comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulla dissimulatione compellunt.
Extant publicoꝵ monunentoꝵ
firmissima documenta quȩ potes
legere si uolueris. immo peto & hor¬
tor ut legas quibus ꝓbatur quod
maiores eoꝵ qui primi se ab aeccłẽ
pace diuiserunt. ultro ꝑ anulinum
tunc proconsulem apud constanti¬
num imperatorem accusare ausi
sunt cȩcilianum. In quo utiq ui¬
dicio si uicissent. quid erat cęcilianꝰ
ab imperatore passurus. nisi quod
inistos postea quam uicti sunt ꝓ¬
nuntiauit: Sed uidelicet si eis
accusantibus atq suꝑantib cȩcilianꝰ
eiusq collige pellarentur sedibus
quas terebant. urel etiam in sua
conspiratione durantes grauius
punirentur . Neq enin poterat
uictos & resistentes regia censura
contempnere. Tunc isti ꝓuisionẽ
suam & pro aeccła sollicitã curã
prȩdicandam laudibus uentilarent.
Nunc autẽ quia ipsi superati sunt
oui ea qurȩ intendebant probare
minime potuerunt: si quid ꝓ sua
iniquitate paciuntur persecutionẽ

Expanded text:
ulla dissimulatione compellunt. ulla dissimulatione compellunt. Extant publicorum monumentorum firmissima documenta, quae potes legere, si uolueris, immo peto et hortor, ut legas. quibus probatur, quod maiores eorum, qui primi se ab ecclesiae pace diuiserunt, ultro per Anulinum tunc proconsulem apud Constantinum imperatorem accusare ausi sunt Caecilianum. in quo utique iudicio si uicissent, quid erat Caecilianus ab imperatore passurus, nisi quod in istos, posteaquam uicti sunt, pronuntiauit? sed uidelicet si eis accusantibus atque superantibus Caecilianus eiusque collegae pellerentur sedibus, quas tenebant, uel etiam in sua conspiratione durantes grauius punirentur — neque enim poterat uictos et resistentes regia censura contemnere —, tunc isti prouisionem suam et pro ecclesia sollicitam curam praedicandam laudibus uentilarent. nunc autem quia ipsi superati sunt, qui ea, quae intendebant, probare minime potuerunt, si quid pro sua iniquitate patiuntur, persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam uelle laudari. ignorandᷤ
cȩcitatem mirabili irel animosita¬
te damnabili se seire dissimulantes
quod martyres ueros non faciat
pena sed causa. Et hoc quidem
aduersus eos dicerem. quos sola cali¬
go heretici erroris inuolueret. pro
quo sacrilegio penas dignissimas
lurrent. nẽc tamen nulla qirequã
uiolenta in sania ledere auderent.
Aduersus istos autẽ quid dicam.
quoꝵ tam pernitiosa ꝑuersitas
uel damnorum terrore cohercetur.
uel docetur exilio quam ubio dif¬
fusa sit aeccła ficut futura p̾dicta
est quam malunt obpugnare quã
agnoscere : Et si ea quȩ per mise¬
ricordissimã disciplinam paciunt᷑.
comparentur eis factis quȩ furiosa
temeritate committunt. Quis ñ
uideat qui magis persecutores uo
quo perdite uiuunt: Etiam si
nullis uiolenter inferant manus pa¬
rentum pretatem grauius perse.¬
quuntur. quã cum illos pater aut
mater. quanto amplius diligunt.
tanto amplius adbonam uitam si ne

Expanded text:
sed etiam uelle laudari ignorantes sed etiam uelle laudari ignorantes caecitate mirabili uel animositate damnabili se scire dissimulantes, quod martyres ueros non faciat poena sed causa? et hoc quidem aduersus eos dicerem, quos sola caligo haeretici erroris inuolueret, pro quo sacrilegio poenas dignissimas luerent, nec tamen ulla quemquam uiolenta insania laedere auderent. aduersus istos autem quid dicam, quorum tam perniciosa peruersitas uel damnorum terrore cohercetur uel docetur exilio, quam ubique diffusa sit ecclesia, sicut futura praedicta est, quam malunt oppugnare quam agnoscere? et si ea, quae per misericordissimam disciplinam patiuntur, comparentur eis factis, quae furiosa temeritate committunt, quis non uideat, qui magis persecutores uocquo perdite uiuunt, etiam si nullas uiolenter inferant manus, parentum pietatem grauius persequuntur, quam cum illos pater aut mater, quanto amplius diligunt, tanto amplius ad bonam uitam sine
Abbreviated transcription (Latin):
festo. Augustinus in dño salutem.
Si pro errore homines & damni¬
bili dissensione. & conuicta modis
omnibus falsitate tanta prȩsumut
ut eoꝵ salutem requirenti catholia
aeccłãe tam audaciter insidiari
minariop non cessant. quantũ mag
aequum est & oportet eos qui pat
& unitatis xp̃iane asserunt ueria¬
tem. omnibus etiam dissimulant¬
bus & cohibentibus manifestã sata¬
gere instanter ato inpigre. non
solum pro eoꝵ munimine quiũ
catholici funt. uerum etiam ꝓeoꝵ
correctione qui nondum sunt:
Nam si pertinatia in superabilis
uires habere conatur. quantas de.¬
cet habere constantiam quȩ ineo
bono quod ꝑseueranter ato infa¬
tigabiliter agit. & dõ se placere no¬
uit & proculdubio non potest ho¬
minibus prudentibus displiceriᷤ
Quid autem infelicius atq ꝑues¬
sius ficut donatistȩ facrunt qui s
persecutionem perpeti gloriantas.
quam decohercitione iniquitaus
suȩ non solum nescire confundi.

Expanded text:
FESTO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. FESTO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Si pro errore homines et damnabili dissensione et conuicta modis omnibus falsitate tanta praesumunt, ut eorum salutem requirenti catholicae ecclesiae tam audaciter insidiari minarique non cessent, quanto magis aequum est et oportet eos, qui pacis et unitatis Christianae adserunt ueritatem omnibus etiam dissimulantibus et cohibentibus manifestam, satagere instanter atque inpigre non solum pro eorum munimine, qui iam catholici sunt, uerum etiam pro eorum correctione, qui nondum sunt! nam si pertinacia insuperabiles uires habere conatur, quantas decet habere constantiam, quae in eo bono, quod perseueranter atque infatigabiliter agit, et deo se placere nouit et procul dubio non potest hominibus prudentibus displicere! Quid autem infelicius atque peruersius, sicut Donatistae faciunt, qui se persecutionem perpeti gloriantur, quam de cohercitione iniquitatis suae non solum nescire confundi,
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta fint mala quȩ faciunt.
Non ergo propter malos in mala
dissensione pereamus. quamuis.
uistros maiores non exsecratores
maloꝵ. sed accusatores in nocentiam
fuisse si uellitis posimus ostendere.
sed quicumo illi. & quabescumq
furrint portent sarcinas suas. Eicce
scripturȩ communes. ecce ubi nouimꝰ
xp̃m. ecce ubi nouimus aeccłãm. si
xp̃m ipsum tenetis ipsam aeccłam.
quare non tenetis: Si in ipsum
xp̃m que legitis & non uidetis. ta¬
nem propter ueritatẽ scripturarũ
creditis. quare aeccłam negatis
quam & legitis &e uidetis : Haec
uobis dicendo & adhoc bonũ pacis
& unitatis & caritatis compellendo
inimici uobis facti sumus &e man¬
datis quia occiditis nos quia ueri¬
tatem uobis dicimus. & ⁊ nerrore
uos perire quantum possumus non
permitiimus. Uindices nos dõ
de uobis. ut ipsum errorẽ ur̃m
in uobis occidat. & nobiscum de
ueritate gaudeatis. am̃. EꝑTa
omino dilectissimo & hono¬
rabili ac suserprendo filio

