comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iegari. Si aubi domitiliu
h̾rs aubi almm̃tariꝰ h̾eat. ⁊̃¬
aut si destinet domiciuũt̃n¬
sfre alt̾ut᷑ eoꝵ aut sicã aliqͣ
urgrat psentis pecume. aut
si.⁊ pub ei auinta relictast̃
⁊ inmutatĩ singłos ꝯuen¬
ire ei difficilesit. aut si aliq̃¬
alia cã finit ut puires soiẽt
tñsactt̃em admitte. ¶ Mo¬
ccem uenit estimandus est
ut puta qnͣtitas tñsactõis.
Nam ⁊̃ exnĩo fides iñsactõnis
estunabitur. Modus a ꝓ eta¬
te eius qui tnsigit arbitm̃dus
ẽ ⁊ ualitudine.nam ałrcumĩ
puero ałr cum iuuene alr cuz

Expanded text:
legari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et minutatim singulos convenire difficile ei sit: aut si quansactionem admittere. Moionem uenit, aestimandus est: ut puta quantitas transactionis. nam etiam ex modo fides transactionis aestimabitur. modus autem pro aetate eius, qui transigit, arbitrandus est et ualetudine: nam alias cum puero, alias cum iuuene, alias cum
Abbreviated transcription (Latin):
ea res querẽdae ⁊missa est
nõ negligendaẽ nec donand¬
de m̾ode personis tnfigẽtui
sz necmandare ex cãui riso¬
tor potit ¶Gransactces aum̃¬

Expanded text:
est, non neglegenda nec donandde modo de personis transigentium, Sed nec mandare ex hac causa iurisdaetor poterit. Transactiones a
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpiende gr̃a relictafint ad ħe
io dicemus. ¶Piane de aumn¬
tis q̃ ñ mortis ca dõat a st̃ liceb̾
sñ ptore auctore tnͣsigi.¶Sin.
gitur in m̃ses singlos siuem
dies siuemannos fũint reli
qnͣtitas alicin fu̾it relicta ut
exusuris eiusse alat imortis
tp̃re petĩnas restituat ñ cessa¬
bit oro. lz ñ i annos sĩgłos
uideat᷑ id reuitꝰ S isi sit certa

Expanded text:
e gratia relicta sunt, adhuc idem dicemus. plane de alimentis, quae non mortis causa donata sunt, licebit et sine praetore auctore transigi. Sive igitur in menses singulos sive in dies sive in annos fuerint relicquantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos videatur id relictum. Sed et si sit certa
Abbreviated transcription (Latin):
debere. ¶Deb̾itor cuus pig¬
nus debitor distͣrit cum me¬
septitiũ ẽe h̾rdem apparuit
quesitum est siagat pign¬
oraticia debitor cũ septicio an
nti possit excepcc̃ẽtr̃is actõis ftẽ
cum meuio quibrs eo tp̃r ñ
fu̾it possit q septitius petũiã

Expanded text:
debere. Debitor, cuius pignus creditor distraxit, cum MaeSepticium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit exceptione transactionis factae cum Maevio, qui heres eo tempore non fuerit: possitque Septicius pecu
Abbreviated transcription (Latin):
scõm ea que ꝓponentur ñ po¬
fse. quian cum eo ip̃e tñse¬
git nec negi septicumenuiᷤᷤ
lp̃.AQiua Egerens accepit.
entes oblig̾ces nonat ⁊ peri¬
mt ip̃aq p̾mntur ꝑ accep¬

Expanded text:
m ea quae proponerentur non posse, quia neque cum eo ipse transegit nec negotium Septicii Maevius gerens accepit. entes obligationes novat et peremit ipsaque peremitur per accep
Abbreviated transcription (Latin):
ertiru tñsigipotest. S cum
us quidẽ eet de alim̃tis tñsa¬
i eid alim̃ta ⁊ p̾t̾ea legatũ
pcentidie datum sit ⁊ tnͣsactũ
datum ẽ imputabitur priꝰ
inlegatum ꝙ p̃centi dic dat
cãm¶Siquis dealimentis
cedet nec intẽ tm̃ in qnͣtitate
sit debit.⁊ qnͣtum datum est.
anminꝯanplus. nam simi¬
nus sit adhuc tñidꝙ ĩsoru¬
tumdatũ ẽ in p̃fita alim̾ita
imputabitur. sane sis qui
de alm̾itis tñsegit lccuplecõr

Expanded text:
transigi poterit. Si cum lis quidem esset de alimentis, transaSi eidem alimenta et praeterea legatum praesenti die datum datum est imputabitur prius in legatum quod praesenti die datum causam. Si quis de alimentis cedet. nec interest tantum in quantitate sit debita, quantum datum est, an minus, an plus: nam et si minus sit, adhuc tamen id quod in solutum datum est in praeterita alimenta imputabitur. sane si is, qui de alimentis transegit, locupletior
Abbreviated transcription (Latin):
atario fuint alimrta relicta.
ctoritatẽ tñseg̾it ut ꝙ ꝑ sin¬
guios annos erat cirelictũ
mitio anni ꝯsequatur ⁊ pu¬
to eam tnsactõem uale. quia
tarus. tau tnͣsatrõe facit.no¬
uit enim or̃o alip̃ita ꝑ tnsa¬
ctionem intcipi. ¶Nich̃ añt
intẽ utrumlicertim sint qbꝰ
aum̃ta relicta sunt aut inge¬
nui aut satisiccupletes ant
p̃torem deistis queri. Inprim¬
isde cã tñsactis dein dem̃o.
titio de ꝑeonis tr̃isigentiu.
Incã ħ erit requirend̃ q̃ cau¬
sa sit tñsigendi ¶Eine cãe

Expanded text:
atario fuerint relicta. ctoritatem transegerit, ut quod per singulos annos erat ei relictumnitio anni consequatur? et puto eam transactionem valere, quia tarius tali transactione facit: noluit enim oratio alimenta per transactionem intercipi. Nihil autem interest, utrum libertini sint quibus alimenta relicta sunt an ingenui, satis locupletes an praetorem de istis quaeri: in primis de causa transactionis, dein de modo, tertio de persona transigentium. In causa hoc erit requirendum, quae causa sit transi
Abbreviated transcription (Latin):
D. ¶Om miles postulaba
sum est si iuditii mutadi cã
donatio ftã fu̾it priorẽ dnĩn
expiri oporte ut rẽ mag̃ qͣ li¬
tẽ inmilitẽ tñstulisse cdatur
dundo euitãdi cãre̾ auẽai̾t

Expanded text:
 Cum miles postulabat sum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis quam litem in militem tdundo euitandi causa rem alienauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tituto ¶Quid ergo ẽ ⁊ si is ad¬
ũsus ꝙ̃ tal act̃o cõpetit ꝑat sit
utile iudiciũ patiꝑinde ac si
possed̾it rette dicitur denegã
usucapte ab eocui auenatest
nec peti ob h possũt lctũ h̾t ħ¬

Expanded text:
tituto. Quid ergo est, si is, adversus quem talis actio competit, paratus sit utile iudicium pati perinde ac si possideret? recte dicitur denegandusucaptae ab eo cui alienatae sint nec peti ab hoc possint, locum h
Abbreviated transcription (Latin):
qui aliena imdidit s h̾rde
instituẽdo. uł legando siquis
auenet huic edcõ locus ñ erit.
Siquis auenaiut deñ retep¬
erit nõ tenebitimr ħ edcõ.
Qui uenditori suo redibet ñ
ur iuditucã mutãdi auena

