comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nii habere resinã ad emplastra facien-¬
da: ut assumant medicamina. ⁊ quan-¬
to ualent studio. sanitati restituant
babilonẽ. Hoc exꝑiamur ⁊ nos facere.
dep̃cantes dm̃. ut nob̾ det resinam
babilonis. imitantes samaritẽ: ut sana¬
ta misera ciuitas et curata: desinat ẽẽ
quod fuerat. Istud ẽ qd ait acciꝑe resi¬
nam corruptioni eius: si quomͦ sanabi¬
tur. Ubi sunt heretici: uͥ sunt qui nat᷑as
quasdã introducentes asser̃t esse materi-¬
am desꝑabilem. quȩ penitꝰ ñ recipiat sa¬
lutẽ : Si ẽ natura quȩ ꝑeat : quȩ alia
talis erit ut babilon: Aitam̃ neq istam
despicit ds̃. Precepit enĩ medicis ut ac¬
cipiant resinã suꝑ babilonẽ: si qͦ mͦ sa¬
netur. Quidã igitur eorũ qui manda-¬
tum acceꝑant. accipientes resinã corrup¬
tiomi babilonis. si quo mͦ sanetur. fecer̃t
ruptionẽ eius: audientes posse fieri ut
babilon reciperet sanitatẽ. Et quia qd̃¬

Expanded text:
nii habere resinam ad emplastra faciennii habere resinam ad emplastra facienda, ut assumant medicamina, et quanto valent studio, sanitati rBabylonem. Hoc experiamur et nos facere, deprecantes Deum, ut nobis det resinam Babylonis, imitantes Samariten, ut sanetur misera civitas, et curata desinat esse quod fuerat. Istud est quod ait: Accipe resinam correptionis ejus, si quomodo sanabitur. Ubi sunt haeretici, ubi sunt, qui naturas quasdam introducentes, asserunt esse materiam desperabilem, quae penitus non recipiat salutem? Si est natura quae pereat, quae alia talis erit ut Babylon? attamen neque istam despicit Deus. Praecepit enim medicis, ut accipiant resinam super Babylonem, si quomodo sanetur. Quidam igitur eorum, qui mandatum acceperant, accipientes resinam correptioni Babylonis, si quomodo sanaretur, fecerunt reptionem ejus, audientes posse fieri, ut Bab
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec quidẽ de consũmatione dicta st̃
Si uero ueneris ad aduentũ dñi mei iħu
subuerterit omĩa gentiũ de idolis dog¬
mata: ut credentes de erroris eximeret
iugo: intelligis quia in temꝑe passionis
eius. babilon ex timplo corruit.⁊ contrita
est. Unusqͥsq nr̃m consideret seipsum:
et animaduertat babilonẽ in suo tẽꝑe
corruisse. Si autẽ in alicuiꝰ corde non
cecidit ciuitas confusionis: huic necdũ
xp̃c aduenit. Ueniente quippe eo: babi¬
lon ruere consueuit. Propt̾ hoc ad orati¬
onum p̃sidia confugientes. petite ut ue¬
mat iħc in corda nr̃a. et conterat babi¬
lonem: et faciat ruere omnẽ maliciã
eus. ⁊ reedificet ꝓ his que subuersa st̃:
et pro babilone que fuerat ante con¬
et accipite resinã corruptioni eius: si qͦ¬
mͦ sanabit᷑. Plangite ait babilonem.
Deinde quia omĩs anima reciꝑe potest
salutẽ. ⁊ neq una apud dm̃ insanabił¬
est : idcirco consiliũ dat his qui posst̃

Expanded text:
et haec quidem de consummatione dicta sunt. et haec quidem de consummatione dicta sunt. Si vero veneris ad adventum Domini mei Jesu subverterit omnia gentium de idolis dogmata, ut credentes de erroris eximeret jugo, intelliges quia in tempore passionis ejus Babylon extemplo corruit et contrita est. Unusquisque nostrum consideret seipsum, et animadvertat Babylonem in suo pectore corruisse. Si autem et in alicujus corde non cecidit civitas confusionis, huic Christus necdum advenit. Veniente quippe eo, Babylon ruere consuevit. Propter hoc ad orationum praesidia confugientes, petite ut veniat Jesus in corda vestra, et conterat Babylonem, et faciat ruere omnem malitiam ejus, 768 et reaedificet pro his, quae subversa sunt, et pro Babylone, quae fuerat ante conet accipite resinam correptionis ejus, si quomodo sanabitur. Plangite, ait, Babylonem. Deinde quia omnis anima recipere potest salutem, et neque una apud Deum est insanabilis, idcirco consilium dat his, qui possun
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Quã obrẽ scriptura diuina de istiꝰ
modi hominib in alio loco ita ait. Pꝓ¬
terea cõmoti sunt. Int̾ponamꝰ aliqͥd mi¬
sterii quiꝰ de peccatore dicit cain: quod
egressus a facie dei habitauit int̾ra naid
contra eden. Naid in greca lingua: int̾¬
p̾tatur c̃õmotio. Qui enim derelĩquid
dm̃. qui deserit sensũ de eo iugiter co-¬
gitandi: iste in t̾ra naid hodie quoq ha-¬
bitat. id est in turbationẽ mali cordis:
et in mentis cõmotionẽ consistit. Bibe¬
runt gentes ꝓpt̾ea cõmote sunt: et su-¬
bito cecidit babilon. ⁊ contrita ẽ. Quan
do repente cecidit babilon: uiqdet michi
debant. ⁊ bibebant: emebant. ⁊ uende¬
bant: plantabant. ȩdificabant: donec
dieb loth: sic ⁊ consũmatio mundi ñ
ꝑ partes fiet. s repente. Huic conferen
corruens subito disꝑiit: et iuxta hãc
similitudinẽ babilonẽ qͦ consũmatio¬
ne scłi casurã ẽẽ: et subito conterendam.

Expanded text:
ti. Quamobrem Scriptura divina de istius ti. Quamobrem Scriptura divina de istius modi hominibus in alio loco ita ait: Propterea commoti sunt. Interponamus aliquid mysterii, quid de peccatore dicatur Cain. Cum egressus est a facie Dei, habitavit in terra Naid, contra Edem . Naid in Graeca lingua interpretatur commotio. Qui enim derelinquit Deum, qui deserit sensum de eo jugiter cogitandi, iste in terra Naid hodieque habitat, id est, in tribulatione mali cordis, et mentis commotione consistit. Biberunt gentes, propterea commotae sunt, et subito cecidit Babylon, et contrita est . Quando dicit repente cecidit Babylon, videtur mihi debant, et bibebant, emebant, et vendebant, plantabant, et aedificabant, donec diebus Loth, sic et consummatio mundi non per partes fiet, sed repente. Huic conferendcorruens subito disperiit: et juxta hanc similitudinem Babylonem quoque in consummatione saeculi casuram esse, et subito conterendam,
Abbreviated transcription (Latin):
nem t̾ram. cũ iste non inebrietur a babi-¬
lone: et tam̃ consistat in terra. Audi
lustus uͦ cum sit suꝑ t̾ram. conuersati¬
onem in celis habet: et ꝓpter hoc ñ
conuenit ulteriꝰ iusto dici terra es. et
in t̾ram ibis: s si necesse ẽ audent̃ loqͥ.
dicit iusto d̾s adhuc consistenti suꝑ
t̾ram: celum es. ⁊ in celũ ibis. Portat
enim: umaginẽ celestis. Igitur ut con¬
cludam calix aureus inhebriat omnẽ
t̾ram: id est om̃s ab eo inhebriamur.
his qui bibunt istũ qui inusu est uini
lt quorẽ: si suꝑ sitim et suꝑ m̃suram
biberint. uidemꝰ hebrii corpꝰ mortuũ
uacillantes pedes : caput ac timpora
p̃gͣirata: os dissolutũ. linguã signifi¬
cantem: sermonis hebrii. ⁊ herentib¬
labiis uerba p̃ciosa. Similiter ẽ uidere
eos qui de calice aureo biberint babilo¬
nis quomͦ moueantur: qͦmͦ in stabiles
gressu sint: qͦmͦ debilitata m̃te et fluc¬
sed semꝑ inturbationib agantur incer¬

