comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
untus. exibere cibũ non ualens quẽ ꝓmit tebat. Cũ uͦ huc illucq
anxius ꝑgeret: deuenit ad clibanũ. in quo uicinȩ mulieres pͥdie
coxerant᷑ panes. Ibiq curuatꝰ aspexit: ne fortasse panis eoquentibꝰ
remansisset. Cũ repente panẽ mire magnitudinis. atq insoliti can.¬
doris inuenit. Qũe tulit quidẽ. s deferri artificibꝰ noluit: ne fortas.¬
se alienꝰ esset: et culpã uel ut ex pietate ꝑpetraret. ꝑ uicinas itaq hẽ
mulieres detulit. eũq om̃ibꝰ ostendit: ac ne cui earũ remansisset
inqͥsiuit. Om̃s aut̃ẽ quȩ pͥdie panes coxerant. suũ hunc eẽ negauert. atq
panes suos se integro numero a clibano retulisse ꝓfessȩ st̃. Tunc lȩtꝰ uir
dñi ꝑrexit ad multos artifices cũ uno pane: ut om̃ipotenti dõ grãs age¬
rent ammonuit. et qui eis annonã p̃buerat indicauit: eisq ad refe¬

Expanded text:
intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque intus, exhibere cibum non valens quem promittebat. Cum vero huc illucque anxius pergeret, devenit ad clibanum, in quo vicinae mulieres pridie panes coxerant, ibique incurvatus aspexit, ne forte panis a coquentibus remansisset. Tunc repente panem mirae magnitudinis, atque insoliti candoris invenit: quem quidem tulit, sed deferre artificibus noluit, ne fortasse alienus esset, et culpam velut ex pietate perpetraret. Per vicinas itaque hunc mulieres detulit, eumque omnibus ostendit, ac ne cui earum remansisset inquisivit. Omnes autem quae pridie panem coxerant, suum hunc esse negaverunt, atque panes suos numero integro se a clibano retulisse professae sunt. Tunc laetus vir Domini perrexit ad multos artifices cum uno pane; ut omnipotenti Deo gratias agerent admonuit; et quia eis annonam praebuerat, indicavit; eisque ad refe
Abbreviated transcription (Latin):
nillom exiret: aquã sibi dari peciit. Qũa cunctis indentibꝰ bndix̃
atq in p̃lo suis manibus iactauit. Ex qua ꝓtinꝰ benedictione. tanta
ubertas olei erupit. ut langobardi qui prius diu in cassũ labora.¬
uerant ñ solũ sua uascula om̃ia. s utrẽ quoq quẽ uir di detulerat
implerent. gr̃ãs agerent. quia is qui oleũ petere uenerat. benedi.¬
cendo dedit. quod postulabat.
lio quoq tẽpore uehemens ubiq fames in cubuerat: et beati
ħ restaurare cupiens: multos artifices. ac plures subministrantes
operarios adhibuit. Quibꝰ necesse erat ut cotidiani sũptꝰ laboran¬
ubus sine dilatione p̃berent᷑. S exigente cuiusdã famis necessitate.
panis defuit. Cepere laborantes instant̃ uictũ quȩrere: qr iures
ad laborẽ ꝑ mopiã ñ haberẽt. Quod uir di audiens. eos uerbis con¬
solabatur. foris ꝓmittendo qͦd deerat: s ipse grauit̃ anxiabatur

Expanded text:
nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, nullo modo exiret, aquam sibi dari petiit, quam cunctis videntibus benedixit, atque in prelum suis manibus jactavit. Ex qua protinus benedictione tanta ubertas olei erupit, ut Langobardi, qui prius diu incassum laboraverant, non solum sua vascula omnia, sed utrem quoque quem vir Dei detulerat implerent, et gratias agerent, quia is qui oleum petere venerat, benedicendo dedit quod postulabat. Alio quoque tempore vehemens ubique fames incubuerat, et beati Dei restaurare cupiens, artifices multos, ac plures subministrantes operarios adhibuit, quibus necesse erat ut quotidiani sumptus laborantibus sine dilatione praeberentur. Sed exigente ejusdem 361 famis necessitate, panis defuit; coeperuntque laborantes instanter victum quaerere, quia vires ad laborem per inopiam non haberent. Quod vir Dei audiens, eos verbis consolabatur foris, promittendo quod deerat; sed ipse graviter anxiabatur
Abbreviated transcription (Latin):
fateri cogebat᷑. Hic nãq quodã tp̃r cũ in p̃lo langobardi oliuam
p̃merent. ut in oleo liquari debuisset. sicut iocundi erat et uult̃¬
⁊ animi. utrẽ uacuũ ad p̾lũ detulit. laborantesq langobardos
ieto uustu salutauit. Utr̃e ꝓtulit: et iibendo potius qua petendo. eũ sibi imple.
ri dixit. S gentiles uiri q toto iã die frustra laborauerãt. atq ab oliuis
exigere oleũ torquendo non poterant. uerba illiꝰ moleste susceperunt.
eũq iniuriis insectati st̃. Quibus uir đi. lȩtiori adhuc uultu respondit
dicens. Si ꝓ me oretis. istũ utr̃e sanctolo impleatis: et sic a uobis reu̾tet᷑
lũq illi oleũ ex olius defluere ñ cernerent. et inrũ dĩ ad implendũ
utr̃e sibi insistere uiderent: uehem̃ter accensi. maioribꝰ hunc u̾boꝵ
contumeliis detestari ceper̃t. Uir autẽ di uidens. quod ex p̃lo oleũ

