comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ineodem. Bonec annuntiem brachium tuum: et dicitis
ingreco uos repꝑisse mirabilia tua. q̃d aesuꝑiori uersicło
est. et usq ninc pronuntiabo mirabilatua. Bene ergo hic
habet brachium tium. De septua gelimo ptino. Et ao¬
orabunt eum om̃s reges. Ilud qd ingreco inuenisse
uos dicitis reges terre. suꝑfluum est. In eodem. Bene
dñi deiq nuncupatio mysterium trinitatis sit. In
eodem. & benedictum nomen maiestatis eiꝰ in eternũ.
nec hebreus habet. nec. lxx. interpietes. De septuage¬
simo scđo. Prodiet quasi ex adipe. ce dicitis uos apuo
est. Nam et apud. lxx. inter pretes ita scriptum est. erey¬

Expanded text:
In eodem: Donec annuntiem brachium tuum . Et dicitis in Graeco vos reperisse, mirabilia tua, quod de superiori versiculo est, et usque nunc pronuntiabo miracula tua. Bene ergo hic habet, brachium. 43. Septuagesimo primo: Et adorabunt eum omnes reges . Illud quod in Graeco invenisse vos dicitis, reges terrae, superfluum est. In eodem: BenedDomini, Deique nuncupatio mysterium Trinitatis sit. In eodem: Et benedictum nomen majestatis ejus in aeternum. nec Hebraeus habet nec septuaginta interpretes. Septuagesimo secundo: prodiet quasi ex adipe. et dicitis uos apud est. Nam et apud Septuaginta Interpretes ita scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
insariendo dicitur. id est sarculando. Et quomͦ ibi querun¬
tur herbe sarculo que secentur.: sic et iste retractatum cogi¬
tationum suarum metaforisos a sarculo demonstrauit.
& sciendum qd eshialon semel. esnalon frequenter signi¬
quens inuenisse uosdicitis consummauit uerbum recte
n habet inlatino: qutia et innullo habetur intetpretũ
De septuagesimo septimo. Et narrabunt filiis suis: proqͦ
ingreco habet a nayyeloisin qd est annuntiabunt. S sci¬
enditmn qd̾ inhebreo iasapħpheru scriptum est: qd aquila
et simmachtis narrabunt transtulerunt. In eodem. S occi¬
ait pingues corum. Sic habet & in hebreo hoc est. bamas¬
minehem. qd̾ aquila interpretatus est. enaparus ayton.¬

Expanded text:
in sariendo dicitur, id est sarculando; et, quomodo ibi quaeruntur herbae sarculo, quae secentur, sic et iste retractatum cogitationum suarum μεταφοριxω̃ς a sarculo demonstrauit. et sciendum, quod eoxalov semel, ἔσxαλλοv frequenter signiquens invenisse vos dicitis, consummavit verbum, recte non habet in Latino, quia et in nullo habetur Interpretum. 50. Septuagesimo septimo: Et narrabunt filiis suis . Pro quo in Graeco habet, ἀπαγγελοῦσιν, quod est, annuntiabunt. Sed sciendum, quod in Hebraeo IASAPHPHERU, scriptum est: quod Aquila, et Symmachus, narrabunt, transtulerunt. 662 In eodem: Et occidit pingues eorum . Sic habet et in Haebreo, hoc est BAMASMNEHEM, quod Aquila interpretatus est, ἐν
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ꝑmanere debere. oe tibi adño premuñnilliꝰ
salute pares: et me de cõmuni in xp̃o gła crebtis
reddas sermonib letiorem. Erplicit. Itẽ epła
urpilius comicus tractãs
deuissitũdine litt̾arum:
sola inqͥt res ẽ. que homi¬
nes absentes. presentes fa¬
ciat. Nec falsam dedit.
quã ĩ se nouerat senten¬
tiam. Quid eñ est. ut ita
ddicam. tam presens int̾ absentes: quã ꝑ epłas et
alloqui et audire quos diligas: Nam & rudes
illi italie homines. quos cassos henmus appellat
qui sibi ut inrethoricis cicero ait. iuctu ferro
uitam requirebant: ante carte & mẽbranarũ
usum. aut indolatis exligno codicellis. aut ĩ
corticib arborũ mutuo epłarũ alloquia musi¬
tabant. Unde & portitores earũ tabellarios: et¬
et scriptores alibris arborũ sibrarios uocaue¬
re. Quanto gͥ expolito. iam artib mundo. id ñ
debemꝰ omitere. qd̾ sibi prestiterunt apud quoᷤᷤ
crat cruda rusticitas. et qui humaitatẽ quodã¬

Expanded text:
rmanere debere ; et tibi a Domino praemium in illius salute pares, et me de communi in Christo gloria crebris reddas sermonibus laetiorem. EPISTOLA URPILIUS Comicus tractans de vicissitudine litterarum: sola, inquit, res est, quae homines absentes, praesentes facit. Nec falsam dedit, quanquam in re non vera, sententiam. Quid enim est ut ita dicam tam praesens inter absentes, quam per epistolas et alloqui, et audire quos diligas? Nam et rudes illi Italiae homines, quos Cascos Ennius appellat, qui sibi ut in Rhetoricis Cicero ait ritu ferino victum quaerebant, ante chartae et membranarum usum, aut in dedolatis e ligno codicillis, aut in corticibus arborum mutuo epistolarum alloquia missitabant. Unde et portitores earum Tabellarios, et scriptores a libris arborum re. quanto igitur nos expolito iam artibus mundo id non debemus omittere, quod sibi praestiterunt, apud quos erat cruda rusticitas et qui humanitatem quodam
Abbreviated transcription (Latin):
latronũ spelũca. Huiꝰ euicino sectare uestigia. &
ceteroruĩ qui uirtutũ illiꝰ similes st̃: quos sacerdo¬
tiũ et humiliores facit. & pauꝑes. Aut si ꝑfecta
desid̾as: exi cũ abraham de patria et de cognatio¬
ne tua: et ꝑge quo nescis. Si habes substantiam:
uende & da pauꝑib. Si ñ habes: grandi on̾e li¬
beratus es. Nudũ xp̃m. nudus sequere. Durumẽ
grande. difficile. s magna st̃ premia. Explicit.

