comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facientib. futuri tẽporis uerbo signi¬
ficauit. Qui sequit᷑: habebit. Modo
sequit᷑: post habebit. Modo sequit᷑ ꝑ
fidem: post habebit ꝑ speciẽ. Quam¬
diu enĩ sumꝰ in corpore ait apłs:
ꝑegrinamur a dño. ꝑ fidẽ enĩ ambu¬
lamꝰ: ñ ꝑ speciẽ. Quando ꝑ speciem:
Cũ habuerimꝰ lum̃ uitȩ: cũ ad illam
uisionẽ uenerimꝰ: q̃n nox ista transi¬
erit. De illo qͥppe die qui exorturus
ẽ: dictũ ẽ. Mane ad stabo tͥ: & con¬
tẽplabor. Quid ẽ mane: Transacta
nocte scłi huiꝰ: transactis t̾roribus
tẽptationũ: suꝑato illo leone qͥ no¬
cte rugiens circuit. quęrens quem
deuoret: mane adstabo tͥ. & contẽ¬
plabor. Nc̃ uͦ qͥd putamꝰ fr̃s huic tẽ¬
pori congruere: nͥ qđ rursus in ꝓsal
mo di. lauabo ꝑ singulas noctes
lectũ meum. lacrimis meis stratũ
meũ rigabo: ꝑ singulas noctes in¬
quit flebo: desiderio lucis ardebo.
N idet dñs desideriũ meũ: q̃m dicit
test. Quȩrens enĩ aurũ: manifestus

Expanded text:
facientibus, futuri temporis verbo significavit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, post habebit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Apostolus, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem devoret quaerens . Mane astabo tibi, et contemplabor. Nunc vero quid putamus, fratres huic tempomo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit tes; quaerens enim aurum manifestus
Abbreviated transcription (Latin):
s oli contẽpnere nubẽ. Carnis nube
tegit᷑. ñ ut obscuret᷑: s ut tẽperet᷑.
Loquens gͦ ꝑ nubẽ carnis lum̃ in¬
tiȩ: ait hõib. Ego sum lum̃ mundi:
Qui me sequit᷑. ñ ambulat ũ tene¬
bris: s habebit lum̃ uite. Quom te
abstulit ab oculis carnis: & reuoca¬
uit ad oculos cordis: Non enĩ suffi¬
cit dicere: qui me sequit᷑ ñ ambu¬
lat in tenebris. s habebit lumen.
A ddidit enĩ. uitȩ: sic̃ ibi dictũ ẽ. qm̃
apud te fons uitȩ. Uidete itaq fr̃s
mei: quomͦ uerba dñi cũ illiꝰ psalmi¬

Expanded text:
Noli contemnere nubem carnis: nube Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen inae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen; addidit enim, vitae; sicut ibi dictum est, Quoniam apud te fons vitae: Videte itaque fratres mei, quomodo verba Domi
Abbreviated transcription (Latin):
torrente uoluptatis tuȩ potabis eos.¬
Unde: Qm̃ apud te fons uitȩ. Ipse
fons uite ãbulabat in t̾ra: ipse dice¬
bat. Qui sitit: ueniat ad me. Ecce
fons: s nos de lumine loqui cȩꝑamꝰ:
& ꝓpositã ex eugłio quęstionẽ de
lumine tractabamꝰ. Lecta ẽ enim
nob̾: dicente dño. Ego sũ lux mundi.
Inde quęstio: ne quis carnalit̾ sapi¬
ens solem istũ intelligendũ puta¬
ret. Uenimꝰ inde. ad psalmũ. Quo
considerato: inuenimꝰ interĩ dñm
fontẽ uite. Bibe. & uiue. Apud te
inquit fons uitȩ. Ido sub umbra¬
culo alarũ tuarũ sperant filii ho¬
minũ: inebriari isto fonte quęren-¬
tes. Sed de lumine dicebamꝰ. Seque¬
re gͦ. Nam ꝓpħa cũ dixisset apud
te fons uitȩ: secutꝰ adiunx̃. In lu-¬
mine tuo: uidebimꝰ lum̃. D̾m de
do. lum̃ de lumine. ꝑhoc lumen:
factũ ẽ solis lum̃. Et lum̃ qđ fecit
solem. sub quo fecit & nos: factũ
ẽ sub sole ꝓpt̾ nos. factũ ẽ in quã
ꝓpt̃ nos sub sole: lum̃ qđ fecit solẽ.

Expanded text:
rrente voluptatis tuae potabis eos.Unde? Quoniam apud te fons vitae. Ipse fons vitae ambulabat in terra, ipse dicebat, Qui sitit, veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine loqui coeperamus, et propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. alii pirent. Quicũq enĩ sense¬
u̾sȩ substantiȩ eẽ ꝙͣ. pater ẽ. aut tantũ
ẽẽ xp̃m solũ. ut ipse sit pat̾. ipse sit filius.
hõiem fuisse solũ. ñ dm factũ hoiem: aut
ita dm ut in sua diuinitate mutabiłe: aut
ita dm ut ñ & hominem: a fide naufraga¬
uerunt. & de portu ȩccłiȩ ꝓiecti
sunt: ne inquietudine sua naues
secũ positas frangerent. Quȩ res
coegit. ut etiã nos minimi. & qͣntũ
ad nos ꝑtinet ꝓrsus indigni: qͣntũ
aũ ad illiꝰ miscłiã. in aliquo disxi:¬
pensatoꝵ eiꝰ numero constituti t
ñ uob̾ taceamꝰ. quod aut intelliga¬
tis. inecũq gaudeatis: aut si intel¬
ligere ñdũ ualetis. credendo secu¬
ri in portu maneatis. Dicã gͦ: capi¬
at qui potest: credat qui ñ potest:
tñ dicã. quod ait dñs. Uos scdm car¬
nem iudicatis: ego non iudico quẽ¬
quã : aut mͦ. aut scđm carnẽ. Sed &