Expanded text:
fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas fateri cogebatur. Hic namque quodam tempore cum in prelo Langobardi olivas premerent, ut in oleum liquari debuissent, sicut jocundi erat et vultus et animi, utrem vacuum ad prelum detulit, laborantesque Langobardos laeto vultu salutavit, utrem protulit, et jubendo potius quam petendo eum impleri sibi dixit. Sed gentiles viri, qui tota jam die frustra laboraverant, atque ab olivis exigere oleum torquendo non poterant, verba illius moleste susceperunt, eumque injuriis insectati sunt. Quibus vir Domini laetiori adhuc vultu respondit, dicens: Sic pro me oretis, istum utrem Sanctulo impleatis, et sic a vobis revertetur. Cumque illi ex olivis oleum defluere non cernerent, et virum Dei ad implendum utrem sibi insistere viderent, vehementer accensi, majoribus hunc verborum contumeliis detestari coeperunt. Vir autem Dei videns quod ex prelo oleum
Abbreviated transcription (Latin):
maximiano cũ suis fr̃ib receðente. aquã sine hominibꝰ in portuñ
ualuit portare.: ut hinc omp̃s ds̃ ostenderet. quia hanc onustã sua
manu tenuerat: quȩ ab hominibꝰ uacua et derelicta. suꝑ aquas ñ potut
nte dies quoq¬
fere quadraginta. uidisti apud me eũ. cuiꝰ superiꝰ mẽmoriã feci.
cia. annis singulis uenire consueuit. Sed ex eidẽ ꝓuincia quidã mo.¬
nachus ante t̾riduũ uenit. qͥ grauis nuntii merore me ꝑculit: qua
eundẽ uirũ obisse nuntiauit. Nuiꝰ ego uiri ꝙ si ñ sine gemitu dulce
dinis recolo: iã tam̃ sine formidine uͥtutes narro quas a uicinissi
cerdotibꝰ. mira ueritate et sĩplicitate p̾ditis agnoui. Et sicut inter am.¬
antes se animos. magnũ Paritatis familiaritas ausum p̃bet a me ple¬
rũq ex dulcedine exactꝰ. ipse qͦq dde his quȩ egerat. extrema quedã¬

Expanded text:
Maximiano cum suis fratribus recedente, aquas sine hominibus in portu non Maximiano cum suis fratribus recedente, aquas sine hominibus in portu non valuit portare; ut hinc omnipotens Deus ostenderet quia hanc onustam sua manu tenuerat, quae ab hominibus vacua et derelicta super aquas non potuit nte dies quoqufere quadraginta vidisti apud me eum cuius superius memoriam feci, cia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eundem virum obiisse nuntiavit. Huius ergo viri dinis recolo, jam tamen sine formidine virtutes narro, quas a vicinis ejus sacerdotibus mira veritate et simplicitate praeditis agnovi. Et sicut inter amantes se animos magnum charitatis familiaritas ausum praebet, a me plerumque ex dulcedine exactus, ipse quoque de his quae egerat extrema quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
esse uiderent᷑. Tunc in eadẽ naui residentes: non iã ex mortis uicinia s
ex ipsa eius p̃sentia ac uisione turbati. om̃s sibimet pacẽ dederunt
corpus et sanguinẽ redẽptoris accepert̃: dõ se singuli cõmendantes.
ut eoꝵ animas benigne susciperet: quoꝵ corpora in tã pauenda mor
tradiderat. Sed omp̃s ds̃ qui eoꝵ mentes mirabiliter terruit:
eoꝵ quoq uitã mirabilius seruaint. Na diebꝰ octo. eadẽ nauis usq
ad superiores tabulas aquis plena iter ꝓpͥũ ꝑagens. enatauit. Nono
autẽ die: in cotronensis castri portũ deducta ẽ. Ex qua exiert̃ oñs
in columes: qui cũ p̃dicto uenerabili uiro maximiano nauigabai
Cũq pꝰ eos ipse quoq fuisset egress : mox in eiusdẽ portꝰ ꝓfundũ naus
demersa ẽ. ac si illis egredientibus ꝓ pondere subleuatione carusi
Et quȩ plena hominibꝰ in pelago aquas portauerat atq natauerat.

Expanded text:
in eadem navi residentes non jam ex morte vicina, sed in eadem navi residentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus praesentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, eorum quoque vitam mirabilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat,
Abbreviated transcription (Latin):
um nunc syracusauũ ep̃m. t̾e̾ aut̃ mei monast̾ii patrẽ: dignatͥ
ĩ monstrare miracłm. Nã dũ iussiõe pontificis mei. in constantinopo¬
litane urbis palatio. responsis eccħasticis deseruirẽ: illic ad me isdẽ
uenerabił maximianꝰ. caritate exigente cũ fr̃ib uenit. Ql cũ ad
monasteriũ meũ romã redir&: in mari adriatico nimia tẽpestate
dephensus mestimabili ordine atq inusitato miraculo. erga se cunc¬
tosq qͥ cũ eo aderant. om̃ipotentis dĩ. & irã cognouit.&. gr̾am. Nã
cũ in mortẽ eoꝵ uentor nimietatib eleuati fluctꝰ seuirent: ex na¬
ui.clam ꝑditi. arbor abscisa ẽ: uela in undis proiecta. Totũq uas
nauis quassatũ nimiis fluctib: ab om̃i fuerat sua cõpage dissolu¬
tũ. Rimis itaq patentib intrauit mare: atq usq ad superiores
tabulas impleuit nauĩ: ita ut ñ tã nauis int̾ undas: quã undȩ iã intra nauĩ

Expanded text:
Syracusanum episcopum, tunc autem mei monasterii Patrem, dignatus est monstrare miraculum. Nam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecclesiasticis deservirem, illuc ad me idem venerabilis Maximianus charitate exigente cum fratribus venit. Qui cum ad monasterium meum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se cunctosque qui cum eo aderant, omnipotentis Dei et iram cognovit, et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus elevati fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam undae jam intra
Abbreviated transcription (Latin):
suã posinit. sic et nos debemꝰ ꝓfr̃ibꝰ animas ponere. tamen sublime apłicũ
p̃ceptũ. faciendo magis qũa sciendo nouerat. Comparemꝰ si placet eũ hac
nr̃a indocta scientia. illius docꝰtam ignorantiam. ubi hȩc nostra iacet.
ubi illius disciplina eminet. Nos de uͥtutibꝰ uaci loquimꝰ: et quasi int̃
fruclifera arbusta positi odoramꝰ poma nec manducamꝰ: ille iurtutũ
spoctus carꝑe nouerat. quauis hos in uerbis odorari nesciebat. Pecrus
uidnam queso te esse existimas. quod boni quiq subtrahunt᷑. et qͥ
uiuere ad ȩdificationẽ multoꝵ poterant. aut pęnitꝰ inueniri neq¬
Alma rimanentiũ meretur: ut hi qui ꝓdesse poterant. sestine
subtrahant᷑: et cũ mundi finis appropinquat. electi collant
ne deteriora uideant : ł linc et enĩ ꝓpħa ait. Iustꝰ peritiei nemo esteduo

