comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nli letantis ⁊ morti ĩ¬
sultantis. in ꝑsona
resurgentium ut
c̾tior sit resurr. Ait
enim ex ꝑsona refur¬
gentium ubi est. o
ria tua .i. potentia
qua omnes dissolue¬
bas qua omnes sic
uiceras ut etiam dĩ
filius tecum confli¬
ge̾t. te q ñ uitando
s suscipiendo suꝑaret
Cicisti in morientib
iucta es in resurgen¬
tib. ¶ictoria tuaqͣ
peccati lex. ab sorbucras corpora
morientium tempo¬
es resurgentimu et̾na constabit. Ubi ẽ moes

Expanded text:
li laetantis et morti isultantis in persona resurgentium, ut certior sit resurrectio. Ait ergo ex persona resurgentium: Ubi est, o ria tua, id est potentia, qua omnes dissolvebas, qua uiceras, ut etiam dei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, tempoes resurgentium, aeterna constabit. ubi es
Abbreviated transcription (Latin):
ctus nel missus ab
hominib tiel ab
ananya ut quidã
dicebant.uel aba¬
liis ut quidam ab
apostolis electi et
postoli neq consti¬
tutus ꝑ hominem¬
.i. a deo pr̃e conscitu¬
tus est ꝑ filium qͥ¬
est saluator et rex.
non ergo contrari¬
us est deo a quo ꝑ
filium elestus est
et missus ut dicit¬
in destructione le¬
gis. imponebant
enim iłn ꝙ contra

Expanded text:
ctus vel missus ab hominibus, scilicet ab Anania, ut quidam dicebant: vel ab aliis, ut quidam ab apostolis electi et postoli; neque constitutus per hominemest a Deo Patre constitutus est per Filium,est salvator et rex. Non ergo contrarius est Deo a quo per Filium electus est et missus, ut dicitin destructionem legis. Imponebatur enim illi quod contra
Abbreviated transcription (Latin):
dei sed ui mr causaregni dĩ ñ ẽ
in ẜmone s in nr¬
tͥnte .i. non sermo
humanc sapientie.
s uirtus ẽ cã regni.

Expanded text:
Dei, id est causa regni Dei, non est in sermone, sed in virtute, id est non sermo humanae sapientiae, sed virtus est causa regni.
Abbreviated transcription (Latin):
nicatorem qui u¬
xorem pr̃is tenebat.¬
⁊ illos qui eum to¬
lerabant. erant e¬
nim ip̃i participes
dum paterentur re
uin tam ingentis
pecratis secum incor¬
rectum conuenire.
Nongͦ solum ilbum
aꝑte reum mortis
s etiam adhen̾tes¬
illi non immimes
a cͥmine demonstͣt.¬

Expanded text:
nicatorem qui uxorem patris tenebat,t eos qui eum tolerabant. Erant esi comparticipes, dum paterentur reum tam ingentis peccati secum incorreptum convenire. Non ergo solum illum te reum mortis, sed etiam adhaeilli non immunes a crimine demonst
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ur᷑. an in carit̃.
.i. in manifesta dile¬
ctione: ut bona suꝑ¬
pleam. ⁊ sꝑãi mansu¬
etudinis. ut pcc̃is
ꝑcam t̾roris uerba
infert. utin flati
humiliarentur.⁊ se p̃pent ad recipiendũ¬
eum. absit aũtut pii filii dice̾nt. si in nir̃
uenturus es. noli uenire. Melius ẽ enĩ
erudiri in irga pr̃is quam perire in blã

Expanded text:
etur; an in charitate, id est in manifesta dilectione, ut bona suppleam, et spiritu mansuetudinis, ut peccatis parcam? Terroris verba infert, ut inflati humiliarentur, et se peum. Absit autem, ut pii filii dicerent: Si in virga venturus es, noli venire. Melius enim est erudiri in virga patris, quam perire in bland
Abbreviated transcription (Latin):
affectus ⁊ sollicimu¬
donus quam ces¬
desolati habundan¬
tius quam si nichł
pateremin festi¬
nanim̃is et ideo
state. uidere faciẽ
plene nos instrue¬
rem in quo nobis
mala fierent fe¬
stinanimus uide̾
dico cumimulto
desiderio exhortã¬
dinos ⁊ it̾e festina

Expanded text:
ollicitudo nunquam cesdesolati abundantius, quam si nihil pateremini, festinavimus, et ideo state, videre faciem plene vos instruam, in quo vobis mala fierent. Festinavimus videre, dico, cum multo desiderio, exhortandi vos. Et vere festina
Abbreviated transcription (Latin):
non subiecit an s filio or. t̾re fut᷑m. it ã
hoc dicit futurin sicut alibi dixit qũi est
dicit. sicetiam mine futurum orbem dicit
quantum ad xp̃m futius amppe erat or¬
de quo orbe loquimur. hoc addidit ne mẽ
missus diuinis consiliis ubi etam omniã
ne ꝑ ea dubitetur deexaltatione. ⁊ non
tañtam de humilitate xp̃i uerumetiam
tocius gn̾s humani ostendens hominem

Expanded text:
non angelis, sed Filio, orbem terrae futurum. Ita hic dicit futurum, sicut alibi dixit: Qui cum dicit, sic etiam nunc futurum orbem dicit quantum ad Christum. Futurus quippe erat orde quo orbe loquimur. Hoc addit ne mentemmissus divinis consiliis ubi omnia etiam ne per ea dubitetur de exaltatione: et non tantum de humilitate Christi, verum etiam et totius generis humani, ostendens hominem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝙ dĩ ẽ. ait enim
dominus in enuan¬
gelo. Ne nobis dica
tollatur. s ne gr̃a
tam gnamur natẽ
scĩtati cuiusquã ho¬
minis tͥbriatur. ap

Expanded text:
ei est. Ait enim Dominus in Evangelio: Ne vobis dicattollatur, sed ne gratia tam generamur naturae sanctitati cujusquam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
go ergõuoᷤᷤ
fratres imi¬
tatores mei
estote sicut
ideo misiad
theum qui
est filiusme¬
us carissimꝰ
et fidelisin
domino qͥ
uos commo¬
nefatiat.
uias meas
que sunt

Expanded text:
go ergo vos, fratres, imitatores « mei estote, sicut Ideo misi ad theum, qui est filius meus charissimus et fidelis in Domino, qui vos commonefaciat vias meas, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
q.d. ⁊ qr in uolus soissure sunt. gͦ cõne¬
nientib nobis in unum ꝙ fieri quidẽ
deb non tam corporam consortio: quam
coidium glutmno. iara .i. ex hoc solo qd̾
scissure sunt in nobis ñ ẽ .i. ñ licet. mã¬

Expanded text:
 in vobis scissurae sunt, ergo, convenientibus vobis in unum, quod fieri quidem debet non tam corporum consortio quam cordium conglutino; jam, id est ex hoc solo quod scissurae sunt 98 in vobis, non est, id est
Abbreviated transcription (Latin):
minicam cenam dicit acceptiõm encha¬
ristie quam ñ debent pransi sune̾. uel
mensis suis misc̾e. ut faciebant illi quos
dir discipulis sins corpus ⁊ sanguinem su¬
um: non iõ tamen calumpmandum est

Expanded text:
minicam coenam dicit acceptionem eucharistiae, quam non debent pransi sumere, vel mensis suis miscere, ut faciebant illi quos derit discipulis suis corpus et sanguinem suum, non ideo tamen calumniandum est
Abbreviated transcription (Latin):
correptione uer¬
berum ut ꝑficiãt
in rebus domini
nos ant̃. Seri
obedite dominis
non solum spñali¬
bus bonis s etiam
carnalibus sernitꝰ
cepit expeccato. pͥ¬
ma enim seruitu¬
tis causa peccatum
est ut homo homi¬
nn conditionis ñ¬
culo subderetur.

