comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exceptis his quas inheremo aliquando dictaueras.
quasq tora auiditate legi atq soripsi. & ultra pol¬
licitus es: & furtiuis noctium oꝑb aliquas siuelles pos¬
ses dictart. libent̃ accipio abofferente. quod rogare
uoluerã etiam sinegasses: Neq uero ullã puto digniorẽ
disputationis nr̃ȩ confabulationẽ fore. quã ut descrq¬
turis int̾ nos sermocinemur. id ẽ ut ego int̃ rogem.
tu respondeas: Quauita nichil in hacluce puto iocundi¬
us. quȩ i nimȩ pabulo omĩa inella superant᷑: quam
dulcia inquit ꝓphetã gutturi meo eloquia tua. suꝑ
meborimeo Nã idcireo ut ait pc̃ipuus orator. ho¬
mines abestiis differimꝰ  qđ loqui possumus. quiã
laude dignusẽ : qui in eãrẽ cȩteros suꝑat. inqua
homines abestis ante cellunt : Accingere igitur. & mͥ
quȩ subiecta sunt edissere. seruans ut robiq moderam̃
ut nec ꝓpofita solutionẽ desiderent. nec epła breui¬

Expanded text:
exceptis his quas in eremo aliquando dictaveras, exceptis his quas in eremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque enim ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam ut de Scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respondeas, qua vita nihil in hac luce puto jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestiis antecellunt? Accingere igitur et mihi quae subjecta sunt edissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec Epistola brevi
Abbreviated transcription (Latin):
tantiũ. ad bethler mmitã portam quȩ ad occidentẽ con¬
spicit. & egredientibus ad septẽ trionẽ uidetur.
paruulum habitationis locellum c̃struxit Interĩ
milia subt̃raneaq ꝑ agrans habitacula contẽplatꝰ:
uitasq eoꝵ supplici uoce sciscitans scribensq ueri¬
tatẽ ponit. multaq alia libellis suis epłisq suo in
monasterio conficiens edisserit. beatus damasus
romanȩ urbis ȩccła eloquentissimus pontifex. ut
ad suam idẽ romanȩ urbis ecłam obscribenda mitten¬
daq uolumina assiduo oꝑe ñ desisteree. huiꝰcemodi
exortatus ẽ : Milectissimo filio iero damasus: Pormi¬
tantẽ te & longo iam tẽpore legentẽ pocius quã
scribentẽ. quȩ stiunculis ad te missis excitare dis¬
posui : ñ quo & legere ñ debeas hoc eñi ueluti
cotidiano cibiꝰ alitur & pinguescit oratio. sed lecti¬
onis sit fructus iste ut scribas Itaq qm̃ et tabellã¬

Expanded text:
tantium ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem contantium ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim milia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus Damasus Romanae urbis Ecclesiae eloquentissimus Pontifex, ut ad suam idem Romanae urbis Ecclesiam, ad scribenda mittendaque volumina assiduo opere non desisteret, hujusmodi verbis exhortatus est. Dilectissimo filio Hieronymo Damasus. Dormitantem te, et longo jam tempore legentem potius quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo legere non debeas, hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio; sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et tabella
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rupta cernebam: me ibi i noratione miserrimȩ
cernis ergastulo locabam: Et ut michi testis est dñs
post multas lacrimas. post cęlo oculos inhȩrentes. ñ¬
nũ quam uidebar michi agminib angłoꝵ int ẽẽ. &¬
lȩtus gaudensq cantabã.: post te inodore ungento
tuoꝵ curremꝰ. Quadriennio itaq dedicatȩ poeniten¬
tiȩ ex acto. ad bethleem opidũ ieronimus remeauit
ubi prudens animal ad p̃sepe dñi sese obtulit per¬
mansurum Bibliotecã suam quã sibi sumo studio
ipse condiderat. clausã. om̃iumq libroꝵ orationes
quas pene memorit᷑ retinebat iterum relegens:
diem i eiunans ducebat. aduesperã: Plures ad eum
religiosoꝵ quib uitȩ eius fama cõꝑta est ꝓtinus con¬
fluxerunt. bonũq: doctorẽ paruo adhuc subtugurio
boni obseruare discpłi: Nec multo post cellulam sibi
ob disepłoꝵ suoꝵ copiam. et ꝓpter frequentiam aduen¬

Expanded text:
praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar milaetus gaudensque cantabam: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum copiam, et propter frequentiam adven
Abbreviated transcription (Latin):
& coctum aliquid accepisse luxuriȩ sit: Ille igitur
ego qui obgehennȩ metũ tali me carcere ipse dãp¬
nauerã. scorpionũ tantũ socius & ferarũ. sepe choris
int̃ eram puellarũ: Pallebant ora ieiumis. & mens de¬
sideriis ȩstuabat: Infrigido corpore et ante homi¬
nẽ suũ iam carne p̃ mortua. sola libidinũ incendia
pullulabant: Itaq om̃i auxilio destitutus. ad iħi iace¬
bã pedes.: rigabam lacrimis. crine tergebam : et re¬
pugnantẽ carnẽ ebdomarũ inȩdia subiciebã: Non
erubesco infelicitatis meȩ. quinpotius plango ñ eẽ
qđ fuerĩ: Memini me clamantẽ. diem crebro iunxisse
cũ nocte. nec prius a pectoris cessasser uerberibus.
quã adño rediret increpante tranquillitas: Ipsam
quoq cellulã meam. quasi cogitationũ consciã ꝑtimes¬
cebam. & m iratus & rigidus : solus deserta penetra¬
bam. Si cubi concaua ualliũ. aspera montiũ. rupium

Expanded text:
 coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur  coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur ego, qui ob metum gehennae tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat: in frigido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam a Domino rediret imperante tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: et mihi iratus et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium
Abbreviated transcription (Latin):
quit disposui sitam̃ ds̃ uitã dederit. & siuituperato¬
res mei saltẽ fugientẽ me & clausum ꝑ sequi desiexint :
Ad deserta de inde loca atq olimobagendã ĩnibi pęniten¬
tiã ꝓperare cupierat. italȩtus ac cinctꝰq accessit: ut uo¬
lasse cum magis quã measse crederes: Quomodo uero
ꝑ quadriennium continuũ xp̃i potĩs auxilio pęni¬
tuerit. idemieronimꝰ quȩ sponte ꝑtulit : ipsius dĩ
constitutus. & illa uasta solitudine quȩ exusta solis ar¬
dorib horridũ monacbis p̃stat habitaculum. putaui
me inquit romanis int esse deliciis Sed ebã solus.
quia amaritudine repletꝰ eram horrebant sacco
m̃bra deformᷝ. squali cutis sitũ ȩthiopicȩ carnis
adduxerat. cotidie lacrimȩ : cotidie gemitus. Et
siquando repugnantẽ somnꝰ imminens opp̃ssiss&:
nuda humo uix ossa hȩrentia collidebã: Pecibis uero
& potu taceo. cũ &iam languentes aqua frigida utant᷑.¬

Expanded text:
quit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatoquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte pertulerit, ipsius Dei constitutus, et illa vasta solitudine, quae exusta solis ardoribus horridum Monachis praestat habitaculum, putavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; squalida cutis situm Aethiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si aliquando repugnantem somnus imminens oppressisset, nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo, cum etiam languentes ibi aqua frigida utantur, et
Abbreviated transcription (Latin):
felicẽ dixerim. huiꝰ fuge euentũ corrigentis xp̃i iu
dicio dispensatũ. quam prauoꝵ hominũ ꝑ secutione pa¬
ratũ fore existimo Scilicet ut romana ecđa petri
hebraicã quoq habeat ueritatẽ. & grecoꝵ quoꝵ dam
leuitas quȩ sibi romanos a se om̃s scripturas diuinitꝰ
inspiratas accepisse plaudebat. eos habere quȩ ñ
natantenum. constantino politane urbis ep̃m. ubi ita
ꝓficere studuit : ut scãrum scripturarũ studus
erudiretur: Supplex. docibilisq discpłus adut pre¬
ceptorẽ: eumq constantinopolitana urbe obseruabat:
Hoc discipulatuꝰ ieronimꝰ ꝑ acto. insiriã ꝑreait : et
dũ in possessiono euagrii pres biteri morareturꝰ
malcum monacũ & aliquando captiuũ repperit. ꝑ¬
cunctatusq eũ. onmẽ eius captiuitatis accepit hosto
riã. quam postea edidit scriptã . & romanis fidelib misit
hec in huiꝰ historiȩ prologo int̾serens: Scribere in¬

Expanded text:
 fugae eventum corrigentis, Christi  fugae eventum corrigentis, Christi judicio dispensatum, quem pravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri Hebraicam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere, quod ipsa non Nazianzenum, Constantinopolitanae urbis Episcopum: ubi ita proficere studuit, ut sanctarum Scripturarum studiis erudiretur: et supplex, docilisque discipulus, adiit praeceptorem: eumque in Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit; et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum monachum aliquando captivum reperit: percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis didicitriam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, in
Abbreviated transcription (Latin):
superos: Mirantib cunctis. oculos aperio : tanto¬
imbre lacrimarum ꝑ fusos. ut etiã incredulis fidem
facerẽ ex dolore : Nc̃ uerosi sopor ille in anis fuit. aut
uana sonia : quib sepe deludim᷑: tefte ẽ tribunal ante
qđ iacui. iudicium teste quod timui: Ita michi nũquam
contingat talẽ incidere questionẽ. liuentes habuisse¬
me scapulas. plagas sensisse ꝑ sõnium. & tanto
dehinc studio diuina legisse: quanto mortalia
prbt os damasi sacerdotis. sacrȩ bibliotecȩ scrutator
diuinoꝵ dissertor uoluminũ. dũ ꝑ trieninium con¬
tinuum. carus acceptusq a populis ueneraretur .
omũq: iudicio dignus eẽ sũmo sacerdotio decerintꝰ:
quidam ex clericoꝵ monacoꝵq ordinib ꝓpetulantia.
ꝓq ingluuie discur santes. ad effugandum urbe
hieronimũ. qui utroꝵq eorũ scribens uici a deprehen¬
deratꝰ. insidias parauert̃: Uerũ enim uirũ huno ego

Expanded text:
superos et mirantibus cunctis oculos aperio tantosuperos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam increfacerem ex dolore. Nec vero sopor ille inanis fuit, ut vana somnia, quibus saepe deludimur. Teste est tribunal ante quod jacui, judicium teste quod timui; ita mihi nunquam contingat talem incidere quaestionem. Livientes me habuisse scapulas, plagas sensisse per somnium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia iae Presbyter, os Damasi Sacerdotis, sacrae Bibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Monachorum ordinibus pro petulantia proque ingluvie discursantes, ad effugandum Urbe Hieronymum, qui utrorumque eorum vitia scribens deprehenderat, insidias paraverunt. Verum enim vero hunc
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. xp̃ianum me eẽ respondi : Et ille qui prȩsidebat
m̃tiris ait. Ciceronianuses: ñ xp̃ianus Ubi thesaurꝰ¬
tius. ibi & cortuũ est: Ilico obmutui. & int̃ uerbera
nãcedi me iusserat : conscientiȩ magis igne torquebar
illũ mecum uersiculum reputans. in inferno aut̃ quis
confitebitur tibi. Clamare tamen cȩpi. & euilan sdicere :
Miserere mei dñe. miserere mei: Hȩc uox int̾ flagella
resonabat : Tandem ad prȩsidenteͥs genua ꝓuolut
qui ad stiterant. p̃cabantur ut ueni̾a tribueret adule sc̃tiȩ
et errori locum poenitentiȩ cõmodaret. ex acturus
de inde cruciatũ. sigentiliũ litterarum libros aliquando
legissem Ego qui tanto constrictus articulo. uellẽ &iam
maiora ꝓmittere : deierare cȩpi. & nom̃ eius obtestans
dicere : Nñe. siumquã habuero codices scłares. silegero
te negaui : In hȩc sacram̃t⁊ uerba dimissus. reuertor ad

Expanded text:
nem, Christianum me esse respondi. Et ille qui praesidebat: nem, Christianum me esse respondi. Et ille qui praesidebat: Mentiris, ait, Ciceronianus es, ntuus, ibi et cor tuum\'. ilico obmutui et inter uerbera — nam caedi me iusserat — conscientiae magis igne torquebar illum mecum uersiculum reputans: in inferno autem quis confitebitur tibi? clamare tamen coepi et heiulans dicere: miserere mei, domine, mise. rere mei. haec uox inter flagella resonabat. tandem ad praesidentis genua prouoluti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et nomen eius obtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad
Abbreviated transcription (Latin):
laucioris cibi ꝓpt̃ cȩloꝵ me regna castrassem.
et ierosolimã militaturus ꝑgerẽ. biblioteca quã
romȩ cũ sũmo studio ac labore confecerã. carere
ñ poteram : Itaq: ego miser. lecturꝰ tullium : ieiunabã :
Post noctiũ crebras uigilias. post lacrimas quas mͥ
sumebatur inmanib: Si quando in mem& ipsum
reuersꝰ ꝓphetas begere cepissẽ : sermo horrebat
illuderet. in media ferme quad ragesima medullis
infusa febris corpus meũ inuasit ex haustũ: & sine
ulla requie qđ dictu quoq incredibilesit : sic infeli¬
cia m̃ bra depasta sunt ut ossib: uix hȩrerent. Inte¬
rim parabantur exequiȩ. & uitalis animi calortoto
frigescente iam corpore : in solo tantũ tepenti pectus¬
culo palpitabat. cũ subito raptꝰ in spũ ad tribun al
iudicis ꝑtrabor. ubi tantũ luminis & tantum erat
excircũ stantium claritate fulgoris. ut ꝓiectus int̾ram
sursum respicere non auderẽ : Int̃rogatus conditio¬

Expanded text:
lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Hierosolymam militaturus pergerem, bibliotheca quam mihi Romae summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Itaque miser ego lecturus Tullium, jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quae misumebatur in manibus. Si quando in memetipso reversus Prophetas legere coepissem, sermo horrebat illuderet, in media ferme quadrainfusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat. Cum subito raptus in spiritu ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditio
Abbreviated transcription (Latin):
euersũ. dalmacie quondã pannoniȩq confi.¬
nium fuit. patre eusebio natus ẽ. Uestem xp̃i
puer romȩ suscepit. Ibiq litteris grecis ac
latinis aprime̾ aetate cruditus est: In arte qui¬
dem grãmatica donatũ habuit p̃ceptorem. in
retbrica aut̃ uictorinũ oratorẽ : Postquã uero
om̃e mundanarum studium litterarũ adeptꝰ ẽ:
ꝓbatissimoꝵ quoq monacherũ habitum factũq
imitatꝰ est : Cupiditatẽ siquidem animȩ iugi
sinceritate calcans. uoluntatẽ: corporis per¬
sor meliores fore suo docuit instituto: Quodã
igitur tẽpore dum exmore idẽ ieronimus
diuina ad legendũ pandit uolumina. & mor¬
talẽ bibliotecȩ suȩ auctorẽ tullium recordat᷑:
mox cȩlitus netales quandoq: reuolueree libros.
salutifero castigatus est uerbere : Ita enĩ ipse
dese ad eustochiũ uirginẽ scribens asserit :
Cũ ante annos plurimos domo. parentib sorore
cognatis. & qđ his difficilius est consuetudine

Expanded text:
eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omne mundanarum studium litterarum adeptus est, probatissimorum quoque monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: etiam annos plurimos domo, parentibus, cognatis et quod his difficilius est, consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑreaemus aegyptum. Quib beatus ieronimus ait. Non
recte ꝓculdubio postulatis. quia ualde durũ uidetur. ut
nos q aliis cõpati. alioꝵ necessitatẽ subleuare dantes
debemus. uos grauemur : tollentes urã quib: ñ indigemus.
unc̃ medium qđ attulerunt cameli olei liquorẽ suscipi¬
atis. & deinceps pollicemurꝰ nos nostrosq heredes uobis
urisq suc cessorib om̃i anno olei m̃suram hanc eẽ
daturos Sicq constrictꝰ beatiis ieronimus. coactusq¬

Expanded text:
perreximus in Aegyptum. Quibus beatus Hieronymus ait, non perreximus in Aegyptum. Quibus beatus Hieronymus ait, non recte proculdubio postulatis, quin valde durum videtur, ut nos qui aliis compati, aliorumque necessitatem sublevare dando debemus, vos gravemus, vestra quibus non indigemus, nunc dimidium, quod attulerunt cameli, olei liquorum suscipiatis; et deinceps pollicemur nos nostrosque haeredes, vobis vestrisque successoribus omni anno olei mensuram hin esse daturos. Sicque constrictus beatus Hieronymus, coactusq
Abbreviated transcription (Latin):
Parati estote frs̃: in hisquȩ usui refectionissunt necessaria.
ut hii qui nobisst̃ futuri. absq molestia ut bom hospites
suscipiantur. Mox utiq imperata. subsequente ueloci
nimo sermocinantib illis. subito uenit nuncius quidi¬
ceret ante monasterii fores hospites adeẽ qui cȩ nobu
patrẽ uellent uidere: hoc sepedictus pat̃ audito. postes
cle patefieri. eosq ad se ingredi iussit. Qui quãuis uocat.
erubescendo tam̃ introeuntes. uisoq beato ieronimo eius
se ꝓstrauert̃ uestigiis. ꝓculpaueniã postulantes. Quos
uie ad se clem̃ter eleuans. ãmonuitꝰ ut suis cũ gratiarum
actione reb utentes. alienas tangere ñ usurparent. ac
ae in ceps subdĩ p sentia caute semꝑ uiuerent. Qua nimirũ
p̃dicatione expleta. p̃cepit ut rtficerent᷑ : receptis
camelis abirent simil. Tc illiuna uoce pariter docert̃.
dium liquoris olei qđ attulert̃ cameli suscipi iubeas. quia scimꝰ

Expanded text:
Parati estote fratres in his quae usui refectionis sunt necessaria: Parati estote fratres in his quae usui refectionis sunt necessaria: ut hi qui nobis sunt futuri, absque molestia ut dignum est, hospites suscipiantur. Mox utique imperata subsecuti, velocinymo fratribus, subito venit nuntius, qui diceret ante monasterii fores hospites adesse, qui coenobii patrem vellent videre. Hoc saepe dictus pater audito, portas cellae patefieri, eosque ad se ingredi jussit. Qui quamvis vocati, erubescendo tamen introeuntes, visoque beato Hieronymo, ejus se prostravere vestigiis, pro culpa veniam postulantes. Quos ipse clementer elevans, admonuit, ut suis cum gratiarum actione utentes rebus, alienas tangere non usurparent: ac deinde sub Dei praesentia caute viverent semper. Qua nimirum praedicatione expleta: praecepit ut reficerentur, receptisque camelis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixerunt:dium liquoris olei, quod attulerunt cameli, suscipi jubeas: quia scimus
Abbreviated transcription (Latin):
ens cũ camelis longius ꝓficiscunt᷑: totiens ante¬
negociatores leoni appropinquassent. & ille
relictis dem̃tesq ut digni fuerant effecti: om̃s
infugã sunt uersi. Quib uidelicet fugientib
fortit. ꝑtritosq camelos sicut erant onusti
ante se ad cellã coegit ire. Insolitã gͦrẽ fr̃s ui¬
dentes. qđ a sinꝰ prȩcedens. sarcinati in medio
tes onera leuigate. pedes abluite. ȩscas prebete. exspec¬
tantes quid infacto suis uoluerit dñs seruis de monstra¬
cȩpit leo ut dũdũ huc atq illuc gratulabundus perclaustra
inonasterii singuloꝵ se fratrũ uestigiis sterhere. & quasi
deꝑpetrata quã nonfecerat culpa alludens ueniã postulare
Quouiso frs̃. pęnitentiã agentes qđ ei crudelitatis intulis¬
sent crim̃. dicebant. Ecce pastorẽ nr̃m. quẽ paulo ante
ut uoratorẽ crudelit̃ dãpnabamus. cũ quanto eũ p̃comi

Expanded text:
es cum camelis longius proficiscuntur, toties antees cum camelis longius proficiscuntur, toties antenegociatores, appropinquassent leoni: ille relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt. Quibus videlicet fugientibusperterritosque camelos, sicut erant onusti, ante se ad cellam ire coegit. Insolitam ergo rem fratres videntes, quod praecedens asinus sarcinatique in medio tes sarcinas eos levate, pedesque abluite, escas praebete, expectantes quid in hoc facto suis voluerit Dominus servis demonstracoepit leo, ut dudum huc atque illuc gratulabundus per claustra monasterii ire, singulorum se fratrum vestigiis sternens, et quasi de perpetrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulissent crimen, dicebant: Ecce pastorem nostrum, quem paulo ante ut voratorem crudeliter damnabamus, cum quanto eum praeconii
Abbreviated transcription (Latin):
Licet hȩc illi dicerent. erunt tam̃ incerti utrũ hoc malũ
quoddã mortis illius potuissent inuenire indicũ. qui
nullũ int̃emptionis eĩ signũ inuenientes. redeuntes
exasperetis neq ab iciatis leonẽ sed eũ ut dudũ gub¬
re. moderando nectentes ligate. Ita & factũ est. Cũq¬
leo sibi tunc nexũ crebrius gereret. & iã redeundi
negociatũ tẽpus ad eẽt. expleto quadã die opere quãuis
dnimal brutũ. diuhitꝰ tam̃ puto ã monitũ. exiens iuit
adagrũ. hac illacq discurrens girando. nosse plenius
cupiens ꝗđ fuisset factũ desuo asino. Qui fatigatꝰ nimiũ.
quandoq ad pliblici itineris sublim̃ deuenit locum:
Quo dum anxius ut poterait cumspiciendo ꝑ sister&e
mines. quos prȩxedens asinus ueniebat. Sed
quia ualde procul erat. hunc cognoscerer
minime potuit. sed pedetẽntĩ se obuium obtu¬
lit Hos quippe illi eẽ dr̃ regioni. ut quoci¬

Expanded text:
Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, uoddam mortis indicium possent invenire. Qui nullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi opus tunc nexum crebrius gereret, et jam redeundidam opere, quamvis animal brutum, divinitus tamen ut puto admonitum, exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse plenius cupiens quid fuisset de socio suo factum. Qui fatigatus jam nimium, quandoque ad publici itineris locum devenit sublimem, quo dum anxius, ut poterat, circumspiciendo prospiceretquos praecedens asinus veniebat: sed quia valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit: tamen pedet entim se illis obviam obtulit. Mos quippe illi dicitur esse regioni, ut quoti
Abbreviated transcription (Latin):
dormiuit. Leone aut̃ grauit̃ soporito. c̃tigit ut ꝑ eandem
uiã negociatores gradientes. olei emĩdi causa ꝑgerent ȩgip¬
tũ: qui sepius dictũ uidentes asinũ pascentẽ. dũneminẽ
adeẽ uidissent cus todẽ. iniqua subripiente cupi¬
ditate rapientes secũ duxer̃. Exꝑgiscens itaq leo
quid sibi dãpm accidisset nesciens. ut requireret
tam̃ pascentẽ quẽ cõmissũ habuit ire cepit. Qui cũ
solito ñ appareret in loco pascendi õstrictꝰ dediscrimi¬
ne leo. mesticia anotus: rugiendo aliqua parte dtei huc
illucq ibat requirens quẽ ꝑdiderat. Sed cũ om̃is repe¬
riendi asim spes fuisset ablata. ad monasterii ianuã
ueniens ꝑstitit. & c̃scius culpȩ : ñ ausufẽ in gredi
quo prius cũ a sello solebat: Quẽ beatꝰ ieronimꝰ una cũ frib
absq asino uidens ad cellȩ fores morari. & quia ñ solita
a sini qđ tibi remansit mande tuãq: ingluuiẽ reple

Expanded text:
dormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem dormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi causa, pergerent in Aegyptum. Qui ipsum saepe videntes asinum pascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moestitia anxius, rugiendo aliqua parte diei, huc illucque ibat quaerens quem perdiderat. Sed cum jam omnis reperiendi asini spes fuisset ablata, ad monasterii januam veniens perstitit. Conscius enim culpae, non ausus est ingredi, quod prius cum asello solebat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple.
Abbreviated transcription (Latin):
studeo se ad uicẽ rogo ꝑpendite. qͥd huic lconi oꝑis con¬
grui nrẽ utilitatis addamus. qtimus ab eolenit̃ ꝑfici ec
lute. huc illũ miserit dñs. qͥ ei mederi sine nob potuit
quanto ut nobis suȩ uisitationis demonstret in dicio
ꝑ hunc nr̃ȩ necessitat mirabilit̃ se uelle p̃bere iuuam̃.
Tc̃ prȩdicti frs̃. tale c̃cordit̃ humilit̃q patri responsũ
dedere dicentes. Tupat̃ bene uidelicet nosti qđ asinus
q ab agro usui nr̃o ligna deferre solitꝰ ẽ custodis sollici
ad pastũ reducatq remeans domũ. Ita & factũ est:
ꝰã adiuncta leoni a sim cura. more pastoris industris cundo
ad pastũ. socius incessant᷑ itineris rure pascendo: undiq
defensor tutissimꝰ erat. Uerũ tam̃ ut recubaret. & asinꝰ
solitũ ꝑficeret opꝰ. c̃suetis horis semꝑ cũ eo domũ redibat
Intẽa dũ hȩc dilato tẽpr̃ gererent᷑ educto qͥdam die ad
loci pascua a sino. grauileo ultra modũ sono oppefsũs ob¬

Expanded text:
studiose adinvicem rogo perpendite: quid huic leoni operis congrui, nostrae utilitatis addamus, quatenus ab eo leviter perfici, et lute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis demonstraret indicio, per hunc nostrae necessitati, mirabiliter se velle praebere juvamen. Tunc praedicti fratres, tale concorditer humiliterque patri responsum dedere, dicentes: Tu pater bene nosti, quod asinus qui a saltu usui nostro ligna deferre solitus est, custodis sollicitad pastum, reducatque remeans domum. Ita et factum est: nam injuncta leoni cura asini, more pastoris industrii, eundo ad pastum socius incessanter itineris, rure pascendo ubicumque defensor, tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, et asinus solitum perficeret opus, consuetis semper horis, cum eo domum redibat. Interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus ob
Abbreviated transcription (Latin):
ter restaurabant :Serũq: consetrationes decenter & sollem pniter
multis sibi sociis conuocantibus & adherentibus deuotissime age¬
bant. Ipsaq di templa coronis aureis ornabant & ipsa altaria
auro mundissimo & gemmis pretiosissimis decorabant. Corũ
igitur bonostudio siue promptissima uoluntate & iã pariaetes
aur purissimo fabricabant : & tã la quearia quã & pauimen¬
plorũ inquibus diuinũ agebant officium ꝑ octodics

Expanded text:
restaurabant, eorumque consecrationes decenter et solemniter restaurabant, eorumque consecrationes decenter et solemniter multis sibi sociis convocantibus et adhaerentibus devotissime agebant, ipsaque Dei templa coronis aureis ornabant, et ipsa altaria auro mundissimo et gemmis pretiosissimis decorabant. Eorum igitur bono studio, sive promptissima voluntate etiam parietes auro purissimo fabricabant, et tam laquearia quam et pavimenplorum in quibus divinum agebant officium per octo dies
Abbreviated transcription (Latin):
nonibus ergo supradicta ualdȩ ꝓhibita ascis patrib legimus : &
agere inlicita esse samus. ie mouerorite ꝓhibita absq in eiu¬
tabili necessitate faciat : qui a nisi secorrexerit & ꝑ satis factionem
emendauerit : si ne certa dempnatione non remanebit. Et
tuma scorũ patrũ faciamus. Curramus ergo ad aeedesi as dõdicatas.
&dibi oremus ibiq sacrifiaemur : quatenus peccatorion nor̃orum
remissionem inibi ꝑcipiamus & consolationẽ denris anxiat᷑atib:
dep̃cantib: ipsisc̃is quuibi coluntur : inueniamus ũ nr̃a ministeria
in sacratis locis iustius & sanctius ꝑagamus nec contemptores sed
obȩdientis p̃ceptis dñi inueniamur Festinemus aut̃ currere
deuote ad aecdesias : colamusq uene rabiliter earũ enchenia
& totis nisibus laudemus dnm in hodierna dedicationis ut
destructa reaedificabant & al taria uetusta siue inminuta decen¬

Expanded text:
nonibus ergo supradicta valde prohibita a sanctis Patribus legimus, et nonibus ergo supradicta valde prohibita a sanctis Patribus legimus, et agere illicita esse scimus. Nemo ergo prohibita absque inevitabili necessitate faciat, quia nisi se correxerit et per satisfactionem emendaverit, sine certa damnatione non remanebit. Et tra statuta SS. Patrum faciamus. Curramus ergo ad ecclesias Deo dicatas, et ibi oremus, ibique sacrificemus, quatenus peccatorum nostrorum remissionem inibi percipiamus, et consolationem de nostris anxietatibus, deprecantibus ipsis sanctis qui ibi coluntur, inveniamus, ut nostra ministeria in sacratis locis justius et sanctius peragamus, ne contemptores, sed obedientes praeceptis Domini inveniamur. Festinemus autem currere devote ad ecclesias, colamusque venerabiliter earum encaenia, et totis nisibus laudemus Dominum in hodierna dedicationis fesdestructa reaedificabant, et altaria vetusta sive imminuta
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc nisi ex summis & ꝓpredictis necess̃i tatibus ficrinul¬
lomodo lic& q̃m̃ lex liuina ad modũ precipiensait .U.¬
de neoffenas holo causta tua in omniloco : sed in loco quẽ
degerie dñsastuus. Et a libi recte offert sed non recte di¬
uidit. Rec̃ offert. quiadhat desiuam necessiate p̃occupan¬
minime consetratis missarum celebranones ꝑagit. Mul¬
tenum melius est misasiondatint t audire. qũa inlocis
& iuste in hoc scło ex hocegerit maximã condem pnationẽ infu¬
turo iudicio ꝓpt̃ hoc indubitanter pertipi&. Muͥta uero
& innumerabilia exempla ex his in supradictis legalibus
hic non inseruimus: Namsiquis & potiora & plura exem¬
pla inuenire desident. in prefixis libris suffitenter legendo :¬
& dirigenter querendo inuenire poterit. Nobis autẽ in p̃¬
libatis exemplis credẽdo & preceptis dñi obediendo sc̃orũq
patrũ decreta non uiolenda. & inlicita uitando sufficit. In ca¬

Expanded text:
et hoc nisi ex summis et praedictis necessitatibus fieri nulet hoc nisi ex summis et praedictis necessitatibus fieri nullo modo licet, quoniam lex divina admodum praecipiens ait: Vide ne offeras holocausta tua in omni loco, sed in loco quem elegerit Dominus Deus tuus . Et alibi: Recte offert, sed non recte dividit . Recte offert qui ad ecclesiam necessitate praeoccupanminime consecratis missarum celebrationes peragit. Multo melius est missas non cantare aut audire, quam in locis et juste in hoc saeculo ex hoc egerit, maximam condemnationem in futuro judicio propter hoc indubitanter percipiet. Multa vero et innumerabilia exempla ex his in supradictis legalibus, hic non inseruimus. Nam si quis et potiora et plura exempla invenire desiderat, in praefixis libris sufficienter legendo et diligenter quaerendo invenire poterit. Nobis autem in praelibatis exemplis credendo, et praeceptis Domini obediendo, sanctorumque Patrum decreta non violando et illicita vitando, sufficit. In ca
Abbreviated transcription (Latin):
qua innumerbilia signa mani festissima fieri : in aliis uero
locis. haec nonitare perinus fieri. nisi in deuotione eundi
aut redeundi adscaloca aut in bona deuotione ꝑmanendi
Sacrificia cgo offerre aut corpus dñi conficere nullo modole¬
gimus aut ueniciter scimus in aliis locis iuste ficri niss inloas
dõ. ab ep̃o dicatis Nisi ciusa hostilitetis aut sũ mae neces¬
sitatis & hoc non in mansionib: aut in domib: non sacratis.
sed intabernaculis : dedicatis ab ep̃is & al tarib aponificibus
sacrtunctione in unctis & diuinis p̃cib: consecrins. Hoc ue¬
ro sũma ex necessitate & ꝓitinere ꝓcul ab aecdesia positis:
quis patribus & sc̃is de p̃cessoribus nr̃is nulla alia ex hoccassi¬
one aut pigritia seu pre sumptione : sed ꝓpt̃ dictã necessita
tẽ concessũ esse legimus. Aliter quoq: ut p̃fixũ est :¬
in locis nonsacratis missirum sollemnia agere nonlic&

Expanded text:
qua innumerabilia signa manifestissime fieri; in aliis vero qua innumerabilia signa manifestissime fieri; in aliis vero locis haec non ita reperimus fieri, nisi devotione eundi, aut redeundi ad sancta loca, aut in bona devotione permanendi. Sacrificia ergo offerre, aut corpus Domini conficere nullo modo legimus aut veraciter scimus in alDeo ab episcopo dicatis, nisi causa hostilitatis aut summae necessitatis: et hoc non in mansionibus aut in domibus non sacratis, sed in tabernaculis dedicatis ab episcopis, et altaribus a pontificibus sacra unctione unctis et divinis precibus consecratis, et hoc summa ex necessitate et in itinere procul ab ecclesia positis, quis autem patribus et praedecessoribus nostris nulla alia ex occasione aut pigritia seu praesumptione, sed pro praedicta necessitate hoc concessum esse legimus. Aliter quoque nisi ut praefixum est in locis non consecratis missarum sol
Abbreviated transcription (Latin):
diantur suarũq: petitionũ uota precib: acunctis impetrent᷑
atq salutis acterne remedia ꝑcipiantur Osacratis sima
nis p̃cibus dedicatis: dicat namq si uultaliquis ut respondeat᷑
illi: & si non uult dicere erubescat & in ꝑpetuũ sileat. Sienĩ
non uult nec ual& cecũ cor habens spiritaliter cognoscere.
salit̃ a signis & multism miraculis quae ineis diuinitus fiunt cog¬
noscat. Sed signa & miracula ut ipsa ueritas ait. Non sunt¬
data fidelibus sed infidelibus. Unũ aut̃ indomib & aecdȩ¬
sus non sacris agere non ꝓlibetur : aliud uero minime cmncedit᷑
pius ut ipsi cognoscimus & experimento ꝑ saepe didicimus
ꝑcepimus quã in aliis non consecratis locis sicut manifestissimis
indiciis in multis infirmis & ancietantib: declanatur. In aec¬
desiis quippe. & onitoriis dõdicatis sepussime uidemus ce¬
cos inluminari daudos reformari. leꝓsosmundari & reli¬

Expanded text:
diantur, suarumque petitionum vota precibus a cunctis impetrentur, diantur, suarumque petitionum vota precibus a cunctis impetrentur, atque salutis aeternae remedia percipiantur! O sacratissima nis precibus dedicatis? Dicat namque, si vult, aliquis, ut respondeatur illi; et si non vult dicere, erubescat, in perpetuum sileat. Si enim non vult, nec valet, caecum cor habens, spiritualiter cognoscere, saltem a signis et multis miraculis quae in eis divinitus fiunt cognoscat. Sed signa et miracula, ut ipsa Veritas ait, non sunt fidelibus, sed infidelibus. Unum autem in domibus et ecclesiis non sacratis agere non prohibetur, aliud vero minime conceditur. pius, ut ipsi cognoscimus et experimento persaepe didicimus, percipimus quam in aliis non consecratis locis, sicut manifestissimis indiciis in multis infirmis et anxiantibus declaratur. In ecclesiis quippe et oratoriis Deo dicatis saepissime videmus caecos illuminari, claudos reformari, leprosos mundari, et reli
Abbreviated transcription (Latin):
loquiministratur. Auditũ quoq: in p̃dictis scis locis uisi¬
biliter recipiunt surdi : sed iniuisibiliter aures p̃cordiorum
sc̃i sps in lustratione aperiuntur. quatenus eaq di sunt audi¬
re & intellegere ualeant. Sic & cetera quͤin miraculis ui¬
sibiliter in dõdicatis locis de monstrantur : p̃fixũ contine¬
re uidentur sensum. Idõ fr̃sopart& ut talia beneficia
impetraturi siue ad epturi. ad aecclesus diuinis p̃cib conse
cratas humiliter uos & nos siue om̃s conuenire & festiuita¬
tes dedicationũ nouarũ aecdesiarũ. uenerabiliter uenerari
& sollempniter celebrare : quatinus dño auoiliante ̃ p̃¬
dic tabene fitia siue maiora in eis impetrare & ꝑ apere me¬
reamur. Oquã ueneranda diefinqua parieies huiustȩm¬
plidiuinis precibus consetrati funt : Damabilis & bene¬
dicta dies inquadomus hact dño diuinis cultib: & sacris
actonib est dedicata ut in ea ꝑpetualiter nomen dñiin
uocetur &oritione somniũ in ea p̃ie dep̃cantiũ ad ño ex au¬

Expanded text:
untur. Auditum quoque in praedictis sanctis locis visibiliter recipiunt surdi, sed invisibiliter aures praecordiorum sancti Spiritus illustratione aperiuntur, quatenus ea quae Dei sunt audire et intelligere valeant. Sic et caetera quae in miraculis visibiliter in Deo dicatis locis demonstrantur praefixum continere videntur sensum. Ideo, fratres, oportet ut talia beneficia impetraturi sive adepturi, ad ecclesias divinis consecratas precibus humiliter vos et nos, sive omnes convenire, et festivitates dedicationum novarum ecclesiarum venerabiliter venerari et solemniter celebrare, quatenus Domino annuente praedicta beneficia, sive majora, in eis impetrare et percipere mereamur. O quam veneranda dies, in qua parietes hujus templi divinis precibus consecrati sunt! O amabilis et benedicta dies, in qua domus haec Domino divinis cultibus et sacris actionibus est dedicata, ut in ea perpetualiter nomen Domini invocetur, et orationes omnium in ea pie deprecantium a Domino exau
Abbreviated transcription (Latin):
exultantes ad ꝓpria remearunt. Hȩc aut̃ b& bleẽ
actã sunt. et ab in colis loci illius actenus asserendo
narrantur. Bethleẽ uero locus splendidus ciuitas
fuit dauid i ntribu iuda. ubi quondam dñs atq sallua
ut adimpleret᷑ ꝓphetia ueritas deterra orta et : in p̃se¬
pio in fra speluncã deuirgine nasci dignatus ẽ. & pariuil
uagiit. Qđ p̃sepe auro argentoq ornatũ. sicut sc̃s re¬
fert antoninus. incessant̃ in columina ardent. pluribusq
seruorũ dĩ babitaculis circũdat᷑. Osenĩ speluncȩ ad in¬
grediendũ omĩno angustũ est. Incuiꝰ utiq: ore idẽ
inipso psepi ingressũ. beatus ieronimꝰ saxũ scalpen¬
do monum̃tum sibi fieri iussit. ubi prestante dño scłi

Expanded text:
ulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illius hactenus asserendo ita fuisse narrantur. Bethleem vero locus splendidus, civitas fuit David in tribu Juda: ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisque servorum Dei habitaculis undique circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri jussit. Tanta vero i
Abbreviated transcription (Latin):
suscitentur. Pecaita quoq: relaxentur : a diuine miseratio¬
nes implorentur . Inluminantur nãq: in aeclesis dõ dicatis
uisibiliter ceti : sed corda fideliũ ineis inui sibilit̃ gr̃ã sc̃i sps
inlustrantur. Lȩpsi ergo uisibiliter sanantur : sed in iusibi¬
literꝰ in quiuarus doc trims & cogitationib si ue heresib sunt
asꝑsi. spiritaliter in aecclesiis dicatis cordacorũ tanguntur

Expanded text:
suscitentur. Peccata quoque relaxentur, et divinae miseratiosuscitentur. Peccata quoque relaxentur, et divinae miserationes implorentur. Illuminantur namque in ecclesiis Deo dicatis visibiliter caeci, sed corda fidelium in eis invisibiliter gratia sancti Spiritus illustrantur. Leprosi ergo visibiliter sanantur, sed invisibiliter hi qui variis doctrinis et cogitationibus, sive haeresibus, sunt aspersi, spiritual
Abbreviated transcription (Latin):
pandere dignatus est. Condigne enĩ in aec desus dõ ab ep̃is
& sacerdotib: diuinis p̃cib dicatis uisibiliter signa in nume¬
rabilia fiunt : sed inuisibiliter maioris uirtutis miracula ꝓ¬
deunt. Corporinãq sanantur ex terius sed uulnera anime
spiritaliter diuina uirtus in uisibiliter operatur Niã
mul tomagis .ẽ. interius animas renouari & auulneribus
suis resuscitari : quã exterius orporasanari. Unũ quippe
carnaliter corporalibus oculis demonstratur a liud uero in¬
isibiliter diuina uirtus openitur. Indedicationib: quoq:
accclesiarũ : multa signa nr̃is intẽ porib: uidemus ꝑ acta
Idcirco nos dedicationes & sollempnitates consetrationũ noua¬
rũ aecđa rũ sollempniter uenerarioporte : ut siait ali&
corpora in eissanari & reformari uidemus ita animae nr̃ȩ sa¬
nentur & interius dñi miscđia renouentur atq a peccatis re¬

Expanded text:
pandere dignatus est. Condigno  F. condigne enim in ecclesiis Deo ab episcopis pandere dignatus est. Condigno  F. condigne enim in ecclesiis Deo ab episcopis et sacerdotibus divinis precibus dicatis visibiliter signa innumerabilia fiunt, sed invisibiliter majoris virtutis miracula prodeunt. Corpora namque sanantur exterius, sed vulnera animae spiritualiter divina virtus invisibiliter operatur. Nam multo magis est interius animas renovari et a vulneribus suis resuscitari, quam exterius corpora sanari. Unum quippe carnaliter corporalibus oculis demonstratur, aliud invisibiliter divina virtus operatur. In dedicationibus quoque ecclesiarum multa signa nostris temporibus videmus peracta. Idcirco nos dedicationes et solemnitates consecrationum novarum ecclesiarum solemniter venerari oportet, ut sicut aliorum corpora in eis sanari et reformari videmus, ita animae nostrae sanentur, et interius Domini misericordia renoventur atque a peccatis re
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ inipsis aecdesiis dõ dedictis multi sc̃i orando & legiame
certando: gloriã & sonetatẽ scõrũ adipisci meruerunt
& ad sacrati tẽpli festũ & ad diem eiꝰ consecrationis ad uenire
uoluit. & ipse festiuitatẽ cũ aliis populis sollempniter cȩle¬
brare studuit quinullo pondere peccati grauabatur:
Quanto magis nos qui honerib peccaminũ multorũ gniuam᷑
& p̃mimur ad p̃dictas festiuitates una cũ nobis subditis
cȩteris populis aduenire decenter & cascȩlebrare sollemp¬
niter debemus : Ut deperta & postulata scõrũ sacerdo¬
tũ qui eas consecra uerunt᷑ dño annuente adipisa merea¬
mur : F estiuitait̃ quoq: hanc nos comaiore deuotio¬
ne cȩ lebrare oport& : quo eã redemptori nr̃o gratissimã esse
cognoscimus. Oppido aut̃ dño grata ipsȩ de testionis tẽplifesti¬
uitas fuit : quando ipse in illã tẽ plũ ingredi & sermonẽ
facere ad popłn uoluit : Diuinitatisq sue sacramenta inibi

Expanded text:
m in ipsis ecclesiis Deo dedicatis multi sancti orando et legitime certando gloriam et societatem sanctorum adipisci meruerunt.i dedicationem, et ad sacrati templi festum, et ad diem ejus consecrationis advenire voluit, et ipsam festivitatem cum aliis populis solemniter 81 celebrare studuit, qui nullo pondere peccati gravabatur; quanto magis nos, qui oneribus peccaminum multorum gravamur et premimur, ad praedictas una cum nobis subditis populis caeteris advenire decenter et eas celebrare solemniter debemus, ut deprecata et postulata sanctorum sacerdotum qui eas consecraverunt, Domino annuente, adipisci mereamur. Festivitatem quoque hanc nos eo majore devotione celebrare oportet, quo eam Redemptori nostro gratissimam esse cognoscimus. Oppido autem Domino grata ipsa devotionis templi festivitas fuit, quando ipse in illa templum ingredi et sermonem facere ad populum voluit, divinitatis suae sacramenta inibi
Abbreviated transcription (Latin):
intrepidus leonis aduentui obuiauit. Qui uidelicet dũ
sibi parit̃ ꝓpinquassent. & quia loquileo ut suȩ naturȩ
ẽ minime poterat. ut cũq ualuit prȩdicto patribesi
p̃copit ut diligent̃ lesum abluerent pedẽ . inquirentes
curita claudicans iret qđ dũ factũ studiose fuisset.¬

Expanded text:
ieronymus, veluti adventanti obviavit. Qui videlicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod dum factum studiose fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tres : in epła adtitũ librũ unũ. in epła ad filemonem
librũ unũ. in ȩcłasten cõm̃tarios. Questionũ ebraicarũ
ingenesi librũ unũ dediuersis locis librũ unũ. ebraicoꝵ¬
adecimo usq ad sextũ decimũ tractatus septẽ. captiuũ
Nouũ testam̃tum. grecȩ fidei reddidit : contra iouimia̾num¬

Expanded text:
tres, in Epistolam ad Titum librum unum, in Epistolam ad Philemonem librum unum; in Ecclesiasten Commentarios; Quaestionum Hebraicarum in Genesim librum unum, de Locis librum unum, de Spirita decimo usque ad sextum decimum trNovum Testamentum Graece fidei reddidi, Vetus juxta
Abbreviated transcription (Latin):
quorum animae sunt in caelis. animab scoꝵ coequales
Di enim uiuentes in carne ecclesias
plantauerunt & c̃struxert̃:
& suis p̃cib c̃se crauert̃.
atq ea que iN
dedicationib eꝙ¬
loscelebitre annos consueuit. Quorũ exempla ho dierna
die nosimitantes. iux tã xp̃iani orbis morẽ : annuam aecđȩ¬
nĩȩ dedicanonis diem diuinis laudib: & uigiliis: siue ceteris
bonis studiis & omtionib agere studemus sollempnẽ. Siengo
plo inquocaro & sanguis brutorũ animaliũ offerebatur :
quondã mortalis ac terrenus quã uis potentissimus ac sapien¬

Expanded text:
quorum animae sunt in coelis animarum sanctorum coaequales. Si enim viventes in carne ecclesias plantaverunt et construxerunt, et suis precibus consecraverunt, atque ea quae in dedicationiblos celebrare annos consuevit. Quorum exempla hodierna die nos imitantes juxta Christiani orbis morem annuam nostrae Ecclesiae dedicationis diem divinis laudibus, vigiliis, sive caeteris bonis studiis plo, in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatur, quondam mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus ac sapien
Abbreviated transcription (Latin):
tq paulaũ heresis illa miseratiõe diuina : eiꝰ ex animo pulsa
inatꝰ ẽ. q̃ ꝓpinqͣntib dieb sc̃ĩ paschȩ salutis aquã ꝑciꝑet. Et factũ est
diuina p̃stante opitulatiõe. ut ꝑ illũ tantũ ac talẽ antistitẽ ambrosium. &
octrinã salutarẽ eccłis catholicȩ: & diuinũ ꝑciꝑet sacram̃tũ. Al¬
intimis cordis medullit pem omnẽ qͣ habebat in scło deliqͥt. lã ñ uxorẽ.
ñ filios carnis. ñ diuitias. ñ honores scłi quęrens. s do cũ suis seruire
statuit: in illo ⁊ ex illo pusillo grege ẽẽ studens. quẽ dñs alloqͥt᷑ dicens.
Noli timere pusillus grex: qm̃ cõplacuit patͥ ur̃o dare uob̾ regnũ Uen¬
dite q̃ possidetis ⁊ date emosynã : facite uob̾ sacculos ñ ueterascentes.

Expanded text:
tque paulatim haeresis illa miseratione divina ejus ex animo pulsa innatus est, quo propinquantibus diebus sanctis Paschae salutis aquam perciperet. Et factum est divina praestante opitulatione, ut per illum talem ac tantum antistitem Ambrosium, et doctrinam salutarem Ecclesiae catholicae, intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo, dereliquit; jam non uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum suis servire statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Vend