Expanded text:
suam posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere , tam sublime apostol cum praeceptum faciendo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat. PETR. Quidnam, quaeso te, esse existimas, quod boni quique subtrahuntur; et qui vivere ad aedificationem multorum poterant, aut penitus inveniri neqtia remanentium meretur, ut hi qui prodesse poterant festine subtrahantur: et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Hinc enim proheta ait: Justus perit, et nemo est qui
Abbreviated transcription (Latin):
ni qͥa & cũ ad aminũ redibat infirmitas: nichil in me exhis quȩ menn¬
nerã recognoscebã. Cũq in dispensatiõe monasterii occupata mens essos
obliuiscebar funditꝰ egritudinis meȩ. Si uͦ ut p̃dixi rediret ȩgritudo
ad memoriã: cũ tã fortẽ me ẽẽ sentirẽ: mirabar siñ comedisse. Qad
Idia eundẽ uirũ magnȩ cõpunctiõis fuisse dixisti: ipsã lacrima¬
nuĩ uĩ largiꝰ addiscere cupio. Unde queso: ut mͥ qͦt sunt genera com¬
multis specieb cõpunctio drudit᷑: quando singłȩ quȩq a penitentib
culpe plangunt᷑. Unde exuoce quoq penitentiũ. hieremias ait. Di¬
uisiones aquarũ. deditrit oculus meus. Principalit̾ uͦ cõpunctiõis
genera. duo st̃: Quia dm̃ sitiens anima. pꝰ timore cõpungit᷑. post amo¬
re. Priꝰ enĩ sese in lacrimis afficit: qͥa dũ maloꝵ suoꝵ recolit: ꝓhis

Expanded text:
rim, quia et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in me ex his quae memirim, quia et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in me ex his quae memineram recognoscebam. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebar funditus aegritudinis meae. Si vero, ut praedixi, rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem me esse sentirem, mirabar si non comedissem. Qui ad Quia eumdem virum magnae compunctionis fuisse dixisti, ipsam lacrymarum vim largius addiscere cupio. Unde quaeso ut quot sunt genera comio dividatur, quando singulae quaeque a poenitentibus culpae planguntur; unde ex voce quoque poenitentium Jeremias ait: Divisiones aquarum deduxit oculus meus . Principaliter tamen compunctionum genera duo sunt, quia Deum sitiens anima prius timore compungitur, post amore; prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his
Abbreviated transcription (Latin):
brisꝙ angustus ꝑ horarũ mom̃ta adexitũ ꝓpinquarẽ. quã medici molestiã
greco eloqͥo siñcopin uocant.&. nͥ me frequent̾ fr̃s cibo reficerent. uita
mo sabbato. in quo om̃s &̃ parłli pueri ieunant. ego ieiunare ñ po¬
tuissẽ: cepi plus merore quã infirmitate deficere. Sed tristis animus
consiliũ citiꝰ inuenit. ut eundẽ uirũ dĩ secreto in oratoriũ ducerẽ
eũꝙ peterẽ. quatinꝰ ut mͥ die illo adierunandũ uirtus daretur: suis
apud omĩpotentẽ dñm p̾cib obtineret. Qd̾ factũẽ ⁊ Iã mor ut
oratoriũ ingressi sumꝰ: a me humilit̾ postulatꝰ sese cũ lac̾mis ino¬
rationẽ dedit: & post paululũ cõpleta oratiõe exiit. Sed ad uocẽ
benedntiõis illiꝰ: uirtutẽ tantã meus stomacꝰ accepit: ut mͥ funda
amenioria tolleretur cib & egritudo. Cȩpi mirari quis essẽ. quis fue¬

Expanded text:
brisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquarem quam medici molestiam brisque angustiis per horarum momenta ad exitum propinquarem quam medici molestiam Graeco eloquio syncopin vocant, et nisi me frequenter fratres cibo reficerent, vitalmo Sabbato, in quo omnes et parvuli pueri jejunant, ego jejunare non possem, coepi plus moerore quam infirmitate deficere. Sed tristis animus consilium citius invenit, ut eumdem virum Dei secreto in oratorium ducerem, eumque peterem quatenus mihi ut die illo virtus ad jejunandum daretur, suis apud omnipotentem Dominum precibus obtineret; quod et factum est. Nam mox ut oratorium ingressi sumus, a me humiliter postulatus, sese cum lacrymis in orationem dedit, et post paululum completa oratione exiit. Sed ad vocem benedictionis illius, virtutem tantam meus stomachus accepit, ut mihi funditus a memoria tolleretur cibus et aegritudo. Coepi mirari quis essem, quis fue
Abbreviated transcription (Latin):
lo se inuadente ueratꝰ ẽ. Quo uiso sener: seꝓtinꝰ in lam̃tũ dedit ui
dũ lugentẽ diu fr̃s consolari uoluissent: respondit dicens. Credite nͥ
qͥa in nulliꝰ ur̃m ore hodie panis ingrediet᷑. ñ puer iste ademonio fue¬
rit ereptꝰ. Tc̃ se in orationẽ cũ cunctis fr̃ib strauit :& eousq oratũ est
quousq pueraueratiõe sanaretur. Q & tã ꝑfecte sanatꝰ ẽ: ut adhunc
malignꝰ sp̃c accedendi ausũ ulterius ñ haberos. Petrus
redo qd̾ ei elatio parua fubrepserat: cuiꝰ discipulos om̃ipotens ds
facti illius uoluit esse adiutores.
Gregoriꝰ
ta ẽ Nã pondus miraclĩ: solus portare ñ potuit. Uiuisit cũ fr̃ib hoc
or portauit. Huiꝰ uiri oratio quantȩ uirtutis esset: in semo ipso erpt̾
fũ. Nã cũ quodã tẽꝑe inmonasterio posit᷑. incisionẽ uitaliũ paterer. cre¬