Expanded text:
nem terram, cum iste non inebrietur a Babynem terram, cum iste non inebrietur a Babylone, et tamen consistat in terra. Audi Justus vero cum sit super terram, conversationem in coelis habet. Et propter hoc non convenit ulterius justo dici: Terra es, et in terram ibis . Sed si necesse est audenter loqui, dicit justo Deus adhuc consistenti super terram: Coelum es, et in coelum ibis. Portat enim imaginem coelestis. Igitur ut concludam, calix aureus inebriat omnem terram, id est, omnes ab eo inebriamur qhis, qui bibunt istum, qui in usu est, vini liquorem, si super sitim, et super mensuram biberint, videmus ebrii corporis motum, vacillantes pedes, caput ac tempora 767 praegravata, os dissolutum, linguam significantem sermones ebrii, et haerentibabiis verba praecisa: similiter est videre eos, qui de calice aureo biberint Babylonis, quomodo moveantur, quomodo instabiles gressu sint, quomodo debilitata mente, et flucsed semper in turbationibus agantur incer
Abbreviated transcription (Latin):
aureus babilon in manu dei: ñ semꝑ
calix aureus babilon. Cũ autẽ uenerit
ad uindictã et in manu dei posita fue
rit : tunc efficietur t̾ra quȩ quondã
tacta est in iobath. Neq uͦ iugit̾ in ma¬
nu dñi continetur: s ultionis tantũ
temꝑe cũ ceperit ei dñs restituere qdđ
meretur: tunc in mami eius in ebrians.
omnẽ terram. iste calix aureus babi
si consideraueris om̃s homines hebri¬
os. Inhȩbramur ira: in ȩbriam̃ t̾sticia:
inhebriamur. et m̃te excidimꝰ: amore.
concupiscentiis. et uana gła. Quanta
pocula temꝑauit. quot ebrietatis por¬
rexerit calices: qͥd necesse est dicere:
Calix aureus babilon. inhebrians om¬
nem terrã. Animaduerte omnẽ t̾ram
plenã ẽẽ peccatis: et ñ queris quomͦ ba¬
bilon omnẽ t̾ram inhebriauerit. Sed
si forte uideris nistũ hebriũ non ẽẽ de
calice peccatorũ: noli putare scripturã
ẽẽ mentitã. quȩ dixerit inhebrians om¬

Expanded text:
aureus Babylon in manu Dei. Non semper aureus Babylon in manu Dei. Non semper calix aureus Babylon. Cum autem venerit ad vindictam, et in manu Dei posita furit, tunc efficitur terra, quae quondam tacta est in Job: neque vero jugiter in manu Domini continetur, sed ultionis tantum tempore cum coeperit ei Dominus restituere quod meretur, tunc in manu ejus fiet inebrians omnem terram. Iste calix aureus Babylsi consideraveris omnes homines ebrios. Inebriamur ira, inebriamur tristitia, inebriamur et mente, excidimus amore, concupiscentiis et vana gloria. Quanta pocula temperaverit, quot ebrietatis porrexerit calices, quid necesse est dicere? « Calix aureus Babylon inebrians omnem terram. » Animadverte omnem terram plenam esse peccatis, et non quaeres quomodo Babylon omnem terram inebriaverit. Sed si forte videris justum, ebrium non esse de calice peccatorum, noli putare Scripturam esse mentitam, quae dixerit: inebrians om
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ calicem aureũ in p̾senti nominatũ
amimaduertas pessimorũ doginatũ uerba
mortifera. qualẽ habeant cõpositionem:¬
qualẽ decorẽ eloquentiȩ : qualẽ rerũ diui¬
sionẽ: et cognoscas quomͦ unꝰquisq po¬
etarũ qui putant̾ apud uos disertissimi.
calicẽ aureũ tẽꝑauit. ⁊ in calicẽ aureum
uenenũ iniecerit idolatrie. et uenenũ
turpiloquii: uenenũ eorũ q̃ aniniã hoĩs
int̾imunt dogmatũ: uenenũ falsi nominiᷤ
scientiȩ. Sed meus iħc contra fecit. Sci¬
ens aureũ calicẽ zabuli. ⁊ p̾cauens ne
aliquis ad fidem suam ueniens suspi¬
caretur etiã xͥ talẽ eẽ calicẽ qualẽ reli
querat: et ꝑ similitudinẽ materiȩ for¬
inidaret errorẽ: ideo curauit ut habe¬
remꝰ thesaurũ istũ inuasis fictilib. Se¬
pe uidi aureũ calicẽ in pulchro sermo¬
nis ornatu: ⁊ dogmatũ uenena conside¬
rans: dep̾hendi calicẽ babilonis. Calix

Expanded text:
autem calicem aureum in praesenti nominatum, si autem calicem aureum in praesenti nominatum, si animadvertas pessimorum dogmatum verba mortifera qualem habeant compositionemem eloquentiae, qualem rerum divisionem: et cognosces quomodo unusquisque poetarum, qui putantur apud vos disertissimi, calicem aureum temperaverit, et in calicem aureum venenum injecerit idololatriae, et venenum turpiloquii, venenum eorum, quae animam hominis interimunt dogmatum, venenum falsi nominis scientiae. Sed meus Jesus contra fecit, sciens aureum calicem Zabuli, et praecavens ne aliquis ad fidem suam veniens, suspicaretur etiam Christi talem esse calicem, qualem esse requirat, et per similitudinem materiae formidaret errorem: ideo curavit 766, ut haberemus thesaurum istum in vasis fictilibus. Saepe vidi aureum calicem in pulchro sermonis ornatu, et dogmatum venena considerans, deprehendi calicem Babylonis. Calix
Abbreviated transcription (Latin):
ra peccata non restituit ds ipse peccan-¬
tib s aliis utit᷑ ministris: quando uero
ꝑ merita sua ingens hominẽ egritudo cõ¬
prehendit. ut nunc babilonẽ. quȩ grauius
ꝓpriȩ maliciȩ est confusa uulnerib: tũc
ad retributionẽ ds ipse festinat. Simile
insidiata sit xp̃o. Sic finita ẽ primi ca¬
pituli continentia. uideamus et cetera.
Calix aureus babilon in manu dei in¬
hebrians omnẽ t̾ram: a uino eius bi¬
gentes: et subito cecidit babilon et con¬
non miscuit in uase fictili quã parabat
potionẽ: s neq in paulo meliore et ereo
uase. uel stagneo. et qd ista p̾̃cellat
argenteo: uerũ eligens uas aureũ in eo
poculũ temperauit: ut quiꝰ uidens deco¬
rem auri. dũ radiantis metalli pulchri¬
tudine delectat᷑. et totus ocuł heret in
specie. non consideret qđ intrinsecus
latitet: et accipiens calicẽ bibat. nesci¬
ens calicẽ nabugodonosor. Intelligens