Expanded text:
qui alienam rem vendidit. Sed heredem instituendo vel legando si quis alienet, huic edicto locus non erit. Si quis alienaverit, deinde receperit, non tenebitur hoc edicto. Qui venditori suo redhibet, non videtur iudicii mutandi causa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ SOtale plium accipe debe¬
mus tamurbanum qm̃usticũ
ad omne emmedificium lexiu
uaꝑtinebit ¶Pre du appllone
⁊̃ pars ꝯtinetur. ꝓin siue totu
p̃lium sit in dotem datunsiue
pars pdualienari nõ pot̾itih¬

Expanded text:
 Dotale praedium accipere debemus tam urbanum quam rustic‹um›: ad omne enim aedificium lex Iulia pertinebit: Praedii appellatione etiam pars continetur. proinde siue totum praedium in dotem sit datum siue pars p
Abbreviated transcription (Latin):
ac. Eandum dotalemma¬
ritus undidit⁊ tradroit su
lucro mariti cessit fundus ep̃¬
dicinas marmoreas apient
diuorcio fc̃o q̃retur marmor
ꝙ cesumn exportatũ eẽt cruui

Expanded text:
. Fundum dotalem maritus uendidit et tradidit: si in lucro mariti cessit, fundus empdicinas marmoreas aperuerat: diuortio facto quaeritur, marmor quod caesum neque exportatum esset cui
Abbreviated transcription (Latin):
tate cius fund dotis nõĩeme¬
uio ẗdidit dos eius ⁊ dicõnis
erit cuiꝰ ẽet sup̃iticio furidu
tͣdidiss ¶Simłris nõie quis
fundũ in dotem dederit. dotał
fundus erit. pp̃ uxorem enim
uidetur is fũdus ad maritu
puenisse. ¶Si fundum alien¬
umimiueri debeat maritus. e¬
um quia muircidotis nomĩe
ꝓmiẜat impendentierit ⁊ tunc
fiet dotał cum ad eumꝑuen̾it.
mulrrepudiaũit uł ⁊̃ sb̃ stituto
uiro omifit h̃rditatemuł ieg¬
atum erit fundus dotar.¬
possoem retmnuit post litteras
iurum ietiñe piatuit quiamu¬
uer accc̃em ex pacto nõ hũit.
todedit in dotemeumq pet̾e
neglexit uircumid fatẽ poss
rempiculisinfecit. namlicet
lexuilia q̃ uetat fund dotalez

Expanded text:
tate eius fundum dotis nomine Mdit, dos eius condicionis erit, cuius esset, si ipsi Titio fundum tradidisset. Si mulieris nomine quis fundum in dotem dederit, dotalis fundus erit: propter uxorem enim uidetur is fundus ad maritum peruenisse. Si fundum alienum mulieri debeat maritus eumque mulier ei dotis nomine promiserit, in pendenti erit et tunc fiet dotalis, cum ad eum peruenerit. mulier repudiauerit uel etiam substituto uiro omiserit hereditatem uel legatum, erit fundus dotaonem retinuit post litteras virum retinere placuit, quia mulier actionem ex pacto non habuit.to dedit in dotem eumque petere neglexerit vir, cum id facere posset, rem periculi sui fecit: nam licet lex Iulia, quae vetat fundum dotalem
Abbreviated transcription (Latin):
legatus adlegemuiliam ꝑ¬
tinet ⁊ est qiͣ dotar. Toriens
aut nõ potest alienari funclꝰ
quotiens muiri accio de dote
competit aut ommim̃o com¬
ne id maritoliceat obligare
aut alienare plemus intpretã¬
da est ut.⁊̃ desponsoid iuris
sit quod de marito.

Expanded text:
us ad legem Iuliam pertinet quasi dotalis. Totiens autem non potest alienari fundus, quotiens mulieri actio de dote competit aut omnimodo comne id marito liceat obligare aut alienare, plenius interpretanda est, ut etiam de sponso idem iuris sit quod de marito.
Abbreviated transcription (Latin):
uerꝓmiserat dotalemfimd̃.
effici. ¶ Q si eiꝓmttat qm ĩ
fundum aut .x. debuit mar¬
bitrio eẽ mariti q in dotẽ sit ⁊̃¬
Q sistichũ aut fudum debu
sum sit sticho mortuo fund̃

Expanded text:
romiserit, dotalem fundum effici. Quod si ei promittat, qui fundum aut decem debuit, in arbitrio esse mariti, quid in dote sit. Quod si Stichum aut fundum debuisum sit, Sticho mortuo fundum
Abbreviated transcription (Latin):
marmor uirila beo ẽẽart. cep¬
rumiuro negat quicqm p̃stã¬
dum cẽ a muliere. quia necne¬
cessaria ea impensa eẽt ⁊ funroꝰ
det̾ior eẽt fc̃s ego nõ tm̃nccͣriaᷤᷤ¬
s. ⁊̃ utues impensas pr̃andas
a mułre existimonec puto fũ¬
dumdetiorem ẽẽsi tries sũt
lapidicine inquib lapis cres¬
cere possit ¶Siꝑmulierẽ mora
fieret quoniinus estimacõem
partis fundiiuro souĩet ⁊ fun¬
dum recipet. ⁊ cum ħ pactume¬
rat fructus interim ꝑceptos ⁊̃¬
ad iurum ptiñe art labeo. pu¬
to pecius ꝓporcione fructus ni¬
rum h̃iturum. reliquos mu¬
ueri restituturum quo uireu¬

Expanded text:
marmor uiri esse ait: ceterum uiro negat quidquam praestandum esse a muliere, quia nec necessaria ea impensa esset et fundus deterior esset factus. ego non ta utiles impensas praestandas a muliere existimo nec puto fundum deteriorem esse, si tales sunt lapidicinae, in quibus lapis crescere possit. Si per mulierem mora fieret, quo minus aestimationem partis fundi uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc pactum erat: fructus interim perceptos ad uirum pertinere ait Labeo. puto potius pro portione fructus uirum habiturum, reliquos mulieri restituturum: quo iu
Abbreviated transcription (Latin):
fritanus pius frux. inclitus.
uictor. ac mnumphator. semꝑ
augustus. theophilo doro¬
thalosco et cratino uiris illu¬
stribus et inrecessorib ⁊ sal¬
mano iuro cliscretissimo et

Expanded text:
FRICANVS PIVS FELIX INCLVTVS VICTOR AC TRIVMPHATOR SEMPER AVGVSTVS THEOPHILO, DOROTHALELAEO ET CRATINO VIRIS ILLVSTRIBVS ANTECESSORIBVS ET SALAMINIO VIRO DISERTISSIMO
Abbreviated transcription (Latin):
tutus e. Teteꝵ siañ aditã h̾rdit¬
atem aut añdiẽ cedetem quis ca¬
pite dimmutꝰ ẽ estat no adm¬
iti. ¶ Si tͥ fundꝰ ex die legatꝰ ẽ
dendum erit si capite minutꝰ
fũo int̾ diẽ legato tuoinẜtum
ne forte saluus sit ususfꝯ qiã¬

Expanded text:
tutus est: ceterum si ante aditam hereditatem aut ante diem cedentem quis capite minutus est, constat non amitti.Si tibi fundus ex die legatus esidendum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte saluus sit mi
Abbreviated transcription (Latin):
orti herem flum ortum gcup¬
auit. dem̃. ib eo recessit ius qu¬
cq ususfꝰ. restitutũ ẽẽlabeom
uidetur qr id solũ ꝓpetuo eius
mutato indeman᷑e ceperit. a¬
mittiusũf. existĩo. cũ is locus
aluei ꝓb̃utꝰ ẽeceperit n in pri¬
stinũ statũ restitu po̾sĩ. id̃ iu