Expanded text:
dedit. Quem dedit. Quem dum lugentem diu fratres consolari voluissent, respondit, dicens: Credite mihi, quia in nullius vestrum ore hodie panis ingreditur, nisi puer iste a daemonio fuerit ereptus. Tunc se in orationem cum cunctis fratribus stravit, et eo usque oratum est, quousque puer a vexatione sanaretur, Qui tam perfecte sanatus est, ut ad hunc malignus spiritus accedendi ausum ulterius non haberet. PETR. Credo quod ei elatio parva subrepserat, et ideo ejus discipulos omnipotens Deus facti illius esse voluit adjutores. GREGOR. Ita est; nam quia pondus miraculi solus portare non potuit, divisit hoc cum fratribus, et portavit. Hujus viri oratio quantae virtutis esset, in memetipso expertus sum. Nam cum quodam tempore in monasterio positus incisionem vitalium paterer, cre
Abbreviated transcription (Latin):
cũq eũ nocte eadẽ iacere ꝑmsit. Fãcto aut̃ mane: cepert̾ scĩmoni¬
ales femine eundẽ patrẽ uigilant̃ inqͥrere. si qͥd puer quẽ dederant.
nocte eadẽ fecisset. Qmiratꝰ cur ita reqrerent: respondit. Nichil:
Tunc ille enisdẽ pueri innotuert̾ causã &. qd̾ malignꝰ sp̃c nulla ab
eo nocte receder& indicauert᷑: sũ moꝑe postulantes. ut huc secum
ad monasteriũ toller&: quia iã uerationẽ illiꝰ uidere ipse ñ possent Con¬
sensit sener: puerũ ad monasteriũ duxit. Q cũ multo tẽꝑe in monas¬
terio fuisset. atq ad hunc antiquus hostis accedere minime p̃sũp¬
fisset: eiusdẽ senis animꝰ. de salute pueri ĩ moderatiꝰ ꝑ letitiã tact ẽ.
Nã corã positis fr̃ib dirit. Fr̃s. sibi diabolus cũ illis sororib iocabi¬
tur. At ũ ubi ad seruos dĩ uentũ ẽ: adhunc puerũ accedere ñ p̃sũpsit
Post quã uocẽ hora eadẽ ac mom̃to. isdẽ puercorã cunctis fr̃ib diabo

Expanded text:
Facto autem mane coeperunt sanctimoniales feminae eumdem Patrem vigilanter inquirere, si quid ei puer quem dederant nocte eadem fecisset. Qui miratus cur ita requirerent, respondit: Nihil. Tunc illae ejusdem pueri innotuerunt causam, et quod malignus spiritus nulla ab eo nocte recederet indicaverunt, summopere postulantes ut hunc secum ad monasterium tolleret, quia jam vexationem 352 illius videre ipsae non possent. Consensit senex, puerum ad monasterium duxit. Qui cum multo tempore in monasterio fuisset, atque ad hunc antiquus hostis accedere minime praesumpsisset, ejusdem senis animus de salute pueri immoderatius per laetitiam tactus est. Nam coram positis fratribus dixit: Fratres, diabolus ibi cum illis sororibus jocabatur; at vero ubi ad servos Dei ventum est, ad hunc puerum accedere non praesumpsit. Post quam vocem, hora eadem ac momento, idem puer coram cunctis fratribus diabo
Abbreviated transcription (Latin):
mñte captꝰ iacebat: quẽ medici greco uocabulo freneticũ appellant. Qui
nocte quadã cũ magnas uoces scilico ut insanꝰ ęderet. cunctosq egros
imñsis cdamorib ꝑturbaret. ita ut nulli illic caꝑe sõnũ liceret: fiebat
res ualde miserabił: qͥa unde imꝰ male. inde om̃s deteriꝰ habebant. Sed
sic̃ & pͥus a reuerentissimo uiro florẽdo ep̃o. qͥ tunc cũ p̃dicto p̃sbi¬
tero illic parit̾ manebat. & post apuero qͥ nocte eadẽ egrotantib
seruiebat subtilit̾ agnoui: isdẽ uenerabił p̃sbit̾ de ꝓpͥo stratu sur¬
gens. ad lectũ frenetici silent̾ accessit: & suꝑ eũ positis manib ora¬
uit. da arq eũ meliꝰ habentẽ tulit: atq ad suꝑiora domꝰ secũ adora
toriũ durit. Ubi ꝓ eo liberiꝰ oratiõi incubuit. & statĩ eũ sanũ adlectũ
propͥũ credur̃. ita ut nullas ulteriꝰ uoces ẽderes neq egrotoꝵ quẽ¬