Expanded text:
ra peccata, non restituit Deus ipse peccanra peccata, non restituit Deus ipse peccantibus, sed aliis utitur ministris. Quando vero per merita sua ingens hominem aegritudo comprehendit, ut nunc Babylonem, quae gravibus propriae malitiae est confossa vulneribus: tunc ad retributionem Deus ipse festinat. Similiainsidiata sit Christo. Sic finita est primi capituli continentia. Videamus et caetera: Calix aureus Babylon in manu Dei inebrians omnem terram. a uino eius bint. et subito cecidit Babylon et connon miscuit in vase fictili, quod parabat potari, sed neque in paulo meliore, et aereo vase, vel stanneo, et quod ista praecellit argenteo: verum eligens vas aureum, in eo poculum temperavit, ut quis videns decorem auri, dum radiantis metalli pulchritudine delectatur, et totus oculis haeret in specie, non consideret quid intrinsecus latitet, et accipiens calicem, bibat nesciens calicem Nabuchodonosor. Intelliges
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ ministris usus ẽ angłis pessimis:
scruteris: inuenies. Est autẽ qñ mini¬
strorũ officiũ refutatur: retributionẽ
d̾s ipse restituit nũc babiloni. Timeo
quiddã obscuri in loco manifestato in¬
terponere: qd mͥ uiderur latere si tace¬
am. Uerũptam̃ audendũ est saltĩ pau¬
ca ꝑstringere. Quando sunt uulnera
facilia et ꝓmpta curatio: medicus mit¬
tit serũii suũ. mittit discipłm: ut ꝑ eu̾
languentẽ medicetur. Neq enĩ magna
sunt uulnera. Euenit qͦ aliquogens.
ut sectione ferri indigeat qui sanatur:
attam̃ ñ ipse medicus ꝑgit ad euram:
s eligens ex discipulis qui curare uale¬
at. eo utit᷑ ministro. Quando uͦ insa¬
nabiles plage sunt. et in emortua car.
ne putredo contabuit: et in tantũ
mali ualitudo est. ut non serui uel
tunc ip̃se magnus medicus p̃cinctus lũ¬
bos. ad sectionem teterrimi uulneris con-¬
citatur. Similiter itaq quando mino

Expanded text:
eorum ministris usus est angelis pessimis, eorum ministris usus est angelis pessimis, scruteris invenies. Est autem quando ministrorum officio refutato, retributionem Deus ipse restituit, ut nunc Babyloni. Timeo quiddam obscuri in loco manifesto interponere, quod mihi videtur latere si taceam. Verumtamen audendum est saltem pauca perstringere, quando sunt vulnera facilia, et prompta curatio. Medicus mittit servum suum, mittit discipulum, et per eum languentem medicatur, neque enim magna sunt vulnera. Evenit quoque aliquoties, ut sectionis et ferri indigeat qui sanatur, attamen non ipse medicus pergit ad eum, sed eligens unum ex discipulis, qui curare valeat, eo utitur ministro: quando vero insanabiles plagae sunt, et in emortua carne alta putredo contabuit, et in tantum mala valitudo est, ut non servi, veltunc ipse manibus medicus praecinctus lumbos ad sectionem teterrimi vulneris concitatur. Sim
Abbreviated transcription (Latin):
todierint: uisitabo in uirga facinora
eorum. et in flagellis iniquitates eoꝵ:
miscdiam autẽ meã non disꝑgam ab
eis. Ista considerans uide quomodo
p̃sens tempus cõmitat scelerar nec
punitur. Uisitatio quippe dei: ꝑ uisita¬
ti torm̃ta monstratur. Qui autem
peccans corripitur: nescio quid ei ex¬
currat de pena. Hȩc ꝓpter hoc qđ
dictũ est: quia tẽpꝰ uindictȩ eius a dño
est. Sequitur. Retributionẽ ipse retͥ¬
buet ei. Non ꝑ ministros retribuet
babiloni d̾s: s ipse retribuet ei qđ¬
meretur. Uolo quiddam dicere in addita¬
mento ꝓnominis in eo quod scribitur. ipse
enim ait: retributionẽ ipse retribuet ei.
Non omĩb deus ipse restituit quȩ me¬
rentur: sed sunt quidam quib ꝑ alios
restituet: siue puniens eos. seu medicãs
ꝑ dolorẽ ut in psalmis continetur. Mi¬
sit in eos furorẽ irȩ suȩ: furorẽ et irã. et
angustiã: immissionẽ ꝑ angłos pessimoᷤ
His ñ ipse restituit. s ad retributionẽ

Expanded text:
erint, visitabo in virga facinora eorum, et in flagellis iniquitates eorum: misericordiam autem meam non dispergam ab eis . » Ista considerans vide quomodo praesens tempus committit scelera, nec punitur. Visitatio quippe Dei per visitati tormenta monstratur. Qui autem peccans corripitur, nescio quid ei excurrat ex poena. Haec propter hoc quod dictum est: « quia tempus vindictae ejus a Domino est. » Sequitur: « Retributionem ipse retribuet ei: » non per ministros retribuet Babyloni Deus, sed ipse retribuet qmeretur. Volo quiddam dicere in additamento pronominis in eo quod scriptum est ipse: « Ipse etenim, ait, retributionem retribuet ei. » Non omnibus Deus retribuet quae merentur, sed sunt quidam quibus per alios restituit, sive puniens eos, seu medicans per dolorem, ut in Psalmis continetur: « Misit in eos furorem irae suae, furorem, et iram, et angustiam, immissionem per angelos pessimos . » His non ipse restituit, sed ad retributionem
Abbreviated transcription (Latin):
fictilia: et alia quidẽ in honorẽ: alia
porro in contumeliã. Si gͥ quis munda¬
uerit semet ipsum ab his. erit uas in
honorẽ scĩficatũ utile dño: ad om̃e opꝰ
bonũ p̃paratũ. Putas ne magna domꝰ
in p̃senti est. et in ea sunt uasa in hono¬
rem. et alia in contumeliã: anin illa
quȩ futura est domo. uasa quidẽ au¬

Expanded text:
fictilia: alia quidem in honorem, alia fictilia: alia quidem in honorem, alia porro in contumeliam . Si igitur quis mundaverit semetipsum ab his, erit vas in honorem, et sanctificatum, utile Domino, ad omne bonum opus praeparatum. Putasne, magna domus in praesenti est, et in ea sunt vasa in honorem, et alia in contumeliam? An in illa quae futura est domo, vasa quidem au
Abbreviated transcription (Latin):
sunt a nobis: ut ostenderetur quia
dam cupit sermo ꝓrumꝑe. Qd̃ autẽ
audemꝰ dicere: istiusmodi est. Inthẽ¬
sauro dei uasa irȩ sunt: extra thesau¬
rum uasa peccantia. Non sunt uasa
ire: s uasis ire minora sunt. Serui
enim sunt ignorantes uoluntatẽ dñi
sui. ⁊ ñ facientes uoluntatẽ eius. Qui
autem ingredit᷑ eccłam. aut uas irȩẽ:
aut uas miscdiȩ. Qui foris eccłam est:
dam nom̃ ei inquiro. qui extra eccle-¬
siam cõmoratur: et quomͦ decerno
confidens non ẽẽ eũ uas miscłiȩ: sic
econtrario ex rationis ueritate cõmo¬
tus. aꝑte ꝓmo sententiã: neq uas
ire posse eum dici. s uas in aliud
quiddã reseruatũ. Ergo ne potero
de scripturis approbare. nec miscłie uas
utile in p̃senti loco int̾ponat: et sane
rursus audeat in id quod iam dudum
conatur sermo ꝓrumpere: Ait apłs.
In domo autẽ magna non sunt tantũ
uasa aurea ⁊ argentea. s et lignea et