Expanded text:
manifesta essent mala, quae faciunt. manifesta essent mala, quae faciunt. Non ergo propter malos in mala dissensione pereamus, quamuis uestros maiores non execratores malorum sed accusatores innocentium fuisse, si uelitis, possimus ostendere. sed quicumque illi et qualescumque fuerint, portent sarcinas suas. ecce scripturae communes, ecce ubi nouimus Christum, ecce ubi nouimus ecclesiam. si Christum ipsum tenetis, ipsam ecclesiam quare non tenetis? si in ipsum Christum, quem legitis et non uidetis, tamen propter ueritatem scripturarum creditis, quare ecclesiam negatis, quam et legitis et uidetis? haec uobis dicendo et ad hoc bonum pacis et unitatis et caritatis uos compellendo inimici uobis facti sumus et mandatis, quia occidetis nos, qui ueritatem uobis dicimus et in errore uos perire, quantum possumus, non permittimus. uindicet nos deus de uobis, ut ipsum errorem uestrum in uobis occidat et nobiscum de ueritate gaudeatis. amen. OMINO DILECTISSIMO ET HONORABILI AC SUSCIPIENDO FILIO
Abbreviated transcription (Latin):
colligenda proiciamus. aut difrup¬
tis per schismata retibus. dum qua¬
si malos pisces caurmus inmare
perniciosȩ libertatis exeamus. Prop¬
ter hoc enim his atq aliis similitu¬
dinibus dñs seruoꝵ suoꝵ tollerantiã
confirmauit. nedum se boni putant
maloꝵ permixtione culpari. per hu¬
manas & temerarias dissensiones.
aut paruulos perdant aut paruuli
pereant. Quod uso adeo cębestis
magister cauendum prȩmonuit. ut
etiam de prȩpositis malis plebẽ secu¬
ram faceret. ne ꝓpter illos doctrinȩ
salutaris cathedra desereretur. in qͣ
coguntur etiam mali bona dicere.
Neop enim sua sunt quȩ dicunt.
sed dei. quos in cathedra un itatis doc¬
trina posuit ueritatis. Proinde ille
uerax & ipse ueritas de prȩpositis
sua mala facientib. & dĩ bona dicen¬
tibus ait. Quȩ dicunt facite. quȩ
autem faciunt facere nolite. Dicunt
enim & non faciunt. Non utꝙ di¬
ceret quȩ faciunt facere nolite. nisi

Expanded text:
colligenda proiciamus aut disrupcolligenda proiciamus aut disruptis per schismata retibus, dum quasi malos pisces cauemus, in mare perniciosae libertatis exeamus. propter hoc enim his atque aliis similitudinibus dominus seruorum suorum tolerantiam confirmauit, ne, dum se boni putant malorum permixtione culpari, per humanas et temerarias dissensiones aut paruulos perdant aut paruuli pereant. quod usque adeo caelestis magister cauendum praemonuit, ut etiam de praepositis malis plebem securam faceret, ne propter illos doctrinae salutaris cathedra desereretur, in qua coguntur etiam mali bona dicere. neque enim sua sunt, quae dicunt, sed dei, qui in cathedra unitatis doctrinam posuit ueritatis. proinde ille uerax et ipsa ueritas de praepositis sua mala facientibus et dei bona dicentibus ait: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. non utique diceret: Quae faciunt, facere nolite, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
feci te dñs nomen ei. & qui eruit te
Non dico quia ur̃i potius intali eri¬
mine detecti & confessi. manifestant᷑.
Quid ad nos pertinet. desarcinis alienis. :¬
nisi ut quos possumus corrigamus.
irel correptione uel quacumq disci¬
plina inspiritu mansuetudinis &
diligentia caritatis: Quos autem
corrigere non ualemus. etiam si neces¬
sitas cogit pro salute ceteroꝵ. ut dĩ sa¬
cramenta nobiscum communicent.
peccatis tamen eorum ñ cõmunicemꝰ.
quod non sit. nisi consentientlo & fa¬
irendo. Sic enĩ eos inisto mundo in
quo aeccła catholica per om̃s gentes
diffunditur. quẽ agrum suum dñs
dicit. tamqua zizama inter triticũ
uel inhac unitatis area tamqu̾a palea
frumento permixtam. urel intra retia¬
uerbi & sacramenti tamquã malos
pisces cum bonis inclusos. usq ad tẽpꝰ
messis aut uentilationis aut litoris
& triticum. aut grana nuda ante tẽpꝰ¬
de area separat.An non inhorreũ
mittenda purgemus. sed uolatilibus

Expanded text:
facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te non dico, quia uestri potius in tali crimine detecti et confessi manifestantur; quid ad nos pertinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possumus, corrigamus uel correptione uel quacumque disciplina in spiritu mansuetudinis et diligentia caritatis, quos autem corrigere non ualemus, etiam si necessitas cogit pro salute ceterorum, ut dei sacramenta nobiscum communicent, peccatis tamen eorum non communicemus, quod non fit nisi consentiendo et fauendo? sic enim eos in isto mundo, in quo ecclesia catholica per omnes gentes diffunditur, quem agrum suum dominus dicit, tamquam zizania inter triticum uel in hac unitatis area tamquam paleam frumento permixtam uverbi et Sacramenti tanquam malos pisces cum bonis inclusos, usque ad tempus messis , aut ventilationis aut littoriset triticum aut grana nuda ante tempde area separata non in horreum mittenda purgemus, sed uolatilibus
Abbreviated transcription (Latin):
riret cȩlos uirtus iurius eius & im¬
pleretur aecoła per omnẽ terram
laudis eius. Obi agnouimus xp̃m
ineo quod scriptum est. sicut ouis
adimmolandum ductus est. & sicut
agnus coram tondente se fuit sine
uoce sio non aperuit ossuum. &
cetera illic de eius passione dicunt᷑.
Ibi agnouimus & aecclãm ineo qđ
illi dicitur. Tetare sterilis quȩ ñ paris.
erumpe & exclama quȩ non partu¬
ris. qm̃ multi fili desertȩ magis qũa
eius quȩ habet uirum. Dixit enĩ
dñs dilata locum tabernaculi tui. &
auleas tuas confige. non est qđ parcas.
Porrige longius fimiculos. & palos ua¬
lidos confirma. etiam atq etiam in
dextram ato sinistram extende. sem̃
enim tuum hereditabit gentes. & ci¬
uitates quȩ desertȩ erant in habitabis.
Non est quod metuas. preualebis enĩ i
nec erubescas quod detestabilis fueris.
confusionẽ enim inperpetuum obli¬
uisceris. ignominiae uiduitatis tuȩ
non eris memor qm̃ ego sum dñs qui