Expanded text:
mente captus jacebat, quem medici Graeco vocabulo phreneticum appellant. Qui mente captus jacebat, quem medici Graeco vocabulo phreneticum appellant. Qui nocte quadam cum magnas voces, scilicet ut insanus, ederet, cunctosque aegros immensis clamoribus perturbaret, ita ut nulli illic capere somnum liceret, fiebat res valde miserabilis, quia unde unus male, inde omnes deterius habebant. Sed sicut et prius a reverentissimo viro Florido episcopo, qui tunc cum praedicto presbytero illic pariter manebat, et post a puero qui nocte eadem aegrotantibus serviebat, subtiliter agnovi, idem venerabilis presbyter de proprio stratu surgens, ad lectum phrenetici silenter accessit, et super eum positis manibus oravit. Moxque illum melius habentem tulit, atque in superiora torium duxit, ubi pro eo liberius orationi incubuit, et statim eum sanum ad lectum proprium reduxit, ita ut nullas ulterius voces ederet, nec jam aegrotorum quem
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ueritatis atq sc̃itatis. dilectiõi tuȩ incognitũ ñ ẽ: hic mͣ
ẽẽ apud se p̾sbiterũ quendã amantiũ nomine p̃cipue sĩplicitatis
narrauit uirũ. Quẽ hoc habere uirtũtis ꝑhibo. ut apłoꝵ more
manũ suꝑ egros ponat. &. salutẽ restituat. Et qualib& uehemens
egritudo sit: ad tactũ illiꝰ abseedat. Quẽ hoc &s habere miraculi
adiunrit: quia in quolibo loco quãuis ĩ manissimȩ asꝑitatis ser¬
pentẽ reppererit. mar eũ ut signo crucis signauerit. extinguit:
ita ut uirtute crucis. quã uir dĩ digito ȩdiderit: difruptis uisce¬
rib moriat᷑. Quẽ si quando serpens in foramine fugerit: signo crucis
osforaminis benedic̾: statĩꝙ ex foramine serpens iã mortuus t̾rahit᷑.
Quẽ tante uirtutis uirũ ipse etiã uidere curaui. eũq ad me de¬
ductũ in infirmoꝵ domo paucis diel manere uoluiꝰ. Ubi si qua
adesset curatiõis gr̃a: citiꝰ probari potuisso. Ibi aut̃ quidã int̾alos egros

Expanded text:
ectioni tuae incognitum non est. Hic mihi esse apud se presbyterum quemdam Amantium nomine praecipuae simplicitatis narravit virum; quem hoc habere virtutis perhibet, ut apostolorum more manum super aegros ponat, et saluti restituat, et quantumlibet vehemens aegritudo sit, ad tactum illius abscedat. Quem hoc etiam habere miraculi adjunxit, quia in quolibet loco quamvis immanissimae asperitatis serpentem repererit, mox ut eum signo crucis signaverit, exstinguit, ita ut virtute crucis quam vir Dei digito ediderit, diruptis visceribus moriatur. Quem si quando serpens in foramine fugerit, signo crucis os foraminis benedicit, statimque ex foramine serpens jam mortuus trahitur. Quem tantae virtutis virum ipse etiam videre curavi, eumque ad me deductum in infirmorum domo paucis diebus manere volui, ubi, si qua adesset curationis gratia, citius probari potuisset. Ibi autem quidam inter aegros alios
Abbreviated transcription (Latin):
uingit᷑. Om̃ia ꝑ ipsũ facta st̃. Qd gͥ miramꝰ si u̾ba ędere sine lin
i itaq eo tẽꝑe profugi. ad constantiopolitanã urbẽ uenert̃. Eo quoq
tẽpore. quo ꝓ explendis responsis eccłiȩ. ad pͥncipẽ ipse transmissus fũ.
semorẽ quendã ep̃m repperi. qͥse adhuc eoꝵ ora sine linguis loquentia
ñhabem̃ & loqͥm᷑. Uidebat᷑ enĩ a respicientib ut referebat. qͥa absc̃i si
radicitꝰ linguis: quasi quoddã baratrũ patebat ingutture: & tam̃ ore
uacuo. plena add integrũ uerba formabant᷑. Quoꝵ illic unus in luru¬
riã lapsus. mox pͥuatus ẽ dono miracłi. Recto uidelicet om̃ipotem
d̃i iudicio: ut qͥ carnis continentiã seruare neglexerat: sine lingua
carnea ñ haberet uerba uirtutis. Sed hȩc nos pro arriane here¬
seos dãnatiõe. dixisse sufficiat. Nunc ad ea q̃ nuꝑ in italia gesta st̃ sig

Expanded text:
jungitur: Omnia per ipsum facta sunt . Quid igitur miramur, si verba edere sine lingjungitur: Omnia per ipsum facta sunt . Quid igitur miramur, si verba edere sine lingitaque, eo tempore profugi, ad Constantantinopolitanam urbem venerunt. Eo quoque tempore quo pro explendis responsis ecclesiae ad principem ipse transmissus sum, seniorem quendam episcopum repperi, qui se adhuc eorum ora sine linguis loquentia non habemus et loquimur. Videbatur enim a respicientibus, ut ferebat, quia abscissis radicitus linguis, quasi quoddam barathrum patebat in gutture, et tamen ore vacuo plena ad integrum verba formabantur. Quorum illic unus in luxuriam lapsus, mox privatus est dono miraculi; recto videlicet omnipotentis Dei judicio, ut qui carnis continentiam servare neglexerat, sine lingua carnea non haberet verba virtutis. Sed haec nos pro Arianae haereseos damnatione dixisse sufficiat, nunc ad ea quae nuper in Italia gesta sunt sig
Abbreviated transcription (Latin):
ustimani quoq augusti tẽꝑib dũ cunt᷑ catholicoꝵ uitã exorta auum¬
dalis arriana ꝑsecutio in affrica uehem̃t̾ insaniret: quidã indefen¬
sio̾e ueritatis ep̃i fortit̾ ꝑsistentes ad mediũ st̃ deducti. Quos uuan¬
daloꝵ rex u̾bis ac munerib flectere ad ꝑfidiã ñ ualens: tormentis
frangere posse se credicdt. Nã cũ eis in psa defensio̾e ueritatis. silentũ
indĩcer&. nec tam̃ ipsi contra ꝑfidiã tacerent. ne tacendo forsitã consen¬
fisse uiderent᷑: raptꝰ in furore. eoꝵ linguas abscidi radicitꝰ fecit. Res mi¬
ra .&. multis nota semorib : qͥa ita post ꝓ defensio̾e ueritatis &̃ sine li¬
gua loquebant᷑: sic̃ pͥꝰ loqͥ ꝑ linguã consueuerant.
iꝰ irandũ ualde ẽ: &. uehementer stupendũ.
Gregori
criptũ petre ẽ de unigenito sũmi patris. In pͥncipio erat uerbi
& ũbũ erat apud dm̃ .& ds erat u̾bũ. Decuiꝰ etiã uirtute sub¬