Expanded text:
orti haberem, flumen hortum occupauit, deinde ab eo recessit: ius quoque usus fructus restitutum esse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdmutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum re
Abbreviated transcription (Latin):
Aub. Sususfruttuariꝰ messe
fecit ⁊ decesẜit stipulã quemme
so. ⁊ut uua adẽpta. aut extusa
olea ꝙͣuis nõdum tritũ frum̃tũ.
aut oleũ fc̃muł iundenia fc̃a¬

Expanded text:
um.Si fructuarius messem fecit et decessit, stipulam, quae in messo aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum ue
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Tindiisufructu legatosi
uilla dirut⁊ sit ususfꝰ nõ extm¬
deamꝰ ne ĩ fundiususfꝰ exting¬
uatur. ⁊ rõ dñdum ẽ ut nõ extĩ¬
guatur. ¶Nontm̃ siedes ada
alias nouas restitũit. plane
siꝑ partes refitiat lz omnis no¬
Gri uł icci ususfꝰlegatus sifũit.
iundatꝰ ut stagnũ iam sit aut
palꝰ ꝓcul dubio extinguet. Si
⁊ ibi uineesint põite. uł ccͣ puto
extingui scerte suueusuf. iega¬
to si silua cesaillic sac̃ces fuu̾int
fc̃e sũ dubio ususfꝰ extĩguitur.¬

Expanded text:
ndi usu fructu legato si uilla diruta sit, usus fructus non extindeamus, ne etiam fundi usus fructus extinguatur: et idem dicendum est, ut non extinguatur.Non tantum si aedes ad aalias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noAgri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur.Sedet ibi uineae sint positae uel contra, puto extingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint ine dubio usus fructus extinguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓ estimacceidicis ex̃ ordiez
pecumaria penamictabitur.
Ttimmcio hunis titulidi¬
ximus tres ordines p̃tor fe¬
cit nõ postulanciũ quoꝵ hic
t̾tius est. quib nõ in totu
denegat postulandi fatuit¬
atem.sz ne ꝓommib post¬
ularent q̃ĩminus deliq̾rint
qm̃ hn qui supiorib capiti¬
b notantur. ¶Ait p̃tor ꝗ
iege plebiscito senatꝰ ⁊. ed¬

Expanded text:
 aestimatione iudicis extra ordinem pecuniaria poena multabitur. Vt initio huius tituli diximus, tres ordines praetor fecit non postulantium: quorum hic tertius est, quibus non in totum denegat postulandi facultatem, sed ne pro omnibus postularent: quasi minus deliquerint quam hi qui superioribus captibus notantur. Ait praetor: "Qui lege, plebis scito, senatus
Abbreviated transcription (Latin):
magratum posseaspirare an̾t
ad nouummpenitus ꝓhiberri
ioqr multis cõꝓbatur exempꝰ¬
us ¶ Remonet a a postuia¬
dop aius ⁊eum qui corpore
suo muliebria pass ẽ. Siquĩ

Expanded text:
rare autem ad novum penitus prohiberi: idque multis comprobatur exemplis. Removet autem a postulando pro aliis et eum, qui corpore suo muliebria passus est. si q
Abbreviated transcription (Latin):
pretorꝓposuit
mderationis
tatis tuendeet
decoris siucau¬
sa ne sñ delectu
passim ap̃ se postuietur. eapp̃
tres fecit ordines. Namquo¬
sdamin totumꝓhibuit pos
ur amicisui miure ap̃eum
qui uiristitõi p̾est expoñe nel
ait̾ius desiderio cc̃dicere. ¶nic¬
um aũt fecit p̃tor ab husqui
intotum ꝓhibentur postula¬
reinquo edc̃o aut piuciam
aut casum extus aunt ꝑuiciã
dum minorem ãnis .xuii. q¬
eos nõ in totum cõpientp
hibet postulare. quiamode
te aut paulo minore fertur
nerua fui ⁊ ꝑb̾lice deuire res¬
pondisse. ¶ꝓpt̾ cãum aut¬
surdum quiꝓsus ñ andit
ꝓhibetap̃se postulare. nec
enim erat ei ꝑmittend̃ postu¬
lare qui det̃tum p̃toris exau
causis uł ambitõe adũsarii ÷
metu pr̃onumnõ inuenit.
Scdo loco edictũꝓponiturine¬
os qui ꝓalus ne postuientꝓ¬
pionas turpitudine notab

Expanded text:
proposuit habendae rationis tatis tuendae et decoris sui causa, ne sine delectu passim apud se postuletur.Eapropter tres fecit ordines: nam quosdam in totum prohibuit postuel amici sui in iure apud eum, qui iurisdictioni praeest, exponere: uel alterius desiderio contradicere. Initium autem fecit praetor ab his, qui in totum prohibentur postulare. in quo edicto aut pueritiam aut casum excusavit. pueritiam: dum minorem annis decem eos non in totum compleuit, prohibet postulare, quia modete aut paulo maiore fertur Nerua filius et publice de iure responsitasse. propter casum surdum qui prorsus non audit prohibet apud se postulare: nec enim erat permittendum ei postulare, qui decretum praetoris exaudcausis vel ambitione adversarii vel metu patronum non invenit. Secundo loco edictum proponitur in eos, qui pro aliis ne postulenpersonas in turpitu
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑx ieptumẽnõ ꝓhiberi
tutorem ad ẽe pupiuo ĩ ne¬
gitio suo aduccatus conẗ
patremeius fuiss. S siil¬
lud pirissum ab eo agere
tutorempupili cãm Adũ¬
susfiscum in q̃adũsus pa¬
trempupuu ante aducca¬
tus fuiss fisci. ¶Qui aũt
inter infames sunt seꝙ̃ti
tulo expi.mnabitur.

Expanded text:
criptum est non prohiberi tutorem adesse pupillo in negotio, in quo advocatus contra patrem eius fuisset. sed et illud permissum ab eo est agere tutorem pupilli causam adversus fiscum, in qua adversus patrem pupilli antea advocatus fisci fuisset. Qui autem inter infames sunt, sequenti titulo explanabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
prona. libens parentiboq pa¬
trom patrone de quibꝰ ꝑsõis
sb̾ titiuo deinius uccandopl¬
emus diximus. It adicit lire¬
ris ue suis fr̃esorore. uxore so¬
nouca. priuigno.pruugna.
pupillo. pupilla. furioso.⁊
tutoꝵ smña aut ab eo cuius
de ea re uuirisdictio fuit eatut¬
ela curacõ dataerit. ¶Affim¬
tates nõ eas accipe debemus

Expanded text:
rentibusque patroni patronae': de quibus personis sub titulo de in ius uocando plenius diximus.Item adicit: 'liberisue suis, fratre sorore, uxore, sonouerca, p‹r›iuigno priuigna, pupillo pupilla, ‹furioso› tutorum sententia, aut ab eo cuius de ea re iurisdictio fuit ea tutela curatioue data erit.' Adfinitates non eas accipere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
domꝮ relicto uiri bom arbiter¬
at mutat si p̃r hrdes fiuos si¬
cedat ab eo qui tdidit. s uti
fruatur legataris ergo cumnõ
fiant fiuctuariiuasa uendica¬
ri a proprietario possunt.
¶Cantione non datauidend̾ẽ
de ꝯdicione anpossit locumhe¬
re.⁊ ꝓ ditum est neminẽrem
suamnsi afure ⁊dit̾e posse.

Expanded text:
domus relicto uiri boni arbitraec mutat, si pater heredes filios sirecedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii uasa, uindicari a proprietario possunt cautione non data. uidendum est de condic‹t›ione, an possit locum habere: et proditum est neminem rem suam nisi furi condicere posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ommnꝯ cogend̾ ẽefructuariũ ca¬
u̾eaut atic̃em sustiꝑe ¶Piane
si ex dieꝓprietas alitiui egata
it remittendã ẽẽ hãc cancc̃e fruc¬
tuario. quia ctum sitad eũ pp

Expanded text:
o minus cogendum esse fructuarium cauere aut actiones suscipere.Plane si ex die proprietas alicui legata it remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum pr
Abbreviated transcription (Latin):
sit eum restitũe simtitõ regat᷑
uidend̾ ẽ quis debeat cauent
rum titiꝰ anego qui legatari
sũ an ilbõ dicimꝰ mecũ brdẽ
recta uia fid̃igniss arm̃ cau̾e

Expanded text:
sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem recta uia fideicommissarium caue
Abbreviated transcription (Latin):
sit patronus putat. pomp̾e
um amisisse honorem. Szsi
fu̾it restitutus crit eiĩ hiꝰ ed¬
icti ꝯmod̃ saluum. ¶Parẽteᷤᷤ
patroni⁊ adoptim excipiũt᷑
rat ¶ Si filius meus mado¬
pcc̃emdatus sit uccari alib̾to
meo inuis ñpotit.s necne¬
pos madoptiua familia su
ancipatus adoptau̾it filiu
xa mutuo seip̃a ⁊ filius euiᷤꝰ
mius nõ uccabunt. ¶Sinat
cusaiunt lib̾tum pr̃onumł
inseruitute petierũt nullꝰ eiho¬
nor debetur. ¶Pretor ait inius

Expanded text:
sit patronus, putat Pomponius ‹eum› amississe honorem. sed si fuerit restitutus, erit ei etiam huius edicti commodum saluum. Parentes patroni etiam adoptiui excipiuntur: rat. Si filius meus in adoptionem datus sit, uocari a liberto meo in ius non poterit: sed nec nepos in adoptiua familia suancipatus adoptauerit filium, xa, mutuo se ipsa et filius eius in ius non uocabunt. Sin autem cusauerunt libertum paternum uel in seruitutem petierunt, nullus eis honor deb
Abbreviated transcription (Latin):
pedius putat permittere d pa¬
troniminius uecari alib̾toĩ
sicum a grauissima iniuria.⁊
affetit flagellis fortececidit.
Semper aut hunc honorem
iat patronus. s si patronrĩ
tutoruł curatorinteruemat
impune posse eos inuisucca¬
beo ait mod̾andamuisdcc̃oẽ
ueluti sipeniteat uib̾tunriact¬
ionẽ remittat uł si pr̃onusuo.¬
catus nõ uenitaut sinõimipi¬
tus uccatus licet edicti ũba¬
inius uocau̾it contͣ p̾toris e¬
dictum filium patronisui ꝙ
nalem in factũ actõem .i .i.⁊¬

Expanded text:
Pedius putat, permittere debet patronum in ius vocari a liberto: si eum gravissima iniuria adfecit, flagellis forte cecidit. Semper autem hunc honorem iat patronus. sed si patroni tutor vel curator interveniat, impune posse eos in ius vocabeo ait moderandam iurisdictionem: ueluti si paeniteat libertum et actionem remittat: uel si patronus uocatus non uenerit: aut si non inuitus uocatus sit, licet edicti uin ius uocauerit contra praetoris edictum filium patroni sui, quem nalem in factum actionem, i
Abbreviated transcription (Latin):
aureoꝵanulor accepit puto
alib sit restitutus. nam pr¬
inceps ingenum facit. ¶Q
manumittitur aliquo corpõ¬
re aliquoł collegio ui cuut¬
ate singulos Iius uccabit.
nam ñ est eorum ubertꝰ s rei

Expanded text:
ius anulorum accepit, puto alibus sit restitutus: nam princeps ingenuum facit. Qui manumittitur a corpore aliquo uel collegio uel ciuitate, singulos in ius uocabit: n
Abbreviated transcription (Latin):
rentem pr̃onum patronã uelr̃
inius sinepmissumeoneꝗs
uecet. ¶Parentes Hͥutriusq
sexus accipere debemus s anin
infinitum q̃r ⁊ quidã parẽte
usq ad tritauum appllarin
unt superiores maiores dii
h̃ uefes extimasse. pomp̃. ref¬
ert:sz gaius cassis onmes
minfinitum parentes dicit
ꝙ ⁊ honestuis est ⁊ m̃ito opri¬
nuit parentes etiã eos arci¬
pi labeo existimat qunnser¬
auute eum susceꝑint. nec

Expanded text:
rentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis uocet'. Parentem hic utriusque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritauum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc ueteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in infinitum parentes dicit, quod et honestius est et merito optinuit. Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in seruitute susceperunt: nec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃.ł Squis iniquu ius
aduersus aliꝙ̃ ĩpetͣuit eo
uueutatur. ita dem̃ siper
terum si p̃o nõ postulante
nõ cordetur. s si ĩpetrauit
impet̾int ut ut̾etur licetusus
nõ sit ħedictopuniatur ¶sip¬
curator meus postuiaint. q
olescentis ip̃e h edc̃o coh̾ceti
It adũsus ꝓcuratoremid ob¬
seruand est sunrem suamfu¬
erit datus ¶Hpena adu̾sus
omnẽ statuitur quiin edictus
incidit. non solum eo postul¬
ante qui ab eolesus ẽ. s om̃i
ꝓ quo spopondisti impet̾uit
ne aliquis debitorip̃iꝰ adũsꝰ
eum excepccẽ utatur. dem̃ tum
negõ in quospopondistiueliᷤ
excepcõe uti. necte nec ip̃m o¬

Expanded text:
 quis ‹iniquum› ius aduersus aliquem impe‹t›rauit, eo iure utatur ita demum, si per terum si ipso non postulante, non coercetur. ‹sed› si impetrauitut uteretur licet usus non sit, hoc edicto puniatur. Si procurator meus postulauit, quadulescentis, ipse hoc edicto coercetur. item aduersus procuratorem id obseruandum est, si in rem suam fuerit datus. Haec poena aduersus omnem statuitur, qui in edictum incidit, non solum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, ro quo spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum o
Abbreviated transcription (Latin):
io eius postiante eod̾iure
adũsus eum decerñetur .s.¬
quim eẽ credidiss ⁊dimp
sius quoq pona uałe paci¬
tuere ꝓh̾itus sit nec effect̃¬

Expanded text:
io eius postulante eodem iure aduersus eum decerneturquum esse credidisset, id in ipsius quoque persona ualere patituere, prohibitus sit nec effect
Abbreviated transcription (Latin):
uidemiarumq tempore adũ¬
sarium cogͣt.⁊ diudi ciũueĩre
orone duumar ciexprimitur.ĩ
quia eccuꝑiti arca rem rustita
inforum compeilẽdi nõ sũt. S
sip̃tor ait ꝑ ignorantiã uł cor¬

Expanded text:
demiarumque tempore adversarium cogat ad judicium venire, oratione divi Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum compellendi non sunt. Sed si praetor aut per ignorantiam vel socor
Abbreviated transcription (Latin):
riarum attrccium quidi que
de intendio ruianaufragio.
rate. naue expugnata mpui
lia quo udicia õi tp̃r fimũ¬
tur.¶Itemm eum qui d iniu¬

Expanded text:
riarum atrocium: qui de incendio ruina naufragio rate naue expugnata rapuisalia quoque iudicia omni tempore finiuntur.Item in eum, qui quid nu
Abbreviated transcription (Latin):
ccefsori quo eius dari debeat.
anuo quiaiam data estam¬
plius dari nõ possit ⁊ mag̃ẽ
medianccte incipit ⁊ seꝙ̃tis
nectis media parte fut̾ itaq
a actum est ꝓude ẽ q̃i ꝙͣuis¬

Expanded text:
ccessori quoque eius dari debeat, an uero, quia iam data est, amplius dari non possit? et magismedia nocte incipit et sequentis noctis media parte finitur. ia, actum est, perinde est, quas
Abbreviated transcription (Latin):
insenaturetitata effetit de ali¬
is sp̃eb p̃torem adiri ⁊̃ diebꝰ
ferratis ut puta ut tutores. nĩ
curatores denturut o ffã.az¬
moueãtur cessantis extusacõ¬
nes auegẽtur aumta ꝯstituã¬
tur etates ꝓuentur. uentris
fecti. ¶Item de testĩs exhiben¬
dis uelut curritor detur bono¬
rumciꝰ cuian hrs exstitur
sit inctum est. aut de alend¬
is liberis parentib pronis
aut de adeunda suspetra ḃrd¬
itate uit ut aspectu itrox in¬
iuria existimetur uł cui fitei¬
mifsaria lib̾tas pranda sit.¬

Expanded text:
in senatu recitata effecit de aliis speciebus praetorem adiri etiam diebus feriaticis: ut puta ut tutores au‹t cura›tores dentur: ut offici admoneantur cessantes: excusationes allegentur: alimenta constituantur: aetates probentur: uentrisfecti: item de testamentis exhibendis: ut curator detur bonorum eius, cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patronis: aut de adeunda suspecta hereditate: aut ut aspectu atrox iniuria aestimetur: uel fideicommissaria libertas praest
Abbreviated transcription (Latin):
obligõem. qr ẽ uissimũ non
talẽ ꝓmissc̃em dotis ullã ẽe.
Simetu coactussim ab ẽpcõ¬
ne lecatõe discede. uidend̾ estes
annich sit actũ. ⁊ antiq̃ obli¬
gatio remaneat.an lsimile

Expanded text:
ionem, quia est uerissimum nec talem promissionem dotis ullam esse. Si metu coactus sim ab emptione locatione discedere, uidendum est, an nihil sit acti et antiqua, obligatio remaneat, an hoc simile
Abbreviated transcription (Latin):
d aptissĩas ꝓbacc̃es uiolẽ¬
cie oppoñe. ¶ Si iusto metu
in ciuilit̾ cusitdiẽdo athletã
pileritaut̃ qntitatẽ debite
pecĩne hiis ꝓbatis cõpetens
uidex rẽ sue equitati restitui
dec̾nat ¶Siquis ꝙ adũsari¬
o nõ debebat delegante eo
is int̾ueniẽte sñ ncc̃o iudicis
coatius ẽ dareiidex incimłr¬

Expanded text:
 apertissimas probationes uiolentiae opponere. Si iusto metu inciuiliter custodiendo athletam pulerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his probatis competens iudex rem suae aequitati restitui decernat. Si quis, quod aduersario non debebat, delegante eo is interueniente, sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inci
Abbreviated transcription (Latin):
rwbit. ait enim metũ iulatũ
accipiend̃ .i. si ulatus ẽtim¬
or ab aliquo. demq tctatã
si fũdum meũ reliquero au¬
dito ꝙ quis cũ arinis ueñret.
an hinc edicto ictus sit irest
iabonem estimare huic edc̃o¬
sare qm ñ uideor uideiectus
qui deitiñ expecitui s ꝓfugi
inmeo soioꝑium edifices e

Expanded text:
ribit. ait enim metum illatum accipiendum, id est si illatus est timor ab aliquo. denique tractat, si fundum meum dereliquero audito, quod quis cum armis ueniret, an huic edicto locus sit? et refert Labeonem existimare edicto losare, quoniam non uideor ui deiectus, qui deici non expectaui sed profugi. in meo solo per uim aedifices, et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ restituat ĩ q̃druplũ ĩ eũm
diciũ pollicetur. Quadrupla
u̾it ¶ Sat̾ ciem̃t cũreo p̃tor
egit ut daret ei restituẽdi fac¬
uitatem fimur penã euitare.
Bost annũu̾o in sĩplũ actõ¬
nem pollicetur. s nõ sẽp. s

Expanded text:
non restituat, in quadruplum in eum iudicium pollicetur: Quadruplabuit. Satis clementer cum reo pretor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult penam evitare. Post annum vero in simplum actionem pollicetur, sed non semp
Abbreviated transcription (Latin):
tã tibi stipuscem fet̾im arbi¬
tratu iudicis ap̃ ꝙ̃ ex ħ edcõa¬
gitur nõ solum idꝯtinetur
ut intua ꝑgona reniteg̾anr
obłigo. S ut fideuissores

Expanded text:
tam tibi stipulationem fecerim, arbitratu iudicis, apud quem ex hoc edicto agitur, non solum illud continetur, ut in tua persona redintegretur obligatio, sed ut fideiussores
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uł soluaturur restituta
obligõe iudicium actipiat᷑.¬
ꝓmisero. stipio. accepto faci¬
endaerit. s ⁊ si ususfr̃. uł ser¬
uitutes amisse sunt restitu¬
ende erunt.¶Tum a hactio
inrẽ sit scriptanec ꝑgõamiũ
facientis cołceat. s adũsus
omes restituruelit ꝙ metꝰ

Expanded text:
 restituta obligatione iudicium accipiatupromisero, stipulatio accepto facienda erit. sed et si usus fructus uel seruitutes amissae sunt, restituendae erunt. Cum autem haec actio in rem sit scripta nec personam uim facientis coerceat, sed aduersus omnes restitui uelit quod metus
Abbreviated transcription (Latin):
po accepuit p̾tortamen ⁊̃ ut
restituat interuemnre d. Rĩ
⁊ gestum ẽmalomore ⁊ pr¬
etor nõ respitit anaduit
sit qui dedit s ħ solum ꝙ
hic acceꝑit metumortis a¬
iato. ¶Siis accipiat peti¬
mam qui instr̃a stanus mtiꝰ
intũsurrus ẽnsi demñ dus¬
bitatur quin maximo me
rum patiatur uirsiuemu¬
lier ħ edictum lccũ H̾t. cu
ub̾is suis cumꝓ affectu pen¬
tes mag̾ in lib̾is suis t̾reant.¬

Expanded text:
tor tamen etiam ut restituant interuenire debet: nam et gestum est malo more, et praetor non respicit, an adulter sit qui dedit, sed hoc solum, quod hic accepit metu mortis illato. Si is accipiat pecuniam, qui instrumenta status mei interuersurus est nisi dem, non dubitatur quin maximo metrum patiatur uir seu mulier, hoc edictum locum habet, cum liberis suis, cum pro affectu parentes magis in liberis terreant
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃torẽ restituẽdꝰ suurabe
stinẽdimͥ pot̾tas tribuatur.
¶Si coactus h̾rditatẽ repud¬
iarem duppliciuiam p̃tor
sucturrit. aut utues actões
qĩ hroi dando. aut actoem¬

Expanded text:
torem restituendus sum, ut abstinendi mihi potestas tribuatur. Si coactus hereditatem repudiem, duplici uia praetor mihi succurrit aut utiles actiones quasi heredi dando aut actionem
Abbreviated transcription (Latin):
posse. qr lzres q̃ i hrditate
ear quo pcõ iccupletẽ eumã
sepiꝰ mutata sp̃e faciẽdo ꝑm̃
obligat ac si corpora ip̃a me
nus pollicetur actõem ꝓ ⁊ sul
q̃tenꝰ ad eũ ꝑuenit inteiugẽ¬

Expanded text:
ditate earum quo, locupletem eum uel saepius mutata specie faciendo, perinde obliga‹t›, ac si corpora ipsa in nus pollicetur actionem proconsul, quatenus ad eum peruenerit, intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
mox ego eni cogo metute
o ut ei solũet h edc̃o ñ tenei
pp̃ naturam ꝙ metꝰ cã actõ¬
ns q̃ dãpnũ exigit ꝙͣuisne¬
gari nõ pofsit unegẽ uiliã
eũ de inincdisse⁊ius c̃oiti

Expanded text:
mox ego eum coegero metu te o ut ei solveret, hoc edicto non teneri propter naturam metus causa actionis quae damnum exigit: quamvis negari non possit in Iuliam eum de vi incidisse et
Abbreviated transcription (Latin):
issionẽ uł edificu depõem qͣm
ait ratũ se nõ h̾iturũ q̃tenꝰ acci¬
piend̃ uideamꝰ ⁊ quidã autĩ¬
metum accepto debitor lib̾a
tus est. uł quid simile ꝯtig̾it
innegcciis quid ꝑfectis ⁊exte¬

Expanded text:
issionem uel aedificii depositionem, quam ait ratum se non habiturum, quatenus accipiendum est uideamus. et quidem aut immetum accepto debitor liberatus est uel quid simile contigerin negotiis quidem perfectis et
Abbreviated transcription (Latin):
repeurigitrir nõ exigimus
an heant uolũtatẽ an man¬
datum. S ne cc̃ria uolũtas
eius ꝓletur. qĩmus de rato
offerant cautionem.
autetas ĩpediat nec ꝙꝙ̃¬
U Ucet quiagat heant.

Expanded text:
epelli. ergo non exigimus ut habeant uoluntatem uel mandatum, sed ‹ne› contraria uoluntas probetur: quamuis de rato offerant cautionem. aut aetas impediat, nec quemquam qui agat habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
bom iuri arbittuire defẽd̾e
is qui actorẽ frustñdo ef¬
ficiat nead exitũ ꝯtrou̾sia
deducatursad duas res pe¬
tendas ꝓturator datꝰsum
mã remi petit excepcc̃ononex¬
cluditur ⁊ rem in iudiciũ

Expanded text:
boni ‹uiri› arbitratu litem defendere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controuersia deducatur.Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione non excluditur et rem in iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
sente eptorẽ eundq possõ¬
rem fundi defendebat ⁊ ud¬
icium nõit eiuus accipiebat
postulabat unditore fũdi
ut ab eo defendetur. undit¬
or desidabat cam sͥ iatã re
c̃ptorem Hiturum putocũ
uenditori derato sat darede¬
bere. quia sifund̃ agenti rest¬

Expanded text:
sentem emptorem eundemque possessorem fundi defendebat et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a uenditore fundi, ut ab eo defenderetur: uenditor desider‹a›bat caueri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum uenditori de rato satisdare debere, quia si fundum agenti rest
Abbreviated transcription (Latin):
ediri nõ pot circa ⁊diudica¬
ciones ⁊ ꝯdemꝑnacc̃es pla¬
ne dare ꝑmittẽdum ẽ siu¬
nico hrdi punes hrdos ex¬
eum defendere iudebuntur
udo defendat. uł omnes ur
quidã ex hus unũ dederint
in quem iudiciũ tñsfatim¬

Expanded text:
diri non potest circa adiudicationes et condemnationes: plane permittendum dare, si uni coheredi plures heredes exeum defendere uidebuntur, solido defendat, uel omnes uel qui ex his unum dederint in quem iudicium tra
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ suudicatũ solu sat̃dede¬
rit defendẽdi algentis gr̃a
cogend̃ ꝓturatorẽ uidiciũ
labeo ait cã cognnta tẽpanḋ
⁊ si capcõ actoris sit pp tp̃ri¬

Expanded text:
si iudicatum solui satisdedit defendendi absentis gratia, cogendum procuratorem iudicium .Labeo causa cognita temperandum, et si captio actoris si‹t› pr
Abbreviated transcription (Latin):
natim mãdatũ sit eri p̃r ua¬
utudine. uł aliauista cã ĩpe¬
diatur¶Sistipsetur ꝑtitra¬
tordampm infecti ui iega¬
toꝵ debebit derato cau̾e¬
S ⁊ is qui qĩ defensor inrẽ
actõe ꝯuenitur p̃t̾ solita
sat̃ dact̃em iuditatũ solui

Expanded text:
natim ei mandatum sit et pater ualetudine uel alia iusta causa impediatur.Si stipuletur procurator damni infecti uel legatorum, debebit de rato cauere.Sed et is, qui quasi defensor in rem actione conuenitur, praeter solitam satisdationem iudicatum solui
Abbreviated transcription (Latin):
ex utroq late qĩ actor heat᷑.¬
Est ⁊ casus quo quis eiusõ
postulata ẽ cognitõ demin
scriptus iuendõe dicerur
alt̾ius ꝓcurator exist̾ at d ca¬
uere hic ꝓcurator ⁊ ratã rez
dñm h̾itirmi ne forte dñs
resisus uerit quid petere. ¶It̃
iudicatum solui ⁊ siq̃ fort

Expanded text:
ex utroque latere quasi actor habeatur.Est et casus, quo quis eiusdempostulata est cognitio de in umscriptus in uenditione diceretur: alterius procurator existit: debet cauere hic procurator et ratam rem dominum habiturum, ne forte dominus reuersus uelit quid petere, item iudicatum solui, ut si quid
Abbreviated transcription (Latin):
morbo ppetuo tenetur.autq
magrãtuminiturus ẽ aut ꝗͥ¬
inuitus uiditiũ patiñ pot̃ y
doneus defensor intelligit᷑.¬
Ontores qui mauquo lo¬¬
co admimstuint eod ioco et
desendi debent.

Expanded text:
morbo perpetuo tenetur aut magistratum initurus est aut inuitus iudicium pati non potest, idoneus defensor intellegitur.Tutores, qui in aliquo loco administrauerunt, eodem loco et defendi debent.
Abbreviated transcription (Latin):
fenditcum ciius nõie ip̃e ñ
defende. ¶Qui alium defẽd̃
sat̾dare cogrtur. Nemo enĩ
alienclitis ydoneus defen¬
sor sine sat̾dricõe intelligit.¬
Itemqueritur si iudiciũ de¬

Expanded text:
fendit eum, cuius nomine ipse non defendere.Qui alium defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus defensor sine satisdatione intellegitur.Item quaeritur, si iudicum
Abbreviated transcription (Latin):
curatore iudiciũ ꝑmitatur.
Siquis omma iudicia abeo
tñsferre patus sit. Cetnisiue¬
lit q̃dam tnsferit q̃dam reli¬
quere iusteꝓturator hãc in¬
ꝯstanciã retusabit s ħ̾ ita si
mandato dñiꝓcurator eg̃it
Ceterum si mãdritum ei ñ est
cumn in uiditiũ quicq̃ deo¬
uxenit nec tu ea compbastiq̃
munto tefacta sunt tͥ nõ p̃m¬
litumi nõ est tibinctria nea

Expanded text:
curatore iudicium permittatur, si quis omnia iudicii ab eo transferre paratus sit. ceterum si uelit quaedam transferre, quaedam relinquere, iuste procurator hanc ‹in›constantiam recusabit. sed haec ita, si mandato domini procurator egit. ceterum si mandatum non est, cum neque in iudicium quicquam deduxerit, nec tu ea comprobasti: quae inuito te acta sunt tibi non pralitium non est tibi n
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑfendum suscepit ꝓpr
ieꝓcurator appellatur. s ne¬
rius est eum quo ꝓcincitor¬
em ẽe qui ad unam᷑ rem dat̾
est. ¶ Eisus a̾ ꝓturatoris per¬
qm̃ nctrius est ut qui reb ⁊̃
suis ip̃i suꝑ ẽe uł nolunti

Expanded text:
um perferendum suscepit, proprie procurator appellatur. sed uerius est eum quoque procuratorem esse qui ad unam rem datus sit.Usus autem procuratoris perquam necessarius est, ut qui rebus suis ipsi superesse uel nolunt uel
Abbreviated transcription (Latin):
fecti nelit cau̾i debebit abs¬
entem defend̾e ⁊ in cõpetr̃u
tribunali ⁊ eadẽpuntia.⁊̃¬
Tct̃m cogieum ⁊ inprouin¬
cia de roma abire ul econẗ¬
rio ut a ꝓuincia inaliãp¬
uinniam ⁊ defendereduu
tior ꝯdico ꝓcuratoris fiꝙͣ¬

Expanded text:
infecti uelit caueri: debebit absentem defendere in competenti tribunali et eadem prouincia. ceterum cogi eum etiam in prouincia de Roma abire uel e contrario uel a prouincia in aliam prouinciam et defendere dururior condicio procuratoris fi
Abbreviated transcription (Latin):
manet. alicqum edisicio du¬
apgo qĩ iure postlimimi reũti¬
tur iccus ad pristinam cãmi
si auus ieodemioco edifica¬
u̾it eius fiet. ¶Cmũsiratis st̃
nõ singuloꝵ ueluti queincur¬
itatib st̃ ur theatur ⁊ stadia et

Expanded text:
manet: alioquin aedificio dilapso quasi iure postliminii revertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificaverit, eius fiet. Vniversitatis sunt non singulorum veluti quae in civitatibus sunt theatra et stadia et
Abbreviated transcription (Latin):
sangumia q̃dam herbe quas
legati ppłiromani ferit solẽt
nequis eos uiolaret sicut le¬
gati grecoꝵ ferunt queuccãt
certia ¶ In murricipiis quo¬
qz muros eẽsanctos. sab̾. re¬
cteiendisse cassius refertꝓhibe¬
dedicata siue incuutate sũt
siue in agro ¶Sciendumest
iccumpubltum tunc sacru̃
fien posse cum princeps euz
dedicauit uł dedicandi ded̾it
potestatem ¶Iuud notandͦ
est aliud ẽẽ sacrum locum a¬
liud satrarium sacerlccus ẽ
iccus consecratus ¶Sacra¬
rium esticcus in quo sacrarts¬
ponuntur ꝙ eciam in edificõ
priuato ẽẽ pot̾. ⁊ solent quili¬
berare eumiccum religiosu
leges sancte sunt. sanctione
enim quadam sunt sb̾mxeĩ
ꝙ enimsanctione qͣdam sõ¬
nixum est id sanctum est et
ĩo non sit ꝯsecratum ⁊ int̾d̾
id in sconib adicitur ut q

Expanded text:
sagmina quaedam herbae, quas legati populi Romani ferre solent, ne quis eos uiolaret, sicut legati Graecorum ferunt ea quae uocantur cerycia.In municipiis quoque muros esse sanctos Sabinum recte respondisse Cassius refert, prohibededicata, siue in ciuitate sint siue in agro.Sciendum est locum pub‹l›icum tunc sacrum fieri posse, cum princeps eum dedicauit uel dedicandi dedit potestatem.Illud notandum est aliud esse sacrum locum, aliud sacrarium. sacer locus est locus consecratus, sacrarium est locus, in quo sacra reponuntur, quod etiam in aedificio priuato esse potest, et solent, qui liberare eum locum religione leges sanctae sunt, sanctione enim quadam sunt subnixae. quod enim sanctione quadam subnixum est, id sanctum est, etsi deo non sit consecratum: et interdum in sanctionibus adicitur, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe. namres h̾rditarie antequã
auquis heres existat innuuiꝰ
sunt aut priuate. que publice
rum sunt. ¶Quedam preterea
res corporales sunt quedimin¬
corporales. corporales aũt heest̃
que siunatura tangipossunt. ⁊̃¬
ueluti fundus. homo uestis
auiumargentum. ⁊ demq alie
res mnuinabues ¶Incorporalẽ
sunt que tanginõpossunt qua
t̃ cut ħ̾rditas ususfruitus oblig¬
aciones quo quomodo ꝯtc̈te¬
Arc̃ .u. IDedamnaecantiz.
q̃dam umiũsitatis quedamn¬
lus. pleraq singulorum que
Elper h littora maris.

Expanded text:
esse; nam res hereditariae, antequam aliquis heres existat, nulliussunt aut priuatae. Quae publicae US. Quaedam praeterea res corporales sunt, quaedam incorporales. Corporales eae sunt quae sui natura tangi possunt: veluti fundus, homo, vestis, aurum, argentum et denique aliae res innumerabiles. Incorporales sunt que tangi non possunt, ut t ut hereditas, ususfructus, usus et obligationes quoquo modo cte res corporales continentur, dam universitatis, quaedam nullius, pleraque singulorum, quae et per hoc litora maris.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝙ h̾iturus ẽẽt si eo tp̃re
quo petiit restituta eẽt h̾rdi¬
aut ium̃ta aut peccora dep¬
erierint dãpnari debebit se¬
cundumũbr or̃onis. quia

Expanded text:
uod habiturus esset, si eo tempore quo petit restituta esset herediaut iumenta aut pecora deperierint? damnari debebit secundum verba orationis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ditarumrecattã sic accipimꝰ
ñsolũiã exattã. Ueꝵ siexigrĩ
potuit nec exacta ẽ. ¶ Ꝙ si pot
petitã h̃rditate res distxerit
hic ĩperes ueĩent fructꝰq ea
ꝵs si fortetales fũint q̃ ułst¬
eriles erant uł tp̃re piture ⁊
hec distͣcͣte st̃ ñ u̾o p̃cio forta¬
ssis possit petitor elgẽ ut sͥ¬

Expanded text:
ditarum". redactam sic accipiemus, non solum iam exactam, verum et si exigi potuit nec exacta est. Quid si post petitam hereditatem res distraxerit? hic ipsae res venient fructusque earum. sed si forte tales fuerunt, quae vel steriles erant vel tempore periturae, et hae distractae sunt vero pretio, fortassis possit petitor elige
Abbreviated transcription (Latin):
DEreditas ⁊ sine ullo ⁊̃¬
corporemis intellectũ hauet.
Si defuncto monum̃tum cõ¬
dicõis implẽde gr̃a bonefid̾i
possõr fcc̃it pot̾ diti quia uol¬

Expanded text:
ereditas etiam sine ullo corpore iuris intellectum habet. Si defuncto monumentum condicionis implendae gratia bonae fidei possessor fecerit, potest dici, quia vol
Abbreviated transcription (Latin):
posset ostende actorem abnco
litis scure eum nõ possideactor
quippe istom̃ono ẽ deceptus.
⁊ qui se hrditatispeticioniop¬
tulit ex dou clansul tenetur.
OdRel interfint nõ decipi.

Expanded text:
possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli clausula tenetur: eius interfuit non decipi.
Abbreviated transcription (Latin):
dũs s ꝑtẽ eiꝰ dimidiã. ¶Q
ã quis exhrdiratr errogaũ
uir̃ totũ decedat anũ o prĩo¬
ma prata prĩoniiciut pu¬
ta penũ hrditariũ edrditũ¬
ebibitutrũ totũ h̾rditaticx¬
pensũ feratur an aliquid ex

Expanded text:
tem eius dimidiam. Quod autem quis ex hereditate erogavit, utrum totum decedat an vero pro rata patrimonii eius? ut puta penum hereditarium ebibit: utrum totum hereditati expensum feratur an aliquid et
Abbreviated transcription (Latin):
tem posse h utiq si exig̃e pot¬
uit. ¶Qañt ait senatꝰ cos
qui bona inuasissent loquit
hus quicũscireł ad señ ꝑtin¬
ere h̾rditatẽ muaser̃t bona .s.¬

Expanded text:
tem posse: hoc utique si exigere potuit. Quod autem ait senatus "eos qui bona invasissent", loquitur his qui, cum scirent ad se non pertinere hereditatem, invaserunt bona, s
Abbreviated transcription (Latin):
am que innr̃a pottate sitin¬
stitutã usserimꝰ adire h̾ro¬
itatem ¶ S ⁊ siticio quiseio
hrs extiñt nos hrdes fc̃i su¬
mus sicutiticuh̾rditatẽ nr̃ã
ẽẽ intende possumꝰ ita ⁊ sen
uł ab intestato forte qr sui
hrdes defũcto sumꝯur agna¬

Expanded text:
am, quae in nostra potestate sit, institutam iusserimus adire hereditatem: sed et si Titio, qui Seio heres extitit, nos heredes facti sumus, sicuti Titii hereditatem nostram esse intendere possumus, ita et Seii vel ab intestato forte quod sui heredes defuncto sumu
Abbreviated transcription (Latin):
etariũ ptinebit. s si abinic̃o
ctam sũmã pp̃ oꝑas c̾tas sti¬
pulatꝰ funt capite diminu¬
maturos reliquiss testator.
dentead huc pendente dep̃hen¬
disset. Nanristantes frugꝰ
ad fructuariumpertinẽt. ¶Si
dñs soutus fu̾it taberisã
ad merces suas utiul adne¬
tur fiuctuario ⁊lorare casnt
ad aliquas m̃ces ⁊ uud sol
utaturunsuffruttuariꝰ uł cõ¬
usufructu ¶GOisern usus
fructus legatus sit cuiꝰ test¬
ator quasiministionacuo
utebatursi eum disciplins
uł arteinstruxit ususfructu¬
arius. arteeius uł ꝑiciant¬
etur. ¶Siquidaoatariinõie
debeaturur siquid ob for̾m
aqueductus que ꝑ agrum
tñsit pendaturad onis fiuc¬
mucipio debetur. nã solet
possõres c̾tam partẽ fructuũ
mumcipio uliori p̃cio adl

Expanded text:
etarium pertinebit. sed et si ab initio certam summam propter operas certas stipulatus fuerit, capite deminumaturos reliquisset testator, dente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad netur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solusufructuarius uel conusu fructu. Si serui usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio uacuo utebatur, si eum disciplinis uel arte instituerit usufructuarius, arte eius uel peritia utetur. Si quid cloacarii nomine debeatur uel si quid ob formam aquae ductus, quae per agrum transit, pendatur, ad onus frucmunicipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio uiliori pretio
Abbreviated transcription (Latin):
nemutrũ ex hiis q̃ edentur ipe¬
sb̾mitte debebit.an exhiis q̃
edita sunt uidend̃ ẽ. puto a̾
ũius ea que plenoire gre¬
geedita sunt edita sunt ad
fructuariũ pertiñe. s postiorẽ¬
dicit disptur ⁊ dundere ⁊ diui¬
alienus eẽt quis edificass int̃

Expanded text:
nem: utrum ex his quae edentur summittere debebit, an ex his quae edita sunt, videndum est. puto autem verius ea, quae pleno grege edita sunt, ad fructuarium pertinere, sed posterioredicit dispertire et dividere et divialienus esset, quis aedificasset, intra
Abbreviated transcription (Latin):
Quis Sicut impẽdia cibario
scripto ⁊ cinacipato p̃t̾itomr̃i
defucti dedutto usufructu ꝓp¬
netas legata sit petita ⁊trata¬
bulas bonoꝵ possc̃e plenaꝓp¬
rietas pietatis respectumũs
pr̃anda ẽ. ¶Sitestator uisfit
ut h̾rs reficẽt in sulã cuiꝰ us

Expanded text:
ciale Sicut impendia cibariorscripto et emancipato praeterito matri defuncti deducto usu fructu proprietas legata sit, petita contra tabulas bonorum possessione plena proprietas pietatis respectu matri praestanda est. Si testator iusserit, ut heres reficeret insulam, cuius usum
Abbreviated transcription (Latin):
q pr̃abiturut sabino placit¬
it ¶ Susꝰ fructus m serui leg¬
atus ẽ is q cum eo nti fruide¬
sissem liber ẽẽ iussus ẽ. deinde
mortis mee autcapitis dim¬
¶iutionis int̾uentu ub̃futur

Expanded text:
abitur, ut Sabino placuit. Vsus fructus servi mihi legatus est isque, cum ego uti frui desissem, liber esse iussus est: deinde mortis meae aut capitis deminutionis interventu liber futur
Abbreviated transcription (Latin):
icionesimilit᷑ legatum sitet
perdẽte ꝯdõe h̾rs decesserit.
Esusfo seruititio legatus ẽ¬
⁊ cumper h̾rdem ꝗstaret qu
omniꝰ praretur seruus mo¬
rtuus est. aliud dicinõ pos¬
se ait qͣmmid obligatum
ẽẽ hrdem qnͣti legatarii int̾¬
sit moram frãm nõ ẽẽ ut sci
licet exeotp̃re in diẽ in q̃ ser¬
uus sit mortuus estimetur¬
mora sit factaticio in die ⁊
mortis estimacio ususfohr
di euus prestaretur par¬

Expanded text:
b condicione similiter legatum sit et pendente condicione heres decessit. Usus fructus serui Titio legatus est: cum per heredem staret, quo minus praestaretur, seruus mortuus est: aliud dici non posse ait, quam in id obligatum esse heredem, quanti legatarii intersit moram factam non esse, ut sclicet ex eo tempore in diem, in quo servus sit mortuus, usus frumora sit facta, in diem mortis aestimatio usus fructus heredi eius praestaretur