comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ malis angelis tribuere ñ audemꝰ.
Nã si ido attribuunt᷑ demonibꝰ. qr pe¬
nes in fligebant᷑. ꝯsequens ẽ ut etiã
sodomã ꝑ angelos malos euersam ee
credamꝰ. ⁊ eosdẽ ab abraham ⁊ loth.
hospicio ẽẽ fusceptos. qͦd absit. Per
angelos gͦ malos punit ds bonos. d.
malos homines. Sed bonos tantũ cor¬
ꝑ alibꝰ penis: malos aũ corꝑalibꝰ &¬

Expanded text:
audemus. Nam si ideo attribuuntur daemonibus, quia poenae infligebantur, consequens est ut etiam Sodomam per angelos malos eversam esse credamus, et eosdem ab Abraham et Lot hospitio susceptos quod absit!. Per angelos ergo malos punit Deus bonos et malos homines, sed bonos tantum corporalibus poenis; malos autem corporalib
Abbreviated transcription (Latin):
ricia grauit affligende: ⁊ agit᷑ hic uel
de captiuitate ꝑ babilonios facta. uel
pocius de uastaciõe quã tẽporibꝰ ma-¬
chabeoꝵ anthiocꝰ epiphanes fecit. qͥ in
tẽplo ydola posuit.⁊ legẽ dei polluit.
popłmq uastauit: s ciuitatẽ ñ euertit
eccłȩ inter manꝰ gentiliũ laborantis. sed

Expanded text:
duritia sua graviter affligendae, et agitur hic vel de captivitate per Babylonios facta , vel potius de vastatione quam tempore Machabaeorum Antiochus Epiphanes fecit, qui in templo idola posuit, et legem Dei polluit, populumque vastavit . Sed civitatem non evertit, Ecclesiae inter manus g
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯeupiscenciã. illi st̾ ministri.: ut
in materia sui oꝑis. Possumꝰ gͦ sine
ndubitaciõe malis angelis attribue¬
ure mortes pecor. mortes primituo¬
rũ s obduracionẽ egypcior: Hãc
eñi mniqͥssimã ⁊ malignissimã obsti¬
nacionẽ. ds cũ facere dr. ñ insti¬
gando ⁊ inspirando s deserendo
facit ut illi oꝑent᷑ infiliis diffiden¬
erȩ. qͦd ds debite iustaq ꝓmittit

Expanded text:
ncupiscentiam, illi sunt ministri ut in materia sui operis. Possumus ergo sine dubitatione malis angelis attribuere mortes pecorum, mortes primitivorum et obdurationem Aegyptiorum. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit
Abbreviated transcription (Latin):
numerauit. Anteꝗͣ. uͦ decimã exponat:
ad ex aggeracionẽ illius decuȩ pla¬
ge hoc ponit. & qͥbꝰ ministris ⁊ tunc
ille figurales. ⁊ nunc iste sꝑuales
p lage c̃tingant int̾serit: ostendens
ordinẽ undictȩ. cũ subdit. Misit
in eos irͣa. ñutiq ad correctionẽ: s
ir᷑a indignacionis suȩ. Exponit qͦd
dixerat: ascendendo .s. misit indig¬
nacionẽ .&. postea ir̃a. ⁊ deinde tribu¬
lacionẽ. Ecce ordo uindicte. Prns e¬
ñi peccatis irascit᷑: qͣndo ñ cõpungi¬
mͣ̃. Inde maliciã hominis ĩdest in sua¬
hominis indignaciõe. ira. ⁊ tribulacione

Expanded text:
numeravit: ante vero quam decimam exponat, ad exaggerationem ipsius decimae plagae, hoc ponit, quibus ministris. Et tunc illae figurales, et nunc istae spirituales plagae contingant interserit, ostendens ordinem vindictae, cum subdit, misit in eos iram, non utique; ad correctionem, sed, iram indignationis suae. Exponit quod dixerat, ascendendo, scilicet misit indignationem, et postea iram et deinde tribulationem. Ecce ordo vindictae, prius enim peccatis irascitur, quando non compungimur. Inde malitiam hominis in sua indignatione, ira, et tribul
Abbreviated transcription (Latin):
extitit: nouũ popłm xꝑi prȩlatũ. ue¬
teri popło scriptura testat᷑. aꝑiente
ñ tͣrena. Sic ab inicio electiõis hebreȩ
quent᷑ dicit. Eẜ elegit dauid . E. est sensꝰ.
eẜ reppulit tab̾nacłm ioseph. ⁊ tribũ ef¬
frem ñ elegit : .i. udeos qͥ inaugmento

Expanded text:
exstitit, novum populum Christi praelatum veteri populo Scriptura testatur, aperiente non terrena: sic ab initio electionis Hebraeae gquenter dicit: Et elegit David. Et est sensus: Et repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephrem non ele
Abbreviated transcription (Latin):
facta st̃ in illis. ꝑ angelos malosꝰ fiuntq
malis hominibꝰ in hoc secło malo qͦsi in
egypto ⁊ incãpo taphneos: ubi humiles
eẽ debemꝰ donec ueniat secłm qͦ exalte¬
m᷑. Qd aũ in hoc psalmo de malis angelis
dr ñ transitorie pͣtereundũ uidetur.
turis dei. male utit᷑. Utit᷑ eñs ds malis
angelis. ñ solu ad puniendos malos. si¬
eut in rege ac hab. quẽ fallaciȩ sꝑs
seduxit. ut caderet in bello: uerum
etiã aq ꝓbandos &s manifestandos
bonos. sicut fecit iob. Nã sic̃ homo bonꝰ
uł malus utit᷑ uisibili materia elemͣtoꝵ:
scił terra. aqua. aere.igne. ꝓmodo suo.
ñ solũ in necessariis s etiã in suꝑ fluis
⁊ ludicris. & artificiosis oꝑibꝰ. sic an
ut in suo pecore. nͥ ꝓhibeat᷑ a maio¬
ri idest adeo. In bonis aũ ñ potest nͥ
ꝑmittat᷑ aqd ꝓbandũ. ñ ad ꝑdendũ sic̃
homo ut de pecore alieno faciat qͦd
uult: potestatẽ sibi exspectat dari
ab eo cuiꝰ ẽ. Notandũ etiã qr ꝑ bonos

Expanded text:
t in illis per angelos malos, fiuntque in malis hominibus in hoc saeculo malo, quasi in Aegypto et campo Taneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum quo exaltemur. Quod autem in hoc psalmo de malis angelis dicitur, non transitorie praetereundum videtur. turis Dei male utitur. Utitur enim Deus malis angelis, non solum ad puniendos malos, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicut fecit Job . Nam sicut homo bonus et malus utitur visibili materia elementorum, scilicet terra, aqua, aere, igne, pro modo suo, non solum in necessariis, sed etiam superfluis et ludicris et artificiosis operibus; sic ut in suo pecore ubi prohibeatur a majori, scilicet a Deo. In bonis autem non potest, nisi permittatur ad probandum, non ad perdendum: sicut homo ut de pecore alieno faciat quod vult, potestatem exspectat sibi dari ab eo cujus est. Notandum etiam, quia per bonos
Abbreviated transcription (Latin):
cabunt᷑. Hec ẽ ouis errabunda: quȩ
humeris pii pastoris reducta ẽ ad gre
corpꝰ in hoc mundo .s. est hic breuis dif¬
r̃t eũ. Sexta pars. Dicturꝰ plagas egyp
t ꝓptͣ eos factas. cõꝑanda mala eor be¬
ne ficiss dei. dicit eos oblitos. ⁊ d̾m tẽp
ret: qͦciens exacerbauer̃t. Uel ita ꝯtinua.
Quia homo ẽ caro uł sꝑs uadens. qͦtiens
gͦ. qͣsi multociens. ñ solũ sup̾dictis mo¬
dis exacerbauer̃t eũ in deserto. ut bo¬
na tolleret: in ira ꝯcitauer̃t eũ. ut ma¬
la faceret: in i aqͦso. ish pocius timere
deberent. Repetit eoꝵ. infidelitatẽ:
quã predixerat. Quã id̾o repetit: ut
memoret quas plagas intulit ds egip¬
ciis. ꝓptͣ eos: unde deberent ee ñ in¬
grati. Peinde exponit qͦmͦ exacerba¬

