt. si¬
gnificat qd̾ iꝰti qͥq ec dm̃ tim̃tes legẽ di induob
testamͣtis meditautes. et duob p̃ceptis carita¬
tis eã adimplentes: ab om̃ĩ adu̾sitate in lesi
cꝰtodiunt᷑. Grex intelligit᷑ sideliũ cͣgregatio.
ueterẽ conu̾sationẽ inbaptismo relinquers
ut ÷ illud incantico canticoꝵ. dentes tui sic̃
greges tunsarũ: q̃ ascendert̃ delauacro. Item
grex ÷ peccõꝵ collectio. in hieremia: c̃grega
eos qͣsi gregẽ aduictimã. Cerui dicti apo
ton ceraton. id÷ acornib cerata enĩ grete cor¬
nua dñr. hi serpentiũ inimici: cũ sese gͣuatoᷤ¬
infirmicate ꝑsenserint. spũ nariũ eos extͣhunt
deca uernis:et suꝑata ꝑnicie ueneni eoꝵ pa¬
bulo reꝑant᷑. Dictamnũ herbã ipsi ꝓdidert̃.

Expanded text:
inclinentur umbrae . Quod enim haec animalia ferarum inclinentur umbrae . Quod enim haec animalia ferarum vel hominum adversitate perterrita, de altissimis rupibus se praecipitando, cornibus suis illaesa suscipiunt, significat quod justi quique, et Deum timentes, legem Dei in duobus testamentis meditantes, et duobus praeceptis charitatis eam adimplentes, ab omni adversitate illaesi custodiuntur. Grex intelligitur fidelium congregatio, veterem conversationem in baptismo relinquens, ut est illud in Cantico canticorum: Dentes tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Item grex est peccatorum collectio. In Jeremia: Congrega eos quasi gregem ad victimam . Cervi dicti apo ton ceraton, id est, a cornibus. Cerata enim Graece cornua dinfirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superacta pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
desilua scił degentib. quȩ merito siluis sqͣ¬
lidis cõꝑant᷑. qui adhuc insiti defructuoso
germine ñ fuert̃. Singłarẽ aũ ferũ titũ
eiꝰ filiũ memorat. qui reliquias belli tanta
populatione contriuit. ut gentẽ ec ciuitatẽ
qͣsi herbarũ pabula t̾ribili depastione con¬
sumeret. Necesse eñi hoc uineȩ fuit contin¬
gere.cuiꝰ maceria uidebat᷑. ẽẽ. deposita.

Expanded text:
de silva, scilicet de gentibus, quae merito silvis squalidis comparantur, quia adhuc insitae fructuoso germine non fuerunt. Singularem autem ferum Titum filium ejus memorat, qui reliquas belli tanta populatione contrivit, ut gentem et civitatem, quasi herbarum pabula, terribili depastione consumeret. Necesse enim fuit hoc vineae contingere, cujus maceria videbatur esse deposita.
Abbreviated transcription (Latin):
bat in cruce. s mox factꝰ bos: qñ adc̾fessio¬
nẽ ueritatis respiciens ꝑuenic. dix̃ enĩ.
mem̃to mei dñe cũ ueneris in regnũ tuuͣ.
Capros et capras acarpendis uirgultis qͥdã
dixert̃. alii qd̾ carpent asꝑa: ñnulli acrepi¬
tu crurũ eas uocitatas putant. Agrestes
capre qͣs greciꝓeo qd̾ acutissime uideant.¬

Expanded text:
ad confessionem veritatis respiciens pervenit. Dixit enim: Memento mei, Domine, cum veneris in regnum tuum . Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt; alii quod carpunt aspera, nonnulli a crepitu crurium eas vocitatas putant. Agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime videant
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio di et ꝓxiii: incanticis canticorũ
om̃s gemelł fetib et sterił ñ ÷ int̾ eas. Edi¬
edu
ab ȩdendo uocati. parui enĩ pinguissimi
st̃. et saporis iocundi. unde et edere : inde
et edulliũ uocat᷑. Hi qͦ iuxta allegoriã sig¬
nificant peccatores qͥ ad sinistrã iudicis in
fine statuendi st̃: sic̃ iusti ad dexterã qͦs
oues significant. unde ipsa ueritas in ȩiã¬
głio ait. statuet quidẽ oues ad dextris. edoᷤ
aũ adsinistris. Int̾dũ aũ et iꝰti hoc noĩe ex¬
pͥmunt᷑ obc̃fessionẽ peccõꝵ. ut in ieremia:
tecedite in qͥd demedio babilonis. det̾ra
chaldeoꝵ egredimini: et estote qͣsi edi ante
peccati. ut indeutõ nomio. ñ coqͦs edũ in lac¬

