comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est deus. Tale genus hominum est. inter
quos dolet & gemit corpus xp̃i. Si tale hoc̃
hominum genus ẽ: non multos parturimꝰ.
Quantum uidetur occurrere cogitationi¬
bus nrĩs ꝑ pauci sunt. Et difficile est ut in¬
curramus in hominem . qui dicat incorde
suo: non est deus. Tamen sic paucisut. ut
inter multos tumeant hoc dicere. incorde
suo dicant: quia ore dicere non audent. Ñ
ergo multum est quod iubemur tolerare:
uix inuenitur. Rarum hominum genusẽ
qui dicant incorde suo: non est deus. Anuͦalio
sceleratorũq hominiunquorũ magna tur¬
factis incõnsuetudinem uersis etiam uere¬
cundiam ꝑdiderunt. Hec tanta hominũ¬
genus multitudo est. ut inter eos positũ
corpus xp̃i uix audeat reprebendere quod
noncogitur ãmittere᷑ et promagno sibi
putet. seruare integritatem in nocentiȩ. ne
faciat quod culpare iam ꝑconsuetudincin
aut ñ audeat: aut si ausus suerit. facilius
erumpat reprehensio & reclamatio eorum

Expanded text:
est Deus. Tale genus est hominum, inter est Deus. Tale genus est hominum, inter quos dolet et gemit corpus Christi. Si tale hoc hominum genus est, non multos parturimus: quantum videtur occurrere cogitationibus nostris, perpauci sunt; et difficile est ut incurramus in hominem qui dicat in corde suo, Non est Deus : tamen sic pauci sunt, ut inter multos timendo hoc dicere, in corde suo dicant, quia ore dicere non audent. Non ergo multum est quod jubemur tolerare; vix invenitur: rarum hominum genus est qui dicant in corde suo, Non est Deus. An vero alio sceleratorumque hominum, quorum magna turfactis in consuetudinem versis etiam verecundiam perdiderunt: haec tanta hominum multitudo est, ut inter eos positum corpus Christi, vix audeat reprehendere quod non cogitur admittere, et pro magno sibi putet servari integritatem innocentiae, ne faciat quod culpare jam per consuetudinem, aut non audeat, aut si ausus fuerit, facilius erumpat reprehensio et reclamatio eorum
Abbreviated transcription (Latin):
homine. idest proipsa una unitate ciius ca¬
put sursumest. psalmus iste cant᷑tur. G̾emit
autem et parturit: & dolet iste homo. Qua¬
re uel uter quos nisi quia accepit & cogno¬
uit a capite suo dicente habundabit unqui¬
tas: refrigescet caritas multorum: si autem
habundabit iniquitas. et refrigescet caritaᷤ
muliorum: quis remanebit qui parturiat:
sequitur. qui ꝑseuerauerit usq infinem:
hic saluus erit. Unde esset magnum pse¬
uerare: nisi inter molestias et temptationeᷤ
et turbationes. et scandala esset ꝑseuerandũ:
Nemo enim iubetur bona tolerare. Sedꝑ
uideamus quid sit. Proisto increpantur
hic homines inter quos gemitur. int̃ quos
doletur᷑. Et consolatio dolentis et parturi¬
entis. infine psalmi deꝑmitur. & exprimit᷑
Qui sunt gͦ inter quos parturius
imus : si in corpore xp̃i sumus. si sub illo c
uiuinus. s̃ inmenbris eiꝰ deputamur.
sunt audi. Dixit imprudens incorde suo

Expanded text:
homine, id est pro ipsa unitate cujus cahomine, id est pro ipsa unitate cujus caput sursum est, psalmus iste cantatur. Gemit autem, et parturit, et dolet iste homo. Quare, vel inter quos, nisi quia accepit et cognovit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum? Si autem abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum, quis remanebit qui parturiat? Sequitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Unde esset magnum perseverare, nisi inter molestias et tentationes et turbationes et scandala esset perseverandum? Nemo enim jubetur bona tolerare. Sed videamus quid sit. Pro isto increpantur hic homines inter quos gemitur, inter quos doletur, et consolatio dolentis et parturientis in Psalmi fine depromitur et exprimitur. Qui sunt ergo inter quos parturimus et gemimus, si in corpore Christi sumus; si sub illo capite vivimus, si in membris ejus deputamur: qui sunt, audi. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non
Abbreviated transcription (Latin):
Sal MuM istũ uob̾cum tͣctandum
quantum dñs suggerit susce¬
pimus. lubete fĩs ut uelim᷑
et orate ut possimus. Si quid
festinatione forte preter mi¬
sero. implebit inuobis qui et nobis dare
dignatur quod dicere potuerimus. Titu¬
lus eius est: infinem promelech intellec̃¬
tus ipsi dauid. P romelechsicut in ebreoꝵ
inter precationibus nominũ inuenimus:
uidetur dicere proparturiente siue dolen¬
te. Quis autem in hoc seculo parturiat et
doleat agnoscunt fideles: quia inde sunt
xp̃c hic parturit. xp̃c hic dolet. Caput est
sursum:. menbra de orsum. Neq enim non
parturiens. et dolens diceret: saule saule
quid me persequeris: quo ꝑsequente har¬
turiebat. eum conuersum parturire fecit.
Hamq et ipse postea illuminatus est. et il¬
lis quem ꝑsequebatur menbris insertus
Eadem caritate pregnau dicebat: filioli
mei quos iterum parturio. donec xp̃c for¬
metur inuobis. ꝑromenbris igitur xp̃i.
pro corpore eius quod est eccłas prouno ipso

Expanded text:
lmum istum vobiscum tractandum, quantum Dominus suggerit, suscipimus. Jubet frater ut velimus, et orat ut possimus. Si quid festinatione forte praetermisero, implebit in vobis qui et nobis dare dignatur quod dicere potuerimus. Titulus ejus est: In finem pro Maeleth, intellectus ipsi David. Pro Maeleth, sicut in hebraeorum interpretationibus nominum invenimus, videtur dicere, Pro parturiente sive dolente. Quis autem in hoc saeculo parturiat et doleat agnoscunt fideles, quia inde sunt. Christus hic parturit, Christus hic dolet; caput est sursum, membra deorsum. Neque enim non parturiens et dolens diceret: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quo persequente parturiebat, eum conversum parturire fecit. Namque et ipse postea illuminatus est, et illis quae persequebatur membris insertus, eadem charitate praegnans dicebat: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Pro membris igitur Christi, pro corpore ejus quod est Ecclesia , pro uno ipso
Abbreviated transcription (Latin):
mortales : et generatio qua regeneramur. resur¬
gendo: et ꝑmanebinus inȩternum cum domi¬
no. quando iam non ficut luna: S quid ait dñs:
t̃unc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris
sui: luna enim sigurate inscripturis. ꝓmutabi¬
litate huius mortalitatis ponitur: Ideo ad ierico
descendebat ille ab ierłm qui incurrit in latrones.
quia iherico ciuitas uerbum est hebreum. & in¬
terpretatur latine luna: Descendebat gͦ tanꝗͣ
abĩmortalitate admortalitatem: & merito initi¬
nere uulneratus a latronibus. & semiuiuus re¬
lctus est ille adam. ex quo est totum genus
humanum. Ergo dies suꝑ dies regis adicies an¬
nos eius: usq uidiem generationis et generauo¬
nis: Generationis mortalis accipio: funis gene