Expanded text:
rent, alii perirent. Quicumque enim senserent, alii perirent. Quicumque enim senseversae substantiae esse quam Pater est, aut tantum esse Christum solum, ut ipse sit Pater, ipse sit Filius, voluerunt hominem fuisse solum, non Deum factum hominem, aut ita Deum ut in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: tamen dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, a
Abbreviated transcription (Latin):
audemꝰ tractare ista. & ista expo¬
nere: & putamꝰ nos aut caꝑe pos¬
se cũ cogitamꝰ. aut capi dũ dicimꝰ.
Quare ista dixi: forte enĩ post hȩc
uerba: quisquã mͥ iuste dicat. Pone
g cõdicẽ. Qd excedit m̃surã tuam:
quid sumis in manu tua: Quid ei cõ¬
mittis linguã tuã: Ad hoc. respon¬
deo. Multi heretici abundant: &e
ad hoc eos ds abundari ꝑmisit.
ne semꝑ lacte nutriam᷑: & in bruta
intellexert̃. quomͦ cõm̃daret᷑ diuini¬
tas.xp̃i: sapuerunt sicut uolueruñ.
Non aũ recte sapiendo: fidelib catho¬
licis quęstiones molestissimas intule¬
runt. Cȩꝑunt eragitari & fluctuare
corda fideliũ. Iam tẽ necessitas facta
est spiritualibꝰ uiris. qui aliquid scd̃m
rant. ut contra arma diaboli. xp̃i
arma ꝓferrent: & de xp̃i diuinitate
aduersus falsos fallacesq doctores.
quantis possent uirib aꝑtissima con¬
flictatione pugnarent: ne cũ ipsi tace¬

Expanded text:
audemus tractare ista, et ista expoaudemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte nutriamur, et in bruta intellexerunt quomodo commendaretur diviniChristi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc necessitas facta est spiritualibus viris, qui aliquid secundrant, ut contra arma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus falsos fallacesque doctores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi tace
Abbreviated transcription (Latin):
ciens m̃tionẽ patͥs ioħis baptistę.
uitulo deputatꝰ ẽ: qr magna uicti¬
ma uitulus erat in sacrificio sacer¬
dotũ. Marco. hõ xp̃c merito adsigna¬
tus ẽ: qr neq de regia potestate ali¬
quid dix̃. neq de sacerdot᷑ali cȩpit:
s tm̃ ab hoĩe xp̃o exorsus ẽ. Hi om̃s
ꝓpe de t̾renis. id ẽ de his quȩ ĩ t̾ra
de diuinitate eiꝰ ꝑ pauca loquuti st̃:
tã quã in t̾ra cũ illo ambulantes.
Restat aquila. Ipse ẽ ioħs. sublimium
p̃dicator: & lucis int̾nȩ atq ȩt̃nȩ fixis
oculis contẽplator. Dicunt᷑ enĩ &
pulli aquilarũ. a parentib sic ꝓbari:
patͥs scił ungue suspendi. & radiis
solis opponi. Qui firme contẽplatus
fuerit. filius agnoscit᷑. si acie palpica¬
uerit. tãquã adulterinꝰ ab ungue
dimittit᷑. Iam gͦ uidete: quã sublimia
loqui debuit qui ẽ aquilȩ cõparatꝰ.
E t̾ tñ. etiã nos humo repentes. infir¬
mi & uix ulliꝰ mom̃ti int̾ homineᷤᷤ:

Expanded text:
ciens mentionem patris Joannis Baptistae, ciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes prope dede divinitate ejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines,
Abbreviated transcription (Latin):
audite qđ sequit᷑. Et si iudico ego:
iudiciũ meũ uerũ ẽ. Ecce habes &
iudicẽ. Sed agnosce saluatorẽ: ne
sentias iudicẽ. Quare aũ dix̃ iudi¬
ciũ suũ uerũ ẽẽ: Quia solus inqͥt
ñ sũ: s ego & qͥ me misit pater. Dici¬
multũ alte uolat. Uix est. eũ m̃te
cõprehendere. Mysteriũ aũ altius
uolantis: opus ẽ. ut cõmemorẽ cari¬
tati uestrȩ. Et apud hiezechielem
ꝓpħam. & in apocalypsi ipsius ioħi
quadruplex. habens.iiii. ꝑsonas:
hominis. uituli. leonis. aquilȩ. Qui
ante nos scripturarũ scarũ myste¬
ria tractauert̃: pleriq in hoc aĩali.
uel potiꝰ in his aĩalib .iiiͬ. eugłistas
intellexert̃. L eonẽ ꝓ rege positum:
bestiarũ: ꝓpt̾ potentiã. & t̾ribilem
fortitudinẽ. Hȩc ꝑsona. tributa ẽ
matheo: qr in generationib dñi re¬
giã seriem ꝑsequutꝰ ẽ: quẽ ad modũ
eẽt dñs ꝑ stirpẽ regiã de semine
daiud regis. Lucas aũ. q̃m cepit a
sacerdotio zacharie sacerdotis. fa¬

Expanded text:
audite quid sequitur: « Et si judico ego, judicium meum verum est. » Ecce habet et judicium. Sed agnosce Salvatorem, ne sentias judicium. Quare autem dixit judicium suum verum esse? « Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me, Pater. » Qmultum alte volat: vix est eum mente comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannquadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem pro rege positum, bestiarum, propter potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, fa
Abbreviated transcription (Latin):
mei: & ualde mͥ uidet᷑ in mysterio
res ẽẽ constituta: ubi d̾s dix̃. In ore
duoꝵ uł triũ testiũ: stabit omne
uerbũ. Ueritas querit᷑ ꝑ duos teste ᷤᷤ.
Ita plane: sic se habet humani ge¬
neris consuetudo. Sed tñ fieri po¬
test: ut & duo m̃tiantur. Susan¬
na casta: duob falsis testib urge¬
batur. Nũquid qr duo erant: ideo
falsi testes ñ erant: De duob dici¬
constans ex magna hominũ mul¬
titudine falsus testis inuentus ẽ.
quomͦ accipiendũ ẽ. in ore duorũ
uł triũ testiũ stabit omne uer¬
cõmendata ẽ. in qua ẽ ꝑpetua
stabilitas ueritatis: Uis habere
bonã causam: Habeto duos uel
na fidelisq coniunx. duob falsis
testib urgebat᷑: trinitas illi in consei¬
entia atq in occulto suffragabat᷑. Illa tͥni-¬
tas de occulto unũ testẽ danihe¬
lem excitauit: & duos conuicit.
Ergo qr in lege ur̃a scriptũ ẽ. duoꝵ
hominũ testimoniũ uerũ ẽẽ: acci