Expanded text:
correctione verberum, ut proficiant in rebus Domini. Vos autem servi, obedite dominis, non solum spiritualibus et bonis, sed etiam carnalibus. Servitus coepit ex peccato; prima enim servitutis causa peccatum est, ut nomo homini conditionis vinculo subderetur
Abbreviated transcription (Latin):
Sãtis ostendit be¬
⁊ pꝰt mortem uirii
fidelem s beatiorẽ
ses concidunt qias
buccis sonantib ñ¬
sapientib tͥ tulnanꝰ
inflaint᷑. dum scd̾as

Expanded text:
Satis ostendit be mortem viri, fidelem; sed beatiorem, ses concidunt, quas buccis sonantibsapientibus Tertullianus inflavit, dum secundas
Abbreviated transcription (Latin):
tes rrnem mentium iam eẽ facłam
nn baptismo ⁊ in fide nullam corporũ
gnim non uident᷑ audiendi. uolentes
gͦ credi sibi omnes etiam̃ qͣmi instituerũt

Expanded text:
tionem, mentium scilicet esse factam in baptismo, et in fide nullam resurrectenim non viderentur audiendi. Volentes ergo credi sibi omnes etiam qui instituerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rrnem corporũ
iam fcãm esse ut¬
non sꝑetur alia
ꝙ dicebant ocea¬
sion e u̾borum illorum quem enͣm¬
gelio continentur .s. mrata corpora
sanctorum qui dormierunt resurre¬
sunt rrnes. prima est que fit iñ aĩa

Expanded text:
nem corporum jam factam esse, utnon speretur alia: quod dicebant occasione verborum illorum quae in Evangelio continentur: scilicet, multa corpora sanctorum qui dormierant surresunt resurrectiones, prima est quae fit in anima
Abbreviated transcription (Latin):
.s. hortare. Senes
ut sobriĩ sint pudici
ne lipeurient. pru
dentes prouidentes
ut sani fint in di¬
lectione dĩ ⁊ ꝑximi¬
⁊ in ordine ipso cari¬
tatis. et fint sani
in patienta tem¬
ptationum ⁊ tͥbu¬
lationum hortare
etiam amis simłr
motus. mutus. ẜmo
criminatͥces .i. cri¬
mina aliis imponẽ¬
tes ꝙ solent face̾
adolescentulis. nõ
multo uino ẜmẽ¬
tes. Solent enim
ẽẽ quedam que cor¬
ꝑis frigescente lu¬
turia uino se pro
libidine dederunt
Bene docentes ñ
quidem publiceui¬
ros s priuate ado¬
lescentulas. ⁊ ta til
ut doceant ip̃as ado¬
las hortare ut ni¬
ros suos quos car¬
nali asfectu natara¬
litͤ diligunt amẽt
etiam pudica dile

Expanded text:
 hortare senes, ut sobrii sint, pudici, ne luxurient, prudentes, providentes ut sint sani in dilectione Dei, et proximi, in ordine ipso charitatis, et sint sani in patientia tentationum et tribulationum. Hortare etiam anus similimotus, vultus, sermo criminatrices, id est crimina aliis imponentes: quod solent facere adolescentulis; non multo vino servientes. Solent enim esse quaedam quae corporis frigescente luxuria vino se pro libidine dederunt. Bene docentes, 228 non quidem publice viros, sed private adolescentulas, ita tamen ut doceant ipsas adolas hortare, ut viros suos, quos carnali affectu naturaliter diligunt, ament, etiam pudica dile
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ satis necͣi ẽ ista discͥtio. Lex m̃quat sp̃c
uite. ecce una lex a legõ peccati ⁊ mortis.
ecce alt̾a lex. ⁊ seqiuit ꝙ impossibile erat
legi ecce tͥcialex. hec ẽ ley ꝑ maỹson data
in monte syna. Dne gͦ lege hic bone sũt
.s. lex fidei que peccatmtollit ⁊ lex moysi
que peceatum astendit ⁊ phibet. Lex uͦ
peroati mala quia reos facit. uidendum

Expanded text:
t satis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae; ecce una lex; a lege peccati et mortis, ecce altera lex; et quod impossibile erat legi, ecce tertia lex. Haec est lex per Mosen data in monte Sina. Duae ergo leges hic bonae sunt, scilicet lex fidei quae peccatum tollit, et lex Mosi quae peccatum ostendit et prohibet, lex vero peccati mala, quia reos facit. Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
cati ꝙ est causa mortis. ꝙ non potuit eãt¬
t̾cia lex moysi lex carms ut p̃dictum ẽ
non ẽ dei s peccati ⁊ mortis ⁊ hec reos
facit. lex antem maysi scã ⁊ dei estique
oftendit malum s non tollit lex aũ spẽ¬

Expanded text:
ortis: quod non potuit tertia lex Mosi. Lex carnis, ut praedictum est, non est Dei, sed peccati et mortis, et haec reos facit; lex autem Mosi sancta et Dei est, quae ostendit malum, sed non tollit; lex aute
Abbreviated transcription (Latin):
dus tribulandi abẽ.
s de thesauro bene
conscii: non angusti¬
amur in animo. de¬
inde aꝑte quasdam
tribulationes enu¬
nierat. dicens. apo¬
sunus adeo: ut ne¬
cc̃ia desint. aporos
enim grece. latine
destituimur. am
deus pascit nos. et
patimn ꝑ sequnti¬
onem de loco ad lo¬
tum. s non derelĩ¬
quimur: a deo quin
thesaurum custodi¬
at humiliamur.

Expanded text:
dus tribulandi abest: sed de thesauro bene conscii non angustiamur in animo. Deinde aperte quasdam tribulationes enumerat, dicens: Aposumus adeo ut necessaria desint. Aporos enim Graece, et destituimur, a tDeus pascit nos. Et patimur persecutionem, de loco ad locum; sed non derelinquimur, a Deo, quando thesaurum custodiat. Humili
Abbreviated transcription (Latin):
sins ħ est synagoga tae sub peccato ge¬
net̾at filios. totus quidem populus ma¬
ter est. singuli autem sunt filii uel fi¬
liiͣ sunt ꝑseliti qui omnes timore pene
ẜniunt ⁊ ĩo uetus testamentum dr̃
esse cominictum ⁊ simile illi populo.
quia sicut uetus te penas minabatur
⁊ temporalia ꝑmittebat. ita ille ppłs
timore pene ⁊ amore timꝑalium serui¬
ebat. Ecce ꝑ hec omnia patet ty uetus
lex non ẽ tenenda s noua qine sur sũ ẽ
q̃ libera est .i. ad suꝑiora nos mitrit. ⁊ li¬
beros nos facit ciue data ẽ eccłie qie sur¬
que sursum
libera est que