Expanded text:
sunt a nobis, ut ostenderetur quia sunt a nobis, ut ostenderetur quia dam cupit sermo prorumpere. Quod autem audemus dicere, istiusmodi est: in thesauro Dei vasa irae sunt. Extra thesaurum vasa peccantia non sunt vasa irae, sed vasis irae minora sunt. Servi enim sunt ignorantes voluntatem domini sui, et non facientes voluntatem ejus; qui autem ingreditur Ecclesiam, aut vas irae est, aut vas misericordiae. Qui foris Ecclesiam est, ddam nomen ejus inquiro, qui extra Ecclesiam commoratur: et quomodo decerno confidens, non esse eum vas misericordiae: sic econtrario ex rationis veritate communitus aperte promo sententiam, neque vas irae posse eum dici, sed vas in aliud quiddam reservatum. Ergone potero de Scripturis approbare, nec misericordiautile in praesenti loco interponat, et sane rursus audeat in id, quod jamdudum conatur, sermo prorumpere? Ait Apostolus: In domo autem magna non sunt tantum vasa aurea et argentea, sed et lignea, et
Abbreviated transcription (Latin):
quo uasa irȩ inueniuntur : Aliquis
forsitan querat. utrũ in thesauro dñi
tantũmͦ uasa ire sint: et the̾saurꝰ
dei qui est omĩum thesaurus non
habeat uasa miscłiȩ: an aliud qͥd
intelligi oporteat de thesauro dei.
unde efferantur uasa irȩ eius:
Thesaurũ dñi ego confidens dicã
eẽ eccłam eius: et in isto thesauro
id est eccła sepe homines latitare
qui funt uasa irẽ. Ueniet gͥ tempus. qñ
aperiet dñs thesaurum ȩccłȩ. Nunc
enim clausa est eccła: et uasa irȩ cum
uasis miscłiȩ inhabitant: et palee cũ
frum̃to sunt: et pisces ꝑdendi ac ꝓi¬
ciendi cum bonis piscib qui in retib
inciderant continentur. Quã cũ aꝑue¬
rit iudicii tempore. et ꝓtulerit ex inde
uasa irȩ suȩ dicet forsitan is qui est
uas miscdiȩ: de egredientib uasis
irȩ. Exierunt ex nob̾: non enim erãt
ex nobis. Si enim fuissent ex nob̃: man¬
sissent utiq nobiscum. Sed ideo eg̾ssi

Expanded text:
quo vasa irae inveniuntur? Aliquis quo vasa irae inveniuntur? Aliquis forsitan quaerat, utrum in thesauro Domini tantummodo vasa irae sint, et thesaurus Dei, qui est thesaurus omnium, non habeat vasa misericordiae; an aliud quid intelligi oporteat de thesauro Dei unde efferantur vasa irae ejus? Thesaurum Domini ergo confidens dicam esse Ecclesiam ejus, et isto thesauro, id est in Ecclesia, saepe homines latitare qui sint vasa irae. Veniet igitur tempus quando aperiat Dominus thesaurum Ecclesiae. Nunc enim clausa est Ecclesia, et vasa irae cum vasis misericordiae inhabitant; et paleae cum frumento sunt, et pisces perdendi ac projiciendi cum bonis piscibus, qui in rete inciderant, continentur. Quam cum aperuerit judicii tempore, et protulerit exinde vasa irae suae, dicet forsitan is qui est vas misericordiae de egredientibus vasis irae: « Exierunt ex nobis, non enim erant ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; seu ideo egressi
Abbreviated transcription (Latin):
cate om̃s fructus enis: et descendant
in occisionem. Ue eis qm̃ uenit dies
eorũ: tempus uindictȩ eorũ. Uolens
irȩ dei : et uenio ad pleniorẽ cõparati¬
onem istius scripturȩ. scripturã apłi¬
cam: ibiq inuenio apłm michi subi¬
cientẽ quȩ sunt uasa irȩ dei. Ait
enim.Si autem uolens deus osten¬
dere iram suã. et notã facere poten¬
tiam suam. ꝑtulit in multa pacien¬
tia uasa ire preparata ad ꝑdicionẽ.
głam: quos et uocauit nos. non solũ
ex iudeis. uerũ etiam ex gentibus.
Generaliter apls omnes homines
diuisit bifariã: dicens quosdã ẽẽ uasa
miscołiȩ : quosdã uasa ire. Uerbi gr̃a.
Pharaonẽ et egiptios uasa irȩ: rursus
se qui primꝰ miscdiam consecutus ẽ.
et eos qui eo tempore de uideis et gen¬
tib credidert̃: uasa miscđie noncu¬
pauit. Sunt gͦ in thesauro di uasa
ire. Scriptũ est enim. Aperuit dñs
thesaurũ suum: et ꝓtulit uasa irȩ
suȩ. Quis est iste thesaurus dm̃: in

Expanded text:
ejus, et descendat in occisionem. Vae eis, quoniam venit dies eorum, tempus vindictae eorum . Volens irae Dei, et invenio ad pleniorem comparationem istius Scripturae Scripturam Apostolicam, ibique invenio Apostolum mihi subjicientem quae sint vasa irae Dei. Ait enim: Si autem volens Deus ostendere iram suam, et notam facere potentiam suam, pertulit in multa patientia vasa irae praeparata ad perditionem, gloriam, quos et vocavit non solum ex Judaeis, verum etiam ex gentibus . Generaliter Apostolus omnes homines divisit bifariam, dicens quosdam esse vasa misericordiae, quosdam vasa irae. Verbi gratia, Pharaonem et Aegyptios vasa irae: rursus se qui primus misericordiam consecutus est, et eos qui in tempore de Judaeis et gentibus crediderunt, vasa misepavit. Sunt ergo in thesauro Dei vasa irae. Scriptum est enim: « Aperuit Dominus thesaurum suum, et protulit vasa irae suae. » Quis est iste thesaurus Domini, in
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo cor¬
pus nr̃m in ali¬
quo terre loco
consistit. eodẽ
mͦ etiam anima
Sscłm statũ suu̾
dico : sic fiet manifestius. Corpus nr̃m
aut in egipto est. aut in babilone: aut
in palestina. aut in syria: aut certe uͥ¬
cumq simili. Similit̃ ⁊ anima in aliqͦ
eiusdem cũ t̾ra nominis loco ẽ: alia in
babilone: alia in egipto: alia in amani¬
tum regione: ⁊ sic seriatĩ scdm sentẽtiã¬
malicie circa eã fremit: tẽ ut diximꝰ in
babilone ẽ. Et ad istã animã ꝓpħalis
sermo dirigitur dicens. fugite de medio
babilonis: ⁊ reseruate unꝰquisq animã
suam. Donec enĩ qͥs in babilone ẽ: salua¬
ri ñ potest. Qͥ etiã recordatus fuerit
quia impossibile ẽ in babilone consti¬
tutum do organis canere: ociosa qͥppe
ibi sũt organa hrmnorũ di: ꝓpt̾ea dr̃ ꝑ¬