Expanded text:
ustiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non valens, tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum linguas abscidi radicitra et multis nota senioribus, quia ita post pro defensione veritatis etiam sine lingua loquebantur, sicut prius loqui per linguam consueverant. Mirandum valde et vehementer stupendum. GREGOR. Scriptum, Petre, est de Unigenito summi Patris: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . De cujus etiam virtute sub
Abbreviated transcription (Latin):
lacet qd̾ dicis. Sed postquã hunc uenerandȩ uitȩ eleutheriũ huius
meriti fuissẽ diristi: libo inqͥrere. si nc̃ in mundo ẽẽ credendũ ẽ aliqͥ¬

Expanded text:
Placet quod dicis. Sed postquam hunc venerandae vitae Eleutherium hujus Placet quod dicis. Sed postquam hunc venerandae vitae Eleutherium hujus meriti fuisse dixisti, libet inquirere si nunc in mundo esse credendum est aliq
Abbreviated transcription (Latin):
riguũ fuperiꝰ & irriguũ inferius. Ara quippe suꝑ asinũ sedet:
cũ irrationabilib carnis suȩ motib anima p̃sidet. Quȩ suspirans a patre
trã irriguã petiit: quia acreatore nr̃o cũ magno gemitu quȩrenda est
lacͥmarũ gr̃a. Sunt nãq ñnulli. qͥ iã indono ꝑceꝑunt. libere ꝓiustitia lo¬
qui: oip̃ssos tueri: indigentib possessa tͥbuere: ardorẽ fĩdei habere. se
adhuc gr̃am lacͥmarũ ñ habent. Hi nimirũ t̾rã australẽ & arentẽ ha¬
bent. sed adhuc irrigua indigent: quia inbonis oꝑib positi. in quib ma
celestis mala etiã quȩ antea ꝑpetrauert̃. deplorent. Sed quia ut diri
duo sunt cõpunctiõis genera: dedit ei pat̾ suus irriguũ suꝑuis . & ir¬
riguũ inferiꝰ. Irriguũ quippe suꝑuis accipit anima: cũ sese inlac̾iis
Sed qͥ a cõpunctio amoris dignitate p̃mino: necesse fuit. ut priꝰ ii¬
guũ suꝑius. & post irriguũ inferiꝰ cõmemorari debuisset. Petrus

Expanded text:
inferius . Axa quippe super asinum sedet, cum irrationabilibus carnis suae motibus anima praesidet. Quae suspirans a patre terram irriguam petit, quia a Creatore nostro cum magno gemitu quaerenda est lacrymarum gratia. Sunt namque nonnulli qui jam in dono perceperunt libere pro justitia loqui, oppressos tueri, indigentibus possessa tribuere, ardorem fidei habere; sed adhuc gratiam lacrymarum non habent. Hi nimirum terram Australem et arentem habent, sed adhuc irrigua indigent, quia in bonis operibus positi, in quibus macoelestis mala etiam quae antea perpetraverunt deplorent. Sed quia, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius. Irriguum quippe superius accipit anima, cum sese in lacrymis Sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius commemorari debuisset. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
in illo uͦ amina in ȩt̾nũ uictura. Cũ eñ ꝓpõno duos: inquo liaꝵ erits¬
mas maiori factũ uirtute miracłimn : Latarũ quippe quẽ iã fide¬
ꝑloquio de pauli uirtutib dicunt᷑: quod illiꝰ p̃dicatiõe. er ude¬
lissimȩ cognationes. ad pietatis mollia conu̾se st̃ uiscera. Quoo
medio eiscipłoꝵ. Qd̾ ad cli t̾tii secreta ducit᷑ : & tam̃ intis oculũ ꝑca
paisiouẽ reflectit. ad disponendũ cubile coniugatoꝵr. dicens. Atrou
uur. debitũ reddat. similit̃ & uror uiro. Qd̃ admisce̾t᷑ in contẽpa
tioe cetib: angłor. & tam̃ ñ asꝑnat᷑ cogitare. atq disponere facta
carualiũ. Qd̾ gaudet in infirmitatib sibiq in contumeliis pla
m̃tis ad uitã pietatis rediit. Qmꝰ ẽgͦ quepiã incarne euso¬
tari. ñ forte cũ ꝑuiuificationẽ carnis ađ uitã reducit᷑ mtis

Expanded text:
in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existiin illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jam fideeloquio de Pauli virtutibus dicuntur: quod illius praedicatione crudelissimae cogitationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera; quod medio discipulorum; quod ad coeli tertii secreta ducitur , et tamen mentis oculum per compassionem reflectit ad disponendum cubile conjugatorum, dicens: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro , quod admiscettione coetibus angelorum, et tamen non aspernatur cogitare et disponere facta carnalium. Quod gaudet in infirmitatibus sibique in contumeliis placmente ad vitam pietatis rediit. Minus est ergo quempiam in carne suscitari, nisi forte cum per vivificationem ca
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit ex gaudio magis flere.& uoces ãpliꝰ edere. Quã iuirdm̃
modesta ꝓhibitiõe cõpescunit dicens Tace ͭ ͤ tace ͤ sed siqͥs uosre¬
quisierit qualit̾ factũ sit: hoc solũmͦ dicite. quia dñs iħc axp̃c
mũ diaconẽ ꝓtinꝰ reliquit: atq in loco eode̾ ultra ñ apparuit.
Tẽꝑalẽ nãꝙ honorẽ fugiens: egit ut abhis a qͥb uisus in tanta
uirtute fuerat. ñ quã iã in hac uita uideret᷑. Petrus
Iuid alii sentiant ignoro: ego aũt cunctis miraculis hoc po¬
tiꝰ existimo ẽẽ miracłum. qd̾ ad uitã mortui redeunt. eoꝵq¬
animȩ ad carnẽ ex occulto reuocant᷑.
inisibilia attendimꝰ ita necesse ẽ ut credamꝰ. Si uͦ ini̾isibi¬
lia pensamꝰ: nimirũ constat qͥa maiꝰ ẽ miracłm p̾dicatiõis
uerbo. atq oratiõis solatio. peccatorẽ conu̾t̾e quã carne mor¬
tuuĩ resuscitare. In isto etenĩ resuscitat᷑ caro. iterũ morit̾a.