Expanded text:
mei, et valde mihi videtur in mysterio mei, et valde mihi videtur in mysterio res esse constituta, ubi Deus dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Veritas quaeritur per duos testes? Ita plane, sic se habet humani generis consuetudo: sed tamen fieri potest ut et duo mentiantur. Susanna casta duobus falsis testibus urgebatur: numquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? De duobus dicii ergo populus constans ex magna hominum multitudine, falsus testis inventus est; quomodo accipiendum est, In ore duorum vel trium testium stabit omne vercommendata est, in qua perpetua stabilitas veritatis est? Si vis habere bonam causam, habeto duos vel na fidelisque conjux, a duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur. Illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit. Ergo quia in lege vestra scriptum est duorum hominum test
Abbreviated transcription (Latin):
ego sũ. aut ego & pat̾ unus ẽ: s cũ
dicit ego &e pat̾ unũ sumꝰ utrũq
audi. & unũ. & sumꝰ: & a charibdi.
& ab scilla liberaberis. In duob istis
uerbis. qđ dix̃ unũ. liberat te ab
arrio: qđ dix̃ sumꝰ. liberat te a sabel¬
lio. Si unũ: ñ gͦ diuersũ. Si sumꝰ: gͦ
ce pat᷑. & filiꝰ. Sumꝰ enĩ. ñ diceret de
uno: & unũ. ñ diceret de diuerso. Gͦ
ideo uerũ ẽ inqͥt iudiciũ meũ: breuit᷑ ut audi¬
as qͥa filiꝰ d̃i sũ. Sed sic tͥ ꝑsuadeo inquit. qͥa
filius di sũ: ut intelligas qͥa mecũ ẽ pat̾. Non
sic sũ filius. ut ipsũ deseruerĩ: ñ ita
hic sũ ut cũ ipso ñ sim: ñ ita ibi ille ẽ.
ut mecũ ñ sit. formã serui accepi:
uult dicere. In lege inquit uestra
scriptũ ẽ: qr duoꝵ hominũ testimo¬
niũ uerũ ẽ. Ego sum qui de me
testimoniũ ꝑhibeo: &e testimoniũ
ꝑhibet de me. qui me misit pater.
Exposuit illis & legeni: si ingrati
ñ ẽẽnt. Magna enĩ quȩstio est fr̃s

Expanded text:
 unus est: sed cum dicit, Ego et Pater unum sumus: utrumque audi, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. In duobus istis verbis quod dixit, unum, liberat te ab Ario: quod dixit, sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, non ergo diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus enim, non diceret de uno; sed et unum non dicereideo verum est, inquit, judicium meum, breviter ut audias, quia Filius Dei sum. Sed sic tibi persuadeo, inquit, quia Filius Dei sum, ut intelligas quia mecum est Pater: non sic sum Filius ut ipsum deseruerim; non ita hic sum, ut eum ipso non sim; non ita ibi ille est, ut mecum non sit: formam servi accepi  testimonio vult dicere. In Lege, inquit, vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui de me testimonium perhibeo, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater. Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. Magna enim quaestio est, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
nitas: una coȩt̾nitas. ꝑfecta ȩqualita:
dissimilitudo nulla. Nã si tantũ mͦ
alterũ credideris ẽẽ xp̃m. ñ eũ qui
pat̾ ẽ: in aliquo tñ distantẽ scđm
naturã eẽ putauerit: a charibdi qͥde
euasisti: s in scilleis scõpulis naufra¬
gasti. In medio nauiga: utrũq ꝑi¬
culosum latus euita. Pat̃. pater ẽ:
silius. filius ẽ. Iam dicis. pat᷑. pat̃ ẽ
filius. filius est: bene. ꝑiculũ absor¬
bentis gurgitis euasisti. Quid uis
ire in alteram partẽ. ut dicas. pat̃
aliud ẽ. filius aliud ẽ: Alius est. recte
dicis: aliud ñ recte. Alius enĩ filius.
qr ñ ẽ ipse qui pat̃: et alius pat̃. qr
ñ ipse qui filiꝰ: non tñ aliud: s hoc
ipsum est. & pat̾ & filiꝰ. Quid ẽ. hoc
ipsũ ẽ: Unꝰ ẽ ds. Audisti. qr ñ sũ solꝰ.¬

Expanded text:
nitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, nitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Nam si tantummodo alterum credideris esse Christum, non eum qui Pater est, in aliquo tamen distantem secundum naturam esse putaveris; a Charybdi quidem evasisti, sed in Scyllaeis scopulis naufragasti. In medio naviga, utrumque periculosum latus evita. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Jam dicis, Pater, Pater Filius, Filius est: bene periculum absorbentis gurgitis evasisti; quid vis ire in alteram partem, ut dicas, Aliud est Pater, Filius aliud? Alius est, recte dicis; aliud, non recte. Alius enim est Filius, quia non est ipse qui Pater; et alius Pater, quia non ipse qui Filius: non tamen aliud, sed hoc ipsum est et Pater et Filius. Quid est, hoc ipsum est? Unus Deus est. Audisti, Q
Abbreviated transcription (Latin):
rũ est iudiciũ meũ: qr filius dĩ sũ.
Unde ꝓbas. qr filius dĩ es: Quia solus
ñ sũ: s ego & qui me misit pat̾. fru¬
besce sabelliane. Audis filiũ: audis pa¬
trẽ. Pat̃. pat̾ ẽ: filius. filius ẽ. Non di¬
xit ego sũ pat̃. & ego ipse sũ filius:
s solus ñ sum inquit. Quare solus
ñ es: Quia mecũ ẽ pat̃. Ego sũ: ce qui¬
me misit pat̾. Audis ego sũ. & qͥ me
misit: ne ꝑdas ꝑsonã. Distingue ꝑso¬
nas: distingue intelligentia. noli se¬
parare ꝑfidia: ne iterũ quasi fugieis
charibdim. in scillam incurras. Uora¬
bat enĩ te gurges impietatis sabellia¬
norũ: ut diceres ipsum ẽẽ patrẽ qui
est filius: mͦ didicisti. solus ñ sũ. sed
ego & qui me misit pat̾: agnoscis qr
pat̾ pater ẽ. & filiꝰ filius ẽ bñ agnos
cis. Sed noli dicere. pat̾ maior ẽ: filiꝰ
minor ẽ. Noli dicere. pat̾ aurũ est:
filius argentũ est. Una sub̾a ẽ. una diui¬

Expanded text:
rum est judicium meum, quia Filius Dei sum. rum est judicium meum, quia Filius Dei sum. Unde probas quia Filius Dei es? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Erubesce, Sabelliane, audis Filium, audis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dixit, Ego sum Pater, et ego ipse sum Filius; sed, solus non sum, inquit. Quare solus non es? Quia mecum est Pater. Ego sum, et qui misit me Pater: nudis. Ego sum, et qui me misit. Ne perdas personam, distingue personas. Distingue intelligentia, noli separare perfidia; ne iterum quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Vorabat enim te gurges impietatis Sabellianorum, ut diceres ipsum esse Patrem qui est Filius: modo didicisti, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Agnoscis quia Pater, Pater est; et Filius, Filius est Bene agno eis: sed noli dicere, Pater major est, Filius minor est; noli dicere, Pater aurum est, Filius argentum est. Una substantia est, una divi
Abbreviated transcription (Latin):
Audi illũ qui uolebat fugere iudiciũ
di: & ñ inueniebat qua. Quo abibo
inquit a sp̃u cuo: et a facie tua qͦ
fugiã: Si ascendero in cȩlũ: tu ibi
es. De t̾ra erat quȩstio. Audi quid se¬
quit᷑. Si descendero ad infernum:
ades. Si gͦ &e in inferno dr̃. qđ ad sit:
quid rerũ remanet. ubi ñ sit: Uox
enĩ dĩ ẽ apud ꝓpħam: cęlũ ce terrã
ego impleo. Ubiq gͦ ẽ: qui nullo
claudit᷑ loco. Noli ab illo auerti: &
tecũ ẽ. Si uis ad eũ ꝑuenire: noli
piger ẽẽ amare. Non enĩ pedibus.
s affectib curris. uno loco maneis.
uenis: si credis & diligis. Ergo ubiq
est. Si ubiq ẽ. quomͦ cũ filio ñ est:
Itane cũ filio ñ ẽ. qui si credis ce
tecũ est: Unde gͦ uerũ ẽ iudiciũ
eius: nisi quia uerus est filius: Hoc
enĩ dix̃. Et si iudico. uerũ est iudici¬
um meũ: qr solus ñ sum. s ego & qui¬
me misit pat̾. Tamquã diceret. Ue¬

Expanded text:
Audi illum qui volebat fugere judicium Audi illum qui volebat fugere judicium Dei, et non inveniebat qua: Quo abibo, inquit, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es. De terra erat quaestio; audi quid sequitur: Si descendero ad infernum, ades . Si ergo et in inferno dicitur quod adsit, quid rerum remanet ubi non sit? Vox enim Dei est apud prophetam, Coelum et terram ego impleo . Ubique ergo est, qui nullo clauditur loco. Noli ab illo averti, et tecum est. Si vis ad eum pervenire, noli piger esse amare: non enim pedibus, sed affectibus curris. Uno loco mancus venis, si credis et diligis. Ergo ubique est: si ubique est, quomodo cum Filio non est? Itane cum Filio non est, qui, si credis, et tecum est? 9. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius? Hoc enim dixit, Et si judico, verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Tanquam diceret, Ve
Abbreviated transcription (Latin):
it iudiciũ meũ: qr solus ñ sũ. s ego
H & qui misit me pat᷑. Gͦ dñe ds¬
nr̃ iħu xp̃e: missio tua. incarnatio
tua ẽ. Sic uideo. sic intelligo: postre¬
mo sic credo: ne arrogantiȩ sit di¬
cere sic intelligo. Prorsus. & hic ẽ
carnẽ: mͦ hic ẽ scdm diuinitatẽ. Et
nos. incarnatio ipsius cõmendatur:
qr pat̾ ñ est incarnatꝰ. Nã sabelliani
dicti sunt quidã heretici qui uocan¬
tur & patͥ passiani: qui dicunt ipsũ
patrẽ fuisse passũ. Noli tu catholice.
Si enĩ fueris patripassianꝰ. ñ eris sanꝰ.
Ergo intellige: missionẽ filii. nomina¬
tã incarnationẽ filii. Patrẽ aũ incar¬
natũ ẽẽ ñ credas: s a filio incarnato
patrẽ recessisse ñ credas. Ille carnẽ
portabat: ille cũ filio erat. Si in cȩlo
pat̾. in t̾ra filius: quomͦ pat̾ cũ filio
erat: Quia pat̾ & filiꝰ. ubiq erant.
Non enĩ in cęlo sic ẽ ds: ut ñ sit in t̾ra.

Expanded text:
, judicium meum; quia solus non sum, sed ego , judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Ergo, Driste, missio tua incarnatio tua est. Sic video, sic intelligo: postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere. Sic intelligo. Prorsus et hic estcarnem, modo hic est secundum divinitatem: et nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus. 8. Nam Sabelliani dicti sunt quidam haeretici, qui vocantur et Patripassiani, qui dicunt ipsum Patrem passum fuisse. Noli tu, catholice: si enim fueris patripassianus, non eris sanus. Ergo intellige missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum esse non credas, sed a Filio incarnato Patrem recessisse non credas Ille carnem portabat, ille cum Filio erat. Si in coelo Pater, in terra Filius; quomodo Pater cum Filio erat? Quia et Pater et Filius ubique erant: non enim in coelo sic est Deus, ut non sit in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
Quare iudiciũ tuũ uerũ ẽ: Quia so¬
lus ñ sum inquit: s ego & qui me¬
misit pat̾. Quid gͦ dñe iħu. si
solus esses: falsum ẽẽt iudiciũ tuum:
Et ideo uerũ iudicas. quia solus ñ es.
s tu &e qui te misit pat̾: Quid re¬
sponsurus sũ: Ipse respondeat. Uerũ
est inquit iudiciũ meũ. Quare: Qͥa
solus ñ sũ: s ego & qui me misit pa¬
ter. Si tecũ ẽ. quomͦ te misit: Et mi
sit te. & tecũ ẽ: Itane. & missus ñ
recessisti: Itane. & ad nos uenisti: &
ibi mansisti. Quomͦ istud creditur:
Quomͦ capit᷑: Ad hȩc duo respondeo.
Q uomͦ capit᷑. recte dicis: quomͦ credit᷑
ñ recte dicis. Immo. ido bñ credit᷑:
quia ñ cito capit᷑. Nã si cito caꝑet᷑.
ñ opus erat ut crederet᷑: qr uideret᷑.
Ideo credis. quia ñ capis: s credendo.
sis idoneus ut capias. Nã si ñ credis
nũquã capies: qr minꝰ idoneus re¬
manebis. fides gͦ mundet te: ut in¬
tellectus impleat te. Uerũ ẽ inquit¬

Expanded text:
Quare judicium tuum verum est? Quia solus non sum, inquit, sed ego et qui misit me Pater. Quid ergo, Domine Jesu? Si solus esses, falsum esset judicium tuum; et ideo verum judicas, quia solus non es, sed tu et qui te misit Pater? Quid responsurus sum? Ipse respondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quare? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capitur? Ad haec duo respondeo: Quomodo capitur, recte dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intellectus impleat te. Verum est, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
&e malos passus est. ꝑtulit iniustũ
iudiciũ: ut ageret iustũ. S in eo
qđ ꝑtulit iniustũ: miscđiȩ fuit. De¬
niq ita humilis factus ut ueniret
ad crucẽ: distulit quide potentiã:
s publicauit miscłiã. Unde distu¬
lit potentiã: Quia de cruce nolu¬
it descendere: qui potuit de sepul¬
chro resuirgere. Unde publicauit
miscdiã: Quia pendens in cruce
dix̃. Pat̃. ignosce illis: qr nesciunt
quid faciunt. Siue gͦ ꝓpt̾ hoc. quia
ñ uenerat iudicare mundũ. s salua

Expanded text:
et malos passus est. Pertulit injustum et malos passus est. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum. Sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Denique ita humilis factus ut veniret ad crucem, distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? Quia de cruce noluit descendere, qui potuit de sepulcro resurgere. Unde publicavit misericordiam? Quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive ergo propter hoc, quia non venerat jud
Abbreviated transcription (Latin):
erat occidi: s diu uiuebat᷑ in cru¬
ce: ñ qr longior uita eligebat᷑. s qr
mors ipsa ꝓtendebat᷑. ne dolor citiꝰ
finiret᷑. Mori uoluit ꝓ nob̾. parũ
dicimꝰ: crucifici dignatus ẽ: usq
ad mortẽ crucis obediens factus
E legit extremũ & pessimũ genus
mortis: qui omnẽ fuerat ablaturus
mortẽ. De morte pessima: occidit
omnẽ mortẽ. Pessima enĩ erat. non
intelligentib iudȩis: nã a dño. ele¬
cta erat. Ipsam enĩ crucẽ suã : signũ
habiturus erat. Ipsam crucẽ de di¬
abolo suꝑato. tãquã tropheũ ĩ fron¬
tib fideliũ positurus: ut diceret
Nicħ erat tc̃ in carne intolerabilius:
nicħ ẽ nc̃ in fronte głosius. Quid
seruat fideli suo: qui tałẽ honorẽ
dedit supplicio suo: Deniq mͦ in pe¬
nis reoꝵ ñ ẽ apud romanoᷤᷤ moᷤᷤ. libi enĩ
dñi crux honorata ẽ: putatũ ẽ qđ
& reus honoraret᷑. si crucifigeretur.
Qui gͦ ido uenit. neminẽ iudicauit:

Expanded text:
erat occidi: sed diu vivebatur in cruerat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit:
Abbreviated transcription (Latin):
ait. iudiciũ & misccłiã. Nã si pͥmo
ẽet iudiciũ: nulla ẽẽt miscłia. Sed
pͥmo miscdia: postea uidiciũ. Quȩ
ẽ pͥmo miscłia: Creator hõis. hõ ẽẽ
dignatꝰ est. factus ẽ qđ fecerat: ne
piret que fecerat. Quid huic miscdiȩ
addi potest: Et tñ addidit. Parum
fuit ei hominẽ fieri: s etiã ab hõib
repbari. Parũ erat repbari: & exho¬
norari. Parũ erat exhonorari: & oc¬
cidi. S & hoc parũ ẽ: morte crucis.
Nam & cũ eiꝰ obȩdientiã usq ad mor¬
tem factã. cõmendaret apłs. parũ
illi fuit dicere. factus obediens usq
ad mortẽ: ñ enĩ qualemcũq mortẽ.
s addidit. Mortẽ aũ crucis. Illa mor¬
te peiꝰ nicħ fuit: int̾ oĩa geneia mo¬
rientiũ. Deniq ubi dolores acerri¬
mi exagitant. cruciatꝰ uocat᷑: a cru¬
ce nominatꝰ. Pendentes enĩ in lig¬
no crucifixi. clauis ad lignũ pedi¬
bus manibq confixi: ꝓducta mor¬
te necabant᷑. Non enĩ crucifigi. hoc

Expanded text:
am si primo esset judicium, nulla esset misericordia: sed primo misericordia, postea judicium. Quae est primo misericordia? Creator hominis, homo esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
trũq uerũ ẽ. Si dm̃ tantũ dixeris
xp̃m: medicinã negas qua sanatus
es. Si hominẽ tm dixeris ap̃m: poten¬
tiã negas qua creatus es. Utrũq gͥ
tene aĩa fidelis. & cor catholicũ: u¬
trumq tene. utrũq crede: utrũq
uirgine natus: trahens de hõie mor¬
talitatẽ: ñ trahens iniquitatẽ. Isti
gͦ iudȩi uidebant hominẽ: nec in¬
telligebant. nec credebant deum.
atq inter cȩtera. audistis iã quẽ¬
admodũ ei dixert̃. Tu de te testi¬
moniũ dicis: testimoniũ tuũ ñ
ẽ uerũ. Audistis etiã quid ille
responderit: cũ hesterno die lectũ
ẽẽt. & ꝓ nr̃is uirib disputatũ. ho¬
die uerba eiꝰ hȩc lecta sunt: uos
scđm carnẽ iudicatis. Ido inquit
mͥ dicitis. tu de te testimoniũ dicis.
testimoniũ tuũ ñ est uerũ. qr scđm
carnẽ iudicatis: qr dm ñ intelligits.

