comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionib ⁊ aduersis. ⁊ traditum anxietatib.
quc̃admodumꝰ ille qui traditꝰ ẽ. apaulo inui¬
teritum carnis. humiliatꝰ utiq ẽ. ut postea
posset reconciliationẽ mereri. S qũauis humi¬
litas ista. hoc ẽ. udut quedam deiec tio ꝑtur¬
bationis ñuirtutis sit: generat tamen sẽpe
uirtutẽ : ⁊ fit ñpena s remedium delinquentiᷤ.
Nlamsipeccatis tuis tribuas qd humiliatꝰ es
quicd acciderit inte recorques. ⁊ exreo incipis
ẽẽ iustꝰ. quite ipse condempnas. Iustꝰ enim:
accusator ẽ sui in exordio sermonis. Nec putes
indignum te iudicare humilitate. qui ppria
errata cognoscis. in quib erubescendo ñutiq
extolleris s humiliaris. Ulides gͦ quia ideo
humiliatꝰ es ꝙ deliquisti. ⁊ñ seruasti eloqͥa
di. Unde serua diligentius ne pecces. ne
iterum quia de icc łꝰ es tristitia absorbcaris.
i fiat cͥ deiec lio tua incrementum iniquitatis.

Expanded text:
tionibus et aduersis et traditum anxietatibus, tionibus et aduersis et traditum anxietatibus, quemadmodum et ille, qui traditus est a Paulo in interitum carnis, humiliatus utique est, ut postea posset reconciliationem mereri. Sed quamuis humilitas ista, hoc est uelut quaedam deiectio, perturbationis, non uirtutis sit, generat tamen saepe uirtutem et fit non poena, sed remedium delinquentis. nam si peccatis tuis tribuas quod humiliatus es, quicquid acciderit in te retorques et ex reo incipies esse iustus qui te ipse condemnas; iustus enim accusator est sui in exordio sermonis. nec potes indignum te iudicare humilitate qui propria errata cognoscis, in quibus erubescendo non utique extolleris, sed humiliaris. uides ergo, quia ideo humiliatus es, quia deliquisti et non seruasti eloquia dei. unde serua diligentius, ne pecces, ne iterum, quia deiectus es, tristitia absorbearis et fiat tibi deiectio tua incrementum iniquitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ego nesciui. Unde putant aliqui qd̾
anima hominis hoc dicat. priꝰꝗͣ. humi-¬
harer: ut in hoc lutum corpis inttoirem
tua quȩ ñ legeram mandata. nescuuii. Sed
quia septuaginta uiror sententias magis
sequit᷑ eccła. ⁊ hic sensus ẽ. planior. & nichil
offensionis admittit qd possit aliquib scru¬
pulum cõmouere. idõ ita accipiamꝰ. ut hu¬
miliarer ita dic tum. eoqd̃ peccato uideatur
humiliatꝰ. ꝓpter peccatum enim: temptati¬
ones sepe nascunt᷑. Deniq adam ⁊cua. post
culpam utiq deiccti sunt. C humilitatis
ur̃s causa peccatum ẽ : uel humiliationis.
Non enim hoc fugio. Potest enim de adũsis
plerũq intelligi humilitas. ut ẽ. bonum
mͥ qd humiliasti mc. ut discam iustificatioẽs
tuas: et. nisi lextua meditatio mea eẽt. tunc
forsitan ꝑissem in humilitate mea: et. humi¬
liatꝰ sumualde. Hic gͦ ostendit humilitatem
ortam ẽẽ deculpa: ⁊ quia culpa p̃cessit ideo
humiliatum ostendit: hoc ẽ. Attritum tẽpta¬

Expanded text:
ego nesciui. unde putant aliqui, quod anima hominis hoc dicat: \'priusquam humiliarer, ut in hoc lutum corporis introirem, tua quae non legeram mandata nesciui. sed quia Septuaginta uirorum sententias magis sequitur ecclesia et hic sensus est planior et nihil offensionis admittit, quod possit aliquibus scrupulum commouere, ideo ita accipiamus, ut \'humiliarer\' sit dictum, eo quod peccato.uideatur humiliatus. propter peccatum enim temptationes saepe nascuntur; denique Adam et Eua post culpam utique deiecti sunt. ergo humilitatis nostrae causa peccatum est uel humiliationis; non enim hoc fugio. potest enim de aduersis plerumque intellegi humilitas, ut est: bonum mihi quod humiliasti me, ut discam iustificationes tuas, et: nisi lex tua meditatio mea sit, tunc forsitan perissem in humilitate mea, et: humiliatus sum ualde. hic ergo ostendit humilitatem ortam esse de culpa. et quia culpa praecessit, ideo humiliatum ostendit, hoc est adtritum tempta
Abbreviated transcription (Latin):
conformet: quia amiseras qd̾ accepisti. In¬
sufflauerat enim tͥ dĩ. ⁊ inspirationis sue
lerat. factꝰ eras in animam uiuentem. Audi
qͥd dicat. son incarnẽ: s manimã uiuen¬
tẽ. S peccator signaculum tenere ñ potuit:
& incrimine positꝰ ñ habebat quȩ dĩ sunt
s. quȩ hominuim. ꝓpte̾a uenit dñs nr̃ iħc¬
xp̃c. ut legisti in ȩũgłio.: ⁊ amortuis resurgtis.
cumcdausos disciplõs repperisset. claustris in¬
gressus manentib dixit. Paxuobis. Sicut gͦ¬
misit me pader: ⁊ ego mito uos. Cum hoc dixis¬
set: insufflauit. ⁊ dixit eis. Accipite sp̃m sc̃m.
Uides gͦ que manꝰ fecerint hominẽ: et quen

Expanded text:
confirmet; quia amiseras quod accepisti. Inconfirmet; quia amiseras quod accepisti. Insufflaverat enim tibi Deus, ut inspirationis suae lerat. Factus eras in animam viventem: audi quid dicat, non in carnem, sed in animam viventem. Sed quia peccator signaculum tenere non potuit, et in crimine positus non habebat quae Dei sunt, sed quae hominum; propterea venit Dominus stus, ut legisti in euangelio, et a mortuis surgens cum clausos discipulos repperisset, claustris ingressus est manentibus et dixit pax uobis; sicut misit me pater, et ego mitto uos. cum hoc dixisset, insufflauit eis et dixit: accipite spiritum sanctum. Uidesne ergo quae manus fecerint hominem aut que
Abbreviated transcription (Latin):
quia accepit dis puluerem de t̾ra. ⁊ plasma¬
uit hominẽ. Ubi puluis: ibi plasmatio. Libi
aucẽ ñ puluis: ibi ñtra. ñ materia. s: incorpo¬
reum. s admirabile: ĩbi ñ materia s in mate¬
riale. Qd̾ enim scdm imaginemẽ: ñ ẽ. in cor¬
ꝑe nec in materia: s: in anima rationabili.
bi oꝑat᷑. ibi ostendit᷑ homo ad similitudine
nmaginem dĩ.: ubi iustitiȩ. ubi sapientiȩ.
ubi om̃is forma uirtutis assumit᷑. Si intel¬
ligas imaginem: iudeb̾ admaginem. Ho¬
mo gͦ nẽ. imago di. s ad similitudinem
factꝰ ẽ. Alius ẽ. imago di inuisibilis. pͥmo¬
genitꝰ uniũse creature: ꝑ que omĩa facta
sunt. Ille ñ adinaginem s imago: tuñ
imago s: adimaginem. Habes gͦ in tua
substantia aliquid de imagine ⁊ similitu¬
dine dĩ. qd̾ sit diuinȩ simile imaginis.
Proptẽa imago ad eum quiẽ. adimaginem
uenit. ⁊ querit imago eum quiẽ. ad simi¬
litudinẽ sui: ut iterum signet. ut iterum