Expanded text:
coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc solummodo dicite: quia Dominus Jesus mum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat nunquam jam in hac vita videretur. PETR. Quid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum, quod ad vitam mortui redeunt, eoanimae ad carnem ex occulto revocantur. GREGOR. Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero invisibilia pensamus, nimirum constat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ q diutiꝰ orassent: cõplere orationẽ quadragesimũ subdia¬
conẽ. seruus dĩ petiit. Qua cõpleta ab altaris crepidine pul¬
uerẽ collegit. atq cũ eodẽ quadragesimo ad defuncti corpꝰ acces¬
sit: seseq ibidẽ in orationẽ dedit. Cũq diutiꝰ orasset: iã ñ sicut pͥus
tonẽ dedit.Statĩq surrexit: & qͥa dext̾a manu collectũ pul¬
uerẽ gestabat. simstra palliũ quo facies defuncti uelabatur ab¬
stulit. Qd̾ cũ mulier fieri cerneret: contradicere uebementer
cȩpit. & mirari qͥd uellet facere. Ablato itaq pallio ani eo quẽ
collegerat puluere defuncti faciẽ fricauit. Qui cũ diutius
fricaret᷑: recepit amniã. oscitauit. oculos aperuit: seseq ele¬
uans resedit. Qd erga se ageret᷑ miratꝰ ẽ: ac si de graui sõno
fuisset excitatus. Qd̃ dũ mulier lam̃tis fatigata conspiceret.

Expanded text:
Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaCumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius orasset, jam non, sicut prius tionem dedit, statimque surrexit. Et quia manu dextera collectum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mirari quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tendebat specie. morib explebat. Hic itaq ad eccliã beati
pet̾ apłoꝵ principis ab eodẽ monte argentario. anniis singłis
uenire consueuerat: atq ad hunc quẽ p̃diri quadragesinũ
subdiaconẽ. sicut ipse uarrauit hospitalitatis gr̃a declinaba
Quadã uero die dũ eiꝰdẽ hospiciũ qd̾ ñ longe ab eccłia erat
iptrasset: cuiꝰdã pauꝑcule mulieris mar̾itꝰ. uirta defunctꝰ e.
Quẽ ex more lotũ uestim̃tis indutũ. & sabano constrinctũ suꝑu
duata mulier sedit. quȩ in magnis fletib noctẽ ducens con¬
timus lam̃toꝵ uocib satisfaciebat dolori. Cũq hoc dratius
fieret .&. flere mulier nullomꝰ cessaret: uir di qui receptus
hospicio fuerat. quadragesimo subdiacono cõpuunctꝰ ait
Nolori huius mulieris anima mea cõpatitur. rogo surge & oremꝰ.¬
Crerert̃ gͥ ut̾q ad uicinã eccłiã: seq parit̾ in orationẽ dedert̃.

Expanded text:
praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narruod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superiduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremigitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ. ut eandẽ catẽnã. quã ex p̾ede suo uir dm̃ soluerat.
eiꝰ discipłi peterent. eãq fum adiungerent: atq in illa situlã
ligarent. Ex quo iã tẽꝑe contigit. ut isdẽ funis & cotidie tm¬
gueretur aqua & nullomodo rũꝑetur. Ea enĩ catenã uiria
sunis ille contigit: ipse quoq ad tolerandã aquã. ferri in se fo¬
titudinẽ trarit. Petrꝰ.acta hȩc placent. quia mira &. mul¬
rĩs modo tẽporib quidã quadragesimꝰ nomine. baxentĩne ȩcdi
subdiaconus fuit : qui ouiũ suarũ gregẽ pascere. in eiꝰdẽ aurelie
partib solebat. Cuius ualde ueracis uiri narratiõe. res mira in¬
notuit: que secreto fuerat gesta. Is uãq ut p̾dixinꝰ. dũ gregis
sui in aurelia curã gereret. in dieb eisdẽ uir fuit ẽ monte
qͥ argentariꝰ uocatur. uenerabilis uite. qͥhabitũ monachi. que

Expanded text:
factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et mulris modo temporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem
Abbreviated transcription (Latin):
di angelico mynisterio actũ intelligit: qui druina prouidentia dis¬
poni om̃ia fidelit̾ credit. Hic cũ pͥus se in eodẽ monte contulit:
necdũ clauso specu habitans. catẽna sibi ferrea pedẽ ligauit.
eãq saro ex parte alt̾a affirit. ne ei ultra liceret progredi.
quã catene eiꝰdẽ quantitas tendebatur. Qd̃ uir uite uene¬
rabilis benedictꝰ audiens. cuiꝰ suꝑius memoriã feci: ei ꝑ dis¬
cipulũ suũ mandare curauit. SSi seruus es dĩ. ñ te teneat¬
pedẽ ultra locũ. quo hunc ligatũ tendere consueuerat. Atq in
tanto se spacio sine catena cohereuit: in quanto & ante ligat᷑
mansit. Q dũ se postinodũ in eiusdẽ loci specu conclusisset: cepit a
discipuloꝰ habere: qui ab eius specu seorsũ habitantes. ad usũ int
aquã de puteo. haurire consueuerant. Sed funis in quo ad ha¬
riendã aquã situla dependebat. crebro rũpebatur. Unde

