comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miliariter loquens sepe
profando predixit sicut ⁊
demrorte quondam hariberti regis
quam sicut p̾muncciauit ita post
paululum euenit ⁊ demorte dago¬
beiti niclici principis netuon ⁊̃ tẽ
natuntate locharii iimoris. Nã
cum adhuc in utero esset inclitus
⁊ regina magnoꝑe obid pauitaẽt
uerens ne filiaui ederet ⁊ ob hoc reg¬
num succumberet. Nemens ad
eam eligius alacuiter eam retirau
atqz coram omnibz puerꝑant uo¬
citans ꝑtum eius masculum pre¬
nuncciauit. siunq filium ex
nust̾io regenaciois fore predixit
nomen etiam puero adhuc in al¬
uo inposuit. Et adhec omĩa cer¬
cus tenenda quoddam opificurz
quod parutilio posset aꝑtari fieri
rogauit atqz ad usus eius usq dũ
nasceretur custodin iussit. Hec ãt
onnua sicut predixit ita demum
rei euentus probauit. Nam ⁊ regi¬
na filium protulit. ⁊ eligius eum
filiolum habuit acnomen lothã¬
rius quod dudum indiderat uo¬
titauit. Post hunc quoq multi¬
plicauit deus sobolem eus. et ge¬

Expanded text:
miliariter loquens saepe prophetando praedixit, sicut et de morte quondam Hariberti regis, quam sicut praenuntiavit, ita post paulolum evenit, et de morte Dagoberti incliti principis necnon et de nativitate Lotharii iunioris. Nam cum adhuc in utero esset inditus et regina magnopere ob id pavitaret, verens, ne filiam ederet et ob hoc regnum succumberet, veniens ad eam Eligius alacriter eam recreavit, atque coram omnibus puerperam vocitans, partum eius masculum praenuntiavit suumque filium ex mysterio regenerationis fore praedixit; nomen etiam puero adhuc in alvo inposuit et ad haec omnia certius tenenda quoddam opificium, quod parvulo posset aptari, fieri rogavit atque ad usus eius, usque dum nasceretur, custodiri iussit. Haec autem omnia sicut praedixit, ita demum regi eventus probavit. Nam et regina filium protulifiliolum habuit ac nomen Hlotharius, quod dudum indiderat, vocitavit. Post hunc quoque multiplicavit Deus sobolem eius et ge
Abbreviated transcription (Latin):
dopensabit dies. Sed ne prolixa
prephacio prius fastidium gen̾et
qͣui lector suꝑcilium hystorie incli¬
net. licet cum uerecundia fratrib
quidem obedienciam ⁊ illi imꝑen¬
do de quo nou digne loquor niur¬
am. sed tubuet uemam. Confido
enm ꝙ deuocione non offeudo. l¬
Nunc uo hec prima fronte ex eiꝰ
uita ꝓpono
Incipunit capitola primi libri
De prosapia sancti eligii et lo¬
co natiuitatis eius

Expanded text:
do, pensabit dies. Sed ne prolixa do, pensabit dies. Sed ne prolixa praefatio prius fastidium generet, quam lector supercilium historiae inclinet, licet cum verecundia fratribus quidem oboedientiam et illi inpendo de quo non digne loquor iniuriam; sed tribuat veniam: confido enim, quod devotione non offendo. Nunc vero haec prima in fronte ex eius vita propono. INCIPIUNT CAPITULA LIBRI PRIMI. De prosapia sancti Eligii et loco nativitatis eius
Abbreviated transcription (Latin):
omnib cum sius uanis studiis
obinissis ad simplicem ꝓposite
ꝓperaus hystorit seriem: Ao est
ille plasmator qui lingias infan¬
tium facit disertas. cuius graciam
nobis adesse supplices optamus.
ut ip̃o annuente confessoris siui
palmam gradatim narrare possi¬
mius. Qua ꝓpter lectores obsecraꝰ
et ꝑ gloriosum xꝑi aduentum ob¬
testamur. ut siquis hec legens a¬
more captus exemplare uoluĩt
sillabarum detrumenta sũmope
obseruet. ⁊ dudum conscripta ex¬
emplarib cursus conferat corri¬
genda. ut queq tum studio ⁊ solli¬
citudine scripta sunt cum cura et
diligencia transscribantur. Het id¬
circo quia plerumq uidemus nõ¬
nulla uolumina ⁊ precipue scõꝵ
gesta ita scriptorum uicio depraua¬
ta. ut studiosis quibzqz non soluz
lectisare. uerum eciam manibus
sit contingere fastidium. Ac nr̃a
hec si placet oro ꝑ incolumez sta¬
tum catholice seruetur eccłie. Nã
prinmi laboris im ultima confi¬

Expanded text:
omnibus cum suis vanis studiis omnibus cum suis vanis studiis omissis, ad simplicem propositae properemus historiae seriem Adest ille Plasmator qui linguas infantium fecit disertas, cujus gratiam nobis adesse supplices optamus, ut ipso annuente confessoris sui palmam gradatim narrare possimus. Quapropter lectores obsecramus, et per gloriosum Christi adventum obtestamur; ut si quis haec legens amore captus exemplare voluerit, syllabarum detrimenta summopere observet, et dudum conscripta exemplaribus rursus conferat corrigenda, ut quaeque cum studio et sollicitudine scripta sunt, cum cura et diligentia transcribantur. Haec idcirco, quia plerumque videmus nonnulla volumina, et praecipue sanctorum gesta, ita scriptorum vitio depravata, ut studiosis quibusque non solum lectitare, verum etiam manibus sit cohaec si placet oratio, per incolomem statum catholicae servetur ecclesiae, nam praemium laboris nostri ultima, confi
Abbreviated transcription (Latin):
osis philo sophorum sectatorib
sed umiu̾so loquatur hominum
genen. Net enm oꝑis est diume
doctrine sophistice. et eloquenter
signare sermones cum scriptũ sit
Qui sophistice loquitur odibilis
est. Non est enm data illi gracia
adomino. Quiꝰemin legentibus
nobis diñsa gramaticorum argu¬
menta proficumt cum uideantur
pocius subutere qui edificare. Q̾d
inqͥni pitagoras socrates plato et
anstotiles nobis philosophando
consuluit. Quid sceleratorinn ye¬
me poctaꝵ. omeri scilicet uirgilii
⁊ menandri legentib conferunt
Qiuid in qͣm salustus erodotus
⁊ linius gentilium texendo hysto¬
rias xpiane prosunt familie Qd
lisias grathus demoschenes ⁊ tu-¬
lius aitis oratorie in sistendo xꝑi
puris atq preclaris poscunt com¬
pari doctrinis. Quis flacti solo¬
ini narronis democreti planti et
cyceronis. aliorumq solercia qs
emimerare suꝑ uatantem puto
nr̃as iuuat utilitates. Hiis itaq