Expanded text:
 est synagoga quae sub peccato generat filios, totus quidem populus mater est, singuli autem sunt filii vel filii sunt proselyti, qui omnes timore poenae serviunt. Et ideo vetus Testamentum dicitur esse conjunctum et simile illi populo, quia sicut vetus Testamentum poenas minabatur, et temporalia promittebat: ita ille populus timore poenae, et amore temporalium serviebat. Ecce per haec omnia patet quod vetus lex non est tenenda, sed nova quae sursum est, quae libera est, id est ad superiora nos mittit, et liberos facit: quae data est Ecclesia qusursum liber
Abbreviated transcription (Latin):
te. uetus gn̾at in ẜnitutem quia syna
mons ẽ netus testamentum datum i.
monte syna est iñ arabya .i. in humili¬
tate nei in afflictione quia affligebat
homines sub carnalib obẜuationibus
arabia enim intp̃r hiuilitas uel afflic¬
tio ⁊ bñ dr̃ uetus testamentum datum
eẽ in arabia non in t̾ra ꝑmissionis uͥ
tum non filios s ẜuos alienos pariebat.
deinde uetus test᷑amentum populo cui
datum est comꝑat dicens. qui mons per
testamentum in illo monte. datum ꝑ¬

Expanded text:
tum vetus generat in servitutem, quia Sina mons, id est vetus Testamentum datum in monte Sina, est in Arabia, id est in humilitate vel in afflictione, quia affligebat homines sub carnalibus observationibus. Arabia enim interpretatur humilitas vel afflictio. Et bene dicitur vetus Testamentum datum esse in Arabia, non in terra promissionis, ubi tus Testamentum non filios sed servos et alienos pariebat. Deinde vetus Testamentum populo cui datum est comparat, dicens, qui, mons per est vetus Testamentum in illo monte datum
Abbreviated transcription (Latin):
hiis duobus scͥpta
specialit̾ singula exeqitur mimiens
aliqnid eg̾gim in hiis prefigurari. It̃
attende ꝙ subdit. unum de an. ⁊ n. de li
de Abraham natus est s diu̾sa oꝑatione
quia qui de ancilla. secundum carnisna¬
turam natus est. quia inuencula de se¬
ne solet conciꝑe. qui autem de lib̾a non
secundum uim carnis. ut netula ⁊ st̾ilis
de uetulo conciꝑet. s ꝑ operationem dei
qui promisit. Illum gͥ genuit. demon¬
strans consuetudo naturam. Illum uero
dedit promissio significans grãm. Ibi hu¬
manus usus ostendit᷑. hic diuinum bñ¬
ficium commendat᷑. Natus est gͦ ysiael
sicutnascunt᷑ homines ꝑmixtione utͥtisq
sexiis. usitata legenature ĩõ dictum est.
secudum eͥnem. non ꝙ ista bñficia dei
non sint. aut non ista oꝑetur deus einꝰ
opifex sapientia attingit ut scͥptum ẽ.
ficantlum fuat dei donum. ꝙ indebitũ
hominib gratis gr̃a largiretur. sic opor¬
tuit dari filium quemadinodum natu¬

Expanded text:
his duobus Scriptura specialiter singula exsequitur, innuens aliquid egregium in his praefigurari. Item attende quod subdit, unum de ancilla, et unude Abraham natus est, sed diversa operatione, quia qui de ancilla secundum carnis naturam natus est, quia juvencula de sene solet concipere. Qui autem de libera, non secundum vim carnis, ut vetula et sterilis de vetulo conciperet, sed per operationem Dei qui promisit. Illum ergo genuit demonstrans consuetudo naturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines permistione utriusque sexus usitata lege naturae. Ideo dictum est secundum carnem, non quia ista beneficia Dei non sint, aut non ista operetur Deus, cujus opifex sapientia attingit, sicut scriptum est, ficandum fuerat Dei donum, quod indebitum hominibus gratis gratia largiretur, sic oportuit dari filium, quemadmodum natu
Abbreviated transcription (Latin):
peccati natus est secundum cnem que
⁊ penas horret. ⁊ dultia amat. quia
illi metu pene ⁊ amore temporalium ẜ¬
uiebant. grã uo̾ noui testamenti parit
libas. qui ex dilectione ẜuiant non ui
carnis. s oꝑe dei. ⁊ hoc est ꝙait. Qui añ
grã noui testͤ. generatus. ꝑ reꝑmisliom
mittentis sub figura ui̾tatem quis enĩ
impossibilia secundum naturam cred̾et
⁊ que suauia sunt in p̃senti contemp¬
neret. ⁊ non uisa sꝑaret.nisi uirtus dĩ
hor in eo oꝑaretur. Talit᷑ gn̾ant᷑ xp̃iani
quorum tẏpus precessit m ỹsaac. ysma¬
el enim uideorum significat natinitatẽ
nel eorum qui ẜui peccati sunt. ysaac
no̾ xp̃ranorum quuia in lib̾tatem nascun¬
tur. lib̾ enim fit qui accipit remissionẽ
ende ostenditur lex non eẽ tenenda q̃
iñ ẜuitutem generabat. s noria que in
lib̾tatem parit. Unde addit. Qnim

Expanded text:
peccati, natus est secundum carnem, quae et poenas abhorret, et dulcia amat, quia illi metu poenae et amore temporalium serviebant. Gratia vero novi Testamenti parit liberos qui ex dilectione serviant, non in carnis, sed opere Dei. Et hoc est quod ait, qui autem gratia novi Testamenti generatus, per repromissionem mittentis sub figura veritatem. Quis enim impossibilia secundum naturam crederet, et quae suavia sunt in praesenti contemneret, et non visa speraret, nisi virtus Dei hoc in eo operaretur! Taliter generantur Christiani quorum typus praecessit in Isaac. Ismael enim Judaeorum significat nativitatem, vel eorum qui servi peccati sunt. Isaac vero Christianorum, quia in libertatem nascuntur. Liber enim fit qui accipit remissionem Unde ostenditur lex non esse tenenda quae in servitutem generabat, sed nova quae in libertatem parit. Unde addit: Unum
Abbreviated transcription (Latin):
tum anquid aliud uidetur sonare in u̾¬
bis ⁊ alncom intellectu significare. sic̃
hic. Abraham enim est dens pr̃ qui est
pr̃ multarum gentinm. sic enm int p̃r
hoc nomen Abraham. Abba enm. p̃r. hã.
abraham qͣi abbaham .i. p̃r multarũ
gentnm quo intellr deus pr̃. lib̾a aut̃
⁊ analla significant duo testam̃tas ut̃

Expanded text:
um aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significari, sicut hic. Abraham enim est Deus Pater, qui est pater multarum gentium. Sic enim interpretatur hoc nomen Abraham. Abba enim pater, ham Abraham quasi Abaham, id est pater multarum gentium, quo intelligitur Deus Pater. Libera autem et ancilla significant duo Testa
Abbreviated transcription (Latin):
isto grauati passionib ingemiscimus ora
mendo hoc oramus. ne spoliemur spũ sc̃o ⁊
dui ꝑmilsa gła poteriuns imortalitatis:
si exnti corpore non despoliari alpũ scõ fue¬
plende quo pignore de irmortalitate terti
sinus. tunc habebimus qñ sinc hoste ⁊ illo. i¬
effabili ac sempit̾na pace ꝑfruemnur.
dentes igit᷑ .q. nos