Expanded text:
latronum spelunca. huius e uicino sectare uestigia et latronum spelunca. huius e uicino sectare uestigia et ceterorum, qui uirtutum illius similes sunt, quos sacerdotium et humiliores facit et pauperiores, aut, si perfecta desideras, exi cum Abraham de patria et de cognatione tua et perge, quo nescis. si habes substantiam, uende et da pauperibus, si non habes, grandi onere liberatus es; nudum Christum nudus sequere. durum, grande, difficile, sed magna sunt praemia. CXXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
se transiturũ ẽẽ promittit: atq utinã exaudiat᷑
uox eccłie cõplorantis. Dñe da pacem nobis: om̃ia
eñi dedisti nobis. Utinã qd̾ ren̾tiamꝰ scło. uoluntas
sit ñ necessitas. et pauꝑtas habeat ex petita głam.
ñ illata cruciatũ. Ceterũ uixta miserias huiis
tẽporis. et ubiq gladios seuientes: satis diues est.
qui pane ñ indiget. Nimiũ potens ẽ. qui ser¬
iure ñ cogitur. Sc̃s ex suꝑiꝰ tolose ep̃c. uidue sarep¬
tene imitator.esuriens pascit alios. & ore pallente
ieiuniis fame torquetur aliena: omẽq substantiã
xp̃i uiscerib erogauit. Nichil illo ditiꝰ. qui corpus
dñi canistro uimineo. sanguinẽ portat inuitro:
qui auariciam proiecit detẽplo: qui absq funicło
et increpatiois uendentiũ colũbas. id ẽ dona sp̃c sc̃ĩ.
mensas subuertit. mãmone. & nũmulariorũ era
disꝑsit: ut domꝰ dei domus orationis uocaret᷑. et ñ

Expanded text:
se transiturum esse promittit. atque utinam exaudiatur se transiturum esse promittit. atque utinam exaudiatur uox ecclesiae conplorantis: domine, pacem da nobis; omnia enim reddidisti nobis. utinam, quod renuntiamus saeculo, uoluntas sit, non necessitas, et paupertas habeat expetita gloriam, non inlata cruciatum. ceterum iuxta miserias huius temporis et ubique gladios saeuientes satis diues est, qui pane non indiget, nimium potens, qui seruire non cogitur. sanctus Exuperius, Tolosae episcopus, uiduae Saraptensis imitator, esuriens pascit alios et ore pallente ieiuniis fame torquetur aliena omnemque substantiam Christi uisceribus erogauit. nihil illo ditius, qui corpus domini canistro uimineo, sanguinem portat uitro, qui auaritiam proiecit e templo, qui absque funiculo et increpatione uendentium columbas, id est dona spiritus sancti, mensas subuertit mammonae et nummulariorum aera dispersit, ut domus dei domus uocaretur orationis et non
Abbreviated transcription (Latin):
narres. sic singłis loquatis. quasi nulli alteri dixetis :
Hoc ẽ ñ me emendare. s uitio tuo satisfacere. Prece¬
pit dñs peccantes innos argui debere secreto. uel
adhibito teste. ⁊ siaudire noluerint referri ad eccł̃i¬
am. habendosq inmalo ꝑtinaces. quasi echnicos et
publicanos. Hec expressuis loquor. ut ad olescentẽ
meũ. et lingue & auriũ prurigine liberẽ.: ut re¬
natũ inxp̃o.sine ruga & macula quasi pudicã
uirginẽ exhibeam. scãmq tã mente quã corpore:
ne solo nomine glorietur. et absq oleo bonorum
oꝑũ. extincta lãpade excludatur absponso. Habes
ibi scm̃. doctissimũq pontificẽ proculũ. qui ui¬
ua et presenti uoce nr̃as scedulas suꝑet cotidia¬
nisq tractatib iter tuũ dirigat: ne patiatur
te in partẽ aliam declinando uiam relinquere
regiam: ꝑ quã isrł ad terrã repromissionis ꝓperãs

Expanded text:
narres, sic singulis loquaris, quasi nulli alteri dixeris ? narres, sic singulis loquaris, quasi nulli alteri dixeris ? hoc est non me emendare, sed uitio tuo satisfacere. praecepit dominus peccantes in nos argui debere secreto uel adhibito teste et, si audire noluerint, referri ad ecclesiam habendosque in malo pertinaces quasi ethnicos et publicanos. Haec expressius loquor, ut adulescentem meum et linguae et aurium prurigine liberem, ut renatum in Christo sine ruga et macula quasi pudicam uirginem exhibeam sanctamque tam mente quam corpore, ne solo nomine glorietur et absque oleo bonorum operum extincta lampade excludatur ab sponso. habes ibi sanctum doctissimumque pontificem Proculum, qui uiua et praesenti uoce nostras scidulas superet cotidianisque tractatibus iter tuum dirigat nec patiatur te in partem alteram declinando uiam relinquere regiam, per quam Israhelad terram repromissionis properans
Abbreviated transcription (Latin):
suas. ne audiat iuditiũ sanguinis: ilico contices¬
sit. pallent uultus. herent labia. saliia siccatur.
Unde idẽ uir sapiens. cũ detractorib inqͥt ne mis¬
cearis. qm̃ repente ueniet ꝑditio eorũ. et ruinã
argue: ut cet̾i metũ habeant. Non ẽ facile de ꝑfecta¬
etate credendũ: quã et uita pret̾ita defendit. & ho¬
norat uocabulũ dignitatis. Uerũ quia homineᷤᷤ
sumus. et int̾dũ contra annorũ maturitatẽ pue
rorũ uitiis labim̾. si me uis corrigi delinquentẽ.
aꝑte increpa: tantũ ne occulte mordeas. Corripiet
me iustus in miscđia. et increpabit me: oleũ aut̃
peccatoris ñ impinguet caput meũ. Quẽ enĩ dili
& ꝑ ysaiam clamat dñs dicens. Popłs m̃s qui bea¬
tos uos dicunt seducunt uos: et semitas pedũ ur̃o¬
rũ subuertunt. Quid eñi mͥ prodest. si aliis mala
mea referas. si me nesciente peciatis meis imo
detractionib tius aliũ uulneres: et cũceitatĩ om̃ib

Expanded text:
suas, ne audiat judicium sanguinis, illico conticessuas, ne audiat judicium sanguinis, illico conticescit, pallet vultus, haerent labia, saliva siccatur. Unde idem vir sapiens: Cum detractoribus, inquit, ne miscearis: quoniam repente veniet perditio eorum et ruinam argue, ut et caeteri metum habeant . Non est facile de provecta aetate credendum, quam et vita praeterita defendit, et honorat vocabulum dignitatis. Verum quia homines sumus, et interdum rorum uitiis labimur, si me uis corrigi delinquentem, aperte increpa, tantum ne occulte mordeas; corripiet me iustus in miseri-5 cordia et increpabit me, oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. quem eniet per Esaiam clamat deus: populus meus. qui beatos uos dicunt, seducunt uos et semitas pedum uestrorum supplantant. quid enim mihi prode est, si aliis mala mea referas, si me nesciente peccatis meis, immo detractationibus tuis alium uulneres et, cum certatim omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tris tue ponebas scandalum. & it̾m. filii homi¬
nũ dentes eorũ arma et sagitte. Et alibi. Molli
ti sermones eits suꝑ oleum: ipsi aut̃ sunt iacu¬
la. Et aꝑtius ineccłiasten. Si mordeat serpens
insilentio. sic qui fr̃i suo occulte detrahit. S
dices. Ipse non detraho, aliis loquentib qͥd fa
c̾e possũ : Ad excusandas excusationes in peccatiᷤ.
ista pretendimꝰ. Xp̃c arte ñ deludit᷑. Nequaquã
mea s apłi sententia ẽ: nolite errare. ds ñ irrid:¬
tur. Iue incorde: nos uidemus infacie. Salomon
loquit᷑ inprouerbiis. Uentus aquilo dissipat nu¬
bes: et uultus tristis linguas detrahentiũ. Sicut
eñi sagitta. simittat᷑ contra durã maceriã. ñ ñquam
ĩmittentẽ reuertitur. et uulnerat uulnerantẽ. Ii¬
ludq cõpletur. facti sunt mͥ inarcũ prauũ. et alibi
qui mittet inaltũ lapidẽ. recidet incaput eius:
ita detractor cũ tristem faciem uiderit audien¬