Expanded text:
uomodo corpus nostrum in aliquo terrae loco consistit, eodem modo etiam anima secundum statum suum dico sic fiet manifestius: corpus nostrum aut in Aegypto est, aut in Babylone, aut in Palaestina, aut in Syria, aut certe ubicunque. Similiter et anima in aliquo ejusdem cum terra nominis loco est, alia in Babylone, alia in Aegypto, alia in Ammanitarum regione: et sic sacrata secundum intellimalitiae circa eam fremit, tunc ut diximus, in Babylone est. Et ad istam animam prophetalis sermo dirigitur, dicens: Fugite de medio Babylonis, et resalvate unusquisque animam suam. Donec enim quis in Babylone est, salvari non potest. Quod etsi recordatus ibi fuerit quia impossibile est in Babylone constitutum Deo organis canere, otiosa quippe ibi sunt organa hymnorum Dei, propterea d
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis uiã libent̃ ascendat: deꝑeunt
omia quȩ pͥus fuerãt in horrea ꝯsciẽtie
ꝯgregata. Propt̾ea gͦ scripturȩ sc̃ȩ nob̾
seruanda ꝯmonitio ẽ. dicentes. Om̃i cu¬
stodia serua cor tuũ. Custodiendũ ẽ gͥ
cor ab om̃i peccato: ⁊ p̃cipue in tẽpore
ꝑsecutionis. Si cui enĩ accidat. ut in
aliqͦ quidẽ tẽꝑe ꝯgreget fructꝰ iusticiȩ:
ꝯqͥrat oꝑa uirtutũ. ⁊ om̃ib se ꝓbatissi¬
mis excolat disciplinis: ⁊̃ ꝑsecutionis uͦ
tẽꝑe deneget fidẽ. istaͤ omĩa ꝯdita sua
euacuaũ. ⁊ ex omĩb facultatib suis mi¬
om̃ĩs effusus ẽ labor. Et sic̃ diẽ ꝓpħa.
om̃s iusticie eiꝰ qͣs fec̃. ñ ꝯmemorabunt᷑.¬

Expanded text:
virtutis viam libenter ascendat, depereunt virtutis viam libenter ascendat, depereunt omnia quae prius fuerant in horrea conscientiae congregata. Propterea ergo Scripturae sanctae nobis servanda commonitio est, dicentis: Omni custodia serva tuum cor ; custodiendum est igitur cor ab omni peccato, et praecipue in tempore persecutionis. Si cui enim accidat, ut in aliquo quidem tempore congreget fructus justitiae, conquirat opera virtutum, et omnibus se probatissimis excolat disciplinis; in persecutionis vero tempore neget fidem; iste omnia condita sua evacuavit, et ex omnibus facultatibus suis nuomnis effusus est labor; et sicut dicit propheta: Omnes justitiae ejus, quas fecit, non commemorabunt
Abbreviated transcription (Latin):
seminamadianite corrũpũt: qui ĩ carne
seminãt. lsti st̃ qͦrũ fructꝰ ext̃minant᷑
⁊ ꝑeaͣnt. Illa aut̃ semina quȩ in sp̃u
semmant᷑: non possunt madianite
corrũꝑe. Non enĩ posst̃ adũsariȩ pote¬
states ascend̾e ad spiritales cãpos. ⁊ no¬
ualia sp̃c temerare: eorũ qui ñ seminãt
suꝑ spinas: s innouãt sibi noualia. S
et illud addendũ est. uolo enĩ ⁊ me ipsũ
uobcũ parit̃ ꝯmonere de cautela Se¬
minum: ⁊ spiritaliũ fructuũ diligẽtia.
Frequent̾ accidit ut aliqͥs in oꝑe spiri-¬
tali multũ desudãs fructus cõplurimoᷤᷤ
fecerit. ⁊ repleuerit horrea sua iusticie
frugib: ⁊ multa bona oꝑa reconderit
in ꝯsciencie sue conclaui: pꝰea uͥ si ne¬
gligat. ⁊ pꝰ laborẽ ꝓcliuius ad uolup.¬
tates. ⁊ ad luxurias uergat. oĩa illa
libidine corrũpent᷑. Cũ em̃ sub introierit
peccatũ. et captiuauerit hõĩs sensũ. ut ia
ñ respiciat ad mandata đi. nec arduam

Expanded text:
e seminant; isti sunt, quorum fructus exterminantur et pereunt. Illa autem semina, quae in spiritu seminantur, non possunt Madianitae corrumpere. Non enim possunt adversariae potestates ascendere ad spiritales campos, et novalia Spiritus temerare eorum, qui non seminant super spinas, sed innovant sibi novalia. Sed et illud addendum est volo enim et me ipsum vobiscum pariter commonere de cautela seminum et spiritalium fructuum diligentia. Frequenter accidit, ut aliquis in opere spiritali multum desudans, fructus complurimos fecerit et repleverit horrea sua justitiae frugibus, et multa bona oe suae conclavi; postea vero si negligat, et post laborem proclivus ad voluptates et luxurias vergat, omnia illa libidine, corrumpentur. Cum enim subintroierit peccatum, et captivaverit hominis sensum, ut jam non respiciat ad mandata Dei, nec arduam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ habitant
terrã: cũ
animas hominu̾ mouere ceꝑint. ⁊ ꝑt̾bare
Et fecer̾t filii isrł malignũ in ꝯspectu
dñi : ⁊ tͣdidit eos dñs in manꝰ madian an-¬
nis septem: ⁊ inualuit manꝰ madian fuꝑ

Expanded text:
qui habitant terram, cum animas hominum movere coeperint et perturbare Et fecerunt filii Israel malignum in conspectu Domini, et tradidit eos Dominus in manu Madian annis septem. Et inva
Abbreviated transcription (Latin):
gere ceꝑit mandata diuina: robustior
⁊ ualidior. aduersum eũ effecta c̃ hostĩ
manꝰ. Et aduersũ illũ qͥdc̃ pͥorẽ popłra
corꝑales insurgebãt hostes. cũ deliquisset:
cim᷑. sꝑ̾italis sine dubio hostis insurgit.¬
Et cũ mandata di negligimꝰ. cũ xͥ p̃cep¬

Expanded text:
obustior et validior adversum eum effecta est hostium manus. Et adversum illum quidem priorem populum corporales insurgebant hostes, cum deliquisset; iritum dicimur, spiritalis sine dubio hostis insurgit, cum mandata Dei negligimus, e
Abbreviated transcription (Latin):
batur ille qui erat sođm carnẽ isrl
ditus erat in surgentib inimicis: ꝑ frugib¬
sp̃m isrł nominam: qͥd tale accidere potest.
ꝯsidemꝰ. Est quando seminamꝰ: ⁊ ñ posst̃
inimici corrũꝑe semina q̃ seminamꝰ: ñ posst̃
insidiari agritult̾ȩ nr̃ȩ. Est aut̃ ꝗͣdo
seminamꝰ: ⁊⁊ corrũpunt᷑ quȩ seminamꝰ.
Paulus nos apłs de hac semmandi doce¬
at differẽtia. Audi gͦ ipse qͥd dĩc. Q
seminat inqͥt in carne : de carne metet

Expanded text:
batur ille, qui erat secundum carnem, Israel. ditus erat insurgentibus inimicis, pro frugibm Israel nominamur, quid tale accidere potest consideremus. Est quando seminamus, et non possunt inimici corrumpere semina quae seminamus, non possunt insidiari agriculturae nostrae. Est autem quando seminamus, et corrumpuntur quae seminamus. Paulus nos apostolus de hac seminandi docet differentia. Audi ergo ipse quid dicit: Qui seminat, inquit, in carne, de carne
Abbreviated transcription (Latin):
comedens panẽ diei. ⁊ aquã tantũ bibens:
aliaq multa quȩ ꝑtulit in libru eiꝰ conti¬
nentur. Quẽ autẽ ꝓpħarũ ñ ꝑsecu st̃¬
patres ur̃i. ait dñs ad iudeos : Et necesse
est eos qui uiuere religiose inxp̃o cupiũt
om̃i genere a contrariis uirtutib ꝑ ea
que repperiunt uasa. ꝑsecutionẽ pati.
Qua causa nchil nouũ aut ꝑegrinũ ui