Expanded text:
quia accepit deus puluerem de terra et plasmaquia accepit deus puluerem de terra et plasmauit hominem. ubi puluis, ibi plasmatio, ubi autem non puluis, ibi non terra, non materia, sed incorporeum, sed admirabile; ibi non materia, sed inmateriale. quod enim secundum imaginem est, non est in corpore nec in materia, sed in anima rationabili. ibi operatur, ibi ostenditur homo ad similitudinem et imaginem dei, ubi iustitiubi omnis forma virtutis assumitur. 16. Si intelligas imaginem, videbis ad imaginem; homo enim non est imago Dei, sed ad similitudinem factus est. Alius est imago Dei invisibilis, primogenitus universae creaturae, per quem facta sunt omnia. Ille non ad imaginem, sed imago: tu non imago, sed ad imaginem. Habes ergo 1092 in tua substantia aliquid de imagine et similitudine Dei, quod sit divinae simile imaginis. Propterea imago ad eum qui est ad imaginem, venit: et quaerit imago eum, qui est ad similitudinem sui; ut iterum signet, ut iterum
Abbreviated transcription (Latin):
mulq fec̃ sedere incelestib in xp̃o iħu. filiꝰ
gͦ hominis ad dexteram di: ñ angłs non
archangñ. ñ cherubi ⁊scraphin. Illa lau¬
dant filum hominis.s ⁊ filiꝰ hominis an¬
głoꝵ ore laudat᷑. qd̾ angłos malos uicerit.
de nequitiis sꝑitalib que sunt incȩlestib
triumphauerit: qd̾ fecerit similes angłoꝵ
homines. in quib ante crant contagia moe¬
tuoꝵ Uerbo inquit dñi cli firmati sunt:
isp̃uoris eiꝰ om̃is uirtus eoꝵ. Nomo quoq.¬
sp̃u di ꝑfec honemuitȩ consũmationemq
s uita hȩc sccessione animȩ corꝑisq dissol¬
uitur: inspiratio autẽ diuina ñ soluit᷑. Et
id̾o intellige. Aliud ẽẽ qd figuratum ẽ.: aliud
qõ fac lumẽ. uel paratum. Meritoq dupli¬
cit̃ habes scͥptum de homine. Primũ enim
scͥptumẽ. faciamꝰ hominẽ ad imaginem ⁊
similitudinem nrãm: ⁊ dñabunt᷑ inquit uł
pͥncipatum habebunt. Et fecit ds hominem
adimaginẽ di. Scdõ autẽ loco ita scͥptumẽ.:

Expanded text:
estibus in Christo Iesu. filius ergo homims ad dexteram dei, non angelus, non archangelus nec Cherubim et Seraphim. illa laudant, filius hominis sedet filius hominis angelorum ore laudatur, quod angelos malos uicerit, de nequitiis spiritalibus quae sunt in caelestibus triumphauerit, quod fecerit similes angelorum homines, in quibus ante erant contagia mortuorum. Ue rb o, inquit, domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis uirtus eorum. homo quoq perfectionem vitae, consummationemque sed vita haec secessione animae, corporisque dissolvitur, inspiratio autem divina non solvitur. Et ideo intellige aliud esse quod figuratum est, aliud quod factum est, vel paratum. Meritoque dupliciter habes scriptum de homine. Primum enim scriptum est: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram et: dominabuntur, inquit, uel principatum habebunt et: fecit deus hominem ad imaginem d e i. secundo autem loco ita scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
g induimiꝰ. sic̃. ialibi diclumẽ: xp̃m induistis.
peccata dimittcre. Ido ait ꝓpħa. Tufinxistime.
⁊ posuisti suꝑ me manũ cuam. Finxic ꝑlutñ.
posuit ꝑ grãm sꝑitalem : licet pleriq hunc
psalmum ex ꝑsona dictum saluatoris acci¬
piant. Audi. quiamanꝰ di etiam sp̃s dicitur.
Clamat iob. s p̃s diumꝰ qui fecit me. Iste sunt
gͦ manus quȩ hominẽ parauerunt: &ͤ ⁊ sp̃s.¬

Expanded text:
 induimus, sicut et alibi dictum est: Christum induistis. peccata dimittere. ideo ait propheta: tu finxisti me et posuisti super me manum tuam. finxit per lutum, posuit per gratiam spiritalem, licet plerique hunc psalmum ex persona dictum saluatoris accipiant. audi quia manus domini etiam spiritus dicitur. clamat Iob: spiritus diuinus qui fecit me. istae sunt ergo manus quae hominem parauerunt, Christus
Abbreviated transcription (Latin):
plana legimꝰ: si forte scđm litteram Aliquid
intellexerimꝰ: doc tͥne nob̾ assumamꝰ scien¬
tiam. Ppħa ille qui accepit sp̃m sc̃m̃. postq̃
unc tus in regnum ẽ. unc łꝰ ẽ. in ꝓpħam.
centesimũ ⁊ oc tauum dccimũ psalmum
scͥbens. intellectum sibi dariposcit. ut man¬
data di intelligat: ⁊ scit nͥ adño acceꝑit gram
intelligere ciꝰ se mandata ñ posse. In eũgłio
quoq lego. quia ꝓponebat parabolas dñs
tionẽ ꝓposite parabole postulabant. Ipse dñs
iħs cum diceret ut legisti in libro euangłii
scdm matheum scͥptum. beati pauꝑes sp̃u:
subiecit inpost̾i̾orib. Omĩs qui audierit
ũba mea ⁊ fecerit ea: similis erit homini
sapienti. Nongͦ qui audit tantũmodo.
similis erit: s qui facit quȩ audicrit. Gͣ
neq factum sine auditione. neq auditio
sine facto podest eẽ sapientis: s qui audit
ifacit. Audiamꝰ gͥ. intelligamꝰ. faciamꝰ: ut

Expanded text:
plana legimus; si forte secundum litteram aliquid plana legimus; si forte secundum litteram aliquid intellexerimus, doctrinae nobis assumamus scientiam. Propheta ille qui accepit Spiritum sanctum, postquam unctus in regnum est, unctus est m prophetam, centesimum et octauum decimum psalmum scribens intellectum sibi dari poscit, ut mandata dei intellegat, et scit, nisi a domino acceperit gratiam, intellegere eius se mandata non posse. in euangelio quoque lego, quia proponebat parabolas domintionem propositae parabolae postulabant. Ipse dominus Iesus cum diceret, ut legisti in libro euangelii secundum Matthaeum scriptum: beati pauperes spiritu, subiecit in posterioribus: omnis qui audierit uerba mea haec et fecerit ea, similis erit homini sapienti. non ergo qui audit tantummodo similis erit, sed qui facit quae audierit. ergo neque factum sine auditu neque auditio sine facto potest esse sapientis, sed qui audit et facit. audiamus igitur ut intellegamus, faciamus ut
Abbreviated transcription (Latin):
intellexerit: doctꝰ eẽ ñ poterit. Doc tͥnam
gͥ intellectꝰ facit: ñ memoria. Nichil enĩ
ꝓdest multa legisse: nͥ intelligas ipse quȩ
legeris. Et in apło pꝰmanifestationẽ sp̃s ser¬
monem scientiȩ legisti posteꝰ substitutum.
ut scias. in tellecꝰtum memoric p̃ferendum.
uillum posse habere scientiam: cui ante in¬
tellec tus affulserit. Simul humilitatẽ con¬
sidera. Si ꝓpħa intellecꝰtum dari sibi postu¬
lat: quis tam arrogans quiꝓfiteat᷑ in sua
potestate ee̾ intelligentiam : Intellec tum
petit. ut ipse se nouerit: ⁊ nature sue possit
scire rationẽ. At illi qui de rerum natura
disputant. cȩli scrutant᷑ plagas qͥse ipsos
scire ñ possunt: putant intelligentiã sine
dĩ dono posse concedi: Unde ⁊nos humi¬
litatẽ debemꝰ ex sumere: ne ex tollam᷑ si for¬
te unam aliꝗͣ de scͥpturis parabolam cog¬
nouerimꝰ. aut quia interdum sedm litterã