Expanded text:
tris tuae ponebas scandalum, et iterum: Filii homitris tuae ponebas scandalum, et iterum: Filii hominum dentes eorum arma et sagittae, et alibi: Molliti sunt sermones eius super oleum et ipsi sunt iacula, et apertius in Ecclesiaste: Si mordeat serpens in silentio, sic, qui fratri suo occulte detrahit. Sed dicis: Ipse non detraho, aliis loquentibus facere quid possum? Ad excusandas excusationes in peccatis ista praetendimus. Christus arte non ludmea, sed apostoli sententia est: nolite errare; deus non inridetur. ille in corde, nos uidemus in facie. Salomon loquitur in Prouerbiis: uentus aquilo dissipat nubes et uultus tristis linguas detrahentium. sicut enim sagitta, si mittatur contra duram materiam, nonnumquam in mittentem reuertitur et uulnerat uulnerantem illudque conpletur: facti sunt mihi in arcum prauum et alibi: qui mittit in altum lapidem, recidet in caput eius, ita detractator. cum tristem faciem uiderit audien
Abbreviated transcription (Latin):
rum ex posuisset struem. adducto suꝑcilio. contrac¬
tisq narib. ac fronte rugata duob digitulis con¬
crepabat: hoc signo adaudiendũ discipłos prouo¬
cans. Tunc nugas meras fundere. & aduersũ singu¬
los declamare. Citticũ diceres cͥẽ longinũ. censo¬
riũq romane facundie. notare quẽ uellet. et de
senatu doctorũ excludere. hic bene nũmatus.
plus placebat in prandi ĩs nec mirũ qui multos
increpare solitus erat. factoq cuneo circũ strepenti¬
um garrulorũ ꝓcedebat inpublicũ. Intus nero.
foris cato. totus ambiguus. ut ex contrariis diuer¬
sisq naturis unũ monstrũ. nouãq bestiam dicẽs
ẽẽ cõpactam: iuxta illud poeticũ: prima leo. pos
crema draco. media ipsa chumcra. Nunquã gͦ caleᷤᷤ
uideas. nec huiuscemodi hominib appliceris: nec
declines cortuũ inuerba malitie. & audias: sedens
ad uersus frẽm tuũ detrahebas: etadu̾sus filiũ ma¬

Expanded text:
rum exposuisset struem, adducto supercilio contracrum exposuisset struem, adducto supercilio contractisque naribus ac fronte rugata duobus digitulis concrepabat hoc signo ad audiendum discipulos prouocans. tunc nugas meras fundere et aduersum singulos declamare: criticum diceres esse Longinum censoremque Romanae facundiae notare, quem uellet, et de senatu doctorum excludere. hic bene nummatus plus placebat in prandiis. nec mirum, qui multos inescare solitus erat factoque cuneo circumstrepentium garrulorum procedebat in publicum intus Nero, foris Cato, totus ambiguus, ut ex contrariis diuersisque naturis unum monstrum nouamque bestiam diceres esse conpactam iuxta illud poeticum: prima leo. postrema draco, media ipsa chimaera. Numquam ergo tales videas nec huiusce modi hominibus adpliceris, ne declines cor tuum in verba malitiae et audias: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas et adversus filium ma
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex ciuitatis inclericũ elegerint. agito que
clerici sunt. et int̾ ipsos sectare meliores: quia in
om̃i conditione & gradu. optiis mixta sunt pes¬
sima. Ne adscribendũ cito prosilias. et leui duca¬
ris insania. Multo tempore disce. qd̾ doceas. Ne
credas laudatorib tuis. immo irrisorib aurem
ne libenter accõmodes. qui cũ te adulationibus
foucrint. et quodãmodo impodem mentis effece¬
rint. si subito respexeris. auciconiarũ deprehen¬
des post te colla curuari. aut manu auriculas
agitari asini. aut estuantẽ canis protendi linguã.
Nulli detrahas. nec in eo te scm̃ putes. si ceteros la¬
ceres. Accusamꝰ sepe qd̾ facimus. et contra nosmet
ipsos diserti in nr̃a uitia inuchimur: muti de clo¬
tudineo grunniꝰ incedebat adloquendum gradu. et ꝑ
int̾ualla quedã itx pauca u̾ba carpebat. ut eũ putanᷤ
singultire ñ proloqui. Et tam̃ cũ mensa posita libro¬

Expanded text:
pontifex ciuitatis in clerum adlegerit, agito, quae pontifex ciuitatis in clerum adlegerit, agito, quae clerici sunt, et inter ipsos sectare meliores, quia in omni condicione et gradu optimis mixta sunt pessima. Ne ad scribendum cito prosilias et leui ducaris insania. multo tempore disce, quod doceas. ne credas laudatoribus tuis, immo inrisoribus aurem ne libenter adcommodes, qui cum te adulationibus fouerint et quodam modo inpotem mentis effecerint, si subito respexeris, aut ciconiarum deprehendas post te colla curuari aut manu auriculas agitari asini aut aestuantem canis protendi linguam. nulli detrahas nec in eo te sanctum putes, si ceteros laceres. accusamus saepe, quod facimus, et contra nosmet ipsos diserti in nostra uitia inuehimur muti de elotudineo Grunnius incedebat ad loquendum gradu et per interualla quaedam uix pauca uerba capiebat, ut eum putares singultire, non proloqui. et tamen, cum mensa posita libro
Abbreviated transcription (Latin):
preteritorũ semꝑ prior a sectaberis. nequaquã cõ¬
sid̾ans qͥd alii male faciant. s qͥd boni tu fac̾e debeas.¬
Neq uͦ peccantiũ ducariꝰ multitudiue: et de ꝑeun¬
tiũ t̾ba sollicitet ut tacitꝰ cogiteᷤᷤ. Qd gͦ  Om̃s peribunt
qui inurbib habitant : Ecce illi fruunt᷑ suis re¬
bus. ministrant eccłiis. ad eunt balneas. unguenta
ñ sꝑnunt. & tamen inom̃iũ flore uersantur. Ad qd̾
ante respondi. et nc̃ breuit̾ respondebo: me in presen¬
ti opusculo. ñ declericis disputare. s monachum
instituere. Sc̃i st̃ clerici: et om̃iũ uita laudabiliᷤ.
Ita gͦ age. & uiue inmonast̾io. ut clericus c̾e mere¬
aris. ut adolescentiam tuã nulla sorde cõmacules:
ut ad altare quasi dethalamo uirgo procedas: et
habeas deforis bonũ cestimoniũ. ftmine que nom̃
tuũ nouerint. uultum nesciant. Cũ ad ꝑfectã etatẽ
ueneris. si tam̃ uita comes fuerit. & te uel ppłs uł