Expanded text:
comedens panem diei, et aquam tantum bibens, comedens panem diei, et aquam tantum bibens, aliaque multa quae pertulit, in libro ejus continentur. Quem autem prophetarum non persecuttri ? dicit Dominus ad Judaeos. Et necesse est eos qui vivere religiose in Christo cupiunt, omni genere a contrariis virtutibus, per ea quae reperiuntur vasa, persecutionem pati. Qua de causa nihil novum aut peregrinum vi
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ iuxta eũ qui intus ẽ hominẽ:
licet etiã in semli corꝑis sit ȩtate. Et
econtrario frequent̾ inueniri paruulũ scd̾m
eum hominẽ qui extrinsecus ẽ: ⁊ ẽẽ inte¬
rius ꝑfectũ uirũ. Talis erat ieremias habẽs
iam concessam sibi adeo grãm. in ȩtate cor¬
poris adhuc puerili: ꝓpt̾ qđ ait ei dñs. No¬
li dicere quia iuuenis sum. Signũq huius
rei quia non sit iuuenis. s uir consũmatus
rere ab his ꝑicłm qui audire contẽpñt.
Increpati enim oderũt increpationes: co¬
arguti: ꝑsecuntur arguentes. Omne qd̃¬
cumq malũ est: semꝑ patiunt̾ ꝓpħe.¬
Non t̃ ꝓpłra sine honore nͥ in patria
sua: ⁊ domo sua. Cuius rei nuꝑ quoq fecimꝰ
m̃tionẽ. Scit ergo ut dicere cepimꝰ ds mit¬
tens ꝓpħam. quanta discrimina ꝑpessurꝰ
sit: ideo exhortatur eũ dicens. Ne timeas
a facie eorũ quia tecũ sum: ut eruã te di¬
cit dñs. Quec̃q ieremias passus ẽ: scrip¬
ta sunt. In lacũ missus ẽ luti: mansit ibi

Expanded text:
puerum, juxta eum qui intus est hominem, licet etiam senili corporis sit aetate: et econtrario frequenter inveniri parvulum secundum eum hominem qui extrinsecus est, et esse interius perfectum virum. Talis erat Jeremias habens jam sibi concessam a Deo gratiam in aetate corporis adhuc puerili, propter quod ait ei Dominus: Noli dicere, quia juvenis sum. Signumque hujus rei, quia non sit juvenis, sed vir consummatus,rere ab iis periculum qui audire contemnunt. Increpati enim oderunt increpationes, coarguti insequuntur arguentes. Omne quodcumque malum est, semper patiuntur pNon est propheta sine honore, nisi in patria sua et domo sua . Cujus rei nuper quoque fecimus mentionem. Scit ergo ut dicere coepimus Deus mittens prophetam, quanta discrimina perpessurus sit, 754 ideo exhortatur eum dicens: Ne timeas a facie eorum, quia ego tecum sum, ut eruam te, dicit Dominus . Quaecumque Jeremias passus est, scripta sunt: in lacum missus est luti, mansit ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ne destruentib digne eradicantib ũb̃:
ea quȩ eradicata. ⁊ subuersa sũt sensi.
Putas in his quȩ mͦ dicimꝰ. non ẽ uirtꝰ
quã dns tribuit: sod̾m qđ scriptũ est.
dñs dabit uerba eugłiantib in uirtu¬
te multa: Uirtus eradicans atq suffo¬
diens. Si qua in fidelitas. si qd m̃datiũ
si qua malicia. si qua luxuria. si qͣ dis¬
cordia. ñ ẽ suffossa: sicubi idolũ in
corde constructũ ẽ. illo deposito edifi¬
cetur templũ dei. ⁊ inueniat᷑ gła eiꝰ
in eo: ⁊ fiat ñ infertił siuie lucus exur¬
gens. s plantatio ꝑadisi: uͥ templũ dei

Expanded text:
na destruentibus, digna eradicantibus verbis. na destruentibus, digna eradicantibus verbis. Ea quae eradicata et subversa sunt senti, putas, in his quae dicimus modo non est virtus quam Dominus tribuit, secundum quod scriptum est: Dominus dabit verba evangelizanti virtute multa ? virtus eradicans atque suffodiens, si qua infidelitas, si quod mendacium, si qua malitia, si qua luxuria, si qua discordia non est suffossa. Sicuti idolum in corde constructum est, illo deposito, aedificetur templum Dei, et inveniatur gloria ejus in eo, et fiat non infertilis, sive locus exsurgens, sed plantatio paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ iam cepisse ꝑ singłos. Con¬
sepeliem enim xp̃o ꝑ baptismũ: ⁊ con¬
surgemꝰ cũ eo. Atristib semꝑ s necessari¬
is dicit᷑ ueluti ego occidã ⁊ ego uinfica¬
bo: ego ꝑcutiã ⁊ ego sanabo. Quẽ enĩ
diligit dñs corripit: flagellat autẽ
omnẽ filiũ quẽ recipit. Et post hoc
curat ipse: dolere facit: et iterũ re¬
et plantare. Uerũptam̃ primũ ẽ: ut ma¬
la auferantur a nobis. Non potest in lo¬
co edificationis malȩ edificare deus.
Que enĩ participatio iusticiȩ ⁊ ueritati.
et que cõmunicatio luci ad tenebras:
Oportet maliciã ex imis sedib eradicari:
dei sermones edificent atq plantent.
Possunt siquidẽ ⁊ alit̾ intelligi que scri¬
pta sunt. Eoce dedi sermones meos in os
tuũ. Ut quid faciãt sermones eradicare
et suffodere. et disꝑdere:Sermones era¬
dicant nationes: sermones regna suffodi¬
unt: s ñ regna ista carnis et scłi. Dig.¬

Expanded text:
resurrectionem jam coepisse per singulos: Conresurrectionem jam coepisse per singulos: Consepelimur enim Christo per baptismum, et consurgemus cum eo . A tristibus semper, sed necessariis inchoat Deus, veluti: Ego occidam, et ego vivificabo: ego percutiam, et ego sanabo. 758 Quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit ; et post haec curat. Ipse dolorem facit, et iterum reet plantare. Verumtamen primum est, ut mala auferantur a nobis. Non potest in loco aedificationis malae aedificare Deus: Quae enim participatio justitiae et iniquitatis? aut quae communicatio luci ad tenebras ? Oportet malitiam ex imis sedibus eradicari:  sermones Dei aedificent atque plantent. Possumus siquidem et aliter intelligere quae scripta sunt: Ecce dedi sermones meos in os tuum. Et quid faciant sermones dicit: Eradicare, et suffodere, et disperdere. Sermones eradicant nationes, sermones regna suffodiunt; sed non regna ista carnis et saeculi, dig
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa subuersio consumat᷑. Uerũ ñ tantũ
in hoc stat sermo diuinꝰ: ut eradicet. ⁊
destruat ⁊ disꝑdat. Esto enĩ. Eradica
pessima: quid mͥ ꝓdest. si non ꝓ eis que era¬
dicata ⁊ suffocata sunt. meliora in me
plantentur. atq ȩdificentur. Propt̾ea dĩ
uerba primũ faciunt qđ necesse ẽ. eradi¬
cant. destruunt. ꝑdunt: ⁊ post hec edifi-¬
cant. atq plantant. Obseruauimꝰ semꝑ
in scripturis scĩs. primũ ea que uidentur
tristia nominari: deinde ea que hilari-¬
ora sunt. scda dici. ⁊ ego occidam.⁊ ego
uiuificabo. Non dixit ego uinificabo:
postea occidam. Impossibile est enim
qd̃ semel uiuificaũ ds̃: aut ab eo ipso
aut ab alio occidi. S ego int̾ficiã. ⁊ ego
Hec si intelligerent miserrimi heretiei:
numꝗͣ ad nos referrent crebro ista dicẽ
occidam: ⁊ ego uiuificabo: Non aduer¬
tentes in scripturis annunciationẽ susci¬
tationis mortuorũ: non considerantes

Expanded text:
ipsa subversio consumatur. 757 Verum non tantum ipsa subversio consumatur. 757 Verum non tantum in hoc stat sermo divinus, ut eradicet, et destruat, et disperdat: esto enim, eradicatspersa sint pessima, quid mihi prodest, si non pro eis quae eradicata et suffossa sunt, meliora in me plantentur atque aedificentur? Propterea Dei verba primum faciunt, quod necesse est, eradicant, destruunt, perdunt, et post haec aedificant, atque plantant. Observavimus semper in Scripturis sanctis, primum ea quae videntur tristia nominari, deinde ea quae hilariora sunt, secundo dici: Ego occidam, et ego vivificabo . Non dixit prius, Ego vivificabo, et postea, occidam. Impossibile est enim, quod semel vivificavit Deus, aut ab eo ipso, aut ab alio occidi. Sed: Ego interficiam, et ego sti Jesu. Haec si intelligerent miserrimi haeretici, numquam ad nos deferrent, crebro ista dicentoccidam, et ego vivificabo? non advertentes in Scripturis annuntiationem suscitationis mortuorum, non considerantes
Abbreviated transcription (Latin):
dissipata ẽ domꝰ. ñ tam̃ ꝑdita. Opꝰ est gͥ
beignitate dei: ut eradicatio ipsa ⁊ sub¬
uersio tota disꝑeat. Diligentiꝰ lege qͦmͦ
eradicata ꝑdantur. Paleas autẽ cõburet
igni mextinguibili. Et ligate manipłos
tiramorũ: ⁊ tradite eos igni. Sic ea que
sunt eradicata disꝑeant. Si autẽ uis scire
destrui iubetur. cũ fuerit puluis effec¬
ta extra ciuitatẽ ꝓicit᷑: ut ne lapis qui¬
dem ex ea residiuis sit. iuxta quod scri¬
bitur. Similit̃ ut lutũ platearũ delebo
eos. Oportet quippe penitꝰ intire maliciã.
Subuersũ est aliquid. Lapides qͦ ipsi
qui destructi sunt conterantur: ne ad
uare potest assumi ualeant. Eradicatũ
ẽ quippiã: inuenit aduersarius etiã in¬
ter ea quȩ eradicata st̃ aliquã sem̃tem:
quã iterũ seminet. Propt̾ qđ iubet dñs.
Colligite dicens tizania. ⁊ cõburite a a
ignie scilicet ut eradicatio qͦ ⁊ abuli. ⁊

Expanded text:
dissipata est domus, non tamen perdita. Opus est igitur dissipata est domus, non tamen perdita. Opus est igitur benignitate Dei, ut eradicatio ipsa et subversio tota dispereat. Diligentius lege quomodo eradicata perdantur: Paleas autem comburet igni inexstinguibili. Et: Ligate manipulos zizaniorum, et tradite eos igni . Sic ea quae sunt eradicata disperduntur. Si autem vis scire destrui jubetur , cum fuerit pulvis effecta, extra civitatem projicitur, ut ne lapis quidem ex ea residuus sit, juxta quod scriptum est: Similiter ut lutum platearum delebo eos . Oportet quippe penitus interire malitiam. Subversum est aliquid, lapides quoque ipsi qui destructi sunt, conterantur, ne ad nare potest, assumi valeant. Eradicatum est quippiam, invenit adversarius etiam inter ea, quae eradicata sunt, aliquam sementem, quam iterum seminet. Propter quod jubet Dominus: Colligite, dicens, et comburite ea igni, scilicet ut eradicatio quoque Zabuli, et
Abbreviated transcription (Latin):
derimꝰ locũ tabulo. inimicꝰ homo suꝑse¬
pat̾: utiq eradicandã. Sin autẽ repulso
rabulo locũ dederimꝰ do: gaudens ds sir¬
ꝑ principale cordis nr̃i spargit sem̃ su¬
um. Nec aliquis estimet triste quidã iere¬
miã recepisse quia constitutus sit ad era-¬
dicationẽ regnorũ ⁊gentiũ: bonitatis
dei istud indiciũ eradicare uicia ꝑ sermo¬
nes: mimica celestib regnis regna des-¬
truere: ⁊ bellantes cum sua gente euer-¬
tere nationes: eradicare ⁊ subuertere.
Est quedã edificatio ⁊abuli: et ẽ quedã
edificatio dei. Qd suꝑ harenã extruit᷑:¬
hoc zabuli est. Suꝑ nullo enim stabili
tur ab isto: quo solidetur. Qd̃ autem
suꝑ petrã edificat᷑: hoc dĩ ẽ. Uñ et his
qui eius sunt dr. Dei agricultura: di
aliqͥd. ⁊ eradicatio ipsa non disꝑdit: ad¬
huc ꝑmanet quod euulsũ ẽ. Si subruit᷑
domus. et lapides in ruina sunt integͥ:

Expanded text:
derimus locum Zabulo, inimicus homo supersederimus locum Zabulo, inimicus homo supersePater, utique eradicandam. Sin autem, repulso diabolo, locum dederimus Deo, gaudens Deus super principale cordis nostri spargit semen suum. Nec aliquis aestimet Deum triste quiddam Jeremiae praecepisse, qui constitutus sit ad eradicationem regnorum et gentium. Bonitatis Dei istud indicium est, eradicare vitia per sermones, inimica coelestibus regnis regna destruere, et bellantes cum sua gente evertere nationes, eradicare et subvertere. Est quaedam aedificatio diaboli, est quaedam aedificatio Dei. Quod super arenam exstruitur, diaboli est: super nullo enim stabili , robustoque solidatur. Quod autem super petram aedificatur, hoc Dei est. Unde et his qui ejus sunt, dicitur: Dei agricultura, Dei aliquid, et eradicatio ipsa non disperiit: adhuc permanet quod evulsum est. Si subruitur domus, et lapides in ruina sunt integri:
Abbreviated transcription (Latin):
dici: nͥ quod sub se continet nationes. ller¬
bi gr̃a dictũ sit. regnat fornicatio in hoĩe
peccatore: necesse ẽ ut regnũ fornicatio¬
nis habeat gentes suas. Ip̃sũ illũ generale
delictũ auariciȩ ⁊ fraudis. quo uix ali¬
quis ĩmunis ẽ. habet regnũ suum: ⁊
sub regno uno multas possidet gentes.
ꝑ plurimas scilicet species auariciȩ:⁊
ob id opus ẽ sermonib di: ut istiꝰmodi
regna cum funis gentib euellantur.
Saluator in eugłio ostendit dicens. Omĩs
plantatio quã non plantauit pat̾ mñs cele¬
stis eradicabitur. Sunt quedam intrinse
simȩ. homicidia. adulteria. fornicationes.
furta. falsa testimonia. blasphemie: plan-¬
tationes sunt. quas ñ plantauit celestis pa-¬
ter. Si autẽ uis scire cuius sit plantacio
istius modi cogitatus. audi quia inimicꝰ
homo hoc fecit: qui suꝑseminauit xixa¬
nia in medio tritici. Istat ecce d̾s: instat
i zabulus: habentes semina sua. Si de¬