Expanded text:
cabuntur. Haec est ovis errabunda, quae humeris pii pastoris reducta est ad grecorpus in hoc mundo. Et est hic brevis dif Aug. Sexta pars, dicturus plagas Aegypti propter eos factas, comparando mala eorum beneficiis Dei, dicit eos oblitos, et tentasseret, quoties exacerbaverunt. Vel ita continua: Quia homo est caro, et spiritus vadens, quoties, ergo quasi multoties, non solum supradictis modis, exacerbaverunt eum in deserto, ut bona tolleret, in ira concitaverunt eum, ut mala faceret, in inaquoso, ubi potius timere deberent. Repetit eorum infidelitatem, quam praedixerat, quod ideo repetit, ut memorent, quas plagas intulit Deus Aegyptiis propter eos, unde deberent esse non ingrati. Deinde exponit quomodo exacerba
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ s mistice tantũ intelligere cogi¬
mꝰ Ignis gͦ qͥ ñ in exodo nͥ cũ grandi¬
ne in fulgoribꝰ ut fructꝰ lederet ac¬
cipit᷑: qͥ tam̃ ñ legit᷑ possessionẽ incen¬
disse. significat inmanitat᷑ẽ iracun.¬
diȩ. qua etiã homicidiũ fit. Uel ignis¬

Expanded text:
gitur, sed mystice tantum intelligere cogigitur, sed mystice tantum intelligere cogi Ignis. Qui non in Exodo nisi cum grandine in fulguribus, ut fructus laederet, accipitur: qui tamen non legitur possessiones incendisse, significat immanitatem iracundiae, qua et homicidium fit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ bonaeor. Mistice gͣndo ẽ iniqͥtas res a¬
lienas auferens: unde furta. prȩdȩ. rapi¬
nȩ nascunt᷑ Plus aũ suo uicio uastat᷑.
ipse uastator. In exodo prius ponit᷑ gͣndo:
deinde locusta. Quȩ enĩ gͣndo ñ potuit
ledere .i. mollia: post dieit ex odꝰ a locu¬
stis ẽẽ comesta. Seqͥt᷑ . E. moros eoꝵ in
pruina. quȩ multũ distat a gͣndine. s
hoc in exodo ñ legit᷑. Mistice gͦ ex po¬
nat᷑. Pruma. ẽ uiciũ. qͦ caritas ꝓximi
stultieie tenebris quasi nocturno fri¬
gore q̃gelaseit. Seqͥt᷑. e tradidit gͣndin
nũ pudiciciȩ fignat᷑. Concupisce ne ia
qͥppe qua fetꝰ orit᷑ cõmunis ẽ nobis
cũ pecoribꝰ. Hanc habere domit᷑a ⁊ or¬
dinat᷑a: pudicicie uirtꝰ ẽ. Hane aũ la¬
xare ad om̃s motꝰ mors animȩ ẽ. Mor¬
te gͥ pecoꝵ. stultoꝵ casus ostendit᷑: qͥ
uelut bestialit᷑ uiuentes. motꝰ ilhei¬
tos cͣtinenciȩ freno nͣ cohibent. & pos¬
sessionẽs eor igni. Nec hoc in exodo le¬

Expanded text:
tas, res alienas auferens, unde furta, rapinae praedaeque; nascuntur, plus autem suo vitio vastatur ipse vastator. In Exodo prius ponitur grando, deinde locusta. Quae enim grando non potuit laedere, id est mollia, post dicit Exodus a locustis comesta. Sequitur: Et moros eorum in pruina, quae multum distat a grandine, sed et hoc in Exodo non legitur. Mystice ergo exponitur. Pruina est vitium quo charitas proximi stultitiae tenebris, quasi nocturno frigore congelascit. VERS. 53.-- « Et tradidit grandini num pudicitiae signatur. Concupiscentia quippe qua fetus oritur, communis est nobis cum pecoribus, hanc habere domitam et ordinatam pudicitiae virtus est; hanc autem laxare ad omnes motus, mors animae est. Morte igitur pecudum stultorum occasus ostenditur, qui velut bestialiter viventes motus illicitos continentiae freno non cohibent: Et possessiones eorum igni. Nec hoc in Exodo le
Abbreviated transcription (Latin):
musea canmna. Mistice cinomia. cani¬
ni mores st̃. ꝙ canes nec parentes
qͣndo naseunt᷑ uidere dnr. Misit gͦ
in eos canmos mores ut nͣ honorareãs
dit eos. Cistice rana. ẽ loquax uanitas.
& significat garrulitatẽ hereticoꝵ. quȩ ẽ
incenosis sensibꝰ: ut rana incȩno uersat᷑.¬
Seqͥt᷑. dedit erugini. uł rubigini frue
tica gͦ intͣpretaciõe tantũ exponit᷑. Ru¬
bigo eñi quẽ alii eruginẽ int̾pretant᷑
occulte nocet: quȩ cõꝑat᷑ uicio qͦd diffici¬
le apparet. ut est. multũ fidere de se. Aura

Expanded text:
musca canina. Mystice coenomyia canini mores sunt, quia canes nec parentes, quando nascuntur videre dicuntur. Misit ergo in eos caninos mores, ut non honorarent dit eos. Mystice rana est loquax vanitas, et significat garrulitatem haereticorum, quae est in coenosis sensibus, ut rana in coeno versatEt dedit aerugini, vel rubigini fructtica ergo interpretatione tantum hic ponitur. Rubigo enim quam alii aeruginem interpretantur, occulte nocet: quae comparatur vitio quod difficile apparet, ut est multum fidere de se. Aura
Abbreviated transcription (Latin):
solet excitari aliqͥs planc̾tu familiȩ
ita ⁊ dñs tum peocatis hostiũ. tum
planctu suoꝵ excitatꝰ. & hoc: tanquã
potens. qr. tunc st̾̃ homines ad ir̃a fa¬
ciles & aduir tute potentes: quando
post crapulã de sompno surgunt.
Qnͣ. Magnifice iundicauit ineos. Un¬
ciui ubi mures de t̾ra ebullientes.
corrodebant ꝓminentes extabes e¬
or. Obꝓbriũ sempi᷑nũ dͥedͥit illis
apłs. debet putare at sterxora
Qͥ em̃ fie susorpit test am̃ttam der.
ut ueteri uanitate se nͣ exuat: similis
ẽ hostibꝰ popłi di. qͥ archã dñi uxta ido¬
lũ dagon posuere.Sicut auͣ illis nolen¬
tibꝰ corruit dagon: ita illa uetera etiã
nolentibꝰ illis cadunt. qr om̃is caro fenũ:
⁊ claritas hõis ut flos feni. Fenũ aruit.

Expanded text:
solet excitari aliquis planctu familiae, ita et Dominus cum peccatis hostium tum planctu suorum est excitatus. Et hoc, tanquam potens, quia tunc sunt homines ad iram faciles, et ad virtutem potentes, quando post crapulam de somno surgunt. Quasi dicat: Magnifice vindicavit in eos. Untium, ubi mures de terra ebullientes, corrodebant praeeminentes extales eorum, opprobrium sempiternum dedit illis, Apostolus, debet putare ut stercora , qui enim sic suscipit testamentum Dei, ut veteri vanitate se non exuat, similis est hostibus populi ejus, qui arcam Domini juxta idolum Dagon posuere. Sicut autem illis nolentibus corruit Dagon , ita illa vetera illis etiam nolentibus cadunt. Quia omnis caro fenum, et claritas hominis est ut flos feni. Fen
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis eoꝵ .i. popłi qͥ idem ẽ in suc¬
cessione filioꝵ: sic̾ postea dicit & ab¬
stulit eos de egypto. ⁊ induxit inmon¬
tẽ sc̃ificacionis. eũ ñ eos qͦs de egyp¬
to eduxit. in montẽ sc̃ĩfica e ionis
indipxerit. nͥ in successione filioꝵ: sic

Expanded text:
id est populi, qui idem est in successione filiorum, sicut postea dicit, et abstulit eos de Aegypto, et induxit in montem sanctificationis, cum tamen non eos quos de Aegypto eduxit in montem sanctificationis induxerit, nisi in successione filiorum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ ⁊ pulchritudiẽ eoꝵ: dicit arehã.
Unde uidebant᷑ in uict. ⁊ sibi placebañ
honestiitergentes. Mistice. sic ⁊ inma¬
lis arbitrii lib̾tatẽ inminuit ⁊ uirtutes
ab stulit qͦd ñ fit in bonis: licet cũ malis
int̾dũ corꝑalit̾ captiuent᷑. Si eñi cũ pec¬
cantibꝰ boni tradunt᷑ captiuitati. exer¬
cienĩ ẽ. nec in m̃te captiui st̾ uł hosti tra¬
multas gnͣs elegerat. Capta ẽ archa:
ẽsequens ẽ ut popłs eaderet. ita ⁊ ma¬
los in popło suo in occisiõe anme con¬
eludi ꝑmittit. idem repetit dicens.
eł hereditatẽ suã spreuit. Iuuenes eoꝵ¬

Expanded text:
tutem et pulchritudinem eorum dicit arcam. Unde videbantur invicti, et sibi placebant honesti inter gentes. Mystice, sic et in malis arbitrii libertatem imminuit, et virtutes abstulit. Quod non fit in bonis, licet cum malis interdum corporaliter captiventur. Si enim cum peccantibus boni traduntur, captivitati exercitum est, non in mente captivi sunt, vel hosti tramultas gentes elegerat. Capta enim arca consequens est ut populus caderet, ita et malos in populo suo, in occisione animae concludi permittit. Idem repetit dicens, Et haereditatem suam sprevit. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ eiꝰ .i. potenciȩ ostensȩ: in die
qua redemit eos de manu tribulan¬
tis .i. pharaonis. Tribulacio solet ẽe
dicens. manꝰ eiꝰ. ⁊ de manu tribulan¬
tis. qr eoꝵ oꝑaciones multũ differt.
Deinde ostendit qͥd nͣ sint recordati:
inegypto signa sua. Signa st̃ duris¬
cordibꝰ qͣsi caracteris impressa uesti¬
gia .q. qualit̾ posuit ꝓdigia sua in
cãpo thancos. Prodigia st̃. quȩ signi¬
ficabant aliqͣ futura. Taphnis. eiuitas
ẽ.&. int̾̃pretat᷑ humile mandatũ : qͦd
hic nobis necessariũ ẽ ut infuturo
or. in egypto factas. ⁊ ponit hic de¬
ẽẽ plagas. sicut in exodo dec̃ẽ po
nunt᷑. Aliqͣndo tam̃ hic addit. quȩ
ñ in exodo ꝯtinent᷑: quȩ ñ int̾preta¬
ri possumꝰ ñ figurate. idest sꝑualit᷑:
ubi etiã quȩ facta fuer̃t parabolȩ
dicunt᷑ sic̃ sepe solet scriptura nͣ se¬
riem seqͥ hẏstoriȩ in multis locis s
nificacione. Pretͣmitiit aũ tria quȩ
in exodo legunt᷑. s. cimiphes. ulcera. te

Expanded text:
ejus, id est potentiae ostensae, in die qua redemit eos de manu tribulantis, id est Pharaonis. Tribulatio solet essedicens, manus ejus, et de manu tribulantis, quia eorum operationes multum differunt. Deinde ostendit quid non sunt recordati, in Aegypto signa sua; et cordibus, quasi characteris impressa vestigia. Et, qualiter posuit, prodigia sua, in campo Taneos, prodigia sunt quae signabant aliqua futura. Tanis est civitas, et interpretatur humile mandatum, quod hic nobis necessarium est, ut in futuro erationem, in Aegypto factas. Et ponit hic decem plagas sicut in Exodo ponuntur decem. Aliqua tamen hic addit, quae non in Exodo continentur, quae non interpretari possumus, nisi figurate, id est spiritualiter, ubi etiam quae facta fuerunt, parabolae dicuntur, sicut saepe solet Scriptura, non seriem sequi historiae, in multis locis, sed nificatione. Praetermittit autem tria, quae in Exodo leguntur, scilicet sc
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis ẽ bonis ⁊ malis. Sie gͦ&. illi
genti pͣuȩ. peꝑeit ds. ne penitꝰ eã era¬
dicaret: s manet insuccessione poste¬
roꝵ: sic̃ cam accepto signo. ne qͥs eu
occid̾et. Idoq cũ dicit. ꝓpicius fiet

Expanded text:
communis est bonis et malis. Sic ergo et illi genti pravae pepercit Deus, ne penitus eam eradicaret; sed manet in successione posterorum, sicut Cain accepto signo, ne quis eum occideret, ideoque cum dicit: Propitius fiet
Abbreviated transcription (Latin):
quã inceꝑat. auerteret. orante moy
Cui moyses respondit. Aut dimitte
eis hanc noxͣa: aut dele me de libro
ñ accendit omñe ir̃a sua. ut penitꝰ
exstirparet eos: .i. nͣ puniuit eos. qͣn¬
tũ digni erant. Uel potest hoc maxi¬
me de bonis accipi. qͥbꝰ dñs factꝰ est
misericors:. qͣndo in hoc tẽpore gr̃ȩ
reliqͥe salue facte st̃.eł. est. Ipse est

Expanded text:
quam incoeperat, averteret, orante MoseCui Moses respondit: Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro n accendit omnem iram suam, ut penitus exstirparet eos, id est non punivit eos quantum digni erant, vel potest hoc maxime de bonis accipi, quibus Dominus factus est misericors, quando in hoc tempore gratiae reliquiae salvae factae sunt. Et est, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hereditatẽ noui testamͣti. cuiꝰ fides
etiã tunc qͦndo uelabat᷑ in electis
erat. mͦ uͦ qͣndo ẽ reuelata. ñ est in
multis uocatis. Multi eñĩ uocat:
les: qr ñ faciebãt oꝑa. Qͥ eñi uere ere¬
dit: oꝑa facit. Unde &. fides dr: eo qͦd
fiant. dicta. Unde dicit. Nec fideles
habiti st̃ intestamͣto eiꝰ .i. in pͣceptis.

Expanded text:
non haereditatem Novi Testamenti, cujus fides, etiam tunc quando velabatur, in electis erat, modo vero, quando est revelata, non est in multis vocatis. Multi enim vocati, les, quia non faciebant opera. Qui enim vere credit, opera facit. Unde et fides dicitur eo quod fiant dicta. Ante dicit: Nec fideles habiti sunt in testamento ejus, id est in praeceptis.
Abbreviated transcription (Latin):
tes occidi exemplo ĩã occisoꝵ: boni uͦ
etiã sine necessitate quer̃t d̾m. Ecce
hic agit: de simulatis iudȩor reuer¬
sionibꝰ. Unde subdit .e. reuertebant᷑
ad eũ. ⁊ ueniebant ad eũ diluelo. id
ẽ sedulo. Uel ante lucẽ: alitͣ.
Uitera .i. in nocte manentes. ñ inluce.
gere. Nus in luce: impius ante luc̃e ro¬
gat. Hec ãuom̃ia faciebãt. ꝓptͣ tẽpo¬
ralia bona acqrenda:⁊ uitanda mala.
oł ita ñ ds. s illa colebant᷑. Hoc enim

Expanded text:
 sed timentes occidi, exemplo jam occisorum. Boni vero etiam sine necessitate 174 quaerunt. Ecce hic agit de simulatis Judaeorum reversionibus. Unde subditur: Et revertebantur ad eum, et veniebant ad eum diluculo, id est sedulo, vel, ante lucem, alia littera, id est in nocte manentes, non in luce; em , pius in luce; impius ante lucem rogat. Haec autem omnia faciebant propter temporalia bona acquirenda et vitanda mala. Et ita non Deus, sed illa colebantur. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ꝯiucti st̾ qͥ hoc deo impossibile
putauer̃t̃. eẜ desid̾iũ eoꝵ attulit eis:
licet eis ñ ꝓfuerit. Concedunt᷑ eñi int̃¬
dũ quȩ ñ ꝓsunt: &. nͣst̾ fraudati a de¬
sidio suo. qr multũ st̃ usi illis carnibꝰ.
Quod id̾o factũ ẽ eis. ne impotencia in
& tam sentencia dei ꝑ miscdiã est tem¬
ꝑata. E notandũ qͦd supra exposuit qͦ¬
lit᷑ eos audiuit. hic aũ dicit. qͦmͦ ira quã
distulerat accendit dicens. Adhuc escȩ.¬
in ore ipsoꝵ : e. ira dei ascendit suꝑ eos.
Ecce qd supͣ distulit. eẜ occidit pingues¬

Expanded text:
e convicti sunt qui hoc Deo impossibile putaverunt: Et desiderium eorum attulit eis, licet eis non profuerit. Conceduntur enim interdum quae non prosunt; et non sunt fraudati a desiderio suo, quia multi sunt usi illis carnibus. Quod ideo factum est eis, ne impotentia in diam est temperata. Et notandum quod supra exposuit qualiter eos audivit; hic autem dicit quomodo iram quam distulerat, ascendit, dicens; Adhuc escae vin ore ipsorum; et ira Dei ascendit super eos. Ecce quid supra distulit. VERS. 35.-- « E
Abbreviated transcription (Latin):
teri lege. altare dñi concauũ fieri. ⁊ qua¬
drangulũ. ut mens nr̃a . uͭii. munita uir¬
tutib. ꝑ humilitatẽ sit concaua. ad recep¬
taculum diuini u̾bi. Inclinate dico: in
rius locutus est ista. Quanta. et c̃. Ido
bolis. que aꝑte sunt. quia parabole sũt
rerum similitudines. cum ꝑrerũ adrestã
similitudinẽ. Que de illis dicitur: de aliis
intelligitur. ⁊ loquitur ꝑ asaph ꝓpositio¬

Expanded text:
teri lege altare Domini concavum fieri, et quateri lege altare Domini concavum fieri, et quadrangulum, ut mens nostra quatuor munita virtutibus, per humilitatem sit concava ad receptaculum divini verbi. Inclinate dico in vrius locuturus est ista, Quanta, etc. Ideo od. quae apertae sunt, quia parabolae sunt rerum similitudines, cum per rerum adductam similitudinem, quod de illis dicitur, de aliis intelligitur. Et loquar per Asaph propositio
Abbreviated transcription (Latin):
.i. incelligenciȩ que data ẽ ipsi a saph. sic
ex greco det̾minat᷑. Intencio tał eit. ꝑ acla
in ueteri popło. intendit monere nouum
popłm: ne sint ingrati beneficiis dei. et eius
iram in se ꝓuocent. Modus. Nouem sunt
particiones. Primo. attentos facit: quia que
uident᷑ aꝑta. parabole sunt. et eniginata.
Sodo. sũmatim dicit que deus iudeis fecit
tam̃ ingratis sibi. ibi. Quinta aũ. tercio
dicit que ab exitu de egipto fecit eis. ñ
tribus. ⁊ c̃. Alias particiones suis locis
exequem̃. Et loquit᷑ in ħ psalmo fidelis
sinagoga. que malis exꝓbrat. Ut autẽ
maior reuerentia et auctoritas uerbis
suis addatur : pͥmo inducit ipsũ dñm
.s. sumꝰ popłs ille. qui et congregatio xͥ
sumus. Attendite corde legem meã .i. ue
ritatem rei que figuris tegitur. ħ dicit
deus qui legem dedit. ⁊ qualit̾ subdit
Inclinate ꝑ humilitatẽ aurẽ urãm cor¬
dis. et sic bene attendetis. Timor enim
infusa repellit. Unde p̾ceptũ fuit in ue¬

Expanded text:
id est intelligentiae, quae data est ipsi Asaph: sic ex Graeco determinatur. Intentio talis est: Per acta in veteri populo, intendit monere novum populum, ne sint ingrati beneficiis Dei, et ejus iram in se provocent. Modus. Novem sunt partitiones: Primo attentos facit, quia quae videntur aperta parabolae sunt et aenigmata, secundo summatim dicit quae Deus Judaeis fecit, tamen ingratis sibi, quanta audivimus. Tertio dicit quae ab exitu de Aegypto fecit eis, nec tribus eorum, etc. Alias partitiones suis locis exsequemur. Etiam loquitur in hoc psalmo fidelis Synagoga, quae malis exprobrat. Ut autem major reverentia et auctoritas verbis suis addatur, primo inducit, ipsum Dominum  sumus populus ille qui et congregatio Christi sumus, attendite corde legem meam, id est veritatem rei, quae in figuris tegitur; hoc dicit Deus, qui legem dedit. Et qualiter subdit, inclinate per humilitatem aurem vestram, cordis, et sic bene attendetis. Timor enim infusa repellit, unde praeceptum fuit in ve
Abbreviated transcription (Latin):
e apposuer̃t. Quasi dic̾et. Hec fecit il¬
lis ds: & tam̃ illi scilicet praua genacio.
crederent. Quod ut maximũ intelli¬
geret᷑ peccatũ. cũ dñs dixisset in e¬
uangelio. sꝑs arguet mundũ de pec¬
cato. ẽtinuo exponendo subiunxit.¬
Sicut gͦ ibi peccatũ dieit ñ eredere:
qͦd grauissimũ ẽ apud dm. Mistice
sic nos abluti ꝑ baptismũ: quandoq
in se ipsis ab humore gr̃ẽ siceis. ꝙr.
licet pleni e̾e̾nt eoꝵ uentres aqͣ
siccitate cordis. quã loci. Quomodo

Expanded text:
assiod. Quasi dicat: Haec fecit illis Deus. Et tamen illi, scilicet prava generatio, crederent: quod ut maximum intelligeretur peccatum, cum Dominus dixit in Evangelio: Spiritus arguet mundum de peccato, eSicut ergo peccatum dicit ibi, non credere, quod gravissimum est apud Deum mystice, sic nos absoluti per baptismum, quandoque in seipsis, ab humore gratiae siccis, quia licet pleni essent ventres aqua siccitate cordis quam corpo
Abbreviated transcription (Latin):
us aqͥ maris stetit qͣsi petra: modo
petra fit fons: &. hoc ẽ. in heremo.
ubi necesse ẽ ut gracius sit munꝰ.
¶. ad aquauit eos. uelut pecora.: n
homines. qr ñ eger̃t grates. uelut
in abisso multa. Per hoe: copiã no¬
tat. Mistice de petra etiã quȩ est
xꝑs qͥ dicit. siqͥs sitit ueniat ad me
a. bibat. euiꝰ latꝰ in erucȩ ruptũ fu¬
it . &. hoc inheremo huiꝰ secłi: edu¬
eit ds sicienti fidei fluenta sꝑs. quȩ
accedente ligno erueis. qͣsi uirga mo¬
ysi: ut gr̃a manaret credentibꝰ. Seqͣtͣ.