Expanded text:
riret coelos virtus ejus, et imriret coelos virtus ejus, et impleretur Ecclesia per omnem terram laudis ejus. Ubi agnovimus Christum in eo quod scriptum est, Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum, et caetera quae illic de ejus passione dicuntur; ibi agnovimus et Ecclesiam in quae non paris, erumpe et clama quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus: dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui
Abbreviated transcription (Latin):
insulȩ munera offerent. reges ara¬
bum & saba dona adducent. & ad¬
orabunt eum omnes reges terrȩ
omnres gentes seruient illi. Ubi ag¬
noscimus xp̃m in eo quod scriptũ
est. lapidem demonte sine mani¬
bus prȩcisum. fregisse omnia regna
terrarum. utiq illa que de culturis
demonum p̾sumebant. Ibi cogno¬
uimus &e aeccłam ineo quod dictũ
est. lapidẽ ipsum creuisse & factũ
montẽ magnum. & repleuisse om¬
nt̃ terrã. Ubi agnouimus xp̃m in
eo quod scriptum est. prȩuabit dñs
ad uersus eos. & exterminabit om̃s
deos gentium terrȩ. Obi agnouimꝰ
& Aeccłam in eo quod illic sequitur.
& ad orabunt in conspectu enis unus¬
quisq deloco suo om̃s insule gentiũ.
Ubi agnouimus xpm in eo quod
scriptũ est. Ds̃ ab africo ueniae. sc̃s
demonte umbroso. O peri& cęlos uir¬
tus eius. Ibi agnouimus Aeccłam
ineo quod sequitur. & laudis eius
plena est terra.Ab africa enĩ posi
& ibi est mons umbrosus. mons oli¬
ueti unde ascendit incęlũ ut coope¬

Expanded text:
offerent, reges Arabum et Saba dona adducent et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est lapidem de monte sine manibus praecisum fregisse omnia regna terrarum utique illa, quae de culturis daemonum praesumebant, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod dictum est lapidem ipsum creuisse et factum montem magnum et repleuisse omnem terram. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Praeualebit dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod illic sequitur: Et adorabunt in conspectu eius unusquisque de loco suo omnes insulae gentium. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Deus ab Africo ueniet et sanctus de monte umbroso; operiet caelos uirtus eius, ibi agnouimus ecclesiam in eo, quod sequitur: Et laudis eius plena eet ibi est mons umbrosus, mons Oliveti, unde ascendit in coelum ut coope
Abbreviated transcription (Latin):
qđamat. uec carni c̃sentiatã genti qđodt.
idẽ. ñ ut omnino ñ c̾eupiscat sed ut pot
c̃cupiscentias suas ñ eat. Qđ qͥdẽ tã magñ
ẽ. ut si om̃imͦ fieret & quauis insint dũ
sumꝰ in corpore mortis huiꝰ desideria per¬
cati. nulli tam̃ eoꝵ adheremꝰ assensũ. Non
eẽt unde diceremꝰ patri nr̃o qͥẽ. incelis. di¬
mitte nob̾ debita nr̃a. Nec tam̃ ideo tales
iã essemꝰ. q̃les erimꝰ cũ mortale hoc indue¬
rit inmortalitatẽ. Tc̃ eñi ñ solũ desiderio¬
nulli peccati obediemꝰ. sed nulla ert̃ deside¬
ria talia qͥb ñ obicere iubeam᷑. Nẽ ergo
ubi dicit᷑. Iã ñ ego operor illud sed id quod
inure habitat peccatũ. de concupiscentia

Expanded text:
quod amat, nec carni consentiat agenti, quod odit, quod amat, nec carni consentiat agenti, quod odit, id est non ut omnino non concupiscat, sed ut post concupiscentias suas non eat. quod quidem tam magnum est, ut, si omni modo fieret et, quamuis insint, dum sumus in corpore mortis huius, desideria peccati, nulli tamen eorum adhiberemus adsensum, non esset, unde diceremus patri nostro, qui est in caelis: Dimitte nobis debita nostra. nec tamen ideo tales iam essemus, quales erimus, cum mortale hoc induerit inmortalitatem; tunc enim non solum nulli desiderio peccati oboediemus, sed nulla erunt desideria talia, quibus non oboedire iubeamur. Nunc ergo, ubi dicitur: Iam non ego operor illud sed id, quod in me habitat, peccatum, de concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
Uidemꝰ itaꝙ inhisapłicis uerb̃. legẽ ñ solũ
ñ eẽ. peccatũ sed etiã eẽ. scam̃ & manditũ
scm̃ & iustũ & bonũ. Quod dictũ ẽ. non
concupisces. sed peccatũ ꝑ bonũ fillit & ꝑslu
occidit eos. Qui cũ sint carnales pritans.¬
is uirib begẽ spiritalẽ se posse cõplere. as
hoc fiunt ñ solũ peccatores qđ eẽnt etũ sia
Obi lex ñ ẽ. nec p̃uaricatio. Lex ergo sibm¬
trauit sict᷑ alibi ipse testat᷑. ut habundnes
delictũ. Obi autt habundauit delictũ si¬
habundauit gr̃a. Hȩc ẽ gͥ utilitas legis q
ostendit hominẽ sibi ipsũ. ut sciat infrm¬
tatẽ suã. & uideat quead modũ ꝑ ꝓhibito¬
nẽ augeat᷑ potius carnalis c̃cupiscentta qus
sanet᷑ ppetunt᷑ enĩ ardentius quȩ uetus¬
t᷑. dũ id qd spiritalit iubet᷑ carnał obseru¬
re cõpellit᷑. Vt tam̃ sit spiritał qͥ legẽ im¬
pleat spiritabẽ ñ fit ipsa lege sed gr̃a.Hoci
ñ imꝑio sed beneficio. Non iubente litim