Expanded text:
mortales: et generationis qua regeneramur resurmortales: et generationis qua regeneramur resurgendo, et permanebimus in aeternum cum Deo, quando jam non sicut luna, sed quod ait Dominus, Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Luna enim figurate in Scripturis pro mutabilitate hujus mortalitatis ponitur. Ideo ad Jericho descendebat ille ab Jerusalem qui incurrit in latrones: quia Jericho civitas verbum est hebraeum, et interpretatur latnie Luna. Descendebat ergo tanquam ab immortalitate ad mortalitatem: et merito in itinere vulneratus a latronibus et semivivus relictus est ille Adam, ex quo est totum genus humanum. Ergo dies super dies regis adjicies annos ejus, usque in diem generationis, generationis mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
habent finem: Ibi unus dies est: et multi dies
sunt. quia multi sunt: Dixi iam in longitudine
dierum: quia unus dies sic intelligitur: filius
meus estu. ego hodie genuite: unum dixit di¬
em hodie: sed iste dies non ponitur in medio. int̾
hesternum et craitium: nec inicium eius fi-¬
nis est hestirni. nec finis eius inicium crastini:
Nam et anni dicti sunt: tu autem idem ipse es
et anni tui non deficient: Quo modo anni. sicdi¬
es: sic unus dies Quic quid ius dicis de ȩt̾nitate:
Ideo quicqͥd uis dicimus. quia quicqͥd uis dixeri.
minus dicis: sed ideo aliquid necesse est dicas. ut
sit unde cogites quod non pot̾ dici: D ies super
dies regis adicies annos eius: usq indiem gene-¬
rationis et generationis Generationis huius et
generationis futurȩ : generationis huiꝰ quȩ comꝑa¬
tur lune. propt̾ quod luna nascitur. crescit. ꝑficit᷑.
se nescit. et occidit sicut sunt generationes istȩ

Expanded text:
habent finem. Ibi unus dies est, et multi dies habent finem. Ibi unus dies est, et multi dies sunt. Quia multi dies sunt, dixi jam, In longitudinem dierum: quia unus dies, sic intelligitur, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unum diem dixit hodie: sed iste dies non ponitur in medio inter hesternum et crastinum, nec initium ejus finis est hesterni, nec finis ejus initium crastini. Nam et anni Dei dicti sunt: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Quomodo anni, sic dies, sic unus dies, Quidquid vis dicis de aeternitate. Ideo quidquid vis dicis, quia quidquid dixeris, minus dicis. Sed ideo necesse est aliquid dicas, ut sit unde cogites quod non potest dici. Dies super dies regis adjicies annos ejus, usque in diem generationis et generationis. Generationis hujus et generationis futurae: generationis hujus quae comparatur lunae, propter quod luna nascitur, crescit, perficitur, senescit et occidit; sic sunt generationes istae
Abbreviated transcription (Latin):
de orationi meȩ: afinibus terrȩ ad te clamaui:
Hoc ad te clamaui a finibus terrȩ: Ideo cooꝑtar
inuelamento alarum tuarum: quia exaudisti
orando: quam dui tempus est temptationũ:
Dedisti hereditatem tim̃tibus nomen tuum:
ꝑ seueremus gͦ intimore nominis dei: ȩternus
pater non nos fallit: Laborant filii ut suscipiant
parentum suorum hereditatem quib mortuis
successuri sunt. nos non laboramus acciꝑe heredi¬
tatem ab illo patre cui nonmorienti succedamu s:
nr̃m. rex nr̃: Bedisti illi dies suꝑ dies. non solum
istos dies in isto temꝑe cum fine : sed dies super
istos dies sine fine Habitabo inquit indomo
domini: in longitudine dierum. Quare in lon¬
gitudine dierum: nisi quia modo breuitas die-¬
rum s Omĩs enim res quȩ finem habet: breuis :
S regis huius dies super dies ut nonsolum die¬
bus istis transeuntib regnet xp̃c in eccła sua:
sed regnent cum illo sancti indiebus illis qui ñ

Expanded text:
de orationi meae: a finibus terrae ad te clamavi. de orationi meae: a finibus terrae ad te clamavi. Hoc ad te clamavi a finibus terrae. Ideo cooperiar in velamento alarum tuarum, quia exaudisti orando, quamdiu tempus est tentationum. Dedisti haereditatem timentibus nomen tuum. Perseveremus ergo in timore nominis Dei: aeternus Pater non nos fallit. Laborant filii, ut suscipiant parentum suorum haereditatem, quibus mortuis successuri sunt? nos non laboramus accipere haereditatem ab illo Patre, cui non morienti succedamus, nostrum, rex noster. Dedisti illi dies super dies; non solum istos dies in isto tempore cum fine, sed dies super istos dies sine fine. Habitabo, inquit, in domo Domini, in longitudinem dierum . Quare, in longitudinem dierum, nisi quia modo brevitas est dierum? Omnis enim res quae finem habet, brevis est: sed regis hujus dies super dies, ut non diebus solum istis transeuntibus regnet Christus in Ecclesia sua, sed regnent cum illo sancti in diebus illis qui non
Abbreviated transcription (Latin):
insecula. E quid de temptationibus quȩ neces¬
se est ut habundent. quantomagis ueniunt
scandalas ᷑ & enim ipse ait: Quoniam abundauit
iniquitas: refrigescet caritas multorum: S illa
ȩccła quȩ clamat afinibus terrȩ: in his est dequi¬
bus sequitur dicens: Qui enim ꝑseuerauerit us¬
q infinem. hic saluus erit: Sed unde ꝑseuerabẽ:
Quȩ iures tũȩ inter tantascandala: inter tantas
temptationes. inter tantas pugnas : Quibus ui¬
ribus iuncis hostem. quem non uides : Klunqͥd
tius: Ergo quia usq insecula erit inquilinus is¬
te hic. quȩ illi spes est ut duret: E ooꝑtar inue¬
lamento alarum tuarum: Ecce quare securi su¬
mus inter tantas temptationes. donec ueniat fi-¬
nis secul et suscipiant nol secula ȩcerna: quia
cooꝑimur inuelamento alarum ipsius: Estus ẽ
seculi: sed magna umbra est sub alis dei Cooꝑi
cepit. exaudi deus deprecationem meam. inten¬

Expanded text:
in saecula. Et quid de tentationibus, quae necesin saecula. Et quid de tentationibus, quae necesse est ut abundent quanto magis veniunt scandala? Etenim ipse ait: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Sed illa Ecclesia quae clamat a finibus terrae, in his est de quibus sequitur dicens: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed unde perseverabis? Quae vires tuae inter tanta scandala, inter tantas tentationes, inter tantas pugnas? quibus viribus vincis hostem quem non vides? numquid tuis? Ergo quia usque in saecula erit inquilinus iste hic, quae illi spes est ut duret? Cooperiar in velamento alarum tuarum. Ecce quare securi sumus inter tantas tentationes, donec veniat finis saeculi, et suscipiant nos saecula aeterna: quia cooperimur in velamento alarum ipsius. Aestus est saeculi, sed magna umbra est sub alis Dei: Coopercoepit: Exaudi, Deus, deprecationem meam, inten
Abbreviated transcription (Latin):
seculi: ideo dixit: inquilinus ero intabernacło
tuo: usq in secula Seuiat quantum libet ini¬
micus: opugnet me: insidias michi preparet.
scandalis crebrescat ÷ faciat angi cormeũ: inqͥli¬
nus ero intab̾naculo tuo usq insecula: Hon
uincitur ȩccła. non eradicabitur: nec cedit quib¬
libet temptationib donec ueniat huiꝰ scłi fini.
et nos abista temꝑali. eterna illa habitatio susci¬
piat: ad quam nos deducit qui factus est spes
nr̃a: Inquilinus ero intabernaculo tuo̾iisq ĩscła:
Sidui eris inquilinus. quasi hoc illi diceremus:
laboraturus ergo es interra inter tantas temp¬
tationes: nam si paucorum dierum hic esset ex¬
clesia. cito finirentur temptatoris insidie: bñ
paucorum dierum uelles esse temptationes:
S quomodo colligeret omnes natos. nisi diu
hic eẽt: nisi usq infinem ꝓtenderetur: Noli in¬
inuidere cȩteris profuturis: noli quia iam tran¬

Expanded text:
saeculi: ideo hic dixit, Inquilinus ero in tabernaculo saeculi: ideo hic dixit, Inquilinus ero in tabernaculo tuo usque in saecula. Saeviat quantumlibet inimicus, oppugnet me, insidias mihi praeparet, scandalis crebrescat, et faciat angi cor meum: inquilinus ero in tabernaculo tuo usque in saecula. Non vincetur Ecclesia, non eradicabitur, nec cedet quibuslibet tentationibus, donec veniat hujus saeculi finis, et nos ab ista temporali aeterna illa habitatio suscipiat, ad quam nos deducet qui factus est spes nostra. Inquilinus ero in tabernaculo tuo usque in saecula. Si diu eris inquilinus, quasi hoc illi diceremus, laboraturus ergo es in terra inter tantas tentationes: nam si paucorum dierum hic esset Ecclesia, cito finirentur tentatoris insidiae. Bene; paucorum dierum velles esse tentationes: sed quomodo colligeret natos omnes, nisi diu hic esset, nisi usque in finem protenderetur? Noli invidere caeteris post futuris; noli, quia jam tran
Abbreviated transcription (Latin):
ta telas Herba dei fides tua: spes ipsa tua. oꝑa
bona: Blon dico sic esto inista turre. ut uaces
ibi et sufficiat tibi: quia non ad te hostis tela per¬
ueniunt: Age ibi aliquid: noncessent manus:
clamat: Quis nr̃m inquilinus usq insccula:
Paucis diebus hic unumus: et transimus: Inqͥ¬
lini enim sumus hic: habitatores in cęlo erimꝰ:
hic es inquilinus: Auditurus es uocem domi¬
ni dei: Migra: Nam dedomo illa ȩterna incęlis:
nemo te iubebit migrare. Hic ergo inquilinus.
Unde etiam dicit᷑ in alio psalmo Inquilinus
egosum apud te: & ꝑegrinus sicut omnes pa¬
tres mei: Hic ergo inquilini sumus: ibi nobis
dominus mansiones dabit ȩtȩnas: Aulte inqͥt
mansiones sunt apud patrem meum: Alansio¬
nes illas non tanquam inquilinus dabit: sed
tanquam cuuib inȩternum mansuris: Hic ta¬
men fr̃s quia non modico temꝑe futura erat ex¬
clesia in hac terra. sed hic erit eccła usq infinẽ

Expanded text:
ta tela? Verba Dei, fides tua, spes ipsa tua, opera ta tela? Verba Dei, fides tua, spes ipsa tua, opera bona. Non dico: Sic esto in ista turre, ut vaces ibi, et sufficiat tibi quia non ad te hostis tela perveniunt. Age ibi aliquid; non cessent manus: clamat. Quis nostrum est inquilinus usque in saecula? Paucis diebus hic vivimus, et transimus: inquilini enim hic sumus, habitatores in coelo erimus. Ibi es inquilinus, unde auditurus es vocem Domini Dei tui: Migra. Nam de domo illa aeterna in coelis nemo te jubebit migrare. Hic ergo inquilinus. Unde etiam dicitur in alio psalmo: Inquilinus ego sum apud te, et peregrinus, sicut omnes patres mei . Hic ergo inquilini sumus; ibi Dominus nobis mansiones dabit aeternas: Multae, inquit, mansiones sunt apud Patrem meum . Mansiones illas non tanquam inquilinis dabit, sed tanquam civibus in aeternum mansuris. Hic tamen, fratres, quia non modico tempore futura erat Ecclesia in hac terra, sed hic erit Ecclesia usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
in illum quȩ uoluero securus ipse iaculabor: Ip¬
se enu xp̃s est turris: Ipse nobis factus est tur¬
ris a faciȩ inimici: qui est et petra suꝑ quam
ȩdificata est eccła: Caue ne feriaris adiabolo:
fuge adturrim: nunquam te adillam turrim
diabolica iacula secutura sunt: Ibi stabis muni¬
tus et fixus: Quomodo autem fugies ad turrĩ:
Ne forte quiiq in temptatione positus corꝑalit̃
querat turrim isiam̃ & cum eam non inuene¬
rit fatigetur. aut deficiat intemptatione: ante
te est turris. recordare xp̃m et intra inturrim:
Quo mͦ recordaris xp̃m ut intres inturrum: Qc¬
quid pateris. cogita quia pͥor passus est: et co¬
gita quo fine pasus est. ut moreretur et resur¬
geret. Talem & tu finem spera qualis in illopre-¬
cessit: ⁊ intͣsti iturrincõsentiẽdoumico. Siem̃ ⁊ sẽseriũ
mico: tunc ad te ꝑuenit obpugnatis iaculum:
Tu potius in illum iaculare tela: quib feriatur

Expanded text:
in illum quae voluero securus ipse jaculabor. Ipin illum quae voluero securus ipse jaculabor. Ipse enim Christus est turris; ipse nobis factus est turris a facie inimici, qui est et petra super quam aedificata est Ecclesia. Caves ne feriaris a diabolo? Fuge ad turrem: nunquam te ad illam turrem diabolica jacula secutura sunt; ibi stabis munitus et fixus. Quomodo autem fugies ad turrem? Ne forte quisque in tentatione positus corporaliter quaerat turrem istam; et cum eam non invenerit, fatigetur, aut deficiat in tentatione. Ante te est turris: recordare Christum, et intra in turrem. Quomodo recordaris Christum, ut intres in turrem? Quidquid pateris, cogita quia prior passus est, et cogita quo fine passus est, ut moreretur et resurgeret. Talem et tu finem spera qualis in illo praecessit, et intrasti in turrem non consentiendo inimico. Si enim consenseris inimico, tunc ad te pervenit oppugnantis jaculum. Tu potius in illum jaculare tela, quibus feriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo factus est ipͥse spes nr̃a. qui dedit nobis
sp̃m sc̃m: et ambulamus modo ad spem: Hone¬
num ambularemus: nisi speraremus: Quid dic̃
ipse apostolus: Quod enĩuidet qͥ quid sperat :
Sienim quod non uidemus sꝑamus: ꝑpacien¬
tiam expectamus: & item : Ope enim salui fac̃
ti estis: De duxistime quia factus esspes mea:
Turris fortitudinis a faciȩ inimici: Angitur cor
meum inquit ista unitas afaciȩ terrȩ: et la¬
boro inter temptationes et scandala: Inui¬
dent pagani quia uictisunt: insidiantur he¬
retici uelati pallio nominis xp̃iani: Intus in ip¬
sa ȩccła uim patitur frumentum apalea: In¬
ter hȩc omnia cum angitur cormeum: clama¬
bo afinibus terre: Sed non me deserit ipse
qui me exaltauit supra petram. ut deducat
me usq adse: quia & si laboro. diabolo ꝑ tot
loca et temꝑa et occasiones insidiante adu̾sũ
me:. Hic est michi turris fortitudinis: Quo cũ
sugero non solum uitabo tela inimici: sed etiã

Expanded text:
Ergo factus est ipse spes nostra, qui dedit nobis Spiritum sanctum: et ambulamus modo ad spem; non enim ambularemus, nisi speraremus. Quid ait ipse Apostolus? Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. Et item: Spe enim salvi facti sumus . 5. Deduxisti me, quia factus es spes mea: turris fortitudinis a facie inimici. Angitur cor meum, inquit ista unitas a finibus terrae, et laboro inter tentationes et scandala: invident Pagani, quia victi sunt; insidiantur haeretici pallio velati nominis christiani; intus in ipsa Ecclesia vim patitur frumentum a palea: inter haec omnia cum angitur cor meum, clamabo a finibus terrae. Sed non me deserit ipse qui me exaltavit super petram, ut deducat me usque ad se: quia etsi laboro, diabolo per tot loca et tempora et occasiones insidiante adversus me, hic est mihi turris fortitudinis; quo cum confugero, non solum vitabo tela inimici, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
latione: & uana salus hominis: Eant nunc qͥ
salutem non habent: et optent salutem temꝑa¬
lem suis quȩ est uana uetustas: Sa nobis auxiliũ:
Inde da. unde putabaris deserere: in de subueni:
Da nobis auxilium de tribulatione: & uana salus
uirtutem ingladio: non in equis. non inloricis.
non inscutis: non inpotentatu exertitus : ñ foris
Sed ubi: lntus ubilatemus: Ubi intus: Indeo fa¬
ciemus uirtutem: & quasi abiect: & quasi con-¬
culcati: quasi nullius momenti homines erimuˢ.
sed ipse adnichilum deducet inimicos nr̃os: De
tiendo : ꝑferendo. usq infinemꝑieuerando In
deofecerunt uirtutem: fecit et ipse quod sequi¬
tur: Ad nichilum deducet inimicos eorumU.¬
bisunt modo inimici martyrum᷑: nisi forte qͥa
ebriosi eos modo calicib ꝑsecuntur. quos tunc fu¬
riosi lapidibus ꝑseq̾bãtur: Explicit de psalmo¬

Expanded text:
latione; et vana salus hominis. Eant nunc qui latione; et vana salus hominis. Eant nunc qui salem non habent, et optent salutem temporalem suis, quae est vana vetustas. Da nobis auxilium: inde da unde putabaris deserere, inde subveni. Da nobis auxilium de tribulatione; et vana salusostros. Non faciemus virtutem in gladio, non in equis, non in loricis, non in scutis, non in potentatu exercitus; non foris. Sed ubi? Intus, ubi latemus. Ubi intus? In Deo faciemus virtutem: et quasi abjecti, et quasi conculcati, quasi nullius momenti homines erimus, sed ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. Dtiendo, perferendo, usque in finem perseverando, in Deo fecerunt virtutem. Fecit et ipse quod sequitur: ad nihilum deduxit inimicos eorum. Ubi sunt modo inimici martyrum, nisi forte quia modo eos ebriosi calicibus persequuntur, quos tunc furiosi lapidibus persequebantur? IN PSALM
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisisti plebem tuam induxisti Hoc tunc ñ
rebis: Certe enim quando cathenati martyres
ducebantur. quando includebantur incarcere.
quando ludibrio habendi ꝓducebantur : quan¬
do bestiis subrĩgebantur. quando ꝑcutiebant᷑
ferro. quando igne cremabantur ⁊ nonne con-¬
tempnebantur tanquam deserti. tanqua sine ad¬
modo intus consolabatur: quomodo eis dulcẽ
faciebat spem uitȩ ȩt̃nȩc Quomodo non dese¬
rebat corda eorum ubi homo habitabat infilentio:
bene sibonus. male si malus: Hunquid ergo qͥa
non egrediebatur inuirtutibus eorum: ideo de¬
serebat: Honne magis ñ egrediendo inuirtuti¬
bus eorum deduxit ȩccłam usq inhanc idumeam:
deduxit ȩccłam usq inciuitatem circum stanciȩ
Si bellare enim uellet ȩccła. & ingladio uti: uidere¬
tur prouita presenti pugnare: Quia uero contemp¬
nebat uitam presentem: ideo factus est aceruus testi
ris inuirtutibus nr̃is: danobis auxilium detribu-¬

Expanded text:
promisisti, plebem tuam induxisti. Hoc tunc non promisisti, plebem tuam induxisti. Hoc tunc non rebis. Certe enim quando catenati martyres ducebantur, quando includebantur in carcere, quando ludibrio habendi producebantur, quando bestiis subrigebantur quando percutiebantur ferro, quando igne cremabantur, nonne contemnebantur tanquam deserti, tanquam sine admodo intus consolabatur? quomodo eis dulcem faciebat spem vitae aeternae? quomodo non deserebat corda eorum, ubi homo habitabat in silentio, bene si bonus, male si malus? Numquid ergo quia non egrediebatur in virtutibus eorum, ideo deserebat? Nonne magis non egrediendo in virtutibus eorum, deduxit Ecclesiam usque ad Idumaeam, deduxit Ecclesiam usque in civitatem circumstantiae? Si enim bellare vellet Ecclesia et gladio uti, videretur pro vita praesenti pugnare: quia vero contemnebat vitam praesentem, ideo factus est acervus testimris in virtutibus nostris, Da nobis auxilium de tribu
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ quȩ dictaest rota idest orbis terrarum quis
deducet me inciuitatem circumstantiȩ : Quiᷤ
deducet me usq inidumeam: Id est ut regne
etiam terrenis: ut me uenerentur etiam qui
de me non sunt. quideme nolunt proficere¬
Quis deducet me usq in idumeam: Nonne
tu deus qui repulistinos: & non egredieris d̾s
inuirtutibus nr̃is: Honne tu nos deduces qͥ
repulisti nos: Sedquare repulistinos: Quia des¬
truxisti nos: Quare destruxistinos: Quia iratꝰ
et misertus es nrͣi: Tu ergo deduces quirepulisi¬
dus: futurus est aceriuis testimoni. effuso mar-¬
tirum sanguine: & dicturisunt pagani seuien¬
tes: Ubi est deus eorum: Tunc non egredieris
deus inurtutib nr̃is: Non contra eos appare.¬
bis: non ostendes potentiam tuam qualem osten¬
dist in dauid inmoyse. in ihu naue. quando eo¬
rum fortitudini gentes cesserunt: & strage fac¬
ta magnaq reddita uastitate. in terram quam

Expanded text:
tiae, quae dicta est rota, id est orbis terrarum. Quis tiae, quae dicta est rota, id est orbis terrarum. Quis deducet me in civitatem circumstantiae? Quis deducet me usque in Idumaeam? id est, ut regnem etiam terrenis, ut me venerentur etiam qui de me non sunt, qui de me nolunt proficereQuis deducet me usque in Idumaeam? Nonne tu, Deus, qui repulisti nos? et non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Nonne tu nos deduces qui nos repulisti? Sed quare repulisti nos? Quia destruxisti nos. Quare destruxisti nos? Quia iratus es, et misertus es nostri. Tu ergo deduces qui repulisdus, futurus est acervus testimonii effuso martyrum sanguine, et dicturi sunt Pagani saevientes: Ubi est Deus eorum ? Tunc non egredieris, Deus, in virtutibus nostris: non contra eos apparebis; non ostendes potentiam tuam, qualem ostendisti in David, in Moyse, in Jesu Nave, quando eorum fortitudini Gentes cesserunt, et strage facta, magnaque reddita vastitate, in terram quam
Abbreviated transcription (Latin):
des. profraudibus ꝑuiria: propt̾ timores sor¬
idumeam extendit calciamentum sium: Ahi
allophili subditi sunt: Allophili subditisunt
sunt : abienigenȩ: nonꝑtinentes ad genus intil̃:
Subditisunt. quia mult ad orant. xp̃m: & non
sunt regnaturi cum xp̃o: Alichi allophili subditi
tis iam meam cõmemoraui in illo psalmo ubi dic̃¬
tum ẽ. & circiubunt ciuitatem: Circunstantiȩ
enim ciuitas: gentium circumfusio est: Quȩ cir¬
cumfusio gentium: in medio habebat unam
gentem uideorum colentem unum deum: Cȩtera
circum fusio gentium idolis supplicabat: demo¬
nibus seruiebat: Ꝙ mystice uocata est cuuitaᷤ
cirtumstanciȩ: quia undiq gentes se circum fu¬
derant: et ei circumsteterant. quȩ colebat unũ
dm̃: Quis deducet me inciuitatem circumstanciȩ
Quis nisi deus : Hoc uult dicere: quo modo de¬
ducet ꝑ illas nubes dequibus dictumẽ. uox toni¬
trui tui in rota: Rota ipsa est ciuitas circunstan¬

Expanded text:
des, pro fraudibus perjuria; propter timores, sordes, pro fraudibus perjuria; propter timores, sorIdumaeam extendit calceamentum suum. Mihi Allophyli subditi sunt. Allophyli, qui sunt? Alienigenae, non pertinentes ad genus meum. Subditi sunt, quia multi adorant Christum, et non sunt regnaturi cum Christo. Mihi Allophyli subditi tis, jam eam commemoravi in alio psalmo, ubi dictum est: Et circumibunt civitatem. Circumstantiae enim civitas, Gentium circumfusio est; quae circumfusio Gentium in medio habebat unam gentem Judaeorum, colentem unum Deum: caetera circumfusio Gentium idolis supplicabat, daemonibus serviebat. Et mystice vocata est civitas circumstantiae; quia undique se Gentes circumfuderant, et ei circumsteterant quae colebat unum Deum. Quis deducet me in civitatem circumstantiae? Quis, nisi Deus? Hoc vult dicere, quomodo deducet per illas nubes, de quibus dictum est: Vox tonitrui tui in rota . Rota ipsa est civitas circumstan
Abbreviated transcription (Latin):
pacientia probationem: probatio spem: Si tribu¬
latio pacientiam. pacientia probationem: ꝓba-¬
tio spem. olla ẽ autem tribulatio quȩ oꝑatur
spem: merito moab olla speimeȩ: Spes autem
non confundit: Et quid: ferues contra ollam:
loquitur: ꝑueniam usq inidunieam: Seui¬
aut tribulationes: bulliat scandalis mundueᷤ.
extendam calciam̃tum meum usq inidu¬
nieam: usq ad eos ipsos qui terrenam uitam
diligunt. quoniam iduneam inter pretatur
terrena: usq ad ipsos. usq idumeam exten¬
dam calciamentum meum: Cuiꝰ rei calciam̃tũ
nisi euangelii: Quam speciosi pedes eorum
qui annunciant pacem: qui aununciant bo¬
na: Et calcrati pedes: inpparatione euange.¬
lii pacis: P rorstis quoniam tribulatio pacientiã
oꝑatur. pacientia probationem. probatio spem:
nobis: Nonde ficiamus eugłm predicare: ñ
deficiamus dñm ad nunciare: Usq inidumeã
extendam calciamentum meũ: Honne serui¬

Expanded text:
patientia autem probationem, probatio spem. Si tribupatientia autem probationem, probatio spem. Si tribulatio patientiam, patientia probationem, probatio spem, olla est autem tribulatio quae operatur spem; merito Moab olla spei meae. Spes autem non confundit. Et quid? Ferves contra ollam? loquitur: Perveniam usque in Idumaeam. Saeviant tribulationes, bulliat scandalis mundus, extendam calceamentum meum usque in Idumaeam; usque ad eos ipsos qui terrenam vitam degunt quoniam Idumaea interpretatur Terrena; usque ad ipsos, usque in Idumaeam extendam calceamentum meum. Cujus rei calceamentum, nisi Evangelii? Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! et, Calceati pedes in praeparationem Evangelii pacis . Prorsus, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio spem, nobis. Non deficiamus Evangelium praedicare, non deficiamus Dominum annuntiare. Usque in Idumaeam extendam calceamentum meu
Abbreviated transcription (Latin):
te: caritas refrigescit: Quare non potius oca¬
ritas. & tu contra ollam feruescise An ignoraᷤ
tibi esse dictum. cum de illa abundantia scan¬
dalorum rex tuus loqueretur. qui ꝑ seueraue¬
rit usq infinem hic saluus erit : E seuera ergo
usq infinem: contra ollam scandalorum: Ar-¬
det olla iniquitatis : sed maior est flamina
caritatis: Noli uinq: ꝑ seuera usq infinem:
Quid times moabitas: oꝑa mala illorum. qui
lege male utuntur: Quid enim iudas rex tu¬
ui: Qui precesit: nonne tales ꝑtulit : Nesciᷤ
iudeos male utendo lege xp̃m occidisse: sir¬
go spera: & quo precessit rex tiuis. sequere:. Dic:
luda rex ineus: & exeo quia iuda rexmeus moab
uiquit factus est olla spei meȩ÷ non consũptio¬
nis meȩ: Uide intribulationibus ollam spei
Audi apłm: Sed et gloriamur inquit intribula¬
tionib. Olla ẽ ram: sed uide istum si explicat ollã
spei Scientes quia tribulatio pacientiam oꝑatur:

Expanded text:
te charitas refrigescit. Quare non potius, o chate charitas refrigescit. Quare non potius, o charitas, et tu contra ollam fervescis? An ignoras tibi esse dictum, cum de illa abundantia scandalorum rex tuus loqueretur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit? Persevera ergo usque in finem contra ollam scandalorum. Ardet olla iniquitatis, sed major est flamma charitatis. Noli vinci; persevera usque in finem. Quid times Moabitas, opera mala eorum qui lege male utuntur? Quid enim, Juda rex tuus qui praecessit, nonne tales pertulit? Nescis Judaeos male utendo lege, Christum occidisse? Ergo spera, et qua praecessit rex tuus sequere. Dic, Juda rex meus. Et ex eo quia Juda rex meus, Moab quid factus est? Olla spei meae, non consumptionis meae. Vide in tribulationibus ollam spei; audi Apostolum: Sed et gloriamur, inquit, in tribulationibus. Olla est jam; sed vide istum, si explicat ollam spei. Scientes quia tribulatio patientiam operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
regitur: Porro autem apostolus paulus quid
ait : Bona est lex siquis ea legitime utatur. I¬
le enimfiliȩ loth: non legitime use sunt patre
Quo modo autemnascuntur oꝑabona. cum
quisq lege bene utitur: sic nascuntur oꝑa ma¬
la cum quisq lege male utitur: Proinde ille
male utentes patre. hoc est male utentes lege.
generauerunt moabitas: ꝑ quos signisicant᷑
oꝑa mala: Inde tribulatio eccłȩ. inde olla e¬
bulliens Dehac olla: quodam loco propħie
dicitur: Olla succensa abaquilone: Unde niss
apaitib diaboli quidixit ponam sedem meam
adaquilonem: Tribulationes gͦ maxime non
oriuntut adu̾sus eccłam: nisi ab eis quilege male
utuntur: Quid gͦ : Defectura est hinc eccła:
et propter ollam. idest habundantiam scanda¬
lorum. non erit ꝑseueratura usq infinem:
Nonne uida rex illius predixit hoc eis ⁊ion¬
ne ait illii quoniam abundauit iniquitas
refrigescet caritas multorume Olla bullien¬

Expanded text:
regitur. Porro autem apostolus Paulus quid regitur. Porro autem apostolus Paulus quid ait? Bona est lex, si quis ea legitime utatur . Illae autem filiae Lot non legitime usae sunt patre. Quomodo autem nascuntur opera bona, cum quisque lege bene utitur: sic nascuntur opera mala, cum lege quisque male utitur. Proinde male illae utentes patre, hoc est male utentes lege, generaverunt Moabitas; per quos significantur opera mala. Inde tribulatio Ecclesiae, inde olla ebulliens. De hac olla quodam loco prophetiae dicitur: Olla succensa ab aquilone . Unde nisi a partibus diaboli qui dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem ? Tribulationes ergo maximae non oriuntur adversum Ecclesiam, nisi ab eis qui lege male utuntur. Quid ergo? Defectura est hinc Ecclesia, et propter ollam, id est abundantiam scandalorum, non erit perseveratura usque in finem? Nonne Juda rex illius praedixit hoc ei? Nonne ait illi: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum ? Olla bullien
Abbreviated transcription (Latin):
mes : Qua precessit : ꝑ tribulationes : ꝑ angus¬
tias: ꝑ obprobria: Sed septa erat uia antequam
transiret: postea quam transiit sequere. Iam pa¬
tet uia illius: transi tii: Singularis egosum in¬
quit: sed quousq transeam: Singulare ẽ granũ:
sed quousq transeat Cum transierit sequitur
fructificatio. Iuda rex meus: Ergo quia uida rex
meus: moabolla spei meȩ Moab intelligitur
ingentibus: Nata est enim ista gens depeccato:
nata est ista gens defiliabus loch. quȩ cum pa¬
tre inebriato concubuerunt. male utentes pa¬
tre: Aelius erat ut steriles remanerent: quam
sic matres fierent: Erat autem illa figura que¬
dam illorum: qui male utuntur lege: Nolice
enim attendere quia lex in latina lingua femi¬
nini generis est: ingreca masculini est Sed siue
sit femmini generis inloquendo. siue masculi.¬
ni: non prescribit. ueritati locutio: lex enim
magis masculiam uim habet: quia regit non

Expanded text:
mes? Qua praecessit? Per tribulationes, per angusmes? Qua praecessit? Per tribulationes, per angustias, per opprobria. Septa erat via, sed antequam transiret: posteaquam transiit, sequere; jam patet via illius transitu. Singularis ego sum, inquit, sed quousque transeam : singulare granum, sed quoadusque transeat; cum transierit, sequetur fructificatio. Juda rex meus. Ergo quia Juda rex meus: Moab olla spei meae. Moab intelligitur in Gentibus. Nata est enim ista gens de peccato, nata est ista gens de filiabus Lot quae cum patre inebriato concubuerunt, male utentes patre . Melius erat ut steriles remanerent, quam sic matres fierent. Erat autem illa figura quaedam eorum qui male utuntur lege. Nolite enim attendere quia lex in latina lingua feminini generis est; in graeca masculini est: sed sive sit feminini generis in loquendo, sive masculini, non praescribit veritati locutio. Lex enim magis masculinam vim habet, quia regit, non
Abbreviated transcription (Latin):
debat & contempnebatur: granum erat intꝰ:
habebat iuires trabendi post se omnia: Quomͦ
ingrano numeri seminum latentium interra.¬
iactum nescio quid appar& oculis: seduis con¬
uertens inse materiam. & proferens fructum
abscondita ẽ: sic inxp̃i cruce abscondita erat
iurtus: apparebat infirmitas: O magnum gͣ¬
num Certe infirmus est pendens: certe an¬
te eum plebs illa caput agitabat: certe dixert̃.
sifilius dei est descendat decruce: Audi fortitu¬
dinem eius Quod infirmum est dei: fortius
est hominib Rerito tanta fructificatio con¬
Qii de tribu uida: Quis uidaͥ nisi cui dixit ipse
ia cob uda te laudabunt fratres tuis Iuda rexm̃s
Quid ergo timeamͥ quando uida rex meus dicit.
nolite timere eos qui corpus occidunt: Iuda rex
m̃s: moab olla spei meȩ. Quare olla : Quia tribu¬
latio: Quare spei meȩ: Quia precessit uda rex
meus. Quia enim precessit: tu sequere: Quidti¬

Expanded text:
debat et contemnebatur: granum erat intus, debat et contemnebatur: granum erat intus, habebat vires trahendi post se omnia . Quomodo in grano numeri seminum latent; abjectum nescio quid apparet oculis, sed vis convertens in se materiam et proferens fructum abscondita est: sic in Christi cruce abscondita erat virtus; apparebat infirmitas. O magnum granum! Certe infirmus est pendens, certe ante illum caput plebs illa agitavit, certe dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Audi fortitudinem ejus: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Merito tanta fructificatio conQui de tribu Juda. Quis Juda, nisi cui dixit ipse Jacob: Juda, te laudabunt fratres tui ? Juda rex meus. Quid ergo timeam, quando Juda rex meus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus ? Juda rex meus: Moab olla spei meae. Quare, olla? Quia tribulatio. Quare, spei meae? Quia praecessit Juda rex meus. Qua enim praecessit, tu sequi quid ti
Abbreviated transcription (Latin):
dictum erat Confusionem inꝑpetuum obluuiᷤ¬
ceris: ignominiȩ iuduitatis tuȩ non eris me¬
it Ergo erat confusio eccłȩ aliquando: quã
m᷑oblita est Confusionis enim et ignominiȩ
uibuitatis suȩ: ram nonest memor: Quando
enum erat quȩdam confusio inter homines: a cer.¬
uus testimonii factus erat: Alodo iam nemo uł
meminit illius confusionis: quando ignomi¬
nia erat esse xp̃ianum: Iam nemo menunit:
iam omnes obliti sunt: iam meus est manas.¬
ses Et effrem fortitudo capitis mei: Effrem
fructificatio interpretatur Mea ẽ inquit
fructificatio & hȩc fructificatio fortitudo est
capitis mei Caput enim meum xp̃c ẽ: Et
unde fructificatio fortitudinis eius: Quia gra
nimnisi caderet interram non multiplicare¬
tur: solum remaneret: Eecidit ergo interrã
xp̃s inpassione: et secuta est fructificatio inre¬
surrectione. e effrem fortitudo capitis mei Pen¬

Expanded text:
tum erat: Confusionem in perpetuum oblivistum erat: Confusionem in perpetuum oblivisceris, et ignominiae viduitatis tuae non eris memor . Erat ergo confusio Ecclesiae aliquando, quam modo oblita est: confusionis enim et ignominiae viduitatis suae jam non est memor. Quando enim quaedam erat confusio inter homines, acervus testimonii factus erat. Modo jam nemo vel meminit illius confusionis, quando ignominia erat esse christianum; jam nemo meminit, jam omnes obliti sunt, jam meus est Manasses. Et Ephraem fortitudo capitis mei. Ephraem Fructificatio interpretatur. Mea, inquit, fructificatio, et haec fructificatio fortitudo est capitis mei. Caput enim meum Christus est. Et unde fructificatio fortitudo ejus? Quia nisi granum caderet in terram, non multiplicaretur, solum remaneret. Cecidit ergo in terram Christus in passione, et secuta est fructificatio in resurrectione. Et Ephraem fortitudo capitis mei. Pen
Abbreviated transcription (Latin):
martyribus: Aleus est galaad: meus est acer¬
nus testimonii: meisunt martyres ueri Moz̾au¬
tur ali prouetusta uanitate sine sale: nunqͥd
ꝑtinent adacctuum testimonii : Quia et si tͣ¬
didero corpus meum ut ardeam. caritatem autẽ
non habeam: nichil michi prodest: Cumenĩ
quodam loco moneret dominus de pace reti¬
nenda: premi sit: Salem habete inquit in
uobis: & pacem habete interuos Ergo melius
est galaad Sed galaad. id est aceruus testimonii:
inmagna tribulatione eiudenter factus est:
Tunc ignominiosa ecclesia erat in omnibus ho¬
minibus ÷ tunc obprobrium illi uiduȩ obiecta¬
batur quia xp̃ierat: quia signum crucis infron¬
te portabat: Hondum erat honor: crimen erat
tunc Quando ergo non honor sed crimen erat:
tunc factus est aceriuis testimonii: E ꝑ aceruũ
testimonii dilatata ẽ caritas. xp̃i: et ꝑdilatacionẽ
caritatis xp̃i: occupatȩ sunt gentes: Seguitur

Expanded text:
martyribus? Meus est Galaad: meus est acermartyribus? Meus est Galaad: meus est acervus testimonii, mei sunt Martyres veri. Moriantur alii pro vetusta vanitate sua sine sale; numquid pertinent ad acervum testimonii? Quia et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Cum autem quodam loco moneret Dominus de pace retinenda, praemisit salem: Habete, inquit, in vobis salem, et pacem habete inter vos . Ergo, Meus est Galaad: sed Galaad, id est acervus testimonii, in magna tribulatione evidenter factus est. Tunc ignominiosa Ecclesia erat in hominibus, tunc opprobrium illi viduae objectabatur, quia Christi erat, quia signum crucis in fronte portabat: nondum erat honor; crimen erat tunc. Quando ergo non honor, sed crimen erat, tunc factus est acervus testimonii; et per acervum testimonii dilatata est charitas Christi; et per dilatationem charitatis Christi occupatae sunt gentes. Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẽ: et sarcina mea leuis est Alia sarcina pre
sarcina pondus habet: xͥ sarcina pennas hab&:
Nam et aui sipennas de trahas. quasi onus tollis.
& quo magis onus abstulisti: eomagis in terra
remanebit. Quam exonerare uolusti. iacet ñ
uolat: quia tulist omis. Redeat omis: et uo¬
lat: Talis est xp̃i sarcina Portent illam omnes¬
homines. non sint pigri: non actendantur illiqͥ
ferre eam nolunt: ferant illam quiuolunt. et in¬
ueniant quanisit leuis. quam suauis. quam io¬
cunda: quam rapiens incȩlum. & a terra eripi¬
ens Diuidam sicunam: & conuallem taberna-¬
culorum dimetiar: forte propter oues iacob con-¬
ualł tabernaculorum intelligitur gens uideoꝵ:
et ipsa diuiditur: Nam fuerunt inde quicre¬
diderunt: foris reliqui remanserunt: A eusẽ
Galaad habet interpretationis suȩ uocem: et
magni sacramenti: Inter pretatur enim aceriui
testimonii: Quantus aceruus testimotiii in

Expanded text:
ne est, et sarcina mea levis est . Alia sarcina premne est, et sarcina mea levis est . Alia sarcina premsarcina pondus habet; Christi sarcina pennas habet. Nam et avi si pennas detrahas, quasi onus tollis; et quo magis onus abstulisti, eo magis in terra remanebit. Quam exonerare voluisti, jacet: non volat, quia tulisti onus; redeat onus, et volat. Talis est Christi sarcina. Portent illam homines; non sint pigri: non attendantur illi qui eam ferre nolunt; ferant illam qui volunt, et invenient quam sit levis, quam suavis, quam jucunda, quam rapiens in coelum et a terra eripiens. Dividam Sichimam, et convallem tabernaculorum dimetiar. Forte propter oves Jacob, convallis tabernaculorum intelligitur gens Judaeorum, et ipsa dividitur: nam transierunt inde qui crediderunt; foris reliqui remanserunt. 9. versGalaad habet interpretationis suae vocem et magni sacramenti: interpretatur enim Acervus testimonii. Quantus acervus testimonii in
Abbreviated transcription (Latin):
ban socero suo cum omnib suis. abscondit ido¬
la insicina quẽ afferebat defyria⁊ ubi diupe¬
regrinatus. tandem aliquando inde ueniebat.
Tabernacula autem fecit ibi propter ouessu¬
as et armenta: & appellauit locum illum ta¬
bernacula. Et hȩc diuidam inquit. idest eccle¬
siam Quid est hoc diuidam siccimam : Si adhis¬
toriam ubi abscondita sunt idola referatur:
gentes significat: Piuido gentes: Quid est diui¬
do: Non enim omniũ est fides: Quid est diui¬
dor Alii credent: alii non credent. Sed tamen
non timeant qui credunt. inter illos qui non
credunt: Duusi sunt enim nunc fide: postea
cdiuidentur inuiditio: Oues addexteram: he¬
di ad sinistram: Ecce inuenimus quem ad mo¬
dum ȩccła diuidat sicimam: quomͦ diuidit hu¬
meros Scdm nominis interpretationem diui¬
duntur humeri: ut alios grauent peccata sua :
alii tollant sarcinam xp̃i Humeros enim pios
querebat: cuindiceret: Iugum enim meum le¬

Expanded text:
ban socero suo cum omnibus suis, abscondit idoban socero suo cum omnibus suis, abscondit idola in Sichima quae habebat de Syria, ubi diu peregrinatus, tandem aliquando inde veniebat . Tabernacula autem fecit ibi propter oves suas et armenta, et appellavit locum illum Tabernacula . Et haec dividam, inquit Ecclesia. Quid est hoc, dividam Sichimam? Si ad historiam ubi abscondita sunt idola referatur, Gentes significat. Divido Gentes. Quid est, divido? Non enim omnium est fides . Quid est divido? Alii credent, alii non credent: sed tamen non timeant qui credunt, inter illos qui non credunt. Divisi sunt enim nunc fide; postea dividentur in judicio, oves ad dexteram, haedi ad sinistram . Ecce invenimus quemadmodum Ecclesia dividat Sichimam. Quomodo dividit humeros, secundum nominis interpretationem? Dividuntur humeri, ut alios gravent peccata sua, alii tollant sarcinam Christi. Humeros enim pios quaerebat, cum diceret: Jugum enim meum le
Abbreviated transcription (Latin):
promitat facere. uult & nonpotest: Tu dedeo
non est quod timeas. quia uerax est. constat:
quia omnipotens ẽ constat fallere non potest:
hab& unde faciat: Quid gͦ times nedecipiaris :
Opus est ut tute nõn decipias. et ꝑseueres usq
infinem : cumdaturus est quod promisit: Peus
locutus est uiscõ suo: Inquo scõ suos Deus erat in
xp̃o: mundum reconcilians sibi nsc̃õ illo dequo
alibi audistis: deus in scõ uia tua Beus locutus
est inscõ suo: letabor et diuidam siccimam Qͥa
deus hoc locutus ẽ. fiet: Uox eccłe est: deus locu¬
tus est inscõ suo: Hon uerba dicit quȩ deus locu¬
tus est: sed quonam deus locutus est inscõsuo:
nec fieri aliquid potest nisi quemadmodum lo-¬
cutus est deus: Consequenter ista conueniunt:
letabor & dudam siccimam: & conuallem tab̃¬
raculorum dimetiar: Siccima humeri interp̃¬
tatut Scdm historiam uero iacob rediens ala¬

Expanded text:
promisit facere vult, et non potest. De Deo promisit facere vult, et non potest. De Deo non est quod tu timeas: quia verax est, constat; quia omnipotens est, constat; fallere te non potest, habet unde faciat. Quid ergo times ne decipiaris? Opus est ut tu te non decipias, et perseveres usque in finem, cum daturus est quod promisit. Deus locutus est in sancto suo. In quo sancto suo? Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . In sancto illo, de quo alibi audistis: Deus in sancto via tua . Deus locutus est in sancto suo. Laetabor, et dividam Sichimam. Quia Deus hoc locutus est, fiet: vox Ecclesiae est, Deus locutus est in sancto suo. Non verba dicit quae Deus locutus est; sed quoniam Deus locutus est in sancto suo, nec fieri aliquid potest, nisi quemadmodum locutus est Deus, consequenter ista eveniunt: Laetabor, et dividam Sichimam, et convallem tabernaculorum dimetiar. Sichima Humeri interpretantur. Secundum historiam vero, Jacob rediens a La
Abbreviated transcription (Latin):
mini eius. multa deprecari scd̃m scłm et non
exaudiri: aduitam autem eternam semꝑ exau-¬
diri Quis enim nonsanitatem petat cum egro¬
tat: & tamen forte adhuc egrotare illiutileẽ:
Potest fieri ut hũic non exaudiaris: non tamen
exaudiaris ad uoluntatem: ut exaudiaris ad utili¬
tatem: At uero cum illud petis ut det tibi uitã
ȩt̃nam deus ut det tibi regnum cȩlorum deus:
ut det tͥ ad dexteram filii sui stare. cum uenerit
udicare terram: securus esto: Accipies. si modo
non accipis : nonenim iam uenit tempus ut ac¬
cipias Exaudiris et nescis: Quod petis agitur:
et si nescis in quo agitur: Inradice res est. ñdum
ne non fiat quod deus locutus est: Si haberes
aliquem grauem amicum et sapientem: quomͦ
diceres: sue locutus est hec : fiat necesse ẽ quod
locutus est: Uir grauis est non leuitate utitur:
non facile desententia dimouetur : quod pmisit
fixum est: sed tamen homo est. qui aliquando qͦd

Expanded text:
mini ejus, multa deprecari secundum saeculum, et non mini ejus, multa deprecari secundum saeculum, et non exaudiri; ad vitam autem aeternam semper exaudiri. Quis enim sanitatem non petat, cum aegrotat? Et tamen forte adhuc aegrotare ei utile est. Potest fieri ut hinc non exaudiaris: non tamen exaudiris ad voluntatem, ut exaudiaris ad utilitatem. At vero cum illud petis, ut det tibi vitam aeternam Deus, ut det tibi regnum coelorum Deus, ut det tibi ad dexteram Filii sui stare, cum venerit judicare terram; securus esto; accipies, si modo non accipis: non enim jam venit tempus ut accipias. Exaudiris, et nescis: quod petis agitur, etsi nescis in quo agitur. In radice res est, nondum ne non fiat quod Deus locutus est? Si haberes aliquem gravem amicum et sapientem, quomodo diceres? Ille locutus est haec, fiat necesse est quod locutus est: vir gravis est, non levitate utitur, non facile de sententia dimovetur, quod promisit fixum est. Sed tamen homo est, qui aliquando quod