Expanded text:
praeteritorum, semper priora sectaberis: nequaquam conpraeteritorum, semper priora sectaberis: nequaquam considerans, quid alii mali faciant, sed quid boni tu facNeque uero peccantium ducaris multitudine et te pereurtium turba sollicitet, ut tacitus cogites: quid ? ergo omnes peribunt, qui in urbibus habitant? ecce illi fruuntur suis rebus, ministrant ecclesiis, adeunt balneas, unguenta non spernunt et tamen in omnium flore uersantur. ad quod et ante respondi et nunc breuiter respondebo: me in praesenti opusculo non de clericis disputare, sed monachum instituere. sancti sunt clerici et omnium uita laudabilis. ita ergo age et uiue in monasterio, ut clericus esse merearis, ut adulescentiam tuam nulla sorde conmacules, ut ad altare Christi quasi de thalamo uirgo procedas et habeas de foris bonum testimonium feminaeque nomen tuum nouerint, uultum nesciant. cum ad perfectam aetatem ueneris, si tamen uita comes fuerit, et te uel populus uel
Abbreviated transcription (Latin):
pocratis magis fomentis. quã nr̃is monitis indi-¬
gent. Pieriq artib. & negotiationib pristinis
carere ñ possunt. mutatisq nominib institoꝵ.
eadẽ exercent cõmercia: ñ uictũ. et uestitũ. quod
apłs precepit. s maiora quã scłi homines emolu-¬
menta sectantes prius quidẽ abedilib quos
aropanodloc greci appellant. uendentiũ coher¬
cebatur rabies. nec erat impune peccatũ. nũc
aut̃ sub religionis titulo exercentur in iusta
gis facit quã patitur. Quodq pudet diccre. sed
necesse est. ut saltem sic ad nr̃m erubescamus
dedecus. publice extendentes manus. pannis aurũ
tegiur: et contra om̃iũ opinionẽ plenis sacculis
morimur diuites. qui quasi pauꝑes uiximꝰ. Tibi
cũ in monast̾io fueris. hec facere ñ licebit. et moleᷤᷤ¬
cente paulatim consuetudine. qd̃ primũ cogebaris
uelle incipies. & delectabit te tuus labor. oblitusq

Expanded text:
pocratis magis fomentis, quam nostris monitis indipocratis magis fomentis, quam nostris monitis indigent. Plerique artibus, et negotiationibus pristinis carere non possunt, mutatisque nominibus institorum, eadem exercent commercia: non victum et vestitum, quod Apostolus praecipit , sed majora quam saeculi homines, emolumenta sectantes. Et prius quidem ab 944 Aedilibus, quos ἀγορανόμους Graeci appellant, vendentium coercebatur rabies, nec erat impune peccatum. Nunc autem sub religionis titulo exercentur injusta cgis facit, quam patitur. Quodque pudet dicere, sed necesse est, ut saltem sic ad nostrum erubescamus dedecus, publice extendentes manus, pannis aurum tegimus: et contra omnium opinionem, plenis sacculis morimur divites, qui quasi pauperes viximus. Tibi cum in monasterio fueris, haec facere non licebit: et inolescente paulatim consuetudine, quod primum cogebaris, vel incipies, et delectabit te labor tuus; oblitusque
Abbreviated transcription (Latin):
agere cõpelleris. Uidi ego quosdam. qui post quã
renuntiauere scło. uestimentis dũ taxat. et uo¬
cis professione ñ reb. nichil de pristina conu̾sati¬
one mutarunt. Res familiaris magis aucła quã
imminuta ẽ eadẽ minist̾ia seruulorũ. id ẽ appa¬
ratus conuurii. Inuitro et patella fictili auroq
comeditur: et int turbas & examina ministro¬
rũ. nomen sibi uindicant solitariĩ. Qui uͦ pau¬
peres sunt. & tenui sustantiola. uidenturq si¬
bi scioli: pompatũ ferculis similes procedunt
ad publicum ut caninã exerceant facundiã. Aui
sublatis inaltũ humeris. et intra se nescio quid
asiclanses stupentib interra oculis. tumentia
uerba trutinantur: ut si precones addideris. pu¬
des incedere prefecturam.Sunt qui humore
cellarũ. immod̾atisq ieiuniis tediosolitudiniᷤᷤ affecti.
ac nimia lectione. dũ dieb ac noctib aurib
suis ꝑsonant. uertuntur immelancoliã. et hy¬

Expanded text:
agere conpelleris. Uidi ego quosdam, qui, postquam agere conpelleris. Uidi ego quosdam, qui, postquam renuntiauere saeculo — uestimentis dumtaxat et uocis professione, non rebus — nihil de pristina conuersatione mutarunt. res familiaris magis aucta quam inminuta est; eadem ministeria seruulorum, idem apparatus conuiuii; in uitro et patella fictili aurum comeditur et inter turbas et examina ministrorum nomen sibi uindicant solitarii. qui uero pauperes sunt et tenui substantiola uidenturque sibi scioli, pomparum ferculis similes procedunt ad publicum, ut caninam exerceant facundiam. alii sublatis in altum humeris et intra se nescio quid cornicantes stupentibus in terram oculis tumentia uerba trutinantur, ut, si praeconem addideris, putes incedere praefecturam. sunt, qui humore cellularum inmoderatisque ieiuniis, taedio solitudinis ac ac nimia lectione, dum diebus ac noctibus auribus suis personant, vertuntur in melancholiam, et Hip
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ. ab alio patientiam. Hic te silentiũ. ille
doceat mansuetudinẽ. Non faciens qd̃ uis. comedas
Subiciaris cui ñuis. lassus adstratũ uenias. am¬
bulansq dormitef. Nec dũ expleto somno. furgẽ
cõpellaris. Di cas psalmũ incorde tuo. in quo ñ
dulcedo uocis. s mentis affectus queratur: scriben¬
te apło: psallam spũ. psallã et mente: & cantantes in
cordib ur̃is dño. Legat enĩ eͥẽ preceptũ. psallite sapien¬
ter.Seruias fr̃ib. hospitũ pedes laues: passus in ui¬
riam. taccas. Prepositũ monasterii timcas ut dnm̃:
diligas ut parentẽ. Credas tibi salutare quicqͥd ille
preceꝑit: nec de maioris sententia iudices. cuiꝰ offi¬
tii ẽ obedire & implere que iussa st̃. dicente moyse.
Audi isrł et tace. Tantis negotiis occupatus. nulliᷤ
uacabis cogitationib. & dũ abalio transis ad aliuid.
opusq succedit oꝑi: illud solũ mente retinebis qd̃