Expanded text:
Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disDei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suupedem ultra locum quo hunc tendere ligatum consueverat. » tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie. & illiꝰ interitũ ruitura minabatur. Ad hunc mascator illus¬
tris uiri arm̃tarii nepos. cũ magna rusticoꝵ multitudine ueniens.
p̃cabat᷑ ut uir dĩ de eodẽ specu dignaretur exire: quatinus ipse ru¬
iturã rupẽ ex inonte potuisset euellere: atq inspecu suo dĩ famulꝰ
iã securus habitaret. Cũq hoc uirdi uequaquã ad quiesceret. ei qd
posset. ut faceret p̾cepit. & ipse in celle suȩ remotiori lodo ͤ se contu¬
lit: si tam̃ moles rueret. dubiũ ñ erat. qd̾ simul & specũ destrueret.
& martinũ necaret. Itaq dũ ea q̃ uenerat multitudo conaret᷑
re: cunctis uidentib repente res ualde ad mirabilis cõntigit. qͥa
moles ipsa quã conabantur euellere. subito ab eiscdẽ laborantib
euulsa. ne spelunce martini tectũ tangeret saltũ dedit: & quasi
serui dĩ lesionẽ fugiens. longius cẽcidit. Qd̃ ad iussũ om̃ipotentis

Expanded text:
quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illusquotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conareturre, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
monte cecidit .&. usq ad uallẽ corruit: q̃ sub monte eodẽ sita qͣsi
ipro fundo conspicitur. In loco quippe eodẽ tanta mons ipse altitu¬
line excreuit. ut arbusta ingentia. quȩ ex eãdẽ ualle ꝓdeunt.
ex monte aspicientib quasi frutecta ẽẽ uideantur. ꝑ turbati itas
st euneti qui ueniebant: sũiaq cura quȩsitũ ẽ. sicubi corpꝰ elap¬
si pueri potuisset inueniri. Qs enĩ aliud nͥ extinctũ crederet
Qs uł coꝵpꝰ ad t̾rã integrũ ꝑuenisse suspicaret᷑. dũ int̃positis ubis
scopulis. in partib discerpi potuisset: Sed requisitꝰ puer. in ualle in¬
uentꝰ ẽ: ñ solũ uiuus. sed &̃. incolumis. Tunc cunctis patent̾ innotu¬
it. quod ideo ledi ñ potuit: quia hunc incasu suo martim oratio por¬
tauit. In specu uͦ illiꝰ magna desuꝑ rupis eminebat: quȩ cũ ex parte
erigua monti uideretur ad fixa: martini celle ꝓminens. cafũ suũ

Expanded text:
monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum
Abbreviated transcription (Latin):
ir ute uite uenerabilis inclusionis sue tẽpore pͥmo decreuera
ut ultra mulierẽ ñ inderet: ñ quia asꝑnabat᷑ serũ: seder coni¬
plata specie tẽptatiõis incurrere metuebat intrũ. Quod quedam
mnulier audieus. audac t ascendit montẽ : atq ad eius specũ ĩpudent
prupit. dt ille paulo longnis intuens. & uemientis adse muliebria
indum̃ta conspiciens: sese morationẽ dedit. In t̾ra faciẽ dep̃ssit.
& eousq prostratꝰ iacuit: quo impudeus mulier a fenestra celu¬
le illius fatigata recȩderet. Quȩ die eodẽ mox ut de monte des¬
cendit uitã fimiuit: ut ex mortis eiꝰ sententia daret᷑ intelligi. qui
ualde om̃ipotenti dõ displicuit: qd̾ eiꝰ famulũ ausu p̃pbo contͥstaui
lio quoq tẽꝑe dũ multi ad hunc religiosa deuotione concurre¬
rent. atq arta esset semita q̃ in deuero montis lãtere adeiꝰ cel¬
lulã. ppantes ducebat: puer paruulus incaute gradieus. ex eodẽ

Expanded text:
ir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ab eade̾ habitatione eicere facto t̾rore conatus ẽ. Cepit & enĩ ser¬
pens in spelunca uenire. solus cũ solo: eo quoq orante. se ante illũ
sternere: & cũ cubante parit̾ cubare. Sed uir sc̃s om̃mo ĩꝑterritꝰ.
crus ori manũ uł pedẽ extendebat dicens. Si licentiã accepisti ur
ferias. ego non prohibeo. Cũꝙ hoc continue ꝑtriennũ gereret
dlei quadã antiquus hostis. tanta hac eius fortitudine uictus. us¬
nraonit sẽ q ꝑ deuerũ montis latus in p̾cipiciũ serpens dedit. omĩlas
aibuta loci illius fla̾ma ex se ereunte concremauit. Qin eo qas
montis latus om̃e cõbussit: cogente om̃ipotente dõ. monstrare õ¬
puilsus ẽ quante uirtutis fuerat. qͥ uictꝰ abscedebat. ꝑpende que.
uste uir dñi uiquo montis uertioe stetit: qui cũ serpente ꝑ ter¬
um iacuit securus. Petrus Nuditu paueo. Gregoruss¬

Expanded text:
ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus. PETR. Auditu paveo. GREGOR. V
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ quoq in parte cãpaniȩ. uir ualde uenerabilis martuius
nomine. in monte marsico solitariã uitã duxit multisq annis
inspecu angustissimo inclusus fuit. Quẽ multi ex nr̃is nouert̃.
eiusq actib p̃sentes extitert᷑. Ne quo multa ipse .&. beate memo¬
riȩ papa pelagio decessore meo. & aluis religiosissimis uiris uarran¬
tib agnoui. Cinius hoc miraculũ pͥmũ fuit : qd̾ mox ut se in pre¬
dicti montis foramine contulit. ex petra eadẽ quȩ in semo. ipsa
concaua angustũ specũ fecerat. aque stilla prorupit. q̃ martino
di famulo in usu cotidiano sufficeret: & nec plus adesset. nec
necessitati deesset. Qua in re ostendit omp̾s d̾s̾ quantã sui fami¬
li curã gereret: cui ue usto miraculo. potũ in solitudine expe¬
trȩ duritia ministraret. Sed antiquus hostis humani generis.
eiꝰ uirib inuidens: hunc usitata arte pellere ex eo specu mo¬
litus ẽ. Nã amicã sibi bestiã serpentẽ scilicet ingressus: hunc

Expanded text:
 quoque in parte Campaniae vir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse et beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc