comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ia añ resur rectionẽ passiones ⁊ cdolores sustinuit. ac ꝑħ plena beatitudo ẽẽ
ñ potuit ui pena ⁊ dolor fuit. S ũ adtendũt qd aĩa illa scd̾ aliud carmi uini.¬
ta fuit. ⁊ scd aliud diuinitati. In eo qd̾ carm unita fuit uta carnis ipsa fu¬
ungebat᷑ recedente ipã caro mouebat᷑. In eo aũ qd̾ deuinitati uingeba¬
tur. etiã a carne recedens abipã diuinitate ñ seꝑabat᷑. Que xͥ ĩ sesu
carnis ad tẽpꝰ dolores sustinutt: in societate ditatis plenũ ⁊ ꝑfectũ gau¬
diũ sẽp̃ possedit. U̾ eni ꝑfecte iũgebat᷑ plene. ⁊ ꝑfecte beati ficqͣt. ẜ aũ
ad tempꝰ minꝰ hũit ex dispensacioẽ. pꝰ ea supletũ ÷ ĩ głificatiõe. ta cõ¬

Expanded text:
ante resurrectionem passiones et dolores sustinuit; ac per hoc plena beatitudo esse non potuit, ubi poena et dolor fuit. Sed non attendunt quod anima illa secundum aliud carni unita fuit, et secundum aliud divinitati. In eo quod carni unita fuit, vita carnis ipsa fujungebatur, recedente anima ipsa caro moriebatur. In eo autem quod divinitati jungebatur, etiam a carne recedens ab ipsa divinitate non separabatur. Quae igitur in sensu carnis ad tempus dolorem sustinuit, in societate Deitatis plenum et perfectum gaudium semper possedit. Ubi enim perfecte jungebatur, plene et perfecte beatificabatur. Ubi autem ad tempus minus habuit ex dispensatione, postea suppletum est in glorificatione. Ita ta
Abbreviated transcription (Latin):
luntaria eẽt. Itaq qr ad ꝓbacionẽ utiq uoluntas eiꝰ expectabat᷑. ad
utrũq ei possibilitas prestabat᷑. Quia uͦ ⁊ peccãdi ⁊ ñ peccandi passi¬
bilitatẽ hũit opoitebat ũ moriendi ⁊ ñ moriendi possibilitatẽ babe̾t.
posset. atq ita ĩobediencia penã debitã ñ hab̾et. nͨ se recognoscẽt a¬
liqñ peccatoi si mortituꝰ uitꝰ semꝑ u̾iue̾t fors. Itẽ si ex necessitato

Expanded text:
ationem est utrumque voluntas ejus exspectabatur, ad utrumque ei possibilitas praestabatur. Quia ergo peccandi et non peccandi possibilitatem habuit, oportebat ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet.potuisset, atque ita inobedientia poenam debitam non haberet. Nec se recognosceret aliquando peccator, si mo
Abbreviated transcription (Latin):
cione ũ io qd̃ accedit cũ illo ad qd̃ accedit unũ fiat. nec sic ĩ pane
coipꝰ subito factũ de mutata essencia. s ĩ ipsũ corpꝰ u̾m mutatã
essenciã. Nec ip̃am sub̃am panis ⁊ uini ĩ nichilũ redactã ꝙ de¬
cep̃ cẽ ex ea eẽ ñ accep̃. ꝙ panis fuit. s ipsa eiꝰ eẽ accep̃ qñ desut
eẽ qd̾ fuit. Hoc expressiꝰ distinximꝰ ꝓpt̾ eos qͥ ex sua rõe fidei p̾ͥu¬
diciũ faciunt ⁊ sensu suo incedentes asser̾e̾ nitunt᷑. uel ħ et̃ so¬
lũ qd e̾nit᷑ uel tale ẽẽ qd̃ credit᷑. hoc ÷ ꝙ sola panis ⁊ uini spes c̃.
nit᷑. solã eẽ ibi panis ⁊ uini sub̾am. uel qi ibi sub̾a corꝑis ⁊ sangui¬
nis xͥ credit᷑ passibilit̾ ei in ee spem ⁊ qͣlitatẽ panis ⁊ uini qͣ c̾nit᷑.
appareat forma¬

Expanded text:
tione, ut id quod accedit, cum illo ad quod accedit, unum fiat. Nec sic in pane corpus subito factum de mutata essentia, sed in ipsum corpus verum mutatam essentiam; nec ipsam substantiam panis et vini in nihilum redactacoepit esse ex ea esse non accepit, quia panis fuit; sed ipsa ejus esse accepit quando desiit esse quod fuit. Hoc expressius distinximus propter eos qui ex sua ratione fidei praejudicium faciunt, et sensu suo incedentes asserere nituntur, vel hoc esse solum quod cernitur; vel tale esse quod creditur, hoc est, quia sola panis et vinoris et sanguinis Christi creditur possibiliter ei inesse speciem et qualitatem panis et vini quae cernitur, appareat forma
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ carnẽ ĩ lu̾bis patͥs tũc fuit decimatꝰ ÷ ⁊ ip̃c qͥ scd̃m carne̾ i
bidt̃ fuit decimatꝰ ñ ÷ nullã causã aliã ĩueniri posse putant nͥ qr
caroleui ẽ culpa ihi fuit. caro xͥ ñ fuit. Acq iõ qd peccato obuoriũ
erat expiacione eguisse. qd̾ aũ mundũ atq a peccato liberũ ñ eguiꝰ¬
se. Tali gͦ se rõne ꝓbare putant qd̾ caro illa q̃ a u̾bo assũpta: nũꝗͣ
obnoxia peccato fuit.s ab ĩicio siue ĩ eo a qͦ descendit. siue ĩ his ꝑ
qͦs descendit munda seruata sit a peccato. uͥ aliqnͣ poss eẽ hostia ꝓ
peccato. S catholice u̾itatis diffinicio filiũ dĩ qͥ ꝓ peccatorib ⁊ de pec
qͥpꝑe gram nat᷑a humana mu̾data ÷. ũ u̾bo d̾i lib̾a a peccato uniret᷑.

Expanded text:
cundum carnem in lumbis Patris tunc fuit decimatus est, et Chribidem fuit decimatus non est, nullam causam aliam inveniri posse putant nisi quia caro Levi cum culpa ibi fuit, caro Christi non fuit. Atque ideo quod peccato obnoxium erat expiatione eguisse, quod autem mundum atque a peccato liberum erat, non eguisse. Tali ergo se ratione probare putant quod caro illa quae a Verbo assumpta est, nunquam obnoxia peccato fuit; sed ab initio sive in eo a quo descendit, sive in iis per quos descendit, munda servata sit a peccato, ut aliquando esse posset hostia pro peccato. Sed catholicae veritatis definitio Filium Dei qui pro peccatpe gratiam natura humana mundata est, ut Verbo Dei libera a peccato uniretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tulatũ ÷ ꝓlixiꝰ disputaui. Hic uͦ ħ solc̃ ꝯmemoratioẽ suffic̃ qd̃ ead̾
aĩa sic̃ plenã ⁊ꝑfectã dĩ sapiẽciã munitã huit. ita plene ⁊ ꝑfecte
tati diunitas ꝯiuncta. ex ip̃a diuinitate humanitas acccp̃ ꝑ
gram totũ qd̾ diumitas hũit ꝑ nat᷑am. ita uͥ scd̾ illã ĩeffabilem
unionẽ ⁊ di eẽt ĩ humanitate sua totũ qd humanitatis erat. ⁊

Expanded text:
avi. Hic vero hoc solum commemorare sufficit, quia eadem anima sicut plenam et perfectam Dei sapientiam unitam habuit, ita plene et perfecte tati divinitas conjuncta est, ex ipsa divinitate humanitas accepta per gratiam, totum quod divinitas habuit per naturam, ita ut secundum illam ineffabilem unionem et Dei esset in hu
Abbreviated transcription (Latin):
qñ aliud uides ł audis ꝗͣ uid̾e ⁊ audire ꝯsueuisti. Ipse aũ ñ
mirat᷑ qñ aliud fac̃ quã qd̾ face̾ ꝯsueuit. qi qñ aliud fecit
sciuit. ⁊ tũc qd̃ ałr face̾ potuiss si uellet. Iccͥco: qͥd mirari ce¬
ꝑeris. ⁊ dixerit foite tͥ cogitatio tua qͦmͦ ħ eẽ possit. cogita faci¬
ente᷑ ⁊ desinet ẽẽ mirabile qͥcqͥd illud fu̾i̾t. ⁊ si forte mirabi¬
le eẽ ñ desierit. tñ ĩcredibile ñ erit. Si factor oĩpotẽs cogi¬
tat᷑ ñ erit ĩpossibile qͥcqͥd erit:¬
fieri ĩ ħ sacͣmento q̃ minꝰ digna eẽ uident᷑ noli hoir̾e. so¬
Exibet sensui tuo similitudinẽ cibi corꝑał uͥ sensꝰ tuuꝰ¬

Expanded text:
quando aliud vides vel audis, quam videre et audire consuevisti. Ipse autem non miratur, quando aliud facit quam quod facere consuevit, quia quando illud fecit, scivit et tunc quod aliter facere potuisset, si voluisset. Idcirco cum quid mirari coeperis, et dixerit forte tibi cogitatio tua quomodo hic esse possit, cogita facientem, et desinet esse mirabile, quidquid illud fuerit. Et si forte mirabile non esse desierit, tamen incredibile non erit. Si factorum omnipotens cogitatur non erit impossibile qfieri in hoc sacramento quae minus esse videbuntur, noli horrere: sotatem. Exhibet sensui tuo similitudinem cibi corporalis, ut sensus tuu
Abbreviated transcription (Latin):
futurꝰ erat a peccato lib̾a assum̾et᷑. u nͨ gr̾a corrupciõi nat᷑e p̾iudi¬
S sciendũ ⁊ qd̃ licet caro xͥ sic̃ caro leui adhuc ĩ lũbis abrahe sub
peccato fuit. tñ ipͣm peccatũ eiꝰ ñ fuit. sub qͦ caro eiꝰ fuit. Hoc it so¬
lũ eiꝰ ibi fuit: qd̃ iñ fut᷑m eiꝰ fuit. Qua ꝑꝑ leui illic ⁊ nat᷑am ⁊ cul¬
pã hũit qͥ iñ s ꝓpagiuẽ originis ⁊ nat᷑am ⁊ culpã tͣħ̾e debuit. Quia
turꝰ fuit ꝓculdubio oblacione ñ eguit. ꝗ̃ ꝓ eo qd̾̃ eiꝰ solũ ibi erat:
ñ eẽt nat᷑a oblatioe opꝰ ñ hab̾e̾t. Sic itaq leui ĩ lũb̾ abrahe deci¬

Expanded text:
eccato libera assumeretur, ut nec gratia corruptioni naturae praejudiSed sciendum est quod, licet caro Christi sicut caro Levi adhuc in lumbis Abrahae sub peccato fuit, tamen ipsum peccatum ejus non fuit, sub quo caro ejus fuit. Hoc enim solum ejus ibi fuit, quod inde futurum ebuit. Quia turus fuit, procul dubio oblatione non eguit, quae pro eo quod ejus solum ibi erat, non esset, natura oblatione opus non haberet. Sic itaque Levi in lumbis Abrahae deci
Abbreviated transcription (Latin):
neq iã cred̾et᷑ s uid̾et᷑. Qd̾ ita fieri ñ opoitet. Itaq qͣn¬
tũ ad nos seruat ꝑ omĩa corruptibił cibi si militudinẽ.
⁊ tñ ñ amitat qͣntũ ad se ĩuolabilis corꝑis ui̾tatẽ. Ued̾r cor¬
rodi ⁊ manet ĩcoirũptꝰ. Uid̾t affici uel maculari ⁊ ꝑse¬
uerat ĩ uiolatꝰ. Sustinet ħ fieri cͥca se. ne sensꝰ nr aliqͥd
alienĩ ꝑcipiat. s ñ recipit. ħ ĩ se ne ĩ corruptibił nata
maculari. Itaq si qñ ħ fieri uideris noli tim̾e ipsi s esto sollicitꝰ tͥ.
Ipse ledi ñ potest.tu noceri potes: qͥ male credere potes
Sed fortassis itm̾ dic̃ tͥ cogitacio tua: qͥd fiat de corꝑe x¬

Expanded text:
etiam si videretur. Quod ita fieri non oportet. Itaque, quantum ad nos, servat per omnia corruptibilis cibi similitudinem, et tamen non amittit quantum ad se inviolabilis corporis veritatem. Videtur corrodi, et manet incorruptus. Videtur vel affici vel maculari, et perseverat inviolatus. Sustinet hic fieri circa se, ne sensus noster aliquid alienum percipiat; sed non recipit hic in se, ne incorruptibilis natura t, nec sordibus maculari. Itaque si quando hoc fieri videris, noli timere ipsi, sed sollicitus esto tibi. Ipse laedi non potest; tu noceri potes, qui male credere potes. Sed fortassis iterum dicit tibi cogitatio tua: Quid fiat de cor
Abbreviated transcription (Latin):
acramentũ eoipis ⁊ sangiunis xͥ uñ ÷ exbis in qͥb pͥncipalit̾
salus ꝯstat. ⁊ int̾ omĩa singłare. qͥa ex ipso om̃is sanctificatio ÷. hec
enĩ hostia semel ꝓ mũdi salute oblata oĩb p̾cedentib ⁊ subsequẽ¬
tib saẽmentis lͥitutẽ dedit. ut ex illa sc̃ĩficarẽt ⁊ pillã lib̾andos õs
acramentã corpis ⁊ sanguinis sui pse dñs sh̾s instituit.¬

Expanded text:
in quibus principaliter salus constat, et inter omnia singulare, quia ex ipso omnis sanctificatio est. Haec enim hostia semel pro mundi salute oblata, omnibus praecedentibus et subsequentibus sacramentis virtutem dedit, ut ex illa sanctificarent et per illam salvandos omnes. acramentum corporis et sanguinis sui ipse Dominus Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ducendꝰ se tem̾ pacient̾ tolerabat. Cũ aũ eẽt p̾cipitandꝰ
potent᷑ ꝑ mediũ illoꝵ ibat. Quantũ uoluitꝰ derebat᷑. ⁊ quã¬
tum uoluit ñ tenebat᷑. Quantũ uoluit ⁊ qñ uoluit natu¬
ram mottalitatis amisit. qͣntũ aũ eã sustine̾ uoluit ⁊ qñ¬
noluit eãdẽ a se potestatẽ remouit. Transiens inquit
ꝑmediũ illoꝵ ibat. Numquid putas qd̾ xp̃s se luctando de
manib ĩ imicoꝵ subtͣxerit cũ ab eis tenet᷑ u tͣnsiens liber
ꝑ mediũ illoꝵ iret: gͣ fortitudo cotꝑis sola ĩ eo laudanda ÷
ñ iltꝰ diuinitatis: Non ita ꝯuenit. s exhibuit se qͣlem
uoluit adiittens ad se ex eo qd sponte portabat qͣntũ uo

Expanded text:
et ducendus, te neri se patienter tolerabat; cum autem esset praecipitandus, potenter per medium illorum ibat: quantum voluit tenebatur, et quantum voluit non tenebatur. Quantum voluit, et quando voluit, naturam mortalitatis admisit. Quantum autem sustinere voluit noluit, eamdam a se potestate removit. Transiens, inquit, per medium illorum ibat . Nunquid putas quod Christus luctando se de manibus inimicorum subtraxerit, cum ab eis teneretur ut transiens liber per medium illorum iret? Ergo fortitudo corporis sola in eo laudanda est, non virtus Deitatis? Non ita convenit, sed exhibuit se qualem voluit admittens ad se, ex eo quod sponte portabat quantum vo
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃a aũ eucharista .i. bona gr̾a .s. hostia sacͣ ÷ diuinissima uocat᷑.
qm̃ diuinos fac̃ ⁊ participes diuinitatis eos qͥ se digne participãt.
ne eiꝰ digne sũpta ipsiꝰ ⁊ diuinitatis suscepcio ⁊ participatio et
consortiũ condonat᷑: Proptẽa diuinissima ⁊ scĩssima ⁊ sanctisicans
sanctificancia omnia et sancta

Expanded text:
ipsa scilicet hostia sacra divinissima vocatur; quoniam divinos facit, et participes divinitatis eos qui se digne participant. ne ejus digne sumpta, ipsius etiam divinitatis susceptio et participatio et consortium condonatur; propterea divinissima et sanctissima et sanctificans sanctificantia omnia et sancta
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ scd̃m narracionẽ ioħis aꝑtissime ꝑ bucellã tinctã atq
pobuccł suũ expͥmit tͣoitorẽ. fortassis ꝑ panis tinctionẽ illꝰ
scificans ficcionẽ. Non enĩ omĩa que tingunt̾ abluunt. sed
ut inficiant᷑ ñ nulla tingunt᷑. Si añ b onũ aliqͥd significat
ħ tinccio eidẽ bono ĩ gͣtũ ñ ĩ mĩto ÷ secuta dãpnacio Et qͥ

Expanded text:
dum narrationem Joannis apertissime per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem: fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquod significat haec tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. Et
Abbreviated transcription (Latin):
caret᷑. Fouet᷑ enĩ sensꝰ ĩ uno dũ solita tãtũ ⁊ ꝯsueta ꝑcipit.
Edificat᷑ aũ fides ĩ alt̾o dñ ĩ eo qd̃ uidet qͣle sit illud qd̾ ñ ui¬
det agnoscit: Proponit᷑ gͥ spẽs panis ⁊ uini ũ doceat᷑ ple¬
na ⁊ ꝑfecta refectio eẽ ĩ sũpcione corꝑis ⁊ sanguinis xͥ ex di¬
uinitate. xp̃i. Plena aũ refectio cibꝰ ⁊ potꝰ : cibi aũ ⁊ potꝰ panis

Expanded text:
 consueta percipit. Aedificatur autem fides in altero, dum in eo quod videt quale sit illud quod non videt agnoscit. Proponitur igitur species panis et vini, ut doceatur plena et perfecta refectio esse in assumptione corporis et sanguinis Christi, ex divinitate Christi. Plena autem refectio cibus et potus est; cibi autem et potus panis
Abbreviated transcription (Latin):
runt fidei. in scͥpturis sacͥs sanã int̾p̃tacionis formã ten̾e con¬
tempnit ⁊ fit uͥ sermo u̾tatis ampliꝰ eos caligare faciat dũ ñ
recte intellectꝰ errorẽ ꝓ uitate ministrat Quod tñ uieiũ scͥp¬
ture ñ ÷ s legenciũ ⁊ ñ ĩteiligenciũ cecitas. neq sacͣ mẽtoꝵ di ꝯ¬
fusio. s p̾sum̃ciũ pͣuitas. Hic aũ ꝑrculose errauerũt tot mani¬

Expanded text:
 in Scripturis sacris, sanam interpretationis formam tenere contemnunt; et fit ut sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem pro veritate ministrat. Quod tamen Scegentium et non intelligentium caecitas. Neque sacramentorum Dei confusio, sed praesumentium pravitas. Hic autem periculose erraverunt tot mani
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt ⁊ hoc utrũ corpꝰ xp̃i illud fuisse credendũ sit qd ip̃e
eͣditori suo ꝑ intinctã bucellã panis porrex̃. Cum ĩtinx
beatꝰ augtinꝰ ñ sic̃ qͥdã putant negligenter legentes tũc iui¬
das corpꝰ xͥ accep̃. Intelligendũ ÷ enĩ qd̾ iã om̃ib eis dist̾buerat
sacͣmentũ corꝑis ⁊ sanguiniᷤᷤ sui uͥ ⁊ iudas ipse erat sicut sẽs¬

Expanded text:
erunt et hoc utrum corpus Christi illud fuisse credendum sit quod ipse traditori suo per intinctam buccellam porrexit. Cum intinxibeatus Augustinus, non sicut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam eis omnibus distribuerat sacramentum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
minũ iħm. scd̃m susceptã humanitatẽ. qr si mortalẽ fuisse
ñ credemꝰ: mortuũ negaremꝰ. Humana gͦ nat᷑a ĩ xͦ mortalis
fuit. s uoluntate ñ necessitate. Ex eo enĩ qͦ ꝑ gr̾am ab oĩ pec¬
cato mũda. u̾bo d̾i ĩ unitatẽ ꝑsone iuncta ÷. ab õi mortis ne¬
cessitate ⁊ debito lib̾a fc̃a ÷. Sustinuit tñ sponte mortalita¬

Expanded text:
talem fuisse non crederemus, mortuum negaremus. Humana ergo natura in Christo mortalis fuit, sed voluntate, non necessitate. Ex eo enim quo per gratiam ab omni peccato munda verbo Dei in unitatem personae juncta est, ab omni mortis necessitate et debito libera facta est, ut nihil morti
Abbreviated transcription (Latin):
ducabat᷑: Inuisibilit̾ sumebat᷑ qͣntũ ad formã dico p̾ara
conis sui. ñ qͣntũ ad speciẽ sic̃menti sui. Inuisibilit̾ ii. sume¬
bat᷑ qr ĩ eo qdꝰ sumebat᷑ qd̾ ipse erat ñ uidebat᷑. xp̃c enĩ sume¬
bat᷑. ⁊ species panis ⁊ uini tantũ uidebat᷑. Iõ dico ĩ uisibili¬
ter sumebat᷑ ⁊ qd̾ erat ñ uidebat᷑. Si gͦ ineo qd̃ dabat

Expanded text:
ducabatur? Invisibiliter sumebatur, quantum ad formam dico propriam corporis sui, non quantum ad speciem sacramenti sui. Invisibiliter enim sumebatur quia in eo quod sumebatur quod ipse erat, non videbatur: Christus enim sumebatur, et species panis et vini tantum videbatur. Ideo dico invisibilite
Abbreviated transcription (Latin):
utte p̾dicaret. ⁊ ad uitã mortales et monturos ĩuitaret. delan¬
ces hostes qm̃ ro̾ne eũ ꝯuinc̾e̾ ñ pot̾ant. furore extingu̾e uole¬
bant. Itaq quasi ĩ eũ qͥ nichil ampliꝰ mortali habẽt manꝰ ñece¬
rũt ĩ ipsũ. ⁊ duxerũt eũ ĩ suꝑciliũ mõtis ut illic eũ p̾cipita¬
reut: Ipse quidẽ ut ostende̾t se mortalẽ esse sustinuit ut

Expanded text:
tae praedicaret, et ad vitam mortales et morituros invitaret, zelantes hostes quem ratione convincere non poterant, furore exstinguere volebant. Itaque quasi in eum qui nihil amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, et duxerunt eum in supercilium montis, ut illinc eum praecipitarent . Ipse au
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ modi sicut ⁊ ĩ aliis ꝓfessus sũ diuina secreta magis uen̾an
da eẽ censeo. Simplicitati fidei ħ suffic̾e̾ puto. si dicimꝰ quia
tale dedit quale uoluit. ⁊ rursũ quale dedit ipse nouit.
Iõ enĩ tale dedit quale uoluit. qr omĩpotens erat. ⁊ potuit
om̃e qd̃ uoluit. Iõ aũ ipse nouit qͣle dedit. qͥa sapiencia
erat. ⁊ ñ potuit ignoiare qd̃ fuit. ꝑ roptẽa leuiꝰ se que¬
tione absoluit. ⁊ fortassis tuciꝰ in semetipso subsisti ͤ
qͥ ñ dicit mortale dedit. ne uideat᷑ dice̾ contͣ sacͣmenti ̃¬
dignitatẽ. nec dic̃ ĩmortale dedit. ne estimaret᷑ er ed̾e contͣ eã q̃ in
xp̃o añ resurrectionẽ fuit mortalis corꝑis ui̾tatẽ. Propt̾ hoc¬

Expanded text:
m. Ego in ejusmodi, sicut in aliis professus sum, divina secreta magis veneranda quam discutienda censeo. Simplicitati fidei hoc sufficere puto, si dicimus quia tale dedit quale voluit; et rursum quale dedit, ipse novit. Ideo enim tale dedit quale voluit, quia omnipotens erat, et potuit omne quod voluit. Ideo autem ipse orare quod fuit, propterea levius se quaestione absolvit, et fortassis tutius in semetipse subsistit, qui non dicit mortale dedit, ne videatur dicere contra sacramenti dignitatem, nec dicit immortale dedit, ne existimetur credere contra eam quae in Christo ante resurrectionem fuit mortalis corporis veritatem. Propt
Abbreviated transcription (Latin):
malas affectiones generãt. Ordinate sũt qͣn tati¬
onabilit᷑ .i. tẽpore suo ad uenũt. Tenpore .ni. nõ sut
etiã bona cogitare nõ sine uitio est ut in lectione
de oratione. & i oratione de lectisne.In oꝑebus
considerãsũ est pͥmũ ut bona inttent t fiãt.

Expanded text:
nes. Ordinatae sunt, quando rationabiliter, hoc est tempore suo adveniunt. Tempore enim non suo etiam bona cogitare sine vitio non est, ut in lectione de oratione, et in oratione de lectione. In operibus considerandum est primum, ut bona intentione fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
liquãdocoustã. & que manifesta aliquado manifestobo
ia est. aliqn manifeste in aba. Que manifeste bona est a di
est. quo aute manifesto mala. siue ã diabolo est siue a carne
dstĩ .n. tres. auctores sũt omium suggestionũ. &. om̃s aspira¬
tenes. que mnig sibilit̃ cordi adueniũt. ab istis ꝓcedũt. Item

Expanded text:
 manifesta a est, aliquando manifeste mala. Quae manifeste bona est a Deo est; quae autem manifeste mala, sive a diabolo est, sive a carne. Isti enim tres auctores sunt omnium suggestionum, et omnes aspirationes, quae invisibili
Abbreviated transcription (Latin):
tur.Ed uͦ stellaria corpora ex aoruis materialiter facta
siat. certo argum̃to ꝓbari pocest. nam duo supiora elem̃¬
ta igne̾ ⁊ aem ex sua natura ita absos oĩ spisitudine mani¬
festiũ est ut mobil horũ ex se n ex sus natura nisi ex
conspicere illud falsissimũ est. Nam ubi uisus defieit ⁊ bi
error sers uis dait imagmnacionen uidendi qͦo ñ uida. sieu¬
et alionus c lausis occulis uidetur sibi tene bras uidere.
Nam ouauis uisus ex luce occulorũ fumit inicium nichil
tũ uilet nͥ ex obstaculo aliouiꝰ spisitudinis reꝑcuciatur.
Si uͦ aer iste inferior qui est inter nos ⁊ parietem. ł mat̾i¬
am eł alioͥd tale nõ potest ad senciendũ obstare. multo
mimꝰ gͥ suꝑor qui pirrior est. Unde propͥe aer celum
dicitur: eo qͦd a ussib nr̃is coletur. Unde constat qdͣ o̾ẽ
uisi biles apparent flimme. & que in nubiloso aere ł in ali¬
qua materia que conburit᷑ fuit. ex uaporib actuarum¬

Expanded text:
uis materialiter facta sunt isto argumento probari potest. Nam cum duo superiora elementa, ignem et aera ex sua natura, ita absque omni spissitudine esse manifestum est, ut nihil horum ex sua natura nisi ex se fingunt, conspicere illud falsissimum est. Nam ubi visus deficit, ibi error; sensus dat imaginationem videndi, quod non videt. Sicuti aliquis clausis oculis videtur sibi tenebras videre. Nam quamvis visus ex luce oculorum sumit exordium, nihil tamen valet, nisi ex obstaculo alicujus spissitudinis repercutiatur. Si vero aer iste inferior, qui est inter nos et parietem, vel materiam, vel aliquid tale, non potest visui ad sentiendum obstare, multo minus qui superior et purior est, unde proprie aer coelum dicitur, eo quod a visibus nostris celetur. Unde constat quod omne visibiles apparent; etiam flammae quae in nubiloso aere, vel in aliqua materia quae comburitur, fiunt ex vaporibu
Abbreviated transcription (Latin):
dicis mͥ. Ergo sibonum uoluit unmoq uolu¬
it bonum qd̾ p̃cͤpit. ⁊ malum qd̾ ꝑmisit ñ uoluit.
Itaq factum ñ ÷ qd̾ uoluit. s qd̾ noluit factum ẽ.
Immo factum ẽ qd̾ uoluit. ⁊ ñ factum ÷ nͥ quod
noluit. qm̃ sic uoluit fieri. et sice̾e̾ ut factum ÷
qm̃ bonum erat sic fieri. ⁊ fic e̾e̾ ut factum ÷ ⁊ non
alit᷑ e̾eᷤ. s sic e̾ẽ bonum erat etiam in eo qd̾ bonum enit.
Et ipsum qd̾ bonum non erat. non uoluit. s e̾e̾ ipsũ
uoluit qm̃ id bonum enit. Et cum factum ẽ. id

Expanded text:
oluit imo quia voluit bonum quod praecepit, et malum quod permisit non voluit, Itaque factum non est quod voluit, sed quod noluit factum est. Imo factum est quod voluit et non factum est nisi quod voluit, quia sic voluit, fieri, et sic esse ut factum est, quia honum erat sic fieri et sic esse ut factum est, et non aliter esse. Et sic esse bonum erat etiam in eo quod bonum non erat. Et ipsum quod bonum non erat non voluit, sed esse ipsum voluit quoniam id bonum erat
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq ⁊ factum nõ eẽ qd̾ factum ñ ẽ. ⁊ factum ẽẽ
qd̃ factum ÷ : Rnare non potiꝰ p̃cepit ut ħ fieret so¬
lum qd̵ ẽẽ bonũ ent. ⁊ ut ħ solum non fieret quod
⁊ modum p̾cepti ꝯsid̾are oportet. ⁊ ꝓhibicionis
scd̾ eundem modum. Oñe .n. p̃ceptum ł ꝓhibicio. aut
ꝓpt̃ ipsum fit cuifit. aut ꝓpt̃ ipsum aqͦ fit. aut ꝓpter
alium ꝓ qͦ fit: Tota aũ p̃cepti utilitas ⁊ bonum siue
in eo qd̾ faciendum p̃cipitur. sine in eo qd̵ cauendiumm
mandatur. ad. eum solum refertur ꝓ quo fit. siue ĩde
sit ille sine aliꝰ ab eo cuifit. ł ab eo a quo fit. Finis
tantum refertur. ꝓ qͦ fit p̾ceptum. ⁊ illiꝰ bonum cẽe

Expanded text:
ue, et factum non esse quod factum non est, et factum esse quod factum est? Quare non potius praecepit ut hoc fieret solum quod esse bonum erat; et ut hoc solum non fieret quod causam praecepti considerare oportet et prohibitionis, secundum eumdem modum. Omne enim praeceptum vel prohibitio aut propter ipsum fit cui fit; aut propter ipsum a quo fit; aut propter alium pro quo fit. Tota autem praecepti utilitas et bonum sive in eo quod faciendum praecipitur sive in eo quod cavendum mandatur, ad eum solum refertur pro quo fit: sive idem sit ille, sive alius ab eo cui fit, vel ab eo a quo fit. Finis tantum refertur pro quo fit praeceptum; et illius bonum debet
Abbreviated transcription (Latin):
Et grauit᷑ colluctatur ꝯscientia humana. in duobus adu̾¬
sitantibus q̃ ñ ꝯueniunt ł qͣre p̃cepit deus qd noluit
ł qr factum non ẽ qd̾ uoluit. Si enĩ u̾itas ẽ in pre¬
cepto. uidetur omnino uoluisse qd̾ iussit. Et si oĩpotenti¬
a ẽ in beneplacito. uidetur factum ec qd̾ uoluit. Non
ẽ añt factum qd̾ uissit. ⁊ factũ ẽ qd̾ ꝓhibuit. Q iud
gͦ ꝯseqr̃ ad hȩc nisi eumł noluisse id qd̾ p̃cepit. ł non.
potuisse qd̾ uoluit : Qd̾ enĩ factũ ẽ ab eo factum ẽ. ⁊ si
factum non est. tam̃ ꝑmissum ẽ. Et si factum ẽ uolun¬
tarie factũ c̾. ⁊si ꝑmissum ẽ uoluntarie ꝑmissum est.
q neq ad faciendã contra uoluntatem suam ꝯpelli po¬
tuit : noq ad ꝑmittendum sine uoluntate cogi. Igitur
qd̾ factum ẽ uoluntate eius factum ẽ ⁊ si ꝓpt᷑ uolunta¬

Expanded text:
Et graviter colluctatur conscientia humana in duobus adversantibus quae non conveniunt, vel quare praecepit Deus quod noluit, vel quare factum non est quod voluit. Si enim veritas est in praecepto, videtur omnino voluisse q voluit. Non est autem factum quod jussit, et factum est quod prohibuit. Quid ergo consequitur ad haec nisi vel noluisse id quod praecepit, vel non potuisse quod voluit? Quod enim factum est ab eo factum est, et si factum non est tamen permissum est, et si factum est voluntarie factum est, et si permissum est voluntarie permissum est; quia neque ad faciendum contra voluntatem suam compelli potuit, neque ad permittendum sine voluntate cogi. Igitur quod factum est voluntate ejus factum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
Approbant .n. ⁊ diligt̃ qd̃ ds̃ odit. ac ꝑ ħ dõ contrarũ s̃
⁊ mali. ⁊ peccatores ⁊ rei. ñ qͥd̾ faciendo qd̾ as̃ iuste fieri
dilectione dĩ recedũt. Et mali s̃ ñ efficiendo ꝯtrarim ip¬
suis uoluntati. s amando contͣrium euus dilectioni. Et
sic qͥd̾ sc̃per uoluntas dĩ impletur. ⁊ ñ excusantur ma
sua uoluntate adimplendam dĩ uoluntatem dirigunt᷑.
s occulta ipsius disposiciõe qua aliud ñ posst̃. ad implẽ¬
dam uoluntatem euis ꝯdicuntur. S dicis iterum.
Si ds̃ noluit ita ẽẽ totum ut factum ẽ. qm̃ bonum
ẽ ita ẽẽ totum ⁊ ñ alit̃ e̾e ꝗͣ factum ẽ. cur gͦ p̃cłpit¬

Expanded text:
 contrarii sunt et mali, et peccatores, et rei. Non quidem faciendo quod Deus juste fieri dilectione Dei recedunt. Et mali sunt non efficiendo contrarium ipsius voluntati, sed amando contrarium ipsius dilectioni. Et sic quidem voluntas Dei semper impletur, et non excusantur malsua voluntate ad implendam Dei voluntatem diriguntur, sed occulta ipsius dispositione qua aliud non possunt ad implendam voluntatem ejus conducuntur. Sed dicis iterum: Si Deus voluit ita esse totum ut factum est quoniam bonum est ita esse totum, et non aliter esse quam factum e
Abbreviated transcription (Latin):
qui s sufficiens fuit. cui nicħ defuit. qm̃ sic̃ dictum ÷ to
tum in ipso ꝑ ꝓuidentiã fuit. qd̾ ab ipso ꝑ c̾e̾ntiam faciẽ¬
dum fuit. Hec gͦ d̾uo diligent̃ unter se distinguenda s̃.
⁊ in se ꝯsid̾anda. creator scił ⁊ creatura. ne ł creatura et̃¬
na credatur. ł creator tp̃rał. In his .N. duobus omnis cog¬
ntio ꝯstat u̾itatis. Primum gͦ ꝯsid̾are oportet q̃ de ereato¬
re dicenda s̃. ł crednda. Creatorem gͥ om̃ium rerum unũ
ꝯfitem᷑. ⁊ trunum. unum in e̾e̾ntia. trimm in ꝑsonis. q
filio. Quẽadmodum a una aĩa mens ÷ ⁊ intelleotus.⁊
gaudiũ. ⁊mens qd̃ a se ℥. in tellectus uͦ de sola mente ÷.
tudo. tͥa ħ. ⁊idetur figum prima e̾ẽ ad sub̃am. demñ
unum corpus. ut ntͣq nat᷑a imago creatoris eluceat¬
in ĩ prima quid̃ ad similitudinem. in scd̾a añ ad simili¬
udims iitationem. Sic ergo dm̃ confitemur. uin e̾e̾n

Expanded text:
 sicut dictum est, totum in ipso per providentiam fuit, quod ab ipso per essentiam faciendum fuit. Haec ergo duo diligenter et inter se distinguenda sunt et in se consideranda; Creator scilicet et creatura; ne vel creatura aeterna credatur, vel Creator temporalis. In his enim duobus omnis cognitio constat veritatis. Primum ergo considerare oportet quae de Creatore dicenda sunt vel credenda. Creatorem igitur omnium rerum unum confitemur et trinum, unum in essentia, trinum in personis; quia Filio est. Quemadmodum in una anima mens et intellectus et gaudium; et mens quidem a se est; intellectus vero de sola mente estitudo tria haec. Et videtur figura prima esse ad substantiam, deinde unum corpus, ut in utraque natura imago Creatoris eluceat. In prima quidem ad similitudinem; in secunda autem ad similitudinis imitationem. Si ergo Deum confitemur
Abbreviated transcription (Latin):
Unc engo dirumis. quomodo rõ humana pri-¬
mum et in se dm̃ ẽẽ repperit. et extra se approbaũ.
et quomodo adiudicanit q unus ÷ deus. ⁊ simpler nat᷑a.
et in m̃sus et et̾nus. Magnus ⁊ñ qͣntitate. simplex
et ñ paruitate. Et qr trimis ÷ siñ diuisione unitatis: ⁊
inus sine ꝯfusione trinitatis. Et quomo trinitas sũma
inuenta ẽ ꝑeã q̃ erat imago illuis in nob̾. et quomodo ar¬
demi aliqͥd. q discreta s̃. Et quomodo distincta s̃ q̃ in
et demonstrauer̃ trinitatem. Et heȩ quid scđm rõnis
uidicnum ꝯiecimus in unum. qm̃ ita u̾itatem opproba¬
uit. Si qͥd igͥ additum ÷ erhis q̃ suꝑeminet rõm ⁊ ñ¬

Expanded text:
unc ergo diximus quomodo ratio humana primum et in se Deum esse reperit et extra se approbavit et quomodo adjudicavit; quod unus est Deus, et simplex natura: et immensus et aeternus. Magnus et non quantitate; simplex, et non parvitate. Et quod trinus est sine divisione unitatis; et unus sine confusione Trinitatis. Et quomodo Trinitas summa inventa est per eam quae erat imago illius in nobis; et quomodo ardemi aliquid, quia discreta sunt. Et quomodo distincta sunt quaeet demonstraverunt Trinitatem; et haec quidem secundum rationis judicium conjecimus in unum, quoniam ita veritatem approbavit. Siquidem additum est ex his quae supereminent ration
Abbreviated transcription (Latin):
har uoluntate pꝰea fec̃ ut bona e̾e̾t q̃ eẽ bonum erat sic̃
uid̾at ⁊ uoluerat. ⁊ ꝑmisit ut mala e̾e̾nt. q̃ eẽ bonũ
erat. q̃ cũ bonis fut᷑a e̾e p̃uidenit. lit ẽẽnt cũ bonis uolu¬
enit. q bonũ erat. Et enit qͥse uoluntas euis eterna.
⁊ mał uoluntas euis erat ut essent. Qre oꝑatio ⁊ ꝑmis
fec̾ bonum. ⁊ ꝑmisit maluri. apparuit nob̾ no¬
luntas eins de illo. qm̃ eẽ uult qd̾ facit ł ꝑmitat ut
sit. ⁊ non in cipit tc̃ oũ illo qd̾ fit uoluntas eiusq̃ et̃na
ẽ. sed ostenditur ex illo qñ fit. q̃ occulta ẽ. Ꝙ id̾o ipsũ
qd̃ fit dr̃ uoluntas euis. q signum ÷ uoluntatis enis.⁊
apparet quasi alia et alia uoluntas. q signa s̃ alia uniꝰ

Expanded text:
hac voluntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut hac voluntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut viderat et voluebonis futura esse praeviderat, et ut essent cum bonis voluerat quia bonum erat. Et erat quidem voluntas ejus aeterna eet malis voluntas ejus erat ut essent. CAP. VII. Quare bonum et permisit malum, apparuit nobis voluntas ejus de illo, quoniam esse vult quod facit vel permittit ut sit; et non incipit tunc cum illo quod fit voluntas ejus quae aeterna est, sed ostenditur ex illo quanto fit quae occulta est. Et ideo ipsum quod fit dicitur voluntas ejus, quia signum est voluntatis ejus. Et appa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fec̃ in eo qd fec̃ bonũ. s ꝑmisit ut e̾e̾t. q bonum fuit
qd̾ uoluit. Neq id bonun malum fuit. s ex malo bonũ
⁊ bonis uti noũ ad bonum. Quare d̃s mala ꝑmisit.¬
solo bona. ꝓ qͦuoluit summum bonu. ut e̾t̾t ħ bo¬
num.⁊ qd̾ uoluit fuit bonũ. Sic̃ gͦ ęternȩ sapĩę illuis.
ignotum ec ñ potuit om̃e qd futurum fuit. sic coet̾nȩ uo¬
luntati enis displicere ñ potuit. om̃e qd bonum fuit. Et
idit totum qd̵ futurum fuit. ⁊bonum eẽ ħ totum ut
ẽẽt totum. ⁊ uoluit ut e̾e̾t totum. q bonum fuit ut
ẽet totum. Et uidit mala ꝓcul q̃ fut᷑a erant cũ bonis¬
⁊ pulchriora fierent ꝯparatione malorum. ⁊ bona e̾e̾t
mala int̾ bona q̃ ñ enunt bona. qm̃ ex eis ornarentur
bona ꝯm̃darentur. ⁊ ãpliꝰ bonũ acciperent ad decorem
⁊ pulchritudinem uniu̾soꝵ. Et rexpex̾ cuncta in ordi¬
sa q̃ iudit ĩꝯplacito uno. qd̾ bonum fuit. ⁊iustum totũ

Expanded text:
n fecit in eo quod fecit bonum, sed permisit ut esset, quia bonum fuit quod voluit. Neque id bonum malum fuit, sed ex malo bonum malis et bonis uti novit ad bonum. CAP. VI. Quare Deus mala permisisolo bono; pro quo voluit summum bonum ut esset hic bonum, et quod voluit fuit bonum. Sicut ergo aeternae sapientiae illius ignotum esse non potuit omne quod futurum fuit, sic coaeternae voluntati ejus displicere non potuit omne quod fuit. Et vidit totum quod futurum fuit, et bonum esse hoc totum ut esset totum, et voluit ut esset totum, quia bonum fuit ut esset totum. Et vidit mala quae erant proet pulchriora fierent comparatione malorum, et bona essent mala inter bona quae non erant bona. Quoniam ex eis ornarentur bona et commendarentur, et amplius bonum acciperent ad decorem et pulchritudinem universorum. Et respexit cuncta in ordirsa, quae vidit in complacito uno quo bonum fuit et justum totum
Abbreviated transcription (Latin):
citi ipsuis. Et dicimis q beneplacitũ euis ÷ noluntas
enis. ⁊ signum beneplaciti eius nocamus uoluntatem
enis. Et uerum ẽ utrumq. ⁊ utrumq uere dr̃. Sed
beneplatitum euis ȩt̃num ẽ. nec pot̾ non ẽẽ quicquid in
Et uoluntati enis qͥ resistit. in ħ ꝓbatum ÷ q ñ impedi¬
tur beneplacitũ ipsuis. Ita ꝯsonat rerum effectib bene¬
placitum ipsiꝰ.⁊ ipsi effectus rerum ñ discordant ab
illo. Fit enĩ om̃e qd̾ uult. ⁊om̃e qd̾ ñ uult ñ fit.
nult. Et ħ beneplatitum uniu̾sale qd̾ ętnum ẽ. ⁊ oĩa
q̃ fuint tp̃rib suis parit̾ sipliei mitu iusticiȩ suȩ ap¬
ꝓbat. ut ad effectum ꝓcedant ⁊ fiant. perficitur.
ꝯsũmatur. et manifestatur duobus his q̃ subsecunt᷑
in tp̃re. ꝑmissione.⁊ oꝑatione diuina. q̃ ⁊ ipsa rerũ
oĩum q̃ effectũ capuint. ł subsistunt. uniu̾sititem ꝯ¬
plectũtur. ⁊ respondent illi qd unum ÷ in utroq ⁊
indissimile ad dissimilia omnia beneplatitũ creatoris.

Expanded text:
untas ejus. Et signum beneplaciti ejus vocamus voluntatem ejus, Et verum est utrumque et utrumque vere dicitur; sed beneplacitum ejus aeternum est, nec potest non esse quidquid in Et voluntati ejus quis resistit? In hoc probatum est quod non impeditur beneplacitum ipsius. Ita consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius: et ipsi effectus rerum non discordant ab illo. Fit enim omne quod vult, et omne quod non vult non fit, et vult. Et hoc beneplacitum universale quod aeternum est, et omnia quae fiunt temporibus suis pariter simplici nutu justitiae suae approbat ut ad effectum procedant et fiant; perficitur et consummatur, et manifestatur duobus his quae subsequuntur in tempore permissione et operatione divina, quae et ipsa rerum omnium quae effectum capiunt vel subsistunt universitatem complectuntur, et respondent illi quod unum est in utroque, et indissimile ad dissimilia omnia beneplacitum Creatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
modis loqͥ ꝯsueũ. ⁊ ñ ẽ uoluntas diu̾sa. s locutio diu̾sa ÷
de noluntate q̃ ñ ÷ diu̾sa. Nam uoluntas dĩ in sacͤo eloquio
aliqñ accipitur illa q̃ uere ⁊ in ipso. ⁊ id̾e ꝯ̃ ipso. ⁊ co et̃na
mi dñr. et dilectionis signa. dilectio appellantur. Et dr̃
fuint: qͥbus natus ostenditur ira ipsuiꝰ nominãt᷑. Et ẽ

Expanded text:
sa, sed locutio diversa est de voluntate quae non est diversa. Nam voluntas Dei in sacro eloquio aliquando accipitur illa quae vere est in ipso, et idem cum ipso, et coaeterna dicuntur ira, et dilectionis signa dilectio appellantur; et dicifiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est
Abbreviated transcription (Latin):
rima rerum om̃ium causa. uolĩntas ẽ creatoris.
quam nulla p̃cedens causa moũ. quia ęterna est.
nocꝰ subsequens aliq̃ ꝯfirmat. qm̃ ex semet ipsa iusta est.
Neq enĩ iccirro uste uoluit. q futurum iustũ fuit quod
uoluit. sed qd̾ uoluit iccnro uistũ fuit q ipse uoluit. Suũ

Expanded text:
Prima rerum omnium causa est voluntas Creatoris quam nulla praecedens causa movit quia aeterna est; nec subsequens aliqua confirmat, quoniam ex semetipsa justa est. Neque enim idcirco juste voluit, quia futurum justum fuit quod voluit sed quod voluit, idcirco justum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
equalitatem im̃sitatis. siñ diminutioẽ. coenitatem ęt̾nitatis.
siñ ordine ł successio e. ħ ÷ singulis in unitate totum. ĩ ĩm̃si¬
tate plenum. in ȩt̾nitate ꝑfectum. Tres aut̃ ꝑsonas nicħ
alind ẽẽ ꝗͣ e̾e̾ntiam unam.q tribus e̾e̾ unum ÷ ⁊ una e̾e̾n¬
tia ÷. Iua ꝓpt̃ tres unum s̃. s tres unius ñ s̃. q sitres unũ¬

Expanded text:
is sine ordine vel successione. Et hoc est singulis unitate totum, immensitate plenum, aeternitate perfectum. Tres autem personas nihil aliud esse quam essentiam unam, quia tribus esse unum est et una essentia est. Quapropter tres unum sunt, sed tres unus non sunt; quia, si tres unu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ oĩa tenduntur.q sine his ñ fit aliqͥd. sic ⁊ p̾cep¬
tum euis. ⁊ ꝓhibicio enis. s ad rõnalem creatunm diri¬
gñtur. ħ duo tantum q̃ sola capar ẽ p̃cepti. ⁊ phibiti¬
onis canta. sed̾ infitã ro̾nem ad utrumq. Itaq signa
st̃ ex parte heç q̃ ñ ꝑtinẽt ad oĩa. neq uniu̾salit̃ sum¬
mam uoluntatem. et q̃ in ea s̃ omnia educunt ad
manifestationem sic̃ oꝑatio ⁊ ꝑmissio. s ea tantum q̃
o sig̃cant. qm̃ s̃ in sũma uoluntate ⁊ beneplacito ȩt̃¬
no. Heq sumilia signa s ħ. quẽadmodũ oꝑatio ⁊ ꝑ¬
missio eius certa s̃. ⁊ ueni signa beneplatiti g̃ni.
ꝓbetur. cum factum fuerit. Tunc .N. certum ⁊ cum
ħ fecerit dĩ. siue ꝑmiserit ut fiat. ⁊ factum fuerit.
qm̃ in beneplacito ȩterno ita fuit ut e̾e̾t ut factũ.
bitum anquid. ñ dum ꝯstat adhuc quid de ipso diffinitũ
sit. in beneplacito ȩterno. donec illud rerum effectus in
eidentiã edncat. sine oꝑatione sine ꝑmissione. ut bonum

Expanded text:
ne illis non fit aliquid, sic et praeceptum ejus et prohibitio ejus. Sed ad rationalem creaturam diriguntur hic duo tantum, quae sola capax est praecepti et prohibitionis cauta secundum insitam rationem ad utrumque. Itaque signa sunt ex parte haec quae non pertinent ad omnia neque universaliter summam voluntatem et quae in ea sunt omnia educunt ad manifestationem, sicut operatio et permissio; sed ea tantum quae beneplacito aeterno. Neque similia signa sunt haec, quemadmodum operatio et permissio ejus certa sunt et vera signa beneplaciti aeternprobetur cum factum fuerit. Tunc enim certum est cum hoc fecerit Deus, sive permiserit ut fiat, et factum fuerit: quod in beneplacito aeterno ita fuit ut esset ut factum ebitum aliquid, nondum constat adhuc quid de ipso definitum sit in beneplacito aeterno, donec illud rerum effectus educat in evidentiam sive operatione, sive permissione, ut bonum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mala ꝑmisit ⁊ non fecit. ⁊ bero fec̃. qm̃
utrumq bonũ fuit. Et iccireo utrũq uoluit. q utrũ¬
q bonũ fuit. Et fuer̾ bona . mala mala. nec bona
fuerunt. mala. nec mala bona. s bonũ fuit e̾ẽ. ⁊ bona ⁊
mala. Et noluit utrũq eẽ ds̃.q utrũq ẽẽ bonum fuit.¬

Expanded text:
isit et non fecit. Et bene fecit, quoniam utrumque bonum fuit. Et idcirco utrumque voluit, quia utrumque bonum fuit. Et fuerunt bona bona, et mala mala, nec bona fuerunt mala, nec mala bona; sed bonum fuit esse et bona et mala. Et voluit utrumque esse Deus, quia utrumque bonum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽ in istis. aliqñ ẽ. q nec aliquid ẽ p̃t̾ eius uoluntatẽ.
nec aliqͥd fieri pot̾ eactͣ oꝑationem ipsiꝰ siue ꝑmissionem.
Et secuntur duo unam. ⁊ una inãbobꝰ inuenitur.
qm̃ nec uolens oꝑat᷑. nec ꝑmittit nͥ uolens. Et cum
fit aliquid dr̃ ħ uoluntas dĩ. q uoluntate dĩ factũ ÷
ut ħ fieret ł ꝑmissũ. Et uoluntate fec̃ qd̾ fec̃. ⁊ bene¬

Expanded text:
aliquid est praeter ejus voluntatem, nec aliquid fieri potest extra operationem ipsius sive permissionem. Et sequuntur duo unam et una in ambobus invenitur, quoniam nec nolens operatur, nec permittit nisi volens. Et cum fit aliquid, dicitur noc voluntas Dei, quia voluntate Dei factum est, ut hoc fieret vel permissum. Et voluntate fecit quod fec
Abbreviated transcription (Latin):
in alud. Qd̾ aut̃ ꝓcetłe ẽ. de aliqͦ ÷ ẽẽ.⁊ aliquotiens in
aliud. Qd̾ .ii. spuitur. spunt᷑ ab aliquo. ⁊ spiratur in aliqͦ.
Idõ sũpta st̃ nocabula ad significandum qͥdqd̃ diẽndum enit
de dõ. ut in telligi aliqͣtenus potuisset. qd̾ ꝯp̃hendi ñ po¬
terat. Item sic abinicio suam notitiam ds̃ temꝑaũ ab hoĩe.
ut nec tonis manifestꝰ e̾c̾t: nec totus absꝯditus. Si .Ni.
totus. manifestus ẽẽt. fides ñ exerc̾etur : ⁊ infidelitas ꝯuin¬
c̾e̾tur. Si uͦ totus e̾e̾t absconditus. fides ñ iuuaretur : ⁊ in¬
fidelitas excusaretur. Item .iiii. mͦis in iusibił ds̃ ad noti¬
ciam hoĩs egditur. duobus in tus. duobus foris. Intus
ꝑ rationem ⁊ aspirationem. foris ꝑ creaturam ⁊ doctri¬
nam. Ex his duo ad nat᷑am ꝑtinent : duo ad grãm. Ratio
et creaturamn ad nat᷑ã ꝑtinẽt. aspuntio ⁊ doctrina ad grãm
q ratio humana nͥ u̾bo dĩ fuerit illuminata : uiã u̾ita¬

Expanded text:
in aliud. Quod autem procedere est, de aliquo est esse, et aliquoties in aliud. Quod enim spiratur ab aliquo spiratur, et spiratur in aliquo. Ideo sumpta sunt vocabula ad significandum id quod dicendum erat de Deo, ut intelligi aliquatenus posset quod comprehendi non poterat. Item sic ab initio suam notitiam Deus temperavit ab homine, ut nec totus manifestus esset nec totus absconditus. Si enim totus manifestus esset, fides non exerceretur et infidelitas convinceretur. Si vero totus esset absconditus, fides non juvaretur et infidelitas excusaretur. Item quatuor modis invisibilis Deus ad notitiam hominis egreditur: duobus intus, duobus foris. Intus per rationem et aspirationem; foris per creaturam et doctrinam. Ex his duo ad naturam pertinent, duo ad gratiam: ratio et creatura ad naturam pertinent; aspiratio et doctrina ad gratiaquia ratio humana nisi verbo Dei fuerit illuminata viam verita
Abbreviated transcription (Latin):
eis ratio. s castigata tñ ne ad illa ꝯtenderet. Nunc gͦ se
ꝑ in spmitionem manifestata ⁊ q̃ ꝑdoctrinam asserta st̃.
creator erat. solꝰ qͥd̾ s tam̃ ñ solitaruiꝰ.q c̃ ipso erat
sapia sua. in qua oĩa ab ęt̾no ꝑ ꝓuidentiam fuer̾. q̃ ab ipsoĩ
tempore ꝑ e̾e̾ntiam facta sũt. Solꝰ gͦ fuit. qñ p̃t᷑ ipsum¬

Expanded text:
eis ratio, sed castigata tamen ne ad illa contenderet. Nunc ergo sper inspirationem manifestata, et quae per doctrinam asserta sunt;Creator erat solus quidem, sed tamen non solitarius, quia cum ipso erat sapientia sua in qua omnia ab aeterno per providentiam fuerunt quae ab ipso in tempore per essentiam facta sunt. Solus fuit qu
Abbreviated transcription (Latin):
lia. sup̃ rõnẽ mirabilia. cõtͣ rõnem in credibilia : ⁊ duo
quid̃ extrema oĩno fide̾ non capiunt. Quȩ .ii. s ex rõ¬
ne oĩno nota st̃.⁊ credi ñ posst̃. qm̃ sciuntur q̃ uero ꝯtͣ
rõnẽ s̃ : nulla similit̃ rõne oredi posst̃. qm̃ ñ suscipuĩt
in pͥmo qͥđ gen̾e̾ fides rõne adi uuatur: ⁊ rõ fide ꝑfi¬

Expanded text:
lia, supra rationem mirabilia, contra rationem incredibilia. Et duo quidem extrema omnino fidem non capiunt. Quae enim sunt ex ratione omnino nota sunt et credi sunt nulla similiter ratione credi possunt, quoniam non suscipiunt in primo quidem genere, fides ratione adjuvatur et ratio fide perfi
Abbreviated transcription (Latin):
amicum sͥ ⁊ suo. Et dilex̃ suũ ⁊ approbaũ.⁊ ꝯcupi¬
uit ad se ⁊ aman̾ in se desiderio ęxerno. Et malum
caritatis : ut locum illi ddaret in bene placitis suis.

Expanded text:
amicum sibi et de suo, et dilexit suum et approbavit, et concupiamicum sibi et de suo, et dilexit suum et approbavit, et concupivit ad se et amavit in se desiderio aeterno. Et malum pit in se consensu charitatis, ut locum ei daret in beneplacitis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat s bono malum.⁊ a suo alienum. ⁊ non deside¬
rat illud quasi ꝯuenens ⁊ ꝯcordiã hñs cum eo qd̾ ipse
ẽ.⁊ eum eo qd̾ ab ipso z. ⁊ cum eo qd̾ sibi simile ẽ. s¬
ertraneum ⁊ longutum. ⁊ in oĩ dissimilitudine ꝯstitu¬
tam. Et tam̃ uult ẽẽ malum. ⁊ in eo ñ s̃ bonum uult.
q bonum ÷ e̾e̾ malum. ⁊ non uult ipsum malum.q
bonum non ÷ ipsum malum. s uult bonum tantum.
et non malum. cum quo s participatio nulla ÷ neq
similitudo siue his q̃ s̃ abipso ⁊ q̃ hñt similitudinem cum
ipso. Itaq uult ds bonũ. ⁊ non uult ds malum.
uult om̃e bonum. ⁊ om̃e malum non uult. ⁊ħ totũ
suscipimꝰ.⁊ approbamꝰ. ⁊ dicimus q uerum ẽ totum¬
aliem̃. Et non diligit nͥ qd̾ suũ ÷. neq odit nͥ qd̾
suum ñ ẽ. ⁊ totum suum diligit. ⁊odit totum non
suũ. Ꝙ idõ uoluit bonum qd̵ p̃cepit. ⁊ ñ uoluit ma¬
lum qd̵ ꝑmisit. q suum fuit bonum ⁊ de suo.⁊

Expanded text:
dicat sibi bono malum, et a suo alienum, et non desiderat illud quasi conveniens, et concordiam habens cum eo quod ipse est, et cum eo quod ab ipso est, et cum eo quod simile tudine constitutum. Et tamen vult esse malum, et in eo non nisi bonum vult, quia bonum est malum esse; et non vult ipsum malum, quia bonum non est ipsum malum. Sed vult bonum tantum; et non malum cum quo sibi participatio nulla est, neque similitudo, sine his quae sunt ab ipso et quae habent similitudinem cum ipso. Itaque vult Deus bonum, et non vult Deus malum; et vult omne bonum, et omne malum non vult. Et hoc totum suscipimtotum: et non diligit nisi quod suum est, neque odit nisi quod suum non est; et totum suum diligit, et odit totum non suum. Et ideo voluit bonum quod praecepit, et non voluit malum quod permisit, quia suum sui bonum et de suo, et
Abbreviated transcription (Latin):
audeamus ħ ł ħ aliqͥd affrrmare q ds̃ fieri p̾cepit
quod noluit. ł quod noluit fieri ꝑmisit. Et tam̃ e
duobus unum faciliꝰ approbamus. quia uoluit qd p̾¬
cepit bonum ꝗͣ malum qd̵ ꝑmisit. eum tam̃ qd p̃ce¬
pit factũ non sit bonum. s malum qd̾ ꝑmisit. Leue
.II. ẽ ⁊ sine ꝯscientiȩ scrupulo dr̃. as uult bonũ. Et cũ
lum. grane ẽ anditii. ⁊ non facile recipitꝰ ħ pia mens
de bano qd̾ malum uult. Uidetur .n. ħ solum dici cum
dr̃ ãs uult malum. quia bonus malũ diligit ⁊ approbat
qd̾ prauñ ẽ ⁊ amicam s reputat iniquitatem. ⁊ gaudet
qͣsi de ꝯsimili. ⁊ bonum putat qd̾ malum ẽ. Et idõ

Expanded text:
el hoc aliquid affirmare, vel quod Deus fieri praecepit quod noluit, vel quod quae noluit, fieri permisit. Et tamen e duobus unum facilius approbamus, quod voluit quod praecepit bonum, quam malum quod permisit, cum tamen quod praecipit factum non sit bonum, sed malum quod permisit. Leve enim est et sine conscientiae scrupulo dicitur: Deus vult bonum, et cum lum, grave est auditu et non facile recipit hoc pia mens de bono quod malum vult. Videtur enim hoc solum dici cum dicitur Deus vult malum, quia bonus malum diligit et approbat quod pravum est, et amicam sibi reputat iniquitatem, et gaudet quasi de consimili et bonum putat quod malum est; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
i̾tũ ⁊ pium ẽ. ñ aliud eredȩ illum eui fit.⁊ si aliud ÷
in illo aquo fit. Et p̾cipitur sepe ut fiat qd̃ futurum
ñ ẽ nec fict. ꝓꝓhibetur ut non fiat. qd̾ futurum ẽ
fiet. ⁊ non ẽ in beneplacito nͥ ħ solum ut sit qd̾ fiet.
bonum ẽ. Et ñ respondet p̾ceptum eius ⁊ ꝓhibitio
enis beneplatito euis. sic̃ oꝑatio enis. ⁊ ꝑmi̾sio eiis. set
ꝓcedunt ex adu̾so ⁊ dissimilit᷑ ordinantur et non consẽ¬
tuunt aliquociens scđ id qd̾ futurum est ⁊ fiet. Qmͦ¬

Expanded text:
t pium non aliud credere illum cui fit etiam si aliud est in illo a quo fit. Et praecipitur saepe ut fiat quod futurum non est, nec fiet. Et prohibetur ut non fiat quod futurum est, et fiet, et non est in beneplacito nisi hoc solum ut sit quod fiet; n respondet praeceptum ejus et prohibitio ejus beneplacito ejus, sicut operatio ejus et permissio ejus; sed procedunt ex adverso et dissimiliter ordinantur, et non consentiunt aliquoties secundum id quod futurum est, et fiet.
Abbreviated transcription (Latin):
cõplectit᷑. laicos. ⁊ clericos. qͣsi dno lat̾a corꝑis uniꝰ. I uasi
enĩ ad sinistiã ẽ laici. qͥ uitȩ p̾sentis necessitati inseruuit᷑. H on ita
dico ad sinstrã ꝗͣ ad modũ illi ad sinistrã statuent᷑. qͥbꝰ. dicet᷑. ite ma¬
ledicti inignẽ ecnũ. Absit ame ut bonos laicos ibi statuere p̾sumã.
Nam qͥ bonĩ ecũt. siue laici. siue clerici. ibi ñ er̃. & qͥ mali erũt. siue
luici. siue clerici ibi erũt. Nõ gͥ ad illam sinistrã laicos xͥanos qͥ u̾i

Expanded text:
s et clericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitati inserviunt. Non ita dico ad sinistram quemadmodum illi ad sinistram statuentur, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Absit a me ut bonos laicos ibi statuere praesumam! Nam qui boni erunt sive laici sive clerici ibi non erunt; et qui mali erunt sive laici sive clerici ibi erunt. Non ergo ad illam sinistram laicos Christi