Expanded text:
lum non esse peccatum, sed etiam esse sanctam et mandatum sanctum et iustum et bonum, quo dictum est: Non concupisces. sed peccatum per bonum fallit et per illud occidit eos, qui cum sint carnales, putant suis uiribus legem spiritalem se posse complere. et per hoc fiunt non solum peUbi lex non est. nec praeuaricatio. lex ergo subintrauit, sicut alibi ipse testatur, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. Haec est igitur utilitas legis. quia ostendit hominem sibi. ipsum, ut sciat infirmitatem suam et uideat. quem ad modum per prohibitionem augeatur potius carnalis concupiscentia, quam sanettur. dum id, quod spiritaliter iubetur, carnalis obseruare compellitur. ut autem sit spiritalis. qui legem impleat spiritalem. non fit ipsa lege sed gratia, hoc est non imperio sed beneficio, non inbente littera
Abbreviated transcription (Latin):
sic amplectit᷑ sic obseruanda eẽ. ñ dubitat.
ut quicqͥd ⁊neis ꝓficit ñ sibi tribuat. sed
cend̾ fit. merito qͣrit᷑. Qđ qͥdẽ si ñ carne
sed spũ hoc ẽt̃. intelligit᷑ ñ debet ipsũ nom̃
sibi inc̃surtudine sermonis imponere.
sed spiritali intelligentia returere. ne ꝑpt̃
ambiguitatẽ uocabuli qua ñ discernit co¬
tidiana locutio illud ꝓfitere uideat᷑. qđ ẽ.
inimicũ nomini xp̃iano. Hanc aut̃ ques
ꝓdest si lrgẽ custodias. Si autẽ p̾uarica¬
tor legis circũcisio tua p̃putiũ facta ẽ.
Siigit᷑ in p̃putio iustitias legis custodi

Expanded text:
sic amplectitur, sic obseruanda esse non dubitat. sic amplectitur, sic obseruanda esse non dubitat. ut, quicquid in eis proficit, non sibi tribuat sed gcendus sit, merito quaeritur. quod quidem si non carne sed spiritu hoc esse intellegitur, non debet ipsum nomen sibi in consuetudine sermonis inponere, sed spiritali intellegentia retinere. ne propter ambiguitatem uocabnli, quam non discernit cotidiana locutio, illud profiteri uideatur, quod est inimicum nomini Christiano. hanc autem quaeprodest, si legem custodias: si autem praeuaricator legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. si igitur praeputium iustitias legis custod
Abbreviated transcription (Latin):
merito rep̾hensibili atq dã nabili iudaismo
eẽ.querit altenꝰ. ñ solũ ueteris illa obserua¬
tiones a se facere cdebet alienas. quȩ iam
reuelato testam̃to nouo postea qũa uene¬
rt̃ ea quȩ ꝑ illas significabant᷑ eẽ uentura.
ꝓculdubio eẽ. necessaria destitert᷑. ut ñ
iudicet᷑ incibo & inpotii & in parte diei
festi & neomeniae & sabbatoꝵ qđ ẽ ũbra
futuroꝵ. Verũ etiã illa quȩ inlege ita pꝰ¬
cepta st̃. ut uabeant ad infirmandos
mores fideliũ. idẽ. ut ab negantes im¬
pietatẽ & seculares cupiditates tẽꝑant̃
& iuste & pie uiuamꝰ in hoc scło. Unde
ẽ. etiã hoc quod ex lege maxime cõmen¬
dandũ elegit apłs. ñ c̃cupisces. Eit quȩ¬
cũq de dõ &e ꝓximo diligendo sine ullis
figuris sacram̃toꝵ p̃cipiunt᷑ in bege. in
qͥb duob p̾ceptis etiã ipse dñs xp̃s dicit
totã legẽ ꝓphetasoy pendere. sic accipit

Expanded text:
merito reprehensibili atque damnabili Iudaismo merito reprehensibili atque damnabili Iudaismo esse quaerit alienus. non solum ueteres illas obseruationes a se facere debet alienas. quae iam reuelato testamento nono! posteaquam uenerunt ea. quae per illas significabantur esse uentura, procul dubio esse nececibo et in potu et in parte diei festi et neomeniae et sabbatorum. quod est umbra futurorum. uerum etiam illa, quae in lege ita praecepta sunt. ut ualeant ad informandos mores fidelium. id est abnegantes impietatem et saeculares cupiditates temperanter et iuste et pie uiuamus in hoc saeculo, unde est etiam hoc, quod ex lege maxime commendandum elegit apostolus: Non concupisces, et quaecumque de deo et proximo diligendo sine ullis figuris sacramentorum praecipiuntur in lege, in quibus duobus praeceptis etiam ipse dominus Christus dicit totam legem prophetasque pendere. sic accipit,
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃tꝰ xp̃i gram inlege gloriant᷑. Hi st̃ de qͥb
idẽ apłs ait. quod ignorantes dĩ iustitiã
& suã uolentes c̃stituere. iustitiȩ dĩ ñ st̃
subrecti. Dĩ quippe dix̃ iustitiã q̃ hõi ex dõ
ẽ. suã uͦ qu̾a putant sibi sufficere ad facien¬
da mandata. sine ad uitorio & dono eiꝰ qui
legẽ dedit. Hisaut̃ simibes st̃ qͥ cũ ꝓfiteant᷑
se er̾ xp̃ianos ipsi gr̾ae xp̃i sic aduersant᷑.
ut se humanis uirib diuina existiment
implere mandata. ac sic etiã ipsi ignoran¬
tes dĩ iustitiã. & suã uobentes c̃stituere
iustitiȩ dĩ ñ st̃. subiecti. Non quidẽ nomi¬
ne sed tam̃ errore iudaizant. Hoc genus
hominũ capita sibi inuenerat pelagiũ &¬
& cȩlestiũ impietatis huiꝰ a sertores acer¬
rimosqͥ recenti iudicio dĩ ꝑdiligentes &
fidebes seruos eiꝰ etiã catholica cõmunione
priuati st̃. & ꝓpt̾ cor inpenitens adhuc
insua dãnatione ꝑsistunt. Quis quis
abisto carnali & animali atoideo ñ in¬

Expanded text:
 gratiam in lege gloriantur, hi sunt, de quibus idem apostolus ait, quod ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. dei quippe dixit iustitiam, quae homini ex deo est. suam uero, qua putant sibi sufficere ad facienda mandata sine adiutorio et dono eius, qui legem dedit. his autem similes sunt, qui cum profiteantur se esse Christianos, ipsi gratiae Christi sic aduersantur, ut se humanis uiribus diuina existiment implere mandata. ac sic etiam ipsi ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti et non quidem nomine sed tamen errore iudaizant. hoc genus hominum capita sibi inuenerat Pelagium et Caelestium impietatis huius assertores acerrimos, qui recenti iudicio dei per diligentes et fideles seruos eius etiam catholica communione priuati sunt et propter cor inpaenitens adhuc in sua damnatione persistunt. Quisquis ab isto carnali et animali atque ideo non in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianꝰ. Sic itaꝙ sumꝰ iudei ñ carnalit᷑
sed spiritalit᷑ quẽ ad modũ sumꝰ sem̃
abrahȩ ñ scđm carnr sict᷑ illi qͥ de ipso no¬
mine carnali suꝑbia gloriant᷑. sed scđm
gentiũ posui te. Eit quã multa de hac
redicat᷑ apłs nouimꝰ. Dicimꝰ eñĩ inquit
qm̃ deputata ẽ. abrabȩ fides adiustitiam.
Quomͦ gͦ deputata ẽ. cũ incireũcisione eẽt¬

Expanded text:
sumus Iudaei non carnaliter sed spiritaliter, quem ad modum sumus semen Abrahae non secundum carnem sicut illi, qui de ipso nomine carnali superbia gloriantur, sed secugentium posui te. et quam multa de hac re dicat apostolus, nouimus. dicimus enim, inquit. quoniam deputata est Abrahae fides ad iustitiam. quo modo ergo deputata e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcorpus uisuros putant. qm̃ talẽ
sperant spiritalis corporis quali¬
tatẽ. ut etiam ipsa quȩ caro fure¬
rat sp̃s fiat. Quod si ita ẽ. ouantũ
distet a superiori opinione. & qũa
hoc sit tolerabilius. etiã si uerũ ñ sit
puto facillime iudicari. Primo qi
multũ inter ẽ. utrũ decreatore an
de ereatura aliter aliquid sentiat᷑.
quã ueritas habet. Deinde quia
conatus mentis ut cũq ferendusẽ.
uolentes corpus conuertere in spm̃.
non in corpus dm̃. Postremo ouia id
quod ego in illa epła mea dixi. de istis
nr̃ȩ carnis oculis quia neq ñc̃ posst̃
neop tune potert᷑ dm̃ uidere. etiam
sio uerũ ẽ. Non enĩ dictũ ẽ. nisi de¬

Expanded text:
uros putant, quoniam talem sperant spiritualis corporis qualitatem, ut etiam ipsa quae caro fuerat, spiritus fiat. Quod si ita est, quantum distet a superiori opinione, et quam hoc sit tolerabilius, etiamsi verum non sit, puto facillime judicari. Primo, quia multum interest, utrum de creatore an de creatura aliter aliquid sentiatur. quam ueritas habet; deinde, quia conatus mentis\'� utcumque ferendus est uolentis corpus conuertere in spiritum, non in corpus deum; postremo, quia id, quod ego in illa epistula mea dixi de istis nostrae carnis oculis, quia neque nunc possunt neque tunc poterunt deum uidere, etiam sic uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
talitate dico quã solus ds̃ habet. hoc
& defilio eius unigenito credo in
quia ipse dĩ patris unigenitus filius
uenit plenitudo tẽporis oportunis
addiem salutis nr̃ȩ form̾a serui
accepit. multa de illo inscripturis
scdm form̃a dĩ dicuntur. multa scbs
formã serui. Quoꝵ exempli gra
duo quȩdam cõmemoro. ut singull
ad singula referantur. Sedm formã
dĩ de se ipse dixit. ego & pater unum
sumus. Sedm formã serui. qm̃ pa̾
maior nre est. Quod autẽ de deo
seriptum est qui solus habet immor¬
talitatẽ. & inuisibili soli dõ honor &
ła & cetera huiusmodi non de pa¬
tre tantũ accipimus. sed etiam de filio
quod ad formã dĩ adtinet & de spũ
mortalis. scđ̾m incõmutabilẽ om̃i no
substantiam. Si enim de carne di.¬
uersi sexus dictũ ẽ. qui adheret me¬
retriei unũ corpus est. Et de spũ
hominis qui ñ ẽ. quod dñs. conseqñ¬
ter scriptu ẽ. Qui autẽ adheret dño

Expanded text:
talitate dico, quam solus deus habet; hoc talitate dico, quam solus deus habet; hoc et de filio eius unigenito credo in quia ipse dei patris unigenitus filius,uenit plenitudo temporis, opportune ad diem salutis nostrae formam serui accepit, multa de illo in scripturis secundum formam dei dicuntur, multa secundum formam serui. quorum exempli gratia duo quaedam commemoro, ut singula ad singula referantur. secundum formam dei de se ipse dixit: Ego et pater unum sumus, secundum formam serui: Quoniam pater maior me est. Quod autem de deo scriptum est: Qui solus habet mmortalitatem et: Inuisibili soli deo honor et gloria et cetera huius modi, non de patre tantum accipimus sed etiam de filio, quod ad formam dei adtinet, et de spimortalis secundum incommutabilem omnino substantiam. si enim de carne diuersi sexus dictum est: Qui adhaeret meretrici, unum corpus est et de spiritu hominis. qui non est, quod dominus, consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
uestibus non times audire. Nom
consideras difficibe esse ut homina
suspicentur te a nobis ullam formi¬
dasse calumpniam. ut uerba tua ex¬
pi nolis: Sed cum cogitasses retem̃
te fuisse in uerbo ante prandium n¬
nu tua conscripto. simul etiam cog¬
tasse non tam facibe te notariorim
tabulas delere potuisse. quã facili
illam chartulam conscidisti. Sr ausꝰ
dicis non illa ita gesta eẽ. ut tamen
narrata sunt. Aut tu obliuione fl¬
leris: non eñĩ audeo dicere m̃tiris.
aut ego uel similiter fallor uel me¬
tior Vides ergo quã recte dicam ea
quȩ de his maxime rebus geruntur
excipiat. quȩ conseribi oportere &
qu̾ã tibi quoꝙ hoc ipsum recte pla¬
euerat. nisi post meridianus timor
ante meridianum placitum frangi¬
ret. audi ergo iam fidem meam.
prȩstet me quod credidi sic loqui.
ut nec eius offendam ueritatẽ nec
humanitatẽ tuam. In omni potenũ
dm̃ patrẽ me erede profiteor. eũꝙ
aeter nũ arternitate hoc est in mos¬

Expanded text:
testibus non times audiri. nonne testibus non times audiri. nonne consideras difficile esse, ut homines suspicentur te a nobis ullam formidasse calumniam, ut uerba tua excipi nolles, sed, cum cogitasses retentum te fuisse in uerbo ante prandium manu tua conscripto, simul etiam cogitasse non tam facile te notariorum tabulas delere potuisse, quam facile illam chartulam conscidisti? si autem dicis non illa ita gesta esse, ut a me narrata sunt, aut tu obliuione falleris - non enim audeo dicere \'mentiris\' - aut ego uel similiter fallor uel mentior. uides ergo. quam recte dicam ea, quae de his maxime rebus geruntur, excipi atque conscribi oportere et quam tibi quoque hoc ipsum recte placuerat, nisi postmeridianus timor antemeridianum placitum frangeret. Audi ergo iam fidem meam. i, quae praestet me, quod credidi. sic loqui, ut nec eius offendam ueritatem nec humanitatem tuam. in omnipotentem deum patrem me credere profiteor eumque aeternum ea aeternitate, hoc est inmor
Abbreviated transcription (Latin):
me illa mentita sit. Hic sane aisti
uerum me dixisse. Proinde cũ duo
tibi de me diuersa locuti sunt. aliud
fama mra. & aliud ego. magis utiq
gaudere debeo me potius quã illam
repertũ esse ueracẽ. Sed quia scrip¬
tum est solus ds̃ uerax om̃is auten
homo mendax. uereor ne hoc quoq
de me tenere dixerim. Neq enim
in nobis ipsis uel per nos ipsos ueracis
sint sumus. sed cum ille inseruis suis
loquitur. qui solus est uerax. haec
si ut narraui gesta eẽ. recobes. uides
quã non debeas iactare apud homi¬
nes quod non ausus sim tibi asserere
fidẽ meam quando quidẽ infide nr̃a
placiti stare noluisti. & uir tantus qͥ
pro fide quã rei publicȩ debes ñ times
maledicta ꝓuincialium ꝓfide quam
xp̃o debes times calumnias episcopoꝵ
Deinde cum disputatione nr̃a etiam
honoratos uiros inter esse cupiueris.
Miror quomodo in ipsa diuinatione
calũpniȩ uerba tua times a notariis
conseribi. & exore tuo aclarissimis

Expanded text:
me illa mentita sit. hic sane aisti me illa mentita sit. hic sane aisti uerum me dixisse. proinde cum duo tibi de me diuersa locuti sint. aliud fama mea et aliud ego, magis utique gaudere debeo me potius quam illam repertum esse ueracem. sed quia scriptum est: Solus deus uerax, omnis autem homo mendax, uereor, ue hoc quoque de me temere dixerim; neque enim in nobis ipsis uel per nos ipsos ueraces sumus, cum sumus, sed cum ille in seruis suis loquitur, qui solus est uerax. Haec si, ut narraui, gesta esse recolis, uides, quam non debeas iactare apud homines, quod non ausus sim tibi adserere fidem meam. quando quidem in fide nostri placiti stare noluisti et uir tantus, qui pro fide. quam rei publicae debes. non times maledicta prouincialium, pro fide, quam Christo debes, times calumnias episcoporum. deinde, cum disputationi nostrae etiam honoratos uiros interesse cupiueris, miror, quo modo in ipsa deuitatione calumniae uerba tua times a notariis conscribi et ex ore tuo a clarissimis
Abbreviated transcription (Latin):
tuis non audiui dm̃ filium. quod
numquã quotiens eam dixisti taen¬
eras. Hic ego tam modeste ut nus¬
quã pulsarem ut deexciprendis uer¬
bis nr̃is quod inter nos placuerat
impleretur. & etiam ipsam utilitate
depresenti experimento suggessi di¬
cens. teipsum non potuisse iumemo¬
ria uerba tua tibi usitatissima retine¬
re quando nuqũa ea repetere
maxime necessarium parares. qͣnto
minus posse illos qui nos audirent
ita nr̃oꝵ meminisse uerboꝵ. ut
siquid forte uel tu de meis uel ego de
tuis uerbis uellem retractare atop
discutere ualerent. seu dictũ seu non
dictũ liquido recordari. Inqua nob̃
difficultate facillime notariorũ
recitatio subueniret. Tunc indig¬
nanter dixisti melius fuisse ut fa¬
mam meam semꝑ audires. eo quod
longe inferiorem me expertus esses
quã tibi illa iactasset. Tunc ego cõ¬
memoraui cum te Ante prandium
salutaremus. & eam nobis famam
prȩdicasses. hoc me dixisse quod de

Expanded text:
tuis non audiui \'deum filium\' quod tuis non audiui \'deum filium\' quod numquam, quotiens eam dixisti, tacueras. hic ego cum modeste, ut poteram, postularem, ut de excipiendis uerbis nostris. quod inter nos placuerat, impleretur, etiam ipsam utilitatem de praesenti experimento suggessi dicens te ipsum non potuisse in memoria uerba tua tibi usitatissima retinere, quando numquam ea repetere et maxime necessarium praeterires; quanto minus posse illos, qui nos audirent, ita nostrorum meminisse uerborum, ut, si quid forte uel tu de meis uel ego de tuis uerbis uellem retractare atque discutere, ualerent seu dictum seu non dictum liquido recordari, in qua nobis difficultate facillime notariorum recitatio subueniret! tunc indignanter dixisti melius fuisse, ut famam meam semper audires, eo quod longe inferiorem me expertus esses, quam tibi illa iactasset. tunc ego commemoraui, cum te ante prandium salutaremus et eam nobis famam praedicasses. hoc me dixisse, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
mus diligentius tractaremus. Veni¬
mus ut uosti adhoram condictam.
notarios adduximus. ut & tui ad essent.
Consedimus dixisti rursus fidẽ tuã.
atq inuerbis tuis ñ audiui ingenitũ
patrẽ. Credo quod cogitaueris qͥđ
inde mane dictũ fuerit. & prȩcauere
uolueris. Deinde poposcisti ut etiã¬
ego dicerem fidem uixam. Ibi cum
postulassem cõmemorans ante meri¬
dianum placitũ nr̃m. ut ea quȩ dixe¬
ras dictare potius dignareris. tume
exclamasti calũpniam parare nos
tibi. & ideo uerba tua conseripta uelle
retinere. Ibi quid responderini re¬
cordari non libet. ato utinam nec tu
niemineris. Seruaui tamen debitã
honorificentiam honori tuo irec ma¬
ledictũ deputaui quod ñ aueritate
sed apotestate audire meruissem.
Tamen quia uel ipsa uerba repeti¬
ui. ut prȩssa uoce dicerẽ. ⁊ ta ne calũp¬
niam paramus nos tibi ut noscas peto.
Sed tu his auditis rursus fidem tuã
sono clariore repecisti. ato in uerbis

Expanded text:
mus, diligentius tractaremus. Venimus, diligentius tractaremus. Venimus, ut nosti, ad horam condictam; notarios adduximus, ut et tui adessent: consedimus. dixisti Fursus fidem tuam atque in uerbis tuis non audiui ingenitum patrem\', credo, quod cogitaueris, quid inde mane dictum fuerit, et praecauere uolueris. deinde poposcisti. ut etiam.ego dicerem fidem meam. ubi cum postulassem commemorans antemeridianum placitum nostrum, ut ea. quae dixeras, dictare potius dignareris, tunc exclamasti calumniam parare nos tibi et ideo uerba tua conscripta uelle retinere. ibi quid responderim, recordari non libet atque utinam nec tu memineris. seruaui tamen debitam honorificentiam honori tuo nec maledictum deputaui, quod non a ueritate sed a potestate audire meruissem. tamen. quia uel ipsa uerba repetiui, ut pressa uoce dicerem: \'Itane calumniam paramus nos tibi?\' ut ignoscas, peto. Sed tu his auditis rursus fidem tuam sono clariore repetisti atque in uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
adhibitũ iudicetur. Quibus dictis.
quid hinc tibi uideretur. attendi ut
audirem. & aiste recte fatũ esse ut
ingenitus pater inscripturis sc̃ĩs non
diceretur. ne illi uel tali uerbo fieret
iniuria. Ergo inquã modo facta
iniuria dõ: Et hoc manu tua. Quo
audito fateri iam cepit nec te hõc
dicere debuifse. Sed cum aminonerẽ
ut si tibi tale uideretur hoc uerbum.
ut addĩ pertineret iniuriam. deleres
illud inde ubi scripferas considerasti
eredo posse id recte dici & posse de¬
fendi. & rursus aisti. prorsus ego hoc
dico. Tuc ego. Illud quod iam dix¬
eram repetiui ita fieri poffe. ut eciã
inueniatur. & tamen dictũ in ad ser¬
tione fidei defendatur. sicut patrẽ
in illis libris nusquã ingenitũ legi¬
mus. & tanten dicendum eẽ. defen¬
ditur. Tunc ame cartam quã dede¬
ras abstulisti & conscidisti. & consti¬
tuimus post meridianũ tẽpus ut ad¬
essent notarii ad exciprenda uerba
nr̃a atq inter nos ista quantũ possu¬

Expanded text:
adhibitum iudicetur\'. Quibus dictis, adhibitum iudicetur\'. Quibus dictis, quid hinc tibi uideretur, adtendi, ut audirem, et aisti recte factum esse, ut ingenitus pater in scripturis sanctis non diceretur, ne illi uel tali uerbo fieret iniuria. <ergo\\ inquam, \'modo facta est iuiuria deo et hoc manu tua\'. quo audito fateri iam coeperas nec te hoc dicere debuisse. sed cum admonerem. ut, si tibi tale uideretur hoc uerbum, ut ad dei pertineret iniuriam, deleres illud inde, ubi scripseras, considerasti, credo. posse id recte dici et posse defendi et rursus aisti: \'Prorsus ego hoc dico\'. tum ego illud, quod iam dixeram. repetiui ita fieri posse, ut etiam inueniatur et tamen dictum in assertione fidei defendatur. sicut patrem in illis libris nusquam ingenitum legimus et tamen dicendum esse defenditur. tunc a me chartam, quam dederas. abstulisti et conscidisti. et constituimus, post meridianum tempus ut adessent notarii ad excipienda uerba nostra atque inter nos ista, quantum posse
Abbreviated transcription (Latin):
de nomine: Hare ergo quia inter
nos iam conlocuti fueramus. postea¬
quã ad id uentũ ẽ. ut fidẽ tuã sieut
commeraui scriberes quãqu̾a nihil in
es uerbis uiderem nr̃ȩ fidei esse con¬
garium. & propterea me dicere pa¬
ratũ eẽ. subscribere. Quȩsiui ut
dixi utrum scripiura dĩ contineret
hoc uerbum quod pater esset inge¬
nitus & cum seriptum esse respon¬
difses. in stantius querebam ut osten¬
deres. Tunc unus exhis qui aderant
quantũ intelligi datur fidei tuar
socius ait mihi. Quid ergo tu pa¬
qt̾ genitũ dicis : Respondi. Non
dico. Et ille. Si ergo genitus ñ
est inquit. utiq ingenitus est.
Cui ego. Cides in qũã posse fieri
redlatur tamen ratio unde recte
dici ostendatur: Sic ergo & omo¬
usyon quod in auctoritate diuinoꝵ
libroꝵ cogebamur ostendere etiam¬
si uocabulũ ipsum non ipsi inure¬
niamus fieri posse ut illud inire¬
niamus cui hoc uocabulũ recte

Expanded text:
de nomine? Haec ergo quia inter de nomine? Haec ergo quia inter nos iam conlocuti fueramus, posteaquam ad id uentum est, ut fidem tuam, sicut commemoraui, scriberes, quamquam nihil in eis uerbis uiderem nostrae fidei esse contrarium et propterea me dicerem paratum esse subscribere, quaesiui, ut dixi, utrum scriptura dei contineret hoc uerbum, quod pater esset \'ingenitus\', et, cum scriptum esse respondisses, instantius quaerebam, ut ostenderes. tunc unus ex eis, qui aderant, quantum intellegi datur, fidei tuae socius ait mihi: \'Quid ergo? tu patrem genitum dicis?\' respondi: \'Non dico\'. et ille: Si ergo genitus non est\', inquit, \'utique ingenitus est\'. cui ego: \'Vides\'. inquam, \'posse fieri,a dei non est, reddatur tamen ratio, unde recte dici ostendatur. sic ergo et όμοούσιον, quod in auctoritate diuinorum librorum cogebamur ostendere, etiamsi uocabulum ipsum non ibi inueniamus, fieri posse, ut illud inueniamus, cui hoc uocabulum recte
Abbreviated transcription (Latin):
ne laudatus exclamando a nathem¬
ti & arrium & eunomiiũ. Tum co¬
tinuo flagitasti ut & nos a nathe¬
maremus. homo usion quasi quis¬
quã homo esset qui hoc uocaretur
sicut arrius & eunomius : Deinde
urhȩment̃ exigebas. ut hoc uerbũ
tibi inseripturis ostenderemus. &
statim nobis cõmunicares. Respor¬
debatur a nobis quia nos latine lo¬
orueremur & illud grecũ esset.
Prius querendũ esset quod sit horo¬
usyo & tune exigendum ut in libis
sc̃is ostenderetur. Tu contra uerbi
ipsum crebro repetens & inuidi¬
ose uentilans atop in concilus ma¬
iorum nr̃oꝵ conscriptũ cõmemo¬
rans urhenrenter urguebas ut
Nobis etiam atq etiam reuocantib
quia lingua nr̃a greca non esset.
prius interp̃tandum & exponendũ
esse quid sit omo usyon. tũ demũ
indiuinis litteris requirendum.
quia & si fortasse nomen ipsum ñ
inuteniretur. resipsa tamen inue.¬
niretur. Quid est enĩ contentio.¬
sius quã ubi dere constat certare

Expanded text:
ne laudatus, exclamando anathemne laudatus, exclamando anathemasti et Arrium et Eunomium. tum continuo flagitasti, ut et nos anathemaremus όμοούσιον. quasi quisquam homo esset, qui hoc uocaretur. sicut Arrius et Eunomius. deinde uehementer exigebas, ut hoc uerbum tibi in scripturis ostenderemus, et statim nobis communicares. respondebatur a nobis, quia nos Latine loqueremur et illud Graecum esset, prius quaerendum esse, quid sit όμοούσιον, et tunc exigendum, ut in libris sanctis ostenderetur. tu contra uerbum ipsum crebro repetens et inuidiose uentilans atque in conciliis maiorum nostrorum conscriptum commemorans uehementer urguebas, ut nobis etiam atque etiam reuocantibus. quia lingua nostra Graeca non esset, prius interpretandum et exponendum esse. quid sit όμοούσιον, tum demum in diuinis litteris requirendum, quia, etsi fortasse nomen ipsum non inueniretur, res ipsa tamen inueniretur; quid est enim contentiosius quam, ubi de re constat, certare
Abbreviated transcription (Latin):
auditis. cum respondissem ñdum
ate quicquã dictum quod mear
fidei repugnaret. & ideo si ea scrip.¬
sisses me. his etiam posses subseri.¬
bere. Adhoc mescio quomodo res
ꝑducta est. ut accepta carta ipsa
quȩ dixeraf. uelles etiam litteris
tua manu exprimere. Quod cũ
mihi adlegendum dedisses. anim.¬
aduertiminus te scripsisse patrẽ.
cum scripsisses dm̃ omnipotentẽ.
inuisibilẽ ingenitũ innatũ. Quod
ubi cõmemoraui non post multam
allegationẽ ad didisti patrẽ. & incapa¬
bilem quidem. quod uerbis dixeras
seripto prȩtermiseras. Sed nulla
hinc ame facta cominemoratio ẽ.
Deinde cum dixissem me paratũ eẽ.
subscribere. adhuc illa uerba etiam
mea esse posse prius quȩsiui nequs
inte uenerat laberetur utrũ alicib
scripturarũ diuinarum legeretur
pater ingenitus. Hoc autẽ feci qui
in exordio sermonis nr̃i cumarius &
eunomins cõmemorati essent. ñ an
sed a fratre meo alipio requirente qu¬
nam eoꝵ secutus esset auxentius q̃

Expanded text:
auditis cum respondissem nondum a te quicquam dictum, quod meae fidei repugnaret, et ideo, si ea scripsisses, me his etiam posse subscribere, ad hoc nescio quo modo res perducta est, ut accepta charta ea ipsa, quae dixeras, uelles etiam litteris tua manu exprimere. quod cum mihi ad legendum dedisses, animaduerti minus te scripsisse \'patrem\', cum scripsisses deum omnipotentem, inuisibilem, ingenitum, innatum. quod ubi commemoraui, non post multam altercationem addidisti \'patrem\'; et \'incapabilem\' quidem, quod uerbis dixeras, scripto praetermiseras, sed nulla hinc a me facta commemoratio est. Deinde cum dixissem me paratum esse subscribere, adhuc illa uerba etiam mea esse posse, prius quaesiui, ne, quod in mentem uenerat. laberetur, utrum alicubi scripturarum diuinarum legeretur \'pater ingenitus\'; hoc autem feci, quia in exordio sermonis nostri, cum Arrius et Eunomius commemorati essent non a me sed a fratre meo Alypio requirente, quemnam eorum secutus esset Auxentius, qu
Abbreviated transcription (Latin):
queritur ne cercũ scribitur uisu
nec tactu tenetur. nec audit᷑ affatu.
nec sentitur incessu. Onigenitus
lutẽ filius qui ẽ. insinu patris dei¬
tatis naturam atop sub stantiam
insonabiter narrat. & ideo dignis
idonrisoꝵ tanto conspectu oculis eña
inuifibiliter monstrat. Ipsi enĩ sunt¬
do oculi de quib apłs dicit. iplums¬
nate oculos cordis uri. Et de qͥb
dicitur in lumina oeulos meos ne

Expanded text:
isu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu. unigenitus autem filius, qui est in sinu patris, deitatis naturam atque substantiam insonabiliter narrat et ideo dignis idoneisque tanto conspectu oculis etiam inuisibiliter monstrat, ipsi enim sunt oculi, de quibus apostolus dicit: Inluminatos oculos cordis uestri et de quibus dicitur: Inl
Abbreviated transcription (Latin):
dederit disseremꝰ. Nunc autem
quod mͥ ꝓposueras & ad explicandi
difficile uidebatur. utrũ explicitũ
sit diligent᷑ attende. recolendo quę
dicta sunt. Si eñi queris utrum
possit ds̃ uideri. respondeo potest.
Si quȩris unde sciam. quia inueri
do cordes qm̃ ipsi deum uidebunt
Si queris quomodo dictũ sit inuisis¬
bilis siuideri potest. respondeo imni¬
sibilẽ eẽ. natura. Videri autẽ cũ
uult sicut uult. plurimis enĩ ẽ. uisis
ñ sicuti ẽ. sed qͣlis fpecie illi placut

Expanded text:
Nunc autem, quod mihi proposueras et ad explicandum difficile uidebatur, utrum explicatum sit, diligenter adtende recolendo, quae dicta sunt. si enim quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: ndo corde quoniam ipsi Deum videbunt . Si quaeris quomodo dictus sit invisibilis si videri potest, respondeo. Invisibilem esse natura. Videri autem potest cum vult sicut vult. Plurimis enim visus est non sicut est, sed quali specie illi plac
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur quia luctatũs ẽ. cum iob
nec auditur affatu sicut ñ solum
a tot scĩs uerũ etiam adiabolo auditꝰ
est. Nec sentitur incessu sicut ali¬
quando in paradyso dũ deambularet

Expanded text:
t etiam luctatus est cum Iacob, nec auditur affatu\', sicut non solum a tot sanctis uerum etiam a diabolo auditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet
Abbreviated transcription (Latin):
uident dm̃ inspecre. quã uoluntaᷤᷤ
eius fecerit latente inuisibili &
apud se in cõmutabili manente
natura. Si quȩris utrũ etiam
sicuti ẽ. aliquando posset uideri.
respondeo filuis hoc eẽ. promissũ
de quib dictũ ẽ. scimus quia cum
apparuerit similes ei erimus. qm̃¬

Expanded text:
luntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
Aut sfrior dedit illi. & retribuetur ei.
qm̃ exipso &e ꝑ ipsũ & in ipso sunt
om̃ia. ⁊psi gła. Neq enĩ dixit ex pa¬
tre omĩa & ꝑ filiũ omĩa. sed exipso.
& ꝑ ipsũ & in ipso. Quo nisi dño in
quo ait. Quis enĩ cognouit sensũ
om̃ia. Non alio illo &e alio isto. sed
uno dño. quia ñ dixit ipsis gła
iħs xp̃s Quid dicturus ẽ. cũ audi¬
erit eundẽ apłm clamantẽ. unus
unus dñs una fides. unũ baptisma.
unus ds̃ & pater omniũ. procubdu¬
bio id quod ibi dixit. unus dñs quẽ
Si ergo sic placet. desinat ẽẽ. dñs
opinari : Discamus intelligere
unitatẽ patris & filii & sp̃s scĩ. ut
quod de uno solo dõ dictũ fuerit. ñ
continuo ꝓhibeamur defilio uel de
spũ seõ intelligere. Quia pater qui¬
dem ñ ẽ. filius. & filius ñ ẽ pater

Expanded text:
rior dedit ei et retribuetur ei? quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, ipsi gloria. neque enim dixit \'ex patre omnia et per filium omnia\' sed \'ex ipso et per ipsum et in ipso\'. quo? nisi domino. de quo ait: Quis enim cognouit sensum  et in domino omnia non alio illo et alio isto sed uno domino, quia non dixit \'ipsis gloria\' Iesus Christus. quid dicturus est. cum audierit eundem apostolum clamantem: Unus inus, una fides, unum baptisma. unus deus et pater omnium? cubio id quod ibi dixit, Unus Dominus, qSi ergo eis placet, desinat esse Dominus opinari, discamus intelligere unitatem Patris et Filii et Spiritus sancti; ut quod de uno solo Deo dictum fuerit, non continuo prohibeamur de Filio vel de Spiritu sancto intelligere: quia Pater quidem non est Filius, et Filius non est Pater,