Expanded text:
humilitatem, ab alio patientiam, hic te silentium, ille humilitatem, ab alio patientiam, hic te silentium, ille doceat mansuetudinem, non facias, quod uis, comedas, subiciaris, cui non uis, lassus ad stratum uenias ambulansque dormites, necdum expleto somno surgere conpellaris, dicas psalmum in ordine tuo — in quo non dulcedo uocis sed mentis affectus quaeritur scribente apostolo: psallam spiritu, psallam et mente et: cantantes in cordibus uestris; legerat enim esse praeceptum: psallite sapienter —, seruias fratribus, hospitum laues pedes, passus iniuriam taceas, praepositum monasterii timeas ut dominum, diligas ut parentem, credas tibi salutare, quidquid ille praeceperit, nec de maioris sententia iudices, cuius officii est oboedire et inplere, quae iussa sunt, dicente Moyse: audi, Israhel, et tace. tantis negotiis occupatus nullis uacabis cogitationibus et, dum ab alio transis ad aliud opusque succedit operi, illud solum mente retinebis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ut ñ leui usitatoq sermone. & ut ita loquar.
summis labiis hospites inuitemꝰ. s toto mentisar¬
dore teneamus quasi afferentes secũ delucro nr̃o
atq cõpendio. Hulla ars. absq magistro discitur.
Etiã muta animalia. et ferarũ gceges. ductores se¬
cuntur suos. Inapib principes st̃ Gtueᷤ iũsequũ¬
to.Imꝑator unus. uidex unus ꝓuincie. Romaut
condita ẽ. duos fr̃s sumul reges habere ñ potuit:
et parricidio dedicatur. In rebecce ut̾o. esau et
iacob bella gesserunt. Singłi eccłiarũ ep̃i. sin¬
głi archiprbi. singłi archidiaconi. et om̃is ordo
eccliasticus suis rectorib nitit᷑. In nauiunus gu¬
bernator. indomo unus dñs. Inquãuis grandi
exercitu. unuis signũ spectatur. & ne plura
replicando fastidium legenti faciam. ꝑhec omĩa
ad illud tendit oratio. ut doceã te. ñ tuoarbitrio
dimutendũ s uiu̾ e debe ĩmonast̾io. subuntꝰ dis¬
ciplina patris consortioq multorũ.: ut ab alio discas

Expanded text:
 ut non levi usitatoque sermone, et ut ita loquar summis labiis hospites invitemus; sed toto mentis ardore teneamus, quasi auferentes secum de lucro nostro atque compendio. 15. Nulla ars absque magistro discitur. Etiam muta animalia, et ferarum greges, ductores sequuntur suos. In apibus principes sunt: grues unam sequunto. imperator unus, iudex unus prouinciae. Roma, ut condita est, duos fratres simul habere reges non potuit et parricidio dedicatur. in Rebeccae utero Esau et Iacob bella gesserunt. singuli ecclesiarum episcopi, singuli archipresbyteri, singuli archidiaconi et omnis ordo ecclesiasticus suis rectoribus nititur. in naui unus gubernator, in domo unus dominus; in quamuis grandi exercitu unius signum expectatur. et ne plura replicando fastidium legenti faciam, per haec omnia ad illud tendit oratio, ut doceam te non tuo arbitrio dimittendum, sed uiuere debere in monasterio sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab alio discas
Abbreviated transcription (Latin):
utudinẽ dei conditus est: ex quo concluditur.
dm̃. et hec quodãmͦ unius ẽẽ substantie. Unũ
addidit uerbũ quodãmͦ. ut tanti sacruegii cri¬
scm̃. ñ uult depatris e̾e̾ substantia. ne diuinitatẽ
inpartes secate uid eatur. om̃ipotentis d̾i naturã.¬
angłis. hominibq largitur. Cũ hec se ita habe¬
ant: que in same sunt. paucis de fiuio & spũ sc̃o cõ¬
mutatis que aꝑtam blasphemiam preferebant.
cetera ita ut scripta st̃. protulisse in mediũ. et un¬
pia uoce laudasse. cũ utiq et uia & ista de
uno t̃pietatis fonte processerint. ãduersũ om̃ia
scribere. nec huiuis est temporis. e om̃is qui
ad uersũ arriũ. & eiuo miũ. manicheũq et di¬
uersas scripserunt hereses. is quoq impieta¬
tib respondisse credenai sunt. Qui gͥ hos uolu¬
erit isgere ubros. et calciatis pedib ad terram
re promissionis pergere. nec ubi a serpentib
mordeatur. et arcuato uulnere scorpii uerbe¬

Expanded text:
litudinem dei conditus est. ex quo concluditur litudinem dei conditus est. ex quo concluditur deum et haec quodam modo unius esse substantiae. unum addit uerbum \'quodam modo\', ut tanti sacrilegii crim sanctum non uult de patris esse substantia, ne diuinitatem in partes secare uideatur, naturam omnipotentis dei angelis hominibusque largitur. Cum haec se ita habeant, quae insania est paucis de filio et spiritu sancto commutatis, quae apertam blasphemiam praeferebant, cetera ita, ut scripta sunt, protulisse in medium et inpia uoce laudasse, cum utique et illa et ista de uno inpietatis fonte processerint? aduersum omnia scribere nec huius est temporis et omnes, qui aduersus Arrium et Eunomium Manicheumque et diuersas scripserunt hereses, his quoque inpietatibus respondisse credendi sunt. quisquis igitur hos uoluerit legere libros et calciatis pedibus ad terram repromissionis pergere, necubi a serpentibus mordeatur et arcuato uulnere scorpionis uerbe
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝑfectius & purius a semet ipso cognoseit᷑
nẽ corporũ. hec rursũ censentire conuincitur.
Siquis aut̃ potuerit ostendere in corporalem.
rationabilemq naturã. cũ expoliauerit se cor¬
pore. uiuere ꝑsemet ipsam. et inpriore ꝯditiõee̾e
qñ corporib uestiebat᷑ ĩ meliori qn̾ illa deponit: nulli
dubiũ est corpora ñ pͥncipalit̾ subsiste̾. s ꝑ int̾ ualla
obuarios inotꝰ rationabilium creaturarum.
nunc fieri. ut qui his indigent uestiant᷑. et rur¬
sum cũ ila deprauatione. lapsũ. se ad melorẽ
correxerint dissolui in nichil: et hac semper
succęssione uariari. & ne parũ putaremꝰ impi¬
etatẽ eẽ eorũ que premiserat. in eiusdc̃ uolu¬
minis fine coniungit om̃s rationabiles creatu¬
turam. Sentit ds̃. et unigenitus faius ciꝰ. et sp̃s
sc̃s: Sentiunt angłi. & potestates. cetereq uirtu¬
tef:. Sentit int̾ior homo. qui adimaginẽ. & simi¬

Expanded text:
dum perfectius et purius a semet ipso cognoscitur dum perfectius et purius a semet ipso cognoscitur nem corporum hic rursum sentire conuincitur: si quis autem potuerit ostendere incorporalem rationabilemque naturam, cum expoliauerit se corpore, uiuere per semet ipsam et in peiori condicione esse, quando corporibus uestiebatur, in meliori, quando illa deponit, nulli dubium est corpora non principaliter subsistere, sed per interualla ob uarios motus rationabilium creaturarum nunc fieri, ut, qui his indigent, uestiantur, et rursum, cum illa deprauatione lapsuum se ad meliora correxerint, dissolui in nihil et hac semper successione uariari. et ne parum putaremus inpietatem esse eorum, quae praemiserat, in eiusdem uoluminis fine coniungit omnes rationabiles natuturam sentit deus et unigenitus filius eius et spiritus sanctus, sentiunt angeli et potestates ceteraeque uirtutes, sentit interior homo, qui ad imaginem et simi
Abbreviated transcription (Latin):
tudetur in eo qd̃ nouit patrẽ. posse eũ cõprehen¬
dere: ut si dicamus artificis animũ. artis scire m̃¬
suram: nec dubiũ qͥnsi pat̾ infilio. & cõprehenda¬
tur abeo. in quo est. Sin aut̃ comprehensionẽ eam
dicimus. ut ñ solũ sensum quis et sapientiã com¬
prehendat. s uirtute &e potentia. cuncta teneat.
qui cognouit: ñ possums dicere qd̾ cõprehendat
filius patrẽ. Pater uͦ. omia cõprehendit. Inter oĩa
aut̃. et filius est.Ergo et siuũ ꝯp̃hendit. Ꝙut scire¬
mus catisas. quib pater cõprehendat fuliũ. ce fui¬
us patrẽ ñ queat cõprehendere᷑. Hec uerba sub¬
nectit. Curiosus iector inquirat: utrũ ita a se¬
met ipso cognoscatur pater. quomͦ cognoscitur
a fuio. Sciensq illud qd̾ scriptũ est. pater qui me
misit. maior est. in om̃ib. uerũ ẽẽ oftendit
ut dicat. et in cognitione filii. patrẽ e̾e̾ maiorẽ.

Expanded text:
uidetur in eo, quod nouit patrem, posse eum conprehenuidetur in eo, quod nouit patrem, posse eum conprehendere, ut si dicamus artificis animum artis scire mensuram. nec dubium, quin, si pater in filio, et conprehendatur ab eo, in quo est. sin autem conprehensionem eam dicimus, ut non solum sensu quis et sapientia conprehendat, sed uirtute et potentia cuncta teneat, qui cognouit, non possumus dicere, quod conprehendat filius patrem. pater uero omnia conprehendit, inter omnia autem et filius est: ergo e t filium conprehendit. et ut sciremus causas, quibus pater conprehendat filium et filius patrem non queat conprehendere, haec uerba subnectit: curiosus lector inquirat, utrum ita a semet ipso cognoscatur pater, quomodo cognoscitur a filio, sciensque illud, quod scriptum est: \'pater, qui me misit, maior me est\', in omnibus uerum esse contendet, ut dicat et in cognitione filio patrem esse maiorem,
Abbreviated transcription (Latin):
et umbra ẽ ccrimoniarũ celestiũ diligentius
requirendũ. utrũ recte inteiligamus iegẽ qͦq
celestem et cerimomias suꝑni culius plenitudi¬
nem ñ habere. s indigere euãgłii ueritate qd̾
in ioħis a pocalipsi. euangłiũ legimus sempit̃¬
nũ: ad cõparationẽ uidelicet huus nr̃i euãgłii.
qd̃ temporale ẽ. & intransituro mundo ascło p̃¬
dicatũ. Qd̃ quidẽ etiam. siusq adpassionẽ am̃
saluatoris. uoluerimus inquirere: quã quã au¬
dar. et temerariũ sit. incelo eius querere passio¬
nẽ. tamen si spiritualia nequitie incelectio sunt.
& ñ erubescimus crucẽ dm̃ confiteri ꝓpt̃ distric¬
tionẽ eorũ que sua passione destrurit. cur timea¬
mus etiam insuꝑnis locis. inconsũmationẽ scłorũ.
aliqͥd simile suspicari. ut om̃iũ locorũ gentes aliũ
passione saluantur: Rursũq blaspnemans. de
filio sic locutus est. Si eñi patrẽ cognoscit filius.

Expanded text:
et umbra est cerimoniarum caelestium, diligentius et umbra est cerimoniarum caelestium, diligentius requirendum, utrum recte intellegamus legem quoque caelestem et cerimonias superni cultus plenitudinem non habere sed indigere euangelii ueritate, quod in Iohannis Apocalypsi euangelium legimus sempiternum, ad conparationem uidelicet huius nostri euangelii, quod temporale est et in transituro mundo ac saeculo praedicatum. quod quidem etiam si usque ad passionem domini saluatoris uoluerimus inquirere, quamquam audax et temerarium sit in caelo eius quaerere passionem, tamen, si spiritalia nequitiae in caelestibus sunt et non erubescimus crucem domini confiteri propter destructionem eorum, quae sua passione destruxit, cur timeamus etiam in supernis locis in consummatione saeculorum aliquid simile suspicari, ut omnium locorum gentes illius passione saluentur? Rursumque blasphemans de filio sic locutus est: si enim patrem cognoscit filius,
Abbreviated transcription (Latin):
s erercẽntur ad prelia. et habeant materiã robo¬
tis. qua consegui ñ possunt nisi fortes primum
aduersariis restiterint: quos ratione &e ordine.
&e sollertia repugnandi. inlibro numerorum
legimus ẽe suꝑatos. Cũq dixisset iurta iom̾is
apocalipsim. euan głiũ sempiternũ. idẽ futu¬
rum incelis. tantũ precedere hoc nrm euãgłiũ.
ꝗtiantũ. rp̃i predicatio legis ueteris sacramen¬
ta : ad ertremũ intulit. qd et cogitasse sacruegi¬
um ẽ prosalute demonũ xpm etiam inaere. et
insuꝑnis iocis ẽẽ passutũ: & licet iue ñ dixetit:
tamen qd consequens sit inteigitur. Sicut pro
hominib homo factus est. ut homines ub eraret:
sic et prosalute demonũ. dm̃ futurũ qd suit
niad quos uenturus est lid̾andos. Qd ne forsi¬
tan de nr̃o sensu putemur asserere: ipsuis uerba
ponenda sunt. Sicut eñi ꝑ umbrã euãgłii. uin¬
brã legis impleuit: sic quia omĩs ler eremplum

Expanded text:
sed exerceantur ad proelia et habeant materiam robosed exerceantur ad proelia et habeant materiam roboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum aduersariis restiterint, quos ratione et ordine et sollertia repugnandi in libro Numerorum legimus esse superatos. Cumque dixisset iuxta Iohannis Apocalypsin euangelium sempiternum, id est futurum in caelis, tantum praecedere hoc nostrum euangelium, quantum Christi praedicatio legis ueteris sacramenta, ad extremum intulit — quod et cogitasse sacrilegium est — pro salute daemonum Christum etiam in aere et in supernis locis esse passurum. et, licet ille non dixerit, tamen, quod consequens sit, intellegitur: sicut pro hominibus homo factus est, ut homines liberaret, sic et pro salute daemonum deum futurum, quod sunt hi, ad quos uenturus est liberandos. quod ne forsitan de nostro sensu putemur adserere, ipsius uerba ponenda sunt: sicut enim per umbram euangelii umbram legis inpleuit, sic, quia omnis lex exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ meliora cupientes ad suꝑiora ueniunt. & hu¬
manũ corpus assumunt. uel demeliorib locis
ad nosusq descendunt: sic et ea loca. que supra
sunt infirmamento. alie anime possideant. que
de nr̃is sedib ad meliora proficiant. alie que de
celestib adfirmamentũ usq deiapse sunt. nec tã¬
tũ fecere peccati. ut adioca inferiora que incoli¬
mus truderent᷑. Quib dictis. nititur approbare.
&efirmamentũ id ẽ celũ. ad cõparationẽ suꝑioris
celi ẽẽ inferos. & hanc terrã qtĩa incolimus coua¬
tione firmamenti inferos appellari & rursum
ad cõparationẽ inferorũ. qui sub nobis sunt
nos celũ dici: ut qd auis infernus est. aliiscelũ
sit. Nec hac disputatione contentus. dicit infine
om̃iũ rerum. quando adceiestẽ ierłm reuersiti
sumus. ad uersariarũ fortitudinũ. contra popt̾in
dei bella consurgere. ut ñ sit eorũ ociosa uirtꝰ

Expanded text:
sum meliora cupientes ad superiora ueniunt et husum meliora cupientes ad superiora ueniunt et humanum corpus adsumunt uel de melioribus locis ad nos usque descendunt, sic et ea loca, quae supra sunt in firmamento, aliae animae possideant, quae de nostris sedibus ad meliora proficiant, aliae, quae de caelestibus ad firmamentum usque delapsae sunt nec tantum fecere peccati, ut ad loca inferiora, quae incolimus, truderentur. quibus dictis nititur adprobare et firmamentum, id est caelum, ad conparationem superioris caeli esse inferos et hanc terram, quam incolimus, conlatione firmamenti inferos appellari et rursum ad conparationem inferorum, qui sub nobis sunt, nos caelum dici, ut, quod aliis infernus est, aliis caelum sit. nec hac disputatione contentus dicit: in fine omnium rerum, quando ad caelestem Hierusalem reuersuri sumus, aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit eorum otiosa uirtus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit as om̃ia in om̃ib: ut uniuersa natura cor¬
porea redigatur ineam sub stantiam que om̃ibus
melior est: in diuinã uidelicet. qua nuua ẽ meli¬
or. In quarto quoq libro. qui oꝑis huius extremus
est. hec abecctiis. xp̃i damnanda intersexit. & for¬
sitan quomͦ inisto munda qui moriunt᷑ separatiõs
carnis ce amme. uixta oꝑum differentiam diu̾sa
apuid inferos optinent loca: sic qui deceiestis ietłm¬
ut ita dicam ad ministratione moriunt᷑ ad nr̃i
mundi inferna descendunt: ut ꝓꝙͣ litate meri¬
torũ diuersa interris possiocant loca. Et iterũ.
& quia cõparauimus. de isto mundo ad inferna.
ꝑgentes animas. his animab. que de suꝑi ori
celo. ad nr̃a habitacula uenientes quodã modo
mortue sunt: prudenti in uestigatione rimã¬
dum est. an hoc ipsum possumus. etiam in na¬
tiuitate dicere singularũ: ut quomͦ que inista
terra nr̃a nascuntur anime. uel de inferno rur¬

Expanded text:
et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura coret erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidelicet, qua nulla est melior. In quarto quoque libro, qui operis huius extremus est, haec ab ecclesiis Christi damnanda interserit: et forsitan, quomodo in isto mundo, qui moriuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differentiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione moriuntur, ad nostri mundi inferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in terris possideant loca. et iterum: et quia conparauimus de isto mundo ad inferna pergentes animas his animabus, quae de superiori caelo ad nostra habitacula uenientes quodam modo mortuae sunt, prudenti inuestigatione rimandum est, an hoc ipsum possimus etiam in natiuitate dicere singularum, ut, quomodo, quae in ista terra nostra nascuntur animae, uel de inferno rur
Abbreviated transcription (Latin):
uitq dispensator om̃iũ ad̾s. inconditione mundoꝵ
singlis abuti. iurta meritũ. & oportunitates et cau¬
sas. quib mundi gubernacula sustentant᷑ & ini¬
tiantur: ut qui om̃s uicerit nequitia. et penitus
se terre coequauerit. inalio mundo qui postea
fabricandus est. fiat diabolus. principiũ plasma¬
tionis añi ut uludat᷑ ei ab angłis qui exordii ami¬
sere uirtutẽ. Quib dictis. quid aliud conatur os¬
tendere. nisi huius mundi homines peccatores. in
alio mundo posse diabolos. & demones fieri:& rur¬
sũ nunc demones in alo mundo posse. uei angłos
uei homines procreari : & post disputationẽ lon¬
gissimã qua omnẽ naturam corpoream. in spũa¬
ua corpora. &e tenua dicit eͥẽ mutand̃a. cunctamq
substantiam. inunũ corpus mundissimũ & omni
splendore purius conuertendã. et talẽ qualẽ nũc
humana mens ñ potest cogitare. ad extremũ intudit.

Expanded text:
uitque dispensator omnium deus in conditione mundorum uitque dispensator omnium deus in conditione mundorum singulis abuti iuxta meritum et oportunitates et causas, quibus mundi gubernacula sustentantur et initiantur, ut, qui omnes uicerit nequitia et penitus se terrae coaequauerit, in alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis domini, ut inludatur ei ab angelis, qui exordii amisere uirtutem. quibus dictis quid aliud conatur ostendere, nisi huius mundi homines peccatores in alio mundo posse diabolos et daemones fieri et rursum nunc daemones in alio mundo posse uel angelos uel homines procreari ? et post disputationem longissimam, qua omnem naturam corpoream in spiritalia corpora et tenuia dicit esse mutandam cunctamque substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit:
Abbreviated transcription (Latin):
głos. siue homines futuros c̾̃e contestans. et e contra¬
rio ex hõib demoneᷤ. ⁊ oi̾a ex o̾ĩb : sentẽtiã suã tali fi¬
ne confirmat. Nec dubiũ ẽ. qͥn pꝰ q̃dam int̾ualla tẽ¬
porũ. rursũ materia subsistat &e corpora fiant. et
mundi diuersitas construatur: ꝓpt̾ uarias uolũ¬
tates rationabiliũ creaturarũ. que post ꝑfectam
beatitudinẽ. usq adfinẽ om̃iũ rerũ paulatĩ ad
infima deiapse. tantã malitiam receperunt. ut
incontrariũ uerterent᷑: dũ nolunt seruare pͥnci¬
piũ & incorruptã beatitudinẽ possidere. Nec hoc
ignorandũ qd multe rationabiles creature. usq
ad scđ̃m et terciũ. & quartũ mundũ. seruent pͥn¬
cipium. nec mnutationi in se locũ tribuant. Aue
uero tamparũ de pristinostatu amissura sint. ut
pene nichii ꝑdidisse uideant᷑. & ñ nulle grandi
ruina inuitimũ precipitande sint baratrũ: no¬

Expanded text:
gelos siue homines futuros esse contestans et e contragelos siue homines futuros esse contestans et e contrario ex hominibus daemones et omnia ex omnibus sententiam suam tali fine confirmat: nec dubium est, quin post quaedam interualla temporum rursum materia subsistat et corpora fiant et mundi diuersitas construatur propter uarias uoluntates rationabilium creaturarum, quae post perfectam beatitudinem usque ad finem omnium rerum paulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam receperunt, ut in contrarium uerterentur, dum nolunt seruare prinoipium et incorruptam beatitudinem possidere. nec hoc ignorandum, quod multae rationabiles creaturae usque ad secundum et tertium et quartum mundum seruent principium nec mutationi in se locum tribuant, aliae uero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut paene nihil perdidisse uideantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint baratrum. no
Abbreviated transcription (Latin):
Aut eñi suscipiendũ est. uniu̾sitatis dm̃ uestiri
corpore ce quom̾ nos carnib. sic uiũ quaubet ma¬
teria cirtũdari. ut similitudo uite dei. infine scĩs
possit equari: aut si hoc indecens est. maxime
apud eos. qui saitem exminima parte. dei sentire
cupiunt maiestatẽ. & ingenite atq omĩa exce¬
dentis nature. głam suspicari: eduob alterũ sus¬
cipere cogimur: ut aut desperemus similitudinẽ
acia cadẽ sumus corpora semꝑ habituri. aut si be¬
acitudo nobis eiusdẽ cũ deo uite ꝓmitait᷑. eadẽ qua ui¬
uit ds. nobis conditione uiuendũ est. Ex quib õib
approbatur. quid de resurrectione sentiat᷑. et qd̃ oĩa
corpora interitura confirmet: ut simus absq corpo¬
rib. quomͦ prius fuimꝰ antequã erassis corporib uest¬
remur. Rursũq de mundorũ uarietatib dispu¬
tans. & uel erangłis demones. uel ex demonib an¬

Expanded text:
aut enim suscipiendum est uniuersitatis deum uestiri aut enim suscipiendum est uniuersitatis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circumdari, ut similitudo uitae dei in fine sanctis possit aequari, aut, si hoc indecens est — maxime apud eos, qui saltim ex minima parte dei sentire cupiunt maiestatem et ingenitae atque omnia excedentis naturae gloriam suspicari -, e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem dei, si eadem sumus corpora semper habituri, aut, si beatitudo nobis eiusdem cum deo uitae promittitur, eadem, qua uiuit deus, nobis condicione uiuendum est. Ex quibus omnibus adprobatur, quid de resurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confirmet, ut simus absque corporibus, quomodo et prius fuimus, antequam crassis corporibus uestiremur. rursumque de mundorum uarietatibus disputans et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus an
Abbreviated transcription (Latin):
admundũ istũ sensibisẽ ꝑtineant. que appeuant᷑
ab apto usibilia. futura sit uita in corporalium
incorporalis. & post paululũ. Iilud quoq qd̾ abe¬
corruptionis. inlibertatẽ gu̾e filiorũ dei: sic intelli¬
gimus. ut primã creaturam rationabiliũ. et incor¬
porabiliũ ẽẽ dicamus. que ñ seruiat corruptioni.
eo qd̾ ñ sit uestita corporib. et ubicũq corpora fue¬
rint. statimfuerint statim corruptio subsequatur.
postea aut̃ lid̾abitur deseruitute corruptionis. qñ
& in eodẽ loco. Ut aut̃ incorporeum finẽ. om̃iũ re¬
rũ ẽe credamus: iia nos saluatoris oratio prouocat.
inquaait: ut quomͦ ego & tu unũ sumus: sic et is¬
ti innobis unũ sint. Et enim scire debenus. qͥd sit
dsꝰ. et quid sit futurus infine saluator. et quomͦ
scĩs similitudo paitis & fuii repromissa sit: ut
quomͦ illi in se unũ siut. sic ce isti i neis unũ sint.

Expanded text:
ad mundum istum sensibilem pertineant, quae appellantur ad mundum istum sensibilem pertineant, quae appellantur ab apostolo uisibilia, futura sit uita incorporalium incorporalis. et post paululum: illud quoque, quod ecorruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei , sic intelligimus, ut primam creaturam rationabilium et incorporalium esse dicamus, quae non serviat corruptioni, eo quod non sit vestita corporibus; et ubicumque 927 corpora fuerint, statim corruptio subsequatur. Postea autem liberabitur de servitute corruptionis, quando et in eodem loco: ut autem incorporeum finem omnium rerum esse credamus, illa nos saluatoris oratio prouocat, in qua ait: \'ut, quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint\'. etenim scire debemus, quid sit deus et quid sit futurus in fine saluator et quomodo sanctis similitudo patris et filii repromissa sit, ut, quomodo illi in se unum sunt, sic et isti in eis unum sint.
Abbreviated transcription (Latin):
muito dissimilis mundus fiat: nullusq auus di¬
uersis casib. et profectib. uel uirtutũ p̃miis uel
uitiorũ suppliciis. & inpresenti. & infuturo atq
inom̃ib. et retro et inpriora temporib. potest me¬
rita dispensare. & adunũ rursũ finẽ cuncta ꝑtra¬
nere. nisi solus conditor om̃iũ ds. qui scit causas.
propt̃ quas alios dimittat sua ꝑfrui uoluntate &
ae maiorib ad ultima paulatim dilabi: auos in¬
cipiat uisitare. te gradatim quasi manu data. ad
pristinũ recahere statũ. & insublimib collo¬
care. Cũq define disputare cepisset. hec intulit.
Quia ut crebro iam diximus. principiũ rursũ
ex fine generatur: queritur. utrũ. et tunc futu¬
ra sint corpora. ansine corporib aliquando uiuẽ¬
aũ sit. cũ reducta innichili fuerint. et incorpo¬
raliũ uita incorporalis ẽẽ credenda sit. qualẽ et
dei nouimus Hec dubiũ est. quin si om̃ia corpora

Expanded text:
multo dissimilis mundus fiat. nullusque alius dimulto dissimilis mundus fiat. nullusque alius diuersis casibus et profectibus uel uirtutum praemiis uel uitiorum suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in priore temporibus potest merita dispensare et adunum rursus finem cuncta pertrahere, nisi solus conditor omnium deus, qui scit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-principium rursum ex fine generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora