comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter exponam: ut post qũa uestitum ui¬
deris saceidotẽ. & oculis tuis om̃e eius
patuerit ornam̃tum: tunc singularũ cau¬
sas parit̃ requiramus. Discamus primum
cõmunes sacerdotum uestes atq pontificũ.
Lineis feminalib quȩ usq ad genua. &
poplites ueniunt: uerecunda celantur.
& superior pars subumbilico ueliem̃ter
astringitur: ut si quando ex pediti mac¬
tant uictimas. tauros. & arietes. trahunt.
portantq onera. &. in officio ministran¬
di sunt. etiam si lapsi fuerint & femora
reuelauerint : non pateat qͦd oꝑtum ẽ. In¬
de ogradus altaris ꝓhibentur fieri: ne
inferior popłs ascendentiũ uerecunda
conspiciat: uocaturq lingua hebrea hoc
genus uestim̃ti machnase. grece. Nesiccȩ
a nr̃is feminalia uel bragoe usq ad genua
ꝑungentes Refert iosephus. nam ȩtate eiꝰ
adliuc templum stabat: & necdum uespa¬
sianus & titus hierosolimam subuerterant.
&erat ipse degenere sacerdotali: multoq

Expanded text:
ter exponam, ut, postquam uestitum uiter exponam, ut, postquam uestitum uideris sacerdotem et oculis tuis omnis eius patuerit ornatus, tunc singulorum causas pariter requiramus. Discamus primum communes sacerdotum uestes atque pontificum. lineis feminalibus, quae usque ad genu et poplites ueniunt, uerecunda celantur et superior pars sub umbilico uehementer adstringitur, ut, si quando expediti mactant uictimas, tauros et arietes trahunt, portant onera et in officio ministrandi sunt, etiamsi lapsi ruerint et femora reuelarint, non pateat, quod opertum est — inde et gradus altaris prohibentur fieri, ne inferior populus ascendentium uerecunda conspiciat —, uocaturque lingua Hebraea hoc genus uestimenti \'machnase\', Graece περισκελή, a nostris feminalia uel bracae usque ad genua pertingentes. refert Iosephus — nam aetate eius adhuc templum stabat et necdum Uespasianus et Titus Hierosolymam subuerterant et erat ipse de genere sacerdotali, multoque
Abbreviated transcription (Latin):
panes persingulas ebdomadas mensȩ inpo¬
sitos. Incandelabro septem lucernas: alta¬
re hostiis holochaustisq expositum: can¬
tẽros. scyfos. turibula. fialas. mortariola.
parillos. pelles rubras. pilos caprarum.
& ligna inputribilia. Tanta & talia offe¬
runtur in tabnaculo di: ut nullus despe¬
ret salutẽ. Alius aurũ. sensum: alius ar¬
gentum. eloquiũ. Alius uoce aeris exi¬
beat. Totus mundus: in tabnaculi des¬
cribitur sacram̃to. Primũ & scđm ues¬
tibulũ : om̃ib pat&. Aqua enim & t̾ra:
cunctis mortalib data sunt: Insc̃is uero¬
scõꝵ. quasi ad ethera & incęlũ: paticoꝵ
introitus & uolatus. Duodecim panes. xii.
mensium significant circulum: septem uͦ¬
lucernȩ : septem errantia astra demons¬
trant. & ne longum faciam. neq enim
ueniam ad sacerdõtalia uestim̃ta. & ante¬
quam misticam scruter intellegentiam:
more iudaico. quȩ scripta suntꝰ simplici¬

Expanded text:
panes per singulas ebdomadas mensae inpopanes per singulas ebdomadas mensae inpositos, in candelabro septem lucernas, altare hostiis et holocaustis expositum, crateras, scyphos, turibula, fialas, mpaxillos, pelles rubras, pillos caprarum et ligna imputribilia . Tanta et talia offeruntur in tabernaculo Dei, ut nullus desperet salutem. Alius aurum sensuum, alius argentum eloquii, alius vocem aeris exhibeat. Totus mundus in tabernaculi describitur sacramento. Primum et secundum vestibulum omnibus patet. Aqua enim et terra, cunctis mortalibus data sunt. Insanctorum, quasi ad aethera et in coelum, paucorum introitus et volatus est. Duodecim panes duodecim mensium significant circulum. Septem lucernae, septem errantia astra demonstrant. Et ne lonueniam ad sacerdotalia uestimenta et, antequam mysticam scruter intellegentiam, more Iudaico, quae scripta sunt, simplici
Abbreviated transcription (Latin):
biola literis tuis: ut de aaron tibi scriberem
uestim̃tis Ego plus obtuli : ut de cibis &pri¬
miciis sacerdotum. & de obseruatione poniifi¬
cis. p̃fatiunculã struerẽ. Egressa desodomiᷤ
& ad montana festinans. nonuis habitare in
parua urbe segor.: transcendens ꝓselitos. prȩ¬
teris israhelitas: dimittens leuiticum gradum:
& p̃pete penna trans uolans sacerdotem. ad
pontificem uenis Sed dum uestes eiꝰ & ratio¬
nale pectoris diligenter inquiris: nr̃a tͥ dis¬
plicuere consortia. & tu quidẽ optato frue¬
ris otio: & urta babilonẽ bethleemitica for¬
sitan rura supiras Nos in effrata tandẽ
pace reddita. uagientẽ dep̃sepi audiimꝰ
infantẽ. & querimonias eius ac uoculam:
ad tuas aures cupimus ꝑuenire. Legimꝰ
in exodo tabernaculum. mensã. cande¬
labrum. altare. colũpnas. tentoria. coo¬
cum. byssum. lacinctum. purpuram.
ex auro argento. o ere uasa diuersa.
tabernaculum diuisum intria. Duodec̃i

Expanded text:
biola, litteris tuis, ut de Aaron tibi scriberem biola, litteris tuis, ut de Aaron tibi scriberem uestimmitiis sacerdotum, et de observatione Pontificis Praefatiunculam struerem. Egressa de Sodomis, et ad montana festinans, non vis habitare in parva urbe Segor. Transcendens 360 proselytos, praeteris Israelitas, dimittens Leviticum gradum, et praepete penna transvolans sacerdotes, ad Pontificem venis. Sed dum vestes ejus et Rationale pectoris diligenter inquiris, nostra tibi displicuere consortia. Et tu quidem optato frueris otio: et juxta Babylonem Bethleemitica forsitan rura supace reddita uagientem de praesepe audiuimus infantem et querimonias eius ac uoculam ad tuas aures cupimus peruenire. Legimus in Exodo tabernaculum, mensam, candelabrum, altare, columnas, tentoria, coccum, byssum, hyacinthum, purpuram, ex auro, argento et acre uasa diuersa, tabernaculum diuisum in tria; duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
diriuetur ad eos quib xp̃c donauit ut lum̃ sint.
Iontifex iste que mosaicus sermo describit: ui¬
duam. eiectam. & meretric̃e ñ duxit uxorẽ. Ui¬
dua. ẽ: cuius maritus mortuus ẽ: E iecta. qͦ¬
a marito uiuente ꝓicitur. Meretrix. que mul¬
toꝵ libidini patet: Sed accipiet inquit irxorẽ
uirginẽ. & degenere suo. ĩi alienigeña. ne inma¬
la terra nobilium seminũ fragmenta degene¬
rent. Non meretric̃e quȩ multis ex posita ẽ
amatorib. non eiectam. que etiam priori con¬
iugio indigna fuit. ñ uiduam. ne pristinarũ
meminerit uoluptatum: Sed illam animam
Despondi enim uos uni uiro uirginẽ castam. ex¬
hibere xp̃o. Nolo discipulam coniugẽ pontificiᷤ:
nolo qͥcqu̾a habere de ustere homine. Si consur¬
reximꝰ cum xp̃o: ea que sursum sunt sapiamꝰ.
Preteritoꝵ obliti: futuroꝵ auidi Infelre symͦ.
qr post baptismum de antiquo matrimonio
consortio indignus fuit. C ompulisti me fã¬

Expanded text:
deriuetur ad eos, quibus Christus donauit, ut lumen sint. deriuetur ad eos, quibus Christus donauit, ut lumen sint. pontifex iste, quem Mosaicus sermo describit, uiduam, eiectam et meretricem non ducet uxorem — uidua est, cuius maritus est mortuus; eiecta, quae marito uiuente proicitur; meretrix, quae multorum libidini patet —, sed accipiet, inquit, uxorem uirginem de genere suo, non alienigenam, ne in mala terra nobilium seminum frumenta degenerent, non meretricem, quae multis exposita est amatoribus, non eiectam, quae etiam priori coniugio indigna fuit, non uiduam, ne pristinarum meminerit uoluptatum, sed illam animam,despondi enim uos uni uiro, uirginem sanctam exhibere Christo. nolo discipulam coniugemque pontificis quicquam habere de ueteri homine. si consurreximus Christo, ea, quae sursum sunt, sapiamus praeteritorum obliti, futurorum auidi. infelix Simon, quia post baptismum de antiquo matrimonio consortio indignus fuit. Conpulisti me, Fa
Abbreviated transcription (Latin):
cetur : ꝑ uinum seueritatẽ sentiat iudicanti.
uxorẽ uirginẽ accipiet: uiduã aut̃ & e¬
iectam & meretricem non accipiet: sed uir¬
ginẽ degenere suo: & ñ contaminabit sem̃
suum inpopło: ego dñs qui sc̃ifico eum. Scio
pontificem cur p̃cepta ñc̃ dant᷑ aplerisq
xp̃m intellegi. & id qͦddictum ẽ. suꝑ matr̃e & suꝑ
patr̃e ñ inquinabitur. de uirginali mariȩ partu
intellegi: multoq facilior. ẽ suꝑ dño interp̾tatio:
qui audit inpsalmo. tues sacerdos in eternum se¬
cundũ ordinem melchisedech: & in⁊ acharia.
audi iesu sacerdos magnȩ. & eui sordida pecca¬
toꝵ nr̃oꝵ uestim̃ta tolluntur: ut recipiat głam
quam habuit apud patrem qͣuam mundus ẽẽt
Sed nequis me uim facere scripture putet. & sic
amare xp̃m. ut historiȩ auferam ueritatẽ: int̾¬
p̃tabor inmenbris qͦd referatur ad caput: In¬
se loci tulerit. sic deuero lumine disputabo: ut

Expanded text:
cetur, per uinum seueritatem sentiat iudicantis. cetur, per uinum seueritatem sentiat iudicantis. Uxorem uirginem accipiet, uiduam autem et eiectam et meretricem non accipiet, sed uirginem de genere suo, et non contaminabit semen suum in populo. ego dominus, qui sanctifico eum. scio pontificem, cui praecepta nunc dantur, a plerisque Christum intellegi et id, quod dictum est: super patre et matre non inquinabitur, de uirginalis Mariae partu edisseri. multoque facilior est super domino interpretatio, qui audit in psalmo: tu es sacerdos in- aeternum secundum ordinem Melchisedech, et in Zacharia: audi, Iesu, sacerdos magne, et cui sordida peccatorum nostrorum uestimenta tolluntur, ut recipiat gloriam, quam habuit apud patrem, priusquam mundus esset. Sed ne quis me uim facere scripturae putet et sic amare Christum, ut historiae auferam ueritatem, interpretabor in membris, quod referatur ad corpus, inumque oportunitas se loci tulerit, sic de uero lumine disputabo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
audientes: inpericulum loquentium ũtitur
Ego si fecero si dixero quippiam qđ rep̃hen¬
sione dignum ẽ : de scĩs egredior: & polluo
uocabulũ ap̃i in quo mͥ blandior quanto ma¬
gis pontifex & ep̃s quẽ oporia t̾e. sine crimi¬
ne: tantarumq uirtutum. ut semꝑ moret᷑
insc̃is : & paratus sit uictimas offerre. ꝓpło:
sequester hominũ & dĩ. Carnes agni sacro
ore conficiens: quia sc̃m oleum xp̃i d̃ĩ sui
suꝑ eum ẽ. ñ egredietur esc̃o: ne uestim̃tũ
quo indutus ẽ. polluat: Quotquot enĩ in
xp̃o baptizati sumus : xp̃m induimus Ser¬
uemus tunicam qua accepimus: scãm custo¬
diamus in sco. Ille montanus habitator
qui de hiersłm descendebat inhierico: non
prius uulneratus ẽ. quam nudatus In fun¬
ditur ei oleum medicam̃tum lenȩ : & mi¬
sericordia temꝑatum. & quia debuit negle¬
gentia sentire cruciatum: uini austeritate
mordetur. ut ꝑoleum adpenitentiã ꝓuo¬

Expanded text:
audientes, in periculum loquentium uertitur. audientes, in periculum loquentium uertitur. ego, si fecero, si dixero quippiam, quod reprehensione dignum est, de sanctis egredior et polluo uocabulum Christi, in quo mihi blandior: quanto magis pontifex et episcopus, quem oportet esse sine crimine tantarumque uirtutum, ut semper moretur in sanctis et paratus sit uictimas offerre pro populo, sequester hominum et dei et carnes agni sacro ore conficiens, quia sanctum oleum christi dei sui super eum est! non egreditur e sancto, ne uestimentum, quod indutus est, polluat; quotquot enim in Christo baptizati sumus, Christum induimus. seruemus tunicam, quam accepimus, sanctum custodiamus in sancto. ille montanus habitator, qui de Hierusalem descendebat Hiericho, non prius uulneratus est, quam nudatus. infunditur ei oleum, medicamentum lene et misericordia temperatum, et, quia debuit neglegentia sentire cruciatum, uini austeritate mordetur, ut per oleum ad paenitentiam prouo
Abbreviated transcription (Latin):
facere cogit affectus. & dum ꝓpinquitatẽ res¬
picimus corpoꝵ : & corꝑis & animȩ offendimꝰ
xp̃m. ñ ẽ dõ dignus Discipłs ad sepulturam
patris ire desiderans: saluatoris ꝓ hibetur in¬
perio. Quanti monachoꝵ dum patris matriq
miserentur: suas animas ꝑdiderunt. Super
patre & matre pollui nõbis ñ licet. quanto
magis suꝑ fr̃e. sororib consobrinis. familia.
seruulis: Genus regale & sacerdotale sumus:
illum adtendamus patrẽ : qui nũqu̾a morit᷑.
At qui ꝓnobis moritur. Qͥ idõ uiuens mor¬
tuus ẽ. ut nos mortuos uiuificar&: Siquid
habemus de egypto qͦd princeps mundi suũ
possit agnoscere : tenenti aegyptiȩ cũpallio
relinquamus Sindone oꝑtus adolescens uini¬
damus parentib quȩ parentũ sunt: si tamen
uiuunt. Seruientes dño. filios suos. p̃ferri sibi
gloriantur. & de scĩs ñ egredietur. & ñ polluet
sc̃ificationẽ dĩ sui. Pro ocioso quoq ũbo rati¬
onem reddituri sumus . & omne qđ ñ ȩdificat

Expanded text:
facere cogit affectus. Et dum propinquitatem respicimus corporum, et corporis et animae offendimus Christum, non est eo dignus. discipulus ad sepulturam patris ire desiderans saluatoris prohibetur imperio. quanti monachorum, dum patris matrisque miserentur, suas animas perdiderunt! super patre et matre pollui nobis non licet, quanto magis super fratre, soronbus, consobnms, lamiha, seruulis! genus regale et sacerdotale sumus. illum adtendamus patrem, qui numquam moritur aut qui pro nobis moritur et qui ideo uiuens mortuus est, ut nos mortuos uiuificaret. si quid habemus de Aegypto, quod princeps mundi suum possit agnoscere, tenenti Aegyptiae cum pallio relinquamus. sindone opertus adulescens uincdamus parentibus, quae parentum sunt; si tamen uiuunt, si seruientes deo filios suos praeferri sibi gloriantur. Et de sanctis non egredietur et non polluet sanctificationem dei sui. pro otioso quoque uerbo rationem reddituri sumus et omne, quod non aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ omnẽ animã quȩ mortua ẽ. ñ in¬
greditur. ubicũq peecatum ẽ. & inpec¬
catum mors. illuc pontifex non accedit:
Anima que peccauerit: ipsa morietur:
Quamius ille sit diues. ille potens. & mir¬
lutudinẽ offerat uictimarum. Si mor¬
tuus ẽ: ñ tangitur apontifice: ñ uide¬
tur. Qd fi resutgit. & ad uocem saluato¬
ris egreditur desepulchro. & fasceis pec¬
catoꝵ solutis incedit: intrabit ad eum
pontifex: & ibi faciet mansionẽ : & cum
resurgente prandebit. Suꝑ patre suo o
matre sua ñ inquinabitur. Multa nos

Expanded text:
super omnem animam, quae mortua est, non insuper omnem animam, quae mortua est, non ingredietur. ubicumque peccatum est et in peccato mors, illuc pontifex non accedet. anima, quae peccauerit, ipsa morietur. quamuis ille sit dines, quamuis potens et multitudinem offerat uictimarum, si mortuus est, non tangitur a pontifice, non uidetur. quodsi reuiuiscit et ad uocem saluatoris egreditur de sepulchro suo et fasceis peccatorum solutus incedit, intrabit ad eum pontifex et ibi faciet mansionem et cum resurgente prandebit. Super patre suo et super matre sua non inquinabitur. multa nos
Abbreviated transcription (Latin):
tumescat. nec tenuis p̾grauetur. Editui
& ianitores accipiunt decimas: & rursũ
decimas decimarũ offerunt sacerdotib.
Tanto illis minores: quanto ipsi maioreᷤ
popło. Quadraginta & octo ciuitates ad
habitandũ leuitis & sacerdotib seꝑant᷑:
sex urbes fugitiuoꝵ transiordanen &
intra iordanen eliguntur : & finis exi¬
lii. est mors pontificis. & uniu̾sa quȩ
festinus sermo ꝑstrinxit & quoꝵ pulsaui
tantum. nec aperui sacram̃ta: & ad cunc¬
tos ꝑtinent sacerdotes. Ponifea autẽ
quantis polleat pruulegiis: dic̃a breui¬
ter. Caput inquit suũ ñ discooperiet.
Pabet cidarim : & nom̃ dĩ portat infro¬
nte. D iademate ornatus est regio: ad
ꝑfectam xp̃i uenit aetatem. semꝑ eiꝰ
scindet: quia candida sunt: qr inpol¬
luta. quia agnum sequentia: & de at¬
tonse ouis confecta uellerib: Tamar a¬
missa pudicitia. scidit tumcam. Caiphã
ꝑdito sacerdotio: rupit publioe uestim̃ta

Expanded text:
tumescat nec tenuis praegrauetur. aeditui tumescat nec tenuis praegrauetur. aeditui et lamtores accipiunt decimas et rursum decimas decimarum offerunt sacerdotibus tanto illis minores, quanto ipsi maiores populo. quadraginta et octo ciuitates ad habitandum Leuitis et sacerdotibus separantur, sex urbes fugitiuorum trans Iordanen et intra Iordanen eliguntur, et finis exilii mors pontificis est. uniuersa, quae festinus sermo perstrinxit et quorum pulsaui tantum nec aperui sacramenta, ad cunctos pertinent sacerdotes; pontifex autem quantis polleat priuilegiis, dicam breuiter. Caput, inquit, suum non discoperiet. habet cidarim et nomen dei portat in fronte, diademate ornatus est regio, ad perfectam Christi uenit aetatem, semper eiscindet, quia candida sunt, quia inpolluta, quia agnum sequentia et de adtonsae ouis confecta uelleribus. Thamar amissa pudicitia scidit tunicam; Caiafas perdito sacerdotio rupit publice uestimenta.
Abbreviated transcription (Latin):
dotalem mensam ꝓ hibetur accedere¬
& econtrario. uidua cuius cum sa ra
defecerunt muliebria. ꝓpter continen¬
tiam & castitatem recipitur indomum
patris. & de templi aerario alitur Qđ¬
si filios habuerit: redditur soboli sue.
& iuxta apłm his ministretur. quȩ uere
uiduȩ sunt: & ut que de sacerdotalib
sustentatur cibis. nullius alterius amore
teneatur. Uicinus & mercennarius ex¬
cluduntur. a conuuuo sacerdotum. ser¬
seruis ciboꝵ reliquiȩ conceduntur Lam
tunc ꝓiciebantur phigelus & hermogene̾:
& reci ꝓibat᷑ onesimus. Priniciȩ ciboꝵ
& om̃iũ frugum atq pomoꝵ offeruntur
antistiti: ut habens uictum atq uestitũ.
absq ipedimto securus & liber seruiat
dño Primogenita mundoꝵ animalium
accipiant sacerdotes: & in mundoꝵ p̾cia
hominum quoq primi partus redimũ¬
tur. Et quia conditio humana nasoen¬
di. ẽ : om̃s p̃cium aequaliter offerunt:
sic moderatum & leuȩ: ut nec diues in¬

Expanded text:
dotalem mensam prohibetur accedere;,dotalem mensam prohibetur accedere;,et e contrario uidua, cuius cum Sarra defecerunt muliebria, propter. continentiam et castitatem et recipitur in domum patris et de templi aerario alitur. quodsi filios habuerit, redditur suboli suae, ut iuxta apostolum his ministretur, quae uere uidua sunt, et ut, quae sacerdotalibus sustentatur cibis, nullius alterius amore teneatur. uicinus et mercennarius excluduntur a conuiuio sacerdotum, semis ciborum reliquiae conceduntur; iam tunc proiciebatur Phygelus et Hermogenes et recipiebatur Onesimus. primitiae ciborum et omnium frugum atque pumovum offeruntur antestiti, ut habens uictum atque uestitum absque ullo inpedimento securus et liber seruiat domino. primogenita mundorum animalium accipiunt sacerdotes, inmundorum pretia. hominum quoque pJÎmi partus redimuntur et, quia condicio una nascendi est, omnes pretium aequaliter offerunt sic moderatum et leue, ut nec diues in
Abbreviated transcription (Latin):
& momentanea blandimenta gule. ster¬
coris fine condempnat: & ostendit men¬
tibus consecratis do. totum qͦd currimus:
qͦd uoramus. insecessum ꝓici Unde &
apłs. Esca inquit uent᷑ri. & uenter
escis: Ds̃ aut̃ & hunc & illas destruet.:
& econtrario deluxuriosis. quoꝵ ds̃ uen¬
ter ẽ: & gła inconfusione eoꝵ: Uituli
puluerem quẽ ad orauerat isrł. incon¬
tenptu suꝑsticionis. inpotu accepit
popłs: ut discat conteninere qđ inseces¬
sum ꝓici uiderat. Precipitur sacerdo¬
tib. sie ministraturi intemplo. uinũ
& siceram bibant: ne ebrietate & cra¬
pula & curis huius uitȩ p̾̃grauentur
corda eoꝵ: Nec partẽ habeant interra.
nisi solum dm̃: ut nulla debilitate
insignes sint: ne truncis aurib leso
oculo semis aurib. claudo pede. eutis
colore mutato: quȩ om̃ia referuntur
ad animes uicia Uo luptas enim in
homine. ñ natura dãpnatur Siquis
esacerdotib semine fluxerit. ad sacer¬

Expanded text:
et momentanea blandimenta gulae steret momentanea blandimenta gulae stercoris fine condemnat et ostendit mentibus consecratis deo totum, quod ligurrimus, quod uoramus, in secessum proici. unde et apostolus: esca, inquit, uentri et uenter escis; deus autem et hunc et illa destruet, et e contrario de luxuriosis: quorum deus uenter est et gloria in confusione eorum. uituli puluerem, quem adorauerat Israhel, in contemptu superstitionis in potu accipit populus, ut discat contemnere, quod in secessu proici uiderat. praecipitur sacerdotibus, ne ministraturi in templo uinum et siceram bibant, ne ebrietate et crapulaet curis huius uitae praegrauentur corda eorum; ne partem habeant in terra nisi solum deum; ut nulla debilitate insignes sint, ne truncis auribus, laeso oculo, simis naribus, claudo pede, cutis colore mutato, quae omnia referuntur ad animae uitia. uolnntas enim in homine, non natura damnatur. si quis e sacerdotibus semine fluxerit, ad sacer
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis custod̾iunt scientia. & legẽ reqͥrunt
ex ore eius. ex quo intellegimus precipuã de¬
bere e̾ẽ. insacerdotib legis doc trineq notici¬
am. & additamtum gr̃e spiritalis. Talem iurũ
institui: qui possit contradicentib resistere.
& nichil inse sinistri habere oꝑis qͦd ducat ad
tartarum : sed dextrum brachaum & seꝑatũ.
ut oꝑa sacerdotis conꝑatione uirtutum
eius. acunctis hominib separata sint.
Nec deuictimis. & de his que offerunt
in altari: &que sacerdotib dant᷑ adño:
Cȩterum & alia tria exceptis pͥmiciis
hostiarum. & depͥuato & de macillo prib¬
lico. ubi ñ religio sed uictus necessitas ẽ.
sacerdotib membra tribuuntur:. brachiũ.
maxilla & uenter. De brachio iam dicimꝰ:
maxilla. eloquentem eruditũq signifi¬
cat: ut qͦd pectore concipimus: ore ꝓma¬
mus. Uenter receptaculum ciboꝵ. in
scortum madianitidis sacerdotali pugi¬
one confrcus: uniusos hominum labores.

Expanded text:
sacerdotis custodient scientiam et legem requirent sacerdotis custodient scientiam et legem requirent ex ore eius, ex quo intellegimus praecipuam debere esse in sacerdotibus legis doctrinaeque notitiam et additamento gratiae spiritalis talem uirum institui. qui possit contradicentibus resistere et nihil in se sinistri habere operis, quod ducat ad tartarum, sed dextrum brachium et separatum, ut opera sacerdotis couparatione uirtutum eius a cunctis hominibus separata sint. haec de uictimis et de his, quae offeruntur in altari, sacerdotibus dantur a domino. Ceterum et alia tria exceptis primitiis hostiarum de priuato et de macello publico, ubi non religio, sed uictus necessitas est, sacerdotibus membra tribuuntur: brachium, maxilla et uenter. de brachio iam diximus; maxilla eloquentem eruditumque significat, ut, quod pectore concepimus, ore promamus; uenter, receptaculum ciborum, in scorto Madianitide sacerdotali pugione perfossus uniuersos hominum labores
Abbreviated transcription (Latin):
incorde. Seati mundo corde: qm̃ ipsi dm uide¬
bunt. & decorde ꝓcedunt cogitationes male.
& quid cogitatis nequ̾a incordib uris: uolup
tas & concupiscentia. uixta eos qui dephisicis
disputant: consistit iniecore Iuius pennulã
indiu̾sa uolitantẽ. & ꝑ oculoꝵ fenestras erũ¬
pentem foras. offerant sacerdotes do. ut post¬
quam opere dicerint do. holochaustũ tuũ
pingue fiat. & concupiscentiã libidinis se¬
minarium. igne sp̃c concremauerint: mere¬
antur acctpere p̾mium. pectus & brachium.
Inpectore. mundas cogitationes: legis noti¬
ciam. dogmatum ueritatẽ. Inbrachio. bona
oꝑa. & pugnã contra diabolum. & armat᷑a
manii. ut qđ mente conceperint: exemplo ꝓ¬
bent. Hc enim cepit facere & docere. Ipsum
quoq pectusculum appellatur.oE A¬
toc. idẽ additam̃tum. siue principium & egre¬
gium Tenufa quippe. hoc magis sonat: ex
quo intellegimus uxta illud malachiȩ. labia

Expanded text:
in corde: beati. mundo corde; quoniam ipsi deum uidein corde: beati. mundo corde; quoniam ipsi deum uidebunt, et: de corde procedunt cogitationes malae, et: quid cotas et concupiscentia, juxta eos qui de physicis disputant, consistit in jecore. Hujus pinnulam in diversa volitantem, et per oculorum fenestras erumpentem foras, offerunt sacerdotes Deo: ut postquam opere dixerint Deo, « holocaustum tuum pingue fiat » : et concupiscentiam, libidinis seminarium, igne Spiritus concremaverint, mereantur accipere praemium, pectus et brachium. In pectore, mundas cogitationes, legis notitiam, dogmatum veritatem: in brachio bona opera et pugnam contra diabolum et armatam manum: ut quod mente conceperint, exemplo probent. Jesus enim « coepit facere et docere » . Ipsum quoque pectusculum appellatur ἐπίθεμα, id est, additamentum, sive praecipuum, et egregium: THENUPHA quippe hoc magis sonat. Ex quo intelligimus jux
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ faciem moysi uelamen positum. ẽ. Loqͥ¬
tur glorificato uultu: & popłs loquentis gloriamferre
ñsustinet Cũ aut conuersi fuerimus addñm: au¬
feretus uelamen Occidens littera moritur: ui¬
uificans sp̃c suscitatur. Dns enim sp̃s. ẽ: & lex
spiritalis: Unde & dauid orabat inpsalmo: Re¬
uela oculos meos & considerabo mirabilia de le¬
ge tua: Nũqͥd debobus cura. ẽ. dõ : Utiq non:
multo magis de iecore bouis. arieris. & hircoꝵ.
& armo dextro. pectore. & uentre quo stercora
digeruntur. Quoꝵ duo inesum accipiunt sa¬
cerdotes: tertiũ meretur finees inpremũi. De
uictimis salutarib: ad eps quo pectus obuolui¬
tur. & pennula iecoris offeruntur suꝑ altari.
Ipsum uero pectus & brachũ dextrum: dan¬
tur aaron & filiis eius. legitimum senpit nũ
a filiis isrł. Sensus incorde ẽ. habitaculum
cordis inpectore. Queritur ubi sit anime
principale. Plato incerebro. xp̃o monstrat

Expanded text:
super faciem Moysi uelamen positum est. loqusuper faciem Moysi uelamen positum est. loquitur glorificato uultu et populus loquentis gloriam ferre non sustinet. cum autem conuersi fuerimus ad dominum, auferetur uelamen: occidens littera moritur, uiuificans spiritus suscitatur. dominus enim spiritus est et lex spiritalis. unde et Dauid orabat in psalmo: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua. numquid de bubus cura est deo? utique non. multo magis de iecore bouis, arietis, hircorum et armo dextri pedis et uentre, quo stercora digeruntur, quorum duo in esum accipiunt sacerdotes, tertium Finees meretur in praemio. de uictimis salutaribus adipes, quibus pectus obuoluitur, et pinnula iecoris offeruntur super altare; ipsum uero pectus et brachium dextrum dantur Aaron et filiis eius legitimum sempiternum a filiis Israhel. sensus in corde est, habitaculum cordis in pectore. quaeritur, ubi sit animae principale. Plato in cerebro, Christus monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
que ad cultũ dñicȩ ꝑtinent passioĩs. ñ qͣsi mania
⁊ sensu carentia. sc̃imoniã ñ habere: s ex consortio dñi¬
corꝑis ⁊ sangͥnis dñi. eadẽ qͣ corpꝰ eiꝰ ⁊ sanguis maiesta¬
eris. Tibi enĩ meũ sudauit ingeniũ. ⁊ facundiã
grecã. latinȩ lingue uolui pauꝑtate pensare.
Neq uͦ ut diserti interp̃tes faciunt uerbũ. u̾bo
reddidi: nec ad numeraui pecuniã ꝗͣ. mͥ ꝑ partes
dederas. si parit̃ appendi. ut nichil desit ex sin¬
sibꝰ. cũ aliqͥd desit ex u̾bis. E pistolan autem
tuam iccirco in latinum uerti: ⁊ huic uo¬
lumini prȩposui. ut om̃s qͥ legerint. sciant
me non temeritate i iactantia. sed pre¬
ceptis beatitudinis tuȩ suscepisse. Onus
ultra uires meas. quod an consecutus
sim. tuo iudicio derelinquo. Certe si
imbecillitatem repre henderis : uo¬
luntat ueniam commodabis:
sque hodie in lectione ueteris testamenti.

Expanded text:
quae ad cultum dominicae pertinent passionis, non quasi inania quae ad cultum dominicae pertinent passionis, non quasi inania et sensu carentia sanctimoniam non habere, sed ex consortio corporis et sanguinis domini eadem, qua <%rpus eius et sanguis, maiestaeris. tibi enim meum sudauit ingenium et facundiam Graecam Latinae linguae uolui paupertate pensare. neque uero, ut diserti interpretes faciunt, uerbum uerbo reddidi nec adnumeraui pecuniam, quam mihi per partes dederas, sed pariter appendi, ut nihil desit ex sensibus, cum aliquid desit ex uerbis. epistulam autem tuam idcirco in Latinum uerti et huic uolumini praeposui, ut omnes, qui legerint, sciant me non temeritate et iactantia, sed praeceptis beatitudinis tuae suscepisse onus ultra uires meas. quod an consecutus sim, tuo iudicio derelinquo. certe, si inbecillitatem reprehenderis, uoluntati ueniam commodabis. que hodie in lectione ueteris testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
muroꝵ extructio. ad hoc asꝑitas hiemis. fa¬
mes intolerabilis. nob̾ p̃sertĩ. qͥbꝰ multoꝵ
frum cura imposita ẽ : intͣ quas difficulta¬
tes. lucratiuis: ut ita dicã furtuns ꝑ noctẽ
oꝑis crescebat. interp̃tatio etiã in scedulis
tenebat᷑. Cũ diebꝰ sc̃ȩ quadragesime scripta
ad purũ. collatioe tantũ indigeret. grauis¬
simo languore correptꝰ. ⁊ mortis lim̃ ingredi¬
lum̃ diser̃tissimũ. qđ scripturarũ floribus
texuisti. eadẽ qua a te scriptũ ẽ gr̾a uerterẽ.
licet imbecillitas corꝑis. ⁊ animi meror. ingenii
qͦq acum̃ obtuderit. ⁊ u̾ba ꝓno esu labentium
uelut qͥbꝰdã obicibꝰ retardarit. Mirati sumꝰ in oꝑe
tuo utilitatẽ om̃iũ ȩccłarũ. ut discant qͥ igno¬
rãt. eruditi testimomiis script᷑arũ. qͣ debeant
ueneratiõe scã susciꝑe.⁊ altaris xp̃i ministerio
deseruire. sacrosq calices. ⁊ sc̃a uelamina. ⁊ cet̾a

Expanded text:
murorum extructio, ad hoc asperitas hiemis, famurorum extructio, ad hoc asperitas hiemis, fames intolerabilis nobis praesertim, quibus multorum fratrum cura inposita est. inter quas difficultates lucratiuis et, ut ita dicam, furtiuis per noctem operis crescebat interpretatio et iam in scidulis tenebatur, cum diebus sanctae quadragesimae scripta ad purum - conlatione tantum indigerem – grauissimo languore correptus et mortis limen ingredilumen disertissimum, quod Scripturarum floribus texuisti, eadem qua a te scriptum est gratia verterem; licet imbecillitas corporis et animi moeror, ingenii quoque acumen obtuderit, et verba prono cursu labentia velut quibusdam obicibus retardarit. 2. Mirati sumus in opere tuo utilitatem omnium Ecclesiarum, ut discant qui ignorant, eruditi testimoniis Scripturarum, qua debeant veneratione Sancta suscipere, et altaris Christi ministerio deservire; sacrosque calices, et sancta velamina, et caetera,
Abbreviated transcription (Latin):
in exordio placet iudiciũ uerita
qͥ tenebrarũ horrore circũdati st̃.
nec nat᷑am rerũ clara m̃te ꝑspici¬
unt: pudore oꝑiunt᷑ ętͣno: & cassos
se habuisse conatꝰ. ipso fine cognos¬
cunt. Unde & nos iohannẽ qͥ dudũ
constantinopolitanã rexit eccłam.
do placere sẽꝑ optauimꝰ: & causas
flagitia eiꝰ taceã. origenistas in suã
recipiens familiaritatẽ. & ex his plu¬
rimos in sacerdotiũ. ꝓuehens. atq¬
ob hoc scelus beate memoriȩ homi¬
nẽ di epyphaniũ qͥ intͣ ep̃os. clarũ
in orbe sidus effulsit. ñ paruo mero¬
re contristans. meruit audire.
cecidit cecidit babilon. Scientes gͦ dictũ a
saluatore. nolite iudicare scqm faciẽ s iustũ
iudiciũ iudicate: ne quoquã tardius beati
tudini tuȩ latino fermone translatũ li¬
brũ tuũ remittere. multa in medi impedi¬
m̃ta fecert̃. Isauroꝵ repentina eruptio. phe¬
nicis galileeq uastitas. tror palestine. p̃ci¬
pue urbis ierosolimȩ. & nequaꝗͣ. libroꝵ s

Expanded text:
in exordio placet iudicium ueritatqui tenebrarum horrore circumdati sunt nec naturam rerum clara mente perspiciunt, pudore operiuntur aeterno et cassos se habuisse conatus ipso fine cognoscunt. unde et nos Iohannem, qui dudum Constantinopolitanam rexit ecclesiam, deo placere semper optauimus et causas flagitia eius taceam, Origenistas in suam recipiens familiaritatem et ex his plurimos in sacerdotium prouehens at queob hoc scelus beatae memoriae hominem dei Epiphanium, qui inter episcopos clarum in orbe sidus effulsit, non paruo maerore contristans meruit audire: cecidit, cecidit Babylon. Scientes ergo dictum a saluatore: nolite iudicare secundum faciem, sed iustum iudicium iudicate, ne quoquam tudini tuae Latino sermone translatum\' librum tuum remitterem, multa in medio inpedimenta fecerunt: Isaurorum repentina eruptio, Phoenicis Galilaeaeque uastitas, terror Palaestinae, praecipue urbis Hierosolymae, et nequaquam librorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
agnis nos ꝓuocas questioniob. & te
torpens otio ingenium dum int̃ñ¬
rogas doces. Prima tua sciscitatio
fuit: quȩ sint illa quȩ nec oculus uidit
nec. Audiuit. nec incor hominis ascende¬
runt: que p̾parauit ds̃ his qui diligunt
eum: & quomodo rursum id̾e apłs inferat
nobis autẽ reuelauit d̃s ꝑ sp̃m suum:
& si reuelatum est apło intelligere debe¬
amus: qͦd & ille aliis reuelauerit. Atlque
breuis responsio ẽ: non debere nos quercre
quid sit illud qd̾ nec oculus uidit. nec autis
audiuit. nec incor hominis ascendit. Si eñ
uidetur. ñ ẽ spes: sed iam certa possessio. Qͦ¬
mͦ auelit quifpiam dicere. ostende mͥ qcđ
inuisibile. e. loquere qd audiri ñ potest: ex¬
pone qͦd cogitatio ñ cõp̃hendit humana. Erg

Expanded text:
Magnis nos prouocas quaestionibus et torpens otio ingenium, dum interrogas, doces. prima tua sciscitatio fuit, quae sint illa, quae.nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparauitinferat: nobis autem reuelauit deus per spiritum suum et, sireuelatum est apostolo, intellegere debeamus, quomodo et ille aliis reuelant. ad quae breuis responsio est: non debere nos quaerere, quid sit illud, quod nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit. si enimuidetur, non est spes, sed iam certa possessio, quomodo si uelit quispiam dicere: \'ostende mihi, quod inuisibile est; loquere, quod audiri non potest; expone, quod cogitatio non conprehendit humana! erg
Abbreviated transcription (Latin):
deatur esse. quod scripsimus. culꝑam in auc¬
torem referat. Nos enim et hec ipsa in lectulo
decumbentes. locigaq egrotatione
confecti. iuix notario celeriter seriben¬
da dictauimus. non ut impleremus
materiam: sed netibi inprincipio ami¬
citiarum aliquid imperanti uiderem᷑
negare. granobis adomino sospitatem.
ut post .xii. menses quibus uigi lan¬
guore confectus sum. possim aliquid
dignum ur̃ȩ scribere uolinitati. et ig¬
nosce si scatens oratio solito cursu non
fluat: Non enim eodem lepore dicta¬
mus. quo scribimus: quia in altero se¬
pe stilimi uertimus. lterum quȩ dig¬
na legis sint scripturi. in altero quic¬
quid in buocam uenerit. celeri sermo¬
ne conuoluimus Caninum libenter
uidi: qui tibi narrare poterit. quam
difficisle et periculosum manus dexte¬
rȩ usq inpresentem diem quo ista
dictaui uulnus sustinuerim: Epła¬

Expanded text:
deatur esse, quod scripsimus, culpam deatur esse, quod scripsimus, culpam torem referat. Nos enim et haec ipsa in lectulo decumbentes, longaque aegrotatione confecti, vix notario celeriter scribenda dictavimus: non ut impleremus materiam, sed ne tibi in principio amicitiarum aliquid imperanti, videremur negare. Ora nobis a Domino sospitatem, ut post duodecim menses, quibus jugi languore confectus sum, possim aliqdignum uestrae scribere uoluntati; et ignosce, si scatens oratio solito cursu non fluat. non enim eodem lepore dictamus, quo scribimus, quia in altero saepe stilum uertimus, iterum quae digna, legi sint, scripturi, in altero, quidquid in buccam uenerit, celeri sermone conuoluimus. Caninum libenter uidi, qui tibi narrare podifficile et periculosum manus dexterae, usque in praesentem diem, quo ista dictavi, vulnus sustinuerim. EP
Abbreviated transcription (Latin):
trem suam & nurum contra socrum suam.
et inunici hominis domestici eius Et temp¬
tat natura mituram dominus. uultq scłm
utruis q uoluntatem uiuentem filium in le¬
geni grãm q diuidere: non quo hoc probet. S
quo adarguendam caliminam synagoge:
hoc uelle sedicat Illa quȩ nolebat xccłȩ aliũ
in gratia uiuere nec perbaptismum liberari.
labenter habet diuidi puerum: non ut possi¬
deat. sedut interficiat eccła quem scit suum
esse. libenter concedit ȩmulȩ. dum uinat. sal¬
tem apud aduersariam ne uiter legem aiui¬
sus. & grãm. Caluatoris mucrone feriatur:
Unde dicit apostolus Eoce ego paulus dico ro¬
bis. a uod si legem obseruatis. xp̃e uobis nichib
ꝓdest: Hec subnubilo allegoriȩ dicta sunt:
sȩcerum oꝑtimȩ nouit prudentia tua. noñ
easdem regulas esie intropologiȩ umbris. at
q in hystoriȩ ueritates Quod sic ubi pedem
offendumis. Q sapienti lectori friuolum ui¬

Expanded text:
trem suam et nurum contra socrum suam. trem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis domestici eius — et temptat naturam naturae dominus uultque secundum utriusque uoluntatem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur. unde dicit et apostolus: ecce ego Paulus dico uobis, quod, si legem obseruatis, Christus uobis nihil prodest. Haec sub nubilo allegoriae dicta sint. ceterum optime nouit prudentia tua non easdem regulas esse in tropologiae umbris et quae in historiae ueritate. quod sicubi pedem offendimus et sapienti lectori friuolum ui
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut occicleret: non enim amorefecit hoc
filii. Sed emulȩ odio. It suum mortuum ꝑ
legis cerimonias. insinu eccłe supposuit. Lon¬
gum est si uelim persingula currere. quomͦ
ꝑ apostolum paulum et gclesiasticos iros:
intellexerit ȩccła esse suimi flliur qmi tẽ¬
nebatur in lege. et inluce agnouerit. quẽ
incenebris non uidebat inde uirgunm oꝵ¬
tumest presente rege. altera dicente filis
tuus mortuus est. meus autem uiuit. Altera
respondente mentiris. filius quippe meus iu¬
uit. & fllius tuns mortinis est: atq in hunc
modum contͥedebant coram rege: Tunc rex
tur. ubi nulla dubitatio est. quin cuncta
quȩ dicantur non salomoni mortuo. sed
xꝑisti conueniant maiestati. Simulat ig¬
norantiam & humanus prodispensatione
fectus: sicut et in alio loco. Ubi posiustis la¬
⁊ arum. et ad mulierem fluentem sanguine
quis me tetigit: Gladium postulat. de quo di¬
xerat. Nolite putare. Quad uenerim pacem mit

Expanded text:
sed ut occideret. non enim amore fecit hoc sed ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae subposuit. Longum est, si uelim per singula currere, quomodo per apostolum Paulum et ecclesiasticos uiros intellexerit ecclesia non esse suum filium, qui tenebatur in lege, et in luce cognouerit, quem in tenebris non uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: mentiris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contendebant coram rege. tunc rex tur; ubi nulla dubitatio est, quin cuncta, quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conueniat maiestati - simulat ignorantiam et humanos pro dispensatione ctus - sicut et in alio loco: ubi posuistis Lazarum? et ad mulierem fluentem sanguine: quis me tetigit?—,gladiumpostulat — de quo dixerat: nolite putare, quod uenerim pacem mitt
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoruim pro quodominus precabatur.
pater ignosde eiẜ. Quod enim fatrunt ne¬
sciunt: Unaq die crediderunt tria mi¬
lia: &: alia die quinq milia Et enamuis
simul: Multitudinis enim credentium.
erat cor. et anima una Nullus q altus in
domo nobiscum exceptis nobis duabus:¬
ł lon blasphemantium iudeorum. nongen¬
tilium idolis seruientium Mortuus est
autem filius mulieris huius nocte dum
enim legis sequitur obseruantiam &. gra¬
tie ȩuangelii uigum mosaioȩ doctrinȩ
copulat. tenebrarum errore coperta est.
oppressitq eum mater sua dorimens. quȩ
non pocerat dicere. ego doriio. & cor
moum uigilat: Media noc te surgens. tulit
filium de latere eccłȩ dormientis. et in
suocollocauit suiu Relege totam apłiad
galathas epistolam: et aniaduertes quo¬
modo filios eocłȩ suos facere synagoga fe¬
stinet. et dicat apostolus: filioli mei. quos
iterum parturio. donec xp̃c formetur m
uobis iuum tulit. non ut possideret.

Expanded text:
Iudaeorum, pro quo dominus precabatur: Iudaeorum, pro quo dominus precabatur: pater, ignosce eis; quod enim faciunt, nesciunt. unaque die crediderunt tria milia et alia die quinque milia. atque eramus simul —multiterat cor unum, et anima una nullusque alius in domo nobiscum, exceptis nobis duabus: non blasphemantium Judaeorum, non Gentilium idolis servientium. Mortuus est autem filius mulieris hujus nocte. Dum enim Legis sequitur observantiam, et gratiae Evangelii jugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. Oppressitque eum mater sua dormiens, quae non poterat dicere: Ego dormio, et cor meum vigilat . Media nocte consurgens, tulit filium de latere Ecclesiae dormientis, et in suo collocavit sinu. Relege totam ad Galatas Apostoli Epistolam, et animadvertes quomodo filios Ecclesiae suos facere Synagoga festinet, et dicat Apostolus: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Vivum tulit, non ut poss
Abbreviated transcription (Latin):
gratia Simul q considera: quid dicat ec¬
clesia contra synagogam calumpniatricẽ
Ego et mulier hec habitalramus inlomo
imas poit resurrectionemdonm salua.¬
toris. uma de utroq populo eccła congre¬
gata est. Q. quam eleganter peperi inquid
apud eam incubiculo eccła enim de gentib
quȩ non habelut prius legem. et propħas.
peperit indomo synagoge. nec egressa est
de cubiculo. sedingressa nde dicit in can¬
tico canticorui Introduxit me rex incubi¬
culum sinum: et iterum: Et quidem non
spernamte: sed assuens introcducam te
indomum matris meȩ. et in cubiculum e¬
ius quȩ concepit me Tercia ait die. post
quam ego peperi: peperit et heo. Si conside¬
res pilatum lauantem mamis atq dicentẽ
Mundus sum ego a sanguine iustihiuus.
sicenturionem ante patibulum confiten¬
tem. uere hic erat filuis dei. si eos qui an¬
te passionem per phylippum dnm̃ iudere
desiderabant: haut ambiges primam
peperisse eccłam. et postea natum populũ

Expanded text:
gratia . Simulque considera quid dicat Ecclesia contra Synagogam calumniatricem: « Ego et mulier haec habitabamus in domo una. post resurrectionem enim domini saluatoris una de utroque populo ecclesia congregata est; et quam eleganter: peperi, inquit, apud eam in cubiculo! ecclesia enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, peperit in domo synagogae nec egressa est de cubiculo, sed ingressa. unde dicit in Cantico canticorum: introduxit me rex in cubiculum suum. et iterum: et quidem non spernent te. adsumens introducam te in domo matris meae, in cubiculum eius, quae concepit me. tertia, ait, die post, quam ego peperi, peperit et haec. si consideres Pilatum lauantem manus atque dicentem: mundus sum ego a sanguine iusti huius, si centurionem ante patibulum confitentem: uere hic erat filius dei, si eos, qui ante passionem per Philippum dominum uidere desiderant,. haud ambiges primam peperisse ecclesiam et postea natum populum
Abbreviated transcription (Latin):
mansisse meretricem: sed fuisse nra
et in symonis leprosi domo saluator
scribitur uisse conuiuium.tiq s̃
quia leprosus erat cotempore quo
habebat hospitem saluatorem. Sed
quia leprosus ante suerat: Matheus
publicamis dicitur: non quo perman¬

Expanded text:
mansisse meretricem, sed fuisse. nam mansisse meretricem, sed fuisse. nam et in Simonis leprosi domo saluator scribitur inisse conuiuium, utique non, qui leprosus erat eo tempore, quo habebat hospitem saluquia leprosus ante fuerat. Matthaeus Publicanus dicitur, non quo perman
Abbreviated transcription (Latin):
os et diuaricauerit omni transeun¬
ti pedes. lupanarq in loco celebri ex¬
truxerit. animaduertemus xp̃m id¬
circo uenisse ut meretrices douaret
matrimonio. et deduobus gregibus
unum ouile faceret: medio q pari¬
ete destructo. Ineasdem caulas o¬
ues prius morbidas congregaret:
hee sunt duȩ uirgȩ quȩ iungunt᷑
in hie dechi hel. & dequibus per ⁊a¬
chariam dñs refert Et ad sumpsi
nuchi duas uirgas: unniam uocaui de¬
coram et alteram uocaui funiculos.
Qͦ paui gregem: Mulier quoq illame¬
retrix inȩuangelio quȩ iħu peddes la¬
crunis lauat. crine detergit. et cui
peocata omnia dimiituntur. manife¬
ste pingit eccłam degentibus con¬
gregatam: hec idcirco in prima fron¬
te replicaui: necui udeatur incon¬
gruum. Simeretrices dicantur. qua¬
rum una salomonis uiditio filii po¬
sessione donata est Prudens querat
auditor. quomodo meretrix sit ec¬
cła quȩ non habet maculam. neq
rugam: Non dicimus eccłam per¬

Expanded text:
os et diuaricauerit omni transeunos et diuaricauerit omni transeunti pedes lupanarque in loco celebri extruxerit, animo aduertimus Christum idcirco uenisse, ut meretrices donaret matrimonio et de duobus gregibus unum ouile faceret medioque pariete destructo in easdem caulas oues prius morbidas congregaret. hae sunt duae uirgae, quae iunguntur in Hiezechihel et de quibus per Zachariam dominus refert: et adsumsi mihiduas uirgas- unam uocaui decorem et alteram uocaui funiculum - et pauigregem. mulier quoque illa mere- \' trix in euangelio, quae Iesu pedes lacrimis lauat, crine detergit et cui peccata omnia dimittuntur, manifeste pingit ecclesiam de gentibus congregatam. haec idcirco in prima fronte replicaui, ne cui uideatur incongruum, si meretrices dicantur, quarum una Salomonis iudicio filii possessione donata est. prudens quaerat auditor: quomodo meretrix ecclesia, quae non habet maculam neque rugam? non dicimus ecclesiam per
Abbreviated transcription (Latin):
affectu nde et admiratus est et
pertimut᷑. illum omnis isrł. quod
sciliscet eum manifesta non fugerẽt.
qui tam prudenter abscondita de¬
prehendisset Quantum ad typicos
pertinet intellectus. dicente apostolo.
hec enim omnia infigura. continge¬
bant illis: Scripta sunt autem de no¬
bis in quos fines scłorum decurre¬
runt: quidam grecorum autumant
super synagoga et eoclesia sentiendũ.
& adillud tempus cuncta referenda
quando post crucem et resurrectioise
tam inisrahel quem ingentium popu¬
lo uerus salomon pacificus. regnare
ceperit: & uod autem ad ulterȩ et me.¬
retrices synagoga et ecclesia inscrip¬
turis dicantim: nulla dubitatio est
Et hoc prima fronte uidetur esse bla¬
sꝑemium. ceterum si recurrantus
ad propħas. oseȩ uidelicet q̃ui acre¬
pit uxorem fornicariam. et gene¬
rat filios fornicationis. et deinde
adulteram. et ad hietechiel qui
hierusalem quasi meretricem ar¬
guit. quod secuta sit amatores su¬

Expanded text:
affectu. unde et admiratus est et affectu. unde et admiratus est et pertimuit illum omnis Israhel, quod scilicet eum manifesta non fugerent, qui tam prudenter abscondita deprehendisset. quantum ad typicos pertinet intellectus dicente apostolo: haec omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem de nobis, in quos fines saeculorum decucurrerunt, quidam Graecorum autumant super synagoga et ecclesia sentiendum et ad illud tempus cuncta referenda, quando post crucem et resurrectionem tam in Israhel quam in gentium populo uerus Salomon, id est \'pacificus\', regnare coeperit. quod autem adulterae et meretrices synagoga et ecclesia in scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte uidetur esse blasphemum; ceterum, si recurramus ad prophetas, Osee uidelicet, qui accepit uxorem fornicariam et generat filios fornicationis et deinde adulteram, et ad Hiezechihel, qui Hierusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores su
Abbreviated transcription (Latin):
in uideat. et oculos caprearum talpa con¬
tempnat: Oiues ut cernis ad disputan¬
dum materia. sed iam ȩpistolaris an¬
nmi ad Rufinum presbiterũ¬
Sltum inutraq parte crebro fa¬
ma mentitur: et tamidebonis mala. ꝙͣ
de malis hona. falso rumore concelebrat:
unde et ego gaudeo quidem supertes¬
timonio ergame sanctitatis tuȩ. & a¬
more sanoti prb̃ti eusebis: nec dubito
qum me publioȩ predicetis. sed tacitũ
ur̃ȩ prudentiȩ uiditium pertumesco
ltaq obsecro ut magis memineritis me¬
I. & dignum ur̃a laude fatiatis: Quod
primus ad officum prouocasti. & mi¬
chi scdȩ in rescribendo partes date
sinit. nonuenit deincuria inamicos.
sed de ignorantia: Si emini scissem:
preoccupasiem sermonem tuum: lut¬
pretatio iudicii salomonis super irgi¬
o duarum mulierum meretricum.
quantum adsimplicem hẏstoriam per¬
tinet perspicua est: quod puer anno¬
rum .xii. contraȩtatis suȩ mensitrã.
de intimo humane natine uidicarit

Expanded text:
inuideat et oculos caprearum talpa coninuideat et oculos caprearum talpa contemnat. diues, ut cernis, ad disputandum materia, sed iam epistolari an AD RUFINUM PRESBVTERltum in utramque partem crebro fama mentitur et tam de bonis mala quam de malis bona falso rumore concelebrant. unde et ego gaudeo quidem super testimonio erga me sanctitatis tuae et amore sancti presbyteri Eusebii nec dubito, quin me publice praedicetis, sed tacitum uestrae prudentiae iudicium pertimesco. itaque obsecro, ut magis memineritis mei et dignum uestra laude faciatis. quod primus ad officium prouocasti et mihi secundae in scribendo partes datae sunt, non uenit de incuria in amicos, sed de ignorantia; si enim scissem, praeoccupassem sermonem tuum. Interpretatio iudicii Salomonis super iurgio duarum mulierum meretricum, quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim contra aetatis suae mensuram de intimo humanae naturae iudicarit