Expanded text:
osis philosophorum sectatoribus, osis philosophorum sectatoribus, sed universo loquatur hominum generi; nec enim opus est divinae doctrinae sophistice aut eloquenter signare sermones, cum scriptum sit: Qui sophistice loquitur odibilis est: non enim est data illi a Domino gratia . Quid enim legentibus nobis diversa grammaticorum argumenta proficiunt, cum videantur potius subvertere, quam aedificare? Quid, inquam, Pythagoras, Socrates, Plato, et Aristoteles nobis philosophando consulunt? Quid sceleratorum naeniae poetarum, Homeri videlicet, Virgilii et Menandri, legentibus conferunt? Quid, inquam, Sallustius, Herodotus et Livius, gentilium texendo historias, Christianae prosunt familiae? Quid Lysias, Gracchus, Demosthenes, et Tullius arti oratoriae insistendo, Christi puris atque praeclaris possunt comparari doctrinis? Quid Flacii, Solini, Varronis, Democriti, Plauti et Ciceronis, aliorumque solertia, quos enumerare supervacaneum puto, nostras juvat utilitates? His itaque
Abbreviated transcription (Latin):
uel exiguum mee rusticitatis redde
debitum conatus sumi culpam sci¬
licet mnetuens silencii icurrere. si
agnita miratula ut piger seruus
silendo occultarem ue michi uinꝰ
talenti creditam quautitatem dũ
diceret caucius custodire culpa de¬
fosse peciue non carerem. Id c̾co
optinum fore arbitratus simi ut
pecume comerrui. quod ab om¬
iupotente accepi in laudib onĩ
potentis expenderen. atq id qd̃
abeodem aceptus sum indignus
eidem conferrem subiectus. Unde
lectorem obsecro ut uilitatem no¬
stri sermonis non usq quaq des¬
piciat. quia et si utrumq eloquẽ¬
ter possit or̃o promi itaq stilum
placet corrigere ut nec simplicib
quib q gramaticorum sectanto
termuus displiceat. nec scolasticos
etiam iuina contentos rusticitate
offeudat. sed ꝑ paucis oꝑta cũctis
prorsus retexat aꝑta. Nam ⁊ eccle¬
siasticum dognia eciam si habeat
elloquii uenstatem ita eam dis¬
simłare debet at fugere ut non oci¬

Expanded text:
vel exiguum meae rusticitatis reddere vel exiguum meae rusticitatis reddere debitum conatus sum; culpam scilicet metuens silentii incurrere, si agnita miracula ut piger servus silendo occulerem, ne vel unius talenti creditam quantitatem dum niterer cautius custodire, culpa defossae pecuniae non carerem. Idcirco Optimum fore arbitratus sum, ut pecuniae commertium, quod ab omnipotentpotentis expenderem, atque id quod ab eodem adeptus sum, indignus eidem conferrem subjectus: unde lectorem obsecro, ut vilitatem nostri sermonis non usquequaque despiciat, quia etsi utcunque eloquenter possit oratio promi, ita stylum placet corrigere, ut nec simplicibus quibusque grammaticorum sectando fumos displiceat, nec scholasticos etiam nimia contentos rusticitate offendat, sed perpaucis operta, cunctis prorsus retexat aperta. Nam et ecclesiasticum dogma, etiamsi habeat eloquii venustatem, ita eam dissimulare debet ac fugere, ut non oti
Abbreviated transcription (Latin):
inquirens sed sancti simplitem
uitam simplici sermone ipsuis
animatus precib enarrare tẽꝑ¬
tabo. eius qz uite cursum licet ser¬
mone niculto ingentiq tãmen
amoris obtentu ferre couabor in
publicum. ut cuius est inte cum
xpo memoria gloria relatu cele¬
bretur in mundo. breueq uite spͣ¬
cium et̾ua memoria compenset
in setulum atq in hominum ore
dulci cõmemiorãtione iuuat in
terus qui tum suꝑins beate uiͭ
in celis. Et siquidem uelit quis
omem eius ordinem uite litte¬
rarum tradere mnummentis ccũ
est quia tanta sunt. que et uolu¬
men magnum requirãt motiũ
ac ego tum sim sicut sum ꝑfessus
mꝑitus insermone. ⁊ cuii excellẽ¬
cius sit unum sauctissimum ini¬
ran qui loqui. cumeciam doctissi
mi quidquid de eo dicere potiussẽt
inuus proculdubio sit qm merẽ¬
tur. tamien ardore dileccioins plus
in illo quid uelim qͣu in mne qued
possum considerari. Nam cum sin
cebitor deceui milium talentoruz

Expanded text:
inquirens, sed sancti simplicem inquirens, sed sancti simplicem vitam simplici sermone, ipsius animatus precibus, enarrare temptabo, eiusque vitae cursum, licet sermone inculto, ingenti tamen amoris obtentu ferre conabor in publicum: ut cuius est vitae cum Christo memoria, gloria relatu caelebretur in mundo, breveque vitae spatium aeterna memoria conpenset in saeculum atque in hominum ore dulci commemoratione vivat in terris, qui cum suppremis beate vivit in caelis. Et si quidem velit quis omnem eius ordinem vitae litterarum tradere monimentis, certum est, quia tanta sunt, quae et volumen magnum requirant et otium. At ego cum sim, sicut sum professus, inperitus sermone, et cum excellentius sit virum sanctissimum mirari quam loqui, cum etiam mi quidquid de eo dicere potuissent, minus procul dubio sit quam meretur; tamen ardore dilectionis plus in illo quid velim, quam in me quid possim consideravi: nam cum sim debitor decem millium talentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cula confessorum ut multiplices
uictorie martuz litterarum iã mu¬
nmentis hentur iclite. multiq
nobilium ex gestis eorum relique¬
re molem uoluminũ. nos modo
uel exignum iuxta qualitatem ĩ¬
genii optare temptamus librum
inquo de ortu uiteqz cursu ⁊ glori¬
oso obitu sacti at beatissimi cõfes¬
soris ⁊ ep̃i eligii que adplenum
exꝑti sumus adiuuante superna
grãcia explicandum suscepimus
Id eciam aute nos iam ctificatum
ab aliquib eruditissimis comꝑe¬
rimus. Sed quia illi turis obli-¬
gati secularib ut et ip̃i ꝑ fitentur
cum festinatione fimre sermonẽ
indignum duximus. ut tamn lar¬
ga bonitas tamiq exinua sancti-¬
tas arto parcoq attenuaretur
affectu. Qiius ergo ⁊ nos tan¬
te rei narracione minus simus ꝑ¬
conei. indignumq uideatur tam
tas eadem frequent exposcit si dei
iuerit fauor que michi comꝑtã
sunt queqz ad memoriam donu¬
nus reduxit qͣm qui imꝑito dige¬
ram stilo. non leporen sermoms