Expanded text:
utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris Christum, medicinam negas qua sanatus es: si hominem tantum dixeris Christum, potentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tene, anima fidelis et cor catholicum, utrumque tene, utrumque crede, utrumque virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum . Audistis etiam quid ille responderit, cum hesterno die lectum esset, et pro nostris viribus disputatum. Hodie verba ejus haec lecta sunt, Vos secundum carnem judicatis. Ideo, inquit, mihi dicitis, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum, quia secundum carnem judicatis; quia Deum non intelligitis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad formã dei ꝑtinet. ñ qd̾ ad formã serui.
Quiasi istã reguła tenueritis. qͥ caꝑe potestiᷤ:
ñ autẽ om̃s caꝑe potestiᷤ. s om̃s credere de¬
betis. Si gͦ hanc regulam tenueri¬
tis: aduersus calũpnias tenebrarũ¬
hereticarũ. tamquam in lumine
ambulantes securi pugnabitis. Non
enĩ defuerunt. qui sola eugłica
testimonia legendo. sectarentur
quȩ de humilitate xp̃i posita st̃:
qui aduersus ea testimonia quȩ
diuinitatẽ eiꝰ loquuta sunt. surdi
fuerunt: Ido surdi: ut male uer¬
bosi. Itẽ quidã illa sola attenden¬
tes quȩ de dñi sublimitate dicta
sunt. etiã ipsi miscłiam eiꝰ qua
homo factus ẽ ꝓpter nos. & si lege¬
runt. ñ credider̃t: & ab hominib
Alii sic: alii sic litriq in errore. Ca¬
tholica aũ fides ex utroq uerũ te¬
nens qđ tenet. & p̾dicans qđ credit:
& dñm xp̃m intellexit: &e hominẽ
credidit. Utrũq enĩ scriptũ: & u

Expanded text:
ad formam Dei pertinet, non quod ad formam servi. ad formam Dei pertinet, non quod ad formam servi. Quia si istam regulam tenueritis qui capere potestis; non autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenueritis, adversus calumnias tenebraraereticarum, tanquam in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si legerunt, non crediderunt, et ab hominibus Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit: utrumque enim scriptum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ : hoc erat in pͥncipio apud
łm. Omĩa ꝑ ipsum facta sunt: &
sine ipso factũ ẽ nicħ. Huic tantȩ
sublimitati pͥncipii. etiã cȩtera con¬
grua p̃dicauit: & de dñi diuinita¬
te. quomͦ nullus aliꝰ ẽ loquutꝰ. hoc
ructabat qđ biberat. Non enĩ sine
causa de illo. in ipso isto eugłio nar¬
ratur: qr & in conuiuio suꝑ pectus
dñi discũbebat. De illo gͦ pectore
in secreto bibebat.S qd in secreto
bibit. in manifesto eructuauit: ut
ꝑueniat ad om̃s gentes ñ solũ incar¬
natio filii di. & passio &e resurrectio:
s etiã quid erat ante incarnationẽ.
unicus patͥ. uerbũ patͥs. coȩternꝰ gene¬
ranti. ȩqualis ei a quo missus ẽ: sed
in ipsa missione minor factus. quo
qualis factus ẽ ꝓpt̾ nos. ñ qualis
erat ut faceret nos. Quicquid aũ
sublime. & supra creaturas om̃s¬
excelsum atq diuinũ & patͥ equale.
atq coȩt̾nũ de illo audieritis in eugłio po¬
ni uł legeritis: scitote uos hoc legere qd̵

Expanded text:
: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non enim sine causa de illo in isto ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; sed etiam quid erat ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aequalis ei a quo missus est; sed in ipsa missione minor factus, quo qualis factus est propter nos, non qualis erat ut faceret nos: quidquid autem sublime et supra omnes creaturas excelsum atque divinum, et Patri aequale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere quod
Abbreviated transcription (Latin):
immerito scđm intelligentiã spiri¬
tałe aquilȩ cõparatus. altiꝰ multoq
sublimius aliis trib erexit p̃dicati¬
onen suã: & in eiꝰ erectione etiam
corda nr̃a erigi uoluit. Nã cęteri
tres eugłistȩ tãquã cũ hoĩe dño in
t̾ra ambulabant. de diuinitate eius
pauca dixerunt. Istũ aũ quasi pi¬
guerit in t̾ra ambulare. sic̃ ipso ex¬
ordio sui sermonis intonuit. erexit
se ñ solũ suꝑ terrã & suꝑ omnem
ambitũ aeris & cęli: s suꝑ omnem
etiã exercitũ angłoꝵ. omnẽq con¬
stitutionẽ inuisibiliũ potestatum:

Expanded text:
immerito secundum intelligentiam spiritualem aquilae comparatus, altius multoque sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixerunt: istum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem ambitum aeris et coeli sed super omnem etiam exercitum Angelorum, omnemque constitutionem invisibilium potestat
Abbreviated transcription (Latin):
minũ loquimur: Nos dicimꝰ uen¬
turũ iudicẽ uiuoꝵ & mortuorũ:
ipse aũ dicit ego ñ iudico quẽꝗͣ.
Questio ista: duob modis solui potest.
Ut aut hoc intelligamꝰ ñ iudico quẽ¬
quã. id ẽ mͦ. sic̃ dicit alio loco. ego
ñ ueni ut iudicẽ mundũ. s ut
saluũ faciã mundũ: ñ iudicium
suũ negando s differendo: aut cer¬
te qr dixerat. uos scłm carnẽ iudi¬
catis. ita subiunxit. ego ñ iudico
quẽquã. ut subaudias. scđm carnẽ.
Nullus gͦ nob̾ contra fidem quã tene¬
mus & annuntiamꝰ de iudice xp̃o.
scrupulus dubitationis in corde re¬
maneat. Uenit xp̃c. s pͥmo salua¬
re. postea iudicare: eos iudicando
in pęnã. qui saluari noluert: eos
ꝑducendo ad uitã. qui credendo
udicaturus: neminẽ inuenisset
cui p̃mia iusticiȩ redderet. Quia gͦ
uidit om̃s peccatores. & oĩno ne¬
minẽ immune ẽẽ a morte peccati:
prius erat eius miscdia prȩroganda.

Expanded text:
minum loquimur? Nos dicimus venminum loquimur? Nos dicimus venturum judicem vivorum et mortuorum; ipse autem dicit, Ego non judico quemquam. Quaestio ista duobus modis solvi potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem. Nullus ergo nobis contra fidem quam tenemus et annuntiamus de judice Christo, scrupulus dubitationis in corde remaneat. Venit Christus, sed primo salvare, postea judicare: eos judicando in poenam, qui salvari noluerunt; eos perducendo ad vitam, qui credendo judicaturus, neminem invenisset cui praemia justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino neminem esse immunem a morte peccati; prius erat ejus misericordia praeroganda,
Abbreviated transcription (Latin):
quendo. d̾m latentẽ offenditis figo
scđm carnẽ iudicatis. Ido uob̃ arro¬
gans uideor: qr ego de me testimo¬
niũ ꝑhibeo. Omnis enĩ hõ qñ de se
phibere uult testimoniũ laudabi¬
le: arrogans & suꝑbus uidet᷑ Ideo
scriptũ ẽ. Non te laudet os tuũ: s
laudet te os ꝓximi tui. Sed hoc ho¬
mini dictũ ẽ. Infirmi enĩ sumꝰ: &
apud infirmos loquimur. Uerum
ut in lucis diuinȩ spendore. tene¬
brȩ m̃dacii repiant᷑. Loquebatur
ille tãquã lux: loquebat᷑ tamquã
ueritas. Sed lux in tenebris luce¬
bat: & tenebrȩ eã ñ cõp̃henderun:
ido scdm carnẽ iudicabant. Uos
inquit scđm carnẽ uidicatis: ẽgo
est quem confitemur resurrexisse
t̃cio die. ascendisse in celũ: ibi sede¬
re ad dexterã patris inde eẽ uen¬
turũ ad uidicandos uiuos & mor¬
tuos: Nonne ipsa ẽ fides nr̃a de
qua dicit apłs. corde credit᷑ ad
iusticiã: ore aũ confessio fit ad salu¬
tẽ: Gͦ qñ ista confitemur: contra do¬

Expanded text:
tentem offenditis. Ergo secundum carnem judicatis. Ideo vobis arrogans videor, quia ego de me testimonium perhibeo. Omnis enim homo, quando de se vult perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Sed hoc homini dictum est. Infirmi enim sumus, et apud infirmos loquimur. Verum ut in lucis divinae splendore tenebrae mendacii reperiantur. Loquebatur ille tanquam lux, loquebatur tanquam veritas; sed lux in tenebris lucebat, et tenebrae eam non comprehenderunt: ideo secundum carnem judicabant. Vos, inquit, secundum carneest quem confitemur resurrexisse tertia die, ascendisse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuos? Nonne ipsa est fides nostra, de qua dicit Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ? Ergo quando ista confitemur, contra Do
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑ oculis: Fallacia. quã male uti¬
tur lingua: Falsus testis. ñne lingua
sua. & animã suã pͥus trucidat: ce
alterũ ledere se ꝑempto conatur:
Male utit᷑ lingua: nec ideo malũ est
lingua. Opus di ẽ lingua. Sed bono
oꝑe di. male utit᷑ illa nequitia: quo¬
mͦ utunt᷑ pedib qui currunt ad
scelera: quomͦ utunt᷑ manib homi¬
cidȩ: & illis adiacentib forinsecus
bonis creaturis di. qui male utun-¬
t᷑ Mali auro iudicia corrũpunt: ĩno¬
centes oppͥmunt. Luce ista: mali
etiã ipsam lucẽ qua uident. ad
ministeriũ suoꝵ scelerũ usurpatł.
Iens ut faciat aliquid mali malus.
lucẽre sibi uult. ne offendat: qui
iã intꝰ offendit. & cetidit. Quod
timet in corpore: iã useurrit in
corde. Omnib gͦ bonis di. ne per
singula currere longũ sit: male
utit᷑ malus. Contͣ. malis hominũ
maloꝵ: bn utit᷑ bonꝰ. Et quid tã

Expanded text:
utitur oculis! Fallacia, quam male utiutitur oculis! Fallacia, quam male utitur lingua! Falsus testis nonne linguam suam et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur? Male utitur lingua, nec ideo malum est lingua; opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur pedibus qui currunt ad scelera, quomodo utuntur manibus homicidae, et illis adjacentibus forinsecus bonis creaturis Dei. Quam male utuntur mali auro, judicia corrumpunt, innocentes opprimunt! Luce ista mali etiam ipsam lucem qua al, quam vident ad ministerium suorum scelerum usurpant. Vadens ut faciat aliquid mali malus, lucere sibi vult ne offendat, qui jam intus offendit et cecidit. Quod timet in corpore, jam incurrit in corde. Omnibus ergo bonis Dei, ne per singula currere longum sit, male utitur malus: contra malis hominum malorum bene utitur bonus. Et quid tam
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba uitȩ ȩt̾nȩ habes. Uitã enim
ȩternã habes in ministratione cor¬
poris & sanguinis tui: & nos cre¬
didimꝰ & cognouimꝰ. Non cognoui¬
mus & credidimꝰ. s credidimꝰ &
nosceremꝰ. Nã si pͥus cognoscere. &¬
deinde credere uellemꝰ: nec cog¬
noscere. nec credere ualeremꝰ. Qd
tu es xp̃c filius dĩuiui: id est qͥa ipsa ui-¬
minꝰ iħc. Nonne ego uos duodetĩ
elegi: & unꝰ ex uob diabolus est:
Ergo. undecĩ elegi. diceret. An eligi¬
tur & diabolus: Et in electis ẽ dia¬
bolus: Electi. in laude solent dici.
An electus ẽ & iste: de quo nolente
& nesciente. magnũ aliquid boni
fieret: Hoc ẽ ꝓpriũ di: contiariũ
iniquis. Sicut enĩ iniqui male utun¬
tur bonis oꝑib dĩ: sic contra. ds b̃n
utit᷑ malis oꝑib hominũ iniquoꝵ.
Quã bonũ ẽ m̃bra corporis ita esse:
quẽ admodũ disponi ñ posst᷑. nͥ ab
artifice do. Petulantia tam̃ ꝙͣ male

Expanded text:
Verba vitae aeternae habes. Vitam enim Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus, et credidimus, nosceremus: Nam nisi Spiritu cognoscere, deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid tu es Christus Filius Dei, id est quia ipsa viminus Jesus: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? Ergo, Undecim elegi diceret: an eligitur et diabolus, et in electis est diabolus? Electi in laude solent dici: an electus est et iste, de quo nolente et nesciente magnum aliquid boni fieret? Hoc est proprium Dei; contrarium iniquis. Sicut enim iniqui male utuntur bonis operibus Dei; sic contra Deus bene utitur malis operibus hominum iniquorum. Quam bonum est membra corquemadmodum disponi non possent nisi ab artifice Domino. Petulantia tamen, quam male
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit enĩ apud se hõ. Non debui sic
dicere: ñ debui hoc dicere. Ecce dño
contigit. Dixit. & ꝑdidit multos:.
remansit ad paucos. Sed ñ turba¬
tur ipse: qr ab initio nouerat. c
qui credentes essent. & qui ñ creden¬
tes. Non si nob̾ contingat. ꝑturbe¬
mur:solatiũ in dño inueniamus:
et tñ caute uerba dicamꝰ. Atq ille
ad paucos qui remanserant. Dix̃
gͦ ihe duodecĩ. id ẽ illis duo decĩ¬
qui remanserant. Nũ quid &e uos
inquit uultis abire: Non discessit.
nec uidas. Sed quare manebat.
dño iã apparebat: nob̾ postea ma¬
nifestatũ ẽ. Respondit petrus pro
omnib: unꝰ ꝓ multis. unitas ꝓ uni¬
uersis. Respondit gͦ ei symon petrꝰ.
Dñe: ad quẽ ibimꝰ: Repellis nos a te :
da nob̾ alterũ te ad quẽ ibimus. Si
a te recedimus: ad quẽ ibimuᷤ . Uerba
uitȩ ȩt̾nȩ habes. Uidete quẽ admo¬
dũ petrus dante đo. recreante sp̃u
scõ intellexit. Unde: nͥ qr credidit:

Expanded text:
dicit enim apud se homo, Non debui sic dicit enim apud se homo, Non debui sic dicere, non hoc dicere debui. Ecce Domino contigit; dixit, et perdidit multos, remansit ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat et qui credentes essent, et qui non credentes: nos si nobis contingat, perturbamur. Solatium in Domino inveniamus, et tamen caute verba dicamus. 9. Atque ille ad paucos qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodequi remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum te. Ad quem ibimus? Si a te recedimus, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videte quemadmodum Petrus, dante Deo, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit?
Abbreviated transcription (Latin):
satanan: magis quia uolebat p̃ce¬
dere dñm suũ: & consiliũ dare ne
moreret᷑ ille. qui uenerat ut mo¬
reret᷑: ne nos in ȩt̃nũ moreremur.
Et ait illi. Redi post me satanas. ñ
enĩ sapis quȩ di sunt. s quȩ sunt
hominis. Non illũ reppulit retro
ire post satanan. & appellauit sata¬
nan: s fecit post se ire. ut ñ ẽẽt sata¬
nas ambulando post dñm. Isti aũ
sic rediert̃ retro: quomͦ de qͥbuscłã
feminis dicit apłs. Quȩcła enĩ. con-¬
uersȩ st̃ retro post satanan. Uteriꝰ
cũ illo ñ ambulauert̃. Ecce p̃cisi
a corpore. uitã ꝑdidert̃: qr forte
in corpore nec fuer̃t̃. Int̾ non creden¬
tes & ipsi deputandi sunt: quãuis
discipuli dicerent᷑. Abiert̃ retro: ñ
pauci. s multi. Hoc fortasse. factũ
ẽ ad consolationẽ: qm̃ aliq̃n con¬
tingit. ut dicat hõ uerũ. & qđ di¬
cit ñ capiat᷑:atq illi qui audiuis.
scandalizent᷑ &e discedant. Penitre
aũ hominẽ: dixisse qđ uerũ est.

Expanded text:
satanam, magis quia volebat praecedere Dominum suum, et consilium dare ne moreretur ille, qui venerat ut moreretur, ne nos in aeternum moreremur; et ait illi: Redi post me, satanas; non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominis sunt . Non illum repulit retro ire post satanam, et appellavit satanam; sed fecit post se ire, ut non esset satanas ambulando post Dominum. Isti autem sic redierunt retro, quomodo de quibusdam feminis dicit Apostolus: Quaedam enim conversae sunt retro post satanam . Ulterius cum illo non ambulaverunt. Ecce praecisi a corpore vitam perdiderunt, quia forte in corpore nec fuerunt. Inter non credentes et ipsi deputandi sunt, quamvis discipuli dicerentur. Abierunt retro, non pauci, sed multi. Hoc forte factum est ad consolationem, quoniam aliquando contingit ut dicat homo verum, et quod dicit, non capiatur, atque illi qui audiunt, scandalizentur et discedant. Poenitet autem hominem dixisse quod verum est:
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. oꝑa carnis sunt: sed agi-¬
tante spũ. tãquã organũ suum.
Sp̃c gͦ ẽ qui uiuificat: caro aũ ñ
ꝓdest quicquã sic̃ illi intellexe
rt̃ carnẽ: ñ sic ego do ad mandu
hoc dñm cõmendasse in mandu¬
catione carnis sue. et in potatione
sanguinis sur:ut in illo maneamꝰ.
& ipse in nob̾. Manemꝰ aũ in illo
cũ sumꝰ m̃bra eiꝰ: manet aũ ipse
in nob̾. cũ sumꝰ tẽplũ eiꝰ. Ut autẽ
simꝰ menbra eiꝰ: unitas nos cõpa¬
ginat. Ut cõpaginet unitas: quȩ
fuit nͥ caritas: Et caritas di ũn᷑
Apłm int̾roga. Caritas inquit dei
diffusa est in cordib nr̃is: ꝑ sp̃m¬

Expanded text:
omnia opera carnis sunt, sed agiomnia opera carnis sunt, sed agitante spiritu tanquam organum suum. Spiritus ergo est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam: sicut illi intelrunt carnem, non sic ego do ad manduchoc Dominum commendasse in manducatione carnis suae, et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus, et ipse in nobis. Manemus autem in illo, cum sumus membra ejus. Manet autem ipse in nobis, cum sumus templum ejus. Ut autem simus membra ejus, unitas nos compaginat. Ut compaginet unitas, quid facit nisi charitas? Charitas Dei unde? Apostolum interroga. Charitas, inquit, Dei diffusa est in cordibus nos