Expanded text:
isto, gravati passionibus, ingemiscimus, oramendo hoc oramus, ne spoliemur Spiritu sancdui promissa gloria poterimus immortalitatis, si exuti corpore non dispoliati a Spiritu sancto fueplendae, quo pignore de immortalitate certi sumus; quam tunc habebimus, quando sine hoste ullo, ineffabili ac sempiterna pace fruemur. Audentes igitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dum granum se
multa secum ħns
incrementa. ⁊ta¬
mortius dei uirtute potit̾ uiu̾e ⁊ me¬
liori corꝑe resurg̾e. Et imicmq semiñ
dat deus proprium corpus ꝙ natalit᷑
debet habere: non amnibus granis idem
corpris dat s cuiq proprium secundum
gonus suum. ut tritico tritioi ucł uni.
lulat granui ꝙ de terra oritur. nisi de
eo ꝙ seminatum est. ita nobis reforma¬
buntur i futuro nr̃a antiqua corpora
ficut ic bdit. quem insurꝰ sum egoip̃e ⁊
non alus. Non omnis hoc ꝑtinet ad
differeutiam resurgentium pp diu̾sas

Expanded text:
dum granum semmulta secum habens incrementa utmortuus Dei virtute poterit vivere et meliori corpore resurgere. Et unicuique seminum dat proprium corpus, quod naturaliter debet habere, non omnibus granis idem corpus dat, sed cuique proprium, secundum genus suum, ut tritico tritici. Vel, unilulat granum quod de terra oritur, nisi de eo quod seminatum est: ita nobis reformabuntur in futuro nostra antiqua corpora, sicut Job ait: Quem visurus sum ego, et non alius . Non omnis. Hoc pertinet ad differentiam resurgentium, propter diversas
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa mcorpe
ut nichil desit ill
ita ⁊ in ecc̃a diu̾¬
sas ꝑsonas quib
tribuit munera
bra fint in corꝑe
Ꝙ si essent om̃ia
ubi esset corpus:
ꝙ non nsi diuer
tudo sensuum s
si in eccłia omnes
essent unnus of¬
ficii ⁊ dignitatis.
non disc̾nẽt᷑ mẽ¬
bra neq corpus.

Expanded text:
diversa in corpore, ut nihil desit illi, ita et in Ecclesia diversas personas, quibus tribuit munera bra sunt in corpore. Quod si essent omnia ubi esset corpus, quod non nisi diverstudo sensuum persi in Ecclesia omnes essent unius officii et dignitatis, non discernerentur membra neque corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
plende ncc̃itatis et
fauorem honoris¬
s salutem onium
fecistis. ubi est gͦ
beatitudo ur̃a: qui
dicebamini beati bonis mitus. et q̃i qui
nim quod a bono decidistis. testimonium¬
uel xp̃m me excepistis. testimonium .n.
carius est uobis ⁊ dedusetis michi .s. ad
utilitatem mee p̃dicationis ⁊ iõ plus de¬
gͣ uobis dolendum est. Nota ꝙ ait. si fi ꝑo
nam posset me occsde et dominus ad loth
Non possum quicquam facere donec illo¬
ang̃ intrdeas. non posse se dixit quod sine du
deor inimicus qr
uerum dico. s fi-
fallerem pritarer

Expanded text:
ndae necessitatis et favorem honor salutem ovium. fecistis, ubi est ergo beatitudo vestra, qua dicebamini beati bonis initiis, et quasi nim quod a bono decidistis. VEvel Christum me excepistis. Testimonium enimcharius est vobis, et dedissetis mihi, scilicet ad utilitatem meae praedicationis. Et ideo plus de vobis dolendum est. Nota quod ait, si fienam possem me occidere , et Dominus ad Loth: Non poteram quidquam facere, donec illuc introeas . Non posse se dixit quod sine dubdeor inimicus, verum dico, sed si fallerem, putarer
Abbreviated transcription (Latin):
dominus extra cinitatem eiectus est ⁊
eiecta est in locum mundum quia do¬
minuis non habuit cansam malam. Oc¬
tisa est in conspectu eleazar sic ociosa
estt̾aro xp̃i in conspectti eorum qui futi᷑¬
erant in no. te. domini sac̾dotes. Eius
sanguinem asꝑsit contra faciem testi¬
dit sanguinem in remissionem pecra
u̾bum c̾mare deg̾co in latinum ductũ
secundum g̾cum a suspensione dr̃. In cõ¬
spectu elea zar cremata dr̃ trura illis ap
gale sacdotium.pellis eius cum carne ⁊
sanguine cum sterrore combusta dicunt᷑
quiã non solum substantia mortalis cor¬
ꝑis xp̃i que pelle. carnib ⁊ sanguine in¬
irata est. s etiam contumelia ⁊ abie¬
ctio plebis. que nomine stercoris sigͣtͣt᷑
conusa est in głam quam combustioĩs
flamina significat. ¶⁊ medium com¬
bustionis mittit sacͥdos lignum cedrimĩ
ysoprini ⁊ coccim̃um. lignum cedrinum
est spes que in suꝑnis firmit habitat
ysopus est fides que cum sit humilis

Expanded text:
Dominus extra civitatem ejectus est; et Dominus extra civitatem ejectus est; et ejecta est in locum mundum, quia Dominus non habuit causam malam. Occisa est in conspectu Eleazar, sic occisa est caro Christi in conspectu eorum qui futuri in Novo Testamento Domini sacerdotes. Ejus sanguinem aspersit contra faciem testidit saverbum, cremare, de Graeco in Latinum ductum; secundum Graecum a suspensione dicitur. In conspectu Eleazar cremata dicitur, quia illis appgale sacerdotium. Pellis ejus cum carne, et sanguis cum stercore combusta dicuntur, quia non solum substantia mortalis corporis Christi, quae pelle, carnibus et sanguine intimata est, sed etiam contumelia et abjectio plebis, quae nomine stercoris significatur, conversa est in gloriam, quam combustionis flamma significat. In medium combustionis mittit sacerdos lignum cedrinum, hyssopum, et coccinum. Lignum cedrinum est spes quae in supernis firmiter habitat; hyssopus fides, quae cum sit humilis
Abbreviated transcription (Latin):
piens ysopnm tinget in aqua uñ mun¬
dus ⁊ asꝑget suꝑ domum ⁊ suꝑ nasa et
suꝑ aninas. Uitula rufa caro xp̃i est
infirma. Sexis enim feminens posi¬
tus est pp̃ insirmitatem carnalem. Rut¬
fa est quia passione xp̃i caro cruenta¬
ta est. hanc accipunit a moyse qui est
figura legis. quia secundum legem ui
si funt occid̾e xp̃m cuaiã secundum ip̃os
salbatum soluebat. ⁊ obẜuationes legit¬
tunas ꝓphanadat. Sine uitio est u¬
uenca quia immimis a peccatis caro
xp̃i. ad confirmationem autem repe
um in se tamen non habet. ⁊ non ẽ
positum suꝑ eam iugum quia non ẽ
subingata iniquitati immo ⁊ subiu¬
gatos inueniens libͥauit. ⁊ eorum uĩ¬
cula dirupit ⁊ potestatem ponendi a.¬
nimam ⁊ iterum sumendi eam ħuit.
Non ad aaron s ad cleazar data diciͣ
quia non ad tempus ꝙ tunc erat s ad
posteros illius sacͥdotii domini passio eiat
ꝑnuentura. Eiecta est extra castra sic et