Expanded text:
cula confessorum et multiplices cula confessorum et multiplices victoriae martyrum litterarum iam monimentis habentur inditae, multique nobilium ex gestis eorum reliquere molem voluminum, nos modo vel exiguum iuxta qualitatem ingenii aptare temptamus librum, in quo de ortu vitaeque cursu et glorioso obitu sancti ac beatissimi confessoris et episcopi Eligii, quae ad plenum experti sumus, adiuvante superna gratia, explicandum suscepimus. Id etiam ante nos iam factitatum ab aliquibus eruditissimis comperimus, sed quia illi curis obligati saecularibus, ut et ipsi profitentur, cum festinatione finiere sermonem, indignum duximus, ut tam larga bonitas tamque eximia sanctitas arto parcoque attenuaretur affatu. Quamvis ergo et nos tantae rei narratione minus simus idonei, in dignum que videatur tam tas eadem frequenter exposcit, si Dei iuverit favor, quae mihi conperta sunt quaeque ad memoriam Dominus reduxerit, quamquam inperito digeram stilo, non leporem sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
uin gentiles poete studeant sua fig¬
menta prolixis pompare stilis et
seua nephandarum reuouent con¬
tagia rerum. ac plurima uiliatis
tradant meudacia biblis eorumq
tantum uana discurrat gloria que
ueterum nectunt mendatia. Cur
nos xꝑiam salutifere taceamus
miracula xꝑi cum possimus sermo¬
ne uel tenui edificacionis hystoria
pandere plebi psertim cum ecclesia¬
stita tradicione et apłica admonea¬
mur amonicione auctoritate de sc̃o¬
rum gestis seu uirtutibz non iuilla
cõmemorare. ut scriptum est. Me¬
moria sc̃orum cum laudib. Et il¬
luo laudemus uiros gloriosos qui
uicennt regna mundi ut sit me¬
moria eorum in benediccione. ⁊ no¬
men illorum ꝑianet meteruum
Quotiens cumq ergo scorum sol¬
lempinia anniu̾sano cirtulo celbiͣ¬
mus. aliqua exeorum gestis ad e¬
dificationen xpiane plebis cõue¬
mencia inxpi laudib retitare dełe¬
mus. qũi reuera xꝑiniuneris est
quitquid insanctis sius laudabi
le. Quia igitur omniũ peue mia¬

Expanded text:
um gentiles poetae studeant sua figmenta prolixis pompare stilis et saeva nefandarum renovent contagia rerum ac plurima Niliacis tradant mendacia biblis, eorumque vana tantum discurrat gloria, quae veterum nectunt mendacia, cur nos christiani salutiferi taceamus miracula Christi, cum possimus sermone vel tenui aedificationis historiam pandere plebi ? Praesertim cum et ecclesiastica traditione et apostolica ammoneamur auctoritate de sanctorum gestis seu virtutibus nonnulla commemorare, ut scriptum est: Memoria sanctorum cum laudibus; et illud: Laudemus viros gloriosos, qui vicerunt regna mundi, ut sit memoria eorum in benedictione, et nomen illorum permaneat in aeternum. Quotienscumque ergo sanctorum sollemnia anniversario curriculo caelebramus, aliqua ex eorum gestis ad aedificationem christianae plebis convenientia in Christi laudibus recitare debemus, quoniam re vera Christi muneris est, quicquid in sanctis eius laudabile est. Quia igitur omnium paene mira
Abbreviated transcription (Latin):
Ed neq illud silenduni
puto ꝙ in monastio qͦ¬
dam turonci ruris fratri
tuidam contigit remedium. Ita sp
quidam illic monachus honora¬
bilis inter suos michiq familia¬
riter notus ingruente morbo sua
uiscera grauissime ꝑdies pluĩmo
liborabat. Cumq nullatenus ĩ¬
ualescere recuꝑariqz posset salute
inspiratus tandem cei misacione
amphibalum sautti eligii quod
illi cum magna reuerencia sira¬
batur suꝑ se iposuit. Quo in¬
mirum ex fide amictus ĩ ansses
artus cunctaq membra seuo leg¬
wore defessa baculo regente susten¬
tans comunionem xꝑi recepit Et
post hec eger ita sanus atqz in co-¬
lumnis est redditus ut plus demũ
Lius eciam frater ĩ mo

Expanded text:
ed neque illud silendum puto quod in monasterio quodam Turonici ruris fratri cuidam contigit remedium. Itaque quidam illic monachus honorabilis inter suos mihique familiariter notus, ingruente morbo, sua in viscera gravissime per dies plurimos laborabat, cumque nullatenus invalescere recuperarique posset salutem, inspiratus tandem Dei miseratione amphibalum sancti Eligii, quod illic cum magna reverentia servabatur, super se inposuit. Quo nimirum ex fide amictus et aniles artus cunctaque membra saevo languore defessa, baculo regente, sustentans, communionem Christi recepit, et postquam haec egit, ita sanus atque incolomis est rAlius etiam frater in mo
Abbreviated transcription (Latin):
xquib primum ac sũmum sauctum mrem quintinum.
in principio episcopatus sui grandi instancia quesitum.
olyni quoqz celatum ꝓmouit palam in publicum. Demq
prius qmi eligius euisdem locidatus esset ep̃us. extitit quidam uir in¬
prob uocabulo maurinus. ut uidebatur ppłis hĩtu teligiosus cantor ĩ
regis pallacio laudatus atq exhoc ut rei docuit exitus mente tumidꝰ
corde ꝓteriuis atq acciõe dissipatus. Qui andacia sue presumptionis
deceptus cepit u̾bis extolłe a se corpus mris quintun ⁊ in quiri posse et

Expanded text:
quibus primum ac summum sanctum martyrem Quintinum in principio episcopatus sui grandi instantia quae itum, olim quoque celatum, promovit palam in publicum. Denique priusquam Eligius ejusdem loci datus esset episcopus, exstitit quidam vir improbus, vocabulo Maurinus, ut videbatur populis habitu religiosus, cantor in regis palatio laudatus, atque ex hoc, ut rei docuit exitus, mente tumidus, corde protervus, atque actione dissipatus, qui audacia praesumptionis suae deceptus, coepit verbis extollere a se corpus martyris Quintini et inquiri posse et
Abbreviated transcription (Latin):
puliqz conuentus frequens ibi¬
dem fieri. Quod factum cum ad
miracio ne cernens homo relicta
protinus como malio se iuxta ꝗ¬
tulit thabnatulo suumq diiso¬
rium hospicium ppetuo iero
contessit eligio. Et ecce iam domo
uiri diruta basilita ibi construit¬
lecto inirifice exornato condignũ
met̾inm possidet eligius hospiti¬
un. Quem uidelicet locum cle¬
mens pontifex beluacensis sub
suo habet regimine. Et multa ibi¬
dem iugiter exercentur miracula
ex quib nunt duo tantum modo
et dolore ab co sublato. capiclum.

Expanded text:
pulique conventus frequens ibipulique conventus frequens ibidem fieri. Quod factum cum magna admiratione cernens homo, relicta protinus domo, in alio se iuxta contulit tabernaculo suumque diversorium hospicium perpetuum in aevo concessit Eligio. Et ecce! iam domo viri diruta, basililecto mirifice exornato, condignum in aeternum possidet Eligius hospitium: quem videlicet locum Clemens pontifex Belvacensis sub suo habet regimine, et multa ibidem jugiter exercentur miracula, ex quibus nunc duo tantummodo bet dolore ab eo sublato. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo discubitu spondam etia
quam negligenter proiccerant
in loco pristino restaurarent atq
omnem stratum sicut fuerat dili¬
genti tura compouent. Sed illã
negligent̾ uisione oblunstente
uir eius atrotius cruciatur colõc
Et sequenti nocte etiam ip̃e como.¬
uetur. ꝙ insi secito a lecto submo¬
ueret seuenius iam ex hoc corꝑe¬
tur. Tunc ille post transactaz ui¬
sionem moderata inse quantulũ¬
tumqz febre surrexit ut ualuit fe¬
stinus. ⁊ spondani lectuli illico re¬
collegit. Quaen diligenter loca¬
tam in eo loco unde exierat restau¬
rauit. lectuniqz ut prius fuerat
currum quaq composuit. Sicq
se deinceps a discubitu illo remo¬
uens prioris facti cum multa sa¬
tisfaccione penitencium gessit at¬
qz ita demum sanitatem recipere
meruit. Denide iam hoc miratu¬
lo latius trebrescente ceperunt
undiqz aduentantes eo ⁊ loco mu¬
nuscula inferre. Cepunt eciam.
illic uirtutes crebnus declarati po¬

Expanded text:
ab illo discubitu, spondam etiam, ab illo discubitu, spondam etiam, quam neglegenter proiecerant, in loco pristino restaurarent atque omnem stratum, sicut fuerat, diligenti cura conponerent. Sed illa neglegenter visionem obliviscente, vir eius atrocius cruciatur dolore et sequenti nocte etiam ipse admonetur, quod nisi se cito a lecto submoveret, severius iam ex hoc corriperetur. Tunc ille post transactam visionem, moderata in se quantulumcumque febre, surrexit, ut valuit, festinus et spondam lectuli ilico recollegit. Quam diligenter lotam in eo loco unde exierat restauravit lectumque, ut prius fuerat, circumquaque conposuit; sicque se deinceps a discubitu illo removens, prioris facti cum multa satisfactione paenitentiam gessit atque ita demum sanitatem recipere meruit. Deinde iam, hoc miraculo latius crebrescente, coeperunt undique adventantes eo in loco munuscula inferre; coeperunt etiam illic virtutes crebrius declarari po
Abbreviated transcription (Latin):
uin uir beatus in cõpen¬
dio uilla regali frequen¬
cius esset sollicitus aduẽ¬
tare prouiderat sibi hospicim ul¬
tra fluuium hylare in cuiusdam
uiri comicilio uocabulo mildolẽ
Quo uidelicet in loco enudo ple-¬
runiq uel reseundo consueuerat
du̾itere admanendum. postqͣm
ergo migniuit demundo predit¬
tus hospes eius minime reueres¬
cens pontificis stratum destruxit
ꝑ in cunam lectum ꝑuipendens
tanti uiri discubitum. Spondan
eciam leccłi quam sepius tuerant
manus sancti suppedancum lum¬
tis fecit seq cum coniuge in eo lo¬
to quo uir btus pansauerat sine
ullo cunctamine collocauit. Et
ecce ip̃a nocte uehementi febre cor¬
reptus cepit protinus cediare tre¬
nere sudare at pallescere. Sedes q̃z
eius qui lectuli calcauerant spon¬
dam ceꝑunt fortui coudolere. in¬
mioqz ardore feruoris aggraua¬
ri. ita ut agressu penitus compl¬
leretur airen. Cumq huiusmõi
arcium torqueretur cruciatibus
iissum est coniugieius in uisu
ut amoneret se uterq qͣntocius

Expanded text:
um vir beatus in Conpendio villa regali frequentius esset solitus adventare, providerat sibi hospitium ultra fluvium Hysera in cuiusdam viri domicilium vocabulo Waldoleno; quo videlicet in loco eundo plerumque vel redeundo consueverat divertere ad manendum. Postquam ergo migravit de mundo, praedictus hospes eius minime reverescens pontificis stratum, destruxit per incuriam lectulum, parvi pendens tanti viri discubitum; spondam etiam lectuli, quam saepius triverant manus sancti, subpedaneum limitis fecit seque cum coniuge in eo loco quo vir beatus pausaverat sine ullo cunctamine collocavit. Et ecce! ipsa nocte vehementi febre correptus, coepit protinus taediare, tremere, sudare ac pallescere; pedes quoque eius, qui lectuli calcaverant spondam, coeperunt fortuitu condoleri nimioque ardore fervoris adgravari, ita ut a gressu penitus conpelleretur arceri. Cumque huiusmodi in artuum torqueretur cruciatibus, iussum est coniugi eius in visu, ut amoverent se uterque quantotius
Abbreviated transcription (Latin):
euisdem loci. Et audiens de mi̾a¬
culo quod ibi tunc acciderat uisꝰ
est adhoram dubitasse. Qui sta¬
tun inde progrediens cum ascen-¬
disset equm quo illit aduectus
fuerat mansuetissimum. mox eb
eo int̾ram proiectus grauissimis
liuoribz est confectus. Et confestĩ
culpam dubietatis episcopus re¬
munscens palam coram omib
confiteri est compulsus. Sicqz inde
subleuatus ⁊ salutem post dies pl¬
rimos adeptus cautus deinceps in
talib est redditus. Et quia se occa¬
sio prebuit qd̃ de huiusmodi condi¬
tione loqui deberem. dicam ⁊aliud
huic rei similimũ¬

Expanded text:
piscopus ejusdem loci, et audiens de mirapiscopus ejusdem loci, et audiens de miraculo quod ibi tunc acciderat, visus est ad horam dubitasse, qui statim inde progrediens, cum ascendisset equum pro illic advectus fuerat mansuetissimum, mox ab eo in terram projectus, gravissimis livoribus est confectus. Et confestim culpam dubietatis episcopus reminiscens, palam coram omnibus confiteri est compulsus: sicque inde sublevatus, et salutem post dies plurimos adeptus, cautus deinceps in talibus est redditus. Et quia se occasio praebuit quod de hujusmodi conditione loqui deberem, dicam et aliud huic rei simillimu
Abbreviated transcription (Latin):
cule de manibz ꝑ sequentium elãp¬
sus cuisu concito ad ecclĩam sant¬
ti eligii confugit. Quam ingressꝰ
cum ad tunbam eius ꝑuenisset.
ibiq trepidus astaret iepente dis¬
rupta sathena qua premebatur
in ꝑtes utrumq cetidit. Subsetu¬
ti autem illum mox proditores cũ
illit liberum astare conspicerent
ninuo furore succensi rursum at¬
cepta cathenam in collo at mami¬
b eius uincunt conantes eum
sumio oꝑe foras eccliam trahere
Tunc uo reus tremens at pallẽs
atq ad sepulchrum supplices ocu¬
los pretendens ait. O sancte eligiz
placet tibi qd̃ ad te confugientes
non defendis. Ao hanc protinus
uocem cum magno inpulsu est¬
fracta cathena longuis abeo pro¬
siliiit. eumiq rursus liberum co¬
ram omnibz astare fecit. Ex quo
facto ꝑterriti omnes qui uirũ im¬
pecierant proruentes interram
ueman audatie sue cum ingeit¬
ti metu precabantur. Demde iaz
omnib inde recedentib solaq
sachena dissipata intestimo nũ
remanente cum aliquod. horar

Expanded text:
cule de manibus persequentium elapsus, cursu concito ad Ecclesiam sancti Eligii confugit, quam ingressus cum ad tumbam ejus pervenisset, ibique trepidus astaret, repente disrupta catena qua premebatur, in partes utrinque cecidit: subsecuti autem illum mox proditores cum illic liberum astare conspicerent, nimio furore succensi rursum acceptam catenam in collo ac manibus ejus injiciunt, conantes eum summopere foras ecclesiam trahere. Tunc vero reus tremens ac pallens, atque ad sepulcrum supplices oculos praetendens, ait: O sancte Eligi, placet tibi quod ad te confugientes non defendis? Ad hanc protinus vocem cum magno impulsu effracta catena longius ab eo prosiluit, eumque rursus liberum coram omnibus astare fecit. Ex quo facto perterriti omnes qui virum impetierant, proruentes in terram, veniam audaciae suae cum ingenti metu precabantur. Deinde jam omnibus inde recedentibus, solaque catena dissipata in testimonium remanente, cum aliquod horarum
Abbreviated transcription (Latin):
xpisto ignibus intulisset libens¬
qz palmam sangirinis occupas¬
set. Sed qͣmq̃m istanon tulerit.
inipleuit tamen eciam siue truo¬
re martirium. dum fortitudine ro¬
boratus in uigiliis sedulus in ieut¬
nis assiduus fidem seruando tur¬
sum consumando. repositam sibi
ã xpo iusticie toronam cottidie ex¬
pectabat restitui De cenobio no¬

Expanded text:
Christo ignibus intulisset, libensChristo ignibus intulisset, libensque palmam sanguinis occupasset. Sed quanquam ista non tulerit, implevit tamen etiam sine cruore martyrium, dum fortitudine roboratus, in vigiliis sedulus, in jejuniis assiduus, fidem servando, cursum consummando, repositam sibi a Christo justitiae coronam quotidie exspectabat restitui. Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
pleben u̾baueritatis fructũ fidei
redundancia sufficienti sale con¬
dita. ⁊ uelut aromaticis ungẽtis
infusa net erat eius fama coutẽ¬
ta circũnuctans tantum gallias
illustrare sed exteras utiq proum¬
cias implebat meritorum gracia
p̾curreute. Inter barbarũ quidem
fremitus quasi signifer religera¬
tor corpeo timoremidus sed fidet
feruore uestitus se ingerebat xpisti
caritate securus. Aduersantes qz si¬
bi fortiter suꝑabat. non corporca lo¬
rita amictus sed fidei untute indut¬
cus. O quociens obuitatis asser¬
cionem patam habuit mortem.
fecissetq satis uotis si contulisset
sors tempis. Sed licet ei ratio tem¬
ꝑis non p̾ot̾it prestare martirium
gloriam tamen martiris nõ ami¬
sit. quia prospe cternitatis iugit
laborauit. uerum si ei neromaniꝰ
dacians qz temꝑib in illa q̃ tunt
exticit dimicarẽ congressione licu¬
tuisset securus dixerim sponte ot¬
cultum ascendisset. ⁊ ultro se pro

Expanded text:
plebem verba veritatis fructu fidei plebem verba veritatis fructu fidei redundantia, sufficienti sale condita, et velut aromaticis unguentis infusa: nec erat ejus fama contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras utique provincias implebat, meritorum gratia praecurrente. Inter barbarorum siquidem fremitus quasi signifer belligerator, corporeo timore nudus, sed fidei fervore vestibus se ingerebat, Christi charitate securus, adversantesque sibi fortiter superabat, non corporea lorica amictus, sed fidei virtute indutus. O quoties ob veritatis assertionem paratam habuit mortem, fecissetque satis votis, si contulisset sors temporis! Sed licet ei ratio temporis non potuerit praest re martyrium, gloriam tamen martyris non amisit, quia pro spe aeternitatis jugiter laboravit; verum si ei Neronianis Decianisque temporibus, in illa quae tunc exstitit dimicare congressione licuisset, securus dixerim, sponte equuleum ascendisset, et ultro se pro
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea pastoris cura insi
Sed flandrenses atqr andoner¬
penses fiessiones quoq ⁊ sueui et
bariuri quiq curra maris littora de¬
gentes quos uelut inextremis re-¬
motos nullus adhuc p̃dicacionis
nom̃ inp̃sserat primo cum hostiũ
ammo ⁊ ausa mente susceperunt
Postinodum uõ cum paulatim
pxꝑi gratiam hiis u̾bum dei insi-¬
nuare cepisset pars maxima truci
⁊barbari ppłi. relictis ydolis conu̾sa
est ad uerum deum. xꝑoq subiecta
Sicq demun factum est ut quasi
celitus lumen ostensum aut radi¬
us quidam solis erumpens totaz
Nam ⁊ ip̃i qui eum primo uelut
ferocissime bestie discerpe cupierãt
postinodum attendetites eius bo¬
nntatem ac mansuetudinem inii¬
tatores eius fieri cupierant. Quis
emm esset ita obstinatus qui eius
modestiam intuens nõ confestim
ad mirando obstupescet. Aut quis
arrogans sobriam eius uitam cõ¬
siderans non illico ad equitatem
semet ip̃m conu̾teret. Crescebat
ninii in eo cottidie opimo fam¬
latrix uirtutum. Seminabat in

Expanded text:
eterea pastoris cura solliSed Flanderenses atque Andoverpenses, Fresiones quoque et Suevi et barbari quique circa maris litora degentes, quos velut in extremis remotos nullus adhuc praedicationis vomer inpresserat, primo eum hostili animo et aversa mente susceperunt, postmodum vero, cum paulatim per gratiam Christi his verbum Dei insinuare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad verum Deum Christoque subiecta; sicque demum factum est, ut quasi caelitus lumen ostensum aut radius quidam solis erumpens totam Nam et ipsi qui eum primo velut ferocissimae bestiae discerpere cupierant, postmodum attendentes ejus bonitatem ac mansuetudinem, imitatores ejus fieri cupiebant. Quis enim esset ita obstinatus, qui ejus modestiam intuens non confestim admirando obstupesceret? aut quis arrogans, sobriam ejus vitam considerans, non illico ad aequitatem semetipsum converteret? Crescebat nimirum in eo quotidie opinio famulatrix virtutum; seminabat in
Abbreviated transcription (Latin):
modum excedam uolumus rursꝰ
si panca comp̃hendam. ⁊ irisiones
merito ypocritaꝵ dicentium. quo¬
mami homo cepit edificare ⁊ nõꝑo¬
tuit consumare. Et offensam poce¬
us ꝑtimesto antistitis ne dũ seriem
exponcre itor artatus eloquii sitci¬
tate magis ei iniuriam uidear irro¬
gasse qͣm uitam exposuisse. Hiis
igitur exutraq ꝑte discretis arcitu¬
lum iam infigani membrams et
ꝙ prinius huius oꝑis liber exun
daus reicit. Hic modo sequens ue¬
lut muiũ sitiens ꝑsequatur. Sa¬
tisq sufficiat priori libro ea tantũ
exposusse que subhitu seculari geͥ¬
serit. nnt uo dehiis que inep̃atu