Expanded text:
dici, nisi quod sub se continet nationes. Verdici, nisi quod sub se continet nationes. Verbi gratia dictum sit: regnat fornicatio in homine peccatore, necesse est ut regnum fornicationis habeat gentes suas. Ipsum illud generale delictum avaritiae et fraudis, quo vix aliquis immunis est, habet regnum suum, et sub regno uno multas possidet gentes, per plurimas scilicet species avaritiae, et ob id opus est sermonibus Dei, ut istiusmodi regna cum suis gentibus evellantur. Salvator in Evangelio ostendit dicens: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur . Sunt quaedam intrinsecsimae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae, plantationes sunt, quas non plantavit coelestis Pater. Si autem vis scire cujus sit plantatio istiusmodi cogitatus, audi quia inimicus homo hoc fecit, qui superseminavit zizania in medio tritici . Instat ecce Deus, instat et Zabulus habentes semina sua. Si de
Abbreviated transcription (Latin):
am ad me: ⁊ tetigit os meũ. Et dix̃ dñs
ad me. Obserua differentias ieremiȩ ⁊
ysaiȩ. Ysaias ait. Immunda labia ha
bens. in medio popłi ĩmunda labia ha¬
bẽtis ego habito: ⁊ regẽ dñm sabaoth
facta ĩmunda. s uerba tantũ: usq ad hũe
enim finẽ peccata cõmiserat: ñ extendit
tangins ait. Eccraustuli iniquitates tuaᷤᷤ
leremie autẽ quia iam scĩficatus fuerat in
uulua. ñ forceps mittitur: neq de altari
carbo surcensus. Nichil quippe habebat
me: ⁊ tetigit os meũ. Et dix̃ dñs ad me.
Ecce dedi sermones meos in os tuũ: ace
constitui te suꝑ gentes ⁊ regna: eradicare.
Qͥs sic beatꝰ est. ut regna multa que xͦ
diabolus ostendit. regna demonũ. regna
peccati eradicet: his qui ei dati sunt ad̾o
sermonib: Scriptũ est enĩ. Ecce dedi
sermones meos in os tuũ: ecce constitui de
hodie suꝑ gentes ⁊ regna eradicare. Quo¬
mͦ autẽ regna sunt plurima: plures simi¬
liter et gentes. Nec potest aliquod regnũ

Expanded text:
 et tetigit os meum, et dixit Dominus ad me . Observa differentias Jeremiae et Isaiae. Isaias ait: Immunda lbens in medio populi inmundalabia habentis habitem, regem dominum sabaoth facta immunda, sed verba tantum usque ad hunc enim finem peccata commiserat, non extendit Dtangens ait: Ecce abstuli iniquitates tuas. Jeremiae autem, quia sanctificatus fuerat in vulva, non forceps mittitur, neque de altari carbo succensus; nihil quippe habebat me, et tetigit os meum. Et dixit Dominus ad me: Ecce dedi sermones meos in os hodie super gentes, et regna eradicare. » Qui sic beatus est, ut regna multa, quae Christo diabolus ostendit, regna daemonum, regna peccati, eradicet, his qui ei dati sunt a Deo sermonibus. Scriptum est enim: « Ecce dedi sermones meos in os tuum. Ecce constitui te hodie super gentes, et regna eradicare . Quomodo autem regna sunt plurima, plures similiter et gentes. Nec potest aliquod regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ te. Et tam̃ ñ dix̾ ad eũ ds. priꝰquãte
plasmarẽ in ut̃o nouite: ⁊ priusquã
exires de uulua scĩficaui te. S postea
in extremo iam tẽꝑe scĩficatus ẽ abra-¬
ham quando egressus ẽ de t̾ra sua ⁊ de
cognatione sua: ⁊ de domo patͥs sui. Ex
repmissione natꝰ ẽ rsaac: ⁊ tñ neq ad¬

Expanded text:
dixit ad eum Deus: Priusquam te plasmarem in utero, novi te: et priusquam exires de vulva, sanctificavi te . Sed postea in extremo jam tempore sanctificatus est Abraham, quando egressus est de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui . Ex repromissione natus est Isaac, et
Abbreviated transcription (Latin):
Tria st̃ que dicunt᷑. Incrassatũ est enĩ
cor popłi huiꝰ. ⁊ aurib suis grauit̃ audi¬
erunt: ⁊ ocłos suos clausert̃. Possunt
autẽ ⁊ alit̃ manifestius intelligi que di
cunt᷑ in hoc loco. Multi hominũ pu¬
tant inspicientes creat̾as. ⁊ mundũ istũ
contẽplantes: uidere se ea. Et qͥd dico
hominũ: Ecce uolucres ⁊ quadrupedia
uident solẽ ⁊ lunã: ⁊ uniuersũ simul
celũ cũ stellarũ choro: s rationes eorũ

Expanded text:
Tria sunt quae dicuntur. Incrassatum est enim Tria sunt quae dicuntur. Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt. Possunt autem et aliter manifestius intelligi, quae hoc dicuntur in loco. Multi enim hominum putant inspicientes creaturas, et mundum istum contemplantes, videre se ea. Et quid dico hominum? Ecce volucres et quadrupedia vident solem et lunam, et universum simul coelum cum stellarum choro; s
Abbreviated transcription (Latin):
Nec enim priuati erant his aurib ut non
audirent: s interiores eorũ aures grauate
erant ad audiendũ. Propt̃ hoc p̃dicat eis:
⁊ ꝑ ꝓpłiam fut̾a p̾fatur dicens. Aure au¬
dietis et ñ intelligetis: et cernentes aspicietᷤ
⁊ non uidebitis. Incrassatũ est enĩ cor popłi
huiꝰ. Qid sit hoc qđ dr. incrassatũ ẽ cor po-¬
puli huius: inspiciamꝰ. Om̃is qui in p̃sentiᷤ
uitȩ curis uersat᷑: cor incrassatũ ẽ. Aut ali¬
ter. Eis qui in scłarib morant᷑ incrassa¬
tum ẽ cor: quasi a spinis enecent᷑. Idcir-
Cpinguescit cor: ⁊ non potest tenuio¬
res sp̃c susciꝑe notiones. Fugiamꝰ gͦ a ta-¬
lib curis: ut attenuatũ cor nr̃m deo
acceptabile fiat. Fugiamꝰ gͦ t̾rena nego¬
tia. Ista sunt enĩ qͥb cor incrassatũ est:¬
ꝓpt̾ hoc sermo subtił erat ut in exodo scri¬
bitur. de eo qđ ait: quic̃q fuerint ꝑꝑter
bunt. Talib enim ocłis ds uidetur.

Expanded text:
Nec enim privati erant his auribus, ut non Nec enim privati erant his auribus, ut non audirent; sed interiores eorum aures gravatae erant ad audiendum. Propter hoc praedicat eis, et per Prophetam futura praefatur dicens: Aure audietis, et non intelligetis: et cernentes aspicietis, et non videbitis. Incrassatum est enim cor populi hujus. Quid sit hoc quod dicitur: Incrassatum epuli hujus, inspiciamus. Omnibus, qui in praesentis vitae curis versantur, cor incrassatum est: haud aliter eis, qui in saecularibus morantur incrassatum est cor, quam si a spinis enecentur. Idcirco pinguescit cor, et non potest tenuioris spiritus suscipere notiones. Fugiamus ergo a talibus curis, ut attenuatum cor nostrum Deo acceptabile fiat. Fugiamus terrena negotia. Ista sunt enim, quibus cor incrassatur. Propter hoc sermo subtilis erat, ut in Exodo scribitur de eo, quod ait: Quicumque fuerint propter bunt . Talibus enim oculis Deus videtur.