Expanded text:
orum: Omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas . Haedi ab edendo vocati: parvi enim pinguissimi sunt et saporis jucundi. Unde et edere; inde et edulium vocatur. Hi quoque juxta allegoriam significant peccatores, qui ad sinistram judicis in fine statuendi sunt, sicut justi ad dexteram, quos oves significant. Unde ipso Veritas in Evangelio ait: Stataet quidem oves a dextris, haedos autem a sinistris . Interdum autem et justi hoc nomine exprimuntur, ob confessionem peccatorum, ut in Jeremia: Recedite, inquit, de medio Babylonis: de terra Chaldaeorum egredimini, et estote quasi haedi ante m carnis peccati: ut in Deuteronomio: Non coques haedum in lac
Abbreviated transcription (Latin):
do duritia ÷ cordis. inꝓpħa. incrassatũ ÷ cor
ppłi huiꝰ. et in iob: oꝑuit crassitudo faciẽ eiꝰ.
et de laterib eiꝰ aruina de pendet. Medulla
cogitationes scẽ siue cõpunctio exintimo cord̾
ꝓcedens: inꝑsalmo. holocausta medullata
offerã tͥ: et inmalã partẽ derepb in hiezechi¬
el dr̃. ec fuert̃ iniquitates eoꝵ inossib eoꝵ
Bubali uocati ꝑderiuationẽ qd̾ sint simileᷤ
boũ. adeo indomiti ut ꝓferitate iugũ cer¬
uicib ñ recipiant: hos affrica ꝓcreat. Uri:
agrestes boues fr̃ ingermania. hab entes
cornua intantũ ꝓtensa: ut regiis mͣsis insi¬
gni capacitare exeis gerule fiant. Inbabuł
aũ ł uris posst̃ accipi suꝑbi doctores. ł do¬
minatores pleb̾: qͥ habentes similitudinẽ
bonoꝵ doccoꝵ. ingraduł offitio qd̾ gestañ.

Expanded text:
a: Incrassatum est cor populi hujus ; et in Job: Operuit crassitudo ejus faciem, et de lateribus ejus arvina dependet . Medulla, cogitationes sanctae sive compunctio ex intimo corde procedens in psalterio: Holocausta medullata offeram tibi , et in malam partem de reprobis in Ezechiele dicitur: Et iniquitates eorum in ossibus eorum . Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum, adeo indomiti, ut pro feritate jugum cervicibus non recipiant, hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa, ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fiant. In bubalis autem vel uris possunt accipi superbi doctores et dominatores plebis, qui habentes similitudinem bonorum doctorum in gradu vel officio, quod gestant:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa carnis ut in apło. caro et sanguis regnũ
dĩ ñ possidebt̃. Sanguis peccatũ significat.
ut in amos sanguis sanguinẽ tetigit. ꝓpt̃ hoc
lugebit tra. Sanguine sanguinẽ tangere÷:
pecca peccĩs c̃iungere. siqͥdẽ et om̃e peccatum¬

Expanded text:
opera carnis, ut in Apostolo: caro et sanguis regnum opera carnis, ut in Apostolo: caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Sanguis peccatum significat, ut in Amos: Sanguis sanguinem tetigit, propter hoc lugebit terra . Sanguine sanguinem tangere, est peccata peccatis conjungere: siq
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio fuisse formatũ. s duas res hic dictas de¬
bemꝰ hr̃e: id ÷ qd̾ uitulũ ad orauert̃ indeserto.
et pꝰea scultilia simulac̾ inreꝓmissionis t̾r̾a
coluerint: qd̾ insubsequentib ipse dicturꝰ :
et mutauert̃ głam suã. insimilitudinẽ uitu¬
li manducantis fenũ. Gła eoꝵ fuit adorata
diuinitas. ꝗͣ infelici cõmutatione ꝑdentes:
usq adhoc ꝑuenire meruert̃. ut deserentes
celi t̾rȩq creatorẽ. dm̃ sibi facerẽnt. similitu¬
dinẽ uituili fena comedentis. Desanguine
gͦ et adipe ac pingudine pecudũ. ꝗͣ inlege
offerebant᷑. hic pauca inserendast̃. Sanguis
uis : aĩȩ ut quidã uolt̃. decuiꝰ natã disputan¬
di licentia nͣcͣcedit᷑. qr origo secreta soli do se¬
creca cognita ẽ: s adbassim altaris scdm legii
p̃ceptũ effundi. id potestati diuinȩ et in¬
tellectui reseruare: qͥd enĩ: sanguinẽ come¬
dere. nͥ de aĩȩ origine disputare: Sanguis