Expanded text:
modum excedam voluminis; rursus modum excedam voluminis; rursus si pauca conpraehendam, et inrisiones metuo hypochritarum dicentium, quoniam: Hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare, et offensam potius pertimesco antestitis, ne dum seriem exponere nitor, artatus eloquii siccitate, magis ei iniuriam videar inrogasse quam vitam exposuisse. His igitur ex utraque parte discretis, articulum iam infigam membranis, et quae primus huius operis liber veluti exundans reicit, hic modo sequens velut nimium sitiens prosequatur. Satisque sufficiat priori libro ea tantum exposuisse, quae sub habitu saeculari gesserit; nunc vero de his quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Omo ꝓpiciante uitam beati tõ¬
fessoris eligii quam pridem aliqua
exꝑte ordin ceꝑam. et pene defessiiꝰ
ac lassabundus medio intrami
stilum subtrahens opus inꝑfectũ
reliquerani. nunt paululum ui¬
rib recreatis cupiente uoto corde io
bo Arduum sit licet iter ac profũ¬
dum. s libere fateor quo non pos¬
sum pedibz meare arcentissime.
ducor amore. Ibo ergo uotis quo
accedere non possum uerbis Indig¬
num profc̃õ reor tanti actalis urri
uitani ad posteritatis memoriam
iuxta qualitatem ingenii nõ ad
plenum mommentis tradere lit¬
terarum cum nim oꝑiner ex uar¬
ratione rerum gestarum edifitaci¬
onem pliuinian legentib fore.
Sed quoniani tanta ac talia eis
sunt oꝑa. ut maguitudo quidez bo¬
norum nichilme pretire ꝑaciatur
multitudo uõ gestorum qmͣ pluri¬
ma cogat obiutte in niceito estu¬
at ammus dumi deliberare nõ ua¬
let quid teneat quid obinittat. ꝑ¬
fiteor namq si curicta uoluero ad¬
nectere. ⁊ dics deficiet me narrãte ⁊

Expanded text:
opitiante vitam beati confessoris Eligii, quam pridem aliqua ex parte ordiri coeperam, et paene defessus ac lassabundus medio in tramite stilum subtrahens, opus inperfectum reliqueram, nunc paulolum viribus recreatis, cupiente voto, corde iocbo. Arduum sit licet iter ac profundum, sed libere fateor: quo non possum pedibus viare, ardentissimo ducor amore; ibo ergo votis, quo accedere non possum verbis. Indignum profecto reor tanti ac talis viri vitam ad posteritatis memoriam iuxta qualitatem ingenii non ad plenum monimentis tradere litterarum, cum nimirum opiner ex narratione rerum gestarum aedificationem plurimam legentibus fore. Sed quoniam tanta ac talia eius sunt opera, ut magnitudo quidem bonorum nihil me praeterire patiatur, multitudo vero gestorum quam plurima cogat omittere, in incerto aestuat animus, dam deliberare non valet, quid teneat, quid omittat. Profiteor namque, si cuncta voluero adnectere, et dies deficiet me narrante et
Abbreviated transcription (Latin):
gitus est in usus necessarios expẽ¬
de. Tunt ille cepit rogare enm. ut
dignaretur ip̃e iterum ad comu
eius usq fatigan ac ꝑ semet ip̃m
temecum illud bndicere ⁊ utendũ
ex uase ꝑferre. quod insi facẽt testa¬
batur se nullatenus exinde uiꝙͣ
uel guttan foris preripe. At ille t̾¬
nens deuocionem honiuns ꝑiter
derans apoteram plenam iussit
reserari. uiũq inuase proferre.¬
Et cum factum fuisset. ⁊ ip̃e quidẽ
exinde moditum gustauut. ⁊ om̃s
qui sinul aderant largissimos ex
eo meros hauserunt. Sic demum
oculis manib q ad celum porret¬
tis gr̃as agens ⁊ glorificans nom̃
mitare᷑ ⁊ deuit̾itu infausti uiri

Expanded text:
gitus est in usus necessarios expengitus est in usus necessarios expende'. Tunc ille coepit rogare eum, ut dignaretur ipse iterum ad domum eius usque fatigari ac per semet ipsum temetum illud benedicere et utendum ex vase proferre; quod nisi faceret, testabatur se nullatenus exinde umquam vel guttam foris praeripere. At ille cernens devotionem hominis, pariter derans apotecam plenam, iussit eam reserari vinumque inet cum factum fuisset, et ipse quidem exinde modicum gustavit et omnes qui simul aderant largissimos ex eo meros hauserunt. Sic demum oculis manibusque ad coelum porrectis, gratias agens et glorificans nomenmitaretur; et de interitu infausti viri
Abbreviated transcription (Latin):
parun quid pro benediccione ꝑ¬
cipet alatum sibi poculum bñ¬
dicens inditum eo prosatisfat¬
cione hausit. cuncti tamen comi¬
tes eius gratissime ubicumq po¬
tati sunt. Deiide br̃ditta domõ
ualedicens uiro discessit atq ad
monast̾ium suum quodin ea dẽ
urbe situm est ad manendum di¬
uitit. Post cius uidelicet absces¬
sum repente cadum quod adusꝰ
fanuuilorum eius pene fuerat ex¬
haustum. dimiutatis gracia exu¬
uerante uino usq adsiminũ est
repletum. Facto autem die altero
fortuitu ingressus homo in penũ
inuerut tonnam que pridie uacũ
ꝓpe remanserat usqz ad os uino re¬
pletani. Ex quo uehement mox
attonntus cepit niniũ euentum
rei mirari. confestimq hospitis
sui merita reducens ad memoria
prestit̾it. Quod cum eligius an¬
disset. agens domino gratias dix̃
adeuni. Pax tibi frater sit. hic ser¬
mo nec patiaris uisqͣm diuulgai
eum. sed uade ⁊ tum gr̃arum acci¬
one quod tibi piuis dominus lar¬

Expanded text:
parum quid pro benedictione pparum quid pro benedictione perciperet, allatum sibi poculum benedicens, modicum ex eo pro satisfactione hausit; cuncti tamen comites eius gratissime ubertimque potati sunt. Deinde, benedicta domo, valedicens viro, discessit atque ad monasterium suum, quod in eadem urbe situm est, ad manendum divertit. Post cuius videlicet abscessum repente cadum, quod ad usus famulorum eius paene fuerat exhaustum, divinitatis gratia exuberante, vino usque ad summum est repletum. Facto autem die altero, fortuitu ingressus homo in paenum, invenit tunnam, quae pridie vacua prope remanserat, usque ad os vino repletam. Ex quo vehementer mox adtonitus, coepit nimium eventum rei mirari, confestimque hospitis sui merita reducens ad memoriampraestiterit. Quod cum Eligius audisset, agens Domino gratias, dixit ad eum: Tax tibi, frater, tecum sit hic sermo, nec patiaris usquam divulgare eum, sed vade et cum gratiarum actione quod tibi pius Dominus lar
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autem uir quidan
hĩtans in suburbio pari¬
siaco hanc protul abasi¬
lica btĩ petri apłorum principis
cõmanens quem eligius pro fi¬
de ⁊ deuocione sua familiarit dilt¬
gebat ip̃eq abeo pro reuerencia
sanctitatis unice diligelatur. At¬
tidit ergo quodam die. ut predia
monastem sui eligus lustrata ⁊
agentiliago iam digressus pari¬
sius remearet. Cuinqz nõ longe
a domo eis cum suo nobili ut
solebat comitatu tramitem pret̾i¬
ret fortiuitui. Ille eminus conspi¬
tiens cognouit illico adesse eli-¬
guim. Tunt obiuam accurrens
cepit genua eius lambere dicens
Et michi panxillulũ falerm n
cadum duĩtat queso dñs meus
paulisꝑ indomum scd̃m sui ut
hii qui tecum sunt ꝑcipiant me¬
rum. ⁊ benedicat michi dominus
ad introitum tuum. Cumqz ille
recusare uellet uix conntanciu
uictus precib tandem eo domĩ
go tonna uocatur duas fere aut
tres tantũmodo in sese metretas
uim habens. Cum ergo illic in¬
gressus obuxe rogaretur ut uel

Expanded text:
Erat autem vir quidam habitans in suburbio Parisiaco, haud procul a basilica beati Petri apostolorum principis commanens, quem Eligius pro fide et devotione sua familiariter diligebat, ipseque ab eo pro reverentia sanctitatis unice diligebatur. Accidit ergo quadam die, ut praedia monasterii sui Eligius lustrata, et a Gentiliago iam digressus, Parisius remearet. Cumque non longe a domo eius cum suo nobili, ut solebat, comitatu tramitem praeteriret, fortuitu ille eminus conspiciens, cognovit ilico adesse Eligium. Tunc obviam accurrens, coepit ienua eius lambere, dicens: 'Est mihi pauxillulum Falerni in cadum; divertat, quaeso, dominus meus paulisper in domum servi sui, ut hi qui tecum sunt percipiant merum, et benedicat mihi Dominus ad introitum tuum'. Cumque ille recusare vellet, vix comitantum victus precibus, tandem ad domum ulgo tunna vocatur, duas fere aut tres tantummodo in sese metretas vini habens. Cum ergo illic ingressus obnixe rogaretur, ut vel
Abbreviated transcription (Latin):
Adarbustam tamen conuersus:
nimiꝵ saluatoris ficuluee inipe¬
rantis exemplo usus ait. Quom¬
am tantooꝑe pro telacescimur nũ¬
qm exte ex hot iam fructus nasca¬
tur met̾inm. Et o mira domini
potentia. cuius exemplum secu
tus fuerat in u̾bo. eiusdem ⁊ uirtꝰ
sub sequitur in effectu. Niam nõ
potest longum spacium a refc̃a
arbusta sicca denium ꝑmanet in
ewom. Merito igitur ni hoc opere
dñitun setutus exemplum. ar¬
buste tum fiducia imꝑauit. qui
fide plenissima dominicam tene¬
bat sententiam qua dicitur. Q̾a
qui tredit iine non solum faciet
ea que ego facio. sed ⁊ maiora i

Expanded text:
ad arbustam tamen conversus, ad arbustam tamen conversus, nimirum salvatoris ficulneae imperantis exemplo usus, ait: 'Quoniam tantopere pro te lacescimur, numquam ex te ex hoc iam fructus nascatur in aeternum'. Et, o mira Domini potentia! cuius exemtus fuerat in verbo, ejusdem et virtus subsequitur in effectu; nam post non longum spatium arefacta arbusta, sicca demum permanet in aevum. Merito igitur in hoc opere Dominicum secutus exemplum, arbustae cum fiducia imperavit, qui fide plenissima Dominicam tenebat sententiam, qua dicitur: Quia qui credit in me, non solum faciet ea quae ego facio, sed et majora,
Abbreviated transcription (Latin):
Na autem dierum iter ne¬
cessarium carptus. deuẽit
ad quendam locum haut
longe a compendio regali optinꝰ
predium. Et fatigatus ex itiuere
di̾tit in agrum cuiusdam coloni
Erat autem illi arbor magna nu¬
carii onusta fructu uescibili. Cum¬
qz eligius in diu̾sorio quiesc̾et. eg̾s¬
si quidam exministrs eius cepe¬
runt ex prefata arbustula auellere
nuces. Erat enini tempus quo
congrue uesci poterant. Accurrẽs
autem concite dominus aribuste
causabatur procaciter nuces sibi
subripe. Quo eligius comperto
uocat ad se uirum ⁊ blande ac le¬
iuter eum demulcens ait. Noli
amice huiuscemodi ob tausam
molestus nobis existere. Et si pau¬
ca pueri presumꝑseu̾nt pluima
quod attigerunt ego data peciĩa
tibi gratifite sacisfaciam. At ille
tumida mente lerutatem eius sꝑ¬
nens duns eum amaricabat yer¬
bis eadem trebrius taxans. Tũt
eligius amino inmutatus famu¬
los quidem prorei facto durius ob¬
iurgauit. homimn uõ pro substan¬
tie dampno tres aureos dari iussit

Expanded text:
na autem dierum iter necessarium carpens, devenit ad quendam locum haud longe a Conpendio regali, optimum praedium, et fatigatus ex itinere, divertit in agrum cuiusdam coloni; erat autem illi arbor magna nucarii onusta fructu vescibili. Cumque Eligius in diversorium quiesceret, egressi quidam ex ministris eius coeperunt ex praefata arbuscula avellere nuces; erat enim tempus, quo congrue vesci poterant. Accurrens autem concite dominus arbustae, causabatur procaciter nuces sibi subripere; quo Eligius conperto vocat ad se virum, et blande ac leniter eum demulcens, ait: 'Noli, amice, huiuscemodi ob causam molestus nobis existere, et si pauca pueri praesumpserunt, plurima quod attigerunt ego, data pecunia, tibi gratifice satisfaciam'. At ille tumida mente lenitatem eius spernens, duris eum amaricabat verbis, eadem crebrius taxans. Tunc Eligius animo inmutatus famulos quidem pro rei facto durius obiurgavit, homini vero pro substantiae damno tres aureos dari iussit;
Abbreviated transcription (Latin):
Bitur eligius initritus est ĩ
fide recta utq imbutus a pa¬
rentib xp̃iains religione ca¬
tholica. Ex in igitur ꝑuicie
annos excecens emni a colescentie
cum industua gerebat. ⁊ quidquid
operis etatis sie congruum arri-¬
puisset mira agilitate ꝑfiriebat.
QCum ergo uideret pater eius tan¬
tum filii ingemium tradidit eum
ad nbnendum honorabili uiro
al bom uocabulo fabio aurifici.
probatissimo. qui eo temꝑe in ur¬
re lemonentina publicani fiscalis
monere officinani gerebat. A quo
etiam breui huius officii usu ple¬
issime doctus. cepit int uicinos
⁊ ppinquos in domino laudabilr
honorari. Gerebat enn simplici¬
tatem columbe. ne tuiqͣm machi¬
naretur dolos. Habebat ⁊ seipeu¬
tis astutiam. ne aliorum supplã¬
taretur in sidiis. Dignum quoq
in tinctis hñs ingenium ⁊ facile
loquebatur et pure. Eccliarum e¬
ciam conuenticulis frequent int̾¬
erat. Et quecumqz ibi ex diumis
scripturis recitabantur aurem li¬
benter accomodans aiudissime

Expanded text:
itur Eligius nutritus est in fide recta, atque imbutus a parentibus Christianis religione catholica; exinde igitur pueritiae annos excedens, aevum adolescentiae cum industria gerebat, et quidquid operis suae aetati congruum arripuisset, mira agilitate perficiebat. Cum ergo videret pater ejus tantum filii ingenium, tradidit eum ad imbuendum honorabili viro, Abboni vocabulo, fabro aurifici probatissimo, qui eo tempore in urbe Lemovicina publicam fiscalis monetae officinam gerebat: a quo in brevi hujus officii usu plenissime doctus, coepit inter vicinos et propinquos in Domino laudabiliter honorari; gerebat enim simplicitatem columbae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et pure. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, quaecunque ibi ex divinis Scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime
Abbreviated transcription (Latin):
xpus oꝑatur assidue u̾bis
explitare. Si quis em̃ exigente cau¬
uel sathenatus si contigerit. ⁊ ꝑ ag¬
gerem publicum qui basilice eius
proximus est ducatur asstrictus.
Mox ut contra eandem eccliam uẽ¬
tum fu̾it. coufestim disruptis om¬
nibz uniculis soluitur reus nec pa¬
titur ultra teneri astrictus. Ad qd̃
declurandum unuum tantũ ex inul

Expanded text:
operatur assidue verbis valeat explicare? si quis enim exigente cauvel catenatus, si contigerit ut per aggerem publicum, qui basilicae ejus proximus est, ducatur astrictus, mox ut contra eamdem ecclesiam ventum fuerit, confestim disruptis omnibus vinculis solvitur reus, nec patitur ulterius teneri astrictus. Ad quod declarandum unum tantum ex mul
Abbreviated transcription (Latin):
put ne scindatur ecclia fallaciis
heretitorum qua est illa ne ym̃¬
moletur ydolis inpulsu ꝑagã¬
norum. In paganorum namq
psecucione unus quisq prosua
tantum amimia. in heretitorum
uo pro uniusuli patitur ecclia Et
id curo euni pociorem dixetim qr
protuldubio excellentior atqz ex¬
iuor comꝓbatur. Hec pauca de
tanti omi memoria eligii uita si¬
bi tontineat subnexa. Loquatir
martimis clarent fidei dognia¬
te. qui nos dileccionis gracia huc¬
usq narrasse sufficiat. ut tam ex¬
nuii umi memoria qui utiq col¬
legis meis in urberonlana mł¬
ta impendit bona. Qͣmuus in
oriente frequentetuiz non usq¬
quaqz in occidente obliuiom tra¬
datui
Quod plures apostotas
uir sanctus mastucia sua depre¬

Expanded text:
pro eo, ne scindatur ecclesia fallaciis pro eo, ne scindatur ecclesia fallaciis hereticorum, quam est illa, ne immoletur idolis inpulsu paganorum. In paganorum namque persecutione unusquisque pro sua tantum anima, in hereticorum vero pro universali patitur ecclesia, et idcirco eum potiorem dixerim, quia procul dubio excellentior atque eximior conprobatur'. Haec pauca de tanti viri memoria Eligii vita sibi contineat subnexa, loquatur Martinus claruerit fidei dogma: quae nos dilectionis gratia hucusque narrasse sufficiat, ut tam eximii viri memoria, qui utique collegis meis in urbe Romana multa inpendit bona, quamvis in Oriente frequentetur, non usquequaque in Occidente oblivione tradatuQuod plures apo tatas vir sanctus astutia sua depre
Abbreviated transcription (Latin):
te exilio truditur. Sicq constanti¬
nopolim ꝑductus ibiq exilio re¬
ligatus sola illit orone meruit te¬
to lumina reddẽ. Ubi exilans as
delitescens post multa tormenta
clarani ualde ⁊nobilem uitaz op¬
tuo ⁊ uenerabili fine couclilsit
Simuleut nunc heretiti qͣutum
qͣi ius non a se itemptum sed
ꝓpria signant morte defectum qͣi
non eum pena consumpserit in
quo pena consumpta ẽ. Qui si
in presenti nunc adessent. hec il
me promartire u̾ba audirent. Et¬
si inqm iminente carinfice gla¬
dio mortuus non fu̾it in confes¬
sione tamen tatholice fidei exilio
religatus post continuam et in¬
defessam professionem gloriosũ
mortis exitum meruit Sicq ad
deum suum redeuntem celestis au¬
la mrem suscepit. sieq enĩ untus
tum in ip̃o fuit equanumt tolle¬
rauit quitquit ei adũsitatis obla¬
tum est. Ciam sicut scriptura testã
non est inferior gloria sed potius
excellentior sustiuere martirum

Expanded text:
te, exilio truditur; sicque Constantite, exilio truditur; sicque Constantinopolim perductus, ibique exilio religatus, sola illic oratione meruit caeco lumina reddere. Ubi exulans ac dilatiscens, post multa tormenta claram valde et nobilem vitam obtimo et venerabile fine conclusit. Simulent nunc heretici, quantuquamvis non a se interemptum , sed propria fingant morte defectum, quasi non eum poena consumpserit, in quo poena consumpta est. Qui si in praesenti nunc adessent, haec a me pro martyre verba audirent: 'Etsi', inquam, 'inminente carnificis gladio mortuus non fuerit, in confessione tamen catholicae fidei exilio religatus, post continuam et indefessam professionem glorioso mortis exitu meruit. Sicque ad Dominum suum redeuntem caelestis aula martyrem suscepit; neque enim virtus tum in ipso fuit, aequanimiter toleravit, quicquid ei adversitatis oblatum est. Nam, sicut scriptura testatur, non est inferior gloria, sed potius excellentior sustinere martyrium