Expanded text:
inteinteigitur intellectus facit, non memoria. Nihil enim prodest multa legisse, nisi intelligas ipse quae legeris. Et in Apostolo post manifestationem Spiritus, sermonem scientiae legisti postea substitutum; ut scias intellectum memoriae praeferendum, et illum posse habere scientiam, cui ante intellectus affulserit . 20. Simul humilitatem considera. Si Propheta intellectum dari sibi postulat, quis tam arrogans, qui profiteatur in sua potestate esse intelligentiam? Intellectum petit, ut ipse se noverit, et naturae suae possit scire rationem: at illi qui de rerum natura disputant, coeli scrutantur plagas, qui se ipsos scire non possunt, putant intelligentiam sine Dei dono posse concedi. Unde et nos humilitatem debemus assumere; ne extollamur, si forte unam aliquam de Scripturis parabolam cognoverimus: aut quia interdum secundum litteram
Abbreviated transcription (Latin):
tati: debet nescire mendatium. Qui seruit
iustitiȩ: debet repellere iniquitatẽ. Qseruit
imiaculato: debet denere castimonic disci-¬
plinam: Quiseruit luci: debet odisse tenebras
ꝑ cccator. Gͣ quia corpus infirmũ: iusitatio¬
nem dñipostulemꝰ. Unde ꝓpħa. ait. Quid ẽ.
homo qd̾ memores eiꝰ: aut filius hominis
quia uisitas cum: Et nunc in reliqua uersi¬
culi portione ait. Damͥ intellec tum: ut dis¬
cam mandata tua.
piritalem gͥ sc cẽ cognoscens ꝓpħa: petit
grãm sp̃s sc̃i. Et enim intellecꝰtum ce̾ a
dño: u nter munera gr̃arum pͥmo con¬
stitu loco. in apłica lec tione didicisti: qr
imicuiq datur manifestatio sp̃s adutilita¬
tẽ. Et in ꝓpħa. pͥmoloco. sapientiȩ u ntellectꝰ
sꝑitalis gr̃a postulat᷑. Pecit᷑ gͦ: ut dĩ donũ.
Deinde uide ordinem. Namͥ inquit intellec¬
tũ: ut discam mandata tua. In tellec tus
p̃mittit᷑: ut scientia sequat᷑. Nam nͥ quis

Expanded text:
tati et debet nescire mendacium, qui seruit tati et debet nescire mendacium, qui seruit iustitiae debet repellere iniquitatem, qui seruit inmaculato debet tenere castimoniae disciplinam, qui seruit luci debet odisse tenebras peccatorum. ergo, quia corpus infirmum est, uisitationem domini postulemus, unde propheta ait: quid est homo quod memor es eius, aut filius hominis quia uisitas eum? m? Et nunc in reliqua uersiculi portione ait: da mihi intellectum, ut discam mandata tua. spiritalem igitur se esse cognoscens propheta petit gratiam spiritus sancti. etenim intellectum dari a domino et inter munera gratiarum primo constitui loco in apostolica lectione didicisti, quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem, et in propheta primo loco sapientiae et intellectus spiritalis gratia postulatur. petitur ergo ut dei donum. deinde uide ordinem: d a mihi, inquit, intellectum, ut discam mandata tua. intellectus praemittitur, ut scientia sequatur; nam nisi quis
Abbreviated transcription (Latin):
nem fecit adimaginem. ⁊ postea de luto finx̃.
⁊ uoluit seruare qd̾ fecerat. saluare quod
plasmauerat. ut totum hominem saluum
faceret: sic̃ ipse dixit męu̾głio. Michi iras¬
cimim. quia totum hominẽ saluum feciin
sabbo: Qd specialit̃ eccła docet: quia non
solum anima. s etiam caro nr̃a seruetuR
Anima ꝑ cognitionem di: caro. ꝑ resurrecꝰ li¬
onem. Quoꝵ alterum docuit diuine aucto¬
ritate sermonis. alterum ꝓpriȩ resurrecli¬
onis exemplo. Hicẽ. gͦ homo: geminȩ sub¬
stantiȩ. Alia ẽ enim facti substantia. Alia
figurati. Ista de dĩ sp̃u: illa de luo. ꝓptẽa
ait iob. resuscitauit corium meum: quia
qd de luo ẽ. resuscitat᷑. t̾ra enim in t̾ram
redit : qd̾ autẽ facꝰtum ẽ. ut pͥncipatum
haberet sup ceca̾s animantes ĩo pstantius
ce̾ intelligis. Lutienim etiam bestiis nob̾cum
cõmune consortium ẽ: nd̾o animȩ specialis
p̃rogatiua donata ẽ. Idem tamen quia cȩtis
animantib imꝑat: ut possit imꝑare debet

Expanded text:
nem ad imaginem et postea de luto finxit et uoluit seruare quod fecerat, saluare quod plasmauerat, ut totum hominem saluum faceret, sicut ipse dixit in euangelio: mihi irascimini, quia totum hominem saluum feci in sabbato? quod specialiter ecclesia docet, quia non solum anima, sed etiam caro nostra seruatur, anima per cognitionem dei, caro per resurrectionem; quorum alterum docuit diuini auctoritate sermonis, alterum propriae resurrectionis exemplo. Sic est ergo homo geminae substantiae; alia est enim facti substantia, alia figurati; ista de dei spiritu, illa de limo. propterea ait Iob: resuscitabit corium meum, quia quod de limo est resuscitatur — terra enim in terram redit —, quod autem factum est, ut principatum haberet super ceteras animantes, id praestantius esse intellegis; intellegis enim etiam bestiis nobiscum commune consortium est. et ideo homini specialis praerogatiua donata est, id est anima qua ceteris animantibus imperat; sed ut possit imperare, debet
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. ut legimꝰ. Cȩlum ñ adsimilitudinem:
homo ad similitudinẽ. Angłi enĩ ad mimis¬
ti̾um: homo adimaginem. Esto ut ⁊ angłi
ad imaginem: scͥptura tamen de homine lo¬
ẽ nob̾. ⁊ filius datꝰ ẽ. nobis. Nobis carnem
suscepit. immo potiꝰ nos in illa carne susce¬
pit: qd̃ filium hominis indi sede constituit.
Nlon lego angłos indi sede nͥ stantes. nͥ minis¬
t̾ium deferentes: ñ lego angłos s homines

Expanded text:
rauit, ut legimus. caelum non ad similitudinem, rauit, ut legimus. caelum non ad similitudinem, homo ad similitudinem; angeli enim ad ministerium, homo ad imaginem. Esto ut et angeli ad imaginem; scriptura tamen de homine loest nobis, filius datus est -nobis. nobis carnem suscepit, immo potius nos in illa carne suscepit, quod filium hominis in dei sede constituit. non lego angelos in dei sede nisi stantes, nisi minist
Abbreviated transcription (Latin):
nominib iam scͥptara condempnauit: quia
exuti cęlestis imnagnis ornam̃to. etrã nomen
hominis amittimꝰ: qui grãm hominis ñ
tenemꝰ. In aliquib tam̃ codicib inuenimꝰ.
manꝰ tuȩ fecerunt me ⁊ plasmauer̃t me. Nec
istuo alientim. quia n ob dixit. N anꝰ tuȩ
plasmauer̃t me: i fecer̃t me. Unde ⁊ hic ȩdici¬
tur ut meminerit d̃s. quia puluis sumus.
iuberioris gr̃ȩ mimꝰ infundat. nec infirm̃u
opus deserat. Gub̾nator fluc tuante nauigio
plus laboris impendit. quã cum scd̾o remi¬
gium labitur flucꝰ tu : iuentoꝵ flatꝰ suosu
ꝑante labore p̃currit. Manus tuȩ inquit
plasmauer̃t me. Manꝰ dicit pluralit̃. ñ manu.
At uͦ alibi ait. Ego manu tba solidani celum
.imanꝰ mea fecit hȩc. In hominis constitutiõe
uidet᷑ ñ abundasse: qd̾ toto mundout fieret
abundauit. Celum manꝰuna firmauit ut
ut scͥptum ẽ : iutraq di manꝰ hominẽ figu¬

Expanded text:
enim nominibus iam scriptura condemnauit, quia enim nominibus iam scriptura condemnauit, quia exuti caelestis imaginis ornamento etiam nomen hominis amittimus, qui gratiam hominis non tenemus. In aliquibus tamen codicibus inuenimus manus tuae fecerunt me et plasmauerunt me. nec istud alienum, quia et Iob dixit: manus tuae plasmauerunt me et fecerunt me. unde et hic dicitur, ut meminerit deus quia puluis sumus et uberioris gratiae munus infundat nec infirmum opus deserat. gubernator fluctuante nauigio plus laboris inpendit quam cum secundo remigio labitur fluctu et uentorum flatus supparo superante praecurrit. Manus tuae, inquit, plasmaueruut me e. \'manus\' dicit pluraliter, non \'manum\'. at uero alibi ait: ego manu mea solidaui caelum, et: manus mea fecit haec. in hominis constitutione uidetur non abundasse quod toto mundo ut fieret abundauit. caelum manus una firmauit, ut scriptum est, et utraque dei manus hominem figu
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ suam: s. eum punit. qͥ adsimilitudinẽ
dĩfactus. hoc qd̾ accspit seruare ñ potuit.
P unit̾ gͣ illua qd̾ ad similitudinẽ di eẽ desistit:
hoc ẽ peccatum tuum. Nam suã dĩ ñ dãpnat
imaginẽ: nec in illud incendium mittit
ȩc̃num: s magis uindicat imaginem suam
de eo qui unagim illi fecit iniuriam: ut ꝑ
malitiam. qd eras eẽ desineres: ⁊ ficres inulꝰ
ex homine. Uindicat᷑ gͦ imago: ñ condemp¬
natur. U indicat᷑ quasi expulsa: ñ condẽp¬
natur quasirea. Postꝗ̃ enim peccasti aliud
ẽẽ cepisti: illud qd̾ eras desisti. Quomͦ enim
puit᷑ inte. qd̾ inte ñ inuenitur:: Nam si in¬
ueniat᷑ inte imago di ⁊ similitudo: ñ suppli¬
cio incipis dignꝰ eẽ s: p̃mio. lta unago illa
qua adimaginẽ ⁊ similitudiñe di factꝰ es. ñ
condempnatur: s coronat᷑. Condempnaris
autẽ inco qd̃ ipse mutatꝰ es: ut fieres ex homi¬
ne. serpens mulus. equus uulpicula. His nos

Expanded text:
tudinem suam, sed eum punit, qui ad similitudinem tudinem suam, sed eum punit, qui ad similitudinem dei factus hoc quod accepit seruare non potuit. punitur ergo illud quod ad similitudinem dei esse desistit, hoc est peccatum tuum. nam suam deus non damnat imaginem nec in illud incendium mittit aeternum, sed magis uindicat imaginem suam de eo qui imagini illi fecit iniuriam, ut per malitiam quod eras esse desineres et fieres mulus ex homine. uindicatur ergo imago, non condemnatur, uindicatur quasi expulsa, non condemnatur quasi rea. postquam enim peccasti, aliud esse coepisti, illud quod eras esse desisti. quomodo igitur punitur in te quod in te non inuenitur? nam si inueniatur in te imago dei et similitudo, non supplicio incipis dignus esse, sed praemio. ita imago illa, qua ad imaginem et similitudinem dei factus es, non condemnatur, sed coronatur. condemnaris autem in eo quod ipse mutatus es, ut fieres ex homine serpens mulus equus uulpicula. his nos
Abbreviated transcription (Latin):
soluis. ⁊ quicqͥd ꝓfueris. tͥ ꝓficit. Uiuacis am¬
mȩ uigor. sensus. rationis. ⁊ intellectꝰ capax.
atq iuditi: ut digna domꝰ tanto habitatore. uideat᷑.¬
ñ amutat suȩ p̃rogatiuam⁊ naturȩ: ne ho¬
minis nomen amittat. Seͥptura enim eum
hominẽ dic̃. quiẽ. adimaginẽ ⁊ similitudinẽ
di. peccantẽ autẽ. ñ hominẽ. s aut serpen¬
tem. Aut cqui adhiuiuentẽ feminis. aut
nulpiculam. ant iumentum uocare consuciit.
Nolite fieri sic̃ equus ⁊ mulus quib ñẽ. intellecꝰ¬
lus. infreno ⁊ camo maxillas coꝵ constringe:
qui ad te ñ appropinquant. Et dicite huic¬
uulpi: de herode ait. Genãtio uperarum:
uocat᷑ ab iołie plebs hominum. Magnum gͦ
opus dies homo: magnum ẽ. qd̾ dedit tͥ đs.
Uide ne qd̾ d̾is tribuit amittas: amittas mag¬
num illud mimꝰ qd̾ es adimaginem di: ⁊hoc
inte pumat᷑ magis. Os enim ñ punit simili¬

Expanded text:
solvis: et quidquid profueris, tibi proficit. Vivacis ansolvis: et quidquid profueris, tibi proficit. Vivacis animae vigor, sensus rationis et capax intellectus atque judicii, ut digna domnon amittat suae praerogatiuam naturae, ne hominis nomen amittat. scriptura enim eum hominem dicit, qui est ad imaginem et similitudinem dei, peccantem autem non hominem, sed aut serpentem aut equum adhinnientem feminis aut uulpiculam aut iumentum uocare consueuit. nolite fieri sicut equus et mulus,quibus non est intellectus; in freno et camo maxillas eorum constringe qui ad te non adpropinquant, et: dicite huicuulpi de Herode ait, generatio uiperarum uocatur ab Iohanne plebs hominum. magnum ergo opus dei es, homo, magnum est quod dedit tibi deus. uide ne quod deus tribuit amittas magnum illud munus, quod es ad imaginem dei, et hoc in te puniatur magis. deus enim non punit simili
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de t̾ra cnon deluto es: ꝙ insufflauit te ds et
fec̃ maniniã uiuentẽ. Opuises magnincum: di
genatione inspiratum. Attende tͥ ut lex dicit:
tentione festina: ex cuius inspiratione consistis.
Grande inquit homo.: ⁊ p̃ciosumuir miscricors:
uirum fidelem opus ẽ inuenire. Disce homo.
ubi grandis atq p̃ciosus sis. Uilem te t̾ra de¬
monstrat. s głosum uirtꝰ facit. Fides rarum:
imago p̃ciosum. Anquicꝗͣ tamp̃ciosum. quã
nnagoᷤᷤ di: Quȩ tͥ pͥmo fidem debet infundere:
ut incorde tuo refulgeat quedam auc toris
esfigies. ne quimentẽ tuam int̾rogat. ñ ag¬
noscat auc torem. Anquicꝗͣ. tam p̃ciosum
quam humilitas: ut naturam corꝑis animȩq¬
ꝑspiciens. altero te subitias. altero recognoscas:
ꝓ na muitium carnis illecebra miscdiam suad et:¬
quia qd̾ alteri contulcris tͥ soluis. Quicqdͥ ate
ꝓcedit inte recurrit: ⁊ quicqd ꝓfeceris tibi

Expanded text:
non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et fecit in animam uiuentem. opus es magnificum, dei generatione inspiratum. adtende tibi, ut lex dicit; tentione festina, ex cuius inspiratione consistis. grande, inquit, homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. disce, homo, ubi grandis atque pretiosus sis. uilem te terra demonstrat, sed gloriosum uirtus facit, fides rarum, imago pretiosum. an quicquam tam pretiosum quam imago est dei, quae tibi primo fidem debet infundere, ut in corde tuo refulgeat quaedam auctoris effigies, ne, qui mentem tuam interrogat, non agnoscat auctorem? an quicquam tam pretiosum quam humilitas, ut naturam corporis et animae perspiciens altero te subicias, altero recognoscas? prona in uitium carnis inlecebra misquia quod alteri contuleris, tibi solvis: quidquid a te procedit, in te recurrit, et quidquid feceris, tibi
Abbreviated transcription (Latin):
T̃e auc torem conuemo. te tenco conditorem:
p̃sidia aliena non quero. In adium̃tum accui¬
gere: qui accinc ł es ut creares. Dic ipse dd̾
manꝰ tuȩ: s dixisti. ꝓdncant aquȩ reptilia
animarum uiuentium. ⁊ ꝓduxit t̾ra scdłm
genꝰ quadrupedia ⁊ reptilia ⁊ bestias terre:
me aut̃ẽ inquit fecisti: me tuis inanib figu¬
¶ rasti.
Hocẽ. ñ figurasti bestias manib tuis ñ repti¬
lia. ñ uolatilia: incautẽ fecer̃t manꝰ tuȩ et
parauerunt me. Non mediocre opus ẽ. quod
paratumẽ. Cum sapientia unum qd̾q dispo¬
nit᷑ ⁊ parat᷑. Deniq sapientia dic̃. Cum pararet
ẽ ñ faciamꝰ hominẽ: Qui sunt isti cerui. nsi
iminici serpentib: qui suꝑ aspides ambulant.
i uenena ñsentiunt: Noniule gͥ ñ corporale
arbitror: qd̾ parauit. ds. Nosce te ipsũ homo.
Tuȩ ammȩ dicit᷑ incanticis: nͥcognoueris te
formosam inmulierib. Cognosce te anima. qr

Expanded text:
te auctorem conuenio, te teneo conditorem, te auctorem conuenio, te teneo conditorem, praesidia aliena non quaero. in adiumentum accingere qui accinctus es ut creares. dic ipse, Dauid, manus tuae, sed dixisti: producant aquae reptilia animarum uiuentium, et produxit terra secundum genus quadrupedia et reptilia et bestias terrae. me autem, inquit, fecisti, me tuis manibus figurasti, hoc est: non figurasti bestias manibus tuis, non reptilia, non uolatilia; m e autem fecerunt manus tuae et parauerunt me. Non mediocre opus est quod paratum est, cum sapientia unumquodque disponitur et paratur. denique Sapientia dicit: cum pararet est nisi: faciamus hominem? qui sunt isti cerui nisi inimici serpentibus, qui super aspides ambulant et uenena non sentiunt? non uile igitur, non corporale arbitror quod parauit deus. nosce te ipsum, homo; tuae animae dicitur in Canticis: nisi cognoueris te formosam in mulieribus. cognosce te, anima, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia ẽẽt ad iectus. Deniq postꝗͣ fecit
d̃s cȩlum:⁊ i t̾ram. maria. postea quã om̃ĩa
reptilia. uolatilia. animantia: postta homi¬
nemfecit: qũe animantib uiuentib ante¬
ferret. De qͦ ñ inmerito celesti sententia re¬
sustauit: faciamꝰ hominẽ ad inaginem ⁊
similitudinem nr̃am. Cȩta dixit ⁊ fac la st̃
mandauit ⁊ creatasunt: ut homo fiat
specialis qͥdam dĩ accedit hortatꝰ: ut tanꝙͥ
laborantis di. in huius munere creature
significet᷑ oꝑatio. Ds̃ quidẽ ex pers laboris
ẽ: s tamen scͥpturȩ uerba. quid aliud nͥ
studiosam tui oꝑationẽ eiꝰ ostendunt: Gͣ
sid̾is maiore quodam studio te creauit: cur
ipse tui studium derclinquas: Sids inte
laborauit. qͥ laborare ñ nouit: cur ipse fu¬
gitans sis laboris: Manꝰ tuȩ inquit fecert̃
me ⁊ parauerunt me. Clamat ad dm̃ ꝓpħa.
Opus tuum dñe ne deseras: nc dcrelinquas.

Expanded text:
uidentia esset adiectus. Denique postquam fecit uidentia esset adiectus. Denique postquam fecit deus caelum et terram et maria, posteaquam omnia reptilia uolatilia animantia, postea hominem fecit quem animantibus uiuentibus anteferret, de quo non inmerito caelestis sententia resultauit: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. cetera dixit et facta sunt, mandauit et creata sunt: ut homo fiat, specialis quidam dei accedit hortatus, ut tamquam laborantis dei in huius munere creaturae significaretur operatio. deus quidem expers laboris est; sed tamen scripturae uerba quid aliud nisi studiosam tui operationem eius ostendunt ? ergo si deus maiore quodam studio te creauit, cur ipse tui studium derelinquas ? si deus in te laborauit qui laborare non nouit, cur ipse fugitans sis laboris ? Manus tuae, inquit, fecerunt me et parauerunt me. clamat ad deum propheta: opus tuum, domine, ne deseras, non derelinquas.
Abbreviated transcription (Latin):
forma laudatur.: inquib p̃ter grãm corꝑis.
nichilẽ aliud qd̾ requiratur. H omo. in eoẽ.¬
ptichrior qd ñ indetur ñ incorꝑe qd̾ uidet᷑.
inse habens ȩcñitatis grãm ⁊ p̃sentum⁊ ue¬
nustatẽ: quȩ enim uident᷑ temꝑalia sunt.
nam quȩ ñ uident᷑ etna: in hoc t̾restri hos¬
picio indutꝰ habitatione clesti: cui simul
competit. nnt̾ris uideri ⁊ do iungi. Magnũ
sane mumꝰ sise ipse cognoscat: i queda forma
iustitiȩ: mundo magis quam sibi nasci. Uñ
.⁊i salomon ait. Grande homo. ⁊ p̃tiosum uir
miscricoes: uirum autẽ fidelem opꝰ ẽ. inuenire.
Et uere magnꝰẽ: quiẽ. diuim oꝑis inter pres:
imitatordĩ. Homo ẽ. enim qͥ potuit dicere:
imitatores mei estote: sic̃ ⁊ ego xp̃i. Cerram
excolit: mari tanꝗͣ. possessione utit᷑: celi
omam̃ta gratus mirat᷑ assercor. E uanucrat
rerum natura: nͥ quiea uteret᷑ diuina pro¬

Expanded text:
forma laudetur, in quibus praeter gratiam corporis forma laudetur, in quibus praeter gratiam corporis ni in corpore quod uidetur, in se habens aeternitatis gratiam et praesentium uenustatem - quae e enim uidentur temporalia sunt, nam quae non uidentur aeterna —, in hoc terrestri hospitio indutus habitatione caelesti, cui simul conpetit et in terris uideri et deo iungi. magnum sane munus, si se ipse cognoscat, et quaedam forma Iustitiae, mundo magis quam sibi nasci. unde et Salomon ait: grande homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. et uere magnus est qui et diuini operis interpres est et imitator dei. homo est enim qui potuit dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. terram excolit, mari tamquam possessione utitur, caeli ornamenta gratus miratur adsertor. euanuerat rerum natura, nisi qui ea uteretur diuina pro
Abbreviated transcription (Latin):
me: damͥ intellecꝰ bũ ut discam mandata tua.
agno cõmendationis usus exordio ẽ:
ut opus dĩ se diceret ẽẽ: quo facilius
circa oꝑis sui grãm fauor inclinaretur
auctoris. Grandis etiam p̃rogatiua ẽ. etiam
iureb hominis. ut aliquis oꝑib i bencficiis
faucat suis: nec meritum specꝰtet alienum.¬
s: insue gr̃ȩ munꝰintendat: ne uideat᷑ ab roga¬
re qd̾ ipse donauit. Itaq ⁊ sideluto corꝑis nr̃i
substantia sit. carnem induam᷑. ⁊ corpꝰ ossib
intexatur ⁊ neruis. tam̃ qd simꝰ p̃ciosissimũ
opus dĩ nemo dubitauerit. Nam ⁊ fabricã
ipsam human corꝑis siquis considerare ue-¬
lit. nichil poti̾t inc̾ra p̃ciosius iudicare. Est
enim homo statu celsus. uultu decorꝰ cesarie
gratꝰ : ñ in aluum ceterarum more curuatꝰ
animantium: s: ipso nature iure sublimis.
quicelum libero specꝰ tet obtutu: nulla cap¬
conscius lib̾tatis: ⁊ locuplex sui testis auc boris.
Ueruntamen. in cȩcis animantib menbrors

Expanded text:
 ut discam mandata tua. Magno commendationis exordio usus est, ut opus Dei esse se diceret; quo facilius circa operis sui gratiam favor inclinaretur auctoris. Grandis enim praerogativa est etiam in rebus humanis; ut aliquis operibus et beneficiis faveat suis, nec meritum specsed in suae gratiae munus intendat, ne uideatur abrogare quod ipse donauit. itaque etsi de luto corporis nostri substantia sit, carne induamur et corpus ossibus intexatur et neruis, tamen quod simus pretiosissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in terra pretiosius iudicare. est enim homo statu celsus, uultu decorus, caesarie gratus, non in aluum ceterarum more curuatus animantium, sed ipso naturae iure sublimis, qui in caelum libero spectet obtutu nulla capconscius libertatis et locuples sui testis auctoris. Uerumtamen in ceteris animantibus membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
siegra sit conscientia. Uenunt aues celi:
etiam ipsi tollunt ũbum exore tuo: quȩ
tollunt ũbi semen e saxo. ne fruc lũ affe¬
rat. Nunc consideremꝰ utrum etiã ex cor¬
de possit auferri ũbũ ueritatis. Radica¬
tum enim ubũ atq dep̃ssum. ⁊ infixum
mentib nr̃is: difficile auferri potest.
Deniq dictum ẽ a dño. Quare tu erarras
iustitias meas : Nlondixit. quare cogitasti
penitentia. Insolentiam ꝓhibet: ñ exclu¬
det correc lionem. Cauendum tam̃ ẽ. ne
⁊ ipsa intiꝰ coeda turbent᷑. ⁊ offendat tene¬
bras malitia: ut coruanis cogitationib
obcecatum. lumen ueritatis amittat: ful¬
goremq ũbi caꝑe ñ possit. Sigͥ. dauid
orat ne auferat exore suo ũbum. ⁊ si aufe¬
rat̾ ñ usquequaq. idẽ. ñ penitꝰ auferat᷑:
disputationis sue c̃ cõmemorat. p̃scram
siuita redarguat. qd̾ doc tna p̃simiat: a
iudicio di damnanda cõmictat: Isenim qͥ
iniuditiis di sꝑat. seruare potest ũbum

Expanded text:
si aegra sit conscientia. Veniunt aves coeli; si aegra sit conscientia. Veniunt aves coeli; etiam ipsae tollunt Verbum ex ore tuo, quae tollunt verbi semen e saxo, ne fructum afferat. 28. Nunc consideremus, utrum etiam ex corde possit auferri verbum veritatis. Radicatum enim verbum atque depressum, et infixum mentibus nostris difficile auferri potest. Denique dictum est a Domino: Quare tu enarras justitias meas ? Non dixit: Quare cogitasti paenitentia; insolentiam prohibet, non excludit correctionem. cauendum tamen est, ne et ipsa interius corda turbentur et offbras malitia, ut cor vanis cogitationibus obcaecatum lucem veritatis amittat, fulgoremque verbi capere non possit. Si igitur David orat, ne auferatur ex ore suo verbum, et si auferatur, non usquequaque, id est, non penitus auferatur: disputationis esse commemoret praesertim si uita redarguat quod doctrina praesumat et iudicio dei damnanda committat? is enim, qui in iudiciis dei sperat, seruare potest uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
ferreram cepit. Umnea translata ex egypto.
iam non macheruis destructa depositis
in cursatur abeslis. nec in formis sentib.
s. odora lam florib: quȩ solebat facere spi¬
nas. fruc lucuruescit uuarum. Merico gͥ
sc̃s dauio pascha dñi celebrans: ⁊ feruenti sp̃u
temꝑa ingressus estiua: qui inuerbodĩ fruc¬
tus uarios colligebat. hẏemis aduersa decli¬
nans ait. Et ne auferas ex ore meo uerbum
ueritatis usquequaq: quia iniuditiis cuis
sꝑaui. Quantꝰ laborẽ. ut uerbum accipias:
quantũ iterũ ꝑiculum si amittas. Et idõ tͥ
dicit᷑. Noli negligete grãm quȩ inteẽ. Excole
diligenter quasi bonꝰ agricola campũ titum:
ut pascant agni tui: ⁊ sata tua floreant. Non
auferat᷑ ex ore cuoũbum: ne forte ũbofac ta
ñ congruant. ⁊ deforment iniquitatis oꝑa.
magistium disciplinȩ. Collit̾ ex ore ũbum:
cum dr̃ peccatori. Quare tu enarras iusti¬
tias meas : Et ipsa obmutescit facundia:

Expanded text:
ferre iam coepit. uinea translata ex Aegypto ferre iam coepit. uinea translata ex Aegypto iam non maceriis destructa depositis incursatur a bestiis nec informis sentibus, sed odora iam floribus, quae solebat facere spinas, fructu curuescit uuarum. Merito igitur sanctus Dauid pascha domini celebrans et feruenti spiritu tempora ingressus aestiua, qui in uerbo dei fructus uarios colligebat, hiemis aduersa declinans ait: et ne auferas ex ore meo uerbum ueritatis usque quaque, quia in iudiciis tuis super speraui. quantus labor est, ut uerbumQuantum iterum periculum 1041 si amittas? Et ideo tibi dicitur: Noli negligere gratiam quae in te est . Excole diligenter quasi bonus agricola, campum tuum; ut pascantur agni tui, et sata tua floreant . Non auferatur ex ore tuo verbum; ne forte factis verba non congruant, et deforment iniquitatis opera magisterium disciplinae. Tollitur ex ore verbum, cum dicitur peccatori: Quare tu enarras justitias meas ? Et ipsa obmutescit facundia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo columba: ut sꝑitalia petat. t̾restria
derelin quat. Ecce inquit hyemps p̃teriit
imber abiit discessit sibi: flores uisi sunt
int̾ra. Ante aduentum xp̃i. ħyemps erat:
uenit .xe. fecit ȩstatem. Cunc omĩa erant
florim in diga. nuda uirtutum.: passus
germinib Imber abiit lirxuriȩ ꝓfluentis.
i nubila tecris orrida flagitiis. estura iam
pure conscientiȩ serenitate laxant᷑. Iõõ ñ
euadunt quoꝵ fuga hyeme fit: quia non
sequunt᷑ am̃i passĩonẽ: ñ tollent crucem
suã ⁊ ep̃m secunt᷑. Umber: impedit flores.
At nc̃ floresuident᷑ int̾ra. boni flores apłi:
qui diiersoꝵ sc̃ptoꝵ. atq operum suoꝵ fu¬
derunt odorem. Cempꝰsecandi aduenit.
qm̃ matura inhorreis frum̃ta condunt᷑:
⁊ qui metit mercedem accipit. Uox turtu¬
risaudita ẽ: quia inuenit sibi nndum.
Eccła enim domꝰ ẽ. castitatis. Ficus quȩ ꝓpt̃
infecuditatẽ iubebat᷑ excidi: fruc tus

Expanded text:
ideo columba, ut spiritalia petat, terrestria ideo columba, ut spiritalia petat, terrestria derelinquat. Ecce, inquit, hiems praeteriit, imber abiit, discessit sibi; flores uisi sunt in terra. ante aduentum Christi hiems erat; uenit Christus, fecit aestatem. tunc omnia erant florum indigua, nuda uirtutum; passus egerminibus. imber abiit luxuriae profluentis et nubila taetris orta flagitiis aestiua iam purae conscientiae serenitate laxantur. ideo non euadunt, quorum fuga hieme fit, quia non secuntur domini passionem, non tollunt crucem suam et Christum secuntur. imber impedit flores, et nunc flores uidentur in terra; boni flores apostoli, qui diuersorum scriptorum atque operum suorum fuderunt odorem. Tempus secandi aduenit, quoniam matura in horreis frumenta conduntur et qui metit, mercedem accipit. uox turturis audita est, quia inuenit sibi nidum; ecclesia enim domus est castitatis. ficus, quae propter infecunditatem iubebatur excidi, fructus
Abbreviated transcription (Latin):
ta dño. intra pariccẽ legis ⁊ ꝓpb̃arum sꝑi¬
talium lapidum exȩdificatione fundatũ:
qui claudebat atq uallabat domum
regiam: plenam iocunditatis atq lecitiȩ.
Nirabat᷑ thesauros regios. ⁊ intuebat᷑ solli¬
cite: cupiens sapientiã quȩ has sibi diuitus
demonstraret ad sciscere. In secreto erat:
s sccretiipsius in t̃p̃dem requirebat. Uenit
dñs iħs: saliens suꝑ montes. Nob̾ sero uide.¬
batur uenre: sedille ꝓperabat. Saliebac
deniq itransiliebat: ut uideor corꝑalia
⁊i sarosa dogmata transiliret. Astitit post
sondum erant domꝰ illius apta uestibula:
ñdum claues scientiȩ portaꝵ claustra pate.¬
fecerant.: quib legis claudebant̃ int̾na. De
supiore tamen hocẽ. sꝑitali parte ꝓspec
interp̃tationis ⁊ nodos. intrepido calcet
uestigio. Ioõq ꝓxima uocat᷑. ut adhereat
xp̃o. mimdana ñ querat. Idõq formosa:
ut speciosos euuangłrantium pedes ꝓferat.

Expanded text:
ta domino intra parietem legis et prophetarum spirita domino intra parietem legis et prophetarum spiritalium lapidum exaedificatione fundatum, qui claudebat atque uallabat domum regiam plenam iucunditatis atque laetitiae. mirabatur thesauros regios et intuebatur sollicite, cupiens sapientiam. quae has sibi diuitias demonstraret, adsciscere. in secreto erat, sed secreti ipsius interpretem requirebat. uenit dominus Iesus salienssupermontes—nobissero uidebaturuenire.sed ille properabat—,saliebat denique et transiliebat, ut Iudaeorum corporalia et saxosa dogmata transiliret. adstitit post nondum erant domus illius aperta uestibula, nondum claues scientiae portarum claustra patefecerant, quibus legis claudebantur interna. de superiore tamen, hoc est spiritali parte prospectinterpretationis et nodos intrepido calcet uestigio. ideoque proxima uocatur, ut adhaereat Christo, mundana non quaerat, ideo formosa, ut speciosos euangelizantium pedes proferat,
Abbreviated transcription (Latin):
erat: qui soluende mortis potestatẽ habe¬
bat. Deniq ipse te doccat. quiait. Soluite
hoc templum: ⁊ intriduo resuscitabo illud.
ludiamꝰ itaq quid dicat. Exurge uenipai¬
ma mea: hoc ẽ. surge amortuis: exurge
auiculis. quib circumndata tinebaris.
Exurge. quia ego resurrexitͥ: solue uincła
miquitatis. quia ego iam solui tͥ: ueni. qr
iam retia soluta sunt. Uirgo peꝑit puer
natꝰ ex uirgine ẽ: nichil debet muliebri he¬
reditati: quasi filiꝰ mulieris ñ denet᷑. Cerne
medium parict̃ẽ macheriȩ iam solutum.
qui interior affectuum concordiam diui¬
debat.: ⁊ indiuersum excitabat dissensio¬
nescorꝑalium passionun. Ueni gͦ secura.
Cupio uidere faciem tuam. ⁊ audire uocẽ
tuam. Ueni. ut iam me ñ ꝑ retia uideas.
s̃ facie ad faciem uultib amatoris dilec ta
potiaris. Et hic ista decursa sint.  ystica
autẽ illa si possimiꝰ: uel linea intucam᷑ ex¬
trema. Sedebat intra domũ sponsa deuo¬

Expanded text:
erat, qui soluendae mortis potestatem habeerat, qui soluendae mortis potestatem habebat. denique ipse te doceat, qui ait: soluite hoc templum, et in triduo resuscitabo illud. Audiamus itaque quid dicat: exsurge, uenima mea; hoc est, surge a mortuis, exsurge a vinculis, quibus circumdata tenebaris. Exsurge, quia ego resurrexi tibi: solve vincula iniquitatis, quia ego jam solvi tibi: veni, quia jam retia soluta sunt, Virgo peperit, puer natus ex virgine est, nihil debet muliebri haereditati, quasi filius mulieris non tenetur: cerne medium parietem maceriae jam solutum, qui interiordebat et in diuersum excitabat dissensiones corporalium passionum. ueni ergo secura; cupio uidere faciem tuam et audire uocem tuam. ueni, ut iam me non per retia uideas, sed facie ad faciem uultibus amatoris dilecta potiaris. ethice ista decursa sint; mystica autem illa, si possumus, uel linea intueamur extrema. Sedebat intra domum sponsa deuo
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ. In uia hac qua ambulabam. abscon¬
derunt laqueum mͥ. Et inlibro sapientie
sirach moneris: ut cognoscas qr in medio
laqueox. ambulas. Quot uitia. tot retia.:
quot peccata tot laquei. Hereditarii iam
te nexus tenebant. Uenit ad laqueos ihc.
ut adam solueret: uenit liberare qd pie¬
rat. Om̃s retib tenebamur. Nlullus aliũ
eruere poterat: cumse ipsum ñ possoseruert
Calis gͦ necessarius fuit.: qũe uincła ꝗtne¬
rationis humanç delicꝰlis obnoxia ñ tene¬
rent: ñ cepisset auaritia. ñ ligasset dolus.
Is solus erat ih̾c. Qui cum huiꝰ carnis se
arcum dednsset uinculis. captꝰ ñ erat. ñ
crat alligatꝰ. s disrumpens ea atq dis¬
soluens. ad se magis uocauit eccłam. ꝓ¬
spiciens ꝑ laqueos. eminens suꝑ retia: ut
npsa disceret uncłis ñ teneri. Deniq co
usq ñ longe auinculis fuit. ut ꝓnobis
subiret. ⁊ mortẽ: s tamen ñ seruus mortis.
ffec L. s liber inter mortuos. Liber enim

Expanded text:
dicentem: in uia hac qua ambulabam abscondicentem: in uia hac qua ambulabam absconderunt laqueum mihi, et in libro Sapientiae Sirach moneris, ut cognoscas quia in medio laqueorum ambulas. quot uitia, tot retia, quot peccata, tot laquei; hereditarii iam te nexus tenebant. uenit ad laqueos Iesus, ut Adam solueret, uenit liberare quod perierat. omnes retibus tenebamur, nullus alium eruere poterat, cum se ipsum non posset exuere. talis ergo necessarius fuit, quem uincula generationis humanae delictis obnoxia non tenerent, non cepisset auaritia, non ligasset dolus. is solus erat Iesus, qui cum huius carnis se circumdedisset uinculis, captus non erat, non erat alligatus, sed disrumpens ea atque dissoluens ad se magis uocauit ecclesiam, prospiciens per laqueos, eminens super retia, ut et ipsa disceret uinculis non teneri. denique eo usque non longe a uinculis fuit, ut pro nobis subiret et mortem, sed tamen non seruus mortis effectus, sed liber inter mortuos: liber enim
Abbreviated transcription (Latin):
religibso tuearis affectu. ꝑ has fenestrasꝑ
Benc eminens: quia solus ẽ. quẽ retia ñ in uol¬
uerint peccator Om̃s intra retia eramꝰ. imimo
ad huc intra retia fumꝰ: quia nemosine pec¬
cato nͥsolus iħc: qũe ñ cognoscentẽ peccatũ.
peccatum ꝓ nob̾ fecit pat̃. Et enim tradidit
cum laqueis tradidit eum retib: mittens
eũ ñ inpeccato in quo erant om̃s homines.
s insimilitudine carnis peccati. ut de pecca¬
to dampnaret peccatum in carne. Peccatũ
erat caro scđm illud: quia hereditario
erat damprata maledicbo. Peccatum erat:
illecebra ⁊ ministra peccati. Uenit dñs iħc.
⁊ incarne peccato obnoxta. militiam uirtu
tis exercuit: fac ta sunt menbra nr̃a. iam
ñ arma libidinis: s: arma urtutis. Namq
ubi erant incentiua libidinis. ibi nc̃ sunt
domicilia castitatis. Hic gͦ uenit ad laque¬
os. s uoluntarius uenit ad retia. s securꝰ
Plena erant om̃ia retib. referta laqueis. Audi¬

Expanded text:
religioso tuearis affectu: per has fenestras preligioso tuearis affectu: per has fenestras pbene eminens; quia solus est quem retia non involverint peccatorum. Omnes intra retia eramus, immo adhuc intra retia sumus; quia nemo sine peccato nisi solus Jesus, quem non cognoscentem peccatum, peccatum pro nobis fecit Pater, etenim tradidit eum laqueis, tradidit eum retibus: mittens eum non in peccato in quo erant omnes homines, sed in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. peccatum erat caro secundum illud, quia hereditario erat damnata maledicto, peccatum erat inlecebra et ministra peccati. uenit dominus Iesus et in carne peccato obnoxia militiam uirttis exercuit: facta sunt membra nostra jam non arma libidinis, sed arma virtutis; namque ubi erant incentiva libidinis, ibi nunc sunt domicilia castitatis. Hic ergo venit ad laqueos, sed voluntarius: venit ad retia, sed securus. Plena erant omnia retib
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inte ȩdificationem dĩ. ⁊adorientẽ pateant
semꝑ fenestre tuȩ: uenit ũbum. stat post tiuim¬
pꝰ fenestras tuas. Quȩ sunt fenestrȩ iste : Le¬
gunꝰ fenestras: de quib dic̃ hieremias. in¬
trauit mors ꝑfenestras. ꝑ quasintrauit aua¬
ritia. intrauit libido. Oculus tiuis. fenest᷑
mulierẽ ad concupiscendum eã. Intrauit
mors ꝑocłm tuũ: si uideris possessionẽ iuduc
uel minoris ⁊ concupieris inuadere: in de¬
fensam pritans etatẽ ẽẽ uelsexum. s ñ funt
eris decorem mulieris. aut thesauros mino
ris. ⁊ tuas excitaueris cupiditates: intrauit
mors ꝑ fenestram. Sic̃ g ꝑhȩc intrat moes.
intrat ⁊ uita. si decorem puelle aspiciens
sacrȩ. uenereris dñm iħm. qd inteneros annos
uenerit ecas senec lutis uita immaculata.
upse filiam tirap offeras ut pio consecret᷑
uelamine. si possionẽ minoris. ñtanꝗͣ solli¬
citꝰ inuasor aspicias. s quasi parens sedulus

Expanded text:
ergo in te aedificationem Dei, et ad Orientem pateant ergo in te aedificationem Dei, et ad Orientem pateant semper fenestrae tuae, venit Verbum, Stat post parieper fenestras tuas . 42. Quae sunt fenestrae istae? Legimus fenestras de quibus dicit Hieremias: Intravit mors per fenestras , per quas intravit avaritia, intravit libido. Oculus tuus fenestra eerem ad concupiscendum eam, intrauit mors per oculum tuum. si uideris possessionem uiduae uel minoris et concupieris inuadere, indefensam putans aetatem esse uel sexum — sed non sunt eris decorem mulieris aut thris, et tuas excitaveris cupiditates, Intravit mors per fenestram. Sicut ergo per haec intrat mors, intrat et vita: si decorem puellae aspiciens sacrae, venereris Dominum Jesum, quod in teneros annos venerit aetas senectutis, vita immaculata, et ipse filiam tuam offeras; ut pio consecretur velamine: si possessionem minoris non tamquam sollicitus invasor aspicias, sed quasi parens sedulus