Expanded text:
us aqua maris stetit, quasi petra, modo petra fit fons. Et hoc in eremo, ubi necesse est ut gratius sit munus; et adaquavit eos, quasi pecora, non homines, quia non egerunt gratias, velut in abysso multa: per hoc copiam notat. Mystice de petra etiam quae est Christus, qui dicit: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat : cujus latus in cruce ruptum fuit. Et hoc, in eremo hujus saeculi, educit Deus sitienti fidei fluenta Spiritus accedente ligno crucis cum virga Mosi, ut gratia manaret credentibus. VERS. 1
Abbreviated transcription (Latin):
Uel ꝑ hoc significat. qͦd uenti .i. prȩdica¬
tores. sponte ueniunt ad homines: &. por¬
tant eis uerba diunitꝰ missa: ut in suis
sedibꝰ. &. eirea tab̾nacła. ea homines au¬
diant. qͥa in omnẽ tȩrrã exiuit sonꝰ eoꝵ:¬

Expanded text:
er hoc significat quod venti, id est praedicatores sponte veniunt ad homines, et portant eis verba divinitus missa, ut in suis sedibus, et circa tabernacula ea homines audiant, quia in omnem terram exivit sonus eo
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut puluerẽ. Pulius hic significat in
telligenciȩ subtilitatẽ. quȩ ad suꝑna
c̃scendit.& est. pluit. ista. sicut puluerẽ:
.i. aminoribꝰ ꝓuehendo nos ad magna &
alciora. Es. pluit uolatilia pennata. fcut
hareyã maris. Parena. in numerã pru¬
denciȩ copiã uł sapore conditã signifi¬
cat Uolatilia pennata. cȩlestia st̃ deside¬
ria. qͥbꝰ anima pinguescit. Hec confert
nobis ds̾.Sed ubi possumꝰ hȩc acciꝑe.

Expanded text:
sicut pulverem: pulvis significat hic intelligentiae subtilitatem, quae ad superna conscendit, Et est, pluit ista sicut pulverem, id est a minoribus provehendo nos ad magna et altiora. Et pluit volatilia pennata, sicut arenam maris. Arena innumeram prudentiae copiam salis sapore conditam significat. Volatilia pennata coelestia sunt desideria, quibus anima pasta pinguescit. Haec confert nobis Deus, sed non possumus haec accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
dio castroꝵ eor. duobꝰ cubitis suꝑ t̾rã
uolaneia: ut nec difficultas capiendi
ee̾t eis. errea tab̾nacła eoꝵ: itmere u¬
nius diei ex omni parte coturnices e¬
rant. Hȩc omnia mistice. Per austrũ
&. affricũ intelligunt᷑ prȩdicatores. qͦs
transfert ds̃ de cȩlo ad t̾ras: qͣndo des¬
cendentes a maioribꝰ. minoribꝰ minora
indicant. & est. transtulit austrũ. dest
pͣdicatores de cȩlo adtͣras. Unde apłs.

Expanded text:
 Cassiod., Aug. duobus cubitis super terram volantia, ut nec difficultas capiendi esset eis, circa tabernacula eorum, itinere unius diei, ex omni parte coturnices erant. Haec omnia mystice; per austrum et africum intelliguntur praedicatores, quos transfert Deus de coelo ad terras, quando descendentes a majoribus, minoribus minora indicant. Et est, transtulit austrum, id est praedicatores de coelo ad terras. Unde apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
a.: deo ẽ in uiria. eistice m̃sa: refecti¬
oñẽ sapienciȩ. uł corpus xpi signifi¬
cat. Unde multi diffidunt. Sequit᷑¬
Qm̃ ꝑcussit. Qsi dic̾. Poterit ds illud:
qr &. hoc aliud potuit. scił qm̃ ꝑcussit
petrã ⁊ fluxer̃t aquȩ: ⁊ torrentes
inundauer̃t. Ecce exemplũ potene¬
e deidant. ⁊ de simili desꝑant. Unde

Expanded text:
a Deo injuria est. Mystice, mensa, refectionem sapientiae vel corpus Christi significat. Unde: Multi diffidunt. VEQuasi dicat: Poterit Deus illud, quia et hoc aliud potuit. Quoniam percussit petram et fluxerunt aquae, et torrentes inundaverunt. Ecce exemplum potentiae Dei dant, et de simili desperant. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
aũ has ianuas.qr suis dedit sꝑm.
ut intelligerent seripturas eor
¶ẜ pluralit᷑. illis manna ad mandu¬
candũ. Manna int̃̾pretat᷑. qͥd est hoc:
&s significat pane̾ qui qͥe cȩlo des¬
uerus cibꝰ angeloꝵ. qͦ in corruptibi¬
les in corruptibilit̾ pascunt᷑. Qũe ut
manducaret homo: uerbũ caro fac¬
⁊ ũ ẽ qͥ ꝑ nubes euangelicas pluit᷑
toti mundo. & aꝑtis cordibꝰ eoꝵ qͣs
oelestibꝰ ianuis. credenti eccłe predi¬
nis celi ñ alter est quã xꝑs. de qͦ cȩ¬
lestes .i. angeli reficiunt᷑ eiꝰ ẽtempla¬
eione.e hunc panẽ .i. uerbũ qͦ gran¬
di cibo pascunt᷑ angeli. ꝑ carne fac᷑¬
tũ lac: edit homo. Seqͥt᷑. Transtulit.
stulit austrũ de cȩlo. ut inferius fla¬
ret.&. induxit inuirtute sua affricũ.
illũ aliũ uentũ. q. ibi st̃ coturnices.¬

Expanded text:
autem has januas, quia suis dedit spiritum ut intelligerent Scripturas eorum . Et pluit illis manna ad manducandum. Manna interpretatur, quid est hoc? , et significat panem qui de coelo destibiles incorruptibiliter pascuntur. Quem ut manducaret homo, Verbum caro factum est, qui per nubes evangelicas pluitur toti mundo, et apertis cordibus eorum, quasi coelestibus januis credenti Ecclesiae praedinis coeli non alter est quam Christus, de quo coelestes, id est angeli reficiuntur ejus contemplatione. Et hunc panem, id est verbum, quo grandi cibo pascuntur angeli, per carnem factum lac edit homo. VERS. 30.-- « Transtulit stulit austrum de coelo, ut inferius flaret; et induxit in virtute sua africum illum alium ventum, quia ibi sunt coturnices
Abbreviated transcription (Latin):
idest qr tẽptauer̃t dm in cordibꝰ suis.
ut peterent escas animabꝰ fius: .i. ut
peterent escas carnales uitȩ suȩ: ñ
sꝑuales. eẜ est sensus. Non credendo
peciert escas. qͦd est tẽptare dm̃ . T. ẽp¬
tare eñi ẽ. qͥolose postulare: ut inuer¬
bis fit simplicitas. cũ sit in corde ma
licia. Mistice. sic & multi eũ tẽptacio¬
ne hodie quȩrͣt a deo sapienciã. es

Expanded text:
uis, ut peterent escas animabus suis, id est peterent vitae suae carnales escas, non spirituales. Et est sensus: Non credendo petierunt escas, quod est tentare Deum: tentare enim est dolose postulare, ut in verbis sit simplicitas, cum in corde sit malitia. Mystice, sic et multi hodie cum tentation
Abbreviated transcription (Latin):
tas egypti. Notandũ uͦ. qͦd ea quȩ
ibi facta st̃ bona uł mala: mistice
fiunt ⁊ in nobis. Sed bona. grͣa dei:
mala. ex iudicio: ꝓpt̾ qͦd supͣ monu¬
it attendere parabolas ⁊ ꝓposieio¬
nes. & spem in deo ponere. ne simꝰ
similes illis. Egyptꝰ gͦ quȩ intͣpre¬
tat᷑ tenebre. uł tribulacio: mun¬
dꝰ ẽ.Taphnis uͦ: intͣpretat᷑ humile
mandatũ. Campꝰ uͦ taphneos: est
planicies humilis mandati. Sicut
gͦ tuc̃ ds corã patribꝰ illis mira fe¬
cit: sic xꝑs in terra positꝰ. corã pa¬
tribꝰ noui testam̃ti humile man-¬
datũ docuit. dicens. diseite a me
qͥa mitis sũ ⁊ humilis corde. In
mundo gͦ humile mandatũ ac¬
cipiamꝰ axꝑo: ut infuturo exał¬

Expanded text:
tas Aegypti. Notandum vero quod ea quae ibi facta sunt bona vel mala mystice fiunt et in nobis. Sed bona, gratia Dei; mala ex judicio, propter quod supra monuit attendere parabolas et propositiones, et spem in Deo ponere, ne simus similes illis. Aegyptus ergo quae interpretatur tenebrae vel tribulatio, mundus est. Tanis vero, interpretatur humile mandatum. Campus vero Taneos est planities humilis mandati. Sicut ergo tunc Deus coram patribus illis mira fecit, sic Christus in terra positus coram patribus Novi Testamenti, humile mandatum docuit dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . In mundo ergo humile mandatum accipimus a Christo, ut in futuro exal
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ñ eͥe̾t liqͥdũ. & ꝑduxit eos ad
tȩrrã. & statuit aquas qͣsi clausas
inutre. Mystice qͥ tune stare fecit
aqͣs & traiecit eos cohibet fluida
Ic upiscenciarũ. eũ remineiatur
secło. ut peccatis omnibꝰ qͣsi inimi¬
eis deletis: popłs traiciatur ꝑ bap
ponat inpatria: in nube diei. .&. tota

Expanded text:
si non esset liquidum, et perduxit eos ad terram, et statuit aquas, quasi clausas in utre. Mystice qui tunc stare fecit aquas, et trajecit eos, cohibet fluida concupiscentiarum, cum renuntiatur saeculo, ut peccatis omnibus deponat in patria; in nube diei. Aqua
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. Quarta pars. ubi dicit qͦd
dilata uindicta ds dedit prius que
diuit dñs. dando eis rogata: & distu¬
lit pęnã. dans prius qͦd petebant. li¬
cet tẽptando. ne uideret᷑ ñ posse. eẜ
postquã dedit: ignis ÷ ira dei accen¬
sus ẽ in iacob. Deinde exponit igne
dicens. &. ira di ascendit in ifrł. Cur::¬

Expanded text:
Aug. Quarta pars, ubi dicit quod dilata vindicta Deus dedit prius quaedivit Dominus, dando eis rogata, Et distulit poenam dans prius quod petebant, licet tentando, ne videretur non posse; et postquam dedit, ignis, id est ira Dei, accensus est in Jacob. Deinde exponit, dicens: Et ira Dei ascendit in Israel? cur
Abbreviated transcription (Latin):
it inere. anteꝗͣ. ponat in patria: sa¬
cram̃to eiꝰ manifestato in hoc secło.
qͣsi in die ꝑ nubẽ : .i. carnẽ. In uidi¬
cio uͦ. qͣsi in nocte. in illuminacio¬
ne ignis: q. tune magna tribulaci¬
o tanꝗͣ ignis lucebit iustis: ⁊ arde¬
bit in iustis. Uel alitͣ scđm allegori
cũ sensũ .&. deduxit eos. ⁊ cet̾a: hȩc
futurũ indicabãt. Dies eñi xꝑs est.
tam̃ inube carnis celat᷑ ꝑfidis. es. si¬
eut colũpna nubis erat illis um¬
bracłm contra calorẽ solis. sic ꝑ in¬
carnacionẽ dat nobis refrigeriũ.

Expanded text:
itinere antequam ponat in patria, sacramento ejus manifestato, in hoc saeculo, quasi in die per nubem, id est carnem. In judicio vero quasi in nocte, in illuminatione ignis, quia tunc magna tribulatio tanquam ignis lucebit justis et ardebit injustis. cum sensum: Et deduxit eos, etc. Hoc futurum indicabant. Dies enim Christus est, tamen nube carnis celatur perfidis. Et sicut columna nubis erat eis vel illis umbraculum contra calorem solis; sic per Incarnationem dat nobis refrigerium
Abbreviated transcription (Latin):
lunt tam̃. q ñ ex eorde faciunt adgunt
eñĩ quȩ mallent ñ precipi sibi: ex cor¬
de aũ nullomͦ fit. qͦd fit formidine
pene. ñ dilectone iusticiȩ. Pares st̃
manu. s ñ corde. qͥ ñ furant᷑ timore¬

Expanded text:
lunt, quia non ex corde faciunt. Agunt enim quae mallent non praecipi sibi, ex corde autem nullo modo fit, quod fit ex formidine poenae, non dilectione justitiae. Pares sunt manu, sed non corde, q
Abbreviated transcription (Latin):
płs. qͥ accepit mandatũ a deo. ñ tam̃
cere ea filiis sus. Filii sunt nouus¬
popłs noui testam̃ti. qͥ mandata no¬
uit a. fecit: qͦd quasi exponendo subdit.
lit̃ qͦd ipsi patres ñ nouerͣt.&. ft̾ idem
filii ⁊ gen̾acio altera. scilieet popłs
surgent sursũ habentes cor. Qͥ uͦ nati

Expanded text:
s, qui accepit mandatum a Deo, et tamen non cere ea filiis suis. Filii sunt novuspopulus Novi Testamenti, qui mandata novit et fecit, quod quasi exponendo subdit. liter quod ipsi patres non noverunt. Et sunt idem filii et generatio altera, scilicet populus surgent, sursum habentes cor. Qui vero nati
Abbreviated transcription (Latin):
su̾matim que deus fecit. tñ ingratis sͥ.
⁊ sic: si eis non prodet tam̃ filiis: ne fiãt
sicut patres. Et notandũ ꝗ prius in
hominẽ deus locutus ẽ. slam u̾ba dei
fuerunt p̾dicta. Iam homo ipse loquit᷑.
uerba enim hominis sunt ista. Quã¬
ta enĩ audiuimꝰ. Illud p̾dictũ dixit ds
ex se. ne eius locutio in hominẽ pꝰ eum
loquentis contẽpneret᷑. Admiratiue ergo
dicit. Quanta ꝑpter multitudinẽ audiui¬
mus in ueteri testam̃to. p̃dicta ⁊ cognoui¬
mus in nouo testam̃to impleta. E a quib

Expanded text:
udaeis Deus fecit, tamen ingratis sibi, et sic si non eis prodest, tamen filiis ne fiant sicut patres. Et notandum quod prius in homine Deus locutus est. Nam verba Dei fuerunt praedicta; jam homo ipse loquitur. Verba enim hominis sunt ista: Quanta audivimus. Illud praedictum dixit Deus ex se, ne ejus locutio in homine post eum loquente contemneretur, admirative ergo dicit: Quanta propter multitudinem, audivimus, in Veteri Testamento praedicta, et cognovimus ea in Novo Testamento imp
Abbreviated transcription (Latin):
dare.e. mandauit. Utrũq breuit᷑ po¬
sitũ. scilicet. ⁊ qͦd audiuit. ⁊ qͦd ira as¬
cendit. apte hic incipit narrare. e.
pͥus qͦmͦ audiuit exeqͥt᷑ postea in sequen¬
ti parte. qͦmͦ uindicauit. ¶ s die. Ita

Expanded text:
Et mandavit. Utrumque breviter positum, scilicet quod audivit, quod ira ascendit; aperte hic incipit narrare. Et prius quomodo audivit exsequitur, postea in sequenti parte quomodo vindicavit. Et ja
Abbreviated transcription (Latin):
legͣ. bas ẽ testimghuũ ꝑosuit inis¬
asiuugĩ ne aiaga uoluartate erra¬
rent. Inter est gͦ aliqͥd: inter susc itauit
&. p osuit. Aliud eñi notat. suscitauit.
aliud posuit: sic̾ diximꝰ. Lex gͦ. ⁊ bene
utentibꝰ testimoniu̾ ẽ qͦ fugiant pec¬
cata:  male utentibꝰ qͦ conuincant᷑
puniendi ⁊ peecatores. Sicut xꝑs
credentibꝰ ẽ lapis in capud anguli.
ñ credentibꝰ. lapis offensiõis: uel ita.
testimoniũ dicit illud. qͦd accidit
iacob qͣndo eũ angelo luctatꝰ. tac¬
to femore claudicauit. qͦd significat
iudȩos partim fide c̃stare. partim a
salute discedere: & ita huiꝰ rei testimo¬
niũ fuit. qͦd iacob accidit. Ecce para¬
bola. hoc aũ testimoniũ suscitat᷑. dũ
lex scribit᷑ ꝙr. prius ignorancia sopi¬
tũ erat. Sed ⁊ ex tunc ⁊ ipsũ signũ in
memoria fuit. & rex figurata ex tũc
cepit. Eẜ hoc ẽ .&. suscitau testimoni¬
ũ in iacob .i. illud qͦd accidit iacob in
signũ prius sopitũ ignorancia. &

Expanded text:
Isquasi jugum, ne vaga voluntate errarent. Interest ergo aliquid inter suscitavit, et posuit. Aliud enim notat suscitavit, aliud posuit, sicut diximus. Lex ergo, et bene utentibus, testimonium est, quo fugiant peccata; et male utentibus, quo convincantur puniendi et peccatores, sicut Christus credentibus est lapis in caput anguli, non credentibus est lapis offensionis . Vel ita, testimonium dicit illud quod accidit Jacob, quando cum angelo luctatus tacto femore claudicavit . Quod significat Judaeos; partim fide constare, partim a salute discedere. Et ita hujus rei testimonium fuit, quod Jacob accidit. Ecce parabola. Hoc autem testimonium suscitatur, dum lex scribitur, quia prius ignorantia sopitum erat, sed ex tunc, et ipsum signum in memoria fuit, et res figurata ex tunc coepit. Et hoc est, Et sucitavit testimonium in Jacob, id est illud quod accidit Jacob in signum, prius sopitum ignorantia. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ sagittas. Per filios uͦ effrem. qͥ die¬
cante intelligi uoluit. a parte totũ
significans: qͦd ido ẽ qr ab his potissi¬
mũ aliqͥd boni expectandũ fuit.
Sunt enĩ de illo filio ioseph nati. eui
iacob benedicens dexterã imposuit.
quãius ad sinstr̃a ꝯstituto. ⁊ manasse ma
iori filio ioseph prȩposuit. qͣndo eancel¬
latis manibꝰ utriq benedix̃: dexterã
suꝑ effraim. ⁊ sinistr̃a suꝑ manassem.
statutũ ad dexter̃a: ponendo. Cũ autẽ
tribꝰ hec hic culpat᷑: ñ apparusse in ea
ostendit᷑. qͦd illa benedictio ꝓmittebat.
patet iacob tunc figurasse. qͦd nouissi¬
mi ee̾nt pͥmi. & pͥmi nouissimi. ꝑ aduen¬
tũ saluatoris. De qͦ ioħes ait. Qͥ post me

Expanded text:
mus sagittas. Per filios vero Ephrem, qui dicmus sagittas. Per filios vero Ephrem, qui diccantem intelligi voluit: a parte totum significans. Quod ideo est, quia ab his potissimum aliquid boni exspectandum fuit. Sunt enim de illo filio Joseph nati, cui Jacob benedicens dexteram imposuit, quamvis ad sinistram constituto, et Manasse moseph praeposuit, quando cancellatis manibus utrique benedixit, dexteram super Ephraim, et sinistram super Manassem statutum, ad dexteram ponendo . Cum autem haec tribus hic culpatur, nec apparuisse in ea ostenditur quod illa benedictio promittebat. Patet Jacob tunc figurasse, quod novissimi essent primi, et primi novissimi , per adventum Salvatoris. De quo Joannes ait: Qui post me
Abbreviated transcription (Latin):
effrem q.d. Uere pͥua & distorta: quia
etiã filii effrem de qͥbꝰ minꝰ uideret᷑.
intendentes ⁊ mittentes arcũ i. ꝓmit¬
tentes seruare mandata indie audi¬
cionis .s. qͣndo d̾s de aliqͣ aduersitate
eos clamantes audiebat. qͣsi prȩluden¬
tes armis: uersi st̃ in die belli .i. defe¬
cerͣt indie tẽptaciõis. Nichil ẽ eñi al¬
ud tendere arcũ ⁊ mittere. ⁊ ẽuerti
indie belli: nͥ attendere ⁊ ꝓmittere
dere armis: ⁊ ad horã certaminis
nolle pugnare. Qd uͦ ait. intenden¬
tes q mittentes areũ. cũ pocius ui¬
deat᷑ debere dixisse. intendentes ar.¬
cũ ⁊ mittentes sagitas. N eñi arcꝰ
mittit᷑. s ab arcu aliqͥd mittit᷑ figu¬
rate dictũ accipiamꝰ. Mittentes ar¬
cũ. qr. aliqͥd mittunt arcu. Uel obseu¬
rꝰ ẽ ordo uerboꝵ: ut iste sit ordo. In¬
tendentes arcũ ⁊ mittentes: sub au¬
dis sagittas. N nulli tam̃ greei codi¬
ces habent. intendentes ⁊ mittentes
arcubꝰ. ut sine dubitaciõe subaudia¬

Expanded text:
uia etiam, filii Ephrem, de quibus minus videretur, intendentes et mittentes arcum, id est promittentes servare mandata in die auditionis, scilicet quando Deus de aliqua adversitate eos clamantes audiebat, quasi praeludentes armis, conversi sunt in die belli, id est defecerunt in die tentationis. Nihil enim est aliud tendere arcum, et mittere et converti in die belli, nisi attendere et promittere dere armis, et ad horam certaminis nolle pugnare. Quod vero ait, intendentes et mittentes arcum, cum potius videatur debere dixisse, intendentes arcum et mittentes sagittas. Non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur. figurate dictum accipiamus, mittentes arcum, quia aliquid mittunt arcu. Vel obscurus est ordo verborum, ut iste sit ordo: Intendentes arcum et mittentes, subaudis sagittas. Nonnulli tamen Graeci codices habent, intendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudia
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit uera dei recordacio. subdit. &.
mandata eiꝰ exqͥrant. oꝑando. Q dicti
st̃ supͣ cognouisse. mͦ dr ut ex qͥrant:
ut sꝑantes in deo. ab eo adiuuent᷑ ad im¬
plenda oꝑe mandata. Dico exqͥrant ne
praua. quȩ ueritate ñ recipit. ⁊ ex asꝑ¬
ans d̾m. adeo ut insaluatot̾ẽ armarent᷑.
qͦd fuit suꝑ om̃s acerbitates. Unde ꝑ
exechielẽ dñs dicit. Uade. ⁊ dic domu¬
ñ direr cor suũ .i. distorta: lił ita ẽtinua.
Id̾o praua ẽ genacio: qr est genacio
quȩ ñ direxit eor suũ.&. si manet
ad diuina ut se corrigeret. Distortũ e¬
ñi cor habet: qͥ priue intellecta ñ cor¬
rigit.&. que natura docet: ñ ꝑficit.
Cur talis ẽ gen̾acio: eb. idest qr ñ est

Expanded text:
io subdit: Et mandata ejus 172 exquirant, operando, qui dicti sunt supra cognovisse, modo dicitur ut exquirant ut sperantes in Deo, ab eo adjuventur ad implendum opere mandata. Dico, exquirant, VEprava, quae veritatem non recepit, et exasperans Deum, adeo ut in Salvatorem armarentur, quod fuit super omnes acerbitates. Unde per Ezechielem Dominus dicit: Vade, et dic domul ita continua: Ideo prava est generatio, quia est generatio quae non direxit cor suum, et si manum ad divina, ut se corrigeret. Distortum enim cor habet, qui prave intellecta non corrigit, et quae natura docet, non perficit. Cur talis est illa generatio? et, id est quia, non est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. corã patribꝰ eoꝵ fecit mirabi¬
lia interra egypti. Qͥ st̃ patres huiꝰ
pͣue gen̾aciõis. a qua supͣ filios dissua¬
racioi similes: Unde supͣ. Ne fiant
similes patͥbꝰ eor: gen̾acio p᷑ua ⁊ exas¬
ꝑans. Alii st̃ isti patres. alii illi Sed qͥ
stͥ isti patres: corã qͥbꝰ hȩc facta st̃
Si abraha. ysaac. ⁊ iacob. accipis is¬
tos patres. ñ corã eis fecit mirabili
seniores qͥ de sꝑu moysi acceper̃t.
patres istoꝵ st̃. cor̃a qͥbꝰ fecit. E est.
Corã patͥbꝰ eot. qͥbꝰ credendũ erat. sei¬
licet eorã moyse &. ceteris intelligen

Expanded text:
Coram patribus eorum fecit mirabilia in terra Aegypti. Qui sunt patres hujus pravae generationis a qua supra filios dissuae generationi similes. Unde supra: Ne fiant sicut patres eorum, generatio prava et exasperans. Alii sunt isti patres, alii illi. Sed qui sunt isti patres coram quibus haec facta sunt? Si Abraham, Isaac, Jacob, accipis istos patres, non coram eis fecit mirabiliaseniores, qui de spiritu Mosi acceperunt . Patres istorum sunt, coram quibus fecit. Et est, coram patribus, quibus credendum erat, scilicet coram Mose et caet
Abbreviated transcription (Latin):
cat impiũ. qm̃ fid̾e ñ habuit gen̾acio
pͣua ⁊ amaricans &. ido dictũ ẽ. non ẽ ere¬
ditꝰ cũ d̾o sꝑs eiꝰ. Multo enĩ hoc expres¬
sius dicit. ut significet grãm dĩ. quȩ ñ
faeit solũ remissionẽ peccatoꝵ. s etiã
cooꝑarifacit sib sꝑm hõis in bonis oꝑi¬
bꝰ. qͥsi diceret. ñ eredidit dõ sꝑs eiꝰ. Habe¬
re eñi cũ deo sꝑm. creditũ ẽ. ñ eredere

Expanded text:
io prava et amaricans. Et ideo dictum est: Non est creditus cum Deo spiritus ejus. Multo enim hoc expressius dicit ut significet gratiam Dei, quae non solum facit remissionem peccatorum, sed et cooperari facit sibi spiritum hominis in bonis operibus, quasi diceret, non credidit Deo spiritus ejus. Habere enim cum Deo spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Titulus. Intellectus asaph.
In hoc psalmo narrantur
que inueteri testam̃to
ingratis incusserit. Dum in ħ psalmo histo¬
ria ueceris testam̃ti refertur: noui testam̃ti
gła declaratur. Sic enim iudeos ꝓ suis de
ut utriusq legis intencione. in unũ faceret
pendere. ad humilitatẽ monentis. E qr
omĩa infigura nr̃i contingebant illis:
sicut ait apłs. Ideoque de illis historia¬
liter referunt᷑: eadem de nobis intelligen¬

Expanded text:
Titulus. Intellectus Asaph. In hoc psalmo narrantur quae in Veteri Testamento as poenas ingratis incusserit. Dum autem in hoc psalmo historia Veteris Testamenti refertur, Novi Testamenti gratia declaratur. Sic enim Judaeos pro suis ut utriusque legis intentionem in unum faceret pendere ad humilitatem monentis. Et quia omnia in figura nostri contingebant illis, sicut ait Apostolus , ideo quae de illis historialiter referuntur, eadem de nobis spiritualite
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ostendit᷑ suꝑior laus ñ e̾ẽ dubia: quã
pat̾na firmat auctoritas. Qsi dic̾et ds.
Unde seis odquid hec p̃dicta : Ecce unde
qr tunc scił qͣndo disposiusti testamentũ
uł tũc scił qͣndo hec diceres mͥ: locutꝰ es

Expanded text:
uod ostenditur quod superior laus non est dubia: quam paterna firmat auctoritas. Quasi dicat: Deus, unde scis haec praedicta? ecce, unde: Quia tunc, scilicet quando disposuisti testamentum. Vel, tunc, scilicet quando haec diceres mihi, locutus es
Abbreviated transcription (Latin):
gebũt sic̃ sol in regno patris eoꝵ. ⁊ sicut
luna ꝑfecta inet̾nũ: scił quȩ ñ iterũ
minuat᷑. Fulgebũt gͦ scĩ infuturo reg
gemina stola candidati ⁊ glorificati.
sita c̃tinebat: ꝙ fideles t̃a ueteris qu̾ã
noui testam̃ti. post mortis occasũ ge¬
mina beatitudine glorificabunt᷑. ⁊ in¬
omni ꝯtradicenti: ⁊ qͥ posset mẽbra sua
sic sanare. ut ea uulnerata fuisse ñ appa¬
reret: cicatrices seruauit in corpore.
ut uulnꝰ dubitaciõis sanaret incorde.
¶ Diapsalma. Tuuͦ. Quarta pars. ubi
ponit quȩ uident᷑ aduersa predictis
ꝓmissidibꝰ. ne putent᷑ in alio impleri

Expanded text:
sol in regno Patris eorum . Et sicut luna perfecta in aeternum, scilicet quae non iterum minuatur. Fulgebunt ergo sancti in futuro regngemina stola candidati et glorificati, sita continebat , quia fideles tam Novi quam Veteris Testamenti, post mortis occasum gemina beatitudine glorificabuntur. Et inomni contradicenti: et qui posset membra sua sic sanare; ut ea vulnerata fuisse non appareret, cicatrices tamen servavit in corpore, ut vulnus dubitationis sanaret in corde. Cassiod.. Quarta pars, ubi ponit quae videntur adversa praedictis promissionibus, ne putentur in alio impleri,
Abbreviated transcription (Latin):
tis .i. iudas. ñ apponet nocere ey .i. nͣ
addet effectũ prauȩ uoluntati. Uel
ñ apponet nocere ei. post resurrech¬
oñe.xꝑi. sic̃ ad paciendũ tradidit e¬
ũ. ad huc corruptibilẽ. Elel de xꝑo¬
in eo. Seuit qd̾e: exereet. ꝓdest. s ñ
nocet. e filius iniqͥtatis .i. inimicꝰ ñ
apponet nocere ei faciet qͥde qͦd suũ
eiꝰ a c̃spiraciõe sua. Paulatim eñi ere¬
dent qͣsi cõminuto capite uituli. &
uenient in potũ popłi di: sicẽ moyses
cõminuit caput uituli ⁊ sparsit in
peccatores respicit a criminbꝰ se¬
odientes eũ infugã ẽuerta: ut fu¬

Expanded text:
id est Judas, non apponet nocere ei, id est non addet effectum pravae voluntati. Vel, non apponet nocere ei, post resurrectionem Christi, sicut ad patiendum tradidit eum adhuc corruptibilem. Vel de in eo. Saevit quidem, exercet, prodest, sed non nocet. Et filius iniquitatis, id est inimicus, non apponet nocere ei: facejus a conspiratione sua. Aug. Paulatim enim credent, quasi comminuto capite vituli, et venient in potum populi Dei, sicut Moses comminuit caput vituli, et sparsit in peccatores respicit, a criminibus seodientes eum in fugam convertam,