Expanded text:
piens hyssopum tinget in aqua vir munpiens hyssopum tinget in aqua vir mundus, et asperget super domum, et super vasa, et super animas . Vitula rufa est caro Christi infirma. Femineus enim sexus positus est propter infirmitatem carnalem. Rufa est, quia passione caro Christi cruentata est. Hanc accipiunt a Moyse qui est figura legis, quia secundum legem sibi visi sunt occidere Christum, qui secundum ipsos Sabbatum solvebat, et observationes legitimas profanabat. Sine vitio est juvenca, quia immunis a peccato caro Christi. Ad confirmationem autem repetum, in se tamen non habet, et non est positum super eam jugum, quia non est subjugata iniquitati, imo ei subjugatos inveniens liberavit, et eorum vincula dirupit, et potestatem ponendi animam, et iterum sumendi habuit. Non ad Aaron, sed ad Eleazar data dicitur, quia non ad tempus quod tunc erat, sed ad posteros illius sacerdotii Domini passio erat proventura. Ejecta est extra castra, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
filiis mrł ⁊ accipiant a tenuueticam ru¬
fam sine uitio que non habetm se ui¬
tium ⁊ non est positum suꝑ eam iugũ
⁊ dabis eam ad eleazar sacdotem et
eicient eam extra castra in locum mũ¬
dum ⁊ occident eam in conspectueius
⁊ accipiet eleazar sanguinem eins. ⁊
asꝑget contͣ faciem testimonii sopties
et cremabunt eam m̃ conspectu em̃s ⁊
pellis enis eum carne ⁊ sanguis cumit᷑¬
core enis comburet᷑ ⁊ accipiet sacdos
lignum cedrinum ⁊ ysopam ⁊ coctinũ
⁊ mutet in medium combustionis uiẽ¬
ce ⁊ cong̾gabit homo muidus cm̃erẽ
imience. ⁊ ponet extra castra in locum
mundum ⁊ erit filiis isił ⁊ ꝑselitis le¬
gittimum sempitͥnum ueletnum. ex
isto crnere fiebat aqua asꝑfionis unde
mundabant᷑ a contacta mortuorum.
Ait enim sic. Omns anina hominic
non erit mundus. Omnis qui tetigit
mortuum ⁊ mortiuis fuit ñ purifica¬
tus. tabͥnaculum domini pollunt ⁊ ex¬
tͥret᷑ animailla exisrł. Item ait ⁊ acci¬

Expanded text:
filiis Israel; Et accipiant a te juvencam rufam sine vitio, quae nec habet in se vitium, et non est impositum super eam jugum, et dabis eam ad Eleazar sacerdotem, et ejicient eam extra castra in locum mundum, et occident eam in conspectu ejus, et accipiet Eleazar sanguinem ejus, et asperget contra faciem testimonii septies, et cremabunt in conspectu ejus, et ejus pellis cum carne, et sanguis cum stercore ejus comburetur, et accipiet sacerdos lignum cedrinum, et hyssopum, et coccinum, et mittet in medium combustionis juvencae, et congregabit homo mundus cinerem juvencae, et ponet extra castra in locum mundum, et erit filiis Israel, et proselytis legitimum sempiternum , ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum. Ait enim: Omnis enim anima hominis non erit mundus. Omnis qui tetigerit mortuum, et mortuus fuerit non purificatus, tabernaculum Domini polluit, et exercetur anima illa ex Israel. Item ait: Et acci
Abbreviated transcription (Latin):
cirerem homo imindus cong̾gabat ⁊ in
locum mmundum. Extra castra ieponebat
quia hec fama apud eos maxime claru¬
it qui non erant de consoetio uudeorum
⁊ erant mundi ab int̾fectione xp̃i et exͣ
celebrationem uidaice consnetudinis. Ex
isto cine̾ fiebat aqua asꝑsionis ꝑ quam
significatur baptisimis qua mundabant᷑
homines a contactu mortuorum qnia
ab iniquitate huius moribunde nel
morticine uite ꝑ baptisinm xp̃i mim¬
damur. Illa aquam tam proseliti qͣm
ĩdei mundabant᷑ quia baptisimas uĩ¬
deis ⁊ gentilib prodest ysopo qne fidẽ
sigeͣt illa a quã asꝑgebatur. quia fide
mundantur corda. ⁊ sine fide non ꝑdest
baptisimis. A uiro mudo syc fiebat qr
ue̾ mudi debent ẽẽ ministri ecõe por

Expanded text:
cinerem homo mundus congregabat, et in locum mundum extra castra reponebat, quia haec fama apud eos maxime claruit, qui non erant de consortio Judaeorum, et erant mundi ab interfectione Christi, et extra celebrationem Judaicae consuetudinis. Ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, per quam significatur baptismus qua mundabantur homines a contactu mortuorum, quia ab iniquitate hujus moribundae vel morticinae vitae per baptismum Christi mundamur. Illa aqua tam proselyti quam Judaei mundabantur, quia baptismus Judaeis et gentibus prodest. Hyssopo quae fidem significat aqua illa aspergebatur, quia fide mundantur corda, et sine fide non prodest baptismus. A viro mundo hoc fiebat, quia vere mundi debent esse ministri Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ⁊ si hoc est qũã¬
tomagis sanguis¬
xꝑ̃i qui obtulit d
semetip̃m immac¬
alius sanguis ñ ẽ
im̃mnaculatus ob
scm̃ omnia ei dic¬
tantem nel ĩma¬
ptiis iminimis a peccato fint̃ emnda¬
bit non carnem tantum s etiam int̾i¬
orem conscientiam nrãm ab oꝑib mor¬
tuss .i. a peccatis qne qui tangit con¬
sentiendo coinguinatur sicut qui tã¬
gebat mortuum comquinabatur nec
iñtrat iste in celum sicut nec istem̃ tem¬
plum emundadit a peccatis dico. ad ẜ¬
dno efficit sanguis xp̃i: a peccato .s. mũ¬
dat. ⁊ restituta libertate facit ẜuire
deo qui dat niue tui est uita ex se ui¬
tua oꝑa habet uel facit. ħ mi̾to xp̃cpre

Expanded text:
 Etsi hoc est, quanto magis sangisti qui obtulit Deo semetipsum immacalius sanguis non est immaculatus. Obanctum, omnia ei dictantem. Vel immaptus et immunis a peccato fuit. Emundabit, non carnem tantum, sed etiam interiorem conscientiam nostram ab operibus mortuis, id est a peccatis, quae qui tangit consentiendo inquinatur, sicut qui tangebat mortuum coinquinabatur, nec intrat iste in coelum, sicut nec ille in templum emundabit a peccatis. Dico, ad sduo efficit sanguis Christi a peccato scilicet mundat, et restituta libertate facit servire Deo qui dat vivere, qui est vita ex se vitua opera habet, vel
Abbreviated transcription (Latin):
manebimus pauli ⁊ aliorum a¬
postolorum ubi de¬
buerunt accipore¬
uitam: acceꝑunt
mortem. dicentes¬
apłos preclicare c

Expanded text:
ionem Pauli, et aliorum postolorum, ubi debuerunt accipevitam, acceperunt mortem, dicentesolos praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
xit. laboranti subue
nĩt. uictorem coro
pret̾itis peccatis ab¬
a futuris commonu
ꝓficit quos diabalns
nincere non potuit.
⁊ quia peccatam ad tempus regnanit. gr̃ã
tenore neqͣuis confistis gr̃e: securius peccet.
s nigeat gr̃a ⁊ ꝑ nisticiam ducat ad uitam
sicut niguerat pectatum ducens iñ mortem
⁊ hoc est ꝙ ait. ut sicut quasi eo tenore di¬
co grãm suꝑhahundare. ut sicut peccatum
ꝙꝓ etiam p̃tͥ adam ẽ .i. lege data habunda¬
remissionis pecoatoꝵ regnet in electis. ꝑ
iusticram bonoꝵ oꝑm ꝑducens eos m̃ intam
nulla iusticia est ficut aliqua peccata pretͤ
adam funt Ideo cum dixisset. ficut regnamit̃
percatum in mortem. nan addidit ꝑ unum
nel ꝑ adam cuna de illo pectato hic agebat
ꝙ ñ ex adam traxunt hommñes. s sua uo¬
ꝑ eum non tantum originalis. s ettam nolũ¬
tariorum fit romissio peccatorum. ab adã¬

Expanded text:
amen indixit, laboranti subvenit, victorem coronpraeteritis peccatis aba futuris commonuificit quos diabolus vincere non potuit; et quia peccatum ad tempus regnavit, gratiatenore, ne quis confisus gratiae securius peccet, sed vigeat gratia, et per justitiam ducat ad vitam, sicut viguerat peccatum ducens in mortem, et hoc est quod ait, ut sicut, quasi eo tenore, dico gratiam superabundare, ut sicut peccatum, quod etiam praeter Adam est, quod lege data abundaremissionis peccatorum regnet in electis, per justitiam bonorum operum perducens enulla justitia est, sicut aliqua peccata praeter Adam sunt. Ideo cum dixisset, sicut regnavit peccatum in mundum, non addidit per unum, vel per Adam, quia de illo peccato hic agebat, quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua vo per eum non tantum originalis, sed et voluntariorum fit remissio peccatorum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
la punica ⁊ tintiñ¬
nabula i extͤmis¬
horis iacynaine tu¬
nice. opus fac dico
iñ tantum ut im̃pleas ministiͥum. uñ
scientia. uita. ⁊ doctrina. ⁊ ut impleas
ne se nimis affligeret pp̃ p̃dictum p̃dc̃m¬
receptum. Ego enim qiͣ uigila. labo¬
ra ⁊ sic teoportet¬
façere ideo quia e¬
go iam delibor .i.iii¬
cipio deo offerri g̃¬

Expanded text:
la punica et tintinnabula in extremiris hyacinthinae tunicae. Opus fac dico in tantum ut impleas ministerium. Unde scientia, vita et doctrina. Et ut impleas, ne se nimis affligeret propter praedictum praeceptum. Ego enim, quasi dicat: Vigila, labora, et sic te oportetfacere, ideo quia ego jam delibor, icipio Deo offerri, g
Abbreviated transcription (Latin):
habetis clanẽ scĩe
s nͨ intratis. nec a¬
lios intͣre sinitis
⁊ si habuero ommẽ
fi .i. deomni re. Uñ
est habenda fidem
dico. ita ꝑfectam
ut montes trt¬
feram ad litreram
nel demones. a pa

Expanded text:
habetis clavem scientiae, sed nec intratis, nec alios intrare sinitis t si habuero omnem fidem, de omni re unde est habenda, fidem, dico ita perfectam, ut montes transferam, ad litteram, vel daemones a pa
Abbreviated transcription (Latin):
na sint. h̃nt illa utiq etram ⁊ in aliq̃
⁊ confiteluuitur in uiditio ubi non au¬
debunt etiam mentiri quib non dicet᷑
ñ habistis. s nonnomi uos quia sine ca¬

Expanded text:
na sint, habent illa utique etiam mali, quae et confitebuntur in judicio ubi non audebunt etiam mentiri; quibus non dicetur: Non habuistis, sed: Non novi vos , quia sine cha
Abbreviated transcription (Latin):
tio s phibet iram
ad esfectum duce̾
contra peccantes. ꝙ est naturalis mo¬
tus anmi qui solet ad profectum ꝑ¬
tinere delinquentium ideo irascendũ
eẽ dicit. ostendens hanc iram ẽẽ bonã
s monet ne modum excedendo pectẽt.
subdens. ⁊ noli. ꝑec. asꝑiris arguẽdo.
⁊ onerando peccantem. Unde salomon
Noli eẽ mĩns iustus. quia est instus qͥ¬
perit in iusticia sua. temꝑanda est gͦ
iusticia ut imitar deum qui susfͤt
mniciuos ut aliqua exeis corrigant᷑. et
simplicit̾ et secundum tempus quia
si ex ip̃a infirmitate quam portamus
subrepitira xp̃iano. non debet di te¬
neri ⁊ fieri pͥdiana. eicienda est de
corde antegnam occidat lux ista uisibi¬
apłs ut ira ñ duret quia si durat dat᷑
occasio diabolo. ⁊ratus emin male co¬
gitat. ⁊ sic se diabolus in gerit ut ma¬
la ꝑagat. Unde subdit. Nolite ⁊ c̾. uel
ita melius. sol .i. splendor ratiõnis uł
ciuniis ueritate anĩma illustratur cum
in hoc homine habitat ꝑ fidem iõ ait

Expanded text:
tio, sed prohibet iram ad effectum deducecontra peccantes, quod est naturalis motus animi qui solet ad profectum pertinere delinquentium. Ideo irascendum esse dicit, ostendens hanc iram esse bonam, sed monet ne modum excedendo peccent, subdens: Nolite peccare, asperius arguendo et onerando peccantem. Unde Salomon: Noli nimis justus esse, quia est qui perit in justitia sua . Temperanda est ergo justitia ut imitemur Deum qui suffert iniquos, ut aliqui ex eis corrigantur. Etsimpliciter et secundum tempus, quia si ex ipsa infirmitate quam portamus subrepit ira Christiano, non debet diu teneri et fieri pridiana: ejicienda est de corde antequam occidat lux ista invisibiut ira non duret, quia si durat, datur occasio diabolo. Iratus enim male cogitat, et sic diabolus se inserit ut mala peragat. Unde subdit: Nolite locum. Vel ita melius, sol, id est splendor rationis; velt, cujus veritate anima illustratur cum in homine habitat per fidem. Ideo ait
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nacundiam ur̃ãm deserat qui cum ira¬
mentem nunqͣm habitat. ⁊ sicuis etiã
uos irritat ꝙ est temptatio draboli. Noli¬
te locum dare drabolo .i. ꝑ seuerando ini
cimini nobis ip̃is de pretitis pcc̃is ꝙ est
penitere. ⁊ nolite peccare .i. ulterius pͤ¬
care desinite. qͣi nolo uos irasci ut nõ
peccetis ut autem ñ peccetis qribas habe
tis irasci nisi nobis: Quid est enim h̃o
penitens nisi homo irascens sibi: ut ac¬
cipiat ueniam de se ip̃o exigit penan.
et est sensus. Iras. ⁊ no. pec .i. indigna¬
tia ut peccare desistatis quiã suꝑ hanc
iram tion occidat sol iusticie s potuis
illi irradiat. Unde subdit. Sol ñ occidat.
tem uel timorem Dne emin sunt porte
ꝑ quras diabolus intrat .s. cupaditas ⁊
iñtrat. eisdem in contͣrio u̾sis deus in¬
trat. si enim cupis regnum celoꝵ ⁊ ti¬
mes ignem gehenne aꝑis ualuas xp̃o.
et intrat xp̃c. illi gͦ sunt clandendei isti
Qi furabatur ꝙ
item est ꝑs neteris¬
hominis. iam nõ¬
furetur ma

Expanded text:
 vestram deserat, qui cum ira nunquam habitat. Et si quis etiam vos irritat, quod est tentatio diaboli, nolite locum dare diabolo, perseverando in icimini vobismetipsis de praeteritis peccatis quod est poenitentiae, et nolite peccare, id est ulterius peccare desinite. Quasi dicat: Volo vos irasci ut non peccetis. Ut autem tis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo irascens sibi? Ut accipiat veniam, de se ipso exigit poenam; et tia ut peccare desistatis, quia super hanc iram non occidit sol justitiae, sed potius illi irradiat. Unde subdit: Sol non occidat tem, vel timorem. Duae enim sunt portae per quas diabolus intrat, scilicet cupiditas et intrat: eisdem in contrario versis, Deus intrat. Si enim cupis regnum coelorum, et times ignem gehennae, aperis valvas Christo, et intrat Christus. Illi ergo sunt claudendae, isti Qitem pars est veterishominis, jam nofuretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tincte itit᷑ ⁊ ꝑprie ĩtellexu̾it. s qari
illa eẽ cognorit in deo qnem illis trid
ꝑ somis in fac scͥꝑtura frctp̃at solent distĩ
bonitas. potentia emim pr̃i. sapĩa fiio. bo¬
endoniq sit potcatia. sapĩa ⁊ bonitas tri
amministratione corpos anĩmam qũa
ñ ides in telligis: fic ex amininistratõe
tooius mundi ⁊ regimine omnium cre
quos ñ latet u̾tas ⁊ m̃ eis ꝑseuat ini¬
faterentur innum ẽẽ pͥncipium a quo
omniã initium sortia sunt ñ sic deum

Expanded text:
e intellexerint: sed quia illa esse cognoverunt in Deo, quae illis tribus personis in sacra Scriptura frequenter solent distincbonitas. Potentia enim Patri, sapientia Filio, boeademque sit potentia, et sapientia, et bonitas triuadministratione corporis animam, quam non vides, intelligis, sic ex administratione totius mundi, et regimine omnium Creaquos non latet veritas, et in eis perseverat inifaterentur unum principium esse, a quo omnia initium sortita sunt, non sicut Deum
Abbreviated transcription (Latin):
etołia iam in consuetioiem duxit. ut
parthicus qui parthos suꝑant ⁊ gͥmani¬
cus qni gͥmaniam nicit est dẽs. sic ab eo
principe gnem pͥus subingauit paulus sit
dniimis consuerudo dep̃hñdit᷑. magis placet
nenĩmus emni m scͥpturis alios bims. alos
t᷑nis nsos eẽ nominib ⁊ hoc utiq in utͦq¬
testam̃to ut salomon qui eccłiastes ⁊ ydida
nocatus ẽ ⁊ matħs qui ⁊ leui dictus est ⁊
alia pła in huno modum. Secundum
gͣ hano confuetudinem nrͣ nobis ⁊ panlus
dnpliei nocatus nocabulo sicut scͥptam est
in actib apłoꝵ. saulus qui ⁊ paulus ubi
euident᷑ ostendit scͥptura. non ex tunc pͥ¬
nium apłi nomen impositum. s neti̾s ap¬

Expanded text:
esia jam in consuetudinem duxit, ut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germanicus, qui Germaniam vicit, est dictus, sic ab eo principe quem prius subjugavit Paulus sit divinis consuetudo deprehenditur magis placet venimus enim in Scripturis, alios binis, alios ternis usos esse nominibus, et hoc utique in utroque, ut Salomon qui Ecclesiastes et Idida vocatus est; et Matthaeus qui et Levi dictus est, et alia plura in hunc modum. Secundum ergo hanc consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici vocitatus vocabulo, sicut scriptum est in Actibus apostolorum: Saulus qui et Paulus . Ubi evidenter ostendit Scriptura non ei tunc primum Pauli nomen impositum, sed veteris ap
Abbreviated transcription (Latin):
huic aut̃ sũe de nomine pauli consentit
Augꝰ. sic dicens. Hon ob aliud ho nomẽ
quanttm mͥ nͣrͣ panlus sibi elegit. nis ut¬
d ostende̾t parnum tanquam minĩmum
apłoꝵ. Ipse primo saulus pꝰtea panlus di¬
ctiis ẽ. ñ qͣi iactantia aliqua nomer. sibi
mutanit apłs. s ex saulo fc̃s ẽ panlus
.i. ex suꝑbo modicus.i. humilis. paulume
etum. qui emm prras temptationes aliis
iñferebat. post eas passus est. P orro ex

Expanded text:
tus. Huic autem sententiae de nomine Pauli, consentit tus. Huic autem sententiae de nomine Pauli, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud hoc nomen, quantum mihi videtur, Paulus sibi elegit, nisi ut ostenderet se parvum tanquam minimum apostolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus, sed ex Saulo factus est Paulus, id est ex superbo modicus, id est humilis; paulum eetum. Qui enim prius tentationes aliis inferebat, post eas passus est. Victor episcopus Cap. Porro ex
Abbreviated transcription (Latin):
panliis. a conditione: ẜmis. a dignita¬
te apłs. ab offitio: segreganis in em᷑im¬
gelium dei. Ex nomine antem landẽ
sortitur si uis ipsins nominis ⁊ rõ impo¬
sitionis: animaditͥtatur. panlus enim he¬
barayce quetus grece. modicus latine so¬
nar .i. hoc nomen paulus ꝙ est hebraieram
origine. ⁊ inuentione. ñ t̾minationo. ĩ¬
positum est apło ꝓprie in notam gemine
uirtutis .s. modicitatis ⁊ quietis. quarim
alt̾am notat hornomen gn̾ali applłatõne
apud gͥcos .i. quictem. alteram: apiso lati¬
nos .i. modicitatem. hoc enim nom̃ panlas
cum sit appellatuum apud gͥcos. hebreos
⁊ lannos impositum aplo. ꝑpͥum fint qui
ut Ait beda suꝑ astus apticos anno passi¬
aplãtum genttum cam barnaba. ⁊ pan¬
li nocabulum accepisse. Prius enim
uocabatmr saulus a sanle ꝑsequutare. qr
ficut ille dauid. ita hic eccãm xp̃i ẽ ꝑsequ¬
tris. Auarto decimo anno iuxta condictũ
apłaꝵ ad magistium gentium est ꝑfẽs

Expanded text:
aulus; a conditione, servus; a dignitatolus; ab officio, segregatus in Evangelium Dei. Ex nomine autem laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inventione, non terminatione, impositum est Apostolo proprie in notam geminae virtutis, scilicet modicitatis et quietis, quarum alteram notat hoc nomen generali appellatione apud Graecos, id est quietem; alteram, apud Latinos, id est modicitatem. Hoc enim nomen Paulus, cum sit appellativum apud Graecos, Hebraeos et Latinos, impositum Apostolo proprium fuit, qui, ut ait Beda super Actus apostolorum, anno passiapostolatum gentium cum Barnaba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic Ecclesiam Dei est persecutus. Quarto autem decimo anno, juxta condictum apostolorum, ad magisterium gentium est profec
Abbreviated transcription (Latin):
te ems. phylosophati sunt. s in t̾cio fis¬
no defecunt magi. quia usq ad t̾cram ꝑ¬
sonam non ualnerunt ꝑueaire phyło¬
tr̃a in tellexint ut cognor̾nt: Ad ꝙdi¬
cimus. eos han distinctionem simine
tͥnstatis trnam fides catholica ꝑ fitetar
millatenus huisse. ut ħre potuisse abs¬
q doct᷑ne uł int̾ne in spirationis reuela¬
tione. fit eniia ueuclatio tͥb modis pet
łauit eis deus ꝑ oꝑa m̾tarem. s ñ ꝑ doc

Expanded text:
 philosophati sunt. Sed in tertio signo defecerunt magi, quia usque ad tertiam personam non valuerunt pervenire philota intellexerunt, vel cognoverunt? Ad quod dicimus eos hanc distinctionem summae Trinitatis, quam fides Catholica profitetur nullatenus habuisse, vel habere potuisse absque doctrinae, vel internae inspirationis revelatione. Fit enim revelatio tribus modis, per lavit eis Deus per opera veritatem, s
Abbreviated transcription (Latin):
moris ⁊ filiationis atq humiliationis. q̃ ad
instar filii qui ẜuit ñ uult offende̾ pr̃em
pi gͦ so secundum humilitatis ⁊ amoris
ẜnitutem dcm̃ paitemus ñ errabims. No
enim ꝑ hoc ledit᷑ uitas lib̾tatis in paulo
qr onma lib̾tate nabilior ẽ ẜu xp̃e ẜuitꝰ
ut ad eam pronocet suꝑbos quib sc̾bebat
⁊ ne misera ẜuitus uideatur ñ smpłr ait
sermis s addit. ihesi .⁊ saluatoris. eui mĩ¬
to omnes ẜuire debent. ei ⁊ enim ẜuire:
regnare est Iħs uo̾ hebraice. sother gͥte.
fuit ĩpositum dei filio ea ꝙ salnum faciat

Expanded text:
moris et filiationis et humilitatis, qua, instar filii, qui servit, non vult offendere patrem. Si ergo id secundum humilitatis et amoris servitutem dictum putemus, non errabimus. Oenim per hoc laeditur veritas libertatis in Paulo, quia omni libertate nobilior est servitus ut ad eam provocet superbos quibus scribebat. Et ne misera servitus videatur, non simpliciter ait servus, sed addit, Jesu, id est Salvatoris, cui merito omnes servire debent: ei etenim servire regnare est. Jesus vero Hebraice, sother  σωτήfuit impositum Dei Filio, eo quod salvum faciat
Abbreviated transcription (Latin):
dei. gͦ teneamnis
confessionem .u. f̾i
dem cordis eum cõ¬
fessione oris ut
fides sitetiam in
ore que fides et
confessio est cansa
beatituoinis tͣm
tẽnere debemus

Expanded text:
Dei est, ergo teneamus confessionem, id est fidem cordis cum confessione oris, ut fides sit etiam in ore: quae fides et confessio est causa beatitudinis quam tenere debemus
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis habet
uiduas sub¬
ministret il¬
lis et nongͣ¬
uetur eccłia
ut hiis que
uere uidue
sunt suffici¬
at. ¶Wi be¬
ne presunt
presbr̃i du¬
plici honore¬
antur maxi
loqui et non sine
causa nolo ita. iã
enim quedam ta¬
les pͥt uotum con¬
tinentie conu̾se st̃.
retro pꝰt sathanam
.i. ab excellenti illo
uiduali uel nir gr¬
nali castitatis ꝓposi¬
to in posti̾ora respi¬
ciendo cecidu̾nt ⁊
mõi non sunt reci¬
piende s Sicuis
fidais habet indũ
haberent ecc̃a daret
eis non tamen reci¬
pentur in ecc̃a nõ
grauetur dico ecc̃a
ut hnis que uere

Expanded text:
fidelis habet uiduas, subministret. illis, ut non grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt sufficiat qui bene praesunt presbyteri, duplici honoreantur: maxiloqui, et non sine causa volo ita. Jam enim quaedam, tales post votum continentiae, conversae sunt retro post Satanam, id est ab excellenti illo vidualis vel virginalis castitatis proposito, in posteriora respiciendo ceciderunt, et smodi non sunt recipiendae. Sed si quis fidelis habet viduas haberent, Ecclesia daret eis, non tamen reciperentur in Ecclesia. Non gravetur, dico, Ecclesia, ut his qui ver
Abbreviated transcription (Latin):
rũs baptismatib
aliis iusticiis carnis
bris dico impositis
qͣi in om̃is ad refor¬
mandas transgͥssi
erant qui usq huc
sub pedagogo fue¬
runt ⁊ iõ non po¬
ta̾nt illa ꝑfectũ
face̾. non tamẽ eo
temꝑe debebant
de susficientia untꝰ¬
ueri satfich. no.t.

Expanded text:
riis baptismatibus, aliis justitiis carnis, bus, dico, impositis, quasi in onus ad refrenandas transgressierant, qui usque huc sub paedagogo fuerunt, et ideo non poterant illa perfectum facere. Non tamen eo tempore debebant De sufficientia unveri sacrificii Novi
Abbreviated transcription (Latin):
cisio taa o i̾idee fa¬
at insticiam legis
dare non potuit.
nonne p̃putiumil
tilis consimimãs.
nonne udicabit
te o uidee qui ꝙͣ¬
nis doctus sis ꝑ
ptam legem et
t̾ircumcisionem
que est signum
depositionis inti-¬
orm tamen p̃¬
naricator lets

Expanded text:
cisio tua, o Judaee, fat justitias legis,dare non potuit. Nonne praeputium illgentilis, consummans, Nonne judicabit te, o Judaee, qui quamvis doctus sis peper scriptam legem, et circumcisionem, quae est signum depositionis vitiorum, tamen praevaricator legis
Abbreviated transcription (Latin):
mari .i. acͥbi ad il¬
las ꝑ hoc rigorem
dominii emollit ut
potestate qua prs¬
ualet qtus in dña¬
tu iꝑcoris non ni¬
mis seuere utat᷑
⁊ nos filii obedite
hoc enim placicũ
est .i. placet deo si
ꝑ omnia obeditis
ita tamen si in dño
obeditis ⁊ nos pa¬
tres nolice ꝑno¬
care filios nestros

Expanded text:
mari, id est acerbi, ad illas. Per hoc rigorem dominii emollit, ut potestate qua praevalet quis in dominatu uxoris, non nimis severe utatur. Et vos filii, obedite hoc enim placitum est, id est placet Deo si per omnia obeditis, ita tamen, si in Domino obeditis. Et vos, patres nolite provocare filios vestros
Abbreviated transcription (Latin):
ad moralia opera
exhortatus esteos re¬
dit adillud unde pͥꝰ
gales obsernantie
autem sub nomĩe
eius fallat intau¬
tos tauet finem e¬
pystole manus suc¬
adnotanone com¬
plens. ab hoc enim¬
loco manu sua us¬
q ad finem scͥꝑsit
qͥuasi ut firmins p̃¬
dicta tencatis. uide

Expanded text:
ad meliora opera hortatus est edit ad illud unde prius gales observantiae autem sub nomine ejus fallat incatos cavet, finem Epistolae manus suadnotatione complens. Ab hoc enimloco, manu sua usque ad finem scripsit. at: Ut firmius praedicta teneat
Abbreviated transcription (Latin):
te qualibus litteris
scripsi nobis mea¬
mann. ut sciatis a¬
sam et ꝑ hoc magis
obediatis. cruicũq¬
enim. quasi opus
fuit ut seriberem¬
quia psendo instãt
⁊ hoc est quicumq¬

Expanded text:
bus scripturis scripsi vobis meamanu, ut sciatis sam, et per hoc magis obediatis. Quicunqenim. Quasi dicat: Opus fuit ut scriberemquia pseudo instant. Et hoc est: Quicunq