Expanded text:
indicio fuisse formatum. Sed duas res hic dictas deindicio fuisse formatum. Sed duas res hic dictas debemus habere, id est quod vitulum adoraverint in deserto, et sculptilia vel simulacra in repromissionis terra coluerint; quod in subsequentibus ipse dicturus est: et mutaverunt gloriam suam in similitudinem vituli manducantis fenum . Gloria eorum fuit adorata divinitas, quam infelici commutatione pendentes usque ad hoc pervenire meruerunt, ut deserentes coeli terraeque Creatorem Deum, sibi facerent similitudinem vituli fena comedentis. De sanguine ergo et adipe ac pinguedine pecudum, quae in lege offerebantur, hic pauca inserenda sunt. Sanguis vis est animae, ut quidam volunt: de cujus natura disputandi licentia non conceditur, quia origo ejus secreta soli Deo cognita est, sed ad basim altaris secundum legis praeceptum effunditur, id est, potestati divinae et intellectui reservatur. Quid enim est sanguinem comedere, nisi de animae origine disputare? Sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
te uitulũ saginatũ et occidite. Et in aliam
partẽ. et cõminuet eos tanꝗͣ uitulũ libani.
uituli scĩ fide crescentes. ec aiugo legis lib̾a
colla habentes: uituli iudei lasciuientes in
psalmo. cirẽdedert̃ me uitulimulti i tauri
pingues obsedert̃ mẽ. Tunc gͦ inmalã partẽ
uituli significatio trahit᷑. qñ petulantiã atq
lasciuiã. significati ꝑu̾soꝵ. Uñ filii isrł inde¬
serto ꝑu̾sa m̃te idolatriã in similitudine ui¬
ditino cultu honorauit. Hinc scriptũ ÷ in
psalmo. fecert̃ uitulũ in oreb et adorauert̃ scul¬
tile. Choreb uͦ int̾p̃tar᷑ caluaria. uͥ p̃terea dnm̃
crucis patibula carne constat occisũ: ut in ipso
eodẽq nõe iam tcͣ et in illo deserto choreb cul¬
turã dñi ꝑfidi nefanda pͣsũptione uiolarent.
qͣ postĩtas erat incaluariȩ loco crucifixura dñm
rauert̃ sculcile. qr in exodo legimꝰ. uitulũ con¬
flatilẽ conlatis ornam̃tis monstruoso quodã

Expanded text:
vitulum saginatum et occide . Et in aliam partem: Et comminues eos, tanquam vitulos Libani . Vituli, sancti fide crescentes et a jugo legis libera colla habentes. Vituli, Judaei lascivientes. In psalmo: Circumdederunt me vituli multi, tauri pingues obsederunt me . Tunc ergo in malam partem vituli significatio trahitur, quando petulantiam atque lasciviam significat perversorum. Unde filii Israel in deserto perversa mente idololatriam in similitudine vi finxit, et divino cultu honoravit. Hinc scriptum est in psalmo: Fecerunt vitulum in Choreb et adoraverunt sculptile . Choreb vero interpretatur Calvaria, ubi postea Dominum crucis patibulo carne constat occisum, ut in ipso eodemque nomine jam tunc et illo deserto Choreb culturam Domini perfidi nefanda praesumptione violarent, quorum posteritas erat in Calvariae loco crucifixura Dominraverunt sculptile; quia in Exodo legimus vitulum conflatilem collatis ornamentis monstruoso quodam
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles insacrificiũ offerebant. Oues aũt¬
ut diximꝰ innocentes et simplices qͦsq in
demonstrat. ut ÷ illud ȩsaiȩ de innocenti mor¬
te saluatoris. sic̃ ouis inqͥt adoccisionẽ ducet᷑.
et ñ aꝑiet os suũ. Oues ppłi fideles. in eũgłio.¬

Expanded text:
gentiles in sacrificium offerebant. Vegentiles in sacrificium offerebant. Veut diximus innocentes et simplices quoque in demonstrat; ut est illud Isaiae de innocenti morte Salvatoris: Sicut ovis, inquit, ad occisionem ducetur et non aperiet os suum . Oves populi fideles in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
mundi istiꝰ uoluptate pascunt᷑. oues st̃ cũ
iam int᷑ dñi septa claudunt᷑. Itẽ alibi uox di¬
uina dicit. meȩ st̃ om̃s fere siluarũ. ium̃ta
in montib ec boues. fere siluarñ gs̃ signifi¬
cant. qͥ inscłiistiꝰ nemorib suꝑstitione fero¬
cissima u̾sabant᷑. ium̃ta inmontib fc̃ sim¬
plices in ȩccła catholica constituti: qͥ incacu¬
mine fidi habitare noscunt᷑. B oues indicaNs
uersati sc̃: quappt̃ his allusionib competent̃
apposiris p̾figuiant ȩccłam catholicã. dediu̾¬
sis mundi partib colligendã. Discretio: aũ
int̾ arm̃ta et greges. Nam arm̃ta ȩquoꝵ
et boũ st̃: greges uͦ cameloꝵ caprarũ et ouiũ
Quis molle pecus lanis. corꝑe inerme. aĩo¬
placidũ. ab oblatione dictũ. eo qd̾ apud ue¬
deres ininnitio nͣtauros s oues insacrificio ma¬
ctarent᷑. ex his quasdã bidentes uocant. easq
int̾ octo dentes duos altiores hñt. qͣs maxime

Expanded text:
mundi istius voluptate pascuntur: oves sunt, cum mundi istius voluptate pascuntur: oves sunt, cum jam intra Domini septa clauduntur. Item alibi vox divina dicit: Meae sunt omnes ferae silvarum, jumenta in montibus, et boves . Ferae silvarum gentes significant, qui in saeculi istius nemoribus superstitione ferocissima versabantur. Jumenta in montibus sunt simplices in Ecclesia catholica constituti, qui in cacumine fidei habitare noscuntur. Boves indicans versati sunt. Quapropter his allusionibus competenter appositis praefigurat Ecclesiam catholicam de diversis mundi partibus colligendam. Discretio est autem inter armenta et greges. Nam armenta equorum et boum sunt; greges vero camelorum, caprarum et ovium sunt. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, aplacidum: ab oblatione dictum eo quod apud veteres in initio non tauros, sctarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime
Abbreviated transcription (Latin):
obseruasti. Ceruus ÷ ut diximꝰ uenenosoꝵ
serpentiũ uorax. spinosa transcendens: et
sũma agilitate p̃ditꝰ. abitare diligit in
montib altissimis: huic merito cõꝑant᷑
sideles. qui diabolũ uorant: qñ neqͥcias eiꝰ ad
sełi qͣsi spinas bona conu̾satione tͣnsiliunt.
mina. eẽ. meruert̃. Tragela phi agrecis noĩati.
qui dũ eadẽ spẽ sint ut cerui: uillosos tam̃
hñt armos ut huci. et m̃ta ꝓlixis hirsutabar¬
bis. qͥ ñalibi sc̃ quã circa fasidẽ. hynnuli fi¬
lii st̃ ceruoꝵ. Dammula uocata qd̃ de ma¬
nu effugiat. timidũ aĩal et inbelle: dequo
martiał. dente timet᷑ aꝑ: defendt᷑ cornua¬
teruũ. ĩbelles dãmȩ qͥd nͥ p̃da sumꝰ: hȩc¬

Expanded text:
erinaciis. Cervus est ut diximus venenosorum serpentium vorax, spinosa transcendens, et summa agilitate praeditus, habitare diligit in montibus altissimis. Huic merito comparantur fideles, qui diabolum vorant, quando nequitias ejus ad saeculi quasi spinas bona conversatione transiliunt; mina esse meruerqui dum eadem specie sint, ut cervi, villosos tamen habent armos, ut hirci, et menta prolixis hirsuta barbis, qui non alibi sunt quam circa Fasidem. Hinnuli filii sunt cervorum. Damula vocata, quod de manu fugiat, timidum animal et imbelle. De quo Martiacervum; imbelles dame, quid nisi preda sum
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. minime legi di oꝑã dantes: nec in
eiꝰ meditatione studentes. Animalia qͥppe
qͣ ungulã frindt̃ et ruminant. ꝙͣ in lege
munda describunt᷑: st̃ fideles inutroꝙ testa¬
m̃to credentes. et uelud induab ungulis
pedẽ oꝑis forma gressꝰ fingentes. Aialia
enĩ qͣ ruminant et ungłam ñfindt̃. ꝗͣ im¬
munda narrant᷑: ppłi st̃ iudeoꝵ. qͥ testam̃tũ
uetꝰ ore meditant᷑. s nouũ minime recipi¬
unt. Itẽ animalia cornuta ꝙͣ insacrificio
di offerri p̃cipiunt᷑: inesũ fideliũ carnes il¬
loꝵ c̃cidunt᷑: sic̃ uituli. arietes. hirci. cerui.
dãpmule. ee capreoli: uirtutes significant
scoꝵ. cornua uirtutũ adu̾sus diabolũ. et ui¬
tia peccõꝵ gestantes. Cornu misticȩ xpĩ
regnũ ineũgłio significat. et erexit cornu
saluns nob̾ indomo dauid pueri sui. Cor¬
mia .iiii.potestates ꝑom̃e tẽpꝰ. unde in a¬
pocalipsi: uidi inqͥt agnũ quasi occisũ.
habentẽ corma .uii. et ocłos .uii. Corma

Expanded text:
undi, minime legi Dei operam dantes, nec in ejus meditatione studentes. Animalia quippe, quae ungulam findunt et ruminant, quae in lege mundana describuntur, sunt fideles, in utroque testamento credentes, et velut in duabus ungulis pedem operis forma gressus figentes. Animalia enim quae ruminant et ungulam non findunt, quae immunda narrantur, populi sunt Judaeorum, qui testamentum vetus ore meditantur: sed novum minime recipiunt. Item animalia cornuta, qui in sacrificio Deo offerri praecipiuntur, in esum fidelium carnes illorum conceduntur, sicut vituli, arietes, hirci, cervi, damulae, et capreoli virtutes significant sanctorum, cornua virtutum adversus diabolum et vitia peccatorum gestantes. Cornu mystice Christi regnum in Evangelio significat: Et erexit cornu salutis nobis in domo David pueri sui . Cornua septem potestates per omne tempus. Unde in Apocalypsi, Vidi, inquit, agnum quasi occisum habentem
Abbreviated transcription (Latin):
Epita phium ste Rabam mauri magnuitine
tempore mortali discere sio poteris
uibe quidem geitꝰ sum ac sacro fonte Renatus
Infulda post hec dognia sacrum didici
Quo monaclꝰ faccꝰ semoꝵ iussa sequebar
Norma michi nite Regula sancta fuit
Si lieer in tante huͣe nec fixe semper heem̃
Cella tamenm̾met mansio grata fuit
astubi iain plures tũsissent temporis ar
Conuenere uiri uertere fatu loci
me abscxere domo inualidum Regiq tulerunt
poscentes finigi presulis officio
Inquo nͨ meritum bite mec dognia reꝑtum est
Net pastoris opus urbe beneplacitum
Promptus erat ammuꝰ. ẜ tardans debile corpus
feci quod poteram. quod ꝗ deus dederat
Nnne Rogo ce ex tumulo foater dilecte iiuando
Commandes xp̃o me ut precib dommio
Iudicis etermi me ut gra saluet in enum
Non merituro aspitieno siͬ pietatis opuo
Raban quippe michi nomon ⁊ lectio dulcis
diuine legio semper ubiqz fuit
Cui deus ommpotens crbuat eelestia Regna
Et uerai Reqmem semper in luce polẽ/¬

Expanded text:
ne line m Tempore mortali, discere sic poteris. Urbe quidem hac genitus sum, ac sacro fonte renatus, In Fulda post haec dogma sacrum didici. Quo monachus factus seniorum jussa sequebar, Norma mihi vitae regula sancta fuit. Sed licet incaute hanc nec fixe semper haberem, Cella tamen mihimet mansio grata fuit. Ast ubi jam plures transissent temporis anni, Convenere viri vertere fata loci: Me abstraxere domo invalidum regique tulere, Poscentes fungi praesulis officio, In quo nec meritum vitae nec dogma repertum est, Nec pastoris opus jure bene placitum. Promptus erat animus, sed tardans debile corpus, Feci quod poteram, quodque Deus dederat. Nunc rogo te ex tumulo, frater dilecte, juvando Commendes Christo me ut precibus Domino: Judicis aeterni me ut gratia salvet in aevum, Non meritum aspiciens, sed pietatis opus. Raban nempe mihi nomen, et lectio dulcis Divinae legis semper ubique fuit. Cui Deus omnipotens tribuas coelestia regna, Et veram requiem semper in arce pol
Abbreviated transcription (Latin):
dolore plena sunt: quia sagitte dñi in me
sunt: ac si diceret. ego in exilii dãpnatione
ñ gaudeo: s sub iudicio positꝰ doleo. quia
ur misaia. sicut sagutã abscondit me in
pharatra sua. Sagnta p̾ceptũ diuinum.
ut inpsaltĩo. sagittȩ paruuilors factȩ sunt
plage eoꝵ. hoc ẽ. apłoꝵ et alibi. misit sagit
tas suas. et dissipauit eos. Sagutȩ insidiȩ mi¬
mici siue sermo hereticoꝵ. ut inieremia
saguta uulnerans lingua inimici. Aliq̃n
uͦ sagutarũ noĩe ut diximꝰ sententiȩ diui¬
nȩ legis expͥmunt᷑: unde ẽ. in psalmo. sa¬
gute tuȩ acutȩ potentissimȩ et alibi. sa
ricer infigentia: quȩ ideo uulnerant ut
sanent. ideo ꝑcutiunt ut lib̾ent: ideo ꝓ¬
sternunt ut erigant. Nam et aliã signifi¬
cationẽ saguta ht̃. in illa psalmistȩ sen¬
tentia: parauert̃ sagntas suas inpharetra.
ut sagutent inobscuro rec̾tos corde. ꝑ manet
in comꝑatione sagittarii. nã sic̃ iste ht̃
sagitas in pharetra: ita ille gestat incorde

Expanded text:
dolore sunt plena: quia sagittae in me sunt Domini: ac si diceret: Ego in exsilii damnatione non gaudeo: sed sub judicio positus doleo, quia er vulnerans, ut in Isaia: Sicut sagittam, abscondit me in pharetra sua . Sagitta praeceptum divinum, ut in Psalterio: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , hoc s suas, dissipavit eos . Sagittae insidiae inimici, sive sermo haereticorum, ut in Jeremia: Sagitta vulnerans, lingua inimici . Aliquando vero sagittarum nomine, ut diximus, sententiae divinae legis exprimuntur; unde est illud in psalmo: Sagittae tuae acutae, potentissime ; et alibi sagisalubriter infigentia, quae ideo vulnerant, ut sanent: ideo percutiunt, ut liberent: ideo prosternunt, ut erigant. Nam et aliam significationem sagittae habent in illa psalmi sententia: Paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde . Permanet in comparatione sagittarii: nam sicut iste habet sagittas in pharetra, ita ille gestat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
agita asagaci ictu. idẽ. ueloci iactu uo¬
cãta: penns enĩ fert᷑ quasi auis. ut cȩ¬
Terit̾ mors ꝑcurrat adhominẽ: lis pͥmum
cretentes usi st̃: qͥb penne ut diximꝰ ideo ad
nuncupatȩ. Scorpio saguta ẽ. uenenata.
arcu uł torm̃tis excussa: q̃ dũ adhominẽ
uenerit: uirus quo figit. infundit: unde
et scorpio nomͣ accepit. Desagntis gͦ ita in¬

Expanded text:
agitta a sagaci ictu, id est veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adgnuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit. De faretris . Fa
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa airma eiꝰ aufert inquib confide¬
bat. et spolia eiꝰ distribuẽt. Uictoria ẽ. dia¬
boli uł adu̾sarii. triumphus: ut .ẽ. illud a¬
płi. deo aũ grͣas quidedit nob̾ uictoriam.
Brautũ ÷ constitutũ bonoꝵ p̃miũ meritorũ.
i apło destinatu ꝑsequar. brauiũ suꝑne
uocationis coronã et̾nȩ głȩ. ꝓnusticia mer

Expanded text:
sa arma ejus aufert, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuit . Victoria est diaboli vel adversarii triumphus, ut est illud Apostoli: Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriam . Bravium est constitutum bonorum praemium meritorum; in Apostolo: Destinatum persequar bravium supernae vocationis . Coro
Abbreviated transcription (Latin):
cem sunt mirłm. Et mnaliam partẽ ꝓiudis
uł hereticis accipit᷑. ut in deutero nomio:
ñ loqueris ei pacifica om̃i tp̃r.
Ignandi et uictoriȩ receptui accipit sim¬
bolum. tam aut ꝑ uocẽ tubȩ: aut ꝑsimbo¬
lum ammonebatur exercitus :

Expanded text:
em . Et in aliam partem pro Judaeis vel haereticis accipitur, ut in Deuteronomio: Non loqueris ei pacifica omni temporgnandi et victoriae et receptus accipit symbolum: nam aut per vocem tubae, aut per symbolum a
Abbreviated transcription (Latin):
Pauim̃tũ intelligit᷑ humiliatio atq afflic¬
tio aĩẽ. siue int̾rã declinatio. ut ÷ illud in
psalmo: adhȩsit pauim̃to aĩa mea. Paui¬
dicit carni suȩ qd̾ uitiosũ. cẽ. ñ dubiũ. ẽ. aĩa em̃
si adhereat corꝑi delitis fauet. si uoluntare sit
diuisa uirtutib. Paum̃tũ. ẽ. humilitas fi
deliũ. doctna scõꝵ patient̃ suscipientiũ: ut
secꝰ. hoc ÷ inoracło et in ipso tẽploͬ. Texit gͦ sa¬
lamon pauim̃tũ domꝰ auro intrinsecꝰ. et
extrinsecꝰ. qr rex nͣr pacificꝰ. et augłos atq

Expanded text:
Pavimentum intelligitur humiliatio atque afflicPavimentum intelligitur humiliatio atque afflictio animae, sive in terrena declinatio, ut est illud in Psalmo: Adhaesit pavimento anima mea . Pavidicit carni suae, quod vitiosum esse non dubium est. Anima enim si adhaereat corpori, delictis favet; si voluntate sit didelium doctrinam sanctorum patienter suscipientium, ut secus, hoc est, in oraculo et in ipso templo. Texit ergo Salomon pavimentum domus auro intrinsecus et extrinsecus. quia Rex noster pacificus et a
Abbreviated transcription (Latin):
dedomo sua. Itẽ tectũ corpꝰ hõis. ut in eũgłio
qd̃ in aure auditis. p̃dicare suꝑ tectũ. Tectum
uelam̃ legis. et obscuriras scãrũ sqͥpturarũ in¬
rellegit᷑. Absida greco sermone. latine int̾pre¬
tat᷑ lucida. eo qd̾ lumine accepto. ꝑ aitũ res¬
plendeat. S utrũ absidã an absidẽ dicere
existimant. Testudo ẽ. camera tẽpli obliqͦ.
nã in modũ cestudinis uereres tẽploꝵ tecta
faciebant. qͣ ideo sio fiebant: ut cȩli imagi¬
nẽ redderet. qd constat. eẽ. conuexũ. Alii testu¬
dinẽ uolunt eẽ. locũ in partẽ atrii adu̾sam
uenientib. Artꝰ dicti qd̃ sint archa c̃clusio¬
ne curuati. ipse et fornices. Pauim̃ta origi¬
nẽ ap̃ grecos elaborata arte ꝑ icte. litostrota
pariruł chrustis actesselł tinctis inuarios
id ⁊ cedant᷑ unde et pauor qr cedat᷑. Ostracꝰ
⁊ paiumtũ testaciũ. eo qd̾ fracts testis calee
admixto feriat᷑: testã enĩ greci ostrã dicuns.

Expanded text:
sua . Item tectum corpus hominis, ut in Evangelio: Quod in aure auditis, praedicate super tectum . Tectum velamen legis, et obscuritas sanctarum Scripturarum intelligitur. Absida graeco sermone latine interpretatur, lucida: eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere tudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebant, ut coeli imaginem redderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in partem atrii adversum venientibus. 9. Arcus dicti, quod sint arcta conclusione curvati, ipsi et fornices. 10 Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae lithostrota parvulis crustis, ac tessellis tinctis in varios id est, caedantest pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd ht̃ teloꝵ armam̃taria cȩli. dicta aũ utͣꝙ
abarmis: id ÷ brachiis qͥb exercitant᷑. Biblio¬
teca ẽ. locꝰ uͥ reponunt᷑ libri. biblo ȩnĩ grece liber:
theca repositoriũ dr̃. Cellariũ qd in eo colligant᷑
Int̾ ꝓmtuariũ aũ ec cęłariũ hoc intͣ ÷: qd̾ cella¬
ꝓmtuariũ dictũ: eo qd inde necessaria uctui
uulgꝰ appellat. hȩreticoꝵ corda significant.
uͥ diu̾sarũ rerũ species epulȩq repositȩ sunt.
Ita qntũ copiose farcia st̃. tm̃ diu̾sas exuctatio¬
nes pessime exalationis ȩmutunt. qͦs si aucto¬
starũ se u̾sutias calũniasq conu̾tunt. uagi
instabilesꝙ radicẽ neq̃unt hab̾e ueritatis.¬
conla fetido sermone decipiunt. Appothece
aũ ł horrea. agreco u̾bo postoria ł rec̃ditoria
dici posst̃. eo qd̾ in his hoes ȩlaboratas fru¬
ges reponunt:unde et enticã greco nõe re¬
positã rei copiosã substantiã appellamus.

Expanded text:
t telorum armamentaria coeli: dicta autem utraque ab armis, id est, brachiis quibus exercentur. Bibliotheca est locus, ubi reponuntur libri. Biblos enim graece liber, thece repositorium dicitur. Cellarium, quod in eo colligantur arium hoc interest, quod cellaPromptuarium dictum, eo quod inde necessaria victuivulgus appellat, haereticorum corda significant, ubi diversarum rerum species epulaeque depositae sunt. Ista quantum copiose farcita sunt, tantum diversas eructationes pessimae exhalationis emittunt. Quos si auctostarum se versutias calumniasque convertunt, vagi, instabiles: quia radicem nequeunt habere veritatis.corda fetido sermone decipiunt. Apotheca autem vel horrea a graeco verbo repositoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et entecham graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus.
Abbreviated transcription (Latin):
õib ipsa uniu̾sał eccła constat. Tigna aũ ecla¬
qͣaria diu̾sos meisdẽ domib eccłe fideliũ or¬
dines designant. Nãꝙ ultͣq in alto solent
poni. s tigna admunitionẽ fiunt. laq̃aria
uͦ magis decori domoꝵ ꝗͣ munitioni ꝓficiunt.
sit cͣcinet᷑. qui sue robore doctͥne fbines hȩxeti¬
cȩ ĩpulsionis. ne eã deitiant arcent. Ad simi¬
uircutib potiꝰ exornare. qmͣ doctͥnȩ u̾b diffun¬
dere: et contͣ ꝑu̾soꝵ dogiatũ ĩpetꝰ nort̃ mu¬
nire. Depenat̃ aũ adfixa tignis laq̃aria. quia
exẽplis: qͥb a t̾renors ambitu suspendant᷑. tota
m̃te mhereant. Et bene tigna hȩc cȩdrina. et
laq̃aria dñr. cẽ. cp̃ssina: qrutͣaq hanc arboiẽ
ĩputribił oĩo nateͣ. altitudinis eximie: ec odo

Expanded text:
omnibus ipsa universalis Ecclesia constat. Tigna autem et laomnibus ipsa universalis Ecclesia constat. Tigna autem et laquearia diversos in eisdem domibus Ecclesiae fidelium ordines designant. Namque utraque in alto solent poni: sed tigna ad munitionem fiunt, laquearia vero magis decori domorum quam munitioni proficiunt. sit, continetur: quia suae robore doctrinae turbines haereticae impulsionis, ne eam dejiciant, arcent. Assimiirtutibus potius exornare, quam doctrinae verbis diffundere, et contra dogmatum impetus norunt munire. Dependunt autem affixa tignis laquearia: quia exemplis, quibus a terrenorum ambitu suspendantur, tota mente inhaereant. Et bene tigna haec cedrina et laquearia dicuntur esse cypressina: quia utramque hanc arborem imputribilis omnino naturae, altitudinis eximiae, et od